comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sepositas suꝑnorũ spiri¬
tuũ legiones adtendit :
quia & ideo peccans sine
uenia damnatusẽ : quia
magnus sine conpara¬
tione fuerat creatus:
Apostatae angelo ꝑ eze¬
chielem proph& andicitur:
Tusignaculũ similitudi¬
nis. plenus sapientia et¬
ꝑ fetus ditose : in pira¬
disodĩ fusti: Multa
enim de eii magnitudi¬
ne locuturus. primo uer¬
bo cunsti conplexus est :
Quid primur angelus boni
ñ habuit. si signaculũ dĩ
similitudinir fuit E
De sigillo quippe anuli
similitudo imaginalit̃ &¬
primitur: qualis in sigillo
eodem essentialit habe¬
militudinẽ dicreatussit :
militu dine dĩ conditum :
sed ipsum signaculũ disi¬
militu dinis dicit: ut quo
subtiliorẽ natura : eom
illũ similitudo di plenius
credatur expsessa :¬
postatae angeli princi¬
patus celsitudine ad huc
ez echiel proph&a intuens:
adiungit: Tucherub
extentus & protegens
doscientiae int̃ p̃ta¬
tur : & id ciscoiste
cherub dicitur : quia
trascendisse cunctos

Expanded text:
se positas supernorum spirise positas supernorum spirituum legiones attendit. Qui et ideo peccans sine venia damnatus est, quia magnus sine comparatione fuerat creatus. Apostatae angelo per Ezechielem prophetam dicitur: Tu signaculum similitudinis Dei plenus sapientia, perfectus decore, in paradiso Dei fuisti . Multa enim de ejus magnitudine locuturus, primo verbo cuncta complexus est. Quid primus angelus boni non habuit, si signaculum Dei similitudinis fuit? De sigillo quippe annuli talis similitudo imaginaliter exprimitur, qualis in sigillo eodem substantialiter habemilitudinem Dei homo creatus sit, militudinem Dei conditum, sed ipsum signaculum Dei similitudinis dicit; ut quo subtilior est natura, eo in illo similitudo Dei plenius credatur expressa. Apostatae angeli principatus celsitudinem adhuc Ezechiel propheta intuens, adjungit: Tu Cherub extentus, et protegens do scientiae interpretatur; et idcirco iste Cherub dicitur quia transcendisse cunctos
Abbreviated transcription (Latin):
scit ad bonorũ custodiã
beneuti &ĩam mala ac¬
tione reproborũ : lapsũ
angelorũ cadentiũ uer¬
tit in profestum manen¬
tium: & unde punita ẽ
culpa suꝑbientiũ : inde
humilibus angelis inuen¬
ta & solidata sunt aug¬
menta meritorum:
qm̃ istis cadentib: illis
inmunere datum est:
ut cadere omninonon
possint:
Primus ille a postata an¬
gelur. idcirco ad multa
fortit̃ sufficit : quia in
natura rerũ hunc crean¬
do ꝑsubstantiã conditor
primũ fecit: Sicut in
librobeatiiob scriptumẽ :
pre ẽ principiũ uiarũ dĩ :¬
quianimirũ cum cunsta
dr̃ facer&: hunc primũ
condiditi quem feliquis
angelis eminentiosem
fecit: quis peciosus fac¬
tus . in multis condensisq:
frondibus dicitur : qui a p̃¬
latum ca&eris angelorũ
legionibus tanta illum
species pulcriorẽ red di¬
dit : quanta & sub posita
multitudo ingelorũ de¬
corauit:
postata angelus in para¬
diso dĩ tot quasi condenras
frondes habuit: quoc sub

Expanded text:
scit ad bonorum custodiam scit ad bonorum custodiam bene uti etiam mala actione reproborum, lapsum angelorum cadentium vertit in profectum manentium, et unde punita est culpa superbientium, inde humilibus angelis inventa et solidata sunt augmenta meritorum: quoniam istis cadentibus, illis in munere datum est ut cadere omnino non possent. Primus ille apostata angelus idcirco ad multa fortiter sufficit, quia in natura rerum hunc per substantiam conditor primum fecit; sicut in libro Job scriptum est: Ipse est principium viarum Dei quia nimirum cum cuncta Deus faceret, hunc primum condidit, quem reliquis angelis eminentiorem fecit. Qui speciosus factus in multis, condensisque frondibus dicitur, quia praelatum caeteris angelorum legionibus, tanta illum species pulchriorem reddidit, quanta et supposita multitudo angelorum decoravit. Apostata angelus in paradiso Dei tot quasi condensas frondes habuit, quot sub
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃iangelidũ in aliis ca¬
dentib: naturae suae
damna conspiciunt :
inse ipsisiam cautiur
robustiusq: consistunt:
unde fit austoremrerũ
dño cuncta mirabilit̃
ordinante : ut illielet¬
torũ spirituũ patriaer
&ĩam deriunae siue
damno proficiant dũ
inde firmius construc¬
taẽ : unde suerat ex par¬
te des tructa:
primo ab arcae
beatitudinis cadente.
cestumẽ in runa eius.
aiã elatos angelor ex¬
pauisse : ut cum istum
exillorũ numero suꝑ¬
biae lapsus eicer&:
illos ad robustius stan¬
dũ timor ipse solidar&
tumẽ : Cum sublatus
fuerit timebunt an¬
geli & territipurga¬
buntur: purgatienĩ
s : quianimirũ istocũ
seprob legionib: ex eun¬
te soli incaelestibur
nũ uiuerent remanse¬
runt :¬
apsur satanae. angelos
bonos & terruit : & pur¬
gauit:. Terruit : ne con¬
ditorem suũ suꝑbae des¬
picerent: purgauit uer
quia ex cuntib: reprobis.
actumẽ ut electi solire¬
manerent:
Cunstorũopisex hẽ qui

Expanded text:
Sancti angeli, dum in aliis caSancti angeli, dum in aliis cadentibus naturae suae damna conspiciunt, in se ipsis jam cautius robustiusque consistunt. Unde fit, auctore rerum Domino cuncta mirabiliter ordinante, ut illi electorum spirituum patriae etiam de ruinae suae damno proficiat, dum inde firmius constructa est unde fuerat ex parte destructa. Angelo primo ab arce beatitudinis cadente, certum est in ruina ejus etiam electos angelos expavisse. Ut cum istum ex illorum numero superbiae lapsus ejiceret, illos ad robustius standum timor ipse solidarettum est: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et territi purgabuntur . Purgati enim sunt; quia nimirum isto cum reprobis legionibus exeunte, soli in coelestibus viverent remanserunt. Lapsus Satanae angelos bonos et terruit et purgavit: terruit, ne Conditorem suum superbe despicerent; purgavit vero, quia exeuntibus reprobis, actum est ut electi soli remanerent. Cunctorum opifex Deus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gumento fidemrobor&:
quam labe factari sua
sagacitate dep̃hendit :
ruina suꝑ Bientiũ.
ales creatisunt angeli :¬
ut siuellent inbeatitadi¬
nis luce ꝑsisterent :
siautem nollent : &iam
labi potuissent: uinde
& satancumsequacibus
legionib: caecidit :
sed post eius lipsumita
confirmatis angeliqui
perstȩ terunt : ut cade¬
re omnipo ñ possent :
Virtutei angelicat
quae in diuino amore
fixae ꝑsiberunt lap¬
sis suꝑbientib angelis.
hoc in munere reri¬
butionis acceperunt :
ut nullai amrubigine
subripientis culpae mor¬
deantur. ut incontem¬
plationa conditoris
sine felicitatis fine ꝑ¬
maneant : & in hoc quod
sc̃ditae & erna stabi¬
litate subsistant :
mosen de ipsamun¬
diorigine historica
uerba testantur : cum
prius factum caelum di¬
citur & hocidem post¬
modum firmamentũ
uocatur : qui auideli¬
c&natura angelica.
& prius subtilis ẽ in su¬
periorib: condita: &
post neum quã poiuis¬
setcãdere mirabili¬
us confirmata :

Expanded text:
gumento fidem roboret, gumento fidem roboret, quam labefactari sua sagacitate deprehendit. ruina superbientium. Tales creati sunt angeli ut, si vellent, in beatitudinis luce persisterent; si autem nollent, etiam labi potuissent. Unde et Satan cum sequacibus legionibus cecidit; sed post ejus lapsum ita confortati sunt angeli qui perstiterunt, ut cadere omnino non possent. Virtutes angelicae quae in divino amore fixae perstiterunt, lapsis superbientibus angelis, hoc in munere retributionis acceperunt, ut nulla jam rubigine subripientis culpae mordeantur, ut in contemplatione Conditoris sine felicitatis fine permaneant, et in hoc quod sunt conditae aeterna stabilitate subsistant. Apud Moysen de ipsa mundi historica verba testantur origine, cum prius factum coelum dicitur, et hoc idem postmodum firmamentum vocatur; quia videlicet natura angelica, et prius subtilis est in superioribus condita, et post, ne unquam potuisset cadere, mirabilius confirmata.
Abbreviated transcription (Latin):
mutatam. uidentes cunc¬
timiratir̃ cotidie humor
iunxit statim : & inscru¬
tabilia: Minur enim
fuerait magna facere :
sitam̃ eaquȩ facta sunt¬
ro : quiaminoris ess&
magnitudinis si quae
inscrutabilia condidit
pauca feciss& :
ciendũ proculdubioẽ
quia diuina miracula
& semꝑdebent conside¬
rari ꝑ studium: & num¬
quam discuti ꝑ intellestũ
epe humanus sensus
dum quarundã rerum
rationẽ quae rens non
inuenit : indubitatio¬
nisse uoraginem mer¬
git: unde fitut ñ nulli
homines mor iuorum
corpora in puluere
redacta considerent:
Dumq sesurfectionis uim.
colligere exratione
ñ possunt : haec adsta¬
tum pristinum redise¬
Miraculadĩ quae &
fide credenda sunt :
prescrutanda ꝑratio¬
nem ñ sunt: qui asi haet
nr̃is oculis ratio ex pan¬
der&. mira ñessent :
uumindĩ mirabilibus
fostasse animustitu¬
bat : nec esse est ut ea
quae ꝑusum nouit. nec
tam̃ ꝑritionẽ colligit
ad memoriam reducat:
quati nus reisimilis ar¬

Expanded text:
ermutatam videntes cuncermutatam videntes cuncti mirati sunt, quotidie humor junxit statim: Et inscrutabilia . Minus enim fuerat magna facere, si tamen ea quae facta sunro; quia minoris esset magnitudinis, si quae inscrutabilia condidit pauca fecisset. Sciendum procul dubio est quia divina miracula et semper debent considerari per studium, et nunquam discuti per intellectum. Saepe humanus sensus, dum quarumdam rerum rationem quaerens non invenit, in dubitationis se voraginem mergit. Unde fit ut nonnulli homines mortuorum corpora in pulverem redacta considerent; dumque resurrectionis vim colligere ex ratione non possunt, haec ad statum pristinum rediMiracula Dei, quae ex fide credenda sunt, perscrutanda per rationem non sunt; quia si haec nostris oculis ratio expanderet, mira non essent. Cum in Dei mirabilibus fortasse animus titubat, necesse est ut ea quae per usum novit, nec tamen per rationem colligit, ad memoriam reducat; quatenus rei similis ar
Abbreviated transcription (Latin):
ac uisibilibus existat:
Ds̃ a&ernus hominem
fecit ut ita dixerim
inbreui colligens mun¬
dum alterũ sedrationa¬
lem: Quod huncex ani¬
ma&icarne constituens
muesti gabili uistutis
dispositione ꝑmiscuit :¬
Exmirabili ereatura dĩ
aliut nouimus : aliut
sumus: sed tam̃ mirari
negligimus quia ea
quae in conp̃hensibili
indagatione mira sunt:
humanis oculis usu
uiluerunt: undefitut
simor tuus homo suscite¬
tur in admiratione omnes
exiliant : & cotidie homo
quiñ erat nascitur &ne¬
momiratur. dumpro¬
cul dubio omnib: cons¬
t& quia plus sit creari
quodñerat: quamre¬
parari quoderat :
Quia arida a aroniur¬
ga floruit. cuncti mira¬
tisunt : quotidie ex
arenti terra arbor pro¬
ducitur. uirtusq pul¬
ueris in lignũ uertitur:
& ne momiratur :
Quia quinqn panib:
panib:
quinq: milia homines
satiati. creuisse escas
indentib: cunctimira¬
tisunt: Cotidie sparsa
grana seminũ plenitu¬
dine multiplicatur spi¬
carum & ne momiratur:

Expanded text:
ac visibilibus existit, quod ac visibilibus existit, quod Deus aeternus hominem fecit, ut ita dixerim, in brevi colligens mundum alterum, sed rationalem; quod hunc ex anima et carne constituens investigabili virtutis dispositione permiscuit Ex mirabili creatura Dei aliud novimus, aliud sumus; sed tamen mirari negligimus, quia ea quae incomprehensibili indagatione mira sunt humanis oculis, viluerunt. Unde fit ut si mortuus homo suscitetur, in admirationem omnes exsiliant; et quotidie homo qui non erat nascitur, et nemo miratur: dum procul dubio omnibus constet quia plus sit creari quod non erat quam reparari quod erat. Quia arida Aaron virga floruit, cuncti mirati sunt; quotidie ex arente terra arbor producitur, virtusque pulveris in lignum vertitur, et nemo miratur. Quia quinque sunt panibus quinque millia homines satiati, crevisse escas in dentibus cuncti mirati sunt: quotidie sparsa grana seminum, plenitudine multiplicantur spicarum, et nemo miratur.
Abbreviated transcription (Latin):
quia in cons pectu illius
seatu suo ipsa turbatur.
Nostrous udr̃ gela re di¬
citur uel dolere: horũ
quippe motuũ aput
dm̃i ꝑ tarbatio nulla est :
aput quem tranquillitas
adernaest :
Tamlementer dr̃ consulit
humanae infirmitati:
ut quia eum sicut est
non possumus agnoscere.
nostre locutionis more :¬
secipsum nobis insinu& :
nde & membrorũ nr̃o¬
rum qualitatem habe¬
Re scribitur. & passionũ
indigna dicidesẽ uoluit :
quatenus ad sua pernos¬
tranõs trahera &cũ
condescenđ& nob̵ con¬
surge remus ei :
Sultis modis dr̃ ad signi¬
ficandumse hominib:
de inferiorib: rebus
species adsetrait :¬
uemre uera iuxta pro¬
priam substantiamin¬
uisibile mẽe & incorpo¬
reum constat:
bilia quis hominũ pres¬
crutari sufficiat. quod
cuncti ex nihilo creauit.
quod ipsamundi fabrica
mira potentiae uir tute
disposita & suꝑ aera caelũ
suspenditur : & super
abyssum terra libratur
Quodex rebus in uisibilib :
omnis haec uni uersitas

Expanded text:
quia in conspectu illius quia in conspectu illius reatu suo ipsa turbatur. Nostro usu Deus zelare dicitur vel dolere; horum quippe motuum apud Deum turbatio nulla est, apud quem tranquillitas aeterna est. Tam clementer Deus consulit humanae infirmitati, ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuat. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere scribitur, et passionum indigna digna dici de se voluit, quatenus ad sua per nostra nos attraheret, et cum condescenderet nobis, consurgeremus ei. Multis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus rebus species ad se trahit, quem revera juxta propriam substantiam invisibilem esse et incorporeum constat. s Dei mirabilia quis hominum perscrutari sufficiat, quod cuncta ex nihilo creavit, quod ipsa mundi fabrica mira potentiae virtute disposita est, et super aera coelum suspenditur, et super abyssum terra libratur; quod ex rebus invisibilibus omnis haec universitas
Abbreviated transcription (Latin):
rum obliuiscimur
elongamus : huma no
usu & recor daridr̃ dici¬
tur cum dona tribuit.
& obliuisci: cum incul¬
pa de se lin quid :¬
p̃sdi cunsta pensat.
cunsta sine int̃missio¬
nis alternatione con¬
siderat : &recor datur
bonorũ quorũ tam̃
num quam obliuiscitur.
& nullate nus recorda¬
tur malorum : quorũ
tam̃ ꝑ iudiciũ semꝑ in¬
tu&ur :
quasi seditd ad bono¬
rũ memoriam quam
tam̃ num quam deseruit :¬
& quasi nequaquam malos
respicit quorũ facta con¬
siderat: sed suꝑ haec
damnationis iudiciũ
inultimis seruat :¬
Noscumirascimur : flatu
foris inflamur: ut er¬
go uindictam cogitans
dñs demonstr&ur
flare irascendo dicitur
ñ quo ipse innatura sua
mutabi litatis uicissitu¬
dinẽ recipit. sed quod
post longam patientiã
quando uindistam pecca¬
toris ex sequitur : his qui
insem& ipso tranquillus
est pereuntibus turbu¬
lentur uid&ur:
Mens repraba qui ad¬
uersum suis ccstibus iu¬
dicem conspicit. quasi
commotus ei ostenditur:

Expanded text:
rum obliviscimur rum obliviscimur elongamur, humano usu et recordari Deus dicitur, cum dona tribuit, et oblivisci, cum in culpa derelinquit. Sed quia cuncta pensat, cuncta sine intermissionis alternatione 535 considerat; et recordatur bonorum, quorum tamen nunquam obliviscitur; et nullatenus recordatur malorum, quos tamen per judicium semper intuetur. Quasi enim redit ad bonorum memoriam, quam tamen nunquam deseruit; et quasi nequaquam malos respicit, quorum tamen facta considerat, sed super haec damnationis judicium in ultimis serNos cum irascimur, flatu furoris inflamur. Ut ergo vindictam cogitans Dominus demonstretur, flare irascendo dicitur. Non quo ipse in natura sua mutabilitatis vicissitudinem recipiat, sed quo post longam patientiam, quando vindictam peccatoris exsequitur, is qui in semetipso tranquillus est pereuntibus turbulentus videtur. Mens reproba, quia adversum suis actibus judicem conspicit, quasi commotus ei ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
dant dm̃. Inrationabi¬
lia & insensibilia ñ ꝑse
sed ꝑnos : dumȩ a consi¬
derantes dm̃ laudamus::
Sed ideo dicuntur lauda¬
re ipsa : quia eandem
laudem earum partu¬
rit causa:
Dixerunt antiqui quod
nihil tam abresit. quod
ñ sensum habeat in dm̃:
incest illud quod ex silice
duro scintilla excutitur
& sugnis insaxoutiqu bi
sensur sentitur uibise
uita non sentit:
RANTUR
is diuine maiestatis
quae absq: necessitate
omnia creauit. sine¬
÷ defec tuomnib: p̃¬
sid&: & sine labore
cuncta sustentat. & si¬
ne occupatione regit:
&sine commotione
corrigit: Sicq huma¬
nas mentes ad eaquae
uoluerit flagellis for¬
mat. ut in diuersitatis
umbram a suae in com¬
mutabilitatis luce non
transeat :
ut factum omni poten¬
tis dñi ab homine ut¬
cumq capiatur :
Sciendumẽ quod recor¬
daridẽ aequa quani
ropriae dicitur :
Quienim obliuis ci non
potest. quopasto re¬
cordaripotest : sed
quia eos nos quorũ re¬
cordamur amplecti¬
mur. ab his aum quo¬

Expanded text:
dant Deum, irrationabidant Deum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eamdem laudem earum parturit causa. Dixerunt antiqui quod nihil tam hebes sit quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis in saxo, utique ibi sensus sentitur ubi se vita non sentit. rantur. Vis divinae majestatis, quae absque necessitate omnia creavit, sine despectu omnibus praesidet, et sine labore cuncta sustentat, et sine occupatione regit, et sine commotione corrigit. Sicque humanas mentes ad ea quae voluerit faciliter informat, ut in diversitatis umbram a suae incommutabilitatis luce non transeat. Ascendunt, ut factum omnipotentis Domini ab homine utcunque capiatur. Sciendum est quod recordari Deus nequaquam proprie dicitur; qui enim oblivisci non potest, quo pacto recordari potest? Sed quia eos nos quorum recordamur amplectimur, ab his autem quo
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilia estiment
atq &pul critudine
factorumt effector
operum agnos catur
nonta menparilitate
consimili : sed ex quad
subdita & creatic sp¬
ciȩboni:
Sicut ars in artifice
retor qu& laudem
ita rerum creator
pes creaturã suã lau¬
datur : & quanto sit
&cellentior &ipsa
operis conditione
monstrictur:
Expul critudine cir¬
cumscribtȩ creature
pulcritudinẽ suã quȩ
circumscribi nequid
fecit ds̃ intelligi:
ut ipsis uestigus reuer¬
tatur homo addm̃
quibus aduersus est
ut quiaper amorem
pul critudinis crea¬
ture acseatoris for
epe ad incorpoream
creatoris magnitu¬
dinemcreaturcrũ
corporea magnitudo
conponitur :
mase abstulit . rursũ
percreaturȩ decorem:
adcreatoris pulcritu¬
dinem reuertatur :¬
uibus damgra dibus
intelligentiȩ. pescrea¬
turamprogreditur
homo ad intelligendũ
dm̃ creatorem:
dest ab insensibilibus
surgens ad sensibilia.
Et a sensibilibus surgens
ad rationabilia: atq
arationabilib surgens
adcreatorem:
ntelligibilia ꝑse conlau¬

Expanded text:
invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine factorum effector operis agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forepe ad incorpoream Creatoris magnitudinem creaturarum corporea magnitudo componitur, ma se abstulit, rursum per creaturae decorem ad Creatoris pulchritudinem revertatur. Quibusdam gradibus intelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia, et a sensibilibus surgens ad rationabilia, atque a rationabilibus surgens ad Creatorem. Intelligibilia per se collau
Abbreviated transcription (Latin):
uocem : Quifratrẽ suũ
ñ diligit quemuid&:
dm̃ quemñ uid& quomo¬
dopotest diligere
neni & amplectamur
proximũ quilux tanosẽ :
ut ꝑ uenire ualeamus
ad amorẽ illius qui suꝑ
nõs est: mnedatur mens
inproximo quodexibȩ¬
murindõ gauderecũ
proximo
suncenima dillã suꝑnae
frequentiae laitiam
peruenimus  dequanune
scĩ sp̃s pignus accepim:¬
si adistum finẽ scilica
addilectionẽ dĩa proxi¬
mitoto amore tendamus
Omne mandatũ de sola
dilectione ẽ & omni aunũ
p̃ceptum st̃. quia quid¬
quid p̃cipitur in solacari

Expanded text:
vocem, Qui fratrem suum vocem, Qui fratrem suum non diligit quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere ? Amemus et amplectamur proximum, qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibemur in eo gaudere cum proximo. Tunc enim ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem, scilicet ad dilectionem Dei et proximi, toto amore tendamus. Omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt. Quia quidquid praecipitur, in s
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nondiligit fratran
suum quemuid& dm̃
quem ñ uida quomodo
potest diligere: quae
tam̃ diuina dilectio ꝑti¬
moremn ascitur : sed in
affectum crescendo ꝑmu¬
tatur :
Sepe omnipotens dr̃ut p
quantum quisq: acari¬
tate eius ac proximilon¬
gesit. uel in ea quantũ
profecerit innotescat.
cniro ordine cunsta dis¬
pensanr alios flagellis
deprimit : alios succer¬
sibus fulcit : & cum quos¬
dam tem poralit̃ dese¬
rit : in corundã cordib:
quod malũ lata ostendit:
Namplerũq: ipsi nõs mi¬
seror insecuntur: qui
felices sine conparatio¬
ne coluerunt :¬
noffenso pede iter nr̃m
int̃raagitur sid r̃ & pro¬
ximus inte gramente
diligatur: nec dr̃ enim
uere diligitur sine pro
discipulis datus. priur
adño interra degente :
post modũ ad ño caelo
p̃sidente : Int̃raquip¬
pe ut diligatur proxi¬
mi: caelouero ut diliga¬
tur dr̃ : Sedcur prius
int̃ra: post modũ aecaelo
nisi patent̃ datur intel¬
legi quia iuxta lo hannis

Expanded text:
Qui non diligit fratrem Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere ? Quae tamen divina dilectio per timorem nascitur, sed in affectum crescendo permutatur. Saepe omnipotens Deus, ut quantum quisque a charitate ejus et proximi longe sit, vel in ea quantum profecerit innotescat, miro ordine cuncta dispensans, alios flagellis deprimit, alios successibus fulcit. Et cum quosdam temporaliter deserit, in quorumdam cordibus quod malum latet ostendit. Nam plerumque ipsi nos miseros insequuntur qui felices sine comparatione coluerunt. Inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus et proximus integra mente diligatur. Nec Deus enim vere diligitur sine proxdiscipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe, ut diligatur proximus; e coelo vero, ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia, juxta Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
induobus p̃ceptis dis¬
tinguitur. ut dr̃ & pro¬
ximus diligatur: &
secta operatio & dec a¬
logi compl&ione per¬
ficitur : ut cũ bona agi
caeperint malaiam
nulla perp&rentur:¬
uo s̃ p̃cepta caritatis
dilectio proximi : ꝑqua
utraq nor sacrescrip¬
ture dictauiuificant:
quia dilectionemdĩ&
proximi capimus inelo¬
quiis diuinis: ꝑ amorẽ
dĩ amor proximigig¬
nitur : & ꝑ amorẽ proxi¬
midĩ amor nutritur:
Namquiamare dm̃ negle¬
git : prosato diligera
proximũ nescit:
Tunc plenius in dĩdilex¬
tione proficimus : sun
eiusdem dilectionis gre¬
mio prius proximi cari¬
tate lactamur:
Quia amordĩ amorem
proximigenerat. dic¬
turus ꝑlegem dñe dili¬
ges proximũ p̃misit di¬
cenr. diliges dñm dm̃tuũ:
ut uidelic& in terra p&to¬
ris nr̃i prius amoris su
radicem figera : quati¬
nus perramos postmno¬
dũ diletio fraterna
geminara :
Amordĩ ÷ proximi amo¬
re coalescit : Sicuttes¬
tatur ioannerquiquos¬
dam increpat dicens:

Expanded text:
in duobus praeceptis disin duobus praeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligatur, et recta operatio ex Decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperint, mala jam nulla perpetrenturcepta charitatis, dilectio proximi, per quae nos sacrae scripturae dicta vivificant: quia dilectionem Dei et proximi capimus in eloquiis divinis. Per amorem Dei amor proximi gignitur, et per amorem proximi amor Dei nutritur. Nam qui amare Deum negligit, profecto diligere proximum nescit. Tunc plenius in Dei dilectione proficimus, si in ejusdem dilectionis gremio prius proximi charitate ligamur. Quia ergo amor Dei amorem proximi generat, dicturus per legem Dominus: Diliges proximum tuum, praemisit dicens: Diliges Dominum Deum tuum ; ut videlicet in terra pectoris nostri prius amoris sui radicem figeret, quatenus per ramos postmodum dilectio fraterna germinaret. Amor Dei ex proximi amore coalescit, sicut testatur Joannes, qui quosdam increpat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
int̃flagella patientiã
uenit iob: Et cequã
fulgentes siellas incaelo
figura lit̃ cernimus ut
in offenso pede operis.
i t̃ nostre noctis ambu
Cognitioni hominũ diui¬
nadis pensatio quot ius¬
tor exhibuit : quasi tot᷑
astra suꝑpec cantiũ
tenebras caelũ misit.
Quousq: uerus lucifer
surger& : qui iaer¬
nũ nobis mane nunti¬
ans. stellis caderircla¬
riur ex diuini tatera¬
diar& :
l tom̃s dũ mediãto¬
semdi & hominum
bene uiuendo p̃eunt:
& reb: & uocib prophe¬
tando promiserunt:
Nullus & enimiustus fuit
quiñ eius ꝑfiguram nun¬
tius extitit Dignũ
quippe erat ut sema¬
ipsis bonũ ostendesent.
de quo &bmnes boni
essent : & quod prodes¬
se omnib scirent:
undo & sine cessatione
promit tidebuit quod
sine estimatione da¬
batur percipi & sine
fine r&ineri ut simul
omnia saecula dicerent:
quodinre demptione
cõmuniscłorũ finir
exhibere :¬
rima uirtus oboedien¬
tiae incaritate est:
Quae uidelic& caritas.

Expanded text:
inter flagella patientiam, inter flagella patientiam, venit Job. Ecce quam fulgentes stellas in coelo figuraliter cernimus: ut inoffenso pede operis iter nostrae noctis ambulemus. Cognitioni hominum dividispensatio quot justos exhibuit, quasi tot astra super peccantium tenebras coelum misit, quousque verus Lucifer surgeret, qui, aeternum nobis mane nuntians, stellis caeteris clarius ex divinitate radiaret. Electi omnes dum Mediatorem Dei et hominum bene vivendo praeeunt, et rebus et vocibus prophetando promiserunt. Nullus etenim justus fuit qui non ejus per figuram nuntius exstiterit. Dignum quippe erat ut in semetipsis bonum omnes ostenderent, de quo et omnes boni essent, et quod prodesse omnibus scirent. Unde et sine cessatione promitti debuit, quod et sine aestimatione dabatur percipi, et sine fine retineri: ut simul omnia saecula dicerent quid in redemptione communi saeculorum finis exhibererima virtus obedientiae in charitate est; quae videlicet charitas
Abbreviated transcription (Latin):
Hira diuinae dispen¬
sationis opera lib& cer¬
nere. quomodo ad inlumi¬
nandam noc temuitae
p̃sentir astra quaeq
suis uicibus incaelifaciẽ
ueniant. quousq in finẽ
noctifredemptor huma¬
nigeneris quasiuerus
lucifer surgat: Noctur¬
nũnamq spatiũ dum
decedentium. succeden¬
tiumq stellarũ cursibus
inlus tratur : magnocaeli
decore ꝑagitur:
it scilic& noctis nostre
tenebrar suo tempose
aeditur uicissimq permu¬
tatus stellarũ radius tan¬
ger& : Ad ostendendã
in nocentiam uenit habel:
Addocendam actionis mun¬
ditiam̃uenit enoch
Ad insinuandã longani¬
mitatẽ spei & operis. ue¬
nit noe: ad manifestan¬
dam oboedientiam uenit
abraham:
dde monstrandam con¬
iugalis uitae castimoniã
uenit is aac: ad insinuan¬
dam laboris tolerantiã.
uenit ia cob:
dre pendendam pro
malo bonae seributio¬
nis gratiamauienit ioseph:
a dostendendã mansuaũ¬
dinẽ uenit morses :
Ad in formandã contra
aduersa fiduciamuenit
iosue: ad ostendendã

Expanded text:
ira divinae dispensationis opera libet cernere quomodo ad illuminandam noctem vitae praesentis astra quaeque suis vicibus in coeli faciem veniant, quousque in finem noctis Redemptor humani generis, quasi verus Lucifer, surgat. Nocturnum namque spatium, dum decedentium succedentiumque stellarum cursibus illustratur, magno coeli decore peragitur. Ut scilicet noctis nostrae tenebras suo tempore editus vicissimque permutatus stellarum radius tangeret, ad ostendendam innocentiam, venit Abel; ad docendam actionis munditiam, venit Enoch; ad insinuandam longanimitatem spei et operis, venit Noe; ad manifestandam obedientiam, venit Abraham; ad demonstrandam conjugalis vitae castimoniam, venit Isaac; ad insinuandam laboris tolerantiam, venit Jacob; ad rependendam pro malo bonae retributionis gratiam, venit Joseph; ad ostendendam mansuetudinem, venit Moses; ad informandam contra adversa fiduciam, venit Josue; ad ostendendam
Abbreviated transcription (Latin):
homine factum ñ est :¬
ic& ꝑco adernũ patris
uerbũ cunctacreata sint:
in ipsa tam̃ratione crea¬
tionis ostenditur. quan¬
tum cunctis animalibus:
quantum rebus caelestib
Cumuero facere hominẽ
decernit : hoc quod re¬
uerent̃ pensandũ est
p̃mittit dicens: ẜ acia¬
mus hominẽ : adimaginẽ

Expanded text:
homine factum non est. Lhomine factum non est. Licet per coaeternum Patris Verbum cuncta creata sint, in ipsa tamen ratione creationis ostenditur quantum cunctis animalibus, quantum rebus coelestibusCum vero facere hominem decernit, hoc quod reverenter pensandum est, praemittit dicens: Faciamus hominem ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris agnoscimur : in
eis proculdubio consul¬
tumrab hac angustia
ANGELORUM
ATQ HOMINUM
SIMULCREATAST
Emnis creatura. ab aue¬
tore dõqui in actione
suanequaquam tempo¬
ris protelatione disten¬
ditur : simul condita
ñ dubitatur : Ꝙ sirerũ
causas subtilidis cussione
pulsamus : simul factum
angelum hominemq
cognoscimus: Simul
uide lic& nunitate tem¬
poris: sed cognitione
rationis. Simulꝑ accq¬
tamimaginem sapien¬
tue: & nonsimul ꝑ con¬
iunctam substantiam
formaey
criptum de homine ẽ :
aciamus hominẽ adima¬
ginẽ & similitudinẽ nr̃am:
Etꝑ esehiel: ad satandi¬
citur: Tusignaculum si¬
militudinis. plenus sapien¬
tia & ꝑfectus decore. in
delicus para disi dĩ fuisti:
ncuncta igitur creatura.
homo & angelus simul
ex titit: quia ab omnina¬
tura in rationabili distinc¬
tus processit :¬
ncuncta condicione re¬
rum nullũ rationale
animal: nisi angelus &:
homoẽ : Quid quidra¬
tione ut i non porest: cũ

Expanded text:
ditoris agnoscimus, in ditoris agnoscimus, in eis procul dubio consultum ab hac angustia angelorum atque hominum simul creata sit. Omnis creatura ab auctore Deo, qui in actione sua nequaquam temporis protelatione distenditur, simul condita non dubitatur. Et si rerum causas subtili discussione pulsamus, simul factum angelum hominemque cognoscimus: simul videlicet, non unitate temporis, sed cognitione rationis; simul per acceptam imaginem sapientiae, et non simul per conjunctam substantiam formae. Scriptum de homine est: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Et per Ezechielem ad Satan dicitur: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, et perfectus decore in deliciis paradisi fuisti . In cuncta igitur creatura homo et angelus simul exstitit; quia ab omni natura irrationabili distinctus processit. In cuncta conditione rerum nullum rationale animal nisi angelus et homo est. Quidquid ratione uti non potest, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia subiecisti subpe¬
dib: eius: oues & boues
hominibus
p̃sint. ꝑ proph&am
testatur angelus dicens
Princeps regni ꝑs arũ
restitit mihi:
rias perhib& proph&a:
quiait. Ecce angelus
quilo quebatur in me
egrediebatur: & angelus
aliur egrediebatur
in occur sumeir& di
xit ad eum : curre.
loquere ad puerum
istum dicens: absq
muro habi tabitur
hierus alem. Sienim
in ipsis officiis sc̃orũ
spirituũ. nequa quam
potestates summae:
minias disponerent nul¬
lomõdo hoc quod homi¬
nidicar& angelus ab an¬
gelo cognouissat:
cunstorũ conditor
ordinem alia aliis dispen¬
santib: regit : Non in¬
merito reges angelorũ
sp̃s accipimus. qui quo
austoriomniũ famili¬
arius seruiunt : eo sub¬
ieta potius regunt :
homo cũ angelis quies¬
cer& sipersuasoris lin¬
guam sequi noluiss&:
unde ñ in merito angeli
consules uocantur. quu
sp̃ali rei publicae consu¬
lunt dũ nos sibi ad regnũ
socios iungunt:
Dum scis angelis nuntian¬
tibus: uolum tatem con¬

Expanded text:
Omnia subjecisti sub peOmnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves hominibus praesint, per prophetam testatur angelus, dicens: Princeps regni Persarum restitit mihi .rias perhibet propheta, qui ait: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur; et angelus alius egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad euloquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . Si enim in ipsis officiis sanctorum spirituum nequaquam potestates summae minimas disponerent, nullo modo hoc quod homini diceret angelus ab angelo cognovisset. Quia cunctorum conditor ordinem, alia aliis dispensantibus regit; non immerito reges angelorum spiritus accipimus, qui quo auctori omnium familiarius serviunt, eo subjecta potius regunt. Homo cum angelis quiesceret, si persuasoris linguam sequi noluisset. Unde non immerito angeli consules vocantur: quia spirituali reipublicae consulunt, dum nos sibi ad regnum socios jungunt. Dum sanctis angelis nuntiantibus voluntatem Con
Abbreviated transcription (Latin):
dem ñ alia condenda
sunt : sed haec ipsa
renouantur
transit &erit : quia
& abea quamnunc
hab& speciae ꝑ ignẽ
terg&ur. & tamenin
sua semꝑnatura ser¬
uatur: Vnde per
psalmistã dicitur:
Hutabis exã iutabun¬
tur i
mam commutationẽ
ra ipsis nob nuncuicis¬
si tudinibus nuntiant :
quib: nr̃is usibus in de¬
sinent̃ alternant :¬
amterra a suas pecie
hiemali ariditate desi¬
cit : uernalihumore
uiridescit:
incergo hinc fidelis
quisq colligat. &inte¬
rice speciem caeli&
terrae & tam̃ ꝑ inno¬
uationem refici:
Quae constat nunc assi¬
duae alternantium
specierum uicissitudi¬
nibus: uelut ex defe¬
ture parari:
UIII. DeDIS TINCTIO¬
x rebus insensibilib
discimus quid desen¬
sibilibus. at quintellegibi¬
libus sentiamus:
Terranamq aere
fecundatur : aeraum̃
excaeliqualitate dis¬
ponitur y¬
umentis quippe homi¬
nes hominib: angeli :
Archangeliuero angelis
p̃sunt : Nam quod
iumentis homines prȩ¬
sint & usu cernimus
& psalmistae uerbis
docemur. Quiait:

Expanded text:
n alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. transit et erit quia et ab ea, quam nunc habet, specie per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . mam commutationem ipsis nobis nunc vicissitquibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire speciem coeli et terrae, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue alternantium specierum vicissitudinibus velut ex defectu reparari. CAPUT XVIII. De distinctiox rebus insensibilibus discimus quid de sensibilibus atque intelligibilibus sentiamus. Terra namque aere fecundatur, aer autem ex coeli qualitate disponitur. Jumentis quippe homines, hominibus angeli, archangeli vero angelis praesunt; nam quod jumentis homines praesint, et usu cernimus, et Psalmistae verbis docemur, qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
nulla quippe ad docen¬
dũ mora agitur : in om¬
ne quod uoluerit: moxut
t&igerit mentem : do¬
c&: Solumq t& igisse :¬
docuisse ẽ: Nam homi¬
num animoꝵ subitout
inlustratuinmutat pr
Abnegat hunc sepente
quod erat & exhib&¬
sepente quod nonerat:
ui debimus. quomodo
filius gignenti patri
ñ inpar oriaiur : & quo¬
modo utrorumq: sp̃r.
utriqco adernus
procedat. quomodo
hoc quod oriendo
ei dequo oritur subse¬
quens ñ est : quomo¬
do is qui processionẽ
producitur : a profe¬
rentibus ñ p̃hitur:
A pestae gitur tunc uide¬
bimus. quomodo & unũ
diui sibilit̃ triasint :¬
tis dñi trinitatem
ita esse crediderunt:
sicut eandem trinitatẽ
s.oui patres aperte
quoq similit̃ sentiens
ait: Bene dicat nor
nor dr̃: qui cum testio
dixiss & dm̃ ut unum
hunc esse ostender&:
subdidit: Ꝙ m&uant
eumomnes fines terra :¬

Expanded text:
nulla quippe ad docendum mora agitur, in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat, immutat: abnegat hunc repente quod erat, et exhibet quod non erat. videbimus quomodo Filius gignenti Patri non impar oriatur, et quomodo utrorumque Spiritus utrique coaeternus procedat; quomodo hoc quod oriendo est ei de quo oritur subsequens non est; quomodo is qui per processionem producitur, a proferentibus non praeitur. Aperte igitur tunc videbimus quomodo unum divisibiliter tria sint, etem Deum trinitatem ita esse crediderunt, sicut eamdem trinitatem novi patres aperte quoque similiter sentiens, ait: Benedicat nos nos Deus . Qui cum tertio dixisset Deum, ut unum hunc esse ostenderet, subdidit: Et metuant eum omnes fines terra
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cherubin atq sera¬
phin sepe ut nouimẽ
libriproph&arum lo¬
cuntur: Quat tuor
quoq: ordinũ nomina
Supra omnem principa¬
tum & potestatem : &
uir tutem & domina¬
tionem:

Expanded text:
. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq uoluit se¬
adnumeratam
caeli ter raeq creatu¬
ram. ideo nominatur
superferri eum dici
opor tebat. ante illa
nominarentur : quo
ferridicer& ũr : quod
& a postolus indicat
dum suꝑ eminentem
uiam caritatis de mons¬
trat:
deo suꝑ ferriaquis
sc̃s dicitur sp̃s : quia
donumẽ dt̃ inquosub¬
sisten tes sequiescim.
atq prote gendonos
caelietteruae
INAEIERNUM
SUBSISIAT
aeli& terra. ꝑ eam
quam nunchabent
imaginem transeun :
Sed tam̃ ꝑ essentiam
sine fine subsistunt:
Hic namq ꝑpaulum
dicitur: Pr&erit enĩ
figura huius mundi:
Hinc ꝑsem& ipsam ueri¬
tas dicit : Caelũ & ter¬
ra transibunt : uerba
aut̃ mea ñ transibunts
hincad l oannẽ angeli¬

Expanded text:
quandoque voluit requandoque voluit reannumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur superferri eum dici oportebat, ante illa nominarentur quorumsuperferri diceretur: quod et Apostolus indicat , dum supereminentem viam charitatis demonstrat. Ideo superferri aquis sanctus dicitur Spiritus, quia donum est Dei, in quo subsistentes requiescimus, atque protegendo noscoeli et terrae in aeternum subsistat. Coeli et terra per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Paulum dicitur: Praeterit enim figura hujus mundi . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Hinc ad
Abbreviated transcription (Latin):
uidiuersis diebus erea¬
tum caelũ & terrã uir¬
gultũ herbamq: nar¬
rauerat. nunc uno die
fasta manifestat ut
quod creatura omnis
simulper substantiã
extitit : quamuis non
simul ꝑspeciem proces¬
d deuno
considerandaẽ homi¬
ne : nam sicut ꝑdimen¬
siones adatumtad finẽ
homo uergitur: itaa
mundur ꝑ hoc quod dis¬
tenditur tempore de¬
ficit : quiaunde homo
itq: mundus crestere
uid&ur : inde uterq:
minuitur
Materies ex quafor¬
matus ẽ mundus ori¬
gine ñ tempore. ses
a se factas p̃cessit᷑: ut
sonus cantum:
prior ẽ enim sonuscantu:
quia suauitas cantilenae
ad sonũ uocis ñ sonus
pertin& ad suauitatẽ:
acperhocutrumq: simul
s̃: Sedille adquem ꝑ¬
tin& cantus prior est:
quia ñdũ ex ea formata
erant quae formari
restabant. uerũ ipsa
materia ex nihi lo fasta
erat :¬
luit est aliquid fieri
posse : aliud fieri necent¬
esse: Feri necesse ẽ :
quod dr̃naturis inseruit :
pieri autem posse est:
quod extracur sum
inditum naturarum
creator ut facerci.

Expanded text:
ui diversis diebus creatum coelum et terram, virgultum herbamque narraverat, nunc uno die facta manifestat; ut quod creatura omnis simul per substantiam exstitit, quamvis non simul per speciem procesi de uno consideranda est homine: nam sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergitur, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore deficit; quia unde homo atque mundus crescere videtur, inde uterque minuitur. Materies, ex qua formatus est mundus, origine, non tempore res a se factas praecessit, ut sonus cantum; prior est enim sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem. Ac per hoc utrumque simul sunt; sed ille ad quem pertinet cantus prior est, quia nondum ex ea formata erant quae formari restabant; verum ipsa materia ex nihilo facta erat. Aliud est aliquid fieri posse, aliud fieri neceesse. Fieri necesse est quod Deus naturis inseruit, fieri autem posse est quod extra cursum indictum naturarum creator ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
stabilis estimatur:
Sed cum repentinus
hancfinis intercipit.
breuem procul dubio
suisse sedarguit .
qm de terminans in¬
notescit. quia quod p̃¬
terise potuit mo
ACSENECTUTE
niuuentute hominis
uige corpus: foste &
in cõlum e mano
pe tus. toros aceruix.
plena sunt brachia:
ceruix siccata depo¬
nitur. frequentibur
sus pirus. pectusurque¬
tur : Virtus deficit :
loquertis uerba an¬
helitus intercidit:
Namsi languordes it
plerum que senibus
ipsa sua salus egritudo est :
Mundus in annis priori¬
bus uelut iniuuentute
uiguit: ad ꝓpagandã
humanigeneris pro¬
lem robustus fuit sa¬
lutẽ corporum uiri¬
disopulentia serum
pinguis: at nunc ipsa
sua senei tute depri¬
mitur : & quasi a duici¬
nã mostemmolestus
crescetibus urguetur:
d&is diũ stare non
posse : psecepta apos¬
tolica mnanimum poni¬
te : quibus nos ammo¬
na dicens: Molite dili¬
gere mundum : neque
eaquȩ in mundo sunt :
Quiasiquis diligit mun
dum : non esł caritas
patris in eo :

Expanded text:
stabilis aestimatur. stabilis aestimatur. Sed cum repentinus hanc finis intercipit, brevem procul dubio fuisse redarguit; quoniam determinans innotescit quia quod praeterire potuit modac senectute. In juventute hominis viget corpus, forte et incolume manet pectus, torosa cervix, plena sunt brachia cervix exsiccata deponitur, frequentibus suspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercidit; nam si languor desit, plerumque senibus ipsa sua salus aegritudo est. Mundus in annis prioribus velut in juventute viguit, ad propagandam humani generis prolem robustus fuit, salute corporum viridis, opulentia rerum pinguis; at nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis crescentibus urgetur. detis diu stare non posse: praecepta apostolica in animo ponite, quibus nos admonet, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt: quia si quis diligit dum, non est charitas Patris in eo CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Humanę uitę miseria
&st. quod amissa caeles¬
ti patria repulsus
homodeletatur exi¬
lio grauatur curis&
tam̃en cogitare dissi¬
mulat. quam grauȩ
sit quia multa cogitan¬
tur : quod priuatus est
intesholumine. & ta¬
men in hacuita diu
uult ꝑ p&ĩcecitatẽ suã.
quidhioc aliut quamde
pena nr̃a nata mise¬
riaest: Sed quam̃uis
diuhicstare deside¬
s&. ipsotamencussu
uitȩ mortalis inpel¬
litur ut egrediatur:
prȩsentis uitȩ . quam¬
uba multa uideantur:
sed tunc sidelisser¬
uus suꝑ multa consti¬
tuitur quando dauc¬
ta omni cosruptionis
molestia de aeter¬
nis gaudiis in illa cȩlos¬
tisede gloriatur:
unc seruus addñĩ sui
gaudium ꝑfectȩ in¬
tromittitur: quan
doma&esnia illa pa¬
tria adsumptus atq
angelorum cecibus
admixtus sic interi¬
us gaud& demunere :
ut non sit iam̃ quod ex¬
terius doleat
decorruptione :¬
niquorumgloria
cum plerumque in
annorum multitudi¬
ne tenditur: ab insir¬
morum mentibus
esselonga & quasi

Expanded text:
Humanae vitae miseria Humanae vitae miseria est, quod amissa coelesti patria repulsus homo delectatur exsilio, gravatur curis, et tamen cogitare dissimulat quam grave sit quia multa cogitantur; quod privatus est interno lumine, et tamen in hac vita diu vult perpeti caecitatem suam; quid hoc aliud quam de poena nostra nata miseria est? Sed quamvis diu hic stare desideret, ipso tamen cursu vitae mortalis impellitur ut egrediatur. praesentis vitae, quamlibet multa videantur; sed tunc fidelis servus super multa constituitur, quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc servus ad Domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admixtus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. Iniquorum gloria, cum plerumque in annorum multitudinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ uiri uocibus. ꝓȩna
hominibus braeuiter
est ex pressa : quia
& angustatur adui¬
tam & dilatatur ad
miseriam:
Si enum subtiliter con¬
sideretur. omne¬
quod hicagitur pe
namiserie est: Ipsi&
enim corruptioni
casnis seruise adne¬
cessaria at que con¬
ces samiseria est :
ut contra frigus uesti¬
menta. contrafamẽ
alimenta: contra aqs¬
tumfrigora sequiran
Multa cautela cus todi¬
tur salus corporis.
sed plerumque &iã
cus toditꝰ amittitur.
amis sacumgrauila¬
bore separatur : & ta¬
mense parata semꝑ
indubio ꝑman& quid
hoc aliut quammor¬
talis uitȩ miseria est :
pAmamus amicos: sus pec¬
tineoffendiualeant
osmidamus inimicos
adque sccuri de cis
non sumus utique quos
fosmidamus: plerũ¬
q inimicis sic fideni¬
ter quasi amicis lo¬
quimur : & nonnum¬
quam pura uerba
proximorum & mul¬
tum nõs fostas sedili¬
gentium quasi uerba
suscipimus inimicorũ :
Et quifallinum quam
uel fallere uolumus
ex cautela nr̃a graui¬
us erramus:

Expanded text:
sancti viri vocibus poena sancti viri vocibus poena hominis breviter est expressa; quia et angustatur ad vitam, et dilatatur ad miseriam. Si enim subtiliter consideretur, quod hic agitur, poena et miseria est; ipsi etenim corruptioni carnis servire ad necessaria atque concessa, miseria est: ut contra frigus vestimenta, contra famem alimenta, contra aestum frigora requirantur, multa cautela custoditur salus corsed plerumque etiam custodita amittitur, amissa cum gravi labore reparatur; et tamen reparata semper in dubio permanet: quid hoc aliud quam mortalis vitae miseria est? Amamus amicos, qui suspectione offendi valeant; formidamus inimicos, atque securi de eis non sumus utique quos formidamus. Plerumque inimicis sic fidenter quasi amicis loquimur; et nonnunquam pura verba proximorum, et multum nos fortasse diligentium, quasi verba suscipimus inimicorum; et qui falli nunquam vel fallere volumus, ex cautela nostra gravius erramus.
Abbreviated transcription (Latin):
Non quod ad uitam casius
minime sesurgordo
seducimur. sed quod
ad laboses huius uitȩ
mortalis. uel ad con¬
mia iterum ñ uenimus :
Qui considerat qualis :¬
erit inmorte. semꝑ
sit timidus in opera¬
tione: adq unde in
oculis suisiam quasi
non uiuit. indeueraci¬
ter ioculis sui condi¬
toris uiuit: Nilquod
trans eat appexit :
cunctis presontis uitȩ
desideriis contradi¬
cit. & pmnemor tuũ
sẽ considerat : quia mo¬
riturum minime
ignorat :
Perferta uita estimor¬
tis imitatio: quamdũ
ius tisollicitȩ ꝑ agunt.
culparum laqueos
euadunt: undescrip¬
tum es t. in omnibus operib tius
memorare nouis sima
tua: & in aecestium
non percabis:
Quam lib& longum
fuerit tempus uitȩ
praesentis: coipso
breue est quod ꝑma¬
nens non est: Neque
enim dignum est. ut
diutinum iudicetur:
quidquid fine cisuũ¬
scribitur :
Beatus iobhumane con¬
ditionis miseriam
considerans ait
homonatus demulie¬
rebrȩuiui uens tem¬
pose sepl&us mul¬

Expanded text:
non quod ad vitam carnis non quod ad vitam carnis minime resurgendo reducimur, sed quod ad labores hujus vitae mortalis, vel ad conmia iterum non venimus. Qui considerat qualis erit in morte, semper fit timidus in operatione, atque unde in oculis suis jam quasi non vivit, inde veraciter in oculis sui Conditoris vivat. Nil quod transeat appetit, cunctis praesentis vitae desideriis contradicit; et pene mortuum se considerat, quia moriturum minime ignorat. Perfecta vita est mortis imitatio, quam dum justi sollicite peragunt, culparum laqueos evadunt. Unde scriptum est: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Quamlibet longum fuerit tempus vitae praesentis, eo ipso breve est quo permanens non est. Neque enim dignum est ut diutinum judicetur quidquid fine circumscribitur. Beatus Job, humanae conditionis miseriam considerans, ait: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore, repletur mul