comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo ad uulgi opinionem que maior
utilitas ꝙͣ regnandi esse possit mhis
contra mutiltus ei qui id in iuste conse¬
cutus sit inuenio. quom ad ueritate
cepi reuocare rationem. Hossũt om
cilꝙͣ esse utiles angores sollicitucdinꝰes
diurni et nocturm metus uita insidi¬
arum᷑ periculoꝵ plenissima multi ini¬
qui atq infideles regno. pauci bom sũt
inquit actuis. at cui regno. quod a tan¬
talo et pelope proditum iure optine¬
batur. nam quanto plures ei regiputas
Roppressisset. ciutatemq non modo
liberam. sed etiam gentibus imperãte
seruire sibi coegisset. Hunc tu quasco¬
scientie labes inanimo censes habuil¬
se.que uulnera.cuius autem iuta ipĩ
potest utilis esse. quom eius uite condi¬
tio sit. ut qui illam eripuut in maxia
et gratia futurus sit et gloria Qua re
PiBec utilia non sunt. ꝗtie maxime
undentur. qui a plena sunt dedecoris
aut turpitudinis satis persuasum ẽẽ
debet nihil esse utile quod non hone¬

Expanded text:
habeo, ad volgi opinionem quae maior habeo, ad volgi opinionem quae maior utilitas quam regnandi esse possit; nihil contra inutilius ei, qui id iniuste consecutus sit,invenio,cum ad veritatem coepi revocare rationem. Possunt enim cuiquam esse utiles angores, sollicitudines, diurni et nocturni metus, vita insidiarur periculorumque plenissima? Múlti iniqui atque ínfideles régno, pauci bénivoli, inquit Accius. At cui regno? Quod a Tantalo et Pelope proditum iure optinebatur. Nam quanto pluris ei regi putas, um Romanum oppressisset civitatemque non modo liberam, sed etiam gentibus imperantem servire sibi coëgisset? Hunc tu quas conscientiae labes in animo censes habuisse, quae vulnera? Cuius autem vita ipsi potest utilis esse, eum eius vitae ea condicio sit, ut, qui illam eripuerit, in maxima et gratia futurus sit et gloria? Quodsi haec utilia non sunt, quae maxime videntur, quia plena sunt dedecoris ac turpitudinis, satis persuasum esse debet nihil esse utile, quod non hone
Abbreviated transcription (Latin):
qui id unum. quod omniu sceleratissimũ
fuerit exceperit Quid igitur minuta
colligimus hereditates mercaturas uẽ¬
ditidnes fraudulentas Ecce tibi qui rex
populi.R. dominis ꝙ onim gentium esse
Oncupiuerit idq perfecerit hanc cupi¬
ditatem sihonestam quis esse dicit atnes
ẽ probat enim legum et libertatis interitũ
carumq oppressionem tetram et de¬
testabilem gloriosam putat. qui aute
fatetur honestum non esse in ea cuuta
te que libera fuit. queq esse debeat re¬
guare: sed ei qui id facere possit utile
esse. qua hunc obiurgatione. aut quo
potius conuitio a tanto errore coner¬
euellere. potest enim dii ĩmortales cui¬
ꝙͣ esse utile fedissimum et teterrimum
paricidium patrie. quamuis isqui se¬
eo obstunxetit ab oppressis ciubus pa¬
rens nominetur. Honestate igitur di¬
rigenda utilitas est et quidetn sic ͭ hec
dno uerba inter se discrepare uerbo
unum tamen sonare uideantur. Nue

Expanded text:
qui id unum, quod omnum sceleratissimum qui id unum, quod omnum sceleratissimum fuerit, exceperit! Quid igitur minuta colligimus, hereditates, mercaturas, venditiones fraudulentas? ecce tibi, qui rex populi Romani dominusque omnium gentium esse concupiverit idque perfecerit! Hanc cupiditatem si honestam quis esse dicit, amens est; probat enim legum et libertatis interitum earumque oppressionem taetram et detestabilem gloriosam putat. Qui autem fatetur honestum te, quaelibera fuit, quaeque esse debeat, regnare, sed ei, qui id facere possit, esse utile, qua nunc obiurgatione, aut quo potius convitio a tanto errore coneravertere? Potest enim, Dii Immortales, cuiquam esse utile foedissimum, et teterrimum parricidium patriae; quamviseo, qui se obstrinxerit, ab oppressis civibus parens nominetur. Honestate igitur dirigenda utilitas est: et quidem sic, ut haec duo verba inter se discrepare, sedtamen unum sonare videantur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
fecto minus est ergo ulla restanti aut
cõmodum ullum tam expetendum ut
uri boni et splendorem et nomen a¬
nutitis. quid est quod afferre tantum
ntilitas ista que dicitur possit. quãtu
auferie sibom uiri nom en eripuertt
dem iustitiamq detraxerit. Quid em
iaterest utrum ex homine se conuer¬
tat qius mbeluam ati homimȩ figura
inmanitatem gerat belue. usdqui
quinia recta ethonesta negłigunt
dũ modo potentiam conseqnãtur nõ¬
ne idem fatiunt quid is quietiam so¬
cerum uoluit habere. cuus ipse auda¬
cia potens esset utile ei uidebatur plu¬
rinium posse alterius inuidia qq̃p
iustum in patria. et ꝙͣ turpe eet nb̃n
idebat Ipse autem socer in ore sep
gecos uersus dephensis habebat. ꝑs
licam ut potero incondite fertassł
sed tamen ut res possit intelligi Nã
si uiolandum est iuis regnandi gratia
Uiolandum est Aliis rebus pietatem colas
capitalisethi ocles uł potius curipides

Expanded text:
fecto minus. Est ergo ulla res tanti aut fecto minus. Est ergo ulla res tanti aut commodum ullum tam expetendum, ut viri boni et splendorem et nomen amittas? Quid est, quod afferre tantum utilitas ista, quae dicitur, possit, quantum auferre, si boni viri nomen eripuerit, fidem iustitiamque detraxerit? Quid enim interest, utrum ex homine se convertat quis in beluam an hominis figura immanitatem gerat beluae? Quid? qui omnia recta et honesta neglegunt, dum modo potentiam consequantur, nonne idem faciunt, quod is, qui etiam socerum habere voluit eum, cuius ipse audacia potens esset? Utile ei videbatur plurimum posse alterius invidia; id quam iniustum in patriam et quam turpe esset, non videbat. Ipse autem socer in ore semper Graecos versus de Phoenissis habebat, quos dicam, ut potero, incondite fortasse, sed tamen, ut res possit intellegi: Nam sí violandum est Iús, regnandi grátia Violándum est; aliis rébus pietatém colas. Capitalis Eteocles vel potius Euripides,
Abbreviated transcription (Latin):
est uia recta idq quod comuniter com¬
positum fuerat. solus edigit. et ea ressi
queris ei magno honori fuit. omnibus
uicis statuȩ adeas tuscerei quid multo
nemo unꝙ̃ multitudini fuit carior.
Hec sunt que conturbent in delibera¬
tione uon nũꝙͣ cum id inquo uolatu
equitas non ita magnum. Illud autem
quod ex eo paritur per inagnum iude¬
tur. ut mario preripere collegis et tribu¬
is plebis popularem gratiam nonita
turpe consulem obeara tem fieriquod
sibi quom proposuerat ualde utile ui¬
debatur Sed omnium una regula est
quam tibi cupio esse notissimam Aut
illud quod utile uidetur. turpe ne sit
aut si turpe est. ne udeatur esse utile
Quid igitur. possumus neaut illum ma¬
tium dirum bonum indicare aut huc̃
Explica atq excute intelligenniam tua
ut uideas que sit in ea sperdes forma
ot notio uixiboni Cadit ergo iuirum
bonum mentiri. emolumenti sui causa
traminari preripere fallere. nihil pro¬

Expanded text:
recta idque, quod communiter comrecta idque, quod communiter compositum fuerat, solus edixit. Et ea res, si quaeris, ei magno honori fuit; omnibus vicis statuae, ad eas tus, cerei; quid multa? nemo umquam multitudini fuit carior. Haec sunt, quae conturbent in deliberatione non numquam, cum id, in quo violatur aequitas, non ita magnum, illud autem, quod ex eo paritur, permagnum videtur, ut Mario praeripere collegis et tribunis plebi popularem gratiam non ita turpe, consulem ob eam rem fieri, quod sibi tum proposuerat, valde utile videbatur. Sed omnium una regula est, quam tibi cupio esse notissimam, aut illud, quod utile videtur, turpe ne sit aut, si turpe est, ne videatur esse utile. Quod igitur? possumusne aut ilium Marium virum bonum iudicare aut hunc? Explica atque excute intellegentiam tuam, ut videas, quae sit in ea species forma et notio viri boni. Cadit ergo in virum bonum mentiri emolumenti sui causa, criminari, praeripere, fallere? Nihil pro
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽtur. Q metellum cuius legatus eãt
sũmum uirum et ciuem cum abeo im¬
peratore suo romam missus esset. apud
populum romanum criminatus ẽ dellũ
illum ducere sise consulem fecisset bre¬
ui tempore aut uiuum aut mortuum
Iugurtam se inpotestatem populi ro¬
mani redacturum. Itaq factus est ille
quidem consul. sed a fide iustitiaq discel¬
sit. qui optimum et grauissimum ciuem
cuus legatus et a quo missus esset in inui
diam Adduxerit. Nec noster qui dem
cratidianus offitio uiri boni functus est
tum cum pretor esset collegiumq preto¬
rum tribun plebis adhibuissẽt ut res
num eraria de comumi sententia constitu¬
eretur Iactabatur enm temporibus illis
nũtus sic ut nemo posset scire quid ha¬
beret conscripserunt comuniter edictu
cum pena atq iuditio constituerunt ꝙ
ut omes simul in rostra post meridie
ascenderent et ceteri quidem alius alio
marius a subselliis in rostrapro fectus¬

Expanded text:
videretur, Q. Metellum, cuius legatus erat, videretur, Q. Metellum, cuius legatus erat, summum virum et civem, cum ab eo, imperatore suo, Romam missus esset, apud populum Romanum criminatus est bellum illum ducere; si se consulem fecissent, brevi tempore aut vivum aut mortuum Iugurtham se in potestatem populi Romani redacturum. Itaque factus est ille quidem consul, sed a fide iustitiaque discessit, qui optimum et gravissimum civem, cuius legatus et a quo missus esset, in invidiam falso crimine adduxerit. Ne noster quidem Gratidianus officio viri boni functus est tum, cum praetor esset collegiumque praetorium tribuni plebi adhibuissent, ut res nummaria de communi sententia constitueretur; iactabatur enim temporibus illis nummus sic, ut nemo posset scire, quid haberet. Conscripserunt communiter edictum cum poena atque iudicio constitueruntque, ut omnes simul in rostra post meridiem escenderent. Et ceteri quidem alius alio, Marius ab subselliis in rostra
Abbreviated transcription (Latin):
uir non modo facere. sed nec cogitare
quidem quicꝙ̃ audebit. quod non aude¬
at predicare. hHoc non turpe est dubita¬
re philosophos nec rustici quidem du¬
bitent a quibus natum est. id quod iam
contritum est uetustate prouerbium
Quom enimfidem alicunis bomtatẽq
laudant. dignum esse dicunt qui cu
in tenebris tnces. hoc quam habet uim
isi illam. Nihil expelire. quod non
deceat Etiam siid possis. nullo refellẽ¬
te obtinere. uides ne hoc prouerbio
neq gigi illi posse ueniam dari. nechu¬
icquem paulo ante fingebam digito¬
rum percussione hereclitates posse oi
conuertere. ut enm quod turpe sit
id quamuis occultetur.t ameti honci¬
tum fieri nullo modo potest. sic quotl
honestum non est id utile ut sit effia
non potest aduersante et repugnate
natura At enm quom permagna st¬
premia est causa peccandi. G marius
cum a spe consulatus longe abesset.
et iama septimum annurd p̃t p̃tuta
iaceret. neꝙ petiturus unꝙͣ consulatum

Expanded text:
vir non modo facere, sed ne cogitare vir non modo facere, sed ne cogitare quidem quicquam audebit, quod non audeat praedicare. Haec non turpe est dubitare philosophos, quae ne rustici quidem dubitent? a quibus natum est id, quod iam contritum est vetustate, proverbium. Cum enim fidem alicuius bonitatemque laudant, dignum esse dicunt, quicum in tenebris mices. Hoc quam habet vim nisi illam, nihil expedire, quod non deceat, etiamsi id possis nullo refellente optinere? Videsne hoc proverbio neque Gygi illi posse veniam dari neque huic, quem paulo ante fingebam digitorum percussione hereditates omnium posse converrere? Ut enim, quod turpe est, id, quamvis occultetur, tamen honestum fieri nullo modo potest, sic, quod honestum non est, id utile ut sit, effici non potest adversante et repugnante natura. At enim, cum permagna praemia sunt, est causa peccandi. C. Marius cum a spe consulatus longe abesset et iam septimum annum post praeturam iaceret, neque petiturus umquam consulatum
Abbreviated transcription (Latin):
esse. qui prosit quibus possit. noceat
nemini frisi lacessitus iniuria Quid gͦ
is non noceat. qui quodam quasi ue¬
neno. perfitiat ut ueros heredes nio¬
ueat. in eorum locum ipse succedat
Non igitur fatiat. dixerit quis quod u¬
tile sit. quod expediat . ĩmo intelligat ni¬
hil nec expedire nec utile esse. ꝗtiod sit
in iustum hoc qui non didicerit. bonꝰ
uir esse non poterit. fimbriam consula¬
rem audiebam depatre nostro puor
iudicem. M. lutatio ꝑintie fiusse equi¬
ti tomano sane honesto quom ii sponsi¬
ꝯnem fecisset. ni uix bonus esset. Itaq ei
dixisse fimbriam se illam xem iniqua
iudicaturum ne aut spoliaret fama
probatum hominem. Si contra iudica¬
uisset. aut statuisse uidetur uirum bonu
esse aliquem quom ea res innume rabili¬
bus offitiis et laudibus contineretur
Huic igitur uiro bono quem fimbria
ctiam ͦ non modo socrates nouerat.
nullo modo inderi potest quicꝙͣ elsen
tile. quod non honiestum sit. Itaq talis

