comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omib: unũ in locũ coactis scriptorib qđ qͥs q̃ lõmodissime p̃cipere uidebat᷑
excerpsimꝰ : ex uarus ingeniis excellentissima q̃q libauimꝰ. Ex his enĩ qͥ no¬
mine et memoria digni st̃. nec nihil optime. nec omĩa p̃clarissime qͥsqã no¬
bis dicere uidebat᷑. Qua ꝓpt̃ stultitia uisa ẽ aut abene inuentis alicuiꝰ re¬
cedere si qͦ inuitio eiꝰ offenderem᷑: aut aduitia eiꝰ qͦq accedere : cuiꝰ aliqͦ
bene p̃cepto ducerem᷑.: Qđ si incȩteris qͦq studis amultis eligere homines
cõmodissimũ qđ qr  qͣm sese uni alicui certo uellent ad dicere: minꝰ in arrogan
tiã offenderent. ñ tanto pere inuitus ꝑseuerarent. Aliqͣnto leuius exinscitia
laborarent Acsi p̾ar mn nob̵ huiꝰ artis atq: in illo picturȩ scientia fuisset:
fortasse magis hoc in suo gnr̃eopus nr̃m quã ille in sua pictura nobilis
eniteret. Exmaiore enĩ copia nob̵ ꝗͣ illi fuit exemploꝵ eligendi potestas

Expanded text:
omnibus unum in locum coactis scripto- ribus, quod quisque commodissime praecipere vide- batur, excerpsimus et ex variis ingeniis excellentis- sima quaeque libavimus. ex iis enim, qui nomine et memoria digni sunt, nec nihil optime nec omnia prae- clarissime quisquam dicere nobis videbatur. quapropter stultitia visa est aut a bene inventis alicuius recedere, si quo in vitio eius offenderemur, aut ad vitia eius quoque accedere, cuius aliquo bene praecepto duceremur. quodsi in ceteris quoque studiis a multis eligere homines commodissimum quodque quam sese uni alicui certe vellent addicere, minus in arrogan- tiam offenderent; non tanto opere in vitiis perse- verarent; aliquanto levius ex inscientia laborarent. ac si par in nobis huius artis atque in illo picturae scientia fuisset, fortasse magis hoc in suo genere opus nostrum quam illius in suo pictura nobilis eniteret. ex maiore enim copia nobis quam illi fuit exemplorum eligendi potestas.
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrati st̃. Quoꝵ gͥ generũ fines et exitaᷤᷤ. diuersi st̃ : eox p̃cepta eadẽ eẽ
ñ posst̃ Neq nc̃ hoc dicimꝰ nͦ easdẽ in cidere ẽstitutiones : uerũ tam̃ oratio q̃¬
dã ex ipso fine et ex genere cause nascit᷑ q̃ ꝑtincat aduitȩ alicuiꝰ de¬
monstrationẽ aut ad sententiȩ dictionẽ. Iuare nẽ in exponendis ẽtrouersus in
iuditiali gnr̃e causarũ et p̃ceptoꝵ uersabim. ex ꝗͦ pleraq incȩte ra qq̃ causarũ

Expanded text:
arbitrati sunt. quorum igitur generum fines et exitus diversi sunt, eorum praecepta eadem esse arbitrati sunt. quorum igitur generum fines et exitus diversi sunt, eorum praecepta eadem esse non possunt. neque nunc hoc dicimus, non easdem incidere constitutiones, verumtamen oratio quaedam ex ipso fine et ex genere causae nascitur, quae pertineat ad vitae alicuius demonstrationem aut ad sententiae dictionem. quare nunc in exponendis controversiis in iudiciali genere causarum et praeceptorum versab
Abbreviated transcription (Latin):
tpacto tractari c̃uentret argum̃tateones in libro pͥmo diligent̃ expositũ
es hic tantu ipsa inis scđo libro petantuf s pcimoibronent sĩplicit̾ sine ulla ex¬
ornatione : ut ex hoc inuenta ipsa. exsuperiore aut̃ ex politio inuent&
petat᷑: Iuare hȩc ꝗ̃ nc̃ p̃cipient᷑ ad c̃firmationiᷤᷤ et rep̃hensionis parte re¬
in ferre oportebit. Om̃is et de monstratiua. et deliberatua . & uditialis
causa necesse c̃. in aliqͦ eox q̃ ante exposita s̃ c̃stitutionis genere u̾no
pi possint. separatĩ qͦq aliȩ st̃ euiq generis diuerse ꝓ̃ceptiones. Auues
enĩ laus. uituperatio : aliud sententiȩ dictio : aliud accusatio ã recusatio
c̃ficere debet. Inuditus qͥd ȩquũ sit q̃rit᷑: In de monstrationib: qͥd hons¬
tũ. in deliberationib ut nos arbitram᷑ qͥd honestũ sit. et qđ utile Na ce¬
teri umtilitatis m finẽ insuadendo & in dissuadendo exponi oportere

Expanded text:
 indiligenter expositum est, hic tantum ipsa inventa unam quamque in rem exponentur simpliciter sine ulla exornatione, ut ex hoc inventa ipsa, ex superiore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc praecipientur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstrativa et deliberativa et iudicialis causa necesse est in aliquo eorum, quae ante exposita sunt, constitutionis genere uno pi possint, separatim quo- que aliae sunt cuiusque generis diversae praeceptiones. aliud enim laus, aliud vituperatio, aliud sententiae dictio, aliud accusatio aut recusatio conficere debet. in iudiciis, quid aequum sit, quaeritur, in demonstra- tionibus, quid honestum, in deliberationibus, ut nos arbitramur, quid honestum sit et quid utile. nam ceteri utilitatis modo finem in suadendo et in dissuadendo exponi oportere
Abbreviated transcription (Latin):
natura expoliuit. Itaq tamꝗͣ cȩteris ñ sit habitura qđ largiat᷑ siuni cuncta
c̃cesserit : aliud alii cõmodi aliqͦ adiuncto in cõmodo munerat᷑ Qđ qm̃ nobiͦ¬

Expanded text:
natura expolivit. itaque, tamquam ceteris non sit habitura quod largiatur, si uni cuncta natura expolivit. itaque, tamquam ceteris non sit habitura quod largiatur, si uni cuncta concesserit, aliud alii commodi aliquo adiuncto incommodo mu- neratur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Et cnĩ qdã tẽpore crotoniatȩ. multũ om̃ib corpoꝵ uiribsi& dignitatib ante¬
steter atq honestissimas exgĩnico certamine ulctoriã domõ cũ laude maxinintul
Cũ pueroꝵ gͥ formas et corpora magno hic opere miraret᷑. hoꝵ inqͥunt illi soro¬
res st̃ apud nos uirgines. quare qͣ sit illȩ dignitate potes ex his suspicari Pbe
uob ut mutũ simulacrũ ex animali exemplo ueritasferat᷑ Iũ crotoni¬
atȩ publico de c̃silio uirgines unũ in locũ ẽduxer̃. et pictori qͣs uell& eligen¬
di potestatẽ deder̃ . Ille aut̃ qͥnq delegit. qrũ nomina multi poetȩ memoriȩ¬
ꝓdidert̃. qđ eiꝰ iudicio eeñt ꝓbate qͥ pulchritudinis habere uerissimũ iudi¬
tiũ debuisset. Neq enĩ putauit omĩa q̃ quęreret aduenustatẽ unose ineor¬
pore reperire posse : ideo qđ nihil simpliadingnr̃e om̃ib ex partib ꝑfectũ

Expanded text:
etenim quodam tempore Crotoniatae multum omnibus corporum viribus et dignitatibus antietenim quodam tempore Crotoniatae multum omnibus corporum viribus et dignitatibus antisteterunt atque honestissimas ex gymnico certamine victorias domum cum laude maxima rettulerunt. cum puerorum igitur formas et corpora magno hic opere miraretur: Horum, inquiunt illi, sorores sunt apud nos virgines. quare, qua sint illae dignitate, potes ex his suspicari. Praevobis, ut mutum in simulacrum ex animali exemplo veritas transferatur. tum Crotoniatae publico de con- silio virgines unum in locum conduxerunt et pictori quam vellet eligendi potestatem dederunt. ille autem quinque delegit; quarum nomina multi poe+tae memo essent iudicio probatae, qui pulchritudinis habere verissimum iudi- buisset. neque enim putavit omnia, quae quaereret ad venustatem, uno se in corpore reperire posse ideo, quod nihil simplici in genere omnibus ex partibus per- fectum
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmis beati numerarent᷑ : tẽplũ unonis qđ religiosissime colebant
egregus picturis locupletareo uoluerunt. Itaq heracleo tentuxn
qui tũ longe cȩteris excellere pictorib existimabat᷑: magno p̃tio c̃dutun
adhibuerunt. Is cȩteras conplures tabulas pinxit. qͣrũ ñ nulla pars usq ad nr̃am ne¬
moriã ꝓpt̃ fani religionẽ rem ansit Et ut excellentẽ miliebris formȩ pulchritudi.¬
nẽ muta in se imago c̃tineret: helenȩ pingere simulacrũ uelle se dixit. d eroto¬
niatȩ qͥ eũ muliebr incorpr̃e pingendo plurimũ alus p̃stare sȩpe accepisient.
libent̃ audiert̃. Putauerunt enĩ siqͦ ingñre plurimu posset. in eo magno opere
elaborasset: egregiũ sibi epus illo infano relicturũ. Neq tũ eos illa opinio fesssũ
Nã teusis ilico q̃ siuit ab his qͣs nã uirgines haberent formosas. Illi aut̃ statĩ ho rado
deduxer in palestrã. atq ei pueros ostender̃ multos. magna p̃ditos dignae

Expanded text:
imis beati numerarentur, templum Iunonis, quod religiosissime colebant, egregiis picturis locupletare voluerunt. itaque Heracleoten Zeuxin, qui tum longe ceteris excellere pictoribus existimabatur, magno pretio conductum adhibuerunt. is et ceteras conplures tabulas pinxit, quarum nonnulla pars us- que ad nostram memoriam propter fani religionem remansit, et, ut excellentem muliebris formae pulchri- tudinem muta in se imago contineret, Helenae pingere simulacrum velle dixit; quod Crotoniatae, qui eum mu- liebri in corpore pingendo plurimum aliis praestare saepe accepissent, libenter audierunt. putaverunt enim, si, quo in genere plurimum posset, in eo magno opere elaborasset, egregium sibi opus illo in fano relicturum. neque tum eos illa opinio fefellit. nam Zeuxis ilico quaesivit ab iis, quasnam virgines formosas haberent. illi autem statim hominem deduxerunt in palaestram atque ei pueros ostenderunt multos, magna praeditos dignitate.
Abbreviated transcription (Latin):
ubuisset facultate studio & disciplina cõpartta. iuderet᷑ fret᷑ sua scientia salsum
icauis ẽ in horune. ut ei multo rethoricã quis cieuis ademerit . q̃m philosophiã
ccesserit: neq eoͣ qͣ eiꝰ ars qͣm eilidit nubi men dosissime scripta uideat᷑: Nã satis
uca udet᷑ ex antiquis artib ingeniose & cliligent̃ eles tus res collegisse & collo¬
casse: & ñ tuhil ipse qͦq noui ꝓtulisse: Ulerũ oratori muinuu e dearit loqui. qͥ¬

Expanded text:
buisset facultatem studio et disciplina comparatam, videretur fretus sua scientia falsum c vero ea vis est in homine, ut ei multo rhetoricam citius quis ademerit, quam philosophiam concesserit: neque eo, quo eius ars, quam edidit, mihi mendosissime scripta videatur; nam satis in ea videtur ex antiquis artibus ingeniose et diligenter electas res collocasse et nonnihil ipse quoque novi protulisse
Abbreviated transcription (Latin):
liceat intellegere possint. uintus locꝰ ẽ ꝑ quẽ ostendimꝰ cȩteras res ꝑperi
c̃stitutas. in tellecta ueritate cõmutatas corrigi posse : hano eere q̃sisit
semel iudicata. neq alio cõmutari uidicio. neq ulla potestate corrigi
possit Sextus locꝰ ẽ ꝑ quẽ consulto & de industria factũ eẽ demonstrat᷑ i
illud adiungit᷑ uoluntario maleficio ueniã dari ñ oportere. In prudentis
c̃cedi. ñ nũquã c̃uenire. Peptimꝰ locus ẽ ꝑ quẽ in dignam. qđ tetoĩ erudede
ne fariũ tyrannicũ factũ eẽ dicamꝰ ꝑuĩ. manũ opulentã. q̃res ab legib e a
exbili iure remotissima sit. Octauus locus ẽ. ꝑ quẽ de monstramꝰ ñ uulg¬
facta dicent᷑ &. deinceps si qͣ pferant᷑ inꝰ maiores natu. in hospites. inuicinos ui
amicos in eos qͥb cũ uitã egeris. in eos apud qͦs educatꝰ sis. In eos ab qͥb erudis¬

Expanded text:
liceat, intellegere possint. quintus locus est, per quem ostendimus ceteras res perperam liceat, intellegere possint. quintus locus est, per quem ostendimus ceteras res perperam constitutas intellecta veritate commutatas corrigi posse; hanc esse rem, quae si sit semel iudicata, ne- que alio commutari iudicio neque ulla potestate cor- rigi possit. sextus locus est, per quem consulto et de industria factum demonstratur et illud adiungitur, vo- luntario maleficio veniam dari non oportere, inpru- dentiae concedi nonnumquam convenire. septimus lo- cus est, per quem indignamur, quod taetrum, crudele, nefarium, tyrannicum factum esse dicamus per vim manum opulentiam; quae res ab legibus et ab aequabili iure remotissima sit. octavus locus est, per quem de- monstramus non vulgfacta dicentur, et deinceps si qua proferantur in maiores natu, in hospites, in vicinos, in amicos, in eos, quibuscum vitam egeris, in eos, apud quos educatus sis, in eos, ab quibus erud
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ea q̃ separatĩ de indignatione p̃cipi possunt c̃sideremꝰ. Primus locus sun¬
t᷑ ab auctoritate. cũ cõmemoramꝰ qntȩ curȩ res eafueritdus in mortalib hsor
gentib: hominib: sapientissimis. senatu. populo. legũ scriptorib. Oecundu
locus ẽ. ꝑ quẽ illa res ad qͦs ꝑtineat cũ ãplificatione ꝑ indignationẽ ostende
aut ad om̃s. aut admaiorẽ partẽ qđ a trocissimũ ẽ. An ad superiores qles st̃
hi quoꝵ ex auctoritate in dignatio sumit᷑. qđ in dignissimũ ẽ. an ad paresun¬
mo. fortuna. corprẽ. qđ iniqͥssimũ ẽ. an ad inferiores qđ suꝑbissimum est.
ostendimꝰ huic si c̃cessũ sit. multos emulos eiꝰdẽ audatiȩ futuros. ex qͦ qͥdnali
sit euenturũ de monstrabimꝰ. Quartus locus ẽ ꝑꝰ quẽ de monstramꝰ multos
alacres expectare qͥd statuat᷑. ut ex eo qđ uni c̃cessũ sit sibi qͦq tali dert qͥd

Expanded text:
tamen ea, quae se- paratim de indignatione praecipi possunt, considere- mus. primus locus sumtamen ea, quae se- paratim de indignatione praecipi possunt, considere- mus. primus locus sumitur ab auctoritate, cum com- memoramus, quantae curae res ea fuerit iis, quorum gentibus, hominibus sapientissimis, senatui, populo, legum scripto- ribus. secundus locus est, per quem, illa res ad quos pertineat, cum amplificatione per indignationem osten- ditur, aut ad omnes aut ad maiorem partem, quod atrocissimum est; aut ad superiores, quales sunt ii, quorum ex auctoritate indignatio sumitur, quod in- dignissimum est; aut ad pares animo, fortuna, cor- pore, quod iniquissimum est; aut ad inferiores, quod superbissimum est. ostendimus, huic si concessum sit, multos aemulos eiusdem audaciae futuros; ex quo, quid mali sit eventurum, demonstrabimus. quartus locus est, per quem demonstramus multos alacres exspectare, quid statuatur, ut ex eo, quod uni concessum sit, sibi quo- que tali de re quid
Abbreviated transcription (Latin):
ubitetis. qͥ đ poscatis dicere. eũ uobis hoc et hoc sit demonstratũ: Atq hicitẽ
t iuirã ꝑsonalicebit alias singillatĩ transire om̃s argum̃tationes. alias ad
artiones singła genera referre. alias ab auditore qͥd desideret q̃ rere ias
hȩc facere ꝑ cõparationẽ suax & c̃trariarũ argum̃tationũ. Res aut̃ inducet
alicui rei huiꝰ mͦdi. legi. loco. urbi monim̃to. oratio attribuet᷑. ꝑenumerationẽi
mͦ sud si leges loqͥ possent ñ ne hȩc apud uos q̃rerent᷑: qͥd nã amplius desidesas
iudices: cũ uob̾ hoc et hoc planũ factũ sit: In hoc qͦq gnre omib: isdẽ mͦdis ua
breuissime transeat᷑. ut memoria. ñ oratio renouata uideat᷑. In dignatioẽ
oratio ꝑ quã c̃ficit᷑. ut in aliquẽ hominẽ magnũ odiũ: aut inrẽ grauis offens
o c̃citet᷑: In hoc gnr̃e illud pͥmũ intellegi uolumꝰ. posse om̃ĩb: ex locis hisqͦi

Expanded text:
dubitetis: quid possitis dicere, cum vobis hoc et hoc sit demonstratum? atque hic, itdubitetis: quid possitis dicere, cum vobis hoc et hoc sit demonstratum? atque hic, item ut in nostra persona, licebit alias singillatim transire omnes argumentationes, alias ad partitionis singula genera referre, alias ab auditore, quid desideret, quaerere, alias haec facere per comparationem suarum et contrariarum argumentationum. res autem inducetur, si alicui rei huiusmodi, legi, loco, urbi, mo- numento oratio attribuetur per enumerationem, hoc modo: quid? si leges loqui possent, nonne haec apud vos quererentur: quidnam amplius desideratis, iudi- ces, cum vobis hoc et hoc planum factum sit? in hoc quoque genere omnibus isdem modis uti  quidque quam brevissime transeatur, ut me- moria, non oratio renovata videatur. Indignatio est oratio, per quam conficitur, ut in aliquem hominem magnum odium aut in rehoc genere illud primum in- tellegi volumus, posse omnibus ex locis iis, quos in
Abbreviated transcription (Latin):
facillitatẽ singillatĩ unã qͣmq rẽ attingere. et ita om̃s tansire breuit argum̃¬
tiones Tũ aut̃ id qđ difficilius ẽ : dicere qs partes exposueris in partitione. de
te pollititꝰsis dicturũ. et reducere ad memoriã qͥb partationib: unã qͣmq
rtẽ ẽfirmaris Tũ abhis qͥ audiut̃ quȩrere qͥd sit qđ sibi uelle debeant de¬
onstrari. hoc mͦ. hoc docuimꝰ. illud planũ fecimꝰ. Ita simul et in memoriã re¬
de cfirmatione et derep̃hensione redintegrabit᷑. ¶Atq hȩc aliis actioni qͦq mos
suariare oportebit. Nãtũ extua ꝑsona enuserare possis: ut qͥd et qͦ qđq loco
peeis admoneus Tũ uͦ ꝑsonã aut rc̃ aliqͣm inducere. et enumerationẽ ei totã
tibues .. ꝑsonã hoc mͦ Nã silegis scriptor ex istat: et querat sic id a uob̃. qͥđ

Expanded text:
facilitatem, singillatim unam quamque rem adtingere et ita omnes transire breviter argumefacilitatem, singillatim unam quamque rem adtingere et ita omnes transire breviter argumentationes; tum autem, id quod difficilius est, dicere, quas partes exposueris in par- titione, de quibus te pollicitus sis dicturum, et reducere in memoriam, quibus rationibus unam quamque partem confirmaris; tum ab iis, qui audiunt, quaerere, quid sit, quod sibi velle debeant demonstrari, hoc modo: illud docuimus, illud planum fecimus. ita simul et in memoriam reet de confirmatione et de reprehensione redintegrabitur. atque haec aliis actionis quoque modis variare oportebit. nam tum ex tua per- sona enumerare possis, ut, quid et quo quidque loco dixeris, admoneas; tum vero personam aut rem ali- quam inducere et enumerationem ei totam attribuere. personam hoc modo: nam si legis scriptor exsistat et quaerat sic id a vobis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
rtĩ data st̃. partĩ suo loco dabunt᷑. Nob̾ aut̃ ñ placuit hanc partẽ in numerũ
poni. qđ de causa digredi nͥ ꝑ locũ cõmunẽ displicet. Qdegenere posteruiᷤ ẽ
cendũ Laudes aut̃ et uituperationes ñ separatĩ placet tractari.ẜ in ipsis argu¬
tationib: eẽ inplicatas. Nc̃ de c̃clusione dicemꝰ. Conclusio ẽ exitꝰ. et de t̃mina
totius orationis. hȩc habet partes tres. Enumerationẽ. Indignationẽ. con¬
estionẽ. Enumeratio ẽ. ꝑ qͣm res disꝑse. et diffusȩ dictȩ unũ in locũ cogunt᷑.
reminiscendi causa unũ sub aspectũ subitiunt᷑: hȩcsi sẽꝑ eodẽ mͦ tractabit᷑. ꝑ¬
cue ab om̃ĩb artificio qͦdã tractari intelleget᷑.Sin uarię fi&: & hanc suspicio-
.&. satietatẽ uitare poterit Quare tũ oportebit ita facere ut pleriq facuint ꝓpt̃

Expanded text:
partim data sunt, partim suo loco dabuntur. nobis autem non placuit hanc partem in numerum partim data sunt, partim suo loco dabuntur. nobis autem non placuit hanc partem in numerum reponi, quod de causa digredi nisi per locum communem displicet: quo de genere posterius est dicendum. laudes autem et vituperationes non separatim placet tractari, sed in ipsis argumentationibus esse inplicatas. Nunc de conclusione dicemus. Conclusio est exitus et determinatio totius orationis. haec habet partes tres: enumerationem, indignationem, conquestionem. Enumeratio est, per quam res disperse et diffuse dictae unum in sa unum sub aspectum subiciuntur. haec si semper eodem modo tractabitur, perspicue ab omnibus artificio quo- dam tractari intellegetur; sin varie fiet, et hanc suspi- cionem et satietatem vitare poterit. quare tum oporte- bit ita facere, ut plerique faciunt propter
Abbreviated transcription (Latin):
q firma aut firinior ꝑonabat᷑. hoc genus in deliberationib: maxime uersabit᷑:
÷ aliqͥd qđ c̃tra dicat ȩquũ eẽ c̃cedimꝰ ẜ id qđ nos defendimꝰ necessariũ eẽ de¬
onstra. Aut cũ id qđ illi defendant utile eẽ fateam᷑. qđ nos dicamꝰ honestũ eẽ
ei uiitremꝰ. Ac derep̃henfione hȩc qͥdẽ existimauimꝰ eẽ dicenda. deinceps nẽ de
dusione poneniꝰ hermagoras digressionẽ deinde tũ postremã c̃lusionẽ ponit. in
ic aut̃ digressione ille putat oportere qͣndã inferri orationẽ. ac ausa atq aiu¬
catione ipsa remota q̃ aut sui laudẽ. aut aduersarii uituperationẽ c̃tineat.
ut in aliã causã deducdt. Ex qͣ c̃ficiat aliqͥd ẽfirmationis aut rep̃hensionis. ñ
gum̃ tando ẜ augendo ꝑ qnͣdã amplificationẽ : Hanc siqͥs partẽ putarit eẽ
fationis: seqͣt̾ lilebit Nã & augendi .&. laudandi .& uituperandi p̃cepta a nob̃

Expanded text:
aeque firma aut firmior po- nitur. hoc genus in deliberationibus maxime versa- bitur, aeque firma aut firmior po- nitur. hoc genus in deliberationibus maxime versa- bitur, cum aliquid, quod contra dicatur, aequum esse concedimus, sed id, quod nos defendime fateamur, quod nos dicamus, honestum esse demonstremus. Ac de reprehensione haec quidem existimavimus esse dicenda. deinceps nunc de conclusione ponemus. Hermagoras digressionem deinde, tum postremam conclusionem ponit. in hac autem digressione ille putat oportere quandam inferri orationem a causa atque a iudicatione ipsa remotam, quae aut sui laudem aut ad- versarii vituperationem contineat aut in aliam causam deducat, ex qua conficiat aliquid confiricationem. hanc si qui partem putabit esse orationis, sequatur licebit. nam et augendi et laudandi et vituperandi praecepta a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ alt̃am uitu perarit. Aut si alterã ita laudet ut alteriuᷤ ñ faciat m̃tio¬
nẽ.IAut si cũ decerta requeret. de comuni instituit᷑ oratio. Ut siqͥs cũ aliqͥ d¬
liberent. bellũ gerant anñ. pace laudet omĩno ñ illud bellũ inutile eẽ denos¬
tret.Aut siratio alicuiꝰ rei reddet᷑ falsa hoc mͦ. Pecunia bonũ ẽ. ꝓpt̃ ea qđ e
maxime uitã beatã efficiat. Aut si infirmat᷑ ut plautꝰ. Aamicũ castigaro
meritã noxã : in mane ẽ facinꝰ: Uerũ in ȩtate: utile .& c̃ ducibile. Nã ego an¬
cũ hodie meũ castigabo ꝓ cõmerita nox a. A ut eade. hoc mͦdo. Maxinu¬
malũ ẽ auaricia . Multos enĩ magnis in cõmodis iffeo it pecuniȩ cupidit
ut parũ idonca. hoc mͦ. Maximu bonũ ẽ amicicia. Plurimȩ enĩ delectationeᷤ st̃
imiticia. Quartus modus erit rep̃hensionis. ꝑquẽ ẽtra firmã argum̃tationẽ

Expanded text:
nisi alteram vituperarit; aut si alteram ita lau- det, ut alterius non faciat mentionisi alteram vituperarit; aut si alteram ita lau- det, ut alterius non faciat mentionem; aut si, cum de certa re quaeretur, de communi instituetur oratio, ut, si quis, cum aliqui deliberent, bellum gerant an non, pacem laudet omnino, non illud bellum inutile esse demonstret; aut si ratio alicuius rei reddetur falsa, hoc modo: pecunia bonum est, propterea quod ea maxime vitam beatam efficiat; aut infirma, ut Plautus: Amicum castigare ob meritam noxiam, Immune est facinus; verum in aetate utile Et conducibile; nam ego amicum hodie meum Concastigabo pro commerita noxia; aut eadem, hoc modo: malum est avaritia; multos enim magnis incommodis affecit pecuniae cupiditas; aut parum idonea, hoc modo: maximum bonum est amicitia; plurimae enim delectationes sunt in amicitia. Quartus modus erat reprehensionis, per quem contra firmam argumentationem
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Ut siqͥs hostiũ uĩ et copias &. felicitatẽ augeat. cũ adpugnandũ milites
ad hortet᷑. ISi ñ ad id qtł instituit᷑ ac cõmodabit᷑ aliqua pars argum̃tation
hoꝵ aliqͦ inuitio repperiet᷑. Si plura pollicitꝰ. pauciora de monstrabit. Aut
si cũ totũ debebit ostendere. de parte aliqͣ loqͣt᷑ hoc mͦ. Mulierũ genꝰ auan
ẽ. Nã eriphyla auro uiri uitã uendidit Aut si ñ id qđ accusabit᷑ defendet.
Ut si qͥs eũ ambitꝰ accusabit᷑. manu se fortẽ eẽ defend& ut amphyon apud
euripiden. Itẽ apud pacubiũ qͥ uituperata musica sapientiã laudat. Aut
sires ex hominis uitio uituperabit᷑. Ut siqͥs doctrinã ex alieuiꝰ. doctiuus
rep̃hendat. sAut siqͥ cũ aliquẽ uolet laudare: defelicitate eiꝰ. ñ deiuis¬
tute dicat. Aut qͥ si rẽ eũ re ita cõparabit ut alterã se ñ putet laudarti

Expanded text:
cit, ut si quis hostium vim et copias et felicitatem augeat, cum ad pugnandum milites cit, ut si quis hostium vim et copias et felicitatem augeat, cum ad pugnandum milites adhortetur. Si non ad id, quod instituitur, accommodabitur ali- qua pars argumentationis, horum aliquo in vitio re- perietur: si plura pollicitus pauciora demonstrabit; aut si, cum totum debebit ostendere, de parte aliqua lo- quatur, hoc modo: Mulierum genus avarum est; nam Eriphyla auro viri vitam vendidit; aut si non id, quod accusabitur, defendet, ut, si qui, cum ambitus accusa- bitur, manu se fortem esse defendet; aut ut Amphion apud Euripidem, item apud Pacuvium, qui vituperata musica sapientiam laudat; aut si res ex hominis vitio vituperabitur, ut, si qui doctrinam ex alicuius docti vitiis reprehendat; aut si qui, cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non de virtute dicat; aut si rem cum re ita comparabit, ut alteram se non putet laudare,
Abbreviated transcription (Latin):
set planu faciat ab eo matrẽ eẽ occisã.INon c̃cessũ ẽ cũ id qđ agit᷑ in ẽtro¬
uersia ẽ Ut si qͥs cũ ulixẽ acclset in hoc maxime cõmoret᷑ indignũ eẽ ab
homine ignauissimo uirũ fortissimũ aiacẽ necatũ. Nurpe ẽ: qđ aut eolo¬
co in qͦ dicet᷑. aut eo homine qͥ dicat. aut eo tẽprẽ qͦ dr̃. aut his qͥ audiunt
aut eare qͣde agit᷑: indignũ ꝓpt̃ in honestã rẽ uidet᷑.sOffensũ ẽ qđ eox qͥ¬
audiunt uoluntatẽ ledit. ut siqͥs apud ȩqͥtes. E cupidus iudicandi cȩpionis
Ut siqͥs apud alexandrũ macedonẽ dicens c̃tra aliquẽ urbis expugnato.¬
rẽ dicer&. nihil ẽẽ crudelius qͣm urbes diruere. cũ ipse alexander thebas diru
habeat eũ nullius rei adbene uiuendũ indigere. neget postea sine bona ua¬
litudine posse bene uiuere. aut se amico ad eẽ ꝓpt̃ beniuolentiã. sperare enĩ
aliqͥd cõmodi ad se ꝑuenturũ. IAduersariũ ẽ. qđ ipsi causȩ aliqͣ ex parte offi¬

Expanded text:
uset, planum faciat ab eo matrem esse occisam. non concessum est, cum id, quod au- getersia est, ut si quis, cum Ulixem ac- cuset, in hoc maxime commoretur: indignum esse ab homine ignavissimo virum fortissimum Aiacem ne- catum. turpe est, quod aut eo loco, in quo dicitur, aut eo homine, qui dicit, aut eo tempore, quo dicitur, aut iis, qui audiunt, aut ea re, qua de agitur, indignum propter inhonestam rem videtur. offensum est, qaudiunt, voluntatem laedit: ut, si quis apud equites Romanos cupidos iudicandi Caepionis ut si quis apud Alexandrum Macedonem dicens contra aliquem urbis expugnatorem diceret nihil esse crudelius quam urbes diruere, cum ipse Alexander Thebas dirui qui virtutem habeat, eum nullius rei ad bene vivendum indigere, neget postea sine bona valetudine posse bene vivi: aut, se amico adesse propter benivolentiam, sperare autem aliquid commodi ad se perventurum. adversarium est, quod ipsi causae aliqua ex parte offi
Abbreviated transcription (Latin):
onis et omĩs c̃trouersia. siue in ratione siue inscripto uersabit᷑ tractari debeat.
et ꝙ̃ in qͣmq argum̃tationes c̃ueniant. singillatĩ in seđo librta de uno qͦq gnr̃e di
cemꝰ. In p̃sentia tam̃ mͦdo numeros a modos & partes argumtandi c̃fusȩ et ꝑmix¬
te disꝑsimuᷤᷤ. post descripte et decte ingenus quodq causȩ qđ cuiq c̃ueniat. ex hac
copia digeremꝰ. IAtq inueniri qͥdẽ omĩs ex his locis argum̃tatio poterit. in uen¬
tã exornari. & cęteras in partes distingui .&. suauissimũ ẽ et sũme necessariũ. &
ab artis scriptorib maxime neglectũ. Iuare de ea ꝑceptione nob̵ et hoc loco di¬
cendũ uisũ ẽ. ut adinuentionẽ argu̾m̃ti absolutio qͦq argum̃ tandi ad iunge

Expanded text:
onis et omnis contro- versia, sive in ratione sive in scripto versabitur, tractari debeat onis et omnis contro- versia, sive in ratione sive in scripto versabitur, tractari debeat et cemus. in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandi confuse et permixtim dispersimus; post discripte et electe in genus quodque causae, quid cuique conveniat, ex hac copia digeremus. Atque inveniri quidem omnis ex his locis argu- mentatio poterit: inventam exornari et certas in partes distingui et suavissimum est et summe necessarium et ab artis scriptoribus maxime neglectum. quare et de ea praeceptione nobis et in hoc loco dicendum visum est, ut ad inventio
Abbreviated transcription (Latin):
sensione. aut auetoritate. aut uiditio alicuiꝰ. aut aliquoꝵ cõpbata. ldtrib in
gñrib spectat᷑ Religioso. cõmuni. approbato. Religiosũ ẽ. qđ iuati legib ui
haberi oporteret. sua estituer auctoritate. ut oratii factũ apopulo apꝓbat᷑.
qͣm rationẽ ẽtinet. Etꝰ parteᷤ s̃ tres. Imago collatio. exeplũ Imago ẽ oratio¬
demonstrans corpoꝵ aut naturarũ similitudinẽ. Collatio ẽ oratiorẽ cũ re exsimi¬
litudine ẽferens. Exẽplũ ẽ. qđ rẽ auctoritate aut casu alicuiꝰ hominis. aut negotũ
c̃firmat. aut infirmat. hox exempla. et descriptiones in p̃ceptis eloquutioniꝰ cognos¬
cent᷑. Ac fons qͥdẽ c̃firmationis ut facultas tulit aꝑtus est. nec minꝰ dilucide qͣmres
natura ferebat. demonstratus est. Iuẽ admdũ aut̃ quȩq̃ c̃stitutio et pars c̃stituti¬

Expanded text:
sensione aut auctori- tate aut iudicio alicuius aut aliquorum conprobata. id tribus in sensione aut auctori- tate aut iudicio alicuius aut aliquorum conprobata. id tribus in generibus spectatur, religioso, communi, adprobato. religiosum est, quod iurati legibuhaberi oporteret, sua constituerunt auctoritate: velut Gracchi patris factum quam rationem continet. eius partes sunt tres: imago, conlatio, exemplum. imago est oratiodemonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. conlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctoritate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac fons quidem confirmationis, ut facultas tulit, apertus est nec minus dilucide, quam rei natura fere- bat, demonstratus est; quemadmodum autem quaeque constitutio et pars constituti
Abbreviated transcription (Latin):
anicis ñ potest cẽ SInhis reb ꝗͣ sub eandẽ rationẽ cadunt. hoc nͦ ꝓbabile esiderat᷑¬
Musimodus turpe ñ ẽ portoriui locare neher maereonti qͥdẽ turpe ẽ educere
hec tu uera st hoc pacto. qm̃ cicatrix e fuit uulnꝰ Tũ ueri similia hoc mͦdo. Sumul¬
tus erat incalceis puluis. exitinere eũ uenire oportebat. IOmẽ aut̃ ut certas qsdã
inpartes distribuamꝰ ꝓbabile qđ sumet᷑ ad argum̃tationẽ. aut signũ ẽ. aut eredi
bile aut iudicatũ aut cõparabile. Signũ ẽ. qđ sub sensũ aliquẽ cadit . & qiđ elã sig¬
nificat qđ ex ipso ꝓfectũ uidet᷑ qđ ante aut fuerit. aut in ipso negotio. aut pꝰsit
esequutũ. & tam̃ indiget testimoniui & grauioris sefirimationis. Ut eruor. fuga palloe
puluis et q̃ his st̃ similia sc redibise eqđ sine ullo teste uuditoris opiniooes fuma ts¬
i hoc mdo. slemo ẽ qͥ ñ liberos suos in colomes et beatos cẽ cupiat sTudicatueetes as¬

Expanded text:
sub eandem rationem cadunt, hoc modo probabile consideratsi Rhodiis turpe non est portorium locare, ne Her- mocreonti quidem turpe est conducere. haec tum vera sunt, hoc pacto: quoniam cicatrix est, fuit vulnus; tum veri similia, hoc modo: si multus erat in calceis pulvis, ex itinere eum venire oportebat. Omne autem—ut certas quasdam in partes tri- buamus—probabile, quod sumitur ad argumentati quod sub sensum ali- quem cadit et quiddam significat, quod ex ipso pro- fectum videtur, quod aut ante fuerit aut in ipso neg- otio aut post sit consecutum et tamen indiget testi- monii et gravioris confirmationis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, et quae his sunt similia. credibile est, quod sine ullo teste auditoris opinione firmatur, hoc modo: nemo est, qui non liberos suos incolumes et beatos esse cupiat. iudicatum est res as
Abbreviated transcription (Latin):
Tercius decimꝰ. ꝑquẽ cũ in dignatione c̃querim᷑ qđ ab his aqͥb minime c̃uenia
male tractem᷑: ꝓpinqͥs. amicis. qͥb benigne fecerimꝰ. qͦs aduitores fore putaus¬
rimꝰ. aut aqͥb indignũ ẽ ut seruis. libertis. clientib. supplicibus. Iuareꝰ de
t deinceps in scđo libro dicemus.
RΟTOΝIAT E quondã cũ florerent om̃ĩb copus.&. initalia cũ¬

Expanded text:
tertius decimus, per quem cum indignatione conquerimur, quod ab iis, a quibus minime conveniat, male tractemur, propinquis, amicis, quibus benigne fecerimus, quos adiutores fore putarimus, aut a qui- bis indignum est, ut servis, libertis, clientibus, sup- plicibus. quartus de deinceps, in secundo libro dicemus. atae quondam, cum florerent omnibus copiis et in Italia cu
Abbreviated transcription (Latin):
auperes estis. Indigetis aut̃ pecuniȩ Mercaturȩ enĩ ni ita eẽt: operã ñ da¬
itis: P auperes gͥ estis. Hoc sic rep̃hendit᷑ : Cũ dicebas. si indigetis pecuniȩ
ecuniã ñ habetis. hoc intellegebã Si ꝓpt̾ in opiã inegestate estis: pecuniã
habetis : & id circo c̃cedebã. Eũ aut̃ hoc sumebas. indigetis aut̃ pecuniȩ. illud
icipiebã. Uultis aut̃ pecuniȩ plus habere Ex qͥb c̃cessionib ñ c̃ficit᷑ hoc pau¬
ireꝰ gͥ estis: Conficeret᷑ aut̃. sitibi pͥmo qͦq tẽprẽ hoc c̃cessisse qͥ pecuniã maio
uellet habere. eũ pecuniã ñ habere .ISepe aut̃ oblitũ putant qͥd c̃cesseris.
id curco id qđ ñ c̃ficit᷑ qsi c̃ficiat᷑ in c̃clusione infer̃ hoc mͦ Si ad illũ here¬
tas ueniebat uerisimile ẽ ab illo necatũ. Deinde hoc apꝓbant plurimiᷤ ũbi.

Expanded text:
pauperes estis: indigetis autem pecuniae; mer- caturae enim, ni ita esset, operam non dapauperes estis: indigetis autem pecuniae; mer- caturae enim, ni ita esset, operam non daretis: pauperes igitur estis. hoc sic reprehenditur: cum dicebas: si indigetis pecuniae, pecuniam non habetis, hoc intelle- gebam: si propter inopiam in egestate estis, pecuniam non habetis, et idcirco concedebam; cum autem hoc sumebas: indigetis autem pecuniae, illud accipiebam: vultis autem pecuniae plus habere. ex quibus conces- sionibus non conficitur hoc: pauperes igitur estis; con- ficeretur autem, si tibi primo quoque hoc concessissem, qui pecuniam maiorem vellet habere, eum pecuniam non habere. saepe autem oblitum putant, quid con- cesseris, et idcirco id, quod non conficitur, quasi con- ficiatur, in conclusionem infertur, hoc modo: si ad illum hereditas veniebat, veri simile est ab illo ne- catum. deinde hoc adprobant plurimis verbis.
Abbreviated transcription (Latin):
exercitũ: a tribunis militarib uisus eẽs Non aut̃ ab his uisus. ñ es gͥ adexes¬
citũ ꝓfectus. hic cũ c̃cesseris ꝓpositionẽ & assũ ptionẽ : cõplexio ẽ infis¬
manda aliud enĩ qm cogebat᷑ illatũ ẽ. Ao nc̃ qͥdẽ qͦ facilius re cognoscen
ospicuo et grandi uitio prȩditũ posuimꝰ exemplũ. Ssȩpe obscurius positu u¬
nũ ꝓuero ꝓbat̾: cũ aut parũ memineris qđ c̃cesseris. aut ambiguũ aliqͥd ꝓ
certo c̃cesseris. Ambiguũ si c̃cesseris: ex ea parte qm ipse intellex eris: si eã par¬
ẽ aduersarius ad aliã partẽ ꝑ cõplexionẽ uelit ac cõmodare: de monstrare
portebit . ñ ex eo qđ ipse c̃cesseris. s ex eo qđ ille sũpserit c̃fici cõplexionẽ
idhunc mͦdũ. Si indigetis pecuniȩ : pecuniã ñ habetis Si pecuniã ñ habetiꝰ:

Expanded text:
exercitum, a tri- bunis militaribus visus esses; non es autem ab his visus: non es igitur ad exerexercitum, a tri- bunis militaribus visus esses; non es autem ab his visus: non es igitur ad exercitum profectus. hic cum concesseris propositionem et assumptionem, conplexio est infirmanda. aliud enim, quam cogebatur, inlatum est. ac nunc quidem, quo facilius res cognosceretur, perspicuo et grandi vitio praeditum posuimus exem- plum; sed saepe obscurius positupro vero probatur, cum aut parum memineris, quid concesseris, aut ambiguum aliquid pro certo concesseris. ambiguum si concesseris ex ea parte, quam ipse intellexeris, eam partem adversarius ad aliam partem per conplexionem velit accommodare, demonstrare oportebit non ex eo, quod ipse concesseris, sed ex eo, quod ille sumpserit, confici conplexionem, ad hunc modum: si indigetis pecuniae, pecuniam non habetis; si pecuniam non habetis,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃clusio rep̃hendit᷑: si id qđ seqͥt᷑ ñ uideat᷑ necessario cũ eo qđ ante cessit cohe¬
rere. Nã hoc qͥdẽ si spiritũ ducit uiuit: si dies ẽ luc&: eiꝰmͦdi ẽ ut cũ pͥore ne¬
cessario posterius coherere uideat᷑. boc aut̃ si mat̾ ẽ diligit: si aliqñdo pecu¬
uit. nũ qͣm corriget᷑: sic eueniet rep̃hendi. ut de monstret᷑ ñ necessario cũ pͥe
posterius coherere. hoc genus etcȩtera necessaria. & omĩno omĩs argum̃ tan
et eiꝰ rep̃hensio maiorẽ qndã uĩ c̃tinet et latius patet qͣm hic exponitd
ẜ ipsa separatĩ longi tẽporis et magnȩ atq arduę cognitionis indigeati
Quare illa nob̵ alio tẽpr̃e atq ad aliud institutũ. si facultas erit explicabi ĩ
se ꝓfectũ eẽ ad exercitũ. c̃tra eũ hac qͥs uelit uti argum̃tatione : Si uenissess

Expanded text:
conclusio reprehenditur, si hoc, quod sequitur, non videatur necessario cum eo, quod ante- cessit, cohaeconclusio reprehenditur, si hoc, quod sequitur, non videatur necessario cum eo, quod ante- cessit, cohaerere. nam hoc quidem: Si spiritum ducit, vivit, si dies est, lucet eiusmodi est, ut cum priore necessario posterius cohaerere videatur. hoc autem: si mater est, diligit, si aliquando peccavit, numquam corrigetur sic conveniet reprehendi, ut demonstretur non necessario cum priore posterius cohaerere. hoc genus et cetera necessaria et omnino omnis argumen- tatio et eius reprehensio maiorem quandam vim con- tinet et latius patet, quam hic exponitursed ipsa separatim longi temporis et magnae atque arduae cognitionis in- digeat. quare illa nobis alio tempore atque ad aliud institutum, si facultas erit, explicabuntur; se pro- fectum esse ad exercitum, contra eum quis velit hac uti argumentatione: si venisses ad
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩterit᷑ qͥddã in eiꝰmͦ di enumerationib Qm̃ habes istũ ȩquũ: aut emeri opor¬
tet. aut hereditate possideas. aut munere acceperis. aut domi tͥ natꝰ sit. Aut
si eoꝵ nihil ẽ. surripueris necesse ẽ.Sineq emisti. neq: hereditate uenit neq
donatꝰ ẽ. neq: dominatꝰ ẽ. necesse ẽ gͦ surripueris hoc mͦ rep̃hendet᷑ : si dicipos¬
sit ex hostib: ȩquus ẽ captꝰ. cuiꝰ p̃dȩ sectione uenerit: Iuo illato : infirmat
enumeratio. qm̃ id sit inductũ qđ p̃teritũ sit in enumeratione: Altero uͦn
poterit ostendi hereditate uenisse : aut si illud extremũ ñ erit t᷑pe c̃cedere
Ut si qͥ cũ dixerint aduersarii. aut insidias facere uoluisti. aut amicomorẽ
gessisti. aut cupiditate elatus es: amico semorẽ gessisse fate at᷑. Sĩplex au

Expanded text:
praeteritur quiddam in eiusmodi enumerationi- bus: quoniam habes istum equum, aut emeris oporpraeteritur quiddam in eiusmodi enumerationi- bus: quoniam habes istum equum, aut emeris oportet aut hereditate possideas aut munere acceperis aut domi tibi natus sit aut, si eorum nihil est, subripueris ne- cesse est: si neque emisti neque hereditate venit ne- que donatus est neque domi natus est: necesse est ergo subripueris. hoc commode reprehenditur, si dici possit ex hostibus equus esse captus, cuius praedae sectio non venierit; quo inlato infirmatur enumeratio, quon- iam id sit inductum, quod praeteritum sit in enume- ratione. altero autepoterit ostendi hereditate venisse, aut si illud extremum non erit turpe concedere, ut si qui, cum dixerint adversarii: aut insidias facere voluisti aut amico morem gessisti aut cupiditate elatus es, amico se morem gessisse fateatur. Simplex autem
Abbreviated transcription (Latin):
uera ẽ : nũ qͥm rep̃hendet᷑. Sin falsa. duob modis. aut c̃uersione. aut alteriuꝰ partis
infirmatione : Conuersione hoc modo. Nã si ueret᷑. qͥđ eũ acciuises qͥ ẽ ꝓbus: Si inuere¬
cundũ animi ingeniũ possidet. qͥđ eũ accuses qͥ id parui auditu ex istimet: hesi
ue uereri dixeris. siue ñ uereri. c̃cedendũ hoc putat ut neges eẽ accusandũ
Qđ c̃uersione sic rep̃hendet᷑. Immo uͦ accusandus ẽ. Nã si ueret᷑: a couses ñ enĩ pa¬
ui auditu estimabit. Si inuerecundũ animi ingeniũ possidet. tam̃ accuses n enĩ
ꝓbus ẽ. Alteruis aut̃ partis infermatione : hoc mͦdo rep̃hendit᷑. Uerũ si ueret᷑:
increpatione ⁊ castigationr orrectꝰ łaberrato recetiet I nuieratio uitiosa inteueret
si aut p̃teritũ qͥddã dicemꝰ qđ uelimꝰ c̃cedere. autͦ infiiũ aliqͥđ annume¬
ratũ. qđ aut c̃tra dici possit. aut causa ñsit. qͣre ñ honeste possimꝰ c̃cedere:

Expanded text:
vera est, numquam reprehendetur; sin falsa, duobus modis, aut conversione aut alterius partis infirmatione conversione, hoc modo: Nam si veretur, quid eum accuses, qui est probus? Sin inverecundum animi ingenium possidet, Quid autem eum accuses, qui id parvi auditum aestimet? hic, sive vereri dixeris sive non vereri, concedendum hoc putat, ut neges esse accusandum. quod conver- sione sic reprehendetur: immo vero accusandus est. nam si veretur, accuses; non enim parvi auditum aesti- mabit. sin inverecundum animi ingenium possidet, tamen accuses; non enim probus est. alterius autem partis infirmatione hoc modo reprehendetur: verum si veretur, accusatione tua correctus ab errato recedet. Enumeratio vitiosa intellegitur, si aut praeteritum quiddam dicimus, quod velimus concedere, aut infir- mum aliquid adnumeratum, quod aut contra dici possit aut causa non sit, quare non honeste possimus concedere.
Abbreviated transcription (Latin):
qui. Nẽ desertũ ab omib : sũ mo periculo solus ut restituã paro. FRemo
ẽ qđ ultra qͣm satis ẽ petit᷑. huiꝰ mͦdi. Qđ si ñ publius scipio corneliã filiã
beriã gracho colloc asset. atq ex ea duos grachos pꝰcreasset: tantȩ sedi¬
es nat̾ȩ ñ eeñt. Quare hoc in cõmodũ scipioni ad scribendũ uidet᷑. huꝰ
ũ aut cõmunia describit hoc mͦ. deditios e is qͥ malus atq inutilis ci

Expanded text:
ericlo sola ut restituam paro. remotum est, quod ultra quam satis est petitur, huius- modi: quodsi non P. Scipio Corneliam filiam Ti. Graccho conlocasset atque ex ea duos Gracchos pro- creasset, tantae seditiones natae non essent; quare hoc incommodum Scipioni adscribendum videtur. huiuest, cum aut communia describit, hoc modo: seditiosus est is, qui malus atque inutilis ci
Abbreviated transcription (Latin):
oc cuiꝰ causa afferet᷑ haberi c̃ueniat: ostendet᷑. Seinde qͥđ res cũ re differat demons¬
abimꝰ. Ex quo docebimꝰ aliud de eo qđ cõparabit᷑: et de eo qͥ cũ cõparabit᷑ existima¬
i oportere. huiꝰ facultatis maxime indigemꝰ. cũ ea ipsa argum̃tatio. ꝙ̃ ꝑ inducti¬
nẽ tractat᷑ : erit rep̃hendenda. ISin iudicatũ aliqđ infert. qm̃ id ex his locismaxi¬
ic firmat᷑. Iaude eox qͥ iudicauer̃ similitudine illius rei qͣde agit᷑ ad eã rẽ qua
eiudicatũ ẽ. & cõmemorando nͣmdo ñ eẽ rep̃hensũ idiciũ s ab om̃ib apꝓbatũ . &
rarus locis si res aut uera aut ueri similis ꝑmittat: infirmari oportebit: atq
dleat᷑. Oporiditiũn t̃ anũauertere ne cũ alit̃ sint mulas uidicata: solitariũ aliqđ
a argum̃ta qͥdẽ ꝙ̃ ꝙ si ꝓbabilia sument᷑: ad hunc nidũ tẽptari oportebit. Quȩ
p si cuti necessaria dicent᷑. ea si forte imitabunt᷑ m necessariã argum̃tationẽ¬

Expanded text:
hoc, cuius causa afferetur, haberi con- veniat, ostendetur. deinde, quid res cum re differat, demonstrabimus: ex quo docebimus aliud de eo, quod comparabitur, et de eo, quicum comparabitur, existi- mare oportere. huius facultatis maxime indigemus, cum ea ipsa argumentatio, quae per inductionem trac- tatur, erit reprehendenda. Sin iudicatum aliquod inferetur, quoniam id ex his locis maxime firmatur: laude eorum, qui iudicarunt; similitudine eius rei, qua de agitur, ad eam rem, qua de iudicatum est; et commemorando non modo non esse reprehensum iudicium, sed ab omnibus adpro- batum; et  instet: ex contrariis locis, si res aut vera aut veri similis permittet, infirmari oportebit. atque deatur. oportet autem animadvertere, ne, cum aliter sint multa iudicata, solitarium aliquie ea quidem, quae quasi probabilia sumentur, ad hunc modum temptari oportebit. Quae vero sicuti necessaria dicentur, ea si forte imitabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ c̃ficit᷑ seqͣt᷑ necesst ẽ. Idd ẽ huiꝰ mͦ di Si peperit. cũ uiro concubuit. Peperit
aut̃. Conficit᷑ hoc mͥdo. Concubuit gͥ cũ uiro. hoc si nolis inferre. et inferas
id qđ seqͥt᷑ : fecit gͥ incestũ : et c̃cluseris argum̃ tationẽ. et ꝑspicuã feceris
cõplexionẽ. Quare in longis argum̃tationib: ex c̃ductionib aut ex ẽtrario
cõplecti oportae. Inbreuib: id solũ qđ c̃ficit᷑ exponere. ln his inqͥb exitus
ꝑspicuus ẽ c̃sceutione uti. Si qͥ aut̃ ex una qͦq parte putabt̃ c̃stare ar¬
gum̃ tationẽ. potert̃ dicere sepe satis eẽ hoc mꝰ argum̃tationẽ facere. Am̃¬

Expanded text:
 ficitur, sequatur necesse est. id est huiusmodi: si peperit, cum viro concubuit: peperit autem. conficitur hoc: concubuit igitur cum viro. hoc si nolis inferre et inferas id, quod sequitur: fecit igitur incestum, et concluseris argumentationem et perspicuam fugeris complexionem. quare in longis argumentationibus ex conductionibus aut ex contrario complecti oportet, in brevibus id solum, quod conficitur, exponere, in iis, in quibus exitus perspicuus est, consecutione uti. Si qui autem ex una quoque parte putabunt constare argumentationem, poterunt dicere saepe satis esse hoc modo argumentationem facere:
Abbreviated transcription (Latin):
ftec qͥd clicat attendere. nec ꝗd pollicent᷑ intellege uidet᷑. qͥ oratoris iterũ in
causã e inquestionẽ diuidit: Causã ee dicat rẽ. q̃ habeat inse c̃trou̾̃siã indicendo
positã cũ personanĩ certarũ int̃positione . qͣm nos qq̃ oratori dicimꝰ eẽ attributam
Nã treseiꝰ uͤartes q̃s̃ ante diximꝰ sub põnimꝰ. udicialẽ. de monstratiuã. deliberat¬
uã Questionẽ aut̃ eã appellat. q̃ habeat iise c̃troũsiã indicendo positã sine certa¬
rũ ꝑsonarũ int̃positione : ad hunc modũ : Vt ꝗd sit bonũ p̃t̃ honestatẽ. uerue
sint sens ꝗ̃ sit᷑ mundi form q̃ sit solis magnitudo: Quas questiones procul ab
oratoris officio remotas facile oms intellegere ex istimamꝰ: Pã quib in reb sũq
ingenia philosophõꝵ plurimo cũ labore c̃susnpta intellegimꝰ. eassicit aliquas

Expanded text:
nec quid dicat attendere nec quid polli- ceatur intellegere videtur, qui ornec quid dicat attendere nec quid polli- ceatur intellegere videtur, qui or habeat in se controversiam in dicendo positam cum personarum certarum interpositione; quam nos quoque oratori dicimus esse adtributam nam tres eas partes, quas ante diximus, subponimus, iudicialem, de- liberativam, demonstrativam. quaestionem autem eam appellat, quae habeat in se controversiam in dicendo positam sine certarum personarum interpositione, ad hunc modum: ecquid sit bonum praeter honestatem? verine sint sensus? quae sit mundi forma? quae sit solis magnitudo? quas quaestiones procul ab oratoris officio remotas facile omnes intellegere existimamus; nam quibus in rebus summa ingenia philosophorum plurimo cum labore consumpta intellegimus, eas sicut aliquas
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃: Nã gorgias leontinꝰ antiquissimꝰ fere rethor om̃ib de reb oratorẽ optime pos¬
sẽ dicere existimuit : Nic infinitã & inmisa. huic artificio interiã subicere uidetur
aristoteles aut̃ qͥ huic arti plunim adumta atq ornamita subministiauit: trib in
generib rerũ ũsar rethorts officiũ putauit. demonstratiuo. deliberatuo. uiditul
Demonstratiuũ ẽ. qđ tribuit᷑ in aliciuꝰ certe persone laudẽ aut uituperationẽ : de¬
liberatiuũ ẽ qđ positũ indisceptatione uel ẽ sultatione ciuili. habet inse sententuȩ
dicionẽ: Iodiciale. qđ positũ in uiditio. habet inse accusationẽ. & defensionẽ. a ut
petitionẽ & recusationẽ : Et quẽ ad modũ nr̃a quidẽ fert opizuo. oratoris ars &
facultas in hac matera triperata uersari ex istimanda ẽ : Na hermgoras qͥde

Expanded text:
marunt. nam Gorgias Leontinus, anti- quissimus fere rhetor, omnibus de rebus oratorem op- time posmarunt. nam Gorgias Leontinus, anti- quissimus fere rhetor, omnibus de rebus oratorem op- time posse dicere existimavit; hic infinitam et inmensam huic artificio materiam subicere videtur. Aristoteles autem, qui huic arti plurima adiumenta atque orna- menta subministravit, tribus in generibus rerum ver- sari rhetoris officium putavit, rsonae laudem aut vituperationem; deliberativum, quod positum in disceptatione civili ha- bet in se sententiae dictionem; iudiciale, quod positum in iudicio habet in se accusationem et defensionem aut petitionem et recusationem. et, quemadmodum nostra quidem fert opinio, oratoris ars et facultas in hac ma- teria tripertita versari existimanda est. nam Herma- goras quidem
Abbreviated transcription (Latin):
generc ponemꝰ. ut eã eiuilis scientiȩ pitẽ ẽẽ dicamꝰ: Officiũ aut̃ eiꝰ facultatis uidet᷑ &ẽ
dicere ap̃posite ad ꝑsuasionẽ: Finis. ꝑsuadere dictione: Int̾ officiũ aut̃ & finẽ hoc
int̾ ẽ: qđ in officio ꝗd fieri. in fine ꝗd officio ẽueniat õsiderat᷑. ut medici officium
dicimꝰ eẽ curare ad sarandũ apposite. sinẽ : sinare curatione: Itẽ oratoris ꝗd ofi¬
cui. & ꝗd finẽ eẽ dicamꝰ. intellegimꝰ cũ id qđ facere debet ofsiciũ ce dicemꝰ. illud
cuiꝰ causa facere debet. sinẽ appellamꝰ: Mat̾eriã aitis eã dicimꝰ: in qͣ om̃is ars & ea
facultas q̃ c̃ficit᷑ exarte uersat᷑. ut si medicine interiã dicamꝰ morbos ac uulne¬
ra. qđ in his onĩs medicin uersat᷑: Ite qͥb in rebus uersat᷑ ars & ficultas oratora
eas res interiã artis rethorice nominamꝰ: Has aut res. alii plires. alii pauciores ex isti¬

Expanded text:
tem esse dicamus. Officium autem eius facultatis videtur esse dicere adposite ad persuasionem; finis persuadere dictione. inter officium et finem hoc interest, quod in officio, quid fieri, in fine, quid effici conveniat, con- sideratur. ut medici officium dicimus esse curare ad sanandum apposite, finem sanare curatione, item, ora- toris quid officium et quid finem esse dicamus, intel- legimus, cum id, quod facere debet, officium esse di- cimus, illud, cuius causa facere debet, finem appel- lamus. Materiam artis eam dicimus, in qua omnis ars et ea facultas, quae conficitur ex arte, versatur. ut si medi- cinae materiam dicamus morbos ac vulnera, quod in his omnis medicina versetur, item, quibus in rebus ver- satur ars et facultas oratoria, eas res materiam artis rhetoricae nominamus. has autem res alii plures, alii pauciores existi