comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
foris a pannis. & putribilibꝰ pãniᷤᷤ.
intus uestitꝰ. Unde : Sacerdotes
tui induant᷑ iusticia. Sed quid
dixit. si cõtẽpseris ea quȩ possi¬
des: Quid si dicas occido te : Res¬
ponde illi. si xp̃m audisti. Occideᷤ
me : Meluis tu carnẽ mea: quã
ego ꝑlinguã falsã animã meam.
Quid facturꝰ es michi : Occisurꝰ car¬
nem exit anima lib̾a. in finẽ scłi
& ipsam quã cõtẽpsit carnẽ re¬
ceptura. Quid ergo michi factu¬
rus es: Si aũt falsum testimoniũ
dixero ꝓte. de lingua mea occi.¬
do me. ⁊ nõ incarne occido me.
Os eñi quod mentit᷑ occidit animã.
Forte hoc nõ dicis. Unde hoc nõ
ds̃ cõstituit: certe caueas ab om̃i
auaritia. huc usq uoluit ds̃ ut
uiuas. quousq iste ad te accessit.
Forte occisurus ẽ. ut martirẽ
faciat. Noli hab̃e cupiditatem
tatem moriendi. uidetis quia
ubiq auaritia illa cum plus uo¬
lumus quã opus ẽ: facit nos
peccare. Caueamꝰ ab omĩ a uari¬

Expanded text:
tribilibus pannis; intus vestitus. Unde? Sacerdotes tui induantur justitia . Sed quid si dicat, cum contempseris ea quae possides, quid si dicat: Occido te? Responde illi, si Christum audisti: Occides me? Melius tu occides carnem meam, quam ego per linguam falsam animam meam. Quid facturus es mihi? Occisurus es carnem: exit anima libera, in fine saeculi et ipsam quam contempsit carnem receptura. Quid ergo mihi facturus es? Si autem falsum testimonium dixero pro te, de lingua mea occido me; et non in carne occido me: Os enim quod mentitur, occidit animam . Forte hoc non dicis. Unde non Deus constituit? Certe caves ab omni avaritia? Huc usque Deus voluit ut vivas, quo usque iste ad te accessit. Forte te occisurus est, ut martyrem faciat. Noli habere cupiditatem tatem moriendi? Videtis quia ubique avaritia illa, cum plus volumus quam opus est, facit nos peccare? Caveamus ab omni avari
Abbreviated transcription (Latin):
tor nr̃ quimortuus ẽ ꝓ nob̃. qui
sanguinẽ suum pretium dedit
ut redimeret nos: aduocatꝰ est
cauete. Nouit ille quantũ mali
Cauete inquit. Quid unde : Ab om̃i
auaritia. Meum seruũ ser uio.
nõ alienũ tollo. Cauete ab omni
auaritia. Nõ solum auarꝰ ẽ quira-¬
pit aliena. sed ille qui cupide ser¬

Expanded text:
tor noster, qui mortuus est pro nobis, qui tor noster, qui mortuus est pro nobis, qui sanguinem suum pretium dedit, ut redimeret nos, advocatus et Cavete. Novit ille quantum mali Cavete, inquit. Quid? unde? Ab omni avaritia. Meum servo, non alienum tollo. Cavete ab omni avaritia. Non solum avarus est qui rapit aliena
Abbreviated transcription (Latin):
Hõmo ait homo. qui enĩ ꝓmagno
habes istã hereditatẽ. quid es
nisi homo: Uolebat illũ facere
cui uolebat auaritiã tollere:
Quid eñi plus eũ uolebat facere:
Dico uob. Ego dixi dii estis. & filii
altissimi om̃s. Ecce quod eũ uole¬
bat facere. inter duos numerare
qui auaritia nõ habent. hoo
quis me cõstituit diuisorẽ inter.
uos: Et paulꝰ apłs seruus ipsius
qͣndo dicebat. Obsecro uos fres.
ut ipsum dicatis om̃s. & nõ sint
inuob scismata. Nolebat esse
diuisor. deniq nouit eos qͥ ad
ipsiꝰ nomen currebant. & xp̃m
Ego sum pauli. ego apollo. ego
est ꝓuob̾. aut in nomine pauli
baptizati estis: Uidete ergo ꝗ
mali sint homines qui uolunt
esse diuisũ: qui noluit eẽ diuisor.
consilum. Ego dico uob̃. Cauete
ab omni cupiditate. Forte inqͥt
tu auars & cupidũ diceres. si
quereres aliena. Ego aũt dico
hoc est ab omni. Cauete inquid
ab omni auaritia. Magnũ põdꝰ
imponit uires dare dignetur.
Nõ eñi leuit habendũ ẽ fr̃s mei.

Expanded text:
magno habes istam haereditatem, quid es nisi homo? Volebat illum facere cui volebat avaritiam tollere? Quid eum plus volebat facere? Dico vobis: Ego dixi, dii estis, et filii Altissimi omnes . Ecce quod eum volebat facere, inter deos numerare qui avaritiam non habet. Homo, quis me constituit divisorem inter vos? Et Paulus apostolus servus ipsius, quando dicebat, Obsecro vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata, nolebat esse divisor. Denique monuit eos qui ad ipsius nomen currebant, et Christum Ego sum Pauli, ego Apollo, ego est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Videte ergo, quam mali sint homines, qui volunt esse divisum, qui noluit esse divisor. consilium. Ego dico vobis, cavete ab omni cupiditate. Forte, inquit, tu avarum et cupidum diceres, si quaereret aliena: ego autem dicoHoc est, ab omni. Cavete, inquit, ab omni avaritia. Magnum pondusimponit, vires dare dignetur. Non enim leviter habendum est, fratres mei,
Abbreviated transcription (Latin):
Caue ab om̃i auaritia. Parum est
auaritia pecunie. caue auaritia
uite. Horrenda auaritia. metu¬
enda auaritia. Aliqͣndo homo
cõtemnit qd̵ habet. & diẽ. Non
dico falsum testimoniũ. Nõ dico
dicis mihi. Tollo quod habes.
T olle quod habeo. Nõ tollis qđ
intus habeo. Nõ eñi pauꝑ re¬
nanserit qui dicebat. Dñs dedit
dñs abstulit: sicut dño placuit
ita factum est. Ergo sit no. men¬

Expanded text:
cave ab omni avaritia. Parum est avaritia pecuniae: cave avaritiam vitae. Horrenda avaritia, metuenda avaritia. Aliquando homo contemnit quod habet, et dicit: Non dico falsum testimonium. Non dico, dicis mihi? Tollo quod habes. Tolle quod habeo: non tollis quod intus habeo. Non enim pauper remanserat qui dicebat: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est
Abbreviated transcription (Latin):
omni auaritia. uare hoc dixerit.
uł ut occasio ipsa unde natꝰ est
frm̃ suũ. qui totũ parentũ abs¬
tulirat. & fr̃i suo partẽ nõ red.¬
debat. Quã bona ergo causam ha¬
buerit iste interpellator: ad uer¬
titis. Nõ enĩ rapere querebat alie.¬
na sed sua aparentibꝰ derelicta¬
sibi querebat. ipsa interpellato
dño & iudicante poscebat. Habe¬
bat inimicũ frm. sed iustũ iudicẽ
istã occasionẽ: Aut quis dicer&
fr̃i eiꝰ. redde partẽ tuã fr̃i tuo.
dicturus. quem forte fr̃ ditior
& raptor. p̾mio corrũpebatur.
Miser ergo ⁊ pat̾nis opibꝰ destitu.¬
tus. taliꝰ ac tanto uidice int̾ uẽto
accedit. int̾pellat. rogat. causa
breuissime exxpenit. Ut qͥd eñi
opus erat causã ꝑorare. quando
ei loquebat᷑ qui cor poterat &
uidere: Dñe inquit dic fr̃i meo:
ut diuidat mecũ hereditatem.

Expanded text:
m a Christo. Quare hoc dixerit, velut occasio ipsa unde natus est fratrem suum, qui totum patrimonium abstulerat, et fratri suo partem suam non reddebat. Quam bonam ergo causam habuerit iste interpellator, advertitis. Non enim rapere quaerebat aliena, sed sua a parentibus sibi relicta quaerebat: ipsa Domino interpellato et judicante poscebat. Habebat iniquum fratrem: sed justum judicem istam occasionem? Aut quis diceret fratri ejus, Redde partem suam fratri tuo, dicturus erat, quem forte frater ditior et raptor praemio corrumpebat? Miser ergo et paternis opibus destitutus tali ac tanto judice invento accedit, interpellat, rogat, causam suam brevissime exponit. Utquid enim opus erat causam perorare, quando ei loquebatur, qui cor poterat et videre? Domine, inquit, dic fratri meo, ut dividat mecum haereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tis tales & cȩlestes. Igitur sicut
portauimꝰ imaginẽ illiꝰ t̾reni:
portemꝰ & imaginẽ huiꝰ cęlestis:
quã animꝰ nr̃ deb&r induere. Et
ideo primo abhine loco curatur
hy dropicꝰ: in quo fluxus carnis
exub̾ans animȩ grauabat offitia.
sp̃e extinge̾bat ardorem. Deinde
docetur humilitas. dum illo con¬
uiuio nuptiali appetentia loci
suꝑioris arcet᷑ clement̃ tam̃ per¬
suasionis humanitas asꝑitate᷑ co-¬
hercionis excluder&. ratio per¬
ficer& ad ꝑsuasionis affectũ:¬
huic quasi ꝓximo limine huma¬
nitatis copulatur. Quȩ ita dñicȩ
sententiȩ de finitione distingui¬
tur: siin pauꝑes & debiles cõfe¬
ratur. Nam hospitalẽ remunera.¬
turis esse: affectus auaritiȩ ẽ. Post¬
remũ quasi emeritȩ militie uitio.
cõtemnendaꝵ stipendiũ p̾scribit᷑
facultatũ : quod neq ille qui stu¬
diis intentꝰ inferioribꝰ possessioneᷤᷤ
sibi t̾renas coemit. regnũ cęloꝵ
possit adipisci: cum dñs dicat.¬

Expanded text:
itur sicut portauimus imaginem illius terreni, portemus et imaginem huius caelestis, quam animus noster debet induere. Et ideo primo abhinc loco curatur hydropicus, in quo fluxus carnis exuberans animae grauabat officia, spiritus exstinguebat ardorem. deinde docetur humilitas, dum in illo conuiuio nuptiali adpetentia loci superioris arcetur, clementer tamen, ut persuasionis humanitas asperitatem coercitionis excluderet, ratio proficeret ad persuasionis effectuhuic quasi proximo limine humanitas copulatur, quae ita dominicae sententiae definitione distinguitur, si in pauperes et debiles conferatur; nam hospitalem remuneraturis esse affectus auaritiae est. postremum quasi emeritae militiae uiro contemnendarum stipendium praescribitur facultatum, quod neque ille qui studiis intentus inferioribus possessiones sibi terrenas coemit regnum caeli possit adipisci, cum dominus dicat
Abbreviated transcription (Latin):
tollit. ne ꝑ eas. Serua tua non
at cortuũ: quasi nauis tẽpesta¬
tibꝰ quatitur. Dormit xp̃c. exci¬
ta dormientẽ: nõ patieris tẽpes¬
tatẽ seuientẽ. Ipsum excita. qͥ
nichil. hab̾e uoluit. & totũ habet
Qui usq adcrucẽ ꝓ te ꝑuenit. cuiꝰ¬

Expanded text:
tollet. Ne pereas, servas tua? Nonne tollet. Ne pereas, servas tua? Nonne as: cor tuum quasi navis tempestatibus quatitur. Dormit Christus: excita dormientem, et non patieris tempestatem saevientem. Ipsum excita, qui nihil hic habere voluit, et totum habes, qui usque ad crucem pro te
Abbreviated transcription (Latin):
Da michi hominẽ qui cũ timore
audiuit. caue ab omni cupiditate.
& nõ michi dicat. ego homo pau-¬
per sum: plebeius. medioeris. gre-¬
N on timeo istã tẽptationẽ. Cuiꝰ ꝑi¬
culũ ante ocłos posusti: Ecce
dico & pauꝑi qͥd timere debeat.
U ocat te diues & potens. ut ꝓ illo
dicas falsum teftimoniũ Quid fac¬
turus es: Modo dic mͥ. Habes bo¬
num peculium. laborasti. ac qui¬
sisti. seruasti. Exit ille ꝓ me. dic
falsum testimoniũ: & tantum¬
dono tibi. Tuũ queris an aliena:
de ame. Nõ uis accipere quod
dico: Quod habes tollo. Ecce
modo te ꝓba. modo. te inter rogo
q uid me attendis: Intꝰ te attende
tibi. Ecce si hoc quisquã minet᷑.
quid facies: Credo tibi quod cũ
intanto labore acquisisti: nisi
ꝓme falsum testimoniũ dixeris.
do illud. Caue te ab om̃i auari¬
tia. O serue meus diẽ tibi quẽ
redemi. ⁊ lib̾um feci. quẽ deser¬
uo frẽm adoptaui. quẽ in corpore
meo mẽbrũ posui. audi me. Tol¬
lat quod acquisisti. me tibi nõ

Expanded text:
da mihi hominem qui cum timore audivit, Cavete ab omni cupiditate: et non mihi dicat, Ego homo pauper sum, plebeius, mediocris, greNon timeo istam tentationem, cujus periculum ante oculos posuisti. Ecce dico et pauperi quid timere debeat. Vocat te dives et potens, ut pro illo dicas falsum testimonium. Quid facturus es modo? Dic mihi. Habes bonum peculium: laborasti, acquisisti, servasti. Exigit ille: Dic pro me falsum testimonium, dono tibi. Tu qui non quaeris aliena: de a me. Non vis accipere quod do? quod habes tollo. Ecce modo te proba, modo te interroga. Quid me attendis? Intus te attende,tibi. Ecce si hoc quisquam minetur, quid facies? Tollo tibi quod cum tanto labore acquisisti, nisi pro me falsum testimonium dixeris. Da illum: Cavete ab omni avaritia. O serve meus, dicet tibi, quem redemi et liberum feci, quem de servo fratrem adoptavi, quem in corpore meo membrum posui, audi me: Tollat quod acquisisti, me tibi non
Abbreviated transcription (Latin):
rit infu t᷑um diligentibꝰ
xp̃m incorrupta cõmunio:
nec inconpositi manebimꝰ. Nam
& qui cõpositi nuc̃ sumꝰ unũ erimꝰ:
& manimȩ substantiã transfor¬
mabimur. Neq enim in resurrec¬
tione aliud erit alio inferiꝰ. sic̃
nunc fragilis in nob̾ est carnis
infirmitas. & corporalis habitudo
naturȩ uulneribꝰ pat&. uł in iu.¬
riis subiac&. uł sui honeris mole
de pressa. suꝑt̾ras nescit extollere
altius. atq eleuare uestigiũ: sed
simplicis creaturȩ grãm figura¬
bimur. cum cõpletum fuerit qđ
dĩ sumꝰ: & nõ dum reuelatum efte
quid erimꝰ. Sed scimꝰ quia cum re¬
uelatum fuerit: similes ei erimꝰ.
Itaq cum dĩ natura sit simplex.¬

Expanded text:
rit in futuro diligentibus Christum incorrupta communio, nec compositi manebimus. Nam et qui compositi nunc sumus, unum erimus, et in unam substantiam transformabimur. Neque enim in resurrectione aliud erit alio inferius, sicut nunc fragilis in nobis est carnis infirmitas, et corporalis habitudo naturae vel vulneribus patet, vel injuriis subjacet, vel sui oneris mole depressa supra terras nequit extollere altius atque elevare vestigium, sed in simplicis creaturae gratiam figurabimur, cum completum fuerit quod dei sumus, et nondum reuelatum est quid erimus, sed scimus, quia cum reuelatum fuerit, similes ei erimus. itaque cum dei natura sit simplex
Abbreviated transcription (Latin):
e demptor nr̃ intrapharisei domỹ
hy dropicum curat. Et cũ
contra auaritiã disputaret. scͥp.¬
tum ẽ. Audiebãt aũt hȩc pha¬
risei qui erant auari: & deride¬
bant illum Quid ẽ gͦ quod intra
pharisei domũ hydropicus curat᷑.
nisi qđ ꝑ alteriꝰ egritudinẽ corporiᷤᷤ
in altero expͥmitur egritudo cor.¬
dis: Hydropicus quippe quo ampliꝰ
bib̾it: amplius sitit. Quia & omis
auarus expotu sitim multiplicat.
quia cum ea quȩ appetit ad eptꝰ
fuerit. ad appetenda alia ampliꝰ
anelat. Qui adipiscendo plus appe¬
tit. huic sitis expotu crescit.

Expanded text:
edemptor noster ante Pharisaei domum hydropicum curat, et cum contra avaritiam disputaret, scriptum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum . Quid est ergo quod ante Pharisaei domum hydropicus curatur, nisi quod per alterius aegritudinem corporis, in altero exprimitur aegritudo cordis? Hydropicus quippe 441 quo amplius biberit, amplius sitit, et omnis avarus ex potu sitim multiplicat, quia cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Qui enim adipiscendo plus appetit, hujus sitis ex potu crescit.
Abbreviated transcription (Latin):
Interra pedica abscõdit᷑: cũ culpa
subt̾renis cõmodis ocultat᷑. Inimieꝰ
quippe insidians. ostendit humanȩ
menti int̾reno lucro quid appetat:
& ocultat peccati laqueũ. ut eiꝰ
animã stringat: quatenꝰ uideat
quidẽ qd̃ concupiscere ualeat.
& tam̃ nequaꝗͣ uideat in qͦ culpȩ
laqueo pede̾ ponat. Decipula uͦ
a decipiendo uocata ẽ &̃ tunc
abantiquo hoste suꝑ semitã deci¬
pula ponitur. qͣndo inactione huiꝰ
mundi quã mens appetit. peccati
laqueus parat᷑. Quȩ udelic& mus¬
cipula non facile deciꝑ&: si uideri
potuissor. Sic quippe decipula po¬
nitur. ut dum esca ostendit᷑: ne¬
quaꝗͣ ipsa atranseunte uideatur.
Quasi esca qͥdẽ in laqueo ẽ lucrum
cum culpa: & huiꝰ mundi ꝓsꝑitus
cum iniquitate. Dum itaq a con¬
cupiscente lucrum appetit᷑. & qͣli
pedem mentis app̃hendit decipula
quȩ nõ uidetur. Sepe gͦ ꝓponunt᷑
animo. cum culpa honor & diuitiȩ:
salus & uita temporał. Quȩ menᷤ
infirma dum quasi escam iuidet.

Expanded text:
In terra pedica absconditur cum culpa sub terrenis commodis occultatur. Inimicus quippe insidians ostendit humanae menti in terreno lucro quid appetat, et occultat peccati laqueum, ut ejus animam stringat, quatenus videat quidem quod concupiscere valeat, et tamen nequaquam videat in quo culpae laqueo pedem ponat. Decipula vero a decipiendo vocata est. Et tunc ab antiquo hoste super semitam decipula ponitur, quando in actione hujus mundi, quam mens appetit, peccati laqueus paratur; quae videlicet non facile deciperet, si videri potuisset. Sic quippe decipula ponitur, ut dum esca ostenditur, nequaquam ipsa a transeunte videatur. Quasi esca quippe in laqueo est lucrum cum culpa, et hujus mundi prosperitas cum iniquitate. Dum itaque a concupiscente lucrum appetitur, quasi pedem mentis apprehendit decipula, quae non videtur. Saepe ergo proponuntur animo cum culpa honores, divitiae, salus, et vita temporalis; quae mens infirma dum quasi escam videt,
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ diebꝰ om̃e tẽpꝰ comp̃henditur:
recte septenario numero uniu̾sitaᷤᷤ
figurat᷑. Septẽ ergo demonia maria
habuit: quȩ uniuersis uitiis ple¬
na fuit. Sed ecce quia turpitudinis
suȩ maculas aspexit: lauanda
metipsã grauit̃ erubescebat intꝰ:
nichil ẽẽ credidit. quod uere cũ¬
daretur foris. Quid igit᷑ miramur¬

Expanded text:
r, recte septenario numero universitas figuratur. Septem ergo daemonia Maria habuit, quae universis vitiis plena fuit. Sed ecce quia turpitudinis suae maculas aspexit, lavanda metipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur foris. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
intra domũ cõscientiȩ. suȩ. lam
cogitauit admisit ł nee sic despat̾.
Non surrexit mortuus intus.
surgat elatꝰ. peniteat facti. de
ꝓximi reuiuiscat: nõ eat in pro¬
funda sepulturȩ. nõ accipiat
de suꝑ cõsuetudinis. molem: Sed
forte iam illi loquor qui iã duro
sui moris lapide premitur. qui
iam urgetur. cõsue tudinis pon.¬
dere. qui iãq̃triduanꝰ puttr. nec
ipse desꝑ&. ꝓfundꝰ mortuus ẽ.
sed altus ẽ xp̃e. Nouit clamãdo
t̾rena oꝑa rumꝑe. nouit intri¬
nsecus ꝑse ipsum uiuificare:
soluendũ discipłis. tradere. Agũt
&iã tales pęnitentiã. Neq enĩ
lazaro resuscitato post qua tri¬
duum. ullus putor in uiuente
remanserat. Ergo quiuuiunt
uiuat. Iuicũq aũt mortui sũt:
in quacũq har trium morte
se tenuerint. agant. ut celerit᷑.

Expanded text:
intra domum conscientiae. Sive jam quod intra domum conscientiae. Sive jam quod cogitavit admisit; nec sic desperetur. Non surrexit mortuus intus, surgat elatus. Poeniteat facti, de proximo reviviscat: non eat in profundum sepulturae, non accipiat desuper consuetudinis molem. Sed forte jam illi loquor, qui jam duro sui moris lapide premitur, qui jam urgetur consuetudinis pondere, qui jam quatriduanus putet. Nec ipse desperet: profundus mortuus est, sed altus est Christus. Novit clamando terrena onera rumpere, novit intrinsecus per se ipsum vivificare, solvendum discipulis tradere. Agant etiam tales poenitentiam. Neque enim Lazaro resuscitato post quatriduum ullus putor in vivente remanserat. Ergo qui vivunt, vivant: quicumque autem mortui sunt, in quacumque harum trium morte se invenerint, agant ut celeriter
Abbreviated transcription (Latin):
illi soluerunt ligatum. Ad quid
ꝑtineat uidete. ad ꝓpriã maies¬
tatem dĩ suscitantis. Increpatur
aliquis inmala consuetudine po¬
situs uerbo ueritatis. quã multi
increpantur & nõ audiunt. Quis
ergo intus agit. cum illo qui au¬
dit᷑: Quis uitã inspirat intrin¬
secus: Quis ẽ quisecretã pellit.
mortẽ. secretũ dat uitã: Nonne
post obuirgationes. post mere¬
pationes dimittunt᷑ homines cogi¬
tationibꝰ suis. & incipiunt uolue¬
re quã malã uitam gerant: quã
pessima cõsuetudine premantur:
Deinde displicentes sibi: mutare
uitam institiuit. Resurrexer
isti: reuixerũt quibꝰ displicet
quod fecerũt: sed reuiuiscentes
ambulare nõ possut. Hȩc sũt
uincula: ipsuis reatꝰ. Opꝰ est ergo
ut qui reuixit. soluat᷑ & ire ꝑ¬
mittat᷑. Hoc offitiũ discpłis dea:
quibꝰ ait. Que solueritis interra:
soluta sũt & incęlo. Hoc ergo
& qui mortui sũt reuiuiscant.
tur cogitatio. surgat mortuus.

Expanded text:
illi solverunt ligatum. Aliquid illi solverunt ligatum. Aliquid pertinere videte ad propriam majestatem Dei suscitantis. Increpatur aliquis in mala consuetudine positus, verbo veritatis. Quam multi increpantur et non audiunt! Quis ergo agit intus cum illo qui audit? Quis vitam inspirat intrinsecus? Quis est qui secretam pellit mortem, secretam dat vitam? Nonne post objurgationes, post increpationes dimittuntur homines cogitationibus suis, et incipiunt secum volvere quam malam vitam gerant, quam pessima consuetudine premantur? Deinde displicentes sibi, mutare vitam instituunt. Resurrexerunt isti; revixerunt quibus displicet quod fuerunt: sed reviviscentes ambulare non possunt. Haec sunt vincula ipsius reatus. Opus est ergo ut qui revixit, solvatur, et ire permittatur. Hoc officium discipulis dedit, quibus ait: Quae solveritis in terra, sol; qui mortui sunt, reviviscant. tur cogitatio, surgat mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
Sũt qui delectantur. & nõ cõsẽtiut᷑
Nondum ꝑfecta mors ẽ. sed qͦdãmͦ
inchoata. Delectationi accedit
consensio. iam ẽ illa dampnatio.
P ost consensionẽ infractum ꝓcedit᷑.
Factum in cõsuetudine uertitur.
& fit quȩdã desꝑatio. ut dicat᷑
quatriduanꝰ ẽ. iam fet&. Uenit gͦ
dñs eui utiq facilia erãt omĩa:
& difficultate quandã ostendit¬
ibi. Infremuit spũ. ostendit mul¬
to clamore obiurgationis opus
esse: ad eos qui consuȩtudine du¬
ruerunt. tam̃ ad uocẽ clamantis
dñi. soluta sũt uincula necessitatiꝰ
Tremuit inferni dampnatio: red¬
ditus est lazarus uiuus. Lib̾at
enim & de mala cõsuetudine dñs.
quatriduanos mortuos. Nam
ipse quatriduanꝰ. xp̃o uolenti
resuscitare: dormiebat. Sed quid
ait: Uidete genꝰ resuscitationis.
Processit demonum̃cto uuus.
& ambulare nõ poterat. & dñs
ad discipłos. Soluite eum & sinite
abire. Ille. suscitauit mortuum:

Expanded text:
Sunt qui delectantur, et non consentiunt: Sunt qui delectantur, et non consentiunt: nondum perfecta mors est, sed quodam modo inchoata. Delectationi accedit consensio: jam est illa damnatio. Post consensionem in factum proceditur: factum in consuetudinem vertitur: et fit quaedam desperatio, ut dicatur, Quatriduanus est, jam putet. Venit ergo Dominus, cui utique facilia erant omnia; et difficultatem quamdam ostendit tibi. Infremuit spiritu, ostendit multo clamore objurgationis opus esse ad eos qui consuetudine duruerunt. Tamen ad vocem clamantis Domini, rupta sunt vincula necessitatis. Tremuit inferni dominatio, redditus est Lazarus vivus. Liberat enim et de mala consuetudine Dominus quatriduanos mortuos: nam et ipse quatriduanus Christo volenti resuscitare dormiebat. Sed quid ait? Videte genus resuscitationis. Processit de monumento vivus, et ambulare non poterat. Et Dominus ad discipulos: Solvite eum, et sinite abire. Ille suscitavit mortuum,
Abbreviated transcription (Latin):
tus uerbo ueritatis ad xp̃i uocẽ
resurgit: uiuus reddit᷑. ꝑ otuit
ꝓgredi ineternũ. ꝑire nõ potuit.
Qui aũt faciendo quod malum ẽ
& iam mala consuetudine se im¬
plicant. ut ipsa cõsuetudo mali
nõ eos sinat uidere quia malũ ẽ.
fuint defensores malors factors
suors. irascuntur cum reprehen¬
duntur: in tantum ut sodomite
uenistis nõ leges dare. Tanta ibi
ne fandȩ turpitudinis cõsuetudo
erat: ut iam nequitia esset iusti¬
cia. & ꝓhibitor potius reprehen¬
deretur quã factor. Tali cõsuetu¬
ut delazaro dictum ẽ: iam put&
Moles illa imposita sepulero. ipsa
est ius durȩ cõsuetudinis qua p̃¬
mitur anima: nec resurgere nec
respirare ꝑmittitur. Dictum est
tam cõsuetudinẽ de qua loquor.
quarto quodã ꝓgressu ꝑuenit
anima. Prima ẽ enĩ quasi titilla¬
tio delectationis in corde. scdã
consensio: tertiũ factum. quarta
cõsuetudo. Sũt enĩ qui res illicitaᷤ
obuias cogitationibꝰ suis ꝓrsus
ita abiciunt. ut nec delectentur.

Expanded text:
tus verbo veritatis ad Christi vocem resurgit, vivus redditur. Potuit progredi, in aeternum perire non potuit. Qui autem faciendo quod malum est, etiam mala consuetudine se implicant, ut ipsa consuetudo mali non eos sinat videre quia malum est, fiunt defensores malorum factorum suorum: irascuntur cum reprehenduntur; in tantum ut Sodomitaevenisti, non leges dare . Tanta ibi nefandae turpitudinis consuetudo erat, ut jam nequitia esset justitia, et prohibitor potius reprehenderetur quam factor. Tales consuetuut de Lazaro dictum est, Jam putet. Moles illa imposita sepulcro, ipsa est vis dura consuetudinis, qua premitur anima, nec surgere, nec respirare permittitur. CAPUT VI. tam consuetudinem de qua loquor, quarto quodam progressu pervenit anima. Prima est enim quasi titillatio delectationis in corde; secunda, consensio; tertium, factum; quarta, consuetudo. Sunt enim qui res illicitas obvias cogitationibus suis prorsus ita abjiciunt, ut nec delectentur.
Abbreviated transcription (Latin):
satio credita ẽ : ut tanquam
alienũ errogor nichil in de ipse
capiat preter cibaria: quȩ nõ
de participatione regni.
sedadsustentaculũ misere ser¬
uitutis dantur ex trinsecus
qua quã alio loco & dispensa¬
torem se dicat. Potest enĩ
& seruis infilioꝵ numerum
ad op tatꝰ. eam rem in quo
coheredis sortẽ meruit: fide¬
liter dispensare participibus
suis. Sed nune ubi ait si aũt
in uitꝰ. dispensatio michi cre¬
dita ẽ: talem dispensatorem
intelligi uoluit. qui alienum
dispensat: ubi ipse nichilac¬
cipiat. Ergo quȩcũq res ꝓpt̃
aliud aliquid queritur. sine
dubio inferiorẽ. quã id ꝓpt̃
quod queritur. Et ideo illud
primum ẽ ꝓpt̾ quod istam rẽ
queris : nõ ista res quã ꝓpt̾ ali¬
ud queris. Qua ꝓpt̾ si engłiũ
& regnum dĩ ꝓpter cibũ queri¬
mus: priorem facimus cibum.
est ergo ꝑosterius querere ci¬
bum: & de inde regnum dei:
idẽ hoc priore loco ponere.
illud ꝑosteriore. Si aũt ideo

Expanded text:
satio credita est, ut tanquam satio credita est, ut tanquam alienum eroget, nihil inde ipse capiat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed ad sustentaculum miserae servitutis dantur extrinsecus. Quanquam et alio loco dispensatorem se dicat . Potest enim et servus in filiorum numerum adoptatus, eam rem in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Sed nunc ubi ait, Si autem invitus, dispensatio mihi credita est, talem dispensatorem intelligi voluit, qui alienum dispensat, unde ipse nihil accipiat. Ergo quaecunque res propter aliud aliquid quaeritur, sine dubio inferior est quam id propter quod quaeritur; et ideo illud primum est, propter quod istam rem quaeris, non ista res quam propter illud quaeris. Quapropter si Evangelium et regnum Dei propter cibum quaerimus, priorem facimus cibum, est ergo primum quaerere cibum, et deinde regnum Dei, id est, hoc priori loco ponere, illud posteriori. Si autem ideo
Abbreviated transcription (Latin):
zauero inquit. non ẽ micħi gła
idest si euangłi nauero ut ita fig̃
in me: id est si ꝓpterea eugłiza¬
uero ut ad illa ꝑueniam. &
finem eugłii incibo & potu
uestituq collocauero. Sed qua.
eugłizem: quia unde ui̾am nõ
habeo. ut acquiram tẽporalẽ
fructum de predicatione ȩt̃noꝵs.
Sic enim iam necessitas erit in
euagłio. nõ uoluntas. Quȩ enĩ¬
si euagłiz auero: Sed quomodo
deb& euãgłizare: Scilic& ut
impso ȩugłio. & in regno dĩ
ponat mercedẽ. Ita eñi potest
nõ coactus euangłisare: sed
hoc fatio mercedẽ habeo.Si
aũt̃ in uitus: dispensatio michi
sũt necessarię. predico eugłiũ.
alii ꝑ me habebut merccedẽ
eugłii. qui eugłium ipsũ me
predicante diligunt. Ego aũt
nõ habeo: quia nõ ipsum eugłiũ
diligo. fed eiꝰ p̃cium in illis tẽ¬
poralibꝰ constitum. Quod ne¬
fas est fieri: ut non tanquã
filius ministr& quisq eugłiũ.
sed tanquã seruus cui dispen¬

Expanded text:
zavero, inquit, non est mihi gloria, zavero, inquit, non est mihi gloria, id est, si evangelizavero ut ita faciant in me, id est, si propterea evangelizavero ut ad illa perveniam, et finem Evangelii in cibo et potu et vestitu collocavero. Sed quareevangelizem, quia unde vivam non habeo, aut ut acquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum. Sic enim jam necessitas erit in Evangelio, non voluntas. Vae enon evangelizavero. Sed quomodo debet evangelizare? Scilicet ut in ipso Evangelio et in regno Dei ponat mercedem. Ita enim potest non coactus evangelizare, sed hoc facio, mercedem habeo; si autem invitus, dispensatio mihi sunt necessariae, praedico Evangelium, alii per me habebunt mercedem Evangelii, qui Evangelium ipsum me praedicante diligunt, ego autem non habeo, quia non ipsum Evangelium diligo, sed ejus pretium in illis temporalibus constitutum, quod nefas est fieri, ut non tanquam filius ministret quisquam Evangelium, sed tanquam servus, cui dispen
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. & nõ in eo uictu cõstitue¬
ret finem euangłizandi: sed magis
ipsius uictus sui fine̾ in eugłio col¬
locar&. idẽ ut suꝑus dxi. nõ ideo
euangłi aret ut ꝑueniror ad cibũ
& si qua sũt alia necessaria: sed
ideo ista sument. ut illud impler&:
ne nõ uolens sed necessitate euan¬
glinaret. Hoc enim imꝓbat cum.
dicit. Nescitis qm̃ qui intemplo
oꝑantur. quȩ de templo sũt edũt:
Qui ab altario deseruiunt. altarioꝵ
comparciunt᷑ : Sic & dñs ordina¬
uit his qui eũgłiũ annuntiant:
de euangłio uiuere. Ego aũte nulli
hors usus sum. hinc ostendit per¬
missum esse nõ uissum. Alioquin
contra precȩptum dñi fecisse tene.¬
bitur. Deniq sequit᷑ & dicit. Non
aũt scripsi hȩc: ut ita fiant inme.
Bonuim ẽ magis mori: quã ut głam
meam quisquã in anem faciat. Hoc
dixit quia iam statuerat. ꝓpt̾ quoᷤᷤ¬
dam occasionẽ querentes: manibꝰ
suis uictum transigere. Si eñi eũgli¬

Expanded text:
non ideo in eo victu constituenon ideo in eo victu constitueret finem evangelizandi, sed magis ipsius victus sui finem in Evangelio collocaret: id est, ut superius dixi, non ideo evangelizaret, ut perveniret ad cibum, et si qua sunt alia necessaria; sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed necessitate evangelizaret. Hoc enim improbat, cum dicit: « Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt edunt; et qui altario dentur? Sic et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullo horum usus sum . Hinc ostendit permissum esse, non jussum, alioquin contra praeceptum Domini fecisse tenetur. Deinde sequitur et dicit: Non autem scripsi haec, ut ita fiant in me. Bonum est mihi magis mori, quam ut gloriam meam quisquam inanem faciat . Hoc dixit, quia jam statuerat propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis victum transigere. Si enim evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ. quecumq facimꝰ. Sed qͥa
in hac uita militamꝰ. ut ad illud
regnum ꝑ ꝑuenire possimꝰ: quȩ
uita sine his necessariis agi nõ
potest: apponentur uob̾ hȩc in
primũ: significauit quia hoc po¬
terius querendũ ẽ nõ tẽpore sed
dignitate. Illud tanquã bonũ
nrm̃: hoc tanquã necessarium
nr̃m. necessarium aũt ꝓpt̾ illud
bonum. Neq enim uerbi grã ideo
debemꝰ ȩugłizare ut manducemꝰ:
sed ideo manducare ut ȩugłizemꝰ.
am si ꝓpt̃ea eugłizamꝰ ut mandu¬
cemꝰ: uiliꝰ habemꝰ ȩugłiũ. quam
cibum. Et erit iam bonũ nr̃m
in eugłizando: necessarium aut̃
inmanducando. Quod etiã apłs
quȩ huic uitȩ sũt necessaria:
&r tam̃ nõ esse se abusum ac po¬
testate. Erant enim multi. qui
occasionẽ hab̾e cupiebant acqui¬
eam uolens amputare apłs. manibꝰ
sius uictum suum tolerauit. De his
enim alio loco dicit: ut amputẽ
occasionẽ. his qui quęrunt occa¬
sionẽ. Quã quã etiã sic̃ cet̃ &bo¬

Expanded text:
faciamus quaecumque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest; « Apponentur vobis haec, » primum, » significavit quia hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate: illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum; necessarium autem propter illud bonum. 54. Neque enim, verbi gratia, ideo debemus evangelizare, ut manducemus; sed ideo manducare, ut evangelizemus: nam si propterea evangelizamus, ut manducemus, vilius habemus Evangelium quam cibum; et erit jam bonum nostrum in manducando, necessarium autem in evangelizando. Quod etiam Apostquae huic vitae sunt necessaria; sed tamen se non esse abusum hac potestate. Erant enim multi qui occasionem habere cupiebant acquicam volens amputare Apostolus, manibus suis victum suum toleravit . De his enim alio loco dicit, « Ut amputem occasionem, iis qui quaerunt occasionem » . Quanquam etiam si, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc unum ad sumat: idẽ
ꝓpter regnum dĩ. Sicut aũt¬
om̃s militantes accipiunt anno¬
nam. & stipendium: sic omnes
euãgłizantes accipiunt iuctũ
sed ꝓpt̾ illa quȩ accipiunt. Sic
iam dictum ẽ: nõ potestis duobꝰ
dñis seruire. Ergo simplici corde
tantumꝰ ꝓptꝰ regnum dĩ: debemꝰ
hac oꝑatione: uł solam uł cum
regno dĩ mercedem tẽporalem

Expanded text:
pter hoc assumat, id est, propter regnum Dei. Sicut autem militantes accipiunt annonam et stipendium, sic omnes evangelizantes accipiunt victum sed propter illa quae accipiunt, sic jam dictum est, non potestis duobus dominis servire. Ergo simplici corde tantummodo propter regnum Dei debemus hac operatione vel solam, vel cum regno Dei
Abbreviated transcription (Latin):
enim primũ regnum & iusticiã
dĩ. idest hoc preponentibꝰ cę̧tĩs
nõ deb&r sub esse sollicitudo.
ne illa desint. quȩ huie uitȩ
ꝓpt̾ regnum dĩ sũt necessa ria
Dixit enim suꝑiꝰ. Scit pat̾ ur̃
quia hor omniũ indigetis.
Et ideo cum dixisso querite pͥ¬
dixit de inde ista querite. quã¬
uis sint necessaria. sed ait hȩc
omĩa apponentur uob. id est
consequentur si illa queratis
sine ullo impedimento: ne
cum illa que ritis illic auer¬
tamini. Aut ne duos fines
constituatis. ut & regnum dĩ
ꝓpt̃ se appetatis ⁊ ista necessa¬
ria: sed hȩc potius ꝓpt̾ illud.
ita uob̃ nõ de erunt. Quia nõ
D uobꝰ aũt dñis seruire conat᷑.

Expanded text:
gnum et justitiam Dei, id est, hoc praeponentibus caeteris non debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaria. Dixit enim superius, Scit Pater vester quod horum omnium indigetis. Et ideo cum dixisset, Quaerite prdixit, Deinde ista quaerite; quamvis sint necessaria: sed ait, haec omnia apponentur vobis, id est consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento: ne cum ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria; sed haec potius propter illud: ita vobis non deerunt. Quia duobus Duobus aut
Abbreviated transcription (Latin):
uestimento quid solliciti estis:
hanc staturam corpꝰ ꝑduceret᷑:
test. Nec hoc ur̃a cura factũ ẽ:
ut adhanc staturam factum ẽ.¬
uenir& corpus ur̃m. Ex hoc
intelligi potẽ: quod si curetis
Q uelitis adicere unũ cubitũ
huic staturȩ. nõ potestis. Illi gͦ
etiã tegendi corporis curã re¬
linquite: cuiꝰ uidetis cura factũ
esse. ut tantȩ staturȩ corpus

Expanded text:
eteris solliciti estis? hanc staturam corpus vestrum petest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus
Abbreviated transcription (Latin):
pascit ea. Nõne uos pluris estis
rationale animal sicuti ẽ hoo.
sublimis ordinatum ẽ in rerũ
natura: quã irrationabilia si-¬
cuti sũt aues. Quis aut̃ ur̃m in¬

Expanded text:
pascit ea. Nonne vos pluris estis rationale animal, sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationabilia, sicuti sunt aves. Quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
indigetis. Querite primũ regnum
netur uob̾. Hic manifestissime os¬
tendit: nõ hȩc eẽ appetenda tanꝗͣ
beamus benefacere siquid facimꝰ:
sed tam̃ esse necessaria Auid eñi
inter sit int̾bonũ quod appetẽdũ
est. & necessarium qđ sumendũ ẽ.¬

Expanded text:
num num cientur vobis. Hic manifestissime ostendit non haec esse appetenda tanquabeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium q
Abbreviated transcription (Latin):
didicisti in nouo testamento: qui tibi
padem animȩ. tranquillitatẽq mentis
in spirat. Coruus ẽ figura peccati. quod
exxit & nõ reuertitur: si in te quoq
uisti custodia & forma seruetur. Ter.
cium quoq testimoniũ est: sicut te

Expanded text:
didicisti in novo Testamento , qui tibi didicisti in novo Testamento , qui tibi pacem animae, tranquillitatem mentis inspirat. Corvus est figura peccati, quod exit, et non revertitur; si in te quoque justi custodia et forma servetur. 12. Tertium quoque testimonium est, sicut te
Abbreviated transcription (Latin):
tico subnexum ͤ testimonio: & quia
supferebatur. & quia oꝑabatur. quia
suꝑferebatur: morses dicit. Quia oꝑa.¬
batur: dauid testificatur. Accipe ali¬
ud testimonium. Corrupta erit caro
om̃is: ab inquitatibꝰ suis. Non per-¬
manebit inquit ds̃ sp̃c meus in ho-¬
minibꝰ: qm̃ carnes sũt. Quo ostendit
ds. quia carnali immunditia gra¬
lioris labe peecati: gr̃a sp̃alis auer.¬
titur. Ande uolens ds reparare qͥ
deerat diluuiũ fecit: & iustũ noe
m arebam iussit ascendere. Qui iã
decedente diluuio. coruum dimisit
priuis qui nõ reuertitur. Dimisit co¬
lumbam : quȩ cum ramo oleȩ legi¬
tur reuertisse. Uide aquam. iudes
lignum: columbam aspicis. & dubi.¬
tas de mpsterio: Aqua est engo qua
caro mergitur. ut omne abluatur
peccatum. Sepelitur illic: omne uitium.
Lignum est in quo suffixxus ẽ añs iħe: eũ
cum pateretur ꝓ nob. Comlumba est:
in cuius spetiȩ descendit sp̃e sẽs. sicut

Expanded text:
tico subnixum est testimonio, et quia tico subnixum est testimonio, et quia superferebatur et quia operabatur. Quia superferebatur, Moyses dicit: quia operabatur, David testificatur. 10. Accipe aliud testimonium. Corrupta erat caro omnis ab iniquitatibus suis. Non permanebit, inquit Deus, Spiritus meus in hominibus, quia carnes sunt Quo ostendit Deus quia carnali immunditia, et gravioris labe peccati gratia spiritalis avertitur. Unde volens Deus reparare quod deerat, dilnvium fecit, et justum Noe in arcam jussit ascendere Qui dum, decedente diluvio, corvum dimisisset prius, qui non revertit; dimisit columbam, quae cum ramo 328 oleae legitur revertisse . Vides aquam, vides lignum, columbam aspicis, et dubitas de mysterio? 11. Aqua est ergo qua caro mergitur, ut omne abluatur carnale peccatum. Sepelitur illic omne flagitium. Lignum est in quo suffixus est Dominus Jesus, cum pateretur pro nobis. Columba est in cujus specie descendit Spiritus sanctus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
conuertitur: illum directo cernit ob¬
nõ solas. Leuitas illie ministrantes.
summũ sacerdotem interrogantem:
& conseerantẽ. Primo om̃ium docuit
te apłs: nõ ea contemplanda nob̾
dĩ acreatura mundi. ꝑ ea quȩ fac¬
ta sũt comprehenduntur: sempũna
quoq uirtus eius. ac diuinitas.
operibꝰ estimat᷑. Unde & ipsedĩs
ait ti michi nõ creditis: uel oꝑibꝰ
eredite. Crede ergo: diuinitatis illic
ad eẽ p̾sentiam. Operaitionẽ eredis.
nõ eredis presentiã: Unde sequeret᷑
opertio. nisi preceder& ante presen¬
tia: Considera aũt quã uetus misteriũ
sit: inpsus mundi prefiguratum ori-¬
gine. inprincipio ipso: quando fecit
Sed quid dicam operabatur. quod ad
presentiam expectat: Suꝑ ferebat᷑.
Non opembatur. qui suꝑfere batur :
Cognosce quia operabatur in illa mũ¬
diꝰ fabrica: quando tibi dicit ꝓpħa.
Uerbo dñi cȩli firmati sũt: & spũ oris
eiꝰ omnis uirtus eoꝵ. Utrumq ꝓphe.¬

Expanded text:
convertitur, illum directo cernit obconvertitur, illum directo cernit obnon solas: levitas illic ministrantes, summum sacerdotem interrogantem et consecrantem. Primo omnium docuit te Apostolus non ea contemplanda nobisDei a creatura mundi per ea quae facta sunt comprehenduntur: sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas operibus aestimatur . Unde et ipse Dominus ait: Si mihi non creditis, vel operibus credite . Crede ergo divinitatis illic adesse praesentiam. Operationem credis, non credis praesentiam? Unde sequeretur operatio, nisi praecederet ante praesentia? 9. Considera autem quam vetus mysterium sit, in ipsius mundi praefiguratum origine. In principio ipso, quando fecit Sed quid dicam operabatur? quod ad praesentiam spectat, superferebatur. Non operabatur, qui superferebatur? Cognosce quia operabatur in illa mundi fabrica, quando tibi dicit Propheta: Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Utrumque prophe
Abbreviated transcription (Latin):
bat & uirum: in altero ut os eius
infusȩ sonum uocis aperiret: in al¬
tero quia tactus iste iurum dece¬
bat: feminã nõ decebat. Post hȩc¬
reserata tibisut sc̃a sc̃oꝵ: in gressuᷤ
es regenerationis sacrariũ. Repete
quid interrogatus sis: recognosee qͥd
responderis. Renuntiasti diabolo
ac uoluptatibꝰ. Tenetur uox tua.
nõ intumulo mortuoꝵs: sed in libro
uiuentium. Uidisti illie leuitam.
iudisti sacerdotem: udisti summũ
sacerdotem. Noli considerare corpoꝵᷤ
figuras: sed mysterioꝵs gram. PRe-¬
sentibꝰ angłis loquutus es: sic̃ scrip.¬
tum ẽ. Quia labia sacerdotis custo¬
diunt scientiã. & legem ex quirunt
qui regnum xp̃i. & uitam ȩternam
annuntiat. Non spetie tibi estimandꝰ¬
tradiderit considera. U sum eius
expende. & statum eiꝰ agnosce. In
gressus igitur ut aduersariũ tuum
cerneres: cui renuntiandum moxe pu¬
tares: ad orientem conuertereris. Q ui
enim renuntiat diabolo. ad xp̃m

Expanded text:
bat et virum: in altero, ut os ejus bat et virum: in altero, ut os ejus infusae sono vocis aperiret; in altero, quia tactus iste virum decebat, feminam non decebat. CAPUT reserata tibi sunt sancta sanctorum, ingressus es regenerationis sacrarium: repete quid interrogatus sis, recognosce quid responderis. Renuntiasti diabolo ac voluptatibus. Tenetur vox tua, non in tumulo mortuorum, sed in libro viventium. 6. Vidisti illic levitam, vidisti sacerdotem, vidisti summum sacerdotem. Noli considerare corporum figuras, sed mysteriorum gratiam. Praesentibus angelis locutus es, sicut scriptum est: Quia labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem exquirunt equi regnum Christi et vitam aeternam annuntiat. Non specie tibi 327 aestimandutradiderit considera, usum ejus expende, et statum ejus agnosce. 7. Ingressus es igitur ut adversarium tuum cerneres, cui renuntiandum in os putaris: ad orientem converteris; qui enim renuntiat diabolo, ad Christum
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵq iter carpere. ac diuinis obȩdi¬
re miraculis: quo renouati per bap¬
tismũ. eiꝰ uitȩ usum teneretis: quȩ ab¬
liitos deceret: Nunc demysteriis dice¬
re tempus ammonet. atq ipsam sacra.¬
mentors rationem edere : quam ante
baptismũ siputassemus insinuandam
nõdum mitiatis. ꝓdidisse potus quã
edidisse ęstimaremur: deinde quod in¬
opinantibꝰ melius se ipsa lux mysteri¬
orum infuderit. quã si ea sermo aliqͥs
precucurrisset. Aperite igitur aures.
& bonum odorem uitȩ ȩternȩ in ba-¬
latum uob munere sacram̃toꝵs car-¬
pite: quod uob̾ significauimꝰ. cum aꝑ¬
tionis celebrantes misteriũ diceremus:
efferti quod ẽ ad aperire. Et uenturꝰ
unusquisq ad grãm. quod in terroga.¬
retur cognoseeret: quid respondere
meminisse deberet. Hoc mysteriũ
celebrauit xp̃e in euangłio sicut le¬
gimus: cum mutum curaret & surdũ.
Sed ille os tetigit: quia & mutũ cura.¬

Expanded text:
eorumque iter carpere, ac divinis obedieorumque iter carpere, ac divinis obedire oraculis: quo renovati per baptismum, ejus vitae usum teneretis, quae ablutos deceret. 2. Nunc de mysteriis dicere tempus admonet, atque ipsam sacramentorum rationem edere: quam ante baptismum si putassemus insinuandam nondum initiatis, prodidisse potius quam edidisse aestimaremur. Deinde quod inopinantibus melius se ipsa lux mysteriorum infuderit, quam si eam sermo aliquis praecucurrisset. 3. Aperite igitur aures, et bonum odorem vitae aeternae inhalatum vobis munere sacramentorum carpite: quod vobis significavimus, cum apertionis celebrantes mysterium diceremus: Epheta, quod est adaperire ; ut venturus unusquisque ad gratiam quid interrogaretur, 326 cognosceret: quid responderet, meminisse deberet. 4. Hoc mysterium celebravit Christus in Evangelio , sicut legimus, cum mutum curaret et surdum. Sed ille os tetigit; quia et mutum cura
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit: Non. Sed ille codices tra.¬
didit. Quodlibet tradiderit. num¬
quid infidelitas traditoꝵ fidem dĩ
euacuauit: qIuȩ est fides dĩ: Quã
ꝓmisit abrahȩ dicens. insemine tuo
benedicentur omnes gentes. Quȩ ẽ
fides dĩ: Sinite utraq erescere. usq
ad messem. Per quid erescere: Per
est utraq : Per mundum. Sed iã
frumenta diminuta sũt. & in istã
nrãm regionem. paucitatẽq reuoca.¬
ta. Non permittit te dñs interpre¬
tari quod uis. Ipse qui exponit hanc
parabolam: claudit os tuum. ossaeri¬
legum. os impium. os ꝓphanũ. ostͥ
contrarium Quid contra dicis testa¬
tori etiam te ad hereditatem uocanti:
Q uomodo claudit os tuũ dicendo. Si¬
nite utraq crescere usq ad messem.
c moralibꝰ cotidianum sermonẽ
habuimꝰ. cum uel patriarchaꝵs
gesta uel ꝓuerbiors legerentur pre¬
cepta: ut his infororati. atq instituti
assuesceretis maiors in gredi uias:

Expanded text:
tradidit. Non. Sed ille codices tratradidit. Non. Sed ille codices tradidit. Quilibet tradiderit, numquid infidelitas traditorum fidem Dei evacuavit? Quae est fides Dei? Quam promisit Abrahae, dicens: In semine tuo benedicentur omnes gentes. . Quae est fides Dei? Sinite utraque crescere usque ad messem. Per quid crescere? Per em utrumque per mundum, sed jam frumenta diminuta sunt, et in istam nostram regionem paucitatemque revocata. Non te permittit Dominus interpretari quod vis. Ipse qui exponit hanc parabolam, claudit os tuum, os sacrilegum, os impium, os profanum, os tibi contrarium, qui contradicis testatori, etiam te ad haereditatem vocanti? Quomodo claudit os tuum? Dicendo, Sinite utraque crescere usque ad messem.  moralibus quotidianum sermonem habuimus, cum vel Patriarcharum gesta, vel Proverbiorum legerentur praecepta; ut his informati atque instituti assuesceretis majorum ingredi vias,
Abbreviated transcription (Latin):
Non. Suid est ergo: Non inter pre¬
temur nos: dñs dicat. Neminem
sinamus aliquid ꝓarbitrio suspi.¬
cari. dixerunt enim magistro di.¬
cipłi. Ennarm̃ parabolam zirani.¬
oꝵs. & ennarrauit eis. Semenbo.¬
num dixit: filii sũt regni. Hiza.¬
nia uero: filii sũt maliꝰ. Quis ea se.¬
minauit: Inimicus aũt in quit qui
ea seminauit: diabolus ẽ. Q uid ẽ
ager: Ager est in quit hic mũdꝰ.
Q uę ẽ messisꝰ: Messis est ait finis scłi.
Qui sũt messores: Messores inquit
angłi sũt. Numquid affrica est
mundus. Num quid messis hoc tẽpꝰ:¬
⁊ umquid messor donatus: Pertotũ
orbem terraꝵs expectate messem:
Pertotum orbem terraꝵ crescite in
messe. pertotum orbem terraꝵ.i.¬
z ania tolerate usq ad messem. Nõ
uos sediicant peruersȩ paleȩ nimiᷤ
leues. quȩ uolent ante aduentum
uentilatores exarea: nõ uos sedu.¬
cant. Tenete eos ad istam uel solam
similitudinem zizamoꝵ: nec illos
sinatis loqui amplus. Ille eo diess

Expanded text:
Non. Quis est ergo? Non interpretemur nos, Dominus dicat: neminem sinamus aliquid pro arbitrio suspicari. Dixerunt enim Magistro discipuli: Enarra nobis parabolam zizaniorum. Et enarravit Dominus: Semen bonum, dixit, filii sunt regni; zizania vero, filii mali. Quis ea seminavit? Inimicus autem, inquit, qui ea seminavit, diabolus est. Quis est ager? Ager est, inquit, hic mundus. Quae es messis? Messis est, ait, finis saeculi. Qui sunt messores? Messores, inquit, Angeli sunt . Numquid Africa est mundus? Numquid messis hoc tempus? Numquid messor Donatus? Per totum orbem terrarum exspectate messem, per totum orbem terrarum crescite in messem, per totum orbem terrarum zizania tolerate usque ad messem. Non vos seducant perversi, paleae nimis leves, quae evolant ante adventum ventilatoris ex area: non vos seducant. Tenete eos ad istam vel solam similitudinem zizaniorum, neque illos sinatis loqui amplius. Ille codices
Abbreviated transcription (Latin):
miserit. ut cum irent mundarẽt᷑.
N ullum enim eoꝵ quibꝰ. hȩc bene¬
tur misisse ad sacerdotes nisi le ꝓ¬
sos. Nam & illum a lepra mũda.¬
uerat cui dixerat. uade ostende
te sacerdoti. & offer ꝓte saerifici¬
um quod precepit morses intesti¬
momũ illis Querendum est igit᷑
quid ipsa lepra signific&. Nõ eni
sanati sed mundatiꝰ dñr. qui ea car¬
uer. Coloris quippe uitium ẽ nõ
ualitudinis. aut in regritatis sen¬
suum atq membrors. Leprosi gͦ
nõ absurde intelliguntur qui scien¬
tiam uere fidei nõ habentes. uariaᷤ
doctrinas ꝓfitentur erroris. Nulla

Expanded text:
miserit, ut cum irent mundarentur. Nullum enim eorum quibus haec corptur misisse ad sacerdotes, nisi leprosos. Nam et illum a lepra mundaverat cui dixit: Vade, ostende te sacerdotibus, et offer pro te sacrificium quod praecepit Moyses, in testimonium illisquid ipsa lepra significet. Non enim sanati, sed mundati dicuntur qui ea caruerunt: coloris quippe vitium est, non valetudinis aut integritatis sensuum atque membrorum. Leprosi ergo non absurde intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias do