comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quib credendum ẽ regionib ferrum &e stac¬
ten& calamum. adtyri nundinas deporta¬
ta. Dicamusq qd̃ grecia idest iauan ferrum
habeat fabrefactum. & ad bella ꝓmptissimũ.
dialecticaq arte constructum. iactans cunc¬
ta iudicio se & ratione ꝓferre. uocalemq
sonum qui int̃p̃tatur in calamo. ce stacten
odoris optimi reꝓmutat: siue ferrum fa¬
brefactum &e rotam q̃ ũboꝵ compositione
uoluatur. & cursum habeat orationis.
Dadan institores tiui intapetib ad seden¬
Idum. Lxx. Pedan negotiatores tui
im uim̃tis electis ad currus. U ultum
p̃t̃ nom̃ regionis quod uicinum ẽ. dedan &
dadan. Infinita quippe distantia intapetibꝰ.
ad sedendũ. ⁊ ium̃tiꝰ electis adcurrꝰ. Nec dubiũ qͥn-
quadrige. currus & equi. in malam partẽ ac¬
cipiantur. sit̾reni sint. Alioquin de celestib
ae helias curru rapitur. appellat᷑q ab heliseo
pat pat̾. auriga ce currꝰ isrł. & gieri aꝑiunt᷑

Expanded text:
quibus credendum est regionibus, ferrum et stacquibus credendum est regionibus, ferrum et stacten et calamum ad Tyri nundinas deportata. Dicamusque quod Graecia, id est, Javan, ferrum habeat fabrefactum, et ad bella promptissimum, dialecticaque arte constructum jactans se cuncta judicio et ratione proferre: vocalemque sonum, qui interpretatur in calamo, et stacten odoris optimi repromittat, sive ferrum fabrefactum, et rotam quae verborum compositione volvatur, et cursum habeat orationis. Dadan institores tui, in tapetibus ad sedendum. LXX: Dedan negotiatores tui, cum jumentis electis ad currus. Multum praeter nomen regionis quod vicinum est Dedan, et Dadan. Infinita quippe distantia in tapetibus ad sedendum, et jumentis electis ad currus: nec dubium quin quadrigae currus et equi, in malam partem accipiantur, si terreni sint. Alioquin et Elias ad coelestia curru rapitur, appellaturque ab Elisaeo pater, pater, auriga et currus Israel . Et Giezi aperiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspiciendum quod tirus lacte uescat᷑ infan¬
tie. & uestim̃ta ñ habeat ꝓpria. s aliunde e
ex uariis congesta ꝓuintiis. Illud autẽ qd̃
damascus int̾p̃tatur sanguis cilicii. & san¬
guis osculi: p̾senti ñ conuenit loco. Frequent
enim hebrea nomina ꝓ diu̾sitate accentiũ
& mutatione litt̾arum. uocaliumq uł max
int̾p̃tantur. ¶an ce grecia &e morel m
nundinis tiuis ꝓposuerunt ferrum fabrefa¬
dinis tuis. que in edicione eoꝵ dethe¬
odotione addita st̃: ferrum factum opere
& rota. in commixtione tua ẽ. Ex nomine
patriarche dan: & trib &e locꝰ in quo habi¬
tauit trib. nom̃ accepit. Ubi hodie paneaᷤ
q̃ quondam cesarea philippi uocabatur. uñ
& iordanis fluuius sortitus uocabulũ ẽ ibł
riuus uidelicet dan: qui fluit delibans.
Iauan aũ greciã sonat. q̃ int̾p̃tat᷑ ut dixiis
deferens. utt sit sensus. Dan e grecia decisti
innundinis tius ferrũ fabrefactum ce cet̾a
a quila uͦ ꝓ moezel posuit deuestzal. De.

Expanded text:
spicuum quod Tyrus lacte vescatur infantiae, et vestimenta non habeat propria, sed aliunde et ex variis congesta provinciis. Illud autem quod Damascus interpretatur sanguis cilicii, et sanguis osculi, praesenti non convenit loco, frequenter enim Hebraea nomina pro diversitate accentuum et mutatione litteraruminterpretantur. « Dan, et Graecia, et Mozel, nundinis tuis posuerunt ferrum fabrefal, in nundinis tuis, » quae in editione eorum de Theodotione addita sunt. « Ferrum factum opere et rota in conmixtione tua est. » Ex nomine patriarchae Dan et tribus et locus in quo habitavit tribus, nomen accepit, ubi hodie Paneas, quae quondam Caesarea Philippi vocabatur. Unde et Jordanis fluvius sortitus est vocabulum Jor, rivus vidJavan autem Graeciam sonat, quae interpretatur, ut diximus, deferens, ut sit sensus: Dan et Graecia detulerunt in nundinis tuis ferrum fabrefactum, et caetera. Aquila vero pro Mozel, posuit de Uzal. De
Abbreviated transcription (Latin):
oculos carnis amisit. ut m̃tis acciꝑet. Cecide¬
runtq squame draconis ex oculis eius quib
lum̃ ꝑdiderat uitatis. ut iret ad uicum qui
appellatur rectus. & inueniret ananiam qͥ
in lingua nr̃a int̾pretatur obediens. De hac
igitur cui dictum ẽ. maledicta t̾ra q̃ aꝑuit
os suum. & hausit sanguinem frĩs tui. tyri
nundine congregantur. Et uinum pingue¬

Expanded text:
oculos carnis amisit, ut mentis acciperet: cecideoculos carnis amisit, ut mentis acciperet: cecideruntque squamae draconis ex oculis ejus, quibus lumen perdiderat veritatis, ut iret ad vicum qui appellatur rectus, et inveniret Ananiam, qui in lingua nostra interpretatur obediens . De hac igitur terra, cui dictum est: Maledicta terra quae aperuit os suum, et hausit sanguinem fratris tui . Tyri nundinae congregantur, et vinum pingue
Abbreviated transcription (Latin):
loris optimi. I xxͣ. Damascus negotia¬
tor tuus in multitudine oꝑum tuoꝵ. &
multitudine omĩs fortitudinis tue. umũ
de thelbon. & lanas de mileto. Pro ui¬
no pingui quod int̾p̃tatus ẽ. simmachꝰ.
ce apud aquilam & theodotionẽ. &e inipso
hebraico ht̃ uinũ de thelbon. Rursũq
ubi nos posuimus lanis coloris optimi.
siue splendentib: aquila ce theodotion
tnͣstulerunt in lanis soor. Significat aũ
qd̃ int̾ cetãs negotiationes tiri: ad nun¬
dinas eius de damasco deferebatur uinũ
pinguissimum. & lane p̃cipue. qd̃ usq
hodie cernmꝰ. Sin autẽ damascus int̾̃pre¬
tatur sanguinem bibens. & hebreorum
uera traditio ẽ campũ in quo int̾fectꝰ ẽ
abel aparricida cain fuisse indamaseo.
unde ce locus hoc insignitus uocabulo sit
iuste &e paulus post int̾fectionem stephani
primi in xp̃o martiris prexit damascum.
ut credentes inxp̃o uinctos duceret ierłm.
Deiq miscd̃ia qui facit uidentẽ & cecum:

Expanded text:
loris optimi. LXX: Damascus negotialoris optimi. LXX: Damascus negotiator 316 tuus in multitudine operum tuorum, ex multitudine omnis fortitudinis tuae: vinum ex Chelbon, et lanas de Mileto. Pro vino pingui, quod interpretatus est Symmachus, et apud Aquilam et Theodotionem, et in ipso Hebraico habet, vinum de HELBON  . Rursumque ubi nos posuimus lanis coloris optimi, sive splendentibus, et Aquila et Theodotio transtulerunt in lanis Soor. Significat autem quod inter caeteras negotiationes Tyri, ad nundinas ejus de Damasco deferebatur vinum pinguissimum, et lana praecipua: quod usque hodie cernimus. Sin autem Damascus interpretatur sanguinem bibens, et Hebraeorum vera traditio est, campum in quo interfectus est Abel a parricida Cain , fuisse in Damasco, unde et locus hoc insignitus vocabulo sit, juste et Paulus post interfectionem Stephani primi in Christo martyris perrexit Damascum, ut credentes in Christo vinctos duceret Jerusalem: Deique misericordia, qui fecit videntem et caecum,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq de quo intab̃nacło d̃i luc̃na accen¬
dit᷑ ne aptet᷑ nobis illud ꝓpħicum. Oleũ
inegypto uenundabas. Qd̃ si in egipto &
in tyro fuerit: ũtetur incontrariũ e di¬
cetur de eo. Oleum autẽ peccatoris non
impinguet caput meum. S ce resina le¬
sis est apta corꝑib: & ꝓmedicina accipit᷑.
Vnde ce inieremia scͥptum ẽ Num quid re¬
sina non est ingalaad. aut medicꝰ ñ ẽ tibi:
Quare ñ ascendit curatio fiuie popłi mei :
Hanc resinam habebat ce iacob quã mit¬
tebat filio ioseph. cum melle & terebintho.
nucib thimiamate & stacte. Ismahelite
quoq qui emerunt ioseph de t̃ra isrł ħ
sinam &e galaad ce stacten. Et ut manife¬
stius scire possimus quid sit. frum̃tum.
balsamum mel ce oleum resinamq ad
mercatum ferre tyri: audiamꝰ ũba dñi di¬
centis. Nolite sc̃m dare canib. neq mar¬
garitas urãs mittatis ante porcos. Muli
pane filiorum: & dare eum canib. S quia

Expanded text:
quoque de quo in tabernaculo Dei lucerna accenquoque de quo in tabernaculo Dei lucerna accenditur, ne aptetur nobis illud propheticum: Oleum in Aegypto venundabas . Quod si in Aegypto, et in Tyro fuerit, vertetur in contrarium, et dicetur de eo, Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Sed et resina leevis est, apta corporibus, et pro medicina accipitur. Unde et in Jeremia scriptum est: Numquid resina non est in Galaad: aut medicus non est ibi? Quare non ascendit curatio filiae populi mei . Hanc resinam habebat et Jacob, quam mittebat filio suo Joseph cum melle, et terebintho, nucibus thymiamate, et stacte . Ismaelitae quoque qui emerunt Joseph de terra Israelsinam de Galaad, et stacten . Et ut manifestius scire possimus quid sit frumentum, balsamum, mel et oleum resinamque ad mercatum ferri Tyri, audiamus Domini verba dicentis: Nolite dare sanctum canibus: neque margaritas vestras mittatis ante porcos . Mulipanem filiorum, et dare eum canibus . Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
phanag. aquila. simmachꝰ. & theo¬
dotion ita ut apud hebreos positũ est tͣns¬
tulerunt. ꝓ quo lxxͣ. unguenta. nos bal¬
samum u̾timus. Dicitur autẽ quib t̾ra
iudea que nẽ appellatur palestina ha¬
bundet copiis. frum̃to. balsamo. melle. &
oleo. & resma. que a uida ce isrł ad tyri nun¬
dinas deferuntur. Cumq manifesta sit
littera: iuxta spualem sensum dicemus
ñ debere t̾ram confessionis. &e sensu cernen¬
tis dm̃. qui refertur ad eccłiam. deferre ty¬
rum pͥmum triticum. qd cadens int̾rã
multiplicat᷑. & accipitur ꝓ u̾bo dĩ. Non
enim in pane solo uiuit homo: s in om̃i
sermone d̃i. Dein balsamum qd̃ nascit᷑
inuineis engaddi. siue unguentum deqͦ
scͥptum ẽ. sicut unguentum in capite qd̃
descendit in barbam barbam aaron. ce
mel suꝑ quo loquitur ce salomon. Mel in¬
ueniens comede quantum satis ẽ. Si enĩ
plus comederis: euomes illud. dũ saturi¬
tate nimia mel u̾tit᷑ in absinthium. Oleũ

Expanded text:
PHANAG   Aquila, Symmachus et Theodotio ita, ut apud Hebraeos positum est, transtulerunt: pro quo LXX unguenta, nos balsamum vertimus. Dicitur autem, quibus terra Judaea, quae nunc appellatur Palaestina, abundet copiis, frumento, balsamo, melle et oleo, et resina, 315 quae a Juda, et Israel ad Tyri nundinas deferuntur. Cumque manifesta sit littera, juxta spiritualem sensum dicemus, non debere terram confessionis, et sensum cernentis Deum qui refertur ad Ecclesiam, deferre Tyro primum triticum, quod cadens in terram multiplicatur, et accipitur pro verbo Dei: Non enim in pane solo vivit homo, sed in omni sermone Dei . Deinde balsamum quod nascitur in vineis Engaddi, sive unguentum, de quo scriptum est: Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron . Et mel super quo loquitur et Salomon: Mel invenisti, comede quantum satis est. Si enim plus comederis, evomes illud , dum saturitate nimia mel vertitur in absynthium. Oleum
Abbreviated transcription (Latin):
siue de isrł popło sint qui udicantur:
ũ ẽ. ꝑsonarum acceptio apud dm̃. s unus¬
quisq sua coronabitur fide. & impieta¬
te atq infidelitate damnabitur.
onu̾timini & agite penitentiam
abomĩb iniquitatib ur̃is : & non⁊
erit uob̃ in ruinam iniquitas. Proicite⁊
a uob̃ om̃s preuaricationes ur̃as: inqͥb ⁊
preuaricati estis.
Droprie ad isrł iste sermo dirigitur: ut
agant penitentiam: &e relinquant iniqui-¬
tates siue preuaricationes suas quib in
dm̃ preuaricati sunt. Potest autem ce ad
utrumq popłm intelligi: ut & isrł &
gentium turba. sua uitia derelinquens.
conu̾tatur adeum qui possit sauare con¬
triciones suas.
Et facite uob̾ cor nouũ: &e sp̃m nouũ.¬
t uetustatẽ littere deserentes: uiuatis
innouitate sp̃c. Cor nouũ isrłis est: credere
in eũ quem prius negauerat. Cor nouum
gentium ẽ. idola derelinquere: & mortuors
cultura contempra credere in eũ qͥẽ ds ui¬
uentium. Et qͣre moriemini domꝰ isrł:

Expanded text:
sive de Israel populo sint qui judicantur: Non est personarum acceptio apud Deum , sed unusquisque sua coronabitur fide: et impietate atque infidelitate damnabitur. Convertimini et agite poenitentiam ab omnibus iniquitatibus vestris, et non erit vobis in ruinam iniquitas. Projicite a vobis omnes praevaricationes vestras, in quibus praevaricati estis. Proprie ad Israel iste sermo dirigitur, ut agant poenitentiam, et relinquant iniquitates, sive praevaricationes suas, quibus in Deum praevaricati sunt. Potest autem et ad utrumque populum intelligi: ut et Israel, et gentium turba, sua vitia derelinquens, convertatur ad eum qui possit sanare contritiones suas. Et facite vobis cor novum, et spirituUt vetustatem litterae deserentes, vivatis in novitate spiritus. Cor novum Israelis, est credere in eum quem prius negaverat. Cor novum gentium, est idola derelinquere, et mortuorum cultura contempta, credere in eum qui est Deus viventium. Et quare moriemini, domus Israel?
Abbreviated transcription (Latin):
petit que supͣ latius ꝓsecuti sum. Et ideo.
breuiter cuncta ꝑcurrim: ad illa que ob¬
scuriora &e noua sunt transire cupientes.
It dicitis. Quare ñ portarit filiꝰ
iniquitatẽ patris : Uidelicet. quia
filius iudicium & iusticiam oꝑatus ẽ: oĩa
p̾cepta mea custodiuit & fecit illa: iuita
uiuet. Anima que peccauerit: ipsa moriet᷑.
filius ñ portabit iniquitatẽ patris: ꝙ pat̾
ñ portabit iniquitatẽ filii. Iusticia iusti¬

Expanded text:
petit itaque quae supra latius prosecuti sumus. Et ideo petit itaque quae supra latius prosecuti sumus. Et ideo breviter cuncta percurrimus, ad illa quae obscuriora et nova et dicitis: quare non portauit filius iniquitatem patris? uidelicet quia filius iudicium et iustitiam operatus est et omnia praecepta mea custodiuit et fecit illa: uita uiuet. anima, quae peccauerit, ipsa morietur. filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
nam ñ rapuerit: panem suum esurienti
dederit. & nudum oꝑuerit uestim̃to. a
paupis in iuria au̾terit manum suam.
usuram ce suꝑ abundantiã ñ acceꝑit. iu¬
dicia mea fecerit. inp̃ceptis meis ambula¬
uerit: hic ñ morietur in iniquitate pa¬
tris sui. s uita uiuet. Pater eius quia ca¬
lumpniatus ẽ. & ium fecit fr̃i. & malũ
oꝑatus ẽ. in medio popłi sui: hic mortu¬
us est in iniquitate sua.
einquit miremini si iusti uiri filiꝰ
declinans adiucia atq pertata mor¬
te moriat᷑: cum econtrario filius peccatoris
& impii siuiderit pu̾sitatem uiarũ patͥs
sui. & conũterit se ut mala ñ faciat. &e fa¬
ciat bona: reus paternoꝵs scelerũ ñ tencat᷑.
Qd̃ ce in nob̃ accipi potest. quib inpsalmo
& obliuiscere popłm tuum ce domũ patͥs
tiui. ce concupiscet rex decorem tuũ. & qͥ
degentium sum stirpe generati: ut re¬
linquam parentũ crimina: & faciamꝰ
iudicium atq iusticiã. & uiuamꝰ in ea. Re¬

Expanded text:
m non rapuerit panem suum esurienti dederit et nudum operuerit vestimento a pauperis iniuria averterit manum suam usuram et superabundantiam non acceperit iudicia mea fecerit in praeceptis meis ambulaverit hic non morietur in iniquitate patris sui sed vita vivet pater eius quia calumniatus est et vim fecit fratri et malum operatus est in medio populi sui ecce mortuus est in iniquitate sua edeclinans ad vitia atque peccata, morte moriatur. Cum econtrario filius peccatoris et impii, 214 si viderit perversitatem viarum patris sui, et converterit se, ut mala non faciat et faciat bona, reus paternorum scelerum non teneatur. Quod et in nobis accipi potest, quibus in Psalmis et obliviscere populum tuum, et domum patris tui: et concupiscet rex decorem tuum . Et qui de gentium sumus stirpe generati, ut relinquamus parentum crimina, et faciamus judicium atque justitiam, et vivamus in ea. Re
Abbreviated transcription (Latin):
Coluit questionem: quam econtrario
poterat auditor opponere. Soletis ait
dicere. Quare filiꝰ iustus ñ portabit ini¬
quitatẽ patris: Adquȩ ipse respondet.
Ni delicet quia filiꝰ bene oꝑatus ẽ: & patͥs
delicta ñ fecit. Iustumq est. ut quomͦ
peccator insuo scelere morietur: sic iustꝰ

Expanded text:
o quaestionem quam e contrario poterat auditor opponere. Soletis, ait, dicere, Quare filius justus non portabit iniquitatem patris? Atque ipse respondet: Videlicet quia filius bene operatus est, et patris delicta non fecit, justumque est, ut quomodo pec
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ꝑsona acciꝑe iudeoꝵ: quos ñ uult mo¬
ri. ce quib nunc loquit᷑. Quare moriemini
domus isrł qui babetis patres abraham.
qui patrũ merito. & mea debetis .i.¬
uiuere misericordia:
Quia nolo mortẽ morientis dic̃ mor¬
dñs as: reu̾timini ce uiuite.
olo inquit uos mori: quos in salutem ge¬
nui. filios enim genui &e exaltaui: ipsi au

Expanded text:
sona accipere Judaeorum, quos non vult mori, et quibus nunc loquitur: quare moriemini, domus Israel, qui habetis patres Abraham, qui patrum merito, et mea debetis vivere misericordia? Quia nolo mortem morientis , dicit Dominus Deus: revertimini, et vivite. Nolo, inquit, vos mori, quos in salutem genui. Filios enim genui, et exaltavi: ipsi au
Abbreviated transcription (Latin):
papta dñi. & ubi iustificationes eẽ. dicant᷑.
ꝙ quib singula uł diu̾sitatim uel obscuri¬
tatib inuoluantur. Unde &e in p̃senti loco
infertur. Hic iustus ẽ: uita uiuet. ait dñs
os. Qui hec fecerit. & illa ñ fecerit nequa¬
qͣm punietur. delictis patris: sed suis
uiuet uirtutibus.
Quod si genuerit filium latronẽ effun¬
dentem sanguinem. & fecerit unum
or istis. siue ut lxͣx. transtulerunt ce fecerit
patata. in uia patris sui iusti ñ ambulaue
rit. & hec quidẽ omĩa ñ facientẽ: s in mon¬
tib comedentem. & uxorem ꝓximi sui pol¬
luentem. egenum & pauꝑem contristan¬
tm. siue oppͥmentem. rapientem rapiuas.
pignus ñ reddentem. ce ad idola leuantem
oculos suos. abominationem facientẽ. ad
usuram dantem ce amplẽ accipientẽ:nũ¬
quid uuet: Cum uniu̾sa detestanda ħ¬

Expanded text:
ationes esse dicantur, et quibus singula, vel diversitatibus, vel obscuritatibus involvantur. Unde et in praesenti loco infertur: Hic justus est, vita vivet, ait Dominus Deus. Qui haec fecerit, et illa non fecerit, nequaquam punietur delictis patris, sed suis vivet virtutibus. Quod si genuerit filium latronem, effundentem sanguinem, et fecerit unum de istis sive ut LXX transtulerunt, et fecerit peccata: in via patris suirit, et haec quidem omnia non facientem, sed in montibus comedentem, et uxorem proximi sui polluentem, egenum et pauperem contristantem sive opprimentem, rapientem rapinas, pignus non reddentem, et ad idola levantem oculos suos, abominationem facientem, ad usuras dantem, et amplius accipientem, numquid vivet? Cum universa detestanda
Abbreviated transcription (Latin):
nat: comedens in montib suꝑbie. & ȩccłiã
ꝓximi sui polluens. egenos & pauꝑes in
scientia scripturarum contristans: oppri¬
mens atq supplantans. rapinam rapiens
eos quos de eccłia seduxerit. pignus ñ red
ad idola atq simulacra quȩ de suo corde
confinxit leuans oculos suos. cunctasq
faciens abominationes. ce dans ad usurã
pecuniam. ut errorem magistri discipłoꝵ
augeat diligentia. & repetens abhis qui¬
b tributt amplius quam dederat: certe
iuuere ñ poterit: s in suo sanguine moriet᷑.
uod sigenuerit filium
qui uidens omĩa peccata patris sui
que fecit. timuerit &e ñ fecerit similiter:
suꝑ montes ñ comederit. & oculos suos ñ
leuauerit adidola domus isrł. & uxortm¬

Expanded text:
nat, comedens in montibus superbiae, et ecclesiam nat, comedens in montibus superbiae, et ecclesiam proximi sui polluens, egenos et pauperes in scientia scripturarum contristans, opprimens atque supplantans, rapinam rapiens, eos quos de ecclesia seduxerit. Pignus non reds date . » Et ad idola atque simulacra, quae de suo corde finxit, levans oculos suos, cunctasque faciens abominationes, et dans ad usuram pecuniam, ut errorem magistri discipulorum augeat diligentia, et repetens ab his, quibus tribuit amplius, quam dederat. Certe non poterit, sed in suo sanguine morietur. « Quod si genuerit filium, qui videns omnia peccata patris sui quae fecit, timuerit et non fecerit, similiter super montes non comederit, et oculos suos non levaverit ad idola domus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
e theodotion. pestilentem interp̃tati sunt.
Quomͦ autem pestilentia morbos creat. &
pasim regiones inquib incubuerit uas¬
tare consueuit: sic pestilens homo uniũ¬
sa populat᷑. Dicamusq pͥmum iuxta his¬
toriam. Ut sciatis iniquitates patrum
ñ redundare adfilios: si iustus fecerit q̃
suꝑior sermo ꝑ ordinem texuit. utta ui
uet. Qd̃ si genuerit filium recedentem a
dñi seruitute. ce patris uirtutes uitiis
cõmutantem: ut faciat quȩ ille ñ fecit.
& ñ faciat que ille oꝑatus ẽ. nunquit ui¬
uere poterit: Certe ñ uiuet: s erit reus
langiuinis sui. Porro uixta intelligentiã
sp̃ualem. iustus uir ȩccłiasticus si fidem ȩuan¬
gelicam p̾dicauerit. ce filius eł atq discipłs
heretico fuerit errore deceptus: uocabitur¬
pestilens. De quo & in pͥmo psalmo scribit᷑.
Incathedra pestilentiȩ non sedit. Et in ꝓ¬
uerbus. confidens & ꝓcax ce suꝑb: pesti¬
lens appellatur. Iste effundit sanguinem
deceptorum. & omĩa in se peccata congemi¬

Expanded text:
 Theodotio pestilentem interpretati sunt. Quomodo autem pestilentia morbos creat, et passim regiones in quibus incubuerit, vastare consuevit, sic pestilens homo universa populatur. Dicamusque primum juxta historiam, ut sciatis iniquitates patrum non redundare ad filios. Si justus fecerit quae superior sermo per ordinem texuit, vita 213 vivet. Quod si genuerit filium recedentem a Domini servitute, et patris virtutes vitiis commutantem, ut faciat quae ille non fecit, et non faciat quae ille operatus est: numquid vivere poterit? Certe non vivet, sed erit reus sanguinis sui. Porro juxta intelligentiam spiritualem, justus vir Ecclesiasticus, si fidem Evangelicam praedicaverit, et filius ejus atque discipulus haeretico fuerit errore deceptus, pestilens. De quo et in primo psalmo describitur: « Et in cathedra pestilentiae non sedit; » et in Proverbiis confidens et procax et superbus, pestilens appellatur. Iste effundit sanguinem deceptorum, et omnia in se peccata congemi
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum aũterit se impius statem.
abimpietate sua qm oꝑatus ẽ. & fecerit
iudicium & iusticiam: ipse animam suã
seabomĩb iniquitatib suis quas oꝑatꝰ
est: uita uiuet ce nͣ morietur.
cont᷑rio ait gentium popłs non habens
notitiam dĩ. & impius si se au̾terit ab im¬
pietate sua quam pͥus oꝑatus ẽ inidola¬
tria. & fecerit ea que isrsi iege p̃cepta ft̃:
ipse pͥus mortuus uiuificabit animã
suam⁊ udensq se interisse in iniquita¬
tib quas oꝑatus est: credet in eum qui
dicit. ego sum uia.& uita. & ueritas: u¬
ta uiuet & ñ morietur.
Et dicunt filii isrł. Non est equa uia
diũ. Nunquid iue meȩ ñ sunt eque
domus isrł. & ñ magis uiȩ uestre pra¬
ue: Usque hodie isrł blasphemat
dm̃. cur populum suum reliquerit: &¬
gentium assũpserit multitudinem.
Quos arguit dñs. qd̾ iue eorum praue
sint dñi autem ruista sententia: ut ꝑ¬
ditis colonis priorib. alios in uineam suã

Expanded text:
Et cum averterit se impius ab Et cum averterit se impius ab impietate sua quam operatus est, et fecerit judicium se ab omnibus iniquitatibus suis quas operatus est, vita vivet, et non morietur. E contrario, ait, gentium populus non habens notitiam Dei, et impius, si se averterit ab impietate sua, quam prius operatus est in idololatria, et fecerit ea quae Israeli lege praecepta sunt: ipse prius mortuus vivificabit animam suam. Vidensque se interisse in iniquitatibus quas operatus est, credet in eum qui dicit: Ego sum via, veritas et vita : vita vivet, et non morietur. Et dicunt filii Israel: Non est aequa via Domini. Numquid viae meae non sunt aequae, domus Israel: et non magis viae vestrae pravae? Usque hodie Israel blasphemat Deum, cur populum suum reliquerit, et gentium assumpserit multitudinem. Quos arguit Dominus, quod viae eorum pravae sint, Domini autem justa sententia, ut perditis colonis prioribus, alios in vineam suam
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit: in ipsis morietur.
Sicut iustum antea peccatorem. ñ pre¬
grauant antiqua delicta: sic peccatorem
qui prius iustus fuerit. ñ uiuant ue¬
teres iusticie. Unus quisq em̃ inquo
inuenietur: in eo ce iudicatur.
eddit causas: quare dñi iusta sen¬
tentia sit. Putatis me ait iniqnum.
ut petata patrum reddam filiis: & alus
comedentim uuam acerbam. aliorum den¬
tes obstupescant. Ecce unusquisq in suo
patato moritur: & in sua iusticia iuui¬
parabolam ñ ẽẽ parabolam. s sit eam acci-¬
pitis quasi historie ueritatem: ut alioꝵ
scelera. inaliis puniantur.
um enim auerterit se iustus a iusti¬
sia sua & fecerit iniquitatem: moriet᷑ ĩ
u. In iniquitate qm oꝑatus ẽ: morietur.
Iotest ce hoc intelligi. Iustus pͥus popłs
sł auertit se aiusticia sua. quia iusticie
reliquit auctorem: &e fecit iniquitatem.
dĩfilium denegando. Inpeccato atq scele¬
re qd̃ oꝑatus ẽ morietur. ñ in plurib s in
uno: hecedem interficiens. ut ꝑderet heredi

Expanded text:
peccavit, in ipsis morietur. Sicut justum antea peccatorem non praegravant antiqua delicta: sic peccatorem qui prius justus fuerit, non juvant veteres justitiae. Unusquisque enim in quo invenietur, in eo judicabitureddit causas quare Domini justa sententia sit. Putatis me, ait iniquum, ut peccata patrum reddam filiis ; et aliis comedentibus uvam acerbam, aliorum dentes obstupescant ? Ecce unusquisque in suo peccato moritur, et in sua justitia viviparabolam non esse parabolam: sed sic eam accipitis, quasi historiae veritatem, ut aliorum scelera in aliis puniantur. Cum enim averterit se justus a justitia sua et fecerit iniquitatem, morietur in eis. In iniquitate Potest et hoc intelligi: Justus prius populus Israel, avertit se a justitia sua, quia justitiae reliquit auctorem, et fecit iniquitatem, Dei Filium 216 denegando. In peccato atque scelere quod operatus est morietur: non in pluribus, sed in uno, haeredem interficiens, ut perderet haereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam. si uelimꝰ legis omĩa man¬
data replicare: inquib p̃cepta dñi. & in
quil iustificationes eẽ dicant᷑. Plenus ẽ.
p̃ceptorũ & iustificationũ centesimꝰ octauꝰ
decimus psalmꝰ. &e ex parte octauus deci¬
mus. in quo scriptum ẽ. Iusticie dñi ceste
letificantes corda. Et. Preceptum dñi lu¬
cidum. illuminans oculos. In quo que¬
ritur quomͦ in hoc eodem ꝓpħa dixĩt
ds̃. Dedi eis iustificationes ñ bonas: in qͥbi
uiuant ineis. Facilisq responsio ẽ. & pl¬
nor inconsequentib: non uiuere iudeos se¬
quentes occidentem luteram: ce uiuere xͥa¬
nos intelligentes sp̃m uiuificantem. Lon

Expanded text:
intelligentiam, si velimus omnia legis manintelligentiam, si velimus omnia legis mandata replicare, in quibus praecepta Domini, et in quibus justificationes esse dicuntur. 212 Plenus est praeceptorum et justificationum centesimus octavus decimus psalmus, et ex parte octavus decimus, in quo scriptum est: Justitiae Domini rectae, laetificantes corda, et praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos . In quo quaeritur, quomodo in hoc eodem propheta dixerit Deus: Dedi eis justificationes non bonas, in quivivant in eis . » Facilisque responsio est et plenior in consequentibus, non vivere Judaeos sequentes occidentem litteram, et vivere Christianos intelligentes spiri
Abbreviated transcription (Latin):
mum suum. Quod uidetur idem sonare qd̃
pͥmũ: ubi scriptũ est. si fuerit iustus & fece¬
rit iudicium. S addita ueritate iudiciĩ qd
facit inter uirum ce uirũ. siue ꝓximũ srũ:
epytasin cernitur habere uirtutẽ. Undde ꝙ
in prouerbioꝵ exordio: post multa p̃cepta
correctio infertur iudicii. Scire inquit sa¬
pientiam & disciplinam. &e intelligere u̾ba
prudentiȩ: susciꝑe uersucias sermonum.
& nosse iusticiam ueram: &e post omĩa cor¬
rigere iudicium. Quamobrem & apł̃s re¬
p̾hendit eos qui ineccłia constituti sunt.
qd̃ habeant inter se iudicia. minimꝰq eli¬
gitur atq contemptus. qui iuxta euangłi¬
um pͥmus est: ut iudicet inter uirum ꝙ
uirum. qui destruxit ea quȩ paruuli fi
ritatẽ iudicii ꝑuenire.
equitur insextodecimo loco. Inp̃cp¬
tis meis ambulauerit. Et in septi¬
modecimo. Iudicia ce iustificationes mrs
custodierit ut faciat ea: & factaq custo¬
diat. Quors utrumq multiplicem habe

Expanded text:
are quod primum, ubi scriptum est: Si fuerit justus, et fecerit judicium; sed addita veritate judicii: quod facit inter virum et virum, sive proximum suum, ἐπίτασιν cernitur habere virtutum. Unde et in Proverbiorum exordio, post multa praecepta, correptio infertur judicii. Scire, inquit, sapientiam et disciplinam, et intelligere verba prudentiae, suscipere versutias sermonum, et nosse justitiam veram, et post omnia corrigere judicium . Quamobrem et Apostolus reprehendit eos qui in Ecclesia constituti sunt, quod habeant inter se judicia, minimusque eligitur, atque contemptus, qui juxta Evangelium primus est, ut judicet inter virum et virum, qui destruxit ea quae parvuli sunritatem judicii pervenire. Sequitur in sexto decimo loco: In praeceptis meis ambulaverit. Et in decimo septimo: Judicia et justificationes meas custodierit, ut faciat ea, factaque custodiat. Quorum utrumque multiplicem habet
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem in lxxͣ ponitur. & deme¬
diis ad tristega. idest adtria cena¬
cula &e trahel: inhebraico ñ habetur.
ꝓ trahel quoq qd̾ nescio quid significet.
uidi ut sequat᷑ ordo testimonii.
Id uidi indomo aititudinẽ ꝑcircuitum
fundata latera ad m̃surã calami sex
cubitoꝵ spacio. & latitudinẽ ꝑ parietẽ latĩs
formsecꝰ quinq cubitoꝵ Et int̾ĩor domus

Expanded text:
uod autem in LXX ponitur, Et de mediis ad tristega, id est, ad tria coenacula, et Thrael, in Hebraico non habetur. Pro Thrael quoque quod nescio quid significet; tulerunt, et vidi, ut sequatur ordo testimonii. « Et vidi in domo altitudinem per circuitum fundata latera ad mensuram calami, sex cubitorum spatio, et latitudinem per parietem lateris forinsecus, quinque cubitorum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ post multa cantica ꝑuenimus
ad canticũ canticoꝵ. qd̾ om̃ium carminũ
carm̃ ẽ. & quod canentes sponsi copulam̃
amplexib Cap̃.
t m̃sus ẽ. parietem domus sex cubitoꝵ
te latitudinem lateris quatior cubi¬
toꝵ undiq ꝑ circuitũ domo. Latera autẽ.¬

Expanded text:
quomodo post multa cantica pervenimus quomodo post multa cantica pervenimus ad Canticum canticorum, quod omnium carminum carmen est, et quod canentes, sponsi copulamur amplexibus. Et mensus est parietem domus sex cubitorum, et latitudinem lateris quatuor cubito
Abbreviated transcription (Latin):
cubitoꝵ ꝓ quo inplerisq codicib iux¬
ta septuaginta. quadraginta continen¬
t̃. latitudinẽ quoq uginti cubitorum
ante faciem templi. ilud significat qd̃
añ templi faciem &e in introitu ei p̾cĩti
laboris atꝙy certaminis nob m̃sura sẽꝑ̃
occurrat. Quam enim ratione in singlis
numeris duplex numerꝰ possidet: eande
due hñt decades. Et hoc consicłandum ꝗd̃
ingressi̾s intrinsecꝰ ꝑ portam duoꝵ infron¬
te cubitoꝵ. &e sex habentem cubitos. septeq
in latitudine ex utraq parte a uginti
cubitos in longitudine. totidemq iniplis
templi forib: doceatur ꝓpħa quissit ille
locus. uł quo appellet᷑ uocabulo. Dix̃ enĩ
suic irscͥptura cognominat. ante faciem
templi scm̃ scõrum ẽ: quantam beatitu¬
dinem intempliaditis & in intĩoribus
eiꝰ estimare debemus. de qua ꝓpħa loqͥt᷑
hoc labor est in conspectu meo. donec in¬
grediar in dĩ scũarium & intelligã in no¬
uissimis eoꝵ: S ce hoc notandũ quod

Expanded text:
 codicibus juxta Septuaginta quadraginta continentur, latitudinem quoque viginti cubitorum ante faciem templi, illud significat, quod ante templi faciem, et introitum ejus, praeteriti laboris atque certaminis nobis mensura semper occurrat. Quam enim rationem in singulis numeris duplex numerus possidet, eamdem duae habent decades. Et hoc considerandum, quod ingressus intrinsecus per portam duorum in fronte cubitorum, et sex habentem cubitos, septemque in latitudine ex utraque parte, et viginti cubitos in longitudine, 496 totidemque in ipsis templi foribus, doceatur propheta qui sit ille locus, vel quo appelletur vocabulo. Dixit enimsive ut Scriptura cognominat, ante faciem templi Sanctum sanctorum est, quantam beatitudinem in templi adytis, et in interioribus ejus existimare debemus! De qua propheta loquitur: Hoc labor est in conspectu meo, donec ingrediar in sanctuarium Dei, et intelligam in novissimis eorum . Sed et hoc notandum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur. qd̾ de mundo hoc & de t̃renis
sensib & de duali duaꝵ decadarũ numo
qui refert᷑ ad uiginti. ñ solum in sc̃a scõꝵ
hr̃e in memoria ꝗd̾ ꝑ .ui dies ꝯditionis nr̃e
e ꝑ quinq sensus. & ꝑ uiginti quinq¬
cubita latitudinis ascendim ad cenacłm

Expanded text:
ostenditur, quod de mundo hoc, et de terrenis ostenditur, quod de mundo hoc, et de terrenis sensibus, et de duali duarum decadarum numero, qui refertur ad viginti, non solum in sancta re in memoria, quod per sex dies conditionis nostrae, et per quinque sensus, et per viginti cubita latitudinis ascenderimus ad coen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quẽ dñs eccł̃ie fundam̃ta solidauit.
transcendit cenaculum. & uenit ad tectũ.
Qd significantis grece doma d̾r. idest tecti
solarium. & incognita prius scłis eccł̃ie
sacram̃ta cognouit. Saluator quoq gnis
humani pascha facit incenaculo. & mag¬
no latoq cenaculo atq omni sorde pur¬
gato. stratoq. & ad spũale conuiuiũ p̃pa¬
rato. ubi mistium corꝑis & sanguinis sui
tradidit discipłis. suis. & et̾nam nob̾ agni
immaculati reliquit festiuitatẽ. Qõ q
cenacula & trahel: uidet᷑ mͥ obelo
p̃notandum. Quid enim necesse ẽ dubia
&e ñ scͥpta disserere. cum in ea q̃ hebreoꝵr
tenent᷑ libris debeams incumbere:
equit᷑. Et uidi in domo altitudinẽ
ꝑ circumitũ fundata latã adm̃su¬
ram calami sex cubitorũ spacio. & latitu¬
dinem ꝑ parietem lateris forinsecꝰ qͥnq
cubitoꝵ. & int̾garophilatia que simma¬
chꝰ exedras uocat. latitudinẽ cubitoꝵ
uigiiti. ꝑ circuitum domꝰ. Quib numis

Expanded text:
super quem Dominus Ecclesiae fundamenta solidavit, transcendit coenaculum, et venit ad tectum, quod significantius Graece δῶμα dicitur, id est, tecti solarium, et incognita prius saeculo Ecclesiae sacramenta cognovit. Salvator quoque generis humani pascha facit in coenaculo, et magno latoque coenaculo atque omni sorde purgato stratoque, et ad spiritale convivium praeparato, ubi mysterium corporis et sanguinis suis tradidit discipulis, et aeternam nobis agni immaculati reliquit festivitatem. Quod coenacula et Thrael, videtur mihi obelo praenotandum. Quid enim necesse est dubia, et non scripta disserere: cum in ea quae Hebraeorum tenentur libris debeamus incumbere? Sequitur: « Et vidi in domo altitudinem per circuitum fundata 499 ram calami sex cubitorum spatio: Et latitudinem per parietem lateris forinsecus quinque cubitorum, et inter gazophylacia » quae Symmachus ἐξέδρας vocat « latitudinem cubitorum viginti per circuitum domus. Quibus numeris
Abbreviated transcription (Latin):
tea erat in rotundũ ascenbens sursũ ꝑ co
ꝑgirũ. & iccirco latius erat templum
insuꝑiorib. & sic de inferiorib ascende¬
bat᷑ ad suꝑiora & medium: puto ꝑspicu¬
um eẽ. lectori semꝑ angustiora ẽẽ que de¬
continentia. paulatimq dũ ad summa
conscendimꝰ latiorẽ nobis aꝑiri uiã. &
impleri quod scͥptum ẽ. Intribulatione
dilatastimͥ. ꝑ rotundum autẽ ꝑ cocleam
ascendimꝰ templicenaculũ. Que figura int̃
omĩa scemata aphilosophis qͦ huiꝰ scłi
pulcrior approbat᷑. dum ce celum &e sol. &
luna. & astra cet̾a & punctum t̾re incorꝑib
quoq humanis ocłi quasi altera sidera.
ce figura capitis qd̃ omniũ sensuum recep¬
taculum ẽ. teretesq digiti&e femina. &
brachia hanc p̃ferunt rotunditatẽ. Por¬
ro recen aculum templi ad qđ de angusti¬
orib ad altiora conscendimꝰ. illud putoeẽ
qd in regũ uolumine helias habuit &e he¬

Expanded text:
tea erat in rotundum, ascendens sursum per cotea erat in rotundum, ascendens sursum per cogyrum: et idcirco latius erat templum in superioribus, et sic de inferioribus ascendebatur ad superiora, et medium: puto perspicuum esse lectori, semper angustiora esse quae dectus continentia, paulatimque dum ad summa conscendimus, latiorem nobis aperiri viam, et impleri quod scriptum est: in tribulatione dilatasti mihi . Per rotundum autem eascendimus templi coenaculum. Quae figura inter omnia scnemata a philosophis quoque hujus saeculi pulchrior approbatur, dum et coelum, et sol, et luna, et astra caetera, et punctum terrae, in corporibus quoque humanis, oculi, quasi altera sidera, et figura capitis, quod omnium sensuum receptaculum est, teretesque digiti, et femina, et brachia hanc praeferunt rotunditatem. Porro coenaculum templi, ad quod de angustioribus ad altiora conscendimus, illud puto esse, quod in regum volumine Elias habuit, et E
Abbreviated transcription (Latin):
uantum uis ꝓficiamus: semꝑ no¬
bis maior ꝓfectꝰ aꝑitur. Vnde pt᷑
introitum templi rursũ ingredimur.
Incius fronte siue el ꝓ quo simmachus
cira portã theodotion ȩlam. hebraicũ
ul. aquila ostium. nos frontẽ int̾p̃tati
sums: duo ert̃ cubiti. ut uixta suꝑiorẽ
sensũ ꝑ dualem numerũ ingrediamur
ad eũ locũ ubi st̾ sc̃a scõꝵ. Unde ce ipsa
porta sex cubitoꝵ erat. ꝑ quod intiogres¬
si etñam requiem possidem, que inseꝑ¬
tenario numero demonstrat᷑. ꝓ quo lxx

Expanded text:
uantumvis proficiamus, semper nobis major profectus aperitur. Unde post introitum templi rursum ingredimur iin cujus fronte, sive AEL, pro quo Symmachus, circa portam, Theodotio AELAM, Hebraicum UL  , Aquila ostium, nos frontem interpretati sumus, duo erant cubiti: ut juxta superiorem sensum per dualem numerum ingrediamur ad eum locum, ubi sunt Sancta sanctorum. Unde et ipsa porta sex cubitorum erat, per quam ingressi, aeternam requiem possidemus, quae in septenario numero demonstratur. Pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
ut quinquaginta cubitis ꝑ circiutum
t̾ra sit uacua insuburbana uł ut simma¬
chus e cheodotion & lxx. transtulerunt.
in t̾minum. &e separationem. & spacium.
hac descͥptione finita: alia exintegro sepa¬
rande sc̃ificationis m̃sura p̾cipitur. ut ui¬
ginti quinq milium calamoꝵ in longitu¬
dine. ce latitudine decem miliũ. post suꝑiorẽ
m̃suram t̾ra aliametiatur. inqua nequaꝗͣ
&e habitent in ea sacerdotes. qui accedunt
ad minist̾ĩum dñi. Habitent autẽ eo tẽpore
quando sacerdotali fungunt᷑ offitio. & sit
ipsa ut diximꝰ possessio. iuginti qͥnq mili¬
um calamoꝵ in longitudine. & decẽ miliũ
in latitudine. Porro leuite qui sacerdotib
seruiunt. & habent ꝓpria ministĩa: accipi¬
ent locum ad edificanda iuginti gazophi¬
latia iuxta aquilam. exedras iuixta simma¬
bitationem leuitarum. urbis uocabulo
nuncupari. qui locꝰ quinq milia habeat
qui ministrant sacerdotib. appellant᷑ lo¬

Expanded text:
ut quinquaginta cubitis per circuitum ut quinquaginta cubitis per circuitum terra sit vacua in suburbana: vel ut Symmachus et Theodotio et LXX transtulerunt, in terminum, et separationem et spatium. Hac descriptione finita, alia ex integro separandae sanctificationis mensura praecipitur, ut viginti quinque millium calamorum in longitudine, et latitudine decem millium, post superiorem mensuram terra alia metiatur, in qua nequaquam que sanctorum, et habitent in ea sacerdotes, qui accedunt ad ministerium Domini. Habitent autem eo tempore, quando sacerdotali funguntur officio, et sit ipsa, ut diximus, possessio viginti quinque millium calamorum in longitudine, et decem millium in latitudine. Porro Levitae, qui sacerdotibus serviunt, et habent propria ministeria, accipient locum ad aedificanda viginti gazophylacia; juxta Aquilam, exedras; juxta Symmabitationem Levitarum, urbis vocabulo nuncupari, qui locus quinque millia habeat qui ministrant sacerdotibus, appellantur lu
Abbreviated transcription (Latin):
st cerimonias sacerdotum cultũq
eorum ce cibum. que debeant sumere.
antequã omnem intrib diuidat. decunc¬
ts tribub iubet eligi locum. qui in longitu¬
dine habeat iuiginti quinq milia. & in la¬
titudine decẽ milia. Et quia ñ ẽ. cubitoꝵ
positum siue pedum. aut ulnaꝵ. sub intel¬
ligi datur significare calamum qui erat
in manu iuiri. & habebat m̃sure sex cubi¬
tos. & sextam partẽ unius cubiti. id est
palaisten. Diligens supputet lector. quot
calami mille passus faciant. ce quã mul¬
ta milia in longitudine fuerint & latitudi¬
ne. E quam descriptionẽ: rursum p̃cipit
ut descĩficata t̾ra que electa est ex omnib
tribub isrł̃. idest uiginti quinq milium
calamorum in longitudine. & decẽ milium
in latitudine: eligat᷑ ad edificandum scũ¬
arium idest templum dñi. alia intͥnsecus
t̾ra quingentoꝵ calamoꝵ ꝑcircuitum. hoc
est duum milium. Et ne forsitan edifica¬
tioni templi edes alie iungerentur. p̃cipit

Expanded text:
st ceremonias sacerdotum, cultumque eorum et cibum, quae debeant sumere, antequam omnem in tribus dividat, de cunctis tribubus jubet eligi locum, qui in longitudine habeat viginti quinque millia, et in latitudine decem micubitorum sive pedum, aut ulnarum, subintelligi datur significare calamum qui erat in manu viri, et habebat mensurae sex cubitos, et sextam partem unius cubiti, id est, παλαιστήν. Diligens supputet lector, quot calami mille passus faciant, et quam multa millia in longitudine fuerint, et latitudine. Post quam descriptionem, rursus praecipit, ut de sanctificata terra, quae electa est ex omnibus tribubus Israel, id est, viginti quinque millium calamorum in longitudine, et decem millium in latitudine, eligatur ad aedificandum sanctuarium, id est templum Domini, alia intrinsecus terra quingentorum calamorum per circuitum, 558 hoc est, duum millium. Et ne forsitan aedificio templi aedes aliae jungerentur, praecipit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sentiat ac furorem. & intelligat uindic¬
tam eius ad hoc ꝓfecisse: ut seruiat donill
iude. Hoc ẽ illiro de quo ce apłs disputat
scribens. Ia cob dilexi. esau autem odio ba¬
bui. Diligit autem ia cob: quia carncun
atꝙ terrenum supplantat ce suꝑat. & bene¬
dictiones illius meretur acciꝑe. Primũ enĩ
demde uirtutes. quib uitia subruunt᷑. Quia
appositum cor homĩs ad maliciã apuericia.
crroresq adolescentie. ȩtas matura condem¬
nat. Uñ ce dd̃. Delicta inquit iuuentutis
& ignorantias meas ne memineris. E tam̃¬

Expanded text:
Domini sentiat ac furorem, et intelligat vindicDomini sentiat ac furorem, et intelligat vindictam ejus ad hoc profecisse, ut serviat domui Judae. Hoc est illud de quo et Apostolus disputat scribens: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Diligit autem Jacob, quia carneum atque terrenum supplantat et superat, et benedictiones illius meretur accipere. Primum enim deinde virtutes, quibus vitia subruuntur, quia appositum cor hominis ad malitiam a pueritia, erroresque adolescentiae aetas matura condemnat . Unde et David: Delicta, inquit, juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris
Abbreviated transcription (Latin):
nus popłi mei isrł in ininicam gentem
mea ira de seuiat. & intelligant contra in¬
quam ultionẽ idumeȩ meam iustã fuis¬
se uindictam. dũ adonai dñs. Scdm tro¬
pologiam hic michi sensus uidetur. Idumei
terrena appellatur &e carnea. quȩ consurgii
animam in meditullio positam ad se trab¬
re festinat. uultq ultiones reddere quib
pͥus subdita fuerat filiis iuda. & recorcdat᷑
doloris antiqui qd̃ ñ ꝓprie fuerit. potestaiꝰ
& ideo uindictam expetit deeis. qui rece¬
dentes a carne sp̃m sequebantur. Propten
ipse dñs filioꝵ uida ultor existens: exten¬
dit manum suꝑ idumcam. & aufert de
ea hominem & iumentũ. quicquid uel
rationis uidetur habere ł simplicis fidai
ut eam redigat insolitudinem. & de the¬
man quȩ interp̾tatur deficiens. & dedan
que & ipsa cognationẽ sonat. om̃s gla¬
dio interficit. quem posuit in manũ po¬
płi sui isrł. ut subũtatur edom. s iram

Expanded text:
manus populi mei Israel mimicam gentem manus populi mei Israel mimicam gentem mea ira desaeviat, et intelligant contra iniquam ultionem Idumaeae, meam justam fuisse vindictam, dicit Adonai Dominus. Secundum tropologiam, hic mihi sensus videtur. Idumaea terrena appellatur et carnea, quae consurgit piritus sunt, et animam in meditullio positam ad se retrahere festinat; vultque ultiones reddere, quibus prius subdita fuerat, filiis Juda, et recordatur doloris antiqui, quod non propriae fuerit potestatis, et ideo vindictam expetivit de eis, qui recedentes a carne spiritum sequebantur. Propterea ipse Dominus filiorum Juda ultor existens, extendit manum super Idumaeam, et aufert de ea hominem et jumentum, quidquid vel rationis videtur habere, vel simplicis fidei, ut eam redigat in solitudinem. Et de Theman, quae interpretatur deficiens, et Dedan, quae et ipsa cognationem sonat, omnes gladio interfecit, quem posuit in manu populi sui Israel, ut subvertatur Edom, et iram
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Et edom sanguinarius. qui oblenti¬
cule rufȩ coctionem pͥmogenita ꝑdidit.
ꝙ ab edulio sortitus uocabulũ ẽ. Esau qͦ
facta interp̃tantur. Et hoc sciendum. qd
in hebreo numqͣm scribatur idumea. s sem¬
ꝑ edom: quem idumeã exp̃ssit greca trans¬
latio. Nequaqͣm gͦ idumea ut moab locutꝰ
ẽ s fecit ultionem de filiis iuda. Peccauit¬
q siue memoriam pristini doloris tenuit. ur
ultionem de eis caperet. aquib in utero supos¬
s ipse dñs manum extendens suꝑ idumeam
abstulit de ea hominem ce iumentũ. & ciuiras¬
tes illiꝰ redĩgit indesertum. id ẽ theman. qͣm
nos in austrum uertimus. dequa &e de aba
urbe dedan inter fecti gladio cadent. Cumq
illi se de iuda uiti fuerint: ego dabo ultio¬
nem suꝑ idumeos. ꝑmanum siue in mani
popłi mei isrł: ut abhis opprimantur u
qͦs exercuere uindictam. Qui faciant ieds
siue idumeam. iuxta iram &e furorem mel.
ut meam expleant indignationẽ. & ꝑma

Expanded text:
pit. Et Edom sanguinarius, qui ob lentipit. Et Edom sanguinarius, qui ob lenticulae rufae coctionem primogenita perdidit, et ab edulio sortitus vocabulum est. Esau quoque facta interpretantur. Et hoc sciendum, quod in Hebraeo nunquam scribatur Idumaea, sed semper Edom, quem Idumaea expressit Graeca translatio. Nequaquam ergo Idumaea ut Moab locutus est, sed fecit ultionem de filiis Juda, peccavitque, sive memoriam pristini doloris tenuit, ut ultionem de eis caperet, a quibus in utero supplsed ipse Dominus manum extendens super Idumaeam, abstulit de ea hominem et jumentum, et civitates illius redegit in desertum, id est, Theman, quam nos in austrum vertimus. De qua et de alia urbe Dedan interfecti gladio cadent. Cumque illi se de Juda ulti fuerint, ego dabo ultionem super Idumaeos per manum, sive in manu populi mei Israel, ut ab his opprimantur, in quos exercuere vindictam; qui facient in Edom sive Idumaeam juxta iram et furorem meum, ut meam expleant indignationem. Et per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ds̃ .Lxxͦ. Hec dic̃ adonai dñs. ꝓeo qd̾ fe¬
cit idumea. & ulciscerentur ultionem de do¬
mo uda. & memoria retinuerunt mali. ꝙ
ulti sunt ultione: ꝓpterea hec dic̃ adonai
dñs. Extendam manum meam suꝑ idu¬
meam. & interficiam de ea hominẽ & pecꝰ.
& ponam eam desertam. & de theman fu¬
gientes gladio cadent. Et dabo ultionem
furorem meũ. & cognoscent ultionem meã
dicit adonai dominus. Supra duo
ꝓposuerat. Pro eo qd dixerunt moab & seir.
& postea deseir tacens contra moab tantũ
locutus ẽ: nunc reddit ceptum. Probamina.
quid seir hoc ẽ idumea fecerit. Qd̃ autẽ esau
ce seir. & edom. & idumea. & duma. una gens
appellentur: ñ ambiget qui scientiam ha¬
buerit scripturarum. Et ut de ceteris ꝓpħis
taceam. isaia. ieremia. amos. qui contra
idumeam & duman. & edom uaticinati
sunt: abdia ꝓpħa totam ꝓphetiam contra
hanc dirigit nationem. quem ut potium᷑
olim disseruimus. Arguitur gͥ seir. Qui
quia hispidus erat: pilosi nomen acce¬

Expanded text:
Deus. LXX: Haec dicit Adonai Dominus: Pro eo quod fecit Idumaea, ut ulciscerentur ultionem de domo Juda, et memoriam retinuerunt mali, et ulti sunt ultione: propterea haec dicit Adonai Dominus: Extendam manum meam super Idumaeam, et interficiam de ea hominem et pecus, et 291 ponam eam desertam: et de Themam fugientes gladio cudent. Et dabo ultionem furorem meum, et cognoscent ultionem meam, dicit Adonai Dominproposuerunt, pro eo quod dixerunt Moab et Seir: et postea de Seir tacens, contra Moab tantum locutus est. Nunc reddit coeptum problema quid Seir, hoc est Idumaea, fecerit. Quod Esau, et Seir, et Edom, et Idumaea, et Duma, una gens appellentur, non ambiget qui scientiam habuerit Scripturarum. Et ut de caeteris prophetis taceam, Isaia, Jeremias, Amos, qui contra Idumaeam, et Dumam, et Edom vaticinati sunt; Abdias propheta totam prophetiam contra hanc dirigit nationem, quem ut potuimus olim disseruimus. Arguitur igitur Seir, qui quia hispidus erat pilosi nomem acce