comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unq: illis quib: egyptꝰ ꝑcussa est intelligitur Septima
deniq plaga aegypti: ista est: dixit aut̃ dres : En
pluam hac ipset onr cnes gnendinẽ multam nimis qua¬
lis non fuit in aegẏpto adie qua funda taest usq im
presens tempus : In his itaq: uerbis dñs se ipsum dicit
misurũ gnendinẽ inomestina non aliquẽ hominẽ:
Cȩrte nec moysen aut a aron quiiusti & dĩ homines
enent nec iamnen & mambren incantatores aegyp¬
noꝵ quiscribuntur magi phantonis quos apłsdicit. res¬
titisse moysi sicut & li resistunt ueritati: lame quidẽ
illi sicut scriptũ est ꝑ incantationes aegyptias & ar¬
hana quȩ dam ꝓrecenent singuli uirgas suas corã pha¬
raone & uersae fuenent indrcones : Lic& uirga aa ron
deuorauerit uirgas eoꝵ: lamaquas uertenent in san¬
guinẽ iamnenas ꝓduxenent efluminib lic& eas cohi¬
bere non possent sicut moxses in uerbo dñifecit ut tan¬
tũ influmine remanerent: At cũ uentũ est ad soy¬

Expanded text:
ue illis quibus Aegyptus percussa est, invenitur. Septima denique plaga Aegypti ista est. Dixit autem Dominus: En pluam hac ipsa hora cras grandinem multam nimis, qualis non fuit in Aegypto a die qua fundata est, usque in praesens tempus . In his itaque verbis Dominus se ipsum dicit missurum grandinem in crastina, non aliquem hominem, certe nec Moysen aut Aaron, qui justi et Dei homines erant, nec Jamnem et Mambrem incantatores Aegyptiorum, qui scribuntur magi Pharaonis, quos Apostolus dicit restitisse Moysi, sicut et hi resistunt veritati. Jam equidem illi, sicut scriptum est, per incantationes Aegyptias et arcana quaedam projecerant singuli virgas suas coram Pharaone, et versae fuerant in dracones, licet virga Aaron devoraverit virgas eorum. Jam aquas verterant in sanguinem, jam ranas produxerant e fluminibus, licet eas cohibere non possent, sicut Moyses in verbo Domini fecit, ut tantum in flumine remanerent. At cum ventum est ad scy
Abbreviated transcription (Latin):
de dit pliuias & terra de dit fructũ suũ: heliasitaꝓoratio¬
nẽ orauit ut non pluerte : & nonpluit annos tres. & menses
sex. Ferit aut̃ hoc ꝓpt̃ correptionẽ & correctionẽ gen¬
tissuae : Idest ut prius corriperent᷑ deaduersione m̃tis
eo quod de reliquissent cultũ di omnipotentis & postsor¬
desidoloꝵ abirent: Et postea flagellati & fatigati: ex¬
pectatione pluuiarũ corrigerentur l&redirent ad dnm
puli isrł cũ corriper& eandẽ populũ ꝓpt̃ frequentissimas
mnrns gressione silloꝵ. replicans eis bene ficit dĩ omnipo¬
tentis & eoꝵ econtnorio a uersi ones utelleger& idẽ
populus gnende malũ sefecisse & dm̃ offendisse im
p&eer do sibi regẽ orando alitinuit ut in suldo tampore
terribilit̃ cũ tonitrius &uorus cati onibi dar&ur plu

Expanded text:
terra dedit fructum suum. Elias itaque orationem oravit ut non plueret, et non pluit annos tres menses sex. Fecit autem hoc propter correptionem et correctionem gentis suae, id est, ut prius corriperentur de aversione mentis, eo quod dereliquissent cultum Dei omnipotentis, et post sordes idolorum abirent, et postea flagellati et fatigati, exspectatione pluviarum corrigerentur, et redirent ad Domipuli Israel, cum corriperet eumdem populum propter frequentissimas transgressiones illorum, replicans eis beneficia Dei omnipotentis, et eorum e contrario aversiones, intelligeret idem populus grande malum se fecisse, et Deum offendisse in petendo sibi regem, orando obtinuit ut insueto tempore terribiliter cum tonitruis et coruscationibus plu
Abbreviated transcription (Latin):
re uideamini ꝓbatis dnm iħm xp̃m uere humilẽ fuisse & dici¬
tis quauere humilis enet seđm nos abiecta de se sentit. & errasse
se non dubitauit: quod quam culumniose auobis dictũsit quȩ sa N¬
mus digna mim ꝑpendere: quis enim fideliũ ignonet. quia nec
nos debemus umquam cũ deabiectionis humilitate. & peccati
confessione loquimur quȩ uene in hominibus ꝓculdubio esse
senum quã cognouit. c&ẽ ros homines ab humlitate abiectio¬
nis. & peccati confessione defendere : intantũ ut ex hoc ꝓba¬
re uelitissicut inurĩs appar& litteris. nullũ uere humilium
abiecti dese sentire. Nullũ sepeccatorẽ fateri deberen:
Nempe oue ne nebilis magister putabatt acputat nr̃e in sipi¬
entia quia cũ detalibus rebus loquitur homo nondeb& dñm
a uerbo assumpta est qua mquam habeat naturam nr̃oꝵ corpo
non tamen hab& ouginem, Nos enim exhuma nosemine
co agulamur: ille despũ scõ naius est: qui& sihiomo factusẽ¬

Expanded text:
ilem fuisse, et dicitis: « Quia vere humilis erat secundum nos, abjecta de se sentit, et errasse se non dubitavit. » Quod quam calumniose a vobis dictum sit, quaesumus dignamini perpendere. Quis enim fidelium ignorat quia nec nos debemus unquam, cum de abjectionis humilitate et peccati confessione loquimur, quae vera in omnibus procul dubio esse se nunquam cognovit, caeteros homines ab humilitate abjectionis peccati confessione defendere in tantum, ut ex hoc probare velitis, sicut in vestris apparet litteris, nullum vere humilium abjecta de se sentire, nullum se peccatorem fateri debere. III. Nempe, o venerabilis magister, putabat ac putat nostra insipientia quia cum de talibus rebus loquitur homo, non debet Doa Verbo assumpta est, quanquam habeat naturam nostrorum corporum, non tamen habet originem. Nos enim humano semine coagulamur, ille de Spiritu sancto natus est: qui etsi homo factus
Abbreviated transcription (Latin):
guni uł fulminit. siue tonitrua ex quib plurũ q altaae¬
difiaa ꝓsterni solent: Scne non pcepto hominis sed p̃cep¬
todĩ sicut in hac sententua legitur: In qua &iã post pculu¬
lũ subditur: Numqui cdscis quando p̃ceperit ds̃ pluuiss ut
ostendefent lucẽ nubiũ eius : Numquid nosti semitas
nubiũ magnas & ꝑfectasscientias: in quib uerbis hoo quo¬
q: notandũ est quasi homonon nouit semitas nubiumiunec
ꝑfectas earũ soemtis. multominus nouit earũ officio ho¬
minib: ꝓdeẽ uł obeẽ : Exceptis ut dictũ est scũs. qui scđ muo
luntatẽ di multa pillũ ipso donante possunt. Nomiutiq
ꝓpria aut aliqua contnaeria uirtutẽ.: seduo luntate amdi¬
toris. Sic̃ sȩpe multiseruoꝵ dĩ orationib obtitriuer̃ : ut
tempore sicctatis pluuias dñs largiri digna retur.:
Sic enimbeatus i cob: apłs factũ heliae ꝓ iph&ae mexe¬

Expanded text:
gura, vel fulmina, sive tonitrua, ex quibus plerumque alta aegura, vel fulmina, sive tonitrua, ex quibus plerumque alta aedificia prosterni solent? Sane non praecepto hominis, sed praecepto Dei, sicut in hac sententia legitur, in qua etiam post paululum subditur: Nunquid scis quando praeceperit Deus pluviis ut ostenderent lucem nubium ejus? Nunquid nosti semitas nubium magnas, et perfectas scientias? In quibus verbis hoc quoque notandum est, quia si homo non novit semitas nubium, nec perfectas earum scientias, multo minus novit earum officio hominibus prodesse vel obesse; exceptis, ut dictum est, sanctis, qui secundum voluntatem Dei multa per illum ipso donante possunt, non utique propria aut aliqua contraria virtute, sed voluntate conditoris: sicut saepe multi servorum Dei orationibus obtinuerunt, ut tempore siccitatis pluvias Dominus largiri dignaretur. X. Sic enim beatus Jacobus apostolus, factum Eliae prophetae in exe
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui potestatẽ habebunt daudere caelũ neplu¬
at dieb ꝓphaȩtiae ipsoꝵ sicut helias:
Etaquas conuertendi in sangunẽ : & ꝑcutere trram:
omniplaga. quotiens uolueriut sicut moyses& uarori
aegoptũ. uere non alius mitut gnendine tempore
aestits quisi qui&eniues tẽpore hiemis: Nit̃ & utrius¬
q: unaẽ ratio ut fiat quando nubes utroq tempore
solito altius el euant᷑: In libro quoq beati i obseriptũ est:
ab interiorib: egredieturtem pestas & ab are turo frig:
Hante dõ concre scitgelu & rursũ latissimȩ funduntur
rum: At tente audiendũ quod dicttur: Histnont nubes
ꝑ circuitũ cuncta sed quocũq eas uolumtus gubnantis di
duxerit: Siergo dseasgubnat non potest homonu¬
quus eas alĩ in parte conuertere q nec̃ impenerit
dõ potest nec p̃cib obtinere mereur : Quodaut̃ sab:
subiungitur adomne quod p̃coperitillis suꝑfado¬
manum: adniues: adgnondines. ad pluiuas aful¬

Expanded text:
aliqui potestatem habebunt claudere coelum, ne plualiqui potestatem habebunt claudere coelum, ne pluat diebus prophetiae ipsorum, sicut Elias, aquas convertendi in sanguinem, et percutere terram omni plaga, quotiens voluerint, sicut Moyses et Aaron Aegyptum. Vere non alius mittit grandinem tempore aestatis, nisi qui et nives tempore hiemis. Nam et utriusque una est ratio ut fiat, quando nubes utroque tempore solito altius elevantur. IX. In libro quoque beati Job scriptum est: Ab interioribus egredietur tempestas, et ab arcturo frigus. Flante Deo concrescit gelu, et rursum latissime funduntur arum . Attente audiendum quod dicitur: Lustrant nubes per circuitum cuncta, sed quocunque eas voluntas gubernantis Dei duxerit. Si ergo Deus eas gubernat, non potest homo iniquus eas aliam in partem convertere, quia nec imperare Deo potest, nec precibus obtinere meretur. Quod autem submanum, ad nives, ad grandines, ad pluvias, ad ful
Abbreviated transcription (Latin):
Ros obuians abardore uemenienti : humilẽ efficie cũ
insermane eius siliut uentus: cognatione sut placabit alys¬
ecclȩsi asticilibri sententia cũ subtilissimet amiinetione
imperiodĩ tribuitur quio quid inaere fit: Quic quid
deuere in terram descendit : quicquid mari & uentis
a pparitio splendor &girus arcus festinctioninis. ter¬
ror coruscctionis. uelocitas nebulȩ suspensio uentorum
uerbe nrtio terrae. concertatio aurarũ congelatio
aquȩ non solũ in nubib: sicut gnendinis &nuis sed &ict̃
interra niuiũ pluuiȩ. &stantiũ aquatrum uel fluminũ
discurrentiũ : Et exgelu desiccatio uiridiũ rerum
sicut sȩpe uidemus: Heo non & hoꝵ omniumresolutio
quȩ fit tempore rorantiũ nebularũ : & flatib austri
& fatuoni : Ad sermonẽ quoq: di dicit omnia ista con¬
quiescere & plicari: Nonergo intalib: adiutor ho¬
moquȩ netur: quia non inueniotur. nisi forte scĩ¬
scĩ dĩ qui multa obtinuerunt & obtenturi sunt: Quoꝵ

Expanded text:
enienti humilem efficiet eum. In sermone ejus siluit ventus, cogitatione sua placabit abysEcclesiastici libri sententia, cum subtilissima admiratione imperio Dei tribuitur quidquid in aere fit, quidquid de aere in terram descendit, quidquid mari et ventis; apparitio, splendor, et gyrus arcus; festinatio nivis, terror coruscationis, velocitas nebulae, suspensio ventorum, verberatio terrae, concertatio aurarum, congelatio aquae, non solum in nubibus, sicut grandinis et nivis, sed etiam in terra, nivium, pluviae, et stantium aquarum, vel fluminum discurrentium, et ex gelu desiccatio viridium rerum, sicut saepe videmus, necnon et horum omnium resolutio, quae fit tempore rorantium nebularum, et flatibus austri, et favoni. Ad sermonem quoque Dei dicit omnia ista conquiescere et placari. Non ergo in talibus adjutor homo quaeratur, quia non invenietur, nisi forte sancti Dei, qui multa obtinuerunt, et obtenturi sunt: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
uebuntur montes & in uoluntate eiꝰ aspinebit nothus:
Voxtonitrui eiꝰ. uerbe nebit terram: Tempestas aquilo¬
nis & congregitio sp̃s: Et sicut aues deponens ad seden¬
dũ aspargitniuẽ : Et sicut locusta demergens ascensus
eius: Pal dritudinẽ coloris eius adminebi turo culus:
Et suꝑimbremeius expauesc& cor: Gelu sicut sulem ef¬
fund&& suꝑ tenraem: Et cũ gelauerit : fioe tamquat̃ cacumi¬
na tribuli frigidusuentus aquilo flabit : & gelabit cristal¬
lus abaqua: Suꝑomnẽ congregationẽ aquarũ requi¬
esco& & sicut lorca indu& se aquis: deuorabit montes

Expanded text:
vebuntur montes, et in voluntate ejus aspirabit notus. vebuntur montes, et in voluntate ejus aspirabit notus. Vox tonitrui ejus verberabit terram, tempestas aquilonis, et congregatio spiritus; et sicut avis deponens ad sedendum aspergit nivem; et sicut locusta demergens descensus ejus. Pulchritudinem coloris ejus admirabitur oculus, et sufundet super terram et dum gelaverit fiet tamquam cacumina tribuli frigidus ventus aquilo flabit et gelabit cristallus ab aqua super omnem congregationem aquarum requiescet et sicut lorica induet se aquis devorabit mo
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ uerũ eẽ quod dicebat nominans hominẽ tem¬
pus & locũ sed tamen confessus est se eodẽ tẽpore p̃sen¬
tẽ nonfuisse : Itẽ in libro ec łastico quip̃notatur ułiu filu
sinedi: scriptũ est : Sunt sp̃s qui aduindictam creatisunt
& infurore suo confirmauerunt tormenta suu: Et in
tempore consummationis effundent uirtutem. & fu
mis & mors. omnia hȩc aduindictã creata sunt: Bestia¬
rũ dentes. & scorpii & serpentes & romphea uindicans
in ex terminiũ impios Si igit᷑ gnondo creata est sicut
Itẽ imp̃dictolibro scriptũ legimus : Vide arcũ & benedic quife¬
cit illum : Ualde spoiosus est in splendore suo gincuit celũ
incircuitugłae suae: manꝰ excelsi aperuorunt illum: Im¬
periosuo accelensuit niuem & accelenet coruscationes emnit¬
tere iudicusui: Propterea aꝑtisunt thesauri : & euola uer
nobulae sicut aues. Iin magintudine sua posuit nubes : & con¬
fracti sunt gnendinqͥs lapides : In conspectu eius cõmo¬

Expanded text:
quidem verum esse quod dicebat, nominans hominem, tempus et locum; sed tamen confessus est se eodem tempore praesentem non fuisse. Item in libro Ecclesiastici, qui praenotatur Jesu filii Sirach, scriptum est: Sunt spiritus qui ad vindictam cre& in furore suo confirmaverunt tormenta sua: v.34. In tempore consummationis effundent virtutem: & furdo, fames, & mors, omnia haec ad vindictam creata sunt: v.36. Bestiarum dentes, & scorpii, & serpentes, & romphaea vindiin exterminium impiis . Si igitur grando creata est, sicutItem in praedicto libro scriptum legimus: Vide arcum, et benedic qui fecit illum. Valde speciosus est in splendore suo. Gyravit coelum in circuitu gloriae suae, manus Excelsi aperuerunt illum. Imperio suo acceleravit nivem, et accelerat coruscationes emittere judicii sui. Propterea aperti sunt thesauri, et evolaverunt nebulae, sicut aves. In magnitudine sua posuit nubes, et confracti sunt grandinis lapides. In conspectu ejus commo
Abbreviated transcription (Latin):
omnib: de omnib: inimicis fideiapianȩ : Si quis uenitad
uos & hanc doctrinã non affert. nolite recipere eũ
indomũ & ecue illi nolite dicere. quie nĩ dicit illi aue
cõmutucatoperib: eiꝰ malignis: Scđm quã sententiam si
lusqͥ aue illi dicit quia do ctrina apłica existit alienꝰ¬
cõmunicat operib etꝰ melignis: Quanto amplius iude¬
icȩ cõmunicat malignitati. quicũ liis cõmune &icim con¬

Expanded text:
istianae: Si quis venit ad vos et hanc doctrinam non affert, nolite recipere eum in domum, et Ave illi nolite dicere. Qui enim dicit illi Ave, communicat operibus ejus malignis. Secundum quam sententiam, si is qui Ave illi dicit qui a doctrina apostolica exsistit alienucommunicat ab operibus ejus malignis, quanto amplius Judaicae communicat malignitati, qui cum his commune etiam con
Abbreviated transcription (Latin):
nedictionẽ suꝑ montẽ gerium maledictionẽ siꝑmontẽ
hebal quisunt trans iordanen: Quȩ uerba cũ ꝑmagnificis
sensib: plena sint non ante potuer̃ impleri nisu ordane¬
transito idest bebtismi scionemento corpore xp̃i tatis a qͥs
iordanicis dedoato: Garitim nãq: quȩ int̃pretat᷑ diuisio
significat apłicam plebẽ diuisam ab infideliũ synagoga:
Sic̃ paulus dese ipsocut : Cum cait̃ compla cuit ei qͥme seg̃ ga¬
ũ deutero matrismeae ut reuelar&e filiũ suum in me
non ad qͥ euu carniae ranguini: Hebalaut᷑ qui interp̃tat᷑
uonigo uetꝰ significat carnalẽ & infidelem synugogã
quȩ non adqͥeuit tronsire ad nouitatẽ sp̃s uiuificantis. sed
mduitremanere in infidelitate litterȩ oocidentis:

Expanded text:
nedictionem super montem Garizim, maledictionem super montem nedictionem super montem Garizim, maledictionem super montem Hebal, qui sunt trans Jordanem. Quae verba cum permagnificis sensibus plena sint, non ante potuerunt impleri, nisi Jordanetransito, id est, baptismi sacramento corpore Christi tactis aquis Jordanicis dedicato. Garizim namque, qui interpretatur divisio, significat apostolicam plebem divisam ab infidelium synagoga, sicut Paulus de se ipso ait: Cum autem complacuit ei qui me segregavit de utero matris meae, ut revelaret filium suum in me , non adquievi carni et sanguini. Hebal autem, qui interpretatur vorago vetus, significat carnalem et infidelem Synagogam, quae non acquievit transire ad novitatem spiritus vivificantis, sed maluit remanere in vetustate litterae occidentis
Abbreviated transcription (Latin):
& qͦtem pore cap̃declaneri qđ beat paulus scripsit:
Ommamunda mundis: Co inqͥnatis aut̃& in fide lib: ni¬
inlmundũ : Quo testimoniolic& pleriq: in contneriũ
utant᷑ idest ut ꝓpt̃ hoo putent sibilicitũ infideliũ sume¬
re cybos tam̃ nñem ommino q̃firmat obseruantiam
ut in mundorũ inmundas nouerimꝰ eẽ mensas quia
inqͥnatȩ seorum & mens & constientia : Quomodo itut᷑
inmundȩ non er̃mensȩ quoꝵ maledictas horrea & a potȩ¬
cae: Sedq ad mede dictiones infidelib iudȩis ado in po¬
sitas scribendoꝑuenimꝰ: paulo diligentius a superiorib
easrep&cimꝰ : Ait itaq moyses omnipopulo is rahelitico
transi ordanen in solitudine campestri: En ꝓpono incons¬
pectu uro hodie bene dictionẽ & maledictionem : Be¬
nedictionẽ si o boederitis mandatis dñi: Maledictio¬
nẽ si non audieritis mandata di uri : Cũ introduxerit
te dñs ds tuus int̾ram ad qua mꝑgis habitandã. pones be¬

Expanded text:
ri quod beatus Paulus scripsit: Omnia munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil mundum . Quo testimonio licet plerique in contrarium utantur, id est, ut propter hoc putent sibi licitum infidelium sumere cibos, tamen nostram omnino confirmat observantiam, ut immundorum immundas noverimus esse mensas, quia inquinatae sunt eorum et mens et conscientia. Quomodo autem immundae non erunt mensae, quorum maledicta sunt horrea ed quia ad maledictiones infidelibus Judaeis a Deo impositas scribendo pervenimus, paulo diligentius a superioribus eas repetamus. Ait itaque Moyses omni populo Israelitico trans Jordanem in solitudine campestri: En propono in conspectu vestro hodie benedictionem et maledictionem; benedictionem, si obedieritis mandatis Domini; maledictionem, si non audieritis mandata Dei vestri. Cum introduxerit te Dominus Deus tuus in terram ad quam pergis habitandam, pones be
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ ob nexi: Neq: hoc solũ sed& filii ꝑseuenent diaboli: Sicut
& dñs ostendit diceniseis: Vsexpa tredicibolo estis & de side¬
na patris ur̃i uultis sacere : Annon patris suidesideriis
cotide satis faciunt: contempnentes legẽ sꝑnentes ꝓphe¬
tas ꝑ sequentes ecđam. atq: ipsũ difiliũ bas phemantes:
Cũȩo ergo ita sehabeant quaratione seruis di serui peccati
filii libere filii anoillȩ here dib ex heredati difiliis. filio
suis diuisione seiungit : ut & nomen pristinũ eosamisisse & in¬
t̃ mortuos ostendat iam depitatos ẽẽ his uerbis : Ecae serui mer
cõmedent : & uos esurietis. Eoce sertu mei bibent : & uos sine
ns : Eoce serui mel& abunt᷑ & uos confundemini: Foce serui
me laudabunt p̃exultatione cordis & uos ululabitis p̃dolo¬
recordis. & p̃contritione sp̃s ulu labitis. & dimittetis nomen
urm iniunt mentũ electis meis: Et inaerficiae te dns ds
tuus ã seruossuos uocabit nomine alio cinquo quibenedio

Expanded text:
iaboli; sicut et Dominus ostendit, dicens eis: Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere. An non patris sui desiderio quotidie satisfaciunt, contemnentes legem, spernentes prophetas, persequentes Ecclesiam, atque ipsum Dei filium blasphemantes? Cum haec ergo ita se habeant, qua ratione servis Dei servi peccati, filiis liberae filii ancillae, haeredibus exhaeredati, Dei filiis filii suis divisione sejungit, ut et nomen pristinum eos amisisse, et inter mortuos ostendat jam deputatos esse, his verbis: Ecce servi mei comedent, et vos esurietis. Ecce servi mei bis. Ecce servi mei laetabuntur, et vos confundemini. Ecce servi mei clamabunt prae exsultatione cordis, et vos ululabitis prae dolore cordis, et prae contritione spiritus ululabitis, et dimittetis nomen vestrum in juramentum electis meis; et interficiet te Dominus Deus tuus, et servos suos vocabit nomine alio; i
Abbreviated transcription (Latin):
sũsit. multo tam̃ & in coms aribilit̃ penus est. auditã & cog¬
intã contememere & contem tam ꝑseqͥ insuꝑ & blaspliemanet
Qd aꝑtissi me beat pocr ostendit de talib dicens: Melius fu¬
emot illis non cugnoscere inã iustitiae quẽ post cognationẽ
re trorsum reflecti: Hoc uitꝰ multo adchuc euidentius
demonsietur uerbis dñi ꝑpantbolũ sicloquentis : uũ in¬
mundus sp̃s exiert ab homine: ainbulat ꝑloca aride
queres requiẽ & non inuenit : Iuno dicit: Reuertar

Expanded text:
auditam et cognitam contemnere, et contemptam persequi insuper, et blasphemare. Quod apertissime beatus Petrus ostendit, de talibus dicens: Melius fuerat illis non cognoscere viam justitiae, quam post cognitionem retrorsum reflecti. Hoc autem multo adhuc evidentius demonstratur verbis Domini per parabolam sic loquentis: Cum immundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida, quaerens requiem, et non invenit. Tunc di
Abbreviated transcription (Latin):
si c̃ dedanihele scriptũ est: Proposunt aut̃ danhel in corde suo
ne polluere t᷑ dem̃sa regis. neq: deuino potꝰes et rogaũ eunu¬
dioꝵ p̃positũ ne contaminare t̃: Concessumq: ẽ daniheli. a na¬
niae. arariae & mischeli cũ cateripueri isrłitȩ uescerent᷑
cyboregio : Quȩ obseruantia intantũ in oleũ apudiudȩos
ut tẽpore aduentꝰ dñ genenelis eẽt omniũ. Ita ut dicerent
impii iudei discipulis deuͦ: Quare cũ publicanis & pecca¬
torib: manducatis. & bibitis. Et non solũiii. sed&ia mfideles
discepitrent aduers p&rũ qͥerant excirtũ : sione dic̃tes :
Qure introsti aduiros p̃putiũ habentes& manducasti¬

Expanded text:
sicut de Daniele scriptum est: Proposuit autem Daniel in corde suo sicut de Daniele scriptum est: Proposuit autem Daniel in corde suo ne pollueretur de mensa regis, neque de vino potus ejus; et rogavit eunuchorum praepositum, ne contaminaretur. Concessumque est Danieli, Ananiae, Azariae, et Misaheli, cum caeteri pueri Israelitae vescerentur cibo regio. Quae observantia in tantum inolevit apud Judaeos, ut tempore adventus Domini generalis esset omnium; ita ut dicerent impii Judaei discipulis Domini: Quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? et non solum hi, sed etiam infideles disceptarent adversus Petrum, qui erant ex circumcisione, dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes,
Abbreviated transcription (Latin):
filii caritatisdĩ: Hulla tenꝰ debemꝰ eorum conuiotu &
sotietate pollui aquorũ erroribus omnigenero ꝓba¬
mur absoluti: MemiRusse & onimnos oport& quo modo
& ꝓph&a ille quide iuda mior fuerat imbahel uibi abieroboa
rege samarice uitulus tureus colebat᷑ ado ꝓlibitꝰ. neillic
cõmedera uł biber& : &iã inuitanti se regiresponderit:
Side deris mͥ medic̃ partẽ domꝰtuȩ non manducabo panẽ ne¬
q łibẽ aquẽ inlo coisto: Insuꝑ & muneta oblata sibi ab eodẽ rege
suscipere recuscunt: Uerã qui a postea seductꝰ apseudo ꝓpł̃ia
quodẽ contra p̃ceptũ dñ in eodẽ loco comedit & bibit. di
iudieto leonitradit & ab eo interemptꝰ oocubuit: Nt̃ qđ in
ueteri testam̃to religiosi iudidiligenter abstinuerunt
acybo & potuinfidebiũ ubi illis p̃ceptumsit ad nõ non fteile ad¬
uertitur: docum̃ ut tamen extant de exemplis scõrum

Expanded text:
filii charitatis Dei, nullatenus debemus eorum convictu et filii charitatis Dei, nullatenus debemus eorum convictu et societate pollui, a quorum erroribus omni genere probamur absoluti. Meminisse etenim nos oportet quomodo et propheta ille, qui de Juda missus fuerat in Bethel, ubi ab Jeroboam rege Samariae vitulus aureus colebatur, a Deo prohibitus ne illic comederet vel biberet, etiam invitanti se regi responderit: Si dederis mihi mediam partem domus tuae, non manducabo panem, neque bibam aquam in loco isto. Insuper et munera oblata sibi ab eodem rege suscipere recusavit. Verum quia postea seductus a pseudopropheta quodam, contra praeceptum Domini in eodem loco comedit et bibit, Dei judicio leoni traditus, et ab eo interemptus occubuit. Nam quod in Veteri Testamento religiosi Judaei diligenter abstinuerunt a cibo et potu infidelium, ubi illis praeceptum sit a Domino non facile advertitur; documenta tamen exstant de exemplis sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
potius cupiditatẽ lepno na amanasꝑsꝰ ab omni fideliũ
populo ꝑuerũ heliseũ aquis baptismatis ot ȩpiato. ut ue¬
resordidissimus atq: in mundissimꝰ execrandus: Insuꝑuͦ
tha, Na msiis qui ñ a mat difiliũ anathema ẽ. ergo qui odit
quiꝑsequitur. quiblas pliemat multo adiuc de testabilius¬
anathe matiranđ est : Si qͥs porro amitcis libent̃ ipsius indul¬
gx nec ferre illi impie sonetatis auliũ erube scit merito &
iustitiae testimonũ accepti: Sed inhoc solũ modo offendit
dĩq inemꝓmeruit qđ impiis & dm̃ odientibus auxiliũ pre¬
bere & a micitias non exhorruerit copulare: quo s utiq: non
eẽ alios quã eos quia domođđ seipsos exxoiderant. euiden¬
t̃ scriptura de signat: Sicut & hi impii & immici semꝑdiflio
regno xp̃i exbisi : regnũ exportant ac desiderant anti xp̃i.
Quẽ dñsił is interfici& spũ orissui & destru& in lustnotio¬

Expanded text:
potius cupiditatem lepra Naaman aspersus, ab omni fidelium potius cupiditatem lepra Naaman aspersus, ab omni fidelium populo per verum Eliseum aquis baptismatis expiato, ut vere sordidissimus atque immundissimus exsecrandus; insuper tha. Nam si is qui non amat Dei filium, anathema est; ergo qui odit, qui persequitur, qui blasphemat, multo adhuc detestabiliusanathematizandus est. Si quis porro amicitiis libenter ipsius indulget, nec ferre illi impiae societatis auxilium erubescit, merito etjustitiae testimonium accepit; sed in hoc solummodo offendit, Deique iram promeruit, quod impiis et Deum odientibus auxilium praebere et amicitias non exhorruerit copulare: quos utique non esse alios quam eos qui a domo David se ipsos exciderant, evidenter Scriptura designat; sicut et hi impii, et inimici semper regno Christi abscisi, regnum exspectant ac desiderant Antichristi, quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet illustratio
Abbreviated transcription (Latin):
daicspolictꝰ & incredulitatis suȩ gladio ꝑempt. edectis di
nomine alio uocatis & xp̃iano uocabulo benethetis atq in ep̃i sacnt¬
m̃ta iunetis nec exe quari potest nec corporali sadltem uietu sociari
deb& quib ne ipsa quidẽ seruitutis appellatione meruit copula
ni Siuꝰ & hoc consideremꝰ quib uirtutib tabna culidi habitatio
& scĩ montis etꝰ ascensio ualeat campaneri: Nonminimũ inter
eas uirtusilla optin& locũ. qouir iutꝰ ita dignꝰ est conlaudari:
Admihnlũ deductus est in conspectu eiꝰ malignꝰ. timentes aut̃
gorificat: Si delesitaq & timentes dm̃. glorficandisunt inom¬
nib atq hononondi: Populus aut̃ ille qui totus est positus in
maligno quiq dĩ uirtutẽ & di sapientiã non cognouit ac ꝑ
hoc inmalignitatis & erroris uetus tate remanst ꝓ iulilo in
conspeciu omniũ credentiũ est habendus : Neo peccuniae
autdiuitiarũ sucrũ causa cuiquã honoranđ. sed obearum

Expanded text:
daicus spoliatus, et incredulitatis suae gladio peremptus, electis Dei nomine alio vocatis, et Christiano vocabulo benedictis, atque in Christi sacramenta juratis, nec exaequari potest, nec corporali saltem victu sociari debet, quibus ne ipsa quidem servitutis appellatione meruit copula hoc consideremus, quibus virtutibus tabernaculi Dei habitatio, et sancti montis ejus ascensio valeat comparari, non minimum inter eas virtus illa obtinet locum, qua vir justus ita dignus est conlaudari: Ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus, timentes autem glorificat. Fideles itaque et timentes Deum glorificandi sunt in omnibus atque honorandi. Populus autem ille qui totus est positus in maligno, quique Dei virtutem et Dei sapientiam non cognovit, ac per hoc in malignitatis et erroris vetustate remansit, pro nihilo in conspectu omnium credentium est habendus; nec pecuniae aut divitiarum suarum causa cuiquam honorandus; sed ob earum
Abbreviated transcription (Latin):
estimant᷑ in semine: Ergo uidei quantum apmisso abraliȩ semine
ni neclue rusalẽ cȩ lostũ aua ÷ sorritis. sed iuerusalẽ terrestris
Sed quidhat es tun ule anuillã & filiũ eius: Nonenim
hereserit filius ancilly̧ cum filio liberȩ: Expulsergo est depit¬
uꝰ non man& indomo inaeternum. filius man& in cet̃nũ:
Omĩs autem̃ qͥfacit peccatũ seruus est pecoati: Nec potest
aiugo seruitutis istius absoluu nisi ꝑdifiliũ meruertt libe¬
rari: lu det igit᷑ qui dicente dño. sifilius uos libera uerit ue¬
re liberi eritis ipsi quidẽ non credunti. Sea ut̃ semen ubra¬
hȩ eẽ . & nemini umqua in seruisse gł antur: Non solũ aliber

Expanded text:
aestimantur in semine; ergo Judaei, quantum a promisso Abrahae semine,ni; nec Hierusalem coelestem matrem sortiti sunt, sed Hierusalem terrestris ura? Ejice ancillam et filium ejus. Non enim haeres erit filius ancillae cum filio liberae. Expulsus ergo est de patvus non manet in domo in aeternum, filius manet in aeternum. Omnis autem qui facit peccatum, servus est peccati; nec potest a jugo servitutis istius absolvi, nisi per Dei filium meruerit liberari. Judaei igitur qui, dicente Domino: Si filius vos liberaverit, vere liberi eritis, ipsi quidem non credunt, se autem semen Abrahae esse et nemini unquam servisse gloriantur non solu
Abbreviated transcription (Latin):
mi&siam agastenos qͥne courupto uo cibulo sartaaeni uarits¬
ahitas quoq & madianitas. atq a fros. ex abrahã genꝰ ducere
Nonsolũ aut̃ uidei meliores nobeẽ neq:unt. sedetlis qua̧ supꝰ enume¬
rauim nationib peiores inueniunt᷑ quia illȩ quidẽ nec legẽ accopor:

Expanded text:
amus etiam Agarenos, qui nunc corrupto vocabulo Saraceni amus etiam Agarenos, qui nunc corrupto vocabulo Saraceni hitas quoque, et Madianitas, atque Afros, ex Abraham genus ducereNon solum autem Judaei meliores nobis esse nequeunt, sed et his, quas supra enumeravimus, nationibus pejores inveniuntur: quia illae quidem nec le
Abbreviated transcription (Latin):
unt nouissima hominis illius peiora priorib Sic &raage
nerationihuio pessime: Ex quo ꝑspicuũ est inmundũ idola¬
triae sp̃mde corde quondam popłi iudaci cũ ei lex datiẽ
retessise & ambulasse eum diuꝑloca arida Corda uide¬
lic& gentilium infructuosa atq in his secunt᷑ sibi uoluisse
facere mansionẽ : Sed& inde in aduentu xp̃icunetis ine
credentib: nationib expulsum ad pristinam domũ reuer¬
sum quc̃ inuenit dõ quidemiotee  carnalib uͦ legis ober¬
uationibus ornatam a faristacis ertuomibus ueluti
munde tam: Etquiaudit eam sdi habitatione dignissi¬
ma ipsius pene tnens nouissima eiꝰ: peira sepit peroribus
Maiori quippe nuncdomusilla plebis iudai dȩ mo¬
nũ numero possi d&ur blasplemans insy nagogissiuis p̃m
quã inagypto possessa fuerat ante legis notitiam:
ł ruticigitur fauiti esiudȩorũ nos contristantes a&
ilos l&i ficantes. patri archarũ causa hononendos eos
putant : & ap̃ianis dicert audent meliores. Cules¬

Expanded text:
ima hominis illius pejora prioribus: sic erit et generationi huic pessimae. Ex quo perspicuum est immundum idololatriae spiritum de corde quondam populi Judaici, cum ei lex data est, recessisse et ambulasse eum diu per loca arida, corda videlicet gentilium infructuosa, atque in his securam sibi voluisse facere mansionem. Sed et inde in adventu Christi, cunctis in eum credentibus nationibus, expulsum, ad pristinam domum reversum, quam invenit Deo quidem vacuam, carnalibus vero legis observationibus ornatam, a Pharisaicis traditionibus veluti mundatam. Et quia vidit eam sui habitatione dignissima ipsius penetrans, novissima ejus pejora fecit prioribus. Majori quippe nunc domus illa plebis Judaicae daemonum numero possidetur, blasphemans in synagogis suis Christum, quam in Aegypto possessa fuerat ante legis notitiam. XXI. Frustra igitur fautores Judaeorum, nos contristantes, et illos laetificantes, patriarcharum causa honorandos eos putant, et Christianis dicere audent meliores; cum leg
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑łim xp̃m incarne uenisse. exdo est: E tomnis
ibi: quis enĩ est mendax nisi isqui ne gat qm̃ iħis non¬
filium & patre hab& : Exqͥb uerbis euidentis¬
sime declanttur. non solũ mendaces sed & anta pos
ce iudȩos: Quicũ negent filiũ. frusto cfitent᷑ putẽ
Non aut̃ confitentes filiũ nec patrẽ habere merent᷑
gantes antixp̃i sibi & nom̃ parit̃ & eloquiũ uindicar̃ :
Nam quidaliut antixp̃s dictur est. nisi quide m iłim ñ fu¬
isse xp̃m: Seaut᷑ ẽẽ qđ ille ueluti falso creditꝰfuerit: In hoc
igit᷑ antixp̃is : inquantũ blas phemiȩ ipsorũ. Olas phemi¬
is consonant antixp̃i: quis aut̃ cũ antixp̃o mensã habe¬
ar cõmunem & xp̃ose assenrt seruare fidẽ. Aut quis
ñlibent᷑ eorũ fugiat necessitatẽ quossuũ uideat
blasphemare scluatorẽ & quib ipsũ terribilit̃ audiat
denuntiantẽ: Vȩ tibi cororam uȩ tibi ba hsaide qua
sintyro & sydone factȩ eent uirtutes quȩ facte sinuh̃

Expanded text:
tum in carne venisse, ex Deo est; et omnis ichristus. Itemque ibi: Quis enim est mendax, nisi is qui negat quoniam JFilium, et Patrem habet. Ex quibus verbis evidentissime declaratur non solum mendaces sed et Antichristos esse Judaeos, qui cum negent Filium, frustra confitentur Patrem; non autem confitentes Filium, nec Patrem habere merenturgantes, Antichristi sibi et nomen pariter et eloquium vindicarunt. Nam quid aliud Antichristus dicturus est, nisi Jesum quiistum, se autem esse quod ille veluti falso creditus fuerit? In hoc igitur Antichristi, in quantum blasphemiae ipsorum blasphemiis consonant Antichristi. Quis autem cum Antichristo mensam habeat communem, et Christo se asserat servare fidem? Aut quis non libenter eorum fugiat necessitatem, quos suum videat blasphemare Salvatorem? et quibus ipsum terribiliter audiat denuntiantem: Vae tibi Corozaim, vae tibi Bethsaida; quia si in Tyro et Sidone factae essent virtutes quae factae
Abbreviated transcription (Latin):
dicouob qr terrȩ sodo morũ remissiuserit indie iudicii
quã tibi: Coro taim namq: & bahsaida. & cafarnaũ ur¬
bes galileae iderco aseduatore plaagunt᷑ qđ p̃ tanta signa
atq uirtutes ñ e gerint pȩnitentiã: Pferunt᷑ aut̃ eis tyr
& sydon qđ nt turalẽ tantũ legem calcauerint : Ite uͦp
trans gressionem naturalis legis urbes idolatriae &uitus
dechite : Et p̃ferun᷑ ideo qđ ter & sydon & scriptȩ &iam
signu quȩ apud eas facta s̃ parui duxer: Et quia & reueralic&

Expanded text:
 terrae Sodomorum remissius erit in die judicii, quam tibi . XX. Corozaim namque, et Bethsaida, et Capharnaum, urbes Galilaeae, idcirco a Salvatore planguntur, quod post tanta signa, atque virtutes, non egerint poenitentiam. Praeferuntur autem eis Tyrus et Sidon, quod naturalem tantum legem calcaverint, istae vero post transgressionem naturalis legis urbes idololatriae et vitiis deditae. Et praeferuntur ideo, quod Tyrus et Sidon et scriptae, etiam signa quae apud eas facta
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ Diuidebat aut̃ singulis ꝓut cuiq: opsenrt. Et post
aliqͣ rursum ait: Et erantoms unanimit̃ inporticusa¬
lomonis : Ceteroꝵ aut̃ nemoaudebatse coniungere
illis sedin agnificabat cospopalus: Feq igit cũmunem
cũ eis ducebant uictũ cũ quib non habebant ne cõmune
quidẽ iubitationis consortiũ: Ominie uͦi quȩ ipsisepent eõ¬
manici non unde cũq quȩsta : seden sola fidelium fueranit
conlatione & oblatione suscepta: Sedo in marama neces¬
setate famis que subd iudio facta ẽẽ me monct. A uids¬
is quidẽ ineredulis int̃quos monibant. neo etepetise ali¬
qud necacaepise referuntur: Ablis uͦ qauen cgentbus

Expanded text:
 Dividebatur autem singulis, prout cuique opus erat. Et post aliqua rursum ait: Et erant omnes unanimiter in porticu Salomonis. Caeterorum autem nemo audebat se conjungere illis, sed magnificabat eos populus. Neque igitur communem cum eis ducebant victum, cum quibus non habebant ne commune quidem habitationis consortium. Omnia vero quae ipsis erant communia, non undecunque quaesita, sed ex sola fidelium fuerant conlatione et oblatione suscepta. Sed et in maxima necessitate famis quae sub Claudio facta esse memoratur, a Judaeis quidem incredulis, inter quos morabantur, neque expetisse aliquid neque accepisse referuntur, ab his vero qui ex gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
a płsmentionẽ uidendũ & iam deillis. utrũ & psi haec int̃suos
positi comntrbules obseruarent: Et facile hoc exx uerb scĩ lue
possumꝰ agnosere : quib ait: Multitudinis aut̃ crede ñtũ
eratcor & anima una: Nec quisꝗ hoꝵ. aliquid suũ dicebat
sedenint illis omnia cominunia: Et pculosꝰ. Quot quot in

Expanded text:
Apostolus mentionem; videndum etiam de illis, utrum et ipsi haec inter suos positi contribules observarent. Et facile hoc ex verbis sancti Lucae possumus agnoscere; quibus ait: Multitudinis autem credentium erat cor et anima una, nec quisquam horum aliquid suum dicebat, sed erant illis omn
Abbreviated transcription (Latin):
meris honorib ꝓsecutos: Ethaec quidẽ ab apłopitulo ita constat
erant ñ prius apud illos mansisse aut accepisse cybũ quã scõ
sp̃u replen & in p̃ĩ nomine baptii atifideliũ dignifuerent
c̃iuctu & societate: Sed & apudioppen indomofidelis cuius dã
simonis coriarii hospitatũ esurientẽ gustare uoluisse : Vbi
& uas linteũ plenũ diuersis ainimantib: cȩlitꝰ deł apsũ uidit.

Expanded text:
meris honoribus prosecutos. Et haec quidem ab apostolo Paulo ita constat meris honoribus prosecutos. Et haec quidem ab apostolo Paulo ita constat erant, non prius apud illos mansisse aut accepisse cibum, quam sancto Spiritu repleti, et in Christi nomine baptizati, fidelium digni fierent convictu et societate. Sed et apud Joppen, in domo fidelis cujusdam Simonis coriarii hospitatum, esurientem gustare voluisse, ubi et vas linteum plenum diversis animantibus coelitus delapsum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ministrasse: Apud sydonẽ quoq: humanȩ tractat aiu¬
lio centurione ade micos tantũ modo refert᷑ isse qͥe
rant utiq fideles & suicunt᷑ egisse. Itẽq cũ ue nissoe
puteolis. dieb: uII. apud fr̃s mansisse ꝑhib&ur: In ipser
aut̃ roma: biennio in suo habitasse conductu: Seda
semꝑ tamipsi quamlis qui secũ enent necessaria quȩ q
sus se fatetur manib: ministutre : Etcũ apud alios
prima uerbi dĩiaceret fundam̃ta ab ecclesus fidelium
inuenit᷑ accepisse stipendia: Necessari a uͦ quȩ ipsi a&e
suis apatre publii ceterisq: mitilenensis insulȩ cul¬
toribus imposita nerrant᷑. quis nonuideat nequaquã
ab infidelibus sed afidelibus fuisse suscepta: Nam & pa¬
trẽ publii seluaũ & tantas apud eandẽ inisalẽ in firinita¬
tũ cunetiones eeruit ut dubiũ nonsit plurinos exloc
illius incolis xpi fidei subiugatos. acsedutissuae nuntiũ in nu¬

Expanded text:
ministrasse. Apud Sidonem quoque humane tractatus a Juministrasse. Apud Sidonem quoque humane tractatus a Julio centurione, ad amicos tantummodo refertur isse, qui erant utique fideles, et sui curam egisse. Itemque cum venisset Puteolis, diebus septem apud fratres mansisse perhibetur. In ipsa autem Roma biennio in suo habitasse conductu. Sed et semper tam ipsi quam his qui secum erant, necessaria quaeque suis se fatetur manibus ministrare. Et cum apud alios prima verbi Dei jaceret fundamenta, ab Ecclesiis fidelium invenitur accepisse stipendia. Necessaria vero, quae ipsi et suis a patre Publii caeterisque Mitilinensis insulae cultoribus imposita narrantur, quis non videat nequaquam ab infidelibus, sed a fidelibus, fuisse suscepta? Nam et patrem Publii salvavit, et tantas apud eamdem insulam infirmitatum curationes exercuit, ut dubium non sit plurimos ex loci illius incolis Christi fidei subjugatos, ac salutis suae nuntium innu
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ ex coeper̃ eos fr̃s. Atq: istius reggulae distratio¬
nẽ seruat ubiq uas electionis & magister gentiũ
paulus: Quod dilugenticiuiq: lectori uel auditor
facile est excipsis gestis eiꝰ agnoscere : deniq: & in
philippis cũp̃dicaret nec in domũ lidiȩ purpura¬
riae lic& colentis dm̃ introisse legit᷑ aut mansis¬
se. priusꝗcũ omni domosua ina p̃m credens. bapti¬
Zaretur: Nec in illius similit̃ domũ quicustos enet
carceris ingressusẽ. aut humanitatis eius obsequi¬
is ususes donec &iam ipse credenis dnõ cũ omni
domosua baptiratꝰ. dignfieret tantũ apłm habere c̃iu¬
uã: Sed & cũ ueniss& tyrũ non nisi cũ discipulis. septẽ
soribit᷑ mansisse dieb: : Si milit̃ aut̃ & apud caesareã indomͦ
phs lippi eugłiste. cui quatiuor enent filiȩ uirgines ꝓphe¬
tantes ospitio functꝰ eẽ memonrt Ubi& pꝰaliquantũtẽ¬
poris cũ custodia detineret᷑. sui illi tantũ modo legunt᷑

Expanded text:
eos fratres. XIV. Atque istius regulae districtionem servat ubique Vas electionis, et magister gentium Paulus: quod diligenti cuique lectori, vel auditori facile est ex ipsis gestis ejus agnoscere. Denique et in Philippis cum praedicaret, nec in domum Lydiae purpurariae, licet colentis Deum, introisse legitur, aut mansisse, prius quam cum omni domo sua in Christum credens baptizaretur: nec in illius similiter domum qui custos erat carceris ingressus est, aut humanitatis ejus obsequiis usus est, donec etiam ipse credens Domino, cum omni domo sua baptizatus, dignus fieret tantum apostolum habere convivam. Sed et cum venisset Tyrum, non nisi cum discipulis septem scribitur mansisse diebus. Similiter autem et apud Caesaream in domo Philippi evangelistae, cui quatuor erant filiae virgines prophetantes, hospitio functus esse memoratur, ubi et per aliquantum temporis, cum custodia detineretur, sui illi tantummodo leguntur
Abbreviated transcription (Latin):
aduersantur ꝓhibentes nos gentib loqͥut saluae fia x
unt copleant peecatasuca semꝑ. Puenit ant̃ int di supillos
usq: infinem: Cũ talibergo quos occisores iħu & ꝓphaarum
ꝑsecutores apłoꝵ. do non plcicentes. omnib: hominib: ad¬
uersantes peccata sua semꝑ implentes. & subintdi usq in
finẽ słigentes. uaseleotionis cppellat. uł a płi creden

Expanded text:
 salvae fiant, ut impleant peccata sua semper, pervenit autem ira Dei super illos usque in finem. Cum talibus ergo quos occisores Jesu et prophetarum, persecutores apostolorum, Deo non placentes, omnibus hominibus adversantes, peccata sua semper implentes et sub ira Dei usque in finem saeculi gementes, Vas electionis appellat vel apostoli creden
Abbreviated transcription (Latin):
dehuiꝰ rei obseruatione dicta. quȩ in his inserere ñ in c̃gruũ
existimaiuimus: Nã lic& ide i libri iudicent᷑ a pocriphi ple¬
raq: tam̃ exlis testimonia inueniuntur ad octorib: usir

Expanded text:
de hujus rei observatione dicta, quae in his inserere non incongruum de hujus rei observatione dicta, quae in his inserere non incongruum existimavimus. Nam licet iidem libri judicentur apocryphi, pleraque tamen ex his testi
Abbreviated transcription (Latin):
baptit antes eos in nomine partris & filii & sp̃u sc̃i: Ialeser¬
go iamerant & gentiles illi. ĩdest baptirati credentes¬
& mundati. cũ quib ne scandalitarentur hi qͥ eotircum¬
cisione crediderant illis abseratib: edebat. p̃sentib: ede¬
re dissimulabat ubi & illud fidelit̃ conside nendũ est qđ
sitalis actant apłs. ne iudȩos fideles scandedi taret qͥ adliuo
carnalib: legis obseruationib: utebant᷑ agentiliũ fideliũ
se conuiuio subtrohebat nec̃tne morẽ scilic& iudȩoꝵ uideret᷑ agere
cũ gentib c̃uiuando quostudio xxp̃iani nc̃ a coniuotu sedebent
subtichere infideliũ iudȩoꝵ ne exẽplohuiꝰ inlicite cõmuni¬
onis scandali tent socios & particeps xp̃ianȩ religionis: Iali¬
q sticto uł iudui cis uidetint᷑ suꝑstitionib stiuere. uł eođastica
c̃uincant᷑ stec tutt dissoluere: Sed & in libris dem̃tis ecđae ro¬
manȩ pontificis. inuemuntur aliqua a supͣ me moneto apło

Expanded text:
i. Tales ergo jam erant et gentiles illi, credentes, baptizati et mundati; cum quibus, ne scandalizarentur hi qui ex circumcisione crediderant, illis absentibus edebat, praesentibus edere dissimulabat. Ubi et illud fideliter considerandum est quod si talis ac tantus apostolus, ne Judaeos fideles scandalizaret, qui adhuc carnalibus legis observationibus utebantur, a gentilium fidelium se convivio subtrahebat, ne contra morem, scilicet Judaeorum, videretur agere, cum gentibus convivando; quo studio Christiani nunc a convictu se debent subtrahere infidelium Judaeorum, ne exemplo hujus illicitae communionis scandalizent socios et participes Christianae religionis, talique facto vel Judaicis videantur superstitionconvincantur statuta dissolvere? XVI. Sed et in libris Clementis Ecclesiae Romanae pontificis inveniuntur aliqua a supramemorato Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
ita & fideles deuote separare sedebent & conuio¬
tu & soci&ate infideliũ. & silo cis necdũ ualent
donec tempꝰ ut & locis segregentur: Sicut idem
fideles quodest eccła : addm̃ dacmu nt dicetntes:
iudica meds̃ & discerne causcĩ meã degente non scã:¬

Expanded text:
ita et fideles devote separare se debent et convicita et fideles devote separare se debent et convictu et societate infidelium; et si locis necdum valent, donec tempore ut et locis segregentur, sicut idem fideles, quod est Ecclesia, ad Deum clamant dicentes: Judica me, Deus, discerne causam meam de gente non sa
Abbreviated transcription (Latin):
ta seruare solent respondere & dicere: Barao
chibas. & sẏmeon. & ellel magistri nr̃i tredide¬
r̃ nobis. ut duo milia pedes ambulemꝰ insabbato
& cȩtera hius modi doctrinas hominũ prȩferen¬
tes doo trinae di: Cũ igitur tot tantisq in mun¬
diciis & sensuũ & operũ polluantur : impl&ur
prorsus in eissermo aggei ꝓpho&ae quo p̃cipiente sibidño
ita in t̃rogat secerdotes: Sitetigerit pollutus in anima
exomnib his panẽ uidelic&. aut pulmentũ. aut uinũ
aut oleũ. aut omnẽ cybũ. numquid contaminabit᷑
Et responder̃ sacerdotes & dixerunt : Conta minabit᷑
Etrespondit aggeus & dixit: Sic populus iste & sic
gens ista ante faciẽ meam dicit dñs. & sic omne opus ma
dicens, Et p̃cidi uirgammeam scđam quȩ appellatur
xp̃i adbelial. inquo aduertendum est quia sio ut in¬
fideles sponte seque stnentur ab ecđastica cõmunione
ut innullis uelint mysteriis participare fidelibus

Expanded text:
ta servare; solent respondere et dicere, Rab ta servare; solent respondere et dicere, Rab Achibas et Simeon et Hillel magistri nostri tradiderunt nobis ut duo millia pedes ambulemus in sabbato, et caetera hujusmodi, doctrinas hominum praeferentes doctrinae Dei. » XI. Cum igitur tot tantisque immunditiis et sensuum et operum polluantur, impletur prorsus in eis sermo Aggaei prophetae, quo praecipiente sibi Domino ita interrogat sacerdotes: Si tetigerit pollutus in anima ex omnibus his, panem videlicet, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum, nunquid contaminabitur? Et responderunt sacerdotes, et dixerunt: Contaminabitur. Et respondit Aggaeus et dixit: Sic populus iste, et sic gens ista ante faciem meam, dicit Dominus, et sic omne opus mandicens: Et praecidi virgam meam secundam, quae appellatur uae conventio Christi ad Belial? In quo advertendum est quia sicut infideles sponte sequestrantur ab ecclesia stica communione, ut in nullis velint mysteriis participare fidelibus,
Abbreviated transcription (Latin):
riitui: Nonne & odientes tedt̃ie odiui &
contra aduersarios tuos distabui: Perfecto odio
odenẽ illos : inimicifactis mihi: Quo. zelodi fer¬
uens beatꝰ hieronimꝰ in quodã loco. sic de ipsis. ait:
Siexpedit odisse homines & gentẽ aliquã detes¬
tari: miro odio auersor concisiorẽ
pharisȩoꝵ quas hodie deu terosis uocant & quã anima¬
lessint fabulae. re uoluere ne queo: Pleniq: tã tur¬
pia sunt: ut erubescã dicere : Dicã utiũ in igno¬
miniã gentis inimicȩ: Prȩpositos habent syna¬
gogis scpientissimos quosq: foedo operi delegatos
ut sanguinẽ uirginis siue menstruatȩ mundũ uł
in munidũ sioculis discernere non potuerint: gustũ
ꝓbent. Prȩterea quib iussũ est ut dieb sabbatorũ
sedeat unꝰ quisq: indomosuat & non eg̃diatur neo
ambulet deloco in quo habitat. siquando eos iupe¬
ta littenr᷑ coeperimꝰ artare. ut ñ ambulent non
iciceant nonstent. sedtantũ sedeant siue lint p̃cop¬

Expanded text:
ii tui . Nonne et odientes te, Domine, odivi? Et ii tui . Nonne et odientes te, Domine, odivi? Et contra adversarios tuos distabui? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi .. Quo zelo Dei fervens beatus Hieronymus in quodam loco sic de ipsis ait: « Si expedit odisse homines et gentem aliquam detestari, miro odio aversor concisionem.Pharisaeorum, quas hodie deuteroseis vocant, et quam aniles sint fabulae, revolvere nequeo. Pleraque tam turpia sunt, ut erubescam dicere. Dicam autem unum in ignominia gentis inimicae. Praepositos habent synagogis sapientissimos, quosque foedo operi delegatos, ut sanguinem virginis sive menstruatae, mundum vel immundum, si oculis discernere non potuerint, gustu probent. Praeterea, quibus jussum est ut diebus sabbatorum sedeat unusquisque in domo sua, et non egrediatur, nec ambulet de loco in quo habitat; si quando ea juxta litteram coeperimus arctare ut non ambulent, non jaceant, non stent, sed tantum sedeant, si velint praecep