comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phirii & ipsius aristotelis a cumine
congregati: Hȩc est om̃is illa iactan¬
tia. qua te a prima ȩtate usq ad sene-¬
ctam in gr̃amaticoꝵ & rechorum &
philosophoꝵ scolis ac disciplinis. p̃¬
dicas eẽ uersatum. ut ꝓcederes. ori¬
genem ꝓnuntiaturus hereticum. ꝙ̾
in ea ipsa oratione qua in illum fe¬
rebas sententiã. accusares eum
quẽ asserebas quod illum hereticũ
designauerit: Uides quia nusqũa
cura ueritatis ac fidei nusqũa reli¬
gionis ac uidicii contemplatio: sed
sola male loquendi ac lacerandi
sola humana in corde contentio. sola
inuidia & liuor in mente: in tantũ
nio indignanter acciperes. Ignosce
michi quod nesciebam te arata
nominari. Miror tamen quod ea me
condemnare deposcas. quȩ a me
notata conquereris.
d illam sane eius incusationis par¬
tẽ. suꝑfluum uideatur uel re-¬
spondere aliquid: ubi pietatis &¬
religiose dicta martyris pamphi-¬
li aut falsa dici uult. aut etiam si

Expanded text:
phyrii, et ipsius Aristotelis acumine phyrii, et ipsius Aristotelis acumine congregati. Haec est omnis illa jactantia, qua te a prima aetate usque ad senectam in Grammaticorum et Rhetorum et Philosophorum scholis ac disciplinis praedicas esse versatum, ut procederes Origenem pronuntiaturus haereticum, et in ea ipsa oratione, qua in illum ferebas sententiam, accusares eum quem asserebas, quod illum haereticum designarit. Vide quia nusquam cura veritatis ac fidei, nusquam religionis ac judicii contemplatio, sed sola male loquendi et lacerandi sola in corde humana contentio, sola invidia et livor in mente: in tantum nio, indignanter acciperes. Ignosce mihi, quod nesciebam te ἀκατονnominari. Miror tamen, quod ea me condemnare deposcas, quae a me notata conquereris. 385 30. Ad illam sane incusationis ejus partem, superfluum videtur vel respondere aliquid, ubi pie et religiose dicta Martyris Pamphili, aut falsa dici vult, aut etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
ta: licet incultiori sermone. Qͥd
certe opus erat auditores tuos il¬
ludere. & illis aliud opinantibus
te aliud agere: Iui enim hoc ȩstimañ
quod tu aduersum eos agas. qui
oRigenem catholicum defendunt:
ty uero illos arguis & accusas qui
eum hereticum designarunt. Ppter
hoc forte me inuitabas ad peniten¬
tiam. Non intellexeram. Uerũta¬
men scito me ne de hoc quidem pe¬
nitudinẽ gerere: quin dicam non
om̃ia quȩ in libris eius inuemiunt᷑
tamquam catholica ẽẽ suscipienda.
quȩ utrum sua sint ut dicis. an ab
aliis inserta ut nos putamus. ds
uiderit: a nobis interim ubi ad fidĩ
fastigium & ueritatẽ uentum fuerit.
respuuntur. Tu tamen dic quid ex¬
poscis a nobis. Hereticum uis ut di¬
camus origenem: Hoc fecisse nos cul-¬
pas. Sed catholicum:ͦ Pro hoc nos ac¬
cusas. Designa manifestius quid ue¬
lis. si tamen potes aliquid hoꝵ me¬
dium inuenire quid uelis. Isti sunt
om̃s sales tui: de alexandri ꝙ por-¬

Expanded text:
ta, licet incultiori sermone? Quid ta, licet incultiori sermone? Quid certe opus erat auditores tuos illudere: et illis aliud opinantibus, te aliud agere? Illi enim hoc existimant, quod tu adversum eos agas, qui Origenem catholicum defendunt; tu vero illos arguis, et accusas, qui haereticum illum designarunt. Propter hoc forte me invitabas ad poenitentiam? Non intellexeram. Veruntamen scito, me ne de hoc quidem poenitudinem gerere, quin dicam non omnia, quae in libris ejus inveniuntur tanquam catholica esse suscipienda. Quae utrum sua sint, ut dicis, an ab aliis inserta, ut nos putamus, Deus viderit. A nobis interim ubi ad fidei fastigium et veritatem ventum fuerit, respuuntur. Tu tamen dic, quid exposcis a nobis: haereticum vis ut dicamus Origenem? Hoc fecisse nos, culpas. Sed catholicum? Pro hoc nos accusas. Designa manifestius, quid velis, si tamen potes aliquid horum medium invenire, quod velis. Isti sunt omnes sales tui de Alexandri, et Por
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis loquar: ipse scribis in
istis in uectiis tuis. me inter¬
prȩtatione mea hoc ostendisse:
quod ego quidem ẽẽm catholicꝰ
oRigenes autẽ qu̾e interpreta¬
bar hereticus. As enim. Hoc
est dicere: quia ego quidem sum
catholicus. iste autẽ quem inter¬
pretor hereticus. Ais enim hoc
legi ut dicis. Si toto oꝑe meo hoc
ostendi quod ego catholicus sũ.
ꝙ̃ origenes hereticus: quid aliud
adhuc quȩ̨ritur: N onne totum
agitis: Et illum hereticum & me
catholicum dicam si hoc dixisse
me ꝙ hoc toto meo opere satis
egisse testaris: quȩ tibi iam accusa¬
tionis causa suꝑfuit: Quo ꝓfecit
tua ista om̃is inuectio: Si orige¬
nem hereticum ostendi. & me catho¬
licum: recte feci aut ñ recte: Si recte.
cur ad culpam ꝙ̃ ad accusationem
quȩ recte gesta sunt uocas: Si ñ ẽ
rectum. origenem hereticum dici:
cur me hoc nomine in uis uocas:
UID opus fuit te interp̃tari mali
prȩtandi morem fuerant transla-¬

Expanded text:
verbis loquar, ipse scribis in verbis loquar, ipse scribis in istis Invectivis tuis , me interpretatione mea hoc ostendisse, quod ego quidem essem catholicus, Origenes autem, quem interpretabar, haereticus. Ais enim: « Hoc est dicere, quia ego sum quidem catholicus, iste autem, quem interpretor, haereticus. » Ais enim, hoc legi. Si, ut dicis, hoc toto opere meo ostendi, quod ego catholicus sum, et Origenes haereticus, quid adhuc aliud quaeritur? Nonne totum agis, et illum haereticum et me catholicum dici Al. dicam? Si hoc dixisse me, et hoc toto opere meo satis egisse testaris, quae tibi jam accusationis caussa superfuit? Quo profecit tua ista in nos Invectio? Si Origenem haereticum esse ostendi, et me catholicum, recte feci, an non recte? Si recte, cur ad culpam et accusationem, quae recte gesta sunt, vocas? Si non est rectum, Origenem haereticum dici, cur me hoc nomine in jus vocas? Quid opus fuit te interpretari 384 malitpretandi morem fuerant transla
Abbreviated transcription (Latin):
temet ipsum. sicut ꝙ in cȩteris. Ta¬
men quantũ in me est concedo ego
tibi & ꝓ his penitere: sed ꝙ ꝓ om̃i¬
bus non solum quȩ locutus es. sed
ꝙ quȩ locuturus es. si agas pęni-¬
tentiam bene facis. Certum ẽ enim
quod pęnitenda st̃ cuncta quȩ scri-
uod si hinc me aliqui cul Ipseris¬
pandum putat. quare om̃ino ali-¬
quid de origene interp̾̃tatꝰ sum.
si hoc culpatur. ego in hoc opere
postremus sum: & necesse ẽ ut cul-¬
pa a primis incipiat. Et tamen ne¬
mo commissum punit. quod ne
Licuit. fecimus. Siquid ꝓhibet
lex: obseruari in posterum solet.
Sed damnari dicit quis debe¬
re cum auctore suo libros. Sed
quid facimus de isto auctore
qui eadem scribit. sicut suꝑius
plenissime ostendi: Similem exci¬
piet. eandemq sententiã. Ego
hoc nec opto nec urgeo. licet ille
mecum hostiliter agat. Sed ut
uideo: ipse sibi hȩc temere alios
condeminando conquirit.
eRUM ut iterum tecum ex tuiꝰ

Expanded text:
temetipsum, sicut et in caeteris. Tatemetipsum, sicut et in caeteris. Tamen quantum in me est, concedo ego tibi et pro his poenitere: sed et pro omnibus non solum, quae locutus es, sed et quae locuturus es, si agas poenitentiam, bene facis. Certum est enim, quod poenitenda sunt cuncta quae scripseris, Quod si hinc me aliquis culpandum putat, quare omnino aliquid de Origene interpretatus sum, si hoc culpatur, ego in hoc opere postremus sum, et necesse est, ut culpa a primis incipiat. Et tamen nemo commissum punit, quod, neLicuit, fecimus. Si quid prohibet lex, observari in posterum solet. Sed damnari dicit quis debere cum auctore suo libros. Sed quid facimus de isto auctore, qui eadem scribit, sicut superius plenissime ostendi? Similem excipiat eandemque sententiam. Ego hoc nec peto, nec urgeo, licet ille mecum hostiliter agat; sed, ut video, ipse sibi hoc, temere alios condemnando, conquirit. 29. Verum ut iterum tecum ex tuis
Abbreviated transcription (Latin):
listi: adiciens ex te quod sensum au¬
ctoris ad clementiorem traheret in¬
tellectum. Nis enim. quia sunt ista
tes trinitatis dissidere naturã. si
nominum seruantur officia. Hȩc
& ego in quã plurimis feci. Talia
aut resecaui. aut ad saniorẽ intel¬
ligentiã declinaui. Pro his me iu¬
bes agere pęnitentiam: Non puto
hoc te sentire. Quod si ꝓ his neq
tibi neq michi pęnitendum ẽ: ꝓ
quibus me aliis inuitas ad pęni¬
tentiam : Scripta mea nulla extant.
in quibꝰ error meus aliquis corri¬
gendus sit. Tua extant multa. quȩ
ut uideo nunc scđm sententiam
tuam uniuersa damnanda sunt.
Exceperas tibi commentarios in
epła ad ephesios. in quibus te pu
continere. Et nisi ipse iam tͥ de his
exclusisses pęnitentiȩ facultatẽ di¬
cens. Reuoluite cõmentarios meos
in epła ad ephesios. ꝙ in de agnosce¬
tis quomodo origenis dogmatibus
aduersatus sum fortassis uelles iterỹ
ꝙ̃ de his penitere: & in istis c̃dẽnare

Expanded text:
listi, adjiciens ex te, quod sensum aulisti, adjiciens ex te, quod sensum auctoris ad clementiorem traheret intellectum. Ais enim: « Quae sunt ista tes Trinitatis dissidere naturam, si nominum servantur officia. » Haec et ego in quamplurimis feci, et aut desecavi, aut ad saniorem intelligentiam declinavi. Pro his me jubes agere poenitentiam. Non puto hoc te sentire. Quod si pro his neque tibi, neque mihi poenitendum est, pro quibus me aliis invitas ad poenitentiam? 28. Scripta mea nulla exstant, in quibus error meus aliquis corrigendus sit. Tua exstant multa, quae, ut video, nunc secundum sententiam tuam universa damnanda sunt. Exceperas tibi Commentarios in Epistolam ad Ephesios, in quibus te putcontinere. Et nisi ipse de his jam tibi exclusisses poenitentiae facultatem, dicens, « Revolvite Commentarios meos in Epistolam ad Ephesios, et inde agnoscetis, quomodo Origenis dogmatibus adversatus sum. » 383 Fortassis velles iterum et de his poenitere, et in istis condemnare
Abbreviated transcription (Latin):
auribus meis. ex ultauit infans in ute¬
ro meo. Ubi dicis quod non erat hoc
principium substantiȩ eius: & de
tuo ad didisti. atq naturȩ. Hȩc &.
mille alia his similia. ut interp̃tati¬
onibus tuis. siue in his ipsis omeliis.
siue in ieremia uel ysaia. maxime
autẽ in iezechielem non subtraxisti.
De fide autẽ idest de trinitate cum
aliquantis in locis aliter inuenisses:
quȩ tibi uisa sunt p̃teristi. Hoc genꝰ
interpretandi uterq nr̃m tenuit.
Quod si alius culparet: tu utiq respon¬
dere deberes qui primꝰ hoc feceras. Nõ
ipse id culpas. sinedubio unde ipse
culperis. Uerbum de uerbo interprȩ¬
tari. antea ꝙ stultum ẽẽ & malitiosũ
pronuntiasti. In hoc secutus sum te.
Nũquid de hoc uis ut pęniteat me:
quia tu modo mutasti sententiã. et
ad uerbum te interprȩtatũ dicis:
Siqua in fide minus ȩdificabant ab¬
stulisti: ita tamen abstulisti. ut ñ om̃ia
nec in om̃ib pęnitus amputares.

Expanded text:
auribus meis, exultavit infans in uteauribus meis, exultavit infans in utero meo; ubi dicis, quod non erat hoc principium substantiae ejus, de tuo addidisti, atque naturae. Haec et mille alia his similia in interpretationibus tuis, sive in his ipsis Homiliis, sive in Jeremia, vel in Isaia, maxime autem in Ezechiele subtraxisti. De fide autem, id est, de Trinitate cum in aliquantis locis aliter invenisses, quae tibi visa sunt, praetermisisti. Hoc genus interpretandi uterque nostrum tenuit. Quod si alius culparet, tu utique respondere deberes, qui primus hoc feceras. Nunc ipse id culpas, sine dubio, unde ipse culperis. Verbum de verbo interpretari, antea et stultum esse et malitiosum pronuntiasti. In hoc secutus sum te. Nunquid 382 de hoc vis ut poeniteat me, quia tu modo mutasti sententiam, et ad verbum interpretatum te dicis? Si qua in fide minus aedificabant, abstulisti, ita tamen abstulisti, ut non omnia nec in omnibus penitus amputares.
Abbreviated transcription (Latin):
tute xp̃i nec te nec alium quẽquam
nisi ęccłiam catholicam sequar. Tu qͥ
scripsisti talia ꝙ secutus es eos quos
errasse credebas. qui tam indigne de
do scripsisse conuictus es. tu age pę¬
nitentiã: si tamen putas tibi blasphe-¬
miȩ crimen ignosci. Nũquid mea
aliqua ꝓferre potes seripta similia.
in quibus me uel in uiuentute errasse
conuincas: sicut tu non tam confite¬
ris quam conuinceris: Ego me interp̃¬
tandi disciplina tantũmodo imitã
in quo etiam tibi omnẽ iniuriam
factam dicis. quia secutus sum quod
de uideram in omeliis scđm lucȩ
ȩuangłm fecisse: ut ubi de filio dĩ
in grȩco non recte inueneras. prȩ¬
terires. in illo loco ubi dicit. magni¬
ficat anima mea dñm. ꝙ exultauit
sp̃s m̃s in dõ salutari meo. Nosti qͥa
de anima sicubi illa quȩ solent dici
ex te additis quibusdam assertionibꝰ
lucidius scripseris: ut in illo loco. ecce
ut facta est uox salutationis tuȩ in

Expanded text:
tute Christi, nec te, nec alium quemquam, tute Christi, nec te, nec alium quemquam, nisi Ecclesiam Catholicam sequar. Tu qui scripsisti talia, et secutus es eos, quos errasse credebas, qui tam indigne de Deo scripsisse convictus es, tu age poenitentiam, 381 si tamen putas tibi blasphemiae crimen ignosci 27. Nunquid mea aliqua proferre potes scripta similia, in quibus me vel in juventute errasse convincas? sicut tu non tam confiteris quam convinceris. Ego me interpretandi disciplina tantummodo imitatuin quo etiam tibi omnem injuriam factam esse dicis, quia secutus sum, quod te videram in Homiliis secundum Lucae Evangelium fecisse, ut ubi de Filio Dei in Graeco non recte inveneras, praeterieris, in illo loco ubi dicit: Magnificat anima mea Dominum: et exultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Nosti quia de anima, sicubi illa, quae solent dici,ex te additis quibusdam assertionibus, lucidius scripseris, ut in illo loco, Ecce ut facta est vox salutationis tuae in
Abbreviated transcription (Latin):
scatur quam uerum sit & hoc quod
scribit. qui in duabꝰ tantum p̃fati¬
unculis. origenis meminerit. q̃
hoc non fidem sed ingenium. non
dognatisten sed interpretẽ laudans.
Adhibui interim decem: sed ne dila¬
tari nimis sermonem. onerosum sit.
di nunc canes simulant. aduersũ
eum mouetur ordo Romanus. &
quia ipsum sequitur. qui om̃ibus
prudentibus & ipsis placet. & om̃a
illa quȩ insertȩ suꝑius eius p̾fatiun-¬
culȩ contestantur
erum hȩc quo qͦmodo sint: quo dcũq
habes tu cum istis uel antiquis ł
nouellis scriptoribꝰ siue eos tu
apłos siue iterum uenenarios scri-¬
bas. siue ꝓpħas eos tu siue ꝑuersos
doctores uoces: ad me ista quid spe-¬
dtant: Tu ꝓhis uarietatibus tuis. pro
contumeliis & lacerationibus bonoꝵ
recte pęnitentiam geris: si tamen geriᷤᷤ.
Michi quare dicas: si secuti sunt erran¬
tem. sequantur ꝙ correctum: Afatt.
absit a me: numquam ego uel te uel
alium errantẽ secutus sum: sed in uir-¬

Expanded text:
scatur, quam verum sit et hoc quod scatur, quam verum sit et hoc quod scribit, quod in suis duabus tantum Praefatiunculis Origenis meminerit, in his Al. et hoc non fidem ejus, sed ingenium, non dogmatisten eum, sed interpretem laudans. Adhibui interim decem. 27. Sed ne dilatari nimis sermonem onerosum sit, di nunc canes simulant, adversum eum moveatur ordo Romanus: et quia ipsum sequitur, qui omnibus prudentibus et ipsi placet, et omnia illa, quae insertae superius ejus Praefatiunculae contestantur. Verum haec quoquo modo sint, quaecunque habes tu cum istis vel antiquis, vel novellis scriptoribus, sive eos tu Apostolos, sive eos venerarios scribas, sive Prophetas eos tu, sive perversos doctores voces, ad me ista quid spectant? Tu pro his varietatibus tuis, pro contumeliis et lacerationibus bonorum, recte paenitentiam egeris, si tamen egeris. Mihi quare dicis, si secuti sunt errantem, sequantur correctum? Apage, absit a me. Numquam ego nec te, nec alium errantem secutus sum, sed in vir
Abbreviated transcription (Latin):
cantico canticoꝵ. & apłicum uirỹ.
sensuum nomine designas. iterum
eum ꝑuersum doctorem criminaris.
a quo acceperis nescio. nam petrũ
semel scimus claues a xp̃o accepis¬
se. istas modo censorias uirgu
laudasti. tuo ore rursum condem¬
nas: quid ego ad istos pulex de
me conquerar. sime nunc laceres
qũe & in epłis tius ante lauda¬
ueras. ꝙ in chronicis tuis florenti¬
no ꝙ bonoso ꝓuitȩ ut ais nobili¬
tate con iunxera:
tiam nec illud eius ammirabile
factum silendum est ne pudorem
incutiamus audientibus: quod
marcellini consulis nepdem. quam
Romanȩ nobilitatis primam. par¬
uulo filio Romȩ derelicto ierosoli¬
mam petisse. & ibi ob insigne me-¬
ritum uirtutis. thecła nominatã
inipsis chronicis suis scripserat. pꝰt id
de exemplarib suis erasit. cũ actꝰ suos
uidiss districtioriᷤ disciplinȩ femine di̾plicere.
ompellimur quidem plura adhuc
de scriptis eiꝰ congregare. ut agno¬

Expanded text:
Cantico Canticorum, et Apostolicum virum Cantico Canticorum, et Apostolicum virum sensuum nomine designas, iterum eum perversum doctorem criminaris, a quo acceperis nescio: nam Petrum semel scimus claves a Christo accepisse, istas modo censorias virgullaudasti, tuo ore rursum condemnas, quid ego ad istos pulex de me conquerar, si me nunc laceres, quem et in Epistolis tuis ante laudaveras, et in Chronicis tuis Florentio et Bonoso, pro vitae, ut ais, nobilitate conjunxeras? 26. Etiam nec illud ejus admirabile factum silendum est, ne pudorem 380 incutiamus audientibus, quod Marcellini Consulis neptem, quam Romanae nobilitatis primam, parvulo filio Romae derelicto, Jerosolymam petiisse, et ibi ob insigne meritum virtutis Teclam nominatam, in ipsis Chronicis suis scripserat: post id de exemplaribus suis erasit, cum actus suos vidisset districtioris disciplinae feminae displicere. Compellimur quidem plura adhuc de scriptis ejus congregare, ut agno
Abbreviated transcription (Latin):
repetam: tu qui p̃dicas ñ furandũ.
furaris: Pauloante in interp̃tatione
micheȩ obiectum tibi dicebas. qͣsi
origenis dicta furareris. Cu furtum
quidem non negasti: sed ais. Quod
michi illi maledictum uehemens
existimant: hanc ego laudem du¬
co maximam. cum illum imita
ri uolo qui cunctis prudentibus
tibi p̾stant maximam. alios furta
sua apud te coruos & corniculas
faciunt. Si tu oragenẽ qũe alterum
post apłos dicis recte facis initari:
quid concidis eum qui secutus est
didimum. quem nichilominus ꝙ
ꝓpħam nominas ꝙ apłicum uirũ
designas. Si ergo neq tanto ac tali
uiro ambrosio peꝑcisti: & eum quẽ
alterum post apłos scribis. atq oĩbꝰ
placere prudentibus. ac mille aliis
laudibus non duab ut dicis. sed
innumeris scriptis tuis usq ad cȩ¬
lum extulisti. Rursum hereticum
quem ante apłm facis. ꝙ didimũ
ipsum hunc quem nunc ꝓpħam ui¬
dentẽ. & oculum habentẽ sponsȩ de

Expanded text:
repetam, tu qui praedicas non furandum, repetam, tu qui praedicas non furandum, furaris? Paulo ante interpretationem Micheae objectum tibi dicebas, quasi Origenis dicta furareris. Tu furtum quidem non negasti, sed ais: « Quod mihi illi maledictum vehemens existimant, hoc ego laudem duco maximam, cum illum imitari volo, qui cunctis prudentibus tibi praestant maximam: alios furta sua apud te corvos et corniculas faciunt. Si tu Origenem, quem alterum post Apostolos dicis, recte facis imitari, quid concidis eum, qui secutus est Didymum, quem nihilominus et Prophetam nominas et Apostolicum virum designas? Si ergo neque tanto ac tali viro Ambrosio pepercisti, et eum quem alterum post Apostolos scribis, atque omnibus placere prudentibus, ac mille aliis laudibus, non duobus, ut dicis, sed innumeris scriptis tuis usque ad caelum extulisti, rursum haereticum, quem ante Apostolum facis: et Didymum ipsum hunc, quem nunc Prophetam videntem, et oculum habentem sponsae de
Abbreviated transcription (Latin):
Udistis quomodo qũe antea cor-¬
uum dixerat & totum tenebro¬
sum. nunc iterum corniculam di¬
cat alienis se pennis uel coloribꝰ
depingentẽ ꝙ̃. quam turpiter la¬
cat uirum. qui ad ȩccłiarum xp̃i
głam electus a dõ ẽ. qui in testimo¬
niis dñi locutus est in conspectu
ꝑsecutoꝵ regum. & non ẽ confusuᷤ.
Ambrosius sc̃s de sp̃u scõ non solũ
uerbis: sed & sanguine suo scripsit.
Obtulit enim ꝑsecutoribus sangui
a dõ ad alienos adhuc reseruabat᷑
labores. Quod etiam si secutus ẽ gre¬
cos catholicos nr̃oꝵ scriptores. ꝙ̃
aliquid de eoꝵ dictis p̾sumpsit:
continuo hȩc debuit tua esse sũma
cura. hic labor. hoc studium. ut
ꝓ hac causa interp̃teris librum
didum de spũ scõ. ut furta illuiᷤᷤ
cognoscerentur. qui fortassis etiã
necessitatẽ scribendi passus ẽ ut in-¬
sanientibus tunc hereticis respon-
monita seruamus apłi dicentis. ni¬
chil ꝑ contentionem neq ꝑ inanẽ

Expanded text:
Audistis quomodo quem ante corAudistis quomodo quem ante corvum dixerat et totum tenebrosum, nunc iterum corniculam dicat, alienis se pennis vel coloribus depingentem, et quam turpiter laere virum, qui ad Ecclesiarum Christi gloriam electus a Deo est, qui in testimoniis Domini locutus est, in conspectu persecutorum regum, et non est confusus. Ambrosius sanctus de Spiritu Sancto, non solum verbis, sed et sanguine suo scripsit. Obtulit enim persecutoribus sanguina Deo ad alios adhuc reservabatur labores. Quod Al. Qui etiamsi secutus est Graecos catholicos nostrorum Scriptores, et aliquid de eorum scriptis praesumpsit, non continuo haec debuit tua esse summa cura, hic labor, hoc studium, ut pro hac caussa interpretareris librum Didymi de Sancto Spiritu, ut furta illius cognoscerentur, qui fortassis etiam necessitatem scribendi passus est, ut insanientibus tunc haereticis respondemonita servamus Apostoli 379 dicentis, Nihil per contentionem, neque per inanem
Abbreviated transcription (Latin):
parricidam. Et ut auctorem titulo
fateaR: malui alieni oꝑis interpres
existere. quam ut quidam facunt.
informis corniculȩ alienis me colori-¬
bus adornare. Legi dudum de sp̃u
scõ cuiusdam libellos: ꝙ iuxta comi
ci sententiam. ex grecis bonis lati¬
na uidi non bona. Nichil ibi dia-¬
lecticum. nichil uirile. ad quȩ distri¬
ctum lectorem uel ingratis in assen¬
sum trahat: sed totum flaccidum.
molle. nitidum atq formosum. ꝙ
exquisitis hincinde odoribus pigm̃¬
tatum. Didimus uero meus oculũ
habens sponsȩ de cantico canticoꝵ.
ꝙ̃ illa lumina quȩ in candentes
iam segetes sublimari inĩc prȩcepit:
ꝓcul altius intuetur . & antiquum
nobis morem reddit: ut uidens. uo¬
cet᷑ ꝓpħa. Certe qui hunc legerit
latinoꝵ furta cognoscet. ꝙ contẽ¬
net riuulos cum cȩperit haurire
de fontibus. Imperitus sermone ẽ
sed non scientia. apłicum uirum
ex ipso stilo exprimens tam sen¬
suum nomine qũa simplicitate

Expanded text:
parricidam. Et ut auctorem titulo parricidam. Et ut auctorem titulo fatear, malui alieni operis interpres existere, quam ut quidam faciunt, quasi informis cornicula, alienis me coloribus adornare. Legi dudum de Spiritu Sancto cujusdam libellos, et juxta Comici Terentii sententiam, ex Graecis bonis Latina vidi non bona. Nihil ibi 378 dialecticum, nihil virile atque districtum, quod lectorem, vel ingratis in assensum trahat, sed flaccidum totum, molle, nitidum, atque formosum, et exquisitis hinc inde coloribus pigmentatum. Didymus vero meus oculum Al. oculos habens sponsae de Cantico Canticorum, et illa lumina, quae in candentes jam segetes sublimari Jesus praecipit, procul altius intuetur, et antiquum nobis morem reddit, ut Videns vocetur Propheta. Certe qui hunc legerit, Latinorum furta cognoscet, et contemnet rivulos cum ceperit haurire de fontibus. Imperitus sermone est, sed non scientia, apostolicum virum ex ipso stilo exprimens, tam sensuum nomine, quam simplicitate
Abbreviated transcription (Latin):
uideatis uel tantum uirum. quam
fȩdȩ & indigne laceret. uel iterum
quomodo didimum usq ad cęlum
efferat laudibus. quem rursum usq
les in ea popłi & ꝑsecutores princi-¬
pes morabantur. Prȩfatio ad paulia-
ceptum opusculum eiusdem urbis
pontifici dedicare: ꝙ ecce olla illa qͣ
in ieremia post baculum cernitur.
a facie cȩpit aquilonis ardere &
phariseoꝵ conclamauit senatus. ꝙ
nullus scriba uel fictus. sed om̃is
quasi indicto sibi p̃lio aduersum¬
me imperitiȩ factio conuirauit. Ilico
ego uelut post luninio ierosolimã
sum reuersus: & post Romuli casũ
& ludoꝵ luꝑcal. diuersorium mariȩ
& speluncã saluatoris aspexi. Itaq mi fr̃
pauliniane quia supradictus pon¬
tifex Damasus qui me ad hoc opus
michi ancillarum xp̃i paulȩ ꝙ
ticum quod cantare non potui in
terra aliena. hic a uobis in uidea pro¬
uocatus in murmuro: augustiorem
multo locum existimans qui saluato¬
rem mundi. quam qui fris genuit

Expanded text:
videatis, vel tantum virum quam videatis, vel tantum virum quam faede et indigne laceret, vel iterum quomodo Didymum usque ad caelum efferat laudibus, quem rursus usqueles in ea populi et persecutores Principes morabantur. 24. Praefatio ad Pauliniaceptum opusculum ejusdem urbis Pontifici dedicare. Et ecce olla illa quae in Jeremia post baculum cernitur, a facie cepit Aquilonis ardere, et Pharisaeorum conclamavit senatus, et nullus scriba vel fictus, sed omnis, quasi indicto sibi praelio, adversumme imperitiae factio conjuravit. Illico ego velut postliminio Jerosolymam sum reversus, et post Romuli casam, et nudorum lupercal, diversorium Mariae et speluncam Salvatoris aspexi. Itaque, mi Pauliniane frater, quia supradictus Pontifex Damasus, qui me ad hoc opus mihi, ancillarum Christi, Paulae et  orationibus, canticum, quod cantare non potui in terra aliena, hic a vobis provocatus in Judaea immurmuro, augustiorem multo locum existimans, qui Salvatorem mundi, quam qui fratris genuit
Abbreviated transcription (Latin):
scit me habere epłam suam in qua
hoc ipsum ab ab aliis excusans in illy
tranffert suspicionẽ. Uerum quia
epła illa etiam secretiora quȩdam con-¬
tinet. quȩ interim modo publicari¬
nolo ante tempus: ex aliis adhuc
similibus approbabimus. Interim
eos interp̃rȩtur. Romana lingua co-¬
gnoscet quantum boni & ande ne-¬
scierit ꝙ̃ scire nunc cȩperit. id est in
matheum inquit uigiitiquinq
libros. ꝙ in lucam quinq. ꝙ in io¬
hannem triginta duos. Isti sunt qͦs
magnificat: in quibus eadem prorsꝰ
om̃ia sed latius ꝙ̃ copiosius. quȩ ꝙ
in istis periarchon libris pro quibꝰ
me arguit continentur. Quod si
iste ꝓmittit se istos interp̃taturum.
me quare ꝓ similibus incusat:
Sed qm̃ polliciti sumus ꝓbaturos nos.
quomodo laceret uirũ omi admirati
solum mediolanensis ȩccłiȩ uerũetiã
om̃ium ȩccłiarum columna quȩdã
& turris in expugnabilis fuit: unã
adhuc prȩfationem ponimus. ex qua

Expanded text:
scit me habere Epistolam suam, in qua scit me habere Epistolam suam, in qua hoc ipsum de aliis excusans, in illum convertit suspicionem. Verum, quia Epistola illa etiam secretiora quaedam continet, quae interim modo publicarinolo ante tempus, ex aliis adhuc his similibus approbabimus. Interim eos interpretetur, Romana lingua cognoscet quantum boni et ante nescierit et scire nunc ceperit, id est, in Matthaeum, inquit, viginti sex libros, et in Lucam quinque, et in Joannem triginta duos. » Isti sunt quos magnificat, in quibus eadem prorsus omnia, sed latius et copiosius, quae et in istis περὶ Ἀρχῶν libris, pro quibus me arguit, continentur. Quod si iste promittit se istos interpretaturum, me quare pro similibus incusat? Sed quoniam polliciti sumus probaturos nos quomodo laceret virum omnium Al. osolum Mediolanensis Ecclesiae, verum omnium Ecclesiarum columna quaedam et turris inexpugnabilis fuit, unam adhuc ipsius Praefationem ponemus, ex qua 377
Abbreviated transcription (Latin):
quantum apud me & auctoritas
ur̃a & uoluntas ualet: prȩtermisi
paululum hebraicarum quȩstronum
libros. ut ad arbitrium urm lucrati
sed aliena dictarem: prȩsertim cum
a sinistro oscinem coruum audiam
croccientem: & mirum in modum de
cunctarum auium tidere coloribus.
cum totuf ipse tenebrosus sit. Fateor
itaq antequam ille obiciat. in his ori¬
genr̃ tractatibus quasi puerum talis
ludere. Alia sunt uirilia eius ꝙ sene¬
ctutis seria: quȩ si libuerit & potuero.
si dñs ut in latinum sermonem uer¬
tam. dederit cõmeatum & prȩtermissũ
prius opus expleuero: tunc uidere po¬
teritis immo ꝑ uos Romana lingua
cognoscet. quantum boni & ante ne¬
scierit & scire nunc cęperit.
cce quȩ de origene. & quȩ de ambro
sio. Quod si negare uoluerit hoc qͦd
om̃s sciunt. quia de scõ ambrosio dixe-¬
rit: primo ex eo conuincet᷑. quod apud
latinos. ipsius tantum &. non alteriꝰ
in lucam cõmentarius fertur. deinde

Expanded text:
quantum apud me et auctoritas quantum apud me et auctoritas vestra et voluntas valet, praetermisi paululum Hebraicarum Quaestionum libros, ut ad arbitrium vestrum, lucsed aliena dictarem; praesertim cum a sinistro oscinem Al. oscinere corvum audiam crocitantem, et mirum in modum de cunctarum avium ridere coloribus, cum totus ipse tenebrosus sit. Fateor itaque antequam ille objiciat, Origenem in his Tractatibus quasi puerum talis ludere. Alia sunt virilia ejus, et senectutis seria: quae si vobis libuerit, et potuero, si Dtam, dederit commeatum, et praetermissum opus prius explevero, tunc videre poteritis, immo per vos Romana lingua cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et scire nunc coeperit.Ecce quae de Origene et de Ambrosio sentiat. Quod si negare voluerit hoc quod omnes sciunt, quia de sancto Ambrosio dixerit, primo ex eo convincetur, quod apud Latinos ipsius tantum, et non alterius in Lucam Commentarius fertur. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
& scȩ̃ memoriȩ ambrosium ȩp̃m qua-¬
libus figuris laceret. qualibus ob¬
trectationibus secet in his ipsis in
quibꝰ nichilominus laudat origenẽ.
similiter ex suis prȩfationibꝰ edocebo.
Prȩfatio de omeliis in lucam ad
paulam & eustochium: Ante pau¬
cos dies quorũdam in matheũ &
lucam commentarios uos legisse di¬
xistis: equibus alter ꝙ sensib hebes
esset. & alter in uerbis luderet. in
sententiis dormitaret. Quã obrem
ptis. saltẽ triginta nouẽ ad amantii
nr̃i in lucam omelias sicut in greco
habentur interprȩtarer. Molestam
rem & tormento similem: alieno ut
ait tullius stomacho ꝙ̃ non suo scri-
bere. Quod tamen idcirco nunc faci-¬
am: quia sublimiora non poscitis.
Siquidem illud quod olim Romȩ
scã blesilla efflagitauerat. ut iugin¬
ti sex thomos illius in matheum.
ta duos in iohannem. nr̃ȩ linguȩ
traderem: nec uirium mearum nec
otiĩ nec laboris esse ꝑspicitis. Sed

Expanded text:
et sanctae memoriae Ambrosium Episcopum quaet sanctae memoriae Ambrosium Episcopum qualibus figuris laceret, qualibus obtrectationibus secet, 375 in his quibus nihilominus laudat Origenem, similiter ex suis Praefationibus edocebo. Praefatio de Homiliis in Lucam ad Paulam et Eustochium: « Ante paucos dies quorundam in Matthaeum et Lucam Commentarios vos legisse dixistis, e quibus alter et sensibus hebes esset, et alter in verbis luderet, in seis, saltem triginta et novem Adamantii nostri in Lucam homilias, sicut in Grhabentur, interpreter. Molestam rem et tormento similem, alieno, ut ait Tullius, stomacho, et non suo scribere: quam Al. quod tamen idcirco nunc faciam, quia sublimiora non poscitis. Siquidem illud quod olim Romae sancta Blaesilla efflagitaverat, ut viginti sex tomos illius in Matthaeum, ta duos in Joannem, nostrae linguae traderem, nec virium mearum, nec otii nec laboris esse perspicitis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ꝓpħanti fidem. & non magis
illum insanum tunc. quam te in
hȩc uenturum putasse.
ed contentio est. quȩ nec amicis par-¬
cit: dum modo ledat inimicos: ty
uero etiam hoc suꝑgressus. tibi ipsi
non parcis: dum modo non ini¬
micos conficias sed amicos. Item ex
prȩfatione hebraicarum questio¬
num post multa. De origene autẽ
inquit sileo. cuius nomen si parua
licet componere magnis. meo nomi¬
ne inuidiosius est: qui cum in ome¬
liis siuis quas ad wlgum loquitur.
cõmunẽ ȩditionẽ sequatur. in tho¬
mis hebraica ueritate suꝑatꝰ & suo¬
rum circũdatus agminibꝰ interdum
unum dico. quod uellem cum inuidia
nominis eius habere etiam scientiã
scripturarum:. flaccipendens imagines
umbras ꝙ laruarum. quarum naturȩ
esse dicitur terrere paruulos. ꝙ in an¬
gulis garrire tenebrosis.
ERUo ego iam nec mirari debeo nec
conqueri ꝓ his quȩ in me agit: qui
tantis uiris & talibꝰ non peꝑcit. Nã

Expanded text:
tibi dicenti fidem, et non magis tibi dicenti fidem, et non magis illum insanum tunc, quam te in haec venturum putasses? Sed contentio haec est, quae nec amicis parcit, dummodo laedat inimicos. Tu vero hoc supergressus, tibi ipsi non parcis, dummodo non inimicos conficias, sed amicos. 22. Item ex Praefatione Hebraicarum Quaestionum post multa: « De Om sileo, cujus nomen, si parva licet componere magnis, meo nomine invidiosius est, quod cum in homiliis suis, quas ad vulgum loquitur, communem editionem sequatur, in Tomis Hebraica Veritate superatus, et suorum circumdatus agminibus, interdum unum dico, quod vellem cum invidia nominis ejus habere etiam scientiam Scripturarum, flocci pendens imagines umbrasque larvarum, quarum naturae esse dicitur, terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. » Verum ego jam nec mirari debeo, nec conqueri pro his quae in me agit, qui tantis viris et talibus non pepercit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ. & non multopost cum tu scisma
ab eccłia facies. & ut ꝓ ipso scismate co¬
lorem aliqũe excusationis inuenias.
cis libros incipies infamare: & istum
quem modo chalcenterum tuum uo-¬
ais adamantium nominatum. dicturꝰ
es non tam libros ad utilitatẽ animȩ
qũã uenenata dogmata conscripsisse:
hunc quem negas a demetrio in cau¬
sa fidei ẽẽ damnatum. & hunc quem
negas pro dogmatum nouitate incu-¬
satum. tu execrandum ꝓ nouitate do¬
gmatum dices: & ea quȩ dicis nunc
aduersum eum canes rabidos simu-¬
lare. hȩc tu ipse simulabis: Romanũ
quoq ut nunc scribis epłis tuis cõ¬
monitoriis uiramentis. satellitibus
circũuolantibꝰ. etiam tu contra eum
coges senatum. ꝙ talem uicem pro
om̃ibus laboribꝰ suis calcentero tuo
reddes:. & ideo caue hȩc nunc scri¬
bere. ne cum hȩc scripseris ꝙ illa
egeris multo uerius tu tius senten¬
tiis condemneris. qũa ille alienis.¬
putasne habuisses ꝓpħȩ illi hȩc

Expanded text:
tempus et non multo post, cum tu schisma tempus et non multo post, cum tu schisma ab Ecclesia facies, et ut pro ipso schismate colorem aliquem excusationis invenias, cis libros, incipies infamare, et istum quem modo Chalcenterum tuum voais, Adamantium nominatum, dicturus es, non tam libros ad utilitatem animae, quam venenata dogmata conscripsisse. Hunc quem negas juste a Demetrio in caussa fidei esse damnatum, et hunc quem negas pro dogmatum novitate accusatum, tu exsecrandum pro novitate dogmatum dices: et ea quae dicis, nunc adversum eum canes rabidos simulare, haec tu ipse simulabis. Romanum quoque senatum, ut nunc scribis, Epistolis tuis commonitoriis, juramentis, satellitibus circumvolantibus, etiam tu coges contra eum, et talem vicem pro omnibus laboribus suis Chalcen tero tuo reddes. Et ideo cave haec nunc scribere, ne cum haec scripseris, et illa egeris, multo verius tu tuis sententiis condemneris, quam ille alienis.Putasne habuisses Prophetae illi haec
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione libroᷤ duoᷤ. ꝙ alios de re¬
surrectione dialogos duos. Et cum
enumerasset om̃ia eius opuscula scd̃m
indiculi fidem: addit ꝙ dicit. Uide¬
tisne ꝙ grecos pariter ꝙ latinos. uni
tanta legere potuit. quanta ipse
conscripsit: Oro hoc sudore quid ac-¬
cepit prȩmii: Damnatur ademetrio
ep̃o. exceptis palestinȩ ꝙ arabiȩ &¬
fȩnicis atq achaiȩ sacerdotibꝰ. In
damnatione eius consentit urbs ro¬
ma. ipsa contra hunc cogit senatum:
non propter dogmatum nouitatẽ.
non ꝓpter heresim ut nunc aduersus
eum rabidi canes simulant: Sed quia
głam ęloquentiȩ eius & scientiȩ ferre
non poterant: ꝙ illo docente om̃s muti
putabantur. Hȩc quare scripserim. S̾ ad
pauꝑis lucernȩ igniculum cito sermo
epicaͬros & aristippas cogitetis.
iquis tibi tunc quȩso cum ista ad pau-¬
peris ut ais lucernȩ igniculum cito
sed non cauto sermone dictares: astitisset
hanc uocẽ. reprime stilum. erit enim

Expanded text:
Resurrectione libros duos, et alios de ReResurrectione libros duos, et alios de Resurrectione Dialogos duos, » et cum enumerasset omnia ejus Opuscula, secundum indiculi fidem addidit et dicit, « Videtisne et Graecos pariter et Latinos uniustanta legere potuit, quanta ipse conscripsit? Pro Al. Porro hoc sudore quid accepit praemii? Damnatur a Demetrio Episcopo, exceptis Palaestinae et Arabiae ePhoenicis, atque Achaiae Sacerdotibus: in damnationem ejus consentit urbs Roma. Ipsa contra hunc cogit Senatum, non propter dogmatum novitatem, non propter haeresim, ut nunc adversum eum rabidi canes simulant, sed quia gloriam eloquentiae ejus et scientiae ferre non poterant, et illo dicente, omnes muti putabantur. Haec quare scripserim et ad pauperis lucernae igniculum, cito sermonEpicuros et Aristippos cogitetis. » 21. Si quis tibi tunc quaeso cum ista ad pauperis, ut ais, lucernae igniculum, cito sed non cauto sermone dictares, adstitissethanc vocem, reprime stilum, erit enim
Abbreviated transcription (Latin):
tos qui us nr̃m alienos sua manu
describere non potest. Et quia nunc
otiosum ẽ apud latinos grecoꝵ uo¬
luminum indicem dexere de quo
qui latine scripsit aliqua comine¬
morabo: ut intelligamꝰ nos epimen¬
dis dormire somnum. & studium
quod illi posuerunt in eruditione
seculariũ litterarum. in congregan¬
dis opibus ponere Scripsit igitur
uarro quadraginta quinq libros
antiquitatum: quatuor de uita po¬
płi Romani. Et cum enumerasset
ꝑ singula corpora. om̃ia quȩ uarro scri¬
psit: addit post hȩc. Quo rursum
uarroris & chalcenteri mentio facta
sit: quęritis. Uidelicet: ut ad adaman¬
dum nr̃m nr̃mq chalcenterum ue-¬
rarum labore sudauit. ut uiste ada¬
mantis nomen acceperit. Uultis nosse
quanta ingenii sui reliquerit moni¬
menta: Sequens titulus ostendit. Scri¬
psit in genesĩ libroᷤ .xiiii. mistarũ omeliarũ li¬
bros duos. in exodum excerpta. in leuitico
excerpta. Et post multa. itẽ inquit

Expanded text:
tos quivis nostrum alienos sua manu tos quivis nostrum alienos sua manu describere non possit. Et quia nunc otiosum est apud Latinos Graecorum voluminum indicem texere, de eo qui Latine scripsit aliqua commemorabo, ut intelligamus nos Epimenidis dormire somnum, et studium quod illi posuerunt in eruditione saecularium scripturarum, nos in congregandis opibus ponere. Scripsit itaque Varro quadraginta quinque libros Antiquitatum, quatuor de Vita populi Romani. » Et cum 373 enumerasset per singula omnia quae Varro scripsit, addidit post haec: « Quorsum Varronis et Chalcenteri mentio facta sit quaeritis, videlicet ut ad Adamantium nostrumque Chalcenterum verarum labore sudavit, ut juste Adamantii nomen acceperit. Vultis noscere quanta ingenii sui reliquerit monimenta? sequens titulus ostendit. Scripsit in Genesim libros tredecim; Mysticarum Homiliarum libros duos; in Exodo Excerpta, in Levitico Excerpta. » Et post multa: « Item, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cyrographis suis teneri uult. nec pu¬
tat in causa sua obseruari scripturȩ
scẽ debere sententiam. quȩ iuibet ab-¬
sq ꝑsonarum acceptione iudicari:
non ut ȩquitas sed ut ipse uuld. ita
satisfaciamus ꝓ nobis. Nit enim.
Tu si interprȩtatꝰ es origenem culpan-¬
dus es: ego etiam si eadem dixi pro
quibus ille culpatur bene feci. &
legi debent & teneri. Tu si laudasti
ingenium eius uł scientiam reus es:
ego si ingenium laudaui. nichil est:
ed ꝓfer inquit ubi eum ita lauda¬
uerim: ut fidem eius excusarem.
Non ȩque quidem: sed quocũq
traxeris sequar. Libellum quendam
scribens. c̃oprȩhendere quasi indicu-¬
lo quodam uoluit. quanta apud la¬
tinos uarro conscripserit. & quanta
apud nr̃os origenes in grecis: in qͦ
ita ait. Marcum terentium uarronẽ
mirat᷑ antiquitas: qͦd apud latinos tã in.¬
numerabiles libros scripserit. Greci
chalcenterum miris efferunt laudibꝰ.
quod tantos libros composuerit. qͣn¬

Expanded text:
chirographis suis teneri vult, nec puchirographis suis teneri vult, nec putat in caussa observare Scripturae sanctae debere sententiam, quae jubet absque personarum acceptione judicari: non ut aequitas, sed ut ipse vult, ita satisfaciamus pro nobis. Ait enim, Tu si interpretatus es Origenem, culpandus es: ego etiam si eadem dixi, pro quibus ille culpatur, bene feci, et legi debent et teneri. Tu si laudasti ingenium ejus, vel scientiam, reus es: ego si ingenium laudavi, nihil est. 20. Sed profer, inquit, ubi eum ita laudaverim, ut fidem ejus excusarem. Non aeque quidem; sed quocunque duxeris sequar. Libellum quemdam scribens, comprehendere quasi indiculo quodam voluit, quanta apud Latinos Varro scripserit, et quanta apud nostros Origenes in Graecis, in qua ita ait, « Marcum Terentium Varronem miratur antiquitas, quod apud Latinos tam innumerabiles libros scripserit. Graeci Chalcenterum miris efferunt laudibus, quod tantos libros composuerit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
posteroꝵ. ad nr̃am usq memoriam
non durauit.
ed fortasse dices michi. Quid suꝑfluiꝰᷤ
reples paginas: Nũquid & ille dicit
criminis ẽẽ: nominari origenẽ. aut
ingenii ei laudem dari. si dicatur ta-¬
lis ac tantus urr: Magis si qua sunt
in quibus aut apłicus uir aut eccłiȩ
magister dicitur ut insuꝑioribus
ipse ꝓfert: uel siquid tale est quod fi¬
dem eius non ingenium solum com¬
mendare uideatur. Hoc quidẽ fa-¬
ciam: tamen id circo etiam hoc ꝓ¬
duli. ubi eum talem ac tantum
uirum dicit. quia in mea p̾fatiuncu-¬
puto sermonẽ laudis eius inscriptũ.
& sicubi forte scientiam eius lauda¬
uimus: & tales sunt om̃s meȩ in
illum laudes. ꝓ quibꝰ in se hoc tan
tum ignis accendit. quas de suis
scriptis nec imputari sibi dignum
ducit. Uerum quia non dignatur ȩqua-¬
lem nobiscum ꝑsonam habere in iu¬
dicio. ꝙ nos quid̃e etiam ex suspitioni-¬
bꝰ solis condemnat. ipse uero neq ex

Expanded text:
posterorum ad nostram usque memoriam posterorum ad nostram usque memoriam non durarit. » 19. Sed fortasse dices mihi: Quid superfluis reples paginas? Nunquid et ille dicit criminis esse nominari Origenem, aut ingenii ei laudem dari? Si praedicatur talis ac tantus vir, eo magis, si qua sunt illius, in quibus aut apostolicus vir, aut Ecclesiae magister dicitur, ut in superioribus ipse profert: aut si quid tale est quod fidem ejus, non ingenium solum commendare videatur. Hoc quidem faciam, tamen idcirco haec protuli, ubi eum talem ac tantum virum dicit, quia in ea Praefatiuncuputo sermonem 372 laudis ejus inscriptum. Et sicubi forte scientiam ejus laudavimus, tales sunt omnes meae in illum laudes, pro quibus hic tantum in te ignis accendit, quas de suis scriptis nec imputari sibi dignum ducit. Verum quia non dignatur aequalem nobiscum personam habere in judicio, et nos quidem etiam ex suspicionibus condemnat: ipse vero neque ex
Abbreviated transcription (Latin):
nũquam se cibos origene p̾sen¬
te sine lectione sumpsisse. nũquã
uenisse somnũ. nisi unus ẽ fr̃ibus
sacris litteris ꝑsonaret: hoc diebus
egisse uel noctibus ut lectio oratio¬
nem susceperit. & oratio lectionem.
Item ex alia epła ad marcellam. Bea¬
tus pamphilus martyr cuius uitã
eYsebius cȩsariensis episcopus tri¬
bus ferme uoluminibus explicuit.
cum demetrium falereum & pisi¬
stratum. in sacrȩ bibli othetȩ studio
uellet ȩquare. imaginesq ingenio¬
rum quȩ uera sunt & ȩterna moni¬
menta toto orbe ꝑquireret: tum õs
maxime origenis libros impensiꝰ
dehinc euroius qui eiusde ȩccłiȩ
sacerdotes fuerunt. in mẽbranis in¬
staurare conati sunt. Hic cum mul¬
ta reppererit. ꝙ inuentoꝵ nobis
indicem dereliquerit: centesimi ui-¬
cesimi ꝙ sexti psalmi commentari-¬
um & p̃ħẽ litterȩ tractatum. ex eo
reꝑtum: non quo talis tantusq
uir. adamantium dicimus. aliquid
prȩterierit. sed quod negligentia

Expanded text:
nunquam se cibos, Origene praesennunquam se cibos, Origene praesente, sine lectione sumsisse, 371 nunquam inisse somnum, nisi unus e fratribus sacris Literis personaret. Hoc diebus egisse vel noctibus, ut et lectio orationem susciperet, et oratio lectionem. » 18. Item ex alia Epistola ad Marcellam: « Beatus Pamphylus martyr, cujus vitam Eusebius Caesariensis Episcopus tribus ferme voluminibus explicuit, cum Demetrium Phalereum et Pisistratum in sacrae Bibliothecae studio vellet aequare, imaginesque ingeniorum, quae vera sunt et aeterna monimenta, toto orbe perquireret: tunc omnes maxime Origenis libros impensiusdehinc Euzoius, qui ejusdem Ecclesiae Sacerdotes fuerunt, in membranis instaurare conati sunt. Hic cum multa repererit, et inventorum nobis indicem reliquerit, centesimi vicesimi sexti Psalmi Commentarium, et Phe literae Tractatum, ex eo repertum. Non quod talis tantusque vir, Adamantium dicimus, aliquid praeterierit: sed quod negligentia
Abbreviated transcription (Latin):
ta sint illa estimanda quȩ magna
sunt. cũ sic possint placere quȩ par¬
ua sunt. Item ex prȩfatione commen¬
tarii in micheam scripta ad Paylam
et eustochium. post aliquanta. Nã
quod dicunt origenis me uolumina
cõpilare. & contaminare non dicere
scripta ueterum: quod illi maledictũ
uehemens ẽẽ existimant. eam laudẽ
ego duco maximam. cũ illos imita-¬
ri uolo qui cunctis prudentibus &
prȩtationis hebraicoꝵ nominum
post aliquanta. ita ait. Ac ne forte
consummato ȩdificio. quasi ex parte
adesset manus noui testamenti. uer-¬
ba & nomina interprȩtatꝰ sum: imi¬
mo nisi imꝑitus negat. Inter cȩtera¬
enĩ ingenii sui p̃clara monimenta.
etiãm in hoc laborauit: ut quod
philo quasi iudȩus omiserat. hic
marcellam. Ambrosius quo car-¬
tas. sumptus. notarios ministran¬
te. tam innumerabiles libros uere
ad amantius & noster calcenterus
explicuit. in quadam epła qũa ad
euntdẽ de athenis scripserat refert.

Expanded text:
ti sint illa existimanda, quae magna ti sint illa existimanda, quae magna sunt, cum sic possint placere, quae parva sunt. » 15. Item ex Praefatione Commentarii in Michaeam scripta ad Paulam et Eustochium, post aliquanta: « Nam quod dicunt Origenis me volumina compilare, et contaminare non decere scripta Veterum, quod illi maledictum vehemens existimant, eam laudem ego duco maximam, cum illos imitari volo, qui cunctis prudentibus et pretationis Hebraicorum Nominum: post aliquanta, ita dicit: « At ne forte consummato aedificio, quasi extrema deesset manus, novi Testamenti verba et nomina interpretatus sum, imimo, nisi imperitus, negat. Inter caeteraenim ingenii sui praeclara monimenta, etiam in hoc laboravit, ut quod Philo quasi Judaeus omiserat, hic istola ad Marcellam: « Ambrosius, quo chartas, sumtus, notarios ministrante, tam innumerabiles libros vere Adamantius noster et Chalcenterus explicuit, in quadam Epistola, quam ad eundem de Athenis scripserat, refert
Abbreviated transcription (Latin):
est. sed ꝑ multa sim translaturus: ea
lege quam tͥ sepe constitui. ut ego uo¬
cem prȩbeam. ty notarium. Itẽ de can¬
ticis canticoꝵ prȩfatio. Beatissimo pa-¬
pȩ damaso. Origenes cum in cȩt̾is
libris om̃s uicerit. in cantico canti¬
corum ipse se uicit. Nam undecim
uoluminibus explicatis quȩ ad ui¬
ginti usq uersuum milia ꝑuenerunt:
primum septuaginta interprȩtes. dein-¬
de aquilam. syminachum. theodotio¬
nem. & ad extremum quintã ȩditionẽ
qũa in actio littore inuenisse se scri-¬
quod dicitur. Introduxit me rex in
cubiculum suum. Itaq illo oꝑe prę¬
termisso quia ingentis est otii. labo¬
ris. & sumptuum. tantas res tam
digne in latinum trans ferre sermo-¬
nem: hos duos tractatus quos in
morem cotidiani eloquii paruulis
adhuc lactentibusq composuit. fide-¬
liter magis qua ornate interprȩtatus
sum: gustum tibi sensuum eius non
cibũ offerens. ut animaduertas qͣn¬

Expanded text:
est, sed permulta sim translaturus, ea est, sed permulta sim translaturus, ea lege quam tibi saepe constitui, ut ego vocem praebeam, tu notarium. » 14. Item de Canticis Canticorum Praefatio: « Beatissimo Papae Damaso. Origenes cum in caeteris libris omnes vicerit, in Cantico Canticorum ipse se vicit. Nam undecim voluminibus explicitis, quae ad viginti usque versuum millia pene perveniunt, primum Septuaginta 370 interpretes, deinde Aquilam, Symmachum, Theodotionem, et ad extremum Quintam editionem, quam in Actio littore invenisse se scriquod dicitur: Introduxit me rex in cubiculum suum. Itaque illo opere praetermisso, quia ingentis est otii, laboris et sumtuum, tantas res, tam dignum opus in Latinum transferre sermonem, hos duos Tractatus quos in morem quotidiani eloquii parvulis adhuc lactentibusque composuit, fideliter magis quam ornate interpretatus sum, gustum tibi sensuum ejus, non cibum offerens: ut animadvertas, quan