comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ laudis eiꝰ: ne terra consirgat ad¬
uersimm te. asserens tanti sceleris
se tuã perfidiam sustentasse. Non
erubescas filiũ eiꝰ esse deũ tuũ: ne¬
⁊ ip̃e te erubescat coram angłis sius
Non erubescas sermones euil: ne
ip̃e ce in adoratione libri iuuentiũ
erubescat. Confitere illum ĩ regi¬
one terrarum: ut ip̃e te confiteat᷑
interra uuentium. Confitere
ip̃e te conficeat᷑ coram patre sue
diuinitatis. Time maiestatẽ eiꝰ m¬
ter hoĩes: ne te humanitas eiꝰ in
tartara precipitet coram angelis
sus. Dilige illum dũ patiens est:
ne odio te habeat cum iudicau̾it
te. Arbitror me per iurtut̃ẽ d̾i
hostem ut potui confodisse: re¬
liquisse cesum. abiecisse enerua¬
tum. exanimem dimisisse. Unde
⁊ pallidus .i. exsangnis superest. de¬
fessus augitur. fatigatus manet.
concisus iacet. confossus ruit. eli¬
sus interiit. De uitali flatu nichil
superest. de spe uite iam nichil est:
de reditu uite illius expectatio ñ

Expanded text:
et laudis ejus, ne terra consurgat adet laudis ejus, ne terra consurgat adversum te, asserens tanti sceleris se tuam perfidiam sustentasse. Non erubescas filium ejus esse Deum tuum, ne ipse te erubescat coram angelis suis. Non erubescas sermones ejus, ne ipse te in adnotatione libri viventium erubescat. Confitere illum in regione terrarum, ne ipse te non confiteatur in terra viventium. Confitere ipse te confiteatur coram Patre suae divinitatis. Time majestatem ejus inter homines, ne te humanitas ejus in tartara praecipitet coram angelis suis. Dilige illum dum patiens est, ne odio habeat te, dum judicaverit te Arbitror me per virtutem Dei hostem ut potui confodisse, reliquisse caesum, abjecisse enervatum, exanimem dimisisse. Unde et pallidus adest, exsanguis superest, defessus angitur, fatigatus manet, concisus jacet, confossus ruit, elisus interiit: de vitali flatu nihil superest, de spe vitae jam nihil est, de reditu vitae illi exspectatio non
Abbreviated transcription (Latin):
nec ate reputatus est deus.
¶x̃i celer. dixi currens. dixi tͣn¬
siliens. dixi pernix. dixi ue¬
lox. dixi citatus. que cito repperi:
que de uicmno atcigi. q̃ de ꝓximo
inueni. que de confimo intuli.
Nam si peritia pollens. si pruden¬
tia uigil. si acumme itax. si
inquisitione strennus. si sollicitu¬
ome minus iuers uelun aut pos¬
sim. dies mͥ defitiet. momenta de¬
crescent.⁊hore lacescent:mane
ruet. meridies langnescet. nesꝑe
decidet. intempesta ⁊ gallicinia
crepuscula etiam noctium habun¬
mentis aut fidei mee congrua
aut perfidie distordantia ⁊ diuer¬
sa promere uł narrare. Unde iã
ueni mecum ad hanc uirgĩem:
ne sine hac ꝓperes ad gehennam.
Ueni: abscondamur fub uelam̃to
uuturis eiꝰ: ne niduaris cõ fusioẽ
sicut disployde. Ueni confitea¬
nur. ego delicta iuuentutis mee¬
⁊ ignorantie mee. ⁊ tu delicta sacri¬
lega sceleris tui: ⁊ ut ũ renelent
celi iniquitates tuas. Ueni ⁊ hu¬
miliemur in u̾itate confessioĩs

Expanded text:
e a te reputatus est esse Deus. Dixi celer, dixi currens, dixi transiens, dixi pernix, dixi velox, dixi citatus, quae cito reperi, quae de vicino attigi, quae de proximo inveni, quae de confinio intuli. Nam si peritia pollens, si prudentia vigil, si acumine vivax, si inquisitione strenuus, si sollicitudine minus iners vellem, aut possem, dies mihi deficiet, momenta decrescent, horae lassabunt, mane ruet, meridies liquescet, vespere decidet; intempesta et gallicinia, crepusculumque, noctiumque abuntalibus sacramentis aut fidei meae congrua, aut perfidiae tuae discordantia, et adversa promere vel narrare. Unde jam veni mecum ad hanc Virginem, ne sine hac properes ad gehennam. Veni abscondamur sub velamento virtutis ejus, ne induaris confusione, sicut diploide. Veni confiteamur, ego delicta juventutis et ignorantiae meae, et tu delicta sacrilegii et sceleris tui, ne revelent coeli iniquitates tuas. Veni humiliemur in veritate confessionis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ certe uerum est. qr ⁊ ꝓpter
hoc dcm̃ est. que est genatio fili
huiꝰ. q̃ tam ãmiranter uen̾a¬
bilis predicatur: nisi conceptio
incorrupta. nisi iuirginitas pari¬
ens. nisi uirgineus parcus. nisi
uirginitas materna. nisi fecun¬
ditas uirginalis: Et hec om̃ia
uirgnus fere incorrupte matris
puerpere. integre. miuolate ge¬
iutricis illese generantis. in qͣ
sicut diuersicas concordauit.
si accidentia coheserunt. sic
multunoda copulata sunt. sic
concurcentia in nodata: ut dua¬
bus quidem inusitatis rebus
eteria tam̃ lege discretis. et
ammirabili nouitate cõnexis.
in hac sola uirgine fieret. hec¬

Expanded text:
e verum est, quia et propter hoc dictum est, quae est generatio Filii hujus, quae tam admiranter inenarrabilis praedicatur, nisi conceptio incorrupta, nisi virginitas pariens, nisi partus virgineus, nisi virginitas materna, nisi nativitas virginalis? Et haec omnia virginis fetae, incorruptae matris, puerperae integrae, inviolatae genitricis, illaesae generantis; in qua sic diversitas concordavit, sic accidentia cohaeserunt, sic multimoda copulata sunt, sic concurrentia innodata, ut duabus quidem inusitatis rebus, aeterna tamen lege discretis, et admirabili unitate connexis, in hac sola virgine una pe
Abbreviated transcription (Latin):
it rogo iam sit rogo iudee¬
gratissimum tibi: tante uir¬
ginis decus in tua cognatione reper¬
cum. Sit amabile tante głe uirgĩem:
uitno genere iuentain esse. Sit le.¬
tum: in tua redice tante pudicicie
uisum insigne. Sit ioctindum in
stirpe tm̃ tua patefcm̃ dale miracłm.
Ecce impleta est om̃is terra ꝑ hanc
nrgiẽm gła dei. Cognouerũt om̃s
a parno usq ad magnum: uider̃t¬
per hanc uirgĩem unuũ ⁊ magnũ.
iderunt om̃s per hanc uurgĩem sa¬
lutare dei. Rememorati st̃ ⁊ cõner¬
si ꝑ hanc uirginem ad deum uniu̾¬
si fines terre: adorant in cõspectu
tant om̃s ip̃i dño filio eiꝰ redempti¬
onis sue canticum nonu: quia nas

Expanded text:
it, rogo, jam, sit, rogo, Judaeegratissimum tibi tantae virginis decus in tua cognatione repertum. Sit amabile tantae gloriae Virginem in tuo genere invenisse. Sit laetum in tua traduce tantae pudicitiae visum insigne. Sit jucundum in stirpe tantumdem tua patefactum tale miraculum. Ecce impleta est omnis terra per hanc Virginem gloria Dei. Cognoverunt omnes a parvo usque ad magnum per hanc Virginem Deum vivum. Viderunt omnes per hanc Virginem salutare Dei. Rememorati sunt et conversi per hanc Virginem ad Dominum universi fines terrae . Adorant in conspectu tant omnes ipsi Domino Filio ejus redemptionis suae canticum novum, quia nas
Abbreviated transcription (Latin):
Breui itaq mora int̾posita: leci ad
portum perueniitis. disponentes
partem pecunie negotiatorib. qm̃
ip̃i timore mortis dñe m̃e donantes
super feretrũ eiꝰ posuerãt ĩmo tur¬
bati proiecerant. S illi mox ut
littus attingentes necis se uiderũt

Expanded text:
Brevi itaque mora interposita laeti ad portum pervenimus, disponentes partem pecuniae reddere negotiatoribus, quam ipsi timore mortis Dominae nostrae donantes super ejus feretrum posuerant, imo turbati projecerant. Sed illi mox ut littus attingentes viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tota pocimua dñe nr̃e offerunt. ⁊ suꝑ
euis ferectum ꝓitiunt. tũ imnio fse¬
tu miscd̾tam eiꝰ implorantes. ut corꝑa
sua tm̃modo de pirataꝵ manibus
⁊ periculo mortis eripiat totãq pe¬
randam tetineat. Int̾ea pirate fuit¬
desperassemus. bosonem pb̾rm q̃m
nus exhortatur. ut assumptis scẽ
statem sibi nocendi interdicat. Illico
pbr ex fide uiri aĩatus genib flexis
lociter surgens. p̾fatũ philact̾ium
capillis eiꝰ preciosum cũ timore ⁊
tremore fident̾ accepit: ip̃o q coldi¬
stanno uirilit̾ eum utraq matin su¬
stentãte in eminentiorem puppis
locum ascendit. ⁊ manu contra ho¬
stes eleuata. ne ultra uenrant: ne
ex anctoritate dei matris q eiꝰ fortit̾
ut uerba complens signum crucis
de eodem philact̾io contra hostes
imũ ex ip̃is decidens eum excerebrat
⁊ in mari morttiũ p̾cipitat. Ih̾n pie
chũ bone q̃ nobis tũc affuit letitia
⁊ exultatio: qm̃ concidisti sactũ nr̃e ca
lamitatis ⁊ cireumdedisti nos letitia

Expanded text:
e offerunt, et super ejus feretrum projiciunt, cum nimio fletu misericordiam ejus implorantes, ut corpora sua tantummodo de piratarum manibus et exitio mortis eripiat, totamque perandam ipsa retineat. Interea piratae fidesperaremus, Bosonem presbyterudistannus, exhortatur ut assumptis sanctae statem sibi nocendi piratis interdicat. Illico presbyter ex fide viri animatus, genibus flexis e velociter surgens, supradictum phylacterium capillis ejus pretiosum, cum timore et devotione fidenter accipit, ipsoque Coldistanno viriliter eum utraque sustentante, in eminentiorem puppis locum ascendit, et manu contra hostes elevata, ne ultra veniant, ne ex auctoritate Dei matrisque sanctae Mariut verba complens signum crucis de eodem phylacterio contra hostes unum ex ipsis decidens, eum exterebrat, et in mare mortuum praecipitat. Jesu pie, Jesu bone, quae nobis tunc adfuit laetitia et exsultaae, et circumdedisti nos laetitia
Abbreviated transcription (Latin):
ost modum mare tͣnsure
expectantes: tẽꝑe paschali infesto¬
sc̃i marci euͣngeliste sũmo mane a
negotiatores introierunt. qͥ ꝓpt̾
transire posse sperabant. plusꝙͣ
cabatur coldistannus. Dum ergo
inus e sociis nr̃is a longe ꝓspitiẽs.
uidit ꝓcul nauem uelnd in angu¬
lo littoris positam. Qd̾ cum p̃faco
coldistanno indicasset: ille iuue¬
nem usq ad sũmitatẽ mali explo¬
randi causa mbens conscendere:
ex dictis aĩaduertit piratarum.
qui per mare p̾dandi causa discur¬
runt uauem adesse. statĩq iumił
perterritus. indicauit om̃ib mor¬
tem ꝓpinqͣm ĩminere. ꝓtinus
om̃s timore necis reddunt᷑ exan¬
gues. e uestigio entm cominus
nauem appropin qͣstem ad in¬
star uolueris aduolantis. lance¬
as ⁊ elipeos cum gladiis choeus¬
cantes. loricas etiam adsolis splendo
confitemur. ⁊ qr iam mors ad ianuã
esse uidetur: non expectat᷑ pb̃r ad sus¬
cipiendam confessionẽ. s etiam laico¬

Expanded text:
Postmodum mare transire exspectantes, tempore paschali, in festo Marci evangelistae, summo mane apnegotiatores introierunt, qui propter transire sperabant, plusquam agister navis vocabatur Coldistannus. Cum ergo unus ex sociis nostris, a longe prospiciens, vidit procul navem velut in littoris angulo positam. Quod cum praefato Coldistanno indicasset, ille juvenem usque ad summitatem mali, explorandi causa jubens conscendere, ex dictis ejus animadvertit piratarum, qui per mare praedandi causa discurrunt, navem adesse, statimque nimis perterritus indicavit omnibus mortem propinquam imminere. Protinus omnes timore necis reddimur exsangues, e vestigio enim cernimus navem appropriantem instar volucris advolantis, lanceas et clypeos cum gladiis coruscantes, loricas etiam solis splendore confitemur; et quia mors jam ad januam adesse videtur, non exspectatur presbyter ad suscipiendam confessionem, sed etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
siderauit: bonum opuis desiderauit.
ꝓtinus ergo ac si aliqd̃ desertsi intro¬
isset. eccłiam simtil ⁊ domos ep̃ales
cepit renotiare ⁊ uelud afundam̃tis
fere duodecim cum multis domibus
cł̾icoꝵ ⁊ laicorum frierant combnste.
dispersa erat.⁊ eoꝵ qui remauserant
unusqͥsq de ꝓpͥe donitis reparatione
sic occnpabatur: ut uix alicͥis in ne¬
niretur qui matͥs eccłie adiutor exist̾et
consuluerant ñ nulli sapientes ⁊ re¬
ligiosi uri ut electos excłicis ⁊ laicis
aliquos boni testimonis uros cum

Expanded text:
sideravit, bonum opus desideravit. sideravit, bonum opus desideravit. Protinus ergo, ac si aliquod desertum introisset, ecclesiam simul et domos episcopales coepit renovare et velut a fundamentis fere duodecim cum multis domibus clericorum et laicorum fuerant combustae, dispersa erat, et eorum qui remanserant unusquisque de propriae domus reparatione sic occupabatur ut vix aliquis inveniretur qui matris ecclesiae adjutor existeret, consuluerunt nonnulli sapientes et religiosi viri ut electos ex clericis aliquos boni testimonii viros, cum
Abbreviated transcription (Latin):
inspirante deo reppererũt salubre con¬
silium. ut ad eiusdem ur̃bis ep̃atum
generis nobilitate qͣm ⁊ morũ ꝓbita¬
dimensi q ꝓuintia fatnosissimum.
Electus itaq imanimi totiꝰ cderi ac ppłi
uintialib ep̃is tempore paschalis p̃p̃.
consetratus. ouib desolatis nouus pa¬
stor tr̃asmitcit᷑. S ille laudimũ ueni¬
ens.⁊ non eccłiam. ñ domũ ep̃alem
inueniens dici ñ potest qͣitũ doluerit
qͣmtum gemuerit. qm̃ ñ se hondee sub¬
limatum. s honere deflebat p̃grauatũ.
Ip̃i etiã iam scripture sententia non
intuerito uisa est tũc temporis posse
beati pauli apłi: si quis episcopatum
desiderat bonum opus desiderat. Opus
inquit desiderat ñ honorem. Sic ⁊iste
de magna requie ⁊ diuitiis. om̃uo¬
da q corporis sui uoluntate. in locum
desolattum ueniens. ñ se ad honoris
excellentiam głabatur ꝓmotũ: sed
ad operandi laborem dicebat uocatũ.
ideo q etiam si forte episcopatũ de¬

Expanded text:
inspirante Deo, repererunt salubre coninspirante Deo, repererunt salubre consilium, ut ad ejusdem urbis episcopatum egeneris notabile quam et morum probitadunensique provincia famosissimum. Electus itaque unanimi totius cleri et populi liis episcopis, tempore Paschalis papae, consecratus, ovibus desolatis novus pastor transmittitur. Sed ille Laudunum veniens, et non ecclesiam, non domum episcopalem, inveniens, dici non potest quantum doluerit, quantum gemuerit, quoniam non se honore sublimatum, sed honore deflebat praegravatum. Ipsi enim illa Scripturae sententia non immerito visa est tunc temporis posse beati Pauli apostoli: « Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat ; » opus, inquit, non honorem. Sic et iste de magna requie, et divitiis, omnimodaque corporis sui voluntate in locum desolatum veniens, non se ad honoris excellentiam gloriabatur promotum, sed ad operandi laborem dicebat vocatum; ideoque etiam si forte episcopatum de
Abbreviated transcription (Latin):
int̾entionẽ destreu uidet᷑. ita ut młti
ꝑ eam transeuntes. ruinas q eiꝰ ⁊ ci
ireres aspitientes. p̾ nimia cõpassione
lacrunas funderent. illam iheremie
lamentationem super ea ñ incon¬
grue replicantes. Quomͦ sedet sola ci¬
iritas plena ppło: frã est qͣi udna do¬
mina gentium: Quemadinodũ aut̃
olim dñs urbem ierłm destrui ⁊ filios
captiuari permittens. ad consolatio¬
nem tamen pancoꝵ qui remanserãt
iheremiam ꝓpħam ibidem cum eis
reliquit. sic ⁊ nobis in tanta calamita¬
te positis duos sapientissimos uiros
p̃fatum scilicet magistrũ anselmũ
germanũ q eiꝰ magistrũ radulphũ
miscditer reseruauit. qui tã cłicos
ne in tribulationũ aduersitatib de¬
tium tam̃ colloqiua cum sapientib
⁊ religiosis uiris diligentet ⁊ sollicite
discutientes. utrũ nani aliq̃ m inueni¬
re possent per q̃m tam miserabilis cla¬
des ⁊ horrenda. reparart ualeret: dãdẽ

Expanded text:
internecionem destrui videtur, ita ut multi internecionem destrui videtur, ita ut multi per eam transeuntes, ruinasque ejus et cineres aspicientes, prae nimia compassione lacrymas funderent, illam Jeremiae lamentationem super ea non incongrue replicantes: « Quomodo sedet sola civitas plena populo? facta est quasi vidua domina gentium . » Quemadmodum autem olim Dominus urbem Jerusalem destrui, et filios Israel captivari permittens, ad consolationem tamen paucorum, qui remanserant, Jeremiam prophetam ibidem cum eis reliquit, sic et nobis in tanta calamitate positis, duos sapientissimos viros, praefatum scilicet magistrum Anselmum, germanumque ejus magistrum Radulphum misericorditer reservavit, qui tam clericos ne in tribulationem adversitatibus detionum tamen colloquia, cum sapientibus et religiosis viris diligenter et sollicite discutientes, utrumnam aliquem invenire possent, per quem tam miserabilis et horrenda clades reparari valeret. Tandem,
Abbreviated transcription (Latin):
pamimnentum ecc̃e respersum. cum
multotiens aqua superfusa ñ possec
ad plenum ablui. pluresq spectatum
uenientes non parũ super hoc ãmi¬
rarentur. uir sapientissimꝰ magist̾
anselinus tũc temporis eccłie nr̃e cano¬
nicus ⁊ decanus ꝑ totum pene orbem
latinum scientie ⁊ eloqncie sue fama
notissimus non nullis secrete colloq̃ns
p̃nuntrasse fertur illam sangninis
effrisionem ñ nisi eiusdem eccłie con¬
crematione diluendam. qm̃ tm̃ sce¬
lus ñ aqua s potius igne foret expi¬
andum. Nec fefellit uirum prnden¬
tem sua opinio. Post modicũ ⁊ eñt
tempus deo ꝑmittente diabolo stimu
in domo sua cum quibdam ex militi¬
b sius crudeliter occiditur. p̾fata scẽ
ꝙarie eccłia cum aliis ꝓpinqͥoribus
decem eccłiis. domus quoq ad iacen¬
tis ep̃i atq canonicoꝵ multoꝵ q ciui¬
um igne supposito concremant᷑. tota
insuper urbs laudimensis cimbus
ꝑ tiarta loca dispeisis pene usq ad

Expanded text:
pavimentum ecclesiae respersum cum pavimentum ecclesiae respersum cum multoties aqua superfusa non posset ad plenum ablui, pluresque spectatum venientes, non parum super hoc mirarentur, vir sapientissimus magister Anselmus, tunc temporis Ecclesiae nostrae canonicus et decanus, per totum pene orbem Latinum scientiae et eloquentiae suae fama notissimus, nonnullis secrete colloquens praenuntiasse fertur illam sanguinis effusionem, nonnisi ejusdem ecclesiae concrematione diluendam, quoniam tantum scelus non aqua, sed potius igne foret expiandum. Nec fefellit virum prudentem sua opinio. Post modicum etenim tempus, Deo permittente, diabolo stimuldomo sua cum quibusdam ex militibus suis crudeliter occiditur, praefata Sanctae Mariae ecclesia, cum aliis propinquioribus decem fere ecclesiis, domus quoque adjacentes episcopi atque canonicorum, multorumque civium igne supposito concremantur. Tota insuper urbs Laudunensis civibus per varia loca dispersis, pene usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
s post modum ꝓpt̾ pecc̃a in habitan¬
tium per nabugodonosor regem ba¬
bilonis destrui permisit: sic etiã ecc̃am
nr̃am qͦm ut predictum est per multa
temꝑa insigni gła sublimanerat in
diebus nũs non quidem ex toto destrui
s nimia passus est tribulatione uexa¬
ri: ira ut de ip̃a quoq ueracit̾ illud pro¬
pheticum dici possit. qm̃ suscepit de mna¬
nu dñi dupplitia ꝓ om̃ib peccatis suis.
Hi uc autem tribulationi quedam per¬
tibatio precessit. que fuiture calami¬
tatis qͣi seminarium ⁊ radix ac p̾nun¬
tia uisa est extitisse. Quidam ⁊ enim
nobilis pͥnceps ⁊ castellanus laudunẽ¬
sił nomine Geraidus de chirisiaco drmni
in eadem scẽ dei genitritis eccłia geni¬
bus flexis suppliciter oraret. ab mimi¬
cis siis qui eum alibi aggredi ñ ande¬
bant. colose ciretrmuentus. ⁊ ab orati¬
one surgens diueisis gladioꝵ plagis
ibidem est interfectus. Cuiꝰ sangnĩte

Expanded text:
sed postmodum propter peccata inhabitansed postmodum propter peccata inhabitantium, per Nabuchodonosor regem Babylonis funditus destrui permisit, sic etiam Ecclesiam nostram, quam, ut praedictum est, per multa tempora insigni gloria sublimaverat, in diebus nostris non quidem ex toto destrui, sed nimia passus est tribulatione vexari, ita ut de ipsa quoque veraciter illud propheticum dici possit: « Quoniam suscepit de manu Domini duplicia pro omnibus peccatis suis . » Hanc autem tribulationem quaedam perturbatio praecessit, quae futurae calamitatis quasi seminarium, et radix, ac praenuntinobilis, et castellanus Laudunensis, nomine Girardus de Cirisiaco, dum in eadam sanctae Dei Genitricis ecclesia genibus flexis suppliciter oraret, ab inimicis suis, qui eum alibi aggredi non audebant, dolose circumventus, et ab oratione surgens, diversis gladiorum plagis ibidem est interfectus. Cujus sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa menbra: tribulationem ⁊ dolorẽ
q̃m inuenit eccłia nr̃a in dieb nr̃is
⁊ consolationem qͣm per dñam nr̃am
scãm dei genitricem post tribulationis
luctum recepit: ur̃e scribendo notifica¬
mul dilectioni quatinꝰ ⁊ uos congau¬
dentes nobis. deo ⁊ pie matri eiꝰ grati¬
audimensem itaq eccłiam cer¬
ttim est int̾ p̾cipnas regni fr̃a¬
porum eccłias antiquitus fuisse cele¬
brem. qͦm beatus remigius remorũ
archiep̃c. sicut in eiꝰ uita legitur ex
ꝓpriis redditib locupletauit. nobilis¬
simũ q ⁊ strennũ uirum scm gene
uit. Cumq ab eius tempore usq
ad nr̃am etatem per qͥngentos fere
⁊ eo amplius anos in magna pros¬
peritate floruisset. ecce in diebus lu¬
douici regis francoꝵ qui fuit filius
philppi regis. pater autem ludoiuci¬
iunioris: diram iusti iudicis regis
regum experta est animadn̾sicẽm.
Sicnt enim qͦndam per daiud regem
filiũ q: eius salomonem omp̃x deus
urbem ietłm excellentet głificauit.

Expanded text:
em et dolorem, quem invenit Ecclesia nostra in diebus nostris , et consolationem, quam per Dominam nostram sanctam Dei Genitricem post tribulationis luctum recepit, vestrae scribendo notificamus dilectioni, quatenus et vos congaudentes nobis, Deo, et piae Matri ejus gratiaudunensem itaque Ecclesiam certum est inter praecipuas regni Francorum Ecclesias antiquitus fuisse celebrem, quam beatus Remigius Remorum archiepiscopus, sicut in ejus Vita legitur, ex propriis 528 redditibus locupletavit, nobilissimumque et strenuvit: cumque ab ejus tempore usque ad nostram aetatem, per quingentos fere et eo amplius annos, in magna prosperitate floruisset, ecce in diebus Ludovici regis Francorum, qui fuit filius Philippi regis, pater autem LudoviciJunioris, duram justi judicis Regis regum experta est animadversionem. Sicut enim quondam per David regem filiumque ejus Salomonem omnipotens Deus urbem Hierusalem excellenter glorificavit,
Abbreviated transcription (Latin):
retro sc̃e marie dũe nr̃e ⁊ aliis capsis
reliquiarum tr̃asmisimus ad acci¬
pienda donaria fidelium. Eccłia
pentecosten .i. in octauis ascenstoĩs
listi nos ⁊ destruxisti nos: iratus es
⁊ misertus es nobis. ⁊ alibi. cum ira¬
tus fueris nusericordie recordaberis.
eccłiam nr̃am qͣm dure flagellare
tus non distulit dulciter refou̾e.
Plura si quidem miracula ĩ ecd̾
itinere per euis ostendit reliqͥas.
de quib non nulla pretereuntes
pauca tm̃ s notissima posterun no¬
ticie scribendo tͣnsmittunus. Incipi¬
De duobus contractis curatis .ii.¬

Expanded text:
retro Dominae nostrae, et aliis capsis reliquiarum transmisimus ad accipienda donaria fidelium. Ecclesia Pentecostem, id est in octavis Ascensionis,listi nos, et destruxisti nos, iratus es, et misertus es nostri ; » et alibi: « Cum iratus fueris, misericordiae recordaberis ; » Ecclesiam nostram, quam dure flagellari tus, non distulit misericorditer refovere. Plurima siquidem miracula in eodem itinere per ejus ostendit reliquias, de quibus nonnulla praetereuntes, pauca tantum, sed notissima posterorum notitiae scribendo transmittimus. CAPDe duobus contractis sanatis
Abbreviated transcription (Latin):
Niuersis sc̃e matris ecc̃e filiis
per totum orbem dispersis beate
fnarie laudunensis eccł̾ie ca nonici
uidere deum deoꝵ in syon. Qm̃ iuxta
beatum paulum apłm tota sc̃a ecc̃a

Expanded text:
niversis sanctae Matris Ecclesiae filiis per totum orbem terrarum dispersis, Beatae Mariae Laudunensis ecclesiae canonici, videre Deum deorum in Sion. Quoniam juxta Beatum Paulum apostolum tota sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
diei hora. Et exiliens super pedes suos:
sanus ⁊ medtunus curcens amplexa¬
tns est altare:. Non immnenior gͦ tanti
beneficii. non multo post itinere parato
quaruini alt̾a maxilat igne
ꝑesean cum horrore spectaculum sui ex¬
hibebat altera tero manũ ⁊ brachitim
igne tabifico cosumptum putridas car¬
nes ⁊ luridas ⁊ ad omniũ nauseam fe¬
rentes p̾se gestabant. uenunt suessio¬
nem ⁊ nota sid̾uientes in domo brate uir¬
ginis petfecte sanatesunt. Tantñ ĩ cutis
superfitie roseo coloꝵ remanente: qͣi ti¬
tuli pͥstine laudis in memoriã uirtui¬
tum snarum quał uolebat abolert uͦ
a memoria excidere uirgo imperiosa
⁊ om̃i laude dignissima uelud stigina¬
ta uite ⁊ mortis resederunt. De nono¬

Expanded text:
diei hora, et exsiliens super pedes suos sanus et incolumis currens amplexatus est altare. Non immemor ergo tanti beneficii non multo post itinere parato quarum altera maxillam igne peresam cum horrore spectaculum sui exhibebat; altera vero manum et brachium igne tabifico consumptum, putridas carnes et luridas et ad omnium nauseam ferentes prae se gestabat, venerunt Suessionem, et vota solventes domo beatae Virginis perfecte sanatae sunt. Tantum in cutis superficie roseo colore remanente, quasi tituli pristinae laudis in memoriam virtutum suarum. Quas nolebat aboleri, nec a memoria excidere virgo imperiosa, et omni laude dignissima velut stigmata vitae et mortis resederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aderat. Et hoc tam celebre ⁊ notũ
fẽm esd: uit pote in loco qui uulla
diei hora freq̃ntiam homiũ de¬
habebat. Dant gͦ laudes deo altis¬
simo: ⁊ resonantib tympanis ere
canoro. longe late q modulata
snanitas ad ethera tendit. ⁊ tota
enutas personat laudib xp̃i. Hoc
gͥ igne nouo etiã om̃s eccłie lam¬
pades illustrantur: ⁊ multi fideliũ
in domoᷤ snas deuehere festinabãt.
de qnodam ab egritudĩe pedis ꝑ d̾i ma

Expanded text:
aderat. Et hoc tam celebre et notum aderat. Et hoc tam celebre et notum factum est utpote in loco qui nulla diei hora frequentiam hominum dehabebat. Dant ergo laudes Deo altissimo et resonantibus tympanis aere canoro longe lateque modulata suavitas ad aethera tendit, et tota civitas personat laudibus Christi. Hoc igitur igne novo etiam omnes ecclesiae lampades illustrantur, et multi fidelium in domos suas devehere festinabant. XXXI. De quodam ab aegritudine pedis mira
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾o: die sancti tuncentii mĩcs. dum
milła celebraretur. sedente sacerdore
post orationem introitus misse. imꝰ
ex duob cereis qui ex more semꝑine¬
rant altari om̃i die: ad excremum to¬
tus aiserat: altero adhuc tenorem
suim babente. At sore illa deseruiẽs
festinabunda uicarium cereoꝵ
dum subrogare sedula satagit
rapto ut occurrit uno de iacen¬
tib in scrinio: dum petito lum̃ie
lucenti cereo. non lucentem in¬
gerit. incaute improba etiam
lucentem super altare de iectum
extinxit. Timc u̾o turbata ⁊ mor¬
tuam se reputans: ex coquina
ignem petere cogebatur. At u̾o
diaconus in offitio misse ignem
de fecisse expanescens: saltu rapit
tereum qui iacebat cassus lum̃ie
Quem dum tradebat subdiacono
ut cito peceret ignem: subito
inter manũ tradentis ⁊ parantis
accipere. cerens igne nouo ĩ flã¬
matur. Hoc uiso diaconꝰ in mani¬
bus suis miraculo. stupore ꝑcussus
ꝓpriis iurib destitutiis: coactus est
arche iuiti. que propinqua tũc

Expanded text:
ndo, die Sancti Vincentii martyris, dum missa celebraretur, sedente sacerdote post orationem introitus missae, unus ex duobus cereis qui ex more semper inerant altari omni die usque ad extremum, totus arserat, altero adhuc tenorem suum habente. At soror illa deserviens festinabunda vicarium cereum dum subrogare sedula satagit, rapto ut occurreret uno de latentibus in scrinio dum petito lumine lucenti cereo non lucem ingerit, incaute improba etiam lucentem super altare dejectum exstinxit. Tunc vero turbata et mortuam se reputans ex coquina ignem petere cogebatur. At vero diaconus in officio missae ignem defecisse expavescens, saltu rapit cereum qui jacebat cassus lumine. Quem cum tradebat subdiacono ut cito peteret ignem, subito inter manum tradentis et parantis accipere, cereus igne novo inflammatur. Hoc viso diaconus in manibus suis miraculo, stupore perculsus propriis viribus destitutus, coactus est arcae inniti quae propinqua tunc
Abbreviated transcription (Latin):
me personabant:⁊ qui ad domossnas
cenam q concesserant. nec la crunas
nec p̃conia laudum continere pot̾ant.
Quid multa: Intra qͥndecĩ dies uoĩa¬
tim aduocati st̃ centum ⁊ tres ab hoc
igne restincti: ⁊ tres puelle distortis
menbris q̃ aduen̾ant ad sanitatis gram¬
resticute. De stellis fugantib caligĩem.

Expanded text:
me personabant; et qui ad domos suas me personabant; et qui ad domos suas coenamque jam concesserant nec lacrymas nec praeconia laudum continere poterant. Quid multa? Intra quindecim dies nominatim advocati sunt centum et tres ab hoc igne restincti, et tres puellae distortis membris quae advenerant ad sanitatis gratrestitutae. IV. De stellis fugantibus caliginem.
Abbreviated transcription (Latin):
uint a quibzdam ex languen¬
tib pridie huiꝰ beneficii celitꝰ
dati. uisas esse claritates copiosas
celitus ꝑ fenestras ecc̃e iutreas illap¬
fas: qͣr quedam p̃conia largitionis
postulandi pancos añ dies pre¬
buerat enisdem głose uirgĩs benig¬
uitas. puella quidem sanata ⁊ sana¬
ta: per soccum eiusdem mr̃is dñi:
qui in eadem seruat᷑ ecc̃a. Nam ma¬
thildis albatissa q̃ tñc ei loco p̾erat.
perthesa importimitatẽ ⁊ stridorẽ
assidui clamoris eiꝰ: assumpto beate
uirgĩs socco ꝓcessit una cũ suo comi¬
tatu. Et mox ubi signata est p̾dc̃a
puella: absq mora fugato dolore.
suauitate recepta connaliit. Et hĩc
ꝓfusa benignitate beatissima uͥgo
mater pietatis. qͦtqͦt ueniebant
per singulos dies restringebat ⁊
sanabat: ⁊ ad ꝓpͥa fugato dolore re¬
dibant. Neq iam erat difficultas
in p̃standa suanitate. Nocte acdie
it̾m ⁊ it̾m concrepatit tympana: ⁊
laudes deo om̃ipotenti modulata
snanitate a degentib in ecc̃a creberu¬

Expanded text:
unt a quibusdam ex languentibus pridie hujus beneficii coelitus dari visas esse claritates copiosas, coelitus per fenestras ecclesiae vitreas illapsas, quasi quaedam praeconia largitionis s muneris postulandi paucos ante dies praebuerat ejusdem gloriosae virginis benignitas, puella quadam signata et sanata per soccum ejusdem matris Domini, qui in eadem servatur ecclesia: nam Mathildis abbatissa quae tunc ei loco praeerat, pertaesa importunitatem et stridorem assidui clamoris ejus, assumpto beatae Virginis socco, processit una cum suo comitatu, et mox ubi signata est praedicta puella absque mora fugato dolore, suavitate recepta convaluit, et hinc profusa benignitate beatissima Virgo mater pietatis quotquot veniebant per singulos dies restinguebat et sanabat, et ad propria fugato dolore redibant. Neque jam erat difficultas in praestanda suavitate. Nocte et die iterum et iterum concrepant tympana et laudes Deo omnipotenti modulata suavitate a degentibus in ecclesia creberri
Abbreviated transcription (Latin):
te multa. iustificandus misera¬
tione diuina. expiandus ab oĩ
miquitate praua. de festis gaudi¬
oꝵ angeli. de lecitia iocunditatis
eus. de redemptione mea. de salute
mea. de uita mea: loquar augelo.
sciscitabor angelum. int̾rogabo
angelum. affabor angelum. Si¬
cito mͥ res amica deo ⁊ cunctis con¬
templatione uicinior. effare in crea¬
turis res anterior. enarra crea¬
turarum res potentior. exordire
creatura. ꝓpterfirmamentũ ca¬
tua. Non tua te gła minuo. non
magna extenuo. ñ et̾nũ attero.¬
ñ sublimi decraho. ñ potentiori
resulto: quia nec tuam stabili¬
tatẽ. s tuam loquor conditionem.

Expanded text:
te multa, vivificandus miserate multa, vivificandus miseratione divina, expiandus ab omni iniquitate patrata, de festis gaudiorum angeli, de laetitia jucunditatis ejus, de redemptione mea, de salute mea, de vita mea loquar angelo, sciscitabor angelum, interrogabo angelum, affabor angelum. Dicito mihi, res amica Deo, et cunctis contemplatione vicinior, effare in creaturis res anterior, enarra creaturarum res potentior, exordire creatura post firmamentum catua. Non tua te gloria minuo, non magnam extenuo, non aeternam attero, non sublimi detraho, non potentiori resulto, quia nec de tua stabilitate, sed de tua loquor conditione.
Abbreviated transcription (Latin):
dero. quo suffecero. intendã. nitar.
exequar. coner. in hoc sacram̃to
defigere nisum. in hac ãnurafi¬
one uirtittũ oculos imprimere
ebetes. in hoc archano secreti aui¬
dum infigere sensimmi: ad loo ce¬
lestis gl̾e lumen Sirigete cali¬
gantis atiem uisionis. S qͣlr̃
presumam. quomͦ aggrediar
quo nisu ꝓperem.quali cona¬
tu impetam. pollutus labiis
inm̃undo ore. impurꝰ lingua.
squallens uerbis. corde prauĩ
mente iniquus. factis impius.
ut de uirginitatis gła corruptio
disserat. de incorruptionis lande
ininundicia tractet. de pudore
impudoratus annuntiet. de uie¬
recundie bono inuerecundus
en arret: At nũc qͥa ut saluer
ut munder. ut iustificer. uenit
ad humana deus. ad terrena
celestia conuenerũt. ad infir¬
ma fortia descenderũt. tẽpora¬
lib et̾na coniuncta stĩt: in¬
nita conseruata sunt. seruilib
dominica copulata sunt plenꝰ
beata fide. saluandus moulgen¬
tia copiosa. tustificandus pieta¬

Expanded text:
ivero, quo suffecero, intendam, nitar, ivero, quo suffecero, intendam, nitar, exsequar, coner in hoc sacramento defigere visum, in hac admiratione virtutum oculos imprimere hebetantes, in hoc arcano secreti avidum ingerere sensum, ad hoc coelestis gloriae lumen dirigere caligantis aciem visionis. Sed qualiter praesumam? quomodo aggrediar? quo nisu properem? quali conatu impetam? pollutus labiis, immundus ore, impurus lingua, squalens verbis, corde pravus, mente iniquus, factis impius, ut de virginitatis gloria corruptio disserat, de incorruptionis laude immunditia tractet, de pudore impudoratus enuntiet, de verecundiae bono inverecundus enarret? At nunc quia, ut salver, ut munder, ut justificer, ut sanctificer, venit ad humana Deus, ad extrema coelestia convenerunt, ad infirma fortia descenderunt, temporalibus aeterna copulata sunt, imconserta sunt, servilibus dominica copulata sunt; plenus beata fide, salvandus indulgentia copiosa, justificandus pieta
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia siis motib. siuis muttationib
qm qd̃ solus tu ut incertum diffi¬
uerearis. non est qd̾ imp̾gnas.
ñ est ubi offendas. non est ubi
oberres. ñ est ubi sis anceps. Non
est ubi nutans. non est ubititu¬
bans. non est ubi trepidans. ñ est
ubi ambigens: ñ ubi dubtus. ñ
om̃ia iusta st̃ om̃ia sc̃a sunt. oĩa
sacra st̾. om̃ĩa indribitata st̃. oĩa
que sacra testam̃ta precipiunt. q̃
libri sacratissimi continent q̃ sacra
iuissa decernũt. q̃ celestia iura con¬
stauũt. que celo ⁊ terra transeun¬
te sua eternitate non transeuuto.
que transeuntib etiam elem̃¬
tũ transire nesueunt donec oĩa
impleantur.
Tuictis hostib elisis aduersa¬
riis. extintis emulis. aitri¬
tĩs inimicis. ꝓstratis lustrantib.
deiectis inuidis. om̃ib ꝙ potentie
diuine iurcutis contradicentib
expugnatis: pio desidrrio quetuilus
bono appetitu auidus. lectis ⁊ atile¬
lus. grata dilectione promptiss. mꝰ
quo potuero quo ualuero. quo iu¬

Expanded text:
aliud suis motibus, suis immutationibus, quam quod tu solus, aut ut incertum diffiaereas, non est quod impingas, non est ubi offendas, non est ubi oberres, non est ubi sis anceps, non est ubi nutans, non est ubi titubans, non ubi trepidans, non ubi ambigens, non ubi dubitans, non omnia justa sunt, omnia sancta sunt, omnia sacra sunt, omnia indubitata sunt, omnia fquae sacra testamenta praecipiunt, quae libri sacratissimi continent, quae sacra jussa decernunt, quae coelestia jura constituunt, quae coelo et terra transeunte sua aeternitate non transeunt, quae transeuntibus etiam elementis transire nequeunt, donec omnia impleantur. Devictis hostibus, elisis adversis, exstinctis aemulis, attritis inimicis, prostratis insultantibus, dejectis invidis, omnibusque potentiae divinae virtutis contradicentibus expugnatis, pio desiderio querulus, bono appetitu avidus, laeta esurie anhelus, grata delectatione promptissimus, quo potuero, quo valuero, quo qu
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat eos. Consurgñt ⁊ bona spe
meliores effecti: qui mneluis pot̾at
seq̃ntem ũ expectabat. Qui amore
maturiꝰ comprehendende uisionis
per aspera ⁊ sentib licet horrentia
loca iter accelerauerũt: qͣi eodem
momento quo ⁊ certum locũ ibid̃
posite claritatis tenuerãt perdi
derunt: s tñ callem publicum
certissime app̾henderũt. ⁊ cõgloba¬
ti in unum ue qũã amiserãt se red¬
ditos gratulabant᷑. Hanc gͥ ambu¬
landes ⁊ ad domũ heremitarũ que
in uicino erat nie iuincta suꝑue¬
mentes: responsum accipiunt
hoc esse publicum it̾ ⁊ certissimũ
qd̾ ducit ad scm̃ qͥntinũ. Hoc ergo
miraculum testiũ tot num̃o astru¬
itur quot persone ibi aderãt ñ
minꝰ a uingniti qͥnq ut diximꝰ
qui om̃s ad memoriã beate ⁊ głose

Expanded text:
vocabat eos. Consurgunt et bona spe vocabat eos. Consurgunt et bona spe meliores effecti, qui melius poterat sequentem non exspectabat. Qui amore maturius comprehendendae visionis per aspera et sentibus licet horrentia loca iter acceleraverunt, quasi eodem momento quo et certum locum ibidem positae claritatis tenuerant. Sed tamen callem publicum certissime apprehenderunt, et conglobati in unum viae quam amiserant se redditos gratulabantur. Hanc igitur ambulantes, et ad domum eremitarum quae in vicino erat viae juncta supervenientes, responsum accipiunt hoc esse publicum iter et certissimum quod ducit ad Sanctum Quintinum. Hoc ergo miraculum testium tot numero astruitur, quot personae ibi aderant non minus a viginti quinque, ut diximus, qui omnes ad memoriam beatae
Abbreviated transcription (Latin):
tico lassi consederant. alus omĩa
timentib q̃ pot̾ant accidere. ⁊
aliis fortiorib ⁊ negetiorib huc
illucq it̾ amissum perlustrantib:
cum ecce haut longe ab eo sustite¬
rant loco. uident candorem cla¬
ritatis minense.⁊ ob noctis cali¬
ginem multo ampliꝰ notabillem
płimũ tñ blandimenti magis ꝙͦ
horroris pollicentem. Et ĩ medio
splendoris illius intuent᷑ qi yma¬
gĩem femineam spetiei u̾ginee
cuiꝰ niuei candor indument ⁊ ful¬
gor diuine ⁊ celestis fatiei discrimi¬
uare ⁊ obumbrare suo intuitu cla¬
ritatem q̃ offitioso obseqiuo ambi¬
ebat eam uidebatur. Tam gͦ certa
⁊ tam aperta hec uisio erat: ut intu¬
entes ⁊ hec efficacissima mente te¬
uerent ⁊ gestum ⁊ habitũ ⁊ linthea¬
mina manichaꝵ aura agente uente¬
lari memoriter uarrarent. Uiderũt
om̃s: ⁊ p̾aminiratione om̃s excla¬
mauerunt. Et omĩum sententia
una fuuit illic pertendere: ubi deus

Expanded text:
ticeto lassi consederant, aliis omnia ticeto lassi consederant, aliis omnia timentibus quae poterant accidere, et aliis fortioribus et vegetioribus huc illucque iter amissum perlustrantibus, cum ecce haud longe ab eo quo substiterant loco, vident candorem claritatis immensae, et ob noctis caliginem multo amplius notabilem, plurimum tamen blandimenti magis quam horroris pollicentem. Et in medio splendoris illius intuentur quasi imaginem femineam speciei Virgineae, cujus nivei candor indumenti, et fulgor divinae et coelestis faciei discriminatae et obumbratae suo intuitu claritatem, quae officioso obsequio ambiebat eam habere videbatur. Tam ergo certa et tam aperta haec visio erat, ut intuentes et haec efficacissima mente tenerent, et gestum, et habitum, et linteamina manicarum aura agente ventilari memoriter narrarent. Viderunt omnes et prae admiratione omnes exclamaverunt. Et omnium sententia una fuit illic pertendere ubi Deus
Abbreviated transcription (Latin):
rantib reductis adiuã ꝑbam mariã.
b hec ⁊alia celeberrta dei
gante miracula: concuisus ⁊ occur¬
sus diuerse etatis. utriusc sexꝰ diu̾¬
se conditionis. longe lateq ad ur¬
bem suessonicam ob amorem ⁊ pie¬
titi hoĩes ⁊ femme de montib in
haynaco usq ad uinginti qͥnq
num̾o: carpebant iter quod ducit
ad scm̃ qͥntinũ. Dumq ꝓpinciua
accelerant iam nocte uiam timor¬
q latronum cogit eos festinare. qr
regio illa raptorib exposita est:
deuenerũt in qͣndam siluã ubi
iam ex p̃sentia dempsissime noctis
⁊ ignorantia uiarum it̾ rectum
perdiderunt. ⁊ oberrantes ñ solũ
hospitium qd̃ matuiꝰ app̾hendere
sesperabant. s nec certitudĩem cuiꝰ¬
libet ⁊ status aut processus tenue¬
runt. Erant gͦ const̾nati om̃s ⁊ ni¬
mirum quia ex longna dieta ⁊¬
usq ad noctem extensa fatigati
⁊ plurimũ femine. ⁊ ex fatigati¬
one ⁊ tedio conterebantur sp̃c eoꝵ
in semetip̃is. In aliquo gͥ frure¬

Expanded text:
rantibus reductis ad viam per beatam Mariam. Ob haec et alia celeberrima Dei fama, miracula concursus et occursus diversae aetatis utriusque sexus, diversae conditionis longe lateque ad urbem Suessonicam ob amorem et pieciti homines et feminae de montibus in Hainaco, usque ad viginti quinque numero, carpebant iter, quod ducit ad Sanctum Quintinum. Dumque propinqua accelerant jam nocte, viam timor latronum cogit eos festinare, quia regio illa raptoribus exposita est; devenerunt in quamdam silvam ubi jam ex praesentia densissimae noctis et ignorantia viarum iter rectum perdiderunt, et oberrantes non solum hospitium quod maturius apprehendere se sperabant, sed nec certitudinem cujuslibet aut status aut progressus tenuerunt. Erant ergo consternati omnes, nimirum quia ex longa diaeta usque in noctem extensa fatigati, et plurimum feminae, et ex fatigatione et taedio conterebantur spiritus eorum in semetipsis. In aliquo igitur fru
Abbreviated transcription (Latin):
leuet potentia patris qua peccata
puniuntur. ut fortitudĩe contra
soletur sapientia filii qui reficit qd̾
per ignorantiam deficit. consoletur¬
abfit subintret desperatio. O uirgo¬

Expanded text:
nos potentia Patris, qua peccata puniuntur, ut fortitudinem capiamsolatur sapientia Filii, quae reficit quod per ignorantiam deficit; consolaturne subintret desperatio. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ut terre motum esse fcm: et
eccłiam a fundamentis concussam
arbitrantes om̃s fugent. et antici¬
passe ostia ⁊ exitus tardum singłis
uideretur. Reu̾entiam enĩ cante
potentie elementa ⁊ mentes homi¬
num sentire debebant ⁊afatie di¬
uine uirtutis mortalia corda ꝑcelli
Ubi u̾o nichil adesse periculi sense¬
uunt: reuersi in se omẽm ardorem
languentium extinctum ⁊ omẽm
dolorem confopitum celerrima sua¬
uitate collata inueniũt. Quorum
ergo gemitus dolentium intolera¬
biles mͦ erant: p̾subita lib̾atione
nũc emittunt infinitas uoces letitie
ad celum. ⁊ iuuctis sibi exultantib
ppłis. laudes ⁊ lacrime ⁊ gr̃arũ acti¬
ones. per reliquũ diei ñ uidebant᷑
posse finiri. Dant signa ⁊ tympana
uocem suam. concrepantia głam
uictorie dei ⁊ certatim conciuentia
adhortantur. Quis tũc cessauit a
quotieus replicatuum: qͦtiens inc la¬
matum est: Clemens dña: dictum
est milies. Pia ⁊ ꝓpitia et beata uͥgo:

Expanded text:
vit, ut terrae motum esse factum, aut vit, ut terrae motum esse factum, aut ecclesiam a fundamentis concussam arbitrantes, omnes fugerent et anticipasse ostia et exitus tardum singulis videretur. Reverentiam enim tantae potentiae elementa et mentes hominum sentire debebant, et a facie divinae virtutis mortalia corda percelli. Ubi vero nihil adesse periculi senserunt, reversi in se omnem ardorem languentium exstinctum, et omnem dolorem consopitum celerrima suavitate collata inveniunt. Quorum ergo gemitus dolentium intolerabiles modo erant, prae subita liberatione nunc emittunt infinitas voces laetitiae ad coelum, et cunctis sibi exsultantibus populis laudes et lacrymae et gratiarum actiones per reliquum diei non videbantur posse finiri: dant signa et tympana vocem suam, concrepantia gloriam victoriae Dei et certatim concinentia,adhortantur. Quis tunc cessavit a quoties replicatum, quoties inclamatum est? Clemens Domina, dictum est millies, pia et propitia et beata Virgo,
Abbreviated transcription (Latin):
lis doloris ⁊ inmense miserie s sta¬
tun cedit ⁊ uincit᷑ quia piꝰest. Hec
sunt .ii. arma celestia c̃ protegũt
hec arina celestia que cocent fortit̾
stare:⁊fidenter congredi ⁊ uincere.
Grecta est gͥ area talis pugne. eccłia
beate uirginis ⁊ matris dñi: ut ⁊ ip̃am
in auxilium sibi incanta necessitate
condric̾ent. Dato gͥ signo a sacerdo¬
te. ut precib iam hora est inquit
gladio uastanti occurrerent: tũc u̾o
dimittunt habenas lacrimis ⁊ clipeo¬
fidei protento forti ardore insistunt.
et clamor eorum ascendit in celum. Et
ecce adest in auxilium imperiosa
regina ⁊ dũa angelorum trahens
secum fortia auginina celestiũ sp̃u¬
um ad cuiꝰ p̾sentiam formidaret in¬
ferus: ⁊ pauerent porte mortis
et om̃is aduersa ualida. uł quelib
potestas plagam inferens subsist̾e
non poterat. Qd̃ ne cui mirũ ude¬
atur precursor eius aduentus
tam magnus tremor ecc̃am reple¬

Expanded text:
lis doloris et immensae miseriae, sed stalis doloris et immensae miseriae, sed statim cedit et vincitur, quia pius est. Haec sunt enim arma coelestia quae protegunt, haec arma coelestia quae docent fortiter stare, et fidenter congredi et cedere. Erecta est igitur area talis pugnae ecclesia beatae Virginis et matris Domini, ut et ipsam in auxilium sibi in tanta necessitate conducerent. Dato igitur signo a sacerdote ut precibus jam hora est, inquit gladio vastanti occurrerent et concurrerent: tunc vero dimittunt habenas lacrymis et clypeo protento fidei, forte ardore insistunt, et clamor eorum ascendit ad coelum, et ecce adest in auxilium imperiosa Regina et Domina angelorum, trahens secum fortia agmina coelestium spirituum, ad cujus praesentiam formidaret infernus et paverent portae mortis, et omnis adversa valida vel quaelibet potestas plagam inferens subsistere non poterat. Quod ne cui mirum videatur, praecursor ejus adventus tam magnus tremor ecclesiam reple
Abbreviated transcription (Latin):
Mariam. neq frustraci sũt tamdem
a spe sua. Erant autẽ sex dieb men¬
se septembrio in ecc̃a beate uirginis
q̃ sita est in urbe suessonica. Et nõ
cessantib dolorib nu̾o q languen¬
tium per singulos dies accrescente:
qui esse quieti ñ pot̾ant. iugib
⁊ ascrosis uocib. ⁊ quales illa mors
solita est formare. nullum qui au¬
diret quiescere sinebant. Percussa
est ciuitas recenti metu: ⁊ qmuis
durissima corda formidĩe periculi
ĩminentis. et ignis tam nicmos in¬
uadentis.⁊ plage nec opmantes de¬
uastantis concusfa sunt. fit concur¬
sus in eamdem ecc̃am ab om̃i ppło
ꝓcedunt tam de aliis qͣm de maiori
ecc̃a congregationes pede nudo exem¬
plo uinuitarum armati humilita¬
te. ⁊ adiunctis sibi penitentie copiis
ut congrederentur cũ pio ⁊ miseri¬
corde deo congred̾entur inqͣm ⁊ uin¬
cerent. Pius eñĩ est ⁊ ñ potest diu¬
tius sufferre imp̾ssiones p̃cordia¬

Expanded text:
Mariam, neque frustrati sunt tandem Mariam, neque frustrati sunt tandem a spe sua. Erant autem sex diebus mense Septembrio in ecclesia Beatae Virginis quae sita est in urbe Suessonica, et non cessantibus doloribus numeroque languentium per singulos dies accrescente; qui esse quieti non poterant, jugibus et atrocibus vocibus et quales illa mors solita est formare, nullum qui audiret quiescere sinebant. Percussa est civitas recenti metu, et quamvis durissima corda formidine periculi imminentis, et ignis tam vicinos invadentis, et plagae nec opinantes devastantis concussa sunt. Fit concursus in eamdem ecclesiam ab omni populo, procedunt tam de aliis, quam de majori ecclesia congregationes pede nudo, exemplo Ninivitarum armati humilitate, et adjunctis sibi poenitentiae copiis, ut congrederentur cum pio et misericorde Deo: congrederentur, inquam, et vincerent. Pius est enim, et non potest diutius sufferre impressiones praecordia
Abbreviated transcription (Latin):
mens. ⁊ mora temporis augmentũ
dolorum ⁊ ardoris capiens per singla
momenta cogit miseros mori ⁊ tñ
desid̾antib mortem tãtũ remediũ
deuegatur. donec pͥorib depastis
arcubus: celer ignis inuadat m̃bra
uitalia. Et qd̃ mirũ est ignis hic sñ
calore ualidus ad cõsumendũ tanto
frigore uelut glaciali perfundit
miserabiles: ut nullis remediis pos¬
sint calefieri. Item qd̾ ñ minꝰ est mi¬
rabile ex quo diuiua gr̃a restiuctus
fu̾it: fugato mortis frigore tantus
calor in eisdem partib egros ꝑuadit:
ut morbus cancri eidem fernori per¬
sepe sotiet. nisi medicamentis oc¬
curratur. Horror est ⁊ infirmantes
⁊ recent̾ sanatos intueri. ⁊ uestigia
sericordia. Factum est audem perur¬
gente canta necessitate ⁊ plaga ĩa
semente et generali periculo ĩmie¬
te: ubi humanum consiliũ nec cogi¬
tari poterat. confugiũ fecerũt ĩ quo
ignis iam deseuiebat ad piã ⁊ ꝓpi¬
tiam dei matrem semperq uirgĩem

Expanded text:
mens, et mora temporis augmenta dolorum et ardoris capiens per singula momenta, cogit miseros mori, et tamen desiderantibus mortem tantum remedium denegatur: donec prioribus depastis artubus, celer ignis invadat membra vitalia et, quod mirum est, ignis hic sine calore validus ad consumendum, tanto frigore velut glaciali perfundit miserabiles, ut nullis remediis possint calefieri. Item quod non minus est mirabile, ex quo divina gratia restinctus fuerit, fugato mortali frigore tantus calor in eisdem partibus aegros pervadit, ut morbus cancri eidem fervori persaepe se societ, nisi medicamentis occurratur. Horror est et infirmantes et recens sanatos intueri, et vestigia sericordia. Factum est ergo perurgente tanta necessitate, et plaga jam saeviente, et generali periculo imminente, ubi humanum auxilium, nec cogitari poterat, confugium fecerunt in quos ignis jam desaeviebat ad piam et propitiam Dei matrem semperque virginem
Abbreviated transcription (Latin):
quidem tc̃ temporis in gallia in sub¬
urbio uidelic noniomice urbis q̃dã
puella eremburgis nõte. eodem na¬
ca in subibio. eodem gen̾ata popło
pauper quid̾ orta de pauperculis ⁊
ideo intente operabat᷑ in laborib

Expanded text:
quidem tunc temporis in Gallia, in subquidem tunc temporis in Gallia, in suburbio scilicet Noviomicae urbis, quaedam puellula, Eremburgis nomine, eodem nata in suburbio, eodem generata populo; pauper quippe orta de pauperculis, et ideo intente operabatur in laboribus