comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod ille intrinsecꝰ habeant ue¬
ritatẽ sermonẽ atq racionẽ ⁊
tu nequeas inuenire quod uerũ
ẽ. ita ⁊ illi querebant iħm ne for¬
te recessisset aħ eis. nederelinquẽs
eos ad alia transinigrasset. ⁊ quod
magis puto ne reu̾tisset adcȩlos.¬
ierũ cũ ei si placnisset descen¬
surus. Dolentes gͦ. querebant fili¬
um dĩ. Et dr̃. quererent: ñ inue¬
nerunt inter cognatos. Neq e¬
nim poterat humana cognicio.
inuenit᷑ filiꝰ dei. Si quando ꝙ
tu quesieris filiũ dĩ. quere pri¬
mũ intempio. Illuc ꝓpera. ibi
xp̃m sermonẽ atr sapientiã
id ẽ filiũ dĩ repperies. Qm̃ uerd
paruulus erat inuenitur in
medio p̃ ceptoꝵ: sc̃ĩficans ⁊ eru¬
diens eos. Quiã paruulus erat
inuenit᷑ in medio ñ eos docens
sed in t̾rogans Et hoc ꝓ etatis
officio. ut nos doceret quid pu¬
eris quãuis sapientes ⁊ erudi¬
ti sint cõueniret. ut audiant
ocius magistros quã docere

Expanded text:
quod illae intrinsecus habeant vequod illae intrinsecus habeant veritatis sermonem atque rationem, et tu nequeas invenire quod verum est: ita et illi quaerebant ne forte recessisset ab eis, ne relinquens eos, ad alia transmigrasset, et quod magis puto, ne revertisset ad coelos, cum illi placuisset, iterum descensurus. Dolentes ergo quaerebant Filium Dei. Et cum quaererent, non invenerunt inter cognatos. Neque enim poterat humana cognatio Dinvenitur Filius Dei. Si quando et tu quaesieris Filium Dei, quaere primum in templo, illuc propera, ibi Christum, sermonem atque sapientiam, id est, Filium Dei, reperies. Quoniam vero parvulus erat, invenitur in medio praeceptorum, sanctificans et erudiens eos. Quia parvulus erat, invenitur in medio, non eos docens, sed interrogans, et hoc pro aetatis officio, ut nos doceret quid pueris, quamvis sapientes et eruditi sint, conveniret, ut audiant potius magistros, quam docere
Abbreviated transcription (Latin):
in iherłm. ⁊ parentes eiꝰ ubi remã¬
serit ignorasse: Nec mirem̃ pa¬
rentes uocatos. quoꝵ alt̃ ob partũ.
alter ob obsequiũ matris patris
meruerunt uocabula. Sequitur.
id cirxo doluisse. quia putarent
terat accidere ut maria quȩ seie¬
bat se de sp̃u sc̃o cõcepisse. quȩ ⁊.
angłm loquentẽ ⁊ curientes pasto¬
res. ⁊ sẏmeonẽ audierat ꝓphetantẽ.
timeret ne puerum ꝑderet ober¬
rantem. o hanc opinionẽ maxi¬
me de ioseph. cui abangło p̃ceptũ
suerat. ut tolleret puerũ ⁊⁊ egipiũ
tollere mariã cõzugẽ tuã. qd̾ enĩ
in ea natũ ẽ de sp̃u sc̃õ ẽ. nũqu̾a
fieri poterat. ut ꝑditũ formidaret
insantẽ. quẽ diuinum ẽẽ cognoue¬
at. liuo quiddã dolor ⁊ questio pa¬
rentum. quã simplex lector in tel¬
git soat. Quomͦ enim tu si quã
Iscriptãs legis queris in eis sen¬
sĩ cir̃e doiore quodã atq torm̃to.
r̃ quod serigtãs errasse. aut per¬
perã quio habere arbitreris. sed

Expanded text:
in Jerusalem, et parentes ejus ubi remanserit ignorasse. Nec miremur parentes vocatos, quorum alter ob partum, alter ob obsequium, patris et matris meruerunt vocabula. Sequitur: idcirco doluisse, quia putarent terat accidere, ut Maria, quae sciebat se de Spiritu sancto concepisse, quae et angelum loquentem, et currentes pastores, et Simeonem audierat prophetantem, timeret, ne puerum perderet oberrantem. Amove hanc opinionem maxime de Joseph, cui ab angelo praeceptum fuerat, ut tolleret puerum, et in Aegytollere Mariam conjugem tuam, quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est . Numquam fieri poterat, ut perditum formidaret infantem, quem divinum esse cognoverat. Aliud quidquam dolor et quaestio parentum, quam simplex lector intelligit, sonat. Quomodo enim tu, si quando Scripturas legis, quaeris in eis sensum cum dolore quodam ac tormento, non quo Scripturas errasse, aut perperam quid habere arbitreris; sed
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. ds̃ templi asserit᷑. Crubesscant
cant om̃s heretici. qͥ eugłiũ recipiũt
scd̾m lucam. ⁊ quȩ in eo sunt serip¬
ta cõtẽpnunt. Nȩc ut dixi. sunt in¬
tellecta simpliciꝰ. Qm̃ uͦ inferunt.¬

Expanded text:
r, Deus templi asseritur. Erubescant cant omnes haeretici, qui Evangelium recipiunt secundum Lucam, et quae in eo sunt scripta contemnunt. Haec, ut dixi, sint intellecta simplicius. Quon
Abbreviated transcription (Latin):
gistros ⁊ in medio p̃ceptoꝵ inue¬
niunt. Ubicũq magistri fuerit.¬
ibi in medio magistroꝵ inuenit᷑
iħs. si tantũ magister sedeat in
templo. ⁊ numqua egrediat᷑ ex
eo. Profuit magistris suis ⁊ eos
quos in t̾rogare uidebat᷑ docuit.
inmedio eoꝵ loquens. Et quodã¬
modo cõcitabat eos ad querenda
quȩ usq ad id locoꝵ utrũ scirẽt
an ignorarent ñ poterant nosse.
Inuenit᷑ gͦ iħc in medio magistro¬
rũ. ⁊ inuentꝰ dic̃ quesitoribꝰ suis.
Quid qͥa querebatis me. Nescie¬
batis qͥa in his que patris mei¬
sunt oportet me ẽẽ: Primũ simpli¬
cit̃ sencientes. armem᷑ adu̾sus here¬

Expanded text:
gistros, et in medio praeceptorum inveniunt eum. Ubicumque magistri fuerint, in medio magistrorum invenitur Jesus: si tamen magister sedeat in templo, et numquam egrediatur ex eo. Profuit Jesus magistris suis, et eos quos interrogare videbatur, docuit in medio eorum loquens, et quodammodo concitabat eos ad quaerenda, que ad id locorum, utrum scirent, an ignorarent, nosse non poterant. Invenitur Jesus in medio magistrorum, et inventus dicit quaesitoribus suis: Quid est quia quaerebatis me? Nesciebatis quia in his quae sunt Patris mei oportet me esse? Primum simpliciter sentientes armemur adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis baptismo. Et ita maior ui¬
deret᷑ baptismꝰ serui. qua bap¬
tismus dñi. Paptizati sunt ⁊
alii baptismo ioħis. ne melior
dedignent᷑ alii serui suscipere

Expanded text:
is. Atque ita major videretur baptismus servi quam baptismus Domini. Baptizati sunt igitur et alii baptismo Joannis, ne melior dedignarentur alii servi suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
meliores. Qr̃ gͦ si unus ab illo u̾bi
gr̃ã iusto scõ baptizet᷑ alius ab alio
inferioris mexiti apud dm̃. inferi¬
oris gradus. inferioris cõtinentiȩ.
inferioris uitȩ. unum tam̃ ⁊i par
⁊ equale est quod acceperunt. nisi
quia hic ẽ qͥ baptizat: Quo modo
gͦ cũ baptizat bonus ⁊ melior ñ
ideo iste bonũ accipit ⁊ ille meliꝰ:
Sed quauis bonus ⁊ melior fuert̃
ministri. unũ ⁊ equale ẽ. qd̾ ac¬
ceper̃t. ñ ẽ meliꝰ in illo ⁊ inferius
in illo. sic ⁊ cũ baptizat malus ex
aliqua uel ignorantia eccłe. uel
to lerantia. aut enĩ ignor antur
inultimũ uentilet̾ area.⁊ litq̃
qͦd uatũ ẽ unũ est. Nec impar
ꝓpt̃ impares ministros. sed par e
Nũqͥo ñ uideant. sed qͥd se uidere
doleant quasi clausũ sit cõtͣ illos
Quo gͦ missi sunt discipłi in nomine
hereditatẽ tuã. ⁊ possessionẽ tuam
terminos terre: udistis quomodo
a syon prodit lex. ⁊ u̾bũ dñi de ihe¬

Expanded text:
meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi gratia, justo sancto baptizetur, alius ab alio inferioris meriti apud Deum, inferioris gradus, inferioris continentiae, inferioris vitae, unum tamen et par et aequale est quod acceperunt, nisi quia hic est qui baptizat? Quomodo ergo cum baptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accepit, et ille melius; sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum et aequale est quod acceperunt, non est melius in illo, et inferius in isto: sic et cum baptizat malus ex aliqua vel ignorantia Ecclesiae, vel tolerantia aut enim ignorantur in ultimo ventiletur area, illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros; sed par etnon quod non videant, sed quod se videre doleant: quasi clausum sit contra illos. Quo missi sunt discipuli, in nomine haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Audistis quomodo a Sion prodiit lex, et verbum Domini ab Je
Abbreviated transcription (Latin):
dirimꝰ qͥa nouerat eũ. illis uoci¬
bus ubi ait. tu ad me uenis bap¬
tizaturuᷤᷤ ego ate debeo baptira¬
ri.Sed ecce dnm̃ nouerat. noue¬
rat filiũ dĩ Unde probamꝰ quod
iam nouerat. qͥa ipse baptizaret
in sp̃u scõ: CAnte quã ueniret ad
fluuium cũ multi ad ioħ̾m cõcur¬
rerent baptizari. ait illis. Ego
baptizo uos in aqua. Qui aũt pꝰ
me uenit maior me ẽ.cuiꝰ non
sum dignus corrigiam calciam̃¬
rat. Quid gͦ ꝑcolũbã didicit. ne
mendax postea inueniat᷑. quod
au̾tat ds̃ a nobis opinari. nisi
quandam proprietatem in xp̃o
talẽ futurã. ut quã uis multi
ministri baptizaturi eeñt siue
iusti siue inzusti. ñ tribueret᷑
scĩtas baptismi. nisi illi super
quẽ descendit colũba. de quo
dictũ ẽ. hic ẽ qͥ baptizat in sp̃u
qui baprizat. Na si pro dui̾sita¬
te meruoꝵ baptismꝰ sc̃s ẽ. quia
diu̾sa sunt merita. diu̾sa erunt
baptismata Et tanto quisq pu
Sunt alii ali is sanctiores alii aliis

Expanded text:
diximus quia noverat eum, illis vocibus ubi ait: Tu ad me venis, baptizari? ego a te debeo baptizari. Sed ecce Dominum noverat, noverat Filium Dei: unde probamus quod jam noverat quia ipse baptizaret in Spiritu sancto? Antequam veniret ad fluvium, cum multi ad Joannem concurrerent baptizari, ait illis, Ego quidem baptizo vos in aqua: qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calcrat. Quid ergo per columbam didicit, ne mendax postea inveniatur quod avertat a nobis Deus opinari; nisi quamdam proprietatem in Christo talem futuram, ut quamvis multi ministri baptizaturi essent, sive justi, sive injusti, non tribueretur sanctitas Baptismi, nisi illi super quem descendit columba, de quo dictum est, Hic est qui baptizat in Spiritu qui baptizat. 8. Nam si pro diversitate meritorum Baptisma sanctum est, quia diversa sunt merita, diversa erunt baptismata; et tanto quisque alsunt alii aliis sanctiores, sunt alii aliis
Abbreviated transcription (Latin):
caret intemplo. an aliud qͥddã alciꝰ
significat. ⁊ qd̾ magis edificet audi¬
entes. Unus qͥsq nr̃m si bonꝰ fuerit.
ac ꝑfectus. possessio dei patris est.
inhis quȩ patris eiꝰ sunt. Si quis¬

Expanded text:
caret in templo, an aliud quiddam altius significet, et quod magis aedificet audientes. Unusquisque nostrum si bonus fuerit atque perfectus, possessio Dei Patris est, in his qu
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ adorari refugiunt. nͥ quod
nataͣm nr̃am quã priꝰ dexpe¬
xerant. post quã hanc suꝑ se
assũptã cõspiciunt. subtractã
sibi uidere ꝑtimescunt. Nec
iam sub se uelut infirmã cõ¬
tempnere ausi sunt : quã
tur hominem socium. qui
suꝑ se adorant hominem
deum. Curemus ergo fra
scientia ⁊ dĩ ciues ⁊ angłis e
quales sumꝰ. Uendicemus mo-¬
ribꝰ dignitatẽ nrãm Nulla
nos luxuria inquinet. nulla
turpis cogitacio accuset. nõ
malicia mentẽ mordeat. non
inuidie rubigo cõsumat. Nõ
elacio inflet. ñ ambicio ꝑ t̾rȩ¬
na oblectam̃ta dilaniet. nõ ira

Expanded text:
vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam stur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemus ergo, frascientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena o
Abbreviated transcription (Latin):
solũ manet. Unde ⁊ natꝰ in p̃sepi¬
o reclinat᷑. ut fideles om̃s uide¬
licet scã animalia carnis suȩ fr¬
um̃to reficeret. ne ab ęt̾ne intel¬
ligenciȩ pabulo ieiuna remane¬
rent. Quid ẽ aũt qd̵ uigilantibꝰ
pastoribꝰ angłs apparet. eosq cla
tur. qͥ fidelibꝰ gregibꝰ p̃ esse soĩ¬
liciti sciunt: Pũq ipsi pie
suꝑ gregẽ uigilant. diuina su

