comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credens in xpotollittrucem suam & negat seipsum qui inpudicus fuit uersus ad castta¬
tem temperantia luxoriam negat : Qui formidolosus &timidus ad sumpto robore for¬
titudinis priorem esse senesat : Iniquus sisequatur iustiiam negat iniquitatem
stultus sixp̃m confiteatur dĩ uirtutem dĩq sapientiam negatstultitiã : quod scien¬
tes non solum in persecutionis tempore & necessitatemartirii sedi nomni conũsi¬
tione opere cogitatione sermone nege musnos et ipsos queante fuimus : & confite an
eos qui inxp̃o renatisumus : Idurco enim dñs crucifixus est ut & nos quicredimus in co
& peccato mortiusumus crucifiga murcumipso dicamusquequod paulus a postolusd¬
cuit : Cumxp̃o crucifixussum : & in autem ab sit gloriari nisi incruce dñĩ nostribup¬

Expanded text:
credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitacredens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso dicamusque, quod Paulus apostolus docuit: cum Christo crucifixus sum et: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini
Abbreviated transcription (Latin):
on set suam babent quod in enangelisti matł seti ptumost  Si quis uult
equs sous megat seipsumdicens: uiuo autem nonegoiuiutt ie nuisi meips
e udimeruespan. Quibus iunobaetad dor epossat postquã ostendt dͥ saipuissu
Quod oporter& eum in hierus alẽ multa pati a sacerdotib: & scribis & principibus
sacerdotum & occidi: Ad sumens cum petrus coepit increpare& dicere: Ab sit ated ñ
nonerittibi hoc: Qui conuersus dicitpetra illade postmesatana scandalumes mihi quia
non sapis quae di sunt sed quae hominum. Humanoquippetimore perterritus passione
dni formidauit: & quo modo audiens multa pati & occiditimebat : Sic audiens tertia
die resurgit gaudere debuerat a cristitiam passionis resurrectionis glori a mitigara:
unde illo protimore correptolo quebatur adomnes discpulos siue conuoca uit turbamũdis¬
cipulis suis utmarcus posuit aut iuxta lucam dicebat ad cunctos: Siquis uult postineue¬
ire ab neg& seipsum & tollatcrucem suam & sequaturine : Cuius ex ortationis hicsensusest

Expanded text:
si quis uult ibus eius, negat se ipsum dicens: \'uiuo autem non ego, uiuit uero in me . quibus nunc haec addere possumus: postquam ostendit discipulis suis, quod oporteret eum ire Hierusalem et multa pati a sacerdotibus et scribis et principibus sacerdotum et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus es
Abbreviated transcription (Latin):
logiae & di ieesas intellegentias haberedicatur: posuit quoque spmsuum
suprreum Do & iohannes baptista adõ patre audissenarrat superquẽ
uideris spm scm uenientem & manentem in eo ipseest: & uidiciumtuum
gentibus untiauit : de quo & in salmis legimus : ds iudiciumtu um regida & ustia¬
intua in silio regis: qui uipse loqua  neuangł: Nonenim pateriudicat qũ¬
quam : sedomne iudicium deditfilio : non cantend& sicut agnus ductus est adis¬
timam non contendit in subuersione audientium. Neque clamabit ruxta illuo
quoda pł pauł scribit : Omnis clamor &ira & amaritudo: auferatur a uobis as
sa nabit : quia srahel non fecitiudicum sedclamorem : Neq audi& quis que

Expanded text:
logiae et diuersas intellegentias habere dicatur. posuit quoque spiritum suum logiae et diuersas intellegentias habere dicatur. posuit quoque spiritum suum super eum, de quo et Iohannes Baptista a deo patre audisse se narrat: super quem uideris spiritum sanctum uenientem et manentem in eo, ipse est. et iudicium gentibus nuntiabit, de quo et in psalmis legimus: deus, iudicium tuum regi da tuam filio regis. qui et ipse loquitur in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. non contendet sicut agnus ductus ad uictimam, non contendet in subuersione audientium. neque clamabit iuxta illud, quod Paulus apostolus scribit: omnis clamor et ira et amaritudo auferatur a uobis. non clam a b i t, quia Israhel non fecit iudicium, sed clamorem. neque audiet quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
a uerbaq ȩinmediohoestinteriadicium & iudicium fuerunt precermisit:
uursim que quod a pod hebreos legitur & in legeeius sperabunt in sulȩ ma¬
theus sensum patius quamuerba interpretans: prolege& insals nomen posu
t&gentes : & hoc non solum in presentiloco sedubicumque de ueteristrumento
ngeustae & a poltli testimonia protulerunt Diligentius obseruandunẽ
ensumsuis expressises rmnibus: Fuerigitur dĩ minipotentis iuxta dispen¬
cionirnis ad sumꝑtȩ quo ad nos mittitur. saluator est appellatus. A
m& nalio locodicit Pater: magnum tibiestuocari puerumieum : ut a¬
oetrihus iacob sucest unea sorech: quae interpretinir electa ł hit
ss quod inanima omnisdi monstretur affeccus. & nonmitumsi indõ an¬
na nominetur: comuni uersa humani corporis membra secundum leges tropo¬

Expanded text:
ca uerba, quae in medio, hoc est inter \'iudicium\' et \'iudicium, fuerant, praetermisit. ca uerba, quae in medio, hoc est inter \'iudicium\' et \'iudicium, fuerant, praetermisit. rursumque, quod apud Hebraeos legitur: et in lege eius sperabuntinsulae, Mattheus sensum potius quam uerba interpretans pro lege et insulis nomen posuit et gentes. et hoc non solum in praesenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae et apostoli testimonia protulerunt, diligentius obseruandum est sensum suis expressisse sermonibus. puer igitur dei omnipotentis iuxta dispensationem carnis adsumptae, qua ad nos mittitur, saluator est appellatus. ad quem et in alio loco dicit pater: m agnum tibi est uocari i puerum meum, ut congreges tribus Iacob. hic est uinea Sorech, quae interpretatur\'electa\', hic mam habeat, sed quod in anima omnis dei monstretur affectus. et non mirum, si in deo anima nominetur, cum uniuersa humani corporis membra secundum leges tropo
Abbreviated transcription (Latin):
muenitete educo uidicium nonerit cristis nequetꝰ bulent is doncepo¬
ethcum ea iudidumi el nemeinsinsulȩ enpetabuno. Ex quo appireo
nshi uuri dangrlstam non ueteris interpretacionis ⁊ neo afpato
cipiam eum: i srahel electus meus suscepit tum animamea quomodo inihu
intellegimus es secompletum quod deia cob &deisrahel scriptum est quod be¬
atum matheum non solumin hoc testimonio.: sed& in alioloco fecis se legimus
ex aegrpto uocaui filium meum: proquobo transtulerunt : Ex aegrpto uoca¬
uit filios suos: Quodutiquenis. sequamur hȩbream uentatem : ad dñm saluato¬
remnom pero ner manifestum est: Sequiairenim: ipsi autem immolabant
bibaum. quod iutem de adsumpto testimonio in euangeliominus est splen¬
debit unenquas sabitur donecponat interra iudicium uidetur nihi acidis¬
seprim. scriptoris erroremi quilegens supenorem sententiam in uerbo iudioi
es se finitam putauit inferioris sententiae ultimumuerbum es seiudicium & paa¬

Expanded text:
bulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius insulae expectabunt. ex quo apparet Mattheum euangelistam non ueteris interpretationis auctoritate ccipiam eum; Israhel electus meus, suscepit eum anima mea, quomodo in Iesu intellegimus esse conpletum, quod de Iacob et de Israhele scriptum est ? quod beatum Mattheum non solum in hoc testimonio, sed et in alio fecisse legimus: ex Aegypto uocaui filium meum, pro quo Septuaginta transtulerunt: ex Aegypto uocauit filios suos. quod utique, nisi sequamur Hebraicam ueritatem, ad dominum saluatorem non pertinere manifestum est. sequitur enim: ipsi autem immolabant Baalim. quod autem de adsumpto testimonio in euangelio minus est: splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium, uidetur mihi accidisse primi scriptoris errore, qui legens superiorem sententiam in uerbo iudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultimum uerbum esse \'iudicium\' et pau
Abbreviated transcription (Latin):
quibus diebus quando ab ominatiode solationis steterit in locosco: a
quidem iuxta littãm deaduentu antixp̃i predicari nullidubium
quando persecutionis magnitudo ̃pellt sugere& graue suteri paruuliq lag¬

Expanded text:
quibus diebus? quando abominatio desolationis steterit in loco sancto. quod quibus diebus? quando abominatio desolationis steterit in loco sancto. quod quidem iuxta litteram de aduentu antichristi praedicari nulli dubium est, quando persecutionis magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique la
Abbreviated transcription (Latin):
li& principatus & potestates & triumphetas ligno : Vnde & ineuangł seaindo
io hannem intrpum eorum quundño credituri erant & secum illo crucifixar ino
cirineos portat crucemeius quamiuxta alios euangelistas prioa ipse portaus
Quiduult significare quod in eođ matħ scriptum᷑: Uae pregnantibus & nu¬
entibus in illis diebus. & oratenefiat fugauestra hie me uel sabbato quod
exsuperioribus panderemanifestum est. Cũ enim euam gelium xp̃ĩcunto
gentibus fuerit predicatum : & ueneria consummatio uiderint que abom¬
nationem desolationis quȩ dicta e ad aniele propħ stantem in locosco Tune pres¬
pitur his quimn iudea sunt ut fuant in montibus & quu ntecto nede scenđ
tollere aliquid dedomosua & qui in agronere uertatur a uferre tuni&
suam : Dequibus in commentariis eiusdem mathei plenius diximus to¬
tim que coniungitur : Vae pregnantibus & nutrientibus in illis diebuse

Expanded text:
liet principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum Iohannem in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta alios euangelistas prior ipse portauit. Quid uult significare, quod in eodem Mattheo scriptum est: uae praegnantibus et nurientibus in illis diebus et: orate, ne fiat fuga uestra hieme uel sabbato ? — Quod ex superioribus pendere manifestum est. cum enim euangelium Christi cunctis gentibus fuerit praedicatum et uenerit consummatio uiderintque a bominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, tunc praecipitur his, qui in Judaea sunt, ut fugiant in montes, et, qui in tecto, ne descendant tollere aliquid de domo sua, et, qui in \'agro, ne reuertantur auferre tunicam suam. de quibus in commentariis eiusdem Matthei plenius diximus. statimque coniungitur: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. in
Abbreviated transcription (Latin):
la partes uarias indman: atquemantea lauda uerit deeo nuncdu¬
bita & de quoprius dixeri: ecceagnus di nunc interrog& ut rum ipsea

Expanded text:
flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc duflatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an
Abbreviated transcription (Latin):
olanns precepit nunciari uidere caecos. ambulare daudos. leprosos mundap
a sicsilutis. sedomne uocencur equaliter ĩ tuncquoque infert.beatus qui non fu
scandalitatus inme ÷. Non iohanne mieddiscipulos ei us percutit quipri¬
monium iuxta iordane : Eecediscipulis baptizant: & plures ueniuntadeu
quodictoliuorem significant Designorum magnitudine & inuidie mordacitato
uenientemi carbaptitatus a ioha nne ipseaudeat baptigire & multo am¬
plior adeum tarba concurrat quam prius uenerat adiobannem i& ne for¬
sitanplebs nesuens hocdicto iohannem sugillari arbitraretur in illius laudes
perorat icoepit de iohanne adturbas dicere circumstantes. Quidex tͥtis. ꝓde¬
serm uidere harundinemuento agitatami& quidexitis in solitudine mu¬
ee hominem mollibus uestitumꝰ & reliquaisuius dicti hic sensus est. Numqua
adhocensis inheremum at uideretis homine instar harundinis uentorũ

Expanded text:
ohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, tia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui pri cui tu praebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum
Abbreviated transcription (Latin):
Doslum ꝓphetam quisoleatuentura predicere: sed plas esseeus
ecoionus diqui olli peccatu mundi preserum: cum ad fastigium pro¬
phetalem baptiste acesseri priulegium at cuidixerat. egoate debeobas¬
tiza ÷ ipsc iumbapti rauent. Nom presumtone maiori: sedo boedientia disa pa
actinoreserua lucuque inte matos mulierũ nullũ ad serat iohanne
surrexis semaiorem: ed quide uigine procreatu s estmaiorem essi comii¬
morat: siu comnem angelum qui incaeli minimus est interris cunctos homi
esmere. Nosenim in angelos proficimus & non angeli innos. si ait qui
tertentis sopore grauissimo soniniant. Nec sofficit hoc in iohannis lao¬
dibus nisips pridicans baptismupenitentiac prius dixisse re fertur pati¬
tentiã agite adipinquait eni rignu cueloni unda diebus pdicatio
ius regnum cadorum uim patitu, Vtqui homonatus est angelus essed¬

Expanded text:
olum prophetam, qui soleat uentura praedicere, sed plus esse quaecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse eum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque inter natos mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paenitentiae primus dixisse referatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. unde a diebus praedicationis eius regnum caelorum uim patitur, ut, qui homo natus est, angelus esse
Abbreviated transcription (Latin):
aoms inspui ded fermusque oñis fruus cuis carra tem gaudiumn pscẽ
ueteraAliterꝑrecpitur nobis salo monedicente : Tuautem de seriie
prosonuort alinconsilio &scentia Et respondeas uer bauertas hsquo
ꝑroponunt fab i ł eaplex incorde nostro descriptio & egula scnptunsqus¬
endo seriuo unlioaro pologia de lietora admaiora consurgimus. &x que quio
ob eor po pulo car naltaeo factumest i uxta moralem interpretamar
otĩ dlidanime nost ymalomenta conuertimus insprital Seauua
aisalioxes tit iadsiimus terrenadimitimus de frtutoriu beatttu
mr &eplestibus dspusamus ut presentis ucgȩ mesitatioum beatitu

Expanded text:
spiritu adferimusque omnes fructus eius: caritatem, gaudium, pacem et cetera. Aliter: Praecipitur nobis Salomone dicente: tu autem describe eatripliciterin consilio et scientia, ut respondeas uerba ueritatis his, qui proponunt tibi. triplex in corde nostro descriptio et regula scriptudo servatur, in tropologia de littera ad majora consurgimus, et quidquid in priori populo carnaliter factum est, juxta moralem interpretamur locum, et ad animae nostrae emolumenta convertimus. In spirituali theoria ad sublimiora transimus, terrena dimittimus, de futurorum beatitudine et coelestibus disputamus, ut praesentis vitae praemeditatio umbra sit
Abbreviated transcription (Latin):
gratias omni potenti dõ inxpoihuquemgentibus predicabat quod ds¬
passiomartrrum proxp̃i nominis cruoris effusio : & intertorm
laetoa. Cumenim qui s uideretantaperseuerantia stare marts¬

Expanded text:
gratias omnipotenti deo in Christo Iesu, quem gentibus praedicabat, quod diggratias omnipotenti deo in Christo Iesu, quem gentibus praedicabat, quod digpassio martyrum, pro Christi nomine cruoris effusio et inter tormenta laetitia. cum enim quis uiderit tanta perseuerantia stare mart
Abbreviated transcription (Latin):
quaeferuntur petristilo imerse & orctere. Discrepant strueuraq:
coruu Ex quo intellegimus proneces sitaterumdiuersis eum asum inter¬
pretibus: Ergo & paulus a postolus contristatur quia preditionis suȩ n
o inmacedoniam apaplio: apparuorat enim ei uirmace do dicens
Transigns adiuuanos: t ibi nuenert titum & iusitar& fratres uelpers¬
loco dixerat specta culum faccisumus mundo angelis & hominibus dens
narrat incms uuentibus. Nam cimuenis semus macedoniam nallan
quiein habutt aronostra. sedomnem tribulationem passifons pugne
tustimms: sed qui consolatur hnmiles: Consolatus est nosds̃ in aduenti
non solum autem in aduontueis. sed&iam insolatio. ergo propter
tellegimus non ibirepertum sed posttribulationes & persecitiones a¬
toli superuenis se: Pmus ergo quamuenir&atus multa perpessus igt

Expanded text:
quae feruntur Petri, stilo inter se et caractere discrepant structuraque quae feruntur Petri, stilo inter se et caractere discrepant structuraque uerborum; ex quo intellegimus pro necessitate rerum diuersis eum usum interpretibus. ergo et Paulus apostolus contristatur, quia praedicationis suae in rrexitque in Macedoniam-apparuerat enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua nos —, ut ibi inueniret Titum et uisitaret fratres uel persloco dixerat: spectaculum facti sumus mundo et angelis et hominibus. denique narrat in consequentibus: nam cum uenissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra, sed omnem tribulationem passi. foris pugnae, intus timores. sed, qui consolatur humiles, consolatus est nos deus in aduentu Titi, non solum autem in aduentu eius, sed etiam in solacio. ergo propterlacium, quem intellegimus non ibi repertum, sed post tribulationes et persecutiones apostoli superuenisse. prius ergo, quam ueniret Titus, multa perpessus agit
Abbreviated transcription (Latin):
Si ue persigna atq uirtutos quȩ inme operabatur ds spes ee nascentis ocilos¬
fide & indño suo crescentes. non habui requiem spuimeo: hoce. sprata consola¬
tionem inuenire nom potui aquodtitum fratrem meis non in uenori: siue que ibi
epperiendũ putaba siue que ibi iudiam degere uel quiilluc uenturum ass
selixerat. quarautem furtanta cinsolano & quȩrequies spui in prasent
troquemquia non inuene uale facions eis profectus est in macedenia
Aliquotiens diximus a postolum paulamuirum fuis sedoctissumim &er¬
dicum ad pedes gam alli al qui napastolorum actibus contionatur & dicit
eturumqhaberer sc̃animscientiamscripturarum & sermonis diuersan
masttem non poterat grec aloqrud igno explicare sermoneha¬
bebat ergeneum interpretem sicut & beatus petrus marcu cuius eu ang¬
lium petrꝰ norrante & lloscribente compositum estideniq &duģ epistol

Expanded text:
siue per signa atque uirtutes, quae in me operabatur deus, spes esset nascentis fidei et in domino succrescentis, non habui requiem spiritui meo, hoc est speratam consolationem inuenire non potui, eo quod Titum, fratrem meum, non inuenerim siue, quem ibi repperiendum putabam, siue, quem ibi audieram degere, uel. qui illuc uenturum esse se dixerat\'. quae autem fuit tanta consolatio et quae requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non inuenit, ualefaciens eis profectus est in Macedoniam ? aliquotiens diximus apostolum Paulum uirum fuisse doctissimum et eruditum ad pedes Gamalihel, qui in apostolorum Actibus contionatur et dicituetur\'. cumque haberet sanctarum scientiam scripturarum et sermonis diuersarumaiestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. habebat ergo Titum interpretem sicut et beatus Petrus Marcum, cuius euangelium Petro narrante et illo scribente conpositum est. denique et duae epistulae,
Abbreviated transcription (Latin):
enemo a peni at llore serante introeas cubiculuime nus acdicas : ntro dortt
mano nos⁊tabi mlom suum prȩterta satis miretussumic urpanis simo fonte
dio nostrsam proculriuidi fluenta quȩ sicris : & ommissis aquis si loe quae
uadeneium silentio de sideres aquas sior qua e turbidis saetuli hiius itois sardi¬
Aitie babes ibi scmiorum alebium presbiterum quiuua uta iunt uo e ci pra¬
dentidis sestoq sermone pos sit soluere quae roquitis nisi farte peregnnas
nertes aesideras & prouatietate gustus nostrorũq condimen torunttali¬
enea de lectant alis dulcia placont non nullas subamara delectent. Honi
sleo desium aecuda re nonant: Loram salsa sustentant ul diergonauses¬

Expanded text:
et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit me rex in cubiculum s u u m. praeterea satis miratus sum, cur purissimo fonte uicmo nostri tam procul riuuli fluenta quaesieris et omissis aquis Siloe, quae uadunt cum silentio, desideres aquas Sior, quae turbidis saeculi huius uitiis sordidantur. habes ibi sanctum uirum Alethium presbyterum, qui uiua, ut aiunt, uoce et prudenti disertoque sermone possit soluere, quae requiris, nisi forte peregrinas merces desideras et pro uarietate gustus nostrorum quoque condimentorum te alimenta delectant. aliis dulcia placent, nonnullos subamara delectant, horum stomachum acida renouant, illorum salsa sustentant. uidi ego nause
Abbreviated transcription (Latin):
ilius meus a podemius qui interpretationem nominis sui longa ad nos
nauigatione signauit : & deaceanilitore atq ultimis gallia efinibus
roma preterita quȩ siuit bethleem : ut inueniret in ea caelestem panem&s
turatus eructuar& indm̃ acdicer&: Eructuauit cormeum uerbumbonan
dico ego opera mea regi: Detulit mihi in parua scedula maximas questiones
qua sate datas mihiq: tradendas dicer& aquarum lectione intellexistu¬
dium reginȩ saba inteesse completum : quae definibus terrȩ sapientiam
incuius mortali corpore non regnat peccatum : & quae ad d nm tota mente cor
audies abeo conuertere conuertere sunamitis : Et enimsaba in lingua nos
conuersionem sonat : simulque anim aduerti quod questiunculȩ tua eo
euangeliotantum & dea postolo posite indicant᷑e ueterem scriptura i
ait non satis legere aut satis intellegere quȩ tantis obscuritatibus futurorum
lume solxeoture & perquam pontifex ingradtur & egriditur semperel

Expanded text:
Filius meus Apodemius, qui interpretationem nominis sui longa ad nos ueniens nauigatione signauit et de oceani litore atque ultimis finibus Galliarum Roma praeterita quaesiuit Bethleem, ut inueniret in ea caelestem panem et saturatus eructuaret in domino ac diceret: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, detulit mihi in parua scidula maximas quaestiones, quas a te datas mihique tradendas diceret. ad quarum lectionem intellexi studium reginae Saba in te esse conpletum, quae de finibus terrae sapientiam in cuius mortali corpore non regnat peccatum et quae ad dominum tota mente conuersa audies ab eo: conuertere, conuertere, Sunamitis. etenim Saba in lingua nostra \'conuersionem\' sonat. simulque animaduerti, quod quaestiunculae tuae de euangelio tantum et de apostolo positae indicant te ueterem scripturam aut non satis legere aut non satis intellegere, quae tantis obscuritatibus et futurorlumen exoritur et per quam pontifex ingreditur et egreditur, semper c
Abbreviated transcription (Latin):
tes debilresos suasie maxime marterum ei corum quipro pi nomine aben
ouulos offosos uela mputatas na res ul al scisas manis habent ninenor
r quoon eot pos pses ede iue dix imus malia questione & non tenen sciput
crationo e eo spus censexam atq conpactum accipit auginentum adminis¬
aatione mip̃i bocccpus etclosia est E quicumque huius corporisteno int
caput a copea hembra soruauerit: Habebit integrum corpusquantum
onsertampect buma na natura: iuxta huncmodum & animae integritas
onseruande est: qua cd cerepotest. Benedicanim amealñm quisa nat
omeres fs quoqust ua sice edequa scriptu os t misit uer bumsuum& sana¬

Expanded text:
t debilitates suas, et maxime martyrum et eorum, qui pro Christi nomine uel t debilitates suas, et maxime martyrum et eorum, qui pro Christi nomine uel oculos effossos uel amputatas nares uel abscisas manus habeant? ergo integrum corpus est, de quo diximus in alia quaestione, et non tenens caput, ex quo omne corpus conexum atque conpactum accipiat augmentum in administrationem Christi. hoc corpus ecclesia est et, quicumque huius corporis tenuerit caput et cetera membra seruauerit, habebit integrum corpus, quantum potest recipere humana natura. iuxta hunc modum et animae integritas conseruanda est, quae dicere potest: benedic, anima mea, dominum, qui sanat omnes infirmitates tuas, et de qua scriptum est: misit uerbum suum et \' sana
Abbreviated transcription (Latin):
a quo aufertur extinguitur iE gocuto unumatque idem significare sp̃m
nolite extinguere : E quod inalicloco scribit spũ feruentes . In quoenun sin
extinguitur: dsigiur pacs sũfico uos peromnia uel in omnibus : siue pler
at que perfectushoc enim magis ANOΥrtogo ΡaΝ sonat : Dsenim appellatur
pacis quiaxpin ei re conciliatisumus qui est pax noftra qui fecit utraque
unum qui& in alio loco paxdĩ dicitur superans omnem sensum : quaecust
lorum membrorum utatur officus nerbi gratia. sio peretur manuspes
bulet : oculus uideat auris audiatdentes cibos molant : stomachus coqua
aluus digerae : aut sinulla parte membrorum truncatus est : & hocq¬
qam pocest credere a postolum procredentibus de precariut ind
ute grum omniuma pͥs corpus inueniat cumomnia corpora morte dissoluta
serti blite fiatt qͥuidam uolunt reperta fuerint Adbuc sporantis haben¬

Expanded text:
a quo aufertur, extinguitur. ego puto unum atque idem significare: spiritum nolite exiting uere et, quod in alio loco scribit: spiritu feruentes. in quo enim feruextinguitur. deus igitur pacis sanctificet uos per omnia uel in omnibus siue plenos atque perfectos; hoc enim magis ὁλοτελει̃ς sonat. deus autem appellatur pacis, quia per Christum ei reconciliati sumus, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum, qui et in alio loco pax dei dicitur superans omnem sensum, quae custoulorum membrorum utatur officiis, uerbi gratia, si operetur manus, pes ambulet, oculus uideat, auris. audiat, dentes cibos molant, stomachus concoquat, aluus digerat aut si nulla membrorum parte truncatum est: et hoc quisquam potest credere, apostolum pro credentibus deprecari, ut in die integrum omnium Christus corpus inueniat, cum omnium corpora aut morte dissoluta sint aut, si, ut quidam uolunt, reperta fuerint adhuc spirantia, habean
Abbreviated transcription (Latin):
dõ patre inapoloquimur Ad ecomprobanduma utem quod detroade perrexit ma¬
cedoniã De a postolorum actibus pona intest monum. Cum autem pertra nsisse nt
me siam descenderunt troade & uisio pernotẽ paulo ostensa est irmacodo quida
eratstaus & de precans eum acdicens. Transiens inmacedoniam adiuua nos : Quoo
cumuidis s& statim q̃ siuimus proficisci inmacedonian certifaca quod uocas s& nos
quis iste sit sp̃s quicum anima & corpore indie aduentus dñi conseruandus est :
quis enimpossit credere qͥuod instar flam inȩquȩ extincta desinit essequo
fuerat eetinguatur sp̃sses & sustineat abolitionem suiꝰqui fuet quodamu
isiaheł quando peresaiam & hieremiam & singulos prophetas dicerepo¬

Expanded text:
 Christo loquimur. ad conprobandum autem, quod de Troade perrexit Macedoniam, de apostolorum Actibus ponam testimonium: cum autem pertransissent Mysiam, descenderunt Troadem et uisio per noctem Paulo ostensa est. uir Macedo quidam erat stans et deprecans eum ac dicens: transiens in Macedoniam adiuua nos. quod cum uidisset, statim quaesiuimus proficisci in Macedoniam certi facti, quod uocasset nos quis iste sit spiritus, qui cum anima et corpore in die aduentus domini conseruandus est. quis enim possit credere, quod instar flammae, quae extincta desinit esse, quod fuerat, extinguatur spiritus sanctus et sustineat abolitionem sui, qui fuit quondam in Israhel, quando per Esaiam et Hieremiam et singulos prophetas dicere po
Abbreviated transcription (Latin):
as fabulas repella mus: & ascendamus cumdño cenaclum magnum tratuman
mundatum & accipiamus ab eosursa calicem nouitestamenti bioicu neo pasdi
telebrantes. in ebnemur ab eo uino sobrioiatis: None nim regnumdi cibus apca
sediustitia cigaudium & pax inspusẽ: Nc morses dedit nbis berum panem sedas
ibs ips conuiua & conuiuiũ ipse comedens & qui meditur: illius bibimus sanguar
anticum nouum quod nemopotest canerehisi integno eccłae quo ⁊ regnunepatris e
panem & ia cobaomedere patriarha cupiebat dicens: Si fuenit undimeii aade

Expanded text:
as fabulas repellamus et ascendamus cum domino cenaculum magnum, stratum atque mundatum et accipiamus ab eo sursum calicem noui testamenti ibique cum eo pascha celebrantes inebriemur uino sobrietatis. non est enim regnum dei cibus et potus, sed iustitia et gaudium et pax in spiritu  ipse conuiua et conuiuium, ipse comedens et qui comeditur. illius bibimus sanguinem ritus canentes canticum nouum, quod nemo potest canere nisi in regno ecclesiae, quod regnum patris est. hunc panem et Iacob comedere patriarcha cupiebat dicens: si fuerit dominus deus m
Abbreviated transcription (Latin):
nonest uolentis ne que cunrentis sed miseraentisedĩmaximȩcum bade
niurer saterra si hocita est & pro uoluntitout misere turi sraheli
nonlurt upba nssonens engofrustia qirttur at que causatur sosuelbena
ponssesse uel feces sẽ mala cumin potestate llius sepie nosatter ne suolbena
bouis cemalis o dribus uele legene aliquom uelabicere presoram cu
oluinara illius humana fragilitas resisto e lon pore ste sertimi er¬
alidam questione m scriptura rum ratione contexta & peuo insoluł dẽ
breui a postolus sermone dissoluit dicens : Ohomotuquis es quires pon¬

Expanded text:
non est uolentis neque currentis, sed miserentis dei, maxime cum eadem non est uolentis neque currentis, sed miserentis dei, maxime cum eadem en meum in uniuersa terra. si hoc ita est et pro uoluntate sua miseretur Israheli et indurat Pharaonem, ergo frustra queritur atque causatur nos uel bona non fecisse uel fecisse mala, cum in potestate illius sit et uoluntate absque bonis et malis operibus uel eligere aliquem uel abicere, praesertim cum uoluntati illius humana fragilitas resistere nequeat. quam ualidam quaestionem scripturarum ratione contextam et paene insolubilem breui apostolus sermone dissoluit dicens: o homo
Abbreviated transcription (Latin):
uxta carneme bramduos habuit filios i smabol & isaac Tsma hiel uaset¬
dum corena ss mnatustst bereditatempatoris Non accopit : s iac quide se ra¬
exre promis sione generatus e semendi appellatur: scriptu m esteium
more d sse colegtusais sed eciam induobuis robeccae filus esasinanacobsus¬
irspioribus isinabid & esau populum iuda torum abiectumess significo
sueret testimonium nascentium geminoru mesau&ucobdequibusore¬
tum este in aior serui& minori & inmalachia legimus: a cobdlexi
edisserit cobac soluta reuertitur ad id dequo lo qui coopeort dispirepo
sesa ne ia cobnecdum natierant nec aliquid egerant boniaut mabũt
el pnomeres prtur dm uoloffenderant eloctio eorum t q: ab ioctr
aon mereie& sergulorum sed uoluntatem el: gentis & abicentis oscordt
quide ngo dicemus iniquus est ds̃ secundum illud exemplum quo dla
eumisorebor Siboc inquit recipimus ut faciat ds quodcuq uoluertabo
bse menito uelo poribus & elegat aliquem uel conde not ego

Expanded text:
um; Abraham duos habuit filios, Ismael et Isaac; Ismael, qui secundum carnem natus est, haereditatem patris non accepit; Isaac qui eneratus est ex Sarra, semen dei appellatur. scriptum est enim: accidisse conuincimus, sed etiam in duobus Rebeccae filiis, Esau et Iacob, quofratribus, Ismahel et Esau, populum Iudaeorum abiectum esse significet, suerat testimonium nascentium geminorum Esau et Iacob, de quibus scriptum est: maior seruiet minori et in Malachia legimus: Iacob dilexet disserit et hac soluta reuertitur ad id, de quo coeperat disputare. si Esau et Iacob necdum nati erant nec aliquid egerant boni aut mali, ut uel promererentur deum uel offenderent, et electio eorum atque abiectio non merita singulorum, sed uoluntatem eligentis et abicientis ostendit, quid ergo dicimus ? iniquus est deus ? secundum illud exemplum, quod locuius miserebor, si hoc, inquit, recipimus, ut faciat deus, quodcumque uoluerit, et absque merito et operibus uel eligat aliquem uel condemnet, ergo
Abbreviated transcription (Latin):
recedamus. fleuerat supua & dolorisuo & consconoȩsutestem
op uo diglina. & testamonta & logis latio &cultura &pro¬
mis ueex quibus & am ipsexpis secundum carnem dennagen
ut ipse opt& anathema cẽ axpo id est solus perire neomne is tabeliti cãgers
ponom O qude becdoxerat statim ueniente meregione preuidit ques¬
domem. Qudergodicis omnes quicxisrabelsunt periorunt : Et quomo¬
detupistios cear apeostoli uinfinita uudaicipopuli multitud o xp̃m quiflio¬

Expanded text:
recedamus. fleuerat supra et dolori suo et conscientiae testem recedamus. fleuerat supra et dolori suo et conscientiae testem adoptio et gloria et testamenta et legislatio et cultura et promissio, ex quibus etiam ipsut ipse optet anathema esse a Christo, id est solus perire, ne omne Israheliticum genus pereat. et quia hoc dixerat, statim uenientem e regione praeuidet quaestionem:\' quid ergo dicis? omnes, qui ex Israhel sunt, perierunt ? et quomodo tu ipse et ceteri apostoli et infinita Iudaici populi multitudo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ibiait : N si dñs sab acthreliquis s& nobis semensicut sodoma fica
essemus & sicut gemarra similes fuissemus: Omnis quidem ad romano
epistala interprecatione indig& & tantis obsuiritatibus ob uoluta est
dictauio sed precipue ladis hic inquo quidam uolentes seruarediusti¬
tiam ex precedentibus causis dicunt eletum in utero rebecceia cob & abios
distinatur in euangelium ante quam nascatur : Nobis autem nibil plac&
nisi quodecdes. asticum es & publice in eclesia dicere nontimemus ne
iuxta phrco goram & platinem & discipulos eonum quisub nomine xp̃iano
introducunt dogmagentium : Dicamus animas lapsas decaelo esse
& prodi uersitatibus meritoru in his uel illis coaporibis. poena santiquorũ lue¬
repeccatorim. Multo ꝙ melius .e. simpliciter inperitiam confitori &imorcete¬
raquaenescimus &iamhuius loci obscuritatem affigr indũ
tpos sumus. &apostolice uenitans sequentes uestigia nepuno¬
to quidem ut di urgeq unguerransuorso abillius sert

Expanded text:
i ait: nisi dominus sab a oth r eliqui s s et nobi s semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. — Omnis quidem ad Romanos epistula interpretatione indiget et tantis obscuritatibus inuoluta est,dictauit; sed praecipue locus hic, in quo quidam uolentes dei seruare iustitiam ex praecedentibus causis dicunt electum in utero Rebeccae Iacob et abiedestinatur in euangelium, anteqnisi quod ecclesiasticum est; et publice in Ecclesia dicere non timemus, ne juxta Pythagoram et Platonem et discipulos eorum, qui sub nomine Christiano introducunt dogma gentilium, dicamus animas lapsas esse de coelo, et pro diversitate meritorum in his, vel illis corporibus poenas antiquorum luere peccatorum, multoque melius est simpliciter imperitiam confiteri, et inter caetera quae nescimus etiam hujus loci obscuritatem refugere. Quandiu ut possumus, et apostolicae uoluntatis sequentes uestigia ne puncto quidem, ut dicitur, atque ungue transuerso ab illius sententiis
Abbreviated transcription (Latin):
oncrederet ab hominibus patius se furar : quia ministris angelis seruabaturid¬
cunt qer angeli quosceruebat: Muber qud yloras Secundum illud quod cdhĩs
loqtur admatremisuidiibi & tibi est mulerꝰ nondum uenit hora mea tex
eoquada ppeliauerunt mulierem arguerent frustra plorantem & dicerene
quid ploras Intantum autemmaria magda lene stupe facta torpuera a fidem
miraculis territa quasi caligine possidebat : uit nea nga lanim quidem pre sentuim sen¬
tira aspectum sediubiobntter responderet adicera ideo plaro qui a tnilerint dñim
ris abbominbus et siblatum : nes coinquit ubi posuerinttieum uamo doness ꝗ lt

Expanded text:
non crederet ab hominibus potuisse furari, qui ministris angelis seruabatur. dnon crederet ab hominibus potuisse furari, qui ministris angelis seruabatur. dicuntque ei angeli, quos cernebat: mulier, quid ploras? secundum illud, quod dominus loquitur ad matrem: quid mihi et tibi est, mulier? nondum uenit hora mea, ut ex eo, quod appellauerunt mulierem, arguerent frustra plorantem et dicerent: quid ploras? in tantum autem Maria Magdalene obstupefacta torpuerat et fidem miraculis territa quasi in caligine possidebat, ut ne angelorum quidem praesentium sentiret aspectum, sed muliebriter responderet et diceret: idris ab hominibus sublatum? Nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Quomodo nescis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
nola Ame tangere mnec dumenim ascendi ad patrem meum. Quae prius uiderat dr̃
surg enem cum altera maria &eius pedibus fuerat aduoluta postra reuersapir
noei domienim ob desi derig̃ eius manere non poteraesI÷ erriad sapualdirum
Cumq lapidem cum q uomonume ntodausum fuerat uidiss& ablatum cucurit
adsimonem petrum & ad alterum discipulum que mibis amabit plarimuna di
cit eis Tulerunt dnm demonumento : & nscimus ubi posuerunt eum. errormulo¬
enscimpetate sociatus  tpictas ineo erat quod desi de rabat eum cuius noueri
a& sodarium quoca putdm̃ fuera tinuolutum seor sum positum ut refirrexis se
rederent cuius compusninuenerant in sepulchromaria stabat ad monumentu
forsplorans Cumq se in clinasse uidit duos angelos in albis sedentes in loco monum
scaput & pedas ubipositum fuerat corpis iu: ut subtanta custodiae dignitate.

Expanded text:
noli me tangere; necdum enim ascendi ad patr em meum? — Quae prius ui- derat dominum noli me tangere; necdum enim ascendi ad patr em meum? — Quae prius ui- derat dominum resurgentem cum altera Maria et eius pedibus fuerat aduoluta, postea reuersa per noctem — domi enim desiderio eius manere non poterat-uenit ad sepulchrum, cumque lapidem, quo monumentum clausum fuerat, uidissetablatum, cucurrit ad Simonem Petrum et ad alterum discipulum, quem Iesus amabat plurimum, et dicit eis: tulerunt dominum de monumento et nescimus, ubi posuerunt eum. error mulieris cum pietate sociatus est; pietas in eo erat, quod desiderabat eum, cuius nouerat et sudarium, quo caput domini fuerat inuolutum, seorsum positum et resurrexisse crederent, cuius corpus non inuenerant in sepulchro, Maria stabat ad monumentum foris plorans. cumque se inclinasset, uidit duos angelos in albis sedentes in loco monumenti ad caput et pedes, ubi positum fuerat corpus Iesu, ut sub tanta custodiae dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
quac in iohanne eum que rebat absentem : Quattuor autem fuis semaria sin
ouangelus legimus Vin amm atrem dñi saluatoris alteram in aterterameius qua ca ppel¬
lata estdeophe Tertiam mariam matremia cobi & ioseph: quartammariammagda¬
lenam: Hic& ali matremia cobi&io seph: materteram eius fuis se contendant non¬
nulli ut seliberent questione in marco: Volunt unamessedemariis sanon aditum co¬
nomen magdalene & ox suꝑ fluoscript orum in oleuisse uitio quod primum euangdis¬
ta non sorip serit. Nobis aut simplex uidetur & aꝑta responsio sc̃as feminas
.p. absentia nserentes ꝑtota noctẽ ñ semel neebis sed crebro ad sepulchrũ dñi cucurrisse p
pset desiderium saluatoris somnum ruperit feminarum.
uemodo uxta maheum maria maedalene uespere sabbita cum altera maria
aduoluta pedibus saluatoris secundum ioh annem maneautem sabbatia udit aoro

Expanded text:
quae in Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor autem fuisse Marias in quae in Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Maria Cleopae, tertiam Mariam, matrem Iacobi et Ioseph, quartam Mariam Magdalenen, licet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, p maius est — desiderium saluatoris somnum ruperit feminarum. Quomodo iuxta Matheum Maria Magdalene uespere sabbati cum altera Maria aduo
Abbreviated transcription (Latin):
bati uenit maria magdalene mane ad sepulchrũ sedad didisse cum ad huo essent
tos ebrȩnsti demigitur atq unius temporis id est mediae noctis atq gallorum can¬
us alterum finem alterum dixisse principium mibiq uidecur eu angelista mathe¬
is quieua ngelium hȩbreo sermone conscripsit : Nontã uespere dicis se quan
sero & eum qui interpretatus est uerbi ambiguitate deceptum non sero in
sero non ues peram significare seo tarde: solenus enim dicere sero uenisti idẽ tade & quȩ fa¬
cere ante debueras fac saltim sero id ẽ tarde Sinaut̃ illud obicitur quomodo eadom maria quȩ
usola & cũ altera si ue cũ alis mulierib memor beneficiorũ que in se dñs contulerat adse¬
pulbrũ eꝰ frequenter eu currerit & nec adora uerit quemuiderat nee fleuerit q ũ
querebat absentem : Licet quidã duis marias magda lenas de codem uicomag. dalofu¬
ssecontendant & alteram esse quae in matheo eum uiderit resurgentem alterã

Expanded text:
ene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum adhuc essent tenebrae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non \'sero\'\'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim dicere: \'sero uenisti\',id est \'tarde\', et: \'qui facere ante debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae st, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat, nunc fleuerit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resurgentem, alteram,
Abbreviated transcription (Latin):
nondes fueruto Deniq post parabolam intuliti et ego dico obis facite nosis a micos
deiniquo in amnmonadiniquus autem mam mona non hebreorum sed siro rumuos¬
qua diuatiȩ munccapantus quod de iniquitate collecte sunt: Sicrgo iniquaiman
dis pensata uertitu iniustitiam : Quantomagis sermo diuinus in quo nullaest
mouitas quia postolis areditus est sibene fuerit dispensatus dispenisatons suosle¬
abit incaelama : Qua mobrem sequitur: Qnifidelis est in minimo hocest in arna¬
ubus adlamibos fidelis erit idestins pirtalibus. Quiautem in paruio iniquis est
tuorden fradubas aditendum quodado proomnibus estereditum istt ain spr¬
abpctunia diuidenda iniquus ertiut non pronetos sitate sedpropersonis Coc

Expanded text:
ricordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos ricordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis do
Abbreviated transcription (Latin):
Etego dicobobis : facite uobis amicos de iniquo mammona ut quando fecenntti
cipiant uos ineterna tabernacula : Qui fidelis est in paruo & in multis fidebs
qui inminimam iniquusest: & in multis iniquuserit: siergo eniquomam mona fid¬
Autenim unumbab& odio & alterum autunum audi& & alterum contens
Non potestis dõ seruire & maminone: Audiebant a utem omnia haeo phasis
quierant auari & subsannabant illum : Totum parabolebui ustextum poꝰ
ut non nobis intellegentiam aliundequeramus: & in parabolas iertas nitamo
inuenire personas sed interprecemur eam quasi pa rabolam hest similtu
quac abeo uocatur : Quod alteri ira paba me sai hoc est adsimilatur quasa
bra premium ueritatis est: Si cergo dispensator iniquimam monȩ dĩnuoi
prudenter egerit: Quintomagis xp̃s quinullũ damnũ sustinere potest & pronus
est a elementiam suamꝰ laudauit discipulos suos sineos qui sibi crediti sunt rone¬

Expanded text:
et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona, ut, quando defecerit, et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona, ut, quando defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus est, et in multis iniquus erit. si ergo in iniquo mamona fidcontemnet. non potestis deo seruire et mamonae. audiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari, et subsannabant illum. totum parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo uocatur, quod alteri παραβάλλετι, hoc est adsimilatur, et quasi umbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' dominiprudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, mise
Abbreviated transcription (Latin):
lio interpretante significat: steigiturdis pensator accusatus est addominumsi
quod dissipass& substantiameius quo uocato dixit : Quidhoc audio detered deratis¬
nem dispensationis : Neque cnim ultra mea poteris dispensare : Qui dixit in sema
Ouid fauam quia dominus meus auferta medis pensationem : fodere nonualeo m
dicareerubesca&: suo quid fauam. Vtquando sublata fueritmihi dispensatio su¬
cipiant me indomossuas  o cauititaque singulos debitorum dominisui & dixitprimo
quantum debesdominosuo : Quidixitei. Centum cadosolei. Ait ille colle cautione ma
iens citos cribe quinquaginta : De inde alio locutus est : tuautem
Atille responditcentum choro stritioi : Di citq ei: Tolle cautione intuam : & scribe
ctoginta : & laudauit dominus uilicum siuedis pensatorem iniquitatis quod pno¬
ter fecent qui a fili seculihuius prudentiore sunt filiis lucis in generationesia

Expanded text:
llio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, llio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispenendicare 865 erubesco. Scio quid faciam, ut quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. Vocavit itaque singulos debitores domini sui, et dixit primo: Quantum debes Domino meo? Qui dixit ei: Centum batos olei. Ait illi: Tolle cautionem tuam, et sedens cito, scribe quinquaginta. Deinde ad alium locutus est: Tu autemille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua.