comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egumus aliquo diuino inditio fieri solere. siue pes
ph&am siue quo lib& aliomodo quo consulids̃ sol& quã¬
quam excontentione res peruenis seuideatur ut postea
ꝓpterea fuerint plures summi sacerdotes. quia contenden¬
tibus excellentioribus litis finiendue causa pluribus ho¬
xxiiii. nor ipse tribuebatur Quid est qđ dicit moyses ad uaron&
filios eius cum scĩficantur adineundum sacer dotium ad hostiũ
tabernaculi testimonii sedebitis septem dies die & noste ne¬
moriamini. Numquid nũm credibile ẽ situ corporis uno
loco sedere preceptos ꝑdies septem die & nocte. unde se om¬
nino non commouerent. nectamen hinc tumquam allegoricȩ
aliquid significatũ qđ non fier& sed intellegeret᷑ cogendi sum
accipere. sed potius agnoscere locutionem scripturarum ubi
sessionem ꝓhabitatione & commemoratione ponit. Non enĩ
quia distum ẽ. desemei qđ sederit inhierusulem annos tres.

Expanded text:
intellegamus aliquo diuino indicio fieri solere siue per intellegamus aliquo diuino indicio fieri solere siue per prophetam siue quolibet alio modo quo consulit deus solet. quamquam ex contentione res prouenisse uideatur, ut postea propterea fuerint plures summi sacerdotes, quia contendentibus excellentioribus litis finiendae causa pluribus honor ipse tribuebatur. Quid est quod dicit Moyses ad Aaron et -filios eius. cum sanctificantur ad ineundum sacerdotium: ad ostium tabernaculi testimonii sedebitis septem dies die et nomoriamini? Nunquidnam credibile est situ corporis uno loco sedere praeceptos, per dies septem, die ac nocte, unde se omnino non commoverent? Nec tamen hic tanquam allegorice aliquid significatum quod non fieret intelligere cogendi sumus accipere, sed potius agnoscere locutionem Scrisessionem pro "habitatione" et "commoratione" ponit. non enim quia dictum est de Semei quod sederit in Hierusalem annos tres,
Abbreviated transcription (Latin):
tu illi quȩ addm̃: quȩri &ium potest post mortẽ moysi. quis
ungnebat successorem summi sacerdotis. qui succedere nisi defunc¬
to non utique poterut. An quia iam unstus erut inter secundos
scccer dotes. idem quippe fuit oleum quo & summus & secundi
ungnebantur. uestem tuntum sumebat ille pontifex qua eius
summitas apparer& & siita ẽ utrum ipse sumebat an eum
alius induebat sicut & post eius mortem moyses filiũs fru¬
tris sui. siergo ab alio uestiebatur numquid num poterat ase¬
indo summus prȩsertim quiatalis erat uestis ut ei
indui necesse fuerit. Ansic induebatur prius ut &iã postea
Non enm semel indutus non eam ponebat. aut cũposus s& ñ eam
resumebat. fieriergo fortusse poterat. ut secundi uestirent
primum. obsequendo non excellendo unde autem apparebat
quis num filiorum summo sacerdoti succedere deber&. Non
enim primogenitum aut muiorem scriptura definiuit. nisi

Expanded text:
tu illi quae ad deum. Quaeri etiam potest: post mortem Moysi quis tu illi quae ad deum. Quaeri etiam potest: post mortem Moysi quis ungebat successorem summi sacerdotis, qui succedere nisi defuncto non utique poterat? an quia iam unctus erat inter secundos sacerdotes — idem quippe fuit oleum, quo et summus et secundi ungebantur — uestem tantum sumebat ille pontifex!qua eius summitas adpareret? et si ita est: utrum ipse sumebat an eum alius induebat, sicut et post eius mortem Moyses filium fratris sui? si ergo ab alio uestiebatur, numquidnam poterat a secundo summus? praesertim quia talis erat uestis, ut eum ab alio indui necesse fuerit. an sic induebatur prius ut etiam postea? non enim semel indutus non eam ponebat; aut cum posuisset, non eam resumebat. fieri ergo fortasse poterat, ut secundi uestirent primum obsequendo, non excellendo. unde autem adparebat, quisnam filiorum summo sacerdoti succedere deberet? non enim primogenitum aut maiorem scriptura definiuit; nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ron insacerdotibus eius. auferat dubitationem o
dos fuerit & moses. Uestemtamen illam sacerdotadem quȩ
magnum contin& sucramentum. Aaron iub&ur accipere
& successores eius summi sucerdotes. In exodo antequã om¬
nino aliquid de scĩficadis & quodam modo ordinandis sacer¬
dotibus prȩcipiatur. quando moyse ascendente in montẽ u¬
bentur non ascendere sacerdotes. quos intellegere alios non
possumus nisi filios aaron. non quia iumerant: sed quia futu¬
rierant. hoc eos iam tunc scriptura appellauit ꝑ anticipationẽ
sicut sunt pleraq talium locutionum. Num & filius naue iesus
appellatus .ẽ. cum longe postea hoc nomenei scriptura naq&
impositum: Amboergo tunc summi sucer dotes erunt moyses
& uuron. An potius moses a aronuero sub illo. an & ipse summ
propter uestem pontificulem. ille uero ꝑꝑ excellentius mini¬
sterium nam a principio ei dicitur. ipse tibi quȩ ad populũ

Expanded text:
et Aaron in sacerdotibus eius, auferat dubitationem, quod et Aaron in sacerdotibus eius, auferat dubitationem, quod sacerdos fuerit et Moyses. uestem tamen illam sacerdotalem, quae magnum continet sacramentum, Aaron iubetur accipere et successores eius summi sacerdotes. in Exodo antequam omnino aliquid de sanctificandis et quodam modo ordinandis sacerdotibus praecipiatur, quando Moyse ascendente in montem iubentur non ascendere sacerdotes, quos intellegere alios non possumus nisi filios Aaron, non quia iam erant, sed quia futuri erant, hoc eos iam tunc scriptura appellauit per anticipationem, sicut sunt pleraque talium locutionum: nam et filius Naue Iesus appellatus est, cum longe postea hoc nomen ei scriptura narret inpositum. ambo ergo tunc summi sacerdotes erant Moyses et Aaron. an potius Moyses, Aaron uero sub illo? an et ipse summus propter uestem pontificalem, ille uero propter excellentius ministerium? nam a principio ei dicitur? ipse tibi quae ad populum,
Abbreviated transcription (Latin):
uitulo propeccato ut non eꝰ altans cornua tȩcta hitellegum:
adcuius basem fusus ẽ sanguis sed tȩctic cornua altarisin¬
censi. Fusum cutem sunguinem ad busem altaris sacy ficioꝵ.
superius quiu generiliter prcecipiebut: sisacerdos peccass&
ipsum sacerdotem unctum & consum mictum quem uult intel¬
legi summũ sacerdotem sacnficia ista iussit offerre Nuc uͦ
cum scĩ ficatur aaron moses offest &ipse accępit pectusculũ
prȩpositonis qđ antea prelocutus ẽ sacer doti ẽẽ dundum. INide
autam puto pectus culum ixpositionis dictum ꝗͣ in ponebatꝰ
inde adeps sicut commemorauit superius desucrificio saluta¬
ris. Cum ergo uideatur ab uaron coepisse summum sacer¬
dotium quid putamus fuis se mosen. siergo sucerdos non fuit
quomodo ꝑillum omnia illa gerebantur. siuutem fuit quo¬
modo summum sucerdotium ab eius fratre coepisse defi¬
nimus. quamquam & iam psalmus ille ubi dictum . ẽ. moyses

Expanded text:
uitulo pro peccato, ut non eius altaris cornua tacta intellegamus, uitulo pro peccato, ut non eius altaris cornua tacta intellegamus, ad cuius basem fusus est sanguis, sed tacta cornua altaris incensi, fusum autem sanguinem ad basem altaris sacrificiorum. Superius, quia generaliter praecipiebat. si sacerdos peccasset, ipsum sacerdotem unctum et consummatum, quem uult intellegi summum sacerdotem, sacrificia ista iussit offerre; nunc uero, cum sanctificatur Aaron, Moyses offert et ipse accipit pectusculum inpositionis, quod antea praelocutus est sacerdoti esse dandum. inde autem puto pectusculum inpositionis dictum, quia inponebatur inde adeps, sicut commemorauit superius de sacrificio salutaris. cum ergo uideatur ab Aaron coepisse summum sacerdotium, quid putamus fuisse Moysen? si enim sacerdos non fuit, quomodo per illum omnia illa gerebantur? si autem fuit, quomodo summum sacerdotium ab eius fratre coepisse definimus? quamquam etiam psalmus ille, ubi dictum est: Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
Cum sacrificia ꝓpeccatis prius comiemoraer& uitulũ dĩx̃
offerendum propeccato sucerdotis qui feciss& populum
peccare postea &iam quando nurocuit scripturte quem ad mo¬
dum ea quae pruecepit dñs gesta sunt ergi a aron & flios eius dñ
oblatus uitulus ꝓpeccato sed superius de sunguineuituli cor¬
nuu tungi precepit altaris incensi ad spłrgendum &iã ex
ipsõ sanguine contraruelum scm̃ reliquum uerd̃ singuinẽ
fundendum udbasem altaris holo caustomatum postec
uerd̃ quundo sc̃ificatur a aron de ccspersione sanguinis
contrir uelum nihil dictum .ẽ decornib: aũt altaris dictũ ÷
sed non additũ est incensi. additum ÷ autem effundendum
sanguinem adbasem altans. non dix adba semeius tam quã
necesse fuiss& illud alture accipere cuius cornua saengui¬
ne t&igiss&: ꝓ inde quamuis ambigue sit positum liberũ
est tamen ita intellegere factum ut fuenat ante p̃ceptum de

Expanded text:
Cum sacrificia pro peccatis prius commemoraret, uitulum dixit Cum sacrificia pro peccatis prius commemoraret, uitulum dixit offerendum pro peccato sacerdotis, qui fecisset populum peccare: postea etiam quando narrauit scriptura, quemadmodum ea quae praecepit dominus gesta sunt erga Aaron et filios eius dicitur oblatus uitulus pro peccato. sed superius de sanguine uituli cornua tangi praecepit altaris incensi, aspergendum etiam ex ipso sanguine contra uelum sanctum, reliquum uero sanguinem fundendum ad basem altaris holocaustomatum. postea uero, quando sanctificatur Aaron, de aspersione sanguinis contra uelum nihil dictum est, de cornibus autem altaris dictum est, sed non additum est "incensi": additum est autem effundendum sanguinem "ad basem altaris"; non dixit, ad basem eius, tamquam necesse fuisset illud altare accipere, cuius cornua sanguine tetigisset. proinde quamuis ambigue sit positum, liberum est tamen ita intellegere factum, ut fuerat ante praeceptum de
Abbreviated transcription (Latin):
rint sequirendum : denique non inueniunt quidrecte deadi¬
pe fuciunt undesẽ abstinent. & quomodo eum ꝓiciant cum
dictum sit. omnis adeps dño sinon adipem sucrificiorũ tuntũ.
sed &ium eorum animalium dequibus non sacrificatur quũ¬
uis inmundorum hic uolunt intellegi.¬
Ncii Quid sibi uult quod de sucrificus saluturis iterum ammon&
& dicit eum qui offest donum sucrificii sulutaris sui pestusculũ
& bruchium sucerdotib dare debere. ita tamen ut ad eps pec¬
tusculi offeratur dño cumpinna locineris. cum superius loquens
de sacrificiis sulutaris. pinnã iocineris cum adipeuentris &
renum : & lumborum offerridño prȩceperit. Tacuerit aũt
deadipe pestusculi an qđ ibi pretermisit hic commemorat
quure ergo depinna iocineris & ibi & hic. anforte aliquid in¬
ter est quod superius de sacrificio salutaris precepit. hic aũt
uddidit sui tamquã aliud sit salutaris aliud sulutaris sui

Expanded text:
rint requirendum. denique non inueniunt quid recte de adirint requirendum. denique non inueniunt quid recte de adipe faciant, unde se abstinent, et quomodo eam proiciant, cum dictum sit: omnis adeps domino, si non adipem sacrificiorum tantum sed etiam eorum animalium de quibus non sacrificatur quamuis inmundorum hic uolunt intellegi. Quid sibi uult quod de sacrificiis salutaris iterum admonet et dicit eum qui offert donum sacrificii salutaris sui pectusculum t brachium sacerdotibus dare debere. ita tamen, ut adeps pectusculi offeratur domino cum pinna iocineris, cum superius loquens de sacrificiis salutaris pinnam iocineris cum adipe uentris et renum et lumborum offerri domino praeceperit, tacuerit autem de adipe pectusculi? an quod ibi praetermisit, hic commemorat? quare ergo de pinna iocineris et ibi et hic? an forte aliquid interest quod superius de sacrificio salutaris praecipit, hic autem addit "sui", tamquam aliud sit salutaris, aliud salutaris sui?
Abbreviated transcription (Latin):
ed &ẽr: omnis qui ederit adipem depecorib: quue offeris ub
eis hostiuam dño. peribit anima illa depopulo suo: dixerat su¬
perius de adipe omnis adeps dño & quȩ sierumus utrũ omnis
omnino pexcoris mundi dũ tuxat: num de in mundis nullu
quuestio ẽ &quid deudipefier& quum u&uit inescam ue¬
nire : nc̃ aũt dixit quid fier& deadipe mosticini &u fere capti
ut sit in omne opus: Omne opus utique illud opus cuitale
caliquid neces ariũ ẽ : unde remansit questio quĩ fut deudipe
c&erdix animalium quue mundu st aduescendum : sed cũ
dicit omnem animamperire depopulo suo qui ederit adipem
eorum pecorũ ex quibus dño offestꝰ uid&ur definisse illam tan¬
tũ adipem decorib: mundis ꝓhibitã manduri ex quib: fit saciꝰ¬
ficiũ quã uis iudeos audierimus nullũ omnino adipem in escũ
sumere: sed quid scriptura uoluerit. non quod illi opinati fue¬

Expanded text:
edetur. Omnis qui ederit adipem a pecoribus quae offeretis ab edetur. Omnis qui ederit adipem a pecoribus quae offeretis ab eis hostiam domino, peribit anima illa de populo suo. dixerat superius de adipe: omnis adeps domino, et quaesieramus utrum omnis omnino pecoris mundi dumtaxat — nam de inmundis nulla quaestio est — et quid de adipe fieret, quam uetuit in escam uenire. nunc autem dixit quid fieret de adipe morticini et a fera capti, ut sit in omne opus; omne opus utique illud opus, cui tale aliquid necessarium est. unde remansit quaestio, quid fiat de adipe ceterorum animalium, quae munda sunt ad uescendum. sed cum dicit omnem animam perire de populo suo, qui ederit adipem eorum pecorum, ex quibus domino offertur, uidetur definisse illam tantum adipem de pecoribus mundis prohibitam manducari, ex quibus sacrificium fit, quamuis Iudaeos audierimus nullam omnino adipem in escam sumere. sed quid scriptura uoluerit, non quid illi opinati fue
Abbreviated transcription (Latin):
sen dicens Anima quue cumq: peccauerit & despiciens despex¬
rit p̃cepta dñi & mentitus fuerit. quuest ud ꝓximũ decõ¬
mendatione. aut desoci&ate. aut deropina. aut iniuriam
fecit aliquam ꝓximo. aut inuenerit ꝑditionẽ. &m̃titus fue¬
rit deeo &iurauerit iniustae de uno abõnib: quȩ cũq fe¬
cerit homo ita pecc& in his &erit cũ pecca uent & deliquent
& redd& rupinum quã rapuit. aut iniuriũ quum nocuit.
aut cõmendatũ quod depositũ ÷ apud eum. aut ꝑditionẽ quã
conuictus fuerit &delictisui offer& dño ari&em ab ouibus
sine macula pretio inquo deliquit & exoruuit ꝓeo sacerdos
ante dñm & remitt&ur illi deuno ab omnib: quue fecit &de¬
liquiđ in eopene ergo in omnib fultis quue dicit ẽẽ. peccata
eudem &iam delietu dicit quaꝑꝑ & in differenter eu dicima
nifestatum .ẽ multis scriptura& locis & huber& aliquid
differentiae scriptura teftuctꝰ quadicit. sicut quod pro
eps mosticinor &afer captorum fi& in omne opus: &cibo ñ

Expanded text:
mque peccauerit et despiciens despexerit praecepta domini et mentitus fuerit quae sunt ad proximum de commendatione aut de societate aut de rapina aut iniuriam fecerit aliquam proximo aut inuenerit perditionem et mentitus fuerit de eo et iurauerit iniuste de uno ab omnibus quaecumque fecerit homo, ita ut peccet in his, et erit cum peccauerit et deliquerit et reddet rapinam quam rapuit aut iniuriam quam nocuit aut commendatum quod depositum est apud eum aut perditionem quam conuictus fuesine macula, pretio in quod deliquit: et exorabit pro eo sacerdos ante Dominum, et remittetur illi de uno ab omnibus quae fecit, et deliquit in eo . Pene ergo in omnibus factis quae dicit esse peccata, eadem etiam denifestum est multis Scripturarum locis; et habere aliquid differentiae Scriptura testatur, quae dicit, Sicut quod pro eps morticinorum et a fera captorum fiet in omne opus, et cibo non
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ autẽ ꝑtin& addona quo dixit dona dñi dĩ uestri
ipse offem& non solũs summus ille offerebat. sed &iũ se¬
cundi sucerdotes: ac ꝑ hoc qđ ait mulierem fornicurium

Expanded text:
quantum autem pertinet ad dona, quoniam dixit: dona domini dei uestri quantum autem pertinet ad dona, quoniam dixit: dona domini dei uestri ipse offert, non solum summus ille offerebat, sed etiam secundi sacerdotes. ac per hoc quod ait: mulierem fornic
Abbreviated transcription (Latin):
sine filus morienter cum filii ex huius modi conlunctionib: & antẽ
quunnati sint & hodie quae nascantur. an hoc intellegendũ ÷
lege dĩ constitutum ut quicumq ex eis nati fuerint non deputentꝰ
filii id ẽ. nullo parentib: iure succedant : & non execrarbiler fui¬
teux que ego segregixui uobis in in mundĩum uid&ur hic signi¬
ficare non hiec natura eẽ inmunda sed idiquo sacrtrmenti
moste moriuntꝰ ambo lapidibus lipidabitis eos reisunt utrũ uir
&mulier anuir & uentri loquus u ut mulier &uentri loquus siue
incantatur sed hoc mugis & qui hab& & quem hab&
Mulierem fornicariã & ꝓficnam non accipient & mulierem
sunt temporẽ sacerdotib: loquebatur &de uno quoq eorum
dixit quo sc̃s̃ est locutione qua sol& uti scriptunt Namunum
illum summũ postea commemorat qui intrabat scã scõrum:
Num & pluraliter condusit dicens. & scĩficabis eum donadñi

Expanded text:
"sine filiis morientur". cum filii ex huius modi coniunctionibus et ante "sine filiis morientur". cum filii ex huius modi coniunctionibus et ante nati sint et hodieque nascantur? an hoc intellegendum est lege dei constitutum, ut quicumque ex eis nati fuerint. non deputentur filii, id est nullo parentibus iure uiui succedant? Et non execrabiles faterrae, quae ego segregavi vobis in immunditiam. Videtur hic significare non haec natura immunda esse, sed aliquo sacramenti morte moriantur ambo: lapidibus lapidibitis eos; rei sunt. Utrum vir et mulier, an vir et ventriloquus, aut mulier et ventriloquus sive iMulierem fornicariam et profanam non accipient et mulierem sunt tempore sacerdotibus loquebatur et de unoquoque eorum dixit: quoniam sanctus est, locutione qua solet uti scriptura. nam unum illum summum postea commemorat. qui intrabat ad sancta sanctorum. nam et pluraliter conclusit dicens: et sanctificabis eum: dona domini
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq: acceperit sordrẽ suã expatre suo aut ex matre suu
peccutũ accipient : quid uit in hoc loco uiderit nisi concumbendo
cognouerit. sicut in lege dicitur: cognouit uxorẽ suam. proeo quos
est mixtus ẽ.ei : & quid cit peccatũ suũ accipient cum depente
eorũ loquer&ur. nisi quia & ipsũ pȩnã peccati peccatum
uoluit appellari¬
lxxii Quicumq dormierit cum cognata sua turpitudinem cognationis
suue reuelabit sine filus morientur: quaeritur quous que sit in¬
tellegenda ista cognatio cum ex longo gredu liceut utque accipese
ux orem semꝑq licuerit: Sed intellegendum ẽ. ex his gredibus quos
prohibuit non licere & secundum ipsos dictũ quicumq dormient
cum cognata sua ubi & aliqua non commemorata intellegendu
dimisit sicut sororem deutroq parente sicut uxorem frutris
matris id ẽ. a uunculi : Nam deuxore patrui primũ prohibuit
quamuis haec non cognatio sed udfinitas perbib&ur : Sed qd est

