comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
super cam et uiuet. Et surgẽs
sequebatur eum et discipuli eiꝰ.
Octauum signum est: in quo
princeps suscitari postulat filiã
suam. nolens de misterio uere

Expanded text:
super eam, et vivet. Et surgens Jesus, sequebatur eum, et discipuli ejus. Octavum signum est, in quo princeps suscitari postulat filiam suam, nolens de mysterio ver
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad baptisia dũin ostendit di¬
peccata mundi. qui et humilitatẽ
suami et diuinitatis eius potentiã
considerans dicit. qui est de terra.
autem de celo uenit. super omnes
est: cur in carcere positus mictens
discipulos requirit. tires qui uen¬
turus es au alium expectamus:
Tanquã si ignoret quem ostende¬
rat. et an ipse si nesciat: quem ipsũ
esse prophetando. baptizando. ostẽ
et o de pensetur. Ad iordans et enĩ
fluenta positus: quia ipse redemp¬
tor mundi ellet asseruit. Missus
uero in carcerem utrum alium ex¬
pettent. an ipse ueniat requirit:
non quia ipsum esse mundi redẽp¬
torem dubitet. sed querit ut sciat
si his qui per se in mundum uene¬
rat. per se etiam ad infern claustra
endo: et ad inferos preturrebat.¬
Ait ergo. Tu es qui uenturus es
an alium expectamus: Ac si aperte
dicat. Sicut pro hominibus nasci
dignatus es. An etiam pro homi¬
nibus dignaris mori in sinua: ut
qui natiuitatis tue precursor extiti.
mortis etiam precursor fiam. et uẽ¬

Expanded text:
tem ad baptisma Dominum ostenderet, dic. , qui et humilitatem suam, et divinitatis ejus potentiam considerans, dicit: Qui est de terra, autem de coelo venit, super omnes est ; cur in carcere positus, mittens discipulos, requirit dicens, Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? Tanquam si ignoraret quem ostenderat, et an ipse sit nesciat, quem ipsum esse prophetando, baptizando, ostendet ordo pensetur. Ad Jordanis enim fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset, asseruit. Missus vero in carcerem, utrum alium exspectent, an ipse veniat, requirit: non quia ipsum mundi Redemptorem dubitat, sed requirit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat, per se etiam ad inferna claustraendo ad inferos prAit ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et ven
Abbreviated transcription (Latin):
quam mudicibus iegiius. Quod
terre motus ure ues ĩnumeras sus¬
ruat: ex aliis niundi patribus scĩtis
quam facquenter audiuirus. Pi¬
stilentias sinc cessacione parimur.
Signs uero in sole et luna. et sta¬
lis. adhuc aperte minime u̾idemlis
Sed quia et hec non longe sint :
exipsa iam aeris ĩmutatione colli¬
gimius: qriãpis priusqmͣ italia gẽ¬
fił̃ giadio ferenda tra deretur. ionoais

Expanded text:
quam in Codicibus legimus. Quod terrae motus urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et luna, et stellis, adhuc aperte minime videmus, sed quia et haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus. Quamvis priusquam Italia gentili gladio ferienda traderetur
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Eterunt signa. in sole et luna
et stellis. et in terris pressurs gen¬
tium preconfusione sonitus maris
et fluctium. Ex quibus profecto
omnibus alia iam facta cernimus.
alia proximo uentura formidamꝰ.
Nam gentem supra gentem exur

Expanded text:
na et stellis, et in terris pressura gentium prae confusione sonitus maris et fluctuum. Ex quibus profecto omnibus alia jam facta cernimus, alia in proximo ventura formidamus. Nam gentem contra gentem exsur
Abbreviated transcription (Latin):
ster paratos nos lyuenire
desiderans senescentens mu eduin.
que mala. sequentur depunciat.
utnes ab euis compescat. Appros ĩ¬
quante eius termino. quane per¬
segitiones preueniart inraascit.
Ut. si deur metuere in tranquili¬
tare. non uolumus. uicinun ius
iudicium. persecutionibus actriti
tincanuis. Huic et enimlectioni
sanda euangelii. quam modo bestra
fraternitas audĩuit. paulo superi¬
us dñs premisit dicens. E xurget
gens contra gentem: et regnum
aduersus regnũ. et exunt terre¬

Expanded text:
aratos nos invenire desiderans, senescentem mundum quae mala sequantur denuntiat, ut nos ab ejus amore compescat. Appropinquantem ejus terminum quantae percussiones praeveniant innotescit, ut si Deum metuere in tranquillitate non volumus, vicinum ejus judicium vel percussionibus attriti timeamus. Huic etenim lectioni sancti Evangelii, quam modo vestra fraternitas audivit, paulo superius Dominus praemisit, dicens: Exsurget gens contra gentem, et regnum adversus regnu
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt scephanũ uirum plenũ
fide et spiritu scõ: et philippun. et¬
et prochorum. et nichanorem et ty¬
monem. et parme nã. et nichola¬
um aduenant antiochenũ. Mos
statuerunt ante conspectum apo¬
stolorum: et orantes iniposuerũt
eis manus. Et uerbum dñi cres¬
cebat: et multiplicabatur nume¬
rus discipulorũ in iherusalem ual

Expanded text:
gerunt Stephanum, virum plenum fide et Spiritu sancto, et Philippum, et Prochorum, et Nicanorem, et Timonem, et Parmenam, et Nicolaum advenam Antiochenum. Hos statuerunt ante conspectum apostolorum: et orantes imposuerunt eis manus. Et verbum Domini crescebat, et multiplicabatur numerus discipulorum in
Abbreviated transcription (Latin):
& fum eiꝰ ioħm. ⁊ conscenso cum eisse¬
orsum monte precelso: claritatẽ illis
sent in eo maiestatem dĩ: ipsius tam̃
corporis quo diuinitas tegebat᷑ poten¬
tiam nesciebat. Et ideo ꝓprie signãtq
ꝓmisenit quosdã deastantib discipłis.
nõ prius gustare mortẽ: quam uiderent
filium hominis uenientem in regno suo.
idest inregia claritate: quã specialiter
adnaturam suscepti hominis ꝑtinentẽ.
his trib uiris uoluit esse cõspicuam.
Nam illam ipsius deitatis in effabilẽ
& in accessibilem uisionem. quȩ in

Expanded text:
 , et conscenso cum eis se , et conscenso cum eis seorsum monte praecelso, claritatem illis llexissent in eo majestatem Dei, ipsius tamen corporis, quo Divinitas tegebatur, potentiam nesciebant. Et ideo proprie signanterque promiserat quosdam de astantibus discipulis non prius gustare mortem, quam viderent Filium hominis venientem in regno suo , id est in regia claritate, quam specialiter ad naturam suscepti hominis pertinentem, his tribus viris voluit esse conspicuam. Nam illam ipsius Deitatis ineffabilem et inaccessibilem visionem, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
tintus lumine. de ardentissima filii dĩ
cõfessione feruebut: cõtumelias illu¬
sionũ & crudelissime mortis obꝓbriũ.
religioso ut putabat & libero fasti.¬
dio respuss&: benigna ab iħu inere¬
patione corrept̾. ⁊ ad cupiditatẽ par¬
ticipandȩ eum eo passionis animatꝰ ẽ.
Subsequens eñi exhortatio saluatorĩ.
hoc inspirauit hoc docuit: ut uolen¬
tes eum sequi. negarent se sibi. Et ꝓ
spe eternoꝵ. leuissimũ ducerent tẽ¬
poraliũ decrimentũ: quia is demum
animã suã saluam faceret. qui eam
ꝓ xp̃o ꝑdere nõ timeret. Ut ergo istã
felicis cõstantię fortitudinem toto
apłi corde cõciperent. & nichil de sũ¬
cipiendȩ crucis asꝑitate trepida ret:
ut de supplitio xp̃i nõ erubecerent.
nec pudendam sibi eam patientiã ere¬
derent: quȩ sic subituia erat seuitiam
passionis. ut nõ amitter& głam potes.¬
tatis: assumpsit iħe petrum. ⁊ ia cobũ.

Expanded text:
tratus lumine, de ardentissima Filii Dei tratus lumine, de ardentissima Filii Dei confessione fervebat, contumelias 194 illusionum et crudelissimae mortis opprobrium religioso, ut putabat, et libero fastidio respuisset, benigna a Jesu increpatione correptus, et ad cupiditatem participandae cum eo passionis animatus est. Subsequens enim exhortatio Salvatoris hoc inspiravit, hoc docuit, ut volentes eum sequi, negarent se sibi, et pro spe aeternorum levissimum ducerent temporalium detrimentum: quia is demum animam suam salvam faceret, qui eam pro Christo perdere non timeret . Ut ergo istam felicis constantiae fortitudinem toto apostoli corde conciperent, et nihil de suscipiendae crucis asperitate trepidarent, ut de supplicio Christi non erubescerent, nec pudendam sibi eam patientiam crederent, quae sic subitura erat saevitiam passionis, ut non amitteret gloriam potestatis: Assumpsit Jesus Petrum, et Jacobum,
Abbreviated transcription (Latin):
non ad solam respexit substantiam ear¬
nis & sanguinis. Tantumq fidei subleni¬
tate complacuit. ut beatitudinis felienti¬
te donat᷑: sacram inuolabilis petrȩ ac¬
ciꝑ& firmitatẽ. Supra quam fundata
ȩccła. portis inferni & mortis legibus
preualer&. Nec in soluendis aut ligandis
quoꝵq causis. aliud intum esset in cęlo :
quam quod petri sedisset arburio
celsitudo: instruenda erat de inferioris
substantiȩ sacramento. ne apłica fides
ad głam confitend x in xp̃o dĩtatis euec.¬
ta: infirmitatis nĩȩ receptionẽ in dignã
impassibili dõ. atq in congruã iudicar&
Et ita etiam in ipso humana erederet głi¬
ficatam esse naturam: ut nec suppli.¬
tio posset affici. nec morte dissolui.
Et ideo dicente dño quod oporteret
eum ire hierusolimã:⁊ multa pati
aseniorib & scribis: ac principib sa.¬
cerdotum: ⁊ occidi. & tertia die resur¬
gere: cum beatus petrus qui suꝑno illũ¬

Expanded text:
non ad solam respexit substantiam carnon ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate complacuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis aliud ratum esset in coelis quam quod Petri sedisset arbitrio.celsitudo instruenda erat de inferioris substantiae sacramento, ne apostolica fides ad gloriam confitendae in Christo Deitatis evecta, infirmitatis nostrae receptionem indignam impassibili Deo atque incongruam judicaret, et ita jam in ipso humanam crederet glorificatam esse naturam, ut nec supplicio posset affici, nec morte dissolvi. Et ideo dicente Domino quod oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scribis ac principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere , cum beatus Petrus, qui superno illus
Abbreviated transcription (Latin):
uangelica lectio dilectissimi. quȩ
per aures corporis interiorem men
in saeramenti nos intelligentiã uocat.
Quam aspurante gr̃a dĩ. facilis asseque¬
mur: si considerationem nram. ad ea quȩ
paulo suꝑius sut̃ narrata referamus. Sal¬
uator enim humani generis ds̃ xep̃e. con¬
dens eam fidem quȩ & impios ad iusticiã.
& mortuos reuocat ad uitam: ad hoc
discipulos suos doctrinȩ monitis. & oꝑũ
miraculis imbuerat: ut idem & unigenit᷑
hoꝵ sine alio: nõ proderat ad salutem.
sine dõ solum hominem credidisse: cum
utrumq esset pariter confitendum Quia
sicut dõ uera humanitas: ita hominiin¬
ert uera diuinitas. Ad confirmandam
ergo hiuus fidei saluberrimam cognitio.¬
nem: interrogauerat discipulos suo dñs
inter diuersas alioꝵ opmiones. quid ipsi
de eo crederent: quid ue sentuent. Ubi
apłs petrus per reuelationem summi pa.¬
tris. corporea suꝑans & humana trans¬
ceudens: udit mentis oculis filium dei
uiui.i. & confessus est głam dĩ tat is. quic

Expanded text:
angelica lectio, dilectissimi, quae per aures corporis interiorem mentni sacramenti nos intelligentiam vocat: quam aspirante gratia Dei facilius assequemur, si considerationem nostram ad ea quae paulo superius sunt narrata, referamus. Salvator enim humani generis Jesus Christus condens eam fidem quae et impios ad justitiam et mortuos revocat ad vitam, ad hoc discipulos suos doctrinae monitis et operum miraculis imbuebat, ut idem Christus et horum sine altero non proderat ad salutem, sine Deo solum hominem credidisse, cum utrumque esset pariter confitendum: quia sicut Deo vera humanitas, ita homini inerat vera Divinitas. Ad confirmandam ergo hujus fidei saluberrimam cognitionem interrogaverat discipulos suos Dominus, inter diversas aliorum opiniones quid ipsi de eo crederent, quidve sentirent: ubi Petrus apostolus per revelationem summi Patris, corporea superans et humana transcendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ligni uẽtiti: uitȩ precepta trans gessus
est. Qui engo aparadisi gaudiis ꝑcibũ
cecidimus: ad hȩc in quantum posumus.
per abstinentiam resurgamus. Sed nemo
sibi eandem abstinentiam. solam credat
posse sufficere: cum perꝓphetam dñs dicat.
Nonne hoc est magis ieuinium qđ elegi :
Subiciens. frange esurienti panem tuum:
& egenos uagosq in diic indomum tuã.
Cum uideris nudum operi eum & carnẽ suã
ne despexeris. Illud ergo ieuinium ds̃ ap¬
probat: quod ad eius oculos manꝰ elemosi¬
naꝵ leuat. Quod cum ꝓximi dilectione
aiguur: quod expietate conditur. Hoc gͦ
quod tͥ sũbtrais. alteri largire: ut unde
tua caro affligitur. inde egentis ꝓximi
caro reparetur. Hinc & enun ꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
ligni vetiti vitae praecepta transgressus ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. 6. Sed nemo sibi eamdem abstinentiam solam credat posse sufficere, cum per prophetam Dominus dicat: Nonne hoc est magis jejunium quod elegi? subjiciens: Frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam; cum videris nudum, operi eum, et carnem tuam ne despexeris . Illud ergo jejunium Deus approbat, quod ad ejus oculos manus eleemosynarum levat, quod cum proximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire, ut unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro reparetur. Hinc etenim p
Abbreviated transcription (Latin):
est adhue aliud quod possit intelligi.
A presenti & enim die. usq ad paschalis so¬
lempnitatis gaudia: sex ebdomadȩ
uenunt. Quaꝵ uidelic& dies. quadra¬
ginta & duo funt. Ex quib dum sex
dies hũei abstinentia subtrahuntur.
nõ plus inabstinentia quam triginta
& sex dies remanent. Dum uero ꝑtre¬
centos & sexaginta quinq dies annu
ducitur. nos aut pertriginta & sex dies
affligimur: quasi anni nr̃i decimas dõ
damuis. ut qui nob̾ metipsis ꝑacceptum
cimas rerum: ita ei offerre contendite &
decimas dierum. Unusquisq in quantũ
uirtus suppetit: carnem macer&. eiusq
desideria affligat: concupiscentias tur¬
pes interficiat. ut uixta pauli uocem
hostia uiua fiat. Hostia quippe immo¬
latur & uiit. quando & ab hac uita
homo nõ deficit: & tamen se a carnialibꝰ
desideriis occidit. Caro nos lȩta traxit
adculpam: afflicta reducat ad ueniam.
A uctor & enim mortis ñȩ. per fructum

Expanded text:
est adhuc aliud quod possit intelligi. est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdomadae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta duo fiunt. Ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam triginta et sex dies 1495 remanent. Dum vero per trecentos et sexaginta quinque dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex dies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum cimas rerum , ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut juxta Pauli vocem, hostia viva fiat . Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae per fructum
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Helyas indeserto. quadraginta die¬
bus abstinuit. Ipse auctor hominũ ad ho¬
mines ueniens: in quadraginta diebus
nullum omnino eybum sumpsit. Nos qͦ
in quantũ possumus: annuo qua dragesi¬
mȩ tempore. carnem nrãm per abstinen¬
ciam affligere conanuir. Cur ergo in abs:¬
tinentia quaditgenarius numerus cus¬
toditur. nsi quia uirtus decalogi. per
libros quattuoi scĩ eugłii impletur: De¬
narius & enim quater ductus: in quadra.¬
genarium surgit. Quia tunc decalogi mani¬
data perficimus: cum perfecle quattuor
libros scĩ eugłii custodimus. Ex qua re:
sentiri & aliud potest. In hoc enun mor¬
tali corpore. ex quattuor elementis sub.¬
sistimus: & per uoluptatem eiusdem cor¬
poris. preceptis dñicis contiaimus. Precep.¬
ta aũt dñica: per decalogum sũt accepta.
Quia ergo percarnis desidena decalogi
mandata contempsimus: dignum est ut
eandem carnem quater decies affligamꝰ.
Quam us de hoc quadragesimȩ tempoꝵe.

Expanded text:
vit . Elias in deserto quadraginta dievit . Elias in deserto quadraginta diebus abstinuit . Ipse auctor hominum ad homines veniens, in quadraginta diebus nullum omnino cibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc Decalogi mandata perficimus cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Quia ergo per carnis desideria, Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinis uerba respondit. Poꝵ¬
tat quem punire poterat: ut hoe in lau¬
de eius altius crescerx. si hostem suum
nõ extinguendo: sed interim patiendo
superaret. Le.Ue¬
otandum uero quod subditur: quia re¬
cedente diabolo. angłi ministrabant ei.
Ex qua re. quid aliud quã unius persone
utraq natura ostenditur: Quia & ho.¬
mo est quem diabolus temptat: & is¬
dem ipse dñs est cui ab angłis ministrat᷑.
Cognoscamus igit᷑ in eo naturã nrãm: qͥa
nisi hunc diabolus hominem cernen&:
nõ temptar&. Ueneremur in illo diunita.¬
tem suam. quia nisi suꝑ omĩa ads existere:
ei nullomodo angli ministrarent. Sed qͥa
his dieb lectio congruit: nam quadra gin¬
ta dierum abstinentiam nr̃i redemptoriis
audiuimus. qui qua dragesime tempus in¬
choamus: diseutiendũ nob̃ est. cur hȩc
ipsa abstinentia per quadraginta dierũ
numerum eustoditur. Moy ses eñĩ ut legẽ
acciperet scđo: dieb quadinginta ieuina¬

Expanded text:
mansuetudinis verba respondit. Pormansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum non exstinguendo, sed interim patiendo superaret. 4. Notandum vero quod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. 5. Sed quia his diebus lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim ut legem acciperet secundo diebus quadraginta jejuna
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia mundi ostendit dicens. Hȩc om̃ĩa
tibi dabo: si cadens ad oraueris me
Sed eisdem modis a sedo homine uincit᷑.
quib primũ hominẽ se uicisse głabat᷑.
ut a nr̃is cordib ipso aditu captus exe¬
at. quo nos aditu in tromissus tenebat.
Sed est aliud fr̃s tem̃i. quod in hac tẽpta¬
tione dñica consideitre debetimꝰ. quia tẽp¬
tatus a diabolo dm̃s. sacri eloquii precep¬
ta respondit. Et qui eo uerbo quos erit.
temptatorem suum mergere in abyssum
poterat: uirtutem sue potentiȩ nõ often¬
dit. sola diuinȩ scriptinȩ precepta dedit:
quatinꝰ suȩ nob patientiȩ preberet exem¬
plum. ut quoties a prauis hominibꝰ ali¬
quid patimur: ad doctrinam exxcitem̃
potus quam ad undictam. Pensate qͣn¬
ta est patientia dĩ. quanta impatientia
nr̃a. Nos si iniuriis. aut aliqua lesione
ꝓuocamur: furore ꝑmoti. aut quantũ
possumꝰ nosmetipsos ulciscimur: aut
quod nõ possumꝰ facere minamur. Ecce

Expanded text:
omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissus tenebat. Sed est aliud, fratres charissimi, quod in hac tentatione dominica considerare debemus, quia tentatus a diabolo Dominus sacri eloquii praecepta respondit, et qui eo verbo quod erat tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae 1494 non ostendit, sola divinae Scripturae praecepta dedit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere minamur. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
quia sibi eum ꝑconcẽsum subdiait. Ex
gula quippe temptauit: cum eybum
ligni uetiti ostendit. atq ad comeden¬
dum sucisit. Ex uana aũt gła tẽptauit:
cum dicer& eritis sicut dii. Et ex pro¬
uectu auaritiȩ temptauit: cum dieeret
scientes bonum & malum. A uaritia
em̃ nõ solum pecunia est: sed etiam
altitudiuis. Recte enim auaritia dieit᷑.
cum supra modum sublimitas ambitur.
Si eñ nõ ad auaritiam honoris ipina
pertiner&: nequaquã paulus de unige¬
nito filio dicer&. nõ raipinam arbitit᷑
est eñe se equalem dõ. In hoc engo dia.¬
bolus parentem nr̃m ad suꝑbiã traxit.
quod eum adauaritiã sublimitatis exci¬
tauit. Sed quib modis primũ hominẽ
strauit: eisdem modis scd̾o homini temp.¬
tato succubuit. Pergulã quipe tẽptat
qui dicit: dic ut lapides isti panes fiat.
Peruanam głam temptat: cum dicit. Si
filius dĩ es: mute tẽ deorsum. Per subli.¬
mitatis auaritiam temptat: cum regna

Expanded text:
quia sibi eum per consensum subdidit. Ex quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit, cum diceret: Eritis sicut Dii. Et ex profecta avaritiae tentavit, cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei Filio diceret: Non rapinam arbitratus est se esse aqualem Deo . In hoc autem diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quod eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. 3. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini tentato succubuit. Per gulam quippe tentat cum dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentat cum dicit: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentat cum regna
Abbreviated transcription (Latin):
quippe erat. ut sic temptationes mũs
sius temptationib uncer&: sicut mor¬
tem nrãm uenerat sua morte supare.
Sed sciendum nob est. quia trib modis
temptatio agit᷑: suggestione. delec¬
tatione. consensu. Et nos cum tẽptam̃.
plerumq in delectatione aut etiam in
consensu labimur: quia de carnis pec¬
certamina toleramus. Ds uero qui in ute¬
ro uirginis in carnatus. in mundum sine
peccato uenerat: nichil contradictio¬
nis in semetipso tolerabat: Le .uiii.¬
emptari ergo persuggestionẽ potuit.
sed euis mentem peccati delectatio non
momordit: atq ideo omnis diabolica illa
temptatio. foris nõ intus fuit. Sed si ip¬
sum ordinem temptationis euis aspicimꝰ.
pensemus quanta magnitudine nos a
temptatione liberemur. Antiquus hostis
contra primum hominẽ parentem nr̃m.
in tribus se temptationib erexit: quia
hunc uidelieet gula. uanagła.⁊ auarici.¬
a temptauit. Sed temptando suꝑaunt:

Expanded text:
quippe erat, ut sic tentationes nostras quippe erat, ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut et mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu, et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis pecus, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parentem nostrum, in tribus se tentationibus erexit. Quia hunc videlicet gula, vana gloria, et avaritia tentavit. sed tentando superavit,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ũ sit iħe ductus in desertum:
ꝓpter hoc quod subditur. Assumpsit
eum diabolus in scam euutatẽ : &
rursum assumpsit eum in montem
excelsum. Sed uere & absq ulla
questione conuenienter accipitur.
ut a sco sp̃u in desertum ductus ere¬
datur: ut illue eum sius sp̃e ducer&.
ubi hunc ad temptandum sp̃e malig.¬
nus inuenir&. Sed ecce cum dr̃ deus
nomo uel in excelsum montem. uel in
seãm eiuitatẽ a diabolo assũptus: men̾
refugit. humanȩ hoc audire aures ex¬
pauescunt: cum tamen nõ esse in ere¬
dibilia ista agnoseimus. si in illo &
alia facta pensamus. Certe iniquoꝵ
om̃iũ diabolus caput est: & huiꝰ capi¬
tis membra sũt om̃s iniqui. An non
diaboli membrum pilatus: An nõ
diaboli membra udei persequentes.
& milites erucifigentes fuerunt: Quid
ergo mirum si seꝰ ab illo ꝑmisit in mõ¬
tem duei. qui se ꝑtulit etiam a mem¬
bris illius erueifigi: Non est engo in¬
dignum redemptori nr̃o quod tempta.¬
ri uoluit: qui uenerat occidi. lustum

Expanded text:
u sit Jesus ductus in desertum, propter hoc quod subditur: Assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem, et rursum: Assumpsit eum in montem excelsum. Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo permisit in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum
Abbreviated transcription (Latin):
tis. numquid ieuinium ieunastis mͥ:
Et cum comedistis & bibistis. numquid
nõ uob̾ comedistis. ⁊ uob̾ metipsis bibiᷤ¬
tis: Sibi enim cõmedit & bibit: qui ali¬
menta corporis. quȩ sũt communia do¬
na conditoris: sine indigentib percipit.
Et sibi quisq ieuinat: si ea quȩ sibi ad
tempus subtrahit: nõ pauꝑib tribuit:
sed uentri postinodum offerenda custodit.
Hinc per iohel dicitur. Seĩficate ieuiniũ.
Leunium quippe scĩficare ẽ: ad iuinctis
bonis aliis. dignam dõ ab stinentiam
carius oftendere. Cesset ira: sopiant᷑
uirgia. Incassum enim caro atteritur:
si a prauis suis uoluptatibꝰ animus nõ.
ieiuinii nr̃i inuenitur uoluntas ur̃a: &
pugno impie. Neq enim qui debitore
suum hoc qd̃ dedit repetit: aliquid in¬
iustum facit. Sed dignum est: ut quis¬
quis se in penitentia macerat. etiam
Sic sic nob̃ afflictis & penitentib a deo
dimittitur quod iniuste egimus: si pro
amore illius & hoc quod nob̃ iuste cõm¬

Expanded text:
nunquid jejunium jejunastis mihi? Et cum comeditis et bibitis, nunquid non vobis conteditis, et vobismetipsis bibitis? Sibi enim comedit et bibit qui alimenta corporis, quae sunt communia dona conditoris, sine indigentibus percipit. Et sibi quisque jejunat, si ea quae sibi ad tempus subtrahit non pauperibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Hinc per Joelem dicitur: Sanctificate jejunium . Jejunium quippe sanctificare est, adjunctis bonis aliis, dignam Deo abstinentiam carnis ostendere. Cesset ira, sopiantur jurgia. Incassum enim caro atteritur, si a pravis suis voluptatibus animus non jejunii vestri invenitur voluntas vestra.  . Neque enim qui debitorem suum, hoc quod dedit repetit, aliquid injuste facit; sed dignum est ut quisquis se in poenitentia macerat, etiam sic sic nobis afflictis et poenitentibus a Deo dimittitur quod injuste egimus, si pro amore illius et hoc quod nobis juste com
Abbreviated transcription (Latin):
priangeles. chronos ominatioẽs.
prine patus. et potrstatos eppellate
Noue in aduentu distristi iudict
nostris tunc ocailis bisibiliter ap¬
pareburt: i distriute tunc a nobis
aoxigant. hoc quod nos modo nnu¬
sibilis conditor equaninnter por¬
tat. Ubi et subditur. Et tunc uide

Expanded text:
angelos, thronos, dominationes, principatus et potestates appellat, quae in adventu districti judicis nostris tunc oculis visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nos modo invisibilis conditor aequanimiter portat? Ubi et subditur: Et tunc vide
Abbreviated transcription (Latin):
clericus: hac sentencia retinetur.
Si enim non contentus fuerit
mercimonia: intercessiones uen¬
dit uiduarum munera libenter
amplectitur: hic negociator ma¬
gis potest uidere quam clericus.
Ne dicere possumus nemo uos
in uasores arguit uiolentie nul¬
lus accusat. quasi non interdũ
maiorem predam a uidius blã¬
dimenta eliciant quam tormẽ¬
ta. Nec inater est apud dominũ
Utrum in an circumuentione
quis res alienas occupet. dum¬
modo quoquo pacto teneat alie¬

Expanded text:
clericus hac sententia retinetur. clericus hac sententia retinetur. Si enim non contentus stipendmercimonia, intercessiones vendit, viduarum munera libenter amplectitur: hic negotiator magis potest videri, quam clericus. Nec dicere possumus, Nemo nos invasores arguit, violentiae nullus accusat: quasi non interdum majorem praedam a viduis blandimenta eliciant, quam tormenta. Nec interest apud Deum utrum vi an circumventione quis res alienas occupet, dummodo quoquo pacto teneat alie
Abbreviated transcription (Latin):
cos retorqueri: quia iam si non
militare uideamur seculo. tamẽ
deo et dño militamus: sicut
ait apostolus. Nemo militans
deo obligat se negotiis setularib
Didemur inquit non milita¬
re remissis affluentibus tuniciᷤᷤ.
sed habemus militie nostre cini¬
gulum quo castimonic interio¬
ra constringnimus: de quo cingn
lo dũs ait ad apostolos suos. Sĩt
lumbi uestri accinctr. et lucerne
ardentes in manibus uestris.
Milites igitur xpristi sunius.
et stipendium ab ipso donuniq
percipimus: sicut dicit ueatus
apostolus. Qui dedit nobis
pignus spiritum. hoc est quis
spiritus sancti nos remuneratio¬
ne ditauit. Si quis ergo xpri¬
stiariorũ hoc donatiuo contentus
forte non fuerit. et querit amn¬
plius. incipit hoc ipso carere qd̃
meruit. Quod specialiter cõ¬
tigit. hereticis arrianis. Dum
enim nescio quid amplius que¬
runt. inuenientes herroris spi¬
ritum: gratiam sancti spiritus
perdiderunt. Nam et catholicꝰ

Expanded text:
cos retorqueri; quia etiamsi non cos retorqueri; quia etiamsi non militare videantur saeculo, tamen Domino et Deo militamus, sicut ait Apostolus: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Videmur, inquam, non militare remissis ac fluentibus tunicis, sed habemus militiae nostrae cingulum, quo castimoniae interiora constringuntur: de quo cingulo 379 Dominus ait ad Apostolos suos: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Milites igitur Christi sumus, et stipendium ab ipso donumque percipimus, sicut dicit beatus Apostolus: Qui dedit nobis pignus spiritus ; hoc et, qui Spiritus sancti nos remuneratione ditavit. Si quis ergo Christianorum hoc donativo contentus forte non fuerit, et quaerit amplius, incipit hoc ipso carere qmeruit. Quod specialiter contingit haereticis Arianis: dum enim nescio quid amplius quaerunt, invenientes erroris spiritum, gratiam sancti Spiritus perdiderunt. Nam et catholicus
Abbreviated transcription (Latin):
sanctum cuuãgeliũ. Interroga¬
uerunt illum et milites. Quid
faciemus et nos: Ait illis iohã¬
nes. Neminen concutiatis. neq
calumpniam faciatis: sed contẽ¬
ti estote stipendiis uestris. Mic
iam cognoscere se debet omnis
homo qui militat. Non enim tã¬
tum de his militantibus scriptu¬
ra loquitur qui armata milicia
detinentur. sed quisq milicie sue
cingulo utitur dignitatis sue
miles ascribitur: atq ideo hec sẽ¬
tencia potest dici uerbi gratia
nulitibus protectoribus cunctisq
rectoribus. quicũq stipendia sibi
publice decreta consequitur:
si amplius querit. tanguã sti¬
lumpniator et concussor iobã¬
nis sentencia condempnatur.
DOsq ad eo autem hoc moleuit
malum. ut ian quasi ex consu¬
etudine uendantur leges: corrũp¬
pantur iura sentenitia ipsa ne¬
nalis sit: et nulla iam causa pos¬
sit esse sine causa. Het autem
diuina sententia. que ad militeᷤ
loquitur. potest. et iam ad deri¬

Expanded text:
sanctum Evangelium, Interrogasanctum Evangelium, Interrogaverunt illum et milites, Quid faciemus et nos? Ait illis Joannes: Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis; sed contenti estote stipendiis vestris. Hic jam cognoscere se debet omnis homo qui militat. Non enim tantum de his militantibus Scriptura loquitur, qui armata militia detinentur; sed quisque militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles adscribitur: atque ideo haec sententia potest dici, verbi gratia, militibus, protectoribus, cunctisque rectoribus. Quicumque stipendia sibi publice decreta consequitur, si amplius quaerit, tanquam calumniator et concussor, Joannis sententia condemnatur. Usque adeo autem hoc inolevit malum, ut jam quasi ex consuetudine vendantur leges, corrumpantur jura, sententia ipsa nalis sit, et nulla jam causa possit esse sine causa. Hac autem divina sententia, quae ad milites loquitur, potest etiam ad cleri
Abbreviated transcription (Latin):
tem quale est quod id est ipsi qui
huiusmodi necessitates procurãt.
pectata sua peccatis congemmãt.
hoc est quod fraudes suas et rapi¬
nas cõmoda uocant. tum ipsa
preda inferatur ĩ comodum. I¬
lud autem addunt sceleribus
suis. ut quos in defensos uiderĩt ipõs
potius per sequantur: et putent
se necessitate de cepisse publicas.
nisi domos deceperint orphanoꝵ.
Ita quorum pater ante biduum.
forsitan fuerit amicus. coliega
uel frater: interueniente morte
cuisdem liberi habeantur fanquã
ignotr. uiles et miseri. Didua
autem si quafuerit. aut sic miu¬
riis exagitatur ut nubat: aut
si uoluerit in castitatis permane¬
re proposito. dando munera in fa¬
cultate uix permanet. Cum his
ergo fraudibus repleuerint sac¬
culos suos uadeas illos letos et
acturatos ad ecclesiam propera¬
re. et deo gratias agere. quia ab
ipso illis hec pecunia conferatur.
I lud quoq petcantes. qui rapi¬
narum suarum deum uoluit
esse participem. Dicit enim

Expanded text:
tem quale est, quod iidem ipsi qui tem quale est, quod iidem ipsi qui hujus modi necessitates procurant, peccatis suis peccata congeminant: hoc est, quod fraudes suas ac rapinas commodum vocant, cum ipsa praeda inferatur incommodum? Illud autem addunt sceleribus suis, ut quos indefensos viderint, ipsos potius persese necessitates decepisse publicas, nisi domos deceperint orphanorum: ita ut quorum pater ante biduum forsitan fuerat amicus, collega, vel frater, interveniente morte, ejusdem liberi habeantur tanquam ignoti, viles et miseri. Vidua autem si qua fuerit, aut sic injuriis exagitatur ut nubat, aut si voluerit in castitatis permanere proposito, dando munera sua in facultate vix permanet. Cum his ergo fraudibus repleverint sacculos suos, videbis laetos illos et accuratos ad ecclesiam properare, et Deo gratias agere, quasi ab ipso illis haec pecunia conferatur; illud quoque peccantes quod rapinarum suarum Deum volunt esse participem. Di
Abbreviated transcription (Latin):
toritate enangelica comprobe¬
mus: uideamus lectionem que
paulo ante de cursa est. Ait enĩ
euangeliũ. Denerunt autem
et publicani ad iohannem ut
baptizarentur ab eo: et dixerũt
ad eum. N agister quid facie¬
mus⁊ yat ille dixit. Nichil ã¬
plius exigatis: quam quod cõ¬
stitutum est uobis. Honesta
plane publicanorum interro¬
gatio. ac sancti prophete ista re¬
sponsio. Illi enum sollicite in¬
terrogant: ne aut ignorantes
plus exigendo pectatum incidãt.
aut cessantes publicami decipi¬
ant functionem. Hic autem
moderate precepit. ut hec iniqui¬
tas locum non habeat: et con¬
stitutum habeat uectigal effec¬
tum. Non enim dixit nichil
apud deum non tam actio: quã
exactio iniqua dampnetur. Di¬
cit enum ipse dñs. R eddite que
dei sunt deo: et que cesaris sunt ce¬
sari. U gitur que cesar precipit fe¬
rendum est: quod imperato. in¬
cidit tollerendum est. Sed fit
intollerabile. dum illud preda
ex actionis accumulat. Hoc au¬

Expanded text:
toritate evangelica comprobetoritate evangelica comprobemus, videamus lectionem, quae paulo ante decursa est: ait enim Evangelium, Venerunt autem et Publicani ad Joannem, ut baptizarentur ab eo; et dixerunt ad eum: Magister, quid faciemus? At ille dixit: Nihil amplius exigatis, quam quod constitutum est vobis. Honesta plane Publicanorum interrogatio, ac sancti Prophetae justa responsio. Illi enim sollicite interrogant, ne aut ignorantes plus exigendo peccatum incidant, aut cessantes publicam decipiant functionem: hic autem moderate praecipit, ut et iniquitas locum non habeat, et constitutum habeat vectigal effectum. Non enim dixit, Nihil apud Deum non tam exactio, quam exactio iniqua damnetur: dicit enim ipse Dominus, Reddite quae Dei sunt, Deo; et quae Caesaris, Caesari . Igitur quod Caesar praecipit, ferendum est; quod Imperator indicit, tolerandum est: sed fit intolerabile, dum illud praeda exactionis accumulat. Hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
est: sed propter predam milita¬
re pecratum est. Nec rem pu¬
blicam gerere criminosum est.
sed ideo agere rem publicani. ut
rem familiarem pocius auge¬
as. uidetur esse dampnabile.
Propterea enim prouidentia
quadam militantibus sunt sti¬
pendia constituta: ne duni sũp¬
tus queritur. preda crassetur.
Yllud autem quale est cum ob
errorem aliquẽ a senioribus
arguuntur et ĩputentur alicui
de illis cur ebrius fuerit. aut res
alienas peruaserit. cedem cur
turbulentus admiserit: statĩ
respondeat. Quid habebam fa¬
cere homo secularis. aut miles:
Nunquid monachum sum pro¬
fessus. aut clericum: Quasi
onini qui dericus non est. aut¬
monachus. possit ei licere qui
non licet cuictis. I gitur offici¬
is sacris licteris proscribitur nor¬
ma uiuendi. omnis ad bene ui¬
uendum prouocatur sexus. etas
et dignitas. I gitur nemose extu¬
set publicis actibus. nemo de oc¬
cupatione milicie conqueratur.
Apud ominen xpristianum. pri¬
ma honestatis debet esse milicia.

Expanded text:
est; sed propter praedam militare, peccatum est. Nec rempublicam gerere, criminosum est; sed ideo agere rempublicam, ut rem familiarem potius augeas, videtur esse damnabile. Propterea enim providentia quadam militantibus sunt stipendia constituta; ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Illud autem quale est quod cum ob errorem aliquem a senioribus arguuntur, et imputatur alicui de illis cur ebrius fuerit, cur res alienas pervaserit, caedem cur turbulentus admiserit; statim respondeat, Quid habebam facere, homo saecularis et miles? Numquid monachum sum professus, aut clericum? Quasi omnis qui clericus non est autmonachus, possit ei licere quod non licet. Cunctis igitur officiis, sacris in Litteris, praescribitur norma vivendi, omnis ad bene vivendum provocatur sexus, aetas et dignitas. Igitur nemo se excuset publicis actibus, nemo de occupatione militiae conqueratur. Apud omnem christianum prima honestatis debet esse militia.
Abbreviated transcription (Latin):
incomitatir: & inuenire nõ poterat̃.
templo: sed apud macistros & inmedio
preceptoꝵ inueniunt eum. Ubicumq ma¬
gistri fuerint. ibi in medio magistroꝵ inue¬
nitur.ihe: si tantum magister. sedeãt i
templo. & numquã egrediatur ex eo. Pro.¬
fuit magistris suis. & eos quos interroga¬
re uidebatur docuit: in medio eoꝵ loquen.
E t quodam. modo concitabat eos ad que.¬
quȩ usq ad io loquoꝵ. utrum scirent an
ignorarent noise nõ poterant. Inuenitur
ergo ihe in medio magistroꝵ: & inuentus
dicit quefitorib sius. Iuia: Quia quere¬
batis me: Nesciebatis quia in his guȩ. pa
patris mei sũt oportet me osse: Primũ.
simpliciter. fentientes. ar̃memur aduersũ.:
impios hereticof: qui dicunt nõ esse con¬
recipiunt scdłm. lueaint. & quȩ in eo sunt
seripta. contempnunt: Hȩc ut dizxi. siir
in tellecta simplitius. Qm̃ ueto in ferunt.
ipsi aũt non intellexerunt sermonem:
sensum scripture diligentius uentilemꝰ.
Sic erant stulti & in sipientes. ut nescirent

Expanded text:
comitatu, et invenire non poterant. templo; sed apud magistros, et in medio praeceptorum inveniunt eum. Ubicumque magistri fuerint, in medio magistrorum invenitur Jesus: si tamen magister sedeat in templo, et numquam egrediatur ex eo. Profuit Jesus magistris suis, et eos quos interrogare videbatur, docuit in medio eorum loquens, et quodammodo concitabat eos ad quaeque ad id locorum, utrum scirent, an ignorarent, nosse non poterant. Invenitur Jesus in medio magistrorum, et inventus dicit quaesitoribus suis: Quid est quia quaerebatis me? Nesciebatis quia in his quae sunt Patris mei oportet me esse? Primum simpliciter sentientes armemur adversus impios haereticos, qui dicunt esse 309-310 conrecipiunt secundum Lucam, et quae in eo sunt scripta contemnunt. Haec, ut dixi, sint intellecta simplicius. Quoniam vero infertur: Ipsi autem non intellexerunt sermonem, sensum Scripturae diligentius ventilemus, si erant stulti et insipientes, ut nescirent
Abbreviated transcription (Latin):
s&: quatinꝰ & illius eruciatum monstiar&¬
dñi benuolentiam inuitar&. łuer nĩs
iacet in domo. Et huc quare nõ attulisti
eum. sic̃ illi illum paraliticum inlectulo
portauerunt: Ideo ait. quia nõ opus est
ostendere omĩa uidenti: nõ opus est in cõ¬
spectum offerre. eiꝰ. cuius potentia nõ ter¬
Quid cupis: Quid desiders: Non multum
loquar: ait. Scio enĩ quia ad omĩa cog.¬
prescientem respondeo. Ideoq ista corda¬
cognoscens: respondens ait. Ego ueniã:
& euiabo eum. Ego ad abraham ueniens.
senilem sarȩ sanaui uterum: in senectute
eius y saãc filium donans. Ego & nunc
ueniens ad te: curabo eum. Et quomodo
querit nec petit: seiens quod nõ accepta¬
tabile sit ei. ut uenias in domum eiui.
P ropter quod omnino hoc ꝓfers: ob hoc
ut & uos preualeatis. & euis uos fidei
assimiletis: & cognoscatis quid iste sit. &
qualis in eo thesaurus habeatur occult.
I am & enim primitus abraham tẽptaui. nõ

Expanded text:
et, quatenus et illius cruciatum monstraret, quatenus et illius cruciatum monstrarni benevolentiam invitaret. Puer meus jacet in domo. Et huc quare non attulisti eum, sicut illi illum paralyticum in lecto portaverunt? Ideo, ait, quia non opus est ostendere illi omnia videnti. Non opus est in conspectu ejus afferre, cujus potentia non terquid cupis? quid desideras? Non multum loquor, ait, scio enim quia ad omnia cogpraescientem respondeo. Ideoque iste cognoscens corda respondens, dicit: Ego veniam et curabo eum. Ego ad Abraham veniens, senilem Sarae uterum sanavi, in senectute eis Isaac filium donans ; ego et nunc veniens ad te, curabo eum. Et quomodo,petit, nec quaerit, sciens quod non acceptabile sit ei ut venias in domum ejus; propter quid omnino hoc profers? Ob hoc, ut et vos praevaleatis, et ejus fidei similetis, vel cognoscatis quid sit iste, vel qualis in eo fidei thesaurus habeatur occultus. Jam enim et primitus Abraham tentavi, non
Abbreviated transcription (Latin):
liticus: & male torquetur. Multi in illo
tempore pro diuersis in firmitatib roga.¬
bant: alius pro filio. alius ꝓ alio aliquo:
& nullus ꝓ seruo nisi iste solus. Et hoc
ei ad augmentum beatitudinis: ad coro¬
nam glȩ erat. Quid enim cogitab at ifre
beatus: Quid estimabat mominib bonis
itte centurio plenus: Iste aiebat michi
Iste me hab& suꝑ terram dñm: & ego hu¬
ne magnum in celis habeo dnm̃. Si ergo
miserebitur: Si ego hiuc nõ subuenio.
quomͦ ille michi subueniet : Sic debent
om̃s qui famulos habent. uel famulas co¬
gitare. sic misereri: sic condolere eis. sic
sic & ile beatus centurio fecit. ꝑuer
meus inquit iacet in domo. nõ in una re
tantum miserabilis quia iacet: sed & in
alia quia paralitic̾. tercia qd̾ male tor.¬
quetur. Omĩa enim ista dolere cogno¬
minauit: & iacentem & paraliticum. &¬
dure detentum. ideo ut & suȩ animȩ an¬
gustias demonstrar&. & dñm commouis¬

Expanded text:
lyticus, et male torquetur. Multi in illo lyticus, et male torquetur. Multi in illo tempore pro diversis rogabant infirmitatibus, alius pro filio, alius pro aliquo alio, sed nullus pro servo, nisi iste solus, et hoc ei ad augmentum beatitudinis, ad coronam gloriae erat. Quid enim cogitabat iste beatus? Quid aestimabat iste omnibus bonis plenus centurio? Iste aiebat: Mihi Iste me habet super terram dominum, et ego hunc magnum in coelis habeo Dominum. Si ergo miserebitur? Si ego huic non subvenio, quomodo mihi ille subveniet? Sic debent omnes qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic lis suis, sicut et ille beatus centurio fecit. Puer meus, inquit, jacet in domo. Non tantum miserabilis, quod jacet, sed et in alia, quod paralyticus, tertia quod male torquetur. Omnia enim ista cum dolore cognominavit, et jacentem, et paralyticum, dure detentum; ideo ut suae animae angustias demonstraret, et Dominum commover
Abbreviated transcription (Latin):
in domum suam: ut hunc ipsum lectꝰ
portatus ab eo per mediam ciuitatem
elamassae. saluantem se inuocando &
laudando. Sic & illum eecum in nata.¬
toriam syloe misit: ut uidentes eund ẽ
seentes erederent hiuc talia mirellla
facienti. Post hec quȩ suꝑius dicta
sũt: cum intioiss& in capharnaum ei.¬
uitatem galileȩ. sic enim cognominata
est capharnaum: in qua sepius añs uit¬
tutes suȩ magnificentiȩ denonstauit.
in grediente eo capharnaum: cum in gressui
esset ꝓpter hoc quod & inuenit. & statim
manifestum est: accessit ad eum centurio.
Accessit uere nõ dimidius sea totus: nõ aspec¬
tu corporis. tantum. sed ammę plenitudi¬
ne: nõ facie tantum. sed immaculato cor¬
de. Accessit çenturio. alienigena genera¬
tione: sed domesti cus corde. Alienus
fidelitate sua igne sut combusti. Et iste
in fide. mox in sinu deputatus est abrahȩ
Accessit aũt centurio. rogans eum & dice¬
ns. Dñe. puer meus iacet indomo para¬

Expanded text:
in domum suam , ut hunc ipsum lectum in domum suam , ut hunc ipsum lectum portatum ab eo per mediam civitatem clamasset, salvantem se invocando et laudando. Sic et illum caecum in natatoriam Siloam misit , ut videntes eum ambulare entes, crederent huic talia miracula facienti. Post haec quae superius dicta sunt, Cum introiisset Capharnaum civitatem Galilaeae. Sic cognominata est Capharnaum, in qua Dominus saepius virtutis suae magnificentiam monstravit. Ingrediente eo Capharnaum. Cur ibi ingressus est? Propter hoc quod et invenit, et statim manifestum est. Accessit ad eum centurio. Accessit vere, non dimidius, sed totus. Non aspectu corporis tantum, sed et animae plenitudine. Non facie tantum, sed et immaculato corde. Accessit centurio, alienigena generatione, sed domesticus corde; alienus fidelitate sua igne combusti sunt , et iste in fide mox in sinu deputatus est Abrahae. Accessit ad eum centurio, rogans eum et dicens: Domine, puer meus jacet in domo para