comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Mssab. hostile oppidum iux¬
ta gabaa. M agdon siue magron.
ubi sedit saul. M assefa in moab
ad quam ꝓfugus dauid cũ saulis
insidias declmaret uenit. Masse¬
reth in qua sedit dauid nunc de¬
serta. pro qua aquila int̾ptatur
munitiones. symachus refugia.
theo dotion speluncas. Masbach.¬
hostilis ciuitas regis adrazar.
ela. idẽ gemellam. quã aquila
& symmachus tranfferunt ual¬
lem salis. Diximus de hac & supͣ.
aacha. regio regis assur. Mode¬
im uicus iuxta diospolim. unde
fuerunt machabei. quoꝵ hodie
q ibidem sepulchra monstrant᷑.
Satis itaq miror quomꝰ antiochiȩ
eoꝵ reliquias ostendant. aut a qͦ
hoc certo auctore sit creditum.¬
absar tỹri. pro quo aquila & sym¬
machus int̾pretantur munitã
tyrum. Magao. urbsquam edi¬
ficauit salomon. Meeber. pro
quo aquila transtulit añonẽ
trans uel de contra. Macebs
urbs unius principũ salomonis.
Mello. ciuitas quam edificauit sa¬

Expanded text:
. Messab, hostile oppidum juxta Gaba. Magdon, sive Magron, ubi sedit Saul. Massepha, in Moab, ad quam profugus David, cum Saulis insidias declinaret, venit. Masereth, in qua sedit David, nunc deserta: pro quo Aquila interpretatur, munitiones: Symmachus, refugia: Theodotio, speluncas. Masbach,hostilis civitas regis Adrazar. Mela, id est, Gemela: quam Aquila et Symmachus transferunt, vallem Salis diximus de hac et supra. Maacha, regio regis Gesur. Modeim, vicus juxta Diospolim, unde fuerunt Macchabaei: quorum hodieque 250 ibidem sepulcra monstrantur satis itaque miror, quomodo Antiochiae eorum reliquias ostendunt, aut quo hoc certo auctore sit creditum. Mabsar Tyri: pro quo Aquila et Symmachus interpretantur, munitam Tyrum. Magau, urbs quam aedificavit Salomon. Meeber: pro quo Aquila transtulit, ἀπὸ trans, vel de contra. Maces, urbs unius principum Salomonis. Mello, civitas quam aedificavit Sa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r. Medam ciuitas ꝙͣ edifica¬
uit salomon. Menphis ciuitas
egypti. cuius osee & ez echiel &e
iheremias ꝓpħe recordantur.
S & iudei qui cũ iheremias de
iherosolimis ꝓfugi exierant.
habitauerunt in memphis.
Machaas in osce ꝓ quo aquila &
Symmachus concupiscentias in¬
terpretantur. Miletus ciuitas
asie. de qua erechiel scribit.
arimot cuius meminit iez echiel
dicens usq ad aquã marimot.
ꝓ quo aquila lites. symmachus
uirgia uł contradictiones in¬
terp̃tantur. Morastͥi. unde fu¬
it miͥcheas ꝓpħa. Est aũ uicus
contra orientẽ eleuther opoleos.
asagam regio moabitarum ut
regio moabitarum. sicut in ihe¬
remia legimus. Posita est autẽ¬

Expanded text:
civitas quam aedificavit Salomon. Memphis, civitas Aegypti, cujus Osee, et Ezechiel, et Jeremias, prophetae recordantur; sed et Judaei, qui cum Jeremia de Jerosolymis profugi exierant, habitaverunt in Memphis. Machaas, in Osee, pro quo Aquila et Symmachus, concupiscentias interpretantur. Miletus, civitas Asiae, de qua Ezechiel scribit. Mariboth, cujus meminit Ezechiel dicens: Usque ad aquam Mariboth , pro quo Aquila, lites: Symmachus, jurgia, vel contradictiones interpretantur. Morasthi, unde fuit Micheas propheta. Est autem vicus contra orientem Eleutheropoleos. asagam regio Moabitarum, utregio Moabitarum, sicut in Hieremia legimus. Posita est aute
Abbreviated transcription (Latin):
aquila int̾pretatur fortium.
syminachus uicinarum. M or e
nom̃ est collis. de quo in libris he¬
braicarum questionũ plenius
disputatur. M ennith. ubi iepthe
p̃liatus est. Nunc aũ ostenditur
mannith uilla in quarto lapide
esbus ꝑgentibus filadelfiam.
Machinas usq hodie uicus grandis
ostenditur in finibus eliȩ. anti¬
quum nom̃ retinens nouẽ ab ea

Expanded text:
Aquila interpretatur, sortium: Symmachus, viciniarum. More, nomen est collis de quo in Libris Hebraicarum Quaestionum plenius disputatum est. Mennith, ubi Jephte praeliatus est: nunc autem ostenditur Manith villa in quarto lapide Esbus pergentibus Philadelphiam. Machmas, usque hodie vicus grandis ostenditur in finibus Aeliae, antiquu
Abbreviated transcription (Latin):
crimina st̃. inmo nec maledicta qͥdẽ
que aurespublice nesciant. Tu cor¬
rũpas seruulos. sollicites clientes.
& ut in fabulis legimus auro ad
daniden penetres. dissimulatoq
qđ feceris me falsarũ uoces. cũ pei
ius crim̃ accusando inte confitea¬
ris. quã in me arguis alius te here

Expanded text:
crimina sunt, immo ne maledicta quidem, crimina sunt, immo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciunt. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fabulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te here
Abbreviated transcription (Latin):
Pirrũ epilotarũ regem cũ in cas¬
tris exuulnere curaretur medici
sui ꝓdicione int̾fici. nefas dixit fa¬
bricitius. quin pocius uinctũ remi¬
sit ad dnm̃. ut scelus nec madu̾sario
conꝓbar&. Qđ leges puplice qd hos¬
tes tuentur. qm̃ int̾ bella & gladi¬
os sem̃ ẽ: hoc uobis int̾ monachos &
sacerdotes xp̃i intutũ fuit: & audet
quidã ex eis adducto suꝑcilio &
concrepantib digitis eructuare
& dicere. Quid eñi si redemit: Si sol¬
licitauit. fecit qđ sibi ꝓfuit. Mira
sceleris defensio. si ñ & latrones &
fures & pirate faciant qd sibi ꝓdest.
Certe annas & caiphas seducentes in¬
felicem iudam: fecer̾t qđ sibi utile
existimabant. Uolo in cartulis meis
quaslib& ineptias scribere. cõmentari
de scripturis. remordere ledentes.
digerere stomachũ. in iocis me excer¬
cere cõmunibus: & quasi limatas ad
pugnandum sagittas reponere. Quã¬
du ñ ꝓfero cogitata. maledieta ñ

Expanded text:
Pyrrum, Epirotarum regem, cum in casPyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum remisit ad dominum, ut scelus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerdotes Christi intutum fuit. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum sagittas reponere: quamdiu non profero cogitata, et maledicta non
Abbreviated transcription (Latin):
isse tͥnferre. Hȩc & istiusmodi nu¬
ge crimina mea st̃. Ac pͥmũ ante¬
ꝗͣ de tͣns latione respondeam: uo¬
lo interrogare eos qui maliciam
prudentiã uocant. Unde apud
uos exemplar epłe: Quis dedit.: qua¬
Qua fronte ꝓfertis. qđ scelere re¬
demistis: Quid apud uos homines
tutũ erit: si nec parietibus qͥdẽ &
seriniis nr̃a possumus secreta cela¬
re:. Si ante tribunalia iudicũ hoc
uobis crim̃ inpingerẽ. reos legibus
subiugarẽ. quȩ etiã ꝓutilitate fis¬
ci noxiis delatoribus penas statu¬
unt & cũ suscipiant ꝓdicionem.
dampnant ꝓditorẽ. Luerũ uideli¬
cet placet: uoluntas dispicet. Du¬
dũ esychium uirũ consularem con
ereuit inimicitias theo dotius pͥn¬
ceps capite dampnauit: qđ sollicitato
notario cartas illius inuasisset. Legi¬
mus inueterib historiis ludi ma¬
gistrũ. qui faliscoꝵ libros ꝓdiderat.
unctũ pueris traditũ. & ad eosqͦs
ꝓdebat remissum: nec sceleratam
ꝑpłm romanũ suscepisse uictoriã.

Expanded text:
isse transferre. haec et istius modi nugae crimina mea sunt. Ac primum, antequam de translatione respondeam, uolo interrogare eos, qui malitiam prudentiam uocant: unde apud uos exemplar epistulae? quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? quid apud homines tutum erit, si nec parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? si ante tribunalia iudicum hoc uobis crimen inpingerem, reos legibus subiugarem, quae etiam pro utilitate fisci delatoribus poenam statuunt et, cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. lucrum uidelicet placet, uoluntas displicet. dudum Hesychium, uirum consularem, conercuit inimicitias, Theodosius princeps capite damnauit, quod sollicitato notario chartas illius inuasisset. legimus in ueteribus historiis ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, uinctum pueris traditum et ad eos, quos prodebat, remissum nec sceleratam populum Romanum suscepisse uictoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ ꝓditor. deditq adu̾sariis
latrandi contͣ me occasionẽ. ut int̃
imꝑitos concionentur me falsari¬
um. me u̾bũ ñ exp̃ssisse de u̾bo. pro
honorabili dixisse Rarissimũ. & ma¬
ligna int̾p̾tatione qđ nefas dictũ¬

Expanded text:
factus est proditor deditque aduersariis factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionem, ut inter inperitos contionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, pro \'honorabili\' dixisse \'carissimum\' et maligna interpretatione — quod nefas dictu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Erat inmonasterio nr̃o
uir apud suos haut ignobilis. euse¬
bius cremonensis. Qui cũ epła
rentur eã pro doctrina & puri¬
tate sermonis docti parit̃ & in¬
docti: cepit ame obnixe petere
ut sibi eã in latinũ u̾terẽ & ꝑpt̾
in telligendi facilitatem aꝑti¬
us explicarẽ. Greci enĩ eloquii.
penitus ignarus erat. feci qđ uo¬
luit. accitoq notario raptim ce¬
ler it̃q dictaui. ex latere in pa¬
gina breuit̾ adnotans. quẽ intͥn¬
secus sensũ singula capitula con¬
tinerent. Siquidẽ & hoc ut sibi
soli facerẽ. oppido flagitauerat.
Postulaͥq ab eo mutuo ut domiha¬
beret exẽplar: nec facile in uulgus
ꝓder&. Res ita anno & sex mensi¬
bus transiit: donec supͣdicta int̾¬
pretacio de seriniis eiꝰ nouo p̃sti¬
gio hierosolimã conmigrauit.
Nã quidã pseudo monachus uł accep¬
ta pecunia ut ꝑspicue dat᷑ intelli
gi. uł gratuita malicia ut incassũ
corruptio. nititur ꝑsuadere. com¬
pilatis cartis eius & sũp̃tibus iudas

Expanded text:
tionis. erat in monasteriolo nostro uir apud suos haut ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui, cura haerentur eam pro doctrina et puritate sermonis docti pariter et indocti, coepit a me obnixe petere, ut sibi eam in Latinum uerterem et propter intellegendi facilitatem apertius explicarem; Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. feci, quod noluit; accito notario raptim celeriterque dictaui ex latere in pagina breuiter adnotans, quem intrinsecus sensum singula capita continerent — siquidem et hoc, ut sibi soli facerem, oppido flagitarat — postulauique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar nec facile in uulgus proderet. res ita anno et sex mensibus transiit, donec supra dicta interpretatio de scriniis eius nouo praestrigio Hierosolymam conmigrauit. nam quidam pseudomonachus uel accepta pecunia, ut perspicue intellegi datur, uel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, conpilatis chartis eius et sumptibus ludas
Abbreviated transcription (Latin):
conspec tũ thare patris sui in
terra natiuitatis sue in igne
chaldeoꝵ. quia uidelicet ignẽ
nolens adorare. igͥne consũptus
sit. Lo quitur autẽ postea dñs
ad abram. Ego sum qui eduxi
runt abram & nachor sibi ux¬
ores. N om̃ uxoris abram sarai.
& nom̃ uxoris nachor melcha.¬

Expanded text:
conspectum Tharae patris sui in conspectum Tharae patris sui in terra nativitatis suae, in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem Dominus postea ad Abraham: Ego sum, qui eduxi runt Abram et Nachor sibi uxores. Nomen uxoris Abram Sarai, et nomen uxoris Nachor Melcha
Abbreviated transcription (Latin):
diuisio. ab eo quod in diebus eius
lingue in babilonia diuise st̃.
ectan genuit elmodat. & salef.
& ural. & decla. & ebal. & abi¬
mael. & seba. ophẏr. eiula. io
bab.Iredecim harũ genti¬
um posteriora nomina inue¬
nire ñ potui. s usq in p̃sensqͥa
ꝓeul a nobis sunt. uel ita uocan¬
tur ut primũ. uel quȩ ĩmuta¬
ta sunt ignorat᷑. Possederunt au¬
tem a cofene fluuio omẽm m¬
die regionem que uocatur ie
genuit nachor. nachor geñ tha¬
& aran. Et mortuus ẽ aran an¬
te patrẽ suũ in t̾ra qua natus
ẽ in regione chaldeoꝵ. Proeo
quod legimus in regione chalde¬
orum. in hebreo habetur in ur̃
chesdim. idẽ in igne chaldeoꝵ.
bradunt autẽ hebrei. ex hac occa¬
sione istiusmodi fabulam. quod
abrã in igne missus sit quia ig¬
nẽ adorare noluerit. quẽ chal¬
dei colunt & di auxilio liberatus
de idolatriȩ igne ꝓfugerit. qd
dio chaldeoꝵ. & hoc e̾ẽ qd̃ nc̃ di¬
citur. & mortuus ẽ aran ante

Expanded text:
divisio, ab eo quod in diebus ejus divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae in Babylone divisae sunt. Jecet Uzal, et Decla, Ebal, Abimael, Seba, Ophir, Evila, et Jobab. Tredecim harum gentium posteriora nomina invenire non potui; sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita tur, ut primum, vel quae immutata sint ignoratur. Possederunt autem a Cophene fluvio omnem Indiae regionem, quae vocatur Iergenuit Nachor. Nachor genuit Thaa. Et mortuus est Aran ante patrem 323 suum in terra, qua natus est in regione Chaldaeorum. Pro eo, quod legimus, in regione Chaldaeorum, in Hebraeo habetur, in UR CHESDIM  , id est in igne Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione, istiusmodi fabulam: Quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit, quem Chaldaei colunt, et Dei auxilio liberatus, dedio Chaldaeorum, et hoc esse quod nunc dicitur: Mortuus est Aran ante
Abbreviated transcription (Latin):
sem. elam & assur & arfaxat. &
ludi. & aran. Hii Si ab eufrate
fluuio partẽ asyȩ usq ad indicũ
occeanũ tenent. Est autẽ elam
a quo elamitȩ principes ꝑsidis.
De assur ante iã dictũ ẽ. quod
ninũ urbẽ condiderit. Arfax¬
at. a quo chaldei: ludi a qͦ lidia.
aram aquo syri. quoꝵ metͦpolis
ẽ damascus. Iilĩi aram. hus & ul.
& gether & mes. Hus araconiti¬
dis & damasci conditor. inter pa¬
lestinã & celessyriã tenuit pͥnci
libro iob ubi in hebreo scribitur
terra hus. regionem ausitidem
quasi usitidem tͣnstulerunt. Ul.
aquo armenii. gether a quo
carnanii. siue carii. Porro mes
pro quo septuaginta int̾pretes
mosoch dixerunt qui nẽ uocan¬
tur meones. Arphaxat genu¬
it sela. & sela genuit eber. Et e¬
ber nati sunt duo filii nom̃ uni
phalech quia in diebus eius di¬
uisa ẽ terra. & nom̃ frĩs eius¬
iectan. Heber a quo hebreiua¬
ticinio quodam filio suo falech
nom̃ imposuit qui int̾pretat᷑

Expanded text:
Sem, Elam, et Assur, et Arphaxad, et Sem, Elam, et Assur, et Arphaxad, et Lud, et Aram. Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum Oceanum tenent. Est autem Elam, a quo Elamitae principes Persidis. De Assur ante jam dictum est, quod Ninum urbem condiderit. Arphaxad a quo Chaldaei: Lud a quo Lydii: Aram a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us, et Ul, et Gether, et Mes. Us Trachonitidis et Damasci conditor, inter Palaestinam et Coelen Syriam tenuit principlibro Job, ubi in Hebraeo scribitur, terra Us, regionem Ausitidem, quasi Usitidem, transtulerunt. Ul, a quo Armenii: Gether, a quo Acarnanii, sive Carii. Porro Mes, pro quo Septuaginta Interpretes Mosoch dixerunt, nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuit Heber. Ex Heber nati sunt duo filii: nomen uni Phaleg, quia in diebus ejus divisa eJectan. Heber, a quo Hebraei vaticinio quodam filio suo Phaleg nomen imposuit: qui interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
araddũ insulam possederunt:
angusto freto a fenicis littore
nobilis syrie celes ciuitas. Ne¬
math que usq ad nrm tẽpus.
t᷑a ab assyrus quã ab ebreis ita
ut apud ueteres dic ta fuerat
appellatur. Hanc macedones qͥ
post alexandrũ in oriente reg¬
nauerunt. epiphaniam nuncu¬
pauerunt. Nonnulli anthiochi¬
am ita appellatã putant. Alii
licet ñ uere tam̃ suã opinionẽ
quasi uerisimili uocabulo con¬
solantes em̃maus pͥmã ab anti¬
ochia mansionẽ edessam ꝑgen¬
tibus appellari putant. & ean¬
dẽ ẽẽ quȩ apuo ueteres dicta
sit emath. Et fuit terminus
chananeoꝵ a sydone donec ꝑue¬
nias in gerara usq ad gaeam
ꝑgentibus sodomã & gomor¬
ram. & adamã & seboim. usq le
ce. Quia cetere ciuitates sy¬
don uidelicet & gerara. sodoma
& gomorra. & adama. & seboim.
note sunt omĩbus. hoc tantũ
annotandũ uidetur. quod lice
bi aquȩ calidȩ ꝓrũpentes in ma¬
re mortuũ defluunt. Filii

Expanded text:
Aradum insulam possederunt Aradum insulam possederunt angusto freto a Phoenicis littore nobilis Syriae Coeles civitas. Amath usque ad nostrum tempus, tam a Syris quam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alexandrum in Oriente regnaverunt Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant. Alii licet non vere, tamen opinionem suam quasi verisimili vocabulo consolantes, Emath primam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant: et eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emach. Et fuit terminus Chananaeorum a Sidone, donec venias in Gerara usque ad Garam pergentibus Sodomam, et Gomorrham, et Adamam, et Seboim usque ad Lise. Quia caeterae civitates, Sidon videlicet et Gerara, et Sodoma, et Gomorrha, et Adama, et Seboim notae sunt omnibus, hoc tantum annotandum videtur, quod Lise bi aquae calidae prorumpentes in mare Mortuum defluunt. 322 Filii
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩ. & laabim. & neptaim. et
phetrosim. & casloim. e quibus
egressi sunt philistum & cabto¬
rim. Exceptis laabim. a qͥbus
libies pͦea nominati sunt. qui pͥus
futhei uocabant᷑ & casloi qui
deinceps phylistum appellati
sunt. quos nos corrupte pales¬
tinos legimus. cet̾e sex gentes
ignote nobis sunt. quia bello
ethiopico subu̾se. usq ad obliui¬
onem p̃teritoꝵ nominũ ꝑuene¬
re.Possederunt aute terram a
gara usq ad extremos fines egy
pti. Et chanaan genuit sẏdo¬
na pͥmogenitũ suũ. & cetheum.
& iebuseum. & amorreũ et ger¬
geseum. & eueũ. & aracecũ. et
asineũ. & aradiũ. & samareũ.
& amatheũ. De chanaan pri¬
mus natus ẽ sydon. a quo urbs¬
infenice sydon uocatur. Deinde
araceus qui archas condidit op¬
pidũ contra tpolim in radicib
libani sitũ. a quo haut ꝓcul alia
ciuitas fuit nomine sinĩ. que
postea uario euentu subuersa
belloꝵ nom̃ tantũoͦ loco pͥstinũ
reseruauit. Aradii sunt qui

Expanded text:
mim, et Laabim, et Nephtuim, et mim, et Laabim, et Nephtuim, et Phetrosim, et Chasloim, e quibus egressi sunt Philistiim et Caphthorim. Exceptis Laabim, a quibus Libyes postea nominati sunt, qui prius Phutaei vocabantur: et Chasloim, qui deinceps Philistiim appellati sunt, quos nos corrupte Palaestinos dicimus, caeterae sex gentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae, usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenere. Possederunt 321 autem terram a Gaza usque ad extremo Et Chanaan genuit Sidonem, primogenitum suum, Hethaeum et Jebusaeum et Amorrhaeum, et Gergeseum, et Heaeum, et Aracaeum, et Sinaeum, et Aradium, et Samaraeum, et Amathaeum . De Chanaan primus natus esin Phoenice Sidon vocatur. Deinde Aracaeus, qui Arcas condidit, oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. A quo haud procul alia civitas fuit nomine Sini quae postea vario eventu subversa bellorum, nomen tantummodo loco pristinum reservavit. Aradii sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Iste cepit ẽẽ potens in t̾ra. Et
post paululũ. & fuit inquit ca¬
pud regni ipsius babel. & aracha
& acath. & calamne in t̾ra sen¬
naar. Nemroth filius chus ar¬
ripuit insuetam primus in płos
txrannidẽ regnauitq in babilo¬
ne. quȩ ab eo quod ibi confuse st̃
linguȩ turrĩ edificantiũ. babel
appellata ẽ. Babel enĩ int̾pre¬
tatur confusio. Regnauit enĩ
ne quȩ postea uerso nomine a
seleucho rege ẽ dicta seleutia.
latur. De t̾ra exiuit assur. &
edificauit niniuen & robothei
uitatem. De hac t̾ra assyrioꝵ
pullulauit imperium qui ex
nomine nini beli filii. ninum
condidert̃ urbẽ magnã. quã
hebrei appellant niniuen ad
cuius rumã uł penitentiam.
tota ione ꝑtinet ꝓphetia. Quod
aut̃ẽ ait niniuen & roboth ciui¬
tatẽ. ñ putemus duas e̾ẽ urbes.
s quia roboth platee int̾pretan¬
tur. ita legendũ ẽ. & edificauit
niniuen & plateas ciuitatis. Et
mefraim genuit ludim. & ana¬

Expanded text:
Iste coepit esse potens in terra. Et Iste coepit esse potens in terra. Et post paululum: Et fuit, inquit, caput regni ipsius Babel et Arach, et Achad, et Chalanne in terra Sennaar. Nemrod, filius Chus, arripuit insuetam primus in populo tyrannidem, regnavitque in Babylone, quae ab eo, quod ibi confusae sunt linguae turrim aedificantium, BABEL   appellata est. Babel enim interpretatur confusio. Regnavit autemne, quae postea verso nomine a Seleuco rege est dicta Seleucia, latur. De terra illa exiit Assur, et aedificavit Ninivem, et Roboothvitatem. De hac terra Assyriorum pullulavit imperium, qui ex nomine Nini Beli filii Ninum condiderunt, urbem magnam quam Hebraei appellant Ninivem, ad cujus ruinam vel poenitentiam tota Jone pertinet prophetia. Quod autem ait: Niniven et Rohoboth civitatem , non putemus duas esse urbes: sed quia Rohoboth plateae interpretantur, ita legendum est: Et aedificavit Niniven, et plateas civitatis. Et Mesraim genuit Ludim, et Ana
Abbreviated transcription (Latin):
greci.quã latini. huius rei tes¬
tes sunt. Quare autẽ in una tͣnͣ¬
tũ climatis parte antiquum
libie nom̃ resederit. & reliqua
terra sit affrica. disserere ñ
huius loci nec teporis ẽ. Porro
chanaam obtinuit terram quã
iudei deinceps possiderunt. e¬
iectis chananeis. Filu chus.
saba. & eiula. & sabatha. reche
ma. sabathaca. Saba. aquo sa¬
baei. De quibus uirgilius. solis est¬
inquit thurea uirga sabeis. Et
te remocioris affricȩ heremo
coerentes. Sabatha a quo saba¬
theni. qui nc̃ asthabari nuncu¬
pantur. Rechema uͦ & sathabaca
paulatim antiqua uocabula ꝑ¬
didere: & quȩ nc̃ pro ueteribus
habeant ignoratur. Filii re¬
chema. saba & dadan. Sic saba
ꝑ sin. litteram scribitur. suꝑior
uͦ ꝑ samech. a quo diximus appel¬
latos sabeos. Int̾pretatur gͦ nẽ
saba arabia. Nã in septuagesimo
primo psalmo ubi nos habemᷤ
reges arabum & saba munera
ẽ ȩthiopie in occidentali pla¬
ga. Et chus genuit nemroth.

Expanded text:
Graeci quam Latini, hujus rei tesGraeci quam Latini, hujus rei testes sunt. Quare autem in una tantum climatis parte, antiquum Libyae nomen resederit, et reliqua terra vocata sit Africa, disserere non hujus loci nec temporis est. Porro Chanaan obtinuit terram, quam Judaei deinceps possederunt, ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, Aevila, Sabatha, Regma, et Sabathaca. Saba a quo Sabaei, de quibus Virgilius : Solis est thurea virga Sabaeis. Et te remotioris Africae eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Regma vero et Sabathaca paulatim antiqua vocabula perdidere, et quae nunc pro veteribus habeant, ignoratur. Filii Regma, Saba et Dadan. Hic Saba per SIN litteram scribitur, supra vero per SAMECH  , a quo diximus appellatos Sabaeos. Interpretatur vero nunc Saba, Arabia, nam in septuagesimo primo psalmo, ubi nos habemus, Reges 320 Arabum et Saba munera est Aethiopiae in occidentali plaga. Et Chus genuit Nemrod.
Abbreviated transcription (Latin):
greciȩ eolis appellatur. quam
Tharsis iosephus cilieas arbitra¬
tur. s aspirationis litteram ui¬
ciose aposteris in thau dicens
fuisse corruptam. Unde & metro¬
polis eoꝵ ciuitas tharsus appel¬
latur. paulo apło gloriosa. Ce¬
thim cithii aquibus hodieq
urbs cypri cithiũ nominatur.
Dodanin rhodii. Ita enĩ septu¬
aginta int̾pretes transtulert᷑.
Legamus uarronis de antiquita¬
tibus libros. & sinnii capitonis.
& grecũ flegunta. ceterosq eru¬
ditissimos uiros. & uidebimus¬
om̃s pene insulas. & tocius maris
littora terrasq mari uicinas.
grecis accolis occupatas. qui
ut supͣ diximus. ab amano᷑ & thau¬
ro montibus omĩa maritima
loca usq ad occeanũ possidere
brittannicũ. Filii cham chus
& mesraim. & phut & chanaan.
hus hodieq ab hebreis ethio¬
pia nuncupatur. mesraim egx̾p¬
tus. phut libies. aquo & mauri¬
tanie fluuius usq inp̃sens futh
dicitur: om̃isq regio circa eũ
phutensis. Multi scriptores ta

Expanded text:
Graeciae Aeolis appellatur, quam Graeciae Aeolis appellatur, quam rsis Josephus Cilicas arbitratur, θ aspirationis litteram vitiose a posteris in τ dicens fuisse corruptam, unde et metropolis eorum civitas Tharsus appellatur Paulo apostolo gloriosa. Cethim sunt Citii, a quibus hodie quoque urbs Cypri Citium nominatur. Dodanin, Rhodii; ita enim Septuaginta interpretes transtulerunt. Legamus Varronis de antiquitatibus libros, et Sisinnii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque eruditissimos viros, et videbimusnes pene insulas et totius orbis littora terrasque mari vicinas Graecis accolis occupatas, qui, ut supro montibus omnia maritima loca usque ad Oceanum possedere Britannicum. Filii Cham, Chus et Mesraim, Phut et Chanaan . Chus hodieque ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur. Mesraim Aegyptus. Phut Libya, a quo et Mauritaniae fluvius usque in praesens Phuth dicitur, omnisque circa eum regio Phutensis. Multi scriptores tam
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Equibus postea inmutata
sunt nomina plurima. cetera
ꝑmanent ut fuerunt. Sunt
hispani. a quibus celthiberia.
licet quidam italos suspicentur.
mosoch capadoces. unde & urbs
apud eos usq hodie mazecha đr.
traces. quoꝵ ñ satis inimutatũ
uocabulũ ẽ. Seio quendam¬
gog & mago ꝗ̃ tam de p̾senti
loco quã de iezechiel. ad gothoꝵ
nuꝑ in t̾ra nr̃a bachantium. is¬
toriam retulisse. Quod utrũ
uerũ sit. p̾lii ipsius fine mons¬
tratur. Et certe gothos om¬
nes retro eruditi. magis getas
quã gog & magog appellare
consuerunt. He itaq septem
gentes quas de iafeth uenire
stirpe memoraui. ad aquilonis
partẽ habitant. Filii gomer
schanar greci regios uocant.
frigas. Iilui iauan. elisa. &
tharsis. cethim & dodanin. Ab
his diuisȩ sunt insulȩ nationu̾
interris suis. uir scdm̃ lingua
suã & cognationẽ suam & gen¬
tem suam. De ionibus idẽ gre¬
cis. nascuntur elisei qui uocant᷑
eolides. Unde & quinta lingua

Expanded text:
tes. E quibus postea immutata tes. E quibus postea immutata sunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. Sunt , qui et Hispani, a quibus Celtiberia, licet quidam Italos suspicentur. Mosoch, id est, Cappadoces, unde et urbs apud eos usque hodie Mazecha diciThraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio quemGog et Magog, tam de praesenti loco quam de Ezechiel, ad Gothorum nuper in terra nostra vagantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstrabitur. Et certe Gothos omnes retro eruditi magis Getas quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japhet venire stirpe memoravi, ad Aquilonis partem habitant. Filii Gemer Assenez Graeci Reginos vocant. Phrygas; filii Javan, Elisa et Tharsis, Cethim et Dodanin. Ab his divisae sibi insulae nationum in terris suis. Vir secundum linguam suam et cognationem et gentem suam. De Ionibus, id est, Graecis, nascuntur Elisei, qui vocantur Aeoles; unde et quinta lingua
Abbreviated transcription (Latin):
lĩgua ham dicitur. Silatet
ds iafeth & habit& in taber¬
naculis sem. De sem hebrei:
de iapheth gentium płs nasci¬
tur. Quia gͥ lata ẽ multitudo
eredentium. a latitudine quȩ
iafeth dicitur. latitudo nomen
accepit. Quod autẽ ait & habi¬
t& in tabernaculis sem. de no¬
bis ꝓphetatur qui in erudicio¬
ne & in scientia seripturarũ.
eiecto israele uersamur. Et
facti sunt om̃s dies noe nongen¬
ti qͥnqͣginta anni. Ecc̃e post
diluulũ trecentis quinquagin¬
ta annis iuxit noe. Ex quo ꝑspi¬
cuũ ẽ. centũ uiginti annos ge¬
nerationi illi ut supͣ diximus ad
penitentiã datos. & ñ uite mor¬
talium constitutos. Filii iafeth
gomer. & magog. & madai. &
iauan. & tubal. & mosoch. & thi¬
ras. De iapheth filio noe nati
sunt sept̾e filii. qui possiderunt
terram ĩ asia. ab amano & tau
ro. syriȩ cȩlis & cilicie montib
usq ad fluuiũ thanaim. In eu¬
ropa u usq ad gadara. nomi¬
na locis & gentibus relinquen¬

Expanded text:
lingua HAM dicitur. Dilatet lingua HAM dicitur. Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis 317 Sem. De Sem, Hebraei; de Japheth, populus gentium nascitur. Quia igitur lata est multitudo credentium, a latitudine, quae IAPHETH   dicitur, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in eruditione et scientia Scripturarum, ejecto Israele, versamur. Et facti sunt omnes dies Noe nongenti quinquaginta anni. Ecce post diluvium trecentis quinquaginta annis vixit Noe. Ex quo perspicuum est, centum viginti annos generationi illi, ut supra diximus, ad poenitentiam datos, et non vitae mortalium constitutos. Filii Japheth, Gomer, et Magog et Madai, et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe, nati sunt septem filii, qui possederunt terram in Coelesyriae et Ciliciae montibus, usque ad fluvium Tanaim; in Europa vero, usque ad Gadara, nomina locis et gentibus relinquen
Abbreviated transcription (Latin):
fontes abyssi. & catarectȩ cȩli
pro reuelatis fontibus clausos &
obturatos om̃s int̾pretes trans¬
tulerunt. Et pro eo quod sequi¬
tur cessauit aqua super terram
& reliqua. scriptũ est. & reuerse
sunt aque de terra. euntes & rede¬
untes. Nota scđ̾m eccłasten qd̃
om̃s aque atq torrentes per
occultas uenas ad matricem
quadraginta dies aꝑuit noe
ostium archȩ qd fecit. & emisit
coruũ. Et egressus ñ rediit
ad eũ donec siccaretur aqua
de terra. Pro ostio fenestra
seripta ẽ in hebreo. Et de cor¬
uo aliter dr. ẜ misit coruu. & e¬
gressus ẽ exiens & reuertens
donec sic carentur aquȩ de ter¬
ra. Et erant filii noe qui e¬
gressi sunt de archam: sem.
cham & iaph&. Frequent̾¬
lxx. int̾pretes ñ ualentes hech
addiderunt. ut nos docerent
in istiusmodi uocabulis aspira¬
re debere. Unde & in p̃senti lo¬
co cham transtulerunt. pro
eo quod ẽ ham: a quo & apud¬
egyptios usq hodie egẏptioꝵ

Expanded text:
fontes abyssi, et cataractae coeli. fontes abyssi, et cataractae coeli. Pro revelatis fontibus, clausos et obturatos, omnes interpretes transtulerunt. Et pro eo quod sequitur: cessavit aqua super terram, et reliqua, scriptum est, et reversae sunt aquae de terra, euntes et redeuntes . Nota secundum Ecclesiasten, quod omnes aquae atque torrentes, per occultas venas ad matricem quadraginta dies aperuit Noe ostium arcae quod fecit, et emisit corvum, et egressus non rediit ad eum, donec siccarentur aquae de terra. Pro ostio, fenestra scripta est in Hebraeo. Et de corvo aliter dicitur: Emisit corvum et egressus est, exiens et revertens donec siccarentur aquae de terra. Et erant filii Noe, qui egressi sunt de arca, Sem, Cham, et Japheth. Frequent Interpretes non valentes HETH addiderunt: ut nos docerent in istiusmodi vocabulis aspirare debere: unde et in praesenti loco, Cham transtulerunt, pro eo quod est HAM, a quo et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ut ingrediebantur filii d̃oꝵ
ad filias hominũ & generabant
eis. hi erant fortes a principio
uiri nominati. Pro cadentib
siue gigantibus uiolentos int̾¬
pretatus ẽ syminachus. Et an¬
głis autem & scoꝵ liberis. ñ conue¬
nit nom̃ cadentũ. Noe uir ius
tus & ꝑfectus in generatione su¬
a dõ placuit. Signanter ait
in generatione sua: ut ostende¬
r& non iuxta iusticiã consum¬
mata. s iuxta generationis suȩ
hoc ẽ qd in hebreo dicitur. Noe
uir iustus & ꝑfectus erat in gene
bat noe. hoc ẽ illius uestigia se¬
quebatur. Lac tͥ archam de
lignis quadratis. Pro quadra¬
tis lignis. bituminata legimus
inhebreo. Colligens facies
archam. & incubito consũma¬
bis eam desuper. Pro eo quod
ẽ colligens facies archam. in he¬
breo habet meridianũ facies
archȩ. Quod manifestius inter¬
hoc ẽ dilucidũ facies archȩ. uo¬
lens fenestram intelligi. Et
quieuit aqua & reuelati sunt

Expanded text:
haec ut ingrediebantur filii deorum haec ut ingrediebantur filii deorum ad filias hominum, et generabant eis: hi erant fortes a principio viri nominati. Pro cadentibus, sive gigantibus, violentos interpretatus est Symmachus. Et angelis autem et sanctorum liberis convenit nomen cadentium. Noe vir justus atque perfectus in generatione sua, Deo placuit. Signanter ait, 316 in generatione sua: ut ostenderet non juxta justitiam consummatam: sed juxta generationis suae hoc est quod in Hebraeo dicitur: Noe vir justus, perfectus ert Noe: hoc est illius vestigia sequebatur. Fac tibi arcam de lignis quadratis. Pro quadratis lignis, bituminata legimus in Hebraeo. Colligens, facies arcam, et in cubito consummabis eam desuper. Pro eo quod est, colligens facies arcam, in Hebraeo habet, meridianum facies arcae, quod manifestius interhoc est, dilucidum facies arcae, volens fenestram intelligi. Et quievit aqua, et revelati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Porro ne uideret᷑ in eo ẽe crude¬
lis quod peccantib locũ peniten¬
tie ñ dedisset adiecit. Sed erunt
dies eoꝵ centũ uiginti anni: hoc ẽ
habebunt centum uigniti annos
ad agendam penitentiã. Non gͥ
humana uita ut multi errant
in centum uiginti annos con-¬
tracta ẽ: s generationi illi cen¬
tũ uiginti anni ad penitentiaᷤ
dati sunt.Siqͥdẽ inuenimus qd̃
post diluuiũ abraham uixerit
plius ducentis & trecentis annis.
Quia uͦ penitentiã agere con¬
tempserunt: noluit ds exspecta¬
re tempus decretũ. s uiginti an¬
noꝵ spaciis amputatis. induxit
diluuium. anno centesimo agen¬
de penitentiȩ destinato. Gigan¬
tes autẽ erant suꝑ terram in di¬
ebus illis. Et post hȩe quom in¬
grediebantur filii dĩ ad filias ho¬
minũ & generabant eis. illi e¬
rant gỹgantes a scło homines
nominati.In hebreo ita ha¬
bet. Cadentes erant in terra ĩ
diebus illis. id est anafilim. Et post

Expanded text:
Porro ne videretur in eo esse crudePorro ne videretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitenon dedisset, adjecit: Sed erunt dies eorum centum viginti anni. hoc est, habebunt centum viginti annos ad agendam poenitentiam. Non igitur humana vita, ut multi errant, in centum viginti annos contracta est: sed generationi illi, centum viginti anni ad poenitentiam dati sunt. Siquidem invenimus, quod post diluvium Abraham vixerit et caeteri amplius ducentis et trecentis annis. Quia vero poenitentiam agere contempserunt, noluit Deus tempus exspectare decretum: sed viginti annorum spatiis amputatis, induxit diluvium anno centesimo agendae poenitentiae destinato. Gigantes autem erant super terram in diebus illis, et post haec quomodo ingrediebantur filii Dei ad filias hominum, et generabant eis. Illi erant gigantes a saeculo homines nominati. In Hebraeo ita habet: Cadentes erant in terra in diebus illis, id est, ANNAPHILIM  . Et post
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ eloim. cõmunis ẽ numeri.
Et ds̃ quippe. & di similit᷑ appellan¬
tur. Propter quod aquila plurali
numero filios deoꝵ ausus ẽ dicere.
deos intelligens sc̃os siue angłos.
Ds̃ enĩ stetit insinagoga deoꝵ
imedio autem deos discernit.
sensũ sequens ait. Uidentes filii
potentiũ filias hominũ & reliqͦ
t dixit dñs ds. Non ꝑmanebit spe̾
m̃s in hominab istis in ȩt̾num :
quia carnes sunt. In hebreo
scriptũ est. Non iudicabit sp̃s
m̃s homines istos in sempiternũ
illis restituam quod merentur.
Ergo ñ seueritatẽ ut in nr̃is codi¬
cibus legitur s elementiã dei so¬
nat. dũ peccator hic pro suo scele¬
re uisitatur. Undẽ & iratus dñs
loquitur ad quosdam. Non uisita¬
bo filias eoꝵ cũ fuerint fornica¬
te: & sponsas eoꝵ cum adultera¬
uerint. Et in alio loco. Uitabo iͦ
uirga iniquitates eoꝵ & in flagel¬
lis peccata eoꝵ: uerumptam̃ mi¬
scdiam meã nͨ auferam ab eis.

Expanded text:
Hebraicum ELOIM  , communis est numeri: Hebraicum ELOIM  , communis est numeri: et Deus quippe et dii similiter appellantur: propter quod Aquila plurali numero, filios deorum ausus est dicere: Deos intelligens, Sanctos, sive Angelos. Deus enim stetit in synagoga deorum: in medio autem deos discernit. sensum sequens, ait: Videntes filii potentium filias hominum, et reliqua. Et dixit Dominus Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis in aeternum, quia carnes sunt. In Hebraeo 315 scriptum est, Non judicabit spiritus meus homines istos in sempiternum, illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur. Unde et iratus Deus loquitur ad quosdam: Non visitabo filias eorum, cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum, cum adulteraverint . Et in alio loco: Visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum: verumtamen misericordiam meam non auferam ab eis .
Abbreviated transcription (Latin):
tat g ut quomͦꝰ in plerisq: ita
& in hoc sit error in numero.
Siqͥdẽ in hebreis & in samaritano¬
rum libris. ita seriptũ repperi.
Et uixit matusalã postꝗͣ. genuit
lamech septingentis octoginta
duobus annis. & genuit filios &
filias. Et fuerunt om̃s dies matu¬
salȩ anni non genti sexaginta no¬
uem: & mortuus ẽ. Et uixit lamech
centum octoginta duobus annis.
& genuit noe. Adie gͦ natiui¬
tatis matusale usq ad diem ortuᷤ
noe sunt anni trecenti sexaginta
nouẽ. His ad de sexcentos annos noe.
quia in sexcentesimo uitȩ eiusan¬
non gentesimo sexagesimo nono¬
anno uitȩ suȩ matusalam mortu¬
us sit. eo anno quo cepit eẽ dilu¬
uium. Et uocauit nom̃ eiꝰ dicens.
noe. Iste requiescere nos faciet
ab oꝑibus nr̃is. Noe requies inter¬
pretat᷑. Ab eo gͥ quod sub illo om¬
nia retro oꝑa quieuerint ꝑ dilu¬
uium appellatus ẽ requies. Uiden¬
tes autem filii dĩ filias hominum.
quia bone sunt. Febraicum

Expanded text:
tat ergo, ut quomodo in plerisque, ita tat ergo, ut quomodo in plerisque, ita et in hoc sit error in numero. Siquidem et in Hebraeis et Samaritanorum libris, ita scriptum reperi: Et vixit Mathusala centum octLamech, septingentos octoginta duos annos et genuit filios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae, anni nongenti sexagintanovem, et mortuus est. Et vixit Lamech centum octoginta duobus annis, et genuit Noe. A die ergo nativitatis Mathusalae, usque ad diem ortus Noe, sunt anni trecenti sexaginta novem: his adde sexcentos annos Noe: quia in sexcentesimo vitae ejus annongentesimo sexagesimo nono vitae suae Mathusala mortuus sit, eo anno, quo coepit esse diluvium. Et vocavit nomen ejus Noe, dicens: Iste requiescere nos faciet ab operibus nostris NOE  , requies interpretatur. Ab eo igitur, quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium, appellatus est requies. Videntes autem filii Dei filias hominum, quia bonae sunt. Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
uixit matusalam annis centum
sexaginta septẽ. & genuit la¬
mech. Et iuixit matusalã post¬
quã genuit lamech annos oe¬
tingentos duos. & genuit filios
& filias. Et fuerunt om̃s dies
matusalȩ quos uixit anni non¬
genti sexaginta nouem & mor¬
tuus ẽ. Iamosa questio & dis¬
putacione om̃ium eccłiarum
uentilata quod iuxta diligen¬
tem supputacione̾ quat tuor¬
decim annos post diluuiuͦ ma
tem. genuit lamech. Rur sum
lamech cũ eẽt̾ annoꝵ centum
octoginta ouͦi genuit noe. &
fiunt simul usq ad diem nati¬
uitatis noe anni uite matusale
trecenti quinquaginta quinq.
Sexcentesimo aut̃e anno uite
noe diluuiũ factũ ẽ. ac per hoc
habita supputacione ꝑpartes.
nongentesimo quinquagesi¬
mo quinto anno matusale di¬
luuium fuisse conuincitur. Cũ
autẽ supͣ nongentis sex aginta
nouẽ annis uixisse sit dictus:
nulli dubiũ ẽ quattuordecim eũ
quomͦ uerũ ẽ. qd̾ octo anime tan¬
tũ in archa saluȩ facte sunt: Res¬

Expanded text:
vixit Mathusala annis centum vixit Mathusala annis centum sexaginta septem, et genuit Lamech. Et vixit Mathusala, postquam genuit Lamech, annos octingentos duos, et genuit filios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae, quos vixit, anni nongenti sexagintanovem, et mortuus est. Famosa quaestio, et disputatione omnium Ecclesiarum ventilata, quod juxta diligentem supputationem, quatuordecim annos post diluvium Mattem, genuit Lamech. Rursum Lamech, cum esset annorum centum octoginta octo, genuit Noe. Et fiunt simul usque ad diem nativitatis Noe, anni vitae Mathusalae, trecenti quinquaginta quinque. Sexcentesimo autem anno vitae Noe, diluvium factum est. Ac per hoc, habita supputatione per partes, nongentesimo quinquagesimo quinto anno Mathusalae, diluvium fuisse convincitur. Cum autem supra nongentis sexaginta novem annis vixisse 314 sit dictus, nulli dubium est quatuordecim eum quomodo verum est, quod octo tantum animae in arca salvae factae sunt? Res
Abbreviated transcription (Latin):
rit eum ds̃ pro abel: ꝓpterea
ꝑpterea seth idẽ positio appella¬
tur. Deniq aquila. & uocauit in¬
quit nom̃ eiꝰ sech dicens: quia po¬
suit dis̃ mͥ sem̃ alterũ. Et uoca¬
uit nom̃ eius enos. Hic sꝑauit
inuocare nom̃ dñi dĩ. Quomͦ
adam homo int̾pretatur. ita &
enosiuxta hebraicȩ linguȩ ueri¬
tatem homo uł uir dr. Et pulchrȩ
quia uocabulũ hoc habuit de eo
scriptũ ẽ. te̾ mnitiũ habuit in¬
uocandi nom̃ dñi: licet pleriq
hebreoꝵ aliud arbitrentur. qd
autem nomen tam uiro. quam
femine conuenit. Uixit au¬
tem adam ducentos & tͥginta
men eiꝰ seth. Sciendum qd usq
ad diliiiiũ ubi in nr̃is codicibus
ducentoꝵ & quod excurrit an¬
noꝵ genuisse quis dr̃. in hebreo
habeat centũ annos. & reliquos
qui sequuntur. Querunt au¬
tem dies adam post quam genu¬
it seth. septingenti anni. Quia
in ducentis annis errauerat:
consequent᷑ hic posuit septin¬
gentus. cũ in hebreo hic habeat
octingentos & supͣ centũ. Et

Expanded text:
rit eum Deus pro Abel, propterea pterea SETH, id est, positio appellatur. Denique Aquila: Et vocavit, inquit, nomen ejus Seth, dicens: Quia posuit mihi Deus semen alterum. Et vocavit nomen ejus Enos: hic speravit invocare nomen Domini Dei. Quomodo ADAM   homo interpretatur: ita et ENOS   juxta Hebraeae linguae varietatem, homo vel vir dicitur. Et pulchre, quia hoc vocabulum habuit, de eo scriptum est, Tunc initium fuit invocandi nomen Domini: licet plerique Hebraeorum aliud arbitrentur, quoautem nomen, tam viro quam feminae convenit. Vixit autem Adam ducentos et trigintt nomen ejus Seth. Sciendum quod usque ad diluvium, ubi in nostris codicibus, ducentorum et quod excurrit annorum genuisse quis dicitur: in Hebraeo habeat centum annos, et reliquos qui sequuntur. Fuerunt autem dies Adam, postquam genuit Seth, septingenti anni. Quia in ducentis erraverat, consequenter hic posuit septingentos, cum in Hebraeo hic habeatur octingentos, et supra centum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uide a lõco in quo tu nẽ es. ad a¬
quilonem & ad austrũ & ad ori¬
entem & ad mare. quia omem
terram quã tu uides tͥ dabo eã
& semini tuo. Quattuor clima¬
ta mundi posuit. orientẽ & oc¬
cidentẽ. septẽtrionẽ. & meridia¬
nũ. Qd̃ autẽ in om̃ib scripturis
legit᷑. hic semel dixisse sufficiat.
mare sẽꝑ pro occidente poni.
abeo quod palestinȩ regio ita
sit ut mare occidentis plaga
habeat. Et rex bale hȩc est
segor. Om̃s hi consederunt a¬
pud uallẽ salsam. Hoc ẽ mare sa¬
lis  ale in lingua hebraica
Oradunt enĩ hebrei hanc eandẽ¬

Expanded text:
et vide a loco, in quo tu nunc es ad Aet vide a loco, in quo tu nunc es ad Aquilonem, et ad austrum, et ad orientem, et ad mare: quia omnem terram, quam tu vides, tibi dabo eam et semini tuo. Quatuor climata mundi posuit, orientem et occidentem, septentrionem et meridianum. Quod autem in omnibus Scripturis legitur, hic semel dixisse sufficiat, mare semper pro occidente poni: ab eo quod Palaestinae regio ita sita sit, ut mare in occidentis plaga habeat. Et rex Bale, haec est Segor. Omnes hi consenserunt apud vallem Salsam, hoc est, mare Salis. Bale lingua Hebraea, Tradunt igitur Hebraei, hanc ea
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. quomͦ potuerit exienᷤ
de egypto fuisse diues ualde. Qd
soluitur illa hebraica ueritate
Egẏpti enĩ pondere grauabat᷑.
Et licet uideant᷑ ẽẽ diuitie pe¬
coris auri & argenti. tam̃ si e¬
gyptiȩ sunt uiro scõ graues sunt.
abut unde uenerat in desertũ
usq bethel. sed sicut in hebreo
scriptum ẽ. abiit in itinere suo
ꝑ austrũ usq bethel. Iecirco enĩ¬
ꝓfectus de egypto ẽ. ut ñ desertũ
ingrederetur quod cũ egẏpto re¬
liquerat. sed ut ꝑ austrũ qui aqͥ¬
loni contͣrius est. ueniret ad do¬
mũ di. ubi fuerat taber naculũ
eius. in medio bethel & ai. Et ui
hic in septuaginta ĩtpretib addi¬
tũ ẽ in conspectu di. Si quidem
qui potest apud homines iustus
uideri. quomͦ de ⁊ acharia & eli¬
sabeth in p̃conio ponit᷑. quod fu¬
erint iusti ambo in conspectu
di. Et in psalterio dr̃. Non iusti¬
ficabitur in conspectu tuo om̃is
uiuens.eua oculos tuos&

Expanded text:
sequitur, quomodo potuerit exiens sequitur, quomodo potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? Quod tamen solvitur illa Hebraica veritate, egypti enim pondere gravabatur, et licet videantur esse divitiae pecoris, auri et argenti, tamen si Aegyptiae sunt, viro sancto graves sunt. abiit unde venerat per desertum usque Bethel, sed sicut in Hebraeo scriptum est, Abiit in itinere suo per Austrum usque Bethel. Idcirco profectus de Aegypto est, ut non desertum ingrederetur, quod cum Aegypto reliquerat: sed ut per Austrum, qui Aquiloni contrarius est, veniret ad domum Dei, ubi fuerat tabernaculum 326 ejus in medio Bethel et Ai  Al. hic in Septuaginta Interpretibus additum est, in conspectu Dei, siquidem ator, qui potest apud homines justus videri, quomodo de Zacharia et Elizabeth in praeconio ponitur, quod fuerint justi ambo in conspectu Dei . Et in Psalterio dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Leva oculos tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
tas. & excusari posset sarai. qđ̃
famis tempore sola regi in ꝑe¬
grinis locis marito coniuente
resistere nequiuerit. tam̃ po¬
test & aliter de ea feda necessitas
excusari. quod iuxta librũ hest̾.
quecũq mulierũ placuisset re¬
gi apud ueteres. sex m̃sibus un¬
gebat᷑ oleo mirteo. & sex m̃sib
inpigm̃tis uariis erat & curati¬
onibus feminarũ. & tc̃ demũ
ingrediebatur ad regẽ. atq i¬
ta potest fieri ut sarai post¬
quam placuerat regi. dũ per
annũ eius ad regem p̃paratur
introitus. & abrahe pharao mul¬
ta donauerit. & pharao postea
sit ꝑcussus a dño. illa ad huc in¬
tacta ab eius concubitu ꝑmane¬
nte. Et ascendit abram ex egỹp
to ip̃se & uxor eius & omĩa quȩ
illius erant & lotheũ eo indeser¬
to. Erat autẽ abram diues ual¬
de pecore & argento & auro: et
abiit unde uenit in desertum
usq bethel. Pulchrȩ de egyp¬
to liberatus: ascendisse dr̃. Sed
occurrit huic sensui illud quod

Expanded text:
tas: et excusari possit Sarai, quod tas: et excusari possit Sarai, quod famis tempore sola regis in peregrinis locis, marito connivente, resistere nequiverit; tamen potest et aliter foeda necessitas excusari: quod juxta librum Esther quaecumque mulierum placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrtino, et sex mensibus in pigmentis variis erat, et curationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ad regem. Atque ita potest fieri, ut Sarai postquam placuerat regi, dum per annum ejus ad regem praepararetur introitus, et Abrahae Pharao multa donaverit, et Pharao postea sit percussus a Domino, illa adhuc intacta ab ejus concubitu permanente. Et ascto, ipse et uxor ejus, et omnia quae illius erant, et Lot cum eo in deserto. Erat autem Abram dives valde pecore, argento et auro: et abiit unde venit, in desertum usque Bethel. Pulchre de Aegypto liberatus ascendisse dicitur. Sed occurrit huic sensui illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
ei dies uite & tẽpus reputetur
ȩtatis. ex quo confessus ẽ dnm̃ sper¬
nens idola chaldeoꝵ. Potest autẽ
fieri. ut quia scriptura reliqͥd
incertum. ante paucos annos
thare de chaldea ꝓfectus uene¬
nit in charram. quã mortem
obierit. uł certe statim post ꝑse¬
cutionẽ in charram uenerit.
& ibi dutius sit moratus. Si
quis uͦ huic expositioni cont᷑ͣri¬
us ẽ. querat aliam solutionem.
& tunc ea que a nobis dicta st̃¬
recte imꝓbabit. Et ꝓficiscens
abram abiit indesertũ: & fames
facta ẽ suꝑ tram. Et in p̃senti
& in plurimis aliis locis ꝓ deser¬
to ad austrum scriptũ eͣi hebreo.
Hoc gͥ notare debemiꝰ. Et uide¬
runt eam pͥncipes pharaonis.
& laudauerunt eam apuo pha¬
raonẽ: & introduxerunt eam
in domũ pharaonis. & abram
benefecit ꝓpter eam. Et fue¬
runt ei oues & arm̃ta. & asini
& serui & ancille muli & came¬
li.Licet corpus sc̃ãrum mu¬
lierum ñ uis maculet s uolun¬

Expanded text:
ei dies vitae, et tempus reputetur ei dies vitae, et tempus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum, spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri, ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus, venerit in Charran, quam mortem obierit. Vel certe statim post persecutionem in Charran venerit, et ibi diutius sit moratus. Si quis ergo huic expositioni contrarius est, quaeret aliam solutionem: et tunc recte ea, quae a nobis dicta sunt, improbabit. Et proficiscens Abram, abiit in desertum: et fames facta est super terram. Et in praesenti et in plurimis aliis locis, pro deserto, ad Austrum, scriptum est in Hebraeo. Hoc igitur notare debemus. Et viderunt eam principes Pharaonis, et laudaverunt eam apud Pharaonem, et introduxerunt eam in domum Pharaonis: et Abram benefecit propter eam: et fuerunt ei oves, et armenta, et asini, et servi, et ancillae, muli et cameli. Licet corpus sanctarum mulierum non vis maculet, 325 sed volun