Expanded text:
uicunque acceperit sororem suam ex patre suo aut ex matre sua,peccatum suum accipient. Quid ait in hoc loco, viderit, nisi concumbendo cognoverit, sicut in leest mixtus est ei. et quid ait: peccatum suum accipient, cum de poena eorum loqueretur, nisi quia et ipsam poenam peccati peccatum uoluit appellari? Quicumque dormierit cum cognata sua, turpitudinem cognationis suae reuelauit: sine filiis morientur. quaeritur quousque sit intellegenda ista cognatio, cum ex longo gradu liceat utique accipere uxorem semperque licuerit. sed intellegendum est ex his gradibus quos prohibuit non licere et secundum ipsos dictum: quicumque dormierit cum cognatu sua: ubi et aliqua non commemorata intellegenda dimisit, sicut sororem de utroque parente, sicut uxorem fratris matris, id est auunculi. nam de uxore patrui primum prohibuit, quamuis haec non cognatio, sed affinitas perhibetur. sed quid est
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dñs intabernaculo suo. hoc ẽ. autem non illi uideberis
in anis num quã in treocbis sine aliquo munere. quod spiri¬
taliter intellectum magnum sacramentum est. uerum
haec dicebantur inumbris significationtim:

Expanded text:
dixit deus in tabernaculo suo. hoc est autem "non illi uideberis dixit deus in tabernaculo suo. hoc est autem "non illi uideberis inanis": numquam intrabis sine aliquo munere. quod spiritaliter intellectum magnum sacramentum est. uerum haec dicebantur de umbris significationum.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum precipen& ds̃ loquens ad mosen ut data tenorꝰ potestate
omnis idolatriue uerter&ur nec ad onerentur dii alieni ait.
dñs enimds̃ telans nomen dr̃ telator ẽ id ẽ. ipsum nomen. qđ
dñs ds̃ dicitur ⁊elans ẽ quia ds̃ telitor ẽ qđ non humanae
ꝑturbationis uitio facit ds̃ semper atq omnimodo in commuta
bilis atq trenquillus. sed hoc uerbo indicat nonin pune plebẽ
suam per alienos deos fornicaturem ductum .ẽ. enim uerbum
tropom&aphore azelo maritidi. quod castitatem cus todit
uxoris. quod nobis prod ẽ nondõ quis enim tali genere for¬
nicationis dõ nocuerit. sed si bplurimum ut pereat quod ds pro¬
hib& terrore gracuissimo zelantem seappellans cui dicitur
inpsalmo. per didisti omnem qui fornicantur abste. mihi
autem adherere dõ bonum . ẽ. Denique sequitur. Ne
forte ponas testamentum his qui sedent super terem
& fornicentur post deos eorum:
cant circum stantia. dequib: loquitur in conspectu suo

Expanded text:
Cum praeciperet Deus loquens ad Moysen, ut data terra in potestate, omnis idololatria everteretur, nec adorarentur dii alieni, ait: Dominus enim Deus zelans nomen, Deus zelator est, id est, ipsum nomen quod Dominus Deus dicitur, zelans est, quia Deus zelator est, quod non humanae perturbationis vitio facit Dbilis atque tranquillus; sed hoc verbo indicat, non impune plebem suam per alienos deos fornicaturam. Ductum est enim verbum tropo metaphora a zelo maritali, quod castitatem custodit uxoris. Quod nobis prodest, non Deo. Quis enim tali genere fornicationis Deo nocuerit? sed sibi plurimum, ut pereat. Quod Deus prohibet terrore gravissimo, zelantem se appellans: cui dicitur in Psalmo, Perdidisti omnem qui fornicatur abs te; mihi autem adhaerere Deo bonum est . Denique sequitur: Ne forte ponas testamentum his qui sedent super terram, et fornicentur post deos eorum. cant circumstantia, de quibus loquitur, in conspectu suo
Abbreviated transcription (Latin):
noscentes gratiã & iustitiȩ dĩ subiciantꝰ: & accepit inquid de uerbis
ipsius legem. populus utiq dequoait & peꝑcit populo suo: Accepit
ergo deuerbis ipsius legẽ quã mandiuit inquit nob moses. hoc ẽ
populus eius deuerbis eius accepit legem. quia dedoctrina eius intel¬
lexit legẽ eũ ipsct̃ quã mandauit nob moses: Ipse quippecit in e¬
uangelio sicreder&is mosi : creder&is & mihi : Deme enĩ ille scrip¬
sit Nonenim accepit populus ille legem. quã ñ intellexit. sed tunc
accepit quando intellexit. deuerbis eius carens uelamine uete¬
ri conuersus ad dñm: hanc dicit hereditatẽ congregationib iucob
quȩ intellegenda ẽ non terena sed cȩlestis. Nontemporalis
sed ȩ ternu: & erit inquiđ indilecto princeps ipse utiq indilec¬
to populo erit princeps dñs ihs congregatis principib popu¬
lorũ idest gentiũ simultrib israheł ut implectur quod supra

Expanded text:
noscentes gratiam, ut iustitiae dei subiciantur. et accepit, inquit, de uerbis noscentes gratiam, ut iustitiae dei subiciantur. et accepit, inquit, de uerbis ipsius legem; populus utique de quo ait: et pepercit populo suo. accepit ergo de uerbis ipsius legem, quam mandauit, inquit, nobis Moyses; hoc est: populus eius de uerbis eius accepit legem, quia de doctrina eius intellexit legem eam ipsam quam mandauit nobis Moyses. ipse quippe ait in euangelio: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. non enim accepit populus ille legem quam non intellexit, sed tunc accepit, quando intellexit de uerbis eius carens uelamine ueteri conuersus ad dominum. hanc dicit hereditatem congregationibus Iacob, quae intellegenda est non terrena, sed caelestis, non temporalis, sed aeterna. et erit, inquit, in dilecto princeps; ipse utique in dilecto populo erit princeps dominus Iesus congregatis principibus populorum — id est gentium — simul tribubus Israhel, ut inpleatur quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnomen seir. quia mons ẽ ꝑtinens adescu uenturũ gru¬
tiũ xp̃i populo isrł. unde dicit a postolus. Ita & hinunc
non crediderunt in ur̃a misericordia: ut & ipsi misericor¬
dic̃ consequãntꝰ: i psi ergo dicunt. Alluxit exseir nob & festi¬
nuuit exmonte furan idest ex monte fructifero: Idenim
interptatur furan. qđ significatur ecclesia : cũ multis mili¬
bicades: & mutata interptitur cadẽs & scĩtudo: mutictu
sunt ergo multa milia & scĩficatu ꝑgratiũ cũ quib uenit xp̃s
adisrahelitas postea colligendos: sequitꝰ & dicit ud dexterã
eius angeli cumeo: hoc ñ in dig& expositione: & peꝑcit inquid
populo suo donans remissionẽ peccatorũ : Inde adipsũ conuer¬
tit sermonẽ atq uit : & om̃s scĩ ficati sub manustuas & hii subte
sunt nonutiq suꝑbientes & suã iustitiã uolentes constituere sed ag¬

Expanded text:
per nomen Seir, quia mons est pertinens ad Esau, uenturam graper nomen Seir, quia mons est pertinens ad Esau, uenturam gratiam Christi populo Israhel. unde dicit apostolus: ita et hi nunc non crediderunt in uestra misericordia, ut et ipsi misericordiam consequantur. ipsi ergo dicunt: alluxit ex Seir nobis. et festinauit ex monte Pharan — id est ex monte fructifero; id enim interpretatur Pharan, quo significatur ecclesia — cum multis milibus Cades. et mutata" interpretatur Cades et ., sanctitudo". mutata sunt ergo multa milia et sanctificata per gratiam, cum quibus uenit Christus ad Israhelitas postea colligendos. sequitur et dicit: ad dexteram eius angeli cum eo; hoc non indiget expositione. et pepercit, inquit, populo suo, donans remissionem peccatorum. unde ad ipsum conuertit sermonem atque ait: et omnes sanctificati sub manus tuas et hi sub te sunt, non utique superbientes et suam iustitiam uolentes constituere, sed ag
Abbreviated transcription (Latin):
mons idumeae sit ubi regnauit esuu: deinde cum moses fili¬
os is rahel benedicat his uerbis sicut scriptura prȩdixit
quomodo idem dicit: & accepit deuerbis ipsius legẽ quam
mandauit nob̵ moses : Nimirum ergo ꝓph&ia ẽ ut dixim:
populũ nouũ xp̃igratia scĩ ficatũ prenuntians. Ideo sub no¬
mine filiorũ isrł quia semen ẽ abraham hoc ẽ. fili sunt ꝓ¬
misionis & inter pr&atio eius ẽ ui dens dm̃ : Dñs ergo qui
exsina uenit xp̃s intellegendus. ẽ: quõ sina inter pr&u¬
tur temptatio. uenit ergo extemptatione passionis cr¬
cis mortis: & alluxit ex seir: seir inter p̃tatur pilosus
quod significat peccatorẽ: sicenim natus. ẽ. esiui odio
habitus: sed quõ qui sedebant intenebris & inumbramor¬
tis luxorti ẽ eis. Ideo alluxit exseir: simul &iã non ab¬
surde intellegitur. eẽ p̃dictũ exgentib quȩ significantur

Expanded text:
mons Idumaeae sit, ubi regnauit Esau? deinde cum Moyses filimons Idumaeae sit, ubi regnauit Esau? deinde cum Moyses filios Israhel benedicat his uerbis, sicut scriptura praedixit, quomodo idem dicit: et accepit de uerbis ipsius legem, quam mandauit nobis Moyses? nimirum ergo prophetia est, ut diximus, populum nouum Christi gratia sanctificatum praenuntians ideo sub nomine filiorum Israhel, quia semen est Abraham, hoc est filii sunt promissionis, et interpretatio eius est «uidens deum". dominus ergo, qui ex Sina uenit, Christus intellegendus est, quoniam Sina interpretatur "tentatio". uenit ergo ex tentatione passionis, crucis, mortis. et alluxit ex Seir. Seir interpretatur ..pilosus", quod significat peccatorem; sic enim natus est Esau odio habitus. sed quoniam qui sedebant in tenebris et in umbra mortis, lux orta est eis, ideo alluxit ex Seir. simul etiam non absurde intellegitur esse praedictum ex gentibus quae significantur
Abbreviated transcription (Latin):
nis iniquitatib suis ut nec penitentiã agere uellent: &cd
dm̃ redire ut sanarentur: de quib: &iã alibi dicitur quõ caro
sunt & sp̃s ambulans & ñ reuertens. potest &iã sic intellegi
peccuuerunt nonei : secundum id qđ non ei nocuerunt peccu¬
priusquã defunger&ur & dixit : dñs ex sina uenit. & cilluxit
exeir nob̵ festinauit ex monte faran cum multis milib
cudes addexterum eius angelicumeo & pepercit populo
suo & omnes scĩ ficati sub manustucs & hi subtesunt: & ac
cepit deuerbis ipsius legẽ quã mandauit nob moses heredi¬
tatem congregitionib iu cob: & erit indilectio princeps con¬
gregatis principib populorũ simul tribubus isrł non negle¬
genter pr&ereunda est ista proph&ia: appurer& quippe
eu dictum .ẽ. Dñs exsinã uenit quia in monte sinã lex data
ẽ. quid sibi uult qđ sequitur & alluxit exseir nob̵ cumseir

Expanded text:
nis iniquitatibus suis, ut nec paenitentiam agere uellent et ad nis iniquitatibus suis, ut nec paenitentiam agere uellent et ad deum redire, ut sanarentur. de quibus etiam alibi dicitur: quoniam caro sunt et spiritus ambulans et non reuertens. potest etiam sic intellegi: peccauerunt non ei, secundum id quod non ei nocuerunt peccpriusquam defungeretur. Et dixit, Dominus ex Sina venit, et alluxit ex Seir nobis: festinavit ex monte Pharan cum multis millibus Cades. Ad dexteram ejus Angeli cum eo, et pepercit populo suo. Et omnes sanctificati sub manus tuascepit de uerbis ipsius legem, quam mandauit nobis Moyses, hereditatem congregationibus Iacob. et erit in dilecto princeps congregatis principibus populorum simul tribubus Israhel. non neglegenter praetereunda est ista prophetia. adparet quippe pterea dictum est: dominus ex Sina uenit, quia in monte Sina lex data est, quid sibi uult quod sequitur: et alluxit ex Seir nobis, cum Seir
Abbreviated transcription (Latin):
quã : sed surgite eamus hinc. Idest ut patiar quia in eo qđ
patior uoluntatẽ impleo patris mei ñ penã soluo peccatimei:
& qđ hiere mias uit tibi peccauimus patientia israhel
Dño utiq suppliciter dicitur in pęnitentia cum sp̃e sidutis
exuenia & quod dictum ẽ sana animũ meũ qũo peccaui
tibi : Hoc idẽ agitur ut ds̃ ignoscendo glorific&ur quia
magna ẽ eius miseri cordiu suꝑ confitentes sibi & redeuntes
adse. qui dicit se nolle mortẽ peccatoris quantũ ut reuertatur
& uiuat: hinc &ipse dauid non solũ in psalmo uerũ &iã cum
eũ ds̃ arguer& ꝑ proph&ã non sine sp̃e ꝓpitiationis dñi respor¬
dit. peccaui dño medico enĩ uulneratus uid&ur quodammo¬
do qui ut san&ur se subdit manibi medici: ut in eo medicinȩ
opus implectur In hoc aũt cantico p̃uidebat ꝓph&a futu¬
ros quosdam quisic fuerant peccaturi: dm̃ offendendo mag¬

Expanded text:
quam, sed surgite, eamus hinc, id est ut patiar, quia in eo, quod quam, sed surgite, eamus hinc, id est ut patiar, quia in eo, quod patior, uoluntatem inpleo patris mei, non poenam soluo peccati mei; et quod Hieremias ait: tibi peccauimus, patientia Israhel, domino utique suppliciter dicitur in paenitentia cum spe salutis ex uenia; et quod dictum est: sana animam meam, quoniam peccaui tibi, hoc idem agitur, ut deus ignoscendo glorificetur, quia magna est eius misericordia super confitentes sibi et redeuntes ad se, qui dicit se nolle mortem peccatoris, quantum ut reuertatur et uiuat. hinc et ipse Dauid non solum in psalmo uerum etiam cum eum deus argueret per prophetam non sine spe propitiationis domini respondit: peccaui domino. medico enim uulneratus uidetur quodam modo. qui ut sanetur se subdit manibus medici, ut in eo medicinae opus inpleatur. in hoc autem cantico praeuidebat propheta futuros quosdam, qui sic fuerint peccaturi deum offendendo mag
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ cominemoriui nihil cliud indicat. sic enĩ peccubunt
filuhȩli quib: hoc patereorũ dixit. sic ex istimandum . ẽ. pecca¬
ri&iã in homines qui ꝑtinent addm̃: Nam hoc ds̃ legitur dix¬
isse adabi melech desarae ꝑꝑea peperci tibi nepeccares in
merito dici. qui pium penitentiã pecctisui non agunt ut glori¬
fic&ur ignoscens dñs: causã quippe reddens dauid cur dixerit.
tibi soli peccaui. & malignũ corãte feci. subiecit & uit. ut iustifi¬
ceris insermonib tuis &uincas cumiudicaris: siue cumdicit ds̃.
tur. qui solus uerissime dicere potuit. Uenit enĩ princeps mun¬
di & in me non hab& quicquã. idest quicquã peccati quod
morte sit dignum: sed ut cognoscat mundus quia diligo patrẽ
& sicut mandatũ dedit mihi pater. sic facio. surgite ecmus
hinc : tam quã dicer& &iũ si le uissima peccatũ mortis
supplicio ꝑsequatur princeps mundi in me non hab& quic¬

Expanded text:
hoc, quod commemoraui, nihil aliud indicat; sic enim peccabant hoc, quod commemoraui, nihil aliud indicat; sic enim peccabant filii Heli, quibus hoc pater eorum dixit. sic existimandum est peccari etiam in homines qui pertinent ad deum; nam hoc deus legitur dixisse ad Abimelech de Sarra: propterea peperci tibi, ne peccares in merito dici, qui piam paenitentiam peccati sui non agunt, ut glorificetur ignoscens dominus. causam quippe reddens Dauid cur dixerit: tibi soli peccaui et malignum coram te feci, subiecit et ait: ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas cum iudicaris: siue cum dicit deustur, qui solus uerissime dicere potuit: uenit enim princeps mundi et in me non habet quidquam — id est quidquam peccati quod morte sit dignum — sed ut cognoscat mundus quia diligo patrem et sicut mandatum dedit mihi pater sic facio; surgite, eamus hinc, tamquam diceret: etiamsi leuissima peccata mortis supplicio persequatur princeps mundi, in me non habet quid
Abbreviated transcription (Latin):
minib: bonȩ uoluntatis:
Peccauerunt non ei filii uitu perabiles qđ ẽ. ingrȩco. TΕpñ
Mui MNTa. quidũ interp̃tati sunt sicut hoc ẽ filii uitupe¬
rubiles quidũ filii commaculati. quidũ filii uitiosi unde non
magna questio. ioimonulla ẽ : sed illud merito ad querendũ
mou& si generaditer dictum. ẽ. peccauerunt non ei : qũo qui
peccat ñ pecat. ñ peccat idest ñ dõ noc& sed sibi. quomodo
intellegendũ sit qđ in psalmo legitur. Tibi soli peccaui In hie¬
remia. tibi peccauim: patientia isrł dñe & iterũ in psalmo:
sunaanimã meũ qũo peccauitibi : & utrũ hoc sit peccare dõ
qũod peccare indm̃: unde aitheli sucerdos. si indm̃ peccaue¬
rit quis orabiit peo : Dica mergo interim quid mihi in p̃sentiu
uideutur : Intellegent fortasse aliquid melius. qui melius
hȩc scpiunt cuit &iũ nos alio tempore quantũ adiuuerit dñs:
peccare indm̃ ẽ. In his peccare quȩ addĩ cultũ ꝑtinent: Nam

Expanded text:
minibus bonae uoluntatis. minibus bonae uoluntatis. Peccauerunt non ei filii uituperabiles. quod est in graeco: τέκνα μωμητά, quidam interpretati sunt, sicut hoc est: filii uituperabiles, quidam: filii commaculati, quidam: filii uitiosi. unde non magna quaestio, immo nulla est. sed illud merito ad quaerendum mouet, si generaliter dictum est: peccauerunt non ei — quoniam qui peccat non deo peccat, id est non deo nocet, sed sibi — quomodo intellegendum sit, quod in psalmo legitur: tibi soli peccauir et in Hieremia: tibi peccauimus, patientia Israhel, domine, et iterum in psalmo: sana animam meam, quoniam peccaui tibi, et utrum hoc sit peccare deo quod "peccare in deum". unde ait Heli sacerdos: si in deum peccauerit quis orabit pro eo? dicam ergo interim quid mihi in praesentia uideatur. intellegent fortasse aliquid melius, qui melius haec sapiunt, aut etiam nos alio tempore, quantum adiuuerit dominus. "peccare in deum est in his peccare quae ad dei cultum pertinent. nam
Abbreviated transcription (Latin):
quo dammodo mare finiatur. & truns mare mors ipsa apel¬
l&ur uelud transistũ uitũ quȩ maris uocabulo significatur:
Deinde qđ hic additum .ẽ. & in manib: tuis. nonait a posto¬
lus nisi in oretuo & incord&uo & hocusqi in finẽ ex secutus ẽ
dicens corde enĩ creditꝰ adiustitiã ore confessiosit ad sidu¬
tem: Merito qđ ex hebreo trans latũ ẽ. quantũ a nob inspici
potuit . non hab& in manibtuis nec frustra tamen hoc asep¬
tuaginta interp̃tib additum existimo nisi quia intellegi uolu¬
erunt. &iam ipsas munus quib: significantꝰ opera incorde¬
& accipi debere ubi ẽ fides quȩ ꝑdilectionẽ operctur : Nam
siforinsecus ea quȩ ds̃ iub& manib fiunt & in corde ñ fint
Nemo ẽ tam in sulsus qui p̃cepta arbitretur impleri: pondsi
cariori que deniudodegis eobrabit& incorde &iã simanib
corporis quis quũ non possit operari. pax illi ẽ. utiq cum ho¬

Expanded text:
quodam modo mare finiatur et trans mare mors ipsa appelquodam modo mare finiatur et trans mare mors ipsa appelletur uelut trans istam uitam, quae maris uocabulo significatur. deinde quod hic additum est: et in manibus tuis, non ait apostolus nisi: in ore tuo et in corde tuo. et hoc usque in finem exsecutus est dicens: corde enim creditur ad iustitiam, ore autem confessio fit ad salutem. merito quod ex hebraeo translatum est, quantum a nobis inspici potuit, non habet: in manibus tuis. nec frustra tamen hoc a septuaginta interpretibus additum existimo: nisi quia intellegi uoluerunt etiam ipsas manus, quibus significantur opera, in corde accipi debere, ubi est fides quae per dilectionem operatur. nam si forinsecus ea quae deus iubet manibus fiant et in corde non fiant, nemo est tam insulsus, qui praecepta arbitretur inpleri. porro si caritas, quae plenitudo legis est, habitet in corde, etiamsi manibus corporis quisquam non possit operari, pax illi est utique cum ho
Abbreviated transcription (Latin):
IIII Quia mandictũ hoc qđ ego mandotibi hodie non ẽ supra mo¬
dũ neq longe abste ẽ: Non incelo ẽ dicens idest ut dicas
quis ascendit nob̵ incȩlũ: & accipi& nob̵ illud & cudientes illud
faciemus neq trans mare ẽ dicens. Idest ut dicas quitrans¬
illud faciemus : Prope ẽ uerbũ hoc ualde in oretuo & in cor¬
d&uo & in manibituis facere illud: hoc eẽ. uerbũ fidei dicit
upostolus qđ ad nouũ ꝑtin& testamentũ : sed quȩri potest
curea superius mandata dixerit. quȩ scriptu sunt in libro
legis huius Nisi quia his omnib: spiritalia significantꝰ adno¬
uum testamentũ ꝑtinentia sibene intelleguntus: Item
quȩri potest curhic qđ hic positũ ẽ. neq trans mare ẽ. ut
dicas quis trans fr&abuit nob̵ transmare & accipi& nob̵ illud.
a postolus dixerit. aut quis descendit in abyssũ atq: id expo¬
nens ad iunxerit hoc ẽ xp̃m a mortuis reducere. nisi quiu mare
appellauit totũ in hoc sȩculo uitũ quȩ morte trunsito ut

Expanded text:
 Quia mandatum hoc, quod ego mando tibi hodie, non est supra modum, neque longe abs te est: non in coelo est, dicens, id est, ut dicas, Quis ascendet nobis in coelum, et accipiet nobis illud, et audientes illud faciemus? Neque trans mare est, dicens, id est, ut dicas, Quis transd faciemus? prope <te> est uerbum hoc ualde in ore tuo et in corde tuo et in manibus tuis facere illud. hoc esse uerbum fidei dicit apostolus, quod ad nouum pertinet testamentum. sed quaeri potest, cur ea superius mandata dixerit, quae scripta sunt in libro legis huius, nisi quia his omnibus spiritalia significantur ad nouum testamentum pertinentia, si bene intelleguntur. item quaeri potest, cur id, quod hic positum est: neque trans mare est, ut dicas: quis transfretabit nobis trans mare et accipiet nobis illud. apostolus dixerit: aut quis descendet in abyssum, atque id exponens adiunxerit: hoc est Christum a mortuis reducere; nisi quia mare appellauit totam in hoc saeculo uitam, quae morte transitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uero solus unus crector .ẽ. qui causas ipsas & ractiones seminarias
rib inseruit res breuiter dista. ẽ. quue si exemplis &copiosa
disputatione explic&ur ut facilius intellegutur longo sermone
opus ẽ. a quo se nctio nr̃e festinationis excus sat:¬

Expanded text:
uero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias uero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inseuit. res breuiter dicta est: quae si exemplis et copiosa disputatione explicetur, ut facilius intellegatur, longo sermone opus est, a quo se ratio nostrae festinationis excusat
Abbreviated transcription (Latin):
uirgae appellatae sunt quae durga a aron. an potius uidebantur
eẽ. qđ non erant ludificatione uenefica. Cur ergo exutraque
parte & uirgue dicuntur & draccones ut defigmentis illis nihil
differat : loquendi modus sed demonstrre difficile ẽ. quomodo
&iam siueridraccones factisunt exuirgis magorũ non fuerint.
tamen creatores draconum nec maginec angeli malaͥc quibus
ministris illa operabantur. In sunt enim reb corporeis per
omnia elementa mundi quaedam occultae seminuriue ratio¬
nes quib: cumdata fuerit oportunitas temporclis atq causa¬
lis prorumpunt inspecies debitas. suis modis & finib & sic
non dicuntur angeli qui ista faciunt animalium creatores
sicut nec agricolue seg&um uel arborum uel quorumq in
temte gignentiũ creatores dicendi sunt. quamuis nouerint prȩ¬
bere quasdũ uisibiles oportunitates & causas ut illa nascan¬
tur qđ autẽ isti faciunt uisibiliter. hoc angeli inuisibiliter. Ds̃

Expanded text:
uirgae appellatae sunt qua et uirga Aaron? an potius uidebantur uirgae appellatae sunt qua et uirga Aaron? an potius uidebantur esse quod non erant ludificatione uenefica? cur ergo ex utraque parte et uirgae dicuntur et dracones, ut de figmentis illis nihil differat loquendi modus? sed demonstrare difficile est quomodo, etiam si ueri dracones facti sunt ex uirgis magorum. non fuerint tamen creatores draconum nec magi nec angeli mali, quibus ministris illa operabantur. insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus
Abbreviated transcription (Latin):
tiam hoc notandum. qđ cum id signum palam phanocone fi¬
er& scriptum est: & proiecit a aron uirgam suam cum forte
sidixiss& proiecit uirgam. Nulloc ess& quuestio. quod uero ad¬
didit suam. cum etm moses dederit non frustra forsitun dic¬
tum .ẽ. an erat utrique illa uirga commõnis. utcuius lib&
eorum dicer&ur uerum dicer&ur::
Et absorbuit uirga a aron uirgata illorum sidictum ess&
absorbuit dracco a aron uirgas illorum intelleger&ur. uerus
dracco a aron. phantastica illa figmenta non absorbuisse
sed uirgas hoc enim potuit absorbere qđ eraent non qđ eẽ
uidebantur & non eraent: sed qũo dixit. absorbuit uirga
aaron uirgus illorum. draco utiq potuit uirgus obsorbere.
non uirga sed eo nomine appellata res. ẽ. unde uensa ẽ non
in quo uersa .ẽ. quia in id &iam reuersa ẽ. a deo hoc uocari de¬
beit qđ principaliter erat. quid ergo dicendum .ẽ. deuirgis mago¬
rum utrum &ipsi ueridraccones facti fuerant. sed ea rctione

Expanded text:
tiam hoc notandum, quod cum id signum palam Pharaone fieret scriptum est: et proiecit Aaron uirgam suam, cum forte si dixisset: "proiecit uirgam", nulla esset quaestio; quod uero addidit "suam", cum eam Moyses dederit, non frustra forsitan dictum est. an erat utrique illa uirga communis, ut cuiuslibet eorum diceretur, uerum diceretur? Et absorbuit uirga Aaron uirgas illorum. si dictum esset: "absorbuit draco Aaron uirgas illorum", intellegeretur uerus draco Aaron phantastica illa figmenta non absorbuisse, sed uirgas. hoc enim potuit absorbere quod erant, non quod esse uidebantur et non erant. sed quoniam dixit: absorbuit uirga Aaron uirgas illorum, draco utique potuit uirgas absorbere, non uirga. sed eo nomine appellata res est, unde uersa est. non in quod uersa est, quia in id etiam reuersa est; et ideo hoc uocari debebat quod principaliter erat. quid ergo dicendum est de uirgis magorum? utrum et ipsae ueri dracones factae fuerant, sed ea ratione
Abbreviated transcription (Latin):
sua defendenda diuiderentur loca.
Et in sacrificus sclucaum nr̃orum: quia pluraliterdicta
sunt sacrificia pluraliter &iam salutaa ubi aduer¬
tendum .ẽ diligentius quem ammodum dici soleat sacri
cantur xp̃i ꝑ eius gractiam sicut in psadmo legitur. nolite
tangere xpos meos. sedutrum scduticres dici possint uel sco¬
lutaria non facile audendum ẽ. solus enim ipse saluator
corporis.

Expanded text:
sua defendenda diuiderentur loca. sua defendenda diuiderentur loca. Et in sacrificiis salutarium nostrorum. quia pluraliter dicta sunt sacrificia, pluraliter etiam salutaria. ubi aduertendum est diligentius, quemadmodum dici soleat sacrifcantur christi per eius gratiam, sicut in psalmo legitur: nolite tangere christos meos; sed utrum salutares dici possint uel salutaria, non facile audendum est; solus enim ipse saluator corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
hostes eorum non ꝑmiserint descendere inucllem. & p̃¬
ucduerint eis inmontib: sed quod diximus cum duodecim filios
ia cobscriptura in mesopotamia natos commemorass&. ubi
fuerat natus beniamin . hoc &i am hic intellegendum sit quia
prouniuerso populo undecim trib: deputatȩ sunt ec regula
quae aliis scripturacrum locis nobis satis In notuit: Causa
aut̃ si quaeritur curha ec tribus in ea sorte quae illi obuenit
Nonobtinuert sufficientes terras. & ab eis aquib: tenebantur
afflicta sit. indĩquidem secr&o consilio eẽ credendum ẽ
Verum tamen cum ia cobfilios suos benedicer& tedia dixit
deisto dam ut deipsa tribu existim&ur ex suppecturus anti¬
christus. undenc̃ pluyoc dicere non suscipimus cum &ĩcm sic sol¬
ui potest haec quaestio. quia non resistit quisquac̃ ante faciẽ
illorum ab omnib inimicis eorum. Cum simul subunius du¬
cis imperio bellum gererent antequam singulis tribubus

Expanded text:
hostes eorum non permiserint descendere in vallem, et prhostes eorum non permiserint descendere in vallem, et praevaluerint eis in montibus. Sed quod diximus cum duodecim filios Jacob Scriptura in Mesopotamia natos commemorasset, ubi non fuerat natus Benjamin; hoc etiam hic intelligendum est, quia pro universo populo undecim tribus deputatae sunt, ea regula quae aliis Scripturarum locis nobis satis innotuit. Causa autem si quaeritur cur haec tribus in ea sorte quae illi obvenit non obtinuerit sufficientes terras, et ab eis a quibus tenebantur afflicta sit, in Dei quidem secreto consilio esse credendum est. Verumtamen cum Jacob filios suos benediceret, talia dixit de isto Dan, ut de ipsa tribu existimetur exsurrecturus Antichristus . Unde nunc plura dicere non suscipimus, cum etiam sic solvi possit haec quaestio, quia non restitit quisquam ante faciem illorum ab omnibus inimicis eorum, cum simul sub unius ducis imperio bellum gererent, antequam singulis tribubus
Abbreviated transcription (Latin):
contemptorib: &trans gressorib: constituta : Restat
ergo ut quod ait. dedi: dñs isrł omnem tentem quam lu¬
rauerat dare patrib eorum secundum hoc intellega¬
tur quia & si adhuc erant ex illis gentib reliquiae con¬
tenendȩ & ex terminande uel ex aliis gentib usque ad
flumen eufracten aut subiugaondȩ sinonresisterent. ai.¬
aut perdendȩ tamen Inusum eorum relictȩ sunt Iraquib:
exercerentur necarnadib: affectibus &cupidititibus in¬
firmi repentinam tamquam rerum temporalium prospe¬
ritatem modeste ac scdubriter sustinere non possent sed e¬
lati citius interirent. quodo postune alio loco demonstrabi¬
tur: Omnis ergo illis terra datic . ẽ. quia & illa pacrs quue
nondum dicta fuerat In possessionem. Icm data fuerat ln
uodait non resistit quisquam ante faciem illorum ab
omnibus inimicis eorum. quaer potest quomodo ue¬
rumsit cum d&rib: gid superius scriptum sit quod eos

Expanded text:
contemptoribus et transgressoribus constituta. Restat contemptoribus et transgressoribus constituta. Restat ergo ut hoc quod ait: « Dedit Dominus Israel omnem terram quam juraverat dare patribus eorum, » secundum hoc intelligatur, quia etsi adhuc erant ex illis gentibus reliquiae conterendae et exterminandae, vel ex aliis usque ad flumen Euphratem, aut subjugandae si non resisterent, aut perdendae si resisterent, tamen in usum eorum relictae sunt in quibus exercerentur; ne carnalibus affectibus et cupiditatibus infirmi, repentinam tanquam rerum temporalium prosperitatem modeste ac salubriter sustinere non possent, sed elati citius interirent, quod opportune alio loco demonstrabitur. Omnis ergo illis terra data est, quia et illa pars quae nondum data fuerat in possessionem, jam data fuerat in uod ait. Non resistit quisquam ante faciem illorum ab omnibus inimicis eorum, quaeri potest quomodo verum sit, cum de tribu Dan superius scriptum sit quod eos