comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
memorand̾ putaui ut ad u̾tatis ex qua ua¬
tiunuo dicatas fuisse pr̃es nr̃os putatis. Sic̃
eni a cerere ⁊ lib̾o paganoꝵ duis longe
absirus qmͣuis panis ac calicis sacram̃tũ
qd̾ ita laudastis. ut in eo nob̾ ꝑes eẽ nolue¬
ritis nr̃o ritu amplectamur. Ita pr̃es nr̃i
longe fuerunt a saturuiatis cathenis qm̃
uailint.S cur non ĩ pp̃ hylen q̃m ñ ułłis¬
lib̾s paganoꝵ fcequtatur ꝑem uos cũ paga¬
nis religionẽ hr̃e dixistis Qn̾ĩmo p̃õ lpc
iniꝑem longe ꝙ dissimilẽ uoluistis intłłigi
Quia hoc nomĩe mali pͥncipiũ ac naturã
eblogus nr̃ applłat. in quoquidꝰ imꝑicia
ura magna dephendit᷑. Qina net quid sit
hẏlen scitis. Et ħ rei uocabło qm̃ penitꝰ
ignoratis ⁊̃ inflari uelud docti affectatis.
hylen namq greti cum de uatura disserũt
mat̾iem q̃ndam rerum diffimũt. nłło ꝓrsꝰ
modo formatam. S om̃ coͣrliũ formaꝵ ca¬

Expanded text:
memorandum putaui, ut aduertatis, ex qua uamemorandum putaui, ut aduertatis, ex qua uas putatis. sicut enim a Cerere et Libero paganorum diis longe absumus, quamuis panis et calicis sacramentum, quod ita laudastis, ut in eo nobis pares esse uolueritis, nostro ritu amplectamur: ita patres nostri longe fuerunt a Saturniacis catenis, quamuauerint. Sed cur non etiam propter hylen, quae ilibris Paganorum frequentatur, parem vos cum Paganis religionem habere dixistis? Quinimo propter hoc imparem longeque dissimilem voluistis intelligi, quia hoc nomine mali principium ac naturam theologus vester appellat. In quo quidem imperitia vestra magna deprehenditur: quia nec quid sit hyle scitis et hoc rei uocabulo, quam penitus ignoratis, etiam inflari uelut docti adfectatis. hylen namque Graeci cum de natura disserunt, materiem quandam rerum definiunt nullo prorsus modo formatam, sed omnium corporalium formarum ca
Abbreviated transcription (Latin):
nabilem corruptibilẽ ꝙ credatis qd̾ ĩpie
uauitatis. In płib autẽ diis coleudis doc¬
trina demonioꝵ mendaciłoquoꝵ ilł per¬
suasit multa p̾dola nob̃ multa fantasma¬
ta nec sacrificia eoꝵ u̾timus in agapes. S
sacrificiũ illd̾ qd̾ paulo ante ꝯmemora
congrua est. uob̾ & qr demonia m̃daciloqͣ
ꝑsuaserunt nõ ad regendam carnẽ. s ad
ex̾cend̾ blasphemiam abstine acib̾is qͦs
deus creauit ad ꝑcipiend̾ cum gr̃aꝵ actio¬
ne fidelib. ⁊ hiis qui cognosiunt u̾itatẽ.¬

Expanded text:
 credatis - quod est inpiae uanitatis — in pluribus autem diis colendis doctrina daemoniorum mendaciloquorum illis persuasit multa idola, uobis multa phantasmata. Nec sacrificia eorum uertimus. in agapes. sed sacrificium illud, quod paulo ante commemoraucongrua est. uobis autem quia daemonia mendaciloqua persuaserunt non ad regendam carnem, sed ad exercendam blasphemiam abstinere a cibis, quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus et his, qui cognouerunt ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
Iuinsibłia dei a constitutione niundi ꝑ
ea que fcã sunt intlłca conspiciunt᷑. Sẽpi¬
t̾na quoru̾tus eius ac d̾iuitas ut sint ĩ ex¬
cusabiles. qr cognoscentes dñi. non sic̃ dm̃
głificau̾unt aut gr̃as eg̾unt. s euanuerũt¬

Expanded text:
isibilia dei a constitutione mundi per isibilia dei a constitutione mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius ac diuinitas, ut sint inexcusabiles — cognoscentes deum non sicut deum honorificauerunt aut gratias egerunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ab eis quos deceꝑit dĩnos honores eei¬
genciũ sicut sint uł erant omĩa in t̾em¬
plis p̾doł ꝙ gentilium ꝑtim p̃dicam̃ta uen¬
p̾cepta d̾initꝰ antiquis pr̃ib nr̃ss ubierat
⁊ iua nistica unctio qua xp̃c p̾figurabat᷑
uñ i ip̃m nomen a crismate dr̃. ꝓm̃ ũm sa¬
crificium qd̾ uni u̾o debetur deo quo enis
altare solus xp̃c impleuit. ut uictims
pecoꝵ mutata demonia sibi arrogant̃ qx¬
breia in uictimis peccoꝵ quas offẽbant dõ
sacrificiis gencim. et quid intłłud sit ĩ
sacrificiis hebreoꝵ. ⁊ quid tenend᷑ lobsuãs
in sacrificio xͥanoꝵ. uanitatẽ sactũ offert̃¬
tendentes spiritib seductorib. ⁊ doctrinis
Discat gͦ iam faustꝰ uł poꝰ ali qui eius lr̃is
delectantur monarchie opĩom nõcegen¬
tib uos uos hr̃e. s gentes nonusi adeo ad
fłos deos ẽẽ delapsas. ut opinonẽ aintitent
unius u̾idei. ex quo est om̃is om̃is auałq

Expanded text:
sibi ab eis, quos deceperint, diuinos honores exisibi ab eis, quos deceperint, diuinos honores exigentium — sicut sunt uel erant omnia in templis idolisque gentilium — partim praedicamenta uenpraecepta diuinitus antiquis patribus nostris, ubi erat et illa mystica unctio, qua Christus praefigurabatur, unde et ipsum nomen a chrismate ducitur. crificium, quod uni vero debetur Deo, quo ejus altare solus Christus implevit, in victimis pecorum imitata daemonia sibi arroganter exbraei autem in uictimis pecorum, quas offerebant deo, sacrificiis gentium et quid intellegendum in sacrificiis Hebraeorum et quid tenendum uel obseruandum in sacrificio christianorum, uanitatem suam sacrum offertendentes spiritibus mundi seductoribus, Discat ergo Faustus uel potius illi, qui eius litteris delectantur, monarchiae opinionem non ex gentibus nos habere, sed gentes non usque adeo ad falsos deos esse delapsas, ut opinionem amitterent unius ueri dei, ex quo est omnis qualiscumque
Abbreviated transcription (Latin):
etꝑicuis esto ꝑcc̃is nr̃is pp̃ nom̃ tuũ. s
ditns. lib̾a nos arte tua. qr ut modo in
eua est. non dep̾catoria. Nec illd̾ po
ie iob̾ debita nr̃a sicut ⁊ nos dimitini¬
uos ꝑcc̃auit cum ad ista uos misit. quĩ
uos millũ. qui mittenti obteꝑostis. Aut
lp̃ ea ille non peccauit qui ab hoc ncã¬
tate fecit maior est ur̃a nc̃citas. cũ iã
i pugua ꝓ sitati iaceatis qm̃ fuit ilłeꝰ
añ amͣ pugnaretis. Iam .n. uos patinũ
amptum malum nicħ tale ille pacie¬
berit cum tã nccit atemut uos mietiet
pat̾et᷑. Itaq aut ip̃e pocius uob̾ d ꝙ ei
dimittatis. aut sinet ip̃e nob̾. multoma¬
gis nec uos mi. ubisunt gͦ sacrificia
ur̃a simplices ac pure or̃ones ur̃e cum
sint fallaces. ⁊ impure blasplenne. ⁊ tũ
uolo michi dicatis unde ista omĩa que
laudatis in uob̾ hns noĩb appelsetis. ut
dicatis templũ aram sacrificiũ. Si.ui. i¬
cium rite de betur. unde ⁊ iam d̾im hono¬

