comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei ualde: Acceperat enim aphilipyensib
ꝗͦ ꝑ epafroditum miserant: S tamen un¬
de gaudeat uideo Unde autẽ gaudet
inde pascitur. quia inueritate loquens. ga¬
usus sum inquit magnifice in dño. quia
tandẽ aliquando repullulastis sapere ꝓ
me. in quo sapiebatis: Cedium autẽ habu¬
istis Isti gͦ diuturno tedio meruerant. et
quasi exaruerant abisto fructu boni oꝑis
et gaudet eis quia repullularunt ñ sibi
quia eius indigentiȩ sub uenerunt: Ideo
secutus ait Non quasi penuriã dico Ego
enĩ didici in quibus sum sufficiens esse:
et in omnib constitutus sum et satiari. et
esurire. et abundare et penuriã pati. om¬
nia possum in eo qui me confortat: Unde
gͦ gaudes o paule magne: Unde gaudes.
benefecistis communicantes tribulationi
meȩ Hinc gaudet. hinc pascitur. quia illi
benefecerunt. non quia eius angustia re-¬
laxata ẽ. qui dicit tibi intribulatione di¬
latasti mͥ. quia et abundare et penuriam

Expanded text:
ei ualde. acceperat enim a Filippensibus ei ualde. acceperat enim a Filippensibus quae per Epafroditum miserant; sed tamen unde gaudeat, uideo. unde autem gaudet, inde pascitur, quia in ueritate loquens: gauisus sum, inquit, magnifice in domino, quia tandem aliquando repullulastis sapere pro me, in quo sapiebatis; taedium autem habuistis. isti ergo diuturno taedio marcuerant et quasi exaruerant ab isto frnctu boni operis, et gaudet eis, quia repullularunt, non sibi, quia eius indigentiae subuenerunt. ideo secutus ait: non quod desit aliquid dico; ego enim didici, in quibus sum, sufficiens esse. et in omni imbutus sum, et saturari et esurire et abundare et pe- ■ nuriam pati: omnia possum in eo, qui me confortat. Vnde ergo gaudes, 0 Paule magne? unde gaudes, inquit, bene fecistis communicantes tribulationi meae. hinc gaudet, hinc pascitur, quia illi bene fecerunt, non quia eius angustia relaxata est, qui dicit tibi: in tribulatione dilatasti mihi, quia et abundare et penuriam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eos terrȩ fructibus significari. et in
allegoria figurari oꝑa miscłiȩ. quȩ huius
uitȩ necessitatibus exhibentur ex terra
fructifera: Talis terra erat pius onesiforꝰ
cuius domui dedisti miscđiam quia fre¬
quenter paulũ tuũ refrigerauit. et cathe.¬
nam eius non erubuit: Hoc fecerunt et
fratres. et tali fruge fructificauerunt.
qui quod ei de erat suppleuerunt ex ma¬
cedonia Quomodo autẽ dolet quȩcdã lig¬
na quȩ fructum ei debitum non dederuit
ubi ait in prima mea defensione nemo mͥ
affuit. s omnes me clereliquerunt. non illis
imputetur. Ista enu debentur eis qͥ mi¬
nistrant doctrinã rationalem ꝑ intelligẽ.¬
tias duunorũ mysteriorũ. prebentibus se
tur autẽ his escis. qui letantur eis: Nec il¬
li letantur eis. quorũ ds uenter ẽ: Neq enĩ
et in illis qui prebent ista. ea quȩ dant
fructus ẽ. s quo animo dant: Itaq ille qͥ
deo seruiebat non suo uentri. uideo pła¬
ne unde gaudeat: Uideo et congratulor.

Expanded text:
enim eis terrae fructibus significari et in allegoria figurari opera misericordiae, quae huius uitae necessitatibus exhibentur ex terra fructifera. talis terra erat pius Onesiforus, cuius domui dedisti misericordiam, quia frequenter Paulum tuum refrigerauit et catenam eius non erubuit. hoc fecerunt et fratres et tali fruge fructificauerunt, qui quod ei deerat suppleuerunt ex Macedonia. quomodo autem dolet quaedam ligna, quae- fructum ei debitum non dederunt, ubi ait: in prima mea defensione nemo mihi affuit, - sed omnes me dereliquerunt: non illis inputetur. ista enim debentur eis, qui ministrant doctrinam rationalem per intellegentias diuinorum mysteriorum, et ita ehis escis qui laetantur eis, nec illi laetantur eis, quorum deus uenter. neque enim et in illis, qui praebent ista, ea, quae dant, fructus est, sed quo animo dant. itaque ille, qui deo seruiebat, non suo uentri, uideo plane, unde gaudeat, uideo et congratulor
Abbreviated transcription (Latin):
grege sollicitus eẽt S contigerat ut illo
tempore quo tymotheũ misit. circa se ali¬
um defiliis non haberet. s soli mercenna¬
rii cum illo. eeñt sua querentes non quȩ
iħu xꝑi: Et tamen ipse germane de grege
sollicitus. maluit filiũ mittere. et int̾ mer

Expanded text:
grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii cum illo essent, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Et tamen ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mer
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus apłs paulus dicit. sua queren¬
tes. non quȩ ib̃u xꝑi Quid ẽ sua queren¬
tes: Non xꝑm gratis diligentes. non dm
propter dm querentes. temporalia com¬
moda consectantes. lucris inhiantes. ho¬
nores abhominibus appetentes Hȩc quan¬
do amantur a preposito et ꝓpter hoc ser-¬
uitur deo. quis quis talis ẽ. mercennariꝰ
ẽ. inter filios non se computet:. De talibus
enim dñs dicit: Amen dico uobis. ꝑceꝑui
mercedẽ suã Audi de tymotheo scõ. qͥd
dicat apłs paulus: Spero autẽ in dño
iħu. tẏmotheũ cito me mittere uobis. ut
et ego bono animo sim. cum cognouero
quȩ circa uos sunt: Neminẽ enĩ habeo tã
tus sit: Omnes enĩ sua querunt. non quȩ¬
iħu.xꝑi: Inter mercennarios pastor ingẽ¬
muit. quȩ sunt aliquẽ qui sincerit̃ dili.¬
geret gregẽ .xꝑi. et circa se ineis qui cũ
illo eo tempore fuerant non inuenit: Nõ
enĩ in ȩccłia.xꝑi tunc preter paulũ apłm
et tymotheũ nemo erat. qui germane de

Expanded text:
de quibus Paulus apostolus dicit: Sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Quid est, sua quaerentes? Non Christum gratis diligentes, non Deum propter Deum quaerentes; temporalia commoda consectantes, lucris inhiantes, honores ab hominibus appetentes. Haec quando amantur a praeposito, et propter haec servitur Deo; quisquis est talis, mercenarius est, inter filios se non computet. De talibus enim et Dominus dicit: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Audi de Timotheo sancto quid dicat apostolus Paulus: « Spero autem in Domino Jesu Timotheum cito mittere vobis, ut et ego bono animo sim, cum cognovero quae circa uos sunt. neminem enim habeo tam tus sit. omnes enim sua quaerunt, non quJesu Christi » . Inter mercenarios pastor ingemuit: Quaesivit aliquem qui sinceriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, non invenit. Non enim in Ecclesia Christi tunc praeter Paulum apostolum et Timotheum nemo erat qui germane de
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eẽnt etiã maligna spiritalia. si non
misceantur. ut eas tanquã suas deputet
homo. unde scit homo: Nec dubitandũ ẽ
etiã bonas suggestiones a bono sꝑu ita la¬
tenter ac spiritaliter fieri S inter ẽ. qui¬
bus nã earũ mens humana consentiat. di¬
uino auxilio uel deserta ꝑ meritũ uel ad¬
uta per gratiam:¬

Expanded text:
autem essent etiam maligna spiritualia, si non misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
cipio erat. et uerbum apud deum erat. et uer¬
bum deus erat: et si ꝑ speculum in enigmate:
longe tamen sublimius ab omni similitudi¬
sp̃m: alius quidem domino sapit: alius de
pectore domini liquidius aliquid bibit:
alius leuatus usq ad tercium cęlum in effa-¬
bilia uerba audit: omnes tamen quamdiu
sunt in corꝑore ꝑegrinantur adomino: et
omnibus bonȩ spei fidelibus in libro uitȩ̨
scriptis seruat᷑. qd̾ dictum ẽ Et ego diligã
eum: et manifestabo meipsum illi

Expanded text:
cipio erat et uerbum aput deum erat et uercipio erat et uerbum aput deum erat et uerbum deus erat, etsi per speculum et in enigmate, longe tamen sublimius ab omni similitudispiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et in suam infirmitatem redit: uiuente
desiderio quo rursus erigatur. nec sufficiente
mundicia qua figatur: et quanto hoc quisq
magis potest. tanto maior ẽ: quanto autem
minꝰ tanto minor Si autem nichil ad huc
tale mens hominis exꝑta ẽ. in qua tamen ha-¬
bitat. xp̃c ꝑ fidem: instare debet minuendis
finiendisq cupiditatibꝰ huius seculi: morał
lans. cum qui filius dei semper ẽ. ꝓpter nos
filium hominis factum ut sempiterna uirtus eiꝰ
et diuinitas nr̃ȩ infirmitati et mortalitati
contemperata. de nr̃o nobis inse atq ad se face¬
ret uitam. cum magnȩ sꝑei leticia fideliter
teneat: ne pecc&: a rege.xp̃o regatur: si forte pec¬
cauerit ab eodem sacerdote. xp̃o expietur: atq
ita in actione bonȩ conuersationis et uitȩ nu¬
tritis pennis geminȩ dilectionis tanquam dua-¬
bus alis ualidis euecta terris. ab eodem ipso.
axp̃o uerbo illuminetur: uerbo quod in prin¬

Expanded text:
tur et in suam infirmitatem redit uiuente tur et in suam infirmitatem redit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia, qua figatur; et quanto quisque hoc magis potest, tanto maior est, quanto autem minus, tanto minor. si autem nihil adhuc tale mens hominis experta est, in qua tamen habitat Christus per fidem, instare debet minuendis finiendisque cupiditatibus huius saeculi moralis lans. eum qui filius dei semper est propter nos filium hominis factum, ut sempiterna uirtus eius et diuinitas nostrae infirmitati et mortalitati contemperata de nostro nobis in se adque ad se faceret uiam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat. ne peccet, a rege Christo regatur; si forte peccauerit, ab eodem sacerdote Christo expietur adque ita in actione bonae conuersationis et uitae nutritis pinnis geminae dilectionis tamquam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uerbo inluminetur, uerbo, quod in prin
Abbreviated transcription (Latin):
homini uitam istam mortalem adhuc agen¬
ti posse contingere. ut dimoto atq discusso
omni nubilo phantasiarũ corporalium atq
carnalium. serenissima in commutabilis ueri¬
tatis luce potiatur: et mente penitus a consue¬
tudine uitȩ huius alienata . illi constanter et
mi auctoritati minimeq
et ambulare ꝑ fidem ñdum per sꝑeciem: ac-¬
sic ꝑseueranter retinens atq custodiens fidẽ.
sꝑem. et caritatem. intendat in speciem expig¬
nore sp̃c scĩ quod accepimus: qui nos docebit
omnem ueritatem. cum ds qui suscitauit do¬
minum ih̃m xp̃m amortius uiuificabit et¬
et mortalia corpora nostra. ꝑ inhabitantem
sp̃m eius in nobis Prius autem quã uiuifice¬
tur hoc quod mortuum ẽ ꝓpter peccatum.
ꝓculdubio corruptibile ẽ et aggrauat ani-¬
mam: et si quando ad uta excedit hanc ne-¬
bulam qua tegitur omnis terra. id ẽ hanc car-¬
nalem caliginem qua tegitur omnis uita t̾re-¬
na: tanquam rapida choruscatione ꝑstringi-¬

Expanded text:
homini uitam istam mortalem adhuc agenti posse contingere, ut dimoto adque discusso omni nubilo phantasiarum corporalium adque carnalium serenissima incommutabilis ueritatis luce potiatur et mente penitus a consuetudine uitae huius alienata illi constanter et mi auctoritati minimequeet ambulare per fidem, nondum per speciem; acsic perseveranter retinens atque custodiens fidem, spem et charitatem, intendat in speciem, ex pignore Spiritus sancti, quod accepimus; qui nos docebit omnem veritatem, cum Deus qui suscitavit Dolegum Christum a mortuis, uiuificabit et mortalia corpora nostra per inhabitantem spiritum eius in nobis. prius autem quam uiuificetur hoc quod mortuum est propter peccatum, procul dubio corruptibile est et aggrauat animam; et si quando adiuta excedit hanc nebulam, qua tegitur omnis terra, id est hanc carnalem caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringi
Abbreviated transcription (Latin):
homines habet inimicos ȩccłia: Quid ẽ homo
carni et sangiuni cleditus. nisi caro et san¬
guis: S ait apłs: Non ẽ nobis colluctatio ad¬
uersus carnẽ et sanguinẽ. s aduersus pͥn-¬
cipes et rectores mundi tenebrarũ harũ.
id ẽ rectores iniquorũ mundũ istũ dili¬
gentiũ et ꝓpterea tenebrarũ. quia et nos
fiumus aliquando tenebrȩ. nunc autem
lux in dño Aduersus spũalia inquit neqͥti¬
ȩ incȩlestibus. idẽ diabolum et angłos eiꝰ.
quẽ diabolum alio loco dicit principem
potestatis aeris huius:¬

Expanded text:
homines habet inimicos Ecclesia? Quid est homo carni et sanguini deditus, nisi caro et sanguis? Sed ait Apostolus, «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et rectores mundi tenebrarum harum:» id est, rectores iniquorum, mundum istum diligentium, et propterea tenebrarum; quia et nos fuimus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . «Adversus spiritualia,» inquit, «nequitiae in coelestibus» : id est, diabolum et angelos ejus; quem diabolum alio loco dicit principem potestatis aeris hujus
Abbreviated transcription (Latin):
licto: Hinc enim quod pre occupatũ dicit.
imprudenter lapsum eẽ significat: Pecca¬
tum uero adscientem ꝑtinere apłs iacob
tanquam definiens ait Scienti igitur
bonum facere et non facienti. peccatum
ẽ. illi In differenter tamen plerumq di¬
cuntur. ut et peccatum nomine delicti.
et delictum nomine peccati appelletur:
Neq enim cum dicitur in baptismo fieri
remissio peccatorum. non fit etiam delic¬
torum: Non tamen utrumq dicitur. quia
in illo nomine utrumq intelligitur: Sic &
dñs ait. ꝓmultis effundi sanguinem suum
in remissionem peccatorum: Punquit quia
non ait et delictorum. ideo quis quã dicere
audebit. insangiune ipsius delictorum ñ
fieri remissionem: Item quod scriptum ẽ. apd̾
apłm nam iudicium quidem ex uno incondẽp¬
nationem. gr̃a uero exmultis delictis in iusti¬
ficationem. quid aliub quam nomine delicto¬
rum etiam peccata comprehensa sunt: Ea¬

Expanded text:
licto ; hinc enim quod praeoccupatum dicit, licto ; hinc enim quod praeoccupatum dicit, imprudentem al., imprudenter lapsum esse significat. Peccatum vero ad scientem pertinere apostolus Jacobus tanquam definiens ait: Scienti igitur bonum facere, et non facienti, peccatum . Indifferenter autem plerumque dicuntur, ut et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appelletur. Neque enim cum dicitur in Baptismo fieri remissio peccatorum, non fit etiam delictorum: nec tamen utrumque dicitur, quia in illo nomine utrumque intelligitur. Sic et Dominus ait, pro multis effundi sanguinem suum in remissionem peccatorum : numquid quoniam non ait, et delictorum, ideo quisquam dicere audebit in sanguine ipsius delictorum non fieri remissionem? Item quod scriptum est apud Apostolum, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia vero ex multis delictis in justificationem ; quid aliud quam nomine delictorum etiam peccata comprehensa sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
cupatus fuerit homo inaliquo delicto p̃a¬
rãptomati Grecus habet Quorum nominũ
si origo discutiatur in paraptomate tanqͣm
decidere intelligitur qui delinquit: Unde
cadauer quod latini acadendo dixerunt.
quod ẽ cadere: Qui gͦ peccando malũ facit.
prius delinquendo abono cadit. et plem¬
melia simile nomen ẽ negligentiȩ: Nam
grece negligentia amelia dicit᷑. quia cure
non ẽ quod negligitur Potest etiam uideri¬
illud esse delictum. quod imprudenter
id ẽ ignoranter. illud peccatum quod ab
sciente comittitur: Huic differentiȩ uiden¬
tur ista testimonia consonare diuina. delic¬
ta quis intelligit. et illud qm̃ tu scisti impru¬
dentiam meam: Continuo quippe secutus ad¬
iunrit delicta mea ate non sunt abscundita.
uelut alio modo repetens eandem senten¬
tiam: Nec ab eadem ratione discordat. quod
paulo ante commemoraui apłi dictum si
pre occupatus fuerit homo in aliquo de¬

Expanded text:
cupatus fuerit homo in aliquo delicto, Kacupatus fuerit homo in aliquo delicto, KapazttifxaTt graecus habet. quorum nominum si origo discutiatur, in "paraptomate" tamquam decidere intellegitur qui delinquit unde cadauer, quod Latini a cadendo dixerunt, quod est cadere. qui ergo peccando malum facit, prius delinquendo a bono cadit. et irXr,ifIIXsta simile nomen est neglegentiae; nam graece neglegentia aIIXe\'.a dicitur, quia curae non est quod neglegitur. sic eniillud esse delictum quod imprudenter, id est ignoranter; illud peccatum, quod ab sciente committitur. Huic differentiae videntur ista testimonia consonare divina: Delicta quis intelligit? et illud: Quoniam tu scisti imprudentiam meam; continuo quippe secutus adjunxit: Et delicta mea abs te non sunt abscondita , velut alio modo repetens eamdem sententiam. Nec ab eadem ratione discordat, quod paulo ante commemoravi, Apostoli dictum: Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo de
Abbreviated transcription (Latin):
delictum quȩ sit differentia. qm̃ si nulla es-¬
set nullo modo diceretur. quomodo et quod
pro peccato ita et ꝓ delicto: Quamius enĩ lex
eiusq sacrificium nichil distet. quia lex una
ẽ eorum. tamen ipsa duo quorum unum
ẽ. sacrificium id ẽ peccatum et delictum.
si inter se nichil differrent. et si unius rei
duo nomina eẽnt non curaret scriptura
tam diligenter commendare unum esse
utriusq sacrificium: fortasse gͦ peccatum
ẽ. ꝑ petratio mali. delictum autem deser-¬
tio boni. ut quemabmodum in laudabili
uita aliud ẽ. declinare amalo. aliub face¬
re bonum. quod amonemur dicente scͥp¬
tura declina amalo et fac bonum. ita in
cdampnabili aliud sit declinare abono. ali¬
ud facere malum. et illud delictum hoc
peccatum sit: Nlam et ipsum uocabulum
si discutiatur quid aliud sonat delictũ.
nisi derelictum: E quid derelinquit qͥ
delinquit nisi bonum: Greci etiam duo
nomina usitata huic pesti imposuerunt:
Nam delictum apud eos et paraptomã di

Expanded text:
delictum quae sit differentia, quoniam, si nulla esset, nullo modo diceretur: quomodo s o quod pro peccato ita et quod pro delicto. quamuis enim lex eiusque sacrificium nihil distet, quia lex una est eorum, tamen ipsa duo. quorum unum est sacrificium, id est peccatum et delictum, si inter se nihil differrent et si unius rei duo nomina essent, non curaret scriptura tam diligenter commendare unum esse utriusque sacrificium. Fortasse ergo peccatum est perpetratio mali, delictum autem desertio boni, ut, quemadmodum in laudabili uita aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur dicente scriptura: declina a malo et fac bonum, ita in damnabili aliud sit declinare a bono, aliud facere malum et illud delictum, hoc peccatum sit. nam et ipsum uocabulum si discutiatur, quid aliud sonat delictum nisi derelictum? et quid derelinquit qui delinquit nisi bonum? Graeci etiam duo nomina usitata huic pesti inposuerunt. nam delictum apud eos et zapdsxwjxa dic
Abbreviated transcription (Latin):
IN qua enim facie uelamen habent iudei
sierit quisq ad xp̃m auferetur uelam̃:
ea nos facie reuelata in eandem imaginẽ
transformamur: Aꝑtissime autem dicit
uelamen super cor eorum positum ẽ: Ibi
ẽ ergo facies qua reuelata nunc in fide. ꝙͣ¬
us per speculum et eniginate contuem᷑:

Expanded text:
in qua enim facie uelamen habent Iudaei cum transierit quisque ad Christum, auferetur uelamen, ea nos facie reuelata in eandem imaginem transformamur. apertissime autem dicit: Velamen super corda eorum positum est. ibi est igitur facies, qua reuelata nunc in fide quamuis per spe
Abbreviated transcription (Latin):
tor et uictꝰ ẽ. deceptor: Q qͥd fecerit redẽptor¬
escam sanguinẽ suũ: Ille autẽ potuit san¬
guinẽ istũ fundere non meruit bibere
Q in eo qđ fudit sanguinẽ ñ debitoris. uis¬
sus ẽ reddere debitores fudit sanguinem
in nocentis. et iussus ẽ recedere anocentibꝰ
Ille quippe sanguinẽ suũ ad hoc fudit. ut
peccata nr̃a deleret Unde gͦ ille nos tene¬
bat deletũ ẽ sanguine redemptoris: Non
enĩ tenebat nos nisi uinculis peccatorum
nr̃orũ: Iste erant catenȩ captiuorũ Ue¬
nit ille alligauit fortẽ unculis passionis
suȩ: Intrauit indomũ eiꝰ id ẽ in cordã eo¬
rum ubi ipse habitabat. et uasa eiꝰ eripu.¬
it. Nos sumus uasa ista impleuerat ille
a maritudine sua Hanc amaritudinem
etiã nr̃o redemptori infelle propinauit
Impleuerat nos gͦ ille tanqũa uasa sua:
Dñs autẽ nr̃ eripiens uasa eiꝰ et sua faci¬
ens. fudit a maritudinẽ impleuit dulce¬

Expanded text:
tor et uictus est deceptor. Et quid fecit redemptortor et uictus est deceptor. Et quid fecit redemptorescam sanguinem suum. Ille autem potuit sanguinem istum fundere, non meruit bibere. Et in eo quod fudit sanguinem non debitoris, jussus est reddere debitores; fudit sanguinem innocentis, jussus est recedere a nocentibus. Ille quippe sanguinem suum ad hoc fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo ille nos tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos nisi vinculis peccatorum nostrorum. Istae erant catenae captivorum. Venit ille, alligavit fortem vinculis passionis suae: intravit in domum ejus, id est, in corda eorum ubi ipse habitabat, et vasa ejus arripuit . Nos sumus vasa. Ista impleverat ille amaritudine sua. Hanc amaritudinem etiam nostro Redemptori in felle propinavit. Impleverat ergo nos ille tanquam vasa sua: Dominus autem noster arripiens vasa ejus et sua faciens, fudit amaritudinem, implevit dulce
Abbreviated transcription (Latin):
uitã xꝑi. quia tenemus pignus mortem
passus ẽ mala nr̃a: Int̾ris istis. in isto scło
maligno. quid habundat nisi nasci. labo¬
rare et mori: hȩc sunt mercimonia re-¬
gionis nr̃e: Ad tales merces mercator. ille
descendit Q qm omnis mercator dat
et accipit. dat qđ habet. et accipit qđ ñ
habet. etiã xꝑc in ista mercatura declit
et accepit S quid accepit: Quod hic
habundabat. nasci. laborare. et mori El
quid dedit: Renasci. resurgere. et inȩter.¬
nũ regnare: O bone mercator. eme nos:
Quid dicam eme nos. cum gr̃as agere
debeamus quia emisti nos: Precium nr̃m
sumus: Creatura tua sumus. fecisti nos. re¬
demisti nos: Emere potest quisq seruum
suũ. creare ñ pot̃ Dñs autẽ seruos suos
et creauit et redemit: Creauit ut eẽnt. rede¬
mit ne sẽꝑ captiui eẽnt Incidimꝰ enĩ in pͥnci¬
pẽ huiꝰ scłi. qͥ sedux̃ adã ⁊ seruũ fecit. ⁊ cepit
nos tͣnꝗͣ u̾naculos possidere S uenit redẽp.¬

Expanded text:
ti, quia tenemus pignus mortem passus est mala nostra? In terris istis, in saeculo isto maligno, quid abundat nisi nasci laborare et mori? Haec sunt mercimonia regionis nostrae. Ad tales merces mercator ille descendit, et quia omnis mercator dat et accipit, dat quod habet et accipit quod non habet, etiam Christus in ista mercatura dedit et accepit. Sed quid accepit? Quid hic abundabat, nisi nasci, laborare et mori? Et quid dedit? Renasci, resurgere et in aeternum regnare. O bone Mercator, eme nos. Quid dicam, eme nos, cum gratias agere debeamus, quia emisti nos? Pretium nostrsumus, creatura tua sumus: fecisti nos, redemisti nos. Emere potest quisque servum suum, creare non potest: Dominus autem servos suos et creavit et redemit: creavit, ut essent; redemit, ne semper captivi essent. Incidimus enim in principem hujus saeculi, qui seduxit Adam et servum fecit, et coepit nos tanquam vernaculos possidere. Sed venit Rede
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras sine initio semper fuisse. lucem
uero initium sumpsisse de tenebris qͣsi
legerit in eo libro cui calumpniatur te¬
nebras sempiternas. cum scriptum sit in
principio creauit deus cęlum et terram.
terra autem erat in uisibilis et in composi-¬
ta. et tenebrȩ erant super abyssum: Ex
illo ergo tenebrȩ eẽ cȩperunt ex quo con-¬
fusa moles cęli eẽ cȩpit ac terrȩ. antequã¬
lux facta eẽt qua illuminaretur quod si¬
ne luce fuerat tenebrosum Quid autem
inconueniens si mundanȩ materiȩ fue-¬
rant tenebrosa primordia. ut accedente
luce melius quod factum ẽ retdderetur.
et tanquam proficientis hominis quod pꝰ¬
ea futurum erat hoc modo significaret᷑
affectio: Porro si huic displicet lucem
inttium sumpsisse de tenebris. isdem
fuistis aliquando tenebrę: nunc autem
lux in domino Quis autem hoc fecit:
nisi ille qui cum tenebrȩ ẽẽnt super
abyssum dixit fiat lux. et facta ẽ luxe
Quod apertius alio loco idem apłs paulus

Expanded text:
erit sine initio semper fuisse, lucem vero initium sumpsisse de tenebris: quasi legerit in eo libro, cui calumniatur, tenebras sempiternas; cum scriptum sit, In principio fecit Deus coelum et terram: terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum. Ex illo ergo tenebrae esse coeperunt, ex quo confusa moles coeli esse coepit ac terrae, antequam facta esset lux, qua illuminaretur quod sine luce fuerat tenebrosum. Quid autem inconveniens, si mundanae materiae fuerant tenebrosa primordia, ut accedente luce melius quod factum est redderetur; et tanquam proficientis hominis, quod postea futurum erat, hoc modo significaretur affectio? initium sumpsisse de tenebris, etiam Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Quis enim hoc fecit, nisi ille, qui, cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux; et facta est lux ? Quod apertius alio loco idem apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
saluos fieri. et in agnitionẽ ueritatis ueni¬
re. non sic tamen ut eis adimat liberũ ar-¬
bitrium. quo uel bene uel male utentes
iustissime iudicentur: Quod cum fit. infide¬
les quidem contra uoluntatẽ dei faciunt. cũ
eius ȩuangelio non credunt. nec ideo tam̃
eam iuncunt. uerũ se ipsos fraudant mag¬
no et summo bono. malisq penalibus im¬
plicant. ex ꝑturi insuppliciis potestatem
eius. cuius in donis miscd̃iam contempse¬
runt: Ita uoluntas dei semꝑ in uicta ẽ. Uin¬
ceretur autẽ si non inueniret quid de cõ¬
temptoribus faceret. aut ullo mͦ possent
euadere qđ de talibus ipse constituit: Qui
enim dicit uerbi gr̃a. uolo ut hi om̃s ser¬
ui mei oꝑentur in uinea. et post laborem
requiescentes epulent᷑. ita ut quisquis eoꝵ
hoc noluerit. inpistrino semꝑ molat. ui¬
detur quidẽ quicumq contempserit con¬
tra uoluntatẽ dñi sui facere. s tunc eam
uincet. si et pistrinũ contempnẽs effuge¬

Expanded text:
salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire, non sic tamen ut eis adimat liberum arbitrium, quo uel bene uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangelio non credunt, nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant magno et summo bono malisque poenalibus implicant experturi in suppliciis potestatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistrinum contemnens effuge
Abbreviated transcription (Latin):
gua fit s et factis. certe inuenimꝰ multos
ribus dissentiunt axꝑo: Ubi inuenimꝰ hoc
cum loqueretur ait: Confitentur se nosse
dm. factis autẽ negant: Inuenimꝰ & istos
antixꝑos: Quis quis factis negat xꝑm.
quid uiuat: Oꝑa loquunt᷑. et uerba requi¬
rimus: Quid enĩ malus ñ bene uult loqͥ:
S quid dicit de talibus dñs: Hy pocrite
quomͦ potestis bona loqui cum sitis mali:
Uoces ur̃as ad aures meas affertis: Ego co¬
gitationes ur̃as inspicio. uoluntatẽ malã
ibi uideo. et falsos fructus ostenditis. no¬
ui quid. unde colligam: Non colligo de tri¬
bulis ficus. non colligo despinis uias: Una.¬
queq arbor afructu cognoscitur: Magis
dax aliud loquitur aliud agit: Ite

Expanded text:
gua fit, sed et factis, certe invenimus multos ribus dissentiunt a Christo. Ubi invenimus hoc?  talibus cum loqueretur, ait: 'Confitentur se nosse Deum, factis autem negant'. Invenimus et istos antichristos, quisquis factis negat Chrisquid vivat. Opera locuntur, et verba requirimus. Quis enim malus non vult bene loqui? Sed quid dicit de talibus Dominus? 'Ypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Voces vestras ad aures meas affertis, ego cogitationes vestras inspicio; voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid inde colligam. Non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque arbor ex fructu cognoscitur. Magis dax aliud loquitur, aliud agit. E
Abbreviated transcription (Latin):
Iabet gͦ hic sponsã qͣm redemit sanguine suo.
& cui pignꝰ decdit sp̃m scm̃. & eruit eã de man¬
cipatu diaboli. mortuꝰ ꝓpt̃ delicta nr̃a & resur¬
rex̃ ꝓpt̾ iustificationẽ nr̃a Quis offert tanta
sponsȩ suȩ: Licet offerant homines qͦlibet or¬
nam̃ta t̾rarũ aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos.
ȩqͦs. mãcipia. fundos. p̃dia. nũqͥd aliqͥs offert
sanguinẽ suũ: Si enĩsanguinẽ suũ sponsȩ suȩ¬
decłit. ñ erit qͥ ducat uxorẽ Dñs aut̃ securus¬
moriens declit sanguinẽ suũ ꝓ ea qͣm resurgeis
hab̾et. qͣm sͥ iã coniunxerat inutero uirginis
Uerbũ enĩ sponsus. & caro humana sponsa. & utrũ¬
q unꝰ filiꝰ di e idẽ filiꝰ hominis. uͥ factꝰ ẽ caput

Expanded text:
abet ergo hic sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qmoriens dedit sanguinem suum pro ea, quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis.  Verbum enim sponsus et sponsa caro humana, et utrumque unus Filius Dei et idem Filius homini
Abbreviated transcription (Latin):
re uidetis: alii coniugati. aliȩ coniugate: Alii
uiduati uxoribus ultra non querunt: aliȩ ui-¬
duatȩ maritis ultra non querunt: Alii inte-¬
gritatem ab in eunte etatȩ conseruant. aliȩ
uirginitatem suam deo deuouerunt: Diuersa
st̃ munera: sed omnes isti una uirgo ẽ Ubi ista
uirginitas: Hon enim in corpore paucarum
feminarum ẽ. et si dici uirginitas in uiris po-¬
test paucorum uirorum scĩtatis: Integritas e¬
tiam corporis ẽ in ȩccłia et honorabilius mem¬
brum est: alia autem membra non in corpore:
sed omnia in mente seruant uirginitatem:
Quȩ ẽ uirginitas mentis: Integrafides. solida
spes. sincera caritas: hanc uirginitatem time-¬
bat ille. qui zelabat syonso aserpente corrũpi:
Sicut enim membrum corꝑoris uiolatur in
quodam loco. sic seductio linguȩ uolat uirgi¬
nitatem cordis: In mente non corrumpatur. ꝙ̃
non uult sine causa tenere corꝑoris uirginita¬
tem:¬

Expanded text:
atque gaudetis. Alii conjugati, aliae conjugatae; alti viduati, uxores ultra non quaerunt; aliae viduatae, maritos ultra non quaerunt; alii integritatem ab ineunte aetate conservant; aliae virginitatem suam Deo voverunt. Diversa sunt munera; sed omnes isti, una virgo est. Ubi ista virginitas? Non enim in cfeminarum est, et si dici virginitas in viris potest, paucorum virorum sancta integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, quae non vult sine causa tenere corporis virginitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝓmissũ. lege aliud incyrographo.
meo. Qm̃ fremuerunt gentes: quoniã
inimici mei dixerunt mala mͥ. hoc est
xꝑo. quando moriet᷑ et peribit nomen
eius Qm̃ hȩc omnia fecerunt atq dix.¬
erunt Lege quid ꝓmisi. cui soluendo¬
me obstrinxi Preualebit dñs aduer¬
sus eos. et ext̃minabit om̃s deos genti-¬
um t̾rȩ. et ad orabunt eum unusquisq
de loco suo: Nempe iam p̃ualuit et ext̃.¬
minat om̃s deos gentiũ t̾rȩ: Nonne et
hoc facit et hoc reddit: Ante oculos om¬
niũ ponit solutionẽ debitorum suorũ:
Quȩdã reddidit sub maioribꝰ nr̃is quȩ
nos ñ uidimus Quedã reddidit tempo¬
ribꝰ nr̃is quȩ illi ñ uiderunt: P om̃s ge¬
nerationes reddidit quȩ scripta sunt
et qł ret̾at ñ ei redditur: His omnibus
reidditis quid restat: Ecce fecisti rationẽ
tanta reddidit: Nunquid ꝓpt̾ pauca re.¬
sidua. infidelis ẽ factus: absit Quare:

Expanded text:
dis promissum? Lege aliud in chirographo dis promissum? Lege aliud in chirographo meo: Quoniam «fremuerunt gentes:» Quoniam «inimici mei dixerunt mala mihi,» hoc est Christo: «Quando morietur et peribit nomen ejus» ? Quoniam haec omnia fecerunt atque dixerunt, lege quod promisi, cui me solvendo obstrinxi: «Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum, unusquisque de loco suo» ? Nempe jam praevaluit; exterminavit omnes deos gentium terrae. Nonne et hoc facit, et hoc reddit? Ante oculos omnium ponit solutionem debitorum suorum: quaedam reddidit sub majoribus nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit temporibus nostris, quae illi non viderunt: per omnes generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid propter pauca residua infidelis est factus? Absit. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
Certe uel computando quȩ retddidi.
potes me credere redditurũ eẽ qđ de¬
beo: In ipso cẏrographo habes ꝓmissum
unicũ filiũ. cui ñ peꝑci. s ꝓuobis omnibꝰ
tradidi eum Eum comput᷑a in redditis.¬
Lege cyrographũ ꝓmisi ibi pignus sꝑc
martyrũ głiosissimorũ: Computa reddi¬
tum: Admoneat te massa debiti mei. S
ꝑhec gła martyrũ ut redderet᷑ tibi p̃ro¬
missa incyrographo. ubi scriptũ ẽ ꝓpt̃
te mortificamur totadie. ut hoc redde¬
ret᷑ fremuerunt gentes et popłi medita¬
ti sunt in ania: Astiterunt reges terrę
et pͥncipes conuenerunt inunũ ad uer
sus dñm et ad uersus xꝑm eius Prmn.¬
cipes conuenerunt in unũ conspiran¬
tes aduersus xꝑianos Quid: Ipsorũ
regum fidẽ. nonne et ꝓmisi incyrogͣ¬
pho. et recddidi in effectum: Attende
unde ꝓmisi: Ad orabunt eum om̃s reges
t᷑rȩ. omnes gentes seruient illi Ingra¬
tȩ legis debitũ cernis redditũ. non cre¬

Expanded text:
certe vel computando quae reddidi, certe vel computando quae reddidi, potes me credere redditurum esse quod debeo. In ipso chirographo habes promissum unicum Filium, cui non peperci, sed pro vobis omnibus tradidi eum Lege chirographum; promisi ibi pignus Spirmartyrum gloriosissimorum: computa redditum; admoneat te Massa redditi debiti mei. Sed et haec gloria Martyrum ut redderetur, tibi promissa in chirographo, ubi scriptum est, «Propter te mortificamur tota die» ; ut hoc redderetur, «Fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes convenerusus Dominum, et adversus Christum ejus» . Principes convenerunt in unum, conspirantes adversus Christianos. Quid? ipsorum regum fidem, nonne et promisi in chirographo, et reddidi in effectu? Attende ubi promisi: «Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi» . Ingrate, legis debitum, cernis redditum, non cre
Abbreviated transcription (Latin):
dedit: fidelis dñs inuerbis suis Possemus
illi credere tantummͦ dicenti Noluit si¬
bi credi dicenti. s uoluit teneri scriptu.¬
ram suã Quomͦ si diceres alicui homini
cũ aliquid ꝓmitteres. ñ mͥ creclis: Eece
scribo tibi E enĩ quia generatio uadit.
et generatio uenit. et si transcurrant
ista scła cetlentibꝰ succerlentibusq mor¬
talibꝰ scriptura dei manere debuit. et qtł¬
dam cyrographũ dei. qđ om̃s transeun¬
tes legerent. ut uiã ꝓmissionis eiꝰ teneren
Q quanta sunt quȩ credit ex isto cyro¬
grapho: Bubitant homines credere illi
de resurrectione mortuorũ. et de futu.¬
ro scło qł solum iam reddendũ resti¬
tuit. quando si faciat rationẽ cũ in fide¬
libꝰ erubescunt infideles: Si dicat tibi
ds. cyrographũ meũ tenes. uidicium ꝓ¬
misi. direptionẽ bonorũ et malorumꝰ.
regnũ sempiternũ fidelibꝰ. et non uis
credere. ibi incyrographo meo.lege
omĩa quȩ ꝓmisi. deluc mecũ rationem

Expanded text:
dedit. «Fidelis Dominus in verbis suis.» Possemus illi credere tantummodo dicenti: noluit sibi credi dicenti, sed voluit teneri Scripturam suam; quomodo si diceres alicui homini, cum aliquid promitteres, Non mihi credis, ecce scribo tibi. Etenim quia generatio vadit, et generatio venit, et sic transcurrunt ista saecula cedentibus succedentibusque mortalibus; Scriptura Dei manere debuit, et quoddam chirographum Dei, quod omnes transeuntes legerent, et viam promissionis ejus tenerent. Et quanta sunt quae reddidit ex isto chirographo? Dubitant homines credere illi de resurrectione mortuorum et de futuro saeculo, quod solum jam reddendum restat; quando, si faciat rationem cum infidelibus, erubescunt infideles? Si dicat tibi Deus: Chirographum meum tenes; judicium promisi, diremptionem bonorum et malorum, regnum sempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi in chirographo meo lege omnia quae promisi, deduc mecum rationem:
Abbreviated transcription (Latin):
ex ordio generis humani de latere uiri dor¬
mientis costa detracta femina fieret x ꝑm
et eccłiam tali facto iam tunc ꝓphetari o¬
portebat: Sopor quippe ille uiri. mors erat
.xꝑi. cuius exanimis incruce pendentis la¬
tus lancea ꝑforatum ẽ. atq inde sangius
et aqua defluxit. quȩ sacramenta ẽẽ noui¬
mus quibus edificatur ȩccłia: Nam hoc &̃
uerbo scriptura usa ẽ. ubi non legitur for¬
mauit aut finxit. s edificauit eam in mu¬
lierem: Unde et apłs ȩdificationem dicit
corporis xꝑi. qd ẽ eccłia¬

Expanded text:
exordio generis humani de latere uiri dormientis costa detracta femina fieret, Christum et ecclesiam tali facto iam tunc prophetari oportebat. Sopor quippe ille uiri mors erat Christi, cuius exanimis in cruce pendentis latus lancea perforatum est adque inde sanguis et aqua profluxit; quae sacramenta esse nouimus, quibus aedificatur ecclesia. Nam hoc etiam uerbo scriptura usa est, ubi non legitur cformauit aut \'finxitf, sed: Aedificauit eam in mulierem; unde et apostolus aedificationem dicit corporis Christi, quod est ecc
Abbreviated transcription (Latin):
beneficui: Hȩc ẽ grã quȩ gratis datur. ñ me.¬
ritis operantis. s miseratione donantis Hinc
grãs agimus dño deo nr̃o. quod ẽ magnum sa¬
cramentũ in sacrificio noui testamenti At¬

Expanded text:
beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non mebeneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis sed miseratione donantis. hinc gratias agimus domino deo nostro, quod est magnum sacramentum in sacrificio noui testamenti,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃figurationẽ noui testamenti. in eo quod
scriptũ ẽ. in ysaac uocabit᷑ tibi semen. non
utiq in ismahel ancillȩ filio in quibus duobꝰ
filiis abrahȩ seruo et libero. et duabus mu.¬
lieribus ancilla et libera. scribens ad gala-¬
thas. duo testamenta dicit in allegoria pre-¬
figurata: Unde dicit: Non hi qui filii sunt car¬
nis. hi sunt filii dei. s filii ꝓmissionis deputan¬
tur in semine: Promissionis enĩ uerbũ hoc ẽ:
omnia cłs quȩ p̃dicit ꝓmittit Predicit enim
etiã illa quȩ non ipse facit. quia ẽ omniũ pre-¬
scius futurorum: Predicit gͦ et peccata hominũ.
quȩ potuit p̃scire non facere Promittit aut̃
quȩ ipse facturus ẽ. nec ea mala s bona Quis
enim ꝓmittit mala: Quamuis itaq mala in¬
ferat malis. ñ peccata s supplicia. minatur
tamen ea potius quã ꝓmittit Omnia igitur
pre scit s peccata predicit. supplicia minat᷑.
beneficia pollicetur filii gͦ ꝓmissionis filii st̃

Expanded text:
praefigurationem noui testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uomnia deus, quae praedicit, promittit; praedicit enim etiam illa, quae non ipse facit, quia est omnium praescius futurorum. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse facturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non peccata sed supplicia, minatur tamen ea potius, quam promittit. omnia largitur et praescit, sed peccata praedicit, supplicia minatur, beneficia pollicetur. filii ergo promissionis filii sunt
Abbreviated transcription (Latin):
antiquo populo isrł in multiplici scrip¬
tura scẽ legis: quȩ agerent in sacrificii:
siue in sacerdocuis in diebus festis. et om.¬
nino inquibiis libet rebus quibꝰ đm co¬
lebant. quȩcumq illis dicta et p̃cepta
sunt. umbrȩ fuerunt futurorum: Quo¬
xꝑo: Unde dicit apłs: Quot quot enim
promissiones dei in illo etiã id ẽ. in illo
ĩ pletȩ st̃: Deinde dicit alio loco: Omnia
infigura contingebant illis. scripta ft̃
autẽ ꝓpter nos. in quoᷤᷤ finis scłorũ deue¬
nit: Dicit et alibi finis legis xꝑc. Itẽ dic̃

Expanded text:
antiquo populo Israel in multiplici Scriptura sanctae legis, quae agerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, sive in diebus festis, et omnino in quibuslibet rebus, quibus Deum colebant, quaecunque illis dicta et praecepta sunt, umbrae fuerunt futurorum, quChristo unde dicit Apostolus: Quotquot enim promissiimpletae sunt. Deinde dicit alio loco: Omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit . Dixit et a
Abbreviated transcription (Latin):
batorum. qđ ẽ umbra futurorũ: Si gͦ u.¬
la omnia umbra fuerunt futurorũ. gͦ et
bratio erat tabernaculorũ. ꝓpterea quia
populus de ȩgipto liberatus. ꝑ desertum
tendens ad terrã ꝓmissionis. intab̾nacu¬
lis habitauit: Quid sit animaduertamꝰ et
non nobis ꝓmerentibus: Ille ẽ. intaberna
culis. qui se eẽ. in mundo intelligit pere.¬
grinum: Ille se intelligit ꝑegrinantẽ. qui
se uidet patriȩ suspirantem Cum autem
culis: S tunc non euidenter s latenter: Ad¬
huc enĩ umbra lucẽ obscurabat: Ueniente
luce. umbra remota ẽ: Aꝑc erat in occulto
Modo iam cum manifestata sunt ista: ag.¬
noscimus nos iter agere inheremo: Ex libͦ¬

Expanded text:
atorum, quod est umbra futurorum . Si ergo omnia illa umbrae fuerunt futurorum; et bratio erat tabernaculorum, propterea quia populus de Aegypto liberatus tendens per desertum ad terram promissionis, in tabernaculis habitavit. Quid sit animadvertamus, et non nobis promerentibus. Attenculis, qui se esse in mundo intelligit peregrinum. Ille se intelligit peregrinantem, qui se videt patriae suspirantem. Cum autem culis. Sed tunc non evidenter, sed latenter. Adhuc enim umbra lucem obscurabat: veniente luce, umbra remota est. Christus erat in occulto,Christus. Modo jam cum manifestata sunt ista, agnoscimus nos iter agere in eremo: si
Abbreviated transcription (Latin):
s fides sine operibus non saluat: Opus au¬
tem fidei ipsa dilectio ẽ dicente paulo
apło. et fides quȩ ꝑdilectionẽ operat᷑ Oꝑa
quidem tua p̃terita antequã crederes uel
nulla erant. uel si bona uidebantur in ani¬
a erant: Si enim nulla erant. sic eras quasi
homo sine pedibus aut uexatis pedibus ã¬
bulare non ualens: Si autẽ bona uide¬
bantur antequã crederes. currebas qͥdem.
s preter uiam currendo errabas potius
quam ꝑueniebas: Est gͦ nobis et curren-¬
dum. et inuia currendum Qui pret̃ uiã
currit in aniter currit. immo ad laborẽ
currit: Tanto plus errat. quanto pret̾ ui.¬
am currit Quis ẽ uia ꝑquam currimus:
Aꝑc dixit: Ego sum uia Quȩ patria. quo
currimus: Aꝑc dixit Ego sum ueritas Pͥ
illum curris ad illum curris. in ipso reqͥescis:

Expanded text:
 fines sine operibus non salvat. Opus autem fidei ipsa dilectio est, dicente Paulo apostolo, Et fides quae per dilectionem operatur . Opera quidem tua praeterita, antequam crederes, vel nulla erant; vel si bona videbantur, inania erant. Si enim nulla erant; sic eras quasi homo sine pedibus, aut vexatis pedibus ambulare non valens: si autem bona videbantur; antequam crederes, currebas quidem, sed praeter viam currendo, errabas potius quam perveniebas. Est ergo nobis et currendum, et in via currendum. Qui praeter viam currit, inaniter currit: imo ad laborem currit. Tanto plus errat, quanto praeter viam currit. Quae est via per quam currimus? Christus dixit, Ego sum via. Quae patria, quo currimus? Christus dixit, Ego sum veritas . Per illum curris, ad illum curris, in ipso requiescis.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ pius fideliter tenens quia ꝑhunc
oportebat impleri quẽ ds iubebat occi¬
di. ñ hesitauit qđ sibi reddi poterat im¬
molatꝰ. qui dari potuit ñ speratꝰ Minde
lius unde dicit apłs. qui ꝓprio filio ñ
peꝑcit. s ꝓ nobis omnibꝰ tradidit eum:
Propterea et ysaac sicut dñs crucem
suã ita sibi ligna aduictimȩ locũ quib
fuerat imponendus ipse portauit. Pos.¬
tremo quia ysaãc occidi ñ oportebat.
postea quã ẽ pat̾ ferire ꝓhibitus. qͥs erat
ille aries quo immolato impletũ ẽ. sig¬
nificatiuo sanguinȩ sacrificium: Nempe
quando eum uidit abraham. cornibꝰ in
fructicȩ tenebat᷑ Quis gͦ illic figuraba¬
tur nisi iħe antequã immolaret᷑. spinis
iudaicis coronatus¬

Expanded text:
pater pius fideliter tenens. quia per hunc oportebat inpleri, quem Deus iubebat occidi, non haesitauit, quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit non speratus. Sic lius unde dicit apostolus: Qui proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum? Propterea et Isaac, sicut Dominus crucem suam, ita sibi ligna ad uictimae locum, quibus fuerat inponendus, ipse portauit. Postremo quia Isaac occidi non oportebat, postea quam est pater ferire prohibitus, quis erat ille aries, quo immolato inpletum est significatiuo sanguine sacrificium? Nempe quando eum uidit Abraham, cornibus in frutice tenebatur. Quis ergo illo figurabatur, nisi Iesus, antequam immolaretur, spinis Iudaicis coronatus
Abbreviated transcription (Latin):
Accepit tempus .xꝑc. accepit tempus
filius dei filius dei non accepit tempꝰ.
s filius hominis accepit tempus: Idem
ipse autẽ filius dei ꝑ quẽ facti sumus et
filius hominis ꝑ quẽ refecti sumus ho¬
mine assumpto ipse non assumptus. ho¬
mine mutato in melius. nullomͦ ipse in
deterius commutatus. non destitit eẽ.
quod erat. s accepit quod non erat Quid
erat: Cum in forma dei eẽt. non rapinã
arbitratus ẽ. eẽ se ȩqualem deo Apłi u̾ba
sunt: E quid accepit: Semetipsum ex ina¬
niuit formã serui accipiens: Sicut formã
serui accepit. ita et tempus accepit: Dimi
sus: absit: Quid ẽ gͦ semetipsum ex in ani¬
uit formã serui accipiens: Ex in anisse
se dictus ẽ. accipiendo inferiorẽ. non de¬
generando ab ȩquali:¬

Expanded text:
Accepit tempus Christus? accepit tempus Filius Dei? Filius Dei non accepit tempus; sed Filius hominis accepit tempus. Idem ipse autem et Filius Dei per quem facti sumus, et Filius hominis per quem refecti sumus. Homine assumpto, ipse non assumptus; homine mutato in melius, nullo modo ipse in deterius commutatus, non destitit esse quod erat, sed accepit quod non erat. Quid erat? Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: Apostoli verba sunt. Et quid accepit? Sed semetipsum exinanivit. formam servi accipiens . Sicut formam servi accepit, ita et tempus accepit. Demutsus? Absit. Quid ergo semetipsum exinanivit, formam servi accipiens? Exinanisse se dictus est accipiendo inferiorem, non degenerando ab aequali
Abbreviated transcription (Latin):
bellum nunquã ullum eẽt. si natura huma¬
na ꝑliberum arbitrium. in rectitudine. in
qua facta ẽ ꝑstitiss: Nunc uero quȩ pacẽ
felix cum deo habere noluit. secum pug¬
nat infelix. Et cum sit hoc malum misera¬
bile. melius ẽ. tamen quam priora uitȩ huius
Melius quippe confligitur cum uitiis. quam
sine ulla conflictione dominant᷑. Melius ẽ
in quam bellum cum spe pacis ȩternȩ. quã
sine ulla liberationis cogitatione captiuita.
Cupimus quidem etiam hoc bello carere.
et ad capessendam ordinatissimã. pacem.
ubi firmissima stabilitate potioribus infe¬
riora subdantur. igne diuini amoris accẽ¬
dimur: S si quod absit illius tanti boni
spes nulla eẽt. malle debuimus in huius
conflictionis molestia remanere. quã ui¬
tiis in nos dominationẽ non eis resisten¬
do ꝑmittere

Expanded text:
bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectituqua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora uitae huius. Melius confligitur quippe cum uitiis, quam sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris accendimur. Sed si quod absit illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in huius conftictationis molestia remanere quam uitiis in nos dominationem non eis resistendo permittere