comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Canem me apellas. porrige michi micas.
D ixisti causam meam. distulisti peticionẽ
meas: manifestasti conditionem mea.
A diuua dñe nunc. qm̃ & catelli edunt
de micis quȩ cadunt. de mensa dñor¬
suoꝵ. Accepisti. subito laudem. & in¬
uent᷑ es electis electior. Id circo tacet
dñs. ideo distulit & ꝑtransit: ut mentẽ
tuam ꝑpendene: ⁊ uiuam de te ꝓduce¬
ie uocem. Si enim statim ut cepisti pe¬
tere accepisses. recessisses. & nemo fidẽ
tuam ꝓbasset: nullus mentis tuȩ cog.¬
nouisset archanum. Nune aũt quia
intelligis dĩ uirtutẽ. & sic te pure cog¬
noscis. ut dicas etiam entelli edunt ae
mieis quȩ cadunt demensa dñoꝵ suoꝵ.
laudo te & ego. or dico. Mulier magna
est fides tua. fiat tibi sicut uis. Audi.¬
ant te inhertes & reprobi: qui dieunt
orauimus & nõ impetiauimus. Quid lo¬
queris o homo: instanter ora. importũ¬
ne ob seem. Si quidem pulsanti apenctur.
Sed dicis. De precatus sum semel. aiteru¬

Expanded text:
Canem me appellas: porrige micas. Canem me appellas: porrige micas. Dixisti causam meam, distulisti petitiones meas, manifestasti conditionem meam: adjuva me nunc, quoniam et catuli edunt de micis quae cadunt de mensa do accepisti subito laudem, et inventa es electis electior. Idcirco tacet Dominus, ideo distulit et protraxit, ut mentem tuam perpenderet, et vivam de te produceret vocem. Si enim, statim ut coepisti petere, accepisses, recessisses, et nemo fidem tuam probasset, nullus mentis tuae cognovisset arcanum. Num autem quia intelligis Dei virtutem, et sic te cognoscis ut dicas: Etiam catuli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum; laudo te ego et dico: O mulier, magna est fidas tua, fiat tibi sicut vis. Audiant haec inertes et improbi qui dicunt: Oravimus, et non impetravimus. Quid loqueris, homo? instanter ora, importune obsecra, siquidem pulsanti aperietur. Sed dicis: Deprecatus sum semel, iteru
Abbreviated transcription (Latin):
difficultatib suspendit mulierem: ut
dupliei eam postremo honore cumu¬
erunt: & facti sũt canes. De quib peuu
aut qui uelut canes eramus degentibꝰ.
facti sumꝰ filii in eoꝵ indice: quos ita
exhortatur paulus. filioli mei quos
potes si uolueris. O mulier uolenta.
Dñs dicit nõ licet: at illa dicit. etiam
dñe potes si uolueris. Oblita uerecũdia.
& intermisso pudore: conatur uineere
duim. diis dicit nõ licet tollere panẽ
filioꝵ. & mutere canibꝰ: illa responast
etiam dñe. sum quod dicis. Canem me
uocas: etinis sum. Agnosco nomen meũ.
Confundis me tu. sed nõ recedo a te. Ca¬
nis sum: sequar te quasi canis. ꝑ orrige¬
& michi aliquid.Non quero panem fi.¬
lioꝵ. da michi uel micas: qm̃ & catuli
mandueant de micis quȩ cadut de m̃sa
dñoꝵ suoꝵ. O certamen pietatis:. õpru¬
dentia feminȩ. Canem me dicis añe: sũ
& ego. Nutri me uelut canem: quia nõ
possum relinquere mensam dñi mei.

Expanded text:
difficultatibus suspendit mulierem, ut difficultatibus suspendit mulierem, ut duplici postremo honore cumuet facti sunt canes, de quibus Paulautem qui velut canes eramus, de gentibus facti sumus filii in eorum radice, quos ita exhortatur Paulus: Filioli mei, quospotes, si volueris. O mulier violenta! Dominus dicit: Non licet; et illa dicit: Etiam, Domine, potes, si volueris. Oblita est verecundiae, et intermisso pudore conatur vincere Dominum. Dominus dicit: Non licet tollere panem filiorum, et mittere canibus; et illa respondit: Etiam, Domine, sum quod dicis. Canem me vocas, canis sum: agnosco nomen meum: confundis me tu; sed ego non recedo a te. Canis sum, sequar te, quasi canis; porrige mihi aliquid. Non quaero panem filiorum: da mihi vel micas, quoniam et catuli manducant de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. O certamen pietatis! o prudentia feminae! Canem me dicis, Domine: sum ego. Ergo nutri me velut canem: non possum relinquere mensam domini mei.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter hoc tacet dñs. ꝓpter hoc nõ res¬
pondet mulieri. Uide quomodo seruat
legem: ut uideos confunderet dicens.
Quisnam urm arguet me de peccato: Ec.¬
ce nõ respitio ad mulierem chananeã.
Ecce clamat sine causa: ecce obsecrt.
sed nõ exauditur. Ecce quomͦ teneo
legis formam. Ne dicatis. qm̃ preteriui
legem: ideo nõ eredimꝰ inte. Non ex me:
sed ex uob̾ est error. Obmutescit itaq
ꝓpt̾ obseruantiam legis. Ecce nationes
ad me ueniunt. ecce ppłs quẽ nõ cogno.¬
ui: michi seruire festinat. Nolite argu.¬
mentosis occasionib uti. nec a cognos¬
centib me cognitꝰ sum: & a cognitis
ignoratꝰ sum. Ecce alienigene obsecũ.¬
dant & domesti refugiunt. Hec est
itaq prima causa. qua distulit dñs
respondere. mulieri. Interea perstitit¬
mulier in clamore dicens: adiuuame
dñe. At ipse tandem respondit. Nõ
licet tollere panem filioꝵ. & mittere ea¬
iubus. O prudentia medici. Multis

Expanded text:
Propter hoc tacet Dominus: propter hoc non resPropter hoc tacet Dominus: propter hoc non respondit mulieri. Vide quomodo servat legem, ut Judaeos confunderet, dicens: Quisnam vestrum me arguit de peccato? Ecce non respicio ad mulierem Chananaeam; ecce clamat sine causa; ecce obsecrat, et non exauditur: ecce quomodo teneo legis formam, ne dicatis quoniam praeterivi legem. Ideo non credimus in te. Non ex me, sed ex vobis est error. Obmutescite itaque propter observantiam legis: ecce nationes ad me veniunt, ecce populus quem non novi, mihi servire festinat: nolite argumentosis occasionibus uti. Ecce a non cognoscentibus me cognitus sum, et a cognitis ignoratus: ecce alienigenae obsecundant, et domestici saeviunt. Haec est itaque prima causa, quod distulit Dominus respondere mulieri. Interea persistit in clamore mulier, dicens: Adjuva me, Domine. Et ipse tantum respondit: Non licet tollere panem filiorum, et mittere canibus. O prudentia medici! multis
Abbreviated transcription (Latin):
& morboꝵ sanasti. Latrones lib̾asti.
meretrices uirginib pretulisti: solam
hanc miseram mulierem chanaineam
respus deprecantem: Quid est hoc uer¬
bum: Miraculũ mnauditũ. Nune in¬
tendite: ut seiatis quale compendiũ
incipit reuelariQuando liberatꝰ est
isrł aplagis egyptioꝵ: & a pharione
abstractus. transiit ppłs perdesertum:
precepit eis dñs inle᷑. ut nõ communica.
non mercarentur cum eis: nec cõugia
in semine eoꝵ miscerent. ne per hȩe a
suis legitimis priuarentur: & ꝓphanis
ydoloꝵ cultib iungerentur. A spice
& cõ sidera. & intende quȩ dico: quid
adhuc intextura est mulier ista cha.¬
nanea. quȩ erat degente immunda.
quib nõ liceret commnunieare cũ eis.
Q uid ergo: Sublege uenerat dñs ut ecĩ¬
impleret: nõ ut solueret legem. Igitur
si ad momentum audisset mulierem:
dicere haberent uidei. Ideo te nõ au¬
dimus nec sequimur: quia soluis legẽ.
Precepit enim lex. abstinere a chananeĩ.

Expanded text:
 verbo sanasti, latrones liberasti,  verbo sanasti, latrones liberasti, meretrices virginibus praetulisti, solam hanc miseram Chananaeam respuisti deprecantem. Quid est hoc verbum miraculi inauditum? Nunc intendite, ut sciatis, quale compendium incipit revelare. Quando liberatus Israel a plagis Aegyptiorum, et a Pharaone extractus transiit populus per desertum, praecepit ei Dominus in lege ut non communicarenon mercarentur cum eis, nec connubia in semine eorum miscerent, ne per haec a suis legitimis privarentur, et profanis idolorum cultibus jungerentur. Aspice, et considera, et intende quae dico, quia adhuc in textura est tela. Mulier ista Chananaea erat de gente immunda, quibus non licebat communicare cum eis. Quid ergo? sub lege venerat Dominus, ut adimpleret, et non solveret legem. Igitur si ad momentum audisset mulierem, dicerent Judaei: Ideo te non audimus nec sequimur, quoniam solvis legem. Praecipit enim lex abstinere a Chananaeis.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse est expectatio gentium Quid enĩ
tacharias ꝓpheta: Propter hoc inqͥt
elaudentur porte ereȩ: qm̃ ab ortu so.¬
lis usq ad occasum. głificabit᷑ nomen
dñi in om̃i loco: & effundent libamina
ante ipsum. Dauid ipse quid iterũ dicit:
Omnes gentes plaudite manib iubilate
terrbilis. rex magnus suꝑ omnẽ teriũ.
Deniq quando natus es in carne. quos
uocasti: Nonne magos:  uinqͥd pro¬
phetas uenisti uocare. qui ipsam salu¬
tem gentibꝰ cecinerunt: Apłos etiam
Et nunc quando hȩc misera mulier acriꝰ
doloris stimulis choartata. te rogat
& obsecrat ꝓ filia sua. ut eam a func̾.¬
ta passione ab soluas: modo dicis non
sum missus nisi ad oues quȩ perierũt
domꝰ isrł: Uenit ad te centurio roga¬
ns & dicens ꝓ puero suo: & dixisti
ego ueniam & eurabo eum. Pendenti
latroni paradisum aperiusti: paraliti.¬
co imperasti dieens. surge tolle graba¬
tum tuũ & ambula. Lazarus uocan¬
xit. Uaria quoq languoꝵ genera:¬

Expanded text:
ic est exspectatio gentium . Quid etiam Zacharias propheta? Propter vos, inquit, claudentur portae aereae, quoniam ab ortu solis usque ad occasum glorificabitur nomen Domini, in omni loco effundent libamina ante ipsum . David ipse quid iterum dicit? Omnes gentes, plaudite manibus, quoniam terribilis et rex magnus super omnem terram . Denique quando natus es in carne, quos vocasti? nonne Magos? Nunquid prophetas venisti vocare, qui ipsam salutem gentibus cecinerunt? Apostolos etiam Et nunc quando misera haec mulier acribus doloribus et stimulis coarctata rogat et obsecrat pro filia sua, ut eam a funesta passione absolvas, modo dicis: Non sum missus, nisi ad oves perditas domus Israel. Venit ad te centurio, rogans pro puero suo, et dixisti: Ego veniens curabo eum. Pendenti latroni paradisum reparasti, paralytico imperasti dicens: Surge, tolle lectum tuum et ambula. Lazarus de monxit, varia quoque languorum genera
Abbreviated transcription (Latin):
& uiuebant: & tamen ipsi ab inimiciᷤ
absorbebantur. Occisi eruebantur: &¬
uiuentes ab sorblebantur. Inde est
& illa uox gratulationis: forsitan
uiuos ab sorbuissent nos. Multi ab¬
sorti. & uiui absorti: multi mortui
absorti. Qui putauerunt in anem eẽ
fidem xp̃ianam : mortui ab sorti sũt.
Qui aũt scientes ueritatem esse eugłii.¬
& xpm̃ esse filium dĩ scientes & hoe
credentes: & hoc intus incorde tenenteᷤ
eesserunt tamen dolorib. & ydolis
saerificauerunt: uiui absorti sũt. Illi
absorti.: hua mortui. Non enim absori¬
iniuere potuerunt. ꝙͣ uis aiui ab¬
sorberentur
rgo hoccaat uox martyrum: ati¬
more mimici eripe animam meam.
Non ut me non occidat inimi eus: sed
ut nõtimeam occidentem inimicum.
hoc orat in psalmo implere seruus:
quod modo iubebat in euangłio dñs.
Quid modo iubebat dñs: Nolite time¬
re eos qui occidunt corpus. animam¬

Expanded text:
et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes veritatem esse praediChristum esse Filium Dei scientes, et hoc credentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi absorpti sunt. Illi absorpti suvivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur. Ergo hoc orat vox martyrum, A timore inimici erue animam meam: non ut me non occidat inimicus, sed ut non timeam occidentem inimicum. Hoc orat in Psalmo impleri servus, quod modo jubebat in Evangelio Dominus. Quid modo jubebat Dominus? Nolite timere eos qui c
Abbreviated transcription (Latin):
intribulatione positus eius exaudiat᷑
oratio. quando tons uirib petitur qđ
ꝓdesse sentitur. Sed quid petat diligen¬
ter audiamus. Subdit enim: atimoie
inimici eripe animã meã. Nõ postu.¬
lat ut minime ꝓomniũ salute moriat᷑.
unde petrum arguit dicentem. ꝓpitiꝰ
tibi esto dñe nõ erit hoc : sed ut a ti¬
more ppłi persequentis anima crepta.
sc̃ȩ dispensationis suȩ compleat passi¬
onem. E xaudi ds̃ orationem meam
dum tribulor: a tunore inimiei erue
animam meam. Seuierunt inimici in
martires. Quid orabat iusta uox corpo¬
ris xp̃i : Hoc orabat ut eruerentur
ab inimicis: & non eos possent occide¬
re inimici. Ergo exauditi nõ sũt qui
occisi sũt: & deseruit ds̃ contritos cor¬
de seruos suos. & sꝑantes in se despex̃:
Ab sit. Quis enim inuocauit dñm. & de.¬
relictus ẽ : Quis spemuit in eum. & de¬
sertus est ab eo: Exaudiebant᷑ ergo &
occidebantur: & tamen ab inimieis
eruebantur. Alii timentes consentiebat

Expanded text:
in tribulatione positi, ejus exaudiatur oratio, quando totis viribus petitur quod prodesse sentitur. Sed quid petat diligentius audiamus. Subdidit enim, a timore inimici eripe animam meam. Non postulat ut minime pro omnium salute moriatur unde Petrum arguit dicentem: Propitius tibi esto, Domine, non erit tibi hoc , sed ut a timore populi persequentis anima erepta sanctae dispensationis suae compleat passinos: Exaudi, Deus, orationem meam, dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inimicis eruebantur. Alii timentes consentiebant,
Abbreviated transcription (Latin):
nes huc usq dilexit. qui semper et
fine fine nos diligit. Absit ut oñe¬
otonem morte fimerit: qui non est
morte sinitus. Etiã post morte quiq
fratr es sues dilexit diues iie super¬
bus aifoes iipius. et usq ad mortem

Expanded text:
nos hucusque ille dilexit, qui semper et nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
oline et ipsi. Sed aliuo est transire
diniũ do eͥliud transire cum mũdo.
and ad patrenit aliuo ad hostem.
Nam et egypt trapsierũt. non
presenuendo manserant: nõ tamẽ
sransierunt per mare ad regnum:
sed in mari ad interitum: Ĩ ix¬
aens ergo ibs quia uenit
Deuis hora. ut transiret ex hoc
mundo ad patrẽ: cuĩ dilexisset suos
qui erant in mũdo. in finẽ dilexit
eos: uia ut et ipsi de hoc mundo ubi
erant. ad suũ caput quod hinc tran¬
siret. eius dilectione transirent. uid
erim legis xp̃s ait apostolus. aid isti¬
ciam omni credenti. Finis perficiẽs.
non interficiens. Finis: quo eanius
dimi eĩt. pascha nostrũ ĩmolatus est
xoñs. Ect ipse est siłis nr̃. in illũ est
transituis nr̃. Non bideo posse ista ber¬
bei entiuig elica quondã humano modo
etiam sit acipi tanqm̃ usq ad mor¬
te m xp̃o dilexerit suos: ut hoc bideatur
esse infinẽ dilexit eos. Humana eit
het sententia: nõ diuina. Neq enĩ

Expanded text:
plane et ipsi. Sed aliud est transire plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid enim Legis Christus, ait Apostolus, ad justitiam omni credenti . Finis perficiens, non interficiens: finis quo usque eaigendum est, Pascha nostrum immolatus est Christus . Ipse est finis noster, in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
remꝑtione egyptia liberamur: et agi¬
mus saluberrimũ transitum. cui a
dyabolo transĩmus ad xp̃m: et ab
ĩsto insta̾bili scło. sd eius fundatissi¬
mũ regnũ. I deo quipp̾e ad deũ ꝑma¬
nentem transimus: ne cum mundo
transeunte transeamus. De hac no¬
bis collata gratia deũ laudans a po¬
stolus dicit. qui eruit nos de potesti¬
te tenebrarũ: et transtulit in regnũ
filni cdaritatis sue. Hoc itaq nomẽ
idest pascha. quod latine ut dixi trã
situs nuncupatur: uelut interpretãs
nobis beatus euãgelista. ante diẽ ĩ quit
festum pasche sciens ihesus quia uenit
hora eius ut transeat ex hoc mũdo ad
patrẽ. E cce pascha ette transitus: Conde:
Quo: De hoc sclilicet mũdo: ad patrẽ.
Spes mẽbris in capite est data: que esset
uo trans eũte. sine dubio secutura. Qemid
esgo iisideles et hoc enpite atii ab e
torpore alieris Nonne et ipsi transe¬
pirsie auia uion ꝑmanente ¶ ranseũt

Expanded text:
remptione Aegyptia liberamur ; et agiremptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc itaque nomen, idsitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
iohanuẽ adinuante ipso debitis
est expłicanda tractatib: ut et nobis posse
donauerit explananda. AAnte diẽ festũ
pasche. sciens ibs quia uenit eius hora ut trã¬
seat ex hoc mundo ad patrẽ: cũ dilexisset
suos qui erant in mundo. in finem dile¬
xit eos. Bascha fratres. nõ sicut qitidã
existimant grecum nomen est: sod he¬
breum. Oportunissime tamien occlirrit
in hoc nomine: quedam congruentia
utrarumq linguarũ. Quĩa enini
patr grece paschi dicitur: ideo pascha pas¬
sio putata est: uel hoc nomẽ a passione
sic apellatum. In sua uero lingna. hox
est in hebrea: pascha transitus dititur.
Propttrea turc primũ pascha celebr quit
populus dei: quando ex egypto fugiẽtes.
rubrum mare transierunt. Nunt ergo
sigura illa prophetica in ueritate cõple¬
ta est: cum sicut oius ad ĩmolandũ du¬
citur xpũs: cuius sangune illitis po¬
stibus nostris. id est cuius signo trucis.
fignatis frontibus nrĩs. a perditione
huius scli tanquã a captiuitate uel ĩte¬

Expanded text:
Joannem, adjuvante ipso, debitis est explicanda tractatibus, et ut nobis posse donaverit, explananda. Ante diem autem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha, fratres, non sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati graece πάσχειν dicitur, ideo Pascha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus , cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel inte
Abbreviated transcription (Latin):
ligendum in fincm dilexit eos. usq ad
mortem dilexit eos: quia tantum dile¬
xit eos ut moreretur propter eos. shoc
enim testatus est dicens. Maiorem
hac caritateni nemo habet: quam ut
animã suam pouat pro amicis suis.
Itã sane nõ probibenur intelligi in
finem dilexit: idest ad mortẽ illũ dile¬
itio ipsa perduxit. Et cena facta cum¬

Expanded text:
ligendum, in finem dilexit eos, usque ad mortem dilexit eos, quia tantum dilexit eos, ut moreretur propter eos. Hoc enim testatus est dicens: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Ita sane non prohibemus intelligi, in finem dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio ipsa perduxit. 3. « Et c
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. ꝓ rotexisti me a conuentu malig¬
nantium. a multitudine operantium
in quitatem. lamipsum caput nrm̃
intueamur. Multi martires talia passi
sũt: sed nichil sic eluc&. quomꝰ caput
martirum. Ibi meluis intuemur: quod
illi exxperti sũt. Protectus ẽ amultitu.¬
dine malignantium. protegente car¬
nem suam ipso dĩ filio & homine quẽ
gerebat: quia filius homuus est &
filius dĩ est. filius dĩ ꝓpter formã dei.
filius hominis ꝓpter formam serui: ha¬
bens in potestate ponere animam suã.
Quid ei potuerunt facere mimici: Ocei¬
derunt corpus. animam nõ occiderut᷑.
Intendite: parum ergo erat dño. hor.¬
tari martires uerbo: nisi firmaue ex¬
emplo. Nostis quiconuentus erat malig¬
nantium uideoꝵ. & quȩ multitudo
erat operantium iniquitatem: quia

Expanded text:
 Protexisti me a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem. Jam ipsum caput nostrum intueamur. Multi martyres talia passi sunt: sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; ibi melius intuemur quod illi experti sunt. Protectus est a multitudine malignantium, protegente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem gerebat: quia Filius hominis est, et Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventus erat malignantium Judaeorum, et quae multitudo erat operantium iniquitatem. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo sedet sola ciuitas ple¬
na populo: facta est quasi
uidua domina gentiũ : princebs pro¬
iuinciarum facta est sub tributo. beth.
Plorans plomuit innocte. & lacrimȩ eius
inmaxillis euis. Non est qui consoletur
eam: ex omnib caris eius. Omnes ami¬
ci euis spreuerunt eam: & facti sunt
ei mimici. Gimel. Migauit uidas ꝓpt̃
afflictionem. & multitudinẽ seruitutis.
Hubutiuit inter gentes. nec inuenit re¬
quiem. Omnes persecutores eius appre¬
henderunt etm. inter anquslias. delett
Uiȩ syon lugent. eo quod non sit qui
ueniant ad solemnitatem. Omnes por

Expanded text:
uomodo sedit sola civitas plena populo facta est quasi vidua domina gentium princeps provinciarum facta est sub tributo BETH plorans ploravit in nocte et lacrimae eius in maxillis eius non est qui consoletur eam ex omnibus caris eius omnes amici eius spreverunt eam et facti sunt ei inimici GIMEL migravit Iuda propter adflictionem et multitudinem servitutis habitavit inter gentes nec invenit requiem omnes persecutores eius adprehenderunt eam inter angustias DELETH viae Sion lugent eo quod non sint qui veni
Abbreviated transcription (Latin):
cesarem tantummodo. Ecce rex tiuuᷤ
uenit tibi mansuetus : sedens super
asinami intellexeris uenit tibi.
si nõ in tellexeris uenit contra te. Id
est si intellexeris ueni& ut salua te:
subpedibus tuis subuigo gentes. ut
gaudens per ꝓphetam dicas. Qm̃ ds̃
excelsus. terribilis rex magnus super
omnem terram: subiecit populos nob̃.
& gentes sub pedibus nr̃is. Elegit nob̃
hereditatẽ suam. speciem iacobꝰ quem
dilexxit. Si auit nõ intellexeris. uenio
ut perdat te: & de templo sẽi tans ex¬
pellat. & aliam sponsam de gentibꝰ
castiorem indueat in cubieulum scĩ.¬

Expanded text:
esarem . Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, cedens super asinam. Si intellexeris, venit tibi; si non intellexeris, veniet contra te, id est, si intellexeris, veniet ut salvet te, et sub pedibus tuis subiget gentes, ut gaudens per Prophetam dicas: Quoniam Deus excelsus terribilis, et rex magnus super omnem terram subjecit populos nobis, et gentes sub pehaereditatem sibi speciem Jacob quem dilexit . Si autem non intellexeris, veniet ut perdat te, et de templo sanctitatis expellat, et aliam sponsam de gentibus castiorem inducat in cubiculum sanct
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinẽ uenientis: considera spe¬
ciem aduentus eiꝰ. Un sedens ineurru
aureo. preciosa parpura fulgens: nec
ascendit sir er feruidum equũ. discor.¬
die ariatorem & litis: qui głȩ iactancia
pectus hab& repletum. qui delonge
odoratur bellum: & gaud& ad uocem
tubȩ. & cum uiderit sanguineam pug¬
nam. dicit incorde suo: benefactum est.
Sed sedit suꝑ asinam: tranquillitatis &
pacis amicam. Non aũt uides ineirciu¬
tu eius splendentia arma: aut cȩtera
ornamenta gladioꝵ terribilium. Sed
quid: Ramos frondentes: testunonia
pietatis. Uenit ergo mansuetus: nõ ut¬
ꝓpter potentiam timeretur. sed ut ꝓpt̃
mansuetudinem amaretur: sedens

Expanded text:
mansuetudinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, qui gloria jactantiae pectus habet repletum, qui de longe odoratur bellum, et gaudet ad vocem tubae, et cum viderit sanguineam pugnam, dicit in corde suo: Bene factum; sed sedet super asinam tranquillitatis et pacis amicam. Non autem vides in circuitu ejus splendentes gladios, aut caetera ornamenta armorum terribilium. Sed quid? ramos frondentes, testimonia pietatis. Venit ergo mansuetus, ut non propter potentiam timeretur, sed ut propter mansuetudinem amaretur sedens
Abbreviated transcription (Latin):
Euntes aũt discipuli. fecerunt siẽ pre¬
ceperat illis iħe: & adduxerunt asmnã
& pullum Qm̃ euntes apłi soluerunt
asinam alienam. ministerium fuit
quidem illoꝵ: uirtus aut & auctori¬
tus xp̃i. Nec enim potuissent tollere
umentum alienum ab illo dño. qui
nõ eos cognoscebat qui essent: nisi pre
addandum. Sic quoq apłi soluerunt
uideos uel gentes: de uinculo muiei.
in prima quidem fatie. eoꝵ udebatuꝵ
opus: reuera aũt uirtus fuit & gia xp̃i.
Nec enm a xxp̃o duodecim constitui. to¬
tum mundum ligatum sub potestate
diaboli soluere potuissent: isi grã xp̃i

Expanded text:
discipuli fecerunt sicut praecepit illis, et adduxerunt asinam et pullum. Quod euntes apostoli solverunt asinam alienam, ministerium fuit quidem illorum, virtus autem et auctoritas Christi. Nec enim potuissent tollere jumentum alienum ab illo domino qui non eos cognoscebat qui essent, nisi praead dandum. Sic quod apostoli solverunt Judaeos et gentes de vinculo inimici, in prima quidem facie eorum videbatur opus, revera autem virtus fuit et gratia Christi. Nec enim a Christo duodecim constituti totum mundum ligatum sub potestate diaboli solvere potuissent, nisi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Quando te audiumꝰ exultantẽ cũ incȩleꝰ¬
tibus o ssa humiliata. Sed quando te
predicamꝰ. terrã calcamꝰ ut tibi aꝑiamꝰ:
& ideo si reprehendimur per turbam̃:
si lauamur inflamur. Laua pedes nõs
ante mundatos⁊ sed cum ad aꝑiendum
tibi per t̾rã ꝑgimus inquinatos. Hȩc uob̾
hodie satis sĩt diłmi. Siquid secꝰ quã
oportuit dicentis fortassis offendimꝰ. uł
laudib uñs immoratiꝰ quã oportuit
eleuati sumꝰ: impetrate emundationẽ
pedib nr̃is. dõ placentib orationibus

Expanded text:
Quando te audimus, exsultant tecum in coelestibus ossa humiliata . Sed quando te praedicamus, terram calcamus ut tibi aperiamus: et ideo si reprehendimur, perturbamur; si laudamur, inflamur. Lava pedes nostros ante mundatos, sed cum ad aperiendum tibi per terram pergimus, inquinatos. Haec vobis hodie satis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel laudibus vestris immoderatius quam oportuit elevati sumus; impetrate mundationem pedibus nostris, Deo placentibus orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate nõ uiuit᷑: quasi pedes
sũt ubi ex humanis reb afficimur.
Et sic afficimur: ut si dixerimꝰ quia
peccatũ ñ habemꝰ. nos ipsos decipia¬
terpellat ꝓ nob̾. Et cotidie nos opus
habere ut pedes lauemus: in ipsa ora¬
tione dñica ꝓfitemur cum dicimus.
Dimite nob̾ debita ña : sic̃ & nos di.¬
mittimꝰ debitorib nr̃is. Si peccata nr̃a¬

Expanded text:
mortalitate non vivitur, quasi pedes mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur; et sic afficimur, ut si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiaterpellat pro nobis: et quotidie nos opus habere, ut pedes lavemus, in ipsa oratione Dominica confitemur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus 593 debitoribus nostris . » Et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃. neq dñs uimentoꝵ: ut in telliga¬
nt omnes quia ego solus dñs nõ solum
animalium. neq solum eoꝵ qui michi
subditi sũt : sed etiam omnium hominũ
qui michi cõtrariĩ sũt. Nam & peccatoreᷤ
conditione qui dem mei sũt: uoluntate
aut sua diaboli. Meus est enim orbis ter¬
re: & plenitudo eiꝰ. Dñs opera eoꝵ desi¬
derat. Iustum est: ut aliquando creatura
seruiat suo factori. Gentes enim ds in
potestare diaboli. pro tempore reliquit
ut temptet: nõ in eternum cõtemp sit
ut perdat. Nleccesse aut erat. ut fierer
quod scriptum est. Homines & uimen¬

Expanded text:
noster, neque dominus jumentorum, ut intelligant omnes, quia ego solus sum Dominus, non solum animalium, neque solum eorum, qui mihi subditi sunt, sed omnium hominum, etiam qui mihi contrarii sunt. Nam et peccatores conditione quidem mei sunt, voluntate autem sua diaboli. Meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus . Dominus operam eorum desiderat. Justum est, ut aliquando creatura serviat suo factori. Gentes enim Deus in potestate diaboli pro tempore reliquit ut tentet, non in aeternum contempsit, ut perdat. Necesse est autem ut fiat quod scriptum est: Homines et jumen
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ecce rex tuus uenit tibi man-¬
ecce ostendentis ẽ uerbum: idest ui.¬
dete nõ carnali aspectu. sed spiritali
intellectu. Opera uirtutum eius aspi¬
cite: nõ scema uisionis. Si enim scema
eius aspexeritis. decipiendi estis inna¬
tura humana. Si aut onus eius conside¬
raueritis. saluandi estis in uirtute di¬

Expanded text:
is. Ecce rex, inquit, tuus venit tibi manEcce ostendentis verbum est, id est, videte non carnali aspectu, sed spiritali intellectu opera virtutum ejus aspicite, non schema visionis ejus. Si enim schema ejus aspexeritis, decipiendi estis in natura humana. Si autem opus ejus consideraveritis, salvandi estis in virtute di
Abbreviated transcription (Latin):
lubrib agunt. scã delicietur ȩccła : &
dicat. ego dormio & cormeũ iugilat.
Quid ẽ ego dormio. & cormeũ uigilat:
nisi quia quiesco ut audiam. Otiũ meũ
nõ impenditur nutriendȩ desidiȩ: sed
percipiendȩ sapientiȩ. Ego dormo. &
cor meũ ugilat. Uaco & uideo. qm̃ tu
es dñs: quia sapientia senbȩ in tpre
otiĩ. & quiminorat᷑ actu: ipse ꝑcipiet
eam. Ego dormio: & cor meũ iugilat.
Ego requiesco a negotiosis actib: & a¬
nimus meus diuinis se intendit affatibꝰ
Sed in his qui isto mͦ suauit & humiliter
requiescunt. dum otiose oblectatur
eccła: ecce pulsat ille qui ait. Quȩ
dico uob̾ in tenebus. dicite in lumine:
& quod in aiure auditis predicate suꝑ
tecta. Uox ergo pulsat ad inuam: &¬

Expanded text:
lubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et lubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium meum non impenditur nutriendae desidiae, sed percipiendae sapientiae. Ego dormio, et cor meum vigilat: vaco, et video quoniam tu es Dominus : quia sapientia scribae in tempore otii; et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta
Abbreviated transcription (Latin):
num quantulacũq iactantia. inqua
utiq inquinantur pedes. Ergo ut
apłs iacob dic̃. Sit om̃is homo ue¬
lox ad audiendum. tardꝰ aũt adlo¬
& exultabut̃ ossa humiliata. hoc ẽ
qdđ dixxi. cum ueritas audit᷑: humili.¬
tas eustodit᷑. Dicit & alius. Amicus
aũt sponsi. stat & audit eum: & gau¬
dio gnud& ꝓpt̾ uocẽ spõsi. fruamur
auditu sine strepitu. nob̃ loquente
intrinsecꝰ ueritate. Quã quã etiã cum
foriseeꝰ insonat per legentẽ. ꝑ an¬
nunciantem. ꝑ predicantẽ. ꝑ dispu¬
tantem. ꝑ p̃cipientẽ. ꝑ consolantem.
ꝑexortantẽ. ꝑ ipsum etiã cantantẽ
aut psallentem: ipsi qui hȩc agunt.
inquinare pedes suos timeant : eum
placere hominib sub repente amore
humanȩ laudis affectant. Cȩt̾um
qui eos audit libent̃ & pie: nõ haba
locum iactandi se in laborib alienis.
& nõ inflatis ossibus: humilitatis gau¬
dio gaud& ꝓpt̾ uocẽ dñicȩ uentatis.

Expanded text:
num quantulacumque jactantia, in qua num quantulacumque jactantia, in qua utique inquinantur pedes. 3. Ergo, ut apostolus Jacobus dicit, Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loet exsultabunt ossa humiliata . Hoc est quod dixi, Cum veritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonat per legentem, per annuntiantem, per praedicantem, per disputantem, per praecipientem, per consolantem, per exhortantem, per ipsum etiam cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humiliatis gaudio gaudet propter vocem dominicae veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
respondit illa: exui me tumea mea.
quomͦ induar eam : łtuu pedes meo
quomt in quinabo eos: O ammirabile
suerm̃tũ. o grande mysteriũ. Ergo¬
ne tim& in quinare pedes ueniendo
qui etiã in t̾ra ẽ: quia suos hic consti¬
tutos ñ deserit. An nõ ipse ait. uidebi¬
tis cęlos aꝑtos. & anglos dĩ ascenden¬
tes & descendentes ad filium hominis:
Si ascendunt ad eum ꝓpt̾ea quia sur¬
sum ẽ: qͦmͦ ad eum descendunt. si
nõ etiã hic est: Dicit ergo ȩccła. la¬
ui pedes meos. qͣmͦ inquinabo eos:
In eis hoc dic̃. qui predicant xp̃m &¬
aꝑiunt illi ostiũ: ut habito ꝑfidẽ
in cordib hominũ. In eis hoc dicit.
qui nõ delib̾ant utrũ hoc ministeriũ
tales suscipiant. cui seminꝰ idoneos
existimant: ut sine culpa impleat.
ne forte aliis predicantes ipsi reprobi
efficiant᷑. Tuitius enim ueritas audit᷑.
quã predicat᷑: qm̃ eum auditur hu¬
militas custoditur. Cum aũt predi.¬
catur: uix nõ subrepit cui ius homi¬

Expanded text:
Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipse ait, Eccetis coelos apertos, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt omhabitet per fidem in cordibus hominum . In his hoc dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos existimant, ut sine culpa impleant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi fiant . Tutius enim veritas auditur quam praedicatur: quoniam eum auditur, humilitas custoditur; cum autem praedicatur, vix non subrepit cuivis homi
Abbreviated transcription (Latin):
nes illi qui uiderunt hoc. quid puta¬
uerunt : Illi inquait homines. cum
uidissent quod fȩcerat siguum: dice.¬
bant quia hic est uere ꝓpheta. forte
phetarum̃: sedd & ꝓpheta. Nam & mo.¬
ysi dictum est. Suscitabo eis ꝓpħam:
similem tui. Similem scđm carnem:
nõ scđm iauestatẽ. Et de ipso xp̃o il¬
lam dñi ꝓmissionẽ habere intellectum.
in actib apłoꝵ exponit᷑: & legitur. Et
ipse dñs de se ait. ⁊on est ꝓpheta sine
honore. nist in patria sua. Propheta
sine uerbo ꝓphetat. Cum ꝓphetis uer¬
bum dĩ: & ꝓpheta uerbum dĩ. Merue.¬

Expanded text:
nes illi qui viderunt hoc, quid putanes illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, Quia hic est vere propheta. Forte phetarum, sed et propheta: nam et Moysi dictum est, Suscitabo eis prophetam similem tui. Similem secundum carnem, non secundum majestatem. Et de ipso Christo illam Domini promissionem habere intelin Actibus Apostolorum exponitur et legitur . Et ipse Dominus de se ait, Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Propheta sine Verbo Dei prophetat: cum Prophetis Verbum Dei, et propheta
Abbreviated transcription (Latin):
panib pauit. Nam & suꝑ fenum dis¬
cumbebant. Carnaliter ergo sapiebat:
& in carnalib quiescebant. Omĩs eñi
caro: est fęnum Quȩ sũt aũt illa frag.¬
menta. nisi quȩ populus nõ potuit
manducare : In telligunt᷑ ergo quȩdã
se creciori intelligentia: que multitu¬
do nõ potest capere. Illis credantur¬
qui idonei sũt & alios docere: siẽ erat̃
apłi. Unde & duodecim cõphyni im
spiritaliter factum ẽ. Qui tune ude.¬
runt: ammirati sũt. Nos enim nõ mi¬
ramur: cum audimus. Factum ẽ enim:
ut illi uiderent. Seriptum est aũt:
ut nos audiremus. Quod in illis oculi
ualuerunt: hoc in nob̾ fides. Cerni¬
mus quippe animo quod oculis nõpo¬
tiumꝰ: & prelati illis sumus. qm̃ de nob̾
dictum est beati qui nõ uiderunt & cre¬
diderunt. Ideo aũt quia forte intellexi¬
mus quod illa turba nõ intellexit: &
uere nos pasti sumus. qui ad medullã
ordei ꝑuenire potiumus. Deniq homi¬

Expanded text:
panibus pavit. Nam et super fenum dispanibus pavit. Nam et super fenum discumbebant. Carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apostoli? Unde duodecim cophini impspiritualiter factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos enim nunc miramur cum audimus. Factum est autem ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba non intellexit. Et vere nos pasti sumus, qui ad medullam hordei pervenire potuimus. 7. Denique homi
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicati sũt: nchil ueruis. Quinq
enim libri moysi quam multos libros
cum exponuntur: tanquam frangen¬
do idest disserendo fecerunt. Sed quia
in illo ordeo ignorantia primi ppłi de
tegebatur: de quo primopopulo die.¬
tum est quandui legitur moyses ue.¬
lamen supra corda coꝵ positum est:
nondum enim ablatum erat uelamen.
quia nõdum uen erat xp̃e: nondũ
uelum templi fuerat illo ineruce pen¬
dente consci sum. quia ergo ignorãntia
populi erat in lege: ꝓpterea temptatio¬
illa dñi. ignorantiam discipłi demon¬
strabat. Uichil igitur uacat. omĩa in¬
nuunt: sed intellectũ requirunt. Nam
& ipse numerus pasti populi: ppłm
significabat sub lege constitutum. Cur
enim quinq milia e̾rant. nisi quia sub
lege erant: Quȩ lex: quinq librismo.¬
ysi explicatur. Unde & illis quinq
porticib languidi ꝓdebantur: non
sanabantur. Ille aũt ibi languidum
curauit: qui & hic turbas de quinq

Expanded text:
multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam multos libros, cum exponuntur, tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt? Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est, Quamdiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est : nondum enim ablatum erat velamen, quia nondum venerat Christus; nondum velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum: quia ergo ignorantia populi erat in Lege, propterea illa Domini tentatio ignorantiam discipuli demonstrabat. 6. Nihil igitur vacat, omnia innuunt, sed intellectoret ipse numerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub lege erant, quae lex quinque libris Moysi explicatur? Unde de quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille enim ibi curavit languidum, qui et hic turbas de quinque
Abbreviated transcription (Latin):
herens. ut cum labore exuatur. Taliꝰ
est luttera ueteris testamenti: uestita
tegminib carnalium sacramentoꝵ.
Sed si ad eius medullam ꝑueniatur. pa.¬
cit & sacrat. Ferebat ergo quidam pu¬
er quinq panes: & duos pisces.: Sique.¬
ramus quis fuit iste puer: forte ppłs
isiahel erat. qui sensu puerili porta¬
bat nec manducabat. Illa enim quȩ
portabat. clausa onerabant: aperta
pascebant. Duo aũt pisces. uidentur
nobis significare duas illas inueteri
ungebantur ad ppłm scĩficandum &
regendum. sacerdotis & regis. Et ipse
inministerio uenit aliquando: qui
per illas significabatur. Uenit aliqͣn¬
do: qui per medullam ordei ostendeba
portans: sacerdotis & regis. Sacerdo.¬
tis. per uictimam quam se ipsum ob¬
tulit ꝓ nob̾ dõ. Regis: quia regimur
ab eo. & aperiuntur quȩ clausa porta¬
bantur. Gratias illi impleuit per se
quod per uetus testamentũ ꝓmirteba.¬
tur: & franog: iussit panes. Frangendo

Expanded text:
haerens, ut cum labore exuatur. Talis haerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum. Sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo quidam puer quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat, qui sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, et aperta pascebant. Duo autem pisces videntur nobis signungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur: venit aliquando qui per medullam hordei ostendebat in se portans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo; regis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi; implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et frangi jussit panes: frangendo
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dixeiss& philippus in terrogatus. du¬
centoꝵ denarioꝵ panes non sufficere.
quib tanta illa turba reficeret᷑: erat
ibi quidam puer. portans quinq panes
ordeaceos & duos pisces. Et ait iħe.
F acite homines discumbere. Erat au.¬
tem ibi multum fęnum. Et discubue¬
runt. fere quinq milia hominum:
ꝗratias egit : iussit. fracti sũt panes:
positi ante discumbentes. Non iam
quinq panes. sed quod adiecerat qͥ
creauerat quod auctum erat: & de
piscib quantum sufficiebat. Parũ
est turbam illam saciatam: etiam
fragmenta resederunt. Et ipsa col.¬
ligi iussa sũt: neperirent. Et imple¬
uerunt duodecim cophinos fragm̃¬
toꝵ. Breuiter ut curramus. quinqͦ
panes intelliguntur quinq libri
moysi: meritoꝰ nõ triticei s& ordeacei.
quia ad uetus testamentũ ꝑtinent.
Nostis aũt ordeum ita coneretum: ut
ad medullam eiꝰ uix perueniatur.
uestitur enim eadem medulla tegmine
paleȩ: & ipsa palea est tenax & in¬

Expanded text:
Cum dixisset Philippus interrogatus, duCum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem ibi multum fenum, et discubuerunt fere quinque millia hominum. gratias egit, jussit frangi, fracti sunt panes, positi ante discumbentes, non jam quinque panes, sed quod adjecerat qui creaverat quod auctum erat: Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt, et etiam ipsa colligi jussa sunt ne perirent. Et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. Breviter ut curramus, per quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi, merito non triticei, sed hordeacei, quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et in
Abbreviated transcription (Latin):
rogauerat. Ipse eñi sciebat: quid esset
facturus. Cur ergo bonum temptabat.
nisi quia ignorantiam demonstrabat:¬
Et forte in demonstratione ignorintiȩ
discipuli: aliquid significauit. A ppa¬
rebit ergo. cum ĩpsum saeramentũ
& quid signific& indicare. Ibi enĩ ui¬
debimus: quare dñs in hoc facto igno¬
rantiam discipuli. uoluit in terrogan¬
do quod sciebat ostendere. Nam inter¬
rogamus aliquando quod nescimus:
audire uolentes ut discamus. Aliqͣndo
interrogamus quod scimus: scire uole.¬
ntes utrum & ille sciat quem interroga¬
mus. Utrumq hoc nouerat dñs: &
quod interrogabat sciebat. Quid enĩ
esset facturus ipse nouerat: & hoc ne¬
scire philippum sciebat similit. Quare
itaq interrogabat. nisi quia illius ig¬
norantiã demonstrabat : Et hoc qͣre
fecerit ut dixi: post intelligemus. An¬
dreas ait. Est hie puer quidam. qui ha.¬
b& quinq panes ordeaceos & duos
pisces. Sed hȩc quid sũt inter tantos:

Expanded text:
rogaverat. Ipse enim sciebat quid esset rogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam det forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo cum ipsum sacramentum et quid significet indicare. Ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus. Aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus. Utrumque hoc noverat Dominus: et quod interrogabat sciebat, et quid esset facturus ipse noverat, et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes et duos pisces. Sed haec quid sunt inter tantos?
Abbreviated transcription (Latin):
similiter signa cognoscitis: Tu ergo
uides & laudas. Ille uid&. laudatꝰ.
legit. & intelligit. Quia ergo uidimꝰ
& laudauimus: legamus & intelli.¬
gamus. Dñs in mon̾te. multomagis
in telligamus: quia dñs in monte
uerbum est in alto. Proinde nõ q̃si
humilit iac&. quod inmonte factũ
est: nec transeunter pretereundũ est.
sed suscipiendum. Turbas uidit. esu.¬
rientes agnouit. misericordit᷑ pauit:
nõ solum ꝓbonitate uerum etiam
ꝓ potestate. Quid sola ꝓdesset bonitaᷤᷤ.
ubi nõ erat panis unde turba esurien
pasceretur: Uni bonitati ad esset potes¬
tas: ieuina illa turba & esuriens rema¬
ner&. Deniq & discipuli qui erant cũ
dño in fame: & ipsi turbas uolebant
pascere. ut nõ remanrent inanes: sed
unde pascerent non habebant. In ter¬
rogauit dñs. unde emerent᷑ panes ad
turbas pascendas: & ait scriptura.
Hoc aũt dicebat temptans eum: disci¬
pulũ scilic& philippum quem inter.¬

Expanded text:
similiter signa cognoscitis. Tu ergo similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas: ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. 3. Dominus in monte: multo magis intelligamus quia Dominus in monte Verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est; nec transeunter praetereundum est, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem inter