comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hic enĩ iub&ur ut p&at secundũ
naturã inferiorẽ. & accepta
possidect. Nc̃ secundũ pote¬
tiac̃ uerbi indifferent̃ omnia
quaehcb& pat̃. hab& & filius
Nec illi necesse ẽ p&ere. quae
simul cognoscit᷑ possidere
Gentes aut̃ significat nationes
toto orbe diuiscs. quas distinc¬
tus ac separctus sanguis am¬
plectit᷑. Genꝰ enĩ. a genere uo¬
citatur. Sequit᷑ hereditatẽ
tuã. Cũ dic̃ tuã. naturã illã in
xp̃o ꝑfecte ditictis ostendit.
Nũ hoc ipsũ qđ uit tuã in car¬
nationẽ uerbi eẽ demonstrat.
ut nihil intellegat᷑ eẽ diuisum.
quando una mauestate om̃ã
possidentur. sic̃ ipse in eugłm
dic̃ om̃a quaepat̃ hab&.
mecc sunt & omnia patris. mea
sunt. Hereditus uero abhero
potestate libera domin&ur
et possessionem tut in terminostrȩ
ic manifestatur uniuersas
gentes. iN xp̃i nomine cre¬
dituras. perquẽ mundus ex¬
plosis suꝑstitionib: reconcili¬
atus ẽdõ Nam cũ & hicdic̃
possessionẽ tuã natura huma¬

Expanded text:
Hic enim jubetur ut petat secundum naturam inferiorem, et accepta possideat; nam secundum potentiam Verbi, indifferenter omnia quae habet Pater, habet et Filius; nec illi necesse est petere quae simul cognoscitur possidere. Gentes autem significat nationes toto orbe divisas, quas distinctas atque separatas sanguis amplectitur. Gens enim a genere vocitatur. Sequitur, Haereditatem tuam. Cum dicit, tuam, naturam illam in Christo perfectae deitatis ostendit. Nam hoc ipsunationem verbi esse demonstrat, ut nihil intelligatur esse divisum, quando una majestate omnia possidentur; sicut ipse in Evangelio dicit: Omnia quae Pater habet, mea sunt, et omnia Patris mea sunt . Haereditas vero ab hero potestate libera dominetur. Et possessionem tuam terminos terrae. Hic manifestatur universas gentes in Christi nomine credituras, per quem mundus, explosis superstitionibus, reconciliatus est Deo. Nam cum et hic dicit, possessionem tuam, natura huma
Abbreviated transcription (Latin):
dunt in ei. Sic deliberatiuũ
dicendigenus ꝑfecta discepta¬
tione compl&ũ ẽ. Func ad
exponenda uerba redeccmꝰ
Reges dominatores debemus
ad uestere uitiorũ. qui hȩc
& intellegere possint. &im¬
plere dño prestunte p̃ualeaNt
Neq enĩ semꝑ purporictos

Expanded text:
dunt in eo. Sic deliberativum dunt in eo. Sic deliberativum dicendi genus perfecta disceptatione completum est. Nunc ad exponenda verba redeamus. Reges, dominatores debemus advertere vitiorum, qui haec et intelligere possint, et implere, Domino praestante, praevaleant. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ causas decent̃ exp̃ssccs
uirgam. suꝑbos populos uas
figuli. qđ mox ut ꝑcus sũ fue¬
rit in partes minut issimasdis¬
si pat᷑as. Bencergo peccator
uccs luteo comparatur. ut &
confractio eius facilis. & uita
lutea monstrar&ur sed tunc
in melius reformatur. quando
inspĩtatlem hominẽ diuina
gratia suffrae gtente ꝑdacit᷑¬
S et nunc reges in tellegite
Penit cod testiũ mẽbrum
inquo icc̃ proph&a cõmo¬
n& : ut sacrem̃tis t̃ribilib:
pate factis humanũ genus
humilit̃ oboediat crectori
ubioritur pulcherrimũ de¬
liberatiuũ dicendi genus.
Ncm cũ tali sacram̃to uul¬
gato obstupe facta fuerint
corda mortaliũ saluberrimꝰ
ac necessccrius uasor accedãt
ut cũ timore & tremoreue¬
ro dño seruiatur: Ostendens
ab utili & honesto id quo in
delibercctionib: plurimũ
ual& expedire quaedicta s̃.
Utile ẽ enĩ nequando iras ca¬
tur dñs & perecctis deuia iusta.
Hon estũ beatioms qui confi¬

Expanded text:
rerum causas decenter expressas. rerum causas decenter expressas. erream; superbos populos vas figuli, quod mox ut percussum fuerit, in partes minutissimas dissipatur. Bene ergo peccator vasi luteo comparatur, ut et confractio ejus facilis, et vita lutea monstraretur. Sed tunc in melius reformatur quando in spiritualem hominem, divina gratia suffragante, perduciteges, intelligite. Venit ad tertium membrum, in quo jam propheta commonet ut sacramentis terribilibus patefactis, humanum genus humiliter obediat Creatori. Ubi oritur pulcherrimum deliberativum dicendi genus. Nam cum tali sacramento vulgato obstupefacta fuerint corda mortalium, saluberrimus ac necessarius suasor accedit, ut cum timore ac tremore vero Domino serviatur, ostendens ab utili et honesto, id quod in deliberationibus plurimum valet, expedire quae dicta sunt. Utile est enim: Nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa. Honestum: Beati omnes qui confi
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ confringenda atq: minu¬
enda ꝑcipere. sed respice
primũ qđ dic̃ reges ut potesta¬
tem trramnice dominationis
auferr&. Illi enĩ reguntur
qui cd scclutis dona ꝑueniun
Uirga uero potestas regu¬
lis significatur: qua peccato¬
rib: correctionis suae uindio¬
tu ꝓmittitur ferrea. Pon
quia ds̃ adultionem utitur
uirga ma&cellica. sed duritia
ferri rigori aequitatis decent̃
apticta ẽ. Ipsa uirga c̃. Dequec
inquadregesimo queesto dic¬
turus ẽ: uirga recta ẽ. uirga
regnitui. Sed quid cũ istic
faciat sub sequent explanut.
haec uirgec ẽ quae confringit
aduitã. Hocbaculũ qđ conti¬
n& in becilles. hoc sceptrum
quod de mortuis uiuos facit
Virga enĩ usuhumanodicta
est. quodui. sua regcit. &uer¬
gere nonsinat innitentes:
et tamquam uas figuli c̃fringes eos:
Idest ꝑ conuersionis studium
Conteres in eis terrenas cupidi¬
tates. & u&eris hominis ceno
similẽ uitã & respice in ipsis
comparationib singulis uerbis

Expanded text:
tis est confringenda atque imminuenda percipere. Sed respice primum quod dicit: Reges eos, ut potestatem tyrannicae dominationis auferret. Illi enim reguntur, qui ad salutis dona perveniunt. Virga vero potestas regalis significatur, qua peccatoribus correctionis suae vindicta promittitur. Ferrea, non quia Deus ad ultionem utitur virga metallica, sed duritia ferri, rigori aequitatis decenter aptata est. Ipsa virga est de qua in quadragesimo quarto psalmo dicturus est: Virga recta est, virga regni tui : sed quid cum ista virga faciat, subsequenter explanat. Haec virga est, quae confringit ad vitam: hoc baculum, quod continet imbecilles: hoc sceptrum, quod de mortuis vivos facit. Virga enim usu humano dicta est, quod vi sua regat, et vergere non sinat innitentes. Et tanquam vas figuli confringes eos. Id est, per conversionis studium conteres in eis terrenas cupiditates, et veteris hominis coeno similem vitam. Et respice in ipsis comparationibus, singulis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
locutus ẽ nunc ꝑ figurã
quȩ grece dicitur exullage.¬
& latine ꝑmutatio. Uerba re¬
fest dnĩ saluatoris qui se regẽ
a patre constitutum eẽ testat᷑
qđ &ic̃ scriptũ ẽ deipso intitu¬
lo passionis rex iudeorũ. hoc
nepilatus deleri passus ẽ qui
eũ iudaeis cruci tradidit affi¬
gendũ. Hoc &icm magi in¬
quirendo professis ubi ẽ qui
natus ẽ rex iudiceorũ. Sequit᷑
suꝑ sion montẽ scm cius. No¬
men enĩ istud multarũ quidẽ
rerũ absolute fecundũ ẽ. Mo¬
do enĩ significat ecclȩsiã. mo¬
do ipsum dñm saluatorẽ. mo¬
do hierusalẽ futurã. Et quia
uerbũ hoc frequent̃ iterandũ
ẽ. conuenit magis ut ꝑ loca
singula congruis satisfacti¬
onib: explic&ur: sion hic: ec¬
clesiã debemꝰaccipere. quã
montẽ appellat ꝓpt̃ emi¬
nentiã honoris & firmitatẽ
fidei. sion enĩ hebrȩa lingua
dicitur specula. quae compe¬
tent̃ aptatur ecdȩsiae qm̃¬

Expanded text:
locutus est; nunc per figuram, quae Craece dicitur exallage, Latine permutatio, verba refert Domini Salvatoris, qui se Regem a Patre constitutum esse testatur. Quod etiam scriptum est de ipso in titulo passionis: Rex Judaeorum . Hoc nec Pilatus deleri passus est, qui eum Judaeis cruci tradidit affigendum. Hoc etiam Magi inquirendo professi sunt: Ubi est qui natus est Rex Judaeorum ? Sequitur, super Sion montem sanctum ejus. Nomen enim istud multarum quidem rerum absolute fecundum est. Modo enim significat Ecclesiam, modo ipsum Dominum Salvatorem, modo Jerusalem futuram. Et quia verbum hoc frequenter iterandum est, convenit magis ut per loca singula congruis satisfactionibus explicetur. Sion hic Ecclesiam debemus accipere, quam montem appellat propter eminentiam honoris et firmitatem fidei. Sion enim Hebraea lingua dicitur specula; quae competenter aptatur Ecclesiae; qu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ posuit dixit ad me filius ins
estu. quod &ic̃ ei dicturus erat
p̾baptismũ. hic ẽ filius mr̃ dilec¬
tus in quo mihi bene conplacui
carnẽ factũ ẽẽ sentires Adiec̃
ergo hodie genuite. hoc iã ni¬
hil hab& commune cũc&eris
sed totũ ẽ unigeniti filii ꝓpriũ¬
in quod ipsũ designare atq in¬
culcare rerũ potuiss& aucto¬
rem. Dicendo enĩ hodie quo¬
&̃nitatẽ suȩ meciestatis osten¬
dit. Hodie enĩ apud dm̃ nullo
iitio incipit. nullo fine con¬
cluditur. Non ẽ enĩ ibi fuit

Expanded text:
quod posuit: Dixit ad me, Filius meus es tu, quod etiam ei dicturus erat post baptismum: Hic est filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. carnem factum esse sentires, adjecit: Ego hodie genui te. Hoc jam nihil habet commune cum caeteris, sed totum est unigeniti Filii proprium, quod ipsum designare atque inculcare rerum potuisset auctorem. Dicendo enim, hodie, coaeternitatem suae majestatis ostendit. Hodie enim apud Deum nullo initio incipit, nullo fine concluditur. Non est enim ibi, fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ deficere ñ poterat. nisi fuiss&
int̃homines ueritas inmutata.
Qđ argum̃tũ dicit᷑ a consequentib
quando illud qđ p̃mittit᷑ sequenti
dictione firmat᷑. Uerũ cũ dicit
deminutas de prauata dĩ muneroe
culpis hominũ euident̃ ostendit
qui collata sibi beneficia. propria
ꝑ uersitate cõmaculant: Et in¬
tuendũ qđ plurali numero s̃ posi¬
te ueritates cũ una sit ueritas sed
cũ uirt̾ eiꝰ ꝑ unũquẽq hominem
caelesti dispensatione tribuitur.
multas eẽ testamur ut dicere
honore floruer : Ita & ueritates
enunciamꝰ quando qualitas eiꝰ
ꝑ indiuiduas pastes humanis
m̃tib: dnĩ largitate p̃statur
conp&ent̃ aptari quidonis cae¬
lestib: uacuatur. Credereñ uo¬
luit quẽ tãtorũ uidentiũ turba

Expanded text:
uisset inter homines veritas imminuta. Quod argumentum dicitur a consequentibus, quando illud quod praemittitur, sequenti dictione firmatur. Verum cum dicit, diminutas, depravata Dei munera culpis hominum evidenter ostendit, qui collata sibi beneficia propria perversitate commaculant. Et intuendum quod plurali numero sunt positae veritates, cum una sit veritas. Sed cum virtus ejus per unumquemque hominem coelesti dispensatione tribuitur, multas esse testamur. Ut dicere honore floruerunt: ita et veritates enuntiamus, quando qualitas ejus per individuas partes humanis mentibus Domini largitate praestatur. competenter aptari, qui donis coelestibus vacuatus credere non voluit, quem tanto
Abbreviated transcription (Latin):
minutȩ sueritates xpi¬
luS hOMiNũ:
tudiosȩ discutiamꝰ hoc prmm¬
Dcipiũ psalmi qm̃ magnorũ
shematũ decore formatũ ẽ.¬
ꝑ exlam cet enĩ ad dm subito ꝓ¬
ph&u ut deipsa formidine ap¬
pareat periculi magnitudo.
deinde ꝑ figurã synatrismos usq
ad diuisionẽ congregat multaq
umuit qđ schema int̃ uio lentissi¬
mas figuras accipitur. quando
plurime resmunũ &multacri¬
mina colligunt᷑. Ncc̃ cũ hoc scbn
respicer& animas multi formit̃
in grauare. saluũ sep&it ad nõ
firi apud quẽ uerã medicinã
nouerat inuenire scm̃ dicens
ab eẽ demundo. ubi tanta ma¬
lorum in eẽ cognoscit᷑ multitu¬
do hoc quantũ ad homines ꝑ¬
un& dicitur. C&erũ illeubiq
p̃sens eẽ cognoscit᷑. & ne habe¬
iur ambiguũ qđ dix̃ defecit¬

Expanded text:
minutae sunt veritates a filiis hominum. Studiose discutiamus hoc principium psalmi, quoniam magnorum schematum decore formatum est. Exclamat enim ad Dominum subito propheta, ut de ipsa formidine appareat periculi magnitudo. Deinde per figuram synathroesmos, usque ad divisionem congregat multa, quae timuit. Quod schema inter violentissimas figuras accipitur, quando plurimae res in unum, et multa crimina coas multiformiter ingravare, salvum se petit a Domino fieri, apud quem veram medicinam noverat inveniri: sanctum dicens abesse de mundo, ubi tanta malorum inesse cognoscitur multitudo. Hoc, quantum ad homines pertinet, dicitur; caeterum ille ubique praesens esse cognoscitur. Et ne haberetur ambiguum, quod dix
Abbreviated transcription (Latin):
Prima parte ꝓph&a ame¬
diistius ꝑ uersitate salũs
pait fieri qm̃ dolosiatq suꝑbipo¬
tentiã dñi sceleratis obloquutio¬
uib abnegubent secundã pro¬
missionẽ patris ꝑ omni potentẽ
filiũ p̃dicat cẽ faciendã eloquia
dni subbreuitate conlaudans.
sic̃ prius sermones impios ar¬

Expanded text:
Prima parte propheta a mundi istius perversitate salvum petit fieri, quoniam dolosi atque superbi potentiam Domini sceleratis oblocutionibus abnegabant. Secunda promissionem Patris per omnipotentem Filium praedicat esse faciendam: eloquia Domini sub brevitate collaudans, sicut prius sermones impios ar
Abbreviated transcription (Latin):
emundat: & ben eccddidit int̃ in no¬
etes qui poss̃ lauare manꝰ&iã qui
ncentes s̃ sic̃ fec̃pontius pilatus qui
duĩ ouimã suã nefanda dñi traditione
pelluerit manꝰ suas scłi istius liquore
mundabat. sed sp̃itulit̃ man̾lauat.
resquis actussuos lacrimabili satis¬
dũ ebaltitudinedictũ ẽ quasi altȩ
harȩ ubi dnõ sacrifuatur ut conspec¬
tib populorum miseri cordae ipsius

Expanded text:
mundat. Et bene addidit, inter innocentes, quia possunt lavare manus etiam qui nocentes sunt, sicut fecit Pontius Pilatus , qui dum animam suam nefanda Domini traditione pollueret, manus suas saeculi istius liquore mundabat. Sed spiritualiter manus lavat quisquis actus suos lacrymabili satisenim ab altitudine dictum est, quasi altae arae, ubi Domino sacrificatur, ut conspectibus populorum misericordiae ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
contraria s̃: enumerat enĩ nunc
quaednõ largiente ꝑ egerit . undet
complacuisse testatus ẽ : Nonsedin
concilio uanittis qui tractatibuis
iniquoꝵx nulla consilii sui pasticia
ubi uł in congruauł uana referuntun
dissecũ malis medo seprofttetur at
introisse cũ pessimis: ante enĩtrata¬
tũ ipsorũ uitauit : p̃& facta deserur
Introitur ent̃ ad scelus cũfieridis
aut acier incipitur: Introiturtus
scs̃ a sua conscientia profiteturd¬

Expanded text:
rat enim nunc quae, Domino largiente, peregerit, unde se complacuisse testatus est. Non sedit in concilio vanitatis, qui tractatibus iniquorum nulla consilii sui participaubi vel incongrua vel vana referuntur.disse cum malis, modo se profitetur non introisse cum pessimis. Ante enim tractatum ipsorum vitavit, post et facta deseruit. Introitus est enim ad scelus, cum fieri aliquid audacter incipitur. Introitus enid vir sanctus a sua conscientia profitetur
Abbreviated transcription (Latin):
S ron sedi in concilio uanitatis et cũiniquaeror
poni retro ibo:
omplacuisse sedñõ egrogia nimiste¬
ratione declarat: In nocentiã quippes
nititur ostendere duobi uersib resig¬
endo que prauas̃ : Aliis uero duob a
do quȩ rectas : qđ argum̃tũ in topicid
citur ex contrariis: Conciliũ enĩun

Expanded text:
in concilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non introibo. Complacuisse se Domino egregia nimis narratione declarat. Innocentiam quippe suam nititur ostendere, duobus versibus refugiendo quae prava sunt; aliis vero duobus agendo quae recta sunt. Quod argumentum in topicis dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Socerat unde temptationũ pericu¬
la ñ timebat que amisericordiae eiꝰ
non poterat obliuisci: Iugit̃ enĩ sub
ueniri sibi facit. cui collatũ beneficiũ
ante oculos semꝑ adsistit. quadere
&iũdnõ complacuisse sedicit : Conpla¬

Expanded text:
oc erat unde tentationum pericula non timebat, quia misericordiam ejus non poterat oblivisci. Jugiter enim sibi subveniri facit, cui collatum beneficium ante oculos semper assistit. Qua de re etiam Domino complacuisse se dicit. Compla
Abbreviated transcription (Latin):
Minus fuerat scõ uir madũ utess
conciliũ nisi & congreationẽ ods
omm modis subdolorum : odu¬
squficat diuisi onẽ sic ẽ inamore collegiũ:
et cun si peruis sedixerit inuanitatis con¬
olo ñ sedisse modo seprofit&ur cũ im¬
pas non sedere : uitrũq quidẽ erat omni
udeserendũ sed ali sunt ucni. alii im¬
pu inis qui caducis inquisitionib: oc¬
opintur &insuꝑflua tempꝰ narratione
iaonsumunt: Impuaut̃ ber&ici qui
questionib ꝑfidis scripturas diuinces
deprauare contendunt: sic p&rus
qłicit: De prauantes eccs ad suũ inte¬
riũ &ꝑditionẽ: hosergo utrosq iu¬
re mon& eẽ fugiendos quia illi suꝑflui¬
tus diligunt isti telic ꝑ uersitatis in

Expanded text:
Minus fuerat sancto viro malum vitasse concilium, nisi et congregationem odisset omnimodis subdolorum. Odiificat divisionem, sicut est in amore collegium. Et cum superius se dixerit in vanitatis concilio non sedisse, modo se profitetur cum impiis non sedere. Utrumque quidem erat omnino deserendum. Sed alii sunt vani, alii impii. Vani sunt qui caducis inquisitionibus occupantur, et in superflua tempus narratione consumunt. Impii autem, haeretici, qui quaestionibus 87 perfidis Scripturas divinas depravare contendunt, sicut Petrusit: Depravantes eas ad suum interitum et perditionem . Hos ergo utrosque jure monet esse fugiendos, quia illi superfluitates diligunt, isti tela perversitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
dã gressib ambultmꝰ: sed istidũ fue¬
rint humanitatis fragilitate cõmoti:
statĩ impios inueniunt in risores qui
magna in eos inuectione consurgunt :
sic̃alibi dic̃ : qui tribulant me exulta¬
bunt simotꝰ fuero : Pu uero contra
faciunt ad fligunt᷑ casib: alienis con¬
solationẽ lapsis: solatiũ cupiunt afferre

Expanded text:
gressibus ambulamus. Sed isti dum fuerint humanitatis fragilitate commoti, statim impios inveniunt irrisores, qui magna in eos invectione consurgunt: sicut alibi dicit: Qui tribulant me, exsultabunt si motus fuero . Pii vero contra faciunt, affliguntur casibus alienis, consolationem lapsis, solatium cupiunt afferre
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ c̃ ut peccatores nos dño ꝓnuntiem
sic̃ dic̃ in libro suo : pectaui quid faciãtibi
ocustus hominũ : eccȩꝓnuntio sc̃ĩ uiri
ecceuera confessio: quȩ uita ñ abstulit
sed salutis gaudia geminauit. Verũ
necrederes in confessionib: hanc solam
ꝓnuntiationẽ semꝑ sufficere portiuse:
addidit & cogitabꝯppeciatomo: Idẽs
lia tedonante faciã: quȩ meũ posint
abolere peccatũ : Scilic& flauis adibo
dymosinas faciã : & ab hoc qđ deliqui
manda torx tuorũ meobseruatione pur

Expanded text:
Primum est, ut peccatores nos Domino pronuntiemus, Primum est, ut peccatores nos Domino pronuntiemus, sicut dicit in libro suo: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? Ecce pronuntiatio sancti viri, ecce vera confessio, quae vitam non abstulit, sed salutis gaudia geminavit. Verum ne crederes in confessionibus hanc solam pronuntiationem semper sufficere potuisse, addidit, et cogitabo pro peccato meo; id est talia, te donante, faciam, quae meum possint abolere peccatum; scilicet fletus adhibeam, eleemosynas faciam, et ab hoc quod deliqui, mandatorum tuorum me observatione pur
Abbreviated transcription (Latin):
mansu&udinis: qm̃ ego in flagella pa¬
ratus sũ et dolor ms̃ ante meẽ semper
Eccequare dñs supplicẽ dignabat audire:
quȩdũ fragilitatẽ suã noss& deliquisse:
merito sead poenã uidebat᷑ aptare :
sic sentiunt qui ses eꝑ ad dicunt : ut milla
iudicatione possint absolui: qui hic me¬
ruerint ꝓprus comfessionib: accusari :
flagella enĩ hic ñ uerberationes loreas
dic: sed dolorũ asꝑrimas passiones : sequi¬
tur enĩ & dolorm̃s̃ anteme ẽsemꝑ: Do¬
lor contraseerat uiro iustissimo : cur
amandatis dnũ declinasse uider&ur ut
salutarẽ in nocentiã ꝑder&: & mosti fe¬
ros ad quisis s& errores : Imitandus
dolorrectũ iudiciũ contraseiustum
hominẽ irasci: quȩ impius defensor fau
meã ego pronuntio et cogitaboꝓpeccatomeo:
pperuit unde illi p̃missus dolor exs¬
tere potius s& : Nã siei depeccato suo
minim edoluiss&: nequaquã tante con¬
fessionis puritas apparer&: Duobienĩ
modis ꝑfectȩ penitentiȩ uirt̃ ostendit᷑:

Expanded text:
uoniam ego in flagella paratus sum, et dolor meus ante me est semper. Ecce quare Dominus supplicem dignabatur audire, quia dum fragilitatem suam nosset deliquisse, merito se ad poenam videbatur aptare. Sic sentiunt qui se semper addicunt; ut in illa judicatione possint absolvi, qui hic meruerint propriis confessionibus accusari. Flagella enim hic, non verberationes loreas dicit, sed dolorum asperrimas passiones. Sequitur enim, et dolor meus ante me est semper. Dolor contra se erat viro justissimo, cur a mandatis Domini declinasse videretur, ut salutarem innocentiam perderet, et mortiferos acquisisset errores. Imitandus dolor, rectum judicium, contra se justum hominem irasci: quia impius defensor, faumeam pronuntiabo, et cogitabo pro peccato meo. Aperuit unde ille praemissus dolor existere potuisset. Nam si de 131 peccato suo minime doluisset, nequaquam tantae confessionis puritas appareret. Duobus enim modis perfectae poenitentiae virtus ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
sum iustitiem: Aoamieosl
siditqui scĩs simo uiro casus asperos in
ũ profession ẽ : ex integra cordis pu¬
tite uenisse testis ẽ dñi plata sen¬
tia: ubi cd amicos eiꝰ in libriipsius fi¬
e cõmemoraet dicens: iratꝰ ẽ furor
icntrauos qm̃ ñ estis locuti corãme
tũ sic̃ seruus ms̃ iob: finitaẽ quã di¬
m intestia paste conlatĩo: que ẽ ꝓcul
ibio medicina salutaris : Nunc con¬
usionẽ uideamꝰ totius terminũ dic

Expanded text:
sum justitiam. Ad amicos dit, qui sanctissimo viro casus asperos impQuam professionem ex integra cordis puritate venisse testis est Domini prolata sententia, ubi ad amicos ejus in libri ipsius fine commemorat dicens: Iratus est furors locuti coram me rectum, sicut servus meus Job . Finita est, quam diximus in tertia parte, collatio, quae est procul dubio medicina salutaris. Nunc conclusionem videamus totius terminum dic
Abbreviated transcription (Latin):
ad iec multiplicatis : hoc schenadito
emfasis: qđ gradatĩ crescit admonũ ar
concitandũ: Multiplicatis uero que
oderant inique quando supraipsus pt¬
tusi inmundorũ numerus augebaus
Tñ enĩ peculiũ uastabat : alt̃ patrine
lacerabat filios quoq ipsius alitis¬
dabant: Et necesse erat ut ei ntitii
lamitates hostes crescerent quitũs
merosa ꝓbatꝰ ẽ periculatolerassei

Expanded text:
it, multiplicati sunt. Hoc schema dicitur emphasis, quod gradatim crescit ad motum animi concitandum. Multiplicati sunt vero qui eum oderant inique, quando supra ipsum spirituum immundorum numerus augebatur. Unus enim peculium vastabat, alter patrimonia lacerabat, filios quoque ipsius alii trucidabant; et necesse erat ut ei inter tot calamitates hostes crescerent, qui tam numerosa probatus est pericula tolerasse.
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥm̃ int̃ calamitates asperaseius
confitentia ñ defecit : sed semꝑ spera¬
ut inchĩo qͥ potest tristitiã ingaudiũ
cõmutare : Elideo p&itionẽ suã exau¬
diendã putat: quȩ se indñõsperasse
confidit : Nã & ipse sic dic̃ &iã sioc¬
cidatme: in ipsospertbo: Sic &tres
pueri ꝓsitent̃ potens ẽ decamino ignis
liberarenos: qđ sinoluerit : notũ tibi
lium : ut ñ emulento aliquop̃sentis
tẽporis : sed tantũ ipsius dnĩ amore
sultent in me in imicimei etdũ cõmoue¬
rentur pedes mei inmemagna locutir̃:
Iunc causas enumerat : quur eũ
dñs dign& audire : Nã int̃gra¬
uissimos estus malorũ : illã partẽ uir
egrogius magnopere custodiebat: ne
delapsu ipsius insultar& inimicus :¬
exultant enĩ illi : quando hominem
ad nequiciae suȩ uota conuesterint :
dũ fideliũ ruinã suã putant eẽ uic¬
toriã: pedesenĩ llic : significant nrõix

Expanded text:
m inter calamitates asperas ejus confidentia non defecit, sed semper speravit in Domino, qui potest tristitiam in gaudium commutare. Et ideo petitionem suam exaudiendam putat: quia se in Domino sperasse confidit. Nam et ipse dicit: Etiamsi occidat me, in ipso sperabo . Sic et tres pueri profitentur: Potens est Deus de camino ignis liberare nos. Quod si noluerit, notum tibi lium, ut non emolumento aliquo praesentis temporis, sed tantum ipsius Domini amore csultent in me inimici mei: et dum commoventur pedes mei, in me magna locuti sunt. Nunc causas enumerat, cur eum Dominus dignetur audire. Nam inter gravissimos aestus malorum, illam partem vir egregius magnopere custodiebat, ne de lapsu ipsius insultaret inimicus. Insultant enim illi quando hominem ad nequitiae suae vota converterint; dum fidelium ruinam, putant esse victoriam. Pedes enim hic s
Abbreviated transcription (Latin):
metm et qui inquerebant malamihi
locuti sunt uanitatẽ et dolustuta die
medittibuntur: Proximi quã
erant sanguinẽ : sed longissimindu¬
bantur f&oris horrore: dũ qđille
tolerabat in uulnere: illi sustiner
ñ poterant inodore : Nã& ipsedcon¬
iugesuadic̃ : alitũ meum exorrut
uxor met : quid rogo extraneonmn
ris caritas sustinere ñ poss&: Nãdde
ꝓximis suis tatidic̃: fratres meosler

Expanded text:
meam. Et qui inquirebant mala mihi, meam. Et qui inquirebant mala mihi, locuti sunt vanitatem: et dolum tota die meditabanterant sanguine, sed longissimi reddebantur fetoris horrore; dum quod ille tolerabat in vulnere, illi sustinere non poterant in odore. Nam et ipse de uxore sua dicit: Halitum meum exhorruit uxor mea . Quid, rogo, extraneorum uxoris charitas sustinere non posset? Nam et de proximis suis ita d
Abbreviated transcription (Latin):
& proximimei aduersusme ad propin¬
quauerunt & st&er̃ : Amicis̃ a
nr̃o quidẽ sanguine extranei : sed ca¬
ritate coniuncti : Amicus enĩ dictꝰ ẽ:
quasi anima ȩquus quia ȩquali nob̃
uoluntate coniungit᷑: Amiticia ẽ
enĩ : uolunta serga aliquẽ rerũ bona¬
rũ illius ipsius causa quẽ diligit cõpa¬
ris uoluntate : Proximi aut̃ s̃ : qui no¬
b̵ parentela sociantur : Hȩc enĩ duo
s̃ : quorũ humanitas consueuit gau¬
dere solatiis : Nunc aut̃ deillis dc̃ :
qui ad scm̃uirũ consolandi gratia
ueniebant: Sic̃ libri ipsius textus
eloquit᷑ : & magis crebris ex probra¬
tionib eiꝰ animũ sauciabant: nunc
aut̃ uenit suꝑte plaga : & defecisti
tetigitte & conturbat᷑ es & c&era :
sed consideremꝰ quã uehe menserat
ad flictio : quando & ab amã micis
& proximis talia sustinebat: ut
qui solent eẽ remediũ calaitatũ
multarũ : fueri tumulus passionũ:
dium: Et preximimei a longesteter̃
&ium facciebant qui querebant animã

Expanded text:
et proximi mei adversum me 130 appropinquaverunt et steterunt. Amici sunt a nostro quidem sanguine extranei, sed charitate conjuncti. Amicus enim dictus est quasi animi aequus, quia aequali nobis voluntate conjungitur. Amicitia est enim voluntas erga aliquem rerum bonarum ipsius causa quem diligit compari voluntate. Proximi autem sunt, qui nobis parentela sociantur. Haec enim duo sunt, quorum humanitas consuevit gaudere solatiis. Nunc autem de illis dicit qui ad sanctum virum consolandi gratia veniebant, sicut libri ipsius textus eloquitur, et magis crebris exprobrationibus ejus animum sauciabant. Nunc autem venit super te plaga, et defecisti: et tetigit te, et conturbatus es , etc. Sed consideremus quam vehemens erat afflictio, quando ab amicis et proximis talia sustinebat, ut qui solent esse remedium calamitatum multarum, fuerint cumulus passionum.  Et proximi mei a longe steterunt. Et vim faciebant qui quaerebant animam
Abbreviated transcription (Latin):
deseruit fortitudo conturbatũ ẽc̃or:
Postitudinẽ suã dic̃ patientiae robur q
quã diu ꝑmanserit uoluntatẽ nram:
in suã firmitatẽ custodit : si uero ces¬
seritmens turbata suc cũbit: malorx
itacq abundantia mollitã : in sedic̃
patientiȩ firmitatem: sapuit᷑: & lum̃
oculorũmeorũ non ẽ mecũ : Tumen
oculorũ : ẽ ratio in ꝑturbata iudicii:¬

Expanded text:
deseruit fortitudo, conturbatum est cor. deseruit fortitudo, conturbatum est cor. Fortitudinem suam dicit patientiae robur, quae, quandiu permanserit, voluntatem nostram in sua firmitate custodit: si vero recesserit, mens turbata succumbit. Malorum itaque abundantia mollitam in se dicit patientiae firmitatem. Sequitur, et lumen oculorum meorum non est mecum. Lumen oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
ale fuit desideriũ eiꝰ : ut antedm̃ eẽ
mereretur : Nã qui peccatis suis
ueniã p&it: qui omã illa facitquȩs
superius s̃ decursa : antedm̃ ponitde¬
sideriũ suũ : Iã qđ ante ipsũ ẽ con¬
sueuit audiri: Dñs enĩ quicquid ñ
asꝑnat᷑ : amplectit᷑: Illcen ĩ gemitus
ñ abscondit᷑ dõ quipius ẽ qui pro ani¬
mȩ liberatione ꝑ soluit᷑ : Nã multi
gemunt ꝑdentes diuitias : desideria
turpia ꝑquirentes: Sedille gemitus.
ille fl&us : diuinitati ꝓbat᷑ abscondit᷑:
Gemitꝰ enĩ dictꝰ ẽ : pexprim̃do mag¬
no dolore quasi geminat᷑ luctus:
S Cor meũ conturbatũ ẽ in me et deseruit
me fortitudo mea&lum̃ oculorum
meorum non ẽ mecum: Corpo¬
seis aerumnis : flebili allegatione
decurses: Nunc ad animi uenit gra¬
uissimos dolores : ut pꝰquã caro mubta
ꝑtulerat: Mens quoq beatiuiri ue¬
hem̃tius probar& ad flicta : & respi¬
cequodecore distributa uerba con¬
lucetent : Vnũ pend& exaltero : quia

Expanded text:
ale fuit desiderium ejus, ut ante Deum esse mereretur. Nam qui peccatis suis veniam petit, qui omnia illa facit quae superius sunt decursa, ante Deum ponit desiderium suum. Jam quod ante ipsum est, consuevit audire. Dominus enim quidquid non aspernatur, amplectitur. Ille enim gemitus non absconditur Deo qui pius est, qui pro animae liberatione persolvitur. Nam multi gemunt perdentes divitias, desideria turpia perquirentes: sed ille gemitus et ille fletus Divinitati probatur absconditus. Gemitus enim dictus est pro exprimendo magno dolore, quas Cor meum conturbatum est in me, et deseruit me fortitudo mea: et lumen oculorum meorum non est mecum. Corporeis aerumnis flebili allegatione decursis, nunc ad animi venit gravissimos dolores; ut postquam caro multa pertulerat, mens quoque beati viri vehementius probaretur afflicta. Et respice quo decore distributa verba colluceant. Unum pendet ex altero: quia
Abbreviated transcription (Latin):
ei mortẽ anime nitebantur insart
subiunxit : & qui inquerebantm̃ihi
locutis uanitatam : Vxoremd esigis
quae in mundis spiritib: ad acta dia
cupit liberari depoena uiro scĩsimn
suadebat ut hũ loquer&ur iniurũ
dicens : dic uerbũ indnõ & moreri
m edittebantur quoq: supraditdis
quȩdũ seconsulere corporepitabe
animȩ contraria suggerebaots¬
Eso autem uelut surdus ñ audiduans
cut mutus qui non aperit ossuum
Sihil potest eẽfortius iihis
gius : quã audire noxiuer
consulantiũ iniquitas suggode
adidit : & sic̃ mut qui ñ apperuitos suũ:
hitus &si clamore aliquid ñ dic̃ : int̃
abo sermone aspero nulla ẽtradm̃
murmaratione cõmouit Otran¬
pillitas scãe m̃tis foris uermib: consũ¬

Expanded text:
ei mortem animae nitebantur inferre. Subjunxit: Et qui inquirebant mala mihi, locuti sunt vanitatem. Uxorem designat, quae immundis spiritibus adacta, dum eum cupit liberari de poena, viro sanctissimo suadebat, ut Domini loqueretur injuriam, dicens: Dic verbum in Domino, et morere . Meditabantur quoque supradicti dolos, quia dum se consulere corpori putabant, animae contraria suggerebantelut surdus non audiebam, et sicut mutus qui non aperuit os suum. Nihil potest esse fortius, nihil egregius, quam audire noxia, econsolantium iniquitas suggerebat. Addidit, et sicut mutus qui non aperuit os suum. Mutus etsi cum clamore aliquid non dicit, interdum nullo sermone aspero, nulla contra Deum remurmuratione commovit. O tranquillitas sanctae mentis! Foris vermibus consu
Abbreviated transcription (Latin):
iudib: occupari: et factꝰ sũ ut homo
uudienset ñ habens in oresuo increpationes :¬
nsis ipse rep&it᷑ : ut nob̵ magnȩpatien¬
teualidius inculc& exẽplũ: Habe
gumq ueritatẽ causȩ suȩ : ꝑquẽ mala
udentes potuiss& arguere : sed uir
mentissimꝰ sibi reputans om̃a ab
lrũ increpatione cessabat: sic̃ ipse
&̃ ñnedissimulaui : ñ nequi eui : nã
ui os poss& arguere qui stlsis eũ crimi¬
monib inpetebant : sic elegit tacere
aẽ ud modũ sol& ille facere qͥuerita
÷isponsionis cognoscit᷑ ñ habere:
espicenunc singulis causis : remedia
nbuta contracorporeos dolores:
mudix̃: rugiebã agemitu cordis
ai nunc aduensũ iniquas suggestio
iposuit : Ego aut̃ uelut surdus ñ au¬
dĩ &cetera : sic narrationis istius
as: gemina expositionẽ finitꝰ ẽ:¬

Expanded text:
 ut homo non audiens, et non habens in ore suo increpationes. Sensus ipse repetitur, ut nobis magnae patientiae validius inculcetur exemplum. Habebat utique veritatem causae suae, per quam mala suadentes potuisset arguere: sed vir patientissimus sibi reputans omnia, ab illorum increpatione cessabat, sicut ipse dicit: Nonne dissimulavi? nonne quievi ? Nam cum eos posset arguere qui falsis eum criminationibus impetebant, sic elegit tacere, quemadmodum solet ille facere qui veritatem responsionis cognoscitur non habere. Respice nunc singulis causis remedia contributa. Contra corporeos dolores supra dixerat: Rugiebam a gemitu cordis mei: nunc adversus iniquas suggestiones posuit: Ego autem velut surdus non audiebam, etc. Sic narrationis istius textus gemina expositione finitus e
Abbreviated transcription (Latin):
circum dabit me: Versusiste sub
interrogatione & responsione ꝓpria
legendus ẽ qu&̧ otũ sine timore suo
Quȩsigura dicit᷑ peusis & a pocresis:
quando in t̃rogatione p̃missa respon¬
sio apta subsequit᷑: dic̃ enĩ ut quidti¬
mebo: idẽ quare formidolosa cogi¬
tatione confundar Indiemala
Indiescilic& paessionis quȩ mala iude¬
is bona sidelib suit: Illeenĩ tim erede¬
b& uitesiñ qui peccatoerecordatione
mordetur: Xpr aut̃ mostẽ timereñ
poterat qui peccata omnimodisñ ha¬
bebat: Dix̃ enĩ quare timeã in diema¬
la ÷ nũ quid iniquitas calcaneimei
circum dubitme quẽ cdm̃odũ sol&
contingere peccatori: ut extrema
eiꝰ scelerato fineclaudantur: Aliiue¬
ro ꝓpt̃ excellentiã scaẽ in carnatio¬
nis. hoc magis a paste mẽbror acci¬
inuistutesuaquiq: in habundantia
diuiciarũ suarũ gloriantur:

Expanded text:
circumdabit me. Versus iste sub circumdabit me. Versus iste sub interrogatione et responsione propria legendus est; quia totum sine timore suo Quae figura dicitur peusis et apocrisis, quando interrogatione praemissa, responsio apta subsequitur. Dicit enim, Utquid timebo? Id est, quare formidolosa cogitatione confundar? In die mala, in die scilicet passionis, quae mala Judaeis, bona fidelibus fuit. Ille enim timere debet vitae finem, qui peccatorum recordatione mordetur. Christus autem mortem timere non poterat, qui peccata omnimodis non habebat. Dicit enim: Quare timeam in die mala? Nunquid iniquitas calcanei mei circumdabit me? Quemadmodum solet contingere peccatori, ut extrema ejus scelerato fine claudantur. Alii vero propter excellentiam sanctae incarnationis hoc magis a parte membrorum acciin virtute sua: quique in abundantia divitiarum suarum gloriantur
Abbreviated transcription (Latin):
aurt̃ mecc̃ aperiam inpsalterio ꝓposi¬
tionem metm: Postquã uistutẽ¬
eloquentiȩ suȩ uerus p̃dicator duob
dix insignib: contineri necquã como¬
dũ p̃cepta sua possint abhuma nogene¬
resuscipi : aurẽ indinaturũ secẽpmi¬
sit : ut cognoscer& si p̃dicationẽeius
ppłrdeuot᷑ impler&: sed intende
piũ magistrũ similitudinẽ posuisse
similitudo enĩ: rei uereimitatio ẽ
ut qđ nob̵ ad exeplum datũ ẽ: deuota
emulatione dnõ p̃stante faciamus :
sed ut om̃ s̃ ad p̃cepta sua saluturit̃
implenda : institutor serenissimus
inuitter&. aperire sedix̃ inpsalterio
ꝓpositionẽ futc̃ . Idẽ declaraturũ
sep̃cepta diuin itatissui ꝓprii corporis
scĩtate : ut ñ tã uerbo quãdocerȩ ꝓba¬
r&ur exemplo: psalteriũ quippeut
sepediximus corporis dnĩ decorasimi¬
litudo ẽ : Nã sic̃ psalteriũ desum mo
sonat: ittc& in carnatio dnĩ caelestia
mandata concelebrat: ut quidtime¬
bo indiemula iniquitas calcanei mei

Expanded text:
aperiam in psalterio propositionem meam. Postquam virtuteeloquentiae suae verus praedicator duobus dixit insignibus contineri, nunc quemadmodum praecepta sua possint ab humano genere suscipi, aurem inclinaturum se esse promisit, ut cognosceret, si praedicationem ejus populus devotus impleret. Sed intende pium magistrum similitudinem posuisse. Similitudo enim rei verae imitatio est, ut quod nobis ad exemplum datum est, devota aemulatione Domino praestante faciamus. Sed ut omnes ad praecepta sua salutariter implenda institutor serenissimus invitaret, aperire se dixit in psalterio propositionem suam, id est declaraturum se praecepta Divinitatis sui proprii corporis sanctitate, ut non tam verbo quam docere probaretur exemplo. Psalterium quippe ut saepe diximus corporis Domini decora similitudo est; nam sicut psalterium de summo sonat, ita et incarnatio Domini coelestia mandata concelebrat. Vers. 5. Utquid timebo in die mala? iniquitas calcanei mei
Abbreviated transcription (Latin):
cunt qđ eccłam suã dilatauerit . & qđ
unuensis regibi terrarũ potentiã suȩ
maiestatis ostenderit: secunda positio¬
ne gratia sagunt deuduentũ dñis alua¬
toris cõmonentes antistites futuros
ut graedus in ecđa distribuant ꝑ quos

Expanded text:
cunt, quod Ecclesiam suam dilataverit, et quod universis regibus terrarum potentiam suae majestatis ostenderit. Secunda positione gratias agunt de adventu Domini Salvatoris, commonentes antistites futuros, ut gradus in Ecclesia distribuant, per quos
Abbreviated transcription (Latin):
parrate in turribeiuss: Postquã uatrũq
sexũ pii sac̃ dotes cõmoder̃ : ueniunt adude¬
siasticos ordines quidomũ dĩ ueffectios ade¬
uotione circumdant: Circũ date: idbo¬
nore s ꝑtin& exhibendos : conplatimis
ud caritatẽ quȩ nom̃ dñ ĩ sinib: cordisan¬
plectit᷑: additũ ẽ: Ncrrate in turrib c̃

Expanded text:
narrate in turribus ejus. Postquam utrumque sexum pii sacerdotes commonuerunt, veniunt ad ecclesiasticos ordines, qui domum Dei affectuosa devotione circumdant. Circumdate, ad honores pertinet exhibendos: complectimini, ad charitatem quae nomen Domini sinibus cordis amplectitur. Additum est, narrate in turribus ejus;
Abbreviated transcription (Latin):
dentes eũ digito tac̃quã p̃sentẽ : quȩ figu¬
radicit᷑ idea latines pecies: quando ali¬
qud futurũ uelut oculis offerentes mo¬
ũ animi concitamus : Hicenĩ ꝓnomen
sticulare ẽ qđ tunc ponit᷑ quando
tensamanucliquis indicatur: Ipseenim
hic monstratus ẽ qui& carnalib oculis uo¬
luita pparere: dequosimilit̃ ii eremias
sđm sđi: contracillos hocdictũ ẽ : quisi¬
bi temporales homines deos eẽ inanit̃
somniabant: Marstem : mercurium :
saturnũ : c&eraq potent ia potius dicen¬
da quã numina : Ergo dm̃ in mostalẽ
sempit̃nũ sine fine potentissimũ xpm̃
ipse reg& nos in sđa : Reg&utiq nos
illequos regendos suscipit : si ab ipso
ñ deuient subglorios a ꝑp&uitãte
custodit: CONCLusiO:
ut ob omni paste pulsati. ad rectã se¬
mitã mereamur adduci: Quanta tibi
rex bonecura ẽ hominũ : quib: tã mul¬
tiplicẽ medicinã dignaris ingerere ui¬
sionũ : nuis semel dicere : qđ humani¬
tatem ñ pateris ignorare : Undiq ad¬

Expanded text:
dens eum digito tanquam praesentem. Quae figura dicitur idea, Latine species: quando aliquid futurum velut oculis offerentes, motum animi concitamus. Hic enim, pronomen articulare est, quod tunc ponitur, quando tensa manu aliquis indicatur. Ipse enim hic monstratus est, qui et carnalibus oculis voluit apparere: de quo similiter Baruch saeculi. Contra illos hoc dicendum est qui sibi temporales homines deos esse inaniter somniabant, Martem, Mercurium, Saturnum, caeteraque portenta potius dicenda quam numina. Ergo Deum immortalem, sempiternum, sine fine potentissimum Chrisipse reget nos in saecula. Reget utique nos, niam quos ille regendos susceperit si tamen ab ipso non devient sub gloriosa perpetuitate custodit. Conclusio put ab omni parte pulsati, ad rectam semitam mereamur adduci. Quanta tibi, Rex bone, cura est hominum, quibus tam multiplicem medicinam dignaris ingerere jussionum? Non vis semel dicere, quod humanitatem non pateris ignorare. Undique ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuã in medio templitui: Vener̃ pii
sac̃ dotes cid secundã pastẽ ubi magna
l&itia cordis exultant : suscepimꝰ ñ deb&
generalit̃ accipi quȩ ñ oms credider̃ sed
ad catholicos tantũ ꝑtin & qui eĩ p̃ceptase
nugogã uolunt intelligiad quã uenerat
liberandã : sed eo popło ñcredente. uoca¬
tegentes micđiae muneraꝑcipiunt . In me¬
dio templi tdictũ ẽ ut ñ credentiũ in ꝓbi

Expanded text:
tuam in medio templi tui. Venerunt pii sacerdotes ad secundam partem, ubi magna laetitia cordis exsultant. Suscepimus non debet generaliter accipi, quia non omnes crediderunt; sed ad catholicos 160 tantum pertinet, qui ejus praecepta senagogam volunt intelligi, ad quam venerat liberandam; sed, eo populo non credente, vocatae gentes misericordiae munera perceperunt. In medio te
Abbreviated transcription (Latin):
puꝑ factus ẽ cum cãdiues ut illius pauꝑ¬
ate: uos diuites ess&is: merito ergo
ũ magna p̃missas cũ tũ p̃cipua & sa¬
lutariadicta sequerent: superiorũ
dictox : breuis explanatio ẽ: diues ꝑ¬
un& ad t̃riginam quȩ numerosispec¬
simne comsequantur Sic̃ in eugło dic̃
becti pauperes spũ : qm̃ ipsorũ ẽ reg¬
nũ celorũ : osmeũ loqu&ur sapien¬

Expanded text:
per factus est, cum esset dives; ut illius paupertate vos divites essetis . Merito ergo tam magna promissa sunt, cum tam praecipua et salutaria dicta sequerentur. Superiorum dictorum brevis explanatio est; dives pertinet ad terrigenam. quia numerosis pecsime consequantur; sicut in Evangelio dicit: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
nisi totus mundus audire : Vn iuersa¬
lequi ppe benesiciũ generalẽ nihilomi¬
nꝰ poscebat auditũ: sequit᷑: aurib ꝑci¬
pite oñs quih abitatis orbem: Hic
iã studiosius cõmonentur ut dicta
deuotissim ecapiant & inmemoriȩ
suae finib reponant: Gentes ent̃
accipiamus pagenos: habitatoresaut̃
orbis : xp̃ianos &iustos quinoruntor¬
benr trarũ siceẽ habitandũ utin cup
sceleratis ñ inplicen direrrorib: et
considerad octorẽbonũ quomodo ai
diendũ ominiũ studia concitauit. ut
ipsereddat᷑ reus qui sibi nolueritẽt̃
ficuus: Hoc rectores ad suũ studũ tra¬
sferentes ad tentos iudices reddunt.
quando sedicturos aut noua aut ingen
uentꝰ audiendifier& omnium : nequs
eũ mediocre aliquid creder& eẽ locu¬
turum: Terriginas. peccatores opor¬
t& intelligi : qui uitia trena sectantur
etisti: in pastẽ adae primi hominis
merito reputantur. que ille non filus
hominis sed ipse primꝰ homofuisse

Expanded text:
nisi totus mundus audire, universanisi totus mundus audire, universale quippe beneficium generalem nihilominus poscebat auditum. Sequitur, auribus percipite, omnes qui habitatis orbem. Hic jam studiosius commonentur ut dicta devotissime capiant, et in memoriae suae sinibus reponant. Gentes enim accipiamus paganos; habitatores autem orbis, Christianos et justos, qui norunt orbem terrarum sic esse habitandum, ut in ejus sceleratis non implicentur erroribus. Et considera doctorem bonum, quomodo ad audiendum omnium studia concitavit; ut ipse reddatur reus, qui sibi noluerit esse proficuus. Hoc rhetores ad suum studium transferentes, attentos judices reddunt, quando se dicturos aut nova aut ingentventus audiendi omnium fieret, ne quis eum mediocre aliquid crederet esse locuturum. Terrigenas peccatores oportet intelligi qui vitia terrena sectantur; et isti in partem Adae primi hominis merito reputantur, quia ille non filius hominis, sed ipse primus homo fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
idulihuius uerba sic̃ sepȩdictũ ẽ cuncta
trahunt ad dntm saluatorẽ : Ipse enĩ
& in fiñ significatur : & ꝑ filios crucis in¬
tellegit᷑: & ꝑpsalmũ sine dubio denun¬
tiatur : ut merito ipsius uocẽ uenturã
eẽsentiamꝰ : cuĩ tot inditus lãpabilis
sermo ꝓmittitur: Diuisiopsalmi
Destotũ psalmũ uerba s̃ omni poten¬
tis filii : In prima sectione dic̃ qualia
loquuturus ułquȩ p̃staturus sit fideli¬
btẽ prȩ̃ in carnationis suȩ : Secunda
memorat stultis & insipientib: quanta
uentura sint: Testio dic̃ quȩ iustos im¬
piosq secutura s̃ : Quastac cõmon& fi¬
delesnetimeant diuites trarũ : quȩ
Irib ꝑcipite om̃s quihabitatis orbẽ
dmon&ur uniuersitas ut in discre¬
Ate ueniat ud ccudiendũ: quȩ dr̃ sine
ullius acceptione ꝑsonȩ bonꝰ ẽ : nec uult
paucis ꝓdeẽ. Et clios quitam̃ eũ puro
corde requirunt : sub dissimulatione
neglegtre: Deinde quȩ tadesacram̃¬
tũ incarnationis dominicȩ ñ debuit

Expanded text:
ituli hujus verba sicut saepe dictum est cuncta trahunt ad Dominum Salvatorem. Ipse enim et per finem significatur, et per filios crucis intelligitur, et per psalmum sine dubio 161 denuntiatur; ut merito ipsius vocem venturam esse sentiamus, cujus tot indiciis lampabilis sermo promittitur. Divisio psalmi. Per totum psalmum sunt verba omnipotentis Filii. In prima sectione dicit qualia locuturus, vel quae praestaturus sit fidelibus tempore incarnationis suae. Secunda memorat stultis et insipientibus quanta ventura sint. Tertia dicit quae justos impiosque secutura sunt. Quarta commonet fideles ne timeant divites terrarum, quia ibus percipite; omnes qui habitatis orbem. Admonetur universitas ut indiscrete veniat ad audiendum, quia Deus sine ullius acceptione personae bonus est, nec vult paucis prodesse, et alios, qui tamen eum puro corde requirunt, sub dissimulatione negligere. Deinde, quia tale sacramentum incarnationis dominicae non debuit
Abbreviated transcription (Latin):
lotacos: sedquȩ in oredulis narari suadebñ.
quforis ab ecła morabantur: Nonde
amib p̃deposticib sedd ealtis turrib
ueultera: Neanimifideliũ audien¬
dol&itiã & exultationẽ ccliquaremi mone
lintis cerent : in ecłaxiuistute cordadicit᷑
ut reponenda. Idẽ in caritate quauir
distincta ordinatione disponit: Senĩ

Expanded text:
ticos. Sed quia incredulis narrare suadebant, qui foris ab Ecclesia morabantur, non de domibus, non de porticibus, sed de altis turribus nie altera. Ne animae fidelium audiendo laetitiam et exsultationem aliqua remissione lentescerent, in Ecclesiae virtute corda, dicunt esse reponenda; id est in charitate, qua virdistincta ordinatione disponit. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ sirmatã quȩ sola uericert̃ciuitus
dñi nuncupatur: Caudeant ꝓpĩani & tota
mentis exultationel&entur quando audi¬
unt ad ño eẽ sundatã in qua se firmit̃ con¬
sistere posse ñ dubitant: Nalic& sđis

Expanded text:
 quae sola veraciter civitas Domini nuncupatur. Gaudeant Christiani, et tota mentis exsultatione laetentur, quando audiunt a Domino esse fundatam, in qua se firmiter consistere posse non dubitant. Nam, licet s
Abbreviated transcription (Latin):
iausa sufficit : sed statĩ secuta paeniten¬
ua ẽ : ubidolores cruciant ⁊ c̃quãma¬
tres pasturientes : Crauis enĩ dolor ẽ.
qui mulierib ꝓpena peccati constat in¬
dictus: sedquiꝰ pasturientis uudiuimꝰ
fructũ : indeputemus confessione hu¬
minicae natiuitatis exponit᷑ Nã ut quidã
dictre uoluer̃ sps uehe mens erat quando
hero des desuoregno solitos magosmise¬
rat. ut regẽnatũ uiderent sibiq cognitũ
nunticorent: sed illis ñ udseredeuntib:
necessehabuit uehem̃te spũ cõmouere
& contererenauestharso cilitiae :
quae p̃dictos magos occulte in suã p¬
uintiã traons posuisse credebant᷑ qd
fieri sol& aregib: calũniantib: ut quan¬
do suadesideriaimplerenequeunt: ꝑ
damna humilium torm̃taq discurrant :
Inspice quantũ crebuerit ista narratio
quo principio inchoata ad quũꝑue¬

Expanded text:
causa suffecit; sed statim secuta poenitencausa suffecit; sed statim secuta poenitentia est, ubi dolores cruciant tanquam matres parturientes. Gravis enim dolor est, qui mulieribus pro poena peccati constat indictus. Sed quia parturientes audivimus, fructum inde putemus confessione huminicae nativitatis exponitur. Nam ut quidam dicere voluerunt, spiritus vehemens erat, quando Herodes de suo regno sollicitus, magos miserat ut Regem natum viderent, sibique cognitum nuntiarent. Sed illis non ad se redeuntibus necesse habuit vehementi spiritu commoveri, et conterere naves Tharso Ciliciae, quae praedictos magos occulte in suam provinciam transposuisse credebantur. Quod fieri solet a regibus calumniantibus; ut quando sua desideria implere nequeunt, per damna humilium tormentaque discurrant. Inspice quantum creverit ista narratio, quo principio inchoata, ad quam pe