Expanded text:
Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Quid autem est quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Deitur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina s
Abbreviated transcription (Latin):
liberaret᷑ reus: Homo gͥ cecidit.
s as̃ cescendit. Cecidit hõ mise¬
rabilit̃. descendit ds misericordi¬
ter. Cecidit homo ꝑ suꝑbiam. ds̃¬
dni ab angło audiuit. Aue grã
plena dñs tecũ: Quinatꝰ ẽ prius
sino matre incelis. hodie natus
ẽ sine patre in terris: Natꝰ ẽ xp̃c
ds̃ depatre. hõ dematre. Deparris
inm rtalitate. de matris uirgini¬
tate: Nepatre sine matre. dematre
sine patre. Depatre sine tp̃re. de
matre sine semine. Depatre pͥnci¬
piũ uitȩ. dematre finis mortis:
De patre ordinans omnẽ diem
dematre cõsecrans istũ diem Pre-
nasceret᷑ cũ dies inciꝑent minu.
⁊ natus est ipse cũ dies incipi¬
unt cresere. ut ex hoc p̃figura
deficere. in xp̃o proficere. ut
qui uiuit iã ñ sibi uiuat. s
ei qͥpro nũbꝰ mortuus ẽ. ⁊ re¬
surrexit ⁊ dicat unus qͥsq¬

Expanded text:
liberaretur reus. Homo igitur cecidit, sed Deus descendit: cecidit homo miserabiliter, descendit Deus misericorditer; cecidit homo per superbiam, Domini ab angelo audivit: Ave, gratia plena, Dominus tecum . Qui natus est primus sine matre in coelis, hodie natus est sine patre in terris. Natus est Christus Deus de Patre, homo de matre; de Patris immortalitate, de matris virginitate; de Patre sine matre, de matre sine Patre; de Patre sine tempore, de matre sine semine; de Patre principium vitae, de matre finis mortis; de Patre ordinans omnem de matre consecrans istum diem . CAPUnasceretur, cum dies inciperent minui: et natus est ipse, cum dies inciperent crescere, ut ex hoc praefigurdeficere, in Christo proficere; ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro omnibus mortuus est et resurrexit : et dicat unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
discordiam cũ angłis habuimus.
aquoꝵ claritate ⁊ mũdicia per
pͥme culpȩ meritũ. ꝑ cotidiana
delicta longe distabamꝰ. Quia¬
enĩ peccando extranei eramꝰ.
extraneos nos a suo cõsorcio
deputabant angłi ciues dei
S quia nos cognouimꝰ regem
nr̃m. recognouert̃ nos angłi
ciues fluos. Quia enĩ cęli rex
t̾rã ñȩ carnis assũpsit. infir¬
mitatẽ nr̃am illa iã angelica
celsitudo ñ despicit. Ad pacem
nram angłi redeunt. intenci¬
onẽ pͥoris discordiȩ post po¬
nunt. Et quos infirmos priꝰ
⁊ iosuȩ angelos ad orant. nec
in apocalipsi ad orare angłm
uoluit. s tam̃ isdem angłs¬
hunc ne se debeat adorare cõ¬
pescuit dicens. Uide ne fece¬
ris. cõseruus tuus sũ ⁊ frm̃

Expanded text:
discordiam cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quiaenim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos angeli cives suos. Quia enim coeli Rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non denostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt, et quos infirmos priusuod Loth, vel Josue angelos adorant, nec in Apocalypsi adorare angelum voluit, sed tamen idem hunc angelus ne se debeat adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, c
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ homo ita se ad susceptio¬
nẽ humilitatis mre sine. dimi¬
nucione suȩ maiestatis inclĩnas.
ut manens qd erat. assumensq
ñ erat. uerã serui formã ei
de inqua dõ patri ẽ aqualis
tet. ⁊ tanto federe utrãq
naram cõsereret. ut nec inserr¬
orem cõsumͤaret głificacio nec
suꝑiorẽ imnueret assupcio. dal

Expanded text:
factus est homo: ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione suae majestatis inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret , et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. Sal
Abbreviated transcription (Latin):
Inimantate cõgrueret: ⁊ qi¬
u̾nitate p̃celleret. Nisi enim
lis nascente dño gła ip excelsis
aco canit᷑. ⁊ pax int̾ra bone̾ uo¬
luntatis hominibꝰ nũciat᷑. Ui¬
dent enĩ cęlestẽ ihrłm. ex om̃ibꝰ
mundi gentihꝰ fabricari. De qͦ
in ennarrabił diuine pietatis
opert. quantũ letari debet hu¬
militas hominu. cũ tantum
gaudeat sublimitas angłoꝵ :¬

Expanded text:
nitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim lis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas ang
Abbreviated transcription (Latin):
ni ignara cõsilii. ad inusitatos
paueret effectꝰ. qd̃ in ea opandũ
erat aspu scõ. colloqͥo didicit
angłico: Nec dãpnũ credidit pu
speraret. cui efficiencia de altis¬
simi uirtute ꝓmittit᷑: Cõfirma¬
t fides credentis ętiã p̃ euntis
atestacione miracłi. donat᷑q eli¬
sabeth inopinata secunduas.
ut qͥ cõceptũ dederat sterili. da¬
turꝰ ñ dubitaret᷑ ⁊ uirgini:.

Expanded text:
tatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur et virgini.
Abbreviated transcription (Latin):
accep̃ tẽpꝰ. qͥ õepare natiurtatis
crrator. hodie nascendo de matre
factꝰ ẽ nobis saluator. Hatꝰ ẽ nob
hodie intẽporis u lubilitare. ut
nos ꝑducat ad patͥs ęr̾nitatẽ. Fac¬
Ut pane angłoꝵ manducaret hõ.¬

Expanded text:
accepit, qui de Patre nativitatis Creator, hodie nascendo de matre factus est nobis Salvator. Natus est nobis hodie in temporis volubilitate, ut nos perducat ad Patris aeternitatem. FacUt panem angelorum manducaret ho
Abbreviated transcription (Latin):
nosce xpiane dignititẽ tuami.¬
noli inueterẽ uilitatẽ
de generis cõu̾sacione recedere: Me
depotestate tenebraꝵ. transbatui
es in dĩ lum̃ ⁊ regnũ. ꝓ baptismi
sacram̃tũ sp̃c seĩ factꝰ tẽplũ. noli
tantũ habitatorẽ prauis de te

Expanded text:
ane, dignitatem tuam enoli in veterem vilitatem degeneri conversatione recedere. Memde potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum, per baptismatis Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tat᷑. Ipse nãq ẽ qͥ ait: Ego sum
panis uiuus. qͥ decęlo descendi.
Locꝰ gͦ in quo dñs nascit᷑. domus
panis ante uocatꝰ ẽ. qͥa futurum
ꝓfecto erat. ut ibi ille ꝑmateri¬
am carnis appareret. qͥ electoꝵ
m̃tes int̾na sacietate reficeret.
Qui ñ inparentũ domo. s inuia
nascit᷑. ut ꝓfecto ostenderet. qͥa
ꝑ humanitatẽ quã assupserat.
quasi in alieno nascebat᷑. Alienũ

Expanded text:
tatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno
Abbreviated transcription (Latin):
bonitate sẽꝑ beatẽ uiuunt:
Illi enĩ cõdigne laudant dm̃
apud dm̃. ⁊ dant głam in ex¬
celsis deo. Nos aũt plehs eius
dert̃. gła in excelsis deo. ⁊ in
t̃ra pax hominibꝰ bone uolũ¬
tatis. Laudant illi cõpetent̃. lau¬
demꝰ nos obedient̃. Sũt illi nun¬
cii eiꝰ. simꝰ nos peccora eiꝰ. Imple¬
uit incęlo m̃ sã ipsoꝵ. impleuit

Expanded text:
bonitate semper beate vivunt. Illi eum condigne laudant, Deum apud Deum, et dant gloriam in excelsis Deo. Nos autem plebs ejus derunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Laudant illi competenter, laudemus et nos obedienter. Sunt illi nuntii ejus, sumus et nos pecora ejus. Implevit in coelo m
Abbreviated transcription (Latin):
inuos regnũ dei. simul offendit
imꝑialem quandã ẽẽ scĩ sp̃c potes¬
tatẽ. in quo regnũ ẽ dĩ. Nos quoq
inqͥbꝰ habitat sp̃c. regalem domũ¬
ẽẽ. Unde ⁊ inposterioribꝰ dixit. Re¬
gnũ dĩ intra uos ẽ. Et ideo diuini¬
tatis ⁊ dnãtionis ⁊⁊ imꝑatoriȩ maie¬

Expanded text:
in uos regnum dei, simul ostendit in uos regnum dei, simul ostendit imperialem quandam esse sancti spiritus potestatem, in quo regnum est dei, nos quoque, in quibus habitat spiritus, regalem domum. unde et in posterioribus dixit: regnum dei intra uos eat. et ideo diuinitatis et dominationis
Abbreviated transcription (Latin):
dos sp̃c cõterendos. ⁊ admanubias mũ¬
dani pͥncryis auferendas suscepit car
spolia eiꝰ quod insigne ẽ triumphã¬
tis. aliqui sibi adium̃tũ ⁊ p̃sidia
diabolice potestatis adsciscant. cũ
intelligit᷑ in diuiduũ. quoddã ue¬
lut corpꝰ eẽ diuinitatis ⁊ regnũ. cũ
speciȩ uelut untus scđm diuinita¬
tem corporis seriem uideat᷑ expͥ¬
mere. ñ ne uidet᷑ indiuiduum eẽ
regnũ cũ uelut corpꝰ sit indiuisũ:
negare ñ debes. ne tibi menbroꝵ
cõparatione nr̃oꝵ portio quedam
uideat᷑ facienda uixtutis. Indiui¬
due enĩ rei ñ potest eẽ diuisio. Et
ideo adformã humilitatis. ñ ad di¬
stinctionẽ potestatis referenda di¬
giti nuncupatio ẽ. cũ dextã dei di¬
cat. ego ⁊ pater unũ sumꝰ. Sed licet
uidebo cęlos tuos. oꝑa digitoꝵ tuoꝵ.¬
atq idem sp̃c. diui dens singłis ꝓ¬
ut uult. Et is cũ dicit quod si inspũ
dei eicio demonia. ꝓfecto ꝑuenit

Expanded text:
dos spiritus conterendos et ad manubias mundos spiritus conterendos et ad manubias mundani principis auferendas susceperit caspolia eius, quod insigne est triumphantis, aliqui sibi adiumentum et praesidia diabolicae potestatis adsciscant, cum intellegitur indiuiduum quoddam uelut corpus esse diuinitatis regnum, cum speciem uelut unius secundum diuinitatem corporis seriem uideatur exprimere. nonne uidetur indiuiduum esse regnum, cum uelut corpus sit indiuisum? negare non debes. nec tibi membrorum conparatione nostrorum portio quaedam uideatur facienda uirtutis; indiuiduae enim rei non potest esse diuisio et ideo ad formam unitatis, non ad distinctionem potestatis referenda digiti nuncupatio est, cum dextera dei dicat: ego et pater unum sumus, sed licet uidebo caelos opera digitorum tuoatque idem spiritus diuidens singulis prout uult. et id cum dicit: quodsi in spiritu dei ego eicio daemonia, profecto praeuenit
Abbreviated transcription (Latin):
mine regnũ inse ipsũ diuisum
desolabit᷑. Causa dicti huiꝰ ea ẽ.
qd̵ in beelzebub pͥncipe demonioꝵ ei¬
cere demonia dicebat᷑. ut ostenderet
regnũ suũ indiuisũ eẽ. atq ꝑpetiuĩ
Merito ȩtiã pilato respondit. Regnũ
meum ñ ẽ de hoc mũdo.Ideo qui nõ
in xp̃o spem gerunt: sed inpͥncipe de¬
monioꝵ eici demones opinant᷑: eos
regni negat ẽẽ ꝑpetu. Quod spectat
ad ppłm iudeoꝵ. qͥ huiuscemodi passio¬
nis addemonium eiciendũ demonii
arescat auxiliũ. Nam quẽ ad modũ
potest cũ fides scindat᷑. regnũ mane¬
re indiuisũ: Et enim cũ inlege sit
ex lege generatus sit. quomͦ potest
bet᷑. ita exparte se fides iudaice pleb̾
impugnat: ⁊ impugnando diuidit᷑.
diuidendo dissoluit᷑. Et ideo regnũ
ȩccłiȩ manebit in ȩt̃nũ. qͥa indiuidu¬
a fides corpus est unũ. Unus enĩ dñs.
una fides. unũ baptisma. unus deus
⁊ in om̃ibꝰ. Quanta hic sacrilegi furo¬
ris amentia. ut cũ dei filiꝰ ad inmun-¬

Expanded text:
mne regnum in se ipsum diuisum desolabitur. causa dicti huius ea est, quod in Belzebub principe daemoniorum eicere daemonia dicebatur, ut ostenderet regnum suum indiuiduum esse atque perpetuum. meritoque etiam Pilato respondit: regnum meum non est de hoc mundo. et ideo qui non in Christo spem gerunt, sed in principe daemoniorum eici daemones opinantur, eos regni negat esse perpetui, quod spectat ad populum Iudaeorum, qui huiuscemodi passionibus ad daemonium eiciendum daemonii arcessat auxilium. nam quemadmodum potest, cum fides scindatur, et regnum manere diuisum? ex lege generatus sit, quomodo potesbetur? ita ex parte se fides Iudaeicae plebis inpugnat et inpugnando diuiditur, diuidendo dissoluitur. et ideo regnum ecclesiae manebit aeternum. quia indiuidua fides, corpus est unum; unus enim dominus, una fides, unum baptisma, unus deus et in omnibus. quanta hic sacrilegi furoris amentia, ut cum dei filius ad inmun
Abbreviated transcription (Latin):
rium. sacrilega m̃te cõmisit. Itaq
ut nobis multiplicat᷑ septiformis
sp̃c grã. ita illis inmundoꝵ sp̃uum
omĩs cumulat᷑ iniuria. Uniu̾sitas
enim hoc numero aliquocies cõp̃¬
hendit᷑. ꝓpt̃ quod die septimo con¬
clusis mundi operibꝰ. requieuit ds̃.
Ideo ⁊ steriles septẽ peperit . ppłosa
in filiis infirmata est. In ebdomada¬
ut

Expanded text:
rium sacrilega mente conmisit. itaque rium sacrilega mente conmisit. itaque ut nobis multiplicatur septiformis spiritus gratia, ita illis inmundorum spirituum omnis cumulatur iniuria; uniuersitas enim hoc numero aliquotiens conprehenditur, propter quod septimo die conclusis mundi operibus requieuit deus. ideo et sterilis septem peperit et populosa in filiis infirmata est. denut
Abbreviated transcription (Latin):
ibi libertas. Cũ inmũdus sp̃c exie¬
rit de hoĩȩ. ambulat ꝑ loca quȩ
ñ habent aquã. querens requiem
⁊ ñ inuenit: Hoc de iudeoꝵ plebe
dictũ ambigi ñ potest. quã dñs
aregno suo insuꝑioribꝰ segrega¬
uit. Unde om̃s hereticos quoq ñ¬
scismaticos. aregno dĩ ⁊ ab ȩccłia
intelleges separatos. Ideo ñ dei. sed
inmũdi sp̃c om̃s. scismatũ hereti¬
coꝵq liquido claret eẽ cõuentus. Itaq
inuno homine tocius iudaici ppłi
cõparacio ẽ. a quo ꝑ legẽ sp̃c inmũdus
cendiũ est. qui inpectoribꝰ gentilium
quȩ ante arida erant. postea ꝑbaptis¬
mũ rore sp̃c humescebant. iacula ad¬
uersarii ignita restrixerant. Ideo
regressus ẽ ad plebem iudeoꝵ: quȩ
forensi ⁊ ꝑfunctoria speciȩ cõꝑta: ani¬
mo manet interiore pollucior. Neq
enĩ sacri fontis irriguo. aut ablue¬
bat aut restringebat ardorem. Mexi¬
toq ad eã sp̃c redibat inmundus. ad¬
Qm̃ in ebdomada legis :⁊ obtaue miste¬

Expanded text:
ibi libertas.. Cum inmundus spiritus exierit de homine, ambulat per loca quae non habent aquam quaerens requiem et non inueniens. hoc de Iudaeorum plebe dictum ambigi non potest, quam dominus a regno suo in superioribus segregauit. unde omnes quoque haereticos et schismaticos a regno dei et ab ecclesia intellege separatos. et ideo non dei, sed inmundi spiritus omnis schismatum haereticorumque liquido claret esse conuentus. itaque in uno homine totius Iudaici populi conparatio est, a quo per legem spiritus inmundus s incendium est, qui in pectoribus gentilium, quae ante arida erant, postea per baptismum rore spiritus umescebant, iacula aduei-sarii ignita restinxerat —, ideo regressus ad plebem est Iudaeorum, quae forensi et perfunctoria specie comta animo manet interiore pollutior. neque enim sacri fontis inriguo aut abluebat aut restinguebat ardorem, meritoque ad eam spiritus redibat inmundus ades, quoniam in ebdomada legis et octauae myste
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. ⁊ testimoniũ ꝓferimꝰ ex nu-¬
meris dicente balaan: Us̃ exegip¬
to uocauit eũ. gła eiꝰ sicut uni¬
cornis: Tc̃ ad impletũ ẽ qd̾ dictũ
natꝰ ẽ beniamin: in cuiꝰ tribu
ñ est bethleem: Querit᷑ gͦ qͦmͦ
rachel filios iude. idẽ bethleẽ
quasi suos ploret. Nespondebi¬
mus breuit̃ qua sepulta sit
iux ft bethleẽ in effrata. ⁊ mat̾¬
no corpusculi hospicio matris
nom acceperit. siue qm̃ iuda
⁊ beniamin duȩ tribꝰ iuncte
erant.⁊ herodes preceꝑat nõ
solum in bethleẽ interfici pu¬
eros. sed in om̃ibꝰ finibꝰ eiꝰ. ꝑ oc¬

Expanded text:
 testimonium proferimus ex Numeris, dicente Balaam: Deus ex Aegypto vocavit eum: gloria ejus sicut unicornis . Tunc adimpletum est quod dictum natus est Benjamin, in cujus tribu non est Bethleem . Quaeritur ergo quomodo Rachel filios Judae, id est, Bethleem, quasi suos ploret? Respondebimus breviter, quia sepulta sit juxta Bethleem in Ephrata, et ex materno corpusculi hospitio matris nomen acceperit. Sive quoniam Juda, et Benjamin duae tribus junctae erant, et Herodes praeceperat non solum in Bethleem interfici pueros, sed et in omnibus finibus ejus. Per oc
Abbreviated transcription (Latin):
dicare martiria. Excipiunt¬
uno tp̃rȩ natiuitatẽ ⁊ mortẽ.
ingressũ ⁊ exitũ. pͥncipiũ ⁊
occasũ. Ut ipsis possit uno tẽ
p̃r̃e ut dixi cõtingere. ⁊ nascen¬
do ingredi mũdũ. ⁊ dedicare
martirio cęluor Probat nouos
exercitũ xp̃e rudes milites si
rat. Fiunt ꝓ.xp̃o uictores. qͥ etate
fuerant coequales: fiunt infantes
sine certamine fortes. sine pugna
uictores. Norunt uincere. qͥ nõ no¬
cõpotes. qͥ causa fuerant etatis in¬
becilles. Nec illa etas mortẽ metuit.
nec orruit. Timere enĩ nõ potuit.
qͥa timere ñ nouit: Transmittit
infantes infans xp̃s ad celũ. ut fe¬
rat noua exemia patri. ⁊ pͥmi¬
cias fructuũ exhibeat genitori:
Ostendit futurã fecũdissimã mes¬
sem. dũ in semine tantã exhib
ubertatẽ. Hisit sed derisit hasti¬
lis immanitas. quȩ dũ putabat.

Expanded text:
icare martyria. Expungunt tempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites desnat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnacompotes, qui fuerant aetate imbellesnec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit
Abbreviated transcription (Latin):
bat eccłam. quȩ in hoc scło diu̾¬
sis temptationibꝰ uelut hẏmbri¬
bus fluminibꝰ ⁊ tempestatibus
quatitur ⁊ ñ cadit. qm̃ funda¬
ta est supra petrã. unde petrus
nomen accepit. Nõ enĩ apetro
petra. sed petrus apetra. sic̃ nõ¬

Expanded text:
at Ecclesiam, quae in hoc saeculo diveat Ecclesiam, quae in hoc saeculo diversis tentationibus velut imbribus, fluminibus, tempestatibus, quatitur et non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accepit. Non enim a Petro petra, sed Petrus a petra; sicut no
Abbreviated transcription (Latin):
celestia p̃dicant᷑. Naturalia cõ¬
loquunt᷑. Crigit᷑ itaq infanci¬
um etas in laude. que delic-¬
toꝵ non nouerat crimen:
Dignꝰ a dignas laudat᷑. ĩno-¬
cens in nocentiũ testimonio

Expanded text:
elestia praedicantur; naturalia loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
edocere. Fiunt interea pueri
erat. sed quẽ diuina pietas in¬
nocentibꝰ inspirabat. Cessant
enĩ humana. cũ diuina tractã¬
tur. Quia humana ꝓdẽẽ non
poterunt. nͥ diuinoꝵ solacio
subleuent᷑. Necesse est enĩ ter¬

Expanded text:
. Fiunt interea pueri erat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio subleve
Abbreviated transcription (Latin):
recipit cõsolationẽ scđm dupli¬
cem intelligentiam. siue qd̃ eos
in et̃nũ mortuos estimaret. siue
qd̾ cõsolari se nollet de his quos
sciret ẽẽ uicturos. Uͦd aũt dr̃
in rama: nõ putemꝰ loci ẽẽ nom̃
qd̃ ẽ gabaa. s rama excelsum
interpͣt᷑. ut sit sensus. Uox in
excelso audita ẽ. idẽ longe la¬

Expanded text:
consolationem, secundum duplicem intelligentiam. Sive quod eos in aeternum mortuos aestimaret, sive quod consolari se nollet de his quos sciret esse victuros. Quod autem dicitur in Rama, non putemus loci nomen esse, juxta Gabaa, sed rama excelsum   interpretatur, ut sit sensus: Vox in excelso audita est, id est, longe la
Abbreviated transcription (Latin):
quantã laudẽ in tulerunt que¬
ro. qͥ loqui nõ norant. Neq enĩ
etas illa poterañt nosse. qd̾ na¬
t᷑a nõ nouerat. aut celebrari
atalibꝰ poterat. qd̾ institucio de¬
negabat. Dicunt nãq dño laudes.
trucidati abherode lactantes:
Loquunt᷑ sanguine. qd̾ lingua
nunt: qd̾ sermone ñ norant. Dc¬
cisi p̃dicant. qd̃ uiui ñ poterant.
Nec nouũ ẽ qd̃ dr̃ ut innocens
etas. aut dõ referat laudes. aut
suas iudicet passiones. cũ abel
sangiuis e t̾ra clamet adceluoi.
⁊ occisoꝵ animȩ ab altari uoci¬
ferent᷑ ad dm̃: Cõtulit marti¬

Expanded text:
dem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua nunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Co
Abbreviated transcription (Latin):
protinꝰ reddunt. cõsequuntur
⁊ referunt. Uno enĩ tp̃r. ⁊ qui
dederat recipit. ⁊ qͥ acceꝑat red
runt᷑. Itulimꝰ de laude infan¬
ciũ. qͥd delactantiũ laudibꝰ pro¬
feremꝰ: Quoꝵ laudes inde in¬
uenire. nõ possumꝰ. nͥ eos ipsos.

Expanded text:
et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat runtur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
plus diligit xp̃c. eum qͥ plus
liorem respondebimus In il¬
la gͦ cõparatione quã pͥus ꝓ.¬
posui. petrus ioħi. in hac uero
altera. iołis ante ponit᷑ petro:
roinde t̾ciam sic ꝓponamꝰ: Qͥs
ẽ duor discipłoꝵ melior. qui
minus quã cõdiscipłs eiꝰ diligit
ligitur axp̃o.an ille quẽ minus
quã cõdiscipłm eiꝰ diligit xp̃s:
cũ plus ipse quã suus cõdiscipłs
diligat xp̃m. Hic plane cõtat᷑
responsio.⁊ auget᷑ questio Quan¬
tũ aũt sapio meliorem qui plus¬
iusticiam liberatoris nr̃i minus
eũ diligentis aquo plus dilit᷑.
⁊ eum plus amantis aquo mi¬
nus diligit᷑. quẽadmodũ defen¬
derem preuiderem: Aggrediar

Expanded text:
plus diligit Christus, eum, qui plus plus diligit Christus, eum, qui plus io respondebimus. In illa ergo comparatione quam prius proposui, Petrus Joanni, in hac vero altera, Joannes anteponitur Petro. Proinde tertiam sic proponimus: quis est duorum discipulorum melior, qui minus quam condiscipulus ejus diligit ligitur a Christo? an ille quem minus quam condiscipulum ejus diligit Christus, cum plus ipse quam suus condiscipulus diligat Christum? Hic plane cunctatur responsio, et augetur quaestio. Quantum autjustitiam liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem perviderem. Aggrediar
Abbreviated transcription (Latin):
dilexerit xp̃m. posst̃ qͥdem do¬
cum̃ta multa ꝓferri: Sed ut
longe inalia ñ eamus. in ipsius
terciȩ manifestationis paulo suꝑi¬
ore lectione quȩ istã p̾cedit sa-¬
tis euident̾ apparet. ubi in ter
rogans eũ dixit diligisme plus
his: Quod utiq sciebat. ⁊ tamen
in t̾rogabat. ut ȩtiã nos quilegi¬
mus eugłm: amorem petri er¬
dit plus his. hoc respondit. qd̃
de se ipso sciebat. Nõ enĩ quan¬
tum abalio quolib diligeret᷑
scire poterat. qui cor alterius
uidere ñ poterat. Sed tam̃ suꝑ¬
ioribus uerbis dicendo ȩtiã dñe
tu scis. satis ⁊ ipse declarauit
scientẽ dñm int̾rogasse quod
ȩtiã qd̾ plus aliis eũ diligeret
petrus Et tam̃ si ꝓponamus
querentes quis duoꝵ sit me¬
lior. utrũ qui plus diligit.¬
an qui minus diligit xp̃m.
quis dubitat respondere eum
qͥ plus diligit meliorem᷑ Itẽ
si ꝓponamꝰ quis duoꝵ sit melior
utrum quẽ minꝰ aut quem

Expanded text:
dilexerit Christum, possunt quidem dodilexerit Christum, possunt quidem documenta multa proferri; sed ut longe in alia non eamus, in ipsius tertiae manifestationis paulo superius lectione quae istam praecedit, satis evidenter apparet, ubi introgans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos, qui legimus Evangelium, amorem Petri erdit, plus his, hoc respondit quod de se ipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat. Sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiam Domine, tu scis, satis et ipse declaravit, scientem Dominum interrogasse, quodetiam quod plus illis eum diligeret Petrus. Et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior utrum, qui plus, aut qui minus diligit Christum, quis dubitabit respondere eum qui plus diligit, esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior utrum quem minus, an quem
Abbreviated transcription (Latin):
ait nõ dixisse dñm ñ moritur.
ibi sit qd̾ sparsit fama de t̾ra. qͦ
sub inde ablata sub crescit. aut idõ
fiat ut eo modo cõm̃det᷑ p̾ciosa
xp̃i occidit. aut ꝓpt̾ aliud aliqͥd
quod nos latet. manet tam̃ que¬
stio cur dixerit dñs de hoĩe mo¬
rituro. sic eũ uolo manere donec
ueniam: Illud ȩtiã in his duobꝰ
apłis. petro ⁊ ioħe quẽ ñ moueat
ad querendũ. cur ioħm plus dile-¬
xerit dñs. cũ ipsũ dñm plus di¬
lexerit petrus  Ubicũq enĩ se
cõmemorat iołis. ut nomine suo
tacito. ipse posset intellegi. hoc
addidit qd̾ dil gebat iłic. quasi.¬
se solũ diligeret. ut hoc signo diꝰ¬
cerneret᷑ a cȩteris. quos om̃s utiq
diligebat: Quid gͦ nisi amplius
ab sit ut mendacit̃ dixerit. Qd
aũt maius dare potuit ih̾c
maioris erga eum sue dilectio¬
nis indiciũ. quã ut homo cum
ceteris cõdiscipłis socuis tante
salutis. solus tam̃ discubuerit
suꝑ pectus ipsius saluatoris:
Porro qd̾ apłs petrus plus aliis

Expanded text:
ait non dixisse Dominum non moritur, ibi sit, quod sparsit fama de terra quae subinde ablata succrescit, aut ideo fiat, ut eo modo commendetur pretiosa occidit, aut propter aliquid aliud, quod nos latet, manet tamen quaestio cur dixerit Dominum de homine morituro: Si eum volo manere donec veniam. Illud etiam in his duobus apostolis Petro et Joanne quem non moveat ad quaerendum, cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? ubicunque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, quos omnes utique diligebat. Quid ergo nisi amplius absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suae dilectionis indicium, quam ut homo cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis, solus tamen recubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ut tibi male sit qͥ pateris ma-¬
lum.⁊ illi bene sit qͥ ẽ malus.
ri quia nõ patit᷑ malũ. cũ pati¬
pore tuo. ⁊ illę bene ẽ qͥ malũ¬
male ẽ qͥ malã habes uitam.
habet animã: Esto bonꝰ qͥ ha¬
bona st̃. sad unde facias benȩ.
bona tua Utere bonis tuis. eru
lus in eis. ne i tu pereas cũ eis:
Ita gͦ aurũ ⁊ argentiõ distribuit
hõibꝰ cõditor rerũ. ⁊ ãministrator

Expanded text:
ut tibi male sit, qui pateris maut tibi male sit, qui pateris malum, et illi bene sit, qui est malus. s, quia non patitur et malum, cum patipore tuoforte malam habes uitam, habet animam? esto bonus, qui habona sunt, sed unde facias bene. hbona tua. Erubesce bonis tuis: estolus in eis, ne pereas cum eis. Ita ergo aurum et argentum distribuit hominibus Conditor rerum et administrator
Abbreviated transcription (Latin):
dies. quando discernent᷑ pii abim¬
piis. iusti ab iniustis. laudatores dĩ
quando discernent᷑. ut nulli sic̃
dictũ ẽ bono sit male. nulli malo
mͦ sic. S qd̾ nunc ẽ in occulto. tc̃
erit manifeste: Lege scriptãm di¬
uinã. ingredere mecũ si potes in
Immo disce mecũ. ab eo qͥ docet me.
ȩtiã nunc nõ eẽ malis bene. ⁊ me¬
luis ẽẽ bonis quã malis. quãuis nõ¬
dũ uenerit bonoꝵ plena fe licitas.
nõdũq uenerit maloꝵ pena nouis
en ter attendas. forte intelliges
mecũ nõ ẽẽ bene malis Nogo enĩ
⁊ quero abste tͥ quare male est :
Responsurꝰ es. Egestas angit. p̃mit
difficultas. dolor fortasse m̃broꝵ.
timor abiniquo: Tibi male ẽ qͥa
pateris mala. ⁊ bene ẽ illi qͥ ẽ
ipsũ malũ : Multũ int̾ ẽ inter
malũ pati.⁊ malũ ẽẽ: Tũ qd̾ pa
patereris. si malus nõ eẽs Ille
gͦ malũ nõ patit᷑. ⁊ malus est.
Noli gͦ falli: Nõ potest fieri

Expanded text:
dies, quando discernuntur pii ab imdies, quando discernuntur pii ab impiis, iusti ab iniustis, laudatores dei quando discernentur, ut nulli,  sicut dictum est, bono sit male, nulli malo modo sic, sed, nunc quod est in occulto, tunc erit in manifesto? lege scriptvinam, ingredere mecum, si potes, inimo disce mecum ab eo qui docet me, etiam nunc non esse malis bene, et melius esse bonis quam malis, quamvis nondum venerit bonorum plena felicitas, nondumque venerit malorum poena novissima. enter attendis, forte intelligis mecum non esse bene malis. Rogo enim te, et quaero abs te, Tibi quare male est? Responsurus es, Egestas angit, premit difficultas, dolor fortasse membrorum, timor ab inimico. Tibi ideo male est, quia pateris mala, et bene est illi, qui est ipsum malum? Multum interest inter malum ppateris et malus non es. ille autem malum non patitur et malus est. noli ergo falli. non potest fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi lucrũ: ibi dãpnũ Lucrũ inar¬
cha. dãpnũ incõscientia. Tulit ue¬
stem. ⁊ ꝑdidit. Ac quirit peccuniã.
⁊ ꝑdit iusticiam: Sed hoc hõies
faciunt: qͥa diem nouissimũ atten¬
dere nolunt. Si enĩ diẽ mortis
suȩ cogitare iugit̃ uellent. animũ
suum ab omĩ cupiditate ⁊ malicia
cohiberent. Sed qd̾ modo nolunt sa¬
lubrit̃ cogitare. necesse habent pꝰ¬
stea sine ullo remedio sustinere:
eniet enĩ illis dies no łe uu
se ab ȩt̾na morte poterunt redime
peccator. ut moriens obliuiscatur
sui. qui dũ uiueret oblitus ẽ dĩ:
Ueniet dies iudicii. quando moue¬
bunt᷑ fundam̃ta monciũ. ⁊ ardebit
terra usq ad inferos deorsum:
Quando cęli ardentes soluent᷑. qua¬
do sol obscurabit᷑. ⁊ luna nõ dabit
lum̃ suũ. quando stelle cadent
de cęlo. quando peccatores ⁊ impii
tormentoꝵ illoꝵ ascendet insclã¬
nulli bono erit male. nulli malo
erit bene: Ueniet in quã nouissima

Expanded text:
ubi lucrum ibi damnum, lucrum in arubi lucrum ibi damnum, lucrum in arca, damnum in corde. tulit uestem perdit fidem, adquirit pecuniam rdit iustitiam. sed hoc homines ideo faciunt, quia diem nouissimum adtendere nolunt. si enim diem mortis suae cogitare iugiter uellent, animum suum ab omni cupiditate uel malitia prohiberent. sed quod modo nolunt salubriter cogitare, necesse habent postea sine ullo remedio sustinere. ueniet enim illis dies nouissimuse ab aeterna morte poterunt redimerpeccator, ut moriens obliuiscatur sui, qui, dum uiueret, oblitus est dei. ueniet dies iudicii, quando mouebuntur fundamenta montium et ardebit terra usque ad inferos deorsum, quando caeli ardentes soluentur, quando sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de caelo, quando peccatores et impii tormentorum illorum ascendet in sanulli bono erit male et nulli malo erit bene. ueniet, inquam, nouissima
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit. quos herodis impietas
lactanciũ matrũ uberibꝰ abtra¬
xit. Qui iure dicunt᷑ martirũ
flores. quos in medio frigore
infidelitatis exortos. uelut pͥmas
erumpentes ȩccłȩ gẽmas. que¬
dã pruina ꝑsecutionis decoxit.
Et ideo dignũ est in terfectis
ꝓ xp̃o infantibꝰ. honores impen¬
dere cerimoniis. ñ dolores: Sa¬
cram̃tis dare uota ñ lacrimis qͥa
ipse fuit causa pene. qui extitit
⁊ corone: Ipse odii causa qui pre¬
mii: larante aũt herode paruu¬
tes idolis deditas transire digna¬
tur. ⁊ iudeam relinquens. igno¬
ranti scło colendus infertur:
Et qͥa inscripturis diuinis bonos
faciunt. quã quis ustinere uiden¬
enim homo qui alium
incorpore ꝑsequit᷑. prius ipse in
corde ꝑsecutionẽ sustinere cogno¬
scit᷑. Nã si ȩtiam ille quem ꝑse¬
quit᷑. auquid desibstantia sua
tulerit: mauis si ipse disỹe¬
uu facit: Niua nemo haber
enustũ lucrũ. sine iusto dãpno:

Expanded text:
imposuit. Quos Herodis impietas imposuit. Quos Herodis impietas lactentes matrum uberibus abstraxit, qui jure dicuntur martyrum flores, quos in medio frigore infidelitatis exortos, velut primas erumpentes Ecclesiae gemmas quaedam persecutionis pruina decoxit. Et ideo dignum est interfectis pro Christo infantibus honores impendere; ceremonias, non dolores, sacramentis dare vota, non lacrymas: quia ipse illis fuit causa poenae, qui exstitit et coronae; ipse odii causa, qui praemii. parante autem Herode paruutes idolis deditas transire dignatur et Iudaeam relinquens ignoranti saeculo colendus infertur. Et quia in scripturis diuinis bonos faciunt, quam ii, qui sustinere uidenenim homo, qui alium in corpore persequitur, prius ipse in corde persecutionem sustinere cognoscitur. nam si etiam illi, quem persequitur, aliquid de substantia sua tulerit, maius sibi ipse dispendium facit, quia nemo habet iniustum lucrum sine iusto damno.
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ infantũ colimus. quos ab-
tos ẽẽ euagłii tertꝰ e loquit᷑. Et
ideo cũ sũma. exultatione gaudeat
terra nr̃a. cȩlestiũ militũ ⁊ tantaꝵ
parens fecũda uirtutũ: Ecce ꝓfa-¬
nus hostis numquã beatis pariu-¬
lis tantũ ꝓdesse potuisset obseqͥo.
quantũ profuit odio: Nam sicut
sacratissima p̃sentis diei festa ma-¬
nifestant: quantũ cõtra beatos
paruulos iniquitas habundauit.
tantũ in eis gr̃a benedictionis
effulsit Peata es obethleem t̾ra
iuda. quȩ herodis immanitatem
inpueroꝵ extinctione ꝑpessa es.
que sub uno tp̃r candittitam
plebem inbellis infanciȩ dõ offer-
quã nof maternoꝵ uiscerũ par¬
tus effudit. Siquidem antȩ uiȩ
ꝑpetue adepti sunt dignitatem.
quã usurã p̾sentis accẽperint.
Alioꝵ quidem p̃ciosa mors mar¬
tirum laudẽ in cõfessione ꝓme¬
ruit. hoꝵ incõsumatione cõplacu¬
it. Quta incipientis uitȩ pͥmor¬
diis. ipse eis occasus inicium
głȩ dedit. qui p̃sentis t̾minum

Expanded text:
illorum infantium colimus, quos ab tos esse euangelii textus loquitur. ideo cum summa exultatione gaudeat terra nostra caelestium militum et tantarum parens fecunda uirtutum. ecce nus hostis nunquam beatis parvulis tantum prodesse potuisset obsequio, quantum profuit odio. Nam sicut sacratissimum praesentis diei festum manifestat, quantum contra beatos parvulos iniquitas abundavit, tantum in eis gratia benedictionis effulsit. Beata es, o Bethlehem terra Juda, quae Herodis regis immanitatem in puerorum exstinctione perpessa es, quae sub uno tempore candidatam plebem imbellis infantiae Deo offerrequam quos maternorum viscerum partus effudit: siquidem ante vitae perpetuae adepti sunt dignitatem, quam usum praesentis acceperint. Aliorum quidem pretiosa mors martyrum laudem in confessione promeruit: horum in consummatione complacuit; quia incipientis vitae primordiis ipse eis occasus initium gloriae dedit, qui praesentis terminum
Abbreviated transcription (Latin):
helemosynã dirigamꝰ. ut cum
in die iudicii cupidi niauari ꝓ
sterilitatę bonoꝵ oꝑũ audire
meruerint. discedite ame male¬
dicti in ignẽ ęt̾nũ. nos ꝓbonis
oꝑibꝰ audire possimꝰ. uenite be¬
nedicti pat̾s mei. ꝑcipite regnũ

Expanded text:
erum dirigamus: ut cum in die judicii cupidi et avari pro sterilitate bonorum operum audire meruerint, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum ; nos pro bonis operibus audire possimus, Venite, benedicti Patris mei,
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. Nespondeant qui hebreoꝵ
nos eis dicemꝰ in oseȩ ꝓpħa scrip¬
tũ: sic̃ exemplaria ꝓbare possũt.
quȩ nuꝑ edidimꝰ. Possumꝰ aũt
locũ istũ ⁊ alit̃ cõsolari ꝓpt̾ con

Expanded text:
. Respondeant qui Hebraeornos eis dicemus in Osee propheta scriptum , sicut et exemplaria probare possunt quae nuper edidimus. Possumus autem locum ist
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ñ uult ut remaneamꝰ ibi
ampliꝰ quo uult ut transeamꝰ.
⁊ unde ñ uult ut pereamꝰ. A¬
met gͦ eũ petrus ut ab iita mer¬
talitatẽ liberem̃r. amet᷑ ab eo
iołis. ut in illa inmortalitate ser¬
uem᷑ S ista ratione oftenditur.
cur ampliꝰ ioħm quã petrũ ama¬
sẽp simꝰ ꝓpterea it̃ nos eũ minus
dilecturi sumꝰ. quanoo meliores
eruimꝰ tũ meliores utiq nͥ eum
ampliꝰ diligendo nullomodo pos
diligebat quã petrus. si eam ui¬
tã significabat inqua ẽ multo
ampiꝰ diligendus: nͥ qͥa ꝓpt̾ea
expect̃aie donec uenio. qm̃ ⁊ ip¬
sũ amorẽ qui tẽ milio amplior
erit ñ dũ habemꝰ s futurũ ex¬
pectamꝰ. ut cũ ipse uenerit habe¬

Expanded text:
ubi non vult, remaneamus; ibi amplius, quo vult, transeamus, et unde non vult pereamus. Amet ergo eum Petrus, ut ab ista mortalitate liberemur; ametur ab eo Joannes, ut in illa immortalitate servemur. Sed ista ratione illud ostenditur, cur amplius Joannem quam Petrum amasemper simus, propterea nos tunc eum minus dilecturi sumus quando meliores erimus; cum meliores utique nisi amplius eum diligendo, nullo modo esse diligebat quam Petrus, si eam vitam significabat, in qua est multo amplius diligendus, nisi quia propterea exspectare, donec veniam, quoniam et ipsum amorem qui tunc multo amplior erit, nondum habemus, sed futurum exspectamus, ut cum ipse venerit, habe