comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ licebit aut oꝑa mutare aut
remissionẽ peccõꝵ suorum de
diuina mĩa utiliter postulare
eorum de t̾ra quidã de aquis
origine ductus.De aquis eni
sun̾t uolatilia et reptilia. de t̾ra
uero quidam reptant quidam
u̾o que graduntur exorta sũt
tam diu sp̃s sunt qͣm clu in
corporib uiuunt. aĩa quippe q̃
rõnis capaxdiunitus fc̃a nõẽ
cum carne sua incipit ⁊ desinit
niu̾e. quia qũ corpori uitam ñ
tribuit.⁊ ip̃a non uiuit. Atq

Expanded text:
 licebit aut opera mutare, aut remissionem peccatorum suorum de divina misericordia utiliter postulare.eorum de terra, quidam de aquis originem ducunt de aquis enim sunt reptilia et volatilia, de terra vero quaedam quae repunt, quaedam vero quae gradiuntur, exorta sunt; tamdiu spiritus sunt, quamdiu in corporibus vivunt. Anima quippe quae rationis capax divinitus facta non est, cum carne sua et incipit et desinit vivere; quia quando corpori vitam non tribuit, et ipsa n
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑans de indulgentia peccõ
ut usq infinem uite p̃sentis
in suorum criminũ peru̾sitate
tiam dei. nec de remissioe peccõ¬
ꝵ despemus nec remaneamui
in peccĩs scientes quia illa oĩ¬
umꝰ hoĩum debita sic exacta ẽ¬
quitas uistissimi iudicis que
reclemptoris. Sieut enĩ mĩa
suscepit ab soluitq ꝯuersos.
ita iustitia repellit. punietq
obduratos. Hii sunt qui pec¬
tantes in sp̃m sc̃m neq ĩ hoc
scło neq in futuro reppssioẽ
nat et tp̃s oꝑum suoꝵ ꝓ quibꝰ¬

Expanded text:
desperans de indulgentia peccatout usque in finem vitae praesentis, in suorum criminum perversitatetiam, nec de remissfone peccatorum desperemus, nec remaneamus in peccatis: scientes, quia illa omnium hominum debita sit exactura aequitas justissimi Judicis, quae Redemptoris. Sicut enim misericordia suscipit absolvitque conversos, ita justitia repellet et puniet obduratos. Hi sunt qui peccantes in Spiritum sanctum, neque in hoc saeculo, neque in futuro remissionem rnat et tempus operum suoru
Abbreviated transcription (Latin):
icarne man̾e pot̾. ⁊ dũa acar¬
ne sua separatur extenuatur.
carni subminstrare destitit. Et
si non sit caro ciu uitam dare
ualeat. Ip̃e quoq eam protinꝰ
non he̾bit. Ideo nec efnitas ir¬
liq eisi iuditium preparetur.
In quo eis et btitudo pro boĩs
uel dampnatio pro malis red¬
datur oꝑibꝰ. Ideo a in eis nila
opum discretio reꝑitur ⁊ reqre¬
tur quia nullam intelligendi
sacultatẽ diuinitus acce̾perũt
tura non sunt quia nec ip̃is

Expanded text:
in carne manere potuerit, et dum a carne sua separatur, exstinguitur.  quando vitam carni subministrare destiterit; et si non sit caro cui vitam dare valeat, ipse quoque eam protinus non habebit. Ideo nec aeternitas irliquod eis judicium praeparatur, in quo eis vel beatitudo pro bonis, vel damnatio pro malis reddatur operibus. Ideo autem in eis nulla operum discretio requiretur, quia nullam intelligendi facultatem divinitus acceperunt. tura non sunt, quia nec in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
mus quo dret dñs. petite et
dabitur uobis omnis enim
qui petit accipiet. Si ergo om
uult pet̾e accipiet iam nonẽ
illud ꝙ solet dici non que uo¬
lumus s que data sunt quia
uoluntas a saluatore incitat᷑
ut petat et accipiat qudl peti¬
erit. fati aũt ħ ẽẽ dicunt ut si¬
ue petat siue non petat fatotñ
ꝙ aũt malum aut bonum est
consequatur. dñs aũt h̾ exclu¬
dens ait. filia fides tua te sal¬
uam fecit non iam fati sit qñ
fides percipit bñfitium.⁊ it̾m
si credis ait. omnia possibilia
sunt credenti. In uoluntate u¬
tiq posuit meritum quia fider
bonum est non nature Fides
aũt res accñs est que excitat
ad exercitum uoluntatem ut
quia in natura non est uolun

Expanded text:
 diceret dominus: petite et dabitur uobis; omnis enim qui petit accipiet? si ergo qui uult petere accipiet, iam non est illud quod solet dici: non quae uolumus, sed quae data sunt\', quia uoluntas a saluatore incitatur, ut petat et accipiat quod petierit. fati autem hoc esse dicunt, ut siue petat siue non petat, fati tamen quod aut malum aut bonum est consequatur. dominus autem hoc excludens ait: filia, fides tua te saluam fecit, ut non iam fati sit, quando fides percipit beneficium. et iterum: si credis, ait, omnia possibilia sunt credenti: in uoluntate utique posuit meritum, quia fidei bonum est, non naturae. fides autem res accedens est. quae excitat ad exercitium uoluntatem, ut, quia in natura non est, uolun
Abbreviated transcription (Latin):
uĩdetur ẽẽ contranũ
Si aũt sensus requi¬
non disp. Sic enim lex loquit
ut adiligentib ac crechulis p̾¬
sit intessigi. ut ratio u̾itatis
non in curiosis s sollicitis se
reuellet. Nam utiq deus dix̃
quarta progeme. moyses scͥp¬
sit .uͭ. proge̾me quãuis utrq
moyses retullerit et falle eum
ĩpossibile sit in quo tanta uir¬
tus operata sit ac per hoc m¬
uestigandus est sensus quia
non ociose aliquid aut inpro¬
uida diuina loquitur script᷑a
Itaq due partes super quas
singuli memorauerunt.Ds.
ni quatuor generationes sig̃¬
uit que nat̾e sunt in egypto᷑.
Moyses aũt addens hũis unã
exquo ortum hr̃i ceperunt cũ

Expanded text:
uidetur esse contrarium; si autem sensus requinon dispar. sic enim lex loquitur, ut a diligentibus ac sedulis possit intellegi, ut ratio ueritatis non incuriosis, sed sollicitis se reuelet. nam utique deus dixit: quarta progenie, et Moyses scripsit: quinta progenie, quamuis utrumque Moyses retulerit et fallere eum inpossibile sit, in quo tanta uirtus operata sit. ac per hoc inuestigandus est sensus, quia non otiose aliquid aut inprouide diuina loquitur scriptura. itaque duae partes sunt, quas singuli memorauerunt. deus enim quattuor generationes significauit, quae natae sunt in Aegypto; Moyses autem addens his unam, e
Abbreviated transcription (Latin):
in num̾is ad moysen et aa¬
ron sacerdotes uos ponite
nomen in super filio isrł. E
go dñs bñdicam eos ũ gr̾am
traditio per minist̾ium ordi¬
nantis transfundat hoĩbo nͤ
uoluntas sacerdotis obesse añ
prodesse possit. S m̾itũ bñ¬
dictionem poscentis. Quãta
a dignitas sit ordinis sacer¬
dotalis hinc aduertamus.
dem̃ ẽ a de nequissimo cayp¬
ba interfectore saluatoris ĩ¬
tercetera. Ha asemetipo nõ
dixit s cum ẽẽt princeps sa¬
cerdotum anni illius ꝓpħa
gr̃arum non ꝑsonam sequi
aut digni aut indigni. S
ordinationem tradi̾tioĩẽ ũt
qͣmuis aliquis boni meriti sit

Expanded text:
in Numeris ad Moysen et Aain Numeris ad Moysen et Aaron sacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus nec uoluntas sacerdotis obesse aut prodesse possit, sed meritum benedictionem poscentis. Quanta autem dignitas sit ordinis sacerdotalis, hinc aduertamus. dictum est autem de nequissimo Caipha, interfectore saluatoris, inter cetera: hoc autem a semet ipso non dixit, sed cum esset princeps sacegratiarum non personam sequi aut digni aut indigni, sed ordinationem traditionis: ut quamvis aliquis boni meriti sit
Abbreviated transcription (Latin):
gnͣatione exierunt filii isrł ge
egiptum.⁊e. que illic nate st̃
sił ꝯplexꝰ ẽ. Nam ab abraam
usq ad exitum filiorum isrl
de egyꝑto gn̾ationes sunt oc

Expanded text:
e quattuor quae illic natae sunt, simul conplexus est. nam Abraham usque ad exitum filiorum Israhel de Aegypto generationes sunt oct
Abbreviated transcription (Latin):
tarde rem reparans et forte
inter ħ proueniat exitus et
exeat hinc cum pecc̃o. Qui eĩ
omni uirtute nititur. Si eli¬
sus forte fuerit. q. uix cadit
nec succenset ei quis s horta¬
tu quodam aĩum eius reꝑat
uidit enim eum propoĩtum
hũisse uincendi et sperat talẽ
posse profic̾e ad uictoriam ꝙ
non sine fatigatiõe sii hostis
elisit. Qui enim facile uincit᷑
⁊non b̃t aĩum resistendi nec
uincitur s consentit. Hic acer¬
bius peccat. hi uix adueĩam.
ad mittendus quia uotum
h̃t delinquendi. Qui enim io
meditatur nec peccet ⁊ si pec¬
cau̾it non aspere peccat dili¬
gentiorib enim alñ minora
peccã surrepunt. Quanto enĩ

Expanded text:
tarde se reparans, et forte inter haec proueniat exitus, et exeat hinc cum peccato. qui enim omni uirtute renititur, si elisus forte fuerit, quasi uir cadit, nec suscenset ei quis, sed hortatu quodam animum eius reparat. uidit enim eum propositum habuisse uincendi et sperat talem posse proficere ad uictoriam, quem non sine fatigatione sui hostis elisit. qui enim facile uincitur non habet animum resistendi nec uincitur, sed consentit. hic acerbius peccat, huius modi uix ad ueniam admittendus est, qui uotum habet delinquendi. qui enim id meditatur ne peccet, etiam si peccauerit, non aspere peccat. diligentibus enim aliquando minora peccata subrepunt. quanto eni
Abbreviated transcription (Latin):
in isrł. hec ruina est scribarum
et pħiseorum et principum ⁊¬
uideorum quos propħa signifi¬
cauit. per tres. Hiis ergo per
in credulitatem ruentib alu
surrexerunt credendo qui prĩ
uidebantur infirmi et egriꝑ
negligentiam. Unde saluator
inuiditio ait. Ego ueni ĩ hũc
mundum ut qui non uidẽt
uideant et qui uident ceci fi¬
ant. ut qui per legis cult᷑a
et peritiam lumina uiderent᷑
cani uiderent dum crederẽt.
Quorum infirmitates pro¬
płia saluatorem portaturũ
predixit. Itaq hoc tp̃r salua¬
toris fom̃ est sicut legitur in
euangłio. quia ip̃e infirmita¬
tiones nr̃as accrpit. et ułn̾a
nr̃a curauit. Que quidem
omnia in passione saluato¬
ris consumata et ad impleta
sunt.Si enim salus humaĩ
gñis tam apud suꝑos quã ap̃
inferos et redempta ẽ et fir

Expanded text:
in Israhel. haec .<ruina> est scribarum et Farisaeorum et principum Iudaeorum, quos profeta significauit in \'turres\'. His ergo per incredulitatem ruentibus alii surrexerunt credendo, qui prius uidebantur infirmi et aegri per neclegentiam. unde saluator: in iudicio, ait, ego ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant, ut qui per legis culturam et peritiam lumina uiderenturcani, uiderent, dum crederent. quorum infirmitates profeta saluatorem portaturum praedixit. itaque hoc tempore saluatoris factum est, sicut legitur in euangelio, quia ipse infiimitates nostras accepit et uulnera nostra curauit. Quae quidem omnia in passione saluatoris consummata et adimpleta sunt; sic enim salus humani generis tam apud superos quam apud inferos et redempta est et fir
Abbreviated transcription (Latin):
ut formosus nasceretur: fa¬
ti uero ut sp̃es eius uuln̾are¬
tur ꝙ si ita est iam non na¬
scitur fatum s iac̃ens cã est
et si acẽns res est non erit fa¬
ti s consilii aut certe euent᷑
qͣntum ad reliquas pertinet
partes nã quid aliuo est iun

Expanded text:
ut formosus nasceretur, fati uero, ut species eius uulneraretur. quod si ita est, iam non nascitur fatum, sed accidens causa est; et si accidens res est, non erit fati, sed consilii aut certe euentus, quantum ad reliquas pertinet partes. Nam quid aliud est u
Abbreviated transcription (Latin):
futurus sigͣtus ẽ. cui ꝓfic̾et
lex data in monte.Siomĩa
bona deus fecit et bona ualde
quid et ut dicat ad noe de m̃¬
dis ⁊ in mundis induc tecũ ĩ
arcbam eum in absolutum sit
manundum bonũ dici non
uerba fatiunt q̾ones.
Nam si ad cãm de qua agit᷑
referantur nula erit qo. qa
dis appellatur cõe. Deniq pe¬
trus apłs comune inquit
et in mundum nũqͣm intra¬
uit in os meum. et apłs pa¬
ulus omne inquit ꝙ non ẽ
ex fide pecc̾m ẽ. ⁊ alibi lex ait.
Non ẽ ex fide et non tñ pecc̃m
est. uides ergo quia unus at¬
q idem sermoꝰ non eadem sẽꝑ

Expanded text:
futurus significatus est, cui proficeret futurus significatus est, cui proficeret lex data in monte. VIIII. SI OMNIA DEUS BONA FECIT ET BONA UALDE, QVID EST UT DICAT AD NOE: \'DE MUNDIS ET INMUNDIS INDUC TECUM IN ARCAM,\' CUM IN ABSOLUTO SIT INMUNDUM BONUM DICI NONuerba, faciunt quaestiones. nam si ad causam de qua agitur referantur, nulla erit quaestio, quia dis appellatur commune. denique Petrus apostolus: commune, inquit, et inmundum numquam intrauit in os meum, et apostolus Paulus: omne, inquit, quod non est ex fide peccatum est, et alibi: lex, ait, non est ex fide, et non tamen peccatum est. uides ergo, quia unus adque idem sermo non eadem semper
Abbreviated transcription (Latin):
tia descedit de monte fatie
gloriosa. Lex enim contra pec¬
cõres data est. Moyses ergo
quia non peccauerat głosus
apparuit in tm̃ ut apeccõrib̾
uideri non poss̃. Oñsum eñi
in eo est quia peccõres głam
dei non merentur aspicere.
Post simulacrum enim uitu¬
li fusił et confractionẽ tabła¬
rum in quib data lex fuerat
rursus ascendens moyses in
montem cum tabulis in qui¬
b acceꝑat legem cum descen¬
deret głosa fcã ẽ faties eius
ut non possent aspic̾e filii isrl
uultum eius. neq aaron qr⁊
ip̃e peccau̾at s interposito ne¬
lamine loquebatur ad illos ut
tam dui indigni eẽnt gładi
quam diu in peccis uterentur.
unde dic̃ apłs. cum ꝯuersus
fu̾it ad deum auferetur ue¬
lamen. ut dono dei abluti di¬
gni fierent intende głam dei.
In confracione enim̾ tabula¬
rum quas añ acceꝑat indeo¬
rum ppłm reprobum sigͣnit
sione dei in digni futi erant
ꝙ ã reit̾ata lex est alt̾ ppłs

Expanded text:
 descendit de monte facie gloriosa. lex enim contra peccatores data est. Moyses ergo quia non peccauerat, gloriosus apparuit in tantum ut a peccatoribus uideri non posset. ostensum enim in eo est, quia peccatores gloriam dei non merentur aspicere. post simulacrum enim uituli fusilis et confractionem tabularum, in quibus data lex fuerat, rursus ascendens Moyses in montem cum tabulis, in quibus accepta lege cum descenderet. gloriosa facta est facies eius, ut non possent aspicere filii Israhel uultum eius, neque Aaron, quia et ipse peccauerat; sed interposito uelamine loquebatur ad illos, ut tam diu indigni essent gloria dei, quam diu in peccatis uerterentur. Unde dicit apostolus: cum conuersus fuerit ad dominum, auferetur uelamen, ut dono dei abluti digni fierent intendere gloriam dei. in confractione enim tabularum, quas ante acceperat, Iudaeorum populum reprobum significssione dei indigni futuri erant. quod autem reiterata lex est, alter populus
Abbreviated transcription (Latin):
serit in dext̾am maxillam tuã.
prebe illi et sinistram. ut du
uicem non reddit malo ꝑfẽs
sit redd̾e enim uicem iustum
ẽ. s non plenum. Si uero dissi¬
mulet ab iniuria plena iusti¬
tia ẽ et hũndans retribuere
enim gaudere ad tp̃s ẽs remit¬
tere aut in fut̾um prestat leti¬
tiam. Sic ergo ad impleuit
legem saluator dum quoc illa
m̾stitiã decuit. hec iustiores.
efficit ꝙ illa non potuit. quam
obrem gaudium legis ẽ quia
discipłi eis piciores effc̃i sũt
Destruxiss plan: legem si in¬
punc peccari docuss. Porro a
suspendit suĩam ut hic qui
male facit hẽat spatium peni¬
tendi. Siquominus redit in
illum snĩa cumulata. quia ñ
cognouit ad ħ remissum ut

Expanded text:
serit index tram maxillam tuam, praebe illi et sinistram, ut, dum uicem non reddit malo, perfectus sit. reddere enim uicem iustum est, sed non plenum; si uero dissimulet ab iniuria, plena iustitia est et abundans. retribuere enim gaudere ad tempus est; remittere autem in futurum praestat laetitiam. Sic ergo adimpleuit legem saluator, dum, quos illa iustitiam docuit, hic iustiores effecit, quod illa non potuit quam ob rem gaudium legis est, quia discipuli eius peritiores effecti sunt. destruxisset plane legem, si impune peccari docuisset. porro autem suspendit sententiam, ut hic qui male facit habeat spatium paenitendi; si quo minus, redit in illum sententia cumulata, quia non cognouit ad hoc se remissum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
deum desparent de se.q. iam q
sacrificauerant ydolis eradica¬
ti replantari non possent hor¬
tatur eos quia si peniteant po
t̾unt ad statum suum pristim̃
reformari. Snia enim tunc
manet si non emendetur de¬
lictũr. Deniq niniuitis p̾di¬
catum est quia post triduu
retur sñia aut in eo ꝑmanen¬
tes iustius deꝑirent. hoc est ꝙ
dicit per proph̾am nolo mor¬
tem morientis tm̃ ut reu̾tit᷑
et uiurat. ita fcm̃ est ut mori¬
turis pecc̃orum cã niniuitis
ignosceretur pñia subseq̃nte.
Ut quid et enim .s. annis sub
noe archam inuenimus fabri¬
catam nisi ut uidentes et audi¬
entes quid ĩmin̾et emendarẽt¬
se Neminem enim uult deus
perre hinc est unde in salone
legimus qm̃ inquit altissimus
misertus est penitentib ⁊ it̾m
misereris oĩum quia oĩa pote
et dissiłas pecc̃a hoĩum pp̃ peni¬
tentiam hoc ⁊ sensu dñs dolẽs
lapidas missos ad te quociens
uolui congregare filios t.q.g.
semꝑ dñs ꝑ totam legem pec¬

Expanded text:
Deum desperarent de se, quasi jam qui sacrificaverant idolis eradicati, replantari non possent; hortatur eos, quia si pterunt ad statum suum pristinum reformari. sententia enim tunc manet, sinon emendetur delictum. Denique Nineuitis praedicatum est, quia post triduum retur sententia, aut in eo permanentes iustius deperirent? hoc est quod dixit per protem morientis, tantum ut revertatur et vivat. Ita factum est ut morituris peccatorum causa Ninivitis, ignosceretur poenitentia subsequente. Utquid enim centum annis sub Noe arcam invenimus fabricatam , nisi ut videntes et audientes quid immineret emendarese? neminem enim uult deus perire. hinc est unde in Solomone legimus: quoniam, inquit, altissimus misertus est paenitentibus, et iterum: misereris omnium, quia omnia potes. et dissimulas peccata hominum proptlapidas missos ad te; quoties volui congregare filios tuos, qsemper Dominus per totam Legem pec
Abbreviated transcription (Latin):
elige nouatiane de quib uis
dcm de ad huc non credenti¬
br aut de iam credentibus.
datur remissio pecc̃orum cu
constet omnes anteꝙͣ credãt
in deum peccare et in spm̃ s.
magicas appellant opus sp̃s
sc̃i demonus assignantes. Si
aũt de credentib uis dc̃m ex¬
clusa est asseueratio tua. quia
omnia peccata remittentur.
et qui dixit inquid u̾bum
contra filium hominis rem̾¬
tetur ei. ergo siue in deum si¬
ue in xp̃m peccetur remittẽt
hominib omnia enim pecc̃a
complexus est preter in sp̃m
sc̃m. Itaq si hoc pecc̃m uult

