comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est fuisse ambiguum sedutrum uerũ anessec coposde mo
patuis sae quia la contra ipsũ ducdũ in sicilia apudre uerencheoie¬
moriar fratrẽ prm̃ inaximianũ e pm̃talis questioo inuncui¬
mos motaest : sedquia causa lpsius subti liomnino in uestiga¬
quadecuit districtione quae sitas gesta quae onaiode apual
fratnitatẽ uram confoctas. Neq ad condẽ mations̃ pret adab¬
slutionemeõ pbiant᷑ possosufficere : Nonle uis ro sagor piac
aut incaute ł lntranscursudebeat diffiniri : Nam grauo est sutis
& in decensut hiredubia certadicatursententia : Et hȩc quidento
gesca eẽ poterant addiffiniendum idonea siaccusatiea eorifos¬
sio se quoree sitamen eandem confessi one subtilitas examunisexuie¬
cultis eicer& & ñ ad flictio ue hemens extorquera : quae frequor¬
ter hiocagit ut noxios sefateri &iam cogantur in noxii Nani f¬
quam praefatus fr̃ ut dicitur cruciaricustodia cremari quese

Expanded text:
dictum est, fuisset ambiguum. Sed utrum verum an esset compositum patuisset, quia jam contra ipsum dudum in Sicilia apud reverendae memoriae fratrem nostrum Maximianum episcopum talis quaestio, ut cognovimus, mota est. Sed quia causa ipsius subtili omnino investigaqua decuit districtione quaesita sunt, et gesta quae exinde apud fraternitatem vestram confecta sunt, neque ad condemnationesolutionem ejus probantur posse sufficere, non levis res agitur, ut incaute vel in transcursu debeat definiri. Nam grave est satis et indecens ut in re dubia certa dicatur sententia. Et haec quidem gesta esse poterant ad definiendum idonea, si accusati ea confessio sequeretur; si tamen eamdem confessionem subtilitas examinis ex occultis eliceret, et non afflictio vehemens extorqueret, quae frequenter hoc agit ut noxios sese fateri 1061 etiam cogantur innoxii. Nam postquam praefatus episcopus, ut dicitur, cruciari custodia cremarique
Abbreviated transcription (Latin):
mus condem nari : Ita qͣ diffinita fuerint Nulla patimur
ex cusatione differri : Et ad constantum epm medio lanen¬
sem scribit : Vnde in hac causa quisq: sanũ sapiens & reot e
intendens similitudinẽ & exemplarñ in congruũ poterit
sumere : Aitenĩ : Si qualis fuit in requisitione curatalis
fuiss& indiscussione subtilitas. Nuhilexh qđ defratre nr̃o

Expanded text:
mus condemnari, ita quae diffinita fuerint, nulla patimur mus condemnari, ita quae diffinita fuerint, nulla patimur excusatione differri. » Et ad Constantium episcopum Mediolanensem scribit, unde in hac causa quisque sanus, sapiens, et recte intendens, similitudinem et exemplar non incongruum poterit sumere. Ait enim : « Si qualis fuit in requisitione cura, talis fuisset in discussione subtilitas, nihil ex hoc, quod de fratre no
Abbreviated transcription (Latin):
iudicessi uerũ inuentũ fuerit qđ dehac feminadicit᷑ scilic& ut antades¬
ponsationẽ quã diu insua ł eius de quode niotat᷑ potestate extitit:
indecens d taleadint fit & p̃quã iuro iuncta ẽ illi sesoli seruauit utrũ
eã morte c̃dẽ nari decernent siue ꝑ legõ romanã aut ꝑ illo leges
ł quibusilla femina ẽ subiecta ł ꝑquasillieam uoluerint ludicare:
balaȩ niotã & criminis poenam nosse quide c̃silio p̃ edictũ dnĩdato
tinuit : i uolentiam ullam inferre molimur :
Sed tenendam eẽ absq respectucuius cumq ꝑsonȩ uiam rogiam
in ex equendo iudicio commonemus. sicut magnificus doctor
gregorius ad domicianum m&ropolitanũ ep̃m scribit : Hortam᷑
inquiens frat̃nitatẽtuam ut & ueritatẽ cum omni studeat sub¬
tilitate ꝑ quirere & ita contentionibus partium scđm iustitiã
citius fine imponere : Ne pars quaeq: in iudicio sepati praelu¬
dicium conqueratur : Namsicut sine ludicio quẽ quã nolu¬

Expanded text:
udices, si verum inventum fuerit quod de hac femina dicitur, scilicet ut ante desponsationem, quandiu in sua vel ejus de quo denotatur potestate exstitit, indecens quid tale admisit, et postquam viro juncta est, illi se soli servavit, utrum eam morte condemnari decernent, sive per legem Romanam, aut per illorum leges, vel quibus illa femina est subjecta, vel per quas illi eam voluerint judicare. Balaae notam, et criminis poenam nosse qui de concilio post edictum Domini dato tinuit, violentiam ullam inferre molimur. Sed tenendam esse, absque respectu cujuscunque personae, viam regiam 633 in exquirendo judicio commonemus, sicut magnificus doctor Gregorius ad Domitianum metropolitanum episcopum scribit : « Hortamur, inquiens, fraternitatem tuam, ut et veritatem cum omni studeat subtilitate perquirere, et ita contentionibus partium secundum justitiam citius finem imponere, ne pars quaeque in judicio se pati praejudicium conqueratur. Nam sicut sine judicio quemquam nolu
Abbreviated transcription (Latin):
Iacrco quo in eđe magistrorũ scriptis relegimus anteoculesto¬
uocamus e ut si in huius modi deprehensa ad nõs ludicio usto
ludicum peens paenitentiam uenerit sineeriore eã ludica¬
repossimus
dlcero pͥual obt̃ . Vtrum talimodo sicut desta audiurmus feur¬
na quasuib& possirc cipere: Etnecessec̃ illis hocsollortiase curo

Expanded text:
irco quae in Ecclesiae magistrorum scriptis relegimus, ante oculos revocamus, ut si in hujusmodi deprehensa, ad nos de judicio justorum judicum petens poenitentiam venerit, sine errore eam judicare possimus. discere praevalebunt, utrum tali modo, sicut de ista audivimus, femina quaelibet poscit concipere.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ exluditur cũ aliã etiã peccuta contr
iura naturae usurpita sod omere puta
sodomitioi appellentur dicente ad
sodomae otiũ saturitas panuiscla ban¬
dantia: Et iudae peacun tes cost̃ d uõ¬

Expanded text:
Dei excluditur, cum alia etiam peccata, contra jura naturae usurpata, Sodomae reputata Sodomitica appellentur, dicente ad Sodomae, otium, saturitas panis, et abundantia . Et Judaei peccantes coram Do
Abbreviated transcription (Latin):
cusserit mulierem inutero habentem & exiorit infanseius non¬
doformatus : darimentum patidur quantum indixerit uir
mulieris &d abit cumpostulatione : Siaut̃ formatum fuerit : da¬
bitanimam panima : Et de conceptu i neuangelio scriptũ ost :
quodenim in eanatum est quodsi ne dubio ut ex ponit gregorus
conceptum est dicit᷑ : Namtc̃ primum loseph hesitare coepit quia
tuoies tem sponsesuae ut erũ uidit : Elincreuoluamus ex lege quo¬
modo fiat sed inniaturam coñceptio : Mulier inquit quar suscepto
semine peperent masculũ silie feminam : Et departuritione si¬
ueformati siueut pmisi mus informati quod muliersi uemas

Expanded text:
cusserit mulierem in utero habentem, et exierit infans ejus nondum formatus, detrimentum patietur quantum indixerit vir mulieris, et dabit cum postulatione. Si autem formatus fuerit, dabit animam pro anima . Et de conceptu in Evangelio scriptum est: Quod enim in ea natum est , quod sine dubio, ut exponit Gregorius, conceptum est dicitur. Nam tunc primum Joseph haesitare coepit, quia tumentem sponsae suae uterum vidit. Hinc revolvamus ex lege quomodo fiat secundum naturam conceptio. Mulier, inquit, quae suscepto semine pepererit masculum sive feminam , et de parturitione sive formati, sive, ut praemisimus, informati, quod mulier, sive mas
Abbreviated transcription (Latin):
peculiare flagitium: qui zelo recticudinis utitur non
tamen non dissimilibus isdem luxuriae disinguitur
rtatus. in quibus fornicationisculpa quia ab adulteru
reatu discernitur. praedicatoris aegregu lingua teffatur
quiinter cetera asserit diceris: Neque fornica¬
rii Neque idolis seruientes. neque adulteri regnum
dĩ possidebunt : quod enim disiunctae reatubo
sententiae subdidit : qm̃ ualde a sedissidat ostendit
łtaugustinus inlibro debono coniugu : malumẽ
fornicatio peius adulterium : peuis est enim alienum
macrimonium uiolare : quam mere trici adherere :
cum aliena uxore concumbere : Et semper demalo
a postolus turpeẽ &iam dicere d Hlaec ad exaggera¬
tionem criminis collecta sunt: Vthine colligatur
quantum malisit fratris cum sorore incestus &iam
concubitumasculi sodomitanosi forcecausa

Expanded text:
culare flagitium, qui zelo rectitudinis utitur non tamen non dissimilibus isdem luxuriae distinguitur reatus, in quibus fornicationis culpa, quia ab adulterii reatu discernitur, praedicatoris egregii lingua testatur, qui inter caetera asserit dicens: Neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri regnum Dei possidebunt . Quod enim disjunctae reatui sententiae subdidit, quoniam valde a se dissideat ostendit. » Et Augustinus in libro de Bono conjugii : « Malum est fornicatio, pejus adulterium; pejus est enim alienum matrimonium uiolare quam meretrici adhaerere - cum aliapostolus – turpe est etiam dicere. tionem criminis collecta sunt, ut hinc colligatur quantum mali sit fratris cum sorore incestus, etiam concubitu masculi Sodomitano, si forte causa
Abbreviated transcription (Latin):
& mansuetudinem & iustitiam : Veritas ipsexp̃s undedeilla
mulieredixit adiudȩos : Quisine peccatõe urm : prior in eã
lapidemmictat : Mansue cudo: quando dixit. nec egoce con¬
dem nabo : Iustitia qũdodixit. uade mulier & amplius noli peccan
Nam quod inthomo sũpra memorato relegimus de pfata muliere
bosonis hocmodo conscriptũ. Maritum uero illius cum pacto securi

Expanded text:
et mansuetudinem, et justitiam . Veritas ipse est Christus, unde de illa et mansuetudinem, et justitiam . Veritas ipse est Christus, unde de illa muliere dixit ad Judaeos: Qui sine peccato est vestrum, prior in eam lapidem mittat . Mansuetudo, quando dixit: Nec ego te condemnabo . Justitia, quando dixit: Vade, mulier, et amplius noli peccare . Nam quod in tomo supra memorato relegimus de praefata muliere Bosonis hoc modo conscriptum: « Maritum vero illius cum pacto securi
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia semꝑ ẽ &bona : Si autero perit᷑ & miseri cordia malo
qua ꝑsona pauperis accipit᷑ in iudicio propt̃ quã postremorex saulme¬
ruit ad ño utiq: miseri corde dã pnari quia contraei praeceptũ cap¬
tiuorogiperhumanũ pepercit affectum : at tentius eo gita
pe fortemiseri cordia bona non sit nisi qua huiꝰ bonȩ fidei fuerit:
mimores pondeut hocsinedubitatione perspicia su trumbonam
miseri cordiam existimes infidelem : Porrosiuitium ẽ. male
misereri : ꝓculdubio uiciumẽ infidelit̃ misereri : Nemoquippe
sic misericorsquanto magis dõ misericordior poterit inueniri
quem psalmista miseri cordiamuoluit appellaredicenis : dsms
misericordiamea. qui iustis iudicibus demuliere in adulterio
depr ehensa sibiq oblata iustum iudicium noluit collere : Vnde
sc̃s hieronimꝰ uersum psalmi ex ponensdicit: propt̃ ueritatẽ

Expanded text:
sericordia semper esset bona. Si autem reperitur et misericordia mala, sericordia semper esset bona. Si autem reperitur et misericordia mala, qua persona pauperis accipitur in judicio, propter quam postremo rex Saul meruit a Domino utique misericorde damnari, quia contra ejus praeceptum captivo regi per humanum pepercit affectum , attentius cogita, ne forte misericordia bona non sit, nisi quae hujus bonae fidei fuerit. Imo responde, ut hoc sine dubitatione perspicias, utrum bonam misericordiam existimes 680 infidelem. Porro si vitium est male misereri, procul dubio vitium est infideliter misereri. » Nemo quippe sic misericors, quanto magis Deo misericordior poterit inveniri, quem Psalmista misericordiam voluit appellare dicens: Deus meus misericordia mea , qui justis judicibus de muliere in adulterio deprehensa sibique oblata, justum judicium noluit tollere . Unde sanctus Hieronymus versum psalmi exponens dicit: Propter veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus in eoquemad sumpsit habitusinealiqua dõ prote gente
concussione permancat : Etad ianuuarium e pm sabiniae : Adhoc
redemptum de fensorem nrm̃ praesentium portitorem illuc
direximus &ut partes inuidicio obseruare conpellat & ex secutio¬
nis suae instantia adeffectum quae fuerint iudicata perducat:
Etplura quaere⁊ periuntur huius modi& longum est a nobis enu¬
merari : Contra haec enim petere: oneclesiãe neq eccle siastici
uiries se uiris cognoscitur. Neforte in debita pi&as impi& as uidic&ur
sicut scs caelestinus ad nestortum scribit. Estenim inquiens talis
frequenter pi&as : & quanascatur impi&as : It sc̃saugustinus
in libro quarto contra iulianum: fortedicturus es inquit. mise¬
ricors uoluntas bona est : Recte istud dicer&r siquemad modũ
fide s xpiid ẽfides quae ꝑ dilectionem operatur semꝑ estbona .: Itami¬

Expanded text:
dentibus, in eo quem assumpsit habitu sine aliqua, Deo protegente, dentibus, in eo quem assumpsit habitu sine aliqua, Deo protegente, concussione permaneat. » Et ad Januarium episcopum Sardiniae: « Ad hoc Redemptum defensorem nostrum praesentium portitorem illuc direximus, ut et partes in judicio observare compellat, et exsecutionis suae instantia ad effectum quae fuerint judicata perducat. » Et plura quae reperiuntur hujusmodi, et longum est a nobis enumerari. Contra haec enim petere, non Ecclesiae, neque ecclesiastici viri esse juris cognoscitur, ne forte indebita pietas impietas judicetur, sicut sanctus Coelestinus ad Nestorium scribit: « Est enim, inquiens, talis frequenter pietas, ex qua nascatur impietas. » Et S. Augustinus in libro quarto contra Julianum : « Forte dicturus es, inquit, misericors voluntas bona est. Recte istud diceretur, si quemadmodum fides Christi, id est fides quae per dilectionem operatur, semper est bona, ita mi
Abbreviated transcription (Latin):
nantio lunensi ep̃oscribit dicens : qm̃ aequitatis censura admon&
ut maximũ conuersis saluaratione episcopale debeat ad eẽ solaciũ
idcrco his fraternitatẽ uram epistolis adhortamur ut prȩdio tam
matremipsius dõdatȩ ad sefaciat euocari & tranquilla ei adhor¬
tatione suadeat ut faceresponte non desinat quod legalipo¬
test ratione compelli quatenus nec illa ad fligi: nec euide¬
atur praeui dicium sustinere:
quaesi ut non credimꝰ admonitionẽ ur̃am differre uoluerit :
prae dictȩ adõ datȩ roligiosȩ contraeam cuitionem impedite
atq ur̃is eamsolaciis apud iudicem uel quocumq usus exegerit ins¬
tantius adiuuatȩ & ita inexequenda hacuoscausa impendite.
ut legaliratione conscricta : inuitaurgeatur facere quod sponte post¬
ponit : Alemoratam uero latricem fraternita surã ita seruata aequita¬
te habeat in omnibus commendatam: ut uobis ei tuitionem impen¬

Expanded text:
nantio Lunensi episcopo scribit dicens : « Quoniam aequitatis censura admonet, nantio Lunensi episcopo scribit dicens : « Quoniam aequitatis censura admonet, ut maximum conversis, salva ratione, episcopale debeat adesse solatium, idcirco his fraternitatem vestram epistolis adhortamur, ut praedictam matrem ipsius Adeodatae ad se faciat evocari, et tranquilla ei adhortatione suadeat, ut facere sponte non desinat ad quod legali potest ratione compelli, quatenus nec illa affligi, nec haec videatur praejudicium sustinere. Quae si, ut non credimus, admonitionem vestram differre voluerit, praedictae Adeodatae religiosae contra eam tuitionem impendite, atque vestris eam solatiis apud judicem, vel quocunque usus exegerit, instantius adjuvate, et ita in exsequenda hac vos causa impendite, ut legali ratione constricta, invita urgeatur facere quod sponte postponit. Memoratam vero latricem fraternitas vestra ita servata aequitate habeat, in omnibus commendatam, ut vobis ei tuitionem impen
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsumpsit aliquid de huus modi defensi onedicere adtẽptauit
Sed& obseruandum constat legentib: ut quotiens cũq conciliũ
aliquod protemporis qualitate uel periculi necessitate quiddã
consulendo a postolicae sedi uel u&erib: regulisdiuersũ sed nonfidei
treligioni aduersum decreuis selegitur : secundũ quod inniche¬
no concilio capitulo yi legitur. Deeo quod communi cunctoꝵ
decr&orationabili & scđm regulã ecclesiasticã c̃õ probato duo
aut tres contradicunt. quatenus obtineat sententia plurimorũ
ita sicut scribit gelasius priscis prosuare uerentia manentib consti¬
tutis qua e ubi nulla uelrerũ uel temporũ ꝑurg & angustia : re¬
gulariter conuenit custodiri : id potius sequendũ eẽ dinoscitur
quod a postolica sedes in refragabi liter teneride creuit. uel plura
seumaioris auotoritatis concilia statuerunt
Idem quoq beatus gregorius urguendũ adiustitiam nolentẽ ue¬

Expanded text:
praesumpsit, aut aliquid de hujusmodi defensione dicere attentavit. Sed et observandum constat legentibus, ut quotiescunque concilium aliquod, pro temporis qualitate, vel periculi necessitate, quiddam consulendo, apostolicae sedi, vel 679 veteribus regulis diversum, sed non fidei vel religioni adversum decrevisse legitur, secundum quod in Nicaeno concilio capitulo sexto legitur, De eo quod communi cunctorum decreto rationabili, et secundum regulam ecclesiasticam comprobato, duo aut tres contradicunt, quatenus obtineat sententia plurimorum. Ita, sicut scribit Gelasius , priscis pro sua reverentia manentibus constitutis, quae ubi nulla vel rerum vel temporum perurget angustia regulariter convenit custodiri, id potius sequendum esse dignoscitur quod apostolica sedes irrefragabiliter teneri decrevit, vel plura seu majoris auctoritatis concilia statuerunt. Idem quoque beatus Gregorius urgendum ad justitiam nolentem Ve
Abbreviated transcription (Latin):
quibus ual&is succurrite . Vt & illis opemferatis &opinionẽ scãe ec¬
desiae non inquin&is¬
Sed & dehis qui ad septa ecclae & etiam adipsa s acraria confugerint scũ¬
arii ad iohannem ep̃m caralitanȩ ciuitatis scribit : Siqui inquiens
de quibus est quȩstio in eccłam fortasse refugerint. Ita deb& causa dispo¬
ni ut nec ipsi uiolentiam patiantur : Nechi quidicuntur oppressi
dam nasustineant: Cura e ergo uraẽ sit ut eis sacramento ab his quoꝵ
interest deseruanda lege & iustitia ꝓmittatur. & peromnia commo¬
neantur exire atq suorum actuum red dererationem : Et in conci

Expanded text:
quibus valetis succurrite, ut et illis opem feratis, et opinionem sanctae Ecquibus valetis succurrite, ut et illis opem feratis, et opinionem sanctae Ecclesiae non inquinSed et de his qui ad septa ecclesiae, et etiam ad ipsa sacraria confugerint sanctuarii, ad Joannem episcopum Caralitanae civitatis scribit: « Si, inquiens, de quibus est quaestio, ad ecclesiam fortasse refugerint, ita debet causa disponi, ut nec ipsi violentiam patiantur, nec hi qui dicuntur oppressi damna sustineant. Curae ergo vestrae sit, ut eis sacramento ab his quorum interest, de servanda lege et justitia promittant, et per omnia commoneantur exire, atque suorum actuum reddere rationem. » Haec, domi
Abbreviated transcription (Latin):
liquatenus pressus : Cogatur agere quol anima illius fiompossit expe¬
dire : Cuncta ergo cumdi timore traciate a &ernã maxime merce¬
dem perpendite: Etadsabinum subdiaconum: Studuitiusitut
ullis contrarationẽ dispendiis debeant subiacero: Quodiforte ali¬
quanititur excusatione defendere : mediissacroscis euangeliis cau¬
sam subtiliter personitari. & itaut iustitia aclegis ordo suaserit
diffinire conuenit . atꝗ diffinitam effectiu mancipare : Etadro
manum defensorem : satrocinia ec desi astica siue meã suscipi¬
atis fripturam &iam aminime fuerint directa. subtanto mnode¬
ramine debeatis impendere : quatenus si qui furtis publicis inplicatis
a nobis non uideantur in uiste defendi. Neopinione maleagentiũ
ex indiscr&ȩ defensionis ausu innos ullo modo transferamus. sed quir¬
tum dec& ecłam admonendo uerbum intercessionis adhibendo

Expanded text:
liquatenus pressus, cogatur agere quod animae illius non possit expeliquatenus pressus, cogatur agere quod animae illius non possit expedire. Cuncta ergo cum Dei timore tractate, aeternam maxime mercedem perpendite. » Et ad Sabinum subdiaconum : « Studii tui sit, ut nullis contra rationem dispendiis debeant subjacere. Quod si forte aliqua nititur excusatione defendere, mediis sacrosanctis Evangeliis causam subtiliter perscrutari, et ita, ut justitia ac legis ordo suaserit, diffinire convenit, atque diffinitam effectui mancipare. manum defensorem : « Patrocinia ecclesiastica, sive mea suscipiatis scripta, sive etiam minime fuerint directa, sub tanto moderamine debeatis impendere, quatenus hi qui in furtis publicis implicati sunt, a nobis non videantur injuste defendi, ne opinionem male agentium ex indiscretae defensionis ausu in nos ullo modo transferamus: sed quantum decet Ecclesiam, admonendo et verbum intercessionis adhibendo,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. scripto de cernat̃ : & ut innullo contraleges autrationomꝗs
patiatur aliquomodo prae grauari. sediustitiamei sicut xpĩani¬
tat conuenit in ominibus debeat custodiri quatenus ipsi qui adpi¬
&atem ecclesi asticam confugit. quodei ab eadem pi&ate ꝓmis¬
sum est Nondebeat contra aequitatis ordinẽ praegrauari : Et lte¬
rum : Vbicumq confugienti necessefuerit : salua eirationo con¬
curratur : Etltem : Solaciisuris quocumq usus exegerit : Comitan¬
telustitia potiatur : Et itẽ ad fantinũ defensorem: Antofataemu¬
lieri salua aequitate tuitionem impende & eum contrarationisor¬
dinem nullomodo grauaripermittas : Et iterumadanatholiũ
constantino politanum dia conum : Hloctam̃ dilectionem tuam
uolumus follicite attendere . Nese in quacumq causa ubi grauam
est pauperũ misceri consentiat. Nefortasse potentia personarum a¬

Expanded text:
rit, scripto decernatur: et, Ut in nullo contra leges aut rationem quis rit, scripto decernatur: et, Ut in nullo contra leges aut rationem quis patiatur aliquo modo praegravari, sed ut justitiam ei, sicut Christianitati convenit, in omnibus debeat custodire, quatenus ipse, qui ad pietatem ecclesiasticam confugit, quod ei ab eadem pietate promissum est, non debeat contra aequitatis ordinem praegravari: et iterum, Ubicunque confugienti necesse fuerit, salva ei ratione concurratur: et item, Solatiis vestris, quocunque usus exegerit, comitante justitia potiatur. » Et item ad Fantinum defensorem : « Antefatae mulieri salva aequitate tuitionem impende, et eam contra rationis ordinem nullo modo gravari permittas. » Et iterum ad Anatolium Constantinopolitanum diaconum . « Hoc autem dilectionem tuam volumus sollicite attendere, ne se in quacunque causa ubi gravamen est pauperum, misceri consentiat, ne fortasse potentia personarum a
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat quid auctoritas ecdesi astica de ad se ut ad matris sinũ
confugientibus moderate decernat : suggerimus ut int̃ aliacu¬
riosus uel quiliba studiosus beatigregorii reuoluate pistolas
in quibus multoties immo quotiens conuenientia selocioptulerit:
sud adimperatores uel ad quascumq personas ꝓomnibus adsẽ confu¬
gientibus p&ens lit teris suis semꝑ inseruit: salua e quitate uel salua
rationẽ siue constante iustitia aut causa ludiciali termino diffinita
si nes acordotali inuidia &utelectorum cum parte altera niecesse est
subireludicium &utueritas cognosci & quod aequitatis ordo suase¬
rit ualeat diffiniri Etut mora cessante adelectorum accedere
quisq compellaturiudicium. Et quicquid uerita te cognita sacro¬
scis euangolus fuerit statutum : lta ad effectum executionisom¬
nunodis perducatur : & quicquid suadente iustitia u sum fuo¬

Expanded text:
desiderat quid auctoritas ecclesiastica de ad se ut ad matris sinum desiderat quid auctoritas ecclesiastica de ad se ut ad matris sinum confugientibus moderate decernat, suggerimus, ut inter alia curiosus vel quilibet studiosus beati Gregorii revolvat epistolas, in quibus multoties, imo quoties convenientia se loci obtulerit, sive ad imperatores, vel ad quascunque personas, pro omnibus ad se confugientibus petens, litteris suis semper inseruit, salva aequitate, vel salva ratione, sive constante justitia, aut causa judiciali termino diffinita, sine sacerdotali invidia: et, « Ut electorum cum parte altera necesse est subire judicium, et ut veritas cognosci, et quod aequitatis ordo suaserit, 677 valeat diffiniri. Et, Ut mora cessante ad electorum accedere quisque compellatur judicium: et, Quidquid veritate cognita sacrosanctis Evangeliis fuerit statutum, ita ad effectum exsecutionis omnimodis perducatur: et, Quidquid suadente justitia visum fue
Abbreviated transcription (Latin):
Hioc quã ab surdũ sit quiliba sensatus lica ignor& . legeseclentog¬
noscit : qui a ut beatus gregorius ad leontium ex consulem scribit.
deb& inquiens gloria ur̃a meminis se quianũ quã meas epłas ꝓ comm̃¬
datione aliciius accepit. Nisi ut ꝓtectionem uram fauente iustiti¬
a prȩstar& is quia turpe ẽ defendere quod prius non constiterit iustũ
eẽ : : Egoquidem homines ꝓpt̃ iustitiam diligo Nomaut̃ iustitiã ꝓpt̃
homines postpono : sicut enim ut supra beatum: ambrosiũ scripsimus
N minus quã ante decemtestes pactum potest firmari conlugii
sed &u ipsum nom̃ niuptiae quod singularitate car& : plurimorũ ex pe¬
tore monstrat deberenotitiam: Et quod publice conlunctumest :
in anguloseparari non potest : Et desecr& a confessione quã publica¬
ri nonlic& coniugium legibus xpianis acpublicis coniugatũ ab eo¬
dem conlugii iugodissolu non potest. Neq talecon ludium adec¬
desi asticam pi&atem dicideb& confugium: Vndesinosse quiscũq

Expanded text:
Hoc quam absurdum sit, quilibet sensatus licet ignoret leges Ecclesinoscit, quia ut beatus Gregorius ad Leontium exconsulem scribit : « Debet, inquiens, gloria vestra meminisse quia nunquam meas epistolas pro commendatione alicujus accepit, nisi ut protectionem vestram favente justitia praestaretis. Quia turpe est defendere quod prius non constiterit justum esse. Ego quidem homines propter justitiam diligo, non autem justitiam propter homines postpono. » Sicut enim, ut supra beatum docuisse Ambrosium scripsimus, non minus quam ante decem testes pactum potest firmari conjugii, sed et ipsum nomen nuptiae, quod singularitate caret, plurimorum expetere monstrat debere notitiam, et quod publice conjunctum est, in angulo separari non potest: et de secreta confessione, quam publicari non licet, conjugium legibus Christianis ac publicis conjugatum ab eodem conjugii jugo dissolvi non potest, neque tale colludium ad ecclesiasticam pietatem dici debet confugium. Unde si nosse quiscunque
Abbreviated transcription (Latin):
rasse dicit᷑ in coniugem possit accipere
Iuia una es liduini e facminȩ ut supra scripturarũ el eathol icorun
patrasententius domonstra uimus : si solutus fuerit alegeron iuest̃
out pauus diqit dmcore. pnbat cui uoluerit tantubn dno liocon

Expanded text:
rasse dicitur, inrasse dicitur, inuia una est lex viri et feminae, ut supra Scripturarum et catholicorum Patrum sententiis demonstravimus, si solutus fuerit a lege conjugis, sicut Paulus dicit de uxore: Nubat cui voluerit, tantum in Domin
Abbreviated transcription (Latin):
dem hoc generaliter & legittime praeceptũ : sed constata nob̵
prohumana fragilitate indultũ eadũ taxat ratione ut sis
qui penitentiae nonẽ legib deditus ab hacuita discesserit quã
ex consensu ad continentiã eorũ unde fuerit regressus superstiti
ñ liceat denuo aduxorios transi reamplexus : Si aũt̃ illius ui¬
ta extiterit superstes qui non accepit benedictionẽ poenitentis :¬
nubat si se continere non potest & alterius consortio fruatur
uxoris: quod deutroq sexu parimodo a nobis manifestũẽ se
decreuis se it auidelic& ut in hisomnib sacer dotis ordinatio re ponisular
ut uexrta quoda a tõ aptã prospexerit continentiae ab solutionis uel
districtionis tribuat legẽ¬
Defioce uon quodln quaestionũfine subuine tũer emondetoin so e iaere¬
fatastemina legaliter reiec ta fuerit & ipierex post poenitentiaai tã
uoluerit con cubinã quã habuit &cũ qua postbnitũ coniugiũ adulte¬

Expanded text:
dem hoc generaliter et legitime praeceptum, sed constat a nobis dem hoc generaliter et legitime praeceptum, sed constat a nobis pro humana fragilitate indultum: ea duntaxat ratione, ut si is qui poenitentiae non est legibus deditus, ante ab hac vita discesserit, quam ex cnon liceat denuo ad uxoris transire amplexus. Si autem illius vita exstiterit superstes qui non accepit benedictionem poenitentis nubat, si se continere non potest, et ulterius consortio fruatur uxoris, quod de utroque sexu pari modo a nobis manifestum est decretum esse, ita videlicet, ut in his omnibus sacerdotis ordinatio exspectetur, ut juxta quod aetatem aptam perspexerit, continentiae absolutionis vel districtionis tribuat legeDe hoc etiam quod in quaestionum fine subjunctum est, remandate, si et saepefata femina legaliter rejecta fuerit, et ipse rex, post poenitentiam actam, si voluerit concubinam quam habuit, et cum qua post initum conjugium adulte
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃sleo papa adrusticũ narbonenseme p̃m respond& dicens : in ado¬
lescentia constitutus siurgente aut m&umortis aut captiuitatis
periculo penitentiã gessit & posteatimens lapsum incontinen¬
tiae iuuenilis copulã uxoris elegit. ne crimen fornicationis incur¬
rer& remuid&ur fecis se uenialẽ si pr& conuigẽ nullã omni nocog¬
nouerit : in quotamen non regulã constituimus : sed ꝗd tolerabi
lius aestimamus : Nã scđm uerã cognitionẽ nihil magis ei congruit
qui poenitentiã gessit : quã castitas per seuerans & mentis & cor-
simi est patrissententia papaeleonis ut is quiin&ate adolescen¬
tiae positus dũ mortis formidat casũ peruenerit ad penitenti¬
aeremediũ : si coniugatus forte fuerit in continens ne postea ad¬
ulteri incurrat lapsũ : redeatad pristinũ coniuigiũ quousq pos¬
sit adipiscitemporis maturitate continentiae statũ : quod nos
sicut de iuris lta & defeminis ae quomodo censemus : Non qui¬

Expanded text:
s Leo papa ad Rusticum Narbonensem episcopum respondet dicens : « In adolescentia constitutus, si urgente aut metu mortis, aut captivitatis periculo, poenitentiam gessit, et postea, timens lapsum incontinentiae juvenilis, copulam uxoris elegit ne crimen fornicationis incurreret, rem videtur fecisse venialem, si praeter conjugem nullam omnino cognovelius aestimamus. Nam secundum veram cognitionem, nihil magis ei congruit qui poenitentiam gessit, quam casimi est patris sententia papae Leonis, ut is qui in aetate adolescentiae positus dum mortis formidat casum, pervenerit ad poenitentiae remedium, si conjugatus forte fuerit incontinens, ne postea adulterii incurrat lapsum, redeat ad pristinum conjugium, quousque possit 669 adipisci temporis maturitate continentiae statum. Quos nos sicut de viris, ita et de feminis aequo modo censemus, non qui
Abbreviated transcription (Latin):
defensare : Praosertim cumrelegant scriptum eẽ: sirec te offeras
recte aũ nondiuidas peccasti. &iuste quodiustum est exequaris
Verum sicui quiddam sonare uud& contrarium a urelianensis sinođ
decroris apostolicae sedisqm̃ hȩc deinpunitate illa de aequitate
seruanda postulat sacram̃ta sciendum est quiabeatus gregorius
dehis personis dicit quae seiustificari in ludicio credunt: sediuolen¬
tiam ante ludiciumtiment: Sinodusaut aurelianensis deillis dic̃
qui suam in lustitiam Non abscondunt : Insup &iuolentiam cuii
ae quitate iudicupertimescunit Non autem delege conubii
quamspeci aliter uelut dicamus singulariter dñ in paradr soprinis
parentib dedit & ineuange lio &iam apłis conquirentib: quod silta
lex ess& uiricumuxore non expidir& nubere non mutauit. Nec pau¬
lus ad tertium caelũ & in para drsum raptus scribere queddã noui

Expanded text:
defensare? praesertim cum relegant scriptum esse, Si recte offeras, defensare? praesertim cum relegant scriptum esse, Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti; et: Juste quod justum est exsequeris . Verum si cui quiddam sonare videtur contrarium Aurelianensis synodus decretis apostolicae sedis, quoniam haec de impunitate, illa de aequitate servanda postulat sacramenta, sciendum est, quia beatus Gregorius de his personis dicit, quae se justificari in judicio credunt, sed violentiam ante judicium timent: Synodus autem Aurelianensis de illis dicit, qui suam injustitiam non abscondunt, insuper et violentiam cum aequitate judicii pertimescunt: non autem de lege connubii, quam specialiter, vel ut dicamus singulariter Dominus in paradiso primis parentibus dedit: et in Evangelio etiam apostolis conquirentibus, quod si ita lex esset viri cum uxore, non expediret nubere, non mutavit; nec Paulus ad tertium coelum et in paradisum raptus scribere quiddam novi
Abbreviated transcription (Latin):
dem concilii scriptũ est. Vt si ad ecłam raptor cum rapta confuge¬
rit & feminã ipsam uiolentiam pertulis seconstiterit : statim
liber&ur depotestate raptoris : & raptor mortis uel poenarum
in punitate concessa : aut seriuendi conditioni subiectus sit autrȩ¬
dimendise liberam habeat facultatem : siueroquae rapitur patrẽ
hubere constiterit & puella raptori consenserit : potestatipatris
excusata reddatur : Et in concilio africano scriptum est : Vt siquis
cuius lib& honoris dericius iudicio eporum quocumq criminȩ fu¬
eritdamꝰ uatus Nonliceat eum siue abec clesi is quibus p̃fuit
si ue a quo lib& homine defensari. Interposita poenadam nipe¬
cuniae atq honoris quonec a&atem Nec sexum excusandi esselegũ
ꝓmulgatores praecipiant. quantominis ep̃i aequitatis uideli¬
u& pracdicatores quemquã subspeciae pi&atis iniuste debeant

Expanded text:
dem concilii scriptum est , « Ut si ad ecclesiam raptor cum rapta confugedem concilii scriptum est , « Ut si ad ecclesiam raptor cum rapta confugerit, et feminam ipsam violentiam pertulisse constiterit, statim liberetur de potestate raptoris, et raptor, mortis vel poenarum impunitate concessa, aut serviendi conditioni subjectus sit, aut redimendi se liberam habeat facultatem. Si vero quae rapitur patrem habere constiterit, et puella raptori consenserit, potestati patris excusata reddatur. » Et in concilio Africano scriptum est : « Ut si quis cujuslibet honoris clericus judicio episcoporum quocunque crimine fuerit damnatus, non liceat eum, sive ab ecclesiis quibus praefuit, sive a quolibet homine defensari, interposita poena damni, pecuniae, atque honoris, quo nec aetatem, nec sexum excusandum esse legum promulgatores praecipiant. » Quanto minus episcopi, aequitatis videlicet praedicatores, quemquam sub specie pietatis injuste debeant
Abbreviated transcription (Latin):
confugerint scriptum est : Vt sicut in ecclesi asticis canonibus& ro
manȩ legis de cr&is constitutũ ẽ. ab eclesiae atriis uel domoep̃i eosp̃
liceat abstrahi sed datissa cramentis demorte ac debilitate a comni
poenarum genere : Neuiolentiam antelegalem satisfactionem
patiant᷑ ab eccła ex eant. Itautei cuireus fuerit criminosusde
fctis factione conueniat : Et intertio capitulo sicuius quam
seruus adecdesiam confugerit ꝓqualib& culpa. accepto sacra¬
mento deinpunitate : ad seruitium dominisui redire cogatur:
qui si pͥdatum sacram̃tũ redirenoluerit : exireniolentẽ adomino
liceat occupari : Non obseru antes aut̃ ea quae pmiserint : a com
*& in libro primo capituloꝵ domni karoli & hludo uuici augustox : Siqs ad eccłam confugiũ
fecerit : Inatrio ipsius eccłȩ pacõ habeat Necsitei necesse eccłam ingredi & pullus oũ
addiscussionẽ inpublicoꝓducatur:¬
munione ecclesi astica iubentor abscidi: Sed & in scđo capitulo eius¬

Expanded text:
 scriptum est, ut « sicut in in ecclesiasticis canonibus, et Romanae legis decretis constitutum est, ab ecclesiae atriis, vel domo episcopi eos non liceat abstrahi, sed datis sacramentis de morte, ac debilitate, ac omni poenarum genere, ne violentiam ante legalem satisfactionem patiantur, ab ecclesia exeant, ita ut ei cui reus fuerit criminosus de satisfactione conveniat. » Et in tertio capitulo : « Si cujusquam servus ad ecclesiam confugerit pro qualibet culpa, accepto sacramento de impunitate ad servitium domini sui redire cogatur: qui si post datum sacramentum redire noluerit, exire nolentem a domino liceat occupari: non observantes autem ea quae promiserint, a comEt in libro primo capitulorum domni Caroli et Ludovici Augustorum: « Si quis ad ecclesiam confugium fecerit, in atrio ipsius ecclesiae pacem habeat, nec sit ei necesse ecclesiam ingredi, et nullus eum ad discussionem in publico producaturmunione ecclesiastica jubentur abscidi. » Sed et in secundo capitulo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
in coniugem habuit ut & filius quiexipso ad ulterio natus fuerter
eonfestior diuino ludicio lic& procomultum leiun ando & flendope¬
cusit sitpercussus amortuus &ipse postea graiussimis tribulati¬
onibus acregnisui amissione perfilium suum absalon ita adflictus
est a uexitus acuolut infornace ignis ex coctus atq purgatus : utuere
sola diuina dementia eua sisseuideatur & iamei acerrimne contri¬
tocordẽ penitenti & confitenti : misericors dñs peccatum dimiserat :
sedqui alustusest & iustitiam diligit: quodrex ab eo ad scelera ul¬
ciscenda constitutus egerat scelerate : digne atq ustissime undica

Expanded text:
in conjugem habuit, ut et filius, qui ex ipso adulterio natus fuerat, in conjugem habuit, ut et filius, qui ex ipso adulterio natus fuerat, confestim divino judicio, licet pro eo multum jejunando et flendo petierit, sit percussus ac mortuus, et ipse postea gravissimis tribulationibus, ac regni sui amissione per filium suum Absalon ita afflictus est et vexatus, ac velut in fornace ignis excoctus atque purgatus, ut vere sola divina clementia evasisse videatur; et jam ei acerrime contrito corde poenitenti et confitenti misericors Dominus peccatum dimiserat: sed quia justus est, et justitiam diligit, quod rex ab eo ad scelera ulciscenda constitutus egerat scelerate, digne atque justissime vindica
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ sunt inspirante dño conditȩ quib legaliter initur coniugiũ & sa¬
cerdotalis auctoritatis ẽ sc̃itas quabene dictionẽ suã dñs in para drso
primis parentib persedatã coniugib legalit̃ copulatis uice sua
ꝑeos qui illius osappellant᷑ diente proph&a Os dñi locutũ est:
łtipso dño : cumse paraueris pretiosũ auili quasios meumeris
Viritimuultlargiri & infirmos poenitentiae medicamentos a¬
nare : Et liberdicit ecdesi asticus deseruo quantominus deuxore :
Verum si neiudicio nihilfacias graue : Est &illi regi aliu dobser¬
uandũ ne ante legittimã poenitentiã scđm leges ecđae susceptã
atq ꝑ actã reconciliationẽ adeptã coniugio multominus eidẽ
dequa agit᷑ concubinȩ secopul& : qm̃ nec da iuidrex sine talius
ex coctionis poenitentia b&hsabede cumqua ad ulte rauit

Expanded text:
nae sunt inspirante Domino conditae, quibus legaliter initur conjugium, et sanae sunt inspirante Domino conditae, quibus legaliter initur conjugium, et sacerdotalis auctoritatis est sanctitas, qua benedictionem suam Dominus in paradiso primis parentibus per se datam conjugibus legaliter copulatis, vice sua per eos, qui illius os appellantur, dicente propheta: Os Domini locutum est . Et ipso Domino: Cum separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris , viritim vult largiri, et infirmos poenitentiae medicamento sanare. Et liber dicit Ecclesiasticus de servo, quanto minus de uxore, Verum sine judicio nihil facias grave . Est et illi regi aliud observandum, ne ante legitimam poenitentiam, secundum leges Ecclesiae susceptam atque peractam, et reconciliationem adeptam, conjugio, multo minus eidem, de qua agitur, concubinae se copulet: quoniam nec David rex , sine talis excoctionis poenitentia, Bethsabee, cum qua adulteravit,
Abbreviated transcription (Latin):
potesta te iudicii sed comparatione melioris facti: sireģes illian
uidices i dolatrtue si cordinẽ iudicii seruauerunt &inos sub p̃oudico
uiuorũ acmortuorum quocumq intuituminus debito aiudicui
ordine deuiamus : Innumeri quoq libro prȩcipitur ut si quamu¬
lier uel adulterii rea uel falsa suspitione fuerit app&ita & uir
eius ÷ elo aduersus eam fuerit concitatus: adducat illam ad sacer¬
dotes &̃ duu no uidicio uel dam nandam offerat uelli berandã :
Vndesus annacũ falso adulterii crimine accusar&ur : & publico
uidicio condem mnata : & publicolegitur absoluta: &illa mu¬
uer ineuangelio quae ueraciter in adulteri a fuerat de prehensa
primũ iuxta legem ad phari seos qui potesta temiudicu in po¬
pulo ex ercebant. Se in de &iam temptandi gratia ad dñi ui
dicim perductaest ubieius ad mirabila pi&ate. & a lapidationis
supplicio : & a criminis reatu meruit liberari : Sic & leges xp̃ia¬

Expanded text:
potestate judicii, sed comparatione melioris facti. Si reges illi ac potestate judicii, sed comparatione melioris facti. Si reges illi ac judices idololatrae sic ordinem judicii servaverunt, et nos sub Christo judice vivorum ac mortuorum quocunque intuitu minus debito a judiciii ordine deviamus. In Numeri quoque libro praecipitur , ut si qua mulier vel adulterii rea, vel falsa suspicione fuerit appetita, et vir ejus zelo adversus eam fuerit concitatus, adducat illam ad sacerdotes, et divino judicio vel damnandam offerat, vel liberandam. Unde Susanna cum judicio condemnata, et publico legitur absoluta . Et illa mulier in Evangelio, quae veraciter in adulterio fuerat deprehensa, primum juxta legem ad Pharisaeos, qui potestatem judicii in populo exercebant, deinde etiam tentandi gratia ad Domini judicium pesupplicio, et a criminis reatu meruit liberari . Sic et leges Christia
Abbreviated transcription (Latin):
mores colendi ductorfuisti: per iniquum enimui d&ur ẽẽ ut
pudicitiam uirabuxore exigat : quam ipse non exib&: quae
res potest &iurum dampnare non obcõpensationẽ mutiu crimi¬
nis reminterutrumq cõ ponere uel causam factitollero : Si hȩc
obseruanda sunt propterdecus terrenȩ ciuitatis : quanto casti
ores quaerit caelestis patria & soci&as angelorũ : Haee de legib
pagam imperatoris antonini beatus augustinus commemorat
ita reges medorũ acpersarũ atq romanorũ &iudicos sdi cum
eent pagani & ĩdolorũ cultores paturaliter quae legis sunt fa¬
cientes &iam in causis coniugũ non credelitatẽ &saeuitiami
sed aequitatẽ &iustitiam decernere ac difinire & tenere debere
docuerunt : Qua propt̃ timendumẽ regib ep̃is &iudicib scliqđ¬
in euangelio dicit᷑ denineuitis & regina austriqm̃ surgent inudicio
& condem nabunt generationẽ pessimam : Condẽ nabunt utiq ñ

Expanded text:
mores colendi auctor fuisti. periniquum enim mihi uidetur esse, ut mores colendi auctor fuisti. periniquum enim mihi uidetur esse, ut pudicitiam uir ab uxore exigat, quam ipse non exhibet. quae res potest et uirum damnare, non ob conpensationem mutui criminis rem inter utrumque conponere uel causam facti tollere. si haec obseruanda sunt pores quaerit coelestis patria, et societas angelorum. » Haec de legibus pagani imperatoris Antonini beatus Augustinus commemorat. Ita reges Medorum, ac Persarum, atque Romanorum, et judices saeculi, cum essent pagani et idolorum cultores, naturaliter quae legis sunt facientes, etiam in causis 675 conjugum non crudelitatem et saevitiam, sed aequitatem et justitiam decernere ac diffinire et tenere debere docuerunt. Quapropter timendum est regibus, episcopis et judiin Evangelio dicitur de Ninivitis, et regina Austri, Quoniam surgent in judicio, et condemnabunt generationem pessimam . Condemnabunt utique non
Abbreviated transcription (Latin):
& uxorem parpudicitiae formaseru & : & potius eligunt maxi¬
meq in haccausa mundilegib: subditiessequam xp̃i: qͥm̃ iura fo¬
rensia non eisdem quib: feminas pudicitiae nexib: uiros uident᷑
obstringere : legant quidimperator antoninus nonutique
xp̃ianus de hacre conscitueric ubimaritus uxorẽ de adulter
crimin ie accusare Nonsinitur cuimorib suis non pras¬
buit castitatis exemplũ : Ita ut ambodamnentur si ambospa¬
niter inpudicos conflictus ipseconuicerit : Nam supra dictilm¬
peratoris hȩc uerba sunt quae apud gregorianũ leguntur: sane
inquit lit terȩ meae nulla parte causae praeiudicabunt quesq
enim si penesteculpa fuit ut matrimoniũ soluer&ur & scđmlego
iuliameupasi a uxortua nuber& : propter hocrescriptomeo adul¬
terudam inataerit nisi constat eẽ commissum: Habebunt autẽ
ante oculos hoc inquirere ancumtu pudice uiueres illiq̃ q̃ bonos

Expanded text:
et uxorem par pudicitiae forma servetur, et potius eligunt, maxiet uxorem par pudicitiae forma servetur, et potius eligunt, maximeque in hac causa, mundi legibrensia non eisdem quibus feminas pudicitiae nexibus uiros uidentur obstringere, legant, quid imperator Antoninus, non utique christianus, de hac re constituerit, ubi maritus uxorem de adulterii crimine accusare non sinitur, cui moribus suis non praebuit castitatis exemplum, ita ut ambo damnarentur, si ambos pariter inpudicos conflictus ipse conuinceret. nam supra dicti imperatoris haec uerba sunt, quae apud Gregorianum leguntur. sane, inquit, litterae meae nulla parte causae praeiudicabunt. neque enim, si penes te culpa fuit, ut matrimonium solueretur et secundum legem Iuliam Eupasia uxor tua nuberet, propter hoc rescripto meo adulterii damnata erit, nisi constet esse commissum. habebunt autem ante oculos hoc inquirere, an, cum tu pudice uiueres. illi quoque bonos
Abbreviated transcription (Latin):
trium iudicio & sacerdotali decr&oc̃ iunx quam legalit̃ accepit.
ipso & tam coniugis nomine iudic& indigna. aut diuin oiudiciomigr&
acorpore : quia sicut in libro hester manifestissime legicur
reginauasti potentis simi regis assueri. lic& ferocissimꝰ fuerit. cum
eius animos contemptu & contumacia offendiss& nequaquam so¬
laillius indignatione & furore eximperii honore deposita fuit
sed publico iudicio & sententia principum aciudicũ medorum
atq persarum & post depositionem illius reginae periudiciũ pub¬
licum fact᷑a quae sitae sunt puellaequae placerent oculis regis
inc̃quas hester pulchittudine & decoreenituit: sicq regiam
copulam meruit: Qđ &ĩam antiqui romanilegicimo iudicio
fieri debere legib: suis antiquitus statuerunt & serua uerunt
Nosolumiameffecti xp̃iani: sed &iam cumadhuc essent pa¬
gani: Sicut apertissime ostendit lexantonini pagani impe¬
morat & commendat dicens : Quibus displic& ut interuirum

Expanded text:
ux, quam legaliter accepit, ipso etiam conjugis nomine judicetur indigna, aut divino judicio migret a corpore, quia sicut in libro Esther manifestissime legitur, regina Vasthi potentissimi regis Assueri, licet ferocissimus fuerit, cum ejus animos contemptu et contumacia offendisset, nequaquam sola illius indignatione et furore ex imperii honore deposita fuit, sed publico judicio et sententia principum ac judicum Medorum atque Persarum, et post depositionem illius reginae per judicium publicum factam, quaesitae sunt puellae quae placerent oculis regis, inter quas Esther pulchritudine et decore enituit, sicque regiam copulam meruit. Quod etiam antiqui Romani legitimo judicio fieri debere legibus suis antiquitus statuerunt et servaverunt, non solum jam effecti Christiani, sed etiam cum adhuc essent pagani, sicut apertissime ostendit lex Antonini pagani impemorat et commendat dicens : « Quibus displicet, ut inter virum
Abbreviated transcription (Latin):
tia ad conplexus uxortos transiri ꝑmuttit᷑ : Sic & deconcubinalib
modis dicendũ ẽqualiternon de bono adbonũ atq honestũ & non
debono adbonũ quã quã ñ satis honestũ & demalo ad aliquotbonũ
sed non honestũ transit᷑ : Bonũẽ enĩ atq honestũ antebi nuptos si ln
uirginitate ꝑmanerenequerint sicut supͣ ostendimus exapostolicata¬
ditione scõ euaristoscribente nuptialẽ conuinctionẽ ex pelere

Expanded text:
tia ad complexus uxorios transiri permittitur. Sic et de concubinalibus tia ad complexus uxorios transiri permittitur. Sic et de concubinalibus modis dicendum est, qualiter non de bono ad bonum atque honestum, et non de bono ad bonum, 671 quanquam non satis honestum, et de malo ad aliquod bonum, sed non honestum transitur. Bonum est enim atque honestum ante innuptos, si in virginitate permanere nequiverint, sicut supra ostendimus ex apostolica traditione, sancto Evaristo scribente, nuptialem conjunctionem expetere