comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu est uerbum appellauit: ut hacratione ducti qua
scimus uerba nra nonnisi ex nobis ee xp̃m dedo ee
crederemus: nec alit quidem opor tuit dici: ut
deipso & non &x traeum creder&ur : namsi mili
modo &uirtus & sapientia diuocatur : ut eadem
ratione deipso intellegatur sienim dixiss& ds
ꝓds non illum dese ee significauerat sed duos deos
fecerat quod unitati aduersum est haȩc ratio
indiuinis libys est ut signisicatus ds xp̃s modum
non & cedat di unius quam au illud tuum stultume
fotine: quod sic distinguis incapita euangelii iohan¬
nis ne uerbum ds dicatur sic enim legis in principio
erat uerbum & uerbum erat apud dmi & drerat
uerbum : hoc in principio erat apud dms quid sibiiult
aec distinctio quem indicat sensum quam significat
pi&atis rationem nisi solam aduersus di filium
nimicitiam: quȩ enim significatio est pronunti¬

Expanded text:
tum est uerbum appellauit, ut hac ratione ducti, qua tum est uerbum appellauit, ut hac ratione ducti, qua scimus uerba nostra non nisi ex nobis esse, Christum de deo esse crederemus. Nec aliter quidem oportuit dici, \'ut de ipso et non extra eum crederetur. nam simili modo et uirtus et sapientia dei uocatur, ut eadem ratione de ipso intellegatur. si enim dixisset deus et deus\\ non illum de se esse significauerat, sed duos deos fecerat, quod unitati aduersum est. haec ratio in diuinis libris est, ut significatus deus Christus modum non excedat dei unius. Quam autem illud tuum stultum est, Fotine, quod sic distinguis in capite euangelii Iohannis, ne uerbum deus dicatur? sic enim legis: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat. uerbum hoc in principio erat apud deum quid sibi uult haec distinctio? quem indicat sensum? quam significat pietatis rationem, nisi solam aduersus dei filium inimicitiam? quae enim significatio est pronunti
Abbreviated transcription (Latin):
sed hocloco nulla est paterni nominis mentio i deoꝗ
terrestiꝰa & inferna genufl&unt : hoc est suꝑ omis¬
a ẽẽ dm̃s pͥter haec enim alia nulla sunt: dicat nuns
fotinus siliec hominigenus flectunt : autsi ds̃ poten¬
a sillas caelestes & scõs angelos ut hominem adorenta
creuit : sed ab sit quia ds nihilstultum decernit imu¬
ime : Cum non liceat nisidm adorari quanto magiso
cȩlis rex enim adoratur interris quasi uicarius ds
incȩlis & interra legimus namque quia uerbun cs
quoque filiumdi appellan quo modo ergo non ante
mariam ee quod & in principio erat & dserat &un
si obcȩcatus dm hoc esse neges : uerbum tamenno
negas neque ignoras hoc uerbum m filiumd
appellatum : & hoc apud dm fuisse in principio quis
goratione post mariam dicis ee quod in principo
legis fuisse: mapo calipsi enim legimus dexpo ab
sed propter auctoritatem uniusdi quod deipsona¬

Expanded text:
sed hoc loco nulla est paterni nominis mentio ideoque, sed hoc loco nulla est paterni nominis mentio ideoque, terrestria et inferna genu flectunt? hoc est super omnia esse deum; praeter haec enim alia nulla sunt. dicat nunc Fotinus, si haec homini genu flectunt aut si deus potentias illas caelestes et sanctos angelos, ut hominem adorent, decreuit. sed absit, quia deus nihil stultum decernit, maxime cum non liceat nisi deum adorari; quanto magis in caelis! rex enim adoratur in terris quasi uicarius deiin caelis et in terra. Legimus namque quia uerbum carquoque filium dei appellari. quo modo ergo non ante Mariam est, quod et in principio erat et deus erat? etiam si obcaecatus deum hoc esse neges uerbum, tamen non negas neque ignoras hoc uerbum filium dei appellatum et hoc apud deum fuisse in principio. qua ergo ratione post Mariam dicis esse, quod in principio legis fuisse? in Apocalypsi enim legimus de Christeus dicatur, sed propter auctoritatem unius dei quod de ipso na
Abbreviated transcription (Latin):
cum io hanni dñs corripuent eo quod ad orare
uell&s dicens ei ne fecens quia conseruus tius sune
adora &scumsolido seruiendum scriptura testo
ser iuui fat&ur & dicit corinthis nolite fieꝯ ser
nominum & ad galatas paulus apostoius non ab homini
llio neq didiciss& ꝑ reuelationem ihuxpi: quid tam
pertum di enim doctrinam non ꝑhominem dicit se
asectu sed ab ipsodo doctum nam nosdi doctynam ꝑ
iominem accipimꝰ : uas au electiones ni hil seprobat
postolis ad secutum : hoc est ab hominibus nam siquia
li doctiyna est ideo non ꝑhominem discitur quam lau¬
emsuam testatur a postolus si sic didicit sicut c&espo
uli ut quid & dicit : neque ergo ab homine accipi illico neq
irnem non enim hodicer & nisi e& : & secundum dm̃
secundum carnem &x patiibus secundum diuini¬
rrem diuinitatem uero &x̧ do xp̃s sit suꝑ omnia ds
forte ad patrispersonam pertinere dicatꝰ

Expanded text:
cum Iohannem angelus corripuerit, eo quod adorare se cum Iohannem angelus corripuerit, eo quod adorare se uellet, dicens ei: ne feceris, quia conseruus tuus sum; deum adora, et, cum soli deo seruiendum scriptura testetur, seruum fatetur et dicit Corinthiis: nolite fieri serui hominum, et ad Galatas: Paulus apostolus non ab hominibus illud, neque didici; sed per revelationem Jesu Christi . Quid tam apertum? Dei enim doctrinam non per hominem dicit se esse assecutum, sed ab ipso Deo edoctum. Nam nos Dei doctrinam per homines accipimus: Vas autem electionis nihil se probat ab Apostolis assecutum, hoc est, ab hominibus. Nam si, quia Dei doctrina est, ideo non per hominem discitur, quam laudem suam testatur Apostolus, si sic didicit sicut caeteri Apostoli? Utquid dicit, Neque ego ab homine accepi illud, neque carnem? Non enim hoc diceret, nisi esset et secundum Deum; ut secundum carnem ex patribus, secundum divinitatem forte ad patris personam pertinere dicatur.\'
Abbreviated transcription (Latin):
ua propisum ait sibi patrem dicebat dm : siuerus er¬
o silius d est xp̃r quo modo homotantum est ue¬
rus enim non dicer&ur nisi propiae abeo ede getu¬
tus autdicat fotinus quare uerus filius dicred
si non e uerus aut quid opus erat hunc crȩderes
uumdisi unus eet dec&ens scis qui filuidi dignis
appellaꝵ aut numquid aliqua indignitas in hocei
ꝑquam filius di sicut c&en sunt credi nom poss&us
idcirco dir ut hic dequo incredulum uid&ur gres¬
datur filius ee di si enuim potior c&eris est quido¬
ut aliter de hoc credatur precipitur quam decdes¬
ris : ut quia multi sunt quifiludi sc̃itatis causa aps¬
lantur: hic solus uerus di filius credatur : unde dia
cusdicitur : namquis scorum ausus fuĩ filium dscu
cere nondicam & uerum nisi saluator : conseius na¬
tiuitatis suce ado profectȩ quomodo au pater &uis

Expanded text:
quia proprium, ait, sibi patrem dicebat deum. Si uerus erquia proprium, ait, sibi patrem dicebat deum. Si uerus ergo filius dei est Christus, quo modo homo tantum est? uerus enim non diceretur, nisi proprie ab eo esset genitus. aut dicat Fotinus, quare uere filius dei creditur, si non est uerus. aut quod opus erat hunc credere filium dei, si unus esset de ceteris sanctis, qui filii dei digni sunt appellari? aut numquid aliqua indignitas in hoc est, per quam filius dei, sicut ceteri sunt, credi non posset, et idcirco dicitur, ut hic, de quo incredulum uidetur, credatur esse filius dei? si enim potior est ceteris, quod odei\', nisi quia, ut aliter de hoc credatur, praecipitur quam de ceteris, ut, quia multi sunt qui filii dei sanctitatis causa appellantur, hic solus uerus dei filius credatur, unde et unicus dicitur? nam quis sanctorum ausus fuit filium dei se dicere, non dicam et uerum, nisi saluator conscius natiuitatis suae a deo profectae? quo modo autem pateretur se
Abbreviated transcription (Latin):
dinsid circo discipuli satissibi factum consitentes
panfestationem uerborũ dni dixer ad eum nunc sei¬
qus quo nostiomnia & non opus est ut quiste inter¬
pg& in hoc credimus quo ado existi : si enim non uere
b &xiuit fides a posto lorum &x inanitur sed non potest
ua a saluatore probata est respondit enimeis ⁊nodo
editis id est tanta signa uidentes non credebatis ita¬
guu: sienim nemo uidit dm nisiqui est ado hic uidit dm
sinemo nouit patrem nisi filius: hoc est uere apud dm̃
isse &abeo &xisse & uenisse nemoenim aliu spoterat
ogcire nisi hic qui in principio erat apud dm : quia & neo
isquam alius sciebat aut uiderat dm: ideo non incre¬
bile nobis est uerum filium huncdi credere sicut dix
iohannis in epistula prima : & sumus inquid in uero
squi proprio inquid filio non pepercit & euangelista

Expanded text:
patrem esse deum —, idcirco discipuli satis sibi factum confitentes patrem esse deum —, idcirco discipuli satis sibi factum confitentes manifestatione uerborum domini dixerunt ad eum: nunc scimus quoniam nosti omnia, et non opus est ut quis te interroget; in hoc credimus, quoniam a deo existi. si enim non uere a deo exiuit, fides apostolorum exinanitur; sed non potest, quia a saluatore probata est. respondit enim eis; modo creditis, id est tanta signa uidentes non credebatis\'. itaqbiguum. si enim nemo uidit deum, nisi qui est a deo hie uidit deum, et si nemo nouit patrem nisi filius - hoc est uere apud deum fuisse et ab eo exisse et uenisse; nemo enim alius poterat a deo exire, nisi hic qui in principio erat apud deum, quia et nec quisquam alius sciebat aut uiderat deum —, ideo non incredibile nobis est uerum filium hunc dei credere, sicut dixit Iohannes in epistula prima: et sumus, inquit, in uero lus: qui proprio, inquit, filio non pepercit, et euangelista:
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uideamus si deuirtutibus ambierent discipo¬
li utrum & do essent cum uiderent laz arum uans
f&itum quar tadie resus citatum: cȩco anatiuiti¬
te oculos reformatos : tactu fimbiiae mulierem ap¬
fluuio liberatam : aque naturam immutatam inu¬
num: andepersona dni nemoplana dubitauit deur¬
tutibus quippe cum dicerent illum aliiee heli anes
hieremiam aut unum & proph&is nam cu lapidr
uellent illum iudȩi respondit eis ih s multa operas
na ostendiuobis a patre meo propter quod eorũ ops
lapidatisine: dixerunt & iudex nos debono operei
lapida muste sed propt blas phennam & quia cun
sis homo facis tedm sugitur iudei quod di opera
essent non ambigabant: a postoli ambiebant quoes
go om̃s dubitatio de saluatons persona erat
es enim in audita : & quȩ in sensum humanum nonru¬
& stuporem hominib: faciebant : cum audiebant

Expanded text:
Nunc uideamus si de uirtutibus ambigerent discipuNunc uideamus si de uirtutibus ambigerent discipuli. utrum ex deo essent, cum uiderent Lazarum iam fetidum quarta die resuscitatum, caeco a natiuitate oculos reformatos. tactu fimbriae mulierem a profluuio liberatam, aquae naturam inmutatam in uinum, an de persona domini. nemo plane dubitauit de uirtutibus, quippe cum dicerent illum alii esse Heliam. alii Hieremiam aut unum ex profetis. nam cum lapidare uellent illum Iudaei, respondit eis Iesus: multa opera bona ostendi uobis a patre meo; propter quod eorum opus lapida. tis me? dixerunt ei Iudaei: nos de bono opere non lapidamus te, sed propter blasfemiam, quia, cum sis homo, facis te deum. si igitur Iudaei quod dei opera essent non ambigebant, apostoli ambigebant? Quoniam ergo omnis dubitatio de saluatoris persona erat — res enim inaudita et quae in sensum humanum non ruerat stuporem hominibus faciebat, cum audiebant
Abbreviated transcription (Latin):
icisee uerba haec ipsa uirtus dm̃patrem suu appel¬
at : Ecce incurris quod times quia siuirtus di filius
ddm regressa est : itaq hac ipsa uirtus quȩ xp̃s est
um ut plenius appareat dnm de sua ꝑsona locutum
uiare licto mundo regressus est addm ut sipictas uir¬
utem hanc non ee xpm duȩ erunt uirtutes & duo
lidi & ubiest illuo quodlegitur unigenitus filius di
uest insinupatids: & iterum sic enim inquid dilexit
s mundum hunc ut filium suum unicum dar&
proeo anim ad uertis iamuirtutemdi quȩ operata est
corporata inmundo ipsam unam ee quȩ & diurtus
dicatur & filius & iudeamus quid crediderint aut
cui a postoli audientes adno : ecce iterum re linqui
mundum & uado ad patrem. responderunt enim
ecce nunc palam loqueris & ꝓ uerbium nullumd¬
cis nunc scimus quo nosti omnia & non opus est tibiu
quiste interrog& in hoc credimus quo adõ &x istis

Expanded text:
icis esse uerba, haec ipsa uirtus deum patrem suum appellicis esse uerba, haec ipsa uirtus deum patrem suum appellat. ecce incurris quod times, quia si uirtus dei filius dei ad deum regressa est. itaque haec ipsa uirtus, quae Christusum, ut plenius appareat dominum de sua persona locutum, quia relicto mundo regressus est ad deum. aut si putas uirtutem hanc non esse Christum, duae erunt uirtutes et duo filii dei; et ubi est illud quod legitur: unigenitus filius dei, qui est in sinu patris, et iterum: sic enim, inquit, dilexit deus mundum hunc, ut filium suum unicum daret pro eo? animaduertis iam uirtutem dei, quae operata est corporata in mundo, ipsam unam esse. quae et dei uirtus dicatur et filius. et uideamus quid credicui, Apostoli audientes a Domino, Ecce iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem: responderunt enim, Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. Nunc scimus quia nosti omnia, et non opus est tibi ut quis te interroget; in hoc credimus, quoniam a deo existi.
Abbreviated transcription (Latin):
x istihaec interpꝰtatio non indigent: quippe cuista se¬
ma sit relegionis nr̃ȩ ut xpͥm ante carnem incȩlso
do fuisse credamꝰ ut silium apud patre : nam si propt
iustam conuersationem & cȩlestem doctiinam degi
& ado sedixit gisse & uenisse in mundũ eadem debe¬
rant dicere dese omnes proph&ȩ & a postoli & qi
dixit i terum relinquo mundum & uado ad patre
hoc fortedicatur significasse quadoc trina qs
nerat ado relicto mundo ad dmest regressa aliud enim
iod dicant non habent : sienim decȩlo uenisse & ado exisse
uenisse in hunc mundum adurtutes & doc trinae per¬
n & causam non ad saluatoris personam cumdicit ite¬
um relinquomundum & uado ad patrem illo au redit
inde uenerat : sed uidimus post abscessum dñi & iur¬
utem inmundo fusse & doctrinam : uidesergo non
eur tute dictum ee adno & doctrina sed specialiter
e sednim locutum sed siurtutis quȩ in xpo operata est .¬

Expanded text:
xisti. haec interpretatione non indigent, quippe cum ista summa sit religionis nostrae, ut Christum ante carnem in caelis cum deo fuisse credamus ut filium apud patrem. Nam si propter iustam conuersationem et caelestem doctrinam de caelo et a deo se dixit exisse et uenisse in mundum, eadem debuerant dicere de se omnes profetae et apostoli. et quia dixit: iterum relinquo mundum et uado ad patrem, hoc forte dicatur significasse, quia doctrina, quae uenerat a deo, relicto mundo ad deum est regressa. aliud enim quod dicant non habent. si enim de caelo uenisse et a deo exisse et uenisse in hunc mundum ad uirtutis et doctrinae pertinet causam, non ad saluatoris personam, cum dicit: iterum relinquo mundum et uado ad patrem, illo autem redit unde uenerat, sed uidemus post abscessum domini et uirtutem in mundo fuisse et doctrinam, uides ergo non de uirtute dictum esse a domino et doctrina, sed specialiter de se dominum locutum. Quod si uirtutis, quae in Christo operata est, d
Abbreviated transcription (Latin):
enim in sub iectis. filiiolimei haec seribo uolis o¬
percans & siquis pec euuerit aduo catum taleres
mum pec cauerimꝰ ad uocatũ sapplices deprecens
por & pronobis patrem sienuni a puo ueset es nros
tentia habuit locui quin fieripodebt et hioe
spore. locurn non habeari quutis msdo elesio
sdicationis est. & qu mnuticis n seor musest uo¬
ootlein mer cedes tribulatio eum dobs ds mnet
stimen dis erat ille simimicis nonpentabilo
sce petes a postolus ugilate sobrui estote quu

Expanded text:
enim in subiectis: filioli mei. haec scribo nobis enim in subiectis: filioli mei. haec scribo nobis si quis peccauerit, aduocatum habemus mum peccauerimus, aduocatum subplices deprecemur, ut exoret pro nobis patrem. si enim apud ueteres nostros paenitentia habuit locum, qui fieri potest ut hoc tempore locum non habeat, quando maiodicationis est? et qui inimicis misertus est uotur cum mercede? tribulatio enim cordis merces aestimandus erat ille, si inimicis non paenitentibus dicit Petrus apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
or undeatur : ꝙ tempore quo sacramentum
iu sui dminis manifestare dignatus ẽ. largi¬
s & uberior in misericordia esse uoluit
ut plus gratiaȩ p̃dicante filio ess&: quam fuerat p̃¬
cantib seruis: nec in merito sic enim fuit dignun
maior adona ꝑfiliu qua ꝑ famulos largir& den
ad seconuersis credentib om̃a simul concidit pes¬
cata. nulla inter ueniente lamentatione pȩnite¬
tiae: Vnde dicit a postolus paulus: sine pȩnitem
ceptam grauitam misericordiam peo caueru
non iam gratis sed int ueniente gemitu & el&u
possint ad indilgentiam ꝑuenire : inpossibilees
enim homini ut nonpec c& Unde iohannis ap¬
tolus. sicdx erimꝰ inquit qua peccatũ non hadens
nos ipsos decipimꝰ & ueritas in nobis nonẽ siconss¬
mur peccata nra fidelis & iustus ẽ ut remittu
peccata & mund& nos ab omni iniustitia: sic dua
meruit ueniam & reformationem cum consiteto
peccatum: certe xpͥianis loquitur a postolus ar

Expanded text:
mpore quo sacramentum filii sui domini nostri manifestare dignatus est largior et uberior in misericordia esse uoluit, ut plus gratiae praedicante filio esset, quam fuerat praedicantibus seruis. nec inmerito: sic enim fuit dignum ut maiora dona per filium quam per tamulos largiretur. denique ad se conuersis credentibus omnia simul peccata concedit nulla interueniente lamentatione paenitentiae. unde dicit apostolus Paulus: sine paenitentcceptam gratuitam misericordiam peccauerunt, non iam gratis, sed interueniente gemitu et fletu possint ad indulgentiam peruenire. Inpossibile est enim homini ut non peccet. unde Iohannes apostolus: si dixerimus, inquit, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est; si confitemur peccata nostra, fidelis et iustus est, ut remittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniustitia. sic Dauid meruit ueniam et reformationem, cum confitetur peccatum. certe Christianis loquitur apostolus; ait
Abbreviated transcription (Latin):
unde uenerat : sicau argu& eos depeccato: quia non solu
credere ei noluerunt sed & occiderunt eum deiudicio
uero sic eos corripuit dumostendit principem mundi
reum factum & compsunino ab eo cuius fidei non cominu¬
nicarunt: uidentes enim animas deinferis ire incaelos
cogno uerunt. ãiudicatum ee principem huius mundi
ut reus factus in causa saluatons quȩ tenebat amit te¬
& hȩc quidem ascendente saluatore uisa sunt sed suꝑ¬
ueniente in discipulos spusco palam a perte qu& ma¬
nifestata sunt : uera enim correptio tunc fuit quan¬
o post passionem ad testimonum saluatoris publice
aperfidis uidebantur resurgentes mortui claudi
cufrentes leprosi mundati: paralitici confirmati.
ceci aspicere surdi audire mutieloqui demoniaci
purgati in firmi recuberata sanitate : gratias agert
hoc modo sps scs arguit mundum quia in nomine salus¬
toris quire probatus est amundo omnium curato

Expanded text:
unde uenerat. sic autem arguit eos de peccato, quia non solum unde uenerat. sic autem arguit eos de peccato, quia non solum credere ei noluerunt, sed et occiderunt eum. de iudicio uero sic eos corripuit, dum ostendit principem mundi reum factum et conpressum ab eo, cuius fidei non communicarunt. uidentes enim animas de inferis ire in caelos cognouerunt adiudicatum esse principem huius mundi, ut reus factus in causa saluatoris quae tenebat amitteret. Haec quidem ascendente saluatore uisa sunt, sed superueniente in discipulos spiritu sancto palam aperteque manifestata sunt. uera enim correptio tunc fuit, quando post passionem ad testimonium saluatoris publice a perfidis uidebantur resurgentes mortui, claudi currentes, leprosi mundati, paralytici confirmati, caeci aspicere, surdi audire, muti eloqui, daemoniatici purgati, infirmi recuperata sanitate gratias agere. hoc modo spiritus sanctus arguit mundum, quia in nomine saluatoris, qui reprobatus est a mundo, omnium curatio
Abbreviated transcription (Latin):
uodueniens inquidille argu& mundum depeccio
a deiustitia & de iudicio depeccato quidem qui
credunt inme deiustitia uero quia eo ad patren
&iam non uidebitis me : deiudicio au quia pincess
mundi huius iudicatus est : causam quidem uios
dixisse arguendimundi sed indig& & planatine
cum sal uator non crederent iudei neque imonias
potestates quia non solum hominibus se manifest eꝰ
uoluit sed & principibus & potestatibus incaelestibus :
sicat doc& a postolus in epistola ad ephesios post passio
dit : & hoc est arguere mundum ostendere illi uera
ee quicredere noluit : credere enim noluit ado
uenisse saluatorem : saluator au seruata iustitia non
trepidauit reuerti ad eum qui semiserat : & per id
quod regressus est ꝓbauit se inde uenisse : quia nemo
ascendit addm nisi quidescendit ado : uidentes ergo
potestates ascendere eum confusisunt : uidentes uerũ
eȩ quod uelud falsum spreuerant itaq ista iustitia
arguit eos : qua iustum probatum est quia re gressusẽ

Expanded text:
ARGUET MUNDUM DE PECCATO ET DE IUSTITIA ET DE IUDI- CIO: DE PECCATO QVIDEM, QVIA NON CREDUNT IN ME; DE IUSTITIA UERO, QVIA EO AD PATREM ET IAM NON HDEBITIS ME; DE IUDICIO AUTEM, QVIA PRINCEPS MUNDI HUIUS IUDICATUS EST.\' CAUSAM QVIDEM UI- DETUR DIXISSE ARGUENDI MUNDI, SED INDIGET EX- PLANATIONE. Cum saluatori non crederent Iudaei neque mundanae potestates — quia non solum hominibus se manifestari uoluit, sed et principibus et potestatibus in caelestibus, sicut docet apostolus in epistula adit. Et hoc est arguere mundum, ostendere illi vera esse quae credere noluit. Credere enim noluit a Deo venisse Salvatorem. Salvator autem servata justitia non trepidavit reverti ad eum qui se miserat: quod regressus est, probauit se inde uenisse, quia nemo ascendit ad deum, nisi qui descendit a deo. uidentes ergo potestates ascendere eum confusae sunt, uidentes uerum esse quod uelut falsum spreuerant. itaque ista iustitia arguit eos, qua iustum probatum est, quia regressus est
Abbreviated transcription (Latin):
eb& generare: ut quia non semꝑ generat nec xpͥmge¬
uisse credatur : quasi mundum negetur fecisse. qua¬
lios non facit : quaȩ in reuerentia que indisciplinatioe
egem do ponere ut sigenuit aut multus genuit. autͥgrͣ
ierare non potuit : nec ipsi dño credentes quise unicam
s silium ꝓtestatus ẽ: post haec qu&ł supra ostensasunt
equalia patis & filio uideamus. anhis concordant eaq
desco spu scipta sunt: ut tynitas quam in salutari pro¬
fessione r&inemus non recipiat : discrepant iam natu¬
re quo modo non hab& fidei diuer sitatem : quando
enim salus sine aliquo & his non est : una eorum tnu
uid&ur potestasq in secredentib: dat salutem : quo
ad testimonium filii uerba patris ꝓtulimus: nunc ad
testisẽ unius eẽ nature trinitas in tellegatur :
dicit ergo inter c&era dns rogabo patrẽ & alium para¬
l&um dabit uobis ut uobis cumsit in&ernum spmuer

Expanded text:
debet generare, ut, quia non semper generat, nec Christum gedebet generare, ut, quia non semper generat, nec Christum genuisse credatur\', quasi mundum negetur fecisse, quia alios non facit. quae inreuerentia, quae indisciplinatio est legem deo ponere ut: \'si genuit, aut multos genuit aut unum generare non potuit,\' nec ipsi domino credentes, qui se unicum dei filium protestatus est! Post haec quae supra ostensa sunt aequalia patri et filio, uideamus an his concordent ea quae de sancto spiritu scripta sunt, ut trinitas, quam in salutari professione retinemus, non recipiat discrepantiam naturae, quo modo non habet fidei diuersitatem. quando enim salus sine aliquo ex his non est, una eorum trium uidetur potestas, quae in se credentibus dat salutem. quoniam ad testimonium filii uerba patris protulimus, nunc ad testis est, unius esse naturae trinitas intellegatur. dicit ergo inter cetera dominus: rogabo patrem et alium paracletum dabit uobis, ut uobiscum sit in aeternum, spir
Abbreviated transcription (Latin):
respondeant: ergo uoluntas ante filium ẽ ut & hoen
xernus appareat: cum non utiq ꝑ natiuitatẽ initium
acciperit sed & stitent : & tamen si hoc putant non so¬
lu ante filium erit uoluntas sed & ante patrẽ : quia cui¬
sagenerationis pat̃ & filius est : infidelitas carnales sen¬
sus sequitur hominibus: sic enim inducit causam diqra
si hominis :ut ante deliberauerit &x cogitaue¬
it ut generar& quasi in sirmitati sub iectus cui
indoneq generatio sine uoluntate fuent neque
uo luntas sine generatione. Ipsa enim uoluntasge¬
neratio est. nam utiq commone dictum est
cit ds fecit homo sed aliter facit ds̃ alit̃ homo : ita & i e&ẽ
causis: sic enim deđo dicendu est ut digni est ei: solent
um ipsido patri aliam facere questionem dicentes
ccessit illi ut gener ar&ꝰ aut eiꝰ naturae ẽ ut semper
mer&s. quo dideo affertꝰ ut & dm mendacem assert̃
itatiuu faciant: sienim gene rauit inquiunt semper

