comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at. Qui autẽ caꝑe non potest ñ michi ad¬
scribat. s tarcditatis sue & conuertat se ad
illũ quicor apperit ut infundat qd donat.
Postremo & siquisquã ꝓpterea ñ intellexerit.
quia non ame sic dictum ẽ. ut dici debet:
ignoscat humanȩ fragilitati et supplicet
diuine bonitati. Habemus enĩ intus magis
bis quẽad modũ dignatur distribuet. Qui
nouit quidet. Et cuidet. Ad erit petenti:
& apert et pulsanti. Et si forte ñ dederit:
nemo se dicat desertũ. Forte enĩ aliqͥd dif
ferret : s neminẽ esurientẽ relinquet. Si
enĩ nondat ad horam: exercet querentẽ. ñ
contemint petentẽ. Uidete gͦ & adtendite:
qͥd uelim dicere. Et si forte non possim: catho¬
lica fides hoc habet firmata spũ dei inscĩs
eiꝰ contra omnẽ hereticã prauitatẽ. quia pa¬
tris & filii oꝑa inseꝑabilia sunt. Quid ẽ qd̾

Expanded text:
at . Qui autem capere non potest, non mihi adat . Qui autem capere non potest, non mihi adscribat, sed tarditati suae; et convertat se ad illum qui cor aperit, ut infundat quod donat. Postremo et si quisquam propterea non intellexerit, quia non a me sic dictum est ut dici debuit, ignoscat humanae fragilitati, et supplicet divinae bonitati. Habemus enim intus magistbis quemadmodum dignatur distribuit. Qui novit quid det, et cui det, aderit petenti, et aperiet pulsanti. Et si forte non dederit, nemo se dicat desertum. Forte enim aliquid dare differt, sed neminem esurientem relinquit. Si enim non dat ad horam, exercet quaerentem, non contemnit petentem. Videte ergo et attendite quid velim dicere, etsi forte non possim. Catholica fides hoc habet, firmata Spiritu Dei in sanctis ejus, contra omnem haereticam pravitatem, quia Patris et Filii opera inseparabilia sunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
post mundũ factum requiẽ quasi ut cessaret
requirebat: qui inuibendo nũquã laboraue¬
rat: Ergo illa mistica sunt & ꝓpterea ita po¬
sita: ut nobis requiẽ sꝑemus post hancui¬
tam. si bona oꝑa fecerimus. Ideo dñs recun¬
dens inprudentiã et errorẽ uideoꝵ. & osten¬
dens eos non rectȩ saꝑe dedeo: ait illis scan¬
dalizantib qd̃ sabbato oꝑabat᷑ hominũ
sanitatẽ. Pater m̃s usq nunc oꝑatur: &e
go oꝑor. Nolide gͦ putare qͥa sabbato ita re¬
quieuit pater meus ut ex illo non oꝑetur:
sed sicut ipse nunc oꝑatur. operor & ego.
S sic̃ pater sine labore: sic & filiꝰ sine labore.
Dixit ds̃ et facta sunt. Dixit xp̃c languenti.
Tolle grabatum tuũ & uade indomũi tuã.
& factum ẽ. Catholica autẽ fides habet: qd̾
patris & filii oꝑa non sunt seꝑabilia. hoc
ẽ quod uolo si possum loqui caritati ur̃e:
s scdm illa uerba dñi qui pocest caꝑe capi¬

Expanded text:
post mundum factum requiem quasi ut cessaret post mundum factum requiem quasi ut cessaret requirebat, qui in jubendo nunquam laboraverat? Ergo illa mystica sunt, et propterea ita posita, ut nobis requiem speremus post hanc vitam, sed si bona opera fecerimus. Ideo Dominus retundens impudentiam et errorem Judaeorum, et ostendens eos non recte sapere de Deo, ait illis scandalizatis quod sabbato operabatur hominum sanitatem, Pater meus usque modo operatur, et ego operor: nolite ergo hoc putare quia sabbato ita requievit Pater meus, ut ex illo non operetur; sed sicut ipse nunc operatur, operor et ego. Sed sicut Pater sine labore, sic et Filius sine labore. Dixit Deus, et facta sunt: dixit Christus languenti, Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam, et factum est. 3. Catholica autem fides habet, quod Patris et Filii opera non sunt separabilia. Hoc est quod volo, si possum, loqui Charitati vestrae: sed secundum illa verba Domini, Qui potest capere capi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim scriptũ habemus ingenesi. Et ds̃
fecit omĩa bona ualde. et requieuit ds̃ sep¬
timo die. Ut tu homo cum adtendis ipsũ
dm̃ post bona oꝑa requieuisse: ñ tibi sꝑes
requiem nisi cũ bona fueris oꝑatus. Et
adimaginẽ et similitudinẽ suã sexta die.
uit septimo die: sic & tibi requiẽ ñ speres
nisi cũ redieris adsimilitudinem dei in
qua factus es: quam ꝑpeccatũ ꝑdidisti.
Non enĩ ds̃ laborasse dicendus est: qui
uissit et facta st̃. Quis ẽ qui post tantam
oꝑis facilitatẽ. quasi post laborem uelit
requiescere: Si uissit & aliquis ei resisteͬt. si
uissit & non est factum iut fieret laborauit:
uero & in ipso libro geneseos legamus. Dixit
dẽ. Fiat lux. & facta ẽ lux. dixit ds̃. fiat lix¬
firmam̃tũ. & factũ est firmamentũ. et ce¬
tera inuerbo eiꝰ. continuofacta. Cui rei attes¬
tatur & psalmus dicens. ipse dixit o facta
sunt. ipse mandauit & craata sunt. quomͦ

Expanded text:
Sic enim scriptum habemus in Genesi, Et fecit Sic enim scriptum habemus in Genesi, Et fecit Deus omnia bona valde, et requievit Deus die septimo : ut tu homo cum attendis ipsum Deum post bona opera requievisse, non tibi speres requiem, nisi cum bona fueris operatus: et d imaginem et similitudinem suam sexto die, de, requievit septimo die; sic et tibi requiem non speres, nisi cum redieris ad similitudinem in qua factus es, quam peccando perdidisti. Non enim Deus laborasse dicendus est, qui dixit et facta sunt. Quis est qui post tantam operis facilitatem quasi post laborem velit requiescere? Si jussit et aliquis ei restitit, si jussit et non est factum, et ut fieret laboravit; vero et in ipso libro Geneseos legamus, Dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux: dixit Deus, Fiat firmamentum; et factum est firmamentum ; et caetera in verbo ejus continuo facta: cui attestatur et Psalmus dicens, Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt : quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatis. Unde ꝑturbati uidei calũniaban¬
tur: quasi aduersorem & p̾uaricatorẽ legis
Tunc eis dixerat. Pater meus tisq nunc
borem fabricati mundi. usq adhunc diem
quasi dormiret: ꝓpterea sc̃ificasse illũ diẽ
ex quo cȩpit uelut alaborib requiescere.
Est autem sacram̃tũ salb̃i antiqͥs patrib
nrĩs p̃ceptum. quod nos xp̃iani spirita¬
liter obseruamꝰ: ut ab omĩ seruili oꝑe idẽ
abomni peccato. de quo dñs dicit: omĩs
qui facit peccatũ seruus ẽ peccati abstinea¬
mus nos: & habeamus quietem incorde
nr̃o. id est tranquillitat̾e spiritalem. Et
quamuis inhoc scło id conemur: adeam ta¬
men requiem ꝑfectam ñꝑuenimus. nisi
cum dehac uita exierimꝰ. S ideo dictũ est
dm̃ requieuisse. qͥa iam creaturã nullã con¬
clebat: post qua ꝑfecta sunt omĩa. Quietẽ
uero ꝓpterea appellauit scriptura. ut nos
ammoneret post bona oꝑa requieturos.

Expanded text:
sabbatis: unde perturbati Judaei calumniabansabbatis: unde perturbati Judaei calumniabantur, quasi eversorem et praevaricatorem Legis. Tunc eis dixerat, Pater meus usque modo borem fabricati mundi usque ad hunc diem quasi dormire; et propterea sanctificasse illum diem, ex quo coepit velut a laboribus requiescere. Est autem sacramentum sabbati antiquis patribus nostris praeceptum , quod nos Christiani spiritualiter observamus, ut ab omni servili opere, id est ab omni peccato quia Dominus dicit, Omnis qui facit peccatum, servus est peccati , abstineamus nos, et habeamus quietem in corde nostro, id est tranquillitatem spiritualem. Et quamvis in hoc saeculo id conemur, ad eam tamen requiem perfectam non perveniemus, nisi cum de hac vita exierimus. Sed ideo dictum est Deum requievisse, qdebat, postquam perfecta sunt omnia. Quietem uero propterea appellauit Scadmoneret post bona opera requieturos.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ sine causa suꝑ pectus dñi
discũbebat: nisi ut secreta al¬
tioris sapientiȩ eiꝰ biberet. &¬
quod amando biberat: eugłi⁊ ando ructaret.
ita secreta sunt & ꝓfunde intelligentiȩ.
ut om̃s turbent qui ꝑuerso sunt corde. & om¬
nes exerceant qui recto sunt corde. Proinde
animaduertat caritas ur̃a adhȩc pauca qͦ
lecta sunt. Uideamus si quo modo possimꝰ
donante & adiuuante ipso qui uerba sua
nobis uoluit recitare. quȩ tunc audita
atq conscripta sunt modo cum legerent᷑.
quid sibi uelit: quod eum audistis dicere.
amen am̃ dicouobis. non potest filius ase
facere qͥcquã. nisi qd̃ uiderit patrẽ faciente.
Quecumq enim pater facit. hȩc eandem &
filiꝰ facit similiter. Unde autem natus sit
sermo: cõmemorandi estis. ꝓpter suꝑioralec¬
tionis. Curauerat dñs quendã inter illos.
qui inquinq porticib piscinȩ illius salomo¬
nis iacebant. sui dixerat. Tolle grabatũ tuũ
& uade indomũ tuam. Hoc autem fecerat

Expanded text:
qui non sine causa super pectus Domini discumbebat , nisi ut secreta altioris sapientiae ejus ebiberet, et quod amando biberat, evangelizando ructaret, ita secreta sunt et profunda intelligentiae, ut omnes turbent qui perverso sunt corde, et omnes exerceant qui recto sunt corde. Proinde animadvertat Charitas vestra ad haec pauca quae lecta sunt. Videamus si quo modo possumus donante et adjuvante ipso qui verba sua nobis voluit recitari, quae tunc audita atque conscripta sunt, ut modo legerentur, quid sibi velit quod eum audistis modo dicere, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: quaecumque enim Pater facit, haec eadem et Filius facit similiter. 2. Unde autem natus sit sermo iste, commemorandi estis propter superiora lectionis, ubi curaverat Dominus quemdam inter illos qui in quinque porticibus piscinae illius Salomonis jacebant, cui dixerat, Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Hoc autem fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. Plus tam̃ inter ẽ. inter animã & dm̃.
Tu si manimo es. inmedio es. si infra adten¬
dis corpus ẽ. si supra adtendis ds̃ est. Ad tol¬
le te acorꝑe: transi ȩtatem. Uide enĩ qͥd di¬
cit psalmus. & ad moneris quemad modũ¬
sapiendus sit ds̃. facte sunt inquid mͥ lacri¬
mȩ meȩ panes die ac nocte : cũ dicit᷑ mͥcoti¬
die ubi ẽ ds̃ tuus. Tam quã pagani dicant.
ecce dii nr̃i: ds̃ uester ubi ẽ: Ostendunt eñi
illi. qd uidetur: nos colimus qui ñ uidetur.
Et cui ostendamꝰ: Homini qui ñ habet un¬
de uideat. Nam utiq si ipsi deos suos uideñ
oculis. habemus & nos alios oculos. unde
uideamus dm̃ nr̃m. Ipsi oculi mundant᷑¬

Expanded text:
mum: plus tamen interest inter animum et Deum. mum: plus tamen interest inter animum et Deum. Tu si in animo es, in medio es: si infra attendis, corpus est: si supra attendis, Deus est. Attolle te a corpore, transi etiam te. Vide enim quid dixit Psalmus, sunt, inquit, mihi lacrymae meae panes die ac nocte, cum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus? Tanquam Pagani dicant: Ecce dii nostri; Deus vester ubi est? Ostendunt enim illi quod videtur; nos colimus quod non videtur. Et cui ostendamus? homini qui non habet unde videat? Nam utique si ipsi deos suos vident oculis; habemus et nos alios oculos, unde videamus Deum nostrum. Ipsi oculi mundan
Abbreviated transcription (Latin):
sẏllabas et facis ut maneant: Non gͦ sic
pater & filiꝰ. s hec eadẽ facit. & similiter fa¬
cit. Si fecit ds̃ cęlũ qd̃ manet. hoc fecit & fi¬
lius cȩlũ qd̃ manet. Si fecit pater hominẽ
eadẽ fecit filius temꝑalia: quia ñ solum
ipsa facit. sed & similiter fecit. Pater enim
fecit ꝑfiliũ. qͥa ꝑuerbũ fecit pater omĩa.
Quere in patre & infilio seꝑationẽ: non in¬
Nam si inhis uersatis quȩ tibi errans ani¬
mus facit: cum imaginib tuis loqueris
ñ cũ uerbo dei. fallunt de imagines tuȩ. tnͣ¬
scende & corpus: & sape animũ. Transcende
animũ et sape dm̃. Non tangis dm̃: nisi &
animũ transieris. Quantominus tangis:
si incarne remanseris: Illi gͦ qui sapuint
carnẽ. qua longe sunt. ad sapiendũ qd dei ẽ:
Qui non ibi eẽnt: etiam si animũ saꝑent. Re¬
cedit homo multũ adeo. quando sapit carna¬
liter: et multũ inter ẽ. inter carne o ani¬

Expanded text:
syllabas, et facis ut maneant? Non ergo sic syllabas, et facis ut maneant? Non ergo sic Pater et Filius; sed haec eadem facit, et similiter facit. Si fecit Deus coelum quod manet, hoc fecit Filius coelum quod manet. Si fecit Deus Pater hominem eadem fecit Filius temporalia; quia non solum ipsa fecit, sed et similiter fecit. Pater enim fecit per Filium, quia per Verbum fecit Pater omnia. 11. Quaere in Patre et Filio separationem, non inNam si in his versaris, quae sibi errans animus facit; cum imaginibus tuis loqueris, non cum Verbo Dei: fallunt te imagines tuae. Transcende et corpus, et sape animum: transcende et animum, et sape Deum. Non tangis Deum, nisi et animum transieris: quanto minus tangis, si in carne manseris? Illi ergo qui sapiunt carnem, quam longe sunt a sapiendo quod Deus est? quia non ibi essent, etiam si animum saperent. Recedit homo multum a Deo quando sapit carnaliter, et multum interest inter carnem et ani
Abbreviated transcription (Latin):
fert uerbũ. Quod facit animus. facit & lin
gila. fecit dñs corꝑis. fecit & serius. S ut face¬
ret seruus. adño accepit qd̃ faceret: et iuben¬
te dño fecit. Hoc idem abutroq factũ ẽ. s ñ¬
qͥd similiter: Quomodo non similiter ait ali¬
quis : Ecce uerbũ quod fecit animꝰ meus. ma¬
net inme: qd̾ fecit lingua mea ꝑcusso aere
transiit &e non est. Cũm dixeris uerbum in
animo tuo. et sonuerit ꝑ linguã tuã: redi
ad animũ tuũ. et uide quia ibi ẽ. uerbũ
quod fecisti. Numqͥd sicut mansit inanimo
tuo qd̃ fecisti. mansit in lingua tua qd̾ so¬
nusti ꝑ linguã tuam: fecit lingua sonans:
fecit añimus cogitans. S qd̾ sonuit lin¬
gua tͣnsiit. Quod cogitauit animus ꝑma¬
net. Hoc gͦ fecit corpus. qd̃ fecit animus:
s non similiter. fecit enim animꝰ quȩ tene¬
at animus. fecit aut̃e lingria qd̃ sonat: et
ꝑaera aurẽ uerberat. Numqͥd sequeris

Expanded text:
fert verbum quod fecit fert verbum quod fecit gua; fecit dominus corporis, fecit et servus: sed ut faceret servus, a domino accepit quod faceret, et jubente domino fecit. Hoc idem ab utroque factum est: sed numquid similiter? Quomodo non similiter, ait aliquis? Ecce verbum quod fecit animus meus, manet in me: quod fecit lingua mea, percusso aere transiit, et non est. Cum dixeris verbum in animo tuo, et sonuerit per linguam tuam, redi ad animum tuum, et vide quia ibi est verbum quod fecisti. Numquid sicut mansit in animo tuo, mansit in lingua tua? Quod sonuit per linguam tuam, fecit lingua sonans, fecit animus cogitans: sed quod sonuit lingua, transiit; quod cogitavit animus, permanet. Hoc ergo fecit corpus, quod fecit animus; sed non similiter. Fecit enim animus quod teneat animus; fecit autem lingua quod sonat, et per aerem aurem verberat. Numquid sequeris
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. Si tres dii: cres mundi. Si unus ds̃ pat̃.
& filiꝰ. et spc̃ sc̃s: unus mundus factus ẽ apa¬
tre. ꝑfiliũ in spũ scõ. Hȩc gͦ facit filius. quȩ
facit &e pater. & ñ dissimiliter facit: s simili¬
ter facit. Et hec facit: et similiter facit. Iam
dixerat hȩc facit : quare addidit similiter
facit : Ne alius paruulus intellectus uel
error inanimo nasceret᷑. Uides enĩ hominiᷤᷤ
opus. Animꝰ ẽ in hoĩe et corpus. animꝰ imꝑat cor¬
pori. s multũ int̾ ẽ int̾ corpꝰ et animã. Corpꝰ uisibile ẽ
animus inuisibilis. Inter potentiã uirtu
tẽq animi. & cuiꝰ ius licet cȩlestis corꝑis mul¬
tum inter ẽ. Imꝑat tam̃ animꝰ corpori suo:
et facit corpus. Et qd̃ uidetur animꝰ facere:
hoc facit et corpus. Uidetur gͦ corpus hoc
idem facere qd̃ animus: s nonsimiliter. Quo¬
modo hoc idem facit s non similiter facit ani¬
mus : Uerbum apud se uibet linguȩ. & pro¬

Expanded text:
sanctus. Si tres dii, tres mundi: si unus Deus Pater sanctus. Si tres dii, tres mundi: si unus Deus Pater et Filius et Spiritus sanctus, unus mundus factus est a Patre per Filium in Spiritu sancto. Haec ergo facit Filius, quae facit et Pater, et non dissimiliter facit: et haec facit, et similiter facit. 10. Jam dixerat, haec facit; quare addidit, similiter facit? Ne alius pravus intellectus vel error in animo nasceretur. Vides enim hominis opus; animus est in homine et corpus: animus imperat corpori, sed multum interest inter corpus et animum: corpus visibile est, animus invisibilitemque animi, et cujusvis licet coelestis corporis multum interest. Imperat tamen animus corpori suo, et facit corpus: et quod videtur animus facere, hoc facit et corpus. Videtur ergo corpus hoc idem facere quod animus, sed non similiter. Quomodo hoc idem facit, sed non similiter? Facit animus verbum apud se, jubet linguae, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. hoc unũ est : et depatre totũ. Sequitur &
ipse inuerbis suis. & male intelligentes con¬
turbat: ut ad rectum intellectũ reuocet er¬
rantes. Cum dixisset. ñ pocest filiꝰ a se facere
quicquã. nisi qd̃ uiderit patrẽ facientẽ. ne
forte carnalis subriꝑet intellectus. ut uer¬
teret mentẽ. & faceret sibi homo quasi du¬
os fabros. unũ magistrũ aliũ discipłm.
quasi adtendentẽ ad magistrũ uerbi gr̃a
facientẽ archam. ut quomodo ille facit ar¬
chã. faciat & iste alterã archã. scđm uisio¬
nẽ quã inspexit in magistrũ oꝑantẽ: ne
tale aliqͥd sibi dupl icaret in illa simplici
diuinitate intellectus carnalis: secutus
ait. Quecũq enĩ pater facit. hȩc eadẽ & fi¬
liꝰ facit similiter. son facit pater alia. &
alia filiꝰ similia: seadẽ similiter. Non enĩ
ait quecumq pat̾ facit. facit & filius alia
similia. s quecũꝙ inquit pater facit. facit¬
Mundũ pater. mundũ filus: mundũ sp̃c

Expanded text:
est, hoc unum est; et de Patre totum est. 9. Sequitur et ipse in verbis suis, et male intelligentes conturbat, ut ad rectum intellectum revocet errantes. Cum dixisset, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: ne forte carnalis subreperet intellectus, et averteret mentem, et faceret sibi homo quasi duos fabros, unum magistrum, alterum discipulum quasi attendentem ad magistrum, verbi gratia, facientem arcam; ut quomodo ille fecit arcam, faciat et iste alteram arcam secundum visionem quam inspexit in magistro operante: sed ne tale aliquid sibi duplicaret in illa simplici divinitate intellectus carnalis, secutus ait, Quaecumque enim Pater facit, haec eadem et Filius facit similiter. Non facit Pater alia, et alia Filius similia, sed eadem similiter. Non enim ait, Quaecumque facit Pater, facit et Filius alia similia: sed, Quaecumque, inquit, Pater facit, haec emundum Pater, mundum Filius, mundum Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑfilium. Omĩa ꝑ ipsum facta sunt: & si¬
ne ipso factũ est nichil. Excute intelligen¬
tiã tuã. nec incelligentiam uocandã sed
plane stulticiam. Deus pater fecit mundũ.
quẽ fecit ds̃ alterũ mundũ: damichi mun¬
dum filii. Iste in quo sumus cuiꝰ est. Dic no¬
apatre.Si dixeris apatre ñ afilio: respondet
tibi eugłiũ & mundus ꝑ eũ factus ẽ. & mun¬
dus eum ñ cognouit. agnosce gͦ eum ꝑquẽ
factus ẽ mundus: & noli ẽẽ inter illos quieũ¬

Expanded text:
sed per Filium. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Excute intelligentiam tuam; nec intelligentiam vocandam, sed plane stultitiam. Deus Pater fecit mundum: quem fecit Filius alterum mundum? da mihi mundum Filii. Iste in quo sumus, cujus est? dic noa Patre: si dixeris, A Patre, non a Filio; respondet tibi Evangelium, Et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Agnosce ergo eum per quem factus est mundus
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante p̃locutus sum. quia omĩa ꝑdiu̾
ꝑ iohannẽ eugłistã dicitur: alta enĩ ꝑ illũ
dicuntur. non qualiacũq: non quȩ facile in¬
telligantur. Ecce iam hereticus si forte au¬
diuit uerba ista. erigit se & dicit nobis: ecce
minor ẽ filius quã pater. Eoce audi uerba filii
quȩ dicit. Non potest filiꝰ ase facere quicquã:
nisi qd̃ uiderit patrẽ facientẽ. Ex pecta quẽ
ad modũ scriptum ẽ. Esto mansuetus ad au¬
diendũ uerbũ. ut intelligas. Putas enĩ me
conturbatũ eẽ his uerbis. qui dico ȩqualem
potestatẽ. maiestatemq eẽ patris et filii:
cũ audiui ñ potest filiꝰ ase facere quicquã.
nisi qd̃ uiderit patrem facientẽ. Turbatus
his uerbis. quero abste qͥa iam tibi uideris
intellexisse. Nouimus in eugło. filiũ am¬
bulasse suꝑ mare. Ubi uidit patr̃e ambulasse
suꝑmare: hic iam ille t᷑batur. Pone gͦ qͦtiͦt intellexe

Expanded text:
paulo ante praelocutus sum, quia omnia perverper Joannem evangelistam dicitur. Alta enim per illum dicuntur, non qualiacumque, non quae facile intelligantur. Ecce jam haereticus si forte audit verba ista, erigit se, et dicit nobis: Ecce minor est Filius quam Pater, ecce audi verba Filii, qui dicit, Non potest Filius a se facere quidquam, niadmodum scriptum est, Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas . Puta enim me conturbatum esse his verbis, quoniam dico aequalem potestatem majestatemque esse Patris et Filii, cum audivi, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Turbatus his verbis quaero abs te, qui jam tibi videris intellexisse: Novimus in Evangelio Filium ambulasse super mare ; ubi Patrem vidit ambulasse super mare? Hic jam
Abbreviated transcription (Latin):
s ipsa ẽ potentia. quȩ ẽ substantia. Sub¬
stantia ut sit. potencia ut possit. Ergo quia
filus de patre ẽ: ideo dixit. Filius non po¬
test ase facere quiequã. Qͥa non est filius
dese: ideo non potest ase. Uidetur enim
quasi minorem se fecisse cum dicit. non
potest ase filius facere qͥcquam: nisi qd̃
uiderit patrem facientẽ. Hic erigit cerui¬
cem heretica uanitas. eoꝵ. scilicet qͥdic̃t fili

Expanded text:
sed ipsa est potentia quae et substantia; subsed ipsa est potentia quae et substantia; substantia ut sit, potentia ut possit. Ergo quia Filius de Patre est, ideo dixit, Filius non potest a se facere quidquam. Quia non est Filius a se, ideo non potest a se. 5. Videtur enim quasi minorem se fecisse, cum dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Hic erigit cervicem
Abbreviated transcription (Latin):
posse: Homini ñ ita ẽ ex comꝑatione huma¬
ne infirmitatis longe infra iacentes ut cũq
corda sustollite. ne forte aliquis nr̃m adtin¬
gat secretũ: et quasi choruscatione magne
lucis horrescens. sapiat aliqͥd ne insipiens
remaneat: non tamen se totũ saꝑe pucet.
ue suꝑbiat: c qd̃ sapuit amittat. Homo ali¬
ud ẽ quod ẽ: aliud qd̾ potest. Aliquando
enĩ et est homo. & non potest quod uult.
Aliquando autẽ sic ẽ homo. ut possit qd̃
uult. Itaq aliud ẽ. eẽ ipsius. aliud ẽ posse
ipsius. Si enĩ hoc eẽt ẽẽ ipsius. qd̃ ẽ posse
ipsius: cũ uellet posset. Deo aut̃ẽ cui ñ est
alia substantia ut sit. & alia potestas ut
possit: s consubstanciale illi est. qcqͥd eiꝰ est.
modo potest. s ẽẽ et posse simul habet qͥa
uelle & facere simul habet. Quia gͦ poten¬
tia filii de patre ẽ. Et qͥa substantia filii de
ñalia ẽ potentia infilio. & alia substantia

Expanded text:
posse. Homini non ita est. Ex comparatione humaposse. Homini non ita est. Ex comparatione humanae infirmitatis, longe infra jacentis, utcumque corda sustollite; et ne forte aliquis nostrum attingat secretum, et quasi coruscatione magnae lucis horrescens, sapiat aliquid, ne insipiens remaneat: non tamen se totum sapere putet, ne superbiat, et quod sapuit amittat. Homo aliud est quod est, aliud quod potest. Aliquando enim et est homo, et non potest quod vult; aliquando autem sic est homo, ut possit quod vult: itaque aliud est esse ipsius, aliud posse ipsius. Si enim hoc esset esse ipsius, quod est posse ipsius; cum vellet posset. Deus autem cui non est alia substantia ut sit, et alia potestas ut possit, sed consubstantiale illi est quidquid ejus esmodo potest; sed esse et posse simul habet, quia velle et facere simul habet. Quia ergo potentia Filii de Patre est, ideo et substantia Filii de Non alia potentia est in Filio, et alia substantia:
Abbreviated transcription (Latin):
&e as̃ erat uerbũ. omĩa ꝑ ipsũ facta sunt.
Si omĩa ꝑipsum facta sunt: dixit ds̃ fiat
lux & facta est lux. In uerbo fecit: ꝑ uerbũ
fecit. Ecce gͦ nunc audiuimus eugłiũ cũ
responderet stomachantib iudeis qͥa ñ
solum soluebat sabbatũ. s etiam patrẽ suũ
dicebat dm̃. ȩqualẽ sefaciens deo. Sic enĩ
scriptum ẽ. insuꝑiori capitulo. Cũ gͦ tali eoꝵ
erranti indignationi dei filius & ueritas
responderet ait. Amen am̃ dico uobis non
potest ase filiꝰ facere quicquã: nisi qd̃ uide¬
rit patrem facientẽ. Tamquã diceret: quid
scandalizati estis qͥa patrem meũ dixi dm̃.
& quia ȩqualẽ me fecideo: Ita sũ equalis
ut ille me genuit. ita sum eqͣlis ut ñ ille ame: sego
ab illo sum. Hoc enĩ intelligitur inhis u̾bis. Non ꝑo¬
test ase filius filius a se facere quicquã nͥ qd uide¬
rit patr̃ẽ facientẽ. Hoc ẽ qͥcqͥd filiꝰ habet ut
faciat: apatre habet ut faciat. Quare apa¬
tre habet ut faciat: Quia apatre habet ut

Expanded text:
Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt . Si omnia per ipsum facta sunt; dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux: in Verbo fecit, per Verbum fecit. 4. Ecce ergo nunc audivimus Evangelium, cum responderet stomachantibus Judaeis, quia non solum solvebat sabbatum, sed etiam patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo : sic enim scriptum est in superiori capitulo. Cum ergo tali eorum erranti indignationi Dei Filius et Veritas responderet, ait, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Tanquam diceret, Quid scandalizati estis, quia Patrem meum dixi Deum, et quia aequalem me facio Deo? Ita sum aequalis, ut ille me genuerit: ita sum aequalis, ut non ille a me, sed ego ab illo sim. Hoc enim intelligitur in his verbis, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Hoc est, quidquid Filius habet ut faciat, a Patre habet ut faciat. Quare habet a Patre ut faciat? Quia a Patre habet ut
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ dicit. pater aut̃e inme manens facit o
ꝑasua: Ambulatio illa carnis suꝑmare. a
patre fiebat. ꝑfiliũ fiebat. Ergo illa ambu¬
uideo. nec pater filium deseruit. necͥ filiꝰ apa¬
tre discessit. Itaq quicqͥd facit filiꝰ. nec facit
sine patre: quia qd̃ facit pater. ñ facit sine
filio. Exitum ẽ hinc. Uicdete uidete. qͥa nos¬
rectȩ dicimus. inseꝑabilia ẽẽ oꝑa patris. &
filii & sp̃s sc̃i. Nam quomͦ tu intelligis. ecce
fecit ds̃ lucẽ. et uidit filius patrem facien¬
tem lucẽ  Scłm carnalẽ intellectũ tuũ. Qͥa
ideo iuis minorẽ intelligere. qͥa dixit: ñ po
lucẽ aliam fecit illiꝰ : fecit pat̾ firmam̃tum.
firmam̃tũ cȩlũ. inter aquas et aqͣs. Audi¬
uit eum filius scđm incelligentiã tuã tar¬
dam & grossam. qͥa uidit filius patrem faci

Expanded text:
Filius dicit, Pater autem in me manens, ipse facit oFilius dicit, Pater autem in me manens, ipse facit opera sua; ambulatio illa carnis supra mare, a Patre fiebat, per Filium fiebat. Ergo illa ambutrumque ibi operantem video: nec Pater Filium deseruit, nec Filius a Patre discessit. Ita quidquid facit Filius, non facit sine Patre; quia quidquid facit Pater, non facit sine Filio. 7. Exitum est hinc. Videte quia recte nos dicimus inseparabilia esse opera Patris et Filii et Spiritus sancti. Nam quomodo tu intelligis, ecce fecit Deus lucem, et vidit Filius Patrem facientem lucem, secundum carnalem intellectum tuum, qui ideo vis mlucem aliam fecit Filius? Fecit Deus Pater firmamentum, coelum inter aquas et aquas, vidit eum Filius secundum intelligentiam tuam tardam et grossam: quia vidit Filius Patrem faci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mare: pater nũquam ambulauit suꝑ
mare. Certe non facit filus quicquã. nisi
qd uideret patr̃e facientẽ. Redi gͦ mecũad
id qd̃ dicebam. ne forte sic intelligendũ sit.
ut de questione ambo exeamus. Nã ego se¬
cundũ fidem catholicã uide quomodo exeã.
sine offensione. sine scandalo. Tu aut̃e si con¬
clusus queris qua exeas. qua intraueras
uide forte ñ incellexisti. & hoc qd̃ dixi. qua
intraueras uide. Ipsum audi dicentem.
Ego sũ ianua. Non sine causa queris qua
exeas & non inuenis. nisi qͥa ñ ꝑ ianuam
intrasti s ꝑ maceriã cecidisti. Ergo quẽ ad¬
modũ potes aruna tua collige te. et
intra ꝑianuam. ut sine offensione intres:
ce sine errore exeas. Per xp̃m ueni: non¬
excorde tuo afferas qd̵ dicas. s qd̃ ille osten¬
dit hoc loquere. Ecce fides catholica. quem¬
admodũ exit deista ꝓpositione. Ambula¬
uit filiꝰ suꝑ mare: pedes carnis fluctib inpo¬
Pater absens erat : Si absens erat. quomͦ ipse

Expanded text:
it super mare. Certe non facit Filius quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. 6. Redi ergo mecum ad id quod dicebam, ne forte sic intelligendum sit, ut de quaestione ambo exeamus. Nam ego secundum fidem catholicam video quomodo exeam sine offensione, sine scandalo: tu autem circumclusus, quaeris qua exeas. Qua intraveras vide. Forte non intellexisti et hoc quod dixi, Qua intraveras vide: ipsum audi dicentem, Ego sum janua . Non sine causa ergo quaeris qua exeas, et non invenis, nisi quia non per januam intrasti, sed per maceriam cecidisti. Ergo quemadmodum potes, a ruina tua collige te, et intra per januam, ut sine offensione intres, et sine errore exeas. Per Christum venex corde tuo afferas quod dicas; sed quod ille ostendit, hoc loquere. Ecce fides catholica quemadmodum exit de ista propositione. Ambulavit Filius super mare, pedes carnis fluctibus impoPater absens erat? Si absens erat, quomodo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. In seꝑabilia gͦ oꝑa patris & filii. S
hoc ẽ non potest filius ase facere quicquam.
Quod ẽ. ac si diceret non ẽ filius ase. Et enĩ
si filius ẽ natus est. Sinatus ẽ abillo ẽ. deqͦ
natus est: s tamen ȩqualem sibi genuit.
Non enĩ defuit aliquid generanti. aut tẽpꝰ
quesuut ut generaret. qui genuit coeter¬
num. aut matrem quesiuit ut generaret
qui dese ꝓculit uerbũ: aut pater generans
etate precesserat filiũ. ut minorẽ filiũ ge¬
neraret. Et forte dicit aliquis quia ꝑmulta
secula in senecta sua ds̃ suscepit filiũ. Sic̃
pater sine senectute: sic filus sine increm̃to.
Nec ille senuit. nec ille creuit: s ȩqualis e¬
qualem genuit. eternus ȩternũ. Quomͦ in¬
quit aliquis eternus ȩt̃num: Quomͦ flãma
temꝑalis generat lucem temporalẽ. Coeua
incipit lux. Da mͥ flammã sine luce: cedotͥ
dm̃ patrẽ sine filio. Hoc ẽ gͦ non potest filiꝰ
a se facere qͥcquã. nisi qd̃ uiderit patrẽ faci

Expanded text:
a Patris et Filii. Sed hoc est, Non potest Filius a se quidquam facere, quod esset si diceret, Non est Filius a se. Etenim si Filius est, natus est: si natus est, ab illo est de quo natus est. Sed tamen aequalem sibi genuit. Non enim defuit aliquid generanti, aut tempus quaesivit ut generaret, qui genuit coaeternum; aut matrem quaesivit ut generaret, qui de se protulit Verbum; aut Pater generans aetate praecesserat Filium, ut minorem Filium generaret. Et forte dicit aliquis quia post multa saecula in senecta sua Deus suscepit Filium. Sicut Pater sine senectute, sic et Filius sine incremento: nec ille senuit nec ille crevit; sed aequalis aequalem genuit, aeternus aeternum. Quomodo, inquit aliquis, aeternus aeternum? Quomodo flamma temporalis generat lucem temporalem. Coaevaincipit lux. Da mihi flammam sine luce, et do tibi Deum Patrem sine Filio, Hoc est ergo, Non potest Filius a se facere quidqua
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt. Quom pater & filius inseꝑabi¬
les sunt: Qa ipse dixit. Ego et pater unũ
sumꝰ. quia pater & filius non sunt duo dii
s unus. Dei uerbũ &e cuiꝰ est uerbũ: unꝰ et
unicus ds̃. Unus pater &e filiꝰ caritate com¬
plexi inunũ. Quȩ caritas sp̃s eoꝵ. ẽ: ut fiat
patris & filii. s etiam sp̃c sc̃i. sicut ȩqualitas
& inseꝑabilitas ꝑsonarũ: ita etiã oꝑa inse¬
parabilia sunt. Ad huc plamꝰ dicã quid sit.
oꝑa inseꝑabilia sunt. Nondicit catholica fi¬
des quia fecit ds̃ pater aliquid. et fecit filiꝰ

Expanded text:
a sunt. Quomodo Pater et Filius inseparabiles sunt? Quia ipse dixit, Ego et Pater unum sumus . Quia Pater et Filius non sunt duo dii, sed unus Deus, Verbum et cujus est Verbum, unus et Unicus, Deus unus Pater et Filius charitate complexi, unusque charitatis Spiritus eorum est, ut fiat is et Filii, sed et Spiritus sancti, sicut aequalitas et inseparabilitas personarum, ita etiam opera inseparabilia sunt. Adhuc planius dicam quid sit, opera inseparabilia sunt. Non dicit catholica fides quia fecit Deus Pater aliquid, et fecit Filius
Abbreviated transcription (Latin):
dñs adhuc modicũ & mundꝰ meiam ñ uidet. uos autem
uidetis me: int̾rogauit eum dehoc ipso udas non ille
traditor eius qui scariothes cognominatꝰ est. s cuiꝰ & epła
int̾ scripturas canonicas legit᷑ Dñe qͥd factũ est quia no¬
bis mauifestaturꝰ este ipsum. & ñ mundo: Simuscũ
ipsis tamquã int̾rogantes discipłi: cõmunẽq magistrũ
audiamꝰ & nos. Iudas enĩ sc̃s ñ unmundꝰ nec insec̾tator
dm̃ s sec̾tator. causam quesiuit quarese ñ mundo sed
suis manifestaturꝰ esset iħs: quare adhuc modicum
dit iħs. & dixit ei. Si qͥs diligit me: sermonẽ meũ serua

Expanded text:
Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videtis me: interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur. Domine, quid factum est quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus? quare adhuc modicum, di
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ uerbũ. non suum dixit esse s patris. seipsũ in¬
telligi uoluit. In pͥncipio enĩ erat uerbũ. & uerbũ erat a¬
pud dm̃: & deus erat uerbũ. Nonutiq suũ sed patris ẽ uer¬
bũ: quomodo nec sua imago s patris. nec suus filius idem
ipse. sed patris. Recte gͥ auctori tribuit. qͥcqͥd facit equaliꝰ᷑
aqͦhabet hocipsũ qđ illi ẽ indifferent̃ equalis

Expanded text:
hoc est verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum inhoc est verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, non utique suum, sed Patris est Verbum: quomodo nec sua imago, sed Patris, nec suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur actori tribuit quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis eorũ non contraria uisio. s interna. & in nobis ñ
transitoria mansio s eterna. Sic mundo non se filius
manifestat. Mundus enĩ est dictus hoc loco. de quib cõ
uident. Nec ipsũ in forma dei ubi est cũ patre & spu scõ
parit̃ inuisibilis. s in forma hominis ubi esse inmundo
uoluit patiendo contẽptibilis: iudicando t̃ribilis. Qd uͦ
adiunx̃. & sermo quẽ audistis ñ est m̃s. s eius qͥmisit
me patris: ñ mirem᷑. ñ paueamꝰ. Non ẽ minor patre: s
ñ est nͥ a patre. Non ẽ impar ipso. s ñ est a seipso. Ne¬
q enĩ mentitꝰ est dicñdo. qͥ ñ diligit me: sermones meoᷤ
ñ seruat. Ecce suos dix̃ esse sermones. Nũqͥd sibi ẽ ipse
contrariꝰ ubi rursus dixit.& serm̃o quẽ audistis ñ ẽ
meus. & fortasse ꝓpt̃ aliquã distinctionem. uͥ suos di-¬
x̃ pluralit̾̃ dixit. hoc ẽ sermones: ubi autẽ sermonem

Expanded text:
nobis eorum non extraria visio, sed interna, et in nobis non nobis eorum non extraria visio, sed interna, et in nobis non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat. Mundus enim est dictus hoc loco, de quibus convident: nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto invisibilis, sed in forma hominis, ubi esse in mundo voluit patiendo contemptibilis, judicando terribilis. Quod vero adjunxit: Et sermo quem audistis, non est meus, sed ejus qui misit me, Patris, non miremur, non paveamus: non est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones. Nunquid sibi est ipse contrarius ubi rursus dixit: Et sermo quem audistis, non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem ubi suos dixit, pluraliter dixit hoc est sermones. Ubi autem sermonem,
Abbreviated transcription (Latin):
significare uoluisse. in eo qđ ait ad huc mo¬
dicũ & mundꝰ me ĩa non uidet. quando in
fine scłi auferetur ab oculis damꝑnatorũ:
ut illi eũ de cetero uideant apud quos diligen.¬
tes eũ facit pat̾ atq ipse mansionẽ. Modicũ autẽ
dixit: qͥa & id qđ ꝓlixũ iudetur hominib: breuissimũ
est. ante oculos dei. De hoc quippe modico. iste ipse io¬
hannes eu angłista. filioli in qͥt nouissima hora ẽ. Neqͥs
porro ex istimet patrẽ tantũ modo & filiũ sine sp̃u scõ
apud dilec̾tores suos facere mansionẽ: recolat qđ suꝑuis
de sp̃u sc̃o dictum ẽ. Quẽ mundus non potest acciꝑe: qͥa
non uid et eũ nec scit eũ. Uos autẽ cognoscetis eũ: quia a
pud uos manebit. &. in uobis erit. Ecce facit in scĩs cum
patre & filio. sc̃s etiam sp̃s mansionem. Intus utiq tam¬
do: uenimꝰ obediendo. Heniunt illuminando: uenimus
intuendo. Ueniunt implendo. uenimꝰ capiendo: ut sit

Expanded text:
significare voluisse, in eo quod ait, Adhuc mosignificare voluisse, in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant, apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei: de hoc quippe modico iste ipse Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . 4. Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod superius de Spiritu sancto dictum est, Quem mundus non potest accipere, quia non videt eum, nepud vos manebit, et in vobis erit. Ecce facit in sanctis cum Patre et Filio sanctus etiam Spiritus mansionem: intus utique, tando, venimus obediendo. Veniunt illuminando, venimus intuendo. Veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
sione. Est gͦ quedã dei manifestatio interior. quã ꝓrsus
impii ñ nouerunt. qͥb dei patris & sp̃s scĩ manifesta¬
tio nulla ẽ: filii uero esse potuit s in carne. Que nec taliꝰ
est qualis illa. nec semꝑ illis adesse potest qualiscũq sit:
s ad modicũ tempus. & hoc ad uidicium. ñ ad gaudiũ.
ad suppliciũ non ad p̃mium. Nunc est gͦ ut intelligamꝰ
quantum aꝑire ipse dignatur:. quomodo dictum sit
adhuc modicũ & mund̾me ñ uidet. uos autẽ uidecis
me. Uerũ est qͥdem qđ post paululũ etiam corpꝰ suũ in qͦ¬
eũ poterant & impii uidere oculis eoꝵ fuerat subtrac̾turꝰ
dũ uidistis eum euntẽ in celũ. nec aliud credimꝰ quã
illũ in eodẽ corpore adiudiciũ uiuoꝵ & mortuorum
esse uenturũ: ꝓculdubio tunc eum uidebit mundꝰ. qͦ
nomine significati sunt a regno eius alieni. de ꝑ hoc
longe melius intelligitur illud iam tempus

Expanded text:
sione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus sione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus Dei Patris et Spiritus sancti manifestatio nulla est, Filii vero esse potuit, sed in carne: quae nec talis est qualis illa; nec semper illis adesse potest, qualiscunque sit, sed ad modicum tempus, et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad supplicium, non ad praemium. Nunc est ergo ut intelligamus, quantum aperire ipse dignatur, quo modo dictum sit: Adhuc modicum, et mundus me non videt; vos autem videtis me. Verum est quidem quod post paululum etiam corpus suum in quo poterant eum et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus;dum vidistis eum euntem in coelum ; nec aliud credimus quam eum in eodem corpore ad judicium vivorum et mortuorum esse venturum: procul dubio tunc eum videbit mundus, quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur jam illud tempus
Abbreviated transcription (Latin):
meos. ñ seruat. Ecce exposita ẽ causa. quare suis se mani
sacer insonat psalmꝰ. Iudica me ds: & discerne causam
meã de gente non sc̃a. Qui enĩ diligunt᷑ quia diligunt
eliguntur. qͥuero ñ diligunt. silingius hominũ loquan¬
tur & angłoꝵ. fiuint eramentũ sonans. & cĩbalũ timni¬
ens. Et si habuerint ꝓpheciam. & scierint om̃ia sacram̃ta.
& omem scientiã. & si habueruit omnem fidẽ. itaut montes
transferant: nichil st̃. Et si distribuerint omnẽ substantiã
suã. & tradiderint corpꝰ suũ ut ardeant: nichil eisꝓdest.
Dilectio scõs discernit a mundo: que facit unanimes habi¬
tare in domo. Inqua domo. facit pat̾ & filius mansio¬
nem. qͥdonant q ipsam dilectionẽ. quib donent in fine
etiã suam manifestationẽ. de qua discipłs int̾rogauit
magistrũ: ut ñ solũ illi qͥ tunc audiebant ꝑ oseius. s etiã
nos ꝑ euangłium eius. hoc nosse possemꝰ. Quesierat enĩ
de .xp̃i manifestatione: & audiuit de dilectione & man-¬

Expanded text:
m faciemus. Ecce exposita est causa quare suis se manifsacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia diligunt, eliguntur: qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur et Angelorum, fiunt aeramentum sonans et cymbalum tinniens; et si habuerint pet omnem scientiam, et habuerint omnem fidem, ut montes transferant, nihil sunt: et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qua domo facit Pater et Filius mansionem, qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fide etiam suam manifestationem; de qua discipulus interrogavit magistrum, ut non solum illi qui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evangelium ejus hoc nosse possemus. Quaesiverat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione et man
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dñ liħs xp̃s. Nonturbetur cor uestrũ: creditis in
dm̃ & in me credite. Ne morcem tamquã homunisti¬
merent & ido turbarent᷑: consolatur eos etiã dm̃ se
esse contestans. Preditis inquit mndm̃: & in mecre¬
dite. Consequens est enĩ: ut si in dm̃ creditis. & in me
credere debeatis. Quod ñ esset consequens: si rp̃s ñ
esset ds̃. Creditis in deum: & in eum credite. cui na¬
tura est: non rapina esse equalem deo. Semecipsũ¬

Expanded text:
estrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim ut si in Deum crcredere debeatis. Quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Credite in Deum, & in eum credite: cui natura est, non rapina, esse æqualem Deo. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u: apparuit angłis p̃dicatũ est gentib: creditũ ẽ¬
in mundo. assumptũ est ingłia. S om̃ia oꝑa xp̃i intel¬
ligere ubi ait. maiora hoꝵ faciet: nulla nos necessitas
cogit. Horum enim forsitan dixit: que ille faciebat. Tunc
autem uerba fidei faciebat: & dehisoꝑib fuerat p̃locutꝰ
dicens. uerba que ego loquor uobis ame ipso ñ loquor
pat̾ autẽ in me manens facit oꝑa ipse. Tunc gͥuerba
eius: erant oꝑa eius. Et utiq minꝰ est uerba iusticie p̃¬
dicare. qđ fecit p̃ter nos: quã impios iustificare qđ ita
facit in nobis. ut faciamꝰ & nos. Restat inqͥrere qͦmͦ ac
cipiendũ sit: qd cũq petieritis in nomine meo hoc faciã.
Ppter multa enĩ que petunt fideles eius nec accipiunt:
ñ parua hinc exoritur questio. S qm̃ sermo iã iste clau¬
dendꝰ est: & consid̾ande atq trac̾tande tribuatur saltem
parua dilatio¬

Expanded text:
uit angelis, praedicatum est gentibus, creditum est mundo, assumptum est in gloria. Sed omnia opera Christi intelligere, ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit quae ille faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus, dicens: Verba quae ego loquor vobis, a me ipso non loquor: Pater autem iejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit propter nos, quam impios justificare, quod ita fecit in nobis, ut faciamus cipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non parva hinc exoritur quaestio: sed quoniam sermo iste jam claudendus est, ei considerandae atque tractandae tribuatur saltem parva dilati
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: ñ utiq sine nobis. dudiiam gͦ: & intellige. Qui
credit in me: opera que ego facio & ipse faciet Prius ego
facio deuide & ipse faciet: quia facio ut faciat. Que oꝑa.
nisi ut ex impio iustusfiat: & maiora hoꝵ faciet. Quo¬
rum obsecro. Numqͥd nam om̃ium operũ xp̃i maiora
facit. qͥ cum timore & tremore suam ipsius salutem oꝑa¬
tur.: Qđutiq in illo: s̃ ñ sine illo xp̃s oꝑatur. Prorsus ma¬
ius hoc esse dixerim. quã est celũ & t̾ra: & quecũq cer¬
nunt᷑ in celo & int̾ra. Et celũ enim & terra transibit
p̃destinatoꝵ autẽ salus & iustificatio ꝑ manebit. In illiᷤᷤ
tantũ oꝑadei: in his autem est etiam umago dei. S in
qͥoꝑante in se. xp̃o cooꝑatur et̾̃nam salutẽ. aciustifi¬
cationẽ suam: Nonhie audeo p̃cipitare sententiam.
Intelligat qͥ potest uidicet qui potest. utrũ maiꝰ sit iustos
creare. quã impios iustificare. Certe enim si equalis est

Expanded text:
nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam, et intellige, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet: prius ego facio, deinde et ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? 3. Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Numquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur ? Quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur. Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelum et terra, et quaecumque cernuntur in coelo et in terra. Et coelum enim et terra transibit praedestinatorum autem salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem est etiam imago Dei. Sed in qui operante in se Christo cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam. Intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdiligit me. mandata mea custodit. Unde ꝓfec̾to qͥ
ñ custo dit: ñ diligit. Itẽ alio loco. Qui audit inqͥt uerba
mea hec. &. facit ea : similabo eũ uiro prudenti. qͥ edi¬
ficauit domũ suã suꝑ ꝓetrã. Qui gͦ ñ ẽ similis huic ui¬
ro prudenti: ꝓculdubio aut uerba hec audita ñ facit.
aut omnino nec audit. Qui credit in me inquit: licet
etiam hoc est: qui credit in me faciet. Non itaq credit:
qui ñ faciet. Quid hoc ẽ fr̃s : Numqͥd ut̃ credentes in xp̃m.
ñ est cõputandꝰ. qͥ ñ fecerit oꝑ a maiora quã xp̃s: Du

Expanded text:
Qui diligit me, mandata mea custodit : unde profecto qui Qui diligit me, mandata mea custodit : unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco: Qui audit, inquit, verba mea haec, et facit ea, similabo eum viro prudenti, qui aedificavit domum suam super petram. Qui ergo non est similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba mea haec audit et non facit, aut omnino nec audit, nec facit. Qui credit in me, inquit, licet etiam hoc est: Qui credit in me, faciet . Non itaque credit qui non faciet, Quid est hoc, fratres? Nunquid inter credentes in Christum non est computandus, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
que retribuit eis: quandoquidẽ int̾ cetera bona etiam
hoc eis donare dignatꝰ est ut maiora faceret ꝑ illos. ꝗͣ
p̃ter illos: Nonne abore ipsius diues ille tristis absces¬
sit: quando uite eterne cõsiliũ quesiuit. audiuit abie
cit: Et tam̃ postea qđ ab illo auditũ ñ fecit unꝰ. fece¬
r̃t multi. cũ loqueret᷑ ꝑ discipłõs magisterbonꝰ contẽp¬
tibilis ei quẽ diuitẽ ꝑ seipsũ ammonuit. amabilis
eis qͦs exdiuitib pauꝑes ꝑ pauꝑes fecit. Eoce maiora
fecit p̾dicatꝰ a credentib : quã locutꝰ audientib. Ue
rũ hoc adhuc mouet: qđ hec maiora ꝑ apłos fecit. Non
autem ipsos tantũ significans ait. oꝑ a que ego facio&
uos facietis. &. maiora hoꝵ facietis: s om̃s ad suã fami¬
liam ꝑtinentes intelligi uolens: qͥ credit in me inquit.
oꝑa que ego facio & ipse faciet & maiora hoꝵ faciet.
Sĩ gͦ qui credit faciet. ñ credit utiq qͥ ñ faciet: si cuti ẽ

Expanded text:
quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore illius disit, quando vitae aeternae consilium quaesivit, et tamen postea, quod ab illo auditu non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientrum hoc adhuc movet quod haec majora per apostolos fecit: non autem ipsos tantum significans ait: Opera quae ego facio, et vos facietis, et majora horum facietis; sed omnes ad suam familiam pertinentes intelligi volens, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet; sicuti est: