comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licere s ñ expedire: ꝓpt̃ salutẽ fr̃m ut corrigant̾. for¬
ma gͦ uult e cgt̾isut ubi uident ñ pͣedire: etiã licitis
ñ utant᷑. Si qͥminꝰ delicito fient rei: qd sumt̃ ut adde¬
tͥmentũ ꝓficiat. Nã cũ lib̾sim ex oĩb oiũ me seruũ
fersut plures lucrifaciã. libet ex omĩb⁊ cũ nulli
largiores mercede ħ y pocrisis accepit. Seruũ sic se
ominiũfactũ dic̃dũ se ꝑhumilitatẽ similẽ omĩũm̃¬
tembecillẽ exhibuit: ut eos ꝑpatientiã firmaret
ad salntẽ futuram: confouens animos illoꝵs qͥ aut
peccabant aut res diuinas tardius sequebant᷑ uit
n ase ferrent repbendi seͥ. Et factꝰ sũ udeiꝰ tĩꝙͣ uidȩ¬
usut iudeoꝰ lucr ifacerẽ. Nonqͦsi uidet simulasse.
ut oĩb fieret oĩa qd̾ solent adulatores facere: s ñ ita ÷
llir enĩ diuinꝰ & medic̾ spĩał. sciens oiũ causas ⁊ uulne¬
ra: magna industria ꝯfouet illos ⁊ compatit. Cũ oĩb

Expanded text:
licere, sed non expedire propter salutem fratrum, ut corrigantur. Forma ego vult esse caeteris, ut ubi vident non expedire, etiam licitis non utantur: si quominus, de licito fient rei: quod sic sumunt, ut ad detrimentum proficiat. Nam cum liber sim ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifaciam. Liber ex omnibus est, cum nulli largiores mercede hypocrisis accepit. Servum autem sic se omnium factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium mente imbecillium exhibuit; ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illorum, qui aut peccabant, aut res divinas tardius sequebantur; ut non aspere ferrent reprehendi se. Et factus sum Judaeis tamquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem. Videtur quasi simulasse, ut omnibus fieret omnia, quod solent adulatores facere, sed non ita est; vir enim divinus et medicus spiritalis sciens omnium causas et vulnera, magna industria confovet illos et compatitur; cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
nicat᷑ ĩc orpꝰ suũ peccat. Ostendit gͦuissimũ eẽ peccatỹ.
qi exh̃ õe deꝑit corpus. In cet̾is aũ peccatis. portio
ꝑit ñ totũ. Totũ enĩ corpꝰ uir : ⁊ mulier qr portio
uiri ÷ mulier. Qcũq enĩ aliud peccatũ admiserit:
ext᷑ se peccat. ł ornicariꝰ uͦ in carnẽ suã peccat age.
si aut laqueo uitã finiat aut ferrose trucidet:
ñ in corpꝰ suũ uidet᷑ peccare: Non in corpꝰ suũ pec¬
cat᷑ s in animã cui ui fac̃. ł ornicari aut̃ corꝑale
delictũ ẽ: qd̾ ⁊ corpꝰ contingit ⁊ aĩam. Non u sine d̃
cit ut peccet in carnẽ quis sine aĩa nicħ possit. ꝑ
id gͦ qd̾ in carnẽ q̃ ex se ẽ peccat. adoriginẽ enĩ retu¬
lit: in corpꝰsuũ dr̃ peccare.: ut desinat a fornicatio¬
ne. qͦsi sibi parcens. Nouatianꝰ tñ dic̃. Hic qͥ forn¬
cat᷑ ñ in corpꝰ suũ uidet᷑ peccare: s in xp̃i. Alit̃ e¬
nĩ ħ ꝓnunciat ut ⁊̃ illũ qͥ forncat᷑ in sp̃m sc̃m

Expanded text:
nicatur, in corpus suum peccat. Ostendit gravissimum esse peccatum; quia ex hoc omne deperit corpus: in caeteris autem peccatis portio perit, non totum. Totum enim corpus vir est et mulier; quia portio viri est mulier. Quicumque enim aliud peccatuextra se peccat: fornicarius vero in carnem suam peccat. Age si laqueo vitam finiat, aut ferro se trucidet, non in corpus suum videtur peccare? non in corpus suum peccat, sed in animam cui vim facit, fornicari autem corporale delictum est, quod et corpus contcit, ut peccet in carnem; quamvis sine anima nihil possit. Per id ergo quod in carnem, quae ex se est, peccat ad originem enim retulit in corpus suum dicitur peccare; ut desinat a fornicatione, quasi sibi parcens. Novatiano tamen hic, qui fornicatur, non in corpus suum videtur peccare, sed in Christi; aliter enim
Abbreviated transcription (Latin):
rãenĩ dicta õa ad nostͥnseunt᷑. Qm̃qͣ i spe arat ⁊ triturat:
debet spei suȩ fructũ ꝑciꝑe. Uerũ ÷ qi hac spe laborat᷑ ut
fructꝰ capiat᷑. Sinos uob sp̃alia seminauimꝰ magnũ:
si nos ur̃a carnalia metam᷑ ssõ dic̃ magnũ neq par eẽ:
si eyͣgłitantes regnũ dĩ ⁊ celesti cibo eccłã saginantes.
alim̃ta corꝑis sumerent: ut tͣdentes ȩt̃na ꝯseq̃rent᷑ tp̃ra¬
liaᷤ. Si alii potestate ur̃a utunt᷑ ñ ne mag̾ nos. Si eñ hi

Expanded text:
ram enim omnia dicta ad nos transeunt. Quoniam qui in spe arat et triturat, debet spei suae fructum percipere. Verum est, quia hac spe laboratur, ut fructus capiatur. Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est, si nos vestra carnalia metamus? Non dicit magnum, neque par esse, si evangelizantes regnum Dei, et coelesti cibo Ecclesiam saginantes, alimenta corporis sumerent; ut tradentes aeterna, consequerentur temporalia. Si alii potestate vestra utuntur, nonne magis nos? Si eni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã putant exhis qͥ credt̃ aliqͥd numinis insimulaeͥs.
Aliqͥ aut̃ adhuc̃ scientia simulac qͣsi simulacro immo¬
latũ manducant. De plebe enĩ aliqͥ cũ ueneratione¬
adbuc simulacri manducabant de sacrificatis qͣsi
aliqͣ eẽt illic diuinitas. Et conscientia illoꝵ  c̃ sit in¬
firma coinqͥnat᷑. Maculat᷑ ꝯscientia: sunfirma ÷ cir¬
ca dm̃. E sca aut̃ nos ñ cõm̃dat dõ. Uerũ ÷ qr ñ idõ dõ¬

Expanded text:
 credunt aliquid numinis in simulacris. Nam aliqui adhuc conscientia idoli quasi simulacro immolatum manducant. De plebe enim aliqui adhuc cum veneratione simulacri manducabant de sacrificatis, quasi aliqua esset illic divinitas. Et conscientia aliorum cum sit infirma, coinquinatur. Maculatur conscientia, si infirma est circa Deum. Esca autem nos non commendat Deo. Verum est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dat̾᷑. Si aũ sũpta fuerit ñ abundabit: ita ut nicħ re¬
qͥrat᷑ Ac ꝑh abiciendã qr neq sine illa ñ uiuit᷑ i scan¬
dalũ fr̃ib ẽ. Uidete tñ ne forte licentia ur̃a offensio
fiat infirmis: hoc ÷ ne qr licere uob̾ edẽ carnẽ de saͥͥ.¬
cio dicitis ꝑ id qd̾ nicħ eẽ idolũ scitis offensionẽ gnr̃etis frĩ¬
b: qͥ nesciunt adhuc qi nicħ ÷ idolũ. Sienĩ qͥs uidit eũqͥ
hc̃ scientiã in idoło recũbentẽꝰ ñne ꝯscientia eiꝰ c̃ sit in

Expanded text:
ita ut nihil requiratur: ac per hoc abjicienda; quia neque sine illa non vivitur et scandalum fratribus est. Videte tamen ne forte licentia vestra offensio fiat infirmis. Hoc est, ne quia licere vobis edere carnem de sacrificio dicitis, per id quod nihil esse idolum scitis, offensionem generetis fratribus, qui nesciunt adhuc quia nihil est idolum. Si enim quis viderit eum, qui habet scientiam in idolio recumbentem, nonne conscientia ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
incipiet ⁊ ipse ed̾e carnes sacrificioꝵ. ñ illa ꝯscientia qͦ
ille ꝑitiȩ causa sciens nicħ eẽ idolũ: s ee̾ putat illic
infirmꝰ siedat tͣ uniꝰ dĩ fide de sacrificatis. Qd̾ qͥdẽ qͥ¬
si irascentis u̾ba st̃. ⁊ oscendentis qͥd mali possit pareri
scientia:. si ñ fuerit t̃ꝑata a caritate. In tua scientia. id
tua ꝑitia illũ occidit. ꝗͣdo a te fieri uidet qd̾ alit̃ il
intelligit. Et tu eris occasio mortis fris: quẽ xp̃sut
redimeret crucifigi se ꝑmisit. Ac ꝑ ħ aliꝗͣdo abscientia
dissimulandũ docet caritatis causa: qr sine dubio pl

Expanded text:
incipit et ipse edere, non illa conscientia qua ille peritiae causa sciens nihil esse idolum, sed esse putat illic infirmus, si edat contra unius Dei fidem de sacrificatis: quod quidem quasi irascentis verba sunt, et ostendentis quid mali possit parere scientia, si non fuerit temperata a charitate. In tua scientia: id est, tua peritia illum occidit; quando a te fieri videt, quod ille aliter intelligit. Et tu eris occasio mortis fratri, quem Christus ut redimeret, crucifigi se permisit. Ac per hoc aliquando ab scientia dissimulandum docet charitatis causa; quia sine dubio pl
Abbreviated transcription (Latin):
cet inqͥt uemre scandala .i oportet filiũ hõĩs pati:
pͥsciꝰ qi uidas ꝓditor erat futurꝰ. Ut ꝓbati aũ c̃ dicit
manifesti fiantint uos illos significat qͥ intͣditione
accepta durantes exemplũ ꝓbationis erant eõgl̃i¬
ꝙ disciplinȩ ad ꝯdẽ pnationẽ cȩtͥor. Hi st̃ qͦs in capite

Expanded text:
tet, inquit, venire scandala . Et: Oportet Filium hominis pati , praescius, quia Judas proditor erat futurus. Ut probati autem cum dicit, manifesti fiant inter vos, illos significat, qui in traditione accepta durantes, exemplum probationis erant evangelicae disciplinae ad condemnationem caeterorum. Ii sunt quos in capite
Abbreviated transcription (Latin):
gestis ostende. Dehis aut̃ q̃ scͥpsistis mͥbonũ ÷ hõi
mulierẽ ñ tang̾e. Prauis sensib pseudo apłoꝵ exagi¬
tati qͥ nuptias ꝑ hypo cͥsim ut puriores cȩt̾is uide ñ
lũ reqͥrt̃. Qͥb tñ respondit bonũ eẽ qͥdẽ mulierẽ ñ
conting̾e: qͣꝗͣ ñ illi istud simplicit̃ asserant᷑. Tñ ꝓp¬
t̃ fornicationẽ: ħ ÷ ne qͥd otͣ legẽ admittat᷑: cũ qn¬

Expanded text:
I. De iis autem quae scripsistis mihi bonum est homini mulierem non tangere. Pravis sensibus pseudo-apostolorum exagitati, qui nuptias per hypocrisin, ut puriores caeteris viderentur, lum requirunt. Quibus tamen respondit bonum esse quidem mulierem non contingere, quamquam non illi illud simpliciter asserant. Tamen propter fornicatione
Abbreviated transcription (Latin):
sint qͥ dicant᷑ dii ⁊ dñi siue in cȩlosiue int̾ra. A paga¬
nis enĩ ⁊ sol ⁊ luna ⁊ cȩt̾a sẏda dii cȩlestes dñr. In t̾ra apol¬
lmnẽesculapiũ herculẽ minexuã deos diet̃ ⁊ dños. Nob̾
tam᷑ unꝰ dĩ pat ex qͦ omĩa: ⁊ nos in illo. Omnia enĩ ex il
nos a cȩt̾is qͥ c̃ ex illo sint ñ t̾n st̃ m illo cdũ adhuc ñ

Expanded text:
sint qui dicantur dii et domini, sive in coelo, sive in terra. A paganis enim et sol et luna et caetera sidera dii coelestes dicuntur: in terra Apollinem, Aesculapium, Herculem, Minervam deos dicunt et dominos. Nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in illo. Omnia enim ex illnos a caeteris, qui cum ex illo sint; non tamen sunt in illo, dum adhuc non
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ nuptiȩ sub benedictione dĩ celebrant᷑ sullimit̃.
or sit in fut᷑o. ⁊siliũ dat sp̃ĩali ratione p̾cipuit. ut se
ꝯtineat᷑. Putoaũ qd̾ ⁊ ego sp̃m dĩ habeo. Ut ratũ ⁊ p¬
uidũ ꝯsiliũ suũ ostendat. humilitate u̾bi ħ cõm̃¬
sit scientia ñ interĩ dic̃s. ĩ subiectis ostenditdic̃s q inch̾
ẽ idolũ Scientia inflat. mamfestũ ÷ habentẽ scientiã:

Expanded text:
primae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiteror sit in futuro, consilium dat spiritali ratione praecipuum, ut se contineat. Puto enim et ego Spiritum Dei habeo; ut ratum et providum consilium suum ostendat, humilitate verbi hoc commensit scientia, non statim dicit, sed in subjectis ostendit dicens, quia nihil est idolum. Scientia infla
Abbreviated transcription (Latin):
ħ enĩ so dix̃ qi licebat illi abhis sũptꝰ accipe. s
q̃m sciebat pseudo apłos occasionẽ q̃rere accipi¬
endinoluic abhis acciꝑe: ne causa uentris. ui¬
gor exgłicȩ u̾itatis torpesceret. Si enĩ abhis acci¬
ꝑet qͦs intantis uitiis arguebat: auccoritatẽ ma¬
gistu ꝯcessã sibi a dño inclinabat. Non enĩ pot̾
ꝯstant᷑ argui ã qͦ accipit᷑: maxĩe c̃ id̾o ꝓmptꝰ sit ad dãdũ¬
destruet. Destructio uentͥs : cũ comedendi ces¬
sat officiũ escȩ uͦ destructio tc̃ erit. ꝗdo stet̾it nati¬
uitas Pseudo apłi aut̃ qͥ ñ utiq religionis causa s
q̃stuꝰ circi̾ubant. peccantib a mari ee nolebant. Ce¬
pꝰ aut̃ ñ forncationi. s dño. Nc̃ redit ad suꝑiorẽ sen¬
sũ. Et dñs corꝑi. Qd dñs corꝑi. subaudit̾ immorta¬

Expanded text:
 enim ideo dixit, quia licebat illi ab his sumptus accipere. Sed quoniam sciebat pseudoapostolos occasionem quaerere accipiendi, noluit ab his accipere, ne causa ventris vigor evangelicae veritatis torpesceret. Si enim ab iis acciperet, quos in tantis vitiis arguebat, auctoritatem magisterii concessam sibi a Domino inclinabat; non enim potest constanter argui a quo accipitur: maxime cum ideo promptus ad dandudestruet. Destructio ventris est, cum edendi cessat officium: escae vero destructio tunc erit, quando steterit nativitas. Pseudoapostoli autem, qui non utique religionis causa, sed quaestus circumibant, peccantibus amari esse nolebant. Corpus autem non fornicationi, sed Domino. Nunc redit ad superiorem sensum: Et Dominus corpori. Quid Dominus corpori? Subauditur immorta
Abbreviated transcription (Latin):
denotant᷑ addiscit᷑. Deniq credentes ñ humanis u̾b̃
cit opificẽ. Idõq ȩoͣgłm animis nr̃is loqͥt᷑ sp̃ialia:
excitans illos ad cognitionẽ sui creatoris. Sp̃ialib
spĩalia comꝑantes. Hoc ÷ his qͥ mundanã pruden¬
tiã refutant sp̃italẽ efficatiã tcłe q̃ mist̾i̾o fidĩ ꝯti¬
net̾ ad illuminandos sensus beniuoloꝵ hoĩũ.
redentes enĩ q̃ mundi sapientia stulta uidicat :

Expanded text:
denotantur, addiscitur. Denique credentes non humanis verbis, denotantur, addiscitur. Denique credentes non humanis verbis, cit opificem: ideoque Evangelium animis nostris loquitur spiritalia, excitans illos ad cognitionem sui Creatoris. Spiritalibus spiritalia comparantes. Hoc est, iis qui mundanam prudentiam refutant, spiritalem efficaciam tradere, quae mysterio fidei continetur, ad illuminandum sensus benevolorum hominum; credentes
Abbreviated transcription (Latin):
sinuata sc̃ S p̃stñ mundi hic ẽ ꝑ quẽ arripius
fanatiei qͥ simne dõ st̃. Est en int̃ mundanos spi p
tior. Vnde solet diecturis quȩ mundi st̃ diuma¬
re quẽ phiconẽ appellant. Hic ẽ qui ꝑ uerisimilia
fallit̾ ⁊ fallit. hic ÷ qͥ ꝑ sibillã locutꝰ ÷ sensũ nr̃oꝵ
setutꝰ. locũ uolens int̾ cȩlestes hab̾e. Ut sciamꝰ quȩ a
a dõdonata sc̃ nob̃. Non enĩ possemꝰ scire simundi
posst̃ suꝑioꝵ scire. ꝯsiliĩ neq creat᷑a ꝯditoris sui
dmoscere uoluntatẽ. Quȩ iloqͥmͣ. Uthinc mani¬
płis & ad discerent pͥncipes huiꝰ scłi qͥd admisisseñ
mali. Non in doctͥna u̾bors humanȩ sapientiȩs
indoctͥna sp̃s. Uerba enĩ humane sapientiȩ hõ
sensũ ñ uident. neq litt̾at̾e studiis app̾hendit᷑ s
ꝑfidẽ sp̃iali tatione ꝯcipit̾: dicente ysaia ꝓpħa. Ni¬
si crediditis neq intelligetis. Nat̾ali enĩmagis legi
ꝗͣ cursui sẏderũ: & calculis signors q̃ infirmam̃to

Expanded text:
itus tamen mundi hic est, per quem arripiuntur fanatici, qui sine Deo sunt; est enim inter mundanos spiritus potior; unde solet conjecturis, quae mundi sunt divinare, quem pythonem appellant. Hic est qui per verisimilia fallitur et fallit: hic est qui per Sibyllam locutus est, sensum nostrum secutus, locum volens inter coelestes habere. Ut sciamus quae a a Deo donata sunt nobis. Non enim haec possemus scire, si mundpossunt superiorum scire consilium, neque creatura conditoris sui dignoscere voluntatem. Quae et loquimur. Ut hinc manipulis, et addiscerent principes hujus saeculi quid admisissent mali. Non in doctrina verborum humanae sapientiae, sed in doctrina spiritus; verba enim humanae sapientiae hunc sensum non videnper fidem spiritali ratione concipitur, dicente Esaia propheta: Nisi credideritis, neque intelligetis . Naturali enim magis lege, quam cursu siderum, et calculis signorum, quae in firmamento
Abbreviated transcription (Latin):
Quia qͥ ꝑꝑdm̃ ꝓmerendũ uͥgo manere uult̃ scit qͣle p̾mi¬
ũ possit acciꝑe. Qͥ a licito tꝑrat ut melior fiat: simul
se uidit suꝑ uͥginẽ suã si sit ultͣ pubertatẽ: & sic opor¬
tet fieri. qd̾ uult faciat. ñ peccat si nubat. Ept̃ qd suꝑiꝰ
uͥginitatẽ tenendã ⁊ ꝯtinentiã reddita intione hor¬
tatꝰ ÷ ita ut pene ad cõꝑationẽ earũ ꝯiugia mn utili¬
a ⁊ abicienda uideant᷑: nc̃ ne nuptias dãpnare putare¬
t᷑ ñ peccare uͥgiẽ si nubarostẽdit᷑s rẽ maximi laboriꝰ ag¬
gredi ⁊ qͥ ap̃ dm̃ p̾miũ ñ habeat. sic̃ ñ ht̃ pęnã Xp̃i¬

Expanded text:
um promerendum virgo manere vult, sciens quale praemium possit accipere, qui a licito temperat, 138 ut melior fiat; simul se viderit supra virginem suam, si sit ultra pubertatem, et sic oportet fieri; quod vult facginitatem tenendam et continentiam, reddita ratione, hortatus est; ut pene ad comparationem earum conjugia inutilia et abjicienda videantur: nunc ne nuptias negare putaretur, non peccare virginem, si nubat, ostendit; sed rem maximi laboris aggredi, et quae apud Deum praemium non habeat, sicut non habet p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓde̾et sic̃ dic̃ dñs. Tollite iugũ meũ suꝑ uos qr suaue
ẽ:i onꝰ meũ qr leue ẽ.Suꝑbiã itaq abscidit ⁊ unitatẽ fec᷑ ut
neq seruus pudore ꝯditionis despectũ se putet. neq
lib̃ elatione m̃tis inflat᷑ seruo se suꝑponat. Pretio empti
estis nolite fieri serui hoĩũ. Uerũ ÷ qͣtã care empti sumꝰ :
emptori. Adõgͦ empti id ÷ axp̃o: serui hõiũ eẽ ñ debent.
dit: eo qd̵ dicerent ego sũ pauli. aliꝰ aũ ego apollo. De
cõm̃det reit̾at᷑. De uirginib aut̃ p̾ceptũ dñi ñ habeo.
Had scripta illoꝵs respondit: sic̃ supͣ dix̃. De qͥb aut̃ scͥp¬
sistis mͥ ⁊cȩtã. Consiliũ auc̃ do canꝗ mĩam ꝯsecut᷑ a dño:
ut sim fidelis. Preceptũ se de uirginib: negat accepis¬
se: qr ñ pot̾at auctor ꝯugii rẽ adu̾sã nuptiis imꝑa¬
re: ne factũ suũ pͥstinũ accusaret. Consiliũ aut̃ do: ñ
qd̾ displiceat neq qd̾ adulatione fucatũ sit. Quia ad

Expanded text:
 suave est: et onus meum, quia leve est . Superbiam itaque abscidit, et unitatem fecit; ut neque servus pudore conditionis despectum se putet, neque liber elatione mentis inflatus, servo se superponat. Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum. Verum est, quia tam caro empti sumus, emptori. A Deo ergo empti, id est a Christo, servi hominum esse non debent. dit, eo quod dicerent: Ego sum Pauli: alius autem: Ego Apollo . Decommendet, reiterat. De virginibus autem praeceptum Domini non habeo. Hoc ad scripta illorum respondit, sicut supra dixit: De quibus autem scripsistis mihi, etc. . Consilium autem do, tamquam misedelis. Praeceptum de virginibus negat se accepisse; quia non poterat auctor conjugii rem adversam nuptiis imperare, ne factum suum pristinum accusaret. Consilium autem, ait, do: non quod displiceat, neque quod adulatione fucatum sit; quia ad
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ipsi recesserint: dissimulandũ ab his. Un̾ũquẽ¬
 sic̃ nocauit dt̃ita ambulet. B ÷ ut si matͥmonio
unctꝰ: qͥ credit ñ deserat neq uir neq mulier: s sic
naneat siue iudeꝰ siue g̾cus. Et᷑ sic̃ in oĩb eccłiis do¬
eo. Ut̃ suadeat ñ se alit̃ his tradẽ dic̃ qmͣ cȩt̾is. Ug c̃ cȩ¬
os huiꝰ fidĩ ħ doc̃i audiunt: ꝓmptiꝰ asseqͣnt᷑. ł acile
nĩ qͥs inclinat᷑. si uidit sociũ c̃sensisse. Circũcisus ali
tioᷤ. In p̃putio qͥs uocatꝰ ÷ ñ circuncidat᷑. Ut gentił uo¬
catꝰ ñ estimet debere se circuncidi: ꝑ id qd̾ filios abra

Expanded text:
enim ipsi discesserint, dissimulandum ab his. Unumquemenim ipsi discesserint, dissimulandum ab his. Unumquemque sicut vocavit Deus, ita ambulet. Hoc est, ut si matrimonio junctus est, qui credit, non deserat, neque vir, neque mulier: sed sic maneat, sive Judaeus, sive Graecus. Sicut in omnibus Ecclesiis doceo. Ut suadeat, non se aliter his tradere, quam caeteris; ut cum caeteros hujus fidei hoc doceri audiunt, promptius assequantur. Facile enim quis inclinatur, si viderit socium consensisse. Circumcisus aliqutio. In praeputio quis vocatus est? Non circumcidatur. Ut gentilis vocatus non aestimet se debere ci
Abbreviated transcription (Latin):
uxores fec̃. aut uiros infideleᷤ ut ꝓpiciꝰ fieret ds̃ ÷nec
iratꝰ si aliaᷤ ex gñe suo acciꝑent: non enĩ ita p̾ceptũ hiᷤ
÷ ut renu̾siᷤᷤistᷤᷤ alias minime duc̾ent: qntomagis si
nfidelis discesserit liberũ habebit arbitriũ si uo¬
luerit nub̾e legissuȩ uiro: Illud enĩ ñ debet imps¬
tari matͥmoniũ qd̃ extͣ decretũ dĩ factũ ẽ. Sedcũ pꝰ
cognoseit ⁊ dolet deliquisse: em̃dat se ut ueniã me¬
reat᷑.Si aut̃ ambo credidint ꝑ cognitionẽ clĩ confir¬
mat ꝯiugiũꝰ In pace aut̃ uocauit nos ds̃. Uerũ ÷ qr
ñ oportet litigare c̃ eo qͥ discedit. Iodio dĩ discedit. Ac
ꝑhoc nec dignꝰ habendus:. Qd enĩ scre mu¬
lier siuir ũ saluũ faciesaut und scisuir si uxorẽ sal¬
uã facies: Hoc dic̃ qr forte posst̃ credere qͥ ñ horrent
sustinet illũ. Et sic ⁊ hic docet expectandos eos. nec
scandalũ de his pati deb̾eqi cͦtodienda ẽ spes illoꝵ.

Expanded text:
fieret Deus , nec iratus, si alias ex genere suo acciperent non enim ita praeceptum his est, ut remissis istis alias minime ducerent, quanto magis si infidelis discesserit, liberum habebit arbitrium, si voluerit nubere legis suae viro? Illud enim non debet imputari matrimonium, quod extra decretum Dei factum est, sed cum post cognoscit, et dolet deliquisse, emendat se ut veniam mereatur. Si autem ambo crediderint, per cognitionem Dei confirmatur conjugium. In pace autem vocavit nos Deus. Verum est quia non oportet litic nec dignus habendus est. Quid enim scis, mulier, si virum salvum facies? aut unde scis, vir, si uxorem salvam facies? Hoc dicit, quia forte possunt credere, qui non horrent do potest credere, et sustinet illum. Et hic docet exspectandos eos, nec scandalum de his pati debere, quia custodienda est spes illorum; si
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ iusticia forte p̾munt᷑ hac spe int̾ eos consolantͥ
se. Et qͥ gaudent tanꝗͣ ñ gaudentes. Imp̾sentien
qͥ gaudent. sciant mox luctũ uenturũ: eis ui¬
delicet qͥ mundo gaudent ambigentes dedĩ udi¬
cioᷤᷤ. Et qͥemunt canꝗͣ ñ possidentes. Credentes
enĩ qͥ emunt paruũ tp̃s suꝑe̾e mundo: sic agant.
ut ñ õem curã in rẽcito ꝑiturã impendant. Magil
su ħ qr cito ꝑibit corruente mundoᷤ. Pret̾it enim
fig̾a huiꝰmundi. Quia finiri mundũ dix̃ ÷ osten¬
dic figurã eiꝰ p̾t̾ire: & hc̃ ee finẽ id÷ ñ substantiãs¬
p̾tire s formã Itaq si forma mundi ꝑibit: dubiũ
tidie se nescit mundꝰ. Uolo uossine sollicitudine el
Diminuta enĩ sollietudine scłi: in dĩ reb ꝓpensui

Expanded text:
Dei justitia forte premuntur, hac spe inter eos consolentur Dei justitia forte premuntur, hac spe inter eos consolentur se. Et qui gaudent, tamquam non gaudentes; in praesenti enim qui gaudent sciant mox luctum venturum, eis videlicet qui mundo gaudent, ambigentes de Dei judicio. Et qui emunt, tamquam non possidentes; credentes enim, qui emunt, parvum tempus superesse mundo, sic agant, ut non omnem curam in rem cito perituram impendant: magis su hoc; quia cito peribit, corruente mundo. Praeterit enim figura hujus mundi. Quia finiri mundum dixit, ostendit figuram ejus praeterire; et hunc esse finem, id est, non substantiaire, sed formam. Itaque si forma mundi peribit, dubiutidie senescit mundus. Volo vos sine sollicitudine esse. Diminuta enim sollicitudine saeculi, in Dei rebus propensi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qd dr̃ c̃ adhuc longe sit imminere. multũ ꝓficic.
Terrorẽ enĩ incutit ad meliorẽ uitã agendã hõĩbꝰ.
Deniq hic in p̾senti quã solliciti st̃ hii qͥ ap̃ iudices
hic qd alio in loco dic̃ seductores s ueraces. Utꝰ ⁊ qͥ
hñt uxoresita sint qͣsi ñ hñtes. Quia enĩ mundi fi¬
nis in ꝓximo ẽ: ñ deb̾e ad gn̾randũ eẽ sollicitos. ne¬
q adusũ ipsũ deditos ut ꝓpensiores ⁊ uigil anteᷤᷤ
in diuinis oꝑib exercitati circa curã legis ĩmmen¬
r̃t: & multi casuri st̃ in laqueũ diaboli. Deniq
amꝰ plus oroni ⁊ dĩ seruituti subiecti. ꝓuidentes
diẽ iudicii: ne ⁊ nos simꝰ imparati ꝑ ĩpedim̃tũ
necessitatis p̾sentis ⁊ illi incurrant qd̾ nos time
innocentes s ⁊ głosi uideant᷑. Concessa crũ p̾t̾mi
uirtutis ÷ maximȩ : & ꝓhibita ñ desid̾are. ñ lõge
au̾tute. Etqͥ flent tanꝗͣ ñ flentes. Scientes enĩ in ꝑ¬
ximo finẽ mundi mox ꝯsolationẽ eoꝵs fut᷑am qͥp

Expanded text:
dhuc longe sit, imminere multum proficit; terrorem enim incutit ad meliorem vitam agendam hominibus. Denique hic in praesenti quam solliciti sunt ii, qui apud judices d alio in loco dicit, seductores, sed veraces . Ut et qui habent uxores, ita sint, ac si non habentes. Quia enim mundi finis in proximo est, non debere ad generandum esse sollicitos, neque ad usum ipsum deditos: ut propensiores et vigilantes in divinis operibus, exercitati circa curam Legis, imminen fuerunt, et multi casuri sunt in laqueum diaboli: deniqueamus, plus orationi et Dei servituti subjecti, praevidentes diem judicii; ne et nos simus imparati per impedimenta necessitatis praesentis, et illi incurrant, quod nos timinnocentes, sed et gloriosi videantur: concessa enim praeterire virtutis est maximae; et prohibita non detes; scientes enim in proximo finem mundi mox consolationem eorum futuram, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩst̃ qͣ de conugis licitis natist̃: et q sub creatos
ueneratione nati st̃ ꝓpensiore ex parte. Quia sic̃
qͥcqͥd p̃dicatione idoloꝵ fit immundũ est: ita
qͥcqͥd sub dĩ creatoris ꝓfessione fit. scm̃ ẽ: Qd̃ sim
fidelis discedic discedat. Propositũ religionis c̾to¬
dit p̃cipiendo ne xpĩani relinꝗͣt ꝯiugia. S si in¬
fidelis odio dĩdiscedit: fideł ñ erit reus dissolu
oc ÷ ñ debet᷑ reuerentia ꝯiugii ei qͥ borret aucto¬
rẽ ꝯiugis. Non enĩ ratũ ÷ matͥmoniũ. qd̾ sine
ꝓpc̃ dm̃. si alii se unxertt. Contumelia enĩ crea¬
toris soluit ius mat̾monii circa eũ qͥ relinqͥt᷑: ne
accuset᷑ alii copulatꝰ. Infidelis aut̃ disceds̃ ⁊ in dm̃¬

Expanded text:
sunt; quia de conjugiis licitis nati sunt: et quia sub creatoris veneratione nati sunt propensiore ex parte. Quia sicut quidquid per dedicationem idolorum fit, immundum est; ita quidquid sub Dei creatoris professione fit, sanctum est. Quod si infidelis discedit, discedat. Propositum religionis, custodit, praecipiendo ne christiani relinquant conjugia: sed si infidelis odio Dei discedit, fidelis non erit reus dissolutHoc est, non debetur reverentia conjugii ei, qui horret auctorem conjugii; non enim ratum est matrimonium, quod sine propter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, e
Abbreviated transcription (Latin):
sitate uibum ñ q̃rat uxorẽ. ita tñ ut ã cęt̾is tẽꝑet. Si
qͦminꝰ qͥd ꝓdẽ desidiũ carnis p̾mere. h ÷ rẽ licitã sꝑ¬
nere: illicitis subiacere. Si aut̃ acceꝑis uxorẽ ñ pec¬

Expanded text:
sitate liberum, non quaerat uxorem; ita tamen ut a caeteris temperet. Si sitate liberum, non quaerat uxorem; ita tamen ut a caeteris temperet. Si quominus, quid prodest desiderium carnis premere, hoc est, rem licitam spernere, et illicitis subjacere? Si autem acceperis uxorem, non pec
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatẽ cõm̃datorẽ docet: s ⁊ ap̃uitã p̾sentẽ dũ
necessitatẽ tp̃ris nescit qͣspatit᷑ ꝯiugatio: ⁊ mer ores par¬
tus simul q orbitates fllioꝵ ignorat. It gͦ adhanc af¬
fectandam hortaret᷑: p̾sentis uitȩ necesfitates exitia
lucrari docet has qͦ illã dilexerint. Ut cũ ñ solũ ap̃
industria hanc appet̾ent. Unũ enĩ ÷ qd̃ laborat. ut
affectũ carnis uincat. incȩt̾is oĩb lib̾a Qͥ a enĩ caro
affectus: idõ hec suꝑare ñbreuis gła ÷. Uinctꝰ es ux¬
ori: ne q̃sieris solutionẽ hȩc remedioꝵ ꝯsilia st̃. Dicit
enĩ ñ debere qͣmꝗ̃ absolui ab uxore n causa fornca¬
tionis. F requent̃ enĩ suas dimittentes sub regmine
ꝯtinentiȩ alias decipiunt. refrigescente ꝓposito. d
si meliꝰ uult uiuere cũ uxore sua positꝰ exhortet᷑ illã
ut sine scandalo puriꝰ uiuant᷑. Solutꝰ es ab uxore. ne
q̃sieris uxorẽ. Ut sciens ħ mag̃ dõ acceptũ: ⁊ a neces¬

Expanded text:
em commendatiorem docet, sed et apud vitam praesentem, dum necessitates temporis nescit quas patitur conjugatio; et moerores partus, simulque orbitates filiorum ignorat. Ut ergo ad hanc affectandam hortaretur, 136 praesentis necessitatis exitia lucrari docet has, quae illam dilexerint; ut cum non solum hansenti, omni industria hanc appeterent. Unum enim est, quod laborat; ut affectum carnis vincat, in caeteris omnibus libera. Quia enim caro affectus; ideo haec superare non brevis gloria est. Vinctus es uxori? Ne quaesieris solutionem. Haec remediorum consilia sunt; dicit enim non debere quemquam absolvi ab uxore, nisi causa fornicationis. Frequenter enim suas dimittentes, sub tegmine continentiae alias decipiunt, refrigescente proposito. Sed si melius vult vivere cum uxore sua positus, exhortetur illam, ut sine scandalo purius vivant. Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem. Ut sciens hoc magis Deo acceptum, et a neces
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ dix̃. S̾eruus uocatꝰ esñ sit tͥ curȩ. s ⁊ si potes liber
fierimagis ut̾e. Hortat᷑ ut bene seruiens de dĩ timore
carnali hõi dignũ se faciat lib̾tate: ne audiens forte
seruis uocatꝰ es ñ sit tͥ curȩ. neglegentior eẽt circa bonos
⁊ in magno. Qui enĩ in dño uocatꝰ ÷ seruus: lib̾tꝰ ÷ in dm̃.
Ereptꝰ enĩ apeccatis quȩ uere seruos ꝓbant: lib̾tꝰ fit. Hic¬
enĩ oĩo seruus ẽ qͥ imprudent̃ agit. Sic̃ ⁊ uet̾ib placu¬
it qͥ om̃s sapientes liberos appellauert̃: imprudentes
aut̃ õs seruos. Un d salomon seruo inqͥt sapienti lib̾i ser¬
uient. Hic gͦ qͥ credit acsi seruus sit ad tp̃s: qi rẽ fac̃ pru¬
dentẽ ut credat in xp̃m: lib̾tꝰ fit dnĩ. Sigͦ peccara ser¬
uos faciunt sic̃ chã filiꝰ noe peccati ⁊ imprudentiȩ cau

Expanded text:
Servus vocatus es? Non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere. Hortatur ut bene serviens de Dei timore carnali domino, dignum se faciat libertate, ne audiens forte: Servus vocatus es? Non tibi sit curae; negligentior esset circa bonos et in magno . Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini. Ereptus enim a peccatis, quae vere servos probant, libenim omnino servus est, qui imprudenter agit: sicut et veteribus placuit, qui omnes sapientes liberos appellaverunt, imprudentes autem omnes servos. Unde Salomon: Servi, inquit, sapienti liberi servient . Hic ergo qui credit, ac si servus sit ad tempus, quia rem facit prudenter, ut credat in Christum, libertus fit Domini. Si ergo peccata servos f
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe uoli̾tatẽ sa nuxoriꝰ filioꝵ. cogitatio mundi ẽ. Nã in¬
⁊ cet̾a solent aliꝗdo res puniendas admitt̾e ne illas of¬
fendant. sic̃ refert ⁊ arobabel unꝰ de tͥb cubicłariis ar-¬
urxersis. Magna enĩ amaritudo÷ in domo: uxor tͥs¬
ur qr legimꝰ mnumer is mulieres uirgines appellatas.
uilier. incertũ ÷ qͥd significet. nͥ significatio subseqͣt᷑.
enĩ uoluit ostendẽ uirginẽ liberã ã tediis qͤ patit᷑¬

Expanded text:
ura enim uxoris et filiorum cogitatio mundi est: nam inter caetera solent aliquando res puniendas admittere; ne illas offendant, sicut refert Zorobabel unus de tribus cubiculariis Artaxerxis : magna enim amaritudo est in domo uxor tristu; quia legimus in Numeris mulieres virgines appellatas . dicitur mulier, incertum est quid significet, nisi significatio subsequaturhoc enim voluit ostendere virginem liberam a taediis et la
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾sationẽ uiri: iã innupta maneat: aut uiro
suo reconciliet᷑ Qd si ꝯtinere se inqͥt non pot: qr
pugnare ñ uult ꝯt᷑ carnẽ: uro reconciliet᷑. Non
enĩ ꝑuntat᷑ mulieri ut nubat si uirũ suũ cau¬
sa fornicationis dimiserit aut apostasie aut impel¬
lente lascuna usũ quęrat uxoris qi inferior ñ õmo
hac lege utit᷑ qͣ potior Sitñ apostatauerit ⁊ uirꝰ
aut usũ q̃rat uxoris in u̾t̾e: nec alii pot : nub̾e mu¬
lier. nec reu̾ti ad illũ. Et uirũ uxorẽ ñ dimitte. Sub¬
audit᷑ aũ excepto fornicationis causa. Et idõ ñ sul
q uiro licet duc̾e uxorẽ si dimiserit uxorẽ peccan¬
tẽ: qi ñ ita lege const̾ngit᷑ uir sic̃ mulier. Caput enĩ
mulieris uir ẽ. Nã cęt̾is ego dico: ñ dñs. ħ dix̃ ut os¬
tendat qͥd ꝓpͥo ore dñs iussit. ⁊ qͥd huiꝰ auctoritati¬

Expanded text:
conversationem viri, jam innupta maneat. Aut viro suo reconciliari. Quod si continere se, inquit, non potest, quia pugnare non vult contra carnem, viro reconcilietur; non enim permittitur mulieri, ut nubat, si virum suum causa fornicationis dimiserit, aut apostasiae, aut si illicita impellente lascivia, usum quaerat uxoris; quia inferior non omnino hac lege utitur, qua potior. Si tamen apostataverit vir, aut usum quaerat uxoris invertere; nec alii potest nubere mulier, nec reverti ad illum. Et virum uxorem non dimittere. Subauditur autem, excepta fornicationis causa. Et ideo non subquia viro licet ducere uxorem, si dimiserit uxorem peccantem: quia non ita lege constringitur vir, sicut mulier; caput enim mulieris vir est. . Nam caeteris ego dico, non Dominus. Hoc dixit, ut ostendat quid proprio ore Dominus jussit;
Abbreviated transcription (Latin):
offendebantꝰ. Nescitis qñ qͥ in sacrariis oꝑant᷑ de sacͣ¬
rio uiuunt̾. ⁊ qͥ altario deseruiunt altari participan¬
t̾: In sacrariis. legẽ gentiliũ significat. In altari uͦ. u¬
deoꝵ. Sic enĩ decreuit dñs ꝑ moysẽ. ut dehis quȩ obla¬
ta erant. partẽ sumerent sac̾dotes. Ita ⁊ dñs iħc ordina¬
uit eos qͥ eigłm annunciant: de eũgło uiuere. Nongͦ
ds̃ ꝑ moysen gentiliũ formã secutꝰ ÷ s ipsa nat᷑ał ratio
ħ ht̃. ut qͥsq inde uiuat uͥ laborat. Hanc gͦ rationẽ
ipse nat̾e ⁊ ou̾sationi humanȩ decreuit. Htñ ad cu¬
mulũ adhuc addens gͣuat causã: ut ñ leue faciat neq
oc iosũ qd tantis testimoniis cõm̃dat: & ñ tn sibi ꝓfi¬
cere uult. ne lib̾tatẽ arguendi humiliet. Ego aũ nullo
hoꝵ usus sũ. Postꝗͣ multimod ostendit licere acciꝑe si¬
morauiꝰ Nou aut̃ scͥpsi ħ ut ita fiat mme. sonũ ÷ nͥma
salutẽ. Debitũ enĩ obseqͥũ ab nuit abhis sibi mmpendi:

Expanded text:
offendebant. Nescitis quoniam qui in sacrariis operantur, de sacrario vivunt: et qui altario deserviunt, de altario participantur? In sacrariis legem gentilium significat, in altario vero Judaeorum. Sic enim decrevit Dominus per Moysen , ut de iis quae oblata erant, partem sumerent sacerdotes. Ita et Dominus Jesus ordinavit eos, qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Non ergo Deus per Moysen gentilium formam secutus est: sed ipsa naturalis ratio hoc habet, ut quis inde vivat, ubi laborat. Hanc ergo rationem ipsi naturae et conversationi humanae decrevit. Haec tamen ad cumulum adhuc addens, gravat causam; ut non leve faciat neque odiosum, quod tantis testimoniis commendat: et tamen non sibi proficere vult, ne libertatem arguendi humiliet. Ego autem nullo horum usus sum. Postquam multis modis ostendit licere accipere, simoravi. Non autem scripsi haec, ut ita fiat in me; bonum est enim salutem. Debitum enim obsequium abnuit ab his sibi impendi;
Abbreviated transcription (Latin):
si orẽ q in eo adiuua t qͥs qͦd uidet᷑ aiuiditate m̃tis
appete. Qd̾si se ñ ꝯtinẽt nubãt. In ista re illos uult
ꝯtendẽ ut seꝯtineant. Qdđ si impulsu carnis ꝑseue¬
rare se uidint ñ posse: qi nec st̃ ꝓmptiores in eo ipso
ut adnuent᷑ a dõ. Illũ enĩ ds̃ iuuatꝰ quẽ uidex tota
uͥtute ꝯtendeꝰ. Nubant itaqili uri timent. Forte
enĩ potert̃ pꝰ ea ħ adipisci. Digesto enĩ impedim̃¬
to: reꝑat se uoluntas robustiore uirtute᷑. Meliꝰ:¬

Expanded text:
siorem; quia in eo adjuvatur quis, quod videtur aviditate mentis appetere. Quod si se non continent, nubant. In ista re illos vult contendere, ut contineant. Quod si impulsu carnis perseverare se viderint non posse, quia nec sunt promptiores in eo ipso, ut adjuventur a Deo; illum enim Deus juvat, quem videt tota virtute contendere: nubant utique, si uri timent. Forte enim poterunt hoc postea adipisci; digesto enim impedimento reparat se voluntas robustiore virtute. Meli
Abbreviated transcription (Latin):
ita er scientia suꝑbũ fac̃ nͥ
fuerit teꝑata. Dĩa enĩ sola insuauia st̃ ⁊ nociua. Na
nec panis sol bene edit᷑: nec reliqͥ cibi sine ad mixtione
gͣti st̃ s nociui. Idõ caritas ȩdificat. Ipsa caritas licet¬
uno uocabulo appellet᷑ multis tñꝯsistit. Sine pacien¬

Expanded text:
ita et scientia superbum facit, nisi fuerit temperata. Omnia enim sola insuavia sunt et nociva; quia nec panis solus bene editur, nec reliqui cibi sine admixtione grati sunt, sed nocivi; ideo charitas aedificat. Ipsa charitas uno licet vocabulo appelletur, multis t
Abbreviated transcription (Latin):
diũ q̃rt̃ errare. En enĩ fieri possit ut ab iꝑxoribꝰsius
se abstinerent: qͦs in tantis uitiis repꝑit. Idõ gͦ ñ ꝑmit¬
tit ne ab illicitisse abstinentes in ꝯcessa p̾sumerent:
sic̃ faciunt manicheiᷤ. Uxoriuit debitũ reddat: simi¬
lit̃ aũ ⁊ uxor uiro. Inuicẽ sibi subici illos dic̃ hac causa:
ut qr unũ corpꝰ sc̃. una illoꝵs sit ⁊ uoluntas in lege
nat᷑eᷤ. Mulier sui corꝑis potestatẽ ñ ht̃ s uix: similit̾
⁊ iur sui corꝑis potestatẽ ñ ht̃ s mulier. ħ diẽ. qd̾
neq uiro neq mulieri liceat corpꝰ suũ alii tͣclere.
Inuicẽ enĩ sibi debitores st̃ ihac causa: ne peccandi
daret᷑ occasioꝰ. Nolite fraudare inuicẽ. Hoc dic̃ut c̃ue¬
niat ilt inre uxoria: ne dissensio gnret fornicationẽ.¬
s Nisi ex consensu ad cp̃s. d uc ex conditto abstineant

Expanded text:
e. Qui enim fieri posset, ut hi ab uxoribus suis se abstinerent, quos in tantis vitiis reperit? Ideo ergo non permittit, ne ab licitis se abstinentes, inconcessa praesumerent, sicut faciunt Manichaei. Uxori vir debitum reddat, similiter autem et uxor viro. Invicem sibi subjici illos in hac causa; ut quia unum corpus sunt, una eorum sit et voluntas in lege naturae. Mulier sui corporis potestatem non habeat, sed vir: similiter et vir sui corporis potestatem non habeat, sed mulier. Hoc dicit, quod neque viro neque mulieri liceat corpus suum alii tradere; invicem enim sibi debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Nolite fraudare invicem. Hoc dicit, ut conveniat illis in re uxoria, ne dissentio generet fornicationem. Nisi ex consensu ad tempus; id est, ut ex condicto abstineant
Abbreviated transcription (Latin):
creuit in corde suo seruare uͥginẽ suã. bene fac̃. ħ dr̃.
ut qͥ uͥginẽ ht̃ cui animꝰ ad nuptias ñ ẽ. seruet illã:
nec illi ingerat fomitẽ nuptiarũ quã uidet nuben¬
di uoluntatẽ ñ hr̃e. Beneficia enĩsi p̾standa sc̃ ꝗͣto
magis minime auferendaᷤ: Itaq ⁊ qͥnuptũ dat
uͥginẽ suã benefacit. Benefac̃ qi licet quod fac̃. Et

Expanded text:
servare virginem suam, bene facit. Hoc dicit, ut qui virginem habet, cui animus ad nuptias non est, servet illam: nec illi ingerat fomitem nuptiarum, quam videt nubendi voluntatem non habere. Beneficia si praestanda sunt, quanto magis minime auferenda? Ita et qui nuptum dat virginem suam, bene facit. Bene facit, quia licet, quod facit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ ÷ salute eoꝵ. Nã uidemꝰ uirgines de scło
nis nȩxibꝰ: oꝑam dedert̃ ut in futurũ aliqͥd im¬
ortat p̾mii mererent᷑. Illis aut̃ ñ solũ ñ ĩputabit᷑
ginitass: ⁊ pęne subicient᷑: qͥ sub tegmine melio
spei uitã ⁊ ꝯu̾sationẽ fuã mundiali cura ⁊ sollici¬
line occupantes. pigrosse addĩ oꝑa agenda fece-
sic̃ dic̃ ieremias ꝓpħa. maledictꝰ qͣ oꝑa dĩ agit ne-¬
gent̃. Hi st̃ de qͥb: in alia epła dic̃. Habentes qͥdẽ¬

Expanded text:
de salute eorum: nam videmus virgines de saeculo nis nexibus, operam dederunt, ut in futurum aliquid immortalis praemii mererentur. Illis autem non solum non imputabitur virginitas, sed et poenae subjicientur, qui sub tegmine melioris spei vitam et conversationem suam mundiali cura et sollicitudine occupantes, pigros se ad Dei opera agenda fecerunt; sicut dicit Hieremias propheta: Maledictus qui opera Dei facit negligenter . Hi sunt, de quibus in alia epi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊m̃itũ ad regna cȩloꝵ. Ec ħ qͥdẽ fuistis. Ne oĩb ħ
ascrib̾e uidet᷑ aut certe õs abhis cͥminib ĩmune̾ fa¬
c̾et. si tac̾et : ꝓhibuisse enĩ uidebat᷑ ñ reuel asse cͥmi¬
na illorsꝰ. iccurcosic ait. Etħ qͥdẽ fuistis. ne ad irã
illos ꝓuocaret: adiecitꝰ. S abluti estis. Ut agnos¬
centes cͥmina rei facti.statĩ respirarent audien¬
tes. s abluti estis. Solent enĩ aliqͥ pudorẽ patr ⁊ cor¬
rig̾e se: cũde se audiunt bona. S iꝰtificati estis in
puritatis in baptismate ꝯsecuti noscunt᷑: qd̾ ÷
fundam̃tũ sugłicȩ u̾itatis. Illic enĩ oĩb pecca¬
tis depositis abluit᷑ credens. iustificat᷑ dñi nõe: &¬
sentientes: his beneficiis se exuert̃. Und̾ id agit

Expanded text:
et meritum ad regna coelorum . Et hoc quidem fuistis. Ne omnibus hoc et meritum ad regna coelorum . Et hoc quidem fuistis. Ne omnibus hoc ascribere videretur, aut certe omnes ab his criminibus immunes faceret, si taceret prohibuisse enim videbatur, non revelasse crimina illorum idcirco sic ait: Et hoc quidem fuistis. Et ne ad iram illos provocaret, adjecit: Sed abluti estis; ut agnoscentes crimina rei facti, statim respirarent audientes: Sed abluti estis. Solent enim aliqui pudorem pati, et corrigere, cum de se audiunt bona. Sed sanctificati estis, puritatis in baptismate consecuti noscuntur, quod est fundamentum evangelicae veritatis. Illic enim omnibus peccatis depositis, abluitur credens, et justificatur in sentientes, his beneficiis se exuerunt. Unde id agit,
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriã facitis ⁊ fraudatis: ⁊ ħ fr̃ibꝰ. Nc̃ hos corri¬
dẽ admissã rei st̃. s ⁊ partẽ hñc delicti illoꝵ qͥ co¬
acci muiria aut fraude eoꝵ. infideles rogant
aduidicandũ. Ic̃ fraudẽ aut in uirias illatas ꝑ¬
seqͥ ñ deb̾ent. ñ solũ undicant s ⁊ ipsi fraudẽ
⁊ iniurias faciunt: ut pumenda exẽpla fr̃ib
tͥbuant. It qͥdaliis facẽ credat᷑: qͥ ñ parcet sius:¬
S Annescitis qr iniqͥ regnũ dĩ ñ possidebt᷑: ħ dicto
ostendit illos ñ nescios pectare: ac ꝑ hoc gͣuiꝰ
uindicandũ. Sienĩminisericordes rei st̃ ap̃dm̃:
qͣntomag̃ iniqͥ: Nolite errare. si neq forncarii.
neq idolis seruientes. neq adult̾i neq molles. ne¬
neq ebriosi. neq maledici. neq rapaces regnũ
dĩ possidebt̃. Non ħ iccirco memorauit qͣsi nesci¬
rent. ap̃ qͦs annũ ⁊ sex m̃ses sedit doc̃s eugłm dĩ:
s cõmonuit ut restauret in iłł reuerentiã legis

Expanded text:
corridem admissam rei sunt, sed et partem habent delicti illorum, qui coacti injuria aut fraude eorum, infideles rogant ad judicandum: et cum fraudem aut injurias illatas persequi non deberent, non solum vindicant, sed et ipsi fraudem et injurias faciunt; ut punienda exempla fratribus tribuant. Et quid aliis facere credatur, qui non parcit suis? An nescitis, quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Hoc dicto ostendit illos non nescios peccare, ac per hoc gravius vindicandum. Si enim immisericordes rei sunt apud Deum, quanto magis iniqui? Nolite errare; nam neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulte ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Non haec idcirco memoravit quasi nescirent, apud quos annum et sex menses sedit, docens Evangelium Dei: sed commonuit, ut restauraret in illis reverentiam Legis,
Abbreviated transcription (Latin):
ileges adõ mundo creditas frec̃ͥnt c̃ adulationẽ
interp̾tant᷑ auctoritatẽ hoꝵ idoł deputantes.Idõ¬
q iniqͥ st̃. Et qr in eccła magis lex ẽ: ut dñs legis
timeat᷑: meliꝰdic̃ ap̃ dĩ ministros agere causã .ł a¬
ciliꝰ enĩ dĩ timore sententiã legis uerã ꝓmuntꝰ. Aut

Expanded text:
leges a Deo mundo creditas frequenter cum adulatione interpretantur, auctoritatem harum idolis deputantes, ideoque iniqui sunt; et quia in Ecclesia magis lex est, ubi Dominus legis timetur, melius dicit apud Dei ministros agere causam: facilius enim de Dei timore sententiam legis veram promunt. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ st̃ utiq indigni hi qͥ ipsũ mundũ iudicat᷑i st̃ ea
indicare qͤ mundi st̃ꝰ Nescitis qm̃ angłos iudi¬
cabimꝰ: addit pł dicendo angłosiudicabimꝰ id: po¬
tentias sp̃iales qͦs alio loco tͣdit in celestib degere.
Codẽ gnr̃e udicandos angłos dic̃ a nob̃: qͦ ⁊ mundꝰ

Expanded text:
i ipsum mundum judicaturi sunt, ea judicare quae mundi sunt. Nescitis quoniam angelos judicabimus? Addidit plus, dicendo: angelos judicabimus, id est, potentias spiritales, quas alio loco tradit in coelestibus degere, eodem genere judicandos angelos a nobis, quo et mundus
Abbreviated transcription (Latin):
S qͦm licet qd phibet᷑: Aut certe si oã licent nicħ
pot: dici illicitũ S si licet: ñ tñ expedit. ħ susurtas
potiꝰ ꝗͣ assert̃ aut immemores aut negligentes. Di
enĩ ioħs baptista adherodẽ. Non licet cͥ hab̾e iio¬
rẽ tris tui d forte ioo̾s exꝑs fuerit humani eloq¬

Expanded text:
Sed quomodo licet, quod prohibetur? Aut certe si omnia licent, nihil potest dici illicitum. Sed licet, non tamen expedit. Haec susurrant potius, quam asserunt, aut immemores aut negligentes. Dicit enim Joannes Baptista ad Herodem: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Sed forte Joannes expers fuerit humani eloq
Abbreviated transcription (Latin):
dicat qͥs cdũ disc̾nit cui fr̃ĩ adhertat ꝗ̃ arguat. quẽ
deuitet. Nã eos qͥ foris st̃ ds̃ diuidicabit. Suꝑiꝰ no¬
liteaitant̃ tp̃s iudicare. hic ñ ꝓhibet. S suꝑiꝰ m
cognita ꝑ suspitionẽ maximȩ de rectore ꝓhibuit
iudicare: qr dei soliꝰ ⁊ occulta iuidicare. ħ aũ loco
ut fr̃ frẽm examinet ⁊̃ iubet. sic̃ in alio loco dicit.¬

Expanded text:
um discernit cui fratri adhaereat, quem arguat, quem devitet, Nam eos qui foris sunt, Deus dijudicabit. Superius: Nolite, ait, ante tempus judicare ; hic non prohibet. Sed superius incognita per suspicionem maxime de rectore prohibuit judicare; quia Dei solius est occulta judicare; hoc autem loco, ut frater fratrem examinet , et
Abbreviated transcription (Latin):
dat sapientes. Stulta mundi st̃. uirginẽ peꝑisseis
dĩ filiũ crucifixũ. Credi enĩ hstultũ putat. Idõ d
uc hc̃ ꝯfundat hoselegit: qͥ ħ credt̃ qd̾ hic stultũ iuꝰ¬
cat. Confund t̾ enĩ sapientesdũ q̃ pauci negan
multos uident fati. Non: enĩ ambiguũ mulldõ
tentias. paucoꝵs añpomi sententiũs. Et infir
mundi elegit ds ut ꝯfundat fortia. Iem sen
ist̃ qi qd̾ pauci infirmũ putant. hiqͥ se pruden
estimant in scło diffidentes de spe.a mulcis ut᷑
nt ecenĩ infirma xp̃i nõata demoniis imperare:
gia facẽ. Infirma aũ st̃ mundo miuriȩ ⁊ passio
Qnatoris nescienti ħ ad uirtutẽ ꝓficere: qr idõ
ista pati se ꝑmisit ut uinceret mortẽ. Iniuste enĩ
natio occidentis. Et ignobilia huiꝰ mundi⁊ꝯ¬

Expanded text:
ulta mundi sunt Virginem peperisse, et Dei Filium crucifixum: credi enim stultum hoc putat: ideo Deus ut hunc confundat, hos elegit, qui hoc credunt, quod hic stultum judicat. Confunduntur enim sapientes, dum quae pauci negant, multos vident fateri; non est enim ambiguum multorum sententias paucorum anteponi sententiis. Et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia. Idem sensus est; quia quod pauci infirmum putant, hi qui se prudentes existimant in saeculo, diffidentes de spe, a multis virVident etenim infirma Christi nominata, daemoniis imperare, prodigia facere: infirma autem sunt mundo injuriae, et passio Salvatoris nescienti haec ad virtutem proficere; quia ideo ista pati se permisit, ut vinceret mortem. Injuste enim tis, et damnatio occidentis. Et ignobilia hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Priꝰ enĩ pascha ⁊ sic tͣnsitꝰ: qr añ exẽplũ ÷ saluatoris: &
sic signũ salutis. Nec enĩ añ signũ ꝗͣ crux. Nã occh¬
so uesꝑe agno in egypto. filñ isrł pascha egert̃ ex cui
sanguine postes signauert̃: ut noctu angłs tͣnsiens
ealoca ñ ꝯtingere ⁊ q̃ sanguine agn fuerant oblita

Expanded text:
prius enim pascha, et sic transitus, quia ante exemplum Salvatoris est et sic signum salutis. Nec enim ante signum, quam crux; nam occiso vespere agno, in Aegypto filii Israel pascha egerunt, ex cujus sanguine postes signarunt; ut noctu Angelus transiens, ea loca non contingeret, quae sanguine agni fuerant oblita .
Abbreviated transcription (Latin):
terũ. Qͥa ⁊ ioħs apłs nolite ait dilig̾e hc̃ mundũ.
Et dñs in ȩygłio. Sic inqͥt dilexit ds̃ hc̃ mundũ.e cȩt̾a.
Hic gͦ mundus in errore ẽ: ñ ille suꝑior ad cuiꝰ simili¬
tudinẽ hic factꝰ ẽ. Uñ homo hic positꝰ ẽ adimaginẽ
dĩ factꝰ ut sic̃ insuꝑiore mundo ab uno dõ st̃ oã. ita
⁊ inħ ab uno hõe õs hab̾ent originẽ. hĩc ÷ unde mo¬
ses in deut̾onomio. Cũ diuidẽt inqͥt altissimꝰ gentẽ
suꝑioris et̾ imaginẽ certa ex causa: Est enĩ ⁊ ierłm
inferior ⁊ illa suꝑior: ꝗ matrẽ nrã uocat idẽ apłs.
Est ⁊ inferior paradẏsus: in qͦ hõ positꝰ mandatũ ut
oꝑaret᷑ ibi ÷ uscustodiret accepit. Est ⁊ ille cȩlestiᷤ:

Expanded text:
es apostolus : Nolite, ait, diligere hunc mundum. Et Dominus in Evangelio: Sic, inquit, dilexit Deus mundum, etc., . Hic ergo mundus in errore est, non ille superior, ad cujus similitudinem hic factus est. Unde homo hic positus est, ad imaginem Dei factus, ut sicut in superiore mundo ab uno Deo sunt omnia, ita et in hoc ab uno homine omnes haberent originem. Hinc est unde Moyses in Deuteronomio: Cum dsuperioris esse imaginem certa ex causa; est enim et Hierusalem inferior; et illa superior, quam matrem nostram vocat idem Apostolus : est inferior paradisus, in quo homo positus, mandatum et ut operaretur ibi, et ut custodiret, accepit . Est et ille coelestis,
Abbreviated transcription (Latin):
doctͥna. Admalã gͦ doctͥnã cauendã.⁊ ad hãtcausã dictum
ẽ qr & eiecto fornicatore uetꝰ ferm̃tũ eicit᷑. Idõ aũ
m̃tatȩ farmȩ dictũ ẽ. cũ filii irł eiecti st̃ de egyp¬
to. ut ferm̃tũ uetustas haberet.r: azima
aũ nouitas. Abiectis enĩ uet̾ib errorib egyp¬
tioꝵ in nouã legẽ inductisc̃.. Ita ⁊ choruchii pꝰ

Expanded text:
doctrina. Et ad malam ergo doctrinam cavendam, et ad hanc causam dictum est, quia ejecto fornicatore, vetus fermentum ejicitur. Ideo autem mentatae farinae dictum est, cum filii Israel ejecti sunt de Aegypto; ut fermentum vetustas haberetur, azyma autem novitas. Abjectis enim veteribus erroribus Aegyptiorum in novam le