Expanded text:
esse, qui prosit, quibus possit, noceat esse, qui prosit, quibus possit, noceat nemini nisi lacessitus iniuria. Quid ergo? hic non noceat, qui quodam quasi veneno perficiat, ut veros heredes moveat, in eorum locum ipse succedat? Non igitur faciat, dixerit quis, quod utile sit, quod expediat? Immo intellegat nihil nec expedire nec utile esse, quod sit iniustum; hoc qui non didicerit, bonus vir esse non poterit. C. Fimbriam consularem audiebam de patre nostro puer iudicem M. Lutatio Pinthiae fuisse, equiti Romano sane honesto, cum is sponsionem fecisset. NI VIR BONUS ESSET. Itaque ei dixisse Fimbriam se illam rem numquam iudicaturum, ne aut spoliaret fama probatum hominem, si contra iudicavisset, aut statuisse videretur virum bonum esse aliquem, cum ea res innumerabilibus officiis et laudibus contineretur. Huic igitur viro bono, quem Fimbria etiam, non modo Socrates noverat, nullo modo videri potest quicquam esse utile, quod non honestum sit. Itaque talis
Abbreviated transcription (Latin):
rebus aliuid utile interdum aliud
honestum uideri solet. falso. Nam ea¬
dem utilitatis que honestatis est
regula. qui hoc non preuiderit. ab hoc
nalla fraus abierit N ullum facinul.
Sicenim cogitaus est istud quidem ho¬
nestum uerum hoc expedit.res a na¬
tura copulatas audebit errore diuel¬
lere. qui fons est fraudum malefitioꝵ
q si uir honus habeat hanc iuim. ut
sidigitis concrepuorit possit in locui¬
pletitun testamento. nomen eius ĩre pe¬
ut hac ui nonutatur. ne si erploratu
quidem habeat. id omnino neminem
unꝙͣ suspicaturum Atsidares hane
uim. M. Crasso ut ligitorum percus¬
sione heres possit scriptus esse qui re
uera non esset heres. inforo crede mͥ
saltaret. Homo autem iustus. isq quẽ
sentimus uirum bonum. mhil cuiꝙͣ q̃d
inse transferat detrahet. hoc qui ad¬
miratur isse quid sit uir bonus. nescire
fateatur. At uero siquis uoluerit am¬
mi sui complicatam notione euoluẽ
iam seipse doceat eum uirum honum

Expanded text:
rebus aliud utile interdum, aliud rebus aliud utile interdum, aliud honestum videri solet. Falso; nam eadem utilitatis, quae honestatis, est regula. Qui hoc non perviderit, ab hoc nulla fraus aberit, nullum facinus. Sic enim cogitans: Est istuc quidem honestum, verum hoc expedit, res a natura copulatas audebit errore divellere, qui fons est fraudium, maleficiorum, que, si vir bonus habeat hanc vim, ut, si digitis concrepuerit, possit in locupletium testamenta nomen eius inrepere, hac vi non utatur, ne si exploratum quidem habeat id omnino neminem umquam suspicaturum. At dares hanc vim M. Crasso, ut digitorum percussione heres posset scriptus esse, qui re vera non esset heres, in foro, mihi crede, saltaret. Homo autem iustus isque, quem sentimus virum bonum, nihil cuiquam, quod in se transferat, detrahet. Hoc qui admiratur, is se, quid sit vir bonus, nescire fateatur. At vero, si qui voluerit animi sui complicatam notionem evolvere, iam se ipse doceat cum virum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
O. hortensium homines eiusdem etatis
potentissimos qui quom illud falsum
esse suspicarentur sibi autem nullus
essent conscii culpe aliem facinoris mu¬
nusculu non repudiauerunt. Quid
ergosatis neest hoc ut non dilinquil¬
se iudeantur mihi quidem nõ uidet
aui alterum non ocli mortuum. Secl
quom basilius. M. satirum sororis fili¬
um nomen sinĩ ferre uoluisset. eumq
fecisset heredem Hunc dico patro¬
num agri piceni et sabini O turpem
notamꝰ temporu. et nomen illorum.
non etat equum principes eiuus rem
habere ad satirium inchil preter no¬
men peruenire. Et enimsiis qui non
defendit ĩiuriam neq propulsat a¬
suis quom potest iniuste facit. ut in
primo libro disserui. qualis habend
est is qui non modo non repellit secl
etiam adiuuat iniuriam. Mihi ꝗde
etiam et uere horeditates non hone¬
ste uidentur. sisunt malitiosis blan¬
ditiis offitiorum. non ueritate sed si¬
mulatione quesite Atq in talibus

Expanded text:
Q. Hortensium, homines eiusdem aetatis Q. Hortensium, homines eiusdem aetatis potentissimos; qui cum illud falsum esse suspicarentur, sibi autem nullius essent conscii culpae, alieni facinoris munusculum non repudiaverunt. Quid ergo? satin est hoc, ut non deliquisse videantur? Mihi quidem non videtur, vi, alterum non odi mortuum; sed, cum Basilus M. Satrium, sororis filium, nomen suum ferre voluisset eumque fecisset heredem hunc dico patronum agri Piceni et Sabini; o turpem notam temporum nomen illorum!, non erat aequum principes civis rem habere, ad Satrium nihil praeter nomen pervenire. Etenim, si is, qui non defendit iniuriam neque propulsat, cum potest, iniuste facit, ut in primo libro disserui, qualis habendus est is, qui non modo non repellit, set etiam adiuvat iniuriam? Mihi quidem etiam verae hereditates non honestae videntur, si sunt malitiosis blanditiis, officiorum non veritate, sed simulatione quaesitae. Atqui in talibus
Abbreviated transcription (Latin):
dum alia causa est ex quo intelligit
quoniam iuris natura foris sit he̾c̾ se¬
cundum naturam esse Neminemid
agere ut ex alterius predetur inscitia
Hec ulla pernities uite maior ĩueni¬
ri potest ꝙͣ in malitia simulatio intel¬
ligentie. Ex quo ista ĩ numerabilia na¬
santur ut utilia cum honestis pug¬
nare uideantur. Quotus enim quisq
reperietur qui imp̾umtate et igͥnora¬
tia onu proposita abstinere possit
ĩiuxia. Periclitemur siplacet etiam¬
m hiis quidem exemplis in quibuspe¬
ccare uulgus hominum fortasse non
putet. Neq enim desiccariis uenef¬
cis testamentariis furibus peculatoribꝰ
hoc loco dissereudum est qui non uer¬
bis sunt et disputatione philosophoꝵ
sed uinclis et carcere fatigandi Sed
hoc considerernus que fatiunt hi q
habentur bom. L. minucii ꝯb asilii lo¬
cupletis hominis falsum testamẽtu
quidam ex gretia romam attulerũt
quod quo fatilius obtinerent scrip¬
serunt heredes secum M. Crassum et

