comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Erũctabar romȩ quẽ piam
grãmaticũ pͥme in docendo cele¬
britatis nõ herele ex ꝑiundi uł tẽp.¬
tandi grã. sed discendi magis stuhio
E aipidme ꝗd sigͥficaret obnoxius
queq eius uocabuli origo ac ratio
essie. Atq ille aspicit mo illudens
lenitatẽ questionis/ ꝑuitatẽq obsci¬
ram inquit sane rem queris multa¬
q ꝓrsus uigiba indagandam. Quis
adeo tum lingue latine ignarus est
ꝗn sciat cũ dici obnoxiũ cͥ quio ab
eo cui st esse obnoxius dicit᷑ ĩ como¬
cdari E noceri põt ci qui habrat ali¬
quẽ noxe .i. culpe sui consau. quin
potius inꝗt hec mittis nugaba ie affrrᷤᷤ
ea que digna queri tractariq sint.
Tum uo̾ ego ꝑmotus agendum iam obli¬
ꝗ ut cũ hõĩe sculto existimaui is cetera
raq si discere . sciet debuero q̃ñ mͥ
usus uenerit. tũ querã exte atip doscã.
Sed enim quia dixi sepe obnoxius &
quid dicetem nesciui. didici exte it sci¬
re nũc crpi qd̾ non ego oĩu solusut

Expanded text:
ERCONTABAR Romae quempiam grammaticum primae in docendo celebritatis, non hercle experiundi vel temptandi gratia, sed discendi magis studio et cupidine, quid significaret obnoxius quaeque eius vocabuli origo ac ratio esset. Atque ille aspicit me, inludens levitatem quaestionis pravitatemque: Obscuram, inquit, sane rem quaeris multaque prorsus vigilia indagandam! Quis adeo tam linguae Latinae ignarus est, quin sciat eum dici obnoxium cui quid ab eo cui esse obnoxius dicitur incommodari et noceri potest, ut qui habeat aliquem noxae, id est culpae suae, conscium? Quin potius, inquit, haec mittis nugalia et affers ea quae digna quaeri tractarique sint? go permotus, agendum iam oblique, ut cum homine stulto, existimavi et Cetera, raque si discere et scire debuero, quando mihi usus venerit, tum quaeram ex te atque discam; sed enim quia dixi saepe obnoxius et quid dicerem nescivi, didici ex te et scire nunc coepi quod non ego omnium solus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ctam iriogatam Scipioni. sed dam.¬
natũ cum peculatus ob anthio chena
pecumã ꝗ p̃des non daret ĩ carcorẽ
cduci ceptum atq ita intercedente grac.¬
co oxemptum.
ropperi ũsus istos a ꝟgilio ita pͥ¬
mum esse recitatos atꝑ editos. Talem
diues arat capua E uicina uesce¬
uo nola uigo. postra dgiliũ petisse
a nolanis aquã uti ducorot ĩ ꝓpinquũ
rus nolanos bñficũ petitũ nõ fecisse
poctam offensum nomẽ urbis coꝵ qͣi ex
hominũ memoriã sic ex car mine suo
di rasisse oramq pro nolamt mutasse
ati ita reliquisse is uicia ueseno Ø¬
ra iugo. fa resuera ne an falsa sit
nõ laboro ꝗn tũ melius suauiusi
ad aurescit ꝗ ora nola dubiũ ũ nõ
est. nam uoculis in pͥore dsu extre¬
ma rademq in sequenti pͥma cano¬
ro simul atis iocundo hiatu tractu
sonat. est adeo inuenire apud nobi¬
les poctas huicemodi suauitatis mł.¬
taq appareat nouata esse nõ. fot̾uta.

Expanded text:
ltam irrogatam Scipioni, sed damltam irrogatam Scipioni, sed damnatum eum peculatus ob Antiochinam pecuniam, quia praedes non daret, in carcerem duci coeptum atque ita intercedente Graccho exemptum. repperi, versus istos a Vergilio ita primum esse recitatos atque editos: Talem dives arat Capua et vicina Vesevo Nola iugo; postea Vergilium petisse a Nolanis, aquam uti duceret in propinquum rus, Nolanos beneficium petitum non fecisse, poetam offensum nomen urbis eorum, quasi ex hominum memoria, sic ex carmine suo derasisse, oram que pro Nola mutasse atque ita reliquisse; et vicina Vesevo Ora iugo. Ea res verane an falsa sit, non laboro; quin tamen melius suaviusque ad aures sit ora quam Nola, dubium id non est. Nam vocalis in priore versu extrema eademque in sequenti prima canoro simul atque iucundo hiatu tractim sonat. Est adeo invenire apud nobiles poetas huiuscemodi suavitatis multa, quae appareat navata esse, non fortuita;
Abbreviated transcription (Latin):
crctũ cum augurinus tribunꝰ. L Sc̃i¬
pionẽ p̃des non dantẽ prendi  ĩ
carceẽe duci uississe. Tum tyberius
sempronius graccus. te.pl. pater ty.¬
berii atq .G. gractoꝵ cũ.p. Scipi.¬
one affricano inimicus grauis obple¬
rasq inre.pu. dissensiones esse iuira:¬
uit palam ĩ amicitiã inq grãm secũ
.p. affricatio nõ redisse. atq ita decre¬
tum ex tabula recitauit Euis dececta
ꝟba hec sunt. Cũ.L. cornelius Scipio
asyabcus triumphãs hosciũ duces in
carcer̃e cõiectauerit alienũ iudetue
esst dignitate rei . pu. ĩ cum locui
imꝑatorem p̃płi Romani duci in
quẽ locũ ab eo cõiecti sunt duces ho¬
sciuma. Itaq.L. corneliũ scipionẽ
asyaticũ a college in ꝓhibeo. salcuiꝰ
aũt ancias contra hanc decietoꝵ me¬
moriã contraq auctoritates uetoꝵ
annaliũ post affricani mortẽ int̾tes.¬
sionc̃ istam ꝓ scipione asyatico stam
esse a Tyberio graccho dixit. Neq mł.¬

Expanded text:
cretum cum Augurinus tribunus L. Scicretum cum Augurinus tribunus L. Scipionem praedes non dantem prendi et in carcerem duci iussisset, tunc Tiberius Sempronius Gracchus tr. pl., pater Tiberi atque C. Gracchorum, cum P. Scipioni Africano inimicus gravis ob plerasque in republica dissensiones esset, iuravit palam in amicitiam inque gratiam se cum P. Africano non redisse, atque ita decretum ex tabula recitavit. Eius decreti verba haec sunt: Cum L. Cornelius Scipio Asiaticus triumphans hostium duces in carcerem coniectarit, alienum videtur esse dignitate reipublicae, in eum locum imperatorem populi Romani duci, in quem locum ab eo coniecti sunt duces hostium; itaque L. Cornelium Scipionem Asiaticum a collegae vi prohibeo. Valerius autem Antias contra hanc decretorum memoriam contraque auctoritates veterum annalium post Africani mortem intercessionem istam pro Scipione Asiatico factam esse a Tiberio Graccho dixit, neque mu
Abbreviated transcription (Latin):
affricanus pr̃is nõie ad collegium
tribunoꝵ ꝓuocabant petebãtꝙ ut ui¬
rum consularẽ triumphalemq a colle.¬
ge ui defenderent. Octo tͥbuni cogͥ¬
ta cã decreuerũt. Eius decreti ꝟba
q̃ posui ex ãnaliũ monamentis ex¬
seͥpta sunt. qd̾ .p. Scipio affritanus
postulauit ꝓ.L. Scipione asyotico
frẽ cum contra leges contraq morẽ
in auspicato sniãm de eo tulerit. młs.¬
tam q nullũ exemplo ir rogauerit.
p̃deosiꝑ cum ob eam rem dare cogat au
si nõ detinui ancula duci uidebat it
cum ai college ui ꝓhibeamus. Et quod
contra collega postulauit ne sibi ĩ ter¬
cedamus quominus suapte potestate
uti liceat. de ea re nostrũ sententia
oĩim data est si. L. corneluis Scipio
asialicus college arbitratu p̃des dabit.
college ne eum in uincula ducał intex¬
cedemus si cius arbitratu p̃des nõ da¬
bit quominus collega sua potestate
utatur nõ intercedemus. post hoc de¬

Expanded text:
Africanus fratris nomine ad collegium Africanus fratris nomine ad collegium tribunorum provocabat, petebatque ut virum consularem triumphalemqo tribuni cognita causa decreverunt. Eius decreti verba, quae posui, ex annalium monumentis exscripta sunt: Quod P. Scipio Africanus postulavit pro L. Scipione Asiatico fratre, cum contra leges contraque moreminauspicato sententiam de eo tulerit multamque nullo exemplo irrogaverit praedesque eum ob eam rem dare cogat aut, si non det, in vincula duci iubeat, ut eum a collegae vi prohibeamus. Et quod contra collega postulavit ne sibi intercedamus quominus suapte potestate uti liceat, de ea re nostrum sententia omnium ea est: Si L. Cornelius Scipio Asiaticus collegae arbitratu praedes dabit, collegae ne eum in vincula ducat intercedemus; si eius arbitratu praedes non dabit, quominus collega sua potestate utatur non intercedemus. Post hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
ligione dierbant / qm̃ cum egressi ca¬
stra hostium fuisset cõmentitio cõsilio
regressi codem dir tanꝗͣ si ob aliquã
fortuitã cam̃ issent. atq ita urriurã¬
do satisfacto rursum r̃iurati abissẽt.
hec eoꝵ fraudulenta caliditas tã eeͣ
turpis existimata est ut cõtempti uul¬
go discerptiq sunt. censoresq cos
postra oũq̃ notaꝵ & damnis & igno.¬
uerant nõ fecissent. Cornelius aũt
cuisse ut hi qui redire nollent datis
custodibus ad hãnibalem deducerẽt᷑
hãmbalem nõ redissent usq adeo ĩ te¬
stabiles ĩ uisosq fuisse ut tediũ uite
coꝑint necẽq sibi cõsciuer̃t.
Ulchrũ atq liberale aeq magna.¬
nimũ feĩm tyborii semꝑnii grac¬
cĩ in exemplis repositũ est. Id exem¬
plũ huiꝰmodi est .L. Scipioni asya¬
tico.p. Scipionis affricarii suꝑioris
frĩ .E. Mlunicius augurinus tribunꝰ
plebi mubctam irrogauit. eumq
ob eam cũm̃ p̃des poscebat Scipio

Expanded text:
ligione dicebant, quoniam, cum egressi caligione dicebant, quoniam, cum egressi castra hostium fuissent, commenticio consilio regressi eodem, tamquam si ob aliquam fortuitam causam, issent atque ita iureiurando satisfacto rursum iniurati abissent. Haec eorum fraudulenta calliditas tam esse turpis existimata est, ut contempti vulgo discerptique sint censoresque eos postea omnium notarum et damnis et ignoverant non fecissent. Cornelius autem cuisse ut hi qui redire nollent, datis custodibus, ad Hannibalem deducerenturHannibalem non redissent usque adeo intestabiles invisosque fuisse, ut taedium vitae ceperint necemque sibi consciverint.ULCRUM atque liberale atque magnanimum factum Tiberii Sempronii Gracchi in Exemplis repositum est. Id exemplum huiuscemodi est: L. Scipioni Asiatico, P. Scipionis Africani superioris fratri, C. Minucius Augurinus tribunus plebi multam irrogavit eumque ob eam causam praedes poscebat. Scipio
Abbreviated transcription (Latin):
moribus legibusq multis ostendit᷑ e
hoc qd̾ diormus ei roi nõ tenue ar
nr̃is electos .x. romã misit mandauiq
eis pactusq est ut si ppło romano uido.¬
returr ꝑmutatio fieret captiuoꝵ & ꝓ
his quos alteri pluros acciꝑent dare
argenti pondo librã ⁊ sclibrã. hoc
pͥusꝗͣ ꝓficis cerent᷑ iusiurandũ eos ade¬
git redituros esse in castra penica si
romani captiuos nõ ꝑmutarẽt. Ue¬
niunt Romã .x. captiui mandatũ pe¬
ni imꝑatoris in senata exponũt. ꝑ mu¬
tato senabui nõ placita. parentus cogͣ¬
ti asfinesq captiuoꝵ amplexi eõ post¬
limiaio in patrĩa redisse dicebant.sta.¬
tumq eoꝵ integrũ in columẽq esse at
ne oꝟ hosios tedite uellent orabãt. tũ
ocio ex his post limitiũ iustũ nõ esse
sibi respanderũt qm̃ de uirio uĩẽti fo¬¬
xont. Statĩq uti uirati erãt ad hãni¬
balem ꝓfecti suns duo reliqui rome mã¬
serunt solutosq esse se ac liberatos ie¬

Expanded text:
moribus legibusque multis ostenditur, et hoc, quod dicemus, ei rei non tenue argnostris electos decem Romam misit mandavitque eis pactusque est, ut, si populo Romano videretur, permutatio fieret captivorum et pro his quos alteri plures acciperent, darent argenti pondo libram et selibram. Hoc, priusquam proficiscerentur, iusiurandum eos adegit, redituros esse in castra Poenica, si Romani captivos non permutarent. Veniunt Romam decem captivi. Mandatum Poeni imperatoris in senatu exponunt. Permutatio senatui non placita. Parentes, cognati adfinesque captivorum amplexi eos postliminio in patriam redisse dicebant statumque eorum integrum incolumemque esse, ac ne ad hostes redire vellent orabant. Tum octo ex his postlimi responderunt, quoniam deiurio vincti forent, statimque, uti iurati erant, ad Hannibalem profecti sunt. Duo reliqui Romae manserunt solutosque esse se ac liberator re
Abbreviated transcription (Latin):
inscͥpsit lepide ad modũ scite stĩs
xsibus cenaꝵ ciboꝵ exquisitas de litiã
comp̃hendit. Nam plera ꝑ id genus q̃
helluones isti terra & mari cõꝗxũt ex¬
posuit inclusitq ĩ nũos senarios. ot
ip̃os quidem uersus cui ociũ crit in
libro quo dixi positos legat. genera
aũt nõĩaq eduliũ ẜ domialia ciborũ
om̃ibus aliis p̃stantia q̃ ꝓfunda inglu¬
uies uestigauit. q̃ uarro opprobans
executus est. hec sunt ferme ꝗͣ tũ nob̾
memorie est. pauu̾ e samo frigia ac¬
tagena grues mellite. edus ex ambra
ata tarenti pectunculis. helops rho-¬
dius. scari. cilibes. nuces thasie. palma
egiptia. glans hyborita. hanc aũt ꝑa¬
grantis gule e in suctos inquirentis
industriam. atis has undiq uorsum
indagines. cpediaꝵ maiore de testa¬
tione dignas censebimus. si uersus
curipidi recordemur quibus sopissiẽ
esse nõ ꝑ usum uitt nocessariũ sed ꝑ
luxum animi ꝑata ati facilia fasti¬
dientis ꝑ imꝓbam sacietatis lasciuiã.

Expanded text:
inscripsit, lepide admodum et scite factis versibus cenarum, ciborum exquisitas delicias comprehendit. Nam pleraque id genus, quae helluones isti terra et mari conquirunt, exposuit inclusitque in numeros senarios. Et ipsos quidem versus, cui otium erit in libro quo dixi positos legat; genera autem nominaque edulium et domicilia ciborum omnibus aliis praestantia, quae profunda ingluvies vestigavit, quae Varro obprobrans exsecutus est, haec sunt ferme, quantum nobis memoriae est pavus e Samo, Phrygia attagena, grues Melicae, haedus ex Ambraca Tarenti, pectunculus Siculus, helops RhodiusRodius, scari Cilices, nuces Thasiae, palma Aegyptia, glans Hiberica. Hanc autem peragrantis gulae et in sucos inquirentis industriam atque has undiquevorsum indagines cuppediarum maiore detestatione dignas censebimus, si versus Euripidi recordemur, quibus saepissime esse, non per usum vitae necessarium, sed per luxum animi parata atque facilia fastidientis per inprobam satietatis lasciviam.
Abbreviated transcription (Latin):
acria & seuera iudica d̾ furtis
hi̾ta esse apud ueteres esse scͥpsit. Id¬
q brutũ solitũ ditere furti damnatũ
esse qui iumentũ aliorsum duxerat: ꝗ
quo utendum acceꝑat. Item ꝗ longius
ꝓduxerat ꝗͣ in quẽ locum petierat.
Itaq que Sccuola in libroꝵ quos de
iure auili composuit xbi xba hec po¬
suit qd̾ cũ ẜuandum datũ est si id u¬
sus est sue qd̾ utendum accepit ad aliã
rem atq accepit usus est furti se obiga

Expanded text:
raseveral iudicia de furtis habita esse apud veteres scripsit, idque Brutum solitum dicere, et furti damnatum esse qui iumentum aliorsum duxerat quam quo utendum acceperat, item qui longius produxerat quam in quem locum petierat. Itaque Q. Scaevola, in librorum quos De iurelure Civili composuit XVI., verba haec posuit: Quod cui servandum datum est, si id usus est, sive quod utendum accepit, ad aliam rem atque accepit usus est, furti se obliga
Abbreviated transcription (Latin):
Nosq qũẽ pͥmũ po suimus ubeeem uoca¬
mus ẜm graclem. Tertiũ mediocra.
Uberi dignitas atq amplitudo ẽ. Gra.¬
cili uenustas  subelitas. Medius in
confinio est ubeiusq modi ꝑticips.
his singulis oratiõis uirtutibus uicia a.¬
gnata sunt pari nũo que eaꝵ modũ
de ħitum simulacus falsis ementiunt᷑.
Sicut plerũq sufflati atq tumidi fal¬
lunt. ꝓ uberibus squalentes e ieuini¬
dici. pro gracilibus/ inaerti. E ambigui
pro mediocribus. Uera aũt it ꝓpͥa hu
diocritatis terentiũ. Sed ea ip̃a gnaͣ
dicendi tãm antiquitus tradita ab ho¬
mero sũt tera in tribus magnificu
sin ulixe ⁊ ubertũ. subtile ĩ menelao
ie cohibitũ. mixtũ moderatũq ĩ ne¬¬
store. Aiaduersa catidem triꝑtita¬

Expanded text:
oque quem primum posuimus uberem vocamus, secundum gracilem, tertium mediocrem. Uberi dignitas atque amplitudo est, gracili venustas et subtilitas, medius in confinio est utriusque modi particeps. His singulis orationis virtutibus vitia agnata sunt pari numero, quae earum modum et habitum simulacris falsis ementiuntur. Sic plerumque sufflati atque tumidi fallunt pro uberibus, squalentes et ieiunidici pro gracilibus, incerti et ambigui pro mediocribus. Vera autem et propriadiocritatis Terentium. Sed ea ipsa genera dicendi iam antiquitus tradita ab Homero sunt tria in tribus: magnificum in Ulixe et ubertum, subtile in Menelao et cohibitum, mixtum moderatumque in Nestore. A
Abbreviated transcription (Latin):
id quoq ꝓbro dedit qd tunicis uteret᷑
manus totas oꝑientibus. Uerba st hec
Scipionis. Nam qui quotidie ungũẽ.¬
tatus aduersum speculũ ornet᷑ cuius
suꝑtilia radunt᷑ ꝗ barba uulsa femi¬
tubusq subuussis anbulit qui ĩ co¬
tunicas huiꝰte modi qiͣ feminas ꝓbro¬
sas criminant᷑ & tũnice inquit ma-¬
nicas & hñt redimicula mĩtre. Qd̃
ꝑͦ ennĩ cartaginẽ siũ tunicatã uiuẽtu¬
tem nõ uidet᷑ sinc ꝓbro dixisse.
aũt appellabantur secunde classis
strictim notaui qm̃ in. M. catonis
or̃one qua uoconã legem suasit .q̃ri
solie ꝗo sit classicus ꝗd rͣ classem.

Expanded text:
id quoque probro dedit, quod tunicis uteretur id quoque probro dedit, quod tunicis uteretur manus totas operientibus. Verba sunt haec Scipionis: Nam qui cotidie unguentatus adversum speculum ornetur, cuius supercilia radantur, qui barba vulsa feminibusque subvulsis ambulet, qui in cotunicas huiuscemodi quasi femineas, probrosas criminatur: Et tunicae inquit manicas et habent redimicula mitrae. Q. quoque Ennius Carthaginiensium tunicatam iuventuten non videtur sine probro dixisse. autem appellabantur secundae classis strictim notavi, quoniam in M. Catonis oratione, Qua Voconiam legem suasit, quaeri solet quid sit classicus, quid infra classem.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ita est qui spondet mille num¬
age malitiã saltem dofendes. Si tu
uerbis conceptis coniurauisti sciens
det mille numinũ nõ uis neꝗtiã
age ꝯmalitiã saltem defen ᷤᷤ si tu
uerbis conceptis coniurauisti sciens
scienit aĩo tuo si hoc ita est qui
spondet mille nũmu̃.
brachia e usq in pͥmores ma¬
nus ac ꝓpe indigitos rome atq ĩ oĩ
latio in decorũ fuit cas tunicas gre¬
co uocabulo nr̃i chy roditas appella¬
uerunt. frminisq solis uestẽ loge
latrq diffusam indetere existima.¬
uerunt ad ulnas ouraꝙ ad u̾sus
oculos ꝓtegenda uixi aũt romani
pͥmo quidem sinc tunicis toga soba¬
amicti fuerũt. postrͤas subscͥptas e
breues tunicas citra humexũ desinẽ¬
tes hebant qd̾ genus gecti dicunt
hac antiquitate indutus
.p. affricanus pauli filius uit omb
om̃ib bonis artibus atq om̃i uirtutt
p̃ditus .p. sulpitio gaulo homini de¬
licato inter pleraq alia que obiectaba.

Expanded text:
hoc ita est, qui spondet mille numhoc ita est, qui spondet mille numAge malitiam saltem defende. Siisti in det mille nummum? Non vis nequitiam. Age malitiam saltem defende. Si tu verbis conceptis coniuravisti sciens sciente animo tuo; si hoc ita est, qui spondet mille nummum? brachia et usque in primores manus ac prope in digitos, Romae atque in omni Latio indecorum fuit. Eas tunicas Graeco vocabulo nostri chiridotas appellaverunt feminisque solis vestem longe lateque diffusam non indecere existimaverunt ad ulnas cruraque adversus oculos protegenda. Viri autem Romani primo quidem sine tunicis toga soamicti fuerunt; postea substrictas et breves tunicas citra umerum desinentis habebant, quod genus Graeci dicuntHac antiquitate indutus P. Africanus, Pauli filius, vir omnibus bonis artibus atque omni virtute praeditus, P. Sulpicio Gallo, homini delicate, inter pleraque alia, quae obiectabat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbasti. consimilt. Q. qͦ clau¬
dius in pͥmo annaliũ nequitiã ap¬
pellauit luxũ. uite ꝓdigũ effusũq
ihisce ꝟbis. ꝑ suadenti cuidã ado¬
loscenti lucano ꝗ ad pͥme sũmoge¬
nere gnatus erat. sed luxuria &e.
nequitia pecuniã magnã cõsũp̃¬
serat . M. barro ĩ libris d̾ lingua
latina dot exnõ &e ex uolo in quit
nolo sic exne e x ꝗcꝗͣ media silla¬
ba oxtrita compõitũ est neꝗͣ .P.
affricanus ꝓse ꝯͣ tyberiũ aselliũ
O̾ multa ad ppłm omĩa mala ꝓbra
flagitia q̃ hoĩos faciunt induabus
rebus sunt malitia atq nequitia.
utxũ dofendit malitiã an neꝗtiã
an utrũq simul. Si nequitiã de¬
fendere iuis licet si tu in uno scorto
maiorẽ pecutuã absumpsisti ꝗͣ ꝗͣti
om̃e instrumentũ fundi sabini in
censum dedicauisti. Si hoc ita ẽ ꝗ
spondet mille nummũ. Si tu plus
tertia parte pecunie paterne ꝑdi¬
disti atq absumpsisti in flagitus. Si

Expanded text:
perturbasti? Consimiliter Q. quoque Clauperturbasti? Consimiliter Q. quoque Claudius in primo Annalium nequitiam appellavit luxum vitae prodigum effusumque in hisce verbis: Persuadent i cuidam adulescenti Lucano, qui adprime summo genere gnatus erat, sed luxuria et nequitia pecuniam magnam consumpserat. M. Varro in libris De Lingua Latina, Ut ex non et ex volo, inquit, nolo, sic ex ne et quicquam, media syllaba extrita, compositum est nequam. P. Africanus Pro se contra Tiberium Asellum de multa ad populum: Omnia mala, probra, flagitia, quae homines faciunt, in duabus rebus sunt, malitia atque nequitia. Utrum defendis, malitiam an nequitiam an utrumque simul? Si nequitiam defendere vis, licet; si tu in uno scorto maiorem pecuniam absumpsisti quam quanti omne instrumentum fundi Sabini in censum dedicavisti; si hoc ita est, qui spondet mille nummum? si tu plus tertia parte pecuniae paternae perdidisti atque absumpsisti in flagitiis; si
Abbreviated transcription (Latin):
ad extormũ hoc aaddidit & homũ
neꝗͣ nihil eim̃ magis ꝓpͥe possum dic̾.
Sed excoleco. M. tullii ꝟba complu¬
scula libuit pone᷑. at uidete leuita¬
tem hõĩs cum hora diei decima. fixe
ad saxa rubra uenisse delituit ĩ qua¬
dam caupotiula. atq ibi se occulens
ꝑ potauit aduesꝑm. In decisũ cele¬
riter ad urbem aduectus domũ ue¬
nit orc ĩ uoluto ianicor iogat. ꝙs
tu:  Mario tabellarius confesti ad
cam cuius cã uenerat deducit᷑. ei
epłam tradit: quã illa cũ legeret
flens erat scripta amatorię. caput
aũt litterarũ hoc erat. Sibi cũ illa
mima post hac nihil futurũ omne
se amorẽ abiecisse illi atꝙ in hãc tr̃as¬
fundisse cũ mulier fleret uberius ło
miẜicors ferre nõ potuit. caput
oꝑuit in collum in uasit. O. hoĩem̃
neꝗͣ ni hil eim̃ magis ꝓpͥe possum
dicere. fego ut te catamitũ nec o¬
pinato cũ ostendisses p̃ter spe mulier
aspicet. Id arco urbem terrore no¬
cturno ytaliam multoꝵ dieꝵ medu

Expanded text:
ad extremum hoc addidit: O hominem nequam! nihil enim magis proprie possum dicere. Sed ex eo loco M. Tullii verba compluscula libuit ponere: At videte levitatem hominis! Cum hora diei decima fere ad Saxa Rubra venisset, delituit in quadam cauponula atque ibi se occultans perpotavit ad vesperum; inde cisio celeriter ad urbem advectus, domum venit ore involuto. Ianitor rogat: Quis tu? A Marco tabellarius. Confestim ad eam cuius causa venerat deducitur eique epistulam tradit. Quam illa cum legeret flens— erat enim scripta amatorie, caput autem litterarum hoc erat: sibi cum illa mima posthac nihil futurum, omnem se amorem abiecisse illim atque in hanc transfudisse— cum mulier fleret uberius, homo misericors ferre non potuit: caput aperuit, in collum invasit. O hominem nequam!—nihil enim magis proprie possum dicere; ergo ut te catamitum nec opinato cum ostendisses, praeter spem mulier aspiceret, idcirco urbem terrore nocturno, Italiam multorum dierum metu
Abbreviated transcription (Latin):
ploratiusq uł corrigr̃ petit uł ꝓbare.
quoꝵ niõĩe uenditoꝵ nihil p̃staͬre¬
& Celuis sabmus uiris ꝑitus sẽͥptũ
reliquit cuius rei cãm esse aut qd̾
eĩ modi conditiõis mancipia ĩ signia
esse inuendundo diberent ut õpto.¬
res crrare & capi nõ possent. neq

Expanded text:
ploratiusque vel corrigere poterit vel probare. ploratiusque vel corrigere poterit vel probare. quorum nomine venditor nihil praestaret, Caelius Sabinus iurisperitus scriptum reliquit. Cuius rei causam esse ait, quod eiusmodi condicionis mancipia insignia esse in vendundo deberent, ut emptore
Abbreviated transcription (Latin):
dat : lunc tanꝗͣ si innocentes puͣgat
ne bona duutieq eoꝵ expectant᷑ ob.¬
iurgat. nũc  q᷑ sit erratũ d̾p̃tut᷑
nunc ut necessarios roi .p. ostentat.
nũc elementię nũc mansuetudinis
maioꝵ nũe utilitatis publict cõmo.¬
nefacit. eaq om̃ia distinctius nume¬
rosiusq fortasse an dici poturrĩt foͬ¬
tius ati inuidius potiusse dici non
udent᷑ imque. gͥ tyro tullius qd ex
om̃ibus facultatibus tam opulẽte o¬
ratiõis aptis inter se  coherẽtib
paruũ ꝗppiam nudũq sumpsie qd
ob trectaret tanꝗͣ non dignũ. M. ca¬
tone fuerit qd delictoꝵ nõ ꝑpetra¬
torũ uoluntates non consuerit pu.¬
niendas cõmolius aũt is ecciusq
S his meis ꝟbis quibus tullio tyrora
res pondi modo existimabit / iudiciũq
facit qui & orõne ipam̃ totã catoĩs
acceꝑit ĩ manus. E eplam tyronis
ad axiũ scriptã require & legere
curauerit. ita cĩm nos sincerius ex¬

Expanded text:
ndat, nunc tamquam si innocentes purgat, ndat, nunc tamquam si innocentes purgat, nunc ne bona divitiaeque eorum expetantur obiurgat, nunc quasi sit erratum deprecatur, nunc ut necessarios reipublicae ostentat, nuncnune clementiae, nunc mansuetudinis maiorum, nunc utilitatis publicae commonefacit. Eaque omnia distinctius numerosiusque fortassean dici potuerint, fortius atque vividius potuisse dici non videntur. Inique igitur Tiro Tullius, quod ex omnibus facultatibus tam opulentae orationis, aptis inter sese et cohaerentibus, parvum quippiam nudumque sumpsit, quod obtrectaret tamquam non dignum M. Catone fuerit, quod delictorum non perpetratorum voluntates non censuerit poeniendas. Commodius autem rectiusque de his meis verbis, quibus Tullio Tironi respondimus, existimabit iudiciumque faciet, qui et orationem ipsam totam Catonis acceperit in manus et epistulam Tironis ad Axium scriptam requirere et legere curaverit. Ita enim nos sincerius ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpc diuina responsiõis figura clu¬
sit E oluit uerba adeo ip̃a ponemꝰ
catonis qm̃ tyro ea p̃termisit.rho¬¬
denses suꝑbos esse aunt id obicctã.¬
tes qd̾ mihi eloberis mois minime di¬
cĩ uelim. Sine sane suꝑbi quid uel
ad nos attinet id ne urascimini siꝗs
pollatiõe dici põt noq grauiꝰ neq mi¬¬
nutiꝰ ad u̾sus hoĩes suꝑbissimõ stã qui
suꝑbiam in sese amarent in aliis rep̃¬
henderent. p̃terca aĩaduerit᷑ est in
tota ista catonis or̃one omĩa discipli¬
narũ ⁊ hetoricarũ arma atq sb̃sicdia
mota esse. sed nõ ꝓinde ut indiscur.
distincte nimis ac compte atq modu¬
late res acta est. Sed qiͣ in ancipiti
certamine cũ sparsa acies est mults
lucis marte uario pugnat᷑. Sic mista
tum cã cato cũ suꝑbia illa rhodiensi¬
uni famosissima multoꝵ hodio ats
inudia flagraret om̃ibus ꝓmiste
tuendi ati ꝓpugnandi modis usus
est. is nũc ut optime meritos com̃e¬

Expanded text:
et prope divina responsionis figura eluet prope divina responsionis figura elusit et eluit. Verba adeo ipsa ponemus Catonis, quoniam Tiro ea praetermisit: Rodiensis superbos esse aiunt, id obiectantes quod mihi et liberis meis minime dici velim. Sint sane superbi. Quid id ad nos attinet? Idne irascimini, si qpellatione dici potest neque gravius neque munitius adversus homines superbissimos facta, qui perbiam in sese amarent, in aliis reprehenderent. Praeterea animadvertere est, in tota ista Catonis oratione omnia disciplinarum rhetoricarum arma atque subsidia mota esse; sed non proinde ut in decursi, inquam, distincte nimis atque compte atque modulate res acta est, sed quasi in ancipiti certamine, cum sparsa acies est, multis locis Marte vario pugnatur, sic in ista tum causa Cato, cum superbia illa Rodiensium famosissima multorum odio atque invidia flagraret, omnibus promisce tuendi atque propugnandi modis usus est, et nunc ut optime meritos comme
Abbreviated transcription (Latin):
bitat in honestum nõ est atq eas tos
contulit se usum institutq cũ eo.
qd̾ ncq facẽ neq uelle ꝑ sese hone saĩ
est. tum de inde ne disparilitas colla¬
nõĩs euidens fieret pluribus id ꝓpu¬
gnaculis defensat. noq tenues istas
i enucleatas uoluntatũ in tebus illi.
ex sũma ope mtit᷑ ut cã rhodiensiũ
quoꝵ amiciam retincri exre .p.
fuit/ aut cqua iudicarot᷑ aut ꝗdem
certe ignoscenda. atq intcrim noq
fecisse rhodienses bellũ neq facere
uoluisse dicit. Intrrim aũt stã sola
censenda dicit. atq in uidiciũ uocã¬
da sed uoluntates nudas manesꝑ/
noq legibus neq penis ficri obnoxi¬
as. Interdum aũt qiͣ deliquisse ros
concedat. ignosci postulat  ignoscẽ-¬
tias ueiles esse reb humanis docet.
ac nisi ignoscant metus in re.p. re¬
rum nouaꝵ mones si cĩm contia si
ignoscat᷑ conẜuatum in ostendit
ppłi romani magnitudiñẽ suꝑbie ꝙͦ
r hodiensibus obiectũ erat mirifica

Expanded text:
est. Atque eas res contulit sensim miscuitque cum eo, quod neque facere neque velle per sese honestum est; tum deinde, ne disparilitas conlationis evidens fieret, pluribus id propugnaculis defensat, neque tenues istas et enucleatas voluntatum in rebus illicim summa ope nititur, ut causa Rodiensium, quorum amicitiam retineri ex republica fuit, aut aequa iudicaretur aut quidem certe ignoscenda. Atque interim neque fecisse Rodienses bellum neque facere voluisse dicit, interim autem facta sola censenda dicit atque in iudicium vocanda, sed voluntates nudas inanesque neque legibus neque poenis fieri obnoxias; interdum tamen, quasi deliquisse eos concedat, ignosci postulat et ignoscentias utiles esse rebus humanis docet ac, nisi ignoscant, metus in republica rerum novarum movet; sed enim contra, si ignoscatur, conservatum iri ostendit populi Romani magnitudinem. Superbiae Rodiensibus obiectum erat, mirifica
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ conciliatrice ursum se momõdisse
autumat. peposti quoq nõ poposci
Ualerius ancias libro annaliũ xLo.
scriptum reliquit. demq licinius
tribunus plebi ꝑ duellionẽ ci dies
dixit e comicus diẽ ã. Mlurco maͣ¬
tio p̃tort peposat. pupughie
ẽque acta in edilicia dicit. Sed sum
pepugero metuet aeliũ quoq tube¬
rom̃e libro ad.C. oppiũ scͥpto. oice¬
cuerit dixisst ꝓbus ad notauit &t
hoc cius xba apposuit signalis sp̃es
occurrorit. Idẽ ꝓbũ ualeriũ antiasẽ
libro historiaꝵ xii. speponderant
scpͥsisse annotauit. ꝟbaq eius hec
posuit tiberius gratus ꝗ questor
.C. mancino in hyspania fuerat..
ceteri qui pacẽ spoponderant. ratio
aũt istaꝵ dictionũ hec ecͣ uideri põt
qm̃ greci in quadam sp̃e p̃tite sp̃ts¬

Expanded text:
in Conciliatrice: Ursum sé memordisse in Conciliatrice: Ursum sé memordisse aútumat. Peposci quoque, non poposci, Valerius Antias libro Annalium XLV. scriptum reliquit: Denique Licinius tribunus plebi perduellionis ei diem dixit et comitiis diem a M. Marcio praetore peposcit. Pepugero aeque Atta in Aedilicia dicit: Sed sí pepugero, métuet. Aelium quoque Tuberonem libro Ad C. Oppium scripto occecurrit dixisse, Probus adnotavit et haec eius verba apposuit: Si generalis species occecurrerit. Idem Probus Valerium Antiatem libro Historiarum XXII. speponderant scripsisse annotavit verbaque eius haec posuit: Tiberius Gracchus, qui quaestor C. Mancino in Hispania fuerat, et ceteri qui pacem speponderant. Ratio autem istarum dictionum haec esse videri potest: quoniam Graeci in quadam specie p
Abbreviated transcription (Latin):
nus morbo affoctus obiit suũ diẽ at¬
ille amãs ubi sepe ad litus solitum
ad nauit e& puer qui in pͥmo uado
aduentũ cius oꝑiri cõsuouorat nusꝗ
fuit desidorio tabuit exanimatusꝙ
est. is ĩ lictorer iacons muentus ab his
ꝗ rẽ cognouerãt in sui pueri sepulchro
humatus est
Oposci momordi. pupugi.cu¬
curri ꝓbabilitrr dici uidotur. atq
ita nũc om̃es ferme doctioros huit
uerbis utunt᷑. Sed .q. faniꝰ ̃ satytis
memordit dixit ꝑ .e. lram̃ nõ mo¬
mordis moum inquit non est at s¬
si metatus canis memordirit. Ieg
laberius ingallis de integro patrimo¬
nio meo centum milia nũmu memõ¬
di. Item idom laborius ĩ coloratore
itaq leui pͥma ꝑ toctus simul sub
dentos mulicris ueni bis ter memõ¬
die. Item .p. nigidius & oĩalibus
libro ẜo. ut sexpens si memordit
gallmã deligitur & opponit᷑. Itez
plautus in aulularia ut ad memo
sed p̃mor sisse. in fugissem inquit
mediũ crodo p̃morsissit. Ittẽ aeta

Expanded text:
ενος morbo adfectus obit suum diem. Atille amans, ubi saepe ad litus solitum adnavit et puer, qui in primo vado adventum eius opperiri consueverat, nusquam fuit, desiderio tabuit exanimatusque est et in litore iacens inventus ab his qui rem cognoverant, in sui pueri sepulcro humatus estOPOSCI, momordi, pupugi, cucurri probabiliter dici videtur atque ita nunc omnesones ferme doctiores hisce verbis utuntur. Sed Q. Ennius in Saturis memorderit dixit per e litteram, non momorderit: Meum inquit nón est, ac si mé canis memórderit. Item Laberius in Gallis: De íntegro património meo céntum milia númmum Memórdi. Item idem Laberius in Coloratore: Itáque leni pruná percoctus símul sub dentes Múlieris Veni, bis, ter memórdit. Item P. Nigidius De Animalibus libro II.: Ut serpens si memordit, gallina diligitur et opponitur. Item Plautus in Aulularia: Ut ádmemorsed praemorsisse: Nisi fugissem inquit in médium, credo, praémorsisset. Item Atta
Abbreviated transcription (Latin):
se interfecisse frem̃ diceret qd̾ ip̃e añ¬
plane stultibie plenũ est eo consilio
atq ea fini faceͣ uelle aliquid uti
nũ ꝗͣ id facias quod urlis Sed uidelictͭ
tyro aium̃ nõ aĩaduertit nõ ee̾ ĩ õĩbi
rebus cauendis candem cam̃: neq
humane uite negocia & actiones &
officia uel occupandi uł deferendi uł
iẽ ulciscendi uł cauendi similia eeͣ
pugne gladiatorie. Nam gladiatoĩ
composito ad pugnandũ pugne heo
ꝓposita sors est. aut occidere si oc¬
cupauerit aut occũbere si cessaue
scͥpta est. ut id circo pͥor ĩ uirã fa.¬
cert debcas quã nisi fecci̾s patipos.¬
sis. Q tantũ aberat a ppłi romani
occupare ut sepe iam in sese stãs
in iurias ulcisci neglexorit. post d.

Expanded text:
se interfecisse fratrem diceret, quod ipse ase interfecisse fratrem diceret, quod ipse aplane stultitiae plenum est, eo consilio atque ea fini facere velle aliquid, uti numquam id facias quod velis. Sed videlicet Tiro animum non advertit non esse in omnibus rebus cavendis eandem causam, neque humanae vitae negotia et actiones et officiaofiicia vel occupandi vel differendi vel etiam ulciscendi vel cavendi similia esse pugnae gladiatoriae. Nam gladiatori composito ad pugnandum pugnae haec proposita sors est, aut occidere, si occupaverit, aut occumbere, si cessavescripta est, ut idcirco prior iniuriam facere debeas, quam nisi feceris pati possis. Quod tantum aberat a populi Romani mansuetudine, ut saepe iam in sese factas iniurias ulcisci neglexerit. Po
Abbreviated transcription (Latin):
luisse uictoriã esse ppłi romani sed
sese arbitrari dixit id cos noliusse qd̾
erat ꝓculdubio sue opinionis ꝓfessio
non xhodiensiũ culpe cõfessiso. ĩ qua
re ut meum quidem iudiciũ est nõ
culpa tm̃ uacat. Sed dignus pͦ laude
ad miratiõẽq est. tum  in genue
ac religiose diceͣ uisus est. contra
rhodienses qd̾ sentiebat. E parta
sibi ueritatis fide ipum illuad tñ qd̃
contrariũ putabatur. flexit  tr̃as¬
tulit ut cos id cixco uł maxime equũ
essir acceptiores carioresq fieri
uellent regi esse stũm nihil tũ adiu.¬
uandi eius grã fecerĩt. postia ꝟba
hec ex eadem or̃one ponit. Fa nẽ
derepente tanta benefica ultro ci¬
troq tantam amicitiã relinq̃mus
qd illos dicimus uoluisse facr̾ id noꝰ
pͥoces face̾ occupabimus. hoc inꝗͣ
enb̾mema nequã & uiciosu ẽ.re.¬
sponderi cim potuit occa̾pabimus
as a. quibus ante nos cauerimus.
euripidi qd cũ polifontes reꝵ ꝓpt̾ea

Expanded text:
ienses victoriam esse populi Romani, sed ienses victoriam esse populi Romani, sed sese arbitrari dixit id eos noluisse, quod erat procul dubio opinionis suae professio, non Rodiensium culpae confessio. In qua re, ut meum quidem iudicium est, non culpa tantum vacat, sed dignus quoque laude admirationeque est, cum et ingenue ac religiose dicere visus est contra Rodienses quod sentiebat et, parta sibi veritatis fide, ipsum illud tamen, quod contrarium putabatur, flexit et transtulit, ut eos idcirco vel maximemaxine aequum esset acceptiores carioresque fieri vellent regi esse factum, nihil tamen adiuvandi eius gratia fecerunt. Postea verba haec ex eadem oratione ponit: Ea nunc derepente tanta beneficia ultro citroque, tantam amicitiam relinquemus? quod illos dicimus voluisse facere, id nos priores facere occupabimus? Hoc, inquit, enthymema nequam et vitiosum est. Responderi enim potuit: Occupabimus as a quibus ante non caverimus. Euripidae, quod, cum Polyphontes rex propterea
Abbreviated transcription (Latin):
stimationi salutiq eius qui apud eos
accusatus est. Et cum dignitas.e fides
⁊ utilitas oiu comunis agit᷑ ob eãꝙ
rem aut suadendum quid ut fia au
fieri iam cepto deferendũ est. Tum
qui se in eius modi pͥncipiis occupat
ut bemuolos benignosq sibi audito.¬
res paret ociosam oꝑam ĩ non neces¬
sariis xbis sumit. Iam duduni eñ
negocia ꝑicula ip̃a reꝵ comunia cõ¬
siliis cos capiendis conaliant. E ip̃i
potiuis sibi exposcant cõsultoris be.¬
niuolentia. Sed qd̾ ait cõfessu sa.¬
toñe uoluisse rhodienses ita depu¬
gnae̾ ut dopugnatũ est. neq regẽ
ꝑsem a ppło romano uinti ati id
cum dixisse nõ thodienses m̃õ sed¬
multas quoq alias nationes uoluisse.
Sed id mhil ad purgandu extemiã¬
dum ue crim̃ẽ ualert iã hoc pͥmũ
tyro imꝓbe mentit᷑ ꝟba ponit Cato.¬
nis & aliis tñ cum pbis calũpmat᷑.
Non eĩ cato confitet᷑ rhodienses no¬¬

Expanded text:
stimationi salutique eius qui apud eos stimationi salutique eius qui apud eos accusatus est. At cum dignitas et fides et utilitas omnium communis agitur, ob eamque rem aut suadendum quid ut fiat, aut, fieri iam coepto, differendum est, tum qui se in eiusmodi principiis occupat, ut benivolos benignosque sibi auditores paret, otiosam operam in non necessariis verbis sumit. Iamdudum enim negotia, pericula ipsa rerum communia consiliis eos capiendis conciliant et ipsi potius sibi exposcunt consultoris benivolentiam. Sed quod ait confessum Catoneugnatum est, neque regem Persem a populo Romano vinci, atque id eum dixisse non Rodienses modo, sedmultas quoque alias nationes noluisse, sed id nihil ad purgandum extenuandumve crimen valere, iam hoc primum Tiro inprobe mentitur. Verba ponit Catonis et aliis tamen eum verbis calumniatur. Non enim Cato confitetur noluisse Rod
Abbreviated transcription (Latin):
natiui cautius friamus. Nã unꝰꝗsq
nostrũ siquis aduersũm s. rem sũa
quid firri arbitrat᷑. suma ui contra
ꝑsi. Sed quod ad pͥncipiũ rep̃hensũ
actinet scire opportuĩt tyronẽ de¬
fensos esse rodienses a. Catone. Sed
ut a Senatore &. consulari & cen¬
sorio uira ꝗ qd optimũ esset publi¬
cius oxistimabat suadente nõ ut a
patrono cãm pro reis dicente. Alia
nãq pͥncipia condutunt reos apuo̾
iudices defendenti & elementiã mi¬
sercordamq undus indaganti.
Alia cum senatus d̾ .R. p. cõsulitur
uiro auctoritate p̃̾stanti sententiis
quorũdam iniquissimis ꝑmoto &
ꝓutilitatib publicis ac ꝓ salute soci¬
oꝵ grauiter ac libere indignanti
simul ac dolenti ꝗppe recte & utili¬
ter ĩ disciplinis rhetoꝵ p̃cipitũ iu¬
dices & capite alieno deq cã ad sest
non ꝑtinenti cognituros ex qua p̃ter
officiũ uidicandi nihil ad eos simul pe¬
riculi uł emolumenti redundaturũ
est cõtiliandos esse ac ꝓpitiandos

Expanded text:
 cautius facimus. Nam unusquisque nostrum, si quis advorsus rem suam quid fieri arbitrantur, summa vi contraeontra men perpessi. Sed, quod ad principium reprehensum attinet, scire oportuit Tironem, defensos esse Rodienses a Catone, sed ut a senatore et consulari et censorio viro, quidquid optimum esse publicum existimabat suadente, non ut a patrono causam pro reis dicente. Alia namque principia conducunt reos apud indices defendenti et clementiam misericordiamque undique indaganti, alia, cum senatus de republica consulitur, viro auctoritate praestanti, sententiis quorundam iniquissimis permoto et pro utilitatibus publicis ac pro salute sociorum graviter ac libere indignanti simul ac dolenti. Quippe recte et utiliter in disciplinis rhetorum praecipitur, iudices de capite alieno deque causa ad sese non pertinenti cognituros, ex qua praeter officium iudicandi nihil ad eos vel periculi vel emolumenti redundaturum est, conciliandos esse ac propitiandos
Abbreviated transcription (Latin):
amenitates lraꝵ quoq ueteꝵ
e rationũ in lẽis oppido ꝗͣ ꝑitꝰ fuit.
e. ẜmocinalat᷑ mira quadam &e scita
suauitate. Is affatim & ad modũ pͥma
acuta nõ media ꝓnũnabat. atq ita
aeteres locutos censebat. Itaq se audi¬
ente ꝓbũ grãmaticũ hos x̾sus in plauti
cistellaria legisse dicit. potinȩ tu ħo
facinus faccͣ strenuũ alioꝵ affati est
qui faciant. sane ego me uolo fotez
ꝑ hiberi uirũ. cam̃q esse hinc atẽti¬
esse dicebat. qd affatim nõ essent due
ꝑtes oronis. sed utraq ꝑs in unã uocẽ
co aluissie sicuti in eo quoꝙ qd̾ adu̾sũ
dicimus secundam sillabam debere
acui existimabat qm̃ una nõ due es¬
sent oratiõis ꝑtes atꝑ ita oportere
apud terentiũ legi dicebat. In his xsi¬
bus in quo hec dicebat ludo. Ex adu̾sũ
loco constrina erat quedam addebataẽ
cun significaret i.¬

Expanded text:
amoenitates litterarum quoque veterum et rationum in litteris oppido quam peritus fuit et sermocinabatur mira quadam et scita suavitate. Is affatim, ut admodum, prima acuta, non media, pronuntiabat atque ita veteres locutos censebat. Itaque se audiente Probum grammaticum hos versus in Plauti Cistellaria legisse dicit: Pótine tu homo fácinus facere strénuum?—Aliorum áffatim est. Qui faciant; sane égo me nolo fórtem perhiberi virum, causamque esse huic accentui dicebat, quod affatim non essent duae partes orationis, sed utraque pars in unam vocem coaluisset, sicuti in eo quoque quod exadversum dicimus secundam syllabam debere acui existimabat, quoniam una, non duae essent partes orationis; atque ita oportere apud Terentium legi dicebat in his versibus: In quo haéc discebat lúdo, exadversúm loco Tostrina erat quaedam. Addebat etcum significaret
Abbreviated transcription (Latin):
deo memordi. posco peposci. tendo
tetendi. tango tetigi pungo pepugi.¬
tollo tetulli. facit. Sic. M. tullius
it.C. Cesar mordeo memordi pũ¬
go pepugi spondeo spepondi dixor̃t.
p̃teroa inueni a ꝟbo scindo similira¬
none non sciderat sed sciaderat
dcũm esst.L. actius in sotadicorui
libro pͦ scitiderat diat xba hec sũt.
Non gꝰ aquila ita ut hi p̃dicant sci¬
ciderat pectus. Ennius quoq ualit
Aba hec scͥpsit. deindo funcͣ locato
ad forum descendidit. Ualcrius pͦ
in catulaxio ita seͥpsit lego mirabar
T hec usus capio dłr copulato
uocabulo a la in eo tractim ꝓnũtia¬
ta ita pignoris capio uĩc̃te sũt &¬
ꝓducte dicebat᷑ xba catonis sunt
pͥmo epistolitaꝵ q̃stionũ pignoris¬
capio ob aes militaros qd̾ es a tribu¬
no crauio miles acaꝑe debebat uo¬
cabulũ scorsum fit ꝑ qd̾ satis dilu¬
cet hano capionẽ posst cdici qiͣ hanc
caꝑtionẽ &e inusu ie inpignore.

Expanded text:
deo memordi, posco peposci, tendo tetendi, tango tetigi, pungo pepugi,tollo tetuli, spondeo spepondi facit. Sic M. Tullius et C. Caesar mordeo memordi, pungo pepugi, spondeo spepondi dixerunt. Praeterea inveni, a verbo scindo simili ratione non sciderat, sed sciciderat, dictum esse. L. Accius in Sotadicorum libro I. sciciderat dicit. Verba haec sunt: Num érgo aquila ita, ut hi praedicánt, sciciderat Péctus? Ennius quoque in Meverba haec scripsit: Deinde funere locato ad forum descendidit. Laberius quoque in Catulario ita scripsit: égo mirabar, T haec ususcapio dicitur copulato vocabulo, a littera in eo tractim pronuntiata, ita pignoriscapio iuncte et producte dicebatur. Verba Catonis sunt ex primo Epistolicarum Quaestionum: Pignoriscapio ob aes militare, quod aes a tribuno aerario miles accipere debebat, vocabulum seorsum fit. Per quod satis dilucet, hanc capionem posse dici, quasi hanc captionem, et in usu et in pignore.
Abbreviated transcription (Latin):
pidum ꝓcul udobat᷑. Tum emiliti¬
bus qui in uixe apud eum stabãt ia¬
terrogauit ꝗspia ex more ĩ quẽ nẽ
locũq uadimoniũ ꝓmitti iuberit.
Et sciꝑio manũ ad ipãm oppidi qd̾
obsidebat᷑ arc̃ẽ protendens ꝑendie
inquit sese sistant illo in loco. Atq
ita factũ die tertio inque uadari
iusserat opidũ captũ est. codẽꝙ die
ĩ arce eius opidi uis dixit.
Pepe crratu offendit̃ millis
celebratissimis com̃e tariis lectionũ
antiquaꝵ cesselii uindici hõis hercle
pleraq haud indiligontis qd erratũ
multos fugit: ꝗͣ multa ĩ cesollio rep̃.¬
hendendo ⁊̃ ꝑcalũpnias rimarent᷑.
Seͥpsit aũe cesellius .q. Enniũ ĩ xii.¬
libro amaliũ cor dixisse gne̾ mascu¬
lino. Uerba cosellii sb̾iecta sũt mascu¬
lino gne̾ ut multa alia onũtiauit
onniꝰ. Nam inxiii. annali quẽ cor
dixit ascripsit de inde uorsus ennũ
duos. hanibal audacicu pectore

Expanded text:
pidum procul visebatur, Tum e militipidum procul visebatur, Tum e militibus, qui in iure apud eum stabant, interrogavit quispiam ex more in quem diem locumque vadimonium promitti iuberet; et Scipio, manum ad ipsam oppidi quod obsidebatur arcem protendens, Perendie, inquit, sese sistant illo in loco. Atque ita factum; die tertio, in quem vadari iusserat, oppidum captum est eodemque eo die in arce eius oppidi ius dixit.URPE erratum offendimus in illis celebratissimis commentariis Lectionum Antiquarum Caeselli Vindicis, hominis hercle pleraque haut indiligentis. Quod erratum multos fugit, quamquam multa in Caesellio reprehendendo etiam per calumnias rimarentur. Scripsit autem Caesellius Q. Ennium in XIII. Annali cor dixisse genere masculino. Verba Caeselli subiecta sunt: Masculino genere, ut multa alia, enuntiavit Ennius. Nam in XIII. Annali quem cor dixit. Ascripsit deinde versus Ennii duo: Hannibal audaci dum pectore
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Sed E cum impendio magis
ox rebus gestis ꝗͣ oxillo ostento uirũ
esse uirtutis diuine creditũ est. id ẽ
diceͣ haud piget qd idem illi quos su-¬
pra nominaui litteris mandauerĩt
scipionẽ nõ hũc affutatũ solitauis.¬
se noctis extremo pͥusꝗͣ dilucularit
in capitoliũ uentitare ac iubere aꝑ¬
iri cellam iouis ac ibi solũ diu demo¬
rari qiͣ consultantẽ de re .p. cũ iout
ac dituosq eius templi sepe esst de¬
miratos qd̾ solũ id tpr̃is ĩ capitoliũ
ingredient̃ẽ canes semꝑ in alios se¬
uientes neq latrarẽt eũ neq ĩ cur¬
rerent. has uulgi e Scipione opini¬
ones confirmare atqs approbare iu¬
debant᷑ dcũ stãq eius pleraq adini.¬
assidebat oppugnabatq oppidũ in hy¬
spaniam situ menibus defens oribus
ualidum & minutũ re iẽ cibauia
copiosum. nullaq cius potũdi spes
erat. Et quodam dic ius in castris
sedens dicebat. atq ex eo loco id op:¬

Expanded text:
cit. Sed et eum inpendio magis cit. Sed et eum inpendio magis ex rebus gestis quam ex illo ostento virum esse virtutis divinae creditum est. Id etiam dicere haut piget, quod idem illi quos supra nominavi litteris mandaverint, Scipionem hunc Africanum solitavisse noctis extreme, priusquam dilucularet, in Capitolium ventitare ac iubere aperiri cellam Iovislovis atque ibi solum diu demorari, quasi consultantem de republica cum Iove, aeditumosque eius templi saepe esse demiratos, quod solum id temporis in Capitolium ingredientem canes semper in alios saevientes neque latrarent eum neque incurrerent. Has volgi de Scipione opiniones confirmare atque approbare videbantur dicta factaque eius pleraque admirAssidebat oppugnabatque oppidum in Hispania, situ, moenibus, defensoribus validum et munitum, re etiam cibaria copiosum, nullaque eius potiundi spes erat, et quodam die ius in castris sedens dicebat atque ex eo loco id op
Abbreviated transcription (Latin):
VOD. DE OLAMPIA.
philippi regis uxore alo¬
xandri matre in histoi̾a
greta scirptũ est. Idem
D̾ p. Scipionis q matec
qui pͥor affeicanus ap-¬
pellatus est memorie datũ est. nã
& . q̃. oppius &. Nilius hẏginius alii¬
q qui deuira . ribus affcicam scͥ¬
serunt matre eius diu sterile oxisti¬
matam credunt .p. quoq scipione
cm qͦ nupta erat liberos despera.¬
uisse. postra ĩ oibiculo atq ĩ lecto
mulieris cum absente marito cubãs
sola obdormissie ui sum repente iuxta
ram cubar̃ ingentẽ angũe eumq his
qui uiderãt texritis &s clarianti hus
elaps inuenire ñõ quisse. Id ipu
.p. Scipionẽ ad haruspicis retulisse
cos sacrificio fco rospondisse fore
ut liberi gignerent᷑. Nem multis dub
postũ ille anguis in lecto uisus ẽ mu¬
licr̃e cõcepisse concepti fetus signa
atis sensum pati eyinde mẽ se decimo
peperisse natũq esse hũc .p. affri¬
canum qui hãmbalem ee cartaginẽ¬
ses ĩ affrica bello punico secundo ui¬

Expanded text:
OD de Olympiade, Philippi regis uxore, Alexandri matre, in historia Graeca scriptum est, id de P. quoque Scipionis matre qui prior Africanus appellatus est memoriae datum est. Nam et C. Oppius et Iulius Hyginus, aliique qui de vita et rebus Africani scripserunt, matrem eius diu sterilem existimatam tradunt, P. quoque Scipionem, cum quo nupta erat, liberos desperavisse. Postea in cubiculo atque in lecto mulieris, cum absente marito cubans sola condormisset, visum repente esse iuxta eam cubare ingentem anguem eumque, his qui viderant territis et clamantibus, elapsum inveniri non quisse. Id ipsum P. Scipionem ad haruspices retulisse; eos, sacrificio facto, respondisse fore ut liberi gignerentur, neque multis diebus postquam ille anguis in lecto visus est, mulierem coepisse concepti fetus signa atque sensumsensurn pati; exinde mense decimo peperisse natumque esse hunc P. Africanum qui Hannibalem et Carthaginienses in Africa bello Poenico secundo vi