comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiasti scło. Esto sollicitꝰ. Qui pecuniã
debet: semꝑ caution̾ẽ suam consid̾at. Q
or si teneas ꝓmissionem tuam: tenebis ce
cautionem: Deinde accessisti ꝓpuis: iudi¬
sti fontem: uidisti & sacerdotẽ supͣ fontẽ.
Nec hoc possum dubitare: qd̾ in animum
urm̃ ñ potuerit cadere. quod cecidit in
illum syrum naaman. Qui&e si mundatꝰ::
tam̃ ante dubitauit. Quare dicam: accipe.
Ingressus es: udisti aquamruidisti sacerdo¬
tem: udisti leuitã. Ne forte aliqͥs dixerit
hoc est totum: immo ẽ. totum. Uere totũ:
ubi tota innocentia: tota pietas: tota gr̃a:
tota seĩficatio. Uidisti que uidere potu¬
isti. oculis tui corporis: ⁊ humanis ꝯspe¬
uidentur. Illa multo maiora st̃ que ñ
tur temꝑalia sunt: que non uidentur
eterna. Ergo dicamus pͥmum. Tene cau¬
tionem uocis mee: ce exige. Miramur
iystĩa udeoꝵ: quȩ patͥb nr̃is data sunt.
Primum uetustatẽ sacram̃toꝵ: de inde

Expanded text:
renuntiasti saeculo, esto sollicitus. Qui pecuniam renuntiasti saeculo, esto sollicitus. Qui pecuniam debet, semper cautionem suam considerat: et or. Si teneas promissionem tuam, tenebis et cautionem sti fontem, vidisti et sacerdotem supra fontem. Nec hoc possum dubitare, quod in animum vestrum non potuerit cadere, quod cecidit in illum Syrum Naaman ; quia etsi mundatus est, tamen ante dubitavit. Quare? Dicam, accipe. 10. Ingressus es, vidisti aquam, vidisti sacerdotem, vidisti levitam. Ne forte aliquis dixerit: Hoc est totum? Immo est totum. Vere totum, ubi tota innocentia, tota pietas, tota gratia, tota sanctificatio. Vidisti quae videre potuisti oculis tui corporis, et humanis conspeuia non videntur. Illa multo majora sunt quae non tur, temporalia sunt: quae non videntur. Ergo dicamus primum, tene cautionem vocis meae, et exige. Miramur mysteria Judaeorum, quae patribus nostris data sunt, primum vetustate sacramentorum, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
homini dederis. teneris obnoxiꝰ. Et pecuni¬
am eiꝰ accipͣis. teneris astrictus: & reluctan¬
stem
Uidisti illum ante altare ministrare. Ei go
cyrographum tenetur: ñ in terra s in celo
Consił̾a ubi capias sacram̃ta celestia. Si hie
corpus est xp̃i. hic & angłi constituti st̃.
Ubi corpus: ibi aqͥle. legisti in euangłio. Ubi
corpus xp̃i: ibi & aquile uolare consuert̃:
ut terrena fugiant. celestia petant. Qua¬
re hoc dico: Quia ⁊ homines angłi. Qui¬
tiste racionem. Loħs natus ex uro & mu¬
liere. At tam̃ audi qͥa angłs est ipse. Ecce
mito angłm ineum ante faciẽ tuã: qui
preparabit uiam tuam ante te. Accipe il¬
lud. Malachiel ait ꝓpħa: qͥa labia sacer¬
dotis custodiunt scientiam: & legẽ exqͥ¬
runt ex ore ipsius. Angłs ẽ. enĩ dei om̃i¬
potentis. heç ido dicunt᷑. ut sac̾dotis głam
p̃dicemus: ñ ut aliqͥd ꝑsonalib m̾itis ar¬
rogetur. Ergo abrenuntiasti mundo: ab¬

Expanded text:
homini dederis, teneris obnoxius, ut pecunihomini dederis, teneris obnoxius, ut pecuniam ejus accipias: teneris astrictus, et reluctantem st Christi. Vidisti illum ante altaria ministrare. Ergo chirographum tuum tenetur non in terra, sed in coelo. Considera ubi capias sacramenta coelestia. Si hic corpus est Christi, hic et angeli constituti sunt. Ubi corpus, ibi et aquilae, legisti in Evangelio . Ubi corpus Christi, ibi et aquilae volare consuerunt; ut terrena fugiant, coelestia petant. Quare hoc dico? Quia et homines angeli 351 quitistae rationem. Joannes natus erat ex viro et muliere; attamen audi quia angelus est et ipse: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, et praeparabit viam tuam ante te . Accipe aliud Malachiae prophetae: Quia labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem exquirunt ex ore ipsius; angelus est enim Dei omnipotentis . Haec ideo dicuntur, ut sacerdotis gloriam praedicemus, non ut aliquid personalibus meritis arrogetur. 8. Ergo abrenuntiasi mundo, ab
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ille peccata concedat. huic peccata donen¬
tur: que potest eẽ. comparatior Ideo ꝓpter
gr̃am oꝑis i mun̾is. non os tangit ep̃s s
nares: ut bonum odorem accipias pietatis
sit in te fidei deuotionisq plena fraglan¬
tia. Henimus ad fonteni: ingressus es.¬
Considera qͦs uideris: qͥd locutꝰ sis. Consi¬
dera: repete diligenter. Oocurrit tibi
leuita: occͣrit prbr. Unctus es qͣsi athleta
xp̃i: quasi luctam huiꝰ scłi luctaturus.
Lrofessus es luctaminis tui certamina. Q
luctatur habet qd̾ speret. Ubi certamen:
ibi corona. Luctaris in scło: s coronaris a
xp̃o: oe ꝓ certaminib scłi coronaris. Nã
& si in cȩlo p̾mium:. hic tam̃ meritũ p̾mii
collocatur. Quando te int̾rogauit abre¬
nuntias diabolo & oꝑib eiꝰ: quid respon¬
distis Abrenuntio. Abrenuntias scło ⁊ uo¬
luptatib eiꝰ qͥd respondisti: Abrenuntio.
Memor esto sermonis tui: & nunqͣm tͥ exci¬
dat tuȩ series cautionis. Si cyrographum

Expanded text:
m ille peccata concedat, huic peccata donentur, quae potest esse comparatio?, ideo propter gratiam operis et muneris non os tangit episcopus, sed nares; ut bonum odorem accipias pietatis sit in te fidei devotionisque plena fragrantia. considera quos videris, quid locutus sis considera, repete diligenter. Occurrit tibi levita, occurrit presbyter: unctus es quasi athleta Christi, quasi luctam hujus saeculi luctaturus, professus es luctaminis tui certamina. Qui luctatur, habet quod speret: ubi certamen, ibi corona. Luctaris in saeculo, sed coronaris a Christo, et pro certaminibus saeculi coronaris? Nam etsi in coelo praemium, hic tamen meritum praemii collocatur. 5. Quando te interrogavit: Abrenuntias diabolo et operibus ejus, quid respondisti? Abrenuntio. Abrenuntias saeculo et voluptatibus ejus, quid respondisti? Abrenuntio. Memor esto sermonis tui, et nunquam tibi excidat tuae series cautionis. Si chirographum
Abbreviated transcription (Latin):
beat. ut ante foris consecret᷑. & tͣc descen¬
dat qui baptirãtꝰ est: Nsam ubi pͥmiun
ingredit᷑ sac̾dos: exorcismũ facit. Scd̾o
treaturam aque. Inuocationẽ postea.
nis mistĩo uid̾etur: s sc̃ificaret ipse. scĩ¬
ficaret & sp̃s sẽs. Ergo descendit in aqͣm¬

Expanded text:
beat, ut ante fons consecretur, et tunc descendat qui baptizandus est? Nam ubi primum ingreditur sacerdos, exorcismum facit secundum creaturam aquae, invocationem postea nis mysterio videretur: sed sanctificaret ipse, sanctificaret et Spiritus. 19. Ergo descendit in aq
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis de monstrauerit. In diluuio quoq
fuit iam tc̃ figura baptismatis: & adhuc
utiq non erant myst̾ia udeoꝵ. Si gͦ huiꝰ
interim scd̾m fragilitatẽ uocis nr̃e. & scd̾m
temꝑis rationem: satis sit hodie tanta de
sacro fonte libasse mystia. Crastina die si
dñs dederit loquendi potestatẽ uł copiam:
plenius intimabo. Opus ẽ. ut soĩtas ur̃a au¬
res paratas habeat. ꝓntiorem animũ: ut
ea quȩ nos colligere possumꝰ de serie soͥp¬
turarum & uobis intimauerimꝰ: tenere
possitis: ut habeatis grãm patͥs ⁊⁊ filii ce
sp̃s sc̃i. Eui trinitati perpetuum est ĩꝑiũ
ascłis & nunc & semꝑ: et in oĩa scła scłoꝵ.¬

Expanded text:
tismatis demonstraverit. 23. In diluvio quoque tismatis demonstraverit. 23. In diluvio quoque fuit jam tunc figura baptismatis, et adhuc utique non erant mysteria Judaeorum. Si ergo hujus interim secundum fragilitatem vocis nostrae, et secundum temporis rationem satis sit hodie etiam de sacro fonte libasse mysteria. Crastina die, si Dominus dederit loquendi potestatem vel copiam, plenius intimabo. Opus est ut sanctitas vestra aures paratas habeat, promptiorem animum; ut ea quae nos colligere possumus de serie Scripturarum, et vobis intimaverimus, tenere possitis, ut habeatis gratiam Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Cui Trinitati perpetuum est regnum a saeculis, et nunc et semper, et in omnia saec
Abbreviated transcription (Latin):
patres nr̃i om̃s bapticati st̃. in nube &e
in mari. Q subdidit. Hec aut̃ in figura
facta s̃ illis. Illis in figura: s nob̃ in uerita¬
te. Cunc moyses uirgam tenebat. Con¬
clusus erat ppłs iudeoꝵ. Instabat egyp¬
tius cum armis ex una parte: mari clau¬
debant᷑ hebrei. Heq maria transire po¬
terant: neq in hostem recurrere: mur
exauditi st̃. Ꝙ si exaudiuit dñs: tam̃ eul¬
ꝑa ñ carent. qui murmurauert̃ Tuum
est ubi constringeris credere. qd̾ euadas
non murmurare: muocare. rogare. non
querelam exꝓmere. Tenebat uirgam
moyses: educebat ppłm hebreoꝵ in nocte.
in columna lucis. in die. in columna nubis.
Lux quid ẽ. nͥ ueritas: que aꝑtum ⁊ planũ
lumen effundit: Columna lucis qͥd est.
depulit. lucẽ ueritatis ⁊ gr̃e spñalis af¬
fectib infundit humanis : At uͦ colũna
nubis est sp̃s sẽs. In mari erat popłs. &
preibat colũna lucis: dem̃ sequebatur colũ¬
na nubis: quasi umbratio sp̃o scĩ. Uides

Expanded text:
patres nostri omnes baptizati sunt in nube et in mari . Et subdidit: Haec autem omnia in figura facta sunt illis : illis in figura, sed nobis in veritate. Tunc Moyses virgam tenebat, conclusus erat populus Judaeorum; instabat Aegyptius cum armis ex una parte, et ex altera parte mari claudebantur Hebraei; neque maria transire poterant, neque in hostem recurrere: murmexauditi sunt. Etsi exaudivit Dominus, tamen culpa non carent, qui murmuraverunt. Tuum est ubi constringeris, credere quod evadas, non murmurare: invocare, rogare, non querelam expromere. 22. Tenebat virgam Moyses, et ducebat populum Hebraeorum in nocte, in columna lucis, in die in columna nubis. Lux quid est nisi veritas; quia apertum et plenum lumen effundit? Columna lucis quid est,depulit, lucem veritatis et gratiae spiritalis affectibus infudit humanis? At vero columna nubis est Spiritus sanctus. In mari erat populus, et praeibat columna lucis: deinde sequebatur columna nubis, quasi umbratio Spiritus sancti.
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem adorior: cuiꝰ ratio¬
nem non putaui ante p̾ter¬
mita. In xp̃iano ip uiro: pͥma ẽ. fides.
l deo rethome fideles dicuntur: qui bap¬
tizati sunt. Q̾ pat̾ nr̃ abraham ex fide
iusticatus ẽ. ñ ex oꝑib. Ergo accepistis
baptismum: credidistis. Nefas est enim
me aliud estimare. Neq ip uocatus esses
tionem. Que mystia celebrata st̃ aꝑtionis:
Quando tibi aures tetigit & nares. Qđ sig
ei oblatus eẽt surdꝰ & mutus. & tetigit na¬
res eiꝰ & os eiꝰ. Aures: qͥa surdꝰ erat. Os: qͥa
mutus. Q̾ ait. Effeta. Ebraicũ u̾bum est:¬

Expanded text:
rationem non oportuit ante praemitti; in christiano enim viro prima est fides. Ideo et Romae fideles dicuntur qui baptizati sunt: et pater noster Abraham ex fide justificatus est, non ex operibus . Ergo accepistis baptismum, credidistis. Nefas est enim me aliud aestimare; neque enim vocatus esses ertionem: quae mysteria celebrata sunt apertionis, quando tibi aures tetigit sacerdos et nareei oblatus esset surdus et mutus, et tetigit aures ejus et os ejus: aures, quia surdus erat; os, quia mutus, et ait: E
Abbreviated transcription (Latin):
nem iusticiam. Uide quia oĩs iusticia
in baptismate constituta ẽ. Ergo quare
xp̃e descendit. nͥ ut caro ista mundaret᷑:
caro qu̾a suscepit de nr̃a conditiones
Non enim ablutio peccatoꝵ suoꝵ xp̃o
necessaria erat. qui peccatum ñ fecit. s
nobis necessaria erat. qui peccato mane¬
mus obnoxii. Ergo si ꝓpt̾ nos baptismũ:
nobis forma ẽ. ꝯstituta. fidĩ nr̃e forma pro
qui baptirabat: & ecce quasi columba
sp̃s sõs descendit. Hson columba descen¬
dit: sed quasi columba. Mlemento quid
dixerim. Xp̃s caruem suscepit. Non siẽ
carnem. s carnis istiꝰ ueritatẽ uͤ xp̃s¬

Expanded text:
nem justitiam . Vide quia omnis justitia in baptismate constituta est. 16. Ergo quare Christus descendit, nisi ut caro ista mundaretur, caro quam suscepit de nostra conditione? Non enim ablutio peccatorum suorum Christo necessaria erat, qui peccatum non fecit: sed nobis erat necessaria, qui peccato manemus obnoxii. Ergo si propter nos baptismum, nobis forma est constituta, fidei nostrae forma propqui baptizabat, et ecce quasi columba Spiritus sanctus descendit. Non columba descendit, sed quasi columba. Memento quid dixerim: Christus carnem suscepit, non sicut carnem; sed carnis istius veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
uo dñatur imꝑio: & captiua sͥ colla subi¬
cit peccatoꝵ. Ergo habes unum baptisma.
Alud in diluuio habes. Tercium genus:
quando in mari rubro baptizati st̃ patͦs.
Habes quartum genus in piscina: quan¬
do mouebat᷑ aqua. Hunc te consulo:
utrum credere debeas qͥa habes p̃sentiã
trinitatis. in hoc baptismate qͦ baptuat᷑

Expanded text:
vo dominatur imperio, et captiva sibi colla subjivo dominatur imperio, et captiva sibi colla subjicit peccatorum. 9. Ergo habes unum baptisma, aliud in diluvio, habes tertium genus, quando in mari Rubro baptizati sunt patres, habes quartum genus in piscina, quando movebatur aqua. Nunc te consulo utrum credere debeas quia habes 357 praesentiam Trinitatis in hoc baptismate, quo baptizatur
Abbreviated transcription (Latin):
curabatur. Deinde ait ad illum paralitic̃.
Descende. Ait ille hominẽ ñ habeo. Uide
ubi baptizaris. Unde fit baptisma. nisi
de cruce xp̃i. de morte xp̃i : Ibi ẽ. omne
mystĩiim: qͥa ꝓ te passus est. In ipso re¬
dimeris: in ipso saluaberis Hominẽ inqͥt
non habeo: hoc ẽ. qͥa ꝑ homine mor: &
per hominem resurrectio mortuoꝵ. Non
poterat descendẽ. non p̾oterat saluari:
tet dñs hominem qui saluos faciat eos:
dicebat hominẽ ñ habeo. Ꝙ ideo ad sa¬
nitatem meruit ꝑuenire: qͥa credebat
in aduenientem. Melior tam̃ & ꝑfectior
fuisset: si credidisset iam uenisse quẽ sꝑa¬
naaman leꝓsus ille mundatꝰ ẽ. Puella illa
ex captiuis quȩ ẽ. nͥ quȩ spetiem habebat
ȩccłe. ꝙ figuram rep̃sentabat: Captiuus
enim erat ppłs nationum. Captiuus erat.
Non dico captiuitate sub hoste antiquo.
ppło constituta: s eam captiuitatem dico.
que maior ẽ. quando diabolus cũ suis se¬

Expanded text:
curabatur. Deinde ait ad illum paralyticum: curabatur. Deinde ait ad illum paralyticum: Descende. Ait ille: Hominem non habeo . Vide ubi baptizaris. Unde sit baptisma, nisi de cruce Christi, de morte Christi? Ibi est omne mysterium, quia pro te passus est. In ipso redimeris, in ipso salvaberis. 7. Hominem, inquit, non habeo; hoc est, quia per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum . Non poterat descendere, non poterat salvari, tet Dominus hominem qui salvos faciat eos ; dicebat: Hominem non habeo; et ideo ad sanitatem meruit pervenire, quia credebat in advenientem. Melior tamen et perfectior fuisset, si credidisset jam venisse quem speraNaaman leprosus ille mundatus est. Puella illa ex captivis quae est, nisi quae speciem habebat Ecclesiae, et figuram representabat? Captivus enim erat populus nationum, captivus erat, non dico captivitatem sub hoste aliquo populo constitutam: sed eam captivitatem dico quae major est, quando diabolus cum suis sae
Abbreviated transcription (Latin):
angłs: mouebat᷑ aqua. & qui pͥor descen¬
disset: sanabat᷑ ab om̃i languore quoc̃q
tur. ut in occasu ip̃m diem dep̃henderet.
& differret occasum. Quocienscunq ergo
descendisset angłs: mouebat᷑ aqͣ. Dicis
forte. Quare mͦ non mouet᷑: Audi quare.
Signa incredulis: sides credentib. Sui
prior descendisset: sanabat᷑ ab om̃i insir¬
mitate. Qui pͥor. temꝑe an honore: Utrũ¬
q intellige. Si temꝑe pͥor qui descendiss
Si honore qui prior descendisset. hoc est
qui haberet dei metum. studiũ iusticiȩ.
gr̾am caritatis. castitatis affectum: ipse
magis sanahatur. T̃am̃ tunc temꝑis unꝰ
sanabatur. Tunc inqͣm temꝑis in figura
qui prior descendisset: solus curabatur
Quanto maior est grã eccłe: in qua om̃s
saluantur quicunq descendt̃: S udete
myst̾ium. Nenit dñs nr̃ iħs. xp̃s ad pisci¬
nam. Multi egri iacebant. & facile ibi.
multi egri iacebant: ubi unꝰ cantum mͦ

Expanded text:
angelus, movebatur aqua; et qui prior descenangelus, movebatur aqua; et qui prior descendisset, sanabatur ab omni languore quocumqutur; ut in occasu ipso diem deprehenderet, et differret occasum. Quotiescumque ergo descendisset angelus, movebatur aqua. Dicis fortasse: Quare modo non movetur? Audi quare? Signa incredulis, fides credentibus . 5. Qui prior descendisset, sanabatur ab omni infirmitate. Qui est prior, tempore, an honore? Utrumque intellige. Si tempore, prior qui descendissetSi honore, qui prior descendisset, hoc est, qui haberet Dei metum, studium justitiae, gratiam charitatis, castitatis affectum; ipse magis sanabatur. Tamen tunc temporis unus sanabatur, tunc, inquam, temporis in figura qui prior descendisset, solus curabatur. Quanto major est gratia Ecclesiae, in qua omnes salvantur, quicumque descendunt? 6. Sed videte mysterium. Venit Dnam, multi aegri jacebant. Et facile ibi multi aegri jacebant, ubi unus tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
figuram baptismatis p̃cessisse: Hesterno
cepimus disputare. Quid ẽ. diluiuium. nͥ
in quo iustus ad seminarium iusticiȩ reser¬
uatur: peccatum moritur: lodo dñs uidit
hominum pullulare delicta: iustum solũ
eum ꝓͣgenie reseruauit. A quam aut̃ supͣ
montes quoq exire p̃cepit. & ideo in illo
luuio omis eorruptela carnis interiit. sola
iusti ꝓsapia & forma ꝑmansit. Honne hoc
est dilunium qd̾ est baptisma. quo pecc̃a
om̃ia diluunt᷑: sola usti mens ce gr̃a resus¬
citatur: Multa st̃ genera baptismatum:
sed unum baptisma: clamat apłs. Quare:
Sunt baptismata gentium: sed non st̃ bap¬
tismata. lauacra sunt: baptismata eẽ. non
possunt. Caro lauat᷑: non culpa diluitur.
lmmo in illo lauachro contrait᷑. Erant aut̃
baptismata iudeoꝵ: alia suꝑflua. alia insigͣa.
Q̾ fignra ipsa nobis ꝓficit: qͥa ueritatis
est nuntia. Quid lectum ẽ. heri: Angłs
inqͥt scd̾m tempus descendebat in pꝰis¬
cinam. Et quotienscũq descendisset

Expanded text:
figuram baptismatis praecessisse hesterno coepimus disputare. Quid est diluvium , nisi in quo justus ad seminarium justitiae reservatur, peccatum moritur? Ideo Dominus ut vidit hominum pullulare delicta, justum solum cum sua progenie reservavit; aquam autem supra montes quoque exire praecepit. Et ideo in illo diluvio omnis corruptela carnis interiit, sola justi prosapia et forma permansit. Nonne hoc est diluvium, quod est baptisma; quo peccata omnia diluuntur, sola justi mens et gratia resuscitatur? 2. Multa sunt genera baptismatum, sed unum baptisma, clamat Apostolus . Quare? Sunt baptismata gentium, sed non sunt baptismata. Lavacra sunt, baptismata esse non possunt. Caro lavatur, non culpa diluitur; immo in illo lavacro contrahitur. Erant autem baptismata Judaeorum, , alia superflua, alia in figura. Et figura ipsa nobis proficit, quia veritatis est nuntia. inquit, secundum tempus descendebat in piscinam, et quotiescumque descendisset
Abbreviated transcription (Latin):
corruptele obnoxia. aqua amara ẽ. om̃ib s
Q si ad tempus suauis ẽ. ad tempꝰ iocunda.
amara est quȩ ñ potest auferre peccatũ.
Ubi biberis: sities. Ubi potus susceꝑis sua¬
uitatem: icerum amaritudinem senties.
Amara gͦ aqua. Sed ubi crucẽ xp̃i. ubi acce¬
peris celeste sacram̃tum: incipit ẽẽ dulcis
Q suauis. Ꝙ merito dulcis: in qua aculpa
reuocatur. Ergo si in figura tantum ua¬
luerunt baptismata: quanto amplius ualet

Expanded text:
corruptelae obnoxia, aqua amara est omnibus. corruptelae obnoxia, aqua amara est omnibus. Etsi ad tempus suavis est, etsi ad tempus jucunda; amara tamen est, quae non potest auferre peccatum. Ubi biberis, sities: ubi potus coeperis suavitatem, iterum amaritudinem senties. Amara ergo aqua: sed ubi crucem Christi, ubi acceperis coeleste sacramentum, incipit esse dulcis et suavis: et merito dulcis, in qua culpa revocatur. Ergo si in figura tantum valuerunt baptismata, quanto amplius valet
Abbreviated transcription (Latin):
rum securis ascendit. qͦd demersum fuerat.
Ecce aliud gemis baptismatis. Quare: qͥa
omnis homo ante baptismũ qͣsi ferrum
premitur: atq demergit᷑. Nbi bapticatus
fuerit: non tanqm ferrum. sed tanqͣm iam le¬
uior fructuosi ligni species leuat᷑. E &e hic
figura altera. Securis erat: qua cedebantur
ligna. Gecidit manubrium de securi: hoc ẽ.
ferrum demersum est. Filius ꝓphe nescuit qͥd
faceret. Sed hoc solum sciuit: ut rogaret he¬
liseum ꝓpħam. & remedium postularet. Tunc
ille lignum misit: & ferrũ leuatum ẽ. Uides
gͦ qd̾ in curce xp̃i. omniũ homiñu leuatur
infirmitas. Aliud: & si uon ordinem tenemꝰ.
Quis eñĩ posset oĩa gesta comp̃hendẽ xp̃i:
desertum & sitisset popłsͥ & uenisset ad my¬
riam fontem & bibere uellet: qui ubi pͥmũ
hausit a maritudinem sensit. & cepit bibere
non posse. ldo moyses misit lignum infon-¬
tem: ꝙ cepit aqua que ante erat amara.
dulcescere. Quid significat. nisi qͥa om̃is creat᷑a

Expanded text:
rum securis ascendit quod demersum fuerat . Ecce aliud genus baptismatis. Quare? Quia omnis homo ante baptismum quasi ferrum premitur atque demergitur: ubi baptizatus fuerit, non tamquam ferrum, sed tamquam jam levior fructuosi ligni species elevatur. Ergo et hic figura altera. Securis erat qua caedebantur ligna. Cecidit manubrium de securi, hoc est, ferrum demersum est. Filius prophetae nescivit quid faceret: sed hoc solum scivit, ut rogaret Elisaeum prophetam, et remedium postularet. Tunc ille lignum misit, et ferrum levatum est. Vides ergo quod in cruce Christi omnium hominum levatur infirmitas? 12. Aliud, etsi non ordinem tenemus; quis enim possit omnia gesta comprehendere Chridesertum, et sitisset populus, et venisset ad Merrha fontem, et bibere vellet aquam: quia ubi primum hausit, amaritudinem sensit, et coepit bibere non posse; ideo Moyses misit lignum in fontem, et coepit aqua quae antea erat amara, dulcescere 13. Quid significat, nisi quia omnis creatura
Abbreviated transcription (Latin):
gerantur. Uerũ habeant excusationem.
ut ꝑse. ut gothi. ut armenii. Maior qͥdẽ
natura ꝙͣ patͥa. Quid de aliis dicimꝰ qͥ hoc
ad luxuriã diriuandũ putant. ut cala-¬
mistratos. et torquatos habeant in mi-¬
nist̾io: ipsi ꝓlira barba. illos remissa coma:
Menito illic non seruat᷑ castimonia. ubi ñ
tenetur sexus distintio. in qͦ euidentia
nat᷑e magist̾ia sunt. dicente apło. decet
sa nat᷑a docet uos: qͦd̾ uir qͥ dẽ fi comã habe¬
at ignominia ẽ. illi. mulier uͦ si capillos
habeat gła est illi. qm̃ qͥdem capilli ꝓ ue¬
tibus. uale et nos ut filiꝰ dilige. qͥa nos
te ut parentes diligimus. Conculi.¬
¶ Ambrosios hyreizeo Saluteor .xuii.
oposcisti ut summam epłe
que ad ephesios scͥpta est.
inculcaremꝰ tibi. que obscu¬
rior uidet᷑. nͥ eus distincti¬
ones colligas. qͥa ꝑsuadendũ putauit
apłs de dĩ regno nob̾ non desꝑandũ. ꝑ ꝑo¬

Expanded text:
gerantur. Verum habebant excusationem gerantur. Verum habebant excusationem ut Persae, ut Gothi, ut Armenii. Major quidem est natura quam patria. Quid de aliis dicimus, qui hoc ad luxuriam derivandum putant, ut calamistratos et torquatos habeant in ministerio, ipsi prolixa barba, illos remissa coma? Merito illic non servatur castimonia, ubi non tenetur sexus distinctio; in quo evidentia naturae magisteria sunt dicente Apostolo: « Dedecet sa natura docet uos quod uir quidem si comam habeat, ignominia est illi, mulier uero si capillos habeat, gloria est illi? qtibus. Vale, et nos ut filius dilige; quia nos te ut parentes diligimus. EPI AMBROSIUS IRENAEO salutem. 1. oposcisti ut summam epistolae quae ad Ephesios scripta est, inculcaremus tibi, quae obscurior videtur, nisi ejus distinctiones colligas, quibus persuadendum putavit Apostolus de Dei regno nobis non desperandum . 2. Propo
Abbreviated transcription (Latin):
que nobilitaret patrem: Et filium qͥd̾e
ancillȩ suꝑ nationes p̾fecit. qͣsi simplã
conferens patͥmonii. filio aute sare du¬
pla dedit. cui nõ solum temꝑalia. s etiã
suꝑna et ꝑpetua collata sunt. bale et
nos dilige. qͥa nos te diligimꝰ. Eontuli¬
er tulisti ad me qͥsi filiꝰ. que¬
siuisse aliqͦs de te. qͥd sͥuelit
quod tam seuere lex inmundos eos dixit
qui aliem serus uterent᷑ uestib. uelui¬
ros scilicet uł mulieres. Sic eñi scͥptum ẽ:
non erit res uiri suꝑ muli er̃e. neq induetͣ
uir stolam muliebrẽ. qͥa inimundus ẽ. dño
om̃is qui fecerit hoc. Et si u̾e discutias.
incongruũ ẽ. qͦd ipsa abhorret natura.
Cum enĩ homo ñ us nicl̃i esse qđ natus
es. cur alienã assuinis tͥ speciem: Eurm̃¬
tiris feminã. uel tu femina uirum: Suis
rũ facere oꝑa muliebna. Ergo et pari¬
ant. gͦ parturiant. qui crisꝑant comam
sic̃ femine. Et tam̃ ille uelant᷑. isti belli¬

Expanded text:
quae nobilitaret patrem? Et filium quidem quae nobilitaret patrem? Et filium quidem ancillae super nationes praefecit, quasi simpla conferens patrimonii: filio autem Sarrae dupla dedit, cui non solum temporalia, sed etiam superna et perpetua collata sunt. Vale, et nos dilige; quia nos te diligimPertulisti ad me quasi filius quaesivisse aliquos de te, quid sibi velit quod tam severe Lex immundos eos dixerit, qui alieni sexus uterentur vestibus, vel viros scilicet vel mulieres; sic enim scriptum est: Non erit res viri super mulierem, neque inductur vir stolam muliebrem; quia immundus est Domino omnis, qui fecerit haec . 2. Et si vere discutias, incongruum est, quod ipsa etiam abhorret natura. Cur enim homo non vis videri esse, quod natus es? cur alienam tibi assumis speciem? cur mentiris feminam: vel tu, femina, virum? Suis rum facere opera muliebria! Ergo et pariant, ergo parturiant, qui crispant comam sicut et feminae: et tamen illae velantur, isti belli
Abbreviated transcription (Latin):
dupla ex om̃ib accepit. ut abundet.
siẽ etiam in genesi habes. patͥarchas
a fr̃e suo ioseph. gemine singłõ stolȩ
donatos munere. cum remitterentur
ad patrem. ut signisi carent patri
reꝑtum ioseph. qũẽ defunctũ esse cre¬
did̾a̾t pat̾. Primogenitus itaq hedi¬
ditatis accepit p̾rogatiũa: dicente
scͥpta. hic ẽ. initiũ filior eiꝰ. et huic
debentur pͥmogenitalia. Apͥmoge¬
nito d̾i igit᷑ filio. pͥmogeniti sc̃i. et ab
illo mitio: qͥa ipse ẽ. initiũ et sinis.
lnitiũ sc̃s nuncupatur. initũi filius.
cui debetur pͥmitiarũ p̃rogatiua. scd̾m
illud ad abrabã dictum. Eice ancillã
et filium eiꝰ. non enim heres ent filiꝰ an¬
cille. cum filio meo ysaac. Quod magiꝰ
hereditatẽ uirtutum ꝙͣ peciniȩ spectare
diuino oracło docetur dicente dño. Dĩa¬
quecũq tͥ dirent sara. audi uocẽ eius.
qm̃ in ysaac uocabitur tͥ semen. Que
erat alia in ysaac nͥ sc̃itatis hereditas.

Expanded text:
dupla ex omnibus accepit, ut abundet; dupla ex omnibus accepit, ut abundet; sicut etiam in Genesi habes patriarchas a fratre suo Joseph geminae singulos stolae donatos munere, cum remitterentur ad patrem , ut significarent patri repertum Joseph, quem defunctum esse crediderat pater. 7. Primogenitus itaque haereditatis accepit praerogativam, dicente Scriptura: Hic est initium filiorum ejus, et huic debentur primogenitalia . A primogenito igitur Dei Filio primogeniti sancti, et ab illo initio quia ipse est initium et finis initcui debetur primitiarum praerogativa, secundum illud ad Abraham dictum: « Ejice ancillam et filium ejus: non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . » Quod magis ad haereditatem virtutum quam pecuniae spectare divino oraculo docemur, dicente Domiquaecumque tibi dixerit Sarra, audi vocem ejus; quoniam in Isaac vocabitur tibi semen . Quae erat alia in Isaac, nisi sanctitatis haereditas,
Abbreviated transcription (Latin):
tores. Leuitȩ autẽ auferuntur demedio
ifrł. qͥa nicħ habent cõmune cum popło.
çiuꝰ pͥmogenita secłaria destruuntur.
Pmogenita eñi scłi alteriꝰ matͥs sunt.
acuiꝰ utero segregatꝰ est paulus. cũ ad
grãm uocaretur dei. Et ido de medio
popło segregat᷑. uerbũ recepit: qͦd est
medium in corde nr̃o. Unde et illud dic¬
tum est. Medius autẽ uestrũ stac. qũe
uos non uidetis. Non otiosus itaq
nobis a lege in legem excursus fuit.
ut pͥmogenitum nõ esse amabilis
illiꝰ. id .ẽ. remissionis et uoluptarie
filium doceremꝰ. quanius p̾positi
capitłi u̾ba hec exprimant. dicente
scͥptura. Non pot̾at filiũ amabilis
pͥmitũu p̾pon̾e: cum sciat filium
odibilis pͥmituũ ẽẽ. Ille ẽ. ũe pͥmi¬
tuius. qui sc̃e matͥs sc̃s est partus.
matͥs filiꝰ. non pͥmitiuus uerꝰ. s qͣ si
pͥmitiuus iuuat᷑. sumptu nõ egeat
non ut diues sit honoratur. Hie antẽ

Expanded text:
tores. Levitae autem auferuntur de medio tores. Levitae autem auferuntur de medio 921 Israel; quia nihil habent commune cum populo, cujus primogenita saecularia destruuntur. Primogenita enim saeculi alterius matris sunt, a cujus utero segregatus Paulus est, cum ad gratiam vocaretur Dei . Et ideo de medio populi segregatus, Verbum recepit, quod est medium in corde nostro. Unde et illud dictum est: Medius autem vestrum stat, quem vos non videtis . 6. Non otiosus itaque nobis a Lege in Legem excursus fuit, ut primogenitum non esse amabilis illius, id est, remissioris et voluptariae filium doceremus; quamvis propositi capituli verba hoc exprimant, dicente Scriptura: Non poterit filium amabilis primitivum praeponere, cum sciat filium odibilis primitivum esse . Ille est vere primitivus, qui sanctae matris sanctus est partus; matris filius, non primitivus verus, sed quasi primitivus juvatur sumptu, ne egeat; non ut dives sit, honoratur: hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiens uulũa. sc̃s dño uocabit᷑. Nõ tam̃
om̃is pͥmogenitus sc̃s. Non enĩ sc̃s esas.
qui utiꝙ pͥmogenitꝰ. Scĩ autẽ pͥmogeni¬
ti sunt. Deniq habes in mim̾is. Ecce tu¬
li leuitas de medio filioro isrł ꝓ om̃i pͥmo¬
genito qui aperit uulũa a filus isrł. Gi¬
chi enĩ in quo die ꝑcussi onĩe pͥmogeni¬
tum egypti. sc̃ificaui om̃e pͥmogentũ
isrł. Ergo lȩuitas ꝓpͥmogenitis accepit.
qua si scõs. Scõs enĩ pͥmogenitos esse cog¬
noscimꝰ ex epła ad hebreos scͥpta. in qua
habemꝰ. S appropinquastis syori monti
pͥmi tiuory. Ergo sicut pͥmogeniti ȩccłe
Non enĩ nascendi ordine scĩ. s sc̃i¬
ficationis uiuu̾e. Leri enĩ t̾eius filiꝰ
fuit liȩ: non pͥmꝰ utiꝙ. Qui autẽ scĩfi¬
catus. ipse aperit uulũa. Qũa uulũa:
Audi dicentem. Frrauer̃t peccatores
ab utero. Quia intellex isti pͥmogenitũ
qui aperit uuluam. intellige uterum
bonȩ matͥs. quo non errant. sc̃i. s pecca¬

Expanded text:
ocabitur . Non tamen omnis primogenitus sanctus; non enim sanctus Esau, qui utique primogenitus. 4. Sancti autem primogeniti sunt; denique habes in Numeris: Ecce tuli levitas de medio filiorum Israel pro omni primogenito, qui aperit vulvam, a filiis Israel. Mihi enim in quo die percussi omne primogenitum Aegypti, sanctificavi omne primogenitum Israel . Ergo levitas pro primogenitis accepit, quasi sanctos; sanctos enim primogenitos esse cognoscimus ex epistola ad Hebraeos scripta, in qua habemus: Sed appropinquastis Sion monti, mitivorum . Ergo sicut primogeniti EcclesiNon enim nascendi ordine sancti, sed sanctificationis munere; Levi enim tertius filius fuit Liae, non primus utique . 5. Qui autem sanctificatur, ipse aperit vulvam. Quam vulvam? Audi dicentem: Erraverunt peccatores ab utero . Quia intellexisti primogenitum, qui aperit vulvam; intellige uterum bonae matris, a quo non errant sancti, sed pecca
Abbreviated transcription (Latin):
pus uidetur. que m̃tem non afficiat.
s oblectet. At illa alt̾a tͥstior. quȩ zelo
d̾i conficiat᷑. sic̃ uxor seuera scortan cõ¬
parem suũ nolit. ñ ꝑatiat᷑. uon siat.
nicħ indulgeat corpori. nicħ uoluptati.
et delectationi relaxet. abdicet occulta
dedecoris. Dura laborum sequatur.
bilis. in hereclitatis iustitutionẽ p̃pon̾e
pͥmitiuo filio odibilis. cũ sciat oclibilis
filiũ pͥmituũ ẽẽ. In quo ñ tam p̃latio¬
nem simplicit̾ significari puto. qͥsi int̾
pͥmitiuos duos: quã exp̾ssione solum
ꝯdibilis filiũ pͥmitiui habere p̃rogatiũã.

Expanded text:
pus videtur, quae mentem non afficiat, pus videtur, quae mentem non afficiat, sed oblectet. At illa altera tristior, quae zelo Dei conficiatur, sicut uxor severa scortari comparem suum nolit, non patiatur, non sinat, nihil indulgeat corpori, nihil voluptati et delectationi relaxet, abdicet occulta dedecoris, dura laborum sequatur, bilis in haereditatis institutione praeponere primitivo filio odibilis; cum sciat odibilis filium primitivum esse. In quo non tam praelationem simpliciter significari puto, quasi inter primitivos duos, quam expressionem solum odibilis filium primitivi habere praerogativam.
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑiosi epła scripsimꝰ lib̾andã¬
ab aluersariis aĩam nr̃am. et
cum ea in dissotiabilis uite
subeundũ consortium. Et qͥa sermoiste
nob̃ de uterononio exemplũ assumpsit
assertionis suȩ. quo loco subiectum ẽ.
de uiro qui duas urores habebat. unam
odibilem. alterã amabilem. non ꝑfuncto¬
rie motus uideris: ne forte duas amnas
istum sͥ asciuisse aliqͥs intelligat. Quod
fieri nequaꝙͣ potest. Uerũ ipse non ig¬
noras. qd̾ iut̾dum scͥptura cum allego¬
riam dicit. alia ad spetiem sinagoge. alia
ad eccłȩ refert. alia ad anim̃ã. alia ad u̾bi
misterium. alia ad diu̾sas speties. et qua¬
litates auimarum. quȩ discernit qͥ diiu¬
dicat sp̃u. Unde sequenti capido legis: ñ
duas animas s diuersas qualitates uinꝰ
anime comp̾hensas arbitror. Est enim
amabilis animȩ sꝑcaies quȩ concupis¬
cit uoluptaria. quȩ laborẽ fugit. cõpug¬
tionẽ declinat. uidicium di negligit.
id̃o amabilis. qͥa dulcis et suauis. ad tẽ¬

Expanded text:
istola scripsimus liberandaab adversariis animam nostram, et cum ea indissociabilis vitae subeundum consortium. Et quia sermo iste nobis de Deuteronomio exemplum assumpsit assertionis suae, quo loci subjectum est 920 de viro, qui duas uxores habebat, unam odibilem, alteram amabilem; non perfunctorie motus videris, ne forte duas animas istum sibi adscivisse aliquis intelligat: quod fieri nequaquam potest. 2. Verum ipse non ignoras quod interdum Scriptura cum allegoriam dicit, alia ad speciem Synagogae, alia ad Ecclesiae refert: alia ad animam, alia ad Verbi mysterium, alia ad diversas species et qualitates animarum: quae discernit, qui dijudicat spiritu. Unde sequenti capitulo Legis non duas animas, sed diversas qualitates unius animae comprehensas esse arbitror. Est enim amabilis animae species, quae concupiscit voluptaria, quae laborem fugit, compunctionem declinat, judicium Dei negligit. Ideo amabilis, quia dulcis et suavis ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
des qd̾ in hoc pane nulla sit amaritudo:
sed om̃is suauitas sit. Bibi uinũ cũ lacte
meo. Uides huiꝰmodi eẽ. leticiam: que nul¬
lius peccati sordib polluat᷑. Quotienscũq
enum bibis. remissionem accipis peccatoꝵ:
& in ebriaris in sp̃u. Unde oe apłs ait. lloli¬
te inebriari uino. s implemin sp̃u scõ. Ui¬
uo enimꝰ in ebriat᷑. uacillat & titubat. Sp̃u¬
qui inebriat᷑: radicatus in xp̃o est. q̾¬
ideo p̃clara ebrietas: quȩ sobrietatem
oratio: Ꝙ nolite putare mediocͥs esse
uirtutis: scire qͦmadmodũ oretis. Apłi
orare: qͦmadmodum ioħes docuit disci¬
płos suos. Tc̃ ait dñs orationem. Pater
noster qui es in çęlis sc̃ificet᷑ nom̃ tuum.
Adueniat regnũ tuum. fiat uoluntas
tua. sic̃ in celo & interra. Panem nr̃m co

Expanded text:
des quod in hoc pane nulla sit amaritudo, des quod in hoc pane nulla sit amaritudo, sed omnis suavitas sit? Bibi vinum meum cum lacte meo. Vides hujusmodi esse laetitiam, quae nullius peccati sordibus polluatur? Quotiescumque enim bibis, remissionem accipis peccatorum, et inebriaris in spiritu . Unde et Apostolus ait: Nolite inebriari vino . . . sed implemini Spiritu sancto ; vino enim qui inebriatuqui inebriatur, radicitus in Christo est: ideo praeclara ebrietas, quae sobrietatem oratio? Et nolite putare mediocris esse virtutis scire quemadmodum oretis. Apostoli orare, quemadmodum Joannes docuit discipulos suos. 377 Tunc ait Dominus orationem: Pater noster qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum: adveniat regnum tuum: fiat voluntas tua, sicut in coel
Abbreviated transcription (Latin):
Uenisti gͦ ad altare. accepisti grãm xp̃i.
sacram̃ta es cȩlestia consecutus. Gaudet
egcła redemptione multoꝵ: & astare sibi
familiam candidatam. sp̃uali exultatione
letatur. Habes hoc in canticis cantieoꝵ.
Letata inuocat xp̃m. paratum habes con¬
uiuium: qd̾ dignum celesti epulatione
uideatur. Idõq ait. Descendat fr̾ meus
in oetum suũ: & capiat fructũ pomife¬
rarum suarum. Que st̃ iste pomifere :
Lignum aridum factus eras inadam: s
di inqͥt in ortum meũ. uindeniaiu myrrã
cum unguentis meis: manducaui panẽ
meum cũ mele meo . ⁊ bibi uinũ meum
cum lacte meo. E dite inqͥt fr̃s mei ce in¬
ebriamini. Uindemiaui myrram ẽ unguẽ¬
tis meis. Que est ista uindemia: Cognos¬
cite uineam: & agnosoite uindemiam. ui¬
neam inqͥt ex egipto cranstulisti: hoc est
plantati: qͣsi uindemia fructum dedistis.
Uidemiaui nirtam cũ unguentis meis:
hoc est in odorem quem accepistis. Man¬
ducaui panem meũ cum melle meo. ui¬

Expanded text:
Venistis ergo ad altare, accepistis gratiam Christi, sacramenta estis coelestia consecuti. Gaudet Ecclesia redemptione multorum, et astare sibi familiam candidatam spiritali exsultatione laetatur. Habes hoc in Canticis canticorum. Laetata invocat Christum, paratum habens convivium, quod dignum coelesti epulatione videatur. Ideoque ait: Descendat frater meus in hortum suum, et capiat fructum pomiferarum suarum . Quae sunt istae pomiferae? Lignum aridum factus eras in Adam: sedi, inquit, in hortum, vindemiavi myrrham cum unguentis meis: manducavi panem meum cum melle meo, et bibi vinum meum cum lacte meo. Edite, inquit, fratres mei, et inebriamini . 16. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis. Quae est ista vindemia? Cognoscite vineam, et agnoscetis vindemiam. Vineam, inquit, ex Aegypto transtulisti , hoc estplantati, quasi vindemia fructum dedistis. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis, hoc est, in odorem quem accepistis. 17. Manducavi panem meum cum melle meo. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
bilis petra que popłm sequebatur. Q tu
bibe: ut te xp̃s sequat᷑. Hide mist̾ĩum.
Moyses. hoc est ꝓph̾a. Uirga hoc est u̾¬
bum dei. Sac̃dos u̾bo dei tangit petr̃a:
ꝙ fluit aqua. & bibit ppłs dei. Tangit
cͦ sacerdos. redundat aqua in calicem.
salit in uitam et̾nam: & bibit ppłs dei.
qui dei grãm consecutꝰ est. Didicisti gͦ
hoc. Accipe &e aliud. In temꝑe dñice
passionis cum sabbatũ magnũ intͦret.

Expanded text:
bilis petra quae populum sequebatur. Et tu bilis petra quae populum sequebatur. Et tu bibe, ut te Christus sequatur. Vide mysterium. Moyses, hoc est, propheta: virga, hoc est, verbum Dei. 374 Sacerdos verbo Dei tangit petram, et fluit aqua, et bibit populus Dei. Tangit ergo sacerdos, redundat aqua in calice, salit in vitam aeternam, et bibit populus Dei, qui Dei gratiam consecutus est. Didicisti ergo hoc. 4. Accipe et aliud. In tempore Dominicae passionis cum sabbatum magnum instaret,
Abbreviated transcription (Latin):
esterno sermo ñr attractatus usq
ad sc̃i altaris sacram̃ta deductus
est. & cognonimꝰ sacram̃toꝵ istoꝵ
figuram abrahe temꝑib precessisse. qñ
obtulit sacͥficium sc̃s mel chisedech: neq
initium neq finem habens. Audi homo
qͥd dicat paylus apłs ad hebreos. ubi st̃
qui filium dĩ dicunt ẽẽ. de temꝑe melchi¬
sedech: Dictum est quia neq iioium di¬
eriim neq finẽ habet. Si melchi sedech
non habet initium dierumꝰ num xp̃s hab̾e
potuit: S non est plus figura qͣm ueritas.
dat. Diximꝰ gͦ qd̾ in altari constitũat᷑ calix
&̾ panis. In calicem inqͥt mitatur uinum.
Ꝙ qͥd aliud: Aqua. Sed tu mͥ dicis. Quomͦ
ergo melchisedech panẽ oe uinum obtulit i
Quid sͥ uult admixtio aque: Rationem
accipe. Primo om̃im figura quȩ ante p̃ces¬
sit tempore moysi. quid habet: Quia cũ
sitiret popłs iudeoꝵ & murmuraret. qd̾
aquam inuenire ñ posset: iussit ds moysi
ut tangeret petram de uirga. Tetigit pe¬

Expanded text:
esterno sermo noster ac tractatus usque ad sancti altaris sacramenta deductus est. Et cognovimus sacramentorum istorum figuram Abrahae temporibus praecessisse, quando obtulit sacrificium sanctus Melchisedech , neque initium, neque finem habens dierum. Audi, homo, quid dicat Paulus apostolus ad Hebraeos. Ubi sunt qui Filium Dei dicunt esse de tempore Melchisedech? Dictum est, quia neque initium, neque finem dierum habet: si Melchisedech non habet initium dierum, num Christus habere potuit ? Sed non est plus figura quam veritas.dat. 2. Diximus ergo quod in altari constituatur calix et panis. In calicem quid mittitur? Vinum. Et quid aliud? Aqua . Sed tu mihi dicis: Quomodo ergo Melchisedech panem et vinum obtulit? Quid sibi vult admixtio aquae? Rationem accipe. 3. Primum omnium figura quae ante praecessit tempore Moysi, quid habet? Quia cum sitiret populus Judaeorum, et murmuraret quod aquam invenire non possent, jussit Deus Moysi ut tangeret petram de virga. Tetigit pe
Abbreviated transcription (Latin):
tuorum currimus. Uide qͥd dicat. Non
ut scias. cũ exaltatꝰ inqͥt fuero: omĩa thã
ad me ipsum. Introduxit me rex in cu¬
biculum suũ. Grecus in ꝓituarium suũ
res. ubi mella suauia. ubi fructꝰ diuersi:
ubi epule uariȩ. ut plurimis epulis tuũ
re: accepisti corpus xp̃i. Audi itm que
sacram̃ta es consecutus. Audi dicentẽ dd̾.¬

Expanded text:
tuorum curremus . Vide quid dicat. Non tuorum curremus . Vide quid dicat. Non Cum exaltatus, inquit, fuero, omnia traham ad me ipsum . 11. Induxit me Rex in cubiculum suum. Graecus: In promptuarium suum,res, ubi mella suavia, ubi fructus diversi, ubi epulae variae; ut plurimis epulis tuum re, accepisti corpus Christi. Audi iterum quae sacramenta es consecutus. Audi dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
ce ait. Osculet᷑ me oscło oris sui. uis ad
xp̃m apcare: Nicħ gratiꝰ. Nis ad aĩam
tuam: Nicħ iocundiuis. Os culet᷑ me.
uides te mundum esse ab om̃i peccato:
quia delicta detersa sunt. ldeo te sacͣ¬
mentis çelestib dignum uidica: & ido
inuita ad celeste conuiuium. Osculet᷑
me ab obsculis oris sui. Tam̃ ꝓpter seq̃n¬
tia anuna tua uł humana conditio. uet
uel eccła. uidet se ab om̃ibus mundatam
esse pecoatis: dignam. quȩ ad altare xp̃i
possit accedere. Quid est enim altare: nͥ
forma corporis xp̃i : Uidet sacram̃ta mira¬
bilia: & ait. Osculet᷑ me ab oscłis oris sui:.
meliora ubera tua suꝑ uinum. Hoc est me¬
liores sensus. meliora sacram̃ta tua super
uinum: suꝑ illud uinũ qͦd ⁊ si suauitatẽ
habet. letitiam habet: grãm habet: tam̃
tum est nom̃ tuũ: ꝓpterea adolescentule
dilexerunt te. Quȩ st̃ iste adolescentule.
nisi anime singłoꝵ. quȩ deposuer̃t istiꝰ
corporis senectutem: renouate ꝑ sp̃m scmͦ

Expanded text:
s oris sui . Vis ad Christum aptare? Nihil gratius. Vis ad animam tuam? Nihil jucundius. 6. Osculetur me. Vides te mundum esse ab omni peccato, quia delicta detersa sunt; ideo te sacramentis coelestibus dignum judicat, et ideo invitat ad coeleste convivium; ut Osculetur te ab osculis oris sui. Tamen propter sequentia, anima tua, vel humana conditio, vel Ecclesia vidit se ab omnibus mundatam esse peccatis, dignam quae ad altare Dei possit accedere. Quid est enim altare, nisi forma corporis Christi? Vidit sacramenta mirabilia, et ait: Osculetur me ab osculis oris sui; hMeliora ubera tua super vinum, hoc est, meliores sensus, meliora tua sacramenta super vinum, super illud vinum quod etsi suavitatem habet, laetitiam habet, gratiam habet: tamen tum est nomen tuum, propterea adolescentulae dilexerunt te . Quae sunt istae adolescentulae, nisi animae singulorum, quae deposuerunt istius corporis senectutem, renovatae per Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Quare gͦ in oratione dñica que postea seqͥt᷑.
ait panem nr̃m: Pan̾e quidem dixit: sed
epyusyon. hoc ẽ. suꝑ substantialem. Non iste
panis est qui uadit in corpus: s ille panis
uite eternȩ qui anime nr̃e substantiam
entem diem. G qd̾ latinꝰ dixit. & qd̾ grecꝰ:
utrunq utile udet᷑. Grecus utrunq uno
sermone significauit. Latinꝰ eotidianum
dixit. Si cocidianꝰ est panis cur post an¬
num illum sumis: quẽ ad modum greci in
oriente facere consuer̃t: Accipe cotidie:
qd̾ cotidie tibi ꝓsit. Sic uiue. ut cotidie
merearis acciꝑe. Qui ñ meret᷑ cotidie ac
ciꝑe: uon meret᷑ post annum acciꝑe. Qmͦ
ne forte aliqͥd uel in corde uel in sermone pee¬
cassent. Ergo tu audis qd̾ quotienscunq of¬
fertur sacͥficium. mors dñi. resurrectio dĩi.¬
eleuatio dñi significet᷑. & remissio peccatoꝵ
& panem istum uite. non cotidianum assu

Expanded text:
Quare ergo in oratione Dominica quae postea sequitur, Quare ergo in oratione Dominica quae postea sequitur, ait: Panem nostrum ? Panem quidem dixit, sed ἐπιούσιον, hoc est supersubstantialem. Non iste panis est, qui vadit in corpus: sed ille panis vitae aeternae, qui animae nostrae substantiam tinus dixit et graecus, utrumque utile videtur: graecus utrumque uno sermone significavit; latinus quotidianum dixit. Si quotidianus est panis, cur post annum illum sumis, quemadmodum Graeci in Oriente facere consueverunt? Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit: sic vive, ut quotidie merearis accipere. Qui non mecipere, non meretur post annum accipere; qune forte aliquid vel in corde, vel in sermone peccassent. Ergo tu audis quod quotiescunque offertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini significetur, et remissio peccatorum; et panem istum vitae quot
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficetur: Quasi optemus ut scĩficet᷑ ille
Non. Sed scĩficetur in nobis: ut ad nos pos¬
sit eiꝰ scĩficatio ꝑuenire. Pater ñr qui esin
çelis scĩficet᷑ nom̃ tuũ. adueniat regnum
tuum: quasi non eternum sit regnum dĩ.
Ipse iħs dicit. Ego in hoc natus sum. & tu
patri. ueniat regnũ tuum. quasi ñ uen̾it:
Sed tunc uenit regnum dei: quando eius
estis gr̃am consecuti. Ipse eñi ait. Regnũ
dei intra uos est. ueniat regnum tuum.
fiat uoluntas tua: sic̃ in celo &e in terra.¬
Scĩficatum est celum: deiectus est diabolꝰ.
Ubi uersat᷑. ubi & ille homo que ile dece¬
pit s fiat uoluntas tua. hoc ẽ. sit pax in
terra. quead modum in celo. Panem nr̃m
cotidianum da nob̃ hodie. Memini smomiᷤ
mei cum de sacramentis tractarem. Diri
uobis qd̾ ante uerba xp̃i qd̾ offert᷑. panis
dicatur. ubi xp̃i uerba deꝓnta fuerint:
iam non panis dicitur. s corpꝰ appellatur:

Expanded text:
sanctificetur? Quasi optemus, ut sanctificetur ille sanctificetur? Quasi optemus, ut sanctificetur ille Non: sed sanctificetur in nobis, ut ad nos possit ejus sanctificatio pervenire. Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum: veniat regnum tuum. Quasi non aeternum sit Dei regnum. Ipse Jesus dicit: Ego in hoc natus sum ; et tu dicis Patri: Veniat regnum tuum ; quasi non venerit. Sed tunc venit regnum Dei, quando ejus estis gratiam consecuti . Ipse enim ait: Regnum Dei intra vos est. 23. Veniat regnum tuum: fiat voluntas tua sicut in coelo et in terraificatum est coelum, dejectus est diabolus. Ubi versatur? Ubi et homo, quem ille decepit. Fiat voluntas tua, hoc est, sit pax in terra, quemadmodum in coelo. 24. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Memini sermonis mei cum de sacramentis tractarem . Dixi vobis quod ante verba Christi quod offertur, panis dicatur: ubi Christi verba deprompta fuerint, jam non panis dicitur, sed corpus appellatur .
Abbreviated transcription (Latin):
sed lib̾a nos a malo. Hides qͣm breuis oratio.
& om̃ium plena uirtutum: pͥmus sermo qͣn¬
te sit gr̃e. Ohomo faoiem tuam ñ audebas ad
celum attollere. Ooulos tuos in terrã dirige¬
es bonꝰ filius. Ideo p̃sume ñ de oꝑatione tua:
care qͦd acceꝑis: ñ est suꝑbia. s deuotio. Gͦ
attolle occłos ad patrem. qͥ te ꝑ lauacrũ ge¬
nuit. ad patre qui te ꝑ filiũ redemit: ꝙ die
pater noster. Bona presumptio: sed moda̾ta.
Patrem dicis: quasi filius. Sed noli tibi spe¬
tialiter aliqͥd undicare. Soliꝰ xp̃i. speciał
est pater. Nobis om̃ib in cõmune ẽ. pater:
quia illum solum genuit. nos creauit. Die
gͦ ⁊ tu per grãm pater nost̾: ut filiꝰ esse
merearis. Eccłȩ contuitu &e considatione
te ipse comenda: pater nost̾ qui es in celis.
Quid est in celis: Audi scͥpturam dicentẽ.
Celumm est ibi: ubi flagitia feriant᷑. Celum ẽ.
ibi: ubi nullũ mortis est uulnꝰ. Pater noster
qui es in celis: scĩficetur nom̃ cuũ. Quid est

Expanded text:
o. Vides quam brevis oratio, et omnium plena virtutum? Primus sermo, quantae gratiae? O homo, faciem tuam non audebas ad coelum attollere, oculos tuos in terram dirigees bonus filius: ideo praesume non de operatione tua, care quod acceperis non est superbia, sed devotio. Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit: ad Patrem qui te per Filium redemit, et dic: Pater noster. Bona praesumptio, sed moderata. Patrem dicis quasi filius: sed noli tibi specialiter aliquid vindicare. Solius Christi specialis est Pater, nobis omnibus in commune est Pater; quia illum solum genuit, nos creavit. Dic ergo et tu per gratiam: Pater noster; ut filius esse merearis. Ecclesiae contuitu et consideratione te ipse commenda. 20. Pater noster, qui es in coelis. Quid est in coelis? Audi Scripturam dicentem: coelum est ibi, ubi flagitia feriantur: coelum est ibi, ubi nullum mortis est vulnus. 21. Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Uulnus: qͥa sub peccato sumꝰ. Medicina ẽ:
celeste & uen̾abile sacram̃tum. Panem nr̃m
cotidianum da nob̾ hodie. Cotidie si accipis:
cotidie tibi hodie est. Si tibi hodie ẽ. xp̃s tͥ
p̃cessit: dies aũ apppinqͣuit. Nexhest̾na p̃cessit:
dies hodiernꝰ apppinqͣuit. Seqͥt᷑. Dimitte nobd¬

Expanded text:
ub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile sacramentum. 26. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quotidie si accipis, quotidie tibi hodie est. Si tibi hodie est Christuspraecessit, dies autem appropinquavit : nox hesterna praecessit, dies hodiernus appropinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nob