comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prouides. ut qd t̾ in honorem operando confero tu lat̾nb furto subduce ꝑmit
Ferte iñ non est cure sieciã brachas tͥ aufferãt qui armillas nõ deffendisti.
Corde in si armillas tuar nõ restitueris a .in. nec tibi unã candelã accedã
Hec ⁊ alia multa in hũc cõminans modi. simul ꝙ baclõ petram ante sepulchru
positã percutiẽs tristis abressit ded omĩpotens deus nequaꝙ diuceꝰ cõtristari pas¬
sus est seruũ suum. qͥn pocius meritis et int̾uentu btĩ pris cũ quo fiduciali
conqueri solitꝰ erat. celerrime inesticia Releuatũ gaudio competenti Repleuit.
Siquid̃ prefati latͦnes soebꝰ semel attemptatũ iterato Repetentes foramen sub¬
fossi parietis qd prid̃ tellure obpleuerant paucis dieb int̾rectis expetũt.
egesta q humo ingressũ molludtus. Confestim uero acustodib capti questiomi

Expanded text:
provides, ut quod in honorem operando confero, tu latronibus furto subducere permittas? provides, ut quod in honorem operando confero, tu latronibus furto subducere permittas? Certe mihi non est curae si etiam tibi braccas auferant, qui armillas non defendisti. Crede mihi si armillas tuas non restituerint mihi, nec unam tibi candelam accendam. Haec et alia multa in hunc comminans modum, simulque baculo petram ante sepulcrum positam percutiens, tristis abscessit; sed omnipotens Deus nequaquam diutius contristari passus est servum suum, quin potius meritis et interventu beati Patris, cum quo fiducialius conqueri solitus erat, celerrime moestitia relevatum, gaudio competenti replevit. Si quidem praefati latrones scelus semel attentatum iterato repetentes, foramen suffossi parietis quod pridem tellure oppleverant, paucis diebus interjectis expetunt: egestaque humo ingressum moliuntur. Confestim vero a custodibus capti, quaestioni
Abbreviated transcription (Latin):
eis fabre adiunctis exportant Eod q foranins egreduent᷑ opilantes humo
aditũ fosse. Tanto q silẽtio id a furib patratũ est ut nemo cribanciũ persẽtire¬
ciscere quiuerit Quo nã pacto cale completũ fuerit facmꝰ / Dora prete̾a
surgendi aduemẽte cum tantũ stelꝰ peractũ benerando custodo ppĩano inno¬
tuisset qui dolor pectori eius inrepsit. que occulis la coime proflugerũt fateor
non facile dictu. Cũq hꝰmodi lamẽtos solito ueniens ad cunba acut̾ tãri ac
cõqueri cepi Cur latronibus se spoliad tradiderit Et quia fiduciã sest abtõ
benedc̃o audiendi ꝯ simpliciͭᵃͤ minia coperat. eciã pereg̾no sermone Rustititatẽ
causad̃ excercebatur exequebatur. Nam natura grrmanꝰ erat ita inquiẽs.¬
ꝑ scĩ bñdc̃ẽ ut quid picistendo dormictas: obrc̃m domũ tuam tam ngligẽt

Expanded text:
is fabre adjunctis exportant, eodemque foramine egrediuntur, oppilantes humo is fabre adjunctis exportant, eodemque foramine egrediuntur, oppilantes humo aditum fossae: tantoque silentio id a furibus patratum, ut nemo excubantium persentiscere quiverit, quonam pacto tale completum fuerit facinus. Hora praeterea surgendi adveniente, cum tantum scelus venerando custodi Christiano innotuisset, qui dolor pectori ejus irrepserit, quae oculis lacrymae profluxerint, fateor non facile dictu. Cumque hujusmodi lamentis solito perveniens ad tumbam, acriter causari ac conqueri coepit, cur latronibus se spoliandum tradiderit. Et quia fiduciam sese a B. Benedicto audiendi cum simplicitate nimia ceperat, etiam peregrino sermone rusticitatem causandi exsequebatur nam natura Germanus erat, ita inquiens: S. Benedicte, ut quid pigrescendo dormitas? quamobrem domum tuam tam negligenter
Abbreviated transcription (Latin):
chũ custadẽ sortitur. Qui cuius meriti cue /q st̃ĩcatis extiteris luce huis clarias
eminet qui eius uitam sinceram ꝙ nouere innocenciaon Huic solitũ erat
sũma fiducia sacrũ adue cumulũ atq uulgari more mortaliũ. si quid aduersi
ext̾nsecus huic loco accideret aduersus stm̃ causari bũdciñ ea utiq ucẽs cõfidetia
q̃ screbat se haud quaꝙͣ uelle ab eo cõtempni. Qd ⁊ in hͦ qd̃ scribimꝰ satis liq̃bit
oꝑe In ead̃ basilica ob honorem simul ucilitatũ opere celcitorio ex ere desorte
armille at ad pͥme deaurate funib dependobãt. quibus campane scdm̃ morẽ
latrones conspiciũt armillas funib pendẽ. Putãtes ꝙ aur optimi pondꝰ cupidi ͭ
sibi familiari possiniũ facinꝰ meditantes cõmiũ decͥerto suffossionẽ parietis mo¬
liutur. Qd noctu ut dec̾uerant expletes ecclesiã ingassi armillas cũ calamis¬

Expanded text:
chum custodem sortitur. Qui cujus meriti, cujusque sanctitatis exstiterit, luce his clarius chum custodem sortitur. Qui cujus meriti, cujusque sanctitatis exstiterit, luce his clarius eminet, qui ejus vitam sinceramque novere innocentiam. Huic solitum erat summa fiducia sacrum adire tumulum, atque vulgari mortalium more si quid adversi extrinsecus huic loco accideret, adversus sanctum causari Benedictum, ea utique utens confidentia, qua sciebat se haudquaquam ab illo velle contemni. Quod et in hoc quod scribimus satis liquebit opere. In eadem basilica ob honorem, simulque utilitatem, opere caelatorio ex aere deformato armillae atque apprime deauratae funibus dependebant, quibus campanae secundum morem cclesiam ingressi latrones conspiciunt armillas funibus pendere, putantesque auri optimi pondus, cupiditate sibi familiari, pessimum facinus meditantes, communi decreto suffossionem parietis moliuntur. Quod noctu ut decreverant explentes, ecclesiam ingressi, armillas cum calam
Abbreviated transcription (Latin):
s est ouensem. nutib quib potat auxiliũ depostrns egregii prĩs. Demq
alip̃tulã saintatẽ ꝯsetutꝰ ad sua Reg̃ditur. niilam tñ donet bixit impet᷑re
baluit ut moñ ste br̃dicti lingua propria expoimeret
xcubtorũ officiũ sacris templis dicatũ non modo modernis tem poribus constat
uerũ p̾sta etate sas bouo moyse a dño legnnꝰ tabernaculo sacrato ep leuitar
genẽ castodũ mumia subrogata. Que processu temporis a sc̃o ꝓpħã nec non
Rege mirabili dauid ampliori disposicoe ordinata morem nobis nõe ꝙ Rlioni
ut ita dixerim gessere Equid̃ uetusta etas idem officiũ per successionẽ prolis
excipiebat Ncã bero nõ propagaccẽ prolis. sed magis puritate uite morũdq pro¬
bitate officiales admittit Hac demq sacra cõsuetudine passim sũma celebritate
deo dicata. In qua uenerablẽ eciã corpus scĩssim benedc̃i humatũ decenti
honore seruãtur om̃i Rlione atq honestate prestantem panũ noĩe mona¬

