comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in penitentia longanimitas ꝑseue¬
uandi. Tc̃ enim cedrus coniungitur
marmori.dum penitentie ꝑseueran-¬
dacontinuatur uere confessioni.
Ttesu̾ordines lapidum politorum
inattio confessionis. sunt tres quali¬
tates medificio m̃tis:i. timor. dolor.¬
a p uͦor. higͥ lapides in equalitate
sui sepius exasꝑantur: ce id̾o necesse
est ut diligent̃ ce artificiose poliant᷑
Eraspatur enim timor ꝓpt̾ pecc̃i
magnitudinem: dolor ꝓpt̃ multi¬
tudinem: pudor ꝓpt̃ turpitudinem
Dum enim animꝰ attendit turpiaq̃
gessit: dũ etiam eoꝵ dem insecreto con¬
scientie nullo uidente ꝑhorret recor¬
dari: Non est mirum si hec eadem¬
alicui altĩ pudor sit confiteri. Cum
autem consid̾at quod qũauis turpia.
tam̃ ꝑpetrau̾it multa: ñ ẽ mirũ si
multum doleat animus. multis ui¬
tiorum nexibꝰ irretitus. Cum iterũ
ñ tm̃ recogitat multitudinẽ turpi¬
um delictorum que gessit. s etiam
magnitudinem eoru̾de ante ocłos

Expanded text:
in poenitentia longanimitas persevein poenitentia longanimitas perseverandi. Tunc enim cedrus conjungitur marmori, dum poenitentiae perseverantia continuatur verae confessioni. Tres vero ordines lapidum politorum in atrio confessionis, sunt tres qualitates in aedificio mentis, id est, timor, dolor, pudor. Hi igitur lapides inaequalitate sui saepius exasperantur, et ideo necesse est ut diligenter et artificiose poliantur. Exasperatur enim timor propter peccati magnitudinem, dolor propter multitudinem, pudor propter turpitudinem. Dum enim animus attendit turpia quae gessit, dum etiam eorumdem in secreto conscientiae nullo vidente perhorret recordari: non est mirum si alteri haec eadem pudor sit confiteri. Cum autem considerat, quod quamvis turpia tamen perpetravit multa, non est mirum si multum doleat animus multis vitiorum irretitus nexibus. Cum iterum non tantum recogitat multitudinem turpium delictorum quae gessit, sed etiam magnitudinem eorum ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
tantum hostias offerunt: s etia in¬
molant ce occidunt. Affligunt enl
carnem suam inlaboriꝰ e ieuuniz
incendunt igne tribulationis lis
autem ordines politoꝵ lapidũ. l
tres diũsitates hominum: iideli
credentium. sꝑantium. amantusi
sine oꝑibꝰ mortua ẽ. Et recte poutorum
dicit. ut quomodo credere. quid spare
uł diligere debeat. unusquisq dino-¬
scete possit: ne inueniatur infide. scr¬
upulus erroris. inspe defectꝰ terroris:
incaritate offendiculum rancoris:. s
poliatur fides boni oꝑis exercitio:
spes et̾nitatis desicdio. caritas exhi¬
bitionis obsequio. Iunge gͥ lignum
lapidi: cedrum marmori. fidẽ oꝑi:
nesit fides ficta. spes cassa: caritas in¬
fiuctuosa. Dumhecgͥ attendis. lapi-¬
dem polis: cedrum marmori conun-¬
gis.Edificauit etiam salomonmora¬
lit atrium int̾ius. trib ordinibꝰ lapi-¬
dum politorum:& uno ordine lignoꝵ
cedri. Inti̾us arrium ẽ. moralĩt con¬
fessio delictorum: unus ordo cedriẽ

Expanded text:
tantum hostias offerunt, sed etiam immolant et occidunt. Affligunt enim carnem suam in laboribus et jejuniis, incendunt igne tribulationis. Tres autem ordines politorum lapidum, sunt tres diversitates hominum, videlicet credentium, sperantium, amantium. sine operibus mortua est . Et recte politorum dicit, ut quomodo credere, quod sperare, vel diligere debeat unusquisque dignoscere possit; ne inveniatur in fide scrupulus erroris, in spe defectus terroris, in charitate offendiculum rancoris; sed poliatur fides boni operis exercitio, spes aeternitatis desiderio, charitas exhibitionis obsequio. Junge igitur lignum lapidi, cedrum marmori, fidem operi, ne sit fides ficta, spes cassa, charitas infructuosa. Dum haec igitur attendis, lapidem polis, cedrum marmori conjungis. Aedificavit etiam Salomon moraliter atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri. Interius atrium, est moraliter confessio delictorum. Unus ordo cedri, est
Abbreviated transcription (Latin):
iuitatis ma¬
dam pars ad¬
buc int̾cis ꝑe¬
grina ducitur:
quedam uero
pars incelis firmit̾ locata stabilit᷑.
hec autem ierłm ad illam celestem
quandoꝙ transiet inqua nemo mori¬
etur: s inet̾na felicitate sine fine uiuet.
Nemo .it. ad illã felicitatis et̾nitatẽ tͣnsire
merebit᷑: nͥ qui se cuub illiꝰ patͥe. bñui
uendo inh scło morib conformabit.
tam ducere cupiunt: in futu-¬
ra uita suꝑnis cuubꝰ conformes erunt.
Quatuor siquide ciuitates indiuina
scͥptura fuisse ꝑhibentur. quarum u¬
alis & mistica. moralis ce anagogica.
Matĩalis ierłm ẽ. queda ciuitas in ui¬
dea sita: mistica uͦ ẽ. eccłia: moralis.
quelibet fidelis anima: anagogica.
celestis patria. Prima constat ex lapi
ce scĩs animabꝰ. Matĩalis aliquando
destruet᷑ mistica tͣnfferetur: moralis
edificabit᷑: anagogica uͦ in et̾num ñ
commouebit᷑. Prima ꝯtinet res ges¬
tas: scda mystĩorum figuras: t̾cia
exempla morum: quartadiũsitates

Expanded text:
Civitatis maaedam pars adhuc in terris peregrina ducitur, quaedam vero pars in coelis firmiter locata stabilitur. Haec autem Hierusalem ad illam coelestem quandoque transiet, in qua nemo morietur, sed in aeterna felicitate sine fine vivet. Nemo enim ad illam felicitatis aeternitatem transire meulo hoc moribus conformabit. bem vitam ducere cupiunt, in futura vita supernis civibus conformes erunt. Quatuor siquidem civitates in divina Scriptura fuisse perhibentur, quarum ualis et mystica, moralis et anagogica. Materialis Hierusalem est quaedam civitas in Judaea posita, mystica vero est Ecclesia, moralis quaelibet fidelis anima, anagogica coelestis patria. Prima constat ex lapidet hominibus. Materialis aliquando destruetur, mystica transferetur, moralis aedificabitur, anagogica vero in aeternum non commovebitur. Prima continet res gestas, secunda mysteriorum figuras, tertia exempla morum, quarta diversitates
Abbreviated transcription (Latin):
siue gebal continet᷑ quod diffini-¬
ens siue det̾mminans interp̃tatur.
Qui enim m̃tes hominum fideliũ
ad spiritale edificium uolunt in¬
struere. tales debent ẽẽ ut quid
faciendum sit quid reiciendum
sciant diffinire ut sciant t̾renis
adherentes amundo abstrahere:
abstractos instruere. Quienim opꝰ
templi spiritalis p̃parant: neceẽ ẽ
ut ꝓuideant quas uirtutes infun¬
dam̃to humilitatis prius ponant.

Expanded text:
sive Gebal continetur, quod definisive Gebal continetur, quod definiens sive determinans interpretatur. Qui enim mentes hominum fidelium ad spirituale aedificium volunt instruere, tales debent esse, ut quid faciendum sit, quid rejiciendum, sciant definire, terrenis adhaerentes a mundo abstrahere, abstractos instruere. Qui enim opus templi spiritualis praeparant, necesse est ut provideant, quas virtutes in fundamento humilitatis prius ponant.
Abbreviated transcription (Latin):
lectationem temꝑantia. fortitudo
ad timorem: iusticia ad amorem
sese inclinet. Habet etiam quadra¬
tus lapis sex suꝑficies. inferus ui¬
delicet &e suꝑus: ante ce retro. dex¬
trumce sinistrumadest p̃lationem
ce subiectionẽ: occulta &e aꝑta: ꝓspera
ce adu̾sa. Sigͥ quadratus lapis fueriꝰ:
inquocumq latere iaceas firmiter
stabis. Quos dolauerunt cem̃tarii
hyram: ce cem̃tarii salomonis. Ace¬
m̃tariis salomonis ce acem̃tarus
hẏram lapides p̃ciosi dolant᷑. ñ enĩ
abaliis nisi abhis qui pacẽ tenent
ce mortificant carnẽ electoꝵ uita
quadrat᷑. Si enim stricꝰte uiuas &
pacem ñ teneas. uł si pacem teneaᷤ.
ce dissolute iuuas: ñ bene lapidem
dolas. Sic canta intimpanout
cantes inchoro. Intimpano cantãt
qui carnem mortificant: in choro
cantant. qui concordiam morum
seruant. Porro byblii p̃parauerunt
ligna &e lapides. Byblos ciuitasẽ.
phenicis. ꝓqua in hebreogobel

Expanded text:
lectationem temperantia, fortitudo lectationem temperantia, fortitudo ad timorem, justitia ad amorem se inclinet. Habent etiam quadrati lapides sex superficies, inferius, videlicet et superius, ante et retro, dextrum et sinistrum, id est, praelationem et subjectionem, occulta et aperta, prospera et adversa. Si igitur quadratus lapis fueris, in quocunque latere jaceas firmiter stabis. Quos dolaverunt caementarii Hiram, et caementarii Salomonis. A coementariis Salomonis, et a caementariis Hiram lapides pretiosi dolantur. Non enim ab aliis, nisi ab iis qui pacem tenent et mortificant carnem, electorum vita quadratur. Si enim districte vivas, et pacem non teneas, vel si pacem teneas, et dissolute vivas, non bene lapidem dolas. Sic canta in tympano, ut cantes in choro . In tympano cantant, qui carnem mortificant. In choro cantant, qui concordiam morum servant. Porro Biblii praeparaverunt ligna et lapides. Biblos civitas est Phoeniciae, pro qua in Hebraeo Gobel
Abbreviated transcription (Latin):
qui docent qualit̃ debeamus onera
qualit̃ inscios docere contemptores
cortiꝑe de quibꝰ apl̃s dicit. corripite
inquietos: consolamin puisillanimeᷤ:
suscipite infirmos: patientes estote
ad om̃s. P tecepitq rex ut touerent
lapides grandes p̃ciosos infundam̃¬
lum templete quadrarent eos. In edi-¬
ficanda domo dñi in pͥmis fundam̃¬
tum ponit᷑. quod ñ nͥ eu̾sa & eiecta
t̾rafirmum reꝑitur. ne edificemus
suꝑ tr̃am. ẜ suꝑ petram: petra aut̾e:
erat xp̃c. In quo fundam̃to lapides
p̾ciosi & grandes tollunt᷑: id est p̾ci¬
osi uita grandes fama. suo condito¬
ri adherentes disponuntur. Prius
tam̃ debent lapides quadrari: ce sic
infundam̃toponi. Quadrature la¬
pidum: potest assimilari stabilitaᷤᷤ
electoꝵ. E lecti siquidem quadrant᷑:
dum int̾ .iiiͦi. uirtutes. prudentiã
sci. & temꝑantiam. fortitudinem.
ce iusticiam. constituunt᷑ l c̃ enĩ
quoc̃q ũtatur electꝰ firmꝰ manet:
ne adignauiam prudentia. ad de¬

Expanded text:
qui docent qualiter debeamus onera qualiter inscios docere, contemptores corrigere. De quibus Apostolus dicit: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . Praecepitque rex, ut tollerent lapides grandes pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos . In aedificanda domo Domini in primis fundamentum ponitur, quod nonnisi eversa et ejecta terra firmum reperitur, ne aedificemus super terram, sed supra petram. Petra autem erat Christus . In quo fundamento lapides pretiosi et grandes tolluntur, id est, vita grandes et fama, suo Conditori adhaerentes disponuntur. Prius tamen debent lapides quadrari, et sic in fundamento poni. Quadraturae lapidum potest assimilari stabilitas electorum. Electi siquidem quadrantur, dum inter quatuor virtutes, prudentiam scilicet et temperantiam, fortitudinem et justitiam constituuntur. Tunc enim quocunque vertatur electus, firmus manet, ne ad ignaviam prudentia, ad de
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩn uacant sͥ. Possunt etiã mora¬
lit̾ isti tres m̃ses tres designare uir¬
tutes: idest lectionem. p̃dicationẽ
&e meditationem. Mensis unus qͦ
itaq foris laboramus: induobꝰ reli-¬
quis domi sumus: quiescimur. re¬
ficimur. ferram̃ta paramꝰ. Suꝑ
m̃sam enim scͥpture reficimur in
lectione: ferram̃ta aciumꝰ in me¬
ditatione: securim tenemus labo¬
rantes inp̃dicatione. hic cedimꝰ
ligna idest uitia:. ibi ferram̃ta a¬
ciumꝰ idest ingenia: illic cibũ capi¬
mꝰ exempla gustando moralia. Hi
sunt m̃ses morales:. hi ꝓpͥe ꝑtinent
ad claustrales. Hi sunt enim ope¬
rarii templide quibꝰ dr: &e ad omrã
erat suꝑ huiuscemodi indictionẽ.
ꝑadoniram qui dñs m̃s excelsus int̃¬
p̃tatur: ille dñs excelsus qui humi¬
lia respicit ueracit̾ designat᷑. Ipse i¬
taq huiusmodi oꝑariis p̃ponitur:
dum ꝑ eum quibꝰ horis lectioni ua

Expanded text:
Dominum vacant sibi. Possunt etiam moraDominum vacant sibi. Possunt etiam moraliter isti tres menses tres virtutes designare, id est, lectionem, meditationem et praedicationem. Mensis unus, quitaque foris laboramus, in duobus reliquis domi sumus, quiescimus, reficimur, ferramenta paramus. Super mensam enim Scripturae reficimur in lectione, ferramenta acuimus in meditatione, securim tenemus laborantes in praedicatione. Hic caedimus ligna, id est, vitia; ibi ferramenta acuimus, id est ingenia; illic cibum capimus. exemplo gustando moralia. Hi sunt menses morales, hi proprie pertinent ad claustrales, hi sunt operarii templi, de quibus dicitur: Adoniram erat super hujuscemodi indictione . Per Adoniram, qui Dominus meus excelsus interpretatur, ille Dominus excelsus, qui humilia respicit, veraciter designatur. Ipse itaque hujusmodi operariis praeponitur, dum per eum quibus oris l
Abbreviated transcription (Latin):
sumunt: quia carnales quosq
mundo mortuos. incorpꝰ ecclie p̃¬
dicando conu̾tunt. Unde ce petro
dictum ẽ macta &e manduca. Se¬
lomon oꝑarios de om̃i ifrl̃.
ce erat indictio trignnta milia ui¬
roꝵᷤ mittebatq eos in libanũ decẽ
milia ꝑsingulos m̃ses: ita ut duo¬
b mĩsib eent indomib suis. Nume¬
rus triginta milium: continet in
se t̾narium. atq denariũ. Trigin¬
ta enum ter decem st̃: tria siquidẽ
denuntiant sẽe trinitatis incon¬
fessione uere ficłi cognitionẽ. Decẽ
euangłici denarii remunerationẽ.
Trium uͦ m̃sium que singulis lig-¬
norum cesoribꝰ erat attributadis¬
tinctio: sunt mistice tres uirtutes
euangłice. uidelicet elemosina.
ieuinium ce oratio. Unus autẽ
m̃sis inquo adcedenda lignatẽpli
Duo uͦ reliquim̃ses quibꝰ indomibꝰ
sius morant᷑. oꝑarii. sunt ieiuniũ
ce oratio: in quibꝰ quilibet spiritales
castigando carnẽ. intus conũsi ad

Expanded text:
sumunt, quia carnales quosque sumunt, quia carnales quosque mundo mortuos, in corpus Ecclesiae praedicando convertunt. Unde et Petro dictum est: Macta et manduca . CASalomon operarios de omni Israel, et erat indictio triginta millia virorum, mittebatque eos in Libanum decem millia per singulos menses , ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. Numerus triginta continet in se ternarium atque denarium. Triginta enim, ter decem sunt. Tria siquidem denuntiant sanctae Trinitatis in confessione verae fidei cognitionem; decem evangelici denarii remunerationem. Trium vero mensium, quae singulis lignorum caesionibus erat attributa, distinctio, sunt mystice tres virtutes evangelicae, videlicet eleemosyna, jejunium et oratio. Unus autem mensis, in quo ad caedenda ligna templi Duo vero reliqui menses, quibus in domibus suis morantur operarii sunt jejunium et oratio, in quibus quiliintus conversi ad
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt ce oleum: qui enim aliis
uidentie &e discretionis lum̃ ad¬
quirunt. Nec ẽ. p̃tereundum: qd̃
adhyram salomon dicit. p̃cipe
cedros delibano: ce serui mei sint
ut m̾suras ponant. Lignacedere.
est in hominibus uicia resecare:
m̃suras ponere. incorrigendo
modumtenere. Hoc ẽ. etiam qd̃
suꝑius diximus: ut qui sibi uolẽ
spiritale templũ construere: exilli
quiexcelse uiunt aliquos secũ
saltum ꝓpt̾ exẽplũuebint hr̃e. Non
est inquit inpopło meoqui nouĩt
lignacedere sicut sidonii. Sydonis:
interp̃tant᷑ uenatores. hi st̃ qͥ ꝑse¬
quunt᷑ ñ tantuminse s etiamin
alis motꝰ animales: qui bestiaꝵ
uestigia indagare norunt. idest
actiones occultas hominum ꝑcon¬
iecturã ce signa conscientie pruden¬
t̃ discunt̾. Inuentas uͦ bestias ꝑcu-¬
tiunt sagittis: quia facta carnali¬
um. antiquoꝵ patrũdamnant
auctoritatibꝰ & dictis. Tales di¬
cocotidie occidunt &e eosdẽ incibũ

Expanded text:
cipiunt et oleum; qui enim aliis cipiunt et oleum; qui enim aliis videntiae et discretionis lumen acquirunt. Nec praetereundum est quod ad Hiram Salomon dicit: Praecipe, cedros de Libano, et servi mei sint ut mensuram ponant. Ligna caedere, est vitia in hominibus resecare. Mensuras ponere, in corrigendo modum tenere. Hoc etiam est, quod superius diximus, ut qui sibi volunt spirituale templum construere, ex illis, qui excelse vivunt, aliquos secum saltem per exemplum velint habere. Non est, inquit, in populo meo vir qui noverit ligna caedere sicut Sidoni . Sidonii interpretantur venatores. Hi sunt qui persequuntur non tantum in se, sed etiam in aliis, motus animales; qui bestiarum vestigia indagare norunt, id est, actiones occultas hominum per conjecturas, et signa conscientiae prudenter discunt, inventas vero bestias percutiunt sagittis, quia facta carnalium antiquorum Patrum damnant auctoritatibus et dictis. Tales dico quotidie occidunt, et eosdem in cibum
Abbreviated transcription (Latin):
artifices. quia de claustris ey¬
celse uiuentium. ad alia claustra
mutuntur. quandoq religiosi
fr̃s. qui arte regendi ce discipliua
discretionis edificantes domũ
dem uere religionis: qui lapides
de monte cesos. s ad buc meqͣles.
ce asꝑos artificio uere sapientie
reddunt equales cepo¬
litos: idest iracundos e mncoti¬
gibiles fr̾es arte discipline faci¬
unt mansuetos ce mites. Cali¬
nas tabulas suꝑponunt marus¬
tis dum coartant fĩs sub equall¬
tate frat̾ne societatis. Sculpunt
etiameas disciplina pingunt dos¬
trina. Misit &e aurumtit ꝑ fulge
metalli ce puritatẽ illam queluꝑ¬
eminet ceteras iurtutes ht̃das
amur caritatẽ. Eto quid̾ salmas
hyram plurimos triticie olides
incibum domui sue singłis anniꝰ
p̃bebat. Accipiunt gͥ uñ uiuant:
a unde uideant. Recipunt enu
triticum. partem uidelicet fructu-¬
um bone oꝑationis: quos inulis
seminauerant. ꝑ exercitium disci-¬
pline. &e ꝑ ũbum p̃dicationis. Re¬

Expanded text:
artifices, quia de claustris excelse viventium ad alia claustra mittuntur quandoque religiosi fratres, qui arte regendi et disciplina discretionis aedificantes domum mam verae religionis, qui lapides de monte caesos, sed adhuc inaequales et asperos, artificio verae sapientiae reddant aequales et politos, id est, iracundos et incorrigibiles fratres, arte disciplinae faciunt mansuetos et mites. Cedrinas tabulas superponunt marmotis, dum coarctant fratres sub aequalitate fraternae societatis. Sculpunt eas disciplina, pingunt doctrina. Misit et aurum, ut per fulgorem metalli et puritatem, illam. quae supereminet caeteras virtutes, doceamur habere charitatem. Pro quibus Salomon Hiram plurimos tritici et olei coros in cibum domus suae singulis annis praebebat . Accipiant igitur unde vivant, et unde videant. Recipiunt enim triticum, partem videlicet fructuum bonae operationis, quos in illa seminaverant per exercitium disciplinae, et per verbum praedicationis. Re
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq fit ut lapides uelocius
frangipossint. quã ipsum cem̃tum
conteri. hoc idem in eccłia cotidie so¬
let fieri̾ut qui in scło fuerant insta¬
biles ce dissoluti: incongregatione
etiamint̾ ꝑfectos frẽs. stabues inue¬
mantur & firmi. P otest cẽ cem̾tum:
moralit̾ intelligi concordia morũ
hiautem qui opꝰ faciunt. lapides
incem̾̃tum ponunt: de sic̃ paries la¬
pidum sine cẽmĩtoñ pot̾ in altum
erigi: sic ce paries urtutum sine ce-

Expanded text:
quandoque fit, ut lapides velocius quandoque fit, ut lapides velocius frangi possint, quam ipsum caementum conteri. Hoc idem in Ecclesia quotidie solet fieri, ut in saeculo qui fuerant instabiles, et dissoluti, in congregatione etiam inter perfectos fratres stabiles inveniantur et firmi. Potest etiam caementum moraliter intelligi concordia morum. Hi autem, qui opus faciunt, lapides in caementum ponunt. Et sicut lapis sine caemento non potest in altum erigi, sic et paries
Abbreviated transcription (Latin):
qui portarent onera. & lxxx. milia
latomorum in monte absq p̃posi¬
tis qui p̾erant singulis oꝑibꝰ nu¬
mero trium miliũ trecentorum p̃a¬
pientium popło &e his qui faciebũt
opꝰ. habiusti suꝑius cesores lignoꝵ
habes & nc̃ cesores lapidũ. laton
etenĩ cesore lapid̾ solent appllari. S̃ti
aliiqͥon a portant: q alios sustentant.
Portat enim humilitas ligna puci¬
entia lapides. stabilitas sabulim
mansuetudo calcem: continentua
aquam. Portant enunde monle
suꝑbie adedificium spiritale.
miles elatos: patientes duus
stabues leuitatideditos. mansil¬
ti igne iracundie dissolutos. col¬
tinentes in lapsu positos. Aidi
ꝓceritatem lignoꝵ ducitia lapal
leuitatem sabuli: ardorem calas
effluentiam aque. Cum autil
aqua cum calce ce sabulo midtꝰ
iam aliud quam prius ecĩt esias
fit enim cem̃tum unde lapides ine¬
coniunctione aliquantulũ soludata.
Oumautemcemĩtum int̾ lapides po-¬
nit᷑. magis ac magis induratur: sic

Expanded text:
qui portarent onera, octo millia latomorum in monte, absque praepositis qui praeerant singulis operibus numero trium millium trecentorum praecipientium populo, et iis qui faciebant opus . Habuisti superius caesores lignorum, habes et nunc caesores lapidum. Latomi etenim caesores lapidum solent appellari. Sunt et alii qui onera portant, quia alios sustentant. Portat enim humilitas ligna, patientia lapides, stabilitas sabulum seu arenas, mansuetudo calcem, continentia aquam. Portant enim de monte superbiae ad aedificium spirituale humiles elatos, patientes duros, stabiles levitati deditos, mansueti igne iracundiae dissolutos, continentes in lapsu positos. Audis proceritatem lignorum, duritiam lapidum, levitatem sabuli, ardorem calcis, effluentiam aquae. Cum autem aqua cum calce et sabulo miscetur, jam aliud quam prius esset efficitur, fit enim caementum, unde lapides in aeconjunctione aliquantulum solidata. Dum autem caementum inter lapides ponitur, magis ac magis induratur, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
est institutio: neuel dissoluti
uiuamus indeliciis aut auduitate
ꝓpositi desistamꝰ acepto. Ait enimbe
culati. Quiddicam inquit de his: St̃
eniminnobis qui hñt tuorem dĩ
s ñ scdm scientiam: statuentes du¬
riora p̾ceptaque ñ possit humana
conditio sustinere. Limorineo est qr
uidentur sͥ consulere: s inscientia in
eo qr ñcompatiunt᷑ nature. nec esti¬
mant possibilitatem. Compatiam᷑
itaq nature: ñ ẽ. en̾im extra ordinẽ
nature compati: nec sic tam̃ ut sit
adniiam delectationẽ carniscõ-¬
passio. s ad sustentationẽ. E ce com¬
passio de ꝓposito nr̃o. dit enimbeat᷑
augustinꝰ in regła quam nobis tenen¬
inquit ex morib delicatiorib ad¬
monastĩum aliquid alimentorum.
aliis fortioribꝰ & ido feliciorib ñ dat᷑:
cogitare debent quibꝰ ñdat᷑. quantũ
de sua scłari uita illi adistam descen
derint: quamuis usq ad aliorum
qui sunt corꝑe firmiores frugalita
nouit equalit̾ omnib sua partiri.

Expanded text:
est institutio, ne vel dissoluti vivamus in deliciis, aut arduitate propositi desistamus a coepto. Ait enim beeati immaculati: « Quid dicam de his? Sunt enim in nobis qui habent timorem Dei, sed non secundum scientiam, statuentes duriora praecepta, quae non possit humana conditio sustinere. Timor in eis est, quia videntur sibi consulere, sed inscientia in eis, quia non compatiuntur naturae, nec aestimant ejus possibilitatem. » Compatiamur itaque naturae: non est enim extra naturae ordinem compati, nec hi tamen ut sit ad nimiam delectationem carnis compassio, sed ad sustentationem. Est et compassio, de proposito nostro. Ait enim beatus Augustinus in regula, quam nobis tenennt ex moribus delicatioribus, aliquid alimentorum, aliis fortioribus et felicioribus non datur, cogitare debent quantum de sua saeculari vita illi ad istam descenderint, quamvis usque ad aliorum, qui sunt corpore firmiores, frugalitanovit aequaliter omnibus sua partiri.
Abbreviated transcription (Latin):
animalia positꝰ: uilib est pannis in¬
uolutus. Ponitur dĩ sapientiaint̃ bo¬
uem & asinum. ut erudiret rudem. mo¬
neret tardum: rudem sensu. tardum
intellectu: erudiret simplicitatem ꝑ
humilitatem. Quigͥ inuolui se ꝑmisit
inuilibꝰ pannis: ꝑmittet forsitan ut de
eo loquar simplicitꝰ uerbis. Similiter
qui magis ꝑstellam ostendit᷑. ꝑ angłm
pastorib nunciatur: ut qui sapientibꝰ
loquebatur ꝑsignum. simplicioribꝰ
innotesceret. ꝑ simplex u̾bum. Nunc
autem dehis que ad claustrum ñ ma-¬
nufactum quod est incelis ꝑtinent.
ꝓ modulo imbeciuitatis mee aliquid
dicere ultra non differam: ut exipso
ordine ce dilectione illius summiab¬
batis. & ipsorum sp̃uum suꝑnorum.
docerice instrui possit p̾latorum di¬
ligentia. & humilitas subditorum. Se¬
quargͥ post t̾ga metentium: ne ab er-¬
rare uidear adoctrina priorum.

Expanded text:
animalia positus, vilibus est pannis inanimalia positus, vilibus est pannis involutus . Ponitur Dei sapientia inter bovem et asinum, ut erudiret rudem, moneret tardum, rudem sensu, tardum intellectu, erudiret simplicitatem per humilitatem. Qui igitur involvi se permisit in vilibus pannis, permittet forsitan, ut de eo loquar simplicibus verbis. Similiter qui magis per stellam ostenditur, per angelum pastoribus nuntiatur, ut qui sapientibus loquebatur per signum, simplicioribus innotesceret per simplex verbum . Nunc autem de iis, quae ad claustrum non manufactum quod est in coelis pertinent, pro modulo imbecillitatis meae aliquid dicere ultra non differam, ut ex ipso ordine, et dilectione illius summi abbatis, et ipsorum spirituum supernorum, doceri et instrui possit praelatorum diligentia, et humilitas subditorum. Sequar igitur post terga metentium, ne aberrare videar a doctrina priorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut solito festinantius exequar quod
ꝓmisi. Libelli siquidem quẽ claustrũ
anime uocas. ultimam .i. quartã reqͥ¬
ris partem: ut quasi integrum de ma-
nunr̾a recipias panem. Mirum ẽ ta
solet ẽẽ salubrior. Non enim habeo
panem alium nisi ꝑ ostia m̃dicatum.
idest ꝑ oradocentium nobis aliqnͣdo
p̃dicatum: ut despicis in alieno agro
couectis. de sententiis uidelicet incã¬
podiuine scripture congregatis.
Sic enim uiuit᷑. & in talibꝰ uita sp̃c
mei. hec recordatus sum:te effudi in
me animam meam. Non ẽ. mͥ paniꝰ
de simmila. ingenii subtilitate discuꝰ¬
sus. s simplicitate eloquentie ꝑcri-¬
brum grossioris sensus exagitatus.
Non enugrecas aut barbarã uł
ĩusitatas que turbant simplices.
int̃posiudictiones: s etiam eaque
abaliis obscure dicta reꝑꝑi. simplici-¬
oristilo ce u̾bis plamorib dilucidare
curaui. Simplicib itaq placere de¬
sidero: & ideo quib eis placere ua¬
leam u̾bis quero. Sic xp̃c int̾ duo

Expanded text:
ut solito festinantius exsequar quod promisi. Libelli siquidem, quem Claustrum animae vocas, ultimam, id est, quartam requiris partem, ut quasi integrum de manu nostra recipias panem. Mirum tamen solet esse salubrior. Non enim habeo panem alium, nisi per ostia mendicatum, id est, per ora docentium nobis aliquando praedicatum; vel de spicis in alieno agro collectis, de sententiis videlicet in campo divinae Scripturae congregatis. Sic enim vivitur, et in talibus vita spiritus mei. Haec recordatus sum, et effudi in me animam meam . Non est mihi panis de simila ingenii subtilitate discussus, sed simplicitate eloquentiae per cribrum grossioris sensus exagitatus. Non enim Graecas, aut barbaras, vel inusitatas, quae turbant simplices, interposui dictiones; sed etiam ea, quae ab aliis obscure dicta reperi, simpliciori stylo, et verbis planioribus dilucidare curavi. Simplicibus itaque placere desidero, et ideo quibus eis placere valeam verbis, quaero. Sic Christus inter duo
Abbreviated transcription (Latin):
claustri matĩalis diximus. ñ solum
rint aliqui. Nullus recessit om̃s con¬
senserunt. exceptis quibꝰdam laicis.
qui adhuc portant ce murmurant:
ce tales qui in scło pauꝑiores uixe¬
rant quã nc̃ uiuant: &e nc̃ in mona¬
stĩo q̃runt. que nec foris hab̃e potu-¬
ti ce fortes ire ñ timent. Quigͥ uesteᷤᷤ¬
ce cibos & quietẽ carnis diligunt:
addebellandos a malechitas idest
ad destruendas carnis delectatioẽs
ñ ꝓcẽdt̃. hocenim int̾pretatur a¬
malech popłs lambens. Sic filii
gath &e filii ruben &e dimidia tribus
manasse ñ renuunt tnͣsire iordanẽ.
nutriendis animalibꝰ obtinẽ Qui¬

Expanded text:
claustri materialis diximus, non solumsentientes recesserint aliqui. Nullus recessit, omnes consenserunt, exceptis quibusdam laicis, qui adhuc jugum portant et murmurant, et tales qui in saeculo pauperiores vixerant quam nunc vivant, et nunc in monasterio quaerunt quae nec foris habere potuditi et fortes ire non timent. Qui igitur vestes, cibos et quietem carnis diligunt ad debellandos Amalechitas, id est, ad destruendas carnis delectationes non procedunt. Hoc enim interpretatur Amalech, populus lambens. Sic filii Gad, et filii Ruben, et dimidia tribus Manasse renuunt transire Jordanem, nutriendis animalibus obtine
Abbreviated transcription (Latin):
ce puritate tnͣslucent. Quia enim
om̃s sc̃i inet̾na beaͥtudine sũmia
claritate fulgebunt: instructa
auro dicitur. Cum uͦ ipsa eoium
claritas sibi inuicẽ malt̾ius cor¬
dibꝰ patet: &e cum uniuscuiꝰꝙ uitoꝰ
attenditur. simul ce conscientia
penetratur hoc ipsum autum i¬
mile uitro mundo ẽẽ memoratus
Ibiquippe uniuscuiusq m̃ten
altĩuis oculis membroꝵ corpull¬
tia ñ abscondet ẜ patebit. Ans
patebit corporatibꝰ oculis ple
etiam armonia corꝑis. Sicꝙ ul¬
quisq tõ erit conspicabius alił
uideri ñ possunt: ñ intra uitrea.
s intra lutea uascula concludunt᷑.
Cuntas gͥ illa inquaom̃s scĩ tanta
cdaritate fulgent. tanta ꝑspicui¬
tate tͣnslucent: que sua singłis
corda manifestat. ex aurodicitur
simili uitro mundo: ut designet᷑
auro clara iuitro ꝑ spicu a. Restat gͥ¬
ut inilla celesti iecłm altĩus alt̾i
conscientia pateat: nec in occulto
aliquid occultum fiat. In plateis

Expanded text:
et puritate translucent. » Quia enim et puritate translucent. » Quia enim omnes sancti in aeterna beatitudine summa claritate fulgebunt, instructa auro dicitur. Cum vero ipsa eorum claritas sibi invicem in alterius cordibus patet, et cum uniuscujusque vultus attenditur, simul et conscientia penetratur, hoc ipsum aurum simile vitro mundo esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem alterius oculis membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam harmonia corporis. Sic unusquisque tunc erit conspicabilis altevideri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur. Civitas igitur illa, in qua omnes sancti tanta claritate fulgent, tanta perspicuitate translucent quae sua singulis corda manifestat, ex auro dicitur simili vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro perspicua. Restat ut in illa coelesti Hierusalem alterius alteri conscientia pateat, nec in occulto aliquid occultum fiat. In plateis
Abbreviated transcription (Latin):
sternentur auro mundo: xxuii.¬
ce lapidibꝰ p̃ciosis. P latea suꝑne ciui¬
tatis ẽ. latitudo ꝑfecte caritatis la¬
pides p̾ciosi sunt iusti. empti p̃cioso
sanguine xp̃i. Auro ciuitas illa
sterndicitur: quia puritate dilecti¬
onis undiq uestitur. Nec auro tm̃
ut ait beatus iohannes in apocalip¬
sis auro mundo. simili uitro mun¬
do. undebeatꝰ gregoriꝰ ĩ moralibꝰ.
uitas illa constat simile uitro dr̃:
ut ꝑ autum clara. ꝑ uiteum ꝑspicua
designetur. Nuri quippe metalum¬
nouimus potiori metallis omnib
claritate fulgere: uitri uͦ naturaẽ
ut extͥnsecus uisu pura: intemsecꝰ
ꝑspicuitate luceat. In alio met allo
quicquid intrinsecꝰ continetut ab¬
sconditur: in uitro uͦ quilibet licͥp
qualis continetur intĩus. talis
extĩus demonstratur. Quid gͥali¬
ud in auro uł uitro. ut ait beatus
gregorius accipimus. nisi illam
suꝑnam patriam. illam beatorũ
ciuium societatem. quorum corda
sibͥ inuicem &e claritate fulgent

Expanded text:
sternentur auro mundo, et lapidibus pretiosis . Platea supernae civitatis, est latitudo perfectae charitatis. Lapides pretiosi, sunt justi empti pretioso sanguine Christi. Auro civitas illa sternitur, quia puritate dilectionis undique vestitur. « Nec auro tantum, ut ait beatus Joannes in Apocalypsi, sed auro mundo simili vitro mundo. » Unde beatus Gregorius in Moralibus: « vitas illa constat, simile vitro dicitur, ut per aurum clara, per vitrum perspicua designetur. Aurum quippe novimus potiori metallis omnibus claritate fulgere. Vitri vero natura est, ut extrinsecus visu pura, intrinsecus perspicuitate luceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur, absconditur. In vitro vero, quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur. « Quid ergo aliud in auro vel vitro, ut ait beatus Gregorius, accipimus, nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium societatem? quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent,
Abbreviated transcription (Latin):
creto scił &e indiscreto euenire posse
suꝑbie resistens mundane pruden¬
tiȩ respuens munã: pulcͥtudiniᷤ tẽꝑa¬
lis ñ adquiescens blandim̃tis. delec¬
domine gemitum amine carnen
seruitium: te enimiubente te aur¬
iliante cominunẽ hostẽ cõmunide¬
speciales fructus. fragilitas corꝑis
mei. Ego intellectu. discretione.
brietate & ieiuiniis dimicauit: La¬
borandum itaq ut ait idem euse
inferiorem ad celorum secũ excelsa
sustollat: qũa ut inferior suꝑior̃e
minferni ꝓfunda demergat. Dat᷑
homoext̾ĩor int̾iori ꝯgaudet. idẽ
caro glorificata ꝯgratulat᷑ spũi.
qr nullam corruptionis ultĩus ex¬
diximus contrarium contingit¬
otingit. & miram᷑ quomodo ꝯtin¬
gat. Quis enim ñ miret᷑ ab indiscre¬
to discretum decipi posse. apigro
fortem suꝑari: Miramur h̾c ordint̃
nature. miram᷑ & modũ. succũbit
ratio. dominat᷑ animalitas. infir¬
mitas carnis animum pͥuat a us¬

Expanded text:
creto et indiscreto evenire posse creto et indiscreto evenire posse insidiis resistens, mundanae prudentiae respuens munera, pulchritudinis temporalis non acquiescens blandimentis, delecDomine, geminum animae carnisque servitium; te enim jubente et auxiliante, communem hostem communi ispeciales fructus fragilitas corporis mei. Ego intellectu, discretione, brietate et jejuniis dimicavit. « Laborandum itaque, » ut inquit idem Eusebinferiorem ad coelorum secum excelsa sustollat, quam ut inferior superiorem in inferni profunda demergat. » Dathomo exterior interiori congaudet, id est, caro glorificata congratulatur spiritui, quia nullam corruptionis amplius exdiximus, contrarium contingit, et miramur quomodo contingat. Quis enim non miretur ab indiscreto discretum decipi, a pigro fortem superari posse? Miramur hunc ordinem naturae, miramur et modum, succumbit ratio, dominatur animalitas, infirmitas carnis animum privat a vi
Abbreviated transcription (Latin):
Tobias autẽ illos designat quicessãt
abono oꝑe. scͥptum ẽ enim de tobia:
fatigatꝰ asepultura tobias uenit in
domum suam: ce cum iactasset se uix¬
ta parietem. ceobdormisset: ex nido
hirundinum calidastercora cecide¬
runt in oculos eiꝰ ce factꝰ ẽ. cecꝰ. Cũ ali¬
quis abono oꝑe cessat: tc̃tobias fati¬
gatꝰ asepultura uenit indomũsuã.
Domꝰ tobie moralit carnẽ nrãm de¬
signat: nidꝰ hirundinũquiex luto
conficit᷑. & ex plumis leuibꝰintꝰ para¬
t᷑: delectationẽ t̾renarum rerũ pul¬
chre demonstrat. Hirundines utait
beda suꝑ tobiam. ꝓpt̾ leuẽ uolatum
suꝑbiã cordis leuitatẽq figurant:
quaꝵ immundicia confestim eos
quib dnã tͦ excecat. Quasi enĩ ni¬
do hirundinum suppositꝰ dormit:
qͥ leuitati ac suꝑbie m̃tem incautꝰ
subicit: his gͥ modis suꝑbia religio¬
sos illudit: que ut ait beatꝰ augꝰtinꝰ.
etiã bonis oꝑibꝰ insidiat᷑ ut ꝑeant.
Sic̃ fĩs longe suꝑiꝰ de duobꝰ sociis. dis¬

Expanded text:
Tobias illos designat qui cessant a bono opere. Scriptum enim est de Tobia: Fatigatus a sepultura Tobias, venit in domum suam, et cum jactasset se juxta parietem et obdormisset, ex nido hirundinum calida stercora ceciderunt in oculos ejus, et factus est caecus . Cum aliquis a bono opere cessat, tunc Tobias fatigatus a sepultura venit in domum suam. Domus Tobiae moraliter carnem nostram designat. Nidus hirundinum, qui ex luto conficitur et ex plumis levibus intus paratur, delectationem terrenarum rerum pulchre demonstrat. « Hirundines, ut ait Beda super Tobiam, propter levem volatum superbiam cordis levitatemque figurant quarum immunditia confestim eos quibus dominatur, excaecat. Quasi enim nido hirundinum suppositus dormit, qui levitati ac superbiae mentem incautus subjicit. » His ergo modis superbia religiosos illudit, « quae, ut ait beatus Augustinus, etiam bonis insidiatur ut pereant. » Sicut fratres longe superius de duobus sociis dis
Abbreviated transcription (Latin):
mis larga: delicatis cõpatiens:
fortiorib mod̾ata: penitentibꝰ mi¬
sericors: ꝑu̾sis seuera:. bonisopti¬
ma: hec st̃ enĩ nou̾e beneficia re¬
ligionis. Immoremur gͥ diligen¬
tius insingulis: ut ex beneficus
siuis bonitas religionis agnoscat᷑.

Expanded text:
mis larga, delicatis compatiens. mis larga, delicatis compatiens. fortioribus moderata, poenitentibus misericors, perversis severa, bonis optima. Haec autem sunt novem beneficia religionis. Immoremur igitur diligentius in singulis, ut ex beneficiis suis bonitas religionis agnoscatur.
Abbreviated transcription (Latin):
fit gͥ mens hominis qñq spelunca
latronũ fit domꝰ negotiatioĩs. fit
meretricis ꝓstibulums fit spelunca
latronum quando aliquis inui-¬
dendo fr̃isuo ut detrabat. insidiat᷑
ce uututum spoliet indum̃tis. fit
domus negotiationis. q̃n ꝓhis q̃
dentes. laudẽ ꝓbono oꝑe quasistul¬
ti mercatores recipimꝰ. fit meretͥcis
ꝓstibulum qñ inthalamo castem̃tiͦ
lupanar libidmose delectationis e¬
rigitur. hoc quod dico scl̃ares ꝑti¬
mescunt: & similitudinẽ qũa de
duob sociis assignauimꝰ p̃tend̾t:
ne cum intrau̾int religionis clau¬
strum. iterũ impugnati. antiqͥ
hostis ditioni subdant᷑. Nuncaũ¬
fr̃s nos qui claustrum intrauimꝰ.
aliquid ad exhortationẽ scł̃ariũ.
imbecillitatis nr̃e dicamꝰ. Audiant
um retinetꝰ: quireligionis abhorret
habitum: qu̾a suauis sit uere religi¬
onis cohabitatio. Audiant pauꝑeꝰ.
ce letent᷑: mediocres. &e alios horten
t᷑. diuites. &e confortent᷑. Abundã
sufficiens. tolerabilis diuiti. infir¬

Expanded text:
gitur mens hominum quandoque spelunca latronum, fit domus negotiationis, fit meretricis prostibulum. Fit spelunca latronum, quando aliquis invidendo fratri suo ut detrahat insidiatur, et virtutum spoliat indumentis. Fit domus negotiationis, quando pro identes, laudem pro bono opere quasi stulti mercatores recipimus. Fit meretricis prostibulum, quando in thalamo castae mentis, lupanar libidinosae delectationis erigitur. Hoc quod dico saeculares pertimescant, et similitudinem quam de duobus sociis assignavimus praetendant, ne, cum intraverint religionis claustrum, iterum impugnanti, antiqui hostis ditioni subdantur. Nunc autfratres, nos qui claustrum intravimus, aliquid de exhortatione saecularium imbecillitatis nostrae dicamus. Audiant o retinet, qui religionis abhorrent habitum, quam suavis sit verae religionis cohabitatio. Audiant pauperes et laetentur; mediocres et hortentur alios; divites et confortentur. Abundans sufficiens, tolerabilis diviti, infir
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbꝰ ut quietẽ recipiat: quod enĩꝑ
dispositionẽ ꝓpͥe uoluntatis agimus.
hoc quietosuscipimꝰ animo: si autẽ
alit̾ ordinet᷑. ꝓlabore reputabitur.
ut cadat & occidatur bestia super¬
bie. s ut diximus cauendum nob̾¬
est: necadens oppͥmat alique. Sicgͥ.
nouit̾ conũsis insidiat᷑ suꝑbia. Re¬
ligiosis uͦ tribꝰ modis insidiat᷑. tc̃ scił
Domine altariatua subũtert. ꝓpħas
tuos occideit. &e egosolus remansi
int̾ eos. Cui dñs respondisse legit᷑

Expanded text:
superbus, ut quietem recipiat. Quod enim per superbus, ut quietem recipiat. Quod enim per dispositionem propriae voluntatis agimus, hoc quieto suscipimus animo; si autem aliter ordinetur, pro labore reputatur. Suut cadat et occidatur bestia superbiae. Sed, ut diximus, cavendum est nobis, ne cadens opprimat aliquem. Sic igitur noviter conversis insidiatur superbia. Religiosis vero tribus modis insidiatur: tunc scilicet Domine, altaria tua subverterunt, prophetas tuos oeciderunt, et ego remansi solus inter eos . Cui Dominus respondisse legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dit elefantem. Cũ uͦ inhuiusmodi
fauorem querimus: tc̃ eleararum
cadens oppͥmit elefans. Et pulchre
ꝑelefantem figurat᷑ suꝑbia utriꝰq
enim natura similẽ tenet cõpositio¬
nẽ Elefantis natura talis eẽ dicit᷑
ut ossa illius iuncturis careant. &¬
ideo flectere m̃brasua nequeat. s se
ꝑstet. Et si aliquando quietẽ corꝑi
suouelit inferre. standolatꝰ suum
incdinat adarborem: te sic somno
utitur &e quiete. S homines regio.¬
nis illius inqua habitant huius¬
modibestie. indie solent arborem
succidere ut cum nocte uenerit
cadat ut̃q ut int̾ficiat᷑ elefans.
Utrũq fit. succidit᷑ arbor e int̾fici¬
tͣbestia. Cuncta ista suꝑbieconue¬
niunt. ce talis ẽ eiꝰ cõpositio. Mem¬
brasuꝑbie inflexibilia sunt: cum
enim aliquis suꝑbꝰ loquit᷑ sumpo¬
nas silentiũ ei. ñ ad quiescit. s ut
stat. malestat. Ad ppriam uolunta¬
temquasi ad arborem latꝰ inclinat

Expanded text:
occidit elephantem. Cum vero in hujusmodioccidit elephantem. Cum vero in hujusmodiaudem quaerimus, tunc Eleazarum cadens opprimit elephas. Et pulchre per elephantem figuratur superbia, utriusque enim natura similem tenet compositionem. Elephantis natura talis esse dicitur, ut ossa crurum illius juncturis careant, et ideo flectere cura sua nequeat, sed stet semper, et si aliquando quietem corpori suo velit inferre, stando latus inclinat ad arborem, sic et somno utitur et quiete. Sed homines regionis illius in qua habitant hujusmodi bestiae, in die solent arborem succidere, ut cum nocte venerit, cadat uterque, et interficiatur elephas. Utrumque fit: succiditur arbor, et interficitur bestia. Cuncta ista superbiae conveniunt, et talis est ejus compositio. Membra superbiae inflexibilia sunt. Cum enim aliquis superbus loquitur, si imponas ei silentium, non acquiescit, sed, ut stat, male stat. Ad propriam voluntatem quasi ad arborem latus inclinat
Abbreviated transcription (Latin):
unc autem ultimo piat ui¬
loco de suꝑbia que insidiatu
ut rapiat est agendum. que licet
hecẽ que scl̃ares possidet ce recint
nouit̃ conũsos uerat ce reuocat
iustos uͦ temptat & illudit. Insela¬
rib apparet. innouit conũsis noti¬
tur. in religiosis quandoq latet.
Scl̃arium m̃tes ꝑ uoluntate inh¬
bitat: in nouit̾ conũsis ex p̃cala¬
tiusu redoletireligiosiᷤ m̃tibꝰ ꝑsip
gestionem se int̾serit. In sidiats
scłarib ut in prauo comp̃hent
oꝑe: religiosis uͦ insidiatur pt
glam laudis humane. Elearat
ut ueridica narrat hystoria ele¬
phantem occidisse. & occisus abe¬
lephante legitur eẽ. Cetidit mu
elefans suꝑ eleazarum. ce molesis
corꝑis oppressit eum. E elerauĩ
illi qui mundifastus repudians
humilitatem: ꝑ elefantẽ suꝑbs
mundi designatur. Dum eñ il¬
stis asꝑitatẽ libent̾ patimut
dum tenues amamꝰ pannos. Aũui¬
libꝰ utimͣcibis: dũlabore callosa
squalet manꝰ & cutis frigore riget. &e
sole nigrescit. tc̃ eleararꝰ

Expanded text:
unc autem ultimo loco de superbia quae insidiatur, ut rapiat, est agendum, quae, liceHaec est quae saeculares possidet et retinet; noviter conversos vexat et revocat, justos vero tentat et illudit. » In saecularibus apparet, in noviter conversis notatur, et in religiosis quandoque latet. Saecularium mentes per voluntatem inhabitat, in noviter conversis ex praecedenti usu redolet, religiosis mentibus per suggestionem se interserit. Insidiatur saecularibus, ut in pravo comprehendat opere, religiosis vero insidiatur per gloriam laudis humanae. Eleazarus, ut veridica narrat historia, elephantem occidit, et occisus ab elephante legitur esse. Cecidit enim elephas super Eleazarum, et mole sui corporis oppressit eum . Per Eleazarum illi humilitatem. Per elephantem superbia mundi designatur. Dum enim vestis asperitatem libenter patimur, dum tenues amamus pannos, dum vilibus utimur cibis, dum labore callosa squalet manus, et cutis frigore riget, et sole nigrescit, tunc Eleazarus
Abbreviated transcription (Latin):
eorum ad quos confessio ꝑtinet cor¬
fessionis uires eneruare possit.
Manum contra templum iratus
extendit: quia suꝑbus ea que sunt
religioni contraria. facere ñ omit¬
tit. Nisi inquit mͥ tradid̾itis uinc
tum uidam. istud d̃i fanum in pla¬
nitiem deducam: immo si uidam
traderent nichanori. ñ remaneret
lapis suꝑ lapidem inconstructione
uos. Si enim destrueretur confessio¬
nis uircus. destrueretur quilibet
fidelis animus: nec remaneret la¬
pis suꝑ lapidem: quia suꝑbie sp̃c
subu̾teret confessionis humilitatẽ.
Et altare inquit effodiam:i. deuoti¬
onemcordis. inqua orationum thi¬
miamata cremantur: omnino
subũtam. Comꝑit autem nicha¬
nor uidam eẽ in locis samarie: et
cogitabat die sabbati cum omni
impetu commutere. Salbatum re¬
quies: samaria custodia int̾p̃tat᷑.
Locagͥ samarie sunt loca custodie.
sabbatum cor quietum. Cumenĩ

Expanded text:
eorum, ad quos confessio pertinet, coneorum, ad quos confessio pertinet, confessionis vires enervare possit. Manum contra templum iratus extendit, quia superbus ea quae sunt religioni contraria facere non omittit. Nisi, inquit, tradideritis mihi vinctum Judam, istud Dei fanum in planitiem deducam. Imo si Judam traderent Nicanori, non remaneret lapis super lapidem in constructione st quod estis vos . Si enim destrueretur confessionis virtus, destrueretur quilibet fidelis animus. Nec remaneret lapis super lapidem, quia superbiae spiritus subverteret confessionis humilitatem. Et altare, inquit, effodiam, id est devotionem cordis in qua orationum thymiamata cremantur omnino subvertam. Comperit autem Nicanor Judam esse in locis Samariae, et cogitabat in die Sabbati cum omni impetu committere bellum. Sabbatum requies, Samaria custodia interpretatur. Loca igitur Samariae sunt loca custodiae, Sabbatum cor quietum. Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ demetrius rex exasꝑatur: quiadũ
peccator ad pacem confessionis redit.
diabolus grauiꝰ insurgit. Iubet ut
iuidas iunctus antiochiam citius
mutatur. ut ꝑ hoc absq mora bonũ
confessionis impediatur: ligari uidã
postulat: ut opus penitentie quod
confessionem sequitur. debilitare
queat Solent enim qui alios captos
tenent hoc habere consuetudinis:
ut tnsũsis post t̾gum manib eos
ligent. ꝑ manus. bonas oꝑationes
intelligere solemus. Unde scͥptũ est.
Plaudite manib idest oꝑibꝰ. Post
t̃gum gͥ manus ligatas gerit: qͥbo¬
num opꝰ quod ante ocłos habere
consueuerat. obliuiomtradit. hoc
enim demetrius agere ñ cessat: quin
peccatorum funibꝰ ligatum iuidam
idest aliquem peccata sua confiten¬
tem. abonis oꝑib si possit exꝑtem
reddat. Uenit nichanor ad scĩssi¬
mum templum in ierłm. ñ ut con¬
seruet. s ut destruat pacem: ce asa¬
cerdotibꝰ uirum sibitradi p̾cepit: ut

Expanded text:
tunc Demetrius rex exasperatur; quia, dum tunc Demetrius rex exasperatur; quia, dum peccator ad pacem confessionis redit, diabolus graviter insurgit. Jubet ut Judas vinctus Antiochiam citius mittatur, ut per hoc absque mora bonum confessionis impediatur. Ligari Judam postulat, ut opus poenitentiae, quod confessionem sequitur, debilitare queat. Solent enim qui alios captos tenent, hoc habere consuetudinis, ut transversis post tergum manibus eos ligent. Per manus bonas operationes intelligere solemus. Unde scriptum est: Plaudite manibus , id est operibus. Post tergum igitur manus ligatas gerit, qui bonum opus, quod ante oculos habere consueverat, oblivioni tradit. Hoc enim Demetrius agere non cessat, quin peccatorum funibus ligatum Judam, id est aliquem peccata sua confitentem, a bonis operibus, si possit, expertem reddat. Venit Nicanor ad sanctissimum templum in Hierusalem, non ut conservet, sed ut destruat pacem; et a sacerdotibus virum sibi tradi praecipit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
&e nichil inique agebat: gregesq
turbarum. que congregate fuerant
dimisit.In iherosolimis nichanor ma¬
net. quando post penitentiam pa¬
cempeccator tenet: & nichil inique
agit quia abhis que male facẽ consu¬
euerat in pace quiescit: gregesq tur-¬
batum que congregate fuerant. di¬
mitit. quia de p̾t̾itis turbari neqͥt
ẜ eaque prius egretulerat. post con¬
fessionem equanimit portat: habe¬
bat autem uidam semꝑ carum: et
ex animo erat uiro inclinatus. Ni¬
chanor uidam diligit. dum peccator
eaque recolit dehis que malegesse¬
rat diligenter attendit: E ex animo
inclinabatur uiro. Debis enim q̃ priꝰ
erecta ceruice se fecisse recolit. humi¬
liato m̃tis u̾tice. in confessione se pos¬
tea suft̾uit. Et exasꝑatus rex demetriꝰ
scripsit nichanori dicens. grauit̾ se
ferre de amicitie conuentione: iube
tam̃ ut machabeum iuinctum citius
mitteret antiochiam: dum nichanor
cumiuda in bonum pacis inducitur.

Expanded text:
et nihil inique agebat, gregesque et nihil inique agebat, gregesque turbarum, quae congregata fuerant, dimisit. In Hierosolymis Nicanor manet, quando post poenitentiam pacem peccator tenet, et nihil inique agit, quia ab iis, quae malefacere consueverat, in pace quiescit. Gregesque turbarum, quae congregatae fuerant, dimittit, quia de praeteritis turbari nequit; sed ea, quae prius aegre tulerat post confessionem aequanimiter portat. Habebat autem Judam semper charum, et ex animo erat viro inclinatus. Nicanor Judam diligit, dum peccator ea quae recolit, de iis quae male gesserat diligenter attendit. Et ex animo inclinabatur viro. De iis enim, quae prius erecta cervice se fecisse recolit, humiliato mentis vertice, in confessione se postea substernit. Et Exasperatus rex Demetrius scripsit Nicanori dicens graviter se ferre de amicitiae conventione, jubere tamen ut Machabaeum vinctum citius mitteret Antiochiam. Dum Nicanor cum Juda in bonum pacis inducitur,