comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
propere confirmamus sed ex¬
pectamus potius utrũ &iã cẽte¬
rascriptura hunc intellectũm
non in pediat Sequitur enim
questio de anima ualde diffici¬
lis inqua multi labor auerunt
nobis que ubi laboremus relin¬
querunt siue enim quia nonom¬
num omnia legere potui quide
hacre secundum scripturarde
nostrarum ueritatem ad aliquid
liquidum minime que dubium
peruenire potuerunt siue quia
tanta questio est ut &iam qui
cuo ueraciter soluunt non fa¬
cile intelleguntur atalibus
qualis ipsesum fateor nnin ẽ
mubi adhuc ꝑsuasis se quodsico
pabeam deanima itnihilampli¬
us querendum putem utrum
autem nunc certum aliquid
inuenturus sim & definiturus
gnoro quod autem potuero
si conatum meum dñsadiuue¬
rit sequenti uolum ine ex¬
plicare curabo¬
⁊t finxit ds̃ hominempul¬
÷ uerem de terra & flauit
in faciemeius flatumuitae &
factus est homo mnanimam
uiuentem Hec uerbascri¬
turȩ nobis & in principio supo¬
roris libri considorinda

Expanded text:
propere confirmamus, sed expropere confirmamus, sed expectamus potius, utrum etiam cetera scriptura hunc intellectum non inpediat. Sequitur enim quaestio de anima ualde difficilis, in qua multi laborauerunt nobisque, ubi laboremus, reliquerunt. siue enim quia non omnium omnia legere potui, qui de hac re secundum scripturarum nostrarum ueritatem ad aliquid liquidum minimeque dubium peruenire potuerunt, siue quia tanta quaestio est, ut etiam qui eam ueraciter soluunt non facile intellegantur a talibus, qualis ipse sum, fateor neminem mihi adhuc persuasisse, quod sic habeam de anima, ut nihil amplius quaerendum putem. utrum autem nunc certum aliquid inuenturus sim et definiturus, ignoro. quod autem potuero, si conatum meum dominus adiuuerit, sequenti uolumine explicare curaboEt finxit deus hominem puluerem de terra et flauit in faciem eius flatum uitae, et factus est homo in animam uiuentem. haec uerba scripturae nobis et in principio superioris libri consideranda
Abbreviated transcription (Latin):
mereretur & in corpus sp̃itale
commutationem: namsi & interi¬
us animaliter uixit non possu¬
musdici adhoc ipsius renouari
quibus enim dicitur. Renoua¬
mini spũ mentis uestrȩ hoc eis
dicitur spĩtales fiant. quods
ille nec in ipsamente fuit quo¬
modonosrenouamur ad id quod
xoxiihomonum quã fuit: Apostol
autem & omnes iusti animale
sed tamen spĩtaliter interiu
uiuebant renouati scilic& in
agnitionem disecundumim¬
ginem eius qui creauit eos
Honideotameniam non pec¬
re non poterant si consentire
iniquitati. Nam spitales pos¬
se cadere intemptatione
peccanti ostendit a postolus ubi
ait fratres si preoc cupatus fi¬
erit homo in aliquodelicto
uosquispĩtales estis instruite
huius modi inspũlenitatis inten¬
denste ipsum ne & tu tempteris
hoc dixi necuiquam in possibile
udeatur quod peccauit adam
si spitalis erat mentẽ quamuis
animalis e& corpore que cum
ita sint nihiltamen adhucpre¬

Expanded text:
mereretur et in corpus spiritale mereretur et in corpus spiritale commutationem. nam si et interius animaliter uixit, non possumus dici ad hoc ipsius renouari. quibus enim dicitur: renouamini spiritu mentis uestrae, hoc eis dicitur, ut spiritales fiant: quod si ille nec in ipsa mente fuit, quomodo nos renouamur ad id, quod homo numquam fuit? apostoli autem et omnes iusti animale sed tamen spiritaliter interius uiuebant, renouati scilicet in agnitionem dei secundum imaginem eius. qui creauit eos; non ideo tamen iam peccare non poterant, si consentirent iniquitati. nam et spiritales posse cadere in temtatione peccati ostendit apostolus, ubi ait: fratres, et si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, uos, qui spiritales estis, instruite huiusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu temteris. hoc dixit ne cuiquam inpossibile uideatur, quod peccauit Adam, si spiritalis erat mente, quamuis animalis esset corpore. quae cum ita sint, nihil tamen adhuc prae
Abbreviated transcription (Latin):
actibus eius induite nouum
quirenouatur in agnitione
dĩ secundum imaginem eius
qui creauit eum Hancima¬
ginem inspumentis inpres¬
sam ꝑdidit adam perpec ca¬
tum quamrecipimus pergra¬
tiam iustitiae non spitaleat¬
que in mortale cor¬
pus in quo ille non¬
dum fuit & in quo
erunt omnes scĩ¬
resurgentesamor
Hoc enimpremium est illius
meriti quodamisit. Proin¬
de illa stola prima aut ipsa
iustitia est unde lapsus est
aut sindumentum corpora¬
lis inmortalitatis significat¬
&iam hanc ille sic amisit cũ
ꝓpt̃peccatum adeam perue¬
nire non potuit. Dicitur
enim & amisisse uxorem &
amisisse honorem qui spera¬
tum non acceperit illo a quo
sperabat offenso secundum hane
ergo sententiam corpus anima¬
lehabuit adam nontantum an¬
tepara disum sed &iam in para¬
diso constitutus. quam uis in in¬
teriore homine fuerit spĩtalis
secundum imaginem eius qui
creauit eum quod amisit pec¬
cando meruit que &iam corpo¬
rismor tem qui non peccando

Expanded text:
actibus eius induite nouum, actibus eius induite nouum, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit eum. hanc imaginem in spiritu mentis inpressam perdidit Adam per peccatum, quam recipimus per gratiam iustitiae, non spiritale atque inmortale corpus, in quo ille nondum fuit, et in quo erunt omnes sancresurgentes a mortuis; hoc enim praemium est illius meriti, quod amisit. proinde illa stola prima aut ipsa iustitia est, unde lapsus est, aut, si indumentum corporalis inmortalitatis significat, etiam hanc ille sic amisit, cum propter peccatum ad eam peruenire non potuit. dicitur enim et amisisse uxorem et amisisse honorem, qui speratum non acceperit illo, a quo sperabat, offenso. Secundum hanc ergo sententiam corpus animale habuit Adam non tantum ante paradisum, sed iam in paradiso constitutus, quamuis in interiore homine fuerit spiritalis secundum imaginem eius, qui creauit eum: quod amisit peccando meruitque etiam corporis mortem, qui non peccando
Abbreviated transcription (Latin):
nortalitatem perciper &
ubi cibo corruptibili none gera
tamen suuste uiuer& homo
inspĩtalem habitudinem corpus
eius inutar &urnonir & in mor¬
tem. in nobis autem &iam iuste
uiuentibus corpus moriturum ẽ
ppt̃ quam nec essitatem ex illius
primi hominis peccato uenien¬
tem nonmortale sed mortuũ
corpus nrum : dix̃ apostolus
quia omnes in adaminorimur
Item dicit Sicut est ueritas in
hũ deponereuos secundum
priorem conuersati¬
onemueterem ho¬
minem eum qui
corrumptur se¬
cun¬
dum concupis cen¬
cias decepnones hoc est factus
adam perpeccatum Vide
ergo quid sequatur Renoua¬
nuni aut̃ spũ mentis uestrȩ &
induite nouum hominem eũ
qui secundum dm̃ creatus est
iniustitia & sc̃itate ueritatis
Ecce quod perdidit adam perpec
secundum id quo damisit adã
Secundum autẽ corpus qđ seminat᷑
danimale & surg& spĩtale in
melius renouabimur quod
non dum fuit adam: Dicit
item a postolus Expoliantes
uos ueterem hominem cum

Expanded text:
inmortalitatem perciperet, inmortalitatem perciperet, ubi cibo corruptibili non egeret, tamen, si iuste uiueret homo, in spiritalem habitudinem corpus eius mutaretur, non iret in mortem. in nobis autem etiam iuste uiuentibus corpus moriturum est. propter quam necessitatem ex illius primi hominis peccato uenientem non mortale, sed mortuum corpus nostrum dixit apostolus, quia omnes in Adam morimur. item dicit: sicut est ueritas in Iesu deponere uos secundum priorem conuersationem ueterem hominem, eum, qui corrumpitur secundum concupiscentias deceptionis, hoc est, factus Adam per peccatum. uide ergo, quid sequatur. renouamini autem spiritu mentis uestrae et induite nouum hominem, eum, qui secundum deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis : ecce quod perdidit Adam per pecsecundum id quod amisit Adam, secundum autem corpus, quod seminatur animale et surget spiritale, in melius renouabimur, quod nondum fuit Adam. Dicit item apostolus: expoliantes uos ueterem hominem cum
Abbreviated transcription (Latin):
conditione corporis animalis
Inmor talis autem beneficio con¬
ditoris. Sienim corpus anima¬
le utique mortale quia & mori
poterat quamuis & in mortale
ideo quia & nonmori poterat.
neque enim in mortale quod mo¬
riomni non possit eritnis. sp̃ita¬
lequod nobis futurum in resur¬
rectione promittitur. Ac per
hoc illud animale & obhocmor¬
tale quod propt̃ iustitiam spĩta¬
lefier& & obhoc omnimodo m¬
mortale fac tum est propter
peccatum nonmortale qđ & an¬
teerat sed mortuum quodpos¬
s& non fierisi homo non peccas¬
s& quomodo enim corpus nrm
dicit a postolus mortuum cũ
adhuc deui uentibus loqueretur
nisi quiaiam ipsa condiciomori¬
indi expeccato parentum hesit
inprole Animale estenim
& hoc corpus sicut primi homi¬
nis fuit sed hociam in ipso anima¬
is genere multo est deterius: ha¬
b& enimnecessi tatem morien di
quodillud non habuit. Quamuis xxx¬
enim restabat adhuc ut inmu¬
tar&ur & spitale factum plenã

Expanded text:
conditione corporis animalis, conditione corporis animalis, immortalis autem beneficio Conditoris. Si enim corpus animale, utique mortale, quia et mori poterat, quamuis et inmortale ideo, quia et non mori poterat. neque enim inmortale, quod mori omnino non possit. erit nisi spiritale, quod nobis futurum in resurrectione promittitur. ac per hoc illud animale et ob hoc mortale, quod propter iustitiam spiritale fieret, et ob hoc omni modo inmortale factum est propter peccatum non mortale, quod et antea erat, sed mortuum, quod posset non fieri, si homo non peccasset. Quomodo enim corpus nostrum dicit apostolus mortuum, cum adhuc de uiuentibus loqueretur, nisi quia iam ipsa condicio moriendi ex peccato parentum haesit in prole? animale est enim et hoc corpus, sicut et primi hominis fuit; sed hoc iam in ipso animalis genere multo est deterius; habet enim necessitatem moriendi, quod illud non habuit. quamuis enim restabat adhuc, ut inmutaretur et spiritale factum plenam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ apai caelesti habitatione
ubiesca que corripitur non¬
egebimus. Renouamur ergo
spm̃mentis nr̃e secundum imaginẽ
eius quicreauit nos quam peccando
adam perdidit. Renouabimur u
&iam carne cum hoccorrupaible
indu&ur in corruptione ut sit spĩ¬
tale corpus inquodnondum muta¬
tus sed inutan dus erat adamns
mortem &iam corporis animalis
peccando meruiss& denique
non ait a postolus Corpus quidem
mortale propter peccatum sed
& mortale secundum aliam & in¬
mortale secundum aliam causi
dicipoterat. Id est mortale qua
poterat mori. Inmortale quia
poterat nonmori. Aliud esteñ
non possemori. sicut quas dam
naturas in mortales creauit ds̃
Aliud est autem posse non mori
secundum quemmodum primis¬
homo creatus .ẽ. in mor talis que
ei prestabatur deligno uitȩ non
de constitutione naturȩ a quob
no separatus est cum peccass&
poss& mori quinisi peccass&p
s& non mori mortalisergoer

Expanded text:
dei, apti caelesti habitationi, dei, apti caelesti habitationi, ubi esca, quae corregebimus. Renovamur ergo spiritu mentis nostrae secundum imaginem ejus qui creavit nos, quam peccando Adam perdidit. Renovabimur autem etiam carne, cum hoc corruptibile induetur incorruptione, ut sit spirituale corpus; in quod nondum mutatus, sed mutandus erat Adam, nisi mortem etiam corporis animalis peccando meruisset. 36. Denique non ait Apostolus, Corpus quidem mortale propter peccatum; sed,et mortale secundum aliam, et immortale secundum aliam causam dici poterat: id est mortale, quia poterat mori; immortale, quia poterat non mori. Aliud est enim non posse mori, sicut quasdam naturas immortales creavit Deus: aliud est autem posse non mori, secundum quem modum primus creatus est homo immortalis; quod ei praestabatur de ligno vitae, non de constitutione naturae: a quo ligno separatus est cum peccasset, ut posset mori, qui nisi peccasset posset non mori. Mortalis ergo erat
Abbreviated transcription (Latin):
iuste oboedienter que uixiss&
acciper& candem corporis
mutationẽ inuita ȩterna ubi
iancibis corporalibus nonege¬
r& Quid ergo nec esse est
propter hoc iam cogisigurate
Cnon proprie paradisum intelle¬
gere quia non poss& moricor¬
pus nisi peccato : uerum est qui¬
demi quod non morer&ur &iam
corpore nisi peccass&. Aper¬
te quippedicit apostolus : cor¬
pus mortuum ꝓpt̃ peccatum
animaletamen posset ẽẽ ante
peccatum : & post uitam iustitiae
cumds̃ uell& fieri spitale. Quo¬
modo ergo inquiunt renouari
dicimur si non hoc recipimus
quodperdidit primus homo
inquo omnes moriuntur
Hoc plane recipimus secundũ
modum: nonitaque in morta¬
litatem sp̃italis corporisre¬
cipimus quam nondum habuit
homo sed recipimus iustitiã
ex qua perpeccatum lapsus
est homo. Renouabimur
ergo auestustate peccatinon
inpristinum corpus animale
in quo fuit adam sed inmelius
id est in corpus sp̃itale cum
efficiemur irequales angelis

Expanded text:
iuste oboedienterque uixisset, iuste oboedienterque uixisset, acciperet eandem corporis mutationem in uitam aeternam, ubi iam cibis corporalibus non egeret. quid ergo necesse est propter hoc iam cogi figurate, non proprie paradisum intellegere, quia non posset mori corpus nisi peccato? uerum est quidem, quod non moreretur etiam corpore, nisi peccasset; aperte quippe dicit apostolus: corpus mortuum est propter peccatum: animale tamen posset esse ante peccatum et post uitam iustitiae, cum deus uellet, fieri spiritale. Quomodo ergo, inquiunt, renouari dicimur, si non hoc recipimus, quod perdidit primus homo, in quo omnes moriuntur? hoc plane recipimus secundum modum. non itaque inmortalitatem spiritalis corporis recipimus, quam nondum habuit homo, sed recipimus iustitiam, ex qua per peccatum lapsus est homo. renouabimur ergo a uetustate peccati non in pristinum corpus animale, in quo fuit Adam, sed in melius. id est in corpus spiritale, cum efficiemur aequales angelis
Abbreviated transcription (Latin):
sedinortẽ animȩ quam̃ facit ini¬
quitas : nam credunt eum ꝓpter
corpus animale exiturũ fuisse
dehoc corpore adrequiem scili¬
c& quamn unchabent scĩ quiiam
dorinierunt & infine seculiea¬
dem membramniortaliter ro¬
ceptrum ut uidelic& mons con¬
poris non depeccato accidisse
uideatur sed natur aliter ut am¬
xuui malium c&erorum: uerum¬
ib his rursus a postolus occurrit
&dicit. Corpus quidem mortuõ
est propt̃ peccatum sps̃ aut̃ ui¬
ta est ꝓpt̃ iustitiam. Si autem
sps eius quisus crtauit xp̃mamor¬
tuis habitat in uobis qui suscita¬
uit xpm̃mamortuis uiuificauit
& mortalia corporaur̃a perin¬
habitante m sp̃m̃ eius in uobis:
acper hoc mors &iam corporis
depeceato est: Siergo non peccas¬
s& adam nec corporemorere¬
tur ideoque inmortalo haba¬
r& & corpus : quomodoergo
iiuortalesi animale sedrur¬
sus non uident qui eius corpus
inparadisomutatum puttnt
it exanimale fier& spĩtale
nibil in pedire si non peccass&
ut post para disi uitam quam

Expanded text:
sed mortem animae, quam fecit iniquitas. Nam credunt eum, propter corpus animale, exiturum fuisse de hoc corpore, ad requiem scilicet quam nunc habent sancti qui jam dormierunt, et in fine saeculi eadem membra immortaliter recepturum; ut videlicet mors corporis non de peccato accidisse videatur, sed naturaliter, ut animalium caeterorum. Verum his rursus Apostolus occurrit et dicit: Corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam. Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Chrtuis, habitat in uobis, qui suscitauit Christum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. ac per hoc mors etiam corporis de peccato est. si ergo non peccasset Adam, nec corpore moreretur ideoque inmortale haberet et corpus. quomodo ergo inmortale, si animale? Sed rursus non uident, qui eius corpus in paradiso mutatum putant, ut ex animali fieret spiritale, nihil inpedire. si non peccasset, ut post paradisi uitam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
lemdĩ uocantur exercitus. sic angelipessimi. De quib scriptu
est furorem &iram & angustiam in missionem perangelos
essimos di exercitus dicitur & castnx illius Nominatur du
in faciunt uoluntatem. Magnus ẽ diesdñi atque terribilis
equo alibiscriptum est ut quid desiderantis diemdni & hicc¬

Expanded text:
lem, Dei vocantur exercitus: sic angeli pessimi de quibus scriptum lem, Dei vocantur exercitus: sic angeli pessimi de quibus scriptum est: Furorem et iram et angustiam, immissionem per angelos pessimos Dei exercitus dicuntur, et castra illius nominantur, dum Domini faciunt voluntatem. Magnus est dies Domini atque terribilis, de quo alibi scriptum est: Ut quid desideratis diem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
corumcadent hiquos acceperint consumendos Haec sunt fe¬
nestre dequib: & hic remias dicit. morsintrauit perfenesturs
uestras. Peromnes enim sensus nostrosingredi hostes deside¬
rant & capercurbem bonae conscientiae. & per nostramuni¬
menta discurrere. Domosque quas nobis bonis operib: aedi¬
ficauimꝰ distruere: Omnia autem faciunt introcuntes perse¬
nestras quasi fur. libere enim non in grediuntur ut sagittent
inobscuro rectos corde a facicistius populi qui est multus & for
Sed & sol& luna tanta miserorum supplicia uidere non poter̃
Et merebt habentia officii sui iustitiam. Et proclaro lumine
tenebrisoperientur horrendis. Stellaequoq r&nehent ful¬
zorem suum dum &iam quisci sunt praesentiam dñi absquefor¬
midine non uidebunt. In his omnib: dabit dnis uocesuam antesa¬
demexercitus sui quomod o enim babr lonii punientes israhe¬

Expanded text:
 eorum  Al. suis cadent hi, quos acceperint consumendos. Hae sunt fe eorum  Al. suis cadent hi, quos acceperint consumendos. Hae sunt fenestrae, de quibus et Jeremias dicit: Mors intrabit per fenestras nostras : omnes enim sensus nostros ingredi hostes desiderant, et capere urbem bonae conscientiae, et per nostra munimenta discurrere, domosque quas nobis bonis operibus aedificavimus, destruere. Omnia autem faciunt introeuntes per fenestras, quasi fur: libere enim non ingrediuntur, ut sagittent in obscuro rectos corde . A facie istius populi, qui est multus et fortaeternum . Sed et sol et luna tanta miserorum supplicia videre non poterunt, et moerebunt, non habentia officii sui justitiam, et pro claro lumine, tenebris operientur horrendis; stellae quoque retrahent fulgorem suum, 190 dum etiam qui sancti sunt praesentiam Domini absque formidine non videbunt. In his omnibus dabit Dominus vocem suam, ante faciem exercitus sui. Quomodo enim Babylonii punientes Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
acciperent quasi aequites huc illucque uolitantes terribilis
erit sonitus eorum quasi quadrigarum perprona currentiũ
& super capita montium exilient. excelsos quos que & in
ccclesiae culmine constitdtos cruciare cupientes. Et
quia ante faciemeorum ignis estuorans atq consumens
Sic cuncta uastabunt quomodo stipulam flamma consu¬
mit ltauenient ad puniendum ita expeditierunt & para¬
ti. ut populus fortis ad proelium. tantus erit timor om¬
nium & tanta conscientia peccatorum. ut nullus luceat
nec splendorem habeat gaudii sed instar adusta eolla
facies cius uertatur intene bras ascendunt murum
&omnem munitionem in iunctum quae sibi explentis opus ñ
declinabt̃ in pastem altenm. sed herebunt miscrorum suppli¬
cus Nec tormenti seorum satiabuntur. Sed unus quisque sibi
inpeccatore supplicia persequ&ur. sed& ꝑfenestraxs intrabt
siue cadent uelat grauati armis suis ambulabunt. & in iaculis

Expanded text:
acceperint, quasi equites huc illucque volitantes: terribilis acceperint, quasi equites huc illucque volitantes: terribilis erit sonitus eorum, quasi quadrigarum per prona currentium; et super capita montium exsilient, excelsos quosque et in Ecclesiae culmine constitutos cruciare cupientes. Et quia ante faciem eorum ignis est vorax, atque consumens, sic cuncta vastabunt, quomodo stipulam flamma consumit: ita venient ad puniendum: ita expediti erunt et parati, ut populus fortis ad praelium. Tantus erit timor omnium, tanta conscientia peccatorum, ut nullus luceat, nec splendorem habeat gaudii, sed instar adustae ollae facies ejus vertatur in tenebras. Ascendent murum et omnem munitionem; injunctumque sibi explentes opus, non declinabunt in partem alteram; sed inhiabunt miserorum suppliciis, nec tormentis eorum satiabuntur; sed unusquisque credita sibi in peccatores supplicia prosequetur. Sed et per fenestras intrabunt, sive cadent; vel aggravati armis suis ambulabunt, et in jaculis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis Omnia enim mala quae u& cribus historiis conteient᷑
Et aut inundatione maris autalluuione fluminum aut pestilen¬
tia morbis famebestiis hostium uastitate hominibus accider
his suppliciis quae indic sunt reddenda iudicii non poterunt con¬
parari ante faciem huius populi qui fortis & multus est erit
ignis uorans siue consumens ut omni in nobis facnum ligni
stipulam quac consumat. Vnde & dedõ dicitur ds̃ igniscon¬
sumens & postcum urens flamma ut nihil absque supplicus
dere linquat & quem cumq: hic populus non at tigerit nec
inuenerit in eo combustionis materiam hortodi & paradiso
assimilabitur uoluptatis qui he braice dicitur edeN:
Siquem autem ex cusserit quasi solitudinem incinerem redi¬
git acfauillam nec est qui furorem eius possit cuadere.
Cuius crudelis aspectus frementium aequorum habebit si¬
militudinem & sic discurrent ad cruciandos quos inpotestate

Expanded text:
tionis . Omnia enim mala, quae veteribus historiis continentur, tionis . Omnia enim mala, quae veteribus historiis continentur, et aut inundatione maris, aut illuvione fluminum, aut pestilentia, morbis, fame, bestiis, hostium vastitate, hominibus acciderunt, his suppliciis, quae in die sunt reddenda judicii, non poterunt comparari. Ante faciem hujus populi qui fortis et multus est, erit ignis vorans, sive consumens, ut omne in nobis fenum, ligna, stipulamque consumat. Unde et de Deo dicitur: Deus ignis consumens est, et post eum urens flamma ; ut nihil absque suppliciis derelinquat. Quemcumque hic populus non attigerit, nec in venerit in eo combustionis materiam, horto Dei et paradiso assimilabitur voluptatis, qui 189 Hebraice dicitur EDEN  . Si quem autem exusserit, quasi solitudinem in cinerem rediget ac favillas, nec est qui furorem ejus possit evadere, cujus crudelis aspectus frementium equorum habebit similitudinem, et sic discurrent ad cruciandos quos in potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
ssion exalta uoccintuam qui ad nuntias hierusalem ut canan
tuba insion id est in ecclesia quacinter pra&aturspecula atq
sublimitas. & in scõ dĩmonte quix p̃s ẽ ut conturbentur siue
confundantur omnes habitatores terrae & confusio eos per¬
trahat ad ĩa lutem. Diem autem dñi diem intellege iudicu
siue diemexitus unius cuiusque de corpore: quodenim indie iudi
ufuturumes omnib: hoc in singulis die mortis impl&ur dies
te nebrarum ẽ & angusbae dicsnubis & turbinis quia cuncto
poenarum plena sunt atque cruciatuum: ueni& angelorum
Sopulus multus fortis ut reddat unicuiq sccundum opera
sua: & sicut mane & aurora consurgens primumoccupat
montes siciudicium abixcelsis & potentib incipi& ut potentes
potenter tormenta patiantur similis ci non fuit a principio
& postcum n nerit usq ad annos generationis & genera¬

Expanded text:
zas Sion: exalta vocem tuam qui annuntias Jerusalem , ut canat zas Sion: exalta vocem tuam qui annuntias Jerusalem , ut canat tuba in Sion, id est, in Ecclesia, quae interpretatur specula atque sublimitas. Et in sancto Dei monte qui Christus est, ut conturbentur, sive confundantur omnes habitatores terrae, et confusio eos pertrahat ad salutem. Diem autem Domini, diem intellige judicii, sive diem exitus uniuscujusque de corpore. Quod enim in die judicii futurum est omnibus, hoc in singulis die mortis impletur. Dies tenebrarum est et angustiae, dies nubis et turbinis; quia cuncta poenarum plena sunt atque cruciatuum. Veniet angelorum populus multus et fortis, ut reddat unicuique secundum opera sua; et sicut mane et aurora consurgens primum occupat montes, sic judicium ab excelsis et potentibus incipiet, ut potentes potenter tormenta patiantur. Similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque ad annos generationis et genera
Abbreviated transcription (Latin):
herentem sibi ΠΕΡΙRΟΝΗΑ diuidere nolui ne quod sensu
unum erat diuersis capitulis carper&ur. Transeamus ad
intellegentiam spiritalem singula quaeq: rep&entes
tubarum bucinarum quae clangorem non solum in le¬
uitico & numerorum libro legimus inquibus iub&ur ut duas ar
adbella procedunt canant. hi qui huic officiomancipati sunt. sed
&ummuros hierico ad tubarum clangorem ut scriptum est. cor¬
ruisse& ihñs angelum missurum esse sedicit cum clangore tubae:
&apostolus resurrectionem mortuorum at tubacsonitum fieri prȩ¬
dict: in a pocalipsi quo que iohannis legimus. Septe mangelos acce¬
pisse tubas singulas quibus per ordinem canentibus facta sunt quȩ
scriptura describit praecipitur. Nuncergo sacerdotibus & magis¬
tris ut exaltent quasi tubam uocem suam. Et implcant illud
quod scriptum est in montem ex celsum ascende quar euangeli¬

Expanded text:
haerentem sibi pericopen dividere nolui, ne quod sensu haerentem sibi pericopen dividere nolui, ne quod sensu unum erat, diversis capitulis carperetur. Transeamus ad intelligentiam spiritualem, singula quaeque repetentes. Tubarum buccinarumque clangorem non solum in Levitico et Numerorum libro legimus , in quibus jubetur, ut duas arstivitatibus, et quando ad bella procedunt, canant hi qui huic officio mancipati sunt; sed etiam muros Jericho ad tubarum clangorem scriptum est corruisse . Et Dominus angelum missurum se dicit esse cum clangore tubae , et Apostolus resurrectionem mortuorum, ad tubae sonitum fieri praedicat . Et in Apocalypsi quoque Joannis legimus, septem angelos accepisse tubas singulas, quibus per ordinem canentibus, facta sunt quae Scriptura describit . Praecipitur ergo nunc sacerdotibus et magistris, ut exaltent quasi tuba vocem suam, et impleant illud quod scriptum est: In montem excelsum ascende qui evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
ceistius modi locustarum terra contremuit & cacli moti sunt qͥ
dicta hi perbolicae sentiamus. Non quo locustarum aut hostiũ
tantauis sit ut possit mouerc caclos. & terram concutere Sed
quod aduersa pacientibus pra&erroris magnitudinem & cȩlu
ruere & terra fluctuare uideatur. Denique praemultitudine
locustarumobtexentium caelum : Sol& luna conuertentu
intenebras & steller &rahent splendorem suum dum
lumen inmedio nubis posita locustarum. ad terram non sin&
peruenire : Dns quoq: dabit uocem suam ante faciem tam poten¬
tis exercitus : Quia multa sunt castra eius & magnitudo uir¬
tutis illius : in paruis quoq: animantibus de monstnrtur: hȩc
autem multa castra & innumerabilia fortia sunt Nimis
ros. Magnus inquit dies m̃i quocapienda hierusalen
& ualde terribilis & nullus eum poterit sustinere. & de¬
necessitate captiuitatis ac mortis euadere iunctam & co¬

Expanded text:
acie istiusmodi locustarum terra contremuit, et coeli moti sunt, quae acie istiusmodi locustarum terra contremuit, et coeli moti sunt, quae dicta hyperbolice sentiamus, non quod locustarum aut hostium tanta vis sit, ut possit movere coelos, et terram concutere; sed quod adversa patientibus prae terroris magnitudine, et coelum ruere et terra fluctuare videatur. Denique prae multitudine locustarum obtexentium coelum, sol et luna convertentur in tenebras, et stellae retrahent splendorem suum: dum lumen in medio nubes posita locustarum, ad terram non sinit pervenire. Dominus quoque dabit vocem suam ante faciem tam potentis exercitus, quia multa sunt castra ejus, et magnitudo virtutis illius in parvis quoque animantibus demonstratur. Haec autem multa castra, et innumerabilia fortia sunt nimis,ros. Magnus est, inquit, dies Domini, quo capienda est Jerusalem, et valde terribilis, et nullus eum poterit sustinere, enecessitate captivitatis aut mortis evadere. Junctam et co
Abbreviated transcription (Latin):
facer& metaphoram & perfenestnas ait cadent & non de¬
molientur nihil enim locus que qtis inuium est : Cum & agros
& sata & arbores & urbes s & domus & cubiculorum sẽ¬
cr&apenitrent: hoc autem de locustis dicitur ut de hostib
intellegatur: quod quȩ nos interpra&atisumus perfenestraes
cadent & Nondemolientur. Ixx. transtulerunt ag gnrua¬
ti in armissuis ibunt & in iaculis suis cadent & non consu¬
mentur quod nequaquam mihi uid&ur expositionis ordi¬
ne conuenire sed ineo errorem essegenenxtum quodsala
uerbum hoburicum illuacula nos senestras intelleximus
seruat quecaeptam parrationem ut eosdicat urbem ingrediinma¬
ros discurrere domos quae conscendere & perfenestnas intrant qu¬
si fures : Non quo furumtimorem habeant qui uictores sunt sed ut
furessabent in grediꝑfenestras & occulterapere. sic illi clauss
ianuis neulla sit mora perfenestnas nota in rumpent audacia asi¬

Expanded text:
faceret metaphoram, et per fenestras, ait, cadent, et non defaceret metaphoram, et per fenestras, ait, cadent, et non demolientur. Nihil enim locustis invium est, cum et agros, et sata, et arbores, et urbes, et domos, et 187 cubiculorum secreta penetrent. Hoc autem de locustis dicitur, ut de hostibus intelligatur. Quodque nos interpretati sumus per fenestras cadent, et non demolientur, LXX transtulerunt, aggravati in armis suis ibunt, et in jaculis suis cadent et non consumentur: quod nequaquam mihi videtur expositionis ordini convenire, sed in eo errorem esse generatum, quia SALA   verbum Hebraicum, illi jacula, nos fenestras intelleximus. Servatque coeptam narrationem, ut eos dicat urbem ingredi, in muris discurrere, domosque conscendere, et per fenestras intrare quasi fures, non quod furum timorem habeant qui victores sunt; sed ut fures solent ingredi per fenestras, et occulte rapere, sic illi, clausis januis, ne ulla sit mora, per fenestras tota irrumpent audacia. A f
Abbreviated transcription (Latin):
terrorerit ut omnes percircuitum nationes & animo & corpo¬
re perhorrescant in mocrucientur & pauoris magnitudine uul¬
tusomnium in ollae similitudine conuestantur. quacigni conbus¬
ta nigridinem & foliginem focdimonstrat aspectus : discurrunt
inquit quasiuiri fortis haut dubium quin locustae & quasi uiri bel¬
latores ascendent murum . ut murorum sublimitas imp&um
fortium prohibere non ualeat & nequaquam perportas sed per
muros in grediantur singuli inuiissuis gradientur & non decli¬
nabunt desemitis suis. Hoc nuper in hac prouintia uidimus. Cũ
enim locustarum agmina uenerit &aerem qui inter caelum &
terram estoccupauerint tanto ordine dispositione iubentis dĩ
uolitant ut instartesserularum quac in pauimentis artifici figun¬
turmanu. Suum locum teneant . & nepuncto quidem & utita
dicam ungue trans uerso declinent ad altenrm : & ut apestam

Expanded text:
terror erit, ut omnes per circuitum nationes, et animo et corpoterror erit, ut omnes per circuitum nationes, et animo et corpore perhorrescant, immo crucientur: et pavoris magnitudine, vultus omnium in ollae similitudinem convertantur, quae igne combusta, nigredinem et fuliginem foedi monstret aspectus. Discurrent, inquit, quasi viri fortes, haud dubium quin locustae: et quasi viri bellatores ascendent murum, ut murorum sublimitas impetum fortium prohibere non valeat, et nequaquam per portas, sed per muros ingrediantur: Singulis in viis suis gradientur, et non declinabunt a semitis suis. Hoc nuper in hac provincia vidimus. Cum enim locustarum agmina venirent, et aerem qui inter coelum et terram est occuparent, tanto ordine ex dispositione jubentis Dei volitant, ut instar tesserularum quae in pavimentis artificis figuntur manu, suum locum teneant, et ne puncto quidem, et, ut ita dicam, ungue transverso declinent ad alteram. Et ut apertam
Abbreviated transcription (Latin):
rax flamma consum & nihilque post seintegrum de¬
re linqu&: quasi hortus & paradisus uoluptatis omnis
terra est. Quam nont&igerit : quasisolitudo & desestũ
quicquid fuerit depraedatus. neque ullus poterit inue¬
nire qui illius fugiat manus: aspectuseorum quasiae¬
quorum ferocium & quasia equites huc illuc que discur¬
rent non quobabilonia aequitibus comparentur se
quod locustae pertrans lationem hostium quasiaequites
dicantur. Huc illucq discurrere: sicut sonitus inquit quadri¬
garum & curruum sicerit sonitus locustarum: supercapita
montium exilient. ut omnia excelsa conscendant. & sicutsti¬
pulam cito flamma consumit lta sonitus & terror uocis
eorum cuncta populabitur: quodque infestuelut populus
fortis pracparatus ad proelium rursum ad locustas resest
ut non quasi de hostibus sed quasi delocustis referre uideatur
Etamendum locustas legimus babilonios cogitemus tantus

Expanded text:
rax flamma consumet, nihilque post se integrum derax flamma consumet, nihilque post se integrum derelinquet; quasi hortus et paradisus voluptatis omnis terra est, quam non tetigerit: quasi solitudo et desertum, quidquid fuerit depraedatus, neque ullus poterit inveniri qui illius effugiat manus. Aspectus eorum quasi ferocium equorum, et quasi equites huc illucque discurrent. Non quo Babylonii equitibus comparentur; sed quo locustae per translationem hostium quasi equites dicantur huc illucque discurrere: Sicut sonitus, inquit, quadrigarum et curruum, sic erit sonitus locustarum. Super capita montium exsilient, ut omnia excelsa conscendant; et sicut stipulam cito flamma consumit, ita sonitus et terror vocis eorum cuncta populabitur. Quodque infert: Velut populus fortis praeparatus ad praelium, rursum ad locustas refert, ut non quasi de hostibus, sed quasi de locustis referre videatur; et tamen dum locustas legimus, Babylonios cogitemus. Tantus
Abbreviated transcription (Latin):
discribitur imp&uschaldaeorum &iub&urproph&a
immoper proph &am omnes quipossunt audire sermonẽ
ut quasi tuba exaltent uocem suam & insion praedicent.
&clangant inmonte scõ eius. ut ad strepitum clamoris
&bucinac omnes hicrusalempopulus contremes cat.
Cum que ait caccineritis hocditite. Nequaquam dies dñi ulo
differtur id estultionis a qu aeuindictae: adestuicina captiuitas
iam desuoloco babiloniorum egressus est exercitus. Prope
est dicst nebrarum & angustiae. diescaliginis & nubis &
tenebris obprimantur: sicut inquid mane & diluculo subito
tenebras fugat & cunctas montes aurora conlustnrt. Itababi¬
loniorum suꝑ omnem terram uestram fund&ur exercitus.
nec pdt&is turba mẽe inualidam populus multus & for¬
is est. cuiussimilis nec in pra&eritum nec infuturum u
gens alia poterit inueniri: quic quid attigerit quasiuo¬

Expanded text:
describitur impetus Chaldaeorum, et jubetur propheta, describitur impetus Chaldaeorum, et jubetur propheta, immo per prophetam omnibus qui possunt Dei audire sermonem, ut quasi tuba exaltent vocem suam, et in Sion praedicent, et clangant in monte sancto ejus, ut ad strepitum clamoris et buccinae omnis Jerusalem populus contremiscat. Cumque, ait, cecineritis, hoc dicite: Nequaquam dies Domini ultra differetur, id est, dies ultionis atque vindictae; adest vicina captivitas, jam de suo loco Babyloniorum est egressus exercitus, prope est dies tenebrarum, et angustiae, dies caliginis et nubis et tenebris opprimentur. Sicut, inquit, mane et diluculum subito tenebras fugat, et cunctos montes aurora collustrat: ita Babyloniorum super omnem terram vestram fundetur exercitus. Nec putetis turbam esse invalidam, populus 186 multus et fortis est, cujus similis nec in praeterito, nec in futuro, ulla gens alia poterit inveniri: quidquid attigerit, quasi vo
Abbreviated transcription (Latin):
uertices montium exilient. & sicut uox flam maeignis deuo¬
rantis stipulam : & sicut populus multus & fortis pnreparatu
ad proelium. a facie conterentur populiomnes uultus sicut
adustio ollac. sicutpugnator es current. & sicut uiri bella¬
tores ascendent suꝑmuros. &unusquis que inuia sua am¬
bulabit & non declinabit desemitissuis. Singulia proxi¬
mosuo non recedent. aggnruati armissuis ibunt. & inia cu¬
lissius cadent. & non consumentur urbem ad prehendent
& suꝑ muros discurrent. indomibus ascendent & perfe¬
nestras intrabunt sicut furefa facie eius confund&ur
terra & commo uebitur caelum sol& luna contenebra¬
buntur. & stellae auferent lumensuum & dñs dabituo¬
cemsuam a facie fortitudinis suae quoniam multa sunt
nimis castra eius quoniam fortia opera sermonum illius
quia magna dies dñi magna & in lustrisnimis & quiserit
sufficiens adeam. Nursum perm&aphoram locustarum

Expanded text:
vertices montium exsilient, et sicut vox flammae ignis devovertices montium exsilient, et sicut vox flammae ignis devorantis stipulam, et sicut populus multus et fortis praeparatus ad praelium, a facie ejus conterentur populi, omnis vultus sicut adustio ollae, sicut pugnatores current, et sicut viri bellatores ascendent super muros, et unusquisque in via sua ambulabit, et non declinabunt a semitis suis, singuli a proximo suo non recedent, aggravati armis suis ibunt, et in jaculis suis cadent, et non consumentur, urbem apprehendent, et super muros discurrent: super domos ascendent, et per fenestras intrabunt sicut fures, a facie ejus confundetur terra, et commovebitur coelum, sol et luna contenebrabuntur, et stellae auferent lumen suum, et Dominus dabit vocem suam a facie fortitudinis suae, quoniam multa sunt nimis castra ejus, quoniam fortia opera sermonum illius, quia magna dies Domini, magna et illustris nimis, et quis erit sufficiens ad eam? Rursum per metaphoram locustarum,
Abbreviated transcription (Latin):
rocurrent domos conscendent perfenestraes intrabunt qui¬
sifur : A faciecius contremuit terne motis unt caeli. sol & lu¬
na obtene bratisunt. & stellae r&raxerunt splendorem suũ
Et dnis dedit uocem suam ante saciem exercitus sui. quia
multa sunt nimis castracius quia sortia & facientia uerbũ
cius Magnus enim dies dñi & terribilis ualde & quis sus¬
tinebit cum LxX¬
qm̃ ad est dies dni. qm̃ iuxta est dies tenebrarum & cali¬
ginis dies nubis & pruinae: sicut mane fund&ur super
montes populus multus: & fortis similis cinon fuita
principio & postcum noncrit usquead annos gencrationes
generationum. Ante cum consumens ignis & postcum flam¬
na succensa Sicut paradrsus uoluptatis. terra ante faciem
cius & posteriora illius sicut campus solitudinis. & quisal¬
u&ur nonerit. Sicut aspectus aequorum. aspectus eorũ
& sicut aequites sic persequentur. Sicut uox quadrigarum super

Expanded text:
ro current domos conscendent per fenestras intrabunt quaro current domos conscendent per fenestras intrabunt quasi fur a facie eius contremuit terra moti sunt caeli sol et luna obtenebrati sunt et stellae retraxerunt splendorem suum et Dominus dedit vocem suam ante faciem exercitus sui quia multa sunt nimis castra eius quia fortia et facientia verbum eius magnus enim dies Domini et terribilis valde et quis sustinebit eum quoniam adest dies Domini, quoniam juxta est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et pruinae; sicut mane fundetur super montes populus multus 185 et fortis, similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque ad annos generationis generationum. Ante eum consumens ignis, et post eum flamma succensa. Sicut paradisus voluptatis terra ante faciem ejus; et posteriora illius, sicut campus solitudinis, et qui salvetur non erit ei; sicut aspectus equorum, aspectus eorum, et sicut equites sic persequentur. Sicut vox quadrigarum super
Abbreviated transcription (Latin):
quia uenit dies dñi quia prope est diestenebrarum & ca¬
iginis dies nubis & curbinis qua si mane expansum sup
montes populus multus acfortissimilis ei non fuit a principio&
posteum noncrit usque in annos genenxtionis & generationis:¬
ignis ante faciem eius uorans & posteum exurens flamma:
quasi hortus uoluptatis terra corameo & posteum solitudo
desesti : Neque est quieffugiat eum: quasi aspectus ae quorũ
aspectuscorum & quasi ae quit&s sic current sicut sonitus
quachigarum supercapita montium exilient. sicut sonitus
flammac ignis deuorantis stipulam uelut populus foros
pracpanitus ad proelium a faciecius cruciabuntur populiom¬
nes uultus redigenter in ollam sicut fortes current. quasiui¬
ribellatores a scendent murum: uiruinuiis suis gredientur&
non declinabunt a scmitissuis unusquis que fr̃acremsuum ñ
coortabit singuli incallesuo ambulabunt. sed& persenes¬
tnascadent & non demolientur urbem in gredientur. inmu¬

Expanded text:
quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis; quasi mane expansum super montes, populus multus ac fortis, similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque in annos generationis et generationis. Ante faciem ejus ignis vorans, et post eum exurens flamma; quasi hortus voluptatis terra coram eo, et post eum solitudo deserti: neque est qui effugiat eum: quasi aspectus equorum, aspectus eorum, et quasi equites sic current, sicut sonitus quadrigarum super capita montium exilient sicut sonitus flammae ignis devorantis stipulam velut populus fortis praeparatus ad proelium a facie eius cruciabuntur populi omnes vultus redigentur in ollam sicut fortes current quasi viri bellatores ascendent murum vir in viis suis gradietur et non declinabunt a semitis suis unusquisque fratrem suum non coartabit singuli in calle suo ambulabunt sed et per fenestras cadent et non demolientur urbem ingredientur in mu
Abbreviated transcription (Latin):
neque uxores ducent. Nonenĩ
incipient mori sederunt ae¬
quales angelisdĩ: XIIi
Hic uero cuminplenda c& homi¬
nibus terra & eamꝓpt̃ cognatio¬
nis artiorem necessitudinem
& unitatis uinculum maxime
cõmendandum exuno opor¬
ter & in pleri propter quid
aliud secundum ipsumquesi¬
tus est femineus sexus ad iutor
nisi ut serentem genus humanũ
natur a muliebristã quã terrae
tunc illorum hominum corpus
ANi male contitutorum in para drso
nĩdum mortis lege damnatum ut
ñ haberent adpecitum carnalis
uoluptatis qualem nunc ha¬
bent ista corpora que iam ex
mortis propaginem ducta sur̃
Neque eminihil est in eis factu
cum deligno prohibito edissent
quando quidem ds̃dixerat
Non siederitis morte moriemi¬
ni Sed quadie ederitis morte
moriemini ut hocipsum ie¬
is illa facer& dies quod a posto
lus gemit dicens condelestor
legidĩ secundum interiorẽ
hominem : Video autẽ aliam
legem in membris meis repug¬
nantem legementis mȩ & cap¬

Expanded text:
neque uxores ducent; non enim neque uxores ducent; non enim incipient mori, sed erunt aequales Angelis Dei : hic vero cum implenda esset hominibus terra, et eam, propter cognationis arctiorem necessitudinem et unitatis vinculum maxime commendandum, ex uno oporteret impleri; propter quid aliud secundum ipsum quaesitus est femineus sexus adjutor, nisi ut serentem genus humanum natura muliebris, tanquam terrae tunc illorum hominum corpus animale constitutorum in paradiso, nondum mortis lege damnatum, ut non haberent appetitum carnalis voluptatis, qualem nunc habent ista corpora, quae jam ex mortis propagine ducta sunt. neque enim nihil est in eis factum, cum de ligno prohibito edissent, quandoquidem deus dixerat non "ei ederitis, morte moriemini", sed: qua die ederitis, morte moriemini, ut hoc ipsum in eis illa faceret dies, quod aplus gemit dicens: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem; video autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et cap
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qlie morientib: suc cedere
quȩrer &ur ut aut̃ ꝑduos homi¬
nes terrampleretur quomodo
ipsinisigignendo officium socie¬
tatis in plerent : Anuero ita quis
cecus estmente ut non cernat
quanto terris ornamentositge¬
nus humanũ &iam cum a paucis
rec telaudabiliter queuiuatur
iuantum : ualeat ordor ei publice
incuiusdam pacis terrene uin¬
culum cohercens &iam peccato¬
res. Neque enim tantu de pra¬
uati sunt homines ut non &iam
tales pecoribus & uola tibibus
antecellant. Quorum tanee
omnium generib: hanc infir¬
mam mundi partem prosuilogi
sortedecorattum quẽ non con¬
siderare delect& quis autem
itasit ex corsut put& minus eã
ornari potuis se siustis non
morientibus inpleretur.
Niam quia numerosissima est
suꝑ naciuitas angelorum
Ideorecte conubio copularentur
nisimoresentur. Hanc quippe
numerositatem ꝑfectam &iã
in rosurrectione scõrũ ange¬
lis sociandam dñs presciensait.
inresurrectione neque nubent

Expanded text:
nisi quae morientibus succederet, nisi quae morientibus succederet, quaereretur: ut autem per duos homines terra impleretur, quomodo ipsi, nisi gignendo, officium societatis implerent? An vero ita quis caecus est mente, ut non cernat quanto terris ornamento sit genus humanum, etiam cum a paucis recte laudabiliterque vivatur; quantumque valeat ordo reipublicae, in cujusdam pacis terrenae vinculum coercens etiam peccatores? Neque enim tantum depravati sunt homines, ut non etiam tales pecoribus et volatilibus antecellant; quorum tamen omnium generibus hanc infimam mundi partem pro sui loci sorte decoratam, quem non considerare delectet? Quis autem ita sit excors, ut putet minus eam ornari potuisse, si justis non morientibus impleretur? 15. Nam quia numerosissima est superna civitas Angelorum, ideo non recte connubio copularentur, nisi morerentur. Hanc quippe numerositatem perfectam etiam in resurrectione sanctorum Angelis sociandam Dominus praesciens ait, In resurrectione neque nubent,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbi ȩstupore non sentiunt alis
qui haec discernere nouerum i¬
seriores prorsus apparent &si
nolunt recipere medicinam tl
deuitandi ualeant ad exemplum
quopossint talia deuitari. Sici
enima postolus ia cobus dicit
unusquisq: temptatur a concus¬
centia sua abstractus & in lecus
Deinde concupiscentia cum cons¬
perit parit peccatum. Peccis¬
autem cum consummatum fuer
generat mortem. Vndesdie
superbiae tumore resurgiti¬
& fornicationibus diuino iuredamne¬
tur &iam causa procreandi con¬
iugalem concubitum de testantur:
uodquinon faciunt sed tamenfe¬
cunditatem carnis propter suc¬
cessionemmor talitatis diuinitus
da tam sentiunt. Nec ipsiputant
primos illos homines potuisse
concũberenisi ꝓpter peccatum
quod ammis serane snori turigig¬
nendorequirerent suc cessores::
Nec attendunt sirecte potuer̃
suc cessoresquerimorituris mul¬
torectius socios quȩripotuis se
uieturis. In pleta enim terrage¬
nera humano recte proles non¬

Expanded text:
superbiae stupore non sentiunt aliis, superbiae stupore non sentiunt aliis, qui haec discernere nouerunt, miseriores prorsus adparent, ut, si nolunt recipere medicinam talia deuitandi, ualeant ad exemplum, quo possint talia deuitari. sicut enim apostolus Iacobus dicit, unusquisque temtatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus. deinde concupiscentia cum conceperitautem cum consummatum fuerit, generat mortem. unde sanato superbiae tumore resurgit fornicationibus diuino iure damnetur, etiam causam procreandi coniugalem concubitum detestantur. Quod qui non faciunt, sed tamen fecunditatem carnis propter successionem mortalitatis diuinitus datam sentiunt, nec ipsi putant primos illos hoconcumbere, nisi, propter peccatum quod admiserant morituri, gignendo requirerent successores: nec attendunt, si recte potuerunt successores quaeri morituris, multo rectius socios quaeri potuisse victuris. Impleta enim terra genere humano, recte proles non
Abbreviated transcription (Latin):
e primenda ut ꝑ humillitionem
peccati quam dese falso presũp¬
serit discer&. Uerissime quip¬
pedictumest. Anter uinã ex¬
altatur cor & antegloriã
humilatur. Ethuius forte
hominis uox est in psalmo
Egodixi inabundantia mea non
mouebor inseculum Deindeiam
expertus quid mali habeat suꝑ¬
ba presũptio propriae potesta¬
tis. Et quid boni adiutorium
g̾ratiȩdĩ. Dnẽ inquid inuolun¬
tatetua prestitisti decorimeo
uirtutem a uertisti autem fo¬
enituam & factus sum conturbats
Sed siue illud de hoc homine sueo
alio dictum est. Extollenti se tos
animae &nimium tamquã dep¬
pria uirtute prefidenti & iamꝙ
perimento poena fuerat demons¬
trandum quam non bene sehabrat
factanatura sia facienter eces¬
serit : hinc enim &iam maxime cor¬
mendatur qualebonum sitds
quando nulli abeor ecedenti ben
est quia & quigaudent inmorasi¬
ris uoluptatib eẽ sine dolorum
timore nom possunt Et qui omins
malum desertionis suae maiore

Expanded text:
mprimenda, ut per humiliationem mprimenda, ut per humiliationem peccati quam de se falso praesumserit disceret. uerissime quippe dictum est: ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur; et huius forte hominis uox est in psalmo: ego dixi in abundantia mea: non mouebor in saeculum. deinde expertus iam quid mali habeat superba praesumtio propriae potestatis et quid boni adiutorium gratiae dei: domine, inquit, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem, auertisti autem faciem tuam, et factus sum conturbatus. sed siue illud de hoc homine siue de alio dictum est, extollenti se tamen animae et nimium tamquam\' de propria uirtute praefidenti etiam experimento poenae fuerat demonstrandum quam bene non se habeat facta natura, si a faciente recesserit. hinc enim etiam maxime commendatur quale bonum sit deus, quando nulli ab eo recest, quia et qui gaudent in mortiferis uoluptatibus esse sine dolorum timore non possunt et qui omnino malum desertionis suae maiore