comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tasse serib̾e debuerĩ. si ẽẽ uellẽ epłar̃ sollẽpniũ more ꝯtentꝰ. S scatet
ase itin̾is etiã ꝑtuã caritatẽ nõ medioc̾t̾ ministrare dignat᷑.
Petimꝰ gͦ ⁊nob̾cũ petit oĩs africanar̃ eccłiar̃ studiosa sotietas: ut int̾
p̃tandis eoꝵ libris qͥgrece scripturas nr̃as quã obtue tractauer̃.
curã atq oꝑã impendẽ ñgrau̾is. Potes enĩ effic̾e ut nos qͦ habeamꝰ
tales illos uiros. ⁊ unũ potissimũ. quẽ libentiꝰ ĩtius litt̾is sonas
De u̾tendis aut̃ inlinguã latinã scĩs litt̾is canonicis laborare te
nollẽ: nͥ eo mͦ qͦ iob int̾ p̃tatꝰ es. ut signis ad hibitis. qđ int̾ hanc
tuã ⁊ septuaginta quoꝵ ẽ. grauissima auctoritas int̾p̃tationẽ
distet appareat. Satis autẽ neq̃o mirari. si aliqͥd ad huc ĩ hebreis¬
eremplarib ĩuenit᷑. qͥtot ĩt̾ p̃tes illiꝰ lingue ꝑitissimo fugerit:

Expanded text:
tasse scribere debuerim, si esse uellem epistularum sollemnium more contentus; sed scatet a se itineris etiam per tuam caritatem non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanatandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem nisi eo modo, quo Iob interpretatus es, ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam et Septuaginta, quorum est grauissima auctoritas, interpretationem distet, appareat. satis autem neqexemplaribus invenitur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit.
Abbreviated transcription (Latin):
gͣndo uͣstabat. Cõpulsi extremis mał incole: amartino auxiliũ
poposcer̃. Missa ꝑ auspiciũ p̃fectoꝵ ur̃ satis fida legatio: euiꝰ agros
specialit̾ gͣuior. quã cet̾oꝵ ad sueu̾at ꝓcella ppłari. S facta ibi oraciõe
martinꝰ. ita unui̾sã penitꝰ lib̃auit ab ĩgruenti peste regionẽ: ut ꝑ¬
xxͣ. anno qͥb pꝰea mansit ĩcorꝑe. gͣndinẽ inulł locis nemo ꝑtulit.
Qd nefortuitũ eẽ ⁊ ñ pocius martino p̃stitũ putaret᷑: eo anno qͦ il¬
le defũctus ẽ. rursũ ĩcubuit reduuua tẽpestas. Ad eo sensit ⁊ mũdꝰ
uiri fideł excessũ: ut cuiꝰ uita iure gaudebat. eiꝰdẽ mortẽ lug̾et
Cetũ si adhec ꝓbanda q̃diximꝰ testes etiã infirmior audide
hoc cũ romulo auspici illiꝰ filio honorato ⁊ religioso uiro.
fuisse sermonẽ: qͥ hec nob̃ tanquã ĩꝯꝑta referebat. Et cũ fu¬
turis ꝓuentib̾ ꝑ assidua dãpna trepidaret: ut ipse uidisti.

Expanded text:
ndo vastabat. Compulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt, missa per Auspicium praefectorium virum satis fida legatione, cujus agros specialiter gravior quam caeterorum assueverat procella populari. Sed facta ibi oratione Martinus ita universam penitus liberavit ab ingruenti peste regionem, ut  annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum, ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugeret. ceterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditorhoc cum Romulo Auspicii illius filio , honorato et religioso. uiro, fuisse sermonem: qui haec nobis tamquam inconperta referebat, et cum futuris prouentibus per adsidua damna trepidaret, ut ipse uidisti,
Abbreviated transcription (Latin):
intͣ illiricũ pullulasset: cũ aduersꝰ ꝑfidiã sac̾dotũ solꝰ pene acer¬
rime pugnaret. multisq supplicuis ẽẽt. affectꝰ nã publice uirguis
cesꝰ ÷ ⁊ ad extremũ deciuitate exire cõpuls italiã repetens. cũ intͣ
gallias qͦq discessu scĩ hilarii quẽ ad exiliũ herrticoꝵ ius coegerat.
turbatã eccłiã cõꝑisset: mediolanis monast̾iũ statuit. Ibi qͦq eũ
maxentius auctor ⁊ pͥnceps arrianoꝵ gͣuissime insectatꝰ ẽ. multisq¬
affectũ imniuriis de ciuitate exturbauit. Cedendũ itaq tẽpori arbi-¬
tratꝰ ad insulã cui gallinaria nom̃ ÷ secessit: comiteqͦdã pres bit̾o
magnarũ uirtutũ iiro. hic aliqͣndu radicibꝰ uix̃ herbarũ. Quo

Expanded text:
intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solintra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solrime pugnaret, multisque suppliciis esset affectus nam et publice virgis caesus est, et ad extremum de civitate exire compulsus, Italiam repetens, cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilarii, quem ad exsilium haereticorum vis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. Ibi quoque eum Auxentius, auctor et padfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus ad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo
Abbreviated transcription (Latin):
gis illi dolere: qͥ xp̃i miscd̃ia ut pote latrocima exertens ẽẽt.
indignꝰ. Ingressꝰq euglicã disputacionẽ: u̾bũ dĩ latroni p̾dica-¬
bat. Quid longiꝰ morer : latro credidit: ꝓsecutꝰq martinũ uiȩ reddidit:orans
Idẽq pꝰea religiosã agens iutã. uisꝰ ÷ ad eo ut hec quȩ supra pre¬
tulit : qͦ tendẽt querens. Cũq id a martino responsi accepisset ⁊
se qͦ dñs uocaret intende: ait ad eũ. Quocũq ieris. ł quęcũq tẽp¬
taueris: diabolꝰ tͥ adu̾sabit᷑. Tẽ ei ꝓpħica uoce respondit. Dñs m¬
aduitor ÷: ñ timebo qͥd faciat mͥ hõ.Statĩq ecõspectueiꝰᷤ inimic
euanuit. Itaq ut animo ac m̃te cõceꝑat: matrẽ gentilitatis
ab soluit errore: patre inmalis ꝑseuerante. Plures tñsuo salua¬
uit exẽplo. Deinde cũ heresis arriana ꝑ totũ orbẽ. ⁊ maxime

Expanded text:
gis illi dolere, qui Christi misericordia, utpote latrocinia exercens, esset gis illi dolere, qui Christi misericordia, utpote latrocinia exercens, esset indignus; ingressusque evangelicam disputationem, verbum Dei latroni praedicabat. Quid longius morer? latro credidit, prosecutusque Martinum viae reddidit, oransIdemque postea religiosam agens vitam visus est: adeo ut haec, quae supra tulit, quo tenderet quaerens. cumque id a Martino responsi accepisset, se quo Dominus uocaret intendere, ait ad eum: quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, diabolus tibi aduersabitur. tunc ei prophetica uoce respondensadiutorest: non timebo, quid faciat mihi homo. statimque de conspectu eius inimicus euanuit. itaque ut animo ac mente conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ ͥdã locꝰ inturie udet᷑. Itaq exorcistã eũ eẽ p̃cepit. Quã
ille ordinationẽ. ne despexisse tanꝗͣ humiliorẽ uidet᷑ ñ repua
dinut. Nec multũ pꝰ ãmonitꝰ ꝑ soporẽ ut patriã parentesq
qͦs adhuc gentilitas detinebat: religiosa sollicitudine insitaret:
ex uoluntato scĩ hilarii ꝓfectꝰ est. Multisq ab eo obstrictꝰ p̃cibꝰ
⁊ lacrimis ut rediret ⁊ mestꝰ ut fer̃ pegrinationẽ illã aggres¬
sus ẽ. cõtestatꝰ fr̃is multa se adu̾sa passurũ. qđ pꝰ ea probauit
euentꝰ Ac pͥmũ int̾ alpes deuia secutꝰ. incidit inlatrones. Cũq
imꝰ securĩ eleuatã in caput eiꝰ librasset. ictũ ferientis dextera
sustinuit alt. Unietis tñ pꝰ tergũ manibꝰ: uni seruandꝰ. icusto¬
diendꝰ tradit᷑. Qui cũ eũ ad remociora duxisset ꝑcunctari ab
eo cepit qͥsnã eẽt. Respondit: ap̃ianũ. se ẽẽ. Querebat ⁊̃ ab eo

Expanded text:
in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexissdiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se aduersa passurum: quod postea probauit euentus. ac primum inter Alpes deuia secutus incidit in latrones. cumque unus securi eleuata in caput eius librasset ictum, ferientis dexteram sustinuit alter: uinctis tamen post tergum manibus uni adseruandus et spoliandus tradieo coepit quisnam esset; respondit, Christianum se esse. Quaerebat etiam ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
diã iubet᷑ facturꝰ fidẽ dictis : ut ĩerinis barbaris obiceret᷑.
Postero die hostes legatos depace miser̃: sua oĩa seq des entes
Uñ qͥs dubitet hanc uere beati inri funse iuctoriã. cii p̃stitũsit
ne mermus adp̃liũ mitt̃ et᷑ : ⁊ ꝗͣuis piꝰ dñs seruare militẽ suũ
licet int̾ hostuĩ gladios ⁊ tela potuisset : tñ ne ł alioꝵ morte
scĩ uiolarent᷑ obtutꝰ exemit pugnȩ necessitatẽ Neq enim
alia ꝓmilite suo ap̾̃s debiit p̃stare ictoriã ꝗͣ ut sũbactis
nita fides hobebat᷑ expetuut: ⁊ aliqͣndu apd̾ eũ cõmoratꝰ:
Tẽptauit aũ idem hilaruis ĩposito diaconii officio s eũ
arctiꝰ ĩplicare: ⁊ ministio uincire diumno. S cũ sepissi¬
me restitisset. indignũ se ẽẽ. uociferans: intellex̾ uir dĩ.⁊ al¬
tioris ingenii hoc eũ mͦ posse cõt᷑ringi᷑ si id ei officu ĩponeret.

Expanded text:
diam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. diam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seque dedentes. unde quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare uictoriam, quam ut subactis nita fides habebatur, expetiit et aliquamdiu apud eum commoratus est. temptauit autem idem Hilarius inposito diaconatus officio sibi eum artius inplicare et ministerio uincire diuino. sed cum saepissime restitisset, indignum se esse uociferans, intellexit uir altioris ingenii, . uno eum modo posse constringi, si id ei officii imponeret,
Abbreviated transcription (Latin):
uilianꝰ cesar coacto ĩ unũ exercitu. a pd uagionũ cuntatẽ do¬
natiuu cepit erogare militibꝰ. Et ut ÷ cõsuetudinis singuli ci-¬
tabant᷑ donec ad martinũ uentũ ẽ. T̃unc uͦoportunũ tempus
existimans quo pettret missionẽ. neq enĩ integrũ s̃ fore ar¬
bitiabat᷑. si donatiũ ñ militaturus acciꝑ et. Hactemis
in qͥt ad cesart̃ militaui tͥ patẽ ut nc̃ militẽ dõ. Donatuũi
tuũ pugnaturꝰ accipiat. Xpi ego miles sũ: pugnare mͥ ñ licet.
Tũ uͦ aduersꝰ hanc uocẽ tirannꝰ infremuit ⁊ dicens eũ metu
pugne quȩ postã die erat futura. ñ religiõis gr̾a detrectare
milicie. at martinꝰ intrepidꝰ. ĩmo illato sͥ t̾rore costantior.⁊
si hoc inqͥt ignauiȩ ascribit᷑ ñ fidĩ: crastina die añ aciẽ ĩer¬
mis astaboͥ ⁊ in nõie dm̃ iħu signo crucis ñ clipeo ꝓtectꝰ
aut galea. hostiũ cuneos penetrabo securꝰ. Retrudi gͦ ĩ custo

Expanded text:
ulianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum civitatem, donativum coepit erogare militibus: et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum ventum est. Tum vero opportunum tempus existimans, quo peteret missionem neque enim integrum sibi fore arbitrabatur si donativum non militaturus acciperet: Hactenus, inquit ad Caesarem, militavi tibi: patere ut nunc militem Deo: donativum tuum pugnaTum vero adversus hanc vocem tyrannus infremuit, dicens, eum metu pugnae, quae postera die erat futura, non religionis gratia detrectare militiam. At Martinus intrepidus, immo illato sibi terrore constantior: Si hoc, inquit, ignaviae ascribitur non fidei, crastina die ante aciem inermis astabo: et in nomine Domini Jesu, signo crucis non clypeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. Ret
Abbreviated transcription (Latin):
te oro añ hac̃ blasphemiã nouerat: Qs dispondis supputabat: Con-¬
secutꝰ es: qͥ uolebas. Nobił es factꝰ. ĩ scełe. Ego ip̃e qui ꝯtͣte scribo. cũ in eadem
tecũ urbe ꝯsistã: albꝰ ut auint at̾ue sis nescio. Pret̾ mitto uitia sermõis
qͥbꝰ oĩs lib̵ tuus scatet. Taceo ridicłm exordiũ. Otẽꝑa. omores. nõquero elo
nitorẽ aĩe quero puritatẽ. apud xͥanos enĩ solo ecismꝰ ẽ. magnꝰ: ⁊ui-¬
ciũ: turpe qͥd uł narrare. uł fac̾e. Ad calcẽ uenio. ⁊ te cornua ĩt̾ro-

Expanded text:
te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloqnitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel nar
Abbreviated transcription (Latin):
ciarũ sũ aliqͣ dicturꝰ: obsecro lecturos neme putent nuptiĩs de¬
traxisse. ĩ uirginũ laude:⁊ aliquã fecisse distantiã int̾ scõs uet̾is
testam̃ti ⁊ noui: idẽ int̾ eos qͥ habuere ꝯiugia. ⁊ eos qͥ aꝯplexu
lacuisse sent̾ntie. aliȩ nos ĩqͦs fine sclor⁊ decurrer̃. Quã du lex
illa ꝑmansit. crescite ⁊ multiplicamini. ⁊replete t̾ram. ⁊male-¬
dicta sterilis que ñparit sem̃ ĩisrł.nubebant õs inubebãt᷑.¬

Expanded text:
tiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu s tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant omn
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ: qr bonũẽ. homini sic eẽ. Que ẽ. illa necessitas: Ue p̾gnã¬
tib ⁊ nutͥentibꝰ ĩilla die. Id̃o silua subcrescit: ut pꝰea recidatur. Idõ
morbi subtraut̃. naufragia obsorbent: ⁊nicħominis det̾minis li¬
tigamꝰ. De hoc num̾o st̃ illi qͥ agnũ secunt᷑. qͥuestim̃ta sua ñinqͥna¬
uer̃. Ego ñ audeo expon̾e ñeluidiꝰ calũpniet᷑. Qd̃ aũ ait qͣsdã ẽẽ uir-¬
gines. tab̃narias. ego dico plus tͥ eẽ ĩ his ⁊ ad ult̾as. ⁊ qͦ magis mireris.
⁊clericos ẽẽ eaupones. ⁊ monachos ĩpudicos. S qͥs ñstatĩ intelligat
nec tab̾nariã uirginẽ. nec adult̾ũ monachũ. nec elericũ posse ẽẽ cau
ũmorem declamatoriũ. paululũ lusimꝰ. Tunos heluidi coegisti. qͥ iã
eu̾gł̃io choruscante. eiꝰdẽ ius eẽ glẽ ⁊ uirgines ⁊ maritatas. R qr arbitror

Expanded text:
c esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua nonunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse caupin morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisti, qui jam Evangelio coruscante, ejusdem vis esse gloriae virgines et maritatas  Al. maritas.
Abbreviated transcription (Latin):
aut offenditur. ⁊ marit᷑ iniuria ꝯcitat᷑. Hĩc discordia. seminarũ
repudii.aut sialiqua ĩuenit᷑ domꝰ. ĩqua ista ñsiant: q̃tñ rara auis
ẽ. ip̃a dispensatio. domꝰ. lib̃oꝵ educatio. necessitate mariti. correctio
seruuloꝵ. quẽ axͥ cogitatione ñ auocent. Defecer̃ scriptura sare fieri
muliebri a. Post qd dr̃ ad abrahã. Omĩa quec̃q dicit tͥ sara: audi uo-¬
cem eiꝰ. Que ñẽ. ĩpartꝰ anxietatibꝰ ⁊ dolore q̃ deficientibꝰ mestru cruoris¬

Expanded text:
aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non fiant, quae rara avis est; tamen ipsa dispensatio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatib
Abbreviated transcription (Latin):
Queuꝰ nuptaẽ. cogitat quest̃ mundi. qͦmͦ placeat uiro. Id̾ ne tu
putas eẽ: dieb̃ hac noctibꝰ uacare orationi uacare ieuniis. ⁊ ad aduentũ
mariti: expolire faciaẽ. gressũ frange̾.simulare blandicias: Illa ħ agit.
ut turpior pareat: inat̾e bonũ insuscet ĩturia. hec ad specłm pingit᷑.
n ̃ꝯtumeliã artificis: conat᷑ pulcrior eẽ. quã nataẽ. Inde infates garri¬
iuit. familia ꝑstrepit. lib̃i ab ocłis. libi abore dependent. Cõputant᷑ sũpt̾
ĩpendida p̃parant᷑. hinc eo coꝵ accineta fanus carnes trrit. hĩc tertri¬
cũ. turba ꝯmurmurat. Hunciat᷑ interĩ uir uenisse cũ sociĩs. illa ad
irundinis modũ. iustrat uniu̾sa penetralia: sithorꝰ rugeat. sipaui
damitat. lira garrit. cimbalũ ꝯcrepat. qͥibi di timor: Parasi tus inꝯ
tumeliis głat᷑. Ingrediuit᷑ exposite libidinũ uictime ⁊ tenuitate ues¬
titũ : nude ĩpudicis ocłis ĩgerunt᷑. his infelix uxor. aut letat᷑ ⁊ꝑiit̃.

Expanded text:
placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavclamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit:
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ⁊ mat̾. admirantes suꝑ his que dicebant᷑ de eo. Ihis similia q̃-
iã enum̾ auimꝰ: ⁊ĩqͥb parentes uocant᷑. Ac ne forte de exẽplarioꝵ
uarietate causeris. qͣ tͥ stultissime ꝑsuasisti grecos codices ẽẽ falsa-¬
tos: ad iohis eugłiũ uenio ĩquo planissime seribit᷑. Inuenit phi¬
lippus nathanael ⁊ ait illi. Quẽ seripsit moyses inlege ⁊ ꝓpħis.¬

Expanded text:
admirantes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem s
Abbreviated transcription (Latin):
etiã dni ꝑgenitalia uirginis natũ. Turpiẽ. enĩ iuxta eos d̃m ꝑuir-¬
ginis pudenda genitũ. ꝙͣ uirginẽ uro suo nupsisse pꝰpartũ. Iutge
silibet alias nat̾e ꝯtumelias. Nouẽ m̃sibꝰ ut̾ũ insolescentẽ. fastidia.
partũ. sanguinẽ: panuos. ip̃e tͥ de scribat᷑ uifans: tegmine m̃bra¬
nar̃ solito. ꝯuolutꝰ. Ingerant᷑ dura p̾sepia. uagitꝰ paruuli ocfaue
diei cireũcisio. tẽpꝰ purgatiõĩs. ut ꝓbetur: ĩmundus. Nõ erubes¬

Expanded text:
etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, temp
Abbreviated transcription (Latin):
gine credimꝰ: qr legimꝰ. Mariã nupsise pꝰpartũ. ñ credimꝰ. qs
ñlegimꝰ. Nec hoc idõ dicimꝰ. qͥ nupcias ꝯ dẽpnemꝰ: Ipsa qͥppe uirgi-¬
nitas fructꝰ ẽ. nuptiar̃: s qͦ nob̃ descĩs uiris tem̾e estimare. nich
liceat. Possumꝰ eñ hac estimationis possibilitate ꝯtendẽ. płes qͦ uxo-¬
ꝯfingunt. Tudicis marzã uirginẽ ñmansisse. ego mͥ plus uendico¬
etiã ipsũ iosep uirginẽ fuisse ꝑmariã: ⁊ex uirginali ꝯuigio.

Expanded text:
nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxoconfingunt. Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego metiam ipsum Ioseph uirginem fuisse per Mariam, ut ex uirginali coniugio
Abbreviated transcription (Latin):
im̾ito uen̾ando fr̃i. ⁊ ꝯsac̾doti p̃sidio: aug̾auiꝰ ĩ dño salutẽ:
Sic̃ p̾sens rogaui sinceritatẽ tuã nc̃ qͦ ꝯmoneo: ut litt̾as meas
scõ fr̃ĩ ⁊ ꝯp̃sb̃ro meo ieronimo. mitt̾e ñgrau̾is. Ut aũ nou̾it
eremplaria lit̾ar̃ ⁊ mear̃ ad ipsũ.⁊ ad me ipsuiᷤ. Quibꝰ lectis. ꝓ tua
scã prudentia facile uideas. ⁊ modũ meũ quẽ seruãdũ putaui. ⁊
modũ eiꝰ quẽ nõ frustra timu. Aut siego qd̾ ñdebu ł qͦmͦ ñdebu¬
aliqͥd scripsi. ñ ad illũ deme s adme ipsũ potiꝰ frat̾na dilectione mit¬
tȩ sermonẽ. qͦ correctꝰ petã ut ignoscat: simeã culpã ipse cognou̾o:¬

Expanded text:
ITO VENERANDO FRATRI ET CONSACERDOTI PRAESIDIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Sicut praesens rogaui sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meassbytero nostro Hieronymo mittere non graueris. ut autem nouerit exemplaria litterarum et mearum ad ipsum et ad me ipsius, quibus lectis pro tua sancta prudentia . facile uideas et modum meum, quem seruandum putaui, et motum eius, quem non frustra timui. aut si ego, quod non debualiquid scripsi; non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ligeris alueũ: ad urbem turonicã cũ magnis laudib̃ psallentium
dirigũt it̃ copiosũ. Dequoꝵ uocibꝰ pictaui ex ꝑge facti: nicħ deches-

Expanded text:
Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, n
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ episcopatũ. Ergo necesse ẽ: ut qd nob̃̾cũ ñ impleũ uiuus: exple¬
at uł defuc̃tꝰ. Uob̃ ẽ. eñ ablatꝰ: nob̃ adõ donat᷑. uer̃ simos anti¬
quit᷑ ĩstitut᷑ seruat᷑: ĩurbe qͣ ordinatꝰ ẽ. habebit iubente dõ sepul¬
chrum. Certe si ꝓmonast̾ii pͥuilegio. eũcupitis uendicare: scitote
qr pͥmo ei monastũ cũ medilañensibꝰ fuit. his gͦ litigantibꝰ sole
ruente dies claudit᷑: corpꝰq ĩmedio positũ abutroq ppło custodit᷑¬
futur᷑ ut mane facto apictauis ꝑuiolentiã auferretur. S d̃s õip̃s.
noluit urbem turonicã ꝓpͥo frustrare patrono. deniq nocte media
õs pictaui asõpno fallacie ꝯpͥmunt᷑: nec ullus suꝑ fuit qͥ ex ac multi-¬
tudine uigilaret. Igit̾ uͥ turonici eos ꝯspiciũt obdormisse: app̾hen-¬
sã scĩssimi corporis glebã. alii ꝑfenestrã eiciuĩt. alii aforis suscipũt.
Positũq ĩnaui: cũ oĩ ppło ꝑuigenne fluuiũ descendunt. Ingresisq

Expanded text:
ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, sole ruente nox clauditur, corpfuturum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno phalanga comprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensam sanctissimi 36 corporis glebam, alii per fenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃atus aũ.xx.ui apd̃ cõdatentẽ diocesis sue uicũ excedens ascłõ:
felicit̾ migrauit ad xp̃m. Transiit aut̃ media nocte. que d̃nica
habebatur: attico cesareoq ꝯsulib̾. Multi enĩ in eiꝰ transitu psal-¬
lentiũ uoces audier̃ incelo: q̃ inlibro uirtutũ eiꝰ pͥmo pleniꝰ expo-¬
tare cepisset: pictaui ppłi ad eiꝰ transitũ siẽ turonici c̃oguerier̃.
Quo migrante: grandis alt̾eatio ĩutrũq surrer̃ ppłm. Dicebant
enĩ pictaui. Nr̃ ẽ. monachus. nob̃ abbas extitit: nos reqͥrimꝰ ꝯm̃¬
participatis ꝯiuuio. firmati fiustis benedictionibꝰ: ĩsuꝑ uͥitutibꝰ
iocundati. Sufficiant gͦ uob̃ ista oĩa: nob̃ liceat auferre uł ca-¬
dauer exaĩe. Ad hec turonici respondebant. Siu̾tutũ nob̃ facta
sufficere dicitis: scitote qr uob̃cũ positꝰ. ampliꝰ ẽ. ꝙͣ hic oꝑatꝰ. Nã¬

Expanded text:
cesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius expostare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster participastis convivio, firmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaver 35 exanimum. Ad haec Turonici respondebant: Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum positus, amplius est quam hic o
Abbreviated transcription (Latin):
mem̃tote: qr ñsine fenore istũ apd uos depono sermonẽ. Libens pr̃o
q poscitis: dũ mͦ paulopꝰ q̃ poposcero ñ negetis. Nos uͦ ĩquã nichil ha-¬
bemꝰ: inqͦ tͥ mutuũ uł sine fenore restituere possimꝰ. S tñ qͥeqͥd pu
tasus imꝑato: dũ mͦ ut ceꝑas desidĩis nr̃is satis facias. Ualde eñ nos
delectat. tua or̃o. Nicħ̃ ĩqͥt postumianꝰ. ur̃a studia fraudabo. ł qr
heremite uniꝰ ĩcipientis. agnouistis uͥtutẽ: referã ad huc uob̃ pau-¬
ca deplurimis:

Expanded text:
mentote, quia non sine fenore istum apud vos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos vero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum vel sine fenore restituere possimus. Sed tamen qus, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: ualde enim nos delectat tua oratio. Nihil, inquit Postumianus, uestra studia fraudabo: et quia eremitae unius agnouistis uirtutem, referam adhuc uobis pauca de plurimis.
Abbreviated transcription (Latin):
mone soluamꝰ. Pret̾ mitto salutatioes ⁊ officia qͥbꝰ meũ demulces capd̃.
taceo deblandiciis qͥbꝰ rep̃hensionẽ mei int̾is ꝯsolari. ad causas ipsas
ueniã. Dicis accepisse te librũ meũ aqͦdã fr̃e qͥtitulũ ñ hab̾et. inqͦ scrip¬
tores eccłiasticos tã grecos quã latinos enum̾au̾it. Cũq ab eo q̃reres
ut tus u̾b̃ utar cur liminaris pagina ñ eẽt. ĩscripta. uł qͦ censeret᷑
nomine: respondise appellari epitaphiũ iargum̃taris q̃recte sic uo-¬
caret᷑. sieoꝵ tantũ uł uitas uł scripta ibi legiss qͥtã defuc̃ti eẽnit. Cũ

Expanded text:
mone soluamus, praetermitto salutationes et officia, quibus meum demulces caput; mone soluamus, praetermitto salutationes et officia, quibus meum demulces caput; taceo de blanditiis, quibus reprehensionem mei niteris consolari; ad ipsas causas ueniam. Dicis accepisse te librum meum a quodam fratre, qui titulum non haberet, in quo scriptores ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos enumerauerim, cumque ab eo quaereres, ut tuis uerbis utar, cur liminaris pagina non esset inscripta uel quo censeretur nomine, respondisse appellari epitaphium et argumentaris, qcaretur, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legisses, qui iam defuncti essent; cum
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑitatis ⁊ sordiũ int̾ huiꝰ scłi: turbines ĩsensibꝰ suis ẽẽ mõstrabat. bi¬
bens detorrente ĩuia. ⁊iccireo exaltatꝰ capd̃ suꝑ bissimũ goliad suũ
potissimũ mucrone truncauit. ꝑcutiens ĩfronte blasphemũ: ñea¬
parte corꝑis uuln̾ans. ĩqͣ ⁊p̃sũptor sac̾dotĩs orias lepra ꝑcutit᷑:⁊¬
ĩgła mea. Exurge psalt̾iũ ⁊ cythara. exurgã dilucłõ.: ut ĩnb possit
impleri. Aꝑi os tuũ ⁊ implebo illud ẜ dñs dabit u̾bũ eu̾glitantibꝰ
simeũ errorẽ intellex̾o. Et ecõtrario me uĩcente tu suꝑas. qr ñfilii paren¬
tibꝰ sparentes filiis thesauritant. Et ĩparipomenon libro legimꝰ qͥfi
lii isrł ad ꝓpugnanandũ ꝓcesserint m̃te pacifica. int̾ ipsos qͦ gladios
ieffusionẽ sanguinis. ⁊cadau̾a ꝓstratoꝵ ñsuã s pacis uictoriã cogitã

Expanded text:
asperitatis et sordium inter huius saeculi turbines in sensibus suis esse monstrabat biasperitatis et sordium inter huius saeculi turbines in sensibus suis esse monstrabat bibens de torrente in uia et idcirco exaltatus caput superbissimum Goliam suo potissimum mucrone truncauit percutiens in fronte blasphemum et in ea-parte corporis uulnerans, in qua et praesumptor sacerdotii Ozias lepra percutitin gloria mea; exsurge psalterium et cithara, exsurgam dimpleri: Aperi os tuum et implebo illud, et: Dominus dabit uerbum euangelizantibus si meum errorem intellexero, et e contrario me uincente tu superas, quia non filii parentibus sed parentes filiis thesaurizant. et in Paralipomenon libro legimus, quod filii Israhel ad pugnandum processerint mente pacifica inter ipsos quoque gladios et effusiones sanguinis et cadauera prostratorum non suam sed pacis uictoriam cogitant
Abbreviated transcription (Latin):
tue accepi. diu̾sas ut tu nominas q̃stiones. ut ego sentio rep̃hensio¬
nes meoꝵ opuscłoꝵ ꝯtinentes ad qͣsi responde uoluero libri mag¬
nitudine opꝰ erit. Tam̃ conabor qͣntũ fac̾e possũ modũ ñegredi
eplẽ longioris. ⁊ festinanti fr̃i morã ñfac̾e: qͥ añ triduũ ꝙͣ. ꝓfecturus
erat ame epłas flagitauit. ut pene ĩpcineti ħ qualia cũq sint ef¬
futire compelleret ⁊ tu multuario responde sermone. ñ maturitate
scbentis. sdictantis tem̾itate. q̃ pler̃q ñ indodrinã s ĩcassũ u̾tit᷑ ut
scͥbit adeffesios. Assumite arma dĩ ut possitis resiste̾ ĩdie malo.
Yrursus. State succĩcti lũbos ur̃os inu̾itate: ũduti loricã iusticie.
i calciati pedes inpparatiõe eu̾głi pacis. suꝑ oĩa accipientes scutũ
fidĩ. inqͦ possitis uniu̾sa tela maligni ignita exting̾e: igaleã salu¬
ꝓcedebat ad p̾liũ. ⁊qͥnq lapides detorrente accipiens leuigatos. nicħ

Expanded text:
nationis accepi diuersas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones meorum opusculorum continentes. ad quas si respondere uoluero, libri magnitudine opus erit; tamen conabor, quantum facere possum. modum non egredi epistulae longioris et festinanti fratri moram non facere, qui ante triduum, quam profecturus erat, a me epistulas flagitauit, ut paene in procinctu haec, qualiacumque sunt, effutire compellar et tumultuario respondere sermone non maturitate scribentis sed dictantis temeritate, quae plerumque non in doctrinam sed in casum uertitur, ut scribit ad Ephesios: Adsumite arma dei, ut possitis resistere in die malo; et rursus: State succincti lumbos uestros in ueritate et induti loricam iustitiae et calciati pedes in praeparatione euangelii pacifidei, in quo possitis universa tela maligni ignita extinguere, et galeam saluprocedebat ad proelium et quinque lapides de torrente accipiens leuigatos nihil
Abbreviated transcription (Latin):
hendis errantẽ. pat̾e me q̾so errare cũtalibꝰ. ⁊ eũme erroris mei mul¬
tos sotios hab̃e ꝑsperis: tu u̾itatis tue saltĩ unũ astipulatorem ꝓ-¬
ferre debeb̾. hec de explanatione uniꝰ capituli epłẽ adgalatas.S ne-
udear adu̾sũ racionẽ tuã niti testimoniũ num̾o. ⁊ occasiõe uroꝵ
illustriũ subt̾ fug̾e u̾itatẽ: nec matiũ audẽ ꝯserere. breuit̾ de

Expanded text:
tur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; et cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu veritatis tuae saltem unum adstipulatorem proferre debebis. Haec de explanatione unius capituli Epistolae ad Galatas. 7. Sed ne videar adversus rationem tuam niti testium numero, et occasione virorum illustriu
Abbreviated transcription (Latin):
sclłiẽ. Sic plenast̃ erroꝵ oĩa: sic ĩ fusa ꝑ hõĩũ m̃tes caligine. alium
alio ĩcursante. mundus ĩuoluit᷑. ⁊ ad usq rei u̾itas obscurat᷑. ut
ĩ mortis gremio iacuisse. batitudo ducat᷑. Qđ uͥ ds̃ ille nos sẽꝑ cogi-¬
ĩ uen̾at. suã sap̃iã fuisse deser¬
tã: placuit. ut ip̃e eꝯtrio ad u̾sus
astutiã uet̾atoris. sap̃ie sue diuiciis ĩ enuarrabilibꝰ ⁊i scientie altitudi¬
ne ꝗͣ null pot̾it ĩuestigare. sic uti. ut isuã sap̾iã stulticia uelaret.

Expanded text:
plena sunt omnia erroribus, sic infusa per hominum mentes caligine, alium alio incursante, mundus involvitur, et ad hoc usque veritas obscuratur, ut in mortis gremio jacuisse, beatitudo dicatur. Quod ubi ille Deus, nos semper cogiinvenerat, suam sapientiam fuisse desertam; placuit etiam ei econtrario adversus astutiam veteratoris, sapientiae suae de vitiis innumerabilibus uti, et scientiae altitudinem, quam nullus poterit investiga
Abbreviated transcription (Latin):
corpuscło adhibui palpam̃ta. Qd sineglig̾em aĩa plus ualẽt. qͣtũ
ĩ firmatur. c̃ęxt̾ior roborat᷑. S istã ꝗͣ dixi ãiã morbo stulticie uiciatã.
orationũ tuar̃ freq̃ntia tusanato. cuiꝰ aĩa scli ĩtem̾ata flagitiis: pot̾
curabit ĩfirmũ. Oclat᷑: cecũ ꝑ precipia ñducet. Tuitaq ⁊ut sapiã sip
plica:iqd ñ sapu: suffragiis ułut qͥb̾dã remedĩis fac sanari. R ep̃¬
hendat aliqͥs qd intantũ deltabili disputatioẽ ꝓcesserĩ. ut m̾itoꝵ
meoꝵ resipiscentiã ñ hab̾ẽ: ac subito augtã moysi cathedrã ĩdignꝰ¬
gr̃a ẽpensare dignabit᷑. ut lict̾ulas q̃ ad plenũ em̃date ñst̃ sic̃ ĩ ipsis api¬
cibꝰ qͥb ex arant᷑ apparet: tã facile ad publicũ ñ ꝓducas. Acsiego u̾ecũdꝰ¬

Expanded text:
ta, quod si negligerem, anima plus valeret, quae tunc infirmatur, cum exterior roboratur. Sed istam quam dixi animam morbo stultitiae vitiatam, orationum tuarum frequentatus sanet, cujus anima saeculi intemerata flagitiis potestcurabit infirmum, oculatus caecum per praecipitia non ducit. Tu itaque ut et sappiam, et tuis suffragiis velut quibusdam remediis me fac sanari. Reprehendat aliquis quod in tantum delectabili disputatione processerim, ut meritorum meorum resipiscentiam non haberem, aut subito angustam Moysi cathedram indignugratia compensare dignabitur: ut litterulas, quae ad plenum emendatae non sunt sicut ipsis apicibus quibus exarantur apparet tam facile ad publicum non perducas: etsi ego verecund
Abbreviated transcription (Latin):
s heremitas õs anchoretasq uicisti. Nemo enĩ illoꝵ sic̃ martuiꝰ hic
ũr immo nr̃. mortibꝰ imꝑaũ. Meritoq huc̃ iste sulpiciꝰ apłis ꝯꝑat.¬
⁊ ꝓpħis: quẽ ꝑoĩa ilł eẽ ꝯsimilẽ. fidei uirtꝰ. hacuirtutũ oꝑa testant᷑.
S: ꝑge q̃so. quã ꝗͣ nich magnificentiꝰ audire possimꝰ: ꝑge tñ galle. qͥ

Expanded text:
sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic uester, immo noster, mortibus imperauit. meritoque hunc iste Sulpicius apostum opera testantur. sed perge quaeso, quamquam nihil magnificentius audire possimus, perge tamen, Galle, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mͥẽ. Iũxit se cet̾a multitudo ⁊ matris p̃cibꝰ acclamabat. lũ marti¬
uidens ꝑ expectantiũ salute. ut pꝰea nob̃ ipse dicebat. ꝯseqͥ seposse
uͥtutẽ : defuncti corpꝰ ꝓpriis manibꝰ accepit. Et c̃expectͥantibꝰ cuetis
genua flexisset: uͥ ꝯsũmata oratione surrer̃. uuificatũ paruu¬
lũ matri restituit. Tũ uͦ multitudo oĩs. ĩcelũ clamore sub lato: xp̃m¬
dm̃ cepit fat̾i. Postremo cuẽti eat̾uatĩ ad genua bĩ uiri ruere ceper
fidelit̾ postulantes. ut eos fac̾et mͥanos. Nec cũctatꝰ. ĩ medio uerat
cãpo. cũctos imposita uniu̾sis manu. cathexuminos fec̃: cqͥdẽ ad nos
ꝯu̾sus dic̾et. ñ irrationabilit̾ ĩcãpo cathecuminos fieri : uͥ solent
mr̃es ꝯsecrari. Uicisti ĩqͥd p̾stumianꝰ galle uicisti. ñ utiq me qͥmar-¬
tini sũ potius assertor. ⁊qu ħ oĩa deillo uiro sciui sẽꝑ ⁊eredidi:

Expanded text:
mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris pmihi est. iunxit se cetera multitudo et matris pe dicebat, consequi se posse virtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit; et cum inspectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, vivificatum parvulum matri restituit. Tum vero multitudo omnis in coelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti cateruatim ad genua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos inposita uniuersis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conuersus diceret, non inrationabiliter in campo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, uicisti, non utique me, qui Martini sum potius adsertor et qui haec omnia de illo uiro et sciui semper et credidi,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥhumanã substãtiã suꝑ gressus: uͥtutis sue ꝯ̃scientia. mundi głã
tituerit. q lib̃ tius pleniꝰẽ. locut᷑: ĩepiscopatu uiro qͥ p̃t̾ misisse te
miror: ynũ tantũ mͦ suscitarit: cuiꝰ rei ego testis sũ: sitñ nichil
de muiꝰ idoneo teste dubitatis. Idipũ aũ uob̃ qͣ lit̾ gestũ sit expli¬
cabo. Fuerat causa nescioꝰ qͣ carnotũ opidũ petebamꝰ. Int̾ea dũ uiẽ
tiũ multitudo ꝯtex̾at. Sensit hic martinꝰ oꝑandũ: ⁊ annuntian¬
te sibi sp̃utot᷑ infremuit. Nec mortale sonãs. u̾bũ dĩ gentilib̾ p̃di¬
eabat. sepiꝰ ingemiscens. cur tanta dñm saluatorẽ turba nesciret.
Int̾ea sic̃ nos ĩcredibił circũ dedãt multitudo: mulier q̃dã cuiꝰ
filiꝰ paulo ante defec̾at. corpꝰ exaĩe bõ uiro ꝓtensis manibꝰ cepit
offerre dicens. Scimꝰ qr amicꝰ dĩes. Restiue mͥ filiũ meũ: qr unic̃

Expanded text:
qui humanam substantiam supergressus, uirtuqui humanam substantiam supergressus, uirtutituerit, quod liber tuus plenius est locutus; in episcopatu vero, quod praetermisisse te miror, unum tantummodo suscitaverit. Cujus rei ego testis sum, si tamen nihil de minus idoneo teste dubitatis. Idipsum autem vobis qualiter gestum sit, explicabo. Fuerat causa nescio quae, qua Carnotum oppidum petebamus. Interea, dum vicum tium multitudo contexerat. sensit Martinus operandum et adnuntiante sibi spiritu totus infremuit, nec mortale sonans uerbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemescens, cur tanta Dominum Saluatorem turba nesciret. interea, sicut nos incredibilis circumdederat multitudo, mulier quaedam, cuius filius paullo ante defecerat, corpus exanime beato uiro protensis manibus coepit offerre dicens: scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus
Abbreviated transcription (Latin):
dissent. Orare se atq obsecrare. ut ĩdulg̾et sceleri uenia: ⁊ copiã
pr̃aret ab eundi. Senserat etiã pͥusꝗͣ occurrerent uirbeat᷑ illos
teñi: nob̃q id añ iã dix̾at. Ueniam tñ clem̃t̾ ĩdulsit: eosdẽq abire
ꝑmisit. animalibꝰ restitutis.
llyd aut̾ anĩ adu̾ti. sepe sulpici martinũ tͥ dic̃̾e solitũ. neqͣꝗͣ
sibi ĩ episcopatu eã uͥtutũ gr̃ã suppetisse: ꝗͣ pͥus se habuisse me¬
minisset. Qd suier̃ ẽ. immo qi uet̃ est : conic̾e possumꝰ qͣnta fuer̃ illa
q̃monachus oꝑat᷑ ẽ. ⁊ q̃ teste nullo ex̾cuit. cũ tanta illũ inep̃u signa
fecisse sub ocłis oĩũ uicdimꝰ. Multa qͥdem illiꝰ. pͥ gesta ĩnotuere mundo:
neq potuere celari. S ĩ num̾abilia ẽẽ dicuntur: q̃dũ iactanciam
uitat occultauit: neq ĩ hominũ noticiã passusẽ ꝑuenire. Qiippe

Expanded text:
dissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam dissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit, animalibus restitutis. Illud autem animaduerti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod si uerum est, immo quia uerum est, conicere possumus, quanta fuerint illa, quae monachus operatus est et quae teste nullo solus exercuit, cum tanta illum in episcopatu signa fecisse sub oculis omnium uiderimus. multa quidem illius prius gesta innotuere mundo neque potuere celari, sed innumerabilia esse dicuntur, quae dum iactantiam uitat, occuluit neque in hominum notitiam passus est peruenire, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
mines: nesciebant. Nec iã ultra dissimulare pot̾ant: qͥn ꝗͣ libet
britis pectorib agnose̾ent. diuino numine seten̾i. landẽ gͦ ĩse re¬
gressi : ceꝑũt q̃rere qͥs ille eẽt. quẽ in eodẽ loco ante pau lulũ ei¬
cidissent: c̃ꝑcunctantes eognoscũt. exuantibꝰ martinũ ase tam
crudelit̾ u̾b̾atũ. Tũ uͦ apparere cepit oĩb̾ causa manifesta. Nec ig¬
norare iãpot̾ant: qͥn obilliꝰ uiri inuriã ten̾ent᷑. Igit̾ õs rapidis
nos passibꝰ ꝯsecunt᷑. Cõscio facti ac m̾iti pudore ꝯfusi. flentes ⁊ pul
uunt. ueniã p̃cantes: ⁊ ut eos abire sineret postulantes. Satis se
uł sola ꝯscientia dedisse penar̃: fatisq ĩtellerisse ꝗͣ eosdẽ ip̃os uios¬
t̾ra absorb̾e potuisset. uł ipsi potiꝰ amissis sensibꝰ ĩ immobilẽ saxoꝵ
natam rigescere debuissent: sic̃ affi.xa locis qͥbꝰ stet̾ant ium̃ta ui¬

Expanded text:
mines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet mines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontantes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore confusi, flentes et puluunt, ueniam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque intellexisse, quam eodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debuissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta ui
Abbreviated transcription (Latin):
iorem ĩ saniã ĩfeliribꝰ ꝯmou̾et. Magis ex hoc furentes: qͣ ille qͣsi nõ¬
sentiens. u̾b̃a illata ꝯtẽpn̾et. Nos ilico ꝯsecuti: fede cruentatũ atq
u̾sa corꝑis parte laniatũ. cũ exaninis ĩt̾ra ꝓcubuiss ĩuer
Statĩq eũ asello suo ĩposuimꝰ: ac locũ cedis illuis execrentes. raptĩ.
abire ꝓ ꝑauimꝰ. Int̾ea illi regressi ad redã suã furore satiato:
agi qͦire ceꝑant ium̃ta p̾cipiũt. Que cũ oĩa solo fira aesi enea
riguissent : tollentibꝰ altiꝰ uocẽ magistris flagris hĩc atq ĩde re¬
sonantibꝰ nicħ penit᷑ mouebant᷑. Cõ surgũt deĩde õs parit̾ inu̾b̾a:
ꝯsumit gallicas mular̾ pena mastigias. Tota rapit̾ silua deꝓxi-¬
mo: trabibꝰ uim̃ta tundunt᷑. S nicħ penitꝰ seue manꝰ agebant:
uno atq eodẽ in loco stabat fixa simulacͣ. Quid ag̾ent ĩfelices ho¬

Expanded text:
iorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi noiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi nosentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices ho
Abbreviated transcription (Latin):
stupe facti tante rei miracło. ⁊d qͥ ip̃a cogebat u̾itas fabam̃: nõ
ẽẽ subcelo qͥ martinũ possit imitari:¬
onseꝗuenti itidẽ tp̃r it̾ cũ codẽ dioceses iusitãte ageba¬
mꝰ. Nob nescio qͣnecessitate remorantib: aliqͣntulũ ille ꝓces-¬
serat. Int̾im ꝑ aggerẽ public̃ plena militantibꝰ uiris fiscał reda
ueniebat. S uͭ martinũ inueste hispida. nigͦ ⁊ pendulo pallio cͥcũ¬
tectũ ꝯtigua delat̾e ium̃ta uider̃. paululũ ĩparte alt̾am paue¬
facta: cesser̃. deĩ funibꝰ ĩplicatis: ꝓtentos illos quibꝰ ut sepe uidis¬
tis misera illa aĩalia ꝯglobant᷑ ordines miscuer̃. Lũq egre expe¬
diunt᷑: morã fecẽ ꝓꝑantib̾. qͣ ꝑmoti ĩ uiria militantes. p̃cipitatis
ĩt̾rã saltibꝰ se deder̃. de ĩmartinũ flagris acfustibꝰ urg̾e ceꝑũt:
cũquidẽ ille mutꝰ. ⁊ ĩcredibili patientia p̾bens t̾ga cedentib̾: ma¬

Expanded text:
stupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat veritas, fatebamur, non stupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat veritas, fatebamur, non esse sub caelo, qui Martinum possit imitarionsequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis protentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines miscuerunt: dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
uir beat᷑ euolu̾et: uͥtutẽ ad uenientis. sensit egrotus. Riecep¬
taq ꝯtinuo. sanitate: uenientibꝰ nbͣ obuiã ip̃e ꝓcessit. Alta die
redire cupientẽ. magna p̾ce detinuit: cũ ĩtim unũ efamilia
puer̃. letali ictu serpens ꝑculit. Quẽ iã exaĩmẽ iuuenẽ ip̃e
euantiꝰ suis humus illatum: añi pedes seĩ uiri. nicħ illi impossi-¬
bile ꝯfisus exposuit. Iãq se malũ serpentis. ꝑ oĩa m̃bra diffudãt.
Cern̾eᷤᷤ õibꝰ uenis uenis ĩflatã. cutẽ: ⁊ ad utris ĩstar tensa uitalia.
Martinꝰ potrecta manu. uniu̾sa pueri m̃bra ꝑtrectans: digitum
ꝓpe ipsũ uulnsełm qͦ bestia uirus ĩfundãt fixit. Tũ uͦ. mira die¬
turꝰ sũ. Uidimꝰ uenenũ exoĩ parte reuocatũ: ad martiui digitũ
eucurrisse. Deinde ꝑilluo ulceris foram̃ eriguũ. ita uirꝰ stipasse
cũ sanguine: ut solet erub̃ibꝰ cap̃r̃ aut ouiũ. pastoꝵ manu p̃ssis
longa linea copiosi lactis effluere. Puer surrex̃ ĩcolumis: Hos ob-¬

Expanded text:
vir beatus evolveret, virtutem advenientis sensit aegrotus: receptaque continuo sanitate, venientibus nobis obviam ipse processit. Altera die redire cupientem magna prece detinuit; cum interim unum e familia puerum lethali ictu serpens perculit: quem jam exanimem vi veneni ipse Evanthius suis humeris illatum ante pedes sancti viri, nihil illi impossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitucucurrisse: deinde per illud ulceris foramen exiguum ita virus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ovium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. Puer surrexit incolumis. Nos ob
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nt̾ se ab eis ꝯfessus ẽ. usitari. Petrũ etiã ⁊ paulũ apłos: uidĩ ase
sepiꝰ ñ negauit. Iã uͦ demones ꝓut ad eũ qͥsq uenissent. suis no¬
minibꝰ increp̃abat. Mercuriũ maxime patiebat᷑ infestũ. Iouem
brutũ atq hebentẽ ẽẽ dicebat. hec plerisq etiã ĩ eodẽ monast̾io ꝯ̃s¬
utis. ĩcredibilia. audebant᷑. nedũ ego ꝯfidã õs qͥ ħ a
credituros. Nã nͥ ĩ estimabilẽ uitã atq uirtutẽ martinꝰ egisset:
neqͣꝙͣ apd̃ nos tanta gła p̾dit᷑ hab̃etur. Quã ꝗͣ minime mirum
siĩoꝑib martini ĩ firmitas humana dubitau̾it: cũ multos ho¬
dieq uideamꝰ ne eu̾głiis. qͥdẽ credidisse:

Expanded text:
quenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se quenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem esse dicebat. haec plerisque etiam in eodem monasterio constitutis incredibilia uidebancredituros: nam nisi inaestimabilem vitam atque virtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur: quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmitas humana dubitaverit, cum multos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse.