comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re clementia. Olim amari pontico usq
ad alpes iulias. non erunt nr̃a que nr̃a
sunt: ⁊ ꝑ annos. xxͣx. fracto danubii li¬
mite. in mediis romani imꝑii regiõĩb
pugnabat᷑. Aruerunt uetustate lacͥme.
pͣter paucos senes om̃s incaptiuitate &
obsidione generati: ñ desiderabant qͣm
non nouerant lib̾tatem. Quis hoc cre¬
deret. quȩ digno sermone hystoriȩ cõ¬
p̾hendent. romam ingremio suo non
nare quidem. s auro ⁊ cuncta suppelle¬
ctili uitam redimere: Qd ñ uitio pͥn¬
cipum. qui uel religiosissimi st̃. s sce¬
lere semibarbari accidit ꝓditoris. qui
nr̃is contra nos opib armauit inimi¬
cos. E terno quondam dedecore roma¬
num laborabat imꝑium. qͦd galliscun¬
cta uastantib. fusoq apud galliã exer¬
citu. romã brenus intrasset: nec p̾stinã
abolere pot̾at ignominiã. donec ⁊gal¬
lias genitale galloꝵ solum. ⁊ gallo gre¬
ciam inqua sederant occidentes orien¬

Expanded text:
are clementia. olim a mari Pontico usque are clementia. olim a mari Pontico usque ad Alpes Iulias non erant nostra, quae nostra sunt, et per annos triginta fracto Danubii limite in mediis Romani imperii regionibus pugnabatur. aruerant uetustate lacrimae; praeter paucos senes omnes in captiuitate et obsidione generati non desiderabant, quam non nouerant, libertatem. quis hoc crederet, quae digno sermone historiae conprehenderent Romam in gremio suo non nare quidem sed auro et cuncta superlectili uitam redimere? quod non uitio principum, qui uel religiosissimi sunt, sed scelere semibarbari accidit proditoris, qui nostris contra nos opibus armauit inimicos. aeterno quondam dedecore Romanum laborabat imperium, quod Gallis cuncta uastantibus fusoque apud Alliam exercitu Romam Brennus intrasset, nec pristinam abolere poterat ignominiam, donec et Gallias, genitale Gallorum solum, et Gallograeciam, in qua consederant occidentis orien
Abbreviated transcription (Latin):
alani. gipedes. herucli. saxones. burgun¬
diones. a lamanni:⁊ olugenda res publi¬
ca. hostes pannonii uastauert̾. Et enim
assur uenit cum illis. Alaguntiacus no¬
bilis quondam ciuitas. capta atq subu̾sa
est. ⁊ in eccłia multa hominũ milia tru¬
cidata Aiangiones. longa obsidione dele¬
tr. Remoꝵ urbs p̃potens. ambianis atra¬
bate. extremiq hominũ morini. tornacꝰ.
nemete. argentoratꝰ. translate ing̾maniã:
aqͥtania. nouẽq popłoꝵ lugdunensis &
narbonensis ꝓuintie p̃t̾ paucas urbes.
cuncta  populata sunt. Quas ⁊ ipsas fo¬
ris gladius. intus uastat fames. Non poᷤ¬
sum absq lacrimis tolose facere m̃tionẽ
que ut huc usq ñ rueret: scĩ ex suꝑii ep̃i
merita p̾stiterunt. Ipse hispaniȩ iãiãq
periture. cotidie contremiscunt. recordã¬
tes irruptionis ambrice: ⁊ quicqͥd alii se¬
mel passi sunt. ille semꝑtimore patiun-¬
tur. Cetera taceo. ne uidear de dei desꝑa-¬

Expanded text:
Halani, Gypedes, Heruli, Saxones, BurgunHalani, Gypedes, Heruli, Saxones, Burgundiones, Alamanni et — o lugenda res publica! — hostes Pannonii uastauerunt. etenim Assur uenit cum illis. Mogontiacus, nobilis quondam ciuitas, capta atque subuersa est et in ecclesia multa hominum milia trucidata, Uangiones longa obsidione finiti, Remorum urbs praepotens, Ambiani, Atrabatae extremique hominum Morini, Tornacus, Nemetae, Argentoratus translatae in Germaniam, Aquitaniae Nouemque populorum, Lugdunensis et Narbonensis prouinciae praeter paucas urbes cuncta populata sunt, quas et ipsas foris gladius, intus uastat fames. non possum absque lacrimis Tolosae facere mentionem, quae ut hucusque non rueret, sancti episcopi Exsuperii merita praestiterunt. ipsae Hispaniae iam iamque periturae cotidie contremescunt recordantes inruptionis Cymbricae et, quicquid alii semel passi sunt, illae semper timore patiuntur. Cetera taceo, ne uidear de dei desper
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi alt̾a die morit᷑: ⁊ hec facimꝰ qͥa dñi u̾b̾ ñ
credimꝰ. a& quia etas optata cunctis ñ
uiciniã mortis quȩ debet᷑ mortalib
lege nature. s cassa spe. annoꝵ nobis
spatia pollicet᷑. Nemo enĩ tam fractis
uirib ⁊ sic decrepite senectutis ẽ: ut nͦ
se putet. unũ adhuc annũ ẽẽ uicturũ
Unde subripit obliuio conditionis suȩ.
ut terrenũ animal:⁊ iamiamq soluẽ¬
dum erigatur insuꝑbiã: ⁊ animo cȩ¬
lum teneat. Uerum qͥd ago: fracta
naue de mercib disputo. Qui tenebat
demedio fit: ⁊ ñ intelligimꝰ appropin¬
quare antixp̃m. quẽ dñs ih̾c int̾ficiet
spũ oris sui. Ue pregnantib ⁊ nutri¬
entib in illa die. quoꝵ utrumq. de fru¬
ctib nuptiarũ ÷ p̃sentium miseriarum.
pauca ꝑcurram. Quod rari huc usq resi
alpes & pyreneũ est. qd̾ oceano ⁊ reno in
cludit᷑. quandus. uuandalus. sarmata.

Expanded text:
quasi altera die morituri. Et haec facimus, quia Domini quasi altera die morituri. Et haec facimus, quia Domini credimus, quia aetas optata cunctis non uiciniam mortis, quae debetur mortalibus lege naturae, sed cassa spe annorum nobis spatia pollicetur. nemo enim tam fractis uiribus et sic decrepitae senectutis est, ut non se putet. unum adhuc annum esse uicturum. unde subrepit obliuio conditionis suae, ut terrenum animal et iam iamque soluendum erigatur in superbiam et animo caelum teneat. Uerum quid ago? fracta naue de mercibus disputo. qui tenebat, de medio fit, et non intellegimus adpropinquare antichristum, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. uae praegnantibus et nutrientibus in illa die. quorum utrumque de fructibus nuptiarum est. praesentium miseriarum pauca percurram. quod rari hucusque residAlpes et Pyrenaeum est, quod oceano Rhenoque concluditur, Quadus, Uandalus, Sarmata,
Abbreviated transcription (Latin):
rectam.⁊ dnm̃ innitentẽ suꝑ eam.
ꝑ quã ascendebant angłi ⁊ descende¬
bant: ut nec peccator desꝑ& salutem.
nec iustus in sua uirtute securus sit.
Atq ut multa p̃teream. neq enim
tempꝰ ẽ ut assumꝑti destimonii omĩa
disseram: post annos.xx. diues dñs
& pater ditior. qui dudum iordanem
in baculo transierat. cũ trib turmis
gregum inꝑatriã reu̾tit᷑. Apłi toto orbe
ꝑegrini. non es in zona. ñ uirgam in
manu. ñ caligas habuere inpedib: &
tam̃ dicere poterant. nichil habentes.
tum ñ est nob̃: quod autẽ habemus.¬
rum sarcina p̃grauati. ⁊ ideo stantes
cum helia in foramine petre. ꝑangusti¬
as acus transire pot̾ant: ⁊ post̾ĩora dñi
contemplari. Nos ardemꝰ auaritia: icõ¬
tra pecunias disputantes. auro sinum
expandimꝰ. nichilq nob̾ satis ẽ & illud
qͦd de megarensib dr̃ iure miseris coap¬
tari potest᷑. E dificãt qͣsi sẽꝑ uicti. uiuunt

Expanded text:
rectam et dominum innitentem super eam; rectam et dominum innitentem super eam; per quam ascendebant angeli et descendebant, ut nec peccator desperet salutem nec iustus in sua uirtute securus sit. atque, ut multa praeteream — neque enim tempus est, ut adsumptis testimoniis omnia disseram — post annos uiginti diues dominus et pater ditior, qui dudum Iordanen in baculo transierat, cum tribus turmis gregum in patriam reuertitur. apostoli toto orbe peregrini non aes in zona, non uirgam in manu, non gallicas habuere in pedibus et tamen dicere poterant: nihil habentes aurum non est nobrum sarcina praegravati. Et ideo stantes cum Elia in foramine petrae, per angustias acus transire poterant, et posteriora Domini contemplari . Nos vero ardemus avaritia, et contra pecunias disputantes, auro sinum expandimus; nihilque nobis satis est. Et illud, quod de Megarensibus dicitur, jure miseris coaptari potest: Aedificant quasi semper victuri: vivunt
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres circunducendi̾. s nolebat se
iudicari abinfideli conscientia: ⁊ cum
posset de euangłio uiuere. dieb ac no¬
ctib laborabat manib suis. nequẽ gra¬
uaret credentiũ. Si scandalizat in qͥt
esca frẽm. inet̾num carnẽ ñ mandu¬
cabo. Dicamꝰ & nos. Si scandalizat
soror illa uel fr̃. non unũ uł alterũ.
s totam ȩccłiam: nec sororẽ uidebo
nec fratrẽ. Mlelius ẽ rem familiarẽ
minui: quã amme salutẽ perire. Me¬
lius ẽ amittere. qđ uelimꝰ nolimus
tere. proqͦ om̃ĩa dimittenda sunt.
me ẽ. s unius unciole decimã partẽ
adicere potest ad staturã sua: & sol¬
liciti sumus quid manducemꝰ aut qͥd
bibamꝰ: Ne cogitemꝰ gͦ de crastino. suf¬
ficit diei malicia sua. Iacob frẽm fugi¬
ens magnis inpatris domo diuitiis
derelictis: nudus ꝓfugit mesopota¬
miam. Et ut nobis fortitudinis sue
p̃beret exemplum: lapide caꝑiti suꝑ¬
posito uidit scalam ad celũ usq sub¬

Expanded text:
mulieres circumducendi, sed nolebat se mulieres circumducendi, sed nolebat se iudicari ab infideli conscientia. et, cum posset de euangelio uiuere, diebus ac noctibus laborabat manibus suis, ne quem grauaret credentium. si scanesca fratrem, in aeternum carnem non manducabo . Dicamus et nos: Si scandalizat soror, vel frater, non unum, et alterum, sed totam Ecclesiam; nec sororem videbo, nec fratrem. Melius est rem familiarem minui, quam salutem animae perire. Melius est amittere, quod velimus, nolimus,tere, pro quo omnia dimittenda sunt. me est, sed unius unciunculae decimam partem adicere potest ad staturam suam ? et solliciti sumus, quid manducemus aut quid bibamus ? ne cogitemus ergo de crastino: sufficit diei malitia sua. Iacob fratrem fugiens magnis in patris domo diuitiis derelictis nudus pergit in Mesopotamiam et, ut nobis fortitudinis suae praeberet exemplum, lapide capiti subposito uidet scalam ad caelum usque sub
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuia. nec inuitant᷑. Quasi ñ pos¬
sis ꝓbate etatis habere famulos uel
libertos. inquorũ nutrita ẽs manib. ⁊
qui p̾sint domui. uel ad ꝑublicum
respondeant. tributa ꝑsoluant. qui te
suspiciant ut patronam. diligant ut
alumnam. uenerent᷑ ut scãm. Quere
pͥmum regnũ dĩ: ⁊ hec om̃ia apponẽ¬
tur tibi. Si de ueste cogitaueris: lilia
tibi de euangłio ꝓponunt᷑. Si de cibo:
remittere ad aues que ñ serunt neq
metunt. & pater tuus celestis pascet
illas. Quante uirgines & uidue abs¬
q ulla sorde rumoris. suã substanti¬
tineas in media tranquillitate nau¬
fragium:Si timotheo dicit᷑ adolescẽ¬
tiores uiduas deuita: ⁊ iterũ. anus
ut matres. ad olescentulas ut sorores.
cum om̃i castitate: quare tu me cõ¬
etriuio. sufficit michi conscientia mea:
coram deo.s etiam corã hominib: ne
ꝑ illum nom̃ dei blasphemaret᷑ ingẽ¬
tib. habebat utiq potestatẽ sorores

Expanded text:
conuiuia nec inuitantur? quasi non posconuiuia nec inuitantur? quasi non possis probatae aetatis habere famulos uel libertos, in quorum nutrita es manibus, qui praesint domui, qui ad publicum respondeant, tributa persoluant, qui te suspiciant ut patronam, diligant ut alumnam, uenerentur ut sanctam. quaere primum regnum dei et haec omnia adponentur tibi. si de ueste cogitaueris, lilia tibi de euangelio proponentur; si de cibo, remittere ad aues, quae non serunt nec metunt et pater tuus caelestis pascit illas. quantae uirgines et uiduae absque ulla sorde rumoris suam substantitineas in media tranquillitate naufragium. si Timotheo dicitur: adulescentiores uiduas deuita et iterum: anus ut matres, adulescentulas ut sorores cum omni castitate, quare tu e triuio: \'sufficit mihi conscientia mea; coram deo sed et coram hominibus, ne per illum nomen dei blasphemaretur in gentibus. habebat utique potestatem sorores
Abbreviated transcription (Latin):
licuit thalami exꝑtem. sine crimine ui¬
tam degere more ferx̧. tales nec tange¬
re curas. Non seruata fides cineri pro¬
missa sicheo. Proꝑonis mͥ gaudia nuꝑ¬
tiarum. ego tͥ opponã pyram. gladiũ.¬
& incendium. Nontantũ boni ẽ innup¬
tiis quod sꝑamus. quantũ mali qd̃ acci¬
dere potest. & timendũ est. Libido tͣn-¬
acta semꝑ sui relinquit penitudinem.
nunquamq saciat᷑: & extincta reaccẽ-¬
ditur. usu crescit & deficit: ñec rati¬
om paret. quȩ impetu ducitur. S diciᷤᷤ.
Ample opes. dispensatio rei familiariᷤ.
egent auctoritate uiri. Scilicet ꝑiert̾
domus celibum:: i nisi cum seruuł tuiᷤ
ipsa seruieris: familie tue imꝑare non
poteris. Auia tua. mat̾ & amita. ñ ne
auctoritatis pristine honorisq maio¬
ris sunt. dum eas & tota ꝓuintia: iec¬
clesiarũ principes suspiciunt: Ergo
milites. & ꝑegͥnantes. sine uxorib sua
hospitiola ñ regunt: ⁊ nec inuitant ad

Expanded text:
licuit thalami expertem sine crimine uilicuit thalami expertem sine crimine uitam degere more ferae tales nec tangere curas. non seruata fides cineri promissa Sychaeo. proponis mihi gaudia nuptiarum; ego tibi opponam pyram, gladium, incendium. non tantum boni est in nuptiis, quod speramus, quantum mali, quod accidere potest et timendum est. libido transacta semper sui relinquit paenitudinem numquamque satiatur et extincta redaccenditur. usu crescit et deficit nec rationi paret, quae impetu ducitur. sed dicis: \'amplae opes et dispensatio rei familiaris egent auctoritate uiri\'. scilicet perierunt domus caelibum et, nisi cum seruulis tuis ipsa seruieris, familiae tuae imperare non poteris. auia tua, mater et amita nonne auctoritatis pristinae honorisque maioris sunt, dum eas et tota prouincia et ecclesiarum principes suscipiunt? ergo milites et peregrinantes sine uxoribus sua hospitiola non regunt et nec inuitant ad
Abbreviated transcription (Latin):
& ligata manus coccino conscientiã iu¬
deorum iam tunc xp̃i passione resꝑsit:
ac de scorto ꝓpħico cuius similitudo uł
eccłiam significat degentib congrega¬
tam. uel quod iꝑsi loco magis conuenit
sẏnagogam. pͥmum assumptã de idola-¬
tris ꝑ abraham ⁊ moysen. de inde ꝑost
adulteriũ ⁊ negationẽ saluatoris. seden¬
tem plurimo tempore sine altari.sacer¬
dotib ac ꝓpħis. & uiri pͥstini consortiũ
p̃stolantem. ut postqͣm subint᷑uerit ꝑle¬
nitudo gentiũ. tunc om̃is isrł saluus
fiat: quasi inbreui tabella latissimos
terrarũ situs ostendẽ uoluit: Hinc ꝑ¬
gam ad alias questiuncłas. quarũ pͥma
de anne consilio.Sola ne ꝑpetuo mereis
carpere iuuenta. nec dulces natos uene¬
ris nec p̃mia noris: Idcinerẽ aut manes
credis curare sepultos: Cui breuit̾ res¬
pondeat ipsa que passa ẽ. Tu lacrimise¬
uicta meis. tu pͥma furentẽ his germa¬
na malis oneras. atq obicis hosti. Non

Expanded text:
 ligata manus coccino conscientiam Iu ligata manus coccino conscientiam Iudaeorum iam tunc Christi passione respersit —, ac de scorto prophetico, cuius similitudo uel ecclesiam significat de gentibus congregatam uel—quod ipsi magis loco conuenit - synagogam primum adsumptam de idolatris per Abraham et Moysen, dein post adulterium et negationem saluatoris sedentem plurimo tempore sine altari, sacerdotibus ac prophetis et uiri pristini consortium praestolantem, ut, postquam subintrauerit plenitudo gentium, tunc omnis Israhel saluus fiat? Quasi in breui tabella latissimos terrarum situs ostendere uolui, ut pergam ad alias quaestiunculas, quarum prima de Annae consilio est: solane perpetua maerens carpere iuuenta nec dulces natos Veneris nec praemia noris? id cinerem aut manes credis curare sepult o s? cui breuiter respondeat ipsa, quae passa est: tu lacrimis euicta meis, tu prima furentem his, germana, malis oneras atque obicis hosti. non
Abbreviated transcription (Latin):
tuo suꝑ femur tuũ. potentissime. Mo¬
do audit petrus. conde gladium tuum
inuaginã suã. Qui enĩ gladio ꝑcusserit.
gladio moriet᷑. Hec dicimus ñ separanteᷤ
legem & euangłm. ut marcion calum¬
niat᷑as unum atq eundẽ suscipientes
& finis erit: ut metat. plantet. ut habe¬
at quod succidat. Iacit fundam̃tũ. ut
edificio consummato scłi culm̃ impo¬
nat. Auoquin si ad sacram̃ta ueniamꝰ
& futuroꝵ tẏpos: non nr̃o arbitrio. sed
Lia lippientib ocłis. & rachel quã iacob
amabat plurimũ: synagogã ȩccłiamq
testantur. Unde ⁊ anna prius sterilis.
fenenne ub̾tate fecundior ẽ. Licet &¬
monogamia nos in ysaac rebeccaq ꝑ̃
cesserit. cuius solius partꝰ dñi reuela¬
tio est: nec ulla alia feminarũ deũ¬
ꝑse ipsam consuluit. Qͥd loquar de
thamnar que esrom ⁊ phares geminos
fudit infantes. in quoꝵ natiuitate di¬
uisa maceria duos poꝑulos separauit.¬

Expanded text:
tuo super femur tuum, potentissime; motuo super femur tuum, potentissime; modo audit Petrus: conde gladium tuum in uagina sua; qui enim gladio percusserit, gladio morietur. haec dicimus non separantes legem et euangelium, ut Marcion calumniatur, sed unum atque eundem suscipientes et finis; serit, ut metat; plantat, ut habeat quod succidat; jacit fundamentum, ut aedificationi, consummato saeculo, culmen imponat. Alioqui si ad sacramenta veniamus, et futurorum typos, non nostro arbitrio, sed Lia lippientibus oculis, et Rachel, quam Jacob amabat plurimum , Synagogam Ecclesiamque testantur. Unde et Anna prius sterilis, Fennenae ubertate foecundior est . Licet et monogamia nos in Isaaecesserit, cuius solius partus domini reuelatio est. nec ulla alia feminarum dese ipsam consuluit. quid loquar de Thamar, quae Zaram et Phares geminos fudit infantes — in quorum natiuitate diuisa maceria duos populos separauit et
Abbreviated transcription (Latin):
cite & multiplicamini. ⁊ replete t̾rã.:
quid adnos. in quos fines seculorũ
decurrert̾. quib dicit᷑. tempꝰ breue:
& iam securis adradices arboꝵ ꝑosi¬
ta est. que siluã legis & nuptiarum
euangłica castitate succidit: Tempꝰ
amplexandi. & tempꝰ longe fieri ab
amplexib. Ieremias captiuitate ꝓpin¬
qua. uxorem ꝓhibet᷑ acciꝑe. E rechiel in
babilone. mortua ẽ inquit uxor mea.
& aꝑtum ẽ os meũ. Nec ducturus uxo¬
rem. nec ille qui duxerat: possunt ino¬
pere conugali libere ꝓpħare. Olim gle
erat. illum audire uersiculũ. Filii tui
sicut nouellatio oliuarum. incireũ itu
m̃se tue. Ꝙ& uideas filios filioꝵ tuorum.
Nunc de continentib dicit᷑. Qui adhe¬
ret dño: unus sp̃c ẽ. &. Ad hesit anima
mea pꝰt te: me suscepit dextera tua. Tc̃
oculum ꝓ oculo: nunc uerberanti ma¬
x illam: p̃bemus & alteram. Illo tẽpore
bellatorib dicebatur: accingere gladio

Expanded text:
cite et multiplicamini et replete terram, cite et multiplicamini et replete terram, quid ad nos, in quos fines saecu 1 orum decucurrerunt, quibus dicitur: tempus breue est et: iam securis ad radices arborum posita est, quae siluam legis et nuptiarum euangelica castitate succidat? tempus amplexandi et tempus longe fieri ab amplexibus. Hieremias captiuitate propinqua uxorem prohibetur accipere. Hiezechiel in Babylone: mortua e s t, inquit, uxor mea et apertum est os meum. nec ducturus uxorem nec ille, qui duxerat, possunt in opere coniugali libere prophetare. olim gloria erat illum audire uersiculum: filii tui sicut nouella oliuarum in circuitu mensae tuae et: uideas filios filiorum tuorum; nunc de continentibus dicitur: qui adhaeret domino, unus spiritus est et: adhaesit anima mea post te; me suscepit dextera tua. tunc oculum pro oculo, nunc uerberanti malam praebemus et alteram. illo tempore bellatoribus dicebatur: accingere gladio
Abbreviated transcription (Latin):
& femina: ut ne inbestiis quidẽ. serpẽtibꝰ.
cocodrillis ac lacertis. digamia habeat lo¬
cum. Quod si de mundis septena ponũt᷑
tie palma monstratur. Egressus enim
de archa noe deo uictimas immolauit.
non utiq de pari s de imꝑari numero.:
quia alterum fetib atq comugio alde¬
rum sacrificio p̃paratum ẽ ut patͥarche
non singulas habuerunt urores. immo
& concubinas habuere plurimas. Et
ne hoc parum sit: dauid multas:i sa¬
lomon habuit innumerabiles. Iudas
ad chamar quasi ad scortum ingredit᷑.
& uixta occidentẽ litteram osee ꝓpħa
non solum meretrici. s ⁊ adultere co¬
pulatur. Quod si & nobis iure concedi¬
tur: adhinniamus ad om̃s feminas:i
in exemplũ sodome ⁊ gomorre. ab ul¬
tima die dep̃hendamͣ uendentes ⁊ em̃¬
tes. nubentes & nuptum tradentes. &
tunc sit finis coniugii: quando t̾minꝰ
uite. Quod ⁊ si post diluuiũ & ante
diluuium iuguit illa sententia. cres¬

Expanded text:
et femina, ut ne in bestiis quidem, serpentibus, et femina, ut ne in bestiis quidem, serpentibus, crocodillis ac lacertis digamia habeat locum. quodsi de mundis septena ponunturtiae palma monstratur. egressus enim de arca Noe deo uictimas immolauit, non utique de pari, sed de inpari numero, quia alterum fetibus atque coniugio, alterum sacrificio praeparatum est. At patriarchae non singulas habuerunt uxores, immo et concubinas habuere quam plurimas et, ne hoc parum sit, Dauid multas et Salomon habuit innumerabiles. ludas ad Thamar quasi ad scortum ingreditur et iuxta occidentem litteram Osee propheta non solum meretrici, sed et adulterae copulatur. quod si et nobis iure conceditur, adhinniamus ad omnes feminas et in exemplum Sodomae et Gomorrae ab ultima die deprehendamur uendentes et ementes, nubentes et nuptum tradentes, ut tunc sit finis coniugii, quando terminus uitae. quodsi et post diluuium et ante diluuium uiguit illa sententia: cres
Abbreviated transcription (Latin):
intres. Propter qd̃ relinquet hõ ꝑatrẽ &
matrem ⁊ adherebit uxori sue. certe ñ
urorib. Qd̃ testimoniũ paulus edisse¬
rens ad xp̃m refert & ad eccłiam: ut
& pͥmus adam in carne. ⁊ scd̾s inspũ
monogamꝰ sit. Sit una eua mat̾ cun¬
ctorum uiuentiũ: ⁊ una eccłia pareis
omniũ xp̃ianoꝵ. Sicut illã maledi¬
ctus lamech induas diuisit uxores.⁊
sic hanc heretici in plures eccłias lace¬
rant. quȩ iuxta apocalyꝑsin ioħis.
synagoge magis daboli appellande
sunt. quã xp̃i conciliabula. Legimꝰ
incarminũ libro .Lx. sunt reginȩ.¬
& octoginta concubine: ⁊ ad olescen¬
tule quarũ ñ ẽ numerus. Una est
columba mea. ꝑfecta mea. una ẽ ma¬
tri sue. electa genitrici sue: ad quam
domine & filius eiꝰ. Sed marcham qͣm
petrus apłs subtypo interp̃tat᷑ eccłiȩ
noe cum trib filiis singnlas non binas¬
uxores introduxit. Etiam de immun¬
dis animalib bina sumunt᷑. masculus

Expanded text:
in tres-; propter quod relinquet homo patrem et in tres-; propter quod relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, certe non uxoribus. quod testimonium Paulus edisserens ad Christum refert et ad ecclesiam, ut et primus Adam in carne et secundus in spiritu monogamus sit. una Eua mater cunctorum uiuentium et una ecclesia parens omnium Christianorum. sicut illam maledictus Lamech in duas diuisit uxores, sic hanc heretici in plures ecclesias lacerant, quae iuxta Apocalypsin Iohannis synagogae magis diaboli appellandae sunt quam Christi conciliabula. legimus in carminum libro: sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae et adulescentulae, quarum non est numerus. una est columba mea, perfecta mea, una est matri suae, electa genetrici suae. ad quam dominae et filiis eius. sed et in arcam, quam Petrus apostolus sub typo interpretatur ecclesiae, Noe cum tribus filiis singulas, non binas introduxit uxores. etiam de inmundis animalibus bina sumuntur, masculus
Abbreviated transcription (Latin):
& castrant se ꝓpt̾ regna cȩloꝵs. uel a scd̃a
natiuitate pꝰ lauachrũ ex consensu uł
post nuptias ex ardore fider:eur uidu¬
a que iudicio dni uirũ hab̾e desiuit.
non illud letabunda congeminet. dñs
dedit. dñs abstulit. ⁊ oblatã occasionẽ
arripiat lib̾tatis. ut sui corporis habeat
potestatẽ. ne rursum ancilla fiat homi¬
nis: & certe multo laboriosius ẽ. non
frui eo qd̃ habeas: quã desid̾are qd̃ ami¬
seris. Unde & uirginitas in eo facilior
ẽ quod carnis incentiua ñ nouit᷑: i ui¬
duitas in illo sollicitior qd̾ p̃teritas ani¬
mo recolit uoluptates:. maxime si se pu
tet uirum ꝑdidisse ñ p̃misisse. quoꝵ
alterum doloris. alterum gaudii est.
Prima hominis creatura nos doceat.
plures nuptias refutare. Unus adam.
& una eua. immo una exeo costa se¬
parat᷑ infeminã. Rursumq qd̾ diuisũ
fuerat. nuptiis copulat᷑. dicente scͥptura.
erunt duo incarne una. ñ induas. nec

Expanded text:
 castrant se propter regna caelorum uel a secunda  castrant se propter regna caelorum uel a secunda natiuitate post lauacrum ex consensu uel post nuptias ex ardore fidei, cur uidua, quae iudicio domini uirum habere desiuit, non illud laetabunda congeminet: dominus dedit, dominus abstuli et oblatam occasionem arripiat libertatis, ut sui corporis habeat potestatem, ne rursum ancilla fiat hominis ? et certe multo laboriosius est non frui eo, quod habeas, quam desiderare, quod amiseris. unde et uirginitas in eo felicior est, quod carnis incentiua non nouit, et uiduitas in illo sollicitior, quod praeteritas animo recolit uoluptates, maxime si se uirum putet perdidisse, non praemisisse, quorum alterum doloris, alterum gaudii est. Prima hominis creatura nos doceat plures nuptias refutare. unus Adam et una Eua — immo una ex eo costa — separatur in feminam rursumque, quod diuisum fuerat, nuptiis copulatur dicente scriptura: erunt duo in carne una — non in duas nec
Abbreviated transcription (Latin):
rorum parit̾ ac feminarũ: post tandos
rudes quis quẽ pͥmũ efferret. Uicit ma¬
ritus: ⁊ totius urbis populo confluente
nube feretrũ p̃cedebat. Qͥd dicimꝰ tali
mulierie Nempe illud qͦd dñs samarita¬
nȩ. Uiginti duos habuisti maritos: ustũ
aquo nunc sepeliris ñ est tuus. Itaq ob¬
secro te religiosa in xp̃o filia. at cestimo¬
nia ista ñ noueris. quib in continentib
⁊ miseris subuenitur. s illa potiꝰ lectiteᷤ.
quib ꝑudicitia coronat᷑. Sufficit tibi
qd̃ ꝑdidisti pͥmum uirginitatis gradũ:
cium coniugalem aduiduitatis conti¬
nentiam. Eatrema immo abiecta ne
cogites:. nec aliena & longe posita exẽ¬
pla ꝑquiras. Habes auiam. matrẽ. a¬
mitam: quarũ tͥ abundans imitatio at¬
q doctrina: perfecta uiuendi norma
uirtutum ẽ. Si enim multe inconiugio
uiuentib ad huc uiris intelligunt illd̃
apłi. omĩa licent s ñ omĩa expediunt.¬

Expanded text:
rorum pariter ac feminarum: \'post tantas rorum pariter ac feminarum: \'post tantas rudes quis quem primus efferet?\' uicit maritus et totius urbis populo confluente nubae feretrum praecedebat. quid dicimus tali mulieri? nempe illud, quod dominus Samaritanae: \'uiginti duos habuisti maritos et istum, a quo nunc sepeliris, non est tuus.\' Itaque obsecro te, religiosa in Christo filia, ut testimonia ista non noueris, quibus incontinentibus et miseris subuenitur, sed illa potius lectites, quibus pudicitia coronatur. sufficit tibi, quod perdidisti primum uirginitatis gradum et cium coniugale ad uiduitatis continentiam. extrema, immo abiecta ne cogites nec aliena et longe posita exempla perquiras. habes auiam, matrem, amitam, quarum tibi abundans imitatio atque doctrina et praecepta uiuendi norma uirtutum est. si enim multae in coniugio uiuentibus adhuc uiris intellegunt illud apostoli: omnia licent, sed non omnia expediunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuirginitatis corona pͥmum gradum
teneat. sexagenariꝰ ꝓlabore uiduarũ
inscđ̾o sit numero. tricenariꝰ federa
nuptiarũ ipsa digitoꝵ coniunctione
testet᷑. digama in quo erit numero:
Immo extra numerũ erit. Certe in bo¬
na terra ñ oritur. s in ueprib ⁊ spine¬
tis uulpium que herodi impiissimo
comparant᷑: ut in eo se putet eẽ lauda¬
bilem si scortis melior sit. si publicarũ li¬
bidinũ uictimas suꝑet. si uni sit ꝓsti¬
tuta non plurib. Rem dicturus sum¬
incredibilem: s qͣm multoꝵ testimonuꝰ
approbo. Ante annos plurimos cum
inchartis eccłiasticis iuuarem dama¬
sum rome urbis ep̃m: iorientis atq
occidentis sinodicis consultationib res¬
ponderem: uidi duo inter se paria uilis¬
simorum eplebe hominũ cõparata: uinũ
qui uiginti sepelisset uxores. alterã que
uicesimũ scd̾m habuisset maritum: ex¬
tremo sibi ut ipsi putabant matrimonio
copulatos. Sumina om̃iũ expectatio ui¬

Expanded text:
pro uirginitatis corona primum gradum pro uirginitatis corona primum gradum teneat, sexagenarius pro labore uiduarum in secundo sit numero, tricenarius foedera nuptiarum ipsa digitorum coniunctione testetur, digamia in quo erit numero ? immo extra numerum. certe in bona terra non oritur, sed in uepribus et in spinetis uulpium, quae Herodi inpiissimo conparantur, ut in eo se putet esse laudabilem, si scortis melior sit, si publicarum libidinum uictimas superet, si uni sit prostituta, non pluribus. Rem dicturus incredibilem multorum testimoniis adprobabo. ante annos plurimos, cum in chartis ecclesiasticis iuuarem Damasum, Romanae urbis episcopum, et orientis atque occidentis synodicis consultationibus responderem, uidi duo inter se paria uilissimorum e plebe hominum conparata, unum, qui uiginti sepelisset uxores, alteram, quae uicesimum secundum habuisset maritum, extremo sibi, ut ipsi putabant, matrimonio copulatos. summa omnium expectatio ui
Abbreviated transcription (Latin):
cundum ꝑdid̾it: Societ᷑ & tercio.
Et si ille dormierit. inqͣrtũ qͥntũq
procedat: ut nichil sit qͦ a meretricib
differat. Omni ratione uidue ꝓui¬
dendum ẽ.: ne castitatis primos exce¬
dat limites. Quod si excesserit: i uere¬
cundiam suꝑauerit matronalẽ: Inom¬
nem debachabit᷑ luxuriam. ita ut ꝓpħã
mereat᷑ audire dicentem. facies mere¬
tricis facta ẽ tibi. inpudorata estu. Qd
gͥ: Dampnamꝰ scd̾a matrimonia: Mi¬
nime. S pͥma laudamꝰ. Abicimꝰ de ec¬
cłia digamos: Absit. S monogamos
ad continentiã ꝓuocamus. In arca noe.
non solum munda. s & immunda fu¬
erunt animalia. Habuit & homines:
habuit & serpentes. In domo quoq ma¬
gna. uasa diu̾sa sunt. alia in honorem.
alia incontumeliam. Est & cratera ad
bibendũ: ẽ ⁊ matula ad secretiora natu¬
re. Nam cum sementẽ terre bone cen¬
tesimũ & sexagesimũ & tricesimum
fructũ euangelia doceant. ⁊ centenariꝰ

Expanded text:
cundum perdiderit, sortietur et tertium? cundum perdiderit, sortietur et tertium? et si ille dormierit, in quartum quintumque procedet, ut quo a meretricibus differat ? omni ratione uiduae prouidendum est, ne castitatis primos excedat limites. quos si excesserit et uerecundiam ruperit matronalem, in omnem debacchabitur luxuriam, ita ut prophetam mereatur audire dicentem: facies meretricis facta est tibi; inpudorata es tu. quid igitur ? damnamus secunda matrimonia ? minime, sed prima laudamus. abicimus de ecclesia digamos ? absit, sed monogamos ad continentiam prouocamus. in arca Noe non solum munda, sed et inmunda fuerunt animalia; habuit et homines, habuit et serpentes. in domo quoque magna uasa diuersa sunt, alia in honorem, alia in contumeliam. est et crater ad bibendum, est et matula ad secretiora naturae. nam cum in semente terrae bonae centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum euangelia doceant et centenarius
Abbreviated transcription (Latin):
quod in patria tua gestum ÷ repetam.
ut scias pudicitiam etiam barbaris
ac feris. & sanguinariis gentib esse
uenerabilem. Qens theutonũ ex ulti¬
mis oceani atq germanie ꝓfecta lit-¬
toribom̃s gallias inundauit: sepiꝰq
cesis romanis exercitib. apud aquas
sextias mario pugnante suꝑata est.
Quoꝵ trecente matronȩ. cum aliis
se uiris captiuitatis condicione tra¬
dendas eẽ didicissent. ꝑrimũ consu¬
lem dep̾̃cate sunt. ut templo cereris
ac ueneris inseruitiũ trade̾nt᷑. Quod
cum ñ impetrarent: sũ mouente eas
litore. cesis paruulis liberis. mane mor¬
tue sunt reꝑte: suffocatis laqueo fau¬
cib: ⁊ mutuis cõplexib se tenentes. Qd
gͥ barbare castitati ñ potuit inferre
captiuitas. hoc matrona nobilis fa¬
ciet: i exꝑiet᷑ alterum uirũ. quȩ pri¬
orem aut bonum ꝑdidit. aut malũ
ex ꝑta ẽ. ut rursum contͣ iudicium
dei facere nitat᷑: Quid si statim se¬

Expanded text:
quod in patria tua gestum est, repetam, quod in patria tua gestum est, repetam, ut scias pudicitiam etiam barbaris ac feris et sanguinariis gentibus esse uenerabilem. gens Teutonum ex ultimis oceani atque Germaniae profecta litoribus omnes Gallias inundauit saepiusque caesis Romanis exercitibus apud Aquas Sextias Mario oppugnante superata est. quorum trecentae matronae, cum aliis se uiris captiuitatis condicione tradendas esse didicissent, primo consulem deprecatae sunt, ut templo Cereris ac Ueneris in seruitium traderentur. quod cum non inpetrarent submouente eas lictore, caesis paruulis liberis mane mortuae sunt repertae suffocatis laqueo faucibus et mutuis conplexibus se tenentes. Quod igitur barbarae castitati non potuit inferre captiuitas, hoc matrona nobilis faciet et experietur alterum uirum, quae priorem aut bonum perdidit aut malum experta est, ut rursum contra iudicium dei facere nitatur ? quid ? si statim se
Abbreviated transcription (Latin):
tilitas incondempnationẽ nr̃i. si hoc
ñ exhibeat ueritas xp̃o. qd̾ tribuit
mendacium diabolo: qui ⁊ castitatem
repꝑerit ꝑditricem. Ierophanta apud
athenas euirat uirum: ⁊et̾na debili¬
tate fit castus. flam̃ unius uroris ad
sacerdotium admittit᷑. flaminica qͦq
unius mariti uxor eligit᷑. Ad tauri
egyptii sacra. semel maritꝰ assumit᷑.
Lt omittam uirginis uestȩ: ⁊ apolliniᷤᷤ
iunonisq achiua. & diane ac miner-¬
ue. quȩ ꝑpetua sacerdotii uirginita¬
te marcescunt: stringã breuiter re¬
ginam carthaginis. quȩ magis ardere
uoluit. quam ierbe regi nubere. &
haf drubalis uxorem. que app̃hensis
utraq manu liberis insubiectum se
p̾cipitauit incendium. ne pudicitie dã¬
na sentiret: & lucretiam que amissa
gła castitatis. noluit pollute conscien¬
tie suꝑ uiuere. Ac ne multa longo ser¬
mone contexam. que potes de pͥmo
contra iouimanum uolumine in edi¬
ficationem tuam sumere:unũ tantũ

Expanded text:
tilitas in condemnationem nostri, si hoc tilitas in condemnationem nostri, si hoc non exhibeat ueritas Christo, quod tribuit mendacium diabolo, qui et castitatem repperit perditricem. hierophanta apud Athenas eiurat uirum et aeterna debilitate fit castus, flamen unius uxoris ad sacerdotium admittitur, flaminica quoque unius mariti uxor eligitur, ad tauri Aegyptii sacra semel maritus adsumitur, ut omittam uirgines Uestae et Apollinis Iunonisque Achiuae et Dianae ac Mineruae, quae perpetua sacerdotii uirginitate marcescunt. stringam breuiter reginam Carthaginis, quae magis ardere uoluit quam Iarbae regi nubere, et Hasdrubalis uxorem, quae adprehensis utraque manu liberis in subiectum se praecipitauit incendium, ne pudicitiae damna sentiret, et Lucretiam, quae amissa gloria castitatis noluit pollutae conscientiae superuiuere. ac ne multa longo sermone contexam, quae potes de primo contra Iouinianum uolumine in aedificationem tuam sumere, unum tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
get. si autẽ non se continent. nubant:
melius ẽ enim nub̃e qͣm uri. Primũ
quid uelit: deinde qͥd cogat᷑ uelle. de¬
monstrat. Wit nos ꝑmanere pꝰ nuptiaᷤᷤ
sicut se ipsum:i ꝓposite beatitudinis
apłi ponit exemplum. Si autẽ nos ui¬
derit nolle qd̃ ipse uult: incontinentie
nr̃e tribuit indulgentiã. Quã e duabꝰ
eligimus uoluntatem:: d̃ magis uult
⁊ qd ꝑ se bonumẽ an qd̃ mali comꝑa¬
ratione fit leuius. ⁊ quodam mͦ nec bo¬
num ẽ quia p̃fertur malo: Ergo qui
eligimus qͦd apls non uult s uelle cõ¬
pellitur. immo ad quiescit det̾iora cu
tatem. Legimus inueteri testamento
pontifices semel maritos: ⁊ filias sacer¬
dotum si uidue fuerint. uesci debere
de sacerdotalib cybis. mortuisq sicut
patri & matri. sic exhibendũ inferia¬
rum officium. Sin autẽ alios uiros
acceꝑint. alienas eas & a patre ⁊ a sa¬
crificiis fieri. & inter ex t̾nas debere
reputari. Qđ quidem obseruat & gẽ¬

Expanded text:
get: si autem non se continent, nubant; get: si autem non se continent, nubant; melius est enim nubere quam uri. primum, quid uelit, deinde, quid cogatur uelle, demonstrat. uult nos permanere post nuptias sicut se ipsum et propositae beatitudinis apostoli ponit exemplum. sin autem nos uiderit nolle, quod ipse uult, incontinentiae nostrae tribuit indulgentiam. quam e duabus eligimus uoluntatem ? quod magis uult et quod per se bonum est, an quod mali conparatione fit leuius et quodam modo nec bonum est, quia praefertur malo? ergo, qui eligimus, quod apostolus non uult, sed uelle conpellitur, immo adquiescit deteriora cutatem. legimus in ueteri testamento pontifices semel maritos et filias sacerdotum, si uiduae fuerint, uesci debere de sacerdotalibus cibis mortuisque sicut patri et matri sic exhibendum inferiarum officium, sin autem alios uiros acceperint, alienas et a patre et a sacrificiis fieri et inter externas debere reputari. Quod quidem obseruat et gen
Abbreviated transcription (Latin):
dum indigna putatur stipe que ad scdã
coniugia de uoluta ẽ. Quanqͣm in lege
sacerdotali teneatur & laicus: qui talem
se p̃bere debet ut possit eligi insacerdo¬
tium. Non enim eligit᷑ si digamꝰ fuerit.
Porro eliguunt᷑ ex laicis sacerdotes. Ergo
& laicus teneatur amandato. ꝑ qͦd ad sacer¬
dotium ꝑuenit. Aliud ÷ qd̾ uult apls.
aliud qͦd cogit᷑ uelle. ut concedat scd̃a
matrimonia. Meȩ ẽ incontinentie. ñ
illius uoluntatis. Wlt om̃s ẽẽ sicut se
ipsum:⁊ ea cogitare que dĩ sunt:i solu¬
tos. nequaqͣm ultra alligari. S si laben¬
tes ꝑ incontinentiã. ad baratrum stupri
uiderit ꝑuenire: digamie porrigit ma¬
num:. ut cum una magis quã cum plu¬
rib uolutent᷑. Qđ nequaqͣm a mare di¬
ctum: icont᷑ apłi regulam: scd̃s nuptia¬
tor exaudiat. Due enim sunt apłi uo¬
luntates. Una qua p̃cipit. dico autẽ in¬
nuptis ⁊ uiduis. bonum ẽ illis si sic ꝑ¬
manserint sic̃ & ego: altera qua indul¬

Expanded text:
dum indigna putatur stipe, quae ad secunda coniugia deuoluta est. quamquam in lege sacerdotali teneatur et laicus, qui talem se praebere debet, ut possit eligi in sacerdotium. non enim eligitur, si digamus fuerit, porro eliguntur ex laicis sacerdotes: ergo et laicus tenetur mandato, per quod ad sacerdotium peruenit. Aliud est, quod uult apostolus, aliud, quod cogitur uelle. ut concedat secunda matrimonia, meae est incontinentiae, non illius uoluntatis. uult esse omnes sicut se ipsum et ea cogitare, quae dei sunt, et solutos nequaquam ultra alligari. sed, si labentes per incontinentiam ad baratrum stupri uiderit peruenire, digamiae porrigit manum, ut cum una magis quam cum pluribus uolutentur. quod nequaquam amare dictum et contra apostoli regulam secundus nuptiator exaudiat. duae emm sunt apostoli uoluntates: una, qua praecipit: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanserint sicut ego, altera, qua indul
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ fontib diriuate aquȩ totiꝰ mun¬
di siccitatem rigant. Iuxta has aquas
Lxͣx. creuere palme. quos ⁊ ipsos scd̃i
ordinis intelligimꝰ preceptores. Luca
quos ⁊ binos ante se dñs p̃mittebat.
& alios scd̃os xp̃i discipulos Bibamus
de huiuscemodi fontil. & dulces fru¬
ctus uictorie deuorantes: ad mansioneᷤᷤ
reliquas p̃paremur.

Expanded text:
quorum fontibus deriuatae aquae 3 totius munquorum fontibus deriuatae aquae 3 totius mundi siccitatem rigant. iuxta has aquas septuaginta creuere palmae, quos et ipsos secundi ordinis intellegimus praeceptores Luca equos et binos ante se dominus praemittebat. et alios secundos Christi discipulos. bibamus de huiusce modi fontibus et dulces fructus uictoriae deuorantes ad mansiones reliquas praeparemur.
Abbreviated transcription (Latin):
dotus noxios humores tẽꝑans exa¬
maritudine nominat᷑. quȩ dulcis os¬
tenditur restituens sanitatẽ. sicut e
contrario uoluptas atq luxuria ama¬
ritudine terminat᷑ dicente scriptura.
Que ad tempus pingue facit fauces
tuas. nouissime uͦ amarius felle in¬
uenies.
I ꝓfecti de mara uenerunt in
metati sunt. Sexta mansio. inarietes
fontesq uertitur. Qm pulcher ordo
uirtutum. Post uictoriam temptadio.
post tẽptationem refectio. De ama¬
ritudine uenimus ad arietes ⁊ ro¬
bustos principes gregis. qͦs apud ere¬
chiel dñs iudicaturum eẽ se dicit.
quod alii eoꝵ conculcauerint aqͣs
& cõp̃hen̾serint oues. alii lenes &
placabiles fuerint. De his ⁊ uicesi¬
mus octauus psalmus loquit᷑. Af¬
ferte dño filii dei. afferte dño filios
arietum. Sex de mansiones tenemus
hospitium. Nunqͣm ꝑrius occurre¬
runt fontes purissimi. nisi ubi ma¬
gistroꝵ doctrina ꝓrumpit. Nec dubi

Expanded text:
dotus noxios humores temperans ex adotus noxios humores temperans ex amaritudine nominatur,_ quae dulcis ostenditur restituens sanitatem, sicut e contrario uoluptas atque luxuria amaritudine terminatur dicente scriptura: quae ad tempus pinguefacit fauces tuas, nouissime uero amarius felle inuenies. profecti de Mara uenerunt in que castra metati sunt. Sexta mansio in \'arietes fortesque\' uertitur. quam pulcher ordo uirtutum! post uictoriam temptatio, post temptationem refectio. de amaritudine uenimus ad arietes et robustos principes gregis, quos apud Ezechiel dominus iudicaturum esse se dicit, quod alii eorum conculcauerint aquas et conpresserint oues, alii lenes et placabiles fuerint. de his et uicesimus octauus psalmus loquitur: adferte do- 2 mino, filii dei, adferte domino filios arietum. sextae mansionis tenemus hospitium. numquam prius occurrerunt fontes purissimi, nisi ubi magistrorum doctrina prorumpit. nec dubiu
Abbreviated transcription (Latin):
& nobis insp̃uali baptismo suffocet᷑.
Egressis de mari rubro occurrit he¬
remus sur quȩ & solitudo etham dr᷑
inqua trib dieb ingredientes non
habuerunt aquam: ⁊ ꝑuenerunt ad
mara quȩ ex amaritudine nomen
accepit. habebat fons aqͣm ⁊ dulce¬
dinem non habebat. murmurat po¬
pulus uidens aquas. ⁊ potare ñ sus¬
tinens. In tellige maram. aquas oc¬
cidentis littere. quib si in mittat᷑ con¬
fessio crucis ⁊ passionis dominice sacra¬
menta iungantur. Om̃e quod im pota¬
bile & triste uidebat᷑ ac rigidum: uer¬
titur indulcedinẽ. Unde & scriptum ẽ.
Constituit deus popło legem ⁊ iudicia.
& temptauit eum. Ubi enim magni¬
tudo gr̃e. ibi magnitudo discriminis.
Nec terrearis si post uictoriam ueni¬
as ad amaritudinẽ. quia pascha uerũ
facientesazima cum a maritudinib
comedunt. Et temptatio ꝓbationem.
probatio sꝑem. spes parit salutem.
Apud medicos quoq quedam anthy¬

Expanded text:
et nobis in spiritali baptismo suffocetur. et nobis in spiritali baptismo suffocetur. egressis de Mari Rubro occurrit heremus Sur, quae et solitudo Aetham dicitur, in qua tribus diebus ingredientes non habuerunt aquam et peruenerunt ad Mara, quae ex amaritudine nomen accepit. habebat fons aquam, et dulcedinem non habebat. murmurat populus uidens aquas et potare non sustinens. intellege Mara aquas occidentis litterae, quibus si inmittatur confessio crucis et passionis dominicae sacramenta iungantur, omne, quod inpotabile et triste uidebatur ac rigidum, uertitur in dulcedinem. unde et scriptum est: constituit deus populo legem et iudicia et temptauit eum. ubi enim magnitudo gratiae, ibi magnitudo discriminis. nec terrearis, si post uictoriam uenias ad amaritudinem, quia uerum pascha facientes azyma cum amaritudinibus comedunt et temptatio probationem, probatio spem, spes parit salutem. apud medicos quoque quaedam anti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝓfecti de phyabiroth transieit̾
ꝑmedium mare indesertum &
ambulauerunt uiam trium dierum
insolitudine etham: ⁊ castra metati st̃
in mara. Quinta mansio: inmara.
quȩ interp̃tatur amaritudo. Non po
terant adrubri maris gurgites ꝑue¬
nire. ⁊ pharaonẽ cum suo exercitu ui¬
dere ꝑeuntem. nisi postqͣm habueruss
inore nobilitates. id: in dñi confessione
uirtutes. quando crediderunt dño ⁊
moysi famulo eiꝰ. & audierunt ab eo.
Dñs pugnabit ꝓuobis. ⁊ uos tacebitiᷤᷤ
Et uictores maria p̃cinente intym¬
panis corporum resonarunt carmi¬
na triunphantiũ. Cantemꝰ dño. glo¬
riose enim honorificatus ẽ. equum &
ascensorem ꝓiecit inmare. Post pre-¬
dicationem euangłii. post tab̾nacula
transmigͣntiũ. post assumptã forti¬
tudinẽ. post confessionis nobilitatem.
pericła rursus occurrunt. Unde dis¬
cimus cauendas semꝑ insydias. ⁊ in¬
uocandam miscđłiam dei. ut in seqͣn-¬
tem pharaonem possimus effugere.

Expanded text:
fecti de Phihahiroth, transierunt per medium mare in deserto: et ambulaverunt viam trium dierum in solitudinem Etham, et castrametati sunt in Mara. Quinta mansio Mara, quae interpretatur amaritudo. Non pterant ad Rubri Maris gurgites peruenire et Pharaonem cum suo exercitu uidere pereuntem, nisi postquam habuerunt in ore nobilitates, id est in domini confessione uirtutes, quando crediderunt deo et Moysi, famulo eius, et audierunt ab eo: dominus pugnabit pro uobis et uos tacebitis, et uictores Maria praecinente in tympanis t corporum resonarunt carmina triumphantium: cantemus domino; gloriose enim honorificatus est, equum et ascensorem proiecit in mare. post praedicationem euangelii, post tabernacula transmigrantium, post adsumptam fortitudinem, post confessionis nobilitatem pericula rursus occurrunt. unde discimus cauendas semper insidias et inuocandam misericordiam dei, ut insequentem Pharaonem possimus effugere
Abbreviated transcription (Latin):
tes sequitur: non ornent᷑ ueste. s mo¬
rib. Nȩc calamistro crispent comas.
s pudicitiam habitu polliceantur. So¬
lus cum sola. secreto & absq arbitro uł
teste. ñ sedeas. Si familiarius ẽ. aliqͥd
loquendum: habet nutricem. maiorẽ
domus. uirginem. uiduam. maritam.
Non est tam in humana: ut nullum
p̃ter te habeat. cui se debeat credere.
Caueto omnes suspiciones ⁊ quicquid
probabiliter fingi potest. ne fingatur
ante deuita. Crebra munuscula ⁊ su¬
dariola. ⁊ fasciolas: ⁊ uestes ori appli¬
citas: ⁊ oblatos ac degustatos cibos. blã¬
dasq ⁊ dulces literas: sc̃s amor non
umq desiderium. Om̃s delicias & le¬
pores: i risu dignas urbanitates.: ⁊ ce¬
teras ineptias amatoꝵ in comediis eru¬
bescimus. in scłi hominib detestam᷑:
quanto magis inmonachis ⁊ incleri¬
ricis. quoꝵ ⁊ sacerdotium ꝓposito:⁊
ꝓpositum ornatur sacerdotio: Nec

Expanded text:
tes, te sequitur, non ornentur veste, sed motes, te sequitur, non ornentur veste, sed moribus: nec calamistro crispent comas; sed pudicitiam habitu polliceantur. SOLUS CUM SOLA, secreto, et absque arbitro, vel teste, non sedeas. Si familiarius est aliquid loquendum, habet nutricem majorem domus, virginem, viduam, vel maritam: non est tam inhumana, ut nullum praeter te habeat, cui se audeat credere. Caveto omnes suspiciones, et quidquid probabiliter fingi potest, ne fingatur, ante devita. CREBRA MUNUSCULA, et sudariola, et fasciolas, et vestes ori applicitas, et oblatos ac degustatos cibos, blandasque et dulces litterulas sanctus amor non um desiderium: omnes delicias, et lepores, » et risu dignas urbanitates, et caeteras ineptias amatorum, in Comoediis erubescimus, in saeculi hominibus detestamur: quanto magis in Monachis et in Clericis, quorum et Sacerdotium proposito, et propositum ornatur Sacerdotio? Nec
Abbreviated transcription (Latin):
pedes terant. Om̃s puellas ⁊ uirgines
xp̃i. aut ȩqualiter ignora: aut ȩqua¬
liter dilige. Ne sub eodem tecto man¬
seris. ne in p̃terita castitate confidas.
Nec dauid sanctior. nec salomone po¬
tes ẽẽ sapientior. Alemento semꝑ qd̃
paradi so̾ colonum de possessione sua
mulier eiecerat. Egrotanti tibi sc̃s qui¬
lib& fr̃ assistat. ⁊ germana uł mater:
aut ꝓbate quelib& apud omnes fidĩ.
Quodsi huiuscemodi non fuerint con¬
sanguinitatis castimonieq ꝑsone: mul¬
tas anus nutrit eccłia. quȩ & officium
p̃beant:⁊ beneficium accipiant minis¬
trando. ut infirmitas quoq tua fructũ
habeat elemosine. Scio quosdã conualuisse
corpore:i animo egrotare cepisse. Pericu¬
lose tibi ministrat. cuius uultum fre¬
quenter attendis. Si ꝓpter officium cle¬
ricatus aut uidua uisitatur aut uirgo
nunquam domum solus introeas. Taleᷤ¬
q habeto socios. quoꝵ contub̾nio non
infameris. Si lector. si acolitus. si psal¬

Expanded text:
pedes terant. Omnes puellas et virgines pedes terant. Omnes puellas et virgines Christi, aut aequaliter ignora, aut aequaliter dilige. Ne sub eodem tecto manseris, nec in praeterita castitate confidas. Nec David sanctior, nec Salomone potes esse sapientior. Memento semper quod paradisi colonum de possessione sua mulier ejecerit . AEgrotanti tibi sanctus quilibet frater assistat, et germana, vel mater, aut probatae quaelibet apud omnes fidei. Quod si hujusmodi non fuerint consanguinitatis castimoniaeque personae, multas anus nutrit ecclesia, quae et officium praebeant, et beneficium accipiant ministrando, ut infirmitas quoque tua fructum habeat eleemosynae. Scio quosdam convaluisse corpore, et animo aegrotare coepisse. Periculose tibi ministrat, cujus vultum frequenter attendis. Si propter officium clericatus, aut vidua visitatur, aut virgo, nunquam domum solus introeas, talesque habeto socios, quorum contubernio non infameris. Si lector, si acol