comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audiãt mortui. ⁊ cũ audierint
uiuãt. forte enĩ et mortius erũgeli¬
zare necẽe ẽ: et occurrit int̾im u̾bũ
breue s plenũ. qd̾ os dñi locutũ est.
ut ꝓpħ̾a testatur. Dixisti ait loq̃ns
sine dubio ad dñm dm̃ suum: conu̾¬
timini filii hominũ. Nec imm̃ato
sane a filiis qͥdẽ hominũ uidet᷑ exigẽ¬
da conu̾sio. pecc̃orib utiq necessaria:
nã suꝑnis spiritib ea mag̾ q̃ rectos
decet indicta laudatio ẽ: eodem ꝓpha
qd̾ ait dixisti. in eo qͥdem iuditio nõ
negligent̾ p̾tereũdum ẽ: nec simpli¬
cit̾ audiendũ. Quis enĩ humanis cõ¬
parare audeat dictis. qd̃ dixisse dicit᷑
deus. Uiuus ꝓfecto ẽ sermo dĩ ⁊ effi¬
cax: ⁊ uoxeuis in magnificentia ⁊
iurtute. Deniq ip̃e dixit: ⁊ fc̃a sunt.
Ita plane conu̾sio animeir. opꝰ diui¬
ne uocis ẽ: nõ humane. Symon io¬
ħis piscator hominũ in ħ ip̃m uocatꝰ.
⁊ constitut᷑ a dño: incassum tñ etiã ip̃e

Expanded text:
audiant mortui, et cum audierint vivant: forte enim et mortuis evangelizare necesse est. Et occurrit interim verbum breve, sed plenum, quod os Domini locutum est, ut propheta testatur: Dixisti, ait loquens sine dubio ad Dominum Deum suum, Convertimini, filii hominum . Nec immerito sane a filiis hominum videtur exigenda conversio, peccatoribus utique necessaria. Nam supernis spiritibus ea magis quae rectos decet indicta laudatio est, eodem propheta Caeterum quod ait, dixisti, meo quidem judicio non negligenter praetereundum est, nec simpliciter audiendum. Quis enim humanis comparare audeat dictis quod dixisse dicitur Deus? Vivus profecto est sermo Dei et efficax ; et vox ejus in magnificentia et virtute . Denique ipse dixit, et facta sunt . unt. Ita plane conversio animarum opus divinae vocis est, non humanae. Simon Joannis, piscator hominum in hoc ipsum vocatus et constitutus a Domino, incassum tamen et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscĩam. Conscĩam dico ñ t̃m ur̃am. s
etiã alioꝵ. Sũt enĩ ueri similia. credo
qd̾ ⁊ uera. Uerax ẽ enim qui testimo¬
niũ ꝑhibet de hic p̾sentium lator. unde
hoc quoq sciam q̃ritis: łãscẽ teneo lit¬
terar̃ missarũ a uiris scĩc qͦs ego no¬

Expanded text:
iam. Conscientiam dico non tantum vestram, sed etiam aliorum. Sunt autem verisimilia, credo quod et vera. Verax est enim, qui testimonium perhibet de his, praesentium lator. Unde hoc quoque sciam quaeritis? Fascem teneo litterarum missarum a viris sanctis, quos ego no
Abbreviated transcription (Latin):
in tali qͦ conu̾satiõe tua młtã hr̃e ce
auint in orõnib et amicicia nr̃e con¬
gregationis: reuisere claram uallem
ne differas. si tam̃ tã liber aut cõpos
tui es ut te acruenta illa bestia que
tua cotidie om̃ia simul cũ sanguine
aĩe tue effunde satagit uel ad tẽpus
audeas absentare. Alioqͥn ex hoc iam
nou̾is te a nr̃e fr̃nitatis familiaritate
prorsꝰ expõitum: nec pot̾is ultra nisi
frustra blandiri de societate bonorũ:
qm̃ indigñ profecto te iudicas eorũ
consortio: quor̃ acquiescere recusaᷤ ꝯsilio.
Ceter̃ si uenire non pigritaris. confido
Soluend̾ a mortis cõpede qua teneris.

Expanded text:
in tali quoque conversatione tua multam habere in tali quoque conversatione tua multam habere aiunt in orationibus et amicitia nostrae congregationis; revisere Claram-Vallem ne differas: si tamen tam liber et compos tui es, ut te a cruenta illa bestia, quae tua quotidie omnia simul cum sanguine animae tuae effundere satagit, vel ad tempus audeas absentare. Alioquin ex hoc jam noveris te a nostrae fraternitatis familiaritate prorsus sepositum, nec poteris ultra, nisi frustra, blandiri de societate bonorum: quoniam indignum profecto te judicas eorum consortio, quorum acquiescere recusas consilio. Caeterum si venire non pigritaris, confido solvendum a mortis compede quo teneris.
Abbreviated transcription (Latin):
t situ
oblitus es tui: sed non ego.
Siquidẽ diligo te: et qͣntũ diligo tm̃
doleo. Porro dilectio facit ut doleam:
dolor aũt ne obliuiscar. Sed heu mise¬
ram tͥstem q memoriã. Mirabar qͥd
te ĩpediret: ut quẽ admnod ꝓmileras
non uenires. Nec enun crede pot̾am
te tuũ pactum et illud pactũ leuiter
p̃uaricari: nͥ grandi ex cã. quippe quẽ⁊
in etate minori fidelem satis ueracẽꝙ
cõꝑerã. Nec me fefellit oppinio. Reuera
enu grandis gͣuis ꝙ c̃a ẽ que te deti¬
net. Ea siquidẽ ip̃a uicit fortissimũ dd̾:
decepit sapientissimũ salomonem.
Quid tñ  Nonqͥd qui cadit ñ adiciet
ut resurgat: O qͣm mlta et qͣm tibi
necessaria habeo tibi dicere: Ced ea sc̃¬
bere longum ẽ. Hoc gͦ breuit̾ i̾timo.
Siqua nr̃i antiqui amoris adhuc ĩ te
Scintilla uiuit. si tͥ quandoq euadendi
a miserrima illa captiuitate tua speᷤ
ulla remansit: si deniq quã cassam
falsam ue non uis ẽẽ ficluciã quã te

Expanded text:
tsi tu oblitus tui, sed non ego: siquidem diligo te, et quantum diligo, tantum doleo. Porro dilectio facit ut doleam: dolor autem, ut non obliviscar. Sed heu! miseram tristemque memoriam! Mirabar quid te impediret, ut, quemadmodum promiseras, non venires. Nec enim credere poteram, te tuum pactum, et illud pactum, leviter praevaricari, nisi grandi ex causa: quippe quem et in aetate minori fidelem satis veracemque compereram. Nec me fefellit opinio. Revera 366 enim grandis gravisque causa est quae te detinet. Ea siquidem ipsa vicit fortissimum David, decepit sapientissimum Salomonem. Quid dicam? Numquid qui cadit, non adjiciet ut resurgat? O quam multa et quam necessaria habeo tibi dicere! sed ea scribere longum est. Hoc ergo breviter intimo. Si qua nostri antiqui amoris adhuc in te scintilla vivit; si tibi quandoque evadendi a miserrima illa captivitate tua spes ulla remansit; si denique cassam falsamve non vis esse fiduciam, quam te
Abbreviated transcription (Latin):
rus corde matͥs eccłie angustias nõ at¬
tendit. At calor inqͥunt nimius est.
quasi nos glacialia corꝑa habeamꝰ.
An corda nob̾ magis congelata st̃
Nunc aũt ego minimꝰ in regno ur̃o.
Sed dignitate non fidelitate. dico uob̃
non expedit uob̃ uelle impedire tantũ
et tam necessariũ bonũ. Nec dest̃ eui¬
dentes cause quib id manifestũ facere
possem qͣs et nc̃ proferre in medium ad
manũ m̾ ẽ nͥ qd̃ sat arbitror dictũ sa¬
pienti. Tamen si quid ex apłice auctori¬
tatis rigore processit unde se m̃ito ẽẽ
tͦbatam celsitudinis ur̃e serenitas ar¬
bitratur. qualr̃ hoc ip̃m reuocet᷑ aut
tẽpetur pro ut oportet ad honorẽ ur̃m

Expanded text:
rus corde matris Ecclesiae angustias non atrus corde matris Ecclesiae angustias non attendit. At calor, inquiunt, nimius est. Quasi nos glacialia corpora habeamus. An corda nobis magis congelata suntNunc autem ego minimus in regno vestro, sed dignitate, non fidelitate, dico vobis: Non expedit velle impedire tantum et tam necessarium bonum. Nec desunt evidentes causae, quibus id manifestum facere possem, quas et nunc proferre in medium ad manum mihi est, nisi quod sat arbitror dictum sapienti. Tamen si quid ex apostolicae auctoritatis rigore processit, unde se merito esse turbatam celsitudinis vestrae serenitas arbitretur; qualiter hoc ipsum revocetur, aut temperetur, prout oportet ad honorem vestrum,
Abbreviated transcription (Latin):
abbas. fidelis suus salutẽ. a rege regũ
filiis eiꝰ. Regna t̾re ⁊ iura regnorũ.
tc sane sana suis dñis atq illesa ꝑ¬
sistunt. si diuinis ordinationib ac
ditionib non resistunt. Cur dñe iras¬
cit᷑ furor tuus contͣ electum dei quẽ
tua quoq sublimitas suscepit. ⁊ p̾¬
elegit tͥ quid̾ in patrẽ. filio autẽ tuo ⁊̃
in samuelẽ. Armat᷑ regia indigna¬
tio ñ plane in extraneos. s in semet¬
ip̃m et suos. Non mirũ si uixͣ sc̃ͥp
om̃ib adu̾sitas ꝑicłm. sentias dãpñ.
Colligit᷑ concilium. qͥd in hoc dethit᷑
regie glie. regni utilitatib: Ibi uni¬
u̾se ecclie commendabit᷑ ac rememorabit᷑
excellentie ur̃e prompta et specialis de¬
uocio. qd regum pͥmus aut certe int̾
pͥmos rabiei ꝑseq̃ntium eandẽ matrẽ
urãm streniussime ⁊ xͥanissime ob
uiastis. Ibi głose ab ingenti multitu¬
dine debite gre refẽntur. uob̾. ibi a
uent᷑ ep̃orum nuilus ignorat. nͥ qͥdu¬

Expanded text:
utem a Rege regum, filiis ejus. 1. Regna terrae et jura regnorum tunc sane sana suis dominis atque illaesa persistunt, si divinis ordinationibus ac dispositionibus non resistunt. Cur, domine, irascitur furor tuus contra Dei electum quem tua quoque sublimitas suscepit, et praeelegit, tibi quidem in patrem, filio autem tuo etiam in Samuelem? Armatur regia indignatio, non plane in extraneos, sed in semetipsam et suos. Non mirum si, juxta Scriomnibus advertas periculum, sentias damnum. Colligitur concilium. Quid in hoc detrahitur regiae gloriae, regni utilitatibus? Ibi universae Ecclesiae commendabitur ac rememorabitur excellentiae vestrae prompta et specialis devotio, quod regum primus, aut certe inter primos, rabiei persequentium eamdem matrem vestram strenuissiviastis. Ibi, gloriose, ab ingenti illa multitudine debitae gratiae referentur vobis: ibi a ventus episcoporum, nullus ignorat, nisi qui du
Abbreviated transcription (Latin):
ec imm̾ito sane mundꝰ hic positꝰ
in maligno. uana ꝓmissiõe deludit.
aĩas. ꝓpͥe conditionis et nobilitatis obli¬
tas: quas ñ pudeat porcis in minist̾i̾o
subiugari. in desicłio sociari: nec sic tñ
infelici edulio saciari. Unde enĩ hec
tãta pusillanimitas. ⁊ abiectio tã mi¬
serabilis: ut egregia catura. capax e¬
t̾ne beatitudinis ⁊ głe magni dĩ. ut¬
pote cuiꝰ sit inspiratiõe conclita. simi¬
litudĩe insignita. cruore redẽpta. fi¬
de dotata. spũ adoptata. misa̾m s̃
erubescat. sub putrediẽ hac corporeoꝵ
sensuũ gerere seruitutẽ: Merito pla¬
ne ne eos quidẽ app̾hend̾e pot̾: q̃ talẽ
deserẽs spõsũ. talec sequit᷑ amatores.
Merito siliquas esurit ⁊ ñ accipit: q̃
porcos pasce̾ maluit . qͣ. pat̾nis epũlis
saciari. Insanus siqͥdem labor pascere
st̾ilem q̃ ñ parit. ⁊ uidue bñfac̾e nol¬
le: omitt̾e curã cordis. ⁊ curã carnis
agẽ in desidio: ĩpinguare cadauer¬

Expanded text:
ec immerito sane mundus hic positus in maligno, vana promissione deludit animas propriae conditionis et nobilitatis oblitas, quas non pudeat porcis in ministerio subjugari, in desiderio sociari, nec sic tamen infelici edulio satiari. Unde enim haec tanta pusillanimitas et abjectio tam miserabilis, ut egregia creatura, capax aeternae beatitudinis et gloriae magni Dei, utpote cujus sit inspiratione condita, similitudine insignita, cruore redempta, fide dotata, spiritu adoptata, miseram non erubescat sub putredine hac corporeorum sensuum gerere servitutem? Merito plane ne eos quidem apprehendere potest, quae talem deserens sponsum, tales sequitur amatores. Merito siliquas esuriit, et non accepit qui porcos pascere maluit, quam paternis epulis satiari . Insanus siquidem labor pascere sterilem quae non parit, et viduae benefacere nolle: omittere curam cordis, et curam carnis agere in desiderio: impinguare e
Abbreviated transcription (Latin):
uo uob̾ cõmendamꝰ in homine
isto quẽ uidetis. pauꝑtatem et
religioẽm. ut siuni ñ cõpatimini
alt̾m in eo reu̾eamini: qͦ nullatenꝰ
id ei negare possitis ꝓpt̾ qd̾ uos cũ
tanto labore delonge reqͥrere cura¬
uit. Itaq ⁊ si ñ ꝓpt̾ ipm. certe ꝓpt̾ uos
ei succurrite: qr qͣntum uos illi
sua pauꝑtas: tantũ immo ampliꝰ
uob̃ illum necessariũ facit sua eq̃
religiositas. Deniq de multis quos
eadem de causa iam ad uos misi¬
mꝰ. nullum fuisse recolimꝰ. de qͦ
mag̾ deo place̾ sciamꝰ. qͣm si huic

Expanded text:
uo vobis commendamus in homine isto quem videtis, paupertatem et religionem, ut si uni non compatimini, alterum in eo revereamini: quo nullatenus id ei negare possitis, propter quod vos cum tanto labore de longe requirere curavit. Itaque etsi non propter ipsum, certe propter vos ei succurrite: quia quantum vos illi sua paupertas, tantum, imo amplius, vobis illum necessarium facit sua aeque religiositas. Denique de multis quos eadem de causa jam ad vos misimus, nullum fuisse recolimus, de quo magis Deo placere sciamus, quam si huic
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ dño meo. In manu barrensis pre¬
positi dudum fc̃o duello. qͥ uictus
suit statim ex ur̃a iussiõe ocłos a¬
misit. Insuꝑ quoq qͣi parua ħ ma¬
la eẽnt. qd̾ ⁊ uictus ⁊ ocłis orbatꝰ
fuerat: resei om̃s sue aministris
ur̃is sicut ip̃e conq̃ritur ablate sũt.
Iustumẽ. si uob̾ placet. ut ei ur̃a pie¬
tate restituat᷑. unde misa eius uita
possit ut eũq sustentari. Sed ⁊ filiis
eius innocentib patͥs iniqͥtas ñ debet
hab̾e acceptione dignos. S ⁊ ip̃i le¬
gato qui uos ur̃amq ciuitatem
tanti celebratioẽ concilii uoluit
honorare. ꝑ omĩa q̃ntũ in uob̃ est.
deuotꝰ et obediens assistatis: robora¬
re et confirmare bona queq: ab eo iussa.
et instituta curetis. Nrm̃ quoq ac
ur̃m parit̾ ep̃m idẽ. linguonẽsem
habundantiori ut decet honore sus¬
cipiatis: et de casam̃to qd̾ tenetis

Expanded text:
domino meo. In manu Barrensis praepositi dudum facto duello, qui victus fuit, statim ex vestra jussione oculos amisit. Insuper quoque, quasi parva haec mala essent, quod et victus, et oculis orbatus fuerat, res ei omnes suae a ministris vestris, sicut ipse conqueritur, ablatae sunt. Justum est, si vobis placet, ut ei vestra pietate restituatur, unde misera ejus vita possit utcunque sustentari. Sed et filiis ejus innocentibus patris iniquitas non debet ihabere acceptione dignos. Sed et ipsi legato, qui vos vestramque civitatem tanti celebratione concilii voluit honorare, per omnia, quantum in vobis est, devotus et obediens assistatis; roborare et confirmare bona quaeque ab eo jussa et instituta, curetis. Nostrum quoque ac vestrum pariter episcopum id est Lingonensem, abundantiori, ut decet, honore suscipiatis; et de casamento quod tenetis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ supplex exoro. sluꝑ forte ꝑ barrũ
transeunti. occurrit mͥ mulier satic
misanda. anima qͥppe eius in ama¬
ritudĩe erat. et mea suꝑsius dolori¬
b commouit uisc̾a. satisꝙ egit suis
precib ac lacͥmis. qͣtinus ꝓ ip̃a apd̾
uos int̾cede̾ deb̾em. Ip̃a ẽ. uxor bilini
illiꝰ hominis ur̃i. in quẽ dudũ uix̃¬

Expanded text:
quod supplex exoro. Nuper forte per Barrum quod supplex exoro. Nuper forte per Barrum transeunti occurrit mihi mulier satis miseranda; anima quippe ejus in amaritudine erat; et mea super suis doloribus commovit viscera, satisque egit suis precibus ac lacrymis, quatenus pro ipsa apud vos intercedere deberem. Ipsa est uxor Belini illius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis astringit. qd̾ cũ sciam
me urãm iã ꝓ multis ausum fuis¬
se int̾pellare dignitatem: in nuł¬
so tñ repussum me memini. Hinc
ñ imm̾ito fc̃s fidentior. rursus ꝓca
nonicis de larricurte ñ dubius pre¬
cator accedo. Nõ qͥdem ꝓ ip̃õrum iu¬
re nc̃ p̾cor. intantũ quippe de ur̃a
iusticia et legalitate confidẽs. ut
nec hosti ur̃o in ur̃a curia placitãti
de suo iure tim̃dum ẽẽ. existimẽ.
sum absens supplicatione deposco.
et qd̃ eis omĩo cognoui ẽẽ necessari¬
um. ut uidelicet ad ur̃e serenitatis
uultum. solito illis clem̃tiorẽ. atq
ꝓmptiorẽ indulgeatis accessum. qua¬
tinus uicini eorũ religioni debitã dil
ex hibere reu̾entiam: cũ uos eis be¬
niuolum ẽẽ cognou̾int. Et si qͥs for¬
te militũ uł ministroꝵ ur̃oꝵ res
illoꝵ inuiste contingẽ. aut qͥetem ꝙͣ
ob hanc rem grãm grauissime red¬
diturum infensam. Item aliud ẽ.

Expanded text:
dilectionis astringit; quod cum sciam dilectionis astringit; quod cum sciam me vestram jam pro multis ausum fuisse, interpellare Dignitatem, in nullo tamen repulsum me memini. Hinc non immerito factus fidentior, rursus pro canonicis de Larzicurte non dubius precator accedo. Non quidem pro ipsorum jure nunc precor, in tantum quippe de vestra justitia et legalitate confidens, ut nec hosti vestro in vestra curia placitanti de suo jure timendum esse existimem: sum, absens supplicatione deposco, et quod eis omnino esse cognovi necessarium, ut videlicet ad vestrae Serenitatis vultum, solito illis clementiorem atque promptiorem indulgeatis accessum, quatenus vicini eorum religioni debitam discant exhibere reverentiam, cum vos eis benevolum esse cognoverint: et si quis forte militum seu ministrorum vestrorum res illorum injuste contingere, aut quietem, quam ram sibi ob hanc rem gratiam gravissime redditurum infensam. 2. Item aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
reddũt et celebre nom̃: p̾cipue lau¬
datur ĩ uob̃ u̾itatis constantia.
Quis ergo suo uł hortatu. uł cõsilio
tantum robur firmissimi petoris
u̾itatis in uob̾ tã sc̃m. tã eximiũ
tã omnib imitabłe pͥncipib ꝓposi¬
tum. euelłe sua fraude conatꝰ ẽ:
fallacit̾ ñ u̾acit̾ uos diligit. frau¬
dulent̾ et ñ fidelit̾ uos consulitr
qui tã głosam de u̾itate samã
urãm obnubilare sua cupiditate
contendit. dum u̾bum qd̾ os ur̃m
locutum ẽ. et u̾bum deo placitum
uob̾ dignum pie iustũ ac iuste pi¬
um euacuare nescio qͣ malicia no¬
cendo pauꝑi satagit. Obsecro uos ꝑ
mini. cauete ne suꝑbiat impius
unde incendit᷑ pauꝑ: ⁊ hoc potius
agite. qͣtinus ꝓmissionis ur̃e u̾itas
compleatur. qua pͥmũ qͥdem dño
norb̾to. deinde ⁊̃ nobis pollicitus
estis. restiturũ uos humb̾tohedita¬
tem. eꝰ ⁊ uxori. ⁊ filiis. Ad eũder¬
me dignationis indicia p̾beatis.
hoc me maxime toto uobis affectu

Expanded text:
reddunt et celebre nomen, praecipue laudatur in vobis veritatis constantia. Quis ergo suo vel hortatu, vel consilio tantum robur firmissimi pectoris veritatis in vobis tam sanctum, tam eximium, tam omnibus imitabile principibus propositum evellere sua fraude conatus est? Fallaciter, non veraciter vos diligit, fraudulenter et non fideliter vobis consulit, qui tam gloriosam de veritate famam vestram obnubilare sua cupiditate contendit: dum verbum quod os vestrum locutum est, et verbum Deo placitum, vobis dignum, pie justum, ac juste pium, evacuare, nescio qua malitia, nocendo pauperi satagit. Obsecro vos pemini, cavete ne superbiat impius, unde incenditur pauper: et hoc potius agite, quatenus promissionis vestrae veritas compleatur; qua primum quidem domino Norberto, deinde etiam nobis pollicitus estis, restituturum vos Humberti haereditatem ejus et uxori, et filiis. Valeteme dignationis indicia praebeatis, hoc me maxime toto vobis affectu
Abbreviated transcription (Latin):
ri ñ possum quid impedierit. ut
tã pium u̾bum. ur̃m nͦdum fc̃m
consecutum sit. Etqͥdem ĩ aliis pͥn¬
cipib siq̃n u̾bum leuitatis. aut ⁊̃
falsitatis deprehendimus:. nͨ nouũ
nͨ mitũ reputamꝰ. At uͦ apd̾ comi¬
tẽ theobaldum. ẽ ⁊ ñ. nequaqͣm
onũo patient̾ auclimus. cui ut d̾r

Expanded text:
ri non possum quid impedierit, ut ri non possum quid impedierit, ut tam pium verbum vestrum necdum factum consecutum sit. 2. Et quidem in aliis principibus si quando verbum levitatis, aut etiam falsitatis deprehendimus, nec novum, nec mirum reputamus. At vero apud comitem Theobaldum Est et Non nequaquam omnino patie
Abbreviated transcription (Latin):
imeo uos qͣuari intam cre¬
bris scͥptitationib nr̃is. S
in hac importunitatem urget
mexp̃i caritas. et amicorum ne¬
cessitas. hũc itaq et senẽ ut uide¬
tis. ⁊ de domo ut nos seiꝰ religio¬
sa ad uos missum. ñ remitti ua¬
cuum supplicamꝰ: ⁊ insuꝑ ut ur̃is
litt̾c ad auuncłm ur̃m regẽ itu¬
rum. munire dignemn rogamꝰ.
Uellẽ om̃s seruos dei si fieri posset.
ur̃os fieri debitores: qui ꝑ mãmo¬
na iniquitatis qñq uos reciꝑent
infeliciꝰ. Nõ possum nõ compati ui¬
due. et orphanis. s iuuo orbatis. pa¬
tre qd̾ ẽ. misa̾bilius. Gr̃as ago nob̃.
ꝓ gr̃a qͣm de hac re in ocłis ur̃is in¬
uenire m̾ui: et qd̾ ipsuis humb̾ti
ꝓ sedignant̾ acqͥeuistis uerã sus¬
ciꝑe defensioẽm. ⁊ qd̾ falsam ad¬
u̾sus eum iustissime reppulistis
accusatioẽm. Illd̾ qd̾ ad cõsummã¬
dũ pietatis opus. reddendam iycor
et lib̾is eiꝰ suam heditatem benig¬
nissime disposueratis. satis mira¬

Expanded text:
imeo vos gravari in tam crebris scriptitationibus nostris; sed in hanc importunitatem urget me Christi charitas, et amicorum necessitas. Hunc itaque et senem, ut videtis, et de domo, ut nos scimus, religiosa ad vos missum non remitti vacuum supplicamus: et insuper ut vestris litteris ad avunculum vestrum regem iturum munire dignemini, rogamus. Vellem omnes servos Dei, si fieri posset, vestros fieri debitores, qui pro mammona iniquitatis quandoque vos reciperent infelicius. Non possum non compati viduae et orphanis, sed vivo orbatis patre, quod est miserabilius. Gratias ago vobis pro gratia, quam de hac re in oculis vestris invenire merui, et quod ipsius Humberti pro se dignanter acquievistis veram suscipere defensionem, et quod falsam adversus ipsum justissime repulistis accusationem. Illud autem quod ad consummandum pietatis opus, reddendam uxori et liberis ejus suam haereditatem benignissime disposueratis; satis mira
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ego paucis dieb dieb. s ñ parũ
febre redeunte. ita ut mori timerẽ
aggrauatꝰ fui. S rursũ deo misa¬
te cito conualui. ita ut ñc fortiorẽ
saniorẽq me sentiam. pꝰ uiã ꝑactã

Expanded text:
d ego paucis diebus, sed non parum, febre redeunte, ita ut mori timerem, aggravatus fui. Sed rursum, Deo miserante, cito convalui, ita ut nunc fortiorem sanioremque me sentiam post viam peractam,
Abbreviated transcription (Latin):
de respicere credimus. ex eo qͥppe
qb̾ uolentem ac flagitantẽ suu¬
confirma ꝓpositum nimis susciꝑe
distulisti: occ̃one sũpta diabolus
ut qͣcumq industria. qͦcumq sũp¬
tu uł labore potes. miserum oĩo
satagas liberare. conueniento
scilier aut mulierem ut illum

Expanded text:
te respicere credimus ex eo quippe te respicere credimus ex eo quippe quod volentem ac flagitantem suuconfirmare propositum, nimis suscipere distulisti, occasione sumpta, diabolus ut quacunque industria, quocunque sumptu vel labore potes, miserum omni modo satagas liberare: conveniendo scilicet aut mulierem, ut illum
Abbreviated transcription (Latin):
cuit tuie dignatiomi frẽm hc
nrãm ꝓaruitatem consulere. sic
nos qd nobis uisum fuit nou̾is
consilium dedisse: ut saniori nͦ
preiudicau̾imus. Ne ergo rer̃
quas scis suꝑflua narratione te
grauemus: hec ẽ. sumina consilii.
pericłosum qͥdem ẽ. et fortassis il¬
licitum. hominem post diuitinã
in domo et habitu religionis cõ¬
u̾satioẽm ad scłm redisse: quiq
prius et adhuc pͥore uxore sua u¬
uente. ac consentiente. fortissime¬
diu ac deuotissime continentiã
tenuit: sod̾is rursus amplexib
ineptissime. atq inhonestissime¬
se implicuisse. Quia tñ publice
ac sollempnit̾ iuxta morẽ ceteroꝵ
hominũ. et sine querela et calũp¬
nia. ip̃m qualecũq coniugium
celebratum fuit. nõ nobis uidec᷑
tutum. illum illam nõ consen¬
dientem dimittere. nͥ prius ep̃ał
auctoritatis uł consilio fretum
uł imperio. aut certe eccłiastico
canonicoq uidicio. Quoniã u
hoc tã grande hominis pericłm
adte iumirũ nõ minima ex par¬

Expanded text:
cuit tuae dignationi fratrem hunc nostram parvitatem consulere, sic nos, quod nobis visum fuit, noveris consilium dedisse, ut saniori non praejudicaverimus. Ne ergo rerum quas scis superflua narratione te gravemus, haec est summa consilii. Periculosum quidem est et fortassis illicitum, hominem, post diutinam in domo et habitu religionis conversationem, ad saeculum redisse, quique prius, et adhuc prior uxore sua vivente ac consentiente, fortissime ac diutissime continentiam tenuit, secundis rursus amplexibus se ineptissime atque inhonestissime implicuisse. Quia tamen publice ac solemniter juxta morem caeterorum hominum, et sine querela vel calumnia, ipsum qualecumque conjugium celebratum fuit, non nobis videtur tutum, illum illam non consentientem dimittere, nisi prius episcopalis auctoritatis vel consilio fretum, vel imperio, aut certe ecclesiastico canonicoque judicio. Quoniam vero hoc tam grande hominis periculum ad te nimirum non minima ex par
Abbreviated transcription (Latin):
conditori. subiectam sibi possecłit
carnẽ. rebellis rebellem inuen̾it:
fẽs ꝙ tͣnsgressor legis suꝑioris. sen¬
tire ceꝑit. aliã segem in mẽbris su¬
is repugnãtẽ. legi m̃tis sue ⁊ capti

Expanded text:
conditori subjectam sibi possederit carnem: rebellis rebellem invenerit: factusque transgressor legis superioris, sentire coeperit aliam legem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et capti
Abbreviated transcription (Latin):
frat᷑.S. modicum id qd̾ ẽ. Cremo¬
nẽses induruerũt. et ꝓsꝑitas eoꝵ
ꝑdit eos. Mediosanenses contẽp¬
nunt. ⁊ confidentia ip̃orum sedu¬
cit eos. hi in currib ⁊ hi in eqͥs
hem suã ponentes. meã frustra¬
u̾unt. ⁊ saborẽ meũ exinanierũt.
abibam tͥstis. cum ecce ñ mediocs
a ur̃a parte consolatio: ut ⁊ si ha
litt̾as. fẽntes delicias cordis mei.
c̾titudiẽm de ur̃a incolumitate.
hostium infortuniis. successib
amicoꝵ. Cet̾m ꝑlegenti rursum
tͥstior finis leticiam temꝑauit.
Quẽ enim ur̃a ñ t̾reat indigna
intentatis inferre. ⁊ ñ eq̃ forsan
ꝑiculosum. Alioqͥn qd̾ tantis

Expanded text:
RDUS, modicum id quod est. Cremonenses induruerunt, et prosperitas eorum perdit eos: Mediolanenses contemnunt, et confidentia ipsorum seducit eos. Hi in curribus et in equis spem suam ponentes, meam frustraverunt, et laborem meum exinanierunt. Abibam tristis, cum ecce non mediocris a vestra parte consolatio: ut, etsi ablitteras, ferentes delicias cordis mei, certitudinem de vestra incolumitate, hostium infortuniis, successibus amicorum. Caeterum perlegenti rursum tristior finis laetitiam temperavit. Quem enim vestra non terreat indignatintentatis inferre, et non aeque forsan periculosum. Alioquin quod tantis
Abbreviated transcription (Latin):
catũẽ. heu qͣ seuit̾ destrui pot̾.
Mirũ uͦ si ei qui miãm legitur
suꝑexaltare iudicio: plac̾e pot̾.
S o infelicẽ illum ep̃m. qͥ in
hur chaldeorũ. de qͦdam qͣsi ꝑa¬
faciet᷑ Obedire uult: ⁊ ecce be¬
stie ephesi frendent ĩ eum dentib.
Dissimulare uult prudent̾ pro
tẽpe. ⁊ om̃i fi̾tate formidolosiorẽ
ur̃am indignatioẽm incurrit.
Angustie sunt ei ũdiq. nͥ qd̾ to¬

Expanded text:
. Mirum si ei qui misericordiam legitur superexaltare judicio , placere potest. Sed o infelicem illum episcopum,, qui in Hur Chaldaeorum, de quodam quasi pafaciet? Obedire vult, et ecce bestiae Ephesi frendent in eum dentibus. Dissimulare vult prudenter pro tempore, et omni feritate formidolosiorem vestram indignationem incurrit. Angustiae sunt ei undique, nisi quod to
Abbreviated transcription (Latin):
apłicam gr̃am. q̃ mediolanẽsem
cathedrã An uos de euis fidelita¬
te dubitatis: Si quis uob̾ de eo¬
aliud masigna ꝑsuadere suggesti¬
one tẽptauit. se mag̾ ꝓdidit in¬
fidelẽ: qͥ uirũ tã boni testimonii
lingͥ ꝑfida in suo liuore ꝑseqͥtur.
Parce pat̾ benigne. parce fidelituo.
parce recenti adhuc structure.
parce nouelle plantationi. parce
deniq ppło acquisitionis tue: his q
ip̃ic bñficiis tius q̃ te eidẽ u̾acissi¬
me contulisse cõmemoras. Mem̃
Et si tres annos sustinuisses. qͣrtũ
adhuc a fideli seruo dñici iure exi¬
gẽmus exempli. Dicimꝰ ergo ⁊ no
dimitte ⁊ hoc anno si qͦm᷑ forte

Expanded text:
icam gratiam, quam Mediolanensem cathedram. An vos de ejus fidelitate dubitatis? Si quis vobis de eo maligna persuadere suggestione tentavit, se magis prodidit infidelem, qui virum tam boni testimonii lingua perfida in suo livore persequitur. Parce, Pater benigne, parce fideli tuo, parce adhuc recenti structurae, parce novellae plantationi, parce denique populo acquisitionis tuae, hisque ipsis beneficiis tuis, quae te eidem veracissime contulisse 295 commemoras. Memen. Si tres annos sustinuisses, quartum adhuc a fideli servo Dominici jure exigeremus exempli. Dicimus ergo et nos: Dimitte et hoc anno, si quo modo forte
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ram bonã. fructũ atcrilis¬
¶euidetur. illius ẽ. gła qͥ dat semen
serenti. fecũditatem t̾re. semini
increm̃tũ. Quid u his nos capimꝰ:
tou̾ scrupusosius. isurpabo mͥ.
eungłizantium bona: Multũ ꝑ
oẽm modum. Primũ qͥdem qr
filii sunt pr̃is sui. qui incelis ẽ.
se ducunt alienam. Nã si filiĩ et
h̾edes. Deinde uͦ qd̾ proximoꝵ salu¬
tem. suã nch̾ominus arbitͣntur.
quippe qͦs tanꝗͣ seip̃os diligunt.
Tercio qͦ qd̾ labor labiorum ip̃oꝵ
sͥ penitꝰ ꝑire ñ pot̾it. Unusquisq
enĩ m̾cedem accipiet. scd̾m suũ¬
ppͥum laborem. Ego sabra mea ñ
phibui. tu aꝑusti ⁊ iusc̾a. ideo
ꝓcłdubio plus recepturus. q̃m plꝰ
panib occurristi fugientib. Nõ
inqͣm uõcant officia humanitatiᷤ.
ñ hortam̃ta salutis: quib x uere
uisc̾a. in ilł pauꝑib refouisti. Am¬
bo tñ collaboratores. ambo coad¬
iutores dĩ sumus: ambo paricer
sꝑemus fructum. in refectione

Expanded text:
terram bonam, fructum attulisterram bonam, fructum attulisse videtur, ipsius est gloria qui dedit semen serenti, fecunditatem terrae, semini incrementum. Quid in his nos capimus?vero scrupulosius usurpabo mihi. evangelizantium bona? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia filii sunt Patris sui qui in coelis est, se ducunt alienam. Nam si filii, et haeredes. Deinde vero quod proximorum salutem, suam nihilominus arbitrantur, quippe quos tanquam se ipsos diligunt. Tertio quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi penitus perire non poterit. Unusquisque enim mercedem accipiet secundum proprium laborem . Ego labia mea non prohibui: tu aperuisti et viscera, ideo procul dubio plus recepturus, quoniam plus panibus occurristi fugientibus. Non, inquam, vacant officia humanitatis, non hortamenta salutis, quibus Christi vere viscera in illis pauperibus refovisti. Ambo tamen collaboratores, ambo coadjutores Dei sumus: ambo pariter speramus fructum in respectione
Abbreviated transcription (Latin):
.B. abbas dictus de clara ualle. cxxx.¬
ĩ spũ consiliĩ et fortitudinis: qd̾. iii¬
bñ ceptũ ẽ. digno exitu cõsum¬
mare. Bñdictus dĩ qͥfecit nob̾ iules¬
cere mundi głam. largitur᷑ suã.
¶q̃ uani filii hominũ. q̃ medaces
filii hominũ in stateris. qͥ scd̾m illo
et głam que a solo deo ẽ. nolunt:
plane in hoc decipientes ip̃i de
uanite inidip̃m. Nos autẽ non
sic. Abhoc uos opprobrio lib̾auit
bonus odor deo in om̃i loco: ip̃i ad
głam. angłis ad leticiam. homi¬
nib ad exemplum. Siqͥdem gau¬
diũẽ. in celo suꝑ uno pec̃core peni¬
tẽciã agẽte. qͣntomag̾ suꝑ tot et
talib uiris. ⁊ de tali urbe ꝯu̾sis.
ip̃m clirexistis. dec̾ueram simul
cũ ip̃is uenire ad uos. Cet̾m meliꝰ
existimãs ñ in articło tempis. neq
in tͣnsitu uos uid̾e̾: distuli usq ad
reditum nr̃m. Proꝑamus quippe
ad cõcilium. ꝑ uos deo auxilian¬
te reu̾suri. consilium et auciliũ
i semen bonuni iactũ ẽsẽox

Expanded text:
 abbas dictus de Clara-Valle, in spiritu consilii et fortitudinis, quod bene coeptum est, digno exitu consummare. Benedictus Deus, qui fecit vobis vilescere mundi gloriam, largiturus suam. O quam vani filii hominum, quam mendaces filii hominum in stateris, qui secundum illud et gloriam quae a solo Deo est, nolunt ; plane in hoc ipsi decipientes 143 de vanitate in idipsum! Vos autem non sic. Ab hoc vos opprobrio liberavit bonus odor Deo in omni loco; ipsi ad gloriam, angelis ad laetitiam, hominibus ad exemplum: si quidem gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; quanto magis super tot et talibus viris, et de tali urbe conversis? ipsum direxistis, decreveram simul cum ipsis venire ad vos. Caeterum melius existimans, non in articulo temporis, neque in transitu vos videre, distuli usque ad reditum nostrum. Properamus quippe ad concilium, per vos Deo auxiliante reversuri, consiliumet auxilium, i semen bonum, jactum in
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq in qͣntum grauaris. intã¬
tum lucraris: et inqͣntum iuua¬
ris. intantum tuat premia mi¬
nus. Elige ergo quos eligas.
an qui grauando iuuant. an qͥ
iuuando grauãt. hii prom̾itores.
illi fraudatores m̾itorum exi¬
stunt. slam q̃ socii laboris. pro¬
culdubio et merceclis ꝑticipes
erunt. Sciens ergo te missum
iuuare ñ uiuarr. illius te ag¬
nosce uicarium. qui uenit mi¬
nistrare et ñ minist᷑ aq ꝑ .ri. plu¬
ratibi ad tui conso te re latio¬
nem scrib̾e uolebam. sed ñ fuit
necessarium. Nam qͥd opus ẽ.
uerbis suꝑfluis mortuã cartã
implere. ubi uiua presẽs loqͥt᷑.
Uiso siqͥdem pͥore. puto qd̾ ista tibi
sufficiant. et ad eius presentiã
sp̃c tuus reuixerit: ita ut iam
consolatioẽm scͥptorum nõ recͥ¬
ras. cui int̾m licet uerborum
illius solatio releuari. In quo
et ꝑ quem meum quoq sp̃m
quem tibi in tuis littis mici
postulasti. si quo mͦ tñ mit̾ce
potui. missum ẽẽ. ñ dubitas:

Expanded text:
Denique in quantum gravaris, in tanDenique in quantum gravaris, in tantum lucraris; et in quantum juvaris, in tantum tua tibi praemia minuis. Elige ergo quos eligas, an qui gravando juvant, an qui juvando gravant. Hi tibi promeritores, illi fraudatores meritorum existunt. Nam qui socii laboris, procul dubio et mercedis participes erunt. Sciens ergo te missum juvare, non juvari, illius te agnosce vicarium qui venit ministrare, non ministrari. Plura tibi ad tui consolationem scribere volebam; sed non fuit necessarium. Nam quid opus est verbis superfluis mortuam chartam implere, ubi viva praesens loquitur? Viso siquidem Priore, puto quod ista tibi sufficiant, et ad ejus praesentiam spiritus tuus revixerit, ita ut jam consolationem scriptorum non requiras, cui interim licet verborum illius solatio relevari, in quo et per quem meum quoque spiritum, quem tibi in tuis litteris mitti postulasti, si quo modo tamen mittere potui, missum esse non dubites;
Abbreviated transcription (Latin):
rio. ut fideli coadiutori meo. Lide
quomͦ te oporteat paternam por¬
tare sarciniam. Sienim sic por¬
tas ut me ñ alleues: sed magis
premas: tu qͥdem esoneratus.
sego ñ sum exoneratus. Hoc au¬
tẽ onus animarumẽ. et infirma¬
rum. Nam q̃ sane sunt. porta¬
ri ñ incligent: ac ꝑhoc nec onus
sunt. Quoscũq igitur de tuir
inueneris tristes. pusillanimes.
mur muriosos. ip̃orum te patrẽ.
iporum te noueris ẽẽ abbatẽ. Cõ¬
solando. exhortando. increpanto.
agis opus tuum. portas onus
tuũ. et portando sanas. quos sa¬
nando portas. Siquis uͦ ita san
ẽ. ut magis iuuec te. qͣ iuiuetur
ade: huius te ñ patrẽ. s parem.
comitẽ ñ abbatem agnoscas.
Quid igitur causaris te aliqͦr
qui tecum fũt. magis grauari
consortio q̃ frui solatio. cũ solꝰ
om̃ium. omnib datus sis sola¬
tium tanqͣm omnib samor. õ¬
nib fortior: qui omnib sufficias.
ꝑ dĩ grãm solaciari. et a nemine
omnium incligeas confortari:

Expanded text:
rio, ut fideli coadjutori meo. Vide quomodo te oporteat paternam portare sarcinam. Si enim sic portas ut me non alleves, sed magis premas; tu quidem es oneratus, sed ego non sum exoneratus. 2. Hoc autem onus animarum est, et infirmarum. Nam quae sanae sunt, portari non indigent, ac, per hoc, nec onus sunt. Quoscunque igitur de tuis inveneris tristes, pusillanimes, murmurosos, ipsorum te patrem, ipsorum te noveris esse abbatem. Consolando, exhortando, increpando agis opus tuum, portas onus tuum, et portando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est ut magis juvet te quam juvetur a te, hujus te non patrem, sed parem, comitem, non abbatem agnoscas. Quid igitur causaris te aliquorum qui tecum sunt magis gravari consortio quam frui solatio, cum solus omnium omnibus datus sis solatium, tanquam omnibus sanior, omnibus fortior, qui omnibus sufficias per Dei gratiam solatiari, et a nemine omnium indigeas confortari?
Abbreviated transcription (Latin):
ro eccl̃ia moslimẽsi supplex ñ
ut arbitror importunus inter¬
uentor accedo. Multa quippe sũt
q̃ me confortant: ut repulsamñ
metuat hec nr̃a peticio. Primũ
bis eccłia supplicamus. Dem̃ qd̾
eãdem eccłiam. ñ alienũ usurpa¬
re: s suũ ius tm̃ a ur̃a equitatere¬
qͥrere exedimus. Tercio qd id ip̃m ta¬
lis nob̾cum postulat. qui solus ad
impetͣndum etiã maius aliqͥd a uo¬
bis suffic̾e possit: uidelicr comes
teobaldꝰ. Crtum quoq si addidero:
ñ tem̾e id me p̾sumere putau̾im.
sleq enĩ uł ip̃i de nr̃a adeo huni¬
litate diffidimus: qͥn audact̾ si opꝰ
sit. ꝑ nosmet ip̃os ad ur̃e celsitudi

Expanded text:
ro ecclesia Molismensi supplex, non, ut arbitror, importunus interventor, accedo. Multa quippe sunt quae me confortant, ut repulsam non metuat haec nostra petitio. Primum bis ecclesia supplicamus. Deinde quod eamdem ecclesiam non alienum usurpare, sed suum jus tantum a vestra aequitate requirere credimus. Tertio quod idipsum talis nobiscum postulat, qui solus ad impetrandum etiam majus aliquid a vobis sufficere possit; videlicet comes Theobaldus. Quartum quoque si addidero, non temere id me praesumere putaverim. Neque enim vel ipsi de nostra adeo humilitate diffidimus, quin audacter, si opus sit, per nosmetipso
Abbreviated transcription (Latin):
abbas de clara ualle. Salt' ⁊ or̃ones.
Deccatori huic quem ad nos pec̃co¬
res ob aĩe sue consilium. ur̃a ut
ip̃e ꝑhibuit. dirigere curauit dig¬
natio. nicħ ad p̾sens sauiꝰ consułe
ĩpromptu habuimus. qͣ ut ad siñ
pat̾ne pietatis rediret. et ex ore sac̾¬
dotis legem reqͥreret. Nos enim nr̃e
paruitatis et officii m̃surã atten¬
dentes. nec nos ultra nos extendẽ¬
tes. dare penitentiã maxime in cri¬
minalib. nulli hominũ p̾sumere
oĩo solemꝰ: nͥ solis quos ĩ nr̃am cu¬
rã suscepimus. Qua nãq tem̾ita¬
te tͣctanda ep̃orum negocia. et huiꝰ¬
mͦi negocia peccõres et imꝑiti susci¬
piemꝰ. qͥ ip̃i quoq sicut et cet̾i ho¬
miñ qͦciens grauior aliqͣ cã inter
nos oborit᷑. quã ꝑ nos diffinire
aut nescimꝰ. aut neqͥmus. aut ñ
firmati. securi ñ sumus᷑. Prouide
penitentie medicina᷑. ne si in pec̃co
Nerũ nos deo illi inspirante m̃dũ
relinq̃re ꝑsuasimus. si tñ homose¬

Expanded text:
abbas de Clara-Valle, salutem et orationes. Peccatori huic, quem ad nos peccatores ob animae suae consilium vestra, ut ipse perhibuit, dirigere curavit dignatio - nihil ad praesens sanius consulere in promptu habuimus, quam ut ad sinum paternae pietatis rediret, et ex ore sacerdotis legem requireret. Nos enim nostrae parvitatis et officii mensuram attendentes, nec nos ultra nos extendentes, dare poenitentiam, maxime in criminalibus, nulli hominum praesumere omnino solemus, nisi solis, quos in nostram curam suscepimus. Qua namque temeritate tractanda episcoporum negotia, et hujusmodi negotia, peccatores et imperiti suscipiemus, qui ipsi quoque, sicut et caeteri hominum, quoties gravior aliqua causa inter nos oboritur, quam per nos definire aut nescimus, aut nequimus, aut non nfirmati, securi non sumus? Provideapoenitentiae medicina: ne si in peccatoVerum nos Deo illi inspirante mundum relinquere persuasimus: si tamen homo se
Abbreviated transcription (Latin):
.b̾. clare ualł abbas. seip̃m. Audi¬
do obitu donni guarn̾ii archidi¬
aconi. necessariũ duximꝰ ur̃am
pat̾nitatem p̾cib pͥuenire. ĩmo
premunire consilio: sitñ dignũ
putatis monitis nr̃e acqͥescere
paruitatis: qͣtinus uidelict de
reb sc̃i stepħi diuionẽsis quas
tenebat. placeat lib̾alitati ur̃e
mĩam suꝑexaltare iudicio. Siqͥ¬
dem ñ ignoramꝰ qd̃ in mañ ur̃am
debeãt redire. uixta qd̾ in capituso
lingonensi dispositum. et scͥpto fu¬
matum fuisse etiã nos memini¬
cłia pͥmus abbas regłaris consti¬
tutus ẽ. S qr canonicis gͣuis sc̃a¬
dali. et abbati magni improꝑũ oc¬
casioẽm fore cognouimus. si ad ea
q̃ du tenuit illa eccłia. qͥcumq oc¬
casiõe manũ ur̃am extend̾itis: cõ¬
q̃rentib quippe illis de illo. q̃i qͥ
malum pͥncipium dedi̾t adueni¬
ens. cumeius causa et ad eiꝰ intͦi¬
tum. tã gͣnde eccłia dãpnum in¬
currerit. pietati ur̃e supplicamus
et supplicãdo cõsulimus. ut ⁊ tot

Expanded text:
 Clarae-Vallis abbas, seipsum. Audito obitu domini Garnerii archidiaconi, necessarium duximus vestram Paternitatem precibus praevenire, imo praemunire consilio, si tamen dignum putatis monitis nostrae acquiescere parvitatis: quatenus videlicet de rebus sancti Stephani Divionensis, quas ten ebt, placeat liberalitati vesuperexaltare judicio. Siquidem non ignoramus, quod in manum vestram debeant redire, juxta quod in Capitulo Lingonensi dispositum, et scripto firmatum fuisse etiam nos meminiilla primus abbas regularis constitutus est. Sed quia canonicis gravis scandali, et abbati magni improperii occasionem fore cognovimus, si ad ea quae diu tenuit illa ecclesia, quacunque occasione manum vestram extenderitis; conquerentibus quippe illis de illo, quasi qui malum principium dederit adveniens, cum ejus causa et ad ejus introitum tam grande ecclesia damnum incurrerit: pietati vestrae supplicamus, et supplicando consulimus, ut et tot
Abbreviated transcription (Latin):
rit autẽ hic recditꝰ sine dubio uł
pꝰ mortẽ. cũ unu̾isa quib ad ua¬
gand̃ foras. ⁊ inutilit̾ sese occupã¬
dũ in eã que pret̾it huiꝰ mũdi figu¬
ram. egredi consueu̾at. ostia corꝑis
clausa erũt: ut necessario maneat
inseip̃a: cui nullus iã pateat exitꝰ
a se ip̃a. herũ is qͥdem ꝑnitiosissimꝰ
erit reditꝰ. ⁊ misia sempit̾na. qñ iã
penitentia hab̾i pot̾it. agi ñ ñ pot̾it.
Ubierum deerit corpꝰ: actus ñerit. Sa¬
ne łi nulla fui̾t actio: nec satiffactio
qͥdem ulla pot̾it inueniri. Qcͥca peni¬
tentiã qͥdem habere dolere ẽ: nã peni¬
tentiã agere. remedium ẽ. doloris. Neq
enĩ carenti manib erit ultra leuare
corĩ celum cũ manib: s quisqͥs añ
obitum carnis ñ redierit ad seip̃m.
in se ip̃o maneat necẽe ẽ inet̾num. S
in qͥli seip̃o. Qualẽ sese sec̾it in hac
uita: talẽ inuen̾it exiens ab hac ui¬
ta. Nͥ qd̾ forte erit ññqͣm det̾ior. nã

Expanded text:
rit autem hic reditus sine dubio vel post mortem: cum universa, quibus, ad vagandum foras et inutiliter sese occupandum, in eam quae praeterit hujus mundi figuram, egredi consueverat, ostia corporis clausa erunt, ut necessario maneat in se ipsa, cui nullus jam pateat exitus a se ipsa. Verum is quidem perniciosissimus erit reditus, et miseria sempiterna, quando jam poenitentia haberi poterit, agi non poterit. Ubi enim deerit corpus, actus non erit. Sane ubi nulla fuerit actio, nec satisfactio quidem ulla poterit inveniri. Quocirca poenitentiam quidem habere, dolere est: nam poenitentiam agere, remedium doloris est. Neque enim carenti manibus erit ultra levare cor in coelum cum manibus; sed quisquis ante obitum carnis non redierit ad se ipsum, in se ipso maneat necesse est in aeternum. Sed in quali se ipso? Qualem sese fecerit in hac vita, qualem invenerit exiens ab hac vita: nisi quod fortasse erit nonnunquam deterior: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ũqͣm pot̾it expiari: sic nec in corꝑe
aliq̃n torm̃ta finiri. ñ corpꝰip̃m exĩa¬
niri ualeat in tormentis. Merito qͥdẽ
ultio sempit̾na deseuiet. qd nũqͣmpos¬
sit cłpa deleri: nec sub̾a carnis defici¬
minari. Hec fr̃es m̃i qui pauet ca¬
uet: nã qui negligit. incidit.

Expanded text:
unquam poterit expiari; sic nec in corpore aliquando tormenta finiri, nec corpus ipsum exinaniri valeat in tormentis. Merito quidem ultio sempiterna desaeviet, quod nunquam possit culpa deleri; nec substantia carnis deficiminari. Haec, fratres mei, qui pavet, cavet; cui negligit, incidit.
Abbreviated transcription (Latin):
set tanꝗͣ mortuus a corde: utinã ñ eẽt
columba seducta ñ habens cor. Utinã
eẽt qd̾ uł deforis ẽ. mundũ: nͨ ea q̃ cor¬
ꝑalis ẽ macłata tunica inueniret᷑: ut
obediret᷑ uł in hac parte dicenti. mũ¬
damini qͥ fertis uasa dñi. Non accu¬
samꝰ unuisitatẽ: s nec unuisitatẽ
possumꝰ excusare. Reliqͥt s dñs młta
olĩ iã sic̃ sodoma subu̾si eẽmus. ⁊ sicut
gomorra similit̾ ꝑissemꝰ. Dilatata siqͥ¬
dẽ uidet᷑ eccłia: ip̃e etiã cleri sacratis¬

Expanded text:
set tanquam mortuus a corde! utinam non esset set tanquam mortuus a corde! utinam non esset columba seducta non habens cor! utinam esset quod vel deforis est mundum, nec ea quae corporalis est maculata tunica inveniretur, ut obediret vel in hac parte dicenti: Mundamini, qui fertis vasa Domisamus universitatem, sed nec universitatem possumus excusare. Reliquit sibi Dominus multa olim jam sicut Sodoma subversi essemus, et sicut Gomorrha similiter periissemus. Dilatata siquidem videtur Ecclesia; ipse etiam cleri sacratis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Nõ inꝗͣ miramur: si iuindemiat
p̾tergredit᷑ uiã. Impudent̾ pacifici
gradũ. ⁊ filii dĩ uices. occupat homo.
qͥ nec pͥmã qͥdem adhuc uocẽ dñi ad
cor reuocantis audiuit: aut siq̃n forsi¬
tan cepit audire. resiliens fugit ad folia:
ut abscond̾etur in eis. Propt̾ea ñdum
peccare qͥeuit: s long̃m adhuc trahit
restẽ. Necdũ fc̃s ẽ uir uidens paupta¬
tẽ sp̃c sui: s dicit qi diues sum ⁊ nulliꝰ
egeo: cũ sit cecus et nudus: ⁊ miser ⁊
misãbilis. Nichi illi de spu mansue¬
tudinis. qͦ p̾occupatos in delicto pos¬
sit instruere: consid̾ans seip̃m. ne ⁊ ip̃e
cẽp̃tetur. Compuntiõis lacrimas nesci¬
ẽs. letat᷑ mag̾ cum male fec̾it: ⁊ in reb
pessimis exultat. Nimir̃ unus eoꝵ ẽ.
flebitis. Peccuniã ñ iusticiã concupiᷤ¬
cit: ocłi eiꝰ om̃e sublime uidẽt: insacia¬
bilit̾ esurit dignitates: głam sitit hu¬
estimat pietatẽ. Quid de mundicia cor¬
dis loqͣr. Utinã ñ illud obliuioni declis¬

Expanded text:
n miramur, si vindemiat praetergreditur viam. Impudenter enim pacifici gradum et filii Dei vices occupat homo, qui nec primam quidem adhuc vocem Domini ad cor revocantis audivit: aut si quando forsitan coeperit audire, resiliens fugit ad folia, ut absconderetur in eis. Propterea necdum peccare quievit, sed longam adhuc trahit restem: necdum factus est vir videns paupertatem suam, sed dicit, quia dives sum, et nullius egeo, cum sit pauper, et nudus, et miser, et miserabilis. Nihil illi de spiritu mansuetudinis, quo praeoccupatos in delicto possit instruere, considerans seipsum, ne et ipse tentetur. Compunctionis lacrymas nesciens, laetatur magis cum male fecerit, et in rebus pessimis exsultat. Nimirum unus eorum est, flebitis . Pecuniam, non justitiam concupiscit; oculi ejus omne sublime vident. Insatiabiliter esurit dignitates, gloriam sitit huatur; quaestum aestimat pietatem. Quid de munditia cordis loquar? Utinam non illud oblivioni dedis
Abbreviated transcription (Latin):
ignosce illis qr nesciũt qͥd facũit. Ue
uob̾ qͥ clauẽ tollitis ñ scientie solũ s
auctoritatis: nec ip̃i intͦitis. ⁊ multi¬
plicit̾ impeditis. quos introduc̾e de¬
buistis. Tollitis enĩ ñ accipitis claues
de quib dominꝰ q̃rit᷑ ꝑ pph̾am. Ip̃i
regnau̾unt et ñ ex me. pͥncipes ex
titerũt ⁊ ego ñ uocaui eos. Unde
tantꝰ p̾lationis ardor: unde ambitio¬
nis impudẽtia tanta: unde tãta uesa¬
nia. p̾sumptiõĩs humane: Audeat ne
aliqͥs nr̃m t̾rem cuiꝰlibet reguli nõ p̃¬
cipiente. aut etiã ꝓhibente eo. occupa¬
re muust̾ia. preripe bñficia: negocia dis¬
putare: slec tu deum putes. q̃ in mag¬
na domo sua. a uasis ire aptis. int̾im
sustinet approbare. Multi quidẽ ue¬
niũt: s consid̾a quis uocet᷑. Orclinẽ
ip̃m dñici sermonis attende. Beati ĩqͥt
mũdo corde: qm̃ ip̃i dm̃ uidebũt. Ac
deuite. Beati pacifici qm̃ filii dĩ uoca¬
bũtur. Mundicordes utiq uocat pat

Expanded text:
ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Vae vobis qui clavem tollitis non scientiae solum, sed et auctoritatis! nec ipsi introitis, et multipliciter impeditis quos introducere debuistis. Tollitis enim et non accipitis claves. De quibus Dominus queritur per prophetam: Ipsi regnaverunt, et non ex me: principes 492 exstiterunt, et ego non vocavi eos . Unde tantus praelationis ardor, unde ambitionis impudentia tanta, unde vesania tanta praesumptionis humanae? Audetne aliquis vestrum terreni cujuslibet reguli, non praecipiente aut etiam prohibente eo, occupare ministeria, praeripere beneficia, negotia dispensare? Nec tu Deum putes, quae in magna domo sua a vasis irae aptis in interitum sustinet, approbare. Multi quidem veniunt, sed considera quis vocetur. Ordinem ipsum dominici sermonis attende. Beati, inquit, mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt: ac deinde, Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Mun
Abbreviated transcription (Latin):
nes: ⁊ reuenda ip̃is quoq spirib anglicis
minist̾ia. homines appͥhendũt sine re¬
u̾entia. sine consicłatione. Neqi enĩ sig¬
nũ regni occupare celestis. aut illiꝰ timẽt
imperii gestare coronã: in quib aua¬
ricia regnat. ambitio imꝑat. dnãtur
suꝑbia: sedet iniqͥtas: luxuria etiã pͥn¬
cipat᷑. in quib ⁊ pessima forte appa¬
ut in domo deiuideamꝰ horrentdũ. Siqͥdẽ
post fornicationes. post adult̾ia. pꝰ in
siones. ⁊ tur putudinis oꝑa desũt. Uti¬
nã ñ fierẽt q̃ usq adeo ñ conueniunt:

Expanded text:
ibus angelicis ministeria homines apprehendunt sine reverentia, sine consideratione. Neque enim signum regni occupare coelestis, aut illius timent imperii gestare coronam, in quibus avaritia regnat, ambitio imperat, dominatur superbia, sed et iniquitas, luxuria etiam principatur: in quibus et pessima forte appaut in domo Dei videamus horrendum. Siquidem post fornicationes, post adulteria, post siones et turpitudinis opera desunt. Utinam non fierent quae usque adeo non conveniunt,