comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
epĩs ut dissidentes fr̃s siue clericos
siue laicos. ad pacem magis quam
ꝑ ambitionẽ non transeat. nec
quisquã inferioris ordinis clericus.
porrecto in p̾sentiam sẏnodi trans¬
ferat᷑. nichilominus alio in loco eiꝰ
epõ subrogato. Inferioris uͦ gradus
sacerdotes uł ali clerici conceisioe
asynodo retractanda. x.xuii.¬
rritã eẽ iniustam epoꝵ dãnationẽ.
De epõ qui alicui crim̃ obiecerit.
deducat᷑ ad ꝓbationẽ in synodũ. Q
irrita sit epoꝵ sententia in absentem
aueant udices eccłȩ ne absente co cus
causa uentilat᷑ sententiam ꝓferar
qq irrita erit. ĩmo & causã in sẏnodo
irritis distractionibus epõꝵ. xxxi
rrita erit epõꝵ donatio uł uenditu
uł cõmutatio rei eccłasticȩ. absq ca¬
uentia & subscriptione clericorum
eccła in ordine suo recipiant᷑. xxxi

Expanded text:
po, ut dissidentes fratres sive clericos sive laicos ad pacem magis quam per ambitionem non transeat, nec quisquam inferioris ordinis clericus; porrecto, per sententiam synodi transferatur, nihilominus alio in loco ejus episcopo subrogato; inferioris vero gradus sacerdotes vel alii clerici concessionea synodo retractanda. Irritam esse injustam episcoporum damnationem; XIX. De episcopo qui alicui crimen objecerit. deducatur ad probationem in synodo. XXX. Quod irrita sit episcoporum sententia in absentem. Caveant judices Ecclesiae ne absente eo cujus causa ventilatur sententiam proferant, quia irrita erit, imo et causam in synodo pro irritis distractionibus episcoporum. Irrita erit episcoporum donatio vel venditio vel commutatio rei ecclesiasticae absque conniventia et subscriptione clericorum.eris, ut in ordine suo recipiantur. Epi
Abbreviated transcription (Latin):
tans ꝓ se legatũ ad synodum mittat᷑.
graui necessitate inhibeat᷑. sic tam᷑
ut in ꝑsona sua legatum mittat. susce¬
pturꝰ salua fidĩ ueritate qͥcqͥd synodus
cors & pleb̾ clericos non instituat.
t epc̃ nullius causam audiat absq¬
p̃sentia clericoꝵ suoꝵ. Alioqͥn irrita
erit sententia nͥ p̾sentia clericorum

Expanded text:
tans pro se legatum ad synodum mittat. gravi necessitate inhibeatur, sic tamen ut in persona sua legatum mittat, suscepturus salva fidei veritate quidquid synodus corum et plebis clericos non instituat. scopus nullius causam audiat absqupraesentia clericorum suorum, alioquin irrita erit sententia episcopi nisi clericorum
Abbreviated transcription (Latin):
colitꝰ cũ ordinat᷑. ab epõ qͥdẽ doceat᷑.
qualit᷑ in officio suo agere debeat.S
b archidiacono accipiat ce̾roferariũ
ũ cereo. ut sciat ad accedenda eccłȩ
uminaria mancipari. Accipiat &
irceolũ uacuum ad suggerendũ uinũ
neucharistiam sanguinis.rpisti.
orcista cũ ordinat᷑. accipiat de
manu epĩ libellum in qͦscripti st᷑¬
torcismi. dicente sibi ep̃o. Accipe &
itũ. atq ingeniũ. Post hȩc spectante
lebe.tradat᷑ ei codicẽ. de qͦ lecturꝰ ẽ
icens ad eũ. Accipe. & esto relator u̾bi
i habiturꝰ si fidelit̾ & utilit᷑ imple¬
tris officium. partẽ cũ eis qui u̾bum
ei ministrauerint. Qualiter

Expanded text:
 cum ordinatur, ab episcopo quidem doceatur qualiter in officio suo agere debeat; sed ab archidiacono accipiat ceroferarium cum cerco, ut sciat se ad accendenda ecclesiae luminaria mancipari. Accipiat et urceolum vacuum ad suggerendum vinum in eucharistiam sanguinis Christi. VII. orcista cum ordinatur, accipiat de manu episcopi libellum in quo scripti suntvitam atque ingenium, post haec spectante plebe tradat ei codicem de quo lecturus est dicens: Accipe, et esto relator verbi Dei, habiturus, si fideliter et utiliter impleveris officium, partem cum eis qui verbum Dei ministraver
Abbreviated transcription (Latin):
tani uel auctoritate uł presentias
dinet᷑ epẽ. Suscepto in nomine
moribꝰ. s his patrũ diffinitionibe
ad quiescat. Dehinc disponit᷑ qual
eccłastica officia ordinentur. Al
pc̃ cũ ordinat᷑: duo epĩ ponans

Expanded text:
litani, ut auctoritate, vel praesentia ordinetur episcopus, suscepto in nomine motibus, sed his patrum diffinitionibus acquiescat. Dehinc disponitur qualiter ecclesiastica officia ordinantur. 82 pus cum ordinatur, duo ep
Abbreviated transcription (Latin):
ltricꝰ qui nͦ ꝓem̃do aliqͥd in nundi¬
nsuł in foro deambulat: ab officio
cricus qͥ absq corpusculi sui ineqͣli¬
tate uigiliis deest: stipendio pͥuatus
pommunicetur. De clericis interꝰ¬
nptationes ab officio declinantibꝰ.
ericũ int̾ temptationes ab officio

Expanded text:
lericus, qui non pro emendo aliquid in nundinis vel in foro deambulat, ab officio suo Clericus, qui absque corpusculi sui inaequalitate vigiliis deest, stipendio privatus excommunicetur. L. De clericis ab officio declinantibus. Clericum inter te
Abbreviated transcription (Latin):
dicte sententie seueritate cohercen.¬
ieiunii absq in euitabili necessitate
ieiuniũ rumpit. minorẽ habendũ.
ui dñico die studiose ieiunat.

Expanded text:
adictae sententiae severitate coercenjejunii absque inevitabili necessitate jejunium rumpit, minorem habendum. minico die studiose jejunat
Abbreviated transcription (Latin):
ubdiaconꝰ cum ordinat᷑. qr dinent᷑.
mnanꝰ impositione̾ ñ accipit patenam
Ic manu epĩ accipiat uacuam. ꝙ ca¬
icẽ uacuum. de manu uͦ archidiaconi
ccipiat urceolũ cum aqua. & aqua¬
nanile & manutergiũ. Quẽ ad modũ¬

Expanded text:
ubdiaconus cum ordinatur, quia manus impositionem non accipit, patenam de manu episcopi accipiat uacuam et calicem uacuum. De manu uero archidiaconi accipiat urceolum cum aqua et aquamanile ac manutergium.ʼ Item Ysod
Abbreviated transcription (Latin):
stiariꝰ cũ ordinat᷑: p̾tqͥ ab archidia¬
scono
instructꝰ fuerit qualit̾ in domo dĩ debeat
c̃usari: ad suggestionẽ archidiaconi
tradat ei epc̃ claues eccłȩ de altario dic̃s¬
ei. Sic age quasi redditurꝰ dõ rationem
ꝓ his reb quȩ istis clauib recludunt᷑.
Qualiter psalmistę fiant. x.
entia epĩ sola ussione prbi officium
Nide ut qͦd ore cantas. credas corde.
& qͦd corde credis: operibus probes.

Expanded text:
postquam ab archidiacono instructus fuerit, qualiter in domo Dei debeat conversari, ad suggestionem archidiaconi tradat ei episcopus claves ecclesiae de altario dicens: Sic age, quasi redditurus Deo rationem pro his rebus, quae his clavibus recluduntur. C. XX. Qualiter psalmista ordinetur. entia Epi, sola jussione presbiteri officium Vide, ut quod ore cantas, corde credas, et quod corde credis, operibus probes.
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ unũ eundemq credat auctor
& dm̃. si diabolus ñ ꝑ conditionem
ꝑ arbitriũ factꝰ sit malus. Querend
etiã ab eo. si credat buiꝰ quã gestamia¬
credat uidiciũ futurũ. & recepturo
singulos ꝓ his quȩ in hac carne ga
ꝓhibeat. Si scda matrimonia nͨ dãne
si carnium ꝑceptionẽ ñ culpet. si
penitentib reconciliatis cõmunicd
si in baptisma omã peccata idẽ. can
illud originale c̃tractum. quam is
quȩ uoluntarie admissa st̃ dimid

Expanded text:
 unum eumdemque credat auctorem et Deum. Si diabolus non per conditionem, sed per arbitrium factus sit malus. Quaerendum etiam ab eo si credat hujus quam gestamcredat judicium futurum, et recepturosingulos pro his quae in hac carne gesimprobet. Si secunda matrimonia non condemnet. Si carnium perceptionem non culpet. Si poenitentibus reconciliatis communicet. Si in baptismo omnia peccata, id est tam illud originale contractum quam illa quae voluntarie adm
Abbreviated transcription (Latin):
De clericis qͥ ꝓfide tẽptati st̃ . alba utat᷑.
lericum int̾ temptationes officio suo
ribulationes patit᷑ omni honore asac
lericꝰ nec comã nutriat. nec barbã radat.
De habitu clericorum. xliiii.
incessu ꝓbet. & idõ nec uestib nec
lciam̃tis decorem querat. Clericũ¬

Expanded text:
De clericis qui pro fide tentati sunt. Clericum inter tentationes officio suo tribulationes patitur omni honore a sacClericus nec comam nutriat, nec barbam radat. XLV. De habitu clericorum. Clericus incessu probet, et ideo nec in vestibus, nec calciamentis decorem quaerat. C
Abbreviated transcription (Latin):
cum benedicendi st̃ a sacerdote. a
parentib suis uel a paranimphis of¬
ferant᷑. Qͥ cũ benedictionem acceꝑint:
eadẽ nocte ꝓ reuerentia ipsius bene¬
dictionis in uirginitate ꝑmaneant.
De cellula sacerdotis. xiii. Ibeat.¬
tepc̃ ñ longe abȩccła hospiciolũ ha

Expanded text:
benedicendi sunt a sacerdote, a parentibus suis vel a paranymphis offerantur, qui cum benedictionem acceperint, eadem nocte pro reverentia ipsius benedictionis in virginitate permaneant. XIV. De cellula sacerdotis. Ut episcopus non longe ab ecclesia hospitiolum ha
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit suo tẽpore. & canonica ordinati¬
one: licet uenerit ad c̾uentũ quacunq
necessitate. nͥ sponte uoluerit nullatenꝰ
suis respondebit insidiatoribꝰ. Qm̃ nec
abet᷑ quoq in decretis patrũ sanccitũ.
ñ fore canonicũ.quenꝗͣ sac̾dotum
iudicare uł dãnare antequã accusato¬
res canonice examinatos p̾sentes ha¬
beat locũq defendendi accipiat. id. ẽ.
inducias eccłasticas ad abluenda crimi¬
na & cȩt̾a. Nec extra ꝓpͥã fiat ꝓuinciã
pͥma discussionis accusatio. sine apłica
p̾ceptione. cui in omĩb causis debet
reuerentia custodiri. Qm̃ & antiqua
docet hoc patrũ regula. in qͦͣ & ĩꝑialia
parit̾ statuta concinunt. Itẽ idem¬
licet p̾missa. Neq ullus unꝗͣ iudicet᷑.
antequã legitimos accusatores p̾senteᷤᷤ
habeat. locumq defendendi accipiat
ad abluenda crimina. Syricius.¬

Expanded text:
ordinatione, licet venerit ad conventum, in quacunque necessitate, nisi sponte voluerit, nullatenus suis respondebit insidiatoribus: quoniamabetur quoque in decretis Patrum sancitum, non fore canonicum quemquam sacerdotem judicare vel dampnare, antequam accusatores canonice examinatos praesentes habeat locumque defendendi accipiat, id est inducias ecclesiasticas ad abluenda crimina et caetera; nec extra propriam fiat provinciam primo discussionis accusatio sine apostolica praeceptione, cui in omnibus causis debetur reverentia custodiri; quoniam et antiqua docet hoc Patrum regula, in qua et imperialia pariter statuta concinunt. « Crimlicet premissa, neque ullus unquam iudicetur, antequam legitimos accusatores vel tutores presentes habeat locum que defendendi accipiat ad abluenda crimina. I
Abbreviated transcription (Latin):
parti ad altiꝰ discrim̃ cełe ꝓculdubio ñ
possumꝰ. qͦnuis nec qͥ usq adhuc illi fue¬
rint excessus dixeris. nec utrũ sana erat
m̃te idẽ antistes nec ne cũ ipsos excessus
ꝑpetrabat euident̾ ostendis satiꝰq arbi¬
trem᷑ quãlibet interim infirmitatem
ad pęnã peccati quã ad ipsũ ꝑtinere
peccatũ. cui magis c̃sulendũ ꝙ cõpatien¬

Expanded text:
parti ad alterius discrimen credere procul dubio non possumus, quamvis nec usque adhuc qui fuerint illi excessus dixeritis, nec utrum sana erat mente idem antistes, necne, cum ipsos excessus perpetrabat evidenter ostenderitis: satiusque arbitramur, quamlibet interim infirmitatem ad poenam peccati, quam ad ipsum pertinere peccatum, cui magis consulendum sit, et compatien
Abbreviated transcription (Latin):
e illo clerico aluico noe quem ꝑ
ordines eccłasticos usq ad subdiac¬
natũ uixisse dicitis cur urã auctorita
uxorẽ duxerit miram᷑. eoqͦd nulli un
exceptis ilł qͦs eccłastica regula habe
ꝑmittit uxorem ducendi licentian

Expanded text:
e illo clerico, Alvico nomine, quem per ordines ecclesiasticos usque ad diaconatum caste vixisse dicitis, cur nostra auctoritate uxorem duxerit miramur, et eo quod nulli unquam, exceptis illis, quos ecclesiastica regula habere permittit, uxorem ducendi licentiam
Abbreviated transcription (Latin):
prbr uł diaconꝰ sua sponte scelꝰ ipsũ
pͥuari. Sola gͦ spontanea confessio.
& canonicus numerꝰ uł qͥlitas testiũ
dec̾nentib epĩs & accusatore qͦd obie¬
cerat cõꝓbante: clericũ pͥuat propͥo

Expanded text:
presbyter vel diaconus sua sponte scelus ipsumprivari. Sola ergo spontanea confessio, et canonicus numerus vel qualitas testium, decernentibus episcopis, et accusatore quod objecerat comprobante, clericum privat proprio
Abbreviated transcription (Latin):
bi ñ dicimꝰ qͦd ꝑsecutoꝵ ñ fugiamꝰ. mari¬
meq paganoꝵ insidias. cũ ad cempꝰ seui¬
unt. & ob multitudinẽ delictoꝵ nr̃oꝵ
nocendi facultatẽ diuinitꝰ assequunt᷑
dnm̃ huiꝰ modi fugisse insecutores luce
lariꝰ c̃stet. s qͦd p̃cipue nos qͥ tanquam
arietes ducatũ gregib p̾bemꝰ. imo qͥ &
hor pastores sumꝰ deo auctore cũ eis in
& cũ tranqͥllitas reddita diuina fuerit
pietate. sopitaq furentiũ infestatio
mox gregem reqͥrere. in unũ colligere.
& huius animos cęlestis patriȩ pace ac
potissimũ securitate p̾dicata sursum
erigere debeamꝰ. & tandii suꝑ eoꝵ cac¬
tela oportet nos eẽ sollicitos. ut si dei
udicio p̾sentis temporis cõmoda for¬
tassis amittunt: futurę uitȩ sꝑent se¬
audia absq ambiguitate ꝑcipere
quicarere debet etiã ad quisito homi¬
uda enĩ ẽ. Nam cuͦ discreti sint militeᷤᷤ
anguinis necesse sit ꝑcienire. Deniq
c̃ turpe ac ꝑnitiosũ ẽ laicum missas

Expanded text:
bi non dicimus, quod persecutorum non fugiamus, maxime paganorum, insidias, cum ad tempus saeviunt, et ob multitudinem delictorum nostrorum nocendi facultatem divinitus assequuntur: Dominum hujusmodi fugisse insecutores, luce clarius constet. Sed quod praecipue nos, qui tanquam arietes ducatum gregibus praebemus imo qui et horum pastores sumus, Deo auctore cum eis in et quum tranquillitas reddita divina fuerit pietate, sopitaque furentium infestatio, mox gregem requirere et in unum colligere, et ejus animos coelestis patriae pace ac potissimum securitate praedicata sursum erigere debemus. Et tamdiu super eorum cautela oportet nos esse solicitos, ut, si Dei judicio praesentis temporis commoda fortassis amittunt, futurae vitae se sperent gaudia absque ambiguitate percipere qui carere debet etiam acquisito; homicida enim est. Nam cum discreti sint milites sanguinis necesse sit pervenire. Denique sicut turpe ac perniciosum est laicum missas
Abbreviated transcription (Latin):
Iobilissimꝰ uir atq strenuus ur̃ẽ sul¬
limitatis legatꝰ ad nos licet nullã
epłam iuxta consuetudinẽ auobis
nrõ pontificio deculisset. licet nunꝗͣ.
apłicȩ sedi moris fuerit absq signatiᷤᷤ
apicib undecunq legationẽ susciꝑe:
nos tatñ uos in illo honorantes eiꝰq
grauitatẽ & eloquioꝵ ipsiꝰ ueridicas
cognoscentes assertiones. Nichilominꝰ
eum & sic̃ decuit suscepimꝰ. & ei sicut
honestum fuit credidimꝰ. Qͦdnichil¬

Expanded text:
Nobilissimus vir atque strenuus vestrae sublimitatis legatus, licet nullam epistolam juxta consuetudinem a vobis nostro Pontificio detulisset, licet nunquam apostolicae sedis modus fuerit absque signatis apicibus undecunque legationem suscipere, nos tamen vos in illo honorantes, ejusque gravitatem et eloquiorum illius veridicas cognoscentes assertiones, nihilominus eum et sicut decuit suscepimus, et ei, sicut honestum fuit, credidimus. DISTI
Abbreviated transcription (Latin):
spãli pͥuilegio decreuit honorare¬
Pret̾ea sciscitaris. utrũ solis prb̃is. an
& diaconib debeant cum ordinant᷑
legis ministris actum nusquã nͥ nos
fallat obliuio legimꝰ. Ergo adbeati
innocentii papȩ canonica decreta
scĩtatẽ tuam transmittimꝰ. & quae
ibi sint in c̾secrationib & ordinibus
obseruanda.pͥncipia paginȩ ad decen¬
tium egubinum epm̾ misse te affacĩ
tentiã ger̾. & ad miliciã reu̾tunt᷑. Lii.
ehis uͦ qui ꝓ criminib penitentiã
ger᷑ & ad cingulũ militiȩ reuertunt᷑.
constar eos c̃tra sacras regulas agere.
in desꝑationẽ cecidisse. alios ob hoc ad
paganos fugisse: tͥ hoc cõmittimꝰ decer¬
nendũ. nimirũ qui loca & tempꝰ regi¬
onis illiꝰ. modũq culpȩ. necnon & pe

Expanded text:
ilegio decreverit honorarePraeterea sciscitaris, utrum solis presbyteris an et diaconibus debeant, cum ordinantur, legis ministris actum, nusquam, nisi nos fallat oblivio, legimus. Ergo ad beati Innocentii papae canonica decreta sanctitatem tuam transmittimus: et quae tibi sint in consecrationibus et ordinationibus observanda, principia paginae ad Decentium Eugubinum episcopum missae te affatim ntes. II. De his vero qui pro criminibus poenitentiam egerunt, et ad cingulum militiae convertuntur, constat eos contra sacras regulas agere; in desperationem cecidisse, alios ob hoc ad paganos fugisse: tibi hoc committimus decernendum, nimirum qui loca et tempora regionis illius, et modum culpae, nec non
Abbreviated transcription (Latin):
euera iustꝰ mediator non ẽ qui un
litigante & alt̾o absente amborua
emergentes lites decernere ñ formid
His ita premissis uolumꝰ & apłica aucd¬
ritate monemꝰ. ut si prbr de qͦ agia¬

Expanded text:
evera justus mediator non est, qui uno litigante, et altero absente, amborum emergentes lites decidere non formidat. His ita praemissis, volumus, et apostolica auctoritate monemus, ut si presbyter, de quo agi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tigerit. & clericꝰ sac̾dotał ordinis salt̃
pagatiũ occidit: multũ sibi c̾sulit si
ab officio sac̾dotali recesserit. satiꝰqõ
illi in hac uita dño sub inferiori ba¬
bitu irrep̾hensibilit̾ famulari. quã
alta indebite appetendo dãnabilit

Expanded text:
contigerit, ut clericus sacerdotalis ordinis saltem paganum occiderit, multum sibi consulit, si ab officio sacerdotali recesserit; satiusque est illi in hac vita Domino sub inferiori habitu irreprehensibiliter famulari, quam alta indebite appetendo damnabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ehis uͦ clericis pro quibus dint.¬
c̃suluisti. scilicet qͥse defendendo
paganũ occiđint. si pcͦea ꝑ penitentiã
emundati. possint ad pͥstinum gradũ
redire. aut ad altiorem ascendere.
scito nos nullã occasionẽ dare. nec ulle
tribuere licentiã eis quẽlibet homini
qͦlibet mͦ occidendi. Non gͥ licentiam¬

Expanded text:
his clericis pro quibus consuluisti, scilicet qui se defendendo paganum occiderunt, si postea per poenitentiam emendati possint ad gradum pristinum redire, aut ad altiorem conscendere: scito nos nullam occasionem dare, nec ullam tribuere eis licentiam quemlibet hominem quolibet modo occidendi. Verum si conti
Abbreviated transcription (Latin):
suos quib tecũ iunctis & decernentib
diligent̾ inuestigare. & omni annisu
scrutari ꝓcurate quatinꝰ inuenire uale¬
atis utrum ꝑcussione iã nominati prb̃i
an cęruicis fractione idẽ diaconus ut
fert᷑ extinctus. ẽ. Et siquidẽ a sepefato
prbo ñ ad mortẽ ꝑcussus ẽ s ex quo
cadens ceruice fracta interut. scđ̾m ar
ti prbo penitentiã cõpetentẽ indicite.
& aliqͣnto cẽpore amissarũ sollenniis
suspendat᷑. denuo ad sacerdotale pꝰ hȩc
rediturꝰ officiũ. Qͦd si ueracit̾ qͣlicunq¬
ꝑcussione prb̃i ille mortuus ẽ diaconꝰ:
nulla hc̃ ratione ministrare sac̾dotis
more decernimꝰ. qm̃ & si uoluntatẽ
occidendi ñ habuit. furor tam̃ & in¬
dignatio ex quib motio illa morti¬
fera ꝓdut. in omĩb s p̃cipue in dei
ministris multipliciter inhibentur.
atq ubiq dã̾nant᷑. Uerũ si prbr a deo
urõ studio nerius forte claruerit :
p̃cipimꝰ ut tale beneficiũ sibi eccłae

Expanded text:
uos: quibus tecum junctis, et decernentibus diligenter investigare, et omni annisu scrutari procurate, quatenus invenire valeatis utrum percussione jam nominati presbyteri, an cervicis fractione idem diaconus, ut fertur exstinctus est. Et si quidem a saepefato presbytero non ad mortem percussus est, sed ex equo cadens cervice fracta interiit, secundumti presbytero poenitentiam competentem indicite: et aliquanto tempore a missarum solemniis suspendatur, denuo ad sacerdotale posthaec rediturus officium. Quod si veraciter qualicunqsbyteri ille mortuus est diaconus, nulla hunc ratione ministrare sacerdotis more decernimus, quoniam etsi voluntatem occidendi non habuit, furor tamen et indignatio ex quibus motio illa mortifera prodiit, in omnibus, sed praecipue in Dei ministris multipliciter inhibentur, atque ubique damnantur. Verum si presbyter adeo vestro studio noxius forte claruerit, praecipimus ut tale beneficium sibi ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
eugaldum treuirensẽ & pͥmarẽ bel¬
ice ꝓuinciȩ. & guntarium agripinȩ
plonȩ archiep̃os nc̃ corã nob̾ & scã sy¬
nodo subgestoꝵ insinuatione qualit̾
ciusã lotharii regis & duarũ mulierũ

Expanded text:
eugaldum Treverensem, et primatem Belgicae provinciae, et Guntharium Agrippinae Coloniae archiepiscopos nunc coram nobis et sancta synodo sub gestorum insinuatione, qualiter causam Lotharii regis et duarum mulierum
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩ petiuerant emittendam. & nos
diuino succensi zelo subanathematis
obtestatione canonice ꝓtuleramꝰ pu¬
blice tuua uoce se uiglasse c̾firentes.
in qͥb om̃ibꝰ inuenimꝰ eos apłicas atq
canonicas sanctiones in pluribus
excessisse & ȩquitatis normã neqͥt᷑
temerasse. omni sac̾dotii officio ma
exutos regimine c̾sistere diffinientes.
iqͥs dogmata.mandata. interdicta.
sanctiones. uł decreta ꝓ catholica fide¬
ꝓ ęccłastica disciplina ꝓ correctione
fideliũ. ꝓ em̃datione sceleratoꝵ. uł int̃¬
dictione ĩminentiũ uł futuroꝵ maloꝵ
a sedis apłicȩ p̾sule salubrit᷑ ꝓmulgata
contẽpserit: anathema sit. De licentia
Predictis autẽ depositis licentiam
concessimꝰ ȩccłam ingrediendi ꝙ cõ¬
municandi sic̃ laici. & loquendi suas
utilitates. ñ autẽ turbas c̾citandi. uel
scandalũ sollicitandi ilł tribuimꝰ fa¬
cultatẽ. Qͣntũ autẽ ad ep̃ale ministeri¬
ũ spa̾lit̾ ꝑtinet: nulla eis sit licentia

Expanded text:
ri petiverant emittendam, nosque divino succensi zelo sub anathematis obtestatione canonice protuleramus, publice viva voce se violasse confitentes; in quibus omnibus invenimus eos apostolicas atque canonicas sanctiones in pluribus excessisse, et aequitatis normam nequiter temerasse; omni judicamus sacerdotii officio manexutos regimine consistere diffinientes. is dogmata, mandata, interdicta, sanctiones vel decreta pro catholicae fidei disciplina, pro correctione fidelium, pro emendatione sceleratorum, vel interdictione imminentium vel futurorum malorum a sedis apostolicae Praesule salubriter promulgata contemserit, anathema sit. Item GelaPraedictis autem depositis licentiam concedimus ecclesiam ingrediendi, et communicandi sicut laici, et loquendi suas utilitates, non autem turbas concitandi vel scandalum sollicitandi illis tribuimus facultatem. Quantum autem ad episcopale ministerium specialiter pertinet, nulla eis sit licentia
Abbreviated transcription (Latin):
ta corporis cui cede motib consensisti.
& relaxatis uoluptatũ habenis temet¬
ipsũ in lacũ miseriȩ & in lutũ fecis
ꝓhibitu deiecisti. ut qͥ positus fueras
ad gub̾nationẽ popłoꝵ effectꝰ sis ruina
multoꝵ. Probat hoc teugaldi & gun¬
tarii dudũ epõꝵ legitimus casus. qͥ ꝓ
eo qͦd te minime competent̾ crudiert̃
qͥn ĩmo qi p̾uaricationẽ tuã tegere
argum̾tis suis. & sub qͣdã iꝰticiȩ specie
fucatis quibꝰdã exqͥsitis adinuentiõĩb
regimine regularit᷑ sequestrati.¬

Expanded text:
ta corporis tui cedere motibus consensisti, et relaxatis voluptatum habenis temetipsum in lacum miseriae et in lutum faecis prohibitum dejecisti, ut qui positus fueras ad gubernationem populorum effectus sis ruina multorum. Probat hoc Thiegualdi, et Guntharii dudum episcoporum legitimus casus, qui pro eo, quod te minime competenter erudierunt , quinimo quia praevaricationem tuam tegere argumentis suis, et sub quadam justitiae specie, fucatis quibusdam exquisitis adinventionibus, regimine regulariter sequestrati.
Abbreviated transcription (Latin):
Nscripturis narrat᷑ᷤ c̾stantinꝰ imꝑator
dixisse. Uere si ꝓpͥis ocłis uidissem sac̾¬
dotẽ dĩ aut aliquem eoꝵ qͥ monachico
habitu circũamicti st̃ peccantẽ: cla¬
midẽ meã explicarẽ. & cooꝑirem eũ
ne ab aliqͦ uideret᷑. In qͥb ig desid̾antis
sime fili necessario commonemini
ut quẽ admodũ fide & religione ac ho¬
noris parilitate ei ad equãri uidemini:
ita qͦq humilitate acq deuotione eqͥ¬
ꝑari nichilominꝰ anheletis. ita ut in
nullo inferior eo s potior inueniamini
pt᷑ exempla qͥ talẽ se exhibuit ante ta¬
lia ꝓrsus exempla. S hȩc qͥdẽ diximꝰ.
cautos uos reddere cupientes ut si de
dnĩ sac̾dotib qui uire patres dicunt᷑
aliqͥd uos c̾tigerit audirȩ qͦd c̃fusionẽi
pus m̃tib ingerat: ñ infronitum sed
pud̾atos noe filios imitantes patriã
dereliqͦ uerecundiã c̾tegatis. ut afflu¬
enti quẽ admodũ & illi benedictione
repleri modante dnõ mereamini.

Expanded text:
scripturis narratur Constantinus imperator dixisse: Vere si propriis oculis vidissem sacerdotem Dei, aut aliquem eorum qui in monachi habitu circumamicti sunt, peccantem, chlamydem meam exspoliarem et cooperirem eum, ne ab sime fili, necessario commonemini, ut quemadmodum fide et religione ac honoris parilitate ei adaequari videmini, ita quoque humilitate atque devotione aequiparari nihilominus anheletis, ita ut in nullo inferior eo, sed potior, inveniamini post illius exempla, qui talem se exhibuit ante alia prorsus exempla. Sed hoc quidem diximus, cautos vos reddere cupientes, ut si de Domini sacerdotibus, qui jure patres dicuntur, aliquid contigerit vos audire, quod confusionem piis mentibus ingerat, non infrunitum, sed pudoratos filios Noe imitantes, paternam de reliquo verecundiam contegatis, ut affluenti, quemadmodum et illi, benedictione repleri moderante Domino mereamini.
Abbreviated transcription (Latin):
celus qͦd lotharius regis tutantibus.¬
Irer si tam̃ rex ueracit̾ dici possit qͥ¬
in illo salubri regimine corporiᷤ ap¬
petitꝰ refrenat. s lubrica eneruatioẽ
magis illicitis eiꝰ motib cedit. indua
comisit om̃ib manifestũ ẽ.S & dudũ
cpos teugaldũ & gunthariũ in tali facto
eũ habuisse tutores atq fautores pene¬
totꝰ orb̃ nob̾ undiq ad limina seu sedẽ
sentia depositi & ab officio sac̾dotali
excõmunicati. atq aregimine epãtus
alienati indubitant̃ existunt.

Expanded text:
celus quod Lotharius rex, si tamen rex veraciter dici possit qui nullo salubri regimine corporis appetitus refrenat, sed lubrica enervatione magis illicitis ejus motibus cedit, in duacommisit, omnibus manifestum est; sed dudum episcopos Theutgaudum et Guntharium in tali facto eum habuisse tutores atqtotus nobis orbis, undique ad limina seu sedem sentia depositi et ab officio sacerdotali excommunicati, atque a regimine episcopatus alienati indubitanter existunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ni qͥs ñ eligit nec optat: ꝓfecto ñ dili¬
it. Aͦd autem n diligit: facile c̾te̾nit.
ullũ gͦ bonũ. nͥ uoluntariũ. Iccirco
& dñs non ferendã in uia uirgã ꝑ quã
uolentia ulli inferat᷑ p̾cepit. Quappt̃
sultiꝰ agit᷑ si piis suasionib contemtũ
mundi & amorẽ dĩ p̃dicando. quam
uolentiã inferendo ad cȩlestẽ amorẽ
llũ accenderitis. Vnde omnium urĩm
aricati hanc nr̃i apłatꝰ mandare decre¬
uimꝰ epłam: monentes atq p̾cipientes
quatinus si ita uerũ ẽ ut isti dicunt. nullꝰ
monasticis illũ regulis inuitũ subiacere
cõpellat. neq ullo modo fr̃s illiꝰ ꝑhanc
occasionẽ licentiã habeant pat᷑na seu
mat̾na illũ qͦd absit hereditate pͥuare.
s usq dũ diuina inspiratione cõpunctꝰ¬
ꝓpͥa uoluntate regulis se subdat: liceat
eũ amundanis & laicalibꝰ remotum ua¬
gationib uł negotiis int̾ religiosos &

Expanded text:
enim quis non eligit nec optat, profecto non dilienim quis non eligit nec optat, profecto non diligit: quod autem non diligit, facile contemnit. Nullum quippe bonum, nisi voluntarium. Idcirco Dominus non ferendam in via virgam, per quam violentia ulli inferatur, praecepit. Quapropter consultius agetur si piis suasionibus contemptum mundi, et amorem Dei praedicando, quam violentiam inferendo, ad coelestem amorem illum accenderitis. Unde omnium vestrum charitati hanc nostri apostolatus mandare decrevimus epistolam, monentes atque praecipientes quatenus, si ita verum est ut isti dicunt, nullusquorum conventus monasticis illum regulis invitum subjacere compellat, neque ullo modo fratres ejus per hanc occasionem licentiam habeant paterna seu materna illum haereditate privare: sed usque dum divina inspiratione compunctpropria voluntate regulae se subdat, liceat cum a mundanis et laicalibus remotum vagationibus vel negotiis inter religiosos et
Abbreviated transcription (Latin):
talem. ut filiꝰ suus uerꝰ monachꝰ fuissẽt.
& in locũ ei successisset. S sub testifica¬
tione iurando firmabat. qđ quando
omitꝰ ei cucullã induit: idem lamb̾tꝰ
e restitit. & nunꝗͣ se monachũ fieri
consensit. s demũ ab insequentib mo¬
nachico habitu uiolent᷑ indutꝰ fuerit.
asscrens qr nunꝗͣ regulã aliqͣndo pro¬
misit neq ego pat̾ eius palla altaris
sacdote uł abbate ut mos deposcit bene¬
dictione ꝑcepta regulȩ unquã subactũ¬
pcestatꝰ c̃ p̾fatꝰ clericꝰ atho. qr si eo cẽpore
cũ durę obseruantię monasticã intel¬
lerissec regulã. nunquã eidẽ filio suo
lumb̾to coegisset portare cucullam.
uappt̾ p̾smographi consulte u̾ba reco¬
lentes. quibꝰ uoluntarię se dõ sacrifi¬
care ꝓnunciat. & uoluntaria oris sui
beneplacita fieri in conspectu dĩ obse¬
ri. p̃sentẽ ut dictum ÷ clericũ nõe
limbtũ minime deb̾e ex istimauimus
ubtali uiolentia fieri monachũ. Qđ

Expanded text:
tatem, ut suus filius verus monachus fuisset, et in locum ei successisset. Sed sub testificatione jurejurando firmabat, quod quando primitus ei cucullam induit, idem Lambertus semper restitit et nunquam se monachum fieri consensit, sed demum ab insequentibus monachico habitu violenter indutus fuerit, asserens quia nunquam regulam aliquando promisit, neque ego pater ejus palla altaris sacerdote vel abbate, ut mos deposcit, benedictione percepta regulae unquam subactuo tempore tam durae observantiae monasticam intellexisset regulam, nunquam eumdem filium suum Lambertum coegisset portare cucullam. Quapropter Psalmographi consulte verba recolentes, quibus voluntarie se Deo sacrificare pronuntiat , et voluntaria oris sui beneplacita fieri in conspectu Dei obsecrat; praesentem, ut dictum est, clericum nomine Lambertum minime debere existimavimus sub tali violentia fieri monachum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ ingiltrude sepe dãnata cõmum¬
cant femina. qm̃ eam cũ cõmunica¬
torib suis & fautorib pari uinculo
anathematis retineri constat asstrica
Quappt̾ nc beatitudini tuȩ iniungim
utꝰ suꝑ hoc nr̃a auctoritate freta curan
de his sumere studeat. & qr docta diuis
scĩtas tua ualde nouit aliud ẽẽ ex ned¬
sitate. aliud ex ignorantia. atq aliud
qͦd studio delinquit᷑. istudq posteria
duob pͥorib strictiꝰ eẽ puniendum:
iccirco sollert᷑ inuigilet. & cauta dis¬
cretione singuloꝵ modos diuidicet
qͣtinꝰ hi qͥ ex necessitate uł ignorantu
delinquunt. auctoritate nrã ꝑ te ab¬
uant᷑. si tam̃ ipsa eoꝵ ignorantia ua
necessitas uera & ñ sitnulata uł eri
Noluit inqt intelligere ut bene ageret
Illos autẽ qui studio suo obligantor.
& contemptu int̾dicta nr̃a ptͦ ponun
ñ nͥ digna satisfactione preuenienti
uolumus ate ꝓrsus absolui.

Expanded text:
de Engiltrude saepe damnata communicant femina, quoniam eam cum communicatoribus et fautoribus suis pari vinculo anathematis retineri constat astrictam. Quapropter nunc beatitudini tuae injungimus ut super hoc nostra auctoritate freta curam de his sumere studeat. Et quia docta divinitus sanctitas tua valde novit aliud esse ex necessitate, aliud ex ignorantia, atque aliud quod ex studio delinquitur, istudque posterius duobus prioribus strictius esse puniendum, idcirco solerter invigilet et cauta discretione singulorum modos dijudicet, quatenus hi ex necessitate vel ignorantia delinquunt auctoritate nostra per te absolvantur, si tamen ipsa eorum ignorantia vel necessitas vera et non simulata, vel Noluit, inquit, intelligere ut bene ageret . Illos autem qui studio suo obligantur et contemptu interdicta nostra postponunt, non nisi digna satisfactione praeveniente volumus a te prorsus absolvi.
Abbreviated transcription (Latin):
in se crim nouerat quo recte possec
epãtu pͥuari. uł infirmitate se senti¬
ebat forsitan p̾grauari. qͦ impeditus
nulł posset ꝓrimis sua p̾latione ꝓdcẽ
pͥmatis sui debuerat & ñ aliarũ dioce¬
seon antistitũ p̾stolari iudiciũ. Qͦd si
quelibet ambiguitas uł aliqͦ fortasse
suꝑ eiꝰ examinatione uł ep̃atꝰ abrenun¬
tiatione aborta fuisset c̾centio: ex more¬
ad apłicam sedẽ referri cuenerat. &
nrã in his om̃ĩb dehuerant cincti

Expanded text:
in se crimen noverat, quo recte posset episcopatu privari, vel infirmitate se sentiebat forsitan praegravari, quae impeditus nullis posset proximis sua praelatione prodesse, primatis sui debuerat, et non aliorum dioeceseos antistitum, praestolari judicium. Quod si quaelibet ambiguitas, vel aliqua fortasse super ejus examinatione, vel episcopatus abrenuntiatione oborta fuisset cad apostolicam sedem referri convenerat, et nostra in his omnibus debuerant cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
e his qui filiastros suos ad confir¬
mationẽ corã epĩs tenent. idẽ qͥ
filios uxoris suȩ de uiro pͥori dũ chris¬
mant᷑ ab epĩs suꝑ se sustinent. si in¬
scithia sic̃ asseris fit. licet sit peccatũ
tam̃ ñ usq ad separationẽ c̾iugium ẽ¬
puniendũ. lugeant tam̃. & digna pe¬
nitentia hoc diluentes. dño dicant.
Delicta ignorantiȩ nr̃ẽ ne mȩmineris.

Expanded text:
e his qui filiastros suos ad confirmationem coram episcopis tenent, id est qui filios uxoris suae de viro priori, dum chrismantur ab episcopis, super se sustinent, si inscitia sicut asseris fit, licet sit peccatum, tamen non usque ad separationem conjugii puniendum. Lugeant tamen, et digna poenitentia hoc diluentes, Domino dicant: Delicta ignorantiae meae ne memineris.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ꝓꝑans adut p̾sentiã nrãm. asserensq̃¬
lit̾ idẽ pat̾ eiꝰ in laicali adhuc ordine
in p̃dus ꝓpͥis edificasset monasteria
duo uoluntatẽ gerens. ut ptͦ suũ deccs¬
sũ p̃sens filiꝰ eiꝰ lamb̾tus in locum eus
succedet. Quẽ infra cenerã ȩtatem intte¬
Oui. & .xi. annũ constitutuᷤ memorai
pat̾ ꝓpͥo arbitrio absq regulari instis¬
tione extra ommẽ illius uoluntatem
cucullam induit. Igͥ ptͦ qͦddam ipsius
tẽporis spatiũ ut ip̃se dicit salomon
ccione monastico illũ induere fecit
habitu ut fert᷑ inuitũ. & sub hac occ¬
sione pat̾na seu mat̾na hereditate
afr̃ib suis pͥuatũ eẽ atq c̃tra omnei

Expanded text:
properans adiit praesentiam nostram, asserens qualiter idem pater ejus in laicali adhuc habitu in praediis propriis aedificasset monasteria, duo voluntatem gerens, ut post suum discessum praesens filius ejus Lambertus in locum ei succederet. Quem infra teneram aetatem inter 8 et 11 annum constitutum, memoratus pater proprio arbitrio absque regulari institutione extra omnem voluntatem illius cucullam induit. Igitur, post quoddam ipsius temporis spatium, ut ipse dicit, Salomonctione, monasticum illum induere fecit habitum, ut fertur, invitum, et sub hac occasione paterna seu materna haereditate a fratribus suis privatum esse, a
Abbreviated transcription (Latin):
Si qui arbores incide uident᷑. si c̃ti¬
gerit ut cadens arbor occiderit ho¬
ninem: inculpabiles st̃ atq innexii.
⁊ nec uoluntate eoꝵ nec desidio ho¬
ncidiũ ꝑpetratũ ẽ. Si uͦ aliqua coꝵ¬
ulpa uł neglectu morientis hominis
iculũ cognoscit᷑ aduenisse. abiciendi
Ẽ gradu. & in sacro ordine s ullatenus
uscipiendi. De eo qui cum duabus
prorib fuerit fornicatꝰ uł cum his
bsonis de quib scã scriptura ꝓhibet.
Iidignã egerit penitentiã. & castitatiᷤᷤ
i ualuerit c̾tinentiam sustinere: liceat
⁊ legitimaᷤ in c̾iugio uxorem acciꝑe.
militer & mulier quȩ tali fuerit sce¬
ere lapsa. ut fornicationis ñ ꝑducat᷑
chaos. S hoc de laicis uiris ac mulie¬
ib solummͦ statuimꝰ. Qđ anathemate¬

Expanded text:
Hi, qui arbores incidere videntur, si contigerit, ut cadens arbor occiderit hominem, inculpabiles sunt atque innoxii, quia nec voluntate eorum nec desiderio homicidium perpetratum est. Si vero aliqua culpa eorum vel neglectu morientis hominis interitus cognoscitur advenisse, abjiciendi sunt a gradu, et in sacro ordine nullatenus suscipiendi. De votis monasis personis de quibus sancta Scriptura prohibet, si dignam egerit poenitentiam, et castitatis non valuerit continentiam sustinere, liceat ei legitimam in conjugio uxorem accipere. Similiter et mulier quae tali fuerit scelere lapsa, ut fornicationis non perducatur ad chaos. Sed hoc de laicis viris ac mulieribus solummodo statuimus. De matrim
Abbreviated transcription (Latin):
anathematis ut scitis ꝑcutit᷑ ictib.
milit̾ autẽ & illũ ꝑcutere ꝓmulgamꝰ
cũ ea quã de sacro fonte baptismatis
sceꝑit. aut cum illa quã ante epm̃ de
uerit cũ sacro cristate fuerit uncca
rnicationis ꝑpetrauerit scelus. legi¬
mã tam̾ si habuerit non dimittat¬

Expanded text:
utitur ictibus. Similiter autem et illum percutere promulgamus, qui cum ea quam de sacro fonte baptismatis susceperit, aut cum illa quam ante episcopum tenuerit, cum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetravit scelus; legitimam tamen, si habuerit, non dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
fructuosus fuerit penitentiȩ labor
cõmunioni fideliũ restituant᷑. toti
m̃tis deuotione spondentes talia se
ult̾iꝰ nunꝗͣ. facturos: corpꝰ & sangua
dnĩ susciꝑe mereant᷑: usq ad septia
annũ trib in ebdomada dieb si
esu carniũ & uini potatione man¬
Sontifices qui aliqua correcti.¬
occupant᷑ infirmitate uł egrituo
abiciendi nͦ st̃ nec alios in locoo
consecrari oportet. nͥ ex hac fueti
luce subtracti. Qͦd si de mituster
sibi c̃cesso conquerit᷑ quȩ licita sua
sac̾dotes expleant. In his uͦ quȩ hi
sumere non licet: uicinoꝵ usq
recuꝑandã sanitatẽ epõꝵ auxilias

Expanded text:
fructuosus fuerit penitentie labor, communioni fidelium restituantur, totaque mentis intentione spondentes, talia se ulterius numquam facturos, corpus et sanguinem domini suscipere mereantur et usque ad septimum annum, tribus in hebdomada diebus, sine esu carnium Pontifices qui aliqua occupantur infirmitate vel aegritudine, abjiciendi non sunt, nec alios in loco eorum consecrari oportet, nisi ex hac fuerint luce subtracti. Quod si de ministerio sibi concesso conqueruntur, quae licita sunt sacerdotes expleant. In his vero quae eis praesumere non licet, vicinorum usque ad recuperandam sanitatem epis
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiȩ uincło c̃stringatis nr̃a
institutionis censurã exposcere cura
De quib si tam̃ ita ẽ iubemꝰ eũ ad pen¬
tentiã reu̾ti accelerauerint uno anne
extra eccłam dĩ consistere. Cuiꝰ saca¬
sima uasa extra ritũ fidĩ. xpiane o¬
anno ante fores ȩccłȩ sine cõmunu
manere. t̾cio uͦ anno ęccłam dĩ ing

Expanded text:
poenitentiae vinculo constringatis, nostrae poenitentiae vinculo constringatis, nostrae institutionis censuram exposcere curastis. De quibus si tamen ita est jubemus, quum ad poenitentiam reverti accelaverint, uno anno extra ecclesiam Dei consistere, cujus sacratissima vasa extra ritum fidei Christianae dicundo vero anno ante fores ecclesiae sine communione maneant. Tertio vero anno ecclesiam Dei ing
Abbreviated transcription (Latin):
e uiro nefando burgaudo nõẽ qͥ
rabie insana cõmotus diabolicis
se irretire laqueis ñ dubitauit. atq
gentiliũ more ꝑ abrupta itinera. &
compita insidians uob̾ prohdolor in
urẽ ȩccłȩ uilla una cũ clericis urĩs ma¬
nentib & popłm salubrib instruere
dogmatũ monitis decertantibꝰ. paneq
spirituali u̾bi uacua hominũ corda
reficientib atq laudabile salutis ꝓpͥe
desidium habentib scã apłoꝵ scõrum
petri & pauli limina uisitare. collectis
maliciȩ suę sequacib & iniquitatis
cõplicib nefarias inuasiones. & dep̃¬
dationes uiolentias inferre demonia
eloquit᷑ sacrũ altare. sacraq dni̾ci
corporis & sanguinis uasa. insuꝑ &
scm̃ chrisma pollutis arriꝑe mãnib
quasi uilia & ad usum cõmunẽ apta
p̾sũpsit. ut dilectio nos ur̃a consuluit.
si ipse uł qui cũ eo in tã ĩpio & iniquo¬
O
scelere fuer̾ ad penitentiã qͥndoq g̾
tacti diuina uenire uoluerint: qͥes

Expanded text:
e viro nefando, Burgando nomine, qui rabie insana commotus diabolicis se irretire laqueis non dubitavit, atque gentilium more per abrupta itinera et compita insidians, vobis in vestrae ecclesiae villa una cum clericis vestris manentibus, et populum salubribus instruere dogmatum monitis decertantibus, paneque spiritualis verbi vacua hominum corda reficientibus, atque laudabile propriae salutis desiderium habentibus sancta apostolorum Petri et Pauli limina visitare, collectis malitiae suae sequacibus et iniquitatis complicibus, nefarias invasiones et depraedationes violentas inferre daemoniaceloquitur, sacrum altare sacraque dominici corporis et sanguinis vasa, insuper et sanctum chrisma pollutis arripere manibus quasi vilia et ad usum communem apta praesumsit, dilectio nos vestra consuluit, si ipse, vel qui cum eo in tam impio et iniquo scelere fuerunt, ad poenitentiam quandoque gratia tracti divina venire voluerint, quo eos
Abbreviated transcription (Latin):
& le ap̾lato głoso rege questa ÷ iniuste
fuisse deiectam & uico actam falsum
c̃tra se cõposuisse piacłm. Nã eo cẽporȩ
ad apłicam sedẽ libellum appellatioĩs
sue misit. in qͦ ñ quidẽ adhuc c̾fessã. c¬
s ut c̃tra se falsũ diceret crim̾ cogi sese¬
innotuit. insuꝑ subiungens. qͦd si ãpliꝰ
cõpulsa fuero. scitote si ueritate s timo¬
re mortis & euadendi studio. qr aliter
ñ possũ. qͦd uoluerint dicã. Uos tamen
memores estote mei. hȩc uob̾ insinuãtiᷤ.
Unde p̃cipimꝰ uob̾. ut cũ eadem ceberga
ad condictã synodũ sic̃ statuimꝰ adue¬
illa uiolentiã se ꝑtulisse ꝓclamauerit.
uł si inimicos sibi udices illos fuisse
testata fuerit: tc̃ illud renouantes iu¬
diciũ scđm ȩqͥtatis normã. ut in iꝰticiȩ
mole ñ opprimat᷑. Idẽ tloni archi¬

Expanded text:
et se a praefato glorioso rege questa est injuste et se a praefato glorioso rege questa est injuste fuisse dejectam, et vi coactam falsum contra se composuisse piaculum. Nam eo tempore ad apostolicam sedem libellum appellationis suae misit, in quo non quidem adhuc confessam, sed ut contra se falsum diceret criminnotuit, insuper subjungens: « Quod si amplius compulsa fuero, scitote non veritate, sed timore mortis et evadendi studio quia aliter non possum, quod voluerint dicam. Vos tamen memores estote mei haec vobis insinuantis. » Unde praecipimus vobis, ut cum eadem Theiberga ad condictam synodum, sicut statuimus, adveilla violentiam se pertulisse proclamaverit, vel si inimicos sibi judices fuisse testata fuerit, tunc illud renovetis judicium, secundum aequitatis normam, ut injustitiae mole non opprimatur. DECRETI PAR
Abbreviated transcription (Latin):
debuit c̾tra diuinũ p̾ceptũ in ĩmane
p̃cipitiũ mergiᷤ In hoc certe se magiꝰ
rep̾hensibilẽ ostendit. in quo amori
mundi amorẽ dĩ p̾posuit. Ibi nichil
uob̾ aliud p̾cipimꝰ manifestatione sua
eodẽ rege c̃uicto: nͥ ut scđm canonicã
auccoritatẽ nr̃a uice freti causam illius
diffiniatis. Sinuͦ minime ꝓbatũ fuerit
Waldradã uxorẽ fuisse legitimã. neq
nuptiis scđm morẽ celebratis ꝑ bene¬
dictionẽ scł sac̾dotis filio nr̃o lothario
extitisse c̾iunctã: suggerice illi ut non
moleste ferat legitimam sibi si ipsa in¬
nocens apparuit rec̾ciliari uxorẽ. nec
in hoc carnis uoci obtemꝑet. sed potiꝰ
diuinis p̾ceptis obȩdiens pudeat eum
ĩmo ꝑtimescat in luxuriȩ stercorȩ pu¬
trefieri. & uoluntatem ꝓpͥam seq̃ndo
ante tribunal. xp̃i districtã ponere
rationẽ. Pretea uos scire uolo. qi p̾fata
teb̾ga apłicã sedẽ bis & ter appellauit.

Expanded text:
debuit contra divinum praeceptum in immane debuit contra divinum praeceptum in immane praecipitium mergi? In hoc certe se magis rehensibilem ostendit, in quo amori mundi amorem Dei postposuit. Ubi nihil vobis aliud praecipimus, manifestatione sua eodem rege convicto, nisi ut secundum canonicam auctoritatem nostra vice freti causam illius definiatis. Sin vero minime probatum fuerit Waldradam uxorem fuisse legitimam, neque nuptiis secundum morem celebratis, per benedictionem scilicet sacerdotis, filio nostro Lothario exstitisse conjunctam: suggerite illi, ut non moleste ferat legitimam sibi, si ipsa innocens apparuerit, reconciliari uxorem; nec in hoc carnis voci obtemperet, sed potius divinis praeceptis obediens, pudeat eum, imo pertimescat, in luxuriae stercore putrefieri, et voluntatem propriam sequendo ante tribunal Christi strictam ponere rationem. Praeterea vos scire volo, quia praefataThieberga apostolicam sedem bis et ter apppellavit,
Abbreviated transcription (Latin):
othariꝰ rex in cõmonitorio ꝓfitetur
Waldradam se apatre accepisse. & sororẽ
ptͦmodũ admisisse hutb̾ti. Ubi pͥmu̾
diligenti inuestigatione inquirite.
& si eundẽ głosum regem p̾dictam
Waldradamꝰ p̾missis dotib corã testib
scđm legẽ & ritũ quo nuptię celebrari
solent ꝑ omnia inueneritis accepisse.
& publica manifestatione eadẽ Wal¬
drada in matrimoniũ ipsiꝰ ad missa ẽ:
restat ut ꝑscrutemini cur illa repudi¬
ata sic uł filia bosonis admissa. S qͥa
idem głosus rex metu teb̾ga̾ admisisse
se dicitꝰ: uos illud eugłicum recolite.
qͦ dñs nolite inquit timere eos qͥ corpꝰ
occidt̃. & it̾m ait. Qͥd ꝓdest homini
si uniu̾sum mundũ lucret᷑. animȩ uͦ
suȩ detrim̾tum patiat᷑  In qͥbꝰ dn̾icis
sententuis considandũ ẽ qđ si occisores
corporis tim̃di nͦ st̃ c̾tra iusticiam
homine̾ impellentes & lucrũ totius
mundi n᷑ ꝓsit homini anima ꝑdita:
qͣntominꝰ metu uniꝰ hominis tantꝰ rex

Expanded text:
otharius rex in commonitorio profitetur Waldradam se a patre accepisse, et sororem postmodum admisisse Huberti. Ubi primum diligenti investigatione inquirite, et si eumdem gloriosum regem praedictam Waldradam praemissis dotibus coram testibus secundum legem et ritum quo nuptiae celebrari solent, per omnia inveneritis accepisse, et publica manifestatione eadem Waldrada in matrimonium ipsius admissa est, restat ut perscrutemini, cur illa repudiata sit, vel filia Bosonis admissa. Sed quia idem gloriosus rex metu Theibergam admisisse se dicit, vos illud evangelicum recolite, quo Dominus: Nolite, inquit, timere eos qui corpus occidunt . Et iterum ait: Quid prodest homini, si universum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? In quibus Dominicis sententiis considerandum est, quod si occisores corporis timendi non sunt, contra justitiam hominem impellentes, et lucrum totius mundi non prosit homini anima perdita; quanto minus metu unius hominis tantus rex
Abbreviated transcription (Latin):
partes fr̃s nrõs destinaremꝰ epõs: accidit
sciuerit coniugẽ. neq sedis nr̃ę petitũ
aut ꝓmissũ uidiciũ expectans. neq
canonico iudicio uspiam succũbens.
Qua ex re qͥd aliud datur intelligi. nͥ
ibi suo iudicio p̾uaricatorem se iudi

Expanded text:
partes in illas destinaremus episcopos, accidit sciverit conjugem, neque sedis nostrae petitum aut permissum exspectans, neque canonico judicio uspiam succumbens. Qua ex re quid aliud datur intelligi, nisi ibi suo judicio praevaricatorem se judi
Abbreviated transcription (Latin):
calicib tepherinꝰ. xui. romanus epi
pitnns uitreis missas celebrare c̃stituit.
cisttria sacra fec̃ argentea. In hoc enĩ sic̃
ii reliquis cultib magis ⁊ magis per
increm̃tum tẽpoꝵ decus succreuit ȩccła¬
rũ. Aris enĩ dieb qui serui patris fami¬
lius sumꝰ ne decus matris eccłe ĩminuat᷑.
s. magis cumulet᷑ ⁊ amplificetur. statui
dͥnĩ nr̃i in ligneis uasculis ullo modo
conficere p̾sumat. ne unde placari debet:

Expanded text:
calicibus. Zepherinus XVI, Romanus episcopus, patenis vitreis missas celebrare constituit.pa omnia ministeria sacra fecit argentea. In hoc enim, sicut et in reliquis cultibus magis et magis per incrementum temporum decus succrevit Ecclesiarum. Nostris enim diebus, qui servi patrisfamilias sumus, ne decus matris Ecclesiae imminuatur, sed magis cumuletur et amplificetur, statuimhristi Domini nostri in ligneis vasculis ullo modo conficere praesumat, ne unde placari debet,
Abbreviated transcription (Latin):
Precipiendũ scđm canonum auctoritatẽ.
ut de sepulchris. Et om̃ibꝰ sepeliend nich
muneris exigant. nͥ forte qui sepelitur
uiuens iusserit ęccłȩ in cuiꝰ atrio sepelit᷑¬
aliqͥd de suis reb tribuere. aut etiã ptͦ
mortẽ illiꝰ qͥb cõmissũ ẽ eiꝰ clemosinam
facere de reb illiꝰ aquib exigat᷑. siue¬

Expanded text:
Praecipiendum, secundum canonum auctoritatem, ut de sepulcris et hominibus sepeliendis nihil muneris exigant; nisi forte qui sepelitur, vivens jusserit ecclesiae, in cujus atrio sepelitur, de suis rebus aliquid tribuere, aut etiam post mortem illius, quibus commissum est ejus eleemosynam facere, de rebus illius aliquid dare s
Abbreviated transcription (Latin):
etiã scđm maioꝵ instituta. in ecclesia
nullatenꝰ sepeliant᷑. s in atrio aut in
c̃ficitur. nullatenꝰ habeant licentiam
in primis conubis. leronimus dicit.¬
bron dr̃ ẽẽ ciuitas trium uiroꝵ. qͥa me
sepulti st̃ tres patriarchȩ in spelunca
duplici cum trib uxorib stus. id ⁊ abra¬
ham ꝯsara . ỹsaac n rebecca. iacob ⁊ lias
p̾ter ipsum adam n euam uxorẽ suam
Tobias dic̃ ad filiũ suum. Cum acceꝑit dĩ
animã meã corpꝰ meũ sepelies. ⁊ honoi
habeb̾ matri tuȩ omnib dieb. ⁊ cũ ips
compleuerit tempꝰ: sepelies eam iur
bico. Ne in altari in quo ep̃c̃ missã oela¬
orbr codie aliam celebrare p̾stmat.

Expanded text:
etiam secundum majorum instituta, ut in ecclesia nullatenus sepeliantur, sed in atrio, aut in omini conficitur, nullatenus habeant licentiam in primis connubiis. Ebron dicitur esse civitas trium virorum, quia in ea sepulti sunt tres patriarchae in spelunca duplici cum tribus uxoribus suis, id est, Abraham et Sara, Isaac et Rebecca, Jacob et Lia, praeter ipsum Adam et Evam uxorem suam. Tobias dicit ad filium suum: Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepelies, et honorem habebis matri tuae omnibus diebus, et cum ipsa complerbico. In altari, in quo episcopus missam cam die aliam celebrare non praesumat.