comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbas te ñ eẽ. tanꝗͣ unũ ex illis:
dũ unus ẽẽ renuis ex obedienti¬
bus. A quib dum te suꝑbiendo
segregas. quoꝵ aggregeris consor¬
tio patent̾ adu̾timus. ⁊ situ uł
impudent̾ contẽpnus: uł impru¬
dent̾ dissimulas. Beputari pro
delicatorum magistrorũ. quos
u̾itas increpat. an obedientiũ
monachoꝵ quos amicos suos
cõmemorat: Ait siqͥdem. Uos
amici m̃i estis si fec̾itis q̃ ego p̾¬
cipio uobis. Hideᷤ ergo q̃le ẽ. iube
qd̃ ip̃e ñ feci̾s. aut nolle fac̾e qd̾ docu¬
eris : Deinde ut taceam illud de re¬
gła. uͥ a scõ bñdicto tͥ p̾cipitur. ut
q̃ doces discipulis ẽẽ contͣria. intu¬
is fcĩs indices ñ agenda. ut itẽ p̾ter¬
mittã qd̾ aꝑte diffinit. t̾cium humi¬
litatis eẽ. gradũ. ut quis ꝓ dei amore
om̃i obedientia se subdat maiori:
in regła u̾itatis attende qd̾ legit᷑.
Qui solu̾it inqͥt unũ de his mini
mis mãdatis m̃ĩs. et docuit sic ho¬
miẽs: minimus uocabit᷑ in regno

Expanded text:
bas te non esse tanquam unum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profdelicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis . Vides igitur quale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices non agenda; ut item praetermittam, quod aperte definit tertium humilitatis esse gradum, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno
Abbreviated transcription (Latin):
iror qͦsdam in nr̃o ordine mo¬
nast̾iorum abbates. hanc
humilitatis regłam. ocliosa cõ¬
tentioẽ infring̾e. ⁊ sub humili
qd̾ peius ẽ. habitu ⁊ tonsura tã
suꝑbe saꝑe. ut cũ ne unum qͥdẽ
u̾bulum de sius imꝑiis subdi¬
tos p̾tergredi patiantur: ipsi

Expanded text:
iror quosdam in nostro Ordine monasteriorum abbates hanc humilitatis regulam odiosa contentione infringere, et sub humili quod pejus est habitu et tonsura tam superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de suis imperiis subdito
Abbreviated transcription (Latin):
scdiam conseq̃ris. Si fu̾int pec̃ca tua
ut coccinũ. qͣi nix dealbabunt᷑: ⁊ si
fui̾nt rubra qͣi ũmicłs uelut sana
alba erunt: uit ñ confundaris suꝑ eũc¬
tis adinuentionib tuis quib p̾uarica¬
tꝰ es: in quib nũc erubescis. fac elemo¬
sinã. siñ potes de t̾rena substantia. de
uoluntate bona: ⁊ om̃ia munda er̃t.
Nõ mͦ illuminata ratio. ⁊ correcta uo

Expanded text:
is. Si fuerint peccata tua sicut coccinum, quasi nix dealbabuntur: et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt . Ut non confundaris super cunctis adinventionibus tuis quibus praevaricatus es, in quibus nunc erubescis; fac eleemosynam, si non potes de terrena substantia, de voluntate bona: et omnia munda erunt; non modo illumina
Abbreviated transcription (Latin):
minib conu̾satꝰ ẽ. Huiꝰ indulgentia
delet peccm: ñ qͥdem ut a memoria ex
cidat: s ut qd̾ priꝰ inẽe parit̾ ⁊ confice̾
consueuisset: sic decẽto⁊ insit memo¬
rie. ut eã nullatenꝰ decoloret. Muftoꝵ
in his erubescimꝰ singłarit᷑: ħ nob̾ sin¬
głarit̾ imputanda u̾emur: Tolle dãꝑ¬
natioẽm. tolle timorẽ : tolle confusi¬
onẽ: q̃ qͥdem plane om̃ia plena remissio
tollit: iã ñ mͦ ñ oberũt. s ⁊ cooꝑabun¬
tur ĩ bonsi: ut deuotas ei refa̾mus gr̃as¬

Expanded text:
hominibus conversatus est. Hujus indulgentia delet peccatum, non quidem ut a memoria 490 excidat, sed ut quod prius inesse pariter et inficere consuevisset, sic de caetero insit memoriae, ut eam nullatenus decoloret. Multoruin his erubescimus singulariter, haec nobis singulariter imputanda veremur? Tolle damnationem, tolle timorem, tolle confusionem; quae quidem omnia plena remissio tollit: et non modo non oberunt, sed etiam cooperabuntur in bonum, ut devotas ei referamus gra
Abbreviated transcription (Latin):
m̃te captꝰ eoꝵ ñ memin̾im q̃ cõmisi.
Cet̾m ut memoria integͣ maneat. ⁊ ip¬
suis macłe diluant᷑: q̃ nouacła possit
effic̾e: Solus utiq sermo  ⁊ efficax et
penetrabilior om̃i glacdio ancipiti. di¬
mittunt᷑ tͥ pecc̃a tua. Murmuret
phariseus et dicat. Quis pot̾ dimit¬
tere pec̃ca nͥ solus deus: Michi enĩ qͥ id
loquit᷑ deus ẽ: ⁊ ñ estimabit᷑ alius absq

Expanded text:
inerim, quae commisi. Caeterum ut memoria integra maneat, et ipsius maculae deleantur, quae novacula posset efficere? Solus utique sermo vivus et efficax et penetrabilior omni gladio ancipiti. Dimittuntur tibi peccata tua. Murmuret Pharisaeus, et dicat: Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus? Mihi enim qui id loquitur Deus est, et non aestimabitur alius ad
Abbreviated transcription (Latin):
mutata. et inseruitutẽ redacto
corꝑe uelut siccato aliqͣtenꝰ fonte. et
oppilato foramiẽ. t̾cium adhuc. id q gͣ¬
uissimũ restat: de purganda. scilicet
memoria. ⁊ exhaurienda sentina. Qm
enĩ a memoria mea excidet uita mea.
Membrana uilis ⁊ tenus. attram̃tũ
forte ꝓrsus ebibit: qua deinceps arte de¬
lebit᷑. Non enĩ suꝑficietenꝰ tuxxit: s
totã ꝓrsus intinxit. frustra coner era¬
dere: ante scindit᷑ carta. qͣ caracteres

Expanded text:
mutata, in servitutem redacto corpore, velut siccato jam aliquatenus fonte, et oppilato foramine, tertium adhuc, idque gravissimum restat, de purganda scilicet memoria et exhaurienda sentina. Quomodo enim a memoria mea excidet vita mea? Membrana vilis et tenuis atramentum forte prorsus imbibit: qua deinceps arte delebitur? Non enim superficie tenus tinxit; sed prorsus totam intinxit. Frustra conarer eradere: ante scinditur charta, quam ins
Abbreviated transcription (Latin):
ergo aĩe tue: qͥ dm̃ tͥ ius miser. Laua
ꝑ singłas noctes lectũ tuũ: Lacmis
tius stratũ tuũ rigare mem̃to. Si cõ¬
pat̾is tͥ ip̃i: si laboras in gemitu peni
nꝰ et multꝰ pecc̃or es. ⁊ magnã quers
miscdiam. ac multitudiẽm misa̾tio¬
nũ: tu qͦ miscdi̾am tuã ⁊ magnifi¬
care. ⁊ muitiplicare labora. Reconci¬
liatꝰ es tͥ ip̃i. slã ⁊ tͥ ip̃i grauis fc̃s eras:
qd̾ positꝰ eẽs contͣriuis deo. Ex hoc sane
in domo ꝓpͥa reformata pace. eãdem
necẽe ẽ. priꝰ erga proximos dilatari.
ut noissime oscłeturte ⁊ ip̃e oscło
oris sui: ⁊ quẽ admod̾ scͥptũ ẽ. reconei¬
liatꝰ. pacẽ habeas ad dm̃. Dimitte his
qͥinite peccau̾unt. ⁊ dimittet᷑ tͥ qd̾ ipẽ
pecc̃asti. dũ secura consciẽtia orau̾is pa¬
trẽ ⁊ dix̾is: dimitte nob̾ debita nr̃a¬