Expanded text:
elige, Nouatiane, de quibus uis elige, Nouatiane, de quibus uis dictum: de adhuc non credentibus aut de iam credentibus? datur remissio peccatorum, cum constet omnes, antequam credant, in deum peccare et in spiritummagias appellant opus spiritus sancti daemoniis adsignantes. si autem de credentibus uis dictum, exclusa est adseueratio tua, quia omnia peccata remittentur: et qui dixerit, inquit, uerbum contra filium hominis, remittetur ei. ergo siue in deum siue in Christum peccetur, remittetur hominibus; omnia enim peccata conplexus est praeter in spiritum sanctum. itaque non hoc peccatum uult
Abbreviated transcription (Latin):
aut qualis estimandus erat
ille si inimicis mĩam daret¬
amicis u̾o et precantibo non
daret. Pret̾ea cum sciat dñs
dyabolum aduersus amicos
et seruos dei plus se excollere
late sobrii estoste quia adu¬
sarius ur̃ dyabolus fremẽs
sicut leo entuit querens ꝙ̃
deuoret. Qm̃ ergo nouit doꝰ
aduersarium nos hr̃e horrẽ¬
dum et ualidum si uicti ab
eo fuerimus uult nos ad a¬
uxilium suum confug̾e delẽs
eliso nos ut iurtute eius re¬
parati fortiter pugnemus.
Sicut enim uͥ breuiati fue¬
rint dies illi quos dicit dõ
nulla fieret salua caro ita et
si negetur hominib pñia ne¬
mo pot̾it saluns fieri. Si eñi
nemo inquid gloriabitur m̃¬
dum se br̃e cor et alibi nemo
ait.sine sorde nec infans uniꝰ
diei quis pot̾it euadere si pe¬
nitentia denegetur et ubi est
nosci non debent fornicatio
et ydolatria et uͥ est dc̃m dñ¬
cum quo omnia pecc̃a ⁊ blas¬
phemias promittit remitti ho
penitus peccata dicit posse
remitti excepto uno. Hunc

Expanded text:
aut qualis aestimandus erat ille, si inimicis amicis uero et precantibus non daret? praeterea cum sciat dominus diabolum aduersus amicos et seruos dei plus se extollere late, sobrii estote, quia aduersarius noster diabolus fremens sicut leo circuit quaerens quem deuoret? Quoniam ergo nouit dominus aduersarium nos habere horrendum et ualidum, si uicti ab eo fuerimus, uult nos ad auxilium suum confugere dolens elisos nos, ut uirtute eius reparati fortiter repugnemus. sicut enim nisi breuiati fuerint dies illi, quos dicit dominus, nulla fiet salua caro, ita et, si negetur hominibus paenitentia, nemo poterit saluus fieri. si enim nemo, inquit, gloriabitur mundum se habere cor. et alibi: nemo, ait, sine sorde, nec infans unius diei. quis poterit euadere, si paenitentia denegetur? et ubi est nosci non debent, fornicatio et idolatria/ et ubi est dictum dominicum, quo omnia peccata et blasphemias promittit remitti hompenitus peccata dicit posse remitti excepto uno. nunc
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ. Difficille ẽ enim inno¬
centem probare eum. ꝗ sñia
iudicis pͥunitur. Discordare
ergo se passus in uerbo ẽ ut
doceret tercia hora ceptum eẽ
ꝙ sexta hora impletum ẽ nõ
legib s persistente maliuo¬
lentia indeorum. Marchus

Expanded text:
tor est. difficile est enim innotor est. difficile est enim innocentem probare eum, qui sententia iudicis punitur. discordare ergo se passus in uerbo est, ut doceret tertia hora coeptum esse, quod sexta hora impletum est, non legibus, sed persistente maliuolentia Iudaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ṅo apilato s auideis saluator
crlicifixus est qͣntum aũt ad
leges romanas ꝑtinuit mo¬
centem pronuntiauerunt sal¬
uatorem. Ait enim ꝑilatus
iudeis. Ego nulbam inuenio
causam inͦ eo et dicentibꝰ eis
crucifige eum. Rndit. Sand
enim mali fecit. deniq ꝑsi¬
stens et uolens et uolens e¬
ducere eum de manib eoruz
callumpniã passus ẽ dicẽtib
eis. Si hunc diittis nõ es
amicus cesaris. omnis enim
qui se regem facit contradicit
cesari. sic fcm ẽ ut traderet eũ
iuditio illorum. Snĩam ergo¬
non dedit pilatus s uidei.⁊
Deniq premoniti sunt ĩqt
a principib sacerdotum ut
drent crucifigatur. Hanc
snĩam tercia hora datam uult
intelligi in qua assidins uoci¬
bus perclurantes int̾uallo
tñ horarum fere trium qui¬
b itum ⁊ recditum ẽ ab hero¬
de crucifixerunt saluatorez
Omnis enim qui addicit᷑
ex eo iam mortuus compu¬
tatur quo sniam excep̃. Ma¬
nifestauit gͥ marcus quia ñ
iudicis sñia crucifixus salua¬

Expanded text:
n a Pilato, sed a Iudaeis saluator cruci fixus est. quantum autem ad leges Romanas pertinuit, innocentem pronuntiauerunt saluatorem. ait enim Pilatus Iudaeis: ego nullam inuenio causam in eo et dicentibus eis: cruci fige eum, respondit: quid enim mali fecit? denique persistens et uolens educere eum de manibus eorum, calumniam passus est dicentibus eis: si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari. sic factum est ut traderet eum iudicio illorum. snon dedit Pilatus, sed Iudaei. Denique praemoniti sunt, inquit, a principibus sacerdotum, ut dicerent: cruci figatur. hanc sententiam tertia hora datam uult intellegi, in qua assiduis uocibus perdurantes, interuallo tamen horarum fere trium, quibus itum et reditum est ab Herode, cruci fixerunt saluatorem. omnis enim qui addicitur, ex eo iam mortuus conputatur, quo sententiam excipit. manifestauit igitur Marcus, quia non iudicis sententia cruci fixus salua
Abbreviated transcription (Latin):
bline cultores. hu enim diui¬
tes apud deum. hñtur qui bõe
conuersationis sunt et qͣnto ĩ
mundo contẽptibiles sunt tã¬
to mag̾ honorificentiores in
celo. Nam qui bñfitium tp̃ris
hñt in ampliandis faculta¬
tib si recognoscant. ⁊ dei ĩtel¬
ligant uosuntatem quia t̾rã
omnib dedit et solem suum
tunctis oriri iubet et pluias
in discretas effundit: Iniꝯtas
aũt temporis aut fortuite oc¬
casionis aut indigentia qui¬
busdam ab negat que deus ho¬
minib delit᷑ ip̃i ministrãt
eis ut perfitientes dei uolun¬
tatem non solum in mundo
ei tp̃ris diuitie excludant et¬
nas. Illi uero quos pauptatiꝰ¬
tis causa despitiendos putãt
Si futurum dei iuditium cõ¬
templentur illic semper dun

Expanded text:
linae cultores. Hi enim diuites apud deum habentur, qui bonae conuersationis sunt, et quanto in mundo contemptibiles sunt, tanto magis honorificentiores in caelo. nam qui beneficium temporis habent in ampliandis facultatibus, si se cognoscant et dei intellegant uoluntatem, - quia terram omnibus dedit et solem suum cunctis oriri iubet et pluuias indiscretas effundit, iniquitas autem temporis aut fortuitae occasiones aut indigentia quibusdam abnegat quae deus omnibus dedit — ipsi ministrent eis, ut perspicientes dei uoluntatem non solum in mundo, ci temporis diuitiae excludant aeternas, illi uero quos paupertatis causa despiciendos putant, si futurum dei iudicium contemplantur, illic semper d
Abbreviated transcription (Latin):
qui hanc doctrinam non hetis
et ignoratis altitudinem sata¬
ne sicut dicunt non mittũt
inuos aliud pondus uerum
tenete qd hẽtis donec ueniã.
iuncenti aũt et seruanti oꝑa
mea usq finem dabo ei pote¬
statem super gentes sub una
epła data ad eccłiam trathirã
duplicem nouatione hr̃esis
confundit et explodit erro¬
rem et penitentib enum y¬
dolatrie causa fructum pro¬
mittit. et in una ecc̃a malos
non contaminare bonos oñ¬
sͥonis nec enim extra ecc̃a
positis scribebat dicens. Qui
h̃t aures inquid audiat qd
dicit sp̃s sp̃s eccłus. Simili
et enim mõ ap̃ paulus. Sci¬
mus enim inquit. quia que¬
cumq lex loquitur: Huis qui
in lege sunt loquitur et alio
loco. quõ enim inquit michi
de hus qui foris sunt iudica¬
re. unius ergo eccłie hoĩes
partim ad pniam prouocat
partim colaudat dicens. uo

Expanded text:
qui hanc doctrinam non habetis, et ignoratis altitudinem satanae, sicut dicunt, non mitto in vos aliud pondus: verum tenete quod habetis donec veniam. Vincenti autem et servanti opera mea usque in finem, dabo ei potestatem super gentes . Sub una Epistola data ad Ecclesiam Thiatyram duplicem Novatianae haeresis confundit et explodit errorem: et poenitentibus enim idololatriae causa fructum promittit, et in una Ecclesia malos non contaminare bonos ostennt communionis: nec enim extra Ecclesiam positis scribebat dicens, Qui habet aures, inquit, audiat quid dicat Spiritus Ecclesiis. Simili etenim modo apostolus Paulus, Scimus enim, inquit, quia quaecumque lex loquitur, his qui sub lege sunt loquitur . Et alio loco, Quid enim, inquit, mihi de his qui foris sunt judicare ? Unius ergo Ecclesiae homines, partim ad poenitentiam provocat, partim collaudat dicens, Vo
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis parc̾e uitaꝵ¬
tuperationem forte cadamus
qui de re que nulli aln in du¬
bium uenit scribimus quia
cum amicitiam offende uo¬
lumus studium ꝙ ad aliq̃m
rem occultam reuelandam ꝓ¬
fic̾e debuit ĩtricamus. qͣmuis
pp̃ nimiam stultiam cuiusdã
hec asseu̾antis ꝙ in subiectis
pandimus istud nobis ĩ um¬
ꝟ̾it caritas memorata ne cuz
nemo ad ħ̾ diu respondet in
peius proficeret et diuĩ uano
ex̾citatus emendari non pos¬
sit ħ enim caritatis studiu
ẽ que non querit que sua sũt
Quidam gͥ qui nom̃ hñt fłi
dei duce stultitia et ciuitatis
rõne. iactantia  leuitas sacer¬
dotib et diaconos pbris coe¬
quare contendit non dicam
preferre quia stultitius ⁊ for¬
te in credibile uidetur et nos
non emendatores s calump¬
niatores hẽamur. Qua gͥ lege
qͥ ue consuetudine quo nam
exemplo hoc agg̾di audeat nł¬
lum scire abitror ut istoc qbo
consensus m ecclia datus est
minime biis coequat qui põ

Expanded text:
caritatis parere tuperationem forte cademus, qui de re, quae nulli aliquando in dubium uenit, scribimus, quia, cum amicitiam offendere nolumus, studium, quod ad aliquam rem occultam reuelandam proficere debuit, intricamus, quamuis propter nimiam stultitiam cuiusdam hoc adseuerantis, quod in subiectis pandemus, istud et nobis iniunxerit caritas memorata, ne. cum nemo ad haec diu responderet, in peius proficeret et diu in uano exercitatus emendari non possit. hoc enim caritatis studium est. quae non quaerit quae sua sunt. Quidam igitur, qui nomen habet falsi dei, duce stultitia et ciuitatis Romanae iactantia leuitas sacerdotibus et diaconos presbiteris coaequare contendit, non dicam praeferre. quia stultius est et forte incredibile uideatur et nos non emendatores, sed calumniatores habeamur. qua igitur lege quaue consuetudine, quonam exemplo hoc adgredi audeat, nullum scire arbitror, ut istos, quibus consessus in ecclesia datus est minime, his coaequet qui. propter
Abbreviated transcription (Latin):
Iam post iuggestiouem pereue
lectationem. ⁊ consensioneni.
et perpetrationem qͣi quatetu¬
anus mortuus putetura nͥ
ip̃m dñs deserit. clamauit łara¬
re prodi foras. Cessit uoci mĩe
moles sepulture. Cessit mors.
uite. Cessit infernus supeme
Eleuatus est laz nus. piccessit
de tumulo et ligatus exit. sic
morte.Nam non confitentur
nͥ procederent. ip̃m confiteri ab
oculto ⁊ tenebroso procedere est
uite illum. et sinite abire. Sed
kim̃i hoc genus pñie nemo sibi
ꝓponat. Ad hoc genus nemo se
preparet. tñ si forte contigent
nemo despet. Iudam proditorẽ
non tam scelus quod comisit
quam indulgentie despatio fe¬
cit penitus interire. Non erat
lumen in corde. ut ad eius ĩdui¬
gentiam concurret quem tradi¬
derat. sicut illi qui eum crucifi¬
xerunt se desperando occidit et
laqueo se suspendit se suffocaũ
inde se occidunt quia non ad
eos intrat sp̃s aeris huius.
Sic illi qui desperant. indul¬

Expanded text:
Jam post suggestionem facti et Jam post suggestionem facti et delectationem et consensionem et perpetrationem, quasi quatriduanus mortuus putet: sed nec ipsum Dominus deseruit, sed clamavit, Lazare, prodi foras. Cessit voci misericordiae moles sepulturae: cessit mors vitae, cessit infernus superno. Elevatus est Lazarus, processit de tumulo: et ligatus erat, sicumorte: nam non confiterentur, nisi procederent. Ipsum confiteri, ab occulto et a tenebroso procedere est.vite illum, et sinite abire . Sed, charissimi, hoc genus poenitentiae nemo sibi proponat, ad hoc genus nemo se praeparet: tamen si forte contigerit, nemo desperet. Judam traditorem non tam scelus quod commisit, quam indulgentiae desperatio fecit penitus interire. Non erat lumen in corde, ut ad ejus indulgentiam concurreret quem tradiderat, sicut illi qui eum crucifixerant; sed desperando se occidit, et laqueo suspendit se, suffocaviinde se occidunt, quia non ad eos intrat spiritus aeris hujus: sic illi qui desperant de indul
Abbreviated transcription (Latin):
es. deuitasti dicere. Dimitte
sicut dimitro. ne sic dimittet.
tu eẽ poscis. et ille non ẽẽ dic¬
turus es. Quo ibo a sp̃n tuo:
et a fatie tua quo fugiam. S
ascendero in celum illic es: si
descendero in infernum ades.
Quantum põt a xp̃o debitor fu¬
gere quam ut eat in infernu
adest credito ip̃e ⁊ ibi. Quidꝰ
facturus es nͥ ꝙ sequitur ⁊i
sumpsero pemias meas dilu¬
culo: et uolabo i extremis ma¬
Meditabor in preceptis tus u¬
uam. duab alis caritatis atto¬
lar. Imple ergo duas allas ca¬
ritatis. Dilige proximum tu¬
um sicut te ip̃m. et non tenes
ꝯdium unde  fugias creditore.
Inde aliquid d̾int dicã ut adui¬
persoluam. Est pena gramor
atq luctuosior. in quã propare
uocantur in eccłia penitentes
sibi manducent et bibant Ii¬
la uero pñia luttuosior est. Gra¬
ue nulmis est. adultium forte
cõmissum est. forte homicidrũ.
forte aliquod sacrilegium. gra¬
uis res. graue uulnus. lecale
mortiserum. s omp̃s medicus

Expanded text:
es: devitasti dicere, Dimitte, sicut ego dimitto; ne sic dimitterettu esse possis et ille non esse? Dicturus es, Quo abibo a spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu illic es; si descendero in infernum, ades. Quantum potest a Christo debitor fugere, quam ut eat in infernum? Adest iste creditor et ibi. Quid facturus es, nisi quod sequitur? Si assumpsero pennas meas in directum, et volavero in extrema mameditabor, in praeceptis tuis vivam, duabus alis charitatis attollar. Imple ergo duas alas charitatis. Dilige proximum sicut te ipsum; et non teneas odium, unde fugias creditorem. unde aliquid breviter dicam, ut adjupersolvam. Est poenitentia gravior atque luctuosior, in qua proprie vocantur in Ecclesia poenitentes,sibi manducent et bibant. Illa ergo poenitentia luctuosa est. Grave vulnus est: adulterium forte commissum est, forte homicidium, forte aliquod sacrilegium; gravis res, grave vulnus, lethale, mortiferum: sed omnipotens medicus.
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium libeꝵ maneat uo¬
luntatis ac per hoc qui deo
credit ad auxilium eius
fugiens nicħ ei pot̾it pre¬
ualere certus est enim in po¬
testate eius eẽ que fecit et
non audet contra eum qm̃
uidet deum cõem hr̃e propi¬
tium certe deus facit mun¬
dum et solem et lunam et
stellas creauit constituens
eis cursus quib gubernat᷑
genus bumanum nũquio¬

Expanded text:
arbitrium liberum maneat uoluntatis. ac per hoc qui deo credit ad auxilium eius confugiens, nibil ei poterit praeualere; certus est enim in potestate eius esse, quae fecit, et non audere contra eum, quem uidet deum communem habere propitium. Certe deus fecit mundum et solem et lunam et stellas creauit constituens eis cursus, quibus gubernatur genus hominum. numqui
Abbreviated transcription (Latin):
ptio sacerdotib baiulos taber¬
naculi et õium uasoꝵ eius
lignor concisores et pocitores
aque conferre boc enim offiti¬
um fuit leuitaꝵ. tale ẽ si p̾fc̃is
offitia les dñis serui equẽtur.
Hoc enim scriptum ẽ dicente
dño ad moysen accipe tribu
leui de medio filiorum isrł ⁊
statue illos ante aaron sacer¬
dotem dñi et desernient ei. Qͥt
hoc exemplo apertius ꝙ ⁊ nũc
in eccłia custoditur qͣmꝙͣ ro¬
mane eccłie dyaconos dico
modice ne recondiores uide
antur. sedendi tñ dignitatem
in eccłia non presumunt. Ut
aũt non omnia ministia ob¬
sequiorum per ordmem agãt
multitudo facit cłicorumꝰ nã
ntiq et altare portarent ⁊ na¬
sa eius et aquam in manus
fundent sacerdoti sicut udim
per omnes eccłias et sicut cõ¬
stitutum ẽ adño per moysẽ.
Aut nũquid mliores heliseo
sunt qui aquam fundebant
in manus helye sic aũt dya¬
conos aduersus pƀros defẽ
G quia romane eccłie mini¬
stri sunt idenco honorabilioẽ

Expanded text:
ptio sacerdotibus baiulos tabernaculi et omnium uasorum eius et lignorum concisores et portitores aquae conferre! hoc enim officium fuit leuitarum. tale est, si praefectis officiales, dominis serui aequentur. hoc enim scriptum est dicente domino ad Moysen: accipe tribum Leui de medio filiorum Israhel et statue illos ante Aaron sacerdotem et deseruient ei. quid hoc exemplo apertius, quod etiam nunc in ecclesia custoditur? Quamquam Romanae ecclesiae diaconi modice inuerecundiores uideantur, sedendi tamen dignitatem in Ecclesia non praesumunt. Ut autem non omnia ministeria obsequiorum per ordinem agant, multitudo facit clericorum. Nam utique et altare portarent et vasa ejus, et aquam in manus funderent sacerdoti, sicut videmus per omnes ecclesias et sicut constitutum est a domino per Moysen. aut numquid meliores Heliseo sunt, qui aquam fundebat in manus Heliae? Sic autem diaconos aduersus presbiteros sed quia Romanae ecclesiae ministri sunt, idcirco honorabiliores
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid est quod in cruce po¬
situs saluator ait. p̾r ignosce
ille non enim sciunt quid
fatut᷑. si nescuint quid est ꝙ
ignoscitur maxime cum dica

Expanded text:
Quid est quod in cruce positus Salvator ait, Pater, ignosce illis; non enim sciunt quid faciunt? Si nesciunt, quid est quod ignoscitur, maxime cum dica
Abbreviated transcription (Latin):
ob. Eumq falso qͥ absit
au de uirgine maria tota
confitet᷑ eccl̃ia: q̃ imitans eiꝰ
ad illustrem uirũ quem cum
honore et dilectione nomine

Expanded text:
 eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino
Abbreviated transcription (Latin):
marie uirginis. cũ et de illo
ide illa st natꝰ. explicare dis¬
ficile. ẽ. Ntocul dubio qͥppe.
ñ sic de illo ut de patre. sic au
de illa ut de matre natus .ẽ.¬
llon gͥ concedendũ ẽ. qͥcqͥd de
aliq̃ re nascit᷑. continuo eil
rei filĩ noncupandũ. Ut enĩ
omittam alia: alit̃ de homine
rit quispiama. s plane dicuđ
filii daĩ patris :⁊ matͥs eccłix.¬

Expanded text:
Mariae, cum et de illo et de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio quippe non sic de illo ut de patre; sic autem de illa ut de matre natus eNon igitur concedendum est quidquid de aliqua re nascitur continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine rit quispiam, sed plane dicuntur filii Dei Patris, et matris Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
reb nicħ inter. ẽ. ad capestendũ
regñ dĩ utrũ c redant᷑ an non.
ł utrũ uera siue sint siue puten¬
t᷑ an falsa. Inhis errare. idẽ aliud
ꝓ aliuo putare. ñ arbitrandũ ẽ
etͣ. peccatum. Aut si ẽ. minimũ¬

Expanded text:
 interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur, an non, et utrum vera sive sint, sive putentur, an falsa; in his errare, id est aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum, aut si est, minimu
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ill ambulemus. Uc̃
efficimur uere lib̃i: cum d̃s
nos fingit .i. format et creat.
non ut homines qͥ iam fecit.
s: ut boni hoĩes simus. q nc̃
gr̃a sua facit. ut simus ĩ xp̃o¬

Expanded text:
ut in illis ambulemus . Hinc ergo efficimur vere liberi cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit, ut simus in
Abbreviated transcription (Latin):
n om̃e qͥ cde aliqͦ nascit᷑. eciã
tiliũ eius de qͦ nascitur posse
dici sic̃ ñ or̃as qui dicuritur
alicuiꝰ filii. consequens. e. ud
et iara de illo nati ẽẽ. dican¬
E sicut ĩ qui adoptant᷑. Di¬
cunt᷑ &̃ filii gehenne. ñ ex
illa nati. s in illam preꝑati
sic̃ filii regni qͥ p̃pat᷑ ĩ regnũ.

Expanded text:
non omne quod de aliquo nascitur, etiam filium ejus de quo nascitur, posse dici, sicut non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est, ut etiam de illo nati esse dicantur, sicut sunt qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati, sicut filii regni praeparantur in re
Abbreviated transcription (Latin):
de matre uirgine genuisset:
luis ħ dicere audebit: Nlec opꝰ
.ẽ. ostendere disputando qͣta
alia sequant᷑ absurda. cum h
ipsũ iam ita sit absurdũ ut
nulliꝰ fidelis aures id ualeant
sustinere. Proinde sic̃ confitem᷑¬
maria iurgine. ut̃q substã¬
tia duuina scilicet et humana.
filius . ẽ. unicus dĩ patris om¬
nipotentis. de qͦ ꝓcedit sp̃s:¬

Expanded text:
de matre virgine genuisset? Quis hoc dicere audebit? Nec opus est ostendere disputando quanta alia sequantur absurda, cum hoc ipsum jam ita sit absurdum, ut nullae fideles aures id valeant sustinere. Proinde, sicut confitemMaria Virgine. Utrinque substantia, divina scilicet et humana, Filius est unicus Dei Patris omnipotentis de quo procedit Sp
Abbreviated transcription (Latin):
incidit in aliquas molestias
cẽꝑales : quib tñ adhibita fide¬
lis paciencia conuertit eas in
usum bonum: Ulelut si qͥsqͣ
bonum hoĩem putands qͥ mał
.ẽ: aliquid ab eo paciat᷑ mali.
Qui uͦ malũ hoĩera ita bonũ
credit. ut nicħ ab eo paciat᷑
mali: nullo mͦ fallit᷑. Ilec ĩ eũ
cadit illa ꝓpħica detestacio. ue
his qui dict q malũ. ẽ. bonum.
De ipsis enĩ reb qͥb: hoĩes mali s̃:
ñ de hominib dictũ intelligẽ¬

Expanded text:
incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis qui dicunt quod malum est bonum. De ipsis enim rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus dictum intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
tendo purgand
ꝓpt̃ alienam utilitatẽ illa
ñ uiolet᷑ adult̾ando. et uio¬
let᷑ ista menciendo. Pluri¬
mum quidẽ ad boñ ꝓfecisse
homines. qui ñ nͥ ꝓsalute
gandũ. S in eoꝵ tali ꝓfectu

Expanded text:
tendo purgandapropter alienam utilitatem illa non violetur adulterando, et violetur ista mentiendo? Plurimum quidem ad bonum profecisse homines, qui non nisi pro salute gandum: sed in eorum tali
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ se uana suꝑbia inflac
tollat: quam cobibet Ap
dem. Et ne ip̃sara i salt
fidem sic arrogarent.
telligerent diuinitus
natam: sicut idem apłs

Expanded text:
 se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apodem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apost
Abbreviated transcription (Latin):
homine. xp̃o meriit. ut inu¬
nitatẽ ꝑsone unici filiĩ dĩ. sin¬
glariter. ẽẽt. assũpta: Que bona
uoluntas. cuius boni ꝓpositi
Nonquid auã fuit homo. ⁊ hoc
ei singulari beneficiõ p̾stituo
lempe exqͦ homo cepit: ñ
dm̃  illo suscepto caro factũ
una ꝑsona quilibet homa. a
Unde nate humane tanta
qla nulł p̃cedentibus m̃tis
sine dubitacione gͣcutta. nͥ¬

Expanded text:
in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi Nunquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum Nempe ex quo esse homo coepit, non quod illo suscepto caro factum una persona quilibet homo, anUnde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis sine dubita
Abbreviated transcription (Latin):
audebit. ñ miserentis. ẽ. dei s
uolentis ẽ. hõis. ne apło aꝑtis¬
sime contͣdicat. restat ut
ꝓpt̾ea recte dictũ intelligat᷑
ñ uolentis neq currentis sed
miserentis. ẽ. dei. ut totum
iaduuuiat p̃ꝑatam. Precedit
enum bona uoluntas hõis
multa dĩ dona.s non om̃ua.
Que aũ ñ p̃cedit ipsa in est
upsa llam utrumq legit᷑
in sacris eloquiis. et miscdia
subsequet᷑ me. Nolentẽ p̃uenit
ut uelit. uolentẽ subsequit᷑
ne fruist᷑ uelit. Cur enĩ admo¬
utiq nolentib pie uiuere.

