comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ p̃senti er edo irac̃ dia. nã ea tã uehem̃s
fortasse ñ fuiss ẜ cũ inclusũ illd odiũ multar̾
eiꝰ in me inuiriar qd ego effudisse me õe arbit᷑¬
bat᷑. residuũ tñ insciente me fugiss oẽ repẽ¬
te apparuit. Qd̾ qͥdẽ tꝑ̃e ipso qͥdã hoĩes. ⁊eidẽ
illi qͦs sepe significõe appello eũ se maximũ¬

Expanded text:
cundia nam ea tam vehemens fortasse non fuisset, sed, cum inclusum illud odium multarum eius in me iniuriarum, quod ego effudisse me omne arbitrabar, residuum tamen insciente me fuisset, omne repente apparuit. quo quidem tempore ipso quidam homines et eidem illi, quos saepe significo
Abbreviated transcription (Latin):
m̾itoꝵ ñ mͦ referenda. s ne cogitãda qͥ¬
dẽ gr̃a cõseqͥ possũ rẽte ualde bñ gȩssis¬
se rumor erat expectabant᷑ litt̾e tue de
qͥb eramꝰ iã cũ põpeio locuti. q̃ si er̾ ⁊
allate nr̃m studiũ extabit ĩ cõueniẽdis
magistͣtib .⁊ senatorib cet̾aq q̃ adte ꝑ

Expanded text:
m non modo referenda, sed ne cogitanda quidem gratia consequi possum. rem te valde bene gessisse rumor erat; exspectabantur litterae tuae, de quibus eramus iam cum Pompeio locuti. quae si erunt allatae, nostrum studium exstabit in conveniendis magistratibus et senatoribus, ceteraque, quae
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimũ ab alienar̾t. S ut ad ea q̃ cõ¬
iũctior reb tius ft̃ reu̾tar. pompeũ tͥ
ualde amic̃ eẽ cognoui ut eo tu consule ꝗͣtũ
ego ꝑspicio oĩa q̃ uoles optinebis. Qb in reb
me s ille affixũ habebit. Neq ame ullareᷤ
q̃ adte ꝑtineat negleget᷑. Neq enĩ uebor
ne sĩ ei molestꝰ. Cui udicundũ erit :÷ ꝑꝑ te

Expanded text:
balienarunt. sed ut ad ea, quae coniunctiora rebus tuis sunt, revertar, Pompeium tibi valde amicum esse cognovi, et eo tu consule, quantum ego perspicio, omnia, quae voles, obtinebis, quibus in rebus me sibi ille adfixum habebit, neque a me ulla res, quae ad te pertineat, neglegetur; neque enim verebor, ne sim ei molestus, cui iucundum erit e
Abbreviated transcription (Latin):
die assumo qͥd quẽ ꝙͣ inali uolentissimũ in¬
re possit offũcłe.Tantũ enitor ut neq a¬
micis neq ꝙ̃ alieniorib oꝑaconsilio. labore.
de sim. hic mee uite cur sus offr̃ dit eos foxasse
qͥ splendorem & speciem huiꝰ uite intuent᷑
sollicitudinẽ aũ & laborẽ ꝑspic̾e ñ poss. Ills̃
uͦ ñ obsc̾e qrunt᷑ in meis sentñtiis qͥb or nẽ
cesatẽ qͣsi descisser inpͥstina causa. Ego aũ
cũ illa seqͦr q̃ paulo añ p̃posui tũ inħ ñ im

Expanded text:
die adsumo, quod quemquam malevolentissimum iure possit offendere; tantum enitor, ut neque amicis neque etiam alienioribus opera, consilio, labore desim. hic meae vitae cursus offendit eos fortasse, qui splendorem et speciem huius vitae intuentur, sollicitudinem autem et laborem perspicere non possunt; illud vero non obscure queruntur, in meis sententiis, quibus ornem Caesarem, quasi desciscere me a pristina causa. ego autem cum illa sequor, quae paulo ante proposui, tum hoc non in
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ p̃fuit neq illum offitium gͥ te hoĩs ama¬
tissimi prudentissum diligentissimi p̃t̾misit
Ex eolem de toto statu rer̾ comoniũ cog¬
nosces q̃ qͣles sint sĩ facile ÷ scbe. St̾ qͥdem
c̾te in amicoꝵ nr̃oꝵ potestate atq ita ut¬
nullã mutationẽ unꝗͣ hac hominũ etate
halit̾a res eẽ uideat᷑. Ego qͥdẽ ut debeo
u ut tute mͥ p̃cepisti & ut medietas utili¬
tasq cogit me ad eiꝰ rõnes adiũgo quẽ tu
in meis rõnib tͥ eẽ ad iungendũ putasti
t̃ rectũ & cõsirmatũ depon̾e. Nerũtam̃ ip̃e
me cõsirmo ad eiꝰ uoluntatẽ a qͦ honeste dis¬
sentire ñpossũ neq id facio ut forsitã qͥb¬
dã uidear simulatiõe. Tantũ ił aĩ inductio
iy me hercłe amor gͥ põpeiũ ap̃me ualet
ut q̃ illi utilia st̃ & q̃ ille uult ea mͥ oĩa iã

Expanded text:
 praefuit neque ullum officium erga te hominis amantissimi, prudentissimi, diligentissimi praetermisit. ex eodem de toto statu rerum communium cognosces. quae quales sint, non facile est scribere. sunt quidem certe in amicorum nostrorum potestateuam hac hominum aetate habitura res esse videatur. ego quidem, ut debeo et ut tute mihi praecepisti et ut me pietas utilitasque cogit, me ad eius rationes adiungo, quem tu in meis rationibus tibi esse adiungendum putasti tim rectum et confirmatum, deponere. verum tamen ipse me conformo ad eius voluntatem, a quo honeste dissentire non possum, neque id facio, ut forsitan quibusdam videar, simulatione; tantum enim animi inductio et me hercule amor erga Pompeium apud me valet, ut, quae illi utilia sunt, et quae ille vult, ea mihi omnia iam
Abbreviated transcription (Latin):
cõmitt̾e qͦtiens mͥ c̾toꝵ hominũ potestaᷤᷤ
erit qͥb recte dem. ñ p̃t̾ mittã qd̾ scire
uis qͣ qͥsq inte side sit. & uoluntate diffi¬
cile dictu ÷ de singłis. Unũ illud audeo qd̃
dissimili tui tẽꝑis nc̃ & tr̃i quondã suis se
rõnẽ ut qͦs turei .p. causaleseras. palã te
obpugnarent quoꝵ auctoritatẽ clignitatẽ
uolutatẽq defend̾as ñ tã memores eẽnt
litutis tue ꝙͣ. laudis inimici. Quo qͥdem t̃ꝑe
ut ꝑscͥpsi adte antea cognoui hortensium
ꝑcupidũ tui. studiosũ lucullũ ex magistͣ᷑¬
tib aũ .l. ratiliũ & side & aĩo singłari
nt̃a ꝓpugnatio ac defensio dignitatis tue
ꝑꝑ magnitudinẽ bñsicii tui fortasse que¬
plerisq offitio maioꝵ auctor itatẽ hr̃e
uideat᷑ ꝙͣ sententie. Pret̾ea qͥdẽ de cõsu¬
larib nemini possũ aut studii gͦ aut¬

Expanded text:
 hominum potestas erit, quibus recte dem, non praetermittam. quod scire vis, qua quisque in te fide sit et voluntate, difficile dictu est de singulis; unum illud audeo, quodissimili tui temporis nunc et nostri quondam fuisse rationem, ut, quos tu rei publicae causa laeseras, palam te oppugnarent, quorum auctoritatem, dignitatem voluntatemque defenderas, non tam memores essent virtutis tuae quam laudis inimici. quo quidem tempore, ut perscripsi ad te antea, cognovi Hortensium percupidum tui studiosum Lucullum, ex magistratibus antem L. Racilium et fide et animo singularitra propugnatio ac defensio dignitatis tuae propter magnitudinem benefici tui fortasse plerisque offici maiorem auctoritatem habere videatur quam sententiae. praeterea quidem de consularib
Abbreviated transcription (Latin):
eretũ ⁊ x legati ⁊ ne lege sempnia
succecłet᷑ facile ꝑfectũ ÷ Qd̾ ego adte breuiꝰ
apueritia cleditus exꝑiendo tñ mag̃ ꝙͣ discẽ¬
do cognoui ut tuis reb integͥs discas neq
te neq dignitatis sine salute. Qd̃ mͥ defilia
& cde c̃ssi pede gͣtularis agnosco humanita¬
tẽ tuam sꝑoq & octo noũ hãc cõiunctionẽ
uoluptati fore lentulum nr̃m eximia spe
sume uͥtutis dulcescentẽ cũ cet̾is artib qͥb
stuluisti seꝑ̃ ipse tũ impͥmis imitatiõẽ tui fac
erudias nulla enĩ erit hac p̃stantior disciplina
quẽ nos ⁊ qr tuus ⁊ qi te dignꝰ : siliꝰ & qͥa nos
diligit seꝑq dilex̃ inpͥmis amamꝰ car̃q habeoꝰ¬

Expanded text:
ecem legati, et, ne lege Sempronia succederetur, facile perfectum est. quod ego ad te brevius a pueritia deditus experiendo tamen magis quam discendo cognovi, tu tuis rebus integris discas, nequte neque dignitatis sine salute. quod mihi de filia et de Crassipede gratularis, agnosco humanitatem tuam speroque et opto nobis hanc coniunctionem voluptati fore. Lentulum nostrum, eximia spe summae virtutis adulescentem, cum ceteris artibus, quibus studuisti semper ipse, tum in primis imitatione tui fac erudias; nulla enim erit hac praestantior disciplina. quem nos, et quia tuus et quia te dignus est filius et quia nos diligit semperque dilexit, in primis amamus car
Abbreviated transcription (Latin):
tas tua ł sũma potiꝰ sap̃ia ñ iocunda solũ
s & admirabilis uisa ÷ Uirũ enĩ excel¬
lentẽ & tͥ tua p̾stanti in eum libalitate
illiꝰ epła retinusti qͥ mͥ cũ sẽꝑ tue laudi
fauere uisus ÷ &̾ ipso suspiciosissimo tꝑ̃e
canimiano. Tum uͦ lectis tuis litt̾is ꝑspec¬
tꝰ ÷ ame toto aĩo cde te ac de tuis ornam̃¬
tis & cõmodis cogitare qͣre ea q̃ scͥbam
sic habeto me cũ illo re sepe cõmunita
de illiꝰ adte sententia atq auctoritate
scͥbe. Qm̃ senatꝰ consultum nullũ extat
qͦ reductio regis alexandrini tͥ ad ep̃ta
sit. Ea q̃ q̃de ea scͥpta ÷ auctoritas cuiscis
int̾cessum ÷ ut neqͥs oĩno regẽ reducet
tãtã uĩ ht̃ ut magis iratoꝵ homunũ
studiũ qm constantis senatus cõsiliũ ẽẽ ui¬
deat᷑: Te uideat᷑ posse qͥciliciã eyprũq te¬
neas. qͥd effic̾e. & qͥd cõseqͥ possis & sires fa¬

Expanded text:
ua vel summa potius sapientia non incunda solum, sed etiam admirabilis visa est; virum enim excellentem et tibi tua praestanti in eum liberalitatilla epistula retinuisti; qui mihi cum semper tuae laudi favere visus est, etiam ipso suspiciosissimo tempore Caniniano, tum vero lectis tuis litteris perspectus est a me toto animo de te ac de tuis ornamentis et commodis cogitare. qua re ea, quae suam, sic habeto, me cum illo re saepe communicata de illius ad te sententia atque auctoritate scribere: quoniam senatus consultum nullum exstat, quo reductio regis Alexandrini tibi adempta sit, eaque, quae de ea scripta est auctoritas, cui scis intercessum esse, ut ne quis omnino regem reduceret, tantam vim habet, ut magis iratorum hominum studium quam constantis senatus consilium esse videatur, te perspicere posse, qui Ciliciam Cyprumque teneas, quid efficere et quid conseq
Abbreviated transcription (Latin):
administrariꝰ.est que docet et̃ de
os. quo concesso confitendum ẽ. eoꝵ cõ¬
silio mũdum ad ministrari. Samq dif¬
res subiectas ẽe. nature seucienti abea¬
q om̃ia pulcherrune geri. Quo consui¬
tuto: sequitur ab animantib pͥncipiis eã
ẽẽ generatam. Tertiꝰ ẽ. locꝰ qui dr̃ exad¬
miratione rerum celestiu atq terrestri¬
um. Primũ gͥ aut negandum ẽ. eẽ. deos. q̃
⁊ democritus simulachra. ⁊ epycurꝰ yma¬
gines inducens quodam pacto negat aut
qui deos ẽe. concedant iis fatendũ ẽ. eos
aliquid ag̾e idq p̾clarũ. Nich̃ est autem
ẜclariꝰ mũdi ad ministracione. deoꝵ gͥ ꝯ
silio administratur. Qd̾ si alit̾ ẽ. aliqͥd ꝓ¬
fecto sit necer. ẽ. eẽ meliꝰ ⁊ maiore ui p̃di¬
tum quam deos. qͣle idcumq ẽ. siue in¬
animata natura siue necessitas ui mag¬
na incitata. ħ pulcherrima oꝑa efficiens
q̃ uidemꝰ. Non ẽ gͥ uatura deoꝵ p̃potens

Expanded text:
admiadmios; quo concesso confitendum est eorum consilio mundum administrari. secundres subiectas esse naturae sentienti ab eaque omnia pulcherrume geri; quo constituto sequitur ab animantibus principiis eam esse generatam. tertius est locus qui ducitur ex admiratione rerum caelestium atque terrestrium. Primum igitur aut negandum est esse deos, quod et Democritus simulacra et Epicurus imagines inducens quodam pacto negat, aut qui deos esse concedant is fatendum est eos aliquid agere idque praeclarum; nihil est autem praeclarius mundi administratione; deorum igitur consilio administratur. Quod si aliter est, aliquid profecto sit necesse est melius et maiore vi praeditum quam deus, quale id cumque est, sive inanima natura sive necessitas vi magna incitata haec pulcherrima opera efficiens quae videmus; non est igitur natura deorum praepotens
Abbreviated transcription (Latin):
incognita condẽpnatis uelut ate ipso hester¬
no die dictum ẽ. anũ fatidicam ꝓnoeam asto¬
icis iuduci. id ÷ ꝓuidentiam qͣsi qͣndã
regat. S id p̃cise dicitur ut siqͥs dicat atheꝰ
sic cũ dicimꝰ. ꝓuidentia deoꝵ mũdum adminis¬
trari sẽe. arbitrato deoꝵ. Mene autẽ et ꝑfecte
sic dici existimato ꝓuidentia deoꝵ mũdũ ad¬
miuistrari. Ita salem istum. quo caret ur̾a
natio ĩ irridendendis nob̃ nolitote ꝯsum̾e
Et me hertule si me audiatis. ne exꝑiamini
qͥd̾. ñ decet. ñ darum ẽ. non potestis. Non uͦ hoc
inte uno ꝯuenit. morib domestis. ac nr̃oꝵ
hominũ urbanttate liuuato. s cũ ĩ reliqͦs ur̃oᷤ.
tũ ineñ maxime qͥ ista peꝑit. hominẽ sine
arte. sine litt̾is ĩ sultantẽ inom̃s sine acumi¬
ne tllo. sine anctoritate. sine lepore. ¶ Dico
gͥ ꝓuidentia deoꝵ mũdũ ⁊ om̃s mũdi par¬
tes ⁊ iuttio censtitutas om̃s ẽẽ. ⁊ oñu tẽꝑe

Expanded text:
incognita condemnatis. velut a te ipso hesterincognita condemnatis. velut a te ipso hesterno die dictumst anum fatidicam Pronoean a Stoicis induci id est Providentiam. quod regat. sed id praecise dicitur: ut, si quis dicat Athenisic, cum dicimus providentia mundum administrari, deesse arbitrato "deorum", plene autem et perfecte sic dici existumato, providentia deorum mundum administrari. Ita salem istum, quo caret vestra natio, in inridendis nobis nolitote consumere, et mercule si me audiatis ne experiamini quidem; non decet non datum est non potestis. nec vero hoc in te unum convenit moribus domesticis ahominum urbanitate limatum, sed cum in reliquos vestros tum in eum maxime qui ista peperit, hominem sine arte sine litteris, insultantem in omnes, sine acumine ullo sine auctoritate sine lepore. Dico igitur providentia deorum mundum et omnes mundi partes et initio constitutas esse et omni tempore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mẽte ⁊ uoce uene remur: Non eñĩ phi¬
losophi solũ. ĩ um ⁊ ̃ maiores nr̃i suꝑsti¬
cionẽ areligione seꝑauerunt. Nam qui totos
dies p̾cabantur ⁊ ̃iq̃bant ut sibi sui lib̾i suꝑ¬
stites eẽnt suꝑsticiosi sunt appellati. Qd̃ nom̃
patuit postea lacꝰ. Qui autẽ omĩia q̃ ad cultũ
deoꝵ ꝑtin̾ent diligent̾ retͣctarent ⁊ tanquã
releg̾ent sunt dicti religiosi errelegendo. nt¬
eligentes exeligendo. tamquã ad eligendo
diligentes. exintelligendo intelligentes.
his eñi in u̾b̾ om̃ib in ẽ. uis legendi ead̾. q̃
⁊ ẽc deos et qͣles ẽẽnt ostñdissent ꝓxumũ ẽ ut
doccam deoꝵ ꝓuidentia mũdũ ad ministra¬
ri: Magnꝰ sane locꝰ ẽ. ⁊ aur̃is cotta ueratꝰ ac
nimirũ uob̾cũ omne certam̃ ẽ. Nam uob̾ uel¬
lei minus notũ ẽ. quẽadinod̾ qͥdq dicatur
Ur̃a enĩ solum legitis. ur̃a amatis cet̾os causa

Expanded text:
 mente et voce veneremur. Non enim phy mente et voce veneremur. Non enim phylosophi solum, sed maiores nostri superstitionem a religione separaverunt. Nam qui totos dies precabantur et immolabant ut ipsi et sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati, quod nomen patuit postea latius; qui autem omnia, que ad cultum Dei pertinent, diligenter curarent et tanquam relegerent, sunt dicti religiosi ex relegendo, eligentes ex eligendo, tanquam legendo diligentes, ex intellegendo intellegentes; his enim in verbis omnibus inest vis legendi eadem quae et esse deos et quales essent ostendisse. Proximum est ut doceam deorum providentia mundum administrari. magnus sane locus est et a vestris Cotta vexatus, ac nimirum vobiscum omne certamen est. Nam vobis Vellei minus notum est quem ad modum quidque dicatur; vestra enim solum legitis vestra amatis, ceteros causa
Abbreviated transcription (Latin):
coniugia cognationes omiaq traducta ad
similitudinẽ in betillitatis humane. Nam et
ꝑturbatis anunis inducuntur. Accipimꝰ. it.
deoꝵ cupiditates egͥtudines iracũdias. Nec
uͦ ut fabule ferunt belł p̃liisq caruert̃
nec solum ut apud homerũ cũ duo exercitꝰ
contrarios alii dei exalia parte defenderent
s ⁊̃ ut cũtitanis. ut cũ gigantib sua ꝓͥa
bella gesserunt. hec ⁊ dicunt᷑ et c̾duntur
stultissime ⁊ plena sunt futtilitatis sũmeq
leuitatis. S tam hiis fabulis sp̃tis ac repu¬
diatis. ds ꝑtinens ꝑnatitram cuiꝰq rei. ꝑter
R ras. ceres. ꝑ maria: neptulius. alii ꝑalia po¬
terunt intelligi. qͥ qͣles sunt qͦ eos nõe ꝯsu¬
etudo nũcupau̾it hos deos ⁊ uenerari ⁊ co¬
lere debemꝰ. Cultus autẽ deoꝵ ẽ. optimꝰ id̾¬
q castissimꝰ atq sc̃issimꝰ plenissimꝰq pieta¬
tis. ut eos semꝑ pura integra ĩ corrupta¬

Expanded text:
coniugia cognationes, omniaque traducta ad coniugia cognationes, omniaque traducta ad similitudinem inbecillitatis humanae. nam et perturbatis animis inducuntur: accepimus enim deorum cupiditates aegritudines iracundias; nec vero, ut fabulae ferunt, bellis proeliisque caruerunt, nec solum ut apud Homerum cum duo exercitus contrarios alii dei ex alia parte defenderent, sed etiam ut cum Titanis ut cum Gigantibus sua propria bella gesserunt. haec et dicuntur et creduntur stultissime et plena sunt futtilitatis summaeque levitatis. Sed tamen is fabulis spretis ac repudiatis deus pertinens per naturam cuiusque rei, per terras Ceres per maria Neptunus alii per alia, poterunt intellegi qui qualesque sint quoque eos nomine consuetudo nuncupaverit. Quos deos et venerari et colere debemque castissimus atque sanctissimus plenissimus que pietatis, ut eum semper pura, integra, incorrupta
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iuaga dr̃ ñ auenando s qd inseptẽ
num̾atur tanꝙͣ uagãtib. diana dicta qr
noctu qͣsi diem effice̾t. Adhibetur aũ ad partꝰ
qđ ii maturescunt aut septem. non nũquã.
aut ut plerũq nouem lime cursib. Qui ͥa
mensa spacia conficiunt menses nominant᷑.
Concineq ut ħ multa timeus. qͥ cum in histo¬
ria dixisset qͣ nocte natꝰ alexander ẽẽt tad̃
diane ephesie templũ dean migrasse adiũx̃
mini me id ẽẽ. mirandum. qd diana cum ĩ
partu olimpiadis ad ẽẽ. uoluisset. affuissẽ domo.
Que autẽ dea ad res om̃s ueniret uenerẽ nr̃i
nominauerunt. atq ex ea pocꝰ uenustas qͣm
reb. bene atq utilit̾ inuentis. tracta r̾õ sit
adꝯm̃ticios ⁊ fictos deos q̃ res genuit falsas
opiniones. errorisq turbulentos ⁊ suꝑsticio¬
nes peue amiles. Et forme eñĩ nob̾ deoꝵ et eta¬
tes ruestitꝰ ornatꝰq uoti sunt. genera p̃terea

Expanded text:
Omnivaga dicitur non a venando sed quod in septem Omnivaga dicitur non a venando sed quod in septem numeratur tamquam vagantibus; Diana dicta quia noctu quasi diem efficeret. adhibetur autem ad partus, quod i maturescunt aut septem non numquam aut ut plerumque novem lunae cursibus, qui quia mensa spatia conficiunt menses nominantur; concinneque ut multa Timaeus, qui cum in historia dixisset qua nocte natus Alexander esset eadem Dianae Ephesiae templum deflagravisse, adiunxit minime id esse mirandum, quod Diana quom in partu Olympiadis adesse voluisset afuisset domo. Quae autem dea ad res omnes veniret Venerem nostri nominaverunt, atque ex ea potius venustas quam rebus bene atque utiliter inuentis tracta ratio est ad commenticios ac fictos deos? opiniones erroresque turbulentos et superstitiones paene aniles. et formae enim nobis deorum et aetates et vestitus ornatusque noti sunt, genera praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
trema pͥncipem in sacͥficando ianum ẽe. uo¬
luerunt. qd̃ ab euudo nom̃ ẽ. ductũ ex qͦ tnͣ¬
sitiones ꝑuie iani foresq in liminib ꝓfa¬
naꝵ edium ianne nominantur. Ham ueste
nom̃ ag̾cis ea ẽ. enĩ q̃ ab ilł hestia dicitur
uis autẽ eiꝰ ad aras ⁊ focos ꝑtinet. Itai inea
dea qd̃ ẽ rerum custos intumaꝵ om̃is ⁊ p̾ca¬
cio ⁊ sacͥficatio extrema ẽ. Nec longe abft̃
abhac uidi penates siue apenu ducti noĩe.
ẽ enĩ om̃e quo uestũtur hoĩes penus. siue
abeo qd penitus insident ex quo etiã pe¬
netral es a poetis uocantur. Iam apollinis
nom̃ ẽ. gͥcũ quẽ solem eẽ uolunt. Bianã
autẽ. ⁊ lunã eãdem ẽẽ putant cũ cũ sol dic¬
tus sit ł quia solus ex om̃ib sid̾ib ẽ tantꝰ
uł qr cum ẽ exortus obscuratis om̃ib si de¬
luna alucendo nominata sit. ead̾ est eñi
lucinaᷤᷤ in pariendo rauocant. q̃ ead̃ diana

Expanded text:
trema, principem in sacrificando Ianum esse votrema, principem in sacrificando Ianum esse voluerunt, quod ab eundo nomen est ductum, ex quo transitiones perviae iani foresque in liminibus profanarum aedium ianuae nominantur. Nam Vestae nomen a Graecis ea est enim quae ab illis esti/a dicitur; vis autem eius ad aras et focos pertinet, itaque in ea dea, quod est rerum custos intumarum, omnis et precatio et sacrificatio extrema est. Nec longe absunt ab hac vi di Penates, sive a penu ducto nomine est enim omne quo vescuntur homines penus sive ab eo quod penitus insident; ex quo etiam penetrales a poetis vocantur. Iam Apollinis nomen est Graecum. quem solem esse volunt, Dianam autem et lunam eandem esse putant, cum sol dictus sit vel quia solus ex omnibus sideribus est tantus vel quia cum est exortus obscuratis omnibus lucendo nominata sit; eadem est enim L
Abbreviated transcription (Latin):
to diuũ. hunc ꝑhibeto iouẽ. Aer autẽ ut sto¬
iti disputant interiectꝰ int̾ mare ⁊ celum
uinonis noĩe consecͣtur q̃ ẽ. soror ⁊ coniũr
ionis qd̵ ⁊ similitudo ẽ. etheris ⁊ cũ eo sũma
ꝯiunctio. Effeminarunt autẽ eñ innoniq
tribuerunt. qͥ nicħ ẽ. eo molliꝰ. S iunonẽ
auuanda t̾do nomuinatam. Aqua resta¬
lat. it t̾ra ut eẽnt. ex fabulis tͥa regna
diuisa. Datum ẽ gͥ neptuno alt̾o iouis. ut uo¬
lumꝰ fr̾̃i maritimũ om̃e regnũ nom̃q ꝓouc¬
tum ut portunꝰ aporta. sic ueptunꝰ anando
paulũ pͥmis litt̾is inmutatis. Terrena aũ
uis õĩs atq natura diti patͥ  dedicata est.
noninatur. quã frugũ sem̃ ẽẽ uolunt.
absconditamq q̃ri amatre fingunt. Ma¬
ter autẽ ẽ agerendis frugib ceres tanquã
geres casuq pͥma litt̾a itid̃ in mutata ut
minata ẽ. Iam qͥ magna uert̾et mauors mi¬
nerua autẽ q̃ ł minueret ł miaretur. Cũq

Expanded text:
to divum, hunc perhibeto Iovem. Aer autem, ut Stoto divum, hunc perhibeto Iovem. Aer autem, ut Stoici disputant, interiectus inter mare et caelum Iunonis nomine consecratur, quae est soror et coniux Iovis, quod ei et similitudo est aetheris et cum eo summa coniunctio. effeminarunt autem eum Iunonique tribuerunt, quod nihil est eo mollius. sed Iunonem a iuvando credo nominatam. Aqua restabat et terra, ut essent ex fabulis tria regna divisa. datum est igitur Neptuno alterum, Iovis ut volumus fratri, maritimum omne regnum, nomenque productum ut Portunus a porta sic Neptunus a nando, paulum primis litteris immutatis. Terrena autem vis omnis atque natura Diti patri dedicata est, nominatur—quam frugum semen esse volunt absconditamque quaeri a matre fingunt. Mater autem est a gerendis frugibus Ceres tamquam geres, casuque prima littera itidem immutata ut ors, Minerva autem quae vel minueret vel minaretur. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
turnꝰ aũ ẽ. appellatus. qd̃ saturaretur ãnis
Ex se eñi naros comesse fingitur solitus.
qr consumit etas tempoꝵ spacia. aunisq
p̾teritis insaturabilit̾ ex pletur. Uinctꝰ añ
a ioue ne in moderitos cursus haberet. atq
ut eum sid̾um uĩclis alligaret. s ipse iu¬
piter idẽ. uiuans pater quẽ conu̾sis casib
appellamꝰ a iuuando iouẽ. apoetis pat̾ duiũ¬
⁊ mꝰ maximꝰ: qr maiꝰ ẽ. certeq gracꝰ prodesse õĩ¬
b quam opes magnas hre. hunc gͥ en niꝰ ut
iupradixi nũcupat ita dicens. Aspice hoc
sublune cadens quem in uocant om̃s iouẽ
Planiꝰq alio loco id. Cui qd ĩ me ẽ. execͣbor
hoc qͦ lucet qͥcqͥd ẽ. hunc ⁊̃ augures nr̃i cũ di¬
cunt ioue fulgente tonante dicunt at melo
fulgente ⁊ tonante. Eurippides autẽ ut
multa p̾clare sic hoc b̾uit̾. uides sublime
fusum ⁊ moderatum ethera qͥ t̾ram tenero
circumiectũ amplectitur. hunc sũmũ habe¬

Expanded text:
turnus autem est appellatus quod saturaretur annis; turnus autem est appellatus quod saturaretur annis; ex se enim natos comesse fingitur solitus, quia consumit aetas temporum spatia annisque praeteritis insaturabiliter expletur. vinctus autem a Iove, ne inmoderatos cursus haberet, atque ut eum siderum vinclis alligaret. sed ipse Iuppiter, id est iuvans pater, quem conversis casibus appellamus a iuvando Iovem, a poetis "pater divomm maximus, quia maius est certeque gratius prodesse omnibus quam opes mag- nas habere—hunc igitur Ennius, ut supra dixi, nuncupat ita dicens "aspice hoc sublime candens, quem invocant omnes Iovem" planius quam alio loco idem "cui quod in me est exsecrabor hoc quod lucet quicquid est"; hunc etiam augures nostri cum dicunt "Iove fulgente tonante": dicunt enim "caelo fulgente et tonante". Euripides autem ut multa praeclare sic hoc breviter: vides sublime fusum immoderatum aethera, qui terram tenero circumiectu amplectitur: hunc summum habe
Abbreviated transcription (Latin):
et libera qd̾ inliberi seruant. in libero non
Item huic etiã romulũ quẽ qͥdã eundꝰ eẽ.
quirinũ putant quoꝵ cũ remanerẽt aĩ
atq et̾nitate fruerentur ritedii sunt
do deoꝵ qͥ inducti sp̃e hitmana fahilas po¬
etis suppeditauert̃. hominũ autẽ uitã
suꝑsticione omĩ refersert̃. dͥtq hic locꝰ
azenone tractatꝰ pꝰ acleante ⁊ crisispo
płib n̾b̾ explicatꝰ ẽ. Namuetꝰ hec oppinio
gͥcia oppleuit s exsectũ celũ afilio satͣno.
iunctũ autẽ saturnũ ipsũ a filio ione ꝓhi¬
sica ro non melegans inclusa. est. mnimpias
fabulas. Celestum enum altissimã etheriam¬
q natuam idẽ. igneam que ꝑsese gĩa
gign̾et uacare uoluerunt ea parte corꝑis
que coniunctione alt̾iꝰ eg̾et ad ꝓcreandũ
Saturnũ autẽ eũ ẽẽ uoluerunt qui cur¬
sum et conu̾sionẽ sꝑacioꝵ ac temꝑm ꝯti¬
neret. Qͥ d̃s g̾ce id ipsũ nom̃ ht̃ cronos eñi

Expanded text:
et Libera, quod in Libera servant, in Libero non et Libera, quod in Libera servant, in Libero non item—hinc etiam Romulum, quem quidam eundem esse Quirinum putant. quorum cum remanerent animi atque aeternitate fruerentur, rite di sunt do deorum, qui induti specie humana fabulas poetis suppeditaverunt, hominum autem vitam superstitione omni referserunt. atque hic locus a Zenone tractatus post a Cleanthe et Chrysippo pluribus verbis explicatus est. Nam vetus haec opinio Graeciam opplevit, esse exsectum Caelum a filio Saturno, vinctum autem Saturnum ipsum a filio Iove: physica ratio non inelegans inclusa est in impias fabulas. caelestem enim altissimam aetheriamque naturam id est igneam, quae per sese omnia gigneret, vacare voluerunt ea parte corporis quae coniunctione alterius egeret ad procreandum. Saturnum autem eum esse voluerunt qui cursum et conversionem spatiorum ac temporum contineret. qui deus Graece id ipsum nomen habet: kro/nos enim
Abbreviated transcription (Latin):
erat tanta ut sine deo regi non posset sp¬
sa res deoꝵ nom̃ optinuit: Qͦ ex gen̾e cu¬
pidiis ⁊ uoluptatis ⁊ libentine uen̾is uo¬
cabula consecrata sunt uiciosaꝵ rerum ne¬
q naturaliũ quãquam uelleiꝰ alit̾ existimat
sed tñ ea ipsa uicia naturam uehemẽtiꝰ se¬
pe pulsant. Utilitatũ gͥ magnitudine cõs¬
tituti sunt ei dii qui utilitates quasq gig¬
nebant. Atq his qͥd̾ nominib q̃ paulo an¬
te dicta sunt q̃uis sit in qͦq declarat᷑ deo
Suscepit añ uita hominũ consuecudoq
ꝯmunis. ut beneficiis excellentis uiros
incelũ fama ac uoluntate tollerẽt. hinc
hercules. hinc castor. ⁊ pollux: hui aescula¬
piꝰ. hin lib̾etiã. hunc dico liberũ semela
natũ ñ eũ ꝙ̃ nr̃i maiores anguste sc̃eq
liberum cũ cerere Alibera consecrauert̃
Quͦd qͣle sit exminist̾iis intelli põt. S
quod̾ ex nob̾ natos lib̾os appellamꝰ:
id circo cerere nati nominati sunt liber

Expanded text:
erat tanta ut sine deo regi non posset, iperat tanta ut sine deo regi non posset, ipsa res deorum nomen optinuit. quo ex genere Cupidinis et Voluptatis et Lubentinae Veneris vocabula consecrata sunt, vitiosarum rerum neque naturalium—quamquam Velleius aliter existimat, sed tamen ea ipsa vitia naturam vehementius saepe pulsant. Utilitatum igitur magnitudine constituti sunt ei di qui utilitates quasque gignebant, atque is quidem nominibus quae paulo ante dicta sunt quae vis sit in quoque declaratur deo. Suscepit autem vita hominum consuetudoque communis ut beneficiis excellentis viros in caelum fama ac voluntate tollerent. hinc Hercules hinc Castor et Pollux hinc Aesculapius hinc Liber etiam hunc dico Liberum Semela natum, non eum quem nostri maiores auguste sancteque Liberum cum Cerere et Libera consecraverunt, quod quale sit ex mysteriis intellegi potest; sed quod ex nobis natos liberos appellamus, idcirco Cerere nati nominati sunt Liber
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis eoꝵ. ñ sine causa ⁊ ag̾cie sapientissi¬
mis ⁊ amiiorib nr̃is constitute noĩate¬
q sunt. Qͥcqͥd eñi magnã utilitatẽ gen̾
afferret ⁊ humano: id ñ sine diuina bo¬
nitate erga hoĩes fieri arbitra bantur.
Itaq tũ illud qd̾ erat adõ natũ. nõie ipsiꝰ
dei nũcupabant. ut cũ fruges cererem ap¬
pellamꝰ uinũ aũt lib̾um ex qͦ illud terẽ¬
ti. Sine cerere ⁊ lib̾o friget uenus. ¶ Tum
autem res ipsa inqͣ uis in ẽ. mator aliqͣ sic
appellatur ut ea ipsa uis noĩtur ds̃. ut fi¬
des. ut mens quas ĩ capitolio dedicatas ui¬
demꝰ. ꝓxime.a. o aemilio scauro ante ã
abatilio. calatino erat fides consecrata.
Uides uitutis templũ. uid es honoris. a.M.
marcello renouatũ qd multis ante annis
erat bello legustico. a .m. maximo dedicatũ.
Quid opus. quid salutis. quid concordie. lib̃¬
tatis uictorie: Quarũ omũi rerũ quia uis

Expanded text:
ficiis eorum non sine causa et a Graeciae sapientissificiis eorum non sine causa et a Graeciae sapientissimis et a maioribus nostris constitutae nominataeque sunt. quicquid enim magnam utilitatem generi adferret humano, id non sine divina bonitate erga homines fieri arbitrabantur. itaque tum illud quod erat a deo natum nomine ipsius dei nuncupabant, ut cum fruges Cererem appellamus vinum autem Liberum, ex quo illud Te- renti "sine Cerere et Libero friget Venus", tum autem res ipsa, in qua vis inest maior aliqua, sic appellatur ut ea ipsa vis nominetur deus, ut Fides ut Mens, quas in Capitolio dedicatas videmus proxume a M. Aemilio Scauro, ante autem ab A. Atilio Calatino erat Fides consecrata. vides Virtutis templum vides Honoris a M. Marcello renovatum, quod multis ante annis erat bello Ligustico a Q. Maxumo dedicatum. quid Opis quid Salutis quid Concordiae Libertatis Victoriae; quarum omnium rerum quia vis
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia appellari recte possit grece eñi ꝓnoea.
occupata. pͥmũ ut mũdꝰ quã aptissimꝰ sit ad
ꝑmanendũ dem̃ ut nulla re egeat. maxime
autẽ ut in eo exinna pulcͥtudo sit atq oĩs
ornatus. ¶Hictũ ẽ de uniu̾so mũdo. dic¬
tũ etiã ẽ. desiderib ut iam ꝓpe modum
appareat multitudo nec cessanciũ deoꝵ
nec ea q̃ agant molientiũ cũ labore oꝑoso
ac molesto. Non eñi uenis ⁊ neruis ⁊ ossibꝰ
continentur nec is escis aut pocionib ues¬
cuntur ut aut nimis acres aut nimis
conc̾tos humores colligant nec his corꝑi¬
b sunt. aut casus aut ictus extimescãt.
aut morbos metuant ex defatigationẽ
mẽbroꝵ q̃ uerens epicurus mono gram¬
mos deos ⁊ nich agentes ꝯm̃tus ẽ. Illi ã
pulcherruna forma p̾diti purissimaq
inregione celi collocati ita feruntur
mod erantqͦ cursus. ut ad om̃ia conser¬
uanda ⁊ tuenda consãsisse uideantur
Multe a alie naturͤ deoꝵ ex magnis bene¬

Expanded text:
dentia appellari recte possit Graece enim pro/noccupata, primum ut mundus quam aptissimus sit ad permanendum, deinde ut nulla re egeat, maxume autem ut in eo eximia pulchritudo sit atque omnis ornatus. Dictum est de universo mundo, dictum etiam est de sideribus, ut iam prope modum appareat multitudo nec cessantium deorum nec ea quae agant molientium cum labore operoso ac molesto. non enim venis et nervis et ossibus continentur nec his escis aut potionibus vescuntur, ut aut nimis acres aut nimis concretos umores colligant, nec is corporibus sunt ut casus aut ictus extimescant aut morbos metuant ex defetigatione membrorum, quae verens Epicurus monogrammos deos et nihil agentes commentus est. illi autem pulcherruma forma praediti purissimaque in regione caeli collocati ita feruntur moderanturque cursus, ut ad omnia conservanda et tuenda consensisse videantur. Multae autem aliae naturae deorum ex magnis bene
Abbreviated transcription (Latin):
supra t̾rã s etiam in intimis eiꝰ tenebris plu¬
rimarũ rerũ latet utilitaf. que adusum ho¬
minũ orta ab hoominib solis inuenttur
Nlud uͦ quod̾ ut̾q ur̃m arripiet fortasse ad
rep̾ndendum cotta. quia carneades luben¬
ter instoicos in uehebatur uelleiꝰ. qr nicħ
tam irridet epicurꝰ. quam p̃dicationẽ re¬
rum futurarũ mͥ uidetur ł maxime ꝯ¬
firmare deoꝵ ꝓuidentia ꝯsuli reb hu¬
manis. Est eñi ꝓfectio diumatio q̃ mul¬
tis locis reb tẽꝑib apparet cũ ĩ pͥuatis
tũ mexime plublicis. multa cernunt ha¬
ruspisces. multa augures ꝓuident multa ora¬
cłis declarantur. multa uaticinationib. mul¬
ta somniss. multa portentis quib cognitiᷤ
mułte sepe res hominũ sentencia atq uti¬
litate parte multa etiã ꝑicła depulsa ft̃

Expanded text:
supra terram sed etiam in intumis eius tenebris plusupra terram sed etiam in intumis eius tenebris plurimarum rerum latet utilitas, quae ad usum hominum orta ab hominibus solis invenitur. Illud vero, quod uterque vestrum arripiet fortasse ad reprendendum, Cotta quia Carneades lubenter in Stoicos invehebatur, Velleius quia nihil tam inridet Epicurus quam praedictionem rerum futurarum, mihi videtur vel maxume confirmare deorum prudentia consuli rebus humanis. est enim profecto divinatio, quae multis locis rebus temporibus apparet cum in privatis tum maxume publicis: multa cernunt haruspices multa augures provident, multa oraclis declarantur multa vaticinationibus multa somniis multa portentis; quibus cognitis multae saepe res ex hominum sententia atque utilitate partae, multa etiam pericula depulsa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Exqͥb tanta ꝑcipitur uoluptas ut ĩterdũ
ꝓnoea nr̃a epicurea fuisse uideatur. atq
ex ne caꝑentur qͥd̃ nͥ hõiũ rõne atq soller¬
cia quãquã auis qͣsdam ⁊ alites : ⁊ oscines
ut nr̃i augures appellant rerũ auguran¬
darum causa ẽẽ. natas putamꝰ. Iam uͦ ĩ¬
manes ⁊ feras beluas nanciscim᷑ uenã¬
do ut ⁊ uescam᷑ iis ⁊ exerceamur in ue¬
nando ad similitudinẽ bellice discipline
uitamur domitis ⁊ condoce facti sint ele .r.¬
fantis. multaq ex eaꝵ corꝑib remedia
morb̾ ⁊ uuln̾ib eligamꝰ sicut ex quib dã
stirpib ⁊ herbis qͣrũ utilitates longinqͥ
tp̃ris usu ⁊ ꝑiclitacio ne ꝑcipimꝰ. Totã li¬
cet aninis tamꝙͣ ocłis lustrare t̾ram. ma¬
riaq om̃ia cern̾e. iam spacia frugifera
atq in mẽsa campoꝵ uestitus densissi¬
mos montiũ. petudũ pastꝰ tũ in t̾dibili
cursus maritimos celertiate. Nec uero

Expanded text:
ex quibus tanta percipitur voluptas, ut interdum ex quibus tanta percipitur voluptas, ut interdum Pronoea nostra Epicurea fuisse videatur, atque eae ne caperentur quidem nisi hominum ratione atque sollertia; quamquam avis quasdam, et alites et oscines, ut nostri augures appellant, rerum augurandarum causa esse natas putamus. iam vero immanes et feras beluas nanciscimur venando, ut et vescamur is et exerceamur in venando ad similitudinem bellicae disciplinae et utamur domitis et condocefactis, ut elephantis, multaque ex earum corporibus remedia morbis et vulneribus eligamus, sicut ex quibusdam stirpibus et herbis, quarum utilitates longinqui temporis usu et periclitatione percepimus. Totam licet animis tamquam oculis lustrare terram mariaque omnia: cernes iam spatia frugifera atque inmensa camporum vestitusque densissimos montium, pecudum pastus, tum incredibili cursus maritimos celeritate. Nec vero
Abbreviated transcription (Latin):
ficat aliud nͥ se adhõiũ conmoditates ẽe
generatos. Qd de baibus loqͣr quaꝵ ipsa
terga declarant non ẽẽ. s ad onꝰ accipiẽ¬
dum figurata ceruices autẽ nate ad iu¬
gũ: Tum uires humeroꝵ ⁊ altituineᷤᷤ
ad anitra extrahenda. quib cũ t̾re subi¬
gerent᷑ fissione glebarũ. ab illo aureo ge¬
nere ut poete loquunt᷑ uisumꝗͣ nulla
afferebatur. ferrea tũ uͦ ꝓles exorta re¬
pente ẽ. ausaq funestũ pͥma ẽ. fabrican
ensẽ. ⁊ gustare mani iunctũ domitũq
iuuẽtũ tanta putabatur utilitas ꝑcipi
ebobꝰ. ut eoꝵ uiscerib uesci scelus hab̾et᷑:
longui ẽ muloꝵ ꝑseqͥ utilitates ⁊ almoꝵ¬
ht̃ p̃ter escam: Cui quid̃ ne putresc̾et an¬
mã ipsam ꝓ sale datam dicit ẽt. cͥsippꝰ. qͣ
petude qd̃ erat aduescendum hoĩb apta
nicħ genuit natura fetũdiꝰ. Qͥd multudi¬
nẽ suauitatẽq pisciũ dicam: Ed auiũ:

Expanded text:
ficat aliud nisi se ad hominum commoditates esse ficat aliud nisi se ad hominum commoditates esse generatos. quid de bubus loquar; quorum ipsa terga declarant non esse se ad onus accipiendum figurata, cervices autem natae ad iugum, tum vires umerorum et latitudines ad aratra †extrahenda. quibus cum terrae subigerentur fissione glebarum ab illo aureo genere, ut poetae loquuntur, vis nulla umquam adferebatur: ferrea tum vero proles exorta repentest ausaque funestum primast fabricarier ensem et gustare manu iunctum domitumque iuvencum: tanta putabatur utilitas percipi e bubus, ut eorum visceribus vesci scelus haberetur. longum est mulorum persequi utilitates et aid habet praeter escam; cui quidem ne putesceret animam ipsam pro sale datam dicit esse Chrysippus; qua pecude, quod erat ad vescendum hominibus apta, nihil genuit natura fecundius. quid multitudinem suavitatemque piscium dicam, quid avium;
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ ⁊ liberoꝵ ⁊ familiaꝵ suaꝵ. Itaq bestie
furtim ut dixi fruunt᷑. dñi palam ⁊ lib̾e
hominũ gͥ causa eis rerũ copias conꝑataᷤ
fatendũ ẽ.ni forte tanta ub̃tas uarietas
pomoꝵ eoꝵq ioc̃dus ñ gustatꝰ sulũ s
odoratꝰ ⁊̃ et aspectꝰ dubitationẽ affert
qͥn hõib soł ea natura donau̾it. Tantũ¬
q ab est. ut ħ bestiaꝵ etiã causa parata uĩt:
ut ipsas bestias hoĩũ gr̾a generatas ẽẽ i¬
deamꝰ. Qͥd eñi oues aliud afferunt nͥ ut
eaꝵ uilł confectis atq contertis hõies
uestiantur: Qquid̃ neq ali neq susten¬
tari neq ullũ fructũ edere exse sine cul¬
tu hõiũ ⁊ curatione potuissent. Canũ si
tam fida custodia tãq amans dñoꝵ ad¬
ulatio tantũq odm̃ in ext̾nos ⁊ tã in¬
credibił adĩ uestigandũ sagacitas nari¬
um. tanta alacͥtas in uenando. Qͥd signi¬

Expanded text:
oniugum et liberorum et familiarum suarum; itaque bestiae oniugum et liberorum et familiarum suarum; itaque bestiae furtim ut dixi fruuntur, domini palam et libere; hominum igitur causa eas rerum copias comparatas fatendum est. nisi forte tanta ubertas varietasque pomorum eorumque iucundus non gustatus solum sed odoratus etiam et aspectus dubitationem adfert quin hominibus solis ea natura donaverit. Tantumque abest ut haec bestiarum etiam causa parata sint, ut ipsas bestias hominum gratia generatas esse videamus. quid enim oves aliud adferunt nisi ut earum villis confectis atque contextis homines vestiantur; quae quidem neque ali neque sustentari neque ullum fructum edere ex se sine cultu hominum et curatione potuissent. canum vero tam fida custodia tamque amans dominorum adulatio tantumque odium in externos et tam incredibilis ad investigandum sagacitas narium tanta alacritas in venando quid signi
Abbreviated transcription (Latin):
qui pot̃ ipse ñ uatura administra¬
ri ut si qͥ dentes ⁊ pub̾tatẽ nat᷑a dicat
existere. ip̃m autẽ hominẽ cui exis¬
tant ũ constare natum ñ intelligat
ea q̃ nec feraut aliqͥd largitate fundi¬
ca ferar̾ nean hõiũ causa gign̾e ui¬
detur : Qͥd de uitib oliuetisq dicam
quar̾ ubrimi letissimiq fructus nicħ
om̃ino adbestias ꝑtinent: Neq eñi
serendi. neq colendi. neq tempestiue
demetendi ꝑcipiendiq fructꝰ neq con¬
dendi ac reponẽdi ulla pecudũ sc̃ia ẽ.
eaꝵrq om̃iũ rerũ hominũ ẽ: ⁊ usus ⁊
cura. Ut fides gͥ ⁊ tibias eoꝵ causa fac¬
tas dicendum ẽ. qͥ illis uti possunt. sic
ea q̃ diri solis confitendum ẽ. ẽẽ parata qͥ
utuntur. Nec si q̃ bestie furantur aliqͥd
ex iis aut rapiunt. illaꝵ quoq causa
ea nata ẽẽ. dicemꝰ. neq eũi hõies muriũ
aut formicaꝵ causa frum̃tũ condunt s ꝯ¬

Expanded text:
qui potest ipse non natura administraqui potest ipse non natura administrari; ut, si qui dentes et pubertatem natura dicat existere, ipsum autem hominem cui ea existant non constare natura, non intellegat ea quae ecferant aliquid ea ferarumne an hominum causa gignere videtur? quid de vitibus olivetisque dicam, quarum uberrumi laetissumique fructus nihil omnino ad bestias pertinent; neque enim serendi neque colendi nec tempestive demetendi percipiendique fructus neque condendi ac reponendi ulla pecudum scientia est, earumque omnium rerum hominum est et usus et cura. ut fides igitur et tibias eorum causa factas dicendum est qui illis uti possent, sic ea quae dixi is solis confitendum est esse parata qui utuntur, nec, si quae bestiae furantur aliquid ex is aut rapiunt, illarum quoque causa ea nata esse dicemus. neque enim homines murum aut formicarum causa frumentum condunt sed c
Abbreviated transcription (Latin):
rotunda circũ mediũ feruntur ea cõtinẽ¬
tẽ mũdi esficiunt unãq naturam. Et
eoꝵ mũdi continuata natura ẽ. Nam
ex t̾ra aqua ex aqͣ oritur aer. inde aqͣ.
ex aqua Deinde retrorsum. uicissim
ethere aer. inde aqua. exaqua. t̾ra
infima. Sic naturis is ex qͥb om̃ia
constant sursus deorsus ultro citro
conmeantib mũdi parciũ comũctio
continetur q̃ ant semptt̃na sit neces.¬
se ẽ. hoc eodem ornatu ꝙ̃ uidemꝰ. aut
certe ꝑ duturna ꝑmanẽs ad longui¬
quũ ⁊ ĩmẽsũ pene tempꝰ qͦꝵ utrͣ uis
ut sit seqͥtur natura mũdũ ad minis¬
trari. Que enĩ classiñ nauigatio. aut
q̃ instructio exercitꝰ. aut rursus ut
ca q̃ natura efficit conferamꝰ. q̃ ꝓcre¬
atio uitis. aut arboris. q̃ poero am¬
mantis figura conformatioq m̃broꝵ
tantũ nature sollertiã significat qͣn¬
ciente uatura regatur aut mũdũ re¬
gi confitendũ ẽ. Et enĩ qͥ reliqͣs ua¬
turas om̃s eaꝵq semina contineat

Expanded text:
rutunda circum medium feruntur, ea continentem mundi efficiunt unamque naturam. Et eorum mundi continuata natura est. nam ex terra aqua ex aqua oritur aer ex aere aether, deinde retrorsum vicissim ex aethere aer inde aqua ex aqua terra infima. sic naturis is ex quibus omnia constant sursus deorsus ultro citro commeantibus mundi partium coniunctio continetur. Quae aut sempiterna sit necessest hoc eodem ornatu quem videmus, aut certe perdiuturna, permanens ad longinquum et inmensum paene tempus. quorum utrumvis ut sit, sequitur natura mundum administrari. Quae enim classium navigatio aut quae instructio exercitus aut, rursus ut ea quae natura efficit conferamus, quae procreatio vitis aut arboris, quae porro animantis figura conformatioque membrorum tantam naturae sollertiam significat quantiente natura regatur, aut mundum regi confitendum est. Etenim qui reliquas naturas omnes earumque semina contineat,
Abbreviated transcription (Latin):
pisces cũ acterserunit confici a ranis atq
ꝯsumi: miluo ẽ. qd̾ dam bellum qͣsi nat᷑ale
cum coruo. gͦ alt̾ alt̾iꝰ ubic̃q nactus ẽ. oua
frangit. Illud uͦ ab aristotile animadu̾sũ
a quo pleraq uis pot ñ mirari grues
cũ loca calidiora petentes maria transmit¬
tant trianguli effic̾e formã eiꝰ autẽ sumo
angulo aera bis ad u̾sus pellitur demoe
sensim abutroq lat̾e tã quã remis ita pin¬
nis cursus auiũ leuatur basis autẽ trian¬
guli quam efficiunt grues ea tamquam
apuppi uentis adiuuatur ea eque ĩtengo
p̃uolantiũ colla ⁊ capita reponunt qd qͥa
reuolat ut ipse quoq qͥescat ineiꝰ locũ suc¬
situdo in om̃i cursu conseruatur: multa
eiꝰ modi ꝓferre possum s genꝰ ipsum uidetis.
Iam uͦ illa etiam nociora qnͣto se oꝑe custo¬
diant bestie ut inpastu cͥconspectent ut
incubilib delitescant atq illa mirabilia
ꝙ ea q̃ nuꝑ id ÷ pautis ante secłis medicoꝵ

Expanded text:
pisces cum accesserint confici a ranis atque pisces cum accesserint confici a ranis atque consumi. Miluo est quoddam bellum quasi naturale cum corvo; ergo alter alterius ubicumque nanctus est ova frangit. Illud vero ab Aristotele animadversum, a quo pleraque quis potest non mirari: grues cum loca calidiora petentes maria transmittant trianguli efficere formam; eius autem summo angulo aer ab is adversus pellitur, deinde sensim ab utroque latere tamquam remis ita pinnis cursus avium levatur; basis autem trianguli, quam efficiunt grues, ea tamquam a puppi ventis adiuvatur; eaeque in tergo praevolantium colla et capita reponunt; quod quia i nitatur, revolat ut ipse quoque quiescat, in eius locum sucsitudo in omni cursu conservatur. Multa eius modi proferre possum, sed genus ipsum videtis. Iam vero illa etiam notiora, quanto se opere custodiant bestiae, ut in pastu circumspectent, ut in cubilibus delitiscant. Atque illa mirabiliaea quae nuper id est paucis ante saeclis medicorum
Abbreviated transcription (Latin):
q serpentes orte extra aquam simul
ac pͥmũ niti possunt aquam ꝑsequũtur
Qn etiam anetum oua gallinis sepe
supponimꝰ. equib pulli orti pͥmo alunt᷑
abhis ut amatrib aquib exclusi fortiq
sunt de inde eas relinquunt et effugĩt
sequentes cũ pͥmũ aquam qͣsi nat᷑alẽ do¬
mũ uidere potuerunt. tantã ingenuit
animantib conseruandi sui natura cus¬
todiam. legi etian scͥptũ eẽ. auẽ quẽdam
q̃ platalea nomi naretur. eam sibi cibum
querere ad uo luntatẽ ad eas aues que se
ĩmari mergerent. que cũ emersissent
piscẽq cepissent usq eo p̃mere eaꝵ capi¬
ta mordicus. dũ ille captũ amitc̾ent id
qd̃ ipsa inuaderet. eademq ħ auis scͥbit᷑
conchis se solere implere. eas cũ stomachi
calorem con corerit. euomere. Atq ita eli.¬
gere. ex his que sunt esculenta. rane aũ
marine du̾r obruere sese harena solere
et mou̾i ꝓpe aquã adquas quasi ad escam

Expanded text:
que serpentes ortae extra aquam simul que serpentes ortae extra aquam simul ac primum niti possunt aquam persequuntur. quin etiam anitum ova gallinis saepe supponimus; e quibus pulli orti primo aluntur ab his ut a matribus, a quibus exclusi fotique sunt, deinde eas relinquunt et effugiunt sequentes, cum primum aquam quasi naturalem domum videre potuerunt: tantam ingenuit animantibus conservandi sui natura custodiam. Legi etiam scriptum, esse avem quandam quae platalea nominaretur; eam sibi cibum quaerere advolantem ad eas avis quae se in mari mergerent, quae cum emersissent piscemque cepissent usque eo premere earum capita mordicus, dum illae captum amitterent, in quod ipsa invaderet. eademque haec avis scribitur conchis se solere complere, eas cum stomachi calore concoxerit evomere, atque ita eligere ex his quae sunt esculenta. Ranae autem marinae dicuntur obruere sese harena solere et moveri prope aquam, ad quas quasi ad escam
Abbreviated transcription (Latin):
habebat habebat ad pastũ. At qͥb bestiis
erat is cib ut alii gn̾is bestiis uesc̾entur.
aut uires natura dedit aut celeritatẽ.
Data ẽ quib dam etiam machuatio q̃¬
dam atq sollertia. ut in araneolis alie
qͣsi rete texunt. ut si qͥd inheserit confi¬
ciant alie autẽ ex ĩopinato obseruant.
⁊ siqͥd incidit arripiunt. idq consum̃t
Dina uͦ sic enĩ g̾ce dr̃ duab grãdib patu¬
la conchis. cũ parua sqͥlla qͣsi societatẽ
coit conꝑandi cibi. itaq cũ pisciculi par¬
ui inconcham hiantẽ in natauerunt.
tum admonita sqͥlla. pine morsus con¬
pͥmit conchas. Sic dissimillimis bestioł
ꝯmuniter cib q̃ritur. In qͦ ad miraudũ
ẽ. congressii ue aliquo inter se aniã ĩ de
ab ortu nature ipse congregate suit. Est
etiam admiracio ñ nulla inbestiis aqͣti¬
lib his que gignũtur int̾ra ueluti cor¬
codili fluuii atilesq testudines. Quedã¬

Expanded text:
us habebat ad pastum. at quibus bestiis us habebat ad pastum. at quibus bestiis erat is cibus ut †aliis generis escis vescerentur, aut vires natura dedit aut celeritatem. data est quibusdam etiam machinatio quaedam atque sollertia, ut in araneolis aliae quasi rete texunt, ut si quid inhaeserit conficiant, aliae autem ut   ex inopinato observant et si quid incidit arripiunt idque consumunt. pina vero sic enim Graece dicitur duabus grandibus patula conchis cum parva squilla quasi societatem coit comparandi cibi; itaque cum pisciculi parvi in concham hiantem innataverunt, tum admonita a squilla pina morsu comprimit conchas: sic dissimillimis bestiolis communiter cibus quaeritur; in quo admirandum est, congressune aliquo inter se an iam inde ab ortu natura ipsa congregatae sint. Est etiam admiratio non nulla in bestiis aquatilibus is quae gignuntur in terra; veluti crocodili fluviatilesque testudines quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
quaniq adminbilis fabrica menbroꝵ. Sĩa
enim que quid̃ intus inclusa sunt ita na¬
ta atq ita locata sunt. ut ni cħ eoꝵ suꝑ ua¬
cuaneum sit nicħ aduitam detinendam
non necessariũ. Dedit autem ead̾ natura
beluis et sensum et appetitũ. ut alt̾o co¬
natum hr̃ent ad naturales pastus capes¬
sendos. alt̾o se ceru̾ent pestifera a salu¬
tarib. Iam uͦ alia animalia gradiendo.
alia serpendo adpastũ accedunt alia uo¬
lando alia nando. cibumq partim oris
hiatu et dentib ipsis capescunt partim
unguiũ tenacitate arripiunt. partim
ad uncitate rostroꝵ Alia sugunt. alia car¬
punt. alia uorant. alia mandunt.atq:
etiam alioꝵ eas et humiliatas ut cibũ
terrestrẽ rostris facile contingant. Que
autẽ altiora sunt ut anseres. ut cigni.
ut grues ut cameli. adiuuantur ꝓceri¬
tate colloꝵ. Manꝰ etiam data elefantis. qͥa
ꝓpt̾ magnitudinẽ corꝑis difficiles aditꝰ¬

Expanded text:
quamque admirabilis fabrica membrorum. omnia quamque admirabilis fabrica membrorum. omnia enim, quae quidem intus inclusa sunt, ita nata atque ita locata sunt, ut nihil eorum supervacuaneum sit, nihil ad vitam retinendam non necessarium. Dedit autem eadem natura beluis et sensum et appetitum, ut altero conatum haberent ad naturales pastus capessendos, altero secernerent pestifera a salutaribus. Iam vero alia animalia gradiendo alia serpendo ad pastum accedunt, alia volando alia nando, cibumque partim oris hiatu et dentibus ipsis capessunt, partim unguium tenacitate arripiunt partim aduncitate rostrorum, alia sugunt alia carpunt alia vorant alia mandunt. atque etiam aliorum east humilitas ut cibum terrestrem rostris facile contingant, quae autem altiora sunt, ut anseres ut cygni ut grues ut camelli, adiuvantur proceritate collorum; manus etiam data elephantost, quia propter magnitudinem corporis difficiles adit