comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regno una menestate. Una et̾nitate. ex tũc
et uc̃ et sp̃ u̾q regnantem. cordectedo. ore
confiteor et mente diligo.¶ Ad hãc fidi
im dirigens intentõnem meãi qnͣtũ me
ingressus sũ multaꝵ apothecã delicia¬
rũ quib pascitur m̃r ecca. u̾ consic̾aui
płima et excepi explorare singła Et cũ
huc illuc q ciuxius aidꝰq disc̾uerem
tu bonus aduinare cupiens desideriũ ꝙ
dedisti misisti manũ pietatis tue et sol¬
iusti nodũ ambiguitatis mee et id̾o delc̃¬
tat me de te ualde cogitare de te loqͥ lau¬
desq tuas ꝓmodulo exigni ͭ ͥᷤᷤ mee desi¬
d̾anti corde deꝓmere. Ut in p̾senti imiẜici¬

Expanded text:
egno, una majestate, una aeternitate, ex tunc et nunc et semper ubique regnantem corde credo, ore confiteor, et mente diligo. Ad hanc fidei regulam dirigens intentionem meam, quantum me ingressus sum multarum apothecam deliciarum, quibus pascitur mater Ecclesia: ubi consideravi plurima, et chuc illucque anxius avidusque discurrerem, tu bonus adjuvare cupiens desiderium quod dedisti, misisti manum pietatis tuae, et solvisti nodum ambiguitatis meae; et ideo delectat me jam valde de te cogitare, de te loqui, laudesque tuas pro modulo exiguitatis meae desideranti corde depromere; ut in praesenti qui
Abbreviated transcription (Latin):
s illud tuũ sciccm p̾ceslit u̾sa. hoc nẽpe
tuũ ĩdĩduc tͥnitatis mistiũ et illũ celestis
niense saccm̃ que fideles et pias cũas
pascis carne et potas sang̾ne ne esuriãt
ne siciant meterũ. fac me deus mens
fidem in eis meã aliq̃tenꝰ naicillare. S
ita sp̃ in eis et de eis ꝓ tua tribuas piet̾e
mͥ ccedere ac intlłere sicut u̾tas eox se hc̃.
Intret in cor meũ gr̃eitua que sonet sine
sono et sñ screpitu loqrͣ tͥ tantoꝵ oem

Expanded text:
m praecellit universa. Hoc nempe tuae individuae Trinitatis mysterium, et illud coelestis mensae Sacramentum, quae fideles et pias animas pascit carne et potat sanguine, ne esuriant, neque sitiant in aeternum, fac me, Deus meus,fidem in eis meam aliquatenus vacillare; sed ita semper in eis et de eis pro tua tribuas pietate mihi credere ac intelligere, sicut veritas eorum se habet. Intret in cor meum gratia tua, quae sonet sine sono et sine strepitu, loquatur ibi tantorum
Abbreviated transcription (Latin):
iusio etis nr̃i laboris p̾miũ. ut p᷑ morta¬
litatis hꝰ tenebras accensa tue głie luce
gaudeamiꝰ. Uidebimꝰ itaq tue ĩcõmuta¬
bilitatẽ en eẽn ͤ ut ꝑ hanc et uos efficiti¬
mut ĩcõmutabiles s nõ sicut indes te.
a̾ qui cõp̾hendi nõ potes qd̾ es. Qmcꝙͣ
ꝓm̾cede laboris su s plene sibi suffici¬
et qd̾ singuł dabitur intueri. Qmͣ mag̃
multitudo dulcedĩs tue dñe. bt̃i qui hĩ¬
tant in domo tua dñe felices qui iã
pelagus hꝰ mortalitatis tũsierãt et ad¬
portũ perpetue securitatis ꝑuenerũt: Infe¬
lices nos qui ad h in seculo huiꝰ uite cutũ¬
flantib agitaniur ꝓcellis et int̾ ꝑ iculti
multa uariosq casus inc̾ti nauẽ laborã

Expanded text:
visio erit nostri laboris praemium, ut post mortalitatis hujus tenebras accensa gloriae tuae luce gaudeamus. Videbimus itaque tuae incommutabilitatem essentiae, ut per hanc et nos efficiamur incommutabiles, sautem qui comprehendi non potes quod es, quidquid pro mercede laboris sui, sed plene sibi sufficiet quod singulis dabitur intueri. Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine ! Beati qui habitant in domo tua, Domine . Felices qui jam pelagus hujus mortalitatis transierunt, et adportum perpetuae securitatis pervenerunt. Infelices nos qui adhuc in salo hujus vitae circumstantibus agitamur procellis, et inter pericula multa variosque casus incerti navem labora
Abbreviated transcription (Latin):
¶On dimisit in ea ih̾e quitqͣm spi¬
rans siẽ p̃cepit dñs moysi puero suo
transgressus quicqͣm ab ominbus
quib cõsticuit dũs moysi. ꝓpt̾ hoc
nullo modo putanda ẽ ista crudeli¬
tas qd̾ nullum uinũ in emitatib
sibi traditis dimittebat ihe. qr des
hoc iusserat. Qui aut̃ existĩmant
no luit credere tam pũsa. de opib
dei qͣm de pcc̃is hominũ iudicant
uescientes quid quisq dignus sis
⁊ magnũ malũ putantes cũ casura
deiciunt᷑ mortalesq moriuntur.
ET nõ erat ciuitas qõ. x uiĩ.¬
que nõ erat tradita filiis isrł. Que¬
ritur quõ ħ uerũ sit. cũ nec tprib
postea nidicũ. nec tprib regum õs
oĩo illarũ septem gentiũ ciuitates¬
capere potuerut hebrei: S aut sic
intelligendũ est. qd̾ ad nuillã cuuta¬
tem bellando accessisset ih̃s qm nõ
cepit. aut c̾te nulla nõ capta est.
S eaꝵ que in regionib supra cõme¬
moratis fuerũt. Semĩate sunt᷑ regio¬
nes in quib fu̾nt ciuitates de quibꝰ

Expanded text:
on dimisit in ea Iesus quidquam spirans. sicut praecepit dominus Moysi puero suo, transgressus nihil ab omnibus quibus constituit dominus Moysi. propter hoc nullo modo putanda est ista crudelitas, quod nullum uiuum in ciuitatibus sibi traditis dimittebat Iesus, quia deus hoc iusserat. qui autem existimant hnolunt credere, tam peruerse de operibus dei quam de peccatis hominum iudicant nescientes quid quisque pati dignus sit et magnum putantes malum, cum casura deiciuntur mortalesque moriuntur. Et non erat ciuitas quae non erat tradita filiis Israhel. quaeritur quomodo hoc uerum sit, cum nec temporibus postea iudicum nec temporibus regum omnes omnino illarucapere potuerint Hebraei? Sed aut sic intelligendum est quod ad nullam civitatem bellando accessit Jesus quam non ceperit, aut certe nulla earum capta, sed earum quae in regionibus supra memoratis fuerunt. Enumeratae sunt enim regiones in quibus fuerunt civitates de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
occidente rognũ sałoĩs scriptura regnoꝵ
dixit fuisse porrectuꝵ. Timc gͦ ampliuis
subiugatũ est quam septem ille gẽtes
tenebant ac ꝑ hoc tunc inẜinitutẽ redac¬
te sunt non septem. s undecim gentes.
Qd̾ eĩ ĩ regnoꝵ libro scriptum ẽ usq ad
fines egipti aflumĩe cum scaptura ab
oriente usq ad cccidentẽ qͣntũ porrectũ
eẽt regnũ uellet oñdere hoc a.ĩ genesi cũ
ab occidente usq ad orientẽ pͥfmiretur
num eufraten. fluen quiꝑpe egipti qui
finis ẽ distermminas regnũ iłtł ab egipto.
nõ est mlus. s alius ẽ nõ magnus flu¬
mus qui fluit ꝑ rinc̃tornã cutatem
ude iam adorientẽ u̾sus incipit tr̃a
promissionis. Sic ergo constitutum¬
fuerat filiis istł ut septem gentiũ t̾ras
extermiatis lꝑditis illis gentibus

Expanded text:
occidente, regnum Salomonis scriptura Regnorum occidente, regnum Salomonis scriptura Regnorum dixit fuisse porrectum. tunc ergo amplius subiugatum est quam septem illae gentes tenebant; ac per hoc tunc in seruitutem redactae sunt non septem sed undecim gentes. quod enim in Regnorum libris scriptum est: usque ad fines Aegypti a flumine, cum scriptura ab oriente usque ad occidentem quantum porrectum esset regnum uellet ostendere, hoc idem in Genesi, cum ab occidenten> Euphraten. flumen quippe Aegypti. qui finis est disterminans regnum Israhel ab Aegypto, non est Nilus, sed alius est non magnus fluuius, qui fluit per Rhinocoruram ciuitatem. unde iam ad orientem uersus incipit terra promissionis. sic ergo fuerat constitutum filiis Israhel, ut septem gentium terras exterminatis et perditis illis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
exisił ex filiis eoꝵ qui residiuerãt. cum
eis intrã quos non cõsũpserant filii istł
⁊ subiugauit eos sałon intributũ usq
ĩdiem hanc. Ecce residua ppłoꝵ debella¬
toꝵ. atq oĩo ex dei p̾cepto parcendo ꝵ
subiugauit sałon in tributũ quos ntiq¬
ẜm dei p̾ceptũ ꝑdere debuit. S tñ sub¬
nigati tãquã tũibutarii possessi sunt.
Paulo post aũt ita legitur ⁊ erat do¬
minãs ĩ omĩbus regibus a flumine
usq ad trãm philistum. ⁊usq ad fines
egipti. Ecce ubi ĩpletum ẽ qd̾ ĩ genesi
deus ad abraham loquẽs ꝓmittensq
p̾dixerat. aflumine quippe hic ĩtelligr
ab eufrate magnũ eĩ flumẽ ĩ illis locis
et ꝓpͥo noie̾ non addito pot̾ ĩ telligi.
Neq eĩ de iordane hoc accipi pot̾ cum
icitra iordanẽ lultra iordanẽ iã f̾ras
istłite obtinuerãt.⁊ ante regnũ salonis
ergo atluĩe eufrate exꝑtibus oriẽtis
usq ad fines egipti que ꝑs illis erat ab

Expanded text:
est, ex filiis eorum qui residui erant cum eis in terra, quos non consummaverant filii Israel. Et subjugavit eos Salomon in tributum usque in diem hanc . » Ecce residua populorum debellandorum atque omnino ex Dei praecepto perdendorum subjugavit Salomon in tributum, quos utiqm dei praeceptum perdere debuit; sed tamen subiugati tamquam tributarii possessi sunt. paulo post autem ita legitur: et erat dominans in omnibus regibus a flumine usque ad terram Philistiim et usque ad fines Aegypti. ecce ubi inpletum est quod in Genesi deus ad Abraham loquens promittensque praedixerat. a flumine quippe hic intellegitur ab Euphrate; magnum enim flumen in illis locis etiam proprio nomine non addito potest intellegi. neque enim de Iordane hoc accipi potest, cum et citra Iordanen et ultra Iordanen iam terras Israhelitae obtinuerant et ante regnum Salomonis. ergo a flmine Euphrate ex partibus orientis usque ad fines Aegypti, quae pars illis erat ab
Abbreviated transcription (Latin):
turaꝵ locis sepe oñditur haꝵ septem
gentiũ ita accepisse ĩ hereditate filioᷤᷤ
iftł. ut nõ cũ eis qui easdem tras tene¬
bant. S pro eis illic hĩtarent. Uerũtñ
ĩgenesi non iste tm̃ septem gentes s
undecim promittuntur semĩ abrabe.
Sic enĩ legitur. In die illa disposuit
dñs deus testamentũ ad abraham di¬
cens. Seĩ tuo dabo trãm hanc afline
egipti usq ad fumien magnũ. flumeu
eufraten. ceneos ⁊ cenezeos. ⁊ chelinones.
nebuseos. Que ita solintur q̃o. ut ĩtel¬
ligamus hanc p̾cepisse ꝓpħiam. qd̾ ĩ co
fines regum fu̾at porrecturus ⁊ dilata tura
sałon. de quo ita scuptum ẽ. Et om̃e ppo¬
situm salonis qd̾ destinauit edificare in
ppłus qui derelictus ẽ acetheo ⁊ amorreo.

Expanded text:
turarum locis saepe ostenditur harum septem gentium terras ita accepisse in hereditatem filios Israhel. ut non cum eis qui easdem terras tenebant, sed pro eis illic habitarent. uerum tamen in Genesi non istae tantum septem gentes, sed undecim promittuntur semini Abrahae. sic enim legitur: in die illa disposuit dominus deus testamentum ad Abraham dicens: semini tuo dabo terram hanc a flumine Aegypti usque ad flumen magnum, flumen EuphraJebusaeos . Quae ita solvitur quaestio, ut intelligamus hanc praecessisse prophetiam, quod in eos fines regnum fuerat porrecturus et dilataturus Salomon, de quo ita scriptum est: Et omne propositum Salomonis, quo destinaverat aedificare in populus qui derelictu
Abbreviated transcription (Latin):
bis eos cetheũ ⁊ amorreũ ⁊ chananeũ
q̃m admodũ mandauit tibi dñs deus
tuus. Et hic istaꝵ gentiũ septẽ t̾ram
promissam ĩ hereditate quã debellatis
que longinquius exͣ istas gentes ĩueĩ¬
rentur uoluit fieri tributatias eoꝵ.si
non resisterẽt. Si autẽ resisterẽt. etiã
ip̃as interfici ⁊ ĩ ꝑditõm dar exceptis
pecoribus ⁊ que ĩ p̾dam possent uei̾re.
Item alio loco indeut̾o nonno ita le¬
gitur. lerit cũ in dux̾it te dñs deus tuꝰ
in trãm in quam ĩ trabitis hereditare
eam.⁊ abstulerit gentes magnas et
multas aconspectu tuo. cetheũ. i gec
eõs. Non dispones ad eos testam̃tũ
neq misereatis eoꝵ. neq matũomis
lũganũ cũ eis. Fliam tuam ñ dabis
filio enis ⁊ filiam enis nõ sumes fi

Expanded text:
bis eos, Cethaeum, Amorrhaeum, et Chananaeum, bis eos, Cethaeum, Amorrhaeum, et Chananaeum, quemadmodum mandauit tibi dominus deus tuus. et hic istarum septem gentium terram promissam in hereditatem, quam debellatis quae longinquius extra istas gentes inuenirentur, uoluit fieri tributarias eorum, si non resisterent; si autem resisterent, etiam ipsas interfici et in perditionem dari epecoribus et quae in praedam possent venire. Item alio loco in Deuteronomio ita legitur: Et erit, cum induxerit te Dominus Deus tuus in terram in quam intras ibi haereditare eam, et abstulerit gentes magnas et multas a conspectu tuo, Cetthaeum, et Geos. Non dispones ad eos testamentum, neque miserearis eorum, neque matrimoniis jungamini cum eis: filiam tuam non dabis filio ejus, et filiam
Abbreviated transcription (Latin):
seum ichanancũ. Haꝵ ergo septẽ gen¬
tium trãm indetur deus patribus pro¬
p̾ssius. Si autẽ accesseris ad cintatẽ
expugnare eã. ⁊ euocaueris cũ pace. Si¬
quidem pacifica responderit tibr⁊ appa¬
ruerint tibi. omĩs ppłus qui ĩ uenti fn¬
erint ĩ ciuitate erunt tibi tributarii et
obedientes. Si autẽ nõ obedierint tibi.
⁊ fecerint ad te bellũ. circũsedebis eam.
⁊ tradet eam dñs tuus ĩmams tuas.
⁊ ĩterficies om̃e masculinũ enus ĩ ne¬
ce gladii. p̾ter młres ⁊ suppellectilem.
⁊ omia peccora ⁊ omia que fuerũt ĩ cumn¬
tatem. ⁊ omia utensilia p̾dabens cibi
ledes omẽm p̾dationẽ ĩ imicoꝵ tuoꝵ
quam dñs deus tuus dabit tͥ. Sic fa¬
ties omĩbus ciuitatibus que longe
sunt ate ualde que non sunt de ciuita¬
tibus gentiũ istaꝵ. Ecce autẽ ex cu¬
tatibus istis quas dñs deus tinis ⁊¬
dat tibi hereditare trãm eoꝵ nõ mi¬
ficabis omẽm uuũ.s anattematiza¬

Expanded text:
saeum, et Chananaeum . » Harum ergo septem gentium terram videtur Deus patribus proulto expressius: « Si autem accesseris ad civitatem expugnare eam, et evocaveris eam cum pace, siquidem pacifica responderint tibi, et aperuerint tibi, omnis populus qui inventi fuerint in civitate, erunt tibi tributarii et obedientes. Si autem non obedierint tibi, et fecerint ad te bellum, circumsedebis eam, et tradet eam Dominus in manus tuas: et interficies omne masculinum ejus in nece gladii, praeter mulieres. Et supellectilem, et omnia pecora, et omnia quae fuerint in civitate, et omnia utensilia pomnem praedationem inimicorum tuorum, quam Dominus Deus tuus dabit tibi. Sic facies omnibus civitatibus quae longe sunt a te valde, quae non sunt a civitatibus gentium istarum. Ecce autem ex civitatibus istis, quas Dominus Deus tuus dat tibi haereditare terram eorum, non vivificabis omnem vivum, sed anathematiza
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ dñs flliis istł omĩa ĩ uenerũt. Di¬
ligenter gͦ inm̾isa consideranda sunt.
Et pͥmũ indendũ. quot gentiũ tr̃a pro¬
missa sit isrłitis. Seꝑtem quidẽ gẽtes
assidue undentur cõmẽorati sic̃ ĩ exodo
legitur. Et dixit dñs ad moysen. Uade
ascende hinc tirippłus tinis quẽ eduxis¬
ti de tr̃a egipti ĩ trãm quã iuram abra¬
ham.⁊ ysaach niacob dicens. Semini

Expanded text:
omnia advenerunt. Diligenter ergo universa consideranda sunt, et primum videndum quod gentium terra promissa sit Israelitis. Septem quidem gentes assidue videntur commemorari, sicut in Exodo legitur: « Et dixit Dominus ad Moysen: Vade, ascende hinc tu et populus tuus, quos eduxisti de terra Aegypti, in terram quam juravi Abraham, et Isaac, et Jacob, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
est effrem eos suꝑ. ⁊ factisunt illis
tributarii. Poc iam contra domini¬
p̃ceptũ fiebat.⁊ ad huc uiuebat ihs.
S dux eoꝵ millis pͥliis iam pͥsenectu¬
te nonerat. pp̃ hoc dictũ ẽ adno. fcm̃¬
ẽ ut confortaretur cor illoꝵ. qui sił
ire ĩ bellũ contra ihm. ne ista illis mia¬
p̾beretur. et contra dei p̾ceptũ si remã¬
sissent nõ expugnatri senescente ihũ.
sine defumcto reliq̃rentur expugnãde
a filiis isrł. qui eis contra p̾ceptũ dnũi
possent parcere qd̾ ille nõ faceret.
nõ solũusq in diem mornis ihu ueꝵ¬
⁊̃ postea nõ eradicanerit gentes que
tetram promissionis tenebant ꝙͣmiꝰ
exꝑte illis debellatis in eadẽ ꝓmissa
heditate consisterent. qũo intelligẽ¬
dũ sit qd dcm̃ est. Et dedit dñs isrł
om̃em tram ꝙͣ iurauerat dare pr̾ibꝰ¬

Expanded text:
super eos et facti sunt illis tributarii. hoc iam contra dominiceptum fiebat et adhuc uiuebat Iesus, sed dux eorum in illis proeliis iam prae senectute non erat. propter hoc dictum est a domino factum, ut confortaretur cor illorum, qui simul in bellum contra Iesum, ne ista illis mieretur etiam contra dei praeceptum, si remansissent non expugnati et senescente Iesu siue defuncto relinquerentur expugnandi a filiis Israhel, qui eis contra praeceptum domini possent parcere, quod ille non faceret. non solum usque ad diem mortis Iesu ue postea non eradicaverit gentes quae terram repromissionis tenebant, quamvis ex parte illis debellatis in eadem promissa haereditate consisterent; quomodo intelligendum sit quod dictum est: Et dedit Dominus Israel omnem terram quam juraverat dare patrib
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sine dubio iusibilis erat sicut
ille om̃s umbre futuroꝵz. Promde qͥ
sacramẽto baptismi recte abluit᷑. qd̾
illa aspsiomis aqua figurabat. mũda
anima. ut sit mũdus ⁊ corpore q spũ.
Quod u̾o ysopũ dixit aqͣ asꝑsionis
asꝑgi. qua herba supͣ diemius fidem
significari. quid aliud occurrit. nͥ qd
scriptum est fide mundans corda eoꝵ.
Non enĩ prodest baptisimis. si desit fi¬
des. Auiro aut̃ mũdo dixit hoc fieri
ubi significant᷑ ministri portantes ꝑ¬
sonam dm̃ sui qui uere mũdus ẽ. Na¬
et dehũs ministris in cõsequentib
dicit. Et qui circũasꝑget aqm asper¬
sionis. lauabit uestimẽta sua .i. ob
seruabit ⁊ corpus. Et qui tetigerit
aqͣm aspsionis inmũdus erit usq
ad uesꝑam. Et om̃e qd̾cũq tetigerit
illud minũdus inmũdũ erit qͥaĩa
que tetigerit inmũda erit usq adues¬
pani.iam dixi suꝑpius quid mͥ signi¬
ficare indeatur usq ad uesperam.¬
¶ Onis qui tetigerit qõ.xxxiiii¬

Expanded text:
Nam sine dubio visibilis erat, sicut illae omnes umbrae futurorum. Proinde qui sacramento Baptismi recte abluitur, quod illa aspersionis aqua figurabatur, mundanima, ut sit mundus et corpore et spiritu. Quod vero hyssopo dixit aquam aspersionis aspergi, qua herba supra diximus fidem significari; quid aliud occurrit, nisi quod scriptum est, Fide mundans corda eorum ? Non enim prodest Baptismdes . A viro autem mundo dixit hoc fieri ubi significantur ministri portantes personam Domini sui, qui vere vir mundus est. Nam de his ministris in consequentibus dicit: Et qui circumasperget aquam aspersionis, lavabit vestimenta sua, id est, observabit et corpus; et qui tetigerit aquam aspersionis, immundus erit usque ad vesperam: et omne quodcunque tetigerit ille immundus, imquae tetigerit inmunda erit usque ad uesperam. iam dixi superius quid mihi significare uideatur ,.usque ad uesperam". Omnis qui tetigerit su
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse mũdatum. sicut cornelius au
diens ai credens qd predicauerat pe¬
trus itamũdatus est. ut añ insibilem
baptisim̃ cum suis qui aderant acci¬
perent donũ sp̃us sci. Uerumptũ nec
iusibile sacraiẽtũ ꝯtempm potiit
filiis isrł. ⁊ proselitis qui apponũtur legit¬
timũ et̾̃mim. Quid alid̾ ostendit nͥ lap̃¬
tismũ xp̃i. ꝙ̃ significabat aqͣ aspsionis.
proselitis tanqͣm naturalib ramis. ⁊
in serto pingnedim radicis oleastro: Qauiẽ
aut̃ nõ faciat intentũ qd̾ post ablutõnẽ

Expanded text:
fuisse mundatum. sicut Cofuisse mundatum. sicut Codiens et credens quod praedicaverat Petrus, ita mundatus est , ut ante visibilem baptismum, cum suis qui aderant, acciperet dona Spiritus sancti. Verumtamen nec visibile sacramentum contemni potuit: filiis Israel et proselytis, qui apponuntur, legitimum aeternum. Quid aliud ostendit, nisi baptismum Christi quem significabat aqua aspersionis, proselytis, tanquam naturalibus ramis, et inserto pinguedini radicis oleastro? Quem autem non faciat intentum, quod post ablutionem
Abbreviated transcription (Latin):
dus utiq ab int̾fectõne xp̃i que iude¬
os fecerat reos. Et reponet in locum
mundũ .i. honorabilit᷑ tractabit. Ba¬
men extra castra. qr extra celebratõe
iudaice consuetudinis honor euãgłics
claruit. Et erit sinagoge filioꝵ isrł in
confuatõnem. Aqua aspsionis purifi¬
catio est. Postea declarat plemus ꝙ̃ad¬
modũ existo cinere fiebat aq̃ aspsioni
Uñ mũdabant᷑ a cõtactu mortuorum.
qd̃ utiq significat᷑ ab inquitate huiꝰ
moribunde uł morticine inte. s mirũ
est ꝙ sequit᷑. Et qui congregabit in¬
quit cinerem iuence lauabit uestim̃¬
ta sua. ⁊inmũdus erit usq ad uespe¬
cant qr om̃s peccauerunt. ⁊ ege̾nt glo¬
ria dei iustificati gratis ꝑ sanguine
ipĩus. Hunc tñ uestim̃ta sua lauare
dieit non ã corpus siĩ. Credo quod
illius cinetis congregatõne. ⁊ repositõ¬
ne in loco mũdo si hec speciałr intelli¬
gant᷑ iam in trinsecus nult intelligi

Expanded text:
dus utique ab interfectione Christi, quae Iudaedus utique ab interfectione Christi, quae Iudaeos fecerat reos. et reponet in locum mundum, id est honorabiliter tractabit, tamen "extra castra", quia extra celebrationem Iudaeicae consuetudinis honor euangelicus claruit. et erit synagogae filiorum Israhel in conseruationem, aqua aspersionis purificatio est. postea declarat plenius quemadmodum ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, unde mundabantur a contactu mortuorum: quod utique significat ab iniquitate huius moribundae uel morticinae uitae. Sed mirum est quod sequitur: et qui congregat, inquit, cinerem iuuencae, lauabit uestimenta sua et inmundus erit usque ad uespecunt quia omnes peccauerunt et egent gloria dei iustificati gratis per sanguinem ipsius? hunc tamen uestimenta sua lauare dixit, non etiam corpus suum; credo, quod illius cineris congregatione et repositione in loco mundo, si haec spiritaliter intellegantur, iam intrinsecus uult intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ⁊ corporis. quid est isi mrũdatõ
ext̾ioꝵ ⁊ int̾iorũ: Poc sacerdos. De¬
inde sequit᷑. Et qui cõburet eam la¬
nabit uestmm̃ta sua ⁊ lauabit corpus
suum aqͣ. ⁊ minũd erit usq ad uesꝑã
In eo qui ꝯburit eos figuratos arbitro
qui xp̃i carnem sepelierunt resurrectõ
nẽ ueluti conflagratõni eam mãdãtes
Et congregabit homo mũdus cine¬
rem iuence. ⁊ pouet extra castra in lo
cum mũdũ. Quid dicims cinerem
muence. reliquias iuuidelie illis inter¬
fectõnis ⁊ cõbustionis. nisi famam
que cõsequta est passionẽ resurrectõ
cifico. Nam ⁊ cinis erat quia uelt mor¬
tuus ab infidelib ꝯdempnabat᷑. ⁊ tñ
mundabat. qr ⁊ resurrexisse a fidelib
credebat᷑. Et qr hec fama apd̃ eos ma¬
xime claruit ꝯminceteris gentibus
erant. ⁊ nõ erant de cõsortio iudeorũ.
Ideo dcm̃ ẽẽ existimo. ⁊ congregabit
homo mũdus cinerem nuence. mũ¬

Expanded text:
rum et corporis quid est nisi mundatio rum et corporis quid est nisi mundatio exteriorum et interiorum? hoc sacerdos. deinde sequitur: et qui comburet eam lauabit uestimenta sua et lauabit corpus suum aqua et inmundus erit usque ad uesperam. in eo qui conburit eos figuratos arbitror, qui Christi carnem sepelierunt resurrectioni eam ueluti conflagrationi mandantes. Et congregabit homo mundus cinerem iuuencae etcum mundum. Quid dicimus cinerem juvencae, reliquias videlicet interfectionis et combustionis, nisi famam quae consecuta est passionem et resurreticifico? » Nam cinis erat, quia velut mortuus ab infidelibus contemnebatur; et tamen mundabat, quia resurrexisse a fidelibus credebatur. Et quia haec fama apud eos maxime claruit, qui in caeteris gentibus erant, et non erant de consortio Judaeorum, ideo dictum esse existimo, et cohomo mundus cinerem iuuencae: mun
Abbreviated transcription (Latin):
mortasis corporis xp̃i que cõmemo¬
ratõne pellis ⁊ carmũ ⁊ sanguinis ĩ¬
timata est uerũ ⁊̃ ꝯtumelia ⁊ abiectõ
plebis qmͣ noĩe stercoris significatã
puto ꝯu̾teretur ingłiam qͣm cõbus¬
tionis flãma siginficat. ⁊ accipiet sa¬
cerdos lignũ cedrimĩ. ⁊ ysopũ. ⁊ cocci¬
nũ. ⁊ ĩ mitet in mediũ ꝯbustionis
inuence. Lignũ cedrinũ spes est. que
d in sr̃is firmit᷑ habitare. ysopus fi¬
des. que cum sit humilis radicibus
heret in petra. Coccinũ caritas. qd̾
feruorem spũs igneo colore testat᷑.
Hec tria de bemus mitt̾e in resurrec¬
tõnem xp̃i. tanꝙͣ in mediũ cõbus¬
tiomis illis. ut cũ illo sit abscõdita
uita nr̃a sicut dicit apłs. Et uita
nr̃a abscondita est cum xp̃o indeo.
Et lauabit uestim̃ta sua sacerdos. ⁊
lauabit corpus suũ aqͣ. ⁊ postea intͦ¬
ibit castra. ⁊inmũdus erit sacerdos
usq ad uesꝑam. Lauatio uestimẽto¬

Expanded text:
mortalis corporis Christi, quae commemomortalis corporis Christi, quae commemoratione pellis et carnium et sanguinis intimata est, uerum etiam contumelia et abiectio plebis, quam nomine stercoris significatam puto, conuerteretur in gloriam, quam combustionis flamma significat. Et accipiet sacerdos lignum cedrinum et hyssopum et coccinum et inmittet in medium conbustionis iuuencae. lignum cedrinum spes est, quae debet in supernis firmiter habitare; hyssopus fides, quae cum sit herba humilis, radicibus haeret in petra; coccinum caritas, quod feruorem spiritus igneo colore testatur. haec tria debemus mittere in resurrectionem Christi tamquam in medium combustionis illius, ut cum illo sit abscondita uita nostra, sicut dicit apostolus: et uita uestra abscondita est cum Christo in deo. Et lauabit uestimenta sua sacerdos et lauabit corpus suum aqua et postea introibit in castra; et inmundus erit sacerdos usque in uesperam. lauatio uestimento
Abbreviated transcription (Latin):
tum est qr nõ hũit cam̾̃ malã. ⁊ occidẽt
cam i ꝯspectu eius. sic̃ occisa est caro xͥ
inconspectu eoꝵ quiiam futur erant
eleazar sanguinẽ eius ⁊ asꝑget cont̾
faciem tab̾ naculi testimonii asãguĩẽ
missionem pecoꝵ. adeo contra faciem
tab̾naculi testimonii qr nõ alit̾ de cla¬
ratũ est. qͣmͣ fũat diuino testimono
p̾mũciatum. Et ideo septies. qr ip̃e
mĩs ad mũdatõnem ꝑtinet sp̃ualem
Et cremabũt eam in cõspectu eis.: Pu¬
to qr cõcremacio ad signũ ꝑtinet resur¬
rectionis. Natura est quippe ignis. ut
in suꝑna moueat᷑ ⁊ meam cõnertitur
qd̃ cremat᷑. Nam ⁊ ipĩn creuiare. de gre¬
co in latimuĩ ductũ ubũ ẽ asuspenioe
futuri erant regale sac̃dotiũ. Iam
qd̾ sequit᷑. ⁊ pellis eius carnes eis.¬
⁊ sanguis cum stercore eis cõburet᷑.
id ip̃m expositumest qũo ꝯcremabi¬
tur. ⁊ significatũ est. qd nõ solũ sb̃a

Expanded text:
tum est, quia non habuit causam malam. et occident tum est, quia non habuit causam malam. et occident eam in conspectu eius: sicut occisa est caro Christi in conspectu eorum qui iam futuri erant Eleazar sanguinem eius et asperget contra faciem tabernaculi testimonii a sanguine missionem peccatorum. ideo "contra faciem tabernaculi testimonii", quia non aliter declaratum est, quam fuerat diuino testimonio praenuntiatum; et ideo "septies", quia ipse numerus ad mundationem pertinet spiritalem. Et cremabunt eam in conspectu eius. puto quia concrematio ad signum pertinet resurrectionis. natura est quippe ignis, ut in superna moueatur, et in eum conuertitur quod crematur. nam et ipsum cremare de graeco in latinum ductum ufuturi erant regale sacerdotium. iam quod sequitur: et pellis eius et carnes et sanguis eius cum stercore eius conburetur, id ipsum expositum est quomodo concremabitur et significatum est, quod non solum substantia
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ꝯmendare parũ fuit dicere sine
intelligatur. que nõ habet in se uiciũ
cum iam dcmm eẽt iuencam sine uicio
qr in se nõ h̾t uiciũ caro xp̃i. In aliis
aut̃ hũit que menbra sunt enis. Qe
eĩ caro in hac uita sine pcc̃o. nisi illa
sola que in se nõ h̾t uiciũ: Et nõ est
suppositũ suꝑ eã nigũ. nõ enĩ sb̾iuga¬
ta est iniquitati cui sb̃iugatos inue¬
mens lib̾auit et eoꝵ uinculas difru¬
pit. ut ei dicat᷑. Disrupisti uincula
mea. tibi sacrificabo hostiam laudis
Suꝑ illius quippe carnẽ nõ est posi
tum ingum qui potestatem hũit
ponendi aĩam suam ⁊ itum sumen¬
dieam. Et dabis inquit eam adele¬
Mar sacerdotem. Cur nõ ad aaron
insi forte ita p̾figuratũ est. nõ ad tẽ¬
pus qd̾ tunc erat. s ad posteros huiꝰ
sac̃dotii passionẽ dm̃ ꝑuenturã. Et
eicient eam extra castra. sic et eiecto
est dñs. passurus extra ciuitatẽ. Qd̃¬
aut̃ ait in locum mũdũ it a significa¬

Expanded text:
uoluit commendare, parum fuit dicere: sineuoluit commendare, parum fuit dicere: sineintellegatur "quae non habet in se uitium", cum iam dictum esset: iuuencam sine uitio, quia in se non habuit uitium caro Christi, in aliis autem habuit, quae membra sunt eius. quae enim caro in hac uita sine peccato nisi illa sola quae non habet in se uitium? et non est superpositum super eam iugum. non enim subiugata est iniquitati, cui subiugatos inueniens liberauit et eorum uincnla disrupit, ut ei dicatur: disrupisti uincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. super illius quippe carnem non est positum jugum, qui potestatem habuit ponendi animam suam et iterum sumendi eam . Et dabis eam, inquit, ad Eleazarum sacerdotem. Cur non ad Aaron, nisi forte ita praefiguratum est, non ad tempus quod tunc erat, sed ad posteros hujus sacerdotii passionem Domini perventuram? Eeicient eam extra castra: sic et eiectus est dominus passurus extra ciuitatem.  ait: in locum mundum, ita significa
Abbreviated transcription (Latin):
disfinctõ legis quecũq ꝯstituit dñs.
lt deinde mandare icipit. hec adiũ¬
ad moysen ⁊ aaron dicens. ista distĩc¬
tio legis q̃cũq ꝯstituit dñs creans
celũ et tr̃am ⁊ oĩa que in eis sũt. S
quecũq cõstituit dñs dicẽs in duobꝰ
uidelic testamentis.ut deinde seqͣt᷑
loquere filiis istł. ⁊ accipiant ate n¬
uencam rufam sine ucio. Inuenca
ruffa. carnem xp̃i significat. Sexus
femineus ⁊ pp̃ infirinitatẽ carnalẽ
rufa est pp̃ ip̃am cruentã passione.
O.d̾ aut̃ ait accipiant ate imp̃o moy¬
se figuram legis ostendit qm̃i ẜm
putabant obẜuatõnes legittimas
ꝓphanabat. Qd̾ gͦ sine uicio dr hec
iuuenca mirũ nõnest. Hanc emĩi
carnem cetẽ hostie figurabant ubi
siłr sine uicio pecora ymolari iubẽt᷑.
Erat quippe illa caro insimilitudine
carnis pc̾ci. S nõ caro poc̃i. Uerũptũ
hic uͥ eiudencis legis distinctõnem d̾s

Expanded text:
distinctio legis, quaecumque constituit dominus. distinctio legis, quaecumque constituit dominus. ac deinde mandare incipit haec adiunad Moysen et Aaron dicens: ista distinctio legis, quaecumque constituit dominus dicenselum et terram et omnia quae in eis sunt, sed quaecumque constituit dominus dicens in duobus uidelicet testamentis, ut deinde sequatur: loquere filiis Israhel, et accipiant ad te iuuencam rufam sine uitio. iuuenca rufa carnem Christi significat: sexus femineus est propter infirmitatem carnalem; rufa est propter ipsam cruentam passionem. quod autem ait: accipiant ad te, in ipso Moyse figuram legis ostendit, quoniamputabant, obseruationes legitimas profanabat. quod ergo sine uitio dicitur haec iuuenca, mirum non est; hanc enim carnem etiam ceterae hostiae figurabant, ubi similiter sine uitio pecora immolari iubentur. erat quippe illa caro in similitudine carnis peccati, sed non caro peccati. uerum tamen hic ubi euidentius legis distinctionem deus
Abbreviated transcription (Latin):
cepit dũs transtulerunt. Sig̃ hec est
distinctio legis quecũq p̾cepĩt dñs ꝓ¬
culdubio magna est ista distinctõ et
recte intelligitur duo testam̃ta distĩ¬
guere. eadẽ quippe sunt in uet̾i ⁊ no¬
uo. Ibi obumbrata hic reuelata. Ibi
p̾figurata. hic mamfestata. Nam ñ
solum sacram̃ta diu̾sa sũt uerũ ⁊ pro¬
missa. Ibi iudent᷑ tp̃ralia ꝓponi quibꝰ
spũale p̾miũ occulte sigmficat᷑. hic
aut̃ mamfestissime spualia ꝓmittũ¬
tur etna. Bemporaliũ aut̃ bonoꝵ atq
carnaliũ ⁊ spũaliũ atq et̾noꝵ. q̃ cla¬
ꝯstituit nõ istam t̾renam trãsitoria¬
q felicitatẽ a dũo deo ꝓmagnomu¬
nere sꝑandam ⁊ optandam. qũ qͥdẽ
inuingenito filio suo ꝙ̃ tanta illa ꝑ¬
petiuõluit lõge alid̾ a se peti expecta¬
riq oꝑtere a ꝑtissima distĩcto de cla¬
rauit. Hãc gͣͥ passionẽ dñinr̃i h̃u xͥ
uarrat᷑. satis cõge̾ p̾figurat. Loqut
est dñs ad moysen ⁊ aaron dicens. ħ

Expanded text:
cepit dominus" transtulerunt. si ergo haec est distinctio legis, quaecumque praecepit dominus, procul dubio magna est ista distinctio; et recte intellegitur duo testamenta distinguere. eadem quippe sunt in uetere et nouo: ibi obumbrata, hic reuelata, ibi praefigurata, hic manifestata. nam non solum sacramenta diuersa sunt uerum etiam promissa. ibi uidentur temporalia proponi, quibus spiritale praemium occulte significetur ; hic autem manifestissime spiritalia promittuntur et aeterna. temporalium autem honorum atque carnalium et spiritalium atque aeternorum quae claconstitit non istam terrenam transitoriamque felicitatem a domino deo pro magno munere sperandam et optandam: . quandoquidem in unigenito filio suo, quem tanta illa perpeti uoluit, longe aliud a se peti expectarique oportere apertissima distinctione declarauit. hanc igitur passionem domini nostri figurat. <Et> locutus est dominus ad Moysen et Aaron dicens: ista
Abbreviated transcription (Latin):
ab oĩ aĩa hoĩs ⁊ mortuus fũit. ⁊ non
fuerit purificatus id est aute mortuꝰ
fu̾it tacto mortuo ꝙͣ fuerit purificatͦ
tab̾naculũ dĩ polluit. exteret᷑ anĩa
illa exisrł. Notandum est qd̃ difficilĩe
repitur in hiis libris aliud eiudentius
de uita aĩe post mortẽ fuisse ꝯscriptũ¬

Expanded text:
ab omni anima hominis si mortuus fuerit et non fuerit purificatus — id est ante mortuus fuerit tacto mortuo quam fuerit purificatus — tabernaculum domini polluit: exteretur anima illa ex Israhel. notandum est quod difficillime reperitur in his libris aliquid euidentius de uita animae post mortem fuisse conscriptu
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. iiͥ nescio utrũ aliqͥd alid̾ possit intelli¬
gi. nͥ qd̃ homo oĩs post remissionẽ ple¬
nissimã pec̃oꝵ ꝑmanendo in hac uita
contrahit aliud uñ sit iniũdus usꝙ
ad emad̾ uite finẽ. u̾ ei diẽs iste qͦd̾dau
modo claudit᷑. qd significat uesperam.
Deinde incipit scͥptura dicere. ⁊ ex seqͥ¬
tur ꝙ̃ ad modũ inmũdi fcĩ hoĩes aqua
illa aspslonis purificent᷑. Qui tetigent
inquit mortuum oĩs hoĩs aĩa ininunda
erit septem dieb. Hic purificabit᷑ diẽ
tercio ⁊ die septimo ⁊ minũdus erit. Et
hic nichil alid̾ intelligendũ inideo. nͥ cõ¬
tactũ mortui hoĩs ẽẽ imiquitatem. Sep¬
temuero dierũ inmũdiciã pp̾aĩam et
corpus dictã puto ar̃am internario
corpus inqͣ t̾nario. Qd̃ qͣr ita sit lõgũ
est disputare. Scd̾m hoc dcm̃ arbitror

Expanded text:
nescio utrum aliquid aliud possit intellegi nisi quod omnis homo post remissionem plenissimam peccatorum permanendo in hac uita contrahit aliquid, unde sit inmundus usque ad eiusdem uitae finem, ubi ei dies iste quodam modo clauditur, quod significat uespera. Deinde incipit scriptura dicere et exequitur quemadmodum inmundi facti homines aqua illa aspersionis purificentur. qui tetigerit, inquit, mortuum, omnis anima hominis inmunda erit septem diebus; hic purificabitur die tertio et die septimo et injmundus erit. et hic nihil aliud intellegendum uideo nisi contactum mortui esse hominis iniquitatem. septem uero dierum inmunditiam propter animam et corpus dictam puto, animam in ternario, corpus in quaternario. quod quare ita sit, longum est disputare. secundum hoc dictum arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
plus meis ualeret nom̃ dm̃i añ ꝙͣ
oblata sunt qͣm pessimũ meritum
eoꝵ a quib oblata sunt. Hoc aut̃ iani
⁊ in exodo cõmemorau̾at scriptura qũ
altare fab̾catumdicit. Unde intelligi¬
tur geña rerũ gestarũ distributa esse.
ꝑ libros. nõ tempoꝵ ordo ꝯtextus. Nã
et de uirga a aron.quo res gesta sit.
ut ⁊ florens ⁊ germinãs electõnem sa¬
cerdotii eius diuinitus indicarent. in
hoc libro scriptura narrauit ⁊ tͣmẽ de
ip̃a uirga aaron. in exodo d̾r ut in scĩs
scõꝵ cum manna marcha poneretur.
qũ p̾cipitur detab̾nacło fabricando.
qd̃ utiq longe. añ p̾ceptũ est qͣmipĩn
tab̾naculũ fabricatum ꝑfectũq cõsis¬
teret. Stetit aut̃ pͥmomense ẜi anni
ex quo de egipto egressi st̃. ⁊ lib̾ iste in¬
cipit a ẜo mense enisdẽ anni ẜi pͥmodie
dunt eodẽ fc̃a ordine quo narrantur.

Expanded text:
plus in eis ualeret nomen domini ante quem oblata sunt quam pessimum meritum eorum a quibus oblata sunt. hoc autem iam et in Exodo commemorauerat scriptura, quando altare fabricatum dicit. unde intellegitur genera rerum gestarum distributa esse per libros, non temporum ordo contextus. nam et de uirga Aaron, quomodo res gesta sit, ut et florens et germinans electionem sacerdotii eius diuinitus indicaret, in hoc libro scriptura narrauit. et tamen de ipsa uirga in Exodo dicitur, ut in sanctis sanctorum cum manna in arca ponerequando praecipitur de tabernaculo fabricando ; quod utique longe ante praeceptum est, quam ipsum tabernaculum fabricatum perfectumque consisteret: stetit autem primo mense secundi anni, ex quo de Aegypto egressi sunt , et liber iste incipit a secundo mense ejusdem anni secundi, primo die dunt, eodem facta ordine quo narrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
de semine a aron imponere incensũ
añ dñm ⁊ nõ erit sicut chore ⁊ sicut
cõspiratio eis sic̃ loqutus est dñs
in mamimoysi. Hergo modo uolu¬
it ꝑ eleazar deus nõ sacerdotͥũ qd̃
iam erat in aaron. s successiomis:
sacerdotalis progeniem cõmẽdare.
O.d̃ u̾o ait. ⁊ ignẽ alienũ hunc semi¬
na ibi. sparge intelligendũ est et
qd̃ addidit qr scĩficauerũt thuribu¬
tione quidẽ inusitata ex p̾ssa siña

Expanded text:
de semine Aaron, imponere incensum de semine Aaron, imponere incensum ante Dominum: et non erit sicut Chore et sicut conspiratio eius, sicut locutus est dominus in manu Moysi. hoc modo ergo uoluit per Eleazar deus non sacerdotium, quod iam erat in Aaron, sed successionis sacerdotalis progeniem commendare. quod uero ait: et ignem alienum hunc semina ibi, "sparge" intellegendum est. et quod addidit: quia sanctificauerunt turibut
Abbreviated transcription (Latin):
¶Rimogenita oĩa quecũq fu̾int in
t̾ra eoꝵ quantacũq attulerũt dño tͥ
erũt. Hic primogenita.nõ fetus pri¬
mitiuos pecoꝵ dicit. Nam ip̃a grece
nemata. S latine duab hiis rebus
duo noĩa reperta nõ sunt. ⁊ ideo gene¬

Expanded text:
rimogenita omnia, quaecumque fuerint in terra eorum, quantacumque attulerint Domino, tibi erunt. Hic primogenita, non fetus primitivos pecorum dicit: nam ipsa graece νήματα. Sed latine duabus his rebus, duo nomina reperta non sunt. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
totoca sũt pͥmitiui aminaliũ fecus
fructus de tr̃a summipti. uł de arbore. uł
de uite. Primicie aut̃ de fructibus qͥ¬
dem s iam redactis ab agro sic̃ de ma¬
sa. delatu.de doleo de rupa que pͥmitꝰ
¶ Euiuenca tufa cuis emerem ad aꝙ̃
asꝑsionis eoꝵq mũdationem quimor¬
tuum tetigerint ꝓficere. lex mandauit
nec tangere ꝑmitimur eindentissimũ
em̃ signu in ea nomi testamẽti p̃figu¬
ratur. nec satis digne festinantes dic̃e
de tanto sacram̃to ualemus. Primo
emĩ qd̾ ita cepit de hac re loqui scͥptã
quẽ nõ moneat ⁊ intentissimũ faciat
in altitudine sacramẽti: Et loquts ẽ
mauit dñs ad moysen ⁊ aaron dicẽs
ista distinctio legis quecũq cõstitut
dñs. Proculdubio nõ est distinctõ nͥ
tinctõem cuislib rei cõmemorauit.
s addidit legis nec cuiscũq legis assi¬
due quippe in scͥptura dr de unaquaq
re de qua legitime p̾cipitur. ħ est lex
illius uł illis rei. non uinũsalis lex

Expanded text:
itiui animalium fetus, fructus de terra sumti uel de arbore uel de uite; primitiae autem de fructibus quidem, sed iam redactis ab agro, sicut de massa, de lacu, de dolio, de cupa, quae primitus uuenca rufa, cuius cinerem ad aquam aspersionis eorumque mundationem qui mortuum tetigerint proficere lex mandauit, nec tacere permittimur — euidentissimum enim signum in ea noui testamenti praefiguratur — nec satis digne festinantes dicere de tanto sacramento ualemus. primo enim quod ita coepit de hac re loqui scriptura, quem non moueat et intentissimum faciat in altitudinem sacramenti? et locutus est, inquit, dominus ad Moysen et Aaron dicens: ista distinctio legis, quaecumque constituit dominus. procul dubio non est distinctio nisi tinctionem cuiuslibet rei commemorauit, sed addidit: legis, nec cuiuscumque legis. assidue quippe in scriptura dicitur de unaquaque re, de qua legitime praecipitur: haec est lex illius uel illius rei, non uniuersalis lex,
Abbreviated transcription (Latin):
Alii ã codices hñt. redemptõem dabi¬
tis t̾re. Sensus gͦ hic est nõ uenũda¬
bitur tr̃a inꝓphanatõnem .i. illis qui
ea utunt᷑ mnmiuriã creatoris. aut in
cõfirmatõnem.i. ut eam emptor ꝑ
suã ẽẽ nõ ip̃oꝵ. quid ip̃un ea eẽnt.

Expanded text:
dices habent "redemptionem dabitis terrae". sensus ergo hic est: non uenumdabitur terra in profanationem, id est illis qui ea utantur in iniuriam creatoris, aut: in confirmationem, id est ut eam emptor pesuam esse, non ipsorum, quid ipsi in ea essent,
Abbreviated transcription (Latin):
at. ad hibendũ. S quo solet apte to¬
tum intelligi. ata ꝑputatõnẽ omins
cultura significata est. Et ꝑ agrum¬
arboꝵ atqr uineatũ. cũ ꝯllum seĩari
⁊ hanc putari prohibuit oe agrigen
intelligendũ est. Neq enĩmoliueto
uł qd̾ lib alt̾is generis agro aliquid
nec dñn agri prohibitũ uesci eis. q̃
nõ ad hibitã cultura illo anno sponte
nascant. s fructꝰ redigere ꝓhibitũ. Sic
gͦ ꝑmissus est aliquid in mescam su¬
mere. quo tnͣsiens ut hoc solũ caperet
ꝙ statim uescendo cõsumeret nõ qd̃
musus reponeret. qo. lxxxix.
Alii codices hñt in cõfirmationem.
qͣm uendositatẽ in altutris pͥus ag̾co

Expanded text:
at, adhibendum: sed quomodo solet a parte toat, adhibendum: sed quomodo solet a parte totum intelligi, ita per putationem omnis cultura significata est. Et per agrum atque vineam, cum et illum seminari, et hanc putari prohibuit, omne agri genus intelligendum est. Neque enim in oliveto, vel quolibet alterius generis agro aliquid nec dominum agri prohibitum uesci eis, quae non adhibita cultura illo anno sponte nascantur, sed fructus redigere prohibitum. sic ergo permissus est aliquid inde in escam sumere, quomodo transiens, ut hoc solum caperet quod statim uescendo consumeret, non quod in usus reponeret. Et terra alii codices habent "i n confirmationem"; quam mendos
Abbreviated transcription (Latin):
em enĩ t̾re septimo utiq anno uult in
facit obscuritatẽ huic sensum. Uidet᷑
gꝰ hic ẽẽ ordo u̾boꝵ cum introieritis in
tr̃am qͣm ego do uob̾ ⁊ requieũit tr̃a
qͣm egodo nob̾. salbata dm̃ que ab se
surgunt. agrũ tuũ nõ metes. ⁊ uuam
scificatõnis tue uĩdennabis. amnus
requiescendi erit t̾re. Et etũt salbata
t̾re esca tibi ⁊ puero tuo ⁊ puelle tue.
⁊ mercenario tuo.⁊ in quilmo qui ap¬
plicatus est ad te. ⁊ pecorib tius. et
bestus que sũt int̾ra tua. om̃e quod
nascetur ex eo mescam. Int̾posuit aũt
exponendo quõ t̾ra requiescat. ⁊ ait.
Sex mmus seminabis agrũtuũ ⁊ sex
gabis fructũ ens. anno a seꝑtimo
salbata requies erit t̾ra salbata dm̃.
Agrũ turũ non seminabis. ⁊ uneams
tuam nõ putabis. ⁊ ꝑ hoc qd̾ ait non
putabis om̃em culturam ex anno ꝓ¬
hbitam debemus accipe. Neq emm
si putanda nõ est: arauda est. aut
amminiculis suspendenda. ut quod¬
lib aliud. qd̾ ad culturam eiꝰ ꝑtine¬

Expanded text:
em enim terrae septimo utique anno uult intfacit obscuritatem huic sensui. uidetur ergo hic esse ordo uerborum: cum introieritis in terram quam ego do uobis equam ego do vobis, sabbata Domini: quae ab se surgunt agrum tuum non metes, et uvam sanctificationis tuae non vindemiabis: annus requiescendi erit terrae. Et erunt sabbata terrae esca tibi, et puero tuo, et puellae tuae, et mercenario tuo, et inquilino qui applicitus est ad te, et pecoribus tuis, et bestiis quae sunt in terra tua omne quod nascetur ex eo in escam. Interposuit autem exponendo quomodo terra requiescat, et ait: Sex annis seminabis agrum tuum, eegabis fructum ejus: anno autem septimo sabbata, requies erit terrae, sabbata Domini. Agrum tuum non seminabis, et vineam tuam non putabis. Et per hoc quod ait, non putabis, omnem culturam eo anno prohibitam debemus accipere. Neque enim si putanda non est, aranda est, aut adminiculis suspendenda, vel quodlibet aliud, quod ad culturam ejus pertine
Abbreviated transcription (Latin):
accipiet. noĩans aũt nom̃ dñi. morte
moriatur. Quasi alid̾ sit maledieerei
deum suĩ. aliud noĩare nom̃ domini
morte sit dignũ. ꝙͣuis hoc loco ita intel¬
ligendũ sit qd̾ dcm̃ est nom̃ dñi. ut cũ
maledicto fiat .a. maledicendo noĩet
Quid gͦ distat int̾ illd̾ pec̃m ⁊ hoc tan¬
ti sceleris crimiens an forte hoc ip̃m re¬
petendo monstrauit nõ leue illud ẽẽ
tur. notandũ ẽ q̃ loqutõns gemis.
om̃em aĩam hominus. ⁊ mortuus fu̾it.
morte moriatur. Non ait quicumq
ꝑcussit hoĩem ⁊ mortuus fũit.S aĩa
hoĩs cũ pocius corpus hoĩs apcussorei
feriatur. sic̃ ⁊ dñs dicit. nolite timere
eos qui corp occidũt. Eomore gͦ quo
solet scͥptura appellat aĩam intam ip̃a
corporis. quefit ꝑ aĩam. ⁊ hinc uolpit
Cur gꝰ ad didit ⁊ mortiuis finit. Suam
hoc ip̃m ostendit homicidam qd̃ aiam
priuatus sit: an exponere uoluit quo
accipiendũ sit qd̾ dix̃at aĩam hoĩs per¬

Expanded text:
accipiet: nominans autem nomen Domini, morte moriatur: quasi aliud sit maledicere Deum suum, aliud nominare nomen Domini; morte sit dignum. quamuis hoc loco ita intellegendum sit, quod dictum est: nomen domini, ut cum maledicto fiat, id est maledicendo nominet. quid ergo distat inter illud peccatum et hoc tanti sceleris crimen? an forte hoc ipsum repetendo monstrauit non leue illud esse tur, notandum est etiam locutionis genus. omnem animam hominis et mortuus fuerit, morte moriatur. Non ait, Quicumque percusserit hominem, et mortuus fuerit, sed, animam hominis; cum potius corpus hominis a percussore feriatur, sicut et dominus dicit: nolite timere eos qui corpus occidunt. eo more quo solet scriptura appellat animam uitam ipsam corporis, quae fit per animam, et hinc uoluit cur ergo addidit: et mortuus fuerit, si iam hoc ipso ostendit homicidium, quod anpriuatus sit? an exponere uoluit quomodo accipiendum sit, quod dixerat "hominis animam per
Abbreviated transcription (Latin):
possessionis u̾re m̃cedem dabitis terre
tanꝙͣ inquilim. uł redemptionem.
Illud insi fallor uult intelligi. ꝙ in de
reddebant qd daminodo ꝑcessationes
septimoꝵ quoꝵq annoꝵ ⁊ quĩquage¬
sum anni quẽ uocant remissionis ut
ip̃a uacatõ tr̃e uelt̾ merces h̾itatõnis
aut redemptio eẽt ab illo cuis est hoc
est ab eius creatore deo. q̾o. xciĩ.¬
¶O ponam tab̾naculũ meũ inuobis.
⁊ nõ ab hoĩabitur aĩa mea uos. Aĩam
enuis eiusmodi est cuiusmodi creatura
iam ip̃e testat᷑ dicens. Et oẽm flatum
ego feci. Quod eĩ de aĩa hoĩs dicere cõ¬
seq̃ntia manifestant. Sic̃ gͦ cũ dicit
occulos suos ⁊ labia sua. ⁊ cetera uo¬
cabula mẽbroꝵ corporaliũ nõ utiq ac¬
cipimꝰ eum forma corporis ẽẽ de fintũ
S illa oĩa mẽbroꝵ noĩa ñ intelligimꝰ
nisi affcũs oꝑatinũ atq uirtutũ. ita ⁊¬

Expanded text:
possessionis uestrae mercedem dabitis terrae tamquam inquilini uel redemptionem. illud, nisi fallor, uult intellegi quod inde reddebant quodam modo per cessationes septimorum quorumque annorum et quinquagesimi anni, quem uocat remissionis, ut ipsa uacatio terrae uelut merces habitationis aut redemptio esset ab illo cuius est, hoc est ab eius creatore deo. Et ponam tabernaculum meum in uobis et non abominabitur anima mea uos. animam  substantia eius eius modi est cuius modi creatura Esaiam ipse testatur dicens: et omnem flatum ego feci: quod eum de anima hominis dicere consequentia manifestant. sicut ergo cum dicit "oculos suos et "labia sua et cetera uocabula membrorum corporalium non utique accipimus eum forma corporis esse definitum, sed illa omnia membrorum nomina non intellegimus, nisi effectus operationum atque uirtutu
Abbreviated transcription (Latin):
serurunt laudibꝰ. et ꝓpͥis noluptati¬
bus. S his qui foris cum petro exeũt
et in desertis locis que elegit dñs ad
orandum et reficiendũ põphlum. qͥ
deserunt dilectõnes mũdi a deserũt
omnia que possident. ut dicant portio
mea dñs. Głia uoͣ dñi manifestatur
his qui cõuemuũt undiq. id est ꝑ pla¬
illos a caritate xp̃i separet. Cnpł. iĩ.
Einde quarta untute uenint
quatuor uiri portantes paraliti¬
cuim ingrabato. Quiturba ꝯffensi.
nudant rectũ. Quoꝵ ꝑfidem dunit¬
tuntur paralitico peca. Qani portat
lectum quo portatus est. et uadit ĩ
domũ suam coram hom̃ibꝰ. Parali¬
sis aut̃ tipus est corporis. quo piger
iacet in mollicia carnis. Habens de¬
siderium salutis corporis ignauia et
bãtis gͣminibꝰ offendit. Quẽ portãt
quatuor quas supͣ diximꝰ uirtutes
ad tegulas diuinitatis et sapientie
in domo carins xp̃i patefc̃as. Cui ui¬
se portabat. ut ꝑ alian iam cum ma¬
gis in suam reddeat regionem. Post ħ̾

Expanded text:
serviunt laudibus, et propriis voluptatibus: sed his, qui foris cum Petro exeunt: et in desertis locis, quae elegit Dominus ad orandum et reficiendum populum, qui deserunt delectationes mundi, et deserunt omnia, quae possident, ut dicant: Portio mea Dominus. Gloria vero Domini manifestatur his, qui conveniunt undique: id est, per platest a charitate Christi separare. CAPUT II. einde quarta virtute, veniunt quatuor viri portantes paralyticum in grabato: qui turba offensi nudant tectum. Quorum per fidem dimittuntur paralytico peccata: qui portat lectum, quo portatus est, et vadit in domum suam coram omnibus. Paralysis autem typus est corporis: quo piger jacet in mollitia carnis, habens desiderium salutis: et corporis ignavia, et vatus membris, offendit: quem portant quatuor, quas supra diximus virtutes, ad tegulas divinitatis, et sapientiae, in domo carnis Christi patefactas. Cui vise portabat: ut per aliam viam, cum magis in suam redeat regionem. Post haec
Abbreviated transcription (Latin):
cum fide que oꝑatur salutem languo¬
ribus uariis. Uaria et em̃ sũt uicia. qͣ¬
bus languescit cuutas mũdi. ¶Inde
leprosus t̾cia uirtute mũdat᷑. depcans
genu flexodñi uoluntatẽ. quinon
uult mortem pec̃oris. s ut comũtatur

Expanded text:
cum fide: quae operatur salutem languoribus variis. Varia etenim sunt vitia, quibus languescit civitas mundi. Unde leprosus tertia virtute mundatur: deprecans genu flexo Domini voluntatem, qui non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur,