comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius fortiter ferenda percipiũt eandẽ
que stoyci Et quide a retefilas tuus
fuit Erat eni polemonis Iscũ arderet
podagre doloribus uisitassetq hoiẽ
Carnea des epycuri ꝑ familiaris et tri¬
stis exiret mane queso inquit carne¬
ade noster inhil illiẽ huc peruemt o¬
stendit pedes et pectus At tñ hic mal¬
let nõ dolere hec igitur est nr̃a ratioq̃
tibi uidetur ĩconstans cupropt᷑ uirtu¬
tes celeste quamda et dunna tanq
p̃stantiam ut ubi uirtus sit resq ma¬
gne sumẽde laudabilesq uirture ge¬
te ibi esse miseria et erũpna nõ pofsit
tamen labor possit et molestia Non
dubitem dicere omẽs sapiẽtes semper
beatos esse. Set tñ fieri posse ut sit aluis
alio beatior At qui iste locus ẽ piso tibi
etiam atq etiam confixmãdus inꝙͣ.
Quẽ sitenuerit nõ modomeu Cycero¬
nem set etiam me ipsum abducas lice¬
bit Iu quintꝰ mihi quide inquit sa¬

Expanded text:
eius fortiter ferenda praecipiunt eadem, eius fortiter ferenda praecipiunt eadem, quae Stoici. Et quidem Arcesilas tuus, fuit; erat enim Polemonis. is cum arderet podagrae doloribus visitassetque hominem Charmides Epicureus perfamiliaris et tristis exiret, Mane, quaeso, inquit, Charmide noster; nihil illinc huc pervenit. ostendit pedes et pectus. ac tamen hic mallet non dolere. Haec igitur est nostra ratio, quae tibi videtur inconstans, cum propter virtutis caelestem quandam et divinam tantamque praestantiam, ut, ubi virtus sit resque magnae et summe laudabiles virtute gestae, ibi esse miseria et aerumna non possit, tamen labor possit, possit molestia, non dubitem dicere omnes sapientes esse semper beatos, sed tamen fieri posse, ut sit alius alio beatior. atqui iste locus est, Piso, tibi etiam atque etiam confirmandus, inquam; quem si tenueris, non modo meum Ciceronem, sed etiam me ipsum abducas licebit. Tum Quintus: Mihi quidem, inquit, sa
Abbreviated transcription (Latin):
adesse quod uelit ꝙͣ quod nolit Cum
tm̃ igitur in uirtute ponant hii qui¬
se farentur uirtutis causa insiea uolup¬
tatem marceret ne manu quidẽ uer¬
suros fuisset Quid facere nos oportet
qui ꝙͣ uis minima animi p̃stantia oĩb̾
bonis corporis anire dicamus ut ea ne
ĩ conspectu quide reliquãtur. Quis
enim est qui hec cadere insapẽte dicẽ
audeat ut sifieri possit uirtute ĩperpe¬
tuu abitiat ut dolore omni liberetur
Quis nostru dixerit quos nõ pudet ea
Que stoyci aspera dicunt male dicere
meluis esse turpiter aliquid face̾ cu
uoluptate ꝙͣ honeste cum dolore. nob
heracleotes ille dyonsius flagitiose de¬
sciisse uidetur a stoycis propͥter ocłoꝵ
dolorem Quis uero hoc clicdicisset a
Lenone nõ dolore cu doleret. Illudau¬
dierat nec tñ didicerat malu aliud
nõ esse quia tuxpe nõ esset et esset ferẽ¬
dum uiro hic sipypateticus fuisset per¬

Expanded text:
adesse quod velit quam quod nolit? cum adesse quod velit quam quod nolit? cum tantum igitur in virtute ponant ii, qui fatentur se virtutis causa, nisi ea voluptatem faceret, ne manum quidem versuros fuisse, quid facere nos oportet, qui quamvis minimam animi praestantiam omnibus bonis corporis anteire dicamus, ut ea ne in conspectu quidem relinquantur? quis est enim, qui hoc cadere in sapientem dicere audeat, ut, si fieri possit, virtutem in perpetuum abiciat, ut dolore omni liberetur? quis nostrum dixerit, quos non pudet ea, quae Stoici aspera dicunt, mala dicere, melius esse turpiter aliquid facere cum voluptate quam honeste cum dolore? nobis Heracleotes ille Dionysius flagitiose descivisse videtur a Stoicis propter oculorum dolorem. quasi vero hoc didicisset a Zenone, non dolere, cum doleret! illud audierat nec tamen didicerat, malum illud non esse, quia turpe non esset, et esse ferendum viro. hic si Peripateticus fuisset, per
Abbreviated transcription (Latin):
ea lanx et maria deprimeret. Semp
em ex eo quod maximas partes con¬
tiuet latissimeq funditur tota res ap¬
pellatur. Dicimꝰ alique hylarem iu¬
uere igitur si semel tristior effectus est
Hylaria uita amissa est anhec meo. M
Crasso quem semel ait muita risisse luciꝰ
nõ contingit ut ea reminus Agelastuc
ut ait idem uocaretur Policratem sa¬
miu felicem appellant inhil accidera
ei quod uellet insiꝙ anulu quoq de¬
lect ab atur imari abiecerat ergo m¬
felix una molestia felix rursus cum
is ipse anulus i precordiis piscis m¬
uentus est. Ille uero si mspitlens netũ¬
nunꝙͣ beatus si sapiens netum quidẽ
miser cum ab orõte pretore. Daren ĩ
crucem actus est at multis malis
affectus quis negat. set ea mala uirtu¬
tis magnitudine obruebant᷑. An ne
hoc quidem perypateticis concedis ut
Quis hoc dicit Stoycis licet minime S
isti ipĩ qui uoluptate et dolore omia me¬
tiũtur Nõne clamant sapienti olui sp

Expanded text:
ea lanx et maria deprimet. semper ea lanx et maria deprimet. semper enim ex eo, quod maximas partes continet latissimeque funditur, tota res appellatur. dicimus aliquem hilare vivere; ergo, si semel tristior effectus est, hilara vita amissa est? at hoc in eo M. Crasso, quem semel ait in vita risisse Lucilius, non contigit, ut ea re minus age/lastos, ut ait idem, vocaretur. Polycratem Samium felicem appellabant. nihil acciderat ei, quod nollet, nisi quod anulum, quo delectabatur, in mari abiecerat. ergo infelix una molestia, felix rursus, cum is ipse anulus in praecordiis piscis inventus est? ille vero, si insipiens—numquam beatus; si sapiens, ne tum quidem miser, cum ab Oroete, praetore Darei, in crucem actus est. At multis malis affectus. Quis negat? sed ea mala virtutis magnitudine obruebantur. An ne hoc quidem Peripateticis concedis, utQuis hoc dicit? Stoici scilicet. Minime; sed isti ipsi, qui voluptate et dolore omnia metiuntur, nonne clamant sapienti plus semper
Abbreviated transcription (Latin):
S cum ego omĩa ista bona dicero tm̃
refert ꝙ̃ magna diçam cu expetẽda
ꝙͣ ualde. Sũt aute hec expetenda cꝰ
magis ꝙͣ tu eligenda nec illa expeten¬
da pluris extimanda ego qui bona
ꝙͣ tuqui producta appellas omĩa ipã
necesse est obscuri nec apparere Et
enim uirtutes tanꝙͣ insolis radios
ĩcurrere. At enim qua muita ẽ aliqd
mali ea beata esse nõ potest Ne seges
quide igitur spicis uberibus et r̾ebꝰ¬
crebris si auenam usꝙͣ uideris nec
mercatura questuosa sim maximis
lucris parumi aliquid damni cõtrax¬
erit. Anhoc usq quaq aliter ĩ uita ñ
ex maxima parte detota iudicabis
An dubiu est ꝗn uirtus ita maximã
partem obtineat in rebus hũanis ut
reliquas obruat. Audebo igitur que
secundu naturam sint bon̾a appella¬
re nec fraudare suo ueteri nomine ꝙͣ
aliquid potuis nonu exquirẽ. Uirtil¬
tis autem amplitudme qiͣ in altera
libra lance ponere. Terra mihi crede

Expanded text:
sed, cum ego ista omnia bona dixero, tantum sed, cum ego ista omnia bona dixero, tantum refert quam magna dicam, cum expetenda, quam valde. sin autem nec expetenda ego magis quam tu eligenda, nec illa pluris aestimanda ego, qui bona, quam tu, producta qui appellas, omnia ista necesse est obscurari nec apparere et in virtutis tamquam in solis radios incurrere. At enim, qua in vita est aliquid mali, ea beata esse non potest. ne seges quidem igitur spicis uberibus et crebris, si avenam uspiam videris, nec mercatura quaestuosa, si in maximis lucris paulum aliquid damni contraxerit. an hoc usque quaque, aliter in vita? et non ex maxima parte de tota iudicabis? an dubium est, quin virtus ita maximam partem optineat in rebus humanis, ut reliquas obruat? Audebo igitur cetera, quae secundum naturam sint, bona appellare nec fraudare suo vetere nomine neque iam aliquod potius novum exquirere, virtutis autem amplitudinem quasi in altera librae lance ponere. terram, mihi crede,
Abbreviated transcription (Latin):
aliter homiẽs aliter phyos loqui pistes
oportere. Quanti quicquid sit aliter̃
doctos et m̾doctos. Set cum consisterit
inter doctos ꝙͣti res ꝙͣ̃q sit si homiẽs
essent usitate loquerentur dum res
maneant uerba fingant arhitratu su¬
o Set uemo ad constantie crimen ne
sepius dicas me ahorrare. Qua tupo¬
nis in uerbis ego positam m reput abã
sisatis erit hoc preceptum in qlo adu¬
tores stoycos optimos habemus. Tantã
ium esse uirtutis ut omĩa sic ex altera
parte ponantur ne appareant quidẽ
cum omia que illi cõmoda certe dicũt
esse et sumẽda et eligenda et p̃posita
que ita diffiniũt uł satis magno ex¬
timanda sint hec igitur cum ego tot
nomĩbꝰ a stoycis app̾ellata partim no¬
uis et cõmẽtitiis ur ista proclucta et
reducta partim idem sigmficantibꝰ.¬
quid enim interest expet̾as an eligai
Mihi quidem et latius uidetur quod
eligitur et ad quod delect adhibetur

Expanded text:
aliter homines, aliter philosophos loqui putas aliter homines, aliter philosophos loqui putas oportere? quanti quidque sit aliter docti et indocti, sed cum constiterit inter doctos quanti res quaeque sit—si homines essent, usitate loquerentur—, dum res maneant, verba fingant arbitratu suo. Sed venio ad inconstantiae crimen, ne saepius dicas me aberrare; quam tu ponis in verbis, ego positam in re putabam. si satis erit hoc perceptum, in quo adiutores Stoicos optimos habemus, tantam vim esse virtutis, ut omnia, si ex altera parte ponantur, ne appareant quidem, cum omnia, quae illi commoda certe dicunt esse et sumenda et eligenda et praeposita —quae ita definiunt, ut satis magno aestimanda sint—, haec igitur cum ego tot nominibus a Stoicis appellata, partim novis et commenticiis, ut ista producta et 'reducta', partim idem significantibus—quid enim interest, expetas an eligas? mihi quidem etiam lautius videtur, quod eligitur, et ad quod dilectus adhibetur—,
Abbreviated transcription (Latin):
ca ipsa enucleate abhoc de uirtute
quide dicta. Post enim hoc in hac ur¬
be primu asꝯcrate queri cepta demd
ihũc locum delata snt nec dubitãt
quin in uirtute omẽs ut bene sic etia
ꝑtẽ uinendi spos poneretur. Que cum
Leno didicisset anxĩs ut in nationibꝰ
prescribi solet le re eadem fecit alio
modo hoc tu nũc m illo probas.s. uoca¬
bulis reru mutatis. Incõstantie crimẽ
ille effugit Nos effugere nõ possumis
Ille metelli uitam negat beatiorem ꝙ
mendam. Et sioptio esset eligendam
Metelli reguli reitiendam Ego quã ille
preponenda et magis eligetidam bea¬
tiorem hanc appelloꝰ nec ullo minimo
momẽto plus ei inte tribuo ꝙ stoyci ꝙa
interst nsi ꝙꝓ ego res natas notii uet¬
bis appello. IIi noĩa noua querũt qb
ldem dicant. Ita quẽadmodu i sena¬
secundum naturam est quod malum
Nec ego solus. Set tietiam Crisippe ĩ
foro domi inscola diffims. Quid ergo

Expanded text:
ea ipsa enucleate, ab hoc de virtute ea ipsa enucleate, ab hoc de virtute quidem dicta. post enim haec in hac urbe primum a Socrate quaeri coepta, deinde in hunc locum delata sunt, nec dubitatum, quin in virtute omnis ut bene, sic etiam beate vivendi spes poneretur. quae cum Zeno didicisset a nostris, ut in actionibus praescribi solet, 'de eadem re fecit alio modo'. hoc tu nunc in illo probas. scilicet vocabulis rerum mutatis inconstantiae crimen ille effugit, nos effugere non possumus! ille Metelli vitam negat beatiorem qumendam et, si optio esset, eligendam Metelli, Reguli reiciendam; ego, quam ille praeponendam et magis eligendam, beatiorem hanc appello nec ullo minimo momento plus ei vitae tribuo quam Stoici. quid interest, nisi quod ego res notas notis verbis appello, illi nomina nova quaerunt, quibus idem dicant? ita, quem ad modum in senasecundum naturam est, quod contra malum, nec ego solus, sed tu etiam, Chrysippe, in foro, domi; in schola desinis. quid ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
ne nobis hec ratio phyor dare. Pollicetꝰ
certe insiem id facecet cux plato egiptũ
peragrauit ut a sacerdotib barbaris et
celestie acciperet Cum post Tarentum
aci rchitam Cur ad reliquos pictago¬
reos eccrateni Tymeum Acrionem locr¬
os ut cu socratem expressisset adiũge¬
ret Pyt agoreoꝵ disciplinam eaꝙ que
Socrate repudiabat adisceret. Cur
ipse Pytagoras egyptum lustranti ꝑsaꝵ
magros adit curtantas regiones bar¬
bardru peclibus obiit tot maria tran¬
smisit. Clir hec eadem democritus qui
a cogitatiombus abducetur patrimo¬
niuiꝰ neglexit agros deseruit incultos
Quid querens Aluid isi beata uita
Quam sietiam iirerum cogitioẽ po¬
nebat tũ ex illa ĩuestigatigne nature
consequi uolebat ut esset bono arimo
Tdemm ille sũmu bonu eitimia et se¬
pe Achamniam appellat icdest aui ter¬
rore liberum. Set hec et si preclare nõ¬
dum tñ et perpolita. Pauca eni neq

Expanded text:
ne nobis hoc ratio philosophorum dare. pollicetur ne nobis hoc ratio philosophorum dare. pollicetur certe. nisi enim id faceret, cur Plato Aegyptum peragravit, ut a sacerdotibus barbaris numeros et caelestia acciperet? cur post Tarentum ad Archytam? cur ad reliquos Pythagoreos, Echecratem, Timaeum, Arionem, Locros, ut, cum Socratem expressisset, adiungeret Pythagoreorum disciplinam eaque, quae Socrates repudiabat, addisceret? cur ipse Pythagoras et Aegyptum lustravit et Persarum magos adiit? cur tantas regiones barbarorum pedibus obiit, tot maria transmisit? cur haec eadem Democritus? qui a cogitationibus abduceretur, patrimonium neglexit, agros deseruit incultos, quid quaerens aliud nisi vitam beatam? quam si etiam in rerum cognitione ponebat, tamen ex illa investigatione naturae consequi volebat, bono ut esset animo. id enim ille summum bonum euqumi/an et saepe aqambi/an appellat, id est animum terrore liberum. sed haec etsi praeclare, nondum tamen perpolita. pauca enim, neque
Abbreviated transcription (Latin):
atum nũꝙͣ probͥabis. Si ad prudẽtes
alterum fertasse dubitabunt. Sit ne
tanturi m uirtute ut ea prediti uł
in phalaridis tantobtĩ sint Alterum nõ
dubitabunt quin stoyci cõuenientia sibi
dicant et nos repugnantia. T heofrasti igi¬
tur inquit tibi libetꝰ ille placet de beataᷤ
uita samen aberramus a proposito et ne
longius prorsus inꝙͣ piso Custa mala sũt
placet. Nõne igitur tibi uidentur inquat
mala. Id queres mꝙͣ in quo uitiu respõ¬
debo uersos tehuc atq illuc necesse est
Quo tandem modo inquit quia si ma¬
la sunt his quierit ihis btus nõ erit. Si
mala nõ sunt iacet omĩs ratio pypateti¬
coꝵ Et illeridens uideo inquit quid a¬
gas ne discipulu abducam times. Tu
fero in ꝙͣ ducas licet sisequatur erit eĩ
mecum sitecum erit. Audi igitur ĩquit
omẽs sumus. hoc mihicu tuo fratre cõ¬
uenit. Quare hoc uidendum est possit¬

Expanded text:
atum esse numquam probabis; si ad prudentes, atum esse numquam probabis; si ad prudentes, alterum fortasse dubitabunt, sitne tantum in virtute, ut ea praediti vel in Phalaridis tauro beati sint, alterum non dubitabunt, quin et Stoici convenientia sibi dicant et vos repugnantia. Theophrasti igitur, inquit, tibi liber ille placet de beata vita? Tamen aberramus a proposito, et, ne longius, prorsus, inquam, Piso, si ista mala sunt, placet. Nonne igitur tibi videntur, inquit, mala? Id quaeris, inquam, in quo, utrum respondero, verses te huc atque illuc necesse est. Quo tandem modo? inquit. Quia, si mala sunt, is, qui erit in iis, beatus non erit; si mala non sunt, iacet omnis ratio Peripateticorum. Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; ne discipulum abducam, times. Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur; erit enim mecum, si tecum erit. Audi igitur, inquit, iditate incensi omnes sumus. hoc mihi cum tuo fratre convenit. quare hoc videndum est, possit
Abbreviated transcription (Latin):
audeo dicere inquit nõ potest insi re¬
texueris illa s eptas simalu est mẽ¬
dicus beatus esse tieme pꝯtest ꝙͣ uissit
sapiens. At leno eum nobeatum mõ
set etiam diuitem dicere ausus ẽ do¬
lere malum Incruce qui angitur be¬
atus esse nõ potest bomi uberi ttaseria
orbitas. Bonu parria miseru exiliu
bonu ualitudo miseru morbus bonũ
integritas corporis miseria debilitas
bonu ĩ columis aties nseria cecitas
Que si potest singuia consolando leua¬
re umuersa quomõ substiuebit. Sit
enm idem cecus dehili morbo gra¬
uissimo affectus exul. orbus egerst tor¬
quȩatur eculeo que hũc appellas le¬
no beatum inquit etiam beatissimu
quippe inquiet cutam docuerim gra¬
dus istam rem nõ hrẽ ꝙͣ uirtute m
qua sit etiam ipsum beatum tibihoc
incredibũe quia beatissimu. Quid
tuum credibile Si emin ad populu
me uocas cum qui ita sit affectus be¬

Expanded text:
Audeo dicere, inquit. Non potes, nisi reAudeo dicere, inquit. Non potes, nisi retexueris illa. paupertas si malum est, mendicus beatus esse nemo potest, quamvis sit sapiens. at Zeno eum non beatum modo, sed etiam divitem dicere ausus est. dolere malum est: in crucem qui agitur, beatus esse non potest. bonum liberi: misera orbitas. bonum patria: miserum exilium. bonum valitudo: miser morbus. bonum integritas corporis: misera debilitas. bonum incolumis acies: misera caecitas. quae si potest singula consolando levare, universa quo modo sustinebit? sit enim idem caecus, debilis, morbo gravissimo affectus, exul, orbus, egens, torqueatur eculeo: quem hunc appellas, Zeno? Beatum, inquit. Etiam beatissimum? Quippe, inquiet, cum tam docuerim gradus istam rem non habere quam virtutem, in qua sit ipsum etiam beatum. Tibi hoc incredibile, quod beatissimum. quid? tuum credibile? si enim ad populum me vocas, eum, qui ita sit affectus, be
Abbreviated transcription (Latin):
orem iam rumas inderes. In uirtute e¬
nim sola et in ipõ honesto tu sit bonũ
positum cumq nec uirtus ut placet il¬
lis nec honestum crescat. Idq bonum
solum sit quo qui potiatir necesse est
beatus sit cum id angeri nõ possit ĩ quo
uno positum est hearum esse qui potest
esse quisꝙͣ alius alio beatior. Uides neut
hec contineat .ts hercule fatenduẽ
em quo ⁊ sertio mitabilis est apud illos
contestus xerum respondent extrema
primis media utrisq omĩa omĩbꝰ quid
sequatur quid repiignet uident ĩgeo¬
metria prima si oedaris danda surit
omĩa Concede ihi essȩbonu nsi qđ
honestum sit conceiendu est ĩ uirtute
positam beatam uitam Uide rursus re¬
tro date hoc clato erit illu quod nrĩ
nõ item tria genera bonor pro uidi
currit oratio uenit adextremu heret
insalebra Cupit enim licere mhil po¬
sse ad beatait. uitam deesse sapienti
honesta oratio socratico Platonis et

Expanded text:
orem! iam ruinas videres. in virtute eorem! iam ruinas videres. in virtute enim sola et in ipso honesto cum sit bonum positum, cumque nec virtus, ut placet illis, nec honestum crescat, idque bonum solum sit, quo qui potiatur, necesse est beatus sit, cum id augeri non possit, in quo uno positum est beatum esse, qui potest esse quisquam alius alio beatior? videsne, ut haec concinant? et hercule—fatendum est enim, quod sentio—mirabilis est apud illos contextus rerum. respondent extrema primis, media utrisque, omnia omnibus. quid sequatur, quid repugnet, vident. ut in geometria, prima si dederis, danda sunt omnia. concede nihil esse bonum, nisi quod honestum sit: concedendum est in virtute esse positam beatam vitam. vide rursus retro: dato hoc dandum erit illud. Quod vestri non item. 'Tria genera bonorum'; proclivi currit oratio. venit ad extremum; haeret in salebra. cupit enim dicere nihil posse ad beatam vitam deesse sapienti. honesta oratio, Socratica, Platonis etiam.
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante ponere Et scio ab antyo¬
cho nrõ dicisic solere. Set quid minus pro¬
bandum ꝙͣ esse aliquem beatum nec satis
beatum Ꝙ autem satis est eo quicquid ac¬
cesserit nmin est et nemo ramiu beatus
est et nemo beato heatior Ergo in quit ti¬
bi .Q. metellus quitres consilles uidit e
quibus unu etiam et censorem et trium¬
phantem quartu autez p̃torem eosq
saluos reliquit et tres filias nuptas cu
ipse consul censor etiam augur fuisset
triumphasset ut sapiens firerit non ne
beatior ꝙͣ ut item sapiens fuerit ĩpote¬
state hostiu uigiliis et med: ⁊ necatus ẽ
regulus. Quid me istud rogas inꝙͣ Stoy¬
cos roga. Quid igitur inqłut cos respõ¬
suros p̾utas.ł i.hslo beatiorem ẽe metel¬
lum ꝙ Regulum. Inde igitur inquit qu¬
diencdumꝰ est tñ a proposito inꝙͣ abex¬
rauim Non enim inꝙͣ quero quid
uerum.Set quod ciuq dcendu sit uti¬
nam qruidem dicerent alui alio beati¬

Expanded text:
paulo ante ponere, et scio ab Antiopaulo ante ponere, et scio ab Antiocho nostro dici sic solere; sed quid minus probandum quam esse aliquem beatum nec satis beatum? quod autem satis est, eo quicquid accessit, nimium est; et nemo nimium beatus est; ita nemo beato beatior. Ergo, inquit, tibi Q. Metellus, qui tris filios consules vidit, e quibus unum etiam et censorem et triumphantem, quartum autem praetorem, eosque salvos reliquit et tris filias nuptas, cum ipse consul, censor, etiam augur fuisset et triumphasset, ut sapiens fuerit, nonne beatior quam, ut item sapiens fuerit, qui in potestate hostium vigiliis et inedia necatus est, Regulus? Quid me istud rogas? inquam. Stoicos roga. Quid igitur, inquit, eos responsuros putas? Nihilo beatiorem esse Metellum quam Regulum. Inde igitur, inquit, ordiendum est. Tamen a proposito, inquam, aberramus. non enim quaero quid verum, sed quid cuique dicendum sit. utinam quidem dicerent alium alio beati
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quero iam nero nesit illud di¬
ço ea que dicat preclare interse co¬
Hercere. Dixerit hoc quidem Epycu¬
rus semper beatum esse sapiente qui
quidem solet ebullixe nõ unꝙͣ. Quẽ
quidem cum fũmis doloribus con¬
Ftiatur ait dicturu quã suaue est
cu tm̃ habeat i natura bomi illud
urgeam nc̃ intelligere eum quid si¬
bi clicendum sit cum dolorem sũmũ
malum esse dixerit. Eadem nũc mea
aduersum te oratio est dicis eadem
omĩa et bona et mala que quidem
dicunt qui nimꝙͣ phylosophu pictũ
ut clicitur uiderant. Ualitudine ui¬
resstaturam formam integritatem
unguiculoru ꝯmniu defotꝰ mitate
morbum debilitaom. mala iam illa
externa ꝑte tuquide.Set hec cum
corporis bona sint eorum cõficentia
certe in boms nuabis Amicos liberos
propinquos dinitias honores opes
uiuendu satis. Imo uero inquit ad
btissime uiuendu paru est Ad btẽ
uero satis aiãduerti inꝙ̃ te isto mõ

Expanded text:
Non quaero iam verumne sit; illud diNon quaero iam verumne sit; illud dico, ea, quae dicat, praeclare inter se cohaerere. dixerit hoc idem Epicurus, semper beatum esse sapientem—quod quidem solet ebullire non numquam—, quem quidem, cum summis doloribus conficiatur, ait dicturum: 'Quam suave est! cur tantum habeat in natura boni; illud urgueam, non intellegere eum quid sibi dicendum sit, cum dolorem summum malum esse dixerit. Eadem nunc mea adversum te oratio est. dicis eadem omnia et bona et mala, quae quidem dicunt ii, qui numquam philosophum pictum, ut dicitur, viderunt: valitudinem, vires, staturam, formam, integritatem unguiculorum omnium bona, deformitatem, morbum, debilitatem mala. iam illa externa parce tu quidem; sed haec cum corporis bona sint, eorum conficientia certe in bonis numerabis, amicos, liberos, propinquos, divitias, honores, opes.vivendum satis. Immo vero, inquit, ad beatissime vivendum parum est, ad beate vero satis. Animadverti, inquam, te isto modo
Abbreviated transcription (Latin):
possit ne esse tanta si quicꝙͣ extra uir¬
tutem habeatur in bons. At qui ĩquit
sistoycis concedis ut uirtus sola si assit
uitam effitiat beatam et ꝯcodis etiã
perypateticis. Que em mala illi non
audent appellare aspera autez et ĩcõ¬
moda et reitienda et aliena esse nateͬ
concedunt ea nos mala dicimꝰ set ex¬
igua et porro minima. Quare si pote
Qesse beatus is qra est i̾ asperis reici¬
endis q rebus potest isq esse qui est
ꝙ qui acute in causis uidere soleat
que res agat ue is es perfecto tu quae̾
attendde queso nam adhuc meo for¬
deas. Respondebo me nõ querere ĩꝙͣ
hoc tempore. quid uixtus efficẽ̾ possit
Set quid constanter dicatur qui ipuz
ase dissentiat. Quo igitur inquit mõ
quia cum alenone inꝙͣ hoc magnifi¬
ce tanꝙͣ erraculo editur. Uirtus ad
beate iliuendum se ip̃a contenta est
Quare inquit respondet quia isiqͥ
honestum est. Nullu est aliud bonu

Expanded text:
possitne esse tanta, si quicquam extra virpossitne esse tanta, si quicquam extra virtutem habeatur in bonis. Atqui, inquit, si Stoicis concedis ut virtus sola, si adsit, vitam efficiat beatam, concedis etiam Peripateticis. quae enim mala illi non audent appellare, aspera autem et incommoda et reicienda et aliena naturae esse concedunt, ea nos mala dicimus, sed exigua et paene minima. quare si potest esse beatus is, qui est in asperis reiciendisque rebus, potest is quoque esse, qui est st quisquam, qui acute in causis videre soleat quae res agatur, is es profecto tu. quare attende, quaeso. nam adhuc, meo fordeas. Respondebo me non quaerere, inquam, hoc tempore quid virtus efficere possit, sed quid constanter dicatur, quid ipsum a se dissentiat. Quo igitur, inquit, modo? Quia, cum a Zenone, inquam, hoc magnifice tamquam ex oraculo editur: 'Virtus ad beate vivendum se ipsa contenta est', et Quare? inquit, respondet: Quia, nisi quod honestum est, nullum est aliud bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
negent quicꝙͣ posse percipi insitale
uerum quale falsum esse nõ possit.
Itaq hec cu illis est dissentio cu pypa¬
teticis nulla sane. Sed hec omittamus
hũt em et bene longam et litigiosam
lisputatione Illucdꝰ mihi ate nimiu
festinanter dictum iudetur. Sapiẽtes
omes esse semp beatos nescio quo ꝓter¬
uolauit oratio Q insi ita efficit᷑ que łeo¬
phrastus de fortuna de dolore de cru¬
tiatu corporis dixit cu quibꝰ comũgi
beatam uitam nullo modo posse puta¬
uit Uereor ne uera sint. Nam illud ue¬
hementer repugnat eundem beatum
esse et multis mnalis oppressum hoc quõ
cõueniant nõ sane intelligo. Utru igit
tibi nõ placet inquit uirtlitis tanta
uim esse ut ad bt̃e uiuendum se ipsa
cõtenta sit Ansiid probas ira fieripos¬
se negas et hnqua uirtutis cõpotes sũt
etiamꝰ malis quibusdam affecti beati
sint. Ego uero uolo in uirtute uim ẽẽ
ꝙͣ max̾ima S quãt a sit alias m̃c tm̃

Expanded text:
negent quicquam posse percipi nisi tale negent quicquam posse percipi nisi tale verum, quale falsum esse non possit. itaque haec cum illis est dissensio, cum Peripateticis nulla sane. sed haec omittamus; habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. illud mihi a te nimium festinanter dictum videtur, sapientis omnis esse semper beatos; nescio quo modo praetervolavit oratio. quod nisi ita efficitur, quae Theophrastus de fortuna, de dolore, de cruciatu corporis dixit, cum quibus coniungi vitam beatam nullo modo posse putavit, vereor, ne vera sint. nam illud vehementer repugnat, eundem beatum esse et multis malis oppressum. haec quo modo conveniant, non sane intellego. Utrum igitur tibi non placet, inquit, virtutisne tantam esse vim, ut ad beate vivendum se ipsa contenta sit? an, si id probas, fieri ita posse negas, ut ii, qui virtutis compotes sint, etiam malis quibusdam affecti beati sint? Ego vero volo in virtute vim esse quam maximam; sed quanta sit alias; nunc tantum
Abbreviated transcription (Latin):
baui magis quia nemini staseam nea¬
politanu doctorem illum tuu nobile
sane ꝑypateticum aliquãto ista secus
dicere solitum assentiente hiis qui mł¬
tum infortuna secunda aut aduersa
multu ibonis aut malis corporis po¬
lius et fortius ꝙͣ Astasea dicebantur ꝙ̃¬
ꝙ ego nõ quero quid tibi a me proba¬
tu Sit. Set huic Cyçerom nrõ quẽ dis¬
cipulu cupio ate ab ducere. Tu lucuis
mihi uero ista ualde probata sũt qd
idem frĩputo. Tum mihi pyso quid gͦ
inquit das ne adolosçenti uenia an
eum discere ea manis que cum p̾claẽ
didicerit ihil sciat. Ego uero isti ĩ ꝙͣ
ea que probabilia uidearit ei non pro¬
bare. An uero inquit quisꝙͣ potest pro¬
bare quod perceptum quod comp̃n¬
sum quod cognitu nõ habet. Non est
ista inquit pyso magna dissensio ihil
ein est aliud Quã obrem mihi p̃cipi
mhil posset iudeatur insi quod perci¬
piendi uis ita diffmitur a stoycis ut

Expanded text:
robavi magis, quia memini Staseam Nearobavi magis, quia memini Staseam Neapolitanum, doctorem illum tuum, nobilem sane Peripateticum, aliquanto ista secus dicere solitum, assentientem iis, qui multum in fortuna secunda aut adversa, multum in bonis aut malis corporis polius et fortius, quam a Stasea dicebantur. quamquam ego non quaero, quid tibi a me probatum sit, sed huic Ciceroni nostro, quem discipulum cupio a te abducere. Tum Lucius: Mihi vero ista valde probata sunt, quod item fratri puto. Tum mihi Piso: Quid ergo? inquit, dasne adolescenti veniam? an eum discere ea mavis, quae cum plane perdidicerit, nihil sciat? Ego vero isti, inquaea, quae probabilia videantur ei, non probare? An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptum, quod comprehensum, quod cognitum non habet? Non est ista, inquam, Piso, magna dissensio. nihil enim est aliud, quam ob rem mihi percipi nihil posse videatur, nisi quod percipiendi vis ita definitur a Stoicis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uacuitate doloris neuter honestate ca¬
rere potuit que est a nr̃is lauclata max¬
ime Quis etiam ipsi uoluptariĩ de uer¬
ticula querant et uirtutes habeant mo¬
re totos dies uoluptatẽq primo dũtaxat
expeti dicant. Demde consuetudinem
quasi alteram naturam effici qĩ impulsi
multa facĩt nullam querẽtes uolupta¬
tem Stoyci restant hii quide nõ unam
aliꝙͣ aut altexam a nobis set totam acd
se nostram phylosophiam transtulert
atq ut reliqui fures earu reru quas
hec disciplina digna studiosis ĩgenua¬
ru artii digna eruditis digna clari
uixeris digna principibꝰ dig̾na regibꝰ
que cu dixisset paulumq mstitisset. Q
est inquit Satis he nobis iudeor ꝓ meo
iure in uestris auribꝰ cõmẽtatis Et ego
tu uero inꝙͣ piso ut sepe alia sic hoctie
ita nosse ista uisus es ut sit in copia no¬
bis semper fieret nõ multu grecis sup¬
plicanclu putare Quod quide eop¬

Expanded text:
vacuitatem doloris, neuter honestate cavacuitatem doloris, neuter honestate carere potuit, quae est a nostris laudata maxime. quin etiam ipsi voluptarii deverticula quaerunt et virtutes habent in ore totos dies voluptatemque primo dumtaxat expeti dicunt, deinde consuetudine quasi alteram quandam naturam effici, qua inpulsi multa faciant nullam quaerentes voluptatem. Stoici restant. ei quidem non unam aliquam aut alteram rem a nobis, sed totam ad se nostram philosophiam transtulerunt; atque ut reliqui fures earum rerum, quas haec disciplina digna studiosis ingenuarum artium, digna eruditis, digna claris viris, digna principibus, digna regibus. Quae cum dixisset paulumque institisset, Quid est? inquit; satisne vobis videor pro meo iure in vestris auribus commentatus? Et ego: Tu vero, inquam, Piso, ut saepe alias, sic hodie ita nosse ista visus es, ut, si tui nobis potestas saepius fieret, non multum Graecis supplicandum putarem. quod quidem eo p
Abbreviated transcription (Latin):
tutis tantamq ut ita dicam auctorita¬
tem honestatis ut reliqua nõ illa qui¬
dem nulla set it a ꝑua sint ut nulla eẽ
uideatur hoc est nõ oĩa spernẽtis p̃t᷑
iurtute et uirtute ipsam sis laucdib
amplificantis. Oratio demq hec est
undiq cõpleta et perfecta explicatio
Cũmi boni hinc ceteri ꝑticulas arripere
conati suam quisq uĩdere uoluit dffer¬
re sententiam. Sepe ab Aristotele ałhe
ltia hoc uno captus Erillus sciãm sũ¬
mubonu esse defendit nec remulla¬
aliam per se expetenda. Multa sĩt dicta
ab antiquis de cõtemnẽdis aut despitiẽ¬
dis rebus hũans. hoc unu Cristo temi¬
it preter uitia atq uirtutes negauit rẽ
esse ullam aut fugiencla aut expetẽdã
Positu est a nostris mhis esse rebus que
secundu naturam essent Non dolore
hoc yeronimus sũmuzbonu esse cdixit.
At uero Calypho et post eum dyodorus
cum alter uoluptate c lamauiss. Alter

Expanded text:
tutis tantamque, ut ita dicam, auctoritatutis tantamque, ut ita dicam, auctoritatem honestatis, ut reliqua non illa quidem nulla, sed ita parva sint, ut nulla esse videantur. haec est nec omnia spernentis praeter virtutem et virtutem ipsam suis laudibus amplificantis oratio, denique haec est undique completa et perfecta explicatio summi boni. hinc ceteri particulas arripere conati suam quisque videri voluit afferre sententiam. saepe ab Aristotele, a Thscientia; hoc uno captus Erillus scientiam summum bonum esse defendit nec rem ullaaliam per se expetendam. multa sunt dicta ab antiquis de contemnendis ac despiciendis rebus humanis; hoc unum Aristo tenuit: praeter vitia atque virtutes negavit rem esse ullam aut fugiendam aut expetendam. positum est a nostris in iis esse rebus, quae secundum naturam essent, non dolere; hoc Hieronymus summum bonum esse dixit. at vero Callipho et post eum Diodorus, cum alter voluptatem adamavisset, alter
Abbreviated transcription (Latin):
extͣue qiõ altitudine ex cellentiamq
uirtutum. Iam nõ dubitabis quin etr
compatres homĩes magno aiõ erecto¬
q uiuẽtes semper sint beati qui omẽs mo¬
tus fortune mutationesq reru et tem¬
poru leues et ĩbecilles fore intelligant si
in uictutis certamen. Uenerint. Illa em
que sunt a nobis hona corporis nũata
complent ea quidem beatissima uitam
Set ita ut sine illis possit beata uita ex¬
istere. Ita em ꝑue et exigne sũt iste ac¬
cessiones bonoꝵ ut quẽad modu stelle ĩ
radio solis sic iste in uirtutu splẽdoẽ
ne cernant quide.Atq hec ut uere di¬
citur perua esse adbtẽ uiuendu momẽ¬
ta ista corporis cõmodor sic nimis uio¬
lentu est nilla esse dicere. Quiem sic dis¬
putant obliti mhil uident que ipĩ ege¬
rint principia nature Tribuendu igit
ea que secundu natura illupĩ gloriosi
esse fatebantur et iudere tanta uimur¬

Expanded text:
extrue animo altitudinem excellentiamque extrue animo altitudinem excellentiamque virtutum: iam non dubitabis, quin earum compotes homines magno animo erectoque viventes semper sint beati, qui omnis motus fortunae mutationesque rerum et temporum levis et inbecillos fore intellegant, si in virtutis certamen venerint. illa enim, quae sunt a nobis bona corporis numerata, complent ea quidem beatissimam vitam, sed ita, ut sine illis possit beata vita existere. ita enim parvae et exiguae sunt istae accessiones bonorum, ut, quem ad modum stellae in radiis solis, sic istae in virtutum splendore ne cernantur quidem. Atque hoc ut vere dicitur, parva esse ad beate vivendum momenta ista corporis commodorum, sic nimis violentum est nulla esse dicere; qui enim sic disputant, obliti mihi videntur, quae ipsi fecerint principia naturae. tribuendum est igitur ea, quae secundum naturam illi ipsi gloriosi esse fatebantur, et videre esse tantam vim vir
Abbreviated transcription (Latin):
hac indelicet ratione quod ea que exter¬
na sunt his tuemur offitiis que oriũtur
a suo cuiq genere uirtutu. Nam et aĩci
cultus et patentis et qui offitio fungitur
meo ipso prodest quod ita fungi dffiti
et tñ ingeniis excellentibꝰ prediti excitantꝰ
speglorie que habet forma honestatis et
simslitudine Q supsam honestate und¬
iq perfectam atq absolutam rem una
preclarissima oiũ maxiẽq laudandã
pemtus uiderent quona gaudio com¬
plerentur. Cum tantopere eiis adumbr¬
ata opinione letentur. Quẽ em deditũ
uoluptatibus cupiditatu incendiis in¬
flãmatum mhis potiendis que accerriẽ
corripuisset tanta letitia perfũdi arbi¬
tramsir quaz aut superiotez africanu
Anibale iucto aut posteriore cartagiẽ
euersa quẽ tyberiana dissentio festo illo
dictanto gaudio affecit Quãto .L. pau¬
lum cum Regem parsen captu aduce̾t
eodem flumiẽ in uecto. Age nũc Luci nr̃

Expanded text:
Hac videlicet ratione, quod ea, quae exterHac videlicet ratione, quod ea, quae externa sunt, iis tuemur officiis, quae oriuntur a suo cuiusque genere virtutis. nam et amici cultus et parentis ei, qui officio fungitur, in eo ipso prodest, quod ita fungi officioet tamen ingeniis excellentibus praediti excitantur saepe gloria, quae habet speciem honestatis et similitudinem. quodsi ipsam honestatem undique perfectam atque absolutam. rem unam praeclarissimam omnium maximeque laudandam, penitus viderent, quonam gaudio complerentur, cum tantopere eius adumbrata opinione laetentur? quem enim deditum voluptatibus, quem cupiditatum incendiis inflammatum in iis potiendis, quae acerrime concupivisset, tanta laetitia perfundi arbitramur, quanta aut superiorem Africanum Hannibale victo aut posteriorem Karthagine eversa? quem Tiberina descensio festo illo die tanto gaudio affecit, quanto L. Paulum, cum regem Persem captum adduceret, eodem flumine invectio? Age nunc, Luci noster,
Abbreviated transcription (Latin):
tribuendo. Qñ igitur est in omni uirtuti
cura quedam quasi foras spectans ali¬
osq appetens atq contemplans existit
illud ut amici ut fratres ut propinqui
ut affines
tendi sunt Atq eoru inhil est eus gm̃s
ut sit infine atq extremo bonoꝵ Ita fit
ut duo genera propter se expetendoru
reperiantur. unu quod est in quibꝰ com¬
pletur illud extremu que sũt aut animi
aut corporis. Hec aute que sunt extrĩ¬
seci idem queneq maiõ insũt neq ĩcor¬
pore ut amici ut parentes ut liberi et
propinqui ut in ip̃a prĩa sũt illa quide
sua sponte cura set eodem ingene quo
illa non sunt. Nec uero quisꝙͣ sũmu bo¬
nu assequi inꝙͣ posset. Si omiã illa que
sunt eetra ꝙͣq expetenda sũmo bono cõ¬
tinerentur Quomodo igitur inquies ue¬
ru esse poterit omĩa referri ad sũmura
bonu si amicitie si propiquitates si reli¬
qua externa sũmo bono non continẽturr

Expanded text:
tribuendo. quando igitur inest in omni virtute tribuendo. quando igitur inest in omni virtute cura quaedam quasi foras spectans aliosque appetens atque complectens, existit illud, ut amici, ut fratres, ut propinqui, ut affines,tendi sint. atqui eorum nihil est eius generis, ut sit in fine atque extremo bonorum. ita fit, ut duo genera propter se expetendorum reperiantur, unum, quod est in iis, in quibus completur illud extremum, quae sunt aut animi aut corporis; haec autem, quae sunt extrinsecus, id est quae neque in animo insunt neque in corpore, ut amici, ut parentes, ut liberi, ut propinqui, ut ipsa patria, sunt illa quidem sua sponte cara, sed eodem in genere, quo illa, non sunt. nec vero umquam summum bonum assequi quisquam posset, si omnia illa, quae sunt extra, quamquam expetenda, summo bono continerentur. Quo modo igitur, inquies, verum esse poterit omnia referri ad summum bonum, si amicitiae, si propinquitates, si reliqua externa summo bono non continentur?
Abbreviated transcription (Latin):
queq uirtus id a comunitate et ea quã
Exposi caritate ac sotietate humana nõ
ab horrebit incissimq institia ut ipsa se fu¬
det usu inceteras uirtutes sic illas expetet
seruari enim iustitia insi a forti uiro insi
a sapiente nõ potest. Qualis est igitur hec
quam dico conspiratio consengdis q uirtu¬
tum tale est illud ipsum honestu quãdo¬
quidem honestum aut ipsa uirtus est aut
res gesta uirtute. Quib in rebus uita con¬
sentiens uirtutibꝰꝙ respondens recta et
honesta et constans et nature cõgruens
extimari potest. Atq hec cõninetlo cõfu¬
distinguit᷑. Nam cum ita copulate cõner¬
eq sũt ut omẽs om̃ ꝑticipes sint nec alia
ab alia possit separar tũ propriu suu
cuiꝰq munꝰ est ut fortitudo ĩ laboribus
periculis q cernatur. Temperantia ĩpre¬
termittendis uoluptatib Prudentia ĩ
delectu bonoꝵ et malor. Iustitia ĩ suo cuiq

Expanded text:
quaeque virtus, id a communitate et ea, quam quaeque virtus, id a communitate et ea, quam exposui, caritate ac societate humana non abhorrebit, vicissimque iustitia, ut ipsa se fundet in ceteras virtutes, sic illas expetet. servari enim iustitia nisi a forti viro, nisi a sapiente non potest. qualis est igitur omnis haec, quam dico, conspiratio consensusque virtutum, tale est illud ipsum honestum, quandoquidem honestum aut ipsa virtus est aut res gesta virtute; quibus rebus vita consentiens virtutibusque respondens recta et honesta et constans et naturae congruens existimari potest. atque haec coniunctio confudistinguitur. nam cum ita copulatae conexaeque sint, ut omnes omnium participes sint nec alia ab alia possit separari, tamen proprium suum cuiusque munus est, ut fortitudo in laboribus periculisque cernatur, temperantia in praetermittendis voluptatibus, prudentia in dilectu bonorum et malorum, iustitia in suo cuique
Abbreviated transcription (Latin):
ret per se esse expetendu.In omni autẽ ho¬
nesto dequo loquimur mhil est tam illus¬
tre nec quod latius pateat ꝙͣ cõuĩctio int̾
homies hom̃ et quasi quedam sotietas et
cõmimicatio utilitatu et ipsa caritas ge¬
neris humam que nata a primo statit qͦ
aprocreatoribꝰ nati diligunt᷑ et tota domꝰ
comũgi et stirpe coniũg̾itur serpit sensim
foras cognationibꝰ premũtur affunt atibꝰ
Denide amicitiis post iucinitatibꝰ cu cun¬
bus et his qui p ͨ ͤ sotĩ atq annci sũt Deinde
totius complexu gentis hũane que animi
affectio suu cuiqꝰ tribuens. Atq hanc qua
dico sotietate coniũctionis humane mu¬
infice et eque tuens iustitia dicitur cũ sũt
iustitie propriora sũt ut sint uirtutu re¬
liquaru cotuma. Nam cum sic hoĩs na¬
tura generata sunt ut habeat quiddam
in natum quasi cuule atq populare quod
greci Politicon nocant. Que quid aget

Expanded text:
ret, per se esse expetendum. in omni autem horet, per se esse expetendum. in omni autem honesto, de quo loquimur, nihil est tam illustre nec quod latius pateat quam coniunctio inter homines hominum et quasi quaedam societas et communicatio utilitatum et ipsa caritas generis humani. quae nata a primo satu, quod a procreatoribus nati diliguntur et tota domus coniugio et stirpe coniungitur, serpit sensim foras, cognationibus primum, tum affinitatibus, deinde amicitiis, post vicinitatibus, tum civibus et iis, qui publice socii atque amici sunt, deinde totius complexu gentis humanae. quae animi affectio suum cuique tribuens atque hanc, quam dico, societatem coniunctionis humanae munifice et aeque tuens iustitia dicitur, cui sunt iustitiae propria sunt, ut sint virtutum reliquarum communia. nam cum sic hominis natura generata sit, ut habeat quiddam ingenitum quasi civile atque populare, quod Graeci politiko/n vocant, quicquid aget
Abbreviated transcription (Latin):
laudet quã nõ modo utilitas nulla q̃rit
set contra utilitate etia conseruat᷑ fides
Talibꝰ exemplis non ficte solu fabule
ueru etia Hystorie referte sunt et qui¬
dem maxime nostre. Nos enim ad sa¬
cra yclea accipienda oꝑtimu uixum di¬
ligimꝰ. Nos tutores misimꝰ regibus nrĩ
imꝑatores pro salute priẽ sua capita uo¬
uetunt. Nostri consules reger inimicis
uoluntaria morte lueret muenta est et
qui interficeret filiam nestruparet. Que
quidem omĩa et ĩnumerabilia p̾terco quil
est qui nõ intelligat et eos qui fecerint clig¬
nitatis splendore ductos ĩ memores fuisse
utilitatem suaru nos q cum ea laudemus
nulla alia re insi honestate ductos quib
rebus expositis breinter nec eiizsum copi¬
am qua potui quia dubitatio in renulla
erat persecutus. S hiis rebus concluditꝰ
profecto et uirtutes omẽs et honestu illud
quod ex his uirtutibꝰ exoritur et inhis he¬

Expanded text:
laudet, qua non modo utilitas nulla quaeritur, laudet, qua non modo utilitas nulla quaeritur, sed contra utilitatem etiam conservatur fides. Talibus exemplis non fictae solum fabulae, verum etiam historiae refertae sunt, et quidem maxime nostrae. nos enim ad sacra Idaea accipienda optimum virum delegimus, nos tutores misimus regibus, nostri imperatores pro salute patriae sua capita voverunt, nostri consules regem inimicissvoluntaria morte lueret inventa est et qui interficeret filiam, ne stupraretur. quae quidem omnia et innumerabilia praeterea quis est quin intellegat et eos qui fecerint dignitatis splendore ductos inmemores fuisse utilitatum suarum nosque, cum ea laudemus, nulla alia re nisi honestate duci? Quibus rebus expositis breviter—nec enim sum copiam, quam potui, quia dubitatio in re nulla erat, persecutus—sed his rebus concluditur profecto et virtutes omnes et honestum illud, quod ex iis oritur et in iis hae
Abbreviated transcription (Latin):
apparent in qua hec honesta que ĩtel¬
ligimus a natura tanꝙͣ adumbrantur
Set hec inpueris exp̾ssa. In his uero etati¬
bus que iam confirmate sunt. Quis est
tam dissimilis homini qui nõ moueat᷑
ex offensioẽ turpitudinis et comproba¬
tione honestatis Quis est qui nõ aclerit
filias nõ maxime laudat. Cui sibuli no¬
men odio non est. Quis aristone non
mortuu cliligit An obliuiscimꝰ quãto¬
pere in audiẽddo in legendo q moueamꝰ
cupie cum amice cu magno aiõ ali¬
quod factum cognoscimꝰ.Quid loqu¬
ar de nobis qui ad laudem et ad decus
nati suscepti instituti sumꝰ. Quid cla¬
mores uulgi atq imperitoꝵ decitantꝰ
intheatris cũ illa dicuntꝰ᷑ ego cu Ores
sum orestes. Cu aute etiam exitus ab
ulroq datur conturbatio errantiq re
fiens hoc agitur et qũ ue nisi admirati¬
ombus madcimis. Nemo est igitur qui¬
nõ hanc affectione anu probet atq

Expanded text:
apparent, in qua haec honesta, quae intelapparent, in qua haec honesta, quae intellegimus, a natura tamquam adumbrantur. Sed haec in pueris; expressa vero in iis aetatibus, quae iam confirmatae sunt. quis est tam dissimilis homini, qui non moveatur et offensione turpitudinis et comprobatione honestatis? quis est, qui non oderit filias non maxime laudat? cui Tubuli nomen odio non est? quis Aristidem non mortuum diligit? an obliviscimur, quantopere in audiendo in legendoque moveamur, cum pie, cum amice, cum magno animo aliquid factum cognoscimus? Quid loquor de nobis, qui ad laudem et ad decus nati, suscepti, instituti sumus? qui clamores vulgi atque imperitorum excitantur in theatris, cum illa dicuntur: 'Ego sum Orestego sum, inquam, Orestes! cum autem etiam exitus ab utroque datur conturbato errantique regntur, quotiens hoc agitur, ecquandone nisi admirationibus maximis? nemo est igitur, quin hanc affectionem animi probet atque
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stat mentis excellens perfectio ut ix
cogitaripossit quid intersit. Itaq omĩs
honos omĩs admixatio omẽ studiu ad
uirtutem et ad eas actiones que uirtuti
sunt consentauee refertur eaq omnia
que aut ita ĩ animis aut ita gerũt᷑. uno
nomĩc honesta dicunt᷑. Quoꝵ onz queq
sunt notitie queq significent᷑ reru uo¬
cabulis. queq cuiꝰq uiset natura sit mox
uidebimꝰ hoc aute loco tm̃ explicemus
hec honesta que dico propter ꝙͣ ꝙ noc¬
met ipsos diligamus. Preterea suapte
natura per seesse expetenda inlicant
inquibus ut inspeculis natura cernitꝰ
quanta studia decertantiu sunt quã¬
ta ipsa certamina ut illi efferũt letitia
cu incexint ut pudet uctos ut se accu¬
sari nolunt ꝙͣ cupiũt laudari quos illi
labores nõ perferũt ut equaliu princi¬
pessint que memoria est mhis bene me¬
rentiu que referende gratie cupiditas
Atq ea moptima quaqͦ indole maxiẽ

Expanded text:
praestat mentis excellens perfectio, ut vix praestat mentis excellens perfectio, ut vix cogitari possit quid intersit. itaque omnis honos, omnis admiratio, omne studium ad virtutem et ad eas actiones, quae virtuti sunt consentaneae, refertur, eaque omnia, quae aut ita in animis sunt aut ita geruntur, uno nomine honesta dicuntur. quorum omnium quae sint notitiae, quae quidem significentur rerum vocabulis, quaeque cuiusque vis et natura sit mox videbimus. Hoc autem loco tantum explicemus haec honesta, quae dico, praeterquam quod nosmet ipsos diligamus, praeterea suapte natura per se esse expetenda. indicant pueri, in quibus ut in speculis natura cernitur. quanta studia decertantium sunt! quanta ipsa certamina! ut illi efferuntur laetitia, cum vicerunt! ut pudet victos! ut se accusari nolunt! quam cupiunt laudari! quos illi labores non perferunt, ut aequalium principes sint! quae memoria est in iis bene merentium, quae referendae gratiae cupiditas! atque ea in optima quaque indole maxime