Expanded text:
eri. Lava per singulas noctes lectum tuum, lacrymis tuis stratum tuum rigare memento. Si compateris tibi ipsi, si laboras in gemitu poeninus et multus peccator es, et magnam quaeris misericordiam ac multitudinem miserationum; tu quoque misericordiam tuam magnificare et multiplicare labora, reconciliatus esto tibi ipsi: nam et tibi gravis factus eras, quod positus esses contrarius Deo. Ex hoc sane in domo propria reformata pace, eamdem necesse est prius erga proximos dilatari, ut novissime osculetur te et ipse osculo oris sui, et, quemadmodum scriptum est, reconciliatus pacem habeas ad Deum . Dimitte his qui in te peccaverunt, et dimittetur tibi quod ipse peccasti, dum secura conscientia oraveris Patrem, et dixeris: Dimitte nobis debita n
Abbreviated transcription (Latin):
mitate et gła. de pace et ꝓsꝑitate
eccłie. de curie statu florente et
uasente. Postremo de gr̃a et be¬
niuolentia. que nob̾ apd̾ uos ꝑse¬
uerat. Bene sua miscd̾ia deus dig¬
natꝰ e fac̾e nobis. cũ scĩ sumꝰ setan¬
tes. Uerum qd̾ uobis de mittendis
aduos fr̃ĩbus. placet. difficile adim¬
plebitur. p̾sercim cum non sit copia
ꝑsonarum que ẽẽ solebat. Siqͥdem
pret̾ illos quibini aut terni ad di

Expanded text:
mitate et gloria, de pace et prosperitate Ecclesiae, de curiae statu florente et valente, postremo de gratia et benevolentia, quae nobis apud vos perseverat. Bene sua misericordia Deus dignatus est facere nobiscum; facti sumus laetantes. Verum quod vobis de mittendis ad vos fratribus placet, difficile adimplebitur, praesertim cum non sit copia personarum quae esse solebat. Siquidem praeter illos qui bini, aut terni  al.
Abbreviated transcription (Latin):
bam siue fingebam. Sedñquid cre¬
dendũ fuit me hoc meũ consilium
ip̃i ñtio qd̾ utiq contra suũ monast̾i¬
um excogitau̾am uoluisse patefa¬
cere: Sediã ne qd̾ de nr̃a erga uos di¬
lectiõe hucusq credidistis. falso uos
credidisse inueniatis: ꝓ ur̃a ut iudeo
causa. ñ saltẽ eque. ut ꝓmea. immo
multo ampluis laborand̾ ẽ. mͥ. ⁊ hoc
ñ qͦm̃ hucusq solebam ĩt uidelicet
nr̃a cominunitas fortius solidet᷑. secl
penitꝰ dissoluatur. Quid dicã uobisͤ
Ego certe nec uobis de uobis tale aliqͥd
cred̾e possem: quale uos sola de me sus¬
pitiõe diuinastis. Decet̾o notu̾t ur̃a be¬
nignitas comitem theobaldũ nr̃as
ꝓ humb̾to litt̾as iam recepisse: sed nec¬
dũ suo rescͥpto qͥeq̃m respondisse. Qd
suꝑ hoc uobis agendum sit. ip̃a uos
meliꝰ pietas docebit: si pie hominis
iniuste exusantis misiam pensare ñ

Expanded text:
bam sive 47 fingebam. Sed nunquid crebam sive 47 fingebam. Sed nunquid credendum fuit, me hoc meum consilium ipsi nuntio, quod utique contra suum monasterium excogitaveram, voluisse patefacere? Sed jam, ne quod de nostra erga vos dilectione hucusque credidistis, falso vos credidisse inveniatis; pro vestra ut video causa, non saltem aeque ut pro mea, imo multo amplius laborandum est mihi, et hoc non quomodo hucusque solebam, ut videlicet nostra unanimitas fortius solidetur, sed ne penitus dissolvatur. Quid dicam vobis? Ego certe nec vobis, nec de vobis tale aliquid credere possem, quale vos sola de me suspicione divinastis. De caetero noverit vestra Benignitas, comitem Theobaldum nostras pro Humberto litteras jam recepisse, sed necdum suo mihi rescripto quidquam respondisse. Quid super hoc vobis agendum sit, ipsa vos melius pietas docebit, si pie hominis injuste exsulantis miseriam pensare non
Abbreviated transcription (Latin):
se me memini. sitam̃ eo a uob̃ ocło
leg̾etur. qͦ a me scͥptũ fuit. slã cũ de¬
ũtiatis malis q̃ ñ imm̾ito uobis me¬
tuebã. tandẽ inferrẽ. qd̾ si hec om̃ĩa
pati meliꝰ ducitis ꝗͣ illum amittere:
mea nichil int̾est. uos uid̾itis. aut enĩ
ip̃a mea u̾ba sunt hec aut ꝓpe ip̃a: cũ
itaꝙ hoc in fine dixi. quid aliud nob̾
qͣma illa suꝑiora dispensatorie. ut nõ
dicam simulatorie a me ita scͥpta fu¬
isse latenter intimaui. Qd̾ uͦ scͥpsistie
me ꝑ nũtium eidem monacho de q̃rẽ¬
da si ad nos diu̾tisset ipsius absolutio¬
ne. pͥuatim insinuasse: u̾itatem testor
ħ u̾um ñ eẽ. ł gone de notissimo mͥ mo¬
nast̾io. uł iactarẽ uł sꝑarem mona¬
chũ me posse susciꝑe. quẽ nec uos pu¬
to sine graui scandalo posse retinere:
Sedesto. Inuidebã illum uob̃. ⁊ mͥ
attrahere gestiẽs. aliquid de eiꝰ optinẽ¬
da absolutiõe machinari me posse sꝑa¬

Expanded text:
se me memini, si tamen eo a vobis oculo se me memini, si tamen eo a vobis oculo legeretur, quo a me scriptum fuit. Nam, cum denuntiatis malis quae non immerito vobis metuebam, tandem inferrem, « Quod si haec omnia pati melius ducitis, quam illum amittere; mea nihil interest, vos videritis: » aut enim ipsa mea verba sunt haec, aut proprie ipsa: cum itaque hoc in fine dixi, quid aliud vobis quam illa superiora dispensatorie ut non dicam, simulatorie a me ita scripta fuisse latenter intimavi? 2. Quod vero scripsistis, me per nuntium eidem monacho de quaerenda, si ad nos divertisset, ipsius absolutione privatim insinuasse; veritatem testor, hoc verum non esse. Egone de notissimo mihi monasterio vel jactarem, vel sperarem monachum me posse suscipere, quem nec vos quidem puto sine grandi scandalo posse retinere? Sed esto. Invidebam illum vobis et mihi attrahere gestiens, aliquid de ejus obtinenda absolutione machinari me posse spera
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sibi. In nr̃ic pͥorib litt̾is. aut ego
si qd̃ uolur:. aut uos alit̾ intellexistis
q̃ debuistis. Siqͥdem que uob̾ de mo¬
nachi illius susceptione euentura de¬
nũtiaui. u̾acit̾ ita timui ⁊ adhucti¬
meo ut scͥpsi. slõ tñ ad hoc illa uobic
predic̾e studui. qͦ uł suaderẽ. uł consu¬
lerẽ. uł c̾te ut scribitis censerẽ illum
debere reddi. quippe qͥ ipsius iãdudũ
feruentissimũ desid̾ium noui. ⁊ ei
potiꝰ qd̾ nũc illud adimpleu̾it debeo
congratular. Sed cũ a familiarissimo
nobis abb̃e eiꝰ. ⁊ ab archiep̃o remẽsi
nr̃e litt̾e ad reqͥrendum illum uẽhe¬
ment̾ exig̾entur: ut a me si fieri pos¬
set oem depellerem suspitiõem. tales
ꝓut sciui dictare curaui: quib ⁊ ip̃is
satiffac̾em: ⁊ uos contra eorũdẽ ĩminẽ¬
tes calũpnias. uob̃ illas ñ tacẽdo pre¬
munirẽ. Hec me ita in illis sitc̾is sensis
se ur̃am sagacitatem uł ex eo a dit̾tere
posse credidi. qd̾ in fine illarũ posuis¬

Expanded text:
s aut ego, si quod volui; aut vos aliter illas intellexistis quam debuistis. Siquidem quae vobis de monachi illius susceptione eventura denuntiavi, veraciter ita timui, et adhuc timeo, ut scripsi. Non tamen ad hoc illa vobis praedicere studui, quo vel suaderem, vel consulerem; vel certe ut scribitis, censerem illum debere reddi: quippe qui ipsius jamdudum ferventissimum desiderium novi, et ei potius, quod nunc illud adimpleverit, debeo congratulari. Sed cum a familiarissimo nobis abbate ejus, et ab archiepiscopo Remensi, nostrae litterae ad requirendum illum vehementer exigerentur; ut a me, si fieri posset, omnem depellerem suspicionem, tales, prout scivi, dictare curavi, quibus et ipsis satisfacerem, et vos contra eorumdem imminentes calumnias, vobis illas non tacendo, praemunirem. Haec me ita in illis litteris sensisse vestram sagacitatem vel ex co advertere posse credidi, quod in fine illarum posuis
Abbreviated transcription (Latin):
causa ꝓtulisse. Si qͥdem instigan¬
tib eum quibusdã fr̃ibus. atq in¬
crepantib. cur suũ in sui inuiriã
ab alia susceptum eccłia fugitiuũ
ñ requireret: nequaqͣm inquit. Ubic̃ꝙ
enimẽ. si bonus ẽ: meus ẽ. fraudulent̾
tͥ et ñ fidelit̾ consulo. si idip̃m a me¬
ip̃e ñ exigo. slam cũ unus ñe ñ so¬
lum religione ꝓfessus. s ⁊ carne pro¬
pinquus. clunsac me inuito. ⁊ sus¬
ceptus sit et detineatur. doleo qͥdẽ
sed sileo. orans ⁊ ꝑ illis. ut uelĩt abla¬
tum redd̾e. ⁊ ꝑ illo ut uelit sponte
redire. sinuꝰ. seruãs ei iuindictã. qui
facturus ẽ. iuditium inuiriã patiẽ¬
tib. ⁊ arguere h̾t in equitate ꝑ mã¬
suetis t̾re. frẽm hugonẽ de lausãna
spiu cred̾e ⁊ ne cito moueat᷑. certa
ꝓ unicertis deserere. sciens diabolum
soli semꝑ ꝑseu̾antie insidiari. qͣm so¬
lam uͥtutum nouit coronari. tutiꝰq¬

Expanded text:
causa protulisse. Siquidem instigancausa protulisse. Siquidem instigantibus eum quibusdam fratribus atque increpantibus, cur suum in sui injuriam ab alia susceptum Ecclesia fugitivum non requireret: « Nequaquam, » inquit, « Ubicunque enim est, si bonus est, meus est. » 3. Fraudulenter tibi et non fideliter consulo, si idipsum a meipso non exigo. Nam, cum unus noster non solum religione professus, sed et carne propinquus, Cluniaci me invito et susceptus sit, et detineatur; doleo quidem, sed sileo, orans et pro illis ut velint ablatum reddere, et pro illo ut velit sponte redire: sin vero, servans ei vindictam qui facturus est judicium injuriam patientibus, et arguere hugonem de Lausanna spiritui credere, et ne cito moveatur certa pro incertis deserere; sciens diabolum soli semper perseverantiae insidiari, quam solam novit coronari, tutiusqu
Abbreviated transcription (Latin):
Am̃qdem sicut scĩs ⁊ electis tͥbulatõ
oꝑatur pacientiã. pacientia ꝓbatio¬
nẽ. ꝓbatio spem. spes autem ñ confũ¬
dit. sic dãpnandis et reꝑbis. tͥbula¬
tio parit econt᷑rio pusillanimitatẽ.
pusillanimitas ꝑturbatioẽm. ꝑtur¬
demergat tempestas. aq̃. ne huiꝰ tã¬
xII. tremende abyssi absorbeat ꝓfund̾.
neue urgeat suꝑ te tã in explebił
puteus os suũ: sollicite studeat hu¬
milis prudentia tua ñ uinci ã ma¬
lo: sed uinc̾e in bono malũ. Uinces
autẽ: spem tuã in deo fortit̾ figen¬
do. ⁊ rei finẽ songͣnimit̾ expectan¬
do. Et si qͥdẽ ille resipuerit: siue obtui
timorẽ. siue ob suũ laborẽ. bene. Sin
autẽ: bonũ ẽ. tͥ humiliar. sub po¬
tenti manu dei. ⁊ nequaꝗͣ uelle re
sistere suꝑne disꝑositioni. qr si ex
deo ẽ: ñ pot̾it dissolui. Conand̾ẽ. po¬
tius tͥ tue licet iuste indignatioĩs
stimulos. illa repͥmere sententia.
qͣm qͥdam scõrum ĩ simili fertur

Expanded text:
s tribulatio operatur patientiam, patientia probationem probatio spem, spes autem non confundit ; sic damnandis et reprobis tribulatio parit e contrario pusillanimitatem, pusillanimitas perturbationem, perturdemergat tempestas aquae, ne hujus tam tremendae abyssi absorbeat profundum, neve urgeat super te tam inexplebilis puteus os suum: sollicite studeat humilis prudentia tua non vinci a malo, sed vincere in bono malum. Vinces autem, spem tuam in Deo fortiter figendo, et rei finem longanimiter exspectando. Et si quidem ille resipuerit, sive ob tui timorem, sive ob suum laborem; bene: sin autem, bonum est tibi humiliari sub potentositioni; quia 46 si ex Deo est, non poterit dissolvi. Conandum est potius tibi, tuae licet justae indignationis stimulos illa reprimere sententia, quam quidam sanctorum in simili fertur
Abbreviated transcription (Latin):
in codem ꝑstit̾it. ⁊ nobit nichilominꝰ
idip̃m eque ut mͦ placu̾it: tali coniec¬
tura dĩ quoq ẽẽ consilium. securiꝰ
confidentes. speramꝰ nos ur̃e utͥusq
deuotioni iuxta qd̾ definitũ erat.
satisẽẽ. facturos. Arbitramur enĩ
acceptum ẽẽ deo. si qͣntum in nobẽ.
nemini oni ẽẽ. studuerimus: ne
ñ tã fructum qͣ datum ĩ hoc eius
negocio. reqͥrere qd̾ absit uideamͣ.
Et p̃cipue ur̃is nos maiorib atq in¬
stantiorib occupationib. sub huiꝰ
rei occ̃one importunius inge̾re ⁊ mo¬
lestos cum necẽe. nõ ẽ. uobis exhib̾e:
et hoc gratũ ñ ẽs deo. ⁊ nr̃is scimus
morib nõ congruere. Ad hugonẽ co¬

Expanded text:
odem perstiterit, et vobis nihilominus idipsum aeque ut modo placuerit: tali conjectura Dei quoque esse consilium securius confidentes, speramus nos vestrae utriusque devotioni juxta quod diffinitum erat, satis esse facturos. Arbitramur enim acceptum esse Deo, si quantum in nobis est, nemini oneri esse studuerimus: ne non tam fructum, quam datum in hoc ejus negotio requirere quod absit videamur; et praecipue vestris nos majoribus atque instantioribus occupationibus sub hujus rei occasione importunius ingerere, et molestos, cum necesse non est, vobis exhibere; et hoc gratum non esse Deo, et nostris scimus moribus non congruere. 45 E
Abbreviated transcription (Latin):
le qͥ nr̃os oĩum dolores in suo cor
ꝑe tulit. Quã libent̾ tͥ si scirẽ consu¬
lerẽ. si possem succurrerẽ. tã effica¬
cit ip̃e mͥ qui omĩa scit ⁊ om̃ia po¬
test. in cunctis meis necessitatib cõ¬
sulat ⁊ succurrat. Sifrat̾ drogo de
sua discessione me consuluisset: ab¬
sit ut consentirem. Si post discessio¬
nẽ ad nos diu̾tisset. absit ut susciꝑem.
Deniq qd̾ solum potui ad abb̃em
qͥ eũ suscepit. nr̃as mox sicut scis
ꝑ eo litt̾as misi. Et nũc suꝑ hoc qͥd tͥ
ultra possum fac̾e pat̾: Iam uͦ qͣntũ
ad te ꝑtinet: optime mecũ nouit
sc̃itas tua. ꝑfectos solere uiros ñ so¬
consolante eos script᷑a ⁊ sic dicente.
uasa figuli ꝓbat fornax. ⁊ homies
iustos temp̾tatio. Et uixta ẽ. dñs
his qui tͥbulato sunt corde. Et ꝑ mł

Expanded text:
 nostros omnium dolores in corpore suo tulit. Quam libenter tibi, si scirem, consulerem; si possem, succurrerem: tam efficaciter ipse mihi qui omnia scit, et omnia potest, in cunctis meis necessitatibus consulat et succurrat. Si frater Drogo de sua discessione me consuluisset, absit ut consentirem: si post discessionem ad nos divertisset, absit ut susciperem. Denique, quod solum potui, ad abbatem qui eum suscepit, nostras mox, sicut scis, pro eo litteras misi. Et nunc super hoc quid tibi ultra possum facere, pater? Jam vero quantum ad te pertinet, optime mecum novit Sanctitas tua, perfectos solere viros non soriari, consolante eos Scriptura, et sic loquente: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio . Juxta est Dominus his qui t
Abbreviated transcription (Latin):
ciastis. nr̃is uos orõnibus humilit̾
cõmendastis. semꝑ sollictti fuimꝰ
ut debuimꝰ aliquid scire de ẽẽ ur̃o.
et euentus urõs crebro sciscitari
studiumus. a quib potuimꝰ. desi¬
dantes iugit̾ ⁊ orantes uos ꝓsꝑari.
ĩ dei oꝑe ad qd̾ assũptus fueratis.

Expanded text:
ciastis, nostris vos orationibus 44 humiliter ciastis, nostris vos orationibus 44 humiliter commendastis; semper solliciti fuimus, ut debuimus, aliquid scire de esse vestro; et eventus vestros crebro sciscitari studuimus a quibus potuimus, desiderantes jugiter et orantes vos prosperari in Dei opere ad quod assumptus
Abbreviated transcription (Latin):
iusinͦ animatꝰ exemplis. precinge si¬
cut uir lumbos tuos. bonas facito
deinceps uias tuas. ⁊ studia tua: qͣ¬
tinꝰ nouissima tua antiqua sopiãt.
et delicta iuuentutis tue deleat ues¬
ꝑtina correctio. Paulũ imitari cu¬
rato. honorificato minist̾ium tuũ.
honorificabis autẽ grauitate moꝵ.
mat᷑itate consilioꝵ actuũ honestate.
hec sũt q̃ officium ep̃ale maxime
nobilitant. ⁊ ornãt. Omĩa fac cũ
consilio. nec tñ om̃ium aut quoꝵ c̃q
sed tm̃ bonoꝵ. Bonos in cõsilio. bo¬
nos in obsequio. bonos habeas con¬
tub̾nales: qui uite et honestatis tue.
et custodes sint et testes. In hoc enĩ
te bonũ ꝓbabis: si testimoniũ ãboniꝰ ha¬
penses. illi de bono monte: ⁊ illide
altacũba. In his exꝑiemͣ. qͣnta uob̃
De nobis cura sit. ad steph̾m metẽ
dei grã strenuo ministro: eius
in xp̃o humiles frẽs de clara uasse.
Salt ⁊ orõnes. Ex qͦ dudũ si recoli¬
tis nr̃e uos frat̾nitati dignant̃ so¬

Expanded text:
jusmodi animatus exemplis, praecinge sicut vir lumbos tuos, bonas facito deinceps vias tuas, et studia tua: quatenus novissima tua antiqua sopiant, et delicta juventutis tuae deleat vespertina correctio. Paulum imitari curato in honorificando ministerium tuum. Honorificabis autem gravitate morum, maturitate consiliorum, actuum honestate. Haec sunt quae officium episcopale maxime nobilitant et ornant. Omnia fac cum consilio, nec tamen omnium aut quorumcunque, sed tantum bonorum. Bonos in consilio, bonos in obsequio, bonos habeas contubernales, qui vitae et honestatis tuae et custodes sint, et testes. In hoc enim te bonum probabis, si testimonium a bonis hapenses, illi de Bono-Monte, et illi de Altacumba. In his experiemur quanta vobis de nobis cura sit. EPISTOLA XXIX. Dei gratia strenuo ministro; ejus in Christo humiles fratres de Clara-Valle, salutem et orationem. Ex quo dudum, si recolitis, nostrae vos fraternitati dignanter so
Abbreviated transcription (Latin):
dei fc̃s es ex comite miles. ⁊ pauꝑ
ex diuite: in hoc ꝓfecto tͥ ut iustũẽ.¬
congratulamur. ⁊ inte dm̃ głifica¬
mus. scientes qr hec ẽ. mutatio dex¬
tere excelsi. Cet̾m qd̾ tua iocunda
presentia. nob̾ ita nescio qͦ dĩ ẽ. sub¬
tracta iudicio. ut ne int̾dum qͥdẽ.
uidere te ualeamus. sine quo ñqͣm
si fieri posset eẽ. uellemꝰ. hoc eqͣnimit̾
fateor ñ portamus. Quid enĩ: Pos¬
sumꝰ ne obliuisci antiqui amoris et
bñficiorum q̃ domui nr̃e tã largit̾
contulisti. Utinã ip̃e ꝓ euiꝰ amore fe¬
cisti mnet̾num ñ obliuiscatur deus.
llam nos qͣntũ in nobis ẽ. minime
prorsus ingrati. memoriã habundã¬
tie suauitatic tue m̃te retinemꝰ: ⁊ si
lic̾e̾t oꝑe monstraremꝰ. D qͣm libenti
animo corꝑi tuo parit̾ ⁊ anime ꝓ¬
uidissemꝰ: si datũ fuissec ut simui fuis¬
semꝰ. Qd̾ qi ñẽ: restat ut quem pre¬
sentem habere ñ possumꝰ. ꝓ absente

Expanded text:
Dei factus es ex comite miles, et pauper ex divite, in hoc profecto tibi, ut justum est, gratulamur, et in te Deum glorificamus scientes quia haec est mutatio dexterae Excelsi. Caeterum quod tua jucunda praesentia nobis ita, nescio quo Dei est subtracta judicio, ut ne interdum quidem te videre valeamus, sine quo nunquam, si fieri posset, esse vellemus, hoc aequanimite; fateor, non portamus. Quid enim? Possumusne oblivisci antiqui amoris et beneficiorum quae domui nostrae tam largiter contulisti? Utinam ipse pro cujus amore fecisti, in aeternum non obliviscatur Deus! Nam nos, quantum in nobis est, minime prorsus ingrati, memoriam abundantiae suavitatis tuae mente retinemus, et, si liceret, opere monstraremus. O quam libenti animo, et corpori tuo pariter et animae providissemus, si datum fuisset ut simul fuissemus! Quod quia non est, restat ut quem praesentem habere non possumus, pro absente
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem consilio suggessu̾nt ep̃o. et
ur̃am beniuolentiã. ⁊ ipsiuis ep̃i
prõptum teneamꝰ assensũ. quia
tñ dĩ quoq bñplacitum. in omĩb
his maxĩe q̃ ad eum ꝑtinent: ante
om̃ia ⁊ suꝑ omĩa necẽe. ẽ nos ⁊ inqͥ¬
rere ⁊ custodire. iocirco ad cõpband̾
cerciꝰ. quid ip̃e pociꝰ de hac re uelit:¬
rem sicut int̾ ep̃m monachosq cõ¬
uen̾at. ur̃a utiq industͥa mediante.
sed usq post messioẽm. tũ ꝓ ur̃a.¬

Expanded text:
quidem consilio, suggesserunt episcopo, et quidem consilio, suggesserunt episcopo, et vestram benevolentiam, et ipsius episcopi promptum teneamus assensum: quia tamen Dei quoque beneplacitum in omnibus, et his maxime quae ad eum pertinent, ante omnia et super omnia necesse est nos et inquirere, et custodire; idcirco ad comprobandum certius quid ipse monachosque convenerat, vestra utique industria mediante sed usque post messionem, tum pr
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ u̾bis. ꝗͣ nr̃is credimus ocłis de
eccłie reddita. Congratulam᷑ uobis.
sed damꝰ głam deo. scientes qd̾ estis
⁊ uos semꝑ sentire ĩ uobis amicabi¬
lit̾ ãmonemꝰ. ne nichil ⁊ ẽẽ. ⁊ posse
incipiatis. Si quid alit̾ sapitis: ⁊ ur̃is
qd̾ absit m̾itis uł uirib quippiã hoꝵ
ascͥbitis. Alioqͥn uerendum ne conu̾¬
tatur pax ur̃a in ꝑturbatioẽm. et
ꝓsꝑitas in adu̾sitatem. sic nimirũ il¬
lo iuste uidicante. qͥ ut humilib grãm
dare. ita suꝑbis resistere consueuit:
sus in psalmo legitur. nec tm̃ faciẽs
pacẽ: sed ⁊ creans malũ ꝑ ꝓpham des¬
onorabłi uiro. A. dĩ gr̃a meten¬
sis eccłie pͥmic̾io: fr̃es qui ĩ clara¬
ualle qͣlicũq obsequio seruiunt d̾o.
Sal̾t ⁊ or̃ones. fidelem curã urãm
inhis que dĩ sũt. ⁊ si iam olĩ ⁊ au¬
dieramus et uid̾amus: sed nc̃ in nob̾
ip̃is exꝑiendo ꝑsensimus. Cet̾m cũ
in hic q̃ nuꝑ a nobis missi fr̃es ur̃o

Expanded text:
m nostris credimus oculis de Ecclesiae reddita. Congratulamur vobis; sed damus gloriam Deo: scientes quod estis et vos semper sentire in vobis amicabiliter admonemus: ne nihil et esse, et posse incipiatis, si quid aliter sapitis, et vestris quod absit meritis vel viribus quidpiam horum adscribitis. Alioquin verendum, ne convertatur pax vestra in perturbationem, et prosperitas in adversitatem; sic nimirum illo juste judicante, qui ut humilibus gratiam dare, ita et superbis resistere consuevit: sus, in Psalmo legitur ; nec tantum faciens pacem, sed et creans malum, per prophetam destensis Ecclesiae primicerio, fratres qui in Clara-Valle qualicunque obsequio serviunt Deo, salutem et orationem. Fidelem curam vestram in his quae Dei sunt, etsi jam olim et audieramus et videramus; sed nunc in nobis ipsi experiendo persensimus. Caeterum cum in his quae nuper a nobis missi fratres, vestro
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ expecit m̾itorũ. q̃ inte aut
nulla. aut ñ qͣntũ satis ẽ. p̾cessisse
dolemꝰ. Siqͥdem ⁊ fc̃a tua ⁊ ftudia
tua preti̾ta. in nullo prsus iuisa
sũt ep̃ali conuenire officio. Quid
tñ᷑: slõpot̾ deus de lapide hoc sus¬
citare filium abrahe. Nũ pot̾ dc̃
subseqͣntur: Qd̾utiq ⁊ libentiꝰ ac¬
cipimꝰ si contingat. Nescio enĩ qͦm᷑
plus placebit subita hec mutatõ dext̾e
excelsi: q̃m si uite pͥoris m̾ita suffra¬
garentur. Dicemꝰ nempe qr a dño
fc̃m̃ẽ. istud ⁊̃ mirabile in ocłis nr̃is.
Sic paulus ex ꝑsecutore doctor genti¬
um fcs̃ẽ. Sic matheus de theloneo
uocatus. sic ambrosus de palatio
assũptus ẽ. iste ad ep̃atum: ille ad
apłatum. Sic alios qͣmpłes nouimꝰ
de uita ⁊ habitu scłari utilit̾ exti¬
tisse ꝓmotos. Beniq ñne multociẽs

Expanded text:
multorum expetit meritorum: quae in te aut nulla, aut non quantum satis est, praecessisse dolemus. Siquidem et facta tua, et studia tua praeterita in nullo prorsus visa sunt episcopali convenire officio. Quid tamen? Non potest Deus de lapide hoc suscitare filium Abrahae? non potest subsequantur? quod utique et libentius accipimus, si contingat. Nescio enim quo pacto plus placebit subita haec mutatio dexterae Excelsi, quam si vitae prioris merita suffragarentur. Dicemus nempe, quia a Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris . Sic Paulus ex persecutore Doctor gentium factus est; sic Matthaeus de telonio vocatus, sic Ambrosius de palatio assumptus est: iste ad episcopatum, ille ad apostolatum. Sic alios quam plures novimus de vita et habitu saeculari utiliter exstitisse promotos. Denique nonne multoties
Abbreviated transcription (Latin):
tati qͥdẽ auris ⁊ lingua seruiũt. dũ
ꝑ eã inpingͣt caput meũ oleũ pecc̃o¬
ris: ꝑ hãc ip̃a suppleo qd̾ in lauclib me¬
is alii minꝰ fecisse uident᷑. Uasde enĩ
delector ⁊ reciꝑe ab aliis: ⁊ cũ oportu¬
ne possũ etiã trad̾e aliis laudes meaͦ.
etiã meo ⁊ alieno ore semꝑcupiens
p̃dicari. Cui potissimũ morbo. tuũ qͦ
ingeniũ płima solet adhib̾e fom̃ta.
Porro manꝰ ip̃as quib ẽ undiq liber
motꝰ. ñ uni specialit̾ alicui oꝑi depu¬
tamꝰ: s mͦ uanitati. mͦ curiositati. mͦ
uoluptati. sedulũ satis exhibent exhi¬
bẽt famulatũ. Quib ita dispositis.
ñ mͥ ħ om̃ia uł inuno satiffacẽ aliq̃n
potuerũt: qd̾ ñ sacietur ocłs uisu. nͨ

Expanded text:
ingua serviunt, dum per illam impinguat caput meum oleum peccatoris, per hanc ipsa suppleo quod in laudibus meis alii minus fecisse videntur. Valde enim delector et recipere ab aliis, et, cum opportune possum, etiam tradere aliis laudes meas, et meo et alieno ore semper cupiens praedicari. Cui potissimum morbo tuum quoque ingenium plurima solet adhibere fomenta. Porro manus ipsas, quibus est undique liber motus, non uni specialiter alicui operi deputamus, sed modo vanitati, modo curiositati, modo voluptati sedulum satis exhibent famulatum. Quibus ita dispositis, non mihi haec omnia vel in uno satisfacere aliquando potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inficit. Deniq totaip̃a nicħẽ aliud
qͣ ratio: memorian uoluntas. Nũc
tenꝰ ista ñ uid̾it: infirma oĩo qd̾ ne
⁊ uoluntas languida. ⁊ horrenclis ul¬
ci̾b undiq scaturiẽs inuenit᷑. Ac ne qͥd
ex om̃ib q̃ sũt homĩs relinqͣtur: ipsũ

Expanded text:
ud quam ratio, memoria, et voluntas. Nunc tenus ista non viderit; infirma omnino, quod ne aet voluntas languida, et horrendis ulceribus undique scaturiens invenitur. At ne quid e
Abbreviated transcription (Latin):
modic̃ consolationis qd̾ utcũq mẽ¬
indignatiõe ⁊ furore recedẽs: teneo
inqͥt longũq tenebo.
am uͭ rationi ip̃a uexatio dat intel¬
lectũ: iã innotescit aliq̃tenus huiꝰ nego¬
cii dificultas: iã p̾sumpta facilitas ẽ¬
uanescit. Uidet enĩmemoriã plenam
spurciciarũ: uidet habundantiꝰ alias
atq alias influere sordes. uidet ip̃a fe¬
nestras morti patulas claudi oĩo ñ pos¬
se: qd̾ adhuc p̾sidens uoluntas langͥ¬
da dñetur: e cuiꝰ ulc̾ib sanies uniu̾sa
ꝓfluxit. Hidet deniq anima sese conta

Expanded text:
modicum consolationis, quod utcunque menindignatione et furore recedens: Teneo, inquit, longumque tenebo. 11. Jam vero rationi ipsa vexatio dat intellectum 483 jam innotescit aliquatenus hujus negotii difficultas, jam praesumpta facilitas evanescit. Videt enim memoriam plenam spurcitiarum; videt abundantius alias atque alias influere sordes; videt ipsas fenestras morti patulas claudi omnino non posse; et quod adhuc praesidens voluntas languida dominetur, ex cujus ulceribus sanies universa profluxit
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ seriũ. ĩmo ⁊ penitꝰ necessariũ loqͥ.
xilit igit᷑ uetula furens:
et tociꝰ oblita languoris. ꝓcedit
horrentib comis. ueste lacerata. pec¬
tore nudo: scalpens ulc̾a. frendens
dentib et arescens: atq ip̃m inficiẽs
aera flatib uirulentis. Quidni cõ¬
fundat᷑ si qͥd adhuc suꝑẽ rõnis. ad
talem mise̾ uoluntatis occursũ et
incursum: Hec inqͥt tota ẽ tui cõ¬
iugii fides: sic cõpat̾is male patienti:
usq adeo suꝑ dolorẽ uuln̾um meoꝵ
add̾e peꝑcisti: Subtrahend̾ forsigan
ex immod̾ata dote aliquid uidebae
S qͥd relinqͥtur hoc sublato: Solum
hũc languenti misere p̾stitisti: et
omĩa eiꝰ obseqͥa. quẽ admod̾ sint distribu¬
ta aliq̃n cognorusti. Nũc autẽ sitͥ for¬
sitan morbi huiꝰ pessimi qͦ laboro tri¬
plex malignitas excidisse potuit:
s nõ mͥ. Siqͥdem uoluptuosa sũ c̃iosa sũ.
ãbitiosa sum: ⁊ ab hoc tͥplici ulcere nõ
ẽ in me sanitas aplanta pedis usq

Expanded text:
 serium, imo et penitus necessarium loqui. 10. Exsilit igitur vetula furens, et totius oblita languoris, procedit horrentibus comis, veste lacera, pectore nudo, scalpens ulcera, frendens dentibus et arescens, atque ipsum inficiens aerem flatibus virulentis. Quidni confundatur, si quid adhuc superest rationis, ad talem miserae voluntatis occursum et incursum? Haec, inquit, est tota tui conjugii fides, sic compateris male patienti? Usque adeo super dolorem vulnerum meorum addere pepercisti? Subtrahendum forsitan ex immoderata dote aliquid videbatur; sed quid relinquitur hoc sublato? Solum hunc languenti miserae praestitisti, et omnia ejus obsequia, quemadmodum sint distributa, aliquando cognovisti. Nunc autem si tibi forsitan morbi hujus pessimi, quo laboro, triplex malignitas excidisse potuit, sed non mihi. Siquidem voluptuosa sum, curiosa sum, ambitiosa sum; et ab hoc triplici ulcere non est in me sanitas a planta pedis usque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓte. qͣ post te uiu̾e. Propt̾ hoc defecit
in dolore uita mea. et anni mei in
gemitib. Condolet mͥ eccłla. s dolet
et ꝓse. Cominune dãpnum. cõmu¬
munis desolatioẽ. mecũ om̃is resi¬
gio plorat. pat̾nam parit̾ implorat
minꝰ uocem fletus mei. Nepotes
causa. Utrum et dictator in q̃stio¬
ne ẽ. ñ attendatis ad u̾ba eius do¬
nec ueniat qui mittendꝰ ẽ. qͥ uobis
plemꝰ insinuãs u̾i̾tatem. cautum¬

Expanded text:
pro te, quam post te vivere. Propter hoc defecit pro te, quam post te vivere. Propter hoc defecit in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus. Condolet mihi Ecclesia sed dolet et pro se. Commune damnum, communis desolatio est: mecum omnis religio plorat, paternam pariter implorat minus vocem fletus mei. Nepotes causa: utrum et dictator, in quaestione est. Non attendatis ad verba ejus, donec veniat qui mittendus est; qui vobis plenius insinuans
Abbreviated transcription (Latin):
tionis fugant ambiguum. Puto
ꝓinde sufficere mͥ ad incutiendam
pat̾nis iusc̾ibus calamitatẽ q̃m
patior. rem ut ẽ simplicit̾ intimaᷤ¬
se. Tristis flebilisq historia satis
ꝓ se agit. p̾sertim apd̃ uos. ⁊ sua¬
soriis fucari ñ indiget. Exitus aqua
enun illum lugeo s me. slam ille
qͦ pacto lugeatur. qui mortis pre¬
ciose compendio tͣnsiit ad uitã:
Quis illum ñ mag̾ saudib q̃ fle¬
tib ꝓsequat᷑. cui uiu̾e xp̃c fuit ⁊
mori ẽ lucrũ: Ep̃i nom̃ ego gẽbam.
ille ex̾cebat opus. honore sꝑreto. onꝰ
totis uirib supportabat. Iocirco re¬
uera ille mortuus ad uitam. ego
uiuus in morte. Ille mortis uincła
ñ incidit. s euasit. et ecce circun¬
dãt me dolores mortis. et torrenteᷤᷤ
iniquitatis conturbãt me. Ego gͥ¬
ego nusandus in morte tua mi fr̾
dulcissime thoma. blando heu ab¬
lactatus solatio. cauto pͥuatus cõ¬
filio. et certe tuto patrocimo desti¬
tutus. Expediebat me mag̾ mori

Expanded text:
tionis fugant ambiguum. Puto tionis fugant ambiguum. Puto proinde sufficere mihi ad incutiendam paternis visceribus calamitatem quam patior, rem, ut est, simpliciter intimasse. Tristis flebilisque historia satis pro se agit, praesertim apud vos, et suasoriis fucari non indiget. Exitus aquarecum. Nec enim illum lugeo, sed me. Nam ille quo pacto lugeatur, qui mortis pretiosae compendio transivit ad vitam? 2. Quis illum non magis laudibus, quam fletibus prosequatur, cui vivemori est lucrum? Episcopi nomen ego gerebam, ille exercebat opus. Honore spreto, onus totis viribus supportabat. Idcirco ille revera mortuus ad vitam, ego vivus in morte. Ille mortis vincula non incidit, sed evasit: et ecce 160 circumdant me dolores mortis, et torrentes iniquitatis conturbant me. Ego ego miserandus in morte tua, mi frater dulcissime Thoma, blando heu! ablactatus solatio, cauto privatus consilio, et certe tuto patrocinio destitutus. Expediebat me magis mori
Abbreviated transcription (Latin):
asticas uendicet dignitates. feri¬
tate armorũ. non morum ꝓbitate:
Qmobrem dñe pater aliquidut
uidetis ꝓrsus dec̾nendum in homi¬
nem qd̃ eccł̃ie ꝓsit. ut salus fcã hoc
temꝑe ꝑ uos. tranfundat᷑ in postos.
et cognoscat gen̾atio alt̾a ñ solũ
qd̾ fuit p̾sup̃tum. s ⁊ qͣlit̾ ultum.
Alioqͥn si serpat uenenum. nec se¬
qͣtur parit̾ et antidotum. młtos
religiosus pͥor sc̃i uictoris magist̾
thomas. in obsequio caritatis in
itinere qd indix̾at pietas. in opere
sc̃o. in scõrum comitatu. in dñico
die. c̾te in sinu meo et int̾ manus
meas. crudelit̾ ab imꝑiis ꝓ iusticia
exoe̾bratus ẽ. sc̃s obediens usq ad
mortem. Nũ opus ẽ. prece uͥ pieta¬
tem meliꝰ in silentio lacͥme ꝓuocãt:
et singultus qui int̾rumꝑit p̾cem
expͥmit affectioẽm. Hec plane cõ¬
passioẽm ueram. et si ñ postusãt.
m̾entur tam̾. utpote q̃ uerum in¬
dicãt. ꝓduntq dolorem. et simula¬

Expanded text:
asticas vindicet dignitates feriasticas vindicet dignitates feritate armorum, non morum probitate? Quamobrem, domine Pater, aliquid, ut videtis, prorsus decernendum est in hominem, quod Ecclesiae prosit, ut salus facta hoc tempore per vos transfundatur in posteros; et cognoscat generatio altera, non solum quod fuit praesumptum, sed et qualiter ultum. Alioquin si serpat venenum, nec sequatur pariter et antidotum; multos religiosus, prior Sancti-Victoris, magister Thomas in obsequio charitatis, in itinere quod indixerat pietas, in opere sancto, in sanctorum comitatu, in dominico die, certe in sinu meo et inter manus meas crudeliter ab impiis pro justitia excerebratus est, factus obediens usque ad mortem. Non opus est prece, ubi pietatem melius in silentio lacrymae provocant, et singultus qui interrumpit precem, exprimit affectionem. Haec plane compassionem veram, etsi non postulant, merentur tamen: utpote quae verum indicant produntque dolorem, et simula
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e certe dicat si pot̾. Si ergo iste
qui cã. qͥ incentor. qui etiã ut omĩ¬
um pene suspicio ẽ. extitit et dic¬
tator facinoris. si inqͣm impune
ferat. qd̾ utiq mira impudentia
de ur̃a apłica auctoritate p̾sumit.
qͣnta putamꝰ impunitas ista in
eccłia parturiet punienda. Unũ
e duob fore neceẽ. ẽ. aut nuilos
scłm admitti deinceps. ad honores
eccłiasticos: adit passim ad omne
illicitum ꝑmitti lib̾e cłicos. sacris
abuti officiis. ne forte si qͥspiam
zeso dei accensus. ꝓhibere tẽptau̾it.
ferro ilico mlitari. reꝰ iusticie tru¬
cidetur. Atq ita qͥd sp̃ali gladio. qͥd
censure eccłiastice. quid xͥane le¬
gi et discipline. qͥd reu̾entie sacer¬
dotali. qͥd deniq diuino timori re¬
liqͥtur. si metu potentie scłaris
nullus mutire iã audeat. contra
insolentiã cłicorum: Quid enim
insolentius. quidue inclignius in
eccłia ẽẽ pot̾. qͣm ut sibi quisq eccłi¬

Expanded text:
ipse certe dicat, si potest. Si ergo iste ipse certe dicat, si potest. Si ergo iste qui causa, qui incentor, qui etiam, ut omnium pene suspicio est, exstitit et dictator facinoris: si is, inquam, impune ferat quod utique mira impudentia de vestra apostolica auctoritate praesumit, quanta putamus impunitas ista in Ecclesia parturiet punienda? Unum e duobus fore necesse est: aut nullos um hoc saeculum admitti deinceps ad honores ecclesiasticos: aut passim ad omne illicitum permitti libere clericos sacris abuti officiis; ne forte, si quispiam zelo Dei accensus prohibere tentaverit, ferro illico militari reus justitiae trucidetur. Atque ita quid spirituali gladio, quid censurae ecclesiasticae, quid christianae legi et disciplinae, quid reverentiae sacerdotali, quid denique divino timori relinquitur, si metu potentiae saecularis, nullus mutire jam audeat contra insolentiam clericorum? Quid enim insolentius, quidve indignius in Ecclesia esse potest, quam ut sibi quisque ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
uissime dieb istis tua crudelitas
dedit. cũ cet̾is animab int̾fectoꝵ
uoce ualida sub altari clamare
et flagitare uindictã. eoq instã¬
tius quo recentius ipsius sangͥs
effusus ẽ. suꝑ t̾ram. Sed ñquid
ego inqͥx occidieum: Nõ utiq tu.
sed tui et ꝓpt̾te. an et ꝑte: uideat
deus et ilidicet. Si excusabilis
tues cuiꝰ dentes arma et sagitte.
cuiꝰ singua gladiuis acutus. ꝑinde
nͨ uidei xp̃i de morte culpandi sũt.
quippe et ip̃i manꝰ continere cauti.
Ob illicitas exactiones quas sͥ occa¬
sione archidiaconatus in prbros
minime iam ut consueuat usur¬
pare lic̾et. bĩ utiq thome obiuian¬
te ⁊elo atq industria. utpote iusti¬
cie amatoris et defensoris od̾at il¬
lum. et mortem ei iã ip̃o odio homi¬
cida. minitari solebat. Multi se
audiuisse nẽ ꝑhibent. quib dis¬
credend̾ ñ ẽ. Postremo nepotes eiꝰ
ut impias manꝰ in sc̃m dñi mit̾tent:
qͥd aliud ũqͣm adu̾sus eũ habu̾nt.

Expanded text:
vissime diebus istis tua crudelitas morti dedit, cum caeteris animabus interfectorum, voce valida sub altari clamare, et flagitare vindictam, eoque instantius, quo recentius ipsius sanguis effusus est super terram. 2. Sed nunquid ego, inquit, occidi eum? Non utique tu, sed tui, et propter te. An et per te, videat Deus et judicet. Si excusabilis tu es, cujus dentes, arma et sagittae, cujus lingua gladius acutus, proinde nec Judaei Christi de morte culpandi sunt: quippe et ipsi manus continuere cauti. Ob illicitas exactiones, quas sibi occasione archidiaconatus in presbyteros minime jam, ut consueverat, usurpare liceret, beati utique 159 Thomae obviante zelo atque industria, utpote justitiae amatoris et defensoris, oderat illum, et mortem ei jam ipso odio homicida minitari solebat. Multi se audivisse nunc perhibent, quibus discredendum non est. Postremo nepotes ejus, ut impias manus in sanctum Domini mitterent, quid aliud unquam adversus eum habuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẽ. et qd̾ pot̾ in dño. fera pessima
q̃ deuorauit ioseph. canũ ur̃orũ
importunitatẽ ñ ferens. ad ur̃e dr̃
defensionis auxilium confugisse. In
qͣntam misera deuenit am̃ĩtiam.
ut uaga. et profuga. et tremens suꝑ
t̾ram. illuc potissimũ fugam inie¬
rit: ubi plus timere oportuit. Sceła¬
tissume tu sumine equitatis sedẽ.
putas ẽẽ speluncam latronum. aut
cubile leonum: Tu filii recentem
adhuc cruorem ore rapido ac ferali
spumãs. et masticans. fugis ad si¬
nũ matris. patͥs audes apparere cõs¬
pectib. tñ si penitentiam petit. ne¬
ganda ei ñ ẽ. Qd̃ si audientiã: acci¬
piat si placet illam. qͣm uł moyses
indulsit ppło ante conflatile cur¬
uanti genu. uł finees fornicãti is
ananias et saphyra m̾uerunt. Qm
deniq audiẽtiam dedit negocian¬
tib intemplo saluator. An igno¬
ramꝰ quorũdam pecc̃a p̾cedere ad

Expanded text:
sima quae devoravit Joseph, canum nostrorum importunitatem non ferens, ad vestrae dicitur defensionis auxilium confugisse. In quantam misera devenit amentiam, ut vaga et profuga et tremens super terram, illuc potissimum fugam inierit, ubi plus timere oportuit? Sceleratissime, tu summae aequitatis sedem putas esse speluncam latronum, aut cubile leonum? tu filii recentem adhuc cruorem ore rabido ac ferali spumans et masticans, fugis ad sinum matris, patris audes apparere conspectibus? Tamen si poenitentiam petit, neganda ei non est; quod si audientiam, accipiat illam si placet, quam vel Moyses indulsit populo ante conflatile curvanti genu ; vel Phinees fornicanti IsrAnanias et Sapphira meruerunt : quam denique audientiam dedit negotiantibus in templo Salvator . An ignoramus quorumdam peccata praecedere ad
Abbreviated transcription (Latin):
dño et amico. Amicus in necessita¬
tate ꝓbatur. Qd̃ dico ñ quia de scĩ¬
tate dilectionis ur̃e dubite: s ne
continguat ut dubitem. Contin¬
git autem ꝓculdubio si zelum illũ
ro. Porro dissimulationis io mͥ ar¬
gum̃tum in excusabile fore nou̾i

Expanded text:
icus in necessitate probatur. Quod dico, non quia de sanctitate dilectionis vestrae dubitem, sed ne contingat ut dubitem. Continget autem procul dubio, si zelum illum ro. Porro dissimulationis id mihi argumentum inexcusabile fore no
Abbreviated transcription (Latin):
iunior. Alioqͥn iudicium durũ inhi
qui presunt. timeat potestas. Seruus
quoq sciens uoluntatem dñi sui et
non faciens digna. uapulabit mul
tis. timeat qui cognouit litteraturã.
Timeat nobilis. quia iudex om̃ium
non est acceptor ꝑsonarum. Iste pro¬
fecto necessarii timoris funiculus tri¬
plex difficile rumpitur. Durus ne
uideor quia non blandior. quod me¬
tum incutio. quod amico cupio ini¬
cium sapientie: Sic mͥ continguat¬
semper beare amicos id est terrendo sa¬
lubriter non adulando fallaciter. Ad il¬
sud mepnocet qui dicit. Beatus homo
qui semper est pauidus. Ad hoc reuo¬
cat qui ait. Popule meus qui te beati¬
ficant: in errorem inducunt. Item

Expanded text:
minor . Alioquin judicium durum his minor . Alioquin judicium durum his qui praesunt : timeat potestas. Servus quoque sciens voluntatem domini sui, et non faciens digna, vapulabit multis Luc. XII, 47: timeat qui cognovit litteraturam. Timeat nobilis, quia judex omnium non est acceptor personarum. Iste profecto necessarii timoris funiculus triplex difficile rumpitur. Durusne videor, quia non blandior, quod metum incutio, quod amico cupio initium sapientiae? Sic mihi contingatsemper beare amicos, id est, terrendo salubriter, non adulando fallaciter. Ad illud me provocat qui dicit: Beatus homo qui semper est pavidus . Ab hoc revocat qui ait: Popule meus, qui te beatificant, in errorem inducunt
Abbreviated transcription (Latin):
suscepi scripta deuotus. et ad
iniũcta sollicitus fui. et si profui uos
probabitis. Set de hoc satis. Porro in
eadem caritate audeo que secunt᷑.
Si cunctos qui uocantur ad ministeri¬
um constat eligi et ad regnum: pro¬
fecto securus est cosoniensis archiep̃c.
in sacerdotio legitur elegisse non ali¬
us qm ip̃e deus ⁊ ñ potest solui seript᷑a
que hoc asserit: timeat ne cesse est et
coloniensis archiep̃c. Si uero quod ue¬
rum est et illa sententia hodie q̃ ui¬
get. quia non multos nobiles. non mł¬
tos potentes. non multos sapientes. e¬
legit deus: non qͥd non triplicem qͦ
habet timendi causam coloniensis ar¬
chiep̃c: Curemus ergo in alto po¬
siti non altum sapere: s timere. set
humilib consentire. Orincipem in¬
quit te constituerunt: esto in illis
tanqͣm unus ex illis et iterum. Qrͣnto
maiores: tanto humilia te in om̃ib
Sapiens est qui hoc consulit. quippe
haud dissentiens ab ip̃a sapientia q̃
ait. Qui maior est uestrũ fiat sicut

Expanded text:
suscepi scripta devotus, et ad injuncta sollicitus fui; et si profui, vos probabitis. Sed de hoc satis. Porro in eadem charitate audeo quae sequuntur. Si cunctos qui vocantur ad ministerium, constat eligi et ad regnum, profecto securus est Coloniensis archiepiscoin sacerdotio legitur elegisse non alius quam ipse Deus; et non potest solvi Scriptura quae hoc asserit: timeat necesse est et Coloniensis archiepiscopus. Si vero quod verum est et illa sententia hodie quoque viget, quia non multos nobiles, non multos potentes, non multos sapientes elegit Deus , nunquid non triplicem quoque habet timendi causam Coloniensis archiepiscopus? Curemus ergo in alto positi, non altum sapere, sed timere, sed humilibus consentire. Principem, inquit, te constituerunt: esto in illis tanquam unus ex illis : et iterum: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Sapiens est qui hoc consulit, quippe haud secus sentiens ab ipsa Sapientia quae ait: Qui major est vestrum, fiat sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tibi sollicitudo de nob̃: Si filii si nepo¬
tes. siuł aliqua extrema ꝓpinqͥta¬
tis linea tͥ iuncti ẽẽmus. tua crebra
beneficia. Freq̃ntes salutationes.
Quis ũqͣm de nr̃a salude int̾rogat:
Quis ũqͣm ñ dico sollicitus. s uł
memor nr̃i ẽ. in scło. Amicis. ꝓpin¬
qͥs. uicinis nr̃is fcĩ sumꝰ tanqͣuas
ꝑditum. sola nos obliuisci ñ potes.
Inqͥris de ẽẽ. et statu sanitatis nr̃e.
de tua qͣm nuꝑ egimus de mona¬
chis quos ad aliũ locum tͣnstuli¬
mꝰ. De quib pͥmum breuit̾ respõ¬
deo qd̾ de t̾ra deserta. ⁊ de loco hor¬
roris et uaste solitudinis. introduc¬
ti sunt in habundãtiam rerum.
ediũ. ⁊ amicoꝵ. in t̾ram deniq fer¬
tilem. et locum amene habitatio¬
nis. Letos itaq in pace reliqͥmus. le¬
ti nos ⁊ in pace reu̾si sumus. pret̾

Expanded text:
tibi sollicitudo de nobis? Si filii, si nepotes, si vel aliqua extrema propinquitatis linea tibi juncti essemus, tua crebra beneficia, frequentes salutationes, quis unquam de nostra salute interrogat? quis, inquam, non dico sollicitus, sed vel memor nostri est in saeculo? Amicis, propinquis, vicinis nostris facti sumus tanquam vas perditum: sola nos oblivisci non potes. Inquiris de esse et statu sanitatis nostrae, de via quam nuper egimus, de monachis, quos ad alium locum transtulimus. De quibus breviter respondeo quod de terra deserta et de loco horroris et vastae solitudinis introducti sunt in abundantiam rerum, aedium et amicorum; in terram denique fertilem, et locum amoenae habitationis. Laetos itaque et in pace reliquimus, laeti nos et in pace reversi sumus; praet