comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruus aduersitate ulla ñ frangit᷑. sed
ꝓueritatis defensione ultrose certamini offert. nec
umquã ꝓueritate diffidit: Sepe ex discipłis ad martiriũ ȩli¬
gunt᷑ qui suos doctores ad coronã p̃cedt̃ & quis ordine postre¬
mi fiunt ñumquã incertamine primi. Vir sc̃s ultrosȩ in agons
ꝓcertamine deb& offerre iustitiȩ. sed tam̃ siagonis fructũ uid&
uberrimũ ñ deb& declinare laboris periculum. Quod simaior
est labor quã animarũ lucrũ declinandus est labor quẽ  mi¬
nimũ comitat᷑ augm̃tũ. Utrũq enĩ fecit apłs qui & periculis sẽ
ultro dedit ubi maximũ animarũ lucrũ uidit & sapienter
se apericulo abstulit in quo potiorẽ laborẽ quã lucrũ eẽ ꝑspex̃
Ultrose paulus aput ephȩsũ periculo sẽ ꝑtulit. qa potiorẽ peri¬
culo lucrũ uidit. Damascȩno aut̃ ideo apericulo subtrahit
sem& ipsũ. quia nullũ periculi ipsius arbitratus est fructũ. Disce

Expanded text:
servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine primi. 3. Vir sanctus ultro se pro agone certaminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmentum. Utrumque enim fecit Apostolus qui et periculis se ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit, quia 179 potius periculo lucrum vidit. Damasci autem ideo periculo subtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce
Abbreviated transcription (Latin):
absq declinatione defectus inꝑsecutione exutraq parte &
plena est & robusta quã uis nc̃ filiorũ dĩ nomine homines fi¬
deles uocent᷑. tam̃ exeo qđ hanc seruitutẽ corruptionis paci¬
unt᷑ adhuc iugo seruitutis ad dicti sunt accepturi plenã filioꝵ

Expanded text:
absque inclinatione defectus in perfectione ex utraque parte et absque inclinatione defectus in perfectione ex utraque parte et plena est et robusta. Quamvis nunc filiorum Dei nomine homines fideles vocentur, tamen ex eo quod hanc servitutem corruptionis patiuntur adhuc jugo servitutis
Abbreviated transcription (Latin):
quã in ipso aduentu saluatoris xp̃ianos est ꝑsecuta. Dũ in
mr̃s diabolus iã excreuerat magnã crudelitatẽ &iã ligatis
exercuit. crudelior tam̃ erit subantixp̃i tp̃rib: quando
etiã erit soluendus Nam sitanta ligatus facere potuit. quan¬
ta solutus faci et : quanto ꝓpinquius finẽ mundi diabolus¬
uidet. tanto crudelius ꝑsecutiones exerc&. Ut quia se conti¬
nuo dãpnandũ conspicit. socios sibi multiplic& cũ quibus
gehenne ignib addicat᷑. uanto breue tẽpus uid& sibi
restare diabolus ut dãpnet᷑. tanto inmagna ꝑsecutionis
ira mouet᷑ diuina iustitia ꝑmittente ut glorificent᷑ iusti
sordident᷑ iniqui. & diabolo durior crescat dãpnationis
Nchoatio pacis scõrũ est in hac uita. ñ ꝑfectio. lunc autẽ
erit plenitudo pacis. dũ addĩ contẽplationẽ absorta car¬
nis infirmitate conualuerint. Resurrectio mortuoꝵ

Expanded text:
quam in ipso adventu Salvatoris Christianos est persecuta. Dum in quam in ipso adventu Salvatoris Christianos est persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam ligatus , crudelior tamen erit sub Antichristi temporibus, quando etiam erit solvendus . Nam si tanta ligatus facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto videt, tanto crudelius persecutiones exercet, ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi multiplicet, cum quibus gehennae ignibus addicatur. 9. Quanto breve tempus videt sibi restare diabolus, ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur electi, sordidentur iniqui, et ut diabolo durior crescat damnationis nchoatio pacis sanctorum est in hac vita, non perfectio. Tunc autem erit plenitudo pacis, dum ad Dei contemplationem absorpta carnis infirmitate convaluerint. Resurrectio mortuorum,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniendisunt. Antequã ueniat antixp̃s multa eiꝰ mẽbra
mat etiã antequã reuelet᷑. Magnitudo signorũ fi& subanti¬
xp̃o ut electi sifieri potest inerrorẽ mittant᷑ Et si electi. quomͦ s̃ inerro¬
rẽ mittendi : ergo ibunt inerrorẽ titubationis ad modicũ ꝓmul¬
titudine ꝓdigiorũ. ñ tam̃ deiciendi sunt abstabilitate sua terroꝵs
inpulsu atq signorũ. Vnde & ideo ponit᷑ si fieri potest. quia electi
perire ñ possunt: sed cito resipiscentes cordisdũ hoc fecerit adũ
dũ uenerit antixp̃s. ut etiã electis qđ dam cordis gignat᷑ scru¬
pulũ: quod tam̃ cito exsuperet in illis ratio ꝓqua scient inde¬
ceptione reꝓborũ & electorũ ꝓbatione eadem fieri signa. Inquo
ꝓdigia. Proinde & durius bellũ sustinebt̃. qa non solũ contͣ
ꝑsequentes sed etiã cont᷑ miraculis coruscantes dimicaturis
Grauius sub antixp̃i tp̃rib contra ecđam deseui& sinogoga.

Expanded text:
inveniendi sunt. 3. Antequam veniat Antichristus, multa ejus membra mat, etiam antequam reveletur . 4. Magnitudo signorum faciet sub Antiristo ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur . Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum prae multitudine prodigiorum, non tamen dejiciendi sunt a stabilitate sua terrorum impulsu atque signorum. Unde et ideo ponitur si fieri potest, quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione dum venerit Antichristus, ut etiam electis quoddam cordis gignatur scrupulum, quod tamen cito exsuperet in illis ratio, per quam scient in deceptionem reproborum, et electorum probationem eadem fieri signa. In quoprodigia. Proinde et durius bellum sustinebunt, quia non solum contra persequentes, sed etiam contra miraculis corruscantes dimicaturi sunt. Gravius sub Antichristi temporibus contra Ecclesiam desaeviet Synagoga,
Abbreviated transcription (Latin):
ac mortalitate consũmata ñ ibierit ulla carnis infirmitas sed natura
Hic ergo ubi potest caro mori. cr̃bũ ac potũ iuuanda est nemorti suc¬
cũbat: Illa aut̃ uita ubi mori ñ poterit nihil requirit alienũ quia
in mortalem nec famis potest nec sitis occidere:. Quod si nobis est
tia sed potentia: Nec ut in firmitatẽ carnissuȩ consuler&. sed

Expanded text:
ac mortalitate consumpta, non ibi erit ulla carnis infirmitas, sed natura. Hic ergo ubi potest caro mori, cibo ac potu juvanda est, ne morti succumbat; in illa autem vita ubi mori non poterit, nihil requiret alimoniae, quia immortalem nec fames potest nec sitis occidere. » Quod si nobis e ctia, sed potentia; nec ut infirmitati carnis suae consuleret, sed
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ usicait : mitti ad uos aliquos mortius. sicut econtra¬
rio paulũ & uiuũ in paradisũ raptũ eẽ diuina
scriptura testat᷑. Nã samuel ꝓpheta defunctus uiuo regi
sauli etiã futura p̃dix̃. quã uis nonnulli ñ ipsũ fuisse qui
potuis set magicis artib euocari sed aliquẽ spm̃ tã malis
operib congruentẽ illius existiment similitudinẽ figu¬
& ꝓpt̃ eloquii ñ nullã similitudinẽ salomonis ꝓnunciat᷑
contineat. in laude patrũ qđ samuhel & mortuus ꝓphe¬
tauerit. Sedsi& huic libro exebreorũ quia in eo est cano¬
nẽ contradicit᷑ quid demorse dicturi sumus quicerte in
due tero nomio mortuus & in euangło cũ helia qui mor¬
tuus non est legit᷑ apparusse uiuentib:¬

Expanded text:
t. mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figuet propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus prophetauerit. sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus et in euangelio cum Helia, qui mortuus non est, legitur adparuisse uiuentib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocant. Et si prauorũ sẽpe secuti sumꝰ exẽpla: cur non imi¬
temꝰ scõrũ digna & dõ placita facta : & si apti fuimꝰ imitari
iniquos inmalũ . cur pigrisumus imitare uistos inbonũ
orandus est ds̃ ut uirtutes quas scĩs p̃parauit ad coronã.
poenã. Yroficient
aut̃ ad ꝓfectũ nr̃m. sitot exẽpla uo luerimꝰ imitare uir¬
tutũ. Certe siea potius auersati quã imitati fuerimꝰ. ad ãp¬
nationẽ nram er̃ qͥa ea legendo implere negleximꝰ
ulti uitã scõrũ imitant᷑ & demorib alterius effigiem uirtutis
sumunt. tãquã siimago quolib& intendat᷑. & de eiꝰ sĩmili¬
tudine species picta formet᷑. Sicq fit ad imaginẽ similis
ille qui adsimilitudinẽ uiuit imaginis: Qui scm̃ uirũ imi¬
tat᷑ quasi exẽplar aliquod intuet᷑. seseq: in illo quasi inspecu¬
lo ꝑspicit. ut adiciat qđ de eẽ uirtutis agnoscit. Minus eñĩ
seipsũ homo exsem& ipso considerat. sed dũ alterũ intendit.

Expanded text:
. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit,
Abbreviated transcription (Latin):
correptionẽ mortaliũ multũ ꝓsunt exempla scõrũ¬
docum̃ta bonorũ quȩ imittent᷑ amelius. sed ꝓponunt sibi
exẽpla malorũ quȩ ad suorũ malorũ ꝑuersitatẽ mutant᷑
inpeius. Obhanc utilitatẽ scribunt᷑ sco̾rũ ruine & repara
tione sut spẽ faciant salutis humane . nec quisquã post
lapsũ penitendo desperet ueniã. dũ conspicit scõrũ repa¬
rationẽ fuisse etiã postruinã: Sciant flagitiis dediti adꝗ
utilitatẽ eorũ exẽpla ꝓponant᷑ scõrũ scilic& ut aut sint
quos imittent᷑ ad reparationẽ. aut certe exeorũ cõpara¬
tione durius de in oboedientia puniant᷑. Propterea
uirtutes scõrũ ad exẽplũ nem ds̃ ꝓposuit. ut quanto deimi¬
tatione eorũ confisi ꝓsunt nobis iustitiȩ p̃mia tanto de ꝑseue¬
rantia mali sint grauiora torm̃ta. Si eñi ad boni incitam̃tũ
diuina quib ad moneremꝰ p̃cepta deessent: ꝓlege nobis scõrũ
exempla sufficerent : At contra dũ & ds̃ nos p̃ceptis suis am¬

Expanded text:
ortanum multum prosunt exempla bonorudocumenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur in pejus. tiones, ut spem flapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ qa ipsã intelligendo imitat᷑ diuinitatẽ ad cuius
factus est similitudinẽ: Iste ergo tantus est ut non egeat
hominẽ de monstratorẽ uistitiȩ. sed ipsã contẽplando imi¬
tet᷑ iustitiã. Exempla scõrũ quib: edificat᷑ homo uarias consec
tare uirtutes. humilitatẽ ex xp̃o. deuotionẽ expetro carita¬
tẽ ex ioħe. oboedientiã deabraham. pacientiã der̃saac. tole¬
rantiã deiacob castimoniã deioseph. mansuetudinẽ demorse.
constantiã deiosuȩ. benignitatẽ desamuheb. miscđiam de
dđd̃. abstinentiã dedanihel. Sic & cetera facta priorũ quo
labore quo moderamine quaue intentione uel conpunc¬
tione gerant᷑. uir scs imitanda considerat

Expanded text:
uia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat homine demonstratore justitiae, sed ipsam contemplando imitetur justitiam. 12. Exempla sanctorum, quibus aedifihumilitatis ex Christo, devotionis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imitando considerat
Abbreviated transcription (Latin):
uitã degentibus. atq alia scłi huiꝰ renunciantib Illis
enĩ dr̃ ut sua omĩa bene gerant. istis ut sua om̃ia dere
linquant. Illi p̃ceptis generalib astringunt̃. isti p̃cepta genera¬
lia ꝑfectius uiuendo transcendunt. Ad ꝑfectũ ñ sufficit nisi ab¬
nega itis om̃ib suis. etiã seipsum quisq ubneget. Sed quid est
seipsum ubnegare. nisi uoluptatib ꝓprus renunciare : ut qui
suꝑb erat sit̾ humilis. qui iracundus eẽ studeat mansuetus.
nunci& moribus. non est xp̃i discipłs. Qui enĩ renunciat reb
suis: suc ubnegat. Qui uero renunciat morib prauis. sem&

Expanded text:
agentibus atque alia saeculo huic renuntiantibus. Illis enim dicitur ut sua omnia bene gerant, istis ut sua omnia bene derelinquant. Illi praeceptis generalibus astringuntur, isti praecepta generalia perfectius vivendo transcendunt. 2. Ad perfectunegatis omnibus suis, etiam seipsum abneget. Sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat, sit humilis; qui iracundus, esse studeat mansuetus. nuntiet moribus, non est Christi discipulus. Qui enim renuntiat rebus suis, sua abnegat; qui vero renuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
UI Non rigida intentione monachi ꝓfessionem Rum.¬
sectant᷑. quanto suꝑni amoris ꝓpositũ dissolute appe¬
tunc. tã ꝓcliuius ad mundi amorẽ denuo reducunt᷑. Nã
ꝓfessio ñ ꝑfecta. p̃sentis uitȩ repetit desideria. Inquibus
& si nondũ sẽ monachus allig& opere. iã alligat tamen
cogitationes amore. Longe quippe adõ est animꝰ. cuihȩo
uĩta ud huc dulcis est. Iste enim quid de suꝑnis appetit. qͥd
de infimis fugiat nescit. Nam scriptũ est. Qui apponit
scientiã. apponit dolorẽ. Quantũ enĩ quisq potuerit su¬
ꝑna scire quȩ appetit. tanto de infimis acrius quib: in he¬
ret dolere deb&. Propt̾ hoc enĩ & iacob apłs dicit. Miseri
estote lugete & plorate. risus ur̃ in luccũ conuertetur. &
gaudiumꝰ inmerorẽ. Hinc etiã dñs dicit. Beati qui lugeNꝰ.
qm̃ ipsĩ consolabunt᷑. & rursus. Uae uobis qui ridetis. qm̃
flebitis. Qui ad hoc conuersionẽ scĩtatis p̃tendit. ut aliis

Expanded text:
1. Qui non rigida intentione monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Hinc etiam Domiconsolabuntur . Et rursus: Vae vobis qui ridetis, quoniam flebitis . 3. Qui ad hoc conversionem sanctitatis praetendit, ut aliis
Abbreviated transcription (Latin):
psal & monis libro scriptũ est. Lignũ in quocũque loco ceci¬
derit siue ad austrũ siue ad aquilonẽ. ibi erit: scilic& quia cũ

Expanded text:
Salomonis libro scriptum est: Lignum in quocunque loco ceciderit, sive ad austrum sive ad aquilonem,
Abbreviated transcription (Latin):
in qua m̃sura m̃s̃ fuerits. in ipsã remiiet᷑ uobis. cotidie nãq¬
om̃s delinquimꝰ. & inmultis errorib labimur: Qui era in nr̃is
delictis dem̃tes sumꝰ : in alieno peccato rigorẽ tenere nequa¬
quã debemꝰ. Multi aliorũ uitia cernunt̃: sua ñ aspiciunt.
Etcũ ipsi maximis criminib: ab noxii teneant᷑. minora pecca¬
ta fr̃ib ñ dimittunt. Hypocritȩ trabem in oculo suo consisten¬
tẽ ñsentiunt. & herentẽ festucã in lumine frĩs intendunt¬
⁊ acilius rep̃hendimꝰ uitia aliena. quã nr̃a. Nam sepe quȩ ꝑuersa
in aliis indicamꝰ. in nobis nocibilia eẽ. minus sentimꝰ. & quod
in aliis rep̃hendimus. agere ipsi ñ erubescimus. ł acilius ui¬
tia unius cuiusq quã uirtutes intendimus. Nec quidboni
quisq gesserit agnoscere : sed quid mali egerit ꝑscrutam̃.¬
hominis: humano generi poena di uinitus illata est

Expanded text:
In qua mensura mensi fueritis, in ipsa remetietur vobis . QuicunqIn qua mensura mensi fueritis, in ipsa remetietur vobis . Quicunqob III, et in multis erroribus labimur. Qui enim in nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt, et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniuscujusque, quam virtutes, intendimus: nec quid boni quisqinis humano generi poena divinitus illata est
Abbreviated transcription (Latin):
arguendi qui palã nocent. ut dũ aꝑta obiurgatione sanan¬
tur. hi qui eos imitando deliquerant corrigantur. Dũ unꝰ
corripitur plurimi em̃dantur. Necesse est̾ eñĩ ut ꝓmulto¬
rũ saluatione unus condẽpnet᷑. quã ꝑ unius licentiã mul¬
ti periditent᷑. Ita erga delirquentẽ sermo ẽ. ꝓferendus.
sicut eiꝰ qui corripit᷑ ex postulat salus. Quod si opus ẽ. aliꝗ
corde opus est retinere. Doctores nãq non nũ quã duris
feruint increpationib subditos. qui tam̃ acaritate eorum
quos corripiunt non recȩdunt. Sepe ȩcđȩ censura. arro¬
gantib uidet᷑. ec̃. suꝑbia. Et qđ abonis pie sit. crudelit̃ fieri
putat᷑ a prauis. & ñ discernit᷑ recto oculo qđ abonis recto¬
fit animo
Notandũ ab om̃i pontifice uehement̃.
ut tanto.
cautius erga cõmissos agat. quanto ala
uicari formidat. Nam sĩcut scriptũ est

Expanded text:
arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sananarguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi periclitentur. 15. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus est aliqucorde opus est retinere. 16. Doctores nonnunquam durius feriunt increpationibus subditos; qui tamen a charitate eorum quos corripiunt non recedunt. 17. Saepe Ecclesiae censura arrogantibus videtur esse superbia; et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a pravis, quia non discernfit animo. Notandum ab omni pontifice vehementer, ut tanto cautius erga commissoro eisdem judicari formidat. Nam sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
dã ꝓpeccato a cõmunione eiciunt ut peniteant. sed quali
sorte uiuere debeant ad melius exortando ñ uisitant. Quib: con
dotũ. multa diligentia etiã parua plebiũ facta ꝑquir̃. ut dũ
in minimis sub ditorũ peccatis se a cerrimos p̃stant. maio¬
medici morbos inminentes curandos suscipiunt. futuros
uero ne in repant medicinȩ obiectu quadã p̾sentia ante¬
cedunt : ita & doctores boniea quȩ male acta s̃ resecant.
ut ea quȩ ad mitti poss̃ ne ꝑpetrantt doctrina suc currente
p̃ueniant. Qui blando uerbo castigatus ñ corrigit᷑. acrius
necesseast arguatur. Cum dolore eñĩ abscidendã sunt. quȩ
lenit̃ sanari ñ possunt. Qui ad monitus secretim corrigi de
peccato neglegit. publice arguendus est ut uulnus qđ oc¬
culte sanarĩ nescit manifeste debeat em̃dari. Manifesta pet¬
cata : nons occulta correctione purganda. Palam enĩ sunt

Expanded text:
dam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant, sed quali dam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant, sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus condotum multa diligentia etiam parva plebis facta perquirunt, ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majomedici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objecto quadam praescientia antecedunt, ita et doctores boni, sic ea quae male acta sunt resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina succurrente praeveniant. 11. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. 12. Qui admonitus secrete de peccato, corrigi negligit, publice arguendus est, ut vulnus, quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. 13. Manifesta peccata non sunt occulta correptione purganda. Palam enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
arguunt᷑ qui peccantẽ ñ recipiunt. sed despiciunt & sꝑnunt
nec alterius delictũ tãquã ꝓpriũ ingemiscunt. Detalibus
ꝑ rsaiam dñs cõminans dicit. Qui dicunt recede ame non
ad ppinques mihi quia inmundus es. isti fumus erunt in
furore meo. ignis ardens tota die. Indeest qđ &.płs dicit᷑.
Om̃ib om̃ia factus ẽ. ñ imitatione erroris. sed cõpassionis mi¬
seratione. scilic& ut itͣ uitia aliena fleret. quẽ ad modũ
si tali & ipse implicaret᷑ errore. Boni pastores. popłi debent delicta
de flere. & totos se planctib tradere. imitantes hieremiã ꝓ¬
phetã dicentẽ. Quis dabit capiti meo aquã. & oculis meis fontẽ
lacrimarũ & plorabo die ac nocte int̾fectos popłi mei : tãquã
ppria igit᷑ delicta plebis peccata sacerdos flere deb&. sed affec¬
tu cõpãtiendi ñ actione cõmissi. Non nulli p̾sules gregis qͦs¬

Expanded text:
arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod et Apostolus omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta plebis peccata sacerdos flere debet, sed affectu compatiendi, non actione commissi. 8. Nonnulli praesules gregis quos
Abbreviated transcription (Latin):
moriet᷑. sanguinẽ uero eius de manu tua requirã. Sic enĩ heli
sacerdos ꝓfiliorũ iniquitate dãpnatus est. & lic& eos delinquen¬
tes ãmonuit. sed tam̃ ñ ut oportebat redurguit. Sacerdotes
exquirere debent peccata popłorũ. & sagaci sollicitudine
unũ quẽq ꝓbare. uixta testimoniũ dni ad hieremiã loquen¬
tis. Probatorẽ inquit dedite popło meo robustũ. & scies & ꝓ
babis uias eoꝵ. Sacerdotes studio corrigendi facta p̃seruta¬
ri debent sub iectoꝵ ut em̃datos lucrificare possint.
Sicut autẽ percatorẽ conuenit argui: ita iustũ ñ exulcerari
Sacerdotes curã debent habere dehis qui pereunt. ut eoꝵ redar¬
gutione aut corrigant᷑ apeccatis. aut si incorreptibiles exis¬
tunt ab ȩcda separentur. Atrocit̃ arguunt᷑. qui decipiendo
peccantes ñ solum ñ arguunt ꝓpeccãto. sed etiã adulanter
decipiunt. bicente ꝓpheta. & erunt qui beatificant popłm
meũ seducentes. & qui beatificant᷑ p̃cipitati. Atrocit̃ iterum

Expanded text:
 vero ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut sacerdotali redargutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur. Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum
Abbreviated transcription (Latin):
post aliqua dicit. Ad uero gehenna illa quȩ etiã stagnũ ignis &
sulphuris dictti est corporeus ignis erit & cruciabit corpora
dãpnatorũ uat hominũ aut & demonũ. Sed solida hominum
aeria demonũ aut ttntũ hominũ corpone cũ spĩtib: demo¬
nes aut̃ sp̃s sine corporib herentes sum̃do poenã. non in ꝑtiendo

Expanded text:
post aliqua dicit: « At vero gehenna illa, quae etiam stagnum ignis et sulphuris dicta est, corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut hominum, aut daemonum; sed solida hominum, aeria daemonum: aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus haerentes, sumendo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & nos non natura sed ad obtione clamamꝰ dõ dicentes
pat̾ nr̃ quies incȩlis . Nonsolũ tantũ natiuitate sed etiã im¬
mitatione filios posse alicuius uocari. Nam uidei scđm car¬
nẽ filii habrahe scđm conuersationẽ filii diaboli appellan¬
tur: ac ꝑ hoc illi sunt sem̃ abrahe qui eiꝰ immitant᷑ fidem
rorẽ & sequit᷑ sicut ȩccłȩ ꝑgami in a pocalipsindr̃: habes¬
illic tenentes doctrinã balaam & iezabel. doctrina igit᷑ bala¬
am dicunt᷑ haberẽ thratiri. ꝓpt̃ imitationẽ non ꝓpt̾ p̃sentiã
corporalem

Expanded text:
Unde et nos, non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: Unde et nos, non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: Pater noster, qui es in coelis. 17. Non solum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vocari. Nam Judaei, secundum carnem, filii Abrahae; secundum conversationem, filii diaboli nuncupantur; acerrorem insequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Apocalypsi dicitur: Habes tenentes doctrinam Balaam, et Jezabel; doctrinam igitur Balaam dicitur habere Thyatiris, propter imitationem, non propter praesentiam corporalem
Abbreviated transcription (Latin):
ON posse hereticos habere ueniã nisi ꝑ eccłam catholicã
sicut & amici iob ñꝑse placare dm̃ sibi potuer̃ nis ꝓeis
lici ñ sunt nest ds̃ eorũ conuentib ipso dño testantẽ. Sistete¬
rit mor̃ses & samuhel corã me. ñ est animamea adpopłm istũ¬
fieci enĩ eos afaciȩ mea ut egrediant᷑ Per mor sen quippe & samu¬
hel. legẽ accipe & ꝓphetas: quos quã uis heretici opere conten¬
implere
dant ꝓpt̃ erroris tam̃ impietatẽ a uultu dĩ piciunt᷑ & auisto¬
rũ coetib separant᷑ paganus & hereticus: ille quia nũquã fuit
cũ dꝓpopło iste quia recessit adĩpopło utq recedens axp̃o ad
diaboli ꝑtinent corpus quia hidolatria adiudaismũ uł here¬
transier̃ : Cuius doctrinã quisq sequit᷑ huius & filius nun¬
cupat᷑ sicut & ꝑ ꝓphetã amorreũ patrẽ & cetheã matrem
eẽ isrłi dñs dicit. non utiq nascendo sed immitando. Sic &
inmeliorẽ partẽ filii dĩ nuncupant᷑ qui p̃ceptadĩ custodiunt

Expanded text:
on possunt habere veniam, nisi per Ecclesiam catholicam: sicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis lici non sunt, non est Deus in eorum conventibus, ipso Domino testante: « Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe et prophetas. Quos quamvis haeretici opere impleredunt, propter erroris tamen impietatem a vultu Dei projiciuntur, et a justorum coetibus separantur. 14. Paganus et haereticus: ille qui nunquam fuit cum Dei populo; 159 iste, quia recessit a Dei populo; uterque recedentes a Christo, ad diaboli pertinent corpus. 15. Qui ab idololatria ad Judaismum vel haereius nuncupatur, sicut et per prophetam Amorrhaeum patrem, et Gethaeam matrem esse Israel Dominus dicit, non utique nascendo, sed imitando. Sic et in meliorem partem Filii Dei nuncupantur, qui praecepta Dei custodiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
furoris disciplinȩ modũ ad inmanitatẽ crudelitatis conuer¬
tunt. & unde em̃dare subditos poterant. inde potius uulne¬
rant . Idõ sinc m̃sura ulciscit᷑ culpas p̃positus iracundus. qr
cor eiꝰ disꝑsum inrerũ curis non colligit᷑ inamorẽ unius dei¬
tatis. Mens enĩ soluta indiuersis. catena caritatis ñ astringi¬
tur. sed male laxata male ad om̃em occasionẽ mouetur.

Expanded text:
furoris, disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt: et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. Ideo sine mensura ulciscitur culpas praepositus iracundus: quia cor ejus dispersum in rerum curis, non colligitur in amorem unius deitatis. Mens enim soluta in diversis, catena charitatis non astringitur: sed male laxata, male ad omnem occasionem movetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est deillo. fenũ sicut bos comedit. nisi qđ in oculis dĩ fȩ¬
nũ sunt quielectus crbus scđm homines eẽ uident᷑. ac ꝑħ
qui debonorũ numero pereunt apud homines electi.
apud dm̃ fęnũ existunt . Cum diabolus iam deglutissẽ
dicitur. quẽ ꝑfecto scęlere deuorasse uidet᷑. Cum uerꝰ
ñ deglutiuit. operis ꝑfectione sed temptationum
nẽ qua degluciat᷑. Os diaboli. uerbu eius sunt: uerba uero

Expanded text:
tum est de illo: « Fenum ut bos comedet , » nisi quod in oculis Dei fetum est de illo: « Fenum ut bos comedet , » nisi quod in oculis Dei fenum sunt, qui electus cibus secundum homines videntur. Ac per hoc qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum nem qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba ve
Abbreviated transcription (Latin):
minet᷑ exeo. Quẽ lib& enĩ inde decipit in sidiat᷑. Onde a
uis. ẽ. hoc est suꝑbiȩ ruina. Undiq enĩ dolos p̃parat. quousq
cordib scõꝵs ingredit᷑. dũ malas suggestiones insinuat. Sed
non habitat in eis. quia in suo corpore non eos trans ducit.
Qui uero incorpore eius s̃. ipsos inhabitat. quia ipsisunt tẽ¬
plũ eius. & si sub ripiat mentib electorũ diabolus. ñ aũt in
eis requiescit sicut in cordib reproborũ. Nam calore fide mox
excitat᷑. ut exea it ubelectis. Nonnulli quos iã auido ore diabo¬
lus deuorauerat. rursum diuini iudicii occulta miseratione
ab eius ore eripiunt᷑ & saluti restiuntur. Nam sȩpe multos qͦs
antiquus hostis luxuriȩ uoragine mersos tenuit. potentia
diuina ꝑpoenitentiã ab eiꝰ faucib traxit. Quomodo bonoꝵ
in teritu ꝓpheta electã dicit eẽ diaboli ȩscam. dũ alibi scrip¬

Expanded text:
minetur ex eo. Quem enim non minetur ex eo. Quem enim non vis est, hoc est superbiae ruina. Unde enim dolos praeparat, quousque corda sanctorum ingreditur dum malas suggestiones insinuat, sed non inhabitat in eis, quia in suo corpore non eos traducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore diripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae coeno mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Quomodo de bonorum interitu propheta dicit electos esse diaboli escam , dum alibi scrip
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ udhibeat & tẽptationẽ. Lege balaam qui infigura dia¬
boli contra popłm dĩ exea parte p̃cepit ꝑniciosos p̃tendere
laqueos. ex qua sensit eos facilius eẽ lapsuros. Nã & qui aquã
alicubi deducit. ñ eã ꝑ alia mittit nisi ubi impetũ eius
intendit. Nullus culpã ñ existim& quã ex consparsione
ꝓpria sustin&. sed quantũ ual& contra id qđ tolerat
pugn&e. Pamsi consparsioni cędit̾ tẽptationi uel uitio.
ne quaꝗ resistit᷑. Ideo diubolus insacris eloquiis uehe¬
cȩtidit. Id eo leuiathan idẽ. serpens de
aquis quia in huiꝰ scłi mare uolubili uersatur astutia. Auis
trib uocabulis appellatur . qr ꝓsuo merito aerẽ quasi auis
tus. serpens eo qđ in huuis scłi mare iaisana iactet᷑ fluctua¬
tione. Ex id erũ qđ ꝑ mẽbra sua diabolus operat᷑ sortitur
uocabula. ita ut qđ singuli agunt incitante illo. ipse no¬

Expanded text:
onem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaonem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Domini ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sensit eos facilius ealicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. 272 26. Nullus culpam existimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. 27. Ideo diabolus in sacris eloquiis Behececidit. Ideo Leviathan, id est, serpens de aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Avis tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi avist, serpens ut in hujus saeculi mare insana jactatur fluctuatione. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula, ita ut quod singuli agunt incitante illo, ipse no
Abbreviated transcription (Latin):
quasi necessariis illicit. nunc etiã ipsa inferni supplicia qua¬
si leuic. & transitoria suggerit : quatinus iniferorũ corda in
cupiditate lasciuiaq dis soluit. secumq ud tartara ducat.
Argum̃ta mahinationũ malarũq cogitationũ semina quȩ
in cordib hominũ diabolus fundit. itã sȩpe undiq captam
inplicant mentẽ ut exqua parte euadere quisq tẽptauerit sine
periculo exire non possit. ueluti siuires hoc facere : quodsi feceris
pecces. si non feceris reus ꝑiuriisis. Intanta ergo mali discrimine
ut euadendi aditis pateat. minora potius eliganda sunt
ut maiora uitent᷑. Diubolus quando decipere quequã quȩ¬
rit : prius naturã unius cuiusq intendit. & indese appli
cat unde aptũ hominẽ ad peccandũ in spexerit. Exea parte
homines diabolus tẽptat qua corporis ex crescentẽ humorẽ
facile inclinare aduitia conspicit. ut scđmꝰ morqs consparsi¬

Expanded text:
quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quaquasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines diabolus tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersi
Abbreviated transcription (Latin):
bolus aeruis sȩuit. quando se uirtute diuina abeo ex¬
pellendũ cognoscit. Vnde inmundus sp̃s. tuno decerp¬
sit grauius puerũ in quo habitabat. quando ad
xp̃i imperiũ exire abeo coactus ẽ. Quod factũ & ad iob
uerba respicit ubi innouissimis uehe moth caudami
suã quasi cȩdrus astringit. Plus contra eos diabolũ di¬
uersis tẽptationib insistere qui possunt: & aliis sua u¬
tilitate ꝓdeẽ ut dũ illi impediunt᷑ ñꝑficiant qui do¬
cendisunt. Maligni sp̃s hoc qđ intra nosmundare cupi¬
mus. sinc intermissione tẽptant iterum sordidare
ipsis terrenũ sentiunt in desinent̾ operib scĩs exauriunt : ut
deintimis puri inueniant᷑. Eodem blandim̃to decipiuntur nc̃
ꝑdiabolũ homines. qui ꝓta þlasti in paradiso sunt decepti.
Multis enĩ uitioꝵ prȩstigus. m̃tes reproborũ ꝑtẽptando de¬
ludit. Nunc eñ pro missis decipit. nunc rebus transitories

Expanded text:
bolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo exbolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum sordidare.idquid in semetipsis terrenum sentiunt, indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. 22. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines, quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes reproborum Satanas praetentando deludit. Nunc enim promissis decipit; nunc rebus transitoriis,
Abbreviated transcription (Latin):
uita diabolus hominẽ p̃uaricare cupiat. amplius tam̃ in¬
fine molit᷑ decipere. hincẽ. qđ in principio conera proto¬
plastũ serpenti est dictũ. Et tu insidiaberis calcaneo eius.
Quia nimirũ hominẽ
.quẽ diubolus incursu p̃¬
teritȩ uitȩ ñ decipit.
in nouissimis sub plantare
dis ponit. Proinde quã uis quisq sit iustus. nũ quã necesse
est ut sit in hac uita securus. sed semꝑ humilis caueat. sẽꝑ¬
q ne infine corruat sollicitus ꝑtimescat. Diubolus suis¬
fautonib: blandit᷑. dĩuero serui s molit᷑ tẽptam̃ta cont᷑¬
riu exemplo dñi qui se post baptismũ passis est adiablo
ꝑtẽptari. Diabolus scõs om̃s non tenendo possid&. sed tẽp¬
tando ꝑsequit᷑. Nam qr ñ in eis intrinsecus regnat. cont᷑
eos extrinsecus pugnat. & qui interius amisit dñm. ex¬
cerius cõmou& bellũ. Tunc contra eũ quẽ possid& dia¬

Expanded text:
vita diabolus praevaricari hominem cupiat, amplius tamen movita diabolus praevaricari hominem cupiat, amplius tamen molitur in fine decipere. Hinc est quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum : Et tu insidiaberis calcaneo ejus; quia nimirum hominem quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decipit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam tamen tutum est ut sit in hac vita securus, sed semper humilis caveat, semperque ne in fine ruat sollicitus pertimescat. Difautoribus blanditur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari . 18. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet dia
Abbreviated transcription (Latin):
sed h corda neglegentiũ non intellegunt. lanꝗ in ermis
dicbolus uinit᷑. quando de aꝑta inĩquitate hominẽ
de prauare Aconat᷑. Armatus uͦ tunc incȩdit. dũ per
speciẽ scitatis & uirtutis ea quȩ scã sunt destruit. Quan¬
do & qui detipit᷑ sua decrim̃tit ñsentit. sed tanquã sint
uirtutes quȩ funt uitiu sectat᷑ & diligit. In oculis car¬
naliũ diabolus tribilis est. in oculis clectonũ terror euis
uilis est. Ab in credulis ait leo timet᷑. a fortib infide ut
uernus contẽpnit᷑. atq ad mom̃tũ ostensus repellitur.
Qui suggertiones diaboli recipit. in eius insidias mini
bricus. cuiꝰ si capiti idest primȩ suggestioni non resistit᷑. totꝰ¬
inint̃na cordis dũ nonsentit᷑ illabitur. Temptationũ diabo¬
lica inicia fragilia sunt. quȩsi non taueant᷑. sed ꝑ usũ incan¬
suetudinẽ transeant. in nouissimis fortit̾ conualescunt.
ita ut aut nũquã aut cũ difficultate uincant᷑ : Dũ in tota

Expanded text:
t. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando de aperta iniquitate hominem depravare conatur. Armatus verbo tunc incedit, dum per spem sanctitatis et virtutis, ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed tanquam sint virtutes quae sunt vitia sectatur et diligit. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in oculis electorum terror ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur, a fortibus in fide ut vermis contemnitur, ad momentum ostensus repellitur. Qui suggestiones diaboli non recipit iniquus, in insidias minimbricus, cuin interna cordis dum non sentitur illabitur. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. Cum in tota
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatopio mederamine nequitiã dȩmonũ ñ frenaret :
& lic& diabolus tẽptationẽ ustorũ semꝑ inferre cupiat.
tam̃ si adõ potestatẽ ñ accipit. nullatenꝰ ad ipiscere potest
qđ appetit. Vnde & om̃is uoluntas diaboli in iusta est.
in libris regũ de diabolo scriptũ ẽ ÷ qr ipr̃ dnĩ malus
irruebat insaul. Ubi uistȩ quȩrit᷑ si dm̃curmalus.
simalus cur dñi : ied duob uerbis cõp̃hensaẽ. & dĩ potes¬
cas uista. & diaboli uoluntas in iusta. Nã sp̃s malus ꝑ ne¬
quis sĩmã uoluntatẽ. & idẽ sp̃s dñi ꝑ acceptã iustissimam
potestatẽ. Diabolus non ẽ. in missor sed incentor pocius
uitiorii. Neq eñi alibi concupiscentiȩ fom̃ta succendit.
nisi ubi prius praue cogitationis delectationẽ aspexerit.:
ꝗuas si a nobis sꝑnimas. ule sine dubio confusus abscedete
statuimq franguntur iacule concupiscentiȩ ciꝰ contẽt¬

Expanded text:
dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaretur. dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaretur. Et licet diabolus tentationem justo semper inferre cupiat, tamen si a Deo potestatem non accipit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Ante omnis voluntas diin libris Regum de diabolo scriptum est quia Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spquissimam voluntatem, et idem Dominus per acceptam justissimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Conte
Abbreviated transcription (Latin):
a pulsatur. unde & obtat abhoc scło funditus euelli.
quo &e erũnis careat. & fixam illuc securitatẽ inueniat.
Inter cos poenlas quas iustus in corpore patit᷑ atq eas quas
nt ꝑfraudem diaboli colerat : multũ inter est uam
grauius fere quas interius luget. quã eas quas exteruis susti¬
n&. has enĩ & loco euitat & tẽpore. illas nec loco potest euita¬
re. nec tp̃r. Non amplius tẽptat electos diabolus. quã dĩ uo
nolens utilitati tam̃ scõrũ seruit diabolus. quando eos cẽp¬
tationib suis ñ decipit sed potius erudit. Nã tẽptationes
quas ille adhumanũ interitũ mou&. int̃dũ xp̃c ad exer¬
citiũ uirtutũ & salubrẽ utilitatẽ conuerat. Insidiȩ di¬
aboli atq astutiȩ quã uis huc atq illuc quȩ rentes quem
deuorent. diffundant. a po testate tam̃ diuina ñ egrediun¬
tur. Nec tantũ noceant quantũ malitiose contendunt.
Nã quando scõrũ uirtus tanta tolerare potius sae. si suꝑna

Expanded text:
funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus quam Dei volunolens, utilitati tamen sanctorum servit diabolus, quando eos tentationibus suis non dejicit, sed potius erudit. Nam tentationesquas ille ad humanum interitum movet, interdum Christus ad exercitium virtutum salubri utilitate convertit. Insidiae diaboli atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent, diffundantur, a potestate divina tamen non egrediuntur, ne tantum noceant quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare quivisset, si superna
Abbreviated transcription (Latin):
de uirtutib erigat quȩdã illi uirtutũ dona tribuit. quȩ¬
dã retrait. Ut dũ mens de hoc qđ hab& erigit᷑. iterũ de hoc
qđ nequaquã habere cognoscit᷑ humiliet᷑. Quisquis dono
cȩlestis gr̃ȩ inspiratus ad uirtutes erigit᷑. si forte moderantis
dĩmanu aliqua aduersitate reprimit᷑. ne de acceptis uirtu¬
tib ex tollat᷑. frangi ñdeb& qa & hoc ipsũ qđ plagis humiliat᷑.
ȩquanimit̃ ferre ꝓculdubio uirtutis est magne.
DEROG NA UIRTUTUM

Expanded text:
de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaede virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequanimiter ferre procul dubio virtutis est magnae. De pugna virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
deinde exercendũ bonũ. Hoc eñi indicat ꝓpheta cũdicit. Quiescite
agere ꝑuersẽ. discite bone facere . Frius uitia extirpandas̃ in homi¬
ne deinde inserende uirtutes. Nã coherere & conuingere non
potest ueritas cũ m̃datio. pudor cũ petulantia. fides cũꝑfidia. cas¬
titas cũ luxuria: Quȩdã sunt sũme uirtutes. quȩdã mediȩ. fides.
spescaritas. sũ me uirtutes sunt. Nã a quib abent᷑ utiq uera
cit̃ cibent᷑. Alie quoq uirtutes medie sunt. quia & ad utilita¬
tẽ & ad ꝑnitiẽ possunt haberi sidehis arrogant᷑ quisq tumu¬
erit. Vt põte doctrina. ieiuniũ. castitas. scientia. siue tẽpora¬
lesdiuitiȩ. Dequib scilicet & bene operari possumꝰ ⁊ male.
Quisquis ex deteriore iã melior eẽ caepit. caueat deacceptis
extolli uirtutib negrauius ꝑ uirtutes corruat. quã prius
ex lapsu uitiorũ iacebat. Quȩdã ds̃ iuistificat neiterũ se

Expanded text:
pheta, cum dicit: Quiescite pheta, cum dicit: Quiescite agere perverse, discite bene facere . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas citer habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se