comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rusticus & eleutherius in agonia pari confessione fider &¬
tuirtutis constantia roborati. postnimia tormenta głorio sum
complere martyrium elegerunt : Et iudicis abstracti conspec¬
tibus ac funeribus sibi scõrũ ostensis. diuina iusta & occulta
laudauere iudicia qui sic eos in p̃senti humiliare disponit. quos
in caelestiregno tamgloriose ex altari ante omẽ tẽpus degeiit¬
Deinde teriore subiuncto. multisq in iurus & non antea ꝑlatissus¬
plicis macerati xpi se famulos magna confessionis uoce pnunti¬
ant Hace rabaturq praecipue scsdĩ sacerdos humana rabie.
cui seruiuit & bestia Quip̃currebat ad tormenta. Nae tarde ira
ad głam Prouocabat in sepȩnam ut maior essa uictoria Con¬
fligebant interse illinc carnifices. hinc palmata uox martyris
Ambiebat supplicia. ut tormento crescente crescer&e & corona
q ua ꝓpt iterum uelut abinitio uirgis in conspectu omnium scĩ mar¬

Expanded text:
Rusticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei eRusticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et judicis abstracti conspectibus, ac funeribus sibi sanctorum ostensis, divina justa et occulta laudavere judicia, qui sic eos in praesenti humiliare disponit, quos in coelesti regno tam gloriose exaltari ante omne tempus decrevitDeinde terrore subjuncto, multisque injuriis et non ante perlatis suppliciis macerati, Christi se famulos magna confessionis voce pronuntiant: lacerabaturque praecipue sanctus Dei sacerdos humana rabie, cui servivit et bestia: qui praecurrebat ad tormenta, ne tarde iret ad gloriam. Provocabat in se poenam, ut major esset victoria. Confligebant inter se, illinc carnifices, hinc palmata vox martyris. Ambiebat supplicia, ut tormento crescente, cresceret et corona. Quapropter iterum, velut ab initio, virgis in conspectu omnes sancti mar
Abbreviated transcription (Latin):
panem scm dedit illidicens. Accipe hoc care meus. quod mox com¬
plebotibi una cũ patre meo qm̃ mecũ est maxima merces tua
& his qui audierint tesalus in regnomeo Nunc facies fortiten
& memoria tuaerit in laude Dilectio aut̃ & benignitas
quã habes. semꝑ ꝓ quib cũq. petierit impetrabit: Huius uero
terribilis & admiraindi spectaculi mysterio quã quã adhuc
pagana. curio sitatȩ tamen miraculorũ sollicita p̃dicta lar¬
cia intererat. His quoq explicitis ad sunt carnifices
qui xp̃i famulos des qualore carceris educentes. praefecti
obtutibus iterũ p̃sentarunt: Quibus p̃fectus ait Si pru¬
denti consilio tandem ad uitã tenditis. immo late dus &iu
uite Di uero mori eligitis. mortuorum quos seduxistis cada¬
uera infeliciter inhumata & tormentorum adhuc signa
seruantia euntes cernite. & si non resipueritis. infelicitateme&

Expanded text:
panem sanctum, dedit illi, dicens: Accipe hoc, chare meus, quod mox companem sanctum, dedit illi, dicens: Accipe hoc, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo: quoniam mecum est maxima merces tua, et his qui audierint te, salus in regno meo. Nunc facies fortiter, et memoria tua erit in laude, Dilectio autem et benignitas, quam habes semper, pro quibuscunque petierit, impetrabit. Hujus vero terribilis et admirandi spectaculi mysterio, quanquam adhuc pagana curiositate, tamen miraculorum sollicita, praedicta Larcia intererat. CAPUT XXX. His quoque explicitis, adsunt carnifices, qui Christi famulos de squalore carceris educentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et vivite: si vero mori eligitis, mortuorum quos seduxistis, cadavera infeliciter inhumata, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eo
Abbreviated transcription (Latin):
lo cruciariae stipitis tormentaliũ instrumentorũ confixione ap¬
p̃dicans diutius tortus nec mortuus deponitur. & in carcere
glaucinitres simul electidnĩ cũ fidelium multitudine reclu¬
duntur. Ducebantur sane adelicto obligatis iusti inuincu¬
lis condempnandi ad ampnatis. & in nocentes a nocentibus ex¬
ponuntur Ubi post multas & ꝑ necessarias popłi quieũ se¬
quendo carcerem in ruperant ex hortationes. & aDabsentes di¬
recta institutionum p̃cepta. domini ca missarum sollempnia
ut confirmarentur pasticipatione corporis & sanguinis dnĩ¬
nr̃i ihũxp̃ĩ fideles uelut iam in caelis posituscelebrar&. hora
qua frangebatur panisscs quo ipse & populus commucare de¬
bebant resplenduit huius modi lux decaelo suꝑ eum & omnes
qui ibi aderant. qualem nemo eorum antea uiderat. In qua
bus est datum uidere cum multitudine angelorũ Etaccipiens

Expanded text:
lo cruciarii stipitis, tormentalium instrumentorum confixione aplo cruciarii stipitis, tormentalium instrumentorum confixione appraedicans, diutius tortus nec mortuus, deponitur, et in carcere Glaucini, tres simul electi Domini, cum fidelium multitudine recluduntur. Ducebantur sane a delicto obligatis, justi in vinculis, condemnandi a damnatis, et innocentes a nocentibus exponuntur. Ubi cum post multas et pernecessarias populi, qui eum sequendo, carcerem irruperant, exhortationes, et ad absentes directa institutionum praecepta, Dominica missarum solemnia, ut confirmarentur participatione corporis et sanguinis Domini fideles, velut jam in coelis positus celebraret: hora, qua frangebatur panis sanctus, quo ipse et populus communicare debebant, resplenduit hujus modi lux de coelo super eum et omnes qui ibi aderant, qualem nemo eorum antea viderat: in qua bus est datum videre, cum multitudine angelorum: et accipiens
Abbreviated transcription (Latin):
toto corpore fuiss& leuatus. ad bestias foro cissimas in rabiem
multo ieiunio excitatas proiectus sub rigitur Quascum im¬
petu ualidissimo conspexiss& accurrere. contra eas faciens sig¬
num crucis. & suspiciens in caelũait Tudnẽ qui semꝑ idem es
ad esto mincmihi eandem potentiã exerendo quam in lacuser¬
uotuo daniheli miseri corditer contulisti Peruenientes autẽ
ad eum bestiae. mansuetissime ꝓcidebant ei Praeparantur
quoq ingentia clibani incendia. & in ea uirdnĩ scsdionr hus
uexillo scẽ crucis armatus picitur Et hic inquiens mihi non
ginaria concrematione egrediar. Roreq tui scĩ sps hosfi¬
dei meae sedes rogos qui rum pheam ignitam incustodiam pa¬
miles uoto promptissimo ꝓperantes uincti differuntur . non dimit¬
tuntur Cũq extinto ad orationem eiꝰ fornacis incendio beatus
dñi pontifex dionrsius fuiss& splendidior auro eductus. patibu¬

Expanded text:
toto corpore fuisset levatus, ad bestias ferocissimas, in rabiem toto corpore fuisset levatus, ad bestias ferocissimas, in rabiem multo jejunio excitatas, projectus subrigitur. Quos cum impetu validissimo conspexisset accurrere, contra eas faciens signum crucis, et suspiciens in coelum, ait: Tu, Domine, qui semper idem es, adesto nunc mihi, eamdem potentiam exerendo, quam in lacu servo tuo Danieli misericorditer contulisti. Pervenientes autem ad eum bestiae, mansuetissime procidebant ei. Praeparantur quoque ingentia clibani incendia, et in ea vir Domini S. Dionysius, vexillo sanctae crucis armatus, projicitur, et hic, inquiens, mihi non ginaria concrematione egrediar: roreque tui sancti Spiritus, hos fidei meae sedes rogos, qui rhomphaeam ignitam in custodiam pamiles voto promptissimo properantes, vincti differuntur, non dimittuntur. Cumque exstincto ad orationem ejus fornacis incendio, beatus Domini pontifex Dionysius fuisset splendidior auro eductus, patibu
Abbreviated transcription (Latin):
audem dñi loquetur osmeum. & benedicat omniscaro nomen
& dilectis simi frs Ideoq uidete nedificitis intribulationib:
&iam rusticus & eleutherius satis acerrime. & in mensocathe¬
narum pondere simul scĩ dnĩ onerantur . & in ergastulũ te¬
ne bro sissimi carceris retruduntur Indeq ad p̃fecti audi¬
tionem reducti. in catastis extensi & flagellati. do gratias
referebant Tuncbeatis simus & acceptabilis xpõ hostia dionysius
inoculis suorum suplectũ ferreum suppositis flammis nudus
extensus est. & cantabat dicens
gnitum e loquium tuum
dnẽ uehementer & seruustuus dilexit illud ꝓꝑterea dnẽ¬
ihũ xpẽ omni potentis dĩ patris uirtus & sapientia qui dixisti
cum transieris ꝑignem flammae non nocebunt te. & dedisti mihi
peridlosiorem ignem in cupiditatibus uincere. fac & ad nominis
tiugłam hanc ad ustionem me superare Et sic cum ambusto

Expanded text:
Laudem Domini loquetur os meum, et benedicat omnis caro nomen Laudem Domini loquetur os meum, et benedicat omnis caro nomen et dilectissimi fratres. Ideoque videte, ne deficiatis in tribulationibus III. Flagellantur etiam Rusticus et Eleutherius satis acerrime, et immenso catenarum pondere simul sancti Domini onerantur, et in ergastulum tenebrosissimi carceris retruduntur. Indeque ad praefecti auditionem reducti, in catastis extensi et flagellati, Domino gratias referebant. Tunc beatissimus et acceptabilis Domino hostia Dionysius, in oculis suorum super lectum ferreum, suppositis flammis, nudus extensus est et cantabat, dicens: Ignitum eloquium tuum, Domine, vehementer, et servus tuus dilexit illud. Propterea, Diste, omnipotentis Dei Patris, virtus et sapientia, qui dixit: Cum transieris per ignem, flammae non nocebunt te: et dedisti mihi periculosiorem ignem in cupiditatibus vincere, fac et ad nominis tui gloriam hanc adustionem me superare, et sic cum ambusto
Abbreviated transcription (Latin):
conflictatione. uobiscũ uiriliter decertabo
rerentur quaedã in clrtȩ familiae matrona nobilis mul¬
to comitatu stipata nomine larcia suꝑuenit. compellans
p̃fectum adionysio ionico agnomine makario uirũ suũ
lis bium magicis astibus mente captũ. & eius trans gressionibus
sociatum. Quistatim quaesitus reꝑtus est & adductus. atq in xp̃i nomi¬
nis confessione p̃ fecto dictante sententiã. trans missus est unȩ ꝑpetuae
tu scõrũ rustici & eleutherii. ut tormentorum ipsius terrore ab in¬
tentione sua resipiscerent. p̃tiosus cãpidoctor eorũ & fortissim
athlaeta dñĩ dionrsius expoliatur. & toto corpore nudus a ternis
militũ ternionib: uicissim flagellatur nec uincitur. Qui in¬
tercrepitus uerberũ. digłam conlaudare. & commilitones suos
ut adhaec se inuictos p̃parent commonere. omsq fideles ut hinc
indominca fide corroborent᷑. non desinit p̃dicare dicens

Expanded text:
conflictatione vobiscum viriliter decertabo.conflictatione vobiscum viriliter decertabo.rerentur, quaedam inclytae familiae matrona nobilis, multo comitatu stipata, nomine Larcia supervenit, compellans praefectum, a Dionysio Ionico, agnomine Macario, virum suum Lisbium magicis artibus mente captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui statim quaesitus, repertus est et adductus, atque in Christi nominis confessione, praefecto dictante sententiam mortis excipiens, transmissus etu sanctorum Rustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, non desinit praedicare, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo sit diuinitatis & unitas potestatis. Drm̃ aut̃ nr̃milim̃¬
xpm̃. unam exeadem scã trinetite ꝑ sonam. dm̃ ante tẽporasda¬
ria hominem uerum ꝓpt̃ salutem hominũ exbeata maria semper
iurgine in finetemporũ factum. passum mortuum & sepultũ.
testatem caelestem addexteram paternae maiestatis in excełsis
uenturũ adiudicandos uiuos & mortuos. & scđm perignem
in melius in mutandum fideliter p̃dicamus: Tunc prae¬
fectus dixit. Non mihi iussũ est dehis quiddã uobiscũ
agere p̃sertim cũte de crepite pessimae senectutis. aimi¬
a eloquentia & ꝓfundissi morũ uerborũ tergi uersatione
atq ultra naturam hominum in popłi seductione unacũ
magicis p̃stigiis orbi pene romano callere in notuerit
xhis enim romae satis audiuimus. antũ edicito si magni
principis domitiani iussis oboedire. & in mortalium deorũ iura
uenemari dis ponitis : Sin aut̃. Non uerborum sed uerberũ

Expanded text:
plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. Dominum autemplenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. Dominum autemrinitate personam, Deum ante tempora saecularia, hominem verum propter salutem hominum ex beata Maria semper virgine in fine temporum factum, passum, mortuum et sepultum, e ad dexteram paternae majestatis in excelsisventurum ad judicandos vivos et mortuos, et saeculum per ignem, in melius immutandum, fideliter praedicamus. Tunc praefectus dixit: Non mihi jussum est de his quiddam vobiscum agere, praesertim cum te decrepitae et pessimae senectutis nimia eloquentia, et profundissimorum verborum tergiversatione, atque ultra naturam humanam in populi seductione, una cum magicis praestigiis, orbi pene Romano callere innotuerit. Ex his enim Romae satis audivimus; tantum edicito si magni principis Domitiani jussis obedire, et immortalium deorum jura venerari disponitis; sin autem, non verborum, sed verberum
Abbreviated transcription (Latin):
corpore sed feruore deuotionis & fidei. atq. salutari confes¬
sio nedni & saluatoris meiihuxp̃i maneo semꝑ nouus. & nouos illige¬
nitos ꝑminiteriũ p̃dicationis meae in fantes quosilli fons sacribap¬
tismatis parturit. rationabili lacte pascere sinedolo non cesso
Sed& illius principis scita quiuere est inuictissimus. in nocentio¬
pere & mundo corde conseruo Cui p̃fectus Dicergo cuius nu¬
minis teprofiteris esse cultorem. & cuius conditioniste asseris
Tunc hitres beatis simi uiri dionrsius rusticus & eleutherius. itado¬
no scĩ sps inspirati. & zelo fidei inflammati. sono unius uocis eiꝰ¬
demq uerbis cum non nisi unus interrogaretur reddidere
responsum. acsiunius hominis ore semo ꝓceder&. In hoc inquȩ¬
unt manifestũ est nos esse uerissimos xp̃ianos. cum corde cre¬
damusore confiteamur . & o perepio colamus patrẽa filiũ

Expanded text:
corpore, sed fervore devotionis et fidei atque salutari confescorpore, sed fervore devotionis et fidei atque salutari confessione Domini et Salvatoris mei Jesu Christi, maneo semper novus, et novos illi genitos per ministerium praedicationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. Sed et illius principis scita, qui vere est invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo. Cui praefectus: Dic ergo cujus numinis te profiteris esse cultorem, et cujus conditionis te asseris. Tunc hi tres beatissimi viri, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, ita dono sancti Spiritus inspirati, et zelo fidei inflammati, sono unius vocis eisdemque verbis, cum non nisi unus interrogaretur, reddidere responsum, ac si unius hominis ore sermo procederet. In hoc, inquiunt, manifestum est nos esse verissimos Christianos, cum corde credamus, ore confiteamur, et opere pio colamus Patrem, et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
nem regionem subito ꝑsonatur . & a primoribus ciuitatum
galliarũ ei occurritur imperialis iussio urgens suꝑ captura
scĩpontificis makarii dionysii cũ omni imperio diuulgatur
suorũ decreuerat ꝓprii sanguinis fonte abluere quo poss&
liberius carnis sarcina liberatus & suꝑniuem dealbatus p̃sen¬
tiaẽ illius adstare. & qui sem& ipsum holo caustũ odoriferũ
offerebat. sacrificium laudis iugiter immolare. ab innu¬
merabilipene caterua dȩ monicorum uirorũ curritur. &¬
ditur loris durissimis crudelissime ligatur. trahitur. & una cũ
scõ rustico archi presbitero & eleutherio archidia conosuo prae¬
fecti praesentiae sistitur Quem cũnimia seueritate p̃fectus
allo quitur dicens Tune esille in fandissimus senex. quidiceris
dionrsius ionicus & agnominaris mabarius : qui&iam deorũ
nrorũ culturam euacuas. & inuictissimi principis statuta
contemnis: Cuibeatus dionysius ait Senex quidem sum

Expanded text:
omnem regionem subito personatur, et a primoribus civitatum omnem regionem subito personatur, et a primoribus civitatum Galliarum ei occurritur imperialis jussio urgens super captura sancti pontificis Macarii Dionysii, cum omni imperio divulgatur.suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius astare, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemonicorum virorum cernitur, ditur, loris durissimis crudelissime ligatur, trahitur, et una cum sancto Rustico archipresbytero, et Eleutherio archidiacono suo, praefecti praesentiae sistitur. Quem cum nimia severitate praefectus alloquitur, dicens: Tune es ille infandissimus senex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam deorum nostrorum culturam evacuas, et invictissimi principis statuta contemnis? Cui beatus Dionysius ait: Senex quidem sum
Abbreviated transcription (Latin):
galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis. scĩ uiri
ce lebre nomen in notuit. Vnde amplius efferati. cursu uolo¬
ciori tumentibus animis. uultibus trucidissimis parisius adi¬
erunt ubi beatũ dioni sium contra incredulos dimicantem.
& p̃dicatione continua populi multitudinem ad fidem inue¬
niunt ex hortantem: Cum quo &iam beatũ uirũ rusticũ
archi praes biterum & eleutherium arhidia conem quo sipse
famulus dñi insuis ordinibus consecrarat p̃dicationis & diuini
obsequu comministros ꝑ secutorũ dirus furor inuenit
Hiscĩ uiri ab catis sim dionisii nũ quã sustinuerunt ab essẽ praesentia
quos diuina dignatio ae terni regni iam p̃sciebat essecon sostes
quosq: ab inuicem ignitae tempestatis in sectatio ꝑmartyrii
certamina nullo suae calliditatis aut seueritatis astu separare
cũ romanorũ militum apparitione in urbe parisiorũ & ꝑom

Expanded text:
Galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis, sancti viri Galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis, sancti viri celebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus animis, vultibus trucissimis, Parisius adiere: ubi beatum Dionysium contra incredulos dimicantem, et praedicatione continua populi multitudinem ad fidem inveniunt exhortantem. Cum quo etiam beatum virum Rusticum archipresbyterum, et Eleutherium archidiaconum, quos ipse famulus Domini in suis ordinibus consecrarat, praedicationis et divini obsequii comministros, persecutorum dirus furor invenit. Hi sancti viri a beatissimi Dionysii nunquam sustinuere abesse praesentia: quos divina dignatio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatis insectatio, per martyrii certamina nullo suae calliditatis, aut severitatis astu separare cum Romanorum militum apparitione, in urbe Parisiorum, et per
Abbreviated transcription (Latin):
tur tranquillitas. piulla scõrũ martyrũ erat excusata libertas¬
ed cuncti prodolor aut impiis iussionibus oboedi bant. aut
quod statutum a crudelissimo caesare fuerat perferebant
Dirgitur ꝓinde praefectus fescen ninus sisinius. tradita sibi
electa apparitione: cũ ingenti strepitu ad partes occidentaliũ
regionũ ut scm̃ senem nominatissimũq. doctrina uirum a
unrtutum in signibus p̃cipuum makarium dionr sium ubicũq
reperire potuiss& ꝑquirens aut decreto principis idolis turifi¬
care compeller&. aut tormentis laceratum in mensis. & poenis
ex quisiti ssimis tormentatum in tercetera &iam scđm leges roma¬
nas ut pote eum qui prestantissima nobi litate terrena floru¬
erat & contra senatus ac reipublicȩ pro mulgationes. contraq.
imperium egerat. nudum publice uirgis caesum securi ꝑcutera
p̃ceptum principis suscepissent : ꝓmabarii dionrsii inquisitione

Expanded text:
tur tranquillitas, nulla sanctorum martyrum erat excusata libertas; stur tranquillitas, nulla sanctorum martyrum erat excusata libertas; sed cuncti, proh dolor! aut impiis jussionibus obediebant, aut quod statutum a crudelissimo caesare fuerat, perferebant. Dirigitur proinde praefectus Fescennius Sisinnius, tradita sibi electa apparitione, cum ingenti strepitu ad partes occidentalium regionum, ut sanctum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum insignibus praecipuum Macarium Dionysium, ubicunque reperire potuisset, perquirens, aut decreto principis idolis thurificare compelleret, aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque imperium egerat, nudum, publice virgis caesum, securi percutepraeceptum principis suscepissent, pro Macarii Dionysii inquisitione
Abbreviated transcription (Latin):
ut asserebant quendã praestigͥatorem & magũ inuictissũmu
eiusq sequaces abolebatur
uae audiens in manissimȩ crudelitatis belua domitanus. in
tantamrabiem in dignationis exarsit. ut ubicũq ꝑse uel ꝑsuos
satellites xp̃ianũ que piam reperiss&: aut cogera diissacrifi¬
care incestis. aut diuersis poenis ad dictum gladio tradere
puniendum Sed & totũ ꝑsibi subditum orbem. incunctis ciui¬
tatibus oppidis. municipiis quoq. & uicis. publicum pependit
edictum ut administrationis in fulis seruientes. omne s xp̃i
nominis amatores exponere diuersitate supplicii maturarent
tionis ergo publicata sententia. in iquorum gaudens turba
in omnem mundi partem bachando ꝓgreditur. & contra
dominicum populũ pugnatura conspirat Non cuncta¬
n appetere gladio. quosdñs suos monstrauerat ẽẽ signaculo
uadere nulla iam ꝑxp̃o certantibus p̃sentis uitae indulgeba¬

Expanded text:
ut asserebant, quemdam praestigiatorem et magum invictissimum, ut asserebant, quemdam praestigiatorem et magum invictissimum, ejusque sequaces abolebatur. Quae audiens immanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem indignationis exarsit, ut ubicunque per se vel per suos satellites Christianum quempiam reperisset, aut cogeret diis sacrificare incestis, aut diversis poenis indictum, gladio traderet puniendum. Sed et totum per sibi subditum orbem in cunctis civitatibus, oppidis, municipiis quoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii maturarent,tionis ergo publicata sententia, iniquorum gaudens turba in omnem mundi partem bacchando progreditur, et contra Dominicum populum pugnatura conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo. Qua de re nulla jam pro Christo certantibus praesentis vitae indulgeba
Abbreviated transcription (Latin):
q. postio uicta diaboli cũ de ea uic trix aeccłae legiotri
umphabat Tunc hostis antiquus uidens sibi perire qđ
dño constabat assidua populorum conuersione ꝓficere
totã artificii sui machinam ad inpugnanda quae fuerant
construeta conuestit Vnde suae pastis auclores deorũ suorũ
flentes exicia . quos ad impietatem ꝑsecutionis in eos armaue¬
hanc salutis fidem deuoto corde receperant. cũ qđ male
cupierant. ꝓficerẽ propt̃ fidelium multitudinemn non ualerent
hac calliditate suae artis intruxit quo efficerentur compores
uoti sui. ut domitiano qui post neronem ꝑditionis filium secum¬
dam ꝑsecutionem in xp̃i anos exercuit. suꝑ uirtutem & p̃dica¬
tionis praeconio scĩ uiri quod sẽ iam longe lateq diffudent
int̾imarent. quatenus otius deorũ suorũ uenerationi consu¬
lera. quaeiam &iam ab ipsa hominum memoria ꝑdionr sium

Expanded text:
que portio victa diaboli, cum de ea victrix Ecclesiae legio trique portio victa diaboli, cum de ea victrix Ecclesiae legio triumphabat. CAPUT XXIII. Tunc hostis antiquus videns sibi perire, quod Domino constabat assidua populorum conversione proficere, totam artificii sui machinam ad impugnanda, quae fuerant constructa, convertit. Unde partis suae auctores, deorum suorum flentes exsilia, quos ad impietatem persecutionis in eos armavehanc salutis fidem devoto corde receperant; cum quod male cupierant, perficere propter fidelium multitudinem non valerent, hac calliditate suae artis instruxit, quo efficerentur compotes voti sui, ut Domitiano, qui post Neronem, perditionis filium, secundam persecutionem in Christianos exercuit, super virtutem et praedicationis praeconio sancti viri, quod se jam longe lateque diffuderat, intimarent: quatenus ocius deorum suorum venerationi consuleret, quae jam etiam ab ipsa hominum memoria per Dionysium,
Abbreviated transcription (Latin):
bellium cordagentilium nonminus miraculis. quãp̃di¬
cationibus obtiner&. Et cũ saepissime abido lorum ponti¬
ficibus contraeum seditio excitaretur in populos. ita ut
plebes innumerae &iam & deuicinis regionibus cũ armis
acbellico apparitu ꝓpt̃ fideles qui iam ꝑ illũ in xp̃m cre¬
diderant ad ꝑdendum eũ gregatim ubi ipsum essẽ audie¬
bant concurrerent. mox ut illũ cernere poterant. tanta
& ita in effabiliter in eo lux caelestis grãẽ radiabat. ut
aut omni ferocite una cũ armis deposcta se illi ꝓsterne¬
rent. aut qui compuncti spsscĩdono ad credendũ none¬
bat plebs armata resistere. sed subdebat se illi potius
cestatim gallicanus coturnus atq. germanica ceruicosi¬
one poscebat. Abipsis quoq destruebantur idola. quorũ
sumptu fuerant & studio fabricata Et inuento salutis
portu idolorum gaudebant nau fragio. Lugebat quo¬

Expanded text:
es, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedies, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedicationibus obtineret. Et cum saepissime ab idolorum pontificibus contra eum seditio excitaretur in populis, ita ut plebes innumerae, etiam et de vicinis regionibus cum armis ac bellico apparatu, propter fideles, qui jam per illum in Christum crediderant, ad perdendum eum gregatim, ubi ipsum esse audiebant, concurrerent; mox ut illum cernere poterant, tanta et ita ineffabiliter in eo lux coelestis gratiae radiabat, ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi prosternerent: aut qui compuncti Spiritus sancti dono ad credendum non ebat plebs armata resistere, sed subdebat se illi potius certatim Gallicanus cothurnus, atque Germanica cervicosioni poscebat. Ab ipsis quoque destruebantur idola, quorum sumptu fuerant et studio fabricata: et invento salutis portu, idolorum gaudebant naufragio. Lugebat quo
Abbreviated transcription (Latin):
cedente decaptiuitate diaboli & mortis ꝑpetuae baptigati
fuerinit redimantur: Commutationem uero p̃tii tuxpĩ
pauperibus largieris. quite illi deuotissime obtulisti. His
ita expleus aeccła illicdĩ se omni potentis semꝑ oͥmnibus &
ubiq comitante auxilio. uxta facultatem suarũ uirium.
quaenec dum locis illis & populis notaerat construxit : ac officia
deuote dño seruientium clericorũ exmore constituit. proba¬
tasq. ꝑsonas honore secundi ordinis ampliauit. Incessanter
inctus ergo fide & deuotione populi creaturae
quam in constructione & reuerentia basilicae frequen¬
xp̃mquẽ pectore purissimo nouerat & corde ardentissimo
diligebat in sinua regentibus noncessabat. Cunc tisq mi¬
scđiam eius in hoc tempore. & iudicium futurum ꝓponens
paulatim sociabat dõ. quos diabolo subtrahebat Atq totis
exhortationis nisibus & signorum prodigiis satagebat . qua¬

Expanded text:
cedente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati cedente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commutationem vero pretii tu Christi pauperibus largieris, qui te illi devotissime obtulisti. CAPUT XXII. His ita expletis, ecclesiam illic, Dei se omnipotentis semper in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, quae necdum locis illis et populis nota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter at creaturae. Cinctus ergo fide et devotione populi, quam in constructione et reverenti basilicae frequenum Jesum Christum, quem pectore purissimo noverat, et corde ardentissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; cunctisque misericordiam ejus in hoc tempore, et judicium futurum proponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat, atque totis exhortationis nisibus, et signorum prodigiis satagebat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter adhaerebat allo cutus est dicens Vir in lustrissine
incredulitate & confessione sui scĩ nominis. benedictione bap¬
tis matis consecratur : & cotidie fidelium numerus augmen¬
tatur. ui sũ est mihiagrũ secretarii tui p̃tio atua fraternita¬
te suscipere & domũ baptismatis ibi construere acconsecrare.¬
quo ad laudes diuinas. sac ramentorũ ministriscelebrantibus
populus dõ dignus possit confluere. & charismata diuina
ꝑcipere. Cuilisbius Gratis inquit eũ pater beatissime of
cũ ipse fecerit mundum in locato est diuersorionatus
uaꝓpt̃ nonuidetur aequum. ut ingratis accepto agro prae¬
parem domũ inqua ei filii ad optionis ꝑ nr̃m ministeriũ
renascantur: sed & deius p̃tio captiuorum est sepultura
comparata : Propterea rationabi le iudicatur ut p̃tio sumã
locũ ubi illi qui in commertto sanguinis illius morte inter¬

Expanded text:
at, et illi fideliter adhaerebat, allocutus est, dicens: Vir illustrissime,at, et illi fideliter adhaerebat, allocutus est, dicens: Vir illustrissime,in credulitate et confessione sui sancti nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, visum est mihi secretarii tui agrum pretio a tua fraternitate suscipere, et domum baptismatis ibi construere, et charquo ad laudes divinas sacramentorum ministris celebrantibus, populus Deo dignus posset confluere, et charismata divina percipere. Cui Lisbius: Gratis, inquit, eum, pater beatissime, ofcum ipse fecerit mundum, in locato est diversorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut gratis accepto agro, praeparem domum, in qua ei filii adoptionis per nostrum ministerium renascantur. Sed et de ejus pretio captivorum est sepultura comparata. Propterea rationabile judicatur, ut pretio sumam locum, ubi illi, qui in commercio sanguinis illius, morte inter
Abbreviated transcription (Latin):
quia urtutem suam p̃teritarum pȩnarũ recordatio roborabat :¬
ormentis exꝑtus multis moste tandem ad secuturũ sẽ utam:
ota nibil ominus intentione desiderans ut qui iamerat xp̃ino
minis in termulta tormentorum flagella ꝑfectus confessor
fieri mostis multatione mereretur & martyr
unc memorita parisiorum ciuitas. ut sedes regia. & conuentugal¬
lorum ac germanorum & nobilitate pollebat. quia erat salu¬
bris aere iocunda flumine fecunda terris. arboribus nemorosa.
& uineis uberrima. constipata populis. referta commerciis ac
uariis commeatibus unda fluminis circũ fluente. Quae si qui¬
dem in termultimoda cõmoditatũ genera. & iam alueo suo mag̃¬
nam piscium copiam ciuibus ministrabat. Huncergo locum
dĩ famulus elegit expertendũ n¬
dquem cum primo fide armatus. & enfesionis constintia ro¬
deptus quendã lis bium uirum honoratissimũ auitatis parisi

Expanded text:
quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tquia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suo magnam piscium copiam civibus ministrabat. CAPUT XXI. Hunc ergo locum Dei famulus elegit expetendum. Ad quem cum primo fide armatus et confessionis constantia rodus, quemdam Lisbium, virum honoratissimum civitatis Parisia
Abbreviated transcription (Latin):
ita hanc uerae fraternitatis soci&atem soluit abi re
uisimul properantes &cir cũ circa dñm p̃dicantes appulerunt
portum arelatensium ciuitatis Et exinde quibusdã in partes
necessarias prout eiusum fuerat destinatis. idemmakarius dio¬
nysius qui sedis a postolicae priuilegio tradente sibi beato lemen¬
te p&ri apłi successore uerbi diuini semina gallicis gentib
eroganda susceperat. beatissimi principis apłorũ & magistri
sui iformatus exemplo qui roma nae crudelitati se ꝓpt̃
inux pinomen in merserant quo amplius apud gallias genti¬
liatis feruere cognouit errorem illuc intrepidus a calore fider
arriatus accessit ac luteciam parisiorum dño ducente peruenit
octrinaq p̃darus miniculis coruscans & uirtutum signis quat
atheniensium magister paulo docente didicerat galluis minis¬
trauit Nonueritus in credulae gentis expetere feritatem

Expanded text:
ita hanc verae fraternitatis societatem solvit abire.ita hanc verae fraternitatis societatem solvit abire. CAPUT XX. Qui simul properantes, et circumcirca Dominum praedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crudelitati se propter Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius apud Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
scõrũ apłorũ intercessionibus roboratus intui a postolatus sor¬
te . a postolica nra auctoritate omnem suscipiens galliam
opusfac euangelistȩ ministerium tuum imple. ut xp̃i
notitia ꝑte ubiq diffusa ad nõ indie retributionis merea¬
ris audire Eugeser uebone & fidelis. qui a suꝑ pauca fu¬
istifidelis. supra multa te constituam. in tra ingaudium dñ
tui. Et nere aris multitudinem & a trocitatem gentis barbaricae
ꝓcertosciens quia quiplus laborat. plus mercedis accipi&
Socios quoq ei & comministros uerbi plures & ꝓbatos uiros adhi¬
buit. illiq dixit Sicut fuit dnscum dominis & patribus ac ma¬
gistris nr̃is apłissuis pero & paulo. ita sit tecum in omnibus
quocumq te uerteris Esto robustus Tuenim maximam &
innumerabilem popłi multitudinem introduces in ueram
repmissionis terram filiorum isrł Et dans pacem omnibus

Expanded text:
sanctorum apostolorum intercessionibus roboratus, in tui apostolatus sorsanctorum apostolorum intercessionibus roboratus, in tui apostolatus sorte, apostolica nostra auctoritate, omnem suscipiens Galliam, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple, ut Christi notitia per te ubique diffusa, a Domino in diebus retributionis merearis audire: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Sicut fuit Dominus cum dominis et patribus et magistris nostris apostolis suis Petro et Paulo, ita sit tecum in omnibus, quocunque te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram filiorum Israel. Et dans pacem omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
lidissimũ infedelitatis quitotius galliae & gemaniae t̃minos
pene inremedi abiliter occupauerat ꝓ uider& ariete ta¬
li destruere . tantoq peritissimae eloquentiae spiculo
gentilitatem ꝑfodi quo ante ut munitissima defensio¬
ne enit solita gratulari atq: omnẽ hancgalliam ipsius
dionrsu a posto latu disponere subleuari: quã mercurio
daemonica seruitute constabat miserabiliter ancillari.
beatidementis cortetigit & ut istius modi uerbis p̃tiosũ
mens mi fr̃ Rarissime mabari dionisi quantaest mes¬
sis domicae sationis & quã pauci sunt operarii:
uia ergod eomnibus catholicae pietatis es sufficienter
edoctus & omni xp̃iana uirtute ac religione ad modũ robora¬
tus ꝑge in nomine dñĩ pastes aggrediens occidentis. & ut bo¬
suscepi. ut in ligandi soluendiq auctoritate tibi semper
praesto sit diuina potestas. nris orationibus comitatus. &