Expanded text:
audebit, Non miserentis Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum at praeparatam. Praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia: quae autem non praecedit ipsa, in eis est et ipsa: nam utrumque legitur in sanctis eloquiis: Et misericosubsequetur me; nolentem praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Cur enim admoutique volentibus pie vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitabat᷑ totiꝰ humani gñis
massa. dãpnata. Et adiuncta
parti eorũ qͥ peccauer̃ angłoꝵ
luebat impie desertionis dig¬
nissimas penas. Ad irã qͥppe
dũ ꝑtinet iustã: quicqd ce¬
ca et indomita concupiscen¬
cia faciunt libent̃ mali. et
qͥcqͥd manifestis aꝑtisq pe¬
nis paciunt᷑ inuiti. ñ sane
creatoris desistente bonitate.
et mał angłis submmst
uitã uiuacẽq poten

Expanded text:
praecipitabatur totius humani generis praecipitabatur totius humani generis massa damnata; et adjuncta parti eorum qui peccaverant angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali, et quidquid manifestis opertisque poenis patiuntur inviti: non sane Creatoris desistente bonitate et malis angelis subministrare vitam vivacemque poten
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate. tãꝗͣ inumbra uite.
ide iusticia custodita in me¬
liora conscendet. collocauit. Hĩc
pꝰ peccatũ ecul effectus. stir¬
pem quoq suã ꝗͣ peccando
in se. tamꝗͣ in radice uiciau̾ãt.
pena mortis et dãpriacionis obs¬
trupxit: ut quidquid pł ex illo
et simul dannata ꝑquã pecca¬
uerat coniuge. ꝑ carnalẽ concu¬
piscentiã inqua obediencis pe¬
na siił retͥbuta .ẽ. nasceretur:
theret originale peccatũ. quo
traheret᷑ perrores doloresq diu̾¬
sos. ad illud extremũ cũ deserto¬
rib angłis. uiciatorib et posses¬
sorib et consortib siuis sine fine
supplicium. Sic ꝑunũ hominẽ
peccatũ int᷑uit in mundũ. et ꝑ
peccatũ mois. ⁊ ita inom̃s hoĩes
ꝑtͥnsiuit. in quo om̃s peccaue¬
runt. Mundum quippe ap¬
pellauit eo loco apłs. uniu̾sũ
genꝰ humanũ. Ita gͦ se res ha.¬
bebat. lacebat in malis. ł eciã
uoluebat. et de mał in mala

Expanded text:
felicitate, tanquam in umbra vitae, felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat, conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur, per errores doloresque diversos, ad illud extremum cum desertoribus angelis, vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis, sine fine suppliciupeccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt : mundum quippe appellavit eo loco Apostolus universum genus humanum. Ita ergo se res habebat: jacebat in malis, vel etiam volvebatur, et de malis in mala
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. rerũ q̃ ad
aortinent bonarũ causam
ñ ẽẽ: nͥ bonitatẽ dĩ: malarũ
uͦ ab immitabili bono defi¬
cientẽ boni mutabił. uolunta¬
tem. prius angłi. hominis pꝰ¬
agendarum. et concupiscenti
noꝰ iarum: quib comites stibĩ¬
ferunt᷑ error et dolor. Que duo
mala qͣn inminencia senciũ¬
t᷑: ea fugitantis animi motus
uocat᷑ metꝰ. Porro animꝰ c̃ adipis¬
cit᷑ concupita. ꝗuis ꝑniciosa ł
inania: qm id errore ñ sentit.
ł delectacione morbida uincit᷑:
uana eciam leticia uentilat᷑.
Ex his morborũ ñ ub̾tatis s indi¬
genciȩ tanꝗͣ fontib om̃is mise¬
ria nat᷑e racionał emanat lue¬
tñ nat᷑a in mał suis ñ potuit
amittere beatitudinis apetitũ.
Uerum ħ conmunia mala st̃.
et hominũ ⁊ angłorum. ꝓsua
malicia dñi iusticia dãpnatoꝵ
Mortis quippe ei supplicium
diãs conminatꝰ fuerat si pecca¬
ret: sic eum munerans libero
arbito. ut tñ regeret imꝑio.
terreret exicio. atq inꝑadisi

Expanded text:
debemus, rerum quae ad nos pertinent bonarum causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius angeli, hominis pagendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inania, quoniam id errore non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis miseria naturae rationalis emanatn natura in malis suis non potuit amittere beatitudinis appetitum. Verum haec communia mala sunt et hominum et angelorum pro sua malitia Domini justitia damnatorum. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
Inde adiuste faciendũ liber
ñ erit. nͥ apeccato lib̾atus. ẽẽ.¬
usticie ceꝑit seruus. Ipsa ẽ. u̾a
lib̾tas ꝓpt̃ recti facti leticiam
simul et pia seruitus propt̃
precepti obedienciam. d ad
bñfaciendũ ista lib̃tas u̾n erit
hõi addicto et uendito. nͥ redi¬
mat cuius illa uox ẽ. si uos¬

Expanded text:
aciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et vendito, nisi redimat cujus illa
Abbreviated transcription (Latin):
merito fieret uene q
lumine contumacit᷑ au̾isa
uiolauit. qͦ salubrem serui¬
tutẽ ab eiꝰ legib male libero
unu̾sa in ec̃nũ desereretur
ab eo. ⁊ ꝓsuo nũto penã pen¬
deret sempiternã. Pane ita
faceret: si tantũ iustus ñ eciã
misericors ẽẽt. suãq indebitã
miscdiara multo eiudentiꝰ¬

Expanded text:
merito fieret, ut natlumine contumaciter aversa violavit, quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero iversa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam misericordiam multo evidenti
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Que aũ cum dõ illa de¬
serente pstit̾at. de sua ceitis¬
sue cognita sẽꝑ fut᷑a felici¬
tate secura gauderet. Alia
uͦ cat᷑a racionał q̃ in hominib
erat. qm̃ peccatis atq suplicũ

Expanded text:
ret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet: alia vero creatura rationalis quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
De quo mediatore
ta dicant᷑: quanuus ab ho¬
mine dici digneᷤ ñ possĩt.
Qius enĩ ħ solũ congruenti¬
b explicet u̾bis. qͦ uerbum
caro factũ .ẽ. et habitauit
in nob̾. ut crederemꝰ in dei
patris orm̃potentis unicũ
filiũ natũ de sp̃u sco et iur¬
gine maria: Ita quippe
uerbum caro factum:. A¬

Expanded text:
De quo mediatore tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, et habitaviin nobis: ut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium, natum de Spiritu sancto et Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum es