comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In ulłm aut̃ nom̃ religionis seu uerũ
seu fłm coagulari hoses possunt. niłi
aliquo signacłoꝵ uł sacram̃toꝵ uisibi¬
lium consortio colligentur. Quoꝵ sa¬
cramentoꝵ ius: menarrabilit̾ ualet
płimũ. Et iõ ꝯtempta sacrilegos fa¬
cit. Impie quippe ꝯtempnitur: sine
utsibilia sacramenta pietatis meẽ
possunt etiam impiis. sicut hũisse
Hñtes formam pietatis: uirtutem
aut̃ eius ab negantes. Uirtus aut̃
pietatis est finis p̾cepti .t. caritas de
corde puro ⁊ ꝯscĩa bona ⁊ fide nõ ficta
Unde apłs paulus cũ de sacramento
arche in qua noc domus a diluiuoli¬
berata est loq̃retur: sic ⁊ uos inquit
siłis forma baptisma saluos facit
Et ne sibi suffice̾ putarent ui sibile
sacram̃tum ꝑ quod hebant formami
pretatis. ⁊ ꝑ malos mores ꝑdite uiuẽ¬
do uirtutem oius abnegarent: ꝯtinus
sb̃iecit. Nõ carnis deposttio sordium:
p̾ma sacram̃ta que obseruabantur

Expanded text:
in nullum autem nomen religionis. seu uerum. in nullum autem nomen religionis. seu uerum. seu falsum. coagulari homines possunt, nisi aliquo signaculorum uel sacramentorum uisibilium consortio conligentur: quorum sacramentorum uis inenarrabiliter ualet plurimum et ideo contempta sacrilegos facit. inpie quippe contemnitur, sine uisibilia sacramenta pietatis inesse possunt etiam inpiis, sicut habuissestolus ait: habentes formam pietatis. uirtutem autem eius abnegantes. uirtus autem pietatis est finis praecepti, id est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. unde apostolus Petrus. cum de sacramento arcae. in qua Noe domus a diluuio liberata est, loqueretur, sic et uos, inquit. simili forma baptisma saluos facit. et ne sibi sufficere putarent uisibile sacramentum. per quod habebant formam pietatis. et per malos mores perdite uiuendo uirtutem eius abnegarent, continuo subiecit: non carnis depositio sord ium. prima sac
Abbreviated transcription (Latin):
a mortius: sic ⁊ nos in nouitate ui¬
te ambulemus. Cum q̃ris quid cẽ
est ut scenophegia nõ sit sollemp¬
nitas xp̃ianoꝵ: si lex a xp̃o adimple¬
ta est nõ soluta: respondeo. taberna¬
culum dei fideles eius ẽẽ. in quib
caritate sociatis ⁊ quodã modo com¬
pactis hĩtare dignatur.⁊ tõ mag̃
illud nõ obseruari a xp̃ianis. quia
ne silentio p̾cerirentur: qnta po¬
tiuius breuitate ꝑstriuximus.
Cetum m̃bratim articulatim ꝙ dilcu¬
sa libros magnos ml̃tos q fecerunt.⁊
dentes. Ita fet ut omnia que ex illa sq¬
tura pp̃ea putatis nõ obseruari a xp̃
obseruatio: p̾nuntiatio xp̃i fuit. Uñ
quid mirũ est. quid absurd̃. tmmo qͥd
nõ ꝯgruũ ⁊ consentaneum: si post
eius cessauit aduentum. quicquid tõ
fiebat ut eius p̾nuntiaret aduentũ
figure igitur reꝵ que ad hoc obserua
debent pp̃ea putari ꝑ xp̃i aduentum
nõ implete. qr illo ueniente nõ obser¬
uantur. ut nisi iam ꝑ aduentũ xp̃i
implentur: adhuc obseruarentur.

Expanded text:
a mortuis, sic et nos in novitate vitae ambulemus . Cum quaeris, quid causae est ut scenopegia non sit solemnitas Christianorum, si Lex a Christo adimpleta est, non soluta: respondeo, tabernaculum Dei fideles ejus esse, in quibus charitate sociatis et quodammodo compactis habitare dignatur; et ideo magis illud non observari a Christianis, quia ne silentio praeterirentur, quanta potuimus brevitate perstrinximus. terum membratim articulatimque discussa, libros magnos multosque fecerunt, num ostendentes: ita fit ut omnia quae ex illa Scriptura propterea putatis non observari a Chriobseruatio praenuntiatio Christi fuit. unde quid mirum est, quid absurdum, immo quid non congruum et consentaneum, si post eius cessauit aduentum, quicquid ideo fiebat, ut eius praenuntiaret aduentum ? figurae igitur rerum, quae ad hoc obseruabdebent propterea putari per Christi aduentum non inpletae, quia illo ueniente non obseruabantur. ut nisi iam per aduentum Christi inplerentur. adhuc obseruarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ead̾q res alit̾ am̃nuntiatur facienda
alit̾ facta: sicut ista tp̃a duo u̾ba que
dixi facienda ⁊ fcã nec parib moraꝵ
int̾uallis. nec hiisd̾ uł totidem litt̾is
sillabis ue soniunt: quid mirum si
aliis myst̾ioꝵ signacłis passio ⁊ resur¬
rectio xp̃i futura ꝓmissa est. aliis tã
facta anutiantur: qͣmqͣm ip̃a u̾ba¬

Expanded text:
eademque res aliter adnuntiatur facienda, eademque res aliter adnuntiatur facienda, aliter facta. sicut ista ipsa duo uerba, quae dixi, facienda et facta, nec paribus morarum interuallis nec isdem uel totidem litteris syllabisue sonuerunt: quid mirum, si aliis mysteriorum signaculis passio et resurrectio Christi futura promissa est, aliis iam facta adnuntiatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit antiquis iustis fides passuri et
resurrecturi xp̃i qͣm uł reuelationib
discebant. uł in ꝓpħis intlłigebant qnͣ¬
tum nunc ꝓdest fides passi ⁊ resuscitati
an tpã effusio sanguinis agni dei que
facta est sicut ip̃e dicit ꝑ młtis in re¬
missionem om̃m pocõꝵ aliquid utilita¬
tis ⁊ purgationis uł ded̾it uł addid̾it.
etiam hiis qui hoc futurũ credentes
añqͣm freret ex hac iuta emuigrauant.
et utrum mors eius ad libatõm etiã
mortuos ursitauit.s nunc istam qõ
i ea reꝑtum etiam confirmando de
imꝑttiam fausti demonstrare suffe¬
cerit. qnͣto errore delirent qui putant
signis sacramentisq mutatis. etiam
res ipãs ẽẽ dursas quas ritus ꝓpħicus
p̾muntiauit ꝓmissas.⁊ quas ritus e¬
nͣngłicus annuntiauit impletas: aut
qui censent cum res ced sint. non eas
alus sacramentis annuntiari deburs¬
se completas: qͣm hus quib adhuc ꝯplẽ¬
de p̾mintiabantur. Si enim sont u̾boꝵ
quib loquimur ꝓtp̃re ꝯmutantur.i