Expanded text:
lidissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos lidissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius modi verbis pretiosum mens, mi frater charissime Macari Dionysi, quanta est messis Dominicae sationis, et quam pauci sunt operarii, quia ergo de omnibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, et omni Christiana virtute ac religione admodum roboratus, perge in nomine Domini, partes aggrediens Occidentis, et ut bosuscepi, ut in ligandi solvendique auctoritate tibi semper praesto sit divina potestas, nostris orationibus comitatus, et
Abbreviated transcription (Latin):
raetiosusdeniq dionysius. cum arcis romanae moenibsui aus¬
pice xp̃op̃sentiam intulit : qm̃ fidei necessitas & ad suscipiendũ
diuerbũ euidentis ingentibus quas ꝑtransierat ostii aꝑtiomo
rosius eum detinuit . beatũ clementem pontificem scaẽ & sum¬
mae a postolicae sedis iam apiaem gubernantem inuenit
quo idemgloriosus dni atheniensium ac̃hi ep̃s dionrsius mox
ut sepotuerunt inuicem salutare digno est cũ honore suscep¬
tus. & ꝓsc̃itatis ac eruditionissuae reuerentia seu anterioris
frri ternitatis coniunctione loco maximae uenerationis est ha¬
bitus Cum quo & iam promutua conlocutione apłicarum
sanctionum & dulcedine spiritalis dilectionis. aliquandiu
familiarissime conuersatus. in modiciamoris uterq uinculis
radiosplendidissimo & orientali id est scissimo dionysio oc¬
cidentales tenebras uell& sua grã inlustrare. & murum ua¬

Expanded text:
. CAPUT XVIII. Pretiosus denique Dionysius, cum arcis Romanae moenibus sui aus. CAPUT XVIII. Pretiosus denique Dionysius, cum arcis Romanae moenibus sui auspice Christo praesentiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius detinuit, beatum Clementem pontificem, sanctae et summae sedis apostolicae jam apicem gubernantem invenit. A quo idem gloriosus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis radio splendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum va
Abbreviated transcription (Latin):
dam officialibus quos sibi comites sumpserat nauiter minis¬
trauit Sicq achiuae alumnus fortunae & doctus archi tec¬
tus aeccłae. seromanae amplitudini contulit. & greciam cui
doc trina acmiracularũ memoriaman&. nequaquam
deseruit Magno enim apłorũ amore & martyrii desi¬
derio festinantiae itineris romam accelerans insistebat.
ut simulcũ eis si ita uell& xp̃s occũ ber&. Seduota eius p̃ue¬
nit dispositio diuina. & uiri diabolici dementissisma satis ue¬
sania Namcũ impiissimus nero terra mariq imperii sui
frena laxass& & nimiae uoluptatis successu intercetera
nequitiarum suarũ cumulata. & iã furor crudelitatis eius
imperii suianno antequam beatus dionrsius romam ad ir&. scos
dĩ a postolos alterum percrucis tropheum alterum aut̃ gladio
anim ad uersum felici cruore ꝑfusos. & martyrii gła dignos
transmisit ad superos. seq uiuendi faciens finem obitu ne fan¬

Expanded text:
dam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter minisdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. Magno enim apostolorum amore, et martyrii desiderio, festinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis, si ita vellet Christus, occumberet. Sed vota ejus praevenit dispositio divina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum impiissimus Nero, terra marique imperii sui frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis ejus imperii sui anno, antequam beatus Dionysius Romam adiret, sanctos Dei apostolos, alterum per crucis tropaeum, alterum autem gladio animadversum, felici cruore perfusos et martyrii gloria dignos transmisit ad superos, seque, vivendi faciens finem obitu nefan
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ testificante praetio sus & facundisfimus dionysius
quia patria ionicus. xp̃iano aut̃ agnomine ꝓpter maxi¬
mã scĩtitatem uocabatur makarius qđ inter p̃tatur be¬
atus. nepost discessum magistri lupi rapaces & greginon
parcentes dominicas oues inuaderent. qđ institutor su¬
usplantauit habundanti sollicitudine rigare contendit
p̃dicando & ad fidem populos conuertendo fide lesq in uer¬
bocon firmando atq oppressosuariis languoribussanando
usq troadis secessit euangeli grã. atq. i in eisdem partibus
aliquanto tempore deguit. Sed & post aliquot an noscũ
pelio lace demoniorũ positus. petrum & paulum apłorũ
capita romae tentos & petrum ergastulo paulum scđo uincu¬
lis ꝑuulgata fama affici comperiss& athenas rediens subro¬
gato sibi ep̃o plebem tradidit. & ꝑ contiguas parrochias uer¬
bi spargens semina quatenus romam ꝑuerur&. cum quibus¬

Expanded text:
Christum testificante, pretiosus et facundissimus Dionysius, Christum testificante, pretiosus et facundissimus Dionysius, qui a patria Ionicus, Christiano autem agnomine, propter maximam sanctitatem vocabatur Macarius, quod interpretatur beatus, ne post discessum magistri, lupi rapaces et gregi non parcentes, Dominicas oves invaderent, quod institutor suus plantavit, abundanti sollicitudine rigare contendit.dicando, et ad fidem populos convertendo, fidelesque in verbo confirmando, atque oppressos variis langoribus sanando, usque Troadem secessit Evangelii gratia. Atque in iisdem partibus aliquanto tempore degit. Sed et post aliquot annos cum Pelio Lacedaemoniorum positus, Petrum et Paulum apostolorum capita Romae tentos, et Petrum ergastulo, Paulum secundo vinculis, pervulgata fama affici comperisset, Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contiguas parochias verbi spargens semina, quatenus Romam perveniret, cum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
pellans memoriam & renouationem tuae uerae theo¬
logiae paulo post & si audacter dicouos ipsos mihi co¬
adunari Idoneus aut̃ omnino sum p̃nuntiare tibi.
& discens exdõ & dicens quia & pathino carcere dimitteris. &
in asiaticam terram reuerteris. ibiq ages benignidi imita¬
tiones & his qui post te futuri sunt eas tra des
ulta praeterea tam uoluminibus quã differentibus ad diuer¬
sos epłis ut fluuius eloquii mystici edidit. & uelut oraculũ
sc̃ĩ sps p̃cipuo opere & uero acphrlo sophoͥco magisterio prae¬
sagauit. ad sub uertendo serrore s. & destruendos nodos
syllogis morũ gentilium atq. euacuandum cultũ idolorũ
seu commendandã patriae caelestis beatitudinem &
aet̃ nae uitae in morta litatem quorum magnifica ex¬
cellentia exiguitatem nr̃i sensus uidetur excedere
lura &iam scripsit. quae non est dubium notitiam nram
defensionem in occiduis partibus ut sibi ipse p̃dixerat

Expanded text:
rpello memoriam, et renovationem tuae verae Theorpello memoriam, et renovationem tuae verae Theologiae, paulo post, etsi audacter, dico vos ipsos mihi coadunari. Idoneus autem omnino sum praenuntiare tibi, et discens ex Deo, et dicens: quia et Pathmo carcere dimitteris, et in Asiaticam terram reverteris, ibique ages benigni Dei imitationes, et his qui post te futuri sunt eos trades. CAPUT XVII. Multa praeterea tam voluminibus, quam differentibus ad diversos epistolis, ut fluvius eloquii mystici edidit, et velut oraculum sancti Spiritus, praecipuo opere et vero ac philosophico magisterio praesagivit, ad subvertendos errores et destruendos nodos syllogismorum gentilium, atque evacuandum cultum idolorum, seu commendandam patriae coelestis beatitudinem, et aeternae vitae immortalitatem: quorum magnifica excellentia exiguitatem nostri sensus videtur excedere. Plura etiam scripsit, quae non est dubium nostram laetit suam defensionem in Occiduis partibus, ut sibi ipse praedixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
eos exuisibilibus. in uisibilium p̃tendunt imaginem Neq enĩ
in scłis uenturis erit cul pandus ds̃ deiustis segregationibus cũ
deamus effectos Qm̃ ueritatis cum sint amatores. alibi dine
quidem recedunt rerũ materialium ac in omnibus malorum
omniũ liber cupidtate diuina bonorum omniũ pacem
diligunt & sci ficationem. & dep̃senti in choant uitam futura
angelice decenterq in medio hominum conuersantes cum
omni animi affectione & diuina nominatione atq benig¬
nitate. seuceteris bonis Qua propter non uos hoc contur¬
b& qua suspicantes non pati Sed & corporis passiones. taon¬
tũ modo iudicare non aut̃ easte credo setire Dehisuero
qui iniq agunt in nos & de terminant nos non recte . euan¬
geliisolem conueniens inuoco His omissis quise ipsosa¬
gunt in bonum conuertere nobis uos opto aduingere
& luminis particeps esse Nos aut̃ nulla aduersitas pri¬
uabit a iohanne splendidissimo radio. Nunc quidem int̃¬

Expanded text:
eos, ex visibilibus invisibilium praetendunt imaginem. Neque enim in saeculis venturis erit culpandus Deus de justis segregationibus, cum deamus effectos. Quoniam veritatis cum sint amatores, a libidine quidem recedunt rerum materialium, ac in omnibus malorum omnium liberi cupiditate, divina bonorum omnium pacem diligunt et sanctificationem, et de praesenti inchoant vitam futuram, angelice decenterque in medio hominum conversantes, cum omni animae affectione, et divina nominatione, atque benignitate, seu caeteris bonis. Quapropter non vos hoc conturbet, quasi suspicantes non pati, sed et corporis passiones tantummodo judicare, non autem eas te credo sentire. De his vero qui inique agunt in vos, et determinant vos non recte, Evangelii solem conveniens invoco. His omissis, qui se ipsos agunt in bonum convertere, nobis vos opto adjungere, et luminis participes esse. Nos autem nulla adversitas privabit a Joannis splendidissimo radio. Nunc quidem inte
Abbreviated transcription (Latin):
Statimq uestigiis ꝓuolutus. crimen quod com¬
miserat confitetur. Et ita totius noctis spati¬
o in retitũ eẽ. se retulit. ut longius ꝓdire
non posset. nec euadendi uiam aliam repperisset.
nisi ut abductũ animal reformaret: Adhȩc uir
beatissimus Si hesterna inquit die. nudo tibi te¬
gimen dedissem. furandi necessitas non fuisset
Qd ae est accipe. reforma quod nrm̃ est Itaq
confersor criminis ꝓpena cõmissi. non solum
ueniam. uerũ &iam p̃miũ cũ benedictione
suscepit

Expanded text:
statimque vestigiis provolutus, crimen quod comstatimque vestigiis provolutus, crimen quod commiserat confitetur et ita totius noctis spatium inretitum esse se retulit, ut longius prodire non posset nec evadendi viam aliam repperisset, nisi ut abductum animal reformaret. Ad haec vir beatissimus: 'Si hesterna', inquit, 'die nudo tibi tegimen dedissemus, furandi necessitas non fuisset. Quod deest, accipe; reforma, quod nostrum est'. Itaque confessor criminis pro poena commissi non solum veniam, verum etiam praemium cum benedictione suscepit