comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niens ꝑ amoris sui p̃sentiam illustr&e Missis aut̃ p̃dicatoribꝰ. quid dicat. audamꝰ.
Messis quidem multa: operarii aut̃ pauci Rogate gͦ dnm̃ messis: ut mittat ope¬
rarios inmessem suam: Ad messem multam. operarii pauci sunt: qđ sine graui loqͥ
Ecce mundus. sacerdotibus plenus est: sed tam̃ in messe dĩ. rarus ualde inuenitur
operator: quia officium quidem sacerdotale suscipimus: sed opus officii non
mitat operarios in messem suam Uos ꝓ nobis petite. ut digna uobis operari
ualeamus: ne ab exortione lingua torpeat. ne post quam p̾dicacionis locũ
suscepimus: apud iustum iudicem nr̃a nos taciturnitas addicat Sepe enim
ꝓsua nequitia : predicantium lingua restringitur: Sepe uͦ ex subiectorũ
culpa agitur : ut eis qui prȩsunt. predicacionis sermo subtrahatur: Ex sua
quippe nequitia. predicantis lingua restringitur : sicut psalmista ait Peccatori
aut̃ dixit ds̃ Quare tu enarras iusticias meas : & rursum exuitio subiectorum

Expanded text:
t audiamus: Messis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Ad messem multam operarii pauci sunt, quod sine gravi moeEcce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sit: peccata ura nolite negligere: Considerantes uero qđ pius sit: nolite desꝑare:
reb& apud dm̃ homini fidutiam : ds̃ homo Est nobis spes magna penitentibus.
quia aduocatus nr̃. factus est uidex nr̃. Qui uiuit & regnat cum patre in uni¬

Expanded text:
sit, peccata vestra nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. sit, peccata vestra nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. Praebet apud Deum homini fiduciam Deus homo. Est nobis spes magna poenitentibus, quia advocatus noster factus est judex noster. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
est peccatũ tuum & quidem om̃ipotens ds̃ peccatum eius. potuit tacen¬
do laxare : sed loquendo ꝑ uocem. radiando ꝑ lumen. exemplo suȩ
nr̃is quoq temporibus peccator & penitens: uocem de cę̧lestibus auduitt
lli dictum est.quid me ꝑsequeris: iste uero meruit audire dimissu ẽ pecea¬
tum tuum: Longe est inferior meritis peccator penitens iste: quã paulus
Sed quia adhuc hacͫ re desaulo loquimur. crudelitate necis anhelante : liceat
audenter dicere. quia saulus ꝓpter suꝑbiam. uocem increpationis: iste uero
ꝓpt̾ humilitatem. uocem consolacionis audiuit: Hunc quia humilitas straue-¬
rat. diuina pietas erigebat: illum quia suꝑbia erexit. diuina se ueritas humili-¬
recogitate quid feci̾tis: Largitatẽ suꝑnȩ pietatis aspicite: & ad misericordem
iudicem dum adhuc expectat cũ lacrimis uenite: Considerantes namq qđ iustus

Expanded text:
est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacenest peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare; sed loquendo per vocem, radiando per lumen, exemplo suae nostris quoque temporibus peccator et poenitens vocem de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me persequeris? Iste vero audire meruit: Dimissum est peccatum tuum. Longe est inferior meritis peccator iste poenitens quam Paulus. Sed quia adhuc in hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis anhelante, liceat audenter dicere quia Saulus propter superbiam vocem increpationis, iste vero propter humilitatem vocem consolationis audivit. Hunc quia humilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humilirecogitate quae fecistis. Largitatem supernae pietatis aspicite, et ad misericordem judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis venite. Considerantes namque quod justus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum in secreto montis latere cerner& in oracione ꝓstratum: expectare uo¬
luit quando surger&: utipsam quoq longanimitatem oracionis eius explora-¬
r&: cũ subito cȩlitus lux emissa suꝑ eum fusa est. qui in oracione ꝓstratus
iacebat: Tantaq se in illo loco claritas asꝑsit : ut tota pars regionis illius. ex
eadem luce candescer& Iuam abbas ut uidit. tremuit: fugit: Cumq postlon-¬
gum horȩ spacium isdem frat̾ ad monasterium rediss&e: abbas eius ut discer&
an suꝑ se effusionẽ tanti luminis agnouiss&. requirere eum studuit dicens
Ubi fuisti: At ille latere posse se credens: in monasterio se fuisse respondit. Iuo
negante: abbas compulsus est dicere quid uidiss&: At ille uidens se eẽ depre-¬
hensum: hoc quoq qđ abbatem latebat. aperuit ad iuingens: Iuando suꝑ me
uidisti lucẽ de cęlo descendere: uox ȩtiam pariter uenit dicens: Dimisum

Expanded text:
Quem cum in secreto montis latere cerneret in oratione prostratum, exspectare voQuem cum in secreto montis latere cerneret in oratione prostratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ipsam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelitus lux emissa super eum fusa est qui in oratione prostratus jacebat; tantaque se illo in loco claritas sparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agnovisset, requirere eum studuit, dicens: Ubi fuisti, frater? At ille, latere posse se credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: Quando super me vidisti lucem de coelo descendere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum
Abbreviated transcription (Latin):
se: Mlundi huius omĩa reliquit: monasterium petiit: In quo nimirum¬
fr̃s qui illio ad amorem diuinitatis excreuerant. suam cogerentur uitam
despicere: dum illius penitentiam uiderent: Studuit namq toto mentis ad¬
nisu. cruciare carnẽ: uoluntates ꝓprias frangere: furtiuas oraciones querere:
cotidianis se lacrimis lauare : despectum sui appetere: oblatam a fratribus ue¬
neracionem timere: Hic itaq nocturnas fratrum uigilias p̃uenir
rat: & quia mons in quo monasterium situm est. ex uno latere in secretiori
parte ꝓminebat: illuc consuetudinẽ fecerat ante iugilias egredi: ut se cotidie
in fletu penitentiȩ. quanto secretius. tanto liberius mactar& Contemplabat᷑
namq districtionem uenturi iudicis sui: & iam eidem iudici concordans. pu¬
niebat in lacrimis reatum facinoris sui: Quadam uͦ nocte abbas monasterii
euigilans: hunc latenter egredientem intuitus. lento foras pede secutus est:

Expanded text:
se, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium petiit. In quo nimirumse, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium petiit. In quo nimirum ad amorem divinitatis excreverant, suam cogerentur vitam despicere, dum illius poenitentiam viderent. Studit namque toto mentis adnisu cruciare carnem, voluntates proprias frangere, furtivas orationes quaerere, 1611 quotidianis se lacrymis lavare, despectum sui appetere, oblatam a fratribus venerationem timere. Hic itaque nocturnas fratrum vigilias praevenire consueverat; et quia mons in quo monasterium situm est ex uno latere in secretiore parte prominebat, illuc consuetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus lento foras pede secutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
benigne reuocat: & qui ferire nos aduersantes potuit: ut reuertamur. mu¬¬
nera ꝓmittit: Tanta gͦ conditoris nr̃i miscłia. duritiã nr̃i reatus emolliat.¬
& homo qui malum qđ fecit experiri ꝑcussus poterat. saltem expectatꝰ erubescat
Nem fr̃s breuiter refero: quã uiro uenerabili maximiano tunc patre monas¬
teru mei atq prb̃o. nunc aut̃ siracusano epõ narrante. cognoui: Hanc itaq
si sollerter auditis: caritati ur̃e non breuiter sustragari credo Hris modo
temporib uictorinus quidã extitit. qui alio quoq nomine emili anus
appellatus est: non inopis substantiȩ iuxta medioeritatem uitȩ: Sed quia
plerumq regnat in rerum opulentia. carnis culpa: in quodã facinore
lapsus est. quod debuiss&e ualde ꝑtimescere: ac de suȩ mortis immanitate
cogitare: Reatus igitur sui consideracione compunctus: erexit se contra

Expanded text:
benigne revocat, et qui ferire nos aversantes potuit, ut revertamur mubenigne revocat, et qui ferire nos aversantes potuit, ut revertamur munera promittit. Tanta ergo conditoris nostri misericordia duritiam nostri reatus emolliat, et homo qui malum quod fecit experiri percussus poterat, saltem exspectatus erubescat. 18. Rem, fratres, breviter refero, quam viro venerabili Maximiano tunc patre monasterii mei atque presbytero, nunc autem Syracusano episcopo narrante, cognovi. Hanc itaque si solerter auditis, charitati vestrae non breviter suffragari credo. Nostris modo temporibus Victorinus quidam exstitit, qui alio quoque nomine Aemilianus appellatus est, non inops substantiae juxta mediocritatem vitae; sed quia plerumque regnat in rerum opulentia carnis culpa, in quodam facinore lapsus est, quod debuisset valde pertimescere, ac de suae mortis immanitate cogitare. Reatus ergo sui consideratione compunctus, erexit se contra
Abbreviated transcription (Latin):
adueniã non desistit: Eece ipse nos quẽ d ͤ speximus. uocat: auersi ab illo sumꝰ.
& tam̃ non auertitur: Unde bene ꝑisaiam dicitur &erunt oculi tui ui-¬
s p̃ceptorem tuum : & aures tuȩ audient uocem post tergum mo
Quasi infaciẽ homo ẽ monitꝰ: quãdo adiusticiã cõditꝰ. p̃cepta rectitudinis acrepit
Sed cũ hec eadẽ p̃cepta cont̾epsit: qͣsi ẽditori suo dorsũ m̃tis infaciẽ dedit. S etre ad hui
post tergum sequitur: & mon&: quia iam & a nobis contẽptus est: & tamen
nos adhuc uocare non cessat: Quasi dorsum ei in faciem dedimus: euius
uerba despicimus: cuius p̃cepta calcamus: Sed stans post tergum nos auersos
suꝑbir&: terga in faciem mitter&: num quid non contemptus dñs eius suꝑbiã
ferir&e: uulnera districtȩ animaduersionis infligera: Ecce nos peccando.
auctori nr̃o terga in faciem dedimus: & tam̃ suftinemur: Suꝑbȩ auersos.

Expanded text:
ad veniam non desistit. Ecce ipse nos, quem despeximus, vocat. Aversi ab illo sumus, ad veniam non desistit. Ecce ipse nos, quem despeximus, vocat. Aversi ab illo sumus, et tamen non avertitur. Unde bene per Isaiam dicitur: Et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient vocem post tergum moQuasi in faciem homo monitus est quando, ad justitiam conditus, praecepta rectitudinis accepit. Sed cum haec eadem praecepta contempsit, quasi conditori suo dorsum mentis in faciem dedit. Sed ecce adhuc post tergum sequitur et monet, quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus cujus verba despicimus, cujus praecepta calcamus; sed stans post tergum nos aversos superbiret, terga in faciem mitteret, nunquid non contemptus dominus ejus superbiam feriret, vulnera districtae animadversionis infligeret? Ecce nos peccando auctori nostro terga in faciem dedimus, et tamen sustinemur. Superbe aversos
Abbreviated transcription (Latin):
culpam. digna uerbera sunt secuta : & malum qđ ꝑpetrauit. ꝑpenitentiȩ
lam̃ta correxit: Qui cum longe post contra hostium cuneos seder&: aquã
Sed uir flagellis eruditus. sem& ipsum ꝓtinus cum periculo militum aquã desi-¬
derasse rep̾hendit: eamq dño fundens libauit. sicut illic scriptum est: Libauit
eam dnõ. in sacrificio: In sacrificium quippe dnĩ. effusa aqua conũsa est: quia
culpam concupiscentiȩ mactauit ꝑ penitentiam reprehensionis suȩ : Qui gͦ¬
aliqͣndo concupiscere alienã cõiugẽ ñtimuit: post &̃ qͥa aqũa c̃ cupiss&. expauit:
Quia enim inlicita se ꝑpetrasse meminerat: contra sem& ipsum iam rigidus.
&iam a licitis abstinebat: Sic sic agimus penitentiam: si ea quȩ cõmisimus.
ꝑfecte deploramus: Pensemus suꝑnas diuitias conditoris nr̃i Peccare nos uidit.
& ꝑtulit Qui nos ante culpam peccare ꝓhibuit: &iam post culpã expectare

Expanded text:
culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit per poenitentiae culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit per poenitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquamtulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic scriptum est: « Libavit eam Domino. » In sacrificium quippe Domini effusa aqua conversa est, quia culpam concupiscentiae mactavit per poenitentiam reprehensionis suae. Qui ergo quondam concupiscere alienam conjugeQuia enim se illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic sic agimus poenitentiam, si ea quae commisimus perfecte deploramus. Pensemus supernas divitias conditoris nostri. Peccare nos vidit, et pertulit. 17. Qui nos ante culpam peccare prohibuit, etiam post culpam exspectare
Abbreviated transcription (Latin):
dest. si irȩ culpas iam lugeat: & tam̃ adhuc inuidię facibus tabescat: Sed
minus est ualde qđ dicimus: ut qui peccata deplorat. ploranda minime
cõmittat: & qui plangit uicium : ꝑpetrare uitia tuneat: Nam cogitand
sũ mopere est: ut qui se il licita meminit commisisse.: a quibusdam ȩtiam
licitis studeat abstinere. Quatinus ꝑ hoc conditori suo satisfaciat : ut qui cõ¬
misit ꝓhibita: sibi m& ipsi abscidere debeat &iam concessa: Et se rephendat
in minimis: quẽ meminit. in maximis deliquisse: Nimia sunt quȩ loquor.
si hȩc ex sacri eloquii testimonio non affirmo: Lex certe ueteris testamenti
alienam uxorem concupisci ꝓhib&: a rege uͦ fortia iuberi militib uel desi
derari aquã non penaliter uetat: & cuncti nouimus: qđ dauid concupis¬
centiȩ mucrone tranffixus. alienam coniugem & appetiuit & abstulit Cuiꝰ

Expanded text:
dest, si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed dest, si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat ploranda minime committat, et qui plangit vitia perpetrare vitia timeat. 16. Nam cogitandum summopere est ut qui se illicita meminit commisisse a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis qui se meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae loquor, si haec ex sacri eloquii testimoniis non affirmo. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet , a rege vero fortia juberi militibus, vel derari aquam, non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David, concupiscentiae mucrone transfixus, alienam conjugem et concupivit et abstulit . Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Lapsis uͦ ut surgere appetant: ꝓmutit miscdiam: Illos terr&. ne p̾sumant
in bonis: istos refou&. ne desperent in malis: lustus es: iram ꝑtimesce. ne
corruas: Peccator es: p̃sume de miscđia. ut surgas: Ecce aut̃ iam lapsi sumꝰ.
stare nequaquã ualuimus: in prauis nr̃is desideriis iacemus Sed qui nos
rectos condidit : ad huc expectat & ꝓuocat ut surgamus: Sinũ suȩ pie¬
tatis aperit : nosq ad se recipere ꝑ penitentiã querit: Sed penitentiam
digne agere non possumus: nsi modum quoq eiusdem penitentiȩ cognos-¬
camus: Penitentiam quippe agere est: & ꝑpetrata mala plangere.⁊ & plangen¬
da non ꝑpetrare: Nam qui sic alia deplorat. ut tam̃ alia cõmittat: ad huc
penitentiam agere aut ignorat. aut dissimulat Quid enĩ ꝓdest. si peccata
quis luxuriȩ defleat: & tamen adhuc auaritiȩ ȩstibus anhel&: aut quid pro¬

Expanded text:
lapsis vero, ut surgere appetant, promittit misecricordiam. Illos terret, ne praesumant lapsis vero, ut surgere appetant, promittit misecricordiam. Illos terret, ne praesumant in bonis; istos refovet, ne desperent in malis. Justus es, iram pertimesce, ne corruas; peccatos es, praesume de misericordia, ut surgas. Ecce autem jam lapsi sumus, stare nequaquam valuimus, in pravis nostris desideriis jacemus. Sed qui nos concidit rectos, adhuc exspectat, et provocat ut surgamus. Sinum suae pietatis aperit, nosque ad se recipere per poenitentiam quaerit . Sed poenitentiam agere digne non possumus, nisi modum quoque ejusdem poenitentiae cognoscamus. Poenitentiam quippe agere est et perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere, aut dissimulat, aut ignorat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelat? Aut quid pro
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sideat: Quȩ gͦ ex parte ab omnib habentur eis in priuato nomine clati
sunt: qui hȩc in munere plenius acceperunt: Nam & si qua illie sic ali
habent. ut haberi ab aliis nequa quam possint. sic ut speciali nomine dĩa¬
tiones & principatus uocantur: cuncta ibi singuloꝵ sunt. quia ꝑcaritaten
sps ab alio in alis habentur: Sed ecce dum celestium ciuium secreta t¬
mamur: ab expositionis nr̃ȩ ordine. longe digressi sumus Suspiremus g
ad eos de quib loquimur: sed redeamus ad nos Meminisse & eñi debemus:
quia caro sumus: Taceamus interim de secretis cęli: sed ante conditoris ocu¬
los manu penitentiȩ tergamus maculas pulueris nr̃i: Ecce ipsa diuina
cauerit : om̃s iusticiȩ eius in obliuione erunt coram me Pensemus si possumꝰ
dispensacionẽ suꝑnȩ pietatis Stantib siceciderint: minatur poenam

Expanded text:
praesideat? Quae ergo ex parte ab omnibus habentur, eis in privato nomine data praesideat? Quae ergo ex parte ab omnibus habentur, eis in privato nomine data sunt qui haec in munere 1609 plenius acceperunt, Nam et si qua illic sic alii habent, ut haberi ab aliis nequaquam possint, sicut speciali nomine dominationes et principatus vocantur, cuncta ibi singulorum sunt, quia per charitatem spiritus ab alio in aliis habentur. 15. Sed ecce dum coelestium civium secreta rimamur, ab expositionis nostrae ordinae longe digressi sumus. Suspiremus ergo ad eos de quibus loquimur, sed redeamus ad nos. Meminisse etenim debemus quia caro sumus. Taceamus interim de secretis coeli, sed ante conditoris oculos manu poenitentiae tergamus maculas pulveris nostri. Ecce ipsa divina caverit, omnes justitiae ejus in oblivione erunt coram me . Pensemus, si possumus, dispensationem supernae pietatis. Stantibus, si ceciderint, minatur poenam;
Abbreviated transcription (Latin):
cherubin. appare Iuia uidelic& dum in ipsis distinctionibus agminũ. che¬
rubin thronis uingitur: sedere &iam suꝑ cherubim dñs. ex uicini agminis
ȩqualitate phibetur : Sic quippe in illa sũma ciuitate. specialia qu edam
singuloꝵ sunt: ut tam̃ sint cõmunia omniũ: & qđ in se quisq ex parte
hab&: hoc in alio ordine totum possid& Sed idcirco uno eodemq uocabulo
commnunit̾ non censentur : ut ille ordo uocari priuato unuis cuiusq rei
nomine debeat. qui hanc in munere plenius accepit: Seraphim namq in¬
cendium diximus. & tam̃ amore conditoris simul om̃s ardent: Cherubin
iiͦ plenitudinẽ scientiȩ: & tam̃ quis ibi aliquid nesciat:⁊ ubi ipsum om̃s¬
simul fontem scientiȩ dm̃ uident : Throni ila agmuna quoq quibus condrtor
p̃side. uocantur Sed beatus ẽẽ quis potest: nisi ereator suus eius mena

Expanded text:
cherubim, appare , quia videlicet, dum in ipsis distinctionibus agminum checherubim, appare , quia videlicet, dum in ipsis distinctionibus agminum cherubim thronis junguntur, sedere etiam super cherubim Dominus ex vicini agminis aequalitate perhibetur. Sic quippe in illa summa civitate specialia quaedam singulorum sunt, ut tamen sint communia omnium; et quod in se ex parte quisque habet, hoc in alio ordine totum possidet. Sed idcirco uno eodemque vocabulo communiter non censentur, ut ille ordo vocari privato uniuscujusque rei nomine debeat, qui hanc in munere plenius accepit. Seraphim namque incendium diximus, et tamen amore conditoris simul omnes ardent. Cherubim vero plenitudinem scientiae, et tamen quis ibi aliquid nesciat ubi ipsum omsimul fontem scientiae Deum vident? Throni quoque illa agmina quibus conditor praesidet vocantur, sed beatus esse quis potest, nisi Creator suus ejus menti
Abbreviated transcription (Latin):
gelus qui loquebatur in me. egrediebatur : & alius angelus egrediebatur
in occursum eius. & dixit ad eum: Curre. & loquere ad puerum istum
dicens: Absq muro habitabitur iherusalem Dum enim angelus ad an-
gelum dicit. curre & loquere: dubium non est. quia alius alium mittit:
linora uͦ st̃ quȩ mittuntur: maiora quȩ mittunt: Sed hoc quoq de ipsis
agminibus quȩ mutuntur. certum tenemus: quia & cũ ad nos ueniunt. a¬
sic exterius implent ministerium: ut tam̃ numquã desut interius ꝑ con¬
templacionẽ: Et mittuntur igitur & assistunt: quia & si circum scriptꝰ
est angelicus sp̃s: sũmus tam̃ sp̃s ipse qui ds̃ est circum scriptus non est
ngeli itaq & missi ante ipsum sunt: quia quolib& missi intra ipsum currt̃:¬
sibi ordinum uocabula sorciuntur: Thronos & enim scilic& sedes dĩ. specialẽ
beatoꝵ spũum ordinẽ diximꝰ : & tam̃ ꝑ psalmistam dicitur: Qui sedes super

Expanded text:
gelus, qui loquebatur in me, egrediebatur et alius angelus egrediebatur gelus, qui loquebatur in me, egrediebatur et alius angelus egrediebatur in occursum eius et dixit ad eum: Curre et loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Ihegelum dicit Curre et loquere, dubium non est quia alius alium mittit. Minora vero sunt quae mittuntur, majora quae mittunt. Sed hoc quoque de ipsis agminibus quae mittuntur certum tenemus, quia et cum ad nos veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur, et assistunt, quia etsi circumscriptus est angelicus spiritus, summus tamen spiritus ipse, qui Deus est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi, et ante ipsum sunt, quia quolibet missi sibi ordinum vocabula sortiuntur. Thronos etenim, scilicet sedes Dei, specialem beatorum spirituum ordinem diximus, et tamen per Psalmistam dicitur: Qui sedes super
Abbreviated transcription (Latin):
phim uocatur. quod incendium dicitur: Huic aut̃ sensui. & illud credi¬
tur ñ in conuenient᷑ opitulari. qđ ꝑ danielem dicitur: Milia miliũ
ministrabant ei : & decies milies centena milia. assistebant ei: Aliud est¬
namq ministrare: aliud assistere Quia administrant dõ: qui & ad nos¬
us nunciando exeunt: Ad sistunt uͦ : qui sic contemplacione i.
fruuntur. ut ad explenda foras oꝑa. minime mutantur: Sed quia in
quibus dam seripturȩ locis. quȩdam ꝑcherubin. quȩ dam uͦ ꝑ seraphin
agi didicimus: utrũ ꝑ se hȩc faciant. an ꝑ subiecta agmina agatur: quȩ
sicut dicitur in eo qđ a maioribus ueniunt. maiorum uocabula sorti-¬
ir : nos affirmare nolumus. qđ aꝑtis testimoniis non ad ꝓb
hoc tam̃ certissime scimus: quia ad explendum desuꝑnis ministerium
alii sp̃s alios mitunt: Tacharia scilic& ꝓpħa testante. qui ait Ecce an¬

Expanded text:
phim vocatur, quod incendium dicitur. Huic autem sensui et illud crediphim vocatur, quod incendium dicitur. Huic autem sensui et illud creditur non inconvenienter opitulari, quod per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Aliud namque est ministrare, aliud assistere, quia hi administrant Deo, qui et ad nos nuntiando exeunt; assistunt vero qui sic contemplatione intima perfruuntur, ut ad explenda foras opera minime mittantur. 13. Sed quia in quibusdam Scripturae locis quaedam per cherubim, quaedam vero per seraphim agi didicimus, utrum per se haec faciant, an per subjecta agmina agantur, quae, sicut dicitur, in eo quod a majoribus veniunt majorum vocabula sortiuntur, nos affirmare nolumus quod apertis testimoniis non approbamus. Hoc tamen certissime scimus, quia ad explendum de supernis ministerium alii spiritus alios mittunt, Zacharia scilicet propheta testante, qui ait: Ecce an
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑnȩ illȩ distinctiones beatorum spirituũ. ita sunt conditȩ: ut aliȩ
aliis sint p̾latȩ: Fertur uero dionisius ariopagyta. antiquus uidelic&
& uenerabilis pater dicere. qđ ex minorib angeloꝵ agminib foras ad
explendum ministerium uel uisibiliter. uel inuisibiliter miituntur: scili&
quia ad humana solatia. aut angłi. aut archangeli ueniunt: Nam
superiora illa agmina. ab intimis numquã recedunt: qm̃ ea quȩ prȩ¬
minent. usum ex terioris ministerii ne quaquã habent Cui rei illud
uidetur e̾e̾ contrarium: qđ isaias dicit Uolauit ad me unus de sera¬
phin : & in manu eius calculus quẽ forcipe tulerat de altari: & tetigt
os meum: Sed in hac ꝓphȩ sententia uult intelligi: quia hu sp̃s qui
mittuntur : eoꝵ uocabulum ꝑcipiunt. quoꝵ officium gerunt: Quia¬
enim ut peccata locutionis incendat. de altari. angłs carbonẽ portat: sera-¬

Expanded text:
et supernae illae distinctiones beatorum spirituum ita sunt conditae, ut aliae et supernae illae distinctiones beatorum spirituum ita sunt conditae, ut aliae aliis sint praelatae. Fertur vero Dionysius Areopagita, antiquus videlicet et venerabilis Pater, dicere quod ex minoribus angelorum agminibus foras ad explendum ministerium vel visibiliter vel invisibiliter mittuntur, scilicet quia ad humana solatia ut angeli aut archangeli veniunt. Nam superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris ministerii nequaquam habent. Cui rei illud videtur esse contrarium quod Isaias dicit: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu ejus calculus, quem forcipe tulerat de altari, et tetigit os meum . Sed 1608 in hac prophetae sententia vult intelligi quia ii spiritus qui mittuntur eorum vocabulum percipiunt quorum officium gerunt. Quienim, ut peccata locutionis incendat, de altari angelus carbonem portat, sera
Abbreviated transcription (Latin):
xerim: Quoꝵ cor in ignẽ conũsum. luc& & urit: quia & mentiũ oculos
ad suꝑna illuminant: & compungendo in fletibus. uitioꝵ rubiginem
purgant: Iui gͦ ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt: quo nisi
rm̃i me loquente. introrsus uos ad uosm& ipsos reducite: secretoꝵ ur̃oꝵ
merita cogitacionesq discutite: Uidete siquid iam boni uobis cũ intus
agitis : uidete sunnumero hoꝵ agminũ quȩ breuiter tangendo ꝑstrin-¬
ximus. sortem ur̃ȩ uocacionis inuenitis Ue aut̃ animȩ: quȩ in se dehis
bonis quȩ enumerauimus. minime aliquid recognoscit: Eiq adhue ue
deterius immin& : si & priuatã se donis intelli git: & nequaquã gemit:
Quisquis gͦ talis est fr̃s mei : gemendus est ualde. quia non gemit: Pensemus
igitur accepta electoꝵ munera: & uirtute qua possumus. ad amorem
intȩ sortis anhelemus Qui in se donorum gram minime re

Expanded text:
xerim, quorum cor in igne conversum lucet et urit, quia et mentium oculos xerim, quorum cor in igne conversum lucet et urit, quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt quo nisi atres charissimi, me loquente, introrsus vos ad vosmetipsos reducite, secretorum vestrorum merita cogitationesque discutite. Videte si quid jam boni vobiscum intus agitis, videte si in numero horum agminum, quae breviter tangendo perstrinximus, sortem vestrae vocationis invenitis. Vae autem animae quae in se de his bonis quae enumeravimus minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, si et privatam se donis intelligit, et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. Pensemus ergo accepta electorum munera, et virtute qua possumus ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime
Abbreviated transcription (Latin):
adscribuntur ẜquos dum scã ȩccła regitur: plerũq de quibusdã suis
infirnis actib etiã electi uidicant᷑: Et s̃ñ nulli. qͥ tanta dĩ ac ꝑximi cdilectione plens.
ut cherubin iure nominent᷑: Quia eñ ut p̃fati sumus cherubin pbenitudo seientiris
et paulo dicente didieimꝰ qr plenitudo legis ẽ caritas: om̃s qͥ di & ꝓximi caritate
ceteris ampliꝰ pleni s̃c meritoꝵ suorum sortẽ int̾ eherubm numeros ꝑceperunt:
t sunt non nulli qui suꝑnȩ contemplacionis facib accensi. insolo con¬
ditoris sui desiderio anhelant: nil iam in hoc mundo cupiunt: solo erei¬
nitatis amore pascuntur: terrena quȩq abiciunt: cuncta temporalia
mente transcendunt: Amant & ardent: atq in ipso suo ardore reques¬
cunt Amando ardent: loquendo & alios accendunt: & quos uerbotan¬
gunt: ardere ꝓtinus in dĩ amore faciunt: Suid gͦ istos. nisi seraphin di¬

Expanded text:
ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli qui tanta Dei acut cherubin jure nominentur. Quia enim, ut praefati sumus, cherubin plenitudo scientiae dicitur, et, Paulo dicente, didicimus quia plenitudo legis est charitas , omnes, qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt meritorum suorum sortem inter cherubim numeros perceperunt. Et sunt nonnulli qui, supernae contemplationis facibus accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nihil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt, amant et ardent, atque in ipso suo ardore requiescunt, amando ardent, loquendo et alios accendunt, et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos nisi seraphim di
Abbreviated transcription (Latin):
fratribus principantur: Quo gͦ isti sortem suam. nisi int̾ principatuum nu¬
merum acceperunt: & sunt non nulli. qui sic in sem&e ipsis cunctis uiciis om̃ibꝰ¬
q desiderus dominantur: ut ipso iure munditiȩ. dii inter homines uocent᷑:
nde & ad moysen dicitur: Ecce constitui te dm̃ pharaonis. Quo gͥ isti nisi
int̾ numeros dominationũ currunt: & sunt nonnulli qui dum sibim &¬
ipsis uigilanti cura dominantur⁊ dum se sollicita intentione discutiunt
diuino timori semꝑ inherentes. hoc in munere uirtutis accipiunt: ut
uidicare recte & alios possint: in quoꝵ ꝓfecto mentib dũ diuina conte¬
platio presto est: in his uelut in throno suo dñs p̾sidens aliorũ facta ex¬
aminat : & cuncta mirabiliter de sua sede dispensat Quid g isti. nisi
ehroni sui conditoris sunt: Uel quo. nisi ad suꝑnarum sedium numeros

Expanded text:
fratribus principantur. Quo ergo isti sortem suam nisi inter principatuum nufratribus principantur. Quo ergo isti sortem suam nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipso jure munditiae dii inter homines vocentur; unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui te deum Pharaonis . Quo ergo isti nisi inter numeros dominationum currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur, dumque se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt, ut judicare recte et alios possint. Quorum profecto mentibus dum divina contemplatio 1607 praesto est, in his velut in throno suo Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditoris sunt? vel quo nisi ad supernarum sedium numeros
Abbreviated transcription (Latin):
homines qui ad cęlestem patriam redeunt: ex illis agminibus aliquid illue
reuertentes imitentur: Distincte nãq conũsaciones hominũ. singulorum
agminũ ordinib congruunt: & in eoꝵ sortem ꝑ conuersacionis similitudi-¬
nẽ deputantur: Nam sunt pleriq qui parua capiunt: sed tam̃ hȩc eadem
parua pie annuntiare fratribus non desistunt: Isti itaq in angeloꝵ nume¬
rum currunt & sunt non nulli qui diuinȩ largitatis munere referti:
secretorum cȩlestium summa. & capere p̃ualent & nuntiare Quo gͦ isti nisi
inter archangeloꝵ numerum deputantur : & sunt non nulli qui mi ra
faciunt: signa ualenter oꝑantur: Quo gͦ isti nisi ad suꝑnarum uirtutum
sortem & numerũ congruunt: & sunt non nulli qui ȩtiã de obsessis corpo¬
rum sortiuntur : & sunt non nulli. qui acceptis uirtutib &iam electorũ
hominũ merita transcendunt: Cumq & bonis meliores sunt: electis quoq

Expanded text:
homines qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc homines qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinem deputantur. Nam sunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporum sortiuntur? Et sunt nonnulli qui acceptis virtutibus etiam electorum hominum merita transcendunt; cumque et bonis meliores sunt, electis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
alii sp̃s intersint: tanto magis ardent. quanto hunc uicinius uident : Quoꝵ
ꝓfecto flamma. amor est: quia quo subtilius claritatẽ diuinitatis eius aspi¬
ciunt: eo ualidius in eius amore flãmęscunt: Sed quid ꝓdest. nos de angelicis
spiritibꝰ ista ꝑstringere: si non studeamus. hȩc &iam ad nr̃os ꝓfectus congrua
consideratione diriuare: Quia enĩ suꝑna illa ciuitas ex angelis & hominib
constat: ad quã tantũ credimus humanũ genus ascendere. quantos illic
contigit electos angelos remansisse. sicut scriptum est. statuit terminos gen¬
tium scđm numerum angelorum dĩ: debemus & nos aliquid ex illis distine¬
tionib suꝑnorum ciuium. ad usum nr̃ȩ conuersationis trahere : nosq
ipsos ad incrementa uirtutum bonis studiis inflammare: Quia enim tanta
illuc ascensura creditur multitudo remansit angeloꝵ: suꝑ est ut ipsi quoq

Expanded text:
alii spiritus intersint, tanto magis ardent, quanto hunc vicinius vident. Quorum alii spiritus intersint, tanto magis ardent, quanto hunc vicinius vident. Quorum profecto flamma amor est, quia quo subtilius claritatem divinitatis ejus aspciunt, eo validius in ejus amore flammescunt. 11. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei , debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illuc ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest ut ipsi quoque
Abbreviated transcription (Latin):
agmina quȩ mira potentia p̾minent. ꝓ eo qđ eis cetera ad obediendum sub¬
eloquio sedes diximus: throni dĩ dicti sunt hii qui tanta diuinitatis gr̃a
replentur. ut in eis dñs sedeat: & ꝑeos sua iudicia decernat Unde & ꝑ psal¬
mistam dicitur: Sedes suꝑ thronum. qui iudicas equitatem: Cherubin quoq
plenitudo scientiȩ dicitur & sublimiora illa agmina idcirco cherubin uo-¬
cata sunt: quia tanto ꝑfectiore scientia plena sunt. quanto claritatẽ di uici
nius contemplantur : ut scđm creaturȩ modum. eo plene omĩa sciant: quo
uisioni conditoris sui ꝑmeritum dignitatis adꝓpinquant: Sraphim & iam
uocantur illa sc̃oꝵ spirituum agmina: quȩ ex singulari ꝓpinquitate condi-¬
toris sui incomparabili ardent amore: Seraphin namq ardentes uel incen-
dentes uocantur: Quȩ quia ita dõ coniuncta sunt. ut inter hęc & dm̃ nulli

Expanded text:
m, que mira potentia preminent, pro eo quod eis cetera ad obediendum subm, que mira potentia preminent, pro eo quod eis cetera ad obediendum subLatino sedes dicimus, throni Dei dicti sunt ii qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat et per eos sua judicia decernat. Unde et per Psalmistam dicitur: Sedes super thronum, quplenitudo scientie dicitur, et sublimiora illa agmina idcirco cherubin vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur. Lectio IIa. Aut secundum creature modum eo plene omnia sciant, quo visioni conditoris sui per meritum dignitatis appropinquant. Seraphin etiam vocantur illa sanctorum spirituum agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili ardedentes vocantur. Quae, quia ita Deo conjuncta sunt ut inter haec et Deum nulli
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nuntiandus erat: qui uirtutum dñs & potens in prelio. contra potestatis
aerias ad bella ueniebat: Raphahel quoq interp̃tatur ut diximus medicina
dĩ: quia uidelic&e dum tobiȩ oculos quasi ꝑ officium curacionis tetigit: ceci¬
tatis eius tenebras tersit: Qui gͦ ad curandum mittitur: dignum uidelic&
fuit. ut di medicina uocaretur: Sed quia angeloꝵ nomina inter p̃tando
ꝑ strinximus: nẽ suꝑ est. ut ipsa officiorum uocabula breuit̃ exequamur.
Uirtutes & enim uocantur illi nimirum sp̃s: ꝑ quos signa & miracula frequentiꝰ
fiunt: Potestates ȩtiã uocantur hii qui hoc potentius cȩteris in suo ordine ꝑce¬
perunt: ut eoꝵ ditioni uirtutes aduersȩ subiectȩ sint: quorum potestate
refrenantur. ne corda hominũ tantum temptare p̾ualeant. quantũ uo¬
lunt: Principatus ȩtiam uocantur: qui ipsis quoq bonis angeloꝵ spiritib
potestates principatuum. dissimilitudine alta transcendunt Ca gͦ angelorum¬

Expanded text:
nem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in prelio ad debellandas potestates aerias veniebat. Raphael quoque interpretatur, ut diximus, medicina Dei, quia videlicet, dum Tobi oculos quasi per officium curationis tetigit, cecitatis eius tefuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virtutes etenim vocantur illi nimirum spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjectae sint, quorum potestate refrenantur, ne corda hominum tantum tentare praevaleant quantum volunt. Princpotestates principatuum dissimulatione alta transcendunt. Quia ergo angeloru
Abbreviated transcription (Latin):
qui se ad dĩ similitudinẽ suꝑb extulenat: ꝑ michaelem ꝑemptus discat.
quia ad dĩ similitudinẽ ꝑ suꝑbiam nullus exurgat: Ad mariam quoq ga
niebat: qui ad debellandas aerias potestates. humilis apparere dignat
est: De quo ꝑpsalmistam dicitur: Tollite portas principes uras : & eleuamini pores

Expanded text:
qui se ad Dei similitudinem superbus extulerat, per Michaelem peremptus discat, qui se ad Dei similitudinem superbus extulerat, per Michaelem peremptus discat, quia ad Dei similitudinem per superbiam nullus exsurgat. Ad Mariam quoque Ganiebat, qui ad debellandas aereas potestates humilis apparere dignatus est. De quo per Psalmistam d
Abbreviated transcription (Latin):
plena scientia ꝑficit. idcirco ꝓpria nomina sorciuntur. ne eoꝵ ꝑsonȩ sine
nominibus sciri non possint: sed cum ad nos aliquid ministraturi ueniunt.
apud nos ȩtiam nomina a ministeriis trahunt Michahel nãq quis. ut ds̃
gabrihel aut̃. fortitudo di : raphahel uͦ. dicitur medicina dĩ & quoties
mirȩ uirtutis aliquid agitur: michahel mitti ꝑhibetur: ut exipso actu
& nomine detur intelligi: quia nullus potest facere. qđ facere p̾ualet
dicens. in celum conscendam. suꝑ astra cęli ex altabo solium meum: sedebo¬
in monte testam̃ti. in lateribus aquilonis: ascendã suꝑ altitudinẽ nubium.
similis ero altissimo: dum in fine mundi in sua uirtute relinquetur extre¬
mo supplicio ꝑimendus. cum michaele archangelo preliaturus ee̾ ꝑhibetꝰ
sicut ꝑ iohannẽ dicitur : factum est p̾lium cum michaele archangelo: ut

Expanded text:
plena splena ssonae sine nominibus sciri non possint: sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud se nomina a ministeriis etiam trahunt; Michael, namque, quis sicut Deus? Gabriel autem fortitudo Dei, Raphael vero dicitur medicina Dei. Et quoties mirae aliquid virtutis agitur, Michael mitti perhibetur, ut ipso actu et nomine detur inteldicens: In coelum ascendam, super astra coeli exaltabo solium meum; sin monte testamenti, in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo , dum in fine mundi in sua virtute relinquetur extremo supplicio perimendus, cum Michaele archangelo praeliaturus esse perhibetur, sicut per Joannem dicitur: Factum est praelium cum Michaele archangelo , ut
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulum. nomen est officii: non naturȩ: Nam scĩ illi cęlestis patriȩ sp̃s.
semꝑ quidem sunt sp̃s: sed semꝑ uocari angeli nequaquã possunt: quia
tunc solum sunt angeli. cum ꝑ eosdem aliqua nunciantur: Unde & ꝑ
psalmistam dicitur: Qui facit angelos suos sp̃s Ac si aꝑte dicat: Qui eos
quos semꝑ hab& sp̃s. etiam cum uoluerit. angelos facit Hi aut̃ qͥ mini-¬
ma nuntiant. angeli : qui uͦ sũma adnuntiant. archangeli uocantur:
Hinc est enim qđ ad mariam uirginẽ non quilib& angłs: sed gabrihel ar-¬
changelus mittitur: Ad hoc quippe ministeriũ. sũmũ angłm uenire
dignũ fuerat : qui sũmũ omniũ nunciabat Qui idcirco &iam priuatis
nominibus censentur: ut signetur ꝑ uocabula. ętiam in oꝑacione qui d
ualeant Neq enim in illa scã ciuitate quam de uisione omnipotentis dĩ

Expanded text:
vocabulum, nomen est officii, non naturae. Nam sancti illi coelestvocabulum, nomen est officii, non naturae. Nam sancti illi coelestsemper quidem sunt spiritus, sed semper vocari angeli nequaquam possunt, quia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur. Unde et per psalmistam dicitur: «Qui facit angelos suos spiritusquos semper habet spiritus, etiam cum voluerit, angelos facit. Hi autem qui minima nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli, vocantur. Hinc est enim quod ad Mariam virginem non quilibet angelus, sed Gabriel archangelus, mittitur . Ad hoc quippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione quid valeant. Neque enim in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lum similitudinis. plenus sapientia & ꝑfectus decore. indelicis para¬
dysi dĩ fiusti Ubi notandum qđ non ad similitudinẽ dĩ factus sed signaculum
similitudinis dicitur : ut quo in eo subtilior est natura: eo in illo imago dĩ
subtilius insinuetur expressa Quo in loco mox subditur Om̃is lapis p̃ciosꝰ.
operimentũ tuũ : Sardius. toparius. & iaspis: crisolitus. onix. & berillus:¬
daphirus. Carbunculus. & smaragdus: Ecce nouem dixit nomina lapi-
uia ꝓfecto nouem sunt ordines angeloꝵ: Iuibus nimirũ ord
ille primus angls ideo ornatus & oꝑtus extitit: quia dum cunctis agminibꝰ
angłoꝵ p̾latiis est : ex eoꝵ comparatione clarior fuit Sed cur istos per-¬
sistentium angłoꝵ choros enumerando ꝑ strinximus : si non eoꝵ quoq
ministeria subtiliter exprimamus: Greca & enim lingua. angelo nun
angeli uͦ. sũmi nuntii uocantur: Seiendum quoq qđ angel

Expanded text:
lum similitudinis, plenus sapientia, et perfectus decore, in deliciis paralum similitudinis, plenus sapientia, et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Ubi notandum quod non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei subtilius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onyx, et beryllussapphirus, carbunculus, et smaragdus . Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. 8. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
gelos. uirtutes. potestatis. principatus. dñaciones. thronos. cherubin. atq
seraphin. Esse namq angelos & archangelos: pene om̃s sacri eloquii pa-¬
ginȩ testantur: Cherubin uͦ atq seraphin : sepe ut notum est. libri ꝓ-¬
pħarum loquunt᷑: Quatuor quoq ordinum nomina: paulus apłe
& uir tutem. & dominationem: Qui rursus ad colosenses scribens: ait:
Siue throni: siue dnãtiones: siue principatus: siue potestates Dnationes
Ded ea quoq colosensibus dicturus. p̃misit thronos: de quibus nec dum
quicquã fuerat ephesiis loqͥlitus: Dum gͦ illis quatuor quȩ ad ephesios
dixit. id est principatibus. potestatibus. uir tutibus. atq dominationib
coniunguntur throni: quinq sunt ordines. qui specialiter exprimunt᷑:
Quibus dum angeli. & archangeli. cherubin. atq seraphin. ad uincta
sunt: ꝓculdubio nouem esse ordines angeloꝵ inueniuntur: Unade¬
& ipsi angelo qui primus est conditus. ꝑ ꝓpħam dicitur: Tu signacu

Expanded text:
es, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque seraphim. Esse namque angelos et archangelos pene omnes sacri eloquii paginae testantur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina 1604 Paulus aet virtutem, et dominationem . Qui rursus ad Colossenses scribens, ait: Sive throni, sive potestates, sive principatus, sive dominationes sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus necdum quidquam fuerat Ephesiis locutus. Dum ergo illis quatuor quae ad Ephesios ante dixit, id est, principatibus, potestatibus, virtutibus atque dominationibus conjunguntur throni, quinque sunt ordines qui specialiter exprimuntur. Quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novem esse ordines angelorum inveniuntur. Ipsi angelo qui pri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gram continue uisionis ad ꝓpinquant: Sed inter heȩ nequaquam
relinquere negligenter debemus: cur ista mulier ꝑ quã aĩ sapiendr
figuratur. Decẽ draginas habuisse ꝑ hibetur: Ex quibus una plaidta
quã cum quererae inuenit: Angłoꝵ quippe & hominũ natura: ad
cognoscendum se dñs condidit: Quam dum consistere ad eternitatem
uoluit: eam ꝓeul dubio. ad suam similitudinẽ creauit: Decẽ uͦ diag¬
mas habuit mulier: quia nouem sunt ordines angeloꝵ: Sed ut com¬
pleretur electoꝵ numerus: homo decimus est creatus Qui a conditore
suo neq seuilpam periit.: quia hunc ȩterna sapientia ꝑ carnẽ miraculis
coruscans. ex lumine testȩ reparauit: Nouem uͦ ordines angeloꝵ di-¬

Expanded text:
per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed inter haec nequaquam per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed inter haec nequaquam relinquere negligenter debemus cur ista mulier, per quam Dei sapientia figuratur, decem drachmas habuisse perhibetur, ex quibus unam perdidit, quam cum quaereret invenit. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem vero angelo