comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sarcinas suas collegerant. ⁊ circ̾ligatas anteqͣm draco ue¬
sera motꝰ penitentia. nudis pedib illud ꝓsecutꝰ ẽ: & corã
eo ꝓstratꝰ. iudiciaq dĩ iusta fore ꝓtestatꝰ. qd̾ male gesserat
sibi indulgeri exorabat.
Nde uenimꝰ ad urbẽ q̃ dr̃ essecestra: uͥ erat rob̾tꝰ archi¬
diaconꝰ. qͥ diu manserat lauduni ꝓ audienda lectiõe
magistri anselmi. A qͦ gratantissime suscepti: mansimꝰ
ibi ꝑ .x. dies. In qͥb miracła plurima c̃tigert̃: quoꝵ
p̾cipua et excellentiora fuer̾t de sedecim infirmis cu¬
ratis. qͥb dã cecis. aliis surdis. mutis ⁊ claudis. Contẽ¬
debãt ciues mirabilit̾ qͥs eoꝵ nos hospicio susciꝑet:
uigit᷑ in lecto ferebat᷑: ita ut nusquã ire posset nͥ a
duob portaret᷑. Hic septimo die aduentꝰ nr̃i consiliũ a no-¬
bis querens confessus ẽ peccata sua: bibit ex aqͣ lauatioĩs

Expanded text:
sarcinas suas collegerant, et circumligatas antequam draco vesarcinas suas collegerant, et circumligatas antequam draco vesera motus poenitentia, nudis pedibus illud prosecutus est, et coram eo prostratus, judiciaque Dei justa protestatus, quod male gesserat, sibi indulgeri exorabat.nde venimus ad urbem quae dicitur Essecestra, ubi erat Robertus archidiaconus, qui diu manserat Lauduni pro audienda lectione magistri Anselmi. A quo gratantissime suscepti mansimus ibi per decem dies. In quibus miracula plurima contigerunt, quorum praecipua et excellentiora fuerunt de septemdecim infirmis curatis, quibusdam caecis, aliis surdis, mutis et claudis. Contendebant cives mirabiliter quis eorum nos hospitio susciperet, jugiter in lecto ferebatur, ita ut nusquam ire posset, nisi a duobus portaretur. Hic, septimo die adventus nostri consilium a nobis quaerens, confessus est peccata sua, bibit ex aqua lavationis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi fuisse. Decanꝰ uͦ uͥ uidit domũ suã et eccłam succensa
uestes ⁊ supellectiłe suã festinant̾ colligens. ⁊ circũligans.
ad nauẽ que in ꝓximi maris littore erat defixa fecit deferr
sꝑans ea ibi ab igne posse saluari. S draco ꝓtinꝰ ac siꝓpt̃
hoc solũ uenisset nauẽ uolatu petens. cuncta q̃ in ea erãt
succendit: deinde mirũ dictu ⁊ incredibile auditu. ipsam
qͦq nauẽ simul cremauit. Ad domũ qͦq hospitis nr̃i ueni¬
entes ⁊ qͦmͦ se haberet scire uolentes. inuenimꝰ eũ salua do
mo ⁊ om̃ib que habebat exultantẽ. suãq lib̾ationẽ bone
hospite sue celi regine deputantẽ. Non solũ uͦ ipsa domꝰeiꝰ
in qua hospitauimꝰ. s ⁊ alia ꝓcul posita in qͣ peccora eiꝰ ser¬
uari diximꝰ mansit illesa: ita ut de om̃ib sius nichil õmo
uno tantũ die durare nundinas: finito prandio iã õs

Expanded text:
ubi vidit domum suam et ecclesiam succensam, ubi vidit domum suam et ecclesiam succensam, vestes et supellectilem suam festinanter colligens et circumligans ad navem, quae in proximi maris littore defixa erat, fecit deferri, sperans ea ibi ab igne posse salvari. Sed draco protinus, ac si propter hoc solum venisset, navem volatu petens, cuncta quae in ea erant succendit, deinde, mirum dictu et incredibile auditu! ipsam quoque navem simul cremavit. Ad domum quoque hospitis nostri venientes, et quomodo se haberet scire volentes, invenimus eum, salva do bonae hospitae suae coeli Reginae deputantem. Non solum vero ipsa domus ejus, in qua hospitati fuimus, sed et alia procul posita, in qua pecora ejus servari diximus, mansit illaesa, ita ut de omnibus rebus suis nihiluno tantum die durare nundinas, finito prandio jam omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ost pͣndũr ead̾e die dñica licentia ab incolis accepta.
uimꝰ. S ñ distulit iustꝰ uidex: matͥ sue factã iniuriã
undicare. Uix enĩ dimidio stadio ꝓ cul recesseramꝰ: cũ
ecce pꝰ nos c̃ clamore cursores suꝑ eqͦs adueniunt. et
ardenti uille succurramꝰ exorãt. Respicientes pꝰ ter¬
gũ. uidemꝰ totã uillã succensã cremari. Int̾rogantes
suis emittebat succendisse. Qd̃ audientes. et humana
curiositate tantũ ꝓdigiũ uidere sitientes: deputatis fe¬
retro idoneis custodib. uelocit̾ suꝑ eqͦs ad uicũ recur¬
rimꝰ. cernimꝰq draconẽ meredibilis longitudinis qͥnq
capita habentẽ. ꝑ nares flãmas sulphureas emitten-¬
tẽ. & de loco ad locũ uolantẽ. domosq singillatĩ succen¬
dentẽ. Redeuntes uͦ usq ad eccłam iã eã inuenimꝰ c̃cre¬
matã. ⁊ sic incredibilit̾. ut ñ solũ ligna. s etiã ipsi parie¬
tes. immo maximi lapides ipsaq altaria in fauillã ⁊

Expanded text:
ost prandium eadem die Dominica, licentia ab incolis accepta gvimus. Sed non distulit justus Judex Matri suae factam injuriam vindicare. Vix enim dimidio stadio procul recesseramus, cum ecce post nos cum clamore cursores super equos adveniunt, et ut ardenti villae succurramus exorant. Respicientes post tergum, videmus totam villam succensam cremari. Interrogantes quam ex naribus suis emittebat, succendisse. Quod audientes et humana curiositate tantum prodigium videre sitientes, deputatis feretro idoneis custodibus, velociter super equos ad vicum recurrimus cernimusque draconem incredibilis longitudinis quinque capita habentem, per nares flammas sulphureas emittentem, et de loco ad locum volantem, domosque singillatim succendentem. Redeuntes vero usque ad ecclesiam jam eam invenimus concrematam, et sic incredibiliter, ut non solum ligna, sed et ipsi parietes, imo maximi lapides, ipsaque altaria in favillam et
Abbreviated transcription (Latin):
sollẽpnitate celebrante. c̃ pꝰ eu̾głiũ sermo finitꝰ fuisset
rogante ꝓpło c̃ reliqͥis de eccła exiuimꝰ. ne molestiã ep̃o
et ep̃c canonẽ inciꝑet: subito id̾e Radulfꝰ ad reliqͥas ꝓ
forib ecclẽ positas lum̃ recepit: dm̃q & scãm eiꝰ matrẽ
ammiratiõe ẽ habitũ: ut qͥnqͥes ipsa die reuerteret᷑
popłs ad audiendũ uerbũ. ⁊ honorandas reliqͥas obla¬
tionesq repetendas.
N eadẽ urbe qͥd̾a ditissimꝰ erat Walterꝰ cognom̃to ki-¬
burs: qͥ iã sex annis infirmitate grauissima sic dep̾ss
fuerat ut nũqͣm de lecto surgere potuerit. Auditis gͦ
liũ. Ipse enĩ c̃ alia infirmitate etiã fluxuuentͥs ad eo
laborabat. ut nec etiã cõpetent̾ in lecto deferri posset

Expanded text:
solemnitate celebrante, cum post evangelium sermo finitus fuisset, solemnitate celebrante, cum post evangelium sermo finitus fuisset, rogante populo, cum reliquiis de ecclesia exivimus, ne molestiam episcopo et episcopus canonem inciperet, subito idem Radulfus ad reliquias pro foribus ecclesiae positas lumen recepit, Deumque et sanctam ejus Matrem veneratione est habitum ut quinquies ipsa die reverteretur populus ad audiendum verbum, et honorandas reliquias oblationesque repetendas.n eadem urbe quidam ditissimus Gualterus, cognomento Kiburs, qui jam sex annis infirmitate gravissima sic depressus fuerat ut nunquam de lecto surgere potuerit. Auditis erglium. Ipse enim cum alia infirmitate etiam fluxu ventris adeo laborabat ut nec etiam competenter in lecto deferri posset.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ doloris nimietate ꝑdiderat: auxiliante dõ ꝓtinꝰ ex
ipso calore fidei aliquantulũ roborata. uenienti prb̃o
nocte sibi in uisu qͣndã speciosissimã dñam de fran¬
cia uenientẽ apparuisse: & ut peccata sua ueraciter
confiteret᷑ p̃cepisse. sicq se sanandã ꝓmisisse. Cũ hec prb̃
pꝰ confessionẽ auditã ad nos ueniens retulisset: ilico nos
nimꝰ. easq corã ea lauantes. ⁊ aqͣm lauationis ei potan¬
natã ẽẽ retulit. Uñ tã ipsa qͣm maritꝰ eiꝰ exultantes. mul
nullũ om̃ino posse sanari. nisi eẽt de ipso ep̃atu. ꝓui
ex ipso epatu nemo curabat᷑: nͥ pͥus peccata sua prb̃o
erat: admonebant᷑ parentes uice pueroꝵ facere confessi
simꝰ: in qͥb plurima fieri miracła uidimꝰ. Erat in ea¬
se fecit adduci: ⁊ peccatoꝵ confessiõe prb̃o suo facta.¬
lauari fecit. Ep̃o itaq maiorẽ missã in eccła ꝓ tanta

Expanded text:
etiam memoriam pro doloris nimietate perdiderat, auxiliante Deo protinus ex etiam memoriam pro doloris nimietate perdiderat, auxiliante Deo protinus ex ipso calore fidei aliquantulum roborata et recreata, vennocte sibi in visu quamdam speciosissimam Dominam de Francia venientem apparuisse, et ut peccata sua veraciter confiteretur praecepisse sicque se sanandam fore promisisse. Cum haec presbyter post confessionem auditam ad nos veniens retulisset, illico nos nimus, easque coram ipsa lavantes, et aquam lavationis ei potannatam esse retulit. Unde tam ipsa quam maritus ejus exsultantes, multnullum omnino posse sanari, nisi esset de ipso epiex ipso episcopatu, nemo curabatur, nisi prius peccata sua presbytero fantulus erat, admonebantur parentes vice puerorum facere confessiosimus, in quibus plurima fieri miracula vidimus. Erat in ease fecit adduci, peccatorumque confessione presbytero suo factlavari. Episcopo itaque majorem missam in ecclesia pro tanta
Abbreviated transcription (Latin):
assũpto eiꝰ feret᷑ atq reliqͥis cantuariã uenimꝰ: uͥ tc̃
dunũ petens multis dieb in ep̃i domo manserat:
ibiq filios randulsi cancellarii regis angłoꝵ e
docuerat. Hic gͦ cũ ingenti gaudio nob̃ occurrens
honorificentissime nos cũ monachis sci augusti¬
ni suscepit: & quãdiu uoluimꝰ benigne retinuit
E ecce matrona qued̾a eiꝰdẽ urbis ditissima.iã per
octo dies nimio partꝰ dolore cruciata. om̃ino fuerat
desꝑata: ita ut de solo eiꝰ funere tractaret᷑. Hec au¬
diens aduentũ nr̃m. misit ad nos uirũ suũ. qren
si qͥs nr̃m sciret aliqͣm pariendi medicinã.
Tẽ boso pb̃r cui p̃cipue cura reliqͥarũ ser¬
uandarũ cõmissa fuerat. consuluit ei ut comugem suã
ex hortaret᷑ ueracẽ peccatoꝵ suoꝵ confessionẽ prb̃o suo
facere: deinde ex limpha qua reliqͥe forent lote con
fident̾ bibere. Rediẽs maritꝰ. que inuenerat conuigi

Expanded text:
assumpto ejus feretro atque reliquiis Cantuariam venimus, ubi tunc eassumpto ejus feretro atque reliquiis Cantuariam venimus, ubi tunc e Anselmi Laudunum petens, multis diebus in episcopi domo manserat, ibique filios Radulphi cancellarii regis Anglorum docuerat. Hic ergo cum ingenti gaudio nobis occurrens, honorificentissime nos cum monachis Sancti Augustini suscepit, et quandiu voluimus benigne retinuit. Et ecce matrona quaedam ejusdem urbis ditissima, jam per octo dies nimio partus dolore cruciata, omnino fuerat desperata, ita ut de solo ejus funere tractaretur. Haec audiens adventum nostrum misit ad nos virum suum, quaerentem si quis nostrum sciret aliquam pariendi medicinam. Tunc Boso presbyter, cui praecipue cura reliquiarum servandarum commissa fuerat, consuluit ei ut conjugem suam exhortaretur veracem peccatorum suorum confessionem presbytero suo facere, deinde ex lympha qua reliquiae lotae forent fideliter bibere. Rediens maritus quae invenerat conjugi
Abbreviated transcription (Latin):
itaq mora int̾posita leti ad portũ ꝑuenimꝰ: disponẽ¬
tes partẽ pecume reddere negotiatoribꝰ quã ipsi ti¬
more mortis dnẽ nr̃e donantes. suꝑ eiꝰ feretrũ posu¬
erãt. mmimo tͣbati ꝓiecerant. S illi mox ut litꝰ actin¬
gentes. necis se uidert euasisse ꝑiculũ: pͥstini metus
obliti. sine nr̃a licentia unꝰqͥsq sacculũ suũ & mar¬
supiũ assũpsit. dñeq nr̃e solo uerbo grãs agentes:
uidex filiꝰ suus fecerit. audiant om̃s qͥ sua d̾o dantes.
rursus ea aufert̃. Cũ enĩ tota pene anglia circuita
maximos lane aceruos em̃do pecuniã suã expendis¬
sent. ipsaq lana quandã magnã domũ suꝑ littus
sui diẽ p̃cedente. subito incendio domꝰ eade cũ tota
lana cremata ẽ: sicq illi om̃ib amissis pauꝑes effec¬
ti sero penitentes doluer̃t se inuiriã fecisse celi regine.
nob̾ uisũ ẽ lib̾ati. gr̾aru laudes dñe nr̃e referentes.

Expanded text:
itaque mora interposita laeti ad portum pervenimus, disponentes partem pecuniae reddere negotiatoribus, quam ipsi timore mortis Dominae nostrae donantes super ejus feretrum posuerant, imo turbati projecerant. Sed illi mox ut littus attingentes viderunt se necis evasisse periculum, pristini metus obliti, sine nostra licentia unusquisque sacculum suum et marsupium assumpsit, Dominaeque nostrae solo verbo gratias agentes, it Filius suus, audiant omnes qui, sua Deo dantes, rursus ea auferunt. Cum enim tota pene Anglia circuita, maximos lanae acervos emendo pecuniam suam expendissent, ipsaque lana quamdam magnam domum super littus sui diem praecedente subito incendio domus eadem cum tota lana cremata est; sicque illi, omnibus amissis pauperes effecti, sero poenitentes doluerunt se injuriam fecisse Reginae nobis visum est, liberati, gratiarum laudes Dominae nostrae referentes,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ deponit᷑. ⁊ ad feretrũ reportat᷑. ⁊ aqͣ lauationis reliqͥarũ
lauat᷑. in ore etiã eiꝰ aliquantulũ ex ea distillat᷑. Nec mora:
falsitate retulimꝰ narratiõe uerissima. Nc̃ aũ rogamꝰ
uos sicut fr̃s ⁊ dños atq concanonicos ur̃os. quoꝵ p̃cep¬
to mare transeuntes. plurima in itinere ꝑicula ꝑtuli¬
mus: ut eoꝵ aĩas qͥ uob̾ ꝑ nos suas transmisert̃ elemo¬
sinas. dño pieq genitricieiꝰ cõm̃detis. ⁊ omiũ bonoꝵ
que in eccła laudunensi fiunt. uł deinceps fieri conti¬
gerit. eos participes eẽ concedatis. Centũ nãq & ugin¬
ti marcas. exceptis cortinis ⁊ aliis eccłasticis ornam̃tis
dies. a uob̃ discessimꝰ. ecce nc̃ duob dieb ante natiui¬

Expanded text:
eponitur, et ad feretrum deportatur, aqua lotarum reliquiarum abluitur, in ore etiam ejus aliquantulum ex ea distillatur. Nec mora, falsitate retulimus narratione veracissima. Nunc vero rogamus vos sicut fratres et dominos, atque concanonicos nostros, quorum praecepto mare transeuntes, plurimos in itinere labores pertulimus, ut eorum animas, qui vobis per nos suas transmiserunt eleemosynas Domino piaeque Genitrici ejus commendetis, et omnium bonorum quae in ecclesia Laudunensi fiunt, vel deinceps fieri contigerit, eos participes esse concedatis. Centum siquidem et viginti marcas, exceptis cortinis, et aliis ecclesiasticis ornamentis, marum a vobis discessimus, ecce n
Abbreviated transcription (Latin):
relationib ualde letificantes. post tribulationis luc¬
franciã collectis: toto autũnali & hiemali tp̃r tẽplum
dñe nr̃e ex magna parte constructũ ẽ. Sequenti uͦ qͣda¬
gesima cũ adhuc pars oꝑis maxima suꝑeẽt pecuma uͦ
paulatim decresceret. consuluert̃ nob̃ ñnulli sapientes
nefaciꝰ. Robertꝰ genere anglicꝰ.⁊ helinandus: ⁊ cũ his
timi.⁊ amisardus clericꝰ. His gͦ electis feretrũ dñe nr̃e
tradidimꝰ cũ aliis plurib sc̃oꝵ reliqͥis: int̾ quas emi¬
nebat ⁊ forma ⁊ dignitate unũ philacteriũ in qͦ sic
scͥptũ legit᷑. Spongia. crux dñi. c̃ sindone. c̃ faciali.
Me sacrat atq tui genitrix & uirgo capilli. Tantis
itaq talibq fultos p̾sidiis. p̾fatos socios nr̃os in an¬
gliã transmisimꝰ: ꝓsꝑaq illis imp̃cantes. ac cũ magna
ꝓcessioẽ aliquantulũ eos ꝓsequentes. feria scd̃a pꝰ dm̃i

Expanded text:
relationibus valde laetificantes, post tribulationis lucrelationibus valde laetificantes, post tribulationis lucFranciam collectis, toto autumnali et hiemali tempore templum Dominae nostrae ex magna parte reparatum est. Sequenti vero Quadragesima, cum adhuc pars operis maxima superesset, pecunia vero paulatim decresceret, consuluerunt nobis nonnulli sapientes, nifacius, Robertus genere Anglicus, et Helinandus, Joannes tini, et Amisardus clericus. His ergo electis, feretrum Dominae nostrae tradidimus cum aliis pluribus sanctorum reliquiis, inter quas eminebat et forma et dignitate unum phylacterium, in quo sic sculptum legitur: Spongia, crux Domini, cum sindone, cum faciali Me sacrat, atque tui Genitrix et virgo capilli. Tantis itaque talibusque fultos praesidiis, praefatos socios nostros in Angliam transmisimus, prospera et illis imprecantes, et cum magna processione aliquantulum eos prosequentes, feria secunda ante D
Abbreviated transcription (Latin):
mosinã circũferre solebat. suꝑ altare posuit: ipsaq
stans corã popło. dõ ⁊ pie matͥ eiꝰ grãs agebat. Otinus
ep̃c rursũ omĩa signa p̾cepit sonari: incipiens scd̃o
te dm̃ laudamꝰ. Qd̃ antequã finiret᷑: diuine pietati
lo qͦd̾a catenis religatꝰ captꝰ seruabat᷑. subito insperatꝰ
eccłam ingredit᷑: ⁊ matre sua cũ militib ⁊ ciuib sͥ
eccła s & in om̃ĩb aliis eccłns etiã minimis ꝑ totã
urbẽ. oĩa signã diutiꝰ sonari. & dõ laudes directis
ñtus p̾cepit decantari. ipse t̾tio incipiens. te dm̃
laudamꝰ. Quantꝰ ꝑ totã urbẽ signoꝵ strepitꝰ. q̃ uox¬
leticie. qͦt dulciũ lacrimarũ flumina p̃ nimia exul¬
tatiõe ab utroq sexi. ⁊ diuersa etate sint effusa:
etiã nob̾ tacentib piꝰ lector facile potest aduertere
nis locupletati. ad nos cũ gaudio circa festũ mathei

Expanded text:
emosynam circumferre solebat, super altare posuit, ipsaque emosynam circumferre solebat, super altare posuit, ipsaque stans coram populo, Deo et piae Matri ejus gratias agebat. Protinus ipse rursum omnia signa praecepit sonarum. Qui antequam finiretur, divinae pietati castello quodam catenis religatus captus servabatur, subito insperatus ecclesiam ingreditur, et matre sua cum militibus et civibus sibi ecclesia, sed et in omnibus aliis ecclesiis etiam minimis per totam urbem, omnia signa diutius sonari, et Deo laudes directis nuntiis praecepit decantari, ipse tertio incipiens Te Deum laudamus. Quantus per totam urbem signorum strepitus et laetitiae, quot dulcium lacrymarum flumina prae nimia exsultatione, ab utroque sexu et diversa aetate sint effusa, etiam nobis tacentibus pius lector facile potest advertere.nis locupletati, ad nos cum gaudio circa festum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
domno iuone ep̃o. totaq canonicoꝵ ꝓcessione extra
urbẽ usq ad uineas eis occurrente. feretrũq positũ
domo ubi panis suus coquebat᷑ aluerat: q̃ ita p̾
nimia infirmitate iacebat incuruata ut ne ad cõ¬
munẽ qͥdẽ necessitatẽ nͥ a duob portaret᷑ posset ire.
Prima gͦ noctis hora apparuit ei in somnis dña
nr̃a: p̃cipiens ei ut qͣntiꝰ surgeret ad maiorẽ eccłam
milia ep̃i secuta ẽ eã ipse qͦq ep̾c somno excitꝰ. au¬
diens & gaudens egenã suã sanatã. Intͣuit mulier
sana eccłam: querens cũ clamore ubi ẽẽt feretrũ
sc̃e marie laudunensis: stansq corã eo. grãs ei refe.¬
rebat. & qͦm sibi apparuisset cunctis enarrabat.
Statĩ ep̃c omĩa signa p̾cepit sonari diutiꝰ: ⁊ ipsemi
incepit. te d̾m laudamꝰ. Qd̃ dũ cantaret᷑: ecce altera
contracta tã ipsi ep̃o qͣm cunctis aliis notissima.
eccłam sanata intrauit.⁊ ad feretrũ retro cursu ue¬

Expanded text:
copo, totaque canonicorum processione extra urbem usque ad vineas eis occurrente, feretrumque positumdomo, ubi panis suus coquebatur, aluerat. Quae prae nimia infirmitate sic jacebat incurvata ut ne ad communem quidem necessitatem, nisi a duobus portaretur, posset ire. Prima ergo noctis hora apparuit ei in somnis Domina nostra, praecipiens ei ut quantocius surgeret, ad majorem ecclesiam milia episcopi secuta est eam, ipse quoque episcopus somno excitatus, audiens et gaudens egenam suam sanatam. Intravit mulier sana ecclesiam, quaerens cum clamore ubi esset feretrum Sanctae Mariae Laudunensis. Stansque coram eo, gratias ei referebat, et quomodo sibi apparuisset cunctis enarrabat. Statim episcopus omnia signa jussit pulsari citius, et ipsemet incepit Te Deum laudamus. Quod dum cantaretur, ecce altera contracta, tam ipsi episcopo quam cunctis aliis notissima, ecclesiam sanata intravit, et ad feretrum recto cursu ve
Abbreviated transcription (Latin):
referebat. Exat ibi ⁊ aliꝰ contractus noĩe gluttinꝰ.
q merito sic uocabat᷑. qm̃ toto corꝑe sic erat conglutinatꝰ
ut calcanei natibꝰ ⁊ tibie dorso inhererẽt. ita ut uelut
in unũ globũ redactꝰ. faciẽ assidue suꝑ ienua sua teneret
Hic gͦ cũ peccata sua confessus. ⁊ aqͣ lauatioĩs reliqͥarũ
lotꝰ intͣ decẽ dies qͥb ibi mansimꝰ ñ curaret᷑. mirantib
nob̾ ⁊ unde eẽt querentibꝰ ꝓfitet᷑ se ñ eẽ de ipso ep̃atu.
s de salesberiensi. Ptinꝰ ã nob̾ acrit̾ oburgatꝰ cur tẽptas¬
ipsã urb̾e salesberias ꝓficiscerem. Tã ipsiꝰ gͦ qͣm totꝰ ple¬
bis idipsũ exorantis satisfacientes p̃cibꝰ: pꝰ .x.dies egressi

Expanded text:
riensi. Erat ibi et alius contractus, nomine Glutinus, qui merito sic vocabatur, quoniam toto corpore sic erat conglutinatus, ut calcanei natibus, et tibiae dorso inhaererent, ita ut velut in unum globum redactus, faciem assidue super genua teneret. Hic ergo, cum peccata sua confessus et aqua lavationis reliquiarum lotus, intra decem dies quibus ibi mansimus non curaretur, mirantibus nobis et unde esset quaerentibus, profitetur se non esse de ipso episcopatu, sed de Salesberiensi. Protinus a nobis acriter objurgatus cur tentasipsam urbem Salesberias proficisceremur. Tam ipsius ergo quam totius plebis id ipsum exorantis satisfacientes precibus, post decem dies
Abbreviated transcription (Latin):
eminimꝰ & meminisse delectabile ẽ: qualit̾ ad cõm̃dandũ
miseris unicũ patrocinũ tuũ o dña cuidã seruo tuo ag¬
ti in extremis diem reuelasti memorabile nom̃ tuũ. Appa¬
scimꝰ deplorantes mala totiꝰ calamitatis & miserie nr̃e: qͣ
apud te uerã & indubitatã matrẽ miscd̃ie:  Mat̾ sc̃a. mat̾¬

Expanded text:
emini et meminisse delectabile est, qualiter ad commendandum miseris unicum patrocinium tuum, cuidam tuo servo agenti in extremis revelasti memorabile nomen tuum. Appascimus deplorantes mala totius calamitatis et miseriae nostrae, quam apud te veram et indubitatam matrem misericordiae? Mat
Abbreviated transcription (Latin):
relatꝰ uitalẽ sp̃m iã funditꝰ emisisse a multis dicebat᷑. Sed
auditis miracłis dñe nr̃e: ad eiꝰ feretrũ cũ multa fidei deuo¬
tione eũ detulert̃. Nos gͦ uidentes corpꝰ iã pene refrigeratũ:
duos ignes fieri. & in medio eoꝵ ꝓpt̾ recipiendũ calorẽ corpꝰ¬
pueri suspendi. ita ut caput inferiꝰ pedes uͦ penderent su¬
ꝑiores ⁊ inferiores dentes peni fecimꝰ. Quo facto & mul

Expanded text:
relatus, vitalem spiritum jam funditus emisisse a multis dicebatur. Sed auditis miraculis Dominae nostrae, ad ejus feretrum cum multa fidei devotione eum detulerunt. Nos ergo videntes corpus jam refrigeratum, duos ignes fieri, et in medio eorum propter recipiendos calores illud suspendi, ita ut caput inferius, pedes vero penderent superiores et in
Abbreviated transcription (Latin):
te posset incedere. Hic gͦ ꝑ totũ triduũ nob̾ in eadem
eccła remorantibꝰ ꝓ posse suo dulcissime seruiens. ⁊¬
popło grãs agentes peteremꝰ. ⁊ ipse nos c̃ baculo clau¬
dicando ꝓsequeret᷑: repente curatꝰ baculũ ꝓiecit. ⁊ ad fe¬
retrũ cursim ueniens. uidentib cunctis libent̾ & hila¬
rit̾ illud amplexando deosculatꝰ humerũ supposuit.
et ex una parte longiꝰ nobiscũ deportauit.
Iost hec ad p̃fati pͥncipis ioelli castrũ uenimꝰ qd̾ tote¬
nes dr̃ deducentib nos qͥbda ex hominib eiꝰ: ubi ho¬
norifice a qͥb d̾a monachis suscepti. triduo ibi man¬
simꝰ. Quidã gͦ senex ibi manebat a natiuitate claudꝰ
⁊ om̃ib notꝰ: ut pote qͥa p̾positꝰ eiꝰdem castri erat ipsiꝰ¬
germanꝰ. Hic auditis miracłis que fiebãt. c̃ fide et
multa deuotiõe ad feretrũ uenit : et ex aqͣ lauatioĩs

Expanded text:
do posset incidere. Hic ergo per totum triduum nobis in eadem do posset incidere. Hic ergo per totum triduum nobis in eadem eccpopulo gratias agentes peteremus, et ipse nos cum baculo claudicando prosequeretur, repente curatus baculum projecit, et ad feretrum cursim veniens, videntibus cunctis libenter, et hilariter illud amplexando deosculatus humerum supposuit, et ex una parte longius nobiscum deportavit.ost haec ad praefati principis Joelli castrum venimus, quod Totenes dicitur, deducentibus nos quibusdam ex hominibus ejus, ubi honorifice a quibusdam monachis suscepti triduo ibi mansimus. Quidam ergo senex illic manebat a nativitate claudus, et omnibus notus, ut pote praepositi ejusdem castri germanus. Hic, auditis miraculis quae fiebant, cum fide et multa devotione ad feretrum venit, et ex aqua lavationis
Abbreviated transcription (Latin):
me nos suscipiens. ꝑ triduũ secũ retinuit: sciphũq
deferret dedit. multaq alia ad ualens .xu. librarũm
cita remuneratrix uolens ẽẽ dña nr̃a: euidens ibi mi¬
racłm ostendit. Puella nãq duodennis i eiꝰ domo
manebat: ad eo toto corꝑe incuruata. ut nusquã ire
ualeret. nͥ qd̃ solũmͦ c̃ scabellulis rependo ꝑ t̾rã se tra¬
hebat ꝓut poterat. Hec gͦ ad feretrũ adducta. pecca¬
ta sua confessa. aqͣ lauatiõis reliqͥarũ iota: quandui
ibi fumꝰ ñ ẽ curata. S cũ iã nobis discedentibꝰ c̃ mul¬
io fletu clamaret. heu piissima dña sc̃a maria. ergone
sic discedens ⁊ me ñ curatã relinques: ꝓtinꝰ uidentibꝰ
cunctis sana facta. ꝓiectis scabellulis exiliens stetit.
etiã qͥd̾a religiosus de caritate ibidẽ manẽbat in cella
quã p̾fatꝰ pͥnceps ioellus edificauerat. qui iã ꝑ bienniũ
morbo insanabili quẽ medici uocant sciam. adeo labo¬
rauerat. ut nusquã nͥ claudicando ⁊ baculo sustentan¬

Expanded text:
me nos suscipiens, per triduum secum retinuit, scyphumquedeferret, dedit, multaque alia; quindecim libras cita remuneratrix volens esse Domina nostra, evidens ibi miraculum ostendit. Puella namque duodenis in ejus domo manebat, adeo toto corpore incurvata ut nusquam ire valeret, nisi quod solummodo cum scabellulis rependo per terram se trahebat prout poterat. Haec ergo ad feretrum adducta, peccata confessa, aqua reliquiarum lota, quandiu ibi fuimus non est curata, sed cum jam nobis discedentibus cum magno fletu clamaret, Heu! piissima Domina sancta Maria, ergone sic discedes, et me non curatam relinques? protinus videntibus cunctis sanata, projectis scabellulis exsiliens stetit, etiam quidam religiosus de charitate ibidem manebat, in cella quam praefatus princeps Joellus aedificaverat, qui jam per biennium morbo insanabili, quem medici sciam vocant, adeo laboraverat ut nusquam nisi claudicando et baculo substendan
Abbreviated transcription (Latin):
tiã sc̃imonialiũ. q̃ uocat᷑ W iltoma: ubi nob̃ ostendert̃
sepulturã uenerabilis bede prb̃i egregii doctoris. ꝓpe
bede prbi: uͥ quãplures consuerãt sanari. Fad̾e̾ nocte
aduentꝰ nr̃i apparuit ei in somnis muriel illa uersifica¬
trix: dicens ei. Non potes hic mͦ ꝑ bedã sanari: qm̃ be¬
ata dñi mat̾ ad nos descendit. Qd̃ cũ nob̾ in crastino
retulisset. & ex aqͣ lauationis reliqͥarũ bibisset: ilico
sanatꝰ ẽ. Reuersi sumꝰ ꝑ essecestrã: ñ tam̃ introuumꝰ
cat᷑ danauexeria: ubi ostendert nob̾ cathedrã & fur-¬
nũ illiꝰ famosi scd̃m fabulas britannoꝵ regis arturi.
ipsãq t̾rã eiꝰdẽ arturi eẽ dicebãt. Ibi nos plurimũ
honorauit qͥd̾a clericꝰ noĩe algari ᷤ qͥ iã dui lauduni
manserat. qͥ postiodũ in normannia constantien¬

Expanded text:
tiam sanctimonialium, quae vocatur Wiltonia, ubi nobis ostenderunt sepulturam venerabilis Bedae presbyteri, egregii doctoris; prope Bedae presbyteri, ubi quamplures consueverant sanari. Eadem nocte adventus nostri apparuit ei in somnis Murier illa versificatrix, dicens ei: Non potes hic modo per Bedam sanari, quoniam beata Domini Mater ad nos descendit. Quod cum nobis in crastino retulisset, et ex aqua reliquiarum lotarum bibisset, illico sanatus est. Reversi sumus per Essecestram, non tamen introivimus catur Danavexeria, ubi ostenderunt nobis cathedram, et furnum illius famosi secundum fabulas Britannorum regis Arturi, ipsamque terram ejusdem Arturi esse dicebant. Ibi nos plurimum honoravit quidam clericus nomine Agardus, qui jam diu Lauduni manserat, quique postmodum in Northmannia fact
Abbreviated transcription (Latin):
licet. Iohannẽ piot. Odonẽ. lãb̃tũ. Sosonẽ ⁊ seode¬
aliis capsis reliqͥarũ transmisimꝰ ad accipienda do¬
tecosten. id ÷ in octauis ascensionis. demoratiq st̃ usq cir¬
ca festũ sc̃i mathei eũgłiste. Dñs gͦ cui ꝑ ꝓpħam dr̃. ds̃¬
& alibi. cũ iratꝰ sueris miscd̃ie recordaberis: eccłam nr̃am
non distulit dulcit̾ refouere. Plura siqͥd̾e miracła in
eode itinere ꝑ eiꝰ ostendit reliqͥas: de qͥb ñnulla p̃te¬
reuntes. pauca tantũ s notissima posteroꝵ noticie seͥ¬
bendo transmittimꝰ.
go tẽpore ꝓ dĩ amore duos contractos retinuerat:quoꝵ
calcanei ita natib inherebant. ut nullomͦ incedere
uł se possent erigere. Suscepto itaq cũ magna ꝓcessi¬
one feretro dñe nr̃e ⁊ intͣ eccłam posito. rogauert̃ se
illuc deferri.⁊ de limpha qͣ reliqͥe lote fuerant. calca¬
neos suos & crura lauari. Quo facto: statĩ uidente
uniu̾so popło. caro que natib inherebat cepit disrũ¬

Expanded text:
elicet, Joannem Piot, Odonem, Lambertum, Bosonem, et Theodorae, et aliis capsis reliquiarum transmisimus ad accipienda dotecostem, id est in octavis Ascensionis, demoratique sunt usque circa festum Matthaei evangelistae. Dominus ergo, cui per alibi: « Cum iratus fueris, misericordiae recordaberis ; » Ecclesiam non distulit misericorditer refovere. Plurima siquidem miracula in eodem itinere per ejus ostendit reliquias, de quibus nonnulla praetereuntes, pauca tantum, sed notissima posterorum notitiae scribendo transmittimus.go tempore pro anima sua duos contractos retinuerat et aluerat, quorum calcanei ita natibus inhaerebant ut nullo modo incedere, vel se possent erigere. Suscepto itaque cum magna processione feretro Dominae nostrae et in ecclesia posito, rogaverunt se illuc deferri, et de limpha, qua reliquiae lotae fuerant, calcaneos suos et crura lavari. Quo facto, statim vidente universo populo, caro quae natibus inhaerebat coepit disrum
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumꝰ a canonicis. nec ñ a dño radulfo patre dñi¬
iuonis eiꝰdẽ castri pͥncipe & possessore. Qui indelicet
radulfꝰ habebat in domo sua quendã a natiuitate sur¬
dũ ⁊ mutũ noĩe ioħem: quẽ ab infantia nutrierat ⁊ usq
uidens popłm causa uenerangarũ reliqͥarũ ad eccłam cu¬
currentẽ: nutu signoꝵ a dño suo cõmonitꝰ. etiã ipse cũ
aliis cucurrit. Potata demoe aqͣ de qͣ scẽ reliqͥe lote fue¬
rant. s ⁊ ore eiꝰ ⁊ aurib ex ea diligent̃ lotis. sub feretro re¬
cubuit ⁊ obdormiuit. Nec mora uidentib cunctis p̃ niina
anxietate tots corpore sudorẽ cepit emittere. sangius etiã
ex aurib ⁊ narib atq uenis q̃ circa guit᷑ ⁊ collũ ꝓmine¬
ãt acsi rupte eẽnt ub̃tim ꝓfluere. Fuigilans deinde sur

Expanded text:
 a canonicis, et a domno Radulpho patre domIvonis, ejusdem castri principe et possessore. Qui videlicet Radulphus habebat in domo sua quemdam a nativitate surdum et mutum, nomine Joannem, quem ab infantia nutrierat usque sa sanctarum reliquiarum ad ecclesiam festinantem, nutu signorum a domino suo commonitus, etiam ipse cum aliis cucurrit. Potata deinde aqua, de qua sanctae reliquiae lotae fuerant, ore quoque et auribus ejus diligenter ex ea lotis, sub feretro recubuit et obdormivit. Nec mora, videntibus cunctis, prae nimia anxietate toto corpore sudorem coepit emittere, sanguis etiam ex auribus et naribus atque venis, quae circa guttur et collum prominebant, ac si ruptae forent, ubertim
Abbreviated transcription (Latin):
etiã uir manũ aridã habens. ibidẽ corã feretro ꝓ
sanitate recipienda uigilabat. S sicut. britones
solent uirgari c̃ francis de arturo. id̃e uir cepit rixa¬
nr̃e displicuisse: nã idẽ uir manũ arid̃a habens. qͥ pro
arturo tumultũ fecerat. sanitatẽ ñ recepit. nde¬
pͥnceps noie ioellus de totenes: cuiꝰ uxor erat germa¬

Expanded text:
r ibidem manum aridam habens, coram feretro pro sanctitate recipienda vigilabat. Sed sicut Britones solent jurgari cum Francis pro rege Arturo, idem vir coepit rixanostrae displicuisse, nam idem vir manum habens aridam, qui pro Arturo tumultum fecerat, sanitatem non recepit. princeps, nomine Joellus de Totenes, cujus uxor erat germa
Abbreviated transcription (Latin):
riã alterũ uuitonie rep̾sentatũ ẽẽ ⁊ acheũ. ꝙ płꝰ de usu¬
rarũ redditiõe animeq eiꝰ saluatiõe qͣm de corꝑali cura¬
tiõe d̾m laudantib: nec ipse tulliꝰ si affuisset explicari
in ead̾e urbe uiuntoniensi mansimꝰ curaci st̃ infirmi:
qͦs ꝓpt̾ tediũ auditorbꝰ remouendũ. singillatĩ enumerare
p̃t̾misimꝰ. Hoc tantũ fident̃ asserimꝰ.xii. pała ⁊ publice
sanatos fuisse. quoꝵ alii furdi alii claudi. qͥd̃a ceci. qͥdã
fuerat muti. qͥq om̃s aut de ipsa ciuitate. aut de circ̾ia¬
centi erant regioẽ. ideoq cunctis fuerãt noti.

Expanded text:
toniae repraesentatum esse Zachaeum, et plus de usutoniae repraesentatum esse Zachaeum, et plus de usurarum redditione animaeque ejus salvatione quam de corporali curatione Deum laudantibus; nec ipse Tullius, si adfuisset, explicare in eadem urbe Wintoniensi mansimus, curati sunt infirmi, quod propter taedium auditoribus removendum, singillatim enumerare praetermisimus. Hoc tsanatos fuisse, quorum alii surdi, alii claudi, quidam caeci, quidam fuerant muti. Quique omnes aut de ipsa civitate, aut de circumjacenti erant regione; ideoque cunctis fuerant noti.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitteret se do ñqͣm ulteriꝰ eas accepturũ.⁊ de accep¬
tis dignȩ c̃ debitoribꝰ satisfacturũ. Obediuit ille: de
ñ poterat humilit̾ rogauit. Missi st̃ tres ex nr̃is:
rã eo in aqua lauer̃t. ⁊ ex ea potũ ei deder̃t. ipsũq
ea resꝑsert̃. Mirũ dictũ. Qui sex annis in lecto decu¬
buerat. ilico sanꝰ surrexit: & exiliens. ad dñe nr̃e
feretrũ grãs ei redditurꝰ cucurrit. Trib clericis qͥ ad eũ
ierant. tres anulos aureos dedit: corã feretro rres scipbo
plusquã tria milia libras argenti anglice monete in
thesauro eiꝰ repositas eẽ: respondebat ille. se ad p̃sens nol¬
le ampliꝰ dare donec om̃s usuras quas a debitorib suis
acceperat redderet sic̃ dõ ꝓmiserat. Unde ꝓtinꝰ ꝑ totã
urb̾ẽ p̾cones fecit clamare: ut qͥ ei usuras dederat ue¬
niret ⁊ sua reciꝑet. Quanta tẽ ibi fuerit uox leticie et
laudatioĩs dicentib uniuersis. ꝑ dnãm nr̃am scãm ma

Expanded text:
itteret Deo se nunquam ulterius eas sumpturum, et de acceptis congrue debitoribus satisfacturum. Obedivit ille; dein poterat deferri. Missi sunt tres ex nostris ram eo et in aqua laverunt, et ex ea potum illi dederunt, ipsumque ea resperserunt. Mirum dictu! Qui sex annis in lecto decubuerat, illico sanus surrexit, et exsiliens ad Dominae nostrae feretrum gratias agens cucurrit. Tribus clericis qui ad eum ierant tres annulos aureos dedit, coram feretro tres scyphosplusquam tria millia libras Anglicae monetae in thesauro ejus repositas esse, respondebat ille se ad praesens nolle amplius dare, donec usuras, quas a debitoribus suis acceperat, redderet, sicut Deo promiserat. Unde protinus per totam urbem fecit clamari ut qui ei usuras dederat veniret, et sua reciperet. Quanta tunc ibi fuerit vox laetitiae et laudationis, dicentibus universis
Abbreviated transcription (Latin):
atꝰ gͦ fr̃ĩb nr̃is uenit cũ eis laudunũ: ⁊ fere .uii. an¬
nis mansit in domo domni g̃uidonis archidiaconi nr̃i.
tiũ de cala in festo eiꝰdẽ martiris. Monachus uͦ qͥ¬
da ibi habitans. noluit eis concedere ut poneret᷑
feretrũ dñe nr̃e suꝑ altare scĩ laurentii. s suꝑ
qd̾d̾ã minꝰ altare in parte eccłe fecit illud poni:
timens uidelicet amitere offerend̃a consuetã in eod̃e
festo. S cũ turonenses qͥ reliqͥas nr̃as subsequebãt.
referentes miracła q̃ facta suerant. om̃s peregrinos
tentoriũ decentissime ꝑornare studuer̃t. luminarib
insuꝑ sufficientissimis splendidissimũ tota nocte
sue impunitã dimitere. Ad uesꝑos siqͥdẽ p̃fatꝰ mo¬
nachus morbo caduco subito dep̃ssus. corã om̃i po¬
pło in t̾rã cecidit: magnũq terrorẽ uidentibꝰ incus¬
sit. Cãpana etiã maior de turre cadens confractaẽ:
dens monachus sero se male fecisse penituit: nudisꝙ

Expanded text:
atribus nostris venit cum eis Laudunum, et fere septem annis mansit in domo Guidonis archidiaconi Lauduntium de Cala, in festo ejusdem martyris. Monachus quidam ibi habitans noluit eis concedere ut poneretur feretrum Dominae nostrae super altare Sancti Laurentii, sed super quondam minus altare in parte ecclesiae fecit illud poni, timens videlicet amittere offerendam consuetam in eodem festo. Sed cum Treferentes miracula quae viderant, omnes peregrinos tentorium decentissime perornare studuerunt, luminaribus insuper sufficientibus splendidissimum tota nocte  impunitam. Ad vesperas siquidem praefatus monachus, morbo caduco subito depressus, coram omni populo in terram cecidit, magnumque terrorem videntibus incussit. Campana etiam major de turre cadens confracta est, dens monachus, sero se male fecisse poenituit, nudisque
Abbreviated transcription (Latin):
scepti st̃. U bi mulier qued̾a. uxor scilicet fulb̃ti di¬
tissimi uiri. cognom̾̃to pellicei pariens minio dolore
ꝑ aliqͦt dies cruciabat᷑. iamq mortẽ sibi uicinã ĩmi¬
nere ꝑtimescebat. Audiens gͦ miracła dñe nr̃e. petii
reliqͥas dñe nr̃e sibi deferri: delatoq coclear argen¬
teũ obtulit. limpħa in qͣ reliqͥe lota fuerant credẽs
bibit. ⁊ postmodũ partu edito liberata. do ⁊ pie ma
tissimo fr̾es nr̃os suscepit hospitio: & ꝓstrata corã
ẽ fide sua. Post circulũ siqͥd̾e anni filiũ genuit: fre¬
quent̾q postmodũ uenit laudunũ. agens dñe nr̃e

Expanded text:
scepti sunt. Ubi mulier quaedam, uxor scilicet Fulberti ditissimi viri cognomento Pellicei, pariens nimio dolore per aliquot dies cruciabatur, jamque mortem sibi vicinam imminere pertimescebat. Audiens ergo miracula Dominae nostrae, petiit reliquias ejus sibi afferri, delatisque cochlear argenteum obtulit, lympham in qua lotae fuerant cum fide bibit; statimque partu edito liberata, Deo et piae tissimo, fratres nostros suscepit hospitio, et prostrata coram est fide sua. Post circulum siquidem anni filium genuit; et frequenter postmodum venit Laudunum, agens Dominae
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiis. domꝰ quoq adiacentes ep̃i atq canonicoꝵ
multoꝵq cuuũ igne supposito concremant᷑. tota
insuꝑ urbs laudunensis. ciuib ꝑ uaria loca disꝑ¬
sis. pene usq ad int̾nscionẽ destrui uidet᷑: ita ut
multi ꝑ eã transeuntes rumasq eiꝰ & cineres aspi¬
cientes. p̃ nimia compassione lacrimas fund erẽt
ilła ieremie lam̃tationẽ suꝑ eã ñ incongrue repli¬
cantes. Quomͦ sedet sola ciuitas plena popło. facta est
quasi udua dña gentiũ. Quemadmodũ enĩ olim añs
urbẽ ierłm destrui ꝙ filios isrł captiuari ꝑmittens.
ad consolationem tam̃ paucoꝵ qͥ remanserant. iere¬
miã ꝓpħam ĩbidẽ cũ eis reliqͥt: sic et nob̾ in tanta
calamitate positis. duos sapientissimos uiros p̃fatũ
scilicet magistrũ anselmũ. germanũq eiꝰ magistrũ
radulfũ miscdit̾ reseruauit. qͥtã clericos quã laicoᷤ

Expanded text:
esiis, domus quoque adjacentes episcopi atque canonicorum, multorumque civium igne supposito concremantur. Tota insuper urbs Laudunensis civibus per varia loca dispersis, pene usque ad internecionem destrui videtur, ita ut multi per eam transeuntes, ruinasque ejus et cineres aspicientes, prae nimia compassione lacrymas funderent, illam Jeremiae lamentationem super ea non incongrue replicantes: « Quomodo sedet sola civitas plena populo? facta est quasi vidua domina gentium . » Quemadmodum autem olim Dominus urbem Jerusalem destrui, et filios Israel captivari permittens, ad consolationem tamen paucorum, qui remanserant, Jeremiam prophetam ibidem cum eis reliquit, sic et nobis in tanta calamitate positis, duos sapientissimos viros, praefatum scilicet magistrum Anselmum, germanumque ejus magistrum Radulphum misericor
Abbreviated transcription (Latin):
uocat in qͦ annona excussa purgari solet. Supposita
gͦ feret᷑ ꝓtinꝰ obdormiuit: & pꝰ modicũ eiugilans sa¬
na surrexit. Dem de feretro sociata: uidente õi ppłõ
subsecuta ẽ illud usq ad eccłam sc̃i martim. Quo¬
audito canonici sc̃i martini cũ abbate sc̃i uiliani
obuiã ꝓcedunt: & cũ honore maximo reliqͥas dñe
nr̃e suscipiunt. Erat in ead̾e quitate qͥd̾̃a iuuenis
a natiuitate surdꝰ ⁊ mutꝰ: quẽ unꝰ ex fullonibꝰ infan¬
tulũ reꝑtũ tiutͥerat. & educatũ arte sua imbuerat.
Hic gͦ adductꝰ ad dñe nr̃e reliqͥas: sub feret᷑ recubuit
& obdoriniuit. Nec mora anxiari. ⁊ ex toto corpore
sudorẽ emittere cepit: deinde uenis circa aures in¬
flatis. sanguis ub̾tim ex aurib ꝓfluxit. Ptinꝰ sur¬
rexit ⁊ audiuit: nec tam̃ loqͥ sciebat. qͥa ñ didicerat.

Expanded text:
vocamus, in quo annona excussa purgari solet. Supposita vocamus, in quo annona excussa purgari solet. Supposita ergo feretro protinus obdormivit, et post modicum evigilans sana surrexit. Deinde feretro sociata, vidente populo subsecuta est illud usque ad ecclesiam Sancti Martini. audito canonici Sancti Martini, cum abbate Sancti Juliani, obviam procedunt, et cum honore maximo reliquias Dominae nostrae suscipiunt. Erat in eadem civitate quidam juvenis a matris utero surdus et mutus, quem unus ex fullonibus infantulum repertum nutrierat et educatum arte sua imbuerat. Hic ergo adductus ad Dominae nostrae reliquias, sub feretro recubuit et obdormivit. Nec mora, anxiari et ex toto corpore sudorem emittere coepit, deinde, venis circa aures inflatis, sanguis ubertim ex ejus auribus profluxit. Protinus surrexit et audivit, nec tamen loqui sciebat, quia non didicerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. te dm̃ laudamꝰ gaudens incepit. Nuntiꝰ ẽ
uestigio ad patrẽ de rapinis uenientẽ dirigit᷑: qͥd
filio eiꝰ contigerit refert᷑. Ille continuo discalciatꝰ
raptor miscd̃ia dĩ genitricis animatꝰ. cũ militib
suis ⁊ ceteris habitatoribꝰ feretrũ & reliqͥas hume¬
trix fecerat cognoscentes: ꝓtinꝰ & ipsi om̃s nudis
pedib mimicis suis obuiã ruunt: feretrũq ab eᷤ¬
ꝑacifice susceptũ. c̃ gaudio in castelo suo deferunt.¬
bati antr uesperos in eccła sc̃i mauricii qͥeuer̃t. uxor
cuiꝰda urpentarii in eadẽ urbe ꝑ octo annos infir
ma lectulo decubuerat. ita ut nusquã posset ire nͥ
portaret᷑. Ead̾e nocte dormienti miscd̃ie mat̾ appã¬
ruit: p̾cipiens eũ ut se ad feretrũ sũũ in eccła sc̃i
mauritii faceret deferri. Fuigllans mulier: rogabat
maritũ ut cito deferret᷑. Ille lecticã paratã ñ habens.
fecit eã deferri in uili instrum̃to qd̾ uulgus uannũ

Expanded text:
ndo, Te Deum laudamus incipit. Nuntius e vestigio ad patrem de rapinis venientem dirigitur, quid ejus filio contigerit refertur. Ille continuo discalceatusraptor, misericordia Dei Genitricis animatus, cum militibus suis et caeteris habitatoribus feretrum et reliquias humefecerat cognoscentes, protinus et ipsi nudis pedibus omnes inimicis suis obviam ruunt, feretrumque ab eis susceptum cum gaudio in castellum suum deferuntbati ante vesperas in ecclesia Sancti Mauritii quieverunt. Uxor cujusdam carpentarii in eadem urbe per octo annos infirmitate nimia depressa lectulo decubuerat, ita ut nusquam posset ire nisi portaretur. Eadem nocte dormienti misericordiae Mater apparuit, praecipiens ei ut se ad feretrum suum in ecclesia Sancti Mauritii faceret deferri. Evigilans mulier rogabat maritum ut cito deferretur. Ille non multum fecit eam deferri in vili instrumento, quod vulgariter vannum
Abbreviated transcription (Latin):
& tudelã. barbastẽ ⁊ burgiã cũ aliis multis. to¬
taq pene hispania sibi subiugata. adeo nominis
francoꝵ regis: qͥ qͦndã hispaniã uictor subegerat. Scd̾a
qua genuit rotholdũ comitẽ. ⁊ iulianã matrẽ marga¬
rete regine nauarrensis. Tercia nomine margareta
nupsit hugoni comiti claromontensi: de qua genit
ẽ Rainaldꝰ comes. qͥ ex adela uermandensi comitissa
genuit margaretã coniugẽ illiꝰ p̾clari karoli flandr̃¬
siũ comitis. Quarta nomine erm̃trudis nupsit teo¬
baldo comiti de risnel: de qua genuit heldiardem
matrẽ bertranni comitis qui in hispania defũctꝰe

Expanded text:
et Tudelam, Barbastam, et Burgiam cum aliis multis, toet Tudelam, Barbastam, et Burgiam cum aliis multis, totaque pene 529 Hispania sibi subjugata adeo nominis Francorum regis, qui quondam Hispaniam victor subegit. Secundamqua genuit Rotholdum comitem et Julianam matrem Margaretae reginae Navarrensis. Tertia, nomine Margareta, nupsit Hugoni comiti Claromontensi, de qua genitus est Rainaldus comes, qui ex Adelada Vermandensi comitissa genuit Margaretam conjugem illius praeclari Caroli Flandrensium comitis. Quarta, nomine Ermentrudis, nupsit Theobaldo comiti de Risnel, de qua genuit Heldiardem matrem Bertranni comitis, qui in Hispania defunctus est,
Abbreviated transcription (Latin):
exhortabant᷑. Int̾ consolationũ tam̃ colloqa cũ sapi¬
entib & religiosis uiris diligent̾ & sollicite discurien¬
tes. utrũnã aliquẽ inuenire possent. ꝑ quẽ tã mira¬
bilis ⁊ horrenda clades reparari ualeret: tand̾e in¬
spirante do repper̃t salubre consiliũ. ut ad enisdẽ
urbis ep̃atũ eligerent domnũ bartholomeũ. tam
in rem̃si laudunensiq ꝓuincia famosissimũ. Cogna¬
toꝵ siqͥd̾e eiꝰ excellentia: ñ solũ in francia. s & in his¬
pama. burgundia qͦq ⁊ lotharingia p̃dicabat᷑. Hil¬
ex qua genuit ebalũ comitẽ de roci. ⁊ andreã comi¬
feliciã in hispania duxit coniugẽ sancius rex ana¬
gonensis: & ex ea genuit hildefonsũ rege̾ potentis¬
simũ. qͥ patͥ succedens in regno. fortissimas urbe
⁊ castella paganis uolent̾ p̾liando abstulit. ⁊ xp̃i¬
anis tradidit. cesaraugustã scilicet beati uncentii
martiris archidiaconatu famosã. terrassonã qq

Expanded text:
em. Inter consolationum tamen colloquia, cum sapientibus et religiosis viris diligenter et sollicite discutientes, utrumnam aliquem invenire possent, per quem tam miserabilis et horrenda clades reparari valeret. Tandem, inspirante Deo, repererunt salubre consilium, ut ad ejusdem urbis episcopatum eligerent domnum Bartholomaeum, Remin Remensi, Laudunensique provincia famosissimum. Cognatorum siquidem ejus excellentia, non solum in Francia, sed et in Hispania, Burgundia quoque, et Lotharingia praedicabatur. Hilex qua genuit Ebalum comitem de Roci, et Andream comiFeliciam, in Hispania duxit conjugem Sanctus rex Arragonensis, et ex ea genuit Hildefonsum regem potentissimum, qui patri succedens in regno, fortissimas urbes, et castella paganis violenter praeliando abstulit, et Christianis tradidit, Caesar-Augustam scilicet beati Vincentii martyris archidiaconatu famosam; Terassonam quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
feretrũ grãs agens in media uia cucurrit. In hoc re.¬
uera ꝓbatũ ẽ illud qd̾ suꝑiꝰ diximꝰ: nullũ extra suũ
ep̃atũ potuisse sanari. Inde gͦ sicut dispositũ fuera
ad ipsã urbẽ salesberias ꝑuenimꝰ: ubi honorifice su¬
scepti sumꝰ ab ep̃o ipsiꝰ urbis ꝓ noticia magistri an¬
selmi. qm̃ cognati eiꝰ alexander ⁊ nigellus. ad scolã eiꝰ

Expanded text:
feretrum gratias agens in media via cucurrit. In hoc revera probatum est illud, quod supra diximus, nullum extra suum episcopatum potuisse sanari. Inde ergo, sicut dispositum fuerat, ad ipsam urbem Salesberias pervenimus ubi honorifice suscepti sumus ab episcopo ipsius urbis, pro notitia magistri Anselmi, quoniam cognati ejus Alexander et Nigellus ad scholam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
bebant eis auferret. Habebat aut̃ filiũ fere .xu. an
noꝵ: a natiuitate surdũ & mutũ. Quid̃a gͦ religiosus¬
monacus ibi habitans. auditis miracłis que dñ a
in eccła fecit deferri: deinde reuestitꝰ reliqͥas eiꝰ in
umo ⁊ aqͣ lauit. caputq et faciem iuuenis aqͣ ipsa ꝑ¬
fudit: & ex ea potũ ei dedit. sicq eũ sub feretro recũ¬
bere iussit: ipse uͦ genib flexis dñam nr̃am supplicit̾
etate sudor ex toto eiꝰ corpore ꝓfluxit. uene circa au¬
res turgescunt: sanguis ex aurib ub̃tim exilit. Eti¬
nus euigilans surrexit: & uoces qͣsdã emittere cepit.
Monachus ab oratione surgens letꝰ accurrit:⁊ u
uenẽ alloqͥt᷑. Ille qͥ ñ quã audierat antea. respondere
nesciebat: s qͥcqͥd audiebat monachũ dicentẽ. idẽ

Expanded text:
bebant eis auferret. Erat autem ei filius fere quindecim annorum a nativitate surdus et mutus. Pemonachus ibi habitans, auditis miraculis Dominae in ecclesia suscepit, deinde revestitus reliquias ejus in vino et aqua lavit, caput feretro eum recumbere jussit; ipse vero genibus flexis Dominam nostram suppliciter etate sudor ex toto ejus corpore profluit, venae circa aures turgescunt, sanguis ex auribus ubertim exsilit. Protinus evigilans surrexit, et voces quasdam emittere coepit. Monachus ab oratione surgens laetus accurrit, et juvenem alloquitur. Ille, qui nunquam antea audierat, respondere nesciebat, sed quod audiebat alios dicentes, idem
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ opus desiderat. Opꝰ inqͥt ñ honorẽ. Sic et iste
de magna reqͥe ⁊ diuitiis. oĩmodaq corꝑis sui uolũca¬
te in locũ desolatũ ueniens. ñ se ad honoris excellentiã
glabat᷑ ꝓmotũ: s ad oꝑandi laborẽ dicebat uocatũ: idere
etiã si forte ep̃atũ desiderauit bonũ opꝰ desiderauit.
ꝓtinꝰ gͦ ac si aliqd̃ desertũ introisset eccłam simul et
domos ep̃ales cepit renouare: & uelut a fundam̃ti
ciã disꝑsa erat. ⁊ eoꝵ qͥ remanserant unꝰqͥsq de ꝓpͥe
domꝰ reparatione sic occupabat᷑. ut uix aliqͥs inueni¬
ret᷑ qͥ matͥs eccłe adiutor existeret: consuluert̃ ñnulli
sapientes et religiosi uiri. ut electos ex clericis ⁊ lai¬
cis aliqͦs boni testimonii uiros. c̃ reliquiis sc̃oꝵ per

Expanded text:
bonum opus desiderat ; » opus, inquit, non honorem. Sic et iste de magna requie, et divitiis, omnimodaque corporis sui voluntate in locum desolatum veniens, non se ad honoris excellentiam gloriabatur promotum, sed ad operandi laborem dicebat vocatum; ideoque etiam si forte episcopatum desideravit, bonum opus desideravit. Protinus ergo, ac si aliquod desertum introisset, ecclesiam simul et domos episcopales coepit renovare et velut a fundamentinciam dispersa erat, et eorum qui remanserant unusquisque de propriae domus reparatione sic occupabatur ut vix aliquis inveniretur qui matris ecclesiae adjutor existeret, consuluerunt nonnulli sapientes et religiosi viri ut electos ex clericis aliquos boni testimonii viros, cum reliquiis Dominae