comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicta a festis dieb. qͣsi festidi¬
tas. eoq ui eis sola res diuiua fit. qͥbꝰ
contrarii st̃ fasti. an qͥbꝰ ius fat᷑ ide dr̃.¬
Sollẽ pnitas a sacͥs dr̃. tta suscepta. ut
mutari ob religionẽ ñ debeat a soluto
id÷ firmo atq soluto uoĩata. uł ex eo¬
uocabulo iã suꝑiꝰ dictũ ẽ. Pente costen
siẽ ⁊ pascha ap̾ hebreos celebris diese
rat. ꝙ pꝰ qͥnq decadas pasche celebrat᷑.
uñ ⁊ uocabulũ sũpsit. Pente enĩ g̾ce
qͥnq in qͦ die scdmn legẽ panes ꝓposi¬
tionis de nouis frugibꝰ offe rebaut᷑.
Cuiꝰ figa̾m amiꝰ iubeleꝰ in testam̃to ue¬
sionis ȩ t̾nã reqͥem p̃figatur. Epifa¬
nia g̾ce. latine appatitio siue mani
fuit fig᷑a pͥmitię cre dentiũ
gentiũ. qͦ die ⁊ dñici baptisma¬
tis sacram̃tũ. ⁊ ꝑmutatȩ in uinũ
inqͣ ex gentiũ ppłis stella indice p̃¬
sepis cunabula magos adoraturos ex¬
hibuit. Scenophegia sollẽpnitas
hebroꝵ de g̾eo in latuiũ tab̾na clõꝑ

Expanded text:
dicta a festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus ius fatur, id Solemnitas a sacris dicitur, ita suscepta, ut mutari ob religionem non debeat a solo, id est, firmo, atque solido nominata. vocabulo jam superius dictum est. 4. Pentecoste sicut et Pascha apud Hebrrat, quod post quinque decadas paschae celebratur, unde et vocabulum sumpsit. Pente enim Graece quinque. In quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur: cujus figuram annus jubilaeus in Testamento Vesionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive maniffuit figura primitiae credentium gentium. Quo die et Dominici baptismatis sacramentum et permutatin qua ex gentium populis stella indice praesepis cunabula Magos adoraturos exhibuit. Scenopegia sollemnitas Hebraeorum, de Graeco in Latinum tabernaculorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfiniũ tdñicȩ pasche sollẽpnitatẽ. ut qͥ
ĩa ad di grãm ꝑcipiendã festinant.
pascha cũ discipłis suis fecerit.ꝙ ⁊
hodie sic̃ ẽ tͣditũ celebrat᷑. scm̃q in eo
teris testam̃ti cessatio declarat᷑. Sab¬
batũ ab hebreis ex intꝰ ptatione uo¬
cabuli sui reqͥes uoĩat. uł qr ds in ip¬
so ꝑsecto nuido reqͥeuisset. Siqͥdẽ

Expanded text:
finem dominicae Paschae solemnitatem: ut qui jam ad Dei gratiam percipiendam festinant fPascha cum discipulis suis fecerit; quod hodie, sicut est traditum, celebratur, sanctamque in eo teris testamenti cessatio declaratur. Sabbatum ab Hebraeis ex interpretatione vocabuli sui requies nominatur, quod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
in amiũ sol fac̾. siue ꝙ neqͤat auno
sub introduci. nͥ bissextũ a nonas
martias ꝯpittaueris. Hoc ẽ ⁊ pͥmo di
e.ui. nonas martii.: ⁊ addito bissexto
alio die .ui. nonas mart̃ it̾abis.l.mi.
kł ianuarias. in lunȩ cursu bissextꝰ
apponit᷑ atq uide detͣhit᷑. Int̾calares
aũ dies iccirco uocant᷑. qr int̾ponũ¬
t᷑ ut ratio lunę sołq ꝯueniat. Cala
nere. E pactas g̾ei uocant. latii ad¬
iectiones. annuias lunares. q̃ ꝑ uude¬
uariũ numerũ. usq ad tricenariũ
in se reuoluiun᷑. qͣs ido egẏprii adi¬
in anno lunares clies.eec. liui. Renia¬
nent ad cursũ anti solaris dies .xi.
qͦs egẏptii adiciunt. uñ adiectiones
uoniit᷑. Absq his ñ inuenies luna
qͦta sit in qͦlibet anto ⁊ m̃se ⁊die.
Iste epa cte senii¬

Expanded text:
no suo introduci, nisi bis sextum nonas Martias conputaveris, hoc est et primo die sexto nonas Martias et, addito bis sexto, alio die sexto nonas Martias iteraveris. A VI d. Kal. Ian., in lunae cursu bissextus adponitur atque inde detrahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calarnere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiin anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. e epactae se
Abbreviated transcription (Latin):
bati. Tempoꝵ aũ q̃ legalibꝰ ac ꝓpheticis
institutionibꝰ t̾minatis tẽporib insti¬
tuta st̃. ut ieuiuiũ qͣrti. qͥiiti. septim.
seruat᷑ circa ꝯfiuiũ dñce pasfĩonis.
His t̾ciũ genꝰ quidã aditiũt qͣ xero¬
fagiã dñt. abstinentiã scilicet ciboꝵ
humentiũ. Nñ ⁊ noiũ hoc datũ. eo qͥ
siccis qͥdã escis utant᷑. Penitentia ap¬
pellata qͣsi puuitentia. eo d ipse hõ
in se penitendo piuit. ꝓ male adiuisit.
Nam nicl aliud agt̃. qͦs ueracit̃ penitet.

Expanded text:
bati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, septimi, servatur circa confinium Dominicae passionis.His tertium genus quidam adiciunt quam Xerophagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod siccis quidam escis utantur. Poenitentia appellata, quasi punitentia, eo quod ipse homo in se poenitendo puniat quod male admisit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
lecti ft̃ enĩ in hac ciuitate adu̾sꝰ scm̃
filiũ tuũ quẽ unxisti. Non utiq oleo
uisibili. s gr̃e dono. q uisibili sig̾cat᷑
saluatoris. Up̃i aũ nom̃ nusqͣ alibi oĩo.
sother. latine aũ salutaris siue saluator

Expanded text:
lecti sunt enim in hac civitate adversus sanctum Filium tuum, quem uncxisti': non utique oleo visibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur Salvatoris. Christi autem nomen nusquam alibi omnino σωτήρ, Latine autem salut
Abbreviated transcription (Latin):
ba am̃ ⁊ allelmia. nec g̾cis nec latinis.
nec barbaris licet in suã luiguã omĩ¬
uo tͣnfferre. uł alia lingua annunti¬
arc. Nã qͣmuis int̾p̾tari possint. ꝓpt̾
scĩorẽ tñ auctoritatẽ. seruata ẽ ab apłiᷤ
in his ꝓpͥe linguę antiqͥtas. Tanto eiũ sa¬

Expanded text:
 amen et alleluia, nec Graecis, nec Latinis, nec Barbaris, licet in suam linguam omnino transferre, vel alia lingua annuntiare. Nam quamvis interpretari possunt, propter sanctiorem tamen auctoritatem, servata est ab apostolis in his p
Abbreviated transcription (Latin):
mima obseqͥa. q̃ pauꝑes dinitibꝰ loco
munerũ soluunt. Itaq munꝰ homini.
dat᷑. donũ dõ. Uñ ⁊̃ in tẽplis donaria
cipiunt᷑ uł dant᷑. Duo st̃ aut̃ q̃ offerũ¬
argentoq aut qͣlibet alia specie efficr̃.
Sacrificiũ aũ ẽ. uictima ⁊ quętũq in
ara cremant᷑. seu ponuut᷑. Dnĩe aũ qͦ
dõ dat᷑. aut dedicat᷑. aut consecrat᷑. Ad̾
dedicat᷑ dicendo dat᷑: uñ ⁊ appellat᷑.
Unde errant qͥ ꝯsecrationẽ dedicatio¬
nẽ putant sig̾cari. Immolatio ab anti¬
qͥs dicta. eo ꝙ in mole altaris posita
uictima cedet᷑. Nñ ⁊ mactatio pꝰim
molationẽ ẽ. Nc̃ aũ imniolatio panis
⁊ calicis ꝯuenit. Libatio aũ tmñmͦ ca¬
licis oblatio ẽ. Hinc ẽ illd. .ẜ. libauit¬

Expanded text:
 obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria cipiuntur vel dantur. Duo sunt autem quae offerunargentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio panis et calicis convenit, libatio autem tantummodo calicis oblatio est. Hinc est illud Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is aũ uia aut publica ẽ aut pͥuata.
Publica ẽ quȩ in solo publico ẽ. quȩ̨
int̾ actꝰ ppło patet. Hȩcaũ ad mare
aut ad oppida ꝑtinet. Priuata ẽ ꝙͣ
uicino municipio data ẽ.Strata di
cta. qͣsi uulgi pedib detrita. Lucre¬
tiꝰ. Strataq iam uulgi pedibꝰ detri¬
ta uiaꝵ. Ipsa ẽ ⁊ dilapidata .i. lapidi¬
bꝰ strata. Prumi aũ peni dñr lapidibꝰ
uias strauisse. pꝰea romam eas ꝑ om¬
nẽ pene orbẽ disposuer̃. ꝓpt̾ rectitu¬
dinẽ itinerũ. & ne plebs eẽt ociosa.
Agger ẽ media strate eminentia co-¬
aggeratis lapidibꝰ. strata ab aggere.
id ẽ coaceruatione dicta. ꝗͣ historici

Expanded text:
Omnis autem via aut publica est aut privata. Omnis autem via aut publica est aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter, actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est quae vicino municipio datcta, quasi vulgi pedibus trita. Lucretius: Strataque jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et dilapidata, id est lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt, propter rectitudinem itinerum et ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est coacervatione dicta; quam historici
Abbreviated transcription (Latin):
Iugerũ aũ ꝯstat longitudine pedũ
rustici agrũ uocant. Porcã ide betici
.xxx. pedũ latitudine.&.lxxx. longi¬
defossũ est lira. Galli candetũ appel¬
lant. in areis urbanis spaciũ .c. pe¬
Porro staclialis ager ht passꝰ .c.xxi.
.i. pedes.de.xxi. suiꝰ m̃sura octies
ꝯputata. miliariũ facit. qͥ ꝯstat .u.
ra. nonĩq pͥstiuũ retinuit Innimĩo
eni centurię multiplicatę st̃. nom̃
nutare ũ potuert᷑: De itin eribꝰ.xui.
ensuras uiaꝵ nos miliaria dm̃i.
Greci enĩ stadia. galli leugas. e¬
gyptii signes. ꝑsȩ parasangas. St̾ aũ
ꝓpͥo quęq spacio. M iliariũ mille passi¬
bꝰ t̾minat᷑. Et dictũ miliariũ. qͣsi mul¬
le adiũ. hñs pedes .u. milia. leuua fi
nit᷑ passibꝰ mille qͥugentis. Stadi ui
octaua pars miliari ẽ. constans pas
stadiũ appellasset.qm̾̃ in fiuẽ respiraᷤ¬
incursu. Nã duios actꝰ capit. ꝓpt̾ ein¬
tiũ ⁊ uenientiũ uehicłoꝵ orcursũ.

Expanded text:
iugerum constat longitudine pedum rustici agrum vocant; porcam idem Betici XXX pedum latitudine et octoginta longidefossum est, lira. Galli candetum lant in areis urbanis spatium centum pePorro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque t nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multiplicatae sunt, nomen mutare non potuerunt. De itineribus . Mensuras viarum nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium quasi mille adnitur passibus mille quingentis. Stadium, octava pars milliarii est, constans passstadium appellasse, quod in finem respirasincursu. Nam duos actus capit, propter euntium et venientium vehiculorum occursum.
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ colores. Neq ẽ alia specuł apti¬
or mat̾ia. uł picturȩ accomodatior.
maximꝰ tũi honor in candido iutro.
ꝓximoq in eͥstalli similitudine. Un
⁊ ad potandũ argenti metalla ⁊ an¬
ri pepulit. Uitrũ olun fiebat &. in tra¬
lia &. ꝑ gallias .&. in hispania. arena al¬
ba mollissima. pila molaq terebat᷑.
De hinc miscebat᷑ tribꝰ partibꝰ intri
ponde uł ñsura. ac liquata in aliaᷤᷤ for¬

Expanded text:
marum colores; neque est alia speculis aptimarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri pondere vel mensura, ac liquata in alias for
Abbreviated transcription (Latin):
montis carmeli palꝰ ẽ. ex qͣ nascit᷑ be¬
iꝰ amnis. qͥnq miliũ passuũ spacio ni
mare fluens. iuxta p̃toloma idẽ cuiꝰ
harene decurrente fluctu. sordibꝰ elu¬
unt᷑. hic fania ẽ pulsa naue merca¬
toꝵ initri. cũ sparsim ꝑ litꝰ epulaspa¬
rarent. nec eẽtit ꝓ artollendis uasis
lapides. glebas nitri naues subdider̃.
qͥb accensis ꝑmixta lntoris tnͣslucen¬
tis. noni liqͦris fluxisse riuos .&. hanc
fuisse originẽ uitri. Mor ut ẽ ingeni¬
osa sollertia ñ fuit ꝯtenta solo nitro.
s ialiis mixturis hanc artẽ studuit.
Leiubꝰ enĩ aridisq lignis coqͥt᷑ ad iec¬
io cipro acnit᷑. continuisq fornacibꝰ
ut es liqͣt᷑ masseq fiunt. Pea ex massis.
nrursus fundit᷑ in officinis. & aliud fla¬
Atu figurat᷑. & aliud torno terit᷑. almo
argenti mͦ celat᷑. Tinguit᷑ ⁊ĩ multis
modis. ita ut iac inctos saphirosq ⁊
uirides imitet᷑. & onices. uł aliaꝵ gẽ¬

Expanded text:
montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Bemontis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem condire studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gem
Abbreviated transcription (Latin):
disceru̾e. inagna difficultas ẽ. qͥppe
cũ inuentũ fit ex uͦ gn̾e alt̾iꝰ in alia
falsa tͣnsduc̾e.ut sardonices ꝗ̃ t̾nis
glutinant᷑ gẽnus. ita ut dep̃hendi
ñ possunt. Fingt̃ enĩ eas ex diu̾so ge¬
ne. nigro. candido. ininioq colore.
Nã ⁊ ꝓ lapide p̃ciosissimo sinarag¬
do qͥda uiteũ arte inficiunt. ⁊ fal¬
lit oc łos sribdole quęcła falsa uiridi¬
tas. qͥ adusq ñ ẽ qͥ ꝓbet simulatũ ⁊
arguat. Sic ⁊ alia. alio atq alio mͦ.
Neq ẽ sine fraude ulla uita mortaliũ.
Qñis aũ ũ tͣns lucidas gẽmias cecas ap¬
pellari. eo ꝙ densitate sua obscurent᷑.
In aliis enĩ metallis qͥcqͥd intͥusecꝰ ꝯti¬
net᷑ abscondit᷑. In uitro uͦ qͥlib liqͦr
uł sp̃es qͣlis ẽ int̾ius. talis exteriꝰ de¬
clarat᷑.ẜ. qͦđa mͦ clauso patet. Cuiꝰ ori¬
go ħ fuit. In parte syrie quȩ fenicis
uocat᷑. finitima iudee eirca radiẽe

Expanded text:
discernere magna difficultas est, quippe discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere; ut sardonyches, quae ternis glutinantur gemmis ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere: nigro, candido mineoque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quadam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurentur.In aliis enim metallis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices
Abbreviated transcription (Latin):
nigrũ. candido cingit. ut iupors
oculos. Mecanttes papauer expͥ¬
nuit. St̃ &. quęda gẽmȩ qͣs gentileᷤᷤ
in suꝑsticionibꝰ qͥb ła ntinit᷑. Li¬
parea susfita. om̃s bestias euoca¬
Tre tradt᷑. Anãcitide in idronian¬
tia demonũ imagnies euocaridnr.
Sinocitidȩ ũbras inferoꝵ enoca¬
tas teneri arunt. Celonitis oculꝰ ẽ
indicę testudinis uariꝰ ⁊ purpureꝰ.
ꝑ hc̃ magi ĩpositũ liiguę fut᷑a p̾¬
nuntiare fingunt᷑. Bronia a capi¬
te testudinũ .&ͦ. onitribꝰ cadiputat᷑.
⁊ restinguere fulminis ictꝰ Hiena
lapis in oculis hicnę bestię inuenit᷑.
qͥsi sub lingna hõis subditꝰ fũit. fu¬
tã eũ p̃eiere dñt. S ⁊ coralliꝰ tẽ¬
pestati ignͣdini resiste̾ fert᷑. Ponti¬
ca ẽ gẽma quę̧cła liuore ꝑlucida. hñs
stellas rubeas int̾dũ ⁊ aureas. dñt
ꝑ eã init̾rogare demones ⁊ fugare:
In qͥbꝰdã gc̃maꝵ gn̾ib ueras a falsis

Expanded text:
nigrum candido cingit, ut luporum nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitionibs bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti oculi pupilla int̾nitens. dra¬
nea c̃. Efestitis specłi natim ht̃ iured¬
dendis imaginibꝰ ꝗͣqͣm ritilet. Ex¬
ꝑm̃tũ eiꝰ. si feruenti. ⁊ quę statĩ ad¬
dita refrig̾et. aut si soli opposita a¬
ridã mat̾iam accendat. Nascit᷑ in
corico. Ostracites lapidosꝰ colore tes¬
achates polit᷑a pinguescit. Duriori
tanta in est uis. ut alie gẽnę scuł¬
pant᷑ fragm̃itis eiꝰ. Glossa petra simi¬
lis ẽ lingue humanę. uñ ⁊ nom̃ sũp¬
sit. fert᷑ aũ deficiente luna cȩlo
cade. cui ñ modicã magi tͥbuunt po¬
testatẽ. Nã ex ea lunares motꝰ exeita¬
cognoĩata ab animalibꝰ. Ecites. iuꝑe¬
as macłas expͥmit. Carcinię marini
cancri coloris ẽ. Scorpitis. scorpionẽ
i colore ⁊ effigie refert. Mirmicitiᷤ
formicȩ reptantis effigiẽ imitatur.
Pauos pauoni ẽ simił. hieracitis ac¬
cipttris color.Ecitis aqͥle. Egoptalmoᷤ
loꝵ. ex rutilo sangiuneũ. in medio

Expanded text:
veluti oculi pupilla internitens. Araveluti oculi pupilla internitens. Aranea est. Hephaestitis speculi naturam habet in reddendis imaginibus, quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigerat, aut si soli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. Ostracites lapidosus colore, tesisi quod achates politura pinguescit. Duritiae tanta inest vis ut aliae gemmae sculpantur fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitacognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos lorum, ex rutilo sanguinea, in medio
Abbreviated transcription (Latin):
at. Crisolocolla gignit᷑ in uidia ubi
formioe eruunt aurũ. Estauro añ
augere aurũ tradit᷑. uñ inuncupat᷑.
Argirites similis argento. hñs stignia¬
ta aurea. Androdama argenti nito
rẽ ht̃. & pene adamas qͣ lrata semꝑ
tesseris. Magi putant nom̃ impositũ
ab eo d animoꝵ impetꝰ uł iracondiaᷤᷤ
domare ⁊ refrenare clicat᷑. si credimꝰ.¬
gignit᷑ in mari rubro. Calettis aerq̃
coloris ẽ. Calco fanꝰ nigra ẽ. s lapidi
illisa. açris tumitũ reddit. Balanttes
duo gn̾a st̃. sub uridis ⁊ corinthẽȩ
aeris similitudinẽ mediã secante fła¬
mea uena. Sideritis a ꝯte platione
ferri nicħ dissonat. In maleficiis qͦqͦ
mͦ in ferat᷑. discordias exertat. Ideus¬
ud dactilꝰ ex insula creta ẽ ferrei coloriᷤ.
causa nõis eiꝰ. qr pollicẽ humanũ ex
pͥmit. Ethiopicꝰ ferri coloris ẽ. qͥ drĩ
terit᷑ nigrũ succũ emitit. Timilã¬
tiꝰ in enfrate alueo legr̾. ꝓconnessio
marmori similis. medio colore glatico

Expanded text:
at. Chrysocolla gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. C ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco,
Abbreviated transcription (Latin):
atq argenti fornacib. infideit te
nitore. Nãq ut ipse lapis ex qͦ fit
es cathinia uocat᷑. sicꝰ rursꝰ in for¬
nacibꝰ existit. & noĩs sui origine̾
recipit. Eris flos fit seu gignit᷑.
ꝯflationibꝰ resoluto atq reliqͣto
ȩre. suꝑfusa frigida. Repentina
enĩ densatione tãꝗͣ de fputo reꝑa¬
t᷑ flos. Eruginẽ qͦ es creat. Nam
lãminȩ ereȩ suꝑ uas aceti asꝑri¬
ni sarm̃tis suꝑpositȩ atq tta distil¬
lantib. q ex eo cecidit in ipsũ ace¬
tũ terit᷑ ẜ cribat᷑. De ferro.x
errũ dictũ. ꝙ farra .i. semi¬

Expanded text:
atque argenti fornacibus insidente atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur et cribratur. De ferro . Ferrum dictum quod farra, id e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa gn̾a. Candidũ unũ ad argenti ni¬
torẽ accedens. alt̾m in qͦ ipsiꝰ auri ful¬
ua nat᷑a ẽ. terciũ in qͦ ęquał eunc¬
toꝵ tẽ ꝑies. Coronariũ ex ductili
ȩre tenuat᷑ in laminas. tauroꝵq
felle tinctũ. spẽm auri in coronis
histrionũ p̃bet. uñ ⁊ appellatũ. Pi¬
ropũ. igneus color uocauit. Namq
in singłas untias eris additis auri
scrupuł senis.p̃tenui bractea ig
caldariũ q tantũ fidit᷑. nam mal¬
leis fragile ẽ. Si qͥdem om̃e es dili¬
gentiꝰ mirgatis igne uitiis excoctiᷤᷤ¬
q regłare effictt᷑. Campanũ qͦ int̾
gn̾a ęris uocat᷑. a campaniascilio
ꝓuincia. ꝗ̃ ẽ in italiȩ partibꝰ utensi¬
om̃e frigore magno meliꝰ fundit᷑.
Es rubiginẽ celeriꝰ trahit. nͥ oleo
ꝑungat᷑. Seruari id optime.&̾. in
forib cardo stridebat ȩneis. Origo
eiꝰ cathinia .&. caleiteos. purgam̃ta
Cathinia gignit᷑ in metalloꝵ eriᷤ

Expanded text:
tria genera: candidum unum, ad argenti nitria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea igncaldarium quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensiomne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari foribus cardo stridebat aenis. Origo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta Cadmia gignitur in metallorum aeris
Abbreviated transcription (Latin):
ũ es in cipro insula priꝰ reꝑtũ. itũ
⁊ uocatũ. factũ ex lapide eroso quẽ
cadiniã uocant. & ẽ ductile. Hiric si
addat᷑ plumbũ colore purpureo fit.
Auricalcũ dictñ. q& splendorẽ auri
.&. duriciã eris possideat. Est aũ nom̃
ꝯpositũ ex lingna latina. ig̾ea.ẜs
enĩ sermone g̾coꝵ calco uocat᷑. fit
aũt ex ere ⁊ igne multo. ac medi¬
caminbꝰ ꝑducit᷑ ad aureũ colorẽ.
Cornitheũ ẽ ꝯmixtio omniũ me¬
talloꝵ. ꝙ casꝰ pͥmũ miscuit coruito.
cũ caꝑet᷑ incensa. Nam dũ hanc ei¬
uitatẽ hannibal o pisset. om̃s statu¬
as eneas ⁊ aureas. ⁊ argenteas in unũ
rogũ ꝯgessit. & eas incendit. ita ex
hac ꝯmirtione fabri sustulert᷑ .&. fe¬
cert̃ parapsides. Sic ⁊ corithea
nata ft̃ ex om̃ibꝰ in unũ. nec hoc nͦ
illd. Uñ iusq in hodiernũ liẽ siue
ex ipso. siue ex imuitatione eiꝰ. es co¬
rinteũ uł corintea uasa cdñr. luiꝰ

Expanded text:
ium aes in Cypro insula prius repertum, unde ium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum: factum ex lapide eroso, quam Cadmiam vocant, et est ductile; huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. 3. Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen positum ex lingua Latina et Graeca; aes enim sermone Graecorum χαλκὸς vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corintheum est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ carbones. sicq argentũ uiunm
ex minio distillat. Siue hoc neq ar¬
statĩ resistit. sinuͦ aur serupulũ. leuita¬
tẽ eiꝰ raptĩ sinu recipit. E x qͦ intelli gr̃
meliꝰ in uitreis uascłts. Nam cet̾as ma¬
t̾ias ꝑforat. potui datũ int̾ficit pon¬
dis causa. Argenti purgaũtta litargi¬
ros. qͣ nos spuinã argenti appellamꝰ. fit
enĩ exargento ⁊ plũboita. De ere .xix.¬
es ab splendore aeris uocatũ. sic
aurũ ⁊ argentũ. Ap̃ antiqͦs aũ
prior eris ꝗͣ ferri cognitꝰ usus. ẜ re pͥ¬
ini qͥppe ꝓscidebant t̾ram. ere certa¬
mina belli gerebant. Eratq in p̾cio
magis es. aurũ uͦ ⁊ argentũ ꝓpt̾ inuti¬
litatẽ reiciebant᷑. Iunc u̾sa uice ia¬
cet es. aurũ sũmo cessit honore. Sic
uoluenda xtas ꝯmntat tẽꝑa rerũ. &
ꝙ fuit in p̃cio. fit nullo deniq houore.
Usus eris pꝰea tnͣsiit insimula chrisam
lice in eis ꝯstitutiones scͥptȩ ft̃. Cipͥ

Expanded text:
dantur carbones, sicque argentum vivum dantur carbones, sicque argentum vivum ex minio distillat: sine hoc neque arstatim resistat. Sin vero auri scrupulum, levitatem ejus raptim sinu recipit, ex quo intelligitur, melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit enim ex argento et plumbo ita. De aere . Aes ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebantur. Nunc versa vice cet aes, aurum in summum cessit honorem: sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in licae in eis consti
Abbreviated transcription (Latin):
In noticiã añ formaꝵ metalla tra uene¬
rt̃. Dũ eñ quacũq causa ardentessil¬
uę excoquerent t̾ram. q̃ calefactis
in loca t̾re dep̃ssiora decurreret. sũp¬
sit figͣam in quã illd uł ꝓfluens riuil
uł excipiens lacuna formauerat. Qua¬
rũ rerũ splendore cipti hoĩes cũ liga¬
tas attollerent. i nassas. uidert̃ in ea
t̾re uestigia. figurata. in que exxo griaue¬
r̃ liquȩfactas ad omnẽ formã posse declu
hoc enĩ illi argirũ uocant. euiii¬
rũ in modũ illd̃. ut iũ candidũ sit.
imp̃ssũ corpori lineaᷤᷤ nigras reodit.
Argentũ iuuũ dictũ. ꝙexcidat
mat̾ias. in qͥbꝰ inicit᷑. Hoc ⁊ liqͥdũ q ꝑ
currit. Inuenit᷑ fpecialit̃ in metal¬
lis. siue in argentariis fornacibꝰ ginta¬
rũ ꝯcretione tectis inherens. Sepe ⁊̃
qͥ in st̾core uetustissimo cloacaꝵ uł
puteoꝵ limo. fit ꝙ̃. eͥx ininio impo¬
sito conenlȩ ferreȩ patina testea suꝑ¬
posita. Timc circunlito uascło circun¬

Expanded text:
In notitiam autem formarum metalla ita venerunt. Dum enim quacunque ex causa ardentes silvae excoquerent terram, excalefactis in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud, vel profluens rivus, vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines, cum ligatas attollerent massas, viderunt in eis terrae vestigia figurata, hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduciHoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud inest, ut, dum candidum sit, impressum corpori lineas nigras reddat. 2. Argentum vivum dictum, quod excidat materias in quibus injicitur: hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis, sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens; saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum, vel puteorum limo. Fit etiam et ex minio imposito conchulae ferreae, patinea testea superposita; tum circumlito vasculo circum
Abbreviated transcription (Latin):
ex argento ꝑcutiebat᷑. Nũmi ami
ma romanoꝵ rege uocati ft̃. qͥ eos pͥ¬
nũ. ip̃ latinos imaginibꝰ notauit ⁊
titulo noĩs sui p̃seͥpsit. Solidi chñr
a saculo qͦ ꝯdunit᷑. a ꝯtinente id q ꝯ
tinet᷑ appellatũ. In nũmismate tria
q̃runt᷑. metallũ. fig᷑a ⁊ pondꝰ. Si exhis
aliqͥd de fũit. nũmisma ñ erit. Tria¬

Expanded text:
ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. quaeruntur: metallum, figura, et pondus: si ex his aliquid defuerit, numisma non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
toq nũdũ signato. Ex quoꝵ metal
lo uñ initiũ sũpsit. Thesaurũ i
tinoq sermone ꝯpositũ. Nã tesg̾ei
repositũ dñt. latin aurũ. q innc¬
tũ sonat repositũ aurũ. Auraria
nom̃ ht̃ ab auro. Tributa uͦ. eo qan
tea ꝑ tribꝰ singłas exigebant᷑. sicuti
nc̃ ꝑ singła t̾ritoria. Sic aũ in tres
partes diuisũ fuisse romanũ ppłm.
ꝯstat. ut hi qͥ peraut in fingłi par¬
tibꝰ tͥbuni dicerent᷑. Uñ ⁊̃ sũptus
qͦs dabant ppłi. tͥbuta noĩauert̃.
Nectigalia st̃ tͥbuta a uehendo
dicta. Stipendiũ abstipe penden¬
da noĩatũ. Antiqͥ enĩ appende
pecuniã soliti erant magis ꝗͣ ad¬
numare. Moneia appellata ẽ qr
monet ne fiaus in metallo nłin
ponde fiat Nũmisma ẽ solidꝰ au¬
rens uł argentetis. siuexreus.

Expanded text:
toque nondum signato; ex quorum metalo unde initium sumpsit. Thesaurum iutinoque sermone conpositum. Nam θεςo Graeci repositum dicunt, Latini aurum, quod iunctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ut uͥ una uena apparuerit. ibi
spes sit alteriꝰ inqͥrendi. Se pt̾e ft̃
aũ gn̾a metalloꝵ. aurũ. argentũ.
es. electrũ. stagnũ. plubũ.&. ꝙ do¬
mat omĩa ferrũ: Ie auro. x .uii.¬

Expanded text:
sit ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem sunt autem genera metallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, plumbum et, quod domat omnia, ferru
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e. magnitudine fabȩ. ac in certa¬
mninibꝰ inuictos fieri magi nolt̾. si
credimꝰ. Enidros ab aqͣ uocata. Exiin¬
dat enĩ aqͣm. ita ut clausã in ea pu¬
tes fontaneã scaturiginẽ. Onimũ ar¬
ut carbo. euiꝰ fulgor nec nocte iun¬
cit᷑. lucet enĩ in tenebris adeo ut

Expanded text:
specie, magnitudine fabae. Hac in certaspecie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturriginem. De iut carbo, cujus fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris, adeo ut
Abbreviated transcription (Latin):
latia gnͣdinũ & candorẽ &. figam ad¬
amantine duriciȩ ht̃.&̃. in igne po¬
sita man̾e fuũ frigꝰ. Ccraunioꝵ du
oft̾ gu̾a. unũ quẽ germania inittit
cristallim similẽ. splendet tũ ceru¬
leo. &. si fub diuo positꝰ fu̾it. fulgorẽ
rapit siderũ. Cerauniũ alt̾m hispa¬
nia in lusitaniis littoribꝰ gignit. cui
color ẽ piropo rubenti. & qͣlitas ut
ignis. Hec adu̾sus fulgurũ uĩ opitu¬
lari fert᷑. si credimꝰ. Dicta añ ceran
nia  alibi ñ inuenit᷑ ꝙͣ. in loco ful
rubro nascit᷑. coloris cristallim sexan¬
gulata. dicta aũ exargum̃to iris.
Nã sub tecto ꝑcussa sole fpẽs. ⁊ colo¬
res arcꝰ cȩlestis in ꝓximos pariete ᷤᷤ
imitat᷑. Astrion ex india ẽ.cristal¬
lo ꝓpinqͣ. in cuiꝰ centro stella lucet.
fulgore lunę plenȩ. Sũpsit añ no¬
mñ. q astris opposita. fulgorẽ rapit ac
eg̾it. E lectria qͣsi electoria. inuentͥ¬
eulis gallinaciis inuentt᷑ cristallina

Expanded text:
lazias grandinum et candorem et figuram adlazias grandinum et candorem et figuram adamantinae duritiae habet. Etiam in ignes posita manere suum frigus. Cerauniorum duo genera sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmRubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina
Abbreviated transcription (Latin):
destinat᷑. Nicħ aũ aliud ꝙ frigidũ pa¬
ti pot̾. Ad amans uidicꝰ lapis partius
⁊in decorꝰ. ferrugineũ hñs colorẽ. &.
splendorẽ cristalli. Nunꝗͣ. aũ ultͣ inag¬
nitudinẽ nuclei auellanȩ reꝑtꝰ. hic
uulli cedet mat̾iȩ. nec ferro quide.
nec igni. nec u̾qͣm incalescit. Uñ ⁊ no¬
nĩ int̾p̃tatione g̾ca indomita uis ac¬
cepit. S dũ sit unctꝰ. ferri ignisq
ꝯteptor. hircino rũpit᷑ sanguine re¬
centi .& caliclo macerat᷑. sicq multis
ictibꝰ ferri ꝑfringit᷑. Cuiꝰ fragm̃ta
sc ulptores ꝓ gẽmis insiginendis
ꝑforandisq utunt᷑. Hic aũ dissidec
cũ magnete lapide. ui tautũ ut
iuxta positꝰ ferrẽi ñ patiat᷑ abstrahe¬
re magnete̾. atit si admotꝰ magnes.
ꝯp̃hend̾it. rapiat atq auferat. fer
t᷑ qͦ in electri fimulttudine uene¬
ua dep̾hendẽ. metꝰ nanos expelłe.
maleficis resist̾e̾ artibꝰ. Gña eiꝰ.ui. Gãl¬

Expanded text:
destinatur: nihil autem aliud quam frigidum padestinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferruginesplendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non patiatur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera eius sex. Cha
Abbreviated transcription (Latin):
reis guitis micantes. Aliȩ hñtes
stellas. aliȩ longis coloꝵ ductibꝰ li¬
neatȩ. Exocontalicos in parua mag¬
nitudine multicolor ẽ. uñ ⁊ hoc sͥ
nom̃ adoptauit. Tam diu̾sis enĩ no¬
tis sparsus ẽ. ut .lx. gẽmaꝵ colores
in paruo orbicło eiꝰ dep̾hendantur.
Nascit᷑ aũ in libia ap̃ trogoditas. Mur¬
rina ap̃ partos gignit᷑. s p̃cipua in
g̾mania. humorẽ sub t̾rã putant ca¬
lore densatũ. uñ ⁊ nom̃ sũpsit. Uari¬
etas eiꝰ in purpurã. candorẽq ⁊ ig¬
nẽ. cũ qͦdam coloꝵ reꝑcussu. qͣles in
cȩlesti arcu spectant᷑. Cuiꝰ ꝯtraria cau¬
sa cͥstallũ facit. gelu uehem̃tiori con¬
Arefplendeus ⁊ aqͦsus colore tra¬
uũ alpibꝰ uͥ uec estate sol feruentissi¬
nosa duritia reddit hanc fpẽm quȩ
eͥstallꝰ dr̃. Hic oppositꝰ radiis soł ad eo
rapit fłamã. ut aridis fungis uł fo¬
liis ignẽ p̃beat. Usꝰ r̃iꝰ & ad pocula

Expanded text:
ratis guttis micantes, aliae habentes ratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Carmania. Humorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori conresplendens et aquosus colore. Tranum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissinosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ libet colorẽ secante ꝑ medias. He¬
us ex affrica nigra ẽ. s tressulcos red¬
dit. Ib radice nigrũ. e medio sangͥ¬
neu̾. ẽ sũmo ocreȩ. Dionisia nigra.
mixtis rubentibꝰ notis. ex aqͣ trita
iunũ fraglat .& olore suo ebrieta¬
ti resistẽ putat᷑. Piritis tgra qͥde.
Os aitritu digitos adurit: Ue uariis
ex om̃ib pene coloribꝰ ꝯstans.
uñ ⁊ noi̾atus ẽ. Olea barbari noĩs.
ex fuluo ⁊ nigro uiridiq ⁊ candi¬
do ẽ. Mitͥclax sole ꝑcussa coloribꝰ
tucat uariis. gignit᷑ in ꝑside. Prose¬
litꝰ uariꝰ nominis causa. qr si ad ig¬
nẽ applicet᷑. uelut sudorẽ ititit.
Oppalꝰ distinctꝰ diu̾saꝵ colore gem¬
maꝵ. Est enĩ in eo carbuncłi tenu¬
ior igiris. ametisti fulgens pur pu¬
ra. smaragdi nitens uiriditas. ⁊ cũc¬
ta parit̾ sib qͣła uarietate lucen¬
tia. nom̃ ht̃ ex patria. Sola enĩ eũ
parturit india. Ponticȩ a ponto

Expanded text:
quemlibet colorem secante per medium. Vequemlibet colorem secante per medium. Veus ex Africa nigra est, sed tres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summo ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu digitos adurit. § 12 De variis. ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto
Abbreviated transcription (Latin):
lo culꝰ albigans pupillã cingit nigiã
e medio aureo fulgore lucentẽ. &.
ꝓpt̾ fpem̃ assirioꝵ regi belo clica¬
tã. inĩ ⁊ appellata. Epimelas dr̃. cũ
in candida gẽ ma suꝑ ingrescat co¬
lor. uñ ⁊ nom̃ ht̃. ẜ rebenꝰ speciosa
flum̃ eiꝰde nõĩs. p̾ea plurimis in
t̾ris. Est aũ ingra hñs in medio cir¬
culos nigros ⁊ albos. nuuctos ⁊ u.ari¬
si credr̃ tẽpestates au̾tunt. flumi¬
na sistunt. Absictos ngra ⁊ ponde¬
rosa. distincta uenis rubentibꝰ. Hec
excale facta. ignis .uii. diebꝰ calorẽ
tenet. ẜ. gyptilla igra ẽ radice.ce¬
rulea facie. ex egypto uͥ inuenit
uocata. Media nigra ẽ. a medea illa
fabulosa inuenta. ht̃ rienas aerii co¬
loris sudorẽ reddit croci. saporẽ ui¬
ni. Uegentana italica gẽma ẽ. ab eis
reꝑta. nigra facie. albis int̾micantibꝰ
notis. Pariptos nigra ẽ cũ sanguineis
⁊ albis notis. Me romelas. nigra uena.

Expanded text:
li oculus albicans pupillam cingit nigram li oculus albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variditur, tempestates avertunt, flumina sistunt. 2. Apsyctos nigra, et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. 3. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur vocata. 274 4. Medea nigra est, a Medea illa fabulosa inventa. Habet venas aerii coloris, sudorem reddit croci, saporem vini. 5. Veientana Italica gemma est a Veiis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Baroptis nigra est cum sanguineis et albis notis. 6. Mesomelas nigra, vena
Abbreviated transcription (Latin):
candida ẽ. indusam lucẽ ꝯtinens
ueluti stellã intꝰ ambulantẽ. reddit¬
q soł candidicantes radios. nñ. ⁊ no¬
m̃ inuenit. Galactitis lacteꝰ ẽ. qͥat¬
tritꝰ reddit succũ albũ & lactis sa¬
porẽ. femininis nutͥentibꝰ illigata
fecundat ub̾a. In fantiũ qͦ collosus¬
pensa. saluiã facere fert᷑. in ore aũ
liqͤscere & memoriã adimere. Mittũt
eã nylꝰ ⁊ acelons amnes. St̃ qͥ fma¬
ragdũ albis uenis errcũligatũ. ga¬
lactiten uocant. Galacies. grandiniᷤᷤ
⁊ candorẽ p̃fert ⁊ figurã. dirricia
qͦ inuicta ut adamas. &. igne posi¬
ta man̾e suũ frigꝰ. Soł gẽma cancli¬
da ẽ. traxitq nom̃. q ad fpem solis
in orbẽ fulgentes fpargit radios. Sele¬
nites tͣslucet. candido melleoq
dies singłos tuiiru atq augeri. naᷤᷤ¬
cit᷑ in ꝑsida. Ci media muenit᷑ pͥis¬
⁊ oblonga. p̾sagare his fert̾ magi
signa tͣtqͥllitatis uł tẽpestatis. He¬

Expanded text:
candida est, inclusam lucem continens candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et figuram, duritia quoque invicta, ut adamas; etiam in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet candido melleoquedies singulos minui atque augeri. Nascitur in Persida. Cinaedia invenitet oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Be
Abbreviated transcription (Latin):
Cianea sectiȩ gẽma. ceruleo chorus¬
cans nitore. purpurea int̾dũ ⁊ pun-¬
ctulis int̾micantibꝰ auratis puluis¬
culis uarians. Rotitis rosea ẽ.&. ex
eo nom̃ accepit He candidis. x.
argarita pͥma candidaꝵ gem¬
maꝵ. qͣm iñ margaritũ arunt
uocatũ. ꝙ in conculis maris ħ genus
lapidũ inueniat᷑. In est enĩ in carne
cocleȩ calculꝰ natꝰ. sic̾ in cerebropiᷤᷤ¬
cis lapillꝰ. Gignit᷑ enĩ de celesti rore.
quẽ certo anni tꝑr cocleȩ hauruist.
Ex qͥb margaritis qͥdam uniones uo
Meliores aũ candide margarite qͣm
quȩ flauesẽt. Illas enĩ aut iuuentꝰ
aut matictim roris ꝯceptio reddit
candidas. has senectꝰ uł uefꝑtinꝰ a¬
er gignit obscuras. Pedoros scda pꝰ
margaritũ candidaꝵ gẽmaꝵ. cle
qua querit᷑ in quo colore num̾ari
debeat. totiens iactati ꝑ alienas pul¬
critudines nõis. adeo ut decoris p̃ro¬
gatiua. uocabulo uacua sit. Ausfite ᷤᷤ

Expanded text:
Cyanea Scythiae gemma caeruleo corusCyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. De candidis . Margarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatam, quod in conculis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de coelesti rore, quem certo anni tempore cochleae hauriunt: ex quibus margaritis quidam uniones vocMeliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites
Abbreviated transcription (Latin):
nusꝗͣ tñ ꝑlucidꝰ. Iacinctꝰ ex nõis sui
flore uocatꝰ. Hic in ętiopia inuenit᷑.
ceruleũ colorẽ hñs. optimꝰ qͥ nec ra¬
rꝰ ẽ. nec densitate obtuns s ex utͦq
tẽꝑam̃to lucet. purpuraq reful¬
gens. hic aũ ñ rutilat eqͣlit̾. Sereno
enĩ ꝑspicuus atq gratꝰ ẽ. nubilo co¬
rã oculis euanescit atq marcescit.
In os missꝰ frigidꝰ ẽ. in sculpt᷑is duris¬
simꝰ. nec tñ inuictꝰ. Nã ad amante scͥ¬
bit᷑ &. signat᷑. Iacictizonta indicꝰẽ.
iacinctũ ꝓpe referens. Qͥdam aũ eoꝵ
cͥstallis similes. capillam̃tis int̾currẽ¬
tibꝰ obscurant᷑. ex qͦ &̃ uitio illoꝵ no¬
m̃ ẽ.metisti zontas appellatꝰ. ꝙ eiꝰer¬
tremꝰ ignicłs an amitisti uiolã exit.
Celȩdonia exhirundinũ colore uoca¬
ta. ⁊ duoꝵ ẽ generũ. Quaꝵ una ex
alta parte purpurea. & alia purpu¬
rea. nigris int̾rementibꝰ maculis.

Expanded text:
nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis.
Abbreviated transcription (Latin):
appellatũ. qm̃ sol uocitatꝰ sit ele¬
ctror. plurimi poetȩ dixere. Son
grat. Nascit᷑ aũ in insuł occeani
septẽ trionał si c̃ gũmis. densat᷑q
ut cͥstallũ rigore uł tepore.ẜ .x. ea st̃
decoris gr̃a ag̾stiũ feminaꝵ moni¬
lia. Uocari aitr̾ a qͥbꝰ dam arpaga.
eo ꝓattritu ligitoꝵ. accepta calo¬
ris anima. folia paleasq ⁊ uestiũ
finbrias rapiat. sic̃ magnes ferrũ.
Qͦcũq aũ mͦ libeat tinguit᷑. Nam
ancuse radicȩ conchilioq infici¬
unt᷑. Liguriꝰ uocatꝰ. ꝙ fiat ex urina
lincis bestiȩ. tẽpore indurata. Est
folia ꝓpinqͣntia: Ne purpureis.ix.
Nt̃ purpureas gẽ mas pͥncipatũ
ametistꝰ indicꝰ tenet. A metistus
purpureus ẽ. ꝑmixto ui olatio co¬
lore.⁊ qͣsi rose nitor ⁊ lentt̃ qͣsła
fłamulas fundens. Alt̾m eiꝰ genꝰ
descendit ad iacinctos. causã nõis
eiꝰ aufer̃. qr sit qͥdd̾a in purpura
illiꝰ ñ ex toto igneũ. s uini colorem

Expanded text:
appellatum quoniam sol vocitatus sit Eleappellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Consgrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est folia propinquantia. De purpureis . Inter purpureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura ius non ex toto igneum, sed vini colorem