comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundo irarcitur ced
minis taiũ uindicre¬
apostare angeli mittun:
quic ⁊xm̃ diuine potes¬
tocte edrrcetur ne
ucortum noceeent quan¬
tum cupiunt
nis tertũ sclutir liuxia¬
nae deputatisumt ut
curas colinshent
mundi &t regiicent om¬
niaius scc dĩ
es ⁊ente apło non ne
omner in qui sunt ced¬
minis tratopet fpr in
monis teriũ mo is si ꝓpt
cor qui hige dita tẽ
capiant scclutir:
Angeli corpora in
quoc hominibus̃ cep¬
acre sumunt solidãq
speciem ex celesti elim̃to
inducunt: ꝑ quac̃ huma¬
nirobtutib: manifesdiur
denonstrent᷑.
Singulce gentes p̃positos
cengelos habere erduntur
quod ostenditur testimo¬
nio: angeli dacnibe lirbo¬
quentir: Ego inquid
ueni ut nun cicerem tibiꝰ
sed prinespf regni ꝑ socrũ
restirit milii & post alia
non ẽ qui me aed iuu&.
i si michiacl princepr
iresta. Item omier ho¬
mines angeloshaber pro¬
bantur :Loquente dño
ineuangelio Qendico
uob. qui angelieorũ semꝑ ui¬
det feccrem pectris mei

Expanded text:
mundo irascitur, ad ministerium vindictae angeli mittuntur, qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceant quantum cupiunt. nisterium salutis humanae deputati sunt, ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Nonne omnes, inquit, sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Angeli corpora in quibus hominibus appaere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento inducunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. Singulae gentes praepositos angelos habere creduquod ostenditur testimonio angeli Danieli loquentis: Ego, inquit, veni, ut nunciarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi. Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester. Item omnes homines angelos habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen dico vobis: quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei,
Abbreviated transcription (Latin):
Nterclum & mode usȩ uirtuter.
ex se uitia gignunt: Qt̃sti ꝑ inmo¬
dercetum animi app&itum : cui
non sufficit donũ qõ meruit : nisi
incheccue lccurer a ut lucra dam¬
ncono ce queierit : Int̃dum uir¬
tutes uitiagignunt dũ cliquan¬
do ꝓtempore oporgtuno minime
relaxcontitr Sicq fit utq con¬
gruo loco uirtutes r̃: in congruo uitia
oiputeitur : Vtelita sipfractris
cluentu canonicũ non soluactꝰ
ieiunium : Vtytutũ igitur dir¬
cretionem apaculo apło sume qui
celampus egit : qd cegendum ẽẽ
omnino ꝓhibuit: Iten qioã uir¬
tutes dumdiscretioni nonstrui¬
Ncms ȩpe iusttac dũsuũ motũ ex¬
cedit: crudelitactis se uitium gi¬
gnit. Ꝙnimia pi&cer disso¬
lutionẽ disciplinae pcrturit :
Et xelistucdium dũplurẽ quam op¬
portet in iroccuncdi e uitiũ traensis:
Et multac mansu&udo: torporis
nebonum in temperantẽ cogea :
& dertute inuitiũ transe&
tem apud quodam ixuirtute uitiũ
gignitur : dumquisq: decastitdis

Expanded text:
nterdum et male usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviNam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis
Abbreviated transcription (Latin):
culant: dominationem. aut̃
phemant : Cũ michad archan¬
gelur cũdiabolo dis putams
edter caretur demorsi corpore
Nonẽ ausus iudiciũ in fare blar¬
pliemiȩ sed dixit impee⁊ tibi
dñs. Hii aĩ quȩcũq quidem
ignoram blas pbremant :
Quȩcũq aũ nacturaliter ⁊ ec̃quã

Expanded text:
ionem autem phemant. Cum Michael archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Moysi corpore, non est ausus judicium inferre blasphemiae: sed dixit: Imperet tibi Dominus. Hi autem, quaecumque quidem ignorant, blasphemant: quaecumque autem naturaliter, tamqua
Abbreviated transcription (Latin):
egitur in litterir diuinitur
inspiratirdictũ. Filinetar
ti periculũ feceit animece
suȩ. quia mon nontardea
Quicesi tcordanten conuertis
inueni& ac orm̃ta deduẽ eũ
noẽ. decrustince cogirare
conuersione &ocdernam ne¬
glegire Quidtu peccctor
conuti dissimulces : & non
metuis netibi mors sepentina.
subripiaet diem conuessionit.
Nonne hominer subito mori¬
entur ÷ sibonũ ẽ peccata di¬
mittere &addm̃ conuerticito
ficit Dr̃ tibi promittit remis¬
sionen conuertenti. apeccatis:
securitatẽ tibi non ꝓmisit diu
uiuendi Ideo conuertet se
cum inuenerit eum derelin¬

Expanded text:
egitur in litteris divinitus inspiratis dictum: Fili, ne tti, periculum facit animae suae, quia mors non tardat . Quae si tardantem converti inveniet, ad tormenta deducit eio est, de crastina cogitare conversione, et hodiernam negligere. Quid tu, peccator, converti dissimulas, et non metuis ne tibi mors repentina subripiat diem conversionis: nonne homines subito moriuntur? si bonum est peccata dimittere, et ad Deum converti, cito fiat: Deus tibi promittit remissionem convertenti a peccatis, securitatem tibi non promisit diu vivendi. Ideo convertat se cum invenerit eum, derelin
Abbreviated transcription (Latin):
N oli disperare cdeuenico peca¬
tonim: Nec deuitac longio¬
re. conficbere. Conuerte¬
re. ergo & peutentiã age
dicis longit erii uitamea:
Diccm si longi erit bonasit.
si breuir. & ipsac bonasit
s ed qui s ferat malum longũ ÷
Prandiũ longion: uir haꝰ¬
enis bonam desidereor :¬
Uxorem uis ducere ⁊ boncem
queeris. filios nasciuis.
bonor opras: & ut u&iam
deebur uillirsimirloquar
et uititm ames icclã ÷ Quib
de offenedit uiatia quã solã
Non amte liacec acucdisti: sed
ego tecum ocudio xoño
Forterespondis Crec cras
Quox corbina. Corb non
sedit cclarcã. Colũba redii:
Si enĩ tunc uis penitentiam
agere. quando peccare non
non tu illa, Satiralienur
nitenticc̃ temp̃ senec tuti s
ex pecraer Metuencdũ ẽ¬
iniuditum Neq enĩ tunc
ueniã inueni&. qui modo
aptũ uenicce temp̃ ꝑclicdit
biiam dõ non pots⁊ mereri
quod p&it : quihic poluit
audire qd iussit. Qui tẽp pe¬

Expanded text:
noli desperare de venia peccatorum, nec de vita longiore confidere. Convertere ergo et poenitentiam age. dicis: Longa erit vita mea. Dicam: si longa erit, bona sit; si brevis, et ipsa bona sit; sed quis ferat malum longum. Prandium longum non vis habemis, bonam desideras; uxorem vis ducere, bonam quaeris; filios nasci vis, bonos optas; et ut jam de rebus vilissimis loquar, et vitam amas malam? Quid te offendit vita tua, quam solam on a me haec audisti, sed ego tecum audio a Domino. Forte respondes: Cras, cras. O vox corvina. Corvus non redit ad arcam, columba redit. Si ergo tunc vis poenitentiam agere quando peccare non non tu illa. Satis alienus enitentiam tempus senectutis exspectat. Metuendum ein judicium. Neque enim tunc veniam inveniet, qui modo aptum veniae tempus perdidit. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit. Qui tempus poe
Abbreviated transcription (Latin):
cintur. Dicbolur enim. se¬
peirẽ lubricur Cuiur sica¬
prai .id. primẽ sugestioni.
non renstitur: totur in in¬
dernec cordr. dum non serti¬
nir  labitur Tempratio
secent: in nouirsimis fortit᷑
conualescumi. itaut cut nũ quẽ
ut cum dificubare uincant᷑
Dum intora uita diabolur
ampliur tĩm̃infinẽ molitur
decipere: Hinc ẽ quod in
principio contrapro plecsto
serpentiẽ dictũ : &tuinsida¬
berir cclcentum eur:
Quiec nimirum hominem quẽ
diabolur incussu p̃teritcce uitȩ
Non decipit innouissimir
supplantare disponit:
Pinde quac̃uisquisq sit iustur.

Expanded text:
itur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis dum non sentitur illabitur. Tentationseant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. Cum in tota vita diabolus amplius tamen molitur in fine decipere. Hinc est quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum : Et tu insidiaberis calcaneo ejus; quia nimirum hominem quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decipit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus,
Abbreviated transcription (Latin):
sccpirus. ccerbunculur &
Quo nimiom lcepidũ ipsiordi¬
n&r dsignceti sim angelorũ.
quos apostaia engelur ante
lcpsum. quasi inuestim̃to
adquorũ pocrazionẽ dum
seclarioren cuctiras pa
conpestim timuit &ecorsoũ

Expanded text:
sapphirus, carbunculus, quo numero lapidum ipsi ordines designati sunt angelorum; quos apostata angelus ante lapsum, quasi in vestimento ad quorum comparationem dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum
Abbreviated transcription (Latin):
nactura e nonẽ &dumuges
adiabolo sit nontamen crectus¬
malur s ed quia uitiũ ẽ di
et angelur bonur suꝑbiende
effectus ẽ mectur:
Ea ideo recre dicitur abeo inui
est quia accedendo inbonam
tuiram. feccit eam uitios
qucce ctum dircedit ncctur
man& : &meclum quod in¬
erat nurquam eeceo mad
uitium noc& naturae agn¬
citur uicium necturae non
quicc nihil q̃d nacturale ẽ n¬
c& Dum natura boni

Expanded text:
natura non est; et dum vere natura non est; et dum vere a diabolo sit, non tamen creatmalus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inveest, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona
Abbreviated transcription (Latin):
d& ꝑnos uero tonporalit̃.
Adtede uniue saliter crecc¬
turam : in principio ualde
Singulcerit̃ uero ⁊contum
bona : quia & manbra cor¬
porircum sint singulabon
magis ⁊ conbonũ facciunt :
Dum sint singula ommnia
uedde bono corpur efi¬
omniũ inpulchro &
apro consistit.
Sed pulchrum eẽ quod ꝑ¬
senetipsum ẽ: pulcm ut
omnibur constat
A prec uero ẽẽ ut uestimeitũ
ut uictum : Icdeo que ho¬
minem dicipulcdrum ad
se. quia non uestim̃to &
uictui ẽ: Homo nece R¬
riur sedista
homnir. Ioleo auten illa
copti quirnon sibi sicut
homo pulelira aut colse
sed adaliua idet cod homi¬
non ad commodata non
sibi m& neces sccria :
Hoc &decaserir eleñtorũ
nccturis dicendum cumcta
UNDe maluos:
UNAlum dicbolo non est
crecctim : sedimientũ
&icdeo nihil ẽ malũ¬
IAquiec sine dõ ferctu
es⁊ nibil. Sr̃ aut̃ ma¬
lum nonfecit Epecdi¬
tur ab haeti eir mertẽ
adõ uitia diabulo fuis¬
Vnde & abipsis due nacturae bon
& mala putantur: Seduitũ

Expanded text:
 nos vero temporaliter. 17. Attende universaliter creaturam in principio valde singulariter vero tantum bonam, quia et membra corporis, cum sint singula bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus effiomnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut omnibus constans. Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet necessaria. Hoc et de caeteris elementorum naturis dicendum est. Unde malum. 1. Malum a diabolo non est creatum, sed inventum; et ideo nihil est malum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. tur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisUnde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed vitium
Abbreviated transcription (Latin):
principio repeititr ficet sir¬
sirmamentum cccelũ :
imirũ ostendens qd p ange
conlatam scłtactir ꝑseue ramia
& bactitudinẽ quãminur
aae ciperant: Vindeopora&
agnosci. quod modoꝵ iniqui¬
tees. scõnem seruicit humili¬
tectem: Quia unde mocli cor¬
ruunt in leboni ꝓficiunt :
bonorum angelorum nume¬
rus quipsruinam angelorũ
meclorũ ediminutur. e nu¬
nigo ebectorum omniũ sub¬
plebitur: Quinumerus
solidõ ẽ cognitur : in terange¬
lor distantia potestectun ẽ
& ꝓgrecduũ dignitecte:
ministeria eiscdem sunt dis¬
triburec.alii sunt quece aliis
tis quac̃ sertia. uirtutis sub¬
ministrant: Igituralii abio¬
rũ p̃ceptir. atq oboediunt
gocchariam angelur angelũ
qouen ẽẽ distinctionis uel
ordines angelorũ pecre scrip¬
ture testetitr Iadest ar

Expanded text:
ncipio repetitur: Fiat firfirmamentum coelum . Nimirum ostendens quod post angelcollatam sanctitatis perseverantiam et beatitudinem quam minus acceperant. Unde oportet cognosci, quod malorum iniquitas sanctorum serviat humilitati: quia unde mali corruunt, inde boni proficiunt. Bonorum angelorum numerus qui post ruinam angelorum malorum est diminutus, ex numero electorum omnium supplebitur, quia numerus soli Deo est cognitus. Inter angelos distantia potestatum est, et pro graduum dignitate ministeria eisdem sunt distributa; aliisque alii tis, quam scientia virtutis. Subministrant igitur alii aliorum praeceptis, atque obediunt Zachariam angelus angelum Novem esse distinctiones vel ordines angelorum, sacrae Scripturae testantur, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
tu signaculum similitudinis¬
plenur sapientia ꝑfecaus
decorem indilicur pcradisi
dĩfuisti. quecnto enim sub¬
dilioresteius natura. tanto
pleniur & cedsimilitudi nẽ
diuine uirtutir &xp̃ssa
Priur decccelo cecidĩsse dicebo¬
lum. quam homo conderes
Icem mox ut facctumẽ in suꝑ¬
decccelo ẽ Nam iuxtee ue¬
ritcctis testimonium abini¬
dio mendex suit. Et imire¬
ritcete non steri quiee statim
ut fecctur ẽ cecidit
Fuit quidem inueritare con¬
E diatr sechion stcendo confeistim
Uino suꝑ biccelapsu dũdõ ꝑtu
morẽ seconserunt & homo
cecidit & dicbolur:
Sed homo reuer sur adpenitgi¬
dicẽ chõi seiferioren esseco¬
gnoscit : diabolur uero non
solum in hoc contqͣtur qd
sedõ aequcdem xestimanr
cecidit in suꝑ iam suptrio¬
rem sedõ dicit: secunditm
Qui acduessctur & ꝓtollitur

Expanded text:
um similitudinisplenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi i fuisti. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse diabolum, quam homo conderetur. Nam mox ut factus est, in sude coelo est. Nam, juxta Veritatis estimonium, ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit, quia statim ut factus est, cecidit: fuit quidem in veritate conditus, sed, non stando, confestim Uno superbiae lapsu, dtumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus. Sed homo reversus est ad poenitentiam, dum se inferiorem esse cognoscit. Diabolus vero non solum in hoc contentus, quod se Deo aequalem existimans cecidit, insuper etiam superiorem Deo se dicit, secundum Qui adversatur, et extollit
Abbreviated transcription (Latin):
pruer & titit ordinis pla¬
tionen non tenporis quaenti¬
rete Primcctum habis¬
ques fiducia cecidit. stec ut
sinerepcepatione lcaur¬

Expanded text:
exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. Primatum habuisqua fiducia cecidit, ita ut sine reparatione la
Abbreviated transcription (Latin):
colitur Diabolur ideo non
p&it uencẽ quic non conpun¬
gitur acdpenitariõ:
crisim dep̃caentur qđ iam̃
ꝓma lac conscionia adepice
non meruntur. discat huma¬
nec. miseria qđ eec eccusce ci¬
tiur ꝓuoc&ur dĩ prestare
itenucem dum infirmũ con¬
pectitur hominem.
ex parte inferiorem infirim¬
quac in clisa anima detin&.
Apostate angeli ideo uiniã non
habent quiacarnede frregi¬
litectes nulla infirmitcere
graucctir ut peccosent :
Homintes ccũt post peccatum

Expanded text:
colitur. 9. Diabolus ideo jam non petet veniam, quia non compungitur ad poenitentiam; crisim deprecantur, quod tamen pro mala conscientia adipisci non merentur. 10. Discat humana miseria quod ea causa citius provocetur Deus praestare veniam, dum infirmo compatitur homini, ex parte inferiori infirmqua exclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent, quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt, ut peccarent: homines
Abbreviated transcription (Latin):
Lux eum dicuntur pcer¬
ticipando lucis &̃nace :
tura non tacmen sinit eos
contem placcio mutacri
diuina. Antromnem
creoctionem mundi¬
creccti sunt ingeli:

Expanded text:
Lux enim dicuntur, participando lucis aeternae:tura, non tamen sinit eos contemplatio mutari divina. Ante omnem creationem mundireati sunt angeli,
Abbreviated transcription (Latin):
ngelorum Nom
officu
est. Nonnaturoe. Nam
secundum nocturam sp̃r
nucupcctur: Quando enim
decccelis coda nuncianclum
hominib: mittuntur. E ipsa
ad nunticccione angeli nomi¬
nantur : Ncc titra etum sp̃s s̃.
Iiunc autem angeli uocantur :¬
quaen domittuntur nactura
angelorm murcebibs est
Quia inest illir mutebili¬
tecs innatura. sed fecciseor
Necm sinccatitra in commuta¬
biber efent. dicbolur non
utique cecidirs&:
Murcobilircetem itecque
nceaura suffragat in illis
contan placcio erecctoris
nele & priuactus ẽ apostata

Expanded text:
ngelorum nomen officii est, non naturae; nam secundum naturam spiritus nuncupantur. Quando enim de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur, ex ipsa annuntiatione angeli nominantur; natura enim spiritus sunt. Tunc autem angeli vocantur quando mittuntur. 2. Natura angelorum mutabilis est, quia inest illis mutabilitas in natura; sed facit eos Nam si natura incommutabiles essent, diabolus non utique cecidisset. Mutabilitatem itaque naturae suffragatur in illis contemplatio Creatoris; inde et privatus
Abbreviated transcription (Latin):
Merno pecccctoꝵ hoc aue¬
tum ẽ ut nacturaliter ꝓspera
uzantur homini inaduasis:
Vnde & salomon crecctura
excordescit in tormentum
ccluessus in iustos:
Et lanor ẽ col bere fecctendum.
nonẽ subditus conditori:
T unc ccute recroce subiciun
nobis omnia que subnos s̃ ÷
sinos subicimur &cequo nob
illa sub iectec sunt Ncm

Expanded text:
ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatura exardescit in tormentum, adversus injustos, et lenior est ad benefaciendum hnon est subditus Conditori. Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta su
Abbreviated transcription (Latin):
icclum suam. in se cognitioñ¬
scctis feccere non agnosceret
sepleniur nossepotiur sedad
si eẽ resgebat crecctura in quo
her a gnorcendo meliur fier&:
illud aum sempñe in uerbo
Sed quia ante quam diceret
ficer : nulla ectitit erecctura
ipsud ficet quod ehetum ẽ
inc&nitate uerbi: non in

Expanded text:
ebat . Quia dum suam in se cognitiosatisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, esse referebat creatura, in quo se agnoscendo melius fieret.Illud enim sempiterne in verbo Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in
Abbreviated transcription (Latin):
Quam obecciseem ꝑmiserit
melioborriri. satũ nis
ut ex treriis malir bonenature
decorimini erit modus is¬
de &uam in uerbis esse compe¬
ritur Qui modur antide
la dicitur quod lactine op¬
positum uł contrarium no¬
minatur Ꝙfit pulch¬
ra elocutio. quando mox
ad compapationem & cella
bona : Niliil ergo natura
increccturis uid&ur esse

Expanded text:
miserit Deus mali oboriri statum, nisi ut ex contrariis malis bonae naturae decor emineret? Modus iste etiam in verbis esse comperitur. Qui modus antitheton Graece dicitur, quod Latine oppositum, vel contrapositum nominatur 133, et fit pulchra locutio, quando mox ad comparationem excelleret bona. Nihil ergo natura in cre
Abbreviated transcription (Latin):
lucem &creccar terbras:
selquia angelica ncetuã
lux dicitur
⁊ec est. tarebrequm no¬
minec nucupantur :
unde & in principio lux
aterebris diuiditur:
nontantum crecenr fecl &icem
tcentu nonformanr hoc
& de hominibus bonis malisq
acciptendum ẽ
Post cechiu meratec̃ ccceli tareq
creccturał ideo nominatur in
eum dici oportebcet anteilla
eminentem uiam cecriratis
denonstrat: deo suꝑferri ao¬

Expanded text:
lucem, et creans tenebras ; sed quia angelica natura, lux dicitur; ta est tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. non tantum creans, sed etiam creans, non formans. Hoc et de hominibus bonis malisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in superferri eum dici oportebat, ante illa reminentem viam charitatis demonstrat. 11. Ideo superferri a
Abbreviated transcription (Latin):
trcons late mnuniuessum
genus
humanum.Sinde que¬
cumque uidentur maba
pccrtemn nobis seuiunt ori¬
ginem partan culpa mal
dicuntur Multoe in crea¬
titris ꝑuersi ut ignem quio
urit ut serrum quia oe¬
cidit ut feram quiee mor¬
dit: Sed quomoda ipsorĩ
non intender lomo acusar
in illir quos sibi deb& po¬
tiur inputari:
fecrec sunt noxice qui illi
omni ex parte fuerant an¬
te pec catum subiecta:
Postro uitio non suanatura
nocent: Nem lux dũsit bo¬
noc instrmis oculis nox
ẽ &ctunc oculorum uitiũ
non lucir ẽ sic & c&rera:¬

Expanded text:
translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; fecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera
Abbreviated transcription (Latin):
illi. uelle qd ipse est. & qđ
ipse est utique c&nur
& in commutabilis est
hoc ego uoluntas eus
Matericces &equefor¬
mectus ẽ mundus origi¬
taes p̃cessit ut sonus coitũ
Prior enim ẽ sonus cintũ
ced sonum uocis non sonꝰ
ꝑtinet ad succuiterem.
Hac ꝑ hoc. ltoumque
simul sum sedille cedquẽ
ꝑtinet coentus prior ẽ.
idest sonur
Mattria
& qua cccelum terrecque
formaerec est
clẽo informis uoccere ẽ:
qui cenonctum debe for¬
macri restebant irꝯum
ipseo materia exnihilo
aliud fieri neces seer.
cussum inditum nactura¬
rum ceccror ut facceret
quando que uoluit reser¬
⁊ contic̃ habee crededer¬

Expanded text:
illi velle quod ipse est et quod ipse est, utique aeternum et incommutabile est. Haec est ergo voluntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origitas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem; ac per hoc utrumque simul sunt, sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. 7. Materia ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ea formari restabant, verum ipsa materia ex nihiloaliud fieri necesse essecursum inditum naturarum Creator, ut faceret, quando voluit, reserstantiam babere crede
Abbreviated transcription (Latin):
equaquam legem in tellegit
qui carnaliter uerba begir per¬
currit. Seelhis quiat᷑ sensu in¬
teriores intellegenticce ꝑspicit
Ni conquilitterã legir in teneunt
aus occulta pdretrare nompos¬
sunt: odubi enĩ nonintelleei¬
do sp̃itediter scripiurar nrecer
rectȩ saitrdo in liresim. daio¬

Expanded text:
equaquam legem intelligit qui carnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in
Abbreviated transcription (Latin):
D octores erroꝵ prauir ꝑsuccsionib
Itci ꝑ argum̃ta frautuletia e
inlegant tuditores ut eos quasi
a quo exie uirualait Tantaest
mala q bonir ꝑmisceant: sclutarib¬
qurebur: pleraq erroris sui uiror
inter serant quor fecciliur possint
precuratẽ ꝑuasi dognatis subspe¬
sub nomine ecctholicoꝵ doctoꝵ :
lteretici suadicra conscribunt ut
indubrante leacta credantur:
ti dolo in librir nr̃aox inseruni:
Doctrinãq ueram adulterando cor¬
Caute medbitanda : cccutoq sensu ꝓ¬
bandec r̃ quece leguntur
Ut iuxta apostolice munita &tare

Expanded text:
octores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi a quo exire vix valeant. 6. Tanta est malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui viinterserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub spesub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. ti dolo in libris nostrorum interserunt, doctrinamque veram adulterando corCaute meditanda, cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut juxta apostolica monita, et te
Abbreviated transcription (Latin):
l&ur: magitudo signor
fecci& sub antap̃o: ut electi
sisteri potest inerrorẽ mittant᷑:
Sedsi electi : quo modos inerrorẽ
mittendir Ergo ibunt in
errorẽ titubactionis: cel mo¬
dicũ ꝓmultitudine ꝓdigiorx:
⁊ onicom̃ deiciendi s̃ abstabili¬
signorum: Vinde&ideo po¬
nitꝰ: siste i potest : Quioc elec¬
a perire non poss̃: Sed cito
resi pesceita cordir erorẽ :¬
religion cohercebunt :
hoc fecerint cocliresscerii: ñ cõ¬
turbent᷑ scĩ. Tn mira fecctu

Expanded text:
letur. Magnitudo signorum faciet sub Antichristo, ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur. Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum pro multitudine prodigiorum: non tamen dejiciendi sunt ab stabilisignorum. Unde et ideo ponitur, si fieri potest: quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt: hoc fecerint adversarii, non conturbentur sancti. Jam mira factu
Abbreviated transcription (Latin):
eccła s̃ medi: uidicandi s̃ &dã¬
nandi : Quiuero extruȩccłã
secdtaontũ dãmandi : Primus
igitur ordo eorũ qui iuclicont᷑
& parunt. opponitur illi ordi¬
in bonorum: dequor̃ qui iu¬
diccort & regnant:
Secundur ordo eorũ. iudiconꝰ¬
& paeunt: Opponitur illi
qui non iudiccent᷑ & regnant
tius oredo eorũ qui iudiccort᷑¬
& regnant. illiordiniẽ con¬
trecrius : dequo sunt qui iu¬
dicantur & peeunt :
Qucrtus ordo eorũ : qui non
iudiocort᷑ & regnat: oppo¬
nitur illi contrario ordini
inquo illir̃ qui non iudicant᷑
sertartia impiur: dũccurhic

Expanded text:
udicandi sunt, et damnandi. Qui vero extra Ecclesiam sed tantum damnandi. Primus igitur ordo eorum qui judicantur et pereunt, opponitur illi ordini bonorum de quo sunt qui judicantur et regnant. Secundus ordo eorum qui npponitur illi qui non judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant: illi ordini est contrarius, de quo sunt qui judicantur et pereunt. Quartus ordo eorum qui non judicantur et regnant opponitur illi contrario ordini, in quo illi sunt qui non judicantur sententia impius, dum aut hic
Abbreviated transcription (Latin):
ndeẽ qd̃ an iob E in nocente
&impiũ. ipse consit̃mit
Consũmitur quippe a dõ in nox
quanoo ipsec innocentia: liqui¬
dius requi sirac & diui noce in¬
nocentia e. conparata : nihil
Consũmitꝰ icłen a dõ impiur
quando examinis diunt
subtilitcre requirit᷑: eunq
damncctur: Consutmtatr
innox & impiur simul fine¬
conis: non poetie decnationis
Doctꝰ parit̃ & indocu mori¬
untitr: sed morte coqnis: non
posna dãnationis: Omnia
aut̃ ꝑgunt colunũ locũ. dũ
morte coxporcdi int̾rã & ius¬
tus &impiur reueraunt᷑ :
R&ributio aut̃ dissimilis.¬

Expanded text:
nde est quod ait Job: Innocentem et impium ipse consumit. Consumitur quippe a Deo innox, quando ipsa innocentia liquidius requisita, et divinae innocentiae comparata nihil efConsumitur item 185 a Deo impius, quando examinis divini subtilitate requiritur, ejusque damnatur. 4. Consumitur innox et impiucarnis, non poena damnationis. Doctus pariter et indoctus moriuntur, sed morte carnis, non poena damnationis. Omnia autem pergunt ad unum locum, dum morte corporali in terram justus et impius revertuntur; retributio aut
Abbreviated transcription (Latin):
quisq conscieitiã tuberit:
tecben & iudicẽ habebit: ut¬
inconaite in suec tranquillita¬
te xp̃o: illis solis t̾ribilis aꝓpa¬
reaet quos conserentia inmalir
rentiece uelordines hominũ
in quatura: ꝑfectorũ ordo

Expanded text:
quisque conscientiam tulerit, tale et judicium habebit; ut, manente in sua tranquillitate Christo, illis solis terribilis appareat, quos conscientia in malis rentiae vel ordines hominum in quatuor. Perfectorum ordo
Abbreviated transcription (Latin):
gninũ ẽ diui num iucdiciũ:
Inũ qd̃ & hic iudicantur homi¬
nes : & insuturo Alterũ quo
ꝓptaea hiciudicantur. neilluc
udicentur Ideoq quib dam
aipurgationem : temporedir
hic inchoaet dãnatio: & illue

Expanded text:
inum est divinum judicium: unum quo et hic judicantur homines, et in futuro; alterum, quo propterea hic judicantur, ne illic judicentur. Ideoque quibusdam ad purgationem temporalis hic inchoat damnatio, et ill
Abbreviated transcription (Latin):
dirpieit quon secdiligae simulotut
Amicicia esta nulloc ui. eccluditꝰ.
Uullo tenp̃r ab olitur : ubi cũ que qũ
seuerterit temp̃: illa firma es
taitio quelib& actionis aur¬
mutantur &mores. &quor an¬
te conclutinatur caritate ha¬

Expanded text:
e diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa firma esttentio quaelibet actionis avermutantur et mores; et quos ante conglutinat
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝑ cbuare fricudulentus pet&
conicus. Ncon inpspenate incer¬
tocẽ amicicia Nec scitur uqũ
litur ut qui non potuit aꝑrece
decipee decipiae sicuuolert̃¬

Expanded text:
to per adversa fraudulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrumlitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulent
Abbreviated transcription (Latin):
onqueritur in xp̃iano ini¬
tium boni operis sed finis
Quiecdefi ne suo unusquisq
iudicabitur : sunt eiun
quibare incipiunt  mole
finiunt conuerseccionẽ sur̃.
sicut iudas. primo apłur &¬

Expanded text:
on quaeritur in Christiano initium boni operis, sed finis: quia de fine suo unusquisque judicabitur. Sunt enim qui bene incipiunt, et male finiunt conversationem suam; sicut Judas primo ap
Abbreviated transcription (Latin):
igttuir qui coeperit bonum sed
qui ꝑserccuerit in bono hic scel¬
finis queritur qualir sit setre¬
mo donp̃r uitece succe : quia
define suo unus quisq ocut ius¬
di fiecetur aut condenpnectur

Expanded text:
igitur qui coeperit bonum, sed qui perseveraverit in bono, hic salfinis quaeritur, qualis sit extremo tempore vitae suae: quia de fine suo unusquisque aut justificatur, aut condemnatur.
Abbreviated transcription (Latin):
doctrincc̃ in utilm seccit
Sac̃ dotis p̃ebccctio optrib confir¬
maendaẽ: Staut qd doc& uir¬
bo instruccr exẽplo:
Noa ẽ enim illa doctrinc: quam
uiuendi sequitur formoe
Nam nibil turpius ẽ : quem sibonũ
opar mglagos: Tune eñ p̃dicatio
utiliter ꝓsertur quanoo q̃rccc¬
citr adimpletur: Unurquisq
doctor & bona accionis. &bere
Nam ad tdum sine aeltero: non faccir
ꝑfectum: Sed pcedit iusturbe¬
ecdesi astico : quio saquactur q̃d
docat: Quomodo uiux ꝑ qualitat̃
igitur m&celli doc trine:

Expanded text:
cit. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruatur exemplo. Vera est enim illa doctrina, quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est quam si bonum opere negligit. Tunc praedicatio utiliter profertur, quando efficaciter adimpletur. Unusquisque doctor et bonae actionis, et bonae Nam alterum sine altero non facit perfectum, sed praecedet justus beecclesiastico quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli doctrina,
Abbreviated transcription (Latin):
llienim prceua fecerendo iuma¬
lim ꝓfitiunt: istipceciendo
amalo corriguntur:
in alus multa operaturbona
Melignantiũ hominum uoluntas
nequa quam porest impleri :
dicitur foccere qui ꝑmitait:
nde ẽ quod scriptũ ẽ ꝑ ꝓphetam

Expanded text:
Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, ndicitur facere qui permittit. Inde est quod scriptum est pe
Abbreviated transcription (Latin):
preucluerin  Nicemtanto
patrorius futuro supplrio
condemnandi sunt : quantõ
hic forzius contra miseroꝵ
uitcm in ualuerint :
Audiant iudices. & qui p̃ sunt
populis : quia ꝓtenpor lib:
molestus quas plebibus in¬
gerum : a& no in cendio cre¬
. mabuntur I stanre dño ꝑ
inquid seꝑ populum meum
& dedieos inmequita : non

Expanded text:
re voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. 2. Audiant judices, et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis, quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cremabuntur, testante Domino per inquit, sum super populum meum, et dedi eos in manu tua; n
Abbreviated transcription (Latin):
detis qm̃flebitis: Qui ae
hoc conuerstionẽ scitatis.
p̃tendit ut alus quaendo quȩ
preese desiderit. Iste nondis
d& crucis xp̃i laborem Ax¬

Expanded text:
iam flebitis . 3. Qui ad hoc conversionem sanctitatis praetendit, ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non disdet crucis Christi laborem
Abbreviated transcription (Latin):
Soc̃dotis ẽ. in poc¬
ce ppbn ammonere quib debeit
agre: Ppłiest in humilitate
audire quoe mon& sccc̃dor
Quicquis nonlic& pacstoris ẽ
ꝓhibge ⁊efiat plebis ẽ aubi

Expanded text:
Sacerdotis est in pace populum admonere quid debeat agere, populi est in humilitate audire quae monet sacerdos. Quidquid non licet, pastoris est pronibere ne fiat, plebis est audi
Abbreviated transcription (Latin):
Rcccundi doeroro: ꝑ rabrem
furorir dis cplineae modum :¬
subditorpotent indepotiur
uulnerant. Ideo sine maisura
ulciscitur culpas p̃positor iro¬
cimdur : quicc coreius dis ꝑsũ
inreum curis : non colligtatr
incemore uniur datctir:

Expanded text:
biem furoris disciplinae modum subditos poterant, inde potius vulnerant. Ideo sine mensura ulciscitur culpas praepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius deitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nhil celiud agit amor
mundenȩ screnticce nis ecrollere
licudib: hominem : Nã quanto mee¬
iora fuerint litteracturȩ studia : tento
animur arrogantiece fastu infleur
meciur intumescit iecciantia:
Linde obene pstdñait : Quie non
cognoui littera turam introibo in

Expanded text:
Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo
Abbreviated transcription (Latin):
deo ꝓhib&ur xp̃ianur figm̃ta
legere po&ar quia ꝑ oblect aom̃ta
mnanium febxlen m̃tan excitant
celincentiua libidinũ : Nenim
solum tura offeendo deonib
immolatir sed&iã eoꝵ dietec libe¬
tius cepiendo: Quid ampliur
meditare delectantur gertiliũ

Expanded text:
deo prohibetur Christianus figmenta legere poetarum, quia per oblectamenta inanium fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delect
Abbreviated transcription (Latin):
pedĩ occulum. heb& fulgorẽ scepien¬
uilir simir uesculir. Ideolibri scĩ sim¬
plict sermone comseripti r̃ udion in
sepientia ubi sed mostensione sp̃r
bomine efidem ꝑclucerentur:

Expanded text:
pe Dei occultum habet fulgorem sapienvilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perduc
Abbreviated transcription (Latin):
Multi aebonor imitcre nolunt:
& debonorum ꝓstcibur inui¬
diece libore tabecunt: tt sit ut
nec illi corrigantur amalo suo.
sed ꝑ inuidenicc̃ deteriorent᷑ &
bonors arecto ftudio quantũ mip
nsẽ sipotuorint dep̃auere conotꝰ¬

Expanded text:
Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidentiam deteriorentur, ut bonos a recto studio, quantum in ipsis est, si potuerint, depravare con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabilora peccienticce documit
tcoequirunt inuidi aeditũ mede
feonȩ ꝑquam bonorũ uitee mac¬
culait: Sic̃ queebant ostium
sodomitore quo domũ lorhno
ostiũ ũmueniebant : Ni cditer

Expanded text:
ientiae documenta. 8. Ita requirunt invidi aditum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocostium non inveniebant. Non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
dilatio Aniqui forensen
eb queitiã cceninam feccim¬
diam nuncupeebant: eo qd
cccusi dici incertaminib
cccus corm omissis quae
cgunt: ueluti coene alt̃¬
utum sie selcerant : iurgia¬
que cacus cr̃ĩ ad iniurias su¬
as commutant:
Lxi. De
Oppresgoripus paupex¬

Expanded text:
io. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad injurias suas commutant. CAPUT LVII. De oppressoribus paupe
Abbreviated transcription (Latin):
Opterea quia siquid inacuatũ
tribulationis accꝑderit : non
stat. sed celerit̃ trensit : Qui uitȩ
situse premia diligent᷑ Excogi¬
ł mala omnia uitae. pre¬
settis equanimit᷑ portat
Qm̃ exilliur dulcedine huius
exacentate illius  brxuitectẽ
hunis despicit trconsitoriã:
Greuitica diuso milo tẽporalis
ꝓpitalitate sorum ẽ quoduitȩ
istius mala ꝓserunt: quiadũ
indolore grauantur cupidita¬
peritate: in d&gius itur:
Atemptationes colose inme¬
lius ꝓficitur. Uinus quis quȩ.¬
cokmprationẽ animũ p̃para¬
redeb& Minus aũ dũsper a¬
tur tenptatio grauat:
Durecatĩ p̃mit. sinon spera¬
ta ceclasnerit. Sapientis ẽ
contrec omnia cduersa
casus deb&: quem non consi¬

Expanded text:
opterea, quia si quid in hac vita tribulationis acciderit, non stat, sed celeriter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum est, quod vitae istius mala perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditaperitate in deterius itur, ex tentationis dolore in melius proficitur. 8. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet . Minus enim dum speratur tentatio, gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. 9. Sapientis est contra omnia adversa casus debet, quem non consi
Abbreviated transcription (Latin):
quillur. Nconiniquur postmor¬
tan clucitr crucianditr: iustur
uero dermit post laborẽ securus
Non aontum decorporae libitr paq¬
sionib sed&icm despĩtelib
opor⁊& intellegi Uitquisque
aur incor pore acut in mentem
flagella sustin&. ⁊ cento seinfi¬
nem remunerari speret
Sape occulto di iudicio eetree
flegelli coreetione sum repro¬
bi in hoc mundo  Sumq mul¬
tee demnabilia commi sis se
udeantur Despecti toonen
adõ nullo simdationir uge¬
bae foriuntur plur corrips¬
tur flagello quia dõhlitirun
sipeccarit: Dicinte. amor
ꝓph&a : tantumodo uorco¬
gnoui ixcomnib naccionibur

Expanded text:
quillus. Nam iniquus post mortem ducitur cruciandus; justus vero dormit post laborem securus. 8. Non tantum de corporalibus passionibus, sed etiam de spiritualibus oportet intelligi, ut quanto quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tanto se in fine remunerari speret. 9. Saepe occulto Dei judicio extra flagelli correptionem sunt reprobi in hoc mundo: dumque multa damnabilia commisisse videantur, despecti tamen a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. 10. Plus corripitur flagello, qui a Deo diligitur, si peccaverit, dicente Amos propheta: Tantummodo vos cognovi ex omnibus nationibus
Abbreviated transcription (Latin):
deoq & iustur inpoenir geudex
deb&. &impius iꝓsperitaetib
timoe deb&: Nreque iusto:
illic remunerat ꝑmiserationem:
E⁊ melor hic renunerat ꝑtempora¬
lem clem̃tiec̃: & illuc puuit ꝑ¬

Expanded text:
ideoque et justus in poenis gaudere debet, et impius in prosperitatibus timere. 5. Neque justo, illic remunerat per miserationem; et malos hic remunerat per temporalem clementiam, et illic punit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iũ recrece dis crecionis inqui¬
rere iee hones tece contemploc¬
cionis uirtiram nec mecturna¬
dem consilu hcebee poterit.
sed omnice ꝑp̃cipitiũ qõ dam
stccere uidetur: derua iđ ira
pululat tumor mentir. rixe
contumelice. clamor indigno¬
tio p̃sumpsio blar phemice sen¬
giis effusio. homicidicce ulcir¬
cendi cupidraer. In iuricrum
memoria que uinciur ꝑpatimn¬

Expanded text:
discretionis inquirere, nec honestae contemplationis virtutem, nec maturitatem consilii habere poterit, sed omnia per praecipitium quoddam facere videtur. De qua, id est ira, pullulat tumor mentis, rixae et contumeliae, clamor, indignatio, praesumptio, blasphemiae, sanguinis effusio, homicidia, ulciscendi cupiditas, injuriarum memoria. Quae vincitur per patien
Abbreviated transcription (Latin):
enim prodest ꝑuessorũ precui¬
tecs ittilirecti iustorũ . dũeor
gnee celoni requirenda molestice ton¬
poredi inpellumt: pbatur curẽ¬
quece tunc duriur a gebaetur
medpto queendo oportebat aũ
uocceri & ꝑ madisqus in aepto¬

Expanded text:
dest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos gna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam vocari, et ex malis, quae in Ae
Abbreviated transcription (Latin):
Ignoseax Sineferro
uł flommis maertyres eẽ
porsumur: si pocuientia mo
ueratiter in anmo seruam
ciemproximis nr̃is:
Iccud abilius ẽ iniuruã ⁊acen¬
do deeli nore: quam res pon¬
daido superare Qui por¬
tieiter tolerat mala. in fu¬
curo corenam maebitur

Expanded text:
ignoscere. Sine ferro vel flammis martyres esse possumus, si patientiam veraciter in animo servamus cum proximis nostris. Laudabilius est injuriam tacendo declinare, quam respondendo superare. Qui patienter tolerat mala, in futuro coronam merebitur
Abbreviated transcription (Latin):
dominator animi sui & per¬
gnectori urbium. In pocci¬
entia uero quecerendoc ẽ
ignos cedi faccultar non
uindi candi opor tunitar
Tades sunt quidam quitem¬
pore iniuriacrum patieĩ
sufferunt. ut subsequent᷑
facciliur uinliccre uedeant
Di ueron non hebent pat¬
eitiam. Pcctiertiao uera ẽ
in feccis for tter sustinge

Expanded text:
domitor animi sui expugnatore urbium . In patientia vero quaerenda est ignoscendi facultas, non vindicandi opportunitas. Tales sunt quidam, qui tempore injuriarum patienter sufferunt, ut subsequenter facilius vindicare valeant. Hi veram non habent patientiam. Patientia vera est in faciem fo
Abbreviated transcription (Latin):
Spatietia dicitur in eu¬
angelio possidebitir unimatꝰ
ur̃ar In omni enĩ uita huma¬
na. patientia necessuriu est
Sic̃ itacq poccient̃ sufferre debemꝰ
in iurices aballiis innos dila¬
tas. Itcc & pactient̃ tribula¬
tiones quece nob sueni unt
suffare nece se. ẽ: Sȩpiissime
in hoc scłoboni a repbi tribu¬
lactiones pactiuntur: Iodeo
siquis lib& p: boncopera
tribulatione pati&ur
Hon deb& in cognatione di¬
cee ꝑdidi optrami bana
hoc dixerit non ꝑ amore dĩ
sed pmecede feliarttir huius
nac opusbonũ fcccis secognos¬
citur. Probabitur enim
homo flagellir dĩ quo animo
benefeciat. uł quoc fortitu¬
dine sufferat teprocrioner
sibi suꝑieniente: Tempro&
sidi ligetareum:
P isus tribulatio peccintiã

Expanded text:
stra, dicitur in Evangelio, possidebitis animas vestras . In omni enim vita humana patientia necessaria est. Sicut itaque patienter sufferre debemus injurias ab aliis in nos delatas, ita et patienter tribulationes quae nobis evenient, sufferre necesse est. Saepissime in hoc saeculo boni a reprobis tribulationes patiuntur. Ideo si quislibet post bona opera tribulationes patitur, non debet in cogitatione dicere: Perdidi opera mea bona hoc dixerit, non pro amore Dei, sed pro mercede felicitatis hujus na opus bonum fecisse cognoscitur. Probabitur enim homo flagellis Dei, quo animo benefaciat, vel qua fortitudine sufferat tentationes sibi supervenientes. Tentat si diligitis eum. Prorsus, tribula
Abbreviated transcription (Latin):
simin dcctium gratis
diciturꝰ quaento magis
siusnale quaeratur s
Neq anm dederit mubai plee.
conuentus falsoꝵ. si ⁊cenrtũ p̃¬
sertiasit num morum:
Tetis stlsidicur tribus ẽ ꝑso¬
nis obnoxius Primũ do
quem ꝑiurando canamꝑnit
Sequentiiudici: que mencres¬
dofcellit Posiremt inno¬
centi quan stelso ttmonio

Expanded text:
si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus est personis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; secundo judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti quem falso
Abbreviated transcription (Latin):
cãrum lectio scripturcrum
diuinece ẽ cognitio barctitudi¬
speculo homo sapsum considȩ¬
roore potet quadissit uł quo
toidat. Hectio asidua puri¬
ficcet animam. dinorẽ incitat
geheinȩ codgaudia suꝑ noce
corinstigat legentis. Suuult
cumdõ semꝑ eẽ frequint̃ deb&
Nam cũ oram. ipsi cũdõ loquimia
cum uero legim̃. dĩ nobiscũ
loquitur Geminum con¬
fert donum. lectio scã rum
scriptimarum. Siuł quice
intellacũ m̃tir gudit
Seu qõ amundi uocnitatib
anorem dĩ ꝑducit : habor
honestus ẽ. lectionis & mul¬
tum cecdemundationũ ani¬
ncclibur ecis alitur cccro :
Itec ex diuinis eloquis in te¬
rior liomo nutritur ac poqs¬
citur : sic̃ pscdmista ait
Qucon olulcice fitucib mas elo¬
quia tua suꝑ mel & fociim

Expanded text:
arum lectio Scripturarum divinae est cognitio beatitudispeculo homo seipsum considerare potest, qualis sit, vel quo tendat. Lectio assidua purificat animam, timorem incutit gehennae, ad gaudia superna cor instigat legentis. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum, sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus amorem Dei perducit. Labor honestus est lectionis, et multum ad emundationem aninalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloquiis interior homo nutritur ac pascitur; sicut Psalmista ait: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel et favum
Abbreviated transcription (Latin):
hconimr hitimano gateri
pena diuinitur inlata
e. seruitutis: itccut quib: ao¬
picit. Nͦ congrucce libertatem :
hirmisericortius in rog& ser¬
uidetẽ : E⁊ lic& ꝑpaccatum
humanȩ originir Tamꝰ aequr
dr̃ ideo discreuit hominib urã:
alior seruor constitunr : alior
dominor : ut licgitiã maleager¬
di seuorum : porestare domi¬
nantiũ restingatur:
Neem siomitar sine nretu fuissenT :
quir eã qui amalis quem piã
suo populor aomcelo cohercor:
azque recte uiuendũ legibur
neglori & urominis caro : hoe
ẽ. canalir poreitia corã illo:
Unus enĩoñr aequaliter : & domi¬
nis fest consiliũ &scruir:
Meliores ⁊ subitera seuitur:
quã elerta libtar Multienĩ

Expanded text:
hominis humano generi poena divinitus illata est servis, ita ut quibus aspicit non congrue libertatem, his misericordius irroget servitutem: et licet per peccatum humanae originis, tamen aequus Deus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos: ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam csuo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus ne glorietur omnis caro, hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus, aequaliter et dominis fert consultum et servis. Melior est subjecta servitus, quam elata li
Abbreviated transcription (Latin):
& ebono oper E. uł ãiustrace
p̃dicectione sei : alicuius formidi¬
ne caupotsstate tessenȩ auer¬
tuntur: Sed eu p̾doloe
Inde metunt : quia uł amore
serũ seculariũ inpli cantur:
uel quia aliquo feccinoris ope¬
re consuntuntur: multi
pruesulq eccłarũ timater
neamiciti tc̃ ꝑdaent s̃ & moles¬
tiam odiorum incurrant :
deplebibur sibi cõmissis:
uando apotartes pecupaer op¬
primuntur : aderipiendos
corboni sccc̃ dotq ꝓtectionir
ccuxilium ferunt:
Mecł erentur cuiur quã inimici¬
ticcrum molesticr:esed
opprersores pocuperum podcẽ
cerguunt: inerpant : &x cõmu¬
nicant: Minusque metuunt
eoꝵ nocendi insidicor: &iam
ouer custõre sol&: itec &di scoẽ¬
neinimicur ucst& ri ꝑsecutor¬

Expanded text:
a bono opere, vel a justitiae praedicatione, rei alicujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur, vel quia aliquo facinoris opere confunduntur. 3. Multi praesules Ecclesarium, timentes ne amicitiam perdant, 333 et molestiam odiorum incurrant, pde plebibus sibi commissis. 4. Quando a potentibus pauperes opprimuntur, ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt; nec verentur cujusquam inimicitiarum mooppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant, minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsoves custodire solet, ita et Dei sacerne inimicus vastet,