comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tisprae dolore poenitentiae confodiat. & hoc qđ a nobis foctidum
erumipitabscondat: Ventris quuippe egestio fosahumoꝑ prepllũ
tegitur : Cummentis nrae suꝑfluitas toperatiois pnoscaepor¬
honsibilis freditas subtiliredargitione discussae orestuuer¬
none coritta: antedi oculos ꝑco punctions suas starauium
& correctionis bonumcelatur: Perpendendum est &iamquia
antiqui reges & imperatoressuqs legibus statuerunt ut carta
confirmationis quinq ł septem autdecem ut scribit am brosius
testibus raborata constar& : sed & iure ciuili.In conscriptio¬
ne cartarum conditionalis constitutioponit᷑ quodispendioqui
eandem cartam infringere tempta uerit fis comult&ur. &accu¬
satoraccusationis scripturt subscribens sea c̃ dicione mnutareñ poterit:
Desua aut̃ confirmatione Nihilscripserunt qui principis manus fic̃
dedauid inregum librodictum legimus ꝓdecem milibus compu¬

Expanded text:
nostrae dolore poenitentiae confodiat, et hoc quod a nobis foetidum nostrae dolore poenitentiae confodiat, et hoc quod a nobis foetidum erumpit abscondat. Ventris quippe egestio fossa humo per paxillum tegitur, cum mentis nostrae superfluitas, vel operationis nostrae reprehensibilis foeditas, subtili redargutione discussa, etone correcta, ante Dei oculos per compunctionis suae stimulum et correctionis bonum celatur. Perpendendum est etiam, quia antiqui reges et imperatores suis legibus statuerunt, ut charta confirmationis quinque, vel septem, aut decem, ut scribit Ambrosius, testibus roborata constaret. Sed et jure civili in conscriptione chartarum coaditionalis constitutio ponitur, quo dispendio, qui eamdem chartam infringere tentaverit, fisco multetur, et accusator accusationis scripturae subscribens, se a conditione mutare non poterit. De sua autem confirmatione nihil scripserunt, quia principis manus, sicut de David in Regum libro dictum legimus, pro decem millibus compu
Abbreviated transcription (Latin):
ratia est apud inferos quotu ꝓperas: Et sicutista quae utilia
& honesta sunt praedicauerunte pĩ : Ita ruhi lominus praedicant
ut turpem notam regioriom inirex a sefestina abs condere
& quantum portest abluere & persingulos dies & persinga losarties
Asenaorsententiae deuteronomudicentis : Flabebolors pea¬
tra cuserae ad quomegrediaris ad reqiuisi taniaturaegeren sperilli
ut eruatte & tradat tibi inimi costuos. Vt sint castratua scã a uihil
in cis appuareat feditatis nederelinquatte : Naturae quippe cor¬
ruptibilis pondere praegrauati. amentis prãe utero quaedam
cogitanum suꝑflua &ab actionis frae opere regimin i Indig¬
naqua siuentris grauamina erumpunt : & portare subbaltes
parillim debemus qiurectores in populosumaes ulltuadelinos
udre prohendentes nos m&ipsos semꝑ accincti acutum cacainos
stimulum c̃e punctionis habaamus qualn cessantir terridum

Expanded text:
ratio est apud inferos, quo tu properas . Et sicut ista quae utilia ratio est apud inferos, quo tu properas . Et sicut ista quae utilia et honesta sunt praedicaverunt episcopi, ita nihilominus praedicant ut turpem notam regio nomini rex a se festinet abscondere, et quantum potest abluere, et per singulos dies, et per singulos actus, memor sententiae Deuteronomii dicentis: Habebis locum extra castra, ad quem egrediaris ad requisita naturae, gerens paxillum ut eruat te, et tradat tibi inimicos tuos: ut sint castra tua sancta, et nihil in eis appareat foeditatis, ne derelinquat te . Naturae quippe corruptibilis pondere praegravati, a mentis nostrae utero quaedam cogitationum superflua, et ab actionis nostrae opere regimine indigna, quasi ventris gravamina erumpunt, et portare sub balteo paxillum debemus, qui rectores in populo sumus, ut videlicet ad reprehendentes nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimulum compunctionis habeamus, qui incessanter terram mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ant. ueluti abrahamd nõdixit humiliansse de ex altatione
conlocutionis eius. loquarad dnm̃meum cum simcinis & puluis
Quando correptionem castigantis missidni audiunt extumore
cordis in uerbo contradictionis erum punt : Cure scĩs locis uel fide
tednouro: &omĩa factum consilio & post factũ non penitebis:
& non facias qđ iniquum est neq in iusteludicabis : Et ĩste iudica
ꝓximotuo : dicut non uult princeps sibi tollia fortiore suo quod
ds̃ illi concessit : Ita & ipse nonsine aequitatis iudicio auferat
a quoquam ł quod dedit ł quod ñ dedit : Quia scriptum est :
quod tibi nonius fieri alteri ne facias : Sed potius &iam atq &iã
praedicauerunt epĩ. facite uobis amicos de mammona iniqui¬
tatis ut cum deferitis recipiant uos in a& natabernacula : Et qđ¬
cumq potestmanustua instanteroperare . quia nec locus fiec

Expanded text:
ant, veluti Abraham Domino dixit, humilians se de exaltatione ant, veluti Abraham Domino dixit, humilians se de exaltatione collocutionis ejus: Loquar ad Dominum meum cum sim cinis et pulvis . Quando correptionem castigantis missi Domini audiunt, ex tumore cordis in verba contradictionis erumpunt: Dare sanctis locis vel fidelt: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis ; et: Non facias quod iniquum est, neque injuste judicabis ; et: Juste judica proximo tuo . Sicut non vult princeps sibi tolli a fortiore suo quod Deus illi concessit, ita et ipse non sine aequitatis judicio auferat a quoquam vel quod dedit, vel quod non dedit, quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alteri ne facias . Sed potius etiam atque etiam praedicaverunt episcopi: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula ; et: Quodcunque potest manus tua, instanter operare, quia nec locus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
firmationis maner& & nom̃ laudis putrescer& : Sed forte
hac legentes ł audientes principesdicent : Benenos castiga
ss̃ grg̃inepła ad sabinã sabdia conũ scribens : Sacrilegũin ꝗt & ẽtraleges ẽ siquis qđ uene rabilib: locis relingur praue uoluita
tudus sustẽ prauerit cõpendiis r&inere : Et sacricanones : Cericilnquiunt ił saeculares ꝗoblationes parentũ
censusa uerba correptionis audit. flagella correptionis ꝑcipit . & tam̃ adrata
salutis itinera redire contem:nit:¬
uerunt epĩ : Nihilꝑ praecepta donabimus nelterum reprohen¬
damur : Erontra audiant quiduoce casti gantiũ ꝓph&ca conquerit᷑ dicens :
Curauimus bal : lonẽ & nonẽ sanata : Babylon quippecurat᷑ pec tam̃ ad sanitatẽ reducit᷑ :
tro Ita ei quicantat carmina cordipessimo : Cum a c&um innitro
mittitur eferuescit ꝓtinus & ebulit : sic plerumq & cordapo¬
tentium quide potentiatument & non sedehumanitate humili¬

Expanded text:
firmationis maneret, et nomen laudis putresceret. Sed forte firmationis maneret, et nomen laudis putresceret. Sed forte haec legentes vel audientes principes dicent: « Bene nos castiga epistola ad Sabinum subdiaconum scribens : « Sacrilegum, inquit, et contra leges est, si quis quod venerabilibus locis relinquitur, pravae voluntatis studiis suis tentaverit compendiis retinere. » Et sacri canones : « Clerici, inquiunt, vel sacorreptionis audit, flagella correptionis percipit, et tamen ad recta salutis itinera redire contemniterunt episcopi: nihil per praecepta donabimus, ne iterum reprehendamur. » Econtra audiant quid voce castigantium propheta conqueritur dicens: Curavimus Babylonem, et non est sanata . Babylon quippe curatur, nec tamen ad sanitatem reducitur, tro, ita ei qui cantat carmina cordi pessimo . Cum acetum in nitro mittitur, effervescit protinus et ebullit: sic plerumque et corda potentium, qui de potentia tument, et non se de humanitate humili
Abbreviated transcription (Latin):
catis qui easdem res ꝓredemptione animaesuae dederunt . Iin fu¬
turo ludicio punientur : Et non post ponant qui forte confir¬
mant inconsulte quod fidelibus ł amicissuis donant & sine ludi¬
cio auferunt quando quaedederant admemoriam peniten¬
doreducunt. Nonadtendentes quia illiuadunt desaeculo
cum ex et decorporeanima & reman& in sđo terra & ten&ur
auacuo possessore rerum illarum confirmationis regiae carta.
& cumsus pirant corda : ꝓuocantur ad maledicendum fortassis
nonsine peccati pondore labia : Cum utrumq ꝓuidendum
erat neui delic& in consulte quiddamrexdar& nec sine ludi¬
cio cui quam aequitatis quiddam auferr&. Neue post iudiciũ
de ablatis carta in disruptamaner&: scriptu mest enĩ : Memo¬
rialusticum laudibus Nomen aut̃ impiorum putres c& : Me¬
lius itaq & rationabilius ess& ut ꝑrationem disrupta carta
putrescer& & laus aequitatis eorum maner& : quã carta con¬

Expanded text:
catis qui easdem res pro redemptione animae suae dederunt, in fucatis qui easdem res pro redemptione animae suae dederunt, in futuro judicio punientur: et non postponant qui forte confirmant inconsulte quod fidelibus vel amicis suis donant, et sine judicio auferunt, quando quae dederant ad memoriam poenitendo reducunt: non attendentes, quia illi vadunt de saeculo, cum exit de corpore anima, et remanet in saeculo terra, et tenetur a vacuo possessore rerum illarum confirmationis regiae charta, et cum suspirant corda, provocantur ad maledicendum fortassis non sine peccati pondere labia; cum utrumque providendum erat, ne videlicet inconsulte quiddam rex daret, nec sine judicio cuiquam aequitatis quiddam auferret, neve post judicium de ablatis charta indisrupta maneret. Scriptum est enim: Memoria justi cum laudibus, nomen autem impiorum putrescet . Melius itaque et rationalibus esset, ut per rationem disrupta charta putresceret, et laus aequitatis eorum maneret, quam charta con
Abbreviated transcription (Latin):
mutatum esse quod fecerat. quod & longe ante firmatum domi¬
nic a stipulatione fuerat. sicut psalmo suꝑscriptum est : Necor¬
rum pastituli iscriptionem : & quã certissimae stabilitatis ac firmita¬
mitatis credidebeat crrographum id est manu scriptũ Inlibro tobiae
legitur & in euangelio de conscriptis cautionib: demonstratur : Sed qui
forte non ꝓuident qui ap̾illos infirma firmatio illorum man&
& ipsȩ decedunt & sic̃ sõs augustinus dicit. Transitactus & ma¬
n& reatus : Quod suũ erat locisscis donant ꝑ confirmationẽ¬
& sibiu surpant peroccupationem quod ut scłi pauperiores non
obtinent ꝑdeprecatam prȩstationem immo& sibi auferunt
& locisscĩs nontribuunt. Etunde sibi debuerant operari remediũ :¬
ꝑ p&rant sacrilegium : Etsi sacrilegium perp&rant desius non
benedatis : considerandumest quantum sibi periculum faciunt
derebus ab aliisdõ donatis &ase contradm̃ &ipsidõ ab latis : Vnde
sciant quia cum peccatis ꝓpriis ꝓomnibus &iam illorum peo

Expanded text:
mutatum esse quod fecerat. Quod et longe ante firmatum Dominica stipulatione fuerat, sicut psalmo superscriptum est, Ne corrumpas tituli inscriptionem . Et quam certissimae stabilitatis ac firmitatis credi debeat chirographum, id est manu scriptum, in libro Tobiae legitur, et in Evangelio de conscriptis cautionibus demonstratur. Sed quidforte non provident, quia post illos infirma firmatio illorum manet, et ipsi decedunt, et sicut sanctus Augustinus dicit: Transit actus, et manet reatus. Quod suum erat locis sanctis donant per confirmationet sibi usurpant per occupationem, 639 quod ut saeculi pauperiores non obtinent per deprecatam praestationem: imo et sibi auferunt, et locis sanctis non tribuunt, et unde sibi debuerant operari remedium, perpetrant sacrilegium: et si sacrilegium perpetrant de suis non bene datis, considerandum est quantum sibi periculum faciunt de rebus ab aliis Deo donatis, et a se contra Deum et ipsi Deo ablatis. Unde s
Abbreviated transcription (Latin):
contrariã ad ferre quo quomodo tempta uerit uoluntatẽ ille quidẽ
reũse antod m̃ essenouerit. quinitit᷑ ea quaeutilit̃ sunt finita rescinde¬
re : Nam eidem decisioni transactioniq nihilse derogare cognos¬
cat stadpreiectã: Ulalde ha ius:quit etelesiesticaee stmoderatio¬
nuconutniens ut qua eordina dacio ta fuerini ułdecisa Nuilla in pos¬
terũ de beantrefragatione turbari: Dequa sacram̃tipurgatione saepe
audiuimus quia plure sbieo fraude facere solent cũ ingenio iurante sied
potius peierantes: Quia sicut legimꝰ lta sacram̃tũ ado diudicatur
sicu abeo ciupid satis fiorisol& bi fiderecipitur: Sed & ineademsata¬
nta pugatione fraus facta quin potius ꝑiurium factũderegtẽ ndouon
lde sacramentoregi facto in fideliquȩ ñ in pune cesser̃ in uenimus u

Expanded text:
contrariam afferre quoquomodo tentaverit voluntatem, 620 ille quidem contrariam afferre quoquomodo tentaverit voluntatem, 620 ille quidem reum se ante Deum esse noverit, qui nititur ea, quae utiliter sunt finita, rescindere: nam eidem decisioni, transactionique nihil se derogare cognoscat. » Et ad praejectam : « Valde, inquit, ecclesiasticae est moderationi conveniens, ut quae ordinata fuerint vel decisa, nulla in posterum debeant refragatione turbari. » De qua sacramenti purgatione saepe audivimus, quia plures in eo fraudem facere solent, cum ingenio jurantes, sed potius pejerantes: quia, sicut legimus, ita sasicut ab eo, cui per id satisfieri solet, in fide recipitur. Sed et in eadem sacramenti purgatione fraus facta, quin potius perjurium factum detegitur, sicude sacramento regi facto infideli, quae non impune cesserunt, invenimus, u
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & desacramenti purgatione in scĩ gregorii epła ad secundinũ epm̃tau¬
rominitanũ legimꝰ qđ leonis cartularu femina quȩ relicto eo proforni¬
cationis criminereligiosã uestem induerat ab ipsosi prȩstito sacram̃to qͥm̃
postinitũ coniugum inadulteruculpã lapsus non fuerit : in consulto epõ
adiurũ suum redierat. & idcirto cũ familia sua fuerat ex cõmunicata
Vndeidem sc̃s papa decreuit ut mox eius absoluer&ur familia. Etsima¬
nifeste censtaro c quia coniugisuo eadem femina dicerenihil petuerit
sedinsuꝑ supicioipsius ꝑsacramentũ fuerit amputata atq posthoc
sua adeum sponte reuersa : ut & bi eacensura tẽperar& iudici: pcclon¬
go iamtẽpore priuar&ur cõmunione : Etitem ad candidũ abbatem:
Denq ut adsacis factionẽ poss& omnino sufficert . fecimus ut ouiã datocor¬
poralit̃ sacramento firmar&. Nihil se in fraude uersatũ aut aliꝗ
eccultasse sedomã integra prodidisse : Ciurei siquis ꝗđ noncre dim

Expanded text:
Secundinum episcopum Taurominitanum legimus , quod Leonis Chartularii femina, quae relicto eo pro fornicationis crimine religiosam vestem induerat, ab ipso sibi praestito sacramento quoniam post initum conjugium in adulterii culpam lapsus non fuerit, inconsulto episcopo ad virum suum redierat, et idcirco cum familia sua fuerat excommunicata. Unde idem sanctus papa decrevit, ut mox ejus absolveretur familia. Et si manifeste constaret quia conjugi suo eadem femina dicere nihil potuerit, sed insuper suspicio ipsius per sacramentum fuerit amputata, atque post hoc sua ad eum sponte reversa, ut et in ea censura temperaretur judicii, nec longo jam tempore privaretur communione. » Et item ad Candidum abbatem : « Denique ut ad satisfactionem posset omnino sufficere, fecimus ut etiam dato corporaliter sacramento firmaret nihil se in fraude versatum, aut aliquid occultasse, sed omnia integre prodidisse. Cui rei si quis, quod non credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
hsequtabrrotat q in fide dubit ane ne ifant si equia lis habebat᷑ aputeo s intus:
qđ factue in eorũ oculis nonueritate fallente : sedipsis uericatẽ ꝑcipere
uonualentib: & aliud quãres estopinantibus sicut & beatus gregorus
demaria dicit quȩ dnm quȩ rebat quẽ re surrexis semini me trodebat Sed
quia amabat & dubitabat uidebat e pĩagnoscebut eũqillio amorostende¬
sat ou dubietas abtondeba e: Et prȩ fatis duob discipulis ambulantibus
hnuia non quidẽ credentib dñsapparuit: sedeis speciẽ quã recognos ceren
monostendicii hocergo egit foras dni in oculis corporis qđ apudeoꝰs agebat᷑
hntios in oculiscordis: Nlihilergo simplex uerita s ꝑduplicitatẽ fecio seda
ir oeis oichibuit incorpore qualis apudeo serat inm̃to NEͦ dneeueniare

Expanded text:
oculis dubitantium foris, qualis habebatur apud eos intus: quod factum est in eorum oculis, non veritate fallente, sed ipsis veritatem percipere non valentibus, et aliud quam res est opinantibus. Sicut et beatus Gregorius de Maria dicit : « Quae Dominum quaerebat, quem resurrexisse minime credebat; sed quia amabat et dubitabat, videbat et non agnoscebat, cumque illi et amor ostenderat, et dubietas abscondebat. » Et praefatis duobus discipulis ambulantibus in via, non quidem credentibus, Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foras Dominus in oculis corporis, quod apud eos agebatur intus in oculis cordis. Nihil ergo simplex veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore, qualis apud eos erat in mente. E
Abbreviated transcription (Latin):
abicietur a consuetudine credulorũ : sicutenĩ priuata uł fraus publica sem
ꝑefpunienda : Itaut scriptũ legimꝰ consuetudo quae publicis utilitatib: non
impedit. prolege est retinenda
Qua propt̃ si& in hociudicio ꝑ qđ cũq ingeniũ fraudulentiare perit᷑ dupli¬
cata uidicii ultione siue ꝓpeccati admissione siue proini fidelil lusione

Expanded text:
abjicietur a consuetudine credulorum? Sicut enim privata vel fraus publica semper abjicietur a consuetudine credulorum? Sicut enim privata vel fraus publica semper est punienda, ita ut scriptum legimus, consuetudo quae publicis utilitatibus non impedit, pro lege est retinenda. Quapropter, si et in hoc judicio per quodcunque ingenium fraudulentia reperitur, duplicata judicii ultione, sive p
Abbreviated transcription (Latin):
examinari utul temptati quia fortesfueri nt appareantĩl cognita ꝑ tẽpta¬
tionẽ sua ln firmitate fortiores fieridiscant : Et sic cũ probati fuerint acci¬
piant &uipsicoro nã uitae . Dediuinis ñ causemur iudicus quae interdũoc¬
culta sunt sed nũ quã in uista: Netmirum uiderideb& siln hui modiudicio
caliditate diabolica fraus quȩ cũq dõꝑmittente in t̃uenit cũ o aquabaptis¬
matis in sefidelis utam brosius dicit estinaliquib: & a quam̃dax Nonsanat
baptismũ ꝑfidorũ Nonmundat sed polluit. Vnde & secundũ de cr&a canonũ
& sciln nocentu atq aliorũ pontificũ romanorũbi nomine saẽ trinitatis
abhȩreticis baptitati ꝑmanus impositiont̃ gratiã sp̃sscĩ accipiunt uon
autem in scaẽ trinitatis nominebaptitati bapti z ari iubent᷑ : Sednumqud
qm̃frausre perit᷑ inbaptis mohȩreticorũ baptisma ñprobabit᷑ ca tholico¬
rũ & si fraus inuenit᷑ iniudicio ꝓpt̃ fidem incredulorũ lexpurgationis

Expanded text:
examinari, ut vel tentati quia fortes fuerint appareant, vel cognita per tentationem sua infirmitate fortiores fieri discant, et sic cum probati fuerint, accipiant et ipsi coronam vitae, de divinis non causemur judiciis, quae interdum occulta sunt, sed nunquam injusta. Nec mirum videri debet, si in hujusmodi judicio calliditate diabolica fraus quaecunque Deo permittente intervenit, cum et aqua baptismatis in se fidelis, ut Ambrosius dicit, est in aliquibus et aqua mendax. Non sanat baptismus perfidorum, non mundat sed polluit: unde et secundum decreta canonum, et sancti Innocentii, atque aliorum pontificum Romanorum, in nomine sanctae Trinitatis ab haereticis baptizati per manus impositionem gratiam Spiritus sancti accipiunt: non autem in sanctae Trinitatis nomine baptizati baptizari jubentur. Sed nunquid, quoniam fraus reperitur in baptismo haereticorum, baptisma non probabitur catholicorum? et si fraus invenitur in judicio propter fidem incredulorum, lex purgationis
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽsrmonis lmaginẽ omniumoculis referebat solus petrus eũ quierat
intuebat᷑ : Itorans discipulos ad eorum oculos reuocauit᷑ & deluso fantas¬
mate intuentiũ obtutib speciem ꝓpriã reddidit Sod uita iohannis
monachiquondam parentes filiã suã operante dȩmone ae quã esse corne¬
bant : Ine uangelio quoq legimꝰ deduob discipulis cũ xpoꝑgentibus
aedubitantib: qͥuia oculieorũ tenebant᷑ ueeũ agnoscerent: qđ impedin¬
tũhoculis eorũ non in congruent̃ accipimus a satana fuisse neagnosce¬
ređihs̃ sed tamen axpõ facta est ꝑ missio usq adsa cramontũ panisuturi¬
tate corporiseiꝰ participata. remoueri intellegat᷑ impedim̃ tũ lnumici

Expanded text:
ejusdem Simonis imaginem omnium oculis referebat, solus Petrus eum qui erat intuebatur, et orans discipulos ad eorum oculos revocavit, et deluso phantasmate intuentium obtutibus speciem propriam reddidit. Sed et in Vita Joannis monachi quondam parentes filiam suam operante daemone equam esse cernebant. In Evangelio quoque legimus de duobus discipulis cum Christo pergentibus ac dubitantibus, quia oculi eorum tenebantur ne eum agnoscerent . Quod impedimentum in oculis eorum non incongruenter accipimus a Satana fuisse, ne agnosceretur Jesus: sed tamen a Christo facta est permissio usque ad sacramentum panis, ut unitate corporis ejus partic
Abbreviated transcription (Latin):
uir dñ benedictꝰ aduenit : quieundẽignẽ inculis fratrũ esse in suis uero
nones se considerans caput protinꝰ in orationẽ inflexit &eosquos fantastico
repperit igne deludi : reuocauit fratres ado culossuos ut & fanũ illudco qui¬
nȩ ȩdificiũ adsistere cernerent : & flãmas qua santiquus hostis finerat
non uiderent : Et inpetriltinerario declementis patre legit᷑ qđ ut a fide¬
ude scsauẽ intertio librodetrinitateloquens de prȩstigus a magis pharaonis morsi resistentib: factis dic̃ : Incellegil¬

Expanded text:
vir Domini Benedictus advenit, qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero vir Domini Benedictus advenit, qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem inflexit, et eos, quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres ad oculos suos, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas, quas antiquus hostis finxerat, non viderent. » Et in Petri Itinerario de Clementis patre legitur, quod ut a fiustinus in tertio libro de Trinitate , loquens de praestigiis a magis Pharaonis Moysi resistentibus factis dicit, « Intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
ũrecte credentiũ autpro purgatione fideliũ utiudã plenũ iniqua uoluntate
põcõmunicantẽ stranigulauit & paulũ posttertiica eli raptũ cola fizauit ad
maxima exercenda occulto sednusquã iniustoꝑbeni mittit᷑ diuino uidicio. Sicut
ꝑ magos pharaonis multa acta sunt quȩ morses ꝓph&adnĩ focorat : Et ad probationẽ
iob aerasunt cõmota ignis decaelo aerio oues puerosq consũpsit : Etantichris¬
tus ꝑsesuosq: ministrosmulta operaturus est : Itautinerrorem inducantur
&iã si fieri potest electi : Et ꝑ płitonissam species samuhelis osten saest : Et in
libro dialegorũ scribente scõgregr̃o legimꝰ quia de inuento i dolo& acloram
casuin coquinã ꝓiecto ecireignis repenceiusus ẽ atq incunctorũ monachorũ
oculis quia omno eiusdẽ coquinȩ aedificiũ consumero l ostendit : Cũq: iactan¬
do a quã &lignẽ qua si extingendope streperent : pulsatus ab codem tumubtu

Expanded text:
aut pro purgatione fidelium, ut Judam plenum iniqua voluntate Christo communicantem strangulavit, et Paulum post tertii coeli raptum colaphizavit, ad maxima exercenda occulto, sed nusquam injusto, permittitur divino judicio, sicut per magos Pharaonis multa acta sunt, quae Moyses propheta Domini fecerat. Et ad probationem Job aera sunt commota, ignis de coelo aerio oves puerosque consumpsit. Et Antichristus per se suosque ministros multa operaturus est, ita ut in errorem inducantur etiam si fieri potest electi. Et per Pythonissam species Samuelis ostensa est. Et in libro Dialogorum, scribente sancto Gregorio, legimus : « Quia de invento idolo, et ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis, quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit: cumque jactando aquam et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus ab eodem tumultu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dacio credere uolentib: quasi ds̃ aut falli potuerit aut fallere quenquã
Inserecte credentẽ iniudicio uelit autdndebitamiseri cordialn crimine con¬
siftentiatq crimipsũ neganti & setẽptanti debeat miserere quoliã paupe¬
riniudicio uł sub obtentũ pietatismisereri ꝓhibut : uȩꝓpt̃ alia ꝑpolrata
peccata de quib p̃ satis fecer dñõ eere tributione iustitiȩ am̃ dacespũ sedu¬
cant᷑ ut intereant. ednaliũ: laqueũ decepticadant sicut dequib dã pau¬
lusdiẽ : Qm̃ cũcognouissent dm̃ pisicut dñglorificauor autgratia seger̃

Expanded text:
mendacio credere volentibus, quasi Deus aut falli potuerit, aut fallere quemquam mendacio credere volentibus, quasi Deus aut falli potuerit, aut fallere quemquam in se recte credentem in judicio velit, aut indebita misericordia in crimine consistenti, atque crimen ipsum neganti, et se tentanti debeat misereri, qui etiam pauperi in judicio vel sub obtentu pietatis misereri prohibuit, ne propter alia perpetrata peccata, de quibus non satisfecerunt Domino, ex retributione justitiae, a mendace spiritu seducantur, ut intereant, et in alium laqueum decepti cadant, sicut de quibusdam Paulus dicit: Quoniam cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ spm & nalignꝰ sp̃s addm̃ : beat̃ ex ponit gregorius inmoraliũ libris deuotio¬
nilectorũ notissimis : Sequitur in hrstoria libri regũ. Nuncigit᷑ eccededit
dñs spmmendacii in oreomniũ ꝓph&arũ tuorũ qui hic sunt. Etdñs locu¬
tus e st concratemalũ : Et postaliquanta : Vnus autẽ quidã tetendit artum
& stomachum : Et paulo post : Et mortuus ẽ uesperi & cõpletus ẽ in eosermo
dñ ꝑmanũ michey pro ica phorȩ de quo antea locutu s est idẽ achabad
iostphat regẽ udaquȩroncẽ proph&ã dñ. Remansi tinquit achaburunꝰ
ꝑ quẽ possum interrogare dnm sed ego odieũ quia ñ proph&at mihibonũ
sedmalũ uidelic&s qmuera illidicebat. &i deo odiebat eũ diligens m̃ dacos
ministroso ibulmpios : Vinde scriptũ ẽ : Princeps quilibent᷑ audit uerba
m̃ dacii : om̃sministros habebit impios : Quadere tim̃dũ ẽregi&s cunctis

Expanded text:
gnus spiritus ad Deum, beatus exponit Gregorius in Moralium libris devotiognus spiritus ad Deum, beatus exponit Gregorius in Moralium libris devotioni lectorum notissimis. Sequitur in historia libri Regum: Nunc igitur ecce dedit Dominus spiritum mendacii in ore omnium prophetarum 616 tuorum qui hic sunt. Et Dominus locutus est contra te malum. Et post aliquanta: Unus autem quidam tetendit arcum,hab, inter pulmonem et stomachum. Et paulo post, et mortuus est vespere, et completus est in eo sermo Domini per manum Michaeae prophetae, de quo antea locutus est idem Achab ad Josaphat regem Juda quaerentem prophetam Domini. Remansit, inquit Achab, vir unus per quem possumus interrogare Dominum, sed ego odi eum, quia non prophetat mihi bonum, sed malum. Videlicet quoniam vera illi dicebat, et ideo odiebat eum, diligens mendaces ministros, et sibi impios; unde scriptum est : Princeps qui libenter audit verba mendacii, omnes ministros habebit impios. Qua de re timendum est regi, et cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
collgit᷑ quia ipsa quoq inferni suppliciacũ demon strant᷑ : aliis hȩcadadiutoriũ
aliis uero ad testimoniũ fiant. Vt istiuideant mala quaetaueant: illiuero eo
amplius puniant᷑ quo in ferni supplicia necuisa & cognita uitare uoluerunt
Sic&ds̃ ex scriptura ueritatis nob̵ demonstrat qđ aut ad correctionis cautelã
nob̵ proficiat aut exretributione iustitiȩ ad grauius de linquendũ incu¬
mulũ dam nationis excrescat. Scriptũ ẽ enĩ in libro regũ dicente mic ha
ꝑphea Vididnm sedentẽ su ꝑ soliũ suũ & omnẽ exercitũ caeli adsistentẽ
eiadextris &asinistris : Etait dñs : quis decipi& achabregẽ is ra heluta scendat
& cadat in ramothgala ad : Et dixit unus uerba hui modi : & alius aliter
dñs Deci pies& pracualebis Egredere & facita. Quid sit adstaremalignũ s pm̃

Expanded text:
colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis haec ad adjutorium, colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis haec ad adjutorium, aliis vero ad testimonium fiant, ut isti videant mala quae caveant, illi vero eo amplius puniantur, quo inferni supplicia nec visa et cognita vitare voluerunt. » Sic et Deus ex scriptura veritatis nobis demonstrat, quod ad correctionis cautelam nobis proficiat, aut ex retributione justitiae ad gravius delinquendum in cumulum damnationis excrescat. Scriptum est enim in libro Regum, dicente Michavidi Dominum sedentem super solium suum et omnem exercitum caeli adsistentem ei a dextris et a sinistris et ait Dominus quis decipiet Ahab regem Israhel ut ascendat et cadat in Ramoth Galaad et dixit unus verba huiuscemodi et alius aliter Dominus: Decipies, et praevalebis, egredere, et fac ita . Quid sit astare malignum spiri
Abbreviated transcription (Latin):
rius ei noncoxitꝰ quasi uide xomniũ quȩ gerunt᷑ ⁊ nouitomã &iã antequã funt
alierrore sẽducipotuerit cõponert possumꝰ qđ petrus inquarto librodialogorũ
ab eatorequisiuit gregorio: Quidnã ẽ inꝗens quȩ sote qđ ñ nulliquasi ꝑerrorẽ entra¬
hunt᷑ ecorpore. Ciubeatꝰ gregorius referens deduob: stephanis. quia nonis dẽ ste¬
phanꝰ quiad duo t iudiciadloca in fernifuerat iussus ad duciextiterat sed stepha¬
nus alt̃ forrarius : stillore ducto stephanꝰ ferrarius quia dduci fuerat ius sus ad duc¬
tusẽ : Hoc inquitbeatꝰ gregr̃s quotienscũq fit sibene ꝑpendit᷑: nonerror sedad¬
monitio ẽ : Suꝑnaeni pi&as ex magnami seri cordiȩ suȩ largitatedis ponit: ut
non nulli& iã postexitũ repente adcorpꝰredeant & torm̃ta in foriquȩ audita
ũcrediderant saliusa ꝑtime scant : Et post narrationẽ destephano quiadluc¬
tus & reductꝰ & postealterũ ad torm̃ta ꝑductꝰ fuerat subdidit : Qua propter

Expanded text:
it. RESPONSIO. Quasi judex omnium quae geruntur, qui novit omnia etiam antequam fiant, tali errore seduci potuerit, componere possumus quod Petrus in quarto libro Dialogorum a beato requisivit Gregorio: « Quidnam est, inquiens, quaeso te, quod nonnulli quasi per errorem extrahuntur e corpore? Cui beatus Gregorius referens de duobus Stephanis, quia non isdem Stephanus, qui adductus judici ad loca inferni fuerat, jussus adduci exstiterat, sed Stephanus alter ferrarius: et illo reducto, Stephanus ferrarius, qui adduci fuerat jussus, adductus est. « Hoc, inquit beatus Gregorius , quotiescunque fit, si bene perpenditur, non error sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate, disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant et tormenta inferi, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. » Et post narrationem de Stephano, qui adductus et reductus et postea iterum ad tormenta perductus fuerat, subdidit : « Qua de re
Abbreviated transcription (Latin):
er& optinuit uł consensit : non reuerens sententiã legis parit̃ & euange¬
lii. Nontemptabis dñm dm̃tuũ: Quia si contra auctoritatẽ canonicã quȩ ex
honoris eagere  Itltem scriptũ ẽ : red de sautem dño iuramenta tua:
Sifidelitatẽ seniori suo ꝓmisit. quomodo huic in lusioni contra illum consen¬
tirĩ prae sũpsit : & situnc interduo pericula positusminus deura mento
neglegere elegit ut mauis ne proditor confessionis fier& deuita ros. quare
ipsã confessionẽ nunc ꝓdidit : cũ scriptum sit : quiambulat fraudulent̃
reuela tarchana quiaut̃ fidelis ẽ animic elat tõmissum: Acsipatent̃
dicat: quianimi nonc elat cõmissũ in fidelis est. Et paulus dic̃ fidelibus
Quae pars fidelicũ in fidele : plura hinc dicipoterant sed nob̵ p̃ cuentt : Onis
eñ suũ unꝰ quisq portabit: Haec aut̃ breuit̃ deximꝰ niuteredere uł c rediabaliquotuus inodi
derogationi de quocũq sacerdote uelimis : sedut nos quate nꝰ hincres ponderemis

Expanded text:
eret obtinuit, vel consensit, non reverens sententiam legis pariter et Evangelii: Non tentabis Dominum Deum tuum? Quia si contra auctoritatem canonicam, quae ex nare. Et item scriptum est: Reddes autem Domino juramenta tua . Si fidelitatem seniori suo promisit, quomodo huic illusioni contra illum consentire praesumpsit? Et si tunc inter duo pericula positus, minus de juramento negligere elegit, ut majus ne proditor confessionis fieret devitaret, quare ipsam confessionem nunc prodidit? cum scriptum sit: Qui ambulat fraudulenter, revelat arcana; qui autem fidelis est, animi celat commissum , ac si patenter dicat: Qui animi non celat commissum infidelis est. Et Paulus dicit fidelibus: Quae pars fideli cum infidele? Plura hinc dici poterant, sed nobis non convenit. Onus enim suum unusquisque portabit. Haec autem breviter diximus, non ut credere vel credi ab aliquo hujusmodi derogationi de quocunque sacerdote velimus, sed ut nos quatenus hinc responderemus
Abbreviated transcription (Latin):
quaetantomalo possint obsistere : sineullo obstaculo pereant. aut
bona quae habent palien omalo cu ĩ fuint participes antedĩcculos
ꝑditifiant lic& humano iudicio & corporo sani putent᷑ : sed & ne sen¬
tentiã scripturae incurrant quadicit᷑ perit lustus ꝓ impio: Et neali¬
ꝗ seis ꝑuerse hit̃ praetet᷑ sententiãdeuteronomii. Ñtradas seruum
domino suo qui ad tẽ confugerit. habitabit tecum in loco quiei pla¬
cuerit & inuna urbi umtuarũ requies c& nec contristes eũ audi¬
ant quomodo illam beatus augustinus exponat : Septuaginta

Expanded text:
quae tanto malo possint obsistere, sine ullo obstaculo pereant, aut bona quae habent pro alieno malo, cujus fiunt participes, ante Dei oculos perditi fiant, licet humano judicio et corpore sani putentur. Sed et ne sententiam Scripturae incurrant, qua dicitur: Perit justus pro impio. Et ne aliquis eis perverse interpretetur sententiam Deuteronomii: Non tradas servum domino suo, qui ad te confugerit: habitabit tecum in loco qui ei placuerit, et in una urbium tuarum requiescet, nec contristes eum , audiant quomodo illam beatus Augustinus exponat. Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
lustitiam : impio inquiens prebes auxilium & hisquio derunt
meamicitia iungeris. Idcrco iram quidem dñi id est mortem me¬
rebaris sedbona opera inuenta st̃ inte : proptereatime antre¬
ges quitalib hominib: iniuste patrocinium praebent dequorũ
tuitione dm̃ offendere possint & ecłae acpauperes xp̃i& hemilio¬
res homines opprimunt᷑ & deuastantur & iusta iudicia exerce¬
rinon posst̃. Ne fortesitanta & taliabon aꝓpria ñ habueriit
Vłtincartaginensi concilio scriptũ ẽ Placut inquit ut accusatis uł aicusator ineolo co urlenlle estu

Expanded text:
justitiam: Impio, inquiens, praebes auxilium, et his qui oderunt justitiam: Impio, inquiens, praebes auxilium, et his qui oderunt me amicitia jungeris. Idcirco iram quidem Domini, id est mortem, merebaris, sed bona opera inventa sunt in te . Propterea timeant reges, qui talibus hominibus injuste patrocinium praebent, de quorum tuitione Deum offendere possint, et Ecclesiae ac pauperes Christi, et humiliores homines opprimuntur 636 et devastantur, et justa judicia exerceri non possunt: ne forte si tanta et talia bona propria non habuerintin Carthaginensi concilio scriptum est : « Placuit, inquit, aut accusatus, vel accusator, in eo loco, unde ille est
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus acdsinum scaẽ ȩcłaȩ reuocentur : Si qui uero ad meueni¬
reuduerint & rationẽ recipere prius lus iurandũ praebeant
aqꝓͥmitiunt quod in eorũ errore &iam ratione rẽp̃ta ñ ꝑsistant:
& postinodum eistua scĩtas ꝓmittat quia amo fiullamiuo¬
lentiam patiantur sedrationẽ reddo : si ueritatom cognoue¬
ruit suscipiant sin cognouerint : In laesos dimitto : siquiuo¬
rocontrauos sine luramento exeis ad nosuenire uoluerint ii¬
nime eosfratnitastua r&ineat quiauenientes autrationem
recipiont: aut scito quia t̾rã illã ulterius pĩ uidebunt ꝓ ftsiꝗs
trotinio regum rebellionemten& contraregẽ qui ꝓhoccrimine
& & ampaliis eum uell& in ludicium mit teresi posse istã quã
hab& adiudicium ducit : anteoculos habeant domini nrĩ
reges ueridicam sententiam regis regũ qui estueritas & ludex
uiuorũ ac mortuorum quadic̃ regi auxilium prȩstanti contra

Expanded text:
quatenus ad sinum sanctae Ecclesiae revocentur. Si qui vero ad me veniquatenus ad sinum sanctae Ecclesiae revocentur. Si qui vero ad me venire voluerint, et rationem recipere, prius jusjurandum praebeant, ac promittant, quod in eorum errore etiam ratione recepta non persistant; et postmodum eis tua sanctitas promittat, quia a me nullam violentiam patiantur, sed rationem reddo, si veritatem cognoverint, suscipiant, si non cognoverint, illaesos dimitto. Si qui vero contra vos sine juramento ex eis ad nos venire voluerint, minime eos fraternitas tua retineat, quia venientes, aut rationem recipient, aut scito quia terram illam ulterius non videbunt. » Et in trocinio regum rebellionem tenet contra regem: qui pro hoc crimine et etiam pro aliis, eum vellet in judicium mittere si posset, istam quam habet ad judicium ducit; ante oculos habeant domini nostri reges veridicam sententiam Regis regum, qui est veritas et judex vivorum ac mortuorum, qua dicit regi auxilium praestanti contra
Abbreviated transcription (Latin):
rator accultorsit: ad eo ut indomosuo aliqđ idolum positum ha¬
bere praesumer&: sed & quod non dissimile ne fasest sodomiae
illum scelere maculatum : Etideo quia tanti facinoris iniqui¬
tas districta acsubtili inuestigatione quaerenda at pleotenda
est : hactibi auctoritate praecipimus utuigilanti studio & dili¬
genti omnino cura ꝑquiras. Et siqualudicia ad prehendere huĩ
reipotueris : Eum incustodia districta quousq: nobis renunties
redigas. Vt qualit̃ in manissimum facinus discuti debeat ac
puniri deliberare possimus
Et siquis dixerit non aud & isdem ꝑuersus homo ad rationem
uenire : audiatur consilium scĩ gregoriide frontinianistis hȩ¬
r&icis quia drationẽ deducendã alit̃ ad ducin poterant qđ scri¬
bit ad maximianum salonitanum ep̃m : Defrontinia pustis biꝗ¬
ens fratemnitastua sit omnino sollicita. Vt sicut coepit studeat

Expanded text:
rator ac cultor sit, adeo ut in domo sua aliquod idolum positum harator ac cultor sit, adeo ut in domo sua aliquod idolum positum habere praesumeret. Sed et quod non dissimile nefas est, Sodomiae illum scelere maculatum. Et ideo quia tanti facinoris iniquitas districta ac subtili investigatione quaerenda atque plectenda est, hac tibi auctoritate praecipimus, ut vigilanti studio, et diligenti omnino cura perquiras: et si qua indicia apprehendere hujus rei potueris, eum in custodia districta, quousque nobis renunties, redigas, ut qualiter immanissimum facinus discuti debeat ac puniri, deliberare possimus. » Et si quis dixerit: Non audet isdem perversus homo ad rationem venire, audiatur consilium sancti Gregorii de Frontinianistis haereticis, qui ad rationem deducendam aliter adduci non poterant, quod scribit ad Maximianum Salonitanum episcopum : « De Frontinianistis, inquiens, fraternitas tua sit omnino sollicita, et sicut coepit studeat,
Abbreviated transcription (Latin):
restiterit inuenitur : Nam c̃fentire uid& erranti : quicor¬
rigenda ut resecari debeant nĩ concurrerit
Etnemodicat tam ꝑuersus homononadiudicium uocandus sed qua¬
silam iudicatus dam mandus est: audiat quod in euangelio
lohannis scriptum est dixisse Ni codemum ad principes ludeorũ
deihũ quẽ anteiudicium comprȩhendere rogauerunt : Scrip¬
tum estenim : Nicodemus tam̃ unus expharis eis qui ad d ñm
Nocte uenerat respondit iudȩis : Num ꝗd lex Nr̃a iudicat homi¬
Nemniisi audierit ab ipsoprius & cognouerit quid faciat : Eit dns:
Nolite scđm faciem iudicare. sed iustũ iudiciũ iudicate : Et sc̃s
gregorius ad sabinum subdia conum depresbitero quisodomiae
Nefarioscelere & idolatria denotabat̃ scribit : Quorundam in¬
quiens relatione perlatum est. qui a sisinnius regitanaeciuita¬
tis prbt quod auditu ipso intolerabilenimis est . Idolorum uene¬

Expanded text:
restiterit invenitur. Nam consentire videtur erranti, qui correstiterit invenitur. Nam consentire videtur erranti, qui corrigenda ut resecari debeant non concurrerit. » Et nemo dicat, tam perversus homo non ad judicium vocandus, sed quasi jam judicatus damnandus est. Audiat quod in Evangelio Joannis scriptum est dixisse Nicodemum ad principes Judaeorum de Jesu, quem ante judicium comprehendere rogaverunt. Scriptum 635 est enim: Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, respondit Judaeis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius, et cognoverit quid faciat? Et Dominus: Nolite secundum faciem judicare, sed justum judicium judicate . Et sanctus Gregorius ab Sabinum subdiaconum de presbytero, qui Sodomiae nefario scelere et idololatria denotabatur, scribit : « Quorumdam, inquiens, relatione perlatum est, quia Sisinnius Regitanae civitatis presbyter, quod auditu ipso intolerabile nimis est, idolorum vene
Abbreviated transcription (Latin):
rt : Nammoribus & bonitatiurãe ualde conueniens fuit ut ante
ad nosultio quamperp&ratȩ culpe iniquitas ꝑuenir& : Hortam̃
ut sineexcusatione aliqua ł modo qualis uobis feruor si terga
caritatiscustodiam demonstrantes : Ita exemplo aliorum distrie¬
te emendare tantum facinus festin&is. Vt dm̃ uobis incuius ille
hoc in luria perp&rauit timore eius pieglecto despexit. placabi¬
lemfaciatis : Namtantam iniquitatẽ inultam remanere pul¬
lomodo patimur : Et terrȩ principes non surda aure debent
audire quod dicitur: Anathema in mediotui. Nonpoterissta¬
recoram inimicistuis : Etltem scs gregorius ad siagrium scribit
epm̃ quia satis noxium atq perniciosum est ut imitatione pra¬
ue agentis destruantur quidepunitione illius aedific aribene
debuerant : Inquare nionsolũ illeculpabilis sed &iam qu i non

Expanded text:
rit. Nam et moribus et bonitati vestrae valde conveniens fuit, ut ante rit. Nam et moribus et bonitati vestrae valde conveniens fuit, ut ante ad nos ultio, quam perpetratae culpae iniquitas perveniret. Hortamur ut sine excusatione aliqua, vel modo qualis vobis fervor sit erga charitatis custodiam demonstrantes, ita pro exemplo aliorum districte emendare tantum facinus festinetis, ut Deum vobis, in cujus ille hoc injuria perpetravit, timore ejus neglecto despexit, placabilem faciatis: nam tantam iniquitatem inultam remanere nullo modo patimur. » Et terrae principes non surda aure debent audire quod dicitur, Anathema in medio tui, non poteris stare coram inimicis tuis . Et item sanctus Gregorius ad Syagrium scribit episcopum lib. VII, epist. 117: « Quia satis noxium atque perniciosum est, ut imitatione prave agentis destruantur qui de punitione illius aedificari bene debuerant. In qua re non solum ille culpabilis, sed etiam qui non
Abbreviated transcription (Latin):
quod eilmpingitur defendens liber&: autillis de quibus repu¬
tatur qm̃ non solum particeps sed &iam auctor & executorcri¬
minis est concedens legalitorpuniatur & aut in liberatione
illius istaquae in custodiaẽ & ꝓptertimorẽ suꝑsemendacium
dicit legaliter liber&ur : aut inpunitione illius legalit̃ puniat᷑
sicut hi libroprimolegis romanȩ capitulo ri. destu pratoribus &
incapitulo .rii. deincestis & turpibus riuptiis praecipit᷑ & hic e¬
teris qua exp̃ĩana iura deꝓmunt iusti ludices legerepossunt : h¬
Iustumest enimoppressam iterum opprimi &opprimentem de
libertate sccleris gloriari : Qđ ualde sc̃ gregorius ad goduinum
nẽ politanum ducem & in manissime deestaturdicens sati
miratisumus quod in milite illo qui ancillam dĩ diabolica insti¬
gatione ꝑdidit. districtissima uindicta hactenus facta non fue¬

Expanded text:
quod ei impingitur defendens liberetur, aut illis de quibus repuquod ei impingitur defendens liberetur, aut illis de quibus reputatur, quoniam non solum particeps, sed etiam auctor et exsecutor criminis est, concredens legaliter puniatur: et aut in liberatione illius, ista quae in custodia est, et propter timorem super se mendacium dicit, legaliter liberetur, aut in punitione illius legaliter puniatur, sicut in primo libro legis Romanae capitulo sexto de stupratoribus, et in capitulo septimo de incestis et turpibus nuptiis praecipitur, et in caeteris, quae Christiana jura depromunt, justi judices legere possunt. Injustum est enim oppressam iterum opprimi, et opprimentem de libertate sceleris gloriari, quod valde sanctus Gregorius ad Goduinum Neapolitanum ducem et immanissime detestatur, dicens : « Satis mirati sumus quod in milite illo, qui ancillam Dei diabolica instigatione perdidit, districtissima vindicta hactenus facta non fue
Abbreviated transcription (Latin):
officii quo fungitur gradu nondeicit: Hincergo colligant iudi¬
ces quia side stu pro femina reputatur. isdem qui eiuim intulit
uel eam ad scelus pellexit accersiendus est. & magis ꝑ illum cau¬
sa inuestiganda & ipse inuehendus atq: scđm legem ex aminan¬
dus est & uel legali iudicio liberandus ł puniendus est : praesertim
cum sicut audiuimus parentũ loco ipse eam legalitermarito
si uirgo in coitu primo inuentañ est : autbidicia cortȩ uirginita¬
tis ostendere auto biectionibus stupri concredere. Neforte eos qui
iluste iudicare cupiunt quaecumq: suspicio mordeat & quipotius
student& ualent alienis detrahere quamsuastatuere : locumde¬
rogandi inueniant dicentes: femina incusto diaminis & afflio¬
tionibus pertorrita Nihil aliud nusi quod ei lub&ur aud& autua¬
l& dicere. Veniatille qui insua libertate est & legaliteraut

Expanded text:
officii quo fungitur gradu non dejicit. » Hinc ergo colligant judiofficii quo fungitur gradu non dejicit. » Hinc ergo colligant judices, quia si de stupro femina 634 reputatur, isdem qui ei vim intulit, vel eam ad scelus pellexit, accersiendus est, et magis per illum causa investiganda, et ipse invehendus, atque secundum legem examinandus est, et vel legali judicio liberandus vel puniendus est: praesertim cum sicut audivimus parentum loco ipse eam legaliter marito si virgo in coitu primo inventa non est, aut indicia certae virginitatis ostendere, aut objectionibus stupri concredere, ne forte eos qui juste judicare cupiunt, quaecunque suspicio mordeat, et qui potius student et valent alienis detrahere, quam sua statuere, locum derogandi inveniant, dicentes: Femina in custodia minis et afflictionibus perterrita, nihil aliud nisi quod ei jubetur audet aut valet dicere. Veniat ille qui in sua libertate est, et legaliter, aut
Abbreviated transcription (Latin):
fame asserit scire deb&is silta est utrum Noceat si fiefuentux¬
tortaconfessio Nũ ꝗd quando sententiã tales causȩ suscipiunt
& adedem a postolicam appellatur Nĩ & ꝑsona quae ludicatur pre¬
sensest & districtissime atq ab omnilatere ueritas quȩrit. Vttunc
sidebeat ecnemanere sententia decernat᷑ : Et ideo post quam
& ꝑsona absens est & gestaquȩ ad nostrans misistis Nobis si cut prae¬
fatisumus ldone e satis facere nonuidentur : temere aliquid defra¬
traspersona decemero nec dobemus Necpossumus Ne đł absit
reprehensibi les inueniamur in nris quibus aliorũ iure comp&it
r&ractare sententias : Et aduirgilium arelatense ep̃m dicit:
Emendatio & iundicta culpabilemferiat . & in nocentẽ falsa opi¬
nionon ad fligat : Etad columbum epm̃ scribit : Quia satis peruer¬
sum & contraecdesiasticam probatures se censuram. ut frustra ꝓquo¬
rundam uoluntatibus quis priu&ur quemsu aculpa łfacinus ab

Expanded text:
fame se asserit, scire debetis, si ita est, utrum noceat si sic fuerit exfame se asserit, scire debetis, si ita est, utrum noceat si sic fuerit extorta confessio. Nunquid quando sententiam tales causae suscipiunt, et ad sedem apostolicam appellatur, nonne et persona quae judicatur praesesi debeat necne manere sententia decernatur? Et ideo postquam et persona absens est, et gesta quae ad nos transmisistis, nobis, sicut praefati sumus, idonee satisfacere non videntur, temere aliquid de fratris persona decernere nec debemus, nec possumus, ne quod absit reprehensibiles inveniamur in nostris, quibus aliorum jure competit retractare sententias. » Et ad Virgilium Arelatensem episcopum dicit : « Emendatio et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. » Et ad Columbum episcopum scribit : « Quia satis perversum et contra ecclesiasticam probatur esse censuram, ut frustra pro quorumdam voluntatibus quis privetur, quem sua culpa vel facinus ab