comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i ingła patrir. alit̃ uetus testamentũ splenduit in nouũ. uestimenta
alboc sic̃nix .i x congregatio omniũ sidelium. ꝑ moysen ost litteraẽ
legis ꝑ helic̃ ordinẽ ꝓphetirũ. xxp̃scum discipulis. ost nouũ testam̃tũ¬
nubes terra ÷ ÷ legis littero. nub& candita .i. ÷ p̃dicactio euangelii
nubes pluuicles i ÷ p̃dicatio apostolorũ quifccciebant frustum
paenitentiae post ascensionẽ xp̃i. Cumueniss& adturbas .÷. ÷
gontiũ cedorcns idola. cadit in ignẽ .i. ÷ incupi ditatẽ. crebro in
aquac̃ ⁊ inluxoriam. tran sit hinc deiud eis ad gentes: uocde
mus ascendit in hacmum ost corneliũ: In oree inueu&s stactere
i x confessionẽ si dei humanitatẽ & diuinitatem. Daeis ꝓme & ꝓte
÷ ÷ ñ aetate paruulus sedm̃te paruulus. uindeait. apost. estote
paruuli in malitia quis candali auerit unũ ehis .i. ÷ siue lniu¬
ria corporclis Inaduersione fide. suspedat᷑ molao .÷ ÷ cura si ue

Expanded text:
cti in gloria Patris: aliter vetus Testamentum splenduit in Novum. Vestimenta alba sicut nix, id est, congregatio omnium fidelium. Per Moysen ostendit litteram Legis: per Eliam, ordinem prophetarum. Christus cum discipulis ostenNubes tetra, id est legis littera. Nubes candida, id est praedicatio Evangelii. Nubes pluvialis, id est praedicatio apostolorum, qui faciebant fructum poenitentiae, post ascensionem Christi, cum venisset ad turbas, id est gentium, adorantes idola, cadit in ignem, id est, in cupiditatem, crebro in aquam, id est in luxuriam, transit hinc de Judaeis ad gentes, vade mum ascendit in alium, ostendit cornemium, in ore ejus invenies staterem, id est confessionem fidei, humanitatem et divinitatem. Da eis pro me etlorum, id est non aetate parvus sed mente purus, unde ait Apostolus, Estote parvuli in malitia. Qui scandalizaverit unum ex his: id est sive injuria corporalis, sive in adversione fidei. Suspendatur mola, id est cura s
Abbreviated transcription (Latin):
rem gentiũ: sedebeet iuxta uiã .÷. ÷ iuxta fidẽ clamaebat adib̃m
miserere me: moralẽ sensũ cũ incumbimur in orationẽ : Tunc tur¬
be phaentis ma mentes fideliũ increpant. ut taccecent. dũ uolunt
nos exdudere aboratione ꝑ seuercentib nob̵: tunc i hsstanr secus nos
iecit uestimenta suoc ÷ ÷ p̾stinã conuersactionẽ. ex siliens hoc est
deignorantic̃ codscienticõ. deinsidelitatẽ codfidẽ : Inuenietis
pullũ colligectũ as̃t gentes celli goetes cũ culpa peccatorum : Suꝑ
quẽ nemo sedit ÷. ÷ ubinullus dostor p̃dicauit: Soluite & adducite

Expanded text:
bat juxta viam, id est, juxta fidem. Clamabat ad Jesum, Miserere mei. Moralis sensus: cum incumbimus in oratione, tunc turba, fantasma, mentes fidelium increpant, ut taceant, dum volunt nos excludere ab oratione perseverantibus nobis. Tunc Jesus stans, secus nos:rojecit vestimenta sua, id est, pristinam conversationem suam: exsiliens, id est, de ignorantia ad scientiam, de infidelitate ad fidem. Invenietis pullum alligatum, ostendit gentes alligatas, cum culpa peccatorum: super quem nemo sedit, id est, ubi nullus doctor praedicavit: Solvite, et adducite
Abbreviated transcription (Latin):
geitibus catuliedunt .÷ ÷ gentes cccipiunt demicis ÷ ÷ demino¬
ribus mandatis. misereor turbae. ost ꝗds totus misericors ẽ
triduũ ꝑdurant mecum. ost fidẽ trinitatis. Nonhabent quid man¬
ducent ÷ ÷ non habent uerbũ p̃dicationir: Nolo eos dimittese ieiunos
nedeficicent inuice ÷ ÷ nepereont inuia eroris inp̃senti uita ꝗ ccfid&s
sinẽ operibus mostuccx. ꝑ uii paen&s ost eptati cum paucos pisces ost
ordinẽ ꝓphetarũ ł sacer dotũ suꝑt&rã discumbens ost ꝑfestiores
diuisi. saduces iustificati. celũ senenũ ÷ ÷ sesurrectio xp̃i. caelũ

Expanded text:
gentibus. Catelli edunt, id est, gentes; accipiunt de micis, id est, de minoribus mandatis. Misereor turbae: ostendit quia Deus totus misericors est; triduum perdurant mecum, ostendit fidem Trinitatis; non habent quid manducent, id est, non habent verbum praedicationis; Nolo eos dimittere jejunos, ne deficiant in via, id est, ne pereant in via erroris in praesente vita, quia fides sine operibus mortua est. Peordinem prophetarum vel sacerdotum, super terram discumbens, ostendit perfectiores divisi, Saduc
Abbreviated transcription (Latin):
malũ bene ubi ccpostolis ait tradidi huius modi hominẽ in interitũ
secte ne. ut sp̃s sccluus siat. Uespere ccũ ficsto soluserat os̃t si nẽ mandi
solus uenit redemere humanũ genus. Nauis in medio mari ÷ ÷ ȩccdo¬

Expanded text:
malus bene, ubi Apostolus ait, tradidi hujusmodi hominem in interitum malus bene, ubi Apostolus ait, tradidi hujusmodi hominem in interitum Satanae, ut spiritus salvus fiat. Vespere autem facto, solus erat, ostendit finem mundi. Solus venit redimere humanum genus. Navis in medio mare: id
Abbreviated transcription (Latin):
In mundũ. &x omni genere pisciũ congreganti .i. ÷ omne genis huma¬
scribae doctores a postoli sunt uenit in patricc̃ succ̃ .÷. ÷ ediudeos quemthe¬
trarcha .÷ ÷ quer pars regni. alligiuit iohannẽ & misit incarcetẽ
ost terminũ legis litterie erodicdes signi sinagogac̃. puella sed tecuit¬
ȩccłe &gentibs attulit matrisuae ost conuersionẽ iudieorũ insuturũ
secuti sunt pedestres ost ñ cũ pecuniis aut aequis sed cũ ꝓprio labore deba
homo sequidm̃ : Eurecuit infirmos .i ÷ cebluit a peccatis &abidolis ora
lem p̃t̃ i ł .i.  littee legir quinq panes ÷ ÷ quinq: libros moysi. duos
pisces ÷ ÷ duo testa m̃tac siue .ii. ordines ÷ ÷ sacordotũ & ꝓphetecrum
abstrcexit sensũ. fregit .i. ÷ historiã legis exp̃sit inspitedẽ sensum &
cepparuit Intellestus. beiedixit .i. ÷ multiplicacuit .xii. cofinos. plenos
sanguiseis suꝑ nos bonũ made ubi dr̃dececotu solus discipulus q est

Expanded text:
in mundo, ex omni genere piscium congreganti, id est omne genus humastus est, Scribae doctores apostoli sunt, venit in patriam suam, id est ad Judaeos. Thetrarcha, id est inita pars regni. Alligavit Joannem et misit in carcerem: ostendit terminum legis veterae: Herodiades significat sinagogam, puella sex gentibus; attulit matri suae, ostendit conversionem Judaeorum, in futurum; secutae ostendit pedestres; ostendit, non cum pecuniis anteguis, sed cum proprio labore debet homo sequi Deum. Curavit infirmos, id est, abluit peccatis et ab idolis. Horasi; duo pisces, id est, duo Testamenta, sive duo ordines, id est, sacerdotum et prophetarum, abstraxit sensum; fregit, id est, historiam legis expressit in spiritalem sensum, et apparuit intellectus; benedixit, id est, multiplicavit. Duodecim cofinos plenos, sanguis ejus super nos; bonum male, ubi dicitur de caeco, tu solus discipulus ejus es?
Abbreviated transcription (Latin):
puli uellentes spicas ÷  trediater testimona deueti ad confir¬
mandũ nouũ. Confricantes in aonibꝰ .i. ÷ ex pͥmentes in sensum
spiritalem. Homomanũ aridã hacbens. ostendit & uacricioc in
quicupidus est Inaccipiendo auarus ad largiendũ. quis olebat
rccpete discat largre. extendit mconũ ÷. ÷ purgocuit corde
restituta ẽ. signi conuersione aed fidẽ ligiũ fumigens it corda gentiũ
pccrateo aedfidẽ hominẽ demoni acũ mutũ &caecũ sigñ humanũ genus

Expanded text:
es spicas, id est trahentes testimonia de Veteri, ad confirmandum Novum, confricantes manibus, id est exprimentes in sensum spiritalem: homo manum aridam habens, ostendit avaritiam, qui cupidus est in accipiendum, avarus ad largiendum qui solebat rapere, discat largire; extendit manum, id est purgavit corde, restituta est, significat conversionem ad fidem; lignum fumigans, id est corda gentium parata ad fidem, hominem d
Abbreviated transcription (Latin):
carnis & ꝑ pactientiã ꝑuenit᷑ ad regnũ dĩ. Ipse ẽ helics qui iohatnis
ꝗ ipse sp̃r erat in helico. In secundo ceduentli ꝗ in iohanne fuit. in pri¬
mo ceduentu. pueris sedentes inforo ostondit ꝓphetoes. caentecuimus
uobis & ñ seltacstis Tybits ÷ ẽ. nunticcuimus uobis duentum xp̃i¬
ñ credidistis . Iccm̃ tacuimus & ñ planx istis. i codnunti auimus uob
poenitenticc̃ expco uistis: confessio .iII. modis ost looudationes. confite¬
bortibi dñe pat̃ cieli: fidoi credo indm̃ ptetrẽ inco styrũ qui consitetur
me coret̃hominibꝰ. peccactorũ consitemini dño qm̃bonus. Abscondisti
t sccpientibꝰ .i. ÷ ꝗ sacpientico huius mundi utunt᷑. re uelasti pcoruulis
e discipulis. Vdctio trib modis scosta ẽ in nouo. uenite ad me om̃s
qui leborcotis : Inueteri. lienite filii coudite me. Infuturo. uenite

Expanded text:
ad regnum Dei. Ipse est Elias, qui Joannes, quia ipse spiritus erat in Elia in secundo adventu, qui in Joanne fuit in primo adventu. Pueri sedentes in foro, hoc sunt prophetae. Cantavimus vobis, et non saltasti tibias, id est, nuntiavimus vobis adventumnon credidistis; lamentavimus et non planxistis, id est adnuntiavimus vobis poenitentiam, expavistis confessioni, quatuor modis sunt laudationes. Confitebor tibi, Domine: Pater coeli fidei, credo in Deum Patrem: martyrum, qui confitetur me coram hominibus, peccatorum, confitemini Domino quoniam bonus: abscondisti a sapientibus, id est qui sapientia hujus mundi utuntur, revelasti parvulis, id est discipulis: Vocatio quatuor modis facta est in novo. Venite ad me, omnes qui l
Abbreviated transcription (Latin):
idx ds̃ & homo In una fide sit & fecit si c̃p̃cepits angelus: ostendit quod ipse
uuluam aperit. non quem secunt᷑ silii. sed quiprius nascitur : Np̃s ꝓtrib¬
domus panis int̃ p̃tactur ut ibi panis uiuus caelestis nasceretur : Iud ea¬
id est sespice behleem gentiu: Indiebus herodis fegis utduces iude aeidistũ
Nondeficia princeps deiuda nec dux defemoribus donec ueniat cuise ꝓ¬
mis sum est ipseerit &x pestatio gentũ: Ideo dix h&r odẽ fegem contra
iudeos ipsi dixerunt adcrucem ñ habemus regem. nisi cesasem: Ec ce
megi aboriente ueniunit dumoriens est quiqueritur . Id eo aboriente
indicat ipseadse m& ipsum nos ducit. Inhierusolima uenerunt . quia
desion ex iuit lex &uebum diũ dehierus edem. dicunt ubi est quinatus
est sexiud aeorũ. id e rec confessionũ feddunt exusam inquis entibus

Expanded text:
m Deus, id est, Deus et homo, in una fide sit. Fecit sicut praecepit ei angelus: ostendit quod ipse aperuit vulvam. Non quem sequuntur filii, sed qui prius nascitur. Chridomus panis interpretatur, ut ubi panis vivus coelestis nasceretur. Juda est respice Bethleem gentium: In diebus Herodis regis, id est, Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est, ipse erit exspectatio gentium. Ideo dixit Herodem regem contra Judaeos, quia ipsi dixerunt ad crucem, Non habemus regem nisi Caesarem. Ecce magi ab Oriente veniunt: dum Oriens est qui quaeritur, ideo ab Oriente indicatur; ipse ad semetipsum nos ducit. In Jerosolyma venerunt, quia de Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem. Dicentes ubi est qui natus est rex Judaeorum? Id est, rex con
Abbreviated transcription (Latin):
cisseihs. adiemonio curauit & quasi mortuũ susciticuit: sic suscitecuit
genus humanũ amorte peccctorũ & liberauat adiemonia seuitute :
ꝑ molã circuitu scħ. ost ꝑ asinũ inmunditiã peccatorũ : Mergee¬
inmare ÷ ÷ humiliase insaeculo ꝑ panitentiã ł ꝑire in ꝓprio peccato
mes ost seraes penitentes: semꝑ commondat illũ td poencc̃ .÷. ÷ c̃scienta

Expanded text:
cisse Jesus, a daemonio curavit, et quasi mortuum suscitavit: sic suscitavit cisse Jesus, a daemonio curavit, et quasi mortuum suscitavit: sic suscitavit genus humanum a morte peccatorum, et liberavit a daemonio servitutis; per molam, circuitus sin mare, id est, humiliare se in sacculo per poenitentiam, vel perire in proprio peccato:rmes ostendit sero poenitentes, semper comedit illum in poena, quia
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtist̃ ost ꝗ ceperuit cordac hominũ ut uiderent suetiã dĩ dere. & si ne dubio
crederent: sestitutus est ÷ t in bonis opeibus: mi sit ilũ indomũ sucom .÷ ÷
reuocatuit illũ ad pristinã mundare nacturct̃ : Discen sioxp̃i denonte ost q
chis conꝗgebant sedutaebaent eũ. hic salutẽ ꝑ humilitatẽ intellegitur. ꝗ¬
incipit adtullit filiũ suũ. ordinenten& patriarcharũ silius geus
ost discipuli ñ poturunt curare : I ic discipuli figurã tenent patriare hec
geius nisi uauns xp̃s suo sanguine redemit illũ : ait ait ꝓphetec
srat̃ ñ redemit .i ÷ ñ moy ses ꝑlege redanit homo i ÷ xp̃s. ab infcentia¬
apꝰ ma aetate geieris humani : Dix̃ pat̃ infanti. eredo cdiuuo in¬
credulitatẽ mecem ost dixisse sideẽ fides ad auge multũ disco
tunc dat̃ illi potestas ut facciat quaentũ uult ꝓ pt̃el&tosdĩ cũ uidit se
deunoquoq homine ꝑ confessionẽ & paenitentiã expellit. tunc con¬

Expanded text:
endit quia aperuit corda hominum, ut viderent scientiam Dei clare, et sine dubio crederent: restitutus est, id est, in bonis operibus. Misit illum in domum suam, id est, revocavit illum ad pristinum mundanae naturae: descensio Christi de monte, ochis conquirebant. Salutabunt eum, hic salutem pro humilitate intelligit. Qui attulit filium suum, ostendit. Discipuli non potuerunt curare: hic discipuli figuram tenent patriarcharumgenus, nisi veniens Christus suo sanguine redemit illum, ut ait propheta, frater non redemit, id est, Moyses per Legem, redimit homo, id est, Chriprima aetate generis humani: dixit, pater infanti, Credo, adjuva incredulitatem meam, ostendit dixisse, si deest fides, adauge. Multum discertunc datur illi potestas, ut faciat quantum vult propter electos Dei: cum vidit se de unoquoque homine per confessionem, et poenitentiam expelli, tunc con
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ÷ cebinfcntia. ab occidente .i. ÷ a senestute. Ameridie aiuuetute
illuc flebunt illis ẽstridordentiũ . quorũ dr̃ uent̃ ẽ socrũ petri febri¬
citaentẽ .i. ÷ sinc gogae dubietas. tetigit manũ p̃stacuit auxiliũ dimis¬
sa febre .i t desinit incredulitar. ministrabat s .i. ÷ beiedicebat
s. ꝑ uesporũ ostendits finẽ mundi. Diema nicc.i. ⁊ petcecte ꝑuulos
i÷ homines in credulos ꝑ uolucres homines diuites: Nonreclince t cco¬
put ubiñ ẽ sides: Mostuus mostuũ sepelise i ÷ corpus aniam. alit̃ sipet¬

Expanded text:
id est, ab infantia; ab occidente, id est, a senectute; a meridie, a juventute;id est, ab infantia; ab occidente, id est, a senectute; a meridie, a juventute;illuc flebunt: illis est stridor dentium, quorum Deus venter est. Socrum Petri febricitantem: id est, synagogae dubietas. Tetigit manum. Praestavit auxilium, dimissa febre, id est, desinit incredulitas. Ministrabat ei, id est, benedicebat ei: per vesperum, ostendit ei finem mundi. Daemonia, id est homines incredulos: per volucres, homines divites. Non reclinet caput, ubi non est fides. Mortuos mortuum sepelire, id est, corpus animam: aliter, si pec
Abbreviated transcription (Latin):
pulo ꝗ ñ e& mundus & sisccnitatẽ accepiss& ostaidis & sesacerdoti. &
offerebat᷑ ꝓ eomunus ir. turtures tcut .ii. pullos colũbarũ & siebat
cũas iuxta hoc opur lignũ ysopẽ & coccinũ ego ceccum ipsius ligni
&dis ꝑgebat sanguis celt̃ius atuis suꝑ istud lignũ & suꝑ alt̃ com auẽ
& ipse dimit tebat inaere lignũ crux xp̃i coctinũ passiogus &opor
t& martyriũ ise ꝑ passionẽ xp̃i & sanguis nr̃ spaergaet᷑ suꝑ crucẽ eus.
&ã cescendat adiecłam post passionẽ corporis nr̃i in martyrio intesti¬
moniũ illi .i. ÷ ut ñ soluiss& legẽ ł uidissent qđ sanus esset aleprac:
centurio sigus at doltors. puer paraliticus contractus significat genur
humanũ inpeccatis condusũ : nuenit ihs incenturione trinamisteria
p̾mũ humilitas ubiait. dne ñsũ dignus. ut intres subtestũ meũ .ii. sides
sub potestate. miratus ihs̃ incenturione .i.  nuenit in eo sapioi¬
ticem quac suerit dostus ꝑ p̃dicactionẽ diuinã. ab oriente conuersi.

Expanded text:
isset se sacerdoti: et offerebatur pro eo munus: duos turtures, aut duos pullos columbarum. Et fuerat cum eis juxta hoc opus, lignum hysopum, et coccinum erga cacumen ipsius ligni, et dispergebatur sanguis alterius avis super istud lignum: super alterum avem, et ipse dimittebatur in aere. Lignum crux Christi; coccinum, passio ejus. Et opori, et sanguis noster spargatur super crucem ejus, nam ascendat ad Ecclesiam, post passionem corporis nostri in martyrio. In testimonio illis. Id est, ut non solvisset legem, vel vidissent quod natus esset a lepra. Centurio figurat doctores, puer paralyticus contractus, significat genus humanum, in peccatis conclusum. Invenit Jesus in centurione trina mysteria, primam humilitatem, ubi ait: Domine, non sum dignus, ut intres sub lectum meum: secunda fides, sub potestate. Miratur Jesus in centurione, id est, invenit in eo sapientiam, qua fuerat doctus per praedicationem divinam. Ab oriente conversi,
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia aut suꝑbic. sures dȩmones aurũ. sensummundus uestimentũ
mancipib: p̃dicatio diuincc. iuorna corporistui .i. ÷ dostor ł princeps
tuus. corporis ÷ ÷ hominis int̃ioris si simplex fuerit i ÷ uniusres: Nemi
pot ẽ duobus domini seuise : dibi suerit thesccurus tuus &rł. autunũ
odiohabebit .÷. ÷ quinec sibi bonus aliũ diligit qui sibibonus ÷÷ diabolũ
comempnere dm̃ amare ꝗd iuitiis seruit dicbulo seuit : Mammon adr̃
diuitiae siue nom̃ diabol: Nonneanima plus ÷ ꝗe scac & reł i ÷ ꝗmino

Expanded text:
invidia aut superbia, fures, daemones, aurum, sensus, mundus, vestimentum; nam cibus, praedicatio divina. Lucerna corporis tui: id est, doctor, vel princeps tuus; corporis, id est, hominis interioris, si simplex fuerit unius rei. Nemo potest duobus dominis servire; ubi fuerit thesaurus tuus, et d est, qui nec sibi bonus; alium diliget, qui sibi bonus: id est, diabolum contemnere, Deum amare. Qui divitiis servit, diabolo servit. Mammona dicuntur divitiae, sive nomen diaboli. Nonne anima plus est quam esca. Id
Abbreviated transcription (Latin):
re scit enĩ pat̃ ꝗuobis opus est sicergo orate. pat̃ nr̃ .i. ÷ sic enim
uiucmus interra ut patrẽ habeamus incalo, caritatẽ & fraterni¬
tectẽ ostendit dũ dicimus nr̃ hoc dt̃ imperator & meidicus đt̃ dñs

Expanded text:
re. Scit enim Pater quod vobis opus est, sic ergo orate, Pater noster, id est, re. Scit enim Pater quod vobis opus est, sic ergo orate, Pater noster, id est, vivamus in terra, ut patrem habeamus in coelo; charitatem et fraternitatem ostendimus dum dicimus noster. Hoc dicit imperator, et mendic
Abbreviated transcription (Latin):
&odio hacbebis inimicũtuũ. quomodo dix̃ ñ soluere legem
restie implet qui inuetĩ distũ x dediabolo. inimicũ odire hic
ccũ deutroq iIimodis dilegimus . In imicos corde quinos corde
odit . opcrebeie facere illiquinos oꝑe ꝑsequitur. orcre
uebo quonos uerbo criminont. cclum nicentibus uobis
nos & ꝑ cusriss& dilexerimus eum & cum illa de fecii¬
sent & nos desicessemus ideo non desiciente uitaꝓmittit᷑ insola¬
arida &cabida in pluuida humida & frigida. dehis uiiior focc¬
tus est. sic nos debemus dccre inimicis nr̃is cibum & potum
estore ꝑfecti .i x ut ꝑfestae haec implectus in elimosinis. in ieiu¬
nis in orationibus Necoram hominibus uidecmini ÷ ÷ qđ bona
operc ꝑ locudẽ huma nã ñfient. Cũ ergo facis el ymos inã ÷ ÷ facc sa¬
oerdoti & pccuptri & inimico ypocritao dr̃ sinstus ꝑciperunt me
ostio .i ÷ conirac uanã glc . n olite multũ loqui .i. ÷ nemultaes peti¬
tiones aut inulta ueba dicere. siue ꝑ aliuidinẽ uocis dm̃ rogo¬

Expanded text:
odio habebis inimicum tuum. Quomodo dixit, non solvere legem, recte implet, quia in vetere dicit de diabolo, inimicum odire: hic autem de utroque. Treis modis diligimus inimicos: corde qui nos corde odit: opere bene facere illi, qui nos opere persequitur: orare verbo, qui nos verbo criminant. Calumniantibus vobis, nos, et percussisset, dilexerimus eum, et cum illa defecissent, et nos defecissemus: ideo non deficiente vita promittitur. Qui solrigida: de his quatuor factus est mundus; sic nos debemus dare inimicis nostris cibum et potum, estote perfecti, id est, ut perfectae haec impleatis, in eleemosynis, in jejuniis, in orationibus: ne coram hominibus videamini, id est, quod bona opera per laudem humanam non fient. Cum ergo facis elymosynam, id est sacerdoti, et pauperi, et inimico, hypocrita dicitur fictus perciperunt merostio, id est, contra vanam gloriam. Nolite multum loqui, id est, ne multas petitiones, aut multa verba dicere, sive per altitudinem vocis Deum roga
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ideo ñ dedignet᷑ dñssaruũ suũ fratrem habee quem dñs
xp̃i fractrẽ uoluit esse & sic facciamus ut heredes possimus ẽẽ
Nã & lex humana hereditare foccit silios. scĩ ficetur nom̃ tuum.
tuũ patrisuo itc& nos ortemus ut ille regn& in nobis & non
dicbolus ille& ñ pecactũ siue ȩccła siue euangelium: ficet¬
nos ł sicut inanimabus ltc& in corpose ł sicut xp̃iani itochereti¬
ci sicut aeccła Itocsinagoga sicut iustitia sic peccoctũ conuertant
ut in illis fict uoluntastua: Panem nr̃m cotidianũ .i. ÷ omni die
mus ut eum cotidie possimus accipere adremediũ: & dimitte
nobis & rł: hic cacutionẽ cumdõ cccipimus. sidimi timini dimit¬
tit᷑ uobis: & nenos inducces intẽptationẽ. sic̃ reduxisti hominer in
diluiuio uel illos in sodomae. uel farironẽ in mare si ue lntẽpta¬
tionẽ
diccboli aut hominũ insidices: Sed liberco nos cemeclo .i ÷ adiabulo

Expanded text:
um fratrem habere, quem Dominus Christus frater voluit esse. Et sic faciamus ut haeredes patris possimus esse; nam et lex humana, haereditare facit filios. Sanctificetur nomen tuum: um patri suo: ita et nos oramus, ut ille regnet in nobis, et non diabolus: ille, et non peccatum, sive Ecclesia, sive Evangeliumnos: vel sicut in animabus, ita et in corpore: vel sicut Christiani, ita haeretici: sicut Ecclesia, ita Synagoga: sicut justitia, ita peccatum. Convertant, ut illis fiat voluntas tua. Panem nostrum quotidianum: id est, omni die mus, ut eum quotidie possimus accipere ad remedium. Et dimitte nobis, et reliqua: hic cautionem cum Deo facimus: si dimittemini, dimittetur vobis. Et ne nos inducas in tentationem. Sicut seduxisti homines in diluvio, vel illos in Sodoma, vel Pharaonem in mare, sive in tentatione diaboli, aut hominum insidias. Sed libera nos a malo. Id est, a diabolo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeliqui uͦ tenuer seruos eius. ost impetũ ꝑsecutionis. ait seruis
suis .÷. ÷ cepostolis nuotiae fccctae sunt ÷ ÷ corda credentiũ con¬
iuncta cumxp̃o ꝓamore caritectis. Ite adexitus uicrũ .i. ÷ ad
gentes congregicuer bonos & malos ost̃ p̃sentẽ aeccłam
introcuit rex addiscũ bentes. ust secundũ aduentũ. homoñ ha beis
uestẽ nupticlẽ ost caritatẽ ut ait. fides sinecacritate mostua ẽ.

Expanded text:
is suis, id est apostolis: nuptiae factae sunt, id est, corda credentium conjuncta cum Christo pro amore caritatis. Ite ad exitus viarum, id est ad gentes, congregaverunt bonos et malos, ostendit praesentem vitam: intravit rex ad discumbentes ostendit secundum adventum, homo non habens vestem nuptialem, ostendit caritatem, ut ait, fides sine caritate mortua est.
Abbreviated transcription (Latin):
bat ihs̃. ostendit nobis inmundo essep̃senti troensiendo ñ aemando. Iuxte maese¬
id ÷ iuxtoc mundanã cornẽ mare gelileȩ ipsud ẽ & stagnũ genescer&h. laccus

Expanded text:
bat, ostendit nobis in mundo esse praesenti, transiendo, non amando. Juxta marebat, ostendit nobis in mundo esse praesenti, transiendo, non amando. Juxta mare, mundana carne, mare Galilaeae, ipse est sta
Abbreviated transcription (Latin):
uit ȩcclãm & euangeliũ gelilea uolubi litasdr̃ ed eos uenit qͥ daneelo
adbonũ ueniunt & ꝗ ꝓsanitate puellȩ uent & mulierẽ inuia saenecuit
significat sina gogaẽ & ȩcđac̃ selista ciuitate gaclilea uenit in ca farnocum.¬
eaefarnacũ uilla pulcherimo figurat ȩcłam. Sagar&h flos dr̃. que
deflore frustus fit cafarnocum uilla pinguidinis lux inlumincet. & pin
pinguidinis euaengelii lucir i  scientiae infinibus Taebulon & neptedim
Ecbulon habitactio pulchritudinir dr̃ nꝙtelim obliuio dr̃. hic ostoidit
qui obliuiscitur peccata suaipse in pulchritu dine habitat. trans ior
uidit lucẽ ma gnã ut dt̃ luxosta est ss. sed ebant intenebris. id a i gnorantiȩ
ad ꝓpinqua uit enĩ segnũ caelorũ .i ÷ oleũ in uulnus. consolationẽ dact ꝗii
ueteri pecora immo labaent. In nouo unusquisq: sem& ipsum dõ offert: ambulac¬

Expanded text:
vit Ecclesiam et Evangelium. Galilaea, volubilitas dicitur: ad eos venit qui de malo vit Ecclesiam et Evangelium. Galilaea, volubilitas dicitur: ad eos venit qui de malo ad bonum veniunt: et quia pro sanitate puellae venit, et mulierem in via sanavit, significat synagogam et Ecclesiam. Relicta civitate Galila villa pulcherrima, figurat Ecclesiam, Nazareth flos dicitur: quia de flore fructum fit; Cafarnaum villa pinguedinis, lux inluminat et pingupinguedinis Evangelii lucis, id est scientiae. In finibus. Zabulon, et Nephtalim: Zabulon, habitatio pulchritudinis dicitur: Nephtalim, oblivio dicitur: Hic ostendit quia qui obliviscitur peccata sua, ipse in pulchritudine habitat, trans JordVidit lucem magnam, ut dicit: lux orta est eis, sedebant in tenebris, id est ignorantiae appropinquavit enim regnum coelorum, id est, oleum in vulnus: consolationem dat, quia in Veteri pecora immolabant, in Novo unusquisque Domino offeret. Ambula
Abbreviated transcription (Latin):
tibidabo &rł. Sed qui eum incebisum margi potuit uerbo p̃dicationis dicit. osten¬
dit ꝑ has tres temptationes uincere dicbolũ. hic oftendit uerumdm̃ & uerũ homi¬
sunt aenni utsicut cebomnib reb decimas dare debemus. Itec & dierum uitae
nr̃ãe dño decimas dare studeccmur qm angelis suis &rł id ÷ ut uiciss& xp̃m xonplo¬
mũ dexp̃o intellegit. ait illi ihs. ñ temptabis dñm dm̃tuũ hicdĩc dumego sũ dñsdr̃
cipi. propt̃ mercedem curuccueritse diabolum maencipat᷑ uaderetro
id ÷ regnũ tuũ nunc ł iniudicio in infernũ dñm dm̃tuũ cedorcebis & reliqua
ppt̃ec exempla deutero nomio quae significant euangeliũ id ÷ iteratiolegir
moysi qui de uno ecidit diccbolũ idẽ unũ librũ ut lecpide ꝑtres temption&s ÷
exdiebolo fit : Cũ cc̃uccudss & ihs̃ quodiohcnnis tracditus ess& secessit ingelileã
id relistir iudies habiit aedgentes ł relistic si nccgogec cum lege sua colloces¬

Expanded text:
tibi dabo et reliqua: sed qui eum in abyssum, verbo praedicationis, dicit: ostendit per has tres vincere diabolum, hic ostendit verum Deum et verum homiies, decima sunt anni, ut sicut ab omnibus rebus decimas dare debemus, ita et dierum vitae nostrae Deo decimas dare studeamus. Quoniam angelis suis, et reliqua: ut vicisset Cmum de Christo intelligit: ait illi Jesus, Non tentabis Dominum Deum tuum, hic dicit: dum ego sum Dominus Deus cipi propter mercedem curaverit, se diabolo mancipatur. Vade retro, id est, regnum tuum nunc, vel in judicio in infernum. Dominum tuum adorabis, et reliqua: per tria exempla Deuteronomii quo significatur Evangelium, id est, iteratio legis, Moysi: qui de uno occidit diabolum, id est, unum librum ut lapidem. Per III tentationes, nnes traditus esset, secessit in Galilaeam: id est, a Judaeis, abiit ad gentes, vel relicta synagoga cum Lege sua, colloca
Abbreviated transcription (Latin):
mopro pria unus quis que que non habentur in alii sedederunt
singulis eucengeliis ab uno incipiens usque ad sinem librorum
exminionumerum discolorem qui ad decemusq procedit indicit
pisaanumerus in quosit canonerequirendus cum igtur ccꝑto codi¬
ceuerbi gracia illud si ueillud capitulũ scireuoluerisiuius canonisit
statim ex subiectonumero doceberis & reurres cedprincipem
in quibus canonum est distincta congeries eodẽ que stoctim canone
extitulo frontis inuento illum quẽquerebasnumerum eiusdem
eucengelist ae qui q: & ipse ex inscripcione signatur inueni cs
cdque uic inaceterorum t ramitibus inspectis quosnumeros egregio¬
ne habeant ad not cebis &ium scieris reuirres ceduolumina singulo¬
rum & sinemora repertis numeris quos ante signa uertes repperies

Expanded text:
mo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signaveras, reperies
Abbreviated transcription (Latin):
uendi .÷ ÷ ꝑpenitentiã perient᷑. multa spactia senioribus & scribis
haec dicens iħs ost passionẽ &res urrectionẽ dicit adpetrũ uade
postme. ost ipsum crucifixum pͦ se abneg& seipsũ .i. ÷ contempnat
uolun tatẽ cocrnis. ꝗ a mat uolunta tẽ ꝓpric̃ ani moõ ꝑdit. anima hic
homo ꝑmartyriũ & abnegationẽ corporis : Inueit eom .i. ÷ inregno
di. Commutationẽ dat ꝓ anima quicarnẽ succ̃ cruciat & animoc
nutrit. post s ex dies. loc̃ inseptimo. ost post sex actactes mundi septima
q̃ requies intellegit᷑: petrũ & icc cobum& iohannẽ. hic ost totã eccła¬

Expanded text:
est, per poenitentiam aperientur. Multa pati a senioribus et scribis, haec dicens Jesus ostendit passionem et resurrectionem. Dicit ad Petrum, Vade post me, ostendit ipsum crucifixum. Post me abneget semetipsum, id est, contemnat voluptatem carnis. Qui amat, voluptatem, propriam animhomo, per martyrium, et abnegationem corporis: inveniet eam, id est, in regnum Dei: commutationem dat pro anima, qui carnem suam cruciat, et animam nutrit. Post sex dies, jam in septimo, ostendit aetates mundi, septima quae requies intelligitur. Petrum, Jacobum et Joannem, hic ostendit totam Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
psentit̃ filid̃ sustinose sine corore. Ine nec sp̃m sine colũbae spetien sustinus¬
ab spũ scõduitus. Inde s&tũ post bacptis mũ ostendt̃ qđ ꝑ ieiuniũ & oractionẽuin¬
citur diabolus. debemus & nos inderertũ duci cuitiis ut uimnccemus ipsco uit
monte &xlbelits: & sutcũ discipulis xł diebus post se surrectionẽ. Qquac dretgta diar ũ
diluiui suit ꝗꝑhaec peccatũ adae dederi debuit: postec suruit. Indiccet uerbũ
hominẽ indicbolus ficllare. qius natiuitaetẽ: accedens temptator ide tonꝗ
panes aed poscendo dr̃ utuidor& side petra potuiss& hoc faccere ł qui mistice diaeboh
cibus homines lapide &duri inpeccato. sed ille qui decequec uinũ & depetreo
cquã ꝓdixit potuit hoc si uoluiss&. non insolo pane iuuit homo & rł idt ñ¬

Expanded text:
sentiam Filii Dei sustinere sine corpore: ita nec spiritum sine columbae specie sustinuispiritu sancto ductus in deserto post baptismum: ostendunt quod per jejunium et orationem vincitur diabolus. Debemus et nos in desertum duci a vitiis, ut vincamus ipsa. Ut monte, et XL Elias: et fuit cum discipulidiluvium, quia per haec peccatum Adae delere debuit; postea esuriit, indicat verum hominem, ut diabolus falleret ejus nativitate. Accedens temptator, id est, tanquam panis a pascendo, ut videret se de petra potuisset hoc facere, vel quia mystice diaboli cibus, homines lapidaei et duri, in peccato; sed ille, qui de aqua vinum, et de petra aqua produxit, potuit hoc si voluisset. Non in solo pane vivit homo: et
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit & ex celsiorem puerum qui suam incotrem : & in trantes domum & rł
utrum domum cendiuersorũ : & pcdens ed oracuerunt eum aonte stellam cedora¬
bant cessauit creature dumcreator ced oratur : & aꝑtis thesccuris suis & rł
aurum regi thus mirre sepuldro : Etrum unus ccurum alius chus tertius
mirrec obtubit ñ sutur. an unus quisq triac obtulit donco aꝑteñ dr̃ sedutrũ q
insigura ñ discordant qui tres sideles un ũst & in unce fide eẽ tres frustur

Expanded text:
ostendit et excelsiorem puerum, quam suam matrem. Et intrantes domum, et reliqua, utrum domum an diversorium? Et procidentes adoraverunt eum, ante stellam adorabant, cessavit creatura, dum creator adoratur, et apertis thesauris suis et reliqua, aurum regi, tus Deo, mirra sepulcrum, utrum unus aurum, alius tus, tertius mirra obtulit: Non scitur, an unusquisque tria obtulit dona apte non dicitur, sed utrumque in figura. Non discordant, quia tres fideles unum sunt et in unum esset tres fr
Abbreviated transcription (Latin):
uis tribus modis inpendit : Gr&sus obligat oculos obscuraet. uestimente
inqui nat. serpens cruciatur eebs condit caput suũ. i. ÷ copostob cruciati
nonne gantes xp̃m. ꝑ secutionẽ ostendit heresis. Deciunate inalicm
i. x̃ ꝑ singulas quastioner librorũ : Nihilx oꝑtũ qđ ñ se ueletur .i. ÷ pas
sioxp̃i & omniũ doctorũ. qđ dico intenebris .÷ ÷ adiudieos. dicite in lu¬
÷ ÷ fides ꝑ gladiũ ostendit uerbũ p̃dicactionis. alit̃ ir. paesseres .i. ÷ duo
testamenta. asse hoc ẽ xp̃s. sepcrare patrẽ afilio hocẽ sides abinsidel¬

Expanded text:
vis tribus modis impedit, gressus obligat, oculos obscurat, vestimenta inquinat. Serpens cruciata abscondit caput suum, id est, apostoli cruciati, non negantes Christum. Persecutiones, hoc sunt haereses, De civitate in aliam, id est, per singulas quaestiones librorum. sio Christi et omnium doctorum: quod dico in tenebris, id est ad Judaeos, dicite in luid est fides, per gladium, hoc sunt verbum praedicationis: aliter, duo passeres, id est duo testamenta esse
Abbreviated transcription (Latin):
rimis quȩ rendum est omniumbrorum. tempurlo
mentis ẽ. Idem celum terra igne aqua: percelum lohannis
ostenditur quia sicut celum om̃a superat. Itc & iohannis qui
dixit : in principio erat uerbum: Per matheum terram
quidixit hiber generacionis ihũ xp̃i: Perlũc iznis. quidixit non¬
marcũ aquam quidixit. Uoxclamantis in de serto : Id x quat¬
est xp̃mphison insuf flatio Tsignificat iohannem: Geon felo
fertilitas. sigñflũc: ⁊n riganimundum ⁊dest edesiam
& signisicant quattuor uirtutes Id ⁊ prudenciã tẽperancia

Expanded text:
rimum quaerendum est omnium librorum tempus; lomentis est, id est coelo, terra, igne, aqua. Per coelum Joannes ostenditur: quia sicut coelum omnia superat, ita et Joannes qui dixit: In principio erat Verbum: Per Matthaeum terra: qui dixit: Liber generationis Jesu Christi; Per Lucam ignis, qui dixit: NonMarcum aqua, qui dixit: Vox clamantis in deserto. Id est, qua id est Christum. Fison, insufflictio, significat Joannem; Geon, velocfertilitas, significat Lucam; irrigant mundum, id est Ecclesiam: et significant quatuor virtutes: Id est prudentiam, temperanti
Abbreviated transcription (Latin):
luceat que mathei : Pursus in matheo iohannis & marci & in
ceteris reliquorum que aliis ꝓpricsunt inuenicentur: Cum iteq
canones legeris qui sub iecti sunt confurionis errore sublacto &
sublimiac omnium scies & singulis suacqueq restitues INcac¬

Expanded text:
Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Ca
Abbreviated transcription (Latin):
quorum ordo iste et mcctheus maeruis lucas lohannes codicum
grecorum emendecta conlacione Sedueterum quene multum ada¬
cionis latine consuetudine discreparent : Ita calamo tempe racui
ut his tantum que sen sum uidebantur mutcre correctis reliqu
maenere paeter emur ut fuercent Eanones ꝗꝗ quos eusebius cercrin¬
sis epis copus clex condrinum sequtus cemmonium Indecimnu¬
meros or dinacuit sicuti in greco habentur ex presims qđ siquis de
curiosir uoluerit nosse que in eucengeliis. uł eccdem uel uicina uel sole
sint eorum distinccione cognoscat: Nagnus siquidem in nr̃is codi¬
cibus error in oleuit dum quod in eccdem re celius eucen gelifte
plus dixit in celio ꝗminus putauerint cddiderunt ułdum eundem
sensum celius celiter ex pressit illequi unum equatuor primum
legerat cad eius exemplum ceteros quoque estimacuerit emendaen¬
dos unde ceccedit ut apudnos mixta sint om̃a & in mcerco plurco

Expanded text:
quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura
Abbreviated transcription (Latin):
is dor miteentibus aut caddita sunt aut mutaetae lorrigimur: le¬
que uerd cgodeu&eri disputo testaemento quod a septua gin¬
tec senio ribur ingreccem linguem uersum tertio gredu ccd
por usque puenit.  onquero quid cequila quid simmachus
sccpicent que retheodotion. interuor & u&eres medius inter¬
denouo. pouncloquor testamento qđ grecum te ñ dubium ẽ ex̧¬
cepto ce pos tolomeetheo qui prꝰmus iniuelece euaenge liui xp̃i
hebreis litteris ededit: hoccertecum in nr̃o sermone discorde
& diuersor riuulorum tramites ducit uno defonte querendum est
Pretermitto eos codices quos clucicno & esicionon cuipectos pecuco¬
rum hominum cesserit peruersec contencio quibus ut ique nec in ue¬
tere instrumento postseptucginta inter pretes emendecrequid
licuit : Nec in nouo profuit emendasse uimmultarum gencium
lingis scripturco centetrans lata docect fal soc ẽe que ad ditest
Igitur hoc presens prefectiuncula pollicetur quactuor eucengelia

Expanded text:
is dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius inDe novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia,
Abbreviated transcription (Latin):
ita & homo exiiͦI euangelistis edoetus contraheresem & tribu¬
lationẽ firmus stat ⁊t̃e math donatus mar̃ c̃donũ ecelsum
lũc ipse consurgens iohannis graciadi ⁊terota in rota spi
in rota predicatio euangelii inmundogirans. sp̃s in rota
listas iignisicant : Has sunt munda & in munda sudei
& gentes : Item .iiIͦIͦ. animalia habent oculos. ante & retro
sum diabulũ teruicit & subplantauit cc & nos debemus sub plantir
fra trem nostrum diabulũ tribus uicibus id ÷ in cogitacione in uerbi
&in opere ⁊dõ srater noster ÷ quia dr̃ reauitillũ qui& noscr eauit
banum patrem habemus dm̃ & bonũ illum creauit s&per suun
uicium superbiendo sepriuauit .IIII. euangeliste quid signisi cant
leo surgendo aquila ascendendo. pota in rota. lega inleze
uetus in nouã: Gur .iiii. euangelirte non per.iiii. apastulos
scribuntur nisi perduas discipulos & duos a postulos qiua sili

Expanded text:
Ita homo ex quatuor evangelistis edoctus contra haeresim et tribuIta homo ex quatuor evangelistis edoctus contra haeresim et tribulationem firmus fiat. Item Matthaeus donatus, Marcus donum excelsum: Lucas consurgens: Joannes gratia Domini. Item rota in rota, Spiritus in rota, praedicatio Evangelii in mundo girans: Spiritus in rota, listas significant: haec sunt, munda et immunda, Judaei et Gentes. Item quatuor animalia habent oculos ante et retro qui ipsum ter vicit et supplantavit: ita et nes debemus supplantare fratrem nostrum diabolum, treis vicibus, in cogitatione, in verbo, et in opere. Ideo frater noster est, quia Deus ipsunum patrem habemus Deum: et bonum illum creavit, sed per suum vitium superbiendo se privavit. Quatuor evangelistae significant leo surgendo, aquila ascendendo. Rota in rota, lege in legem, vetus in novum. Cur quatuor evangelistae non per quatuor apostolos scribuntur, nisi per duos discipulos, et duos apostolos, quia filii
Abbreviated transcription (Latin):
minsma p̃dicat & sibi malora comittit . minimus uocabitur in regno
celorum ÷ ÷ in ec desia Disihabundauerit iusticia ur̃a plus quam
scribarum & saris eorum ꝗillim agnadocebant & modica sacielant l
auditis ꝗdictumx antiquis ñ occides .÷. x non soluore lezem qui iras¬
citur fratrisuo: i. Eira in cordesine uocerrus erit iniudicio .i. x indie
tiũ ad adiare & seliqua: Sade reconcibiare sratrituo ÷  munus oratio
usq quo frectri non reconciliaueris: pelinq ibimunus tuũ qm̃o hoc impletum
re & iã ꝗ diltũ et cũ aminibus hominibus pacẽ habete: Esto consentienfaduq¬
dicbolo ut ñ facies qđ sugerittibi nesibi augeat poena ꝓpecccto tuo si infans
gladium petit nona porrigas unde sepun N& sicesi consentis neforte ad¬
urscrius trcedatte iudicr  netelex euangȩł tradatte xp̃o iudici
ꝗ non consentisti euaengelio eamistro .i.x angelo qui cenimas in pos¬
nã mittit. Inccorcerem ÷  In infernũ non exia inde .÷. ⁊ quide lnfe¬

Expanded text:
in regno coelorum, id est, in Ecclesia. Nisi abundaverit justitia vestra plus quam scribarum et pharisaeorum: quia illi magna docebant, et modicum faciebant, vel Audistis quia dictum est antiquis, non occides: id est, non solvere legem. Qui irascitur fratri suo: id est, ira in corde sine voce, reus erit in judicio, id est, in die tuum ad altare, et reliqua: vade reconciliari fratri tuo: id est, munus, oratio est, usquequo fratri non reconciliaberis. Relinque ibi munus tuum: quomodo hoc impletum re, et jam quod dictum est, cum omnibus hominibus pacem habere. Esto consentiens advediabolo, ut non facias quod suggerit tibi, ne sibi augeat poena pro tuo peccato: si infans gladium petit, non ei porrigas, unde se pungat, et sic ei consentis, ne forte adversarius tradat te judici, id est ne lex Evangelii tradat te Christo judici: quia non consentistis Evangelio, ministro, id est angelo, qui animas in poenam mittit in carcerem, id est in infernum. Non exi
Abbreviated transcription (Latin):
quiac sepius illi angelus in somnis uenit. non semel quimisteriumdĩ non poro
tactionẽ tucc̃ dixit uterediss & non abalio. sed despucp̃o conceptũ: Pa¬
ri& filiũ idẽ ut ma i or gaudiũ ers& illi defilio sic̃ interhomines mos est &

Expanded text:
quia saepius illi angelus in somnis venit. Non semel, quia mysterium Dei non potest quia saepius illi angelus in somnis venit. Non semel, quia mysterium Dei non potest tationem: tuam dixit, ut credidisset non ab alio, sed de Spiritu sancto conceptum. Pariet filium, id est, ut majus gaudium esset illi de filio, sicut inter homines mos est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
rumx sic maria in mare idx inmunde suit inter peccato res
uel ut stellamaris quiamos est ut stella uiros ad portum du¬
ut se se quantur illã sic maria in mundo ubinatus ÷ xp̃r qui
causir ut non lapidaretur ut adulteria & ut in fugam ha¬
ber & solatium & genelogia xp̃i per iõph ut partus celar etur
diabulo. antequam conuenirent. Id ÷ ante qua fuissent in
qua habitatione. inuenta÷ abio seph inutero non inuulua¬
scõsiuit ipsefacit pomum superlignum & euam deos seade
Ioseph is uir eius idõ uir eius dr̃ & ido iustus nealu huma¬
nitatis coniunctione suspicarent: Noluit eam tra¬
ducere id x iniudicio nelegem transiss& quia sciebat eã¬
uirginem & ut diabulo eius partus later&: Ioec aũt ea coꝵi¬
tante idem dimittere antenene cagitabut: hic ppecia impletur: adiutor
inopostimitatib intribulatione. Ecce angelus dñi in somnis dx̃. non in sorao

Expanded text:
rum est; sic Maria, in mari mundi fuit inter peccatores rum est; sic Maria, in mari mundi fuit inter peccatores velut stella maris: quia ut mors est, stella viros ad portum adducit, si sequantur illam: sic Maria in mundo ubi natus est Christcausis, ut non lapidaretur ut adultera, et ut in fugam haberet solatium, et genealogia Christi per Joseph, ut partus celaretur diabolo. Antequam convenirent, id est, antequam fuissent in qua habitatione: inventa est ab Joseph in utero: non in vulvatu Spiritus, sicut ipse facit pomum super lignum, et Evam de osse Adae. Joseph autem vir ejus; ideo vir ejus dicitur, et ideo justus, ne alii humanitatis conjunctionem suspicaverint. Noluit eam traducere: id est, in judicio, ne legem transisset: quia sciebat virginem, ut diabolum partus ejus lateret. Haec autem eo cogitante, id est, dimittere, an tenere cogitabat. Hic prophetia impletur, Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. Angelus Domini in somnis dixit. Non in somno,
Abbreviated transcription (Latin):
adãdicens ostendit qđ per xp̃m genus ade soluitur apeccato
us que ad terram repromissionis id ÷ demundo ad celum
quid sigñs pertrea genera uenir e ad xp̃m nisi sidem spem
uir tutes prima prudencia sir uire dõ non idolis ii tempe¬
rantia non concupiscere .iII. iustitia non ad ultera re¬
.iiii. fortitudo demittere non occidere per .iiii. fuit perdicio
mundi peruirum permulierum perlignũ per serpentem
per .IIIͦͦ restauratur per xp̃m permariam per crucemper
& eleuauit illã in caput uirgeut totiuiderent eam & fugis¬
se animalia deserti pretimore rotarum & sic unus quis¬
que sanatus est si inspexerit xp̃m incaput uirge Id ÷ incru¬
cem .iiii. rota .iiii. euangelistas sigñs sic fugit diabulus
euan gelium quando sonat in celũ xp̃i aũt generatio sic
erat id ÷ secundũ carnẽ dixerunt Ndõ xp̃r dr̃ ut ad ipso
crum crisme unccionis percipimus sicerant per &ernita¬
tem maria sonat stella maris qui astellã ducis est marema¬

Expanded text:
Adam dicens, ostendit quod per Christi genus Adae solvitur a peccatopromissionis, id est, de mundo ad coelum, quod significat per terna genera venire ad Christum per fidem, spem virtutes; prima prudentia, servire Deo non idolis: secunda temperantia, non concupiscere: tertia justitia, non adulterarequarta fortitudo, dimittere non occidere. Per quatuor fuit perditio mundi per virum, per mulierem, per lignum, per serpentem, et per quatuor restauratur, per Christum, per Mariam, per crucem, per et elevavit illum in caput virgae ut toti viderent eam et fugissent animalia deserti, prae timore rotarum, et sic unusquisque sanatus est, si inspexerit Christum in caput virgae, id est in crucem; quatuor rotae, quatuor evangelistae significant: sic fugit diabolus Evangelium quando sonat in coelum. Christi autem generatio sic erat. Id est secundum carnem, dixerunt: Ideo Christi crum chrismae unctionem percepimus. Sic erat per aeternitatem. Sonat Maria, stella maris; quia stella dulcis est, mare ama
Abbreviated transcription (Latin):
ta eucengł, Elegi uos demundo .÷. ÷ demundanis actibus. ñstis demus
do ÷ ÷ ꝗnon diligitis mundum ut a it sa lamon clis ẽ mulier adul¬
tera quie cdm medit tergitos suũ dt̃ ñ sum operata m eclum sigurat
ieccłam exgentibus quie ꝑ confessionẽ cebster sit sed emunditia pec¬
cectorũ abinitio mecum estis .i. abinitio p̃dicoctionis. Siego ñ abiero
uram conuertantur ad poenitentiã. Deiustitia ut sicut diligis ꝓxi¬
mum diligedm̃ extoto corde. Deiudicio ut quicꝗd uultis ut foccieent
uobis homines & uos facite illir haec ẽ lex & ꝓphetȩ: exlyiiii

Expanded text:
ta Evangelii: elegi vos de mundo, id est de mundanis actibus: non estis de mundo, id est, quia non diligitis mundum: ut ait Salomon, talis est mulier adultera, quae cum comederit, tetigit os suum, dicit, non sum operata malum: figurat Ecclesiam ex gentibus, quae per confessionem abstersit se de immunditia peccatorum. ab initio mecum estis, id est, ab initio praedicationis. Si ego non abiero, vestram convertantur ad poenitentiam: de justitia, ut sicut diligit proximum, diligat et Deum ex toto corde: de judicio, ut quidquid vultis ut faciant vobis homines,
Abbreviated transcription (Latin):
tuno e ons aliqua pars exiudeis Qeuelatũ ẽ gentibis ÷ ÷ qui credit
iie non solum secundum humanitatẽ. & fecundũ diuimactẽ. alt̃
ñsolum inme s&d & in pactre ꝗ ego in patre & pat̃ in meẽ ꝗruidit me¬
undit eũ qui memi sit. acsi a ꝑtedixiss& ꝗ uidit me uerbũ hominẽ ẽe &
redit me uerbum dm̃ ẽe didit & pcetrem secundũ diuinitectem.¬

Expanded text:
evelatum ex gentibus, id est, qui credit in me, non solum secundum humanitatem, sed secundum divinitatem, aliter non solum in me, sed et in Patre, quia ego in Patre, et Pater in me. Qui videt me, videt qui me misit; ac si aperte dixisset, qui vidit me verum hominem esse, et credit, me verum Deum esse, videt et Patrem secundum di