comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ms estu & exaltabote
confitebor nominituo qm
fecisti mirrbilia & cogitati¬
ones antiquas fideles amen
qui operusticiuitatem intu¬
mulum urbem fortem in
suinam domu alienorum
ut non sit ciuitas & insempi¬
ternũ non ȩdific&ur. Super
hoc laudabit te populur.
fortis ciuitas gentium robis¬
enim sobustorum quasi tur¬
bompulens pari&em. sicut
estum inriti tumu tum ali¬
enorum humiliabis & quast
calorem subnubem torre¬
tem propagines fortium
marcercere fatias. & faci&
dñs exercituum omnibur
torum uindemiae defecatae
inquid dñs gloriam in terra ui¬
uentium : Hoc uers demons¬
triens futuram ecclesi ae ex
gentibur claritatem ad teni¬
renam hierusalem uertit:
sentententiam orculidicens
innihilum redigamte & non
eris & quesi ta non inuenieris
ultri insempiternum. Decu¬
iur quoque urbis ruina ꝑpe¬
tua sic &iam dicit ds̃ ad hie¬
remiam & conteres laguncu¬
lam in oculireorum quiibunt
tecum & dices ad eos. Hec dic̃
dñs exercituum. Sic conteriem
populum istum &ciuitatem

Expanded text:
meus es tu exaltabo te confitebor nomini tuo quoniam fecisti mirabilia cogitationes antiquas fideles amen quia posuisti civitatem in tumulum urbem fortem in ruinam domum alienorum ut non sit civitas et in sempiternum non aedificetur super hoc laudabit te populus fortis civitas gentium robusenim robustorum quasi turbo inpellens parietem sicut aestum in siti tumultum alienorum humiliabis et quasi calore sub nube torrente propaginem fortium marcescere facies et faciet Dominus exercituum omnibus torum vindemiae defecatae inquit Dominus, gloriam in terra viventium . Hoc verbo demonstrans futuram Ecclesiae ex gentibus claritatem, ad terrenam Jerusalem vertit sententiam oraculi, dicens: In nihilum redigam te, et non eris, et quaesita non invenieris ultra in sempiternum. De hujus quoque urbis ruina perpetua sic etiam dicit Dominus ad Jeremiam: « Et conteres lagunculam in oculis eorum, qui ibunt tecum, et dices ad eos: Haec dicit Dominus exercituum: Sic conteram populum istum, et civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsep langit quod an¬
tebaptismũ cormiserat.
delictsatis facimus si ab
iniquitate cessamus:
nisi uoluntatis quo quȩce
quas dileximus in contra¬
rio xppositis lamentis
insequamur: ut qui com
misit prohib&a sibim& ip¬
sȩ ab scidere debeat:
&iã concessa : & serepre¬
hendat inminimis que
meminit inmaximis de¬

Expanded text:
Quia ipse plangit quod ante baptisma commiserat, satisfacimus, si ab iniquitate cessamus, nisi voluptates quoque, quas dileximus, e contrario adpositis lamentis / insequamur. misit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis, quem meminit in maximis de
Abbreviated transcription (Latin):
intrant in ec clesiam &
stauntꝰ in oratione con¬
fu Osi atque in modera¬
ta uoce disꝑgunt uer¬
ba sua egressi foras obli¬
ti sunt omnia : hi sunt
quilabiis inaniunt: &¬
corde non concipiunt:¬
malus compungitur: &
tamen iustitiae limitẽ¬
non apipropinquat: &¬
eũ culpa non inquinat:
ostenditur. quia nec ma¬
lis bona infecta adiuuañ
Nec bonis in consumata

Expanded text:
intrant in ecclesiam, et strepunt in oratione, confuse atque intemperata voce dispergunt verba sua, et egressi foras obliti sunt omnia. Hi sunt qui labiis hinniunt, et corde non concipiuntille compungitur, et tamen justitiae non appropinquat; eum culpa non inquinat, ostenditur, quia nec malos bona imperfecta adjuvant, nec bonos mala inconsummata
Abbreviated transcription (Latin):
beat simplicitatẽ colũbȩ
Necuiquã machin&ur
dolos : habeat & serpen¬
tis astutiã nealiorũ sup¬
plant&ur insidiis: quia
non multũ constat inui¬
tio aut decipere uel de
cipysollicite hostis in sidi¬
as intellegere pariter
& cauere dĩseruos opor¬
t&: sicq: innocentia uitȩ
existere simplicẽ : ut ta¬
men o posteat cũ simplici¬
tate eẽ prudentẽ: sac cus¬

Expanded text:
beat simplicitatem columbae, nec cuiquam machinetur dolos: habeat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantetur insidiis, quia non multum distata vitio vel decipere posseSollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
saluti: nequisquã post
Lapsumpenitens despe¬
r&uenia. dũ conspi¬
cit scõrũ reparationẽ
fuisse &iã postruinã:
imitaentur adrepara.¬
tionẽ : Aut certe exeoꝵ
comparatione durius
demnoboedientia puni
antur: Mors quipƿe
scõrũ bonis in ad iutori
um: malis intestimoniũ
ut in deꝑuersi sine ex¬
cusatione pereant:
unde electi exemplũ
capiðnt ut uiuant:¬

Expanded text:
quam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur? Mors quippe justorum, bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant
Abbreviated transcription (Latin):
lorum : Numquid nontuꝑ
cus sisti suꝑbũ. uulnerasti
draconẽ hic secunduxp̃ĩ
p̃dicatur aduentu ut ea
uistute consurgat iniudi¬
tio ad separationẽ bonoꝵ
atq: malorũ. qua uistute
surrex̃ in generationib:
seculorũ. hoc ẽ in princi¬
ƿio quando ꝑcus s̃t suꝑbũ
id ẽ diabolũ sepcestendo
eũ abonorũ consortio an¬
tio. & michecs proph&a
sic loquitur dicens. Audi¬
te colles iuditiũ dñi & for¬
tia fundamenta terrae.
quia iuditiũ dñi cũ populo
suo & cũ isrł diiudicabitur

Expanded text:
Nunquid non tu percussisti superbum, vulnerasti draconem? 6. Hic secundus Christi praedicatur adventus, ut ea virtute consurgat ad judicium, ad separationem bonorum atque malorum, qua virtute surrexit in generationibus saeculorum. Hoc est in principio, quando percussit superbum, id est, diabolum, separando eum a bonorum consortio ancio et Michaeas propheta sic loquitur, dicens: Audite, colles, judicium Domini, et fortia fundamenta terrae, quia judicium Domini cum populo suo et cum Israel dijudicab
Abbreviated transcription (Latin):
Tenĩ figura huius mundi:
potest quem diligis stac¬
re. Incasũ corquacsima¬
nentes figitis: dũ fugit ip¬
cadente festinarent: si
igitur mundus cadit. &
nos eũ cadentẽ amplecti¬
mus quã habittcre : quia
nulla ratio apericulis

Expanded text:
enim figura hujus mundi .n potest, quem diligitis, stare. Incassum cor quasi manentes figitis, dum fugit ipcadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos eum amando complectiius quam habitare, quia nulla nos ratio a ru
Abbreviated transcription (Latin):
miinus ẽ. repcrare quod
fuit : quã cretcre quod non
fuit: Aut quidmirũ si ho¬
minẽ expuluere faciat:
& terrã exnullis existen.¬
tib: condedisse : quã homi

Expanded text:
minus est Deo reparare quod fuit, quam creasse quod non fuit. Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, et terram ex nullis existentibus condidisse, quam i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersorũ derogatio uitȩ
nr̃cce approbatio ẽ : qr
lamostendim᷑ in nobis
aliquid iustitiȩ habere
si illis displicere in ci¬
pimus qui non placent
cũ denegat: qui eius pla
re non m&uunt : quos
dm̃ non diligere cognos¬
cunt.

Expanded text:
ersorum derogatio, vitae nostrae approbatio est quia jam ostenditur nos aliquid justitiae habere, si illis displicere incipimus qui non placent  denegat, qui ejus inimre non metuunt, quos Deum non diligere cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lectoris augeatur. nam
cerent: Rursus si cunc¬
ta clausa existerent di¬
tum prore medio pecca¬
torũ effunditur. psal¬
morũ autẽ decantatio
ꝑp&uã dĩ laudẽ demons

Expanded text:
m augeatur. Nam cerent. Rursus si cuncta clausa existerent, ctum pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demons
Abbreviated transcription (Latin):
captus in peccatis nr̃is.
Quo uaticinio demons
picomprebendamus
iustũ quia inutilis est
nabis & contrarius ẽ¬

Expanded text:
captus est in peccatis nostris . Quo vaticinio demonstse: Comprehendamus justum, quia inutilis est nobis, et contrarius
Abbreviated transcription (Latin):
dehis enim dictum ẽ : qđ
fundomenti merito non
peribunt: sic ẽ intelle¬
gendũ : ut his manifestis
non inueniatur ee con¬
trarid ligna quippe & fe¬
nũ & stipula : non absor¬
de accipi possunt: rerũ
seculccriũ qucc̃ uis licite
concessarũ tecles cupidita¬
tes ut amitti sine animi
dolore nesipossint icũ
Autem iste dolor urit
sixps incorde fundamen¬
ti heeb& locũ: id est ut ei
nihil ante ponatur : &
meelit homo qui tali dolo¬
seuritur: rebus quecs
itadiligit: magis carere
quãc xp̃o ꝑ ignẽ fit saluus:
si autem res eius moditẽ¬
porales ac seculcres tem¬
pore temptationis malue¬
rit tenere quã xp̃or: Eum
infundamento non ha¬
buit : quicepriore loco
habuit cũ inccedifitio pri¬
us non sit aliquid funda¬
mento Ignis enĩ de quoeo
loco ẽ locutus a postolus
talis deb& intellegi: ut
ambo ꝑeũ transeant : Id
ẽ & qui aedificat super
hoc fundamentum Ausũ
argentũ : Iapides p̃ciosos:
& qui aedificat ligna¬

Expanded text:
de his enim dictum est quod de his enim dictum est quod fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna
Abbreviated transcription (Latin):
m&ipsa: qui rursus ait.
si fidem dicat sequis haebese
si homo sceleratus : propt̃
fidem solam ꝑ ignem sal¬
ucctur & sic ẽ accipiendũ
quod ait becctus ꝓcculus
ipse aũ scluus erit sic ta¬
men quacsi ꝑ ignem: potẽ¬
rit ergo saluccre sine
operibus fides & falsũ
erit quod dixit eius
apostolus ia cobus. stel¬
sum erit & illud quod
idem ipse paculus dixita
nolite inquid errare
neque fornicatores:
neq: idolis seruientes.
neque adulteri neq:
moles: neque masculoꝵ
concubitores: nequae
fores : neque auccri: ne¬
que hebriosi: neque ma¬
ledici : neque rapaces :¬
segnũ dĩ possidebunt: Si
enim & icc inistis ꝑ seue¬
rantes criminib: tamen
propter fidem xp̃i scclui
erunt : quomo do in reg¬
ed quia hacec aposto¬
Slica manifestissima
& aꝑtissima testimonia
falsa eẽ non possunt :
illud quod obscure dic¬
tũ ẽ dehis qui suꝑ aedifi¬
cant suꝑ fundamentum
argentũ : Iccpides p̃ciosos
se ligna : stcenũ stipulã

Expanded text:
metipsa. Qui rursus ait: metipsa. Qui rursus ait: Si fidem dicat se quis habere,si homo sceleratus propter fidem solam per ignem salvabitur, et sic est accipiendum quod ait beatus Paulus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsum erit et illud quod idem ipse Paulus dixit, Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Si enim etiam in istis perseverantes criminibus, tampropter fidem Christi salvi erunt, quomodo in regSed quia haec apostolica manifestissima et apertissima testimonia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum est, de his qui superaedificant super fundamentum, argentum, lapides sed ligna, fenum, stipulam
Abbreviated transcription (Latin):
reduntur a quibusdã
&icem hii qui nomen
xp̃i non relinquunt &
baptitantur inec ab eo
ullo scis mate uel here¬
si p̃cidantur : In quan¬
que nec dilucent peni¬
tendo nec elemosinis
redimant sed in eis
timũ diem ꝑtinacissime
ꝑseuertent salui futuri
ꝑignema lic& promagi¬
nitudine fccinorũ fla¬
gitiorũ que diutur no
nontamen c&erno igni
puniri:sed qui hoc cre¬
dunt & tamen catholi¬
cisunt humana quacdam
beniuolentia mihi faelli ui¬
dentur Nam scriptura
diuina aliud consultac. res¬
pond& librũ autem de ac
questione conscripsi. Cuius
titulus ẽ defide & operi¬
bus : ubi secundũ scripturas
scãs quantũ dõ adiuuante
potui demonstraui. eosfide
sccluos facere : quac̃ satis eui¬
denter expressit. Pccu¬
lus apostolus dicens : Inxp̃o
eni ihũ Neque circum cisio
quio quam ucl&: neque
p̃putiũ sed fides quȩ ꝑdilec¬
tionẽ operatur ⁊ si autẽ ma
le non bene operatur pro¬
cul dubio secundũ aposto¬
uũ ia cobum: mostucc ẽ in se¬

Expanded text:
uit, a quibusdam etiam ii qui nomen Christi non relinquunt, et nitiantur, nec ab eo ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quanquae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant; sed in eis vitae diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniti. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus, dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur . Si autem male et non bene operatur, procul dubio, secundum apostolum Jacobum, mortua est in se
Abbreviated transcription (Latin):
talia deserit xp̃m : quã¬
uis doleat cũ amittit:
saluus ẽ quidem sic tamen
quacsi ꝑ ignem quia nurit
xerat amissarũ sed non
sub uertit : neq: consumit
fundamenti seabilitate
adq: incorruptione mu¬
Tale aliquid &iam posti
hanc uitam fieri incredi¬
bile non est : & utrum ita
sit queri potest & aut
inueniri aut latere
nonnullos fideles per
ignem quen dam purga¬
toriũ : quanto magis mi¬
nus uel bona pereuntia
dilexerunt : tanto tar¬
diuscitius que saluari
nontamen tales dequi¬
bus dictũ ẽ. quod regnũ
dĩ nom possidebunt.ni¬
si conuenienter pcceni¬
tentibus ecdem crimina
rsemittantur: conue¬
nienter autem dixiut
steriles in elemosinis non
sint quibus tantum tri¬
buit scriptura diuina
ut eccrũ tantum modo
fructũ se inputacturum
p̃nunci& dñs dextris
& eccrũ tantum modo
steretatẽ sinistris : quan¬
dohis dicturus ẽ : ue¬
nite benedicti patris
mei ꝑcipite regnums
illis autem : ite inignen¬

Expanded text:
talia deserit Christum, quamtalia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit xerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione muTale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in igne
Abbreviated transcription (Latin):
sit ignis probabit: si cuius
opus manserit quod suꝑ¬
aedificauit mercedẽ ac¬
cipi&: sicuius opus exus¬
tũ fuerit damnũ paci&ur
ipse autem scluus erit: sic
tamen quacsi ꝑ ignem Non
ergo unius eorũ : scdutri¬
us que opus ignis proba¬
bit ẽ quidam ignis tẽp¬
tatio tribulationis: de
quo aperte alio loco scrip¬
tũ ẽ: uccsa figuli probat
fornax : & homines iustos
temptatio tribulationis :
iste ignis inhac interim
uita facit: quod apłs
dix̃ : si accidat duobus
fidelib:: uni scilic& cogi¬
unti quȩ sunt dĩ quo¬
modo placeat dõ ÷ hoc ẽ
aedificanti suꝑ xp̃i funda¬
mentũ Aurũ argentũ
lcpides p̃ciosos alteri
autẽ cogitanti & quȩ
sunt mundi: quomodopla¬
ceat uxori. Id est aedifi¬
canti suꝑ idem fundoc¬
mentum ligna faenum
stipulam: illius enĩopus
non exuritur. quia non
ea dilex̃ quorũ amissio¬
ne cruci&ur exuritur
re non pereunt : quȩ cũ
amore possessa sunt: sed
qm̃ alterutra conditio¬
Nec timore amittendi

Expanded text:
nis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus autem exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamelapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae mundi sunt, quomodo placeat uxori, id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit, quorum amissione crucietur; exuritur re non pereunt quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditioto, nec timore amittendi
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ innumerabili¬
b: reb multa me lcc¬
tent: sed &iã in ipsis
scĩs scripturis multo
nesciam plura quam
sciam: sed ideo spem in
nomine xp̃i non influc¬
tuo scc̃ gero : quia non
solũ credidi dñõmeo
in illis duob: p̃ceptisto¬
tac̃ legem prop h& cesq:
tus sum experiorq: cõt¬
tidicce quando quidem
nullũ sacramentum ali
quis sermo ad modum
obscurior desacrislit¬
teris aperitur. ubi non
eadẽ p̃cepta reperiã fi¬
nis enĩ p̃cepti ẽ caritas
decor depuro & consci¬
entia pura & fide ñ fic¬
ta & plenitudo legis:
Caritas itaq & tuca¬
rissime siue istac siue
alia sic lege sic disce ut
memineris uerissime
dictũ scientia in flat.
caritas autẽ non aemu¬
latur non inflatur sic
Itacq ut ced hibecctur. sci¬
entic tã quã ma china
qued cẽꝑ quac̃ structura
adfinem caritatis ad¬
hibita multum ẽ ut il¬
lis: ꝑ se autem ipsccsine
talifine non modo super¬
flua sed &icẽ ꝑniciosce
probata ẽ. scio autem
quoce te cogitatio sca

Expanded text:
n aliis innumerabilibus rebus multa me latent, sed etiam in ipsis sanctis Scripturis multo nesciam plura quam sciam. Sed ideo spem in nomine Christi non infructuosam gero, quia non solum credidi Deo meo, in illis duobus praeceptis totam Legem Prophetasque tus sum, experiorque quotidie; quandoquidem nullum mihi sacramentum, aut aliquis sermo admodum obscurior de sacris Litteris aperitur, ubi non eadem praecepta reperiam: Finis enim praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, et: Plenitudo legis caritas. Itaque et tu, carissime, siue ista siue alia sic lege, sic disce, ut memineris uerissime dictum: Scientia inflat. caritas autem non aemulatur, non inflatur. sic itaque adhibeatur scientia tamquam machina quaedam, per quam structura ur, quae ad finem caritatis adhibita multum est utilis, per se autem ipsa sine tali fine non modo superflua sed etiam perniciosa probata est. scio autem, quae te cogitatio sancta
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis Nonẽ : quantam
credimus exccudiri. cũ in
oscctione dicitur. dimit¬
te nobis debita nostra :
sicut & nos dimittimus de¬
bitorib: nostris : Procul
dubio uerba sponsionis
huius implentur si homo
qui non dum ita proficit
ut icm diligat inimicum
tamen quando rogactur
ab homine qui peccauit
ineum ut ei dimittat: di¬
mittit excorde quia &icẽ
sibi roganti utiq: uult di¬
mitti cum orat & dicit. sic̃
& nos dimittimus rogan¬
tib: debitarib: nostris. Id
ẽ sic dimittite debita nr̃a
Iam uero qui eum inquem
peccauit hominẽ rogat
sipeccato suo mou&ur.
ut rog&: non ẽ adhuc
deputcndus inimicus ut
eum diligere sit difficile.
sicut difficile erat quan¬
do inimicias exercebat:¬
Quis quis autem rogan¬
ti & peccanti sibi peniter¬
non potest: quem uero
eucngelii lateat audito¬
rem siue lectorem: quis di¬
xerit ego sum ueritas.
quicum docuiss& ora¬
tionẽ hanc inex positã
sententiam uehementer
commendecuit dicens:
si enim dimiseritis homi¬

Expanded text:
tudinis non est, quantam tudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat et dicit, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; id est, Sic dimitte debita Jam vero qui eum, in quem peccavit, hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebatQuisquis autem roganti et peccati sui poenitennon potest. Quem vero Evangelii lateat auditorem, sive electorem quis dixerit: Ego sum veritas? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens. Si enim dimiseritis homi
Abbreviated transcription (Latin):
illi quos inimicos putant :¬
& reddunt errando mala
probonis : cum reddere
mala xp̃icnus . nonde¬
bect nec promalis mul¬
ta itacque genera sunt
elemosincrũ : Q cũ facimꝰ
adiuuamur ut dimittan¬
tur nostra peccata.Lxxiii¬
ed ecc nihil ẽ maius
quac excorde dimitti¬
mus quod & nos quis que
peccauit : minus enim mag¬
num ẽ erga eum ẽẽ. be¬
niuolũ siue &iam bene¬
ficum qui tibi nihil mali
fecerit : illud multo gran¬
dius & magnificentissimȩ
bonitatis ẽ ut tuũ quoq
inimicũ diligas: & ei qui
tibi incclũ uult & si potest
facit: tubonũ semꝑ uelis
faciccs que quod possis
audiens dicentem dm̃:
diligite inimicos uestros
benefacite eis quiuos ode¬
runt: & orate pro eis
qui uos per secuntur: sed
qm̃ ꝑ fectorum sunt ista
fihorũ dĩ quo quidem sed
deb& omnis fidelis ex¬
tendere : & humanum
animũ adhunc affectum
ortendo dm̃ secumque
agendo luctaendo¬
⁊amen quic hoc tam mag¬
num bonum tantȩ multi¬

Expanded text:
illi quos inimicos putant; etilli quos inimicos putant; et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala christianus non debeat nec pro malis. Multa itaqeleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nobis nostra peccata, sed ea nihil est majus qua ex corde dimittimus quod in nos quisque peccanum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficium, qui tibi nihil mali fecerit; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Deum, Diligite inimicos vestros, bene facite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur . Sed quoniam perfectorum sunt ista filiorum Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandotamen quia hoc tam magnum bonum tantae multi
Abbreviated transcription (Latin):
tenti ignoscerelxxii¬
cper hoc adomnia
quece utilimis eđicc̃
fiunt : ual& quod dñsu
ait : date elemosinam
& ecce omnia mundoe
sunt uobis: Nonsolũ er¬
go quidat esurientici¬
bum sicienti potum. nu¬
do uestimentum. pere¬
grinanti hospitium
fugienti latibulũ egro
tristi consolationẽ : non
sano med ellã: erranti
uicm : dehberanti con¬
silum: & quod cumque
neces sccrium ẽ indigen¬
ti uerũ &ic̃ quidat ue¬
niam peccanti: elemosi¬
namdat: & qui emen¬
dect uerbere inquem
potesias dectur uel co¬
estetecli qua disciplinã
& tamen ƿeccatũ eius qͦ
ab illo lesus aut offensus
ẽ dimit tit ex corde
uel orat ut ei dimittac¬
tur : Nonsolũ in eo quod
dimittit adque orat :
uerũ & iã in eo quod cor¬
ripite tal̃quẽ emenda¬
toria. poena plectit
elemosinemdat : quia
misericor dicc̃ p̃stat
multa enimbona pres¬
tantur inuitis quaendo
eorũ consulqur utilitati:
non uoluntati : quia ipsi
sibi inueniuntur ẽẽ inimi¬
ci: Amiciuero eorũ potius

Expanded text:
tenti ignoscere. Ac per hoc ad omnia quae utili misericordia fiunt, valet quod Dominus ait, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegrtristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat; quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati: quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius
Abbreviated transcription (Latin):
dĩbonee ẽ & nihil abi¬
ciendum quod cũgra.¬
ticcrum actione ꝑcipi¬
tur. scĩficatur enim
ꝑuerbũ dĩ & orationẽ
& alio loco dehis reb
loquitur omnia inquid
munda mundis. in
mundis autem & infide¬
libus nihil ẽ mundum
sed polluta sunt eorum
& mens & conscientia
tuipse lege c&era & re¬
cita quibus potes. non
inse in ritaat gratic̃
dĩ : quic in libertate
uocati sumus tantũ ne
lbertatẽ in oc casionẽ
carnis a summant. &¬
ideo iam nolint refre¬
ncri de carnalis con¬
cupiscenticce causae
quib: lib& cibis tempe¬
sccre quia non eis per¬
mittitur suꝑsticio sce
atq: infideliter face¬
re hi uero quidepae¬
ganis euangelicas sor¬
tes legunt : & si optan¬
dum ẽ ut hoc potius fa¬
nic consulenda con¬
currant : tamen&ieẽ
istacmihi displic& con¬
su&udo ad negotic se¬
culcria & ced uitacehu
ul conuertere hacti¬
requi sistis si nonputa.¬
ueris nimis ignorcs &
uires & occupationes
meces tantum absum ab
eo quod pudcestis nihil
melcctere ut nihil

Expanded text:
il abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. et alio loco de his rebus loquitur: Omnia, inquit, munda mundis; inmundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. tu ipse lege cetera et recita, quibus potes. non in se inritam faciant gratiam dei, quia in libertate uocati sumus; tantum ne libertatem in occasionem carnis adsumant et ideo iam nolint refrenandae carnalis concupiscentiae causa a quibuslibet cibis temperare, quia non eis permittitur superstitiose atque infideliter facere. Hi uero, qui de paginis euangelicis sortes legunt, etsi optandum est, ut hoc potius fania consulenda concurrant, tamen etiam ista mihi\' displicet consuetudo, ad negotia saecularia et ad uitae huiuelle conuertere. Haec tirequisisti, si-non putaneris, nimis ignoras et uires et occupationes meas. tantum enim absum ab eo, quod putasti nihil me latere, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Cum iud ex aƿparuerit.
specios s erit iustis: & ter¬
ribilis iniustis: quẽ enĩ
mansu&um aspiciunt
electi: hunc pauendũ
at que terribilem cons¬
piciunt reprobi: sed
considerare non ces¬

Expanded text:
cum apparuerit, et mitis erit justis, et terribilis injustis. Quem enim mansuetum aspiciunt electi, hunc pavendum atque terribilem conspiciunt ius considerare non ces
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ enĩ cũ silentio ora
re sine sonitu uocis: quã
solis uerbis sine intui¬
tumentis : oratiocor
dis ẽ non labiorũ Neq
tendit sed orantis cor
aspicit. Longe quippe
adõ ẽ animus qui inora¬
tione cogitationibus
scł fuerit occupatus.
Tunc ueraciter ora¬
mus cum aliunde non
cogitamus: sed ualde
paucisunt : qui tales ora¬
ẽẽ deb& orantis erga
dm̃ effectus ut non dis¬
per& precis effectu :
sispemfidei non habe¬

Expanded text:
us est cum silentio orare corde sine sono vocis, quam solis verbis, sine intuitu mentidis est, non labiorum. Nequs Deus intendit; sed orantis cor s. Longe quippe a Deo est animus qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Et tunc veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde perpauci sunt qui tales oradebet esse orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. si spei fiduciam non habe
Abbreviated transcription (Latin):
multa terrena cõtidie
agimus. & post haec ad
earum rerũ quas egimꝰ
imagines uersantur in
mente : & intentionẽ
conpunctionis prȩpe
s ecus patemur inuiti¬

Expanded text:
Multa terrena quotidie agimus, post haec ad earum rerum quas egimus imagines versantur in mente, et intentionem compunctionis praepedus patimur inviti
Abbreviated transcription (Latin):
usque ꝑsistendo diaboli¬
Nam neglegentes ora¬
tiones: nec ab ipso homi¬
ne imƿ&rare ualent quod
cupiunt: quandoquisq
at ubi uenerit confestim
temptamenta daemoni¬

Expanded text:
usque persistendo Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis at ubi venerit, confestim tentamenta daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. atq: mobilis ha¬
bens semen ex uitio &
exterrena fece materiã:
sed anima quia spĩtac¬
lis crectura ẽ. initium
nouit finem habere ñ
nouit. sicut enĩ angeli
Ita & animace sunt: ha¬
bent enim initiũ finẽ
nullum ⁊ Corpus autem
quia ex quat tuor elf¬
mentis constat : igni.
aere aqua & terradũ
fuerit excedente ani¬
ma resolutũ : reditrur¬
sus unde fuerat ortum:
inde & partiin mosta¬
les & partim inmor ta¬
les sumus: animae enĩ
naturam habemus cõ¬
munẽ angelis Carnẽ¬

Expanded text:
bilis atque mobilis, habilis atque mobilis, habens semen ex uitio, et ex terrena faece materiam. Sed anima, quia spiritalis creatura est, initium nouit, finem habere non nouit. Sicut enim angeli, ita et animae sunt. Habent enim initium, finem nullum. Corpus autem, quia ex quattuor elementis constat, igne, aere, aqua, et terra, dum fuerit excedente anima resolutum, redit rursus unde fuerat ortum. Inde et partim mortales, et partim inmortales sumus. Animae enim naturam habemus communem cum angelis, carne
Abbreviated transcription (Latin):
INTER INLELLECIBILIA
ET SENSIBILIA TALATER
UE TERES UISCREUER̃
Intellegibilia ẽẽ : que in
mente animoq: ꝑcipiun¬
tur: sensibilia autem
que uiso tactuque corpo¬
reo senciuntur: sunt au¬
tem sensus corporei quin¬
que: uisus : Auditus: odo¬
ratus. gustus & tactus:
uisui subiac& habitbs co¬
lor seu magnitudo men¬
surae : Auditui uoces &
sonus. odoratur nirao¬
rum
flagrantia uel que
aliter sehabent gustu
sapor amurus seudul¬
cis : tactui calida uel
frigida dura uel mollia
aspera siue lenia : hi au¬
tem quinque sensus ex
pastib: el imentorũ suNt
sed non exomnib: ele¬
mentis quattuor: sed
exaere terraq: gignun¬
tur : exaere quidem :¬
tus: ex terra tactus. sa¬
por que nas c&ur
Interanimã El con¬
PUS ITASECERNIT
nima ẽ substantia in¬
corpore intellectu¬
alis. rationalis inuisibi¬
lis atq: mobilis ha¬
bens ignota originẽ :
nihil tamen innatura
suamixtũ concr&um¬
que terrenũ nihil
humidum flabile que
uel igneum : Ad contra
corpus ẽ substantia uisi¬

Expanded text:
Inter intellegibilia et sensibilia taliter ueteres discreuerunt: intellegibilia esse quae in mente animoque percipiuntur; sensibilia autem, quae uisu tactuque corporeo sentiuntur. Sunt autem sensus corporei quinque: uisus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Visui subiacet habitus et color, seu magnitudo mensurae. Auditui uoces et sonus. Odoratui nidorum flagrantia, uel quae aliter se habent. Gustui sapor amarus seu dulcis. Tactui calida uel frigida, dura uel mollia, aspera siue lenia. Hii autem quinque sensus ex partibus elementorum sunt, sed non ex omnibus elementis quattuor, sed ex aere terraque gignuntur. Ex aere quidem tus; ex terra tactus saporque nascitur. Inter animam et corpus ita secernitur: anima est substantia incorporea, intellectualis, rationalis, inuisibilis atque inmobilis, habens ignotam originem, nihil tamen in natura sua mixtum concretumque terrenum, nihil humidum, flabileque uel igneum; at contra corpus est substantia uisi
Abbreviated transcription (Latin):
intror sum refercmus.
Adrequiem omnia ista
ꝑtinent quace figure
nobis insinucntur
plus enĩmouent etac¬
cendunt amorẽ quac̃
sinudasinullis sacra¬
mentorum similitudi¬
nib: poncentur. Cuius
rei causam difficile ẽ di¬
cere: sed tamen ita se
hab& ut aliquid ꝑ alle¬
goricam significationẽ
intimatũ plus mouecet
plus delect& & plus ho¬
noretur : qucc̃ si uerbis
propriis apertissimce
dicer&ur. credo quod
ipse anime motus quec
diurebus adhuc terre¬
nis implicatus pigrius
inflammatur: si feratur
ad similitudines corpora¬
les & in deferatur ad spi¬
ritcclia quoce illis simili¬
tudinib: figurantur
ipso quacsi transitu uege¬
toctur. & tac̃quac̃ infacu¬
lccignis agitactur accen¬
ditur & ardentior de¬
lectatione rapitur adqui¬
etem: Id eo que interom¬
nia decem illa p̃cepta so¬
lũ ibi quod de sabbato po¬
sitũ ẽ. figurate obseruan¬
dũ p̃cipitur quac̃ figuram
nos intellegendam non
&iã ꝑ otium corporale ob¬

Expanded text:
introrsum referamur introrsum referamur ad requiem, omnia ista pertinent, quae figurate nobis insinuantur; plus enim mouent et accendunt amorem. quam si nuda sine ullis sacramentorum similitudinibus ponerentur. cuius rei causam difficile est dicere: sed tamen ita se habet, ut aliquid per allegoricam significationem intimatum plus moueat, plus delectet et plus honoretur. quam si uerbis propriis apertissime diceretur. credo, quod ipse animae motus. quam diu rebus adhuc terrenis implicatur, pigrius inflammatur; si feratur ad similitudines corporales et inde referatur ad spiritalia, quae illis similitudinibus figurantur, ipso quasi transitu uegetatur et tamquam in facula ignis agitatus accenditur et ardentiore dilectione rapitur ad quietem. Ideoque inter omnia decem illa praecepta solum ibi, quod de sabbato positum est, figurate obseruandum praecipitur. quam figuram nos intellegendam, non etiam per otium corporale ce
Abbreviated transcription (Latin):
militudo Non qui a non
ab& imaginem di sed quia
nulla imago eĩ coli deb&
nisi illa que & hoc est quod
ipse nec ipsa pro illo & quia
acpropterea dicitur
omnis creatura unita¬
ti subiecta est qm̃ natu¬
rec uniuersalis &icm
inpcerte mons tractur
Nec quis queem filium
di uerbum per quod fecc¬
tec sunt omnice icem pu¬
tar& ẽẽ creccturam
Sequitur aliud precep
in quo nobis requi es il¬
lec tribuitur quc̃c ubi¬
que amomus sed nisi
ch amando non inueni &¬
mus cũ caritas eius dif
quo requi euit. Tertio
precepto legis insinu¬
cctur qđ scriptum est
de obserucctione sceb¬
becti. Non ut icem inista
uita nos qui es cere exis¬
timemus. sed ut omnic
que bene operamur
non habe ant intenti¬
onem nisi infuturam
re quiem sempi ternã.
Memento enim maxi¬
me quod icm supra
conmemorc ui : quic
spe scclui fccctisumus
gpes autem quȩ uid&ur
non est spes: Ad ipsum
autem ignẽ amoris nu¬
triendum flatantũ
quodc̃c modo quo tã quã
pondere sursum uel

Expanded text:
militudo, non quia non militudo, non quia non habet imaginem deus, sed quia nulla imagoeius coli debet nisi illa, quae et noc est, quod ipse, nec ipsa pro illo sed cumac propterea dicitur: Omnis creatura uanitati subiecta est, quoniam natura uniuersi etiam in parte monstratur, nequisquam filium dei uerbum, per quod facta sunt omnia,. iam putaret esse creaturam, sequitur aliud praecepem sanctus, in quo nobis requies illa tribuitur, quam ubique amamus, sed nisi deum amando non inuenimus, cumcaritas eius diffquo requieuit, tertio praecepto legis insinuatur, quod scriptum est de obseruationesabbati, non ut iam in ista uita nos quiescere existimemus, sed ut omnia, quae bene operamur, non habeant intentionem nisi in futuram requiem sempiternam. memento enim maxime,. quod iam supra commemoraui, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. Ad ipsum autem ignem amoris nutriendum et flatandum quodam modo, quo tamquam pondere sursum uel
Abbreviated transcription (Latin):
quiccergo caritas dif
modie commemorata ẽ:
ubi requies cõmendatꝰ
qui a uero nec bene ope¬
rariposumus nisi do¬
dic̃. ds̃ enim ẽ qui ope¬
ratur in uobis. & uelle
luntate: nec requies ce¬
re poterimus postom¬
nia bona opera nostra
que in hac uita gerimꝰ
nisi eius dono adcc&er¬
nitatem sc̃ificati cetque
perfecti p̃ropterea de ipso
dõ dicitur quia cum fecis¬
s& omnic operc bonee
ualde septimo die re¬
qui euit ab omnibus ope¬
ribus suis que fecit futu¬
ramenim requiem signi¬
ficabat quecm post bona
opera daturus erct ho¬
minibus: sicut enim cum
bene operamur ipse
dicitur operari in nobis
cuius munere bene ope¬
ramur ita cum requi es¬
cimus ipse requi escere
dicitur quodon ante re¬
qui escimus: hinc est quod
& iccm in tribus primis pre¬
ceptis decelogi quȩ addm̃
pertinent c̃&era enim
septem adproximum
tium ibi de obserucctio¬
ne sabbacti positum est.
ut in primo precepto pec¬
trem intellegamus ubi
proib&ur aliquac infig¬
mentis hominum dĩ si¬

Expanded text:
Quia ergo caritas dei mo die commemorata est, ubi requies commendatur. quia uero nec bene operari possumus nisi dodicit: Deus enim est, qui operatur in uobis et uelle luntate, nec requiescere poterimus post omnia bona opera nostra, quae in hac uita gerimus, nisi eius dono ad aeternitatem sanctificati atque perfecti, propterea de ipso deo dicitur, quia, cum fecisset omnia opera bona ualde septimo die requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit. futuram enim requiem significabat, quam post bona opera daturus erat hominibus. sicut enim, cum bene operamur, ipse dicitur operari in nobis, cuius munere bene operamur, ita, cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, quo donante requiescimus. Hinc est, quod etiam in tribus primis praeceptis decalogi, quae ad deum pertinent — cetera enim septem ad proximum tium ibi de obseruatione sabbati positum est, ut in primo praecepto patrem intellegamus, ubi prohibetur coli aliqua in figmentis hominum dei si
Abbreviated transcription (Latin):
sccne doctrincce lucue
clarescunt non p̃fe¬
rat uniuersis mundi
huius imperiis. &iam
in Husitate felic itacte
pacis. Nonne tam quã
duo seraphin clamanT
ad inuicem continen¬
ticc̃ lccudis altissimi
baoth. ita duo testacm̃¬
ta fideliter con cor¬
diantia sacratam con¬
cinunt ueritatem: oc¬
ciditur ouis eccelebra¬
tur pascha: & inter¬
positis quin quaginta
diebus dectur lex cd
timorem scripta digi¬
to dĩ occiditur . xp̃s
quitam quã ouis adim¬
molaendũ ductus ẽ sic̃
esaices proph& ce testa¬
tur. cccelebratur ue¬
rum paschac & inter¬
positis quin quaginta
diebus datur adcccri¬
tatem sp̃s sc̃s qui ẽ digi¬
tus di contracrius ho¬
minibus sua querenti¬
bus &ideo iugum a spe¬
rum & sarcinam gra¬
uem portan tibus. nec
inuenientibus requi ẽ

Expanded text:
sanae doctrinae luce sanae doctrinae luce clarescunt, non praeferat uniuersis mundi huius imperiis etiam inusitata felicitate pacatis? nonne tamquam duo Seraphin clamant ad inuicem concinentia laudes altissimibaoth? ita duo testamenta fideliter concordantia sacratam concinunt ueritatem. occiditur ouis, celebratur pascha et interpositis quinquaginta diebus datur lex ad timorem scripta digito dei: occiditur Christus, qui tamquam ouis ad immolandum ductus est, sicut Esaias propheta testatur, celebratur uerum pascha et interpositis quinquaginta diebus datur ad caritatem spiritus sanctus, qui est digitus dei, contrarius hominibus sua quaerentibus et ideo iugum asperum et sarcinam grauem portantibus nec inuenientibus requie
Abbreviated transcription (Latin):
b& alterũ s acramentũ
quod septies septeni
quadraginta nouem
fiunt & cũ redditur
adinitium quod . ẽ. oc¬
tocuus qui & primus dies
quin quaginta conplen¬
tur. quia cccelebratur
post dñi resurrectionẽ
Iam infigura non labo¬
ris sed qui&is & lc&i¬
tiace. ꝓpt̃ hoc ieiunia.
relaxantur & stantes
oramus quod ẽ signũ
resurrectionis. unde
&icm diebus omnib
dominicis ad altccre
obseructur. ut alle¬
luia canitur. quod
significationem nr̃am
futuram non eẽ : nisi lau¬
dccre dm̃ sicut scriptũ
ẽ. beccti qui habitant
indomotua : inseculac
seculorũ laudabuntte
sed dies quin quacgesi¬
mus & inscripturis
libris Nam & ipsepos¬
tec quac̃ pascha occiso
agno cccelebrauerunt.
quin quaginta dies nu¬
merantur usque in diẽ
quo lex data inmonte
since famulo dĩ moysidi¬
gito dĩ scriptac. Inlibꝯs
autẽ eucngelii aꝑtissi¬
ta dixiss&. indigito dĩ
eicio dccemonia. alius
hanc lcc&itiã diuino¬
rũ sacramentorũ. cum

Expanded text:
bet alterum sacramentum, bet alterum sacramentum, quod septies septem quadraginta novem fiunt, et cum reditur ad initium, quod est octavus, qui et primus, dies quinquaginta complentur, qui celebrantur post resurrectionem Domini. Jam in figura non laboris, sed quietis et laetitiae, propter hoc jejunia relaxantur, et stantes oramus, quod est signum resurrectionis Unde etiam diebus omnibus Dominicis idad altare observatur, et alleluia canitur, quod significat actionem nostram futuram, non esse nisi laudem dei, sicut scriptum est: Beati, qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. Sed dies quinquaginta et in scripturis libris. nam et ipsi, posteaquam pascha occiso agno celebrauerunt, quinquaginta dies numerantur usque in diem, quo lex data est in monte Sina famulo dei Moysi digito dei scripta, in libris autem euangelii apertissita dixisset: In digito dei eicio daemonia, alius hanc laetitiam diuinorum sacramentorum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ccce passioni. quia in
ea significatur: hȩc ui¬
ta laboriosa curopus
ẽ. continentia ut ab ip¬
sius mundi amicitia ie¬
iun&ur : quȩ utiq: fal¬
laciter blandiri &
in lecebrarum sucos
circums pargere atq
iactare non cess&.
numero autẽ qua dra¬
gencrio uitã istẽc ꝓp¬
terec figurari corbi¬
tror quiac dencrio
in quo ẽ ꝑfectio beccti
tudinis nrãe. sicut
adher& crecctori. in
quo declaratur uni
tas trinitatis ꝑ uniuer¬
sũ mundũ temporalit̃
adnuncictus ẽ quia
quat tuor annis tẽpo¬
rum uicib: uariatur.
decẽ autem quacterni.
inquad raginta consũ¬
mantur: quad rage¬
nccrius autem parti¬
b: suis conputatus. ad¬
dit ipsum denarium
&fiunt quinquagin¬
dec: Tam quac̃ merces
laboris & continentiȩ
Neq: enĩ frustra ipse
dñs & quadraginta
dies postresurrectio¬
nẽ in hac terra & in
ac uita cum discipulis
conuersatus ẽ: & post¬
quac̃ ascendit incccelũ¬
& decem diebus inter
positis. promissum mi
quin quagenarius ha¬

Expanded text:
cae passionis, quia in cae passionis, quia in ea significatur haec uita laboriosa, cui opus est continentia, ut ab ipsius mundi amicitia ieiunetur, quae utique fallaciter blandiri et inlecebrarum fucos circumspargere atque iactare non cessat? numero autem quadragenario uitam istam propterea figurari arbitror, quia denarius, in quo etudinis nostrae, sicut adhaeret Creatori, in quo dectas Trinitatis per universum mundum temporaliter annuntiata. Et quia quatuor annis terum uicibus uariatur, decem autem quater in quadraginta consummantur, quadragenarius autem partibus suis computatus addit ipsum denarium et fiunt quinquaginta tamquam merces laboris et continentiae. neque enim frustra ipse dominus et quadraginta dies post resurrectionem in hac terra et in hac uita cum discipulis conuersatus est et. posteaquam ascendit in caelum, decem diebus intepositis, promissum misquinquagenarius ha
Abbreviated transcription (Latin):
macgno utiq: sic̃ iam in¬
tellegimus sacramen¬
to & inscripturis qui¬
dem u& erib: adagendũ
pascha non ẽ p̃ceptũ
tempus. Nisi exmense
nouorum : Tuna quar¬
tac decima usque adui¬
cesimam primam: &¬
ex euangelio tamen qui¬
amanifestum est quo
&iccm die h̃is cruci¬
fixus sit & insepultu¬
ra fuerit & resurre¬
ipsorũ dierum obser¬
uatio ꝑpatrũ consilia
& orbi onuerso xp̃i¬
ano ꝑsuccsum: eocnodo
pascha cccelebrari opor¬
tere quadragesima
sane ieiuniorũ hab&
auctoritatẽ & exu&e¬
rib: libris & exieiunio
moysi & heliȩ & exeuan¬
gelio quic toth idẽ
dieb: dñs ieiunauit.
demonstra Eu¬
angeliũ non desen¬
tire alege & pro¬
ph&is: Inpersona quip¬
pe moysi lex. in ꝑso¬
na elicce proph&cce
accipiuntur. Inter
quos gloriosus appa¬
ruit ut euidentius
eminer& quod deil¬
lo dic̃ apostolus testi¬
moniũ habens alege
& proph&is inqua
ergo parte anni con¬
gruentius obseruatio
quadragesime comsm can¬
tituer&ur nisi finis
atq: contigua domini¬

Expanded text:
magno utique sicut jam intelligis, sacramento. Et in Scripturis quidem veteribus ad agendum Pascha non est praeceptum tempus, nisi ex mense novorum, a luna quarta decima usque ad vicesimam primam: ex Evangelio tamen, quia manifestum est, quo etiam die Dominus crucifixus sit, et in sepultura fuerit, et resurreipsorum dierum obseruatio per patrum concilia et orbi uniuerso Christiano persuasum eo modo pascha celebrari oportere. Quadragesima sane ieiuniorum habet auctoritatem et iu ueteribus libris et ex ieiunio Moysi et Heliae et ex. euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Moysi lex. in persona Heliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret, quod de illo dicit apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. in qua ergo parte anni congruentius obseruatio quadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua domini
Abbreviated transcription (Latin):
gerimus in alio biduo figu¬
rata sunt: Hȩc enim quace
nunc agimus. tam quam cla¬
uis p̃ceptorum indĩtimore
confixi. sicut scriptum ẽ
confige clauis atimor&uo
carnes mecs. in necessari¬
is deputantur non in eis
q: ꝑ se ipsa ap&enda & con¬
cupiscenda sunt: unde
illud optimũ sedic̃ concupis¬
cere dissolui & eẽ. cum
xp̃o: manere autẽ in
carne necessariũ inqͥd
propt̃ uos: quod ergo ait
de incipit requies quia.
non interrumpitur re¬
surrectione sed clccrifica.¬
tur: que tamen nunc fi¬
de r& inetur. quia iustus
ex fide uiuit : Ignoratis
inquid qm̃ quicũq: bapti¬
tacti sumus in xp̃o ihũ in
moste illius bap̃titati
sumus consepulti sumus
illi ergo ꝑbaptismumin
morte : unde nisi fide
Neq: enĩ iam iamꝰ in nob
ꝑ fectoc ẽ adhuc in nob̾¬
m&ipsis ingemescenti¬
bus & cedoptionem ex¬
pectantibus redemtionẽ

Expanded text:
gerimus, in alio biduo figugerimus, in alio biduo figurata sunt. haec enim, quae nunc agimus tamquam clauis praeceptorum in dei timore confixi, sicut scriptum est: Confige clauis a timore tuo carnes meas, in necessariis deputantur, non in eis, quae per se ipsa appetenda et concupiscenda sunt. unde illud optimum se dicit concupiscere, dissolui et esse cum Christo; manere autem in carne necessarium, inquit, propter uos. quod ergo ait de incipit requies, quia non interrumpitur resurrectione, sed clarificatur, quae tamen nunc fide retinetur, quia iustus ex fide uiuit. ignoratis, inquit, quoniam, quicumque baptizati sumus in Christo Iesu, in morte illius baptizati sumus? consepulti ergo sumus illi per baptismum in morte. unde nisi fide? neque enim iam in nobis perfectum est adhuc in nobismet ipsis ingemescentibus et adoptionem expectant
Abbreviated transcription (Latin):
mus: hanc hilccritatẽ
significat crucis latitu¬
do intrans uerso ligno
ubi figuntur manus: per
manus enĩ opera intelle¬
gimus ꝑlatitudonem hi¬
Iccritatem operantis
quia tritia faciut an¬
gustias. ꝑͣltitudinẽ
cui capud adiungitur
expectio r&ributionis
esublimis iustitice dĩ.
quiced d& unicuique se¬
cundum opera succ. hisqui¬
dem qui secundũ tolleran¬
tiac̃bonioperis gloriã
& honorem & incorrup¬
tionem querentib: uitã
a&ernam Itaque &iam
longitudo quac totũ cor¬
pus extenditur : ipsam to¬
lerantic̃ significat: unde
longanimes dicuntur
qui tolerant: profundũ
autem quod terrae infi¬
xum ẽ sec r&ũ sacramen¬
ti prefigurat. Recor da¬
ris enim nisi fallor que
uerba apostolica inista
designatione crucis ex¬
pedice ubi ait. In cari¬
tate radicati atq: funda
ti possitis conprehende¬
re cũ omnib scĩs. que sit
longitudo latitudo alti¬
tudo & profundum Ea
que nondũ uidemus & ñ¬
dum tenemus sed fide & spe

Expanded text:
mur. hanc hilaritatem mur. hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transuerso ligno, ubi figuntur manus; per manus enim opera intellegimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias; per altitudinem autem, cui caput adiungitur, expectationem retributionis de sublimi iustitia dei, qui reddet unicuique secundum opera sua, his quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam. itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur, qui tolerant. profundum autem, quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat. recordaris enim, nisi fallor, quae uerba apostolica in ista designatione crucis expediam, ubi ait: In caritate radicati atque fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, altitudo et profundum. ea quae nondum uidemus et nondum tenemus, sed fide et spe