comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur : Verbumdi scilic& : & uerbi generatur : cumdicitꝰ dix̃ ds̃ : & scũbonitus in
quodõ places quid quidei ꝓsua enitunre modulo ꝑfectum plac&: cũ dicitur
uidit ds̃ quiabonum .ẽ. : sed quur cõme morata prius. quã uis in ꝑfectu trea¬
tunt postea cõmine monrtur sp̃sdĩ : prius dicente scriptun: temraut̃
enrt in uisibilis ein composita : & tenebrre ernt suꝑ abỹssum : Ac deinde
cũ cõmemora r&ur sp̃s dĩ in quoscũ eius beniuolentia duectio que in¬
tellegitur. suꝑferridictus ne facienda opera sua ꝑ indigentiae nec es¬
sita tempotius : quã ꝑabundantiã beneficentiae ds amare putareiur
cuius rei memor a postolus disturus de caritate suꝑ eminen tem uiam
demonstra turũ seait: & alio lo co suꝑ eminentẽ iu quid scientiae carita¬
tem xp̃i. Cumergo sico poster& insinuare spmdĩ. ut suꝑ ferridicere¬
tur cõmodius factum .ẽ ut prius in sinuareur aliquid inchoatum.

Expanded text:
i generator, cum dicitur, Dixit Deus, et sancta bonitas, in qua Deo placet quidquid ei pro suae naturae modulo perfectum placet, cum dicitur: Vidit Deus quia bonum est. Sed cur commemorata prius quamvis imperfecta creatura postea commemoratur spiritus Dei, prius dicente Scriptura: Terra erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum, ac deinde cum commemoraretur spiritus dei, in quo sancta eius beniuolentia dilectioque intellegitur, superferri dictus est, ne facienda opera sua per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficientiae deus amare putaretur? cuius rei memor apostolus dicturus de caritate supereminentem uiam demonstraturum se ait et alio loco, supereminentem, inquit, scientiae caritatem Christi. cum ergo sic oporteret insinuari spiritum dei, ut superferri diceretur, commodius factum est, ut prius insinuaretur aliquid inchoatum,
Abbreviated transcription (Latin):
natis sed sicut oua fouentur ab alitib: ubicalor ille mat̃ ni corporis
& iã formandis pullis quodã modo amminiculatur : ꝑquen dam
in suogeneredilestionis affestum : nenitaq: ꝑ singulos dies isto¬
rumoperũ diuinorũ tamquã tempoules uocesdĩ carnaliter
cocremuis nonenim adhocipsadĩ sapientiannur infirmm tate susces¬
tr ienit adcolligendos sub alas suas filios hirusalemquẽ¬
ammodũ gallinapullas suo sut semꝑ paruubsimus seduemal
infantes mente ẽe. puerides ĩ namus: &inreb: obseurisaetq: aũ¬
cculis emetissimis siqui in desceribta &umn durtualegeig rumus quuepoisnos

Expanded text:
ratis, sed sicut oua fouentur ab alitibus, ubi calor ille materni corporis ratis, sed sicut oua fouentur ab alitibus, ubi calor ille materni corporis etiam formandis pullis quodammodo adminiculatur per quendam in suo genere dilectionis adfectum. non itaque per singulos dies istorum diuinorum operum tamquam temporales uoces dei carnaliter cogitemus. non enim ad hoc ipsa dei sapientia nostra infirmitate suscepta uenit ad conligendos sub alas suas filios Hierusalem quemadmodum gallina pullos suos, ut semper paruuli simus, sed ut malitia infantes mente esse pueri desinamus. Et in rebus obscuris atque a noculis remotissimis, si qua inde scripta etiam diuina legerimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
haec nox in formis aliqua substantia erat : unde ad huc alia formaren¬
tur sed spatium lociplenuma erecarens lumine diurno. euiutiq: notb
iamnihil ad dendum e& ingeneresuo qua et specio siorsiuedistindi
espenaut̃ in toto illo triduo antequã fierent luminaria consũ¬
matioperis t̃minus non absurde fostas se intellegitur: mane
uero tã quã futunte operationis significatio : sed ante omnia memine¬
rimus undeiã multa diximus non temponelib: quasi animisui aut corpo¬
ris motib: opentridm̃ sicut openatur homo uel angelus sed ainis atq
in cõmutabii lib: & stabilib: nrtionib: coaeini sibi uerbi sui: & quod ẽ
cundũ srure linguae intellectum : quae uicina. ẽ. hebreae : nã boc
aquodam dosto p̃i ano syro fertur expositũ nonsuꝑ ferebatur
sed fouebat potius intellegiꝑhib&ur: Nec sicut fouentur tumo
autuul nenx in corporeaquis uł frigidis uelcalore congruotem pe¬

Expanded text:
haec nox informis aliqua substantia erat, unde adhuc alia formarenhaec nox informis aliqua substantia erat, unde adhuc alia formarentur, sed spatium loci plenum aere, carens lumine diurno: cui utique nocti iam nihil addendum esset in genere suo, quo esset speciosior siue distinctior. uespera autem in toto illo triduo, antequam fierent luminaria, consummati operis terminus non absurde fortasse intellegitur; mane uero tamquam futurae operationis significatio. Sed ante omnia meminerimus, unde iam multa diximus, non temporalibus quasi animi sui aut corporis motibus operari deum, sicut operatur homo uel angelus, sed aeternis atque incommutabilibus et stabilibus rationibus coaeterni sibi uerbi sui et quodam, um syrae linguae intellectum, quae uicina est hebraeae — nam hoc a quodam docto christiano Syro fertur expositum — non superferebatur, sed fouebat potius intellegi perhibetur, nec sicut fouentur tumores aut uulnera in corpore aquis uel frigidis uel calore congruo tempe
Abbreviated transcription (Latin):
Qquiabonum ẽ. & de inceps innester& : & facta ẽ. uespent & factũ .ẽ. mane
sicutinalii soperib fac̃. quib: uocabula m ponit. Hicergo ꝓpt̃ea nonita fect
qm̃ a formatare aid hoc distincta .ẽ. illa in formitas ut nonin ea finis ẽ& sed
ad huc formanda restaͣr & ꝑcreatune sc&enis iam corporales : taq: sipostea¬
quã distinita essent illa diuisione duocabulis : tune dicer&ur. uiditds qui
bonum ẽ. Haec facta acciperemus significari quibiã in suo genere nihilea
addendũ : Quia uero lucem solã. ita ꝑfecenait ũiditds̃ inquit lucem quiabo¬
na ẽ & diuisionea nominib: discreuit a tenebris. Neq tunc dixit : uiditde
quiabonum .ẽ. ad hoc enimerit informitas illa discr&a : ut adhuc inde
alia formarentur: Nã quista nox qua e nobis notissima .ẽ . fac̃ enim eam suꝑ
tens solis circuitus quandõ ꝑluminariũ distributionem adiediuiditur
Dosti psamdiuisionẽ diei& notis dicitur uidit ds̃ quiabonum ẽ : Noneni

Expanded text:
ceps adnecteret: et facta est uespera, et factum est mane, sicut in aliis operibus facit, quibus uocabula inponit. hic ergo propterea non ita fecit, quoniam a formata re ad hoc distincta est illa informitas, ut non in ea finis esset, sed adhuc formanda restaret per creaturas ceteras iam corporales. itaque si, posteaquam distincta essent illa diuisione et uocabulis, tunc diceretur: uidit deus, quia bonum est, haec facta acciperemus significari, quibus iam in suo genere nihil esset addendum; quia uero lucem solam ita perfecerat, uidit deus, inquit, lucem quia bona est et diuisione ac nominibus discreuit a tenebris. neque tunc dixit: uidit deus, quia bonum est; ad hoc enim erat informitas illa discreta, ut adhuc inde alia formarentur. namque ista nox, quae nobis notissima est — facit enim eam super terras solis circuitus —, quando per luminarium distributionem a die diuiditur, post ipsam diuisionem diei et noctis dicitur: uidit deus, quia bonum est. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmodo sui generis maner&ꝰ qđ factum ẽ : &ideo rectum ẽ. qđ placũ¬
erit dõ scriptunr dicente : & facta .ẽ. lux : & uidĩds̃ lucem quia
bona ẽ¬
N Ut que madmodũ in ipso exordio inchot
scriptum: In principio fec̃ds̃i uelũ eite mx̃intellegimus pat rem
indĩnomine : & filiumin principii nomine : qui nom patris sed ꝑ sem& ipsum
creatae primitus ae potis simũ spiritali crecunre : E consequent̃ &iã uniuer sie
creatunte principium ẽ.: Dicente aut̃ scriptunt : & sp̃sdi suꝑferebatur suꝑ¬

Expanded text:
ejus, pro modo sui generis maneret quod factum est; et ideo rectum est quod placuejus, pro modo sui generis maneret quod factum est; et ideo rectum est quod placuerit Deo, Scriptura dicente, Et facta est lux; et vidit Deus lucem quia bona est: ut quemadmodum in ipso exordio inchoatae scriptura, in principio fecit deus caelum et terram, intellegimus patrem dei nomine et filium in principii nomine, qui non patri, sed per se ipsum creatae primitus ac potissimum spiritali creaturae et consequenter etiam uniuersae creaturae principium 1 est;,, dicente autem scriptura, et spi
Abbreviated transcription (Latin):
dit Orincipiũ quiae. loquor uobis : qđ aut̃ filiur loquitur. pat
quitur quia patreloquentedicitur uerbum: quod filius .ẽ. aeiꝰ¬
nomore simoredicendum ẽ : loquente dõ uerbum coae num:
In ẽ. enim do benignitas sũ maes scã & iusta : & quidamnon ex in¬
digentia: sed exbeneficentia ueniens amor in opena sua: ꝓpt̃ eu
prius quã scriber&ur dix ds̃ fiat lux p̃cessit scribturt dicens
Quoluit tota m corporrlem materiã : ut eomodo in sinuar& unde facta
& formata sintomnia quaein suis generib: iamdinoscerepossumus ap¬
pellans aquã : quia exumidanatura uidemus omniuint̃ r ꝑsperues
uarias formarit concrescere: siue spiritalemuitam̃ quandans
anteformã conuersionis quasi fluitantem : suꝑ ferebatur iuq:
sp̃s dĩ : quia sub iacebat. scilic& bonae uol untati creatoris quic
illud erat qđ formandum ꝑficiendum que incoauerat:. Attdicen¬

Expanded text:
dit: principium, quia et loquor uobis. Quod autem filius loquitur, pater dit: principium, quia et loquor uobis. Quod autem filius loquitur, pater loquitur, quia patre loquente dicitur uerbum, quod filius est, aeterno more, si more dicendum est, loquente deo uerbum coaeternum. inest enim deo benignitas summa et sancta et iusta et quidam non ex indigentia, sed ex beneficientia ueniens amor in opera sua. propterea priusquam scriberetur: dixit deus: fiat lux, praecessit scriptura dicens: voluit totam corporalem materiam, ut eo modo insinuaret unde facta et formata sint omnia, quae in suis generibus jam dignoscere possumus, appellans aquam, quia ex humida natura videmus omnia in terra per species varias formari atque concrescere; sive spiritualem vitam quamdam ante formam conversionis quasi fluitantem: superferebatur utique Spiritus Dei; quia subjacebat scilicet bonae voluntati Creatoris, quidquid illud erat, quod formandum perficiendumque inchoaverat: ut dicen
Abbreviated transcription (Latin):
solum hoc ẽ. eẽ quoduiuere sed euiam hoc ẽ ei uiuere qđ .ẽ. sapient̃ acbea¬
teuiuere U¬
reatura uero quãquã spiritalis euntellestua¬
lis ueliationalis : quae uideur eẽ illi uerbo ꝓpinquior: Porest
habere in formemuitũ : quia non sicut hoc.ẽ. ei. eẽ. qđ uiuere. Ita hoc
uiuere qđ sapient̃ abeate uiuere: auersaenim a sapientia in cõmuta¬
bilistulte acmisereuiuit: quae in formitas eius ẽ. formatur aut̃
conuersa ad incõmutabile lumen sapientiae uerbumdĩ. A quo
enimexfliat ut sit ut cumq acuiuat ad illũ conuertitur ut sapient̃
aebeat euiuat. Principiũ quippecreatunre intellestualis . ẽ.
a eĩna sapientia : qđ principium manens in se in cẽmutubilit̃ nul¬
lomodo cessar &occulta in spinetione uocationis loquiei creatunr
cui principiũ ẽ. ut conuerter &ur adidex quo ee. qđ aliter for¬
ta acufecta eẽ nom possa : Ideoq: interrogatusquis ẽ& respon¬

Expanded text:
solum hoc est esse quod uiuere, sed etiam hoc est ei uiuere, quod est sapienter ac beasolum hoc est esse quod uiuere, sed etiam hoc est ei uiuere, quod est sapienter ac beate uiuere. creatura uero quamquam spiritalis et intellectualis uel rationalis, quae uidetur esse illi uerbo propinquior, potest habere informem uitam, quia non, sicut hoc est ei esse quod uiuere, ita hoc uiuere quod sapienter ac beate uiuere. auersa enim a sapientia incommutabili stulte ac misere uiuit, quae informitas est. formatur autem conuersa ad incommutabile lumen sapientiae, uerbum dei; a quo enim extitit, ut sit utcumque ac uiuat, ad illum conuertitur, ut sapienter ac beate uiuat. principium quippe creaturae intellectualis est aeterna sapientia: quod principium manens in se incommutabiliter nullo modo cessaret occulta inspiratione uocationis loqui ei creaturae, cui principium est, ut conuerteretur ad id, ex quo esset, quod aliter formata ac perfecta esse non posset. ideoque interrogatus, quis esset, respon
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ dĩfiliũ semꝑ patricohaerentem . plena similitudine & essentia
pari quia ipse & pat̃ unums Non autem imitatur hanc uerbi for¬
mã siauersa acreatore. in formis & inꝑfecta remaneat. ꝓpt̃ea
filii cominemorationonita fit quia uerbum sed tantũ qui a principiũ
est cũ dicitur in principio fecit ds̃ caelũ & temĩ exordium quippe
creaturre in sinuatur adhuc in in formitate in ꝑfectionis. fitaut̃
filii cõmemonrtio qđ eũam uerbum ẽ in eo qđ scriptũ ẽ dix̃ ds̃ fiat
It ꝑ id qđ principium ẽ in sinu& exordium creatunre exsis
qđ uerbum ẽ in sinu& ꝑ fedionem creatuie reuocatȩ a drũ
ut formareiur in haeren do creatori: & ꝓsuo genere imitando
formã sempit̃ nȩ atq in cõmutabilit̃ in haerentem patri: aquo
statuhoc ẽ qđ ille nonenim hab& in formeuitã uerbum filius. Cuinon

Expanded text:
hoc est Dei Filium semper Patri cohaerentem, plena similitudine et essentia hoc est Dei Filium semper Patri cohaerentem, plena similitudine et essentia pari, qua ipse et Pater unum sunt ; non autem imitatur hanc Verbi formam, si aversa a Creatore, informis et imperfecta remaneat: propterea Filii commemoratio non ita fit quia Verbum, sed tantum quia principium est, cum dicitur, In principio fecit Deus coelum et terram; exordium quippe creaturae insinuatur adhuc in informitate imperfectionis: fit autem Filii commemoratio, quod etiam Verbum est, eo quod scriptum est, Dixit Deus, Fiat; ut per id quod principium equod uerbum est, insinuet perfectionem creaturae reuocatae ad eum, ut formaretur inhaerendo creatori et pro suo genere imitando formam sempiterne atque incommutabiliter inhaerentem patri, a st, quod ille. Non enim habet informem uitam uerbum filius, cui non
Abbreviated transcription (Latin):
Id ẽ quii ꝑ uerbum suũ fec̃ quic quid fecit: ancum primum fiebat infor¬
mita smateriae si uespiritalis siue corpontlis non enrt dicendũ dix̃ ds̃
te sed coaeina sibilucea se genitae sapientiae nonimitatur in ꝑfestiocũ
dissimilis ib eo qđ sũmeacprimitus ẽ in formitate quad amtendit ad nihilũ
sed tuncimitatur uerbi formã semꝑ atq in cõmutabilit̃ patricolae rentem
cũ &uipsa ꝓsuigeneris conuersione ad id qđ uereac semꝑ .ẽ. id ẽ. ad ereato¬
rem suae substantiae formã capit & fit ꝑfesta creatunt. Vt in eo qđ scrip¬
tun namatur dix̃ dr̃ fuaa. Intellegamus dĩdictũ in corporeum in
natunt uerbi eius coa ani reuocantis ad se in ꝑfectionẽ creatunre: ut
non sit in formis sed form&ur scđm singula quae ꝑ ordinem exsequitꝰ
nqua conuersione & formatione : quia ꝓsuomodõ imitatur dm̃ uerbũ

Expanded text:
id est quia per uerbum suum fecit quidquid fecit? An cum primum fiebat inforid est quia per uerbum suum fecit quidquid fecit? An cum primum fiebat informitas materiae siue spiritalis sine corporalis, non erat dicendum: dixit deus: te, sed coaeterna sibi luce a se genitae sapientiae non imitatur imperfectio, cum dissimilis ab eo quod summe ac primitus est informitate quadam tendit ad nihilum; sed tunc imitatur uerbi formam semper atque incommutabiliter patri cohaerentem, cum et ipsa pro sui generis conuersione ad id quod uere ac semper est, id est ad creatorem suae substantiae, formam capit et fit perfecta creatura? ut in eo quod scriptura narrat: dixit deus: fiat, intellegamnatura Verbi ejus coaeterni revocantis ad se imperfectionem creaturae, ut non sit informis, sed formetur secundum singula quae per ordinem exsequitur? qua conversione et formatione, quia pro suo modo imitatur Deum Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
umenim uerba sint temporis cumdicimus quando & ali¬
quando acinũ tamen ẽ uerbodĩ quando fieri aliquid
debeat. & tunc fit quando fieridebuis se in illo uerbo ẽ.
in quonon ẽ quando elabquando qm̃ totũ illud uerbum
a&num ẽ & quid .ẽ. luxipsa quae fasta ẽ. utrum spiritale quid an cor¬
ponele sienimspiritale potest ipsa. eẽ. prima creatunr lamhoc disto
ꝑ festa quae primo caelum appellata .ẽ. cumdistum .ẽ. In principio
fec̃ds̃caelum &ł temx̃ : ut qđ dix̃ ds̃ fiat lux & fasta .ẽ. lux eam reuocan¬
te id secreatore conuersio eius fastaatq: in luminata intellegatur
& quur itadictum .ẽ. In principio fec̃ dẽ caelum&temt̃. & non distũ .ẽ.
namatur : Dix̃ds̃ fiatlux & facta ẽ . lux ut rũ prius uniuer salit̃ nomi¬
necaeli& tente conp̃heñdendumenit̃ & commendandum quod fecit dĩ
vdeinde ꝑ pastes exequendum quomodo fec̃ : cumꝑ singulu dicitur dix̃ ds̃.

Expanded text:
um enim uerba sint temporis, cum dicimus quando et aliquando, aeternum tamen est uerbo dei quando fieri aliquid debeat, et tunc fit quando fieri debuisse in illo uerbo est, in quo non est quando et aliquando, quoniam totum illud uerbum aeternum est. Et quid est lux ipsa, quae facta est? utrum spiritale quid an corporale? si enim spiritale, potest ipsa esse prima creatura iam hoc dicto perfecta, quae primo caelum appellata est, cum dictum est: in principio fecit deus caelum et terram; ut quod dixit deus: fiat lux, et facta est lux, eam reuocante ad se creatore conuersio eius facta atque inluminata intellegatur. et cur ita dictum est: in principio fecit deus caelum et terram, et non dictum est: narratur: dixit deus, fiat lux, et facta est lux? utrum prius uniuersaliter nomine caeli et terrae comprehendendum erat et commendandum quod fecit deus, et deinde per partes exequendum quomodo fecit, cum per singula dicitur: dixit deus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut non sit substantia dĩ & sitincorporea id .ẽ. non sitcorpus sed sp̃s non
de substantia dĩgenitus Necde sub stantiadĩ ꝓcedens sed factus adõnec
ita factus ut ineius natunt̃ natur ulla corporis : ue l innationalis ani¬
maeuester&ur ac ꝑ hoc denihilo & qđ sit immor talis secundum quen¬
damuitae modum. quem nullo modo potestamittere secundũ quandam
uero mutabilitatem qua potest uel d&erior uel meliorfieri nonim¬
merito &iam mortalispossit incellegi. quoniã uerũ immostalitatem
solu sillehab& dequo pprie dictũ .ẽ. qui solus hab& immosta litatem :
& enoquae in hoc libro disceptando loquutus suãd hocualeant legen ł
u taut̃ nouerit quaemam modum sineaffirmandite meritate quaeren¬
da sint qua e non aperte scribtunx loquitur aut siei quaerendimodusiste
non plac& quaemam modum ipse quae si berim sciat ut sime potest doce¬

Expanded text:
ut non sit substantia Dei; et sit incorporea, id est, non sit corpus, sed spiritus; non ut non sit substantia Dei; et sit incorporea, id est, non sit corpus, sed spiritus; non de substantia Dei genitus, nec de substantia Dei procedens, sed factus a Deo; nec ita factus ut in ejus naturam natura ulla corporis vel irrationalis animae verteretur; ac per hoc, de nihilo: et quod sit immortalis secundum quemdam vitae modum, quem nullo modo potest amittere; secundum quamdam vero mutabilitatem, qua potest vel deterior vel melior fieri, non immerito etiam mortalis possit intelligi; quoniam veram immortalitatem solus ille habet, de quo proprie dictum est, Qui solus habet immortalitatem . Caetera quae in hoc libro disceptando locutus sum, ad hoc valeant legenti, ut aut noverit quemadmodum sine affirmandi temeritate quaerenda sint quae non aperte Scriptura loquitur; aut, si ei quaerendi modus iste non placet, quemadmodum ipse quaesiverim sciat, ut si me potest doce
Abbreviated transcription (Latin):
adem dita snt inchoata hi semimomnib: diunae scriptunre tostimoniis
quam eẽ uencem nemodubitat Nisiin fidelis autimpius adillã sententiã
dusti sumus ut diceremus dm̃ ab exordio saeculi primum simulomnia creauis¬
sequaedam conditis iamipsis naturis. quaedam prte conditis causis. sicut
non solum praesentia uerum &iam futunx feci tomni potens & abeis
factis requieuit ut eorum de incepsamministratione atq regimine
crear& &ia mordines temporum : & tem pontlium quia & consumma¬
uenttea ꝓpteromnium generum terminationẽ : & inchoauerat ꝓp̃t
saeculorum ꝓpagationẽ ut ꝓp̃t̃ consummata requiescer&. propter
inchoata usq nunco pentr&ur sed sipos sunt haec melius intellegi non so¬
lum non resisto uerũ &iam faueo nunc tamen de anima quã in spintuit¬
ds̃ homini sufflando mn eius faciem. nibil confirmonisi quia exdõsio ẽ

Expanded text:
adem dicta sint inchoata. 42. His enim omnibus divinae Scripturae testimoniis, adem dicta sint inchoata. 42. His enim omnibus divinae Scripturae testimoniis, quam esse veracem nemo dubitat nisi infidelis aut impius, ad illam sententiam ducti sumus, ut diceremus Deum ab exordio saeculi primum simul omnia creavisse, quaedam conditis jam ipsis naturis, quaedam praeconditis causis; sicut non solum praesentia, verum etiam futura fecit omnipotens, et ab eis factis requievit, ut eorum deinceps administratione atque regimine crearet etiam ordines temporum et temporalium: qui et consummaverat ea propter omnium generum terminationem, et inchoaverat propter saeculorum propagationem, ut propter consummata requiesceret, et propter inchoata usque nunc operetur. Sed si possunt haec melius intelligi, non solum non resisto, verum etiam faveo. 43. Nunc tamen de anima, quam Deus inspiravit homini sufflando in ejus faciem, nihil confirmo, nisi quia ex Deo sic est,
Abbreviated transcription (Latin):
diem secundo firmamentũ testio speciem maris& terare atq: exter¬
re herbam & ligna quasto luminaria & sidera quinto a quarũ anima¬
lia sex totenire & posteadicatur cũ factus .ẽ dies fecad scaelum
& tenar & omneuiri deagri quando quidem cũ factus ẽ. dies non fect
nisuipsum diem : Quomodo &ia momne uirideagri fecerit antequã
factum cume xostum ẽ: non ante quã exorer&ur quis nondice¬
r& nisi scribtunre uerba reuocarent: Meminerit euam scrib¬
tũ eẽ quiuiuit in a&ernũ creaui tomnia simul. &uideat quem¬
ammodũ simulcreata dicipossint quorũ creatios patiistempo¬
ixlib: distat non hontrum tantum sed &am dierũ : Cura
quoq ostendere quomodo utrũq situerum qđ contntrium
uideri potest & dm̃ in dieseptimo abomnib: operib: suisrequi¬
euisse : qđ geneseos liberdicit &usq nunce um opentri qđ ans
dicit respiciat &iam quaedista sunt consummata quomodo¬

Expanded text:
diem, secundo firmamentum, tertio speciem maris et terrae atque ex terdiem, secundo firmamentum, tertio speciem maris et terrae atque ex terra herbam et ligna, quarto luminaria et sidera, quinto aquarum animalia, sexto terrae, et postea dicatur: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, quandoquidem, cum factus est dies, non fecit nisi ipsum diem; quomodo etiam omne uiride agri fecerit, antequamfactum, cum exortum est, non, antequam exoreretur, quis non diceret, nisi scripturae uerba reuocarent? meminerit etiam scriptum esse: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul, et uideat, quemadmodum simul creata dici possint, quorum creatio spatiis temporalibus distat, non horarum tantum, sed etiam dierum. curet quoque ostendere, quomodo utrumque sit uerum, quod contrarium uideri potest, et deum in die septimo ob omnibus operibus suis requieuisse, quod Gedicit . Respiciat etiam quae dicta sunt consummata, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
in sinu&item sextodie ligna &iam quae in pantdiso plantata sint cũeadẽ
scribtunt. hoccreatunte genus tertio diei tribuerit ipse&iam uerba
consider& quid sit eiecitad hucd &erra omne lignũ puldrrum adaspec¬
tum & bonũ adaescam tãquã illa qua &ertio dietera . eiecenit none¬
nant pulchia ad as pectum & bona ad aescam cũ in hi sessento perib: quȩ
fecitd s̃ommiabona ualde quid sit&iã finxitd s adhuc d&erraomnes bes¬
tia sagri & omnia uolatilia caeli tã quã illa non fuerintomnia quae
primo ꝓdustaentnt uel potius nulla ante ꝓductaenant. Neq enĩ didũ
ẽ & finxitds̃ ad hucd& erra c&ents bestiasagri& c&ent. uolati¬
lia caeli : quasi quaeminus uel terra sexto uelaqua quinto die ꝓduxe¬
rit sed omnes bestia sinquit &omnia uolatilia Nec non & illud
cogit& quemam modum ds̃ & sex dieb: feceri tomnia primo ipsum

Expanded text:
insinuet, item sexto die ligna etiam quae in paradiso plantata sunt, cum eadem insinuet, item sexto die ligna etiam quae in paradiso plantata sunt, cum eadem scriptura hoc creaturae genus tertio diei tribuerit. ipsa etiam uerba consideret, quid sit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum et bonum ad escam, tamquam illa, quae tertio die terra eiecerat, non erant pulchra ad aspectum et bona ad escam, cum in his essent operibus, quae fecit deus omnia bona ualde; quid sit etiam: finxit deus adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli; tamquam illa non fuerint omnia, quae primo producta erant, uel potius nulla ante producta erant. neque enim dictum est: et finxit deus adhuc de terra ceteras bestias agri et cetera uolatilia caeli, quasi quae minus uel terra sexto die uel aqua quinto die produxerit, sed omnes bestias, inquit, et omnia uolatilia. necnon et illud cogitet, quemadmodum deus et sex diebus fecerit omnia: primo ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
natio facta fuerit : c̃iusreiquae nondum fuit : Aut non de nibilo sed
dealiquoiam ex sistente fastã dic& animã : & labonebit inquaȩ ren¬
doquaenã illa nacunt sit : Vtrũ corporalisans piritalis : secundũ
easquestion esquas superiusuersauimus: Manente quoq illa
molefuia ut adhuc quaenttur : inqua substantia creatunrum: in sexdieb:
primitus conditarum c̃ausalemillam iationẽ feceritanimae q̃uã non dum
demihilo ueldeali quo fecenait : Quamsicꝰ modo debitare uoluerit : ũtdicat
sexto die&iam delimo fastũ eẽ. hominem sed hoc recapitula ndo posteacom¬
memonatum : uideat de muliere quid dicat : quia masculum & feminã dixit
feciteos & bene dixiteos qđ si & ipsameo die factã eẽ : deuiri. osserẽspm¬
derit ad tendat q̃uomodo asserat sextodie facta uolatilia quaead ducta sunt
ad adamcum scribtunt. omne genũ suolatilium quinto die creatũ exaquis

Expanded text:
ratio facta fuerit eius rei, quae nondum fuit, aut non de nihilo, sed ratio facta fuerit eius rei, quae nondum fuit, aut non de nihilo, sed de aliquo iam existente factam dicet animam et laborabit inquirendo, quaenam illa natura sit, utrum corporalis an spiritalis, secundum eas quaestiones, quas superius uersauimus, manente illa quoque molestia, ut adhuc quaeratur, in qua substantia creaturarum in sex diebus primitus conditarum causalem illam rationem fecerit animae, quam nondum uel de nihilo uel de aliquo fecerat. Quam si eo modo deuitare uoluerit, ut dicat sexto die etiam de limo factum esse hominem, sed hoc recapitulando postea commemoratum, uideat de muliere quid dicat, quia, masculum et feminam, dixit, fecit eos et benedixit eos. quodsi et ipsam eo die factam esse de uiri osse responderit, adtendat, quomodo adserat sexto die facta uolatilia, quae adducta sunt ad Adam, cum scriptura omne genus uolatilium quinto die creatum ex aquis
Abbreviated transcription (Latin):
log potest : in primis illis oporib: fasta : cũ factus .ẽ. dies : sicutenĩilla quȩ non
enent facta sunt : sic & haec inter illa qđ si & materie saliqua formabilis
fuit : & corponaelis& spiritalis non tamen & ipsa institutani siadõ
exquo suntomnia : quae quidem formationẽ suã non tempore sedorigi¬
ne prreceder& : sicut uox cantum : q̃uid nisi demateria spiritali facta
anima congruentius creditur : Si aut̃ aliquis non uulteã ex instima¬
re factã nisi cũ formato corpori ẽ. in spinata : uideat quid respondeat
cũquȩritur unde facta sit : Autenĩ exnibilo dicturus ẽ. dm̃ aliquid
fecisse : uel facore postillã consummationẽ operũ suorũ e deb&intu¬
eri quomodo explic& seytodie fastũ hominẽ adimaginẽ dĩ qđ nisi
secundũ animã reste intellegi non potest : id .ẽ. inqua natunt causalis

Expanded text:
legi potest in primis illis operibus facta, cum factus est dies; sicut enim illa, quae non legi potest in primis illis operibus facta, cum factus est dies; sicut enim illa, quae non erant, facta sunt, sic et haec inter illa. quodsi et materies aliqua formabilis fuit, et corporalis et spiritalis — non tamen et ipsa instituta nisi a deo, ex quo sunt omnia — quae quidem formationem suam non tempore, sed origine praecederet, sicut uox cantum, quid nisi de materia spiritali facta anima congruentius creditur? Si autem aliquis non uult eam existimare factam, nisi cum formato corpori est inspirata, uideat, quid respondeat, cum quaeritur, unde facta sit. aut enim ex nihilo dicturus est deum aliquid fecisse uel facere post illam consummationem operum suorum et debet intueri, quomodo explicet sexto die factum hominem ad imaginem dei — quod nisi secundum animam recte intellegi non postet —, id est in qua natura causalis
Abbreviated transcription (Latin):
non iniquitas : qua sei pse in uoluit maleutendo libero arbitrio qđ
tamen siñ haber& ⁊nnatunx rerũ minus exceller& : Cogitan¬
dus ẽ quippe homo iuste uiuen si iã non praescius futurorũ : & ibi uiden¬
dũ ẽ. excellentia uoluntatis bonȩ q̃uã non inpediatura dreste uiuendũ
& dõ placendũ quo dignarus futuriuiuit exfide : Huiusmodiergo crea¬
turã quisquis oẽ noli& in reb: contra dicit di bonitati: quisquis aut̃ poenas
eã n onuult iuere ꝓpeccatis : inimicus. est a equitati:
od siad hoc fitanimaut mitatur in corpus q̃uaeri potest : utrũ sinoluerit
conpellatur sed melius creditur hocnatunditer: uelle id ẽ in ea natu¬
ixcreariutuelit sicut natuna lenobis .ẽ. uelle uiuere : maleaut̃iuuere
iamnon .ẽ. natunre : sed ꝑuersae uoluntatis quãiuste poena consequitur:
rus trcergo iã quaeritun xqua uelut materie facta sit anima: si reste intel¬

Expanded text:
non iniquitas, qua se ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: quod non iniquitas, qua se ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: quod tamen si non haberet, in natura rerum minus excelleret. cogitandus est quippe homo iuste uiuens etiam non praescius futurorum et ibi uidendum est, excellentia uoluntatis bonae quam non inpediatur ad recte uiuendum et deo placendum, quod ignarus futuri uiuit ex fide. huiusmodi ergo creaturam quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas eam non uult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. Sed si ad hoc fit anima, ut mittatur in corpus, quaeri potest, utrum, si noluerit, conpellatur. sed melius creditur hoc naturaliter uelle, id est in ea natura creari, ut uelit, sicut naturale nobis est uelle uiuere; male autem uiuere iam non est naturae, sed peruersae uoluntatis, quam iuste poena consequitur. Frustra ergo iam quaeritur, ei qua ueluti materie facta sit anima, si recte intel
Abbreviated transcription (Latin):
tum agere mercedem acciper & uitae a&ernde : adq
angelorum soci&atis : siautem contemner &. poena siustis¬
simas luer& siue laboris diuturni : siueignis a&cerni
Anquia hocipsum dõ uolenti obtemperesse iamutiq actio
bona ẽ & erit contnorium nondumnatos nibi legisse
uelboni uel maliquaesiita sunt: fate bimur&iam nom in eo
terum genere animã primitus creata litea pntescia futurioperissui
ueliust uel iniqui nimis quippe incredibile ẽ eã potuis se ꝓpriauo¬
luntate incdinari adcorpori suitã : siseita in quib: dam peccatunt
ee praescir& utiuste supplicio ꝑpeduo punirolur : Iuste sane
creator laudaturi nomnb: qui feci tomma bona ualde : neq enim
ex histantum laudandus ẽ : quib: pre scientiã deditcũreste lau¬
daur&uiam quia pecont creauit: quib: ẽ. natunr humana pircestan¬
tior &iam inipsis peccantib : Natuna quippe homini sexdõ .ẽ

Expanded text:
tum agere, mercedem acciperet uitae aeternae atque tum agere, mercedem acciperet uitae aeternae atque angelorum societatis; si autem contemneret, poenas iustissimas lueret siue laboris diuturni siue ignis aeterni? an, quia hoc ipsum, deo uolenti obtemperasse, iam utique actio bona est, et erit contrarium nondum natos nihil egisse uel boni uel mali? Quae si ita sunt, fatebimur etiam non in eo rerum genere animam primitus creatam, ut esset praescia futuri operis sui uel iusti uel iniqui. nimis quippe incredibile est eam potuisse propria uoluntate inclinari ad corporis uitam, si se ita in quibusdam peccaturam esse praesciret, ut iuste subplicio perpetuo puniretur. iuste sane creator laudatur in omnibus, qui fecit omnia bona ualde. neque enim ex his tantum laudandus est, quibus praescientiam dedit, cum recte laudetur etiam, quia pecora creauit, quibus est natura humana praestantior etiam in ipsis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est,
Abbreviated transcription (Latin):
ubiei poss& eẽ melius quamibi : uidergo fuit causae: ut ani¬
ma in nocentar uiuens inserer&ur. uitae huius carnis:
inqua peccando ipsum quieam creauit offender& : unde eã
merito seq: r&ur laboriosa erumna : damnationis que cru¬
ciatus : Anillud dicendum .ẽ. quod ad corpus ammini strin¬
dum. uoluntate ꝓpria fuerit inclinata ĩnqa uita corporis :
quoniã & iuste & iniqẽ uiui potest : quod eleger& hochabe¬
r& uel pnemium deiustitia uelde iniquitate suppliciũ:
ut necilli dposcolicae sententiae sit contrariũ quadicitnon¬
dum natos nihilegis seboni: siue mali: illa quippe in dinatio
uoluntatis ad corpus: nondum ẽ: astio : ueliustitiae uel
iniquitatis dequantio reddenda .ẽ. iniudiciod receptu¬
rouno quoq secundum eaquae ꝑ corpus gessit : si ue bonum
siuem alum : Quurergononiam & illud credatur qđ dinu¬
tua dcorpus uenerit. ubisi uell& secundum eius purecep¬

Expanded text:
ubi ei posset esse melius quam ibi? quid ergo fuit causae, ut aniubi ei posset esse melius quam ibi? quid ergo fuit causae, ut anima innocenter uiuens insereretur uitae huius carnis, in qua peccando ipsum, qui eam creauit, offenderet, unde eam merito sequeretur laboris aerumna damnationisque cruciatus? an illud dicendum est, quod ad corpus administrandum uoluntate propria fuerit inclinata, in qua uita corporis, quoniam et iuste et inique uiui potest, quod eligeret hoc haberet, uel praemium de iustitia uel de iniquitate subplicium, ut nec illi apostolicae sententiae sit contrarium, qua dicit nondum natos nihil egisse boni seu mali? illa quippe inclinatio uoluntatis ad corpus nondum est actio uel iustitiae uel iniquitatis, de qua ratio reddenda est in iudicio dei recepturo unoquoque secundum ea, quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. cur ergo non iam et illud credatur, quod dei nutu ad corpus uenerit, ubi, si uellet secundum eius praecep
Abbreviated transcription (Latin):
milni uide urdm̃ in illis primis operib: quae simulomma
creauit : animam &iam humanamcreasse buam suotempore mem¬
bris exlimo formaticorporis inspinr& : ciuscorporisipillis si¬
mulconditi sreb: pationem creas secau saliter : secundum quã
fier& tum faciendum ess& corpus humanum : Nam neque
illud qđ distum .e adimaginem suam : nisi inamma : Neq illud
qđ dictum .ẽ. masculum & feminamnisi incorpore. recte in¬
tellegimus : Credaturergo sinulla scribtuntrum austo¬
ritas seuueritatis ixtio contra dicit hominẽ. Ita factum
sexto die litcorporis quidem humanirctio t̃ausalis inele¬
mentis mundi: anima ueroiam ipsa crear&ur : sicut primi¬
tusconditus ẽ dies. & creata later & in operib: dĩ donec
eam suotempore sufflando : id ẽ inspinando : formato
exlimo corpori inserer& : Qed hicrursus nonspernen¬
daoritur quaestio sienimiam factaenat. anima & latebat

Expanded text:
mihi uidetur, deum in illis primis operibus, quae simul omnia mihi uidetur, deum in illis primis operibus, quae simul omnia creauit, animam etiam humanam creasse, quam suo tempore membris ex limo formati corporis inspiraret: cuius corporis in illis simul conditis rebus rationem creasse causaliter, secundum quam fieret, cum faciendum esset, corpus humanum. nam neque illud, quod dictum est" ad imaginem suam", nisi in anima neque illud, quod dictum est "masculum et feminam", nisi in corpore recte intellegimus. credatur ergo, si nulla scripturarum auctoritas seu ueritatis ratio contradicit, hominem ita factum sexto die, ut corporis quidem humani ratio causalis in elementis mundi, anima uero iam ipsa crearetur, sicut primitus conditus est dies, et creata lateret in operibus dei, donec eam suo tempore sufflando, hoc est inspirando, formato ex limo corpori insereret. Sed hic rursus non spernenda oritur quaestio. si enim iam facta erat anima et latebat,
Abbreviated transcription (Latin):
suae. ut corporum quidem humanorum parentes : homi
nes animarum autem angelicreator uero & animarũ
& corporum ds sed corporum ex hominib: animarumex
angelis. aut prioriscorporis exterra & prioris animȩ
exangels canatunt ubinatione seorũ causales praefi¬
xenxt quando primitus fecit hominẽ in hisquie: si¬
mulomnia creauit. de incepsueroiam bomines ex homini¬
bi corpus excorpore anima & anima
Iurum ẽ. hoc angeli autangelorũ filiã dicere. eẽ ani¬
mã : sed multo durius caelicorporei quantomagi sergoma¬
ris & tenare: multominu sigitur in ali qua corponeli.
creaturt : causalis animae ntio prre condita ẽ : cum
facer& ds̃ hominẽ adimaginẽ suã : ante quã eum suo
compore delimo formatũ flatuanimar& : siabsurde
creditur: animã causaliper innatunt angedica con¬
didisse : Illudergo uideamu s utrum forsitan uerũ
eẽ pos sit q̃ uod certe humanae opinioni colerrbilius

Expanded text:
suae, ut corporum quidem humanorum parentes homines suae, ut corporum quidem humanorum parentes homines sint, animarum autem angeli, creator uero et corporum et animarum deus, sed corporum ex hominibus, animarum ex angelis, aut prioris corporis ex terra et prioris animae ex angelica natura, ubi rationes eorum causales praefixerat, quando primitus fecit hominem in his. quae simul omnia creauit, deinceps uero iam homines ex hominibus, corpus ex corpore, animam ex anima! durum est hoc angeli aut angelorum filiam dicere esse animam, sed multo durius caeli corporei; quanto magis ergo maris et terrae! multo minus igitur in aliqua corporali creatura causalis animae ratio praecondita est, cum faceret deus hominem ad imaginem sutempore de limo formatum flatu animaret, si absurde creditur animam causaliter in natura angedidisse. Illud ergo uideamus, utrum forsitan uerum esse possit, quod certe humanae opinioni tolerabilius
Abbreviated transcription (Latin):
tur cumds̃ hominẽ sextodiȩ fecissedictus .ẽ quemnon dun
in ꝓprianato nefecerat sed aduc natione causalin illa crea¬
tura quae com memonita non .ẽ. magisenim debuit ipsa cõ¬
memoneri quae sic consum mata erut ut nonadhucess& secun¬
dum suae causae prrecedentem uitionem facienda :¬
nfoste in illius dieinatunt. quẽ primituscondidit si sp̃sintel¬
lestualis diesille reste accipitur hanc faciendae animae cau¬
salem nationem dsinseruit quum sex to die fecit bominẽ a dima¬
ginem suam causam scilicat nationemq puce figens secundũ
quã cum postillos septẽ dies facer&. utuidelic& corporis
cius causalem nrcionẽ innatun terare animae autem
innatunx illius dieicreas secredatur: Sed quidaliud
diciturcum hocdicitur. nisiangelicum sp̃m quasi paren¬
ten eẽ animae bumanas si sicin illo in .ẽ. animdecre¬
andae prre condita netio. sicut in homine futunae plis

Expanded text:
tur, cum Deus hominem sexto die fecisse dictus est, quem nondum tur, cum Deus hominem sexto die fecisse dictus est, quem nondum in propria natura fecerat, sed adhuc ratione causali in illa creatura quae commemorata non est. Magis enim debuit ipsa commemorari, quae sic consummata erdum suae praecedentem rationem facienda. An forte in illius diei natura, quem primitus condidit, si spiritus intellectualis dies ille recte accipitur, hanc faciendae animae causalem rationem deus inseruit, cum sexto die fecit hominem ad imaginem suam, causam scilicet rationemque praefigens, secundum quam eum post illos septem dies faceret, ut uidelicet corporis eius causalem rationem in natura terrae, animae autem in natura illius diei creasse credatur? sed quid aliud dicitur, cum hoc dicitur, nisi angelicum spiritum quasi parentem esse animae humanae, si sic in illo inest animae humanae creandae praecondita ratio, sicut in homine futurae prolis
Abbreviated transcription (Latin):
ter eiat haec ratio nihilagebat suio peris. & ut quidcre¬
ataenrt. anut continer& pationem futunre animae
humanae uel futuntrum animarum. tamquã in seipsis
eẽ non possent sed in aliqua creatuna. uita ppria iam
uiuente sicut genenindinatio. non potest. eẽ ni sun
ali quibusiam exsistentib: perfectisq naturis parens
ergo animae in stituta ẽ. aliqua creaturx spiritalis
inquasit nacio futunae animae: quae non inde exsistat
nisicumeã ds homim inspirandam facit. Neq: enime ex
homine f&um uel seminis uel ipsiusiamplis creat & for¬
mat nisi ds persapientiam. attingentem ubiq propter
suam munditiam itaut nihi linquinatum in ea incurrat
dum pertendit a fineusq: in finem fostiter & disponit
omnia suauiter sed nescioq ammodum possit intellegi¬
ad hoc tantum creatamne scio quam creatunam spiritalem
quae indĩ conditionib: ꝑ illos sex dies fastis non commemontre¬

Expanded text:
ter erat haec ratio, nihil agebat sui operis? et ut quid creter erat haec ratio, nihil agebat sui operis? et ut quid creata erhumanae, vel futurarum animarum, tanquam in seipsis esse non possent, sed in aliqua creatura propria vita jam vivente, sicut generandi ratio non potest esse nisi in aliquibus jam existentibus perfectisque naturis? Parens ergo animae instituta est aliqua creatura spiritualis, in qua sit ratio futurae animae, quae non inde existat, nisi cum eam Deus homini inspirandam facit. Neque enim et ex homine fetum vel seminis vel ipsius jam prolis creat et format nisi Deus, per Sapientiam attingentem ubique propter suam munditiam, ita ut nihil inquinatum in eam incurrat , dum pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Sed nescio quemadmodum possit intelligad hoc tantum creatam nescio quam creaturam spiritualem, quae in Dei conditionibus per illos sex dies factis non commemorare
Abbreviated transcription (Latin):
inqua uideri potest. illa natio uelut in semine latuisse :
Animae autem faciendae id .ẽ. flatum faciendi quiess&
anima hominis. quaeibi racio causalis primitus condita ẽ.
cum dicer& ds̃ faciamus hominem adimaginem & simi¬
litudinem nostrt̃. quod nisi secundum animã reste intel
legi non potest. sinulla enat naturx ubi condor& ui
ienim haeq urtio in do enat non increacur non dumergo¬
enat condita : Quomodo ergo distum .ẽ. fecit ds̃ hominẽ
adimaginẽ di. si autemiam increatunxent. hoc ẽ in his
quae simulominia creauenat ds̃ inqua creatun: enaxt: utrũ
spirital ancorporxli. si spiritali a gebat nealiquid in cor¬
porib: mundi seu caelestib: siue terrestrib: & in ea enit
hocuacans. ante quam homo in suanacuna ꝓpria condor&ur.
icutinipso homineiam ꝓpriam ducente uitã. latenter otioseq
inestratio genenindi quae nonopera turnisi ꝑ concubitũ
adq: concentum an& illa creatune spiritalis. in qualaten¬

Expanded text:
in qua uideri potest illa ratio uelut in semine latuisse; in qua uideri potest illa ratio uelut in semine latuisse; animae autem faciendae, id est flatum faciendi, qui esset anima hominis, quae ibi ratio causalis primitus condita est, cum diceret deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram — quod nisi secundligi non potest, si nulla erat natura ubi conderetur? 33. Si enim haec ratio in Deo erat, non in creaturerat condita. quomodo ergo dictum est: fecit deus hominem ad imaginem dei? si autem iam in creatura erat, hoc est in his, quae simul omnia creauerat deus, in qua creatura erat? utrum spiritali, an corporali? si spiritali, agebatne aliquid in corporibus mundi, seu caelestibus seu terrestribus? et in ea erat hoc uacans antequam homo in sua natura propria conderetur, sicut. in ipso homine iam propriam ducente uitam latenter otioseque inest ratio generandi, quae non operatur nisi per concubitum atque conceptum. an et illa creatura spiritalis, in qua laten
Abbreviated transcription (Latin):
fastum . eẽ. qđ fuit & eam nunc adõ fastam ut animauiua sit :
Autenĩ nihil fuit authoc qđ .ẽ. non fuit sed illam pastem qua
quae rebamus quasieius materie unde facta sit : iam sa
quomodo possit intellegi. qđ causa liseius ratio fuisse diceba¬
tur in primis sex dierumoperib dĩ. quando fecitds̃ hominẽ
adimaginẽ suã qđ nisi secundum animam non recte intel
legitur uerendum .ẽ. autẽ necum dicimus non ipsa scunc
natunus adq substantias quae futunte fuerant dm̃creauisse
dumcrear &omnia simulsedearũ fucuntrũ. causales quas¬
dam natones pucemurin ania quaedam dicere. quȩ suntenĩ
iste causales rationes secundumquas poss& iam dicids̃ fecisseho¬
minem adimaginẽ suã cuius corpus nondum delimo finxenxt
cui nondum animã flando fecerat : & corporis quidem humam
&iam si fuit aliqua occulta nitio qua futurum entp ut forma¬
r&ur enat & materies ddequaformar&ur i .ẽ. terra

Expanded text:
factum esse quod fuit, et eam nunc a Deo factam, ut anima viva sit: factum esse quod fuit, et eam nunc a Deo factam, ut anima viva sit: aut enim nihil fuit, aut hoc quod est non fuit. Sed illam partem, qua quaerebamus quasi ejus materiem unde facta sit jam satquomodo possit intelligi quod causalis ejus ratio fuisse dicebatur in primis sex dierum operibus Dei, quando fecit Deus hominem ad imaginem suam, quod nisi secundum animam non recte intelegitur. uerendum est autem, ne, cum dicimus non ipsas tunc naturas atque substantias, quae futurae fuerant, deum creauisse, dum crearet omnia simul, sed earum futurarum causales quasdam rationes, putemur inania quaedam dicere. quae sunt istae causales rationes, secundum quas posset iam dici deus fecisse hominem ad imaginem suam, cuius corpus nondum de limo finxerat, cui nondum animam flando fecerat? et corporis quidem humani etiamsi fuit aliqua occulta ratio, qua futurum erat, ut formaretur, erat et materies, de qua formaretur, id est terra,
Abbreviated transcription (Latin):
mus Non tamen nimis .e. de nomine labonendum : Nam
& nos dicimus quid quid anima .ẽ. non . eẽ horum quat euor no¬
tissimorum elementorum quae manifesta sunt corpora. sed
neq: hoc eẽ quod ds̃ ẽ. quid sit autẽ non dicitur melius. quam
anima uel s p̃s uitae Ideo enim additur uitae quia &iste
aer plerumq dicitur sp̃s. quã quã & animã eũdem aerẽ
appella uerunt . utiam non possit in ueniri nomen quo ꝓpri¬
e distinguatur istanaturt. quae nec corpus necđs .ẽ necuita
sinȩ sensu . qualis potestcrediin arborib: necuita sine natio¬
nalmente . qualis .ẽ. in pecorib: sed uita nunc minor quamange¬
orum & futun qđ angelorum siex pncecepto suicreatoris
incuixerit. undesitaut᷑ id ẽ. dequã uelut materie facta sit
uel dequa ꝑ felta beataq natunx de fluxerit. uelutrumom
nino exnihilo facta sit. &iam sidubitatur & quaeritur illud
tamen minime dubitandum .ẽ. & si aliquid antea fuit ado

Expanded text:
mus; non tamen nimis est de nomine laborandum. nam mus; non tamen nimis est de nomine laborandum. nam et nos dicimus, quidquid anima est, non esse horum quattuor notissimorum elementorum, quae manifesta sunt corpora, sed neque hoc esse, quod deus est. quid sit autem, non dicitur melius quam anima uel spiritus uitae. ideo enim additur" uitae", quia et iste aer plerumque dicitur spiritus. quamquam et animam eundem aerem appellauerunt, ut iam non possit inueniri nomen, quo proprie distinguatur ista natura, quae nec corpus nec deus est nec uita sine sensu, qualis potest credi in arboribus, nec uita sine rationali mente, qualis est in pecoribus, sed uita nunc minor quam angelorum, et futura, quod angelorum, si ex praecepto sui creatoris hic uixerit. Unde sit autem, id est de qua uelut materie facta sit uel de qua perfecta beataque natura defluxerit uel utrnino ex nihilo facta sit, etiamsi dubitatur, et quaeritur; illud tamen minime dubitandum est, et si aliquid antea fuit, a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
quia sialiquidtale e&. talese noss& quae magis senouit
quã caelũ & terrã quae ꝑ sui corporis oculos nouit . omitto
dicere quia illud eius qđ &iam pecont habere intellegun¬
tur uel caeli uolatilia cum habitacula sua seunido srepe¬
tunt. quo ca piuntur imagine somniũ rerum corpora li¬
um nullomodocuiquam corpori simile .ẽ. &u tique
hoc potius corporiesse simile debero. ubi corporearum rerum
similitudines continentur ats hoccorpus non .ẽ. quia cestumẽ
eassimilitudinescorporum illic non solum memoriter d&ine¬
riuerum &iam innumeraebiles proarbitrio figurari. quani¬
tominus aliaq: lib& ui suacorporiesseanima similis potest.
si autem corpus esse dicunt alia qualib& notione omne qđ
e id ẽ. omnem natunam atq sub stantiam. Non quidem
ammittenda ẽ. ista loquutio nenon inueniamus quo modo
loquentes ea . quae corponx non sunt a corporib: diftingua¬

Expanded text:
quia, si aliquid tale esset, talem se nosset, quae magis se nouit quia, si aliquid tale esset, talem se nosset, quae magis se nouit quam caelum et terram, quae per sui corporis oculos nouit. Omitto dicere, quia illud eius, quod etiam pecora habere intelleguntur uel caeli uolatilia, cum habitacula sua seu nidos repetunt, quo capiuntur imagines omnium rerum corporalium, nullo modo cuiquam corpori simile est; et utique hoc potius corpori esse simile deberet, ubi corporearum rerum similitudines continentur. at si hoc corpus non est, quia certum est eas simulitudines corporum illic non solum memoriter detineri, uerum etiam innumerabiles pro arbitrio figurari, quanto minus alia qualibet ui sua corpori esse anima similis potest! Si autem corpus esse dicunt alia qualibet notione omne quod est, id est omnem naturam atque substantiam, non quidem admittenda est ista locutio, ne non inueniamus, quomodo loquentes ea, quae corpora non sunt, a corporibus distingua