Expanded text:
tus est mensem, nutibus quibus poterat auxilium deposcens egregii patris. Denique aliquantulam sanitatem consecutus, ad sua regreditur: nunquam tamen donec advixit, impetrare valuit ut nomen sancti lingua propria exprimeretxcubitorum officium sacris templis dicatum non modo modernis temporibus constat, verum prisca aetate sub B. Moyse a Domino legimus tabernaculo sacrato ex Levitarum genere, custodum munia subrogata: quae processu temporis, a sancto propheta necnon rege mirabili David, ampliori dispositione ordinata, morem nobis nostraeque religioni, ut ita dixero, suggessere. Et quidem vetusta aetas idem officium per successionem prolis excipiebat, nostra vero non propagatione prolis, sed magis puritate vitae morumque probitate officiales admittit. Hac denique sacra consuetudine passim summa celebritate  Christi virginum Deo dicata, in qua venerabile etiam corpus sanctissimi Benedicti decenti honore servatur: omni religione atque honestate praestantem Christianum nomine, mona
Abbreviated transcription (Latin):
muicem muidẽ ob loqui ꝙ̃ Regni uti liͭͥ ꝯsulẽ placuit cepere Regib quiq
suspectiores exist̃. quib ut ait c̾ppꝰ semꝑ aliena uirtꝰ forudolosa ẽ̾ atq in¬
pmis gẽtisq̃ria sentire. Qua de R. actum est at dũ imꝑator nobilitatem
beteranoꝵ deponẽdo insequit᷑. At hii meõres ep̃stine uirtutis deffẽsaroe lib̾ta¬
mnitũtur de fectionis ds imꝑatore Regni q magnũ parauit exiciũ. S qr nr̃i
haud ꝙͣꝙͣ propositiẽ Regum actꝰ stilo ꝯpre hõdere ꝓmo mirãda dei opera per¬

Expanded text:
e et obloqui, quam regni utilitati consulere placuit; coepere regibus boni quique suspectiores exsistere, quibus ut ait Crispus semper aliena virtus formidolosa est; atque inprimis genti contraria sentire. Qua de re actum est, ut dum imperator nobilitatem veteranorum desponendo insequitur, ac hi memores pristinae virtutis, defensare libertatem nituntur defectionis ab imperatore, regnique magnum pararint exitium. Sed quia nostri haudquaquam propositi est, regum actus stylo comprehendere, imo mira
Abbreviated transcription (Latin):
pdcm̃ crnobiũ cũ hilduo Renẽndo abbẽ colloq̾ũ hil̃t faĩliare sũt que
ens quod petebat᷑ sub ea ꝯdicr̃ẽ p̾stitit ut qͦt ãnis aduedente natalicia eoꝵd̃
martioũ celeberonna apud nos ip̃õꝵ festuutas more monastico hrẽtur.
Dusceptis gratãtissiẽ beso abbas sc̃o ꝵ pignorib letꝰ ad propria fegredit᷑. ddie
occurreret̃ haud procul a moñ  ussis obedientes fre̾s excipiũt memorias sc̃oꝵ ep̃
martirũ ꝯ honore ꝙͣ mortalib cõceditur digno sub die .xi. kl. uliarũ at in ecca

Expanded text:
m coenobium cum Hilduino reverendo abbate colloquium habuit familiare, interque ens, quod petebatur sub ea conditione praestitit, ut quotannis adveniente natalitio eorumdem martyrum, celeberrima apud nos ipsorum festivitas more monastico haberetur. Susceptis gratantissime Boso abbas sanctorum pignoribus, laetus ad propria regreditur. Die occurrerent haud procul à monasterio. Jussis obedientes fratres excipiunt memorias sanctorum martyrum cum honore quantum mortalibus conceditur digno sub die undecimo Kalendarum Julia
Abbreviated transcription (Latin):
q incliãtoᷤ aiõ ad mĩam pii iudicis impetrãdam. humi prostratos erigũt de¬
actos q aiõ ac corpore ꝯsolãtes eccam introdutũt. at ad scm̃ tumulioperdu¬
suo bñdc̃o agens ad sua Reghdit᷑ aperte ubu p̾dicãs dĩnam huic loco p̾stãciꝰ
imperii fratore monarchiã ludoiuco augusto ut p̾satũ est ge̾nte. uenaledt
abbas hilduinꝰ sc̃i crnobii sc̃i martiris dionisii legatos Romã dicexit.
at ab eugemo pp̃. corpꝰ bt̃i sebastiam martiris impet̾uit. Qd̃ delatũ inst̃i
medardi basllica auxta corpꝰeꝰ in loculo gestatorio ad epũs collocauit. Quo
on loco ĩnumera miraclõre apꝭ patrata st̃ opera int̾uentu sc̃i martiris.

Expanded text:
icordiam pii judicis impetrandam, humi prostratos erigunt, dejectosque animo ac corpore consolantes, Ecclesiam introducunt, atque ad sanctum tumulum perdusuo Benedicto agens, ad sua regreditur, aperte ubique praedicans divinam huic loco praestantius Imperii Francorum monarchiam Ludovico Augusto ut praefatum est gerente, venerabilis abbas Hilduinus coenobii S. martyris Dionysii legatos Romam direxit, atque ab Eugenio papa corpus S. Sebastiani martyris impetravit, quod delatum in S. Medardi basilica juxta corpus ejus in loculo gestatorio ad tempus collocavit. Quo in loco innumera miraculorum a Christo patrata sunt opera interventu sancti martyris.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑacta st̾. ad ea que cepimꝰ Redeamiꝰ / Imperator ut deñ ẽ suspectos fncore
p̾mores hñs gmanie pplõs acquitamã profecturos euocat. sapones uidelicet
thoringos boioatios at alemanoo eisq quos uir ͭ ͬ frãtor pr̃ armis subegerat
Regni statũ nicõposite cõmittit / Illud quo aiõ fũci exceꝑint in promptu ẽ agtͣ.
Liberali ͭ ͤ gͬ. tͣnsrenani ac si os tutelã imꝑatoris adepta uicus sese oem̃q sibi¬
uiolacõnib. Ac Reliquis que piget enũare malis Sed dũ imꝑator expedicom
on filiũ ag̃rs acqͥtamã bersus ligeri fliuuio ꝓpinquaret. Accidit quosd̃ sup̃dẽoꝵ¬

Expanded text:
tor ut dictum est suspectos Francorum primores habens, Germaniae populos Aquitaniam profecturus evocat, Saxones videlicet, Thoringos, Bajoarios atque Alemannos: eisque quos virtute Francorum pater armis subegerat, regni statum incomposite committit. Illud quo animo Franci exceperint, in promptu est agnoscere. Libertate igitur Transrhenani ac si ob tutelam imperatoris adepta, vitiis sese omnemque subviolationibus, ac reliquis quae piget enumerare malis. Sed dum imperator expeditionem in filium agens, Aquitaniam versus Ligeri fluvio propinquaret; accidit quosdam sup
Abbreviated transcription (Latin):
non possĩt. uisum est missi diñtis cplacitũ aureł mutare. uemẽtes itat
certabant Aderant namq legũ doctores tam ex aureliañ quã ex uastinẽsi
pĩtia Enm uero lõgiustulo litẽ iudicib prõt̾hentib eo ꝙ nec hñ cederee
illis nec illi asseium aliis p̾bere uellet. tandem adiudicatũ est ut as utaaq
pte testes exirent qui post sacrĩ fidẽ scutis ac bacli̾s dec̾tantes fmõ ꝯtͣler¬

Expanded text:
anis mutare. Venientes itaque certabant. Aderant namque legum doctores, tam ex Aurelianensi quam ex Wastinensi provincia. Enimvero longiuscule litem judicibus protrahentibus, eo quod nec hi cedere illis, nec illi assensum aliis praebere vellent, tandem adjudicatum est, ut ab utraque parte testes exirent, qui post sacramenti fidem scutis ac baculis decertantes, fine
Abbreviated transcription (Latin):
uero q̃ nuc̃ est muraa urã scitote Iã clemẽtissimi cõditoris om̃i smam propiciã
erga uoe effectã eũ q qui tuaindis adasũ ecclesiã arma indigne corripuit se ptiͫ
nequaꝙ tnͣsigẽ solẽ donet huiꝰ Rei incurrat prĩtudinẽ Habe̾te gͦ in dnõ fiduciã
⁊ in illo confortamĩ dũ hec senor delectoblib edẽt uerbis pl̃e quib potat nutib pueg
pat̃ nõ scids budcũs. Sepe dcido itaq pbier cũ restisset bt̾issimaprem̃ secũ in uisu
colloqui. cepit cũctis qui aderãt uidẽtib as eod̃ lectulo brachus eptr̃tis protrahẽ
ic si bostigia eꝰ quẽ cernebat astantẽ tene̾ poss simulq boces cuisdã mmuri
illac q obtutũ uertẽdo discurrẽs supplici ac pene laemalli̾ uõce semel ⁊ bis
ingemĩat dicẽs Quorsũ dñe meꝰ scũe pr̃ bñdictꝰ abut: cog̾torẽ om̃n occul

Expanded text:
onditoris omnium sententiam propitiam erga vos effectam, eumque qui tyrannidis adversum Ecclesiam indigne arma corripuit, septimum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrat poenitudinem. Habete ergo in Domino fiduciam, et in illo confortamini. Dum haec senior delectabilibus ederet verbis, presbyter quibus poterat nutibus puerum teritus Saepedictus itaque presbyter cum rescisset beatissimum Patrem secum in visu colloqui, coepit cunctis qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cernebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel et bis ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem om
Abbreviated transcription (Latin):
meroris sustitãtur sompno sustãte enĩ uigilia predc̃ẽ festiui ͭ ͤ quidi feater
iux̃ morẽ noct᷑no tpẽ cũ fratrib prop̾o Recubãs lecto. bidit in uisu ãnem
ligerimi se se tnspositũ at in loco quo fluuolꝰ uulgari dcũs bocablõ obla ligeri
ĩmergit᷑ super eiusd fluuioli se adstare margnnẽ. Ex alia uõ Rippa p̾fat
fliu̾s qued̃ ignote sibi quid̃ forme . ẜ tñ uenerãdi uultꝰ astareclericũ. Q¬
baclõ quẽ gestabat incuruo more beterũ antitistũ. mapimũ ggemi su
pecoris a profũdo eiciẽs aque eam uers ꝑtem qua p̾dictꝰ moͣchꝰ stare bidebã
ꝯ magno impellebat strepitu. Ex pergestũe fr̃ post explecom̃ offia not¬
turns euocato secreciꝰ moñ decano sompniũ Refert. Hortatrir q ut cĩ
dentq sugnificare bisum/ cuam procul dubio sues pistes ignota uero sed Reueraend
hit persona sũmum pertenderẽt lenedictĩ Roboratio hac bisiour amimila

Expanded text:
estivitatis, quidam frater juxta morem nocturno tempore cum fratribus proprio recubans lecto, vidit in visu amnem Ligerim sese transpositum, atque in loco, quo fluviolus vulgari dictus vocabulo Obla Ligeri immergitur, supra ejusdem fluvioli se astare marginem: ex alia vero ripa praefati fluminis, quemdam, ignotbaculo quod gestabat incurvo more veterum antistitum, maximum gregem suilli pecoris a profundo ejiciens aquae, eam versus partem, qua praedictus monachus stare videbatur, cum magno impellebat strepitu. Expergefactus frater post expletionem officii nocturni, evocato secretius monasterii decano, somnium refert, hortaturque ut cum denique significare visum, cum procul dubio sues pisces, ignota vero, sed reverendi habitus persona, summum portenderet Benedictum. Roboratis hac visione ani
Abbreviated transcription (Latin):
qui Radulfũ abbeñ ad colloquiũ euocaret nrutuũ Sane legatꝰ Regidirectꝰ
accelerato itinẽ palaciũ uenit uissa exequit᷑. prec dũq peracto iudicõ imo
ratur. At uero lRadulsꝰ abbas cõsensu cõstonẜ equis cũ paucis ad colloquiũ
ꝑꝑerat fallẽtis amici Sed dum ille it perageret comes balneũ ing̃ssus
curã corpor̃ agebat dũq adhᶜ in balneo Resid̾e̾t ablas mõst̾iolã scĩ gun¬
dulsi ing̃ditur. nam mibi tuc morabat᷑ comes. obuiũq habuit quenidã

Expanded text:
qui Radulfum abbatem ad colloquium evocaret mutuum. Sane legatus regi directus qui Radulfum abbatem ad colloquium evocaret mutuum. Sane legatus regi directus accelerato itinere palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto negotioratur. At vero Radulfus abbas conscensis equis cum paucis ad colloquium properat fallentis amici. Sed dum ille iter perageret, comes balneum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuc in balneo resideret, abbas monasteriolum S. Gundulfi ing
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in ꝯuiracõe pipii nat᷑alis filii quibusd ẜuorꝵ suoꝵ fisti debito suelenate cuaã
tradidit Regni. atq in p̃mis rabonẽ aurelianõsibus conuitem perfecit. Biturit q̃sle
stuominiũ duernis bertinudũ. Alnisq ut ei uisũ ẽ locis alios p̾posuit. Sid̾
Rrabo ut eꝰdebitũ exposcebat natẽ ninia insolestẽs astucia. cupi ͭ ͤ uõ condelior
effcũs. cũ uiniuersa que aurelianẽsiũ fines ꝯtine uidebãt᷑ sisi subiecta ẽne̾nt
cenobio didtapar sc̃i bñdci egepto qd ab abbẽ tr̃t Regobat᷑ Radulso cõsiludhiũt
abbẽ int̾fõ prefatũ pripere cenobiũ qd maturato peregiss insi pretas indul/¬
gẽtissima conditoris obuiã se tãto facinori opponẽ dispesiuss srec itaq fiducia
peragedde anan malig̾tatis quẽd̃ ⁊ suis satelliab ad regẽe Dirigit. qui mor¬
tuũ r̾adulfũ abbem̃ nũtiaret. Statim q ac pene euestigio alterũ mittit

Expanded text:
autem in conjuratione Pippini naturalis filii, quibusdam servorum suorum fisci debito sublevatis curam tradidit regni, atque inprimis Ragonem Aurelianensibus comitem praefecit, Biturigensibus Sturminium, Arvernis Bertmundum, aliisque ut ei visum est locis alios praeposuit. Sed Raho ut ejus debitum exposcebat naturae, nimia insolescens astutia, cupiditate vero crudelior effectus, cum universa quae Aurelianensium finei excepto quod ab abbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate interfecto praefatum praeripere coenobium. Quod maturato peregisset, nisi pietas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disposuisset. Fretus itaque fiducia peragendae malignitatis, quemdam e suis satellitibus ad regem dirigit, qui mortuum Radulfum abbatem nuntiaret, statimque ac pene evestigio alterum mittit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsilio ꝑ hus facit preces ad dnmĩ fũdẽ statuerũt Quatimꝰ ⁊ si perpetuis nõ
ndnt᷑ alsolui cruciatib saltem mitiorib mulctẽtur a districto iudice penis
Olenne festũ impendebat sc̃ĩ
Gonfessorio ppĩ benedicti quad ex detere consuetudine quot annuis
pridie nonaꝵ decẽbriũ agit᷑. Q ͦ cõuentꝰ multorũ populoꝵ ob tati
meoriam prĩs ꝯflue̾ monastio solet. p̾terea ẜuoꝵ den Religrosore qpis contẽp

Expanded text:
silio pro his preces ad Dominum fundere statuunt; quatenus etsi perpetuis non mererentur absolvi cruciatibus, saltem mitioribus multarentur a stricto Judice poenisolemne festum impendebat S. confessoris Christi Benedicti, quod ex veteri consuetudine quotannis pridie Nonarum Decembrium agitur, quo conventus multorum populorum ob tanti memoriam Patris confluere monasterio solet: p
Abbreviated transcription (Latin):
fusa deinq omĩs procuratoꝵ fisti audacia in poster sese ab hac cõpestuit
filiꝰ eius imperii gubernaᷝ aͣ sustep ͭ. Cuiꝰ ep̃e uarns timultriacõmb Regno fnͣcor
mollietib ꝙͣ ad tociꝰ specinen regni actinet incestina orit᷑ cõllisis. dũq pater
alios honorib ob merita p̾uare alios cumlãre opibus studet ¶d ip̃m uo̾ filii adiq̃u
prem̃ deiectos ab illo erigere sublimatos deporẽ conant᷑. tempestate instas conant᷑¬

Expanded text:
fusa denique omnis procuratorum fisci audacia in posterum ab hac sese compescuit fusa denique omnis procuratorum fisci audacia in posterum ab hac sese compescuit filius ejus imperii gubernacula suscepit, cujus tempore variis tumultuationibus regno Francorum otius regni specimen attinet, intestina oritur collisio: dumque pater alios honoribus ob merita privare, alios cumulare opibus studet; idipsum vero filii adversus patrem, dejectos ab illo erigere, sublimatos deponere conantur, tempestatis instar
Abbreviated transcription (Latin):
libalitatẽ Rr grã illo Reclamãte contempta Regaliaucto ᷝ ͤ exactor naue
onustã sale fisto sabicͭ at cũ ceteris. nanib procuratori portꝰ cõmittit.
Erat qñ hec agrbãt᷑ dies dinĩca. S dea horã sẽ diei t̾tiã cuctis missarũce¬
lebracor̃ detõtis. Nauis que cũ cet̾is in portu fistali tenebat᷑ subito absq
hulãno Renuige a portu emota mediũ ligi̾m petit quo forcior bis ahu
decurrẽ solet᷑. Ibi q cont᷑ adu̾sum pelagꝰ fortit enatando peruenit ad pos¬
lam que osq hodie scĩ bñdt̃i dr̃ ibiq appulit. Concureũt undiq as urbe
pplĩ incognntũ cernẽ nura ͨͧ̃ stupẽtesq boces clamoris at adhortatois
proferũt. uidete o ciues contemplamĩ qualit̾ nouus nauta dilcũs dnii
bñdcũs mortalisine Remige nauẽ propriã medus Regit in fluctib. Cõ¬

Expanded text:
Liberalitatem regiam illo reclamante, contempta regali auctoritate exactor navem Liberalitatem regiam illo reclamante, contempta regali auctoritate exactor navem onustam sale fisco subjicit, atque cum caeteris navibus procuratori portus committit. Erat quando haec agebantur dies Dominica; sed circa horam fere diei tertiam, cunctis missarum celebratione detentis, navis quae cum caeteris in portu fiscali tenebatur, subito absque humano remige, a portu emota medium Ligerim petit, quo fortior vis aquae decurrere solet: ibique contra adversum pelagus fortiter enatando, pervenit ad Posterulam quae usque hodie S. Benedicti dicitur, ibique appulit. Concurrunt undique ab urbe populi incognitum cernere miraculum, stupentesque voces clamoris atque adhortationis proferunt. Videte, o cives, contemplamini qualiter novus nauta dilectus Domini Benedictus mortali sine remige navem propriam mediis regit in fluctibus. Con
Abbreviated transcription (Latin):
baculo quẽ gestabat capud meũ ꝑcuciẽs ualde. morti me bicinũ Roddidͭ
una eciam ꝯminãs citissiẽ hꝰꝯsci me mutilit̾ penitudinẽ peracture Sec
dicẽs dolore int̾iora citiꝰ penet᷑ñte. nocte sequẽti morti corporis mortem
abbas agnita eꝰ p̃peti quid̃ s serotina morte legatũ diagit. qui Regi ⁊ suã
Renũciet uitã et Rabonis exiciales exqi uaslRegali muificẽtia huic sac¬
or nobio a pristis fñcorũ Regib per p̾cepti proprii sing̃fum ꝯcessũ fuerat
uti quatuor naues inmunes ab om̃i debito fiste liberrimie per olueũligis
discurre̾nt. Cũ itaq supͣfati coĩtis epẽ. harũ una os salis euectionẽ nametitã
usq urbẽ ꝑuonisset. at in Regdiẽdotuta ex p̾cepto Regio om̃o itineris por¬
tus ciuitates q pertũsiret ad brbem peruer̃t aurelianam. hbiq a teoleo the¬
loneaons cuntatis detẽta. Rector nauis uectigalis grã questiomi subicit᷑.

Expanded text:
ti me vicinum reddidit; una etiam comminans, citissime hujus facti me inutiliter poenitudinem peracturum. Haec dicens, dolore interiora citius penetrante, nocte sequenti, morti corporis mortem ad ima. At Radulfus abbas agnita ejus praepeti quidem, sed serotina morte, legatum dirigit, qui regi et suam renuntiet vitam, et Rahonis exitiales exsequiatissimo coenobio a priscis Francorum regibus per praecepti proprii syngraphum concessum fuerat, uti quatuor naves immunes ab omni debito fisci liberrime per alveum Ligeris discurrerent. Cum itaque suprafati comitis tempore, harum una ob salis evectionem Namneticam usque ad urbem pervenisset, atque in regrediendo tuta ex praecepto regio omnes itineris portus civitatesque pertransiret, ad urbem pervenit Aurelianam, ibique a telonariis civitatis detenta rector navis vectigalis gratia quaestioni subjicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
frm̃ ad p̾fatũ dirigũt comitẽ minia insaniẽtem tirãinde cũ pignorib stõrum
omigena supplicantes prece ne tm̃ inclirrat praculũ. Ne ue per sacͦ ordimi
delegatas ad neffarios tñfferat usus. sed magis soruoo dei lRes sibi adnõ traditas
Sibrre liceat ordiare. Que peticio nulli apudeũ ualuit/ Ceperat ea in tp̃o expedi¬
com̃ parare uirib undecũq conti̾tis aduersũ lambertũ at matfrdũ socios q eoꝵ¬

Expanded text:
m ad praefatum dirigunt comitem nimia insanientem tyrannide cum pignoribus sanctorum: omnigena supplicantes prece, ne tantum incurrat piaculum, neve res sacro ordini delegatas ad nefarios transferat usus sed magis servos Dei res sibi a Domino traditas libere liceat ordinare: quae petitio nulli apud eum valuit. Coeperat eo in tempore expeditionem parare viribus undecunque contractis adversum Lanthertum at
Abbreviated transcription (Latin):
q õmis erepta Restitueret. totamq italiã sue dicõm subiugaret subacteq filiũ
suũ pepirũ Regẽ ampon̾et ꝓe̾mpliata deniq Regia ptãte necesse erat duces feg
subuigate q genti p̃ficẽ. qui et legũ moderamnĩa et morẽ francis assuetũ ẜuare
compellent᷑ Quade Re primatib pplĩ ducib q cõtigit palaciũ uacuari. co qd
et Regent Bac ig occasione ut aliquil br̃. ut plimis uoꝰ c̃̾dible s̃ uisuẽ õ os fra¬

Expanded text:
que Romanis erepta restitueret, totamque Italiam suae ditioni subjugaret subactaeque filium que Romanis erepta restitueret, totamque Italiam suae ditioni subjugaret subactaeque filium suum Pippinum regem, imponeret. Ampliata denique regia potestate, necesse erat duces regno subjugataeque genti praeficere, qui et legum moderamina, et morem Franciae assuetum servare compellerent. Qua de re primatibus populi ducibusque contigit palatium vacuari, eo quod et regerent. Hac igitur occasione ut aliquibus videtur:
Abbreviated transcription (Latin):
sauio uico possidstem Rogatu ⁊ frcib adriam Rõne brdis ep̃t assiit. Q d peuas
quid̃ ⁊ a pre eͤiis stephano papa supplicante cum magna difficulͭ ͤ susteptũ est. quia
quid̃ e pomorib frãtoꝵ cũ quib ꝯsule̾ solebat adeo uolid ͭ ͥ eꝰ renisi st ut se sfeg
deserturos domũ ꝙ fRedituros libera uoce proclamarẽt. Susteptũ tñ est tilt qͣ
haistulfum Regem ⁊ celerrime cõpletũ Siquid̃ prefatũ Regĩ pancoꝵ dierũ
obsidione apud cicinũ compulit ⁊ obsides dare. et erepta ssomanis opida atq
castella Restitue̾ at ut Reddita nõ Repetent᷑ sacrõ fidem face̾ Enm uero kauan
nichoatũ a se bellũ nequaꝙͣ int̾polari permisit priusꝙͣ desideriũ Regẽ longa obsi¬
dione fatigatũ in dedicõm susciperet filũq eꝰ albagisũ in quẽ spes om̃i mili¬
nata est bidebatur nõ solũ Regno bere eciã italia epcedẽ compelee̾t pmia¬

Expanded text:
vario jure possidentem, rogatu et precibus Adriani Romanae urbis episcopi assumit, quod prius quidem et a patre ejus, Stephano papa supplicante, cum magna difficultate susceptum est. Quia quidam e primoribus Francorum cum quibus consulere solebat, adeo voluntati ejus renisi sunt, ut se regem deserturos, domumque redituros libera voce proclamarent. Susceptum tamen est tunc contra Haistulfum regem et celerrime completum. Siquidem praefatum regem paucorum dierum obsidione apud Ticinum compulit et obsides dare, et erepta Romanis oppida atque castella restituere, atque ut reddita non repeterentur, sacramento fidem facere. Enimvero Carolus inchoatum a se bellum nequaquam interpolari permisit, priusquam Desiderium regem longa obsidione fatigatum in deditionem acciperet, filiumque ejus Adalgisum in quem spes omnium inclinata videbatur, non solum regno, verumetiam Italia excedere compelleret, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
pplĩ sui cõuinctũ qui ãnuatim ob Reg̃m utiliͭᵒ celebrabat᷑ irr sit domũ sfidire sdle
At Regni inĩstracionẽ et oiã que domi uel foris ageda erat aut disponẽda p̃fectus
aule procurabat. Cuiꝰ officii magr̃atũ ea etate arnul fꝯ uio exnme nosistis po¬
babilisq uite cũ filio anse giso ad pͥme Regebat. Q̾q relcã post scłi gloria opus
mediomat̾cũ cleri popli q acclamacõẽ et᷑ uoto ordinatꝰ muabilit mn pontificatu
uiuẽ studuit. ac demũ heremiticã eligis uitã leprosis bmusa prebes obseqr cõtine᷑¬

Expanded text:
populi sui conventum, qui annuatim ob regni utilitatem celebrabatur, ire, sic domum redire solebat. At regni administrationem et omnia quae vel domi, vel foris agenda erant ac disponenda, praefectus aulae procurabat: cujus officii magistratum ea aetate Arnulfus vir eximiae nobilitatis probabilisque vitae, cum filio Angesilo apprime regebat. Quique relicta post saeculi gloria, episcopus Mediomatricum, cleri populique acclamatione et voto ordinatus, mirabiliter in pontificatu vivere studuit: ac demum eremiticam eligens vitam, leprosis universa praebens obsequia, contine
Abbreviated transcription (Latin):
sue poteritie subdeꝰ conabat᷑. porocedẽte deinide tpẽ iamq foca imꝑiũ admistnͣte
foͣnũ qui mauriciũ imparatorẽ cũ filus theodosio tiberio atq cõstantino cũ eẽt
strator pmi prĩcidii dolo int̾imerat p̾fata gẽs duce agilulso quem sibia ẜ̾donib¬
eiusd̃ gentis moñ utĩssimi prĩs bñdicti quod in cassino sicũ est noctu muaditur
eius septa Nec non pondꝰ paris ⁊ mesuram uimi ac ꝙͥquid ex suplectil subripere
potuerãt def̾ẽtes / foca itaq post octo annorũ curritula quibus imperiũ õe pessadead
condigno mortis genẽ trucidato heraclius suf succedit Regẽs mipern steptra

Expanded text:
suae potentiae subdere conabatur. Procedente deinde tempore, jamque Phoca imperium administrante Romanum, qui Mauricium imperatorem cum filiis Theodosio, Tiberio, atque Constantino, cum esset strator Prisci Patricii, dolo interemerat, praefata gens duce Agilulfo, quem sibi sterium beatissimi Patris Benedicti, quod in Cassino situm est, noctu invaditur,  quaedam alia ejus scripta; necnon pondus panis, et mensuram vini, ac quidquid ex supellectili surripere potuerant deferentes. Phoca itaque post octo annorum curricula, quibus imperium omne pessumdederat condigno mortis genere trucidato, Heraclius succedit, regens imperii sceptra
Abbreviated transcription (Latin):
romã sollẽiter cõmearẽt et eũ uelud diñ quondã suũ pretie nollẽt. ociũ
qͦ mairẽ delcãbat᷑ crobra salutacoẽ intrumpentes locũ mutare compellũt.

Expanded text:
Romam cum solemniter commearent, et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium Romam cum solemniter commearent, et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium quo maxime delectabatur, crebra salutatione interrumpentes, locum mutare compellunt.
Abbreviated transcription (Latin):
duo filii eiꝰ pipinꝰ ⁊ karloniãmꝰ Regni sũmam ꝯcordi socie ͭ : Suusa̾ aliquot ãme
sus hildrico noie tenꝰ Rege ad gubernãd̃ sustipuĩt. Porro karlomãnꝰ post aliyͣtulũ
tpĩs excursũ Regni ꝙͣ ad Regẽd̃ susteperat partẽ fratri Reliquens. amore succe
speculatiẽ ꝯuersatõnis. Romã se in ociũ ꝯtulit Srquid̃ hortãte btõ eucherio
aureliandre epõ qui a pr̃e ille nulla exũte cã culpe offc̃sa pulsꝰ sede prop
at in hasbaniã apud scm̃ tridonẽ in oxiliũ Relegatꝰ puerat. Nec nõ sce̾ bore¬
facio frisionũ epõ. qui ambo prĩs eꝰ apud inferos dampnacõm eciã corporet
perciꝑe meruit. Demq monastice uite normã adeptꝰ in mõte soracte apud ec
optata quiete perfruitur. Sed cũ ex fra̾ctia multi nobiliũ ob uota soluido

Expanded text:
duo filii ejus, Pippinus et Carlomannus, regni summam concordi societate divisam, aliquot annis duo filii ejus, Pippinus et Carlomannus, regni summam concordi societate divisam, aliquot annis sub Childrico nominetenus rege, ad gubernandum suscipiunt. Porro Carlomannus post aliquantum temporis excursum, regni quam ad regendum susceperat partem fratri relinquens, amore succensus speculativae conversationis, Romam se in otium contulit. Siquidem hortante B. Eucherio Aurelianorum episcopo, qui a patre illius nulla exsistente culpae offensa pulsus sede propria, atque in Hasbaniam apud S. Trudonem in exsilium relegatus fuerat; necnon S. Bonifacio Fresionum episcopo, qui ambo patris ejus apud inferos damnationem, etiam corporeis percipere meruit. Denique monasticae vitae normam adeptus, in monte Soracte apud eccoptata quiete perfruitur. Sed ex Francia multi nobilium ob vota solvenda,
Abbreviated transcription (Latin):
lios ansegiso maiore domꝰ filioq pepino humanã obeuntib iutã. Rarolus
distbul̃ studuit Denide sarracenos galliã occupare cẽptantes duob magnns pre¬
lns. uno in acquitama apud pictauiũ cuu ͭ ͤ. Altero aut̾ apud narbonã iux̃ birrã
fluuiũ ita deuicit ut in hispaniã eos Redire cõpellẽt. ¶ obrim cũ adũsantib nulla¬
tenus cedõ uallet sciret nulliq parce̾ du aposteris tutides as actu ferũ sc agno¬
meni adeptꝰ ẽ Tutides enĩ mallei digᵒ fabroꝵ. quorũ ictib tũcta atterit᷑ duricie
Rd ille gratantissiẽ complẽs. multis ditatũ generib muneris genitori natũ
misit. Q de re contigᵗ ut legacõm sacͣtissimi presulis egorii ad se directã obsecntis
qͣts stam̃ Romanã eccłiam a longobardo ꝵ tirãnide libaret t̃rena celestib ꝓpond̾ti
sloccipende̾t/ Rebus itaq humanis eo post diutinã Regni admĩstracionẽ exempe

Expanded text:
lias, Angesilo majoredomus filioque ejus Pippino humanam obeuntibus vitam Carolus distribuere studuit. Praeterea Saracenos Galliam occupare tentantes duobus magnis praeliis, uno in Aquitania apud Pictavium civitatem, altero autem apud Narbonam, juxta Birram fluvium ita devicit ut in Hispaniam eos redire compelleret. Quamobrem cum adversantibus nullatenus cedere sciret, nullique parcere, diu a posteris Tudites, ab actu rerum scilicet agnomen indeptus est. Tudites enim mallei dicuntur fabrorum, quorum ictibus cuncta atteritur durities. is exsisteret: quod ille gratantissime complens, multis ditatum muneribus genitori natum remisit . Qua de re contigit, ut legationem sacratissimi praesulis Gregorii ad se directam, obsecrantis quatenus S. Romanam Ecclesiam a Langobardorum tyrannide liberaret, terrena coelestibus ploccipenderet. Rebus itaque humanis eo post diutinam regni administrationem exempto,
Abbreviated transcription (Latin):
Cioca hec tpã haud dubiũ quin cõstantiõ imperãte cũ in casto casẜim ubi etatis
bñdcĩ corpꝰ Reqͥescebat aliqͣtis Iam elapsis cõns uasta solido episteret. uedentes a
enomãnoꝵ et aurelianeñ Regione franci dũ opud scm̃ corpꝰ se pernoctare simlo¬
omperudassumẽte decẽ in imperio annuis exactis. aleone angustali dig̾rate pͥuat᷑
exilio ꝓ Relegat Aduersũ hũc tiberiꝰ arma corripilo imperialĩ sarcina sfeulatũ
palacii domꝰ ordinabat᷑ Regia. Regib ob impericiã de sidiã ꝙ solid regale noͫ mamt
estãtis samq ⁊ opes et potẽ᷑ Regni penes palacii p̃fectos qui maiores domꝰ diceba
es̾inget Reratos undecũꝙ uenẽtes audiraet eis q abeidtib Respõsa que erat edoctꝰ
uel eciã iussꝰ ex sua uelut ptãte Redde̾t. cũ pret mutile fegis nomẽ ⁊ p̾cariũ uit
stipendiũ qͥd ei prefectꝰ aule prout bid bat᷑ ephibrbat. incue ad propen possid̾t

Expanded text:
ca haec tempora haud dubium quin Constantino imperante cum in Castro Cassini ubi beatissimi Benedicti corpus requiescebat, aliquantis jam elapsis annis solitudo exsisteret; venientes de Cenomanensium et Aurelianensium regione Franci, dum apud sacrum corpus se pernoctare simulaimperium assumente, decem in imperio annis exactis, a Leone Augustali dignitate privatur, exsilioque relegatur: adversum hunc Tiberius arma corripiens, imperiali sarcina relevatum palatii domus ordinabatur regia, regibus ob imperitiam desidiamque solum regale nomen inaniter gestantibus. Namque et opes et potentia regni penes palatii praefectos, qui majoresdomus dicebantur, effingeret, legatos undecunque venientes audiret, eisque abeuntibus responsa quae erat edoctus vel etiam jussus ex sua velut potestate redderet: cum praeter inutile regis nomen, et precarium vitae stipendi
Abbreviated transcription (Latin):
continebat/ Accipe dilãssime ext̾ima institutoris tui dona. que et longũ ncm̃
testent᷑ amorẽ et tibi ac cõmilitonib tuis ꝯ̃ om̃ perpetim munimen p̾beant ip dͭ¬
nalore Post expletron emimi totã t̾nam uicenoꝵ annorũ decuosionẽ exqͦ monast¬
alem adisti perfectionẽ in gaudiũ dñi tui es introduchdi ut nobis hesterno die
costꝙy a nobis discͥssus es dñs oñdere est dignatꝰ. Predico eciã tibi morã sd̃o in
eudo eẽ passuros. ac cũ difficulͭ ͤ habieo locũ mueturos. prohus q̃ des ordiãte per

Expanded text:
ISSA. Accipe, dilectissime, extrema institutoris tui dona, quae et longum nostrum testentur amorem, et tibi ac commilitonibus tuis contra omnium perpetim munimen praebeant impedalorum. Post expletam enim totam trinam vicenorum annorum decursionem, ex quo monasterialem adisti perfectionem, in gaudium Domini tui es introducendus: ut nobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus ostendere est dignatus. Praedico etiam, ibi moram vos in eundo esse passuros, ac cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante per
Abbreviated transcription (French):
mbr inchostti. constituens int que xtasia. quoꝙ maxiã regumꝵ asintesta se teroniau aui siene

Expanded text:
gionibus interpositis constituere. Inter quae Italia qgionibus interpositis constituere. Inter quae Italia q
Abbreviated transcription (Latin):
midntissima nemoꝵ / colliũ ap̃citate olear uitiũ q proflino prouentib nouoos urbiũ
onuernt ueteꝵe quoq opidoꝵ decore añ nobliũ feliti prolapsu una q cuuctaꝵ srerũ
eppulentissima głia / at cum tante copie potẽcia uitor q decẽtissimꝰ uet̾m studio ytalie
suu sartributꝰ tractus tñ totius prĩe in duĩsa porietꝰ diligẽti sese confideratõne adiue
expostit Neq em̃ unius solum regionis beneficia completi tanita laude uident᷑ quin
porius pr̃ĩe oĩs decor Regni ꝙ felicitas breui memoratu ac si quoddã collectanes ast
proreeta te sui latitu ͤ excedit plurimaꝵ tn prouinciaꝵ mater effeita pdulti tima
amplectit᷑ nremuio. At uero Romani iꝑn insigms potentia  dũ edoimtũ orbein sure
ꝑduellionen uostiriere uellet amplissima regnoꝵ spacia q̃ ꝑ afiam euxopã ⁊ libia
ins^ mã distendunt᷑ in prouincias colomat ꝙ discindere ratum habint sic̃ ꝙ stipendiauias le¬

Expanded text:
abundantissima nemorum, collium apricitate, olearum vitiumque profluis proventibus, novarum urbium amoenitate, veterum quoque oppidorum decore, amnium nobilium felici prolapsu, unaque cunctarum rerum opulentissima gloria. At cum tantae copiae potentia vigorque decentissimus veterum studio Italiae fuerit attributus, tractus tamen totius patriae in diversa porrectus, diligenti sese consideratione adverti exposcit. Neque enim unius solummodo regionis beneficia complecti tanta laude videntur, quin potius patriae omnis decor regnique felicitas brevi memoratu ac si quodam collectaneo astriproceritate sui latitudinem excedit; plurimarum tamen provinciarum mater effecta, praedulci cunctas amplectitur gremio. At vero Romani imperii insignis potentia dum edomitum orbem jure perduellionis obtinere vellet, amplissima regnorum spatia quae per Asiam, Europam et Libyam haud parum distenduntur, in provincias coloniasque discindere ratum habuit, sicque stipendiarias le
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓclamãt. ẜya inquiẽs sanctissie henedce/ q̃ nã patto preces te roãuu ad spil
Alegabis qͥ uĩiꝰ q̃ drmpedie custos ẽẽ nequiiusti. Obtestor non m̾e hue duisctessi
usꝙͣqͣ restituas quos noui amissũ tui negligeñ. hec ⁊ hũe similia dũ querituu
uoce sedulla. ex tẽpło reuertit᷑ iaptoris rapmã et absq ullꝰ regẽtis solertia loco

Expanded text:
proclamans: Eia, inquiens, sanctissime Benedicte, quonam pacto preces te rogantis ad Christum proclamans: Eia, inquiens, sanctissime Benedicte, quonam pacto preces te rogantis ad Christum allegabis, qui unius quadrupedis custos esse nequisti? Obtestor non me hinc discessurum, usquequo restituas quod novi amissum tua negligentia. Haec et his similia dum queritur voce sedula, extemplo revertitur raptoris rapina, et absque ullius regentis solertia loco
Abbreviated transcription (Latin):
gitur quidã p̾clare indolis adolestẽs secꝰ p̾fatã bafilicã iter faciẽ gr̃a orandi
cũ ꝓpris armigero diũtit porio pene fores eccłie eqͥs a foris relictis dicens
Sante / Benedt̃e hos int̾im tue cõmitto custodie/ se in orõnem ante sacrũ dedit
utare dñq crebris sugltib p̾tes fundit attentꝰ / cõtigit quẽd̃ tñfitũ habere pos
q̃dẽ itinere ses dispari oꝑatione Ergo mis ubi neminẽ custodũ reꝑit uĩm faciẽs
aoige ĩuisibili aałib cũ aumis iuasis cuiusd fluuioli cui nomen rubrigatus
uadũ ad usp tendit Sed demens cecatꝰ sue ꝓfidie tenebris dũ mediũ conat   paere
gurgitis pcepo ruẽs in undis nulli ułt comparunt. Inuenis uero a teplo ex̾dien
dĩ hut illut ꝙ ocłoꝵ nͨtit aciem dempni haued ffrust᷑ imꝑatiẽs mox ut adula¬
aĩadu̾tit adũsturn frandẽ concitꝰ irupit sui debitorũ bafilicã talia uõte querubm

Expanded text:
ndolis adolescens, secus praefatam basilicam iter faciens, gratia orandi cum proprio armigero devertit. Porro pone fores ecclesiae equis a foris relictis, dicens: Sancte Benedicte, hos interim tuae committo custodiae, se in orationem ante sacrum dedit altare. Dumque crebris singultibus preces fundit attentius, contigit quemdam transitum habere pari quidem itinere, sed dispari operatione. Ergo miser, ubi neminem custodum reperit, vim faciens aurigae invisibili, animalibus cum armis invasis, cujusdam fluvioli, cui nomen Lubrigatus, vadum adusque tendit. Sed demens caecatus perfidiae suae tenebris, dum medium conatur nare gurgitis, praeceps ruens undis, nulli ultra comparuit. Juvenis vero a templo egrediens, dum huc illucque oculorum vertit aciem, damni haud frustit sibi debitoris basilicam, talia voce querula
Abbreviated transcription (Latin):
I empore Gauzlii gloriosissimi pr̃is at biturite̾siuã archip̾sulis mlti nobiliũ mũdialis uit
nugis abnegatis: in palestra huiꝰ loci dei ⁊ dñi mĩ se deders dicõni sub proposito santte
Religionie. Nec mund eciã ab extremis hispamie secessib alii a puero in diuma obẜuatione
emuit̾ti alii apice pastorał cure solmmati. prĩa ueb q abdicatis pñtiã petiere huꝰ̃ princiꝑis d
magni existimantes si liceret conspt̃ib frui cuiꝰ euunt doctͥna ⁊ magrio informati. uideres
cõfluentiũ armina butetũq conturie it taꝙͣ uño ore proclamare illud noble uãtitinũ
ysaye. A finib terre audiuiꝰ laidd̃es gliam iusti. Et ꝓfalmiste. Et em̃ benedictonẽ dibit
lerislator Cuiꝰ benedict̃onis ut ꝑticipiũ mererẽtur qutal̃ dũo germami nectare tactio suꝑne

Expanded text:
empore Gauzlini gloriosissimi Patris ac Bituricensium archipraesulis, multi nobilium mundialis vitae nugis abnegatis, in palaestra hujus loci Dei et Domini nostri se dedere ditioni sub proposito sanctae religionis. Nec minus etiam ab extimis Hispaniae secessibus, alii a puero in divina observatione enutriti, alii apice pastoralis curae sublimati, patria rebusque abdicatis, praesentiam petiere hujus principis Dei, magni existimantes, si licerer conspectibus perfrui cujus erant doctrina et magisterio informati. Videres confluentium agmina undecunque concurrere, et tanquam uno ore proclamare illud nobile vaticinium Isaiae: A finibus terrae audivimus laudes, gloriam justi . Et Psalmistae: Etenim benedictionem dabit legislator . Cujus benedictionis ut participium mererentur quidam duo germani, nectare tacti supernae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ Riustioair pãt sanchꝰ Si superlio stiñ miraris it̃m audi. scias ꝑai
quia ab illo die quo hoc moñ ͫ fuit cõstructũ quotest fros sric fuerinet
deffũcti et̾ria Requie st Recepti deinde adiecit et act frãt icle Quia
hodre dipisti dir̃e nobistũ te esse debẽ quis nobis notam faciet horã adu
tur ut occuriamꝰ t̾: At ille neo inꝙͦ s ego tlẽ sigͣ oñdam om̃l d de mea¬

Expanded text:
rsus ait pater sanctus: Si super hoc factum miraris, iterum audi. Scias pro certo, quia ab illo die quo hoc monasterium fuit constructum, quotquot fratres hic fuerunt migrati, aeterna requie sunt recepti. Deinde adjecit frater ille: Quia, domine, dixisti hodie nobiscum te esse debere, quis nobis notam faciet horam adventus tui, ut occurramus tibi. At ille: Nemo, inquit, sed ego tale signum ostendam o
Abbreviated transcription (Latin):
hoc opere pietatis et mẜicordie libent autem accomedante hortamiur dilecti¬
onem ac sanctitatem uestram ut pͥmũ fraterad frem̃ pacis iure ĩ bũ fedeat
⁊ cõfuddat᷑ imiquitas e medio eoꝵ. Caritas bero dei uobis pidicãtib ⁊ mimistrũtit
exubẽt int̾eos Deinde ⁊ p̾fati uiu bt̃ĩ bñdc̃i corpus iũs peticõnem fuiore dei¬

Expanded text:
ur. In hoc pietatis et misericordiae libenter aurem accommodare hortamur dilectiur. In hoc pietatis et misericordiae libenter aurem accommodare hortamur dilectionem ac sanctitatem vestram, ut primum omnium frater ad fratrem pacis jure in unum redeat, et confundatur iniquitas e medio eorum; charitas vero Dei vobis praedicantibus et ministrantibus exuberet inter eos. Deinde et praefati B. B
Abbreviated transcription (Latin):
seruus seruorum dei sc̃e sudis principis a postolorum beati petri presidens.
Oumibus episcopis ac presbiteris ecclesie fratoꝵ salutem dicit Eggius
apostolus ait / Diligentibus deum om̃a croperantur in borũ Et iterum
idem ipse. Dum tempus inquit habenius operemus bonum ad omes.
Et iterum scriptura alio loco testatur. Quam speciosi pedes onuangeliz aciũ
pacem. euuangelizãtium bona. Innotuerunt nobis Religiosꝰ abbas ⁊ pbr̃
cassim monasterii beati bñdc̃i et sigibertus deo amabilis monacha filiꝰ
filii nõi pipini. excellentissum maioris domus domini per hos presentes Reli¬
giosos dei seruos monachos concordie et pacis sermones inter eũ et aga¬
fonem frem̃ eius expedire nos mittere et ut nos hec ipsa annuendo
dirigamus excellencie iam dicti pipini filii nr̃i. ut ad pacis concordiam
Rodeant/ uobis propt̾ deum paafias mnebratoribus / berum eciam pro corpors
Bati benedicti quod furtiue ablatum est ab eis a suo sepuloro ut ei Restituant¬

Expanded text:
servus servorum Dei, sanctae sedi principis apostolorum B. Petri praesidens, omnibus episcopis ac presbyteris Ecclesiae Francorum salutem dicit. Egregius Apostolus ait: Diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Et iterum idem ipse: Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes . Et item Scriptura: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona ! Innotuerunt nobis religiosus abbas et presbyter Cassini monasterii B. Benedicti, et Carlomannus Deo amabilis monachus, germanus filii nostri Pippini excellentissimi majorisdomus, per hos praesentes religiosos Dei servos monachos concordiae et pacis sermones inter eum ac Grifonem fratrem ejus expedire nos mittere; ut et nos haec ipsa admonendo, dirigamus excellentiae jam dicti Pippini filii nostri, ut ad pacis concordiam redeant, vobis propter Deum pacificis mediatoribus. Verum etiam pro corpore B. Benedicti, quod furtive ablatum est a suo sepulcro, ut ei restituat
Abbreviated transcription (Latin):
btĩ pet̾ ad custodiõd̃ deposuert̃ Qd cũ exnina cura seruãtes confe̾bant int̾se quo
in loco eui dẽ monasterii. id dĩe uolũ ͭͥ cõcordãtes humarẽte suꝑ q̃ Re non mimi¬
ma eorũ dubietas occupauerat. Sed deꝰ qui benigna pretate sua st̃i biri corꝰ
de loco pori tnffr̾ndi dec̾uit. in seꝙ̃ti ei locũ aptũ sepultẽ prouidͭ Nã cũ du
sicut iã sup̃ dcm̃ ẽ btẽ memorie mũmolꝰ suꝑ hac Recogitaret ꝯsiliũ ꝙ btile
q̃reret. in cẽpesta nocte ꝯsuete orõnis fucta require̾s stratis Relictꝭ sicrti ꝯsue¬
uerat dormitorĩ egssũs sub nudo celocepͭ int̾ alia p̾cari. ut diã pietas ei
salubre ꝯsilud suggecet pⁱᵒ m loco scissima nreb̾ locaret / Affuit huis p̾cibu
clemõs auris om̃po ͭ ͤᷤ que ẜuos suos iusta petõtes audire cõsueuet Nam¬

Expanded text:
B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipo