comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tua ab hominibus : sicut in celis fit & ad un¬
pletur abangłis. Ibi enim sola par regnat:
ibi nulle lites. nulle discordie. nulla bella.
neq indignatio ulla. Canem nr̃m suꝑ substan¬
cialem da nob̃ hodie. Hic ẽ. eñ panis ille qͥ¬
de celo descendit. Hoc pane nutritur anima.
ta ẽ. Est etiam iste panis sermo diuinus:
die ab eccłia suscipitur. Ilam re si cotidie nͥ
suscipiatur singularit̾ ab om̃ibꝰ: cotidie tam̃
ab illa suscipitur. que mat̾ ẽ. om̃ium. & euiꝰ
membra sunt om̃s. Hunc aũ panẽ dari nob̃
non rogamus nisi hodie: quia non sumꝰ nisi
hodie. Cur enim eras mͥ dari rogem. cum
utrum ad eras ueniam ignorem : Ipse enim
diis dicit. Nolite cogitare de crastino. hodie
es: hodie quere. Si ad eras ueneris ⁊ cras q̃re.
Postquam em̃ ueneris ad eras : iam cras nõ
erit tibi cras s hodie. Nlon queris gͥ insi
hodie : quia nuquam habes nisi hodie.
Tria enim tempora sunt. erquibus unum

Expanded text:
tua ab hominibus, sicut in coelis fit, et adimtua ab hominibus, sicut in coelis fit, et adimpletur ab angelis. Ibi enim sola pax regnat, ibi nullae lites, nullae discordiae, nulla bella, neque indignatio ulla. Panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie. Hic est enim ille panis, qui de coelo descendit: hoc pane nutritur anima. ta est. Est etiam iste panis sermo divinus, die ab Ecclesia suscipitur. Nam, etsi quotidie non suscipiatur singulariter ab omnibus, quotidie tamen ab illa suscipitur, quae mater est omnium, et cujus membra sunt omnes. Hunc autem panem dari nobis non rogamus nisi hodie; quia non sumus nisi hodie. Cur enim cras mihi dari rogem, cum utrum ad cras veniam, ignorem? Ipse enim Dominus dicit: Nolite cogitare de crastino: hodie es, hodie quaere: si ad cras veneris, et cras quaere. Postquam enim veneris ad cras, jam cras non erit tibi cras, sed hodie. Non quaeris igitur nisi hodie, quia nunquam habes, nisi hodie. Tria enim tempora sunt, ex quibus unum
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ĩ ineccłia scĩficatum ẽ: ⁊ nom̃ falsorum dorũ
ne fandum ⁊ ꝓphanum factum ẽ. Illis preterea
nomen dĩ seĩficatum non ẽ: qui illud ab iura¬
re non timent. Qinid gͥ ẽ. sẽĩficetur nomen
tuum. nisi sem̃ terribile ualdeq tremendũ¬
ab om̃ibus habeatur : Ad ueniat regnum tu¬
um. Hoc enĩ & de regno eccłiastico quod a do
regitur & gubernatur. ⁊ de regno eterno. quod
finem non habebit. intelligi potest. hoc aũ
cotidie uenit. cotidie creseit. cotidie nascun¬
tur. qui ei ꝑfidem comugunt᷑. Hoc enĩ regnũ.
anascentibus augetur: amorientibꝰ non minui¬
tur. uenit gͥ semꝑ: donec ertoto impleatur.
Quod ubi completum fuerit: tunc multo
meluis eẽ. incipiet. Q hoc quidem ẽ. quod
oramus : indelicet ut compleatur & transfe¬
ratur. Qui enim sic non orat. nõ optat ẽẽ bea¬
tus. Eiat uoluntas tua sic̃ in celo ⁊ int̾ra.
Fiat inquit ⁊ impleatur. sic in t̾ra uoluntas

Expanded text:
Dei in Ecclesia sanctificatum est, et nomen falsorum deorum Dei in Ecclesia sanctificatum est, et nomen falsorum deorum nefandum, et profanum factum est. Illis praeterea nomen Dei sanctificatum non est, qui illud abjurare non timent. Quid igitur est sanctificetur nomen tuum, nisi sanctum, 30 terribile, valdeque tremendab omnibus habeatur: Adveniat regnum tuum. Hoc enim et de regno ecclesiastico, quod a Deo regitur, et gubernatur, et de regno aeterno quod finem non habebit, intelligi potest. Hoc autem quotidie venit, quotidie crescit, quotidie nascuntur qui ei per fidem conjunguntur. Hoc enim regnum a nascentibus augetur, a morientibus non minuitur: venit igitur semper donec ex toto compleatur. Quod ubi completum fuerit, tunc multo melius esse incipiet. Et hoc quidem est quod oramus, videlicet ut compleatur et transferatur. Qui enim sic non orat, non optat esse beatus. Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Fiat, inquit, et compleatur sic in terra voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. Magnus honor in mensa nobili¬
tas : ut patrem uocemus. euuis uoeari serui
digni non sumus. Ad optim namq filii facti:
simul eum unnco dĩ filio dicius pater n̾r.
Ad optione aũ non qui uolunt s qui eligunt᷑
filii fiunt. Ipse enĩ nos elegit ante mundi cõs¬
titucionem. ut eẽmus conformes imagini filii
eius. ut sit ipse primogenitus in multis fribꝰ:
apłi uerba sunt. Nemo amplius de nobilitate
suꝑbiat. om̃s fr̃s sumus: ille nobilior qui me¬
lior. Sepe seruiis nobilior ẽ. quam dñs: qm̃ hic
ẽ. seruus hominis. ille diaboli. Quamus autẽ
altius eleuati non t̾ram s celum diligunt. s
quomodo nomen dĩ feĩficari potest. quod sẽꝑ
& naturaliter sc̃m ẽ: Quid enim ẽ. scĩficetur
nomen tuum. Prius enim notus in uidea
as: in isrł magnum nomen eiꝰ. Non dum gͣ
ingentibus nomen d̃ĩ scĩficatum erat. Ad¬
huc enim nomen iouis. mercurii. martis . ⁊ sa¬
turm. sem̃ ingentibus habebatur. Ilunc gͥ nom̃

Expanded text:
tuum. Magnus honor, immensa nobilitas, ut Patrem vocemus, cujus vocari servi digni non sumus. Adoptivi namque filii facti, simul cum unico Dei Filio dicimus: Pater noster. Adoptione autem non qui volunt, sed qui eliguntur digni fiunt. Ipse enim nos « elegit ante mundi constitutionem, ut essemus conformes imagini Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus : » Apostoli verba sunt. Nemo amplius de nobilitate superbiat: omnes fratres sumus; ille no bilior qui melior. Saepe enim servus nobilior est quam dominus, quoniam hic est servus hominis, ille diaboli. Quamvis autem altius elevati, non terram, sed coelum diligunt. Sed quomodo nomen Dei sanctificari potest, quod semper et naturaliter sanctum est? Quid est enim sanctificetur nomen tuum? Prius enim « notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . » Nondum igitur in gentibus nomen Dei sanctificatum erat. Adhuc enim nomen Jovis, Mercurii, Martis et Saturni sanctum in gentibus habebatur. Nunc igitur nomen
Abbreviated transcription (Latin):
diis ad duntem. Si uis ꝑfectus eẽ. uade uende
omia que habes:⁊ da pauꝑibus ⁊ sequere me.
⁊ habeb̾ thesauros in celo. Qͥ aũ sic suoᷤ thesauroᷤ repo¬
nit: securꝰ ẽ. eosq anntt̾e nͥ timet. Qc̃q gͥ es qui
cupis animam tuam in celo habitare. ⁊ ẽẽ:
ibi thesauros tuos repone ubi enim thesaurꝰ
tuus: ibi ẽ.⁊ cor tuum. Si in celo ẽ. thesaurus:
ibi erit ⁊ anima. Si int̾ra ẽ: int̾ra erit. In
terra utiq de qua beatus iob ad dñm dicit.
dimitte me ut plangam paululum dolorẽ
meum. antequam uadam ⁊ non reuertar¬
ad t̾rã tenebrosam.⁊ oꝑtam mortis caligine:
t̾ram miserie & tenebrarum ubi umbra mor¬
tis ⁊ nullus ordo. s sempiternus horror in¬
habitans. Deniq ubi ẽ. thesaurus ibi ẽ. ⁊ cor:
quia unus quisq illuc ꝑuenire desiderat. ubi
suas dimeias cognoseit eẽ reconditas. Beatꝰ
gͥ qui duncias suas incelo re posuit. ut sem¬
per mentem ibi habeat : semꝑq illuc omĩbꝰ
uiribus ⁊ desidio tendat.

Expanded text:
de omnia quae habes et da pauperibus, et sequere me, et habebis thesauros in coelo. » Qui autem sic suos thesauros reponit, securus est, eosque amittere non timet. Quicunque igitur es qui cupis animam tuam in coelo habitare et esse, ibi tuos thesauros repone. Ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum. Si in coelo est thesaurus, ibi erit et anima. Si in terra est, in terra erit. In terra utique, de qua beatus 32 Job ad Dominum dicit: « Dimitte me ut plangam paululum dolorem meum, antequam vadam, mortis caligine; terram miseriae et tenebrarum, ubi umbra mortis, et nullus ordo, et sempiternus horror inhabitans . » Denique: ubi est thesaurus, ibi est et cor, quia unusquisque illuc pervenire desiderat, ubi suas divitias cognoscit esse reconditas. Beatus igitur qui divitias suas in coelo reposuit, ut semper ibi mentem habeat, semperque illuc omnibus viribus et desiderio tendat.
Abbreviated transcription (Latin):
Proiide qnͣo uidemꝰ aliquos pacient̾e mole fũ¬
datos incõcussũ pectꝰ seuientibꝰ malis opponere.
habundantia benignitatis locupletatos. bonum
suũ uelle cũ oĩbꝰ hab̾e cõmune. nõ aliquibꝰ ar¬
dentibꝰ inuidie facibꝰ quoqui. nõ agere ꝑperã.¬
nullo fatu ꝑnitiose uanitatis. inflari: nicħ eoꝵ
que sũt aliena cupiditatis malo ambire. s que
sũt pie cõmunionis bona querere. nulli malũ
inquietos uel inquietudines fundata aĩ tran¬
quillitate suffeire. post hanc uitam diuinitus
penas cõminatas credere nõ metuendo. ꝓmissa
p̃mia sꝑare gaudendo. reuelationẽ filioꝵ dĩ de¬
siderare fortit̾ sustinendo. quando gͦ uidemus
ista et his similia bona aliquos posse: noueri¬
mus nõ eos magnitudine uirtutis sue posse.
quod uolũt ardent̃ et faciũt: s beneficio illuᷤ
caritatis que nõ ẽ ex nob̾. s dffusa ẽ in cordibꝰ

Expanded text:
proinde quando videmus aliquos patientiae mole fundatos, inconcussum pectus saevientibus malis opponere, abundantia sanctae benignitatis locupletatos, bonum suum velle cum omnibus habere commune, non aliquibus ardentis invidiae facibus coqui, non agere pernullo fastu perniciosae vanitatis inflari; nihil eorum quae sunt aliena crimine cupiditatis ambire: quae sunt sua, piae communionis bono non quaerere; nulli malum, inquietos vel inquietudines fundata animi tranquillitate sufferre: post hanc vitam divinitus poenas comminatas credere non metuendo, promissa praemia sperare gaudendo, revelationem filiorum Dei desiderare, fortiter sustinendo: quando ergo videmus ista et his similia bona aliquos posse, noverimus non eos magnitudine virtutis suae posse quod volunt ardenter et faciunt, sed beneficio illius charitatis, quae non est ex
Abbreviated transcription (Latin):
facere: Nõ erubescunt a se ipsis alit̾ uiuendo ꝗͣ
p̃dicant discrepare: qui ut quo qͦmodo turpitu¬
dinẽ sue cõuersationis obnubilent. honesta pre¬
dicare nõ cessant: nõ ut auditores sin p̃dicatio¬
ne ꝓficiãt. s ut ipsi uidẽnt᷑ laudari qui p̃dicãt.
S udeamꝰ que his ad nectat apłs. Si habuero
inquit ꝓpħiã ⁊ nouerim misteria oĩa: et cete¬
ra. Nõ ad hoc ita dicitur quasi aliqua bona
sine caritate hab̾e aliqui nõ possint. s quia
nicħ ꝓfuit habentibꝰ ea: si caritate defecerĩt.

Expanded text:
facere: vel erubescunt a seipsis, aliter vivendo quam facere: vel erubescunt a seipsis, aliter vivendo quam praedicant discrepare? Qui ut quoquo modo turpitudinem suae conversationis obnubilent, honesta praedicare non cessant: non ut auditores sui eorum praedicatione proficiant, sed ut et ipsi videantur curare quae praedicant. Sed videamus quae his annectat Apostolus: Si habuero, inquit, prophetiam, et noverim mysteria omnia , etc. Non hoc ita dicitur quasi aliqua bona sine charitate aliqui habere non possint, sed quia nihil prosint habentibus ea, si a
Abbreviated transcription (Latin):
am qualis et quanta sit caritas: nõ pedũ
ina s morũ. apło docente discamꝰ. Si linguis
inquit hominũ loquar et angłoꝵ: et cetera.
Hominũ uel angłoꝵ linguis. manẽ facun¬
diam quorũdã hominũ significatã debemꝰ acci¬
ꝑe: qui oĩa quecũq noluerint adnirate quidẽ
et eloquent̃ annunciãt. S quãuis ornate copio¬
seq dissertent. tam̃ si docendi officiũ uanitate
placendi magis quã cõsulendi caritate suscipi¬
ant: nõ ut alios doceant. s ut se doctos osten
ledicaces. ad linguã: et studiosius eloquentiã uł¬
int curare ꝗͣ uitam: suꝑcilio uane loquacitatis
elati. dicta sua magis cupiant laudari quã fie¬
ri: nec fint de scĩtate oꝑis. s de sermonis elucu-¬
brati. uenustate solliciti. nũquid nõ tales meri¬
to eramento sonanti. aut tinmenti cimbalo cõpa¬
rant᷑. qui in modũ tuientis eramenti uel cim¬
bali. p̃clara queq magis appetunt sonare quã

Expanded text:
am qualis et quanta sit charitas, non pedum via, sed morum, Apostolo docente, discamus. Si linguis, inquit, hominum loquar et angelorum , etc. Hominum et angelorum linguis, inanem facundiam quorumdam hominum significatam debemus accipere, quae omnia quaecunque voluerint, accurate quidem atque eloquenter enuntiant. Sed quamvis ornate copioseque disserant, tamen docendi officium vanitate placendi magis quam consulendi charitate suscipiunt, non ut alios doceant, sed ut se doctos ostendendaces ad linguam, et studiosius velint eloquentiam curare quam vitam, supercilio vanae loquacitatis elati, dicta sua magis cupiant laudari quam fieri: nec sint de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati venustate solliciti. Nunquid merito tales aeramento sonanti aut tinnienti cymbalo comparantur qui in modum tinnientis aeramenti vel cymbali praeclara quaeque magis appetunt sonare quam
Abbreviated transcription (Latin):
natione querendũ ẽ. elemosine uł tradicio cor
poris in morte quid ꝓderũt nõ habentibꝰ cari¬
tatẽ: Ipsa gͦ habenda ẽ. ipsa sectanda: sine
qua nec elemosine nec mortificatio siue occisio
corporis. nec illa oĩa suꝑiꝰ dicta uł alia que uiꝰ
bona. ꝑducũt aliquos ad salutẽ: qr quelibet
actio bona uel passio. nisi ex fide que ꝑ dilec¬
tionẽ oꝑatur extiterit: nob̾ ꝓdeẽ nõ poterũt.
Quaꝓpt̾ nicħ eis peccati dampnabilis remanere
poterit. nec deerit aliquid boni: quibꝰ caritas
om̃is inquinamenti mundatio.⁊ bonorũ oĩum
mat̾ affuerit. Qm̃ quidẽ si caritas paciens est.
benigna ẽ. si nõ emulat᷑. nõ agit ꝑperam nor¬

Expanded text:
el traditio corporis proprii in mortem, quid proderunt non habentibus charitatem? Ipsa ergo habenda est, ipsa est sectanda, sine qua nec eleemosynae nec mortificatio sive occisio corporis, nec illa omnia superius dicta, vel alia quamvis bona perducunt aliquos ad salutem, quia quaelibet actio bona vel passio, si ex fide, quae per dilectionem operatur, non exstiterint, nobis prodesse non potuerunt. Quapropter nil eis peccati damnabilis remanere poterit, nec deerit aliquid boni, quibus charitas omnis inquinamenti mundatio, et bonorum omnium mater adfuerit. Quoniam quidem Charitas patiens est, benigna est, non aemulat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte ꝑmanebit. cũ om̃s ꝑseuerantes in se adui¬
sionẽ dei ꝑduxerit. Ceterũ ꝓpħia ⁊ misteriorum
õiũ noticia uł scientia. necnon et ipsa fides. uł
ti necessaria iudicant᷑. in illa ꝑfectione scorũ
quo in caritate radicati tendũt. ꝑuenientibuᷤᷤ
necessaria eẽ nõ poterũt: cũ illis incõparabi¬
lit̾ meliora. ac ꝑfectiora successerint: qr nec ꝓ¬
pħia ibi opꝰ erit. cũ ad illud quod futurũ ꝓ¬
mittebat impleta ꝑduxerit. Nec scientia que
uelut lucerna quedam. in huiꝰ scłi nocte fide¬
les illuminat. cũ in illiꝰ uite die ꝑpetuo sol
uuius effulserit: nec misterioꝵ noticia. aut
ipsa fides necessaria erit: quando ad ea que ꝑ
misteriũ significabant᷑.⁊ credebant᷑ ex fide: ꝑ¬
fectio xp̃iana ꝑuenerit. Caritas uͦ hic quidẽ
necessaria ẽ: que separabat a diabolo. purificat
a peccato. recõciliat deo: s ibi ꝑfecta erit. cum
huc apłs laudẽ diuine caritatis amplificans:

Expanded text:
cum omnes perseverantes in se, ad visionem Dei perduxerit. Caeterum prophetia et mysterium omnium notitia vel scientia, nec non et ipsa fides, et ti necessaria judicantur, in illa perfectione sanctorum quo in charitate radicati tendunt, praevenientibus necessaria esse non poterunt, cum illis incomparabiliter meliora ac perfectiora successerint, quia nec prophetia ibi opus erit, cum ad illud quod futurum promittebat impleta perduxerit; nec scientia, quae velut lucerna quaedam in hujus saeculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo sol vivus effulserit. Nec mysteriorum notitia, aut ipsa fides necemysterium significabantur, et credebantur ex fide, perfectio Christiana pervenerit. Caritas vero hic quidem necessaria est, quae nos separat a diabolo, purificat a peccato, reconciliat Deo; sed ibi perfecta erit, cum huc Apostolus, laudem divinae charitatis amplificans,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miũ nõ recipiet. Dilectione simulatione. sci¬
licet ad implenda ẽ. Om̃ĩs dilectio que scđ̃m
dm̃ nõ ẽ et ꝓ dei amore agitur: simulatio et
finctio uocanda ẽ. Ideoq qui frẽm diligere
dicit᷑. s nõ correxit eũ cũ errare uiderit: si¬
mulatã caritatẽ erga ꝓximũ habere con¬
uincitur. Odientes malũ: id ẽ diabolũ et
membra eiꝰ atq om̃e peccatũ sitis odientẽ.
Notandũ aut̃ hodiũ hic in bonã partẽ acci¬
piendũ: qm ẽ et odiũ malũ. qͦ odimꝰ frẽm.¬
Adherentes bono: id ẽ dõ. qͥ ẽ sũmũ bonum:

Expanded text:
lectio sine simulatione, subaudis adimplenda est. Omnis dilectio quae secundum Deum non est, et pro Dei amore non agitur, simulatio et fictio vocanda est. Ideoque qui fratrem diligere dicitur, si non correxit cum eum errare viderit, simulatam charitatem erga proximum habere convincitur. Odientes malum, id est diabolum et membra illius, atque omne peccatum sitis odientes. Notandum autem, odium hic in bonam partem accipiendum, quoniam est et odium malum quo odimus fra
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos seductoris hominis. nolite ideo illiᷤᷤ
suis auditoribꝰ implere p̃cipiebat. Dicit eñĩ
alibi. Maledicimur: ⁊ benedicimꝰ. Gaudere
eũ gaudentibꝰ studestote. Nõ p̃cipit gaudere
cũ his qͥ gaudent de transitoriis ⁊ caducis rebꝰ.
s cũ his qui gaudent qd nomina eoꝵ serip¬
ta fũt in celis. seq em̃ quibeũq gaudii
xp̃ianoꝵ gaudia socianda fũt: nec quibus¬

Expanded text:
discipulos seductoris hominis, nolite ideo illis mdiscipulos seductoris hominis, nolite ideo illis msuis auditoribus implere praecipiebat. Dicit enim alibi: Maledicimur, et benedicimus . Gaudere cum gaudentibus studetote. Non praecipit gaudere cum his qui gaudent de transitoriis et caducis rebus, sed cum his qui gaudent quod nomina eorum scripta sunt in coelis. Neque enim quibuscumque gaudiis Christianorum gaudia socianda sunt; nec quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. subsidia tẽporalia ad ministrarẽt:
illoꝵ indigentiã suã putantes. bonis tẽpo¬
ralibꝰ cũ eis in cõmune utentes. Et enim dĩ
dona communia : nõ debent fieri priuata.
hospitalitatẽ sectantes. Nõ dixit hospitales
estote. uł hospitalitatẽ seqͥmini: s didẽ hos¬
pitalitatẽ sectamini. Plus em̃ dix̃. Sequit᷑
namq hospitalitatẽ: qui rogantes suscipit.
Sectatur uero qui ȩtiã nõ rogantes cogit.¬
suscipit et querit: ne forte in uiis ⁊ plate¬
is extra tectum remaneant. Magna etenim
uirtꝰ est hospitalitas: ꝑ quã multi placuer̃
deo. angłis hospicio susceptis: sic̃ abraham
et loth. et alii multi. B̾enedicite ꝑsequenti¬
bus uos. id ẽ benedicite illos :⁊ bene loqui¬
mini cũ illis qui uob̃ uim inferũt. Benedi¬
cite. ⁊ nolite maledicere. Maledicere ẽ: ma¬
lum dicere. Uerbi gr̃a detrahere alicin. blaᷤ
loquant᷑ de uob̃. dicentes uos magos ẽẽ. et

Expanded text:
nomine subsidia temporalia administrarent, nomine subsidia temporalia administrarent, illorum indigentiam suam putantes, bonis temporalibus cum eis in commune utentes. Dei etenim dona communia non debent fieri privata. Hospitalitatem sectantes. Non dixit, Hospitales estote, vel hospitalitatem sequimini, sed dixit: Hospitalitatem sectamini. Plus enim dixit; sequitur namque hospitalitatem, qui rogantes suscipit: sectatur vero qui etiam non rogantes cogit et quaerit, ne forte in vicis et plateis extra tectum remaneant. Magna etenim virtus est hospitalitas, per quam multi placuerunt Deo. Angelis hospitio susceptis, sicut Abraham et Loth, et alii multi. Benedicite persequentivus vos, id est, benedicite illos, et bene loquimini cum illis qui vobis vim inferunt; benedicite, et nolite maledicere, id est malum dicere. Verbi gratia: Detrahere alicui aut blloquantur de vobis, dicentes vos magos esse et
Abbreviated transcription (Latin):
turoꝵ bonoꝵ. Inde dic̃ apłs. Modo spe siue
expectatione p̃mioꝵ cȩlestiũ sitis gaudente̾:
etiã in angustis. In tribulatione uob̾ illata
a ꝑsequutoribꝰ sitis pacientes. id ẽ in animo¬
sitis nõ reluctantes: et nõ querentes p̃miũ
in p̃senti. Oratiomi instantes. qr qd̾ humanĩ
auxiliis. neq nr̃is uiribꝰ obtinere et agere
nõ possumꝰ : necesse ẽ ut oratiõibꝰ a deo im¬
petremꝰ. sic̃ de damele ⁊ sociis eiꝰ legimꝰ. Ne¬
cessitatibꝰ sc̃oꝵ cõmunicantes. Nõ dix̃e scĩs
helemosinã p̃bete aut facite. s honestiori
uerbo usus ẽ: ur̃a bona scĩs participate. Co
tpre quo apłs ista scribebat: credentes fuis
facultatibꝰ priuabant᷑. Unde laudando diẽ
in epła adhebreos uideis credentibꝰ. Et rapi¬
nam bonoꝵ uroꝵ cũ gaudio suscepistis. Idõ¬
q illos qui facultatib ꝓpriis adhuc nõ erãt
priuati. hortabat᷑ apłs: ut expoliatis ꝓ xp̃i

Expanded text:
turorum bonorum. Inde dicit Apostolus modo: Spe sive turorum bonorum. Inde dicit Apostolus modo: Spe sive exspectatione praemiorum coelelestium sitis gaudentes etiam in augustiis; in trib ulatione, vobis illata persecutoribus, sitis patientes, id est in animositate non reluctantes, et non requirentes praemium in praesenti; orationi instantes, quia quod humanis auxiliis neque nostris viribus obtinere et agere non possumus, necesse est ut orationibus a Deo impetremus, sicut de Daniel et sociis ejus legimus. Necessitatibus sanctorum communicantes. Non dixit, sanctis eleemosynam praebete aut facite, sed honestiori verbo usus est: Vestra bona sanctis participate. Eo tempore quo Apostolus ista scribebat, credentes suis facultatibus privabantur; unde laudando dicit, in Epistola ad Hebraeos, Judaeis credentibus: Et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis . Ideoque illos qui facultatibus propriis adhuc non erant privati hortabatur Apostolus, ut exspoliatis pro Christi
Abbreviated transcription (Latin):
Omnes eñi qui unam fidẽ habent et uno
baptismate sũt abluti. ita se inuicẽ dilig̾e
scđm dm̃ debent: ułuti fr̃s ex uno matris
utero egressi. Honore inuicẽ p̃uenientes. id
iectis. ⁊ subiecti p̃latis: qr humilitatis uir¬
tus etiã ethnicis placet. Sollicitudine non
pigri sitis. id ẽ in cura subditoꝵ nõ sitis pi¬
dampnemini. qui ligatis manibꝰ et pedib
missus ẽ in tenebras. Et nõ solũ qui preest:
uerũ ȩtiã om̃is subictꝰ studiosus et uelox
debet esse ad omne bonũ. Sp̃u feruentes.
id est calorẽ et feruorẽ sp̃c sc̃i habeatis: ut
spũ id ẽ mente nõ sitis tepidi in dilectione dĩ
et ꝓximi: ne forte audiatis. qr nec frigidꝰ es
nec calidꝰ: incipiam te euomere ex ore meo.
De huiꝰ ignis feruore: dicit in euuãgłio do¬
minꝰ. Ignẽ ueni mittere: in terrã. Dño ser¬
uientes. nõ diuitiis neq uiciis siue delectati¬
onibꝰ Illi dño seruiũt: qui eiꝰ p̃cepta ser¬
uant. Spe gaudentes. Spes ẽ expectatio fu¬

Expanded text:
Omnes enim qui unam fidem habent et uno baptismate sunt abluti, ita se invicem diligere secundum Deum debent, veluti fratres ex uno matris utero egressi; honore invicem praevenientes, id jectis, subjecti praelatis, quia humilitatis virtus, etiam ethnicis placet. Sollicitudine non sitis pigri, id est, in cura subditorum non sitis  inutili damnemini, qui, ligatis manibus et pedibus, missus est in tenebras. Et non solum qui praeest, verum etiam omnis subjectus, studiosus et velox debet esse ad omne opus bonum; spiritu ferventes, id est calorem et fervorem Spiritus sancti habeatis, vel spiritu, id est mente, non sitis tepidi in dilectione Dei et proximi, ne forte audiatis: Quia nec frigidus es, nec calidus, insipiam te evomere ex ore meo . De hujus ignis fervore, dicit Dominus in servientes, non divitiis neque vitiis, sive delectationibus. Illi Domino serviunt qui ejus praecepta servant. Spe gaudentes, spes est exspectatio fu
Abbreviated transcription (Latin):
qui lugent qd̾ differuntur a regno cȩlorũ¬
solabunt᷑. Id ipsũ inuicẽ sentientes. hic sero
so aꝑtiꝰ habetur in greco. Est aut̃ sensus. Sic
sentite de alio. sic̃ de uob̾: id est sic̃ uob bo¬
na optatis. sic et aliis: et sic̃ uos diligitis. sic
alios diligite: et ita estimate uos diligi a fr̃e.
ueluti a uob̃ ipsis. Nõ sitis alta sapientes. id
est suꝑba. s humilibꝰ cõsentientes: ut et uos
humiles exhibeatis. Discite inqͥt dñs: quia mi
sentit. qui cũ humilibꝰ se humiliat: nõ p̃fe¬
rens se illis. s socians: expectans qd̃ dñs ꝓ¬
misit. Om̃is qui se humiliat: exaltabitur.

Expanded text:
qui lugent quod differtur a regno coelorsolabuntur . Idipsum invicem sentientes. Hic sermo apertius habetur in Graeco. Est autem sensus: Sic sentite de alio sicut de vobis, id est, sicut vobis bona optatis, sic et aliis; et sicut vosipsos diligitis, sic alios diligite; vel, ita aestimate vos diligi a fratre veluti a vobismetipsis. Non alta sapientes, id est superba, sed humilibus consentientes, ut et vos humiles exhibeatis. Discite a me, inquit Dominussentit, qui cum humilibus se humiliat, non praeferens se illis, sed socians et exspectans quod Dominus promisit: Omnis qui se humiliat, exaltabitur .
Abbreviated transcription (Latin):
in simplicitate tribuat. Qui p̾est in sollicitu¬
dine scilicet debet ẽẽ : ut sibi cõmissos nõ ne¬
gligat. Hec sollicitudo id est magna cura cir¬
ca animas maxcime ẽẽ debet. Qui miseret᷑:
scilicet pauꝑi cibũ esurienti porrigendo. et
potũ sicienti. uestimentũ algenti. ⁊ tectũ ua-¬
ganti. in hilaritate et gaudio mentis hoc fa¬
eiat: qr hilarẽ datorẽ diligit ds̃. Cũ gaudio
et enim mentis helemosina danda ẽ. ⁊ miseri-¬
cordia p̾standa: securꝰ de m̃cede. qui huic oꝑi
infistit: quia parua tribuit ac tẽporalia. ⁊ re¬
cepturꝰ ẽ maxima p̃mia et ęt̾na: q̃m helemo¬
sina que pauꝑi largitur in t̾ra. a dño recipit᷑
in cęlo: sic̃ beatꝰ ambrosiꝰ dicit. Ipse deniq dic¬

Expanded text:
in simplicitate tribuat. Qui praeest in sollicituin simplicitate tribuat. Qui praeest in sollicitudine, subaudis debet praeesse, ut sibi commissos non negligat. Haec sollicitudo, id est magna cura, circa animas maxime debet esse. Qui miseretur, subaudis pauperis, cibum esurienti porrigendo, et potum sitienti, vestimentum algenti, et testum vaganti, in hilaritate et gaudio mentis hoc faciat, quia hilarem datorem diligit Deus. Cum gaudio etenim mentis eleemosyna danda est, et misericordia praestanda. Securus sit de mercede qui huic operi insistit, quia qui parva tribuit ac temporalia, recepturus est maxima praemia et aeterna; quoniam eleemosyna quae pauperi largitur in terra, a Domino recipitur in c
Abbreviated transcription (Latin):
stusq incedat. Causaq cõꝑta. cõsolat᷑ illum
uerbis simplicibꝰ quibꝰ ualet: simulq horta¬
tur. ne desꝑet de uenia salutis: dãs pariter
exẽpla cõsolatoria ac dicens. Quid in desꝑati¬
onis malũ laberis: Cõsidera miscđias dm̃.¬
quante sũt: de quibꝰ psalmista dicit. Mise¬
ricordia dñi suꝑ om̃ia oꝑa eiꝰ. Numqͥd dđ
nõ erat rex et ꝓpħa. quando simul patrauit
adhulteriũ cum homicidio: Et tam̃ ueniã
men pius añs postea p̃fecit illũ ȩccłiȩ suȩ.
Nũqͥd et latro nõ meruit audire. hodie me¬
cũ eris in paradiso: Talibꝰ uerbis exhortato¬
riis illũ alloquens. qui in desꝑatione ruerat:
in spem uenie fistit. Ecce quomͦ exhortatio
speties ẽ doctrinȩ uł p̃dicationis. Qui tribu¬
it: in simplicitate. Id ẽ qui helemosinã pauꝑi
largit᷑. et doctrinã inscio: ideo faciat. ut deo
nõ hõibꝰ placeat: et subaudiendũ ita. qͥ tribuit:

Expanded text:
stusque incedat: et comperta causa consolatur illum stusque incedat: et comperta causa consolatur illum verbis simplicibus, quibus valet, simulque hortatur ne desperet de venia salutis, dans pariter exempla consolatoria, ac dicens: Quid in desperationis malum laberis? Considera si msint, de quibus Psalmista dicit: Misericordia Domini super omnia opera ejus. Nunquid David non erat rex et propheta, quando simul patravit adulterium cum homicidio? et tamen veniammen pius Dominus postea praefecit illum Ecclesiae suae. Nunquid et latro non meruit audire: Hodie mecum eris in paradiso ? Talibus verbis exhortaturus illum alloquens qui in desperationem ruerat, in spem veniae sistit. Ecce quomodo exhortatio species est praedicationis. Qui tribuit in simplicitate, id est, qui eleemosynam pauperibus largitur, et doctrinam inscio, ideo faciat, ut Deo et non hominibus placeat, et est subaudiendum: Ita qui tribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbi gr̃a. Sunt multi doctores qui sapi¬
entia diuinarũ scripturarũ pollentes. pa¬
riterq eloquentia uerboꝵ florentes. tota
die alloquunt᷑ ppłm: disputantes de rec¬
tituddine fidei. de appetitu uirtutũ. ⁊ de exe¬
eratione uicioꝵ: de felicitate ꝑpetui regni.
et ꝑditione inferni: et ꝓtelato sermone pe¬
ne usq ad occubitũ solis. exẽplũ cõsolatio¬
nis lapsis minime ꝓferũt. Interim uͦ dum
audit aliquis ex circũstantibꝰ. penas infer¬
ni que ab illis minantur: his qui criminali¬
bus delictis tenetꝰ obnoxius. et recolit se ali¬
qd̾ facinꝰ grauissimũ ꝑpetrasse : homicidiũ
indelicet. adhulterium. aut aliquod hoꝵ.
ob immanitatẽ sceleris sui tristicia desꝑa¬
tionis ꝑfunditꝰ: quia nõ audiũt uerbum
cõsolationis a p̃dicatoribꝰ. Quẽ si inuenerit
quilibet simplea p̃dicator. statim ꝑcunctã-¬
do ꝑquirit ab eo cuiꝰ rei causa tristetur: me¬

Expanded text:
Verbi gratia: Sunt multi doctores qui sapiVerbi gratia: Sunt multi doctores qui sapientia divinarum Scripturarum pollentes pariterque eloquentia verborum florentes, tota die alloquuntur populum, disputantes de rectitudine fidei, de appetitu virtutum, et exsecratione vitiorum, de felicitate perpetui regni, et perditione inferni: et protelato sermone pene usque ad solis occubitum, exemplum consolationis lapsis minime proferunt. Interim vero dum audit aliquis ex circumstantibus poenas inferni, quae ab illis minantur his qui criminalibus delictis tenentur obnoxii, et recolit se aliquod facinus gravissimum perpetrasse, homicidium videlicet, adulterium, aut aliquid horum: ob immanitatem sceleris sui tristitia desperationis perfunditur, quia non audivit verbum consolationis a praedicatoribus; quem si invenerit quilibet simplex praedicator, statim percontando perquiri ab eo cujus rei causa tristetur, moe
Abbreviated transcription (Latin):
ministres pauꝑibꝰ et orphanis noli suꝑbire:
qr gratis tibi a ddeo datũ ẽ. Potest et de
ministerio eccłiastico intelligi. de qͦ nemo
aebet suꝑbire: licet sit ep̃c. licet prb̃r. aut
pat̃ monasterii cõstitutꝰ: s magis debet se
humiliare attendens illud qd̃ dicitur. Om̃is
qͥ se exaltat humiliabit᷑. ⁊ quanto magnus
es: humilia te in om̃ibꝰ. Siue qͥ docet ĩ doc
trina. sub que illi gratis a deo data ẽ nõ de¬
bet plus saꝑe quã oportet saꝑe. Hȩc aut̃ doc¬
trina: in ueteri ⁊ in nouo testam̃to intelligi¬
tur. Qui exhortat᷑ in exhortando. scilicet nõ
aebet plus saꝑe quã oportet saꝑe: qi noti
oportet inde suꝑbire. Hoc aut̃ anĩaduerten¬
dũ ẽ. hucusq fubaudiendũ ẽẽ a suꝑioribꝰ huiꝰ¬
epłe: nõ plus saꝑe quã oportet saꝑe. Exhor¬
tatio speties ẽ p̾dicationis et doctrine: et
maxxime ad dolentẽ et desꝑantẽ respicit.

Expanded text:
ministres pauperibus et orphanis, noli superbire, ministres pauperibus et orphanis, noli superbire, quia gratis tibi a Deo datum est. Potest et de ministerio ecclesiastico intelligi, de quo nemo debet superbire, licet sit episcopus, licet presbyter, aut pater monasterii constitutus, sed magis debet se humiliare, attendens illud quod dicitur : Omnis quise humiliat, exaltabitur, et quanto magnus es, humilia te in omnibus: sive qui docnon debet plus sapere quam oportet sapere. Haec autem doctrina in Veteri et Novo Testamento intelligitur. Qui exhortatur, in exhortando, subaudis non debet plus sapere quam oportet sapere, quia non oportet inde superbire. Hoc autem animadvertendum, hucusque subaudiendum esse a superioribus hue: Non plus sapere quam oportet sapere. Exhortatio est species praedicationis et doctrinae, et maxime ad dolentem et desperantem respicit.
Abbreviated transcription (Latin):
res. Sũt aures. ⁊ nõ sũt ocłi: qr sũt doctores.
sũt et auditores : sũt et elemosinarii. ⁊ ceteri
ordines: in quibꝰ dnusa ẽ gr̃a. Gratia dicitur
gratis data : et quicquid habent fideles dono¬
des hoc ꝓmeruit. Si enĩ nõ credidissemꝰ. ꝓpħie
se post dm̃ ascensionẽ: et quatuor filie philip¬
p̃mia electoꝵ. et penas reꝓboꝵ: p̃dicebant
sius auditorib. alio modo ꝓphetiã hic ꝓ doc¬
trina possumꝰ intellig̾e: ut sit sensus. Siue ꝓ¬
phetiã id est doctrinã quis habet. scđ̾m ratio¬
nẽ fidei dispenset illam: nõ plus sapiat quã
oportet saꝑe. Rationẽ autẽ fidei ueritatem
catholicȩ fidei dicit: scđm quam debet qͥlib
doctor dispensare p̃dicationẽ suam: ne forte
a ueritate deuiet. Siue ministernĩ scilicet
quis habet in ministrando: nõ plus sapiat
quã oportet saꝑe. In minsterio ⁊ enĩ grati¬
sibi a dõ collato. nemo suꝑbire debet: id est
nõ plus saꝑe quã oportet saꝑe. Habes quod

Expanded text:
res, sunt aures et non sunt oculi: sunt doctores, sunt auditores, sunt eleemosynarii, et caeteri ordines in quibus divisa est gratia. Gratia dicitur gratis data, et quidquid habent fideles donodes hoc promeruit. Si enim non credidissemus, prophse post Domini ascensionem, et quatuor filiae Philippraemia electorum et poenas reproborum praedicabant suis auditoribus. Alio modo, prophetiam hic pro doctrina possumus accipere, ut sit sensus: sive prophetiam, id est doctrinam, quis habet secundum rationem fidei, dispenset illam, nec plus sapiat quam oportet sapere. Rationem autem fidei, veritatem catholicae fidei, dicit, secundum quam debet quilibet doctor dispensare praedicationem suam, ne forte a veritate deviet: sive ministerium, subaudis quis habet, in ministrando, non plus sapiat quam oportet sapere. In ministerio etenim gratis a Deo sibi collato, nemo superbire debet, id est non plus sapere quam oportet sapere. Habes quod
Abbreviated transcription (Latin):
dia luctus sequunt᷑ et lacrime. Unde dñs ñ
solũ de talibꝰ s etiã de hoc ammonuit apłos
nõ ẽẽ gaudendũ. qd̃ demonia eis subiecta
erant: s potius de hoc qd̾ nomina eoꝵ serip¬
ta essent in cęlis. Et ẽ sensus. Si iditis homi¬
nẽ digna oꝑa agentẽ. que mereant᷑ seribi in
celis: de illiꝰ salute cõgaudecote. Flere cũ flẽ¬
tibꝰ eurate. nõ cũ his qui lugent et deflent a¬
missione rerũ tẽporaliũ: s pociu cũ his qui
sua aut ꝓximoꝵ deflent peccata. sicut samu¬
el deflebat saul ꝓeo qd̾ dñs receffisset ab eo: pau¬

Expanded text:
 et lacrymae. Unde Dominus non solus de talibus, sed etiam de hoc admonuit Apostolus non esse gaudendum quod daemonia eis subjecta erant, sed potius de hoc quod nomina eorum scripta essent in coelo, et est sensus: Si videritis hominem digna opera agentem, quae mereamur scribi in coelis, de illius salute congaudetote. Flere cum flentibus curate: non cum his qui lugent et deflent amissionem rerum temporalium, sed potius cum his qui sua aut proximorum deflent peccata, sicut Samuel deflebat Saul, eo quod recessisset Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Hostia igit᷑ immolat᷑ et uiua ẽ: quando hõ
ab hac uita nõ deficit. ⁊ carnalibꝰ uiciis se oc¬
cidit: mortificando membra sua cũ peccatis
et cõcupiscẽtiis. Uerbi gr̃a. Fu̾it suꝑbꝰ: effici¬
tur humilis. Fuit luxuriosus: efficit᷑ castꝰ
fuit gulosus: efficitur tałmꝑatꝰ. appetitor par¬
simome existens: omisq frugalitatis. Sic
iuiuit homo uirtutibꝰ: et moritur uiciis.

Expanded text:
Hostia igitur et immolatur et viva est, quando homo Hostia igitur et immolatur et viva est, quando homo ab hac vita non deficit, et carnalibus vitiis se occidit, mortificando membra sua cum peccatis et concupiscentiis. Verbi gratia: fuit superbus, efficitur humilis; fuit luxuriosus, efficitur castus; fuit gulosus, efficitur temperatus, appetitor parcimoniae existens, omnisque frugalitatis. Sic vivit homo virtutibus, et m
Abbreviated transcription (Latin):
incredulitatẽ. ut om̃iũ misereatur: ostendẽs
qd̃ siue iudei credẽtes siue gentiles. nõ suis
meritis s miscđia et gr̃a dĩ saluati sũt: ob¬
secrat eos modo et om̃s credentes. ꝑ eandẽ
miscd̾iã qua redẽpti sũt sanguine xp̃i. et
tp̃re baptismatis ab om̃ibꝰ sordibꝰ abluti. ut
exhibeant corpora sua hostiã uiuentẽ: et
dicit. Obsecro uos ꝑ miscdiã dei. ac si dice¬
ret. Nõ ꝑ potentiã magisterialẽ uob̾ im
cro et dep̾cor quasi socius. Qua ꝓpt̃ et fr̃s
eos appellat. nõ carne s fide : recolens illud
obsecro ꝑ miscđiã dĩ qua saluati estis: ut ex¬
hibeatis corpora ur̃a hostiã iuiuentẽ. Erant
ap̃d romanos iudei credentes. qui uictimas
et hostias legales deo iherosolimis in tẽplo
obtulerant: hos hortatꝰ ut iam nõ boues.
nõ yrchos. nõ arietes: s semet ipsos hostias
deo sp̃ales immolent. Siquidẽ quando ista
scribebat apłs. adhuc templũ iherosolimis cõ¬
stabat: et necdũ erat subuersũ a romanis.

Expanded text:
ndens quod sive Judaei credentes, sive gentiles, non suis meritis, sed misericordia et gratia Dei salvati sunt; obsecrat eos modo, et omnes credentes per eamdem misericordiam, qua redempti sunt sanguine Christi, et tempore baptismatis ab omnibus sordibus abluti, ut exhibeant corpora sua hostiam viventem, et dicit: Obsecro vos per misericordiam Dei; ac si diceret: Non per potentiam magisterialem vobis imcro et deprecor quasi socius, quapropter et fratres eos appellat, non carne, sed fide, recolens illud Obsecro per misericordiam Dei, qua salvati estis, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, quod erant apud Romanos Judaei credentes qui victimas et hostias legales Deo Hierosolymis in templo obtulerant: hos hortatur ut jam non boves, non hircos, non arietes, sed semetipsos hostias Deo spiritales immolent. Siquidem quando ista scribebat Apostolus, adhuc templum Hierosolymis stabat, et necdum erat subversum a Romanis.
Abbreviated transcription (Latin):
debeat: ne et ipse cadat. Dicẽdũ et ꝓpt̃ eos qui
sanã doctrinã nõ sectantes. quedã falsitatis dog¬
mata componunt. quibꝰ simpliciũ animos cor¬
rumpunt: nõ plus saꝑe quã oportet saꝑe. O¬
portet deniq ut uiã p̾cedentiũ doctoꝵ imite¬
tur: et ingeniũ p̃sentiũ magistroꝵ adimplenᷤ.
qd̃ dicit sapientia: ne transgrediaris t̃minos
quos posuert patres nr̃i. S saꝑe ad sobrietatẽ:
id est ad tẽꝑantiam. Sobrie nãq sapit. qͥ ag¬
noscit qd̃ ipse sit: et sic̃ corã deo in xp̃o loqͥ¬
tur. Hoc p̃ceptũ transgressi sũt om̃s heretiei.
Et unicuiq scilicet dico sic deb̾e saꝑe: sic̃
ds̃ diuisit mensurã fidĩ. In fide namq men¬
alius plꝰ alius minꝰ credit. Maiorẽ eñĩ fidem
habuerũt apłi montes transferendo: quã nos
habemꝰ. Siue intelligit᷑ hec m̃sura in donis
fidei: qr habentibꝰ fidẽ. alii datur sermo sa¬

Expanded text:
debeat, ne et ipse cadat. Dicendum et propter eos qui, debeat, ne et ipse cadat. Dicendum et propter eos qui, sanam doctrinam non sectantes, quaedam falsitatis dogmata componunt, quibus simplicium animos corrumpunt, non plus sapere quam oportet sapere. Oportet denique ut viam praecedentium doctorum imitetur et ingenium praesentium magistrorum, adimplens quod dicit Sapientia: Ne transgrediaris terminos quos posuerunt patres tui , sed sapere ad sobrietatem, id est ad temperantiam. Sobrie namque sapit, qui agnoscit quid ipse sit, et sicut coram Deo in Christo loquitur. Hoc praeceptum trangressi sunt omnes haeretici. Et unicuique, subaudis, dico sic debere sapere, sicut Deus divisit mensuram fidei; in fide namque menalius plus, alius minus crodit. Majorem enim fidem habuerunt apostoli montes transferendo, quam nos habeamus. Sive intelligitur haec mensura in donis fidei quia habentibus fidem, alii datur sermo sa
Abbreviated transcription (Latin):
plicib eẽt sufficiens. Unde et petrus in epła su¬
a laudat illũ dicens. Sicut inquit fr̃ nr̃ pau¬
lus p̃dicat in om̃ibꝰ eccłiis: scđ̾m sapientiam
sibi a ddeo datã. Quod aut̃ dicit om̃ibꝰ qui sũt
int̃ uos: et simplicit̾ potest intelligi. ut dicat᷑.
Om̃ibꝰ ddico qui sũt int̾ uos. et altiori intellec¬
tu ut illos alloquat᷑ qui ꝑfidẽ dõ adherebant:
tialit̾ ht̃ ẽẽ: sic̃ ad moysen dicit. Ego sũ qͥ sum:
et ego sũ deus abraham. Et cetera. Quicũq illi
ad herent. illi sũt: sic̃ ⁊ illi qui nõ adherent ñ
sũt. sgo qui sũt dicit: id est qͥ ꝑfidẽ que ꝑ di¬
lectionẽ oꝑatur deo copulantur. Et quid dico:
Hoc utiq dico et p̃cipio. nõ plꝰ saꝑe quã opor¬
tet saꝑe: id est nõ suꝑbire. Hoc dicit contͣ gẽ¬
tiles tum̃tes. qͥ insultabãt iudeis: tanꝗͣ ramis
fractis. Plus enĩ quã oportet sapit: qui ꝓpter
alteriꝰ miseriã se extollit. cũ potius humiliari

Expanded text:
plicibus esset sufficiens. Unde et Petrus in Epistola sua laudat illum, dicens: Sicut, inquit, frater noster Paulus praedicat in omnibus ecclesiis secundum sapientiam sibi a Deo datam . Quod autem dicit, omnibus qui sunt inter vos, simpliciter et potest intelligi, ut dicatur: Omnibus dico qui sunt inter vos, et altiori intellectu, ut illos alloquatur qui per fidem Deo adhaerebant qtialiter habet esse, sicut ad Moysen dicit : Ego sum qui sum, et Ego sum Deus Abraham, etc. Quicunque ergo illi adhaerent, illi sunt, sicut et qui non adhaerent, non sunt: ergo qui sunt dicit, id est qui per fidem quae per dilectionem operatur Deo copulantur. Et quid dico? Hoc utique dico et praecipio, non plus sapere quam oportet sapere, id est non superbire. Hoc dicit contra gentiles tumentes, qui insultabant Judaeis tanquam ramis fractis. Plus enim quam oportet sapit, qui propter alterius miseriam se extollit, cum potius humiliari
Abbreviated transcription (Latin):
malia que adducebant᷑ ad hostiũ domꝰ dñi:
ibiq sacerdotibꝰ tradebant᷑. Uictime uero di¬
cebantur a uinciendo: qd̾ fumbꝰ et restibus
iuncta animalia ad sacrificiũ adducebant᷑.
Quantũ uero ad paganoꝵ ꝑtinet ritũ: ho¬
stia dicebatur sacrificiũ quod offerebatur
ydolis quando cotͣ hostes dimicandũ erat.
uictima uͦ dicebat᷑ sacrificiũ. qd̾ uictoria
potita diis ꝓ grãm actione offerebat᷑. Sc̃a.
Corpora nr̃a debent fieri hostia sc̃ã. quia tẽ¬

Expanded text:
ad ostium domus Domini, ibique sacerdotibus tradebantur; victimae vero dicebantur a vinciendo, eo quod funibus et restibus vincta animalia ad sacrificium adducebantur. Quantum vero ad paganorum pertinet ritum, hostia dicebatur sacrificium quod offerebatur idolis, quando contra hostes dimicandum erat: victima vero dicebatur sacrificium, quod, victoria potita, diis pro gratiarum actione offerebatur. Sanctam: corpora nostra fieri debent hostia sancta, quia tem
Abbreviated transcription (Latin):
data ẽ nob̾ differentes. In hoc loco defecio distic̃¬
tionis ẽ. Qua ꝓpt̾ necesse ẽ ut subaudi¬
atur aliquid ad completionẽ sensus. Dicatꝰ
itaq hoc modo. Sumꝰ igit᷑ nos habentes do¬
nationes: scđm gram que data ẽ nob̃ a dõ
differẽtes:⁊ ab inuicẽ distantes: sic̃ et mẽbra

Expanded text:
data est nobis, differentes. In hoc loco defectus dicdata est nobis, differentes. In hoc loco defectus dictionis est, quapropter necesse est ut subaudiatur aliquid ad completionem sensus. Dicatur itaque hoc modo: Sumus igitur nos habentes donationes secundum gratiam quae data est nobis a Deo, different
Abbreviated transcription (Latin):
habent officia: ut ocłi uidendi. aures audien¬
di: et reliqͣ similit̃. Et sic̃ unũ membrũ alte¬
rius membri nõ usurpat officiũ: sic unusqͥsq
loqͥtur. ⁊ manꝰ cooꝑant᷑ suo corpori. sic debent
ag̾e et sp̃alia mẽbra ȩccłiȩ. Ocłi fũt qui aliis mi¬
nnstrant sp̃ale lum̃. sic̃ doctores: aures. boni
auditores: qui uerba magistroꝵ humiliter au¬
dũt. Nares. qͥ scienciã discernẽdi int̾ fecores
uicioꝵ et odores uirtutũ obtinent: os. qͥ alios
erudiunt. manus. qui aliis ministrant ne¬
cessaria: sic̃ sũt elemosinarii boni. Pedes qͥ
ꝓ sangume in noxio liberando: et ad infur¬
mos uisitandos currũt. Hȩc sibi inuicẽ pro¬
spicere et ministrare debent: qua ꝓpt̾ sub
infert apłs. Singłi aut̃. alt̾ alterus membra
quia unusquisq iuxta grãm sibi diuinitꝰ
collatã. alios iuuare deb ut sint sibi inui¬
cẽ membra : et in sp̃alib et in tẽporalibus:¬
igitur donationes: scđm grãm que

Expanded text:
habent officia, ut oculi videndi, aures audiendi, et reliqua similiter. Et sicut unum membrum alterius membri non usurpat officium, sic unusquisquloquitur, et manus cooperantur suo corpori, sic debent agere et spiritalia membra Ecclesiae. Oculi sunt qui aliis ministrant spiritale lumen sicut doctores: aures, boni auditores, qui verba magistrorum humiliter audiunt; nares, qui scientiam discernendi inter fetores tiorum et odores virtutum obtinent; os, qui alios erudiunt; manus, qui aliis ministrant necessaria sicut sunt eleemosynarii boni; pedes, qui pro sanguine innoxio liberando, et ad infirmos visitandos currunt. Haec sibi invicem prospicere et ministrare debent. Quapropter et infert Apostolus: singuli autem alter alterius membra; quia unusquisque juxta gratiam sibi divinitus collatam alios juvare debet, ut sint sibi invicem membra, et in spiritalibus, et in temporalibusutem donationes secundum gratiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ne placens in uidius: ꝑfecta in uirginibꝰ. hii
tres ordines si scđ̃m uoluntatẽ dĩ et tramitem
uirtutũ ꝓcesserint: premiis uoluntatis dei do¬
nabunt᷑. Dico enĩ ꝑ gr̃am que data ẽ mͥ oĩbꝰ qͥ¬

Expanded text:
neplacens in viduis, perfecta in virginibus. Hi neplacens in viduis, perfecta in virginibus. Hi tres ordines, si secundum voluntatem Dei et virtutum tramitem processerint, praemiis voluntatis Dei donabuntur. Dico enim per gratiam quae data est mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alis allegorie. Sic intelligendũ. ut de his
qui spretis uiciis ad uirtutes transeũt: et
dũ ꝓficiũt de uirtute in uirtutẽ. cotidie in¬
nouantur. Ut ꝓbetis pociora que sit uolũ¬
tas dei et beneplacens. Qui sacras scriptu¬
ras sedulo legit. ille inuenit que sit uolun¬
tas ddei: id est quid deo placeat quid ue dis¬
pliceat: uel quomͦ uoluntas ens impleri põ¬
sit. In om̃ibꝰ etenim actibꝰ nr̃is debemꝰ ꝑperi¬
dere: utrũ accepta sint deo oꝑa que agimus
an nõ. Bona. bene placens. ⁊ ꝑfecta. bona est¬
uoluntas dei: quia bona desiderat semper.
bene placens: quia omĩa bona placita funt
ei. Perfecta. quia nichil duplicitatis placet
ei : sed ea que sincero corde fuĩt. Aliter. Bonͣ
in fide : bene placens in spe futuroꝵ bonoꝵ.
ꝑfecta in caritate: id est in dilectione dei et¬
ꝓximi. Hȩc em̃ tria: uoluntatẽ dei ꝑficiunt.
Siue alit̾ bona uoluntas dei ẽ in cõiugatir᷑ be¬

Expanded text:
spiritalis allegoriae. Sic intelligendum et de his spiritalis allegoriae. Sic intelligendum et de his qui, spretis vitiis, ad virtutes transeunt, et dum proficiunt de virtute in virtutem, quotidie innovantur: ut probetis quae sit voluntas Dei: qui sacras Scripturas saeculo legit, ille invenit quae sit voluntas Dei, id est quid Deo placeat, quidve displiceat, vel quomodo voluntas ejus impleri possit. In omnibus etenim actionibus nostris debemDeo accepta sint opera quae agimus annon: bona, et beneplacens, et perfecta. Bona voluntas Dei est quia bona desiderat semper; beneplacens, quia omnia bona placita sunt ei; perfecta, quia nihil duplicitatis placet ei, sed ea quae sincero animo fiunt. Aliter: bona in fide, beneplacens in spe futurorum bonorum, perfecta in charitate, id est in Dei dilectione et proximi. Haec enim tria voluntatem Dei perfice aliter: bona voluntas Dei est in conjugatis, be
Abbreviated transcription (Latin):
ciis inquinem᷑ et nr̃is. Nolite inquit cõfor¬
mari huic secło idẽ nolite fieri similes ama¬
toribꝰ huiꝰ scłi. qui uirtutes despiciunt: et
incia sectantur. S reformamini in nouita¬
te sensus ur̃i: ꝑstudiũ lectionis et medita¬
cionis ueteris testamenti ⁊ noui. Cotidie sẽ¬
sus nr̃ et intellectꝰ innouatur et reformat᷑.
dum ꝓficimꝰ: et magis ac magis in sapien¬
tia crescimꝰ. ea de deo intelligendo: que an¬
tea ignorabamꝰ. Reformatur etiã in nouita¬
te sensus nr̃. dum ꝓficit in nob̾ opus bonũ:
quia qͣnto intellectus in affectũ oꝑis uertit᷑.
tanto ampliꝰ innouat᷑. Dicamꝰ et alit̃. Erat qͥs
in littera legis positꝰ: nõ penetrabat interio¬
ra. Transiit ad euangłiũ. didicit quod lex
spaliter debeat intelligi. atq ita reformatꝰ
ẽ in nouitate sensus sui: dum amissis tene
bris intelligentie carnał. ad fructũ transiit

Expanded text:
tiis inquinemur et nostris. Nolite, inquit, confortiis inquinemur et nostris. Nolite, inquit, conformari huic saeculo, id est, nolite similes fieri amatoribus hujus saeculi, qui virtutes despiciunt, et vitia sectantur; sed reformamini in novitate sensus vestri, per studium lectionis et meditationis Veteris Testamenti et Novi. Quotidie sensus noster et intellectus innovatur et reformatur dum proficimus, et magis ac magis in sapientia crescimus, ea de Deo intelligendo quae antea ignorabamus. Reformatur etiam in novitate sensus noster, dum proficit in nobis opus bonum, quia quanto intellectus in effectum operibus vertitur, tanto amplius innovatur. Dicamus apertius: erat quis in littera legis positus, non penetrabat interiora: transiit ad Evangelium: didicit quod lex spiritaliter debeat intelligi, atque ita reformatus est in novitate sensus sui, dum amissis tenebris carnalis intelligentiae ad fructum transiit