comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sinit ues autem colitis ea que nec dn nec
aliquid sirat. qm̃ prorsus nulla sunt. Hñt
quid̃ ⁊ illi q̃dam fabłosa sigrãta. s eẽ illas
fabulas norunt. Et uel a poetis delectandi
tausa fictas ẽẽ asserunt. uł eas ad nat᷑am
rerum uł mores homimiũ int̾p̾tari conan¬
tur. sicut uislcanum claudum. qr ignis ter¬
remmotus enisim ẽ. Et fortunam cecam.
ꝙ ex inc̾to accidant que fortuita dicuntur
Et tͥa fata incolo suso digitisq filum ex la¬
na torq̃ntib. pp̃ tͥa temꝑa. Pret̾itum ꝙ in
tis ad fusum. tanqmͣ ꝑ p̾sens ad p̾ret̾itum tͣ¬
hiciendũ ẽ. Et uen̾em uulcam uxorem. qr
ex calore uoluptas naturalit̾ uascit᷑. ⁊ mar
tis adult̾am. qr belligerantib incõgrua
ẽ. Et cupidinẽ pu̾m uolitantẽ ac sagtitan¬
tem. ꝙ irrõnabilis ⁊ instabił amor corda
uuln̾et mnseroꝵ. Et alia ꝑ multa ĩ hunt¬
cx
modum. Que circa ħ meis ridemus. ꝙ int̾¬

Expanded text:
sunt; uos autem colitis ea, quae nec dii nec sunt; uos autem colitis ea, quae nec dii nec aliquid sunt, quoniam prorsus nulla sunt. habent quidem et illi quaedam fabulosa figmenta. sed esse illas fabulas norunt et uel a poetis delectandi causa fictas esse adserunt uel eas ad naturam rerum uel mores hominum interpretari conantur. sicut Uulcanum claudum, quia ignis terreni motus eiusmodi est, et Fortunam caecam. quod ex incerto accidant, quae fortuita dicuntur, et tria Fata in colo et fuso digitisqna torquentibus, propter tria tempora, praeteritum quod in tis ad fusum, tanquam per praesens ad praeteritum trajiciendum est; et Venerem Vulcani uxorem, quia ex calore voluptas naturaliter nascitis adulteram, quia belligerantibus incongrua est; et Cupidinem puerum uolitantem ac sagittantem, quod inrationabilis et instabilis amor corda uulneret miserorum, et alia permulta in hunc modum. quocirca hoc in eis inridemus, quod inte
Abbreviated transcription (Latin):
encia ita carentes. ut nec saꝑe possitis aliquid
fortit̾ nec nalere sapient̾. Itane u̾o detestan¬
namqr distentus. hic u̾tute hĩtans. hic sapi¬
encia. nec hic ꝑfectus ⁊ psemis. Nec in sole sa¬
piens. nec in lia pͥpotens. utrobiq pulchros
pueros supponat ꝯcupiscendos feminis pͥnci¬
pib tenebraꝵ. ⁊ mascuł puellas. ħ legitis. ħ
creditis. ħ docetis. ex hac fide docͥnaq inn¬
tis. ⁊ nramim qr sic abhoĩamim. U̾m si in
istis tam eimentib notisimisq liimbus
tissime fingitis adoretis. quid de cet̾is urĩs
fabuł dicam. Quid enim splenditenens sus¬
pendit mundũ. Et quis athlas cum illo sup¬
portat. ħ ⁊ innum̾abilia que similit̾ delira¬
tis ominno ñ sunt. ⁊ colitis ea. Hiic uos pa¬
ganis dñs det̾iores. eo tm̃ similes ꝙ multos
deos colitis. eo u̾o inpeiorem ꝑtem dissim¬
les. ꝙ illi ꝓ diis ea colunt que sunt s dii ñ

Expanded text:
enta ita carentes, ut nec sapere possitis aliquid enta ita carentes, ut nec sapere possitis aliquid fortiter nec ualere sapienter? itane uero, detestanlem lunamque distentus hic uirtute habitans, hic sapientia nec hic perfectus et plenus nec in sole sapiens nec in luna praepotens, utrobique pulchros pueros subornat concupiscendos feminis principibus tenebrarum et masculis puellas ? haec legitis, haec creditis, haec docetis, ex hac fide doctrinaque uiuitis. et miramini, quia sic abominamini ! Uerum si in istis tam eminentibus notissimisque luminibus obis dementissime fingitis adoretis, quid de ceteris uestris fabulis dicam? quis enim splenditenens suspendit mundum et quis Atlas cum illo subportat ? haec et innumerabilia, quae similiter deliratis, omnino non sunt et colitis ea. hinc uos paganis dicimus deteriores, eo tantum similes, quod multos deos colitis; eo uero in peiorem partem dissimiles, quod illi pro diis ea colunt, quae sunt, sed dii non
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo ñ seꝑatur sp̃t scͥũs. Aerem quappe
dotam mundi fabricam implere ꝑhibe¬
tis. Unde sol ⁊ luna circintis suos ꝑagentes.
semꝑ cum illo sunt. A sole autem iuna
discedit. ⁊ ad solem rursus accedit. Ita no¬
bis auccorib uł posuis deceptorib. ꝑ dum¬
diam ꝑtem circuli recedit au̾tute sapĩa
⁊ ad eam ꝑ aliam drmidiam rursus acce¬
dit. ⁊ cum plena ẽ. tũ longe ẽ a u̾tute sa¬
piencia. Tunc enim tam longo intͥuallo
a se disnincta sunt hec duo lumia ut cũ
sol uergit ad occidentẽ tunc luma sur¬
gat ab oriente. Ex quo sit. ut qm infir¬
mant᷑ omma que u̾tute deserunt᷑. eo sapien¬
tia sit infirimor. quo ẽ luna plenor. Si au
dem ualet. ⁊ u̾tus dĩ semꝑ tĩndem sapit. cur
hec si duo dicitis ut ea locorum sedib int̾¬
ualłqr seꝑatis. cum ⁊ ipãs sedes eiusd̃ sb̾stancie
dicatis. O homiines ceca ⁊ insana m̃te ñ rece¬
dentes a fantasmate corꝑum. ⁊ u̾tute ac sapi¬

Expanded text:
ab eo non separetur Spiritus sanctus? Aerem quippe, ibuit, totam mundi fabricam implere perhibetis. Unde sol et luna circuitus suos peragentes, semper cum illo sunt. A sole autem luna recedit, et ad solem rursus accedit: ita vobis auctoribus, vel potius deceptoribus, per dimidiam partem circuli recedit a virtute sapientia, et ad eam per aliam dimidiam rursus accedit: et cum plena est, tum longe est a virtute sapientia; tunc enim tam longo intervallo a se disjuncta sunt haec duo lumina, ut cum sol vergit ad occidentem, tunc luna surgat ab oriente: ex quo fit, ut quoniam infirmantur omnia quae virtute deseruntur, eo sapientia sit infirmior, quo est luna plenior. Si audem ualet, et uirtus dei semper tantundem sapit, cur haec sic duo dicitis, ut ea locorum sedibus interuallisque separetis, cum ipsa sedes eiusdem substantiae dicatis, homines caeca et insana mente non recedentes a phantasmate corporum et uirtute ac sapi
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑali. Uob̾ autẽ ꝑ fabłam ur̃am in escis
ominib xp̃c ligatus apponitur. adhuc li¬
gandus ur̃is insc̾ib. soluendusq ructati¬
bus. Nam ⁊ cum manducatis dĩ ur̃i defec¬
tione uos reficitis. ⁊ cum dig̾itis illus refec¬
tione deficitis. Eum enim uos psenos ued¬
dit resumpcio ur̃a. ip̃m p̾mit. Quod quid
lib̾atus essug̾e̾t. Qnomͦ gͦ comꝑas panem
⁊ calicẽ nr̃m. ⁊ parem religionẽ dicis erro¬
rem longe a u̾itate disccetum. penis desipi¬
ens qmͣ ñ milli. qui nos pp̃ panem ⁊ calicẽ
cererem ac libum colere existimant. Quod
icõ cõmemorand̃ putau. ut adu̾tatis ex qͣ
cut enim acerere. ⁊ libo paganoꝵ diis lon¬
ge absumus. qmͣus panis ⁊ calicis sacram̃¬
longe fu̾nt a sat᷑macis cathenis. quͣis ꝓ¬

Expanded text:
orali. Vobis autem per fabulam vestram in escis omnibus Christus ligatus apponitur, adhuc ligandus vestris visceribus, solvendusque ructatibus. Nam et cum manducatis, dei vestri defectione vos reficitis; et cum digeritis, illius refectione deficitis. cum enim uos plenos reddit, resumptio uestra ipsum premit. quod quideliberatus effugeret. quomodo ergo conparas panem et calicem nostrum et parem religionem dicis errorem longe a ueritate discretum peius desipiens quam nonnulli, qui nos propter panem et calicem Cererem ac Liberum colere existimant? quod ideo commemorandum putaui, ut aduertatis, ex qua cut enim a Cerere et Libero Paganorum diis longe absumus, quamvis panis et calicis sacramelonge fuerunt a Saturniacis catenis, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
furentũ. Cur autẽ arbitret᷑ faustus prẽm
nob̾ eẽ religionem circa panẽ ⁊ calicẽ ues¬
cio. cum manicheis uinum gustare ñ ueli¬
gio. s saclegium sit. In uua enim agnos¬
anit dm̃ sinim. in cõppa nolunt qͣi aliquid
eos calcatus ⁊ inclusus osfend̾it. Nr̃ autẽ pa¬

Expanded text:
furentium. Cur autem arbitretur Faustus parem nobis esse religionem circa panem et calicem, nescio, cum Manichaeis uinum gustare non religio, sed sacrilegium sit. in uua enim agnoscunt deum suum, in cupa nolunt, quasi aliquid eos calcatus . et inclusus offenderit. noster autem pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uanitas u̾sipellis. ut quid tͥ obicis.
ꝙ siquis tͥ obicit nescit cum quo agat. Noq
eram uos paganos dñis. ant scisma pa¬
ganorum. s hr̃e cum eis qnͣdam simłi¬
tudinem eo ꝙ multos colatis dõs. u̾m
nos eis ẽẽ longe det̾iores. ꝙ illi ea colunt
que sunt. s ꝓdiis colenda ñ sunt. Sunt
emim ⁊ ydola. s ad salirtem ncħ sunt.
Et qui colit arborem. ñ quid̾ arando
s adorando. ñ id colit ꝙ nusqmͣ ẽ. s ꝙ¬

Expanded text:
 vanitas versipellis! utquid tibi objicis, quod si quis tibi objicit, nescit cum quo agat? Neque enim vos Paganos dicimus, aut schisma Paganorum; sed habere cum eis quamdam similitudinem, eo quod multos colatis deos. Verum vos eis esse longe deteriores. quod illi ea colunt quae sunt, sed pro diis colenda non sunt: sunt enim et idola, sed ad salutem nihil sunt. Et qui colit arborem, non quidem arando, sed adorando, non id colit quod nusquam es
Abbreviated transcription (Latin):
Ipĩs quippe int̾pͥtacõnib comuncunt᷑. ñ se
illum dm̃ cołe. cunus soluis ꝑticipacione mẽs
berta fit. s ab illo conditam creat᷑am. Nec so¬
las uͥtutes ip̃nis creature. sicut inmeruam.
cimis fabłam ꝙ de iouns capite nata sit. ad
prudenciam ꝯsiliorum int̾pͥtant᷑. que rõnis
ẽ ꝓpria. cui sedem capitis ⁊̃ pͥlato dedit. s ⁊̃
incia sicut de cupidine diximus. Unde qui¬
dam eoꝵ tragicus ait. Dm̃ ẽẽ amorem. tur¬
pis. ⁊ uicio fauens. finxit libido. Nam ⁊ cor¬
uerunt. sicut palłoris ⁊ febris. Ut gͦ omnt¬
pii figuras hñt asfectum. ut eas ipsas
formas in locis honoralib sblimatas. qui
b tm̃ obsequitm exib̾i udent tanqm dõs
timeant. Ile ip̃e int̾p̾tacõnes quib ħ inui
ta. ⁊ surda ⁊ ceca. ⁊ examina defendunt᷑.
digius accusant᷑. Uerumptũ ⁊ ista quo¬

Expanded text:
ippe interpretationibus conuincuntur non se illum deum colere, cuius solius participatione mens beata fit, sed ab illo conditam creaturam; nec solas uirtutes ipsius creaturae, sicut Mineruam, cuius fabulam, quod de Iouis capite nata sit, ad prudentiam consiliorum interpretantur, quae rationis est propria, cui sedem capitis etiam Plato dedit, sed etiam uitia, sicut de Cupidine diximus. unde quidam eorum tragicus ait: . deum esse amorem turpis et uitio fauens finxit libido. Nam et coruerunt, sicut Palloris et Febris. ut ergo omitporum figuras habent affectum, ut eas ipsas formas in locis honorabilibus sublimatas, quibus tantum obsequium exhiberi vident, tanquam deos timeant; illae ipsae interpretationes, quibus haec muta, et surda, et caeca, et exanima defenduntur, dignius accusantu
Abbreviated transcription (Latin):
tacõnẽ p̾miciantẽ. Situt autẽ ñ ideo
ꝯtempnenda uł detestanda ẽ uͥgnntas
sic ñ idõ rep̾hendenda satͥficia prĩmm.
qr sicut ⁊ sa cͥficia gencium. Qina sicut
int̾ illas uͥguntares multum distat.
qmͣuis nncħ aliud distet. nͥ que cui uoue¬
atur ati reddat᷑. sic int̾ satͥficia pagano¬
rum ⁊ hebreoꝵ multum distat. eo ip̃o ꝙ
ħ solum distat. que cui sint mimola¬
ta ⁊ oblata. Illa scil suꝑbe impietati de¬
quo hrẽntur dii. qr dĩus honor ẽ sacͥ¬
sicium. illi u̾o um dõ. ut ei offe̾tur si¬
militudo ꝓmitens u̾itatẽ sacͥfitii. cui¬

Expanded text:
deo contemnenda vel detestanda est virginitas sic non ideo reprehendenda sacrificia Patrum, quia sunt et sacrificia Gentium: quia sicut inter illas virginitates multum distat, quamvis nihil aliud distet, nisi quae cui voveatur atque reddatur; sic inter sacrificia Paganorum et Hebraeorum multum distat, eo ipso, quod hoc solum distat, quae cui sint immolata et oblata: illa scilicet superbae impietati daequo haberentur dii, quia divinus honor est sacrificium; illa vero uni Deo, ut ei offerretur similitudo promittens veritatem sac
Abbreviated transcription (Latin):
bile. dum uult ꝙ nolebat. ⁊ sat ꝙ nesci¬
ebat. ⁊ remuscit᷑ ꝙ oblitum etat. Illud
autẽ ĩcõmutabili uolintate. intate. et̾¬
nitate ꝑsistit. Et inde nob̾ ẽ miciũ exis¬
tendi. racio cognoscendi. lex amandi.
natura. qua ununt. uigor quo sencit.
motus quo appetunt. Inde ⁊̃ omĩb oꝑi
nent᷑. pondus ut ordment᷑. Itaq linẽ
illud tͥurtas nnseꝑabilis inmis ds̃ c̃. cuius uos nł¬
lo corꝑe adnincto ꝑ se ipãm incorpeam sp̃ita
tis. Nec saltem tͥitati soca tͥa datis. s qͣtuor.
Patͥ unum .i. lumen maccessbile. ꝙ pror¬
sus ñ intlłigitis. Filio duo. solem scil atqr

Expanded text:
 nesciebat, et reminiscitur quod oblitum erat, illud autem incommutabili voluntate, veritate, aeternitate persistit; et inde nobis est initium existendi, ratio cognoscendi, lex amandi; natura qua vivunt, vigor quo sentiunt, motus quo appetunt; inde etiam omnibus nentur, pondus ut ordinentur. Itaque lumen illud trinitas inseparabilis, unus deus est, cuius uos nullo corpore adiuncto per se ipsam incorpoream spiritaltis. nec saltem trinitati loca tria datis, sed quattuor: patri unum, id est lumen inaccessibile, quod prorsus non intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
lam ea soides ⁊ fel gentis tenebraꝵ eẽ ꝑ
hibetis. cont̃ apłm dicentẽ. omĩa mũda
sb hus ꝓhibuisse quẽ ĩmunda ip̃i pu¬
tant. Oñdite ubi ista adiscipuł suns ue¬
dicis ꝓuidencia ita cetati. ut ⁊̃ cõmoneatis
spiciendũ nserno. ut ibi uideamur qmͣ
falsum sit ꝙ pͥor adimanthus. ⁊ mͦ faustus
dixit. dñm iħm a discipus suis carnes ues¬
tendas remorasse. easq uulgo scłarib cõ¬
cessisse. Nempe cum respondiss calumpii¬
untib ꝙ ñ lotis manib manducarẽt. ita
sequit᷑ emigłm. ⁊ cõuocatis tͣbis ait illis.

Expanded text:
nam ea sordes et fel gentis tenebrarum esse perhibetis, contra Apostolum dicentem, Omnia munda ab iis prohibuisse, quae immunda ipsi putant. Ostendite, ubi ista a discipulis suis redicis providentia ita caecati, ut etiam commoneatis spiciendum inseruero: ut ibi videamus quam falsum sit, quod prior Adimantus, et modo Faustus dixit, Dominum Jesum a discipulis suis carnes vescendas removisse, easque vulgo saecularibus concessisse. Nempe cum respondisset calumniantibus quod non lotis manibus manducarent, ita sequitur Evangelium: Et convocatis turbis, ait i
Abbreviated transcription (Latin):
re erant. uera ⁊̃ ipã nulnera fu̾ant.
Nec uera uulnera. nͥ ueta caro hre po¬
tinss. Hoc uerum. totum nr̃m ei̾cit
errorem. Porro si pp̃c falsas citatͥces
dubitanti discipło demonstrauit. ⁊ ip¬
sum fallacem dicis ita docentẽ. ⁊ te
falli copis. ita discentẽ. S qr falline¬
mo ẽ qͥm uelit. fallere autẽ mułti
uolunt. magis te uelle intlłigo. qͣ exemplo
pp̃i fallacit᷑ doce̾. qmͣ exemplo chome fala¬
d̾e docentem. ac ñ pocius tau̾e fallentem
At si ille dicapulus ueras cicatͥces ten¬
Ita manicheus ñ ꝑmaneb̾ si sic coedis
ut thomas. infidelis autem remanebis

Expanded text:
rae erant, uera etiam illa uulnera fuerant, nec uera uulnera nisi uera caro habere potuisset: hoc uerum totum uestrum euertit errorem. porro si Christus falsas cicatrice dubitanti discipulo demonstrauit, et ipsum fallacem dicis ita docentem et te falli cupis ita discentem. sed quia falli nemo est qui uelit, fallere autem multi uolunt, magis te uelle intellego quasi exemplo Christi fallaciter docere quam exemplo Thomae falladere docentem, ac non potius cauere fallentem? at si ille discipulus ueras cicatrices tetita Manichaeus non permanebis, si sic credis ut Tho
Abbreviated transcription (Latin):
qui cõmunicant hominẽ. Nõ lotis ma
ib manducare. ñ cõmiuncat hominẽ
Terte iam mamfestat fallacia cõucta
doscendit. Certe iam clariu ẽ. ñ aliud
de hac᷑ re curbas. aliud secreto discipłos
dim̃ dociisse. Certe sine dubitacõne
pspicit᷑ manichos pocuis ẽẽ m̃daces. at¬
qr fallaces. ñ moysen ñ xp̃m. Nam testa¬
menti itͥusq docinam ibi siguratam.
hic reuelatam. ibi ꝓpħatam. hic p̾sen
uare putant. que moys sqͥpsit. cũ omiã
prsus obsernet᷑. ñ iam in figĩs s meis reb
quas ille figure p̾minciau̾nt significando.¬
sleq enini si aliud tempus eẽt sc̾ͥbendi. ali¬
snd segendi. recte dr̃emus scͥpturam illã
ñ obseruare leccorem. Qina ⁊ ipẽ carat¬
teres ilłos ñ face̾t. cum ilłe fuisse figure
sonoꝵ. ille autẽ iam sonos ipõs expmet.

Expanded text:
minem; non lotis autem manibus manducare non communicat hominem. Certe iam manifestata fallacia connicta discedit; certe iam clarum est non aliud de hac re turbas, aliud secreto discipulos dominum docuisse; certe sine dubitatione perspicitur Manichaeos potius esse mendaces atque fallaces, non Moysen, non Christum. non testamenti utriusque doctrinam ibi figuratam. hic reuelatam. ibi prophetatam, hic praesentuare putant, quae Moyses scripsit, cum omnia prorsus obseruent, non iam in figuris, sed in eis rebus, quas illae figurae e enim, si aliud tempus esset scribendi, aliud legendi, recte diceremus scripturam illam non obseruare lectorem, quia et ipse characteres illos non faceret. cum illae fuissent figurae sonorum, ille autem iam sonos
Abbreviated transcription (Latin):
tus s inspeccione cõmonitus. Idõ autem
idĩ ppõ nõ coedebant. qr nec illa que moy¬
ses ñ figurate s aꝑte p̾ceꝑat obseruabant.
unde illis dicit. Decañtis m̃tam ⁊ cum¬
num ⁊ reliquitis gramora legis. mĩãm
⁊ iudicium. Liqntes culicem. camelũ an¬
tem glucientes. hec oportebat face̾. illa
antem ñ omitt̾e. Unde ẽ ⁊ illud ꝙ tradi¬
cõnib suis docebant. quomꝰ infirmaret᷑
p̾ceptum dĩ quo defert honorem ponti¬
bus nisserat. Propt̾ qmͣ suꝑbiam ⁊ mi¬
quitatẽ excecari merunt. urt cet̾a ñ intel¬
lig̾ent. qr ea que intlłigebant impis cõ

Expanded text:
ei Christo non credebant, quia nec illa quae Moyses non figurate, sed aperte praeceperat, observabant. Unde illis dicit: Decimatis mentham et cyminum, et relinquitis graviora Legis, misericordiam et judicium; liquantes culicem, camelum autem glutientes: haec oportebat facere, illa autem non omittere . Unde est et illud, quod traditionibus suis docebant quomodo infirmaretur praeceptum Dei, quo deferri honorem parentibus jusserat; propter quam superbiam et iniquitatem excaecari meruerunt, ut caetera non intelligerent: quia ea quae intelligebant, i
Abbreviated transcription (Latin):
pe inderis qui de te sencias. qui te ut
gentilem uł udeum dociͥ de ppõ expetis.
ego tã neq ħ desugi. ⁊ om̃s tͥ aditus er¬
fõris qnͣtum potunꝰ clansi. Nec illud si¬
in pat̾e p̾cipiaum quo uos ceci mita¬
tis. dicentes falsa eẽ in euuͣgłio. si tubi
ur̃a hesis eꝑitum ñ inuen̾it. ut uobis
incħ remaneat. quo redire possitis un¬
de ppõ credatis. ⁊bi uob̾ ħ nox pestilẽ¬
cie ñ possit oppomi¶ Oumi ⁊̃ sic de doc̾ĩ

Expanded text:
pe videris quid de te sentias, qui te ut Gentilem vel Judaeum doceri de Christo expetis: ego tamen neque hoc defugi, et omnes tibi aditus erroris quantum potui clausi. Nec illud sivi patere praecipitium, qua vos caeci mittitis, dicentes falsa esse in Evangelio, sicubi vestra haeresis exitum non invenerit: ut vobis nihil remaneat, quo redire possitis, unde Christo credatis, ubi vobis haec vox pestilentiae non possit opponi. Quin etiam sic te doceri
Abbreviated transcription (Latin):
uerum sabb̃m. uos ei. nolite resist̾e. ⁊ intel¬
ligide ueram ranotentiã. Nam eo ip̃o loco¬
uͥ p̾cipue destructor sabbi putat᷑ iħc. cum
discipuli enis ꝑ segetem tnͣseuntes ⁊ esur¬
entes uellerent spicas ⁊ ed̾ent. imocentes
eos dixit. respondens ndĩs. Si sciretis quid
riencium misereri debu̾nt. qr ħ illi coacc
fame fec̾unt. Auob̾ autem quisqͥs uulserit
spicas ñ extradicione xp̃i qui harit in nocẽ¬
ciam uocat. s extradicione mainichei homi¬
cida deputatur. An forte mĩam eisd̃ spics
exhibu̾nt apłi. ut inde m̃bra dĩ manducan¬
do pairgarent. sicut ur̃a fabula ẽ. Uos gͦ ccu¬
deles. qui ħ ñ facitis. S uidel nounit faustus
destruere sabb̾m. qr scit u̾tutem dĩ semꝑ at¬
q infatigabilit̾ oꝑari. Illi ħ dicant. qui in¬
telłigunt dm̃ sine temꝑali uoluntade innu̾¬
sa temꝑa facientẽ. ħ ad uos multum ẽ. qͥ
dĩ ur̃i requiem rebellacõne gentis tenebri¬
rum ꝑhibetis excussam. ⁊ hostium repenti¬

Expanded text:
uerum sabbatum, uos ei nolite resistere et intellegite ueram innocentiam. nam eo ipso locopraecipue destructor sabbati putatur Iesus, cum discipuli eius per segetem transeuntes et esurientes uellerent spicas et ederent, innocentes eos dixit respondens Iudaeis: si sciretis, quidrientium misereri debuerunt, quia hoc illi coacti fame fecerunt. a uobis autem quisquis uulserit spicas, non ex traditione Christi, qui hanc innocentiam uocat, sed ex traditione Manichaei homicida deputatur. an forte misericordiam eisdem spicis exhibuerunt apostoli, ut inde membra dei manducando purgarent. sicut uestra fabula est? uos ergo crudeles, qui hoc non facitis. sed uidelicet nouit Faustus destruere sabbatum, quia scit uirtutem dei semper atque infatigabiliter operari. illi hoc dicant, qui intellegunt deum sine temporali uoluntate uniuersa tempora facientem. hoc ad uos multum est. qui dei uestri requiem rebellatione gentis tenebrarum perhibetis excussam et hostium repenti
Abbreviated transcription (Latin):
no ñ bibet s ꝙ unnium ⁊ sic̾am nõ bib̾et.
ẜribebat g a qmͣ. Eĩb autem enis ñ omĩno
nllus erat. s socuare ⁊ mel filuestrẽ. unde
gͦ dictum ẽ ñ manducans neq bibens. nͥ
qr illo uictri quo uidi udebant᷑ ille ñ uteba¬
tur. Hoc gͦ dñs nͥ ut̾etur. ñ in enis comꝑa¬
cõnem manducans bibensq drẽtur. In for¬
te idõ qr pane ⁊ olerib dñs nesciebat᷑ quib
iołs ñ uescebat᷑. Mirum si ñ manducans
dicit᷑. qui locustas ⁊ mel comedit. ⁊ mandu¬
cant dr̃. qui pane atip olere ꝯtemptus ẽ. S
de cibis suspicamim quicqͥd miłtis. Certe
bibens ⁊ uinarius ñ drẽtur. nͥ innim ñ bi¬
bet. Cur gͦ ⁊ ħ uos ĩmiradum putatis. Neq¬

Expanded text:
um et siceram non biberet: bibebat ergo aquam. cibus autem eius non omnino nullus erat, sed locustae et mel siluestre. unde ergo dictus est "non manducans neque bibens," nisi quia illo uictu. quo Iudaei utebantur. ille non utebatur? hoc ergo dominus nisi uteretur, non in eius conparatione "manducans bibensque" diceretur. an forte ideo, quia pane et oleribus dominus uescebatur, quibus Iohannes non uescebatur? mirum si non madicitur, qui locustas et mel comedit; et manducans dicitur, qui pane atque olere contentus est. Sed de cibis suspicamini quidquid vultis; certe bibens et vinarius non diceretur, nisi vinum biberet: cur ergo et hoc vos immundum putatis? Neq
Abbreviated transcription (Latin):
ne cum̃ tredas illi. Nich̾ enaim subtra.⁊ tibi
Nomen enm meũ ẽ meo. Quid ẽ hoc. Per¬
sccutetur scͥpturas illas ñ iam maincheus.
angło ds dix̾it nomen meum ẽ in illo. nͥ
de ħ quem introduccorẽ inꝓmissionis ter¬
ram pollicet᷑. Deinde querat in homũb
quis moysi successor introdux̾it ppłm. ⁊
rector ⁊ duccor ppłi in heditaten uite et̾ne
scõm destam̃tum noini. suans sigura erat
testam̃tum uetus. Ita qnͣtum attinet ad
ꝓpħicum appatum. nec geri nec dici aliqͥd
posset insigunis. qñquidem res ꝑducta ẽ usq
ad nominis expͥssionem. Suꝑest ut nidens
ille si milt ⁊ in abscondito nideus eẽ ñ litt̾a
s spũ. si uult reputari. uerus ifcłita in quo
dolus ñ est recordetur in figura illum mor¬
tuum iħm. qui itroduxit in t̾ram moriẽ¬
cium. ⁊ aguoscat in intate inuum iħm. qͦ
duce nitcet int̾ram imuencium. Tał enm

Expanded text:
ne non credas illi; nihil enim subtrahet tibi. ne non credas illi; nihil enim subtrahet tibi. nomen enim meum est in eo. quid est hoc? perscrutetur scripturas illas non iam Manichaeus, Angelo Deus dixerit, Nomen meum est in illo, nisi de hoc, quem introductorem in promissionis terram pollicetur. Deinde quaerat in hominibus quis Moysi successor introduxerit populumrector et ductor populi in haereditatem vitae aeternae, secundum Testamentum Novum, cujus figura erat Testamentum Vetus. Ita quantum attinet ad propheticum apparatum, nec geri, nec dici aliquid posset insignius, quandoquidem res perducta est usque ad nominis expressionem. CAPUT XX. Sille, si uult et in abscondito Iudaeus esse non littera, sed spiritu, si uult reputari uerus Israhelita, in quo dolus non est, recordetur in figura illum mortuum Iesum, qui introduxit in terram morientium, et agnoscat in ueritate uiuum Iesum, quo duce intret in ter
Abbreviated transcription (Latin):
rani gͥ a radeo. cur eidem ipĩ futuro suo
successori moyses nomen imitai̾nt. Uocaba¬
tur enim ause. ⁊ appellauit eum iħm. Cur
demqr tunt appellau̾it. qñ ex conualle pha¬
ram. pͥmisit ad eamid̾ t̾ram quo erat ppłs
ip̃o ducente uent᷑us. Dicit enim uerus
ip̃e iħc xpẽ. ⁊ si iero ⁊ p̃parau̾o uob̾ socum ite¬
tum uemam ⁊. assumam uos ad me. Que¬
ram ⁊̃ utrum ñ ħuic sigure attestetur
ꝓpħa dicens. D̾s ab asffrico uemet. ⁊ scũs
de phatan. tanꝯmͣ dr̃et. ecce enis nominis
nemet os scũs. cinus nominus erat ille qͥ
cedit. Quod idem ip̃m dĩ u̾bum intlłigit᷑
soqui. ubi ꝓmittit euud̃ ip̃m moyseos
suocessorẽ. ꝑ quẽ ppłs in t̾ram ꝓmissionis
mittẽtur. nomimie angłi eum appellans.
Sicut ⁊̃ hommes aliquid nunciantes in
scͥptura diuina solent appellari ⁊ ita dicit.
Ecce ego mitto angłm meũ ante faciem
tuam ut seruet te in una ⁊ inducat te in
t̾ram qr̃ nram tͥ. Atcende tͥ ⁊ obandi eũ.

Expanded text:
rgo a Iudaeo, cur eidem ipsi futuro suo successori Moyses nomen mutauerit. uocabatur enim Ause et appellauit eum Iesum. cur denique tunc appellauerit. quando ex conualle Pharan praemisit ad eandem terram, quo erat populus ipso ducente uenturus? dicit enim uerus ipse Iesus: et si iero et praeparauero uobis locum. iterum ueniam et adsumam uos ad me. quaeram etiam, utrum non huic figurae adtestetur propheta dicens: deus ab Africo ueniet et sanctus de Pharan, tamquam diceret: eius nominis ueniet deus sanctus. cuius nominis erat ille, qui  huc accedit, quod idem ipsum dei uerbum intellegitur loqui, ubi promittit eundem ipsum Moyseos . successorem, per quem populus in terram promissionis mitteretur, nomine angeli eum appellans — sicut etiam homines aliquid nuntiantes in scriptura diuina solent appellari — et ita dicit: ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, ut seruet, te in uia, ut inducat te in terram quam iuraui tibi. adtende tibi et obaudi eum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pp̃ mortalitatẽ ꝓprie caro nominat᷑ mu¬
tari dicit in rrͦne. ut iam ñ sit corrupti¬
bile atqr mortale. Qued ne putet᷑ nra sus¬
cep cõne dici. ip̃a enis que sequnt᷑ u̾ba con
sulite. Ecce inquit myst̾ium dico. Onĩs qui¬
dem resurgenius. s ñ om̃s ĩmutabimur.
In athomo in ictu oculi. in nouissima tu¬
ba. Eauet enim tuba ⁊ mortui resurgent
incorrupti. ⁊ nos ĩmutabuinur. Oportet
emm corruptibłe hoc indu̾e corrupcõnem.
⁊ mortale hoc induere ĩmortalitatẽ. ut gͦ
induatur ĩ mortalitate. exintur mortalita¬
te. ħ ẽ circumcisionis myst̾nm. que occaua
tum iam in u̾iate a dõ impleta. Unde dicit᷑.
ex uens se carnem. pͥncipatus ⁊ pot̃ẽt̾atus ex¬
emplaiit. ꝑ hanc enm mortalitatẽ. nobis
inude dyabolice pot̾ates dñabant᷑. Quas ex

Expanded text:
quod propter mortalitatem proprie caro nominatur, muquod propter mortalitatem proprie caro nominatur, mutari dicit in resurrectione, ut iam non sit corruptibile atque mortale. quod ne putetur nostra suspicione dici, ipsa eius sulite. Ecce, inquit, mysterium dico: omnes quidem resurgemus, non tamen omnes immutabimur. In atomo, in ictu oculi, in novissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Oportenim co rruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem. ut ergo induatur immortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo tum, iam in ueritate a domino impleta. unde dicitur: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inu
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃et in pot̃ate. Id egit ut caro enis in se¬
pultͣ sabbato requiesc̾e̾t ab omnib oꝑib
sins. Ut t̾ͥcio die resurgens quẽ dm̃cum
diñs qui post sabbm num̾atut occauus.
⁊̃ crcrancisionẽ octam diei ad se ꝓpħandũ
ꝑtinore declararet. Quid enim significat
sircuuncisio carins. quid nͥ expoliacõnem
mortalitatis. qmͣ de carnali gen̾acione por
pͥncipatus ⁊ pot̾̃ates exemplauit. siducralit̾
tͥumphans eos in seinzipõ. Quod enim dic̃
exisse se carnem. eo soco carnem mortsli¬
tatem carnis intlłigunus. scd̾m qmͣ ꝓprie
corpus ħ caro nominat᷑. Que mortalitas
ꝓprie caro appellata ẽ. qr in illa resurrectio¬
nis smortalitate ñ erit. Pp̃ea scͥtum est
caro ⁊ sanguis regnum dĩ ñ possidebunt.
De quib u̾b̾ soletis calumpnati fidĩ nre
sequnt᷑. in quib aꝑte apłis qui dicat exponit.
Uolens enim oñdere quid eo loco dix̾it car¬
neni continuo subiecit. Neq corrupcõ in¬
corrupcõnem possidebit. Hoc eium corpus

Expanded text:
ejus in sepultura sabbato requiesceret ab omnibus operibus suis, ut tertio die resurgens, quem dominicum dicimus, qui post sabbatum numeratur octavus, etiam circumcisionem octavi diei ad se prophetandum pertinere declararet. Quid enim significat circumcisio carnis? Quid, nisi exspoliationem mortalitatis, quam de carnali generatione porprincipatus et potestates exemplavit, fiducialiter triumphans eos in semetipso . Quod enim dicit exuisse se carnem, eo loco carnem mortalitatem carnis intelligimus, secundum quam proprie corpus hoc caro nominatur. Quae mortalitas proprie caro appellata est, quia in illa resurrectionis inmortalitate non erit. propterea scriptum est: caro et sanguis regnum dei non possidebunt. de quibus uerbis soletis calumniari fidei nostrae, sequuntur; in quibus aperte apostolus quid dicat exponit. uolens enim ostendere, quid eo loco dixerit carnem, continuo subiecit: neque corruptio incorruptionem possidebit. hoc enim corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
cius uolentes statu̾e. mandata dĩ ñ intel¬
ligebant. S ñdum q̃sierant discipłi a magro
quom᷑ xp̃i ꝙ turb̾ dix̾at acciꝵ deb̾ent. Etoe
⁊ ħ fit nam contexit euu̾głista. ⁊ dicit. Nies¬
pondens autẽ pett̾us nt iłli. Narca nobis
pabolam istam. Hinc intlłignius petrũ pu¬
tasse ũ ꝙ intrat mos cõmincat hominẽ
s ꝙ pcedit de ore. s ut sołet obscuritate
patole aliquid significare uoluissẽ. uidea¬
mus t̾ utcum iam secrecius discipuł int̾¬
uogautib ħ dicat. ꝙ manichei uolunt ĩ¬
maiuidos eẽ om̃s carnes. nec eos aliquid
nit. ⁊ ꝓprie dictum ꝑabolam puta̾nt. Sic
enim sequit᷑. Ait ilłe dixit. Adhuc ⁊ nos
enspicientes estis. ⁊ ñ intlłutis qr ome ꝙ

Expanded text:
suas volentes statuere, mandata Dei non intelligebant. Sed nondum quaesierant discipuli a Magistro, quomodo ipsi quod turbis dixerat, accipere deberent. Ecce et hoc fit: nam contexit Evangelista, et dicit, Respondens autem Petrus, ait illi: Narra nobis parabolam istam. Hinc intelligimus Petrum puuod intrat in os, communicat hominem, sed quod procedit de ore, sed. ut solet, obscuritate parabolae aliquid significare uoluisse. uideamus ergo. utrum iam secretius discipulis interrogantibus.hoc dicat. quod Manichaei uolunt, inmundas esse omnes carnes nec eos aliquid rint et proprie dictum parabolam putent. sic enim sequitur: at ille dixit: adhuc et uos insipientes estis et non intellegitis, quia omne,
Abbreviated transcription (Latin):
dyaboli pot̾ate lib̾anda. in ultina rrͦne cõple¬
bitur. ħ ẽ fides nr̃a. Et qm̃ sicut testimoniũ
ꝓphicum paulus cõmemorit. iistus ex fide
uuit. hec ẽ iustificacõ nr̃a. Mortuum quip¬
pe xp̃m ⁊ pagam credunt. resurrexisse autem

Expanded text:
diaboli potestate liberanda, in ultima resurrectione complebitur: haec est fides nostra. Et quoniam, sicut testimonium propheticum Paulus commemorat, Justus ex fide vivit ; haec est justificatio nostra. Mortuum quippe Christum et Pagani credunt: resurrexisse autem
Abbreviated transcription (Latin):
si credetis moysi. cred̾etis ⁊ mnͥ. de me enĩ
ille scͥpsit. E uuigłi quidem tani eramẽs
ẽ auctoritas. ⁊ tam fundata u̾itas. ut ⁊̃ si no
sit. cred̾e deb̾ems. Nunc autem ⁊ si de isto
euuͣgłu capitulo ꝙ absit dubitandum eẽt.
comꝑtis tam multis in scͥptura moysi
de ppõ testimoniis. omns illa dubitacio
tolłetur. Et qr de capitulo eunͣgłi dubitã¬
dum ñ est. ⁊̃ si illa compata ñ eẽnt. ẽẽ tñ
credi oport̾et. Nam illud adningis. dissum¬
lem fuisse tradicionem xp̃i. atqi moyseos.
⁊ idõ ñ fuisse ueri simile. ut si cred̾ent moy¬
si. cced̾ent ⁊ xp̃õ. Inmo illud pocius eẽ cõse¬
quens. ut si alt̾i iidei cred̾ent. alti ncc̾io
repugnarent. ñ utiq dic̾es. Si consid̾acio¬
ins ocłm paululũ actosses. orbemq t̾raꝵ¬

Expanded text:
tis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. et euangelii quidem tam eminens est auctoritas et tam fundata ueritas, ut, etiamsi nos ipsit, credere deberemus. nunc autem, etsi de isto euangelii capitulo, quod absit, dubitandum esset, conpertis tam multis in scriptura Moysi de Christo testimoniis omnis illa dubitatio tolleretur; et quia de capitulo euangelii dubitandum non est, etiamsi illa conperta non essent. esse tamen credi oporteret. Nam illud quod adiungis "dissimilem fuisse traditionem Christi atque Moyseos et ideo non fuisse uerisimile, ut si crederent Moysi, crederent et Christo, immo illud potius esse consequens, ut si alteri Iudaei crederent, alteri necessario repugnarent" non utique diceres, si considerationis oculum paululum a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ moyses helluonis in modũ disceptator
sedet. nibetq alia quid̃ abligriri ꝓmudis.
alia u̾o ꝓ ĩmundis ne cõtingi quid̃. cum ad
helluonẽ ħ magis ꝑtineat. ubi aut nulla
disc̾nat. aut si discͥnat suamora eligat. An
hoc idõ dicis. ut imꝑitis continẽcia tua ue¬
lud ab ineunte etade mirauda ideat᷑. quasi
nescientis uł iam obliti qnͣto iocundnus
sapiat. poraina. qmͣ u̾uecina. S quiꝰ ⁊ ista
moyses. figuris ꝓpħicis de xpõ scͥpsit. i am¬
maliũ carnib signisicans homñes uł in¬

Expanded text:
odum disceptator sedet, jubetque alia quidem abliguriri pro mundis, alia vero pro immundis ne contingi quidem? cum ad helluonem hoc magis pertineat, ut nulla discernat; aut si discernit, suaviora eligat. An hoc ideo dicis, ut imperitis continentia tua velut ab ineunte aetate miranda uideatur quasi nescientis uel iam obliti, quanto iucundius sapiat porcina quam ueruecina? sed quia et ista Moyses figuris propheticis de Christo scripsit in animalium carnibus significans homines uel in
Abbreviated transcription (Latin):
tiõt ⁊ ea que intnͣt. ⁊ ea que exeunt possunt
inquinare uellem autẽ nͥ isti drẽnt. quid mã¬
ducabat ⁊ bibebat xpt̃. qui in comꝑacõne
ioħis ñ mandicantis neq bibentis. se dixit
manducantẽ ⁊ bibentẽ. Cum enim argũec
pu̾sitatẽ sominũ iricobiq calumpinas
ndrencumi. uenit emĩ inquit ioħs ñ mã¬
ducnis neq bibens. ⁊ dñt demonũ ht̃. Ue

Expanded text:
sanctos et ea, quae intrant. et ea, quae exeunt, possunt sanctos et ea, quae intrant. et ea, quae exeunt, possunt inquinare. uellem autem mihi isti dicerent: quid manducabat et bibebat Christus, qui in conparatione Iohannis non manducantis neque bibentis se dixit manducantem et bibentem ? cum enim argueret peruersitatem hominum utrobique calumnias inquirentium, uenit. inquit, Iohannes non manducans neque bi
Abbreviated transcription (Latin):
natis u̾bum sapĩe ⁊ duo testam̃ta. uetus
⁊ noium ñ concordit̾ distinguẽtes. tan¬
qmͣ genimam ungłam ñ hẽtis. Quis autẽ
ferat de qͦ adimanthi ur̃i fallaciã nõ pu¬
dunisse sectari. Dicis enm ⁊ tu pp̃m sic do¬
cuisse ciborum indisferenciã ut a suis quid̾
discipus om̃s carnes penitus remou̾et. Se¬
cłarib uͥo ulgo conced̾et. ommna que pos¬
sent edi. atq ad seu̾aret ꝙ eos incħ m os
intrans pollu̾etqr que de ore imprudenter
ꝓcedunt ea sola sunt q̃ polluãt hominẽ.
Hec u̾ba tua sunt. tanto imprudenciore. qnͣ¬
do aꝑciore m̃dacio deꝓnipta ⁊ exp̾ssa. Pmo¬
qr scd̾m pp̃i sentenciã. si ea sola polliunt
hommẽ que miala ex ore ꝓcedint. cur ⁊ dis¬
cipulos xp̃i ñ ea sola pollu̾nt. ut eos tan¬
qͣm ab ĩmundis carnb eẽt nccẽ ꝓhib̾i.
An scł̃ares homines ñ pollinitt᷑ huis que
in os inttant. s ħiis ex ore exeunt. Ergo m̃¬
diores sunt adu̾sus ĩnundiciam qmͣ scĩ. si

Expanded text:
bum sapientiae et duo testamenta, uetus et nouum, non concorditer distinguentes tamquam geminam ungulam non habetis. quis autem ferat te quoque Adimanti uestri fallaciam non puduisse sectari? Dicis enim et tu "Christum sic docuisse ciborum indifferentiam, ut a suis quidem discipulis omnes carnes penitus remoueret, saecularibus uero uulgo concederet omnia, quae possent edi, atque adseueraret, quod eos nihil in osintrans pollueret, quia quae de ore impudenter procedunt, ea sola sunt quae polluant hominem. Haec verba tua sunt, tanto impudentiore, quanto apertiore mendacio deprompta et expressa. Pristi sententiam, si ea sola polluunt hominem, quae mala ex ore procedunt; cur et discipulos Christi non ea sola polluerunt, ut non eos tanquam ab immundis carnibus esset necesse prohiberi? an saeculares homines non polluuntur his, quae in os intrant, sed his, quae ex ore exeunt? ergo munitiores sunt aduersus inmunditiam quam sancti, si
Abbreviated transcription (Latin):
debit. nͥ qui negai̾nt aut xp̃m ẽe intam ãt
nideis insum ẽẽ pendentẽ. aut eos iłłi nõ
credidisse. Eum u̾o ⁊ ip̃ẽ dicat. ego sum
inta. ⁊ euam pepenoisse consret añ ocłos
ei cpedencumi nideoꝵ. ñ indeo cur dũbitare debe¬

Expanded text:
debit, nisi qui negauerit aut Christum esse uitam aut debit, nisi qui negauerit aut Christum esse uitam aut a Iudaeis uisum esse pendentem aut eos illi non credidisse. vita ; et eum pependisse constet ante oculos non ei credentium Judaeorum; non video cur dubitare debe
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatur omĩs tecitas imploꝵ a sũmo deo.
qui ꝓ sui regis equitate b̃n utit᷑ ⁊̃ ma¬
lis. ut qui suo acbitͥo nnuste inuunt. illiꝰ
passuri. moritĩ. resurrect᷑. ascensuri. ꝑ om̃s
gentes emigłium inte et̾ne disseminati illi
finxisse cred̾entur. qui eum ppłis ad nuncia¬
dent. magnum aliquid accum ẽ in usum
nr̃m de rasidelitate indeoꝵ. ut idem ipsi
incodicib. Nec inde auctoritas illis libris
augetur. Nam ⁊ ip̃a eoꝵ cecitas ibi p̾dicta
ẽ unde magis ñ intlłudo i̾ntatem. ꝑhibẽt
testimonnũ u̾itati. Qana cum eos libros ñ
int̾lsigunt. a quib ñ intellecti᷑ p̾dicti sũt.
⁊̃ huic eos ueraces oñdunt. Hinc ẽ ⁊ illud
cunis ambiguitate faustus fallitur. uideb
uitam tuam pendentẽ ⁊ ñ credes iute tue.
Que u̾ba ⁊ aliter posse intelligi. pot̾ ali¬
quis dr̃e. De pp̃o autẽ ñ posse intelligi. nec
fanstus ausus ẽ drẽ. nec quisqmͣ ꝓrsus au¬

Expanded text:
ordinatur omnis caecitas inpiorum a summo deo, ordinatur omnis caecitas inpiorum a summo deo, qui pro sui regiminis aequitate bene utitur etiam malis, ut qui suo arbitrio iniuste uiuunt. illius passuri. morituri, resurrecturi, ascensuri. per omnes gentes euangelium uitae aeternae disseminaturi illi finxisse crederentur, qui eum populis adnuntiarent. magnum aliquid actum est in usum nostrum de infidelitate Iudaeorum. ut idem ipsi, in codicibus. nec inde auctoritas illis libris augetur; nam et ipsa eorum caecitas ibi praedicta est. unde magis non intellegendo ueritatem perhibent testimonium ueritati, quia cum eos libros non intellegunt, a quibus non intellecturi praedicti sunt, etiam hinc eos ueraces ostendunt. Hinc est et illud, cuius ambiguitate Faustus fallitur: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae. quae uerba et aliter posse intellegi potest aliquis dicere: de Christo autem non posse intellegi nec Faustus ausus est dicere nec quisquam prorsus au
Abbreviated transcription (Latin):
uenerand̃ q tenseret. Ita illi ex rexum
xp̃ianatum iam pͥsentãtis esfectatibuis¬
librorum ꝓpħia nera ꝓbaretur: ex libroram
deputetir: si ñ ita scm̃ est si nõ ita factum sit
eordem libroꝵ recitacõne concͤcitur. unde mi¬
tabilit̾ isborum ẽ ridenda ue cordia. qui tan¬
qm̃ impossible a nob̾ querunt. quomͦ ꝑ nide¬
orum libros fidem xͥanam uelit disce̾ homo
geitalis. cum tanta deuocõne ⁊ tanta celebri¬
tatr omĩs gentes isboꝵ libroꝵ fieri discipu¬
łas t̾uat. eõ ip̃õ niuirum forcuis atq firmi
iis. ꝙ ex manib ĩnmicoꝵ tanta de xp̃õ testi¬
monia ꝓferunt᷑. In quib idõ gente qui
credinit. nncħ de iłło ad tempus᷑ possunt pu¬
tare ꝯfictum. qr ineis libris inuemiunt xͫ
Quib a tot scłis serinunt. qui crucifix̾unt
xp̃m. ⁊ quos in tanto apice auctoritatis hñt.
qui cotidie blasphemant ꝓpm̃. Si enim ab
exponit. qui p̾dicat. quod recitat qui blas¬
phemat. Ad. ali. quem namq usum scõꝵ

Expanded text:
 censeret. Ita illi ex rerum Christianarum jam praesentatis effectibusLibrorum prophetia vera probaretur: ex Librorum deputer, si non ita factum est, si non ita fit, si eorundem librorum recitatione concurritur. Unde mirabiliter istorum est ridenda uecordia. qui tamquam inpossibile a nobis quaerunt, quomodo per Iudaeorum libros fidem christianam uelit discere homo gentilis, cum tanta deuotione et tanta celebritate omnes gentes istorum librorum fieri discipulas cernat. eo ipso nimirum fox manibus inimicorum tanta de Christo testimonia proferuntur: in quibus ideo gentes. quae credunt. nihil de illo ad tempus possunt putare confictum. quia in eis libris inueniunt Christum, quibus a tot saeculis seruiunt, qui crucifixerunt Christum et quos in tanto apice auctoritatis habent, qui cotidie blasphemant Christum. si enim ab entur; nunc uero id exponit, qui praedicat, quod recitat, qui blasphemat. ad aliquem namque usum sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
sen ista mandasse. Qm̃obrem qm̃ nos credi¬
nnis ommna que scͥꝓͥfit moyses ad xp̃i cõmẽ¬
dacõnem ꝑtine. Quod isto oꝑe qr demonstͣ¬
re ñ possimnis. polliciti sims in hiis hoc
oñdere que faustus de illa sqͥtura refellen¬
set au̾tere. aliꝙ ne infringͥe mandatorũ.
oñdamus ad custodiendam fidem que in eccła
pp̃i discitur. ꝑtin̾e. uidebat quippe ille sp̃ũ ꝓ
pħico ⁊ dõ sibi soq̃nte. multos exutreccuros
ħ̾eticos diu̾soꝵ exroꝵ magcõs adu̾sum doc
tas pͥminciatus ẽ. Quisquis itaq alium do¬
c̾e uellet. ip̃m int̾ficiend̃ moyses p̾cipiebat.
Quid autẽ minc aliud agit lingna catho¬
lica. nͥ ut spĩtali gładio utͥusq testam̃ti
acie bis atuto. int̾ficiant᷑ om̃s qui nos a dõ
nro uolunt au̾tere. aliꝙ ue infring̾e mã¬
m̃dat. ⁊ uosentis infring̾e̾ mandata legis.
obtunsissimam ac fraudulentissinã dicã
nescio. Erat enim fausto ingenium. Unde
magũ arbittor eum nebłam mcere uolu¬

Expanded text:
sen ista mandasse. Quamobrem quoniam nos credimus omnia, quae scripsit Moyses, ad Christi conmendationem pertinere, quod isto opere quia demonstrare non possumus. polliciti sumus in his hoc ostendere, quae Faustus de illa scriptura refellenlet auertere aliquodue infringere mandatorum, ostendamus ad custodiendam fidem, quae in ecclesia Christi discitur, pertinere. uidebatur quippe ille spiritu prophetico et deo sibi loquente multos exsurrecturos haereticos diuersorum errorum magistros aduersum doctas praenuntiatus est. quisquis itaque alium docere uellet, ipsum interficiendum Moyses praecipiebat. quid autem nunc aliud agit lingua catholica. nisi ut spiritali gladio utriusque testamenti acie bis acuto interficiantur omnes, qui nos a deo nostro uolunt auertere aliquodue infringere manmendat, et uolentis infringere mandata legis, obtunsissimam. an fraudulentissimam dicam, nescio; erat enim Fausto ingenium . unde magis arbitror eum nebulam inicere uolu
Abbreviated transcription (Latin):
falsum eẽ constit̾it. O hominẽ se cogitan¬
tem daccorem. ⁊ alium ñ cogitant̾ contra¬
diccorem. Ubi ẽ acumen turmm. An ĩ ma¬
la cansa ñ posses alit̾. S mala causa te
uana so qui coegit. malam u̾o hr̃e cãm
nemo te cogit. Qund si era alia dabi¬
mus. cͥce utiq ñ erunt milla. qr erunt
ali qua. Et si erunt aliqua potint xpe¬
capłm illud ennͣgatum falsum eẽ ñ constat
Redi gꝰ ad ꝓposicõnem tuam. qm̃ dixisti.
aut alia dabitis aut nuilla eruit. ⁊ in¬
de ñ te oñdisse. uulla nos ałia daturros. ui¬

Expanded text:
cogitantem dictorem et alium non cogitantem contradictorem! ubi est acumen tuum? an in mala causa non posses aliter? sed mala causa te uana loqui coegit; malam uero habere causam nemo te cogit. quid enim ? si alia dabimus ? certe utique non erunt nulla, quia erunt aliqua. et si erunt aliqua, potuit capitulum illud evangelicum falsum esse non constat. Redi ergo ad propositionem tuam, qua dixisti, Aut alia dabitis, aut nulla erunt; et vide non te ostendisse nulla nos alia daturos. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiter cred̾ent. multo uius i̾n simile est
ut orb̾ t̾rarum moysi ⁊ ppõ ꝑiter credat.
Cum u̾o iideaus oñs gentes utͥq cce¬
dere. ⁊ illius ꝓpħiam cum einĩgłio hunis
cõuemientẽ. fide robustissima ⁊ celeb̾ri¬
ma retiuere. Non ad aliquid impossibłe
gens una uocabat᷑. crm ei dr̃ẽtu si credere¬
tis moysi. cred̾etis ⁊ mͥ: Pociusq ẽ miran¬
da ⁊ ueherãtius arguenda durici indeoꝵ
qui ħ ñ fec̾unt. ꝙ dotum mundũ fecisse ꝯ¬
spicumis. Nam quicqͥd dicis de sabbo. ⁊ circũ¬
tisione carnis. ⁊ de disferencia ciboꝵ. aliam
funisse tradicõnem moysi. aliud ꝑ xp̃m didi¬
cisse xp̃ianos. iam supͣ oñdimus qr sicut dic̃¬

Expanded text:
pariter crederent. multo minus uerisimile est, ut orbis terrarum Moysi et Christo pariter credat. cum uero uideamus omnes gentes utrique credere et illius prophetiam cum euangelio huius conuenientem fide robustissima et celeberrima retinere, non ad aliquid inpossibile gens una uocabatur, cum ei diceretur: si crederetis Moysi, crederetis et mihi, potiusque est miranda et uehementius arguenda duritia Iudaeorum, qui hoc non fecerunt, quod totum mundum fecisse conspicimus. Nam quicquid dicis de sabbato et de circumcisione . carnis et de differentia ciborum aliam fuisse traditionem Moysi, aliud per Christum didicisse christianos. iam supra ostendimus, quia. sicut dic
Abbreviated transcription (Latin):
tur animo cayphas. ꝙ ex u̾b̾ ens intel¬
eppedire. ut uinis homo moreret᷑. ne ꝑi¬
ret tota gens. Uͥ emigłista subient. hoc
enim ñ a se dixisse. s cum eẽt pontifex
ꝓpħasse. S moyses ñ erat cayphas. Qua¬
re illud ꝙ ppło hebreo dixit. ꝙ ⁊ si nesçi¬
ens dixiss. de millo alio dixisse dñt intel
ligi u̾m ⁊̃ sciens dixit. Erat emm fidelis¬
suis dispensator ꝓpħici s accam̃ti .i. iłłiꝰ¬
sacerdotał cͥsmatis. amide xp̃i nomen agnos¬
cimus. In quo saccam̃to. qmͣuis homo pes¬
suus cayphas ⁊̃ nesciens potuit ꝓpħare.
Hoc qrappe in eo egit ꝓpħicum cͥsma ut
ꝓpħaret. hoc autem᷑ uita impia ut nesc¬
maledicto pendentis in ligno. iam qmͣũ¬
M.
satis uisum ẽ supͣ dixinnis. Int̾ficiendum
autẽ eẽ ꝓpħam siue pͥncipem ppłi. qui fili¬
os ifrł a dõ suo uellet aũtere. aliquid ue
infring̾e mandatoꝵ. ñ adu̾sus xp̃m p̾cepis

Expanded text:
ur animo Caiphas, quod ex verbis ejus intelexpedire ut unus homo moreretur, ne periret tota gens. Ubi Evangelista subjecit, hoc eum non a se dixisse, sed cum esset pontifex prophetasse . Sed Moyses non erat Caiphas: quare illud quod populo Hebraeo dixit, Viens dixisset, de nullo alio dixisse deberet intelligi; verum etiam sciens dixit. Erat enim fidelissimus dispensator prophetici sacramenti, isacerdotalis chrismatis, unde Christi nomen agnoscimus: in quo sacramento, quamvis homo pessimus, Caiphas etiam nesciens potuit prophetare. Hoc quippe in eo egit propheticum chrisma, ut prophetaret: hoc autem vita impia, ut nescmaledicto pendentis in ligno, jam quantm satis visum est, supra diximus. Interficiendum autem esse prophetam sive principem populi, qui filios Israel a Deo suo vellet avertere, aliquodve infringere m
Abbreviated transcription (Latin):
det ⁊ ip̃m cuis nomen isse hebat. u̾ius in¬
troducentẽ. ⁊ dicentẽ. Beati nites qm̃ ipĩ
ħeditate possidebunt t̾cam. Hic iam ⁊̃ il¬
le gentił si ñ minic lapideum cor hrẽt. aut
si ex illis eẽt sapidib. De quib susctat
ds̃ filios abrahe. nonne miraret᷑ inlibris
mislq ibi adu̾teret ñ quenil hominem.
illo qui regendo ⁊ introducendo in regnũ
ppło ꝯstitutus. iuitato nomine iħc appel¬
latus ẽ. suum nom̃ meẽ deus or̃et. Ermq
angłm nominaret. eo ipo. ꝙ mutato no¬
mine mittebat᷑ magnum aliquid diunm̃¬
q mraciantẽ. Nuncium quippe grece angłm
tempn̾et qr eẽnt hebrei. cuis gentis lege
ñ ter̾etu s ciusl gentis libros ĩo mag
mpend̾et. qr ieis tanto aute ꝯscͥpta mus¬
inret. que suas iam temꝑib impłeta cogͦs¬

Expanded text:
ille habebat, uerius introducentem et dicentem: beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. hic iam etiam ille gentilis, si non nimis lapideum cor haberet, aut si ex illis esset lapidibus, de quibus suscitat deus filios Abrahae. nonne miraretur in libris mulque ibi aduerteret non quemlibet hominem n regnum populo constitutus, mutato nomine Jesus appellatus est, suum nomen inesse Deus diceret, eumque angelum nominaret; eo ipso quod mutato nomine mittebatur, magnum aliquid divinumque nuntiantem? Nuntium quippe graece Angelum temneret, quia essent Hebraei, cujus gentis lege non teneretur: sed cujuslibet gentis libros ideo magni penderet, quia in eis tanto ante conscripta inveniret, quae suis jam temporibus impleta cognos