comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis celestib atq t̾restrib inueniat᷑
ĩmulla diu̾sitas: cũ tam cęlestia quã
trestria ñ solum impari distent qͥnti¬
tate molis: uerum etiam dissimili splen¬
dicit claritas cęlestiũ corporũ: alia t̾res¬
trium. In ipsis qͦ celestib alia claritas
solis. alia claritas lunȩ: alia claritas
stellarũ. Scella enĩ. ab stella differc
in claritate. Corporaliũ gͥ nat᷑arum
diu̾sitas ostendit. unã quãq earum
non hoc ẽẽ. quod cẽ semꝑ hab̾e potuerit:
s quod ex dispositione atq oꝑe omni¬
potentissimi atq incõmutabilis ⁊ sa¬
pientissimi creatoris accepit. Quod si¬

Expanded text:
ipsis coelestibus atque terrestribus inveniatur nonnulla diversitas: cum tam coelestia quam terrestria, non solum impari distent quantitate molis, verum etiam dissimili splendicit, claritas coelestium corporum, alia terrestrium. In ipsis quoque coelestibus alia claritas solis, alia claritas lunae, et alia claritas stellarum: stella enim a stella differt in claritate . Corporalium igitur naturarum diversitas ostendit unamquamque earum non hoc esse quod ex se semper habere potuerit, sed quod ex dispositione atque opere omnipotentissimi atque incommutabilis et sapientissimi Creatoris accepit. 512
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortem. mortem aũ crucis: omnia
hȩc de illo dõ unigenito dĩ filio. de illo
̃bo dõ de quo dicit euangłista in prin¬
cipio erat u̾bum. ⁊ u̾bum erat apud
am. ⁊ ds̃ erat u̾bum: de illa dĩ uirtute
diq sapientia. de qua deo dr̃. omnia in
sipientia fecisti:de illo pͥncipio cũ qͦ
inum ẽ. pat̃ ipse pͥncipium. ⁊ in quo
sibi coetno fecit cęlum ⁊ t̾ram. idt om¬
nem spiritalem corporalemq nat᷑am:
de dõ unigenito qui est in sinu patris.
ut dixi. omnia hȩc ꝑsonalit̃ accipe:
salua tamen ȩt̃nitate. immensitate.
immotalitate. in cominutabilitate.
inusibilitate diuinitatis eiꝰ. Quȩ ita
naturilit᷑. ⁊ equalit̃ comimunia cũ dõ

Expanded text:
ad mortem, mortem autem crucis; omnia haec de illo unigenito Deo Dei Filio, de illo Verbo Deo de quo dicit evangelista: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; de illa Dei virtute Deique sapientia, de qua Deo dicitur: Omnia in sapientia fecisti ; de illo principio cum quo unum est Pater ipse principium, et in quo sibi coaeterno fecit coelum et terram, id est omnem spiritalem corporalemque naturam; de Deo Unigenito, qui est in sinu Patris, ut dixi, omnia haec personaliter accipe: salva tamen aeternitate, immensitate, immortalitate, incommutabilitate, invisibilitate divinitatis ejus. Quae ita naturaliter et aequa
Abbreviated transcription (Latin):
tate cõm̃dat: dii hona om̃ia quȩ crea¬
unt. ñ solũ multo inferius dissimiliꝰq
suo creatori sunt. ut pote ñ ꝓlata de
ipso. s facta ꝓrsus ex nicħo: uerũ etiã
int̾ se ñ equalia sunt: s una quȩq reᷤ¬

Expanded text:
tate commendat: dum bona omnia quae creatate commendat: dum bona omnia quae creavit, non solum multo inferius dissimiliusque suo creatore sunt, ut pote non prolata de ipso, sed facta prorsus ex nihilo: verum etiam inter se non aequaliter sunt, sed unaquaeque re
Abbreviated transcription (Latin):
defectũ. qr ñ ex nicħoe: nullũ habeis
ꝓfectũ qr non habet iniciũ. Ideo qͥpe
nature a dõfactȩ ꝓfic̾e possunt : q aͥ
cepunt. Ideo defic̾e: qr ex nicho facte s̃.
Ad defectũ eas cõditio ducit originis.
enitas sine micio naturał agnoscitur:
atutia intelligr: qr om̃em creat᷑am ui¬
sbilem atq iͥuisibilẽ. id÷ corporalẽ atq¬
qualem de nicħo fecit. In quib ipsa re¬
rim diu̾sitas. multũ cõm̃dat honitatẽ
tq om̃ipotñtiam creatoris. Nisi enim
nus ẽẽt: ñ se gub̾nandis reb qͦ infimis
pirius quibꝰq reb conditis: magna ẽ
bonitas atq om̃ipotiitia cõditoris. Om¬
nia enĩ sapient̾ fecit sũma ueraq sapi¬
intia: cui nat᷑alit̾ hoc ẽ eẽ. qđ sapien¬
um eẽ. hoc facere qđ sapienter facere.
Simplicitas itaq multiplicis sapientie
di. magnicudinẽ celsitudinis suȩ non
solii in magnitudine subluniũ creatu¬
rarum. uerũ etiã in infimarũ parui¬

Expanded text:
nullum habens profectum, quia non habet initium. Ideo quippe naturae a Deo factae proficere possunt, quia esse coeperunt; ideo deficere, quia ex nihilo factae sunt. Ad defectum eas conditio ducit originis, aeternitas sine initio naturalis agnoscitur, potentia intelligitur, quia omnem creaturam visibilem atque invisibilem, id est corporalem atqalem de nihilo fecit, in quibus ipsa rerum diversitas multo magis commendat bonitatem atque omnipotentiam Creatoris. Nisi enim nus esset, non se gubernandis rebus quoque infimis parvis quibusque rebus conditis, magna est bonitas atque omnipotentia Conditoris. Omnia enim sapienter fecit summa veraque sapientia, cui naturaliter hoc est esse, quod sapientem esse; hoc facere, quod sapienter facere. Simplicitas itaque multiplicis sapientiae Dei, magnitudinem celsitudinis suae, non solum in magnitudine sublimium creaturarum, verum etiam in infimarum parvi
Abbreviated transcription (Latin):
ut fieret filia diaboli: hic uirgo gr̃a
repleta est. ut fieret mat̾ summi
atq incommutabił dei unigeniti.
Ibi angłs deiectus ꝑ suꝑbiam. seducte
mulieris animum obtinuit. Hic deus
humilans se ꝑ miscłiam incorrupit
unginis ut̾um ex ea nasciturꝰ implea
D ĩ enim filius iħc xp̃e qui in forma dei
erat. qđ nisi ex natura patͥs natus ẽẽt.
eẽ. ñ posset: ipse scdm apłicam doctn¬
nam semet ipsum exmaniuit forman
serui accipiens. Pormam gͦ senu idest
nat᷑am serui. in suam accepit ds̃ ille
ꝑsonam: atq ita hominum factor insi¬
militudinem hominũ factus. ⁊ habitu
inuentus ut hõ: ipse humiliauit sema¬

Expanded text:
ut fieret filia diaboli: hic virgo gratia ut fieret filia diaboli: hic virgo gratia repleta est, ut fieret mater summi atque incommutabilis Unigeniti Dei. Ibi angelus dejectus per superbiam, seductae mulieris animum obtinuit: hic Deus humilians se per misericordiam, incorruptae virginis uterum ex ea nasciturus implevit. Dei enim Filius Jesus Christus qui in forma Dei erat; quod nisi ex natura Patris natus esset, esse non posset; ipse, secundum apostolicam doctrinam, semetipsum exinanivit formam servi accipiens. Formam ergo servi, id est, naturam servi in suam accepit Deus ille personam, atque ita hominum factor in similitudine hominum factus, habitu est inventus ut homo; ipse humiliavit seme
Abbreviated transcription (Latin):
utiq uirgo quam ds̃ qui de ea fuerat
nasciturus. ita singulari gr̃a p̃uenit
atq repleuit: ut ipsum hab̾et uentris
sui fructum. quem ex iicio ht̃ uniu̾si¬
tas dñmꝰ ipsum sibi uidet nascendi sol¬
lempnitate subditũ: quem in unitate
pat̾ne substantiȩ. ñ solum humana
seciam angłica creat᷑a cognoscit. ⁊ ado¬
rat altissimum. Sĩgͦ peccatum. ⁊ pęna
peccati. quȩ ꝑscelus corrupte mulieris
intrauit in mundũ: ꝑ inuolate uirgi¬
nis partum. aufert᷑ a mundo & quia
incognatione generis humani per
mulierem que de solo inro facta est
contigit ut mortis uinculo tenerem᷑
obstricti. hoc in redemptione generis
humani diuina bonitas egit. ut per
uirum qͥ de sola muliere natꝰ ẽ. uita
hominib reddetur. Illic humanam
nat᷑am neqͥssima deceptione sibi dia-¬
bolus in peccati similitudine sociauit.
hic ds̃ humanã nat᷑am in unitate per¬
sone suscepit. Ibi femina decepta ẽ.

Expanded text:
utique virgo, quam Deus, qui de ea fuerat utique virgo, quam Deus, qui de ea fuerat nasciturus, ita singulari gratia praevenit atque replevit, ut ipsum haberet ventris sui fructum, quem ex initio habet universitas Dominum; et ipsum sibi videret nascendi solemnitate subditum, quem in unitate Paternae substantiae non solum humana, sed etiam angelica creatura cognoscit et adorat Altissimum. 18. Sic ergo peccatum et poena peccati, quae per scelus corruptae mulieris intravit in mundum, per inviolatae virginis partum aufertur a mundo. Et quia in conditione generis humani per mulierem, quae de solo viro facta est, contigit ut mortis vinculo teneremur obstricti; hoc in redemptione humani generis divina bonitas egit, ut per virum, qui de sola muliere natus est, vita hominibus redderetur. Illic humanam naturam nequissima deceptione sibi diabolus in peccati similitudinem sociavit: hic Deus humanam naturam in unitatem personae suscepit. Ibi femina decepta est,
Abbreviated transcription (Latin):
natiis ẽ. Nonnt alt do eet alt homo:
s idem ds̃. idem hõ. Qui. ut illud pec¬
catum qđ in concubitu mortał carnis
generatio humana contraxit. auferret:
conceptꝰ est nouo more. ds incarnatus
in matre ungine sine cotu iuiri: sine
libidine concipientis uirginis. ut per
dm̃ hominem. quẽ absq. libidine con¬
ceptũ iniuolatꝰ edidit uirginis uterꝰ.
ab lueret᷑ ꝑpeccatum quod nascentes
tis. Quib in corpox mortis huiꝰ talis
est nascendi conditio: ut matres eoꝵs
fecunditatis opiis implere ñ possint.
nͥ prius unginitatẽ carius amiserint.
Solus gͦ. abstulit peccatum conceptio¬
nis atq natiuitatis humane. ds̃ uni¬
genit᷑ qui dum conciꝑet᷑ ueritatem
cariis accepit ex uigine. & cĩ nasce¬
reti. intagritatẽ unginicatis seriu¬
lit
in matre. Ista causa est qua ds̃ factus
est unginis marie filiꝰ.⁊ maria uirgo.
mat̃ facta ẽ. unigeniti dei: ut quem
pat̾ genuit ex ȩt̾nitate. ipsum uirgo
conceptum ꝓferret in tempore. Illa

Expanded text:
tus est; non ut alter Deus esset, alter homo, sed idem Deus, idem homo. Qui ut illud peccatum quod in concubitu mortalis carnis generatio humana contraxit, auferret, conceptus est novo more, Deus incarnatus in matre virgine, sine coitu viri, sine libidine concipientis virginis: ut per Deum hominem, quem absque libidine conceptum inviolatus edidit virginis uterus, ablueretur peccatum quod nascentes es, quibus in corpore mortis hujus talis est nascendi conditio, ut matres eorum fecunditatis opus implere non possint, nisi prius virginitatem carnis amiserint. Solus igitur abstulit peccatum conceptionis atque nativitatis humanae Deus Unigenitus, qui dum conciperetur, veritatem carnis accepit ex virgine; et cum nasceretur, integritatem virginitatis servavit in matre. Ista causa est, qua Deus factus est filius virginis Mariae, et Maria virgo mater facta est Unigeniti Dei; ut quem Pater genuit ex aeternitate, ipsum virgo conceptum proferret in tempore: illa
Abbreviated transcription (Latin):
uersa in celis ⁊ in t̾ra. uisibilia ⁊ inuissbi¬
lia. siue trhonos. siue dñationes. sue pͥn¬
cipatus. siue potestates: opus atq crea¬
turam e̾ẽ. scẽ tͥnitatis: quȩ ẽ unus deus
bonus. habens naturalit̾ ut semꝑ sit:
et ut mutari aliqñ ñ possit. Hic deus
rebus a se creatis ut sint. Non cam̃sa¬

Expanded text:
coelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive Thronos sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates, opus atque creaturam esse sanctae Trinitatis ; quae est unus Deus nipotens, et bonus, habens naturaliter ut semper sit, et ut mutari aliquando non possit. Hic Deus t, dedit rebus a se creatis ut sint: non tam
Abbreviated transcription (Latin):
nem credass nec tamen in eo ueritatẽ
tet te agnosce̾ firmissimeq tenen
erat: quia in natura dĩ patris semp
erat de quo natus erat. Unius gͦ nẽi
cum patre ẽ: equalit̃ cum eo sempiã
atq immensus. equalit̃ in mortał et
incommutabilis: equalit̃ iniusibila
⁊ menarrabilis equalit̾ bonius ⁊ uis

Expanded text:
nem credas. Nec tamen in eo veritatem tet te agnoscere firmissimeque tenere, in Jesus Christus erat, quia in natura Dei Patris semper erat, de quo natus erat. Unius ergo naturae cum Patre est, aequaliterque cum eo sempiternus atque immensus, aequaliter immortalis et incommutabilis, aequaliter invisibilis et inenarrabilis, aequalit
Abbreviated transcription (Latin):
ens atq omp̃s. Proide hec omno¬
hȩc oĩa que diximus de dĩ filio.si
missima fide retine: quia hȩc utiq
omnia in unitate nature habens eh
patre sine dubio equalis est patri
iopt̃ quod et apłs continuio. aduingens:
ait. Non rapinam arbitratꝰ ẽ ẽe. se equaẽ
d̾. Non enini rapine fuit illa filii cum
atre diumitatis equalitas. s nate. Ptiam
eula quȩ sequent̃ subningit apłs dicẽs.
qua semet ipsum exmaniuit formam

Expanded text:
ens. 509 20. Proinde haec omnia quae diximus de Filio Dei, firmissima fide retine, quia haec utique omnia in unitate naturae habens cum Patre, sine dubio aequalis est Patri. Propter quod et Apostolus continuo adjungens, ait: Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Non enim rapinae fuit illa Filii cum Patre divinitatis aequalitas, sed naturae . Etiam illa quae consequenter subjungit Apostolus dicens, quia
Abbreviated transcription (Latin):
det. inde in finem scłi ad iudicandos
uiuos mortuosq uenturus. Uerbum
homo uerꝰ. habens cum patre unam
diuinitatis naturam.⁊ humanitatis
unam cum matre substanciam. habes
ex nob̾ usq ad mortem iniqͥtatis nr̃e
penam: habens incommittabilem
talitatẽ mortalib largit᷑us. Qui ꝑfectã
quidem humanitatẽ suã in ipsa dnum¬
nitatis sue ꝑfectione seruauit: ueritatẽ
uͦ ipmortalitatis sue ꝑsusceptionem mor
petrus. quia xp̃s deglutunt mortem.
ut inite et̃ne heredes efficeremur. Beat̾
quoq paulus docet qđ xp̃s mortem
deglutierit: illuminauerit aũ uitam
⁊ incorruptioniem. Xp̃s gͥ mortem
gustauit: quia uerꝰ hõ est. Idemq mor¬
tem deglutiuit: quia uerꝰ ds̃ est. Idem

Expanded text:
dit, inde in fine saeculi ad judicandos dit, inde in fine saeculi ad judicandos vivos mortuosque venturus. 12. Verbum homo verus, habens cum Patre unam divinitatis naturam, et humanitatis unam cum matre substantiam; habens ex nobis usque ad mortem iniquitatis nostrae poenam; habens incommutabilem talitatem mortalibus largiturus. Qui perfectam quidem humanitatem suam in ipsa divinitatis suae perfectione servavit; veritatem vero mortalitatis suae, per susceptionem mortPetrus, quia Christus deglutivit mortem, ut vitae aeternae haeredes efficeremur . Beatus quoque Paulus docet quod Christus mortem deglutierit, illuminaverit autem vitam et incorruptionem . Christus ergo mortem gustavit, quia verus homo est; idemque mortem deglutivit, quia verus Deus est. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ds̃ ille humanam nat᷑am. In eo uͦ
plenus: quia ⁊ carnem humanã susce¬
pit & animam racionalem. Idem tam̃
unigenitꝰ ds̃ scd̾o natꝰ ẽ: semel ex patre.
semel ex matte. Natꝰ est enim de patͤ
patͥ ds̃ est: humana. scđm quã semet¬
ipsum exinaniens. ⁊ formam serui
accipiens. ñ solum in conceptu mat̾ni
uteri. semet ipsum dum hõ fieret
eadem seriuł formȩ susceptione for¬
mauit: uerum etiam de eodem matͥs
utero idem ds̃ hõ factus exunt. ⁊ in
cruce idem ds̃ hõ factis pependit:
et in sepulchro idem ds̃ hõ factꝰ iacuit.
⁊ ab inferis idem deus hõ factus die¬
t̾cia resurrexit. s in sepulchro scđm
solam carnem idem ds̃ iacuit: ⁊ iti
infernum scd̾m solam animam des¬
cendit. Qua de inferis ad carnem die
t̾cio reu̾tente. idem ds̃ scdm carnem
qua in sepulchro iacuit. de sepulchro
suriexit: &e quad ragesimo post resur¬
rectionem die. idem ds̃ hõ factꝰ in cȩ¬
lum ascendens. indexteram dei se¬

Expanded text:
habet Deus ille humanam naturam; in eo vero plenus, quia et carnem humanam suscepit, et animam rationalem. Idem tamen Unigenitus Deus secundo natus est, semel ex Patre, semel ex matre: natus est enim de PatrePatri Deus est; humana, secundum quam semetipsum exinaniens, et formam servi accipiens, non solum in conceptu materni uteri semetipsum, dum homo fieret, eadem servilis formae susceptione formavit, verum etiam de eodem matris utero idem Deus homo factus exivit, et in cruce idem Deus homo factus pependit, et in sepulcro idem Deus homo factus jacuit, et ab inferis idem Deus homo factus tertio die resurrexit; sed in sepulcro secundum solam carnem idem Deus jacuit, et in infernum secundum solam animam descendit. Qua de inferis ad carnem, die tertia, revertente, idem Deus secundum carnem qua in sepulcro jacuit, de sepulcro resurrexit; et quadragesimo post resurrectionem die, idem Deus homo factus in coelum ascendens, in dextera Dei se
Abbreviated transcription (Latin):
cula pot̾at inueniri. ꝓpt̃ orginale tn
peccatum qͦ naturalit᷑ obstricti fili sitt̃
ire. ñ solũ impioꝵ filii. s om̃s etiam
qͥ de ustoꝵ sc̃ĩficata carne nascuntur:
exclamat. ⁊ dicit. Ecce enim in iniqͥta¬
tib concertus sum: ⁊ in delictis peꝑit
me mat̃ mea. Sc̃s etiam iob dicit mun

Expanded text:
cula poterat inveniri; propter originale tamen cula poterat inveniri; propter originale tamen peccatum, quo naturaliter obstricti filii sunt irae, non solum impiorum filii, sed omnes etiam qui de justorum sanctificata carne nascuntur, exclamat et dicit: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Sanctus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ãb explicabit᷑ carnis illius excellentia
snguris. cuiꝰ diuna ẽ. ex ipsa sui con¬
costione ꝑsona: cimis origo natiuita¬
esẽ in solita: Quasĩ uibum caro factũ
Et ut una ꝑsona eẽt cum carne sua
ungenitꝰ ac sempit̾muis ds. ipsa sue
uarnis conceptione conceptꝰ: istam uͦ
aetoꝵ hominũ carnem ꝑhumanum
certum ẽ. nasci concubitum. uiro se¬
mirante. femina si concipiente. atq
parente. & qina dum sibi inuicem
uir mulierq miscentur ut filios ge¬
nerent. sine libidine ñ est parentũ
concubitꝰ. Ob hoc filior ex eoꝵ carne
nascentium. ñ potest sine peccato eẽ.
conceptꝰ uͥ peccatum in paruulos n
transinittit ꝓpagatio .s libido. Nec
fecunditas humane nat᷑e fac̃ hoĩes
cum peccato nasci. s feditas libidinus.
quam babent ex illuis pͥm iustissi¬
ina condempnatione peccati. Ideo
betus aauid quamuis de legtimo
nascẽt᷑ iustoq comugio. in quo scilicet
nec feditatis culpu. nec formicationis ma¬

Expanded text:
 explicabitur carnis illius excellentia singularis, cujus divina est ex ipsa sui conceptione persona, cujus origo nativitatis insolita, qua sic Verbum caro factum est, ut una persona esset cum carne sua Unigenitus ac sempiternus Deus, ipsa suae carnis conceptione conceptus? Istam vero caeterorum hominum carnem per humanum certum est nasci concubitum, viro seminante, femina vero concipiente atque pariente. Et quia dum sibi invicem vir mulierque miscentur ut filios generent, sine libine non est parentum concubitus; ob hoc filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus, ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas naturae humanae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis, quam homines habent ex illius primi justissima condemnatione peccati. Ideo beatus David, quamvis de legitimo nasceretur justoque conjugio, in quo scilicet nec infidelitatis culpa, nec fornicationis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ingis corporibus siis accipiant retribu¬
ponem. siue regni siue supplicii. in quib
nie bonam siue malam qualitatẽ iicȩ
psentis habuerunt. Qualitas aũ male
ate ab infidelitate incipit: quȩ ab ori¬
qualis peccati reatu. inicium sumit.
i quo quisquis ita inuere incipit. ut
sfmnat uitam quã eius obligatione

Expanded text:
ingulis corporibus suis accipiant retributionem, sive regni, sive supplicii, in quibus sive bonam, sive malam qualitatem vitae praesentis habuerunt. Qualitas autem malae vitae ab infidelitate incipit, quae ab originalis peccati reatu initium sumit: in quo quisquis ita vivere incipit, ut ante finiat vitam quam ab ejus obligatione
Abbreviated transcription (Latin):
tem nat᷑e. ꝓpħa ysaias reuelatam sͥ notu
taciit cũ se dicit seraphim uidisse cla
sabaoth. diumȩ nat᷑e cognoscimus unita¬
tem. In illa gͥ scã trinitate. qđ ideo a nob̾
repetit᷑. ur̃o cordi tenatius infigatur. unꝰ
e. pnter qui solus eẽncialiter deipͤso unũ
filium genuit. ⁊ unus filius qui de uno
patre solus ẽ. essencialit᷑ natꝰ ⁊ unus sp̃s¬

Expanded text:
tem naturae, propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicit Seraphim vidisse clamsabaoth, divinae naturae cognoscimus unitatem. In illa igitur sancta Trinitate, quae ideo a nobis repetitur, ut vestro cordi tenacius infigatur, unus est Pater, qui solus essentialiter de seipso unum Filium genuit; et unus Filius, qui de uno Patre solus est essentialiter natus ; et unus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ nob̾ maxime in ipso sc̃arum scrip¬
turarum demonstrat᷑ micio: ubi deus
dicit. fãciamꝰ hominem ad imaginem
⁊ similitudinem nr̃am. Cũ enim singu¬
lari numero dicit imaginem: ostendit
unam naturam ẽẽ. ad cuiꝰ imaginem
hõ fieret. Cum uͦ dicit pluralit nr̃am :
ostendit dm̃ ad cuiꝰ imaginem hõ fiebat.
ñ unam ẽẽ. ꝑsonam. Si enim una illa es¬
sentia pats ⁊ filii ⁊ sp̃s scĩ. una eẽt ꝑsona.
non diceret᷑ ad imaginem ñam. s ad ima¬
ginem meam: nec dixiss faciamus sed
faciam.Si uͦ m ilł trib ꝑsonis tres eẽnt
intelligende. uł credende substantiȩ:
non dice̾t᷑ ad imaginẽ nr̃am. s ad ima¬
gines nr̃as. Una enim imago. trium na
turarum in equalium eẽ. non posset. S
dum ad unam imaginem umꝰ dei. hõ

Expanded text:
Quod nobis maxime in ipso sanctarum ScripQuod nobis maxime in ipso sanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret; cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim illa una essentia Patris et Filii et Spiritus sancti una esset persona, non diceretur ad imaginem nostram, sed ad imaginem meam; nec dixisset faciamus; sed, faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae, vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagines nturarum inaequalium esse non posset. Sed dum ad unam imaginem unius Dei homo
Abbreviated transcription (Latin):
hunc unitatẽ nat᷑alem. totus pat̾ in
filio ec sp̃u scõ ẽ. et totus filius ĩ patre
suꝑat potestate. Quia nec filio nec sp̃u
ait filii et̾nitas atq inm̃sitas uelut
ant̾ior aut maior. sp̃s sc̃i ęt̃nitatẽ in¬
m̃sitatemq aut pcedẽ aut excedẽ
naturalit̾ pot̃. Sicut gͦ nec filiꝰ poste¬
rior aut minor ẽ patre: ita nec sp̃c sc̃s
postĩor aut minor ẽ. filio. Etnũ qͥppe
e.⁊ sine inicio. qđ filius de patͥs nat᷑a
natus extitit: et ȩt̃nũ ac sine inicio ẽ.
qđ spe sẽs de nat᷑a pat̾s filii q ꝓcedit.
Os hoc gͥ cres unum recte credimus ⁊ dicimꝰ
dm̃: quia una prorsus ęt̃nitas ⁊ una im¬
mensitas. una naturalit̃ trium ẽ. diui¬
nitaᷤ ꝑsonarum. T̃eneainus gͥ patremet
filium ⁊ sp̃m sc̃m unum ẽẽ. naturalit̃.dm..
neq tamen ipsum patrem ẽẽ. qui filiꝰ
ñ est aliud pat̾. ⁊ aliud filius. ⁊ aliud
sp̃s sc̃s: quamuis ꝑsonalit sit alius
pat̃.⁊ alius filius. ⁊ alius sp̃us sanct᷑.¬

Expanded text:
hanc unitatem naturalem totus Pater in Filio et Spiritu sancto est, et totus Filius in Patre superat potestate. Quia nec Filio nec Spiritu nec Filii aeternitas atque immensitas, velut anterior aut major, Spiritus sancti aeternitatem immensitatemque aut praecedere aut excedere naturaliter potest. Sicut ergo nec Filius posterior aut minor est Patre, ita nec Spiritus sanctus posterior aut minor est Filio. Aeternum quippe et sine initio est, quod Filius de Patris natura natu sanctus de natura Patris Filiique procedit. Ob hoc ergo tres unum recte credimus et dicimus Deum, quia una prorsus 503 aeternitas, una immensitas, una naturaliter trium est divinitas personarum. 5. Teneamus igitur Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum esse naturaliter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius non est aliud Pater, et aliud Filius, et aliud Spiritus sanctus; quamvis personaliter sit alius Pater, alius Filius, alius Sp
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ aliud ẽ. geniusse quam natum ẽẽ. ali¬
udq ẽ. ꝓcedẽ quam genuisse. uł natum
ẽẽ: manifestũ est. qm̃ alius est pat̃. alius
filius. alius sp̃s sc̃s. Trmitas itaq ad ꝑso¬
nas patͥs. ⁊ filii.⁊ sp̃s scĩ refertur: unitas
carnem solum filium natũ. catholica
fides cͣredit. ⁊ p̃dicat. Neq enim in illa
trinitate ꝓprium eẽt. solius patris.
quod non ẽ. natus ipse. s unum filiũgenuit:
neꝙ ꝓprium solius filii qđ ñ genuit ipse.
s de patͥs essentia natꝰ est: neq ꝓprium s̃li¬
sp̃s̃ scĩ. qđ nec natus ẽ. ipse nec genuit.a
s solus de patre. filioq in commutabili
nam nat᷑am ds̃ pat̃ de nullo nasceretur
deo. scdm carnem tamen ipse nasceret᷑
ex ungine. Si enim pat̃ de uirgine nase¬
ret᷑. una ꝑsona eẽt. pat̃ ⁊ filius. Ipsa aũ
una ꝑsona ꝓ eo quod ñ de deo. s tantũ

Expanded text:
ur aliud est genuisse quam natum esse, aliudque est procedere quam genuisse, vel natum esse, manifestum est quoniam alius est Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus. Trinitas itaque ad personas Patris et Filii et Spiritus sancti refertur, unitas carnem solum Filium natum catholica fides et credit et praedicat. Neque enim in illa Trinitate proprium esset solius Pquod non est natus ipse, sed unum Filium genuit; neque proprium solius Filii quod non genuit ipse, sed de Patris essentia natus est; neque proprium Spiritus sancti quod nec natus est ipse, nec genuit, sed solus de Patre Filioque procedit; si naturam Deus Pater de nullo nasceretur Deo, secundum carnem tamen ipse nasceretur de virgine. Si enim Pater de virgine nasceretur, una persona esset Pater et Filius: ipsa autem una persona, pro eo quod non de Deo, s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. eius diunitas. quã de patre in cõmu¬
tabilem habet: ita uera sep atq incon¬
mutabilis eius humanitas sit. quã sibi
unitã sũma diuinitas geric.
Hec pauca de fide sc̃e tͥnitatis q̃ solus
uerus ẽ nat᷑alit̃ deus. ꝗtũ breuitas qprs
⁊ sermonis ꝑmisit. inserui: nunc de cre¬
atura quid absq dubitatione crede de¬
beas intimabo. Principalites¬

Expanded text:
est ejus divinitas, quam de Patre incommuest ejus divinitas, quam de Patre incommutabilem habet, ita vera semper atque incommutabilis ejus humanitas sit, quam sibi unitam summa divinitas gerit. 24. Haec pauca de fide sanctae Trinitatis, quae solus et verus est naturaliter Deus, quantum brevitas temporis et sermonis permisit, inserui. Nunc de creatura quid absque dubitatione credere debeas, intimabo. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
rem suauitatis. Ipse uerus deus ⁊ uerus
pontifex qui ꝓ nob̾ ñ in sangume tau¬
rorum ⁊ hudorũ. s in sanguine suo se¬
mel introuuit in sc̃a. Quod tunc ponti¬
fer ille significabat: qui cũ sanguine ĩ
sc̃a scõrum ꝑ annos singłos introibat.
Istegͥ: qui in se uno tocũ exhibuit. quod
ẽẽ necessariũ ad nr̃e. redẽptionis sciebat
effectũ: idem scł sac̾dos ⁊ sacrificium.
idem deus ⁊ templũ. Sac̾dos ꝑ quem
sumus recõciliati: sacrificiũ qͦ reconci¬
liati. Templũ in qͦ reconeiliati: deus
cui recõciliati. Solus tam̃. sac̾dos. sacri¬
ficium. ⁊ templũ: qr hec om̃ia deus scd̾m
formã serui. Non aũ solus deus: qr hoc¬
carnem: s n soli filio scđm diunitatẽ.
Trinitas enĩ nos sibi recõciliauit: ꝑ hoc
quod solũ u̾bum carnẽ ipsa tͥnitas sec̃.
In qͦ sic u̾itas incõmutabilis ꝑmanet. hu¬
mane diumȩ q nat᷑e: ut sicut uera sẽꝑ̃

Expanded text:
uavitatis . Ipse verus Deus et verus uavitatis . Ipse verus Deus et verus pontifex, qui pro nobis non in sanguine taurorum et hircorum, sed in sanguine suo semel introivit in sancta . Quod tunc pontifex ille significabat, qui cum sanguine in sancta sanctorum per annos singulos introibat. Iste igitur est qui in se uno totum exhibuit quod esse necessarium ad redemptionis nostrae sciebat effectum, idem scilicet sacerdos et sacrificium, idem Deus et templum: sacerdos, per quem sumus reconciliati; sacrificium, quo reconciliati; templum, in quo reconciliati; Deus, cui reconciliati. Solus tamen sacerdos, sacrificium et templum, quia haec omnia Deus secundum formam servi; non autem solus Deus, qcarnem, sed non soli Filio secundum divinitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. In quo sic veritas incommutabilis manet humanae divinaeque naturae, ut sicut vera semper
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. formam serui accepit ut fieret
seruus: s forme dĩ plenitudinem ñ ami¬
sit. in qua sẽꝑ est et̃nus. atq in cominu¬
tabilis dñs. fa̾ctus. Scd̾m formam serui
&e manẽs in forma. dei ds̃ uerus. eiusdẽ
nature cuius est etiam p̾at̃. dñs In for¬
ma dĩ cum patre ⁊ sp̃u sc̃o unus ⁊ solꝰ
ne formatus: quod creator est. commune
in semet ipso. Ciius ⁊ natiuitatem
futuram scđm carnem.⁊ mortẽ. ⁊ refur¬
rectionem atq in cȩlos. ascensionem.
lex & ꝓpħie prenunciare nunquam destiter̃.
ꝓut ipse precipiebat obedientes. ⁊ uerbiset
factis. Nam in sicrisiciis carnalium uicdi¬
marum quȩ sibi ipsa sc̃a tͥnitas quȩ
unus est ds̃ noui &e uet̾is testamenti. a pa¬
tribus nr̃is p̃cipiebat offerri: illius sacri¬
ficii significabatur gratissimum munꝰ.
quo ꝓ nob̾ se ipsum solum ds̃ filius scd̾m
carnem e̾et miscditer oblaturus. Ipse
enim scd̾m apłicam doctͥnam. obtulit. se¬

Expanded text:
ipsum, formam servi accepit, ut fieret ipsum, formam servi accepit, ut fieret servus; sed formae Dei plenitudinem non amisit, in qua semper est aeternus atque incommutabilis Dominus: factus secundum formam servi  verus, ejusdem naturae cujus est etiam Dominus Pater. In forma Dei cum 510 Patre et Spiritu sancto unus est solus sancti operatione formatus: quod creator est, commune in se ipso. Cujus et nativitatem futuram secundum carnem, et mortem, et resurrectionem, atque in coelos ascensionem Lex et Prophetae praenuntiare nunquam destiterunt, prout ipse praecipiebat, obedientes et verbis et factis. 22. Nam et in sacrificiis carnalium victimarum, quae sibi ipsa sancta Trinitas, quae unus est Deus Novi et Veteris Testamenti, a patribus nostris praecipiebat offerri, illius sacrificii significabatur gratissimum munus, quo pro nobis se ipsum solus Deus Filius secundum carnem esset misericorditer oblaturus. Ipse enim, secundum apostolicam doctrinam, obtulit se
Abbreviated transcription (Latin):
equał patͥ. de quo natus ẽ. uerus et
ueritas ds̃. Semet ipsum gͥ exinani¬
uit: s de plenitudine eius nos om̃s
accepimus. Quam plenitudinem si
exinanitꝰ amitteret: quod de ea nobis
daret. utiq ñ hab̾et. Eodem aũ non
babente: nos proculdubio nichil pos¬
semus acciꝑe. De plenitudine euis nos
õs accepimus. Ex eo gͥ quod nob̾ de ple¬
nitudine sua dedit. ostendit etiam cum
se exmaniuit plenitudinem ñ amisisse
quã habint.: quia si plenitudinem suam
amitteret.dare de illa millatenus posse.
F ormam gͦ serui accepit. Neq enimͣ fu̾it:
in xp̃o substancia. Idõ sc̃s euangłista
plenum eum gr̃e ⁊ ueritatis. p̃dicat.⁊
quia in diuina nat᷑a in qua ds̃ ueritas
ẽ. plenus ẽ. &e inhumana mnͣ qua hõ uerꝰ
grã factus ẽ. plenus ẽ. In illa plenitudi¬
ne. ot̃ est. in forma dĩ equał deo: in ista
plenitudine seruus in forma serui. qi
insimilitudine hominũ factꝰ. habitu
est inuentus ut hõ. Exinaniens gͦ semet¬

Expanded text:
quo natus est verus et Veritas Deus. Semetipsum igitur exinanivit, sed de plenitudine ejus nos omnes accepimus: quam plenitudinem si exinanitus amitteret, quod de ea nobis daret utique non haberet. Eodem autem non habente, nos procul dubio nihil possemus accipere. De plenitudine autem ejus nos omnes accepimus. Ex eo igitur quod nobis de plenitudine sua dedit, ostendit etiam, cum se exinanivit, plenitudinem non amisisse quam habuit: quia si plenitudinem suam amitteret, dare de illa nullatenus posset. Formam ergo servi accepit: neque enim aliud fuit in Christo substantia. Ideo sanctus evangelista plenum eum gratiae et veritatis praedicat : quia et in divina natura, in qua Deus Veritas est, plenus est; et in humana, in qua homo verus Gratia factus est, plenus est. In illa plenitudine Deus est, in forma Dei aequalis Deo; in ista plenitudine servus, in forma servi, quia in similitudine hominum factus, habitu est inventus ut homo. Exinaniens ergo semet
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ om̃ino e̾et in quo u̾acit̾ tͥnitas
dicetur. Rursus tͥnitas quidem uera
eet. s unus deus tͥnitas ipsa ñ eẽt: si Ia
narum sunt ab inuicẽ ꝓpͥetate discre¬
ti. sic fuissent nat᷑arum qͦ diu̾sitate
disiuncti. S q in illo uero dõ tͥnitate.
ñ solũ qđ unus deus ẽ. s etiã qđ tͥnitas¬

Expanded text:
nihil omnino esset in quo veraciter Trinitas diceretur. Rursus Trinitas quidem vera non esset, sed unus Deus Trinitas ipsa non esset, si qnarum sunt ab invicem proprietate distincti, sic fuissent naturarum quoque diversitate discreti. Sed quia in illo uno vero Deo Trinitate, non solum quod unus Deus e
Abbreviated transcription (Latin):
uidimus głam eiꝰ. głam quasi unige¬
niti a patre. plenũ gr̃e ⁊ ueritatis s
ille omnium spĩum. omniũq cep¬
rum. idt omniũ naturarũ creator .s
dñs creauit uirginem creandus exi¬
gine. ⁊ cuns ipse factor est. matrem
sibi fecit: qñ de eius carne conci pi¬
endus atq pariendus. ueram materĩ
carnis deus immensus ac sempit̃nus
accepit: ut &e sodm ueritatem forme
seruilis. deus hõ miscdit fieret. ⁊ scde
formam dĩ. naturali ueritate idem d̾
ꝑsonam dm̃ uerum crede: ut dini¬
nitatem euis de natura patris natã
ẽẽ. ñ dubites. Et sic eum uerum
hominemcrede: ut eiꝰ carnem ne
cdestis. ñ aeriȩ. ñ alteriꝰ cunusq putes
nũ. caro. id÷ quam ipse ds̃ homini
Pmo de t̾ra plasmauit. ⁊ cetis homi¬
nb plasmat. quos ꝑ ꝓpagationem
r hominib creat. S licet caro xp̃i
iominum hominum. unius eiusdẽ¬
quiture sit: hȩc tamen quã ds̃ u̾bũ

Expanded text:
vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigevidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Sic ille omnium spirituum, omniumque corporum, id est, omnium naturarum Creator et Dominus, creavit virginem creandus ex virgine; et cujus ipse factor est, matrem sibi fecit, quando de ejus carne concipiendus atque pariendus veram materiam carnis Deus immensus ac sempiternus accepit: ut et secundum veritatem formae servilis, Deus homo misericorditer fieret; et secundum formam Dei, naturali veritate, idem Depersonam Deum verum crede, ut divinitatem ejus de natura Patris natam esse non dubites: et sic eum verum hominem crede, ut ejus carnem non coelestis, non aeriae, non alterius cujusquam putes num caro: id est quam ipse Deus homini primo de terra plasmavit, et caeteris hominibus plasmat, quos per propagationem ex hominibus creat. Sed licet caro Christi et omnium hominum unius ejusdemque naturae sit, haec tamen quam Deus Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
est anatura pͥatͥs scdđm id quod ^ caro fac¬
tum est. ⁊ habitauit in nob̾. Iila enim
natura quȩ semꝑ genita manet ex pa-¬
tre: naturam nr̃am sine peccato susce¬
pit. ut nasceretur ex iurgine. Neq
enuim natura ȩt̃na atq diuina tempo¬
raliter concipi et temporalit̃ nasci.
ex natura humana ullatenus posset:
scdm susceptionem ueritatis humant
ueram temporalit̃ concsp̃tionem aq
natiuitatẽ in esfabił in se diuinitas ac¬
cepisset. Sic est ds̃ et̃mis ac uerus. ueri¬
cit̃ scdm tempus. et conceptus. ⁊ natuo
ex uirgine. Dum enim uenit plenitu¬
do temporis. misit ds̃ filium suum fa¬
ctum ex muliere. factũ sub lege. ut anc
qͥ sub lege erant redimeret ut adoptio¬
nem filioꝵ reciꝑemus. illo scilicet deo
facto naturalit᷑ filio hoĩs. qui unus
est naturalit filius unigenitus dĩ patͥ
hoc utiq iołis euangłista confirmans.
postquam dix̃. ⁊ u̾bum caro factũ est
⁊ habitauit in nob̾. subsequent̃ ait. et

Expanded text:
st a natura matris, secundum id quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Illa enim natura quae semper genita manet ex Patre, naturam nostram sine peccato suscepit, ut nasceretur ex virgine. Neque enim natura aeterna atque divina temporaliter concipi et temporaliter nasci ex natura humana ullatenus posset, nisi secundum susceptionem veritatis humanae veram temporaliter conceptionem atque nativitatem ineffabilis in se divinitas accepisset. Sic est Deus aeternus ac verus, veraciter secundum tempus et conceptus et natus ex virgine. Dum enim venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus , illo scilicet Deo facto naturaliter filio hominis, qui unus est naturaliter Filius Dei Patris. Hoc utique Joannes evangelista confirmans, postquam dixit, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , subsequenter ait, Et
Abbreviated transcription (Latin):
s qm̃ ista omnia ⁊ diumitus ad nr̃am¬
⁊ scd̾m dnunitatem de patre natum
ẽẽ. solum filium: et̃num cum patre.
immortalem. impassibilem. atq iũ
te sua. temporalit̃ natum: salua impas¬
sibilitate sua passum. salua inmatalita¬
to sua mortuũ: salua in commutabilitate sua
qua ds̃ uerꝰ ⁊ uita et̃na ẽ. ueracit̃ susci¬

Expanded text:
m ista omnia et divinitus ad et secundum divinitatem de Patre natum esse solum Filium aeternum cum Patre, immortalem, impassibilem, atque incte sua, temporaliter natum, salva impassibilitate sua passum, salva immortalitate sua mortuum, salva incommutabilitate sua, qua Deus verus et vita aeterna est, veracit
Abbreviated transcription (Latin):
uocũq gͥ loco fueris constitutus:
qr scđm regłam q̃ nr̃i saluatoris
imꝑio ꝓmulgata ẽ. nosti te in uno pa-¬
tris ⁊ filii ⁊ sp̃c scĩ nomine babtizatũ:
pͥncipalit̾ atq indubitant᷑ doto corde
retine. patrem dm̃. et filiũ dm̃. ⁊ sp̃m¬

Expanded text:
uocunque igitur loco fueris constitutus, quia, secundum regulam nostri Salvatoris imperio promulgatam, nosti te in uno Patris et Filii et Spiritus sancti nomine baptizatum, principaliter atque indubitanter toto corde retine, Patrem Deum, et Filium Deum, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
it̾um. Ilon enim misit ds̃ filium suum
inmundũ ut iudicet mundũ: s ut sil¬
uet᷑ mundus ꝑ eum. Nec beatꝰ ilixisset
ioħs. Qui diligit genitorẽ: diligit eum
quinatꝰ ẽ. ex eo. llec ipse filius dixisset.
si ueracĩt dei filius dice̾tur. qr ñ dedo
s tde sola ungine nasce̾t᷑. Ad extremia.
nec ipse pat̾ de celo testaretur.: ⁊ suum
corporali uoce filium demonstraret aͥi¬
cens. Hic est filius meus dilectus. in quo
mͥ complacui. Apłs quoq paulus non
dixisset de deo patre. ꝓprio filio ñ pe¬

Expanded text:
s Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Nec beatus dixisset Joannes: Qui diligit genitorem, diligit et eum qui natus est ex eo ; nec ipse Filius dixisset: non veraciter Dei Filius diceretur, quia non de Deo, sed de sola virgine nasceretur. Ad extremum vero nec ipse Pater de coelo testaretur, et suum corporali voce filium demonstraret, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Apostolus quoque Paulus non dixisset de Deo Patre: Qui proprio Filio
Abbreviated transcription (Latin):
gubnari potuisset: plus aliqͥd uniu̾so
appetens. atq id sua lege gub̾nare
molita: qr nicħ ẽ. amplius uniu̾sita¬
te. in curam partilem truditur : et
sic amplius aliquid cõcupiscendo mi¬
nuitur. Unde ⁊ auaricia dr̃ radix
omium malorũ: T̃otũq illud uͥ ali¬
quid ꝓpͥum contra leges quib uni¬
usitas administratur. agere nitit᷑.¬
qud purtilit̾ possidet. atq ita formis
et motib corporalib delectata. quia
intus ea secũ ñ habet. cũ eorũ imagi¬
nib quas memoriȩ fixit in uoluitur:
et fantastica fornicatione turpiter
inqͥnatur: Om̃ia officia sua ad eos fi¬
nes referens: quib curiose corpora¬
lia ac tẽporalia ꝑ corporis sensus q̃rit.
aut tumido fastu aliis animis corpo¬
reis sensib deditis. ce. affectat excel¬
sior: aut cȩnoso gurgite carnalis uo¬
iuptatis in mergitur.

Expanded text:
gubernari potuisset, plus aliquid universo gubernari potuisset, plus aliquid universo appetens, atque id sua lege gubernare molita, quia nihil est amplius universitate, in curam partilem truditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, agere nititquod partiliter possidet; atque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis sensibus deditis esse affectat excelsior, aut coenoso gurgite carnalis voluptatis immergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rerum administratio delegata ẽ.
mod̾ato ꝓgressi nimis in ext̾iora
plabitur. donsentiente sibi capite suo
id÷ ñ eam cohibente atq refrenante.
illa que in specula consilii p̃sidet qͦsi
uirili portione: inuet̾atur int̃ inimi¬
cos suos uͥtutis inuidos demones. cũ
suo pͥncipe diabolo. A t̃norũq illa
insio ab ipso etiã capite cũ coniuge
uetitũ manducante subtrahitur. ut
lum̃ ocłorum eius ñ sit cũ illo. Ac sic
ab illa illustratione u̾itatis ambo nu¬
diti. atq aꝑtis odis cõscientię ad u¬
dendũ quã inhonesti atq indecori¬
remanserint: tãquã folia dulcium
fuctuũ s sine ipsis fructib. ita sine
ffuctu boni oꝑis bona u̾ba cõtexunt:
ut male uiuentes quasi bene loq̃ndo
cõtegant turpitudinẽ suam.
uniu̾so ad pͥuatã purtẽ ꝓlabit᷑:
et apostatica illa suꝑbia qđ iniciũ
peccati dr̃: cũ in uniu̾sitate creat᷑ae
dm rectorẽ secuta. legib eiꝰ optime

Expanded text:
rerum administratio delegata est, rerum administratio delegata est, immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur, consentiente sibi capite suo, n eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi uirili portione, inueteratur inter inimicos suos, uirtutis inuidos daemones cum suo principe diabolo, aeternorumque illa uisio ab ipso capite cum coniuge uetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum eius non sit cum illo; ac sic ab illa inlustratione ueritatis ambo nudati atque apertis oculis conscientiae ad uidendum, quam inhonesti atqremanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba contexunt, ut male viventes quasi bene loquendo contegant turpitudinem suam .universo ad privatam partem prolabitur: et apostatica illa superbia, quod initium peccati dicitur , cum in universitate creaturae Deum rectorem secuta, legibus ejus optime
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. in sp̃u m̃tis suȩ. Curgͦ uir ꝓpt̃¬
ea ñ debet caput uelare qr imago ẽ
et gła dĩ. mulier aũ debet quia gła
iuiri ẽ: quasi mulier ñ renouetur
sp̃u m̃tis suȩ qui renouatur in agni¬
tione dĩ scđm imaginẽ eius qͥ creauit
illum: S quia sexu corporis distat a
iuro: rite potuit in eus corporali ue¬
lam̃to figurari pars illa racionis qe
ad tẽporalia gub̾nanda deflectitir.
ut ñ maneat imago dĩ. nisi ex qua
parte mens hominis ȩtnis racionib
conspitiendis uł cosulendis adheres¬
cit: Quã ñ solum masculos s etiam
feminas hab̾e manifestũ ẽ. E rgon
eorĩ m̃tib cõmunis nat᷑a cognosei¬
tur: in eorũ uͦ corporib ipsius unꝰ
mtis distributio figuratur.
scendentib itaq introrsus
quibela gradib considatio
ꝑ anĩme partes. unde incipit aliqͥ
occurrere qd̾ ñ sit nob̾ cõmune cusl
bestiis: inde incipit racio ubi ia hõ
int̾ior possit agnosci. Qui etiã ipi
si ꝑ illam racionem cui tẽporalium

Expanded text:
hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius mentis distAscendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci. Qui etiam ipse si per illam rationem cui temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
sui ponat. aliquid agit: quicqͥd agit
turpit̾ agit. et fornicatur in corpus
ꝓpͥum peccans Et corporearũ rerum
fallacia simulacra introrsuis rapiens.
et uana meditatione cõponens. ut ei
nec diuinũ aliquid nisi tale uideat᷑:
pͥuatim auara fedatur errorib ⁊ pͥuia¬
tim ꝓdiga inanitur uirib. Nec adtã
turpem et miserabilem fornicationẽ

Expanded text:
nat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur erroribus, et privatim prodiga inanitur viribus. Nec ad tam turpem et miserabilem fornicatione
Abbreviated transcription (Latin):
Nonẽ. iudeus. neq grecus. ñ ẽ. seruus
neq liber. ñ ẽ. masculus et femina.
Om̃s enim uos. unũ estis in xp̃o iħu.
Nũquidnã gͥ. fideles femine sexum
corporis amiserunt: S qr ibi renouan¬
tur ad imaginem di. ubi sexus nullus la¬

Expanded text:
servus, neque liber: non est masculus neque femina. Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu? Nunquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? Sed quia ibi renovatur ad imaginem Dei, ubi sexus nullus
Abbreviated transcription (Latin):
qui grearait cũ: Sodi hanc aũ feno¬
uationẽ efficimur etiã fllu dĩ ꝑ bab¬
tismũ xp̃i: et induentes nouũ hõie
ẽ.gͦ. qui ab hoc cõsorcio feminas ali¬
enet. cum sint nob̾cum gȩ coheredes:
&e alio loco idem apłs dicat. om̃s enĩ
filii dei estis ꝑ fidem. in xp̃o iħu: qui

Expanded text:
qui creavit eum. Secundum hanc autem renovationem efficimur etiam filii Dei per baptismum Christi, et induentes novum homineest ergo qui ab hoc consortio feminas alienet, cum sint nobiscum gratiae cohaeredes; et alio loco idem apostolus dicat, Omnes enim filii Dei estis per fidem in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alio magnus. alio deus. s co magnꝰ
quo deus. quia ñ aliud illi ẽ. mag¬
num eẽ. aliud dm̃ ee̾: consequens ẽ.
ut nec deus singulus. s ea & cũ ea
dĩtate quam genunit ut sic sit filiꝰ
deitas patris. sicut sapientia ⁊ u̾tus
patris: & sicuti ẽ u̾bum & imago
uitris: & quia ñ alud illi ẽ. ee. ali¬
ud dm̃ eẽ : ita sit etiam e̾entia patͥs
filius. sicuti ẽ. u̾bum & imago eius.
Acꝑ hoc etiam. excepto eo qͣd pat̾ ẽ.
non sit aliquid pat̾ nisi qr ẽ. ei filiꝰ:
ut ñ tantum id quod dicitur pater
quod manifestum ẽ. eũ ñ ad se ipsũ
s ad filium relatiue dici. & ideo pa¬
trem quia ẽ. ei filius: s omino ut sit.
quod ad se ipsum ẽ: ideo sit qr genu¬
it eentiam suam. sicut enĩ magnꝰ
ẽ. ñ nisi ea quã genuit magnitudi

Expanded text:
non alio magnus, alio Deus, sed eo magnus non alio magnus, alio Deus, sed eo magnus quo Deus, quia non aliud illi est magnum esse, aliud Deum esse; consequens est ut nec Deus singulus, sed ea et cum ea deitate quam genuit, ut sic sit Filius deitas Patris, sicut sapientia et virtus Patris, et sicuti est Verbum et imago Patris. Et quia non aliud illi est esse, aliud Deum esse, ita sit etiam essentia Patris Filius, sicuti est Verbum et imago ejus. Ac per hoc etiam excepto eo quod Pater est, non sit aliquid Pater, nisi quia est ei Filius: ut non tantum id quod dicitur Pater, quod manifestum est eum non ad se ipsum, sed ad Filium relative dici, et ideo Patrem quia est ei Filius; sed omnino ut sit quod ad se ipsum est, ideo sit quia genuit essentiam suam. Sicut enim magnus est, non nisi ea quam genuit magnitud
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit sapiens quomꝰ dicens. Uerbo
enim quod genuit dicens ẽ: ñ u̾bo
u̾bum. & om̃ia ꝑ ipsum facta sunt.
Uerbo equali sibi. quo semꝑ atq in¬
cõmutabilit̾ dicit se ipsum. Non ẽ.
enim ipse u̾bum. sicut nec filius. nec
imago. Dicens aĩi. exceptis illis tem¬
poralib uocib di quȩ in creatura
fiunt: nam sonant & transeunt:
dicens g illo coet̾no uerbo. ñ singlius
intelligitur. s cum ipso u̾bo: sine qͦ
non ẽ. utiq dicens. Ita ne & sapieis
sicut dicens: ut ita sit sapientia sic̃
uerbum. & hoc sit u̾bum eẽ. quod ẽ.
eẽ. sapientiam: hoc etiam eẽ. u̾ͥtutẽ:
ut iurtus & sapientia & u̾bũ idem
sit. & relatiue dicatur sicut filius
&̾ imago: atq ille ñ singulus poters
uel sapiens. s cum ipsa uͥtute atq
sapientia quã genuit: sicut ñ singłs
dicens. s co u̾bo & cũ eo u̾bo qđ ge¬
nuit: atq ita magnus ea &e cũ ea
magnitudine quam genuit: & si

Expanded text:
ita sit sapiens quomodo dicens. Verbo ita sit sapiens quomodo dicens. Verbo enim quod genuit dicens est; non verVerbum, et omnia per ipsum facta sunt : Verbo aequali sibi, quo semper atque incommutabiliter dicit se ipsum. Non est enim ipse verbum, sicut nec filius, nec imago. Dicens autem: exceptis illis temporalibus vocibus Dei, quae in creatura fiunt; nam sonant, et transeunt: dicens ergo illo coaeterno Verbo, non singulus intelligitur, sed cum ipso Verbo, sine quo non est utique dicens. Itane et sapiens sicut dicens, ut ita sit sapientia, sicut Verbum, et hoc sit Verbum esse quod est esse sapientiam; hoc etiam esse virtutem, ut virtus et sapientia et Verbum idem sit, et relative dicatur, sicut Filius et imago: atque ille non singulus potens, vel sapiens, sed cum ipsa virtute et sapientia quam genuit; sicut non singulus dicens, sed eo Verbo, et cum eo Verbo quod genuit; atque ita magnus ea et cum ea magnitudine quam genuit? Et si