comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qũ sperauerunt in eũ. Defiddis
famulis dic̃ quos in hocmundo effa¬
luctatione contraria fantigant᷑
Liberat enim dũ sidẽ ipsorũ ñ sinit
praua suasione ꝑuerti eripiat apetu¬
torib: : utiq amundi istius contran¬

Expanded text:
m speraverunt in eum. De fidelibus famulis dicit, quos in hoc mundo effcolluctatione contraria fatigantur. Liberat enim, dum fidem ipsorum non sinit prava suasione perverti. Eripiet a peccatoribus, utique a mundi istius contra
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ quando int̃ ipsas similitudines nouũ
aliqud introductũ eẽ sentit᷑ qua ꝓpt̃ sit nob
hic secinda pastio superiusenĩ dixerat.
si debere impios ȩmulari nunc dic̃ peccato¬
res supraiostos inuidia faciente torqri:
Diuessa quippeuoluntas iusto odiũ parat
nã quando illũ uiderit scelerat bonis morib:
operã dare illes coredit specialit̃ accusari:
strid& dentib frem& animo & cuĩ ñ potest
mores subuestere uitã ipsã ꝓtinꝰ conatur
auferre : Obseruabit quasi deoccults in¬
sidiis cũ dolore respiciat: Dentib: enĩfreme¬
re furentiũ beluarũ ẽ : qua simitat᷑ ira¬
cundusdũ ꝓximominat᷑ interitũ atq
ideo pudor ẽ illosȩmulare quiboms in¬
uident alienis dũ extrmũ se estimat quẽ

Expanded text:
s novum aliquid introductum esse sentitur. Quapropter sit nobis hic secunda partitio. Superius enim dixerat fideles non debere impios aemulari, nunc dicit peccatores supra justos invidia faciente torqueri. Diversa quippe voluntas justo odium parat. Nam quando illum videt sceleratus bonis moribus operam dare, ille se credit specialiter accusari: stridet dentibus, fremit animo; et cujus non potest mores subvertere, vitam ipsam protinus conatur auferre. Observabit, quasi de occultis insidiis cum dolore respiciet. Dentibus enim fremere furentium belluarum est, quas imitatur iracundus, dum proximo minatur interitum. Atque ideo pudor est illos aemulari, qui bonis invident alienis, dum extremum se aestimat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uibit tibi paitiones cordistui: Delec
odcorporalis dicit᷑ & spitulis illa nutri&
au ista unstutes delectare cũ dic̃ indnõ
uot̃ tibi uulteẽ ẽi recordatione utames
qẽtimes ut desideres quẽ uereris ut am¬
lasquertre quẽ pauescis: Sequit᷑ Etda
atbip&itionẽ cordistui Respice quia
puds dix̃ ñ carnis qđ ad sapientiã sol& re¬
ii: Cordisenĩ p&itio ẽ : fides caritas
pellati di & opera actuũ bonorũ ipsa enĩ
insucuit ꝓpitius annuere quȩ sol& pis
idicationib: ad mouere. ista singulis quib:
isontentis ad & nãuitã informat᷑ animꝰ
p̃uni : Reueladño uiãtuã etspera
sas peccatorũ undeuia id ẽ uita nrã
dnebrosi amict᷑ circũ datione uestita ẽ:
ancreuelamꝰ quando delicta nra prũp¬
nsime confitemur : Reuel auit enim
ulus apłsuiã suã quando dix̃ caro

Expanded text:
et dabit tibi petitionem cordis tui. Delectatio et corporalis dicitur et spiritualis: illa nutrit vitia, ista virtutes. Delectare cum dicit in Domino, suavem tibi vult esse ejus recordationem, ut ames quem times, ut dosideres quem vereris, ut ambias quaerere quem pavescis. Sequitur: Et dabit tibi petitionem cordis tui. Respice quia cordis dixit, non carnis, quod ad sapientiam solet referri. Cordis enim petitio est fides, charitasellectus Dei, et opera actuum bonorum. Ipsa enim consuevit propitius annuere, quae solet piis praedicationibus admonere. Ita singulis quibusque sententiis ad aeternam vitam informatur anno viam tuam, et spera sitas peccatorum, unde via, id est vita nostra tenebrosi amictus circumdatione vestita est. Hanc revelamus, quando delicta nostra promptissime confitemur. Revelavit enim Paulus apostolus viam suam, quando dixit: Caro
Abbreviated transcription (Latin):
qaontes & mites qui alienas iniquitates
qlntnt ñ ut ipsialiquẽ grauare p̃sumaNT :
sdude quanta uissit istius nomimis ut cũ
aiditũ: Hosdic̃ possessuros hierus alẽ
inorũ suauitate cõpl&a ẽ ubi ei habita¬
eis ñmercib degunt sed diuinadelectat¬
be pascunt᷑ : Nibi quis quã laborat ut ui¬
ut seltotũ qui&us accepit: qđ beatꝰanimꝰ
ciupiscit: Ibi oculis cordisesuries beata¬
nnatur ibi anima solo uisureficitur:
iundo quicquid ad eĩꝑtin& desideriũ
ominiciuultꝰ c̃tẽplatione p̃statur: Sequit᷑
dlataibunt᷑ in multitudinepacis: hiciã

Expanded text:
ntes et mites, qui alienas iniquitates tolerant, non ut ipsi aliquem gravare praesumant. Sed vide quanta vis sit istius nominis, ut cumedictum. Hoc dicit possessuros Jerusalem bonorum suavitate completa est, ubi ejus habitatores non mercibus degunt, sed divina delectatione pascuntur. Non ibi quisquam laborat ut vivat, sed ex toto quietus accipit quod beatus animus concupiscit: ibi oculis cordis beata esuries saginatur; ibi anima solo visu reficitur, quando quidquid ad ejus pertinet desiderium, Dominici vultus contemplatione praestatur. Sequitur, delectabuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
pis ẽ & fecilenta negotia: desincabira
no animi tumore semurmurat qui in¬
flamat᷑ ira et indignatione blas phema
uerba ꝓfundit ut sibi felicitatẽ negaitam
scłi conquerat᷑ quã habere pessimis con¬
tu& : Iraẽ sic̃ & a libi diximꝰ quȩ celerimo¬
tu. animõ succendit furor quidiutius ꝑse¬
uerat: Ergo utraq nosiub& deserere.
ꝑquȩ ad culpã possumꝰ ꝑuenire : addidit:
Neȩ muleris ut nequit̃ facis nequitiã
u& eres definier̃ uoluntariã cẽmalitiã
in quã ñ casu incidimꝰ. sed spontanet de¬
letatione uersamur : Hanc frequent̃
nequã : Idẽ nullo tempr ceptus:¬
ro expectent dnm ipsi hereditatẽ possi¬
debunt terrtim: Huplex causa ꝓ¬
ponit & cimoris & muneris ut amulari
pessi mos mini mecupiam̃: Ohomo quid
illos imitari desideras. quos perire prospec¬
tas audis amatre qustediligit: quare cũ bo ni
ñ gaudeas : Netecũ pessimis perire ono¬
gat : Ex tminari ẽ foras t̃minospo
id ẽ ab illa dĩ ciuitate fraudari sedn&

Expanded text:
pis est et faecilenta negotia. Vers. 9. HE.no animi tumore remurmurat, qui inflammatus ira et indignatione blasphema verba profundit; ut sibi felicitatem negatam saeculi conqueratur, quam habere pessimos contuetur. Ira est, sicut et alibi diximus, quae celeri motu animum succendit; furor qui diutius perseverat. Ergo utraque nos jubet deserere, per quae ad culpam possumus pervenire. Addidit, ne aemuleris ut nequiter facias. Nequitiam veteres definierunt voluntariam esse malitiam, in quam non casu incidimus, sed spontanea delectatione versamur. Hanc frequenter nequaquam, id est nullo tempore aptusro exspectant Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram. Duplex causa proponitur et timoris et muneris, ut aemulari pessimos minime cupiamus. O homo, quid illos imitari desideras quos perire prospectas? Audis a matre quae te diligit, quare cum bonis non gaudeas, ne te cum pessimis perire contingat? Exterminari, est foras terminos projici, id est ab illa Dei civitate fraudari. Sed n
Abbreviated transcription (Latin):
testius psalmꝰ ẽ qm̃& ipsi ad septenariũ nu¬
merx tendunt qđ suolo co dicendũ ẽ:
diuisio psãlmi. ꝑtotũ psal¬
mũ sic̃ dictũ ẽ ecłae uox introducit᷑ ad po¬
pulũ corrigendũ: prima positione cõmo¬
n& nema lignantes quispiã debeat immi¬
ttiri: Sed quid quid bonisperandũ ẽ adnõ
postul&ur qui nouit & ꝓsutura c̃cedere
& ꝑ ennit̃ mansura p̃sture in qua hebrei
alfab&i sex littere continent᷑: Secunda
dic̃ peccatores maxima hic in uidiȩ cru¬
ciatione torquere qm̃ insuis actib nihil
simile bonise habere cognoscunt: Hȩcha¬
b& litteras .uii. testia ꝓfit& nũ quã seiuistũ
uidisse derdictũ malox poenas & p̃mia

Expanded text:
um numerum tendunt, quod suo loco dicendum est. Divisio psalmi. Per totum psalmum, sicut dictum est, Ecclesiae vox introducitur ad populum corrigendum. Prima positione commonet ne malignantes quisquam debeat imitari, sed quidquid boni sperandum est, a Domino postuletur, qui novit et profutura concedere, et perenniter mansura praestare: in qua Hebraei alphabeti sex litterae continentur. Secunda dicit peccatores maxima hic invidiae cruciatione torqueri, quoniam in suis actibus nihil simile boni se habere cognoscunt: haec habet litteras septem. Tertia profitetur nunquam se justum vidisse derelictum, ma
Abbreviated transcription (Latin):
& semen impiorum peribit : Fnqo¬
ter sensus iste repetitur ut am plius
quȩ s̃ uentura credantur : diuina siq¬
dem miseratio dũ nos mauult ꝯehent
poenas euadere : Dignat᷑ saepius ad¬
dictione dixit eẽ m̃sura : Ita hicinpo
actus perire confirmat : Peribuntsi¬
ne quando &ipsũ delictũ & locus noscuđ̃
interire peccantiũ : Nãperireoperas
infideliũ ñ tam nrĩs uerbis quãsalam¬

Expanded text:
et semen impiorum peribit. Frequenter sensus iste repetitur, ut amplius quae sunt ventura credantur. Divina siquidem miseratio, dum nos mavult gehennae poenas evadere, dignatur saepius addictione dixit esse mansura, ita hic impiorum actus perire confirmat. Peribunt sane, quando et ipsum delictum, et locus noscitur interire peccantium. Nam perire opera infidelium, n
Abbreviated transcription (Latin):
Totius rei magna conpensatio pasid̃
indiuitus ci: Pasceris ad saturite¬
solus inȩstimabile p̃miũ probis
et desiȩ: Opastus ille mirabilis
poris defectiua refectio sed inees¬
bilis anime fostitudo: In de feg

Expanded text:
totius rei magna compensatio: Pasceris in divitiis ejus. Pasceris, ad saturitsolus inaestimabile praemium probatur Ecclesiae. O pastus ille mirabilis, non corporis defectiva refectio, sed inextricabilis animae fortitudo! Inde sag
Abbreviated transcription (Latin):
sudiciũtiũ sic̃ meridie Exponit
saperius dix̃ &ipsefaci& lum̃ solis colo¬
res nob̵ corporales ostendit: pulgurdĩ ope
x nr̃orũ. qualitates ex aperit. ut iustitia
nr̃a id ẽ sidesquã habemꝰ in xp̃osicrelu¬
ceat quatenꝰ spĩtilib: possit apparere
conspectib: educere ẽ enĩ aliquid d&ene¬
bris adlum̃ trahere: hoc edesđustius
caligine adillat̃ futuri iudicii ꝑducese
claritatẽ ubi omã palã fiunt nec ulteri¬
us tenebrosis latibulis occulunt᷑ : qua ꝓp̃t
bemꝰ infide : Tunc humanis conspectib:
apparebit & tĩ quã lum̃ ꝓfest cũ spesnra¬

Expanded text:
judicium tuum sicut meridiem. Exponit quod superius dixit, et ipse faciet. Lumen solis colores nobis corporales ostendit: fulgor Dei operum nostrorum qualitates exaperit: ut justitia nostra, id est fides quam habemus in Christo sic reluceat, quatenus spiritualibus possit apparere conspectibus. Educere est enim aliquid de tenebris ad lumen trahere; hoc est de saeculi istius caligine ad illam futuri judicii perducere claritatem, ubi omnia palam fiunt, nec ulterius tenebrosis latibulis occuluntur. Quapropteunc habemus in fide, tunc humanis conspectibus apparebit, et tanquam lumen proferetur, cum spes
Abbreviated transcription (Latin):
Et pusillũ adhuc et ñerit peccator etqus
locum eius et non inuemes : Pusill
exiguũ aliquid peruũ q signisi Ica qdo
tritis digitis manu possit indudi pusdis
in remedio laborantiũ eccła poli&

Expanded text:
eccator; et quaeres locum ejus nec invenies. Pusillum, exiguum aliquid parvumque significat, quod constrictis digitis manu possit includi. Pusilin remedio laborantium Ecclesia pol
Abbreviated transcription (Latin):
militate confliterat. nec uacat qđ pedẽ
hic singularinumero posuit : Cestũ
ẽ enĩ munonos pede continuestitre
ñ posse qui conuemient̃ suꝑbiȩdatꝰ ẽ¬
qm̃ elatũ hominẽ diutius ñ p̃ual& co¬
tinere: Pes autẽ ꝓ ad fectu mentis ẽ po¬
situs : Nac sic̃ gradientes deloco ad locum
trans ferimur sic ad nõ separamur:
quandonos elata cogitatione diuidimꝰ:
Hocen ĩmaximũ constat eẽpeccatũ un¬
de angłs cecidit: ꝑ qđ cedã a para dis oꝓba

Expanded text:
militate constiterat. Nec vacat quod pedem militate constiterat. Nec vacat quod pedem hic singulari numero posuit; certum est enim in uno nos pede continue stare non posse: qui convenienter superbiae datus em elatum hominem diutius non praevalet continere. Pes autem pro affectu mentis est positus. Nam sicut gradientes de loco ad locum transferimur, sic a Domino separamur, quando nos elata cogitatione dividimus. Hoc enim maximum constat esse peccatum, unde angelus cecidit, per quod Adam a paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
micđam tuã scientib te et iustitiã tuãs
lis qui rectos conde. Prptendedhxẽ¬
id est p̃roga p̃semina. longe lateq diffun¬
de ut possent scienteste in isto scło tutius
ambulare : Istiaut̃ scientes dnm̃multi¬
plicit̃ intelligendis̃: scient enĩ dñm qui
scãm trinitatẽ corde firmissimo confi¬
tent᷑ qui regulas cȩlitus dactas nulla in¬
tellectꝰ sui prauitate distorquent: ad
postremũ ipsi soli ueracit̃ noruntdm̃
qui catholicȩ fidȩi ñ deser̃ umitatẽ com¬
pleri : his rogat p̃tende micdĩcomtuã
ut & inisto scło subdñĩ pi&itedegant
& infuturo iudicio p̃mia digna recipi¬
ant : hoc enĩ significant iustitiã tuã his
qui recto s̃ corde : Qđ ibiius tissime ad
dexterã collocabunt᷑ : qui hic rectam̃te
prestanted nõ uiuere meruer̃:¬
Nonueniat mihi pes suꝑbie et manꝰ pecca¬
tori non moueat me: Orat ut gressu¬
mentis aiustotramite ñ recedat nem
suꝑbiã esectꝰ cadat : qui tutissima hu¬

Expanded text:
ustitiam tuam his qui recto sunt corde. Praeted est praeroga, praesemina, longe lateque diffunde; ut possint scientes te in isto saeculo tutius ambulare. Isti autem scientes Dominum, multipliciter intelligendi sunt; sciunt enim Dominum qui sanctam Trinitatem corde firmissimo confitentur: qui regulas coelitus datas nulla intellectus sui pravitate distorquent: ad postremum ipsi soli veraciter norunt Deum, qui catholicae fidei non deserunt unitatem complere. His rogat praetendi misericordiam, ut et in isto saeculo sub Domini pietate degant, et in futuro judicio praemia digna recipiant. Hoc enim significat, justitiam tuam his qui recto sunt corde: quia ibi justissime ad dexteram collocabuntur, qui hic recta mente, praestante Domino, vivere meruerNon veniat mihi pes superbiae, et manus peccatoris non moveat me. Orat ut gressmentis a justo tramite non recedat, ne in superbiam erectus cadat qui tutissima hu
Abbreviated transcription (Latin):
sitre: Ibi ubi superius dx̃ in pdẽs¬
lic& suꝑbiȩ & praua suasione nequtis
beneꝰ aut̃ posuit cecider̃ ac sidicer&i
fundã foueã corruer : Iillo eñ per
ñstaturus sed casurus in itetur : Qu
enĩ dubit& eos posse corruere quiun
tantũ ut supra dixi uestigio subleud
Quẽuel sinullus impellat. lasstudi
suasit ꝓnissimꝰ ad ruinã : Sed tto ñbe
bantur: Om̃sttoñ in suꝑbiȩ uitiu
dunt quiadni iussa contẽpnunt: sls
oboediens dicit᷑ qui multis iussiomiba
secundaet : sic multi faria dnĩ p̃ceptis
tem nens suꝑbus ueracissime nuna¬
patur qđ argum̃tũ dicitur agener

Expanded text:
stare. Ibi, ubi superius dixit, in pede scilicet superbiae, et prava suasione nequitiae. Bene autem posuit ceciderunt, ac si diceret, in profundam foveam corruerunt. In illo enim pede non staturus, sed casurus innititur. Quis enim dubitet eos posse corruere, qui uno tantum, ut supra dixi, vestigio sublevantur? Quem vel si nullus impellat, lassitudine sua fit pronissimus ad ruinam. Sed tamen hunc bantur, omnes tamen in superbiae vitio cadunt, quia Domini jussa contemnunt. Nam sicut obediens dicitur, qui multis jussionibus obsecundat, sic multifaria Domini praecepta contemnens, superbus veracissime nuncupatur. Quod argumentum dicitur a genere.
Abbreviated transcription (Latin):
uat animã & deprim& trena in habita¬
tio sensũ multa cogitantẽ : & liuduoi
ẽ audax disperatũ blasphemũ qđ sb
ꝓponit libera uoluntatedelinquer
contẽpnens om̃a sibiq remurmoran
dm̃putat ñ curare mostalia quapris
dix̃ iste talis apud serẽ scelestã quã
publice ñ ausus ȩ̃ ꝓsiteri : &ideo isti
cogitat ut sibi ipse licentiã uidet᷑
tribuere peccatorũ: Quatenꝰ subm¬
m̃sitate delinquat qui m&ũ iudi
abiciendũ eẽ decreuit: Sequĩ
Non ẽ timordĩ anteo culos ei : Cogio¬
tionẽ dic̃ iniquor quiputant timort̃

Expanded text:
rimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Aliud vero est audax, desperatum, blasphemum, quod sibi proponit libera voluntate delinquere: contemnens omnia, sibique murmurans Deum putat non curare mortalia. Quapropter dixit iste talis apud se rem scelestam, quam publice non ausus est profiteri. Et ideo ista cogitat, ut sibi ipse licentiam videatur tribuere peccatorum; quatenus sub immensitate delinquat qui metum judicis abjiciendum esse decrevit. Sequitur, Non est timor Dei ante oculos ejus. Cogitationem dicit iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiunt ei & nomine decosentus:
testam̃ti in quorũ ꝓtectione iustusos
nis sperare cognoscit᷑ dũ eis obodis
monserat᷑ hȩc similitudo tracta c̃õ
isue narũ alicrũ protectione ponere
quet: quo ext̃plo simplicitas speran¬
e ftendit᷑ ablandissimi benefici cau
didedaratur: In ebriabunt᷑ abułtate
im̃tuȩ & torrentẽ uoluntatis uȩ pota¬
lios In ebriabunt᷑ sermotract̃ ẽ
auste bonorx dehominũ consu&udi¬
ieiuitiosa qui uinonimio gurgitatim̃tis
lnsione torpescunt: Sic ista cȩlestis
in&as emoriã int̃cipit sȩculariũ re¬
nũ &carnalia ita facta m̃ te discedere
nĩquãuini crapula quȩ humanos actus
ais sensib alienat: sequi t : Et iã unde
ndis puenire possit ebri& as scilic& ab
date dom̃tuȩ: Id ẽ abenthecis spita
nesic uniuesso mundo sufficit ut plena
mp exsuber& ebri&as sobria uinolen
ugloriosa in qua potator paccat si eã
tius ambire dispiciat: Torrentẽ ue
liuiarũ inundatione descendit: Cui

Expanded text:
nomine decorentur. Testamenti, in quorum protectione justus 120 omnis sperare cognoscitur, dum eis obedire monstratur. Haec similitudo tracta est cin maternarum alarum protectione ponere consuerunt. Quo exemplo et simplicitas sperantis ostenditur, et blandissimi beneficii cauers. 8. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Inebriabuntur, sermo tractus est a parte bonorum, de hominum consuetudine vitiosa, qui vino nimio gurgitati, mentis oppressione torpescunt. Sic ista coelestis ebrietas memoriam intercipit saecularium rerum, et carnalia ita facit a mente discedere, tanquam vini crapula, quae humanos actus a nostris sensibus alienat. Sequitur etiam unde talis provenire possit ebrietas, scilicet ab ubertate domus tuae, id est ab enthecis spiritquae sic universo mundo sufficit, ut plena semper exuberet. Ebrietas sobria, vinolentia gloriosa, in qua potator peccat, si eam potius ambire despiciat. Torrentem vero subita inundatione descendit. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
huc minꝰ ẽ. Dicim̃ enĩ dm̃ lum̃ quia õ¬
nẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundũ
inluminat: Fontẽq sicientẽ & in anẽ
satiat montẽ quia fortis et excelsus ẽ
uiã que rectꝰ ẽ magistrũ quia doctor ẽ¬
s rũ istũ ꝑfecte ac diligent̃ intilligere
debem: sciendũ nob̵ ẽ. hoc nom̃ lumi¬
nis totius trimitatis eẽ cõmune : Legit᷑
enĩ ds̃ lux ẽ & tenebrȩ ineo nullȩ sunt :
Recte anim aduestimꝰ d&ota trinita¬
te eẽdictũ ds̃ lux ẽ & tenebȩ meo nul¬
lȩ s̃ : VNdeuersus iste merito desalua¬
toredic̃ : In lumine tuo uidebim̾lum̃

Expanded text:
huc minus est. Dicimus enim Deum lumen, quia omnem hominem venientem in hunc mundum illuminat . Fontem, quia sitientem et inanem satiat; montem, quia fortis et excelsus est; viam, quia rectus est; magistrum, quia Doctor ed ut versum istum perfecte ac diligenter intelligere debeamus, sciendum nobis est hoc nomen luminis totius Trinitatis esse commune. Legitur enim: Deus lux est, et tenebrae in eo nullae sunt . recte animadvertimus de tota Trinitate esse dictum: Deus lux est, et tenebrae in eo nullae sunt. Unde versus iste merito de Salvatore dicit: In lumine tuo videbimus lumen,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ transiuit ut reliqui confitentes sed in ea¬
dẽ moratꝰ atq defixusẽ ad cumulũ quoq
intulit peccatorũ malitiã aut̃ ñ odiuit:
hic malitiã uult intellegi cunctoꝵ crimi¬
nũ matrẽ inuno uerbo conudens qđ
latius uidebat᷑ effusũ: Hanc igit᷑ affecta¬
repiaculũ ẽ quã ñ solũ uitaure p̃cipimur:
sed merito eã o disse compellimur: Qua¬
tenꝰ tantũ facinus ꝑp &ua execratione
dãnemꝰ: Mem̃to aut̃ qđ ac apite psalmi
mos queuno tractuat que circuitueri¬
pessimorũ scđo membro ad laudẽ dñi
transitũ facit : Nãquãuis & int̃ra &
in mari & ubiq: sit micđia ciꝰ. hic tam̃ spe¬
ciulit̃ in celo dic̃ id ẽ in gelestib creaturis

Expanded text:
non transivit, ut reliqui confitentes, sed in eadem commoratus atque defixus est. Ad cumulum quoque intulit peccatorum, malitiam autem non odivit. Hic malitiam vult intelligi cunctorum criminum matrem, in uno verbo concludens quod latius videbatur effusum. Hanc igitur affectare piaculum est, quam non solum vitare praecipimur, sed merito eam odisse compellimur; quatenus tantum facinus perpetua exsecratione damnemus. Memento autem quod a capite psalmi mos, quae uno tractu atque circuitu cripessimorum, secundo membro ad laudem Domini transitum facit. Nam quamvis et in terra et in mari et ubique sit misericordia ejus, hic tamen specialit
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ omniuiȩ ñ bone mulitiã aut̃ ñ odiuit
rexponendo adhuc uiro pessimo ꝑ¬
seuerat: Ait enĩ : iniquitatẽ meditat᷑ ẽ.
dẽ errorẽ longa meditatione tracta¬
uit librosscilic& faciendo ꝑuersos ut
ñ tantũ ipse delinquer& uerũ &iã
posteritas eodẽ auctore peccar& : In cubi¬
li suo : id ẽ in corde proprio: Cubileenĩ
acubando dictũ ẽ ubi animꝰ nr̃ in habitans¬

Expanded text:
tit omni viae non bonae; malitiam autem non odivit. tit omni viae non bonae; malitiam autem non odivit. In exponendo adhuc viro pessimo perseverat. Ait enim: Iniquitatem meditatus est, id est, errorem longa meditatione tractavit, libros scilicet faciendo perversos; ut non tantum ipse delinqueret, verum etiam posteritas eodem auctore peccaret. In cubili suo, id est in corde proprio. Cubile enim a cubando dictum est, ubi animus noster in
Abbreviated transcription (Latin):
uaset dolus noluit intellegere ut bene
uer& : Sermonib ini quorx conue¬
nent̃ data ẽ difinitiua conplexiouer¬
lueñ eorũ s̃ iniquitas et dolus : Itaquȩ
numerari ñ poterant : Duob: s̃ sermo¬
mnbexplicata : Iniquitas ꝑtin& adblas¬
pbeniã doluscadproximũ decipiendũ
sel quid rogo sibi residuũ faciat qui pec¬
ure indm̃ & ꝓximũ ñ recusat: Cũ uero
dĩ Noluit intellegere ut beneager& :
Ils sgnificat qui ex aliqua parte sapien¬
nue iniculũ ꝑceper̃ & a uero intellectu
sio uitio declinantes ꝑuersi serrorib:
polluer hoc & ad dem̃tissimũ populũ
udaicũ competent̃ aptat᷑ ad quẽ d ñs̃ ue¬
nerat & ille sanari d&estubili obstina¬
tone contẽpsit : Nã in prudentiȩ plerũ¬
quuenia dat᷑: Voluntario uero malefi¬
cio ultios c̃ꝑiusta fuccdit: Qđ argum̃¬
tũ dicit᷑ ab ingenio quando ñ ꝑignoran¬
tiũ sed malitios a uoluntate peccat᷑:¬
x quitatẽ meditat᷑ ẽ incubili suo ad ste¬

Expanded text:
t bene ageret. Sermonibus iniquorum convenienter data est definitiva complexio. Verba enim eorum sunt iniquitas et dolus. Itaque quae numerare non poterat, duobus sunt sermonibus explicata. Iniquitas pertinet ad blasphemiam, dolus ad proximum decipiendum. Sed quid, rogo, sibi residuum faciat, qui peccare in Deum et proximum non recusat? Cum vero dicit, noluit intelligere ut bene ageret, illos significat qui ex aliqua parte sapientiae igniculum perceperunt, et a vero intellectu suo vitio declinantes, perversis se erroribus polluerunt. Hoc et ad dementissimum populum Judaicum competenter aptatur, ad quem Dille sanari detestabili obstinatione contempsit. Nam imprudentiae plerumque venia datur, voluntario vero maleficio ultio semper justa succedit. Quod argumentum dicitur ab ingenio, quando non per ignorantiam, sed malitiosa voluntate peccatquitatem meditatus est in cubili suo, asti
Abbreviated transcription (Latin):
dlaubatte ꝑuemrent: Olaudabilẽ nimis
Extẽ ouotis omnib: ex p&endã ui nolen¬
&s indemodestia nascit᷑ a plenam̃tis inte¬
dc seditanto anima sanior reddit᷑ quanto
la ebri&aite cõpl&ur: Bibam̃ ergo hunc potũ
iid nequaquã labiis carnalib: sed purissi¬
no cordis affectu dequo ñ l&itia tẽporalis
simit᷑ sed & nȩ uitȩ gcuidia c̃quiruntur:
psi dauid De uerbis tituili istius
tñ ad mores ꝑtin& corrigendos instruit
cuppe eccła quȩ nunc introducit᷑ ad lo¬
quendũ p̃ceptis salutarib: geñ humanũ
ienortiferis errorib misceat᷑ : Malos poe
udeterenis bonis p̃mia conꝓmittens
iđ̃ doctrine genꝰ omnino efficacissimũ
c̃ ut & suꝑbi humilient᷑ : & humiles digna
osolactio psequat᷑ : Est &iã al fab&i he¬
m ordine digestus minꝰ habens litterã¬

Expanded text:
pervenerint. O laudabilem nimis ebrietatem! o votis omnibus expetendam vinolentiam, unde modestia nascitur, et plena mentis intedit; sed tanto anima sanior redditur, quanto illa ebrietate completur. Bibamus ergo hunc potum avidi nequaquam labiis carnalibus, sed purissimo cordis affectu: de quo non laetitia temporalis sumitur, sed aeternae vitae gaudia conquiruntur. psi David. De verbis tituli istius nenim ad mores pertinet corrigendos. Instruit quippe Ecclesia, quae nunc introducitur ad loquendum, praeceptis salutaribus genus humanum, ne mortiferis erroribus misceatur: malos poena deterrens, bonis praemia compromittens. Quod doctrinae genus omnino efficacissimum est, ut et superbi humilientur, et humiles digna consolatio prosequatur. Est etiam alphabeti Hebraei ordine digestus, minus habens littera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuarias enumerationes exponitqdsi
perius breuit̃ dix̃ iudiciatua abrsusmo¬
ta quẽ ced modũ ad mirantis aduebi
tuas largitate mirabili contulistiut
& peccatores ad p̃mia uenire facorsa
iustos sperare ꝓmissadona sancres:
Et nota qđ superius homines dixerte na
aut̃ filios hominũ ponit. homines plaũ¬
q dicunt᷑ qui necdũ primi hominis u¬
tustate deposita in originalis peccd

Expanded text:
arias enumerationes exponit quod superius breviter dixit, Judicia tua abyssus multa. Quemadmodum admirantis adverbituas largitate mirabili contulisti, ut et peccatores ad praemia venire faceres, et justos sperare promissa dona sancires! Et nota quod superius homines dixerit, nunc autem filios hominum ponit. Homines plerumque dicuntur, qui necdum primi hominis vetusta
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃: Quã in conphensibilia s̃ iudiciaẽi.
& inuestigubiles uiȩ ipsius his tam̃ õmib
unũ nom̃ ad positũ ẽ abrssus id ẽ ꝓfun¬
ditas quȩ ñual& ad phendi exponit
&ium quare iudicia eĩ abrssusdixat
merito quando peccatorib: iuñtorã
se in ordinata uoluntate tractantibdi
neficia suȩ pi&atis indulg& hoc ant̃
quȩ mens quȩ ratio conp̃hendat su

Expanded text:
dicit: Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, dicit: Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius ! His tamen omnibus unum nomen appositum est, Abyssus, id est profunditas quae non valet apprehendi. Exponit etiam quare judicia ejus abyssum dixerit: merito, quando peccatoribus, jumentorum se inordinata voluntate tractantibus, beneficia suae pietatis indulget. Hoc autem qu
Abbreviated transcription (Latin):
dentius apparer& : Iustitiatua sicut
montes dnẽ iudiciatua abyssus multa
homines &iumenta saluos facies dnẽ:
Quã uis usus habeat iustitiatua sic̃ mon¬
tesd̃: Multo tam̃ ab solutior ẽ hie¬
ronimi fida trans latio quȩ d nẽ magis
quã dĩ posuit iustitia tua beatosdic̃apłs
qui capaces dñi istitiȩ deuotis sensib
extiter̃ quos merito montib: conpara¬
uit qm̃ sumitate suae ueritatis lum̃ in
ipsis primordis haurientes humillib
populis scũ p̃dicationib: infuder sicut
montes qui solo osto radios noue lucis
excipiunt & ud conuallestrarũ refusa
claritate transmittunt abrssus hic in
bono posuit ꝓfunditates eĩ diumis iudici¬
is comparando abr̃ssus c̃ enĩ ꝓfunditas
aquarũ quã nec m&eri nec intrinsecus
extoto uidere p̃ualemꝰ: Quis enĩ magni
pelagi aut int̃na conspiciat autspatia
latissima comp̃hendat sicdiuina iudi¬
cia nec mente conplecti possum̃ nec ra¬
tione aliqua definire p̃ualemꝰ sic̃apłs

Expanded text:
 Justitia tua sicut montes, Domine; judicia tua abyssus multa: homines et jumenta salvos facies, Domine. Quamvis usus habeat: Justitia tua sicut montes Dei, multo tamen absolutior est Hieronymi fida translatio, quae Domine magis quam Dei posuit. Justitia tua beatos dicit apostolos, qui capaces Domini justitiae devotis sensibus exstiterunt; quos merito montibus comparavit, quoniam summae veritatis lumen in ipsis primordiis haurientes, humilibus populis sanctis praedicationibus infuderunt. Sicut montes qui sole orto radios novae lucis excipiunt, et ad convalles terrarum refusa claritate transmittunt. Abyssus hic in bono posuit, profunditates ejus divinis judiciis comparando. Abyssus est enim profunditas aquarum, quam nec metiri, nec intrinsecus ex toto videre praevalemus. Quis enim magni pelagi aut interna conspiciat, aut spatia latissima comprehendat? Sic divina judicia nec mente complecti possumus, nec ratione aliqua definire praevalemus; sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
oculos eiꝰ: Neglex operã logidortis
sed contempnens dicta salutar ais
tatẽstud uit omnimodis ignora :
Hisergo dolose egit in conspeuuli
suã iniquitatem & odiũ refegei¬

Expanded text:
oculos ejus, neglexit operam legi dare, ut sed contemnens dicta salutaria, veritatem studuit omnimodis ignorare. Is ergo dolose egit in conspectu Dei, ut suam iniquitatem et odium refuge
Abbreviated transcription (Latin):
l c̃om ã peccatamundentur
quateñ doqina oris  in conspec¬
tdn ĩ reddantur accepta: sed
cũ trib modishum a nerror exci¬
datur cogitatione dicto & facto
in m̃ suillud delictorũ macre sub
breuitate constrictũ duob fontib:
emanare testatur. Occultũ ẽ qđ
origincdedicitur. inquo concipi¬
mur nascimur & secreta uolun¬
tate peccamus. Idẽ cũ rempxi¬
mi concupiscimꝰ cũ nos deaduer¬
sariis desideramꝰ ulcisci. cũcete¬
ris prȩstantiores effici uolumꝰ
cũ cibos app&imꝰ dulciores &dis
similia quaeita pululant atq
subrip unt ut ante effectũ rei
multis celata uidecentur
qđ si haec alicui mani festared¬
dant᷑. Monente salomone
Noneas p concupiscentiastuas
illud taem̃ debemꝰ aduertere qm̃
multapeccatas̃ que omni modr
ignoram̃ quorũ nec orgines pos¬
sumꝰ nec subreptiones agnoscere:
Vnde sub audiendũ ẽ delicta
om̃a quis intellegit : Nãcũ dicturus
sit inquinquagesimo delictum
neũ contrame ẽ semꝑ. Et alibi

Expanded text:
 ejus peccata mundentur, quatenus eloquia oris sui in conspectu Domini reddantur accepta. Sed cum tribus modis humanis erroribus excedatur, cogitatione, dicto, et facto, immensum illud delictorum mare sub brevitate constrictum, duobus fontibus emanare testatur. Occultum est quod originale dicitur, in quo 67 concipimur, nascimur, et secreta voluntate peccamus, id est, cum rem proximi concupiscimus; cum nos de adversariis desideramus ulcisci; cum caeteris praestantiores effici volumus; cum cibos appetimus dulciores; et his similia, quae ita pullulant atque surripiunt, ut ante effectum rei multis celata videantur. Quod si haec alicui manifesta reddantur, monente Salomone: Non eas post concupiscentias tuas , illud tamen debemus advertere, quoniam multa peccata sunt quae omnimodis ignoramus, quorum nec origines possumus, nec subreptiones agnoscere. Unde subaudiendum est, delicta omnia quis intelligit? Nam cum dicturus sit in quinqumeum coram me est semper; et alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
Sluminans oculos:
euera lucidũ quia sincerẽ. pu¬
Arũ anmaculatũ qualea patre
luminũ ꝑdire dec&. hoc inluminat
oculos nonistos carnales quos &
pecora nõb̵cũ poss̃ habere cõmunes
sed illo sutiq interiores qui diui¬
nomunerespiritalit̃ clurificant᷑:¬

Expanded text:
lluminans oculos. Revera lucidum, quia sincere purum et immaculatum, quale a Patre luminum prodire docet. Hoc illuminat oculos, non istos carnales quos et pecora nobiscum possunt habere communes, sed illos utique interiores qui divino munere spiritualiter clarificant
Abbreviated transcription (Latin):
pipiotib corã dõ qui uiuificat᷑
omnia & xp̃o ihũ qui testimoniũ
red didit suppontiopilato. Idem
desinilla scã trinitate quãnihil
scriptura diuina uelit minꝰ maius¬
uesentiri ut nec ipsa nomin a
iustitia recta ñ ẽ quib: aliud ẽ m
ore aliud in opere: L&ificantes
corda subaudis iustorũ quide
iudicio di l&ificant᷑ quianorun
semis eri cordiȩ dnĩ p̃mia c̃secu¬
turos Sic̃ dic̃apłs. dereliquo re

Expanded text:
ipio tibi coram Deo, qui vivificat omnia, et Christo Jesu, qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato . Idemdes in illa sancta Trinitate, quam nihil Scriptura divina velit minus majusve sentiri, ut nec ipsa nomina pjustitia recta non est, quibus aliud est in ore, aliud in opere. Laetificantes corda, subaudi justorum, qui de judicio Dei laetificantur: quia norunt se misericordiae Domini praemia consecuturos, sicut d
Abbreviated transcription (Latin):
i deccmꝰ quid sibi uelitista de¬
finitio dm̃ timere ñ trepida
c̃fusio sed in ꝑturbata constantia ẽꝗ
Cuiꝰ status nulla tẽporali conuersati¬
one mutat᷑ sed in idipsũ sincerita¬
te bonȩ conscientiȩ ꝑseuerat: Nã
humana formido cũ tẽpore cõmu
Timor aut̃ dĩ nihil ꝑturbationis ha¬
b& Nũlic& recte auctorẽ suũti¬
meat. scituere supplicantib mise¬
ricordẽ eẽqui iudicat: In õniergo
sc̃itate uersat᷑. qui suũ iudicẽ &time¬

Expanded text:
ideamus quid sibi velit ista definitio. Deum timere non trepida confusio, sed imperturbata constantia est, cujus status nulla temporali conversione mutatur, sed in idipsum sinceritate bonae conscientiae perseverat. Nam humana formido cum tempore commuttimor autem Dei nihil perturbationis habet. Nam licet recte auctorem suum timeat, scit vere supplicantibus misericordem esse, qui judicat. In omni ergo sanctitate versatur qui suum judicem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩdant qđ habent quȩ neces¬
seẽ ut iustification eplenũ sit qđ
iustos facit. ꝑ acta ẽ ꝓposite lau¬
dis senaria diuersitate c̃clusio
p̃dicandolegẽd ni testimoniũ dñ
iudicia dĩ qui numerus in arithme¬
tica disciplinanoscit᷑ eẽꝑfectus sin¬
gulis enĩ uersib: quasi quib: dãal¬
mis cõpactis opera dnĩ laudisstudo
pbant᷑ eẽ cantata ut docer& ꝑfeca¬
onẽ atq conuenientiã eorũ quȩ
subtali calculo noscunt᷑ cẽp̃dicat
Oingentiũ rerũ stupenda pfund¬
tas. quis aut̃ sufficient̃ distinguor
sepotest nosseplenissime: desidea¬

Expanded text:
oc enim dant, quod habent: quia necesse est ut justificatione plenum sit, quod justos facit. Peracta est propositae laudis senaria diversitate conclusio, praedicando legem Domini, testimonium Domini, judicia Dei; qui numerus in arithmetica disciplina noscitur esse perfectus. Singulis enim versibus, quasi quibusdam calamis compactis, opera Domini laudis studio probantur esse cantata; ut doceret perfectionem atque convenientiam eorum quae sub tali calculo noscuntur esse praedicata. O ingentium rerum stupenda profunditas! Quis aut sufficienter distinguerese potest nosse plenissime. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
piditas affectat ardentissi mepos¬
sidere propt̃ qđ frequent dispis
&iã salutes animarũ. sed qͥa hoc
tantȩ rei parũ ẽ : Ad diditla¬
pidẽ p̃ciosũmultũ qui in parul¬
simomargarito plurimũ uala
& exiguom& alli pondere inges
superat pecuniȩquantitatẽ. S
qm̃ inueniri poterant ẽtinento
qui cupiditatẽ noxiã laudibl
parcitate calcarent Addĩ
&ic̃ sapores p̃cipuas uauits
iocundos mel& fauũ undebo¬
monullus excipitur quãuis conti¬
schema grecedicit᷑ auxexis latine
augm̃tũ paulatĩenĩ cdsupericra

Expanded text:
piditas affectat ardentissime possidere, propter quod frequenter despicit etiam salutes animarum. Sed quia hoc tantae rei parum est, addidit: Lapidem pretiosum multum, qui in parvissimo margarito plurimum valet, et exiguo metalli pondere, ingentem superat pecuniae quantitatem. Sed quoniam inveniri poterant continentes, qui cupiditatem noxiam laudabili parcitate calcarent, addidit etiam sapores praecipua suavitate jucundos, mel et favum. Unde homo nullus excipitur, quamvis contischema Graece dicitur auxesis, Latine augmentum; paulatim enim ad superiora
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicia dĩ uena iusti ficata ĩsonetipse
udicia dĩ dic̃ ut arbitror manda¬
Ita quȩ inueteri & nouo testam̃to
conscriptar̃ quia reuera exiudicio
s̃plata. Illud enĩ iudiciũ singu¬
lecri num erodicit᷑ ubibonima¬
liq diuidunt᷑ Nã qđ sequit᷑ deside¬
rabilia. prohib& ad illud tepus
futurȩ iudicationis aptari quia
legit᷑. Vaeillis quic̃cupiscuntdiẽ
dñi. haec aut̃ iudicia utriusq
testam̃tiquȩdicta s̃ ueritate in mu¬
tabili ꝑseuerant: Et taentũ in
illis ebonũ ut cũ apusm̃tib reci¬

Expanded text:
udicia Dei vera, justificata in semetipsa. Judicia Dei dicit, ut arbitror, mandata quae in Veteri et Novo Testamento conscripta sunt: quia revera ex judicio sunt prolata. Illud enim judicium singulari numero dicitur, ubi boni malique dividuntur. Nam quod sequitur: Desiderabilia, prohibet ad illud tempus futurae judicationis aptari, quia legitur: Vae illis qui concupiscunt diem Domini ! Haec autem judicia utriusque Testamenti, quae dicta sunt, veritate immutabili perseverant; et tantum in illis est bonum, ut cum a
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt cũ r̃e Ali quã subreui p̃co¬
nio quȩ sit ostendimꝰ: Nunc ad sin¬
cila ueniam᷑. ex enĩ illa quã ꝑmoy¬
sen dedit in rephensibilis ẽ quia ꝑ¬
secta ueritate c̃sistit. quȩ ꝑ dnm̃ sal¬
uatorẽ ñ rep̃hensa. sed potius pbat̃
impl&a: Ait enĩ in eugło Niueni
legẽs oluere sed implere. & neess&
nob̵ rigoris eiꝰ ꝑnicio sadisperatio
adiux̃. cuestens animas. Illius enĩ
dstrictionis metus errantẽ corri
ũspẽ in suis coeperint meritis non
ueritate recognita s̃ & sapientiã
parublis p̃stiter̃ . Non utiq suꝑbis
nec tumidase elatione iactantib:
sedpcruulis: paruuli aut̃ shumi
s& in nocentes sic̃ apłs mon& no

Expanded text:
um rem aliquam sub brevi praeconio quae sit ostendimus. Nunc ad singula 66 veniamus. Lex enim illa, quam per Moysen dedit, irreprehensibilis est, quia perfecta veritate consistit, quae per Dominum Salvatorem non reprehensa, sed potius probatur impleta; ait enim in Evangelio: Non veni legem solvere, sed implere . Et ne esset nobis rigoris ejus perniciosa desperatio, adjunxit, convertens animas. Illius enim districtionis metus errantem corrigurrere, cum spem in suis coeperint meritis non veritate recognita sunt: et sapientiam parvulis praestiterunt, non utique superbis, nec tumida se elatione jactantibus, sed parvulis. Parvuli autem sunt humiles et innocentes, sicut Apostolus mo
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus ecłȩ suȩ ꝓcessit d&cha¬
lamosuo id ẽ deutero uirginali
Magna similitudine sacram̃tũ eiꝰ
incarnationis exposuit: obhoc
en ĩ deintacto ĩtero ꝓcessit. dispo¬
sitione mirabili ut mundũditate
reconcilians ecdesiã sibi sponsica¬
ritates ociar&: qua ꝓpt̃ merito
deuirginenatus ẽ qui uirgini
erat scã copulatione iungendus
superans. omnea uitia cũ suo
truculentissimo auctorȩ pstra¬
uit. dicendo enĩ ad currendã uĩa
seruauit qđ in primo psalmodix̃
& inuiapeccatorũ ñstetit. haec
uiacursũ eĩ uitȩ significat quã
dñs egit: homonatꝰ os ẽ. quia
natus ẽ creuit. docuit passus ẽ
resurrex̃. ascenđ incȩlos sed &
addexterã patris: Meritoergo dix̃
uiã cucurrit cuĩ innulla mundi
ãbition e. potuit actꝰ hȩsitarȩ. Hȩc
ꝑ allegoricas similitudines decen¬
t̃ exp̃ssa s̃ quȩ a liud dicentes aliud
intellegi ꝑsuadent:¬

Expanded text:
sponsus Ecclesiae suae, processit de thalamo suo, id est de utero virginali. Magna similitudine sacramentum ejus incarnationis exposuit. Ob hoc enim de intacto utero processit dispositione mirabili, ut mundum Deitati reconcilians, Ecclesiam sibi sponsi charitate sociaret. Quapropter merito de Virgine natus est, qui Virgini erat sancta copulatione jungendus.superans, omnia mundi vitia cum suo truculentissimo auctore prostravit. Dicendo enim, ad currendum viam, servavit quod in primo psalmo dixit, et in via peccatorum non stelit . Haec via cursum ejus vitae significat, quam Dominus egit homo natus, hoc est, quia natus est, crevit, docuit, passus est, resurrexit, ascendit in coelos, sedet ad dexteram Patris. Merito ergo dixit, viam cucurrit, cujus in nulla mundi ambitione potuit actus haesitare. Haec per allegoricas similitudines decenter expressa sunt, quae aliud dicentes, aliud intelligi persuadent
Abbreviated transcription (Latin):
corũ & infines obistrȩ uerba eorũ:
in soleposuit tubnaculũ suũ:
entẽ hic hominẽ debem̾ acci¬
pere qui & audirepossit & crede
singulas excellenti opinione cur¬
rebat. fines cut̃ t̃rȩ r̃ reges qͥ quasi
t̃mini agrorũ sua regna custodi¬
unt ut ñ solũ adhumiles uerũ
&ic̃ ud principesgentiũ eugłii uer¬
ba ꝑuenise declarent᷑ : sequitur
p̃dicatio ut hoc qđ alios gessisse
laudauit . ipsequoq fecisse uide¬
ret᷑: Ab apłis quippe transit ad
ꝑsonãchũ quȩ sigura dicit᷑ exalla
ge. idẽ ꝑmutatio: Insole. inma¬
nifestatione mundidic̃tab nacu¬
lũ id est habitaculũ corporissui:
qđ ideo arbitror dictũ in solepo¬
sitũ ut qui oculũ cordis hab&
purissimũ sacram̃ti ipsius du¬
ri tatẽ & ferrepossit &cernere.
qui uero heretica prauitate con¬
fusus ẽ in carnationis eĩ fulgore
ꝑcussus erroris sui lippitudine.¬

Expanded text:
e verba eorum; in sole posuit tabernaculum suum. Terram hic hominem debemus accipere, qui et audire possit et crederentes singulas excellenti opinione currebat. Fines autem terrae sunt reges, qui quasi termini agrorum sua regna custodiunt; ut non solum ad humiles, verum etiam ad principes gentium Evangelii verba pervenisse declarentur. Sequitur  sancta praedicatio; ut hoc quod alios gessisse laudavit, ipse quoque fecisse videretur. Ab apostolis quippe transiit ad personam Domini. Quae figura dicitur exallapermutatio. In sole, in manifestatione mundi dicit. Tabernaculum, id est inhabitaculum corporis sui. Quod ideo arbitror dictum, in sole positum, ut qui oculum cordis habet purissimum, sacramenti illius claritatem et ferre possit et cernere; qui vero haeretica pravitate confusus est, incarnationis ejus fulgore percussus, erroris sui lippitudine
Abbreviated transcription (Latin):
dñs loquebat̃ apłis. Ipseem̃ di¬
uma claritate in rudians corb
purissima uerba cȩlestis lins
intimabat. Eruc tuabates
uerbũ cũ de imis pen&rabilis
sermones in scorũ notitiã ꝑdes¬
bat: Nox aut̃ nocti indicaus
scentiã quando iudas x pm̃ uidȩis pro¬
didit ac tradidit occidendũ . Indicare
enĩꝑtin& ad proditionẽ. tuleenũint̃
sefecerant constitutũ ut illũ tenereNt
quẽ fuiss & sceleratissimꝰ osculatus:
õ nesttndissimũ ꝓditorẽ &iuste abea¬
torũ soci& atediscretũ. ꝑ osculũ cau¬
generis declarat᷑ effect̃ Nã qđ diẽ
dei & noctẽ nocti cõparauit. argu¬
m̃tũ ẽ qđ dicit᷑ a pari. Sic̃ & in qua

Expanded text:
nus loquebatur apostolis. Ipse enim divina claritate irradians, corde purissimis verba coelestis luminis intimabat. Eructabat enim verbum, cum de imis penetralibus sermones in sanctorum notitiam perducebat. Nox autem nocti indicabat scientiam, quando Judas Christum Judaeis prodidit ac tradidit occidendum . Indicare enim pertinet ad proditionem. Tale enim inter se fecerant constitutum, ut illum tenerent, quem fuisset sceleratissimus osculatus. O nefandissimum proditorem, et juste a beatorum societate discretum! Per osculum caugeneris declaratur affectus. Nam quod diem diei et noctem nocti comparavit, argumentum est quod dicitur a pari; sicut et in q
Abbreviated transcription (Latin):
loquellas qua s apłi r&icussent
illud uid&ur p̃dicare qđ linguis
erunt omniũgentiũ diuina in spi¬
ratione locuturi: Sermones quip¬
peipsorũ & loquele ꝑ orbẽ t̃rarũ
p̃dicationis lib̵ tate sonuer̃ sermo¬
nes ꝑtinent ad cõmunes nanatio¬
nes Loquellȩ cadpublicas suasio¬

Expanded text:
elas quas apostoli reticuissent, illud videtur praedicare quod linguis erant omnium gentium divina inspiratione locuturi. Sermones quippe ipsorum et loquelae per orbem terrarum praedicationis libertate sonuerunt. Sermones pertinent ad communes narrationes, loquelae ad publicas suasio
Abbreviated transcription (Latin):
Der totũ psalmũ proph&ȩ uer¬
ba s̃. prima narratio eĩ laudat dni
p̃dicatores ipse quoq deciin carna¬
tione speciosissimis cõparationib
uerba subiungens: secundo laudat
p̃cepta noui &u&eris testam̃ti
testio ab occultis uitis purgari
se ad nõ dep̃cat᷑ ut eũ sibi dignu

Expanded text:
Per totum psalmum prophetae verba sunt. Prima narratio ejus laudat Domini praedicatores, ipse quoque de ejus Incarnatione speciosissimis comparationibus verba subjungens. Secunda laudat praecepta Novi et Veteris Testamenti. Tertia ab occultis vitiis purgari se a Domino deprecatur, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ quippe cũ ipsum filiũ consta
e& principiũ. Oc cursus ei scđ ho¬
minẽ dicit᷑ quia pꝰ ad sumptionẽ
nens ad sedẽ pat̃ne muiestatis oc¬
currit : usq ad sũmũ eiꝰ. Iterũ sđ
deitatẽ qua patri filius seꝑ equa¬
lis ẽ. Nã cũ uenit a sũmoin null
minor fuit : Cũ rediit ad sũmũ :
ds̃ homo. equalis patri inditatis
substantia Sic̃ uenerat ꝑseuera.
cui nihil humana de trax̃ humili
lis misit : In actib: enĩ apłorũ lgũ
ignẽ apparuis se. qui supra unũ qu¬
q eorũ insidens. gentiũ uarus lingid
eos faciebat effari. Ipseergo calosĩ
a quo nemo possit abscondiquide¬
tatis suȩ potenti& unius cui qcodi
cognoscit Itachoc uno uersiculosĩ
trinitatis ingentia sacram̃ta de¬

Expanded text:
uippe cum ipsum Filium constet esse principium. Occursus ejus secundum hominem dicitur, quia post assumptionem nens, ad sedem paternae majestatis occurrit. Usque ad summum ejus, iterum secundum deitatem, qua Patri Filius semper aequalis est. Nam cum venit a summo, in nullo minor fuit; cum rediit ad summum, Deus homo aequalis Patri in deitatis substantia, sicut venerat, perseverat, cui nihil humana detraxit humilitlis misit. In Actibus enim apostolorum legitur ignem apparuisse, qui supra unumquemque eorum insidens, gentium variis linguis eos faciebat effari. Ipse ergo calor est, a quo nemo possit abscondi, qui deitatis suae potentia uniuscujusque corda cognoscit. Ita hoc uno versiculo, sanctae Trinitatis ingentia sacram
Abbreviated transcription (Latin):
Celi enarraut gloriam dĩ &o
pertimanuum eiadpuptiat
fir ma men tum:
uã uis & adliteram possit in¬
tellegi cados en narrasse glo¬
riã dĩ cũ magos ad bahleem ueni¬
entes duxstella p̃cesserit quȩ stans
supra cunabula ciꝰ ostendit dñi
saluatoris aduentũ : Tam̃ hoc
melius ad apłos conuertimꝰ & pro¬
ph&as quide aduentu ipsius disse¬
rendo orbẽ terrarũ scis ad moniti¬
onib impleuer̃ : in quib: ds̃tãquã
incuelis habitauitiqui cuncta late
conplectitur . Non ex parte sedtota
eos plenitudine suȩ maiestatis in¬
dn o qmuii citur. tuqui ẽs qui en narres glorã
mecm: Sequitur & opera maniũ
eius. id est ipse homo qui manibiõ
factus ẽ sed hoc ad laudẽ dicitur
ꝓph&arũ ut cum sint operacur
ad nunciare merecent᷑ creutorissu
reuerenda mrsteria: Ad didit
adnunciant firmam̃tũ: Pdicat¬
ones scilic& in carnationis eiꝰ ꝑqũ
fidei nraẽ soliditas in concussap¬
uenit & nota qr hic dicit homod
manib factus : Itẽ legitꝰ & ardon

Expanded text:
eli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Quamvis et ad litteram possit intelligi, coelos enarrasse gloriam Dei, cum Magos ad Bethleem venientes dux stella praecesserit, quae stans supra cunabula ejus, ostendit Domini Salvatoris adventum , tamen hoc melius ad apostolos convertimus et prophetas, qui de adventu ipsius disserendo, orbem terrarum sanctis admonitionibus impleverunt. In quibus Deus tanquam in coelis habitavit, qui cuncta late complectitur, non ex parte, sed tota eos 65 plenitudine suae majestatis indicitur: Tu quis es, qui enarras gloriam meam ? Sequitur, et opera manuum ejus, id est, ipse homo qui manibus ejus factus est. Sed hoc ad laudem dicitur prophetarum, ut cum sint opera ejus, annuntiare mereantur Creatoris sui reverenda mysteria. Addidit, annuntiat firmamentum, praedicationes scilicet incarnationis ejus, per quam fidei nostrae soliditas inconcussa provenit. Et nota quia hic dicitur, homo Dei manibus factus. Item legitur: Et aridam
Abbreviated transcription (Latin):
felice ẽ ꝑ hennitate consta
diuisio psalm
ũ respiceret ꝓph& a pxim
pastegenꝰ humanũ morti¬
feris suꝑ stitutionib occuip¬
ri. Nec ad culturtẽ ueridui
puri sensib festinare crd¬
litatẽ suã aduentus scãe
incarnationis magno desi¬
derio dep̃cat᷑ expleri utul
tunc confusagentilitas sab¬
tarit̃ deuios errores abietos
Secundo membro adnr̃s
tiones efficacit̃ instruenas
in luminari fidẽsuã ueho¬
ter expostulat. ne in imis
aliqua freuide suc cũberd
qui semꝑ se in eiꝰ dic̃ misere¬
diccfuisse confisum:¬

Expanded text:
felici est perennitate constare. felici est perennitate constare. Divisio psalmi. Cum respiceret propheta proxima parte genus humanum mortiferis superstitionibus occupari, nec ad culturam veri Domini puris sensibus festinare, credulitatem suam adventu sanctae incarnationis magno desiderio deprecatur expleri; ut vel tunc confusa gentilitas salutariter devios errores abjiceret. Secundo membro, ad nostras petitiones efficaciter instruendas illuminari fidem suam vehementer expaliqua fraude succumberet, qui semper se in ejus dicit misericordia fuisse confisum