comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub sequens mon& qr etiã post culpã ad seredire ꝑsuad& : auersũ reuocat:
cõmissa ñ respicit. reuertenti sinũ piatis expandit : Vocẽ ergo post t̃gũ
monentis audimꝰ: si post peccata humili & contrito corde reuertim᷑: debemꝰ
igit᷑ pioeatẽ uocantis erubescere : si iusticiã uolumꝰ formidare: Quia tanto
grauiori in ꝓbitate contempnit᷑: quanto & c̃teptꝰ adhuc uorare ñ de dignat᷑¬
Perhieremiã ꝓph&ã dñs dic̃: Etueniensusq: ad bab: lonẽ ibi liberaberis :
Babilon quippe : confusio int̾pretat᷑: Sepeenĩ qui postquã in confusione uitͥoꝵ
ceciderit. erubescens mala quae ꝑpe trauit ad pęnitentiã redit. seq a suis
lapsib: bene uiuendo erigit: Quid ergo iste nisi usq: ad baby lonẽ uenit.
& ibi liberatus ẽ.  ñ nũ quã quisq erubescens mala quae fecit.se contra se erigit.
& bene oꝑando ad statũ rectitudinis redit: Inbabylone itaq lib̾atus est:

Expanded text:
bsequens monet, quia etiam post culpam ad se redire persuadet. Aversum revocat, commissa non respicit, revertenti sinum pietatis expandit. Vocem ergo post tergum monentis audimus, si post peccata humili et contrito corde revertimur. Debemus igitur pietatem vocantis erubescere, si justitiam nolumus formidare, quia tanto graviori improbitate contemnitur, quanto et contemptus adhuc vocare non dedignatphetam Dominus dicit: Et venies usque ad Babylonem, ibi liberaberis . Babylon quippe confusio interpretatur. Saepe enim qui postquam in confusione vitiorum ceciderit, erubescens mala quae perpetravit, ad poenitentiam redit, seque a suis lapsibus bene vivendo, erigit. Quid ergo iste, nisi usque ad Babylonem venit, et ibi liberatus est? Nonnunquam quisquam erubescens mala quae fecit, contra se erigit, et bene operando ad statum rectitudinis redit. In Babylone itaque liberatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
datio futurarũ pęnarũ. consideratio in huiꝰ uite longinqͥtate. desideriũ suꝑnȩ pat
quatinꝰ ad eã quantocius ualeat ꝑuenire. Quisq peccatorũ memoria compungitur
ad lam̃ta. tẽ dei se uisitari sciat p̾sentia: qͦndo ex eo qͦd se admisisse recolit interius er¬
bescit. suoq iudicio pęnitendo iã punit. Nã tunc petrus fleiit: qͥndo ineũ xp̃cs
spexit. Unde & psalinꝰ. respexit inquit & cõmota ẽ: et contremuit terra. Oressuss¬
st̃ in corhominis interior uis: ꝑqͣm bona desideria surgunt. ut calcentꝰ mala. And
gͦ ista incorde hominis fiunt. sciendũ ÷ tunc eẽ. dm̃ ꝑ gr̃ãm cordi humano p̾señt
Unde se tc̃ magis homo acuere. ad cõpunctionẽ debet. qͣndo sentit & dm̃ interiopand¬
qͦ mens hominis iusti ex uera cõpunctione expiat᷑. &. qualit̃ infirmata rei̾tat᷑ legis¬
tȩ lucis magnitudine illũ nosse posse: qui iã aliqͥd ex inde gustauit. St̃ qui ñ ex li

Expanded text:
 suae in hujus vitae longinquitate, desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quisque peccatorum memoria compungitur ad lamenta, et tunc Dei se visitari sciat praesentia, quando ex eo quod se deliquisse recolit, interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit . Unde Psalmista ait: Respexit, et commota est et contremuit terra , ssunt in corde hominis interioris, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem. Unde se tunc magis homo acuere ad compunctionem debet, quando sentit et Deum interi mens hominis justi ex vera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera
Abbreviated transcription (Latin):
naliũ desiderioꝵ affectꝰ repellit: & intentionẽ suã totom̃tis studio indĩ contẽplatione

Expanded text:
nalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatione nalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
gendo imitatꝰ diuinitatẽ: ad cuiꝰ factus est similitudinẽ. Iste gͦ tantus ẽ. ut ñ egea
homine demonstratore. iusticiȩ: sed ipsã contemplando imitetꝰ᷑ iusticiã. Exẽpla sc̃o
quib edificatꝰ homo uarias consectari uirtutes. humilitatis ex xp̃o. deuotionis ex lett
caritatis ex iohanne. oboedientiae de abraham. patientiȩ de ysaac: tolerantiȩ a
iacob castimoniȩ de ioseph. mansuetudinis de moyse. constantiȩ de iosue: benigns¬
tis de samuele. miscđiȩ de dauid: abstinentiȩ de daniele. Sic & cęt̾a facta priorũ.
labore. qͦ moderam ine. quãue intentione uł cõpunctione gerant᷑: uir sc̃s imita¬
da considerat. XII. DE COM PUNCTIONE CORDIS.
ompunctio cordis ẽ. humilitas m̃tis cũ lacrimis. exor iens de recordatione peccat
I& timore iudicii. Illa ẽ. conuersis ꝑfecta compunctionis affectio. quȩ om̃sase e¬

Expanded text:
gendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat gendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat homine demonstratconsectari virtutes: humilitatis ex Christo, devotionis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imitando considerat. CAPUT XII. De compunctione cordis. 1. Compunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati et timore judicii. 2 Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae om
Abbreviated transcription (Latin):
quam imitati fuerimus. ad damnationem nr̃am erunt. qui ea legerido im¬
plere negleximus. Multi uitã sanctorum imitantur. et de moribus alterius¬
effigiem uirtutis sumunt: tanꝗͣ. si imago quȩlibet intendat᷑. & de eius similitudine spes
picta formet᷑. Sicq fit ad imaginem similis ille : qui ad similitudinem uiuit imagiis
Qui sc̃m uirũ imitatur. qͣsi exemplar aliqͦd intuet᷑ : seseq in illo quasi inspeculo respiet
ut adiciat qͦđ deesse uirtutis agnoscit. Minus enĩ seipsũ homo: ex semet ipso considerat
Sed dũ alterũ intendit: id qͦd minꝰ ÷ luminis addiscit. Perfectorũ est iam uirorũ ñ quelibe
scorũ imitando. sed ipsã ueritatẽ intuendo ad cuiꝰ imaginẽ factist̃ iusticiã oꝑari. Hoc
indicat qͦd scribit᷑. faciamꝰ hominẽ ad imaginem & similitudinẽ nr̃am. quia ipsã inti¬

Expanded text:
quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo imquam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus altereffigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minus est luminis adjicit. 11. Perfectorum est jam virorum non quemlibet sanctorum imitando, sed ipsam veritatem intuendo, ad cujus imaginem facti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelli
Abbreviated transcription (Latin):
pationẽ. aut certe. ex eorũ cõꝑatione. durius de in oboedientia puniantꝰ. Proptẽa uirtutes scõ
prȩmia. tanto de ꝑseuerantia mali. sint grauiora torm̃ta. Si enĩ ad boni incitamentũ
diuna qͥbus admoneremur p̃cepta deessent: ꝓ lege nob̾ scõrũ exempla sufficer ent.
cont᷑ dũ & ds̃ nos pͣceptis suiꝰadmoneat. & uitȩ scõꝵ bonioꝑis nob̾ exempla ꝓponant :¬
abonorũ. cordis nr̃i intima ꝓuocant. E si prauorũ sepe secuti sumꝰ exempla. cur
imitemur scorũ digna & dõ placita facta : Et si apti fuimꝰ imitari iniqͦs in malũ.
ur pigri sumus imitari iustos in bonũ: Orandus est ds̃. ut uirtutes quas sanctis
pparauit ad coronã. nobis ad ꝓfectũ sint positȩ ñ ad pęnã. Proficient autem ad
ꝓfeccũ nr̃m: si tot exempla uoluerimꝰ imitari uirtutũ. Certe si ea potius auersati

Expanded text:
parationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes parationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nta bonorum cordis nostri intima provocant. 7. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati
Abbreviated transcription (Latin):
panimȩ salute mutatio loci. Plerunq enĩ dũ mutat᷑ locus: mutatꝰ & m̃tis affectus.
ongruũ ÷ enĩ inde etiã corꝑꝰaliter auelli: ubi quisq illecebris deseruiuit. Nam locus
ubi praue qͥsq uixit. hoc in aspectu mentis opponit. qͦd semꝑ ibi uel cogitauit uel
gessit. I. IE EXEAAPLIS SANCTORUM.
d conuersionẽ seu correctionẽ mortaliũ: multũ ꝓsunt exẽplascõrũ. Nã et cȩtera¬
non attendunt docum̃ta bonorũ quȩ imitent᷑ ad melius: sed proponunt sibi
gẽpla malorũ. quib ad suorũ morũ ꝑuersitatẽ utantur in peiꝰ. Ob hanc utilitatẽ¬
eribunts cõrũ ruinȩ & reꝑationes. ut sp̃e faciant salutis humanȩ. ne qͥsqͣm pͦt lapsum¬
xnitendo desꝑet ueniã. dũ conspicit sc̃orũ reꝑationẽ fuisse etiã pͦt ruinã. Sciant flagitii
Sediti ad qͣm utilitatẽ eoꝵᷤ exẽpla ꝓponant᷑: sc̃orũ scilicet. ut aut sint qͦs imitentꝰ ad re¬

Expanded text:
i. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis opponit quod semper ibi vel cogitavit, vel gessit. CAPUT XI. De exemplis sanctorum. 1. Ad conversionem seu correctionem mortanum multum prosunt exempla bonorum. Mnon attendunt documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perscribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae. Si apti fu206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad re
Abbreviated transcription (Latin):
Nuidam frat senem requisiuit dicens. quid faciam pater qm̃ nullã operã faciome na¬
chi: sedin ne glegentia constitutus. comedo bibo & dormio. & dehora in horã tran¬
gredior & de cogitatione in cogitationẽ & ꝓpt hoc contristor & deficio: Cursergo
dixit Tu sede incellatua : a qđ potesi fac sine ꝑturbatione anime . Et confido i
Cur sedens incella mea patior accidiã. Cui senex ait. Quia necdũ uidisti requiem
fili quã speramus neq: tormenta quȩ timemus. Si enĩ diligent̃ inspiceres. &iam
si uermibus plenaesset cellatua usq ad collũ tutam̃ in ipsis iaceres ꝑmanens sine accidia

Expanded text:
uidam frater requisivit senem, dicens: Quid faciam, Pater, quoniam nulla opera facio monachi, sed in negligentia constitutus comedo, et bibo, et dormio, et de hora in horam transgredior de cogitatione in cogitationem, et propterea contristor et deficio. Cui senex ait: Tu sede in cella tua, et fac quod potes sine perturbatione animi, et confide in Deum, Cur sedens in cella mea patior acediam? Cui senex ait: Quia necdum vidisti requiem, fili, quam speramus, neque tormenta quae timemus. Si enim ea diligenter inspiceres, etiam si vermibus plena esset cella tua usque ad collum, tu tamen in ipsis jaceres permanens sine acedia .
Abbreviated transcription (Latin):
qđ incõ mutabi lꝑ inherent creatori: siue materiae illi: informi. prius quã exea
om̃a is laquet̾ẽporaliter iã uoluuntur formarentur : nec ipsi uti que ualebat

Expanded text:
 incommutabili inhaerent Creatori, sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporalier jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valeba
Abbreviated transcription (Latin):
gsidu p ponito n dam ut quidã patru ait õmẽ qđ supemina plus meroribus
astio fiquã honorib gaud& : quãto quisq: curis mundi maiorib: occupatur
quietus. quãto magis occupatio ne seculari deuinctus: n statim ut ile est omne
pocestatis insigne. sed nuc uere est utile si benegenit᷑ : Tunc aut̃ bene geritur :
quando subiectis ꝓdest quib: terreni honores preferunt. potestas bona ẽ
quȩ ad õ donata est ũt malũ timore coherceat ñ uttimore malũ conmittat:
N ichił aut̃ pcius quã ꝑ potestat peccandiubertatt̃ habere ñihil que infelicius mali agendi
gta scli huius adee natrans meat głam: Quiuero praue regnũ exercent : post uestẽ
fulgente & lumina lapillorũ nudi & miseri ad inferna tor quendi descendunt:
Reges ãrette agendo uocati sunt. Ideoq recͣ faciendo. regis nomenidicntur : peccan¬
do iã amittitur Nã & uiros scõs ꝓ inde reges uocari in sacris eloquris. eo qđ recte

Expanded text:
 ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupaturquietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi gloria saeculi hujus ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. Reges a recte agendo vocati sunt; ideoque recte faciendo regis nomen obtinetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis inve
Abbreviated transcription (Latin):
elata libertos. Multi enĩ inueniunt᷑ dõ libere seruientes sub dominis conitua¬
tuti flagitio sis qui&e sii sub acti sunt illis corporei prelati tamen sunt mente
curuas̃ ui sapb tumeat sed eã sibi subicit ut humilior Iinnotri gitn psbatur
aut. hot apostoli so exepolo : Q uidatã sibi potestatẽ aiam nec ad hocusus est qđ &
cebat seoldũ pos sit utere licita abnut seseq ut paruulũ in me clio esnsestaidias
pnscant estendi qui in ad paends ho norib scculi aut ꝓꝓsperiatibo mundi
onstarti desuda labore aẽ hic& in futuro uacuus inugnit a requiȩ : Tanto¬
qno sarcinis peccatorũ grauat᷑. quanco abonis operib: alienus : Quanto quisq¬

Expanded text:
elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt mente.curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis operibus existit ali
Abbreviated transcription (Latin):
quedecidit at feram qiuamor d& Sed comoda ipsorũ nonintendens romo
accusat inillis. qđ sibi debet potius imputari: Cuiusque ꝓpeccato ista effes
noxia: quȩ illi om̃i ex parte suerant ante peccatũ subiecta: Fro uitio non
sua natitra nobis malas eaquȩ nobis nocent. Nã luxdũ sit bona . sb mis oculis

Expanded text:
quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
Cre ditur abihereticis m̃tẽ adõ. uitia adiabolo fuisse creata. Inde &abipsisit̃
duae naturȩ. bona &mala putantur: Sed uitia natura non sunt. : Qũa ob
nature decor emineret: modus Iste etiã in uerbis. eẽ. cõperitur: qui mo¬
dus anthitheta dicitur. qđ latine oppositũ uł contra positũ nominat᷑.
Et sit pulera locutio. quando mox contraria ꝓsperis ꝓseruntur: Ita
in rebus ꝑmixtũ ẽ malũ. ut naturȩ bonũ. ad conparationẽ excelleret
geris foeditatẽ: Ita & inuniuersitate creaturȩ. siextremũ uermiculũ
natura malũ dixeris: uniuersȩ creaturae in iuriã facis. Cuncta mala ꝑ
pęccatũ primi hominis: ꝓpoena sunt trans lata: inulier sũ genus humanũ:
Pro inde quȩ cũque uidentur mala : partim nobis scuiunt origine. partĩ
culpomaea dicunt multa mereaturis puer ss Vt ignẽ qui aurit. ut serrum

Expanded text:
Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed vitium natura non est; et dum vere naturae decor emineret? Modus iste etiam in verbis esse comperitur. Qui modus antitheton Graece dicitur, quod Latine oppositum, vel contrapositum nominatur 133, et fit pulchra locutio, quando mox contraria positis proferuntur. Ita et in rebus permistum est malum, ut naturae bonum ad comparationem excelleret geris foeditatem; ita et in universitate creaturae est: si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. 8. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum,
Abbreviated transcription (Latin):
sine dõ factũ ẽ. nihil Osaut malũ non fecit Non quia alicubi. aut ali¬
⁊quando erat malum ande fieret di abolus malus: sed quia uitiũ ẽ.
Dũ e&̃. angłs bonus. suꝑ biendo effectus est malus Et ideo recte dicitur
a beo inuentũ malui. nullã: eẽ. naturã mali : Quia natura omnis. aut in¬
conmutabilis ut ds̃ .ẽ. aut cõmutabilis ut creatura .ẽ. malũ. uero ideo natura nulla x̃.
quia accedendo inbonam natura efficit eã uitiosa. quę du discedit: natura
manet. Et malũ qđ inerat : nusquã ẽ: exeo qđ uitiũ nocet nature: Agnoscit᷑
uitiũ naturã non ẽẽ: quia nihil qđ naturale. nocet. Dũ natura bona dãp¬
natur. ꝓpt̃ uoluntatẽ mala : ipsa mala uoluntas. testis. naturȩ bonȩ. quȩ̨
in tanto testatur eã eẽ bonam: ut illã ds̃ ꝓmalo non relinquat inulta.

Expanded text:
sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut alisine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventum malum. 2. Nullam esse naturam mali constat, quia natura omnis aut incommutabilis ut Deus est, aut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur propter voluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. qđ ꝑ se ipsum .ẽ. pulchrũ : ut homo exanima & mẽ bris om̃ibus constans: Aptũ
uero ẽ ut uestimtũ. ut uictus Ideoque hominẽ dici pulchru ad se: quia non uesti¬
m̃to &uictui. ẽ homo necessarius. sedista homini: Ideo aut̃ illa apta. quia non sibi
sicut homo pulchra aut ad se. sed ad aliud .i. ad hominẽ ac cõmodata non sibi met
necessaria Hoc & deceteris elem̃torũ naturis dicendũ. ẽ cuncta quae sunt & sactas
mira ualde sunt : sed con suetudine uiluer ⁊deoque sic diuina scrutare opera:
quando & ipsa quȩ inercaturis uidentur. eẽ. poenalia: sibene utantur &
bona & ꝓ s̃peras: Simale utantur noceant. Ita ergo ƿendenda ẽ. creatus
Ex nostro usu nonbono : non ex suanatura ualdebona. VIIII VNDE Mlum¬
q alum adiabolo non estcreatũ.: sed inuentũ. Et ideo nihil ẽ malũ: quia

Expanded text:
ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet necessaria. Hoc et de caeteris elementorum naturis dicendum est. 19. Cuncta quae sunt, et facta sunt, mira valde sunt, sed consuetudine viluerunt. Ideoque sic divina scrutare opera, quando et ipsa quae in creaturis videntur esse poenalia, si bene utantur, et bona, et prospera sunt, si male utantur, nocent. Ita ergo perpendenda est creatura ex nostro usu non bona, nam ex sua natura valde bona. 7. Si radas sualum a diabolo non est creatum, sed inventum; et ideo nihil est malum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inuerbo unico dictũ . ẽ Si transitoriȩ dictũ .ẽ. adõ siat. erat utique creatura aliqua un¬
de iantalis fieret. uox sed quia antequã diceret fiat. nulla extitit creatura.
Ipsua fiat qđ dictũ . ẽ. in aeternitate uerbi. non in uocissono enuntiatũ. ẽ:
Non septies adõ uisa septies que laelata. ẽ creatura: quȩ ante quĩ fieret ꝑ fecte
ab illo .ẽ. uisa: Sed dũ nos singula uidentes laudamus: tanquã ipse uideat lau¬
piterne uidet : ꝑ nosuero tem poraliter ad tende uniuersaliter creaturã in prin¬
cipio ualde bonã uocari: singulariter uero tantũ bonã. Quia & mẽbra cor¬
poris cũ sint singula bona. maius tam̃ bonũ faciunt: dũ singula omaual debonũ
corpus essiciunt: Decorelem̃torũ om̃iũ. in pulchro &apto consislit Sed pulchiũ

Expanded text:
in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unin verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes laudamus, fit tanquam ipse videat, laupiterne videt, per nos vero temporaliter. 17. Attende universaliter creaturam in principio valde bonam vocari, singulariter vero tantum bonam, quia et membra corporis, cum sint singula bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
Quando creaturam ipsam contemplabatur : quodam modo uesperascebat :
Von autem ꝑmanendo in eiꝰcreaturȩ contuitu sed laudem eiꝰ addm̃referem:
eãqr melius in diuina ratione conspiciens. continuo manefiebat: Siuero
ꝑ maneret ne glecto creatore increaturȩ aspectu: ia nues pera sed nox utique
fieret: dũ secreatura melius indõ quã inse ipsa nouerit. ipsa sui cognitios. Que
maior indõ .ẽ: dies & lux dicitur: Cognitio uera sua in se ipsa. ad conpensatione
cognitionis illius . Quȩ ẽ. in dõ. quia longe inferiorẽ. uespera nominatur:
Ideoq post uesperã mane siebat. quia clũ suã inse cognitionẽ sibisatis facere
non agnosceret: Ut sẽplenus nosse potuisset. addm̃ sesereferebat creatura.
in quo se dies agnoscendo melius fieret. Non sic que ad modũ nos transitorie
dicimus fiat aliꝰquid. Sic ds̃ dixit : fiat c̾elũ in principio Illud enim sempit̾ne.

Expanded text:
quando creaturam ipsam contemplabantur, quodammodo vesperascebat; quando creaturam ipsam contemplabantur, quodammodo vesperascebat; non autem permanendo in ejus creaturae contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur. Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se agnoscendo melius fieret. 131 15. Non sic quemadmodum nos transitorie dicimus, fiat aliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tenebrarũ nomine nuncupatur: Vnde &in principio lux atenebris diuiditur: Sed quia
& hos &illos ds̃ ereauit : inde formans lucẽm & creans tenebrasuerutam̃
bonos angelos nontam creans sed etiã formans: Malos uero creans tantũ¬
non formans: hoc & de hominibus bonis malisque accipiendũ . ẽ: post
ad numeratã cae li terreque creaturã. ideo nominatur in genesi sp̃s sc̃s:
it quia suꝑ ferri eũ dici oportebat. ante illa nominarentur. Quorũ creator
uiã caritatis demonstrat: Ideo suꝑferri aquis sc̃s dicitur sp̃s quia
donũ ẽ. di in quo subsistentes requiescimus. at que ꝓtegendos nos suꝑfert᷑
nobis : Vna quequȩ natura : suo pondere nititur : Ignis aũt & oleum merito sem¬
sinuandam: non dies primus seddies dictus est unus: & id circo ipserepe¬
titur semꝑ in exsecutione creature : quidies hocest natura angelorum.

Expanded text:
est, tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia est, tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos creavit, inde formans lucem et creans tenebras, verumtamen bonos angelos non tantum creans, sed et formans; malos vero creans tantunon formans. Hoc et de hominibus bonis malisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante illa nominarentur quorum creator Sviam charitatis demonstrat. 11. Ideo superferri aquis sanctus dicitur Spiritus, quia donum est Dei in quo subsistentes requiescimus, atque protegendo nos superfertur nobis. 12. Unaquaeque natura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito sinuandam non dies primus, sed dies dictus est unus; et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturae. Qui dies, hoc est, natura angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud uoluntas eius Sed hoc .ẽ. illi uelle qđ ipseest. Et qđ ipse. ẽ. utique aeternus & in¬
conmutabilis. est hoc .ẽ. ergo uoluntas eius. materies exqua formatus .ẽ. mundus origine
non tem pore: ꝑes ase factas pcessit. ut sonus cantũ: prior enim ẽ. sonus cantu: quia suaui¬
tascante lene: Ad sonũ uocis non sonus ꝑtin& ad suauitatẽ: Ac ꝑ hoc utrũ quȩ simul sunt:
Sed ille ad quem ꝑtinet cantus priorẽ. ĩdẽ sonus: Mlateria ex quacelũ terraque formatarẽ
aliud sieri necesse. ẽẽ. Fierinecesse .c. qđ ds naturis inseruit: fieri aut̃ posse ẽ qđ extracur¬
sũ inditũ. naturarũ creator ut faceret quando que uoluit reseruari. Nonex hoc subs lan¬
tiã haberȩ credendęst̃ tenebrȩ quia dicit dñs ꝑ ꝓrhetã: Ego dñs formans iucẽ. &creans
tene bras. Sedquia angelica natura quȩ ñ .ẽ. p̃uaricatalio dicttur. illa aut̃ que p̃uaricata

Expanded text:
aliud voluntas 129 ejus, sed hoc est illi velle quod ipse est et quod ipse est, utique aeternum et incommutabile est. Haec est ergo voluntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem; ac per hoc utrumque simul sunt, sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. 7. Materia ex qua coelum terraque formata est, aliud fieri necesse esse. Fieri necesse est, quod Deus naturis inservit; fieri autem posse est, quod extra cursum inditum naturarum Creator, ut faceret, quando voluit, reservavit. 9. Non ex hoc substantiam babere credendae sunt tenebrae, quia dicit Dominus per prophetam: Ego Dominus formans lucem, et creansnon est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricata
Abbreviated transcription (Latin):
cur nobis flentib: ipserides : Respondit eis. Primorisi : quia om̃s t imetis mortẽ
Et secundo risi : quia non estis parati. Terciouerorisi : quia delabore uado adrequiem.
bba pammon inpsa hora quando transiebat iã de corpore :

Expanded text:
cur nobis flentibus ipse rides? Respondit et dicit eis: Primo risi, quia omnes timetis mortem; cur nobis flentibus ipse rides? Respondit et dicit eis: Primo risi, quia omnes timetis mortem; et secundo risi, quia non estis parati; tertio vero risi, quia de labore vado ad requiem. 160. Abbas Pammon in ipsa hora quando transibat jam de corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
quendã peregrinũ iacentẽ in angiportu in firmũ : nullũ habentẽ qui ei curã adhibe¬
quium. Permansit aut̃ mensib: quatuor donec sanar& infirmũ : & sic ad cellã suã regressus ẽ
Iuidã magnus senex infirmanti discipulo suo dixit.
Ne contristeris ex infirmitate : uł plaga corporis. Sũma enĩ religio est. ut in in¬
firmitate quis grãs dõ agat. Si ferrum es : eruginẽ ꝑ ignẽ amittis. Siuero aurũ es
ꝑignẽ ꝓbatus amagnis admaiora ꝓcedis. Ne anxieris ergo frat̃. Si enĩ ds̃ te uult
incorpore torquere. tu quies qui moleste feras : Sustine ergo & roga eũ. ut quȩ ipse
uult illa concedat.
anno uisitare.
Quidã senex dũ moreritur
inscithi. & circũ dassent lectũ eius fr̃s. & cũ po¬
suissent eũ atq plangerent:
a peruit ille oculos suos &risit. Et iterũ ape¬
ruit : &risit. Et tercio similit̃ fecit. Cũ aut rogarent eũ fr̃s dicentes : dic nobis abba

Expanded text:
quemdam peregrinum jacentem in angiportu infirmum, nullum habentem qui ei curam adhibequium. Permansit autem ibi mensibus quatuor, donec sanaret infirmum: et sic ad cellam suam regressus est. 157. Quidam magnus senex infirmanti discipulo suo dixit: n contristeris, fili, ex infirmitate vel plaga corporis tui, summa enim religio est ut in infirmitate quis agat Deo gratias . Si ferrum es, per ignem aeruginem amittis; si vero aurum es, per ignem probatus a magnis ad majora procedis. Ne anxieris ergo, frater; si enim Deus te vult in corpore torqueri, tu qui sis, qui moleste feras? Sustine ergo, et roga Deum ut quae ipse vult illa concedat. hoc anno visitare . Quidam senex cum moreretur in Scythi, et circumdassent lectulum ejus fratres, et composuissent eum atque plangerent, aperuit ille oculos suos et risit; et iterum aperuit et risit; et tertio similiter fecit . Cum autem rogarent eum fratres, dicentes: Dic nobis, abba,
Abbreviated transcription (Latin):
sit cuł pa illa proqua meruit eius mode patis supplicia & ꝑipso ambiguo
maximo inmo noreuersat Qũauis flagella p̃sentia iustũ apeccatis ab saluant
adhuctam̃ submetu u indictȩ turbatur nes instantes plage ñ sufficianit adpur¬
ganda delicta: Pro inde ergo dũ p̃sentia patitur & suturaꝰ ptimescit: quo lao

Expanded text:
sit culpa illa pro qua meruit pati ejusmodi supplicia, et pro ipso ambiguo maxime in moerore versatur. Quamvis flagella justum a peccatis absolvant, adhuc tamen sub vindictae metu turbatur, ne instantes ei plagae sufficiant ad purganda delicta. Proinde ergo dum poenitentia patitur, et futura pertimescit, quodam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmagnã aũt magni dñi domũ potest designari ȩcła xp̃i uniuersũ diffusa ꝑorbẽ : In qͦsux
uasa aurea hominũ uidelic& corda intellectu spitali repleta . & uelut auro obrito uarus
uirtutib: rutilantia Sunt & argentea nitore eloquentiȩ clara & offitiꝰ p̃dicationis
ꝑlucida. Sunt & lignea suꝑba scilic& stulta & insensibilia corda . Sunt & fictilia fragilia
quoq: & t̃rena de t̃ra sũpta & in t̃renis actib: dedita sed aurea & argentea in hac xp̃i
digni habeant᷑. lignea aũt & fictilia meritos inc̃tumelia : qr m̃tẽ habentes stultã
atq suꝑbã dñi sui iusta ñc ustodier̃ p̃cepta. dix̃ scã sincleticȩ . Q ꝑ discretionẽ oporta
ꝓpͥe uoluntati sed scđm fidem patri sp̃itali oboedire. Dixit quidã senex: Nũ quã

Expanded text:
. Per magnam autem magni domini domum potest designari Ecclesia Christi, universum diffusa per orbem, in qua sunt . Per magnam autem magni domini domum potest designari Ecclesia Christi, universum diffusa per orbem, in qua sunt vasa aurea, hominum videlicet corda intellectu spirituali repleta, et velut auro obryzo variis virtutibus rutilantia. Sunt et argentea, nitore eloquentiae clara, et officio praedicationis perlucida. Sunt et lignea, superba scilicet, stulta et insensibilia corda. Sunt et fictilia, fragilia quoque et terrena de terra sumpta, et terrenis actibus dedita. Sed aurea et argentea, in hac magndigni habeantur . Lignea autem et fictilia merito sunt in contumelia, quia mentem habentes stultam atque superbam, Domini sui justa non custodierunt praecepta. Dixit sancta Syncletice: Quia per discretionem oportet ue servire propriae voluntati: sed secundum fidem Patri spirituali obedire. Dixit quidam senex: Nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Plac& ergo pauł hominib & ñplac& : quia omĩb bene iuste recte uiuentib in om̃ib:
suis conũsationib: uerb̵ plac& & actib. Cunctis aut̃ praue & male uiuentibus
contradictor existens: nec uerb plac& nec morib. Sunt & enĩ in hac xpila
tissima atq: magnifica a ecła. quȩ ẽ ꝑ mundi quadratũ climatũ tensa. duo ho¬
minum genera : bene uolentiũ scilic& atq male uolentiũ. Bene uolentib: aut̃
in omib plac& paulus: Maleuolentib uero in om̃ib displicae pauł. Sic
enĩ in area mixtas̃ grana cũ paleis: ita ȩcđȩ aduc degenti in t̾ra miacis ma
li cũ bonis. De hac enĩ maloꝵ & bonorũ mixtura sic legimꝰ in pauli quã ad
timotheũ misit epłam i n magna in qͥt domo ñ solũ s̃ uasa aurea & argentea
sed & lignea & sictilia. & quȩdã quidẽ in honorẽ. quedam aut̃ inc̃tumeliam

Expanded text:
Placet ergo Paulus hominibus et non placet: quia omnibus bene, juste et recte viventibus, in omnibus Placet ergo Paulus hominibus et non placet: quia omnibus bene, juste et recte viventibus, in omnibus suis conversationstens, nec verbis placet, nec moribus. Sunt etenim in hac Christi latissima atque magnifica Ecclesia quae est per mundi quadratum clima tensa, duo hominum genera, bene volentium scilicet atque male volentium. Bene volentibus autem in omnibus placet Paulus, male volentibus vero in omnibus displicet. Sicut enim in area mixta sunt grana cum paleis, ita Ecclesiae adhuc degenti in terra mixti sunt boni cum malis. De hac enim malorum et bonorum mixtura, sic legimus in Pauli quam ad Timotheum misit Epistola: In magna, inquit, domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam quidem in honorem, quaedam autem in contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
incpaulus ait. Si adhuc hominib: placere uellẽ . xp̃i seruus ñ essem. Id est si uideis
carnalit̃ in obseruantia legis uł praue uiuentib: xpĩanis in prauitate eorũ con¬
Quienĩ omnium ut ilitatẽ & salutẽ querebat. om̃ib ñ inc̃uenient seplacere dicebat
Hinc apłi bonũ monachi tenentes exẽ plũ. non suȩ tantum utilitati debent eẽ contẽp
ti sed magis quae c̃ueniunt ꝓximis. non quȩ sua sunt singuli considerantes: sed
quȩ alioꝵ: Quitantum modo quȩ sua sunt. idẽ quae sibisoli necessaria sunt considerat.
& defrat̃na salute. ł de eius tẽporaliutilitate noncurat.: si ne dubio a caritatis trami¬
te. in quo omis animarũ salus c̃sistit declinat. Quiuero desua açꝓximoꝵ utilitate
atq salute sollicitus quicqͥd ual& utilitatis. quasi sibi suꝑiorib frĩb inpenderesatagit
sibim& ipsi ꝑ hanc humilitatis oboedientiã uitȩ celestis gaudia ampliora c̃quirit:

Expanded text:
inc Paulus ait: Si adhuc hominibus placere vellem, Christi servus non essem . Id est, si Judaeis carnaliter in observatione legis vel prave viventibus Christianis in pravitate eorum conQui enim omnium utilitatem et salutem quaerebat, omnibus non inconvenienter se placere dicebat. Hoc apostolicum boni monachi tenentes exemplum, non suae tantum utilitati debent esse contenti congruentia quaerere, sed magis quae conveniunt proximis, non quae sua sunt singuli considerantes, sed quae aliorum. Qui tantummodo quae sua sunt , id est, quae sibi soli necessaria sunt, considerat, et de fraterna salute vel de ejus temporali utilitate non curat, sine dubio a charitatis tramite, in quo omnis animarum salus consistit, declinat. Qui vero de sua ac proximorum utilitate atque salute sollicitus, quidquid valet utilitatis, quasi sibi superioribus fratribus impendere satagit; sibimetipsi per hanc humilitatis obedientiam vitae coelestis gaudia ampliora conquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
acphoc inillis aetasẽ. in becilla non animus: Ad nutũ enĩ uoluntatis : Nondũ obtẽperat
ilis s̃aigilitas corporis: nec adõ oꝑe nocerepossunt. sicut cogitatione mouentur: Eccausa:
uocabulũ sortirta ẽ cogitatio: Cogendi enĩ animũ reminiscȩ qđ memoriȩ conmdatũ ẽ.

Expanded text:
hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum e
Abbreviated transcription (Latin):
quasi carm̃ in nocte cantat. ut ad subsequentis uitae diem felio ꝑueniat: Dirid
quidã senex: Siuenerit homini tẽptacio. undiq enĩ multiplicant᷑ tribula¬
tiones ut pusillanimis fiat. & murmur& : tutam̃ site occupauerit infirinitas
corporis nolipusilla nimis fieri. neq: moleste suscipias. qr ipse dñs ꝓte cogitat
deom̃ib: Nũ qͥd sine ipso uiuis pacient̃ ergo ferre debes. & rogare eũ ut do¬
n& tibiquae ex pediunt. hoc ÷ ut qđ uoluntas ipsius ẽ. facias . & sede cũ pacientia:¬

Expanded text:
quasi carmen in nocte cantat, ut ad subsequentis vitae diem felix perveniat. Dixit quasi carmen in nocte cantat, ut ad subsequentis vitae diem felix perveniat. Dixit quidam senex: Si venerit homini tentatio undique enim multiplicantur tribulationes ut pusillanimis fiat et murmuret, tu tamen si te occupaverit infirmitas corporis, noli pusillanimis fieri, neque moleste suscipias, quia ipse Dominus pro te cogitat de omnibus. Nunquid sine ipso vivis? Patienter ergo ferre debes, et rogare eum ut donet tibi quae expediunt, hoc est, ut quod voluntas ipsius est facias, et sede cum patientia
Abbreviated transcription (Latin):
melius : Vnꝰ qsq ad tẽptacionẽ animũ p̃parare deb&: Minꝰ enĩdũ sꝑat᷑:
tẽptacio grauat Dure aũt p̃mit: si ñ sꝑata aduenerit: Sapientis ÷ c̃tra
omĩa aduersa ante meditari : nec inuenire casus deb&. quẽ c̃silia eiꝰ p̃ue¬
niant: Haec causa ÷ qđ abiniustis iusti sinunt᷑ affligi: ut scilic& dũfutira
audiunt bona quae cupiunt. paciant᷑ etiã mala p̃sentia quae ꝑhorres cunt:
atq ad faciliorẽ exitũ dũ amor ꝓuocat. cruciatꝰ inpellat: Dauid psalmista
ait : Tues mͥ refugiũ ap̃ssura quae circdidedetme : exultatiomea. redime
me acircũdantib: me : Ecce quasi in nocte p̃ssurã nominat & tam̃ libatorẽ
suũ int̃ angustias exultationẽ uocat: Foris quidẽ nox erat incircũ datione
p̃s surae sed intꝰ carmina resonabant de consolatione lȩticiae: Elect quisq dũ
circũdari se p̃s suris narrat& tam̃ dm̃ sibi exultacionẽ nominat : ꝓcul dubio

Expanded text:
ationem animum praeparare debet. Minus enim dum speratur, tentatio gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec evenire casus debet, quem non consilia ejus praeveniant. Haec causa est quod ab injustis justi sinuntur affigi, ut scilicet dum futura audiunt bona quae cupiunt, patiantur etiam mala praesentia quae perhorrescunt; atque ad faciliorem exitum dum amor provocat, cruciatus impellat. David Psalmista ait: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me, exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Ecce quasi in nocte pressuram nominat, et tamen liberatorem suum inter angustias exsultationem vocat. Foris quidem nox erat in circumdatione pressurae, sed intus carmina resonabant de consolatione laetitiae. Electus quisque dum circumdari se pressuris narrat, et tamen Deum sibi exsultationem nominat, procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quielectus cr̃b: scđm homines cẽ uidentur ac ꝑ hoc quidebonorũ numȩrope
reunt : apud homines electi : apud dm̃ fentũ existunt : eũ diabolus iã deglutis. se dr̃
iationũ in lecebris mord& ut deuoret: adhuc quasi inmaxillã mandet. Unde & paulus
hab& stimulos carnis quib: humiliet᷑ : ñ hab& poccandi ꝑfectionẽ : qͥua deglutiatur
Os diaboli: uerba ciꝰs: Verba uero eiꝰ : inspirationes occulte sunt : quib: corda hominun
alloquiis occultis urit cupiditatib: Quidã obincorreptibilẽ miquitatẽ. quia
sponte ñ corriguntur : inmundis spiritib: uexandit duntuo : Vt arr⁊ piendi
eos demones corporalit̃ habeant potestatẽ . tor rorib: q: corũ asflicti humilient᷑

Expanded text:
sunt qui electus cibus secundum homines esse videntur? Ac per haec, qui de bonorum sunt qui electus cibus secundum homines esse videntur? Ac per haec, qui de bonorum reunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitutationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilient
Abbreviated transcription (Latin):
p̾parat.: quo usque inuenia uiã ꝑquã incautũ decipiat: Alud. ẽ. intrare anmenten¬
sug gestionis insinuat: sed ñ habitat ineis: quia in suo corpore ñ cos trans ducit Qui
uero incorpore eĩ sunt : ipsos in habitat : quia ipsi sunt cẽplũ eiꝰ : Etsi subripiat
m̃tib: clectorũ diabolus naut̃ meis requies cit sic̃ in cordib: reꝓborũ : Nã calore
fidei mox excitat᷑ ut ex eaubelectis : Non nulli quos iã auido ore diabo lus deuorauerat:
rursus diuini iudicii occulta miseratione ab eiꝰ oreeripiunt᷑ ue saluti restituum tur
Na sepemultos quos antiquus hostis luxuriȩ uoragine mersos tenuit: potentia diuna
ꝓponitentiã ab eiꝰ faucib trãfit. Quomo do bonorũ interitu ꝓphota electã dicit. eẽ.
diaboli escams dũalibi scriptũ sit deillofenũ sic̃bos comedie ÷ nisi qđ ino culis difenũ

Expanded text:
praeparat, quousque inveniat viam, per quam incautum decipiat. DIVISIO. Aliud est ipraeparat, quousque inveniat viam, per quam incautum decipiat. DIVISIO. Aliud est isuggestiones insinuat, sed non inhabitat in eis, quia in suo corpore non eos traducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae voragine immersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. 31. Quomodo bonorum interitum Propheta electam dicit esse diaboli escam, dum alibi scriptum sit de illo: Fenum sicut bos comedet, nisi quod in oculis Dei fenum
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo diabolus in sacris eloquis uehomoth idẽ animal dr̃: quia do cęlis lapsus ad t̾ras
cecidit Ideo leuiathan idest serpens deaquis: quia in huius scłimare. uolabili uerso
is ditia. Auis uero ꝓpt̾ea nominat᷑: quia ꝑsuꝑbiã ad alta suscollit̾ Et reete his erib uo
cabulis appellat᷑. quia psuo merito. aerem quasi aius ꝓ carcere meruitꝰ terrã. quia ut
animal brutũ imadelectatus sit. Serpens: eoqđ in huiuis scłi mare. insana iactet᷑ fluc¬
tuatione: Exeo enĩ qđ̃ ꝑmenbra sua diabolus oꝑat̃ sortit̾ uocabula : ita ut qđ singuliagunt
incitante illo ipse nomi net̃. Exeo enĩ que libet inde decipit diabolusunde animal. e hoc aẽ
ꝑ carnis luxuriã tẽptat: Vnde serpens est. hoc .c̃. cupiditatis ac nocendi malitia
Quc̃ aut̃ nac sic decipit: in sidiat᷑ undeauis . ẽ. hocesit suꝑbieruina Vndi quemm dolos

Expanded text:
Ideo diabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras Ideo diabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Leviathan, id est, serpens de aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad alta tribus appellatur qui pro suo merito aerem quasi avis pro carcere meruit, terram brutum animal comedit, serpens ut in hujus saeculi mare insana jactatur fluctuatione. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula, ita ut quod singuli agunt incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus unde animal est, hoc est per carnis luxuriam, tentat unde serpens est, hoc est cupiditatis ac nocendi malitia; quem autem nec sic decipit, insidiatur ei unde avis est, hoc est superbiae ruina. Unde enim dolos
Abbreviated transcription (Latin):
minora potius eligenda sunt ut maiora uitent᷑: Diabolus quando decipere quen¬
quã quȩrit : pruis naturã unius cuius intendi a indesead plicat : undo aptum
hominẽ ad pesandũ inspexerit : Excapante homines diabolus tẽptat : quia in.
corpore excrescentẽ humore facile inclinaro aduitia conspitit : Vt scđm humoris cons¬
parsionẽ adhibeat & tẽptationẽ : Legebalaam: qui in figi ra diaboli contripopulũ dĩ ex ea
parte p̃cepit pniciosos p̃tendere laqueos: ex quasensit eos facilius. eẽ. lapsuros. Nã &iqui
a quã alicubi deducit: ñ eã ꝑalia partẽ mittit. nisi ubi impetũ eĩ intendit: Nullus culpa¬
non exisaim& quãt ex cons parsione ꝓpria sustinet: sed quantũ ualar: contra id qđ
tolerat pugnat: Nã si cons parsioni ce diẽ tẽptatio ñ r̃ uelotius nequa quan resistitur.

Expanded text:
minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemminora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inper excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Domini ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sensit eos facilius eaquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. 272 26. Nullus culpam existimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. 27.