comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uus uce tacharias fungebatur sacerdotio sicut contnetur in paridipo¬
oenon lta uttem pȩre quo non illos contingebat deseruire altari do¬
porum suarum a gerent cuptm: A tubitem pus inminebat m inisterii.
urificati aliquantis diebus accedebant ad templum offerredõ: Nunc autẽ
siptem dia conas ẽẽ oport& aliquantos prb̵os utbini sint ꝑ ecdesias & unus in
cuitate ẽps: Ac perhoc om̃s a conuentu feminae abstinere debere : quia ne¬
us se est coscõdie p̃sto c̃ẽ in ecđa. nec habere dilationem ut post conuentum
ligitime purificentur sicut ueteres : Om̃i enim eb domada offerendũ est.
nilco tẽpore intemplo nonui debantur sedertnt priuati: Sienĩ plebis
nominibus oyttionis causa ad tẽpus abstinere p̃uipit utuacent oretioni.
tutomagis leuitis ac sacerdetib: quos die noctuq: ꝓplebe sibi cõmissa oport&

Expanded text:
cujus vice Zacharias fungebatur sacerdotio, sicut continetur in libro Paralipocujus vice Zacharias fungebatur sacerdotio, sicut continetur in libro Paralipomenon , ita ut tempore quo non illos contingebat deservire altari, domorum suarum agerent curam: at ubi vero tempus imminebat ministerii, purificati aliquantis diebus, accedebant ad templum offerre Deo. Nunc autem septem diaconos esse oportet, et aliquantos presbyteros, ut bini sint per Ecclesias, et unus in civitate episcopus: ac per hoc omnes a conventu feminae abstinere debere; quia necesse est eos quotidie praesto esse in Ecclesia, nec habere dilationem, ut post conventum legitime purificentur, sicut veteres. Omni enim hebdomada offerendum est, multo tempore in templo non videbantur, sed erant privati. Si enim plebeiis hominibus orationis causa ad tempus abstinere se praecipit, ut vacent orationi; quanto magis levitis aut sacerdotibus, quos die nocteque pro plebe sibi commissa oportet
Abbreviated transcription (Latin):
Dia contis sint unius uxoris uiri filios bene regentes & domos proprias :
nunc subiecit : oftendit &iã istos unius uxoris uiros. ẽẽ debere : Vt hi admi¬
nisterium dĩ eligantur quiñ suNt egressi constitutũ dĩ : H omini enĩ unã
uxorẽ decreuit ds̃ cũ qua benedica t᷑ : Nemoenĩ cũ secunda benedicit᷑ : Qui
filios bene guberna uerint & domossuas id ẽ uernaculos aut domesticos :
poterun dignifieri sacerdotio & fiduciam habere apud dm̃ ut sciant sepese
impetrore quod postulant iã decetero seabusu feminȩ cohibentes : Veterib enm
id circo concessũ est leuitis aut sacer docib: uxores adusũ habere : qui amultum tem¬
pus otio uocabant aministerio aut sacerdotio : Multitudo enĩ entt sacer dotũ
& magna copia leuitarũ etunus quis que certo tempore seruiebat diuinis
nmoniis secđm insttutum dauid: hicenĩ uiginti & quattuor dasses constitu
ueerdotum utuicibus deseruirent : Vnde abia octauam dassem habuit

Expanded text:
Diacones sint unius uxoris viri, filios bene regentes, et domos proprias; qnunc subjecit. Ostendit etiam ipsos unius uxoris viros esse debere; ut hi ad ministerium Dei eligantur, qui non sunt egressi constitutum Dei. Homini enim unam uxorem decrevit Deus, cum qua benedicatur; nemo enim cum secunda benedicitur. Qui si filios bene gubernaverint, et domos suas, id est, vernaculos aut domesticos, poterunt digni fieri sacerdotio, et fiduciam habere apud Deum; ut sciant se posse impetrare, quod postulant, jam de caetero se ab usu feminae cohibentes. Veteribus enim idcirco concessum est levitis aut sacerdotibus uxores ad usum habere; quia multum tempus otio vacabant a ministerio aut sacerdotio multitudo enim erat sacerdotum, et magna copia levitarum, et unusquisque certo tempore serviebat divinis ceremoniis secundum institutum David ; hic enim viginti et quatuor classes constituit sacerdotum, ut vicibus deservirent: unde Abia octavam classem habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
um dm̃ patrẽ & aliumdm̃ filium. & alium dm̃i spm scm sed unũ¬
purẽ & filium. & spm scm̃. Nonenim confundit unitas trnitatẽ
imnitas separat unitatem: Quia quodin ꝑsonarũ ꝓpretate discer¬
r hocunum naturaliter essentiȩ unius communione monftratur¬
OPERIS

Expanded text:
alium Deum Patrem, et alium Deum Filium, et alium Deum Spiritum sanalium Deum Patrem, et alium Deum Filium, et alium Deum Spiritum sanpiritum sanctum. Non enim confundit unitas Trinitatem, nec Trinitas separat unitatem: quia quod in personarum proprietate discernitur, hoc unum naturaliter essentiae unius communione monstraturoperis
Abbreviated transcription (Latin):
se notitiae humanȩ infirmitatis insinuat & soniti uehementis sp̃s & ua
aure lenis ex primit᷑ : quia ui delic& ueniens & ue hemens ẽ & lenis In
quia notttiã suam quat enus cognosci ut cumq: ualeat. Nr̃is sensib: t̃pro
Vehemens : quia quantũ lib& hanotẽ per&. aduentuta mȩnsuo in firmes¬
tis pr̃ae caecitatẽ in luminando ꝑturbat. CAP LX : FULGENTOS¬
QUOOSOLUS PATER GENUERUT FILIUM. SOLUSFILIUSAPATRI
GENITUSSIT SOLUS SẼS SC̃S APATRE FILIO& PROCEONT ITLIN
TEATIO QŨE SCRIPSIT CONTRAEABIANUM SICDICI:
eraciter quiope profitemꝰ solum patrẽ genuisse solum filium depatre
CAE EXE LTEO LOEMI INLIBRO U CONTRA TUNOEAIS
LAEIANUM.
ranes indicium : In qua quidẽ imagine : memoria intelligentia &uo
÷ sed facta Non genita sed creata. Ad hocatiq: ut sicut inista una
ine inuenitur quȩdã discretio uocabula rũ. sic in illa una diuinitate
im noneo qđ ds̃ est sed eo quod pater .ẽ. Et alium filium Noneoꝗđ ds ẽ.¬

Expanded text:
se notitiae humanae infirmitatis insinuat, et sonitu vehementis spiritus, et voce aurae lenis exprimitur; quia videlicet veniens, et vehemens est et lenis. Lenis quia notitiam suam quatenus cognosci utcumque valeat, nostris sensibus temperat: vehemens, quia quantumlibet hanc temperat, adventu tamen suo infirmitatis nostrae caecitatem illuminando Quod solus Pater genuerit Filium, solus Filius a Patre genitus sit, solus Spiritus sanctus a Patre Filioque procedat, in libro tertio quem scripsit contra Fabianum, sic dicit: « Veraciter quippe profitemur solum Patrem genuisse, solum Filium de Patre dere. Item idem in libro quinto contra eumdem Fabianum. agnitionis indicium, in qua quidem imagine, memoria, intelligentia, et nata sed facta, non genita sed creata: ad hoc utique, ut sicut in ista una imagine invenitur quaedam discretio vocabulorum, sic in illa una divinitate Patrem, non eo quod Deus est, sed eo quod Pater est; et alium Filium, non eo quod e
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ &auctoritate p̃stabit. ut nec ꝑnimiã humilitatẽ suã. subdi
uitia c̃ualescere faciat. Nec ꝑ in modenrtã auctoritatẽ seuerita
testatẽ exerceat. sed tanto cautius erga cõmissosagat quanto durius
iludicare formidat. Tenebit quoq illã suꝑ eminentẽ donis om̃ib:
acẽ. sinequa om̃is uirtus nihilest: Custosenim sc̃tatis. caritas est
Locus autẽ huius custodis humilitas. habe bit etiã int̃haciom̃
carnis sit munda et libeni: Interhaec oportebit eũ sollicta dispe¬
ne curt̃ pauperũ gerere. esurientes pascere. uestirenudos susci pero
grinos captiuos redimere uiduas acpupillos tueri ꝑ uigilẽ incu
exhibere cunt̃ pro uidentia et distributione discreta

Expanded text:
pariter et auctoritatem praestabit, ut neque per nimiam humilitatem suam subditorum pariter et auctoritatem praestabit, ut neque per nimiam humilitatem suam subditorum vitia convalescere faciat, neque per immoderatam auctoritatem severitatis potestatem exerceat; sed tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judicari formidat. 18. Tenebit quoque illam supereminentem donis omnibus charitatem, sine qua omnis virtus nihil est; custos enim sanctitatis charitas, locus autem hujus custodis humilitas. Habebit etiam inter haec omcarnis sit munda et libera. Inter haec oportebit eum sollicita dispensatione curam pauperum gerere, esurientes pascere, vestire nudos, suscipere grinos, captivos redimere, viduas ac pupillos tueri, pervigilem in cunctis exhibere curam providentia et distributione discreta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ alienus. Nam cũ qua fronte subiectos ar guere poterit. cãilli
m possit correptus in gerere. ante te doce quaerecta sunt
iscope: qui propter qui neglegit recta facere. desinat
idocere. Prius quippe semet ipsũ corrigerere debet. quiali
bene uiuendũ ad monerestudet : It aut in omnibus semet
formã uiuendi p̃beat. cunctosq ad bonũ opuset doctrina
facilequȩunt simpliciũ cordaꝑ uertere . Huius autẽ sermo
tcẽ purus simplex &aꝑtus. Plenus gnauitatis ethonestitatis.¬
ussuauitatis & gnatiae tnretans demrsteri olegis. Dedoctri
e deuirtute continentiȩ. dedisciplinae iustitia. unũ quẽq di
uadmonens exhortatione. iuxta professionis morũq: quali
sp̃ceteris speciale officiũ ẽ scripturis legere. ꝑcurrerecanones
npla scõrũ imitari : uigilis ieiuniis ontionib: incũ bere cũ frr

Expanded text:
esse alienus. Nam cum qua fronte subjectos arguere poterit, cum illi esse alienus. Nam cum qua fronte subjectos arguere poterit, cum illi tim possit correptus ingerere: Ante te doce quae recta sunt, o episcope! « Quapropter qui negligit recta facere, desinat recta docere; prius quippe semetipsum corrigere debet qui alios ad bene vivendum admonere studet, ita ut in omnibus semetipsum formam vivendi praebeat, cunctosque ad bonum opus et doctrina  convicti, facile queunt simplicium corda pervertere. Hujus autem sermo debet esse purus, simplex enus suavitate et gratia, tractans de mysterio legis, de doctrina fidei, de virtute continentiae, de disciplina justitiae: unumquemque diversa admonens exhortatione, juxta professionem professionis morumque qualitatem: t. Cujus prae caeteris speciale officium est, Scripturas legere, percurrere canones, exempla sanctorum imitari. Vigiliis, jejuniis, orationibus incumbere: cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
uoduero unius uirginalis matrimonii sint quieligantur inordinẽ
pontificatus & in ueteri legemandatũ ẽ & plenius scribit a płs
dicens : Vnius uxoris uirũ. Sacer dotemenim quȩrt eccłas aut demons¬
gamia ordinatum. aut deuir ginalitate sc̃m : A digamo autẽ aufero
agere sacer dotium. Porro qđ ep̃s ñ ab uno sed acunctis cõprouinuia¬
libus ep̃is ordinatur : Id propter hereses agnoscitur institutũ pe
aliquid contnr fidem eccłae uniustirennica auctoritas moli retur
ideoq ab om̃ib: conuenientib instituitur. ut nonminus atrib p̃sentib
ceteris tam̃ consentientib: testimonio littenarũ. Huic autẽ dũ conseiri¬
tur. datur baculus. ut eius indicio subditam plebem. uel regat. uel uor¬
rigat. uel in firmitates infirmorũ sustineat. Datur & anulus ꝓp¬
ter signũ pontificalis honoris uel signaculũ secretorum
Cerit Necesse est ut in om̃ibus sc̃s sit &innullo repreensibi¬
lis habeatur. Quienim aliũ depeccatis arguit ipse a peccato debet

Expanded text:
uod vero unius virginalis matrimonii sint qui eligantur in ordinem pontificatus, et in veteri lege mandatum est, et plenius scribit Apostolus dicens: Unius uxoris virum. Sacerdotem enim quaerit Ecclesia aut de monogamia ordinatum, aut de virginalitate sanctum. A digamo autem aufertur agere sacerdotium. Porro quod episcopus non ab uno, sed a cunctis provincialibus episcopis ordinatur, id propter haereses agnoscitur institutum, ne aliquid contra fidem Ecclesiae unius tyrannica auctoritas moliretur. Ideoque ab omnibus convenientibus instituitur, ut non minus a tribus praesentibus, caeteris tamen consentientibus testimonio litterarum. Huic autem dum consecratur, datur baculus, ut ejus indicio subditam plebem vel regat vel corrigat, vel infirmitates infirmorum sustineat. Datur et annulus propter signum pontificalis honoris, vel signaculum secretorum.eerit, necesse est ut in omnibus sanctus sit, et in nullo reprehensibilis habeatur. Qui enim alium de peccatis arguit, ipse a peccato debet
Abbreviated transcription (Latin):
SETFILII. INSUEEA ET EILIUS SIT FONS SẼS SC̃I. Q UOCIREACO¬
UEN DITUR PROCEDERE LIAFILIO. CAP XUIII¬
ENTIA SALOMONIS INEROUERBIIS II AEXEQUITUR LUXDNISCIRA
ns pirationẽ uitȩ & factus .ẽ. homo in animã uiuentẽ Neq id qđ¬
atum .ẽ adño animaẽ scđm fabulatores iudȩos. Alioqui. quomo

Expanded text:
Patris et Filii, insuper et Filius sit fons Spiritus sancti; quocirca comprehenditur procedere et a Filio. « Sapientia Salomonis in Proverbiis ita exsequitur: Lux Domini Adae inspirationem vitae, et factus est homo in animam viventem . Neque id qa Domino, anima est, secundum fabulatores Judaeos. Alioqui quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cens abstinete uos adtem pus ut uacetis orationi Et hoc utiq laicis p̃ass
multo magis sacer dotes quib: et onendi et sacrificandi iuge officiũẽ sep
bebunt abhuicis modi consortio abstinere. Quisi contaminatus fuerit a
nali concupiscentia quopudore uel sacrificare cisurpabit : aut qua consi¬
entia quoue merito exaudiri secredit: cumdictũ sit . om̃a munda mundi
coinquinatis aut et infidelib: Nibil munduꝰ Sed fortis se hocdicere cra¬

Expanded text:
icens: « Abstinete vos ad tempus, ut vacetis orationi ; » et hoc utique laicis praecepit; icens: « Abstinete vos ad tempus, ut vacetis orationi ; » et hoc utique laicis praecepit; multo magis sacerdotes, quibus et orandi et sacrificandi juge officium est, semper debebunt ab hujusmodi consortio abstinerrnali concupiscentia, quo pudore vel sacrificare forsitan usurpabit: aut qua conscientia, quove merito exaudiri se credit, cum dictum sit: « Omnia munda mundis; coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum. » Item ex decre
Abbreviated transcription (Latin):
Proposuisti quid dehis obseruari debeat. quos india conii ministerio ait
inofficio prbii positos incontinentes. eẽ aut fuisse generati filii prodiderus
Dehis et diuina rum legum est disciplina et beatȩ recordationis uiris prici
ep̃i monita euidentia commearuns. ut in continentes in officus talib posto
quod sola continentia oposte cimpleri Estenim uetus ad modũ sacrȩ
legis auctoritas iaminde abinitio custodita . qđ intẽplo annouicis situd¬
suae habitare p̃ceptis uns̃ sacer dotes. ut seruientes sacris oblationib puro
& ab om̃i labepurgatos sibi uindicent diuina misteria. Neque eos adac¬
ficia fassic admitti qui exercent uelcumurore carnale consostiũ quus
dotium niullus fuenit prȩceptus accedere . Quanto magis hi sacerda
uel laeuitȩ pudicitiam ex die ordinationis sue seruare debent. quib: uelsua¬
dotum uel ministeriũ sine sucessione .ẽ. Nec p̃terit dies quauela sacrificisco
nis uel ab abtismatis officio uacent: Namsi paulus ad corinthios scribit e¬

Expanded text:
Proposuisti quid de his observari debeat, quos in diaconii ministerio, aut in officio presbyterii positos incontinentes esse, aut fuisse generati filii prodiderunt. De his et divinarum legum est disciplina, et beatae recordationis viri Siricii episcopi monita evidentia commearunt, ut incontinentes in officiis talibus posiquod sola contlegis auctoritas, jam inde ab initio custodita, quod in templo anno vicis suae habitare praecepti sunt sacerdotes ; ut servientes sacris oblationibus, puros et ab omni labe purgatos sibi vindicent divina ministeria : neque eos ad sacrificia fas sit admitti, qui exercent vel cum uxore carnale consortium, quiasacerdotium nullus fuerat praeceptus accedere, quantvel levitae pudicitiam ex die ordinationis suae servare debent, quibus sacerdotium vel ministerium sine successione est, nec praeterit dies qua vel a sacrificiis divinis aut baptismatis officio vacent? Nam si Paulus ad Corinthios scribit, d
Abbreviated transcription (Latin):
ipotuerint. a sacerdotali remoueantur officioi quia qui sc̃i ñ sunt scã tẽp¬
areñ possunt. Atq alieni efficiuntur aministerio. qđ uiuendo in licite
ulluer̃ Miramuraut hȩc eoꝵ dissimulare ep̃os ut aut cohibere aut nescire

Expanded text:
ci potuerint, a sacerdotali removeantur officio; quia qui sancti non sunt, sancta tracci potuerint, a sacerdotali removeantur officio; quia qui sancti non sunt, sancta tractare non possunt, atque alieni efficiuntur a ministerio, quod vivendo illicite polluerunt. Miramur autem haec eorum dissimulare episcopos, ut aut cohibere connive
Abbreviated transcription (Latin):
Sedea plane dispar et diuisa sententia ẽ. Nam siuliquos forma illa
disticae uitae pariter et disciplinȩ quȩ ab ep̃o siricio ad prouincias cõ+¬
tiut ñ probabit᷑ ꝑuenisse : his ignonictionis uenia remitret᷑ : Ita ut de¬
tero penitus incipiant abstinere : etita gradussuos in quib: inuenti fuerint
ntentent ut eis non liceat Ad potioro conscendere : Quib: in beneficio ẽe
bit qđ huncipsum locũ quẽ retinent ni Amitcunt. Siqui aũt scisse
imã uiuendimissam asrricio detegunt᷑: neq statim cupiditates libidims
bnecisse illi sunt modis om̃ib: sub mouendi qui postad monitionẽ cogni¬
in p̃monendã arbri tratis unt uoluptatẽ : ITEMPAPA IN NOCENTI
: QUOD EI QUIIN PRAES BITERIO FIUOS GENUERINE.RE¬
urelo fidea cdisciplinae ductus ñpatitur ecclam pollui ab indignis prbis
quos in prȩsbiterio filios as serit procreasse : Quodñ licere exponerem
itd collo cari discussisq: obiectionib: q̃ ipsis prbis inpinguntur: si conuin¬

Expanded text:
Sed ea plane dispar et divisa sententia est. Nam si ad aliquos forma illa ecclesiasticae vitae pariter et disciplinae, quae ab episcopo Siricio ad provincias commeavit, non probabitur pervenisse, his ignorationis venia remittetur. Ita ut de caetero penitus incipiant abstinere. Et ita gradus suos, in quibus inventi fuerint, sic retentent, ut eis non liceat ad potiora conscendere. Quibus in beneficio esse debet, quod hunc ipsum locum, quem retinent, non amittunt. Si qui autem scisse formam vivendi missam a Siricio detegentur, neque statim cupiditates libidinis abjecisse; illi sunt modis omnibus submovendi, qui post admonitionem cognitam, praeponendam arbitrati sunt voluptatem. us, Quod hi qui in presbyterio filios genuerint, reQui zelo fidei ac disciplinae ductus quos in presbyterio filios asserit procreasse, quod non licere exponerem, medio collocari, discussisque objectionibus quae ipsis presbyteris impinguntur, si convin
Abbreviated transcription (Latin):
Dico enim ꝑgnatiã quaedata est mihi om̃ibiqui sunt interuos ñplus sapere
quã opertet sapere. sed sapere ad pudicitiam: Ñ ad sobrietatẽ ut malemli
tinis codicib legiẽ sed sapore inquit ad pudicitiam Si quidẽ grece scriptũ ÷̃
eiecto ũΦΡΟΝΕΙΝ: Consideremꝰ sententiã apłi Reformaminiinq:
Et sine cesse fuerit fornicationi et adulterio pncefist eciã trigamiã
Sed nos qui nm̃ corporat ex hibere debemꝰ hostia uiuam scãm dõ placan¬
rationabileobsequium nr̃m : Nonquid concedat ds̃ sed quiduelit c̃sideremꝰ
ut probemus quae sit ut lunta s dĩbona et placens et perfecta. Ergo qđ co

Expanded text:
Dico enim per gratiam quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos: non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad pudicitiam non ad sobrietatem, ut male in Latinis codicibus legitur, sed sapere, inquit, ad pudicitiam . Siquidem Graece scriptum est, εἰς τὸ σωφρονεῖν. Consideremus sententiam Apostoli: Reformamini, inqet si necesse fuerit, fornicationi 298 et adulterio praefert etiam trigamiam. Sed nos qui corpora nostra exhibere debemus, hostiarationabile obsequium nostrum, non quid concedat Deus, sed quid velit, consideremus: ut probemus, quae sit voluntas Dei bona et beneplacens et perfecta. Ergo quod c
Abbreviated transcription (Latin):
tificatis uiuetis. Quicumq enim sp̃u dĩ aguntur hi filii sunt dĩ Si pru¬
dentia carnis inimica est indm̃. et quicarne sunt. dõ placere non possunt ::
Arbitror eos qui seruiunt officio coniugali quod prudentiam carnis
diligant et in carne sint : Aquã recnehens nos a postolus et iungens
sp̃i. deincepsloquitur. Obsecro uos fr̃s ꝑmiseri cordiam dĩ ut exiibea¬
tis corpor& uestra hostiã uiuentim. scam dõ placentem rationabile

Expanded text:
« Fratres, quicunque spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei; si prudentia carnis inimica est in Deum, et qui in carne sunt Deo placere non possunt, arbitror eos qui serviunt officio conjugali quod prudentiam carnis diligant, et in carne sunt, a qua retrahens nos Apostolus, et jungens Spiritui deinceps loquitur : Obsecro vos, per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem
Abbreviated transcription (Latin):
lorum multis epis et timotheo actito : Quo sut subicere ñ audeo ita nec
ante ponere Quomodo in legionib: et in exerciti sunt duces sunt tribuni
sunt centuriones sunt ferentarii acleus armaturae et miles gregariũ
et manipuli. commissaq: pugna uacant nomina dignitatum et sola
fortitudo quaeritur: itaet in hoc campo et preclio quo contrae daemones
dimicamus ñ quaerunt᷑ nomina sed opera et gloricsior ille subuero
imperatore xp̃o Ñ qui nobilior sed fortior est

Expanded text:
lorum multis episcopis et Timotheo ac Tito quos, ut subjicere lorum multis episcopis et Timotheo ac Tito quos, ut subjicere anteponere . Quomodo in legionibus et exercitu sunt duces, sunt tribuni, sunt centuriones, sunt ferentarii, ac levis armaturae, et miles gregarius, et manipuli: commissaque pugna, vacant nomina dignitatum, et sola fortitudo quaeritur: ita in hoc campo et praelio, quo contra daemones dimicamus, non quaeruntur nomina, sed opera; et gloriosior ille sub vero imperatore Christo, non qui nobilior, sed qui fortior est
Abbreviated transcription (Latin):
t abnham & cũ peregrinis in mo in peregrinis xp̃m susciput
sit instruere. ut ualeat exostari indoctrina & eosqͥ c̃tra dicis
sed pontificẽ instituit quid facere ñ deber&: docet nunq
gione quid facut Sed modestũ. Ñ litigiosũ. ñ cupidũ. dos
suã beneregentẽ filios habentẽ subdito scũ omnicafua
Videquanta pudicitia exigatur in ep̃o. ut si filii eius in¬
datdm̃ quo offendit & helipontifex qui corripuent
qcudem filios : Sed quia non abiecenit delinquentes
retrorsum cecidit & mortuus .ẽ: lucernadĩ ante quam extingeretur:
Malieres simił pudicas & reliq̃: In omni gradu et sexu tenet pudicitia
quia ep̃i uel prȩsbiteri sunt aut̃dia coni sed siuistutes habuerin nominũ
suorũ et officiorum. Aioqui sidia conus sanctior epis coposuo fuerit Nũ
exco quodinin feriorignadu est : a pud x p̃m deteriorerit: Aucstefanus
diaconꝰ qui primus mastrrio coronatus est minor futurus ẽ in regnocae¬

Expanded text:
 Abraham, et cum peregrinis, imo in peregrinis suscipiat Chripossit instruere et valeat exhortari in doctrina et eos qui contradicunt sed pontificem instituit quid facere non debeat. Docet nunc e regione quid faciat. Sed modestum, non litigiosum, non cupidum, domum suam bene regentem, filios habentem subditos cum omni castitate. Vide quanta pudicitia exigatur in episcopo, ut, si filii ejus impuo offendat Deum, quo offendit Heli pontifex: qui, corripuerat quidem filios, sed, quia non abjecerat delinquentes, retrorsum cecidit et mortuus est , lucerna Dei antequam exstingueretur. Mulieres, similiter pudicas, et reliqua. In omni gradu et sextu tenet pudicitia quia episcopi vel presbyteri sint, aut diaconi; sed si virtutes habuerint nominum suorum et officiorum. Alioqui si diaconus sanctior episcopo suo fuerit, non ex eo quod inferior gradu est apud Christum deterior erit. Absit ut Stephanus diaconus, qui primus martyrio est coronatus, minor futurus sit in regno coe
Abbreviated transcription (Latin):
pdebo Quȩ enĩ mihi incũbit necessitas uenire in dubiũ. utrũ malasit
crelitigiosa & inrcunda Quã nerũ situxorem sinehis uitiis inuenire:
utille qͥdux̃ uxorẽ Vnde pulchre uarius geminus sublimisonitor
oremaledica indomocõ muni Sidomꝰ cõmunis maritiet ixoriseri¬
tixorẽ in suꝑbiã & c̃tumeliã uiro facit quanto magis siditior uxor
nt . & indomo eiꝰ uirmanserit : Incipit enĩ p̃uxoreẽ sed domina
uro si offenderit migraendũ ẽ. Stillicidia eiciuađ hominẽ indie¬
malidedomosua Simiłt & mulier maledica deꝓpriadomo assi¬
ssuib i urgiis & cotidiana garrulitate facit ꝑ pluere dõmsi ȩiꝰ.
ferenda suił sacrificia semꝑ onindũẽ: Si s ẽ ꝑonandũ ergo s ẽꝑ carende
trimonio Nã et inueterilege qͥ pro populo hostias offerebant: p̃ so
domib suis ñ eran sed purificabanT ad tẽpꝰ abuxorib sẽpanati. &uinũ&

Expanded text:
pondebo: Quae enim mihi incumbit necessitas venire in dubium, utrum bona an uxore litigiosa et iracunda . Quam rarum sit uxorem sine his vitiis inveniri, novit ille qui duxit uxorem. Unde pulchre Varius Geminus sublimis Oratoruxore maledica in domo communi . Si domus communis mariti et uxoris erigit uxorem in superbiam, et contumeliam viro facit: quanto magis si ditior uxor fuerit, et in domo ejus vir manserit! Incipit enim non uxor esse, sed domina; et viro si offenderit, migrandum est. Stillicidia ejiciunt hominem in die hiemali de domo sua, similiter et mulier maledica de propria domo . Assiduis quippe jurgiis et quotidiana garrulitate facit perfluere domum ejus,  sacrificia, semper orandum est. Si semper orandum est, ergo semper carendum matrimonio. Nam et in veteri lege qui pro populo hostias offerebant, non solum in domibus suis non erant, sed purificabantur ad tempus ab uxoribus separati, et vinum
Abbreviated transcription (Latin):
ad dlescens et penepuer ꝓ gressȩ a&atis hominib p̃ferretur
magisterbonus qui  oc casionem iurgiidebuenet auferredisg
uoluerit in teruos maior. eẽ minimus omniũ sit in addleso¬
quẽ dilexenat causam pnrebere uideretur inuidiae Vta
sciamus iohannẽ fuisse tunc puerũ : manifestime docent e dese
in libro de in lustribus uiris breuiter ꝑstrincimus Pet
ad ecclesias ut magist̃ euangelista qr librũ euangeli cons¬
cipe obdñimastrriũ religatus a pocalips ninfinita futurorũ nis¬
ria g̃tinentẽ Refest autẽ t̃tullianꝰ qđ ad omitarnis sus inferuens
deidoleũ purior &uegetior exierit quã intrcuerat sudns
ipsũ euangeliũ ei. multũ distat ac&eris Matheus qua side
ibntham lucas a sacepdotio tachariae. martus a proph&iamaladuȩ¬

Expanded text:
adolescens ac pene puer, progressae aetatis hominibus praeferretur, adolescens ac pene puer, progressae aetatis hominibus praeferretur, et magister bonus, qui occasionem jurgii debuerat auferre discqui voluerit inter vos major esse, minimum omnium sit , in adolesquem dilexerat, causam praebere videretur invidiae. Ut autem sciamus Joannem tunc fuisse puerum, manifestissime docent Ecclesiin libro de Illustribus Viris breviter perstrinximus. Petclesias ut magister: Evangelista, quia 280 librum Evangelii condincipe ob Domini martyrium relegatus, Apocalypsim infinita futurorum mysteria continentem. Refert autem Tertullianus, quod Romae missus in ferventis olei dolium, purior et vegetior exiverit, quam intraverit. Sed et ipsum ejus Evangelium multum distat a caeteris. Matthaeus quasi de  David, filii Abraham: Lucas a sacerdotio Zachariae: Marcus a prophetia Malac
Abbreviated transcription (Latin):
sit passio proph&ata & illediceret: dñe quid iste. nolens io hax¬
indeserere cum quo semꝑ fuenat copulatus. dicit eidñs Quid
tesi eũ uolosic esse & Vnde et sermo exiuit int̃fratresallũ
scipulum non moriturum Ex qͦ ostenditur uirginitatem
mmori Nec sordes nuptiarũ abluere cruoremastrrii. sed mane
tum xp̃o etdormitionẽ eius transitũ eẽ ñ mostẽ Si autẽ
inixe c̃tenderit io hannẽ uirginem Ñ fuisse. nos nãq: amorii
plus a matus sit: A tdicis : suꝑ petrum fundatur eccła Licet idipsum
inaliolo co suꝑ om̃s apł̃os fiat: et cuncti daueiꝰ regnicaeloꝵ accipiant d
aequo suꝑ eos ecđae fortitudo solidetur : Tam̃ propterea int̃duodit̃ uss
git̃ ut capite constituto scis matis tollatur occasio Sed cur ñ iohame
electus est uirgo : ae tatidelatum ẽ qr petrus senior enit peadh

Expanded text:
illi passio prophetata, et ille diceret: Domine, quid iste? nolens desereilli passio prophetata, et ille diceret: Domine, quid iste? nolens deserere Joannem, cum quo semper fuerat copulatus, dicit ei Dominus: Quid ad te si eum volo sic esse ? Unde et sermo exivit inter fratres, illum discipulum non moriturum. Ex quo ostenditur, virginitatem non mori, nec sordes nuptiarum abluere cruore martyrii, sed manere cum Christo, et dormitionem ejus, transitum esse, non mortem. Si autem obnixe contenderit, Joannem virginem non fuisse, et nos amoris is Apostolis plus amatus sit? At dicis, super Petrum fundatur Ecclesia: licet id ipsum in alio loco super omnes Apostolos fiat, et cuncti claves regni coelorum accipiant, et ex aequo super eos Ecclesiae fortitudo solidetur, tamen propterea inter duodecim unus eligitur, ut capite constituto, schismatis tollatur occasio. Sed cur non Joannes electus est virgo? Aetati delatum est, quia Petrus senior erat, ne adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Iossum̃ aut̃ depetrodicere qđ habuerit socrũ eotẽpr qͦ credidi
uerit hoc esse apłos deqͥb: i saias uaticinetur. fisi dñs saba oth
liquisset nobis semen. quasi sod oma essemus. et similes gomornxe fu¬
semus Quiergo enent ex iudaeis. uirginitatẽ quã in iuda is mo
nsenant in euangelio habere non potemT . Et tam̃ iohannes
nus dediscipulis quiminimꝰ traditur fuisse in t̃apłos. et quẽ
hño et recumbit suꝑ pectus ihũ Et qđ p&rus qui uxorẽ habue¬
ut interrogarenon audet. illum rogat ut interroget: Et post
surrectionẽ nuntiante maria magdalene qđ dñs surrexisset
rq: currunt ad sepulchrũ. sed ille p̃uenit: Cumq essent
nui et piscarent᷑ in lacu genesar. et iñc stabat in littore.
ciebant apłi quem uiderent : Solus uirgo uirginẽ cognos
etdicit petro Dñs ẽ. Rursum postauditã sententiã quod
alio cingendus esset petrus etducenđ quo nollet. & cruci silli fu

Expanded text:
ossumus autem de Petro dicere, quod habuerit socrum eo tempore quo credoverit hos esse Apostolos, de quibus Isaias vaticinatur: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma essemus, et similes Gomorrae fuissemus . Qui ergo erant ex Judaeis, virginitatem quam in Judaismo amiserant, in Evangelio habere non poterant. Et tamen Joannes unus ex discipulis, qui minimus traditur fuisse inter Apostolos, et a Domino, et recumbit super pectus Jesu. Et quod Petrus, qui uxorem habuerat, interrogare non audet, illum rogat ut interroget. Et post resurrectionem, nuntiante Maria Magdalene quod Dominus resurrexisset, uterque cucurrit ad sepulcrum; sed ille praevenit. Cumque essent in navi et piscarentur in lacu Genezareth, Jesus stabat in littore, nec sciebant Apostoli quem viderent: solus virgo virginem agnoscit, et dicit Petro: Dominus est. Rursum post auditam sententiam, quod ab alio cingendus esset Petrus, et ducendus quo 279 nollet, et crucis fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
Vunc autẽ cũ hereticorũ sit dãpnare coniugia et dĩ spernere conditio¬
nem : quic quid delaude dixerit nuptiarũ libenter audimus Ecđa
enm matrimonia non dampnat. sed subicit. Nec abicit sed dispensat
sciens ut supra diximus in domo magna non solũ ẽẽ uasa aurea etar¬
gentea. sed & lignea et fictilia. et alia esse in honorem. alia in con¬
tumeliam. Et quicũ q semun dauerit eum futurũ ẽẽ uas honora¬
bile et necessariũ. in omne opus bonum pnrepanatum. Satis ab undeq xi¬

Expanded text:
Nunc autem cum haereticorum sit damnare conjugia, et Dei spernere conditioNunc autem cum haereticorum sit damnare conjugia, et Dei spernere conditionem, quidquid de laude dixerit nuptiarum, libenter audimus. Ecclesia enim matrimonia non damnat, sed subjicit: nec abjicit, sed dispensat: sciens, ut supra diximus, in domo magna non solum esse vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia: et alia esse in honorem, alia in contumeliam: et quicumque se mundaverit, eum futurum esse vas honorabile, et necessarium in omne opus bonum praeparatum. Exempla e
Abbreviated transcription (Latin):
n finitũ ẽ de euuangelio uirginũ exponere sacrr mentũ quinq: stultarũ
aquinq: sapientũ. Hoc solũ nuncdico quod quo modo absque ceterisope¬
nbus uirginitas sola non saluat . si c om̃ia opent absq: uirginitate purtate
untinentia. castitate in ꝑfecta sunNt. Ex quo nequaquam nosillud potenit
impedire. qđ aduersarius obicit fuis sedñm inchana galileae et nuptia¬
nĩ festa caelebraesse quando aqua suertit inuinũ : hoc enim breuis sime
rispondebo qđ qui octauadie circũcisus ẽ & pro quo par. turturũ
et duo pulli columbarũ diepurgationis oblatisunt cũ ceteris antequã patere¬
curiudaicam consuetudinẽ cõprobauit. Neillis occasionem iuste se interficien¬
dtribuere uideretur. quasi legẽ destruens dã pnansq: naturam quã quã
thoc pronobis faciat. Quienim semel iuit adnuptias. semel docuit ẽẽ
pubendũ. Et tunt uirginitati posset officere. sinuptias postuirgi¬
ntatem. et uidu itatis castimoniam non ingradutertio poneremus

Expanded text:
nfinitum est de Evangelio decem virginum exponere sacramentum quinque stultarum et quinque sapientum. Hoc solum nunc dico, quod quomodo absque caeteris operibus virginitas sola non salvat, sic omnia opera absque virginitate, puritate, continentia, castitate, imperfecta sunt. Ex quo nequaquam nos illud poterit impedire, quod adversarius objicit, fuisse Dominum in Cana Galilaeae, et nuptiarum festa celebrasse, quando aquas vertit in vinum. Hoc enim brevissime respondebo, quod qui octava die circumcisus est, et pro quo par turturum, et duo pulli columbarum die purgationis oblati sunt, cum caeteris, antequam pateretur, Judaicam consuetudinem comprobavit: ne illis occasionem juste se interficiendi tribuere videretur, quasi Legem destruens damnansque naturam. Quamquam haec addidi: qui enim semel iuit ad nuptias, semel docuit esse nubendum. et tunc uirginitati posset officere, si nuptias post uirginitatem et uiduitatis ca
Abbreviated transcription (Latin):
curt dia conos eligendos p̃cipit. quos constat minsstros eẽ. sacerdetũ qua
lesuult c̃c̃ epsꝰ nisi sicut ipse ait inrephensibiles : Negotia tam̃ publica tur¬
pia uilia ñbabentes : Scit enĩ ideo Negoriari ut accipiant lucrt. nec alud
ꝓfitet᷑ quã gerit: Tarpia aũt lucrx hiet dicit ẽẽ: si subpia ꝓfessione questib
ep̃s est quunter perbiteros primus est : Dinique timotheum presbiterũ
ordinatũ significat : Sed qui a ante se alterum ñhabebat ep̃s erit : Vn¬
de & quẽ admodũ ep̃mordin& ostendit : Neq enĩ fas eraet aut licelatiu
inferior ordinar& maiorem Nemo enim tribuit quod non accepit :

Expanded text:
cura diaconos eligendos praecipit, quos constat ministros esse sacerdotum, quacura diaconos eligendos praecipit, quos constat ministros esse sacerdotum, quales vult esse episcopos, nisi sicut ipse ait, irreprehensibiles? Negotia tamen publica, turpia, vilia non habentes. Scit enim negotiari, ut accipiant lucra, nec aliud profitentur quam gerunt. Turpia autem lucra haec dicit esse, si sub pia professione quaestibus episcopus est, qui inter presbyteros primus est. Denique Timotheum presbyterum ordinatum significat: sed quia ante se alterum non habebat, episcopus erat. Unde et quemadmodum episcopum ordinet, ostendit; neque enim fas erat aut licebat, ut inferior or
Abbreviated transcription (Latin):
nusuxoris uirũ Qũ auis scđ amnumero uxorẽ ñ sit habert ꝓhi¬
bitũ ut tamen quis dignus adepiscopatũ sit &iã licitã deb&sꝑnere ꝓpter
sublimitatẽ ipsius ordinis. quia ceteris melior deb& ẽẽ quicupidus ẽ sedis
illius Sobriũ pudicũ ornatũ hospitalẽ. docibilẽ nonobnoxium uino.
non uerbe riatorẽ . sed modestũ. Nlitigiosũ non asperũ. domũ suã bene
regentẽ. filios habentẽ subditos cũ om̃i caritate : Talẽ hominẽ qͥ haeccusto
uat ꝗenumentebona creari debere dicit ep̃m : Haec enĩ signa sunt digni¬
aus epis copalis : Siquis aut̃ potiorec sectatus & corpus & animã suam dõ
dicauerit nesecopulet matrimonio : tanto magis dignior fi&: Idec enĩ
nferiorem posuit. ut depotiore nemo dubitaret :
ia conos parimodo pudicos ñbi lingues. ñuino multo deditos. ñ tur¬
pibus lucris uoͣcantes. habentes misteriũ fidei in conscientia pure :
Eduautẽ ꝓbentur primũ. & si cministrent sinecrimine . Quitanta

Expanded text:
us uxoris virum, quamvis secundam numero uxorem non sit habere prohibitum, ut tamen quis dignus ad episcopatum sit, etiam licitam debet spernere propter sublimitatem ipsius ordinis, quia caeteris melior debet esse qui cupidus est sedis illius. Sobrium, pudicum, ornatum, hospitalem, docibilem, non obnoxium vino, non verberatorem, sed modestum; non litigiosum, non asperum, domum suam bene regentem, filios habentem subditos cum omni charitate . Talem hominem qui haec custodiat quae enumerat bona, creari debere dicit episcopum. Haec enim signa sunt dignitatis episcopalis. Si quis autem potiora sectatus, et corpus et animam suam Deo dicaverit, ne se copulet matrimonio, tanto magis dignior fiet; ideo enim inferiorem posuit, ut de potiore nemo dubitaret. »eadem, post pauca: « Diaconos pari modo pudicos, non bilingues, non vino multo deditos, non turpibus lucris vacantes, habentes mysterium fidei in conscientia pura. Et hi autem probentur primum, et sic ministrent sine crimine. Qui tanta
Abbreviated transcription (Latin):
unanimitas inquitas supenita calcabitur : Caritas spiritali feruore fligra
pax p̃dicata labiis cum uoluntate concordabit. Paxutiq dinr̃i saluim
s unum sentientes ꝑmaneamus in xp̃o. Niliil ꝑcontentionem nobis neq
indie quaredditurus est unicuique scđmoperasua. Siquissane in flatꝰ
nte carnis suae. ab haccanonis nitione uoluerit euagari : sciat seet a nr̃a
nonione sedusum & gehennȩ poenas habiturum. Preterea miseri cordia
tm ñ ꝑtra hat inruinam. Datum romȩ inconcilio ep̃ox octoginta subdie .viii.id.
ECONUBIUAI DENEGETUR CAR XXXIIII
in cum extraclericorum ordinem constitutis nuptiarũ societati & procre¬
babent sitit tã quã non habentes. & quiñ habent ꝑmaneant singulares
ndis in primo uelsecundo testioue seruandumẽ. Nieaut leuitico aut
sbiteral honore act episco pali excellentia: quis quã id onetis aestimet᷑

Expanded text:
unanimitas, iniquitas superata calcabitur: charitas spiritali fervore flagrabit, unanimitas, iniquitas superata calcabitur: charitas spiritali fervore flagrabit, pax praedicata labiis cum voluntate concordabit; pax utique Dei nostri Snimes unum sentientes permaneamus in Christo; nihil per contentionem nobis, nequin die qua redditurus est unicuique secundum opera sua. Si quis sane inflatus mente carnis suae ab hac canonis ratione voluerit evagari, sciat se et a nostra communione seclusum, et gehennae poenas habiturum. Praeterea misericordia currentem non pertrahat in ruinam. Datum Romae in concilio episcoporum octoginta sub die VIII Idus le connubium denegetur, cap. 34 : « Nam cum extra clericorum ordinem constitutis nuptiarum societati, et procrehabent sint tanquam non habentes ; et qui non habent, permaneant singulares. magis a primo, vel secundo, tertiove servandum est: ne aut levitico, aut presbyterali honore, aut episcopali excellentia quisque idoneus aestimetur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
occupantur Acorinthios naq paulus sic scribens ait: Abstmete utiuo¬
tisorationi Siergo laicis abstinenti a impertur. ut possint dep̃ camera
riꝰ quantomagis sacer dos utiq: om̃i momento paratus eẽ debet muand
puritati securus neaut sacrificium offeret: Aut bapti⁊are togati
Qui si contaminatus fuerit carnali concupiscentia quid faciet : qualiter seg
cusabit : quopudore : quamente usurpabit qua conscientia quomeritas
exo udiri credit Cumdictum sit . om̃a mundamundis coinquinatis aũt ano¬
delib nihilmundum : quadere hostor. meneo. rogo tollatur hocobpibi
futurem Neqenim in tegros ũ admisit quiait. uellem aut̃ om̃s homines ile
sicuti etego & apestius declarat dicens quiaũt in carnesunt . dõ placere ñ poss
Vosaut̃ iamnon estis in carne sed inspũ. Haec itaque frẽs siplena uigilanu
fuerint ab om̃ib: obseruata : cessabit ambitio dissensio conqui esc&: herest
& scismata non emergent. locũ ñ accipiet diabolus saeuiendi Manebe

Expanded text:
occupantur. Ad Corinthios navacetis orationi . Si ergo laicis abstinentia imperatur, ut possint deprecantes audiri, quanto magis sacerdos utique omni momento paratus esse debet, munditiae puritati securus, ne aut sacrificium offerat, aut baptizare cogatur. Qui si contaminatus fuerit carnali concupiscentia, quid faciet? Qualiter se excusabit? Quo pudore, qua mente usurpabit? Qua conscientia, quo merito se hic exaudiri credit, cum dictum sit: Omnia munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil mundum . Qua de re hortor, moneo, rogo, tollatur hoc opprobrium, futuram. Neque enim integros non admisit qui ait: Vel autem omnes homines sic esse, sicuti et ego . Et apertius declarat dicens: Qui autem in carne sunt, Deo placere non possunt. Vos autem jam non estis in carne, sed in spiritu . Haec itaque, fratres, si plena vigilantia fuerint ab omnibus observata, cessabit ambitio, dissensio conquiescet, haereses et schismata non emergent, locum non accipiet diabolus saeviendi; manebit
Abbreviated transcription (Latin):
inconcus se orediderint senpturis scĩs tam quam ueracis simis testibus aox
nrando & quȩ rendo & bene uiuendo ut intellegant id est ut quanti a
yꝑotesti uideatur mente qđ tenet᷑ fide : CAPXL U ITEAI

Expanded text:
inconcusse crediderint scripturis sanctis tamquam ueracissimis testibus, agant inconcusse crediderint scripturis sanctis tamquam ueracissimis testibus, agant orando et quaerendo et bene uiuendo, ut intellegant, id est ut, quantum uideri potest, uideatur mente quod tenetur fide. quis hoc prohi
Abbreviated transcription (Latin):
dͥ intelligit᷑ quantum atalibus quales rios sumus intelligi potest
Absit dutẽ ut int̃ dm̃ patrem & dm̃ filium tale ali quidisuis picemur: Quia pe
filius hominum simul & expatre & matre ꝓcodit. sed cum inmatrem
procedit ex patre. Nontunc procedit ex matre. It cum in hanclues prcel
ex matie. Nontunc procedit ex patre : Sp̃s autemisc̃s uon a patre procelo
inflium & deflio ꝓcedit ad sc̃i ficandam creaturam sod simul de utrooo¬
procedit Quamuis hoc filio pater dederit: ut quem ad modũ desoita de
uitam ꝓcedere de illo sicut ꝓcedit de ipso H aec deillo sermone u
librum transtuli sed fde lib: tion in fidelibus loguens : Verũ siad hu
imaginem contuendã & ad uidenda ista quã uera sint quȩ in eo merr
in saeris lit teris inuenitur quam possunt liqui dissima reddisibi ratior:
quȩ ab humana mente. tarda scilic& in firmaq non capitur: Et certe cur

Expanded text:
illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, absit autem ut inter Deum patrem et Deum filium tale aliquid suspicemur, quia nec filius hominum simul et ex patre et matre procedit: sed cum in matrem procedit ex patre, non tunc procedit ex matre, et cum in hanc lucem procedit ex matre, non tunc procedit ex Patre. Spiritus autem sanctus non de Patre procedit in Filium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sprocedit, quamuis hoc filio pater dederit, ut quemadmodum de se, ita de uitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso." haec de illo sermone in hunc librum transtuli, sed fidelibus, non infidelibus loquens. Verum si ad hanc imaginem contuendam et ad uidenda ista quam uera sint quae in eorum menin sacris litteris inuenitur, quam poscunt liquidissimam reddi rationem sibi, quae ab humana mente, tarda scilicet infirmaque, non capitur? et certe cum
Abbreviated transcription (Latin):
est : & sps scis depatre principaliter & sine ullo int̃ uallo tẽ poris dante.
unit̃ deutroque procedit Diceretur aut̃ filius patris & filii s si quod ab¬
is. sed ꝓcedit ab utroque amborũ sp̃s. Verũ quia in illa co aeterna
uali & in corporali & in effabilit̃ inmut abili atq: in separabilitrinitate
illimumẽ generationẽ a processione distinguere sufficiat interim
extendi nonualent amplius hic. quod de hacre insermone quodã ꝓfe
adaures populi xp̃iani diximus. dictũq conscripsimus. Int̃ c&era enim
inquã & depatre & defilio ꝓcedit sp̃s sc̃s : cur filius dixit de patre
ddit : curputas nisiquem ad modum sol& ad eum referre : quod
sest de quo & ipse est : unde illtid ẽ quodait : Mea doc trina non est
sedeiuis quimisit me. Sugit᷑ hic intellegit᷑ eius doctrina quam
dit sicut ꝓcedit depatre. ab ipso habet patre. Hic ut cumque etiã

Expanded text:
s sanctus de Patre principaliter, et ipso sine ullo intervallo temporis dante, communiter de utroque procedit. Diceretur autem filius Patris et Filii, si, quod abst genitus, sed procedit ab utroque amborum spiritus. Verum quia in illa coaeterna, et aequali, et incorporali, et ineffabiliter immutabili atque inseparabili Trinitate difficillimum est generationem a processione distinguere, sufficiat interim eis qui extendi non valent in amplius, id quod de hac re in sermone quodam proferendo ad aures populi Christiani diximus, dictumque conscripsimus. Inter caetera eninquam, et de Patre, et de Filio procedit Spiritus sanctus, cur Filius dixit: De Patre procedit ? Cur putas, nisi quemadmodum solet ad eum referre et quod ipsius est, de quo ipse est? Unde illud est quod ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Si igitur hic intelligitur ejus doctrina, quamprocedat, sicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Hic utcumque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tum cũ sꝑmscm genitũ nondicamus. dicere tamen non audemus ingen
achoc uocabulo uel duos patres in illa trinitate. uel duos qui non sunt de
uis piã suspicetur. Pat eni solus none dealio Ideo solus appellatur

Expanded text:
tum sanctum genitum non dicamus, dicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc vocabulo vel duos Patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio, quispiam suspicetur. Pater enim solus non est de alio; ideo solus appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cal este imperium dõscõq petrohonorẽ regnimn postert̃ apł¬
andũ reliquit: Itaq singulare priuilegium etmirabi letestamentũ
tototun corbe uulgitum a postolicae sedi conscribii s st. eidemque
obsequendũ diuersa regnorũ prȩdia ꝓpecualiter delegauit : sagra¬
queleges indiuerss ordinibus eccultibus ac ecclesi asticorum in du¬
mentorũ ornatibus innumerabilia suꝑ addens domaria nobibisn¬
me acsplendide augmentauit in quibus etiam interalia special¬
ter continere uoluit. ut apicem omnis principatus. romanus
papa supomnem ecđam eiusque pontifices perniter uelut iure
regio retineret. Haec et alia quam plurima etad computand
a posissima in eodem releguntur priuilegio cuius exemplaribus
adarum ingallia consistentiũt armaria exintegro potiuntur
ita cumita sint . oppidomirandum quare constantino plitani praesules

Expanded text:
dum coeleste imperium Deo, sanctoque Petro honorem regni in posterum ampldum coeleste imperium Deo, sanctoque Petro honorem regni in posterum ampliandum reliquit. Itaque singulare privilegium et mirabile testamentum toto tunc orbe vulgatum apostolicae sedi conscribi jussit, eidemque obsequendum diversa regnorum praedia perpetualiter delegavit, sacrasque leges in diversis ordinibus et cultibus, ac ecclesiasticorum indumentorum ornatibus innumerabilia superaddens donaria, nobilissime ac splendide augmentavit, in quibus etiam inter alia specialiter continere voluit, ut apicem omnis principatus Romanus papa super omnem Ecclesiam ejusque pontifices perenniter velut jure regio retineret. Haec et alia quam plurima, et ad computandum copiosissima, in eodem releguntur privilegio, cujus exemplaribus Ecclesiarum in Gallia consistentium armaria ex integro potiuntur. « Ista cum ita sint, oppido mirandum quare Constantinopolitani praesules
Abbreviated transcription (Latin):
TERIUILICIOPRINCIEATUS ACOSTOLICAESI
pauea exmultis etdiuersis auctoritatibus canonum & romanorum
pontificũ collata sunt in quo omnia concilia scorũ patrũ unanimiter
concordare uidentur. pec in aliquo aberrare dinoscuntur Postquaen
constantinus imperator monor diã mundanisđ tenens dĩinspirante
dementia xp̃i annitatis suscepit signaculum et prodi amore etprinc iprꝰ
apłorũ honore su asponte dironuõ romancurbis reliquit. dicens nn c̃
competendũ dus imperatores in unaciuitate simnultractare tõmunt
imperiũ cumaserforet ternre. alterecłȩ princeos. tand ̃uituncmn
legentib liquetbitantiu adit abiexs uo nomine constant inopoli censi¬
ens regum sedemfecit Proficisiens uero romanã dicionẽ a postolit ae
sed sibiugauit N ee nonetiã maximã paston diuersarũ prtiunciarum
eidem sibiceit. Denique subrogata potestaite et sollemnterreguar
auctoritate romano pontifici contradita lococes st et obcapeissen¬

Expanded text:
De privilegio principatus apostolicae sedis pauca ex multis et diversis auctoritatibus Canonum et Romanorum pontificum collecta sunt, in quo omnia concilia sanctorum Patrum unanimiter concordare videntur, nec in aliquo aberrare dignoscuntur. Postquam enim Constantinus imperator monarchiam mundani saeculi tenens, Dei inspirante clementia Christianitatis suscepit signaculum, et pro Dei amore et principis apostolorum honore sua sponte thronum Romanae urbis reliquit, dicens non esse competendum duos imperatores in una civitate simul tractare commune imperium, cum alter foret terrae, alter Ecclesiae princeps, tandem ut cunctis legentibus liquet Byzantium adiit, ubi ex suo nomine Constantinopolim construens, regiam sedem fecit. Proficiscens vero, Romanam ditionem apostolicae sedi subjugavit, necnon etiam maximam partem diversarum provinciarum eidem subjecit. Denique subrogata potestate, et solemniter regia auctoritate Romano pontifici contradita, loco cessit, et ob capessen