comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iaq ligna agri aruert̃: qm̃ con:¬
fusum ẽ. gaudiũ a filiis hominuor.
Lͭͫ: Ablatũ est sacrificium.
& libatio. de domo dñi. Lugete sa¬
cercdoces ministri dñi. qm̃ desolati
st̃ campi. Lugeat t̃ra. qm̃ afflictũ¬
possessores ꝓfrum̃to. & ordeo. quia
periit uindemia de agro: uinea
aruit. & ficus imminute st̃. Malo¬
granatũ. & palma. & malũ. & oĩa
signa agri arefacta st̃: quoniam
confudert̃ gaudiũ filii hominum.
Qm quantũ ad hẏstoriã ꝑtinet. ob
locustarũ. siue hostiũ multitudinẽ.
qͥ sub earũ spetie describunt᷑. uasta¬
tis om̃ibꝰ atq consũptis. periit sacri¬
ficiũ. & libatio dedomo dñi. quoꝵ
alterũ de simila. alterũ de uino of¬
ferre soliti erant: id circo luxert̃
sacerdotes. qͥ st̃ ministri dñi. nec sa¬
crificiis nec libam̃tis rite celebratiᷤᷤ.
maxime qͥa & decimȩ quas acciꝑe
consueuerant. ne quaquã oblatȩ̨ st̃.
Regio enim uniuersa populata est.
cole. & uinitores confusi sc̃. & ulu¬

Expanded text:
t: quia confusum est gaudium a filiis hominum. LXX: Ablatum est sacrificium et libatio de domo Domini: lugete, sacerdotes ministri Domini, quoniam desolati sunt campi: lugeat terra, quoniam afflictupossessiones, pro frumento et hordeo, quia periit vindemia de agro, vinea aruit, et ficus imminutae sunt: malogranatum et palma et malum et omnia ligna agri arefacta sunt, quoniam confuderunt gaudium filii hominum. Quantum ad historiam pertinet, ob locustarum, sive hostium multitudinem, qui sub earum specie describuntur, vastatis omnibus atque consumptis, periit sacrificium et libatio de domo Domini: quorum alterum de simila, alterum de vino offerre soliti erant. Idcirco luxerunt sacerdotes, qui sunt ministri Domini, nec sacrificiis, nec libamentis rite celebratis: maxime quia et decimae, quas accipere consueverant, nequaquam oblatae sunt. Regio enim universa 178 populata est. colae et vinitores confusi sunt, et ulu
Abbreviated transcription (Latin):
panis. uinea. ignis. pastor. agnꝰ. ia-¬
nua. uermis. & cȩtera. sic qͥ indigemꝰ
illius miscd̃ia. & peccatoꝵ febribꝰ
Moyses loqͥt᷑. Descendant sicut roᷤ
uerba mea. Cũ autẽ nos dñs suo rore
resꝑserit. & siccitatẽ pectoris nr̃i suiᷤ
pluuiis irrigauerit᷑: germinabimꝰ.
immo florebimus ut lilium. imitan-¬
tes dnm̃ saluatorẽ: qui dicit incan-¬
tico canticoꝵ: ego flos campi. & liliũ
conuallium: & loqr̃ adsponsam suã.
quȩ non habet rugã neq maculã
Sicut lilium in medio spinarũ: sic ꝓxi¬
ma mea in medio filiarũ. Cũq creue¬
rimꝰ in dño.mittemꝰ radices nras sicut
arbores libaniꝰ. quȩ quantũ in auras
consurgunt uertice. tantũ radicem
inima demergunt: ut nulla tẽpesta-¬
te quatiant᷑. s stabili mole consistant.
Harũ arboꝵ rami. huc. & illuc tendun¬
tur: ut ueniant uolatilia cęli. & in eiᷤ
habitent. Ꝙ ne forsitan putaremꝰ

Expanded text:
panis, vinea, ignis, pastor, agnus, japanis, vinea, ignis, pastor, agnus, janua, vermis, etc.: sic qui indigemus illius misericordia, et peccatorum febribus Moyses loquitur: Descendant sicut ros verba mea . Cum autem nos Dominus suo rore resperserit, et siccitatem pectoris nostri suis pluviis irrigarit, germinabimus, immo florebimus ut lilium, imitantes Dominum Salvatorem, qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos campi et lilium convallium , et loquitur ad sponsam suam, quae non habet rugam neque maculam: Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum. Cumque creverimus in Domino, mittemus radices nostras sicut arbores Libani, quae quantum in auras consurgunt vertice, tantum radicem in ima demergunt, ut nulla tempestate quatiantur, sed stabili mole consistant. Harum arborum rami huc illucque tenduntur, ut veniant volatilia coeli et habitent in eis. Et ne forsitan putaremus,
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ. bibent & in ebriabunt᷑ frum̃to:
& efflorebit sicut uinea. Memoriale
eiꝰ sicut uinũ libani. Ephraim qͥd ei
ultra & idolis: Ego humiliaui eũ:
& ego confortabo illũ. Ego sicut iu¬
niperus condensa: ex me fructꝰ cuus
inuentꝰ ẽ. Conuersis ad pęnitentiã.
& instar pupilli patrẽ quẽ reliquer̃
cognoscentibꝰ: respondit ds̃. Sanabo
contritiones. uel habitacula eoꝵ in
quibꝰ fuerant uulnerati. siue con¬
fracti: uel in qͥbꝰ male habitauerant.
Diligã eos spontaneȩ: qͦd lxx transtu-
autẽ dñs diligentes se deqͥbꝰ & malio
loco ait. Ego diligentes me diligo.
Qͥ enim prius irascebar eis ꝓpt᷑ pec¬
cata quȩ fecerant: nunc miserebor
ꝓpter clementiã meã. & ero eis qͣsi
ros: ut fornacẽ babiloniã. & caminũ
estuantis incendii meo rore restin¬
gũa: qͥ & ꝑ ysaac prĩarchã. ad iacob
seruũ meum locutꝰ sũ: Derore cȩ̨li
erit habitacłm tuũ. Qͦmͦ enim
dñs fit credentibꝰ lum̃. uia. ueritaᷤᷤ.

Expanded text:
iabuntur frumento, et efflorebit ut vinea memoriale ejus quasi vinum Libani Ephraim. Quid ei ultra et idolis? ego humiliavi eum, et ego confortabo illum, ego sicut juniperus condensa: ex me fructus tuus inventus est. Conversis ad poenitentiam, et instar pupilli patrem quem reliquerant cognoscentibus, respondit Deus: Sanabo contritiones, vel habitacula eorum in quibus fuerant vulnerati, sive confracti, vel in quibus tam male habitaverant: diligam eos spontanee; quod LXX transtuleautem Dominus diligentes se, de quibus et in alio loco ait: Ego diligentes me diligo . Qui enim prius irascebar eis propter peccata quae fecerant: nunc miserebor propter clementiam meam. Et ero eis quasi ros; ut fornacem Babylonicam, et caminum aestuantis incendii meo rore restinguam, qui et per Isaac patriarcham ad Jacob servum meum locutus sum: De rore coeli erit habitaculum tuum. Quomodo enim Dominus fit credentibus lumen, via, veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
nant facies suas. ut uideant᷑ homi¬
mitis pauꝑem. id circo nunc dicit᷑
scĩficate ieiuniũ. Ieiunat manicheus.
& multi hȩretici. maximeq enerati¬
tȩ. quoꝵ pͥnceps tatianꝰ ẽ: s hoc ieiu¬
nium saturitate & ebrietate. deteriꝰẽ.
Et uocate cę̧tũ. siue curationẽ: ut ꝑ
penitentiam nr̃a peccata curemus.
ꝓ cȩtu in hebraico legit᷑ asarã: quod
symiachus synodũ: aqͥla diem col¬
lectȩ interp̃tatꝰ ẽ: congregate seneᷤ.
qͦd ȩtas uicina morti. m̾acureq sen¬
tentiȩ. magis cimorẽ & culcũ susci¬
pit dei. Om̃s quoq habitatores q̃rȩ.
qͥbꝰ supra dixerat. audite hoc senes.
&e auribꝰ ꝑcipite om̃s habitatores t̾rȩ
ut senes. & habitatores t̾rȩ in domũ
dei quȩ ẽ eccłia congregent᷑. Cũq
fuerint in eccła. &. de disparigrege
sacerdotũ & ppłi. senũ. & habitatoꝵ
t̾rȩ. unꝰ grex fuerit effectꝰ: clamate
inqt̾ ad dñm in cordibꝰ ur̃is. & dicite.

Expanded text:
nant facies suas, ut videantur hominant facies suas, ut videantur homiimitis pauperem. Idcirco nunc dicit: Sanctificate jejunium. Jejunat Manichaeus, et multi haeretici, maximeque Encratitae, quorum princeps Tatianus est, sed hoc jejunium saturitate et ebrietate deterius est. Et vocate coelum, sive curationem, ut per poenitentiam nostra peccata curemus. Pro coetu in Hebraico legitur, ASARA  , quod Symmachus synodum, Aquila diem collectae interpretatus est. Congregate senes, quorum aetas vicina morti, maturaeque sententiae, magis timorem et cultum suscipit Dei. Omnes quoque habitatores terrae, de quibus supra dixerat: Audite hoc, senes, et auribus percipite, omnes habitatores terrae, ut et senes et habitatores terrae in domum Dei, quae est Ecclesia, congregentur. Cumque fuerint in Ecclesia, et de dispari grege sacerdotum et populi, senum et habitatorum terrae, unus grex fuerit effectus, clamate, inquit, ad Dominum in cordibus vestris et dicite:
Abbreviated transcription (Latin):
sint lũbi ur̃i precincti. & lucernȩ
ardentes in manibꝰ ur̃is. Qͥ autem
peccator ẽ. & quẽ remordet ꝓpria
conscientia: cilicio accingat᷑. & plan-¬
gat. uel ꝓͥa delicta. uel ppłi: & ingre-¬
diat᷑ in eccłiã. de qua ꝓpt̾ peccata
fuerat egressus. & cubet. & dormiat
insacco: ut p̃teritas delicias ꝑ quas
offenderat dm̃ uitę austeritate cõ¬
penset. Qͥ enĩ mollibꝰ uestiunt᷑: in
domibꝰ regũ st̃. Accingant᷑ autẽ
sacerdotes. & plangant. & ululent.¬
& dormiant in sac̾co ꝓpħa eos adpę¬
nitentiã cohortante q̃ dicit. ministri¬
dñi dei mei. qm̃ interiit de domo
dei uri sacrificiũ. & libatio. de quibꝰ
supra dictũ ẽ. Nec sufficit flere. uł
plangere. & habitũ lugentis assume¬
re: nisi scĩficent ieiuniũ & uocent
çętũ. Si om̃e ieiuniũ placeret deo.
nũquã diceret. scĩficate ieiunium:
& non tale ieiuniũ elegi dicit dñs.
Ꝙ in ȩuangłio condẽpnant᷑. qͥ ext̃mi¬

Expanded text:
ri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Qui autem peccator est, et quem remordet propria conscientia, cilicio accingatur et plangat, vel propria delicta, vel populi, et ingrediatur 180 Ecclesiam, de qua propter peccata fuerat egressus, et cubet, vel dormiat in sacco, ut praeteritas delicias, per quas offenderat Deum, vitae austeritate compenset. Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Accingantur autem sacerdotes et plangant et ululent, et dormiant in sacco, propheta eos ad poenitentiam cohortante, qui dicit: Ministri Dei mei, quomodo interiit de domo Dei vestri sacrificium et libatio , de quibus supra dictum est. Nec sufficit flere, vel plangere et habitum lugentis assumere, nisi sanctificent jejunium, et vocent coetum. Si omne jejunium placeret Deo, numquam diceret: Sanctificate jejunium. Et: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus . Et in Evangelio condemnantur qui extermi
Abbreviated transcription (Latin):
plangite sacerdotes: ululate mini¬
stri altaris. In gredimini. cubate
insacco ministri dei mei: qm̃ interiit
de domo dei ur̃i sacrificiũ & libatio.
: Sc̃ificate ieiuniũ. uocate cȩtũ. congre
gate senes om̃s habitatores t̾rȩ in
domo dei ur̃i: & clamate ad dnm̃:
L. Accingite uos. & plangite
sacerdotes: lamentamini qͥ ministra-¬
tis altari. Ingredimini. dormite in
saccis ministri dei: qm̃ defecit de
domo dei ur̃i sacrificiũ & libatio.
Scĩficate ieiunium. p̃dicate curatio

Expanded text:
plangite, sacerdotes, ululate, ministri altaris: Ingredimini, cubate in sacco, ministri Dei mei: quoniam interiit de domo Dei vestri sacrificium et libatio. Sanctificate jejunium, vocate coetum, congree senes, omnes habitatores terrae in domum Dei vestri, et clamate ad Dominum. LXX: Accingite vos et plangite, sacerdotes; lamentamini qui ministratis altari; ingredimini, dormite in saccis, ministri Dei, quoniam defecit de domo Dei vestri sacrificium et libatio; sanctificate jejunium, praedicate curatio
Abbreviated transcription (Latin):
& ficũ meam de corticauit. ppłm¬
iudȩoꝵ ad quẽ uenit saluator. ut
comederet fructꝰ. & non inuenit:
maledix̃q ei. & aruit inȩternum.
Omĩa autẽ sub methaphora locusta¬
rũ dicta noscamꝰ: quȩ intantũ cuncta
ppłant᷑. ut derodant arboꝵ corticeᷤᷤ
exutasq ꝓiciant: & om̃i uirore con-¬
sũpto. albos ramos. & aridos derelin¬
quant. Diximꝰ uxta hẏstoriam.
transeamꝰ ad intelligentiã spiritalẽ:
ut cũ senibꝰ audire possimus. Ascen¬
dit gens suꝑ terrã dei: animam
uidelicet humanam. Om̃s enĩ
animȩ deist: sicut anima patris.
sic & anima filii. & ascendit gens
principũ mundi istiꝰ. & tenebrarũ.
& spiritalia neqͥtiȩ incęlestibꝰ: adu̾¬
sũ qͦs nobis est lucta. atq certamen.
seris: cuiꝰ gentis dentes st̃ sicut denteᷤᷤ
leonis. de quo setrus apłs loqͥtur.
Aduersarius uester diabolus. quasi

Expanded text:
et ficum meam decorticavit, pet ficum meam decorticavit, pum, ad quem venit Salvator, ut comederet fructus, et non invenit: maledixitque ei, et aruit in aeternum . Omnia autem sub metaphora locustarum, dicta noscamus: quae intantum cuncta populantur, ut derodant arborum cortices, exutasque projiciant, et omni virore consumpto, albos ramos et aridos derelinquant. Diximus juxta historiam; transeamus ad intelligentiam spiritualem, ut cum senibus audire possimus: Ascendit gens super terram Dei, animam videlicet humanam. Omnes enim animae Dei sunt: sicut anima patris, sic et anima filii. Et ascendit gens principum mundi istius, et tenebrarum, et spiritualia nequitiae in coelestibus, adversum quos nobis est lucta atque certamen, seris : cujus gentis dentes sunt sicut dentes leonis, de quo Petrus apostolus loquitur: Adversarius noster diabolus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse cognouimꝰ. siue ultimꝰ roma¬
noꝵ de quibꝰ supra diximꝰ licet
nunc nobis magis debabyloniis
dici uideat᷑. atq chaldeis: quoꝵ cru¬
delitas inppłm dei feritasq describit᷑.
& nisi fallor. iudeor mͥ in hoc ꝓpħa
aliqͥd repperisse. Harrat᷑ impietas
hostiũ. sub figura locustarum. &
rursũ. sic de ipsis locustis dr̃. quasi
hostibꝰ cõparent᷑: ut cũ locustas le-¬
geris. hostes cogites: cũ hostes cogi¬
taueris: redeas ad locustas. Ascendit
gͦ gens locustarũ de solicudine. si¬
ue exercitꝰ chaldeoꝵ suꝑ t̾rã dei:
fortis. & innumerabilis. Qͥd enim
locustis fortius. & innumerabilius:
potest: Dentes eiꝰ gentis uidelicet
locustarũ. om̃ia autẽ typicos intel¬
lige: quasi dentes leonis. & molares
illiꝰ. ut catuli leonis. ut qͥ infortitu¬
dine. & inmultitudine locustis coe¬
quant᷑: inferocitate. & crudelitate
leonibꝰ cõparent᷑. Hȩc in qt gens
posuit uineam meã in desertũ: quã
de ȩgypto trastuli. & plantaui.

Expanded text:
fuisse cognovimus: sive ultimo Romanorum, de quibus supra diximus. Licet nunc nobis magis 175 de Babyloniis dici videatur atque Chaldaeis, quorum crudelitas in populum Dei feritasque describitur: et, ni fallor, videor mihi in hoc Propheta aliquid reperisse. Narratur impietas hostium sub figura locustarum: et rursum sic de ipsis locustis dicitur, quasi hostibus comparentur, ut cum locustas legeris, hostes cogites; cum hostes cogitaveris, redeas ad lucustas. Ascendit ergo gens locustarum de solitudine, sive exercilus Chaldaeorum super terram Dei, et fortis, et innumerabilis. Quid enim locustis innumerabilius epotest? Dentes ejus, gentis videlicet locustarum omnia autem τυπικῶς intellige, quasi dentes leonis; et molares illius, ut catuli leonis, ut qui in fortitudine et multitudine locustis coaequantur, in ferocitate et crudelitate leonibus comparentur. Haec, inquit, gens posuit vineam meam in desertum, quam de Aegypto transtuli et plantavi,
Abbreviated transcription (Latin):
uestẽ inꝗͣ capta est: secdensq indo¬
mo tua flebit patrẽ. & matrẽ suã
uno mense: & postea intrabis ad eã.
dormiesq cũ ea: & erit uxor tua.
Huiuscemodi mulieris non ẽ marit᷑
id est dñs uirginalis: s meretricem
de gentiũ sordibꝰ ducit uxorem.
Qͦd & de om̃i anima credentiũ possu¬
mꝰ dicere. Si parua ętate credidit
dno. habet sponsũ dnm uirginalẽ.
Sin autẽ ex iudȩis. siue gentilibꝰ. & he¬
reticoꝵ spurcissimis fecibꝰ ad fidei
uenerit ueritatẽ. & de cenebris ad
lucẽ transierit. habebit qͥdẽ sponsũ:
s non uirgineũ. & de huiꝰscemodi
uirginib dr̃. In egẏpto fracte st̃ mã¬
mȩ tuȩ: & ibi de uirginata es. Periit
sacrificiũ. & libatio de domo dñi: &
luxert̃ sacerdotes ministri domini.
Depopulata ẽ. regio. lux̃ humꝰ qm̃ de¬
uastatũ ẽ. triticũ: confusum ẽ uinũ:
elanguit oleum. Confusi sc̃ agri

Expanded text:
in domo tua, flebit patrem et matrem suam uno mense, et postea intrabis ad eam, dormiesque cum illa, et erit uxor tua . Hujusmodi mulieris non est maritus, id est, dominus virginalis, sed meretricem de gentium sordibus duxit uxorem. Quod et de omni anima credentium possumus dicere. Si a parva aetate credidit Domino, habet sponsum Dominum virginalem. Sin autem ex Judaeis, sive gentilibus, et haereticorum spurcissimis faecibus, ad fidei venerit veritatem, et de tenebris ad lucem transierit, habebit quidem sponsum, sed non virgineum: et de hujuscemodi hominibus dicitur: In Aegypto fractae sunt mammae tuae, et ibi devirginata es . Periit sacrificium et libatio de domo Domini: et luxerunt sacerdotes ministri Domini: depopulata est regio, luxit humus, quoniam devastatum est triticum. Confusum est vinum, elanguit oleum, confus
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. eo qͦd primꝰ florẽ uirginitatiᷤᷤ
abstulerit. non alius intelligitur
nisi ds̃: qͥ in abraham. ysaac. & iacob.
despondit sͥ uirginẽ sponsã. nulla
idolatriȩ sorde maculatã. ad quã
& ꝑ hieremiam loquit᷑ ñ ut dnm̃ me
uocasti. & patrẽ: & principẽ uirgini¬
tatis tuȩ. Unde & apłs ad creden¬
tes loquitur. Despondi uos uirginẽ
castam ex hibere xp̃o. Qmdiu cũ hac
sponsa sponsus fuerit. non potest
ieiunare. & plangere: nec absentis
sponsi desideriũ lacrimis indicare.
plangit. & plorat. & accingit se sacco.
& cilicio: & ꝓzona reste circũdatur.
Intelligimꝰ qͥ sponsus sit uirginalis.
Uerũ qͦa iste sponsus siue maritus.
non solũ uirginẽ accepit sponsam.
ẜ & meretricẽ in osee dux̃ uxorẽ: ꝓptea
scriptũ ẽ. in deutero nomio. Si egͣssuᷤ
fueris contra inimicos tuos. & tra¬
diderit eos diĩs ds̃ tuus inmanu
tua. captiuosq duxeris. & uideris

Expanded text:
vocant, eo quod primus florem virginitatis vocant, eo quod primus florem virginitatis abstulerit, non alius intelligitur nisi Deus, qui in Abraham, Isaac et Jacob despondit sibi virginem sponsam nulla idololatriae sorde maculatam. Ad quam et per Jeremiam loquitur: Non ut dominum me vocasti, et patrem, et principem virginitatis tuae . Unde et Apostolus ad credentes loquitur: Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quamdiu cum hac sponsa sponsus fuerit, non potest jejunare , nec plangere, nec absentis sponsi desiderium lacrymis indicare. plangit et plorat, et accingit se sacco et cilicio, et pro zona reste circumdatur. Intelleximus quis sponsus sit virginalis: verum quia iste sponsus, sive maritus, non solum virginem accepit sponsam, sed et meretricem in Osee ducit uxorem, propterea scriptum est in Deuteronomio: Si egressus fueris contra inimicos tuos: et tradiderit eos Dominus Deus tuus in manu tua, captivosque duxeris, et videris
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dr̃ ds̃. & religio. uel certe om̃e
dognia ꝑuersũ. de cuiꝰ contritis
molaribꝰ qͥ intrinsecus latent. &
non uident᷑ ne facile uitentur ȩci-¬
am ꝑsalmista letat᷑ dicens: molas
leonũ confringet dñs. Si gͦ dederi¬
mꝰ locũ huic genti ut ascendat in
nos: statĩ ponet uineã nrãm inde¬
sertũ. de qͣ uinũ facere solebamꝰ.
qͦd lȩtificat cor hominis. & ficus
nr̃as decorticat. siue confringit. ne
habeamꝰ in nob̾ sp̃c scĩ dona dulcis¬
sima. ne sub nr̃a uinea. & ficu. uir
sc̃s reqͥescat. sub qͥbꝰ cũ fuerit. ad¬
uersarioꝵ impetũ non timebit.
Nec sufficit huic genti uineã disꝑdere.
ficũq confringere. nisi scrutans scru-¬
cet᷑ eas. & qͥcqͥd in illis uitale fuerit
interficiat: ut om̃i uirore consũpto.
albi.atq mortui ramꝰculi maneant:
atq cõpleat᷑ in nob̾ illud. Si enĩ in uiridi
Plange ad me suꝑ sponsam. accinctã
cilicio. suꝑ uirũ suũ uirgineum.

Expanded text:
 Deus et religio, vel certe omne dogma perversum. De cujus contritis molaribus, qui 176 intrinsecus latent et non videntur, ne facile vitentur, etiam Psalmista laetatur dicens: Molas leonum confringet Dominus . Si ergo dederimus locum huic genti, ut ascendat in nobis, statim ponet vineam nostram in desertum, de qua vinum facere solebamus, quod laetificat cor hominis : et ficus nostras decorticat, sive confringit, ne habeamus in nobis Spiritus sancti dona dulcissima, ne sub nostra vinea et ficu vir sanctus requiescat; sub quibus cum fuerit, adversariorum impetus non timebit. Nec sufficit huic genti vineam disperdere, ficumque confringere, nisi scrutans scrutetur eas, et quidquid in illis vitale fuerit, interficiat: ut, omni virore consumpto, albi atque emortui ramusculi remaneant, et compleatur in nobis: Si in viridi Plange ad me super sponsam accinctam cilicio, super virum suum virgineum.
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerant dm̃ inꝓsꝑis. cognoscãt
in aduersis: & qͥ diuiciis male abusi
st̃. ad uirtutes pęnuria corrigant᷑.
Iuxta hunc sensũ audiant senes. ha¬
bitatores autẽ t̾rȩ ꝑcipiant auribꝰ.
de illo uino nunc p̃cipi inqͦ ẽ luxuria
ex qͦ qͥ in ebriati fuerint. regnũ dei
possidere ñ posst̃. Qͥ uini ebrietate
sopitꝰ ẽ. euigilet. & ploret. ebrium
se fuisse. & ululet: ut postea ululatꝰ
eius. & fletꝰ. uertat᷑ in risũ: & gaude¬
at se ebrietatis materiã ñ habere:¬

Expanded text:
cognoverunt Deum in prosperis, cognoscant cognoverunt Deum in prosperis, cognoscant in adversis: et qui divitiis male abusi sunt, ad virtutes penuria corrigantur. Juxta hunc sensum audiant senes: habitatores autem terrae percipiant auribus, de illo vino nunc praecipi, in quo est luxuria, et quo qui inebriati fuerint, regnum Dei possidere non possunt . Qui vini ebrietate sopitus est, evigilet et ploret ebrium se fuisse, et ululet: ut postea ululatus ejus et fletus vertatur in risum, et gaudeat se ebrietatis materiam non habere
Abbreviated transcription (Latin):
blandicias inclindt᷑. cũ laborẽ suũ.
alterius facit esse delicias. cũ furto.
scelere. atq ꝑ iuriis. opes futurȩ
preparat uoluptati:. & cũ uideat᷑
ab hominibꝰ se ęstimat non uideri.
dũ modo potiat᷑ eo qͦd desiderat e
S & auaricia excecat animã eiꝰ cui
nichil satis ẽ: & muliebris timor.
& dulciũ cupido uicioꝵ. Unde dr̃
ad eos. Piugilate. & exꝑgiscimini.
qͥ ebrii estis. nequaquã uino. ut in
solis haxe continet᷑. s om̃i ꝑcͤbatione
uicioꝵ. flece. & plangite. & agitȩ
pęnitentiam. & assumite tristiciã
quȩ ducit ad uitã: & ululate om̃s
qͥ bibitis uinũ indulcedine. siue
in ebritate. Dulcia enim st̃ uicia:
qͥa mel distillat delabiis mulierᷤᷤ
meretricis: & id circo in dei sacrificia
non offert᷑. Qm̃ periit. siue ablatũ
est abore ur̃o. uinũ. ebrietas. atq
clulcedo: quȩ uos deceꝑat. Sepe
qͥppe fit dei ꝓuidentia. ut qͥ non

Expanded text:
blanditias inclinatur? cum laborem suum blanditias inclinatur? cum laborem suum alterius facit esse delicias? cum furto, scelere, atque perjuriis, opes futurae praeparet voluptatis? et cum videatur ab omnibus, se existimat non videri: dummodo potiatur eo quod desiderat. Sed et avaritia excaecat animum ejus, cui nihil satis est: et muliebris timor, et dulcium cupido vitiorum. Unde dicitur ad eos: Evigilate et expergiscimini, qui ebrii estis: nequaquam vino, ut in solis LXX continetur, sed omni perturbatione vitiorum: Flete, et plangite, et agite poenitentiam: et assumite tristitiam quae ducit ad vitam, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine , sive, in ebrietate. Dulcia enim sunt vitia: quia mel distillat de labiis mulieris meretricis: et idcirco in Dei 174 sacrificia non offertur: quoniam periit, sive ablatum est de ore vestro vinum, ebrietas atque dulcedo quae vos deceperat. Saepe quippe Dei fit providentia, ut qui non
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi expresserimꝰ. Exꝑgiscimini
ebrii. & flete.: & ululate om̃s qͥ bibi¬
tis uinũ in dulcedine: qm̃ periitab
ore ur̃o. L . Euigilate qui
ebrii estis uino ur̃o. & plorate. & plan¬
gite om̃s qͥ bibitis uinũ in ebrietate:
senes. atq prb̃i. audire debenus.
.Nulla res ita in ebriat. ut animi ꝑt᷑¬
batio. id÷ cristitia: qͣ ducit ad mortẽ.
Hȩc ab hominanda ebrietas ẽ. Est
ira quȩ iustitiam dei ñ oꝑat᷑: & fu-¬
rori ꝓxima. mentis suȩ impotem
facit. intantũ. ut labia cremant.
dentes concrepent: uultꝰ pallore
mutet᷑. Recteq illud laudat᷑ ar¬
chytȩ tarentini: qͥ cũ uillico suo g̾e̾t
irat᷑: iã te in qt occiderẽ. nisi iratus
ȩȩm. Qͥd referã de gaudio. & uo¬
luptate. & maxime amore. qͥ excecat
cordis oculos & nichil aliud amantẽ¬
nisi id qͦd amat cogitare ꝑmittit :
Annon est dicenda ebrietas. cũ ꝓpt̃
uile scortũ. & ignominiosa corporis
partẽ. animę libertas inseruiles

Expanded text:
imini, ebrii, et flete, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine: quoniam periit ab ore vestro. LXX: Evigilate, qui ebrii estis in vino vestro: et plorate et plangite, omnes qui bibitis vinum in ebrietate: senes atque presbyteri audire debemus: nulla res ita inebriat ut animi perturbatio. Est tristitia quae ducit ad mortem: haec abominanda ebrietas est. Est ira quae justitiam Dei non operatur, et furori proxima, mentis suae impotem facit: intantum ut labia tremant, dentes concrepent, vultus pallore mutetur. Recteque illud laudatur Archytae Tarentini, qui cum villico suo esset iratus: Jam te, inquit, occiderem, nisi iratus essem. Quid referam de gaudio et voluptate, et maxime amore, qui excaecat cordis oculos: et nihil aliud, amantenisi id quod amat, cogitare permittit. Annon est dicenda ebrietas, cum propter vile scortum, et ignominiosam corporis partem, animae libertas in serviles
Abbreviated transcription (Latin):
gregati. siue de harenis. Cũq & illi.
& hi incaptiuitate fuerint ab ductĩ are
quondã eoꝵ absq cultoribꝰ. cestudinũ.
uel cumuloꝵ habebt̃ similitudinem
Quia uͦ galaad int̾p̃tat᷑ translatio cesti

Expanded text:
gregati, sive de arenis. Cumque et illi gregati, sive de arenis. Cumque et illi et hi in captivitatem fuerint abducti, arae quondam eorum absque cultoribus testudinum vel tumulorum habebunt similitudinem. Quia vero Galaad in
Abbreviated transcription (Latin):
aceruos lapidũ int̃p̃tatꝰ ẽ: theodocio
colles. Et reuera si t̃eias. respiciaᷤ.
habent similitudinem magnarũ
testudinũ in deserto agro. uel inripiᷤ
atq littoribꝰ. paululũ humo emi¬
nentium. Qͦd gͦ dicithocẽ. S ingala ad
de qua scͥptũ. ẽ. gala ad ciuitas ope¬
rantiũ idolũ. subplantata asangͥne.
falsi st̃ dii. & ꝑuersa religio: & ẽ tranᷤᷤ
iordanem. ubi duȩ tribꝰ habitant.
ruben. & gad. & dimidia tribꝰ manasse:
ergo & galgal deqͣ in hoc eodẽ ꝓpħa
legimꝰ: om̃is malitia eoꝵ ingalgalã.
quȩ est pꝰ cͣgũ bethauen. qͥcũq idola
colunt. non boues diis immolant. s
bubꝰ offerunt sacrificia: imitantes
errorem samariȩ. Eo enim cẽpore quo
hȩc ꝓpħabant᷑. galaad in regno decẽ
tribuum erat: & galgal sub imperio
duarum tribuum. quȩ appellabant᷑
iuda. Ergo & decẽ cribꝰ. & duȩ. pari ido¬
latriȩ errore deceptȩ st̃: & altaria eoꝵ
sicut acerui & cumuli de lapidibꝰ con¬

Expanded text:
acervos lapidum, interpretatus est: Theodotio colles. Et revera si θῖνας respicias, habent similitudinem magnarum testudinum in deserto agro, vel in ripis atque littoribus paululum humo eminentium. Quod ergo dicit, hoc est, si in Galaad, de qua scriptum est: Galaad civitas operantium idolum, supplantata sanguine, falsi sunt dii et perversa religio, et est trans Jordanem ubi duae tribus habitant, Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse, ergo et Galgal de qua in hoc eodem propheta legimus: Omnis malitia eorum in Galgala, quae est post tergum Bethaven; quicumque idola colunt, non boves diis immolant, sed bobus offerunt sacrificia, imitantes errorem Samariae. Eo enim tempore quo haec prophetabantur, Galaad in regno decem tribuum erat; et Galgal sub imperio duarum tribuum, quae appellabantur Juda. Ergo et decem tribus et duae pari idololatriae errore deceptae sunt, et altaria eorum sicut acervi et tumuli de lapidibus con
Abbreviated transcription (Latin):
nemꝰ. Ego reor eriicã esse. incipientẽ
inanimo passionẽ. quȩ tarda ẽ. &
discurrere non potest. & mora ipsa
ac ꝑtinatia ebibit. & exsugit oẽm
uirorẽ: quã si non occiderimꝰ in nob̾.
crescit. & auolat. & nunc deuorat
qͥcqͥd attigerit: nunc semesa dimit¬
tens. ꝑgit ad alia. reuertensq ad
pristinã sedẽ brucus efficit᷑: ut ñ
solũ fruges. & folia. & cortices. s et
ipsã me dullã deuoret tarditate.¬
Sin autẽ euenerit qͦd tam̃ rarum. ẽ.
ut ȩtiã post brucũ. uitalis qͥppiã
in nob̾ sp̃c resideat: cuncta rubigo
populat᷑ ita ut stipulã. & uile fęnũ
uertat innigredinem. ut ñ solum
esui. s & fimo inutilia sinc. De his
quatuor ꝑtͣbationibꝰ inpͥncipio
quoq amos siuita comes fuerit
disseremꝰ: ubi scriptũ ẽ. Suꝑ tribꝰ
sceleribꝰ. & suꝑ quatuor damasci.
gare. tyri. idumeę. filioꝵ ammon.
& moab. & iuda. & isrł ñ conuertã

Expanded text:
nemus. Ego reor erucam esse incipientem nemus. Ego reor erucam esse incipientem in animo passionem, quae tarda est, et discurrere non potest, et mora ipsa ac pertinacia ebibit et exsugit omnem virorem: quam si non occiderimus, in nobis crescit et avolat, et nunc devorat quidquid attigerit, nunc semesa dimittens, pergit ad alia: revertensque ad pristinam sedem bruchus efficitur, ut non solum fruges, et folia et cortices, sed et ipsam medullam devoret tarditate.Sin autem evenerit, quod tamen rarum est, ut etiam post bruchum vitalis quippiam in nobis spiritus resideat, cuncta rubigo populatur, ita ut stipulam et vile fenum vertat in nigredinem, ut non solum esui, sed et fimo inutilia sint. De his quatuor perturbationibus, in principio quoque Amos, si vita comes fuerit, 173 disseremus: ubi scriptum est: Super tribus sceleribus, et super quatuor Damasci, Gazae, Tyri, Idumaeae, filiorum Ammon, et Moab, et Juda, et Israel, non convertam
Abbreviated transcription (Latin):
neamꝰ modũ. maxime in his quȩ in¬
certa st̃. qͥa fut᷑a sꝑant᷑ potiꝰ ꝗͣ tenen᷑.
Has ꝑturbationes uno. & nec ꝑleno
uersiculo illustris poeta cõp̃hendit.
Hi metuunt. cupiuntq hoc defut᷑o.
Dolent gaudentq hoc deƿresenti.
Neq auras inqt respiciunt clausi
tenebris: & carcere cęco. Qͥ enim ꝑ¬
turbationũ cenebris obuoluunt᷑.
darũ sapientiȩ lum̃ ñ ualent intu¬
eri. Cauendũ ẽ gͥ ne egritudo. qͣsi
eruca nos comedat: ne locusta ua¬
stet. gaudio huc. illucq uolitans. &
gestiente letitia ꝑ diuersa se iactars:
ne brucus. id est pauor. & futuroꝵ
metꝰ. radices sapientię deuoret: ne
rubigo & desideriũ futuroꝵ. res
inutiles concupiscatꝗnos ꝑferat ad
ruiam:s ut in om̃ibꝰ quatuor qua¬
drigas. & quatuor cornua. & quatuor
eqͦs. rufos. & uarios. & albos. & nigroᷤ.
id est uel aduersa. uel ꝓsꝑa. uel exu¬
troq sotiata. frenis sapientię guber¬

Expanded text:
neamus modum, maxime in his quae inneamus modum, maxime in his quae incerta sunt, quia futura sperantur potius quam tenentur. Has perturbationes uno et nec pleno versiculo illustris poeta comprehendit : Hi metuunt cupiuntque  hoc de futuro , dolent gaudentque  hoc de praesenti  neque auras, inquit, Respiciunt, clausi tenebris et carcere caeco. Qui enim perturbationum tenebris obvolvuntur, clarum sapientiae lumen non valent intueri. Cavendum est igitur ne aegritudo, quasi eruca, nos comedat; ne locusta vastet in gaudio, huc illucque volitans, et gestiente laetitia, per diversa se jactans; ne bruchus, id est, pavor et futurorum metus, radices sapientiae devoret, ne rubigo et desiderium futurorum res inutiles concupiscat, et nos perferat ad ruinam: sed ut in omnibus, quatuor quadrigas et quatuor cornua, et quatuor equos rufos, et varios, et albos, et nigros, id est, vel adversa, vel prospera, vel ex utroque sociata, frenis sapientiae guber
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ dnĩ: ut eiꝰ impleant uoluntatem.
cũ habitatoribꝰ cr̃e Pcepimꝰ auribꝰ
qͥd eruca. locusta. bruchus. rubigo
significet: nunc cũ senibꝰ qͦd dictũ ẽ.
audiamꝰ. Quatuor esse ꝑtͣbationeᷤ
qͥbꝰ animarũ sanitas subuertatur:
om̃s philosophoꝵ scole conclamãt.
Oue p̃sentes. sͥq contrariȩ: duȩ futȩ
mutuo dissidentes. Presentes: egri¬
cudo. & gaudiũ. Egricudinẽ animi
dicimꝰ: alioquin corporis ñ egritudo.
s egrotatio nominat᷑. Aut igitur
tristes sumꝰ. & merore conficimur.
statꝰq nr̃ȩ m̃tis euertitur unde &
apłs monet. ne habundantiori cri-¬
sticia absorbeat᷑ fr̃: aut ẽ contrario
gaudemꝰ. gestimꝰq lȩtitia: & bona
nr̃a moderant̃ ferre non possumꝰ.
Iusti. & fortis uiri ẽ. nec aduersis
frangi. nec ꝓsꝑis subleuari. s inutroq
esse moderatũ. Diximꝰ de ꝑturbati¬
one presentiũ. dicamꝰ de futurorũ :
uersa plus quã decet timemꝰ esse
tũ faciunt nos exultare. ut non te¬

Expanded text:
cie Domini, ut ejus impleant voluntatem. Cum habitatoribus terrae percepimus auribus quid eruca, locusta, bruchus, rubigo, significent: nunc cum senibus quod dictum est audiamus. Quatuor esse perturbationes, quibus animarum sanitas subvertatur, omnes philosophorum scholae conclamant. Duae praesentes sibique contrariae, duae futurae mutuo dissidentes. Praesentes, aegritudo et gaudium. Aegritudinem animi dicimus, alioquin corporis non aegritudo, sed aegrotatio nominatur. Aut igitur tristes sumus, et moerore conficimur, statusque nostrae mentis evertitur: unde et Apostolus monet, ne abundantiori tristitia absorbeatur frater . Aut econtrario gaudemus, gestimusque laetitia, et bona nostra moderanter ferre non possumus; justique et fortis viri est, nec adversis frangi, nec prosperis sublevari, sed in utroque esse moderatum. Diximus de 172 perturbatione praesentium; dicamus et de futurorum, iversa plus quam decet timemus esse nos faciunt exsultare, ut non te
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑium romanoꝵ qͥ quarti. & ulti¬
mi. intantũ opp̃ssere iudȩos. ut de
suis finibꝰ pellerent᷑. Scribit pleniꝰ
iosep hus: septẽ uoluminibꝰ uespasi¬
ani. & titi narrans triumphos
Helii quoq adriani contͣ iudȩos ex¬
peditionẽ legimꝰ: qͥ ita hierłm mu¬
rosq subuertit. ut de urbis reliqͥis
ac fauillis. sui nominis hȩ̨liam con¬
deret ciuitatẽ. Hȩc quatuor regna
quȩ subuertert iudȩam. in quatuor
cornibꝰ ⁊acharias uidisse se scribit:
dicente ad eũ angło. Nȩc st̃ cornua

Expanded text:
perium Romanorum, qui quarti et ultiperium Romanorum, qui quarti et ultimi intantum oppressere Judaeos, ut de suis finibus eos pellerent. Scribit plenius Josephus septem voluminibus, Vespasiani et Titi narrans triumphos. Elii quoque Hadriani contra Judaeos expeditionem legimus, qui ita Jerusalem murosque subvertit, ut de urbis reliquiis ac favillis, sui nominis Eliam conderet civitatem. Haec quatuor regna quae subvertere Judaeam, in quatuor cornibus Zacharias vidisse se scribit, dicente ad eum Angelo: Haec sunt cornua,
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. Ibi. ut attentũ faceret audi¬
torẽ. magna & incredibilia se dictũ¬
esse ꝓmisit: quȩ nec uetus sciret
hystoria. nec p̃sens ętas facta cogno¬
sceret: hic erucã. & locustã. & bruchũ.
& rubiginẽ posuit. ut quȩ singula
raro eueniunt. om̃ia simul facta
memorent᷑: & ideo mirabilia sunt.
Erucam quę hebraice g̃eiegẽ.
grece dr̃ ñ actẽ. hȩbreiassyrios
int̾p̃tant᷑. baby lonios. atq chaldeo ᷤᷤ
qui de uno orbis climate ꝓcedenteᷤᷤ.
tã decẽ tribuũ. quã duarũ. hoc est
israelitici ppłi cuncta uastart̃. Lo¬
custã autẽ. medos int̃p̃tant᷑. & ꝑsas:
qͥ subuerso imꝑio chaldeoꝵ iudȩos
habuere captiuos. Brucũ mace¬
donas. & om̃s alexandri successores.
maximeq regẽ anthyochũ. cognom̃¬
co epiphanen. qͥ instar bruci sedit
iniudȩa. & om̃s prioꝵ regũ reliqͥas
deuorauit: sub qͦ machabeoꝵ bella
narrant᷑. Rubiginẽ refer̃t adim¬

Expanded text:
ratio: ibi ut attentum faceret audiratio: ibi ut attentum faceret auditorem, magna et incredibilia se dictuesse promisit, quae nec vetus sciret historia, nec praesens aetas facta cognosceret. Hic erucam, et locustam, et bruchum, et rubiginem posuit, ut quae singula raro eveniunt, omnia simul facta memorentur, et ideo mirabilia sint. Erucam quae Hebraice GEZEM  , Graece dicitur κάμπη, Hebraei Assyrios interpretantur, Babylonios atque Chaldaeos, qui de uno orbis climate procedentes, tam decem tribuum quam duarum, hoc est, Israelitici populi cuncta vastarunt. Locustam autem, Medos interpretantur et Persas, qui subverso imperio Chaldaeorum, Judaeos habuere captivos. Bruchum, 171 Macedonas, et omnes Alexandri successores, maximeque regem Antiochum cognomento Epiphanem, qui instar bruchi sedit in Judaea, et omnes priorum regum reliquias devoravit, sub quo Machabaeorum bella narrantur. Rubiginem referunt ad im
Abbreviated transcription (Latin):
electꝰ senex. ut in consequentibꝰ iuxta
Qui autẽ adhuc habitat int̾ra. & ñ
pocest dicere aduena sũ ego & pere¬
grinꝰ sicut om̃s patres mei: auribꝰ
tentũ lectorẽ auditorẽ facit. Nulla
hȩc inqt etas meminit quȩ dict᷑us
ioꝵ facta st̃ tẽpore. Patres autem.
auos. attauosq cognosce. filios
eoꝵ. omẽm deinceps sobolẽ: iuxta
illud uirgilianũ: & nati natoꝵ. &
qͥ nascent᷑ ab illis. Et senes gͦ. & ha¬
bitatores terrȩ. filiis urĩs posterisq
narrate. Qͥ senex est: liberos suoᷤᷤ
doceat sacram̃ta. Qͥ habitator
est terrȩ: simplicẽ narret hẏsto¬
qͥ habitant int̾ra. loquunt᷑ t̾rena.
& humi coherentia: de qͥbꝰ scriptũ
est. Qͥ de t̾ra est de t̾ra loquit᷑.
qͥ de cęlo uenit suꝑ om̃s est. Resi¬
duũ erucę comedit locusta. & resi¬
duũ locustȩ comedit brucus : &
residuũ bruci. comedit rubigo.
I. Xsimiliter. Exordiũ seqͥt᷑ nar¬

Expanded text:
est  senex, ut in consequentibus juxtaest  senex, ut in consequentibus juxtaQui autem adhuc habitat in terra, et non potest dicere: Advena sum et peregrinus sicut omnes patres mei , auribus tentum auditorem facit: nulla haec, inquit, aetas meminit, quae dicturus orum facta sunt tempore. Patres autem avos atavosque cognosce et filios filiorum, omnem deinceps sobolem, juxta illud Virgilianum : Et nati natorum, et qui nascentur ab illis: Et senes ergo et habitatores terrae, filiis vestris posterisque narrate; qui senex est, liberos suos doceat sacramenta: qui habitator est terrae, simplicem narret histoqui habitant in terra, loquuntur terrena, et humi cohaerentia, de quibus scriptum est: Qui de terra est, de terra loquitur: qui de coelo venit, super omnes est . Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo. LXX similiter. Exordium sequitur nar
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. auribꝰ ꝑcipite: & apud grecos. &
apud hebreos unũ uerbũ ẽ. Apud
grecos. nnutiacẽẽ. apud hebreos
e̾nnigiñ: qͦd ꝓprie non corde. s aure
ꝑcipit᷑. Ꝙ ut sciamꝰ sacratiorẽ esse
auditũ. qm id qͦd inauribꝰ resonat:
ysaia lo qͣnte discamꝰ. Audi cęlũ: et
auribꝰ ꝑcipe t̾ra. Qͥ senes st̃. & cȩlesteᷤ.
audiunt spiritalit᷑. qͥ habitant in t̾ra.
appellant᷑q terreni: auribꝰ ꝑcipiuN:
& hoc in om̃ibꝰ scripturis notandum:
ubi duo hȩc uerba iuncta ponant᷑.
Qͥd in lamech quoq legimꝰ peccatore:
qui locutꝰ est ad uxores suas. ada &
sella. Audite uerba mea uxores la¬
mech. auribꝰ ꝑcipite uerba mea: qͥa
uirũ occidi inuulnus meũ. & iuuenẽ
in liuorẽ meũ. Sciebat obscura esse
quȩ loquebat᷑: & id circo uxores suaᷤᷤ
non ad simplicem tantũ uerborũ
sonũ. s ad reconditã quoq dictorũ
intelligentiam ꝓuocabat. Siqͥs igit᷑
senex ẽ. & maturȩ ętatis in dño. &

Expanded text:
apud Graecos et apud Hebraeos unum verbum est, apud Graecos ἐνωτίσασθε; apud Hebraeos EEZINU  , quod proprie non corde, sed aure percipitur. Et ut sciamus sacratiorem esse auditum, quam id quod in auribus resonat, Isaia. loquente, discamus: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Qui senes sunt et coelestes, audiunt spiritaliter; qui habitant in terra, appellanturque terreni, auribus percipiunt. Et hoc in omnibus Scripturis notandum, ubi haec duo verba juncta ponuntur. Quod in Lamech quoque legimus peccatore, qui locutus est ad uxores suas Ada et Sella: Audite verba mea, uxores Lamech, auribus percipite verba mea, quia virum occidi in vulnus meum, et juvenem in livorem meum : sciebat obscura esse quae loquebatur, et idcirco uxores suas non ad simplicem tantum verborum sonum, sed ad reconditam quoque dictorum intelligentiam provocabat. Si quis igitur senex est,
Abbreviated transcription (Latin):
qua driga prima equi rufi. & inqͣ¬
driga scd̾a equi nigri. & inqͣdrĩga
tercia equi albi: & inquadriga qrta
equi uarii fortes. Cũq ꝓpħaᷤ diris¬
set ad angłm qͥ loquebat᷑ ineo. qͥd
st̃ hȩc dñe mi: Respondit angłs.
Isti st̃ quatuor uenti cęli: qͥ egredi

Expanded text:
quadriga prima equi rufi, in quadriga secunda, equi nigri; in quadriga tertia, equi albi; in quadriga quarta, equi varii fortes . Cumque propheta dixisset ad angelum qui loquebatur in eo: Quid sunt haec, Domine mi? respondit angelus: Isti sunt quatuor venti coeli, qui egredi
Abbreviated transcription (Latin):
adaꝑtio ñ in hominis. s indĩ potestate
ẽ. paulo dicente hostiũ mͥ aꝑtũ est
magnũ & euidens. s adu̾sarii multi
at. exparte cognoscens. & exparte ꝓ-¬
phetans. donec ueniat qͦd ꝑfectũ est.
de latitudine & aꝑtione generatꝰ ap-¬
pellat᷑ iohel. qͦd apud nos sonat inci
ret᷑ audire qͥ ẽ. misit me. Ad distincti¬
onem enĩ eoꝵ qͥ ñ st̃. de qͥbꝰ & in hester
legimꝰ. ne tradas sceptrũ tuũ his qui
Hec de nomine iohel. & pr̃is elꝰ
stricta sint breuit̃: ut recte uerbũ
dei qͦd erat inprincipio apud deũ
factũ esse narret᷑: baptista ioħe refe-¬
rente. Qͥ post me uenturus est. ante
me factus ẽ : qͥa prior me erat. Porro
factũ esse sermonẽ. ad meritũ eius
refert᷑ cuifit: non ad conditionem
illius qͥ fieri dr̃ ut alibi legimꝰ. Dñs
factꝰ est mͥ insalutẽ. Quomodo autẽ
mosee ꝓpħa. quẽ in principio duo¬
decĩ ꝓpħarũ ante hunc librũ expla¬

Expanded text:
adapertio, non in hominis, sed in Dei potestate adapertio, non in hominis, sed in Dei potestate est, Paulo dicente: Ostium mihi apertum est magnum et evidens; sed adversarii multi ;at, ex parte cognoscens et ex parte prophetans, donec veniat quod perfectum est, de latitudine et adapertione generatus, appellatur Joel  , quod apud nos sonat incipretur audire: Qui est, misit me . Ad distinctionem enim eorum qui non sunt, de quibus et in Esther legimus: Ne tradas sceptrum tuum his, qui Haec de nomine Joel et patris ejus perstricta sint breviter, ut recte verbum Dei, quod erat in principio apud Deum, factum esse narretur, Baptista Joanne referente: Qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat . Porro factum esse sermonem ad meritum ejus refertur, cui fit, non ad conditionem illius qui fieri dicitur, ut alibi legimusfactus est in salutem . Quomodo autem in Osee propheta, quem in principio duodecim prophetarum ante hunc librum expla
Abbreviated transcription (Latin):
id est iudicauit me dñs. Quȩ cum
ita se habeant: obsecro mi ꝑammachi.
qui om̃i arte pugnandi aduersum
diab olũ dimicas. ut nobis contra
amalech pugnantibꝰ. leues cũ moyse
ad dnm manꝰ. & aduersarios isrł ora¬
tionibꝰ superes. Nuꝑ de ȩgypco
egressi sumꝰ: & iosee pharaone sub¬
merso rubrũ transiuimꝰ mare. nunc
post latã heremi uastitatẽ. multo
cuato uulnere ferire conet᷑ tu comeᷤ
itineris. & excantator uenenatorũ
morsuũ. spiritalem nobis yysaacã.
ex hibe: qͦdq scẽ ac uenerabili paulȩ
parenti tuȩ polliciti sumꝰ. piꝰ heres
suscipe: & qcqͥd uel ingenio. uel do¬
ctrina minus tua expectatione poᷤ¬
sumꝰ. amici fauore sustenta: nec in nob̾
tuhel autẽ in nr̃a lingua uertitur
laticudo dei. uel aꝑiens ds̃: ut in
marco legimꝰ saluatorẽ ad surdũ
Qͥa enĩ cũ apło dicere pot̾at. os nrm̃
patet aduos o chorinthii. cor nrm
dilatatũ ẽ. & audiebat a dño. dilata
os tuũ & implebo illud ipsa qͦ oris

Expanded text:
id est, judicavit me Dominus. Quae cum ita se habeant, obsecro, mi Pammachi, qui omni arte pugnandi adversum diabolum dimicas, ut nobis contra Amalec pugnantibus leves cum Moyse ad Dominum manus, et adversarios Israel orationibus superes. Nuper de Aegypto egressi sumus, et in Osee Pharaone submerso, Rubrum transivimus mare : nunc post latam eremi vastitatem, multo cuato vulnere ferire conetur: tu comes itineris, et excantator venenatorum morsuum, spiritualem nobis ψυλλέα exhibe quodque sanctae ac venerabili Paulae parenti tuae polliciti sumus, pius haeres suscipe, et quidquid vel ingenio vel doctrina minus tua exspectatione possumus, amici favore sustenta, nec in nobis tuel autem in linguam nostram vertitur latitudo Dei, vel aperiens Deus, ut in Marco legimus Salvatorem ad surdum enim cum Apostolo dicere poterat: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est : et audiebat a Domino: Dilata os tuum, et implebo illud : ipsa quoque oris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocat᷑: ut qͥ infirmatus est. siue cor-¬
ruit in iniqͥtatibꝰ suis. reuertat᷑ ad
medicum. & recipiat sanitatẽ uel
stare incipiant qui corruerant: doce¬
turq qͦm debeat agere pęnitentiã.
lollite inqtͥ uobiscũ uerba. id ẽ p̃ces.
& delictoꝵ confessionem. & conuer-¬
timini ad dñm tam uerbis. ꝗͣ operibꝰ.
& dicite ei. Omẽm aufer iniqͥtatẽ:
nichil languoris in nobis. & ruinȩ
pristinȩ derelinquas. ne rursũ mali
seminis pullulent rediuiua plan
leris mala nr̃a. bonũ tͥ qͦd offeramꝰ
habere non possumus: iuxta illud
qͦd alibi scriptũ ẽ. Declina a malo: &¬

Expanded text:
provocatur: ut qui infirmatus est, sive corprovocatur: ut qui infirmatus est, sive corruit in iniquitatibus suis, revertatur ad medicum et recipiat sanitatem, vel stare incipiat qui corruerat: doceturque quomodo debeat agere poenitentiam. Tollite, inquit, vobiscum verba, id est, preces, et delictotimini ad Dominum tam verbis quam operibus; et dicite ei: Omnem aufer iniquitatem, nihil languoris in nobis et ruinae pristinae derelinquas, ne rursum mali seminis pullulent redi viva planleris mala nostra, bonum tibi quod offeramus, habere non possumus, juxta illud quod alibi scriptum est: Declina a malo
Abbreviated transcription (Latin):
punt᷑. ut pereunte malo semine.
rizaniisq eiꝰ exutis. solũ remaneat
triticum : qͦd in dei horrea recondat᷑.
Conuertere isrł ad dñm dm̃ tuum:
qm̃ corruisti in iniqͥtate tua. Tollite
uobiscũ uerba. & conuertimini ad
dñm: & dicite ei. Omẽmaufer mi¬
qͥtatẽ. & accipe bonũ: & reddemus
uitulos labiorum nostroruaꝵ¬
Assur non saluabit nos: super equũ
non ascendemus. nec dicemus ultra.
dii nr̃i. oꝑa manuum nr̃arũ: qͥa eius
qui inte est misereberis pupilli:
L. Conuertere israel addnm̃
dm̃ tuum: quia infirmatus es inini¬
quitatibꝰ tuis. Sumite uobiscum
sermones. & reuertimini ad dnm̃ꝰ di¬
cite ei ut non collatis iniquitatem.
s assumatis bonũ: & reddemꝰ fructũ
labioꝵ nr̃oꝵ. Assur non saluabit noᷤ.
suꝑ ȩquũ non ascendemus. Neqͣqm
Pereunte samaria. & uiris eiꝰ. & par¬
uulis. & pregnantibꝰ occisis. elisis atq
discussis. totus isrł ad pęnitentiam

Expanded text:
puntur: ut, pereunte malo semine, puntur: ut, pereunte malo semine, zizaniisque ejus exustis, solum remaneat triticum, quod in Domini horrea recondatur. Convertere, Israel, ad Dominum Deum tuum, quoniam corruisti in iniquitate tua, ba, et convertimini ad Dominum: Dicite ei: Omnem aufer iniquitatem, accipe bonum: et reddemus vitulos labiorum nostroruAssur non salvabit nos, super equum non ascendemus, Nec dicemus ultra: Dii nostri opera manuum nostrarum: quia ejus, qui in te est, misere Convertere, Israel, ad Dominum Deum tuum, quia infirmatus es in iniquitatibus tuis: sumite vobiscum sermones, et revertimini ad Dominum, dicite ei ut non tollatis iniquitatem, sed assumatis bona, et reddemus fructum labiorum nostrorum. Assur non salvabit nos, super equum non ascendemus, nequaquam Pereunte Samaria. et viris ejus, et parvulis et praegnantibus occisis, elisis atque discissis, totus Israel ad poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
dissimi: negantes pęnitentiam. ꝑ ꝗͣ
peccata mundant᷑. uixta illud qͦd̾
scriptũ est Iauabis me: & suꝑ niuẽ
dealbabor: & inysaia lauamini:
mundi estote. Lauacrũ autẽ non
baptismũ uocat. s omẽm pęnitudi¬
nẽ. quȩ sordes ab luit peccatorum.
Pereat igitꝰ᷑ huuscemodi samaria: qͥa
qͥcꝗd loqͥt᷑ repugnat deo suõ & cle¬
mentiam eiꝰ uertit incrudelitatẽ.:
mucrone truncent᷑. Qͥ autẽ par¬
uuli. atq lactentes. elidant᷑ ad petrã.
deqͥbꝰ & inpsalmo legimꝰ: Beatꝰ qͥ te¬
nebit: & allidet paruulos suos ad
petrã. fece quoq eiꝰ atq pregnanteᷤᷤ
quȩ de malo semine concepert̃. idõ
disrũpentur: ne pessimos faciant.
lale qͥd. & in euangłio nobis subicit᷑.
Hȩ pregnantibꝰ. & nutrientibꝰ indiebꝰ
illis: diebꝰ uidelicet tribulationis.
& angustiȩ. Int̾ficiunt᷑ autẽ & bel¬
latores samariȩ gladio. & lactentes
eliduntur. & pregnantes disrum¬

Expanded text:
dissimi, negantes poenitentiam, per quam dissimi, negantes poenitentiam, per quam peccata mundantur, juxta illud quod scriptum est: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Et in Isaia: Lavamini, mundi estote . Lavacrum autem non baptismum vocat, sed omnem poenitudinem, quae sordes abluit peccatorum. Pereat igitur hujuscemodi Samaria: quia quidquid loquitur, repugnat Deo suo, et clementiam ejus vertit in crudelitatem, mucrone truncentur. 157 Qui autem parvuli atque lactentes, elidantur ad petram. De quibus et in psalmo legimus: Beatus qui tenebit et allidet parvulos suos ad petram . Fetae quoque ejus atque praegnantes quae de malo semine conceperunt, ideo disrumpentur, ne pessimos liberos faciant. Tale quid et in Evangelio nobis subjicitur: Vae praegnantibus et nutrientibus in diebus illis : diebus videlicet tribulationis et angustiae. Interficiuntur autem et bellatores Samariae gladio, et lactentes eliduntur, et praegnantes disrum