comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus. qđ prȩclarã ȩdificasset in palatio & plenã digni¬
tatis domũ. Que cũ uulgo uiseret᷑ suffragata dnõ. nouo ho¬
mini ad consulandũ putabat᷑. Hanc scaurus demolitus. ac¬
censionẽ adiunxit edib Itaq ille in suã domũ consulatũ
primus attulit. Hic sũmi & p̃clarissimi uiri filiꝰ in domũ
multiplicatã non repulsã solũ retulit. s ignomniã etiã
& calamitatẽ. Ornanda ẽ enĩ dignitas domo. non ex do¬
mo tota quęrenda. Nec domo dñs. s dnõ domus hones¬
tanda ẽ. & ut in cęteris habenda ratio non sua solũ sed
etiã aliorũ. sic in domo clari hominis. in quã & hospites
muiti recipiendi. & ad mitenda hominũ cuiꝰq multitu¬
do. Adhibenda ẽ etiã cura laxitatis. Alit̃ ampla domꝰ
dedecori dnõ sepe fit. siẽ in ea solitudo. & max une si ali¬
qͥndo alio dño solita ẽ frequentari. Odiosũ ẽ enĩ cũ ã p̃t̃¬

Expanded text:
accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam digniaccepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum; quae cum vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc Scaurus demolitus accessionem adiunxit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calamitatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum, sed etiam aliorum, sic in domo clari hominis, in quam et hospites multi recipiendi et admittenda hominum cuiusque modi multitudo, adhibenda cura est laxitatis; aliter ampla domus dedecori saepe domino fit, si est in ea solitudo, et maxime, si aliquando alio domino solita est frequentari. Odiosum est enim, cum a praete
Abbreviated transcription (Latin):
dicina. S tam̃ ira ꝓcul absit. cũ qͣ nichil recte fieri. uł
considerate potest. Magna aut̃ parte clementi castiga¬
tione licet uti grauitate tam̃ adiuncta. ut seueritas
adhibeat᷑. & contumelia repellat᷑. atq etiã illud ipsũ
indigna audiamus. tam̃ grauitatẽ retinere iracun¬
diã repellere. Quȩ enĩ cũ aliqͥ ꝑturbatione fiunt. ea
nec constant᷑ fieri possunt. neq his qͥ assunt apꝓbari:
De forme etiã ẽ de se ipso p̃dicare falsa. p̃sertĩ & cũ irri¬
sione audientiũ imitari militẽ głosũ. Q qm̃ omia
ꝑseqͥm᷑. uolumus qͥdẽ certe qđ dicendũ ẽ. etiĩ qͥlẽ homi¬
nis honorati & principis domũ placeat esse. cuiꝰ finis
&᷑ usus. ad quẽ accõmodanda ẽ ȩdificandi descriptio:
& tam̃ adhibenda dignitatis & cõmoditatis diligentia. C.N.
octauio qͥ pͥmus ex illa familia consul factus ẽ. honori fuisse

Expanded text:
dicina; sed tamen ira procul absit,cum qua nihil recte fieri, nihil dicina; sed tamen ira procul absit,cum qua nihil recte fieri, nihil considerate potest. Magnam autem partem clementi castigatione licet uti, gravitate tamen adiuncta, ut severitas adhibeaturetcontumelia repellatur, atque etiam illud ipsum, indigna audiamus, tamen gravitatem retinere, iracundiam pellere. Quae enim cum aliqua perturbatione fiunt, ea nec constanter fieri possunt neque iis, qui adsunt, probari. Deforme etiam est de se ipsum praedicare falsa praesertim et cum irrisione audientium imitari militem gloriosum. Et quoniasequimur, volumus quidem certe, dicendum est etiam, qualem hominis honorati et principis domum placeat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
negotiis. aut de re publica aut de artiũ studiis atq
ad hoc reuocet᷑ oratio. S utcũq aderunt. Neq: enĩ
hisdẽ de reb. nec omĩ tẽpore. nec similit̾ delectamur:
Animaduertendũ ẽ etiã. qͣtinus sermo delectationẽ ha¬
beat. & ut incipiendi ratio fuerit: ita sit desinendi mo¬
dus. S qͦmͦ in omĩ uita rectissime p̃cipit᷑ ut ꝑturbati¬
ones fugiamus. id est inotus animi nimios rationi non
obtẽperantes. sic eiꝰ modi motib sermo debet uacare. ne
aut ira existat. aut cupiditas aliqͣ aut pigritia. aut
ignauia. aut tale aliquid apparẽat. Maximeq euran¬
dũ ẽ. ut eos qͥb cũ sermonẽ conferimus. & uereri & dili¬
tione maiore. & uerboꝵ grauitate acriore. Id agendũ
etiã. ut ea facere uideam᷑ ñ irati. s ut ad urendũ & se¬
candũ. Sic ad hoc genus castigandi raro inuitiq uenie¬
mus. nec umꝗͣ. nͥ necessario. si nulla repperiet᷑ alia me¬

Expanded text:
negotiis aut de re publica aut de artium studiis atque negotiis aut de re publica aut de artium studiis atque ad haec revocetur oratio, sed utcumque aderunt; neque enim isdem de rebus nec omni tempore nec similiter delectamur. Animadvertendum est etiam, quatenus sermo delectationem habeat, et, ut incipiendi ratio fuerit, ita sit desinendi modus. Sed quo modo in omni vita rectissime praecipitur, ut perturbationes fugiamus, id est motus animi nimios rationi non optemperantes, sic eius modi motibus sermo debet vacare, ne aut ira exsistat aut cupiditas aliqua aut pigritia aut ignavia aut tale aliquid appareat, maximeque curandum est, ut eos, quibuscum sermonem conferemus, et vereri et dilitione maiore et verborum gravitate acriore, id agendum etiam, ut ea facere videamur irati. Sed, ut ad urendum et secandum, sic ad hoc genus castigandi raro invitique veniemus nec umquam nisi necessario, si nulla reperietur alia me
Abbreviated transcription (Latin):
si nec minus faceta. s bene loquendi. de catulis opinio ñ
minor. Sale uͦ & facetus cesar catuli patris frater uicit
om̃s. ut in ipso illo forensi genere dicendi contentiones
alioꝵ sermone uinceret. In omĩb gͥ his elaborandũ ẽ.
si in omĩ re qͥd deceat exqͥrimus. Sit gͦ hic sermo in qͦ
socratici maarime excellunt. lenis minumeq ꝑtina.x. In¬
sit in eo lepos. nec uͦ tanꝗͣ in possessionẽ suã uenerit
excludat. alios. S cũ reliqͥs in reb tũ in sermone cõ¬
muni uicissitudinẽ non iniqͥm putet. Ac uideat
in primis qͥb de reb loqͥt᷑. Si seriis: seueritatẽ adhibe¬
at.Si iocosis. leporẽ. In pͥmisq p̃uideat. ne sermo uiti¬
ũ aliqđ indicet esse in morib. Qđ maxime tũ solet
euenire. cũ studiose de absentib detrahendi causa
uit ꝑ ridiculũ aut seuere. maledice contumelioseq
dr̃. Habent᷑ aut̃ plerũq sermones aut de domesticis

Expanded text:
si nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non si nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non minor. Sale vero et facetiis Caesar, Catuli patris frater, vicit omnes, ut in illo ipso forensi genere dicendi contentiones aliorum sermone vinceret. In omnibus igitur his elaborandum est, si in omni re quid deceat exquirimus. Sit ergo hic sermo, in quo Socratici maxime excellunt, lenis minimeque pertinax, insit in eo lepos; nec vero, tamquam in possessionem suam venerit, excludat alios, sed cum reliquis in rebus, tum in sermone communi vicissitudinem non iniquam putet; ac videat in primis, quibus de rebus loquatur; si seriis, severitatem adhibeat, si iocosis, leporem; in primisque provideat, ne sermo vitium aliquod indicet inesse in moribus; quod maxime tum solet evenire, cum studiose de absentibus detrahendi causa aut per ridiculum aut severe maledice contumelioseque dicitur. Habentur autem plerumque sermones aut de domesticis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis p̃cepta rethorũ st̃: nulla sermonis. qͣ qͦ. niudscio
an possint hȩc qͦq esse.S discentiũ studiis inueniunt᷑ magis¬
tri. huic aut̃ qͥ studeant sunt nulli. rethoꝵ turba referta
omĩa. Quãqͣ quę uerboꝵ sententiarũq p̃cepta st̃. eadẽ ad ser¬
monẽ ꝑtinebunt. S cũ orationis indicẽ uocẽ habeamus.
in uoce aut̃ duo seqͥm. ut clara sit. ut suauis. utrũq omĩ¬
no a natura petendũ ẽ. Uerũ alterũ exercitatio augebit.
alcerũ imitatio presse loquentiũ & leniter. Nichil fuit
in catulis. ut eos exquisito iudicio putares uti litterarum.
ꝗͣ ꝙͣ erant litterati s & alii. Hii aut̃ optime uti lingua lati¬
na putabint᷑. Sonus erat dulcis. Litterę neq exp̃ssȩ ne¬
q oppressȩ. ne aut obscurũ e̾e̾t aut putidũ. Sine conten¬
tione uox neq languens neq canora. Uberior oratio .l. eras¬

Expanded text:
tionis praecepta rhetorum sunt, nulla sermonis, quamquam haud scio tionis praecepta rhetorum sunt, nulla sermonis, quamquam haud scio an possint haec quoque esse. Sed discentium studiis inveniuntur magistri, huic autem qui studeant, sunt nulli, rhetorum turba referta omnia; quamquam, quae verborum sententiarumque praecepta sunt, eadem ad sermonem pertinebunt. Sed cum orationis indicem vocem habeamus, in voce autem duo sequamur, ut clara sit, ut suavis, utrumque omnino a natura petundum est, verum alterum exercitatio augebit, alterum imitatio presse loquentium et leniter. Nihil fuit in Catulis, ut eos exquisite iudicio putares uti litterarum, quamquam erant litterati; sed et alii; hi autem optime uti lingua Latina putabantur; sonus erat dulcis, litterae neque expressae neque oppressae, ne aut obscurum esset aut putidum, sine contentione vox nec languens nec canora. Uberior oratio L. Cras
Abbreviated transcription (Latin):
nimias celeritates. Quȩ cũ fiunt anhelitus moueit᷑ inil¬
tus mutant᷑. ora torquent᷑. Ex qͥb magna significatio fit
non adesse constantiã S multo etiã magis elaporandĩ
ẽ ne animi motus a natura recedant. Qđ asseqͣm̃. si cau¬
bimus ne in perturbationes atq examinatioues incia¬
mus. & si attentos animos ad decoris conseruatione.n
tenebimus.¶ Qotus aut̃ animorũ duplices st̃ ateri
cogitationis. alteri appetitus. Cogitatio in uero ea qͥren¬
do maxime uersatur. appetitus impellit ad igdum:
Curandũ ẽ gͥ. ut cogitatione adres ꝗͣ. optimas uramar
appetuũ rationi obędientẽ prebeainus: Et qm̃ mag¬
na uis orationis ẽ. eaq duplea. altera contentionis. alte
ra sermonis. Contentio disceptitionib tribuat᷑. iudicioꝵ.
contionii. Senatus sermom circulis. disputationib: con¬
gressionib familiarũ. uersat᷑. seqͣt᷑ etiã comiiua. Conten¬

Expanded text:
nimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vulnimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vultus mutantur, ora torquentur; ex quibus magna significatio fit non adesse constantiam. Sed multo etiam magis elaborandum est, ne animi motus a natura recedant; quod assequemur, si cavebimus, ne in perturbationes atque exanimationes incidamus, et si attentos animos ad decoris conservationem tenebimus. Motus autem animorum duplices sunt, alteri cogitationis, alteri appetitus; cogitatio in vero exquirendo maxime versatur, appetitus impellit ad agendum. Curandum est igitur, ut cogitatione ad res quam optimas utamur, appetitum rationi oboedientem praebeamus. Et quoniam magna vis orationis est, eaque dra sermonis, contentio disceptationibus tribuatur iudiciorum, concionum senatus, sermo in circulis, disputationibgressionibus familiarium versetur, sequatur etiam convivia. Conten
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinis duo genera sint. qͦrũ in altero uenustas
sit. & in altero dignitas: uenustatẽ muliebrẽ ducere debe¬
mus dignitatẽ uirilẽ. Ergo & a forma remoueat᷑ omĩs uiro
non dignus ornatus. & huic simile uitiũ in gestu motuq
caueatur. Nã & palestrici motus sunt sepe odiosiores. & uys¬
trionũ non nulli gestus ineptiis non uacant & in atroq ge¬
nere quȩ st̃ recta & simplicia laudant᷑ formę aut̃ digni¬
tas. coloris bonitate tuenda ẽ. Color exerçitationib corporis
adhibendus. Preterea mundicia ẽ non odiosa neq exqͥsi¬
ta nimis. tantũq fugiat agrestẽ & inhumanã negligen¬
tiã. Eadẽ ratio adhibenda ẽ uestitus. in qͦsic̃ in plerisq
reb mediocritas optima ẽ. Cauendũ aut̃ ẽ ne aut cardi¬
tatib utam᷑ ingressu molliorib ut pomparũ ferculis
similes esse uideam᷑. aut ne in festinationib suscipiamus

Expanded text:
pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas sit, in altero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma removeatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli gestus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae sunt recta et simplicia, laudantur. Formae autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. Adhibenda praeterea munditia est non odiosa neque exquisita nimis, tantum quae fugiat agrestem et inhumanam neglegentiam. Eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est. Cavendum autem est, ne aut tarditatibus utamur in ingressu mollioribus, ut pomparum ferculis similes esse videamur, aut in festinationibus suscipiamus
Abbreviated transcription (Latin):
dare in re. honestũ ẽ: uomine obscenũ. Pluraq in eã senten¬
tiã ab eisdẽ contra uerecundiã disputant᷑. Nos aut̃ na¬
nirã sequani᷑. & ab omĩ qđ abhorret ab oculoꝵ auriũq ip¬
ꝓbatione fugiamus. Status. incessio. sessio. accubatio. uultꝰ.
oculi. manuũ motus. teneant illud decorũ. Quib in reb
duo maxrime sunt fugienda. neqͥd effeminatũ uł molle. &
ne qͥd durũ aut rusticũ sit. Nec uͦ hystrionib oratoribq
concedendũ ẽ. ut his hȩc apta sint. nobis dissoluta. Scenicoꝵ
quidẽ mos tantã habuit uetere disciplina uerecundiam.
ut in scenã sine subligaculo ꝓdeat nemo. Uerent᷑ enĩ ne si
qͦ euenerit ut corporis partes quedã apperiant᷑. aspiciant᷑
non decore. Nrõ quidẽ more cũ parentib puberes filii. cũ
soceris generi non lauant᷑. Retinenda gͥ ẽ huiꝰ generis
uerecundia p̃sertĩ natura ipsi magistra & duce. Cũ aut̃

Expanded text:
operam re honestum est, nomine obscenum; pluraque in ear sentenoperam re honestum est, nomine obscenum; pluraque in ear sententiam ab eisdem contra verecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus; status incessus, sessio accubitio, vultus oculi manuum motus teneat illud decorum. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda, ne quid effeminatum aut molle et ne quid durum aut rusticum sit. Nec vero histrionibus oratoribusque concedendum est, ut iis haec apta sint, nobis dissoluta. Scaenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scaenam sine subligaculo prodeat nemo; verentur enim, ne, si quo casn evenerit, ut corporis partes quaedam aperiantur, aspiciantur non decore. Nostro quidem more cum parentibus puberes filii, cum soceris generi non lavantur. Retinenda igitur est huius generis verecundia, praesertim natura ipsa magistra et duce. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
aspec tũ e̾ent deformẽ habiturȩ. atq forma. eas contexit atq
abdidit. Hanc naturȩ tã diligentẽ fabricã. unitata ẽ honu¬
nii uerecundia. Quȩ enĩ natura occultauit. eadẽ om̃s qui
sana mente st̃ remouent ab oculis. ipsiq necessitati dant qũ
ut ꝙͣ occultissime pareant. quarũq partiũ corporis ususst̃
necessarii. eas neq partes. neq earũ usus suis non unio
appellant. Qđq facere tẽpore non turpe ẽ. mͦ occulte id
dicere obscenũ ẽ. Itaq nec actio rerũ illarũ aꝑta. petulan¬
tia uacat. nec orationis obscenitas. Nec uͦ audiendi st̃ eyni¬
er aut siqͥ fuerunt stoici pene cynici. qͥ rep̃hendunt & irri¬
dent. qđ ea quȩ tpia ñ sint uerbis flagitiosa dicamꝰ. illa aut̃
quȩ turpia st̃: nominib: appellenuis suis. Latrocinari frau¬
dare. adulterare. re t᷑pe ẽ: s dicit᷑ non obscene. Liberis oꝑã

Expanded text:
aspectum essent deformem habiturae atque foedum, eas contexit atque aspectum essent deformem habiturae atque foedum, eas contexit atque abdidit. Hanc naturae tam diligentem fabricam imitata est hominum verecundia. Quae enim natura occultavit, eadem omnes, qui sana mente sunt, removent ab oculis ipsique necessitati dant operam ut quam occultissime pareant; quarumque partium corporis usus sunt necessarii, eas neque partes neque earum usus suis nominibus appellant; quodque facere turpe non est, modo occulte, id dicere obscenum est. Itaque nec actio rerum illarum aperta petulantia vacat nec orationis obscenitas. Nec vero audiendi sunt Cynici, aut si qui filerunt Stoici paene Cynici, qui reprehendunt et irrident, quod ea, quae turpia non sint, verbis flagitiosa ducamus, illa autem, quae turpia sint, nominibus appellemus suis. Latrocinari, fraudare, adulterare re turpe est, sed dicitur non obscene; liberis dare
Abbreviated transcription (Latin):
uimeq esse in aliena re publica curiosũ. Ita fere offi¬
cia reperientur. cũ quęret᷑ qͥd deceat. & qͥd aptũ sit ꝑ¬
sonis tẽporib. etatib Nichil ẽ aut̃ qđ tã deceat. ꝙ in
omĩ regẽrenda consilioq capiendo seruare constantiã
S qm̃ decorũ ulud in om̃ib factis & dictis. in corporis de¬
niq motu & statu cernit᷑. idq positũ ẽ in trib reb for¬
mssitate. ordine ornatu ad actionẽ apto. difficile ad elo¬
quendũ. s satis erit intelligi. Innis aut̃ trib continetur
cura etiã illa. ut ꝓbem᷑ his qͥb cũ apud qͦsq uiuamus
His qͦa de reb pauea dicant᷑. Principio corporis nrĩ
magnã natura ipsa uidet᷑ habuisse racionẽ. quȩ formam
nram reliquãq figurã. in qͣ esseͭ species nonesta. eã posuit in
ꝓmptu. Quȩ partes aut̃ corporis ad naturę necessitatẽ datȩ

Expanded text:
nimeque in aliena esse Rep. curiosum. Ita ferre offinimeque in aliena esse Rep. curiosum. Ita ferre officia reperientur, cum quaeretur quid deceat, et quid aptum sit personis, temporibus, aetatibus. Nihil est autem, quod tam deceat, quam in omni re gerenda consilioque capiendo servare constantiam. Sed quoniam decorum il!id in omnibus factis, dictis, in corporis denique motu et statu cernitur idque positum est in tribus rebus, formositate, ordine, ornatu ad actionem apto, difficilibus ad eloquendum, sed satis erit intellegi, in his autem tribus continetur cura etiam illa, ut probemur iis, quibuscum apud quosque vivamus, his quoque de rebus pauca dicantur. Principio corporis nostri magnam natura ipsa videtur habuisse rationem, quae formam nostram reliquamque figuram, in qua esset species honesta, eam posuit in promptu, quae partes autem corporis ad naturae necessitatem datae
Abbreviated transcription (Latin):
senec tuti. ꝙͣ ne languori se desidięq dedat. Luxuria
uͦ cũ omĩ ȩtate turpis. maxime senib fedissima ẽ. Si
aut̃ etiã libidinũ intẽperantia accessit. duplex malũ
ẽ qđ &e ipsa senectus dedecus concipit. & facit adoles¬
centiũ impudentiorẽ intẽperantiã:Ac ne illud qͥdẽ
alienũ ẽ. de magistratuũ. de priuatoꝵ. de ciurũ. de ꝑe¬
grinoꝵ officiis dicere. Est enĩ primũ munus magistra¬
tuum intelligere se gerere ꝑsonã ciuitatis. debereq
eiꝰ dignitatẽ & decus sustinere. seruare leges. iura des¬
cribere. ea fidei suę cõmissa meminisse. Priuatũ aut̃
oportet ȩquo & pari cũ ciuib iure uiuere. neq sũmissũ
& abiectũ. neq se efferentẽ. tii ui re publica ea uelle
quȩ tranqͥlia & honesta sint. Talẽ enĩ solemꝰ & sentire
bonũ ciuẽ: & dicere.E Peregrini atq incolȩ officiũ est.
nichil p̃t̃ suũ negotiũ agere. nichil de alio inqͥrere. mi¬

Expanded text:
senectuti, quam ne languori se desidiaeque dedat; luxuria vero cum omni aetati turpis, tum senectuti foedissima est; sin autem etiam libidinum intemperantia accessit, duplex malum est, quod et ipsa senectus dedecus concipit et facit adulescentium impudentioren intemperantiarn. Ac ne illud quidem alienum est, de magistratuum, de privatorum, de civium, de peregrinorum officiis dicere. Est igitur proprium munus magistratus intellegere se gerere personam civitatis debereque eius dignitatem et decus sustinere, servare leges, iura discribere, ea fidei suae commissa meminisse. Privatum autem oportet aequo et pari cum civibus iure vivere neque summissum et abiectum neque se efferentem, tum in re publica ea velle, quae tranquilla et honesta sint; talem enim solemus et sentire bonum civem et dicere. Peregrini autem atque incolae officium est nihil praeter suum negotium agere, ni
Abbreviated transcription (Latin):
uictũ cultũq ꝑtinent qͦsi uirguia diuina ut aiunt
suppeditarent᷑. tũ optimo qͥsq ingenio negotiis omib omissis
tantism se in cognitione & scientia collocaret: Non ẽ ia:
Nã & solitudine fugeret. x sociũ studii quereret. Tu docere
tũ discere uellet: tu audire. tũ dicere. Ergo omẽ officiim
qđ ad coniunctionẽ hominũ & ad societatẽ tuentia ualet.
ante ponendũ ẽ illi officio qđ cogiitione & scientia con¬
tinetur. Illud forsitan querendũ sit. nũ hȩc cõmunitas
quȩ maxime ẽ apta naturȩ. sit etiã moderationi modes¬
tieq semꝑ ante ponenda non placet. St̃ enĩ partĩ ita quę
dã fȩda partĩ ita flagitiosa. ut ea ne obseruandȩ qͥdẽ
patriȩ causa sapiens facturus sit. Ea possidionis collegit
ꝑ multa. s ita tetra quędã. ita obscena. ut dictu quoq
uideant᷑ turpia. Hec gͥ non suscipiet rei publicȩ causa

Expanded text:
victum cultumque pertinent, quasi virgula divina, ut aiunt, victum cultumque pertinent, quasi virgula divina, ut aiunt, suppeditarentur, tum optimo quisque ingenio negotiis omnibus omissis totum se in cognitione et scientia collocaret. Non est ita; nam et solitudinem fugeret et socium studii quaereret, tum docere tum discere vellet, tum audire tum dicere. Ergo omne officium, quod ad coniunctionem hominum et ad societatem tuendam valet, anteponendum est illi officio, quod cognitione et scientia continetur. Illud forsitan quaerendum sit, num haec communitas, quae maxime est apta naturae, sit etiam moderationi modestiaeque semper anteponenda. Non placet; sunt enim quaedam partim ita foeda, partim ita flagitiosa, ut ea ne conservandae quidem patriae causa sapiens facturus sit. Ea Posidonius collegit permulta, sed ita taetra quaedam, ita obscena, ut dictu quoque videantur turpia. Haec igitur non suscipiet rei publicae causa,
Abbreviated transcription (Latin):
conferunt: Obeãq etiã causã eloqͥ copiose modo pru¬
denter meliꝰ ẽ. ꝙͣ uł acutissime sine eloquentia cogita¬
re. qđ cogitatio in se ipsa uertit᷑ eloquentia cõplectit᷑
eos quib cũ cõmunitate iuncti sumus Atq ut apiũ
ecramina non fingendoꝵ fauoꝵ causa congregantur
s cũ congregabilia natura sint fingunt fauos. sic ho¬
mines ac multo etiã magis natura congregati adhi¬
bent agendi congregandiq sollertiã: Itaq nͥ ea uirtꝰ
quę conistat ex hominib taendis. id est ex societate ge¬
neris humani attingat cognitionẽ rerũ. soliuaga.
cognitio & ieiuna uideatu: Itẽq magnitudo ani¬
mi remota comitate comunctioneq humana: feri¬
tas fit quȩdã & immianitas. Ita fit. ut uincat cogni¬
tionis studiũ consociatio hominũ atq cõmunitas:
ficere non possemus iccirco istã esse cũ hominib
cõmunitatẽ & societatẽ. Qđ si omĩa nobis quȩ ad

Expanded text:
conferunt; ob eamque etiam causam eloqui copiose, modo pruconferunt; ob eamque etiam causam eloqui copiose, modo prudenter, melius est quam vel acutissime sine eloquentia cogitare, quod cogitatio in se ipsa vertitur, eloquentia complectitur eos, quibuscum communitate iuncti sumus. Atque ut apium examina non fingendorum favorum causa congregantur, sed, cum congregabilia natura sint, fingunt favos, sic homines, ac multo etiam magis, natura congregati adhibent agendi cogitandique sollertiam. Itaque, nisi ea virtus, quae constat ex hominibus tuendis, id est ex societate generis humani, attingat cognitionem rerum, solivaga cognitio et ieiuna videatur, itemque magnitudo animi remota communitate coniunctioneque humana feritas sit quaedam et immanitas. Ita fit, ut vincat cognitionis studium consociatio hominum atque communitas. ficere non possemus, idcirco initam esse cum hominibus communitatem et societatem; quodsi omnia nobis, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
studia uitaq omĩs in rerũ cognitione uersata ẽ: tam̃
ab augendis hominũ utilitatib & cõmodis non recesse¬
runt. Nã &e erudierunt multos qͦ meliores ciues utiliorez
reb suis publicis essent ut thebanũ epaminundã lysias.
pst enuaiu siracuseũ dionem piato multiq multos slosq
ipsi quicgo idrẽ publicã acculinius si niodo aqd actilloste.
aidmiborib atꝙ doctrina instructi ad eã atq ornatt alin¬
sinues. Ned solũ uiui atq psentes studiosos discendi ex udi¬
unt rati docenti s hoc idẽ etiã post morte monimentes
susccrarũ assequunt᷑. Nec enĩ iocus uilus ptiussuse ao
his dͥnd leges qͥ ad mores qui ad disciplina reipiiblica
ꝑtinent̾ utͦ otiũ suũ ad nr̃m negotiũ contulisse uideant᷑:
Ita illi ipsi doc trinȩ studiis & sapientie dediti ad hominũ
utilitatẽ prudentia suã intelligentiã suã potissimum

Expanded text:
studia vitaque omnis in rerum cognitione versata est, tamen studia vitaque omnis in rerum cognitione versata est, tamen ab augendis hominum utilitatibus et commodis non recesserunt; nam et erudiverunt multos, quo meliores cives utilioresque rebus suis publicis essent, ut Thebanum Epaminondam Lysis Pythagoreus, Syracosium Dionem Plato multique multos, nosque ipsi, quicquid ad rem publicam attulimus, si modo aliquid attulimus, a doctoribus atque doctrina instructi ad eam et ornati accessimus. Neque solum vivi atque praesentes studiosos discendi erudiunt atque docent, sed hoc idem etiam post mortem monumentis litterarum assequuntur. Nec ei ad leges, qui ad mores, qui ad disciplinam rei publicae pertineret, ut otium suum ad nostrum negotium contulisse videantur. Ita illi ipsi doctrinae studiis et sapientiae dediti ad hominum utilitatem suam prudentiam intellegentiamque potissimum
Abbreviated transcription (Latin):
ma eꝰ ut certe ẽ necessȩ ẽ qđ a cõmunitate ducat᷑
officiũ. id esse marimũ. E tenĩ cognitio contẽplatioq
naturȩ manca quodã modo & inchoata fit. si nulla
actio rerũ consequat᷑: Ei aut̃ actio in hominũ cõmodis
tuendis maxime cernit᷑ ꝑtinet gͥ ad societatẽ huma¬
nenda ẽ. Atq id optimus qͥsq re ipsa ostendit & iudi¬
cat. Quis eiũ tã cupidus in perspicienda cognoscendaq
rerũ natura. ut si ei tractanti contẽplantiq res cogni¬
tione dignissimas. subito sit allatũ ꝑiculũ discrimen¬
q patriȩ cui subuenire opitulariq possit. nonne illa
onũa relinquat atq abiciat. etiã si dinumerare se stel¬
las aut metiri mundi magnitudinẽ posse arbitretur
Atq hoc idem in parentis in amici re aut pericula fece¬
rit. Quib reb intelligit᷑ studiis officiisq scientie p̃po¬
nenda esse officia iusticiȩ. quȩ ꝑtinent ad hominũ uti¬
ltatẽ. qͥ nichil homini debet esse antiquius: At illi qͦꝵ

Expanded text:
ma est, ut est certe, necesse est, quod a communitate ducatur officium, id esse maximum. Etenim cognitio contemplatioque naturae manca quodam modo atque inchoata sit, si nulla actio rerum consequatur. Ea autem actio in hominum commodis tuendis maxime cernitur; pertinet igitur ad societatem genenenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi magnitudinem posse arbitretur? atque hoc idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officiisque scientiae praeponenda esse officia iustitiae, quae litatem, qua nihil homini debet esse a
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma descripta ẽ in qͥ sapientiã & prudentiã ponimus. me
indꝰ gatio atq intentio ueri. eiꝰq uirtutis hoc munꝰ
ẽ ꝓpriũ. Ut enĩ qͥsq marime ꝑspicit. qđ in requaq
uerissimũ sit: qͥdq acutissime & celerrime potest &
erplicare rationẽ. is prudentissimꝰ & sapientissimus ri¬
te haberi solet. Quocirca huic qͣsi materia qͣm tͣtͣ tet
& in qͣuerset᷑. subiecta ẽ ueritas. Reliqͥs aut̃ trib uir¬
tutib necessitates ꝓpositȩ st̃: ad eas res parandas tuen¬
dasq qͥb actio uite continet᷑. ut & societas hominũ
coniunctioq seruet᷑. & animi excelentia magnitudoq
cũ in augendis opib utiligatibq & suis x̾ sibi cõparan¬
dis. tam̃ multo magis in his despiciendis eluceat. Or¬
do aut̃ &e constantia &e moderatio. & ea quȩ in his st̃
uersant᷑ in eo genere. Ad hd ẽ adhibenda ac tio quędã

Expanded text:
prima discripta est, in qua sapientiam et prudentiam ponimus, inest prima discripta est, in qua sapientiam et prudentiam ponimus, inest indagatio atque inventio veri, eiusque virtutis hoc munus est proprium. Ut enim quisque maxime perspicit, quid in re quaque verissimum sit. quique acutissime et celerrime potest et videre et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Quocirca huic quasi materia, quam tractet et in qua versetur, subiecta est veritas. Reliquis autem tribus virtutibus necessitates propositae sunt ad eas res parandas tuendasque, quibus actio vitae continetur, ut et societas hominum coniunctioque servetur et animi excellentia magnitudoque cum in augendis opibus utilitatibusque et sibi et suis comparandis, tum multo magis in his ipsis despiciendis eluceat. Ordo autem et constantia et moderatio et ea, quae sunt his similia, versantur in eo genere, ad quod est adhibenda act
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ex reb conflatur &e efficit᷑ id qͦd querimꝰ hones¬
tũ. Qđ aut̃ si nobilitatũ ñ sit tam̃ honestũ sit. qͦdq
uere dicimꝰ. etiã si a nullo laudet᷑ natura esse laudabi¬
le.¶ Formã qͥdẽ ipse marcȩ fili & tanꝗͣ faciẽ hones¬
ti uidẽs. que si oculis cerneret᷑: mirabiles amores ut ait
plato excitaret sapientiȩ. S: omẽ qͦd ẽ honestũ: i
qͣtuor partiũ orit᷑ ex aliqͥ Aut enĩ in ĩꝑspicientia ueri
souertia uersat᷑. aut in nominũ sociẽtate tuenda tri¬
buendo qͦd suũ ẽ cuiq & rerũ constru̾ctarũ fide. aut
in animi ercelsi atq inuicti magnitudine ac roborẽ.
aut in omiũ quȩ fiunt. quȩq dicunt᷑ ordine & mo¬
do. In qͦ inest modestia & teꝑantia:¶ Quȩ qͣtuor ꝙͣ ꝙͣ
int̾ se colligata atq implicita sunt. tam̃ ex singłis cer¬
ta officioꝵ genera nascunt᷑. uelut ex ea parte quȩ

Expanded text:
Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honesQuibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen honestum sit, quodque vere dicimus, etiamsi a nullo laudetur, natura esse laudabile. Formam quidem ipsam, Marce fili, et tamquam faciem honesti vides, quae si oculis cerneretur, mirabiles amores, ut ait Plato, excitaret sapientiae. Sed omne, quod est honestum, id quattuor partium oritur ex aliqua: aut enim in perspicientia veri sollertiaque versatur aut in hominum societate tuenda tribuendoque suum cuique et rerum contractarum fide aut in animi excelsi atque invicti magnitudine ac robore aut in omnium, quae fiunt quaeque dicuntur, ordine et modo, in quo inest modestia et temperantia. Quae quattuor quamquam inter se colligata atque implicata sunt, tamen ex singulis certa officiorum genera nascuntur, velut ex ea parte, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rũq sit id. esse naturȩ hominis aptissimar̃ Huicue¬
ri uidendi cupiditati adiuncta ẽ appetitio quȩdã
principatus. ut nemini parere animus bene in¬
formatus a natura uelit. nͥ p̃cipienti aut docenti.
aut utilitatis causa iuste& legitime imꝑanti fix
qͦ magnitudo animi existit. humanarũq rerũ con¬
tẽptio  Nec uͦ illa parua uis naturȩ ẽ rationisq
qđ uñ hoc animal sensit qͥd sit ordo. qͥd sit qͦd dece¬
at. in factis dictisq qͥ sit modus. Itaq eoꝵ ipsoꝵ que
aspet tu sentiunt᷑ nullũ aliud animal. pulchritudi¬
ne uenustatẽ. conuenientiã partiũ sentit. Quã simi¬
litudinẽ natura racioq ab oculis ad inimũ trausfe¬
rens. multo etiã magis pulchritudinẽ. constantiã
ordinẽ in consiliis factisq obseruandã putat. Cauetq
ne qͥd indecore effeminateue faciat. tunc in om̃ib & opi¬
nionib & factis neqͥd ubidinose aut faciat aut cogitet.

Expanded text:
rumque sit, id esse naturae hominis aptissimum. Huic verumque sit, id esse naturae hominis aptissimum. Huic veri videndi cupiditati adiuncta est appetitio quaedam principatus, ut nemini parere animus bene informatus a natura velit nisi praecipienti aut docenti aut utilitatis causa iuste et legitime imperanti; ex quo magnitudo animi exsistit humanarumque rerum contemptio. Nec vero illa parva vis naturae est rationisque. quod unum hoc animal sentit, quid sit ordo, quid sit, quod deceat, in factis dictisque qui modus. Itaque eorum ipsorum, quae aspectu sentiuntur, nullum aliud animal pulchritudinem, venustatem, convenientiam partium sentit; quam similitudinem natura ratioque ab oculis ad animum transferens multo etiam magis pulchritudinem, constantiam, ordinem in consiliis factisque conservandam putat cavetque, ne quid indecore effeminateve faciat, tum in omnibus et opinionibus et factis ne quid libidinose aut faciat aut cogitet.
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat. similitudines comꝑat. rebq p̾sentib ad¬
iungit atq annec tit futuras. facile totius uitȩ cursũ
uidet. ad eãq regendã p̃parat res necessarias. Eadẽq
naturã rationis hominẽ conciliat homini & ad
orationis & ad uitȩ societatẽ. Ingeneratq in pri¬
mis p̃cipuũ quendã amorẽ in eos qͥ ꝓcreati st̃:
obiri uelit. O beasq causas studeat parare ea quȩ
suppeditent ad cultũ & ad uictũ. Nec sibi soli s co¬
iugi liberis. cȩterisq qͦs caros habeat. tueriq debe¬
at. Quȩ cura exsuscitat animos. etiã &e maiores
ad rẽ gerendã facit. In pͥmisq hominis ẽ ꝓpͥa ueri
inqͥsitio. atq inuestigatio. Itaq cũ sumus necei¬
sariis negotiis curisq uaciuĩ. tam̃ habemꝰ aliqͥd ui¬
dere. audire. & discere. Cognitionẽq rerũ aut oeoul¬
tarũ aut admirabiliũ ad beate uiuendũ necessa¬
riã ducimus. E a qͦ intelligit᷑ qͦd uerũ. sĩplex since¬

Expanded text:
ignorat, similitudines comparat rebusque praesentibus adiungit atque annectit futuras, facile totius vitae cursum videt ad eamque degendam praeparat res necessarias. Eademque natura vi rationis hominem conciliat homini et ad orationis et ad vitae societatem ingeneratque in primis praecipuum quendam amorem in eos, qui procreati sunt, isse et a se obiri velit ob easque causas studeat parare ea, quae suppeditent ad cultum et ad victum, nec sibi soli, sed coniugi, liberis ceterisque, quos caros habeat tuerique debeat; quae cura exsuscitat etiam animos et maiores ad rem gerendam facit. In primisque hominis est propria veri inquisitio atque investigatio. Itaque cum sumus necessariis negotiis curisque vacui, tum avemus aliquid videre, audire, addiscere cognitionemque rerum aut occultarum aut admirabilium ad beate vivendum necessariam ducimus. Ex quo intellegitur, quod verum, simplex since
Abbreviated transcription (Latin):
egͥ ut panetio uidet᷑ consilii capiendi deliberatio. Del uer
iopes ad potentias qͥb && se possent uuant oe suos con¬
duent id ne ne de qͦ deliberant: Que deliberatio omis un
ratione utiutatis cadit. T erciũ adubitandi genus ẽ. eũ pris¬
naroni det᷑ cũ honesto. id qđ uidet᷑ esse utile. Cũ enuĩ utiui¬
tas ad se raꝑe. honestas contͣ a se reuocare uideat᷑ sit ue
aistrahat᷑ in deliberando animus. afferatq ancipitẽ cu¬
rã cogitandi. Hac diuisione eũ preterire aliqd inarinte
ii cdat ilinidendo sit. duo p̃tmissa st. Nec enĩ solũ iutruĩ
honestu anturpe sit deliberari solet setiã duob: ꝓpos¬
to honestis utrũ honestiꝰ iteq duob ꝓpositis utullb uetis
utibuꝰ. Ita qͥm aie triplicẽ putauit esse rationẽ ue qua

Expanded text:
 ut Panaetio videtur, consilii capiendi deliberatio. Nam aut ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utilitas ad se rapere, honestas contra revocare ad se videtur, fit ut distrahatur in deliberando animus afferatque ancipitem curam cogitandi. Hac divisione, cum praeterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, duo praetermissa sunt; nec enim solum utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius, itemque duobus propositis utilibus utrum utilius. Ita, quam i
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. tercia magnanimicatis. quarta modu̾ frati¬
onis. hec in deligendo officio sepe ut int̾se cõparentꝰ
necesse ẽ. Pacet gͥ aptiora esse nature ea officia quȩ ex
cõmunitate. ꝙ ea quȩ ex cognitione ducant᷑. idq hoc ar¬
gumento confirmari potest. Qđ si contigerit ea uita
sapientiꝰ  omiũ rerũ affiuentib eopiss ditess . misomĩia
qui cagnitione digna sint sũmo otio secũ iuse conuiẽ¬
orte segnte plet᷑. tamen si solitudo tanta set uat bonunẽ
uidere non possit: excedat e uita. Princepsq omuim
uistutũ ẽ illa sapientia: qͦni greci sophyam uocadt.¬

Expanded text:
nitatis, tertia magnanimitatis, quarta moderatinitatis, tertia magnanimitatis, quarta moderationis, haec in deligendo officio saepe inter se comparentur necesse est. Placet igitur aptiora esse naturae ea officia, quae ex communitate, quam ea, quae ex cognitione ducantur, idque hoc argumento confirmari potest, quod, si contigerit ea vita sapienti, ut omnium rerum affluentibus copiis quamvis omnia, quae cognitione digna sint, summo otio secum ipse consideret et contempletur, tamen, si solitudo tanta sit, ut hominem videre non possit, excedat e vita. Princepsque omnium virtutum illa sapientia, q
Abbreviated transcription (Latin):
uunt honestȩ. Mercatura aut̃ si tenuis ẽ. sordida putan¬
da ẽ. Sin magna & copiosa multa undiq apportans.
multisq sine uanitate impertieiis. non ẽ ad moduni
intuxanda. atq etiã si satiata quęstu uł contenta po¬
tius ut sepe ex alto in portũ ex ipso portu se in agros
possessionesq contulit. uidet᷑ iure optimo laudari posse
Om̃iũ aut̃ rerũ ex qͥb aliqͥd acqͥrit᷑ nichil ẽ agricultũ¬
ra meliꝰ nichil uberiꝰ. nichil dulcius iuchil homineli¬
bero dignius. De qͥ quia in catone maiore satis multa
diximus. ula issumes quȩ ad hunc iocũ ꝑtinebunt
¶Sed ab ius partũ: que sunt honestatis quẽ ad modũ
houesta sunt potest incidere sepe contencio & cõpara¬
tio de duob honestis. utrũ honestius qͥ locus ẽ ipa¬
tatio pretermissus. Nã cũ onũs honestas maneat ⁊i par¬
tib quatuor. quarũ una sit cogiutionis. altera cõmu¬

Expanded text:
unt, honestae. Mercatura autem, si tenuis est. sordida putanunt, honestae. Mercatura autem, si tenuis est. sordida putanda est; sin magna et copiosa, multa undique apportans multisque sine vanitate impertiens, non est admodum vituperanda, atque etiam, si satiata quaestu vel contenta potius, ut saepe ex alto in portum, ex ipso portu se in agros possessionesque contulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerum, ex quibus aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine libero dignius; de qua quoniam in Catone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed ab iis partibus, quae sunt honestatis, quem ad modum ipsorum, quae honesta sunt, potest incidere saepe contentio et comparatio, de duobus honestis utrum honestius, qui locus a Panaetio est praetermissus. Nam cum omnis honestas manet a partibus quattuor, quarum una sit cognitionis, altera commu
Abbreviated transcription (Latin):
uere accepimus. Primũ imꝓbant᷑ hi questus. qͥ in odia
hominũ incurrunt. ut portitoꝵ ut fęneratorũ. Iuibe¬
rales aut̃ ar sordidi questus mercennarioꝵ omĩũm qͦꝵ
oꝑa non quorũ artes emunt᷑. Est enĩ in illis ipsa merces
auctoramentũ seruitutis. Sordidi etiã putandi. qͥ mer¬
cant᷑ a mercatorib qđ statĩ uendant. Nichil eni ꝓficiunt
nł admodũ mentiant᷑. Nec uͦ qͥcꝙͣ turpius ẽ uanicatȩ Op̃ifi¬
cesq om̃s in sordida arte uersantiu. Nec enĩ qͥeqͣ iigt¬
nuũ uadere potest officina minimȩq artes ir ꝓbanoe
que ministrę sunt uoluptatũ cetarii. lanii. coqui far¬
tores piscatores ut ait terentiꝰ. Adde huc si placet un¬
gentarios saltatores. totũq iudũ talariũ. Quib aucꝓ
tib aut prudencia maior in est. aut non mediocris
utilitas querit᷑. ut medicina ut architectura ur doc¬
trina rerũ honestarũ. He st̃ his quoꝵ ordini conueni¬

Expanded text:
fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut faeneratorum. Illiberales autem et sordidi quaestus mercennariorum omnium, quorum operae, non quorum artes emuntur; est enim in illis ipsa merces auctoramentum servitutis. Sordidi etiam putandi, qui mercantur a mercatoribus, quod statim vendant; nihil enim proficiant, nisi admodum mentiantcesque omnes in sordida arte versantur; nec enim quicquam ingenuum habere potest officina. Minimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt voluptatum: Cetárii, lanií, coqui, fartóres, piscatóres, ut ait Terentius; adde hue, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris utilitas quaeritur, ut medicina, ut architectura, ut doctrina rerum honestarum, eae sunt iis, quorum ordini conveni
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Que uͦ more agent᷑ institutisq eiuilibn deiusner¬
chil e p̃cipiendũ. Iula enĩ ipsa p̃cepta st̃. Nec queꝙͣ hocer¬
rore duci oportet. ut si qͥd socrates aristippus contramo¬
rem consuetudinẽq ciuilẽ fecerint. loquutiue sint. idem
sibi arbitret᷑ licere. Magnis illi & diuinis bonis hanc li¬
centiã assequebant᷑. Cynicoꝵ uͦ ratio. tota ẽ eicienda. Est
eñ inimica uereeundiȩ sine qua nichil potest et rectũ
nichi honestũ Fos aut̃ qͦrũ uita ꝓspecta in reb hones¬
tis atq magnis ẽ. bene de re publi ca sentientes. ac be¬
ne meritos aut merentes. aliqͦ honore aut imꝑioaf¬
fectos. obseruare aut colere debemus: tribuere etiam
multũ senec tuti. cedere his qͥ magistratũ habebunt.
habere delectũ ciuis & peregrini. in ipsoq peregrino
priuatimꝰ ne uł publice uenerit. Ad sũ mãae aga de sin¬
gulis. cõmunẽ totiꝰ generis hominũ societate & conso

Expanded text:
sunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nsunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa praecepta sunt, nec quemquam hoc errore duci oportet, ut, si quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere; magnis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur. Cynicorum vero ratio tota est eicienda; est enim inimica verecundiae, sine qua nihil rectum esse potest, nihil honestum. Eos autem, quorum vita perspecta in rebus honestis atque magnis est, bene de re publica sentientes ac bene meritos aut merentes sic ut aliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere dilectum civis et peregrini in ipsoque peregrino, privatimne an publice venerit. Ad summam, ne agam de singulis, communem totius generis hominum conciliationem
Abbreviated transcription (Latin):
De iusticia satis dictũ ẽ. Deinceps ut erat ꝓposi¬
tũ de beneficientia ac de liberalitate dicat᷑. qͥ qͥdẽ nichil
ẽ nature hominis accõmodatiꝰ. S: habet multas cautio¬
nes. Uidendũ ẽ enĩ pͥmũ ne obsit benignitas. & his ip¬
sis qͥb uidebit᷑ benigne fieri. uidebit᷑ x cȩteris. Deinde.
ne maior benignitas sit . qͣ facultates. Tũ ut ꝓ digni¬
tate cuiq tribuat᷑. Idẽ ẽ iusticiȩ fundam̃tũ. ad qͣm hec
referenda st̃ omĩa. Nĩ & qͥ gratificant᷑ ciupiã qđ obsit¬
In quib uidendũ ẽ non modo qͥd qͥsq loqͣtͦ. ẜetiã qd
qsq sentiat. atq etiã qͥ causa qͥd qͥsq sentiat Ut emĩ pic¬
fores & i qui signa fabricant & uerietiã poete suũ
qsꝗ. opus a uulgo considerari uult. ut siqͥd reprehensũ
sit a plurib id corrigat᷑ hiq & secũ & eũ aliis quid in eo
peccatũ sit exquirunt: sic alioꝵ iudicio ꝑmulta nobis
& facienda & non facienda & mutanda ce corrigenda

Expanded text:
. Deinceps, ut erat propositum, de beneficentia ae de liberalitate dicatur, qua quidem nihil est naturae hominis accommodatius, sed habet multas cautiones. Videndum est enim, primum ne obsit benignitas et iis ipsis, quibus benigne videbitur fieri et ceteris, deinde ne maior benignitas sit quam facultates, tum ut pro dignitate cuique tribuatur; id enim est iustitiae fundamentum, ad quam haec referenda sunt omnia. Nam et qui gratificantur cIn quibus videndum est, non modo quid quisque loquatur, sed etiam quid quisque sentiat atque etiam de qua causa quisque sentiat. Ut enim pictores et ii, qui signa fabricantur, et vero etiam poeitae suum quisque opus a vulgo considerari vult, ut, si quid reprehensum sit a pluribus, id corrigatur, iique et secum et ab aliis, quid in eo peccatum sit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigenda
Abbreviated transcription (Latin):
ddamus. Nã regna imꝑia nobilitates. honores. diuitiȩ opes
eaq quȩ st̃ his contraria. ut casu ita tẽporib gubernant᷑
ciscit᷑ Itaq se alis ad phy losophiã. Aii ad ius ciuile. alii ad
eloqͣntiã applicant. ipsarũq uirtutũ in alia aliꝰ mauubr
excellere. Quoꝵ uͦ patres aut maiores aliꝗͥ gła p̃stiterunt.
ꝓ .f. in iure ciuili. pauli filiꝰ affricanus in remilitari. Quidã
aut̃ ad eas laudes qͥs a patrib acceperunt aliqͣm addunt
suã ut hic idẽ affricanus eloqͥntia cumulauit bellicã głam
Qđ idẽ fecit thimotheus cononis filiꝰ qͥ cũ belli laude non
inferior fuisset ꝙͣ pater. ad eã laudẽ doc trinę & ingenii
głam adiecit. fit aut̃ interdũ ut nonnulli omissa imitati¬
one maioꝵ. suũ qͦddã institutũ conseqͣnt᷑ maximeq in
eo plerũq elaborant hi qͥ maxima sibi ꝓponunt. obscuris¬

Expanded text:
dabimus. Nam regna, imperia, nobilitates, honores, divitae, opes, dabimus. Nam regna, imperia, nobilitates, honores, divitae, opes, eaque avae sunt his contraria, in casu sita, temporibus gubernantur, ciscitur. Itaque se alii ad philosophiam, alii ad ius civile, alii ad eloquentiam applicant, ipsarumque virtutum in alia alius mavult excellere. Quorum vero patres aut maiores aliqua gloria praestiterunt, P. f. in iure civili, Pauli filius Africanus in re militari. Quidam autem ad eas laudes, quas a patribus acceperunt, addunt aliquam suam, ut hic idem Africanus eloquentia cumulavit bellicam gloriam; quod idem fecit Timotheus Cononis filius, qui cum belli laude non inferior fuisset quam pater, ad eam laudem doctrinae et ingenii gloriam adiecit. Fit autem interdum, ut non nulli omissa imitatione maiorum suum quoddam institutum consequantur, maximeque in eo plerumque elaborant ii, qui magna sibi
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ iudicẽ p̃beat. ne scẽnici plus ꝗͣ nos uideant᷑ ha¬
bere prudentiȩ. Iui enĩ ñ optimas s sibi accõmoda¬
tissimas fabulas erigunt uł eligunt: qͥ uoce fretist̃
epygonos medeamq: Qui gestu: manalippã clitimes¬
trã Sẽꝑ rupiliꝰ quẽ ego memini antiopã. ñ sepe esopus
aiacem. Ergo hystrio hoc uidebit in scena ñ uidebit
sapiens uir in uita: Ad qͦs gͥ res aptissimi crunus. in his potis¬
simũ elaborabimus. Sin aliqͥndo necessitas nos ad ea detru¬
serit quȩ nr̃ĩ ingenii non erunt. om̃is adhibenda erit cu¬
ra. meditatio. diligentia. ut ea si ñ decore. at ꝙͣ minime in¬
decore facere possimus. Nec tam ẽ enitendũ. ut bona quȩ no¬
bis data ñ sint seqͥm᷑. ꝙͣ ut uitia fugiamus Ac duab: his ꝑso¬
nis qͣs supͣdixi tercia adiungit. qͥm casus aliqͥs aut tẽpusim¬
ponit. Quarta etiã qͥm nobismet ipsis iudicio nr̃o accõmo¬

Expanded text:
suorum iudicem praebeat, ne scaenici plus quam nos videantur hasuorum iudicem praebeat, ne scaenici plus quam nos videantur habere prudentiae. Illi enim non optimas, sed sibi accommodatissimas fabulas eligunt; qui voce freti sunt, Eptram, semper Rupilius, quem ego memini Antiopam: non saepe Aesopus Aiacem, ergo histrio hoc videbit in scena, quod non videbit sapiens in vita? Ad quas igitur res aptissimi erimus, in iis potissimum elaborabimus. Sin aliquando necessitas nos ad ea detruserit, quae nostri ingenii non erunt, omnis adhibenda erit cura, meditatio, diligentia, ut ea, si non decore, at quam minimum indecore facere possimus, nec tam est enitendum, ut bona, quae nobis data non sunt, sequamur, quam ut vitia fugiamus. Ac duabus his personis, quas supra dixi, tertia adiungitur, quam casus aliquis, vel tempus imponit, quarta etiam quam nobis metipsis iudicio nostro accommo