comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum deum Rie est dei cultus hic uera religio. ħ recta pietas. hec tantu deo
debita fuitus. Quecũq igitur ĩmortalis p̾otestas quantalibet uirtute pre¬
dita si nos cdiligit sicut se ip̃am ei nult ẽc̃ subditos ut bt̃i simus cuui et ip̃at
subdita bra ẽ Si ergo nõ colit deum misera ẽ. quia pͥuatur deo. Si.antẽ
colit deum. nõ uult se coli pro deo Illi enim potius diuine sententie suff¬
gatur ⁊ dilectionis uirib fanet qua scriptum ẽ. Sacrificans diis era¬
dicabitur nisi dño soli Nam ut alia nunc taccam que ꝑtinet ad reli¬
gionis obsequiu quo colitur d̃s̃ sacrificiu certe nullus hõium est.¬
÷ qui audeat dicere deberi nisi solo deo. Multa demq de cultu diuino u¬
surpita sunt que honorib deferuntur humanis sue humilitate ni¬
mia siue adulatione pestifera. itatamen ut quib ea deferuntꝰ hõmes

Expanded text:
dum Deum? Hic est Dei cultus, haec uera religio, haec recta pietas, haec tantum Deo dum Deum? Hic est Dei cultus, haec uera religio, haec recta pietas, haec tantum Deo debita seruitus. Quaecumque igitur inmortalis potestas quantalibet uirtute praedita si nos diligit sicut se ipsam, ei uult esse subditos, ut beati simus, cui et ipsa subdita beata est. Si ergo non colit Deum, misera est, quia priuatur Deo; si autem colit Deum, non uult se coli pro Deo. Illi enim potius diuinae sententiae suffragatur et dilectionis uiribus fadicabitur, nisi Domino soli. Nam, ut alia nunc taceam quae pertinent ad religionis obsequium quo colitur Deus, sacrificium certe nullus hominum est qui audeat dicere deberi, nisi Deo. Multa desurpata sunt, quae honoribus deferrentur humanis, siue humilitate nimia siue adulatione pestifera; ita tamen, ut, quibus ea deferrentur, homines
Abbreviated transcription (Latin):
est nullum ẽ aliud qͣ illi coherere cuius uniꝰ anima intellectualiꝰ
incorporeo dici pot. Amplexi ueris impletur fecundaturq uirtu¬
tib Ioc honum diligere in toto corde in tota aĩa ⁊ in tota uirtute p̃¬
cipimur. Ad hoc boñum debemꝰ a quib diligimur duci ⁊ quos dili¬
gimus ducere. Si cõplentur duo illa preceptã inquib tota lex pendet
⁊ ꝓphete. Diliges dominu deum tuum in toto corde tuo.⁊ in tota aĩat
⁊ͥ in tota m̃te tua ⁊ diliges proximu tuũ tmqͣ te ip̃m. Ut eĩm ħo se
diligere nosset constitutꝰ ẽ ei finis quo refẽt om̃ĩa que igeret. ut beatus
eet Nonem qui sediligit aliud uult ẽẽ qͣ btũs. Hic ant̾e finis ẽ adherer
deo ⁊amigitur scienti diligere se ip̃m cum mãdatur de ꝓximo diligendo
sicut se ip̃m quid aliud mandatur nisi ut ei quantũ pot cõmendet d̾iligen¬

Expanded text:
est, nullum est aliud quam illi cohaerere, cuius unius anima intellectualis est, nullum est aliud quam illi cohaerere, cuius unius anima intellectualis incorporeo, si dici potest, amplexu ueris inpletur fecundaturque uirtutibus. Hoc bonum diligere in toto corde, in tota anima et in tota uirtute praecipimur; ad hoc bonum debemus et a quibus diligimur duci, et quos diligimus ducere. Sic conplentur duo illa praecepta, in quibus tota lex pendet et prophetae: Diliges Dominum Deum tuum in toto corde tuo et in tota anima tua et in tota mente tua, et: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. Ut enim homo diligere nosset, constitutus est ei finis, quo referret omnia quae ageret, ut beatus esset; non enim qui se diligit aliud uult esse quam beatus. Hic autem finis est adhaerere Deo. Iam igitur scienti diligere se ipsum, cum mandatur de proximo diligendo sicut se ipsum, quid aliud mandatur, nisi ut ei, quantum potest, commendet diligen
Abbreviated transcription (Latin):
mus. gum suanissimo adolenins incenso cum mnenis cõspectũ pio
scõq amore flagramus. Ei dona eius in nob̾ nosq ip̃os nouemus et
reclimus ei beñeficiorũ eius. sollempnib festis ⁊ dieb statutis dica¬
mus sacramusq memoria. ne uolumine tp̃orum in grata subrepat
obliuio. Eisacramus hostiam humilitatis ⁊ laudis mͦ ara cordis. ig
feruida caritatis Ad hunc uidendu sic̃ uideri poterit eiq cohe̾ndu᷑
ab om̃i pccoꝵ et cupiclitatum maloꝵ labe mundam. ⁊ eius noĩe cõsec¬
mur. Ip̃e eni fons nr̃e btitudinis. ip̃e om̃is appetitionis ẽ finis. nc̃
eligentes uł potius religentes amiseramus eni negligentes. hunc
ergo religentes. uñ et religio dicta phibetur. ad eum̃ dilectione tẽd¬
mus ut perueniendo quiescamus ideo bt̃ĩ quia illo fine perfecti:
Bonu enim nr̃m de cuius fine. inter philosophos magna cõtẽptõ

Expanded text:
mus; eum suavissimo adolemus incensu, cum in ejus conspectu pio mus; eum suavissimo adolemus incensu, cum in ejus conspectu pio sanctoque amore flagramus. Ei dona ejus in nobis, nosque ipsos vovemus et reddimus; ei beneficiorum ejus solemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacram usque memoriam, ne volumine temporum ingrata subrepat oblivio; ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne fervidae charitatis. Ad hunc videndum, sicut videri poterit, eique cohaerendum, ab omni peccatorum et cupiditatum malarum labe mundamur, et ejus nomine consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis adpetitionis est finis. Hunc eligentes uel potius religentes amiseramus enim neglegentes — hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perueniendo quiescamus, ideo beati, quia illo fine perfecti. Bonum enim nostrum, de cuius fine inter philosophos magna contentio
Abbreviated transcription (Latin):
nici uł quicũq alii ita senser̾t cognoscentes dm̃. sic ut deur
glorificarent ⁊ gratias agerent nec ẽuanescerent mcognitioĩb
suis nec ppłoꝵ errorib partim auctores fierent. partim̃ resistẽ
non uiderent.ꝓfecto confiterentur ⁊illis ĩmortalib ac beatis
⁊ nobis mortalib acmiẜis ut ĩmortales ⁊ bt̃i ẽẽ possimus. unũ
deum deorim colendum qui et noster est et illorum Capłm. iiii¬
Dic nos fuituter que latria grece dicitur siue in quibiq sacram̃¬
tis siue in omnib ip̃is debẽmus Nuuseni templu simul om̃s
ssinguli templa sumius quia et oĩum cõcordia ⁊ singulos in ħitare
dignatur nõ in om̃ib qͣ in singułmaior. qm̃ nec moĩe distenditur.
nẽc participatione minuitur. Sum ad illum sursu est. eius ẽ altar
cor nostrum eius unigenito cum sacerdote placamus. Ey cruẽtuas
uictimas cedimus quãdo usq ad sangume pro eius ueritate certa¬

Expanded text:
nici uel quicumque alii ista senserunt cognoscentes Deum sicut Deum glorificarent et gratias agerent nec euanescerent in cogitationibus suis nec populorum erroribus partim auctores fierent, partim resistere non auderent: profecto confiterentur et illis inmortalibus ac beatis et nobis mortalibus ac miseris, ut inmortales ac beati esse possimus, unum Deum deorum colendum, qui et noster est et illorum. Huic nos seruitutem, quae Xatpeia Graece dicitur, siue in quibusque sacramentis siue in nobis ipsis debemus. Huius enim templum simul omnes et singuli templa sumus, quia et omnium concordiam et singulos inhabitare dignatur; non in omnibus quam in singulis maior, quonnec partitione minuitur. Cum ad illum sursum est, ejus est altare cor nostrum; ejus unigenito eum sacerdote placamus; ei cruentas victimas caedimus, quando usque ad sanguinem pro ejus veritate certa
Abbreviated transcription (Latin):
uł sotius amentia ꝑaliquam religione. d̾monib subelimur cũ
peruerimreligione ab eamtiosititẽ in qua uł sumus similes libere¬
paur gumeimi demones. qd̾ ⁊ iste apulers qͣrus eis plurimũ pareit
tominis honorib dignos censeat tam̃ cogitur ꝯfiteri ira istigentur.⁊
nobͥuera religio p̃cepit ut iiistigemur. s ei potius resistamꝰ curo de¬
modneerdonis mutent̃ nobueri religio p̃cepit. ne ciuqͣ donoꝵ accepte¬
onefauerm Cum demones honorib mulccant̾ nob̾ uera religo ꝑie¬
orrit ut trlib nullo medo moneam. Cum demones quorũdam hou
osoreorououdam imatores sint nõ prudenti tranquilloq indicio sed
ꝯnimo nt ippellat ĩpe passino noẜuera religio p̾cepit ut nr̃os etumi
duuersinns mimicos Postremo omnẽ motum cordis. ⁊ silutẽ m̃tis
omesq turbines ⁊ tẽpestates animi quib demones extrare atq
sluctu ire asseit nos uera religio deponere inbet. Que igitur ea en

Expanded text:
amentia per aliquam religionem daemonibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitiositate, in qua illis sumus similes, liberemur? Cum enim daemones, quod et iste Apuleius, quamuis eis plurimum parcat et diuinis honoribus dignos censeat, tamen cogitur confiteri, ira instigentur, nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed ei potius resistamus. Cum daemones donis inuitentur, nobis uera religio praecipit, ne cuiquam donorum acceptione faueamus. Cum daemones honoribus mulceantur, nobis uera religio praecipit, ut talibus nullo modo moueamur. Cum daemones quorundam hominum osores, quorundam amatores sint, non prudenti tranquilloque iudicio, sed animo ut appellat ipse passiuo, nobis uera religio praecipit, ut nostros etiam diligamus inimicos. Postremo omnem motum cordis et salum mentis omnesque turbelas et tempestates animi, quibus daemones aestuare adque fluctuare adserit, nos uera religio deponere iubet. Quae igitur causa
Abbreviated transcription (Latin):
Antur abscedant. aut penitus non accedant. Ignorantiam certe ⁊
ꝑp eam multa uitia ꝑnullas theletas purgari dicis. s ꝑ solum pa¬
tricu num̃ .i. paternam mente siue int̾ellectu quia paterne cõ
scius ẽ uoluntatis. Hunc aũt xp̃m ẽẽ non credis ꝯtempnis enim
cum ꝑꝑ corpus ex semine acceptum.⁊ ꝑꝑ crucis obprobrium excelsã
iudelicet sapientiã. spretis. atq abietio infimis. idoneus de supio¬
rib carpere. At ille implet quod prophete sancti de illo ueracit̾ pre¬
dixerunt percdam sapientiã sapientu ⁊ prudentiã prudentiũ reꝓ¬
babo. Non eĩm suam in eis pclit et reprobat quã ip̃e donauit. s qͥuã
sibi arrogant. qui nõ hnt ipsius Ende commnemorato isto propl¬
tico testimonio sequitur ⁊ dicit apłs Ubi sapiens ubi scriba. uibi
cõquisitor huis mundi. Non ne stultam fecit ds̃ sapĩam huius¬

Expanded text:
antur, abscedant aut eo penitus non accedant. Ignorantiam certe et antur, abscedant aut eo penitus non accedant. Ignorantiam certe et propter eam multa uitia per nullas teletas purgari dicis, sed per solum id est paternam mentem siue intellectum, qui paternae est conscius uoluntatis. Hunc autem Christum esse non credis; contemnis enim eum propter corpus ex femina acceptum et propter crucis obprobrium, excelsam uidelicet sapientiam spretis adque abiectis infimis idoneus de superioribus carpere. At ille inplet, quod prophetae sancti de illo ueraciter praedixerunt: Perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. Non enim suam in eis perdit et reprobat, quam ipse donauit, sed quam sibi adrogant, qui non habent ipsius. Unde commemorato isto prophetico testimonio sequitur et dicit apostolus: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor huius saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
matore Quam siuere ac fideliter amasses.xp̃m dei uirtutẽ.⁊ de
sapientia cognouisses nec ab eius salubẽrima humilitate tumor
inflatus. uan̾e scientie resilisses Gonfiteis tam̃ etiam sp̃ualẽ aĩa
smne theurgicis artibus ⁊ sine theletis quib frustra discedis elabo¬
rasti. posse continẽtie uirtute purgari. Aliqñ etiam dicis ꝙ telete
non post morte eleuant aĩam.ut̾iam nec eidem ip̃i qͣ spirituale
uocas. aliquid post huius uite finem prodesse indeantur ⁊ tamen ue¬
sas hec multis modis. ⁊ repetis. et ad nihil aliud quantum existĩo
nisint talium quoq rerum quasi peritus apparcas ⁊ placeas illi¬
tarum artium curiosis uł ad cas facias ip̃e curiosus. Sed bene qd
metuenda dicis hanc artem nel legum periculis. uł ip̃ius actiois
atq utina hoc saltem abste miseri ãudiant. ⁊ inde ne illic absorbe¬

Expanded text:
matorem; quam si uere ac fideliter amasses, Christum Dei uirtutem et Dei matorem; quam si uere ac fideliter amasses, Christum Dei uirtutem et Dei sapientiam cognouisses nec ab eius saluberrima humilitate tumore inflatus uanae scientiae resiluisses. Confiteris tamen etiam spiritalem animam sine theurgicis artibus et sine teletis, quibus frustra discendis elaborasti, posse continentiae uirtute purgari. Aliquando etiam dicis, quod teletae non post mortem eleuant animam, ut iam nec eidem ipsi, quam spiritalem uocas, aliquid post huius uitae finem prodesse uideantur; et tamen uersas haec multis modis et repetis, ad nihil aliud, quantum existimo, nisi ut talium quoque rerum quasi peritus appareas et placeas inlicitarum artium curiosis, uel ad eas facias ipse curiosos. Sed bene, quod metuendam dicis hanc artem uel legum periculis uel ipsius actionis. Adque utinam hoc saltem abs te miseri audiant et inde, ne illic absorbe
Abbreviated transcription (Latin):
tellectuale aĩam hoc ẽ mentẽ nr̃am dĩcis posse purgari.⁊ ip̃am
tali arte purgari posse asseris ĩmortalem tam̃ et̾nãq non posse
hac arte fieri confiteris. Xp̃s autem uitam promictit et̾nam. Unde
ad cum mundus uobis quidem stomachantib mirantib tamẽ.
stupentibq cõcurrit. Quid prodest quia negare non potiisti errarei
homines theurgica disciplina. ⁊ quã plurimos fallere ꝑ cecam insipie¬
temq snĩam. atq ẽe certissimu errorem. agendo ⁊ supplicando ad prĩ¬
cipes angelosq decurrere. Et rursum qi nẽ opera tu perdiclisse uidaͣ
ista diceñdo mictis homines ad theurgicos ut peos aĩa sp̃uał pur¬
getur illorum. qui non secundum s intellectualem aĩam uuunt:¬
Ictis ergo hoĩem inerrorem certissimu neq hoc Capituł. ⁊¬
tantu malum te pudet. cu uirtutis ⁊ sapientie te profitearis a¬

Expanded text:
tellectualem animam, hoc est mentem nostram, dicis posse purgari, et ipsatellectualem animam, hoc est mentem nostram, dicis posse purgari, et ipsatali arte purgari posse adseris, inmortalem tamen aeternamque non posse hac arte fieri con- fiteris. Christus autem uitam promittit aeternam; unde ad eum mundus uobis quidem stomachantibus, mirantibus tamen stupentibusque concurrit. Quid prodest quia negare non potuisti errare homines theurgica disciplina et quam plurimos fallere per caecam insipientemque sententiam adque esse certissimum errorem agendo et supplicando ad principes angelosque decurrere, et rursum, quasi ne operam perdidisse uidearis ista discendo, mittis homines ad theurgos, ut per eos anima spiritalis purgetur illorum, qui non secundum intellectualem animam uiuuntittis ergo homines in errorem certissimum, neque hoc tantum malum te pudet, cum uirtutis et sapientiae profitearis a
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̾ tam̃ si ad ip̃m referas dixit Tẽduce siqua manent sceleris
uestigia nr̃i Irrita perpetua soluent formiline tras. Ea quippe di
que nõ nisi ab illo saluatore sanantur/ de quo iste n̾sus expressus est
Qam utiq nõ hoc a seip̃o se dixisse uirgilius i egloge ip̃ius quãto
ferme u̾su indicat ubi ait Ultima cimer. uenit ĩam carminis etas
Uñ hoc a cimea sibilla dictum ẽ incũtanter apparet Thenrgi uõ illi
uel potius demones deorum sp̃es. figurasq fingentes inquinãt
potiusqͣ purgant humanu sp̃m. falitate phantasmatum. ⁊ d̾cep¬
toria uanarum lucdificatione formarum. Quomodo ergo pur¬
gent hominis sp̃m qui in mundu hent proprium: Alioquin
nullo modo carminib inuidi hois ligarentur ip̃mq mane bene¬
ficiu quod prestaturi uidebantur. aut̃ metu p̾merent. aut similii
inuidentia denegarent. Sufficit ꝙ purgatione theurgica neq in¬

Expanded text:
ueraciter tamen, si ad ipsum referas, dixit: Te duce, si qua manent sceleris ueraciter tamen, si ad ipsum referas, dixit: Te duce, si qua manent sceleris uestigia nostri, Inrita perpetua soluent formidine terras. Ea quippe dquae non nisi ab illo saluatore sanantur, de quo iste uersus expressus est. Nam utique non hoc a se ipso se dixisse Vergilius in eclogae ipsius quarto ferme uersu indicat, ubi ait: Ultima Cumaei uenit iam carminis aetas; unde hoc a Cumaea Sibylla dictum esse incunctanter apparet. Theurgi uero illi uel potius daemones deorum species figurasque fingentes inquinant potius quam purgant humanum spiritum falsitate phantasmatum et deceptoria uanarum ludificatione formarum. Quo modo enim purgent hominis spiritum, qui inmundum habent proprium? Alioquin nullo modo carminibus inuidi hominis ligarentur ipsumque inane beneficium. quod praestaturi uidebantur, aut metu premerent aut simili inuidentia denegarent. Sufficit quod purgatione theurgica neque in
Abbreviated transcription (Latin):
mundissimi demones deos etherios ẽẽ fingentes quorn prehicato
⁊ angelus fcũs es. ꝓmiser̃t ꝙ maĩa spũalĩ theurgica arte purgati¬
ad patrem quidem̾ nõ redeant. s sup aereas plagas inter deos̃ ethe¬
rios habitabunt. Non auclit ista hõium młtitudo ꝑꝑ quos a demo¬
nu dñatu liberandos xp̃s aduenit I illo enim h̾nt misericẽtissi÷
purgationẽ ⁊ m̃tis ⁊ sp̃s et corporis sui Propterea quippe totum ho¬
min̾e sine pcc̃o ille suscepit ut totum quoq costat homo a pcc̃orum
peste sanaret Quem tu quo utinam cognonisses eiq te potius q̃
uel tue uirtuti que humana fragilis et infirma ẽ. uł pnitiosissime
curiositati sanandũ tutius cõmisisses Non enim tedecepiss. que
nra ut tu ip̃e scribis oracula scũm ĩmortalemq confessa sunt. Dequo
poeta nobilissimus poetice quidẽ quia malterius. adumbrata ꝑsoã

Expanded text:
mundissimi daemones, deos aetherios se esse fingentes, quorum praedicator mundissimi daemones, deos aetherios se esse fingentes, quorum praedicator et angelus factus es, promiserunt; ad Patrem quidem non redeunt, sed super aerias plagas inter deos aetherios habitabunt. Non audit ista hominum multitudo, propter quos a daemonum dominatu liberandos Christus advenit. In illo enim habent misericordissimam purgationem et mentis et spiritus et corporis sui. Propterea quippe totum hominem sine peccato ille suscepit, ut totum, quo constat homo, a peccatorum peste sanaret. Quem tu quoque utinam cognouisses eique te potius quam uel tuae uirtuti, quae humana, fragilis et infirma est, uel perniciosissimae curiositati sanandum tutius commisisses. Non enim te decepisset, quem uestra, ut tu ipse scribis, oracula sanctum inmortalemque confessa sunt; de quo etiam poeta nobilissimus poetice quidem, quia in alterius adumbrata persona,
Abbreviated transcription (Latin):
ta celestia extolleres uitia humana ut possint dii uestri theurgis ꝓ¬
nũctiare diuina. Quib diumas te tam̃ ꝑ intellectualem uit̾a fa¬
ais altiorem ut tibi indelicet tanqͣ philosopho theurgice artis pñ¬
gationis nequaqͣ necessarie uideantur s aliis tam̃ ẽas ĩpo̾tas
ut hanc ueluti mercedẽ redlas magistris tius ꝙ eos qui philoso
phari nõ pñt adista seducis que tͥ tanqͣ superioꝵ capaci ẽe ĩutilia
confiteris. ut indelicet quicũq a philosophica uirtute remoti sũt
que ardua nimis atq pancoꝵ ẽ. te auctore theurgicos homines
a quib nõ quidẽ maĩa intellectuali uerum etiam ĩn.aĩa spirituali¬
ł sp̃ali purgentur in quirãt Et qm̃ istoꝵ quos philosophari piget.
in cõparabilit᷑ maior ẽ multitudo plures ad secretos et illicitõs m¬
gistros tuos qͣr ad scolas platonicas uenire cogantur. Noc enim tibi ĩ¬

