comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inueit tale ergo est hoc quale ⁊ in ex¬
odo ubi dicit dño. tu dixisti. Scio tep̾ oĩ¬
bus. qd̃ inuenit᷑ quidem dñs ei dixisse
s postea. S qm̃ mendacit̾ nũqͣm hoc
inoyses diceret intelligit᷑ em̃id ⁊̃ ante
dixisse ꝙͣiuis scͥptũ nõ fuerit. ita et hõc
Unde apparet nõ omina scͥpta ẽẽ que deus
loqutus est eis. ꝑ quos nob̾ sc̃a scriptura
eius ministrata est. qõ .xxxi.¬
Cid est qd̾ aaron ⁊ reliquos filios ei
mortem duoꝵ illoꝵ lugere ꝓhibens dicit.
caput ur̃m cydara non demidabitis. ubi
certe ostendit᷑ cidaras teginina capitum
fuisse. nisi qr illud faciebant lugentes q̃
cõsuetudim ornatꝰ eeñt contraria. Sic̃
emĩ mnr̃a cõsuetudine qui caput aptum
magis habemus: operitur iluctu. Sic
qr illi oꝑm̃ita capitis ornabant᷑. midãd̃
erat lugentib. Quodideo ꝓhibet ne lu¬
gerent eos in quoꝵ pena sc̾ificatus est
drĩs .i. cõmendatus est timor enis. nec

Expanded text:
inuenitur. tale ergo est hoc quale in Exinuenitur. tale ergo est hoc quale in Exodo, ubi dicit domino: tu dixisti: scio te prae omnibus, quod inuenitur quidem dominus ei dixisse, sed postea. sed quoniam mendaciter numquam hoc Moyses diceret. intellegitur id ei etiam ante dixisse, quamuis scriptum non fuerit; ita et hoc. unde adparet non omnia scripta esse quae deus locutus est eis, per quos nobis sancta scriptura eius ministrata est. Quid est quod Aaron et reliquos filios eius mortem duorum illorum lugere prohibens dicit: caput uestrum cidara non denudabitis, ubi certe ostendit cidaras tegmina capitum fuisse? nisi quia illa faciebant lugentes, quae consuetudini ornatus essent contraria. sicut enim in nostra consuetudine, quia caput apertum magis habetur, operitur in luctu, sic, quia illi operimento capitis ornabantur, nudandum erat lugentibus. quod ideo prohibet, ne lugerent eos, in quorum poena sanctificatus est dominus. id est commendatus est timor eius. nec
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ost qͣm exeunte igͣne a dño. incen¬
si mortui sunt. et filii a arou qͥ ausi st̃
ĩuatillis sius adbibito igne alieno in¬
censum ponere dũo. qd̾ ideo nõ licebat
qr ex illo igne qui diuinitus mnaltare
uenerat deinceps. custodito. omina
erant accẽdenda que in tab̾naculo ac¬
cendi oportebat. mortuis gͦ illis. ait
moyses: Hoc est ꝙ dixit dñs dicens. ĩ
eos qui mͥ appinquant scĩficabor ⁊ i
omnismagoga glorificabor. eos aꝓpĩ¬
quare dũo uolens intelligi. qͥ intaber¬
naculo sacerdocio fungebant: scifica¬
ri aut̃ mneis q̃ uindicando sicut fcm̃
est. utrũ. ⁊ hinc sciretur. qmͣ minus
aliis parcat sullis non parcit. quo
sensu dcm̃ est. Si iustus ix saluus
erit: pccõr et impius ubi parebunt
plus exigitur ab eo et illud qm̃i ẜus
qui non cognouit uoluntatem dñi
sui. et facit digna plagis. uapulabit
tate dñi. et non facit digna plagis
dixerit dñs qđ eum dixisse moyses cõ¬
memorauit. in scͥptura que retro ẽ nõ

Expanded text:
ostquam exeunte igne a Domino incensi mortui sunt filii Aaron, qui ausi sunt in batillis suis adhibito igne alieno incensum imponere Domino, quod ideo non licebat, quia ex illo igne qui divinitus in altare venerat, deinceps erant accendenda quae in tabernaculo accendi oportebat — mortuis ergo illis ait Moyses: hoc est quod dixit dominus dicens: in eis qui mihi adpropinquant sanctificabor et in omni synagoga glorificabor, eos adpropinquare domino uolens intellegi, qui in tabernaculo sacerdotio fungebantur; sanctificari autem in eis etiam uindicando, sicut factum est. utrum, ut hinc sciretur quam minus aliis parcat, si illis non parcit — quo sensu dictum est: si iustus uix saluus erit, peccator et inpius ubi parebunt plus exigitur ab eo? et illud: seruus, qui non cognouit uoluntatem dsui et facit digna plagis, vapulabit tatem domini sui et non facit digna, plagis dixerit dominus, quod eum dixisse Moyses commemorauit, in scriptura quae retro est non
Abbreviated transcription (Latin):
te uł nõ rite fierent distinguere uoluit
sacerdotes. an int̾ ipõs homines proban¬
et brachiũ oblatõms manducabitis in
loco sc̃õ. Qmͣ ius singula singulis data
sint. minirũ tũ utrumq poss dici segre¬
gatõnis. qrutrumq sacerdoti seꝑatur.
utrũ oblatõnis sine demptõnis qd̾ grece
draferema. qr utrumq demitur et au¬
fertur. eis ꝓ quib offert᷑. ut det᷑ sacer¬
doti. Pectusculum sane impositõnis si¬
nis legimns. ⁊brachiũ oblatõnis quia
de brachio nichil imponebat᷑ altari ad¬
eps aut̃ de pectusculo imponebatur.
alibi dixit. Sacrificia salutaris ⁊ cum
singulari nĩo id dixerit sacrificium sa

Expanded text:
te vel non rite fierent, distinguere voluit sacerdotes; an inter ipsos homines probanet brachium ablationis manducabitis in loco sancto. Quamvis singula singulis data sint, nimirum tamen utrumque posset dici segregationis, quia utrumque sacerdoti separatur; et utrumque ablationis sive demptionis, quod graecea utrumque demitur et aufertur eis pro quibus offertur, ut detur sacerdoti. Pectusculum sane impositionis superius legimus, et brachium ablationis; quia de brachio nihil imponebatur altari, adeps autem de pectusculo imponebatur. alibi dixit sacrificia salutaris; et cum singulari numero id dixit sacrificium sa
Abbreviated transcription (Latin):
occasione antẽ fc̃a pccm ꝑ mandatu
opatum est in me oẽm concupiscẽtiã
intelligend̾est nõ oem fuisse ꝯcupiscẽ¬
tiam añꝙͣ ꝓhibitione aucta eẽt. Au¬
getur .n. ꝓhibitione concupiscentia.
quando de est gr̃a liberantis. idonõd̾
est om̃is añqmͣ ꝓhibeatur: cũ aũt ꝓ
hibita fuerit desudente ut diximiꝰ gra
tantũ crescit concupiscentia. ut ita m
suo genere om̃is .i. ꝯsũmata fiat. ut
etiam contͣ legem fiat. et p̾uaricatio¬
neccimẽ accumnulet. ¶ ex aũt dicit.
sine lege .n. pocmmortuũ est. Nõ q nõ
est. Dixit mortuũ est. s quia latet ꝙ ĩ
conseqͣntib manifestat cum dixit.

Expanded text:
ndatum operatum est in me omnem concupiscentiam, intelligendum est non omnem fuisse concupiscentiam, antequam prohibitione aucta esset. Augetur enim prohibitione concupiscentia, quando deest gratia liberantis: ideo nondum est omnis antequam prohibeatur; cum autem prohibita fuerit, desistente, ut diximus, gratia, tantum crescit concupiscentia, ut ita in suo genere omnis, id est consummata fiat, ut etiam contra Legem fiat, et praevaricatione crimen accumulet. Quod autem dicit, Sine Lege enim peccatum mortuum est, non quia non est, dixit mortuum est, sed quia latet: quod in consequentibus manifestat, cum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
qũoninemus ineo: huic ostendit
de p̃t̾itis peccatis. fc̃messe ut donarẽ¬
tur et meo suphabundare gratia.
ut p̾uaricata pc̃cadimitterentur.
ergo quisqͥs ad hoc querit angñta
peccati nt augientũ gr̃e sentiat in
telligit ẜmidest agere ut nich̃ meo
gc̃a operetur. Opꝰ .n. gratie ẽ. ut mo¬
peccati: Refertur adillud qd ꝑmo
ysen dictum est. ¶ Maledictus hõ
qui in ligno pependerit. Uet̾is .n. hoĩs

Expanded text:
ivemus in eo. Hic ostendit de praeteritis peccatis factum esse, ut donarentur, et in eo superabundasse gratiam, ut praeterita peccata dimitterentur. Ergo quisquis adhuc quaerit augmenta peccati, ut augmentum gratiae sentiat, non intelligit se id agere, ut nihil in eo gratia operetur. Opus enim gratiae est ut mopeccati, refertur ad illud quod per Moysen dictum est, Maledictus omnis qui in ligno pependerit . Veteris enim hominis
Abbreviated transcription (Latin):
bertatis gr̃e dei. libero aũt arbitrio
ht̃ ut ccedat liberatori et accipiat gͣ¬
tiam. ut iam deo qui eam donat li¬
berante et aduuanite nõ peccet atz¬
ita desmat esse sub lege cũ legeuł m
lege implens eam caritate dei. qd̾ ti¬
morenon poterat. ¶Qx aũt ait. uide¬
tem me sub lege pcti que est in mẽ¬
bris meis: legem peccati dicit qua
astringitur hanc repugnante ait le¬
gi mentis sue et captinare sublege
peccati. Unde intelligit᷑ ille homodes¬
cribi qui nõdũ est sub gr̃a. si .n. repug¬
naret tantũ consuetudo carnał ⁊ nõ
captinaret: nõ eẽt dampnatõ: qd̾¬

Expanded text:
berantis gratiae Dei. In libero autem arbitrio berantis gratiae Dei. In libero autem arbitrio habet ut credat Liberatori, et accipiat gratiam, ut jam illo qui eam donat liberante et adjuvante non peccetita desinat esse sub Lege, sed cum Lege vel in Lege, implens eam charitate Dei, quod timore non poterat. XLV-XLVI. Item me sub lege peccati, quae est in membris meis, legem peccati dicit, quatus astringitur. Hanc repugnare ait legi mentis suae, et se captivare sub lege peccati: unde intelligitur ille homo describi, qui nondum est sub gratia. Si enim repugnaret tantum consuetudo carnalis, et non captivaret, non esset damnatio.
Abbreviated transcription (Latin):
lex spũał est. ego añt carnał sũ. Sa¬
tis ostendit non posse impleri legem.
nisi a spũalib quales facit gr̃ader:
uenundatus sũ sub pcc̃o: intelligend̾ ẽ
qd̾ unusquisq peccando aĩam suam
diabolouendit. accepto tanꝙͣ p̃cio dł¬
cedine temꝑał uoluptatis. unde ⁊ dñs¬
nr̃ redemptor dictus est. quia hoc mͦ
inuius intelligentib contrariũ esse.
illi sentencie qua dixit. ¶ Peccatũ
mortem. Qño .ni. apparet. si ignora¬
tur. S ignoro sic dictũ hoc loco ẽ: ut
intelligatur nõ approbo. Qũo .n. tene¬
bie non udentur. S lucis cõꝑatõne
sentiunt᷑. hoc est aũt sentire tenebͣs
qd est non uidere: sic et pcc̃mqr nõ
illustrat᷑ luce iusticie nõ intelligẽdo
dinoscitur sicut tenebras dictũ est.
nõ udendo sentire et ad hoc ꝑtinet
qd̾̃ inpsalmo dr̃. ¶ Delicta quis intel¬
est. Lexquidem ab om̃i criminatõne
defenditur s cauend̾ ne quis arbi¬
tretur hiis uerbis auferri libeꝵ arbi

Expanded text:
Lex spiritualis est, ego autem carnalis sum, satis ostendit non posse impleri Legem, nisi ab spiritualibus, quales facit gratia Deenumdatus sub peccato, intelligendum est quod unusquisque peccando animam suam diabolo vendit, accepta tanquam pretio dulcedine temporalis voluptatis. Unde et Dominus Redemptor noster dictus est, quia hoc modminus intelligentibus, contrarium esse illi sententiae qua dixit, Peccatum, mortem. Quomodo enim apparet, si ignoratur? Sed ignoro, sic dictum est hoc loco, ut intelligatur, non approbo. Quomodo enim tenebrae non videntur, sed lucis comparatione sentiuntur; hoc est autem sentire tenebras, quod est non videre: sic et peccatum, quia non illustratur luce justitiae, non intelligendo dignoscitur, siuti tenebras dictum est non videndo sentiri. Et ad hoc pertinet quod in Psalmo dicitur, Delicta quis intelest, satis quidem Lex ab omni criminatione defenditur: sed cavendum, ne quis arbitretur his verbis auferri nobis liber
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse quia latat quaudo quidẽ mĩc dix̃
legis .i. ut apparecit poc̃m qd̾ latebat
siue lege. se .i. tũc mortuũ quisq cog¬
noscit. cũ illud qd̾ recte p̃ceptum esse
confitetur implere nõ põt. et p̾uarica¬
tionis crimine amplius peccat qmͣ
si nõ ꝓhibexetur hoc est ꝙ incõsequẽ¬

Expanded text:
dixisse, quia latet: quandoquidem nunc dicit, Legis, id est, ut appareret peccatum quod latebat sine Lege. Tunc enim se mortuum quisque cognoscit, cum illud quod recte praeceptum esse confitetur, implere non potest; et praevaricationis crimine amplius peccat, quam si non prohiberetur. Hoc est quod in conseque
Abbreviated transcription (Latin):
ad t̾cumi illũ gradum ꝑtinet u̾ hõ
iam mĩte seruit legis dei. quãius car¬
ne seruat legi pc̃ci. Non .n. obaudit
de siderio pcci. quãnis adhuc sollici¬
tent concupiscentie et ꝓuocent ao
ꝯsensionendonec unuficet᷑. etiam
corpus et absorbeaturmors inctoriã
Qrma ergonon ꝯsentimus desidens
prauis: igratia simiꝰ. et nõ regnat
pccm in nr̃o mortali corpore. ¶Et
omĩno ex illo locoubiait qui mortu
describit qui est sub gr̃aconscitut᷑
aũt mortuus fuerit iir eius enacus¬

Expanded text:
m illum gradum pertinet, ubi homo jam mente servit legi Dei, quamvis carne serviat legi peccati. Non enim obaudit desiderio peccati, quamvis ad hoc sollicitent concupiscentiae, et provocent ad consensionem, donec vivificetur etiam corpus, et absorbeatur mors in victoria . Quia ergo non consentimus desideriis pravis, in gratia sumus, et non regnat peccatum in nostro mortali corpore: et omnino ex illo loco ubi ait, Qui mortui describit, qui est sub gratia constituautem mortuus fuerit vir ejus, evacua
Abbreviated transcription (Latin):
ne. mors multoꝵ facta est per adam.
et̾nam. Aliam u̾o diffentiam sic expli¬
cat dicens. ¶ Et nõ sicut ꝑunũ pectã¬
tem: ita est. et domi. Nam iudiciũ qͥd̾
eximo in condempnatõem gc̃a añt¬
ex multis delictis ad iustificationem.
Ex nuo ergo qd dictũ est. subandit᷑.
delicło qr sequit᷑ ¶ Grã aũt ex młtis
donata sunt. ¶ Ꝙergo sequit᷑ ama¬
bas istas differentias tenete et expli¬
cetur sic. ¶si .n. aͦb umꝰ delictũ mors
regnauit ꝑunũ multo magis qui
habundantiã gr̃e et iusticie accipiũ¬
ꝑtinet. ¶ Qd̾ añt dixit. habũdantiã
gratie accipiunt: Ad donationem
multoꝵ ꝑtinet delictoꝵ. ¶ post expli¬
catas aut̾ has differentias redit ad
formam unde ceꝑat. cuiꝰ ordinem
suspenderat cũ dixerat. ¶ Sicut .n. ꝓ
unũ hoĩem pccm intrauit in hũc mũ¬

Expanded text:
ne mors multorum facta est per Adam; aeternam. Aliam vero differentiam sic explicat dicens: Et non sicut per unum peccantem ita est et donum. Nam judicium quidem ex uno in condemnat ad justificationem. Ex uno ergo quod dictum est, subauditur, delicto; quia sequitur, gratia autem ex multis donata sunt. Quod ergo sequitur, ambas istas differentias tenet, ut explicetur sic: Si enim ob unius delictum mors regnavit per unum, multo magis qui abundantiam gratiae et justitiae accippertinet: quod autem dixit, Abundantiam gratiae accipiunt, ad donationem multorum pertinet delictorum. Post explicatas autem has differentias, redit ad formam unde coeperat, cujus ordinem suspenderat, cum diceret: Sicut enim per unum hominem peccatum intravit in hunc mun
Abbreviated transcription (Latin):
qua srius loqui ceperat. et eiꝰ aliqua
differentias disponens distulerat
ordinem ad ꝙ nũc redemido cõclu¬
sit dicens. ¶Ita sicut purius delic¬
tũ in om̃s homines etc̃. ¶ Qd̾ cut.¬
lex subintrauit ut habundaret de¬
lictum: Ip̃ou̾bosatis significauit
necesse iideos qua dispensatione
data lexsit. Non .ii. data est. que pos¬
set unificare: quia gc̃a unficat p
fidem. s data est adoscendend̾ ꝙͣtis
qui de sius uirib ad implendã iusti¬
ciam p̾sumebant. sic habundauint
pc̃cm. cũ et concupiscentia ex ꝓhibi¬
tione ardentior facta est. et peccanti¬
b contra legem p̾uaricationis crm
accessit. Qd intelligit qui ẜingͣdũ¬

Expanded text:
qua superius loqui coeperat, et ejus aliquas differentias interponens distulerat ordinem, ad quem nunc redeundo conclusit dicens: Itaque sicut per unius delictum in omnes homines, etc. QuLex subintravit ut abundaret delictum, ipso verbo satis significavit nescisse Judaeos qua dispensatione Lex data sit. Non enim data est quae posset vivificare; quia gratia vivificat per fidem: sed data est Lex ad ostendendum quantis qui de suis viribus ad implendam justitiam praesumebant. Sic abundavit peccatum, cum et concupiscentia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessit. Quod intelligit qui secundu
Abbreviated transcription (Latin):
occasione accepta per mandatũ f̾e¬
fellit me: et pillud occaidit: Id̾o dcm̃ ẽ.
quia desiderii prohibitio fructus dul¬
cior est. u̾ide ⁊̃ quecũq põca occulte fĩ¬
unt dulciora sunt: ꝙuis mortifera
ista dulcedo fit. Indeest qd apd̃ salo¬
monem falsis doctrine ymagine se¬
deus muller. et inuitans ut ad se ue¬
mant insipientes scribit᷑ dice. Opã¬
nes occultos libent̾ edite. et aquã.⁊
furtiuã dulcem bibite. Itadulce¬
do est occasio ꝑmandatũ ĩnẽta pcc̃i.
Que cũ appetitur utiq falsit. et i
inaiores amaritudines u̾tit. ¶ex

Expanded text:
occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit, ideo dictum est, quia desiderii prohibiti fructus dulcior est. Unde etiam quaecumque peccata occulte fiunt, dulciora sunt: quamvis mortifera ista dulcedo sit. Inde est quod apud Salomonem fallacis doctrinae imagine sedens mulier, et invitans ut ad se veniant insipientes, scribitur dicere: Panes occultos libenter edite, et aquam furtivam dulcem bibite . Ista dulcedo est occasio per mandatum inventa peccati: quae cum appetitur, utique fallit, et in majores amaritudines vertit. X
Abbreviated transcription (Latin):
duob modis distingnitur aut in siłi¬
tudinẽ prenaricationis ade regnauit
mors qr et qui nõ peccauerũt ex origĩe
mortalitatis adammortui sũt. aut
certe regnauit mors in hus qui nõ
in siłitudinẽ p̾uaricationis ade pecca¬
uerũt. s ante legem percauer̃t ut s̾
peccasse intelligant᷑ in sił̾itudinẽ pre¬
uaricationis ade qui legem acceꝑñt
qr et adam accepta p̾cepti lege pecca¬
uit. Sane etiã id qd̾ dcm̃ est usq ad mo¬
ysen. eotum tempꝰ legis intelligend̾
est. ¶ Forma añt futuri. dictus est. a¬
dam. s a contrario ut qño perillum
natio: Duobus modis donatio p̾cellit.
uł qd multomagis habuntat gr̃a.

Expanded text:
 aut, In similitudinem praevaricationis Adae regnavit mors; quia et qui non peccaverunt, ex origine mortalitatis Adam, mortui sunt. Aut certe, Regnavit mors et in his qui non in similitudinem praevaricationis Adae peccaverunt, sed ante Legem peccaverunt: ut illi peccasse intelligantur in similitudinem praevaricationis Adae, qui Legem acceperunt; quia et Adam accepta praecepti lege peccavit. Sane etiam id quod dictum est, usque ad Moysen, totum tempus Legis intelligendum est. Forma autem futuri dictus est Adam, sed a contrario: ut quomodo per illum natio, duobus modis donatio praecellit: vel quod multo magis abundat gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
s głiamur in tribulatõib et c̃
Gradatim ꝑducit cid caritatemd̃i. qm̃
nob̾ tribuete do̾ esse cribuenda. qui ꝑ
uemiret gratia contra eos dictũ est.
qui arbitrantur per legem afferci po¬
tiusse pcc̃a. Dicit .n. apłus manifes¬
tata esse pc̃ca per legem nõ ã ablata¬
o f̃umdicit. Pcc̃mañt nõ deputa¬
latur. Cũ lex nõ eẽt. Non .ni. sut nõ

Expanded text:
iamur in tribulationibus, et caetera gradatim perducit usque ad charitatem Dei; quam nobis tribuere, Deo esse tribuenda, qui peveniret gratia. Contra eos enim dictum est, qui arbitrantur per Legem auferri potuisse peccata. Dicit autem Apostolus manifestata esse peccata per Legem, non autem ablata, cum dicit, Peccatum autem non deputabatur, cum Lex non esset. Non enim ait, non
Abbreviated transcription (Latin):
dei sumius: ille natura est. filius qui hoc
est. qd̾ pat̾. Nec dixit accipiamus. s reci¬
picunus. ut significaret hoc nos amisit¬
sc madã ex quo mortales sumꝰ. hoc gͦ qd̾
cut. ut eos qui sub lege erãt reduneret
et ad lib̾andũ eũ populũ ꝑtinet qui ꝑ¬
nulus sub pedagogo sermebat. et refer¬
tur ad id qd dixit fcm̃ sub lege. Illud es
qd̾cut ut cidoptionem filioꝵ recipiamꝰ.
refertur cid id qd̾ dixit fcm̃ ex muliere.
s ⁊̃ pͥmogenitus in multis fr̃ib fieret.

Expanded text:
jus filii Dei sumus: ille natura est Filius, qui hoc jus filii Dei sumus: ille natura est Filius, qui hoc est quod Pater. Nec dixit, accipiamus; sed, recipiamus: ut significaret hoc nos amisisse in Adam, ex quo mortales sumus. Hoc ergo quod ait, Ut eos qui sub Lege erant redimeret, et ad liberandum eum populum pertinet, qui parvulus sub paedagogo serviebat; et refertur ad id quod dixit, factum sub Lege. Illud autem quod ait, ut adoptionem filiorum recipiamus, refertur ad id quod dixit, factum ex muliere. am primogenitus in multis fratribus fieret.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntaite fc̃a est. que uolũtas utiq
nõ est nicħ. tñ quia fc̃a est et dei nat᷑a
nonẽ. ꝓfecto h̾esis illa refellit᷑. q̃ aĩam
primitꝰ naturam dei esse contendit ut
hãt unde connectait quicqͥd aliud fai¬
sitritis eiduingit.

Expanded text:
oluntate facta est, quae voluntas utique non est nihil: tamen quia facta, et Dei natura non est, profecto haeresis illa refellitur, quae animam primitus naturam Dei esse contendit, ut habeat unde concinnet ibi quidquid aliud falsitatis adjungit.
Abbreviated transcription (Latin):
uidecitur uoluntatẽ dei dr̃e nichil ẽẽ
quo uolente creata est. hoc quidẽ iam
nõ ꝑtin ad redarguendã pͥscilliam sa¬
crilegam uanitatẽ. siue cm̃ ex ilo fc̃a
sit amina siue ħ. ꝓpfeadd̾ nõ sit. qr dei

Expanded text:
videatur voluntatem Dei dicere nihil esse, videatur voluntatem Dei dicere nihil esse, quo volente creata est: hoc quidem jam non pertinet ad redarguendam Priscilliani sacrilegam vanitatem. Sive enim ex nihilo facta sit ani
Abbreviated transcription (Latin):
legis uł leg̾e potis. multa dc̃a sunt que
ualeant aduersus h̾esim pͥstilliansta¬
rũ qmͣnus nõ mͥ eos ꝓposueriire fellẽ¬
dos. s cũ aliud agerem. ⁊̃ hoc me egisse
nĩc intelligo: qũ ex te audio quid illi
sentiant ꝙ enĩ est cidũsus mainicheos
multis a me locis de aĩa disputatũ. q̃ li¬
cet ẜm quendã modũ suũ sit inmorta¬
lis. tũ indet̾ius deficiendo et in melius
quo pͥscilliam dogina subu̾tit᷑. hoc eĩ
imo firmissime constituto. ꝙ et uerissi¬
mũ ẽẽ et in se ip̃o uinisqͥs ammonit᷑ fri¬
cillime agnostit neq illi. neq isti ĩueni¬
unt. Unde suas fabulas cexant. Quid
eĩ opus est ire per camputandos reanos
loquatissimi ercoris. cuiꝰ radicẽ effod̾e
citq extirpare compendiũ est. cũ p̃ser tĩ
et ip̃e iam gratulus iam illa fabulosis¬
utrũ eam deus qm̃ ꝑ ꝑticulam uł deflu¬
xionemeius nõ ẽẽ iam cõstat. ex nocce¬
asse dicendus sit. eo ꝙ durũ et ĩpiu

Expanded text:
unt, quae valeant adversus haeresim Priscillianistarum: quamvis non mihi eos proposuerim refellendos; sed cum aliud agerem, etiam hoc me egisse nunc intelligo, quando ex te audio quid illi sentiant. Quod enim est adversus Manichaeos multis a me locis de anima disputatum, quae licet secundum quemdam modum suum sit immortalis, tamen in deterius deficiendo et in melius quoque Priscilliani dogma subvertit. Hoc enim uno firmissime constituto, quod et verissimum est, et in seipso unusquisque admonitus facillime agnoscit, neque illi, neque isti inveniunt unde suas fabulas texant. Quid autem opus est ire per amputandos ramos loquacissimi erroris, cujus radicem effodere atque exstirpare compendium est; cum praesertim et ipse gratuleris, jam illa fabulosisutrum eam Deus quoniam particulam vel defluxionem ejus non esse jam constat ex nihilo creasse dicendus sit, eo quod durum et impium
Abbreviated transcription (Latin):
Agnoscunt nob̾cũ xp̃m in eo qd̃ ipe dns
in euugelio loquitur. oportet xp̃m pate
et resurge a mortius tertiodie: et nolũt
aignoscere eccãm i eoqd̾ sequitur etp̃¬
dicati in noĩe eius penitentiam et renu¬
sionen pccoꝵper om̃s gentes: incipien¬

Expanded text:
agnoscunt nobiscum Christum in eo, quod ipse dominus in euangelio loquitur: Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die. et nolunt agnoscere ecclesiam in eo, quod sequitur: Et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem pec
Abbreviated transcription (Latin):
admiror fili disctis¬
sime bonefaci. quod
uit̾ curas bellorum
et armoꝵ uehem̃t᷑
desideras ea nosse q̃
dei sunt. uere hinc te apparet et de
ip̃a urtute militari. fidei seruire
qui habes inxp̃o. U ergobrenter
insinuem dilectioni tuc nit̾ artia¬
noꝵ et donastitaꝵ quidint᷑ sit er¬
rorem. Arriam patris et filii⁊ sp̃e

Expanded text:
admiror, fili dilectissime Bonifati, quod inter curas bellorum et armorum uehementer desideras ea nosse, quae dei sunt. uere hinc te apparet etiam de ipsa uirtute militari fidei seruire, quam habes in Christo. ut ergo breuiter insinuem dilectioni tuae, inter Arrianorum et Donatistarum quid intersit errorem, Arriani patris et filii et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ te uonuegarunt. Plum u̾o meis hoc
sedicunt omino credere de pre et filio
t spu sc̃o quod catholica credit eccłia.
Nec ip̃a cum illis uertitur questio. s deso¬
is cõmunione infelicit᷑ litigant: et cont
unitatem x̾ rebelles muicitias pusiti¬
te siuierroris ex̾cent. Alñ aut̾ sicut audi¬
uini non niũ ex ip̃is nolentes sibigotho
conciliare qũ eos iident ciliquid posse. di¬
cuit ħ se ccedere qd̾ et illi ccedint. S meno¬
am suoꝵ cuctoritate uinciunit᷑. quia nec
sunc. Hereses enĩet scandala futa
piedta sunt ut int̾ miuncos erudiauiur.
idS et fides et dilectõ nr̃a possit ee ꝓlato:
fies uti ue ab cisdecipianut. couectio
ait iunetiam ip̃is corngendis qauto

Expanded text:
tiae non negarunt; plurimi uero in eis hoc se dicunt omnino credere de patre et filio et spiritu sancto, quod catholica. credit ecclesia. nec ipsa cum illis uertitur quaestio, sed de sola communione infeliciter litigant et contra unitatem Christi rebelles inimicitias peruersitate sui erroris exerent. aliquando autem, sicut audiuimus. nonnulli ex ipsis uolentes sibi Gothos conciliare, quando eos uident aliquid posse, dicunt hoc se credere, quod et illi credunt. sed maiorum suorum auctoritate uincuntur, quia nec sime. haereses enim et scandala futura praedicta sunt, ut inter inimicos erudiamur ac sic et fides et dilectio nostra possit esse probatior, fides utique, ne ab eis decipiamur, dilectio autem, ut etiam ipsis corrigendis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
fato aissignatis c̾te nõ malares est sup¬
plicare curergo nõ fati esse dicatur. Si
ergo fati erit ꝙ supplicat cuiꝰ erit suppli¬
care et nõ ĩpetrare quia si fatierat ĩpe
ĩpetrare stultũ ẽ feitũ qr supplicare facit
hoĩem ꝙ̃ scit nõ ĩpetrare ꝙ si nescit an
possit ĩpetrare ꝙ illũ facit supplicare ĩ¬
ꝓudũ erit fatũ et carens rõe qr om̃is
ignõ ĩsipientieest. Insipientia u̾o stul¬
ticia est. In hanc ꝑtemcadet oĩs actus¬
paganoꝵ uiderũt pagem qui circũfu¬
sa caligine nõ uident lumẽ antiqͦ eĩ
ercore cartĩenti u̾itati q̃ pͥus lacebat
aures accomodare detractãt qͥd dexa
tatẽ ĩ tm̃ hebetatint ip̃m dnm sb̾fato
egisse contendant dicentes. Ip̃e dix̃. nõ¬
dũuenit horam. ut hora ħ ħ nõuolũ¬
tatis s factił condcĩonis finss nc̃citas cũ¬

Expanded text:
fato adsignatis. certe non mala resest supfato adsignatis. certe non mala resest supplicare: cur ergo non fati esse dicatur? si ergo fati erit quod supplicat, cuius erit supplicare et non impetrare? quia, si fati erat, impimpetrare, stultum est fatum, quia supplicare facit hominem, quem scit non impetrare. quod si nescit an possit impetrare, quod illum facit supplicare, inprouidum erit fatum et carens ratione, quia omnis ignorantia insipientia est, insipientia uero stultiPaganorum. Viderint Pagani, qui circumfusa caligine non vident lumen. Antiquo enim errore circumventi, veritati quae prius latebat, aures accommodare detrectant. Quid de tatem, in tantum hebetati, ut ipsum Deum sub fato egisse contendant, dicentes, Ipse dixit, Nondum venit hora mea : ut hora haec non voluntatis, sed fatalis conditionis fuisset n
Abbreviated transcription (Latin):
no agitur ꝙͣ diu ꝙ imitatꝰ qui fu̾it fac̃
nã crassus agelatus dc̃us est qr semeltͣ¬
siłauit ne a supborege pp̃peccĩne sue
magnitudinẽ occid̾etur et temporib
constantis morionense .xxx. annis
finxit quidã qui samsuciꝰ uocabat᷑ ut
ĩpatore sicut ip̃e postea dixit a cedus
ꝙ fatoꝵ assertores supplicatõib sũt de¬
uoti cũ sint hiis cdu̾se. Nã et annos s.
hiis cõmendant et de nuptus et de ꝓfec¬
tõne q̃ rũt et de ep̃tionib et de dignita¬
fac̾e̾ debere cedicis si didic̾is expedire
s prudentiores qui int̾ eos uident᷑ non
p̃p fata inqͥũt supplicamꝰ cũ ea mũme
ne faciant nob̃ aͥd adu̾sũ. age u̾osi ne¬
scio quis bonĩ fatũ hẽcit et me se sit ad¬
ĩmuitari negetur sicut et malũ certe
illud fctũ ĩ mutari negat᷑ qũ hoc ꝙ in
mutari posse cret̾et᷑. S qr in comag̾ cã
consistit ne fatũ mutaridicatis sñdubi¬
o sũcã supplicatis uidete & ne et hoc fati

Expanded text:
no agitur. t quamdiu quod imitatus quis fuerit facit. nam M. Crassus Agelatus dictus est, quia semel trmulauit, ne a Superbo rege propter pecuniae suae magnitudinem occideretur; et temporibus Constantini morionem se XXX annis finxit, qui Samsucius uocabatur, ut imperatorem, sicut ipse postea dixit, a taediis quod fatorum assertores supplicationibus sunt devoti, cum sint his adversae? Nam et annos suos his commendant, et de nuptiis, et de profectione quaerunt, et de emptionibus, et de dignitafacere debere te dicis, si didiceris expedire. Sed prudentiores qui inter eos videntur, non propter fata, inquiunt, supplicamus, cum ea minime ne faciant nobis aliquid adversum. Age vero, si nescio quis bonum fatum habeat, et juxta se sit aimmutari negetur, sicut et malum? Certeillud fatum immutari negatur, quando hoc quod mutari posse crederetur. sed quia in eo magis causa consistit, ne fatum mutari dicatis, sine dubio sine causa supplicatis. Uidete autem ne et hoc fati
Abbreviated transcription (Latin):
et reparatio uite per mortẽ ut cũ mors ainig¬
mentũ facere se putaret et accepto sang̃¬
ne saluatoris mĩorata deflu̾et / et cũ uͥtu¬
te opatũ se hoc estĩar infirmareta int̾i¬
ret. Mortiem̃ mors per opꝰ eius diuina ꝓ¬
curõne ĩuenta ẽ ut quia sꝑ̃ male uult
cred̾et᷑ illi ad tempꝰ ut in iustĩe sue oꝑe
destructa regnũ s ablatũ q̃ri nõ possit
ꝙͣuis enĩ om̃ia possit deus n ͬ tñ facit
ꝙͣ sit rõm absurdũ iusticiã eĩ qũ exi¬
git hanc et facit nõ p̾sumẽs de pt̃ate.
Maigna est gͥ ꝓuidentia ergagenꝰ hũci¬
nũ ut iustĩam ẜuans sic esi q̃ iustedec̃¬
ta erant solu̾et et hoĩem a morte eru¬
glecta iusticia Uictus enĩ hõ suadente
iste qui in pcc̃o hõis głiabat᷑ peccans
dep̾hend̾etuꝵ ut tũc demũ reus fcũs ꝯͣ¬
dic̾e nõ ande̾t sic fcm est ut dei filius
hõ nasc̾e̾tur et iustĩam p̾dicanis dẏaꝰ¬
ĩcitaret pp̃ ꝙ hoĩes a uiciis eius phibe̾t

Expanded text:
et reparatio uitae per mortem, ut, cum mors augmentum facere se putaret, accepto sanguine saluatoris minorata deflueret et, cum uirtute operatam se hoc aestimaret, infirmata interiret? morti enim mors per opus eius diuina procuratione inuenta est ut, quia semper male uult, cederetur illi ad tempus, ut in iustitia opere suo destructa regnum sibi ablatum queri non possit. quamuis enim omnia possit deus, nihil tamen facit quod sit rationi absurdum. iustitiam enim quam exigit, hanc et facit non praesumens de potestate. Magna est igitur prouidentia erga genus humanum, ut iustitiam seruans sic ea quae iuste decreta erant solueret et hominem a morte eruoc facere neclecta iustitia. uictus enim homo suadente iste qui in peccato hominis gloriabatur, peccans deprehenderetur, ut tunc demum reus factus, contradicere non auderet. Sic factum est ut Dei Filius homo nasceretur, et justitiam praedicans diater quod homines a uitiis eius prohiberet,
Abbreviated transcription (Latin):
quo etiã deũ pulsant ꝑhñc eĩ asseu̾a¬
tionẽ negant aliquid posse fĩ exͣ ordi¬
nem mũdi ut omĩa que ĩ mũdo a d̾o
fc̃a legint᷑ si ei mũdi lege discordant
negent credenda. Illa aũt asserãt q̃
ix̃ statuta mũdi fc̃adicunt᷑. ut ue
u̾go pepisse dicatur n uga cciron flo¬
ruisse et fi̾tũ actulisse n sara auus

