comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prudenter quaerere . & sapienter inuenire potuerit is prudensis sapi¬
ens iureuocabitur. Et quicquid deprudentia fueritdis putatum id totũ
desapientia possit intelligi. quiergo prudentiae participatione pru¬
dentis effecti dõsuo non pedibus sed scismoribus ad proquinquant
Ex eaparte qua sunt ĩ dono prudentis. nec sũ operire possunt nec alienopeccato
autem quonet dumita est eorum ꝑfeta prudentia. sicuterit in illa uita ubiperfecte uiuen¬
tibus ullus error obriper e omninonon poterit : Ctum prudentes aliquotienspeccatis fal¬
lentibus ad qui scunt non uolantate deprauati. sedhum a noetore uthomines lapsi
Nec adhucte ca prudentue acsapientiae ꝑfetion perfecti sicut ibie unt ubinecignorare
aliquid necpecar eumpossunt. Tales dr̃ sincuangelio fieri praecepitdicens estote
prudentes scut serpintes et simplices sicuttolumbae Quia ne simolice sirtumuenir e

Expanded text:
prudenter quaerere et sapienter invenire potuerit, is prudens, is sapiprudenter quaerere et sapienter invenire potuerit, is prudens, is sapiens jure vocabitur. Et quidquid de prudentia fuerit disputatum, id totum de sapientia possit intelligi. Qui ergo prudentiae participatione prudentes effecti, Deo suo non pedibus, sed sanctis moribus appropinquant; ex ea parte, qua sunt Dei dono prudentes, nec suo perire possunt, nec alieno peccato. Ex eo autem quod necdum ita est eorum perfecta prudentia, sicut erit in illa vita ubi perfecte viventibus ullus error omnino obrepere non poterit; etiam prudentes aliquoties peccatis fallentibus acquiescunt, non voluntate depravati, sed humano errore, ut homines, lapsi: nec adhuc tota prudentiae ac sapientiae perfectione perfecti, sicut ibi erunt, ubi nec ignorare aliquid, nec peccare jam possunt. Tales Dominus in Evangelio fieri praecepit dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae; quia nec simplices circumvenire
Abbreviated transcription (Latin):
nsi propriauo lunta te deceptus. Dequarursum ahas dicitur: Virtus quoq
animi. habitus est naturae . Detusq uitae. ratiomorum. pritatisculcus. Diuinita¬
tis honor. aeternaebeatitudinis meritum. Cuius partis suntir diximus princi¬
pales quattuor. prudentia. iustitia. fostitudo. temperantia. DE PRUT
scientia in qua intelligendum est̃ quid cauer umsit quidue faciendũ.
Vndes almis tadicit Deuertramalo & facbonum . Quia nulla melior
stia quam illa quads̃ secundum humane ment s modulum intelli¬
git ir itimetur. atquecius futurum creditur iudicium ubibonaboni
mala uero mali promeritorum qualita terecipiunt. Prudentiã igitur
& sapientiam plerique indagatione ueri. & inuentione constituunt prop¬
terea quod nec sapiens dicirectepossit cindee st̃prudentia. Ne prudens
cuidenit̃ sapientia. Qua propter sinihil aliud prudentia acsapientiae
munus accipitur nisiinquisitio & conprehensio ueritatis quiuerit

Expanded text:
si propria voluntate deceptus. De qua rursum alias dicitur: Virtus quoque animi habitus est naturae, decusque vitae, ratio morum, pietatis cultus, Divinitatis honor et aeternae beatitudinis meritum. Cujus partes sunt, ut diximus, principales quatuor, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia CAPUT VIIscientia. In qua intelligendum est quid cavendum sit, quidque faciendum.  loquitur: Diverte a malo, et fac bonum. Quia, nulla melior sapientia, quam ipsa qua Deus, secundum humanae mentis modulum intelligitur et timetur, atque ejus futurum creditur judicium: ubi bona boni, mala vero mali pro meritorum qualitate recipiunt. Prudentiam igitur et sapientiam plerique in indagatione veri et inventione constituunt. Propterea quod nec sapiens dici recte possit, cui deest prudentia: nec prudens, cui deest sapientia. Quapropter si nihil aliud prudentiae ac sapientiae munus accipitur, nisi inquisitio et comprehensio veritatis: qui veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
pos sit accipere Hocne fiat omnibus modis inhibemus qua illa benedictio quã
rauresa cordosponit apud ficdeles cuusdi sacr ilegi mnserar esẽ siultrans gressione uiolee¬

Expanded text:
possit accipere, hoc ne fiat modis omnibus inhibemus: quia benedictio, quam possit accipere, hoc ne fiat modis omnibus inhibemus: quia benedictio, quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusquam sacrilegii instar est, si ulla transgressione viole
Abbreviated transcription (Latin):
ceo quiux orem babet. Si concubinã babuerit. non communicet. Cȩterum is q
non habetuxorẽ : et prouxor e concubinam babet : a communione non repellatur.
tantũ autunius mulieris autuxoris aut toncubinae uteiplacuerit sit coniunctione
contentus alia s uero uiuens abiciatur donet desinat: autad poemitentiã reuestatur.
Sicuiu suxor adulterium fecerit . autuir in alienã in ruerit. septemannospoenitentiã
ler siduobus fr̃ibus nupserit. abiciatur usq ad nortem : Verumta men in
exitum proptermiseri cordiã si promiserit quod facitun colomis huius coniuncti¬
onis uindai dissoluat fructũ poenitenticie consequatur. Quod s̃ defecerit mulier
autur intrilibus nuptiis difficilis erit poenitentia inuita permanenti QUOC¬
NONLICIAT ALTIRIUS SPONSAM AOMATRIMONII IURASORTIRI
e coniugceliautẽ atione requi sise: sidesponsatã alipuellã alter inmatrimoniũ

