comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: sinon est resur rectio mostuorũ : neq xp̃s
resurrexit .: Xp̃s autem resur rexit: estigitur
resurrectio mostuoꝵ. : Hoc ergo ut consequenti
ablato : auferatur &iã necessario quod prȩcedit.
Non instituerunt homines : sed ostenderunt: Ethaec
regula ꝑtin& adueritatẽ conexionũ : non adueritatẽ
sententiarũ : Sed in hoc loco deresurrectione cũ age¬
r&ur : & regula conexionis uera est. & ipsa in conclu¬
sione sententia : In falsis autẽ sententiis conexionis ueri¬
tas est : Istomodo faciamus aliquẽ concessisse sianimal
est coclea : uocem habeat: hoc concesso comprobatum
fuerit uocem cocleam non habere : qm̃ consequenti ab¬
lato illud quod p̃cedit aufestur concluditur non esse
animal cocleam : Quae sententia falsa est : sed ex con¬
cesso falso uera condusionis conexio . Veritas itaq:
sententiȩ ꝑseipsam ual&: ueritas autẽ conexionis exeus
cum quo agitur opinione uel concessione consistit.:

Expanded text:
dicitur: "si non est resurrectio mortuorum, neque Christus dicitur: "si non est resurrectio mortuorum, neque Christus resurrexit. Christus autem resurrexit; est igitur resurrectio mortuorum". hoc ergo, ut consequenti ablato auferatur etiam necessario quod praecedit, non instituerunt homines, sed ostenderunt. et haec regula pertinet ad ueritatem conexionum, non ad ueritatem sententiarum. Sed in hoc loco de resurrectione cum ageretur, et regula. conexionis uera est et ipsa in conclusione sententia. in falsis autem sententiis conexionis ueritas est isto modo. faciamus aliquem concessisse: "si animal est coclea, uocem habet". hoc concesso cum probatum fuerit uocem cocleam non habere, quo- Diam consequenti ablato illud quod praecedit aufertur, concluditur non esse animal cocleam. quae sententia falsa est, sed ex concesso falso uera conclusionis conexio. ueritas itaque sententiae per se ipsam ualet, ueritas autem conexionis ei eius cum quo agitur opinione uel concessione consistit.
Abbreviated transcription (Latin):
Namest inrerum ratione ꝑp&ua & diuinitus instituta:
Sicut enim quin arrat ordinẽ temporũ non eũ ipse
conponit. & locorũ situs aut naturas animaliũ uelstir
nibus institutas. & ille quide monstrat sidera eorumq
motus non ase uel ab homine aliquorũ institutam
demonstrat : sic &iam quidicit cum falsum est qđ con¬
sequitur : necesse est ut falsum sit qđ prȩcedit uerissime
dicit : Neq ipse facit ut ita sit : sed tantũ itaeẽ demons¬
trat ⁊ ex hac regula illud est: quod de aposto locõ com¬
memorauimus. ⁊ pcedit enim non esse resur rectionẽ
mos tuorũ : qđ dicebant illi quorum errorẽ destrue¬
re uolebat apostolus : Porro illam sententiã p̃ce¬
dentẽ quadicebant non eẽ resurrectionẽ mostuoꝵ
necessario sequitur neq xp̃s resurrexit: Hoc
autẽ quod sequitur : falsum est⁊ xp̃senim resur¬
rexit : Falsumestergo & quod p̃cedit Precedit
autẽ non esse resurrectionẽ mostuorũ: estigitur re¬
surrectio mostuorũ: Quod totum breuiter Ita

Expanded text:
nam est in rerum ratione perpetua et divinitus instituta. Sicut enim qui narrat ordinem temporum, non eum ipse componit, et locorum situs, aut naturas animalium, vel stirnibus institutas: et ille qui demonstrat sidera eorumque motus, non a se vel ab homine aliquo rem institutam demonstrat: sic etiam qui dicit cum falsum est quod consequitur, necesse est ut falsum sit quod praecedit, verissime dicit; neque ipse facit ut ita sit, sed tantum ita esse demonstrat. Ex hac regula illud est quod de Apostolo commemoravimus: pmortuorum, quod dicebant illi, quorum errorem destruere voluit Apostolus. Porro illam sententiam praecedentem, qua dicebant non esse resurrectionem mortuorum, necessario sequitur: neque Christus resurrexit. hoc autem quod sequitur falsum est; Christus enim resurrexit. falsum est ergo et quod praecedit. praecedit enim non esse resurrectionem mortuorum. est igitur resurrectio mortuorum. quod totum breuiter ita
Abbreviated transcription (Latin):
falsarũ sententiarũ : facile est ueritatẽ conexionũ
&iam inscholis illis discere quae p̃ter eclesiam sunt:
Sententiarũ autẽ ueritas : in scĩs libris ecclesiasticis
inuestiganda est.: Ipsa tamen ueritas conexiomnum
non instituta sed anim aduersa est ab hominibus.
& notata : ut eam possint uel discere uel docere. ⁊¬

Expanded text:
falsarum sententiarum, facile est ueritatem conexionum falsarum sententiarum, facile est ueritatem conexionum etiam in scholis illis discere, quae praeter ecclesiam sunt; sententiarum autem ueritas in sanctis libris ecclesiasticis uestiganda est. Ipsa tamen ueritas conexionum non instituta, sed animaduersa est ab hominibus et notata, ut eam possint uel discere uel docere;
Abbreviated transcription (Latin):
so fisticus dicatur.
Sunt &iã uerȩ conexiones racio¬
cinationis falsas habentes sententias quae consequuntur
errorẽ illius cum quo agitur : quȩ tamen ad hoc inferunt᷑
abono & docto homine ut in his erubescens illecuiuserro¬
rem consequuntur eundem relinquat errorem :⁊
Quia si in eođẽ manere uoluerit : necesse est &iam illa
quaedamnat tenere cogatur . : Non enim uera infere¬
bat apostolus cũ dicer& neque xp̃s resurrexit : Etilla
alia: inanis est p̃dicationr̃a in anis est & fides ur̃a : & de¬
incepr alia qua e omnino falsa sunt : quia & xp̃s resur¬
rexit & nonerat in anis p̃dicatio eorũ qui hoc adnuntia¬
bant nec fides eorum qui hoc crediderant: sedista falsa
uerissime conectabantur illi sententiȩ quadicebatur
non esse resurrectionẽ mostuorũ: istis autẽ falsis
repudiatis qm̃ ueraerant simos tui non resurgur
consequens erit resurrectio mostuorũ: Cũ ergo
sint uerȩ conexiones non solum uerarũ sed &iam

Expanded text:
sophisticus dicitur. Sunt enim verae connexiones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consequuntur errorem illius, cum quo agitur: quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in his erubescens illo cuius errorem consequuntur, eundem relinquat errorem: quia si in eodem manere voluerit, necesse est, ut etiam illa quae damnat, tenere cogatur. Non enim vera inferebat Apostolus, cum diceret: Neque Christus resurrexit. Et illa alia: Inanis est praedicatio nostra: inanis est et fides nostra. Et deinceps alia, quae omnino falsa sunt: quia et Christus resurrexit: et non erat inanis pbant, nec fides eorum qui hoc crediderunt, sed ista falsa uerissime conectebantur illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem mortuorum. istis autem falsis repudiatis, quoniam uera erant, si mortui non resurgunt, consequens erit resurrectio mortuorum. cum ergo sint uerae conexiones non solum uerarum sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
damnatur : siutileest ibi inuenitur : & cum ibi quis que
inuenerit om̃a quaeutiliter alibi dicit : multo habundantius

Expanded text:
damnatur; si utile est, ibi inuenitur. et cum ibi quisque inuenerit omnia, quae utiliter alibi didicerit, multo abundantius
Abbreviated transcription (Latin):
tiri uelint: qui autẽ falli neminẽ : Cumigitur hoc
sciens homo faciat illud nesciens patiatur : satis appa¬
r& in una eademq reillũ qui fallitur eo quimenti¬
tur es se meliorem : Quando quidem pati melius est
iniquitatẽ quã facere : omnis autẽ quimentitur. Iniq
facit : & sicuiquã uidetur utile aliquando esse men¬
dacium potest uideri utile aliquando esse iniqui¬
tatẽ nemo enim mentiens : in eo quđ̃ nentitur seruat
fidem : Nam hoc utiq uult ut cuimentitur fidem
sibi habeat: quã tamen ei mentiendo non seruat :
Omnis aitẽ fidei uiolator. Iniquus est: aut igitur
iniquitas aliquando est utilis qđ fieri non potest
Autmendacium semꝑ inutileest: sed quisquis inscrip¬
turis aliud sentit quã ille quiscripsit : illis nonmenti¬
entibus fallitur sed tamen ut dicere coeperam si ea
sententia fallitur qua ȩdific& caritatẽ quae finis

Expanded text:
tiri uelint, qui autem falli, neminem. cum igitur hoc tiri uelint, qui autem falli, neminem. cum igitur hoc sciens homo faciat, illud nesciens patiatur, satis apparet in una eademque re illum qui fallitur eo qui mentitur esse meliorem, quando quidem pati melius est iniquitatem quam facere. omnis autem, qui mentitur, inique facit, et si cuiquam uidetur aliquando utile esse mendacium, potest uideri utilem aliquando esse iniquitatem. nemo enim mentiens in eo quod mentitur seruat fidem; nam hoc utique uult, ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei mentiendo non seruat. omnis autem fidei uiolator iniquus est. aut igitur iniquitas aliquando est utilis, quod fieri non potest, aut mendacium semper inutile est. sed quisquis in scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis non mentientibus fallitur, sed tamen, ut dicere coeperam, si ea sententia fallitur, qua aedificet caritatem, quae finis
Abbreviated transcription (Latin):
& omnium diuinarũ scripturarũ plenitudo &
finis esse dilectiorei qua fruendũ est & reiquaeno¬
biscũ eare frui potestꝰ qui aut sequisque diligat
p̃cepto non opusest: Hocergo ut nossemus atq pos¬
semus facta est tota ꝓnr̃a salute ꝑ diuinã ꝓuidentiã
dispensatio tẽporalis qua debemus uti non quasi
mansoria quađa dilectione & delectatione sed
dicipotest ut ea quibus ferimur propter illud ad q̃o
ferimur diligamus : Quisquis igitur scripturas diui¬
nas uolquã lib& earũ pastem intellexis se sibi uidetur
lta ut eo intellecto non edific&is tam geminã carita¬
tem đi & proximi nondum intellexit : Quis quis uero
talem inde sententiã duxerit ut huic ȩdificande cari¬
tati: sit utilis nectamen hoc dixerit quđ̃ ille quẽ legit
eo loco sensisse ꝓbabitur non ꝑniciose fallitur nee
omnino mentiturꝰ in est quippe inmentiente uolun¬
tas falsa dicendi : & ideo multos inuenimus quimen¬

Expanded text:
et omnium diuinarum scripturarum plenitudo et et omnium diuinarum scripturarum plenitudo et finis esse dilectio rei, qua fruendum est, et rei, quae nobiscum ea re frui potest, quia, ut se quisque diligat, praecepto non opus est. hoc ergo ut nossemus atque possemus, facta est tota pro nostra salute per diuinam prouidentiam dispensatio temporalis, qua debemus uti, non quasi mansoria quadam dilectione et delectatione, sed dici potest, ut ea quibus ferimur propter illud ad quod ferimur diligamus. Quisquis igitur scripturas diuinas uel quamlibet earum partem intellexisse sibi uidetur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam caritatem dei et proximi, nondum intellexit. quisquis uero talem inde sententiam duxerit, ut huic aedificandae caritati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse probabitur, non perniciose fallitur nec omnino mentitur. inest quippe in mentiente uoluntas falsa dicendi, et ideo multos inuenimus, qui men
Abbreviated transcription (Latin):
trosunt obliuiscens & in ea quȩ antesunt extentus
lam principiũ uiarũ transierat : hocest cononindi¬
gebat : A quo tamen ag gredienđũ & exordiendum
iter est omnibus qui adueritatẽ ꝑuenire & inuita
n&ur : cumenim adipsum ꝑuenitur : &iã ad patrem
ꝑuenitur : quia ꝑ ȩqualem illecui est ȩqualis agnoscit᷑:
Vinciante & tam quã ad glutinante nos scõspu quo
in sũmo atq: in cõmutabilibono ꝑmanere possimus ⁊
ex quo intellegitur quã nullares inuiatenere nos
debeat : quando nec ipsedñs inquantũ uianostra
esse dignatus est tenere nos uoluerit : sed transire
nerebus temporalibus quãuis ab illo ꝓsalu tenostra
susceptas & gestis hereamus infirmiterꝰ sed ꝑ eas
potius curramus alacriter : ut ad eum ipsum qui
nr̃am naturam atemporalibus liberauit & collo¬
cauit ad dexteram patris prouehi atq ꝑuchi merea¬
mur : omnium igitur quae dicta sunt ex quo dereb:
tractamus haec sũ ma est : ut intellegatur legis

Expanded text:
tro sunt obliuiscens et in ea quae ante sunt extentus iam principium uiarum transierat, hoc est eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus, qui ad ueritatem peruenire et in uita netur". cum enim ad ipsum peruenitur, ad patrem peruenitur, quia per aequalem ille cui est aequalis agnoscitur uinciente et tamquam agglutinante nos sancto spiritu, quo in summo atque incommutabili bono permanere possimus. ex quo intellegitur, quia nulla res in uia tenere nos debeat, quando nec ipse dominus, in quantum uia nostra esse dignatus est, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi mereamur. Omnium igitur, quae dicta sunt, ex quo de rebus tractamus, haec summa est, ut intellegatur legis
Abbreviated transcription (Latin):
nouia est ad sanitatẽ : sicistacuratio peccatores
sanandos reficiendosq suscepit : & quẽ ad modũ
medicicũ alligant uulnera non in conposite
sed apte id faciunt ut uinculi utilitatẽ quaedam
pulchritudo &iã consequatur : sic medicina sipi¬
entiae ꝑ hominis susceptionẽ nr̃is est ad cõmo¬
data uul neribus : De quibusdam contrariis ca¬
rans : & de quibus đa similibus : sicut &iã ille qui
medetur uulneri corporis adhib& quaedam
contraria. sicut frigidũ calido uelhumido siccũ

Expanded text:
tio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores tio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccu
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse ad nos dicitur : Illuc ergo uenit ubierat:
quia in hoc mundo erat & mundus ꝑ eum factus e :
sedqm̃ cupiditatẽ fruendi proipso creatore creaturi
homines configurati huic mundo & mundi no¬
mine congruendissime uocati non eam congriuer¬
cognouerunt
propterea dixit euangelista. & mundus eũ non cog¬
nouit : Itaq insapientiađi non poterat mundus
ꝑsapientiam cognoscere dm̃: Cuergo uenit cum
hic ess& nisi quia placuitđo ꝑstultitiã p̃dicatio¬
nis saluos facere credentes : quomodo uenit nisi
qđ uerbum caro factum est & habitabit in nobis:
sicuti cũloquimur id quod animo gerimus in au¬
dientis animũ ꝑaures carneas in labatur fit sonis
uerbũ quod corde gestamus & locutio uocatur:
Nectamen in eundẽ sond̃ cogitatio nr̃ a conuestit᷑.
sed apud semanens integra formã uocis qua se
in sinu& auribus sine aliqua labesuȩ mutatio¬
nis ad sumit : Ita uerba mđi non cõmutatũ carotam̃
factum est ut habitar& in nobis: sicut autẽ cura¬

Expanded text:
uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum. cur ergo uenit, cam hic esset, nisi quia placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes? Quomodo uenit, nisi quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus in audientis animum per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonum cogitatio nostra conuertitur, sed apud se manens integra formam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem cura
Abbreviated transcription (Latin):
uel sicut aliud eius modi adhib& &iã quaedam
similia sicut lenteolũ uelrotundo Vulneri
rcitundũ uel oblongũ oblongo ligaturãq ipsã
non eanđẽ mẽbris omnibus sed similẽ similib
coaptat : sic sapientiađi hominẽ curans seipsã ex¬
hibuit ad sanandũ : Ipsa medicus ipsa medicina:
qui aergo per suꝑbiam homo lapsus est : humili¬
tatẽ adhibuit adsanandũ : serpentis sapientia
decepti sumꝰ : đi stultitia liberamur: Quẽ ad modũ
autẽ illa sapientia. uocabatur. Erat autẽ stultitia
contemnentibus đm : sic ista quȩ uocatur stultitia
sapientia est uincentibus diabolũ : Nos in mosta¬
litate male usi sumus ut moreremur: xp̃s mosta¬
litate bene ususest ut uiueremus: Corrupto ani¬
mo feminȩ ingress& est morbus. integro corpore
femine ꝓcessit salus. Adeadem contraria ꝑtin&

Expanded text:
uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. serpentis sapientia decepti sumus, dei stultitia liberamur. quemadmodum autem illa sapientia uocabatur, erat autem stultitia contemnentibus deum, sic ista quae uocatur stultitia sapientia est uincentibus diabolum. nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut uiueremus. corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. ad eadem contraria pertin
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus ita frater inquit egote fruar indño: qđ
si non ad didiss& indño & tefruar tantũ dixiss&:
ineo constituis s& spembeatitudinis suȩ : quamquã
&iam uicinissime dicitur frui : cũ dilectione uti : Cũ enim
ad est quod diligitur: &iã delectationẽ secũ necesse est
gerat: ꝑ quã sitransieris eamq: ad illud ubi ꝑ manen¬
dum est r&uleris uteris ea & abusiue non propriae
diceris frui siuero inheseris atq ꝑmanseris finem
In ea ponens l&itiȩtuȩ : tuncuere & propriȩ frui
dicendus es qđ non faciendũ est nisi in illa trinitate idẽ
sũ mo & in cõmutabi libono : Videquẽ ad mođu cũipsa
ueritas & uerbũ qđ facta sunt omnia caro factũ es&
ut habitar& innobis tamen ait apostolus : & si noue¬
ramus xp̃m secunđũ carnẽ sediam non nouimus:
Illequippe quin on solũ punieatibus possessionem

Expanded text:
Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino . Quod Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino . Quod si non addidisset, in Domino, et te fruar tantum dixisset, in eo constituisset spem beatitudinis suae. Quanquam etiam vicinissime dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat: per quam si transieris, eamque ad illud ubi permanendum est, retuleris; uteris ea, diceris frui. si uero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc uere et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est nisi in illa trinitate, id est summo et incommutabili bono. Vide quemadmodum, cum ipsa ueritas et uerbum, per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in nobis, tamen ait apostolus: etsi noueramus Christum secundum carnem, sed nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum peruenientibus possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
in homine aut in angelo collocamus quod & homo suꝑbus
& angelus suꝑbus arrogant sibi atq: inse aliorum
spemgaudent constitui. sc̃s autẽ homo & sc̃s angelus
&iam fessos nos atq inse ad quiescere & remanere cupi¬
entes reficiunt potius ut eo sumptu quẽ propter nos
Aut illo &iam quẽ propter se acceper̃ Acceper̃ tamen
atq: ita refectos in illũ ire conpellunt quo fruentes
pariter beatisumus. Nama postolus clamat nũquid
paulus crucifixus est prouobis aut in nomine pauli
baptitatiestis & neq qui plantat est aliquid. neque
quirigat sed qui incrementũ datđs. Et angelus homi¬
nẽ seadorantẽ mon& ut illũ potius adorar& sub quo
eidño &iam ipse conseruus est : Cũ autẽ homine inđo
frueris đo potius quãbomine frueris: allo enĩ frueris
quo efficeris beatus & ad eum teꝑuenisse l&aberis
inquospem ponis ut uenias inde ad filemonẽ :¬

Expanded text:
in homine vel in angelo collocamus. Quod et homo superbus in homine vel in angelo collocamus. Quod et homo superbus et angelus superbus arrogant sibi, atque in se aliorum spem gaudent constitui. Sanctus autem homo et sanctus angelus etiam fessos nos atque in se acquiescere et remanere cupientes, reficiunt potius, aut eo sumptu quem propter nos, aut illo etiam quem propter se acceperunt, acceperunt tamen; atque ita refectos in illum ire compellunt, quo fruentes pariter beati sumus. Nam et Apostolus clamat: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis ? et, Neque qui plantat est aliqui rigat, sed qui incrementum dat Deus. Et angelus hominem se adorantem monet, ut illum potius adoret, sub quo ei Domino etiam ipse conservus est. Cum autem homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. Illo enim quo efficeris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem
Abbreviated transcription (Latin):
& inquantũ sumus bonisumus. Porro quia &iam
iustus est non in pune malisumus. & inquantũ mali
sumus intantũ &iã minus sumus . Illeenim sum me
ac primitus est qui omnino in cõmutabilis est & qui ple¬
nissime dicere potuit ego sum qui sum & dices eis. qui est
misit meaduos ut c&era quae sunt & nisi ab illo esse
non possint. & intantũ bona sint in quantũ acceper̃
ut sint. Ille igitur usus quidicitur đi quo nobis utitur
non adeius sed ad nr̃am ut ilitatẽ refestur. Ad eius aut̃
tantũ modo bonitatẽ cuius autẽ nos misere mur
& cui consulimus adeius quidem utilitatẽ id facimus
eam quae intuemur. sed nescio quomodo &iã nr̃a fit
consequens cũ eam miseri cordiã quã inpendimus
egenti sinemercede non relinquio ds̃. Haec autẽ merces
somma est ut ipso ꝑfruamur & om̃s quieo fruimur
id facimus remanemus inuia & spembeatitu dinis nr̃ae

Expanded text:
et in quantum sumus, boni sumus. Porro autem quia etiam et in quantum sumus, boni sumus. Porro autem quia etiam justus est, non impune sumus mali; et in quantum mali sumus, in tantum etiam minus sumus. Ille enim summe ac primitus est, qui omnino incommutabilis est, et qui plenissime dicere potuit: Ego sum qui sum; et, Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Ut caetera quae sunt, et nisi ab illo esse non possint, et in tantum bona sint, in quantum acceperunt ut sint. Ille igitur usus qui dicitur Dei, quo nobis utitur, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur, ad ejus autem tantummodo bonitatem. Cujus autem nos miseremur, et cui consulimus, ad ejus quidem utilitatem id facimus, eamque intuemur; sed nescio quomodo etiam nostra fit consequens, cum eam misericordiam quam impendimus egenti, sine mercede non relinquit Deus. Haec autem merces summa est ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, id facimus, remanemus in via, et spem beatitudinis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
mi dilactione distinctum est: Ille enim nobis p̃b&
misericordiam propter suã bonitatẽ. Nos autem
nobis inuicẽ propter illius. id est ille nr̃i miseretur
ut se ꝑ fruamur. Nos uero inuicẽ nr̃i miseremur
uidetur esse cũ dicimus eare nos ꝑfrui quãdiligi¬
mus propter seipsam & ea renobis fruenđũ esse
tantũ qua efficimur beata. c&eris uero utendum
Diligit enim nosđs & multũ nobis dilectionẽ eius
erganos diuina scriptura cõmendat . quomodo ergo
diligit ut nobis utatur in ut fruatur. sedsi fruitur¬
eg& bono nr̃o qđ nemo sanus dixerat . Omne enim bonum
nr̃m uel ipse uel abso est cui autẽ obscurũ uel dubium est
nonegere lucem rerũ harum nitore quas ipsa inlus¬
dñs meus estu qm̃ bonorũ meorũ non indiges. Non
ergo fruitur nobis sedutitur. nam sineq fruitur
referimus ut đi bonitate fruamur. Ds̃ uero ad suã
bonitatẽ usum nr̃m refest. quia enim bonus est sumꝰ

Expanded text:
mi dilectione distinctum est. Ille enim nobis praebet mi dilectione distinctum est. Ille enim nobis praebet misericordiam propter suam bonitatem, nos autem nobis invicem propter illius: id est, ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri miseremur,esse videtur, cum dicimus ea re nos perfrui, quam diligimus propter seipsam, et ea re nobis fruendum esse tantum, qua efficimur beati, caeteris vero utendum. Diligit enim nos Deus, et multum nobis dilectionem ejus erga nos divina Scriptura commendat: quomodo ergo diligit? ut nobis utatur, an ut fruatur? Sed si fruitureget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Omne enim bonum nostrum vel ipse, vel ab ipso est: cui autem obscurum vel dubium est, non egere lucem rerum harum nitore quas ipsa illusDeus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Non ergo fruitur nobis, sed utitur. Nam si neque fruitur referimus, ut Dei bonitate perfruamur; Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. Quia enim bonus est, sumus;
Abbreviated transcription (Latin):
esse peccatum. siquis aut non xp̃iani Aut inimici
adulterar & uxorẽ. Aut eum occiderit. aut eius
rem concupilierit. quodsi dementis est dicere
manifestum est omnẽ hominẽ proximum eẽ
deputandũ qui a erga neminẽ operandũ est
malũ. Iamuero siuel cui praebendũ uel a quo nob
praebendum est officiũ miseri cordiȩ recte proximꝰ
dicitur. minifestum est hoc p̃cepto quo iubemur
diligere. ꝓximũ &iã scõs angelos contineri a quibus
tanta nobis miseri cordiae impenduntur officia
quanta multis scripturarũ diuinarũ locis anim¬
aduestere facileest. Exquo & ipseđs & dñs noster
proximũ senr̃m diciuoluit. Nam & seipsũ signifi
cat dñs iħs xp̃s opitulatũ eẽ semiuiuo iacenti inuia
afflicto & relicto alatronibus & proph&a ino¬
ratione ait. sicut proximũ sicut fratrẽ nr̃m Ita con¬
placebã sed qm̃ excellentior acsupranr̃a natura est
diuina substantia p̃ceptũ quod diligamus dm̃ a proxi¬

Expanded text:
esse peccatum si quis aut non christiani, aut inimici esse peccatum si quis aut non christiani, aut inimici adulteraverit uxorem, aut eum occiderit, aut ejus rem concupierit: quod si dementis est dicere, manifestum est omnem hominem proximum esse deputandum, quia erga neminem operandum est malum. 33. Jamvero si vel cui praebendum est, vel a quo nobis praebendum est officium misericordiae, recte proximus dicitur; manifestum est hoc praecepto quo jubemur diligere proximum, etiam sanctos Angelos contineri, a quibus tanta nobis misericordiae impenduntur officia, quanta multis divinarum Scripturarum locis animadvertere facile est. Ex quo et ipse Deus et Dominus noster proximChristus opitulatum esse semivivo jacenti in via afflicto et relicto a latronibus. Et propheta in oratione ait: Sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam . Sed quoniam excellentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum quo diligamus Deum, a proxi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuel exhibendũ est officium miseri cordiȩ si indig&
uel ex hibendũ ess& sundiger &. ex quo est iam conse¬
quens ut &iam ille a quo nobis hocuicissim exhibendũ
est proximus sit noster proximienim nomen adaliquid
est. Necquis quã esse proximus nisi proxima potest.
vullũ autẽ exceptum esse cui miseri cordiȩ denegetur
officiũ quis non uideat quando usq ad inimicos &iã
porrectum est eodem dño dicente. diligite inimicos
ur̃os bene facite eis quiuos oderunt:. Ita quoque
paulus apostolus doc& cũdicit . Nam non ad ultera¬
bis non homicidiũ facies non furaberis. non concu¬
pisces & si qđ est aliud mandatũ in hoc sermone
recapitulatur. Diliges proximũ tamquã teipsum
Dilectio proximi malum non operatur. Quisquis
ergo arbitratur non de omni homine apostolũ
p̃cepisse cog&ur fateri quod absurdissimum
& sceleratissimũ est uisum fuisse a postolo non

Expanded text:
cui uel exhibendum est officium misericordiae si indiget, cui uel exhibendum est officium misericordiae si indiget, uel exhibendum esset si indigeret. Ex quo est iam consequens ut etiam ille a quo nobis hoc vicissim exhibendum est, proximus sit noster. Proximi enim nomen ad aliquid est, nec quisquam esse proximus nisi proximo potest. Nullum autem exceptum esse cui misericordiae denegetur officium, quis non videat, quando usque ad inimicos etiam porrectum est, eodem Domino dicente: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos ? 32. Ita quoque Paulus apostolus docet, cum dicit: Nam non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur . Quisquis ergo arbitratur non de omni homine Apostolum praecepisse, cogitur fateri, quod absurdissimum et sceleratissimum est, fuisse visum Apostolo non
Abbreviated transcription (Latin):
tanto eam peregrinationẽ & tolerabilius sustinemis
& ardentius finire cupimus sedutrũ adilla duo prae¬
cepta &iam dilectio ꝑtineat angelorũ non inratio¬
nabiliter quaeri potest. Nam quod nullũ hominũ
exceperit qui p̃cepit ut proximũ diligamus & ipse
in eu angelio dñs ostendit & a postolus paulus.
Namq ille cuiduo ipsa p̃cepta protulerat atque
in eis pendere totam legem proph&asq: om̃s dixe¬
rat cum interrogar& eumdicens. Etquis est
mihi proximus. hominẽ quenđa proposuit
descendentẽ abhierusalem adhierico incidisse in la¬
trones & ab eis grauiter uulneratũ sauciũ & semi¬
uiuum esse derelictũ cui proximũ esse non docuit
nisi quia erga illum recreandũ atq: curandumi seri¬
cors extitit . Itaut hoc qui interrogauerat Interro¬
gatus ipse fater&ur. Cuidñs ait. Uade & fac simili¬
ter. Vt uidelic& esse eum proximũ intellegamus

Expanded text:
, tanto nostram peregrinationem et tolerabilius sustinemus, , tanto nostram peregrinationem et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. Sed utrum ad illa duo praecepta etiam dilectio pertineat Angelorum, non irrationabiliter quaeri potest. Nam quod nullum hominum exceperit qui praecepit ut proximum diligamus, et ipse in Evangelio Dominus ostendit, et Paulus apostolus. Namque ille cui duo ipsa praecepta protulerat, atque in eis pendere totam Legem Prophetasque dixerat, cum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemdam proposuit descendentem ab Jerusalem in Jericho, incidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semivivum esse derelictum; cui proximum esse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque curandum misericors exstitit, ita ut hoc qui interrogaverat, interrogatus ipse fateretur. Cui Dominus ait, Vade, et tu fac similiter ; ut videlicet eum esse proximum intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
menter odium dilectisui & quibus modis ual& instat
ut auferat . quid nos in societate dilectionis đi agere
conuenit : quo ꝑ fruibeate uiuere est & a quo habent
om̃s qui eum diligunt & quot sunt & quodeũ diligun
Dequonihil metuimus necuiquã possit cognitus dis¬
plicere. & qui se uult diligi nonut sibi aliquid sedut
eis quidiligunt. Aeternum praemiũ conferatur
hoc est ipse quẽ diligunt. Hinc efficitur ut in imicos
&iã nr̃os diligamus non enim eos timemus quia nobis
quod diligimus auferre non possunt. sed misera¬
mur potius quiatanto magis nos oder̃ quanto
ab illo quẽ diligimus separatisunt: Ad quẽ si conuersi fue¬
rint & illum tam quã beatificũbonum & nos tamquã
hoc loco deangelis non nulla quȩstio. illo enim fruentes
&iam ipsibeati sunt quo & nos frui desideramus & quan¬
tũ in hacuita fruimur uel ꝑspeculũ uel enigmate

Expanded text:
menter odium dilecti sui, et quibus modis valet, instat menter odium dilecti sui, et quibus modis valet, instat ut auferat: quid nos in societate dilectionis Dei agere convenit, quo perfrui, beate vivere est; et a quo habent omnes qui eum diligunt, et quod sunt, et quod eum diligunt; de quo nihil metuimus, ne cuiquam possit cognitus displicere; et qui se vult diligi, non ut sibi aliquid, sed ut eis qui diligunt, aeternum praemium conferatur, hoc est ipse quem diligunt? Hinc efficitur ut inimicos etiam nostros diligamus: non enim eos timemus, quia nobis quod diligimus auferre non possunt; sed miseramur potius, quia tanto magis nos oderunt, quanto ab illo quem diligimus separati sunt. Ad quem si conversi fuerint, et illum tanquam beatificum bonum, et nos tanquam hoc loco de Angelis nonnulla quaestio. Illo enim fruentes, etiam ipsi beati sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur vel per speculum vel in aenigmate
Abbreviated transcription (Latin):
omiubus consulere nequeas prososte habendu est
prout quisq: tibi temporaliter conligatiss adherere
do pastimeos diligamus quos ipsa adiuuamus.
pastim eos a quibus adiuuamur : partimquorũ
& indigemus adiutorio. & indigentiae subuenimꝰ.
pastim quibus necipsi conferimus aliquid cõmodi¬
nec ab eis ut nobis conferatur adtendimus: uelle tam̃
debemus ut om̃s nobiscum diligant dm̃ & totũ quod
eos uel adiuuamus uel adiuuamur ab eis. adunũ illũ
finẽ referendum est :sienim inteatris nequitiȩ quiali¬
quẽ diligit strionẽ & tam quã magno uel &iã sũ mo
bono eius aste ꝑfruitur om̃s diligit qui secũ eum
diligunt non propter illos sed propter eũ quẽ parit̃
diligunt. & quantũ est in eius amore feruentior.
tantũ agit quibus modis potest . ut aplurib: diligat᷑.
& tanto pluribus eum cupit ostendere utquẽ frigi¬
diorẽ uid& excitat eum quantũ potest laudib: illis
Si autẽ contra uenientẽ inuenerit odit in illo uehe¬

Expanded text:
omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quisque tibi temporaliter colligatius adhaerere Deo, partim eos diligimus quos ipsi adjuvamus, partim eos a quibus adjuvamur, partim quorum et indigemus adjutorio, et indigentiae subvenimus; partim quibus nec ipsi conferimus aliquid commodinec ab eis ut nobis conferatur attendimus. Velle tamen debemus ut omnes nobiscum diligant Deum, et totum quod vel eos adjuvamus vel adjuvamur ab eis, ad unum illum finem referendum est. Si enim in theatris nequitiae qui aliquem diligit histrionem, et tanquam magno vel etiam summo bono ejus arte perfruitur, omnes diligit qui eum diligunt secum, non propter illos, sed propter eum quem pariter diligunt; et quanto est in ejus amore ferventior, tanto agit quibus potest modis, ut a pluribus diligatur, et tanto pluribus eum cupit ostendere; et quem frigidiorem videt, excitat eum quantum potest laudibus illius; si autem contravenientem invenerit, odit in illo vehe
Abbreviated transcription (Latin):
magis sacrate accipiendus sit ipse numerus uel propt̃
decalogum legis : De quo item numero siquaeratur. non¬
nisi adcreatorẽ creaturamq referendus estꝰ uel ꝓpter
superius expositũ ipsum denariũ : & ille numerus
aedificationis templi qui cõmemoratur in euangelio
quad raginta scilic& sex annorũ. nescio quid musicum
sonat & relatus ad fabricam dominici corporis ꝓpter
quam templi mentio facta est: cogit non nullos her&i¬
cos confiteri filiumdĩ non falso seduero & humano
corpore indutum i & numerum quippe & musicam:
plerisq locis inscis scripturis honorabiliter posita in

Expanded text:
magis sacrate accipiendus sit ipse numerus, vel propter magis sacrate accipiendus sit ipse numerus, vel propter decalogum Legis, de quo item numero si quaeratur, nonnisi ad Creatorem creaturamque referendus est, vel propter superius expositum ipsum denarium. Et ille numerus aedificationis templi, qui commemoratur in Evangelio, quadraginta scilicet et sex annorum , nescio quid musicum sonat; et relatus ad fabricam Dominici corporis, propter quam templi mentio facta est, cogit nonnullos haereticos confiteri Filium Dei non falso, sed vero et humano corpore indutum: et numerum quippe et musicam plerisque locis in sanctis Scripturis honorabiliter posita in
Abbreviated transcription (Latin):
claruit eindeita quȩritur. quinqua genarius dequa¬
dragenario numero existat : qui non mediocrit᷑ in nr̃a
religione sacratus est propter pegtiecosten: & quomedo
ter ductus : ꝓptertria tempora antelegẽ sublege sub
iuncta eminentius ipsa trinitate ad purgatissimȩ ede¬
siȩ misterium referatur: ꝑueniatq adcentum quinqua¬
ginta trespices quos r&ia postresurractionẽ dñi index¬
teram pastem missa ceperunt :ta multis aliis atq: aliis
numerum formis quaeđa similitudinũ in sc̃ĩs libris
secreta ponuntur. quae propter numerorũ imperitiã
legentibus clausa sunt᷑ : non pauca &iam cbudit atque
obtegit: non nullarũ rerum musicarum ignorantia
Nam & depsalterii &citharȩ differentia quidam non
in concinne aliquas rerum figuras aperuit : & decem
cordarũ psalterium non in postune interdoctos quȩ¬
ritur utrum habeat aliquã musicȩ legem: quȩ adtantũ
neruorũ numerũ cogatꝰ anuero si non hab&: eo ipso

Expanded text:
claruit . Deinde ita quaeritur quomodo quinquagenarius de quadragenario numero existat, qui non mediocriter in nostra religione sacratus est propter Pentecosten , et quomodo ter ductus propter tria tempora, ante Legem, sub Lege, sub ncti, adjuncta eminentius ipsa Trinitate, ad purgatissimae Ecclesiae mysterium referatur, perveniatque ad centum quinquaginta tres pisces, quos retia post resurrectionem Domini in dexteram partem missa ceperunt . Ita multis aliis atque aliis numerorum formis quaedam similitudinum in sanctis Libris secreta ponuntur, quae propter numerorum imperitiam legentibus clausa sunt. 26. Non pauca etiam claudit atque obtegit nonnullarum rerum musicarum ignorantia. Nam et de psalterii et citharae differentia, quidam non inconcione aliquas rerum figuras aperuit: et decem chordarum psalterium , non importune inter doctos quaeritur utrum habeat aliquam musicae legem, quae ad tantum nervorum numerum cogat; an vero, si non habet, eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus nisimitib: & humilib: corde quos non in flat scientia
sed caritas ȩdificat: Meminerintergo eorũ qui pas cha illo
tẽpore ꝑumbrarũ imaginaria cȩlebrabant cumsignar:
postes sanguine agni iuberentur : hrsopo fuisse signatos:
herba haec humilis & mitis est : & nihil fortius & pen& rabilius
eius radicibus : Vt in caritate radicati& fundati. possimus
conp̃hendere cũ omnibus scis quae sit latitudo & longitaoo

Expanded text:
quibus, nisi mitibus et humilibus corde, quos non inflat scientia, quibus, nisi mitibus et humilibus corde, quos non inflat scientia, sed charitas aedificat? Meminerint ergo eorum qui Pascha illo tempore per umbrarum imaginaria celebrabant, cum signari postes sanguine agni juberentur, hyssopo fuisse signatos . Herba haec mitis et humilis est, et nihil fortius et penetrabilius ejus radicibus: ut in charitate radicati et fundati possimus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, et longitudo
Abbreviated transcription (Latin):
deȩgypto populođdi : nescientes quẽ am modũ illa quȩd ab aN
in xp̃i obsequium redderentur : Illud enim in exodo factũ
sine dubio figuratum est : ut hoc p̃signar&: qđ sine p̃iudicio
alterius aut paris aut melioris intellegentiȩ dixerimo :¬
Sed hoc modo instructus diuinarũ scripturarũ studiosus
cũ ad eas ꝑscrutandas accedere coeperit: illud a posto licum
cogitare non cess& : scientia inflat : caritas aedificat ⁊
Itaenim sentit quã de ȩgrpto diues exeat : tamennisi pascha
egerit saluum eẽ senon posse:pascha autẽ nr̃m immolatus
estxp̃s: Nihilq magis immolatio xp̃i nos do c& : quã illud
qđ ipse clamat tam quã adeos quos inegrpto subpharaone
uid& laborare : Venite ad me qui laboratis & onerati estis :¬
& ego uos reficiam : Tollite iugum meũ suꝑ uos. & discite ame¬
qm mitissum & humilis corde : & inuenietis requiem anima¬
bus ur̃is : Iugum enĩmeũ leueest : & sarcinamea leuis est :

Expanded text:
egypto populo Dei, nescientes quemadmodum illa quae dabant in Christi obsequium redderentur. Illud enim in Exodo factum sine dubio figuratum est, ut hoc praesignaret, quia sine praejudicio alterius aut paris aut melioris intelligentiae dixerim. Sed hoc modo instructus divinarum Scripturarum studiosus, cum ad eas scrutandas accedere coeperit, illud apostolicum cogitare non cesset: Scientia inflat, charitas aedificat . Ita enim sentit quamvis de Aegypto dives exeat, tamen nisi pascha egerit, salvum se esse non posse. Pascha autem nostrum immolatus est Christus; nihilque magis immolatio Christi nos docet, quam illud quod ipse clamat, tanquam ad eos quos in Aegypto sub Pharaone videt laborare: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Tollite jugum meum super vos, et discite humilis corde; et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est :
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ctiã exercitatione deberet. Possem quidem siua car&
om̃s uistutes & or nam̃ ta eloquentiae. dequib: inflan¬
tur isti qui linguã suã nostrorum auctorũ linguae
ñ magnitudine sed tumore p̃ponunt ostendereinis¬
torũ litteris sacris quos nobis crudiendis & ab hoc scło¬
pracuo inbetũ słm trans ferendis ꝓuidentia diuina pro¬
uidit : sed non ipsa meplus quã dici potest in illa lo¬
quentia delatant quae sunt his uiris cumontoribus
gentilium poctisuae cõmunia. Illud magis ammiror &stu¬
peo : quodista nr̃a eloquentia itausi sunt ꝑ altenim quan¬
đa eloquentiam suam ut nec deaẽ& cisnecemineret incis
quia eã nec in probari abillis. nec ostentari opostebat
Quorũ alterũ ficret siuitaretur: alterũ putari posset si fa¬
cile agnosceretur. Et in quib: forte locis agnoscitur
adoctis tales resdicuntur : ut uerba quib: dicuntur
ñ adiciente adhibita sed ipsisreb: uelut sponte subiunc¬

Expanded text:
rum etiam exercitatione deberet. Possem quidem, si vacarer, rum etiam exercitatione deberet. Possem quidem, si vacarer, omnes virtutes et ornamenta eloquentiae, de quibus inflantur isti, qui linguam suam nostrorum authorum linguae non magnitudine, sed tumore ptorum Litteris sacris, quos nobis erudiendis, et ab hoc saecpravo in beatum saeculum transferendis, providentia divina providit. Sed non ipsa me plus quam dici potest in illa eloquentia delectant, quae sunt his viris cum oratoribus Gentilium poetisve communia: illud magis admiror et stupeo, quod ista nostra eloquentia ita usi sunt per alteram quamdam eloquentiam suam, ut nec deesset eis, nec emineret in eis: quia eam nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat; quorum alterum fieret, si vitaretur; alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur, non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subjunc
Abbreviated transcription (Latin):
lego non solũ nihileis sapientius uerũ etiã nihileloquen¬
tius mihiuideri potest. Et audeo dicere om̃s quirete intel¬
legunt qđ illilo quuntur : simul intelligere ñ cosalit̃ loqui
debuisse. Si cutestenĩ quaeđa eloquentia quae magis accatẽ
iuuennẽ dec& est quae senilẽ neciam dicenda .ẽ. elo quedia
si ꝑ sonae ñ congruit eloquentis : Ita est quaeđ a quaeiuros sũma
autoritate digni simos plenaq diuino sdecet. Hacilli locutis
Necipsos decet alia necalias ipsa ipsi senĩ congruit. Alio saũt
quantos uidetur humilior tanto altius non uento sitate
sed soliditite trienscendit. Vbi ueronon eos intellego mi¬
nus quiđẽ mihiapparet eorũ eloquentia. sed eã ñ dubito
eẽ talẽ qualisest ubuntelligo . Ipsa quoq: obscuritas diui¬
norũ salubriũq: dictorũ tali eloquentiae miscenda fuerat
inquapro ficere nr̃ intellectus ñ solum inuentione ue¬

Expanded text:
ligo, non solum nihil eis sapientius, verûm etiam nihil eloquenligo, non solum nihil eis sapientius, verûm etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non aliter eos loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia, quae magis aetatem iuvenilem decet, est quae senilem, nec iam dicenda est eloquentia, si personae non congruat eloquentis: ita est quaedam quae viros summa authoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa. ipsis enim congruit: alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem mihi apparet eorum eloquentia: sed eam tamen non dubito esse talem, qualis est, ubi intelligo. Ipsa quoque obscuritas divinorum salubriumque dictorum tali eloquentiae miscenda fuerat, in qua proficere noster intellectus, non solum inventione, ve
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt sucauiter : qui s apient̃ salubrit̃ audiuntur ꝓpt̃
quod ñ ait scriptur multitudo eloquentiũ : sed multi¬
tudo sapientiũ sanitts est orbterrarũ Sicut autẽ sepe
sum̃ da sunt & amanx sa lubria : itti sẽꝑ uitanda ẽ ꝑnitio¬
sadulcedo sed salubri suauitate uel suauisa lubritate
quid melius: Quanto enĩ magis illic appetitur suaui¬
tts : tanto felicius salubritas ꝓdest Sunt ergo ecclesi asti¬
ciuiri quidiuina eloquia ñ solũ sapient̃ : sedeloquenter
&iã trrctauer. Quib: legendis ñ sufficitmagis tempus
quã de esse ipsis studentib: & euacantib possum Hic
aliquis forsitan quaerit utrũ auctores nr̃ quorũ senpita
ꝯsuinitu s inspinta canones nobsaluberrim cauctoritate fece¬
runt : sipientes tantũ modo. An eloquentes &iam nuncu¬
pandi sunt. Quae quidem quaestio apud meipsum & apud eos
quimetũ qđ di cosenticT : ftccillime soluitur. Nãubi eos intel¬

Expanded text:
dicunt, suaviter, qui sapienter, salubriter audiuntur: propter dicunt, suaviter, qui sapienter, salubriter audiuntur: propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium: sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum. Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria: ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubri quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo Ecclesiastici viri, qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam deesquorum scripta divinitus inspirata, canonem nobis saluberrima authoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes etiam nuncupandi sunt? Quae quidem quaestio apud meipsum et apud eos qui mecum, quod dico, sentiunt, facillime salvitur. Nam ubi eos intel
Abbreviated transcription (Latin):
dis oculis uident. Sedutrisq: illemelior : qui& cũ uolet
casdict & sicut oportet intellegit. Hui cergo qui sapi¬
enter debetdicere &iam quod non potest eloquenter
uerba scriptunrrũ tenere maxime necessariũ est. Quanto enĩ
se pauperiorẽ cernit in suis. tanto eũ oport& in istis eẽ ditiorẽ
Vt qđ dixerit suis uerbis : ꝓbetexillis. Et qui proprus uerbis
minorenrt : magnorum testimonio quodammodo crescat.
Probando enim oelectat : quiminus potest delectare
dicendo Porroqui ñ solum sapient̃ uerum etiam eloquen¬
t̃ uultdicere qm̃ profecto plus proderit : siutrumq potu¬
erit : &legendos uel audiendos. & exercitationẽ mitan
eloquentes cum mitto libentius : quã magistris astis re¬
thorice uacare p̃cipio sitam̃ hi quileguntur & audiun¬
tur non solum eloquent̃ sed etiã sapienter dixisse uel
dicere uerarcip̃dicatione laudantur. Quienĩ eloquent̃

Expanded text:
dis oculis vident. Sed utrisque ille melior, qui et cum volet dis oculis vident. Sed utrisque ille melior, qui et cum volet eas dicit, et sicut oportet intelligit. 8. Huic ergo qui sapienter debet dicere, etiam quod non potest eloquenter, verba Scripturarum tenere maxime necessarium est. Quanto enim se pauperiorem cernit in suis, tanto eum oportet in istis esse ditiorem; ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis; et qui propriis verbis minor erat, magnorum testimonio quodammodo crescat. Probando enim delectat, qui minus potest delectare dicendo. Porro qui non solum sapienter, verum etiam eloquenter vult dicere, quoniam profecto plus proderit, si utrumque potuerit; ad legendos vel audiendos et exercitatione imitandos eloquentes eum mitto libentius, quam magistris artis rhetoricae vacare praecipio: si tamen ii qui leguntur et audiuntur, ndicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter