comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anleuoreuia neq posttmparuit us qutm
siccultio ablato manibilatro ext&ansens
Redditur &mitis postque sit nudus abarmis
ne suronanio: animiperiens nin telaperiment
Inuitalaet piccs quae ꝑ diditunde nocer&
Sciepebeatus item contradicentaib ppsis
agnacolis p̃stantes de seorante iubobat
Vtmale culta suis caderentsera fanaministris
sic quoq pontificẽ: solitin pugnare rebelles
Oũ temola euertunt ipsisu itarmabeato
hostiliq manu mcstinibella geruntur
ꝑturtibiitq suir alieno milite uincit
Ium &&ic̃ fuerit curatio quanta patrono
quanta medillifero manauitgratia tactu
Laudib intantis muta ẽfacundia mundi
quẽ cunctis uidisre fuit meruirre salutẽ¬
st satis ipse suurtestis generosus & aucter
qui quondẽ in gredienr treueroru moeniamitir
qua resolutatu ꝑuiscera fluxa rigebat
tabida paralrsis: gelido languore puelia¬
E latibi exgremis quasiicu de funere uiuens

Expanded text:
iam leviore via, neque post conparuit usquam. iam leviore via, neque post conparuit usquam. sic cultro ablato manibus latro extitit insons, redditur et mitis postquam fit nudus ab armis. nec furor ante animi periens, nisi tela perissent. invita haec pietas, quae perdidit unde noceret. Saepe beatus item contradicentibus ipsis agricolis praestante fide se orante iubebat ut male culta suis caderent fera fana ministris. sic quoque pontificem soliti inpugnare rebelies, dum templa evertunt, ipsi sunt arma beato hostilique manu Martini bella geruntur, partibus atque suis alieno milite vincit. Quin etiam fuerit curatio quanta patrono, quanta medellifero manarit gratia tactu. laudibus in tantis muta est facundia mundi. quem cunctis vidisse fuit meruisse salutem. est satis ipse suus testis generosus et auctor. qui quondam ingrediens Treverorum moenia mitis, qua resoluta diu per viscera fluxa rigebat tabida paralysis gelido languore puella, flatibus extremis quasi iam de funere vivens;
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib: audaci nisum ale fortiorunus
Dũ cupen& gladio caput obtruncare sacratũ
cuinuda ceruice poccersese obtulitultro
Astubi mente ferox totas collegerariras
ex acuens rabiem sed cordis a cumine tonsur
Acriur insiliens totor suspenderat ostur
bis furor armatus iuguli ruiturur iietũ
Tamgrauius feriens. quantũ alte educitur enses
adstrictir capulo digitirdũ temperat ungues
Noxiur horrifica meditatus uulnentdextra
mortis amicus: amans sticinur crudeuiter ausur
Iamferro incũbens capiti mutrone reducto
isternitur ipse solo quisic pendebat inictum
Acresupinat humo qui pronior ibatinausum
mittit & ore p̃cem cũ mebroo suꝑba iacerent
Iustostante cadens quocredit stare cadente
dumuice diuersa stat inops ruit ille superb:
Rursus opus ꝑ agens dũ uerter& idola pernix
uirqdã tractans mastmi denece cultru
Dũ rapit eripitur rapienda rapina rapocci.
emussumqi sugit sine more uolatileferrum

Expanded text:
ex quibus audaci nisu male fortior unus ex quibus audaci nisu male fortior unus dum cuperet gladio caput obtruncare sacratum, cui nuda cervice pater sese obtulit ultro. ast ubi mente ferox totas collegerat iras, exacuens rabiem, sed cordis acumine tonsus, acrius insiliens totos suspenderat artus, bis furor armatus iuguli ruiturus in ictum, tam gravius feriens, quantum alte educitur ensis, adstrictis capulo digitis dum temperat ungues, noxius, horrifica meditatus vulnera dextra, mortis amicus amans, facinus crudeliter ausus: iam ferro incumbens capiti, mucrone reducto sternitur ipse solo qui sic pendebat in ictum ac resupinat humo qui pronior ibat in ausum, mittit et ore precem cum membra superba iacerent, iusto stante cadens, quo credit stare cadente: dum vice diversa stat inops, mit ille superbus. Rursus opus peragens dum verteret idola pernix, vir quidam tractans Martini de nece cultrum dum rapit, eripitur rapienda rapina rapaci excussumque fugit sine more volatile ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
ntesidus mastine tuir delabimur astris
s qualidus ipre sedes sed fio tuacura tonantis
Suffragisq tuis caelifremit arduuraxer
belliger et totis conrpirat olympis in armis
Vtioepta efficias pernor tibi militat aether
mitoimur adño geminitua castra regentes
Hacꝓpasteduces melior quacausa laborat
punc age rumpemorar neuruflica turba repell&
arma ministrauides nostrit ẽ supentre superbos
inrue ne crepides openrã adtempla ruenda
Nec titubare dec& : fauor e ubinuminis almi
tum sacer ad grediens : ꝓperus disroluere templũ:
Idola cõminuit fanae ruit obruit aras
totaq sublimis iacuit subpuluere molis
Rusticitas mimica prius fau& ipsaruinae :¬
instat & excidio quae defendebat iniquum
Idolapiciens numen confersa tonantir
uno eodemq ictu hoc respiit elegit illud
Iost eduorũ templũ dum a uellere uerl&
obstant inculti cultores roricolarer
Necolerent meliur suasi cultro periroe

Expanded text:
'praesidiis, Martine, tuis delabimur astris. 'praesidiis, Martine, tuis delabimur astris. squalidus ipse sedes, sed fit tua cura Tonantis suffragiisque tuis caeli fremit arduus axis belliger et totis conspirat Olympus in armis. ut coepta efficias, per nos tibi militat aether. mittimur a domino gemini tua castra regentes, hac pro parte duces, melior qua causa laborat. nunc age rumpe moras, neu rustica turba rebellet arma ministra vides: nostrum est superare superbos. inrue, ne trepides, ope nostra ad templa ruenda, nec titubare decet favor est ubi numinis almi'. tum sacer adgrediens properus dissolvere templum, idola comminuit, fana eruit, obruit aras totaque sublimis iacuit sub pulvere moles. rusticitas inimica prius favet ipsa ruinae instat et excidio quae defendebat iniquum, idola proiciens, nomen confessa Tonantis: uno eodemque ictu hoc respuit, eligit illud. Post Aeduorum templum dum evellere vellet, obstant inculti cultores ruricolares, ne colerent melius sua si cultura periret.
Abbreviated transcription (Latin):
Et contrecboream uulcannus ardor anhelat
seditione mouent elimenta domestica rixas
aduersis ⁊ephyris uideas pugnare fauillar
Hinc furor austradis p̃mit. hine uelocib alio
flam mauolans borinas mordebat maerapinĩ
Obluctatadiu: tandẽq euicra per aurats
quas armare solent fugieb ant flammina flaminas
Conditionenoua satir haecrer mint per orbem
Flabractiment ignẽ tim&ignis ligna uorare
Atq auidae flãmae: suanutrimenta pauercunt
paulatimq focis elanguida lingua resorb&
Vrerequis ol& aseipso consumitur ignis
mastiniq fides sinenubib: intulit imbres
ursus ut hinc aliud cuper& subuertere templũ
rustica turba u&at diuelli fana pfana
Vnderepulsur adit loca pxima sed biduano
contectus cinere et s&is ieiunia ducens
Numinis cuixiliũ adtẽpla iniminenda p̃catur
militiae angelicae corãduo protenus ad sunt
Siderei proceror hastar & scuta tenentes
cõminur hic scm̃ conpellunt uocib ultro

Expanded text:
et contra Boream Vulcanius ardor anhelat. et contra Boream Vulcanius ardor anhelat. seditione movent elementa domestica rixas: adversis Zephyris videas pugnare favillas, hinc furor Australis premit, hinc velocibus alis flamma volans Borinas mordebat in aera pinnas. obluctata diu tandemque evicta per auras, quas armare solent, fugiebant flamina flammas condicione nova: satis haec res mira per orbem: flabra timent ignem, timet ignis ligna vorare atque avidae flammae sua nutrimenta pavescunt paulatimque foci se languida lingua resorbet; urere qui solet, a se ipso consumitur ignis Martinique fides sine nubibus intulit imbres. Rursus ut hinc aliud cuperet subvertere templum, rustica turba vetat divelli fana profana. unde repulsus adit loca proxima, sed biduano contectus cinere et saetis ieiunia ducens numinis auxilium ad templa inminuenda precatur. militiae angelicae coram duo protinus adsunt siderei proceres, hastas et scuta tenentes. comminus his sanctum conpellant vocibus ultro:
Abbreviated transcription (Latin):
Extimuit fugitiua uirũ repedabilis arbor
et rui turaꝓcul suspendit inaera labsum
Excutiens rebro uersa comas sinemore caducũ.
contenuit saltũ seseꝑ in ania librans
Contranaturã succisa & curua repugnans
mox p&it illud Iterqua ñ sua pondera torquent
Hinc adruricolas uestigo infesta rotatur
inmontem exiliens uindex ut puniat hostes
Resq: parata neci fuit ultio facta salutis
fit fragor inpcister monachiꝑ gaudia deflent
Sentiles stupidi nouaꝑ miracula pallent
iudicio ligni hominũ mollita uoluntas
Exp&it armacrucis conuersa errore repulso.
Et timor hicpini mastinum fecit armari
maiorẽ generans. fructũ cũ decidit arbor
Dinc iub& clterius. succedere culmina fapi
uicinãq domũ cũ flãmea linguauorar&¬
Virib ardor agens totirlaxatur habenis
obuius ipse uolat : quatum glob: igneuribat
Scandens tecua domushinc uerba puttantia mittit
max tota inuentor reuoluta incendia feruent

Expanded text:
extimuit fugitiva virum repedabilis arbor extimuit fugitiva virum repedabilis arbor et ruitura procul suspendit in aere lapsum; excutiens retro versa comas sine more caducum continuit saltum sese per inania librans; contra naturam succisa et curva repugnans mox petit illud iter qua non sua pondera torquent. hinc ad ruricolas vertigo infesta rotatur in montem exiliens, vindex ut puniat hostes, resque parata neci fuit ultio facta saluti. fit fragor in partes, monachi per gaudia deflent, gentiles stupidi nova per miracula pallent. iudicio ligni hominum mollita voluntas expetit arma crucis conversa errore repulso et timor hic pini Martinum fecit amari. maiorem generans fructum cum decidit arbor. Hinc iubet alterius succendere culmina fani; vicinamque domum cum flammea lingua vorarviribus ardor agens totis laxatus habenis, obvius ipse volat qua tum globus igneus ibat, scandens tecta domus; hinc verba precantia mittit. mox tota in ventos revoluta incendia fervent
Abbreviated transcription (Latin):
tuncs acerinspiciens opus: hocẽe exequiarũ
Iussit abirepcul digitircrucis arma repingens
undeli gauit iter miseratus et inderesoluit
Vna eademq: manu mandata ꝑaera mittens
hoc mirũ faciens desuspicione sacerdor
Protenus antiquum cupiens exurere fanum
Liussit & ad dinem : ꝓpius succidere pinum.
Obuia congreditur : cuirustica concio pugnax
ne succidatur res nata & debita flaminis:
Proinde paciscuntur. haclege exciderepinum
simastinus ect̃ ualeatr&enere ruentem
Annuit hoc populus. hocspond& sponte sacordos
mollia subduntur rigido substipite membra
Et sus pectaturpini perituraruina
interearapidis sonat icta bipinnib arbor
Atq sub increpitans casuroc cacuminenutat
paulatĩ inclinans iam uictasecure ruebat
Turbatimonachi spectant extrema magistri
credenterramis transfigere uiscera iusti
Uis tam̃ intrepidus presta pinoq cadendi
obtulit arma crucir: cumuldns suabellatriumphis

Expanded text:
tunc sacer inspiciens opus hoc esse exequiarum, tunc sacer inspiciens opus hoc esse exequiarum, iussit abire procul, digitis crucis arma repingens. unde ligavit iter , miseratus et inde resolvit, una eademque manu mandata per aera mittens, hoc mirum faciens de suspicione sacerdos. Protinus antiquum cupiens exurere fanum iussit et adclinem propius succidere pinum. obvia congreditur cui rustica contio pugnax, ne succidatur res nata et debita flammis. proinde paciscuntur hac lege excidere pinum, si Martinus eam valeat retinere ruentem. annuit hoc populus, hoc spondet sponte sacerdos. mollia subduntur rigido sub stipite membra et suspectatur pini peritura ruina. interea rapidis sonat icta bipennibus arbor atque subincrepitans casura cacumine nutat: paulatim inclinans iam victa secure ruebat. turbati monachi expectant extrema magistri, credentes ramos transfigere viscera iusti. vir tamen, intrepidus perstat pinoque cadenti obtulit arma crucis, cumulans sua bella triumphis.
Abbreviated transcription (Latin):
plurima conueniunt ubi scã ex amina fratrũ
Ergo aderat ꝓpius locus & celeberrimus olim
amplau&ustatis cũ tempora transiluissent.
Mastrris essepium spargebat opinio cultum
quo sacer exoranr tumulo salit umbra sepulchrũ:
Leua ex paste loquens meritis resipsa sinistroc
imperat ut nomen: fateatur inago uelactũ
atronẽ seuoce refertꝓ crimine caesũ
nihil cũ icestrrib: sibi pasticipare bectis
His quiapalma man& : uamse male poena tener&
Illa superstitio tali subsorte u&atur
sic altar pariter remo u&ur larua fugatur
ost iter arripiens comitatu religioso
exsequus subito gentilib obuius exit.
Dũputatinde uehi cultu simala craꝓfano
pingit in aduersur. signũ crucis illa cucurrit
Ante uirũ sua bella gerens pi&atis amica
obuia turba : rig& gressuq extorpoit aegro
Atq in mota gradu uertigine rapta rotatur
additurillud onur deponunt colla cadauer
Neclã ferreualent & morsipondere crescit

Expanded text:
plurima conveniunt ubi sancta examina fratrum. plurima conveniunt ubi sancta examina fratrum. ergo aderat propius locus et celeberrimus olim: ampla vetustatis cum tempora transiluissent, martyris esse pium spargebat opinio cultum. quo sacer exorans tumulo, salit umbra sepulchro, laeva ex parte loquens meritis res ipsa sinistra. imperat ut nomen fateatur imago vel actum. latronem se voce refert, pro crimine caesum , nil cum martyribus sibi participare beatis, his quia palma manet, nam se male poena teneret. illa superstitio tali sub sorte vetatur, sic altar pariter removetur, larva fugatur. Post iter arripiens comitatu religioso exequiis subito gentilibus obvius exit. dum putat inde vehi cultu simulacra profano, pingit inadversus signum crucis. illa cucurrit ante virum, sua bella gerens, pietatis amica. obvia turba riget gressuque extorpuit aegro atque inmota gradu vertigine rapta rotatur. additur illud: onus deponunt colla, cadaver nec iam ferre valent et mors in pondere crescit.
Abbreviated transcription (Latin):
gloriaxp̃e tibi: facis haec qui minꝑ orbem
cceditut turonũ : p̃sul p&er&ur adurbem
Nectame educi possitde limine cellae
Nusticius quidã simulata febreiugalis
obten& egressũ sc̃i ad uestigia supplex
Vrbib ex reliquir noua conciliabula currunt.
la &ificata simul scãmse ferre recpinã
Netamen effugiat: iustũ custodia uallat
intereapaucis tunc obsistentib: insonr
Elegitur trahitur sacratur & arce locatur
aemulus unur erat defeisor ep̃s obstons
Nemastinus ouer pastor curar& alendar
necmora iudicio dñi lectore canerte
Versiculo psalmi defensor sponte notatur
ex oremfantũ: & lactantat perfecelcudem
N unc defensorẽ qui sic bene distruis inquit
mox fragor astra p&ieda mor uagus atria cõpl&
Et doc& ille fauor dedefensore reatum
addictusq uir ẽ seiudice teste proph&a
ndemoasteriũ sibi condit rupesubalta
Tirmonachus. ꝑstanr in pontificatur honore

Expanded text:
gloria, Christe, tibi, facis haec qui mira per orbem! gloria, Christe, tibi, facis haec qui mira per orbem! Accidit ut Toronum praesul peteretur ad urbem nec tamen educi posset de limine cellae; Rusticius quidam simulata febre iugalis obtinet egressum sancti ad vestigia supplex. urbibus ex reliquis nova conciliabula currunt, laetificata simul sanctam se ferre rapinam: ne tamen effugiat, iustum custodia vallat. interea paucis tunc obsistentibus insons eligitur, trahitur, sacratur et arce locatur. aemulus unus erat Defensor episcopus obstans, ne Martinus oves pastor curaret alendas. nec mora, iudicio domini lectore canente versiculo psalmi Defensor sponte notatur. 'ex ore infantum et lactantum perfice laudem nunc defensorem qui sic bene destruis' inquit. mox fragor astra petit, clamor vagus atria complet et docet ille favor de Defensore reatum addictusque vir est se iudice, teste propheta. Inde monasterium sibi condit rupe sub alta, vir monachus perstans in pontificatus honore,
Abbreviated transcription (Latin):
Elidenoosuũ. fera ꝑsus pendia collum:
accestq ubi sicͥ malependula p̃da sacebat
En pulit binc cunctos solus solita arma requaer ens
incubuit suꝑ exanimis pallentia membra
Etpraemit arcã sacri huuc nep̃ mat arca sepulcdri
mox tam̃ ore p̃cem ut uiuetir misitinautem
Mors pede uersa r&ro p̃dc̃a fugitiua reliquit
euomuitq uorax auida defauce rapinam
Protenur exiluit lento conamine functi
lam leuior se temr mouens animata calore
Tanguida colla leuanr oculosq ex morte soporor
uix reserans grauido uigilantia luminauisu
Mortis odore adhuc remanente innarib illir
sed p̃sens ante manu totorsimul eregitartur
Et st&it intrepidis mẽbrorũ machina plantis
uiuificaturenĩ gressũ meditando redircenr
Qed diditobsequiũ uitaeꝓmunere sc̃o
usq aduestibulũ domusillũ ducere tendens
Defunctũ eripuit. subitoqͥ exlimine mortis
promercede manenr haec compensatio iusto

Expanded text:
Elidendo suum fera per suspendia collum; Elidendo suum fera per suspendia collum; Accessitque ubi sic mala pendula praeda jacebat, Expulit hinc cunctos, solus solita arma requirens, Incubuit super exanimis pallentia membra, Et premit arca sacri, ne hunc deprimat arca sepulcri, mox tamen ore precem ut viventis misit in aurem, mors pede versa retro praedam fugitiva reliquit evomuitque vorax avida de fauce rapinam. protinus exiluit lento conamine functi iam levior se terra movens animata calore, languida colla levans oculosque ex morte soporos, vix reserans gravido vigilantia lumina visu, mortis odore adhuc remanente in naribus illis; sed prensante manu totos simul erigit artus et stetit intrepidis membrorum machina plantis. vivificatus enim gressum meditando rediscens reddidit obsequium vitae pro munere sancto, usque ad vestibulum domus illum ducere tendens, defunctum eripuit subito qui ex limine mortis: pro mercede manens haec conpensatio iusto.
Abbreviated transcription (Latin):
En subitomastinꝰadẽ quidefuit absens.
ecceredit pi&as & simulredit arra salutis
Ergo ubi conspexit gelidũ defebrecad auer
fl& gemit accurrit dol& heiulat uritur angit
Concipiensq fide cellula omnes iunt abire¬
exclusitq foris forib sine teste relictus
Tum suꝑ algentis corpus ꝑsternitur ardens
iudicis &xactorr reniomant ut tastara functũ
Interea geminis spatioremorante subhos is
ecceredit facies scliunt ꝑmẽbra uapores¬
Statrubor inde genis oculos pupilla repingit
rursus & insestus renouat specularia uisus
Vena tum & riuis animacofante cruorir
paulati adsurgit fabrica titubante columna
Eregiturq: lacens patiter domur & suus hospes
ipselteũ postse uiuens idem auctor & heres
ꝗui rediuiui at: seiudicis ante tribunat
ductũ damnandũ. mastino orante reductũ
⁊upicini demũ celerans dũ pra&erit agrum
edenperit heu famulu crudel funereraptĩ

Expanded text:
En subito Martinus adest, qui defuit absens. En subito Martinus adest, qui defuit absens. Ecce redit pietas, redit et simul arca salutis. Ergo ubi conspexit gelidum de febre cadaver, Flet, gemit, accurrit, dolet, ejulat, uritur, angit, Conspiciensque fidem, cella omnes jussit abireExclusitque foras foribus, sine teste relictus; Tunc super algentis corpus prosternitur ardens Judicis exactor, revomant ut Tartara functum. Interea geminis spatio remorante sub horis, Ecce redit facies, saliunt per membra vaporesStat rubor inde genis, oculos pupilla repingit; Rursus et insertus renovat specularia visus, Vena tumet rivis animato fonte cruoris. Paulatim assurgit, fabrica titubante, columna: Erigiturque jacens pariter domus et suus hospes, Ipse iterum post se vivens idem auctor et haeres, Qui redivivus, ait, se judicis ante tribunal, Ductum damnandum, Martino orante, reductum. Lupicini demum celerans dum praeterit agrum, Comperit, heu! famulum crudeli funere raptum,
Abbreviated transcription (Latin):
Doctor apostolicus uacansratione sophistas
dogmate lucefide informans uir tute sequaces
Hostib: hic qnm grauis insuperabilis eẽt̃
ducitur exilio qualonga seleuciatendit
Negis & cuxilio p&ithinc sua p̃mia miles
cuius in abscessu erroriuaga gallacedit
Etregio titubat tantase turre mouente
hocubi p̃propere mastinꝰ conperit inde
Conftituit cellã subuertice mediolani
expulit ndeuirũ: tum auxentius auctor iniquis
Dincpius exul adit quagallinaria turgit¬
Insula frugis in ops pascens
incipit indemori. quia uiuere credidit aescis
Sed graue uiruscigens oratiosola fugauit
Et uiuente uiro intrasesua mostuamors. ẽ
ursur ut hilario redeundrẽ cessa facultas
ex currit properus. suapost uestigia iustus
Excipithic cupidũ cupiens & amator amantẽ
fitq monasteriũ pictaua cõminus urbe
Iungitur indsacro catuminꝰ oredocendus
atq: absente uiro sapuit graue funus amicũ¬

Expanded text:
doctor apostolicus vacuans ratione sophistas, doctor apostolicus vacuans ratione sophistas, dogmate luce fide informans virtute sequaces. hostibus hic quoniam gravis insuperabilis esset, ducitur exilio qua longa Seleucia tendit, regis et auxilio petit hinc sua praemia miles. cuius in abscessu errori vaga Gallia cedit et regio titubat tanta se turre movente. hoc ubi praepropere Martinus conperit inde, constituit cellam sub vertice Mediolani, expulit unde virum tum Auxentius auctor iniquus. Hinc pius exul adit qua Gallinaria turgetinsula, frugis inops, pascensincipit inde mori qua vivere credidit escis. sed grave virus agens oratio sola fugavit et vivente viro intra se sua mortua mors est. Rursus ut Hilario redeundi est cessa facultas, excurrit properus sua post vestigia iustus. excipit hic cupidum cupiens et amator amantem fitque monasterium Pictava comminus urbe. iungitur inde sacro catechumenus ore docendus, atque absente viro rapuit grave funus amicu
Abbreviated transcription (Latin):
sparsa uenena: heresis dep̃mendũ dimicathosti
Nimgenus &specimen uistutẽ lumen hon ore
Vnũ uelle trium sua ꝑ tormenta fat&ur
dulcia mem bra uirr ꝑ amara flagella cauantur
Et xp̃i iuuenẽ u&erata pracula torquent
sed grauior fit poena leuis ꝑ nomen amantis
Et quia summus apex fideiuirtutis honoris
hilarius famae radios iaculabat in orbem
Pites acerdotii pen&raliaiura gub̵ nans
bucina terribilis tubalegis p̃cotonantis
Dulchrior elettro tercocto ardentior auro
largior eridano rhodapo torentior amplo
Vberior nilo generoso sparsior histro.
cordisinundantis docilis ructare fluenta
Fontibus ingenii sitientia pectorarorans.
mens euangelici bis bini plena libelli
Quattuor oresuo manans noua flumina mundo
or natũ ecclesicie. pollens diadema corrus cũ
Inmẽ brirxp̃i capitir uelut infula fulgenr
pectore belli gerans. ad amantinur aste topazos
Aduistutis opus. mens in concusra palestris
gemmifer eloquiis. radiantior orelapillis

Expanded text:
sparsa venena heresis reprimens dum dimicat hostivim, genus et specimen, virtutem lumen honorem, unum velle trium sua per tormenta fatetur. dulcia membra viri per amara flagella cavantur et Christi iuvenem veterata piacula torquent. sed gravior fit poena levis per nomen amantis. Et quia summus apex fidei virtutis honoris Hilarius famae radios iaculabat in orbem rite sacerdoti penetralia iura gubernans, bucina terribilis, tuba legis, praeco Tonantis, pulchrior electro, ter cocto ardentior auro, largior Eridano, Rhodano torrentior amplo, uberior Nilo, generoso sparsior Histro, cordis inundantis docilis ructare fluenta, fontibus ingenii sitientia pectora rorans, mens euangelici bis bini plena, libelli, quattuor ore suo manans nova flumina mundo, ornatum ecclesiae pollens, diadema coruscum, in membris Christi capitis velut infula fulgens, pectore belligerans, adamantinus arte topazos, ad virtutis opus mens inconcussa palaestris, gemmifer eloquiis, radiantior ore lapillis,
Abbreviated transcription (Latin):
Eccespastũ in qͦ flectensienua
cũ lacrimis. dĩ omni potentis
misericordiã p̃cabatꝰ : &a pob̵
ponuid& : Eccelibrũ in quo
legebat : Et uox spiritali sale
condita non uerberat aures
nr̃ts. Eccefusa inquis ꝑlon¬
gaieiunia : & ꝓfluas lacrimas
te digitiñ cernuntur
Haec illis dicentib: renouant
lacrimae : suspiria ꝓferunt
Etips aqͦq uiscero ab affectu
plorantiũ resoluuntur in
fl&u:Tantusq maeror
pectus meũ obsederat ut ã
lacrimis Ñ desisterẽ nisiscirẽ
beatã radigundẽ ab latã
monasterio corporẽ non
uirtute &ad sumptã amun¬

Expanded text:
Ecce spatium in quo flectens genua Ecce spatium in quo flectens genua cum lacrimis Dei omnipotentis misericordiam precabatur, et a nobis non videtur! Ecce librum, in quo legebat, et vox spiritali sale condita non verberat aures nostrae! Ecce fusa, in quis per longa ieiunia et profluas lacrimas te digiti non cernuntur!' Haec illis dicentibus, renovantur lacrimae, suspiria proferuntur, et ipsa quoque viscera ab affectu plorantium resolvuntur in fletum. Tantusque maeror pectus meum obsederat, ut a lacrimis non desisterem, nisi scirem, beatam Radegundem ablatam monasterio corpore, non virtute; et adsumptam a
Abbreviated transcription (Latin):
seuntib: aut̃ nobis submuro iterũca¬
torua uirginũ ꝑfenestras turriũ &
ips aq̃q muri ꝓpugnacula uoces ꝓ¬
ferre aclamenta redesuꝑ corpio:
itaut it̃ sonos fl&uium atq con¬
luesiones palmarũ inullus possit
a la crimis temperare: sed & ipsi
quoq: derici quorũ erat psallendi
officiũ uixinter singultus & la¬
crimas ante fonã pot erañ ex¬
plioare: Dehino accedimus ad
sepulchrũ : Nã ꝓuidentia abba¬
tissȩ capsc̃ linet̃ fecerat inqua
corpus aromatib: conditũ induse¬
rat : Et obhoc fossa sepulturae
spatosioret. itaut ablatis duorũ
sepulchiorũ singulis spondis acdelate
Tunc facta oratione : discessimꝰ
reseruantes ep̃o lociut abeoce¬
lebra tamissa teger&coꝑculo
Redeuntes uero ad monasteri¬
um ducebatnos abbatissa cũ
uirginib ꝑ loca singula : in qua
scã aut legere consueuerat:
aut ontre: lugens acdicens
ecceingredimur incellulã &
matrẽ amissã ñ reperimus

Expanded text:
seuntibus autem nobis sub muro, iterum caseuntibus autem nobis sub muro, iterum caterva virginum per fenestras turrium et ipsa quoque muri propugnacula, voces proferre ac lamentari desuper coepit, ita ut inter sonos fletuum atque collisiones palmarum, nullus posset a lacrymis temperare; sed et ipsi quoque clerici, quorum erat psallendi officium, vix inter singultus et lacrymas antiphonam poterant explicare. Dehinc accedimus ad sepulcrum. Nam providentia abbatissae capsam ligneam fecerat, in qua corpus aromatibus conditum incluserat, et ob hoc fossa sepulturae spatiosior erat: ita ut, ablatis duorum sepulcrorum singulis spondis, ac de latTunc facta oratione discessimus, reservantes episcopo loci ut ab eo celebrata missa, tegeretur operculo. Redeuntes vero ad monasterium, ducebat nos abbatissa cum virginibus per loca singula, in qua Sancta aut legere consueverat, aut orare, lugens ac dicens: Ecce ingredimur in cellulam, et matrem amissam non reperimus.
Abbreviated transcription (Latin):
corã. eo qđ illũ causa uisen¬
darũ parochiarũ e longaue¬
rit: Nunc aut̃ hab&econsi¬
lũ : nescm corpusculũ imuriã
patiatur Et gratiã quã dr̃
beatis astub: p̃sti&it: auferoo¬
tur : dũ tempurs epulturae
defertur Accelerate debi¬
tas exseqͥ as ut sepulchro
cũhonore reddatꝰ, Adhaeo
abbatissa respđ. Et qͥd facie¬
qͥ a locus illeq sepeliri deb& :
ñ est sacerdotalibenedistioñ
sacratus. Tunc ciues & reliqͥ uiri ho¬
noncti quiadexs eq ͥas beatueregi¬
nae conuenerant : imperañ paruita¬
timeae dicentes p̃sume decaritã¬
te fratristui. & benedic altare illud
confidimus enĩ de eius beneuolenłia
quod molestũ nonferat q̃ feceris:
sed magis gratiã referat : p̃su¬
mep̃ camur ut caroscã sepulturae
reddatur : & sic abhis iniunctus :¬
alta re incellula ips a sccrau: uerũ
ubi scm̃ corpus mouentes psallendo
deducere coepimus mox inergumini
declamantes & scãdi confitentes
torqueri seabea fatebantꝰ ⁊ tran¬

Expanded text:
causa visendarum parochiarum elongaverit. Nunc autem habete consilium, ne sanctum corpusculum iniuriam patiatur, et gratiam, quam Deus beatis artubus praestetit, auferatur, dum tempus sepulturae defertur; accelerate debitas exsequias, ut sepulchro cum honore reddatur'. Ad haec abbatissa respondit: 'Et quid facieQuia locus ille quo sepeliri debet non est sacerdotali bensacratus? Tunc cives et reliqui viri honorati, qui ad exsequias beatae reginae convenerant, imperant parvitati meae, dicentes: Praesume de charitate fratris tui, et benedic altare illud. Confidimus enim de ejus benevolentia, quod molestum non ferat si feceris, sed magis gratiam referat. Praesume, precamur, ut caro sancta sepulturae reddatur. Et sic ab illis injunctus altare in cellula ipsa sacravi. Verum ubi sanctum corpus moventes, psallendo deducere coepimus, mox energumeni declamantes, et sanctam Dei confitentes, torqueri se ab ea fatebantur. Tran
Abbreviated transcription (Latin):
militiae sc̃r cuncta emolumenta recusat.
Hinc sibi caesarier fremuit iulianꝰ in iras.
imperat ut clausũ teneat custodia iustũ.
Ac uenientedie primus ꝑperar& inagmen:
quo tam̃ ante aciẽ: sacer ire facetur in ermes
Venerat ergo dier: bellipacẽ ex p&lit hoster
atq oranteuno cecidit furor omnib: armis.
Innumerausq acier solus sine sanguineicit
inc localatronũ incedens ratus ire ꝑ alper
uinctis pꝰ tergũmanib deductus ab uno
Tempore submortis hostis conpendia tractanr
credit latro dm̃ dũ p̃dicatiste colendũ:
Et dare qͥuoluit mortẽ capit oresalutẽ
ducitur illefertx: a religione ligatus¬
At q suis p̃do mastinip̃da fitultro
quã bonus ille isti sed plus pius hic fuit illi
Seruantur simul. ille fide hic corporeuiuens

Expanded text:
militiae sanctus cuncta emolumenta recusat. militiae sanctus cuncta emolumenta recusat. hinc sibi Caesareas fremuit Iulianus in iras : imperat ut clausum teneat custodia iustum ac veniente die primus properaret in agmen; quo tamen ante aciem sacer ire fatetur inermis. venerat ergo dies belli: pacem expetit hostis atque orante uno cecidit furor omnibus armis innumerasque acies solus sine sanguine vicit. Hinc loca latronum incedens, ratus ire per Alpes, vinctis post tergum manibus deductus ab uno, tempore sub mortis hostis conpendia tractans. credit latro deum dum praedicat iste colendum, et dare qui voluit mortem capit ore salutem. ducitur ille ferox a religione ligatusatque suus praedo Martini praeda fit ultro. quam bonus ille isti, sed plus pius hic fuit illi. servantur simul, ille fide, hic corpore vivens
Abbreviated transcription (Latin):
allic a celia pharur fulgorẽ extendit ab indor
quipuer inteneris uix pubercentib aNN
Frigore subgelido terras crispante pruma
cumundas tristis: hiemps frenoglaciale ligassa
Etuaga libertas fluuiorũ inclusa later&
asperiores desesibi uincula nec tens
Plus aqua frigidior tunicã uestita rigoris
occurrente igitur: postae ambianensis egeno
Qui sibi restiterat cdamidis pastitur amictũ
et feruentefide mẽ bris algentib offest
Frigoris istecapit partẽ capitille teporis
inter utrosq in opes: pastitur feruor & algor
Et noua mercandi fit nundina frigur & ciestus
unaq: pauꝑtas satis ẽ diuisa duobus
Hac se ueste tam̃ tectũ obtulit ipsecreator.
martiniq: clamis: texituelamine xp̃o
Nulla augustorũ meruit hunc uestis honore
militir alba clamis plus ẽquã purpura regis
Prima haec uir tutũ ⁊ fuit arra & pignus amoris.
Nost fero barbaries p&er& cũgallica cdaustra
Ac ꝓpe uangionũ p̃mer& loca feruiđ hoster

Expanded text:
Gallica celsa pharus fulgoreGallica celsa pharus fulgoreQui puer in teneris vix pubescentibus annis, Frigore sub gelido, terras crispante pruina: Cum undas tristis hiems freno glaciale ligasset, Et vaga libertas fluviorum inclusa lateret, Asperiore gelu de se sibi vincula nectens, Plus aqua frigidior, tunica vestita rigoris: Occurrenti igitur portae Ambianensis egeno Qui sibi restiterat chlamydis partitur amictum, Et fervente fide, membris algentibus, offert. Frigoris iste capit partem, capit ille teporis, Inter utrosque inopes partitur fervor et algor, Et nova mercandi fit nundina; frigus et aestus Unaque paupertas satis est divisa duobus. Hac se veste tamen tectum obtulit ipse Creator, Martinique chlamys texit velamine Christum: Nulla Augustorum meruit hunc vestis honorem, Militis alba chlamys plus est quam purpura regis; Prima haec virtutum fuit arrha, et pignus amoris. Post fera barbaries peteret cum Gallica claustra ac prope Vangionum premeret loca fervidus hostis,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt qͥdã dicenter missos
se ãdominissuis: ut illi anno¬
nae acumi deferent speciem :
sed ꝓ hocse moratos qđ orta
tempestas unã eis cũ tritico
abstulerre nauẽ ⁊ Tuncuir
dĩ conuersus admulierẽ ait
Intellegitenunc pauperi unũ
panẽ fuisse furatã. Etideo
hanc nauẽ ẽẽ merra : Prexit
ergo cũ coniuge quas i peregri¬
naturus in alia regione nihil
habens p̃terstatũ propriũ
Post multũ uero tẽpiicũ ab
in colis regionis sua erequi¬
rer&: nec possit peniti repe¬
riri: negotiator deciuitate
illa adhanc urbẽ aduenit ÷
Qua uirbeatis caelestidñõser¬
uiebat Cumq uidissas eũ
statĩp iiciens sesolo & peder
scĩ amplextins alt Hic est
beatis paulinꝰ toto uulgatis
orbe ÷ qͥ multũ a suis ciuib
q̃ situr ꝓrsus p̃potuit in ueniri:
Et narrans omnes actioner
eiꝰ obstipuerunt: Haec
audientes nec mora decedẽe
sacerdote: apud nolanem
urbẽ ipsem loco ep̃i subrogas
Habebat aut̃ ecclesia illa :¬

Expanded text:
venerunt quidam dicentes, missos venerunt quidam dicentes, missos se a dominis suis, ut illi annonae ac vini deferrent speciem; sed pro hoc se moratos, quod orta tempestas unam eis cum tritico abstulerit navem. Tunc vir Dei conversus ad mulierem, ait: 'Intellegi, te nunc pauperi unum panem fuisse furatam, et ideo hanc navem esse mersam'. Perrexit ergo cum coniuge quasi peregrinaturus in alia regione, nihil habens praeter statum proprium. Post multum vero tempus, cum ab incolis regionis suae requireretur, nec possit penitus repperiri, negotiator de civitate illa ad hanc urbem advenit, qua vir beatus caelesti Domino serviebat. Cumque vidisset eum, statim proieciens se solo et pedes sancti amplexans, ait: 'Hic est beatus Paulinus toto vulgatus orbe, qui multum a suis civibus quaesitus, prorsus non potuit inveniri'. Et narrans omnes actiones eius, obstipuerunt haec audientes. Nec mora, decedente sacerdote apud Nolanam urbem, ipse in loco episcopi subrogatur. Habebat autem eclesia illa
Abbreviated transcription (Latin):
sortitus ẽ coniugẽ habenp
diuitias multas. & tã infundo¬
rũ possessione quã in p̃sidio
domorũ÷ ualde diuererat ac¬
locuples: sed cũ primũ aurereiꝰ
eu angeliorũ lectio illa pene¬
trauit. in quo h̃r adolescene
ꝓdiuitias arguit dicens uade
uin de omnia q̃ habes & da pau¬
perib Et habebirtheraurũ
incaelo et uenis eque reme
facilius ẽ camillũ ꝑforame
acus transire: quã diuitem
introire in regnũ di statim
uinditir omnib: q̃ habebat
pauperib: erogauit: Exone¬
ratus ã cunctis cupiditatib:
magistrũ libseqͥtur. ꝑ haec
seputans paradis diuitias
locupl&ari: siuider&ꝰ nihil
de tracnsitoris possedere:
Cuimaiestas diuina tribuit
ut qđ in possibile dixeratꝑ
euangeliũ. hic possibiliter
adimplere merir& ꝑ acto:
Quadã uero die uenitad eũ
qͥ stipẽ p&er& Et altconiugi:
Vade & da eiqđ hab& necessa¬
ille. Vad e inquit porregeeu
sed illa quasi strinua : reser¬
uaricupiens ne aliquid deeẽt
porregerenoluit . Interea ad¬

Expanded text:
sortitus est conjugem, habens divitias multas, et tam in fundorum possessione quam in praesidio domorum valde divelocuples. Sed cum primum aures eius euangeliorum lectio illa penetravit, in quo Dominus adolescentem pro divitias arguit, dicens: Vade, vinde omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo; et veni, sequere me. Facilius est, camillum per foramen acus transire, quam divitem introire in regnum Dei, statim vinditis omnibus quae habebat, pauperibus erogavit. Exoneratus a cunctis cupiditatibus, Magistrum liber sequitur, per haec se putans paradisi divitiae locupletari, si videretur nihil de transitoriis possedere. Cui maiestas divina tribuit, ut quod inpossibile dixerat per euangelium, hic possibiliter adimplere mereretur per acto. Quadam vero die venit ad eum qui stipem peteret, et ait coniugi: 'Vade et da ei quod habet necessaille: 'Vade', inquid, 'porrege eum; Sed illa quasi strinua reservari cupiens, ne aliquid deesset, porregere noluit. Interea ad
Abbreviated transcription (Latin):
coepit. Deinđ paula tĩ dolos
adcrescens ꝑ manũ brathũ¬
q: : totũ extenditꝰ ⁊ qͥd pluro
Truncatũ ad ipsõt lunc turã
cubitibrachiũ. cũ cecidit &
hic spm̃ ex alauit : Vixor ueroe
pꝰ haecuoluit eos iterũ adser¬
uitiũ reuocare: sed capitis
dolore ꝑcussa uirũ secuta ẽ
Et sic hi ingenuitate ꝑ p&ua
absq: ullius scripturte.
munitionemanserunt: Lx

Expanded text:
coepit. Deinde paulatim dolor coepit. Deinde paulatim dolor adcrescens, per manum brachiumque totum extenditur. Quid plura? Truncatum ad ipsam iuncturam cubiti brachium cum cecidit, et hic spiritum exalavit. Uxor vero eius post haec voluit eos iterum ad servitium revocare; sed capitis dolore percussa, virum secuta est. Et sic hii ingenuitate perpetua absque ullius scripturae munition
Abbreviated transcription (Latin):
as effudit  diuinitus obligatꝰ
citq mutatus homo debac¬
chare coepit ꝑ totã aedem :
Dcins mugitũ ut pecus. sermo¬
nẽ ut homo p̃ ꝑferens : Cũq
hcecsuis nuntiata fuissent
ad p̃hensũ duxerunt ad domũ
suc̃ uxor uero eiꝰ multamu¬
nera in basilicã posuit. sed hic
testiadie cũ graui cruciatu
uitã finiuit: quo de functo:
mulier q̃ dederat recepit.
seruur tam̃ ꝑmansi tingenuu:
uic antistiti famulabatur
auentinꝰ qͥdã religiosus Ad
quẽpꝰ huiꝰ obitũ. captiui fecere
confugiũ : Quorũ domino.
auentinꝰ p̃tiũ obtulit ⁊ sedille
obliganrse sacra mento at
Nũ quã haec nisi inpagameo
sũ. accepturus: Deditq dex¬
terã suc̃ quod sihic pecuniã
trans mitter& isteconfestĩ
captiuus auinculo seruitutis
absoluer& trans missolaq
p̃tio: oblitus dominꝰ fidei suce
dũ captiuos absoluere dissi¬
mulatipse ligatꝰ : Nãc̃ stat̃
summitas digitidemanu q̃
fidẽ fecerat: dolore grauites

Expanded text:
as effudit, divinitus obligatur, as effudit, divinitus obligatur, atque mutatus homo debacchare coepit per totam aedem, dans mugitum ut pecus, sermonem ut homo non proferens. Cumque haec suis nuntiata fuissent, adprehensum duxerunt ad domum suam. Uxor vero eine multa munera in basilicam posuit; sed hic tertia die cum gravi cruciatu vitam finivit. Quo defuncto, mulier quae dederat recepit; servus tamen permansit ingenuus. 67. Huic antestiti famulabatur Aventinus quidam religiosus, ad quem post huius obitum captivi fecere confugium. Quorum domino Aventinus pretium obtulit. Sed ille obligans se sacramento, ait: 'Numquam haec nisi in pago meo sum accepturus'. Deditque dexteram suam, quod, si hic pecuniam transmitteret, iste confestim captivus a vinculo servitutis absolveret. Transmisso itaque pretio, oblitus dominus fidei suae, dum captivos absolvere dissimulat, ipse ligatur. Nam statim summitas digiti de manu quae fidem fecerat dolere graviter
Abbreviated transcription (Latin):
horr&: Nob̵ uero magna
consumptio generatur. qđ
huiꝰ pueri in firmitas itineri
nr̃o moras innecter&, Nec
mora basilicã scĩ adeo sepul¬
chropsternor ꝓpuero effu¬
sis lacrimir dep̃cor ut qui
laborantib: uinctir disruptis
compedib respectupi&ctis
plerũq consolationẽ ex hibuit :
huicfebricitani medel aerefri
geria ministrar& Mirum
dictu. in ipsa noc te ascĩuistu¬
teiusitatus infirmꝰ ÷ Manȩ
facto in colomis surrexit alec
norũ cãpania eurbẽ sepultũ :
nullihab& in cognitũ Adcur
ba silicõ mauricuiꝰ dc̃i seruus
neglegentia admissa : confu¬
git frendens uero dominꝰ eiꝰ
ꝗe uestigiopsecutus. ingressis
merecoepit acdicere:. Entu
lupe seruũ meũ auferes &
ꝓpt̃ teñ licebit mihi in eũ ulti¬
onẽdebitã exercereꝰ Et iniec¬
tamanu. seruũ tracherecoe¬
pit dicens. : Nonmittithodie
hiclupus manũ suãi desepul¬
chro: ut eruattedemanib mess
Haec dicentemisero extem¬
plo linguaq̃ in scmblas phemi¬

Expanded text:
horret. Nobis vero magna horret. Nobis vero magna consumptio generatur, quod huius pueri infirmitas itineri nostro moras innecteret. Nec mora, basilicam sancti adeo, sepulchro prosternor pro puero, effusis lacrimis deprecor, ut, qui laborantibus vinctis, disruptis compedibus, respectu pietatis plerumque consolationem exhibuit, huic febricitangeria ministraret 949 Mirum dictu: in ipsa nocte a Sancti virtute visitatus infirmus mane facto incolumis surrexit a lecnorum Campaniae urbem sepultum , nulli habetur incognitum: ad cujus basilicam Mauri cujusdam servus, negligentia admissa, confugit; frendens vero dominus ejus, de vestigio prosecutus, ingressus mere coepit, ac dicere: En tu, Lupe, servum meum auferes, et propter te non licebit mihi in eum ultionem debitam exercere? Et injecta manu servum trahere coepit, dhic Lupus manum suam de sepulchro, ut eruat te de manibus meis'. Haec dicente misero, extemplo lingua, quae in sanctum blasphemi
Abbreviated transcription (Latin):
in sło : ut nunc ac&ũ in ob¬
lationẽ debibẽ Qui illa :
uereinquil qͥa caritati tuȩ
non inmemor semꝑga t&ũ
potenissimũ obtuli ꝓrequie
dua isa cracriodĩ mei⁊
Exꝑgefacta aut̃ ad mirans uisi¬
onem : Eandẽq: obliuioninon
tradens: ad matutinũ secuũdũ
consu& udinẽ surrexit: Quib:
expl&is celebratisq missi
accedit ad poculũ salutare :
quae tam feruentẽ a c&um :¬
haus it excalice : utputar&
fuerant defrccudata: sed uec
hoc mirocculũ sin eo peris boni¬
Le. meritũ. gestumputo:
cu alaunensis uerour¬
bis ꝓprius extat patronꝰ
menmius antestis : qͥcũ ad huc
maner& incorpore monali
mortuũ dr̃ suscitasse: Ad
cuius nunc sepulahrũ : sccepi¬
us confractas miserorũ ca¬
tenas atq cõpedes uidimu
sed & nos ꝓprieuir tutẽ eius
exꝑtisumus : Quodã uero
demp̃r dũ inurbe illa cõmo¬
rocremur puerunꝰ ex nr̃is ã
febre corripitꝰ fatigatꝰ uomi¬
tu: accibũ potũq simul ex¬

Expanded text:
in saeculo, ut nunc acetum in obin saeculo, ut nunc acetum in oblationem delibem? Cui illa: 'Vere', inquid, 'quia caritati tuae non inmemor semper Gazetum potentissimum obtuli pro requie tua in sacrario Dei mei'. Exonem, eamdemque oblivioni non tradens ad matutinum secundum consuetudinem surrexit. Quibus expletis, celebratisque missis, accedit ad poculum sQuae tam ferventem acetum hausit ex calice, ut putaret fuerant defraudata. Sed nec hoc miraculum sine operis boni meritum gestum puto. 65. Catalaunensis vero urbis proprius extat patronus Memmius antestis, qui cum adhuc maneret in corpore mortali, mortuum dicitur suscitasse. Ad cuius nunc sepulchrum saepius confractas miserorum catenas atque compedes vidimus; sed et nos propriae virtutem eius experti sumus. Quodam vero tempore, dum in urbe illa commoraremus, puer unus ex nostris a febre corripitur, fatigatur vomitu ac cibum potumque simul ex
Abbreviated transcription (Latin):
Erasũ de tumulo ipsopulus¬
rẽ hauriunt in colomesq¬
LxuII dircedunt. ⁊
uos in hac urbe fuisse
ferunt uirũ scilic&: & con¬
iugẽ ei senatoria ex gente
pollenter qͥ absq liberis
functi: heredẽ ecclesiom
dereliquerunt : sed uirpri¬
us obiens inbasilicã scãe
mariae sepultus ẽ Muli¬
eruero ꝑ annũ integrũ ab
hoc templũ degens: assidue
orationi uacabat : Celebra¬
ns cotidie missarũ solẽnia
et offerens oblationẽ ꝓme
moria uiri : Non diffisa
de dñi mis eri cordia quod
haber& defunctus requĩe
in diequadno oblatioẽ p eꝰ
anim a delibasr& semp
sex tariũ gaz&i uini p̃bens
insacrificiũ basilicaescãe¬
sed sub diac̃ nequa quã reser¬
uatũ gulae gazetũ ac&sũ
uehe mentissimũ offerebat
incalice Muler e ñ semꝑ
ad cõmunicandi gractiã ac¬
cedentes Igitꝰ cũfrcudẽ
hanc dõ placuit reuelare :
apparuit uir mulieri dicens
Heu heu dulcissima coniux :
inquit defluxit labor mei

Expanded text:
Erasum de tumulo ipso pulveErasum de tumulo ipso pulverem hauriunt, incolomesque discedunt. 64. Duos in hac urbe fuisse ferunt, virum scilicet et coniugem eius, senatoria ex gente pollentes, qui absque liberis functi, heredem eclesiam dereliquerunt. Sed vir prius obiens, in basilicam sanctae Mariae sepultus est. Mulier vero per annum integrum ad hoc templum degens, assiduae orationi vacabat, celebrans cotidie missarum solemnia et offerens oblationem pro memoria viri, non diffisa de Domini misericordia, quod haberet defunctus requiem in die qua Domino oblationem pro eius anima delibasset, semper sextarium Gazeti vini praebens in sacrarium basilicaeSed subdiaconus nequam, reservatum gulae Gazetum, acetum vehementissimum offerebat in calice, muliere non semper ad communicandi gratiam accedente. Igitur cum fraudem hanc Deo placuit revelare, apparuit vir mulieri, dicens: 'Heu, heu, dulcissima coniux, in quid defluxit labor meus
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ segressusq ad sociũ
curũ despecieb: figuratũ
recipereflagitat : Asti¬
fex uero ad huc ñ ẽe totũ
parctũ pnunliat : sed subipsa
expliciturũ se noc tepollic&
ex acta N gitꝰ cena cũ incellula
qua haec operabatꝰ parite
resederent. concussa subilo
atemre motu. suꝑ eosdiriũ
dis ruptaq tersti sub pedib
eorũ : ipsos pariter cũpe¬
cunia degluttiuit Descer¬
derunt uiueNTes ac uocife¬
rantes intastarũ : Vltuq
ẽdr̃ uelocit̃ defrocude ecde¬
sicesuae : Ego uerohas
specier in eccles alugdonens
saepissimeuidi: sit hocpo¬
pulis documentũ: ut nullu
res ecclesice: aut app&ge
aut fracudecrenitatꝰ Nam
uidebit dĩ iudiciũ suꝑ uelo¬
citer inminere: lxuI.
equies cit su burbeno mu¬
rorũ urbis ipsius. mubi¬
er q̃ dr̃ collegirre calciam̃t
becti mastrris epipodii:
quod depede eiꝰ ceciditcũ ad
mas trruũ duceretur Ad
cuiꝰ tumulũ scepius frigori¬
tici c&eriq in firmi sanan

Expanded text:
tur: regressusque ad socium, tur: regressusque ad socium, aurum de speciebus figuratum recipere flagitat. Artifex vero adhuc non esse totum paratum pronuntiat, sed sub ipsa expliciturum se nocte pollicetur. Exacta igitur coena, cum in cellula qua haec operabatur, pariter residerent, concussa subito a terrae motu super eos diruit, disruptaque terra sub pedibus eorum, ipsos pariter cum pecunia deglutivit, descenderuntque viventes ac vociferantes in tartarum, ultusque est Deus velociter de fraude eclesiae suae. Ego vero has species in eclesia Lugdunensi saepissime vidi. Sit hoc populis documentum, ut nullus res eclesiae aut appetere aut fraudare nitatur; nam videbit Dei iudicium super se velociter inminere. 63. Requiescit suburbano murorum urbis ipsius mulier, quae dicitur collegisse calciamentum beati martyris Epipodi, quod de pede eius cecidit, cum ad martyrium duceretur. Ad cuius tumulum saepius frigoritici ceterique infirmi sanantur.
Abbreviated transcription (Latin):
miroꝑ fectũ opereꝑ hominẽ
creditũ diregit ecclesics
sedruriur ille hnt̃ alpesposi¬
tus qͥ haec exhibebat
ad aurificis cuiꝰ dã domũ di¬
uestit Cũq abeo astifex scis¬
citar& quid negoti gerer&
rem secr&ius acsimpliciter
pandit : Etille : si in quit meo
consilio conhibentia pberis
multa nob̵ haecratio poterat
lutra deferre ⁊ Adhaecille
dicibolo inftigante seductis
Etut festur int̃rusticos ser¬
mouulgatus. quod in hiene
auro acciscũ uentionis falla¬
cias inferenti sccepius animi
coniunguntur statũ huius
consilueffectur ẽ conserta¬
neus . ⁊ Tuncille deceptor
facienssimiles de argento
species ut nihil aliud quã
curũ purissimũ putar&cur:
Et sic opera q̃ cũ gemmis filis
q: aureis fuerat suꝑ posita
studiosissime cũ clauis ad¬
fixit. Verũ tam̃ colicẽ non
cõminuit quia catadiza
inipsofuerant solidatãde¬
niq postitarcũ hao fyocude
lugdune aduenit : Oblatis¬
q: munerib: abepo munero¬

Expanded text:
miro perfectum opere, per hominem miro perfectum opere, per hominem creditum diregit eclesiae. Sed nuntius ille inter Alpes positus qui haec exhibebat, ad aurificis cuiusdam domum divertit. Cumque ab eo artifex sciscitaret, quid negotii gereret, rem secretius ac simpliciter pandit. Et ille: 'Si', inquid, ‘meo consilio conhibentiam praeberis, multa nobis haec ratio poterat lucra deferre'. Ad haec ille, diabolo instigante, seductus et, ut fertur inter rusticos sermo vulgatus, quod inhiante auro ac circumventionis fallacias inferenti saepius animi coniunguntur, statim huius consilii effectus est consentaneus. Tunc ille deceptor faciens similes de argento species, ut nihil aliud quam aurum purissimum putaretur, et sic opera, quae cum gemmis filis aureis fuerant superposita studiosissime cum clavis affixit. Verumtamen calicem non comminuit, quia cataclyza in ipso fuerant solidata. Denique portitor cum hac fraude Lugdunum advenit, oblatisque muneribus, ab episcopo munera