comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et debemꝰ. Dimitta mꝰ ergo qđ debec
nob̃: ut dimit tat᷑ qđ debetͥ a nobis.
Sed adhaec menis reniticꝰ: et uult
im plere qđ audit. et tam̃ reluc¬
tatur. Ad martiris tũbã c̃sisti¬
mus: qui ad caeleste regnũ ex qͥ
uincamus Placatur ds̃ isto sa¬
erificio: approbat ĩ iudicio piete
cer tam̃ nrĩ cordis aspicit : et qui
pꝰ uincentes remunerat. nuncde¬

Expanded text:
et debemus. Dimittamus ergo quod debetur et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua vincamus. Placatur Deus isto sacrificio, approbat in judicio pietat Certamen enim nostri cordis aspicit; et qui post vincentes remunerat, nunc de
Abbreviated transcription (Latin):
cõposuit: et ipse eiꝰ dẽ causcie iudex
est qui ad uocatꝰ. Preci cuitẽ quã
cõposuit: conditionẽ in seruit dicerꝰ¬
Dimitte nob debicta nr̃a: sic̃ et nos
dimictimꝰ debitorib nr̃is. Quia
ergo ipse uidex uenit qͥ ad uocatꝰ ex¬
titit: ipse p̃cẽ excudic qͥ fecit.
Auc ergo ñ facientes dicimꝰ dimitte
nob̃ debica nrã sic̃ et nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is. et nos met ipsos hoc di¬
cendo amplius ligamus. aut fortsse
hanc c̃ditionẽ in oratione int̃micti¬
ñ recognoscit. atq apud se ꝓtinꝰ dic̃.¬
Scio quid monui: ñ est ipsa oratio quẽ
feci. Quid ergo nob̾ a gendũ est fs.
nisi ut uere caritatis affectũ impen¬
damꝰ fratribus: nulla in corde mali¬
cia maneat. Consideret omips ds̃ er¬
ga ꝓ x imũ caritatẽ nrãm : ut nr̃is
im p̾endat iniquitatib pie tatẽ suã
Mementote qđ monem᷑ : dimictite. et
dimittet᷑ uob̃. Ecce et debet̾ nobis.

Expanded text:
composuit, et ipse eiusdem causae iudex composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, diceDimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quia ergo ipse judex venit qui advocatus exstitit, ipse precem exaudit qui fecit. Aut ergo non facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus, aut fortasse hanc condicionem in oratione intermittinon recognoscitScio quid monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid ergo nobis agendum est, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret omnipotens Deus erga proximum charitatem nostram, ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
stecerint corãme: ñ est anima mea
ad popłm istũ. Acsi aꝑte dicat
Nec illos modo ꝓ amicis audio : quos
magnae uir tutis merito orare etiã
ꝓ inimicis scio. Uircꝰ ergo uere
orationis est: celsitudo caritacis
Et tunc quisq qđ rectae petit adi¬
piscitur : cũ eiꝰ animꝰ ĩpetitione
nec inimici odio fuscatur. Sedple¬
rũq reluctantẽ animũ uincimꝰ
si eticĩ ꝓ inimicis oramꝰ. Fundim ꝑ ad
uersarus p̃cẽ: sed utinã corteneat
amorẽ. Nã sepe et orcitionẽ ini¬
micis nrĩs impendimꝰ. sedhaNic
ex p̃ceptione potuꝰ fundimꝰ quã
ex ccritate. Nã et uitã in imi¬
corũ petimꝰ : et tam̃ ne ex audia¬
mͥ timemꝰ. Sed qͥa incernꝰ ude x
mentẽ potuiꝰ quã uerba c̃siderat.
ꝓ inimico nil postulat. qͥ pro eo
ex caritate ñ orat. Sed ecce ini
micꝰ grauit̃ deliquit : dãpna iN¬
tulit. iu uantes lesit. omantes
ꝑ secutꝰ est: retinenda haec essent.
si remitcenda nob̾ delicta ñ eent̃

Expanded text:
steterint coram me, non est anima mea ad populum istum: » ac si aperte dicat: Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtupro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro inimicis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex caritate. Nam et vitam inimicorum petimus et tamen, ne exaudiamur, timemus. Sed quia internus iudex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex caritate non orat. Sed ecce nobis inimicus graviter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent.
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti ueteris ꝓferamꝰ. Cerce cũ iu¬
dea c̃dicoris sui iusticiã exigentib
offendisset. ꝓpħam suũ aiboratione dñs
ꝓhibens dicit. Non cissumas laudẽ ⁊ ora¬
tionẽ ꝓ eis. si moẏses ⁊ scimu hel adme¬
diũ deducunt᷑  me: ñ est anima mea
ad popłm istũ. Quid est qđ int̾ missis
relictisq toe patrib solimoẏses et sa¬
mu hel ad mediũ de ducunt᷑ : quorum
mirci obtinendi uirtꝰ ostendit᷑. dũ nec
ipsi posse int̾cedere dicunt᷑. Ac si aꝑ te
dñs diccit. Necillos ciudio. quos ꝓpt̾ mag¬
nũ peticionis suce meritũ minime con
tep̃no. Quid ergo est qđ moyses et sc¬
muhel caet̾is patrib ĩ postulatione
p̃ferunc᷑. nisi qđ duo hu tancũ modo
ĩ cuncta testam̃ti ue teris seriae eciã
ꝓ inimicis suis legunt᷑ ex orasse : unus
cipopło lapidibus impetit᷑. ⁊ tam̃ ꝑla
pidatorib suis dnm̃ dep̃cit᷑. Alt ex
principatu deicit᷑: ⁊ ttim̃ petitꝰ ut exo¬

Expanded text:
ramus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis suae meritest quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur? nisi quod duo isti tantummodo in cuncta Testamenti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse. Unus a populo lapidibus impetitur, et tamen pro lapidatoribus suis Dominam deprecatur-alter ex principatu dejicit
Abbreviated transcription (Latin):
tatis testes habemꝰ. Dõ ergo nume¬
rabiles. nob suꝑ arenã multi plica¬
tisunt: quia quanti sint a nobis
cõp̃hendi ñ possunt. Sed quis qͥf
adhanc ꝑuenit dignitatẽ ut amicꝰ
dĩ uocet᷑. sese inse c̃ spiciat: dona
autẽ quae ꝑcepit suꝑse. nichil suis
meritis tribuat. ne ad ini micicias
uc eatis. et fructũ afferatis. Posui
ad grãm: plantaui ut eatis uolendo
fructũ afferatis oꝑ ando. Catis enim
uolendodi xi. quid uelle aliquid fuce¬
re. iã m̃te ire est Qualẽ uero fruc¬
tũ afferre debe̾nt. subdit᷑: et fruccꝰ ur

Expanded text:
tatis testes habemus. Deo ergo numetatis testes habemus. Deo ergo numerabiles, nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit super se: nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias ut eatis et fructum afferatis. Posui, ad gratiam plantavi, ut eatis volendo, fructus afferatis, operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere jam multum ire est. Qualem vero fructum afferre debeant, subjungit: Et fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ ese amicos dĩdicens. Mi¬
chi cutẽ nimis honorificati s̃.
amici tui ds̃. Et tãꝗ si abeo
ꝓtinꝰ ccusas honoris tanti nob̾
in sinuari quereremꝰ : ilico ad¬
iunc x̃. Nimis c̃ fortatꝰ esc prin¬
cipatꝰ eorũ. Ecce electidĩ car¬
nem domant᷑ s̃pm̃ roborant:
demonib imꝑanc: uir tutibus
choruscant p̃sentia despiciunt.
aet̾ nã patriã cũ uocib morib q.
quae p̃dicant. eã etĩ morien¬
do diligunt. atq ad illã ꝑtorm̃ ta¬
ꝑtingunt. Occidi possunt : et flec¬
ti nequeunc. Himis ergo c̃fortatꝰ
est principatꝰ eorũ. In ista ipsa
passione qͣ cecider̾ ĩ morte carnis.
uidete quantũ fuerit culm̃ men¬
tis. Vnde hoc. nisi qͥa c̃ fortutꝰ esc
principatꝰ eorũ . sed sic magnifor¬
sitan pauci sunt : sub iuncx̃. Dinu¬
merabo eos. et suꝑ arenã multpli¬
cabuntur. Totũ mundũ frs aspi¬
cite : martirib plenꝰ est Iã pene
tot qͥ uidetimꝰ ñ sumꝰ: quoe ueri¬

Expanded text:
 est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce moribus praedicant; eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam perpertingunt, occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione qua ceciderunt in mortem carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum? Sed sic magni forsitan pauci sunt. Ideo subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur. Totum mundum, fratres, aspicite, martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus, quot veri
Abbreviated transcription (Latin):
ori loco prosalute iudaici popłi
offerturuas diuersorum generũ
animantibus plenum. uel ut diui¬
na uoce dicente illi. Tu in iudȩis
solus esuris : Ecce famem fidei
tuae cunctarum gentiumꝰ cotu¬
gregatio collectã in una aeccla
de monstriitur. Quae aeccła :
illud uasculum splendidũ mun¬
dum ÷ non habetis maculã neque
rugam. lintei nitore resplendens
inqua primum animal dõ exgen¬
tibus centurio cornelius immolat᷑
Dehoc ergo uasculo suo. hodie nos
reficit petrus Cum enĩ uidem
gentilium curbas ad fidem xp̃ia¬
nictitis ad currere : simul cum
apłis gnitulamur. Non enim mor¬
tui sunt quorum cunimus natalẽ
hodie : sed renati uiuunt plane.
quia participes effẽcti sunt xp̃i
qui uita ẽ. omnium. Quam uis enĩ
corponi passione cessent inter rup¬
tus tamen non ẽ. ordo uiuendi.
Iugiter enim et dõ gños agunt: et
laudes saluatori referũnt. nisi
quod resoluca membrorum sarcina
magis ad herent xp̃o: sic ut ait pau

Expanded text:
ori loco pro salute Judaici populi, ori loco pro salute Judaici populi, offertur vas diversorum generum animalibus plenum, velut divinitate dicente illi: Tu in Judaeos solos esuris, ecce famem fidei tuae cunctarum gentium n una Ecclesia demonstratur: quae Ecclesia in illius vasculo splendido, dum non habet maculam neque rugam, lintei nitore resplendet. In qua primum animal Deo ex gentibus centurio Cornelius immolatur. 6. De hoc ergo vasculo suo hodie nos reficit Petrus; cum enim videmus gentilium turbas ad fidem christianitatis accurrere, simul cum apostolis gratulamur. Non enim mortui sunt, quorum curamus natalem hodie: sed renati vivunt plane; quia participes effecti sunt Christi, qui vita est omnium. Quamvis enim corpora passione caesa sint, interruptus tamen non est ordo vivendi; jugiter enim et Deo gratias agunt, et laudes Salvatori referunt; nisi quod resoluta membrorum sarcina, magis adhaerent Christo, sicut ait Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
quia famulorum: sed quod est¬
muło melius: ministeria diuina
nonde sunt: Et utiliori cõmuta¬
tione scõ uiro quod dȩ est̃ in terris
abundat incaelis. Ut̃ reficiat
enim petrus non cellarium solli¬
cite resenitur sed celũ ipsum ꝓti¬
nus aperitur. Post̃ onscionem ergo¬
esuriit petrus Minindũ cur sc̾m̃
urum post onitionem fames seqͣt᷑¬
cum soleat fames onitione
depelli : et esũriens anunci
nonnisi obsẽcnitionibus sagia¬
ronredpuco petrum podt
onĩtionem non cybõ esurisse
hominum sed salutem. Nec in¬
edia uexatum essẽ corporis:
sed in opia non credentiũ labo¬
nisse. Cum enim iudaicus
popłs ꝑfidus et ingnitus illo
p̃dicante xp̃m nõn crederet.:
famem quo dcim modo petrus
sui offitii sustinebat. Famem
enim paticur : qui minime fruc¬
tum sui laboris ad sequitur. In
quando onist relinquens humilia
uel terrena. in altum mentis ex¬
tollitur: et in sublimi suspensus
npitur : ut cogitatione scã caelo
uicinior efficiãtur. Atq. ubiesuri¬

Expanded text:
quia famulorum; sed quod est melius ministeria divina non desunt, et utiliori commutatione sancto viro, quod deest in terris, abundat in coelis; ut se reficiat enim Petrus, non cellarium sollicite reseratur, sed coelum ipsum protinus aperitur. Legimusesurit Petrus. Mirandum cur sanctum virum post orationem fames sequatcum soleat fames oratione depelli, et esuriens anima nonnisi observationibus saginari. Sed puto Petrum post orationem, non cibum esuriisse hominum, sed salutem; nec inedia vexatum esse corporis, sed inopia credentium laborasse. Cum enim Judaicus populus perfidus et ingratus, illo praedicante, Christo non crederet, famem quodammodo Petrus sui officii sustinebat. Famem enim patitur, qui minime fructum sui laboris assequitur. In quando orat, relinquens humilia, vel terrena, in altum mentis extollitur, et in sublime suspensus rapitur, et cogitatione sancta coelo vicinus efficitur. Atque ibi esuri
Abbreviated transcription (Latin):
sed adicientur ꝓfecto indicait aliud
eẽ quod principalit̃ datur. aliud
qđ supre additur: quia nob̶ iniN¬
tentione aeternittis. in usu uero tem¬
poralitas et debet. et illuddatur.
et hoc nimirũ ex habundantia super

Expanded text:
is, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia enim nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet, et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti super
Abbreviated transcription (Latin):
adicientur uobis. Hic manifestissi¬
me ostendit ñ haec appetenda tam
Bonũ nrm̃ est ethoc appetendũ et ibi
sinis constituendus propc̃ omĩã facia¬
mus quciecũq fticimus Sedquia iN
hac uitt militamus: ut ad illutreg¬
num ꝑuenire possimꝰ. quae uita sine
his necessarus agi ñ potest. adicient᷑¬

Expanded text:
adjicientur vobis. Hic manifestissime ostendit non haec esse appetenda tanqtrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecumque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest; « Apponent
Abbreviated transcription (Latin):
Anima plus est quã corpus corpus¬
plus quã uestimentũ. Ad monet ut
meminerimus multo am plius nobis
dm̃ dedisse. qđ nos fecit et cõposuit
ex anima et corpore. quã est cili¬
mentũ atque tegumentũ. ut in cel¬
legos eũ quidedit animã. multo
facilius cescam cẽ daturum.
Similit̃ eũ qui corpꝰ dedit: multo fe¬
cilius daturũ eẽ uestim̃ tũ. Quo
loco queri solet utrum ad animã
cibus iste ꝑueniat. cũ anima in cor¬
poreasit: ĩste cuitẽ cib: corporeus.
Seil animã hocloco ꝓ ista uita po
sitã nouerimus: cuiꝰ retinaculũ
est alimentũ istud corporeum.
Scđm haric significationẽ dictũ
claruit. congariũ hoc p̃ceptum
erit illi sente iticie qua dictũ est:
quid prodest homini si totũ mundũ
lucret᷑. animae autẽ sucie detrimꝰ¬
tũ fuciat: Con siderate coruos
qͥ ñ seminant neque mecurit. quib:
non est cellariũ. neque horreũ. et
ds̃ pascit illos. Qđ si uolatilia absq
curis et herumpnis dĩ alunt᷑ ꝓuiden¬

Expanded text:
Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco imus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae, qua dictum est: Quid prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem cuae detrimentum faciat ? Considerate corvos, quia non seminant, neque metunt. Quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos. Quod si volatilia, absque cura et aerumnis, Dei aluntur providen
Abbreviated transcription (Latin):
Et nolite in sublim e tolli. Prohibi¬
ta sollicitudine de alim̃tis: c̃ sequen¬
ter ut ñ ex tollat᷑ ad monuit. frimo
enĩ haec ad Necessitatẽ implendã
homo querit: cũ aute̾ haec habun¬
dauerint. incipiet suꝑbire decalib
ale est hoc acsiuul nertitꝰ quis iac¬
tet qđ habet multa implastra
cũ hoc illi bonũ eet̃ ut uulnere
ñ haberet et Neuno quidẽ in di¬
geret implastro. Haet enĩ omĩa
getes in quirunt. Pat̾ erĩ ur¬

Expanded text:
Et nolite in sublime tolli. ProhibiEt nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes mundi quaerunt. Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Nec salomon in om̃i gła sua uesti¬
quoe pictura textricũ potest
Fori bus cõ parari. Quid ite
rubet ut rosa. quid ita candec
uc lilium: uiolte uero purpurã
nullo suꝑ ari muricae oculorum
magis quã sermonũ indiciũ est.
Sia utẽ foenũ qđ hodit in agro est
et cras inclibano mittitur deus
sic uestit. quanto magis uos pusillȩ
fidei : Cras inscripturis futurum
tempus incelligitur. dicente iacob
et exaudiet me cras iusticia meti.
Et in samuhelis fantas mate phito¬
nissa loquitur ad sculem. cras
eris mecu. Et uos nolice querere :¬
quid manducetis aut quid bibatis.
Noctndũ qđ ñ ait nolite querere.
uel solliciti eẽ decibo aut potu. aut
indumento. sed ex p̃ssius quid in¬
quid manducetis. auc quid biba¬
tis. Et supra. neque corpori. qͥd
uesti amini. Ubi michi uidentur
argui qui spreto uictu uel uestitu
comuni. lauciora sibi uel custe¬
riora p̃hiscũ quib uitt̃ ducunt
cilim̃ta uel indum̃to requirunt.

Expanded text:
nec Salomon in omni gloria sua vestinec Salomon in omni gloria sua vestira, quae pictura textricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillae fidei? Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis homines quib aet̾ni¬
Lu anto magis pluris estis iłuis idest
caruis uos ua etis: quia utique
rationale animal suuti est
homo sublimius ordinatꝰest
inte uͭ niatura quã in reciona¬
bilia sicuti sunt aues. Quis au
to ur̃m cogittndo potese adice¬
re adsta turt̃ suã cubitũ unũ :
Siergo ne que quod minimũ est po¬
testis quidde caeteris solliciti
estis : Idest cuiꝰ potestate atq
dominctu factũ est ut adhanc
staturã corpꝰ urm̃ ꝑduceretur.
eiꝰ ꝓuidentia actia uestiri potest.
et uelitis adicere unũ cubitũ huic
scaturae ñ potestis. Illiergo aetiã
tegenti corporis curã relinquite :
cuius uidetis cura fuctũ eẽ ut tan¬
tae staturcie corpus habecitis.
S iergo inquid neque qđ minimũ
est potestis. minim̃ enĩ est hoc
ñ laborant neque nierit. Sedista
documenta non sicut allegoria
discutienda sunt: ut quertimꝰ qͥd
significent corui cuitlilia. posita
sunt enĩ ut derebus minoribus ma¬
iora ꝑsua derent᷑. Dico autẽ uob.

Expanded text:
uibus aeterniQuanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris sollicestis? Id est, in cujus potestate et dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia vestiri potest.et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est potestis, minimum enim est hoc,non laborant, non nent. Sed ista documenta, non sicut allegorica, discutienda sunt, ut quaeramus quid significent corvi aut lilia; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
uolauit ut quila. Uolauit suꝑpen¬
nas uentorũ : et posuit tenebiius la¬
tibulũ suũ Posuit tenebrus. et factti
est nox: in qua ꝑtriensibunt om̃s bes¬
tiȩ silue. Catuli leonũ rugientes:
temptatores uidelic&. ꝑquos dicibolꝰ
querit quem deuoret. Nonquidem
habentes pocesttitẽ: Nisi in eos. qułꝰac¬
ceperint: quia et inpsal moipso uti sequit᷑
Querentes adõ escam sibi Intã periculosc
& temptti cionib plena huiꝰ scłi noste
quis nontimecit: Quis non medullis
omnib contremescat. Nedignꝰ iudicet᷑.
qui deuorandus dimittat᷑ in fauces tã
crudelis inimici: Unde ieiunandum

Expanded text:
quila . Volavit super pennas ventorum, et posuit tenebras latibulum suum . Posuit tenebras, et facta est nox, in qua pertranseunt omnes bestiae silvae. Catuli leonum rugientes, tentatores videlicet per quos diabolus quaerit quem devoret; non quidem habentes potestatem, nisi in eis quos acceperint quia et in Psalmo ipso ita sequitur, Quaerentes a Deo escam sibi . In tam periculosa et tentationibus plena hujus saeculi nocte quis non timeat, quis non medullis omnibus contremiscat, ne dignus judicetur qui devorandus dimittatur in fauces tam crudelis inimici? Unde jejunandum
Abbreviated transcription (Latin):
bitantib uł negantib & dicentibus
ubi .ẽ. ds̃ tuus. Uidemꝰ ostendere. me¬
ritoyi a płseius concupiscebat dis¬
solui: & esse cum illo. Manere aut̃
incarne. non sibi optimũ dicebat.
sed neces sciriũ ꝓpt̃ nos. ubi cogitati¬
ones morttiliũ timide: & inceste ꝓui¬
dentiȩ mĩte: qm̃ de primit terrena
in habitticio sensum multt cogitantẽ
In detempttitio. ẽ. uitti humana suꝑ
teniim: & in hac scłi Nocte circuit
leo querens quẽ deuora: Nonleo.
detribu iuda rexnr̃: sed leo dicibolꝰ
aduerscirius nr̃ Ille autẽ quat tuor
animaliũ detipochalypsi iohis fi¬

Expanded text:
bitantibus vel negantibus et dicentibus, Ubi est Deus tuus? valemus ostendere. Merito Apostolus ejus concupiscebat dissolvi, et esse cum illo: manere autem in carne non sibi optimum ducebat, sed necessarium propter nos . Ubi cogitationes mortalium timidae, et incertae ena inhabitatio sensum multa cogitantem . Inde tentatio est vita humana super terram : et in hac saeculi nocte circuit leo quaerens quem devoret . Non Leo de tribu Juda, rex noster ; sed leo diabolus, adversarius noster. Ille autem quatuor animalium de Apocalypsi Jo
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: sed ex eo innuit᷑ qđ audiuit. cui
dicit᷑ Nolime tangere. Nondũ enim
ascendi ad patrẽ meũ In his nam que
uerbis ostendit᷑: qđ maria amplesti
uoluit eiꝰ uestigia quem recognouit
sed ei magister dicit. Nolime canger
Non quiei post resurrestionẽ dñs taltũ
rennuit feminarũ: cum deduab ad

Expanded text:
fecit, sed ex eo 1549 innuitur quod audivit. Cui fecit, sed ex eo 1549 innuitur quod audivit. Cui dicitur: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum. In his namque verbis ostenditur quod Maria amplecti voluit ejus vestigia, quem recognovit. Sed ei magister dicit: Noli me tangere. Non quia post resurrectionem Dominus tactum renuit feminarum, cum de duabus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uisaimoris hoc agere solet inani¬
mo: ut que⁊ ipsẽ semꝑ cõgitat: nul¬
lum alium ignorare credat: Recte
& hec mulier quẽ querit nondicit.
& ttm̃ dicit: Situ susculistieũm: quia
alteri non puttit in cognitum: quẽ sic
ipsa continue plangit desiderio: Dic ẽi
ihs. Maria : postquã eam cõmuni uo¬
cabulo appellauit ex sexu et agnitus
non .ẽ: uocat ex nomine. Ac si aꝑte dicat
Recognosce eum: a quo recognosceris Per¬
fecto quoq uiro dicit᷑. Nouice : exNo¬
mine: Quichomo cõmune om̃ium nr̃m
uocabulũ: moyses uero ꝓpriũ. Cui rec¬
ti dicit᷑: quia ex nomine sc̃itur. Aesi
ei aꝑte dñs dicat. Nonte geneniliter
ut ceteros: sed specialic̃scio Maricer¬
go quia uocat᷑ ex nomine recognascitauc¬
torem: atq cum ꝓtinus rabboni. id est
magistrum uocat: quia etipse erat qui
querebat᷑ exterius: & ipse qui et̃ in te¬
rius ut quereret docebat: Iã uero
ab euangelista non subdit̾ quid mulier

Expanded text:
Sed vis amoris hoc agere solet in aniSed vis amoris hoc agere solet in animo, ut quem ipse semper cogitat, nullum alium ignorare credat. Recte et haec mulier quem quaerit non dicit, et tamen dicit: Si tu sustulisti eum, quia alteri non putat incognitum, quem sic ipsa continuo plangit desiderio. Dicit ei Jesus: Maria. Postquam eam communi vocabulo appellavit ex sexu, et agnitus non est, vocat ex nomine. Ac si ei aperte dicat: Recognosce eum, a quo recognosceris. Perfecto quoque viro dicitur: Novi te ex nomine , quia homo commune omnium nostrum vocabulum est, Moyses vero proprium, cui recte dicitur quia ex nomine scitur, ac si ei aperte Dominus dicat: Non te generaliter ut caeteros, sed specialiter scio. Maria ergo quia vocatur ex nomine, recognoscit auctorem, atque eum protinus rabboni, id est magistrum vocat, quia et ipse erat qui quaerebatur exterius, et ipse qui eam interius ut quaereret docebat. Jam vero ab evangelista non subditur quid mulier
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexisse minime credebat. Sed quia
amabat etdubictbat. uidebat etnonagnos¬
cebat. eumq illi & amor ostenderat. etdu¬
bietas abscondebat. Cuius ad hucigno¬
rantia ex primit᷑ cum infertur. Et nesci¬
ebat quia iħs esset. Qui dicitei. Mulier
quid ploras. quẽ queris: Interrogat᷑ dolo¬
ris causa ut augetit᷑ desiderium: quatenꝰ
cũ nominaret:. quẽ quereret. in amoreeiꝰ
ardencius estuaret: Illa existimans quia
orto lanus ess&. dix̾ei. Dñe situ susculisti
eum: dicito michi ubi posuistieũ. etego
eũ collam. Forsictin Necemendo hec mu
lier emruit: quȩ iħ̃m oitolanũ credidit
An non eispirictlit̃ ortolanꝰ enit quuncius
pectore ꝑ amorisestri semira uircu¬
tum ui rentic pbantabatr̃ fed quio
est qđ ulso eo quem ortoltinũ credi¬
dit: cui necdum dixerat quẽ quere¬
batꝰ cut Dñe situ sustulisti eũ: Qua¬
si enĩ iam dixiss&: excuiꝰ desĩderio
plangeret eũ. dicit quẽ nõndixenet

Expanded text:
resurrexisse minime credebat. Sed quia resurrexisse minime credebat. Sed quia amabat et dubitabat, videbat et non agnoscebat, eumque illi et amor ostendebat, et dubietas abscondebat. Cujus adhuc ignorantia exprimitur cum subinfertur: Et nesciebat quia Jesus esset. Qui dixit ei: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Interrogatur doloris causa, ut augeatur desiderium, quatenus cum nominaret quem quaereret in amore ejus ardentius aestuaret. Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et egeum tollam. Forsitan nec errando mulier haec erravit quae Jesum hortulanum credidit. An non ei spiritaliter hortulanus erat, qui in ejus pectore per amoris sui semina virtutum virentia plantabat? 5. Sed quid est quod viso eo quem hortulanum credidit, cui necdum dixerat quem quaerebat, ait: Domine, si tu sustulisti eum? Quasi enim jam dixisset ex cujus desiderio plangeret, eum dicit quem non dixerat.
Abbreviated transcription (Latin):
coñsolant᷑. dlum nobis tedlemptõrĩs nr̃n spe¬
ciem ꝓmiccunt Sed ndrantłum uxcabis¬
coitam ẽ. qđ mulier non alt: tuber̃ corpus
dnimei. sed tulerunt dnmineũ. Vsus Nicĩq.
saeri eloqui estut aliquando exparteto¬
cum. aliquando uero extoto partẽ sĩgnifi¬
cce Expciste et enim totũ signat: sicut de
iti cob filuis scriptum. ẽ. quiai descendit
ia cob inȩgyptũ inanimab. septuaginta
Neq: enim inegyptũ ainime sine corporibus.
descenderunt: sed ꝑ solã ainimã tocꝰ homo
signat᷑ quici ex parte totũ ex primit᷑ Et
solum dominicũ corpus inmonumento ia¬
cuenit: & mariai non corpus dñi: sed sub¬
latũ dñm querebat ui delic& extoco de¬
signans partem. Hȩc cũ dixisset: conuer¬
saretror sum: uidit iħm stantem: et nes¬
ciebat quia iħs ess& Notandũ qđ maria
quȩ cid huc dedñi resurrectione dubita¬
bat retrorsum conuersa. ẽ. ut uideret iħ̃m.
quia uidelicet ꝑetndẽ dubitacionẽ suã
quasi tergum in dñi faciem miserit. quẽ

Expanded text:
mptoris nostri speciem promittunt. Sed notandum juxta historiam est quod mulier non ait: Tulerunt corpus Domini mei: sed, Tulerunt Dominum meum. Usus namque sacri eloquii est ut aliquando ex parte totum, aliquando vero ex toto partem significet. Ex parte etenim totum signat, sicut de Jacob filiis scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta . Neque enim in Aegyptum animae sine corporibus descenderunt; sed per solam animam totus homo significatur, quia ex parte totum exprimitur. Et solum dominicum corpus in monumento jacuerat, et Maria non corpus Domini, sed sublatum Dominum quaerebat, videlicet ex toto designans partem. Haec cum dixisset, conversa retrorsum, vidit Jesum stantem, et nesciebat quia Jesus esset. Notandum quod Maria, quae adhuc de Domini resurrectione dubitabat, retrorsum conversa est ut videret Jesum, quia videlicet per eamdem dubitationem suam quasi tergum in Domini faciem miserat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
meritis clleuat humiliaibit᷑ cidnõ. etqui
puide se de beneftictid humiliat ex cilta¬
bit᷑ abeo: Ineundẽ ꝓcul dubio sensũ pre¬
missus sermo re deptoris. quo primosin
nuptus ac cubitus quaeri uetait congruit.

Expanded text:
meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de benefactis humiliat exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut eoð merico simul discũ bentium.
hoc est infide qui escentiũ. coctus una¬
nima ad mirtitione glorificet : stupensq
in auctoris sui laudationẽ ꝓsiliat dices.
Michi autẽ nimis honori ficati sunt cimici
tui ds̃: nimis c̃fortatꝰ est principatus
eorũ. Quici om̃is quise ex altat humi¬
liabitur : et quise humiliat exalitibit᷑.
E t ex hac conclusione manifeste daret:
precedentẽ dnĩ sermonẽ tẏpicae in¬
telligendũ. Neque enĩ mox om̃ĩs
qui se corã hominibus exaltat hu¬
milicibitur. cuit qui se in conspectu
hominũ humiliat exciltabitur abeis
sed econtrario ñ nũ quã quise uel in
cpice dignitticis. uel in alia quãlibet
aequirenda gła subleuat: usque
infinẽ exalttre ñ cessat. Similit̃ et hu¬
milis quilibet ac uere cundus. in sua qua
contentꝰ est usquȩ aduitte t̃minũ medio¬
cicace ꝑseuerat. Et ideo quia iuxta ue¬
ricatis sententic̃ omis quise inccuite de

Expanded text:
ut eos merito simul discumbentium, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum . Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et ex hac conclusione, manifeste docet, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis. Sed e contrario nonnunquam, qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus, in sua, qua contentus est, usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta veritatis sententiam, omnis qui se incaute de
Abbreviated transcription (Latin):
exaltatꝰ autẽ humiliaicꝰ sum et con
magnꝰes inquid. humilicite in om̃i¬
bus. Etpsal mista gloriatur. Hu¬
milictus sum usque quaq dnẽ. ui¬
uificame scđm uerbũ tuũ. Mani¬
feste significans itcise aidnõ posse ui¬
uificariꝰ: si desuis uirtutib ipse
humilia sentiret. Ut cũ ueneric qui
te in ui ta uit diccit tibi.: amice ascen¬
de superius. Ueniens dñs quẽ humilẽ
inuenerit. amici nomine betitificans
suꝑius as cendere p̃ci piet. Quicumq
enĩ humiliauerit se sicut paruulus::
hic est maior in regno ccelorũ. Tunc
erittibigła: corã simul discũ bentib
Pulchre dicitur. tunc erit tibi gła ne
nunc querere incipicis. qđ tibi serua¬
autem et in hacuita in cellegi: qui in
nouissimo loco recumbens inuenitur.
dnõ ueniente sublimatu Quic coti¬
die dns suas nuptias intrat: cottidie
mores. sedes. abitus c̃uiuantiũ diui¬
dicat : et suꝑbos despitiens. humilib
sepe tanca sui sp̃s munera prestat.

Expanded text:
exaltatus autem humiliatus suexaltatus autem humiliatus sumagnus es, inquit, humilia te in omnibus. Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum , manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitaverit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Veniens Dominus quem humilem invenerit, amice nomine beatificans, superius ascendere praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se, sicut parvulus hic est major in regno coelorum . Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitur, tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias, quod tibi servaautem in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus. Quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens, humilibus saepe tanta suis spiritus munera praestat,
Abbreviated transcription (Latin):
simile stictũ est regnũ ccelorũ homi¬
niregi. qui fecit nuptias filio suo: et
misit seruos suos uocare inuitatos
adnuptias. Hasergo nuptias quis¬
quis inuitatꝰ adierit. idest aeccłȩ
se mẽbris fidei grã c̃iunc xerit. ñ
discumbat in primo loco: hoc est ñ
se demeritis gloriando. quasi caete¬
ris sublimior ex collat. Etquidem
studetit iuxtti alterius loci parabo¬
lam ueste nuptiali uestitus. hoc est
adornet. Ne force honoratior tesit
inuicatꝰ abeo. et ueniens is quite ec
illũ uocciuit: dicat tibi: da huic locũ:
Et tunc incipias cũ rubore. Nouissi¬
mũ locũ tenere. Honoraciori post
inuitato locũ dat ille: qui delonge
suce c̃uersationis confidentia secu¬
rior ftictꝰ. cita illorũ quise in xp̃o
secuti sunt agilitaite preitur. Et cũ
rubore nouissimũ locũ tenet: quan¬
do de ciliis meliora cognoscens. quiqͥd
desua oꝑctione celsũ sentiebat. humi¬
liat dicens cũ ꝓpħa Egens sũ ego et
in laboribus auiuentute mea:

Expanded text:
st regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est non se, de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locum, et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Honoratiori post invitato locum dat ille, qui, de longae suae conversationis confidentia securior factus, cita illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea,
Abbreviated transcription (Latin):
labnabat sicut illã mulierem
quã decẽ et octo annis alligatã
dixerat. et ab ecidẽ alligatio¬
ne soluebat. cõparauit ium̃to
qđ soluitur ut adaquã ducat
Etbene utroq loco bouẽ posuit
et asinum : qui sapientes quosq
et hebetes siue ut supre dic tum
est utrumq popłm eossignisica¬
re sentiamꝰ eũ uidelicec cuiuis
cer uicẽ ugũ legið actriuit.
acque eũ quẽ quilibet seductor
repperit. quasi brutũ animal et
nulla ratione poenitꝰ quo ualut
errore sub trax it. Omnes saluator
ad ueniens sathande uinculis ad¬
strictos. omnes inimo c̃cupiscen¬
tiae puteo de mersos inuenit.
Honese enĩ distinctio: om̃s enĩ pec¬
cauer. et egent gładĩ. iustificati
gratis ꝑ grãm ipsius. ꝑ redẽptionẽ

Expanded text:
laborabat, sicut illam mulierem laborabat, sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerant, et ab eadem alligatione solvebat. Comparavit jumento, quod solvitur, ut ad aquam ducatur, et bene utroque loco bovem et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive, ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens, Satanae vinculum adstrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio, omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per
Abbreviated transcription (Latin):
picũ curat. et mox contra aucirici¬
im disputtit: ut uidelicet ꝑ huiud
aegricudinẽ corporið. in illis ex prime¬
retur aegritudo cordis. Denique pꝰ
multa disputationis eiꝰ hortamenta
sub iuncꝰtũ est : audie bant autẽ hȩc
omnia pharisaei qui erant auari
et de ridebant illum. Hy dropicus
quippe quo amplius biberit. ampliuꝰ
sitit: et om̃is auarꝰ sitim multiplicat:
qui cũ eciquae appetit adepius fueris
ad appecenda cimplius anhalat
urm asinus aut bos inputeũ eadit
et ñ continuo ex thraec illũ die sabba
ti: Sic obseruatores suos phariseos
conuincit. ut eosdẽ aetiĩ aucriciaa
c̃dempnet. Siuos inquie in sabbato
asinum aut bouẽ aut cumid quod li-¬
bet animal in puceũ decideris eri¬
pere festinatis. ñ animali sed urae
Aucricice consulentes: quantomagis
ego hominẽ qui multo melior ese pec¬
core debeo liberaire : Congruenterq
ydropicũ animali qđ cecidit in pute¬
um comparauit. humore enĩ

Expanded text:
picum curat, et mox contra avaritipicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum . Hydropicus quippe quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad expetenda alia amplius anhelat. um asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum dti? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem avaritiae condemnet: Si vos, inquit, in sabbato asinum aut bovem, aut aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum animali, quod cecidit in puteum, comparavit, humore enim
Abbreviated transcription (Latin):
idor uocatur. Est autẽ
humor sub cutaneus. deuitio ue¬
sice natus: cũ in flatione turgen¬
te. et anhelitu fetido. Propriumq
esc hẏdropici. quanto magis habun¬
dathumore in ordinato : tanto am¬
plius sitire. Et ideo recte cõpa¬
ratur ei quẽ fluxus carnaliũ uolup¬
ttitũ exuberanð aggrauat. Com¬
parcitur diuita auaro: qui quanto
est copiosior diuitus quib ñ bene
utitus. tanto ardentius talia c̃¬
cupiscit. Et respondens iħs. dix̃
ad legið peritos. et pharis eos licet
sebbato curare.Atillitacuer̃
Qđ dicitur respondisse iħis ad hoc
respice qđ p̃missũ esti et ipsi ob¬
seruabant eũ. Dñs enĩ nouit. co¬
gitationes hominũ: Sed merito ipti¬
terrogati tticent: qui contrase dice¬
it qui quid elix erint uiderit Na
silicet sabbaco curare. quare sal¬
uatorẽ ancuret obseruant : si ñ
licet. quare ipsi sabbato peccora cu¬
rant: Ipse uero app̃ hensũ. sainauis
acdimisit. Prouida dispensatione dñs
ante legis pericod et phariseoð hydro¬

Expanded text:
aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente et anhelitu fetido: propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat; comparatur diviti aest copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos, si licet sabbato curare? at illi tacuerunt. Quod dicitur respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum . Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydro
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui iusti ꝑseuerant. sed et eod qui
ab in iusticia resipiscunt. ad filios pro¬
missionis ꝑtinere declairet. Aliter. salꝰ
quae olim uideorũ demũ implebat:
hodie popło nationũ illuxit. eo qđ
et ipse popłs filiussit abra hae: creden
circũ cisionis : non his tantũ qui sunc
ex circũ cisione. sed echis qui sec tant᷑
uestigia quae est inp̃putio fideipa¬
tris nrĩ abrahae. Venic enĩ filiud ho¬
minis querere : et saluũ facere quod
perierat. Hocest qđ alibi dicit.
Nonueni uocare iustos : sed pec ea¬
tores. Pius sonae magister. quimur
murancibus turbis sua mis teria non
dedignatur exponere : adeo scilicet
peccctorũ poenitentiã ñ eẽ respuendã
ut ipsedĩ filius obhanc m aximcie queren¬
dẽ sit destincitꝰ cid t̃rus. qui ut pietatis
suae nob̵ dispenscitionẽ inculcet. sepis¬
sine sefiliũ hominis cippellat. cõmon¬
dens sollicite nob̵. quod factus est be

Expanded text:
eos qui justi perseverant, sed et eos qui eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nationum illuxit, eo quod et ipse populus filius sit Abrahae credendocircumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Mamurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo scilicet peccatorum poenitentiam non esse respuendam, ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
iuxtti legẽ reddere. deinde qđ sibi
remanserit debec dare pauperibus.
ac sic et ipse qui sibi nichil retinet
omĩa suc disꝑgit et dat pauꝑibus.
iusticiaeiꝰ manet in scłm scłi. Ethȩc
est sapiens illa stulticia quã desyco¬
moro publicanus quasi fructũ uicae
legerat. ropta uidelicet reddere. pro¬
pria relinquere. uisibilia c̃tẽpnere.
pro in uisibilibus etiã mori desiderare.
se ipsum ab negare. et eiꝰ qui nec dum
uidebatus dnĩ uestigia sequi c̃cupis¬
cere. Ait ihs̃ adeum. Quia hodie salꝰ
domiui huic fucta est: eo qđ et ipsefi¬
lius sit abrahae. Filius abrahaedi¬
citur ⁊ acheus: ñ quia de eiꝰ stirpege¬
nerticꝰ. sed quici eiusdẽ fidẽ imitatus.
ut sicut abrahã t̾rũ cognationẽ do¬
mumq pcit̾ncĩ obspem futuraie hae¬
reditatis dnõ iubente deseruit: itaet
ille qui thescurũ in caelis acquireret.
bona sua pecuꝑibus parcienda relinque¬
ret. Et pulchrae dicit et ipse : ut ñ solũ

Expanded text:
juxta legem reddere, deinde quod sibi juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit debet dare pauperibus . Ac sic et ipse qui sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia quam de sycomoro Publicanus quasi fructum vitae legerat, rapta, videlicet, reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zachaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tum est : uidaeos semꝑ gentium
odisse salutem. Scriptum est enim.
Sequenti uero sabbato: poene uniuer
sa ciuitas conuenit audire uerbũ
dnĩ. Uidentes autem turbas iu
daei repleti sunt zelo: et contra¬
dicebant hisquae apaulo diceban¬
tur. Et alibi. Fide les etiã fr̃s.
aduersus cipłorum principẽ dis¬
ceptabant dicentes. Quare in¬
troisti ad uiros p̃putiũ haben¬
tes. et manducasti cũ illis:
Stcins cuitẽ tcicheus: dixit ad
dñm. Ecce dimidiũ bonorum
meorum dnẽ. dopauperibus:
et siquid aliquid de fraudaui.
reddo quad ruplũ. Alus calũp¬
niantibus hominẽ peccatorem.
ipseza cheus stand id est in eã
quã coeꝑat fidei ueritate ꝑsisters.
ñ solũ se ex peccatore c̃uersum.
sed etiam in c̾ ꝑfectos probac
eẽ conuerscitum. Dicente enim
de omiã que habes. et da pcuꝑ¬
ibus. Quisquis ante c̃uersionẽ
in nocent̃ uixit: omĩa c̃uersus
potest dare pauꝑibus. At qui
aliqua frcuide sustulit: primo hȩc¬

Expanded text:
tum est Judaeos semper gentium tum est Judaeos semper gentium odisse salutem, scriptum est enim: Sequenti vesa civitas convenit audire verbum Domini videntes autem turbas Idaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur . Et alibi: Fideles etiam fratres adversus apostolorum principem disceptabant, dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zacchaeus, dixit ad Dominum: Ecce, dimidium bonorum meorum, Domine, do paupet si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim de omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec
Abbreviated transcription (Latin):
lans. Etdixit adeu: Zache ce festi¬
nans descende : qui hodie indomo
tua oportet memainere. Et festinar
descendit: et ex coepit illũ gauderis
Manebat aliquando dñs indom prin¬
cipis phariscieorũ: hocest inuideorũ
sincgoga docebat: sed quia ñ bciptira¬
tũ cinte prandiũ sabbato curantem.
publicanos et peccatores recipientẽ.
contro auariciã disputtintẽ: et cet̾a
digni dõ gerentẽ. linguauene nata
carpebant: ꝑ tesus eorũ ftcinora dis¬
cessit et ciufugit dicens felinquetur
uob̵ domꝰ ur̃t desertt. Hodie cutem
indomopusilli Zachei xp̃m oportet
manere : hoc est nouce lucið grã
choruscante. in humili credentiũ
nationũ cordae quiescere. Qđ au¬
tẽ descendere de sycomoro racheu̾¬
et sic indomo sua xp̃o mansio¬
nem p̃parare iubetur. hoc est qđ
firmitate : sed uiuit ex uirtute
dei. Et cũ uiderent om̃nes : murmu¬
rebant dicentes. qđ ad hominem
peccatorẽ diuertisset. Manifes¬

Expanded text:
lans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festilans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit, et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium Sabbato curantem, publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zacchaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zacchaeuet sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est, qufirmitate, sed vivit ex virtute Dei. Et cum viderent, omnes murmurabant, dicentes: quod ad hominem peccatorem divertisset. Manifes