comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
firmitates ⁊ errores: mulierũ ⁊ puerorũ
nominib figurata st̃. Infirmꝰ enĩ est sexus
pueritia. Qͥd aut̃ lusui puerili tã simile
hoc retulit hoc genus suꝑsticionis: cũ
ait. Neq idolis seruiamꝰ quẽ ad modum
qͥdã eoꝵ: sic̃ scriptũ ẽ. Sedit popłs man¬
ducare ⁊ bibere: ⁊ surrexert̃̾ ludere
Mulierib gͦ similes erant: qui in labo¬
rib expectationis quousq ad ꝓmissa
dĩ ꝑuenirent ñ uirilit̾ ꝑseuerantes.
tẽptauerunt dñm. Pueris autẽ: qui se¬
derunt manducare ⁊ bibere. ⁊ surrexert̃
ludere. Non solũ aut̃ ibi: s etiã in popło
noui testam̃ti. qͥ ñ durant occurrere in uirũ
ꝑfectũ. uł infirmitate uiriũ. ł mentis
leuitate. mulierib ⁊ pueris cõparandi st̃.¬
Nam illis dicit᷑. si tam̃ initiũ substantiȩ
eiꝰ usq in finẽ firmũ retineamꝰ: illis autẽ.
nolite pueri effici sensib sed malitia in¬

Expanded text:
firmitates et errores, mulierum et puerorum firmitates et errores, mulierum et puerorum nominibus figurata sunt. Infirmus est enim sexus pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, Neque idolis servientes, quemadmodum quidam eorum, sicut scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere ? Mulieribus ergo similes erant, qui in laboribus exspectationis, quo usque ad promissa Dei pervenirent, non viriliter perseverantes tentaverunt Deum: pueris autem, qui sederunt manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Non solum autem ibi, sed etiam in populo Novi Testamenti qui non perdurant occurrere in virum perfectum , vel infirmitate virium, vel mentis levitate, mulieribus et pueris comparandi s initium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus ; illis autem, Nolite pueri effici sensibus, sed malitia in
Abbreviated transcription (Latin):
gerent᷑. sic̃ paulus apłs dicit. Neq in ipsa
turba qͥnq milia hominũ fuert̃ sic̃ illic
ubi carnales legẽ accipientes id ẽ quinq
tes quib in hac uita sp̃itualit̃ uiuitur.
prudentiã. tẽꝑantiã. fortitudinẽ. iusticuã
Quarũ prima ẽ cognitio rerũ appeten¬
darũ ⁊ fugiendarũ: scdã. refrenatio cupi¬
ditatis ab his quȩ tẽporalit̃ delectant.
tercia firmitas animi aduersus ea q̃ tem¬
poralit̃ molesta st̃: quarta. quȩ ꝑ cęteras
om̃s diffundit᷑. delectatio dĩ ⁊ pximi.
Sane ⁊ ibi qͥnq milia. ⁊ hic quatuor
milia exceptis pueris ⁊ mulierib fuisse
memorantur. Qd michi uidet᷑ ad hoc per¬
tinere ut intelligamꝰ ⁊ in popło ueteris
testam̃ti fuisse quosdã infirmos ad implen¬
dã iusticiã quȩ scdm legẽ ẽ: in qua iusti¬
cia se apłs paulus sine querela conuersatũ¬
in cultũ idoloꝵ. Quȩ duo genera id ẽ in¬

Expanded text:
gerentur, sicut Paulus apostolus dicit . Neque in ipsa gerentur, sicut Paulus apostolus dicit . Neque in ipsa turba quinque millia hominum fuerunt, sicut illic, ubi carnales legem accipientes, id est, quinque tes, quibus in hac vita spiritualiter vivitur, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, et justitiam. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et fugiendarum: secunda, refrenatio cupiditatis ab iis quae temporaliter delectant: tertia, firmitas animi adversus ea quae temporaliter molesta sunt: quarta, quae per caeteras omnes diffunditsane et ibi quinque millia, et hic quatuor millia, exceptis pueris et mulieribus, fuisse memorantur. Quod mihi videtur ad hoc pertinere, ut intelligamus, et in populo Veteris Testamenti fuisse quosdam infirmos ad implendam justitiam, quae secundum legem est, in qua justitia se apostolus Paulus sine querela conversatuin cultum idolorum. Quae duo genera, id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
turbarũ contradictiones tãqu̾ã aduersan¬
tes undas sepe dirũpere. int̾dũ eis custo¬
dita sua integritate cedere. prorsus more
pisciũ. tãqũã in ꝓcelloso mari. sic in turbu
Ambas enĩ solus ille sustinuit: nec figurate
iħe xp̃c. qͥ nobis pugnandi ⁊ uincendi
demonstrauit exemplũ: in carne mortali
peccata nr̃a suscipiens. tẽptationibꝰ mimi¬
ci neq illecebrosis neq terribilib cedens.
Postremo exuens se carne. pͥncipatꝰ ⁊ potes¬
tates expoliauit: fiducialit̃ triũphans eas
in semet ipso. Ipso itaq duce ab oneribus
⁊ laborib huius ꝑ egrinationis nr̃e tãqũa
ab egypto lib̾amur: ⁊ ꝑsequentia nos pec¬
cata sacram̃to baptismatis nob̾ euadentibꝰ
obruunt᷑. & quã diu in spe sumꝰ eiꝰ ꝓmissi¬
onis qũã nondũ uidemꝰ. tãqũã ꝑ deserta
ducimur: consolante nos in scĩs scriptu¬
ris uerbo dĩ. sic̃ illos manna de cȩlo. Eodẽ

Expanded text:
turbarum contradictiones tanquam adversanturbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis, custodita sua integritate, cedere: prorsus more piscium tanquam in procelloso mari, sic in turbulAmbas enim solus ille sustinuit, et non figurate, istus, qui nobis pugnandi et vincendi demonstravit exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter, et triumphans eas in semetipso . Itaque ipso duce ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae tanquam ab Aegypto liberamur, et persequentia nos peccata sacramento Baptismatis nobis evadentibus obruuntur: et quamdiu in spe sumus ejus promissionis, quam nondum videmus, tanquam per deserta ducimur, consolante nos in sanctis Scripturis verbo Dei, sicut illos manna de coelo; et eodem
Abbreviated transcription (Latin):
fidei xꝑianȩ gr̃a data ẽ. Primũ ẽ ante
legẽ. scd̾m sub lege: terciũ sub gr̃a. Ꝙ qm̃
quartũ adhuc restat qͦ ad plenissimam
pacem hierłm celestis uenturi sumus. quo
tendit qͥsquis recte credit in xpm: ꝓpt̾ea¬

Expanded text:
fidei christianae gratia data est. Primum est ante fidei christianae gratia data est. Primum est ante Legem, squartum adhuc restat, quod ad plenissimam pacem Hierusalem coelestis venturi sumus, quo tendit quisquis recte credit in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
assidue in scͥpturis mons appellat᷑. con¬
gruent̃ in monte uterq popłs pasceret᷑.
hic tam̃ non in feno discũbit᷑. s in terra.
Ibi enĩ celsitudo xꝑi ꝓpt̃ carnales homi¬
nes. ⁊ hierłm terrenam. carnali spe & desi¬
derio tegit᷑: hic aut̃ remota om̃i cupidi¬
tate carnali. conuiuia noui testam̃ti spei
ꝑmanentis firmam̃tũ. tãqũa ipsiꝰ montis
soliditas nullo fęno int̾posito continebat.
E qm̃ rectissime dic̃ apłs. priꝰ aut̃ qu̾a
ueniret fides sub lege custodiebam᷑: hoc
significare uidet᷑ ⁊ dñs cũ dic̃ de his qͦs
quinq panib pasturus erat. ñ opus habess
ire. s date illis manducare. Sub his enim
uerbis figuralit̃ t̾aqũa custodiendi detinen¬
tur: cũ hoc admonuissent discipłi ut di¬
muteret eos. Hic uͦ turbȩ q̃ ad septẽ panes
ꝑtinet ultro misereri se dic̃: qͦd iã terciꝰ
dies eẽt ex qͦ ieun adhesisset. In toto enĩ
scło generis humani terciũ tẽpus ẽ: quo

Expanded text:
assidue in Scripturis mons appellatur, ut congruenter in monte uterque populus pasceretur; hic tamen non in feno discumbitur, sed in terra. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur: hic autem remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum, tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. 7. Et quoniam rectissime dicit Apostolus, Prius autem quam veniret fides, sub Lege custodiebamde his quos quinque panibus pasturus erat, Non opus habent ire; sed date illis vos manducare . Sub his autem verbis figuraliter tanquam custodiendi detinentur, cum hoc admonuissent discipuli, ut dimitteret eos. Hujus vero turbae, quae ad septem panes pertinet, ultro se misereri dixit, quod jam tertius dies esset, ex quo ei jejuni haesissent. In toto enim saeculo generis humani tertium tempus est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sequor inqͥt ad palmã suꝑnȩ uocationis
Uerũtam̃ in qͦd ꝑuenimꝰ in eo ambulemꝰ:
qͥa tercio die dño adherentes. ⁊ ab illo
pasti ñ deficiemꝰ in uia. Etiã hic sane
ꝑueniri ad comedendi finẽ ñ potuit.
sed relictȩ st̃ escȩ. Non enĩ frustra dic¬

Expanded text:
palmam supernae vocationis. Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus ; quia tertio die Domino adhaerentes et ab illo pasti, non deficiemus in via. 8. Etiam hic sane perveniri ad comedendi finem non potuit, sed relictae sunt escae. Non enim frustra d
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cȩloꝵ homini regi qͥ fecit nup¬
tias filio suo: nuptias dix̃ uerbũ incarna¬
tũ. qͥa in ipso homine suscepto. eccła
dõ copulata ẽ. Qd dix̃ tauri mei & al¬
tilia occisa st̃: tauros dix̾̃ pͥncipes plebiũ.
altilia uͦ om̃ia saginata. Qd dñs dixit.
ite ad exitus uiarũ. ⁊ qͦscũq inueneritis
uocate ad nuptias: uiȩ intelliguntur
dogmata gentiũ. qͥa ex om̃ib illis ad

Expanded text:
regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo; nuptias dixit Verbum incarnatum, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Quod dixit, Tauri mei et altilia occisa sunt: tauros dixit principes plebium; altilia vero, omnia saginata. Quod dixit Dominus, Ite ad exitus viarum, et quoscumque inveneritis, vocate ad nuptias: viae intelliguntur dogmata Gentium; quia ex omnibus illis ad
Abbreviated transcription (Latin):
porib & ñ ẽẽ corpora confiteris. Uerũtam̃
dino erates frat̃ eiꝰ mortuus erat. Hc̃ uidit
cũ illo uulnere qͦd uiuus habuit: ⁊ unde
ẽ ꝑductꝰ ad mortẽ. Ubi ẽ qͦd tantis conatib
laborasti cũ ageres de p̃cisione mẽbroꝵ. ne
simul concidi anima putaret᷑.  Ecce uulnꝰ
erat in anima dinocratis: qͦd eã ui sua qͣndo
erat in eiꝰ corpore exclusit a corpore. Quomͦ gͦ
scdm tuã opinionẽ qͣndo mẽbra corporis prȩ-¬
cidunt᷑ ab ictu se subtrahit. ⁊ in allas partes
densendo se colligit. ne aliqͣ pars eiꝰ uulnere.
corporis amputet᷑. etiã si dormienti atq ne¬
scienti mẽbroꝵ aliqͥd p̃cidat᷑.  Tantã qͥppe
illi tͥbuisti uigilantiã. ut etiã uisis occupata
sõmoꝵ si plaga irruerit ignoranti qua caro

Expanded text:
poribus et non esse corpora confiteris. uerum tamen poribus et non esse corpora confiteris. uerum tamen Dinocratcs frater eius mortuus erat; hunc uidit cum illo uulnere quod uiuus habuit et unde est perductus ad mortem. ubi est quod tantis conatibus laborasti, cum ageres de praecisione membrorum, ne simul concidi anima putarctur? ccce uulnus erat in anima Dinocratis, quod eam ui sua, quando erat in eius corpore, exclusit e corpore. quomodo ergo secundum tuam opinionem, \'quando membra corporis praeciduntur, ab ictu se subtrahit et in alias partes densendo se colligit, ne aliqua pars eius uulncre corporis amputetur\', etiamsi dormienti atque nescienti membrorum aliquid praecidatur? tantam quippe illi tribuis uigilantiam. ut etiam uisis occupata somniorum, si plaga inruerit ignoranti, qua caro
Abbreviated transcription (Latin):
ex mẽbris formata. ex formantib cogente
ui mortis extraxerat. Unde gͥ erat iuirile
amimȩ corpꝰ. in qͦ sibi luc tari cũ aduersario
uidebat᷑. Si aut̃ ñ erat coepꝰ. ea tam̃ erat
aliqͥo simile coeporis: in qͦ sane uerꝰ labor aut
uera leticia sentiret᷑. Iãne tande uides qũ asl¬
modũ fieri possit ut sit in anima similitudo
quȩdã corporis. nec ipsa sit corpꝰ Quid si tale
aliqͥd apud inferos gerit᷑. ⁊ in eis se ñ corporib
s corpoꝵ similitudinib animȩ agnoseunt
Cũ enĩ tͥstia patim̃ qũauis in sõnis. ⁊ si mẽbroꝵ
corporeoꝵ sit illa similitudo ñ mẽbra corporea:
ñ ẽ tam̃ pęnȩ similitudo sed pena. sic̃ etiam
erat mortua. ñ uis hinc tͥ fortasse p̾scribi:
cũ ualde adrẽ ꝑtineat. cuiꝰ ẽẽ naturȩ existimes
illas similitudines corpoꝵ qͣs habemꝰ in sõnis:
⁊ tota causa ista finita sit: si eas ⁊ similes cor¬

Expanded text:
ex membris formata ex formantibus cogente ex membris formata ex formantibus cogente ui morti, extraxerat —: unde igitur erat uirile animae corpus, in quo sibi luctari cum aduersario uidebatur? si autem non erat corpus et tamen erat aliquid simile corporis, in quo sane uerus labor aut uera laetitia sentiretur, iamne tandem uides quemadmodum fieri possit, ut sit in anima similitudo quaedam corporis nec ipsa sit corpus? Quid si tale aliquid apud inferos geritur et in eis se non corporibus, sed corporum similitudinibus animae agnoscunt? cum enim tristia patimur quamuis in somnis, etsi membrorum corporeorum sit illa similitudo, non membra corporea, non est tamen poenae similitudo, sed poena; sic etiam erat mortua, non uis hinc tibi fortasse praescribi, cum ualde ad rem pertineat, cuius esse naturae existimes illas similitudines corporum quas habemus in somnis. et tota ista causa finita sit, si eas et similes cor
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta illa uersat᷑. De conscͥptis uisionib
tio in uirũ conu̾sa luctari. Quis aut̃ dubi¬
tet in illa similitudine corporis animã eiꝰ
fuisse ñ corpꝰ. qͦd in suo utiq femineo sexu
manens sopitis sensib iacebat in stratis. qͣndo
anima eiꝰ in illa uirilis corporis similitudine
luctabat᷑. Qͥd hic dicis. s Uerũne erat
corpꝰ illa uiri similitudo. an ñ erat corpꝰ qͣuis
hab̾et similitudinẽ corporis: Elige qͥd uelis.
Si corpꝰ erat. cur ñ seruabat uaginȩ suȩ
formã: Neq enĩ in illiꝰ feminȩ carne iurilia
reppererat genitalia. unde ita posset coar¬
tando. ⁊ ut tu loqueris gelando formari.
Deinde obsecro te. cũ corpꝰ dormientis ad huc
uiueret. qͣndo eiꝰ anima luc tabat᷑. in sua
uagina erat. utiq om̃ib mẽbris uiuentis
inclusa. ⁊ in eiꝰ corpore suã formã de qͦ fuerat
formata seruabat: Nondũ qͥppe artus illos
sic̃ fit in morte reliquerat: nondũ mẽbra

Expanded text:
cuncta illa uersatur. De conscriptis uisionibuscuncta illa uersatur. De conscriptis uisionibustio in uirum conuersa luctari. quis autem dubitet in illa similitudine corporis animam eius fuisse, non corpus, quod utique in suo femineo sexu manens sopitis sensibus iacebat in stratis, quando anima eius in illa uirilis corporis similitudine luctabatur? quid hic dicis? uerumne erat corpus illa uiri similitudo an non erat corpus, quamuis haberet similitudinem corporis? elige quid uelis. si corpus erat, cur non seruabat uaginae suae formam? neque enim in illius feminae carne uirilia repererat genitalia, unde ita posset sese coartando et, ut tu loqueris, \'gelaudo\' formari. deinde, obsecro te, cum corpus dormientis adhuc uiueret, quando eius anima luctabatur, in sua uagina erat utique omnibus membris uiuentis inclusa et in eius corpore suam formam, de quo fuerat formata, seruabat — nondum quippe artus illos, sicut fit in morte, reliquerat; nondum membra
Abbreviated transcription (Latin):
do ñ posset. Scdm tuã qͥppe diffiuitionem:
corporea substantia sua corpꝰ hoc exteriꝰ non
excedit. Quia gͥ magnitudine q̃ nulla illi
ẽ. imagines tã magnoꝵ corpoꝵ ⁊ spacioꝵ atq
regio nũ capit. qͥd gͦ mirũ. si ⁊ ipsa sibi
corporis similitudine apparet:
qͥndo sine corpore apparet. Neq enĩ cũ
in ea ipsa similitudine corporis
sui quasi ꝑ loca ignota ⁊ nota discurrit: ⁊ leta
sentit multa uł tristia. S puto qͦd nec tu
audeas dic̃e figurã illã corporis atq mẽbroꝵ
ꝙͣ sibi hab̾e uidet᷑ in sõnis: uerũ corpꝰ eẽ. Nã
isto mͦ erit uerꝰ mons que sibi uidet᷑ ascende¬
re. ⁊ corporea domꝰ ꝗͣ sibi uidet᷑ intrare. ⁊ ar¬
bor uera. lignũq uerũ corpꝰ habens sub qua si¬
bi uidet᷑ iacere. ⁊ aqua uera ꝗͣ sibi uidet᷑ hau¬
rire: ⁊ om̃ia in qͥb qͦsi corporib uersat᷑ ccepo¬
ra crunt. si ⁊ ipsa corpꝰ ẽ. q̃ simili imagine int̾

Expanded text:
do non posset. secundum tuam quippe definitionem do non posset. secundum tuam quippe definitionem corporea substantia sua corpus hoc exterius non excedit. qua igitur magnitudine, quae nulla illi est, imagines tam magnorum corporum et spatiorum atque regionum capit? quid ergo mirum, si et ipsa sibi in sui corporis similitudine apparet et quando sine corpore apparet? neque enim cum in ea ipsa similitudine corporis sui quasi per loca ignota et nota discurrit et laeta sentit multa uel tristia. sed puto, quod nec tu audeas dicere figuram illam corporis atque membrorum, quam sibi habere uidetur in somnis, uerum corpus esse. nam isto modo erit uerus mons, quem sibi uidetur ascendere, et corporea domus, quam sibi uidetur intrare, et arbor uera lignumque uerum corpus habens, sub qua sibi uidetur iacere, et aqua uera, quam sibi uidetur haurire, et omnia in quibus quasi corporibus uersatur corpora erunt, si et ipsa corpus est, quae simili imagine inter
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥppe uisoꝵ imaginib maxime anima ꝓbat᷑
ñ ẽẽ coeporea: nͥ uelis ⁊ illa coepora dic̾e ꝗ̃ pret̃
nos ipsos tã multa uidemꝰ in sõnis. cȩlũ. terr̃a.
mare. solẽ. lunã. stellas. fluuios. montes ar¬
bores. animalia: Hȩc qͥ corpora ẽẽ credit: incre¬
dibilit̾ desipit. St̃ tam̃ corporib om̃ino simil¬
tia quȩ diuinitus demonstrant᷑. siue in
sõno seu in extasi: q̃ unde fiant. id ẽ q̃ nam
sit uelut materies eoꝵ. qͥs indagare potest
aut dic̾e: ꝓculdubio tam̃ sꝑualis ẽ: ñ corpo¬
ralis. Nãq huiꝰmodi species uelut corpoꝵ ñ
tam̃ corpora. ⁊ uigilantiũ cogitatiõe formant᷑.
⁊ ꝓfunditate memoriȩ continent᷑: ⁊ ex eiꝰ
abditissimis sinib nescio qͦ mirabili & in¬
effabili mͦ cũ recordam᷑ ꝓdeunt. ⁊ qͣsi an¬
te oculos ꝓlata uersantur. Tã multas gͥ
⁊ tã magnas corpoꝵ imagines: si anima corpꝰ
eẽt. caꝑe cogitando uł memoria continen¬

Expanded text:
s quippe uisorum imaginibus maxime anima probatur non esse corporea, nisi uelis et illa corpora dicere, quae praeter nos ipsos tam multa uidemus in somnis: caelum, terram, mare, solem, lunam, stellas, fluuios, montes, arbores, animalia. haec qui corpora esse credit, incredibiliter desipit; sunt tamen corporibus omnino similgnificantia diuinitus demonstrantur siue in somno siue in extasi. quae unde fiant, id est quaenam sit uelut materies eorum, quis indagare. possit aut dicere? procul dubio tamen spiritalis est, non corporalis. namque huiusmodi species uelut corporum, non tamen corpora et uigilantium cogitatione formantur et profunditate memoriae continentur et ex eius abditissimis sinibus nescio quo mirabili et ineffabili modo cum recordamur prodeunt et quasi ante oculos prolata uersantur. tam multas igitur et tam magnas corporum imagines, si anima corpus esset, capere cogitando uel memoria continen
Abbreviated transcription (Latin):
entis in similitudine corporis sui sentiat seu
bona seu mala. Nã ⁊ in sõnis qͣndo aliqͣ dura
⁊ molesta ꝑpetim᷑ nos utiq sumꝰ: ⁊ nͥ euigi-¬
lantib nobis illa p̃tereant. penas grauissimas

Expanded text:
entis in similitudine corporis sui sentiat seu entis in similitudine corporis sui sentiat seu bona seu mala. nam et in somnis quando aliqua dura et molesta perpetimur, nos utique sumus et, nisi euigilantibus nobis illa
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentib manꝰ habet ipsa lingua corpore¬
as. qͥa scͥptũ ẽ. mors ⁊ uita in manib lin¬
guȩ. Puto etiã ñ tͥ uideri uł creaturã uł
totũ corpꝰ eiꝰ agnosci: uereor ne in re tanta
iocularit atq irrident̃. ñ serio grauit᷑q
ag̃e credaris. Non enĩ usq ad eo desiperes
ut arbitrareris corporeũ uniꝰ hominis sinũ
ferre tot animas. ĩmo ut scđm te loquar
ferre tot corpora bene meritoꝵ: qͦs illuc
ris illã unã animã solã ad eundẽ sinũ ꝑue
nire meruisse. Si ñ iocaris ⁊ errare pue¬
rilit̾ ñ uis: sinũ abrahȩ intellige remotã
sedẽ quietis atq secretã. ubi est abrahã
Q idõ abrahȩ dicꝰ tũ ñ qͦd ipsiꝰ tantũ sit.
s qͦd ipse pat̾ multarũ gentiũ sit positꝰ.
se ds̃ uocari uoluit: cũ sit innumerabiliũ
ds̃. Neq hȩc ita me disserere estimes tãqũa
negẽ fieri posse: ut anima mortui sic̃ dormi¬

Expanded text:
uiuentibus manus habet ipsa lingua corporeuiuentibus manus habet ipsa lingua corporeas, quia scriptum est: mors et uita in manibus linguae. puto etiam non tibi uideri uel esse in totum corpus eius agnosci\', uereor, ue in re tanta ioculariter atque inridenter, non serio grauiterque agere credaris. neque cnim usque adeo desiperes, ut arbitrareris corporeum unius hominis sinum ferre tot animas, immo, ut secundum te loquar, \'ferre tot corpora bene meritorum, quos illuc sse illam unam animam solam ad eundenire meruisse. Si non jocaris, et errare pueriliter non vis, sinum Abrahae intellige, remotam sedem quietis atque secretam, ubi est Abraham. Et ideo Abrahae dictum , non quod ipsius tantum sit, sed quod ipse pater multarum gentium sit positus se deus uocari uoluit, cum sit innumerabilium deus. Neque. haec ita me disserere existimes, tamquam negem fieri posse, ut anima mortui sicut dormi
Abbreviated transcription (Latin):
te si ips e ñ e ᷤᷤ in ane aliqͥd tͥ uideri ñ potest.
Cuiꝰ auxiliũ imploratũ ẽ inqͥs. corporeus utiq
uisus ẽ atq formatꝰ. Audiant te homines
⁊ dĩ nemo imploret auxiliũ : qͥa nemo eũ ui-
illic animȩ describunt᷑ ut uere sit corpꝰ: &
digitũ manũ. quia dic tũ ẽ. mitte lazarũ
ut intinguat extremũ digiti sui in aqũa:
⁊ refrigeret lingũa meã. Tam̃ne ꝑ mẽbroꝵ
nomina de dõ tͥ corporeo p̃scribatur: dicis
ꝑ hȩc incorporeas intelligendas ẽẽ uir tutes.
indõ tͥ corpꝰ ñ faciant. in anima faciant:
Anuͦ qͥndo de creatura hȩc dicunt᷑ ꝓprie
accipienda st̃: qͣndo aut̃ de creatore. tropi¬
ceatq translate: Pennas itaq corporeas.
daturꝰ ẽ nob̾ qm̃ ñ creator s creatura id ẽ
homo dic̃. si assũpsero pennas meas diluculo¬
sic̃ colu̾̃ba: Porro aut̃ si ꝓpt̾ea lingũa ha¬
bebat diues ille corporeã. qm̃ dix̃ refrigeret
lingũa meã: in nobis qͦq ad huc in carne

Expanded text:
e inanis non es, inane aliquid tibi videri non potest. « Cujus auxilium imploratum est, » inquis, « corporeus utique visus est atque formatus. » Audiant te homines, et Dei nemo imploret auxilium, quia nemo eum poteillic animae describuntur, ut vere sit corpus: »digitum manum, » quia dictum est, Mitte Lazarum, ut intinguat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam. Tamen ne per membrorum nomina de Deo tibi corporeo praescribatur, dicis « per haec incorporeas intelligendas esse virtutes: » in Deo tibi corpus non faciant, in anima faciant? An vero quando de creatura haec dicuntur, proprie accipienda sunt; quando autem de Creatore, tropice atque translate? Pennas itaque corporeas daturus es nobis, quoniam non Creator, sed creatura, id est, homo dicit: si assumsero pinnas meas sicut columba? porro autem, si propterea linguam habebat diues ille corpoream, quoniam dixit: refrigeret linguam mea, in nobis quoque adhuc in carne
Abbreviated transcription (Latin):
nescire qͦd nescis. ⁊ qͦntũ tͥ ꝓsit si uel nc̃ scias.
Nã si intelligentia tͥ placet in natura hominis.
qm̃ reuera si eã ñ haberet. nichil qͣntũ ad am¬
mas ꝑtinet pecoeib distaremꝰ intellige qͥd non
intelligas. ne totũ ñ intelligas. ⁊ noli despice
hominẽ qͥ ut ueracit̾ intelligat qͦd ñ intelligit.
hoc se ñ intellig̾e intelligit. Unde aut̃ dictũ
sit in sacro psalmo. homo in honore cũ eẽt
ñ intellexit. cõꝑatꝰ ẽ pecorib insensatis ⁊ simi¬
lis factꝰ ẽ illis. lege ⁊ intellige: ut hoc obpro¬
briũ humilit̃ potiꝰ ipse caueas. ꝗͣ suꝑbe alteri
obicias. De his enĩ dictũ ẽ qͥ istã uitã solã de¬
putant scdm carnẽ uiuentes. ⁊ pꝰ mortẽ nichil
sꝑantes ueluti pecora: ñ de his qͥ neq negant
se scire qͦd sciunt. ⁊ confitent᷑ se nescire quod
nesciunt: ⁊ fociens intelligt̃ infirmitatẽ suã.

Expanded text:
nescire quod nescis, et quantum tibi prosit, si uel nunc scias. nescire quod nescis, et quantum tibi prosit, si uel nunc scias. nam si intellegentia tibi placet in natura hominis, quoniam reuera si eam non haberet, nihil, quantum ad animas pertinet, pecoribus distaremus. intellege quid non inthominem, qui ut veraciter intelligat quod non intelligit, hoc se non intelligere intelligit. Unde autem dictum sit in sacro Psalmo, Homo in honore cum esset, non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis, et similis factus est illis ; lege, et intellige, ut hoc opprobrium humiliter potius ipse caveas, quam superbe alteri objicias. De his enim dictum est, qui istam vitam solam deundum carnem uiuentes et post mortem nihil sperantes ueluti pecora, non de his, qui neque negant se scire quod sciunt et confitentur se nescire quod nesciunt et tutius intellegunt infirmitatem sua
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rursus eã sic facis huiꝰ cognitionis exꝑtem.
ut hoc scire humanitꝰ nequeat. nͥ diuinis testi¬
bus credat.  Deinde ⁊ in hoc falleris. Nã di-¬
uina testimonia ꝗ̃ ad istã questionẽ soluen¬
dã referre uoliusti: ñ id aꝑiunt: Aliud ẽ qͦd
illa demonstrant. sine qͦ uere ñ possumꝰ pie
uiuere: qͦd scilicet animarũ nr̃arũ dm̃ habe¬
amus datorẽ. creatorẽ. formatorẽ: s quomͦ
id faciat. utrũ nouas eas flando. ande paren¬
tib trahendo. ñ expͥmunt: nͥ de illa una qũa
pͥmo homini dedit. Lege diligent̃ qͦd scripsi
ad fratrẽ nr̃m dĩ seruũ renatũ. Ibi enĩ qͥa id
ostendi: ñ fuit necesse ⁊ hic scribere. Uelles
autẽ me diffinire qͦd ipse diffinisti: ut in tales
angustias contruderer. in qͥles ipse contrusus
aduersũ catholicã fidẽ tot ⁊ tanta locutꝰ es.
ut ea si fidelit̾ atq humilit̃ recolas atq con-¬
sideres. uideas ꝓfecto qͣntũ tͥ ꝓfuisset si scisses

Expanded text:
 rursus eam sic facis huius cognitionis expertem, ut hoc scire humanitus nequeat, nisi diuinis testibus credat? Deinde et in hoc falleris. nam diuina testimonia, quae ad istam quaestionem soluendam referre uoluisti, non id aperiunt. aliud est quod illa demonstrant, sine quo uere non possumus pie uiuere, quod scilicet animarum nostrarum deum habeamus datorem, creatorem, formatorem. sed quomodo id faciat, utrum nouas eas flando an de parentibus trahendo, non exprimunt nisi de una illa quam primo homini dedit. lege diligenter quod scripsi ad fratrem nostrum dei seruum Renatum; ibi enim quia id ostendi, non fuit necesse et hic scribere. uelles autem me definire quod ipse definisti, ut in tales angustias contruderer, in quales ipse contrusus aduersus catholicam fidem tot et tanta locutus es, ut ea si fideliter et humiliter recolas atque consideres, uideas profecto quantum tibi profuisset, si scisses
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ et rectũ est om̃e quod facimus: si nec
memoriã decipiat obliuio. nec errorintel¬
ligentiã. nec iniquitas uoluntatẽ. Ad dei
quippe imaginẽ sic reformat᷑ Om̃e gͥ opus
nr̃m ab his trib fit. Nichil enĩ agimus:
qͦd non hȩc triasimulagant. Deinde cum
singłis loquimꝰ: ettã quod ad singla ꝑtinet.
ab om̃ib agitur. Neq enĩ sermonẽ quẽ de
sola memoria facimꝰ. memoria sola facit: sed
intelligent̾a uoluntasq cooꝑant᷑ eũ. quãuis
ad solã memoriã ꝑtinentẽ. Noc et de duob
cȩt̾is uidere facillimũ est. Nlam qͥcquid de
se ipsa intelligentia loquit᷑: sine memoria &
uoluntate non loquit᷑. Et quicqͥd de se ipsa
uoluntas dicit aut scribit: sine intelligen¬
tia memoriaq non facit. Quatenꝰ autẽ suts
ista similia.& rursũ quantũ dissimilia illi

Expanded text:
bonum et rectum est omne quod facimus; si nec bonum et rectum est omne quod facimus; si nec memoriam decipiat oblivio, nec error intelligentiam, nec iniquitas voluntatem. Ad Dei quippe imaginem sic reformamur. Omne igitur opus nostrum ab his tribus fit: nihil enim agimus, quod non haec tria simul agant. Deinde cum de singulis loquimur, etiam quod ad singula pertinet ab omnibus agitur. Neque enim sermonem quem de sola memoria facimus, memoria sola facit: sed intelligentia voluntasque cooperantur eum, quamvis ad solam memoriam pertinentem. Hoc et de duobus caeteris videre facillimum est. Nam quidquid de se ipsa intelligentia loquitur, sine memoria et voluntate non loquitur: et quidquid de se ipsa voluntas dicit aut scribit, sine intelligentia memoriaque non facit. Quatenus sint autem ista similia, et rursus quantum dissimilia illi
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. non erat pater alienꝰ. de quo scriptũ ẽ.
qui suscitauit iħm a mortuis. An forte se ip-¬
se non suscitauit: Et ubi est quod ait solui¬
te templũ hoc & in triduo suscitabo illud:
Et qͦd potestatẽ se habere dicit ponendi ani-
quiddã. quãuis nequaquã illiꝰ tͥnitatis quȩ
ds̃ est excellentiȩ comparandũ. Ille enĩ ds̃ est:
ista creatura. Habet tamen aliquid & ista ubi
qualicũq modo id quod de illa ineffabili
dei natura dicit᷑ possit intelligi. Neq enĩ
frustra non est dictũ. faciamus hominẽ ad
imaginẽ tuam. tamquã pater filio loqueret᷑
aut ad imaginẽ meã. sed dictũ est ad ima¬
ginẽ nr̃am. Quod ex ꝑsona ipsius trinita¬
tis rectissime accipit᷑. Tria itaq ista in homi¬
nis animã cogitemꝰ: memoriã. intelligen¬
tiam. uoluntatẽ. Ab his trib fit om̃e quod
facimꝰ. Et cũ tria ista bene recteq sese habent.

Expanded text:
rexit, non erat Pater alienus, de quo scriptum est, rexit, non erat Pater alienus, de quo scriptum est, Qui suscitavit a mortuis Jesum . An forte se ipse non suscitavit? Et ubi est quod ait, Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud ; et quod potestatem se habere dicit ponendi et itquiddam, quamvis nequaquam illius Trinitatis, quae Deus est, excellentiae comparandum: ille enim Deus est, ista creatura: habet tamen aliquid et ista, ubi qualicumque modo id quod de illa ineffabili Dei natura dicitur, possit intelligi. Neque enim frustra non est dictum, Faciamus hominem ad imaginem tuam, tanquam Pater Filio loqueretur; aut, ad imaginem meam: sed dictum est, ad imaginem nostram . Quod ex persona ipsius Trinitatis rectissime accipitur. Tria itaque ista in hominis anima cogitemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem: ab his tribus fit omne quod facimus. Et cum tria ista bene recteque sese habent,
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ ȩqualis est uerũ etiam indiscreta na¬
tura. ita ut cũ tres fint & eoꝵ singłs quisq
as̾ sit. tres tamen dii non sunt. Nam et pater
idem qui pater non est: nec idẽ sp̃c sc̃s qui
aut pateraut filius. sed pater semꝑ pater. et
Uniu̾sa tamen trinitas unus est dẽ. Quiꝰ itaq
lasse suꝑ aquas: Solius enĩ caro est cuiꝰ carnis
illi pedes aquis impositi: & ꝑ aquas ducti st̃.
Absit autẽ ut hoc sine patre fecisse credat᷑:
cũ de oꝑib suis uniu̾salit̾ dicat. pater autẽ
in me manens facit oꝑa sua. arte sine sp̾u scõ.
cũ similiter opus sit filii quo eiciebat dȩ mo¬
na. Illius quippe carnis ad solũ filrũ ꝑti¬
nentis lingua erat. qua imꝑabat᷑ dȩmoni¬
b ut exirent: et tamendicit in sp̃u scõ eicio
dȩmonia. Item quis nͥ solus filiꝰ resurrexit:
quia solus mori potuit qui carnẽ habuit:
Et tamen ab hoc oꝑe quo solus filius resur¬

Expanded text:
non solum aequalis est, verum etiam indiscreta nanon solum aequalis est, verum etiam indiscreta natura: ita ut cum tres sint, et eorum singulus quisque Deus sit, tres tamen dii non sint. Nam et Pater idem qui Pater est, nec idem Spiritus sanctus qui aut Pater aut Filius; sed Pater semper Pater, euniversa tamen Trinitas unus est Deus. Quis itaque lasse super aquas ? Solius enim Filii caro est, cujus carnis illi pedes aquis impositi et per aquas ducti sunt. Absit autem ut hoc sine Patre fecisse credatur; cum de suis operibus universaliter dicat, Pater autem in me manens facit opera sua : aut sine Spiritu sancto; cum similiter opus sit Filii, quod ejiciebat daemonia. Illius quippe carnis ad solum Filium pertinentis lingua erat, qua imperabatur daemonibus ut exirent: et tamen dicit, In Spiritu sancto ejicio daemonia . Item quis nisi solus Filius resurrexit? Quia solus mori potuit, qui carnem habuit: et tamen ab hoc opere, quo solus Filius resur
Abbreviated transcription (Latin):
uino modo ab om̃ib fiunt oꝑa om̃rum: ab
om̃ib etiam singłoꝵ. Nam om̃iũ opera st̃
cȩlũ & terra om̃isq ereatura. De filio qͥpe
dictũ est: om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. Quis
autẽ asp̾u sc̃o audeat alienare oꝑa quarũ¬
libet creaturarũ: quẽ cernit oꝑari dona
scõꝵ: De quo scriptũ est. Om̃ia autẽ hec
xp̾c dñs om̃tũ. & suꝑ om̃ia ds benedictus
in scła: quid ex om̃ib negari potest etiam
sp̾s scĩopus qui est ipsũ xp̃m in utero uir¬
ginis oꝑatus. Cum enĩ angło futurũ par¬
tũ sibi nuntianti uirgo dixisset. quomͦ siet
istud. qm̃ uirũ non cognosco: responsum
autẽ oꝑa dicunt᷑. quȩ ad unãquamq eorũ
manifestant᷑ ꝑtinere ꝑsonã. sicut natus ex
uirgine non nͥ filiꝰ et uox de nube tu es filiꝰ
m̃s dilectus. ad solius ꝑsonã ꝑtinet patris.
et specie corporali ficut columba solus apparu
sit unusquisq eoꝵ sine aliis qͦd oꝑatur im¬
plere. sed non potest oꝑatio esse diui sa. ubi

Expanded text:
o ab omnibus fiunt opera omnium, ab omnibus etiam singulorum. Nam omnium opera sunt coelum et terra omnisque creatura. De Filio quippe dictum est: Omnia per ipsum facta sunt . Quis autem ab Spiritu sancto audeat alienare opera quarumlibet creaturarum, quem cernit operari dona sanctorum, de quibus scriptum est: Omnia autem haec Dominus omnium et super omnia Deus benedictus in saecula ; quid ex omnibus negari potest etiam Spiritus sancti opus, qui est ipsum Christum in utero virginis operatus? Cum enim angelo futurum partum sibi nuntianti virgo dixisset, Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco; responsum autem opera dicuntur, quae ad unamquamque eorum manifestantur pertinere personam. Sicut natus ex virgine non nisi Filius : et vox de nube, Tu es Filius meus dilectus, ad solius personam pertinet Patris: et specie corporali, sicut columba, solus apparusit unusquisque eorum, sine aliis quod operatur implere; sed non potest operatio esse divisa, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ret pater. nͥ ꝑ uigentũ filiũ: Nec sine sp̃u
scõ: quia inseparabilia sunt oꝑa tͥitatis. de
ꝑ hoc qͦd potestatẽ filio dedit qm̃ filiꝰ homi¬
nis est: ꝑ eundẽ ipsum dedit ipse qm̃ filius
di est. Om̃ia enĩ ꝑ ipsũ facta sunt: et sine ip¬
so factũ est nichil. Sed honorifice .&. compe¬
tent̾ tribuit patͥ: quod etiam ipse facit ut
as̃. quia de patre est cds. Ipse namq d̃ est de
cȩlo: pater autẽ ds̃. sed non de deo. Nudiuit
inquiunt a patre. sede ad dexterã meã. &. ido
sedit ad dexterã patris. tamquã paterna us¬
sione non etiam id faceret sua potestate. Hoc
quidẽ nͥ sp̃ualit̾ acceptũ fuerit. filio pater
ad finistrã erit. Qui est autẽ patris dextera:
ñ ȩterna illa ineffabilisq felicitas. qͦ ꝑuent
filius hominis etiam carnis ĩmortalitate ꝑcep¬
ta: Namsi itamanũ dei patris non seđ̾m lini¬
amenta corporis quȩ in deo non sunt. sed scđm

Expanded text:
ret Pater, nisi per unigenitum Filium? Nec sine Spiritu ret Pater, nisi per unigenitum Filium? Nec sine Spiritu sancto, quia inseparabilia sunt opera Trinitatis. Ac per hoc quod potestatem Filio dedit quoniam Filius hominis est, per eumdem ipsum ipsi dedit quoniam Filius Dei est. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Sed honorifice et competenter tribuit Patri quod etiam ipse facit ut Deus; quia de Patre est Deus. Ipse namque Deus est de Deo: Pater autem Deus, sed non de Deo. CAPUT XII. Audivit, inquiunt, a Patre, « Sede ad dexteram meam, » et ideo sedit ad dexteram Patris: tanquam paterna jussione, non etiam sua id fecerit potestate. Hoc quidem nisi spiritualiter acceptum fuerit, Filio Pater ad sinistram erit. Quid est autem Patris dextera, nisi aeterna illa ineffabilisque felicitas, quo pervenit Filius hominis etiam carnis immortalitate percepta? Nam si ita ut manum Dei Patris, non secundum lineamenta corporis quae in Deo non sunt, sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est de patre quod non iudicabit quẽqui
sed om̃e iudiciũ dedit filio. formã namo
in xp̃o filii hominis tunc ab eo iudicandi
uidebunt impii. de quib dictũ est. uide¬
bunt inquẽ confixerunt: dei uͦ formã mi
eodem ipso xp̃o qua ȩqualis est pat̾. utiq ĩ
ttidebunt. Unde ꝓphetia p̃cessit. Collatur
impiꝰ ut non uideat claritatẽ dm̃: quia et
ad hoc ꝑtinet. beati mundo corde quia ipsi
dm̃ uidebunt. Deniq hoc aꝑtissime testatꝰ
ubi dicit. Potestatẽ dedit ei iudiciũ facer:
quia filiꝰ hominis est. Non gͦ qm̃ filius di
est. nam seđ̾m hoc coȩterna illi cũ patre .s. ina
eademq potestas est: sed quia filius hominsꝰ
est quod esse cȩpit ex tempore. ut potestas
ei daret᷑ in tempore. Quod non ita dicitur
tamquã eamsibi & ipse non dederit. o
est naturȩ in se hu manȩ non dederit
potestatẽ illa quȩ in eo natura diuina est.
Absit hoc credere. Quomͦ enĩ aliquid face¬

Expanded text:
tum est de Patre, quod non judicabit quemquam, tum est de Patre, quod non judicabit quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Formam namque in Christo Filii hominis tunc ab eo judicandi videbunt impii, de quibus dictum est, Videbunt in quem confixerunt . Dei vero formam in eodem ipso Christo, qua aequalis est Patri, utique non videbunt. Unde prophetia praecessit, Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini . Quia et ad hoc pertinet, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Denique hoc apertissime testatur, ubi dicit, Potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . Non ergo quoniam Filius Dei est; nam secundum hoc coaeterna illi cum Patre et una eademque potestas est: sed quoniam Filius hominis est, quod esse coepit ex tempore, ut potestas ei daretur in tempore. Quod non ita dicitur, tanquam eam sibi et ipse non dederit, id est, naturae in se humanae non dederit potestatem illa quae in eo natura divina est: absit hoc credere. Quomodo enim aliquid face
Abbreviated transcription (Latin):
cti patris mei. Ergo iustus iudex est filius:
iudicantis uͦ honor et auctoritas patris im¬
et consolatio uingenti dei iusti iudicis est
dignitas. Iam quȩ suꝑius respondimꝰ etiã
aduersus ista similit̾ ualent. Quod enĩ uo¬
luntati et p̃cepto patris obȩdiens est filrus.
nec in hominib demonstrat diu̾sã impa¬
remq naturã patris p̃cipientis. et filii obe¬
dientis. Nuc accedit quod xp̃c non tantũ ds
est qua natura ȩqualis est patͥ: sed etiã homo.
qua natura maior est pater. Cuiꝰ etiam non
solũ pater. uerũ et dñs est. Nam inde est
et illud ꝓpħicũ. Dñs dixit ad me filiꝰ m̃s
es tu. Ibi est quippe inferior substantia qua
pater maior sit: & serui forma cui dñs sit.
Hȩc autẽ forma humanitatis etus. quã ma-¬
nente forma diuinitatis accepit. ut simili¬
cudine hominum fieret et habitu inueme¬
tur ut homo. In iudicio quoq apparebit
quo uiuos et mortuos iudicabit Ideo die¬

Expanded text:
cti Patris mei » . Ergo justus judex est Filius: cti Patris mei » . Ergo justus judex est Filius: judicantis vero honor et auctoritas, Patris imet consolatio, Unigeniti Dei justi judicis est dignitas. Jam quae superius respondimus, etiam adversus ista similiter valent. Quod enim voluntati et praecepto Patris obediens est Filius, nec in hominibus demonstrat diversam imparemque naturam, patris praecipientis, et filii obedientis. Huc accedit quod Christus non tantum Deus est, qua natura aequalis est Patri; sed etiam homo, qua natura major est Pater, cujus etiam non solum Pater, verum et Dominus est. Nam inde est et illud propheticum: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Ibi est quippe inferior substantia qua Pater major sit, et servi forma cui Dominus sit. Haec autem forma humanitatis ejus, quam manente forma divinitatis accepit, ut in similitudinem hominum fieret et habitu inveniretur ut homo , in judicio quoque apparebit, quo vivos et mortuos judicabit. Ideo dic
Abbreviated transcription (Latin):
Is qui uoluntate patris descendit et ascendit.
uoluntate & p̃cepto patris sedet ad dexterã
enis. audiens patrẽ sibi dicentẽ sede ad dex¬
terã meã. donec ponã immicos tuos scabel¬
lũ pedũ tuoꝵ. Is qui uoluntate et p̃cepto
patris sedit ad dexterã eius: is uoluntate
et p̃cepto patris in consũmatione scłi uen¬
turus est. apło uociferante et dicente. Et ip¬
se inquit dñs in iussu. in uoce archangłi. &
in tuba dei descendet de cȩlo. Is qui uolunta¬
te et p̾cepto patris ueniet. uoluntate et p̃cep¬
to patris iudicaturus est totũ mundũ in eqͥ¬
tate. &. redditurus singłis scdm fidẽ et oꝑasua.
sicut ipse ait. Pater iudicat neminẽ: sed õ̾e
iudiciũ filio dedit. Item. Sicut audio udi¬
co: et iudiciũ meũ uerũ est. quia non quȩ¬
ro uoluntatẽ meã. sed uoluntatẽ eiꝰ qui me
misit. Unde et in iudicando patris p̃senti¬
am p̃ponit: & suã diuinã dignitatẽ et pote¬
statẽ scłam postponit dicens. Uenite benedi-¬

Expanded text:
Is qui voluntate Patris descendit et ascendit, voluntate et praecepto Patris sedet ad dexteram ejus, audiens Patrem sibi dicentem: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Is qui voluntate et praecepto Patris sedet ad dexteram ejus, is voluntate et praecepto Patris in consummatione saeculi venturus est, Apostolo vociferante et dicente: Et ipse, inquit, Dominus in jussu, in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo . Is qui voluntate et praecepto Patris veniet, voluntate et praecepto Patris judicaturus est totum mundum in aequitate, et redditurus singulis secundum fidem et opera sua; sicut ipse ait, Pater judicat neminem, sed omne judicium Filio dedit: item, Sicuti audio, judico, et judicium meum verum est; quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatemisit » . Unde et in judicando Patris praesentiam praeponit, et suam divinem dignitatem et potestatem secundam postponit, dicens: « Venite, benedi
Abbreviated transcription (Latin):
hominis est. siue scđ̾m illam in cõmutabilẽ
simplicẽq naturã. quȩ sic est filii. ut tam̃
ei de patre sit. In qua natura non est aliud
audire. aliud uidere. aliudeẽ: sed quod est
esse. hoc audire. hoc uidere. Unde ab illo
ei est uidere &. audire: a quo ille est ipsum
eẽ. Nam et illud quod alibi ait. non potest
filius a se facere quicquã. nͥ quod uiderit patrẽ
facientẽ. multo est ad intelligendũ difficiliꝰ:
quã hoc quod isti posuerunt. ubi dixit. Si¬
cut audio iudico. Si enĩ non potest fllius
facere a se qͥcquã. ñ quod uiderit patrẽ fa-¬
cientẽ: quomꝰ poterit iudicare. si patrẽ non
uiderit iudicantẽ. Si pater non iudicat
quẽquã: om̃e quppe iudiciũ dedit filio. Iu¬
dicat gͦ filius accepto patre non aliquo sed

Expanded text:
hominis est; sive secundum illam incommutabilem hominis est; sive secundum illam incommutabilem simplicemque naturam, quae sic est Filii, ut tamen ei de Patre sit: in qua natura non est aliud audire, aliud videre, aliud esse; sed quod est esse, hoc audire, hoc videre. Unde ab illo ei est audire et videre, a quo illi est ipsum esse. Nam et illud quod alibi ait, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, multo est ad intelligendum difficilius quam hoc quod isti posuerunt, ubi dixit, Sicut audio, judico. Si enim non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem; quomodo poterit judicare, si Patrem non viderit judicantem? Sed Pater non judicat quemquam; omne quippe judicium dedit Filio. Judica
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd fieri oportebit ad filiũ non faciat pater.
nͥ ꝑ eundẽ filiũ ad ipsum scilicet quia filius
hominis est. & factus est inter om̃ia: ꝑ ipsum
autẽ quia filius dei est. & ꝑ illũ fiunt a patre
om̃ia. Si autẽ quod dictũ est in iussu in uo¬
ce ar changłi. i psius archangłi uolunt iussũ
intelligi. sicut u̾ba ipsa uident᷑ sonare: qͥd
eis restat nͥ ut angłis etiã minorẽ dicant uni¬
genitũ filiũ quorũ iussis obȩdire phibet᷑ si tu¬
bente minor est cui iubet᷑: Quãuis quod di¬
ctũ est in uissu in uoce archangłi possit etiã
sic intelligi. ut ipsa uox archangłi ussu diꝰ
fieri accipiat᷑: id est ut angłs qui tuba dĩ
esse intelligendus est a dño deo iubeat᷑ emit¬
tere uocem suã. Quod inferiori creaturȩ
necessariũ erit audire. cũ filius dĩ descendet
de cȩlo. Ipsa est enĩ tuba: de qua dicit in alio
siue ex humana subiectione qua et filius

Expanded text:
quod fieri oportebit ad Filium, non faciet Pater quod fieri oportebit ad Filium, non faciet Pater nisi per eumdem Filium. Ad ipsum scilicet, quia Filius hominis est et factus est inter omnia. Per ipsum autem, quia Filius Dei est et per illum fiunt a Patre omnia. Si autem quod dictum est, In jussu, in voce archangeli; ipsius archangeli jussum volunt intelligi, sicut verba ipsa videntur sonare: quid eis restat, nisi ut Angelis etiam minorem dicant unigenitum Filium, quorum jussis obedire perhibetur, si jubente minor est cui jubetur? Quamvis quod dictum est, In jussu, in voce archangeli, possit etiam sic intelligi, ut ipsa vox archangeli jussu Dei fieri accipiatur, id est, ut angelus qui tuba Dei esse intelligendus est, a Domino Deo jubeatur emittere vocem suam, quod inferiori creaturae necessarium erit audire, cum Filius Dei descendet de coelo. Ipsa est enim tuba de qua dicit alio udio, judico : sive ex humana subjectione, quia et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
iterum quib temporib iubeat u̾bis pater
ȩterno suo uerbo. ut descendat de cȩlo. Siqͥdẽ
ipsa dei iussio quȩ fiet in tempore suo. iam
erat ante om̃ia tempora. in ipso dei uerbo.
Quod si filius dei ꝑ hoc quod filiꝰ hominis
est descendit de cȩlo:gͦ ꝑ hoc quod uerbũ ẽ
ꝑ ipsũ iubet᷑ ut descendat de cȩlo. Nam si
non ꝑ ipsũ pater iubet: non gͦ pater ꝑsuũ
uerbũ iubet. aut aliud erit uerbũ ꝑ quod
iubet᷑ unico u̾bo. et minor suã illud unicũ
erit. si et aliud erit. factȩ sunt quidẽ patris
ad filiũ quȩdã etiam temporalit̾ uoces. sicut
de nube soniit tu es filius meus dilectus. non
tamen ut filiꝰ unigenitus ꝑ illas aliquid di¬
sceret. sed hi potiꝰ quos ita oportebat audire.
non sine filio factus est filio. Alioquin: non
om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt. Sed nũquid ut de
quib filius patris iam nouerit uoluntatem:
Absit hoc credere. Qincquid gͦ illud erit

Expanded text:
iterum, quibus temporalibus verbis jubeat Pater iterum, quibus temporalibus verbis jubeat Pater aeterno suo Verbo ut descendat de coelo. Siquidem ipsa Dei jussio quae fiet in tempore suo, jam erat ante omnia tempora in ipso Dei Verbo. Quod si Filius Dei per hoc quod filius hominis est, descendit de coelo; ergo per hoc quod Verbum est, per ipsum jubetur ut descendat de coelo. Nam si non per ipsum Pater jubet, non ergo Pater per suum Verbum jubet: aut aliud erit Verbum per quod jubeatur unico Verbo. Et miror si jam illud unicum erit, si et aliud erit. Factae sunt quidem Patris ad Filium quaedam etiam temporaliter voces, sicut de nube sonuit, Tu es Filius meus dilectus : non tamen ut Filius unigenitus per illas aliquid disceret; sed hi potius quos ita oportebat audire. non sine Filio factus est Filio: alioquin non omnia per ipsum facta sunt. Sed numquid, cum jquibus Filius paternam noverit voluntatem? Absit hoc credere. Quidquid ergo illud erit
Abbreviated transcription (Latin):
Et brachiũ dm̃ cui reuelatũ est. Quomͦ autẽ
audit filius patrẽ.: Quomꝰ dicunt᷑ a patre
multa u̾ba unico filio: Q uomꝰ transeunter
loquit᷑ ei quẽ stabiliter loquit᷑: Quomͦ tem
iam erant om̃a quȩ congruis quibq tem¬
porib dicit: a uis hec audeat quȩrere: quis
ualeat inuenire: Et tamen dixit dñs dño
meo: sede ad dexterã meã. Et quia dictũ ẽ:
ideo factum est. Hoc gͦ iam erat uerbo. quod
uerbũ caro factũ est. Et quia in u̾bo ante car¬
nẽ iamerat ueracit̾: ideo in carne completũ
est efficaciter. Qina in uerbo iam erat sine
tempore: ideo in carne completũ est suo tem¬
pore. In qua carne ascendit incȩlũ qui de cȩ¬
lo non recessit. etiam cũ inde descendit: et in
qua sedet ad dexterã patris brachiũ patris.
& in qua descensurus est ad iudiciũ. in iussu.
norẽ uolunt uideri filii potestatẽ: quia in tiᷤᷤ¬
su descensurus est dictus. Sed quȩrendũ ẽ
ab eis iussu cuiꝰ. Si patris: int̾rogandi sunt

Expanded text:
latum est ? Quomodo autem Filius audit Patrem? quomodo dicuntur a Patre multa verba unico Verbo? quomodo transeunter loquitur ei quem stabiliter loquitur? quomodo ajam erant omnia quae congruis quibusque temporibus dicit? Quis haec audeat quaerere? quis valeat invenire? Et tamen, Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam : et quia dictum est, ideo factum est. Hoc ergo jam erat in Verbo quod Verbum caro factum est . Et quia in Verbo ante carnem jam erat veraciter, ideo in carne completum est efficaciter: quia in Verbo jam erat sine tempore, ideo in carne completum est suo tempore. In qua carne ascendit in coelum, qui de coelo non recessit etiam cum inde descendit; et in qua sedet ad dexteram Patris brachium Patris; et in qua descensurus est ad judicium in jussu, inorem volunt videri Filii potestatem, quia in jussu dictus est descensurus. Sed quaerendum est ab eis, jussu cujus. Si Patris, interrogandi sunt