comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uire legatimo frĩc tui fllioꝵ tutele
hoinis ad teꝑtineat uereri nondebes
auõdam eͥ fuisse dicis c̃ siqua em̃serit
usp tatore dato ullo curatore aditẽ
ꝯstituto ⁊ sollempnitatiuir᷑ ubi tu¬
tor exigitur ⁊ idẽpnitati utͥusa ꝓs¬

Expanded text:
ure legitimo fratris tui filiorum tutelae onus ad te pertineat, vereri non debes quondam tibi fuisse dicis, cum, si qua emerserit lis, procuratore dato et illis curatore ad litem constituto et sollemnitati iuris, ubi tutor exi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstat excingui ꝓresidua ꝑte succedentẽ
pat̾ cutelete quenit apd̾ ꝯpetentẽ uidicẽ
redd̾e ratces qͣui scd̾ bonam fidem eoꝵ ⁊̃ q̃
ꝯpensatõe. uebqui sid̾ amplius deretut
faciet ꝯdempnatõem  sisciens ampliꝰ i
rem suam erog it̾ a gend̾ ꝓp̃ea tutele nõ
putau̾int. eũ ꝯtrio iudicõ ꝯuenire potes

Expanded text:
 residua parte succedentem patri tutelae te convenit apud competentem iudicem reddere rationes. Qui secundum bonam fidem, eorum eticompensatione, reliqui si quid amplius debetur faciet condemnationem. Quod si sciens amplius in rem suam erogatum agendum propterea tutelae non putaverit, eum contrario iudicio convenire potes
Abbreviated transcription (Latin):
stultus inuenitꝰ ut inpuplico in¬
uentario ꝯͣ se scͥbi aliquid paciat᷑
illo ꝓcissdubio obẜuando st nõ au¬
deat tutor ł cu. respupillares eadulti
uendicare nͥ pͥus in uẽdario ꝑuplice
fcõscdm moiem solitũ res ei Edant᷑ ͦ
nͥ testatores qui sb̾am tĩsmitut¬

Expanded text:
ultus invenitur, ut et in publico inventario contra se scribi aliquid patiatur. Illo procul dubio observando, ut non audeat tutor vel curator res pupillares vel adulti vindicare, nisi prius inventario publice facto secundum morem solitum res eis tradantur: nisi testatores qui substantiam t
Abbreviated transcription (Latin):
quid noĩo debet reodat ap̃ p̃toiẽ cõ¬
ueiuire potes ꝯuis .n. mrẽm tuã sus cep¬
tis bonis ur̃is in dep̃mtatẽ ꝓhac ad m̃¬
stͣcõe tutori seprãturã ꝓmississe ꝓ¬
nõ adu̾sus mat̾s successores exstipla

Expanded text:
um nomine debet reddat, apud praetorem convenire potes. quamvis enim matrem tuam susceptis bonis vestris indemnitatem pro hac administratione tutori se praestituram promisisse pnon adversus matris successores ex stipula
Abbreviated transcription (Latin):
recte postulabit eamq formam aui ex
apessõne ꝯgnoscet sequetur.
non est stare colonum eu iprior dũs locainit
nisi ealege emit̃ uerum si ꝯꝓletur a liqͦ
pacto ꝯsensisse ut inoad̾ ꝯductõe maneat.
qũans sine sc̾pto bone fidei iudicio ei quod

Expanded text:
recte postulabis, eamque formam qui ex appellatione cognoscet sequetur. non est stare colonum, cui prior dominus locavit, nisi ea lege emit. verum si probetur aliquo pacto consensisse, ut in eadem conductione maneat, quamvis sine scripto, bonae fidei iudicio ei quod
Abbreviated transcription (Latin):
eagenuo petuniam ꝓbare sedicit aͣł¬
cores ł turacorestui suspectas ut fłas
han̾t ꝓpͥo nomiue citm ñ licent alieuo
ñ ꝓhibencur ĩ camine fł̾ sub scnd̾e.
nec etĩ facile cucores ł curacons qui.

Expanded text:
genuo pecuniam probare se dicit, tutores vel curatores tui suspectas ut falsas habent, proprio nomine, cum non liceat alieno, non prohibentur in crimine falsi subscribere. Nec enim facile
Abbreviated transcription (Latin):
iti casus ĩpedim̃tis asc̾bant ᷑ ꝓponasq
ꝓcuratorem qui ad petend̾ pupillo
tu. a mr̃e fu̾at ꝯstitutus alatͦnib
ĩc̃ fectũ petõemq ex necessitate
demoratã eẽ abheditatis successiõe
matrẽ repelli cꝰ nullũ uitiũ ĩttesisse
d̾.c¶Ium iurehabenti tu. tu᷑. dati
nõ posset intelligis matrem nõ offm̃
pietatis ĩ petendotutore de fuife set
iure munitã m̃ito filio tu ñ postulare.¬

Expanded text:
iti casus impedimentis adscribantur, proponasque procuratorem, qui ad petendum pupillo tutorem a matre fuerat constitutus, a latronibus interfectum petitionem ex necessitate demoratam esse, ab hereditatis successione matrem repelli, cuius nullum vitium intercessisse. Cum iure habenti tutorem tutor dari non possit, intellegis matrem non officium pietatis in petendo tutore deseruisse, sed iure munitam merito filio suo tutore
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ aAdiuone eã q̃ ꝯdam pupillatua
fuit cũ ea nõ tiũ uri potentẽ s ⁊̃ nup¬
sisse ꝓponis ut gibi petat curadorẽ di
siea pet̾e neeglex̾it quo maturius pos¬
sis rõnes redd̾e admĩstr̃ois adito eo cꝰ¬

Expanded text:
 Admone eam, quae quondam pupilla tua fuit, cum eam non tantum viri potentem, sed etiam nupsisse proponas, ut sibi petat curatorem. quod si ea petere neglexerit, quo maturius possis rationes reddere administrationis, adito eo c
Abbreviated transcription (Latin):
instruere te pot̾ quos tutores filio tuo
pet̾e deres set obfuare ne quid secus qmͣ
oꝑteat ĩ refilii tui pupilli agatur pe¬
cendia filiis curatores necessitas mat̾b
int̾posita nõ est. c̃ pubes iminores annis¬

Expanded text:
instruere te potest, quos tutores filio tuo petere debes, sed et observare, ne quid secus quam oportet in re filii pupilli agatur. petendi autem filiis curatores necessitas matribus imposita non est, cum puberes minores ann
Abbreviated transcription (Latin):
ad uocacõis offm̃ in axĩe pͥucipalib
iuros clarissimos fisci ꝓ tp̃e patͦnos fo¬
ri cui celsitudĩs sollẽpn die festuu¬
tabiles sacͥ nr̃i consistoris comites
diuina ur̃e se̾uitatis manu pũcti
ꝯsequi solaciũ. i postꝙx tale deposue¬
rũt ostm̃ si qͥd̾ filios in genuos haũt
eos clarissimoꝵ notarioꝵ ĩ seri ꝯsorcõ
tͥbunoꝵ sacras solitas epłas sñ q̃dã
suffragii sołone ꝑceptos. usiqs ꝑsen¬

Expanded text:
advocationis officium maxime principalibus viros clarissimos fisci pro tempore patronos fori tuae celsitudinis sollemni die festivtabiles sacri nostri consistorii comites divina nostrae serenitatis manu puncti consequi solacium. Et postquam tale deposuerint officium, si quidem filios ingenuos habeant, eos clarissimorum notariorum inseri consortio tribunorum, sacras solitas epistulas sine quadam suffragii solutione percepturos. Et s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ omuibus. m̃sto eiculo possõis añceiso¬
licot extitulo lucratino ea cpcaͣ le
t̾ia q̃ ci subdica est minuatut᷑ aũt
usu capionũ conp̃diosa dñs iaccuri
uicius uira noccntia. cum Ites diuidi
inancipii nei manopi sane anciqũ¬

Expanded text:
antecessolicet ex titulo lucrativo ea coepta esteria, quae ei subdita est, minuitur autem usucapionum compendiosa dominis iactura et eius iura nocentia. Cum etiam res dividi mancipi et nec mancipi sane antiqu
Abbreviated transcription (Latin):
ł .xxx. n aliarum &xceptõnum
cempora curant huiui angustis
penitus semotis ¶cum aũt antid
uinrebus mobilibus ł semouen¬
tibus que fuañt alienate.ł quo¬
com modo bona fide tũ dccente
usucapionem extendebatit. noit. sca¬

Expanded text:
 et aliarum exceptionum tempora currant, huiusmodi angustiis penitus semotis. Cum autem antiqui et in rebus mobilibus vel se moventibus, quae fuerant alienatae vel quocumque modo, bona fide tamen, detentae, usucapionem extendebant, non i
Abbreviated transcription (Latin):
siqnis alecnamꝰ ram nobisem seu setio¬
pcouinciali bona fide ꝑconciniuꝰ ie¬
possideat quasi usucapionẽ eiad quisi¬
cam hoc cm̃ mode ohsuando. ut ĩ hus
casibus omnibus abĩcio bona fide cam

Expanded text:
si quis alienam rem mobilem seu se moprovinciali bona fide per continuum triepossideat, quasi per usucapionem ei adquisitam. Hoc tantummodo observando, ut in his omnibus casibus ab initio bona fide eam
Abbreviated transcription (Latin):
s. b¶Ias̃licam mauratam⁊ mai¬
moribus dccoratam ub̾am ĩ ꝑpotuũ
mane in aliciũ s magitiis pictaru̾
ciuusubet honotis tabularum obũ¬
bracẽnem. fiscari iuibemus n ĩ aliqͣ
ꝑce ciusdẽ basilice tabulato quisi
oꝑe stacõnes crgasia uȩ constitiu sc̃¬
mus illud quoq doc̾nimꝰ ne msaui eqͦs
lioeat intremitti ł nupcias celebraci
mp̃n Domini iuditum liceat ĩ þac
inclita urbe ł mpromĩciis nonai oꝑa
nichoare priusquã ca q̃ cepta ĩ uen̾te
sius uecustate dixitta andesidia dere¬
licta diligenti studio instõciaq cõ¬
pleuerit. cum et plurimũ laudisas¬
quirat sica scupta et ꝑfr̃a reddicum¬

Expanded text:
auratam et marmoribus decoratam liberam in perpetuum manere neque alicuius imaginis pictarum cuiuslibet honoris tabularum adumbratione fuscari iubemus, neque in aliqua parte eiusdem basilicae tabulato quicquam opere stationes ergasteriave constitui sancimus. Illud quoque decernimus, ne in eam equos liceat intromittip. Nemini iudicum liceat in hac inclita urbe vel in provinciis nova opera inchoare, priusquam ea, quae coepta invenerit suis, vetustate diruta aut desidia derelicta diligenti studio instantiaque compleverit, cum ex hoc plurimum laudis adquirat, si ea culta et perfecta reddi
Abbreviated transcription (Latin):
scicns. prudens q soli ꝑtem ad ce ꝑcin̾eñ
quasi socius ł colloga ꝯmunis oꝑis solli¬
citudiue sollidam balneor estrucc̃onẽ ca
mence ut sũpt᷑ ꝓport̾one tua reꝗꝑet ag̾s¬
sus cit. sec cocius loci dñtum usur paret
et collapsum balueum refabncatr. eiusꝰ enii
est cum edissitia q̃ alieno loco ĩ ꝑunitur
tiqͣto diui adnani edc̃o.p̃ses pro m̃tieme¬
mor uiris publici ĩ dirim̃da disceptat̃oe
logun ꝑ lacita custodiet.
spoliata oruatum ħ est marmora ł ca¬
lumpnas ad mma cranstułit priuetut ei
possõe quan ita ordinauit. siquis aũt
exalia maliam ouieatẽ labenciũ prout¬

Expanded text:
sciens prudensque soli partem ad te pertinere, non quasi socius vel collega communis operis sollicitudine solidam balneorum extructionem ea mente, ut sumptus pro portione tua reciperet, adgressus est, sed totius loci dominium usurpare et collapsum balneum refabricare enisus est, cum aedificia quae alieno loco imponuntur tiquato divi Hadriani edicto praeses provinciae memor iuris publici in dirimenda disceptatione legum placita custodiet. spoliata, ornatum hoc est marmora, vel columnas ad rura transtulerit, privetur ea possessione, quam ita ornaverit. Si quis autem ex alia in aliam
Abbreviated transcription (Latin):
giius et sc̃immus. ut ł ex ciula debi
ł ex mĩo creditorcã indicetur etsi
quidꝰ unus crediti aliis omnbus ꝯra¬
uioi ĩ fũma debit ĩueniatur ut oĩb
r imum coadiuiatis. ecdebitis oos cõ¬
putatis. ipt̃ alios antocalat. ip̾ius sũa¬

Expanded text:
gimus. et sancimus, ut vel ex cumulo debiti vel ex numero creditorum causa iudicetur. Et si quidem unus creditor aliis omnibus gravior in summa debiti inveniatur, ut omnibus in unum coadunatis et debitis eorum computatis ipse alios antecellat, ipsius sent
Abbreviated transcription (Latin):
uis piouons tui cxequ̾tem teaudiet. noc cibi
ob̾ent sña adu̾sus debicorem tuũ dcã. si eũ
collusisse cum a dũsano tuoaut ut dicis u̾

Expanded text:
us pignoris tui exsequentem te audiet. nec tibi oberit sententia adversus debitorem tuum dicta, si eum collusisse cum adversario suo aut, ut dicis
Abbreviated transcription (Latin):
mp̾. E moulatiũ urbiũ ciuiales et¬
ĩ uici ł reꝑare intra aiuitates quas
olim hũccunt domusł enouo edis¬
ficate cogantur. illic semꝑ mui̾is ĩ qͣ¬
ciuitatũ possõtes uero qui ñ erant
curiales ĩutbib ĩ quib domꝰ possidõt.

Expanded text:
p. Singularum urbium curiales etiam inviti vel reparare intra civitates quas olim habuerint domus vel ex novo aedificare cogantur, illic semper muniis insecivitatum. Possessores vero, qui non erunt curial
Abbreviated transcription (Latin):
non sfilia iuga quoq c̾ta dubribui ut par
cũctis p̾bendorum sumptuũ nocĩtas mmipo¬
natur nemini extusacõne łalia p̾sumpcõ¬
ne abhũ q̃ inmunitate p̾benda
R. N omo iudicium mid com̃itacis cium¬
q̃ fuuset ĩ usu otuatusprolabitur cuii¬
tacis erumꝑe łalio cransferre sine uusu
tue sub limicacis audeat. et cuĩ siquis con¬
et condãpñõ ordines ciuitatum manebit
nisi omam̃itum gontalis pacne dec̾a hĩ
auctoritace desbd̾int oneor aũt ł stabu

Expanded text:
non sterilia iuga certa quaeque distribui, ut par cunctis praebendorum sumptuum necessitas imponatur: nemini excusatione vel alia praesumptione ab huiusmodi immunitate praebenda. Nemo iudicum in id temeritatis erumquae fuisse in usu vel ornatu probabitur civitatis, eripere vel alio transferre sine iussu tuae sublimitatis audeat. etenim si quis conetiam condemnatio ordines civitatum manebit, nisi ornamentum genitalis patriae decreti huius auctoritate defenderint. Horreorum au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fod cum suis ħr̃dibus ceneantur obnoxii
icaut si quid uicu medifficacõne intra p̃łti¬
cucum crmpus ꝑueni̾t deeorum pacruonio
exceptis hus cñ casibus qui sũt sticuti refor
exsteuendi id sublimis maiificencia tua c̾e
refcracur ut ubi amplior poscitur quan¬
cicas imꝑialis excicet acc̾as.¬

Expanded text:
o cum suis heredibus teneantur obnoxii, ita ut, si quid vitii in aedificatione intra praestitutum tempus provenerit, de eorum patrimonio  exceptis tamen his casibus, qui sunt fortuiti reforextruendi, id sublimis magnificentia tua sciat referatur, ut, ubi amplior poscitur quantitas, imperialis extet auc
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾iłtm̃ ne muornisca̾t mortue cause dis¬
pendio. sec ur̾o guudoat bũficie. cum nob̾
coguitum sit ĩ etrore calculidiciumq̃
osfcm̃ hũit sepe esse cansas ꝑiclitatasq
inpost̾m non fr̾ extemedio logis p̾senicis
sꝑand̾ cit codẽ bñsit̾o et ĩ aliis omnibus fa¬
calibus q̃ uel apctancis iudicibus ł abali¬
is quos logxs suis sc̃iomibus em̃iaui̾nt cus¬
codiendo seu obsnando ut .x. facales ꝓ¬
tinus moie consultacõnũ ĩ rooia urbe
sub conmum audĩa. florentilsimor¬
sacii nr̃i palacui procerum uentilentur
bicani metas unius anni t̾minis coar¬
tamus. ut intra eum et grita collig̾e
et ea uiris deuotis epłatibus cradẽ otre¬
fucatouos liblłos siuolum̃t osfure. et
licem insacr̃ nr̃m consistouum ĩ crodu

Expanded text:
actum, ne ingemiscat mortuae causae dispendium, sed nostro gaudeat beneficio, cum nobis cognitum sit etiam ex errore calculi dierum quem officium habuit saepe esse causas periclitatas: quod in posterum non fieri ex remedio legis praesentis sperandum est. Eodem beneficio et in aliis omnibus fatalibus qui vel a pedaneis iudicibus vel ab aliis, quos leges suis sanctionibus enumeraverunt, custodiendo seu observando, ut decem fatales tenus more consultationum in regia urbe sub communi audientia florentissimorum nostri palatii procerum ventilentur, biennii metas unius anni terminis coartamus, ut intra eum et gesta colligere et ea viris devotis epistularibus tradere et refutatorios libellos, si voluerint, offerre et li
Abbreviated transcription (Latin):
cca. sũ iupostm̃ ĩ prouincus coustru¬
enda isi spacu̾i int̾se ꝑ .x. pedes. li¬
bi aca habu̾int m od̾ omibus de¬
cruncentur. in hũs uaxx locis ĩ quil
edeficia priuator ccrons publios ui¬
dencur obiecta. obstnuccone̾ incnioꝵ
quĩdeam pedum int̾ualla suentitr.
q̃ int̾̃capodinis mod̾ edisficaturis.
quoq ꝓponim. ita ut siquis i̾cra defĩtĩ¬
sunccum spacium .i. decem pedũ

Expanded text:
m in provinciis construenda, nisi spatium inter se per decem pedes liberi aeris habuerint, modis omnibus detruncentur. In his vero locis, in quibus aedificia privatorum horreis publicis videntur obiecta, obstructione maenianorum quindecim pedum intervalla serventur. Quem intercapedinis modum aedificaturis quoque proponimus, ita ut, si quis intra definitum spatium, id est decem pedum
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Siuice nis fisci cum reliqua sũse¬
tibi conpetons uidex conscrpsit et tains¬
tulit ab hus crodicoribus quibus fistus
pocõr hr̃etur resquas co noĩe cenesnõ
possunt inquietati de pͥulegio docis¬

Expanded text:
 in te ius fisci, cum reliqua tibi competens iudex adscripsit et transtulit, ab his creditoribus, quibus fiscus potior habetur, res quas eo nomine tenes non possunt inquietari. P
Abbreviated transcription (Latin):
urbe ap̾. pͥfciã utb fcitinare ĩ proũicia
iee reccorem ciuis intra criũ m̃siuĩ spa¬
cium cat̾n dirim̾e sinuoro aliquid suit
quocom modo ad decisionem ambigu¬
tacis inpedunentũ lu̾am hr̃e̾ eum quiq
couficacõnem deppat opus dequo agit᷑
cific̾e̾ puus fidenisote ab eo dato oifp̃o
urbicanie p̾fecture ł prouĩciali utnr¬

Expanded text:
provincia vero rectorem eius, intra trium mensum spatium causam dirimere: sin vero aliquid fuerit quocumque modo ad decisionem ambiguitatis impedimentum, licentiam habere eum, qui aedificationem deproperat, opus de quo agitur efficere, prius fideiussore ab eo dato officio urbicariae praefecturae vel provinciali. ut
Abbreviated transcription (Latin):
nifati uitis formã datam: nullas hr̃e uires
palan est. et ideo in hac sp̃e nec prouoeacõis
auxilium nccĩum fuit. ꝗ sicũ dectate q̃ te¬
tisti. ron udicatam retraccare ñ debei
os iudices cognicõne prouocatõis ꝗͣ de adid

Expanded text:
nifesti iuris formam datam nullas habere vires palam est et ideo in hac specie nec provocationis auxilium necessarium fuit. Quod si, cum de aetate quaeretisti, rem iudicatam retractare non debesos iudices cognitione provocationis, quam te ob id
Abbreviated transcription (Latin):
pau̾it. omnes aũt scire debent ꝗ n̾ suũ
eit a dbocalios modis omibus ꝑcin̾e¬
dñi uoliuitatem accigĩt furti accõe
trnecur.¶ hus uidelicet q̃ suꝑ rocipiẽ¬
da possone a nobis dispõita sunt. locũ
hñcibus. sinon ex die exquo possõ

Expanded text:
paverit. Omnes autem scire debent, quod non suum est, hoc ad alios modis omnibus pertineredomini voluntatem attigerit, furti actione tenetur. His videlicet, quae super recipienda possessione a nobis disposita sunt, locum habentibus, si non ex die, ex quo possessio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpoctato iudicõtum ordine alicnam
possõm recte cam retuꝑantibus cctcre
patiantut᷑. pos naniꝙ iub auus pro
tanta sue ĩniquitatis ĩpudencia si cog¬
nati rei cuius posso̾m sponte restitue

Expanded text:
pectato iudiciorum ordine, alienam possessionem recte eam recuperantibus cedere patiantur. Eos namque iubemus pro tanta suae iniquitatis impudentia, si cognati, rei, cuius possessionem sponte restitue
Abbreviated transcription (Latin):
d  l i debitor cuius fundñ suuse
et ip̃e conficonis pͥus eum distraut
quani fisoo aliquid debuit iuqu̾ead
ce dsse ñ procuracor mous toguose
nam et sip̾ eo debicor exticit ñ idee¬

Expanded text:
 Si debitor, cuius fundum fuisse et ipse confiteris, prius eum distraxit, quam fisco aliquid debuit, inquietandum te non esse procurator meus cognoscet. nam etsi postea debitor extitit, non ide
Abbreviated transcription (Latin):
de huuis olisuati. aliud ap̃ nr̃os esse pro¬
uinciales. scĩmus camd̾ conlitucõnem ĩ
ius exoa loge ĩ nouatum esse auet̾e disp̃o¬
ne⁊i hoc in prouincus ap̾sidibus eoꝵ
obsuan. cec̾is uidelicet omnibusq̃ ñ ꝑ e

Expanded text:
di observari, aliud apud nostros esse provinciales, sancimus eandem constitutionem in ius ex ea lege innovatum est a vetere dispositione, et hoc in provinciis a praesidibus earum observari: ceteris videlic
Abbreviated transcription (Latin):
bus płaccatur hoc stacuetut sia uero
udiq oqua litas cm̾oat tã debiti quã
ñi creditor̾ cunc adoos auceponi qui
ad humaniorem decliant sũam ñ cessio¬
nem exgences soc inducias nulla quid̃
diffrã int̃ ypochecatios. ot alios credito¬
res quanicum ad bauc eloctõuẽ obsuã¬
da mrxbus aũt offro uiditis partien
sũa ni singłis creditotibus hñcibus ꝗͣ

Expanded text:
aceat, hoc statueretur. Sin vero undique aequalitas emergat tam debiti quam numeri creditorum, tunc eos anteponi, qui ad humaniorem declinant sententiam non cessionem exigentes, sed indutias. Nulla quidem differentia inter hypothecarios et alios creditores quantum ad hanc electionem observanda: in rebus autem officio iudicis partiendis suam vim singulis cr
Abbreviated transcription (Latin):
or poisoĩs lice. puus poison̾is detidi opportẽ
q̃onẽ. conpercntibus acc̃onibus ut ex hoc
ordine fr̃o de dm̾ discepcacõne probõnes
ab eo qui depossõne uictus oit ꝯuoarcut ĩ¬
t̃dcã au̾t licet iueytra oromanĩs iuditus

Expanded text:
ossessionis lite prius possessionis decidi oportere quaestionem competentibus actionibus, ut ex hoc ordine facto de dominii disceptatione probationes ab eo qui de possessione victus est exigantur. interdicta autem licet in extraordinariis iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
N cgͣtudi ca cduficia demolui et
marniora decrah̾e edc̃o. diui ue spasiam
t senatus. con. ueticũ esł. cet̾m dealiado¬
mo ĩ aliam transfont q̃dam licẽ exceptum
est. sec nec dñis ita crauifare licet ut ĩ tobͥs
eduficis ecpõitis publicus defomicturaspͤts
meãdomn faciẽ inciuitate resticũe sccĩ ortũ
com̾icẽ. et auħ consensi. tunc magr̃atu¬
um ñ prohibentiũ. ic̃ uicinor fc̃m sit p̃

Expanded text:
 causa aedificia demoliri et marmora detrahere edicto divi Vespasiani et senatus consulto vetitum est. ceterum de alia domo in aliam transferre quaedam licere exceptum est: sed nec dominis ita transferre licet, ut integris aedificiis depositis publicus deformetur adspeceandem faciem in civitate restituere, sed in hortum convertere, et an hoc consensu tunc magistratuu
Abbreviated transcription (Latin):
opportetinam multum int̃at niũ capitas
pona utrogata. bona quoq reo adiiatiͦ
casu morre guis excincto cumine. nulla qͥo
suꝑciłe potcit. an uero ñ exdãpnatõne ca¬
picis sec sp̃ati p̾sidis sũa bona ausenintur

Expanded text:
oportet. nam multum interest, utrum capitalis poena inrogata bona quoque rei adimat, quo casu morte eius extincto crimine nulla quaestio superesse potest, an vero non ex damnatione capitis, sed speciali praesidis sententia bona auferantur:
Abbreviated transcription (Latin):
dnos iocor cste. aut si foite defim̾it accons
cor adinsinuendas snãs procurtors q esss¬
qͣ nides ne inde iuriatum nascatur occaslo
unde iura nascontur. quod si p̃cipte nr̃a
implere negley̾nt omni negõ nogõ de
quo mrgare coꝑant puuõbuntur ¶in
aut hĩco plm̃ q colludio curacores ł cuto¬
ri miuoꝵ hus rem debitam ca occone ꝑ¬
uadanti ut pupuł ł adulas inrgandi

Expanded text:
se aut, si forte defuerint, actores eorum ad insinuandas sententias procuratoresque quaerendos, ne inde iniuriarum nascatur occasio, unde iura nascuntur. quod si praecepta nostra implere neglexerint, omni negotio, de quo iurgare coeperant, privabuntur. Sin autem habito plerumque colludio curatores vel tutores minorum his rem debitam ea occasione pervadant, ut pupillis vel adultis iurgandi
Abbreviated transcription (Latin):
abscucul qui cuiuslibet ca possõne
priuati sunt suscipiant. ĩ iurepͣs et
auccoritatis sue formidabi le imist̾e¬
possõ ab laca est quam propuqus ł pa¬
rons ł ptoximus ł amitus ł celonus ł

Expanded text:
cuiuslibet rei possessione privati sunt, suscipiant in iure personam et auctoritatis suae formidabile ministeripossessio ablata est, quam propinquus vel parens vel proximus vel amicus vel colonus vel
Abbreviated transcription (Latin):
ad refcccõnẽ eius sũptus confetre detractat
ñ nccio etra ordinem tibi subucm̃ desi¬
d̾cs et euim si solus edificaũis: nec intra
quatuor m̃sium spacnum cum coitesimis¬
usinis nũmus p roporcõne socii erogacus

Expanded text:
ad refectionem eius sumptus conferre detractat, non necessarie extra ordinem tibi subveniri desideras. etenim si solus aedificaveris nec intra quattuor mensuum tempora cum centesimis nummus pro portione socii erogatus
Abbreviated transcription (French):
tate sacramte citimaconem itrum qͣs
ꝑdidit manifcite: nec ci li coatultui
taracõnem auidice ftãm iurare etꝙ
huius iuire uirando dato sũit doclaiit̃
iudiccm. cend̾ᷤnare oͥpportet

Expanded text:
tate, sacramento aestimationem rerum quas perdidit manifestet nec ei liceat ultra taxationem ab iudice factam iurare: et quod huiusmodi iureiurando dato fuerit declaratum, iudicem condemnare oportet
Abbreviated transcription (Latin):
b ȩaccutore appłłau ñ posse sacis et
ulre et conlbõious auicum cit fnisi forte
si fu̾it applłacum gecitcõne suspensa dot¬
nand̾ putamus ut sires mobilis citad
quam ralicuendam executons oꝑa finc
uidulta. appiłone suscepta posso̾n teset¬

Expanded text:
n posse satis et iure et constitutionibus cautum est, nisi forte si fuerit appellatum, exsecutione suspensa decernendum putamus, ut, si res mobilis est, ad quam restituendam exsecutoris opera fuerit indulta, appellatione suscepta possessori res ea
Abbreviated transcription (Latin):
apparebat uidici nel uidicibus et maigrẽ
quantitacẽ debe̾ impoũe nou enat cis pos¬
sible̾ fornam quam craut ꝯlusi exced̾e̾
soc nos disfimmꝰ et om̃tmi cis damus fa¬
cultacem. si hac .ĩ. fuĩt subsecutum lict̃
cis et ampliorem sumani p̾faca quauti¬
cace inquadrati sunt udices excdẽ oc n̾
ad mod̾ sue rõnis sit adũtiacis ĩ duguie

Expanded text:
dici vel iudicibus etiam maiorem quantitatem debere imponere, non erat eis possibile formam qua erant conclusi excedere. Sed nos definimus et omnem eis damus facultatem, si hoc ita fuerit subsecutum, licere eis et ampliorem summam praefata quantitate in qua dati sunt iudices excedere, et non ad modum suae rati
Abbreviated transcription (Latin):
disceptance applłat̾o subsequatur pꝰ pͥorem
faciłcin sapsum cres alus facales cm̃ diessi¬
miłr ut supradim̾ cit suabuntur nullare¬
ꝑacõne anio nomine postulanda ita ut
nouaguita cribus diebus clapsis iudicata
congrue exccucõni maudentur ¶sin aut̃ ex

Expanded text:
pellatio subsequatur, post priorem fatalem lapsum tres alii tantum fatales dies similiter ut supra dictum est servabuntur, nulla reparatione a nostro numine postulanda, ita ut nonaginta tribus diebus elapsis iudicata congruae exsecutioni mandentur. Sin autem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcceptumite sumpsisse mutuosc̾ꝑ
d s ata certe petmine quan spotes¬
utate ei cuis meminstimu
cem debiti accõnem tibi adn̾sus
debitorem proquo soluistidias ee
mandatam ⁊ añꝙͣ eo nomine litẽ
Scestareris sine herete c̃ditorẽ fas
munus inplesse proponis orue si iͣ
Sunt utilis accio tib competit.¬
d̾ N ominib in dotẽ datis cpramins
nec delegacio precesserit nec ntis cõ¬
testatio subsecuta est utilem tũm
arito accõnemad siłitudraem enis
tinomĩ emer̃ dir oportere sipe d cũt¬

Expanded text:
cceptum te sumpsisse mutuo scri Data certae pecuniae quantitate ei cuius meministi in vicem debiti actiones tibi adversus debitorem, pro quo solvisti, dicis esse mandatas et, antequam eo nomine litem contestareris, sine herede creditorem fati munus implesse proponis. Quae si ita sunt, utilis actio tibi competit Nominibus in dotem datis, quamvis nec delegatio praecesserit nec litis contestatio subsecuta sit, utilem tamen marito actionem ad similitudinem eius qui nomen emerit dari oportere saepe
Abbreviated transcription (Latin):
precedente temꝑe ca̾m eiuc bõis parãt¬
⁊ ita si eide nũciatumeit ut cause a gẽde
ad eẽt et non absente emptore contra
re uinicerto precio uenõrant antoam᷑
tradantur inperfecta ⁊̃ uendicione et pe¬
riculum umii mutati emptoris quimo¬
ram mensure faciende non int̾ pdsuit
non fuit aumn autem unru̾sumꝙ in ho¬
ireis erat positum postea uenisse si uemẽ

Expanded text:
praecedente tempore causam evictionis parant, et ita, si ei denuntiatum est, ut causae agendae adesset, et non absente emptore contra rae vini certo pretio veneant, antequam tradantur, imperfecta etiam tunc venditione periculum vini mutati emptoris, qui moram mensurae faciendae non interposuit, non fuit. Cum autem universum quod in horreis erat postea venisse s
Abbreviated transcription (Latin):
conuento et apd̾ uidicem in tespellacõe
celebrata cum solucio cessquerit subhasta¬
ta distracta conparauit ꝑpetua m empcõis
accipiat frrmitatenis in aut̃ minoris for¬
te ꝑsona fu̾it iustã necesse sit legitimete¬
fensionis adeẽ uendicioni ꝑ sonansñq in¬
tersit ur̃ ne officium sũme roi ꝓcuratoris
ancerte rectoris ꝓuincie id quod debitũ

Expanded text:
ore et apud iudicem interpellatione celebrata, cum solutio cessaverit, sub hasta distracta comparaverit, perpetuam emptionis accipiat firmitatem. sin autem minoris forte persona fuerit inserta, necesse sit legitimae defensionis adesse venditioni personam, nihilque intersit, utrumne officium summae rei procuratoris an certe rectoris provinciae id quod debitum
Abbreviated transcription (Latin):
menta tractantes ꝯgnouimans hanc esse
alioꝵ ꝯmentarias necessitates subhac ꝗdicõe
funtosaꝑant ut neo reliauaeoꝵ fudo ĩte¬
cessdsit eum qui ꝯꝑat censum rei ꝯꝑate
agnosc̾e uec lic̾e cuidam remsine censu
ꝯparare uel uendere.
puplicas pensitaciones agnoscant uec
pactõib ꝯtiariis adiuuantur. siuenditor
uł tonator apud se colla cõis sarrinampox¬
cione illicita uoluent retinere ⁊ si nond̾u
translata sit ꝑ̃ꝯssõ censuas set apd̾ priorẽ a

Expanded text:
menta tractantes cognovimus hanc esse aliquorum momentarias necessitates sub hac condicione fundos comparant, ut nec reliqua eorum fisco infecesse sit eum qui comparat censum rei comparatae agnoscere, nec licere cuidam rem sine censu comparare vel vendere. publicas pensitationes agnoscant nec pactionibus contrariis adiuventur, si venditor aut donator apud se collationis sarcinam pactione illicita voluerit retinere, etsi necdum translata sit professio censualis, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
enditi actõem adrecipiendum
aduum precum intend̾e aduersario
tuo poterisuec quod mapensatõem ue¬
nerit qi ⁊̃ tuinincem deberes. id obeõ
iusto eridrete ductũ ł fraude adilsarii
non debebatur te pepiguse monstiam̃s. E
fructus quoq ꝑceptos añ uendicõem

Expanded text:
enditi actionem ad recipiendum residuum pretium intendere adversario tuo poteris. Nec quod in compensationem venerit, quasi et tu invicem deberes, id obesseiusto errore te ductum vel fraude adversarii non debebatur, pepigisse monstraveris. Fructus quoque perceptos ante ven
Abbreviated transcription (Latin):
i deserta predia obcessa sunt¬
cionem collacõnum ẜob reliqua tribu¬
toꝵ ex ꝑmissu presidis ab hiis quib ꝑi¬
culum ex actõis tributoꝵ inminet dis¬
tractasuic aannta fide iusto precio
sollempnit̾ ꝯꝑasti uendicio ob sollẽmp¬
nes prãcionẽs necessitate facta ꝯuei¬
li non debet.sin aũt uendicio nulla
iusta causa auet oritate p̃sidis precedẽ¬
re facta est hancratai haberi uira
non ꝯcedunt. ideoq ꝙ frustra gestũ
est rouocarioꝑtet. ita ut iñdepnitati
uestiũ coemendoꝵ. negociandi cã ut .i. d̾ oñiciis ⁊ nĩcatorib .i. nobiliore.

Expanded text:
i deserta praedia ob cessationem collationum vel reliqua tributorum ex permissu praesidis ab his, quibus periculum exactionis tributorum imminet, distracta sincera fide iusto pretio sollemniter comparasti, venditio ob sollemnes praestationes necessitate facta convelli non debet. Sin autem venditio nulla iusta auctoritate praesidis praecedente facta est, hanc ratam haberi iura non concedunt, idque quod frustra gestum est revocari oportet, ita ut indemnitati u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtis ꝯsensu recedipot̾ .i .n. quod ꝯsensu
ꝯtractum est contrie noluntatis ad mi¬
niculo dissolutur  at .n. post tradicõan
int̾positam nuda uoluntas non resoluit
uendicõem si non actus quoq priori si¬
mił recid agens uendicõem interrossĩt¬
gͦ si qiud arͣde noĩe aurũ d̾at᷑umsit᷑ potes
hoosolum scd̾m fidem pacti recuꝑ anͥsi
uero ꝑtem procui ꝑ soliusti ad ea que uẽ¬
ditorem oꝑtet guendicõe pr̃are magis
actõem qui ad precii quantitatemn qf
te dedisse significas hẽs nẽ stꝰ plic¬

Expanded text:
rtis consensu recedi potest: etenim quod consensu contractum est, contrariae voluntatis adminiculo dissolvitur. at enim post traditionem interpositam nuda voluntas non resolvit emptionem, si non actus quoque priori similis retro agens venditionem intercessErgo si quidem arrae nomine aurum datum sit, potes hoc solum secundum fidem pacti recuperare. Si vero partem pretii persolvisti, ad ea, quae venditorem oportet ex venditione praestare, magis actionem quam ad pretii quantitatem, quam te dedisse significas, habes.
Abbreviated transcription (Latin):
d .  Portis casus ancille distracte⁊i añ
tradicõem sine mora uero uenditors di¬
latam non aduenditorem set ad ep̃torẽ
ꝑtinet ⁊ hac non expret̾ito uicio rebus
huanis exempta solucõne ꝓrecĩ emptae¬

Expanded text:
. Mortis casus ancillae distractae etiam ante traditionem sine mora venditoris dilatam non ad venditorem, sed ad emptorem pertinet, et hac non ex praeterito vitio rebus humanis exempta solutionem empt
Abbreviated transcription (Latin):
iuhondim certus dequantia¬
te hedit᷑atis ꝑsuaden e emptore quasi ex¬
guã quantitatẽ eam uendidit bone fi
iure eoꝵ ꝑsecucionem habet.
d̾ e Emptorheditatis accionib fũanda¬
tis eouire uti debet quo is cuiꝰ ꝑsona fũ¬
gitur quanius utaes ⁊ adilsus debito¬
res heditarios acciones emptori ꝓlacuer̃¬
d̾ uitibi heditatem Itribui¬
uendidit arteꝙͣ res heditanas tradet.
dominꝰ eoꝵ ꝑseuerauit. u iõ uendendo eas
aliis dñium tcanfferre potuit set qm̃
ꝯtractus fidem fregit exempto actõe
quonitus qͥnautitua int̾ est pr̃are coget᷑.¬
d̾. Yostqm̃ eo dedursinn est ut cau¬
ciones queq debitoꝵ pignori darentur
ordinarium iusum est post uõis uendi¬

Expanded text:
i nondum certus de quantitate hereditatis, persuadente emptore quasi exiguam quantitatem, eam vendidit, bonae fiure eorum persecutionem habet. . Emptor hereditatis actionibus mandatis eo iure uti debet, quo is cuius persona fungitur, quamvis utiles etiam adversus debitores hereditarios actiones emptori tr. Qui tibi hereditatem vendidit, antequam res hereditarias traderet, dominus earum perseveravit et ideo vendendo eas aliis dominium transferre potuit. Sed quoniam contractus fidem fregit, ex empto actione conventus quod tua interest praestare cogit. Postquam eo decursum est, ut cautiones quoque debitorum pignori darentur, ordinarium visum est, ut post nominis vendi
Abbreviated transcription (Latin):
tus pueraccepit. ratiõi falci¬
dic no ꝯfundet᷑. S⁊ quartã eĩ
tmportionẽ. substitutus re¬
tinebit. q̃ impubes accepit.
tribuend est adebitore cin
mortis cã pacto debitũ remi¬
ssu est. in factũ ꝯcepta repli¬
catione. retinebitur.¶Frat
cũ h̾rdẽ sorore scrib̾et. ⁊ aliu
abea cuidonatum ẽẽ uole¬
bat.stipulari curaint. ne fa¬
ldia uteret̃. ⁊ ut c̾tam pecu¬
niamsiꝯtra feciss⁊ pr̃aret pri¬
uator cationelegibꝰ nõ esse

Expanded text:
tus puer accepit, rationi Falcidiae non confundetur, sed quartam eius tantum portionem substitutus retinebit, quam inpubes accepit qcontribuendum est a debitore, cui mortis causa pacto debitum remissum est, in factum concepta replicatione retinebitur.Frater cum heredem sororem scriberet, alium ab ea cui donatum uolebat stipulari curauit, ne Falcidia uteretur et ut certam pecuniam, si contra fecisset, praestaret. priuatorum cautione legibus non esse
Abbreviated transcription (Latin):
refragãnd̃ ꝯstitit.⁊ iosoro¬
rẽ iure publico retẽtione
h̃ituram.⁊ actionẽ exstip¬
ulatu denegandã ¶Dõ idc̃i¬
cominus talcidie ratione
ĩceteris anmus legatisad

Expanded text:
refragandum constitit et ideo sororem iure publico retentionem habituram et actionem ex stipulatu denegandam. Non idcirco minus Falcidiae rationem in ceteris annuis legatis ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatis acceptã. deducta sexta
restitue̾t.admissa ope̾satiõe
cotis infalcidie ratioe ¶ Si
ct dote ꝯsc̾tiente filia nõ re¬
petissi . falcidiam ꝗdem iure
hditario. dotem aũt iure
pprio filiã ħiturã.R. qr dos
mbrditate patris nõ inue̾i¬
retur ¶Aina nepotib hr̃dib̾
institutis fidei ꝯmisit. ut o¬
missa ret̾etione q̃ plegẽ falci.
er aliotest̾o ꝯpetebut solida le¬

Expanded text:
tatis acceptam deducta sexta restitueret, admissa compensatione dotis in Falcidiae ratione. si pater dotem consentiente filia non petisset, Falcidiam quidem iure hereditario, dotem autem iure proprio filiam habituram resditate patris non inueniretur.Auia nepotibus heredibus institutis fideicommissit, ut omissa retentione, quae per legem Falcidiam ex alio testamento competebat, solida le
Abbreviated transcription (Latin):
ibiẽi legatoꝵ ꝯfũdi roemi
nõ minus q̃ sisemel fuiss
nũcupatus ex ea portione
re.pure sepe. ansubduisis
ꝯdictiõib sithr̃s institutꝰ
¶Nqs ex h̾rdato filio sb̾scitit.
hrd̃ istitutũ.⁊abeo tabuło¬

Expanded text:
ibi enim legatorum confundi rationem non minus, quam si semel fuisset nuncupatus ex ea portione,re, pure saepe an sub diuersis condicionibus sit heres institutus.Si quis exheredato filio substituit heredem institutu
Abbreviated transcription (Latin):
frĩs patrueł. gaiꝰ seius titiod¬
bebat ab hrdib sen titił accep̾.
Quesitũ est. cũ nec̃e gau scu.
h̾rdes eius nõ ũdicauerũt.
antitius nchominus eos h̾r¬
des. ut ĩ dignos accusare possit.

Expanded text:
itio debebat, ab heredibus Seii Titius accepit: quaesitum est, cum necem Gaii Seii heredes eius non vindicaverint, an Titius nihilo minus eos heredes ut indignos accusare possit
Abbreviated transcription (Latin):
abĩtestatoum̃ lib̾i qr negetta¬
bulas testi patris tales ẽeᷤ. ut s
negaretur aũt filius patrõn
ẽe. qr de pat̾nis ei bõis nullaꝯ
trouersia fieret differendum
hociuditiũ nonẽe. Si ueropt

Expanded text:
ab intestato unde liberi quia neget tabulas testamenti patris tales esse, ut secnegaretur autem filius patroni esse, quia de paternis bonis nulla controuersia ei fieret, differendum hoc iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
qpõt nasci.⁊ maiorcura adhib̾i
debet. ne fame pereat.filius q̃ne
mmnorhrditas adpetitorẽ puei¬
at si.apparcat filium nõ ẽc̃.ma¬
rime aũt putosi missus fuit in
ponem adu̾sarius desiderandu
ap̾tore neistrum̃ta in ponem
suã redigat. ceteꝵ decipiet᷑ pupi¬
llus dñ uł instituc̃turadusariu
tisdatioe. ⁊ pupillus. ⁊ adusanus
enis cessãt curator ꝯstituendus
c̃. q bona administret et qureiq
tutores pupilli uelĩt.administ̃¬
renõerunt audiendi nisi satisde¬
derĩt noĩe pupilli. aut curatores
quor idem ip̃i sunt ꝯstituti.

Expanded text:
non nasci, maiorque cura debeat adhiberi, ne fame pereat filius, quam ne minor hereditas ad petitorem perueniat, si apparuit filium non esse.Maxime autem puto, si missus fuerit in possessionem aduersarius, desiderandum a praetore, ne instrumenta in possessionem suam redigat: ceterum decipietur pupillus, dum uel instruitur aduersarius tisdatione et pupillus et aduersarius eius cessant, curator constituendus est, qui bona administret et quandoqtutores pupilli uelint administrare? non erunt audiendi, nisi satis dederint nomine pupilli aut curatores quoque idem ipsi sint constituti.
Abbreviated transcription (Latin):
fi.a sit ħ caũ lib̾ale iuditiũ stati
explicanderit.¶Opupillo c̃o¬
necedit. ¶Hosolũ alimta pu¬
pillo pr̃an debẽt. Si ⁊ ĩstudia⁊
inceteras necciasinpesas deb
ĩpendi ꝓnũo facultatũ. ¶post
pubtate querit᷑ an actoris ꝑte
sustinere debeat. Dr ex carboma¬
ẽ rei ptes cum sustinere debem
axime si cauit. S⁊ ⁊ siñocaueat
sinũc patus sit cauere qͣipossor¬

Expanded text:
rsia sit, hoc casu liberale iudicium statim explicandum erit.Qui pupillo conne cedit.Non solum alimenta pupillo praestari debent, sed et in studia et in ceteras necessarias impensas debet impendi pro modo facultatium.Post pubertatem quaeritur, an actoris partes sustinere debeat est rei partes eum sustinere debere, maxime si cauit. sed et si non cauerat, si nunc paratus sit cauere, quasi poss
Abbreviated transcription (Latin):
codẽ loco rem pr̃i optet quoeet
finulla ꝯtrou̾sia fieret eiqo
missis alt̾ ꝓpte sua pat̾nam
brditate non defendit ꝯpellit
alt̃ tota defendere aut unill
creclitoribo ced̾e ¶Ntdum ⁊̃ ex¬
hr̃datus filius ex carbomano

Expanded text:
odem loco rem haberi oportet, quo esset, si nulla controuersia fieret ei, qmissis alter pro parte sua paternam hereditatem non defendit, compellitur alter totam defendere aut uniuersa creditoribus cedere.Interdum etiam exheredatus filius ex Carboniano
Abbreviated transcription (Latin):
qmprioris dotis cã in seq̃tẽ
dotis obligationẽ essitrãs¬
lata. ⁊ hoc uerputo. ¶Sum̃
soccro ĩ uuissuuxoris mañete
matrimoĩodotẽ acceptã foci

Expanded text:
prioris dotis causa in sequentem dotis obligationem esset translata: et hoc uerum puto.Si uir socero iniussu uxoris manente matrimonio dotem acceptam feci
Abbreviated transcription (Latin):
ntile erit. lex quo falcidia
ieoꝯmodolocũ he̾bit. ¶Si
legatarius pͦone nactus ẽ.
uolũtate hrdis erratis nac¬
tus ẽ possõnem. dabiturac¬
tiohrdi. ut id ꝙ supra dodrã

Expanded text:
tile erit, lex quoque Falcidia in eo commodo locum habebit. Si legatarius possessionem nanctus est voluntate heredis errantis nactus est possessionem, dabitur actio heredi, ut id quod supra dodra
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit.tunc sepius pr̃an¬
dum sũmam si euidentis¬
simus ꝓbationib osten¬
datur testatorem multip¬
licare legatum uoluisse.
idemꝙ ⁊ in fideromissoo¬
scituit. eiusq reiratio eui¬
dens est. qreadem res. sepiu
pr̃ari non põt eadem sũma
uolente testatore multipli¬
cari põt.s hoc ita erit accipi¬
endum.si non certum corpꝰ
numoꝵ sepius sit relictu
ut puta .c. que in archa ht.
sepius legauit. tunc eĩfumm¬
dolegato ẽẽ ꝯpanḋ credo.si
si pondus auri uł argenti.
sepius sit relictum.pãp.R.
dum. merito. qm non spẽs
certa relicta uidcatur. ꝓm̃
⁊siquid m aliud est. ꝙ põ¬
dere numero m̃sura ueꝯti¬
netur. sepius relictum. ide
erit clicendum.i. sepius
deberi. si hoc testator uolii̾t.
ꝙ si rem einissem michi le¬
gatamusq ad pretiũꝙ mi
chiabẽ. ꝯpetet michi extestõ
actio ⁊ multo magis hoc di¬
cencdum ẽ. si duobꝰ testĩsi

Expanded text:
scripsit tunc saepius praestandam summam, si euidentissimis probationibus ostendatur testatorem multiplicasse legatum uoluisse: idemque et in fideicommisso constituit. eiusque rei ratio euidens est, quod eadem res saepius praestari non potest, eadem summa uolente testatore multiplicari potest. Sed hoc ita erit accipiendum, si non certum corpus nummorum saepius sit relictum, ut puta centum, quae in arca habet, saepius legauit: tunc enim fundo legato esse comparandum credo. Sed si pondus auri uel argenti saepius sit relictum, Papiniadum, merito, quoniam non species certa relicta uideatur. Proinde et si quid aliud est quod pondere numero mensura continetur saepius relictum, idem erit dicendum, id est saepius deberi, si hoc testator uoluerit. Quod si rem emissem mihi legatam, usque ad pretium quod mihi abest competet mihi ex testamento actio. Et multo magis hoc dicendum est, si duobus tes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuictĩ
etiam si alter uendicet al¬
terex testo agat noamp¬
uus quam ptem habebit
is qui ex test̃o aget. ꝙ si se¬
patim. si quidem euidenti¬
ssime apparuerit.ademp¬
tione apriore legatario feã
ad scłm legatatariũ testa¬
corem ꝯuolasse.solum po¬
steriorem ad legatum pue¬
nire placet. sin aũt hoc mi¬
mine apparere põt ꝓurrili
portione ilegatum omnes
uenire . s. nisi ip̃e testator ex
scripturamanifestissimᷤ
ess utrumq coꝵ solidum
acciꝑe uoluisse. tunc enim
umpretiu alu ip̃ares assi¬
gnatur. electione reiuł pre
tuẜuanda ei qui prior. dele
uoluit legatuminnouissi¬
Mum priori non debebitur
tam ⁊ si nouissimus ta lisi
sit in cuius ꝑsona legatur
non ꝯstitit.at siꝯunctim¬
disuictiuẽ. ꝯmixti sunt oiũ¬
cti. unius ꝑsone potestate
funguntur. ¶Si eadem res
sepius legeturm eodẽ testõ
amplius quam semel peti
non põt sufficit ꝙ uł rem
ꝯsequiuł reiestimationer.¬
res legata sit. bis petere pote¬

Expanded text:
unctim, etiamsi alter uindicet, alter ex testamento agat, non plus quam partem habebit is qui ex testamento aget: quod si separatim, si quidem euidentissime apparuerit ademptione a priore legatario facta ad secundum legatum testatorem conuolasse, solum posteriorem ad legatum peruenire placet: sin autem hoc minime apparere potest, pro uirili portione ad legatum omnes uenire: scilicet nisi ipse testator ex scriptura manifestissimus est utrumque eorum solidum accipere uoluisse: tunc enim uni pretium, alii ipsa res adsignatur electione rei uel pretii seruanda ei, qui prior de leguoluit legatum in nouissimum, priori non debebitur, tametsi nouissimus talis sit, in cuius persona legatum non disiunctiue commixti sint, coniuncti unius personae potestate funguntur.Si eadem res saepius legetur in eodem testamento, amplius quam semel peti non potest sufficitque uel rem consequi uel rei aestimationem.res legata sit, bis petere pote
Abbreviated transcription (Latin):
suo restituta petere possit
qͣi premature datã. Sceu
duũi marcũ in auditorio
de hunismõi ⁊pe iudicasse
reft ¶urasidas qdam lace

Expanded text:
suo restitutam petere possit quasi praemature datam. Scaevola divum Marcum in auditorio de huiusmodi specie iudicasse refert: Brasidas quidam Lace
Abbreviated transcription (Latin):
Up. Hr̃s cum debuerat qͣr¬
tam retinere totam b̾rdit¬
atem restituit nec cauit. si¬
bistipłone ꝓpõita similez
eũ ẽẽ arĩsto ait. illis ꝗ rete¬
tiones quas solashñt om¬
ittunt. S⁊ posse eum rex h̾r¬
ditariaꝵ possones uł repete.
uł nãcisci. ⁊ adusus agen¬
tes dolimali exceptione i¬
uti posse eum ⁊ debitoribo
nipsat post̾iorem maritũ
h̃rcem in stituit eum ꝙ ro¬
gaint lib̾is fuis post mor¬
tem patris eoꝵ hrditatem
suã restituere.uł ei qeoru
suꝑcẽt eist̃e emancipatis
apatre suo uictricus resti¬
tuisse h̃rdit ⁊tem dicebat᷑.
mox alt̾ ex filiis uiuo pa¬
tre decessisse q̃rehatur anis

Expanded text:
um. Heres cum debuerat quartam retinere, totam hereditatem restituit nec cauit sibi stipulatione proposita. similem eum esse Aristo ait illis, qui retentiones, quas solas habent, omittunt: sed posse eum rerum hereditariarum possessionem uel repetere uel n‹a›ncisci et aduersus agentem doli mali exceptione uti posse eum et debitoribus nupserat, poster‹i›orem maritum heredem instituit eumque rogauit liberis suis post mortem patris eorum hereditatem suam restituere uel ei qui eorum superesset: eisdem emancipatis a patre suo uitricus restituisse hereditatem dicebatur, mox alter ex filiis uiuo patre decessisse: quaerebatur, an is
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Sibine tabule ꝓferi¬
tur diuisis tpr̃ibo fce̾ unci
prius alie postea utreꝙ tñ
scptẽ testium signis sign¬
ate ⁊ aꝑte posterioresua
uiuo testatore natus dece¬
fsit. licet uiris scrupulosi¬
tatenimiaꝙ subtilitate
testm ruptũ uideatim. at¬
diuus adrianus ⁊ ĩpator
nr̃ rescripserũt. Id circoꝙ
legatam ⁊ fidei ꝯmissan
habebũt ea que sibi relic

Expanded text:
m. Si binae tabulae proferantur diuersis temporibus factae, unae prius, aliae postea, utraeque tamen septem testium signis signatae, et apertae posteriores uauiuo testatore natus decessit: licet iuris scrupulositate nimiaque suptilitate testamentum ruptum uideatur, atdiuus Hadrianus et imperator noster rescripserunt, idcircoque legatarii et fideicommissarii habebunt ea, quae sibi r
Abbreviated transcription (Latin):
pte institutolegatũ quorre
liquit durissima sm̃a ẽ exi¬
stimantiũ denegandã ei le¬
gati petitione si patris absti¬
nucrit hrditate. non eĩ im¬
pugnatur iuditium abeo
quistis ratiombnoliit
negotus hrditatis ĩplicari.

Expanded text:
te instituto legatum quoque relinquit. durissima sententia est existimantium denegandam ei legati petitionem, si patris abstinuerit hereditate: non enim impugnatur iudicium ab eo, qui iustis rationibus noluit negotiis hereditariis implicari.
Abbreviated transcription (Latin):
gunt.
ebitur.
i. sĩgula
gessisse extimetur. ¶Si fũ¬
ous aboĩb hrdib legatus
tur. ¶Ualet legatũ si supfi¬
ties legata sit ei cuius caso¬
lofuĩt. licet is dñis soli sit.
naꝙ ꝯsequeturut hac ẜui¬
tute nłctur.⁊ supfitiẽ lucri

Expanded text:
unt, etur, uus singula gessisse existimetur.Si fundus ab omnibus heredibus legatus tur.Ualet legatum, si supcies legata sit ei, cuius in solo fuerit, licet is dominus soli sit: nam consequetur, ut hac servitute liberetur et superficiem lucri
Abbreviated transcription (Latin):
uł Nam nec emacipatus b̃r¬
ditate omissa legatũ ab hr¬
de petere ꝓhibetur. pretor eĩ ꝑ¬
mittendo his qui in pot̃ate
fuent abstinere se hrditate
patna. mamfestũ fecit iusse
eẽt si lib̾m arbitriũ ad eunde
hr̃ditatis habuissent.

Expanded text:
um Nam nec emancipatus hereditate omissa legatum ab herede petere prohibetur. praetor enim permittendo his, qui in potestate fuerint, abstinere se hereditate paterna manifestum facit ius se esset, si liberum arbitrium adeundae hereditatis habuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
hoñeratũ. ¶Codicilłꝯ firm¬
atis. ita cauit omĩb. aũt
lib̾tis meis.⁊ quosuuus.
⁊quos his codicilł maũ¬
missi. uł postea maumiso
ꝯtub̾nales suos itẽ filios fi¬
lias.tego.nisi quos quas¬
ue. ad urxorẽ meã ꝑtinere¬

Expanded text:
oneratum. Codicillis confirmatis ita cauit: 'omnibus autem libertis meis et quos uiuus et quos his codicillis manumissi uel postea manumisero, contubernales suas, item filios filias lego, nisi si quos quasue ad uxorem meam te
Abbreviated transcription (Latin):
isse. ac si umusus hrditariꝰ
⁊ filius.agrũ hr̃ditariu
hãnt. ¶Intesc̃oita scriptũ
fuit domũ mea cum orto
applicito lib̾tis meis ꝯcedi
co. ex domo mea qͣlib̾tis

Expanded text:
isse ac si uniuersus hereditarius et filius agrum ut hereditarium habeant. In testamento ita scriptum fuit: 'domum meam cum horto applicito libertis meis concedi meo ex domu mea, quam libertis