Expanded text:
fuerit antiquis iustis fides passuri et resurrecturi Christi quam uel reuelationibus discebant uel in prophetis intellegebant, quantum nunc prodest fides passi et resuscitati, an ipsa effusio sanguinis agni dei. quae facta est, sicut ipse dicit, pro multis in remissionem peccatorum. aliquid utilitatis et purgationis uel dederit uel addiderit etiam his, qui hoc futurum credentes, antequam fieret, ex hac uita emigrauerant. et utrum mors eius ad liberationem etiam mortuos uisitauerit. sed nunc istam quaein ea repertum etiam confirmando defalumniosam inperitiam Fausti demonstrare suffecerit, quanto errore delirent, qui putant signis sacramentisque mutatis etiam res ipsas esse diuersas, quas ritus propheticus praenuntiauit promissas, et quas ritus euangelicus adnuntiauit inpletas, aut qui censent, cum res eaedem sint. non eas aliis sacramentis adnuntiari debuisse conpletas quam iis, quibus adhuc conplendae praenuntiabantur. si enim soni uerborum, quibus loquimur, pro tempore conmutantur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inpleusit ablata sunt eoio ab¬
uta: qr impleta. Nõ ens uenit legem
colue: s adimplere. Et alia sunt insti¬
tuta urtute maiora. utilitate meltora.
actu faciliora. num̃o pautiora. tamqͣm
istitia fidei reuelata. ⁊ in lib̾tate no¬
atis filiis dei iugo seruitutis ablato.
illis intlłigebant uenturũ p̾nũtiari
reuelatõm fidei. ex qua licet adhuc oꝑ¬
ta ⁊ abscondita. mun̾e tñ pietatis i¬
tellecta. etiam tunc ip̃i uiuebant: q
in hac uita nemo ẽẽ pt̾ iustus. nisi qͥ
ex fide imũ. si ergo antiqui iusti ꝓ uł
p̾nuntiatiuis sacuam̃tis. ⁊ reꝵ nond̾
impletaꝵ figuris omnia dura ⁊ hor¬
renda ꝓpeti ꝑati fu̾unt. ⁊ pleriq ꝑpessi
sunt: si tres pu̾os dantelem q p̾dica¬
mus qr de mensa regis ꝯtammart no¬
lu̾unt. quod erat ꝯtra illius tpris sa¬
cram̃tum. si machabeos cum ingenti
admiratione ꝓferimus. qr escas qͥb
nunc xp̃iani licite utuntur atting̾e

Expanded text:
s implevisset, ablata sunt; et ideo ablata, quia impleta; non enim venit solvere Legem, sed adimplere: et alia sunt instituta virtute majora, utilitate meliora, actu faciliora, numero pauciora, tanquam justitia fidei revelata, et in libertatem vocatis filiis Dei jugo servitutis ablato , illis intelligebant venturam praenuntiari revelationem fidei, ex qua licet adhuc operta et abscondita, munere tamen pietatis intellecta, etiam tunc ipsi vivebant; quia in hac vita nemo esse potest justus, nisi qui ex fide vivit : si ergo antiqui justi pro illis praenuntiativis sacramentis et rerum nondum impletarum figuris, omnia dura et horrenda perpeti parati fuerunt, et plerique perpessi sunt; si tres pueros Danielemque praedicamus, quia de mensa regis contaminari noluerunt , quod erat contra illius temporis sacramentum; si Machabaeos cum ingenti admiratione praeferimus, quia escas, quibus nunc Christiani licite utuntur, attingere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃tanus si xp̃c nõ uenit legem solu̾e
s adimplere: respondeo Imino pp̃ea
magis hoc nõ obsertiat xp̃ianus: qr
quod illa figura ꝓphabatur expur¬
gato uetis inte fermento. nouam
uitam demonstrans xp̃c impleuit
Cum q̃ris cur de carne agni xp̃ianus¬
pascha nõ celebrat. si xp̃c nõ uenit le¬
gem solu̾e s adimplere: respondeo
Immo ppea xp̃ianus tam sic pascha ñ
celebrat: qr id quod illa figura p̾nũ¬
tiabatur. agnus immolatus sua pas¬
sione xp̃c impleuit. Cum queris quã
ob cãm neomentas in lege mandatas
nõ celebret xp̃tanus. si xp̃c nõ uenit
legem solu̾e s adimplere: respondeo.
Immo pp̃ea iam xp̃ianus ista nõ cele¬
brat: qr pp̃ quod p̾nuntiand̾ celebran¬
tur iam xp̃c nõ impleuit. Celebͣtio
enĩ noue lune p̾nuntiabat nouã
creaturam: de qua dicit apłs. Si qua
igitur in xp̃o noua creatura. Uot̾a
tnͣsierunt. ecce fcã sunt noua. Cum
queris cur illa singłaꝵ quaꝵq im

Expanded text:
tus non uenit legem soluere, sed adinplere, respondeo: immo propterea magis hoc non obseruat christianus, quia. quod illa figura prophetabatur. expurgato ueteris uitae fermento nouam uitam demonstrans Christus inpleuit. cum quaeris, cur de carne agni pascha non celebret, si Christus non venit legem solvere, sed adimplere, respondetur: Imo Christianus jam sic pascha non celebrat, quia quod illa figura prophetabatur Agnus immaculatus sua passione Christus implevit. Cum quaeritur quam ob causam neomenias in lege mandatas non celebrat Christianus, si Christus non venit legem soluere. sed adinplere.. respondeo: immo propterea iam christianus ista non celebrat, quia propter quod praenuntiandum celebrabantur, iam Christus inpleuit. celebratio enim nouae lunae praenuntiabat nouam creaturam. de qua dicit apostolus: si qua igitur in Christo noua creatura. uetera transierunt; ecce facta sunt noua. cum quaeris, cur illa singularum .
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃tamis: qr quod illis figuris ẜ
mttens ad corpus suũ quod in sc̃is
sius ad utam et̾nam p̾destinauit.
quicquid ꝑ illa animalia in morib
hoĩm significatũ est. Cum queris
qͣre xp̃ianus nõ animalib immo¬
latis carnis ⁊ sanguinis sacrifi¬
cia offerat deo. si xp̃c nõ uenit legẽ
solu̾e s adimplere: rospondeo. Im

Expanded text:
anus, quia quod illis figuris pr, non admittens ad corpus suum quod in sanctis suis ad vitam aeternam praedestinavit, quidquid per illa animalia in moribus hominum significatum est. Cum quaeris, quare Christianus non animalibus immolatis carnis et sanguinis sacrificia offerat Deo, si Christus non venit Legem solvere, sed adimplere: respondeo, Imo
Abbreviated transcription (Latin):
qr quod ea figura ppħabatur. ⁊am
xp̃s impleuit. In illo quippe hẽmus
salbm̃ qui dixit. Uenite ad me om̃s
qui laboratis ⁊oñati estis: ⁊ ego uos
refitiam. Tollite iugum meũ suꝑ
uos: ⁊ discite a me qm̃ mitis sum ⁊

Expanded text:
quia quod ea figura prophetabatur, iam quia quod ea figura prophetabatur, iam Christus inpleuit. in illo quippe habemus sabbatum, qui dixit: uenite ad me omnes. qui laboratis et onerati estis. et ego uos reficiam; tollite iugum meum super uos et dis
Abbreviated transcription (Latin):
uentum ꝓpħau̾unt. qui aduentus ĩ¬
pletus nõ utiq adhuc posset ꝓpħari
Pinde cum queris cur iam nõ circũci¬
datur carne xp̃ianus. si xp̃c nõ uenit
logem solue s adimplere: respondeo.
Immo iõ iam nõ cicũciditur xp̃ianꝰ.
qr id quod ead̾ circũcisione ꝓpħabatur
iam xp̃c impleuit. Expoliatio enim
carnalis gen̾atõnis que in illo facto
figurabatur: iam xp̃i resurrectone
adimpleta est. Et quod in nr̃a resur¬
rectione futurũ est: sacram̃tobaptis¬
mi ꝯmendatur. Nam neq penitus
auferri debiit noue uite sacram̃tũ:
qr restat ad huc in nob̃̾ fucura resur¬
rectio mortuoꝵ. Et in melius tñ idẽ
succedende baptismo debuit ꝯmuta¬
ri: qr tam fc̃m est quod nũqͣm fcm̃
erat: ut future iute et̾ne in resur¬
rectione xp̃i nob p̾beretur exẽplũ
Cum q̃ris sabbati otium: cur nõ ob¬
seruat xp̃ianus. si xp̃c nõ uenit le¬
gem solu̾e s adimpłe. respondeo
imnno to ppea nõ obseruat xp̃ia nus

Expanded text:
aduentum prophetauerunt; qui aduentus inpletus non utique adhuc posset prophetari. Proinde cum quaeris, cur iam non circumcidatur carne christianus, si Christus non uenit legem soluere. sed adinplere. respondeo: immo ideo iam non circumciditur christianus. quia id. quod eadem circumcisione prophetabatur. iam Christus inpleuit. expoliatio enim carnalis generationis, quae in illo facto figurabatur. iam Christi resurrectione adinpleta est. et quod in nostra resurrectione futurum est. sacramento baptismi commendatur. nam neque penitus auferri debuit nouae uitae sacramentum. quia restat adhuc in nobis futura resurrectio mortuorum. et in melius tamen idem succedente baptismo debuit conmutari, quia iam factum est, quod numquam factum erat, ut futurae uitae aeternae in resurrectione Christi nobis praeberetur exemplum. cum quaeris, sabbati otium cur non obseruat christianus. si Christus non uenit legem soluere, sed adinplere. respondeo: immo id propterea non obseruat christianus.
Abbreviated transcription (Latin):
phetas. s adimplere. Hoc aut̾ uos non
intssigitis: qr si quedam fc̃a ⁊ celebratõ¬
nes que figure erant uentura p̾nun¬
tiantes adhuc a xp̃ianis fierent uicħ
signi ficaretur. nisi nond̾ uenisse que
dudum illis figuris p̾nuntiabantur.
Quod enĩ adhuc uenturũ p̾nũciatur.
aut nond̾ uenit. aut si iam uenit. lu¬
ꝑfluo uł fallacit p̾nuntiatut. Quapp̃
unde uob̾ udetur xp̃c nõ implesse ꝓpͥbe¬
tas. qr nõ fiunt a xp̃ianis quedam que
ꝑꝓpħas ab hebreis ut fierent institu¬
astint: inde potius ꝓbatur implesse.
Usq ad eo enim quicquid ꝑ eiusmodi
figuras ꝓpłabatur impletum est:
ut iam ꝑ illas nõ ꝓphetetur. Ad hoc ꝑ¬
tinet etiam quod ip̃e dñs ait: lex ⁊ ꝓpbe
usq ad lohem. Lex enĩ que p̾uaricatõ¬
nes abundanti reatu ꝯcludebat: in
eam fidem que postea reuelata est grã
tiam libantem: que nõ implebatur
ꝑ litt̾am iubentem. Item in ip̃a lege
uatoris ꝓmittebat aduentũ: u̾itas

Expanded text:
phetas. sed adinplere. hoc autem uos non intellegitis. quia, si quaedam facta et celebrationes, quae figurae erant uentura praenuntiantes, adhuc a christianis fierent, nihil significaretur nisi nondum uenisse. quae tum illis figuris praenuntiabantur. quod enim adhuc uenturum praenuntiatur. aut nondum uenit. aut si iam uenit. superfluo uel fallaciter praenuntiatur. quapropter unde uobis uidetur Christus non inplesse prophetas. quia non fias, ab Hebraeis ut fierent, instituta sunt, inde potius probatur implesse. Usque adeo enim quidquid per hujusmodi figuras prophetabatur impletum est, ut jam per illas non prophetetur. Ad hoc pertinet etiam quod ipse Dominus ait, Lex et Prophetae usque ad Joannem . Lex enim, quae praevaricatores abundanti reatu concludebat in eam fidem quae postea revelata est, grattiam liberantem, quae non implebatur per litteram jubentem. Item in ipsa Lege vatoris promittebat adventum, veritas
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾e s adimplere. Deniq qr etiam
sub grã positis. in hac mortali uita
difficile est oĩmodo implere quod ĩ legi
scriptũ est nõ ꝯcupisces. ille ꝑ carns
sue sacrifitium sacerdos effectus. m¬
petrat nob̃ indulgentiam. etiam hũ
adimplens legem: ut quod ꝑ nram
infirmitatem minus possumus ꝑ
illius ꝑfcõm recupetur. cuius capi¬
tis m̃bra effecti sumus. Unde iohxe
dicit. Filioli hec scribo nob̃ ut nõ pe¬
moraui dicente. Quot quot enĩ ꝓmissio¬
nes det. in illo etiam. Idem rursus dicit
dico enĩ xp̃m ministrũ fuisse cucũcisio¬
nis pp̃ u̾itatem dei. ad confirmandas ꝓ¬
misliones patrũ. Quod ergo in ꝓphis suie

Expanded text:
soluere. sed adinplere. deinde. quia etiam soluere. sed adinplere. deinde. quia etiam sub gratia positis in hac mortali uita difficile est omni modo inplere. quod in lege scriptum est: non concupisces, ille per carnis suae sacrificium sacerdos effectus inpetrat nobis indulgentiam etiam hinc adinplens legem, ut. quod per nostram infirmitatem minus . possumus, per illius perfectionem recuretur. cuius capitis membra effecti sumus. unde Iohannes dicit: filioli. haec scribo nobis. ut non pecmoraui dicente: quotquot enim promissiones dei, in illo etiam. idem rursus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter ueritatem dei ad confirmandas promissiones patrum. quod
Abbreviated transcription (Latin):
sub pedagogo. qr nos reatus legis nõ
obligat. iam ꝑ grãm lib̾atos. Namq añ¬
qm sp̃ualem grãm humiliati recipete¬
mus: nicħ nisi mortificabat nos litt̾a
iubens quod nõ possumus implere.
Unde idem dicit. Litt̾a occidit spc̃ autẽ
uinificat. Rursus eiusd̃ apłi u̾ba sũt
Si enim data eẽt lex que posset iuui¬
ficare oĩo ex lege eẽt iustitia. S ꝯclu¬
sit scriptura omnia sub poc̃o: ut ꝓmis¬
sio ex fide iħu xp̃i daretur credentibus
Item ip̃ius u̾ba sunt. Quod enĩ impos¬
sibile erat legis in quo infirmabat
ꝑcarnem. d̾s filiũ suũ misit in siłitu¬
dinem carnis pcc̃i. ut de pocõ dampna¬
retur pocm̃ in carne. ut iustitia leg̃
nõ ueni legem solu̾e s adimpłe. Quia
lex enĩ suꝑbos etiam p̾uarica cõnis
reatu deuinxit augendo pcc̃m cum
iubet quod implere nõ possunt: ip̃i
legis impletur iustitia ꝑ grãm sp̃
humiles corde. qui uenit nõ legen

Expanded text:
sub paedagogo. quia nos reatus legis non sub paedagogo. quia nos reatus legis non obligat, iam per gratiam liberatos. namque antequam spiritalem gratiam humiliati reciperemus. nihil nisi mortificabat nos littera iubens, quod non possemus inplere. unde idem dicit: littera occidit. spiritus autem uiuificat. rursus eiusdem apostoli uerba sunt: si enim data esset lex. quae posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia; sed conclusit scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus. item ipsius uerba sunt: quod enim inpo-ssibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, deus filium suum misit in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. ut iustitia legisnon ueni legem soluere. sed adinplere. quae lex enim superbos etiam praeuaricationis reatu deuinxit augendo peccatum, cum iubet, quod inplere non possunt, ipsius legis inpletur iustitia per gratiam humiles corde, qui uenit non legem
Abbreviated transcription (Latin):
Ipã est inqͣm lex ꝑ moysen data de
quo xp̃c ait de me enĩ ille scripsit.
Certe enĩ ip̃a est lex que sb̃ intrauit
tit abundaret delictum: ꝙ ad eius
rep̾hensionem uich intlligentes in
ore hr̃e consuestis. Ibi ergo lege et
uide qr tp̃a est de qua dr̃. Itaq lex
quid̃ scã. ⁊ mandatũ scm̃ ⁊ iustum
et bonũ. Quod ergo bonũ est mͥ fc̃m
est mors: Absit. s poc̃m ut appareat
pcc̃m: ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ est mortem.
Neq enim lex iubebat delictum ut
illa sb̃intnͣte abundaret delictum:
s suꝑbos młtũ sibi tribuentes mã
p̾uaricatõnis effec̾at: ut eo modo humi¬
liati disce̾nt ad gr̃am ꝑtiñe ꝑ fidem u
tam nõ eẽnt legi subditi ꝓ reatum. s
legi sociati ꝑ iustitiam. Idem quippe a
płs dicit qr pͥusqͣm ueniret fides sub
lege custodiebanur conclusi: in eam fi¬
dem que postea reuelata est. Itaq lex ĩ¬
quit pedagogus nr̃ erat in xp̃o ihu . s
postea qͣm uenit fides. iam nõ sumus

Expanded text:
. Ipsa est, inquam, Lex per Moysen data, de quo Christus ait, De me enim ille scripsit . Certe enim ipsa est Lex, quae subintravit ut abundaret delictum: quod ad eius reprehensionem nihil intellegentes in ore habere consuestis. ibi ergo lege et uide, quia ipsa est, de qua dicitur: itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum est. mihi factum est mors? absit. sed peccatum ut adpareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. neque enim lex iubebat delictum. ut illa subintrante abundaret delictum, sed superbos multum sibi tribuentes mandpraeuaricationis effecerat, ut eo modo humiliati discerent ad gratiam pertinere per fidem, ut iam non essent legi subditi per reatum. sed legi sociati per iustitiam. idem quippe as dicit. quia priusquam ueniret fides. sub lege custodiebamur conclusi in eam fidem, quae postea reuelata est. itaque lex. inquit. paedagogus noster erat in Christo Iesu; sed posteaquam uenit fides, iam non sumus
Abbreviated transcription (Latin):
fcã est. Ex cuius aduentu iam regnũ
dei cepit annuntiari. Quia ⁊ lex et ꝑ¬
phete usq ad iohem. Lex ut reos fac̾et
alios extitisse iam in eccła post ascẽ¬
sionem xp̃i quis nesciat. De quib

Expanded text:
a est. ex cuius aduentu iam regnum dei coepit adnuntiari, quia et lex et prophetae usque ad Iohannem: lex, ut reos faceretalios extitisse iam in ecclesia post ascensionem Christi quis nesciat ? de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sod̾ scłm ingenui. quis ferat in hom̃
S d̾s loquitur: nira est hic elatio tad
celsitudinis. ulłm mendatiũ u̾itaris
sobis sbiac̾e illi utile est celsitudi.
nob̾ seruire utile est u̾itati. Qd̾ se dim
dicit. nõ illi uitiũ est. s nob̃ bnfitiss
Quiusdam scłaris auctoris u̾ba laudĩ¬
tur: qr dixit tum omnis arroagantiao¬
diosa est. cum illi ingenutas elaqntie
te crimen arrogantie ꝑtimescerem.
Si igitur ille homo eloqntissimus in
u̾itate arrogantiam nõ tim̾et. quõ
arrogantiam ip̃a u̾itas timet: Dint
se dñn qr dñs est. dicat uerũqr u̾itas
est: ne nõ discam ego quod utile esti
dum tacet ille quod est. Beatissimus
paulus nõ utiq unigenitus dei fils
s unigeniti dei filii seruus ⁊ apłs.
et constancer. Et si uoluero głari nõ
ero insipiens. Ueritatem enĩ dicam.
seq entm in seip̃o s in ip̃a u̾itate pue¬

Expanded text:
saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae te crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? Dicat se Dominum qui Dominus est, dicat verum qui veritas est; ne non discam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus, non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servus et apostet constanter, Et si voluero gloriari, non ero insipiens; veritatem enim dico . Neque enim in seipso
Abbreviated transcription (Latin):
s reꝵ oĩm lauaret pedes discipłoꝵ et
seruoꝵ suoꝵ: Huius ergo tanti facti
qm̃ ꝓmiserat sciãm dicens. scies aut̃
postea: quid sit quod fecit. docẽ minc
quod dicitis. Homini p̃ceptũ est. nõ
te laudet os tuũ. s laudet te os ꝓximi
tui. Piculosũ est enim sibi placere
cui cauend̾ est suꝑbire. Ille aut̃ qui
suꝑ omnia est qͣntũcũq se laudet: ñ
se extollit excelsus. nec pt̃ recte diciar¬
rogans d̃s. Nob̃ namq expedit eum
nosse nõ illi: nec eum quisq oognos¬
cit. si nõ se indicet ip̃e qui nouit. Si
ergo nõ se laudando qiͣ arrogantiã
uitare uoluit: nob̾ sapĩam denega¬
bit. Et magistrũ quid̾ ꝙ seeẽ dicit
nemo rep̾henderet. etiam qui eum
nicħ eẽ aliud qͣm hoĩem cred̾et: qm̃¬

Expanded text:
 omnium, lavaret pedes discipulorum et servorum suorum: hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nuncquod dicitis. Homini praeceptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia est, quantumcumque se laudet, non se extollit excelsus: nec potest recte dici arrogans Deus. Nobis namque expedit eum nosse, non illi: nec eum quisque cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet; q
Abbreviated transcription (Latin):
pedes disciplis suis ait qui lotus est se¬
mel nõ ht̃ ncc̃itatem uisi pedes lauare.
s est mundus totus: dilectioni ur̃e ut
dũs donare dignatus est exposuimus.
nunc quod sequitur iudeamus. Et uos
inquit mundi estio. s nõ omnes. Hoc
quid sit ne q̃reremus ip̃e euͣngeli sta
patefecit adiungens. Sciebat enim
quisnam ẽẽt qui tradet eum. pp̾eadixit
nõ estis mundi onmes. Quid hoc aꝑtiꝰ:
Pinde ad seqñtia tnͣseamus. Postqͣm
ergo lauit pedes eoꝵ. ⁊ accepit uestim̃¬
ta sua: cum recubiusset it̾m dixit eis
Scitis quid fec̾im uob̃: Nunc est ut
beato petro reddatur illa ꝓmissio. Di¬
latum enim fuerat: qñ expauescenti
et dicenti nõ lauabis mͥ pedes in et̾nũ
responsum est ei quod ego facio tu nes¬
cis mͦ. scies aut̃ postea. Ecce est ipsum
postea. Iam tp̃s est ut dicatur quod
paulo añ dilatũ est. Nemor itaq dñs
se ꝓmisisse iam dudũ sciãm facti sui
tam mopinati.tam mirabilis. tam

Expanded text:
pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad sequentia transeamus. 2. Postquam ergo lavit pedes eorum, et accepit vestimenta sua; cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei, Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea . Ecce est ipsum postea; jam tempus est ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui tam inopinati, tam mirabilis, tam
Abbreviated transcription (Latin):
bicur. Nõ credat huic ꝓphice ꝓmissto¬
ni uirgo casta: si nõ iam tenet quod
ei ꝑ camd̃ ꝓphiam hoc tpr̃e futuru
ꝓmissum est Audi filia ⁊ inde et in¬
clina aurem tuam: ⁊ oblisciuere
rex sp̃ẽm tuam. qr ip̃e est ds̃ tuus. et
adorabunt eum filie tyri m iniñu¬
b: uultũ tuũ dep̾cabuntur diuites
plebis. Omnis gła eius filie rogis
intͥnsecus: in fimbriis aureis circũ¬
amicta uarietatib. Offerentur re¬
gi uirgines post eam: pxime eius
afferentur in letitia ⁊ exultatõne.¬

Expanded text:
bitur. non credat huic propheticae promissiobitur. non credat huic propheticae promissioni uirgo casta, si non iam tenet, quod ei per eandem prophetiam hoc tempore futurum promissum est: audi filia et uide et inclina aurem tuam et obliuiscere rex speciem tuam, quia ipse est Deus tuus. Et adorabunt eum filiae Tyri in muneribus; uultum tuum deprecabuntur \' diuites plebis. Omnis gloria eius filiae regis intrinsecus, in fimbriis aureis circumamicta uarietate. Adferentur regi uirgines post eam, proximae eius adferentur
Abbreviated transcription (Latin):
creatura dei bona est.⁊ nicħ abitiend̾
quod cum grãꝵ actione ꝑcipitur. Hec
q̃admod̾ in uob̾ impleta sit ⁊ luce
cdlarius õim qui uos nou̾unt ocłos
tangit. ⁊ supͣ ꝓ tp̃re ostendimus Ista
ant̾ quam doctrina apłica uirgnem
cascam uni uiro exhibens xp̃o a falla¬
tia serpentis qua tu corruipta es mo¬
ned ut caueat: agnoscit dm̃ ꝓpħaꝵ.
licitationi secura credit: cuius tanta
pmissa completa iam tenet. Nec qͥsꝙͣ
dicit ad p̾sens tempus ei confictos
mine tuo bñdicentur omnes gentes
Et quid certius iam tenemus exhibi¬
tum: Illa certe est ultima eius ꝓinissio
quam ꝓpha breuit ita ꝯmemorat. Bĩ
qui hĩtant in domo tua. in scła scłoꝵ¬
laudabunt te. Finita quippe omni indi
gentia ⁊ nonissima mimica morte
destructa: ppetua dei laus erit otiosoꝵ
negotiũ. Quo iam nemo accedet: uñ
iam nemo discedet. Quod alibi ꝓpha
os in te. Clausis portis ulłs intͣbit.
nlłs exhibit. Quod ⁊ ip̃e sponscis in
eunngłio dicit fatius uirginibus

Expanded text:
il abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur. haec quemadmodum in uobis inpleta sint, et luce clarius omnium, qui uos nouerunt, oculos tangit et supra pro tempore ostendimus. Ista autem, quam doctrina apostolica uirginem castam uni uiro exhibens Christo, a fallacia serpentis, qua tu corrupta es, monet ut caueat, agnoscit deum prophetimae pollicitationi secura credit, cuius tanta promissa conpleta iam tenet, nec quisquam dicit ad praesens tempus ei confictos mine tuo benedicentur omnes gentes? et quid certius iam tenemus exhibitum? illa certe est ultima eius promissio, quam propheta breuiter ita commemorat: beati, qui habitant in domo tua; in saeculagentia, et novissima inimica morte destructa , perpetua Dei laus erit otiosorum negotium: quo jam nemo accedet, unde jam nemo discedet. Quod alibi propheta os in te . Clausis portis nullus intrabit, nullus exibit. quod et ipse sponsus in euangelio dicit fatuis uirginibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad dilectõm ꝓximi ꝑtinent. qua hu¬
mane uite societas ꝯtinetur erroris
tui detestanda ꝑtrsitate nosse atq ob¬
seruare ꝑmictis. In quib mandatũ
est honora prẽm tuũ. ⁊ it̃em tuam
quod ⁊ paulus ꝯmemorat mandatũ
etiam ip̃e pͥrecipiens. Tu aut̃ doctͥna
demonica didicistis inimicos depti¬
tare parentes tuos. ꝙ te ꝑ ꝯcubitũ
in carne ligau̾unt. ⁊ hoc modo utiqꝙ
deo tuo inmundans compedes impo¬
pceptim. quiod elb nõ mechabetes It
iuolatie ut hoc maxime in guigio. es¬
stemenr ꝙ filii ꝓcieantur. ac sit auds¬
mascentur ꝯcipiant. etiam uxr ad¬
teros faciatis. Ducunt eni eas ex leg
matmonti tabulis ꝓclamantib lo¬

Expanded text:
ad dilectionem proximi pertinent qua humanae vitae societas continetur, erroris tui detestanda perversitate nosse atque observare permitteris? In quibus mandatum primum est, Honora patrem tuum et matrem tuam: quod et Paulus commemorat mandatum etiam ipse praecipiens . Tu autem doctrina daemoniaca didicisti inimicos deputare parentes tuos, quod te per concubitum in carne ligaverint, et hoc modo utique deo tuo immundas compedes impopraeceptum, quod est, Non maechaberis, ita violatis, ut hoc maxime in conjugio, detestemini, quod filii procreantur; ac sic Audimiscentur concipiant, etiam uxorum adulteros faciatis. Ducunt enim eas ex lege matrimonii, tabulis proclamantib
Abbreviated transcription (Latin):
tatos ꝓ u̾itate lambis. ⁊ serpentinisi
poculis ebria dẏpticoo lapideo audes
insultare matronali uecundie ꝯirigis
uuici filii dei.: qr illa tam nõ sub pedago¬
go legis: s sb̾ magistio grẽ. nec suꝑba¬
oꝑib. nec fracta t̾rorib tumit ex fide ⁊
spe ⁊ caritate fcã isrł in quo dolus ñ est
et audiens quod ibi scriptũ est. dñs d̃s
tius dõ unus est. Quod tri nõ audiens
in tam młtos deos fictos fornicatõmi

Expanded text:
tates pro ueritate lambis et serpentinis tates pro ueritate lambis et serpentinis poculis ebria de diptychio lapideo audes insultare matronali uerecundiae coniugis unici filii dei, quia illa iam non sub paedagogio legis, sed sub magisterio gratiae nec suoperibus, nec fracta terroribus, vivit ex fide et spe et charitate, facta Israel, in quo dolus non est , et audiens quod ibi scriptum est, Dominus Deus tuus, Deus unus est : quod tu non audiens, in tam multos fictos deos fornicationem
Abbreviated transcription (Latin):
quod tocum auferend̾ est ueniente ma¬
nicheo ⁊ afferente quod ꝑfcm̃ est. ubi
facie ad faciem indoatur: O lasciuia ĩ¬
munda sine fronte adhuc ista garrts.
adhuc pascis uentos: adhuc amplec¬
teris ydola cordis tui. Ita ne tu facie
ad faciem uidisti regnantem regem
sceptrigerũ. floreis coronis cinctum.
et deoꝵ agmina. ⁊ splenditenentem
magnũ sex iuiltus ⁊ ora ferentem.i
micantemq litmine. ⁊ alt̾m regem
honoris angłoꝵ ex̾citib circũdatũ
et alt̾um adamantem hetoam belli¬
gerum. dextra hastam tenentem. et
sinistra clypeum: et alt̾m głosum
regem tres uotas impellentem ignis.
aque ⁊ uenti.⁊ maximũ ad lantem
mundũ ferentem hum̃is.⁊ eũ genu
fueo brachus itmq flexis fiacientem.
He erdia mille portenta fatie aofi¬
ciem iudisti. An hec tibi doctrma demo¬
nioꝵ mendaciloquoꝵ ꝑ ora deceptorã
cantat ⁊ nescis: De tibi infelix. Etce qͥb
fantasmatib ꝯstupͣris. ecce quas uant¬

Expanded text:
quod totum auferendum est ueniente Maquod totum auferendum est ueniente Manichaeo et adferente quod perfectum est, ubi facie ad faciem ueritas uideatur. o lasciua, inmunda, sine fronte adhuc ista garris, adhuc pascis uentos, adhuc amplecteris idola cordis tui! itane tu facie ad faciem uidisti regnantem regem sceptrigerum floreis coronis cinctum et deorum agmina et splenditenentem magnum, sex uultus et ora ferentem micantemque lumine, et alterum regem honoris angelorum exercitibus circumdatum; et alterum adamantem heroam belligerum dextra hastam tenentem et sinistra clipeum; et alterum gloriosum regem tres rotas inpellentem, ignis, aquae et uenti; et maximum Atlantem mundum ferentem humeris, et eum genu flexo brachiis utrimque secus fulcientem? haec et alia mille portenta tu facie ad faciem uidisti, an haec tibi doctrina daemoniorum mendaciloquorum per ora deceptorum cantat et nescis? uae tibi, infelix! ecce, quibus phantasmatis constupraris, ecce, quas uani
Abbreviated transcription (Latin):
delicet antiqui ut figuras hiꝰ uł uide¬
rent uł agent uł dicent sciebant istũ
affuturũ sententias suas nłłis allego¬
ricis ambagib texeret. Nuid ergo fa¬
cit affectus tuus desid̾iis carnalib sor¬
didus in campis ⁊montib nemoro¬
sis. ⁊ coronis floreis. ⁊ scatentib aro¬
matib: si nõ sunt eniginata rõnis.i
fantasmata sunt oogitatõnis: aut ue¬
cordia furoris.Si tlo enignata eẽ di¬
cuntur. cur nõ fugis adult̾um aꝑtam
uanitatem ut inliciat ꝑmittentem.
et fabulosa fallatia quos mlex̾it ulu¬
dentem. Nõne ministri etus ⁊ ip̃i mise¬
ri talib uanitatib uenenati. in homo
suo solent hauc escam de paulo apło
pon̾e. ubi ait. exparte enim sumus. et
ex parte ꝓphamus: cũ aut̃ uen̾it quod
ꝑfcm est quod ex parte est auferetur.
et uidemus nunc ꝑspecłm in enigma¬
te. tunc aut̃ facie ad faciem. ut scilicet
paulus apls ex parte scierit ⁊ex ꝑte

Expanded text:
delicet antiqui, ut figuras huiusmodi uel uidedelicet antiqui, ut figuras huiusmodi uel uiderent uel agerent uel dicerent, sciebant istum adfuturum, sententias suas nullis allegoricis ambagibus texeret. quid ergo facit adfectus tuus desideriis carnalibus sordidus in campis et montibus nemorosis et coronis floreis et scatentibus aromatis? si non sunt aenigmata rationis, phantasmata sunt cogitationis aut uecordia furoris; si uero aenigmata esse dicuntur, cur non fugis adulterum apertam ueritatem, ut inliciat. promittentem et fabulosa fallacia, quos inlexerit, inludentem? nonne ministri eius et ipsi miseri talibus uanitatibus uenenati in hamo suo solent hanc escam de Paulo apostolo ponere, ubi ait: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, auferetur et: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem? ut scilicet apostolus Paulus ex parte scierit, et ex p
Abbreviated transcription (Latin):
pens.⁊ de serpende uirga ⁊cunica dñi
aꝑsecutorib nõ diisa ⁊ obsequio
nulieris unctio pedum aut capitis eiꝰ
efrondes młtitudinis p̾cedentis ot
onseq̃ntis a sellũ eius. sue in sp̃u ꝑ
imagines corpoꝵ uł in somno uł ni
extasi figurate ostendantur. sicut iã¬
cob scala ⁊ dameli lapis p̾cisus sine
manib ⁊ auctus in montem. ⁊ petro
ille discus. ⁊ iohi tam młta: sure so¬
la loquutione ad eumd̾ modũ figu¬
rentur. sicut cantica canticoꝵ: ⁊ cũ in
eingłio fecit pat̾familias nuptias
filio suo. ⁊ homo quidam duos filios
hũt. frugi ⁊ luxuriosum: et homo
quidam nouellauit uineam. ⁊ locauit
agricolis. Tu u̾o p̾cipne manicheum
obhoe p̾dicas: ꝙ nõ ad calia dicendas
potius ad abloluenda ultimus uenerit
ut ⁊ figuris antiquoꝵ aꝑtis. ⁊ suis nar¬
ratõnib ac disputatõnib euidenti luce
platis. ulło se oocultaret eniginate. Id¬
dis eam psumptõnis huius cãm: ꝙ ui¬

Expanded text:
pens. de serpente uirga et tunica domini pens. de serpente uirga et tunica domini a persecutoribus non diuisa et obsequio mulieris unctio pedum aut capitis eius et frondes multitudinis praecedentis et consequentis asellum eius: siue in spiritu per imagines corporum uel in somnio uel in extasi figurate ostendantur, sicut Iacob scalae et Daniheli lapis praecisus sine manibus et auctus in montem et Petro ille discus et Iohanni tam multa: siue sola locutione ad eundem modum figurentur, sicut cantica canticorum et quod in euangelio fecit pater familias nuptias filio suo et homo quidam duos filios habuit, frugi et luxuriosum, et homo quidam nouellauit uineam et locauit agricolis. tu uero praecipue Manichaeum ob hoc praedicas, quod non ad talia dicenda, sed potius ad soluenda ultimus uenerit, ut et figuris antiquorum apertis et suis narrationibus ac disputationibus euidenti luce prolatis nullo se occultaret aenigmate. addis eam praesumptionis huius causam, quod ui
Abbreviated transcription (Latin):
lem: etiam demonstratio singłoꝵ. Hec
ni nõ intlłigis: nõ capis. Noui plena
s. mebriata es. ingurgitata es fabu¬
loso sacrilegio.Digeras alñ quod exa¬
las: ⁊ te iam obruere talib desinas. In¬
ti canta quod cantas:⁊inspice si potes
ddecus fornicadõnis tue. Inuitauit enĩ
te doctrina demonioꝵ mendaciloquoꝵ.
ad fictas domos angłoꝵ ubi flat aura
salubris.⁊ ad campos ubi scatent aro¬
mata. cuius arbores ⁊montes maria
ee flumina dulce nectar fluunt per
cuncta scła. ⁊ credidisti ⁊ finxisti hec
in corde tuo. uibi uanis recordatõnib luxu¬
rrata ⁊ dissoluta iacterts. Cum enĩ que¬
dam talia dicuncur de meffabili efflu¬
entia sp̃ualiũ delitiaꝵ utiq in enigma¬
te dñr: ita ut nou̾it animus qui tali¬
b ex̾cetur eẽ aliud quod ibi querendũ
oinclłigend̾ sit. siue corporeis sensib
nu̾itate corporali tale quid demonstre¬
mr: sicut ignis in rubo. ⁊ de uirga ser¬

Expanded text:
lem etiam demonstratio singulorum. haec lem etiam demonstratio singulorum. haec tu non intellegis, non capis: noui, plena es, inebriata es, ingurgitata es fabuloso sacrilegio. digeras aliquando quod exhalas, et te iam obruere talibus desinas; interim canta, quod cantas, et inspice, si potes, dedecus fornicationis tuae. inuitauit enim te doctrina daemoniorum mendaciloquorum ad fictas domos angelorum, ubi flat aura salubris, et ad campos. ubi scatent aromata, cuius arbores et montes, maria et flumina. dulce nectar fluunt per cuncta saecula. et credidisti et finxisti haec in corde tuo, ubi uanis recordationibus luxuriata et dissoluta iacteris. cum enim quaedam talia dicuntur de ineffabili adfluentia spiritalium deliciarum, utique in aenigmate dicuntur. ita ut nouerit animus, qui talibus exercetur. esse aliud, quod ibi quaerendum et intellegendum sit, siue corporeis sensibus in ueritate corporali tale quid demonstretur, sicut ignis in rubo et de uirga ser
Abbreviated transcription (Latin):
uir unus floreis coronis cuctus p¬
dice ꝯiugi displicet. seq enim pote
dic̾e hoc aliqua mtstica signification
ita dictum. uł ita demonstratũ. dũti
p̾cipue laudari manicheus nõ obał
soleat. nisi ꝙ remotis figuraꝵ intep¬
mentis. ip̃e tibi sutatem nudam ⁊ p
gem sceptͥgerũt florib coronatũ. p¬
nat saltem sceptrũ: qñ coronis fior
cngitur. nõ decet regie uirge seu̾i¬
tem: illa luxurie mollitudo. Htic add¬
dit: qr nõ a te solus adamatus est.¶
queris enim cantando. ⁊ adsungit
duodecim scła florib conuestita. ⁊ ce¬
norib plena. ⁊ in faciem pr̃is flore
suos iactantia. ubi ⁊ ip̃os duodecim
cingitur. Quem quõ imimensũ facis¬
tis. quem sic circũdatũ dicitis: nũc
muentre poturstis. Adungis. etiar
iu sua sba genuisse. Ita ꝯunnc̃is innu̾a¬
nles deos colere. nõ ferendo sanam doctri¬
um qua docetur unus de uno deo nacus
lnoꝵ est nõ solũ una ead̾ q sb̃a. s etiam

Expanded text:
uir unus floreis coronis cinctus puir unus floreis coronis cinctus pudicae coniugi displiceret. neque enim potes dicere hoc aliqua mystica significatione ita dictum uel ita demonstratum, cum tibi praecipue laudari Manichaeus non ob aliud soleat, nisi quod remotis figurarum integumentis ipse tibi ueritatem nudam et pegem sceptrigerum, floribus coronatum. ponat saltem sceptrum, quando coronis floreis cingitur; non decet regiae uirgae seueritatem illa luxuriae mollitudo. huc accedit, quia non a te solus adamatus est; sequeris enim cantando et adiungis duodecim saecula floribus conuestita et canoribus plena et in faciem patris flores suos iactantia. ubi et ipsos duodecim mcingitur. quem quomodo inmensum faciatis, quem sic circumdatum dicitis, numquam inuenire potuistis. adiungis etiam ubstantia genuisse. Ita conuinceris innumerabiles deos colere, non ferendo sanam doctrinam, qua docetur unus de uno deo natus quorum est non solum una eademque substantia
Abbreviated transcription (Latin):
et parias fantasmata. Cur etgo nõ telpi¬
as dypticeũ ueri dei tius m̃branis mo¬
niicum. quib tot falsos deos adamast
mente uagabunda ꝑ figmenta tua¬
gitationũ. quib omnia poctica men¬
tira gͣuiora ⁊ honestiora repientur. nri
certe quod apud poetas neminem decip
ip̃a ꝓfessio falsitatis.: In libris aut tr
tanta fallatiaꝵ turba pu̾iles. ⁊ m leni
animas nomune u̾itatis mlectas mis¬
tabilib corrũpit errorib: cu pruriet
aurib sicut apłs dicit. ⁊ au̾itate audi
Quõ ergo sanam doctrinam ferres illi
tabulaꝵ: ubi pͥmũ p̾ceptum est. ludi
isrł. dñs ds̃ tius dñs unus est. cũ cor
dooꝵ noĩb delectata. turpissimi cordis
fornicatione uolutis: An nõ recorda
amatoriũ canticũ tuũ ubi describis i¬
mũ regnantũ regem sceptigerũ phen¬
nem. floreis coronis cinctum. ⁊ facio
rutilantem: Quem si solum talem
amares: erubescend̾ tibi eẽt. Nam etra

Expanded text:
et parias phantasmata. cur ergo non respuet parias phantasmata. cur ergo non respuas diptychium ueri dei, tuis membranis inimicum, quibus tot falsos deos adamasti mente uagabunda per figmenta cogitationum tuarum, quibus omnia poetica mendacia grauiora et honestiora reperientur, uel hoc certe, quod apud poetas neminem decipit, ipsa professio falsitatis, in libris autem tuis tanta fallaciarum turba pueriles et in senibus animas nomine ueritatis inlectas miserabilibus corrumpit erroribus, cum prurientes auribus, sicut apostolus dicit, et a ueritate audittur? quomodo ergo sanam doctrinam ferres illarum tabularum, ubi primum praeceptum est: audi, Israhel, dominus deus tuus deus unus est. cum tota deorum nominibus delectata turpissimi cordis fornicatione uoluteris? annon recordaris amatorium canticum tuum, ubi describis maximum regnantem regem, sceptrigerum perennem, floreis coronis cinctum et facie rutilantem? quem si solum talem amares, erubescendum tibi esset; nam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno: ut de poc̃o dampnaret pcc̃m i
carne. ⁊ iustitia legis impleretur ĩ te
Odypticeũ ꝯiugale: quod nõ sine cã
odit adult̾a. Iam enim ad te est sermo
manichea congregatio: fallax ⁊ fallatus
inuoluta. Ita ne multimiba tot elem̃¬
tis.uł potius m̾etrix ꝓstituta demo¬
niis. ⁊ sacrilegis uanitatib impreg¬
nata. audes mat̾ͥmoniũ catholicum
dñi tui cuimine impudrcitie laca̾re
Ostende nob̾ mechos tuos splendicenẽ¬
tem pond̾atorem: ⁊ athantem latura¬
rium. illũ enĩ dicis capita elem̃toꝵ
ten̾e. mundũq suspend̾e. istum aut̃
genu fixo. scapulis ualidis subbaui¬
lare tantam molem. utiq ne ille defi¬
ciat. Ubi sunt isti:Qui si u̾e ẽẽnt qñ
ad te uenirent. occupati tanto nego¬
tio ⁊ qñ ad te intͣrent. ut blanda ma¬
nus tua ⁊ otiosa plane delicata. post
cuntu laberem alci digitos alsi hamne
confricares: S fallunt te mala demon
que tecũ scortantur. ut concipias mnditi

Expanded text:
in ligno, ut de peccato damnaret peccatum in in ligno, ut de peccato damnaret peccatum in carne et iustitia legis inpleretur in te. o diptychium coniugale, quod non sine causa odit adultera! Iam enim mihi ad te est sermo, Manichaea congregatio fallax, et fallaciis inuoluta. itane multinuba tot elementis uel potius meretrix prostituta daemoniis et sacrilegis uanitatibus inpraegnata audes matrimonium catholicum domini tui crimine inpudicitiae lacerare? ostende nobis moechos tuos, splenditenentem ponderatorem et Atlantem laturarium. -illum enim dicis capita elementorum tenere mundumque suspendere; istum autem genu fixo scapulis ualidis subbaiulare tantam molem, utique ne ille deficiat. ubi sunt isti? qui si uere essent. quando ad te uenirent occupati tanto negotio ? quando ad te intrarent, ut blanda manu tua et otioso pane delicata post antum laborem alteri digitos, alteri humeros confricares? sed fallunt te mala daemonia, quae tecum scortantur, ut concipias mendacia
Abbreviated transcription (Latin):
noli ẽẽ sub lege. ne illam timore nõ mi¬
pleas: s sub gr̃a. ut sit in te plenitudo
legis caritas. Non enĩ alind dyꝑticeũ
recensebat sponsi tui amicus: cũ dicẽt.
sam nõ ad ult̾abis. nõ homicidiũ facies
nõ concupisces:⁊si quod est aliud manda¬
tum. in hoc sermone recapitulatrr:. ⁊ di
ligos ꝓximũ tuũ tamqͣm te ip̃m. dilec¬
tio ꝓximi: malũ nõ oꝑatur. Plenitudo
aut̾ legis est caritas. Ibi enĩ sunt duo
gulis tabulis explicata. Hoc ergo dyp¬
ticeum ille ꝓmisit qui tibi hec duo pre¬
cepta ueniens ꝯmendauit. in quibus
tota lex pendet ⁊ ꝓpħe. In pͥmo p̾cepto
tem: isto ꝯgregas societatem. Que duo
p̾cepta: ip̃a sunt decem. Tria ꝑtinent ad
dm̃. ⁊ septem ad ꝓximũ O pudicũ dẏp¬
ticeum. in quo uetẽ figura ille dilec¬
tor ⁊ dilectus tuus p̾mntiabat tibi
canticũ nouũ in decacordo psalt̾io. fãqͥ
ꝓ te etiam neruos suos extensurus.

Expanded text:
noli esse sub lege, ne illam timore non innoli esse sub lege, ne illam timore non inpleas, sed sub gratia, ut sit in te plenitudo legis caritas. non enim aliud diptychium recensebat sponsi tui amicus, cum diceret: nam non adulterabis, non homicidium facies. non concupisces et si quod est aliud mandatumliges proximum tuum tamquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur. plenitudo autem legis est caritas. ibi enim sunt duo gulis tabulis explicata. hoc ergo diptychium ille praemisit, qui tibi haec duo praecepta ueniens commendauit, in quibus tota lex pendet et prophetae. in primo praecepto tem, isto congregas societatem. quae duo praecepta ipsa sunt decem: tria pertinent ad deum et septem ad proximum. o pudicum diptychium, in quo uetere figura ille dilector et dilectus tuus praenuntiabat tibi canticum nouum, in decachordo psalterio tamquam pro te etiam neruos suos extensurus
Abbreviated transcription (Latin):
cis petram ip̃m sponsum tuũ: illum
quem petrus loquitur lapidem inuũ
ab omnib reꝓbatum. a deo aut̃ electũ
et honorificatũ. Illis ergo erit lapis
offensionis ⁊ petra scandali: tibi aut̃
lapis quem reꝓbau̾unt edificantes
fc̃s est in capite anguli. Quod totum
etiam illud dypticeũ. Netimeas:⁊
plane sponst tui est. Aliis lapis illei
significauit duram stoliditatem. tͥ
aut̃ firmam stabilitatem. Digito dei
scripte sunt tabule ille. digito der spõ¬
sus tuus eiecit demonia digito dei
expesle tu doctrinas demonioꝵ m̃daci¬
loquioꝵ caut̾iantiũ ꝗscĩam. Ex hoc
dypticeo repellis adult̾ium. qui se
paclitũ dicit ut scõ nomine te seducat
suinqͣgesimo enĩ die post pascha da¬
te sunt ille tabule. ⁊ qͥnq̃ gesimo die
polt pillieren sponsi tui quam pasehui
illud p̾figurabat. dacus est digitus dei sp̃c
re dypticcum: quo tibi scripta olim q
nunc agnosces mittebantur. Tantum

Expanded text:
cis petram, ipsum sponsum tuum, illum, cis petram, ipsum sponsum tuum, illum, quem Petrus loquitur: lapidem uiuum ab hominibus reprobatum. a deo autem electum et honorificatum. illis ergo erat lapis offensionis et petra scandali; tibi autem lapis. quem reprobauerunt aedificantes, factus est in capite anguli. quod totum etiam illud diptychium; ne timeas. plane sponsi tui est. aliis lapis ille significauit duram stoliditatem. tibi autem firmam stabilitatem. digito dei scriptae sunt tabulae illae; digito dei sponsus tuus eiecit daemonia; digito dei expelle tu doctrinas daemoniorum mendaciloquorum cauteriantium conscientiam. ex hoc diptychio repellis adulterum, qui se paracletum dicit, ut sancto nomine te seducat. quinquagesimo enim die post pascha datae sunt illae tabulae; et quinquagesimo die post passionem sponsi tui, quam pascha illud praefigurabat, datus est digitus dei, spirre diptychium, quo tibi scripta olim, quae nunc agnosceres, mittebantur; tantum