comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Onfirmata sunt ut opinor que falsa ⁊ incredibilia putant᷑ abnis quosũa¬
celestiũ lrãrum doctrina non mbuit Sed tũ ut refellantur a nobis
etiã illi qui nimũ non sine malo suo sapĩt reb q dnũs aetraht̃¬
oportuisse sicut nos oñdiniꝰ factu Et ꝙͣꝙͣ apud bonos iudices satis heañt fir¬
mitatis uel testiõnia sine argumentis uel argumenta sine testimoniis Hos tũ nof
contenti alterutro sumꝰ tu suppetat nobis utrũq ne cui puerse ingenioso Aut
non intelligendi aut contra disserendi lotu relinquamus negant fieĩ potuisse
ut ne ĩmortali quicꝙͣ clecedẽt Negant olemiq olignu deo uͦt homo fiẽi uellet
irẽt/ qi non facile illi eet /ut ccͣ corpil imbecillitatem se homĩb oñderet / eosq
institia adocẽt siquidem id ualebat maiore auctoritate ut ꝓfessi dei Tunc
en cunctos fuisse p̃ceptis celestib parituros. si ad ea uixtꝰ ac ptãs olei p̃cipĩẽ¬

Expanded text:
onfirmata sunt ut opinor quae falsa et incredibilia putantur ab iis quos uercaelestium litterarum doctrina non inbuit. sed tamen ut refellantur a nobis etiam illi qui nimium non sine malo suo sapiunt rebusqueoportuisse, sicut nos ostendimus factum. et quamquam aput bonos iudices satis habeant firmitatis uel testimonia sine argumentis uel argumenta sine testimoniis, nos tamen non contenti alterutro sumus, cum subpetat nobis utrumque, ne cui peruerse ingenioso aut non intellegendi aut contra disserendi locum relinquamus. negant fieri potuisse ut naturae inmortali quicquam decederet, negant denique deo dignum ut homo fieri uellet e subiceret — quasi non facile illi esset ut citra corporis inbecillitatem se hominibus ostenderet eosque iustitiam doceret, siquidem id uolebat, maiore auctoritate ut professi dei —: tunc enim cunctos fuisse praeceptis caelestibus parituros, si ad ea uirtus ac potestas dei praecipien
Abbreviated transcription (Latin):
Cum talib non ꝯgredi ⁊ disputare ⁊tendimus. Heq hos ad ueritatem icepta
ꝑsuasione traducẽ qui sang̾ne faalius hanserint ꝙͣ uerba iustoris Quid igr̃. ope¬
r neꝑdemꝰ. mĩme. Ham silucri hos amorte / ad qua deitissime tendunt nõ potiũ
mꝰ ab illo itine̾ demo ad uitazlutemq renocare qm̃ ipĩ saluti sue repugnant
Mrõs tñ ꝯfirmabinꝰ quĩ non est stabilis ac solidis tadicib fundata ⁊ fixa sententia
Nutrit enĩ płimi ac maxie qui lrãru aliquid attiger̃t / Elam et in hocpħi ⁊ orato

Expanded text:
cum talibus nunc congredi et disputare contendimus, hos ad ueritatem ab inepta cum talibus nunc congredi et disputare contendimus, hos ad ueritatem ab inepta persuasione traducere, qui sanguinem facilius hauserint quam uerba iustorum. quid igitur? operamne perdemus? minime. nam si lucsi ab illo itinere devio ad vitam lucemque revocare, quoniam ipsi saluti suae repugnantonfirmabimus, quorum non est stabilis, ac solidis radicibus fundata et fixa sententia. Nutant enim plurimi, ac maxime qui litterarum aliquid attigerunt. Nam et in hoc philoso
Abbreviated transcription (Latin):
uideant quod effimꝰ / quo planc ipĩ diffidentia sue ꝑdite rõnis oñdunt. cũ neq
cognosce̾ neq congredi auolient qr scuit se faole suꝑari Et idaro discretione sb̃¬
lata pellitur e medio sapiã uĩgeritur res ut ait Enntius Etqr student danmnare
tanꝙ̃ nocentes quos utiq sciũt ĩnocentes ꝯstare de ipã ĩnocentia nolunt: qrͣ non
maior sit miquitas probatã ĩnocentia dampuasse ꝙ inauditã Sed ut dixi
uerentur. ne si farent audirent. damnaͬsse non possint. Et iõ cultores deĩ sumi
nec cãs odioꝵ reddẽ ip̃i pñt qui tã uehement᷑ oderũt qi ipĩ errant nascant᷑. iis qui
uerã uia seqnũtur. et cũ corrigẽ sepñt. errores suos insuꝑ crudelib factis coarcerũat
ĩnocentui cruore sequũtur. dicatas deo mentes euisceratis corporib extorquent

Expanded text:
uideant quod offerimus: quo plane ipsi diffidentiam suae perditae rationis ostendunt, cum neque uideant quod offerimus: quo plane ipsi diffidentiam suae perditae rationis ostendunt, cum neque cognoscere neque congredi audent, quia sciunt se facile superari. et idcirco disceptatione sublata pellitur e medio sapientia, ui geritur res, ut ait Ennius. et quia student damnare tamquam nocentes quos utique sciunt innocentes, constare de ipsa innocentia nolunt: quasi uero maior iniquitas sit probatam innocentiam damnasse quam inauditam. sed ut dixi uerentur, ne si audierint, damnare non possint, et ideo cultores dei summi hementer oderunt: quia ipsi errant, lrascuntur iis qui ueram uiam secuntur, et cum corrigere se possint, errores suos insuper crudelibus factis coaceruant, innocentium cruore maculantur et dicatas deo mentes euisceratis corporibus extorquent.
Abbreviated transcription (Latin):
On est apud me dubiuz Constantine impator
maxiẽ/ qui hoc opus nrm̃ quo singulatis ille rerũ
ꝯditor et huiꝰ ĩmensi tector asẜitur ssiquis attegĩt ex
istis inepte religionis ut sint nimiiꝰ suꝑstitiõe ĩpatientes
insectetur etia maledictis. et mx fortasse lecto prĩ¬
capio. affigat proitiat ꝓ execretur. seq inexpiabili
scelere ꝯtaminan atq astrigi putet. si hec aut legat
pacient̃ aut audiat Ab hoc mñsi fieripot huãnitatis
inre postulamus ut nõ prius damnet ꝙ̃ unuĩsa co¬
ꝯnom̃t klam si sacrelegis ⁊ proditorib ⁊ ueneficii
ptãs defendendi sin datur nec p̃damnari ꝙ̃ꝙͣ in
cognita cã licet. Non ĩmste petẽ inditemur. ut si quis crit ille qui inaderit in hoc
si leget plegat fiandiãt /fniã differat ext̃inu. S noui hominũ ꝑtinatia nchil
Obstrepunt igr̃ et interadunt ne audiant Et oculos suos opp̾munt. nelumen

Expanded text:
on est apud me dubium, Constantine Imperator Maxime, quin hoc opus nostrum, quo singularis ille rerum conditor et hujus immensi rector asseritur, si quis attigerit ex istis inepte religiosis ut sunt nimia superstitione impatientes, insectetur etiam maledictis, et vix lecto fortasse principio, affligat, projiciat, execretur; seque inexpiabili scelere contaminari atque astringi putet, si haec aut legat patienter, aut audiat. Ab hoc tamen, si fieri potest, humanitatis jure postulamus, ut non prius damnet, quam universa cognoverit. Nam si sacrilegis, et proditoribus, et veneficis potestas defendendi sui datur, nec pderit in haec, si leget, perlegat, si audiet, sententiam differat in extremum. Sed novi hominum pertinaciam: nunquam Obstrepunt igitur, et intercedunt ne audiant; et oculos suos opprimunt, ne lumen
Abbreviated transcription (Latin):
suo uenerari uexari a cerbissime ꝯuiges suas cernerent inolari ac prostitu
inrgines diripi pueros allidi pariui los Omiã deniq igni fertoq uastari
captiuas in ppetuũ terris sius exterminari eoq exulta uerunt sup amantis¬
simu ⁊ probatissimu dei filiu Itaq post illorũ obitu cũ eos Hero interemiss¬
Iucdeori nomen ⁊ gentem uespasianus ex tinguit fecit q oiã que illi futura esse¬
predixerunt

Expanded text:
suo uexari acerbissime coniuges suas cernerent, uiolari ac prostitui suo uexari acerbissime coniuges suas cernerent, uiolari ac prostitui uirgines, diripi pueros, allidi paruulos, omnia denique igni ferroque uastari, captiuos in perpetuum terris suis exterminari, eo quod exultauerint super amantissimum et probatissimum dei filium. itaque post illorum obitum, cum eos Judaeorum nomen et gentem Vespasianus extinxit, fecitque omnia quae illi futura praedixerant
Abbreviated transcription (Latin):
Rdinato uõ discipulis sius euangelio at noĩs sui p̃dicatione ar¬
cundedit se repente nubes eum q in cdum substulit quadragesio
post passionem die sicut dauidmet oñderat foredicens Et cccei
in nubib celi ut filius hom̃ĩs uemiens usq ad uetustu ꝯierum ꝑuenit. disapu¬
li uo ꝑ prountias disꝑsi fundamenta ecłie ubiq posuetunt. facientes et
ipĩ in nomine magr̃i dei magna ⁊ pene incredibilia miracula qr discedens
instruxerat eos urtute ac ptãte qua poss noue armuntiationis ratio fun¬
dari et confirmari Siz ⁊ futura illis aperit /omĩa que petrus ⁊ paulꝰ Rome p̃ci¬
cauerunt Et ea predicatio in memoria scripta pmnansis In qua cũ multa
alia miracula tũ etiã hoc futurũ esse dixerunt ut postbreue tempꝰ ĩmittẽt
fame sitiq confectos obsideret tũ fore ut corporib suorum uescerentur
et ꝯsumerent se ĩuicem ipostremo uenirent in manꝰhostiu et in conspcũ

Expanded text:
rdinata vero discipulis suis Evangelii ac nominis sui praedicatione, circumfudit se repente nubes, eumque in coelum sustulit, quadragesimo post passionem die, sicut Daniel fore ostenderat , dicens: Et ecce in nubibus coeli ut filius hominis veniens, usque ad vetustuli uero per prouincias dispersi fundamenta ecclesiae ubique posuerunt facientes et ipsi in nomine magistri dei magna et paene incredibilia miracula, quia discedens instruxerat eos uirtute ac potestate, quo posset nouae adnuntiationis ratio fundari et confirmari. sed et futura illis aperuit omnia: quae Petrus et Paulus Romae praedicauerunt et ea praedicatio in memoriam scripta permansit. in qua cum multa alia mira tum etiam hoc futurum esse dixerunt, ut post breue tempus inmittersos autem fame sitique confectos obsideret. tum fore ut corporibus suorum uescerentur et consumerent inuicem, postremo ut capti uenirent in manus hostium et in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eũ loquebatur qui fuerat illa passurꝰ post annos mille ⁊ qui quaginta¬
tot eñĩ colliguntur anni a regno dauid usq ad crucẽ xpĩ dni d ⁊ salomon
filius eis qui yerosolimã condidit cã ipam̃ ꝑituram esse in ultionẽ sc̃ẽ crucie
reitiam israel aterra quam dedi illii ⁊ domu hanc qua edificauit illis in no¬
mine meo pioitim illam ex omĩb et erit israel in ꝑditionẽ / et in opprobriu
ppło ⁊ domus hec est deẜta et omĩs qui transiet ꝑ uia admirabitur ⁊ dicetso¬
ꝑ quã rem dñs fecit terre huic ⁊ domui hec mala et dicent quia reliquerũt
anm̃ deũ suu Et ꝑsecuti sunt regnũ suũ dilectissimũ deo / et cruciauert eum i
humilitate magna ꝓpter hoc ĩpo̾itauit illis dens mala hec Quidampliꝰ de faci¬
nore iudeorũ dici pot̾ ꝙ̃ excecatos eos fuisse atq insaciabili furore torreptos.
qui hec quotidie legentes neqi intellexert/ neq quĩ facẽtit cauere noluerũt

Expanded text:
s Dei per eum loquebatur, qui fuerat illa passurus post annos mille et quitot enim colliguntur anni a regno Dauid usque ad crucem Christi. sed et Solomon filius eius, qui Hierosolymam condidit, eam ipsam perituram esse in ultionem sanctae crucireiciam Israhel a terra quam dedi illis, et domum hanc quam aedificaui illis in nomine meo, proiciam illam es omnibus, et erit Israhel in perditionem et in inproperium populo, et domus haec erit deserta, et omnis qui transiet per illam admirabitur et dicet: propter quam rem deus fecit terrae huic et huic domui haec mala? et dicent: quia reliquerunt dominum deum suum et persecuti sunt regem suum dilectissimum deo et cruciauerunt illum in humilitate magna: propter hoc inportauit illis deus mala haec. Quid amplius iam de facinore Iudaeorum dici potest quam excaecatos tum fuisse atque insanabili furore correptos, io qui haec cottidie legentes neque intellexerunt neque quin facerent cauere potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quitatẽ ꝓpterea uneit tedeus tiuis oleo cxultationis quo uerbo a nomẽ oñdit. Si¬
quidem ut sup̃ docui ab unctione appellatꝰ est xp̃s denide homic̃in fuisse eñ
Ierrmias docet dicens et homo est et quis ignorat cũ Ite isaxas Et mittit cis đs
hoicm qui saluabit cos iditans sanabit eos S et mouses in nius ita loquitur
Orietur stella ex iacob et exurget homo exisrael propterea Millesins apolo
sultus utrũ ne deus an homo fuit. hoc modo rũdit Mortalis erat ẜmcarnẽ¬

Expanded text:
unxit te dominus deus tuus oleum exultationis. quo uerbo etiam nomen ostendit, siunxit te dominus deus tuus oleum exultationis. quo uerbo etiam nomen ostendit, siquidem, ut supra docui, ab unctione appellatus est Christus. deinde hominem fuisse eundem Hieremias docet dicens: et homo est et quis cognouit eum? item Esaias: et mittet eis dominus hominem, qui saluabit eos et iudicans sanabit eos. sed et Moyses in Numeris ita loquitur: orietur stella ex Iacob et exsurget homo ex Israhel. propterea Milesius Apollo consultus utrumne deus an homo fuerit, hoc modo respondit
Abbreviated transcription (Latin):
edutẽ factꝰ est ⁊ dei filius ꝓspiritũ et homis ꝑ carnem id est ⁊dens ⁊ homo dei uir¬
tus meo er opib que fecit apparuit fragilitas homis ex passione quã pertulit qͥm
cur susceꝑit paulo post docebo Iteruz ⁊ deũ fuisse et hoiẽ ex utroq ꝯn̾e pinix¬
tu ꝓphis naticinantib disciniꝰ Usaias deũ fiusse testatur iis uerbis fatigata est e¬
giptꝰ et negotiatio ethiopii ⁊ subami uiri alti ad te tñsgredientur et tin er̃t ẜui
i postte ambulabũt uicti ꝯpedib ⁊ adorabũt te et tẽ p̃cabunt᷑ qmĩ inte deus est¬
et non est alius deus p̃ter te Iu enĩ deuses ⁊ nos nesaebamꝰ deusisił saluator
Confundentur et reuercantur om̃s qui aduerfantur tibi et cadent in fusi¬
onem It ꝓphã Ieremias sicait Is est deus nẽ et non deputabr̃ alius absq illo
qui ĩuenit oiẽm uia prudentie et dedit ca lacob pucro suo r isrriel dilecto sibi

Expanded text:
educere. factus est et dei filius per spiritum et hominis per carnem, id est et deus et homo. dei uirtus in eo ex operibus quae fecit apparuit, fragilitas hominis ex passione quam pertulit: quam cur susceperit paulo post docebo. interim et deum fuisse et hominem ex utroque genere permixtum prophetis uaticinantibus discimus. Esaias deum fuisse testatur his uerbis: fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum et Sabain uiri alti ad te transgredientur et tui erunt serui et post te ambulabunt uincti conpedibus et adorabunt te et in te precabuntet non est Deus alius praeter te. Tu enim es Deus, et non sciebamus, Deus Israel salvator. Confundentur et reverebuntur omnes qui adveronem. Item propheta Hieremias sic ait: Hic Deus noster est, et non deputabitur alius absque illo, qui invenit omnem viam prudentiae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
in refugiuĩ It Ieremias dnẽ significa michi ⁊ aegnoscam Tunc uidi meditatio¬
nescoui Ego sicut agnꝰ sine malitia abduetꝰ sum ad uictima inme cgita
enis qr ip̃e est cib ac uita homint qui credunt in carnem quas portauis in
quicem qua pependit de qua cñ aꝑtius p̃e moyses in dentro nomio ita pre¬

Expanded text:
in refugium. item Hieremias: domine, significa mihi, et cognoscam. tunc uidi meditatioin refugium. item Hieremias: domine, significa mihi, et cognoscam. tunc uidi meditationes eorum: ego sicut agnus sine malitia perductus sum ad uictimam: in me cogitaueius, quia ipse est cibus ac uita omnium qui credunt in carnem quam portauit et in crucem qua pependit. de qua tamen apertius ipse Moyses in Deuteronomio ita prae
Abbreviated transcription (Latin):
sulta deñ euii non intellexisti ludentem mortalib mentib si spinis coron astico¬
rent testionia ꝓrhãru hec añcesserunt ap̃ esdram ita scriptũ est Et dieit ad ppħ
nu tempꝰ dict dns deus uirtutu si non crediditis ei / neq exauhieritis annuindacio¬
nem eius eritsderisio in gentib unde apparet iudeos nullã aliam spem hr̃e fei n
abluerent a sangne et sperauert in eũ ipin que necauert Ysaias q facinꝰ co
designat ⁊dicit in humilitate iuditiũ eius sublatum est Natiuitatem enis quis
enarrabit. qii auferetur a terra uita eiis a facinorib ppłi mei abductꝰ est ad mõ¬
cem i dabo malos prosepultura ciuns ⁊ aͥmuites pro morte eius r facinꝰ non fecit.
spoha tꝑ tẽa ꝙ traditꝰ est add mortẽ ⁊ inter facinorosos deputatꝰ est ⁊ ipe pitã mul¬
torũ ꝓtulit ⁊ propter facinora illori traditꝰ est. dauid quoq in psalmis. Capta¬
bunt in mam̃ insti et sangͥnem ĩ nocentem ꝯdempnabune ⁊ factꝰ est michidns

Expanded text:
stulta, Deum tuum non cognovisti Ludentem mortalibus mentibus, sed et spinis Coronasti corent, testimonia prophetarum haec antecesserunt. aput Hesdram ita scriptum est: et dixit Hesdranum tempus, dicit Dominus Deus virtutum. Si non credideritis ei, neque exaudieritis annuntiationem ejus, eritis derisio in gentibus. Unde apparet Judaeos nullam aliam spem habere, nisi se abluerint a sanguine ac sperauerint in eum ipsum quem necauerunt. Esaias quoque facinus eorum designat et dicit: in humilitate iudicium eius sublatam est. natiuitatem eius quis enarrabit? quoniam auferetur a terra uita eius, a facinoribus populi mei abductus est ad mortem. et dabo malos pro sepultura eius et diuites pro morte eius, quia facinus non fecit a quod traditus est ad mortem et inter facinerosos deputatus est: et ipse peccata multorum pertulit et propter facinora illorum traditus est. Dauid quoque in psalmo XCIII: captabunt in animam iusti et sanguinem innocentem condemnabunt, et factus est mihi dominus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ credendũ uehementer inpellit Ne hec quidem leuis cã est ꝙ ĩmundi demo¬
Inũ spiis accepta licentia multorũ se corporib ĩ mergũt quib postea eiectis
omi qui resanati fuerint adhereant religioni cuiꝰ potentiam senserunt.
Ne tot canse in unũ collocate magnã deo multitudinẽ mirabilr̃ acgrunt

Expanded text:
 credendum uehementer inpellit. ne haec quidem leuis causa est quod inmundi daemo credendum uehementer inpellit. ne haec quidem leuis causa est quod inmundi daemonum spiritus accepta licentia multorum se corporibus inmergunt, quibus postea eiectis omnes qui resanati fuerint adhaerent religioni cuius potentiam senserunt. hae tot causae in unum conlatae magnam deo multitudinem mirabiliter adquirunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut deĩ pplũs angeatur nec est diffiaile monstrare quõ aut cur idfiat. pͥmũ fugã¬
non sine causa malũ putari. atam multis homĩb ut emori maliut ꝙͣ̃ io
tͦ face̾ qđ alii faciuĩt ut uiuant aliquis cupit sare quod nam ssit illud bonum
quod ad mortẽ usq defenditur quod omĩb que in hac inta iocundda sut
et cara p̃fertur. aquo nec bonoru nec lucis amissio de nec dolor cõpis
tentes non sacrificarese lapidib humana maũ factis s deo iuuo quisit incelo
Multi hoc uerũ eẽ intelligunt et in pectus admittũt. Dem̃ ut fierisolet ̃
reb inc̾tis dum interse ĩuice querũt que sit huiꝰ ꝑsenerantie cã multa que
ad religionẽ ꝑtinẽt duuilgata ac ꝑ rumorẽ uicissim aucupata discuntur
qr que bona sunt placcant ncc̃e est p̃tea ultio osecuta sicut semꝑ accidit ad¬

Expanded text:
ut dei populus augeatur: nec est difficile monstrare cur aut quomodo id fiat. primum fuganut dei populus augeatur: nec est difficile monstrare cur aut quomodo id fiat. primum fugannon sine causa malum putari a tam multis hominibus, ut emori malint quam id facere quod alii faciunt, ut uiuant. aliquis cupit scire quodnam sit illut bonum quod ad mortem usque defenditur, quod omnibus quae in hac uita iucunda sunt et cara praefertur, a quo nec bonorum nec lucis amissio nec dolor corporis centes non sacrificare se lapidibus humana manu factis, sed deo uiuo qui sit in caelo. multi hoc uerum esse intellegunt et in pectus admittunt. deinde, ut fieri solet in rebus incertis, dum inter se inuicem quaerant quae sit huius perseuerantiae causa, multa quae ad religionem pertinent diuulgata ac per rumorem uicissim aucupata discuntur: quae quia bona sunt, placeant necesse est. praeterea ultio consecuta, sicut semper accidit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ac dei p̃cepta contempneret sicut illi maiores nt̃i qui sepe terrenis ac fra¬
gilib ns bonis eneruati aberranerũt disaplina. et legis uincula ruꝑe.
Prouidit ergo quatenꝰ cultorib sius p̃statet quietem si mandata ser¬
uassent  et tñ eos emendaret si p̃ceptis non obtemꝑassent Itaq ne tũc
corrumperentur otio ꝙ̃ prẽs corum litentia premi eos uoluit ab hs in
Iquor maĩb eos collocauit/ ut eos ⁊ labentes confirmet et corruptos ad
fortitudinẽ reparet et fides expiatur et temptet. Quõ enĩ põt impator
militũ suor pitbare uirtutem nisi hũerit hostes. et illi tm̃ adũ farius exur¬
git ĩuito qr mortalii est et uĩci põt. deo aũt̃ repugnati nom põt ip̃e adũsarios adi¬
Iat fidem sorũ uel probet uel corroboret et donec p̃ssure ꝟberib diffluentem
corrigat disciplina Estalia cansa cur aduersum nos ꝑsecitiones fieri sinat

Expanded text:
ac dei praecepta contemneret sicut illi maiores nostri, qui saepe terrenis ac fraac dei praecepta contemneret sicut illi maiores nostri, qui saepe terrenis ac fragilibus his bonis eneruati aberrarunt a disciplina et legis uincla ruperunt. prouidit ergo quatenus cultoribus suis praestaret quietem, si mandata seruassent, et tamen eos emendaret, si praeceptis non obtemperassent. itaque ne tam corrumperentur otio quam patres eorum licentia, premi eos uoluit ab iis in quorum manibus eos conlocauit, ut et labentes cofortitudinem reparet, et fidos experiatur ac tentet. Quomodo enim potest imperator militum suorum probare virtutem, nisi habuerit hostem? Et illi tamen adversarius exurgit invito, et quia mortalis est, et vinci potest. Deo autem quia repugnari non potest, ipse adversarios noac fidem suorum uel probet uel conroboret, donec pressurae uerberibus diffluentem corrigat disciplinam. est et alia causa cur aduersus nos persecutiones fieri sinat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecum sit prouidentia in quo ille multa non plane ĩperitia seculari s fapi¬
enter ⁊ pene diuinitꝰ elocutꝰ est. Deus inquit homines proliberis habet. s
corruptos ⁊ iitiosos luxuriose ac delicate uiuere sinit quia non putat
emendatione sua dignos. bonos aũt quos diligit castigat sepiꝰ ⁊ assidu¬
is laborib ad usum uirtutis exertet. nec eos caducis at mortalib bonis
corrũpi ac deprauari sinit unde nemĩ debet mirũ uidere. si pro nrĩs
ꝑ non patitut longins procedẽ s plagis ac uerberib emendat Ex quo
intelligimꝰ deo nos esse deo cure quib qm̃ cũ pectamꝰ irascitur Namcũ
posset ppło suo et opes et regna largiri sicut dederat ante inedeis quoꝵꝰ
nos suctessores ⁊ posteri sumꝰ. Idarco enĩ uoluit pro aliena ditione atq
imꝑio degẽ. ne rerũ prosperarũ felicitate corruptꝰ in luxuriã laberet᷑ ẜ

Expanded text:
cum sit prouidentia\'. in quo ille multa non plane inperitia saeculari, sed sapicum sit prouidentia\'. in quo ille multa non plane inperitia saeculari, sed sapienter ac paene diuinitus elocutus est. deus inquit homines pro liberis habet, sed corruptos et uitiosos luxuriose ac delicate patitur uiuere, quia non putat emendatione sua dignos. bonos autem, quos diligit, castigat saepius et adsiduis laboribus ad usum uirtutis exercet nec eos caducis ac mortalibus bonis conrumpi ac deprauari sinit. unde nemini debet mirum uideri si pro nostris saepe m non patitur longius procedere, sed plagis ac uerberibus emendat. ex quo intellegimus esse nos deo curae, quibus, quoniam peccamus, irascitur. nam cum posset populo suo et opes et regna largiri sicut dederat ante Iudaeis, quorum nos successores ac posteri sumus, idcirco eum uoluit sub aliena dicione atque imperio degere, ne rerum prosperarum felicitate corruptus in luxuriam laberetur
Abbreviated transcription (Latin):
partit etiã non heñti quia pins est spietas aũt̃ sũma uietꝰ est et accedit
exeo ꝙ uoluptates caducas uitiosasq contempnit. quarũ causa opes appe¬
Icuntut / qm̃ ꝯtinens est ac libidinũ uictor qr nil timoris atq insolentiege¬
rens non extollit se altiꝰ non erigit suꝑbum caput. s placidus ⁊ conꝰ¬
cors et coĩs et plinus est qr ꝯditionem suã nouit cũ ergo ĩ iuria nulli fatiat
nec aliena capiat/ nec sua quoq si ui auferantur defendat cũ sciat et illatã
iuiriam moderate ferre qr uirtute p̃ditꝰ est. Necesse est uistũ hominẽ
Isubiectũ eõ ĩ uisto ⁊ contumeliis affici. ab insipiente sapientem ut ille pec¬
cet qr ĩuistus est et hic inse uirtutẽ heãt quia iustus est Siquis aut̃ no¬
let sare pleniꝰ cur malos et ĩiistos dens potentes btõs dinites fierisinat

Expanded text:
pertit etiam non habenti, quia pius est: pietas autem summa virtus est. Eo accedit, pertit etiam non habenti, quia pius est: pietas autem summa virtus est. Eo accedit, quod voluptates caducas vitiosasque contemnit, quarum causa opes appetuntur; quoniam continens est, ac libidinum victor. Idem nihil tumoris atque insolentiae gerens, non extollit se altius, nec erigit superbum caput: sed placidus, et concors et communis et planus est, quia condicionem suam nouit. cum ergo iniuriam nulli faciat nec aliena cupiat nec sua quoque si ui auferantur defendat, cum sciat etiam inlatam iniuriam moderate ferre, quia uirtute praeditus est, necesse est iustum hominem subiectum esse iniusto et contumeliis adfici ab insipiente sapientem, ut et ille peccet, quia iniustus est, et hic in se uirtutem habeat, quia iustus est si quis autem uolet scire plenius cur malos et iniustos deus potentes beatos diuites fieri sinat,
Abbreviated transcription (Latin):
et sipienti uito ꝓpria uirtꝰ. s et nocet sepe ⁊ ꝯcipiscit aliena set rapit que
cupierit ꝑ sutiam quia uirtutis expers. uitio pctoq subiectꝰ ⁊ fragilitatis
oblits animo insolenter clato tumet. Inde ĩnisti ac deum nescientes et di¬
ucs ⁊ potentia ⁊ honorib florent Hec enĩ cuncta ĩ iustitie pmia sunt
qr ⁊ ꝓpetua osse non pnĩt ⁊ ꝑ cupiditatem uiolentiam q queruntut Iustꝰ
uero ac sapiens qr mudta illa omĩa huana sunt ut est a leliossua bona
diuina uidicat. nec alienũ quicꝙ ꝯcupiscit ne quẽ ꝯtra uis huanitatis
ledat omĩo. Nec ullam potentia honorẽ ue desiderat ne cu fatiat
e ĩuiriam. Sat enĩ cunctos ab eodem deo eadẽ sditione gñatos uire
fr̃̾ntatis eẽ ꝯiũctos. s ⁊ suo ꝯtentꝰ et paruo quia fragilitatis sue mem̃o
non amplius querit ꝙͣ unde uitã substentet s ex coipõ quod hũerit ĩ¬

Expanded text:
et sapienti uiro propria uirtus est, sed et nocet saepe et concupiscit aliena et rapit quae et sapienti uiro propria uirtus est, sed et nocet saepe et concupiscit aliena et rapit quae cupierit per iniuriam, quia uirtutis expers uitio peccatoque subiectus est et fragilitatis oblitus animo insolenter elato tumet. inde iniusti ac deum nescientes et diuitiis et potentia et honoribus florent. haec enim cuncta iniustitiae praemia sunt, quia et perpetua esse non possunt et per cupiditatem uiolentiamque quaeruntur. iustus uero ac sapiens quia illa omnia humana, ut est a Laelio dictum, sua bona diuina iudicat, nec alienum quicquam concupiscit, ne quem contra ius humanitatis laedat omnino, nec ullam potentiam honoremue des injuriam. Scit enim cunctos ab eodem Deo, et eadem conditione generatos, jure fraternitatis esse conjunctos. Sed et suo contentus, et parvo, quia fragilitatis suae memor, non amplius quaerit, quam unde vitam sustentet; et ex eo ipso, quod habuerit, im
Abbreviated transcription (Latin):
pici non pñt. que in sola uirtute sunt posita. Iõ tam stabilis ⁊ constans ⁊ ꝑpe¬
tuuis sit nctẽ est sicut ip̃a uietꝰ in qua est aĩbonum. Iongum est uniuersas
longe ab illis bonis ab horrere. ꝗb qr friũtur ĩ uisti. deorum cultꝯien et effi¬
catiores esse creduntur Quod ad pñtem ꝑtinet qonem satis est siex una io¬
Q non pot qui sũma sit ꝙirtꝰ nccẽ est multum et sapientem uirũ in ptãte esse
homĩs ĩ isti ut capiat patiam̃. Patientia est enĩ malorũ queaut inferunt
Saut acidint cum equanimitate prolatio Ergo iustus acsapiens qr iurtu.¬
tem capit ht inse patiam̃ qua carebit om̃io si nichlpatiẽtur aduersi Sont
qui irebus prosꝑis agit in patiens est et uirtute maxima caretio lnpatiẽ¬
tem dico quia nil patitur. Innocentiam ꝙͦ ẜuare non pot que et ipã rsto u¬

Expanded text:
pici possunt, quae in sola uirtute sunt posita, et ideo tam stabilis et constans et perpepici possunt, quae in sola uirtute sunt posita, et ideo tam stabilis et constans et perpetuus sit necesse est sicut ipsa uirtus, in qua est animi bonum. Longum est uniuersas  uirum longe ab illis bonis abhorrere: quibus quia fruuntur iniusti, deorum cultus ueri et efficaces esse creduntur. quod ad praesent non potest quin summa sit uirtus, necesse est iustum et sapientem uirum in potestate esse hominis iniusti, ut capiat patientiam. patientia est enim malorum quae aut inferuntur aut accidunt cum aequanimitate perlatio. ergo iustus ac sapiens quia uirtutem capit, habet in se patientiam: qua carebit omnino, si nihil patietur aduersi. contra qui in rebus prosperis agit, inpatiens est et uirtute maxima caret: inpatientem dico, quia nihil patitur. innocentiam quoque seruare non potest, quae et ipsa iusto
Abbreviated transcription (Latin):
rerum potentem / quẽm deu om̃iu confiteris. hoc ficĩ patitur ne culto¬
res suos aut uindicat aut tuetur. Curdeniq qui cũ non colunt / et o¬
pulenti et potentes et btĩ sunt et honorib regno q potiũtur eosq ipõs ditioni
ꝓspẽs terrenoru ac pntiu bõrum que ad curam mentis nullo mõ ꝑtinet ꝗb
in quo in esse illa non cernunt et eorum titꝰ existimant ueros qm̃ cultores
corum et diuiciis ⁊ honorib et regnis fruantur. Uerum ii qui sunt in hac
existimatione. non ꝓspitiũt alterius ium rationemq hois que tota nõ
in corpore s in mente est. Nichil eñ uident amplius ꝙ iudetur corpꝰ qd
.s. quia iudetur ocilis manu q tc̃tabile est. in becillum fragile ĩmortale est
cuiꝰ sunt omiã illa bona que cupiditati ac miraculo sunt opes honores ĩpe¬
ria quĩ corpori afferunt uoluptates ⁊ ĩo tam caduca sunt ꝙͣ corpꝰ ipm̃:
Aĩmus uõ in quo solus est homo qm̃ subiectus oculis non est necbona eius as¬

Expanded text:
us, quem rerum potentem, quem dominum omnium confiteris, haec fieri patitur; nec cultores suos aut vindicat, aut tuetur? Cur denique qui eum non colunt, et opulenti, et potentes, et beati sunt, et honoribus regnoque potiuntur; eosque ipsos ditioni specie terrenorum ac praesentium bonorum, quae ad curam mentis nullo modo pertinent:in quo inesse illa non cernunt, et deorum ritus aestimant veros, quoniam cultores eorum, et divitiis, et honoribus, et regnis fruantur. Verum ii qui sunt in hac existimatione, non perspiciunt altius vim rationemque hominis; quae tota non in corpore, sed in mente est. Nihil . quod quia oculis manuque tractabile est, inbecillum fragile mortale est: cuius sunt illa omnia bona quae cupiditati ac miraculo sunt, opes honores imperia, quoniam corpori adferunt uoluptates, et ideo tam caduca sunt quam corpus ipsum. animus uero, in quo solo est homo, quoniam subiectus oculis non est, nec bona eius as
Abbreviated transcription (Latin):
Salomonẽ q parem̃ enis clauio potentissimos reges fiusse et cosclem ꝓphãs eciã
ys fortasse sit noti qui aduunas lrãs non attigerunt/ quor altũs qui postius
ingnamit troiane urbis excidiuĩ tentũ ⁊ quãdraginta añ cessit ãins Hluuis pr̃
dinuinoy scriptor ymnoy in psalmo trigesino ẜo sic ait Ubo dei celi solidati sũt
Etuttauit cor meñ xbum bonũ dico ego oa mea regi ꝯtestans idelices¬

Expanded text:
Salomonem patremque ejus David potentissimos reges fuisse, et eosdem prophetas, etiam Salomonem patremque ejus David potentissimos reges fuisse, et eosdem prophetas, etiam iis fortasse sit notum, qui divinas litteras non attigerunt; quorum alterum, qui posterius regnavit, trojanae urbis excidium centum et quadraginta annis antecessit. Hujus pater divinorum scriptor hymnorum, in Psalmo XXXII, sic ait: Verbo Dei coeli solidati sunt,Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi. Contestans videlice
Abbreviated transcription (Latin):
ad mĩsteriu creabantur Ille uõ cu sir et ipẽ spiis tñcu s uoce assono ex dei
ore ꝓressit ficut uerbu ea s. ratione qr uoce enis ad ppłm fueãr usurus id
dei ac uoluntatem nobis reuelaret Mito igrẜmo ⁊ xbuz dei dicatur qr¬
deus procedentem de ore uocalem spiritũ quẽ nom utẽo si mente ꝯcepar in exrogitabi¬
li quatam maiestatis sue nirtite ac potencia in efigiem que ip̃o sensu ac sapiã ui
qi mortales simiꝰ Dei aũt spiis ⁊ uiui̾it et manent et sentuit. qr et ip̃e ĩmortalis
Et et sensus ⁊ inte dator Nre noces licet aura misceantut atqr uanefcant tirple
nen metnum et sensu ac uirtute ⁊mutari ꝙ̃ de deopt̃e tanꝙͣ ruius de
fonte traduxit Qr si quis miratur ex deo deum prolatione noos ac spuspo¬
tuisse gñari si sacras nores ꝓphãtum uotes ꝯgnouit desmet profecto mirat

Expanded text:
ad ministerium creabantur. ille uero cum sit et ipse spiritus, tamen cum uoce ac sono ex dei ad ministerium creabantur. ille uero cum sit et ipse spiritus, tamen cum uoce ac sono ex dei ore processit sicut uerbum, ea scilicet ratione, quia uoce eius ad populum fuerat usurus, iddei ac uoluntatem nobis reuelaret. merito igitur sDeus procedentem de ore suo vocalem spiritum, quem non utero, sed mente conceperat, inexcogitabili quadam majestatis suae virtute ac potentia in effigiem, quae proprio sensu ac sapientia quia mortales sumus. Dei autem spiritus et vivunt, et manent, et sentiunt; quia ipse immortalis est et sensus, et vitae dator. Nostrae voces, licet aurae misceantur, atque evanescanaeternum, et sensu ac virtute comitari, quam de Deo patre, tamquam rivus de fonte traduxerit. Quod si quis miratur, ex Deo Deum prolatione vocis ac spiritus potuisse generari, si sacras voces Prophetarum cognoverit, desinet profecto mirari.
Abbreviated transcription (Latin):
misce se potuit / ac auz eẽt tante ptãtisut quicquid uellet efficẽt᷑ ntiq aa
creandu societate altuis non indigebat insi forte cristimabamꝰ deum sicut
orpheus putauit/ et marem eẽ et femina ꝙ alitergna̾te non quiuerit ni¬
sihrẽt in fexus utriusq qiͣ aut ipe secu cõierit aut sme cortu nõ potiũt
ꝓcreare Sed ⁊ ħmes in eadem fuit opimone cu dicit eũ ipm̃ sibi prem erse
sme mre natu Quod siita eẽt ut a prophetis py dr̃ sic etia mẽ dicẽtur.
Quõ igr̃ procreauit p̾mu / nec sciri a quoꝙͣ põt nec narrari oꝑã diuinas¬
tñ scẽ lie docent quib cautũ est illud dei filiũ ddei eẽ ẜmonem Iteq cetõs an¬
rib oreẜmo procedit. magna int̾ hunc der filiu cetos q angelos driã est
Illi enĩ ex deo taciti spũs exierunt qr non ad dei dectrina tradendam. s

Expanded text:
i permiscere se potuit? aut cum esset tantae potestatis, ut quidquid uellet efficeret, utique ad i permiscere se potuit? aut cum esset tantae potestatis, ut quidquid uellet efficeret, utique ad creandum societate alterius non indigebat: nisi forte existimabimus deum, sicut Orpheus putauit, et marem esse et feminam, quod aliter generare non quiuerit, nisi haberet uim sexus utriusque, quasi aut ipse secum coierit aut sine coitu non potuerit procreare. sed et Hermes in eadem fuit opinione, cum dicit eum αὺτοπάτορα et αὺτομήτορα. quod si ita esset, ut a prophetis pater dicitur, sic etiam mater diceretur. quomodo igitur procreauit? primum nec sciri a quoquam possunt nec enarrari opera diuinatae litterae docent, in quibus cautum est illum dei filium dei esse sermonem itemque ceteros anribus, ore sermo procedit, magna inter hunc dei filium ceterosque angelos differentia est. illi enim ex deo taciti spiritus exierunt, quia non ad doctrinam dei tradendam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Sed m̃ utrolib noĩe rex significatur nonq ille regnũ hoc terrenũ fuĩt adep¬
P cuiꝰ capiendi nondu tempꝰ aduenit Sed ꝙ celeste ac sempitnu de quo
disseremꝰ in ultimo libro Hunc u̾o de prima eius natitate dicamꝰ In pͥmis
eñ testificamur illum bis ẽẽ natu. p̾mu in spũ postea in carne ꝙnole ap̃¬
Ieremiam ita dicitur. priusꝙͣ te formarem te in utero nouite et Item
ap̃ ipm̃ btũs qui erat añꝙ̃ nascẽtur quod nulli alii ytingit preter xpm̃ qui
cuz eẽt aprmapio filius dei. regnãtꝰ est denuo ẜin carne que duplex na¬
tuutas cius magnum intulit. humanis errorem pectorib circunfuditq tẽ¬
bras etiã ns quĩ uere religionis sacͣmenta retinebant Scdnos idplane do¬
cebimꝰ dilucide qi monstrabimꝰ ut amatores sapiẽ facilius ac diligentuis in¬
struantur Qui audir filiũ dei dici non det̃ tm̃ t̃ nephas mente conape ut ex¬
istimet ꝯnubio ac ꝑmietione feiẽ alicuiꝰ deũ procreasse quod non facit

Expanded text:
sed tamen utrolibet nomine rex significatur, non quod ille regnum hoc terrenum fuerit adeptus, cuius capiendi nondum tempus aduenit, sed quod caeleste ac sempiternum; de quo disseremus in ultimo libro. nunc uero de prima eius natiuitate dicamus. In primis enim testificamur illum bis esse natum, primum in spiritu, postea in carne. unde apHieremiam ita dicitur: Priusquam te formarem in utero, novi te. Et item te. item: beatus qui erat, antequam nasceretur; quod nulli alii contigit praeter Christum. qui cum esset a principio filius dei, regeneratus est denuo secundum carnem. quae duplex natiuitas eius magnum intulit humanis pectoribus errorem circumfuditque tenebras etiam iis qui uerae religionis sacramenta retinebant. sed nos id plane dilucideque monstrabimus, ut amatores sapientiae facilius ac diligentius instruantur. qui audit dei filium dici, non debet tantum nefas mente concipere, ut existimet ex conubio ac permixtione feminae alicuius deum procreasse, quod non facit
Abbreviated transcription (Latin):
seueratio plerosq in maximũ ĩpegit errorem quib cũ probabilia uideant᷑
ẽẽ que dicimꝰ in hoc uno labate nos arbitrantur quod et alterũ mortalez
filius põt sine pr̃e gn̾ari Cuz igr̃ ⁊ pr̃ filiũ faciat ⁊ filius patrem una. utriq
uusa fonto nec raclius a sole quia et aqua fõrtis in uno est et solis lumen in
poris partes pro p̾ore uti exemplo libet Cin quis ht̃ filiũ quẽ unice digat qui¬
est eaflus acrt̃ qua ima nimes ingdimt mimdin dems iun quia set anes tuus
flu et pr̃infilio quia uoluntati pnris fidchiter paret Rec imq facipt uuti¬

Expanded text:
um Filium: quae asseveratio plerosque in maximum impegit errorem. Quibus cum probabilia videantur um Filium: quae asseveratio plerosque in maximum impegit errorem. Quibus cum probabilia videantur esse, quae dicimus, in hoc uno labare nos arbitrantur, quod et alterum, et mortalem filius potest sine patre generari. cum igitur et pater filium faciat et filius patrem, una utriqueuus a fonte nec radius a sole, quia et aqua fontis in riuo est et solis lumen in poris portiones. propest; et Filius ac Pater, qui unanimes incolunt mundum, Deus unus, quia et unus iligit filium, et pater in filio, quia uoluntati patris fideliter paret, nec umquam faciat aut
Abbreviated transcription (Latin):
cantia noĩm exp̾mere / Diximꝰ nomẽ religionis a uĩculo pietatis esse
uire ci dño et obsequi & prĩ ncte est Eo melus ergo id nomen lucretus
int̾pretatꝰ est/ qr ait religionem se nodos soluẽ Suꝑstitiosi aũt uocant᷑
non qui filios suos suꝑstites optant. om̃s enĩ optamꝰ Sedaut ii parentes
qui suꝑstitem mẽoriam definctorũ colunt / aut qui parentes suos suꝑstites co¬
lebant imagines corum domi tanꝙ̃ deos penates Nlam qui nouos sibi ritꝰ
assumebant᷑ utim deorũ uices mortuos honorarent quos ex hom̃ĩb in ce¬
lum receptos putabant hos suꝑstitiosos uocabant. Eos nõ qui publicos et ã¬
tiquos deos colerent teligiosos nominabant unde cuiegilius uana suꝑstitio
ueteraq ignara deoru Sed cum netẽs quoq deos inuciãmꝰ codem mõ sse¬
ratos esse postobitũ Gnꝑstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt. Non

Expanded text:
cantiam nominum exprimere. diximus nomen religionis a uinculo pietacantiam nominum exprimere. diximus nomen religionis a uinculo pieta servire nos ei ut domino, et obsequi ut patri necesse est. Melius ergo id nomen Lucretius interpretatus est, qui ait, religionum se nodos exsolvere. Superstitiosi autem vocantur, non qui filios suos superstites optant omnes enim optamus; sed aut ii, qui superstitem memoriam defunctorum colunt, aut qui parentibus suis superstites, colebant imagines eorum domi tanquam deos penates. Nam qui novos sibi ritus assumebant, ut deorum vice mortuos honorarent, quos ex hominibus in coelum receptos putabant, hos superstitiosos vocabant. Eos vero, qui publicos et antiquos deos colerent, reliogiosos nominabant. Unde Virgilius: Vana superstitio, veterumque ignara deorum. Sed cum veteres quoque deos inveniamus eodem modo consecratos esse post obitum; superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
aut deos satis honoiatur. Laudatur aut̃ qui niiis. quod argumentum et᷑
ex ꝯrͣrio ualet En eñ totos dies p̃cari et ymolari c̾minis est gꝰ et semel
Si supstites filios suboptari intiosum est Supstitiosus igr̃ est ille etiam
qui raro adoptaũt aut cur nich nomen sit ex eo tractumt quo nichil hone¬
stius ml istins optari põt Ramꝙ ait religiososa relegando dictos qui re¬
tractent ea diligenter que ad ailcum deoru ꝑtineant Cur ergo illi quife¬
pe hoc in die fatiant religiosorũ nomẽ amittant Cam multo diligen¬
tius ex assidiutate ipã relegant ea quib dii coluntur. Quid ergo est Ni
mirum religio neri cultꝰ est suꝑstitio falsi i omĩo quid tolas interest nõ
c̃ad modu colas aut quid p̃cere S quia cultores deorũ religiosos sepn¬
tant cũ sint sufistitiosi nec religionẽ pñt asuꝑstitione discern̾e noc signifi¬

Expanded text:
aut deos magis honorat, laudetur autem qui minus? Quod argumentum etiam aut deos magis honorat, laudetur autem qui minus? Quod argumentum etiam ex contrario valet. Si enim totos dies precari et immolare criminis est; ergo et semel. Si superstites filios subinde optare vitiosum est, superstitiosus igitur est et ille, qui etiam raro id optaverit. Aut cur vitii nomen, si ex eo tractum, quo nihil honestius, nihil justius optari potest? Nam quod, ait religiosos a relegendo appellatos, qui retractent ea diligenter, quae ad cultum deorum pertineant, cur ergo illi, qui hoc saepe in die faciant, religiosorum nomen amittant; cum multo utique diligentius ex assiduitate ipsa relegant ea, quibus dii coluntur? Quimirum religio ueri cultus est, superstitio falsi. et omnino quid colas interest, non quemadmodum colas aut quid precere. sed quia deorum cultores religiosos se putant, cum sint superstitiosi, nec religionem possunt a superstitione discernere nec signifi
Abbreviated transcription (Latin):
deo iusta et debita ob sequia p̃beamus hunc solum nõuimꝰ himc sequamut
hac uinculo pietatis obstricti deo religati sumꝰ. unde ipã religio nomeni
accepit Honut Citero interp̃tatꝰ est a relegando. qui in libro de natura
liberi supstites ceñt suꝑstitiosi sunt appellat Qui aut omĩa quead ult¬
tos colrgeates et intelligendo intelligentes łlnis eñ nubis om̃b incs
stẽ ldam sim nsdem dnis colendis ⁊ suꝑstitio et ue ligio eꝓsatur exigat
lionrũ semel religiosi et idem decies face suꝑstitiosi ec̃ hons inẽpretut Sicnĩ
femel fatẽ est ertim quanto magis sepuus si hora pͥma ergo r tota diȩ. Si
una hostia placabilis. placabiliores utiq hostie plurime qr multiplita obse¬
qui assidui et frequentes ad offitiũ fuerint s magis cari Cum igr̃ nom̃e
sit in culpa ͬ nomen reprehensibile suscipiat qui aut filio suos magis diliq̃

Expanded text:
Deo justa et debita obsequia praebeamus; hunc solum noverimus, hunc sequamur. Deo justa et debita obsequia praebeamus; hunc solum noverimus, hunc sequamur. Hoc vinculo pietatis obstricti Deo et religati sumus; unde ipsa Religio nomem accepit, non ut Cicero interpretatus est, a relegendo, qui in libro de Natura liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati. Qui autem omnia, quae ad culto diligentes, et intelligendo intelligentes. His enim verbis omnibus inest scere. Nam si in iisdem diis colendis, et superstitio, et religio versatur, exigua, liorum semel, religiosi, et idem decies facere, superstitiosi esse hominis arbitretur? Si enim semel facere optimum est, quanto magis saepius? Si hora prima; ergo et tota die. Si una hostia placabilis, placabiliores utique hostiae plurimae, quia multiplicaqui assidui et frequentes ad obsequium fuerint, sed magis chari. Cur igitur sit in culpa, et nomen reprehensibile suscipiat, qui aut filios suos magis diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
titulis honores sibi deorũ uendicarent qui error disiuti põt et in lucem ueri¬
tatis protrali Nam si quis studet altius in quirẽ congreget cos quibperitia
est citt ab inferis aiãsenocent Iouem neptunu iilcann merturm Appolli¬
nem prem̃ q omiu saturnu Respondebunt ab infaris om̃s ⁊ inerogat locp̃¬
quia non amplius ꝙ biduo ap̃ inferos fuit Quid hac probatione certius
ꝓferri pot̾ Ego u̾õ non dubito qui ad ueritatem Tumegistꝰ hac aliq̃ rõne
ꝑuenĩt qui dedeo pr̃e omia et de filio locutꝰ est. Multaq diuis ꝯtinentur
archanis Que cumita se heãnt ut oñdimꝰ apparet nulla aliã spem ute
homĩ ꝓpesitam esse / nisi ut abiectis uanitatib erroreq miẜabili deũ cognosca
et deo ẜanat. nisi huic temꝑali denuntiet uite ac se rudimentis uistitie aqͥ
cultuz uẽ teligionis instituat Hlac eĩi conditione gigniniur ut gnãti nos

Expanded text:
titulis honores sibi deorum vindicarent. Qui error discuti potest, et in lucem verititulis honores sibi deorum vindicarent. Qui error discuti potest, et in lucem veritatis protrahi. Nam si quis studet altius inquirere, congreget eos, quibus peritia est ciere ab inferis animas. Evocent Jovem, Neptunum, Vulcanum, Mercurium, Appollinem, patremque omnium Saturnum. Respondebunt ab inferis omnes, et interrogati loquenquia non amplius quam biduo aput inferos fuit. quid hac probatione certius proferri potest? ego uero non dubito quin ad ueritatem Trismegistus hac aliqua ratione peruenerit, qui de deo patre omnia, de filio locutus est multa quae diuinis continentur arcanis. Quae cum ita se habeant ut ostendimus, apparet nullam aliam spem uopositam, nisi ut abjectis vanitatibus, et errore miserabili, Deum cognoscat, et Deo serviat, nisi huic temporali renuntiet vitae, ac se rudimentis justitiae ad cultum verae Religionis instituat. Hac enim conditione gignimur, ut generanti nos
Abbreviated transcription (Latin):
suo Apollo ꝙͣ ex hoiẽ spũs ille demonicus. et adiurato qr fugato deo suo
uatef in ꝑpetuo conticescet Ergo ndem sunt demones quos fatentur ex¬
ocrandos esse ndem dii quibsupplicant Si nobis credendum esse non pu¬
tant credant hom ero qui sumum illu Iouem demonib aggregauit Sed
er alnis poetis at pħis qui cosdem modo demonas mõ deos nũcupant. quoꝵ al¬
terũ uerm altm̃ fassum est Illi enĩ neqssimi seũs ubi adiurantur ib seodemonas
esse ꝯfitentur. ubi itluntur ibi sedeos mentiũtur et errores homĩb ĩ mittunt
et aduorent a dei ueneratione ꝑ quem solu põt mors etna uitati iidem sunt
qui deitiendi homis cansa uarios sibi cultꝰ ꝑuersa religione condideriint
mentiti sunt tñ assump̃tis q nomĩb ut fallerent. namqr aliuinitatem ꝑse
ipõs affectare non poterant asciuerunt sibi noĩa potentũ regum sub quouim

Expanded text:
suo Apollo, quam ex homine spiritus ille daemoniacus, et adjurato fugatoque deo suo, suo Apollo, quam ex homine spiritus ille daemoniacus, et adjurato fugatoque deo suo, vates in perpetuum conticescet. Ergo iidem sunt daemones, quos fatentur execrandos esse, iidem dii, quibus supplicant. Si nobis credendum esse non putant, credant Homero, qui summum illum Jovem daemonibus aggregavit: sed et aliis poetis ac pbilosophis, qui eosdem modo daemonas, modo deos nuncupant; quorum alterum verum, alterum falsum est. Illi enim nequissimi spiritus, ubi adjurantur, ibi se daemonas confitentur; ubi coluntur, ibi se deos mentiuntur, ut errores hominibus immittant, et avocent a veri Dei notione, per quam solam potest mors aeterna vitari. Iidem sunt, qui dejiciendi hominis causa, varios sibi cultus per diversa regionum condiderunt, mentitis tamen assumptisque nominibus, ut fallerent. Nam quia divinitatem per seipsos affectare non poterant, adsciverunt sibi nomina potentium regum, sub quorum
Abbreviated transcription (Latin):
sint si sunt aliqua ictitudine copulati ꝙͣtum eos disẜemus. Aut quõ ut̾us¬
q gnĩs honorem cultumq miscebimꝰ Siat sunt immici cur aut deosde¬
mones non timent aut dii demonas fugare non pñt Ette aliquis insticti
demonis ꝑcitꝰ dementie effertur insanit. ducamus in Iouis optĩ maxĩ
templum uol quia sanare homines iupiter nescit intra Esculapii uel ap¬
pollinis templum inbeat utriuslib sacerdos olei si noĩe / ut nocens ille
spũs excedat ex homine nullo id pacto fieri põt Queigr̃ nis aleoii est sisb¬
iectos sibidemones non hñt At uõ idem demones adiurati ꝑ nomen dei neri
qp nidem sunt demenes quos uulgus deos ce opmatur. deniq si constituãt
in medio et ip̃o quẽ constat intursum demonis ꝑpeti et defici Appollins
uates codem mõ dei nomen horrebunt. Et tam celerit̾ excedet de uate

Expanded text:
sint. Si sunt aliqua necessitudine copulati, quatenus eos discernemus? aut quomodo utriussint. Si sunt aliqua necessitudine copulati, quatenus eos discernemus? aut quomodo utriusque generis honorem cultumque miscebimus? Si autem sunt inimici, cur aut daemones deos non timent, aut dii daemones fugare non possunt? Ecce aliquis instinctu daemonis percitus dementit, effertur, insanit: ducamus hunc in Jovis optimi maximi templum; vel, quia sanare homines Jupiter nescit, in Aesculapii vel Appollinis fanum. Jubeat utriuslibet sacerdos, dei sui nomine, ut nocens ille spiritus excedat ex homine: nullo id pacto fieri potest. Quae igitur vis deorum est, si subjectos sibi daemonas non habent? At vero iidem daemones, adjurati per nomequod idem sunt daemones quos uulgus deos esse opinatur? denique si constituantur in medio et is quem constat incursum daemonis perpeti et Delphici Avates, eodem modo Dei nomen horrebunt; et tam celeriter excedet de vate