Expanded text:
tius esto peccatis nostris propter nomen tuum, sed dicitis: libera nos arte tua, quia ut modo in c uox accusatoria est. non deprecatoria. nec illud pottte nobis debita nostra, sicut et nos dimituos peccauit, cum ad ista uos misit, quam uos in illum. qui mittenti obtemperastis ? aut si propterea ille non peccauit, quia hoc necessitate fecit, maior et uestra necessitas, cum iam in pugna prostrati iaceatis, quam fuit illius, antequam pugnaretis. iam enim uos patimini commixtum malum. nihil tale ille patiebatur, cum tamen necessitatem, ut uos mitteret. pateretur. itaque aut ipse potius uobis debet, quod ei dimittatis, aut si nec ipse uobis, multo magis nec uos illi. ubi sunt ergo sacrificia uestra, simplices ac purae orationes, cum sint fallaces et inpurae blasphemiae? Et tamen uolo mihi dicatis, unde ista omnia. quae laudatis in uobis, his nominibus appelletis, ut dicatis templum, aram, sacrificium. si ecium rite debetur, unde etiam diuini hono
Abbreviated transcription (Latin):
demonũ deicemplũ dicitis. ⁊ ibi uiuũ sĩ
faustus art. uiue maiestatis ałaciũ xp̃i
tasmaticus hĩtet in tali templosagi¬
lege uanitatis. Ille quippe non asiłitu¬
diue. s a sił̾atione simłacrũ uocar p̃t.
Ita ⁊ menten tuam aram fecisti. S ui¬
de cuius. E x ip̃is .n. artib ⁊ discipli
nis appet quib eam nibutam ẽẽ dixi
Ille artes ⁊ diccipline uetant panem
porrig̾e mendicanti hom̃i. ut in araum̃
cum sacrificio crudelitatis ardeatis. teł
atam dño destruente qui ex lege que¬
morat quali odore desectatur deus di¬
cidiũ uos dicitis. ex disciplina nr̃a q̃ ĩm¬
buistis mentem ut̃am. aram sane ñ do̾
s demonioꝵ mendacisoquoꝵ ex qui
doctriuis musta caut̾iat᷑ maligna ꝯscũ
Ipmicidiũ appelsans. qm̃ u̾itas ĩuotus¬
ami dicit. Ita .ii. iudeis ait. ubi uosquꝰ
futuros ꝑcussit atq destruxit. sistital

Expanded text:
daemonum dei templum dicitis et ibi uiuum, sicut Faustus ait. uiuae maiestatis simulacrum Chritasmaticus habitet in tali templo sacrilegae uanitatis. ille quippe non a similitudine, sed a simulatione simulacrum uocari potest. Ita et mentem tuam aram fecisti, sed uide cuius. ex ipsis enim artibus et disciplinis tuis adparet, quibus eam inbutam esse dixisti. illae artes et disciplinae uetant panem porrigere mendicanti homini, ut in ara uestra cum sacrificio crudelitatis ardeatis: talem aram domino destruente, qui ex lege commemorat, quali odore delectatur deus dicidium esse uos dicitis ex disciplina uestra, qua inbuistis mentem uestram. aram sane non dei. sed daemoniorum mendaciloquorum, ex quorum doctrinis inusta cauteriatur maligna conscientia, homicidium appellans, quam ueritas innocentiam dicit. ita enim Iudaeis ait, ubi uos quoque futuros percussit atque destruxit: si sciretis,
Abbreviated transcription (Latin):
esũigłita u̾itate passionem ꝑatam est
sentimus. S ał os tonto deuocus. qld̃
sauius post incerta omĩa suꝑata. quͣto
sfidenciore laude p̾dicamus iam in uita
flcore uictores qmͣ in ista adhucusi
tugnantes. at ille cultus qui grece
s quedam ꝓpͥe d̾iitati debita seruitus.
it colimus ne colend̾ docemus nͥ unũ
su. Cum & ad lũt cultum ꝑtineat

Expanded text:
elica veritate passionem paratum esse sentimus; sed illos tanto devotius, quanto securius post incerta omnia superata; quanto etiam fidentiori laude praedicamus jam in vita feliciori victores, quam in ista adhuc usque pugnantes. At illo cultu, qui Graecesit quaedam proprie divinitati debita servitus, nec colimus, nec colendum docemus, nisi unum Deum. Cum autem ad hunc cultum pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
discedere a nob̾ qui dm̃ pͥdicanis hũana
curare. et ẽẽ cuni epicureis qui het negãt
hic ꝓfc̃o ilłos repudiantes ad nos curritis.
uicissim om̃s nobiscum. ⁊ nos cum om̃ib.¬
eoꝵ et rursum milli eoꝵ nob̾cũ. nec uoᷤᷤ
cun aliquib coꝵ. Oꝑ si faustus cogitar
non tñ discerte dełirar. Quid aũt huit
dicam qd̾ ait ex uirib scĩ spc̃ ac spiritali
ꝓfusione. t̾tam conc quo concipientẽ gig¬
nere patibilem ihm qui est uita ac salus

Expanded text:
discedere a nobis. qui deum praedicamus humana curare, et esse cum Epicureis, qui hoc negant? hic profecto illos repudiantes ad nos curritis. uicissim omnes nobiscum et nos cum omnibus, et rursus nulli eorum nobiscum nec nos cum aliquibus eorum. quod si Faustus cogitaret, non tam diserte deliraret. Quid autem hinc dicam. quod ait: ex uiribus sancti spiritus ac spiritali profusione terram quoque concipientem gignere patibilem Iesum, qui est uit
Abbreviated transcription (Latin):
tudĩem ymaginis incorruptibił hom̃is. et
uolucrũ ⁊ quadrupedum. ⁊ serpenciũ. ħ st̃ .ui.
siłacra genciũ in quib int̾̃p̃tandis. non
hñt exitum nisi ad creaturam qmͣ ꝯdidit
deus. ut in ip̃a quo int̾p̾tatione fiłacroꝵ de
quase ꝑiciores eoꝵ iactare atip inflare con¬
sueu̾unt. ħ iueis fiat qd̾ paulo postidẽ apꝰ
dicit. Coluerunt ⁊ seruierunt creature po᷑
qiuĩ creatori qui est bñdc̃s in scła. uos a̾ ⁊ in
eo ꝙ eis siłes estis: uani estis. et inco ꝙ eis¬

Expanded text:
uptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. haec sunt enim simulacra gentium, in quibus interpretandis non habent exitum nisi ad creaturam, quam condidit deus, ut in ipsa quoque interpretatione simulacrorum, de qua se peritiores eorum iactare atque inflare consuerunt, hoc in eis fiat, quod paulo post idem apostolus dicit: coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. uos autem et in eo, quod eis diss
Abbreviated transcription (Latin):
longe diilsa sentinius. Uidelic qm̃ dre
erat eo maxime distare gentes amani¬
cheis ꝙ ab uno pͥncipio dicũt ẽẽ omiia
eoꝵ qui aliqua religione detinentur ali¬
is plac̾e unũ dm̃ colendum. alis multaes.
tum pagam deputant᷑. Nos a cũ iudeis.
modo duas solas sectas putare. hic forte
una asserant. qm̃uis dulsa illis officia ⁊̃
alius expugnat gentẽ tenebraꝵ. ałius
ex ea capta fabricat mũd᷑ alius desuꝑ sus¬
pendit. alius so̾t᷑ portat. alius rotał egui¬
um. u̾toꝵ. ⁊ aquaꝵ in ino u̾sat. alsus in
celo circinens radiis suis ⁊̃ de cloacis mb̃ oĩ
ur̃i colligit. Et auis nũet omĩa om̃iũ
festa. nullis enigniatib figutata. porro
si alius itad̾idat om̃s hpoĩiesut alios eẽ
dicat. quicredunt d̾m hũana cutare. slicᷤ
quiid oĩo non credunt. Inhac ꝑte ⁊ paga¬
ni nob̾cum senciunt. ⁊ sudei ⁊ uos. ⁊ omes
he̾tici qui quoquo modo x̾am appeliant᷑. In
illa u̾o epicuri reꝑiuntur. ⁊ siqui alũ sunt

Expanded text:
longe diuersa sentimus, uidelicet quoniam dixerat eo maxime distare gentes a Manichaeis, quod ab uno principio dicunt esse omnia, eorum, qui aliqua religione detinentur, aliis placere unum deum colendum, aliis multos, cum paganis deputantur, nos autem cum Iudaeis. modo duas solas sectas putare. Hic forte una asserant; quamvis diversa illis officia et alius expugnat gentem tenebrarum, alius ex ea capta fabricat mundum; alius desuper suspendit, alius subter portat; alius rotas ignium, ventorum, et aquarum in imo versat, alius in coelo circumiens radiis suis, etiam de cloacis membra dei vestri colligit. Et quis numeret omnia deorum festa, nullis aenigmatibus figurata? Porro, si alius ita dividat omnes homines, ut alios esse dicat qui credunt Deum humana curare, alios qui id omnino non credunt: in hac parte et Pagani nobiscum sentiunt et Iudaei et uos et omnes haeretici, qui quoquo modo christiani appellantur: in illa uero Epicurei reperiuntur et si qui alii sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tirum meniorias lpnoramus inħ dicẽs
nos ydola conu̾tisse. non tam me menz
ut huic calũpnie sꝑndeam qmͣ ut ip̃m
faustũ oñdam studio calumpniandis̃
ab ip̃ius manichei uanitatib exorbiti¬
renoluisse. et in uulgarem atq petiã
paganoꝵ opĩom a quib se alienissiũ
cupit uideri. uescio qũo in cautũ ceni¬
se. cum .ii. uos dixiss u̾tisse ydolait

Expanded text:
tyrum memorias honoramus, in hoc dicens nos idola conuertisse, non tam me mouet, ut huic calumniae respondeam quam ut ipsum Faustum ostendam studio calumniandi etiam ab ipsius Manichaei uanitatibus exorbitare uoluisse et in uulgarem atque poeticam paganorum opinionem, a quibus se alienissimum cupit uideri, nescio quomodo incautum incidisse. cum enim dixisset nos uertisse idola in
Abbreviated transcription (Latin):
ion .ii. uonsit słe ⁊ ille spłenditenens.
iile athlans. ⁊ ille honoris rex. ⁊ ille spt̃
nfati fallax tectura u̾boꝵ. ubi conatꝰ
aslio congrũe u̾is xͥanis a quib longe
ainum sb̾ se cluditur. ait gͥ. Nos
s̃ns aiidẽ dei om̃ipotentis. ⁊ xp̃i filii eiꝰ¬
oñsicut in armis una tes est so̾t̾plici
ppesłoneensis mucro gladius sic̃ unã
enrem dicitis. ⁊ limam ⁊ nanẽ minorẽ.
ibmuiuatoreni nocturnũ. ⁊ siquid ad
uotabłi eideni rei tribuitis. Ita potestis
tt̃ eundem pͥmũ hominem. qͣm sp̃m po¬
enteni. et q̃m splenditenentẽ. ⁊ q̃m
plantem maximũ. s alius eit slle. et

Expanded text:
im non sit Iesus et ille splenditenens et ille Atlas et ille rex honoris et ille spiritus Fausti fallax textura uerborum, ubi conatus uelut congruere ueris christianis, a quibus longe nimiumque secluditur, ait: igitur nos patris quidem dei omnipotentis et Christi filii eit ? neque enim, sicut in armis una res est sub triplici appellatione ensis. mucro. gladius, sicut unam rem dicitis et lunam et nauem minorem et luminatorem nocturnum et si quid aliud uocabuli eidem rei tribuitis. ita potestis dicere eundem primum hominem, quem spiritum potentem et quem splenditenentem et quem Atlantem maxim
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑari ꝙ non possint. ꝙ siscitetis uũquͣ
stulto in sano ꝙ fantasmate tantas fabu¬
las tex̾etis. at in ea ip̃a flitate atꝙ fal¬
lacia qmͣ incongrue qñ ꝑuse sedem sa
ad u̾tutẽ ꝑtinere uideatur oꝑari ⁊ ꝑfic̃ẽ
ad sapĩam u̾o docere ⁊ oñd̾e. ac ꝑ hc̃ sica¬
bulam hom̃ib carnałib ⁊ ałib decipien¬
dis. qui nicħ putant eẽ insiquo corpale
cogitau̾unt. Caloris .n. uiolenta op̃o ẽ
admouend̾. uñ uͥtuti tribũetut. lucis ꝙ
clarus fulgor ad demt̃and̾. uñ bñc sapĩe
darent. Cum u̾o lux longe in sole pre¬
cellat. qũo ibi uͥtus. ħ autẽ ꝙ tanto m¬
mis luc sapĩa est. Osacrilega in eptia.

Expanded text:
separarique non possint? quod si sciretis, numquam stulto insanoque phantasmate tantas fabulas texeretis. at in ea ipsa falsitate atque fallacia quam incongrue, quam peruerse sedem sapad uirtutem pertinere uideatur operari et efficere, ad sapientiam uero docere et ostendere . ac bulam, hominibus carnalibus et animalibus decipiendis, qui nihil putant esse, nisi quod corporale cogitauerint; caloris enim uiolentia operatio est ad mouendum, unde uirtuti tribueretur; lucis autem clarus fulgor ad demonsti-andum, unde hanc sapientiae darent. cum uero lux longe in sole praecellat. quomodo ibi uirtus. hic autem quod tanto minus lucet, sapientia est? o sacrilega ineptia!
Abbreviated transcription (Latin):
figuras hñt affcm. ut eas ip̃as formaᷤᷤ
in locis honorabłib soͣlimatas quib tũ
obsequiũ exhib̾e uident tamqmͣ deos
timeãt. ut ilłe ip̃e int̾p̃tationes qͥb
dint dignius accũsautur. u̾mptũ et
istã q̃uoquo modo sunt qmuis ut iã
dixi ad salutem. uł aliqm̃ utslitatẽ
inuemuntur. uos autem lpmĩem cũ¬

Expanded text:
figuras habent adfectum, ut eas ipsas formas figuras habent adfectum, ut eas ipsas formas in locis honorabilibus sublimatas, quibus tantum obsequium exhiberi uident, tamquam deos timeant, illae ipsae interpretationes, quibus duntur, dignius accusantur; uerumtamen et ista, quoquo modo sunt, quamuis, ut iam dixi, ad salutem uel aliquam utilitatem inueniuntur. uos autem primu
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾am. qr bellig̾antib incongna
est. Et cupidinem pu̾ui uolitantem
ac sagictantem qd̾ rõnabilꝰ ⁊ instabilis
amor corda uuln̾et miseroꝵ. ⁊ alias
multa in hunc modũ quo ccͣ hoe ĩ er̃
tidemus. ꝙ int̾pretata sic adoratent
que non intellecta qmͣuis dãpnabo¬
tñ excusabłr hpnorarent. Ip̃is quiut
int̃pretationib comuincunt᷑ nonse
illũ dñi cołe. cuius solius ꝑticia¬
ne. mens beata fit. f ab iło condñ
treaturam nec solas iltutes ip̃ius ca¬
ature sicut mineruam cuius fabu¬
lam qd de iouis capite nata sit ad
prudenciam consilioꝵ int̾p̾tant᷑. que
rõnis est ꝓp̃a. est cui sedem capitis ĩ
plato dedit. sĩc ⁊̃ uota sicut de cupidi¬
ne diximus. uñ quidam eoꝵ tragͥ
ait dñi ẽẽ amorem turpis. ⁊ uicio a¬
uens finꝑit libido. Nam ⁊ coͣrliũ
uicioꝵ siłatri romani conset᷑uerũt
sicut palloris ⁊ febris. ut gꝰ omittã
qd siłacroꝵ adoratores ccͣ ip̃as corꝑm

Expanded text:
adulteram, quia belligerantibus incongrua adulteram, quia belligerantibus incongrua est; et Cupidinem puerum uolitantem ac sagittantem, quod inrationabilis et instabilis amor corda uulneret miserorum, et alia permulta in hunc modum. quocirca hoc in eis inridemus, quod interpretata sic adorant, qun excusabilius adorarent. ipsis quippe interpretationibus conuincuntur non se illum deum colere, cuius solius participatione mens beata fit, sed ab illo conditam creaturam; nec solas uirtutes ipsius creaturae, sicut Mineruam, cuius fabulam, quod de Iouis capite nata sit, ad prudentiam consiliorum interpretantur, quae rationis est propria, cui sedem capitis etiam Plato dedit, sed etiam uitia, sicut de Cupidine diximus. unde quidam eorum tragicus ait: . deum esse amorem turpis et uitio fauens finxit libido. Nam et corporalium uitiorum simulacra Romani consecrauerunt, sicut Palloris et Febris. ut ergo omittam, quod simulacrorum adoratores circa ipsas corporum
Abbreviated transcription (Latin):
plemis. nec in sole sapiens. nec in luna
p̃potens. utrobiq puleros pu̾os sułponat
concupiscendos feminis p̾ncipib cenebei
⁊ mascus ꝓuellas hoc legicimis. ħ creditis
ħ docets exhat fide doctrinaq uiuitiᷤᷤ
et miramini. qr sic ab hominamĩ. u̾ni
si in istis tam emminentib notissimisꝙ
quid de cet̾is ut̃is fabulis dicam. Quis
em̃ splenditenens suspendit mũdũ. et
litis ea. hunc uos paganis dñis dec̾iores.
in peiorem ꝑtem dissimiles. ꝙ illi ꝓ
diis ea colunt que sinit. s dii nõ sunt
fabula norunt ⁊ uł uł apoetis de lec¬
tandicã fictas ẽẽ asserunt. uł eas ad
naturas retum. uł mores hõi int̾p̾
tan conantur. sicut nulcanũ cłoudũ. qr
cecam. ꝙ ex uicerto accidant. que fortui¬
ca dñx. ⁊ tria fata incolo ⁊fuso dicitis¬
p̾sens ad pͥt̾itũ trahiciend̾ est ⁊ uene¬
rem ułtaui uulcan uxorem. qr eyca¬
lore uoluptas ñlit̾ irascitur. ⁊ maitis

Expanded text:
plenus nec in sole sapiens nec in luna plenus nec in sole sapiens nec in luna praepotens, utrobique pulchros pueros subornat concupiscendos feminis principibus tenebrarum et masculis puellas ? haec legitis, haec creditis, haec docetis, ex hac fide doctrinaque uiuitis. et miramini, quia sic abominamini ! Uerum si in istis tam eminentibus notissimisque quid de ceteris uestris fabulis dicam? quis enim splenditenens suspendit mundum et qlitis ea. hinc uos paganis dicimus deteriorein peiorem partem dissimiles, quod illi pro diis ea colunt, quae sunt, sed dii non sunt; fabulas norunt et uel a poetis delectandi causa fictas esse adserunt uel eas ad ntari conantur. sicut Uulcanum claudum, quia caecam. quod ex incerto accidant, quae fortuita dicuntur, et tria Fata in colo et fuso digitisaesens ad praeteritum traiciendum est; et Uenerem Uulcani uxorem, quia ex calore uoluptas naturaliter asciscitur, et Martis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ ea ẽẽ inerrore quia longiis auob̾
Uñ apaganis forte distamus dicat᷑ et
mortinis. ideo sauus qr iauiꝰ egrotꝰ est.
et ideo repͥhendatur qui sauus ẽ qr est¬
uis intormis. qr iam uec foram ca¬
dũis ten ⁊ menbͣ uiua cuspent᷑. qr c
dui sunt sillora qm̃ cũii. sicut nos idẽo

Expanded text:
ea esse in errore, quia longius a uobis quam a paganis forte distamus, dicatur et mortuus ideo sanus, quia iam nec aegrotus est, et ideo reprehendatur, qui sanus est, quia uicnis informis, quia iam nec formam cadaueris tenet, et membra uiua culpentur, quia cadaueri sunt similiora quam ci
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ est sacrilege insame. Illag̾ oĩa
uanasunt. fła sũt: ulła sũt ꝓinde uos
piganis istis qui uulgo noti sunt. et
aniquitus fuerunt. ⁊ in reliquis su¬
is am nũt crubes cunt. ꝓrsus detiores

Expanded text:
plenum est sacrilegae insaniae. illa igitur omnia uana sunt, falsa sunt, nulla sunt. proinde uos paganis istis, qui uulgo noti sunt et antiquitus fuerunt et in reliquiis suis iam nunc erubescunt, prorsus deteriores
Abbreviated transcription (Latin):
et ceca om̃ia capta opp̾ssa inquiuat
plangentem ⁊ athlantem maximum
sb̾t huniis suis cum eo ferentem. ni
totum ale fatigatus abiciat. atq ita
fabisla nr̃a uolud uitapeti theattico ad
siłius ułtum globi catastoliũ ꝑnic̃is
ion possit. et alia ĩnu̾abilia ꝑit̃ in¬
epta ⁊ in sana. nec pingendo aut sci¬
tendo. nec int̃p̾tando demratis. et ea
mentes mundantib camqm̃ tem̃e
ndeł iusultatis. ut .n. multanon qͣtã¬

Expanded text:
et caetera omnia capta, oppressa, inquinata plangentem; et Atlantem maximum subter humeris suis cum eo ferentem, ne totum ille fatigatus abjiciat, atque ita fabula vestra velut in tapete theatrico ad illius ultimi globi catastolium pervenire non possit: et alia innumerabilia pariter inepta et insana, nec pingendo aut sculpendo, nec interpretando demonstratis: et ea, mentes mundantibus tanquam temere credulis insultatis. Ut enim multa non qua
Abbreviated transcription (Latin):
ansusq tm̃ int̾ istam qua cogito alex¬
andriam incognitam. ⁊ eam q̃ cogito
antagnem cognitam. ⁊ ab hat quo
ogitatione qua cerca ⁊ nota cõr cogito.
bnge incomꝑabilr̃ distat cogitatio
na intlłigo iusticiam. castitatẽ. fidẽ

Expanded text:
sit inter istam, qua cogito Alexandriam incognitam, et eam, qua cogito Karthaginem cognitam: ab hac quoque cogitatione, qua certa et nota corpora cogito, longo incomparabiliter distat cogitatio, qua intellego iustitiam, castitatem, fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam u̾o celum ⁊ t̾ra. mare ⁊ aer. sol et
aꝑꝑpent. atꝙ ip̃is sensib p̃sto sunt. que
uł tamꝙ̃ ꝑtes unius magns dei. Nam
uuiu̾sum nũd̾ quidam eoꝵ putãt
maximũ deum ea colunt que sunt
cum quib qñ agnnus ut ea non co¬
lant. non eis dñis. ꝙ nłła sint. s qd
colenda non sint eis q colend̾ coꝵ om̃i
conditorem dñi inuisibilem suadens
cuius solius ꝑticipatione beatus homo
fĩ potest. qd̾ oñis uelle nemo ambigt̃
S qr non uulli eoꝵ inisibilem ⁊ i¬
corꝑeam creaturana colunt qd est iaũ
mensqr hũana tñ qr hiꝰ creature pna¬

Expanded text:
iam uero caelum et terra, mare et aer, sol et iam uero caelum et terra, mare et aer, sol et adparent atque ipsis sensibus praesto sunt. quae uel tamquam partes unius magni dei — nam mundum quidam eorum putant maximum deum — ea colunt, quae sunt. cum quibus quando agimus, ut ea non colant, non eis dicimus, quod nulla sint, sed quod colenda non sint, eisque colendum horum omnium conditorem deum inuisibilem suademus, cuius solius participatione beatus homo fieri potest: quod omnes uelle nemo ambigit. sed quia nonnulli eorum inuisibilem et incorpoream creaturam colunt — quod est et anima mensque humana —
Abbreviated transcription (Latin):
noutes ⁊ ritus modice qm̃uis ĩmutatõ
de sola conuieutũ diuisione putatis ⁊¬
uos eẽ putatis sectas. Porro a sectassi
q̃ras non plus etunt qm̃ due .i. genciũ¬
Ita quidem oppõiti inuicem nob̾ ut ẽ
et egestas ⁊ copia: uosu̾o nec erroris sec¬
ta estis nec u̾itatis. s scisma tm̃̃. nec
quid tibi obitis. ꝙ siquis tibi obicit
nescit cum quo aget . iii .i. uos paga¬
nos dñis aut scisma paganoꝵ. S hĩc
cum eis oñdam siłitudinẽ eo ꝙ młto ᷤ
cola ^ deos. ũm uos eatis eis eẽ songe de¬
tĩores ꝙ illi ea colunt que siuit. S ꝓ
dus colenda non sunt. Siuit .ii. ⁊ ydola
s ad salutem nicħ sunt. ⁊ qui colit arbo¬
rem non quid̾ arando. s adorando. non
id colit qd̾ uũqm̃ est: s qd̾ itacolẽdꝰ
non est. Ip̃a ⁊̃ demonia. unde dicit apꝰ.
que ñuosant gentes demonis ĩmolat¬
⁊ non deo: utiq sunt quib illos ĩmo¬
lare dicit. ⁊ quoꝵ nos socios ẽẽ nõ ułt.

Expanded text:
nentes et ritus modice quamuis inmutatos nentes et ritus modice quamuis inmutatos de sola conuentuum diuisione putatis uos esse sectas. porro autem sectas si quaeras, non plus erunt quam duae, id est gentiuitet sanitas. uos uero nec erroris secta estis nec ueritatis. sed schisma tantum; nec quid tibi obicis, quod si quis tibi obicit, nescit cum quo agat? neque enim uos paganos dicimus aut schisma paganorum, sed habere cum eis quandam similitudinem, eo quod multos colatis deos; uerum uos eis esse longe deteriores, quod illi ea colunt, quae sunt, sed pro diis colenda non sunt; sunt enim et idola, sed ad salutem nihil sunt. et qui colit arborem, non quidem arando, sed adorando, non id colit, quod nusquam est, sed quod ita colendum non est. ipsa etiam daemonia, unde dicit apostolus: quae inmolant gentes, daemoniis inmolant et non deo, utique sunt, quibus illos inmolare dicit et quorum nos socios esse non uult.
Abbreviated transcription (Latin):
prẽm quid̾ ip̃m lucẽ incołe credimꝰ
sĩmam ac pͥncipalem qm̃ paulꝰ alias
maccessibilẽ uocat. filiũ ũo iu ħac ẜa
i inuisibili luce ꝯsist̾e. qui qm̃ sit.
duĩem ambitum sedem fatem̃ ac di¬
usoniũ euius ex uirib ac spñali ꝓfusi¬
oue t̾ram quo ꝯcipientẽ gign̾e pa¬
abilem iħm qui est uita ac salus lp¬
religio est. qͣmuis eoꝵ acerrime ode
alias putaus audies. am̃uis nec ilis
ad p̾sens minis firuũ sit argim̃itũ ad̾
uł tu uł quil alius rogatus bͥnamdm̃
suũ credat hĩtare. Rende̾ non dubi¬
tabit in lumine ex quo cułtus ħ me̾
om̃ pene cestimonio confumat᷑. Si
nunt ad illud. quia nos non sectam.
d scisma genciũ inĩcupasti stisma ma
tallor est ead̾ opinantẽ. atq eodem
ritu coleutem quo ceti solo congg̃ois
delectan discidio. secta u̾o est louge a¬
tem longe dissiliꝰ ritu d̾initatis insti¬
tuisse culturam. Que si ita sunt mea
int̾im ⁊ opinio. ⁊ cultus longe alia st̃

Expanded text:
 incolere credimus summam ac principalem, quam Paulus alias inaccessibilem uocat, filium uero in hac secunda ac uisibili luce consistere. qui quoniam sit et omnem ambitum sedem fatemur ac diuersorium; cuius ex uiribus ac spiritali profusione terram quoque concipientem gignere patibilem Iesum, qui est uita ac salus horeligio est, quamuis eorum acerrime oderquaerendum alias putaueris, audies quamuis nec illud ad praesens minus firmum sit argumentum, quod uel tu uel quilibet alius rogatus, ubinam deum suum credat habitare, respondere non dubitabit: in lumine. ex quo cultus hic meus omnium paene testimonio confirmatur. Sed nunc ad illud. quia nos non sectam, sed schisma gentium nuncupasti. schisma, nisi fallor, est eadem opinantem atque eodem ritu colentem quo ceteri solo congregationis delectari discidio; secta uero est longe aac longe dissimili ritu diuinitatis instituisse culturam. quae si ita sunt, mea interim et opinio et cultus longe alia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
um ħ tollerabiluis. uł ridentut. uł sle¬
tur in nob̾. Illud est intollerabilr᷑ sc¬
łatum qd de ip̃a naui ꝓuelłas pułccasͥ
pũos p̃pomi dicitis. quoꝵ formosissimi
corꝑib inardescant p̾ncipes tenebaꝵ
ad feminas masculi. ⁊ ad mascłos fem
it in ip̃a flagranti libidine. ⁊ in hyãti
m̃s conamimi assu̾e. ⁊ in effabilẽ t̾m¬
etem dñtes pr̃em in secreto quodã lu¬
nob̾ dicam. insi qr lumen cogitare non
portitis nisi quale uidere consuenistĩ
he .ii. conspicuũ ⁊ om̃i carm. non tm̃¬
mũ lumen intuentes ex illo conceptã
cum discreuistis lucem qmͣ c̾nimꝰ ab
eiluce qua intlłigimus. cum aliud ui¬
chilũ amͣ putau̾itis eẽ intsłre u̾itatẽ a¬

Expanded text:
 tolerabilius uel ridentur uel flentur in uobis; illud est intolerabiliter sceleratum, quod de ipsa naui puellas pulchras et pueros proponi dicitis, quorum formosissimis corporibus inardescant principes tenebrarum, ad feminas masculi et ad masculos feminae, ut in ipsa flagranti libidine et inhianti cuestris conamini adsuere ineffabilem trinitatem dicentes patrem in secreto quodam luuobis dicam, nisi quia lumen cogitare non potestis, nisi quale uidere consuestis? hoc enim conspicuum et omni carni non timum lumen intuentes ex illo conceptam enim discreuistis lucem, qua cernimus, ab ea luce, qua intellegimus, cum aliud nihil umquam putaueritis esse intellegere ueritatem
Abbreviated transcription (Latin):
solo fruens beatus fit. cultor eius. bl
solo non fruens omis mens misera e
qual re alia ꝑfruatur. uos autẽ cũ eaco¬
latis que oĩo non sunt. s ur̃aꝵ fallacũ
fabłarum uanitate finguntur. ꝓpmqd
pagaui ẽẽtis. uł in eoꝵ gñe qui cõico
sunt : S tsĩ ueta. unde uos u̾ius dix̾im
uet solem cołe. ad cuius girum ur̃adĩo
cͥcum uoluit᷑. Nam ⁊ de ip̃o tanta fiã
⁊ tam detestanda iactatis. ut sisuas uin¬
dicar iniurias. iami flãmis eius uiui ar¬
detis. Nam p̾mo eum nauẽ qnͣdã
totuudus refulgeat. eaq ilłi figura ꝓ
nestram lucem istam mundo t̾ris q uta¬
diate. Ita fit ut adistum quidẽ solcm
dorsum ceruicem q curuetis. non aͥ ip̃m
tami clara totunditate ꝯspiciũ. s nede
qm̃ uauem ꝑforamen triangłm miã¬
temi atq lucentem qm̃ confictam cos¬
tatis. adoretis. qm̃ ꝑfcõ fab̾ille non f.¬
ce̾t. si ꝙ̃ ad̾m emunt᷑ ligna quib nau¬
gioꝵ tabule compingunt᷑. sic emĩent.

Expanded text:
quo solo fruens beatus fit cultor eius, et quo solo non fruens omnis mens misera est, qualibet re alia perfruatur. uos autem cum ea colatis, quae omnino non sunt, sed uestrarum fallacium fabularum uanitate finguntur, propinpagani essetis uel in eorum genere, qui corpoius dixerim nec solem istum colere, ad cuius gyrum uestra oratio circumuoluitur. Nam et de ipso tanta falsa et tam detestanda iactatis. ut si suas uindicaret iniurias, iam flammis eius uiui arderetis. nam primo eum nauem quandam rotundus effulgeat eaque illi figura prnestram lucem istam mundo terrisque radiare. ita fit, ut ad istum quidem solem dorsum ceruicemque curuetis, non autem ipsum tam clara rotunditate conspicuum, sed nescio quam nauem per foramen triangulum micantem atque lucentem, quam confictam cogitatis, adoretis. quam profecto faber ille non faceret, si, quemadmodum emuntur ligna, quibus nauigiorum tabulae conpinguntur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
aris delubris simłacris uictimis atq
incenso dm̃i colendo putãt. ego ab huis
in hoc quo multum diu̾sus incedo. qͥ
ip̃m me si modo sim dignus tõnabile
deitemplũ puto unuũ uiriuiue mages¬
tatis siłaciũ xp̃m filiũ eius. accipio
aram mentẽ bonis artib ⁊ discipline
imbutam. honores quo d̾mos ac sacͥs¬
cia in soł or̃onib ⁊ ip̃is puris ac simpli¬
cib pono. Quõ gͦ scisma sum ꝑago¬

Expanded text:
is, delubris, simulacris, victimis, atque incenso Deum colendum putant. Ego ab his in hoc quoque multum diversus incedo, qui ipsum me, si modo sim dignus, rationabile Dei templum puto: vivum vivae majestatis simulacrum Christum Filium ejus accipio: aram, mentem bonis artibus et disciplinis imbutam, honores quoque divinos ac sacrificia in solis orationibus et ipsis puris ac simplicibus pono: quomodo ergo schisma sum Pag
Abbreviated transcription (Latin):
agani. ⁊ genciũ scisma nõ set¬
latur. Igitur non ab re fu̾it. et ħ
p̃m quer̾e quo in anifestius uidere
possimus. ut̾ urum ut̾ nr̃m hoc noĩe
debeat appelłari.⁊ quidem si tibi fi¬
den meam nũc simpłr. ut ĩ amicis
iefam si uide ar fortasse excusatiõis
cã id fing̾e. aut dinoꝵ qd absit lu¬
minũ erubesce̾ culturam. s tu quid̃
ut cum uolu̾is accipe tñ me dixisse ñ
febunt religionem nr̃am. nͥl cũ gen¬
tib hr̃e ꝯmune. Igitur nos prĩs quid̾

Expanded text:
agani et gentium schisma, non secta? igitur non ab re fuerit et hoc ipsum quaerere, quo manifestius uidere possimus, utrum nostrum hoc nomine debeat appellari. et quidem si tibi fidem meam nunc simpliciter, ut in amicis. referam, uidear fortasse excusationis causa id fingere aut diuinorum, quod absit, luminum erubescere culturam. sed tu quidem, utcumque uolueris, accipe: me tamen dixisse non s scire habebunt religionem nostram nihil cum gentibus habere commune. Igitur nos patris quidem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ꝓfitetur. ꝓinde uos
quoq laudate euu qui nob
prestat: uͥ in ardore medio scli
huiꝰ qmͣuis comugio non co¬
pulemini. nõ tamẽ uramini:
⁊ orantes etiam ꝓ nobis bñdi¬
cite sancti ⁊ humules corde do¬
munũ. yminũ aicte ⁊ suꝑ ex

Expanded text:
aliquid profertur. proinde uos quoque laudate eum, qui uobis praestat, ut in ardore medio saeculi huius, quamuis coniugio non copulemini, non tamen uramini, et orantes etiam pro nobis benedicite, sancti et humiles corde dominum, hymnum dicite
Abbreviated transcription (Latin):
tes suas agit nec oportuit ue¬
nire duuittus magr̃m cuius
mutacõne in mores optimos
formaret᷑ nͥ temꝑe inuentutis
ad hoc ualet quod apłs dicit
sub lege tnͣqmͣ sub pedagogo
ꝑuulos custoditos donec ueni
nerint n̾o nͥ ad eadem u̾ttate.
suaꝵ singillatim etatum opor¬
tumtate illustrati sunt a qua
u̾itate ut popłs sapiens fret
ip̃ius gen̾is humani oportuna¬
etate homo susceptus est.
on Aduersui mathematicos

Expanded text:
tes suas agit. Nec oportuit vetes suas agit. Nec oportuit venire divinitus magistrum, cujus imitatione in mores optimos formaretur, nisi tempore juventutis. Ad hoc valet quod Apostolus dicit, sub lege tanquam sub paedagogo parvulos custoditos , donec venirnerunt, nonnisi eadem veritate rum singillatim aetatum opportunitate illustrati sunt: a qua veritate, ut populus sapiens fieret, ipsius generis humani opportuna aetate homo susceptus est. XLV. Adversus mathematicos
Abbreviated transcription (Latin):
uia ille ueurt ut exempͣ
uiuendi demonstraret ho¬
minib ille ut donũ ip̃m quo
bene iuuendo ꝑuenitur signi¬
ficaret appariuit. Utrumq
aͥ iusibilit᷑ fcm̃ est pp̃ carnales
ab hiisq ocłis corporeis c̾nunt
adea que mente intelligunt᷑
sacramentoꝵ gradib transfe¬
rendos. Nam ⁊ uerba sonant ⁊
transeunt n ͨ cũ ea que uerbis
signͣtur cũ aliquid diuinũ at
eternũ loquendo exponit᷑ sim¬
lit̾ irans eunt. qr̃ ta¬
a summa pulcritudĩe est.
qd̾ deus est. temꝑalis aut̃ pul¬
critudo reb descendentib succe¬
dentib q ꝑagitur h̃t autem
decorem suum insingłis qͥb¬
q hominib singła queq etas
ab infantia us insenectutẽ. Sic̃
gꝰ absurdus est qui iuuenilẽ
tantũ etatem uellet ẽẽ ĩ hoĩe
temꝑib subdito inuderet.n.
ret̾is pulcritudinib q̃ cet̾is eta¬
tib suas intes atq ordines ge¬
runt sic absurdus est quo in
unam etatẽ deliderat. Nam
⁊ ip̃m tanqm unus homo eta¬

Expanded text:
uia ille uenit, ut exemplum uiuendi demonstaret hominibus, ille, ut donum ipsum, quo bene uiuendo peruenitur, significaret, apparuit. utrumque autem uisibiliter factum est propter carnales ab his quae oculis corporeis cernunt, ad ea quae mente intelleguntur sacramentorum gradibus transferendos. nam et uerba sonant et transeunt, nec tamen ea quae uerbis significantur, cum aliquid diuinum atque aeternum loquendo exponitur, similiter transeunt. a summa pulchritudine est, quod Deus est: temporalis autem pulchritudo rebus decedentibus succedentibusque peragitur. Habet autem decorem suum in singulis quibusque hominibus singula quaeque aetas ab infantia usque ad senectutem. Sicut ergo absurdus est, qui juvenilem tantum aetatem vellet esse in homine temporibus subdito; invideret enim caeteris pulchritudinibus, quae caeteris aetatibus suas vices atque ordinem gerunt: sic absurdus est, qui in unam aetatem desiderat; nam et ipsum tanquam unus homo aeta
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniũ a ᵈ nirtus aᵈ tranquil
ip̃e autẽ deus sit sacratissima
ilia ⁊ multis u̾bo de pantis cog
bid est quod accipit eam
rem qͣm cõmuttat ut am¬
mal cibum. Quid est qd̃ acc¬
pitur ⁊ cõmittatur. ut .i. cibus.
Quid est ꝙ accipitur ⁊ cõmu¬
tatur ut ocłis lux aurib sonꝰ¬
⁊ cõmutat inse: ut aliam am¬
mam qm̃ recipiendo in amici¬
tiam sui similem facit. ⁊ quid
est qd̃ ꝑ se ipͣm accipit anima
cognoscend̾ ẽ ⁊ quid sit petro

Expanded text:
ingenium, aliud virtus, aliud tranquillipse autem Deus sit sacratissima illa, et multis verbo, re paucis cognid est quod accipit eam rem, quam commutat? ut animal cibum. Quid est quod accipitur, et commutatur? ut idem cibus. Quid est quod accipitur, et non commutatur? ut oculis lux, et sont commutat in se ut aliam animam, quam recipiendo in amicitiam sui similem facit? et quid est quod per seipsam accipit, et cognoscendum est, et quid si
Abbreviated transcription (Latin):
uia non eent omũa: equałr¬
si essent equalia. Non fent
emm eent multa rerx geuera
quib conficctur unu̾sitas pri¬
mas ⁊ scdas. ⁊ deinceps usq ul¬
timas ordinatas hñs creatu¬

Expanded text:
uia non essent omnia, si essent aequalia: non enim essent multa rerum genera, quibus conficitur universitas, primas et secundas, et deinceps usque ad ultimas ordinatas habens creatu
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa consuetudine: diu̾sa
est uoluntas. Diu̾sa a iisat
do rei facit occultus quidan
sub diuina ꝓuicencia uirtus t
Non itaq ob hoc putand̾ est di¬
u̾sas ẽẽ naturas anmareq du¬
sa sunt uoluntates: cũ ⁊ umꝰ
anime uoluntas ꝓ temꝑm di¬
u̾sitate uarietur. Siquidem ahio
temꝑe diues ẽẽ cupit alio tpre
ꝯtemptis diuiciis sapiens esse
desiderat. ⁊ in ip̃o temꝑm hoi ne

Expanded text:
diversa consuetudine diversa est voluntas: diversa autem visa ordo rerum facit, occultus quidem, sed sub divina providentia certus tamen. Non itaque ob hoc putandum est diversas esse naturas animarum, qusae sunt voluntates; cum etiam unius animae voluntas pro temporum diversitate varietur. Siquidem alio tempore dives esse cupit, alio tempore, contemptis divitiis sapiens esse desiderat: et in ipso temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
M
nõ dum est natus ⁊ nmiqm na¬
tus est aut natꝰ erit si sempnas¬
citur. a  est .n. nasa: alia uatũ
eẽ. Ac ꝑ hoc nũquͣ filius si numi¬
qmͣ uatus ⁊ si semꝑ filiꝰ semꝑ gͥ¬

Expanded text:
m nondum est natus, et numquam natus est aut natus erit, si semper nascitur. Aliud est enim nasci, aliud natum esse, ac per hoc numquam Filius, si numquam natus. Et si semper Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
eget esca n poti. cibus enĩ uires
p̃stabat. Uite autẽ arbor medici¬
ne modo corruptionẽ omnem ꝓ¬
hibebat. Sic .n. homini erat qͣi in¬
expugnabił erat muruꝰ.Is.

Expanded text:
eget esca neque potu. Cibus enim vires praestabat, vitae autem arbor medicinae modo corruptionem omnem prohibebat. Sic enim homini erat quasi inexpugnabilis murus.
Abbreviated transcription (Latin):
cui testimoniũ ꝑ hibetut ⁊ eũ
qui testimoniũ ꝑhibet ma¬
iorem ⁊ qui maiorem ꝯfite¬
tur. qui ad dexeteram secet
statt ⁊ eum qui sedis dedit
honorem. eum qui missus
qẜ eũ qui misit. nec discipu¬
lũ ⁊ doctorem ut ip̃e docuit
Dicens. sicuti docuit me pr
sic loquor similẽ ⁊ imitato¬
rẽ eũcuiꝰ est similis ⁊̃ muto¬
tor ⁊ eum qui orat ei quie¬
audit. ⁊ qui gr̃ãs agit ei
qui benedrat. eum qͥ suscipͭ
mandatũ: ⁊ eum qui dedit
mandatum. ⁊ ministrũ p̾cipi¬
enti. supplicem eimenti sb̾¬
oitĩ suꝑiori pͥmogenitũ sem¬
ꝑituo. imgenitu ingenito sa¬
pio prescius erat se uingeniti
n̾ pueri sui prem futłim. Um̃
aut̃ se futurum numqmͣ p̾sc¬
cepit nec p̾scire nec scire:
ns. ⁊ ip̃o reuelante ab oñnb¬

Expanded text:
hibetur et eum qui testimonium perhibet, majorem et eum qui majorem confitetur, eum qui ad dexteram sedet et stat et eum qui sedis dedit honorem, eum qui missus est et eum qui misit; nec discipulum et doctorem, ut ipse docuit dicens, Sicut docuit me Pater, sic loquor : similem et imitatorem et eum cujus est similis et imitator; eum qui orat, et qui exaudit; eum qui gratias agit, et qui benedicit, eum qui suscepit mandatum, et eum qui dedit mandatum, et ministrum praecipienti, supplicem eminenti, subditum superiori, primogenitum sempiterno, unigenitum ingenito, sacrincipio praescius erat se unigeniti Dei pueri sui patrem futurum: Deum autem se futurum nunquam praesccoepit nec praescire, nec scire. tus; et ipso revelante, ab omn
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dixernt qr pp̃ incarnacõem
suam humilians se supͣ t̾ram
pp̃ homĩes hec loquebatur.
ostendamꝰ illis maiora ⁊ firm¬
ora ẽẽ illa testimonia qͤ de tb̃¬
iectõe filii inscͥptirs sunt po¬
sita. de Hiis que in enuͣgłio ft̃¬
agunt᷑ Si enĩ pp̾ homĩes su¬
pra t̾ram se humlliabat. ⁊ nõ
ut obediens. ⁊ ib̾iectus filius
cũ incõꝑabili dilectõe. ⁊ gr̃aꝵ
accõne pr̃i suo obsequat᷑. qr
qnͣtũ sblimis ẽ inpotestate.
tantũ humilis est in obseqͥo.
Anteqͣm carnẽ susciꝑet qͣre
iussus obaudiuit. ⁊ inͦ sedes
ad dexteram d̾i int̾pellat ꝓ
nobis. ⁊ in corꝑe ꝯstitutꝰ suꝑ
t̾ram ĩ celo se prẽm rogatur

Expanded text:
autem dixerint quia propter incarnationem suam humilians se super terram, propter homines haec loquebatur, ostendamus illis majora et firmiora esse illa testimonia, quae de subjectione Filii in Scripturis sunt posita, de iis quae in Evangelio aguntur. Si enim propter homines super terram se humiliabat, et non ut obediens et subjectus filius cum incomparabili dilectione et gratiarum actione Patri suo obsequebatur; quia quantum sublimis est in potestate, tantum humilis est in obsequio: antequam carnem susciperet, quare jussus obaudivit, et modo sedens ad dexteram Dei interpellat pro nobis , et in corpore constitutus super terram in coelo se Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ heretici ex suis dictis argu¬
mitur ⁊ reprehendunt᷑. Si .ii.
humiliauit: ip̃a humilitas
lobedientia ostendet. Ip̃a
b obedientia alium supra
umentem. aliũ subsistentẽ
humiliauit se obediens fcs
patti usq ad mortem.⁊ ip̃a
mulitas esꝰ ueritas ÷ non
falsitas. Quis emĩ uł qnͣdo
sapiens ꝯtentꝰ est se huilia¬
te nͥ heat maiorem ⁊ melio¬
rem cui festinet ꝑ humilita¬
sẽ placere: Et ego inquid qͤ
placita sunt ei facio semꝑ.
a. Semel enĩ ante omĩa
ila noluntate dĩ natꝰ ad

Expanded text:
is arguuntur et reprehenduntur. Si enim se humiliavit, ipsa humilitas ejus obedientiam ostendit: ipsa vero obedientia alium supra eminentem, alium subsistentem Humiliavit se, obediens factus Patri usque ad mortem . Et ipsa humilitas ejus, veritas est, non falsitas. Quis enim vel quando sapiens contentus est se humiliare, nisi habeat majorem et meliorem cui festinet per humilitatem placere? Et ego, inquit, quae placita sunt ei facio semper . Semel enim ante omnia saecula voluntate Dei natus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ dñs ⁊ deus est pr̃e no¬
lente. xxxii Et sicuti nemo
potest sine filio ad prem tnͣ¬
sire. ita ⁊ nemo ꝓotest sine
sp̃u scd filiũ inu̾itate adora¬
re. ergo in sp̃u sc̃o adoratur
filius axxiui. ꝑ filiũ glifica¬
opꝰ ⁊ diligenciã ẽ sanclificare
⁊ scõs custodire. ⁊ ño solum
rõnabilia ut qͥdam putant.
s ⁊ irrõnabilia plura scist¬
cure. ⁊ eos qui ceciderunt pp̃
suam neggligenciã. ad pͥst¬
nũ statum reꝑare. ignoran¬
tes docere. obliuiscentes am¬
mon̾e: pͤcantes arguete. pi¬
gros hortari. de salute suc co¬
gitare. ⁊ sollicttos agere. et¬
rantes ad uam u̾itatis deouoe
infirmos curare. ⁊̃ fragilitate

Expanded text:
Dominus et Deus est, Patre volente. 28. Et sicuti nemo potest sine Filio ad Patrem transire, ita et nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare: ergo in Spiritu sancto adoratur Filius. 29. Per Filium glorificaopus et diligentia est sanctificare, et sanctos custodire; et non solum rationabilia, ut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum reparare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari, de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragili
Abbreviated transcription (Latin):
si ad hucmn hiis omĩb ꝓpter
diritiam ⁊ cetitatẽ sui cordis
crece̾ noluerint: s ausi fue¬
litatis causa fiũt. post con
tate sciret sudiectũ ⁊ obediẽ¬
tem. ut ꝙ se humiliaret uͥ
pp̃ homines humilitas neces¬

Expanded text:
pter duritiam et caecitatem cordis sui credere noluerint, sed ausi Tuelitatis causa fiunt, post consra et voluntate sciret subjectum et obedientem, utquid se humiliaret, ubi propter homines humilitas neces
Abbreviated transcription (Latin):
filio sio. xxixfiliꝰ deus ⁊ dñs
biliter ⁊ inpassibuit̾ uolcus
filiũ genuit. filius sine labo¬
re ⁊̃ fatigatõe sola utute sua
sp̃m fecit . xxxii filius ut ẜac̃¬
dos adorat dm̃ ⁊ ab om̃ib
adoratur ut dens ⁊ creator
õtum. Pr uero solus ulłm
adorat. qr nec maiorem. nͥ
equalem ht ꝙ̃ adoret. Nlli
grãs agit: qr uulliꝰ bñsigum
ꝯsecutus est: om̃ib ut eẽnt
ob bonitatẽ suam donat
rerum dei ingeniti. ⁊ dei uni¬
geniti ⁊ sp̃c st̃ aduocati dif¬
ferencia. ⁊ pr dens. ⁊ dñs est

Expanded text:
 Filius Deus et Dominus biliter et impassibiliter volens Filium genuit: Filius sine labore et fatigatione sola virtute sua Spiritum fecit. 27. Filius ut sacerdos adorat Deum suum, et ab omnibus adoratur ut Deus et creator omnium: Pater vero solus nullum adorat, quia nec majorem, nec aequalem habet quem adoret: nulli gratias agit, quia nullius beneficium consecutus est; omnibus ut essent ob bonitatem suam donavirerum, Dei ingeniti, et Dei unigeniti, et Spiritus advocati differentia: et Pater Deus et Dominus est
Abbreviated transcription (Latin):
hominum x dignitatem ma¬
iufestare iui. silius testis est
patris. sp̃c sanctus testis filii.
filuis mittitur a patre. Ep̃c sc̃s
mittitur a filio ꝯemi filius mi¬
nister est pr̃is: sp̃s sanctus
minister est filii .xu. filuis

Expanded text:
hominum Christi dignitatem manifestare. 13. Filius testis est Patris: Spiritus testis est Filii. 14. Filius mittitur a Patre: Spiritus mittitur a Filio. 15. Filius minister est Patris: Spiritus sanctus minister est Filii. 16. Filius
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur . s. s. que mandat filiꝰ
hec loquitur. cuiii. filius ado
filio dicente. Pat̾ ego te
honoriacaui sisꝑ t̾ram opꝰ
quod dedisti mͥ consumma¬
ili .xix. Et de spñ sancto a¬
it. ille me honorificauit. qr
a se non loquitur. s ĩ oĩb
xiiłocius bonitatis ⁊ sap̃ie
ꝓpria ⁊̃ condigna ymago est
.filiꝰ. Tocius sapientie ⁊ ntutis
filii manitestacõ est sp̃c. Non¬

Expanded text:
tus, quae mandat Filius, haec loquitur. 19. Filius adorFilio dicente, Pater, ego te honorificavi super terram, opus quod dedisti mihi consummavi : et de Spiritu sancto ait, Ille me honorificabit, quia se non loquitur, sed in omnib22. Totius bonitatis et sapientiae propria et condigna imago est Filius: totius sapientiae et virtutis Filii manifestatio est Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
patris mei. Srgo iustus iutex
est filiꝰ. iudicantis uero honor
⁊ auctoritas ꝑatris. imprales
leges. sicuti ⁊ sp̾c sancti offici¬
osa aduocatio ⁊consolatio.
unigeniti dei iusti iuditis est
dignitas.x. Ergo filius a pr̃e
est genitꝰ sp̃c sanctus ꝑ filiũ
est factus. .xi. filius predi¬

Expanded text:
Patris mei . Ergo justus judex est Filius: judicantis vero honor et auctoritas, Patris imperiales leges; sicuti et Spiritus sancti officiosa advocatio et consolatio, Unigeniti Dei justi judicis est dignitas. 10. Ergo Filius a Patre est genitus: Spiritus sanctus per Filium est factus. 11. Filius P