Expanded text:
quo etiam deum pulsant. per hanc enim adseueraquo etiam deum pulsant. per hanc enim adseuerationem negant, aliquid posse fieri extra ordinem mundi, ut omnia, quae in mundo a deo facta leguntur, si a mundi lege discordant, negent credenda, illa autem asserant, quae iuxta statuta mundi facta dicuntur, ut neque. uirgo peperisse dicatur neque uirga Aaron floruis
Abbreviated transcription (Latin):
.pluine aut cũc sicci ͭ ͤ stĩles fruictus appare¬
ant iubeat cp̃rari cempꝰ aut si forte ut
assolet rracod̾o uiuant hoĩes dũꝑ luxiã
et uamitatẽ ob errantes non faiciũt qd̾ ple¬
cet deo diutissima suspensa pluuia ut fcm̃
legimꝰ sub helya et helyseo famẽ excitet
suꝑ t̾ram sat̾facõne placatus amiuat ut
umbres irrigent acridã. eodem enĩ modo
mod̾atio enĩ est ut ĩpiũ sclare. Qũo eĩ
quidã pressi a rectorib ꝓuĩciaꝵ ad an¬
xiliũ ĩpatoꝵ decurtũt ut exͣigent᷑ ita et
hõies si adu̾sa sͥ uid̾int tempora suppli¬
ces se p̾bent dõ in cuiꝰ pt̃ate sũt oĩa s ħ
mathematicis nõ uidetur. ad enĩ fieri
inquiũt nõ posse ꝙͣ ut syd̾a decretas gͥ
ĩpleant cãs et n reuocari u ad aliud
ĩpelli possunt. S semł statuta seruant
officia. ħ machematicoꝵ asseueratõ ẽ
ut dicant fata ĩmucari nõ posse neq
statuisse tocius mũdi tõe et m̃istris

Expanded text:
pluviae, aut nimia siccitate steriles fructus appareant, jubeat temperari tempus: aut si forte, ut assolet, irato Deo vivant homines, dum per luxuriam et vanitatem oberrantes non faciunt quod placet Deo, diutissime suspensa pluvia, ut factum legimus sub Elia et Elisaeo, famem excitet super terram, satisfactione placatus annuat ut imbres irrigent aridam . Eodem enim modo ratio mundi est, ut imperium saeculare. Quomodo enim quidam pressi a rectoribus provinciarum, ad auxilium imperatorum decurrunt ut erigantur, ita et homines, si aduersa sibi uiderint tempora, supplices se praebeant deo, in cuius potestate sunt omnia. Sed hoc mathematicis non uidetur. aliud enim fieri inquiunt non posse, quam ut sidera decretas sibi impleant causas; et neque reuocari neque ad aliud inpelli possunt, sed semel statuta seruant officia. haec mathematicorum. adseueratio est, ut dicant fata inmutari non posse neque statuisse totius mundi rationem et minist
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus nos audeaut cõgrega¬
ti aut fidem nram ĩpugnare se au pu¬
taut absolutos ẽẽ nõ uideo quippe cu
tionis suc mag̾ dicã ꝙͣ religionis nã
que tanta nõ hũt ꝑferũt ut ip̃i pociꝰ
nouaꝵ reꝵ auctores et defensores hẽã¬
tur. priuo enĩ in loco deos seasserunt
cołe quoꝵ ulła insignia ulła dãt testi¬
monia. Illos eĩ deos applłant qui se
cusi nõ sũt hoc noĩe nucupari ⁊ hoĩes
d̾oꝵ cuictores hẽaut cũ deus auctor
nõ põt. Mainfesta emĩ esse que dicoᷤ
ꝓbant librieoꝵ in quib nichil diũ
nich doibente legitur constitut sed
qui ulłius m̾iti uid̾ent᷑ ut que statue¬
rant digne statuisse ꝓbarent᷑ qũ ergo
quos deos applłant nicħ hoꝵ mãdane
si et̾ mandatũ ꝓbaret ᷑ excũĩaand̾ pͥus
fũat si dignũ e̾et aut debitũ hus ote¬
dire quoꝵ ulla signa cait ꝓdigia ãd
cõmendatõe d̾imitatis in reb gestis
exist̾ent s solent ab hus exclusi ad e¬

Expanded text:
aduersus nos audeant congredi aut fidem nostram inpugnare se putent, absolutum esse non uideo, quippe cum titionis suae dicam quam religionis. nam quae cauta non hnovarum rerum auctores et defensores habeantur. Primo enim in loco deos se asserunt colere: quorum nulla insignia, nulla dant testimonia. Illos enim deos appellant, qui se ausi non sunt hoc nomine nuncupare, ut homines deorum auctores habeantur, cum deus auctor non potest. manifesta enim esse quae dico probant libri eorum, in quibus nihil diuinum, nihil deo iubente legitur constitutum, squi nullius meriti uiderentur, ut quae statuerant digne statuisse probarentur. quando ergo quos deos appellant nihil horum mandasse si etiam mandatum probaretur, examinandum prius fuerat si dignum esset aut debitum his obedire, quorum nulla signa, aut prodigia, ad commendationem divinitatis in rebus gestis existerent? Sed solent ab his exclusi ad e
Abbreviated transcription (Latin):
enis cũ om̃ nr̃inamisit qr sicut ꝑ unũ
adã peccantẽ om̃s ĩ morte tenebat ita
ꝑ unũ nõ peccantẽ om̃s amisit gͥ san¬
nẽ cũ triũpho recuꝑans ad pͥstinũ sta¬
tasb̾a. uicta eni mors ei qui illã nice
te ꝑ morte deuicta sicuti sol uenenũ

Expanded text:
amisit, quia, sicut per unum Adam peccantem omnes in morte tenebat, ita per unum non peccantem omnes amisit igitur sannem cum triumpho recuperans ad pristinum stasubstantia. uicta enim mors ei qui illa uicerate per mortem deuicta, sicut assolet uenenu
Abbreviated transcription (Latin):
care qr qui ustus uidex ẽ nõ dampnat
eũ qͥ ĩpante ñ pͤccauit nec quidẽ eiꝰ pcc̃m
dicend̾ ẽ ꝙ alius egit ꝑ illũ sic deceptus
ẽ hõ pcc̃is enĩ p̾ssus fcũs est morti obne¬
xius gͥ tollit om̃e hõis bonũ qui tollit
et malũ. Si enĩ pc̃cor nõ h penã n mt᷑
possit ꝙ laudas ĩ illo ꝙ nõ ẽ eis et ut qͥd
et malũ accusat s forte dicat᷑ eꝯͣbonã¬

Expanded text:
dex, non damnat eum qui imperante natura peccavit. Nec quidem ejus peccatum dicendum est, quod alius egit per illum. Sic deceptus est homo: peccatis enim pressus, factus est morti obnoxius. Igitur tollit omne hominis bonum, qui tollit et malum. Si enim peccator non habet possit, quid laudas in illo quod non est ejus? Et utquid et malum accusat? Sed forte dicatur e con
Abbreviated transcription (Latin):
bella ĩferre cepisse finitinus et captos
face̾ ẜui ͭ ͥ obnoxios uides gͦ postea hoc
ĩuentũ et nõ esse fati s actus demonũ
nec diuiciis studebat qũo ñe astrologi ꝑ
astra dicũt dĩtes et pampes fi̾ nuĩꝙͥ mu¬
tata st̃ astra aut u̾sucia et p̾stigiũ est sa¬
thane ut ea ꝑ stellas dicat fieri q̃ ãges
sus nñstuis opatur ciccedente eĩ tp̃r quo
int̾itꝰ ei appinquat maiora adĩuemt.
ꝑ que peccet᷑ ecce scimꝰ fame laborasse
ytaliam et affricã siliciã et sardima
dicant machematicis. Si om̃s hii unũ
fatũ hũerũt curint̾ centũ nec duoꝵ gͥ

Expanded text:
bella inferre coepisse et captos facere seruituti obnoxios P uides ergo postea hoc inuentum et non esse fati, sed actus demonum,nec diuitiis studebatur: quo modo nunc astrologi per astra dicunt diuites et, pauperes fieri? numquid mutata sunt astra, aut uersutia et praestigium est satanae, ut ea per stellas dicat fieri, quae angelis suis ministris operatur? accedente enim tempore, quo interitus ei adpropinquat, maiora adinuenit, per quae peccetur. Ecce scimus fame laborasse Italiam et Africam, Siciliam et Sardiniam: dicant mathematici, si omnes hi unum fatum habuerunt, cu
Abbreviated transcription (Latin):
eter. ħ ẽ qm̃ uirtutis testĩonio cui cõtͣ¬
dicinefecriũ est didicistis dignũ ẽẽ x
ditur enĩ quia nõ possũt ꝑticipati cũ fi¬
de xp̃i nͥ emendau̾int corda sua abom̃
ĩnm̃dicia y̾dolatrie nͥ enĩ ĩnouatꝰ fu̾it
hono nõ intrabit sp̃e scũs in eũ et se᷑¬

Expanded text:
est, quoniam virtutis testimonio, cui contradici nefarium est, didicistis dignum esse Chditur enim quia non possunt participari cum fide Christi, nisi emundauerint corda sua ab omni inmunditia idolatriae. nisi enim innouatus fuerit homo, non intrabit spiritus sanctus in eum. Et se
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ꝙ ħ l aliꝰ nõ licet. ħ em̃ ĩ urberoma
et finb eius que saccatissĩa applłat
l mulierib uitos suos dimitt̾e cũ cã¬
tũ sit in lege dĩna ne quidẽ urri ut hc̃
pt̃atent̾ent᷑ excepta fornicatõis cã.
Ecce in hc̃ re meliores sũt barbari ꝙ
et hͥ ẜuari posse nõ ĩpo ᷝ ͤ est qr prius
ẜuatũ docet᷑. M utatũ ẽ gͥͫ facũ qr cep¬
licere ꝙ añ ꝓhĩtũ erat et eumcos ĩ rogno

Expanded text:
 licet, alibi non licet. hic enim in urbe Roma et finibus eius, quae sacratissima appellatur, licet mulieribus uiros suos dimittere, cum cautum sit in lege diuina, ne quidem uiri ut hac potestate uterentur, excepta fornicationis causa. ecce in hac re meliores sunt barbari! quod et hic seruari posse non inpossibile est, quia prius seruatum docetur. mutatum est ergo fatulicere quod ante prohibitum erat. Et eunuchos in regno
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ rõe pĩare posse dicũt᷑ ꝙ ignorare dep̃
pͥncipes et p̃tates subse malos ange¬
los hũces qui sub nõie fatoꝵ uolupͭ ͭ
suas efficiũt ꝓut eis libitũ fu̾it sicut¬
et assolent maleficiconfit̾i. Sũt eĩ qͥs
diligunt.alios nõ amãt. quostã ode¬
rũt et unicuq hoc sugg̾it unn usqͥsq¬
ꝙ diligit qr et ip̃i diu̾sas hñt uomupͭ ͤs¬

Expanded text:
raestare posse dicuntur, quod ignorare deprerincipes et potestates habentes sub se malos angelos, qui sub nomine fatorum uoluptates suas efficiunt, prout eis libitum fuerit, sicut adsolent malefici confiteri. sunt enim quos diligunt, alios non amant, quosdam oderunt. et uni cuique hoc suggerit unus quisque quod diligit, quia et ipsi diuersas habent uo
Abbreviated transcription (Latin):
peccat ex parte dẏaͥ est: Inuentus est
płs peccasse qũ eũ qui nõ peccauerat
interficit ut sͥ usmparet ꝑmortẽ gͦ
morti int̾itus sb̃mtrauit et ut sangͥs
recuꝑaret᷑ sangius scingius effusus ẽ

Expanded text:
est plus peccasse, quando eum qui non peccauerat interfecit, ut sibi usurparet per mortem ergo morti interitus subintrauit et, ut sanguis recuperaretur, sanguis effusus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dñant᷑ nec surrepũt oportũitatẽ q̃rentes
q̃ capiant it̾o uolũtatis arbitrũ libeꝵ c̃.
s dũ quodã desiderio negłutes cẽ uos ip̃os
efficim sollicitantes suadenti nob̾ adu̾sci
Maxĩe si cogitare nos aͥd ꝙ legis dĩne
nõ ẽ ĩuenint nemũt in eo ip̃d adiuuãtes
ut ĩpleamiꝰ qd̾ ꝓhibet lex. Nã si timord̾i.
in aĩo fitin caro n sanguis n p̾ncipes
et p̃tates preualent qr dei adminucuiꝰ

Expanded text:
sed subrepunt opportunitatem quaerentes qua capiant. Igitur voluntatis arbitrium liberum est, sed dum quodam desiderio negligentes circa nos ipsos efficimur, sollicitantes suadent nobis adversa: maxime si cogitare nos aliquid quod legis divinae non est invenerint, veniunt in eo ipso adjuvantes ut impleamus quod prohibet lex. Nam si timor Dei in animo sit, nec caro, nec sanguis, nec principes, nec potestates praevalent; quia Dei adminiculis
Abbreviated transcription (Latin):
dicut᷑ singuł qũo moriant᷑ aut feito
anit laqueo aut p̃c̃ipicio aut naufragi¬
o uł ałr młtis eadem pr̃ant. Nemo eĩ p̃t
fciti s euentus et si in imiꝰ morte euẽt
est erit et in młtoꝵ et iã nõ erit fati. Aua¬
xatozas ĩ pilã cõiectus uissu regis ꝯcusꝰ
sare regi alsophiloꝵ młt palũ ĩ timpore
fixit et ita reddidit spm̃ hoc m̃o nemo ẽ
hõies crucifigebant᷑ s iudicio legis et
tus dĩ quidã tam formosus facie ꝙͣ ne
mo nuꝙͣ fuit / et qr uit bonus erat ne
cui in suspicione ueniret. qr eq̾ hone
tem plagis uuln̾eant ut pulch̾tudinẽ¬

Expanded text:
dicuntur singulis, quo modo moriantur, aut ferro aut laqueo aut praecipitio aut naufragio uel aliter, multis eadem praestant. nemo enim potest fati, sed euentus; et si in unius morte euentus est, erit et in multorum et iam non erit fati. Anaxagoras in pilam coniectus iussu regis contusus sarae regi Allophylorum mulier palum in tempora fixit, et ita reddidit spiritum . Hoc modo nemo est homines cruci fige. bantur, sed iudicio legis. et tus dicitur quidam tam formosus facie, qualis numquam fuit, et quia uir bonus erat, ne cui in suspicionem ueniret, quia etiam hem sibi septem plagis uulnerauit, ut pulcritudine
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Ita si ħ st̃ fidei uł legisnr̃e p̃cepta ne
mũdꝰ diligat n ea q̃ ĩ mũdo sũt ꝙͥ est
ut quidã nr̃m querant᷑ contristati de a¬
lioꝵ felici ͭ ͤ q̃ est in mũdo q̃ apd̾ deũ for¬
hũgnis reb obͥnoxii. felicitas enĩ ista
secitatis facłtate accepta dĩnoꝵ caret
sollicitudine: Indiligens em̃ sit ncc̃e est
cͣc dĩna oracula qui oĩb nccͣiis refert᷑
uñ sit sollicitus nõ ht̃ alicieĩ sollicitudĩe
ĩciꝑe solent laborerre hiꝰ ut amplificent¬
piciat ᷑ uidebit ᷑ ĩuicus mag̾ illoꝵ esse
mũdꝰ quos beatos d̃ facere. ure eĩ ciliqͥs
illoꝵ celestia cogitat. Gcuidend gͦ xͥanis¬

Expanded text:
el legis nostrae praecepta, ne mundus diligatur, neque ea quae in mundo sunt; quid est ut quidam nostrum querantur contristati de aliorum felicitate quae est in mundo, quae apud Deum forhumanis rebus obnoxii? Felicitas enim ista, securitatis facultate accepta, divinorum caret sollicitudine. Indiligens enim sit necesse est circa divina oracula, qui omnibus necessariis refertus, unde sit sollicitus non habet. Alia enim sollicitudine incipere solent laborare hpiciatur, videbitur inimicus magis illorum esse mundus, quos beatos dicitur facere. Vix enim aliquis illorum coelestia cogitat. Gaudendum
Abbreviated transcription (Latin):
homicidã siłi qͦ mõ nascitur qui adult̾
sit et que adult̾a et cui fiat adult̾iũ ꝙ¬
aduitos ꝙ si u̾e fati ẽẽt ⁊ ille pũiendꝰ
erat qui tale hc̃ fatũ ut adulciũ paciat᷑
et ille enĩ ꝑticeps ĩnematur qr fatũ eius
amisit ut fi̾e̾t adult̾iũ equũ ergoerat
ut aut simł dampnarent᷑ aut simł obẜ¬
uarent᷑. Int̾ ħ ĩuista lex indetrid̾o si a do̾
st̃ fata lex nõ erit dei qr hoc nõ solũ deo
s nec prudenti ꝯuenit hoĩ id dampnare
sus est dr̃e uł q d̾o hanc esse negare fata
exdeodici ẽẽ nõ pot̾unt qr istadeus pu¬
male ad hoc nascũt ᷑ ut male faciãt esto
s nõ deb̾ent male fatonasa ĩnocentes
ut ab hiis possent occidi. Si em̃ ille male
cñe essent nasci uõ deberent s pumiri uec
occid̾e̾nt ĩnocentes. S nõ aĩe qs malas
fingunt ĩnocentes occidũt s fata q̃ sit
faciũt nasci hoĩes ut occitant ac ꝑ hoc

Expanded text:
homicidam. Simili quoque modo nascitur qui adulter homicidam. Simili quoque modo nascitur qui adulter sit, et quae adultera, et cui fiat adulteriuuod si vere fati esset, etiam ille puniendus erat, qui tale habet fatum, ut adulterium patiatur. Et ipse enim particeps invenitur, quia fatum ejus admisit ut fieret adulterium. Aequum ergo erat ut aut simul condemnarentur, aut simul absolverentur. Inter haec injusta lex videtur. Ideo si a Deo sunt fata, lex non erit Dei; quia hoc non solum Deo, sed nec prudenti convenit id damnare sus est dicere uel a deo hanc esse negare, fata ex deo dici esse non poterunt, quia ista deus pumalae ad hoc nascuntur, ut male faciant\'. esto. sed non deberent tali fato nasci innocentes, ut ab his possent occidi. si enim illae malae animae essent, nasci non deberent, sed puniri, ne occiderent innocentes. sed non animae, quas malas fingunt, innocentes occidunt, sed fata, quae sic faciunt nasci homines, ut occidantur. ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fata ẽẽ uoluerũt ut quos malosfai¬
ta faciũt nasci lege dampnent᷑ ut cõ¬
ueniat fatis et legi ad hoꝵ pũitõe
fata ꝓprio iudicio cõdẽpuari m̾ent᷑.
Si pari ĩiusticia hoc elaborãt ut oc¬
cidant ᷑ qui nõ sponte s fatis agẽtib
mala fecerũt ad hoc lex contradicit
lex aũtꝰ usq aͣ d̾oadu̾sa est fatis ut
neges malos fati eẽ ꝙ mali sũt. S
uolũtas illoꝵ qmͣ̃ obrem reos illos ri¬
te constituit nicħ ergo legiet fatis
ed̃e est qñ a lege negat᷑ ꝙ cifatis asse¬
ritur. Qͣ aũt rõne natidicent᷑ qͥ ma¬
thematicos urbe roma ꝓhibuerunt
ꝓius ẜuatũ nõ ignoratur et certe pa¬
fatũ nõ ẽ fatũ s est inquiũs fatũ uni¬
cuiq pr̃ans q̃ morte moriat ᷑ ꝙ si utaẽ
nõ est accusandꝰ homcita. Nã ⁊ dupli¬
cigu̾e sedefend qr et ip̃e fatis a genti¬
b hoc fecit et ille agentib occisus est
s int̾ ħ lex pulsatur quia punit oblatũ

Expanded text:
fata esse uoluerunt, ut quos malos fata faciunt nasci a lege damnentur, ut conueniat fatis et legi ad horum punitionem? fata proprio judicio condemnari merentur, si pari injustitia hoc elaborant, ut occidantur qui non sponte, sed fatis agentibus mala fecerunt? Ad hoc lex contradicit, lex autem usque adeo aduersa est fatis, ut neget malos fati esse quod mali sunt, sed uoluntatis illorum; quam ob rem reos illos rite constituet. nihil ergo legi et fatis commune est, quando a lege negatur quod a fatis adseritur. Qua autem ratione nati dicentur, qui mathematicos urbe Roma prohibuerunt, quod ius seruatum non ignoratur et certe pafatum, non est fatum. Sed est, inquiunt, fatum unicuique praestans qua morte moriatur. Quod si ita est, non est accusandus homicida. Nam et duplici genere se defendet; quia et ipse fatis agentibus hoc fecit, et ille agentibus fatis occisus est. Sed inter haec lex pulsatur, quia punit oblatum
Abbreviated transcription (Latin):
possit fĩ testatur antistites mattis que
appellat᷑ magͣ et reu̾a magna fuit
s meretrix. S in eo distat qr anticti¬
tes isti cynedei st̃ illi uiri et ꝙ dicimiꝰ
in om̃i orbe t̾raꝵ hii soli ħ fato nascũ¬
tur ut abscisi in młres tñsforͤnt᷑ ut in
toto mũdo isti pauculi inuenieait᷑
qͦs constat miseros cntũueĩri et ꝓmic¬
sis pͥmiis ad hũc dolorem et dedecus

Expanded text:
possit fieri, testantur antestites Matris, quae appellatur Magna — et re uera magna fuit, sed meretrix; sed in eo distat, quia isti cinedi sunt, illi uiri — et quid dicemus? in omni orbe terrarum hi soli hoc fato nascuntur, ut abscisi in mulieres transformentur, ut in toto mundo isti pauculi inueniantur, quos constat miseros circumueniri et promissis praemiis ad hunc dolorem et dedecus
Abbreviated transcription (Latin):
dã displicet futuꝵ iudiciũ credere s
hoc mathematicoꝵ ĩuenit amecia.
Qũo em̃ possũt fucuꝵ accipe iudiciu
qui p̾senti repugñt qr iuidiciũ ĩ nati
esse contẽdũt et qr u̾tas cõputat᷑ pre¬
mii resurgit ip̃i qui quodã iudicio uͣli
bonos et malos nõ fĩ s asserũt nasçi
peccantib retribuũt nec paciũt᷑ młta
esse pc̃ca. Uirgis emĩ p̾stino ñcuł ĩtus
corripiũt quos foris ĩ emendables as¬
serũt. Natos aliquis prudentiũ corrips
ꝙ̃ sic ementar nõ posse qd̾ quidẽ aut
stulti est aut iniqui. S ne ħ ip̃m fato
dicãt sieri qr qui subfato est nõfacit
ꝙ uult. Ut etiã ip̃i ñle hẽant ut uĩdi¬
cent meos quos sciũt ĩcõu̾tibłes ma

Expanded text:
 iudicium credere? sed hoc mathematicorum inuenit amentia. quo modo enim possent futurum accipere iudicium, qui praesenti repugnant, quia iudicium in natiuitate esse contendunt? et quia ueritas, cum putatur premi, resurgit, ipsi, qui quodam iudicio naturali bonos et malos non fieri, sed adserunt nasci, peccantibus retribuunt nec patiuntur inulta esse peccata. uirgis enim pistrino uinculis intus corripiunt, quos foris inemendabiles adserunt natos. aliquis prudentium corripit quem scit emendari non posse? quod quidem aut stulti est aut iniqui. Sed ne hoc ipsum fato dicant fieri, quia qui sub fato est non facit quod uult, ut etiam ipsi naturale habeant ut uindicent in eos, quos sciunt inconuertibiles ma