Expanded text:
ta caelestia extolleres uitia humana, ut possent di uestri theurgis pta caelestia extolleres uitia humana, ut possent di uestri theurgis pronuntiare diuina; quibus diuinis te tamen per intellectualem uitam facis altiorem, ut tibi uidelicet tamquam philosopho theurgicae artis purgationes nequaquam necessariae uideantur; sed aliis eas tamen inportas, ut hanc ueluti mercedem reddas magistris tuis, quod eos, qui philphari non possunt, ad ista seducis, quae tibi tanquam superiorum capaci esse inutilia confiteris; ut videlicet quicumque a philosophiae virtute remoti sunt, quae ardua nimis atque paucorum est, te auctore theurgos homines, a quibus non quidem in anima intellectuali, verum saltem in anima spirituali purgentur, inquirant; et quoniam istorum quos philosophari piget, incomparabiliter major est multitudo, plures ad secretos et illicitos magistros tuos, quam ad scholas Platonicas venire cogantur. Hoc enim tibi im
Abbreviated transcription (Latin):
heneficio didicisti. Audes istam mindiam nõ potentiam s pestilẽ¬
tim: ⁊ nõ dico dñam. s qd̾ tu fateris ancillam potius inindoꝵ isto
uere transcenso leuare incelum. ⁊ inter deos uestros etiam sidereo
collocare. uł ip̃a quoq sidera his ob ꝓbriis infamare. Capituł. 2
puleius errauit qui tantum᷑ demones alima et infra odĩatoᷤ
agituri morbis passionu m̃tisq turbelis honorans eos quide
ẜ᷑ uolens nolensq confessus eeos tam̃ celi supioris ad etheria spa
spatia pertinentes siue insibiles quos cospicyos lucere cẽnebat
solem ac lun.ami. ⁊ cetera ibidem iumina siue inuisibiles quos
putabat.ib om̃i labe istarum ꝑturbationũ quãta potuit disputa¬
none sẽ creuit Su aũt hec diclicisti nõ a platone. s a caldeis magisti
tis. ut mnetherias uł emphyrias mundi sublimirates. ⁊ firmamẽ¬

Expanded text:
beneficio didicisti? Audes istam inuidam non potentiam, sed pestilenbeneficio didicisti? Audes istam inuidam non potentiam, sed pestilentiam, et non dicam dominam, sed, quod tu fateris, ancillam potius inuidorum isto aere transcenso leuare in caelum et inter deos uestros etiam sidereos conlocare, uel ipsa quoque sidera his obprobriis infamare? CAPUT XXVII.Apuleius errauit, qui tantummodo daemones a luna et infra ordinatos agitari morbis passionum mentisque turbelis honorans eos quidem, sed uolens nolensque confessus est: deos tamen caeli superiores ad aetheria spatia pertinentes, siue uisibiles, quos conspicuos lucere cernebat, solem ac lunam et cetera ibidem lumina, siue inuisibiles, quos putabat, ab omni labe istarum perturbationum quanta potuit disputatione secreuit! Tu autem hoc didicisti non a Platone, sed a Chaldaeis magistris tuis, ut in aetherias uel empyreas mundi sublimitates et firmamen
Abbreviated transcription (Latin):
du etia nobis sincera benignitãte oportet ut fancant neq sͥ
arrogent quo eis subiciamur si euꝰ annũctient sibquo ei
ĩpacẽ scciemur. Quicl ad huc trepidas philosophe adu̾sus po¬
testates et ueris uirtutib. ⁊ ueri dei mimerib mindas. habere
libera uccem. Tam distinxisti angłos qui patris anũctiant no¬
limtãte ab eis angelis qui ad theurgicos homines nescio qͥ
dechucti arte descendunt. Quid ad huc eos honoras. ut dicas ꝓ¬
nũctiate miuina: Que tandẽ diuina pronunctiant qui nõ uo¬
luntatem patris nunctiant. Nempe illi sunt quos sacris p̃cib
inuiclus allignit ne prestarent anime purgationẽ nec abo¬
nout dicis purgare cupiente ab illis uinculis selui. ⁊ sue pote¬
stati redeli potue̾runt ad huc dubitas hes maligna c̃e demõia
uel te fingis fortasse nescire dum nõ ins theur̃gicos offender
a quib diriositate deceptus ista ꝑnitiosa ⁊ isãna ꝑ magno

Expanded text:
dum etiam nobis sincera benignitate oportet ut faueant, neque sibi dum etiam nobis sincera benignitate oportet ut faueant, neque sibi adrogent quo eis subiciamur, sed eum adnuntient sub quo eis in pace sociemur. Quid adhuc trepidas, o philosophe, aduersus potestates et ueris uirtutibus et ueri Dei muneribus inuidas habere liberam uocem? Iam distinxisti angelos, qui Patris adnuntiant uoluntatem, ab eis angelis, qui ad theurgos homines nescio qua deducti arte descendunt. Quid adhuc eos honoras, ut dicas pronuntiare diuina? Quae tandem diuina pronuntiant, qui non uoluntatem Patris adnuntiant? Nempe illi sunt, quos sacris precibus inuidus adligauit, ne praestarent animae purgationem, nec a bono, ut dicis, purgare cupiente ab illis uinculis solui et suae potestati reddi potuerunt. Adhuc dubitas haec maligna esse daemonia, uel te fingis fortasse nescire, dum non uis theurgos offendere, a quibus curiositate deceptus ista perniciosa et insana pro magno
Abbreviated transcription (Latin):
theureicis duuina pronũctient. alios aũt qui interris ea que pr̃is
sunt. ⁊ altitudine eius profunditate q declarent. Num igitur
hos angelos quor ministi est declarare uoluntate pat̾ris
credẽdũm ẽ uelle nos subcli nisi ei cuns nõbis annũctiãt uo¬
suntate. Uñ aptime amonet etiam ip̃e platonicus imuitan¬
dos eos potius q̈r muocandos. Ron itaq debenus metuer̃
ne imortales et heatos uni deo subditos nõ eis sacrificando
offendamus & ued enim nõ nisi uni deo nero deberi sciunt cu
imi adherendo beati sunt prcculdubio neq ꝑullam signifieã¬
tem figuram neq ꝑ ip̃am rem que sacramentis signĩficatur
sibi exsuberi uolunt Demonu ẽ hec arrogantia superboꝵ atq
miseror. aquib longe diuersa ẽ pietas subditorum deo. nec
aliunde qua illi cobẽrendo beatorum Ad quod donum ꝑcipien¬

Expanded text:
theurgicis diuina pronuntient; alios autem, qui in terris ea, quae Patris theurgicis diuina pronuntient; alios autem, qui in terris ea, quae Patris sunt, et altitudinem eius profunditatemque declarent. Nam igitur hos angelos, quorum ministerium est declarare uoluntatem Patris, credendum est uelle nos subdi nisi ei, cuius nobis adnuntiant uoluntatem? Unde optime admonet etiam ipse Platonicus imitandos eos potius quam inuocandos. Non itaque debemus metuere, ne inmortales et beatos uni Deo subditos non eis sacrificando offendamus. Quod enim non nisi uni uero Deo deberi sciunt, cui et ipsi adhaerendo beati sunt, procul dubio neque per ullam significantem figuram, neque per ipsam rem, quae sacramentis significatur, sibi exhiberi uolunt. Daemonum est haec adrogantia superborum adque miserorum, a quibus longe diuersa est pietas subditorum Deo nec aliunde quam illi cohaerendo beatorum. Ad quod bonum percipien
Abbreviated transcription (Latin):
unum dm̃i nouit ⁊ colit. Hanc angeli sãncti anũctiauer̃t qui nos
ad eius societatem ĩuit auerunt. cĩnesq suos in illa ẽẽ uoluer̾t. qb
nõ placet ut eoscolamꝰ tanqͣ: nr̃os deos s cum eis ⁊ illoru ⁊ nr̃um
deum nec eis sacrificemus s cum ip̃is sacrificiu simꝰ deo. Nullo it¬
q dubitante. qui hec deposita maligna obstinatione consid̾rat om̃s
ĩmortales beatiq nob̾ nõ muident᷑. Neq eĩm siinuiderent ẽent be¬
ati. s potius nos diligunt. ut ⁊ nos cum ip̃is beati simus. Plus
nobis fauent. plus ãdiiuant qñ unum deum cum illis cõlimus
Escio quomodo quãtum mihi uidetur amicis su Capituł. ⁊ s̾¬
Lis theurgicis erubeseat porphirius nam ista ut cumq sapiebat
s contra deorum multorum cultum nõ libere defendebat. Et an¬
gelos quippe alios ẽẽ dreit qui deor sum descendentes. hominib¬

Expanded text:
unum Deum nouit et colit; hanc angeli sancti adnuntiauerunt, qui nos unum Deum nouit et colit; hanc angeli sancti adnuntiauerunt, qui nos ad eius societatem inuitauerunt ciuesque suos in illa esse uoluerunt; quibus non placet ut eos colamus tamquam nostros deos, sed cum eis et illorum et nostrum Deum; nec eis sacrificemus, sed cum ipsis sacrificium simus Deo. Nullo itaque dubitante, qui haec deposita maligna obstinatione considerat, omnes inmortales beati, qui nobis non inuident neque enim si inuiderent, essent beati, sed potius nos diligunt, ut et nos cum ipsis beati simus, plus nobis fauent, plus adiuuant, quando unum Deum cum illis colimus. escio quo modo quantum milii uidetur amicis suis theurgis erubescebat Porphyrius. Nam ista utcumque sapiebat, sed contra multorum deorum cultum non libere defendebat. Et angelos quippe alios esse dixit. qui deorsum descendentes hominibu
Abbreviated transcription (Latin):
que ab hominib eliguntur ip̃e ei placuerat eligendus. q ecce ĩquit
qui longe se faciunt᷑ a te pibunt. ꝑlidisti om̃s qͣui forment᷑ abste.
hoc ẽ qui multoꝵ d̾oꝵ uult ẽẽ ꝓstibulu. Uñ sequitur illd̾ ꝑꝑ qd̾ ⁊ ce
tera de eglem psalmo dicenda iisa sunt. Mahi añt ad herere d̾o bo¬
nur ẽ. nõ longe ire. nõ ꝑ plurima formeari. Adherẽ. aũt d̾o tie ꝑfec¬
tum eĩt cum̃ totum quod lib̾randũ ẽ fui̾t lib̾atum Nunc uoͣ fit illd̾
qd sequitur. ponẽ in deo spem m̃am Spes eĩm q̃ uid̾tur nõ ẽspes:¬
mus in hoc qd̾ sequitur. Et simusnos quoq ꝑ modulo nr̃o angłi dei
uł nũctu eius an nũctiãtes eius uoluntate ⁊ glm gr̃amq lnidan¬
tes Unde cum dixiss ponere indeo spem meam̃ ut añnũctie inquit
om̃s laudes tuas ĩportis filic sron Hec ẽ gloriosissima aiuitas dei R

Expanded text:
quae ab hominibus eliguntur, ipse illi placuerit eligendus. Quia ecce, inquit, quae ab hominibus eliguntur, ipse illi placuerit eligendus. Quia ecce, inquit, qui longe se faciunt a te, peribunt; perdidisti omnem, qui fornicatur abs te, hoc est, qui multorum deorum uult esse prostibulum. Unde sequittera de eodem psalmo dicenda uisa sunt: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, non longe ire, non per plurima fornicari. Adhaerere autem Deo tunc perfectum erit, cum totum, quod liberandum est, fuerit liberatum. Nunc uero fit illud, quod sequitur: Ponere in Deo spem meam. Spes emus quod sequitur, et simus nos quoque pro modulo nostro angeli Dei, id est nuntii eius, adnuntiantes eius uoluntatem et gloriam gratiamque laudantes. Unde cum dixisset: Ponere in Deo spem meam, ut adnuntiem, inquit, omnes laudes tuas in portis filiae Sion. Haec est gloriosissima ciuitas Dei: haec
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in celo ⁊ ate qui uolui suꝑ t̾ram. Rep̾hendit se ip̃m. iusteq
sibi displicuit quia cum tam magnu bonu haberet incelo qd̾ post
intellexit rem transitoria fragilem. ⁊ queda modo luteam felicitatẽ¬
asuo deo quesuit int̾ra. Defeẽ ĩnquit cor men et caro m̃a deus cõdi
mei defectu ntiq bono ab inferiorib ad supna. Uñ malio psalmo t¬
dr Desiderat ⁊ defẽc aĩa ma matriad̾ Item ĩalio. Defeẽ in salutare tuͦ
aĩa m̃a. tam̃cum de utroq dixiss icł de corcle ⁊ cãne nõ deficiente i
nõ subiecit ds̃ cordis ⁊ carnis mẽ s d̾s cordis mei Per cõ quippe
caro mũdatur Uñ dic̃ dñs.mũdate q̃ intus sunt ⁊ q̃ foris sunt mũ¬
daerũt. Parter deinde suam dĩc ip̃m dm̃. nõ aliquid. ab eo. s ip̃m:
Deus inquit cordis mei. ⁊ pars m̃a dens insecula. Qd̾ int̾ multa

Expanded text:
inquit, in coelo? et a te quid volui super terram? Reprehendit se ipsum, justeque inquit, in coelo? et a te quid volui super terram? Reprehendit se ipsum, justeque sibi displicuit: quia cum tam magnum bonum haberet in coelo quod post intellexit, rem transitoriam, fragilem, et quodaa suo Deo quaesiuit in terra. Defecit, inquit, cor meum et caro mea, Deus cordis mei, defectu utique bono ab inferioribus ad superna; unde in alio psalmo dicitur: Desiderat et deficit anima mea in atria Domini; item in utroque dixisset, id est de corde et carne deficiente, non subiecit: Deus cordis et carnis meae, sed Deus cordis mei. Per cor quippe caro mundatur. Unde dicit Dominus: Mundate, quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt. Partem deinde suam dicit ipsum Deum, non aliquid ab eo, sed ipsum. Deus, inquit, cordis mei, et pars mea Deus in saecula; quod inter multa,
Abbreviated transcription (Latin):
magni s iidebantur. Dñe inquit ymaginẽ illoꝵ. inciuitate tua
ad nihilur rediges. Quid hunc tam utile fui̾t. etia ip̃a terrena ñ
nisi ab umo uõ deo querer̃. in cuiꝰ potestate sunt om̃ia. satis ostẽdit
uͥ ait uelut pecus factus sum aput te. ⁊ego semꝑ tecum uelut pecu
dreit. utiq nõ intelligens Ea quippe atẽ desiderare debui. q̃ mͥ cum
ĩpus nõ possunt ẽẽ cõmunia quib eos cum habundare cernerẽ
pͥutaui me incassum tibi fuisse qñ et illi hec ħerent qui tibi ẜiur
noluissent. tam̃ ego semꝑ tecum. quia etiam intaliu rerũ deside¬
rio deos allos nõ q̾uesiui. Ae ꝑ hoc sequitur Teniusti manum dex¬
tere mee.⁊ inuoluntate tua deduxisti me ⁊ cum gloria assũpsisti
me. Qanqͣ ad sinistram cuncta illa ꝑtineant. quẽ habundare a¬
pud impios cum uidisset. pene colapsus est. Quid enim m ẽ

Expanded text:
magni sibi uidebantur: Domine, inquit, imaginem illorum in ciuitate tua magni sibi uidebantur: Domine, inquit, imaginem illorum in ciuitate tua ad nihilum rediges. Quod huic tamen utile fuerit etiam ipsa terrena non nisi ab uno uero Deo quaerere, in cuius potestate sunt omnia, satis ostendit ubi ait: Velut pecus factus sum aput te, et ego semper tecum. Velut pecus dixit utique \'non intellegens.\' \'Ea quippe a te desiderare debui, quae mihi cum inpiis non possunt esse communia, quibus eos cum abundare cernerem, putaui me incassum tibi seruisse, quando et illi haec haberent, qui tibi seruire noluissent. Tamen ego semper tecum, qui etiam in talium rerum desiderio deos alios non quaesiui.1 Ac per hoc sequitur: Tenuisti manum dexterae meae, et in uoluntate tua deduxisti me, me: tanquam ad sinistram cuncta illa pertineant, quae abundare apud impios cum vidisset, pene collapsus est. Quid enim mihi est,
Abbreviated transcription (Latin):
plane psalmo duoru testamentoꝵ que dicuntur uetus ⁊ nouum
satis ẽ declarata distinctio. Propter carnales eĩm tẽrenasq ꝓmissi¬
ones cum eas impiis habund.are perspiceret dicit pedes suos pene
fuisse cõmotos. ⁊ ⁊ effusos in lapsum ꝓpe modu gressus suos tãqͣ
frustra deo ip̃e ẜuiss cu ea felicitate quam de illõ expectabat cõtẽp¬
tores eius florere ꝑspiceret seq inrei huius inquisitione laboasse
uolentẽ curita ẽẽt app̃hendere donec intraret in scñariu dei. ⁊ intel¬
ligeret ĩ nouissima cor qui felices uidebant᷑ errãti Tunc eos in tel¬
lẽxit in eo se extulerunt. sicut dicit fuisse deiectos ⁊ defecisse. ac pẽisse
ꝑꝑ iniqͥtates suas totũq illud culm̃ tẽporał felicitatis ita eĩm fcũ
tanqͣr sõpniu euigilantis qui se repente inuenit. suisq sõpniabat
fallacib gandus destitutu. Et qm̃ in hac t̾ra uł mcinitate trena

Expanded text:
plane psalmo duorum testamentorum, quae dicuntur uetus et nouum, plane psalmo duorum testamentorum, quae dicuntur uetus et nouum, satis est declarata distinctio. Propter carnales enim terrenasque promissiones, cum eas inpiis abundare perspiceret, dicit pedes suos paene fuisse commotos et effusos in lapsum propemodum gressus suos, tamquam frustra Deo ipse seruisset, cum ea felicitate, quam de illo expectabat, contemtores eius florere perspiceret; seque in rei huius inquisitione laborasse, uolentem quur ita esset adprehendere, donec intraret in sanctuarium Dei et intellegeret in nouissima eorum, qui felices uidebantur erranti. Tunc eos intellexit in eo, quod se extulerunt, sicut dicit, fuisse deiectos et defecisse ac perisse propter iniquitates suas; totumque illud culmen temporalis felicitatis ita eis factum tamquam somnium euigilantis, qui se repente inuenit suis quae somniabat fallacibus gaudiis destitutum. Et quoniam in hac terra uel in ciuitate terrena
Abbreviated transcription (Latin):
scepta anima et cane ⁊. ñam credentiu mũd.it et carne ⁊deo̾ q̃rẽ¬
tib indeis quis ẽẽt respondit se eẽ priaipiu. Quod utiq cana¬
les infirmi peccatis obnoxii a ignorantie tenebris obuoluti
nequaqͣ pcipere possemus. nisi ab eo mũdaremur acq sanaremur.
ꝑhoc qd̾ eramus ⁊ nõ eramus. gramus eĩm homines. s iusti nõ ẽa
In illius aũt incarnatione ña humana erat. s iusta nõ peccatrix ẽat
hec mediatio qua manus lapsis iacentibq porrecta est. hoc ẽ sem̃
dispositum ꝑ angłos in quoru edictis lex dabatur ⁊ ħ mediato uẽ
Iantiq̃ mundari pie uiuendo potuerunt nõ solum. antẽq lex ppło¬
populo hebreo daretur neq enim eis p̾licator deus uł angłi d̾ fuer̾t
s ip̃ius quoq legis tẽporib qͣuis infiguris rerum sp̃naliũ hre uide¬
mero erat cuius tam magnam d̾iuinaq sñiam. deboni hũam fi¬
ne paulo.ante cõmemorĩui mihi aũt ad herere deo bonũ ẽ. In quo

Expanded text:
ntium mundat et carnem. Ideo quaerentibus Iudaeis quis esset respondit se esse principium. Quod utique carnales, infirmi, peccatis obnoxii et ignorantiae tenebris obuoluti nequaquam percipere possemus, nisi ab eo mundaremur adque sanaremur per hoc quod eramus et non eramus. Eramus enim homines, sed iusti non eramus; in illius autem incarnatione natura humana erat, sed iusta, non peccatrix erat. Haec est mediatio, qua manus lapsis iacentibusque porrecta est; hoc est semen dispositum per angelos, in quorum edictis et lex dabatur, qua et unus i mundari pie uiuendo potuerunt, non solum antequam lex populo Hebraeo daretur neque enim eis praedicator Deus uel angeli defuerunt, sed ipsius quoque legis temporibus, quamuis in figuris rerum spiritalium habere uidemero erat. cuius tam magnam diuinamque sententiam de boni humani fine paulo ante commemoraui: Mihi autem adhaerere Deo bonum est. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
credendo ꝑpessi. Nisi eĩm peccassent illi non morerent᷑ Peccabũt
aũt istinisi moriantur. Nortui ẽim sunt illi quia pecciuerunt.
non peccant isti quia morumtur. Ecũm ẽ ꝑ illorum culpam uti
ueniretur ĩpenam fit pistorum penam ne ueniatur ĩ culpam. Nõ
quia mors bonum aliquod f̃acta est que antea malum fuit. Bed tita
deus fidei pstitit gr̃am. ut mors quã uite costat ẽẽ contraar intiti¬
metum fieret quo pertran siretur aduutam ẽ apitulem quintũ
non subuemente ad nocendum ualeret. ⁊ ip̃am legem qua ꝓhibe¬
tur ꝓeceatum nõ dubitant dicere uirtute̾ ẽe peecati. ⁊ culeus iꝯti
moris ⁊̃ peccitum uirtus ant peccati lex. Uerissime omnino iu¬
greenim pohibitio desiderium opis illiciti qñ uistitia non sic
diligitur ut peccandi cupiditas eius delectatione uinoituri
ut uitem diligatur ⁊ delectet nerai iustitua. non nin ditin a sub¬

Expanded text:
credendo perpessi. Nisi enim peccassent illi, non morerentur; peccabunt credendo perpessi. Nisi enim peccassent illi, non morerentur; peccabunt autem isti, nisi moriantur. Mortui ergo sunt illi, quia peccauerunt; non peccant isti, quia moriuntur. Factum est per illorum culpam, ut ueniretur in poenam; fit per istorum poenam, ne ueniatur in . culpam; non quia mors bonum aliquod facta est, quae antea malum fuit; sed tantam Deus fidei praestitit gratiam, ut mors, quam uitae constat esse contrariam, instrumentum fieret, per quod transiretur ad uitam. CAPUT V. Quod non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina sub
Abbreviated transcription (Latin):
premio probaretur fides s iam nec fides eet cõfestim sin operis
querendo ⁊ sumendo mercedem Nunc uero maiore ⁊ mirabiliore
gr̃a saluatoris musus nistitie peccati pena conuersa ẽ. Tune eĩm
dictum ẽ homini morieris si peccaueris nunc dicitur martiri mo¬
rere nec pecces Tunc dictum est si mandatũ transgressi fueritis
morte moriem̃ĩ. Nunc dicitur si mortem recusaue̾ritis mãdatũ
tran sgrediemĩ Quod tunc timendũ erat ut nõ peceiret᷑ minc
suscipiendum ẽ ne peccetur Sle ꝑ meffabilem dei mĩam. ⁊ip̃a
pena uitioru trãsit in arma uirtutis. ⁊ fit iusti meritũ ⁊̃ supplici
peccatoris Tunc enim mors ẽ acquisita peccando. nunc ĩpletur
iustia moriendo Derum hoc in sanctis martrrib. quib alterutru
a persecutore proponitur ut aut deserant fidem aut sufferant mõ¬
tem Iusti autem malunt credendo perpeti. ꝙ sunt pͥmi iniqui nõ

Expanded text:
praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiae peccati poena conuersa est. Tunc enim dictum est homini: Morieris, si peccaueris: nunc dicitur martyri: Morere, ne pecces. Tunc dictum est: Si mandatum transgressi fueritis, morte moriemini; nunc dicitur: Si mortem recusaueritis, mandatum transgrediemini. Quod tunc timendum fuerat, ut non peccaretur, nunc suscipiendum est, ne peccetur. Sic per ineffabilem Dei misericordiam et ipsa poena uitiorum transit in arma uirtutis, et fit iusti meritum etiam supplicium peccatoris. Tunc enim mors est adquisita peccando, nunc inpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyribus, quibus alterutrum a persecutore proponitur, ut aut deserant fidem aut sufferant mortem. Iusti enim malunt credendo perpeti, quod sunt primi iniqui non
Abbreviated transcription (Latin):
tur necessitate moriendi atq ita id qued intio penaq factus̃ ẽ .i. ob¬
tur. si et ip̃a peccati pena ẽ quorum ꝑ gr̃am reatus ãboletur. Iam
ista questio malio nr̃o opere quod scripsimꝰ de baptismo paruuloꝵ
tractata ac soluta ẽ ubi dictum ẽ adħ relinqui anime cxpimentu
seperationis a corpore quãuis ablato criminis nexi.qm si regene¬
rationis sacramentũ. ꝯtinuo sequeretur ĩ mortalitas corporĩs ipu
fides eneruaretur que tun est fides qñ expectatur in spe. qd̾ inre
non dum uidetur. Fidei aũt robore atq certamine ĩ maioribus
dum taxat etatib etiam mortis fuerat suꝑandus timor. qd̾ ĩscĩs
uictoria. nulla gloria. qui nec ip̃m omnino posset ẽẽ certam̃ si post
lauacrum regenerationis iam sancti nõ possent mortem perpeti
ppea potius curreret ne a corpore soluẽretur atq ita non ini̾siblĩ

Expanded text:
tur necessitate moriendi, adque ita id, quod uitio poenaque factus est, id eat obtur necessitate moriendi, adque ita id, quod uitio poenaque factus est, id eat obt ipsa peccati poena est, quorum per gratiam reatus aboletur: iam ista quaestio in alio nostro opere, quod scripsimus de baptismo paruulorum, tractata ac soluta est; ubi dictum est ad hoc relinqui animae experimentum separationis a corpore, quamuis ablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum uidetur. Fidei autem robore adque certamine, in maioribus dumtaxat aetatibus, etuictoria, nulla gloria quia nec ipsum omnino posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent mortem perpeti gratiam propterea potius curreret, ne a corpore solueretur? Adque ita non inuisibili
Abbreviated transcription (Latin):
emar tmcrers tum peccaret apimiretar horgenuutquantr
quadem attmet id reccati ⁊ mortis origie. Non enimadin frtlemi
pebi tuoinẽ et infirmitate anime et corpõis qua item ue npariuilis
peco ułena ille redactus ẽ quẽ dens uolunte ⁊ prqͣ ptemor elra ei¬
tuloum qnoꝵ parentes inbestialem uitam mertmnq deiecerat. pi¬
cut scoptum ẽ ioomo cum in hone e c̃et nẽ intellerit ⁊pcratos ẽ i¬
muores etiam cernimus musumotuq m̃bror ꝯsen se apoetendi atq
Itandi. q sint alior tenerimi fetus aĩalium. ⁊moͣ tanto se attollat
excellentius supr cẽtera animantiauis himana mantomre
impetum suum ⁊ etut sagitta arm arcus entenditir retrorsum redi¬
ta distulerit Non ergt ãdista intintilia rucum enta pesutione illi¬
cita. ⁊ dampnatione iusta prolapsus uł impulsus ẽ pͥmus hõ. Sed
attenus in eo natura humana uitiata atq mutata ẽ. ut repugnã¬
tẽ pateretur in menbris in obedientiã cõcupiscendi ⁊ obstrigñere¬

Expanded text:
earetur, sed cum peccaret et puniretur, hoc genuit, quantum quidem adtinet ad peccati et mortis originem. Non enim ad infantilem hebetudinem et infirmitatem animi et corporis, quam uidemus in paruulis, peccato uel poena ille redactus est quae Deus uoluit esse tamquam primordia catulorum, quorum parentes in bestialem uitam mortemque deiecerat; sicut enim scriptum est: Homo in honore cum esset, non intellexit; conparatus emiores etiam cernimus in usu motuque membrorum et sensu adpetendi adque uitandi, quam sunt aliorum tenerrimi fetus animalium; tamquam se tanto adtollat excellentius supra cetera animantia uis humana, quanto magis inpetum suum, uelut sagitta cum arcus extenditur, retrorsum reducta distulerit; — non ergo ad ista infantilia rudimenta praesumtione inlicita et damnatione iusta prolapsus uel inpulsus est primus homo; sed hactenus in eo natura humana uitiata adque mutata est, ut repugnantem pateretur in membris inoboedientiam concupiscedi et obstringere
Abbreviated transcription (Latin):
snẽ seu angłis seu hõib punũ dẽu tribui etia platõ̾icos defuisse. s utru
Iri quos õbhuus ip̃m colendos putãt uni tantu: deo. anctiam sibi sa¬

Expanded text:
nem siue angelis siue hominibus per unum Deum tribui etiam Platonicos definisse: sed utrum nem siue angelis siue hominibus per unum Deum tribui etiam Platonicos definisse: sed utrum hi, quos ob hoc ipsum colendos putant, uni tantum Deo, an etiam sibi sa
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinẽ plucendis mortalib miseris aquib utraq differentia sepe¬
rintur caruautem medii sunt cõmune bendo ĩmortalitate cu supiorib
miserim aminferiorib qm̃ merito malitie miseri sunt bt̃itudinẽ quã
nõbnt muidere nob pñt potuis qͥ prebere. Uñ nihil hñt. amici demonu
que nob dignum afferant cureos tanqͣ aduitores colere debamus q¬
potius ut dẽceptores uitare debemus. Quos añt bonos ⁊ ideo nõ solum
potortiles uerum etiam bt̃os deorum noĩe sacris et sacrificus ꝑꝑuita
btimi post mortem adipiscendam colendos putant. Qualescũq illi sĩt
⁊ quolibet uocabulo digni sint nõ cos uelle ꝑtale religionis obsequin
nisiimu: deu coli a q̃uo creati. ⁊ cuius participatione beati sunt. adi¬
uante ip̃o in sequenti libro diligentius disseremus. Ueram bt̃ĩtudi¬

Expanded text:
beatitudinem perducendis mortalibus miseris, a quibus utraque differentia sepabeatitudinem perducendis mortalibus miseris, a quibus utraque differentia separantur. Qui autem medii sunt communem habendo inmortalitatem cum superioribus, miseriam cum inferioribus, quoniam merito malitiae miseri sunt, beatitudinem, quam non habent, inuidere nobis possunt potius quam praebere. Unde nihil habent amici daemonum quod nobpotius ut deceptores evitare debemus. Quos autem bonos, et ideo non solum immortales, verum etiam beatos deorum nomine sacris et sacrificiis propter vitam beatam post mortem adipiscendam colendos putant, qualescumque illi sint, et quolibet vocabulo digni sunt, non eos velle per tale religionis obsequium nisi unum Deum coli, a quo creati et cujus participatione beati sunt, adjuvante ipso, in sequenti libro diligentius disseremus. LIBER DECIMU
Abbreviated transcription (Latin):
deus pat̾ ex quo om̃ia ⁊nos in ip̃o. ⁊unus dñs iħs ep̃s ꝑ quẽ oĩa¬
nos ꝑip̃m. Non multu ergo de nomine disceptandu est cu res
mus qui dei uoluntate hominib ãnũctiarent.Illis aũt nõ
placet. qui ad hoc ministeriu. nõ ꝑillos quos deos appellant id
est ĩmortales et beatos s ꝑ demones fien credunt quos ĩmõta¬
les tantu nõ etia btos aũdent dicere. aut certe ĩmortales ac
beatos. ut tam̃ demones bonos nõ deos sublimit̾ collocatos.
⁊ ab humana contrectatione semotos. qͣ uis nominis cõtroue¬
sia uideatur tam̃ ita detestabile ẽ nom̃ demonu. ut hoc modis
om̃ib a sanctis angłis nos remonẽ̾ debennus. Nunc ergo liber
ute claudatur. ut sc̾iamus ĩmortales ac btos ꝙ libet nõcentur.
Qui tamen facti et creati sunt medios non eẽ ad ĩmortalemi

Expanded text:
Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jesus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jesus . 3. Non multum ergo de nomine disceptandum est, cum res imus, qui Dei voluntatem hominibus annuntiarent, illis autem non placet, quia hoc ministerium non per illos quos deos appellant, id est immortales et beatos, sed per daemones fieri credunt, quos immortales tantum, non etiam beatos audent dicere; aut certe ita immortales ac beatos, ut tamen daemones bonos, non et ab humana contrectatione semotos, quamuis nominis controuersia uideatur, tamen ita detestabile est nomen daemonum, ut hoc modis omnibus a sanctis angelis nos remouere debeamus. Nunc ergo ita liber iste claudatur, ut sciamus inmortales et beatos, quodlibet uocentur, qui tamen facti et creati sunt, medios non esse ad inmortalem
Abbreviated transcription (Latin):
si homines dicti sunt dii. ꝙ in pͦp dei sunt. quos ꝑ angłos uł ꝑ hoĩes
alloquitur ds quanto mag̾ ĩmortales eo nomine digni sunt. ꝗ ea¬
fruuntur beatitudine adqu̾am deum colendo cupiunt᷑̾ homines per¬
uenire. Quid respondebimus nͥ nõ frustra inscripturis sanctis expre¬
ssius homines nũcupatos deos q̃ illos ĩmortales btõs quibz nos
equales futuros in resurrectione ꝓmictitur ne scilicet ꝑꝑ illorum
excellentiam aliquẽ corum nob̾ constituẽ dm̃. infideł auderet infi¬
mitas qd̾ in homine facile ẽ uitare. ⁊ eidentius dici debuer̾t hoĩe
dei. in pͦp dei. ut certi ac fidentes fierent en ẽẽ dm̃ sun quidictus ẽ
tales illi ac beati qui in celis sunt nõ tam̃ dicti sunt di doꝵ id est
lii excelsi om̃s. Hinc ẽ quod ait apłs. Et si sunt qui dicantur di.i
siue in celo siue int̾ra. sicuti sunt dii multi ⁊ dnĩ multi. nob̾ tam̃ un

Expanded text:
si homines dicti sunt di, quod in populo Dei sunt, quem per angelos uel per homines si homines dicti sunt di, quod in populo Dei sunt, quem per angelos uel per homines adloquitur Deus, quanto magifruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo cupiunt homines pervenire; quid respondebimus, nisi non frustra in Scripturis sanctis expressius homines nuncupatos deos, quam illos immortales et beatos, quibus nos aequales futuros in resurrectione promittitur; ne scilicet propter illorum excellentiam aliquem eorum nobis constituere Deum infidelis auderet infirmitas. Quod in homine facile est evitare. Et evidentius dici debuerunt homines dii in populo Dei, ut certi ac fidentes fierent eum esse Deum suum, qui dictus est rtales illi, et beati, qui in coelis sunt, non tamen dicti sunt dii deorum, id est, lii Excelsi omnes. Hinc est quod ait Apostolus: Etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra; sicuti sunt dii multi, et domini multi: nobis tamen unus