comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sit ex epitrito. Diapente constat ex trib tonis ⁊ semitonio
⁊ fit de emiolio. diapason constat ex sex tonis ⁊ fit de
continet tonos.xii. ⁊ fit ex quadruplo. hino plato pꝰ quã
⁊ phitagoricȩ successiõe doctrinȩ ⁊ ingenũ ꝓpriĩ duuna
ꝓfunditate cognouit nullã eẽ posse sine his numeris uiga.¬
bile cõpetentiã in thimeo suo mundi aĩa ꝑ istoꝵ numeroꝵ
ctexionẽ in effabili ꝓuidentia dĩ fabricatoris instituit.
Cuiꝰ sensus si huic oꝑi fuerit appositꝰ: plurimũ nos aduer¬
boꝵ ciceronis quȩ circa disciplinã musice uident᷑ obscura.
intellectũ uiuabit. S ne qđ in patrociniũ alteriꝰ expositi¬
onis adhibetur ꝑse ipsũ difficile credatur : pauca p̃mit¬
tenda s̃ nob quȩ simul utriꝰqͦ intelligentiã faciant lucidi.¬
orẽ. Om̃e solidũ corpus trina dim̃sione distendit᷑. habet
songitudinẽ. latitudinẽ. ꝓfunditatẽ. nec pot̾ inueniri inqͦ¬

Expanded text:
rito; διὰ πέντε constat ex tribus tonis et hemitonio, et fit de hemiolio; διὰ πασῶν constat de sex tonis, et fit de continet tonos duodecim, et fit ex quadruplo. Hinc Plato, postquam et Pythagoricae successione doctrinae et ingenii proprii diuina profunditate cognouit nullam esse posse sine his numeris iugabilem competentiam, in Timaeo suo mundi animam per istorum numerorum contextionem ineffabili prouidentia dei fabricatoris instituit. Cuius sensus, si huic operi fuerit appositus, plurimum nos ad uerborum Ciceronis, quae circa disciplinam musicae uidentur obscura, intellectum iuuabit. Sed ne quod in patrocinium alterius expositionis adhibetur ipsum per se difficile credatur, pauca nobis praemittenda sunt quae simul utriusque intellegentiam faciant lucidiorem. Omne solidum corpus trina dimensione distenditur. Habet enim longitudinem, latitudinem, profunditatem, nec potest inueniri in qu
Abbreviated transcription (Latin):
tui cantus numinib exhiberi. rã sirem dõ canens
ꝗraeo intellectu ualet. teologi qͦq uiiii. musas .uiii.
sparũ musicos cantus ⁊ unã maximã concinentiã qͥ
conficit᷑ ex om̃ib eẽ. uoluer̃. Unde hesiodus in cheolo¬
gia sua octauã musiça uraniã uocat. qr post. uiiiua¬
gas que subiecte s̃ oetaua stellifera sꝑa suꝑposita ꝓp̃o
noe celũ uocatur. Ec ut ostendet nonã et̃. ⁊imarund

Expanded text:
tu cantum numinibus exhiberi. Nam Siren 'deo canens' tu cantum numinibus exhiberi. Nam Siren 'deo canens' Graeco intellectu ualet. Theologi quoque nouem Musas octo sphaerarum musicos cantus et unam maximam concinentiam, quae confit ex omnibus, esse uoluerunt. Vnde Hesiodus inTheogonia sua octauam Musam Vraniam uocat, quia post septem uagas, quae subiectae sunt, octaua stellifera sphaera superposita proprio nomine caelum uocatur; et, ut ostenderet nonam esse et ma
Abbreviated transcription (Latin):
mauati ⁊ ħ inte sc imparia ec̃ testat᷑: Nec difficet᷑ꝰ rata ra¬
nor. distincti. qr sedm tincũ platonis inpariũ int̾ se init̃¬
ualia numeroꝵ ratis ad se numeris. hemilũs scił. epiti.¬
uis epogdiois. hemitonuisq distincta s̃. quib om̃is canora
ratis continet᷑. hinc eiĩ anaduerat᷑. qe ħ uerba cicero:¬
nis nuĩꝗ ꝓfeto ad intellectũ paterent: nisi emuolioꝵ epi¬
ritoꝵ ⁊̃ epogdoꝵ ratione p̃missa quib int̾ualla distine
tafeꝰ ⁊ nisi platonicis numeris quib mundi aĩã cõtexta¬
÷ patefactis ⁊ ratione p̃missa: cur ex numeris musicã
creantib aĩã contexta sit. Hȩc om̃ia enim et causa mun¬
dani motus ostendunt. quȩ solus aĩȩ p̃stat impuls. ⁊ ne¬
cessitatẽ musicȩ concunentiȩ quã motui a se facto inse¬
rit aĩa innatã sibi ab origine ħinc plato in re. publica
sua eũ de sparũ edestiũ uolubilitate tractaret. singłas
ut sirenas singłis orbib insidere. significans sꝑarũ mo.¬

Expanded text:
nec diffitetur rata ratione distincta, quia secundum Timaeum Platonis imparium inter se interualla numerorum ratis ad se numeris, hemioliis scilicet, epitritis et epogdois hemitoniisque distincta sunt, quibus omnis canora ratio continetur. Hinc animaduertitur quia haec uerba Ciceronis numquam profecto ad intellectum paterent nisi hemioliorum, epitritorum et epogdoorum ratione praemissa, quibus interualla distincta sunt, et nisi Platonicis numeris, quibus mundi anima est contexta, patefactis et ratione praemissa cur ex numeris musicam creantibus anima intexta sit. Haec enim omnia et causam mundani motus ostendunt, quem solus animae praestat impulsus, et necessitatem musicae concinentiae, quam motui a se facto inserit anima innatam sibi ab origine. Hinc Plato in Re publica sua, cum de sphaerarum caelestium uolubilitate tractaret, singulas ait Sirenas singulis orbibus insidere, significans sphaerarum mo
Abbreviated transcription (Latin):
in fabricanda mundi aĩa consiliũ diuinitatis enĩtians.
ait illa ꝑ hos num̃os fuisse contextã. qͥ ⁊ a pari ⁊ ab
impari. cybũ.i. ꝑfectionẽ soliditatis efficiunt. ñ qr ali¬
qͥd significaret illã hab̃e corporeũ: s ut possit uniu̾si¬
tatẽ animando penetrare ⁊ mundi solidũ corpꝰ implere.
Hermꝙꝓ num eros soliditatis effecta ÷. PNc̃ ad ipsa platonis
uerba ueniamꝰ. Nã eũ de dõ anlima mundi fabricante
loq̃tur ait. Primã ex omĩ ferm̃to partẽ tulit ds. hinc
suosit duplã partẽ pͥoris. tciã uͦ scdȩ hemioliã. S pͥmȩ¬

Expanded text:
in fabricanda mundi anima consilium diuinitatis enuntians, ait illam per hos numeros fuisse contextam, qui et a pari et ab impari cybum, id est perfectionem soliditatis, efficiunt, non quia aliquid significaret illam habere corporeum, sed, ut possit uniuersitatem animando penetrare et mundi solidum corpus implere, per numeros soliditatis effecta est. Nunc ad ipsa Platonis uerba ueniamus. Nam, cum de deo animam mundi fabricante loqueretur, ait: «Primam ex omni fermento partem tulit; hinc sumpsit duplam partem prioris, tertiam ue
Abbreviated transcription (Latin):
triplã ⁊ quartã duplã scde. quintã: tertiȩ eriplam.
sertã: pͥme ocfuplã. ⁊ septimã uities septies a pͥma¬
multiplicatã. Post hec spacia quȩ int̾ duplos
⁊ triplos numeros hiabant. insertis partib
adimplebat ut bine medietates singła spacia
colligarent. ex quib uincdis enniolii ⁊ epi
triti et epogdoi nascebant᷑. Hec platonis u̾ba
ita nõnullis excepta st̃.: ut pͥmã parcẽ mona.¬
da credent. scd̃am quã dixi duplã pͥoris
dualẽ numerũ consid̾ent. teiam: t̾nariũ nu¬
Quintũ nouenariũ. qui ad t̃ciũ.i. ad tria. triplus ⁊
Sectũ aũ: octonariũ qui pͥmũ octies continet. At uͦ
fucile ÷: ꝓcessit illa contextio. ut pꝰ monadẽ que ⁊
pat ⁊ impar ÷. pͥmꝰ par numerꝰ poneret᷑ .i. duo: deide

Expanded text:
triplam, et quartam duplam secundae, quintam tertiae triplam, sextam primae octuplam, et septimam uicies septies a pmultiplicatam. Post hoc spatia, quae inter duplos t triplos numeros hiabant, insertis partibus adimplebat, ut binae medietates singula spatia colligarent, ex quibus uinculis hemiolii et triti et epogdoi nascebantur.» Haec Platonis uerba ita a nonnullis excepta sunt ut primam partem monada crederent; secundam, quam dixi duplam prioris, dualem numerum esse confiderent; tertiam, ternarium nuquintam, nouenarium, qui ad tertium, id est ad tria, triplus est; sextam autem octonarium, qui primum octies continet; at uero facile est, processit illa contextio, ut post monadem, quae et par et impar est, primus par numerus poneretur, id est duo; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
siphoniã quã dic̃t diapason. Epogdous ÷ numerꝰ qͥ intra
se ht̃ minorẽ ⁊ insuꝑ eiꝰ octauã partẽ. ut nouẽ. ad .uiii.
numerꝰ sonũ parit quẽ tonũ musici uocauer̃t. sonũ uero
minorẽ tono ueteres quidẽ semitoniũ uocitare uoluert̃.
S ñ ita accipiendũ ÷. ut dimidius sonꝰ putet᷑ qr nec semi¬
uocalẽ in litteris ꝓ medietate uocalis accipimꝰ. Deinde tonꝰ
ꝑ naturã sui in duo diuidi sibi eque  pot̾it. Cũ enĩ ex no¬
tonꝰ in duas diuidi medietates recusat. S semitoniũ uo¬
citauer̃. soniũ tono minorẽ. quẽ tã paruo distare ã tono
dephensũ ÷. ꝗtũ hi duo numeri int̾ se distant .i. ducenta
qͣdraginta tria. ⁊ ducenta qͥnquaginta sex. hoc semitoniũ
pytagorici qđ ueteres diesin nõabant. sequens usus sonũ
semitonio minorẽ diesin constituit nõandũ. Plato semi¬

Expanded text:
ra se habet minorem et insuper eius octauam partem, ut nouem ad octo, numerus sonum parit quem τόνον musici uocauerunt. Sonum uero tono minorem ueteres quidem semitonium uocitare uoluerunt. Sed non ita accipiendum est ut dimidius tonus putetur, quia nec semiuocalem in litteris pro medietate uocalis accipimus. Deinde tonus per naturam sui in duo diuidi sibi aequa non poterit. Cum enim ex noidantur, tonus in duas diuidi medietates recusat. Sed semitonium uocitauerunt sonum tono minorem, quem tam paruo distare a tono deprehensum est quantum hi duo numeri inter squadraginta tria, et ducenta quinquaginta sex. Hoc semitonium Pythagorici quidam veteres diesin nominabant, sed sequens usus sonum se minorem diesin constituit nominandum. Plato semi
Abbreviated transcription (Latin):
simphonia quȩ appellatur diatessaron. Hemio liusa
cũ dẽ auobꝰ numeris maior ht̃ totũ minoꝵẽ ⁊ insuꝵ ine
aictatẽ eiꝰ ut st tria ad duo. Nã in tibͦ sit duo. i me¬
nascgtur simphonia quȩ appellatꝰ diapente. Duplaris
numerꝰ ÷ cũ de duobꝰ numeris minor bis in muione
duobꝰ numens minor ter in maiore numerat᷑. ut s̃ tria ad
unũ. ⁊ ex ħnumero simphonia ꝓcedit quȩ dr̃ diapason.¬

Expanded text:
sica appellatur diatessaron. Hemiolius est, cum de duobus numeris major habet minorem et insuper ejus medietatem, ut sunt tria ad duo; nam in tribus sunt duo, et menascitur symphonia quae appellatur διὰ πέντε. Duplaris numerus est cum, de duobus numeris, minor bis in maiore duobus numeris, minor ter in maiore numeratur, ut sunt tria ad unum. Et ex hoc numero symphonia procedit quae di
Abbreviated transcription (Latin):
hac numeroꝵ obseruatione cõpositis certe certis aliȩq
aliis cõuenientiũ sibi numeroꝵ concordia tẽderent᷑.
it una impulsa plectro alia licet longe posita. sed
numeris conueniens simul sonaret. Ex om̃i aũ ĩnu¬
mera uarietate numeroꝵ pauci ⁊ numerabiles inuenti
sunt. qui sibi ad efficiendã musicã conuenirent. St̃
auit̃ hi sex hões. epitritꝰ. omiolius. Duplaris. in plaris.
Quadruplus. Epogdous. Et ÷ eprtritꝰ cũ de duob nu

Expanded text:
hac numerorum obseruatione compositis, certae certis aliaeque hac numerorum obseruatione compositis, certae certis aliaeque aliis conuenientium sibi numerorum concordia tenderentur, ut, una impulsa plectro, alia, licet longe posita sed numeris conueniens, simul sonaret. Ex omni autem innumera uarietate numerorum pauci et numerabiles inuenti sunt qui sibi ad efficiendam musicam conuenirent. Sunt autem hi sex omnes: epitritus, hemiolius, duplaris, triplaris, quadru
Abbreviated transcription (Latin):
lacertis conficiebant᷑. Quos cũ ferientiũ uirib ascriben.¬
do putaret. uibet ut int̾ se malleolos mutent. Quib
Iẽ omnẽ eurã ad poncła eoꝵ exanimanda conuercit᷑.
Cũq sibi diuersitatẽ pondis qđ habebatur in singłis
ad notasset. alis ponđib in maiꝰ minꝰ ue excedentibus
nec ita sibi consonantes exaudiebant᷑: Tũ
anĩ aduitit ẽcordiã uocis lege pondum ꝓuenire. Collectisq
num̃is quib̾ consentiens sibi diu̾sitas pondum c̃anebat᷑.
ex malleis ad fides uertit exam̃. ⁊ intestina ouiũ. ł boũ
neruos tã uariꝰ is pondib illigatis extendit. qualia in
malleis fuisse didicerat. Talisq ex his contentꝰ eueñ
qͣlẽ pͥor obseruatio ñ frustra anĩadũsa ꝓmiserat.
adiecta dulcedine ꝗ nat᷑a sidiũ senora p̃stabat. hic
pychagoras tanti scereti cõpos dep̃hendit numeros.
ex quibꝰ soni sibi c̃soni nascerent᷑. adeo ut fidibꝰ sub

Expanded text:
lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribenlacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribendos putaret, iubet ut inter se malleolos mutent. Quibus Tunc omnem curam ad pondera eorum examinanda conuertit, cumque sibi diuersitatem ponderis quod habebatur in singulis adnotasset, aliis ponderibus in maius minusue excedentibus  prioribus similes nec ita sibi consonantes exaudiebantur. Tunc animaduertit concordiam uocis lege ponderum prouenire, collectisque numeris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur, ex malleis ad fides uertit examen, et intestina ouium uel boum neruos tam uariis ponderibus inligatis tetendit qualia in malleis fuisse didicerat, talisque ex his concentus euenit qualem prior obseruatio non frustra animaduersa promiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora praestabat. Hic Pythagoras, tanti secreti compos, deprehendit numeros ex quibus soni sibi consoni nascerentur, adeo ut, fidibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ gͣiȩ gentis hõinũ m̃te concep̃. ⁊ intellex̃ quidẽ
cõpositũ qđdã de sꝑis sonare ꝓpt̾ necessitatẽ rationis q̃
a celestib ñ recedit. s quał eẽt̃. ratio. ł quib obseruande
modis ñ facile dep̃hendebat. Cũq frustra tante tãq ar¬
chanȩ rei diuturna inquisitio fatigaret : sors obtulit
Qcogitatio alta ñ repꝑit. Cũ enĩ casu p̃teriret in pu¬
blico fabroᷤᷤ ignitũ serrũ ictibꝰ mollientes: in aures eiꝰ
maleoꝵ soni certo sibi respondentes ordine repente
cecidert̃. In quib ita grauitati acumina consonabant
ut utrũq ad audientis sensũ statuta dim̃sione reme¬
aret. ⁊ ex uariis impulsibꝰ unũ sibi consonans nasceret᷑.
hic occasionẽ sibi oblatã ratus dep̃hendit oculis ⁊ manib
qđ olim cogitatiõe querebat: fabros adit ⁊ ĩminens
oꝑi cunosiꝰ: intuetur. ad notans sonos qui de singłorũ

Expanded text:
omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et intellexit quidem omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et intellexit quidem compositum quiddam a caelestibus non recedit. Sed quae esset illa ratio, uel quibus obseruanda modis, non facile deprehendebat, cumque eum frustra tantae tamque arcanae rei diuturna inquisitio fatigaret, fors obtulit quod cogitatio alta non repperit. Cum enim casu praeteriret in publico fabros ignitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum soni certo sibi respondentes ordine repente ceciderunt, in quibus ita grauitati acumina consonabant ut utrumque ad audientis sensum stata dimensione remearet, et ex uariis impulsibus unum sibi consonans nasceretur. Hic, occasionem sibi oblatam ratus, deprehendit oculis et manibus quod olim cogitatione quaerebat. Fabros adit et imminens operi curiosius intuetur, adnotans sonos qui de singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussus aer ipso int̾uentu ictus ium de se fragoris emit¬
tit. ipsa cogente natura ut in sonũ erũpat duoꝵ corpoꝵ
uiolenta collisio. s is sonꝰ qui ex qualiẽq aeris ictu nas.¬
cit᷑. aut dulce quiddã in aures ⁊ musicũ defert. aut
in eptũ ⁊ asꝑum ꝑsonat. Nã si ictũ obseruatio numeroꝵ
certa modetur: cõpositũ sibiq consentiens modulam̃
editur. At cũ increpat tumultuaria ⁊ nullis modis
gubnata collisio fragor turbidꝰ ⁊ in conditꝰ offendit auditũ.
In celo aũ constat nicħ fortuitũ nicħ aimultuariũ
ꝓuenire. s unu̾sa illic diuinis legib ⁊ rata ratiõe
ꝓcedẽ. Ex his in expugnabili ratiocinatione collectũ ÷
musicos sonos de sꝑarũ celestiũ cõuersione ꝓcedere.
qr ⁊ sonũ ex motu fieri necesse ÷ ⁊ ratio quȩ diuinis
uit̃. fit sono causa modulaminis. Hȩc pythagoras pͥmꝰ

Expanded text:
percussus aer, ipso interuentu ictus, uim de se fragoris emitpercussus aer, ipso interuentu ictus, uim de se fragoris emittit, ipsa cogente natura ut in sonum desinat duorum corporum uiolenta conlisio. Sed is sonus, qui ex qualicumque aeris ictu nascitur, aut dulce quiddam in aures et musicum defert, aut ineptum et asperum personat. Nam si ictum obseruatio numerorum certa moderetur, compositum sibique consentiens modulamen educitur; at cum increpat tumultuaria et nullis modis gubernata collisio, fragor turbidus et inconditus offendit auditum. In caelo autem constat nihil fortuitum, nihil tumultuarium prouenire, sed uniuersa illic diuinis legibus et stata ratione procedere. Ex his inexpugnabili ratiocinatione collectum est musicos sonos de sphaerarum caelestium conuersione procedere, quia et sonum ex motu fieri necesse est, et ratio quae diuinis inest fit sono causa modulaminis. Haec Pythagoras, primus
Abbreviated transcription (Latin):
orbiũ efficitur. ⁊ acuta cũ grauib tẽꝑans uarios eqͣbilit̃
conscentꝰ efficit. Neq enĩ tanti motꝰ silentio in citari
possunt. Et natura fert ut extrema ex altã parte gͣuit̃
ex altã aũ acutȩ sonent. Ꝙ ob causã sũmus ille celi stel¬
lifer cursꝰ. cuiꝰ conu̾sio ÷ coneitatior acute ⁊ excitato mo¬
uetꝰ sono. gͣuissimo aũ hic lunaris atq infimus. Nam
tra nona immobił manens ima sede semꝑ heret cõplexa
mundi mediũ locũ. Illi aũt octo cursus in quib eadẽ
uis ÷ duoꝵ: septẽ efficiunt distinctis int̾̃uallis sonos
Qui numerꝰ rerũ om̃iũ fere nodus ÷. Qđ docti hões ner¬
uis imitati atq cantibꝰ aꝑuer̃ sibi reditũ in hunc locũ.¬
Exposito sꝑarũ ordine motuq descripto. quo septẽ¬
⁊ subiectȩ in contrariũ celo ferunt᷑: consequens ÷ ut qͣlẽ
sonũ tantarũ modulationũ impulsus efficiat. hic reqͥrat᷑.
Ex ipso enĩ cireũ ductu orbiũ sonũ nasci necesse ÷. quia

Expanded text:
itur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus; nam terra nona inmobilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo cursus, in quibus eadem vis est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere nodus est; quod docti homines nervis imitati atque cantibus aperExposito sphaerarum ordine motuque descripto, quo septem subiectae in contrarium caelo feruntur, consequens est ut qualem sonum tantarum molium impulsus efficiat hic requiratur. Ex ipso enim circumductu orbium sonum nasci necesse est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uisiõe descriptũ. Latet inqͥt om̃e uerũ ħ cm̃ aiã qũ ab hof¬
ficiis corꝑis sõpno eiꝰ paululũ liba ÷ int̾dũ aspic. n nũꝗ in.
tendit acieꝰ net cm̃ ꝑuenit. ⁊ cũ aspic̃ tm̃ ñ lib̾o ⁊ directo la¬
mine uidet. s intĩecto uelamine. qđ nexꝰ nat̾e caligantis
obduc̃. Et ħ in nat̾a cẽ. idẽ uirgiliꝰᷤ asserit dicens. Aspiee.
Nãq omnẽ quȩ nẽ obducta tuenti. mortales habeat insus
tͥ ⁊ humida circũ caligat nubẽ eripiã. ħ uelam̃ cũ ĩqͥcte
ad uerũ usq aciẽ aĩȩ introspicientis admittit de cornu
credit᷑. cuiꝰ ista nata ÷ ut tenuatũ uisui ꝑuiuĩ sit. Cũ aũ
a uero hebetat ac repellit obtu tũ. ebur putat᷑: cuiꝰ corpꝰ sic¬
ã nata dẽsecũ ÷: ut ad quis citremitatẽ tenuitatis era¬
sũ. nullo uisu ad intĩora tendente penetret᷑:¬
ractatis gͥnib ⁊ modis ad qͦs sõpniũ scipiõis refert᷑.
ñc ipsã eĩdẽ sõpnii m̃tẽ. ipsũq ꝓpositũ quẽ gͣei

Expanded text:
uisione descriptum: «Latet, inquit, omne uerum. Hoc tamen anima cum ab officiis corporis sοmnο eius paululum libera est, interdum aspicit, nonnumquam tendit aciem nec tamen peruenit, et, cum aspicit, tamen non libero et directo lumine uidet, sed interiecto uelamine, quod nexus naturae caligantis obducit.» Et hoc in natura esse idem Vergilius asserit, dicens: aspice —namque omnem quae nunc obducta tuenti mortales hebetat uisus tibi et umida circum caligat nubem eripiam. ... Hoc uelamen cum in quiete ad uerum usque aciem animae introspicientis admittit, de cornu creditur, cuius ista natura est ut tenuatum uisui peruium sit; cum autem a uero hebetat ac repellit obtutum, ebur putatur, cuius corpus ita natura densetum est ut ad quamuis extremitatem tenuitatis erasum nullo uisu ad ulteriora tendente penetretur. Tractatis generibus et modis ad quos somnium Scipionis refertur, nunc ipsam eiusdem somnii mentem ipsumque propositu
Abbreviated transcription (Latin):
dies ad solẽ a quo ꝓfecta ÷ remeat. solos am̃ fere.xxuiii.
in tota todiaci circũitione consumit. reliquis solẽ qui de
loco in quo eũ reliquit abscesserat cõp̃hendit. Sol enĩ
Intẽa enĩ ⁊ ipse ꝓgressionis suȩ lege ulteriꝰ accessit. ⁊ idõ ipsa
necdũ putat᷑ eo unde ꝓfecta fuerat reu̾tisse. quia occili nr̃i
iõ ñ a pͥma parte arietis s a sole eam senserant ꝓcessisse.

Expanded text:
dies ad solem a quo profecta est remeat, solos tamen fere uiginti octo in tota zodiaci circumitione consumit, reliquis solem, qui de loco in quo eum reliquit accesserat, comprehendit. Sol enim interea enim et ipse, progressionis suae lege, ulterius accessit, et ideo ipsa necdum putatur eo unde profecta fuerat reuertisse, quia oculi nostri tunc non a prima parte Arietis, sed a sole eam senserant processisse.
Abbreviated transcription (Latin):
septimã numerꝰ septenariꝰ mouet. cursũq eiꝰ ipse dispensat. nopitit s¬
Qđ cũ multis modis ꝓbetur abħ incipiet ostendi. Luna .uiii.¬

Expanded text:
septimam, numerus septenarius mouet cursumque eius ipse dispensat. Quseptimam, numerus septenarius mouet cursumque eius ipse dispensat. Quod cum multis modis probetur, ab hoc incipiat ostendi: luna
Abbreviated transcription (Latin):
pente. ex quib diapason sinphonia gn̾atur. Unde
uirgiliꝰ nulliꝰ disciplinȩ exꝑs plene ⁊ ꝑ om̃ia beatos
expͥmere uolens ait. O terq quatq̃ beati. hȩc de par¬
tib septenari ĩ numeri sectantes cõpendia diximꝰ. de ipso
qͦq pauca dicemꝰ. Hic numerꝰ eptas nc̃ uocat᷑. antiqͣto usu.
testabatur. uenerationẽ debitã num̃o. Nã pͥmo om̃iũ hoc
num̃o anima mundana generata ÷. sic̃ thimeus platonis
edocuit. Alonade enĩ in u̾tice locata terninumĩ ab eadẽ
ex utraq parte fluxerunt. Ab hac pares. ab illa inpares.i.
facta contextio gnationẽ animȩ imꝑro creatoris efficit. Ñ par¬
ua gͦ hinc potentia num̃ĩ huiꝰ ostendit᷑ qr mundanȩ animȩ
origo septẽ finib continet᷑. Septẽ quoq uagantiũ sperarũ
ordinẽ illi stellifere Ei om̃s continenti subiec̃ artifex fabricato¬
ris ꝓuidentia. quȩ ⁊ suꝑioris rapidis motib obiuarent.
⁊ inferiora omĩa gubnarent. Lunã quoq quasi ex illis

Expanded text:
 ex quibus διὰ πασῶν symphonia generatur; unde Vergilius, nullius disciplinae expers, plene et per omnia beatos exprimere uolens, ait: ... o terque quaterque beati. Haec de partibus septenarii numeri sectantes compendia diximus. De ipso quoque pauca dicemus. Hic numerus ἑπτάς nunc uocatur, antiquato usu testabatur uenerationem debitam numero. Nam primo omnium hoc numero anima mundana generata est, sicut Timaeus Platonis edocuit. Monade enim in uertice lοcata, terni numeri ab eadem ex utraque parte fluxerunt, ab hac pares, ab illa impares; idfacta contextio generationem animae imperio creatoris effecit. Non parua ergo hinc potentia numeri huius ostenditur quia mundanae animae origo septem finibus continetur, septem quoque uagantium sphaerarum ordinem illi stelliferae et omnes continenti subiecit artifex fabricatoris prouidentia, quae et superioris rapidis motibus obuiarent et inferiora omnia gubernarent. Lunam quoque, quasi ex illis
Abbreviated transcription (Latin):
aut iũ obtinent uincłoꝵ. aut coiꝑa rurs efficiunt᷑ aut corpꝰ
efficiunt. S corpꝰ qđ intelligendo ñ senciendo c̃cipias. Totũ
ħ ut obscurtatis dep̃cet᷑ offensã. paulo alciꝰ repetita rerũ luce
pandendũ ÷. Omĩa corꝑa suꝑficie finiunt᷑. et in ipsa eoꝵ pars

Expanded text:
ent uinculorum aut corpora rursus efficiuntur aut corpus efficiunt, sed corpus quod intellegendo, non sentiendo concipias. Totum hoc, ut obscuritatis deprecetur offensam, paulo altius repetita rerum luce pandendum est. Omnia corpora superficie finiuntur et in ipsam eorum pars
Abbreviated transcription (Latin):
et lincis eiꝰ om̃ib q corꝑribꝰ ostendimꝰ. Procetlens aũ tctatus
oftendit num̃os añ animã mundi fuisse. quibꝰ illã c̃textã
angustissima chimei ratio naturȩ ipsiꝰ consciaͤ testis exp̃sit
Hino ÷ qđ ꝓnuntiare ñ dubitauẽ sapientes aiãm eẽ . nii¬
merũ se mouentẽ. Nc̃ uideamꝰ cur septenariꝰ numerꝰ
suo secorsũ m̃ito plenꝰ habeat᷑. Cuiꝰ ut᷑ p̃ssiuis plenitudo nos.¬
cat᷑. pͥmũ merita partiũ de quib cõstat. tũ demũ qͥd ipse
possit. inuestigemꝰ. Constat septenariꝰ numer. ł ex uno &¬
tͣctemus. ex quibꝰ fatebimꝰ nullũ aliũ numerũ tã uaria
eẽ. maiestate fecundũ. Ex uno ⁊ seo c̃pago pͥma c̃ponitur.

Expanded text:
et lineis eius omnibusque corporibus ostendimus; procedens autem tractatus et lineis eius omnibusque corporibus ostendimus; procedens autem tractatus inuenit numeros et ante animam mundi fuisse, quibus illam contextam augustissima Timaei ratio, naturae ipsius conscia testis, expressit. Hinc est quod pronuntiare non dubitauere sapientes animam esse numerum se mouentem. Nunc uideamus cur septenarius numerus suo seorsum merito plenus habeatur; cuius ut pressius plenitudo noscatur, primum merita partium de quibus constat, tum demum quid ipse possit inuestigemus. Constat septenarius numerus uel ex uno tractemus, ex quibus fatebimur nullum alium numerum tam uaria esse maiestate fecundum. Ex uno et sex compago prima componitur.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ nom̃ accep̃. Et qr ex supdictis om̃ib apparet ꝗta
⁊ partiũ suarũ ⁊ seorsũ sua. plenitudine nitatꝰ.: iure plenꝰ
uocat᷑. Suꝑ ÷ ut septenarũ qͦq numerũ pleñ ure uocitan.¬
dũ rõ in medio c̃stituta ꝑsuadeat. Ac pͥmũ hoc tͣnsire sine
admiratiõe ñ possumꝰ. qđ duo numĩ qͥ in se multiplicati
uitale spaciũ un fortis inluderent. ex pari ⁊ inpari c̃sti.¬
gn̾at᷑. Nã impar num̃s. mas. ⁊ par femina uocat᷑. Itẽ aris.¬
metici imparẽ patris. ⁊ parẽ matris appellatiõe uenerãtꝰ.
Hinc ⁊ thimeus platonis fabricatorẽ mundane aĩȩ dm̃
partes eiꝰ. ex pari ⁊ in pari .i. duplari ⁊ tnplari num̃o int̃¬
texuisse memorauit. ita ut aduplari usq ad .uiii. a tri
ciunt. Uñ intelligi datꝰ hos duos num̃os octo dico & septeꝰ
solos idoneos ad efficientlã mundi aiãm iudicatos. qua nich̃
tes cõmunẽ numeõꝵ om̃iũ dignitatẽ. antiqͥores eos suꝑficie

Expanded text:
iustitiae nomen accepit; et, quia ex supra dictis omnibus apparet quanta et partium suarum et seorsum sua plenitudine nitatur, iure plenus uocatur. Superest ut septenarium quoque numerum plenum iure uocitandum ratio in medio constituta persuadeat. Ac primum hoc transire sine admiratione non possumus quod duo numeri qui in se multiplicati uitale spatium uiri fortis includerent ex pari et impari constigeneratur. Nam impar numerus mas et par femina uocatur. Item arithmetici imparem patris et parem matris appellatione uenerantur. Hinc et Timaeus Platonis fabricatorem mundanae animae deum partes eius ex pari et impari, id est duplari et triplari numero, intertexuisse memorauit, ita ut a duplari usque ad octo, a tripciunt; unde intellegi datur hos duos numeros octo dico et septemsolos idoneos ad efficiendam mundi animam iudicatos, qua nihil cie
Abbreviated transcription (Latin):
medietatẽ ac plenitudinẽ insuꝑ mediã luminis curuat¬
austũ eminentiã. Sol quoq ipse de quo uitã omĩa mutuant᷑
septimo signo uices suas uariat. Nã a solsticio hiemali
ad estiuũ solsticiũ septimo ꝑuenit signo. ⁊ a tropico uer¬
no usq ad autunnale tropicũ septimi ꝑ agratione signi

Expanded text:
medietatem ac plenitudinem insuper mediam luminis curuat eminentiam. Sol quoque ipse, de quo uitam omnia mutuantur, septimo signo uices suas uariat. Nam a solstitio hiemali ad aestiuum solstitium septimo peruenit signo, et a tropico ueno usque ad auctumnale tropicum septimi signi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ reuertam᷑ ¶ Erat gͥ ex his trib quȩ ad głam ꝑtr¬
nent hoc terciũ. ut cũ admiratione hominũ honore ab
his digni udicamur. Ad mirant᷑ gͥ cõmunit̃ illi qͥdẽ orũa
quȩ magna &e p̃t̃ opinimiẽ suã animaduerterunt sepa¬
ratĩ aut̃ in singulis si ꝑspiciunt nec opinata qͥdẽ uona
Itaq eos uiros suspiciunt maximisq efferunt laudiꝰ
in quib se eristimant excellentes qͣsdã & singulares pspi¬
cere uirtutes. Despiciunt aut̃ eos & contẽpnunt. in qͥb
nichil uirtutis. nichil animi. nichil neruoꝵ putant. Nlon
enĩ ẽos contẽpiunt de qͥb male existimant. siã qͦs inip¬
ñ maledicos fraudalentos putant. & ad faciendã putant¬
muriã instructos eos haud contẽpnunt qͥdã s de hisina¬

Expanded text:
tum revertamur. Erat igitur ex iis tribus, quae ad gloriam pertitum revertamur. Erat igitur ex iis tribus, quae ad gloriam pertinerent, hoc tertium, ut cum admiratione hominum honore ab iis digni iudicaremur. Admirantur igitur communiter illi quidem omnia, quae magna et praeter opinionem suam animadverterunt, separatim autem, in singulis si perspiciunt necopinata quaedam bona. Itaque eos viros suspiciunt maximisque efferunt laudibus, in quibus existimant se excellentes quasdam et singulares perspicere virtutes, despiciunt autem eos et contemnunt, in quibus nihil virtutis, nihil animi, nihil nervorum putant. Non enim omnes eos contemnunt, de quibus male existimant. Nam quos improbos, maledicos, fraudulentos putant et ad faciendam iniuriam instructos, eos haud contemnunt quidem, sed de iis ma
Abbreviated transcription (Latin):
suspicio. Itaq his salutẽ nr̃ãm his fortunas. his liberos
ret tissime cõmitti arbittam. Harũ gͥ duarũ ad fidẽ
faciendã iusticia plus pollet. quippe cũ ea sine pruden¬
tia satis habeat actoritatis. prudentia sine iusticia
nichi ualet ad faciendã fidẽ. Quo enĩ qͥs uersutior & cal¬
lidior. hoc inuisior & suspicior. detracta opinione
ꝓbitatis. Quãobrẽ intelligentiȩ iusticia coniuncta.
quãtũ uolet habebit ad faciendã fidẽ uiriũ. Iusticia
sine prudentia poterit multũ sine iusticia nichil
ualebit prudentia. S ne qͥs sit admiratus cur cũ int̃
om̃s phylosophos constet a meq ipso sepe disputatũ
sit. qui unã haberet om̃s habere uirtutes. nunc ita
seiungã quasi possit qͥsꝙͣ qui non ita prudens sit
iustus essi: Aua ẽ ila cũ ueritas ipsa limat᷑ indispu
alios honestos uiros. alios prudentes esse dicamus ẜ popl.
ne populari. Iãq eodẽ modo fecit panctius. S ad ꝓposi¬

Expanded text:
suspicio. Itaque his salutem nostram, his fortunas, his liberos rectissime committi arbitramur. Harum igitur duarum ad fidem faciendam iustitia plus pollet, quippe cum ea sine prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probitatis. Quam ob rem intellegentiae iustitia coniuncta, quantum volet, habebit ad faciendam fidem virium; iustitia sine prudentia multum poterit, sine iustitia nihil valebit prudentia. Sed ne quis sit admiratus, cur, cum inter omnes philosophos constet a meque ipso saepe disputatum sit, qui unam haberet, omnes habere virtutes, nune ita seiungam, quasi possit quisquam, qui non idem prudens sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas ipsa limatur in dispalios viros bonos, alios prudentes esse dicamus; popularne populari, idque eodem modo fecit Panaetius. Sed ad proposi
Abbreviated transcription (Latin):
magni animi & fuisse multos etiã in uita otiosa qͥ aut
inuestigarent aut conarent᷑ magna quȩdã seseq suarũ
rerũ finib continerent aut inticcti int̃ phylosophos
uos I rẽ publicã ad ministrarent: delectarent᷑ re sua
amiliari non cã qͥdẽ omĩ ratione exaggerantes neq
ciudentes ab eiꝰ usu suos potiꝰq & amicis imꝑtientes.
& rei publicȩ si qͦͥndo usus esset: quȩ pͥmũ bene parata sit.
nullo neq tpi questu. neq odioso tũ ꝙͣ plurimis moso¬

Expanded text:
magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigarent aut conarentur magna quaedam seseque suarum rerum finibus continerent aut interiecti inter philosophos et eos, qui rem publicam administrarent, delectarentur re sua familiari non eam quidem omni ratione exaggerantes neque excludentes ab eius usu suos potiusque et amicis impertientes et rei publicae, si quando usus esset. Quae primum bene parta sit nullo neque turpi quaestu neque odioso, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
rere solcant. ut his ficiliorib possint uti. Sic homines secunois
reb effrenatos sibiq p̃fidentes tanꝙͣ ingirũ racionis a dec̃¬
tune ducu oportere ut ꝑspicerent rerũ humanarũ imbe¬
ulitacẽ uarietatẽq fortunȩ: Atq etiã in secundissimis irgde
marime ẽ utendũ consilio amicoꝵ. hisq maioꝵ etiã ꝙ̃ ante tri¬
buenda ae loritas: hisdẽq tẽporib cauendũ ẽ. ne issentitorib
pate faciamus aures. ne idulari nossinamus in qͦ falli facile ẽ¬
Tilles enĩ nos esse putamus: ut iure lauder᷑ Er qͦ nascunt᷑ in¬
numerabilia peccata. cũ homines inflati opinionib turpit̃
Inrident᷑. & in maxrimis uersant᷑ errorib S hec qͥdẽ hactenꝰ
iluid auut̾ sic ẽ iudicindũ maximas geri res. & inaxr imi
animi ab his qͥ res publicas regant. qͥd earũ administra¬
to latissimc pateat ad plurimosq pertineat. Fsse autẽ

Expanded text:
dere soleant, ut his facilioribus possint uti: sic homines secundis dere soleant, ut his facilioribus possint uti: sic homines secundis rebus effrenatos, sibique praefidentes, tamquam in gyrum rationis, et doctrinae duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem, varietatemque Fortunae. Atque etiam in secundissimis rebus maxime est utendum contilio amicorum: hisque etiam maior, quam ante, tribuenda est auctoritas. Iisdemque temporibus cavendum est, ne assentatoribus patefaciamus aures, nec adulaii nos sinamus; in qtales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem sic est iudicandum, maximas geri res et maximi animi ab iis, qui res publicas regant, quod earum administratio latissime pateat ad plurimosque pertineat; esse autem
Abbreviated transcription (Latin):
placet modo ne laudarent iracundiã. & dicerent a¬
optandũq ut hii qͥ p̃sunt rei publicȩ legũ similes sut:
quȩ ad puniendũ ñ iracundia s eqͥtate ducuntur:
Atq etiã in reb ꝓsꝑis & ad uoluntatẽ nrãm fluentib
suꝑbiã magnopere. fastidiũ arrogantiãq fugiantus:
Nã ut aduersas res. sic secundas immoderate ferre leui¬
tatis ẽ. Prȩclaraq ẽ eqͣbilitas in omĩ uita. & idẽ sẽꝑ uul¬
tus eadẽq frons. ut de socrate. idẽq de g. lelio accepimꝰ.
Pmlippũ qͥdẽ macedonũ regẽ. reb & gestis & gła suꝑatũ
a filio facilitate & humanitate uideo superior ẽ fuisse:
Itaq alt̃ sẽꝑ magnus. ilt̃ sepe turpissimus ut recte
p̃cipere uideant᷑ qui monent. ut qͥntũ suꝑiores sumus:
auditorẽ & familiarẽ suũ solitũ ait dicere. ut eqs ꝓpt̃ ere¬
bras contentiones p̃liorũ ferocitate exultantes domitorib. tre¬

Expanded text:
placet, modo ne laudarent iracundiam et dicerent placet, modo ne laudarent iracundiam et dicerent optandumque, ut ii, qui praesunt Reipubl. legum similes sint: quae ad puniendum, non iracundia, sed aequitate ducuntur. Atque etiam in rebus prosperis, et ad voluntatem nostram fluentibus. superbiam magnopere, fastidium, arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre, levitatis est. praeclaraque est aequabilitas in omni vita, et idem semper vultus, eademque fions: ut de Socrate, item de Caio quoque Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum Regem rebus gestis, et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fuisse. Itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus fuit. ut recte praecipere videantur, qui monent, ut, quanto superiores simus, Africanum. et familiarem suum solitum, ait, dicere; ut equos, propter creatas contentiones praeliorum, ferocitate exsultantes, domitoribus tra
Abbreviated transcription (Latin):
atq clementia. In liberis uͦ popłis & in iuris eqͣbilitate euer¬
cenda ẽ etiã facilitas & altitudo animi quȩ dr̃. ne si iras¬
cam᷑ aut intẽpestiue accedentib aut imprudent᷑ rogan¬
tib inmorositatẽ inutilẽ & odiosã incidamus. Q tam̃
ita ꝓbanda ẽ mansuetudo atq clementia. ut adhibea¬
t᷑ rei publice causa & seueritas. sine qͣ administrari ci¬
uitas non potest. Omĩs aut̃ & animaduersio & castigatio
contumelia uacare debet. neq ad eiꝰ qͥ puniet aliquẽ
aut uerbis castigat s ad rei publice utilitatẽ referri
Cauendũ ẽ etiã ne maior pęna ꝙͣ culpa sit. ꝙ ne isdẽ
causis alii plectant᷑ alii ne appellent᷑ quidẽ. hibenda
aut̃ maxime ẽ ira in puniendo. Nũ ꝗͣ enĩ iratus qͥ ac¬
cedit ad pęnã mediocritatẽ illã tenebit quȩ ẽ inter
nimium & parũ. quȩ̨ placet peripathethicis. & rec te

Expanded text:
atque clementia. In liberis vero populis et in iuris aequabilitate exeratque clementia. In liberis vero populis et in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo atque dementia, ut adhibeatur rei publicae causa severitas, sine qua administrari civitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet neque ad eius, qui punitur aliquem aut verbis castigat, sed ad rei publicae utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena quam culpa sit, et ne isdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda autem maxime est ira in puniendo; numquam enim, iratus qui accedet ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum, quae placet Peripateticis, et recte
Abbreviated transcription (Latin):
falsis in odiũ aut inuidiã quẽꝙͣ uocabit. Ominoq ita ius¬
ticiȩ honestatiq adherescet. ut dũ ea conseruet. ꝙͦ uis
grauit᷑̃ offendat mortẽ i appetat potiꝰ ꝙͣ deserat illa
quȩ dixi Miserrima omĩno ẽ ambitio honoꝵq con¬
tentio De qͥ p̃clare apud eundẽ ẽ platonẽ. similit᷑ face¬
re eos qͥ int̾ se contenderent. uter potiꝰ rei publicȩ ad¬
ministraret. ut si nautȩ certarent. qͥs eoꝵs potissimũ
gubernaret: Iaẽq p̃cepit. ut eos aduersarios existime¬
mus. qͥ arma contra ferrent. ñ eos qͥ suo iudicio tuȩ¬
ri rẽ publicã uelint. Qualis fuit uit̾ .ł affricanũ
&e metellũ sine acerbitate dissensio. Nec uͦ audien¬
di qͥ grauit᷑ immicis irascendũ putabunt. idq mag¬
nanimi & fortis uiri esse censebunt. Hichil enim
laudabiliꝰ. nicini magno & p̃claro uiro digniꝰ placabilitate

Expanded text:
falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit omninoque ita iusfalsis in odium aut invidiam quemquam vocabit omninoque ita iustitiae honestatique adhaerescet, ut, dum ea conservet, quamvis graviter offendat mortemque oppetat potius quam deserat illa, quae dixi. Miserrima omnino est ambitio honorumque contentio, de qua praeclare apud eundem est Platonem, similiter facere eos, qui inter se contenderent, uter potius rem publicam administraret, ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries existimemus, qui arma contra ferant, non eos, qui suo iudicio tueri rem publicam velint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnanimi et fortis viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate
Abbreviated transcription (Latin):
ut utilitate ciuiũ sic tueantur. ut quęcũq agunt ad eã
referant. obliti commodorũ suors. Alterũ ut totũ corpꝰ
rei publicȩ curent. ne dũ partẽ aliqͣm tuent᷑. reliqͣs dese¬
rant. Ut enĩ tutela. sic ꝓcuratio rei publicȩ ud eoꝵ ucili¬
tatẽ qͥ cõmissi sunt. non ad eoꝵ qͥb cõmissa ẽ gerenda ẽ.
Qui aut̃ parti ciuiũ consulunt partem negligunt. rẽ
ꝑniciosissimã in ciuitatẽ inducunt. seditionẽ atq dis¬
cordiã. Ex qͦ euenit. ut alii populares alii studiosi optuni
cuiꝰq uideant᷑ pauci uniuersoꝵ Hinc apud athenienses
magnȩ discordiȩ. In nrã re publica ñ solũ seditiones. setiã
pestifera bella ciuilia. Quȩ grauis & fortis ciuis & in re
yublica dignus principatu fugiet atq oderit tradetq
totũ rei publicȩ. neq opes aut potentiã consec tabitur
totãq eã sic tuebit᷑ ut omĩb consulat. Nec uͦ criminib

Expanded text:
ut utilitatem civium sic tueantur, ut, quaecumque agunt, ad eam ut utilitatem civium sic tueantur, ut, quaecumque agunt, ad eam referant obliti commodorum suorum, alterum, ut totum corpus rei publicae curent, ne, dum partem aliquam tuentur, reliquas deserant. Ut enim tutela, sic procuratio rei publicae ad eorum utilitatem, qui commissi sunt, non ad eorum, quibus commissa est, gerenda est. Qui autem parti civium consulunt, partem neglegunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam; ex quo evenit, ut alii populares, alii studiosi optimi cuiusque videantur, pauci universorum. Hinc apud Atheniensis magnae discordiae, in nostra re publica non solum seditiones, sed etiam pestifera bella civilia; quae gravis et fortis civis et in re publica dignus principatu fugiet atque oderit tradetque se totum rei publicae neque opes aut potentiam consectabitur totamque eam sic tuebitur, ut omnibus consulat; nec vero criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
facere uellent. ne re publica qͥdẽ postulante ut caui
co bello multaq fecisset egregie uertit id er remũ
mia tũ consilio non paruit eoꝵ qͥ classe ab atgis re¬
mouendã nec cũ atheniensio dimicandũ pucaT¬
uauairuerespondulcedemoruos dasse ia mussa
aia parare possese fugere sine suo ded ecor ñ posse
Atq: bec qͥdem lacedemoniis plaga mediocris illi pest¬
sera qͣm cũ cleombrutus in uidiã timeus temere cũ epa¬
minunda conflixisset. lacedemonioꝵ opes corruert᷑. En¬
toq maximꝰ meliꝰ de qͦ ennius. Unus homo nobis cunctan¬
do restituit rem. Non enĩ rumores ponebat ante salutẽ.
Ergo post que magisq uiri nẽ gła claret. Qđ genꝰ neccandi
uitandũ ẽ etiã in reb urbanis. St̃ enĩ qͥ qͦd sentiunt &e si
optimũ sit. tamen inuidiȩ metu ñ audent dicere. Omĩno
qͥrei publice ꝓ̃futuri st̃: duo platonis p̃cepta teneant. Unũ

Expanded text:
facere vellent, ne re publica quidem postulante; ut Callfacere vellent, ne re publica quidem postulante; ut Callnesiaco bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimicandum putaus ille respondit Lacedaemonios classe illa amissa aliam parare posse, se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere cum Epaminonda conflixisset, Lacedaemoniorum opes corruerunt. Quanto Q. Maximus melius! de quo Ennius: Unus homo nobis cunctando restituit rem. Noenum rumores ponebat ante salutem. Ergo postque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus urbanis. Sunt enim, qui, quod sentiunt, etsi optimum sit, tamen invidiae metu non audeant dicere. Omnino qui rei publicae praefuturi sunt, duo Platonis praecepta teneant, unum,
Abbreviated transcription (Latin):
endũ ulua etiã ne offeramus nos ꝑiculis sine causa qͥ esse
nichil potest stultius. Qua ppt̃ in adeiindis ꝑiculis consue¬
tudo imitanda medicoꝵ ẽ. qͥ leuiter egrotantes ieuiter
curant. grauiorib aut̃ morbis periculosas curatimesa in¬
cipites adhibere coguntur. Quare in tranqͥuo tẽpestatem
aduersam optart de̾mentis ẽ. sub uenire aute tẽpestati qꝙͣ¬
uis ratione sapientis eoq magissi plus adipiscare reer¬
plicata boni ꝙͣ a dubitata mali. łericulosȩ aut̃ rerum
ictiones partĩ his st̃ qͥ eas suscipiunt: partĩ rei publi&e.
Iriq alii de uita alii de gła ae beniuolentia ciuirĩ in dis¬
rrimen uocantur. đmptiores gͥ debemui esse ad nrã pe¬
ricula ꝙͣ ad cõmunia : dimicareq paratius de honore
& gła ꝙ de cȩteris commodis Inuenti aut̃ multi
stirqͥ nonmͦ pecuniã s etiã uitã ꝓfundere ꝓ uuria
parauessent. Idẽ głȩ iacturã ne minimã quidem

Expanded text:
endum illud etiam, ne offeramus nos periculis sine causa, quo esse endum illud etiam, ne offeramus nos periculis sine causa, quo esse nihil potest stultius. Quapropter in adeundis periculis consuetudo imitanda medicorum est, qui leviter aegrotantes leniter curant, gravioribus autem morbis periculosas curationes et ancipites adhibere coguntur. Quare in tranquillo tempestatem adversam optare dementis est, subvenire autem tempestati quavis ratione sapientis, eoque magis, si plus adipiscare re explicata boni quam addubitata mali. Periculosae autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt, partim rei publicae. Itemque alii de vita, alii de gloria et benivolentia civium in discrimen vocantur. Promptiores igitur debemus esse ad nostra pericula quam ad communia dimicareque paratius de honore et gloria quam de ceteris commodis. Inventi autem multi sunt, qui non modo pecuniam, sed etiam vitam profundere pro patria parati essent, iidem gloriae iacturam ne minimam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
agendũ sit cũ qͥd euenerit. nec cõmutere ut aliqͥndo
dicendũ sit non putauimus. Hec st̃ oꝑa magni ani¬
mi & exceisi & prudentia consilioq fidentis. Temere
auut̃ in acie uersari & manu cũ hoste confugere in¬
mane qͥadã & beluarũ siunile ẽ: S cũ tẽpus necessi¬
tasq postulat decertandũ manu ẽ : & mors seruituti
turpitudiniq anteponenda ẽ. De euertendis autẽ
diripiendisq urbib ualde considerandũ ẽ. ne qͥd tem¬
re ne qd erudeliter. Idq ẽ uiri maguis reb agitatis
punire sontes. multitudinẽ conseruare. in omĩ fortuna
recta atq honesta retinere. Ut enĩ st̃ quẽ admodũ supͣ
dixi. qͥ urbanis reb bellicas anteponant. sic reperies
multos qͥb periculosa & callida consilia qͥetis ꝯ cogita¬
s̃pendidiora &e maiora uideantur. Nũꝙͣ om̃ino ꝑicisi foga
cõmuttendũ ẽ ut imbelles timidiq uideamur¶ S fugi¬

Expanded text:
agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, ut aliquando agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, ut aliquando dicendum sit: Non putaram. Haec sunt opera magni animi et excelsi et prudentia consilioque fidentis; temere autem in acie versari et manu cum hoste confligere immane quiddam et beluarum simile est; sed cum tempus necessitasque postulat, decertandum manu est et mors servituti turpitudinique anteponenda. De evertendis autem diripiendisque urbibus valde considerandum est ne quid temere, ne quid crudeliter. Idque est magni viri, rebus agitatis punire sontes, multitudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, quem ad modum supra dixi, qui urbanis rebus bellicas anteponant, sic reperias multos, quibus periculosa et calida consilia quietis et cogitasplendidiora et maiora videantur. Numquam omnino periculi fuga committendum est, ut imbelles timidique videamur, sed fugi
Abbreviated transcription (Latin):
Honestũ aut̃ id qđ exquirimus totũ ẽ positũ in animi
cura & cogitatione. In qͦ ñ minorẽ utilitatẽ afferunt.
Nͥ uoguts rei publicȩ presunt ꝗͣ qͥ bellũ gerunt Itaq eo¬
ru consilio sepe aut non suscepta aut confecta bella
sunt nonnũ ꝗͣ etiã ulata ut .m. catonis bellũ tercium
punicũ in quo etiã mortui ualuit auctoritas. Quare er¬
petenda quidẽ magis ẽ decernendi racio ꝙͣ decertandi
fortitudo.S cauendũ ne id beuandi magis fuga qͣ uii¬
litatis ratione faciamus. Bellũ aut̃ ita suscipiat᷑ ut ni¬
chil aliud nͥ pax uideat᷑ quesita. Fortis uͦ animi & con¬
Sstantis ẽ non ꝑturbari in reb asperis. nec tumuituantẽ
de gradu deici ut dicit᷑ s p̃senti animo uti & consilio
nec a ratione discedere. Quãꝙͣ hoc animi ulud etiã inge¬
nii magni ꝑcipere cogitatione futura & aliqͣndo ante
constituere qđ accidere possit in utrãq partẽ & qͥd

Expanded text:
Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogitatione; in quo non minorem utilitatem afferunt, qui togati rei publicae praesunt, quam qui bellum gerunt. Itaque eorum consilio saepe aut non suscepta aut confecta bella sunt, non numquam etiam illata, ut M. Catonis bellum tertium Punicum, in quo etiam mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem magis est decernendi ratio quam decertandi fortitudo, sed cavendum, ne id bellandi magis fuga quam utilitatis ratione faciamus. Bellum autem ita suscipiatur, ut nihil aliud nisi pax quaesita videatur. Fortis vero animi et constantis est non perturbari in rebus asperis nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur, sed praesenti animo uti et consilio nec a ratione discedere. Quamquam hoc animi, illud etiam ingenii magni est, praecipere cogitatione futura et aliquanto ante constituere, quid accidere possit in utramque partem, et quid