comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. ꝓ uiridis sit ⁊ turbida ere¬
is uenis. Hec in egẏpto uł cipis in¬
sula nascit᷑. Prassius ꝓ uiridante
colore dictꝰ s uilis. Cuiꝰ alt̾m genꝰ san¬
guineis punctis abhorret. Tercium
listinctũ uirguł tͥb candidis. Bera¬
lus in india signit᷑. gentis sue lingͣ¬
nom̃ hñs. a uiriditate simił sinarag¬
do. s cũ pallore. Polit᷑ aũ ab indis insex¬
angulas formas. ut hebitudo coloris
reꝑcussu anguloꝵ excitet᷑. alit̾ politꝰ
ñ ht̃ fulgorẽ. Gn̾a eiꝰ nouẽ. Crisoberil¬
lus dictꝰ. eo ꝙ pallida eiꝰ iuriditas in
aureũ coloreui resplendeat.&. hunc
india mutit. Crisoprass indicꝰ ẽ co¬
lore. porri succũ referens. aureis int̾¬
uenientibꝰ guitis. uñ ⁊ nom̃ accepit.
Iaspis de geo in latinũ uiridis gẽma
int̾pr. Ias qͥppe uiride. pinnasu gẽ¬
madr Est aũ smaragdo subsimilis.
s crassi coloris. Sp̾es eiꝰ .x.&.uii. uolũt

Expanded text:
dicta, quod viridis sit, et turbida aerdicta, quod viridis sit, et turbida aeris venis. Haec in Aegyptosula nascitur. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguineis punctis abhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. Berylus in India gignitur, gentis suae lingunomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur. Aliter politus non habet fulgorem. Genera ejus novem. 6. Chrysoberyllus dictus, eo quod pallida ejus viriditas in aureum colorem resplendeat, et hunc India mittit. 7. Chrysoprasius Indicus est, colore porri succum referens, aureis 266 intervenientibus guttis, unde et nomen accepit, Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur. Ias quippe viride, pina gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species ejus XVII. Volunt
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ igui uelut int̾ mortuos extinguit᷑.
at ꝯtra aqͥs ꝑfusus exardescit.San¬
clasirꝰ nascit᷑ in indis loco eiꝰ dẽ nõĩs.
spẽs eiꝰ q ueluti intra. lucido igne
intꝰ fulgente aureę gutte. Constat
uit̾ om̃s qͣntꝰ numerꝰ stellaꝵ acce¬

Expanded text:
tus igni velut intermortuus extinguitur, at contra aquis perfusus exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum acce
Abbreviated transcription (Latin):
cissimꝰ iguiũ. & si iuxta fu̾tt celer¬
rime ardesoeus. Crisolansis exau¬
ro & igne uocata. Aurea ẽ enĩ clie.
ae nocte ignea. Hane .&. ęthiopia
gignte. Ammocrisꝰ arenis auro in¬
t̾imixtis. nc̃ brateaꝵ. nc̃ pulueris
ht̃ quatrulas. gignut᷑ in ꝑsida. Leo¬
crisus colore aureo it̾uemente
candida uena. Me lectrisis dicta qͣ
ueluti ꝑ aurũ sincerũ mel tͣusluce¬

Expanded text:
cissimus ignium, et si juxta fuerit celercissimus ignium, et si juxta fuerit celerrime ardescens. 4. Chrysolampis ex auro et igne vocata. Aurea est enim die, et noctu ignea: hanc Aethiopia gignit. 5. Ammochrysus arenis auro intermistis, nunc bractearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Perside. 6. Leucochrysus colore aureo, interveniente candida vena. 281 Melichrysus dicta, quod veluti per aurum sincerum mel, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ita sonuo sopitis desecant capita.ꝙ.
gẽnias detrahunt. St̃ aũ candore tnͣs¬
lucido. Usus caꝵ orientis reges p̃cipu¬
e głant᷑. Crisoprasus ȩthiopicꝰ ẽ. quẽ
lapidẽ lux celat. ꝓclit obscuritas. no¬
cte eñ igneꝰ ẽ. die aureus. Flogites
ex ꝑsida ẽ. ostentans int᷑ se qͣsi flam¬
uocata.qm̃ in littore sirtiũ inuen¬
ta eͣ pͥmũ in parte lucanȩ. color eiꝰ¬
croceꝰ intꝰ stellas ꝯtinens languidas.¬
⁊ sub nubilo renitentes. Ermiscion
init̾ gͣtissimas gẽmas aspicit᷑. ex igneo
colore radians. auro portante secũ in
extre mitatibꝰ candidã luce̾. Ie aure
unt quȩda
gẽ maꝵ gn̾a.ex sp̃e metalloꝵ
uł lapidũ cognoĩata. Prisopisaurũ
tantũ uidet᷑ eẽ. Crisolitꝰ anrosimi¬
lis ẽ. cũ marini coloris similitudine.
Hunc echiopia gignit. Criselectrus
similis auro. s in colorẽ electri u̾gens.
matutino tm̃ aspectu iocundꝰ. rapa¬

Expanded text:
ita somno sopitis capita desecant et ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopicus est; quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flamvocata, quoniam in littore Syrtium inventa primum est in parte Lucaniae. Color ejuscroceus, intus stellas continens elanguidas, sub nubilo renitentes. 11. Hormesion inter gratissimas aspicitur, et igneo colore radians auro portante secum in extremitatibus candidam lucem. CAPUT unt quaedam gevel lapidum cognominata. 2. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysotythus auro similis est cum marini coloris similitudine, hunc Aethiopia gignit. 3. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu jucundus, rapa
Abbreviated transcription (Latin):
gẽmȩ secunt᷑. quȩ multũ aurd
decorẽ tͥbuunt uenustate doloꝵ. ł
mordia eiꝰ a rupe caucaso fabulȩ fe¬
rũt ꝓtnerheũ pͥmũ fragm̃tũ saxi
eiꝰ inclusisse ferro. ac digito circun¬
classe. hisq initiis cepisse anulũ atq
gẽmã. Gen̾a gẽmaꝵ innum̾abilia
cipalia ft̃ siue notissima ad notau¬
mus. Gemiȩ uocatȩ. q instar gu̾m
tnsluceant. Preciosi lapides icło di¬
cti ft̃. qr care ualent. siue ut auili¬
bꝰ discerni possuit. seu q rari sint.
cat᷑. sic̾ ⁊ in samneł uolumine legr̃.¬

Expanded text:
gemmae secuntur, quae multum auri decorem tribuunt venustate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia cipalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. catur; sicut et in Samuelis volumine leg
Abbreviated transcription (Latin):
ridis. uehem̃tt̃ igni resistens. Sifimiꝰ
mollis ⁊ candidꝰ s calefactꝰ nigrescit.
atq durescit. Lapides qͦ medici¬
naliũ mortałioꝵ & pigm̃toꝵ usibꝰ
tꝰ ẽ. ꝙꝓ iutri more tnͣsluceat. Reꝑtꝰ
pͥnũ in hispania eit̾iori eirca
segobricã urbr̃. Inuenit᷑ enĩ sub
t̃ra a. effossꝰ excidit᷑. atq tinclit᷑¬

Expanded text:
lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus tus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus excidit
Abbreviated transcription (Latin):
similẽ. uñ ⁊ nom̃ accepit. ñ crustis
s in massa. & linit̃ usu aptũ. Lucul¬
leu̾ marmor nascit᷑ in chio insula. cui
lu cullꝰ consul nom̃ dedit. Qͥ delecta¬
tꝰ illo pͥmꝰ ronã inuexit. solũq pe-¬
ne hoc marmor ab amatore nom̃ ac¬
cepit. Est ⁊ laniensis tefrian appella-¬
tꝰ a colore cineris. cuiꝰ lapidis alliga¬
tio ꝯtͣ serpentes laudat᷑. Ebur abar
mulier nigͥs dignissima barris De

Expanded text:
em, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. Ebur a barmulier, nigris dignissima barris? De
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾si coloris macłas hñs. Corinteus
ãmoniacȩ guttȩ sinuł cũ uarietate
ex eo colũpnȩ ingentes liminaq fi¬
unt. ac t̾bes. saristeũ uride optimũ
nom̃ ab aspectu hñs. eo ꝙ gratꝰ sit hisqͥ
gẽmas sculpũt. Eiꝰ enĩ uiriditas refic̃
oculos. Numn idicũ marmor. numidia¬

Expanded text:
diversi coloris maculas habens. Corintheus diversi coloris maculas habens. Corintheus Ammoniacae guttae similis cum varietate ex eo columnae ingentes, liminaque fiunt, ac trabes. 15. Carystium viride, optimum nomen ab aspectu habens, eo quod gratum sit iis qui gemmas sculpunt; ejus enim viriditas reficit oculos.
Abbreviated transcription (Latin):
as & damascũ sẏriȩ cet̾is candidior.
ꝓbatissimꝰ uͦ in india. Pariꝰ candoris
eximii. ligdinꝰ cognom̃to. hic ap̃ pa¬
ron insulã nascit᷑. Uñ ⁊ pariꝰ nuncu¬
q ñ excedat. unguentis ⁊ ipse aptꝰ.
Coraliticꝰ inasia reꝑtꝰ m̃surȩ ñ ultra
cubita bina. candore ꝓximo eboris
ad quandã similitudinẽ ediu̾so nig̾.
Alabaduꝰ t̾re suȩ noĩe nuncupatꝰ.
purpurȩ aspectu simił. Iste in orien¬
te igni liquat᷑. atq ad usũ uitrifun¬
dit᷑. Thebaicꝰ int̾tinctꝰ aureis qut¬
tis. inuenit᷑ in parte egẏptia scͥpta
cuticulis ad terenda colliria. qͣdam
utilitate nat᷑ali ꝯueniens. Si enites
circa sienẽ uł thebas nascit᷑. trabes
ex eo fecere reges. Marmora aũ quȩ
in officinis rupibq gignunt᷑. ex qͥbꝰ
itasiꝰ diu̾si coloris macłis distinctꝰ.
cuiꝰ pͥmũ usũ insulȩ ciclades deder̃.
Lesbiꝰ liuidior ẽ paulo huic. s ⁊ ipse

Expanded text:
as et Damascum Syriae caeteris candidior, as et Damascum Syriae caeteris candidior, probatissimus vero in India. 8. Parius candoris eximii, Lychnites cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncuque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades dederunt. Lesbius lividior est paulo huic, sed et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplũ ꝯstructũ ẽ a quoda rege foribꝰ
Mtreis. qͥb clausis claritas intꝰ diur¬
na erat. Emntes eborissimilis. in quo
dariũ ꝯditũ ferunt. parioq simił
candore &. duricia. ininꝰ tñ ponde¬
rosus qͥ porus uocat᷑. Ostracites uo¬
cat᷑. qsimilitudinẽ teste ħ̾at. usꝰ
eiꝰ ꝓ pumice. Melanites lapis dictꝰẽ.
eo ꝙ melleũ & dulcẽ fuocũ emittat.
Hismiris lapis asꝑ ⁊ indomitꝰ ⁊ oĩa
atterens. ex qͦ lapide gẽ me terun¬
t᷑. srisites colore simił ocreȩ in ueni¬
tͣ in egypto. Amnites simił nitro.
s durior gignit᷑ in egẏpto uł arabi

Expanded text:
templum constructum est a quodam rege foribus templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: usus eius pro pumice. Melanites lapis dictus est eo quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapide gemmae teruntur. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. Hammites similis nitro, sed durior, gignitur in Aegypto vel i
Abbreviated transcription (Latin):
similis. ueneficiis resistens om̃ibus
specialit᷑ magoꝵ. Batracitessimi¬
lis teste laminose scissibilis. Galac¬
tites colore cire neꝰ. gustu suattis. s
icło sic uocat᷑. q̃ qͥddã de se lacteñ
atͥtus dimitat. Obsiꝰ lapis niger
ẽ tnͣs lucidus & uitri similitudi¬
nẽ hñs. ponit᷑ in speculis parietũ.
imaginũ umbras reddendas. Gem¬
mas multi faciunt ex eo. Nascit᷑
in india. & insamo italiȩ. M itridaᷤᷤ
lapis eufiaitis. sole reꝑcussus. colo¬
ribꝰ micat uariis. Etites lapides re¬
pꝑiunt᷑ in nidis aqͥlarũ. Munt
bi nos inueniri. marẽ ⁊ feminam.
nec sine his parere aqͥlas. Hoꝵ mas¬
culꝰ durꝰ similis gallȩ. suib rutił. fe¬
muneꝰ uͦ pusillꝰ ac mollis. Alligati
partꝰ celeritatẽ faciunt. &̃. aliqͥbꝰ
aliqͥd uuluȩ exeidt᷑. nͥ cito parturi¬
entibꝰ auferant᷑. fingites capado¬
cie lapis duriciȩ marmioris. candi¬
didus atq tͣns lucens. ex qͦ quond̾a

Expanded text:
similis, veneficiis resistens omnibus, similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in Samnio Italiae. Mithridax lapis Euphratis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. Alligati partus celeritatem faciunt, etiam aliquibus aliquid vulvae excidunt, niso cito parturientibus auferantur. Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam
Abbreviated transcription (Latin):
rofagꝰ lapis dictꝰ. eo ꝙ corꝑa defune¬
toꝵ ꝯclita in eo. infra .xl. dies absu
comedere. Nasert᷑. ai in troade. fissiliq
uena sciudit᷑. St̾ ⁊ eiꝰde gen̾is in ori¬
ente saxa. quȩ .& iiuentibꝰ alligata
erddunt corꝑa. M itioris añ seruandis
corꝑib nec absumendis. E matites ap¬
pellatꝰ. eo ꝙ cote resolutꝰ in colorẽ ueni¬
at sanglunis. Est aũ ad modũ liuiclꝰ. c̃
.s. ferriigineꝰ. Nascit᷑ in ultima egyp¬
ti babilonia. &. hispania. Androman¬
tiis colore niger. ponłe & duricia
insignis. uñ ⁊ nom̃ traxit. p̾cipuꝰ
reppit᷑ in affrica. Trahere aũ inse
matites in colorẽ redigit᷑ sangu¬
nis. Iscistos inuenit᷑ in ultima hispa¬
nia crocosimilis. cũ leui fulgore fa¬
cile fricabilis. Amiantos appellatus
a uet̾ib eo qsi ex ipso uestis fu̾it
contexta ꝯtra ignẽ resistat. & igni
imposita ñ ardeat. s fplendore ac¬
cepto nitescat. & ẽ sciscia lumrni

Expanded text:
rcophagus lapis dictus eo quod corpora defuncrcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta dies absumαγεῖν comedere. Nascitur autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in sematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝙ in illo mirũ ẽ ebrietati resistit.
Traciꝰ niger ⁊ sonorꝰ nascit᷑ influiniẽ
lapis ex loco traxit nõcabulũ. Nascit᷑
in frigia. colore pallidꝰ. mediocrit᷑ gra¬
ius. Est aũ gleba pumidosa. urit᷑ antea
Iiino ꝑfusꝰ flatq follibꝰ donee rubes
cat. ac rursus dulei uino extinguit᷑
t̾nis uicibꝰ tinguendis uestibꝰ tantũ
utilis. Siriꝰ lapis a syria uͥ reꝑit᷑ appel¬
latꝰ. hic intͤͣger fluctuari tͣdit᷑. ꝯmi¬
nutꝰ mergi. Arabicꝰ simił ẽ ebori
sine ulla macula. Hic defricatꝰ ad cotẽ.
succũ dimgitit croto similẽ. Iuda icꝰ
lapis albꝰ ẽ. atq in soeniate glandis.
scͥpturis suib iniuẽe modulatꝰ. qͣs gͣci
la uͥ reppit᷑ uocatꝰ.&. ẽ grauis ⁊ candi
dꝰ. poliendi aurͣ utił. Mensitis uocatꝰ
a loco egẏpti. & ẽ gẽmantis nat᷑e. Hic
tritꝰ atq in his q̃ urenda ft̃ ⁊ secan¬
da ex accto illinitꝰ. ita obstupescere
facit corpꝰ. ut ñ sentiat cruciatũ. So¬

Expanded text:
ebrietati resistit. 8. Thracius niger, et sonorus, nascitur in flumine, lapis, ex loco traxit vocabulum. Nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus, flatusque follibus donec cat, ac rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; hic integer fluctuari traditur, comminutus mergi. Arabicus similis est eboris sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem sucum dimittit croco similem. Iudaicus lapis albus est atque in schemate glandis, scripturis subinvicem modulatus, quas Graeci la, ubi reperitur, voca auro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ sum pot̾. Iter au̾ ⁊ itiner diu̾sam
sig̾cationẽ hũt. Iter eiũ ẽ locus tͣnͣ¬
situ facilis. un̾ ⁊ appellamꝰ aditum.
Itiner aũ ẽ. itꝰ longe iuiȩ.&. ipse
labor ambulandi. ut qͦ uelis ꝑuie¬
nias. Semita iineris dimidiũ ẽ. a
semi itu dicta. Semita au̾ hominũ
ẽ. callis feraꝵ ⁊ pecudũ. Callis ẽ it̃
pecudũ. int̾ montes angustũ ⁊ tͥtũ.
a callo pedũ uocatũ. siue callo pe¬
cudũ ꝑduratũ. Tramites st̃ trans¬
u̾sa in agris it inera. siue recta uia.
dicta qd tͣnsmitat. Diuortia st̃ fle¬
xiis uiaꝵ. hoc ẽ uiȩ in diu̾sa tende¬
tes. ide diu̾ticła ft̾. hoc ẽ diu̾sȩ. ac

Expanded text:
versum potest. Iter autem et itiner diversam versum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium est, a semiitu dicta. Semita autem hominum est, calles ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive a callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicta quod transmittat. Divortia sunt flexus viarum, hoc est viae in diversa tendente
Abbreviated transcription (Latin):
stadiũ appellasset.qm̾̃ in fiuẽ respiraᷤ¬
set simulq ⁊ stetiss. Uia ẽ qua pot̾
ire uehiculũ. &. uia dicta a nehicłoꝵ¬
incursu. Nã duios actꝰ capit. ꝓpt̾ ein¬
tiũ ⁊ uenientiũ uehicłoꝵ orcursũ.
Om̃is aũ uia aut publica ẽ aut pͥuata.
Publica ẽ quȩ in solo publico ẽ. quȩ̨
int̾ actꝰ ppło patet. Hȩcaũ ad mare
aut ad oppida ꝑtinet. Priuata ẽ ꝙͣ
uicino municipio data ẽ.Strata di
cta. qͣsi uulgi pedib detrita. Lucre¬
tiꝰ. Strataq iam uulgi pedibꝰ detri¬
ta uiaꝵ. Ipsa ẽ ⁊ dilapidata .i. lapidi¬
bꝰ strata. Prumi aũ peni dñr lapidibꝰ
uias strauisse. pꝰea romam eas ꝑ om¬
nẽ pene orbẽ disposuer̃. ꝓpt̾ rectitu
dinẽ itinerũ. & ne plebs eẽt ociosa.
Agger ẽ media strate eminentia co-¬
aggeratis lapidibꝰ. strata ab aggere.
id ẽ coaceruatione dicta. ꝗͣ historici
uelitꝰ ẽ uia qͣ iri ab homine qͣqua¬

Expanded text:
stadium appellasse, quod in fine respirasstadium appellasse, quod in fine respirasset, simulque stetisset. 4. Via est qua potest ire incursu. Nam duos actus capit propter euntium et venientium vehiculorum occursum. 5. Omnis autem via, aut publica est, aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare, aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio datcta, quasi vulgi pedibus trita. Lucretius: Strataque jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et dilapidata, id est lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, postea Romani eas per omnem pene orbedinem itinerum et ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est coacervatione dicta; quam historici iri ab homine quaqua
Abbreviated transcription (Latin):
Iugerũ aũ ꝯstat longitudine pedũ
rustici agrũ uocant. Porcã ide betici
.xxx. pedũ latitudine.&.lxxx. longi¬
defossũ est lira. Galli candetũ appel¬
lant. in areis urbanis spaciũ .c. pe¬
Porro staclialis ager ht passꝰ .c.xxi.
.i. pedes.de.xxi. suiꝰ m̃sura octies
ꝯputata. miliariũ facit. qͥ ꝯstat .u.
ra. nonĩq pͥstiuũ retinuit Innimĩo
eni centurię multiplicatę st̃. nom̃
nutare ũ potuert᷑: De itin eribꝰ.xui.
ensuras uiaꝵ nos miliaria dm̃i.
Greci enĩ stadia. galli leugas. e¬
gyptii signes. ꝑsȩ parasangas. St̾ aũ
ꝓpͥo quęq spacio. M iliariũ mille passi¬
bꝰ t̾minat᷑. Et dictũ miliariũ. qͣsi mul¬
le adiũ. hñs pedes .u. milia. leuua fi
nit᷑ passibꝰ mille qͥugentis. Stadi ui
octaua pars miliari ẽ. constans pas¬
sibꝰ .c.xxu. Hunc pͥmũ herculẽ sta¬
tuisse dñt. eũq eo spacio det̾minasse.
ꝙ ipse sub uno spũ confecisset. ⁊ ꝓui

Expanded text:
iugerum constat longitudine pedum rustici agrum vocant; porcam idem Betici XXX pedum latitudine et octoginta longidefossum est, lira. Galli candetum lant in areis urbanis spatium centum pePorro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque t nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multiplicatae sunt, nomen mutare non potuerunt. De itineribus . Mensuras viarum nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium quasi mille adnitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars milliarii est constans passibus CXXV. Hoc primum Herculem statuisse dicunt, eumque eo spatio determinasse, quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde
Abbreviated transcription (Latin):
giis uł foliis .&. dicto celeriꝰ p̃bet ig¬
nẽ. Hunc uulgꝰ focarẽ petra uocat.
na crescere atq deficere anint. gig¬
nit᷑ in ꝑsida. Hionisiꝰ lapis fuscꝰ.&. ru¬
bentib̾ notis sparsus. uocat᷑ ita. qr si¬

Expanded text:
gis vel foliis, et dicto celerius praebet iggis vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. na crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocat
Abbreviated transcription (Latin):
lapis uidicꝰ ab innen aiii.¬
tore uocat᷑. Fuit aũ in india pri¬
mũ reꝑtꝰ. c lauis crepidaꝵ bacu¬
liq euspidi herens. eũ arnt̃ta
ide magnes pasceret. pꝰea ⁊ passĩ
inuentꝰ ẽ. Est aũ colore ferregineꝰ
s ꝓbat᷑ cũ ferro adiunctꝰ ciꝰ fec̾it
raptũ. Nã ad eo app̃hendit ferrũ.
ut cathenã faciat anuloꝵ. Uñi ꝙ.
cũ uulgꝰ ferrũ iiruũ appellat. li¬
qͦrẽ qͦ uitri ut ferrũ trahere ere¬
dit᷑. Cuiꝰ tanta uis ut refert be
magnete̾ lapidẽ tenuerit sub ua
se argenteo ferrũq suꝑ argentũ
posuerit. dem̾i subt̾ mouente ma¬
nu cũ lapide. ferrũ cursim clesiꝑ
monebat᷑. Unde factũ ẽ. ut in qͦđa
tẽ plo simulacrũ ex ferro pendere
in aere uidet᷑. Est qͥppe. ialiꝰ u ethi¬
opia magnes. qͥ ferrũ ñ ambit refpu¬
ttq. Anĩis aũ magues tanto melior
ẽ. qntomagis ceruleus ẽ. Gagates la¬
pis pͥmũ niuentus ẽ inficilia. gaga
tis fluore reiectꝰ uñ ⁊ uoĩatꝰ. licet in

Expanded text:
lapis Indicus ab inventore vocatus. Fuit autem in India primum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refert beamagneten lapidem tse argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est, ut in quodam 254 templo simulacrum ex ferro pendere in aere videretur. Est quippe alius in Aethiopia magnes, qui ferrum omne abigit, respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est, quanto magis caeruleus. 3. Gagates lapis primum inventus est in Cilicia, Gagatis fluminis fluore rejectus. Unde et nominatus, licet in
Abbreviated transcription (Latin):
in parte qͣdã siciliȩ uͥ echua ẽ. Pur
pureꝰ itẽ in eade̾ sicilia. In pachi¬
nũ ad eo splendidꝰ ⁊ lucidꝰ. ut nna¬
gues redelat. In capadocia croci¬
nꝰ effodit᷑. Sał nat᷑a necessaria ẽ ad
ominẽ escã. Pulnitis enĩ saporẽ dat.
excitat auiditatẽ: ⁊ appetitũ in¬

Expanded text:
in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, puin parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, pu Item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus, ut imagines reddat. In Cappadocia crocinus effoditur. 6. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditate
Abbreviated transcription (Latin):
Terciũ liquor ẽ. usꝰ eiꝰ ad lauassuf
p̃stat. Quartũ. ad licuna maxime
ꝯficienda aptũ. Sulphuris tanta
ius ẽ ut morbos comitiales depre¬
hendat initore suo. impositꝰ igni¬
bꝰ arde seeiis. in calice uin pruna¬
q subdita circũ ferens. exarcdesoe¬
tis reꝑcusso. ardorẽ uł pallorẽ dirũ
ueliit defunctoꝵ effiidit Ne gle¬
iudeę lacu. asfaltite emergit.
Cuiꝰ glebas suꝑ natantes. naute sca¬
fis approqͥntantes colligunt. In siri¬
a aũ limꝰ ẽ. passim a t̾ra exestuans.
spissant᷑ aũ utraq ⁊ clensitate coe¬
appellant. Nat᷑a eiꝰ ardens ⁊ iquiu̾
cognata. i neq aqͣ neq ferro rũ¬
pit᷑. nͥ solis muliebribꝰ inqͥnam̾tis.
efficit᷑q hyeme ex. aqͣ ilimo .q. esti¬
uis solibꝰ maturat᷑. H uiꝰ spẽs due
ft̃. liquidũ ⁊ spissũ. Sal qͥdam dic¬
tũ pictant. ꝙ in igne exiliat. fugit
eĩ igne dũ sit igneũ. s natam
seqr. qr ignis ⁊ aqͣ semꝑ int̾ se iui¬

Expanded text:
Tercium liquor, cuius usus ad lanas prestat. Quartum ad licinia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini prunaque subdita circumferens exardescentis repercussu pallorem dirum velut defunctorum effundit. § e lacu Asphaltite emergit, cujus glebas supernatantes nautae scaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra exaestuans. Spissantur autem utraque, et densitate coeappellant. Natura ejus ardens, et igni cognata, et nequaquam ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis, efficiturque hyeme ex aqua, 248 etvis solibus maturatur. Huius species duae sunt: liquidum et spissum. Sal quidam dictum putant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se ini
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm enĩ arserit aqͥs inceudit᷑. qͥbus
solet ignis extiigui. Dleo extinqui¬
t᷑. qͦ solet ignis accendi.U.sꝰ etꝰ stru¬
cturis fabricę necessariꝰ. Nã lapis
ro melior struct᷑is. ex molle utilis
tectoriis. Arena ab ariditate dic
cta. ñ ab herendo in fabricis ut qͥ¬
dã uolunt. huuꝰ ꝓbatio si manu im¬
p̃ssa stricdat. aut si in uestẽ candi¬
dã sparsa. nicħ sordis reliqͣnt. Ie

Expanded text:
ostquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis ro melior structuris, ex molle utilis tectoriis. cta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordi
Abbreviated transcription (Latin):
Caleulꝰ ẽ lapiliꝰ t̾rȩ admixtꝰ rotiĩ¬
dus atq durissimꝰ. & onĩi purua¬
te leuissimꝰ. Nictꝰ aũ caleulꝰ ꝙͥ sine
molestia b̾uitate sui calcet᷑.si ꝯ
Qͥ si mneidĩt in calciam̃tũ nocet.i
molestia ẽ animo. unĩ ⁊ animi mo¬
ferrũ adincidendũ acuat. Cotis
enĩ g̾co sermone incisio noĩatur.
Ex his aliȩ aqͣrie ft̃. aliȩ oleo udi¬
gent inacuendo. s oleu̾ lene̾. aquę
aciẽ acerrunã reddunt. Puine x
uocat᷑. eo q spumȩ clensitate ꝯcretꝰ.
fiat.&. e̾ aridꝰ candore parnis. gantã¬

Expanded text:
Calculus est lapillus terrae admixtus, rotunCalculus est lapillus terrae admixtus, rotundus, atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus, quod sine molestia brevitate sui calcetur; cuiqui si inciderit in calciamentum, nocet, et molestia est animo; unde et animi moferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerrimam reddunt. Pumex vocatur eo quod spumae densitate concretus fiat
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc isalꝰ nom̃ accepisse putat᷑. Nich
eñ utiliꝰsale ⁊ sole. Neniq cornea ui¬
demiꝰ corpa uauticoꝵ. qͥn &. pecudes.
arm̃ta ⁊ iun̾ta sale maxime ꝓuo¬
cant᷑ ad pastũ. multũ largiores lacte.
miultoq qͣtiores casci dote. Porpa a.¬

Expanded text:
tatur. Nihil enim utilius sale et sole. Denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et jumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte, multoque gratiores casei dote. Corpora
Abbreviated transcription (Latin):
sus ager ẽ semꝑ mudꝰ. Nã humidꝰ
dr̃. qͥ aliqũ sicat᷑. Uligo enĩ humor
t̾rȩ ẽ naturał. ab ea nũqͣ. recedens.
Sub siciua st̃ ꝓprie q̃ sutor de mat̾ia
p̃cidens. qͣsi stiꝑuacua abicit. Inde
⁊ fubsierua agͥ qͦs in ꝑtica diuisos re¬
cusant. qͣsi ste riles uł palustres. Itẽ
subsiciua q̃ in diuisura agͥ ñ effici¬
unt centuriã .i. iugera ducenta. A¬
rea dr̃ tabulaꝵ eqͣlitas. Dicta aũ area
a planicie.atq eqͣlitate. Uñ ⁊ ara. Alii
eradat᷑. uł q ñ triturent᷑. in ea nͥ ari¬
da. Pratũ ẽ cuiꝰ feni copia arm̃ta tuen᷑.
ciii uetes romanii nom̃ indider̃. ab eo
ł ꝓtinꝰ sit paratũ. nec magnũ laborẽ
culture desideret. Prata aũ eẽ q̃ secar
possunt. Paludes dicte a pale pastora
ines dicti. eo qͥ agri fiucłis sint
diuisi. Mensitraꝵ enĩ luicȩ in

Expanded text:
sus ager est semper uvidus. Nam humidus sus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastoralnes dicti eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliꝰ in .iiiͬ. libris georgicoꝵ secu¬
tꝰ ẽ. Rura uetes in cultos agͦs dicebanł.
idẽ siluas ⁊ pascua. Agrũ uͦ qͥ colebat᷑.
Nã rus ẽ qͦ mel. qͦ lac. qͦ pecꝰ habi pot̃.
UnI. ⁊ rusticꝰ nominat᷑. Hec agͥstiũ pͥ
ma ⁊ ociosa felicitas. Seges ager ẽ in qͦ
uotis respondit auari agͥcolȩ. Cõ pas¬
cnus ager dictꝰ. qͥ a diuisoribꝰ agro¬
rũ relictꝰ ẽ ad pascendũ ꝯmuniter
uicinis. Alluuiꝰ ager ẽ que̾ paulatĩ
fluuiꝰ in agrũ reddit. Arcifimꝰ ager
dictꝰ ẽ. qui a certis lineaꝵ m̾suris ñ
ꝯtiuet᷑. s arcent᷑ fines eiꝰ obiectu flu¬
murũ. montrũ. arboꝵ. Uñ ⁊ in hisagͥs
nicħ subseqͥ ciboꝵ int̾uenit. Nouał
ager ẽ pͥmũ ꝓscisłis. siue qr alt̾iris
anius uacat. uonaꝵ sibi uiriũ oausa.
Noualia enĩ semel cũ fructu erunt.
⁊ semel uacua. Sqͣlidꝰ ager. qͣsi excoli¬
dꝰ. q iam ex cult᷑a exierit. sic̃ ex con¬
sul ꝙa ꝯsulatu discesserit. Uligino¬

Expanded text:
irgilius in IV lib. Georg. secutus est. 7. Rura veteres incultos agros dicebant, id est, sylvas et pascua, agrum vero qui colebatur. Nam rus est, quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest. Unde et rusticus nominatur: haec agrestima et otiosa felicitas. Seges ager est in quvotis respondet avari agricolae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uligino
Abbreviated transcription (Latin):
cua qͥła putant ẽe tuguria. qͥda
loca prupta.⁊ asꝑa. o agalia edifi¬
cia nunudaꝵ agrestiũ oblonga.
in curuis lat̾ib tecta. qͣsi uauiũ ca¬
riuę st̃. siue rotunda in modũ fur¬
noꝵ .&. magalia dicta. qͣsi magaria.
qr magar puuici noriã uillã dñt. u¬

Expanded text:
cua quidam putant esse tuguria, quidam cua quidam putant esse tuguria, quidam loca praerupta et aspera. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta quasi magaria, quia 'magar' Punici novam villam dicunt, u
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mausolea nuncupent᷑. Piranu¬
des genꝰ seꝑulchroꝵ qͣdratũ ⁊ fasti¬
giatũ ultͣ ominẽ excelsitatẽ q̃ fieri
manu posst̃. Uñ ⁊ m̃surã unibra¬
rũ eg̾ssȩ. nulla hab̾e umbrã dñr.
Tali aũ edificio surg̃t. ut ã lato in¬
cipiant ⁊ in angusto finiant᷑ sic̃
ignis. Pir enĩ dr̃ ignus. Hos egyptꝰ
ht̃. Apd maiores enĩ potentes aut
sub montibꝰ aut in montibꝰ sepelie¬
bant᷑. Inde tractũ ẽ. ut suꝑ cadan̾a
piramides fierent. aut ingentes
p̾alis atq uirgultis arundim¬
busq ꝯtextũ. qͥb postc̾ homines
tueri a ui frigoris uł caloris in iu¬
ria. Tuguriũ casula ẽ ꝗͣ faciunt sͥ
eustodes uineaꝵ ad tegm̃ su. quasi
teguriũ. siue ꝓpt̾ arcdorẽ soł.i radi¬
os declinandos. siue ut inde uł hoĩeᷤ
uł bestiolas q̃ in sidiari solent natiꝰ
trugibꝰ ab igant. Hauc rustici cãpan¬
nã uocant ꝙ unũ tantũ capiat. Tes¬

Expanded text:
eius Mausolea nuncupentur. Pyramieius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. Hos Aegyptus habet. Apud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiare solent natis frugibus, abigant. Hunc rustici capannam vocant, quod unum tantum capiat. Tes
Abbreviated transcription (Latin):
Papiliones uocant᷑ a similitudine
paruuli animał uolantis. qͦ maxĩe
abundant florentibꝰ maluis. He ft̃
auicłȩ q̃ lumine accenso que iuurt.
⁊ cirea uolitantes ab igne ꝓ rimę
aũ qͥsq in domo sua se pelieba¬
tur. Postea uetitũ ẽ legibꝰ. ne fetore
ipso corꝑa uiuentiũ ꝯtacta intfice¬
rent᷑. Monumentũ icło inincupat᷑.
eo q m̃tẽ moneat ad defuucti memo¬
riã. Cũ enĩ ñ inderis monum̃tũ. illd̃
ẽ ꝙ scͥptũ ẽ. excidi tamꝗͣ mortuus a
corde. Cũ aũ uideris monet m̃tẽ.⁊ ad
memoriã te reducit ut mortuũ re¬
corderis. Monum̃ta itaq ⁊ memoriȩ
ꝓ m̃tis admonitione dictę. Tumulus
dictꝰ. qͣsi tumens tellꝰ. Sarcofagũ gͥcũ
cia enĩ g̾ce caro. fagꝰ comede dr̃. Mau
solea st̃ sepulchra seu monuñta re¬
gu. a mansoleo rege egyptioꝵ dicta.
Nã eo de functo uxor eiꝰ mire magni¬
tudiuis ⁊ pulchritudinis ex truxit
sepulcrũ. in tantũ ut usq hodie.
omĩa monum̃ta p̃ciosa. ex toniine

Expanded text:
a similitudine parvuli animalis volantis, quod maxime abundat florentibus malvis. Hae sunt aviculae quae lumine accenso conveniunt, et circa volitantes ab igne proximo autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne fetore ipso corpora viventium contacta inficerentur, Monumentum ideo nuncupatur, eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris monumentum, illud est quod scriptum est: Excidit tanquam mortuus a corde. Cum autem videris, monet mentem, et ad memoriam te reducit, ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. 2. Tumulus dictus, quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum ὰρξ enim Graece caro, solea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine
Abbreviated transcription (Latin):
agros foris eat᷑. Hinc ⁊ limꝰ uocabulũ
accepit. cingulũ qͦ serui publici cu-¬
gebant᷑ obliqͣ purpura. Termini dic¬
ti. ꝙ t̾re m̃suras distinguiit.atq decla¬
rant. His enĩ testimonia fimũ intel¬
ligunt᷑.& agroꝵ uitentio ⁊ certam̃
aufert᷑. Lunites maximi in agris duo
ft̃. cardo ⁊ decumanꝰ. Cardo ẽ. qͥ a sep¬
tenttͥone dixectꝰ a cardine cęli ẽ. Nam
sine dubio cȩlũ u̾tit᷑ in septẽtrionali
orbe. Necumanꝰ ẽ. qͥ ab oriente in occi¬
dentẽ ꝑ tͣnsuersũ dirigit᷑. qͥ ꝓ eo qd̃
formas decẽ faciat. cdecumanꝰ ẽ appel
latꝰ. Ager enĩ bis cliuisus. fig̾am de¬
narii num̾i efficit.Arca ab arcendo
uocata. fines eiuĩ cͥustodit. eosq adire
ꝓhibet. Trifiniũ dictũ. eo ꝙ trrum
possessiomĩ fines adstringit Hino⁊
gustiores. & nit̾ se distant t̃paribꝰ
in t̾uallis.& nominibꝰ designatis:¬
qͥd pondẽ. capacitate. longitu¬
dine. altitudiue. latitudine. ani¬

Expanded text:
agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicterre mensuras distinguunt atque declarant; his enim testimonia finium intelliguntur, et agrorum contentio et certamen infertur. Limites maximi in agris duo sunt, cardo et decumanus. Cardo est qui a septentrione directus a cardine celi est: nam sine dubio celum volvitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X facialatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo vocata: fines enim agri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc egustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatiid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, ani
Abbreviated transcription (Latin):
appellata. eo ꝙ uttore argento red¬
dat. Terra sanua a samo insula
teolanis italie colligit᷑ collibu ͤ
opponit᷑q ad sustine nela maria
Fluct᷑q frangendos. Nam mers
effectꝰ. in saxũ mutat᷑ sic̃ argilla in¬
igne in lapide u̾tit᷑. Sulphur uo¬
uocatũ. qr igne accendit᷑. Ur enĩ¬
iguis ẽ. Nã uis eiꝰ ⁊ in aqͥs feruen¬
tibꝰ sentit᷑. neq ulla res faciliꝰ accen¬
dit᷑. Nascit᷑ in insulis eolus inter
siciliã⁊ italiã qͣs ardere dñt. In¬
uenit᷑ i in aliis locis effossũ. Huiꝰ¬

Expanded text:
appellata, eo quod nitorem argento redappellata, eo quod nitorem argento reddat. 7 Terra Samia a Samo insula teolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria, fluctusque frangendos. Nam mersueffectus in saxum mutatur, sicut argilla igne in lapidem vertitur. 9. Sulphur vocatum, quia igne accendit vis ejus in aquis ferventibus sentitur, nec alia res facilius accenditur. Nascitur in insulis Aeoliis inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
pellat᷑. Tollit᷑ enĩ eiꝰ flatu. nec
re sistit. nec stare nouit. sic̃ ait ꝓpħa.¬
ꝯTamꝗͣ pulus quẽ ꝓicit uentꝰ a facie
t̾rȩ. Limꝰ uocatꝰ ẽ. q lenis sit. Cenũ ẽ
uorago litti. Cinis ex incendio dr̃.
ab eo enĩ fit fauilla q ꝑ igne̾ effecta
⁊ in uno glomere adunat᷑. Cerra aũ
ligata gleba ẽ. solitta puluis. Labina
eo d ambnilantibꝰ lapsũ inferat. die¬
ta ꝑ diriuatione̾ a labe. Lutñ uoca¬
tũ pmntisrasim putant. ꝙ ñ sit mnun¬
dũ. Na onĩe lotũ inuudũ ẽ. Uoluta¬
bra appellata. ꝙ ibi apͥ uolutent᷑. Uli¬
go sordes lum uł aquę st̃. Sabulũ le¬
iussimũ t̾re genꝰ. Argilla ab aigis
uocata. apd̃ qͦs pͥmũ ex ea uasa ꝯsec¬
ta st̃. Creta ab iusula erete uͥ melior
ẽ. Creta cimolea candila ẽ. aeime¬
aitalię insula dicta. quaꝵ alt̾a nesti¬
mĩtoꝵ p̃ciosos colores emollit .&.
ꝯfricatos sulphure qͦdam intore ex¬
hilarat. alta ge̾nus uitore̾ p̃stat.
Creta argentaria .s. ipsa candida

Expanded text:
pellatur. Tollitur enim ejus flatu, nec resistit, nec stare novit, sicut ait Pam pulvis, quem proicit ventus a facie terrae.' Limus vocatus quod lenis sit. Caenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur; ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta gitur et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata gleba est, soluta pulvis. Labina, eo quod ambulantibus lapsum inferat, dicta per derivationem a labe. Lutum voca antiphrasin putant, quod non sit mundum, nam omne lotum mundum est. 5. Volutabra appellata, quod ibi apri volutentur. Uligo sordes 246 limi, vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. 6. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est. Creta cimolia candida est, a Cimaea Italiae insula dicta, quarum altera vestimentorum pretiosos colores emollit, et contristatos sulphure quodam nitore exhilarat, altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida
Abbreviated transcription (Latin):
cron dnit. Formatũ siue formatiũ in
affrica ⁊ hifpania parietes ẽ t̾ra ap¬
pellant. qm̃ in forma circũdatis du¬
abꝰ ut rimq tabulis infertiunt᷑ ue¬
riꝰ ꝗͣ instruunt᷑. Eiꝰmodi durant in¬
corrupti. uentis ignibꝰ omĩq cem̃to
fortiores. Sepes mminim̃ta satoꝵst᷑.
uñ ⁊ appellatę. Caulas inuniũtta o¬

Expanded text:
cunt. Formatum, sive formacium, in Africa et Hispania parietes e terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrimque tabulis inferciuntur verius quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munimenta satorum sunt; unde et appellatae. Caulas munimenta o
Abbreviated transcription (Latin):
altitudiue aras. s male. Altare aũ ab
alitudine ꝯstat eẽ noĩatuĩ. qͥsi alta a¬
ra. Pulpitũ q in eo lector uł psalinista
positꝰ in publico ꝯfpici appłꝰ possit.
qͦlibiꝰ audiat᷑. Tribunal eoq iudea
sacerdote tͥbuant᷑ p̾cepta niuendi.
Est enĩ locꝰ in sublum ꝯstitutꝰ un uis¬
u̾si eraudire posstͣ. Alias tͥbuual a

Expanded text:
altitudine aras, sed male. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire po
Abbreviated transcription (Latin):
postoria uł reconditoria dici posft̃.
eo q in his hommes elaboratas fru¬
ges reponunt. Uñ ⁊ entecã g̾co no¬
imine. repositã rei copiosã substan
stula qͦ ⁊ ipsa a g̾oo uocabulo nuncu¬
pant᷑. ubi deputant᷑ noxii ad aliqd̃ o¬
pꝰ faciendũ. ut solent gladiatores
⁊ exules qͥ mariuora secant .&. tanĩ
ũ g̾ce dictũ. eoq ibi ꝯuentꝰ feminaꝵ
ad opꝰ laneficii erercendũ ꝯueuiars.
Mulier enĩ g̃re. gene nuncupatur.
Pstriuũ qͣsi pilistriuũ. qr pilo antei
toudebant granũ. Uñ ⁊ apd̾ uet̾es
ũ molitore s. s pistores dicti. qͣsi pii¬
sores a pusendis gͣnis frũti. Mo¬
debant. Uñ ⁊ uirgiliꝰ. Nunc fłanus¬
torrete fruges. nc̃ fraugite saxo.
Clibanꝰ a cliuo dictꝰ. ab eo ꝙ meree¬
tione sit collectꝰ. Sliuũ enĩ ascensũ
dũis. siue fleruosũ. Furnũ ꝑ diri¬
uationẽ a sarre dictũ. ꝓ panis ex eo

Expanded text:
positoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et entecham graeco nomine repositam rei copiosam substantstula quoque et ipsa a graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum, ut solent gladiatores et exsules, qui marmora secant, et tamen entus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. 4. Pistrinum, quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores, sed pistores dicti sunt, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti, mosebant. Untorrete igni fruges, nunc frangite saxo. Clibanus a clivo dictus, ab eo quod in erectione sit collectus; clivum enim ascensum dicimus sive flexuosum. Furnum per derivationem a farre dictum, quoniam panis ex
Abbreviated transcription (Latin):
.lxxu. pedibꝰ. Terias appellatas ꝙ ca¬
leant. g̾ei enĩ t̾mon calorẽ uocant.
nasia dũr. qr ibi athlete uncto cor
ꝑe ⁊ꝑfricato manib exereitant᷑. Nã
na uͦ midꝰ. Apoleteriũ uͥ lauantiũ uesti¬
ñita ponunt᷑. ab ex uendo scilicet dic¬
pina g̾cus sermo ẽ. quȩ ap̃ nos corru¬
pte ꝓpina dt̃. Est aũ locꝰ urta balnca

Expanded text:
ue pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. nasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur; nam citur. Apodyterium, ubi lavantium vestimenta ponuntur, ab exuendo scilicet dicpina Graecus sermo est, quae apud nos corrupte popina
Abbreviated transcription (Latin):
mant. Testudo ẽ camera tẽpli obliqͣ
Nã in modũ testudinis uet̾es tẽploꝵ
tecta faciebant. Auę icło su fiebant
ut celi imaginẽ reddent. q ꝯstat ẽẽ
ꝯuexũ. Alii testudinẽ uolunt eẽ locũ
in parte atrii adu̾sũ uenientibꝰ. Ar¬
cus dictiꝙ sunnt arta ꝯclusione curuati.
tostrota pariuilis crustis ac tesellis tin¬
ctis in narios colores. Uocata paninita¬

Expanded text:
estudo est camera templi obliqua. Nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, quae ideo sic fiebant, ut coeli imaginem redderet, quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in partem atrii adversum venientibus. 9. Arcus dicti, quod sint arcta conclusione curvati, urae lithostrota parvulis crustis, ac tessellis tinctis in varios 230 colores. Vocata aut
Abbreviated transcription (Latin):
sessiones agri late patentes st̃ pub¬¬
lici pͥuatiq qͦs initio ñ mancipatio¬
ue. s qͥsq ut potuit occupauit. at¬
q possedit. uñ ⁊ mancipati. fundꝰ
dictꝰ ẽ ł eo fiidat᷑. uł  stabiliat᷑ pa¬
tͥmoniũ. Fundꝰ aũ ⁊ urbanũ ȩdifici

Expanded text:
sessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fund
Abbreviated transcription (Latin):
filia numȩ põpilii natꝰ. hic urbẽ in exi¬
tu tẏberis ꝯdidit. q̃ ⁊ ꝑegͥnas m̾ces
erciꝑet. ⁊ hostẽ moraret᷑. qͣ ab ipso
situ ostiã appellauit. Galli qͥła intesti¬
na discordia. & assidius dissensionibꝰ¬
suoꝵ ꝑmoti. sedes uonas q̃rentes ttali
a ꝓfecti ft̃. sedibꝰq ꝓprus tuscis expul¬
sis mediolanũ. atq alias urbes ꝯdidr¬
rt̃. Uocatũ aũ mediolanũ. ab eo qͥ ibi
sus media lanea ꝑhibet᷑ inuenta. his¬
toriis placet a messapo g̃co messapie
datã originẽ. u̾sa pꝰmodũ. nom̃ cala¬
briȩ. qͣ in exordio cenotri fr̃ peuoeciꝰ.
peuceciã uoiauerat. Manto tiresiȩ
filia pꝰ iit̾rtũ thebanoꝵ dr̃ delata ui
italiã. mantuã ꝯdidisse. Est aũ uue
te nope qͣđa uirgine illic sepulta. par¬
te nope appellata. ꝙ oppidũ pꝰea augꝰ¬
tꝰ neapolĩ eẽ maluit. Ad ꝓnunctori¬
ũ leucaten. incoatũ appolliuis tẽ plũ
fuit. Bellũ angustꝰ ꝯtra autoniũ

Expanded text:
pilii natus hic urbem in exitu Tiberis condidit, quae et peregrinas merces exciperet, et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. 57. Galli quidam intestina discordia, et assiduis dissensionibsuorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. 59. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse. Est autem in thenope virgine quadam illic sepulta, Parthenopea appellata, quod oppidum postea Augustus Neapolim esse maluit. 61. Ad promontorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium