comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quib congruit illucd ꝓph&ae & duplici contritione
contere eos unde necesse ẽ ut inomnib: quȩ tẽporaliter
aduersapatimur cũ humilitate dño grã s agamus & in¬
sirmitatis nrae consciide conlatis nobis remedis gratu¬
lemur: Ut sciatis auteo qm̃ fpilius hab& potesta
& silius hominis ẽ ut & homoxp̃s ꝑdiuinitatis suȩ poten
nitatis suȩ fragilitatem ꝓpeccatorib mori: TuNC ait
panalitico sunce &tolle Lectum tuuo &uade in
dooum tuam & cetera: Spiritaliterergo degra¬
batio surgere ẽ animã sea carnalib: desideriis ubi
egra iacebat abstrahere : Crabatũ uero tollere ẽ
ipsã quoq: carnẽ ꝑ continentiȩ frenã correptã spȩ
cȩlestiũ p̃mioꝵ adiliciis se gregare terrenis: Subla¬
to aut grabato indomũ ire adparadisum redire est:
Haec & enim uera ẽ domus. Namq: hominẽ prima susce¬
pit non iurȩ amissa sed fraude tandaem restituta ꝑ eũ
quifraudulento hostinihil debuit : Alit̃ sanus qui
languerat domireportat grabatum cũ anim a re¬

Expanded text:
Quibus congruit illud prophetae: Duplici contritione contere eos; unde necesse est, ut in omnibus, quae temporaliter adversa patimur cum humilitate, Domino gratias agamus, et infirmitatis nostrae conscii, de collatis nobis remediis gratulemur. Ut sciatis autem quoniam filius hominis, t filius hominnitatis suae fragilitatem pro peccatoribus mori. Tunc ait paralytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam, etc. Spiritualiter ergo de fragilitate surgere est, animam se a carnalibus desideriis, ubi aegra jacebat, abstrahere. Grabatum vero tollere est ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam spe coelestium praemiorum, a deliciis segregare terrenis. Sublato autem grabato domum ire ad paradisum redire est, haec enim vera est domus. Nam quae hominem in prima suscepit, non jure amissa, sed fraude tandem restituta, per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter sanus qui languerat, domi reportat grabatum, cum anima re
Abbreviated transcription (Latin):
dicit aut specialiter iudaeorum: caeluo &terram
trar sibunt uerba autem orea nontaati siert:
Celum qđ transibit ñ &ereum siue sidereum sed aereũ
aquo & aues caeli & nubila caeli cognominantur intel¬
ligere debemus si autem celum & terra transibunt
mouere potest quomodo dicat eccesi astes generatio p̃te¬
rit & generatio aduenit. terra uero ina& nũstat. Seodl aꝑ¬
taratione caelum & terra ꝑ eã quam nunchabent speciem
transeunt. adtam̃ ꝑ essentiã sinefi ne subsistunt p̃terit

Expanded text:
aeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transient. Coelum quod transibit non aethereum, sive sidereum, sed aereum, a quo et aves coeli, et nubila coeli cognominantur, intelligere debemus. Si autem coelum et terra transibunt, movere potest, quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat , sed aperta ratione coelum et terra per eam quam nunc habent speciem, transeunt. Attamen per essentiam sine fine subsistunt: Praeterit
Abbreviated transcription (Latin):
xisse induite uas om̃a arma dĩ quasi dixerit induite
dubiũ quinipse & cingulum sit & lorica quȩ aũt alia
armadĩ possumus estimccre quib: induendus ẽ his
qui hab& aduersũ diaboli dimicare uersuti excepta
uirtute quarxp̃s ẽ. Hunc enĩ qui iuxta om̃a quae suꝑ
eo intelliguntur fuerit andutus. potens erit contra
uniuersarꝰ insichas diaboli repugnare: Siabolus
enim nomen grecum ẽ qđ interp̃tatur crimina¬
tor iuxta hebrei uero sermonis ꝓpm&atem :¬
leacian spr cona idẽ deorsum fluens dicipotest
quod scilica paulatim deuircute aduicium fluxe
Luetauo adaiensus carnem &sariqui nem sed¬

Expanded text:
xisse, Induite vos omnia arma Dei; quasi dixerit, Induite xisse, Induite vos omnia arma Dei; quasi dixerit, Induite dubium quin ipse et cingulum sit et lorica. Quae autem alia arma Dei possumus aestimare, quibus induendus est, qui habet adversum diaboli dimicare versutias, excepta virtute quae Christus est, hunc enim qui juxta omnia quae super eo intelliguntur fuerit indutus, potens erit contra universas insidias diaboli repugnare. Diabolus autem nomen Graecum est, quod interpretatur criminator. Juxta Hebraei vero sermonis pet, καταρύων, id est deorsum fluens, dici potest, quod scilicet paulatim de virtute ad vitium fluxerluctatio adversus carnem et sanguinem, e
Abbreviated transcription (Latin):
pauca grana dici quȩ tam̃ ꝑseipsa in massã retacta
implent dominicũ orreum. Eccenos om̃s iã uocatiꝑ
fidẽ caelestis regis nuptias uenimus in carnationis eĩ miste¬
riũ & qredimus & confitemur: diuini uerbi epulas sumi¬
mus quia uocati sumus nouimus Si sumus electi:
nescimus. Tanto ergo necesse ẽ utunus quisq: nr̃m¬
in humilitate sede primat quanto sisit electus ignorat :¬
tp̃d xeii post peri te cos ten:
ecetero conpontacini indr̃o & in potentia
uixtutis eius: Quod igitur ait confortamini indño
& inpotentia uirtutis eius. Totum sentitur in xp̃o
ut in omnib: uirtutib: quae s uꝑ eo intelliguntur
qui crediderit confortentur & prudenter post speci¬
alia mandata quid uiris & uxorib patrib & filus
dominis & seruis obseruandum sit nune generalit̃
insidias draboli: Ehis quae infralegimus & hic quae
inscripturis omnib: dedño saluatore dicuntur mani

Expanded text:
pauca grana dici, quae tamen per se ipsa in massam redacta pauca grana dici, quae tamen per se ipsa in massam redacta implent dominicum horreum. Ecce nos omnes jam vocati per fidem, ad coelestis regis nuptias venimus, qui incarnationis ejus mysterium et credimus, et confitemur, divini verbi epulas sumimus. Quod vocati sumus novimus, si sumus electi, nescimus. Tanto ergo necesse est, ut unusquisque nostrum humilitate se deprimat, quanto si sit electus ignorat. HEBDOMADA XXII POST PENTECOST. aetero confortaminvirtutis ejus. Quod igitur ait: Confortamini in Domino, et in potentia virtutis ejus, totum sentitur in Christo, ut in omnibus virtutibus quae super eo intelliguntur. Qui crediderint confortentur. Et prudenter post specialia mandata, quid viris et uxoribus, patribus et filiis, dominis et servis observandum sit, nunc generaliter tias diaboli. Ex his quae infra legimus, et his quae in Scripturis omnibus de Domino Salvatore dicuntur, mani
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ergo dã pnatus quisq: ñ in interiores : sed in &teri¬
ores tenebrar mittitur : quia illic inuitus ꝓicitur in noc¬
tedãpnationis qui hic sponte caecidit incaecitatẽ cordir
ubi fletus quoq & stridordentiũ ẽẽ ꝑhibetur ut illic
denter strideant qui hic decelacitate gaudebant. illic
oculi defleant quihic ꝑ inlicitas concupiscentias uer¬
sabantur inmundo quatenus singula quȩq: membra
supplicio subiaceant quae hic singulis quibusq: uiciis sub¬
iecta seruiebant. Infl&u quoq: oculorum &stridore
dentiũ ꝑm&a furam membrorum corporaliũ magnitu¬
do ostenditur torm̃torũ: multi auteo sunt uocati
pauciueno electi: Paucos dicit iustos in cõparati¬
one multorũ iniquorũ ẽẽ aũt ꝑsem& ipsos considera¬
tor inmagno numero difsusũ toto orbẽterrarũ cres¬
cente inter ziz ania &cũ palea usq addiem messis
& uentilationis nã in comparationẽ paleae possunt

Expanded text:
Tunc ergo damnatus quisque non in interiores, sed in exteriTunc ergo damnatus quisque non in interiores, sed in exteriores tenebras mittitur, quia illic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant. Illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur, quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant, quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. In fletu quoque oculorum et stridore dentium, per metaphoram membrorum corporalium magnitudo ostenditur tormentorum. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Paucos dicit justos, in comparatione multorum iniquorum. Esse autem per semetipsos consideratos in magno numero, diffuso toto orbe terrarum, crescente inter zizania, et cum palea usque ad diem messis et ventilationis, nam in comparatione paleae possunt
Abbreviated transcription (Latin):
arguit inpudentiae qđ ueste sordida mundiciar pollũ¬
erit nuptiales: atille obmutuit: In tempore illo
nonerit locus inpudentiaȩ nec negandi facultas cum
om̃s angeli &mundus ipse testis sit peccatoꝵ : Quia qđ
dici sine gemitu non potest in illa districtione ultime
increpationis omne ar̃gum̃ tũ cessat. &xcusationis quip¬
pe quia illa foris increpat quitestis conscientiȩ intus
animum accusat: Turicdixit rex onius tris Ligatis¬
&teriones: Ligantur tunc pedes & manus ꝑ districti¬
onem sententiȩ quas modo a prauis operib: largirino¬
luerunt : Permeli orationẽ uitae uł certe tunc ligat
pȩna quos modo abonis operib: ligat culpa pedes enĩ
quiusitare aegrũ neglegunt: Manusq: nihił indigen¬
tib: tribuunt abono opere iam& uoluntate ligatis unt:
ua ergonunc sponte ligantur inuitio : tunc in supplicio
Exteriores uero tenebras a&nã noctem dãpnationis

Expanded text:
arguit impudentiae, quod veste sordida munditias polluarguit impudentiae, quod veste sordida munditias polluerit nuptiales. At ille obmutuit. In tempore enim illo non erit locus impudentiae, nec negandi facultas, cum omnes anguli et mundus ipse testis sit peccatorum. Quia, quod dici sine gemitu non potest, in illa districtione ultimae increpationis omne argumentum cessat excusationis, quippe quia ille foris increpat, qui testes conscientiae intus animum accusat. Tunc dixit rex, etc. Ligtium. Ligantur tunc pedes et manus per districtionem sententiae, qui modo a pravis operibus ligari noluerunt per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visitare aegrum negligunt, manus quae nihil indigentibus tribuunt a bono opere jam ex voluntate ligatae sunt. Qui ergo nunc sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio exteriores vero tenebras aeternam noctem damnationis.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hunc & amicum uocat &rȩpbũ hacsiei aꝑcius di¬
cat amice & ñ amice : amice ꝑfidem : & ñ amice ꝑ ope¬
rationem. Hi qui inuitati fuerant ad nuptias. desepib
& angulis & plateir & diuersis locis caenã regis imple¬
uerant sed postea cũ ueniss& reutuider& discum¬
bentes in conuiuiosuo. hocẽ in sua quasi fide requies¬
centes ut in diem iudicii uisitar& conuiuas & dister¬
ner& merita singulorum . Inuenitunum qui ueste in¬
dutus ñ erat nuptiali : Vnus iste om̃s qui sociati sunt
malitia intelliguntũr. Vestis autem nuptialis. p̃cepta
sunt dñi & opera qua conplentur &lege & eugło noui¬
iudicii inuentus suerit sub nomine xp̃i ano ñ habere
uestem nuptialem. hocẽ uestem suꝑ caelestis hominis
sed uestem pollutã idẽ ueteris hominis & cubias hic
statim corripitur &dicitur ei. A mice quomodo huo
in trasti. amicum uocat qđ inuitatus adnuptias est :

Expanded text:
 hunc et amicum vocat et reprobum. Ac si ei apertius di hunc et amicum vocat et reprobum. Ac si ei apertius dicat, amice et non amice. Amice per fidem et non amice per operationem. Hi qui invitati fuerant ad nuptias de sepibus et angulis et plateis, et diversis locis coenam regis impleverant, sed postea cum venisset rex, ut videret discumbentes in convivio suo, hoc est, in sua quasi fide requiescentes, ut in diem judicii visitaret convivas, et discerneret merita singulorum, invenit unum qui veste indutus non erat nuptiali: unus iste omnes qui sociati sunt malitia intelliguntur, vestis autem Domini, et opera quę complentur ex Lege et Euangelio nouijudicii inventus fuerit sub nomine Christiano, non habere vestem nuptialem, hoc est, vestem supercoelestis hominis, sed vestem pollutam, id est, veteris hominis excubias, hic statim corripitur et dicitur ei: Amice, quomodo huc intrasti? Amicum vocat, quod invitatus ad nuptias est;
Abbreviated transcription (Latin):
intellegere nuptialem uestem nisi caritatẽ Intrat
enĩ ad nuptias sed cũ nuptiali ueste ñ intrat qui in
scã ecđa ad sistens fidem hab& sed caritatẽ ñ hab&:
Recte enĩ caritas nuptialis uestis uocatur qui hanc in se
conditor nr̃ habuit dũ ad sociande sibi ecđẽ nuptias
uenit Sola quippe dilectione dĩ astum ẽ ut eĩ unige¬
nitus mentes sibi electorũ hominũ unir&. Vnde
paulus dic̃. Sic enĩ dilex̃ d̃ mundũ ut silium suũ uni¬
genitũ dar& ꝓnob quiergo ꝑ caritatẽ uenit adho¬
mines eandem caritatẽ in notuit uestem ẽe nuptialẽ :
N ossumus sr̃s qui in nuptis uerbi discumbimus qui iã
in ecđa fide habitamus quiscripturȩ sacrȩ epulis pasci¬
mur qui coniunctãdõ ecđam ẽẽ gaudemus. Eccer&
adnuptias ingreditur &cordis nri habitũ contẽplat᷑
atq ei quẽ caritate uestitũ ñ inuenit ꝓtinus iratus
dicit: aonice quomodo huc intaaga nor habens
uecteo uuptialeo ꝵ Mirandum ualde ẽ frs lem̃i¬

Expanded text:
intelligere nuptialem vestem, nisi charitatem? Intrat enim ad nuptias, sed cum nuptiali veste non intrat, qui in sancta Ecclesia assistens fidem habet, sed charitatem non habet. Recte enim charitas nuptialis vestis vocatur, quia hanc in se conditor noster habuit, dum ad sociandae sibi Ecclesiae nuptias venit. Sola quippe dilectione Dei actum est ut ejus unigenitus mentes sibi electorum hominum uniret. Unde et Joannes dicit: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret pro mines, eamdem charitatem innotuit vestem esse nuptialem. Nos sumus, fratres, qui in nuptiis Verbi discumbimus, qui jam in Ecclesia habemus, qui scripturae sacrae epulis pascimur, qui conjunctam Deo Ecclesiam esse gaudemus. Ecce rex ad nuptias ingreditur, et cordis nostri habitum contemplatur, atque ei quem charitate vestitum non invenit, protinus iratus dicit: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? Mirandum valde est, fratre
Abbreviated transcription (Latin):
uantur ut beatus iob & tobias Aut ad custodiam uirtu¬
tum p̃ceptorum nesuꝑbia temptante dispereant. sicut
paulus anłr cuine maegnitudo reuelationũ & toller&
datus ẽ stimulur carnis siue angłr satane quieũ colafira
r&: Autadintelligenda & corrigenda peccata nr̃a si c̃
maria soror a a ron inheremo obuerba temeritats &
quiñ nisi dimisis primo peccatis potuit ab in firmitae
curtepi aut adgłam di saluantis. siue ꝑse ipsum. siue ꝑfa
mulos suos sicut caecurnatus in eugło quineq: ipse pecca¬
uit neq parenter eĩ sedutinani sest arentur operadi in
illo sic̃ latarus cuius infirmitas ñ suit ai mnortem sed pgła
di utglorificetur filius diꝑeũ. aut inco acionẽ dapna

Expanded text:
vantur, ut beatus Job et Tobias. Aut ad custodiam virtuvantur, ut beatus Job et Tobias. Aut ad custodiam virtutum, praeceptorum, ne superbia tentante dispereant sicut apostolus Paulus, cui, ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis . Aut ad ret . Aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra, sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis eo tractamus, qui non nisi dimissis primo peccatis potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis, sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio , qui neque ipse peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo: sicut Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificaretur Filius Dei per eam
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ potest quiꝑ eas quoq dimittit quib dimittendi tri
tere peccata qua sids̃ potest: & cuo uidis set iħs̃ cogi¬
taciones eorum dixit. ut quid cocitatis mala incor¬
cognoscere & quodammodotacens loquitur eadẽ ma¬
iestate & potentia qua cogitationes ur̃as intueor pos¬
sum & hominib: delicta dimittere & uob̵ intellegite
quid paraliticus consequatur: quid est pacilius dice¬
ne dionttuntur tibi peccatatua autdicere surqe
& aobula : Interdicere & facere multa distantia ẽ utrũ
sint paralitico peccata dimissa solus nouerat quidimit¬
tebat: Surge aũt & ambula tã illequisurgebat quã hi
qui surgentẽ uidebant ad ꝓbaere poterant suigitur car¬
node signũ ut ꝓb&ur spiritaledatur nab̵ intelligentia
ꝓpt̃ peccata plerasq: euenire corporũ debilitates:
Quinq enim sunt differentiae causarum ꝓquib in hac ui
ta augenda ꝑpacientiã iusti corporis in firmitate gra¬

Expanded text:
Deus potest, qui per eos quoque dimittat, quibus dimittendi tribDeus potest, qui per eos quoque dimittat, quibus dimittendi tribtere peccata quasi Deus potest. Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum dixit: Ut quid cogitatis mala in corcognoscere, et quodammodo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid facilius est dicere, Dimittuntur tibi peccata, aut dicere, Surge et ambula? Inter dicere et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam is qui surgebat, quam hi qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spirituale, datur nobis intelligentia, propter peccata plerasque evenire corporum debilitates. Quinque enim sunt differentiae causarum pro quibus in hacta augenda per patientiam justi corporis infirmitate gra
Abbreviated transcription (Latin):
quiofferobatur serleꝵ qui offerebant: conpide pili ne¬
nnit turitua tibi peccata tua. Omira humilitees
des pectum & debilem totisq membrorũ conpagib
disso lutum filium uocat quem sacerdotes nondiqnde¬
bantur adtingere autcorteideo filiũ quia dimittun¬
tur ei peccata sua uxta tropologiã Interdũ anima ia¬
cens in corpore totis membrorum uirtutib: dissolutir
a ꝑfecto doctore offertur curanda dño quae simida ẽĩ
sanata suerit tantum roboris accipit ut port& statim lec¬
tum suum : curaturus hominem apcralisi dñr primo
peccatorum uincula dissoluit ut ostender & eũ obne¬
xiis culpacrum artuum dissolutione suisse dã pnatũ
nec nisi his relaxatis membrorũ posse recuperatione
sanari: & ecce quidam dess cribis dixe. uit in¬
trase hicblas pheorat. uel secunduo mancum
quis potest dimnttene. peccata nisi solus ds̃:
Verũ dicunt scribȩ quia nemo dimittere peccata nisi

Expanded text:
qui offerebatur, sed eorum qui offerebant. Confide, fili, requi offerebatur, sed eorum qui offerebant. Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. O mira humilitas, despectum et debilem totisque membrorum compagibus dissolutum filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur attingere, aut certe ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Juxta tropologiam interdum anima jacens in corpore sub totis membrorum virtutibus dissolutis, a perfecto doctore offertur curanda Domino, quasi misericordia ejus sanata fuerit, tantum roboris accepit, ut portet statim lectum suum. Curaturus hominem a paralysi Dominus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum obnoxiis culparum actuum dissolutione fuisse damnatum, nec nisi his relaxatis, membrorum posse recuperatione sanari. Et ecce quidam de scribis dixerunt intra se. Hic blasphemat, vel secundum Marcum: Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus? Verum dicunt scribae, quia nemo dimittere peccata, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
suspirantis indicat saluationẽ quȩ primo omniũ ministris
quieã subleuent & xp̃o adferant idẽ bonis doctorib: qui
spemsanationis opem quȩ in tercessionis suggerant in dig&:
Qubene marcho narrante quattuor fuisse repperiuntur si¬
uequia quattuor euangelii libris omnib: p̃dicantiũ uirtus
omnis sermo firmatur seu quia quattuor sunt uirtutes
quibus ad ꝑmerendam sospitatem fiducia mentis erigitur
de quib: in a& nȩ sapientie laude dicitur. sobri&atẽ enim
& fapientiã doc& & iustitiã &uir tutẽ quib utilius nihilẽ
inuita hominis Quacs non nulli uersis nominib: prudenciã¬
fartitudinẽ. tẽperantiã. & iustitiam appellant &uidens
pidem illorum dixit panalitico: Intuendum ẽ sane quan¬
ti ꝓpria cuiusq fides apud dm̃ ualeat ubitantum ualuit
aliena ut catur homo repente hoc est &xterius interiusq:
iam saluatur & surgor& aliorum quȩ merito aliis relaxa¬
rentur erpata nonenim ait eugłm uidens ihs̃ fidẽ eius

Expanded text:
dicat; quae primo omnium ministris qui eam sublevent, et Christo afferant, id est, bonis doctoribus, qui spem sanationis, opemque intercessionis suggerant in liget. Qui bene Marco narrante quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur, de quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: sobrietatem enim et sapientiam docet et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominifortitudinem et justitiam appellant. Et videns fidem illorum dixit paralytico. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis relaxarentur errata. Non enim ait Evangelium: Videns Jesus fidem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ta interrogatio illuc ꝓuocat respondentem ut inagis
dm̃ quan cȩsarem tineat & hoc dicat non debere tribu¬
ta solui ut statim audientes herodiani seditionis contraro¬
manos principem teneant: coquita auteo iħs nequitia
eoruor ait quid oie tecoptatis hxpocritae: Prima
uirtus ẽ respondentis interro gantium mentẽ cognosce¬
re & non discipulos sed temptatorer uocare : Hypocrita
appellatur quia aliudẽ & aliud simulat. Idẽ aliudope¬
re ait aliud uoce p̃tendit. Ostenidite oihi nuois ma
census atilli obtulerunt ei denariuo: Sapientia
semꝑ sapienter agit ut suis potissimum temptatores ser
monib: consutentur ostendite mihi inquid denarium.
denarium quippe ẽ genus nũmi qđ ꝓdecem nũmis inpu¬
tabatur & habebat imaginem caeraris: & ait illis iħs̃¬

Expanded text:
entem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos principem teneant. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Prima virtus est respondentis, interrogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat, id est, aliud opere agit, et aliud voce praetendit. Ostendite mihi numisma census. At illi obtulerunt ei denarium. Sapientia smonibus confutentur: Ostendite mihi, inquit, denarium, denarius quippe est genus nummi, quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Et ait illis
Abbreviated transcription (Latin):
enicia & in omnii setisu: Notandum quia scien¬
tib maiorem scientiam adh uc dep̃cetur ut since¬
res in omnib eẽ p̃ualeant siue inscientia & sensu
idẽ in intellegentiã littere & spiritali misterio:
ut probetis pociora & sitis sincenes & sine¬
turam suam seruat & nulla & trinsecus corruptio¬
ne fuscata & semꝑ in melius ꝓficit non in peius siue
sincerer idẽ non reddenter malũ ꝓmalo siue offen¬
sionem ꝑ malum &emplum: Repleti pructuo
dẽ ut non solum sincerer ab omni corruptione si¬
tis sed &iam fructu iustiuȩ habund&is xemploxp̃ĩ
Quinon solũ malitiã non hab& sed &iam bonitate
redundat. qđ aũt dicit Ingła & laudemdĩ. ac sidi¬
cat ut glorietur & laudetur dr̃ inactib ur̃is. siue
sit gła in operibus & laus in sermonibus ur̃is:¬

Expanded text:
entia et omni sensu. Notandum quia scienentia et omni sensu. Notandum quia scientibus majorem scientiam adhuc deprecetur, ut sinceri in omnibus esse praevaleant, sive in scientia et sensu, id est, in intelligentia litterae et spirituali mysterio. Ut probetis potiora, etc. Sincerituram suam servat, et nulla extrinsecus corruptione fucata, et semper in melius proficit, non in pejus. Sive sinceros, id est, non reddentes malum pro malo, sive offensionem per malum exemplum. Repleti fructu st, ut non solum sinceri ab omni corruptione sitis, sed etiam fructu justitiae abundetis, exemplo Christi, qui non solum malitiam non habet, sed etiam bonitate redundat. Quod autem dicit: In gloriam et laudem Dei, ac si dicat: Ut glorietur et laudetur Deus in actibus vestris, sive sit gloria in operibus, et laus in sermonibus ves
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ largiendo consum mari in uobis: ue que in
dieo xp̃i ihũ Idẽ usq: indiem quo decorpore
uob qđ ꝑ fici&is opus qđ ac cepistis usq: indiem siue
mortis siue iudicii quia caritas om̃a sperat.
eo quod habeanuos inconde &inuinculis oeis
Acsidicer& tantum uos diligo ut mihi memoriã ur̃i
nec huius tribulationis nec sollicitudo defensionis
auferat: & inde persion & conpir orationeor
euancelii : Consirmatio euangeluẽ constansto¬
lerantia p̃dicantis: Socios saudii mei õs uos
esse: Acsidicer& hoc sentio de uobis & credoquia
sicut mȩȩ tribulationis socii estis Itaeritis & gaudii
sempiterni siue sic̃ sciouos eugło credidisse ut &iã
intribulatianib: meis & eius defensione mecũ pa¬
riter gaudeatis: testis enum onhi est ds̃ quo¬
Acsidicer& it auos desidero tam quã uiscera xp̃i siue
cupiam uos eius inẽẽ uisceribus: & hoc horo ut
caritas uña mracis hac masis habundet is ci¬

Expanded text:
tiae largiendo consummari in vobis. Usque in tiae largiendo consummari in vobis. Usque in diem Christi. Id est, usque in diem, quo de corpore vobis, quod perficietis opus quod coepistis usque in diem, sive mortis, sive judicii, quia charitas omnia sperat. Eo quod habeam vos in corde et in vinculis meis. Ac si diceret: Tantum vos diligo, ut mihi memoriam vestri nec vis tribulationis, nec sollicitudo defensionis auferat. Et in defensione et confirmatione Evangelii. Confirmatio Evangelii est constans tolerantia praedicantis. Socios gaudii mei omnes vos esse. Ac si diceret: Hoc sentio de vobis et credo, quia sicut meae tribulationis socii estis, ita eritis et gaudii sempiterni. Sive, sicut scio vos Evangelio credidisse, ut etiam in tribulationibus meis, et ejus defensione mecum pariter gaudeatis. Testis enim mihi est Deus, quoAc si diceret: Ita vos desidero, tinesse visceribus. Et hoc oro, ut charitas vestra magis ac magis abundet in sci
Abbreviated transcription (Latin):
uiditur intria & quattuor scãm trinitatem signisi¬
cat. Intrinario numero & omnium creaturarum
ꝑfectionẽ In quater narionumero ꝓpter quattuor
& in ipso creata sunt constant & gubernantur qm̃¬
iipso uiuimus mouemur & sumus: Cocnouit
enço pater quia illa hona erat inquadixit ei iħs̃
pilius tuus uiuit & credidit ipse & dooius eius
tota : Quia nunciatus ẽ ei filius sanus. Ad solum
ergo sermonem credider̃ plures samaritan ad il¬
lum aũt miraculum sola domus illa crediditq
res ꝓtendit inmultitudine fidem gentium & inpau¬
citate fidem iudȩorum. Gentes uero solo sermone
idẽ p̃dicatione apłica credider̃ iudeiuero signa ui¬
der̃ ipsum dĩ filium facientem & tam̃ pauci credide¬
runtex eis: Eb̃d xxiii post pente cos ten:¬
Iorpidiorus indrão ihũ quia qui cepit inuobis
opus borium perpici&: Acsidicer& considen¬
do impetrare ceptam doc trinam siue grãm scien¬

Expanded text:
viditur in tria et quatuor, sanctam Trinitatem signifividitur in tria et quatuor, sanctam Trinitatem significat in trinario numero; et omnium creaturarum perfectionem in quaternario, propter quatuor et in ipso creata sunt, constant et gubernantur, qit ergo pater, quia illa hora erat, in qua dixit ei: Filius tuus vivit, et credidit ipse, et domus ejus tota. Quia nuntiatus est ei filius sanus, ad solum ergo sermonem crediderunt plures Samaritani, ad illud autem miraculum, sola domus illa credidit, quae res protendit in multitudinem fidem gentium, et in paucitate fidei Judaeorum. Gentes vero solo sermone, id est, praedicatione apostolica crediderunt, Judaei vero signa viderunt ipsum Dei filium facientem, et tamen pauci crediderunt ex eis. HEBDOMADA XXIII POST PENTECOSTConfidimus in Domno Jesu, quia qui coepit in vobis opus bonum, ipse perficiet. Ac si diceret: Confidendo impetrare coeptam doctrinam, sive gratiam scien
Abbreviated transcription (Latin):
hominib: nonnatura qua ad imaginem dĩ facti sunt
sed honores & diuicias ueneramur Redemptor ue
ronr̃ ut ostender& quia quae alta sunt hominũ sc̃ĩs
dispicienda sunt. & que dispecta sunt sc̃is hominũ
despicienda ñ sunt : ad silium reguli irenoluit : ad
seruum centurionis ire paratur suit: credidit
homo germonit quem dixit ei ihs̃ & ubat: Inci¬
pit enim fidem habere insermone ihũ & qui & parte
dubiur uenit fidelis recessit : &ideo sanitatem filii
meruit: Iam auteo eo desceridente serui occurne¬
ruut eidicentes. quia silius eius uiuenet. inter¬
nos abat eaģo honam ab eis inqua melius habuerat¬
& dixpnuntei quia erihora septioa reliquid euon
pebris: Septencrius en erus sc̃ificatus ẽ indonis
sc̃ĩ spr̃ inquo sanitas omnib: credentib constat quia
in scõspũ quiẽ donum dĩ remissio ẽ omniũ peccato¬
rum credentibus : Septenarius quoq: numerus sidi¬

Expanded text:
hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sint, hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sint, sed honores et divitias veneramur. Redemptor vero noster, ut ostenderet, quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt, et quae despecta sunt hominum, despicienda non sunt, ad filium reguli ire noluit, ad servum autem centurionis ire paratus fuit. Credidit homo sermonem, quem dixit ei Jesus, et ibat. Incipiebat enim fidem habere in sermone Jesu, et qui ex parte dubius venit, fidelis recessit, et ideo sanitatem filii meruit. Jam autem eo descendente, servi occurrerunt ei, nuntiantes quod filius ejus viveret. Interrogavit ergo horam ab eis, in qua melius habuerat. Dixerunt ei: Quia heri hora septima reliquit eum febris. Septenarius numerus sanctificatus est in donis Spiritus sancti, in quo sanitas omnibus credentibus constat, quia in sancto Spiritu, qui est donum Dei, remissio est omnium peccatorum credentibus. Septenarius quoque numerus, si di
Abbreviated transcription (Latin):
diss& ꝓcul dubio scir& quia ñ eãc locus ubinon e&̃ ds̃:
Salutẽ itaq filio p&iit & tam̃ inside dubitauit. quia eum
adquẽ uenerat & potentem adcurandum credidit & ta¬
men moriente silio ẽẽ absentem putauit dm̃: dicit ad
euor negulus. dñe descende paius quaomoratur
Qua inre hoce nob sollorter intuendum qđ sicut alio euan¬
gelista testante didicimus centurio ad dñm uenit dicens
dne puermeus iac& paraliticus indomo & maletorquetur:
cui aihũ ꝓtinus respond&ur : ego ueniam &curabo eũ
Quid ẽ qđ regulus ragat ut ad eius filium ueniat & tam̃
corporaliterire recus at : Ad seruum uero centurio¬
nis ñ inuit&ur & tamense corparaliter irepollic& :
rugulifilio ꝑcorporalem p̃sentiã non de dignatur ad¬
ẽẽ centurionis uero seruo nonde dignatur occurre¬
re quidẽ hoc nisi qđ suꝑbia nr̃a retunditur qui in

Expanded text:
disset, procul dubio sciret, quia non esset locus ubi non esset Deus. disset, procul dubio sciret, quia non esset locus ubi non esset Deus. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen moriente filio esse absentem putavit Deum. Dicit ad eum regulus: Domine, descende priusquam moriatur Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quoniam, sicut, alio evangelista attestante, didicimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniatcorporaliter ire recusat? Ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur; reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis vero servo non dedignatur occurrere: quid est hoc, nisi quod superbia nostra reconditur, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
rat quidam regulus cuius pilius inipirorabatur
capharnauon, Regulus diminutiuum nom̃ ẽ arege
Ꝙideo forsitan regulus dicitur istequis alitẽ poposit
filio suo quia plenã non habuit fidem : Cipharnaũ autẽ
ager uł uilla pulcherrima interp̃tatur: Hic cuoraudis¬
Set quia iħs adueninet aiudea inça lileam. hãbut
adeum & rocabat eum ut des cenderet & gananet
piliuoreius. intipiebat enm moni. dixitengo iħs ad
euor. NiSi Siqna & prodicia uideritis ñĩ cueditis:
Quccre ergo dicit nisi signa & ꝓdigia uideritis ñ creditis
cumille ante credidit quam signum uider&: quienim
salitem querebat filio ꝓculdubioq: credebat : Sed mem̃¬
tote quid p&iit: & aꝑte cognos c&us quia inside dubita¬
uit : Poposcit ncmq: ut descender& & sanar& filium eĩ:
Gorporalem ergo p̃sentiã dñi quȩrebat quiꝑ sp̃m nusquam
deerat minus inillo credidit quẽ nonputauit posse. sa¬
lutẽ dari nisi p̃sens n& & corpore. Si enim ꝑfecte credi¬

Expanded text:
rat quidam regulus, cujus filius infirmabatur Capharnaum. Regulus diminutivum nomen est a rege, et ideo forsitan regulus dicitur iste, qui salutem poposcit filio suo, quia plenam non habuit fidem. Capharnaum autem ager vel villa pulcherrima interpretatur. Hic cum audisset, quia Jesus adveniret a Judaea in Galilaeam, abiit ad eum, et rogabat eum, ut descenderet Incipiebat enim mori. Dixit ergo Jesus ad eum: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Quare ergo dicit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, cum ille ante credit quam signum videret. Qui enim salutem quaerebat filio, procul dubio credebat, sed mementote quid petit, et aperte cognoscetis, quia in fide dubitavit, poposcit namque ut descenderet et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat, minus in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset corpore. Si enim perfecte credi
Abbreviated transcription (Latin):
poterit in imicus animȩ uulnerande si tenuerimus scutum
fidei inquo ñ solũ uenientia tela franguntur sed&iã teloꝵ
ipseignis &tinguitur Insidelitas quoq: quae in imicaẽ fidȩs
ubi scutum ẽ fidei nil ualebit: & galeao salutis adgu¬
mite : Propter hanc galeam salutaris om̃s incapite nr̃o
sensus integriꝑseuerant : Si enim capud uiri xp̃s ẽ sequi¬
tur ut om̃is nr̃ sensus mens cogitatio sermo consilium si
tam̃ sapientes fuerimus inxp̃o sint capud &iam quod ẽ
principale cordis inquo sensus om̃plocati sunt salitis ga¬
lea circum datum nonquas sabitur: & gladiuosps
quod est uerbumdĩ: Nemomilitum aud& adbellũ
sine gladio ꝓficisci. se enĩ ut cumq tueri potest sed hostẽ
non ual& occidere: sicut nonnum quã &iã ab audaci
inimico omnib: armis spoliatus ꝑ imitur ita sinedĩ uer¬
bo iustitia omnis intuita ẽ: Fndelis quasi uir bellator

Expanded text:
poterit inimicus vulnerandi, si tenuerimus scutum poterit inimicus vulnerandi, si tenuerimus scutum fidei, in quo non solum venientium tela franguntur, sed etiam telorum ipse ignis exstinguitur; infidelitas quoque inimica est fidei, ubi scutum est fidei, nihil valebit. Et galeam salutis assumite. Propter hanc galeam salutarem omnes in capite nostro sensus integri perseverant. Si enim caput viri Christus est, sequitur omnis noster sensus, mens, cogitatio, sermo, consilium, si tamen sapientes fuerimus, in Christo sint. Caput etiam, quod est principale cordis, in quo sensus omnes locati sunt, salutis galea circumdatum non quassabitur. Et gladium spiritus, quod est verbum Dei. Nemo militum audet ab bellum sine gladio proficisci, se enim utcunque tueri potest, sed hostem non valet occidere, sicut non nunquam etiam ab audaci inimico omnibus armis spoliatur, perimitur, ita sine Dei verbo justitia omnis intuta est. Fidelis quasi vir bellator
Abbreviated transcription (Latin):
tificem huius lorice dm̃ quiunicuiq: scõꝵ om̃a arma
celii pacis : Diligentius obiseruate qđ uirttom quan¬
dam animȩ appellauerit pedes quib: ingredimur in eo
quidicit Egosum uia & dequib canimus Dirige dñe pe¬
des nr̃os inuiã pacis quos oport& calciare in p̃paratione
euan gelii pacis. qui igitur hab& pacem calciatur ẽ xp̃i
euangelio &idcirco pacis homa factus ẽ & noc belli¬
cum aliquid & tu multuosum agit neccum his qui in p̃¬
paratis̃ condẽpnaliit̃: In ooribus Suoentes scutũ
fidei inx quo possitis ooia tela nequis sion ique &¬
tin cuene: Quasi dixerit in omni opere portate clx¬
peũ fidei it possitis testi atq muniti & cipere uenienter
sigittas & huc atq: illuc arte eos bellica declinare: per¬
spicua s aũt iacula maligni quae uult mittere in corda
nr̃a ꝑcogitationes pessimas dequib unũ iecit in coriudȩ
ut trader& saluatorẽ. Itcq nec principium quidẽ habere

Expanded text:
tificem hujus loricae Deum, qui unicuique sanctorum omnia arma tificem hujus loricae Deum, qui unicuique sanctorum omnia arma gelii pacis. Diligentius observate, quod virtutem quamdam animae appellaverit pedes, quibus ingqui dicit: Ego sum via . Et de quibus canimus: Dirige, Domine, pedes nostros in viam pacis, quos oportet calceare praeparatione Evangelii pacis. Qui igitur habet pacem, calceatus est Christi Evangelio, et idcirco homo pacis factus est, et nec bellicum aliquid, et tumultuosum agit, nec cum his qui inpraeparati sunt, condemnabitur. In omnibus sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela, etc. Quasi dixerit in omni opere portate clypeum fidei, ut possitis tecti atque muniti excipere venientes sagittas, et huc atque illuc arte eas bellica declinare. Perspicua autem sunt jacula maligni, quae vult mittere in corda nostra per cogitationes pessimas, de quibus unum jecit in cor Judae, ut traderet salvatorem . Itaque vel principium quidem habere
Abbreviated transcription (Latin):
omni p̃lio uirilit̃ p̃parati & ab omnib: curis scłi & pediti:
Quod iuxta memlra carnis & corporis oñia membra
animȩ inscripturis uocentur nulli dubium ẽ dequi¬
bus unumputo eẽ nunc membrum lumbos quos
ut ac cingamus aueritate p̃cipitur. Sint lumbiurĩ
p̃cinsti & lucerne ardentes. hocidem reor & illud
significare qđ ioħs ⁊ onam pelliciã habebat circalũ¬
bossuos & nonerat deinmundis qui ꝓpt̃ fluxũ semi
nis & tracastra piesti cum archa dnĩ habitare non
Ixduti lorica iustitiae. Sicut larica multis cir¬
culis intexitur sic & iustitia diuersis uirtutum conec¬
titur specieb: inunitate non solum pectoris conscien¬
tia sed & uentris continentia nec non adsemorũ
usq: ꝑtingit libidinem cohercendã : Quienĩ cir¬
cumdatur multiplici ueste iustitiȩ necadsimilitu¬
dinem cerni iniecor aspicit sagittã nec in desideriso
corruit & furores sed erit mundo corde habens ar¬

Expanded text:
omni praelio viriliter praeparati, et ab omnibus curis saeculi expediti. omni praelio viriliter praeparati, et ab omnibus curis saeculi expediti. Quod juxta membra carnis et corporis omnia membra animae in Scripturis vocentur nulli dubium est, de quibus unum puto esse, nunc membrum lumbos, quos ut accingamus a Veritate praecipitur: Sint lumbi vestri praecincti et lucernae ardentes , hoc idem reor et illud significare, quod Joannes zonam pelliceam habebat circum lumbos suos, et non erat de immundis, qui pi Levit. XIII, cum arca Domini habitare non Induti loricam justitiae. Sicut lorica multis circulis intexitur, sic et justitia diversis virtutum connectitur speciebus, in unitate non solum pectoris conscientia, sed et ventris continentia, nec non ad femorum usque pertingit libidinem coercendam. Qui enim circumdatur multiplici veste justitiae, nec ad similitudinem cervi in jecur accipit sagittam, nec in desideria corruit, et furores, sed erit mundo corde habens ar
Abbreviated transcription (Latin):
ms temptationes & ꝑsecutiones quas eis paulus
malũ aut p̃sens tempus ostendit dequo supra dixerat:
redimenter tempus qm̃ dies mali sunt ꝓpt̃ angustiã
& uite hius labores quia non absq: sudore &certimi¬
ne ꝑueniamus ad palmam autcerte consũ mationis
atq: uidicii de quo iohel ꝓpe est dies tenebrarum
& turbidinis dies nebule &caliginis & reliqua. Vt
igitur possit quis in hacdiȩ diabolo resistere. qui a
ipse ẽ accusator fratrũ nr̃orũ adsũmat om̃a armatu
radĩ hoc enĩ sonat NANΟTIΑΕΥΑ non ut in latino sim¬
pliciter arma trans lata sunt & omnib: talis armisq
sui cinctus dequib: insequentib: &plicatur sci& tunc se
stare posse siuni uersa suerit operatus ut plenus cunc¬
tis uirtutib: stabilem figat gradum ut non moueatur
deaciȩ: State ergo suc cineti Lumbos unõs inue¬
ritate: Perfecti stati lumbis mentis accincti. hocẽ in

Expanded text:
ras tentationes et persecutiones, quas eis Paulus ras tentationes et persecutiones, quas eis Paulus malum praesens autem tempus ostendit, de quo supra dixerat: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt, propter angustiam et vitae hujus labores, quia non absque sudore et certamine perveniamus ad palmam, aut certe consummationis atque judicii, de quo Joel: Prope est dies tenebrarum et turbinis, dies nebulae et caliginis, et rel. Ut igitur possit quis in hac die diabolo resistere, quia ipse est accusator fratrum nostrorum, assumat omnia arma Dei, hoc enim sonat πανοπλία, non ut in Latino simpliciter arma translata sunt, et omnibus telis armisque succinctus, de quibus in sequentibus explicatur: Sciat tunc se stare posse, si universa fuerit operatus, ut plenus cunctis virtutibus stabilem figat gradum, et non moveatur de acie. State ergo succincti lumbos vestros in veritate. Perfecti estote lumbos mentis accincti, hoc est, in
Abbreviated transcription (Latin):
bre nuncaut̃ lux in dño: Item caro & sangius homo
dicitur sed aduersus principes & potestates qui sibi
principatum inhuius mundi hominer usier parunt
& qui ignorantes animas ꝑpeccato seducuntur
Adutra sim mundi recebres tenebrarum harũ fuistis
hostias spalia arma sũ menda sunt ut dissimilitudi¬
nem naturae amorum fortitudinẽ ꝓtegatur aduer¬
tium ꝓmissione p̃miorum. Adhuc ꝓpt̃ hoc qđ ant
incȩlestibus quia uidaur ambiguum dicendum sub¬
audiri posse illud al om̃a ut sit ñ ẽ nolus conluctatio
aduersur potestater incaelestib: & restores tenebra¬
num istarum incelestib: & spalia nequitiae incȩles¬
tib Sciamus aũt qđ &cepto p̃senti loco nec inuete¬
n nec in nouo testamento mundi rectorerumquã
legerimus qđ nom̃ idcirco paulus apłr finexit quia
ne cesse habebat adephesios disputans reb: nouis
& inuisibilib: noua nomina quo aptare: propte¬

Expanded text:
brae, nunc autem lux in Domino. Item caro et sanguis homo brae, nunc autem lux in Domino. Item caro et sanguis homo dicitur, sed adversus principes et potestates, qui sibi principatum in hujus mundi homines usurparunt. Et qui ignorantes animas per peccata seducunt adversum mundi rectores tenebrarum hostes spiritualia arma sumenda sunt, ut a dissimilitudine naturae diaboli armorum fortitudine protegatur. Quontium promissione praemiorum. Adhuc propter hoc quod ait in coelestibus: Quia videtur ambiguum, dicendum subaudiri posse, illud ad omnia ut sit, non est nobis colluctatio adversus potestates in coelestibus et rectores tenebrarum istarum in coelestibus, et spiritualia nequitiae in coelestibus. Sciamus autem quod, excepto praesenti loco, nec in Veteri nec in Novo Testamento mundi rectores unquam legerimus, quod nomen idcirco Paulus apostolus finxit, quia necesse habebat ad Ephesios disputans de rebus nobis et invisibilibus, nova nomina coaptare. Propte
Abbreviated transcription (Latin):
uersus carnẽ & sanguinente sed aduersus principa¬
tus & potestates & reliqua sed aduersur rectores ha¬
rum te nebrarum quȩ huio mundo incubant &
errorem hominib: incredulitatis effundunt & ud¬
uersum spiritalia nequitiȩ quȩ habitant incaelestib
non quo demoner incaelestib: cõmorentur. sed quo supra.
nos aer hac nomen acceperit unde & aues quȩ uoli¬
tant ꝑ aerem uolucres caelieẽ dicuntur. Haec autem
omnium doctorum opinio ẽ qđ aer iste quicaelum &
terrã medius diuidens In ane appellatur plenussit.
contrariis fortitudinibus: Non aduersus carnẽ &
sanguinẽ ẽ nob̵ conluctatio. Id est aduersus hominẽ sed
sit mundus cuius sunt illi restores. Eum dicit rectores
mundi tenebrarum harum dilestorib: suis & infidelib:
plenus ẽ mundus hos appellat apłs tenebras. horum
restores diabolus ẽ & angelieius. Haec tenebra non
sunt in commutabiles sed aliquando mutantur &
lux essiciuntur &dicitur eis ꝑuistis aliquando tene¬

Expanded text:
sed adversus principatus et potestates, et rel. Sed adversus rectores earum tenebrarum, quae huic mundo incubant, et errorem hominibus incredulitatis offundunt, et adversum spiritalia nequitiae, quae habitant in coelestibus. Non quod daemones in coelestibus commorentur, sed quo supra nos aer hoc nomen acceperit, unde et aves quae volitant per aerem, volucres coeli esse dicuntur. Haec autem omnium doctorum opinio est, quod aer iste qui coelum et terram medius dividens inane appellatur, plenus sit contrariis fortitudinibus. Non adversus carnem et sanguinem est nobis colluctatio, id est, adversus hominem, sed undi. Exponit quid sit mundus, cujus sunt illi rectores, cum dicit: Rectores mundi tenebrarum harum: dilectoribus suis et infidelibus plenus est mundus, hos appellat Apostolus tenebras, horum rectores diabolus est et angeli ejus, haec tenebrae non sunt incommutabiles, sed aliquando mutantur, et lux efficiuntur, et dicitur eis: Fuistis aliquando tene
Abbreviated transcription (Latin):
tates uentris & desideria compleant carnis eorũ ds̃ dici¬
tur uenternon audientes ꝓph&am dicentem. cũ man¬
duca ueritis & biberitis nonne uob̵ m& ipsis manducabi
unt dic̃ Idẽ qui carnẽ legẽ obseruant: Nogtra autem
conuerasatioe caelis est: Hoc non potest dicere ter¬
renis uiciis mancipatus: unde &iao saluatonẽ exe¬
pectanus dũm ihõ xpo: Acsidicer& caput nr̃m in
caelo est: Vbi& nos iam ꝑ desiderium conuersamur &

Expanded text:
tates ventris et desideria compleantur carnis, eorum Deus dicitates ventris et desideria compleantur carnis, eorum Deus dicitur venter, non audientes Prophetam dicentem: Cum manducaveritis et biberitis, nonne vobismetipsis manducatisunt, dicit, id est, qui carnem legem observant. Nostra autem conversatio in coelis est. Hoc non potest dicere terrenis viciis mancipatus. Unde etiam salvatorem exspectamus, etc. Ac si diceret: Caput nostrum in c
Abbreviated transcription (Latin):
itatorro onei es tore Idẽ mesequimini mefidelit̃ immi¬
tamini ñ falsos apłus: & opgenuate eat quiitaaoibilant:
Dupliciter dicitur obseruari uł ad inmitandum ut hic uel
ad cauendũ sic̃ ad roma nos ait obseruate eos quidissensio¬
nes & offendicula faciunt: Sicut habetis potiorao unta
Idẽ formam doctrinȩ nr̃ȩ : onilti eruo ambulaut quos
sepe dicebam uobio: Seipsis dicit qui spem passionis xp̃i
ꝑquem peccata dimissa sunt auferentes in legis ceremoniis
collocabant potest & de u uinianistis interp̃tari qui ie¬
iuniorum afflictiones & om̃s corporis cruciatus in luxu¬
riam & epulas conuerter̃ : Nunc auteo & pleris dico ini¬
oncos crucis xp̃i: Notandum quod affectui omniũ sa¬
lutem obtauerit qui &iam in imicos crucis xpĩ deflebant
ultro in in teritu ꝓperantes: quortimpitus. interitus¬
nant inquid apłs decarne & m&ent corruptionem:
quienim se in hoc putant dõ seruire sic cõmedant & uolup¬

Expanded text:
itatores mei estote. Id est, me sequimini, me fideliter imitamini, non falsos apostolos. Et observate eos qui ita ambulant. Dupliciter dicitur observare, vel ad imitandum, ut hic, vel ad cavendum, sicut ad Romanos ait: Observate eos qui dissensiones et offendicula faciunt . Sicut habetis formam nostram. Id est, formam doctrinae nostrae. Multi enim ambulant, quos saepe dicebam vobis. De ipsis dicit qui spem passionis Christi, per quem peccata dimissa sunt, auferentes, in legis caeremoniis collocabant. Potest et de Jovinianistis interpretari, qui jejuniorum afflictiones et omnes corporis cruciatus in luxuriam et epulas converterunt. Nunc autem et flens dico, inimicos crucis Christi. Notandum, quo affectu omnium salutem optaverit, qui etiam inimicos crucis Christi deflebat, ultro in interitum properantes. Quorum finis interitusnant, inquit Apostolus, de carne et metent corruptionem, qui enim se in hoc putant Deo servire, si comedant et volup