comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hiccũ ocłorũ dolore uehementissi¬
mũ pat̾et᷑. ⁊ nichilominꝰ felixiste
ipsus sociꝰ pari mͦ ocłos doleret
in honorẽ beati martini ep̃i⁊ cones¬
soris constructũ ẽ: qd ꝓpinq uam
ht̃ fenestrã. in qua lucerna ad ex¬
hibendũ lumen ẽ constituta. Deca¬
ius oleo mox sibi isti fortunatꝰ senͭ.
et felir dolentia lumina tetigert.
Ilico dolore fugato: sanitate quã
optabant ad epti sunt. Qua de cau¬
sa fortunatus intantũ postea b̾ea¬
tũ martinũ ueneratꝰ ẽ: ut relieta
patͥa paulo antequã langobardi
italiã inuaderent. turonis ad eius¬
Dẽ beati uiri sepulcrũ ꝓperaret.
Qui sibi ut insuis carminib refert
illuc ꝑꝑanti ꝑ fluenta tiliam̃ti
et reu̾nã. ꝑq osupũ ⁊ alpem uiliã.
ꝑq aguntũ castrũ. drauũq ibir¬
rũ fluuios acbriones. ⁊ augustã
ciuitatẽ quã uirdo ⁊ lecha fiuen¬
tant. iter fuisse describit. Qui post¬
qͣm turonos uicta uotũ ꝓprium

Expanded text:
Hic cum oculorum dolorem vehementissiHic cum oculorum dolorem vehementissimum pateretur, et nihilominus Felix iste ipsius socius pari modo oculos doleret,in honore beati Martini confessoris constructum propinquam habet fenestrahibendum lumen est constituta. De cuius oleo mox sibi isti, Fortunatus scilicet et Felix, dolentia lumina tetigerunt. Ilico dolore fugato sanitatem, quam optabant, adepti sunt. Qua de causa Fortunatus in tantum beatum Martinum veneratus est, ut, relicta patria, paulo antequam Langobardi Italiam invaderent, Turonis ad eiusdem beati viri sepulchrum properaret. Qui sibi, ut in suis ipse carminibus refert, illuc properanti per fluenta Tiliamenti et Reunam perque Osupum et Alpem Iuliam perque Aguntum castrum Dravumque et Byrrum fluvios ac Briones et Augustam civitatem, quam Virdo et Lecha fluentant, iter fuisse describit. Qui postquam Turonos iuxta votum proprium
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. Rursũq auares cũ sigitb
in locis ubi priꝰ regnantes. franco¬
nĩ  ꝓterentes exercitũ uictoriã sunt
adepti: Parsisuͦ de cannia romam
oeuersus: ibidẽ non post multum
tempus ex hac luce subtractas c̃ Eu
uis corpꝰ positũ in locello plũbes cũ
om̃ib eius diuitiis constantinopo
lmꝑlatũ est. Igit᷑ albom cũao
Luniũ plabem uenisset ibiei felir
ep̃s carusiane eccłie occurrit. Cui
rex ut erat largissimꝰ om̃s sue ec¬
łie facultates postulanti conces¬
Sane quia huiꝰ felicis fecimꝰ men¬
tionẽ. libet quoq nos pauea de uene¬
rabili ⁊ sapientissimo paraet ox uone¬
to retexere: qui hunc felicemsuuũ
adsciuerat sociũ fuisse. Demq hic
do quo loquim̃ fortunat᷑. natura
demin loco qui duplabilis dr̃ tiit.
qui locus haud longe a cenitenti
castro uł tarusiane distat ciuita¬
te. s tam̃ rauenne nucritꝰ ⁊ doctus
marte gramatica seu rethorica.
siue etiã mebea clarissimꝰ extitit.

Expanded text:
suscepit. Rursumque Avares cum Sigisperto suscepit. Rursumque Avares cum Sigisperto in locis ubi et prius pugnantes, Francorum proterentes exercitum, victoriam sunt adepti. 11. Narsis vero de Campania Romam regressus, ibidem non post multum tempus ex hac luce subtractus est. Cuius corpus positum in locello plumbeo, cum omnibus eius divitiis Constantinopolatum. 12. Igitur Alboin cum ad fluvium Plabem venisset, ibi ei Felix episcopus Tarvisianae ecclesiae occurrit. Cui rex, ut erat largissimus, omnes suae ecclesiae facultates postulanti concesSane quia huius Felicis fecimus mentionem, libet quoque nos pauca de venerabili et sapientissimo viro Fortunato retexere, qui hunc Felicem suum adseverat socium fuisse. Denique hic de quo loquimur Fortunatus natus quidem in loco qui Duplabilis dicitur fuit; qui locus haud longe a Cenitense castro vel Tarvisiana distat civitate. Sed tamen Ravennae nutritus et doctus, in arte gramatica sive rethorica seu etiam metrica clarissimus extitit.
Abbreviated transcription (Latin):
is dieb in quib langobardi
italiã inuaserant. francorũ
regnũ mortuo iã eoꝵ rege clo¬
thario .iiͦiͦi. eiꝰ filii quadrifarie
regebant diuisũ: primꝰq ex eis
aribertus sedẽ habebat apũd pa
suessiones: in loco clocharii patͥs
sui. Quartus nichilomimiꝰ sigibertus.
apud urbẽ regnauit metense. hocets¬
ã tp̃r romanã eccłiam uir scisimꝰomũ
dictus papa regebat. aquileiensi ꝙ
ciuitati eiusq popłis beat᷑ paułꝰ pa¬
tarcha p̃erat. Qͥ langobardoꝵ bara¬
bariẽ metuens. ex aquileia ad gra¬
dũ insulã confugit: secũq om̃e pa¬
oc anno suꝑiori hieme  uit.¬
tantanix in planicie cecĩdit
qͣnta in sũmis alpib cadere solet. de¬
qñti uͦ estate tanca fertilitas extiait
elb ille intoringa occurrens. eos
uirta albem fluiiũ potentissime
suꝑauit. eisꝙ petentib pacẽ dedit. hu¬
ic sigibto de hispaniis adueniens bru¬
S nicheldis matͥmonio comuncta est:
de qua ille filiũ childebertũ nomine

Expanded text:
is diebus, quibus Langobardi Italiam invaserunt, Francorum regnum, mortuo iam eorum rege Chlotario, eius filii quadrifarie regebant divisum. Primusque ex his Aripertus sedem habebat apud ParSessionas in loco Chlotarii, patris sui. Quartus nihilominus Sigisbertus apud urbem regnabat Metensem. Hoc etiam tempore Romanam ecclesiam vir sanctissimus Benedictus papa regebat. Aquileiensi quoque civitati eiusque populis beatus Paulus patriarcha praeerat. Qui Langobardorum barbariem metuens, ex Aquileia ad Gradus insulam confugiit secumque Hoc anno superiori hieme tanta nix in planitie cecidit, quanta in summis Alpibus cadere solet; sequenti vero aestate tanta fertilitas extitit, Quibus ille in Thuringiam occurrens, eosiuxta Albem fluvium potentissime superavit, eisdemque petentibus pacem dedit. Huic Sigisberto de Hispaniis adveniens Brunicheldis matrimonio iuncta est, de qua ille filium Childepertum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
modũ captꝰ a consiantio missusq̃
honorio truncata manu uite reli¬
ctus ẽ heraclianꝰ quoq cũ sabino
geño. cũ trib milib ac septin¬
gentis nauib ex africa romam
tendens. occursu comitis mari¬
ni t̾ritꝰ ⁊ in fugã uersus: arrep¬
ta naui solus karthaginẽ rediit.
ibiq ꝑemptus ẽ./ Hos om̃s hono¬
riꝰ obtima religione magnaq
constantii industria suꝑauit.
Merito sane. Nam his dieb p̃ci¬
piente honorio. fauente con-¬
stantio. sopitis apd̾ africam
hereticis. pax ecclesiis reddit᷑.
In qua fulgentissimꝰ tc̃ apd̃
ypponẽ regiũ. totiꝰq magi¬
ster eccłie florebat augustinꝰ.
¶Interea galba gotho

Expanded text:
stmodum captus a Constantio missusque stmodum captus a Constantio missusque Honorio truncata manu vitae relictus est. Heraclianus quoque cum Sabino genero cum tribus milibus ac septingentis navibus ex Africa Romam tendens, occursu comitis Marini territus et in fugam versus arrepta navi solus Carthaginem rediit ibique peremptus est. hos omnes Honorius optima religione magnaque Constantii industria superavit, merito sane, nam his diebus praecipiente Honorio favente Constantio sopitis apud Africam haereticis pax ecclesiis redditur. || in qua fulgentissimus tunc apud Ipponiregium totiusque magister ecclesiae florebat Augustinus. Interea || Wallia Gotho
Abbreviated transcription (Latin):
ciis intromissa est Itaq post
multas strages. incendia. ⁊ra¬
pinas. tandẽ diuisis sedib
barbari ad aratra conu̾si. re
socios. amicosq fouere.
Gitur imꝑator honorius dũ
ures reipublice cotiblanis
cerñet labefactari in cõmo¬
dis: uirũ streuuũ ⁊ bellico¬
sũ constantiũ comitẽ ad
gallias cũ exercitu mitit.
Is mox galliã ingressus est¬
continuo constantinũ tirau¬
nũ apũd arelatẽ extinxit:
constans uͦ filiꝰ eiꝰ a geron cio
suo comite uienne ꝑempt᷑
e¶In cuiꝰ locũ. idẽ geronci᷑
maximũ quendã substituens:
ip̃e asuis militib iugula tꝰ ẽ.
Maximꝰ deinde purpura exu¬
tus: in hispania exulans egens
obiit. Exinde iouinꝰ apud
gallias mox ad surrexit ce.¬
cidit Sebastianꝰ tyrannꝰ fr̾
eiꝰ: continuo creatus. occisus
eTertullus consul qui se
futurũ principẽ in senatu
nichilomi¬
nus exitu
periit.
Atthalus
a gothis
imꝑator
effectus. pꝰ¬

Expanded text:
ciis intromissa est. itaque post ciis intromissa est. itaque post multas strages incendia et rapinas tandem divisis sedibus barbari ad aratra conversi Romsocios amicosque fovere. gitur || imperator Honorius, dum vires rei publicae cotidianis cerneret labefactari incommodis, virum strenuum et bellicosum Constantium comitem ad Gallias cum exercitu mittit. is mox Galliam ingressus estcontinuo Constantinum tyrannum apud Arelatem extinxit, Constans vero eius filius a Gerontio suo comite Viennae peremptus est. in cuius locum Gerontius Maximum quendam substituens ipse a suis militibus iugulatus est. Maximus deinde purpura exutus in Hispania exulans egens obiit. exinde Iovinus apud Gallias, mox adsurrexit, cecidit. Sebastianus tyrannus frater eius continuo creatus occisus est. Tertullus consul, qui se futurum principem in senatu nihilo minus exitu periit. Attalus a Gothis imperator effectus, po
Abbreviated transcription (Latin):
litionũ puniti sunt.¶Cõdẽ tẽpora
clarissima urbis loca fulminib
diruta sunt: que inflãmari ab
hostib nequiuert᷑. Anter hec
apũo britannias gracianꝰ tyran¬
nus mox creatus. occĩdit᷑.¶ Huiꝰ in
loco constantinꝰ ex infima militia.
ꝓpt̾ solam speni nominis sine m̾i¬
to uirtutis eligit᷑. Qui ad galli¬
as tͣnsiens: sepe abarbaris incer¬
to fed̾e illusus: derrũto reipu¬
blice magis fuit quã augniento.
Tunc duo iuuenes locupletes. di¬
dimꝰ ⁊ uiridianꝰ assũptis ꝓpriis
seruulis ac uernaculis: sese patri¬
amq a barbaris ⁊ tyranno de¬
fensare moliti st̃. Aduersus hos
coustan᷑tinꝰ constantem filiũ ex
monacho cesarẽ factũ cum qui¬
barbaris in
hispaniaᷤᷤ
misit. Con¬
barbaroꝵ¬
iltus auxilio: eos pͥmo
p̃lio ꝑemit. Quib barbaris
dũ claustra pirmei montis cõ¬
missa fuissent: ab eis tota illa
que ꝑ gallias bachabat᷑ fero¬
citas gentiũ. hispaniaꝵ ꝓuin¬

Expanded text:
litionum puniti sunt. || eodem tempore litionum puniti sunt. || eodem tempore clarissima urbis loca fulminibus diruta sunt, quae inflammari ab hostibus nequiverunt. || Inter haec || apud Brittanias Gratianus tyrannus mox creatur occiditur. huius in loco Constantinus ex infima militia propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur. qui ad Gallias transiens saepe a barbaris incerto foedere inlusus detrimento rei publicae magis fuit quam augmento. tunc duo iuvenes locupletes Didymus et Viridianus, adsumptis propriis servulis ac vernaculis sese patriamque a barbaris et tyranno defensare moliti sunt. adversus hos Constantinus Constantem filium ex monacho Caesarem factum cum quibarbaris in Hispanias misit. Conbarbaroltus auxilio eos primo peremit. quibus barbaris dum claustra Pyrinaei montis commissa fuissent, ab eis tota illa, quae per Gallias bacchabatur, ferocitas gentium Hispaniarum provin
Abbreviated transcription (Latin):
capiens: dũ pacẽ romanis serua¬
re disponit: ⁊ p̃e a suis ꝑ emptꝰ ẽ.
Deinde galba regnandi nura sus¬
cepit : ad hoc electus a gochisnt
pacẽ infringerer. ad hoc a deo
ordinatꝰ ut confirmaret. n
t̾ea comes stilico guandaloꝵ
ꝑfide ⁊ dolose gentis geñe editus.
noiũ ꝑsecutionẽ meditantẽ. ut in
imꝑio substitueret aute biennium
romane irruptionis gñtes uirib
copiisq intolerabiles. hoc ẽ alanoꝵ.
sueuoꝵ. guandaloꝵ. burgundio¬
nũ. ult᷑ in arma suscitauit. easq
pulsare gallias uoluit: ut sub
hac necessitate agenero infiliũ ex¬
torq̃re imꝑiũ posset.¶Tandẽ ubi
imꝑatori honorio ex̃cituiq roma¬
no hec tam ingentia dampna pa¬
tefacta st̃: cõmoto iustissime. xerci¬
tu occisus ẽ stilico: qui ut unum
puerũ purpurã indueret. totius
geñis humani sanguinẽ dediddit:
occisusq eutheriꝰ eius filiꝰ: pauci¬
q cũ eisdẽ satellites tantaꝵ mo¬

Expanded text:
capiens, dum pacem Romanis servacapiens, dum pacem Romanis servare disponit, et ipse a suis peremptus est. deinde Wallia regnandi iura suscepit ad hoc electus a Gothis, ut pacem infringeret, ad hoc a deo ordinatus, ut confirmaret. || Interea comes Stilico Wandalorum perfidae et dolosae gentis genere editus, norum persecutionem meditantem, ut in imperio substitueret, || ante biennium Romanae inruptionis || gentes copiis viribusque intolerabiles, hoc est Alanorum Suevorum Wandalorum Burgundionum, ultro in arma suscitavit easque pulsare Gallias voluit, ut sub hac necessitate a genero in filium extorquere imperium possit. tandem ubi imperatori Honorio exercituique Romano haec tam ingentia damna patefacta sunt, commoto iustissime exercitu occisus est Stilico, qui ut unum puerum purpuram indueret, totius generis humani sanguinem dedidit. occisus Eucherius eius filius paucique cum isdem satellites tantarum mo
Abbreviated transcription (Latin):
tͣns frerare cupientes. Quo cã
transmeare ascensis nauib uellent:
ppessi naufragiũ plures suorũ amise¬
re. ¶ laricus int̾ hec qũ quid aget
delib̾aret: apud consenciã subita
morte defunctꝰ ẽ. Gochi basenthũ
amnem de alueo suo captiuoꝵ la¬
bore deriuantes: alaricũ
in medio eiꝰ alueo cum
multis opib sepeliunt:
aninẽq meatui ꝓprio reddentes.
nequis locũ scire posset. captiuos
quunt̾fuerant extingunt.¶ Regẽ
deuiceps thaulfũ alarici astinẽ
gothi constituentes romã redennt.
siquid residui fuit more locustar
eradunt. auferentes erinde gallã
placidiã theodosĩ pͥncipis filiã.
sororẽ honorii. quã sibi idem tha¬
ulfus apud forũ cornelii conui¬
gio sociauit: que multo post rei
publice cõmodo fuit. Nam ad hoc
mariti animũ acerrimo ingenio
subtilib q blandim̃tis inflerit.
ut ultro a romanis pacẽ expet̾et.
Qui ad gallias ꝓficiscens: demn
a pð barcilonẽ fraude suoꝵ occi¬
sus ei Post quẽ segericꝰ regnum

Expanded text:
nsfretare cupientes. quo cum transmeare ascensis navibus vellent, perpessi naufragium plures suorum amisere. Alaricus inter haec dum, quid ageret, deliberaret, apud Consentiam subita morte defunctus est. Gothi Basentum amnem de alveo suo captivorum labore derivantes Alaricum in medio eius alveo cum multis opibus sepeliunt amnemque meatui proprio reddentes, ne quis locum scire possit, captivos, qui interfuerant, extingunt. Regem deinceps Athaulfum Alarici adfinem Gothi constituentes Romam redeunt: siquid residui fuit, more locustarum eradunt auferentes exinde Gallam || Placidiam Theodosii principis filiam, sororem Honorii, quam sibi Athaulfus apud Forum Cornelii coniugio sociavit. quae multo post rei publicae commodo fuit. || nam ad hoc mariti animum acerrimo ingenio subtilibus blandimentis inflexit, ut ultro a Romanis pacem expeteret. || qui ad Gallias proficiscens dein || apud Barcilonem fraude suorum occisus est. post quem Segericus regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Ab antonio alt̃o consule. catilina
ip̃e uictus p̃lio est: et interfectus.
Sexcentesimo uicesimo anno ur¬
bis condite. detimo unio silano
⁊lucio murena ꝯstilib: metęllus
de creta tͥumphauit. põpeiꝰ de
bello pyratico ⁊ mitͥdatico. Nulla
unpͤm pompa triũphi. simił funt
Ductist̾ ante eiꝰ currũ filiꝰ mitrida¬
tis. filiꝰq tigranis. ⁊ aristobolus cex

Expanded text:
ab Antonio altero consule Catilina ab Antonio altero consule Catilina ipse victus proelio est et interfectus. Sexcentesimo nonagesimo anno urbis conditae D. Iunio Silano et L. Murena consulibus Metellus de Creta triumphavit, Pompeius de bello piratico et Mithridatico. nulla umquam pompa triumphi similis fuit. ducti sunt ante eius currum filii Mithridatis, filius Tigranis et Aristobolus rex
Abbreviated transcription (Latin):
dit: quo locus ibi spaciosior fie¬
ret. delectatꝰ loci ameuitate et
aquarũ habundantia. Inde ad
iudeã transgressus iherosoli¬
mã caput gentis obsedit. non
solũ natura loci. uerũ enã in¬
genti muro fossaq maxina mi¬
nitã. Cumq alias alis legio.¬
nes die nocdeq succeilere sine
iudeoꝵ occisis cet̃os in fidẽ accepit.
muros ciuitatis euerti. equariq
lra passuũ dicit fuisse. Cum qr alian¬
tos pͥncipes iudeoꝵ securi ꝑcussis¬
set: hircano sacerdotiũ resticuit.
uristobolũ captũ romã dixrit. hoc
bellũ orientis cũ iuginti ⁊ duob
regib sese gessisse. ip̃e pompei
narrauit. his gestis masiam se re¬
cepit:⁊ finẽ antiquissimo bello de¬
dit. ¶Manlio tullio cicerone
neris uir. s ingenii qui ad delen¬
dã patriã coniurauit: cũ quib dã
claris quidẽ s audacib iuris. ꝯã
cerone urbe expulsus ẽ. Socii eĩ
dep̃hensi: in carcere strangulatist᷑

Expanded text:
dit, quo locus ibi spatiosior fiedit, quo locus ibi spatiosior fieret, delectatus loci amoenitate et aquarum abundantia. inde ad Iudaeam transgressus est, Hierosolimam caput gentis || obsedit non solum natura loci verum etiam ingenti muro fossaque maxima munitam. cum alias aliis legiones die nocteque succedere sine Iudaeorum occisis ceteris in fidem acceptis || muros civitatis everti aequarique lium passuum dicitur fuisse. cumque aliquantos principes Iudaeorum securi percussisset, Hyrcano sacerdotium restituit, Aristobolum captum Romam duxit. hoc bellum Orientis cum viginti et duobus regibus sese gessisse ipse Pompeius narravit. || his gestis in Asiam se recepit et finem antiquissimo bello dedit. M. Tullio Cicerone neris vir sed ingenii pravissimi ad delendam patriam coniuravit cum quibusdam claris quidem sed audacibus viris. a Cicerone Urbe expulsus est. socii eius deprehensi in carcere strangulati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in manib ipsis collocauit. Qõ
ei pompeiꝰ reimposuit: hono¬
rifice q eũ habitũ. regni tam̃
parte multauit. ⁊ grandi pecu¬
nia. Adẽpta ẽ ei siria fenicis ofe¬
ne. Sex milia p̃tẽa talentoꝵ
argenti que popło romanoda¬
ret: quia bellũ sine causa ro¬
manis cõmorisset. Pompeꝰ mor
etiã albanis bellũ intulit. ⁊ eo¬
rũ regẽ prudenter uicit. Po¬
stremo ꝑ epłas ac munera ro¬
gatus: ueniã ei ac pacẽ dedit. hi¬
berie quoq regẽ artacem uicit
acie. ⁊ indeditionẽ accepit. Ar¬
meniã minorẽ deiotharo gala¬
thie regi donauit: qui socius
belli imtridatici fuerat. attalo
et polomini paflagoniã reddi¬
dit .aristartũ colchis regẽ in¬
posuit. Mox itureos ⁊ artibas
uicit. E cũ uenisset iusyriam:
seleuciã uicinã antiochie ciuita¬
dẽ libertati donauit qd̾ regẽ
tigranem ñ recepisset: anthio¬
chensib obsides reddidit: ali¬
qͣnͣtũ agrorũ damascensib de¬

Expanded text:
in manibus ipsius conlocavit. Quod in manibus ipsius conlocavit. Quod ei Pompeius reposuit honorificeque eum habitum regni tamen parte multavit et grandi pecunia. Adempta est ei Syria, Phoenice, Sophanene; sex milia praeterea talentorum argenti, quae populo Romano daret, quia bellum sine causa Romanis commovisset. Pompeius mox etiam Albanis bellum intulit et eorum regem Oroden ter vicit, postremo, per epistulas ac munera rogatus, veniam ei ac pacem dedit. Hiberiae quoque regem Artacen vicit acie et in deditionem accepit. Armeniam minorem Deiotaro, Galatiae regi, donavit, quia socius belli Mithridatici fuerat. Attalo et Pylaemeni Paphlagoniam reddidit. Aristarchum Colchis regem imposuit. Mox Ituraeos et Arabas vicit. Et cum venisset in Syriam, Seleuciam, vicinam Antiochiae civitatem, libertate donavit, quod regem Tigranen non recepisset. Antiochensibquantum agrorum Damascensibus de
Abbreviated transcription (Latin):
trũ territus exercitũ ad ꝑseq̃ndũ
se missũ sibi conciliauit: ⁊ mox
adu̾sus patrẽ duxit. Mitridates
diu ex altissimo inur̃o. filiũ fru¬
stra p̃catꝰ. ubi in exorabilẽ uidit:
ita fertur exclamasse. Qm̃ far¬
naces inquit me mori iubet: uos
si estis dii patrii. p̃cor ut quͣdoq
hanc uocẽ ip̃e audiat a lib̾is suis.
Statimq descendens ad uxores
felices ac filias suas: uenenũ om̃i¬
b dedit. Qd̃ cũ ip̃e nouissimus
hausisset: nec tam̃ ꝓpt̾ remedia
quib se p̃mumierat ueneno con¬
fici posset: gallũ quendã militẽ
inuitauit: eiq iugulũ prebuit.
Hunc finẽ habuit mitridates.
Piit aũ apd̾ bosforũ: uir ingñ¬
tis industrie consiliiq. Regna
t᷑ romanos bellũ habuit annis
xlLigrani deinde pompeiꝰ bellũ
intulit. Ille se ei dedidit. ⁊ in ca¬
stra põpeii .xͦuiͦ. miliario ab ar¬
taxata uenit. ac diadema suũ
cũ ꝓcubuisset ad genua pompeii

Expanded text:
trum territus, exercitum ad persequendum trum territus, exercitum ad persequendum se missum sibi conciliavit et mox adversus patrem duxit. Metridates diu ex altissimo muro filium frustra precatus, ubi inexorabilem vidit, ita fertur exclamasse ‘Quoniam Pharnaces’ inquit ‘mori iubet, vos, si estis, dii patrii, precor, ut quandoque hanc vocem audiat a liberis suis’ statimque descendens ad uxores, pelices ac filias suas, venenum omnibus dedit. Quod cum ipse novissimus hausisset, nec tamen propter remedia, quibus se praemunierat, veneno confici posset, Gallum quendam militem invitavit eique iugulum praebuit. Hunc finem habuit Metridates; periit autem apud Bosphorum, vir ingentis industriae consiliique. Atra Romanos bellum habuit annis quadraginta. Tigrani deinde Pompeius bellum intulit. Ille se ei dedidit et in castra Pompeii sexto decimo miliario ab Artaxata venit ac diadema suum, cum procubuisset ad genua Pompeii,
Abbreviated transcription (Latin):
id missus. ceciliꝰ metellus ingñtib
p̃liis intra trienniũ. omnẽ ꝓuin¬
ciã cepit: appellat᷑q ẽ creticus.
atq ex insula tͥumphauit. Quo
tp̃r libia quoq romano imꝑio
ꝑ testam̃tũ ippionis qui rex eiꝰ fu¬
erat accessit. in qua inclite urbes
erant. uernica. ptolomais.cirene.
Dum hec agunt᷑ pirate om̃ia ma¬
ria infestabant: ita ut romanis¬
toto orbe uictorib. sola nauiga¬
tio tuta ñ eẽt. Quare id bellũ
gueio pompeio decretũ ẽ. Quõd
intͤ paucos menses ingentifeli¬
citate ⁊ ceł̾itate confecit. Mox
ei delatũ ẽ etiã bellũ contͣ mit̾
Quẽ nocturno p̃lio uicit. castra¬
tantũ de ex̾citu suo ꝑdidit. ⁊ duos
centuriones. Mitͥdates cũ uxore
fugit. zduob comitib. Neq mł¬
to post cũ in suos seuiret. ⁊ cõplu¬
res amicos suos.necnon exipodrã
magarẽq filios suos trucidasset:
farnaces alt̾ filiꝰ eiꝰ exemplo fra¬

Expanded text:
id missus Caecilius Metellus ingentibus id missus Caecilius Metellus ingentibus proeliis intra triennium omnem provinciam cepit appellatusque est Creticus atque ex insula triumphavit. quo tempore Libya quoque Romano imperio per testamentum Appionis, qui rex eius fuerat, accessit, in qua inclytae urbes erant Berenice Ptolomais Cyrene. Dum haec aguntur, piratae omnia maria infestabant itatoto orbe victoribus sola navigatio tuta non esset. Quare id bellum Gnaeo Pompeio decretum est; quod intra paucos menses ingenti et felicitate et celeritate confecit. Mox ei delatum etiam bellum contra regem e nocturno proelio vicit, sexatantum de exercitu suo perdidit et duos centuriones. Metridates cum uxore fugit et duobus comitibus. Neque multo post cum in suos saeviret et complures amicos suos nec non Exipodram Megaremque filios suos trucidasset, Pharnaces alter filius eius, exemplo fra
Abbreviated transcription (Latin):
lũ: atq eos ingenti p̃lio in hemo
monte suꝑauit. Oppĩdũ uscudamã
q̃d̾ bessi inhabitabant eodẽ die qͦ
aggressus ẽ uicit. cabulen cepit.
usq ad danubiũ penetrauit. Ex pu¬
gnauit etiã gñtes que rõdopeis
tu audituq horrida que incapti¬
uos agebant. raptis cũ pocło opus
eẽt humanoꝵ capitũ ossib cruen¬
tis capillatisq ad huc. ac ꝑ int̾io¬
res cau̾nas male effosso cerebro ob¬
litas: auide ac sine horrore tamqͣ¬
ueris pocłis utebant᷑. Inde multas
suprapontũ positas ciuitates ag¬
gressus ẽ. Illic apolloniã euertit.
galathiã. parte nopolim.tomos.
histrũ. buriaonẽ cepit: belloq
confecto romã rediit. Ambo tam̃
tͥumphauerunt. Lucullus qui ꝯ¬
tra mitͥdatẽ pugnau̾at maiore
gła. cũ tantorũ regnoꝵ uictor re¬
disset. Confecto bello macedonico.
manente mitͥdatico. q̃d recedente
lucullo rex collectis auxiliis repa¬
rau̾at: bellũ creticũ ortũ ẽ. Ad

Expanded text:
lum, atque eos ingenti praelio in monte lum, atque eos ingenti praelio in monte Haemo superavit, oppidum Uscudamam quod Bessi inhabitabant, eodem die quo aggressus est vicit. Cabulen cepit, et usque ad Danubium penetravit. Expugnavit etiam gentes quae Rhodopeis tu andituque horrida, quae in captivos agebunt, raptis cum poculo opus esset humanorum capitum ossibus cruentis capillatisque adhuc ac per interiores cavernas male effosso cerebro oblitis avide ac sine horrore tamquam poculis utebantur. || inde multas supra Pontum positas civitates adgressus est. illic Apolloniam evertit, Galathiam Partenopolim Tomos Histrum Burziaonem cepit belloque confecto Romam rediit. ambo tamen triumphaverunt, Lucullus qui contra Mithridatem pugnaverat maiore gloria, cum tantorum regnorum victor redisset. Confecto bello Macedonico, manente Mithridatico, quod recedente Lucullo rex collectis auxiliis reparaverat, bellum Creticum ortum est. ad
Abbreviated transcription (Latin):
uastata eẽnt. mitridates fugatuset
castra eiꝰ direpta. armenia quoq
muior. quã tenuerat eidẽ sublata ẽ.
Susceptus tam̃ ẽ initͥdates post fugam
atigrane armenie rege: qui tũ in¬
genti gła imꝑabat. Persas sepe ui¬
cerat. mesopotamiã occupau̾at ⁊ fy¬
⁊ centũ milib sagittariorũ ⁊ armã¬
toꝵ uenientẽ: decẽ ⁊ octo milia mi¬
litũ hñs ita uicit: ut maguã par¬
tẽ armenioꝵ deleu̾it. Inde nisibim
ꝓfectus: eam quoq ciuitatẽ cũre.¬
gis fr̃e cepit. S hii quos inponto
lucullus reliquerat cũ exercitus par¬
te ut ciuitates uictas et iã roma¬
noꝵ tuerent᷑ negligeut᷑ se ⁊ aua¬
re agentes. occasionẽ it̃m mitri¬
dati inpontũ irrumpendi dede¬
runt: atq ita bellũ renouatũ ẽ.
Lucullo paranti capta nisibi ꝯtra
ꝑsas expedicione: successor est
missus. Aiter aũ lucullus qui
macedoniã administrabat. bes
sis primus romanoꝵ intulit bel¬

Expanded text:
vastata essent, Mithridates fugatus et vastata essent, Mithridates fugatus et castra eius direpta. Armenia quoque minor, quam tenuerat, eidem sublata est. susceptus tamen est Mithridates post fugam a Tigrane Armeniae rege, qui tum ingenti gloria imperabat, Persas saepe vicerat, Mesopotamiam occupaverat et Syet centum milibus sagittariorum et armatorum venientem decem et octo milia militum habens ita vicit, ut magnam partem Armeniorum deleverit. inde Nisibim profectus eam quoque civitatem cum regis fratre cepit. sed hii, quos in Ponto Lucullus reliquerat cum exercitus parte, ut regiones victas et iam Romanorum tuerentur, neglegenter se et avare agentes occasionem iterum Mithridati in Pontum inrumpendi dederunt, atque ita bellum renovatum est. Lucullo paranti capta Nisibi contra Persas expeditionem successor est missus. Alter autem Lucullus, qui Macedoniam administrabsis primus Romanorum intulit bel
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ in ea quã annibal moue¬
runt. Nam multis ducib ⁊ muttĩ
regib ⁊ duob simul romanorũ
consulib uictis. sexaguita fere mi¬
liũ armatorũ exercitũ congrega¬
uerunt: uictiq sunt in apulia
a marco licinnio crasso ꝓconsule.¬
et post multas calamitates italie
t̾cio anno bello hinc finis ĩpositꝰ
escentesimo octogesimo Iẽ.¬
ꝓͥmo anno urbis condite sub
publio cornelio tantũ grauia bella
imꝑio romauo erant. mitridati¬
cũ.⁊ macedonicũ. Hec duo lucul¬
lucullꝰ. Luciꝰ gͦ lucullus post su¬
gã ciricenã qua uicerat mitrida¬
de ⁊ naualẽ qua duces eiꝰ opp̃sserat.
psetutꝰ ẽ eũ. et recepta paflagonia
atq bithinia: etiã regnũ eiꝰ inuasit.
Sinopem ⁊ amisson ciuitates ponti
nobilissimas cepit. Scdo prelio a¬
pud gauerã ciuitatẽ quo ingentes
copias ex om̃i regno adduxerat
mtͥdates. cũ.xxͣx. milia electissima
regis a quinꝙ milib romanorum

Expanded text:
bellum in Italia quam Hannibal movebellum in Italia quam Hannibal moverunt. Nam multis ducibus et duobus simul Romanorum consulibus victis, sexaginta fere milium armatorum exercitum congregaverunt, victique sunt in Apulia a Marco Licinnio Crasso et post multas calamitates Italiae tertio anno bello huic finis impositus. Sexcentesimo octogesimo primo anno urbis conditae P. Cornelio tantum gravia bella in imperio Romano erant, Mithridaticum et Macedonicum. haec duo LuculLucullus. L. ergo Lucullus post pugnam Cyzicenam, qua vicerat Mithridatem, et navalem, qua duces eius obpresserat, persecutus est eum et recepta Paphlagonia atque Bithynia etiam regnum eius invasit, Sinopen et Amison civitates Ponti nobilissimas cepit. secundo proelio apud Gaveran civitatem, quo ingentes copias ex omni regno adduxerat Mithridates, cum xxx milia lectissima regis a v milibus Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
sidione craaci cõmorat᷑. ipse eũ
a t̾go obsedit. fameq consump¬
sit et multis p̃liis uicit. Postre¬
mo bizanciũ que uc̃ constan¬
tinopolis ẽ fugauit. Nauali
quoq p̃lio duces eiꝰ lucullus
oppressit. Ita una hieme et
estate: a lucullo ad centũ fere
milia regis extincta st̃ aAnno
lucullus accepit. consobrinꝰ eiꝰ qͥ
contͣ mitridatẽ bellũ gerebat: et
initalia nouũ bellũ subito com¬
motũ ẽ. Septuagintaenĩ ⁊ .iiͫ.
gladiatores ducib sparchaco.
crixo ⁊ eonomao effracto capue
ludo fugerunt: ⁊ resubiũ montẽ
occupauerunt. Unde erumpentes.
claudii p̃toris qui eos obsiddione
cinxerat castra expugnauerunt:
ipsoꝙ infugã acto cuncta mpre¬
dã auerterunt. Inde ꝑ consentiã
⁊ metapontũ cutũducti: ingen¬
tia breui agmina collegerunt.
Itaq cũ cedib. incenduis. rapinis.
stuprisq om̃ia miscerent. multe¬
ꝙ se matrone ob dolorem pudoris
uiolati necarent: pene ñ leuius

Expanded text:
sidione Cyzici commoratur, ipse eum sidione Cyzici commoratur, ipse eum a tergo obsedit fameque consumpsit et multis proeliis vicit, postremo Byzantium, quae nunc Constantinopolis est, fugavit. Navali quoque proelio duces eius Lucullus oppressit. Ita una hieme et aestate a Lucullo ad centum fere milia regis extincta sunt. Anno icinius Lucullus accepit, consobrinus Luculli, qui contra Mithridatem bellum gerebat. Et in Italia novum bellum subito commotum est. Septuaginta enim et quattuor gladiatores duce Spartaco, Crixo et Oenomao, effracto Capuludo fugerunt et Vesubium montem occupaverunt; unde erumpentes Clodii praetoris, qui eos obsidione cinxerat, castra expugnaverunt, ipsoque in fugam acto, cuncta in praedam averterunt. Inde per Consentiam et Metapontum circumdati, ingentia brevi agmina collegerunt. Itaque cum caedibus incendiis rapinis stuprisque omnia miscerent multaeque se matronae ob dolorem pudoris violati necarent, paene non levius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ missus ẽ gneiꝰ cosconius ꝓ ꝯ
sul. Is multã partẽ dalmatie
subegit: salonas cepit: ⁊ cõposi¬
to bello romã post bienntũ re¬
dit. Hisdẽ tp̃rib consul mar
cus emiliꝰ lepidus catuli collega
bellũ ciuile uoluit cõmouere:
intͣ unã tam̃ estatẽ motus eius
oppressus ẽ. Ita uno tp̃r multi
simul tͥumphi fuerunt: metel¬
li ex hispania. pompeii sccłs ex
hispania. curionis ex macedo¬
nia seruilii ex isauria. Anno
cocta consulib. mortuus ẽ n¬
chomedes rex bithinie: ⁊ testa¬
fecit. Mitridates. pace rupta. bi¬
thiniã ⁊ asiam rursus uoluit
inuãdere: aduersus quẽ ambo
consules missi. non unã habue¬
re fortuuã. Cocta apud calce¬
donem uictus ab ea acie etiam
iutra oppidũ coactus ẽ et obses¬
sus/S cum se inde mitridates
cizicũ transtulisser. ut circo
capto totã asiã inuaderet: lu¬
cullus ei alt̾ consul occurrit.
ac dum diu mitridates in ob¬

Expanded text:
cum missus est C. Cosconius pro cum missus est C. Cosconius pro consule. Multam partem Dalmatiae subegit, Salonas cepit et conposito bello Romam post biennium rediit. Isdem temporibus consul M. Aemilius Lepidus, Catuli collega, bellum civile voluit commovere, intra unam tamen aestatem motus eius oppressus est. Ita uno tempore multi simul triumphi fuerunt, Metelli ex Hispania, Pompeii secundus ex Hispania, Curionis ex Macedonia, Servilii ex Isauria. Anno Cotta consulibus mortuus est Nicomedes, rex Bithyniae, et per testaeredem. Mithridates pace rupta Bithyniam et Asiam rursus voluit invadere. Adversus eum ambo consules missi variam habuere fortunam. Cotta apud Chalcedona victus ab eo acie, etiam intra oppidum coactus est et obsessus. Sed cum se inde Mithridates Cyzicum transtulisset, ut Cyzico capta totam Asiam invaderet, Lucullus ei, alter consul, occurrit. Ac dum Mithridates in ob
Abbreviated transcription (Latin):
is occisus ẽ: ⁊ finis ei bello datꝰ¬
ꝑ gneiũ pompeiũ adolescentẽ.
et quintũ metellũ piũ: atq om̃s
ꝓpe hispanie indeditionẽ ppłi
romani redacte.Ad macedoni¬
am missus ẽ appius claudiꝰ post
consulatũ. Leuia p̃lia habuit
contra uarias gentes que rodo¬
pã ꝓuinciã incolebant: atq ibi
morbo mortuus ẽ.¶Missus ẽ ei
successor gneiꝰ scriboniꝰ curio:
post consulatũ. Is dardanos
uicit. ⁊usq ad danubiũ pene¬
trauit. triumphũ meruit: et
unitra trienniũ. bello finẽ dẽdit
Ad ciliciã et pamphiliã missas
est post seruilius ex consule.
uir stremuuis. Is siciliã subegit:
licie urbes clarissimas oppug¬
nauit: et cepit in his faselida.
Olimpũ coracũ cilicie. isauros
quoq aggressus ad deditionẽ
redegit: atq intra triennum
bello finem dedit. Primꝰ om̃iũ
romanoꝵ in tauro iter fecit. Is¬
reu̾tens tͥumphũ accepit. ⁊ no¬
nñ isaurici meruit. At in illiri¬

Expanded text:
os occisus est, et finis ei bello datuos occisus est, et finis ei bello datu Cn. Pompeium adulescentem et Q. Metellum Pium atque omnes prope Hispaniae in dicionem populi Romani redactae. Ad Macedoniam missus est Ap. Claudius post consulatum. Levia proelia habuit contra varias gentes, quae Rhodopam provinciam incolebant, atque ibi morbo mortuus est. Missus ei successor C. Scribonius Curio post consulatum. Is Dardanos vicit et usque ad Danubium penetravit triumphumque meruit et intra triennium bello finem dedit. Ad Ciliciam et Pamphyliam missus est P. Servilius ex consule, vir strenuus. Is Ciliciam subegit, Lyciae urbes clarissimas oppugnavit et cepit, in his Phaselidam, Olympum, Corycum Ciliciae. Isauros quoque adgressus ad dicionem redegit atque intra triennium bello finem dedit. Primus omnium Romanorum in Tauro iter fecit. Revertens triumphum accepit et nomen Isaurici meruit. Ad Illyri
Abbreviated transcription (Latin):
nã galliã fugiens: apud regium
int̾fectus ẽs hoc tp̃r ierosolimis
alexandra. uxor alexandri. reg¬
nabat excunꝰ etate. iudeos rerũ
confusio ⁊ uarie clades opp̃ssere.
lepido quinto catulo
Consulib cum silla
rempublicã compo¬
suisset: bella noua
exarserunt. Unũ inhispania.
aliũd in pamphilia ⁊ cilicia ter¬
ciũ in macẽdonia : quartũ indal¬
macia. Nam sertoriꝰ qui partiũ
marianaꝵ fuerat. timens fortu¬
nã cet̾oꝵ qui int̾empti erant: ad
rebellandũ. mouit hispanlas.
Missi sunt cont᷑ eũ duces quincuis
cetiliꝰ ⁊ metellus filiꝰ eius qui ui¬
gurthã regẽ uicit: ⁊ luciꝰ domiciꝰ
pretor. Igͥ a sertorii duce hirtule¬
io: domiciꝰ occisus ẽ. M etellus
uario successu contra sertoriũ
dimicauit. Postea cum impar
pugne solus metellus putaret᷑.
gneiꝰ pompeiꝰ ad hispanias mis¬
sus ẽ. Ita duob ducib aduersis:
sertoriꝰ fortuna uaria sepe pug¬
nauit. Octauo detimo anno a su¬

Expanded text:
nam Galliam fugiens apud Regium nam Galliam fugiens apud Regium interfectus est. || hoc tempore Hierosolimis Alexandra uxor Alexandri regnabat, ex cuius aetate Iudaeos rerum confusio et variae clades oppressere. Lepido, Q. Catulo consulibus, cum Sulla rem publicam conposuisset, bella nova exarserunt, unum in Hispania, alium in Pamphylia et Cilicia, tertium in Macedonia, quartum in Dalmatia. nam Sertorius, qui partium Marianarum fuerat, timens fortunam ceterorum qui interempti erant, ad bellum commovit Hispanias. missi sunt contra eum duces Quintius Caecilius Metellus, filius eius qui Iugurtham regem vicit, et L. Domitius praetor. a Sertorii duce Hirtuleio Domitius occisus est. Metellus vario successu contra Sertorium dimicavit. postea cum inpar pugnae solus Metellus putaretur, Cn. Pompeius ad Hispanias missus est. ita duobus ducibus adversis Sertorius fortuna varia saepe pugnavit. octavo decimo anno per su
Abbreviated transcription (Latin):
ium põpeiũ int̾fectusẽ. Quẽ ad¬
olescentẽ silla atq annos. xiͣ. ⁊u
nũ natũ cognita eiꝰ industria tan¬
tis exertitib p̃fecerat: ut scd̃s a sil¬
la haberetur. O cciso ergo carbo¬
ne: siciliã pompeiꝰ recepit. Trans¬
gressus inde ad affricã: domici¬
um. mariane partis ducẽ ⁊ ierdã
regẽ mauritanie qui domicio au¬
iliũ ferebat occidit¶Post hec.
silla de mitridate ingenti gła tͥ¬
umphauits Gueuis etiã põpeiꝰ
qd̾ nulli romanorũ tributũ erat:
africa tͥumphauit. hunc finem
habuerunt duo bella funestissi¬
ma. italicũ qd̾ ⁊ sociale dictũ ẽ.
et cuuile: que ambo tracta sunt
ꝑ annos decem. Consũpserunt
lia hominũ. uirosconsulares. xxiu
p̃torios .uii. ediles.lxͣ. senatores
fere ducentos. Post hec tam̃ silla
mortuo: lepidus mariane partis
e płrimi romanoꝵ extinctisunt
Albanoꝵ ciuitasꝓ eo qd illuc sci¬
pio lepidi filiꝰ confugisset: erpu¬
gnata ⁊ capta ẽ.Brutꝰ in cisalpi¬

Expanded text:
 Pompeium interfectus est, quem adulescentem Sulla atque annos unum et viginti natum cognita eius industria tantis exercitibus praefecerat, ut secundus a Sulla haberetur. Occiso ergo Carbone Siciliam Pompeius recepit. transgressus inde ad Africam Domitium Marianae partis ducem et Hierdam regem Mauritaniae, qui Domitio auxilium ferebat, occidit. post haec Sulla de Mithridate ingenti gloria triumphavit. Cn. etiam Pompeius, quod nulli Romanorum tributum erat, Africa triumphavit. hunc finem habuerunt duo bella funestissima, Italicum, quod et sociale dictum est, et civile, quae ambo tracta sunt per annos decem. consumpserunt lia hominum, viros consulares xxiii, praetorios vii, aedilicios lx, senatores fere cc. || post haec tamen Sulla mortuo Lepidus Marianae partisest, plurimi Romanorum extincti. Albanorum civitas, pro eo quod illuc Scipio Lepidi filius confugisset, expugnata et capta est. Brutus in Cisalpi
Abbreviated transcription (Latin):
habet᷑. Tunc etiã claruit apud
brundisiũ põpacuuuiꝰ tͣgediarũ
scͥptor Igitur scipio multas his¬
panie cruitates partim cepit: par¬
tim in deditionẽ accepitꝰ Codẽ
nis. mortiuis ẽ : heredẽq populũ
romanũ reliquit. Ita imꝑio ro.¬
mano ꝑ testam̃tũ asia accessit.
Mox etiã decimꝰ iumꝰ brutꝰ de

Expanded text:
habetur. || tunc etiam damit apud habetur. || tunc etiam damit apud Brundisium Pacuvius tragoediarum scriptor. || igitur Scipio multas Hispaniae civitates partim cepit, partim in deditionem accepit, Numantnis mortuus est heredemque populum Romanum reliquit. ita imperio Romano per testamentum Asia accessit. Mox etiam D. Iunius Brutus de
Abbreviated transcription (Latin):
calefacti. q̃ madefactis frugib con¬
fici solet. subito suꝑ romanos irru¬
pugnare se adu̾sũ numantinos
fugiendo ꝓbassent: nͥ sub scipione
pugnassent. Numantini int̾fectis
suis fortissimis: bello cedunt. Cõ¬
positis tam̃ ordinib nec sic̃ fugi¬
entes: in urbẽ reu̾tunt᷑. Corpora
int̾fectoꝵ ad sepulturã sũblata:
acciꝑe noluert̃: clausaq urbe
cuncti parit̾ ferro. ueneno. atq
igni consũpti st̃. Romani ex his
nicħ aliud qͣm securitatẽ adepti
st̾: seq magis euasisse numantinos
qͣm uicisse dixert̃. Unũ numan¬
tinũ uictoris cathena ñ tenuit:
quicquid suppellectił fuit ignis
absũpsit. Tunc scipio tẏresũ qͦn¬
dã celticũ pͥncipẽ ꝯsuluit: qua
de causa numantia priꝰ inuicta
aut post eu̾sa fuisset. Hresus res¬
pondit. Concordia uictoriã: dis¬
cordia. excidiũ p̃buit¶ Hac tẽpesta¬
te apud uideos occiso iuda ma¬
chabeo: fr̃ eiꝰ ionathas pontifex

Expanded text:
calefacti, quae madefactis frugibus concalefacti, quae madefactis frugibus confici solet, subito super Romanos inrupugnare se adversum Numantinos fugiendo probassent, nisi sub Scipione pugnassent. Numantini interfectis suis fortissimis bello cedunt, compositis tamen ordinibus nec sicut fugientes in urbem revertuntur. corpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere noluerunt clausaque urbe cuncti pariter ferro veneno atque igne consumpti sunt. Romani ex his nihil aliud quam securitatem adepti sunt seque magis evasisse Numantinos quam vicisse dixerunt. unum Numantinum victoris catena non tenuit, quicquid supellectilis fuit, ignis consumpsit, tunc Scipio Tyresum quendam Celticum principem consuluit, qua de causa Numantia aut prius invicta aut post eversa fuisset; Tyresus respondit: concordia victoriam, discordia excidium praebuit. hac tempestate apud Iudaeos occiso Iuda Machabaeo || frater eius Ionathas pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
cinũ hostib tradi: ut millo qͣsi
auctore federis uindicarent. Cũ
ꝙ ꝑ continuos annos .xiiii. consules
post tantã gͥ ignominiã qua a nu-¬
mantinis bis romami ex̾citꝰ fu̾ant
sub iugatis publiꝰ scipio affricanꝰ
scd̾o consul factꝰ ẽ. ⁊ ad numantiã
missus ẽ. Is pͥmo militẽ uiciosũ
⁊ignauũ exercendo magis quã pu¬
uiendo sine aliqua acerbitate cor¬
rexit. Mox pugna cũ numantinis
cõmissa exertitꝰ romanꝰ oppressus.
impetu numantinoꝵ t̾ga uertit.
s increpatione ⁊ minis obiectantis
sese consulis. tandẽ iudignatus in
hostem rediit: ⁊ quẽ fugiebat fu¬
gere cõpulit Unde qͣmuis scipio
letatus sit: tam̃ ultra bello adũsꝰ
eos audendũ non ẽẽ ꝓfessus ẽ. Itaq
urbẽ obsidione conclusit: ac ual¬
lo circũdedit. Cũq du conclusi fa¬
nie laborarent: pugneq facultatẽ
exposc̾ent. ut mori eis qͣi uiris lice¬
ret: nouissime larga priꝰ potione

Expanded text:
cinum hostibus tradi, ut in illo quasi cinum hostibus tradi, ut in illo quasi auctorem foederis vindicarent. || cumque per continuos annospost tantam igitur ignominiam, qua a Numantinis bis Romani exercitus fuerant subiugati, P. Scipio Africanus secundo consul factus est et ad Numantiam missus est. is primum militem vitiosum et ignavum exercendo magis quam puniendo sine aliqua acerbitate correxit, || mox pugna cum Numantinis commissa exercitus Romanus oppressus impetu Numantinorum terga convertit; sed increpatione et minis obiectantis sese consulis tandem indignatus in hostem rediit et quem fugiebat, fugere compulit; unde quamvis Scipio laetatus sit, tamen ultra bello adversus eos audendum non esse professus est. itaque urbem obsidione conclusit, vallo circumdedit; cumque diu conclusi fame laborarent pugnaeque facultatem exposcerent, ut mori eis quasi viris liceret, novissime larga prius potione
Abbreviated transcription (Latin):
tis. stipendiarios fecitꝰ Gallie
ter male pugnauit. apud auer¬
nos semel p̃sens. ⁊ absens ager¬
mania bis. Nam legati eiꝰ duo
tituriꝰ ⁊ arunculeus ꝑ insidias
cesi sunt. ¶Cinea eadẽ tẽpora
pompeii magni in consulatu
scd̾o. contra parthos missus ẽ.
Et cũ circa carras contͣ omen⁊
auspicia dinicasset: a surena
sule p̃miũ pet̾ent: responsũ ẽ nũqͣm
romanis placuisse. ĩꝑatores a suismi¬
litib int̾fici . Eo tp̃r rome puerex
ancilla natꝰ ẽ quadrupes. quadri¬
mianꝰ. ocłis .iiiͬi. aurib totidẽ. natu¬
rã uirilẽ duplicẽ hñs. In bononien¬
si agro: fruges in arborib nate st̃.
Qͥutꝰ pompeiꝰ deinde consul anu¬
mantinis que hispanie ciuitas fuit
opulentissima suꝑat᷑: pacẽ ignobi¬
lẽ fecit Post eũ gauis hostilius man¬
cinꝰ consul it̾m cũ numantinis pa¬
cẽ fecit infameni quã ppłs ⁊ sena¬
tus iussit infringi: atq ip̃m man¬

Expanded text:
tis stipendiarios fecit. Galliaetis stipendiarios fecit. Galliaeter male pugnavit: apud Arbenos semel praesens et absens a Germania bis; nam legati eius duo Titurius et Aurunculeius per insidias caesi sunt. Circa eadem tempora Cn. Pompei Magni in consulatu secundo contra Parthos missus est, et cum circa Carras contra omen et auspicia dimicasset, a Surena sule peterent, responsum est numquam Romanis placuisse imperatores a suis militibus interfici. || eo tempore Romae puer ex ancilla natus est quadrupes quadrimanus oculis quattuor auribus totidem naturam virilem duplicem habens. in Bononiensi agro fruges in arboribus natae sunt. Q. Pompeius deinde consul a Numantinis, quae Hispaniae civitas fuit opulentissima, superatus pacem ignobilem fecit. post eum C. Hostilius Mancinus consul iterum cum Numantinis pacem fecit infamem, quam populus et senatus iussit infringi atque ipsum Man
Abbreviated transcription (Latin):
ducenta septuaginta duo milia
fuisse referunt᷑. hii cũ repente
ysiluis erũpentes exercitũ cesa¬
ris ꝑt̾ritũ in fugã uertissent:
tundẽ hortatu cesaris exercitus
resticit: eosq usq ad int̾ntio¬
ne pene de leuit. De hinc titurꝰ
aluinus legatꝰ cesaris aluercas
eburonices. lixiuiosq incredi¬
bili cede deleuit¶ Publiꝰ crassus
alt̾ legatꝰ: ex aquitanis ⁊ can¬
¶Cesar rursus germanos qͥ renũ
tͣnsierant. ⁊ totas gallias sibi
subic̃e parabant. bello ad orsus
fuisse Deinde facto ponte.renũ
transgressus. sueuos maximã
ferocissimã gentẽ. quoꝵ ẽẽ cen¬
tũ pagos multi ꝓdidere. totãq
liã se recepit. Domuit aũ annis
nouem fere omnẽ galliã que
int̾ alpes. flumen rodanũ. re¬
nũ ⁊ occeanũ ẽ. ⁊ circuitupa¬
tet ad bis tricies centena mi¬
lia passuũ / Britannis mox bel¬
lũ intulit: quib ante ne no¬
men quidẽ romanoꝵ cognitũ
erat. eosq uictos obsidib accep¬

Expanded text:
ducenta septuaginta duo milia ducenta septuaginta duo milia fuisse referuntur. hi cum repente e silvis erumpentes exercitum Caesaris perterritum in fugam vertissent, tandem hortatu Caesaris exercitus restitit eosque usque ad internitionem paene delevit. || dehinc Titurius Albinus legatus Caesaris Alvercos Eburovices Lixoviosque incredibili caede delevit. P. Crassus alter legatus ex Aquitanis et CanCaesar rursus Germanos, qui Rhenum transierant et totas Gallias sibi subicere parabant, bello adortus ufuisse; deinde facto ponte Rhenum transgressus Sueuos maximam et ferocissimam gentem, quarum esse centum pagos multi prodidere, totamque liam se recepit. || domuit autem annis novem fere omnem Galliam, quae inter Alpes flumen Rodhanum Rhenum et Oceanum est et circuitu patet ad bis tricies centena milia passuum. Brittanis mox bellum intulit, quibus ante eum ne nomen quidem Romanorum cognitum erat. eos quoque victos obsidibus accep
Abbreviated transcription (Latin):
uuillꝰ cesar qui postea imperautt.
cũ lucio bibulo consus est factus
Decreta ẽ ei gallia ⁊ illyricũ: tum
regionib denis. Primos uicit hel¬
uicios: qui nunc squadi appellan¬
tͦ. Deinde uincendo bella grauissima
tulingos. latabolos. rauracos. ⁊ bo¬
ios: ex quib . xl .uiͦ. nilia ꝑemp¬
ta sunt: cet̾i diffugert̃. Be in ari¬
oiustũ regemr cui auxiliabantur
arudes. marcobione. striboci uan¬
giones. nemetes eduses ⁊ sueui.
fugere cõpulit: duasq uxores
eus totidemq filias cepit. omnẽ¬
q exercitũ ꝑ quin quaguita mi¬
lia passuũ insaciabilit̾ cicidit.
Post hec gentẽ belgarũ cui ad he¬
serant bellouagi cũ . lx. milib ar¬
matorũ. suessones cũ qͥnqͣguita
milib. naruii p̃t̾ea quoꝵ adeom
domita feritas erat ut nunquam
ad se mercatores accedere sinerent
hii nichilomuiꝰ qͥnqͣguita milia
armatorũ habentes. atrabates
eburones cerosicemani qui uno
uoĩe germani uocant᷑. quorum
om̃iũ cũhis quos supͣ diximus.

Expanded text:
ulius Caesar, qui postea imperavit, cum L. Bibulo consul est factus. decreta est ei Gallia et Illyricum cum legionibus denis. primos vicit Helvetios qui nunc Sequani appellantur, deinde vincendo bella gravissima Tulingos Latobolos Rauracos et Boios, ex quibus XLVII milia perempta sunt, cetera diffugerunt. deinde Ariovistum regem, cui auxiliabantur Arudes Marcomones Triboci Wangiones Nemetes Eduses et Suebi, fugere compulit duasque uxores eius totidemque filias cepit omnemque exercitum per quinquaginta milia passuum insatiabiliter cecidit. post haec gentem Belgarum, cui adhaeserant Bellovagui cum sexaginta milibus armatorum, Suessones cum quinquaginta milibus, Nervii praeterea, quorum adeo indomita feritas erat, ut numquam ad se mercatores accedere sinerent, hi nihilominus quinquaginta milia armatorum habentes Atrepates Eburones Cerosi Cemani, qui uno nomine Germani vocantur, quorum omnium cum his, quos supra diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse desuꝑ ꝓpugnantes diu ob¬
stitere romanis. S cũ ab eis no¬
uo cedis genere terrerent᷑. abs¬
cisis enĩ cũ crine ceruicib in¬
honesto satis uulñe turpes re¬
linquebant᷑. ferrũ qd in hostes
uerterant. in se suosq uertert̃.
Namq alie concursu mutuo
iugulate. alie app̃hensis inuicẽ
facieb strangulate. alie funib
ad sua colla ligatis equorũq
crurib ꝓtracte int̾iert̃: alie
laqueo de subrectis ꝑ laustroꝵ
themonib pependert̃. Quedã¬
eaꝵ dũ se suspendet: duos filios
traiectis ꝑ colla eoꝵ laqueis ad
pẽdes suos uiurit. Ita his duob
sa: centũ q̃ draguita milia cap¬
ta st̃.: absq innumera multitti¬
dine mulierũ. que furore fe¬
mineo se suosq paruulos neca¬
uert̃. Is belli finis fuit. Trium¬
phus. utriq decretꝰ ẽ./ Sexto iu¬
lio cesare.⁊ lucio marcio phi¬
lippo consulib. sescentesimo
quinquagesimo no co no an¬
no ab urbe condita. cum ꝓpe

Expanded text:
ipsae desuper propugnantes diu obipsae desuper propugnantes diu obstitere Romanis. sed cum ab eis novo caedis genere terrerentur, abscisis enim cum crine cervicibus inhonesto satis vulnere turpes relinquebantur, ferrum, quod in hostes sumpserant, in se suosque verterunt. nam aliae concursu mutuo iugulatae, aliae apprehensis invicem faucibus strangulatae, aliae funibus ad sua colla ligatis equorumque cruribus protractae interierunt, aliae laqueo de subrectis plaustrorum temonibus pependerunt; quaedam dum se suspenderet, duos filios traiectis per colla eorum laqueis ad suos pedes vinxit. ita his duobussa, centum quadraginta milia capta sunt absque innumera multitudine mulierum, quae femineo furore se suosque parvulos necaverunt. || his belli finis fuit; triumphus utrique decretus est. Sex. Iulio Caesare et L. Marcio Philippo consulibus sexcentesimo quinquagesimo nono anno ab urbe condita, cum prope