Expanded text:
eo qui uxorem habet, si concubinam habuerit, non communicet. Caeterum is qui eo qui uxorem habet, si concubinam habuerit, non communicet. Caeterum is qui non habet uxorem, et pro uxore concubinam habet, a communione non repellatur. Tantum ut unius mulieris, aut uxoris, aut concubinae, ut ei placuerit, sit conjunctione contentus. Alias vero vivens abjiciatur, donec desinat aut ad poenitentiam revertatur.Si cujus uxor adulterium fecerit, aut vir in alienam uxorem irruerit, septem annis poenitentiam pitulo II, continetur: Mulier, si duobus fratribus nupserit, abiciatur usque ad mortem; verumtamen in exitu propter misericordiam, si promiserit, quod, facta incolumis, huius coniunccionis vincla dissolvat, fructum poenitentiae consequatur. Quod si defecerit mulier aut vir in tallibus nubtiis, difficilis erit poenitentia in vita permanenti. Nonon liceat alterius sponsam ad matrimonii jura sortiri. De conjugali autem violatione requisiti, si desponsatam alii puellam alter in matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
aptor sigitur udia rumud urginum obmimantatem tanti facmoris detestaemur
illo scehementiuspet sequendo quisacra suirgies ududentes uel nuitts matrimoni¬
PINIS QUIRAPIUNT PVILLAS.
Eos quirapiunt mulieres sub nomine simulbabitandi cooperantes aut tonhibentes
inp toribus detrcuit scũ s̃ nodis utsi quidem eleric sunt detidant graduproprio siuero
DIDIS PONSATIS RUELLIS IT AB ALUS
CORRUPLIS
nt onsataspullcis etposttibilis corruptt so lacuteru &eis eddi quibus ante fu¬

Expanded text:
aptores igitur viduarum vel virginum ob immanitatem tanti facinoris detestamur, illos vehementius persequendo qui sacras virgines vel volentes vel invitas matrimoni rapiunt puellas. Eos qui rapiunt mulieres, sub nomine simul habitandi cooperantes, aut conviventes raptoribus, decrevit sancta synodus ut, si quidem clerici sint, decidant gradu proprio; si vero De desponsatis puellis et ab aliis corruptis. esponsatas pu
Abbreviated transcription (Latin):
non a ccedat : utreuel e turoitud mẽtius. eaterum. amma que fecerit quippiã ex
stis peribit demediopopulisui. Senequibus coniunctiomlicitanter dicitur habebint
Siquis mona cham quamdĩ ancillam appellant in conugio duxerit anathemoi sit
Si quiscommatrẽ spiritalẽ duxerit in coniugio a nathema sit. Siquis fratris
uxorem duxerit in coniugio anathema sit. Si quis nuptam duxeritinconiugio
Siquis depropri cognatione uel quã cognatus habuit duxerituxor ẽ tincitemas

Expanded text:
non accedat, ut revelet turpitudinem ejus. Et iterum: Anima quae fecerit quippiam ex non accedat, ut revelet turpitudinem ejus. Et iterum: Anima quae fecerit quippiam ex istis, peribit de medio populi sui. Sane quibus conjunctio illicita interdicitur, habebunt Si quis monacham, quam Dei ancillam appellant in conjugio duxerit, anathema sit. Si quis commatrem spiritalem duxerit in conjugio, anathema sit. Si quis fratris uxorem duxerit in conjugio, anathema sIX. Si quis de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, duxerit in uxorem, anathema
Abbreviated transcription (Latin):
onliceat in collectiones herbarum quae medicinales sunt
aliquas obseruationes uel in cantationes attendere nisitantum cum srmbulo
et oratione dominica ut ds̃ et dr̃s honoretur. INEODIM
Nonlet mulieres xp̃iana suanita tẽ in suis lanificiis obseruare s eddm̃ inuocent ad

Expanded text:
tias agentes Deo In eodem. Non liceat in collectione herbarum, quae medicinales sunt, tias agentes Deo In eodem. Non liceat in collectione herbarum, quae medicinales sunt, aliquas observationes, vel incantationes attendere: nisi tantum, cum symbolo divino et oratione Dominica, ut Deus et Dominus honoretur. Item. Non liceat mulieres Christianas vanitatem in suis lanificiis observare: sed Dominum invocent ad
Abbreviated transcription (Latin):
mest diqͦuis arispicibus uel in cantatoribus obseruarunt autfilacteria usis fu
ehis quimplurimas nuptias inciderunt & tempus quidẽ praefinitum
Quimn matrimonio sunt tribus noctibus acdiebus abstinectͥ sẽ a coniugatione ante¬
quam communicent. Vir abstinetitsẽ : quad raginta diebus ante pascha usq
moctauas paschae. Indeait apłs. Vtiucitis orationi. Mulier tresmenses debetse abstine¬
re auiro suo quando concipit ante pastum & post temp̃re purgationis hocestqua dra¬
ginta diebus et noctibus siue masculũ siue feminã genuerit. DEHIS QUIDIUI
huiusce modi homines introducunt exquirendialiquidartemalefic
autex piandicausa subregula quinquennii iaceant secundum gradus poenitentiae de¬
onliceatxp̃ianis traditiones gentilium obseruare ud colere dementta aud uns
aut stellarum cursum. autin anẽ signorum fallacam prodomo facienda u
segetes uel arbores planttndasuel coniugia sõcianda. Scriptumes t̃enĩ. Omnia

Expanded text:
s ariolis, aruspicibus, vel incantatoribus observaverit, aut phylacteria usus fuee his qui in plurimas nuptias inciderunt, et tempus quidem praefinitum, Qui in matrimonio sunt, tribus noctibus ac diebus abstineant se a conjunctione, antequam communicent. Vir abstineat se ab uxore sua quadraginta diebus ante Pascha in octavas Paschae. Inde ait Apostolus, ut vacetis orationi. Mulier tres menses debet se abstinere a viro suo, quando concepit, ante partum. Et post, tempore purgationis, hoc est, 40 diebus et noctibus, sive masculum, sive feminam genuerit. DE SACRILEGIO.huiuscemodi homines introducunt exquirendi aliquid arte malefica aut expiandi causa, sub regula quinquennii iaceant secundum gradus poenitentiae deon liceat Christianis traditiones gentilium observare, vel colere elementa, aut lunae, aut stellarum cursum, aut inanem signorum fallaciam pro domo facienda, vel ob segetes, vel arbores plantandas, vel conjugia socianda. Scriptum est enim: Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tiamagat. DE PALSIS PESTIBUS.
Lalsostestes a communione ecclesi astica sũbmouendos nis poenitentiae satis factio¬
Placut etiã ut sicut plerum quefit ut quicum quodio aut aliqa inter selitedis ces¬
serint & ad pact̃reuo care diuturncuntentione nequiuerint deetdesiae coctuiustis¬
NEADPAUM RIDIANT¬
uis actamento seobligauerint uditigans in quolibet ad dacem mullomodore decet¬
td is properiur io uno anno a communione corporis & sanguinis dñi segrege tur
reatunsium demosinis et fleibus quantis potuerit ieiunis ab soluat Adcritatmoero
quacoper itmultit ud inẽ petcatorum cuen iaeruenre festinet᷑. QVOOOSTRAM
Menoi quoque praetertundum dinximus quosdam lucriturpis cupiditatecaptos
usui ariano txerterepetuimã & foenore uelle ditescere quod nondicã neos quisunt
lenus quodundicari acrius neos quifuerint computtindi decernimus u tomnis peccan
portunittis adimatur. Hucusq decriminibus laicorum que admodum in canon¬

Expanded text:
T XXX. De falsis testibus. Falsos testes a communione ecclesiastica submovendos, nisi poenitentiae satisfactioPlacuit etiam, sicut plerumque fit, ut qui cum odio, aut longinqua inter se lite discesserint, et ad pacem revocari diuturna intentione nequiverint, de ecclesiae coetu justisne ad pacem redeantsacramento se obligaverint, ut litigans in quolibet ad pacem nullo modo redeat: pro perjurio unum annum a communione corporis et sanguinis Domini segregetur. Reatum suum eleemosynis et fletibus, quantis potuerit jejuniis, absolvat: ad charitatem vero, quae operit multitudinem peccatorum, celeriter venire fectinet. hoc quoque praetereundum esse duximus, quosdam, lucri turpis cupiditate captos, usurariam exercere pecuniam, et fenore velle ditescere, quod non dicam in eos qui slemus, quod vindicari acrius in eos qui fuerint confutatiopportunitas adimatur. Hucusque de criminibus laicorum, quemadmodum in canon
Abbreviated transcription (Latin):
doseimitandũ bonisexhibeat &malostacendo corrigat. Ad hocenim nisi me
fallitopiniosc̃ euiuendum est sacerdoti nedicta sua repugnantibus facti seuacuet
qui eiusuitam nouere proficiat. quia adhocest ecclesi aedĩ praepositu sut non solum
beneuiuendo alios exemplosuae conuersationis instituat. Sed etiã fiducialiter
praedicando singulis anteoculos peccatasua constituat. quae poena maneat duris.
quaegloria oboedient s ostendat Nullus salutẽ disperando contempnat.
animas emendarinolentiũ plangat. Imittans a płmquiait. Vt lugeam mul

Expanded text:
vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non corrigat? Ad hoc enim, nisi me vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non corrigat? Ad hoc enim, nisi me fallit opinio, sancte vivendum est sacerdoti, nam dicta sua repugnantibus factis evacuet qui ejus vitam novere proficiat. Quia ad hoc est Ecclesiae Dei praepositus, ut non solum bene vivendo alios exemplo suae conversationis instituat, sed etiam fiducialiter praedicando, singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duros, quae gloria obedientes, ostendat. Nullius salutem desperando contemnat: animas emendari nolentium plangat, imitatus Apostolum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nequeat ipsi tamenanimus carnis uo luptatibus reluctains indelectatione carnali
aliquomodoligatur inuitus ut eiexeratione contradicat ne consentiat. & tamen
lectatione ligatus sit. Sedligatum seuehementer ingemescat. Vnde& ille o¬
lestis exercitus praecipuus miles gemebat dicens. Video aliã legem in menbris meis
repugnantẽ legimentis ieae & captiuum meducentẽ in legepeccati quae est̃m men¬
brismeis. Siautem captiuus erat minime pugnabat. sed & pugnabat. Qua prop¬
ter & captiuus erat & pugnabat. Igiturlegimentis cuilex quaein membris est
repugnabat : Si autempugnabat captiuus nonerat: ẽẽitaq: est. homo utita dixerĩ¬
captiuus liber : liber exiustitia quã delegetaptiuus exdelectatione postat
uoduero dicit a postolus ut nos formã debeamus exhibere fidelibus quidualebit
si iscuiuel exhortandibonos uel casti gandimalos cura commis saest̃bene

Expanded text:
nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat; ne consentiat, et tamen delectatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelitus exercitatus praecipuus miles gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Si autem captivus erat, minime pugnabat: sed et pugnabat. Quapropter et captivus erat, et pugnabat. Igitur legi mentis, lex, quae in membris est, repugnabat: si autem pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque est homo, captivus liber. Liber ex justitia, quam diligit: captivus ex delectatione, quam Quod vero dicit Apostolus, ut nos formam debeamus exhibere fidelibus, quid valebit, si is cui vel hortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est, bene
Abbreviated transcription (Latin):
Delectatio percarnem Consensus per sp̃m. Qua et primã culpã serpens sugges sit
cua uelut taro delextatae st̃. Adã uero uelut sps consensit & necessaria e st̃magna discretio
Inter suggestionẽ atq delectationẽ. Inter delectationẽ atq consensũm iudicem sũ
praesidereanimũ . Cumenĩ magͥnus sp̃speccatum suggerit in mentesi nulla pet cati
delectatio sẽquatur peccatũ omnimodo ꝑpetratũ nonest. Cum uero delectare caro
coeperit. tunc peccatũ incip̃nasq̃ Siautẽ etũ ad consensionẽ ex deliberatione con¬
sentit. Iunc petratum cognoscitur ꝑfici: Insũ gestioneigitur. peccati simens est
indelettatione fitnutrimentũ. In consensu ꝑfectio & sae pecontingit ut hoc
quod malignus sp̃s seminat in cogitatione caro indelectationẽ trahat. Nec
ttinen animaȩ idẽ delectationsꝰ consentiat &cum caro delecta resinea nimo

Expanded text:
delectatio per carnem, consensus per spiritum: quia et primam culpam serpens suggessit, delectatio per carnem, consensus per spiritum: quia et primam culpam serpens suggessit, Eva, velut caro delectata est. Adam vero velut spiritus consensit. Et necessaria est magna discretio inter suggestionem atque delectationem; inter delectationem atque consensum. judicem sui praesidere animum. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est. Cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci. Si autem etiam ad consensionem ex deliberatione descendit, tunc peccain delectatione, fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit, ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat, nec tamen animus eidem delectationi consentiat: et cum caro delectari sine animo
Abbreviated transcription (Latin):
gulae in sumendis alimenti s rapitur atq idcr cohumore receptacula grcuantur.
habetixinde animus aliquẽ reatum non tamenusq ad prohibitionem ꝑcipiendi
sunt aliiquum pleremysterium ualeant in lusi opertrapulã ftccta aperceptione sacri
natione non concusserit : Nam sunt quibusi ta plerumq in lusionascitur ut eorum
animus etiamin somno corporis positusturpibusi maginationibus non foedetur.
Quainreunum ibiostenditur ipsa mensreanont tamensit. uelsuo iudiciolibera  se
& dormienticorporenibil meminit uidisse tameninuigilis corporis meminit in in gluui
tidis sẽ sinuerd exturpi cogitatione uigilantisoritur in lussoment dormies
patit amimoreatus suus. Videtenim a quora dicem quinatioilla proces serit quia quod
oneacindelectatione uel quod mauis est inpeccati consensũ cetiderit. Tribusenim

Expanded text:
gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendsunt alii, qui implere mysterium valeant, illusio per crapulam facta a perceptione sacripi imaginatione non concusserit. Nam sunt quibus ita plerumque illusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens rea non tamen sit, vel suo judicio libera: quum se et dormienti corpore nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporeis meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio dormientis, patet animo reatus suus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit: quia quod one, hac in delectatione, vel, quod majus est, in peccati consensu ceciderit. Tribus enim
Abbreviated transcription (Latin):
QUODNULLI SACIRDOTI CANONIS
LICIATΙEΝO RΑ R N ulli sacerdotum suos liceat canones ignorare. nec
quicquã facere quod patrum possit regulis obiuiare
I IN IERROGATIO AUGUSTINI.
Quelsi sa cerdos st sacramysteriac elebrare. AESPONSIOGRECORII
t quidem hunctestamentũ ueteris legis sicutin sũperiori capituloiamdiximus Pollu¬
tum dicit nisi lotumaqua eiusq aduesperũ intrare ecdesĩam non conceditur quod
tamen aliterpopulus spiritalis intelligens subeodemintellettuaccipiet quo praefati sumus
quia quasi persomnium inluditur qui temptatus immundicia ueris i maginibus incogitatione
inquinatur. Sed lauandus esta qua uttulpas cogitationis lacrimis abluat: & nisi orius
ignem temptationis recederit reumse quasiusq: aduesperũ cognoscito. Sed est in eadẽ
in lusione necessaria ua dedis cretio quae s ubtiliter pensari debeat ex quare accidat
menti dormientis aliquando enim excrapula. aliquando exnaturae suꝑfluitate
omnimodo haet in lusio nonest timenda. Quia hancanimus

Expanded text:
Quod nulli sacerdoti canones liceat ignorare. Nulli sacerdotum suos liceat canones ignorare, nec quidquam facere quod Patrum possit regulis obviare.  interrogatio Augustini, vel, si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare? Responsio Gregorii. Et quidem hunc Testamentum Veteris legis, sicut in superiori capitulo jam diximus, pollutum dicit, nisi lotum aqua. Ei usque ad vesperum intrare ecclesiam non conceditur: quod tamen aliter populus spiritualis intelligens, sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus: quia, quasi per somnium illuditur, qui tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur: sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperum cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio; quae subtiliter pensari dmenti dormientis, aliquando ex crapula, aliquando ex naturae superfluitaomnimodo haec illusio non est timenda: quia hanc animus
Abbreviated transcription (Latin):
ad taleministerium quodsola continentia oportet impleri. DESUDINTRODVC
Interdicit peromnia magna ss̃ nodus non ep̃o non pbro nondia cono necaliciuomnino
quiin lero est licere sub introductam habere mulierẽ¬
m̃multi s ubregula constituti a uaritiã &turpialuca sectantur oblitique
sentesimos exigunt. Iustecensuit scã & magnasynodusutsiquis inuentus fue¬
rit posthanc diffinitionem usura saccipiens autexinuentione aliquauel quolib&
modo negotium transiens autemio lici id est sescupla exigens uel aliquid talepror¬
sus excogitans turpiluori gratiadeiciatur adero & alienus existtit aregula

Expanded text:
ad tale ministerium, quod sola continentia oportet impleri. CAPUT VIII. Dead tale ministerium, quod sola continentia oportet impleri. CAPUT VIII. Deterdicit per omnia magna synodus, non episcopo, non presbytero, non diacono, non alicui omnino, qui in clero est, licere subintroductam habere mulieremm multi sub regula constituti, avaritiam et turpia lucra sectantur: oblitique um dantes, centesimos exigunt: juste censuit sancta et magna synodus ut, si quis inventus fuerit post hanc definitionem usuras accipiens, aut ex inventione aliqua vel quolibet modo negotium transigens, aut hemiolia, id est, sescupla exigens, vel aliquid tale prorsus excogitans turpis lucri gratia, dejiciatur a clero, et alienus existat a regula
Abbreviated transcription (Latin):
DIPRESBITIRIS QUIUXORES ACCIPIAUNT UELFOR NICATIS ONT
Praesbiter suxor ẽacciperit ab ordinedeponatur Siuero fornetitus fuerit aut
Praesbiter sipreoccupatus corporali peccato & confessus fuerit dese quod ante
ordinationẽ deliquerit oblatanon consetret manens inreliquis officis propter
studium bonum quodsi desenon fuerit ipse tonfessus etarguimanifestene quiuerit
Pres biter autdia conus quiin fornicatione aut ꝑiuriuaut furto authoicid¬
Sa cerdotesdĩ etdiaconiuel quis acrtimenta contrectunt pudicitiae custo¬
Practerea quod dignum et pudicum &honctum est̃ tenere eodesa ommimodo de¬
bet utsãcoerdotes & lauitae cum mulieribus noncocant: quaministerii cotidani
necessitatibus occupantur : Scriptu mestenim. Sc̃i estote qm̃egosum dñs ds̃ur t̃¬
DEINCONTININLIA SACIRDOLUMVUILLIGTARVM.
eoraes biteris & diaconibus diuinarum legume st disciplina ut in continentes in
officus talibus positiõmni honor eeodesia stico priuarentur netad mittanta r

Expanded text:
presbyteris qui uxores acceperunt, vel fornicati sunt. Presbyter, si uxorem acceperit, ab ordine deponatur. Si vero fornicatus fuerit, aut Presbyter, si occupatus corporali peccato, et confessus fuerit de se quod ante ordinationem deliquerit, oblata non consecret, manens in reliquis officiis propter studium bonum. Quod si de se non fuerit ipse confessus, et argui manifeste nequiverit,Presbyter, aut diaconus, qui in fornicatione, aut perjurio, aut furto, aut homicid et diaconi, vel qui sacramenta contrectant pudicitiae custo non debeant. Praeterea, quod dignum, et pudicum, et honestum est, tenere Ecclesia omnimodo debet, ut sacerdotes et levitae cum mulieribus non coeant, qui ministerii quotidiani necessitatibus occupantur. Scriptum est enim: Sancti estote, quoniam ego sanctDe incontinentia sacerdotum vel levitarum. De presbyteris et diaconibus divinarum legum est disciplina, ut incontinentes in officiis talibus positi, omni honore ecclesiastico privarentur: nec admittantur
Abbreviated transcription (Latin):
di seti gnartia non natura Vnicusenimnatura difilius eropterno sinisericordia
factius est homims filius ut osnatura fili hominis. filudĩperillum gratia
utrumquiq sitdomobonus non queritur quideredit autspenit sedeiudamit
felicitatem doccantur pertinere: quae sperat nisi hoceredat aciperet quo q
sibipetinti donaripossit utamet Percaritatemieitur bonaomna ust¬
fieabitur: qualer ecuntur a sperantur quam ex cellentioremuam a płs
nincupit Ad quam non pedumuia sedmorumest ascendendum quia ca¬
ritas iscituta liolunta s omnibusterrenis ac prȩsentibus prorsũs aduersa
plationis auida momnibus semperinuicta morscrum numautauir tutũ
quamofides concipit ad quemns pescurrit cuprofectus omnumseruit: sinequa
nullus dõplacuit cum qua necpotuit aliquis oetcare net poterit harceit
caitasueri ꝗermana perfecta &omninouiia quaeiucitꝑ se ambulartes
ad ꝑ atriã qui a sicut sineua nullus poteritper uerequot endit aita sinecari

Expanded text:
im natura Filius Dei propter nos misericordia factus est hominis filius, ut nos natura filii hominis, filii Dei per illum gratia utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi hoc credat et speret quod sibi petenti donari possit, ut amet. Per charitatem igitur bona omnia justificantur quae creduntur ac sperantur. Quam excellentiorem viam Apostolus nuncupat: Ad quam non pedum via, sed morum, est ascendendum. Quia charitas est recta voluntas ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus aversa, plationis avida: in omnibus semper invicta, mors criminum, vita virtutum. Quam fides concipit, ad quam spes currit, cui profectus omnium servit, sine qua nullus Deo placuit, cum qua nec potuit aliquis peccare nec poterit. Haec est charitas vera, germana, perfecta, et omnino via quae ducit per se ambulantes ad patriam: quia sicut sine via nullus poterit pervenire quo
Abbreviated transcription (Latin):
habere uidemur etiam et ꝑpetua ipsius di carita sincuius laudemomnia a gerede¬
bemus Quic quidbomiin hoc sđo opera mur etmagis desiderarea dõ laudarimndie
retributionis aeternȩ quam ab homine mostali quolibet huius transitoriae uitar
Hoc quoque manis gloria e uicium utiam diximus lacrimarum fletibus est abolendũ.
cum caiterorũ actibus bonorumoperum. Quia in cunctis qua eagimus necessẽrst

Expanded text:
habere videmur. Etiam et perpetua ipsius Dei charitas: in cujus laudem omnia agere dehabere videmur. Etiam et perpetua ipsius Dei charitas: in cujus laudem omnia agere debemus, quidquid boni in hoc saeculo operemur: et magis desiderare a Deo laudari in die retributionis aeternae, quam ab homine mortali quolibet, in hujus transitoriae vitae. Hoc quoque inanis gloriae vitium, ut jam diximus, lacrymarum fletibus est abolendum, cum caeterorum actibus bonorum operum. Quia in cunctis quae agimus necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
libus delinitosuanita sp̃remit nec eos morbum suum sentire aut admedicũ uenire
permittit :. Et quidestad medicum uenire: nisiinfirmum sua s infirmitate sc̃og¬
noscere : Tantumq: eosardor humanȩ laudisinflammat utl aboriosa opera
quaepopulus admiretur et quibus fama diffunditur sinelabore suscipiant et
libenter exerccant: Indeest quodieiunare abst inereuigilare ecdesiamfrequen¬
tare uel psallere . Cum hae comnia sine labore non faciunt: etiamcum delectatione
faciuntu tabomnibus quibus placere non dõ desiderant uideantur. Vnde uer¬
postolica sententia in medio est̃proferanda quadicitur: Quidenim habes quod
non accepisti et si accepisti ut quid gloriaris quasi non acceperis : Huiusenim morbiest
medicina saliatis recordatiodiuinȩbanitatis ꝑ̃quamominiabona nobis conlata sunt quȩ

Expanded text:
libus delinitos vanitas premit, nec eos morbum suum sentire, aut ad medicum venire libus delinitos vanitas premit, nec eos morbum suum sentire, aut ad medicum venire permittit. Et quid est, ad medicum venire, nisi infirmum suas infirmitates cognoscere? tantumque eos ardor humanae laudis inflammat, ut laboriosa opera, quae populus admiretur, et quibus fama diffunditur, sine labore suscipiant, et libenter exerceant. Inde est quod jejunare, abstinere, vigilare, ecclesiam frequentare, vel psallere, cum haec omnia sine labore non faciant, etiam cum delectatione faciunt, ut ab hominibus, quibus placere, non Deo, desiderant, videantur. Unde Veriis gloriae. Apostolica sententia in medio est proferenda, qua dicitur: Quid enim habes, quod non accepisti: et si accepisti, ut quid gloriaris, quasi non acceperis? Hujus enim morbi est medicina salutis, recordatio divinae bonitatis, per quam omnia bona nobis collata sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nin enon praefigunttanones. sed magisi n arbitrio antistitis relinquendũ s
quia a pud dem̃ non tamualet mensura temporis quam doloris. nec abst̃inentia tantũ¬
nanis ñam que gloria deuictum cor quasi exratione soletexortaricum dicit
Debesmaiora appetereut quopotestate ualueris multos excedereeoetia mu
et pluribus prodessẽ. Sed scriptura ccontra signumuanitatis ostenditdicens Est̃ it
uanitasinflata quaed amcirta delectationes uaria sanimilanguentis affectiopotiendi
mores auida simulet nescia morbo excellentiae inanis afflata caua morbi
bulenta animorum leuiumn domina malefundatis omnibus blanda repugnantib:
fumea capiendis seductoria. captisinuicta. Simulatio quaedamuirtutum ap¬
petitio dignitatum dulcis miseris a maraperfectis: Cuiseruiunt tumidi sũbquaiacent
elati qui sedeo peribus quorum sibi conscimonsunt turpiteriactant: His et simi¬

Expanded text:
mine non praefigunt canones, sed magis in arbitrio antistitis relinquendum mine non praefigunt canones, sed magis in arbitrio antistitis relinquendum quia apud Deum non tam valet mensura temporis, quam doloris. Unde dicitur Malanis gloriae. Inanis namque gloria devictum cor quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Debes majora appetere: ut qua potestate volueris multos excedere, eo etiam valeas et pluribus prodesse. Sed Scriptura e contra signum vanitatis ostendit dicens: Est enim vanitas inflata quaedam circa delectationes varias animi languentis affectio, potiendi honoris avida simul et nescia, morbo excellentiae inanis afflata, cava, morbida, turbulenta, animorum levium domina, male fundatis omnibus blanda, repugnantibus fumea, capiendis seductoria, captis invicta: simulatio quaedam virtutum, appetitio dignitatum, dulcis miseris, amara perfectis: cui serviunt tumidi, sub qua jacent elati, qui se de operibus quorum sibi conscii non sunt turpiter jactant, qui s
Abbreviated transcription (Latin):
iniuss quaedum seinima deprimit auctori suo manenti super sum maconiungn
Ese tamen aliud quod incis debeat caute pensari . Quasae pequidã humilitatis
decpiuntur specie quidamuro elationis sua eignoranta filluntur. Idcrtooportitoi
sollicitos esse ut maculae sũ perbia e imbribus. Lacrimarum deleantur et coneritiocordis
ethumilis p̃s omnem fomitem uiciorum exdudat. Etqui proximis laesionem intilit
ueniaesatis factione re concilut. Rapinam pauperum misericordia la rgitatis diluat
tisque quibu siniust eabstulit siquid pote st̃miseri corditer reddat. Et in super
sinarum fructus mini me neglegat. Aliis que bonisoperibus uitam suam corrigendo
apud miseri cordũ dnĩ studio seꝑquirat. Sicut sc̃riptum est. Miserereanimaetuae
placenidõ. Idcrco temporismensuram in agenda poenitentia. prouno quoq cri¬

Expanded text:
imius? quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungitur. imius? quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungitur. Est tamen aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidem humilitatis decipiuntur specie. Quidam vero elationis suae ignorantia falluntur: idcirco oportet omnes sollicitos esse, ut maculae superbiae imbribus lacrymarum deleantur, et contritio cordis, et humilis spiritus, omnem fomitem vitiorum excludat: et qui proximis laesionem intulit, veniae satisfactione reconciliet, rapinam pauperum misericordia largitatis diluat: eisque quibus injuste abstulit, si quid potest, misericorditer reddat: et insuper eleemosynarum fructus minime negligat: aliisque bonis operibus vitam suam corrigendo apud Domini misericordiam studiose perquirat, sicut scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo. Idcirco temporis mensuram in agenda poenitentia pro unoquoque cri
Abbreviated transcription (Latin):
occulte taptiuat. quo sinprofundum malorũ fradulenta dominatione prae¬
cipitat et neum quam possint eysurgere iugitercalcat. Inde est quod hi quos
superbiae mentis tabes prurulenta corruperit: seniorumsuorum non seruantimpe¬
rata se diudicant desuis neglegentiis. obiurgatia utrebellant autmurmurant
Deloco superiori disceptant praeferri se melioribus affectant suassententiu s procacit᷑
iatant non seruant inobsequio reuerentiam. Haec sunt superbiaetumoris indica
quibus ds offenditur: ethis nalis diabolus pastus exultat DERIMIDIO SUPIRBIA
dum scripturatestatur: Omnis qui s chumiliat exaltabitur: etgloriam p̃cedis
humilitas. Etterum: Adquem respiciamnisi adhumilẽ etquietum et trementem
sermones meos et ds̃ humilia respicit. Vnde gregorius inquit dicaturergohumi¬
libus quiadum sedeiciunt ad dĩsimilitudinẽ ascendunt. Et quid humilitatẽ s ubli¬

Expanded text:
occulte captivat: quos in profundum malorum fraudulenta dominatione praeocculte captivat: quos in profundum malorum fraudulenta dominatione praecipitat: et ne unquam possint exsurgere, jugiter calcat. Inde est, quid hi quos superbae mentis tabes purulenta corruperit, seniorum suorum non observant imperata, sed judicant. De suis negligentiis objurgati, aut rebellant, aut murmurant: de loco superiori deceptant, praeferri se melioribus affectant, suas sententias procaciter jactant, non servant in obsequio reverentiam. Haec sunt superbiae tumoris indicia, quibus Deus offenditur, et his malis diabolus pastus exsultat. » CAPUT III. De rdum Scriptura testatur: Omnis qui se humiliat, exaltabitur. Et: Gloriam praecedit humilitas. Et iterum: Ad quem respiciam, nisi ad humilem, et quietum, et trementem sermones meos? Et: Deus humilia respicit. Unde Gregorius inquit: Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt. Et: Quid humilitate subl
Abbreviated transcription (Latin):
mors &itamomnes homines pertransiuit. Superba uoluntas facitdĩ precepta
contempni et exangelis demones fecit. Qua propter audiant superbiquia sunt
omnia transitoria quacambiunt. et ae terna quaeperdunt. Etillud. omnisqui
seexalta thumiliabitur. et iterum. Quidsũ perbit terra &cnis: Et illud Ante
ruinam exaltatur sp̃s & ds̃alta a lon gecognoscit. Deeorum quoque capite diabo¬
loscriptum est Ipse estrex superomnes filios superbiae Iam nuncuideamus quibus
indicuspossit superbia de prebendi Vndepaulo postsequitur. Habitus quoque et
incessus pedum sũperostendunt. Quorumerecta ceruix faciestorua trucesoculi
et sermo terribilis nudam su perbiam clamant: Huma naiuta diuinaque confun¬
dunt honoribus intumescunt. alien a rapiunt et sẽpsos superbiae corruptimor¬
bo noncapiunt Estenimetocculta su perbia quae proficientes aliquantulum

Expanded text:
mors, et ita in omnes homines pertransivit. » Superba voluntas facit Dei praecepta mors, et ita in omnes homines pertransivit. » Superba voluntas facit Dei praecepta contemni, et ex angelis daemones fecit. Quapropter audiant superbi: quia sunt omnia transitoria quae ambiuntur, et aeterna quae perduntur. Et illud: Omnis qui se exaltat, humiliabitur. Et iterum: Quid superbit terra, et cinis? Et illud: Ante ruinam exaltabitur spiritus. Et: Deus alta a longe cognoscit. De eorum quoque capite diabolo scriptum est: Ipse est rex super omnes filios superbiae. « Jam nunc videamus quibus indiciis possit superbia deprehendi. » Unde paulo post sequitur: « Habitus quoque et incessus pedum superbos ostendunt: quorum erecta cervix, facies torva, truces oculi, et sermo terribilis, nudam superbiam clamant; humana jura, divinaque confundunt: honoribus intumescunt, aliena rapiunt, et seipsos superbiae corrupti morbo non capiunt. Est enim et occulta superbia, quae proficientes aliquantulum
Abbreviated transcription (Latin):
bestia liclamore confundunt. II DI UICIO SUPIRBI AS
onsi deremusergo quaecausae prȩcedant quasuicia sũbsequantur . autenimprosp̃
quoduteredibilius uideatur .: scriptura dicina consultares pondeat. Vndequaesita
protulitdicens : In itiumomnis peccati sũperbia : non alicuius sed omnis peccati. Qm̃
non solum peccatum est̃ ipsa. sed etiam nullum pectatum fieri potest̃ autpo
uel poterit s ineipsã. Si quidem nihilaliudomne peccatum. nisidĩ contemptus est
quo eius praecepta calcantur. Denique ipsediabolus inuentor sũperbiae ꝑ ipsam decae
corruit quem ds̃ fecerat sineullo peccato. ethaetes tomnium malorum causã
Hincest quodidem primus homo sũ perbi sp̃s elatione corruptus omnem posterita¬
temsuam quȩ in illoradicaliter fuitneces sitatȩ corruptionis acmortalitatis adduxit
De quodicita płs. Perunum hominem peccatum in trauit inmundum. & ꝑpeccatũ

Expanded text:
bestiali clamore confundunt. CAPUT II. De vitio superbiae. bestiali clamore confundunt. CAPUT II. De vitio superbiae. Consideremus ergo quae causae praecedant, quas vitia subsequantur. Ait enim Prosper: « Quod, ut credibilius videatur, Scriptura divina consulta respondeat. » Unde quaesita protulit, dicens: Initium omnis peccati superbia. Non alicujus, sed omnis peccati: quomodo non solum peccatum est ipsa; sed etiamnullum peccatum fieri potest, aut potuit, vel poterit sine ipsa. Siquidem nihil aliud omne peccatum nisi Dei contemptus est, quo ejus praecepta calcantur. Denique ipse diabolus inventor superbiae, per ipsam de coelestibus corruit, quem Deus fecerat sine ullo peccato. Et haec est omnium malorum causa. Hinc est quod idem primus homo, superbi spiritus elatione corruptus, omnem posteritatem suam, quae in illo radicaliter fuit, necessitati corruptionis ac mortalitatis addixit. De quo dixit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
idcrco oppositae actionis manus uelut grauius pressasentitur. IXIRAQUO
seconcutiteo ad dicendo confundit: &cum dulcedinem tranquillitatds.
amiserit. nihilhanenis experturbatione subsequens pascitmȩror
quiadum confusum corbonum lactitie intus amiserit. unde consõlar de¬
beat forisquerit. & tanto magis exteriorabona ad ipiscidesiderit
quantogaudium non habet ad quod intrinsẽcus recurrat. Posthaituero
lo tonialia uicia idetuentrisingluues eduxura supersunt. Sedcunctis liquit quod de
uentris iigluue luxuria nasatur. Dum̃ im ipsã distributione membrorumuentri
ginitalia subnixtuudeantur. Vndedumunum in ordinatereficitur aliud procu
dubio ad contumelia sextatur. Bencautem duces exhortaridicti sunt exerci¬
tus ululare quia primauicia deceptaementi. qua si subquadamratione sẽinserunt
Sed innumera quae sesuntur dum hancadomnem insaniampertrahunt quasĩ

Expanded text:
idcirco oppositae actionis manus velut gravius pressa sentitur. Ex ira qidcirco oppositae actionis manus velut gravius pressa sentitur. Ex ira qse concutit, eo addicendo confundit. Et cum dulcedinem tranquillitatis amiserit, nihil hanc nisi ex perturbatione subsequens moeror Quia dum confusum cor bonum laetitiae intus amiserit, unde consolari debeat, foris quaerit. Et tanto magis exteriora bona adipisci desiderat, quanto gaudium non habet, ad quod intrinsecus recurrat. Posthaec vero duo carnalia vitia, id est ventris ingluvies et luxuria, supersunt. Sed cunctis liquet quod de ventris ingluvie luxuria nascitur, dum in ipsa distributione membrorum ventri genitaliasubnixa videantur. Unde dum unum inordinate reficitur, aliud procul dubio ad contumelias excitatur. Bene autem duces exhortari dicti sunt, exercitus ululare, qua prima vitia deceptae menti quasi sub quadam ratione se inserunt; sed innumera, quae sequuntur, dum hanc et omnem insaniam pertrahunt, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nunditia. multiloquium. hebitudosensũs circamtellegentiam. De
generatur caecitasmentis. in consideratio. inconstantiã prarcipitatio. amor
sui. odiumdĩ affectus praesentis sđi. Horrorautẽ uel despecatio futuri. Quia
ergo septem principaliauita. tantam deseuiciorũ multitudinẽ proferunt
cumad corueniunt quasi subsequentis exercitus cateruas trahunt. Ex quibus
uidelicet .UIi quinques piritalix duoque carnalia sunt. Sedunum quoque
eorum tanta sibi cognatione iungitur. ut non nisiunum dealtero proferatur
Primanam que sũ perbiae subolesinanis est gloria. Quaedum ob pressammentem
orruperit mox inuidiamgignit. Qua nimirum dumuani nominis poti
appetit nequis hancalius adipisciualeat. tabescit. IX VIDIAQUO QUTIRAGINIR
Iuia quanto internoliuoris uulnereanimus saucatur . tanto etiam mansuetudo
tranquillitatis amittitur : Et quia quasi dolens membrum tangitur.

Expanded text:
munditia, multiloquium, hebetudo sensus circa intelligentiam. De munditia, multiloquium, hebetudo sensus circa intelligentiam. De luxuria generatur caecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, praecipitatio, amor sui, odium Dei, affectus praesentis saeculi, horror autem vel desperatio futuri. Quia ergo septem principalia vitia tantam de se vitiorum multitudinem proferunt: cum ad cor veniunt, quasi subsequentis exercitus catervas trahunt. Ex quibus videlicet septem quinque spiritualia, duoque carnalia sunt. Sed unumquodque eorum tanta sibi cognatione jungitur ut non nisi unum de altero proferatur. Prima namque superbiae soboles inanis est gloria: quae dum oppressam mentem corruperit, mox invidiam gignit. Quia nimirum dum vani nominis potentiam appetit, ne quis hanc alius adipisci valeat, tabescit. Invidia quoque iram generat. Quia quanto interno livoris vulnere animus sauciatur, tanto etiam mansuetudo tranquillitatis amittitur. Et quia quasi dolens membrum tangitur,
Abbreviated transcription (Latin):
a. inuidia ira tristitia a uaritia. uentri s ingluuies. luxuria . namquia his sep¬
misũ perbia euiciis noscaptos doluit . Id circo redemptor nosteradsp̃irit
liberationis proelium spũsepti formis gratiae plenus uenit. dedhabent
contranos haec singula exercitum suum. Nam demn anigloria haec oriuNT
oboedientia. lactantia. hypocrisis contentiones. pertinaciae discor
& nouitatũ praesumptiones. Deinuidia nascitur odiũ. susurratio. detractio
exultatio in aduersis proximi afflictio autem in prosperis. Derra profe¬
runtur. rixae tum ormentis contumeliae. clamor. indignatio blasphemie
Detristicia nascitur malitia. rancor pusillanimitas. desperatio. torpor
circa praecepta uagatioerga inlicita. Deauaritia. oriuntur prodi¬
tio fraus. fallacia periuria in quietudo et contra muẽri cordiã obduratio¬
nescordis. Deuentris ingluui e propagatur ineptalȩtitia. scurrilitas in¬

Expanded text:
a, invidia, tristitia, avaritia, ventris ingluvies, luxuria. Nam quia his sepa, invidia, tristitia, avaritia, ventris ingluvies, luxuria. Nam quia his septem superbiae vitiis nos captos doluit, idcirco Redemptor noster ad spiritualis liberationis praelium, Spiritu septiformis gratiae plenus venit. Sed habent contra nos haec singula exercitum suum. Nam de inani gloria haec oriuntur: inobedientia, jactanctia, hypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae, et novitatum praesumptiones. De invidia nascitur odium, susurratio, detractatio, exsultatio in adversis proximi, afflictio autem in prosperis. De ira proferuntur rixae, tumor mentis, contumeliae, clamor, indignatio, blasphemiae. De tristitia nascitur malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor circa praecepta, vagatio mentis erga illicita. De avaritia oriuntur proditio, fraus, fallacia, perjuria, inquietudo. Et contra misericordiam obdurationes cordis. De ventris ingluvie propagatur inepta laetitia, scurrilitas, im
Abbreviated transcription (Latin):
A paradisi gaudiis postquam expulsum est genus humanum octocriminalia infi¬
Aliosadae originaliter dommanturuicia. Quaeniss pergratiam saluatoris.
ab atismnirenouationeminimeabolenda credamus. Vndebeatus gregorius nexpo¬
sitiomeiobloquitur. Vica quio petemptantia quaemuisibilicontrams prodioreoug¬
nant i superse superbiamilitant. Alia moreducum praetunt alia more excitus sub¬
secuntur . Ipsanam quiciorum regia superbia cum deuictũ plenecor ceperit. mox il¬
lud septem principalibus uicus quasi quibusdam ducibus deuastandum traddit.
Quos uidelicit duces exercitus sequitur quia exeis proculdubi oinportunȩ uiciorũ
multitudines oriuntur : Quod melius ostendimus supsos ducesatque exercitus ut
ossumus enumerando proferamus : Radix quippecunctimali superbiae fa
Dequa scriptura a testante dicitir. Initium omnispeccati superbia. Dehacquo¬
que uirulenta radice sẽptem principalia proferuntur uicia. Scilicetinanis glori¬

Expanded text:
 Paradisi gaudiis postquam expulsum est genus humanum,octo criminalia in filios Adae originaliter dominantur vitia. Quae nisi per gratiam Salvatoris ac baptismi renovationis minime abolenda credamus. Unde beatusGregorius in expositione Job loquitur. Vitia quippe tentantia, quae invisibili contra nos praeliorepugnanti super se superbiae militant: alia more ducum praeeunt, alia more exercitus subsequuntur. Ipsa namque vitiorum regina superbia, cum devictum plene cor ceperit, mox illud septem principalibus vitiis, quasi quibusdam suis ducibus devastandum tradit: quos videlicet duces exercitus sequitur, quia ex eis procul dubio importunae vitiorum multitudines oriuntur. Quod melius ostendimus, si ipsos duces atque exercitus, ut possumus, enumerando proferamus. Radix quippe cuncti mali superbia est: de qua, Scriptura attestante, dicitur: Initium omnis peccati superbia. De hac quoque virulenta radice, septem principalia vitia proferuntur: scilicet, inanis glori
Abbreviated transcription (Latin):
epistolam nemoquidẽ existimet meam neilli proparuitate nominis meiuilescat.
Sed sciata ma ioribus nr̃is exscõrum sententiis essecollectam amequidem exceptam.
nenimia prolixitate. neglegentibus lectoribus fastidium generet
SELLUM DIUICIIS OCTO PRINCIPALISUS IORUMQUIREMIDUS
uem delibris gregorii agustini nec non et prosperi excerpsĩmus incapite praeponi¬
mus post̃ praefationẽ hancquam excerpsimus. Secundus quidem libellus continet
deuita actiua et contemplatiua pauca capitula nec non et principalium uirtutum no¬
minaipsa quidem ex scorum patrum dictiscollecta. quorum nominacuius sunt senten¬
tiae in marginibus posuimus propterprolixita tẽ uitandam repetendorum nomi¬
num. et nealiquis inuidus nosuocitaret compilatorem. Tertius deor dine poeniten¬
tum cimominibus unde sumptus efe conciliorum. Quartus uero deiudiciis laicorũ

Expanded text:
epistolam nemo quidem existimet meam: ne illi pro parvitate nominis mei vilescat. epistolam nemo quidem existimet meam: ne illi pro parvitate nominis mei vilescat. Sed sciat a majoribus nostris ex sanctorum sententiis esse collectam: a me quidem excerptam, ne nimia prolixitate negligentibus lectoribus fastidium generaret. Libellum de vitiis octo principalibus, eorumque remediis: quem in libris Gregorii, Augustini, nec non Prosperi excerpsimus, in capite praeponimus, post praefationem hanc, quam excerpsimus. Secundus quidem libellus continet de vita activa et contemplativa pauca capitula, nec non et principalium virtutum nomina. Ipsa quidem ex sanctorum Patrum dictis collecta. Quorum nomina cujus sunt sententiae,in marginibus posuimus, propter prolixitatem vitandam repetendorum nominum: et ne aliquis invidus nobis vocitaret compilatorem. Tertius de ordine poenitentium, cum nominibus, unde sumptus est, conciliorum. Quartus vero de judiciis laicorum.