Expanded text:
dum alia causa est. Ex quo intellegitur, dum alia causa est. Ex quo intellegitur, quoniam iuris natura fons sit, hoc secundum naturam esse, neminem id agere, ut ex alterius praedetur inscitia. Nec ulla pernicies vitae maior inveniri potest quam in malitia simulatio intellegentiae; ex quo ista innumerabilia nascuntur, ut utilia cum honestis pugnare videantur. Quotus enim quisque reperietur, qui impunitate et ignoratione omnium proposita abstinere possit iniuria? Periclitemur, si placet, et in iis quidem exemplis, in quibus peccari volgus hominum fortasse non putet. Neque enim de sicariis, veneficis, testamentariis, furibus, peculatoribus hoc loco disserendum est, qui non verbis sunt et disputatione philosophorum, sed vinclis et carcere fatigandi, sed haec consideremus, quae faciunt ii, qui habentur boni. L. Minuci Basili, locupletis hominis, falsum testamentum quidam e Graecia Romamn attulerunt. Quod quo facilius optinerent, scripserunt heredes secum M. Crassum et
Abbreviated transcription (Latin):
tio est. Iquidem sceuola pontiter ma¬
ximus summam uim esse dicebat in
ommibus hus arbitriis in quibus adde¬
retur ex fide bona fideiq nomen ee¬
istimabat manere latissime idꝙ uer¬
sari ntutelis sotietatibus fidutis mã¬
datis rebus emptis uenditis condua¬
tis locatis quibus ute sotietas contine¬
retur Inhuł magni esse iudicis statue
presertim quomł inplerisq eent iudi¬
tia contraria quid quemq cuiq p̃staẽ
oporteret quocirca astute tollende sñt
eaq malitia illa que uult quidem ui¬
deri se esse prudentiam sed abest al
ea distatq plurimit Prudentia
est enim locata in delectu bonoru
et malorum Malit.a si omna que tur¬
pia sunt mala sunt mala bonis po¬
nitante. Nec uero imprediis solum
ius ciuile ductum a natura malitiaz
fraudemꝙ uindicat. Sedetiam m̾
mancipiorum uenditiꝯn e uendito¬
tis fraus omnis excluditur Qui em
scire debuit de sanitate de fuga de
furtis prestat edictu edilium Here¬

Expanded text:
tio est. Q. quidem Scaevola, pontifex matio est. Q. quidem Scaevola, pontifex maximus, summam vim esse dicebat in omnibus iis arbitriis, in quibus adderetur EX FIDE BONA, fideique bonae nomen existimabat manare latissime, idque versari in tutelis societatibus, fiduciis mandatis, rebus emptis venditis, conductis locatis, quibus vitae societas contineretur; in iis magni esse iudicis statuere, praesertim cum in plerisque essent iudicia contraria, quid quemque cuique praestare oporteret. Quocirca astutiae tollendae sunt eaque malitia, quae volt illa quidem videri se esse prudentiam, sed abest ab ea distatque plurimum. Prudentia est enim locata in dilectu bonorum et malorum, malitia, si omnia, quae turpia sunt, mala sunt, mala bonis ponit ante. Nec vero in praediis solum ius civile ductum a natura malitiam fraudemque vindicat, sed etiam in mancipiorum venditione venditoris fraus omnis excluditur. Qui enim scire debuit de sanitate, de fuga, de furtis, praestat edicto aedilium. Here
Abbreviated transcription (Latin):
meam aliquis incierat imptudens
hoc quamꝙ̃ iudeo propter deprauati¬
onem consuetudims neq more tur pe
haberi neq aut lege sanci aut iure ci¬
uili tamen nature lege sançitum ẽ Soci¬
etas est enim quod et Fisepe dictum est
Dicendum tamen sepius latissime quide
que pateat oiu inter om̃es interior est¬
eorum qui enusdem gentis sunt proprior
eorum qui eiusdem ciuitatis. Itaq maio¬
res aliud iusgentium alud ius ciuile ẽẽ
uoluerunt quod ciuile non idem core¬
tinuo gentium Quod autem gentiura
idem diuile esse debet. Sed nos ueri iuris
germaneꝙ iustitie solidam et eapressa
Effigiem nullam tenemus umibra et
mag̾inibus utimur eas ipsas utinart
sequeremur feruntut enim ex optimis
nature ete ueritatis exemplis. Nlam
quanti uerba illa uti ne propter tefidẽ¬
ue tuam captus frandatus ne sim quã
illa aurea ut inter bonos beneagiet
oportet et sine frandatione sed qlusint
bom et quid sit bene agi magna ques¬

Expanded text:
in ear aliquis incurrat imprudens? in ear aliquis incurrat imprudens? Hoc quamquam video propter depravationem consuetudinis neque more turpe haberi neque aut lege sanciri aut iure civili, tamen naturae lege sanctum est. Societas est enim quod etsi saepe dictum est, dicendum est tamen saepius, latissime quidem quae pateat, omnium inter omnes, interior eorum, qui eiusdem gentis sint, propior eorum, qui eiusdem civitatis. Itaque maiores aliud ius gentium, aliud ius civile esse voluerunt; quod civile, non idem continuo gentium, quod autem gentium, idem civile esse debet. Sed nos veri iuris germanaeque iustitiae solidam et expressam effigiem nullam tenemus, umbra et imaginibus utimur. Eas ipsas utinam sequeremur! feruntur enim ex optimis naturae et veritatis exemplis. Nam quanti verba illa: UTI NE PROPTER TE FIDEMVE TUAM CAPTUS FRAUDATUSVE SIM! quam illa aurea: UT INTER BONOS BENE AGIER OPORTET ET SINE FRAUDATIONE! Sed, qui sint boni, et quid sit bene agi, magna quaes
Abbreviated transcription (Latin):
nis einerat he sergio seruebant sed hoc
in mancipio Matius non dixerat ad¬
ducta res in iuditium est oratam cras¬
sus cratidianum defendebat antomis
Ius crassus urgebat quod uitii uenditor
non dixisset sciens iel oportere p̃stao¬
equitatem Antonus quoniam id in¬
ditium ignotum sergio non fuisset qui
alias edes uendi disset ihil fuisset ne¬
cesse dici nec eum esse deceptum qui
id quod emerat quo iure esset teneret
quorsum hec ut illud intelligas nõ pla¬
cuisse maioribus nostris astutos. sed ali¬
ter leges aliter philosophi tollunt astu¬
tias leges quatenus manutenere res¬
possint philosophi quatenus ratigne
et intelligentia Ratio etgo hoc postu¬
lat nequit insidiose nequit simulate
nequit fallaciter. Sunt ne igitur ĩsidie
tendere plagas etiam si exestaturiir
non sis nec agitaturus ipsegmm fere
nullo insequente sepe incidunt sic tu
edes proscribas tabulam tanꝙͣ plaga
ponas domum propter uitia uendas

Expanded text:
nis emerat. Eae serviebant, sed hoc nis emerat. Eae serviebant, sed hoc in mancipio Marius non dixerat. Adducta res in iudicium est. Oratam Crassus, Gratidianum defendebat Antonius. Ius Crassus urguebat, quod vitii venditor non dixisset sciens, id oportere praestari,aequitatem Antonius, quoniam id vitium ignotum Sergio non fuisset, qui illas aedes vendidisset, nihil fuisse necesse dici, nec eum esse deceptum, qui, id, quod emerat, quo iure esset, teneret. Quorsus haec? Ut illud intellegas, non placuisse maioribus nostris astutos. Sed aliter leges, aliter philosophi tollunt astutias, leges, quatenus manu tenere possunt, philosophi, quatenus ratione et intellegentia. Ratio ergo hoc postulat, ne quid insidiose, ne quid simulate, ne quid fallaciter. Suntne igitur insidiae tendere plagas, etiarnsi excitaturus non sis nec agitaturus? ipsae enim ferae nullo insequente saepe incidunt. Sic tu aedes proscribas, tabulam tamquam plagam ponas, domum propter vitia vendas,
Abbreviated transcription (Latin):
penlidit emit p. calfurmus lanatus
Tsitieab auguribus illudideia derũ¬
dicitium fuit Itaq calphurins quon
demolitus esset cognosceretq clauediũ
edes postea proser ipsisse. quod elsetab
auguribus demolit iussus arbitteta
illui adegit. quicquid sibi facerea¬
re. oportet exfide bona. M. cato sina
drcit huius nostri catonis pater ute
ceteriex patribus. sic hic qui illua sũ¬
mer progenuit &x filio est nominã duc¬
Isigitur Iudex ita pronũtiauit quo
in liendendo rem eam scisset et non
tari opportere. Ergo ad fidem bonam
statuit pertinere notum esse empton
uitium. quod nosset uenditor. Quodq
recte si iudicauit. non recte frumẽtati
ille non recte edium pestilentiu uendi¬
tor tacuit Sed hunsmodi retit entie¬
omẽs iuire ciuili comprehendi nõ posst̾
que autem possuat diligenter tenent᷑
Amarius cratidianus Propiquis
noster G. sergio orate uendiderat edes
eas. quas cibeddem ipse paucis aute an¬

Expanded text:
vendidit, emit P. Calpurnius Lanarius. vendidit, emit P. Calpurnius Lanarius. Huic ab auguribus illud idem denuntiatum est. Itaque Calpurnius cum demolitus esset cognossetque Claudium aedes postea proscripsisse, quam esset ab auguribus demoliri iussus, arbitrum ilium adegit, QUICQUID SIBI DARE FACERE OPORTERET EX FIDE BONA. M. Cato sententiam dixit, huius nostri Catonis pater ut enim ceteri ex patribus, sic hic, qui illud lumen progenuit, ex filio est nominandus—is igitur iudex ita pronuntiavit: cum in vendendo rem eam scisset et non portere. Ergo ad fidem bonam statuit pertinere notum esse emptori vitium, quod nosset venditor. Quod si recte iudicavit, non recte frumentarius ille, non recte aedium pestilentium venditor tacuit. Sed huius modi reticentiae iure civili conlprehendi non possunt; quae autem possunt, diligenter tenentur. M. Marius Gratidianus, propinquus noster, C. Sergio Oratae vendiderat aedes eas, quas ab eodem ipse paucis ante an
Abbreviated transcription (Latin):
Simulatio dolus malus est. perpauce r̾s
sunt. in quibus nõ dolus malus iste uerse¬
tur.siue uirbonus est is qui prodest quib
potest. nocet nemini. recte istum uru
igitur est utilȩ peccare quia semp est
Arpe. et quia semꝑ est honestum. uitu
bonum esse semper est utile. Ac de uire
quidem predioꝵ sanccitum apud nos
est uite ciuli. Ut inhiis uendendis utia
dicerentur. quȩ nota essent uenditor
Nam cum ex duodecim tabulis satitꝰ
esset ea prestari que essent luigua nun¬
cupata que qui inficiatus esset clupli
ceti penam subiret a uiris consultis ẽt
retreentie pena est constituta. Quicqđ
enim est inpredio uitii idstatuerunt
siuenditor sciret insi nominatim dic¬
tum esset prestari oportere. Ut quom
iarce augurum aligures actuti esset
iussissentq titum claudium centunia¬
lirou quiedes icelio monte habebat de¬
moluit eas quarum altitudo ofsiceret
auspitis claudius proscripsit insulam

Expanded text:
simulatio dolus malus est, perpaucae res simulatio dolus malus est, perpaucae res sunt, in quibus non dolus malus iste versetur, sive vir bonus est is, qui prodest, quibus potest, nocet nemini, certe istum viruuam igitur est utile peccare, quia semper est turpe, et, quia semper est honestum virum bonum esse, semper est utile. Ac de iure quidem praediorum sanctum apud nos est iure civili, ut in iis vendendis vitia dicerentur, quae nota essent venditori. Nam, cum ex duodecim tabulis satis esset ea praestari, quae essent lingua nuncupata, quae qui infitiatus esset, dupli poenam subiret, a iuris consultis etiam reticentiae poena est constituta; quicquid enim esset in praedio vitii, id statuerunt, si venditor sciret, nisi nominatim dictum esset, praestari oportere. Ut, cum in arce augurium augures acturi essent iussissentque Ti. Claudium Centumalum, qui aedes in Caelio monte habebat, demoliri ea, quorum altitudo officeret auspiciis, Claudius proscripsit insulam
Abbreviated transcription (Latin):
est qui hoc uiri boni fuisse neget sapient
negant ut siminoris ꝙͣ potitisset uendi¬
disset. Hec igitut est illa pernities quod
alios bonos. Alios sapientes existimant
ex quo ennius ne quicꝙ sapere sapien¬
tem qui ipẽ sibi prodesse non quereret
uere id quidem. siquid esset prodesse
nuhi cum ennio cõueniret Echatonem
quidem hodium discipulu panetii
iudeo in his libris quos de offitiis scrip¬
sit. Q tubernio dicere. sapientis esse nͥ
contra mores leges instituta facere. hrẽ
rationem rei familiaris. Neq enim solũ
nobis diuites esse uolumus. sed liberis p¬
pinquis amicis et maxime rei .p. et sin¬
gulor emm facultates. et copie. diuiti
Punt ciuitatis. huic sceuole factum de
quo paulo ante dixi placere nullo mõ
potest. qui omnino tantum se negat fac¬
turum compendii sui causa quod non
liceat. nec laus magna tribuenda nec
gratia est. Sed siue et simulatio et dis¬

Expanded text:
est, qui hoc viri boni fuisse neget, sapientis est, qui hoc viri boni fuisse neget, sapientis negant, ut si minoris, quam potuisset, vendidisset. Haec igitur est illa pernicies, quod alios bonos, alios sapientes existimant. Ex quo Ennius nequiquam sapere sapientem, qui ipse sibi prodesse non quiret. Vere id quidem, si, quid esset prodesse, mihi cum Ennio conveniret. Hecatonem quidem Rhodium, discipulum Panaeti, video in iis libris, quos de officio scripsit Q. Tuberoni, dicere sapientis esse nihil contra mores, leges, instituta facientem habere rationem rei familiaris. Neque enim solum nobis divites esse volumus, sed liberis, propinquis, amicis maximeque rei publicae. Singulorum enim facultates et copiae divitiae sunt civitatis. Huic Scaevolae factum, de quo paulo ante dixi, placere nullo modo potest; etenim omnino tantum se negat facturum compendii sui causa, quod non liceat. Huic nec laus magna tribuenda nec gratia est. Sed, sive et simulatio et dis
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitio uera est. ex omni uita simulato
dissimulatioq tollend a est Ita nec ut emat
meluis. nec ut uendat. quicꝙͣ simulabit
aut dissimulabit uirbomis. Atq istedo¬
lus malus et legibus exat uindicandusut
tutela duodedim tabularum. circũscrip¬
tio adolescentium lege latoria. et smę
lege uiditiis in quibus additur ex fide
bo̾na Reliquor autem iuditior hec uer¬
ba marime excellunt m arbitrio rei
nos bene agier. quicꝙ̃ agi dolose aut ma¬
litiose potest. Dolus autem malus in simu¬
latione ut ait a quilius continetur Tollen¬
dum est igitur ex rebus contrahendisoe
mendatifm non licitatorem uenditor
non qui contra se liceatur emptor appo¬
net uterq si adloquendum uenerit non
plusꝙ̃ semel eloquatur. Quintus uero sçe¬
uola publii filius quom postulasset. ut sibi
fundus. cuius emptor erat. semel indicare¬
tur idq uenditor ita fecisset dixit seplu¬
ris existimare ꝗddit centum milia. Neõ

Expanded text:
definitio vera est, ex omni vita simulatio definitio vera est, ex omni vita simulatio dissimulatioque tollenda est. Ita, nec ut emat melius nec ut vendat, quicquam simulabit aut dissimulabit vir bonus. Atque iste dolus malus et legibus erat vindicatus, ut tutela duodecim tabulis, circumscriptio adulescentium lege Plaetoria, et sine lege iudiciis, in quibus additur EX FIDE BONA. Reliquorum autem iudiciorum haec verba maxime excellunt: in arbitrio rei NOS BENE AGIER, quicquam agi dolose aut malitiose potest? Dolus autem malus in simulatione, ut ait Aquilius, continetur. Tollendum est igitur ex rebus contrahendis omne mendacium; non illicitatorem venditor, non, qui contra se liceatur, emptor apponet; uterque, si ad eloquendum venerit, non plus quam semel eloquetur. Q. quidem Scaevola P. f., cum postulasset, ut sibi fundus, cuius emptor erat, semel indicaretur idque venditor ita fecisset, dixit se pluris aestimare; addidit centum milia. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt. Incensus canius cupiditate.
contendit a phichio ut uenderet. graua¬
te ille primo. quid multa Impetrat. emit
homo cupidus et locuplex.tanti quanti
pithius uoluit. et emit instructos. nomia
Facit. negotium conficit. inuitat canius
postridie familiates suos uenit ip̃e ma¬
ture. scalmum nullum udet querit ex pa¬
imo uicino. num ferie piscatorum que¬
dam essent. quod eos nullos iudẽt nulle
quod sciazille inquit. sed hic piscari nulli so¬
lent. Itaq heri mirabar quid accidisset.
stomacar canius cepit. sed quid facerer
Nondum enim aquilius collega et fami¬
liaris meus protulerat de dolo malo for
esset dolus malus responlebat quonl eet
aluid simulatum. et aluid actum. hoc
quidem sane luculente. ut ab homine pe¬
rito diffimendi Ergo et pithius et omes
aliud agentes. aliud simulantes perfidi
improbł malitiosi sunt. Nulluta igitur
cotum factum potest utile esse cu sit tot
uitiis irquinatum. Quod si aquiliana

Expanded text:
non possunt. Incensus Canius cupiditate non possunt. Incensus Canius cupiditate contendit a Pythio, ut venderet; gravate ille primo; quid multa? impetrat. Emit homo cupidus et locuples tanti, quanti Pythius voluit, et emit instructos; nomina facit, negotium conficit. Invitat Canius postridie familiares suos, venit ipse mature; scalmum nullum videt, quaerit ex proximo vicino, num feriae quaedam piscatorum essent, quod eos nullos videret. Nullae, quod sciam, inquit; sed hic piscari nulli solent; itaque heri mirabar, quid accidisset. Stomachari Canius; sed quid faceret? nondum enim C. Aquilius, collega et familesset dolus malus? respondebat, cum esset aliud simulatum, aliud actum. Hoc quidem sane luculenter, ut ab homine perito definiendi. Ergo et Pythius et omnes aliud agentes, aliud simulantes perfidi, improbi, malitiosi. Nullum igitur eorum factum potest utile esse, cum sit tot vitiis inquinatum. Quodsi Aquiliana
Abbreviated transcription (Latin):
otiandiut ipse dicere solebat non nego¬
tiandi causa contulisset dictabat se ortu¬
los aliquos emere uelle.quo inuitare ami¬
ei quidam qui argentariam faceret sita¬
cusis. dixit uenales quidem seortos non¬
habere. sed licere uti Canio siuellet ut sins
et simul ad cenam hominem mortos in¬
uitauit. in posterum diem. quom ille pro¬
misisset tuom philitius qui esset. ut argẽ¬
tarius. apud omẽs ordines gratiosus pii¬
catores ad se conuocauit. et ab hiis petiuit
ut ante suos ortulos. postẽa die piscarẽt᷑
Dixitq quid eos facere uellet ad cenam
tempore uenit canius oppipare aphitio
apparatum erat cõuiuuum. Cimbarum
ante oculos multitudo.prose quisq quod
ceperat afferebat ante pedes pithii pilces
abitiebantut. Tum canius. queso inquit
quid est hoc pithi. Tantum ne pisciumtã¬
tum ne cimbarum:et ille quid mirum
inquit hoc loco est. et sixacusis quicquid
est piscium. hic aquatio. hac uilla isti cart̃

Expanded text:
otiandi, ut ipse dicere solebat, non negootiandi, ut ipse dicere solebat, non negotiandi causa contulisset, dictitabat se hortulos aliquos emere velle, quo invitare amiei quidam, qui argentariam faceret Syracusis, dixit habere, sed licere uti Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in posterum diem. Cum ille promisisset, tum Pythius, qui esset ut argentarius apud omnes ordines gratiosus, piscatores ad se convocavit et ab iis petivit, ut ante suos hortulos postridie piscarentur, dixitque, quid eos facere vellet. Ad cenam tempori venit Canius; opipare a Pythio apparatum convivium, cumbarum ante oculos multitudo; pro se quisque, quod ceperat, afferebat, ante pedes Pythi pisces abiciebantur. Tum Canius: Quaeso, inquit, quid est hoc, Pythi? tantumne piscium? tantumne cumbarum? Et ille: Quid mirum? inquit, hoc loco est Syracusis quicquid est piscium, hic aquatio, hac villa isti carere
Abbreviated transcription (Latin):
ut id quod utile uidegtur. non modofa¬
cere honestum sit. sed etiam non facere
turpe. Hec est illa que uidetur utiliu
fieri cum honestis sepe dissensio que di¬
iudicanda sunt. Non enim ut querereꝰ
exposuimus. sed ut explicaremus. nõ igitꝰ
iudeturn frumentarius ille rhodids
nec hic edium uenditor celare empto¬
res debuisse neq enim idẽ celare. ꝗc¬
quid reticeas. Sed quom. quod tuscias.
id ignorare emolumenti tui causa ue¬
lis eds quorum intersit id sçire. Hoc au¬
tem celandi genus quale sit. et cuius ho¬
minis quis non uidet. certe nõ aperti
non simplicis non ingenui. non iniusti. non
urriboni. uersuti potus obscuri astuti fal¬
lacis malitiosi callidi ueteratoris uafri
hec tot et talia plura nõne inutile ẽ uiti¬
orum subire nomina. Quod si uitupera¬
di sunt qui reticuerunt quid de hiis ex¬
istimandum est qui orationis uanitate
adhibuerunt. G. Canius eques .R. nec m¬
facetus et satis literatus. cum se siracusa

Expanded text:
ut id, quod utile videatur, non modo faut id, quod utile videatur, non modo facere honestum sit, sed etiam non facere turpe. Haec est illa, quae videtur utilium fieri cum honestis saepe dissensio. Quae diiudicanda sunt; non enim, ut quaereremus, exposuimus, sed ut explicaremus. Non igitur videtur nec frumentarius ille Rhodios nec hic aedium venditor celare emptores debuisse. Neque enim id est celare, quicquid reticeas, sed cum, quod tu scias, id ignorare emolumenti tui causa velis eos, quorum intersit id scire. Hoc autem celandi genus quale sit et cuius hominis, quis non videt? Certe non aperti, non simplicis, non ingenui, non iusti, non viri boni, versuti potius, obscuri, astuti, fallacis, malitiosi, callidi, veteratoris, vafri. Haec tot et alia plura nonne inutile est vitiorum subire nomina? Quodsi vituperandi, qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerunt? C. Canius, eques Romanus, nec infacetus et satis litteratus, cum se Syracusas
Abbreviated transcription (Latin):
estisi hoc non est. emptorem pati ruere
et per errorem in maximam fraucdem in¬
currere. Plus etiam est quam uiam nõ
monstrare Nam est scientera in errore
alterum inducere. Diogenes contra. nui
teemere coegit. qui ne hortatus quide
est. ille quod uon placebant proscripsit.
tu quod non placebat enisti Quod siqui
proscribunt uillam suambonam. beneq
edificatam. nõ gristimantur fefellisse.
etiam siilla nec bona est neç edificata
ratione. multo minus. qui domum non
laucdarunt. ubi enim inditium emptoris
est. ibi fraus uenditoris que potest esse.Sui
autem dictum non omne prestandum
est. quod dictum non est. id prestandum
putas: quid uero est stultius. ꝙͣ uenditore
eius rei quam uendat. uitia uarrare.Qd
autemtam obsurdum. ꝙͣ si dom ini iussu
ita preco predicet. domum pestilentera
uendo.Sic ergo in quibusdam causis du¬
biis ex altera Parte. defenditur honestas
Ex altera igitur de utilitate ita dicitur.

Expanded text:
est, si hoc non est, emptorem pati ruere est, si hoc non est, emptorem pati ruere et per errorem in maximam fraudem incurrere? Plus etiam est quam viam non monstrare; nam est scientem in errorem alterum inducere. Diogenes contra: Num te emere coegit, qui ne hortatus quidem est? Ille, quod non placebat, proscripsit, tu, quod placebat, emisti. Quodsi, qui proscribunt villain bonam beneque aedificatam, non existimantur fefellisse, etiamsi illa nec bona est nec aedificata ratione, multo minus, qui domum non laudarunt. Ubi enim iudicium emptoris est, ibi fraus venditoris quae potest esse? Sin autem dictum non omne praestandum est, quod dictum non est, id praestandum putas? Quid vero est stultius quam venditorem eius rei, quam vendat, vitia narrare? quid autem tam absurdum, quam si domini iussu ita praeco praedicet: 'Domum pestilentem vendo'? Sic ergo in quibusdam causis dubiis ex altera parte defenditur honestas, ex altera ita de utilitate dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quicquidtibi audire utile est. idem mihi
inter homies natirra coniunctam sotieta¬
tem. memini inquiet ille. Sed utrum ista
sotietas talis est. ut nihil suum cuiq sit. qd
siita est. nec uendendum quidem quicq
est. sed donandum. Uides tamen ĩ hac
tota disceptatione.non illud dici. ꝙuis
hoc turpe sit.tamen quoniam expedit.
fatiam sed ita expedire. ut turpe nõ sit
Ex altera autem parte.ea re: quia turpe
sit. non esse fatiendum. Uendat edes uir
bonus propter aliqua uitia que ipse notit
ceter ignorent pestilentes sint et habeãt
salubres ignoretur in omnibus cubiculis
apparere serpentes. male materiate.ri¬
itidse uitiose.sed hoc preter dominum
nemo sciat. quero si hoc emptoribus uen¬
ditor non dixerit. edesq uendiderit. plu¬
ris multo ꝙ se uenditurum putaret. Nũ
id in iuste aut improbe fecerit ille Impro¬
be uero inquit Antipater. Quid est enim
aluid erranti uiam non monstrare qd
athenis execrationibuiꝰ publicis sancitu

Expanded text:
quicquid tibi audire utile est, idem mihi quicquid tibi audire utile est, idem mihi inter homines natura coniunctam societatem. Memini, inquiet ille; sed num ista societas talis est, ut nihil suum cuiusque sit? Quod si ila est, ne vendendum quidem quicquam est, sed donandum. Vides in hac tota disceptatione non illud dici: Quamvis hoc turpe sit, tamen, quoniam expedit, faciam, sed ita expedire, ut turpe non sit, ex altera autem parte, ea re, quia turpe sit, non esse faciendum. Vendat aedes vir bonus propter aliqua vitia, quae ipse norit, ceteri ignorent, pestilentes sint et habeantur salubres, ignoretur in omnibus cubiculis apparere serpentes, male materiatae sint, ruinosae, sed hoc praeter dominum nemo sciat; quaero, si haec emptoribus venditor non dixerit aedesque vendiderit pluris multo, quam se venditurun putarit, num id iniuste aut improbe fecerit. Ille vero, inquit Antipater; quid est enim aliud erranti viam non monstrare, quod Athenis exsecrationibus publicis sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
Rius. homini acutissimo Antipatro oia
pate fatienda. ut ne quid omnino quo
uenditor norit emptor ignoret. dyoge¬
ni uenditorem quatemit iure quud
constitutum sit dicere utia oportere
cetera sine in sidiis agere et quonia
uendat. uelle quam optime uendere
aluexi ex posui uendo ineum non pluris
ꝙ ceteri fortasse etiam minoris. quom
maior est copia.cui fit inuiria. Exoritur
antipatri ratio. ex altera parte. quida¬
gl tucum omnibus homiibus consulẽ
lebealet seriure humane sotierati
Eaq lege natus sis et hec habeas prin¬
ciiia nature quibus parere. et que sequi
debeas. ut utilitas tua. comunis sit utilitas.
uicissimq comunis utilitas tuasit. celab
homines. quid hiis adsit cõmoditatis et co¬
pie. Respondebit diogenes fortasse sic aluid
est celare aliud est tacere.neq ego mũc te
çelo. sitibi non dico. que natura dleorum
sit.quis sit finis bonorum. que tibi pluspro¬
dessent cognita. ꝙ tritici utilitas. sed non

Expanded text:
eius, homini acutissimo. Antipatro omnia eius, homini acutissimo. Antipatro omnia patefacienda, ut ne quid om-nino, quod venditor norit, emptor ignoret, Diogeni venditorem, quatenus iure civili constitutum sit, dicere vitia oportere, cetera sine insidiis agere et, quoniam vendat, velle quam optime vendere. Advexi, exposui, vendo meum non pluris quain ceteri, fortasse etiam minoris, cum maior est copia. Cui fit iniuria? Exoritur Antipatri ratio ex altera parte: Quid ais? tu cum horninibus consulere debeas et servire humanae societati eaque lege natus sis et ea habeas principia naturae, quibus parere et quae sequi debeas, ut utilitas tua communis sit utilitas vicissimque communis utilitas tua sit, celabis homines, quid iis adsit commoditatis et copiae? Respondebit Diogenes fortasse sic: Aliud est celare, aliud tacere; neque ego nune te celo, si tibi non dico, quae natura deorum sit, qui sit finis bonorum, quae tibi plus prodessent cognita quam tritici vilitas; sed non,
Abbreviated transcription (Latin):
esse utile. necꝰ tum quidem. quom id qđ
utile esse putes. adipiscare. Hoc enim
ipum utile putare quod turpe sit cala¬
mitosum est. Sed incidunt ut supra
dix sepe cause. quom repugnare uti¬
litas honestati iudeatur. ut aĩaduer¬
tendum sit repugnet neplane aupos¬
sit cum honestate coniungi łiis gñis
hee sunt questiones. siexenpli gratia
iur bonus alexandria rhodumꝰ magnũ
frumenti numerum aduxerit ĩ thodior
mopia et fame sũmaq anmone cari¬
tate. sudem sciat conplures mercato¬
res alexandria soluisse. nauesq ĩcursu
frumentohonustas petentes ⁊hodon
iderit. dicturus ne sit id rhodiis. an
silentio sinim ꝙplurimum uenditur
Sapientem ac bonum uirum fingimui
de eius liberatione et consultatione q̃¬
rimus. qui celaturus ħ rodios non fit
siid turpe iudicet: sed dubitet. antur
pesit In huiusmodi causis. aliud dio¬
geni babilonio uideri solet. magno et
grani stoyco aliud antipatrodiscipulo

Expanded text:
esse utile, ne tur quidem, cum id, quod esse utile, ne tur quidem, cum id, quod esse utile putes, adipiscare; hoc enim ipsum, utile putare, quod turpe sit, calamitosum est. Sed incidunt, ut supra dixi, saepe causae, cum repugnare utilitas honestati videatur, ut animadvertendum sit, repugnetne plane an possit cum honestate coniungi. Eius generis hae sunt quaestiones: si exempli gratia vir bonus Alexandrea Rhodum magnum frumenti nurerum advexerit in Rhodiorum inopia et fame summaque annonae caritate, si idem sciat complures mercatores Alexandrea solvisse navesque in cursu frumento onustas petentes Rhodum viderit, dicturusne sit id Rhodiis an silentio suum quam plurimo venditurus. Sapientem et bonum virum fingimus; de eius deliberatione et consultatione quaerimus, qui celaturus Rhodios non sit, si id turpe iudicet, sed dubitet, an turpe non sit. In huius modi causis aliud Diogeni Babylonio videri solet, magno et gravi Stoico, aliud Antipatro, discipulo
Abbreviated transcription (Latin):
bus et liberis trocgone depositis nailes
conscenderent. libertatemꝙ gretie cla¬
sse defenderent Cirsilium qflendam
suadentem ut in urbe manerent dcer¬
semq reciperent. lapidibus obruerũt
atq utilitatem sequi iudebatur. sed ea
nulla erat repugnante honestate. se¬
mistodes post uictoriam eius belli q̃đ
cum persis fuit. dixit in contione se
habere consilium rei .p. salutare sedid
sciri non opus esse postulanit ut aliq
populus sibi daret. qui cum comimi¬
caret datus est aristides huc ille cla¬
Quod aristides quom audiuisset ĩcon¬
Nonem magna expectatione uenit
Dixitq perutile esse consilium quod
temistbeles afferret. sed minime hone¬
stum esse. Itaq athenienses. quod hone¬
stum non esset id nec utile quidẽputa¬
uerunt. totam eam rem quam neꝰ au¬
dierant quidem. auctore aristide re¬
pudiauerunt. melius hni ꝙͣ nos qui pi¬
ratas in munes. sotios uectigales habe
Maneat ergo quod tupe sit id nũꝙͣ

Expanded text:
bus et liberis Troezene depositis naves bus et liberis Troezene depositis naves conscenderent libertatemque Graeciae classe defenderent, Cyrsilum quendam suadentem ut in urbe manerent Xerxemque reciperent, lapidibus obruerunt. Atqui ille utilitatem sequi videbatur; sed ea nulla erat repugnante honestate. Themistocles post victoriam eius belli, quod cum Persis fuit, dixit in contione se habere consilium rei publicae salutare, sed id sciri non opus ese; postulavit, ut aliquem populus daret, quicum communicaret; datus est Aristides; huic ille, claQuod Aristides cum audisset, in contionem magna exspectatione venit dixitque perutile esse consilium, quod Themistocles afferret, sed minime honestum. Itaque Athenienses, quod honestum non esset, id ne utile quidem putaverunt totamque ear rem, quam ne audierant quidem, auctore Aristide repudiaverunt. Melius hi quam nos, qui piratas immunes, socios vectigales habemus. Maneat ergo, quod turpe sit, id numquam