Expanded text:
respondeant: \'ergo uolrespondeant: \'ergo uolaeternus appareat, cum non utique per nativitatem initium acceperit, sed exstiterit. Et tamen si hoc putant, non solum ante Filium erit voluntas, sed et ante Patrem; quia causa generationis Pater et Filius est. Infidelitas carnales sensus sequitur in omnibus. si hominis, ut ante deliberauerit et cogitauerit ut generaret quasi infirmitati subiectus, cum in deo neque generatio sine uoluntate fuerit neque uoluntas sine generatione. ipsa enim uoluntas generatio est. nam utique commune dictum est: \'fecit deus., \'fecit homo.; sed aliter facit deus, aliter homo. ita et in ceteris causis; sic enim de deo dicendum est, ut dignum est ei. Solent etiam ipsi deo patri aliam facere quaestionem dicentes: \'accessit illi, ut generaret, aut eius naturae est, ut semper generet?\' quod ideo afferunt, ut et deum mendacem asserantoptiuum faciant. si enim generauit\', inquiunt, \'semper
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis hoc amplecti deberes sibone mentis
esses ꝑ quod uerum quod dir̃ uerum probatur: &
ls pater testimonium quod defilio suo dedit uerũ
frmatur: namdns ait apud dm̃ au inquit omnia
possibila ut quio quid homimbus in possibile urdẽ
do possibile sit nam siratio carnis respicitꝰ nec urgo
pepent . nec ionas inuentre c&i uixit . neo mortiu re¬
surgent nec dr̃ silium genuit ꝗ simplex natura ne
potest generare s ꝗ nihilsine commixtione generat
inmundo : haec omnia ausimul credenda sunt. aut si¬
mul refel lenda. sienim ratiomundi tenenda ẽ in is
omnibus deb& auctos tatem habere : quod si aliqu
ratio spiritalium est carnalis dicendus est : quimin¬
diratione in fectus negat alit̃ quid fienꝰ quam nout
aliud iterum ad solent suatergiuersatione ꝓponere
aiunt enim: uoluntate pat̃ genuit filium: aut n ut c
audi uerint utiq uoluntate statim ut in imici filiidi

Expanded text:
quanto magis hoc amplecti deberes, si bonae mentis quanto magis hoc amplecti deberes, si bonae mentis esses, per quod uerum quod dicitur uerum probatur et deus pater testimonium quod de filio suo dedit uerum firmatur! nam dominusait:apud deum autem, inquit, omnia possibilia, ut quidquid hominibus inpossibile uidetur deo possibile sit. nam si ratio carnis respicitur, nec uirgo peperit nec Ionas in uentre ceti uixit nec mortui resurgent nec deus filium genuit. quia simplex natura non potest generare, quia nihil sine commixtione generatur in mundo. haec omnia aut simul credenda sunt aut simul refellenda. si enim ratio mundi tenenda est. in his omnibus debet auctoritatem habere; quod si aliqua ratio spiritalium est, carnalis dicendus est, qui mundi ratione infectus negat aliter quid fieri quam nouit. Aliud iterum adsolent sua tergiuersatione proponere. aiunt enim: \'uoluntate pater genuit filium aut non? ut, cum audierint: utique uoluntate\', statim ut inimici filii dei
Abbreviated transcription (Latin):
ts falsa uoce xp̃m uerum ẽẽ filium di dicitis: ne¬
intes ei quia ae qualisẽ dopatii : nonenim uerus ẽ
n aequalis ẽ : potent num quid uerus dicifilius siñ
erus dicatꝰ & pater : sienim uerus ẽ filius ent ue¬
s & pater : quam uen tatem &e qualitas probat:
uodsi dispares st̃ neuterorũ uerus ẽ : sed quo scmptu¬
arum testimonium initum fien non potest : quox ps
erus di filius ad probatur dedo patrenatus cre¬
lenduse: qui aut ueritas haȩc firmar&ur & par
do & aequalis legitur actu. qui potentiamdi in aesti¬
nabilem pͥdicas ait dr generare non potest quia
impl&x natura ẽ ꝑ quod &iam ipsi dopat contume¬
iam facis : mendacem enim istum dicis : ut filium
uemille suum & uerum assent deneges : & tuam lir¬
pochn sind&egas : ꝙ falso potentem dm̃ predicas
sienim potentiam di in iol quod uerum & falso factu
useys predicas ut quod uere uerum est inludas:

Expanded text:
datis, falsa uoce Christum uerum esse filium dei dicitis nedatis, falsa uoce Christum uerum esse filium dei dicitis negantes ei quia aequalis est deo patri. non enim uerus est, si inaequalis est. poteritnum uerus dici filius, si non uerus dicatur et pater? si enim uerus est filius, erit uerus et pater; quam ueritatem aequalitas probat. quod si dispares sunt, neuter eorum uerus est sed quoniam scripturarum testimonium inritum fieri non potest, quo Christus uerus dei filius adprobatur, de deo patre natus credendus est, quia, ut ueritas haec firmaretur, et par deo et aequalis legitur. At tu qui potentiam dei inaestimabilem praedicas, ais: \'deus generare non potest, quia simplex natura est\'; per quod etiam ipsi deo patri contumeliam facis. mendacem enim istum dicis, ut filium, quem ille suum et uerum asserit, deneges et tuam hypocrisin detegas, quia falso potentem deum praedicas. si enim potentiam dei in id quod uerum ex falso factum asseris, praedicas, ut quod uere uerum est inludas,
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis sunt conuicti : Respondendum est eis ut imi
ta suma conuicti appareant: propositio enim haec
quantum ad sensum ꝑtin& nulliur momentiest : qr¬
tumau aduerba caliginem facit necito appardi
sic est enim acsi aegrptius positus inobscuro: qua
causa mala bono sensu defendi non potest. adimp¬
&atem ergo defendendam sacn legis uerbis utenꝰ
siita dehaecẽ potentiadi ut uerum facer& xpine
filium sibi cum deipso non ess& natus: ergo talemilli
fecit qualis ipse ẽ : ut hoo ꝑstitert fac tura quoddi¬
tura erat generatio. siergo nihil inter eẽ diccs
malitiose a uobis asseritur : ut quod in uoce dir ho
sit᷑ insensu : utq uerus dicitur filius uero sentiatis
ꝑ id qđ unius substantiae est : cum patre lic& nonꝑ
neam sequentes non posse dicitis quomitio contin&
uelatis dolum malitiae urȩ : ꝙ ut sensum uerbi elu¬

Expanded text:
reliquis sunt conuicti, respondendum est eis, ut in reliquis sunt conuicti, respondendum est eis, ut in tota summa conuicti appareant. propositio enim haec, quantum ad sensum pertinet, nullius momenti est; quantum autem ad uerba, caliginem facit ne cito appareat. sic est enim ac si Aegyptius positus in obscuro, quia causa mala bono sensu defendi non potest. ad impietatem ergo defendendam sacrilegis uerbis utuntur. si itaque haec est potentia dei, ut uerum faceret Christum esse filium sibi, cum de ipso non esset natus, ergo talem illum fecit qualis ipse est, ut hoc praestiterit factura, quod datura erat generatio. si ergo nihil interesse dicitimalitiose a uobis asseritur, ut quod in uoce dicitur hoc sit et in sensu, ut, quia uerus dicitur filius, uerus sentiatur, per id quod unius substantiae est cum patre, licet non per lineam sequentes non posse dicitis, quod initio continetur, uelatis dolum malitiae uestrae, quia ut sensum uerbi elu
Abbreviated transcription (Latin):
dononerat damnar&ur : quia non potest aliquan¬
donon fuisse : qui ut apuddm sẽꝑ fuisse significar&ur
dedo legitur ꝓcessisse : nemo enun deeo ꝓcessit ubi
nonfuit: solent quidem arrii sic int pͥtanꝰ defiliodi
fecit ut uerus sit : quasi sit aliquid quod falsum faciat
ds : & illa omnia quae supra diximꝰ deunitate patiis
& filii quiderunt cum sic roborata sint & firmata :
sihic aliter sentiendum putatꝰ multa poterunt
oliuinis solidata oraculis unius conuelli degeness
testimonio amputandu e: tamenne sibi uel deeo ipso
plandiatur iniquitas : igitur sic inquit illũ fecit ut
uerus sit : ut uoluntas cessent ꝓnatiuitate & factu
raꝓgeneratione : tantum enim dandum ẽ inquium
potentiae di ut possit facere quae non sunt : tamqũ
quae sunt : quo ergo hac astutiaȩ calliditate ut unꝰ
contra filiumdi e his ipsis dequib: presumunt quas

Expanded text:
do non erat\', damnaretur, quia non potest aliquando non erat\', damnaretur, quia non potest aliquando non fuisse qui, ut apud deum semper fuisse significaretur, de deo legitur processisse. nemo enim de eo processit ubi non fuit. Solent quidem Arrii sic interpretari de filio dei fecit ut uerus sit.\' quasi sit aliquid quod falsum faciat deus. et illa omnia quae supra diximus de unitate patris et filii quid erunt, cum sic roborata sint et firmata? si hic aliter sentiendum putatur, multa poterunt diuinis solidata oraculis unius conuelli degeneris testimonio.. amputandum est tamen, ne sibi uel de eo ipso blandiatur iniquitas. igitur \'sic\', inquit, illum fecit ut uerus sit, ut uoluntas cesserit pro natiuitate et factura pro generatione. tantum enim dandum est./ inquiunt, \'potentiae dei, ut possit facere quae non sunt tamquam quae sunt\'. Quoniam ergo hac astutiae calliditate utuntur contra filium dei, ex his ipsis de quibus praesumunt, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
nam siipse dns inter e&era demare & famina sa
non sunt inquit duo sed una caro: quanto magis pã
& filius non duo dii sunt : sed una substantixȩ: ut au
duo dicantur patꝰ & filius : causa ẽ natiuitatis
ne au iterũ duo dii sunt: causae unius diuinitatis qu
taten hebe tudine xpm creatum id est factum
dicant cum legant nihil dm sine xpofecisse : siergo
sne ille nihil factum ẽ nonerit ipse factura : siem
factura ẽ factum ẽ aliquid sine ipso: sed absit quia
uhil sine illo: natus enim dedo non ccepit sed ex strat
natiuitas enim nihil est aliud quam exitio: excito
u manifestatio ẽ : itaq non factus sededitus est:
t enim xpͥs de essentiadi & stitisse uel ꝓcessisse sig¬
nificar&ur e&x itio eiꝰ natiuitas appellata est : ut quia
non dispar ẽ a genitore natiuitas. consubstantiuus
e do xpͥs non ambcer&ur & mens illa quȩ ait erat quan¬

Expanded text:
nam si ipse dominus inter cetera de mare et femina: iam nam si ipse dominus inter cetera de mare et femina: iam non sunt, inquit, duo, sed una caro, quanto magis pater et filius non duo dii sunt, sed una substantia! ut autem duo dicantur pater et filius, causa est natiuitatis; ne autem iterum duo dii sint, causa est unius diuinitatis. qua tamen hebetudine Christum creatum, id est factum, praedicant, cum legant nihil deum sine Christo fecisse ? si ergo sine illo nihil factum est, non erit ipse factura. si enim factura est, factum est aliquid sine ipso. sed absit, quia nihil sine illo. natus enim de deo non coepit, sed extitit natiuitas enim nihil est aliud quam exitio; exitio autem manifestatio est: itaque non factus, sed editus est. ut enim Christus de essentia dei extitisse uel processisse significaretur, exitio eius natiuitas appellata est ut, quia non dispar est a genitore natiuitas, consubstantiuus esse deo Christus non ambigeretur et mens illa quae ait: \'erat, quan
Abbreviated transcription (Latin):
si abeo filium segregant: derogant ei . ut quem mino¬
rem uolunt facere in piae obcaecatimente ꝓponant
eum illicuius auctoNtati in clinandũ hunc putant:
fhptura au ut nihil filium a patre defferre doce
estimandum ad eum :ꝙ a nulla alia substantia potey
alium aestimandum ut eum : sciens enim dm patron
nullo modo dici posse sub iectum filium eiꝰ: ut huic pa¬
trem eẽ ostender& non aestimabitur inquit alt̃a
enim eius filius ẽ : igitꝰ proph&a ait. hic est di ir
hoc ẽ dr̃ israhel: si hic est: ipse est dr̃ unus: deistoena
certe non hic est pat᷑: sed est filius eĩ: uides ergo nonp̃¬
iudicare unido ꝑ sona filii si& ipse unus dis dicatur qui¬
pe cum hoc sciptura test&ur: unde hoc nisi quia
unum sunt pater & filius : quia non ꝑsonis significat
unitas sed natura: autꝰ substantia duo sint sediaꝰ
neq duo diuinitate : sed dis unus : ut siue loquatur
pater siue loquatur filius: unus ds locutus dicat᷑

Expanded text:
si ab eo Filium segregent, derogant ei; ut quem minosi ab eo Filium segregent, derogant ei; ut quem minorem volunt facere, impia obcaecati mente, praeponant eum illi cujus auctoritatscriptura autem, ut nihil filium a patre differre docer alium dixit aestimandum ad eum, quia nulla alia substantia poterit alium aestimandum ut eum. sciens enim deum patrem nullo modo dici posse subiectum, filium eius ut huic parem esse ostenderet: non aestimabitur, inquit, alteenim eius filius est. igitur profeta ait: hic est deus noster, hoc est deus Israhel. si hic est, ipse est deus unus; de isto enim certe non hie est pater, sed est filius eius. Uides ergo non praeiudicare uni deo personam filii, si et ipse unus deus dicatur, quippe cum hoc scriptura testetur. unde hoc, nisi quia unum sunt pater et filius, quia non personis significatur unitas, sed natura, ut non substantia duo sint, sed unum, neque duo diuinitate sed deus unus, ut, siue loquatur pater siue loquatur filius, unus deus locutus dicatur?
Abbreviated transcription (Latin):
lio ee unum in ipso: ds enim est : ꝗ quam uis ds sit :
nontamen& se drest : est enim a patre quia filius
est p̃ ter ipsum auͥ non est ds̃ ꝗ unicus patris filius
ipse aũ ds est quia una adq: eadem substantiadi
& xpͥi est : nihil igitur ambiguitatis relinquetur:
patris & filii unaee credatur substantia : uerus eni¬
filius & ueripatris est : tale &iam illud heremiȩ ꝓph¬
tur alter adeum : hic adinuentionem uiam scientiae :¬
& dedit eam ia cobpuero suoꝰ i srahel dilectosibi: post
haec interris uisus ẽ & inter homines uersatus est :
numquid degenere potest dici adquem alius non potest
aestimar  aut alius dr quam pater est poterit diciut
do ꝓficiat ad in iunampatiꝰ: si enim aestimarꝰ ad eu
alter ds non potest : & absq dopatre est : uid&e ande¬
beat dici qđ sequitur: periculo sũ est enimmaior eni
patre dicsturs putantes enimdo sepatii defferre

Expanded text:
duo esse unum. in ipso enim deus est, quia quamuis deus sit, duo esse unum. in ipso enim deus est, quia quamuis deus sit, non tamen ex se deus est. est enim a patre, quia filius est. praeter ipsum autem non est deus, quia unicus patris filius est. ipse autem deus est, quia una adque eadem substantia dei et Christi est. nihil igitur ambiguitatis relinquitur, ut patris et filii una Filius et veri Patris est. Tale enim etiam illud Jeremiae prophtur alter ad eum. Hic adinvenit omnem viam scientiae; et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto sibi. Post haec in terris visus est, et inter homines versatus est . Numquid de degenere potest dici, ad quem alius non potest aestimari; aut aliud Deus quam Pater est, poterit dici, ut Deo proficiat ad injuriam Patris? Si enim aestimari ad eum alter Deus non potest, et absque Deo Patre est; videte an debeat dici id quod sequitur: periculosum est enim. Major enim Patre dicetur. Putantes enim se Deo Patri deferre,
Abbreviated transcription (Latin):
est dispar agenerante natiuitas: Deniq iudȩi intel¬
legentes q propiꝰum sibi patrem dicebat din : a¬
cunt adpilatum nos legem habemus & secundumn
legem deb& mor quia filium di sefecit : Iudei intele¬
erunt: & xp̃i ani sedicunt non intellegerẽ : qui noncre¬
debant intellegebant : & quise dicunt credere faci¬
sed dedo dm ee significar& intc&era ait post te
sequentꝰ alligati ungculis & adorabunt te : & inte
depꝰ cabuntur : quo inte est dis & non est depͥter
te: guenimes dr̃ & nesciebamus ds israhel salu¬
tor: quantum adbonam mentẽ ꝑtin& haec mi¬
nifest sunt hs enim & pat̃ infilio ee ꝓbatur: &
filius dr eiꝰdem substantiae quapat est signifia¬
tꝰ: In quo enim di est & p̾ter ipsum ds non est &
ipse dr est quid aliud potent ee diciquam hos q̃
st pater dr & nec differre ialiquo hoc est enim

Expanded text:
est dispar a generante nativitas. Denique Judaei intelest dispar a generante nativitas. Denique Judaei intelligentes, quia proprium sibi Patrem dicebat Deum, dicunt ad Pilatum, Nos Legem habemus, et secundum Legem debet mori, quia Filium Dei se fecit . Judaei intellexerunt, et Christiani se dicunt non intelligere? qui non credebant, intelligebant; et qui se dicunt credere, facised de Deo Deum esse significaret, inter caetera ait: Post te sequentur alligati vinculis, et adorabunt te, et in te deprecabuntur, quoniam in te est deus et non est deus praeter te. tu enim es deus, et nesciebamus, deus Israhel saluator. Quantum ad bonam mentem pertinet, haec manifesta sunt. his enim et pater in filio esse probatur et filius deus eiusdem substantiae, qua pater est, significatur. in quo enim deus est et praeter ipsum deus non est et ipse deus est, quid aliud poterit esse dici, quam hoc quod est pater deus, et nec differre in aliquo? hoc est enim
Abbreviated transcription (Latin):
statis xp̃m uidit sedenitem dñm sabaoth quod arru
nonne gant dedopatre : legitꝰ quod rex regumsit
u dis dominorum : eadem & dexpo filio diuero: sicubi¬
que duinitate & aequantur pat᷑ & filius: it unius di
modum non egrediatur numerus personari: in¬
tas patrem au̾t & filium nihil intͥ est nisi hoc solum:
quapat᷑ ingenitus ẽ : filius uero genitus ẽ: idest pat̃
anullo est: filius au depatre quod quidem sublime ẽ
infilio: Hinc enim ad discitur nobilitatis eiꝰ &ernitas
& ꝗ uerus filius est ueri patris : Vnde ẽ enim illud
qod legit᷑ ingene si dicentedo: faciamꝰ homine
naginem & similitudinem nram. itaq simago eorũ
lsmilitudo una est: quo modo non unum sunt & natura
inspiritalib enim ubi utiq non sunt figurȩ simile nos
erit aliquid nisi ꝑsub stantiam : ut ubi duoru imago
una e: quo modo non eorum unaerit & substantia.
id circo enim imaginem eorum & similitudinem in
ee legimꝰ ut eorũ unum nihil defferre ab altero¬

Expanded text:
iestatis Christum uidit sedentem dominum sabaoth, quod Arrii non negant. de deo patre legitur, quod rex regum sit et dominus dominorum, eadem et de Christo filio dei uero. sic ubique diuinitate exaequantur pater et filius, ut unius dei modum non egrediatur numerus personarum. Inter patrem autem et filium nihil interest, nisi hoc solum, quia pater ingenitus est, filius uero genitus; id est, pater a nullo est, filius autem de patre; quod quidem sublime est in filio. hinc enim addiscitur nobilitatis eius aeternitas et quia uerus filius est ueri patris. unde est enim illud quod legitur in Genesi dicente deo: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? itaque si imago eorum et similitudo una est, quo modo non unum sunt et natura? in spiritalibus enim ubi utique non sunt figurae, simile non erit aliquid nisi per substantiam, ut ubi duorum imago una est, quo modo non eorum una erit et substantia? idcirco enim imaginem eorum et similitudinem unam esse legimus, ut unum eorum nihil d
Abbreviated transcription (Latin):
lixit patremau eius diabulum cuius opera secutus ẽ :
diabuli enim filius diabulus est. sed diabulus ille qui &
itanas patrem in malitia sua nullum hab& ipseenim
biinmalo auctor est phor enim ipse peccauit acꝑ hoc
quicumq imita : ti illum fuerint filu eius dicenturt :
ille pater eorum & enimnos infide abraham patrẽ
abemꝰ quia prior ipse credidit do: ac ꝑ hoc nomine eius
ensemur fideles enim dicimur sicut & ille :
ipse saluator testem suum ee professus est : ait
timonium eius nemo accipit. ecce iohannis om̃s secumpi
riter ad comparationem dñi terrestris appelatꝗ
illum decelis testatur uenisse : c&eros uero om̃sde
terraees hoc est de infemorbus : & ipse dns inter
c&era eadem loquitur dicens non enimpescendia
cȩlo ut faciam uoluntatem meam sed uoluntaten
eius qui memisit patris &iterum dñs interalia

Expanded text:
dixit, patrem autem eius diabolum, cuius opera secutus est; dixit, patrem autem eius diabolum, cuius opera secutus est; diaboli enim filius diabolus est. sed diabolus ille, qui et satanas, patrem in malitia sua nullum habet; ipse enim sibi in malo auctor est. prior enim ipse peccauit, ac per hoc quicumque imitati illum fuerint filii eius dicentur, et ille pater eorum. etenim nos in fide Abraham patrem habemus, quia prior ipse credidit deo, ac per hoc nomine eius censemur; fideles enim dicimur sicut et ille. sta, quem ipse saluator testem suum esse professus est. ait timonium eius nemo accipit. ecce Iohannes omnes secum riter ad comparationem Domini terrestres appellat: quia illum de coelis testatur venisse, caeteros vero omnes de terra esse, hoc est, de inferioribus. Et ipse Dominus inter caetera eadem loquitur, dicens: Non enim descendi de coelo ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui misit me, Patris . Et iterum Dominus inter alia
Abbreviated transcription (Latin):
quia ueritas nonest iueocuo legurtus
mendatiuo ex guis prroprrus loquitu
ineudaxest sicut & paterr ei u
iabalus non speciale nomene sed commune inquo¬
cumenim opera diabuli fuerint inuenta sine duli
diabulus appellandus est opens enim nomenest nq
naturte: itaq hoc in loco patrem iudȩorum canss¬
nificat cuius imitatores uolentes eẽ saluatoremꝑ
emerunt iudei hunc dicit quia separ ricidio ma¬
lauit & reum fecit mortis inuentate nonsteas
ab ipso au formadata est. fratricidii istum ipsius
um loquitur mendatium desius propriis loquitur
tostender & unum quemque non nisi propi a uo¬
untate pec care : sed quia emitatur diabuli ẽ adiecit
quuiamen dax est sicut & pater eiuis: hic enim ut pymũ
ominem morte condempnare simulauit senescis
quid preceptum fuiss& ado : similiter & camn inter¬
ogatus fixit sinescire ubiesr& frater suus habel
quem occiderat hoc ergo in loco diabulum cain esse

Expanded text:
ITAS NON EST IN EO. CUM LOQVITUR MENDACIUM, EX SUIS PROPRIIS LOQVITUR, QVIA MENDAX EST, SICUT ET PATER EIUS\'? Diabolus non speciale nomen est, sed commune. in quocumque enim opera diaboli fuerint inuenta, sine dubio diabolus appellandus est. operis enim nomen est, non naturae. itaque hoc in loco patrem Iudaeorum Cain significat, cuius imitatores uolentes esse saluatorem peremerunt Iudaei. hunc dicit, quia se parricidio maculauit et reum fecit mortis, in ueritate non stetisse. ab ipso autem forma data est fratricidii. istum ipsum dicit, cum loquitur mendacium, de suis propriis loqui, ut ostenderet unum quemque non nisi propria uoluntate peccare. sed quia imitator diaboli est, adiecit: quia mendax eat, sicut et pater eius. hic enim ut primum hominem morte condemnaret, simulauit se nescisse quid praeceptum fuisset a deo. similiter et Cain interrogatus finxit se nescire, ubi esset frater suus Abel, quem occiderat. hoc ergo in loco diabolum Cain esse
Abbreviated transcription (Latin):
do discordat quilegi di fideliter seruit xp̃i pace
munitus omnium aduer sarorum comprimitte¬
la quis enim audiat aduersus eum quem scit re¬
gis amicum: aliter tamen mundus pacem dat qu
se saluator dare ꝓmisit: mundus enim aut m&i
pacem dat aut p̃cey i saluator uero cum sit foro¬
or omnium nullũ utiq i& uens: non rogatus dat

Expanded text:
ideliter seruit; Christi pace munitus omnium aduersariorum conprimit tela. quis enim audeat aduersus eum quem scit regis amicum? aliter tamen mundus pacem dat, quam se saluator dare promisit. mundus enim aut metu pacem dat aut prece; saluator uero, cum sit fortior
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectio ẽ quantum adnumerum ꝑtin& : quia deuno st̃
omnia ad dito enim uno & quo uel in quo tres qui nume¬
fantur nouem fiunt .x. aut xx. semꝑ tamen usque
ud nouem uenitur : & unus additur qua nouem unum
sunt ut plena perfectio sit unitatir¬

Expanded text:
perfectio est, quantum ad numerum pertinet, quia de uno sunt perfectio est, quantum ad numerum pertinet, quia de uno sunt omnia. addito enim uno, ex quo uel in quo tres qui numerantur nouem, fiunt decem aut XX. semper tamen usque ad nouem uenitur et unus additur, quia nouem unum sunt, ut plena perfectio sit unitati