comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordib modis om̃ib instemus om̃i
conatu ĩuigilemus. Om̃i p̃ce qnͣtũ
possemmus ĩpetremꝰ. Cor mũdemus. Et
si de hus que fornsecus sunnt cogitamꝰ.
Mundate inquit que intus sunt et que
foris sunt mũda erunt. Fortassis alicui¬
mũ qmͣ decorde quia scciptum est. uide¬
bit om̃is caro salutare dei. Iam quis

Expanded text:
cordibus modis omnibus instemus, omni conatu invigilemus; omni prece, quantum possumus, impetremus, ut cor mundemus. Et si de his quae forinsecus sunt cogitamus: Mundate, ait, quae intus sunt, et quae foris sunt mundata erunt rne, quam de corde: quia scriptum est, Videbit omnis caro salutare Dei . Habemus
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ enĩ spolian. s supuestit. ut
absorbeatur mortaleciuita. hac ergo
occasione de spũal corpe suscepialiquid
loqui uob̾. et primutus ꝯmendandã puta¬
iu hanc ip̃am. unius stagił et corruptibil
corpis samtatem. ut ex ip̃a maginũ aliꝙ

Expanded text:
olumus enim spoliari, sed supervestiri, ut olumus enim spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita : hac ergo occasione de spirituali corpore suscepi aliquid loqui vobis, et primitus commendandam putavi hanc ipsam hujus fragilis et corruptibilis corporis sanita
Abbreviated transcription (Latin):
nec companda est uelocitas nrca. fac
quẽꝙ itauelocem ut sũt aues. Fõeo
ictiua ꝑuenit quo uoluit. diu uolant
aues migrando. et alũ fesse incidunt
arborib uanũ. Etgo sietiã sicut aues
uolare possemus ꝑdesiderio ꝑuenien¬
di tardi eẽmus. ẽ ñ nõ fuit corpus spi¬
riticile de quo dcm̃ ẽ. seiatur corpus
cmiade. surget corpus spũale quͣ¬
de ibi facilitas. qũta celitas. quãta
oledientia uolenti. In nullo pondꝰ
in mullo egestas. in nullo lassitudo.
In nullo ex alia parte remtẽtia et re
dñs ꝓ claustta int̾iecit. Intendite ob¬
sesco se possũ adiante dño q̃libꝯ¬
lib expectatiom ur̃e. aut saciface. dn
lo miltũ dcesse. Nata nob̾ ꝯcasio ẽ
de corpore spuali aliquid disputãd
ex passione martiris a quo sic indi¬
poento corpori eidem etiam corpou
consulebat. Ne forte fugiendo tem
ris supplicus destinaret. hinic etg̃o
uortari uos cupientes. et me ip̃ra
spauda et enĩ m ħ hĩtaculo ingemiscimꝰ.¬

Expanded text:
est velocitas nostra; fac quemquam ita velocem, ut sunt aves: non eo ictu pervenit, quo voluerit. Diu volant aves migrando, et aliquando fessae insidunt arboribus navium. Ergo si etiam sicut aves volare possemus, prae desiderio perveniendi tardi essemus. Cum vero fuerit corpus spirituale, de quo dictum est, Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale ; quanta ibi facilitas, quanta celeritas, quanta obedientia volentis? In nullo pondus, in nullo egestas, in nullo lassitudo, in nullo ex alia parte renitentia et reDominus per claustra trajecit? Intendite, obsecro, si possim adjuvante Domino qualibis exspectationi vestrae aut satisfacere, aut non multum deesse. Nata nobis occasio est de corpore spirituali aliquid disputandi ex passione Martyris, a quo sic vidiia non parcendo corpori, eidem etiam corpori consulebat: ne forte fugiendo tempmis suppliciis destinaret. Hinc ergo hortari vos cupiens, et me ipsum speranda: Etenim i
Abbreviated transcription (Latin):
u añt hñt integtam głam suã apo
creatorem suũ. Nec ip̃i corpi aliquis
timent qũ nõ est qd̾ trmneant. mag̾ si
poant corꝑi. nocent et corpi. Si aũt p
fidem nõ pcant corpori. prestant et corpi.¬
Etce ħ attendite et fidem nr̃am incertogi¬
te. Sanctus uicentius si formidine tor¬
mentorũ negaret xp̃m uideret᷑ corpi
rectione cũ met̾nũ ignem p̾cipitaretur.
negaus xp̃m negatur a xp̃o. Qui nega¬
u̾it me inquit coram hoib negalo eũ
coraam patre meo qui est incelis. Ecce
negau̾at qui ueu̾atur. illitortores. et
nulu̾ato ão samũ eẽt corpus ĩmo oc¬
cso ão uiu̾et corpus. Quid ꝓdeet m
et̾nũ mortuo breiis tempis iuta. uene¬
ratdies qua cõmemorat dñs quom̃s

Expanded text:
suam apud Creatorem suum. Nec ipsi corpori aliquid timent, quoniam non est quod timeant. Magis si parcant corpori, nocent et corpori. Si autem per fidem non parcant corpori, praestant et corpEcce hoc attendite, et fidem vestram interrogate. Sanctus Vincentius si formidine tormentorum negaret Christum, videretur corpori rectione, cum in aeternum ignem praecipitaretur? Negans Christum, negatur a Christo. Qui negaverit me, inquit, coram hominibus, negabo eum coram Patre meo qui est in coelis . Ecce negaret, quiescerent illi tortores, et vulnerato animo sanum esset corpus; imo occiso animo, viveret corpus: quid prodesset in aeternum mortuo brevis corporis vita? Veniret dies, quam commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
mius inuenenũ. Acute tangendose
tis. Quãmulte aues estatem futurã
p̾scimt. et loca demutant. hyemẽ
ĩmin̾e p̾sentiũt. ad loca calidiora de¬
uemat illa p̾sentit. Et ħ̾ ip̃m qd̾ in
sanitate laudaui. nicħ arbor nchil
cadauer semebat. Qui .n. iam faci¬
ebat. nich sentienti qui potuit etiã
a sentiente suꝑari. fecit tñ quicꝙͥ po¬
tuit. Fecit iratus. s qui iã nicħ cuit
palam semente patiebatur mocculto
coronabatur. Tenebat .n. sententian
domini sui. qui cũ uellet securos nos
sanus ille de uuicentii corpore tanta
fecit. S iuncentio quid fecit. qui etiã
sentientuncħ fecit. Eigo non sit non
sentire. ut non sentit arbor. ut nõ sen¬
uere in corpore. et nich ex eius onere
homo in hac uita sanus. sentit etia
sai corporis pondus aggrauat ai¬
mã etiã samĩ corpus qd̾ corrũpit᷑.l¬

Expanded text:
irruis in venenum. Acute sentis tangendo: irruis in venenum. Acute sentis tangendo: quam multae aves aestatem futuram praesentiunt, et loca demutant; hiemem imminere praesentiunt, ad loca calidiora deveniat illae praesentiunt. Et hoc ipsum quod in sanitate laudavi, nihilcadaver saeviebat? Quid enim jam faciebat nihil sentienti, qui potuit et a sentiente superari? Fecit tamen quidquid potuit, fecit iratus. Sed qui jam nihil in palam patiebatur, in occulto coronabatur. Tenebat enim sententiam Domini sui: qui cum vellet nos securos sanus ille de Vincentii corpore tanta fecit? Sed Vincentio quid fecit, qui etiam sentienti nihil fecit? Ergo non sic non sentire, ut non sentit lapis, ut non sentit arbor, ut non senvere in corpore, et nihil ex ejus onere homo in hac vita sanus, sentit etiam sani corporis pondus. Aggravat animam etiam sanum corpus quod corrumpit
Abbreviated transcription (Latin):
rem h̃t̃ paup cũ hanc solaant ht̃. quãtã
nou ht̃ diues. cũ hanc solam nou ht̃.
Quid se iactat copiosum febris lectũ
non formidat argenteũ. Non timet
põpan diuitis. Non timet iacula bel
quã recte martires contempserint.
quia in ip̃a carne aliam spauerunt
Tamẽ quia illam nondũ exꝑti sumꝰ
ex ista quã nouimꝰ illam. ut ꝯ couiti¬
anius quid est sanitas./ si dicas in qͥd ẽ
und̾e qnͣtũ ad corpus attinet. Bendebo
tibi fortasse formas. coloresq sẽtire.S
sentire. Quid est tangere. dura uel
mollia. calida uł frigida. aspauł lema.
grauia uł leuia sentire. Quid ẽ sam
nobis modo aliorũ comꝑatõe uiles¬
cunt. Acute iides: acutius te fo̾sitã
aquila. Acute audis: sũt bestiole q̃
acutius audiũt. Acute olfacisut.
Canem sagacem nõ mĩces. Acuce sa¬
pores gustando duudicas. Sũt eña¬
lia que ĩ exptas herbas dissernunt.
et qd̾ noxium est nõ attingũt. Nam
tu ꝙ̃l acute discernas cibũ ĩpͣdens

Expanded text:
rem habet pauper, eum hanc solam habet; quantam non habet dives, eum hanc solam non habet? Quid se jactat copiosum? Febris lectum non formidat argenteum: non timet pompam divitis, non timet jacula bellquam recte martyres contempserunt, quia in ipsa carne aliam speraverunt? Tamen quia illam nondum experti sumus, ex ista quam novimus, illam utcumque conjiciamus. Quid est sanitas? Si dicas mihi, Quid est videre? quantum ad corpus attinet, respondebo tibi fortasse, formas coloresque sentire. Ssentire. Quid est tangere? Dura vel mollia, calida vel frigida, aspera et lenia, gravia vel levia sentire. Quid est san nobis modo aliorum comparatione vilescunt. Acute vides: acutius te forsitan aquila. Acute audis: sunt bestiolae quae audiunt acutius. Acute olfacis: canem sagacem non vincis. Acute sapores gustando dijudicas: sunt animalia quae inexpertas herbas discernunt, et quod est noxium non attingunt. Nam tu quamlibet acute discernas cibum, imprudens
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. octulos aduidendũ. ad sentientas u¬
ces pitenditͭ auditũ. Inhis oib corpꝰ
obsequitur. Mutandi loci cupiditas
sentit onus. sentit pondus. Nõtãta
felicitate mouetur corpus ad pueni¬
endũ quo desiderat desiderat elleo
auncũ uidere in corpore constitutus
corpeconstitutũ. Ilum nouit esse ĩ lõ¬
gniquo mnulte mansiones interiacẽt.
tunc sentit quale ouus portet. nonpo¬
tuit ad cełitatem p̾suptam obedire no¬
lũtati pondus carius. Non potuit eã
celitate rapiqua noluit quieã portat
arumꝰ tardũ et onosũ est. putaus¬

Expanded text:
dum, oculos ad videndum, ad sentiendas voces intendit auditum: in his omnibus corpus obsequitur. Mutandi loci cupiditas sentit onus, sentit pondus: non tanta facilitate movetur corpus ad perveniendum, quo desiderat. Desiderat aliquis amicum videre in corpore constitutus, in corpore constitutum; illum novit esse in loginquo, multae mansiones interjacent: tunc sentit quale onus portet. Non potuit ad celeritatem praesumptam obedire voluntati pondus carnis: non potuit ea celeritate rapi, qua voluit, qua eam portat animus. Tardum et onerosum est. CA
Abbreviated transcription (Latin):
diffentia seꝑatura est iustos ab mistis
fideles ab infidelib. confessores a ne¬
gatorib. amatores uite eterne. aba¬
matorib uite ꝑiture. Seꝑatura ẽ ilta
disccetio. Et ibunt iustimuitã etnã
sua corꝑa contempserũt. ꝑu̾sa ẽ ista
etnũtana philosophici coꝵ qui nõ
credunt resurectionem corporũ. Uident
.n. sibi qĩ magni corporis contemptores
quia ip̃a corpa quasi procarcerib se hr̃e
airbitrantur. quo detrusas putant cñas
ꝙ alibi añ non peccau̾int. deus añt nr̃¬
ergo caruem tamqm̃ ininuicã uł con¬
tempsunt ur psecuti sunt martires qñ¬

Expanded text:
differentia separatura est justos ab injustis, fideles ab infidelibus, confessores a negatoribus, amatores vitae periturae ab amatoribus vitae aeternae; separatura est illa discretio. Et ibunt justi in vitam aetsua corpora contempserunt. Perversa est ista, et mundana philosophia, eorum qui non creduenim sibi quasi magni corporis contemptores, quia ipsa corpora quasi pro carceribus se habere arbitrantur, quo detrusas putant animas, quod alibi ante peccaverunt. Deus autem nosergo carnem tanquam inimicam, vel contempserunt, vel persecuti sunt martyres. N
Abbreviated transcription (Latin):
rectione. D ꝙ corruptibile ħ induat ĩ
corruptionem. et mortale ħ induat ĩ¬
mortalitatem. Qd̾ uc̃ est omis. tunc¬
erit honor. Q nc est sarcina tunc leua¬
men. Non .n. hẽbit pondus ut corpus
gile qũ suarũ ꝑtiũ temꝑam̃to mod̾atũ
est. qũ in eo nicħ eius adu̾sus aliud
rixatur. Non calor suꝑat et urget algo¬
rem. non copia frigoris fernor extin¬
guatur et dũ luctatur affligit. Non hu¬
morem siccitas sorb nõ ĩundat hũor
et p̾mit. s om̃ia quib constat cõcordi
inter se iũctura librata sunt. sanitas
dicitur. Est aũt ut br̃it̾ dicam sanitas
inre corruptibili. inreegena. et infir¬
ma. In re que ad huc esurire et sitrre p̃t.
stando lassari. sorẽ do refici. Bursus se¬
p̃t̾itis. non alus nchoatis. Quicquid
quã sũpsisti ut succurrens. si ꝑseu̾es
et iñ fatigaberis. In ħ ergo intirmo
et corruptibili corpore. quid est ipsa
nitas ullo m̃o angeloꝵ santati com¬
panda est quoꝵ nobis equalitas in

Expanded text:
corruptibile hoc induat in corruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem . Quod nunc est onus, erit honor: quod nunc sarcina, tunc levamen. Non enim habebit pondus, ut corpus ndo suarum partium temperamento moderatum est, quando in eo nihil ejus adversus aliud rixatur; non calor superat et urget algorem, non copia frigoris fervor exstinguitur, et dum luctatur affligit; non humorem siccitas sorbet, non inundat humor et premit; sed omnia quibus constat concordi inter se junctura librata sunt, quae sanitas dicitur. Est autem, ut breviter dicam, sanitas in re corruptibili, in re egena et infirma, in re quae adhuc esurire et sitire potest, stando lassari, sedendo refici, rursus sepraeteritis nisi aliis inchoatis: quidquid quam sumpsisti ut succurreres, si perseveres, et inde fatigaberis: in hoc ergo infirmo et corruptibili corpore, quid est ipsa sanitas, ullo modo Angelorum sanitati comparanda est, quorum nobis aequalitas in
Abbreviated transcription (Latin):
morte ẜa q̃ ex siñcidata ĩ adã om̃s ap̃
infõs detĩebat alienꝰ nlło detinẽte per¬
git ĩ ꝑadisũ dei pr̃is. In quodix̃ dñs
latromi ꝙ secũ eẽt futus. Qius enĩ
ppłs sup̃ccũs qui in septẽ ecc̃as signi¬
ficatus est sub lege dei eẽt et deuotõe

Expanded text:
ex sententia data in Adam homines apud inferos detinebat, alienus nullo detinente pergit in paradisum dei patris, in quo dixit dominus latroni, quod secum esset futurus. quamuis enim populus supra dictus, qui in septem ecclesias significatus est, sub dei lege esset et deuotione
Abbreviated transcription (Latin):
et uiuũt et midi nõ st̃ quideis de ẽ.
Si enĩ panis ad utam sigc̃at᷑ et
tizatiestis xp̃m ĩdiustis / et it̾m si ex¬
poliati inquit nõ nudi ĩueĩam᷑. Qͥd
tabat ꝓmissũ ad abolenda pcc̃a it̾o
dicũt panẽ .n. mãducabim hẽ ub̃¬

Expanded text:
et uiuunt et nudae non sunt, quid eis deest? si enim panis ad uitam significatur et tizati estis, Christum induistis et iterum: si expoliati, inquit, non nudi inueniamur —, quid tabat promissum ad abolenda peccata? ideo dicunt: panem nostrum manducabimu
Abbreviated transcription (Latin):
sint et celestes potencie obꝓbrio tñ
sb̃iacẽt si ci c̾atore suo fũmit aliene
et nec mẽbra erũt cor̾is q̃ cap̃ suũ nõ
cognoscentes oberrãt et qr nõ ẽ ꝙͣ ex¬
planauimꝰ in sb̃iectis ꝓph̃a cestatur
dicẽs. In illa ã die illũiabit deus in
inquit sordes filioꝵ et filiaꝵ et sangͥ¬
nẽ purgabit de medio eoꝵ ꝙ tã euidẽs q
ĩ illo die .i. quo ꝓmissũ dei ĩpletũ est
ti qui rei fr̾iant mortis fi̾ent et̾ne in¬
fancib mortis eriꝑent᷑. Iusti u̾o pĩno

Expanded text:
sint et caelestes potentiae, obprobrio tamen subiacent, si a creatore suo fuerint alienae, et nec membra erunt corporis, quae caput suum non cognoscentes oberrant. Et quia aliud planauimus, in subiectis profeta testatur dicens: in illa autem die inluminabit deus in t dominus, inquit, sordes filiorum et filiarum et sanguinem purgabit de medio eorum. quid tam euidens, quia in illo die, id est quo promissum dei impletum est ti, qui rei ffaucibus mortis eriperentur; justi vero paterno
Abbreviated transcription (Latin):
mosinis. ꝓpter minuta pecea.
& abstinendo uos ab illis mag¬
nis peccatis. concordatis cũ aduer¬
sario: & securi dicitis in orati¬
one dimitte nobis debita nr̃a.
sicut & nos dimittimus debi¬
torib nr̃is. habetis enim qd̃
cotidie uobis dituittatur: qͥ
habetis quod cotidie dimitta¬
tis. Sic ambulando securi in
magnam se ipsum fecit. que
ꝑducit ad patriam. Omĩs ibi
securitas: omĩs quies. Ubi c ip¬
sa misericordie oꝑa cessabunt:
quia nulla ibi erit indigentia
miseroꝵ. Erit gͦ illud sabbatũ
sabbatoꝵ. Quod hic desidamꝰ.
ibi inueniamus. am̃.¬

Expanded text:
emosynis propter minuta peccata, emosynis propter minuta peccata, et abstinendo vos ab illis magnis peccatis, concordatis cum adversario: et securi dicitis in oratione, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Habetis enim quod quotidie vobis dimittatur, qui habetis quod quotidie dimittatis. Sic ambulando securi in magnam se ipsum fecit, per quam ducit ad patriam. Omnis ibi securitas, omnis quies: ubi et ipsa misericordiae opera cessabunt, quia nulla ibi erit indigentia miserorum. Erit ergo illic sabbatum sabbatorum; ut quod hic desideramus, ibi inveniamus. Am
Abbreviated transcription (Latin):
turpib ꝑsonis: donatis eis
qui uos occidunt. ꝑ ipsas enĩ
exhibitiones uoluptatũ. inter¬
ficiunt animas urãs: & insani¬
tis quis plus donet. Si insa¬
niretis quis plus seruet: non
essetis ferendi. Quis plus seruet
insanire auaricia est: quis
plus donet insanire ꝓfusioĩs
est. Nec auarum te d̾s uult. nec
ꝓfusum. Collocare te uult q̃
habes. non ꝓicere. Certatis quis
uincat in peuis. non datis oꝑã¬
xp̃iani sumus. Ad fauorem po
ꝓpter te: ut haberes ubi semi¬
nares terrena que dedit. & me¬
teres uitam eternam. Nolite
pigri ẽẽ. & male securi. Mores
emendate: peccata redimite.
Et cũ hec feceritis. do grãs agi¬
te: a quo accepistis bene uiuere.
&e sic ei grãs agite. ut non in¬
sultetis his qui non dum be¬
ne uiuunt: s eos ipsos morib
urĩs hortemini. hec faciendo:
habetis ꝑfectam quantum in
hac uita potest iusticiam. con¬
uersando in bonis oꝑib. in
orationib in ieiuniis. in ele¬

Expanded text:
turpibus personis? Donatis eis turpibus personis? Donatis eis qui vos occidunt. Per ipsas enim exhibitiones voluptatum interficiunt animas vestras: et insanitis quis plus donet. Si insaniretis quis plus servet, non essetis ferendi. Quis plus servet insanire, avaritiae est: quis plus donet insanire, profusionis est. Nec avarum te Deus, nec profusum vult. Collocare te vult quae habes, non projicere. Certatis quis vincat in pejus, non datis tiani sumus. Ad favorem poppropter te, ut haberes ubi seminares terrena quae dedit, et meteres vitam aeternam. Nolite pigri esse et male securi. Mores emendate, peccata redimite. Et cum haec feceritis, Deo gratias agite, a quo accepistis bene vivere. Et sic ei gratias agite, ut non insultetis his qui nondum bene vivunt; sed eos ipsos moribus vestris hortemini. Haec faciendo, habetis perfectam, quantum in hac vita potest, justitiam. Conversantes in bonis operibus, in orationibus, in jejuniis, in ele
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit. eui p̃cedenti non mit¬
tis partem suam in celum:
an non potes mitti partem¬
ipsum dm̃ dicentem. Tesau¬
rizate uobis tesauros in celo.
Si gͦ ille tesaurus melius cu¬
stoditur in celo. nũquid tẽ
non mittendus ẽ filio. qnͣdo
si missus fuerit non ꝑibit:
Tenebitur hic ubi potest pe¬
rire. non mittet᷑ illue ubi
xp̃e est custos: Certe ea que
hic tenes & non uis mittere
post filium tuum. quib cõ¬
mendas: Auetorib tuis com
cessit: & xp̃o non commendas.
ad quem precessit. An idoneꝰ
datium est frẽs mei: men-¬
datium ẽ: auari sunt hoiẽs.
Uel sic certe cogantur confi¬
teri quod nolunt: cum eru¬
bescunt tacere quod sunt.
fundant. uomant. in confessi-¬
one quod portant. Pectus
premitur crapula iniqͥtatis.
euomat eam confessio: s non
canino more redeatur ad uo¬
mitum. E stote xp̃iani. Ualde
parum ẽ: uocari.rp̃ianꝰ. Qͣnta
donatis hystrionib. quanta
donatis uenatorib quanta

Expanded text:
praecessit, cui praecedenti non mitpraecessit, cui praecedenti non mittis partem suam in coelum? An non potest mitti in coeipsum Dominum dicentem, Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Si ergo ille thesaurus melius custoditur in coelo, numquid tunc non mittendus est filio, quando si missus fuerit, non peribit? Tenebitur hic ubi potest perire, non mittitur illuc ubi Christus est custos? Certe ea quae hic tenes, et non vis mittere post filium tuum, quibus commendas? Actoribus tuis commcessit, et Christo non commendas ad quem praecessit? An idoneusdacium est, fratres mei, mendacium est: avari sunt homines. Vel sic certe cogantur confiteri quod nolunt, cum erubescunt tacere quod sunt: fundant, vomant in confessione quod portant. Pectus premitur crapula iniquitatis; evomat eam confessio: sed non canino more redeatur ad vomitum. Estote christiani. Valde parum est vocari christianos. Quanta donatis histrionibus? quanta donatis venatoribus? quanta
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝓpter filios seruabat: mit¬
tat post illum partẽ suam.
Quare illam tenet in saccu¬
lo: & illum relinquit ab aĩo:
Redde illi quod suum est:
redde qd̾ illi seruabas. Mor¬
tuus est inquit. S p̃cessit
ad dm̃: pars ipsa pauꝑib
debetur. Illi debetur: ad qͦm
prerit. xp̃o debetur: ad ip¬
sum enĩ ꝑrexit. Et ipse dixt.
Qui uni ex minimis istis fecit:
m fecit. et qͥ uni ex minimis
istis ñ fecit : mͥ ñ fecit. S quid
dicis: Seruo fratrib ipsius.
Si uiueret ille. non erat eum
suis fratrib diuisurus : ofi¬
des mortua: mortuꝰa ẽ enim
filius tuus. Quicquid dicas:
mortuo debes quod uiuo ser¬
uabas. Mortuus ẽ. filius m̃s:
s tam̃ partem filii mei seruo
fratrib ipsius. Si credis quia
mortuus ẽ. si ꝓ illo. rp̃c mor¬
tuus ñ ẽ: mortuus ẽ ipse. Si
autẽ ẽ in te fides: iuuit filiꝰ
tuus. Uiuit ꝓrsus: non deces¬
sit. s precessit. Qua fronte uen¬
turus es ad filium tuum qui

Expanded text:
si propter filios servabat, mitsi propter filios servabat, mittat post illum partem suam. Quare illam tenet in sacculo, et illum relinquit ab animo? Redde illi quod suum est, redde quod illi servabas. Mortuus est, inquit. Sed praecessit ad Deum, pars ipsius pauperibus debetur; illi debetur, ad quem perrexit; Christo debetur, ad ipsum enim perrexit: et ipse dixit, Qui uni ex minimis istis fecit, mihi fecit; et qui uni ex minimis istis non fecit, mihi non fecit . Sed quid dicis? Servo fratribus ipsius. Si viveret ille, non erat cum suis fratribus divisurus? O fides mortua! Mortuus est enim filius tuus? Quidquid dicas, mortuo debes quod vivo servabas. Mortuus est filius meus, sed tamen partem filii mei servo fratribus ipsius. Sic credis quia mortuus est? Si pro illo Christus mortuus non est, mortuus est ipse: si autem est in te fides, vivit filius tuus. Vivit prorsus; non decessit, sed praecessit. Qua fronte venturus es ad filium tuum qui
Abbreviated transcription (Latin):
pauperib : S optare cogim᷑
ut attendatur saltem ille
phariseus: qui omniũ que
possidebat decimas dabat.
Noli parcere thesauris ca¬
diicis tesauris uanis: noli
sub imagine pietatis au¬
gere pecuniam. Filiis meis
seruo. magna excusatio: filis
meis seruo. uideamus. Seruat
tͥ pater tuus. seruas tu filiis
tuis. filii tui filiis suis. & sic
ꝑ om̃s. & nullus facturus ẽ
precepta cłi: Quare non illi
potius inpendis omĩa. qui
te fecit ex nichilo: Ql te fe¬
cit: ipse te pascit. Ex his qͥ
fecit ipse: pascit & filios tuos.
Neq enim meliꝰ cõmittis filios
tuos patrimonio tuo: quã
creatori tuo. Et mentiunt᷑
quidem homines. Mala est
auaricia. Palliare se uolunt
nomine pietatis & de albare:
ut quasi ꝓpter filios uide¬
antur seruare homines qd̃
ꝓpter auariciam seruant. Nã
ut noueritis quia sic plerũq
contingit: dr de quoquam.
Quare non facit elemosinã:
Quia seruat filiis suis. Con¬
tingit ut amittat unum.

Expanded text:
pauperibus . Sed optare cogimur. pauperibus . Sed optare cogimur. ut attendatur saltem ille Pharisaeus, qui omnium quae possidebat decimas dabat. 20. Noli parcere thesauris caducis, thesauris vanis. Noli sub imagine pietatis augere pecuniam. Filiis meis servo: magna excusatio, Filiis meis servo. Videamus: servat tibi pater tuus, servas tu filiis tuis, filii tui filiis suis, et sic per omnes, et nullus facturus est praecepta Dei. Quare non illi potius impendis omnia, qui te fecit ex nihilo? Qui te fecit, ipse te pascit ex his quae fecit, ipse pascit et filios tuos. Neque enim melius committis filios tuos patrimonio tuo, quam Creatori tuo. Et mentiuntur quidem homines. Mala est avaritia: palliare se volunt nomine pietatis, et dealbare, ut quasi propter filios videantur servare homines, quod propter avaritiam servant. Nam ut noveritis quia sic plerumque contingit, dicitur de quoquam: Quare non facit eleemosynam? Quia servat filiis suis. Contingit ut amittat unum:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ur̃a: quia tanta ẽ steri-¬
litas ur̃a. ut ad modica gau¬
deatur. Quia si securi uobis
blandimini de minimis ele-
liuiscimini peccatoꝵ: ꝓtuli¬
sti forte nescio quid paruum:
quod alius aut non habuit.
aut non ꝓtulit cum hab̾et.
Noli attendere post te quis
non faciat: s quid te iubeat
d̃s facere. Postremo quare
in istis affectionib scłarib
non uobis sufficiunt quos
p̃cessistis. sed uultis ẽẽ diui¬
tes. equales ditiorib uobis:
non attenditis quantos pau¬
periores transcendistis: Uin¬
cere uultis diciores: s in elemo¬
sinis habetur modus. Hie di¬
citur iam quousq facio: &
illic non dicitur quantis di¬
uitib dicior sum. Non atcen¬
duit᷑ egestates innumerabili¬
um mendicoꝵ. non respicuĩ
posteriores multitudines pau¬
perũ: s paucitas p̃cedentiũ
diuitum aute oculos ponit᷑.
Cur in oꝑe bono non atten¬
ditur ille zacheus: qui di-¬
midium rerum suarũ dedit

Expanded text:
opera vestra quia tanta est steriopera vestra quia tanta est sterilitas vestra, ut ad modica gaudeatur, quasi securi vobis blandimini de minimis granibliviscimini peccatorum. Protulisti forte nescio quid parvum, quod alius aut non habuit, aut non protulit cum haberet. Noli attendere post te quis non faciat, sed quid te jubeat Deus facere. Postremo, quare in istis affectionibus saecularibus non vobis sufficiunt quos praecessistis, sed vultis esse divites, aequales ditioribus vobis? Non attenditis quantos pauperiores transcenditis: vincere vultis ditiores. Sed in eleemosynis habetur modus. Hic dicitur, Jam usquequo facio? et illic non dicitur, Quantis divitibus ditior sum? Non attenduntur egestates innumerabilium mendicorum, non respiciuntur posteriores multitudines pauperum: sed paucitas praecedentium divitum ante oculos ponitur. Cur in opere bono non attenditur ille Zacchaeus, qui dimidium rerum suarum dedit
Abbreviated transcription (Latin):
plurima: timenda ẽ riuna mul¬
titudinis. & si non magnitudinis.
talia peccata dicimus frẽs coti¬
dianis elemosinis posse munda¬
ri: s facite elemosinas & nolite
cessare. Attendite uitam urãm
cotidianã. ipsis peceatis scatu¬
rientem: minutis ipsis dico. &
dum ille phariseus. Sz tamen
quid ibi dixit: Ieuino bis in
sabbato: decimas do omiũ que
possideo. & non dum fusus erat
sanguis dñi. Tantum precium
ꝓ nobis accepimus: & saltem nec
tantum erogamus quantum
phariseus. Et habes alio loco.
aꝑte dicentem dñm. Nisi ha¬
bundauerit iusticia ur̃a plusꝙͣ
scribarũ &e phariseoꝵ : non in¬
trabitis in regnum celoꝵ. Sͣ
illi dant decimas: tu si cente-¬
simam dederis. aliquid mag¬
nũ te fecisse głaris. Attendis
enim quid alius ñ faciat: ñ
quid te iubeat ds facere. me¬
tiris te de cõꝑatione peioris:
non de uissione melioris. N
quia ille nichil facit. ideo tu
magnum aliquid facis : s qr
gaudetur ad quedam minima

Expanded text:
plurima, timenda est ruina mulplurima, timenda est ruina multitudinis, etsi non magnitudinis. Talia peccata dicimus, fratres, quotidianis eleemosynis posse mundari. Sed facite eleemosynas, et nolite cessare. Attendite vitam vestram quotidianam ipsis peccatis scaturientem, minutis ipsis dico. CAdum ille Pharisaeus. Sed tamen quid ibi dixit? Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo . Et nondum fusus erat sanguis Domini. Tantum pro nobis pretium accepimus, et saltem nec tantum erogamus, quantum Pharisaeus. Et habes alio loco aperte dicentem Dominum, Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si centesimam dederis, aliquid magnum te fecisse gloriaris. Attendis enim quid alius non faciat, non quid te jubeat Deus facere. Metiris te de comparatione pejoris, non de jussione melioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia gaudetur ad quaedam minima
Abbreviated transcription (Latin):
si ibas ad mathematicum. & ad
ceteras pestes sacrilegas: iam de¬
sine. Arbitraris hec nisi fieri de¬
siuant. cotidianis elemosinis
posse mundari: Illa dico co¬
tidiana peccata. que aut ꝑ lin¬
guam facile committuntur
ut est uerbum durum. aut
cũ labitur aliquis in risum un¬
moderatum. aut in huiꝰmodi
nugis cotidianis: aut in ipsis
concessis peccata sunt. Cum ipsa
urore si exceditur concumbendi
modus ꝓcreandis liberis. deditꝰ:
iam peccatum est. Ad hoc enim
ducitur uxor. Nam id etiam ta¬
bule indicant: ubi scribit᷑ libe¬
roꝵ ꝓcreandoꝵ causa. Quando
tu uti urore amplius quã ne¬
cessitas ꝓcreandoꝵ liberoꝵ cogit
uolueris: iam peccatum ẽ. & ip¬
sa talia peccata: cotidiane elemo¬
sine mundant. In ipsis alimentis
que utiq concessa sunt. si forte
excedis modum. & ampliꝰ accipis
quam necesse est : peccas. Cotidi¬
ana sunt ista que dico. s tamen
peccata sunt: & non sunt leuia.
qr plura. Quia uͦ cotidiana ce

Expanded text:
si ibas ad mathematicum et ad si ibas ad mathematicum et ad caeteras pestes sacrilegas, jam desine. Arbitraris haec, nisi fieri desinant, quotidianis eleemosynis posse mundari? Illa dico quotidiana peccata, quae aut per linguam facile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur aliquis in risum immoderatum, aut in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exceditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, jam peccatum est. Ad hoc etenim ducitur uxor: nam id etiam tabulae indicant, ubi scribitur, Liberorum procreandorum causa. Quando tu uti uxore amplius quam necessitas procreandorum liberorum cogit, volueris, jam peccatum est: et ipsa talia peccata quotidianae eleemosynae mundant. In ipsis alimentis, quae utique concessa sunt, si forte excedis modum, et amplius accipis quam necesse est, peccas. Quotidiana sunt ista quae dico: sed tamen peccata sunt; et non sunt levia, quia plura. Quia vero quotidiana et
Abbreviated transcription (Latin):
ma sunt grana harene: Si ha¬
rene amplius in naui mittant᷑.
mergit illam ut pereat. Quã
minute st̃ guttȩ pluiuie: ñ ne
flumina inplent. & domos euer¬
tunt: Ergo ista nolite contẽp¬
nere: s dicturi estis. Et quis
potest sine istis: Ne hoc diceres
quod habere nemo potest. d̃s
misericors uidens nrãm fragi¬
litatem posuit contra remedia.
Que sunt remedia: Elemosinaꝵ
ieiunioꝵ. orationũ. ipsa sunt
tria. Ut autẽ uerum dicis in
oratione: ꝑfecte inplende sunt
elemosinȩ. Que sunt ꝑfecte
elemosine: Ut ex quo tͥ abun¬
dat: des ei qui non habet. Et
cum te ledit aliquis: ignoscas
illi. S non putetis frẽs quia fa¬
cienda sunt cotidie ad ulteria:
ad illa scelera maiora non suf¬
ficiunt cotidiane elemosine:
ut ea mundent. Aliud ẽ ubi
mutes uitam: aliud ẽ ubi to¬
leres uitam. Illam uitam das
ut si mechiis eras. noli mecus ẽẽ.
Si fornicator eras: noli fornicari.
Si homicida: noli ẽt̾ homicida.

Expanded text:
ma sunt grana arenae: si ama sunt grana arenae: si arena amplius in navi mittatur, mergit illam ut pereat. Quam minutae sunt guttae pluviae; nonne flumina implent, et domos dejiciunt? Ergo ista nolite contemnere. Sed dicturi estis: Ecquis potest esse sine istis? Ne hoc dixeritis, quia vere nemo potest. Deus misericors videns nostram fragilitatem, posuit 128 econtra remedia. Quae sunt remedia? eleemosynarum, jejuniorum, orationum. Ipsa sunt tria; ut autem verum dicas in oratione, perfectae implendae sunt eleemosynae. Quae sunt perfectae eleemosynae? Ut ex quo tibi abundat, des ei qui non habet; et cum te laedit aliquis, ignoscas illi. 18. Sed ne putetis, fratres, quia facienda sunt quotidie adulteria, eAd illa majora scelera non sufficiunt quotidianae eleemosynae, ut ea mundent. Aliud est ubi mutes vitam, aliud est ubi toleres vitam. Illa mutanda est: si moechus eras, noli esse moechus: si fornicator eras, noli fornicari: si homicida, noli esse homicida:
Abbreviated transcription (Latin):
uos a detestabilib corruptelis.
a detestabilib inquisitionib.
amathematicis. ab aruspicib
a sortilogis. ab augurib. a
sacrilegiis: abstinete uos qnͣ¬
tum potestis a nugatoriis spec¬
taculis. Si que elationes scłi
subrepunt inania. exercete
uos in misericordia: exercete
uos in elemosinis. in ieiuniis.
in orationib. his enim purgan¬
tur cotidiana peccata: que ñ
possunt non subripere in ani¬
ma ꝓpt̾ fragilitatem humanã.
lloli illa contẽpnere quia mi¬
nora sunt : s time que plura
sunt. Attendite fr̃s mei: minu¬
ta st̃. non sunt magna. Non ẽ
bestia quasi leo ut uno morsu
guttur frangat : s plerũq &
bestiȩ minute multe necant.
Et si ꝓiciatur quisq in loco
pulibib pleno: nũqͥd non mo¬
ritur ibi: Non sunt quidem
maiores. s infirma ẽ humana
natura: que etiam minutissi¬
mis bestiis interimi potest. Si
& modica peccata attenditis
quia modica sunt: cauete qr
plura sunt. Quam minutissi¬

Expanded text:
vos a detestabilibus corruptelis et vos a detestabilibus corruptelis et a detestabilibus inquisitionibus, a mathematicis, ab aruspicibus, a sortilegis, ab auguribus, a sacrilegiis; abstinete vos, quantum potestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subrepunt in animam; exercete vos in misericordia, exercete vos in eleemosynis, in jejuniis, in orationibus. His enim purgantur quotidiana peccata, quae non possunt nisi subrepere in animam, propter fragilitatem humanam. Noli illa contemnere, quia minora sunt; sed time, quia plura sunt. Attendite, fratres mei. Minuta sunt, non sunt magna. Non est bestia quasi leo, ut uno morsu guttur frangat: sed et plerumque bestiae minutae multae necant. Si projiciatur quisquam in locum pulicibus plenum, numqritur ibi? Non sunt quidem majores, sed infirma est natura humana, quae etiam a minutissimis bestiis interimi potest. Sic et modica peccata: attenditis quia modica sunt, sed cavete quia plura sunt. Quam minutissi
Abbreviated transcription (Latin):
meliorem tu habeas seruum. qm
te ds. Iubet ds seruo tuo: ut
bonus sit erga te. Quomͦ iubet
urori tue. ut si tu mechaberis
non mechet᷑: sic uibet seruo
tuo ut & si tri non seruis dño
tuo. seruiat tibi. S hoc totum
iude. ut ad ãmonitionem ualeat:
non ad ꝑnitiem tuam. Etenim
seruus ille quod tibi seruit in¬
digno digne. id est quod indig¬
no tibi seruit. & fideliter seruit.¬
& pure te diligit: do debet ñ
tibi. Iustum est gͦ & tu atten¬
das quia sub dño es: ad quem
& ille attendit ut seruiat tͥ.
Imple gͦ quod dictum ẽ: quod
tͥ non uis fieri. alii ne feceris.
S ipsum alium cum dicis:
utrumq adtende & ꝑrimum
ce dm̃. Canta in psalterio decẽ
cordarum canta canticum no¬
uum: concorda cum sermone
d̃ĩ. Cum est tecum in uia. con¬
corda cum aduersario tuo cito:
ne cum discordia uenias ante
uidicem. Si facis quod audis:
concordasti cum eo. Si autem
non facis. rixaris cum eo: &e ñ

Expanded text:
meliorem habeas tu servum, quam meliorem habeas tu servum, quam te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo jubet uxori tuae, ut etsi tu moechaberis, non moechetur: sic jubet servo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviat tibi. Sed hoc totum vide ut ad admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit indigno digne, id est, quod indigno tibi bene servit, et fideliter servit, et pure te diligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dictum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum alii cum dicis, utrumque attende et proximum et Deum. Canta in psalterio decem chordarum, canta canticum novum: concorda cum sermone Dei, cum est tecum in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum discordia venias ante judicem. Si facis quod audis, concordasti cum eo: si autem non facis, rixaris cum eo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
seruire dño tuo: facis do. qd̾
pati non uis. Ergo illud unũ
preceptũ continet duo. illa
duo continent decem: illa decẽ
continent omĩa. Cantate gͦ in
psalterio decem cordarum can¬
ticum nouum. Ut autẽ cante¬
tis canticũ nouum: estote hoĩes
noui. diligite iusticiam: habet
pulchritudinẽ suam. Ideo non
uultis illam uidere: quia aliud
amatis. Nam si aliud non ama-¬
retis: eam utiq uidetis. Quare
illam uidetis. quando illam exi-¬
gitis: Quare laudas fidem:
quando illã exigis de seruo tuo:
Quam pulchra res est fides: s
tẽ pulcra est. quando de seruo
erigit᷑. Tunc uidetur qnͣdo de
altero expetitur: qñ de te exigit᷑.
non uidetur. Aurum uides. fi¬
dem ñ uides: Sicut lucet aurũ
ad oculos corꝑis: sic lucet fides
ad oculos cordis. Aꝑis ad illam
dicas eum & dicis. Preclarũ ser¬
uum habeo. magnũ seruum
habeo: fidelem seruum habeo.
Quod laudas in seruo. ñ exibes
dño: & eo sceleratius quia uis ut

Expanded text:
seruire domino tuo, facis deo quod tu seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continecontinent omnia. Cantate ergo in psalterio decem chordarum canticum novum. Ut autem cantetis canticum novum, estote homines novi. Diligite justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis. Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero expetitur: quando de te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam aedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixi xp̃ianis: hoc dixi fi¬
delib. Nescitis quia templum
dĩ estis ÷ & sp̃s dei habitat in
uobis: Siquis templum dei
corruꝑit: corrũpet illum d̃s.
Uidetis quomͦ illũ ds minat᷑:
Non uis corrumpi domũ tuã.
quare corrũpis domũ diꝰ certe
ñ facis alicui: quod pati non
uis: Non ẽ gͦ qua euadat᷑. Te¬
netur & ille : qui se deneri ñ
putabat. Omnia enim peccata
hominũ aut ad coruptelam
ꝑtinent flagitioꝵ: aut ad fa-¬
cinora nocendi. Qͥa do nocere
non potes in facinorib. infla¬
giciis eũ offendis. in corupte¬
lis eum offendis: in te illi fa¬
cis inuriam. facis enĩ iniuriã
gre ipsius: dono ipsius. Ser¬
uum si haberes: uelles ut ser¬
uiret tibi. ut seruus tuus. ser¬
uitum meliori dño tuo. Ser-¬
uum tuũ tu non fecisti: & te
& seruum tuũ ille fecit. Uisut
seruiat tibi cum quo factus es.
& non uis seruire ei a quo factꝰ
es: ergo cum uis ut seruiat tͥ
seruus tuus homo. & tu ñ uis

Expanded text:
hoc dicit christianis, hoc dicit fihoc dicit christianis, hoc dicit fidelibus: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? si quis templum dei corruperit, corrumpit illum deus. uidetis quomodo minatur P non uis corrumpi domum tuam: quare corrumpis domum dei? certe non facis alicui quod pati non uis. non est ergo qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis
Abbreviated transcription (Latin):
qui uoluerit forte lapidare
tabulam tuam pictam : in qͣ
tabula inago tua ẽ. in domo
tua inaniter posita ad uanũ
honorem tuum. nec sentiens
nec loquens nec uidens: Siqͥs
illam lapidat: nonne in te
iecit contumeliam: cum uͦ
imaginem dĩ quod estu cor¬
rũpis in te ꝑ fornicationes
& ꝑ diffluentias libidinis. at¬
tendis quia ad nullius uxorẽ
accessisti. attendis quia post
urorem tuam nichil fecisti. qr
uirorem ñ habes. non atten¬
dis ꝑ libidines illicitas form-¬
cationis. cuiꝰ imaginẽ uiolasti:
Postremo ds qui scit quid tͥ
utile sit. qui uere sic gub̾nat
suos seruos ad ittilitatem illoꝵ
non ad suam. non enim indi¬
get seruis quasi aduitorio. s
tu indiges dñi auxilio: ipse gͦ
dñs qui scit quid tͥ utile sit.
uxorem concessit. nichil ampliꝰ
hoc iussit hoc p̃cepit ne ꝑ il¬
licitas uoluptates corruat tẽ¬
plum eiꝰ: quod cẽ cepisti. Nun¬
dite. Nescitis quia templum di
estis ÷ & sp̃s dĩ habitat in uob̾:

Expanded text:
qui uoluerit forte lapidare qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia? cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates corruat templum eius, quod esse coepisti. numdite: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis?
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Si occidam: id facio qd̾ ab
altero pati nolo. Si parentib
meis honorem non deferam. qn
uolo deferatur mͥ a filiis meis:
id facio quod pati nolo. Si sun
mec hus. & aliquid tale moliar
id facio quod pati nolo. Nam
qui interroget᷑ : dicit nolo ut¬
uxor mea tale aliquid faciat
Si concupisco uxorem ꝓrimi
mei. nolo quisquã concupiscat
meam: id facio qd̃ pati nolo.
Si concupisco rem ꝓrrimi mei.
nolo ut auferatur mea: id fa¬
cio quod pati nolo. Cũ uͦ ad
meretricem eo. eui facio qd pati
nolo: dd grauiꝰ ẽ: ipsi deo. In¬
telligat sc̃itas ur̃a. Et enim
qd̾ tͥ fieri ñ uis. alii ne fec̾is:
ad duo p̃cepta ꝑtinet. Quomͦ
ꝑtinet ad duo p̃cepta: Si hoĩ
septẽ cordas. Si autem quod
facere. quid est hoc: Non fa¬
cis alteri: quod pati non uis.
carior tibi factus est homo.
quam ds: Ergo quomodo fa-¬
cio inquit ipsi do: Corrũpis
te ipsum. Et unde inuiriam
do facio. quia corrũpo me ip̃¬
sum: Unde tͥ facit in iuriam.

Expanded text:
lo; si occidam, id facio quod ab lo; si occidam, id facio quod ab altero pati nolo; si parentibus meis honorem non deferam, quando uolo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo; si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. nam si quis interrogetur, dicit: nolo uxor mea tale aliquid faciat; si concupisco uxorem proximi mei, nolo quisquam concupiscat meam: id facio quod pati nolo. si concupiscam rem proximi mei, nolo ut auferatur mea: id facio quod pati nolo. cum uero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo?" quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini septem chordas; si autem quod facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uolo: ñ enĩ post uxorem meã
pecco. Iam nosti p̃cium tuum.
iam nosti quo accedis. quid man¬
duces quid bibas: immo quem
manduces quẽ bibas. Abstine te
a fornicationib ne forte dicas
mͥ ad fornicẽ uado. ad meretͥcẽ
ꝑgo. ad ꝓstititã eo. nec illud
p̃ceptũ uiolo quod dictũ ẽ ñ
mechaberis. quia uxorẽ ñ habeo.
nec post illam aliqͥd facio: nec
illud p̃ceptũ uiolo quod dictũ
est non concupisces uxorẽ ꝓximi
tui. qui ad publicũ uado. In
quod p̃ceptum incurro: Non
muenimꝰ cordam. qͦ neruo ligemꝰ
fugitiuum. istum: q̃ fugiat.
habet unde liget᷑: s amet te.
Non enim ligam̃tũ. s ornam̃tũ
in ipsis decem cordis inuenimꝰ.
decem enĩ p̃cepta ad duo illa
referuntur sicuti audiuimꝰ. ut
illa ad unũ illud. Unũ ẽ autẽ¬
quod tibi fieri non uis: alio ne
feceris. Ibi continent᷑ decem: ibi
continentur duo. S dicis. furtũ
si faciam: id facio quod pati no¬

Expanded text:
quod uolo; non enim post uxorem meam quod uolo; non enim post uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post illam aliquid facio; nec illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut illa ad unum illud. unum est autequod tibi fieri non uis, alii ne feceris. ibi continentur decem, ibi continentur duo. Sed dicis: "furtum si faciam, id facio quod pati no
Abbreviated transcription (Latin):
occides. Tangis sextã cordã: ce¬
cidit bestia crudelitatis. Non
furtũ facias. Tangis septimã
cordã : cecidit bestia rapacitatis.
non falsum testimoniũ dices.
tangis octauam cordam: cecidit
bestia falsitatis. Non concupis¬
ces uxorem ꝓrrimi tui. Tangis
nonã cordam: cecidit bestia adul¬
terine cogitationis. Aliud est em̃
non facere aliquid. tale p̃ter
uxorem: aliud ñ appetere alienã
uxorem. Iđo duo p̃cepta st̃. ñ
mechaberis: & ñ concupisces urorẽ
ꝓrimi tui. Ñ concupisces rem
ꝓximi tui. Tangis decimã cordã:
cecidit bestia cupiditatis. Ita ca-¬
dentib omĩb bestiis: securus
&e innocens in d̃i dilectione. &
humana societate uersaris. Tan¬
gis cordas decẽ. qͦt bestias occi¬
dis : Nam multa capita st̃ sub
istis bestiis. In singulis cordis:
non singłas bestias. s greges in¬
terficis bestiarũ. Sic gͦ canticum
nouum cum amore non cũ timo¬
re cantabis. Noli dicere tͥ qñ

Expanded text:
occides: tangis sextam chordam; ceoccides: tangis sextam chordam; cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies: tangis septimam chordam; cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices: tangis octavam chordam; cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui: tangis nonam chordam; cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis et: non concupisces uxorem proximi tui. non concupisces rem. proximi tui; tangis decimam chordam: cecidit bestia cupiditatis. ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersaris. tangens chordas decem quot bestias occides? nam multa capita sunt sub istis capitibus; in singulis chordis non singulas bestias, sed greges. interficis bestiarum. sic enim canticum nouum cum amore, non cum timore cantabis. Noli dicere tibi, quando
Abbreviated transcription (Latin):
In spectaculo dĩ unum ẽ. Tange
easdem decem cordas. & feras oc¬
cidis: utrũq simul facis. tan¬
gis primam cordam quia unꝰ
colit᷑ ds: cecidit bestia suꝑsticio¬
nis. Tangis scd̃am. qr ñ accipis
nom̃ d̃i tui in uanum: cecidit
bestia erroris nefandarum here¬
sum que id putauerunt. Tangis
terciam cordam ubi ꝓ spe future
quietis facis quicquid facis: in-
terficit᷑ crudelior ceteris bestiis.
amor scłi huus ꝓpter amorem
in omnib negotiis. tu autẽ in
om̃ib bonis oꝑib tuis labora.
sempiternã requiem quam ꝓmit¬
tit d̾s. uide quomodo utrũq
simul facis. & cordas tangis ce
bestias occidis: id ẽ & citharista
es & uenator. Non uos delectant
talia spectacula ubi ñ ꝓmerem᷑
oculos editoris: s oculos recdẽptoris.
honora patrem tuum & matrẽ
tuam. Tangis quartã cordam
ut honorem parentib deferas:
cecidit bestia inpietatis. A me¬
chaberis. Tangis quintã cordã.
cecidit bestia libidinis. Non

Expanded text:
in spectaculo dei unum est. tange in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putauerunt. tangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquiterficitur crudelior caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem in omnibus negotiis, tu autem in omnibus operibus tuis labora, sempiterna requie quam promittit Deus. Vide quomodo utrumque simul facis, et chordas tangis, et bestias occidis, id est, et citharista es et venator. Non vos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos Redemptoris? Honora patrem tuum et matrem tuam: tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas; cecidit bestia impietatis. Non moechaberis: tangis quintam chordam; cecidit bestia libidinis. Non