comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluimus rursum uersus secutus
est. Cum admiratemur. testatus est dm̃
nescisse se hoe posse ante illud ei ꝑuñtũ
Ita quantum ad memoriam ꝑtinet tunc
se eius animus didicit: et qnͣcumq disce¬
ret. nisi temptando et exꝑiendo non poss
Et utiq anteq temptaret idem ipse erat.
Cur se gͥ nesciebat: sepe nos p̃sumimus
aliquid memoria retenturos: et ciumm id
putamꝰ non scribinus: nec nobis postea
cum uolumꝰ uenit in mentem: nosq pe¬
nitet credidisse uenturum. uellitteus nõ
illigasse ne fugeret. et subito rusus cum
ied non queramus occurrit. Num quid
nos non eramꝰ qñ id cogitabamus: nec
tñ in hoc sumꝰ quod fuimꝰ. qñ id cogita¬
re non possumus: Quid ẽ gͦ quod nes¬
etinꝰ. quomodo subtraimur. negamurq
nobis: item nescio quomͦꝰ ꝓferimur ad
nos. reddimur q nobis: quasi alii sumꝰ
et alii simꝰ qn̾ querimꝰ nec inuenimus
qd̾ in memoria nr̃a posuimꝰ: neq nos tp̃i

Expanded text:
uoluimus sursum uersus secutus uoluimus sursum uersus secutus est. cum ammiraremur, testatus est deum nescisse se hoc posse ante illud experimentum. ita, quantum ad memoriam pertinet, tunc se eius animus didicit et, quandocumque disceret, nisi temptando et experiendo non posset; et utique antequam temptaret, idem ipse erat: cur se igitur nesciebat ? Saepe nos praesumimus aliquid memoria retenturos et eum id putamus, non scribimus nec nobis postea cum uolumus uenit in mentem nosque paenitet credidisse uenturum nec litteris inligasse, ne fugeret; et subito rursus, cum id non quaeramus, occurrit: numquid nos non eramus, quando id cogitabamus ? nec tamen hoc sumus quod fuimus, quando id cogitare non possumus. quid est ergo, quod nescio quomodo subtrahimur negamurque nobis itemque nescio quomodo proferimur ad nos reddimurque nobis, quasi alii simus et alibi simus, quando quaerimus nec inuenimus quod in memoria nostra posuimus, neque nos ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
trans actum ẽ. nec p̃sens mͥ ẽ nec recens
ne id quid scio utrum id scierim obli¬
tusq sim: anuͦ nec tunc qñ factu
est id sentire ac nosse potuerim. Ecce
mͦ dum sumus dum uiuimꝰ. dun
nos iuiuere scumis dum meminisse
nos et intelligere et uelle certisumꝰ.
qui nos natiue nr̃ȩ magnos cognitores
eẽ iactamus. quid ualeat memoria
uel intelligentia nr̃a uel uolumtas:
ommnino nescimꝰ. Amicus quidam m̃s
iam ab adolescentia simpliciꝰ nomine.
homo excellentis mirabilis q memoriȩ.
cum interro gatus eẽt a nobis. quos uer¬
sus uirgilius in omnib libus supra
ultimos direrit. continuo celeriter
memortterꝰ respondit. Quefuimus
etiam suꝑiores ut diceret: dixit. Et cre¬
dimꝰ eum posse retrorsus recitare uir¬
gilium. De quocumq loco uoluimꝰ.
petiuimus ut faceret: fecit. Ue prosa
etiam dequacumq oratione ciceronis.
quem memoriȩ cõmendauerat id eũ
facere uoliuimus: et fecit quantum

Expanded text:
transactum est nec praesens mihi est nec recens. transactum est nec praesens mihi est nec recens. ne id quidem scio, utrum id scierim oblitusque sim, an uero nec tunc quando factum est id sentire ac nosse potuerim. Ecce modo, modo dum sumus, dum uiuimus, dum nos uiuere scimus. dum meminisse nos et intellegere et uelle certissimi sumus, qui nos naturae nostrae magnos cognitores esse iactamus quid ualeat memoria nostra uel intellegentia uel uoluntas omnino nescimus. amicus quidam meus iam inde ab adulescentia, Simplicius nomine, homo excellentis mirabilisque memoriae, cum interrogatus esset a nobis, quos uersus Vergilius in omnibus libris supra ultimos dixerit, continuo celeriter memoriterque respondit. quaesiuimus etiam superiores ut diceret: dixit. et credidimus eum posse retrorsus recitare Vergilium; de quocumque loco uoluimus, petiuimus ut faceret: fecit. prosa etiam de quacumque oratione Ciceronis, quam memoriae commendauerat, id eum facere uoluimus: quantum
Abbreviated transcription (Latin):
hec conatus dicere: non frustra ei dicit᷑.
altiora te ne quesieris et fortiora tene
sciutatus fueris. Neq enim altiora
sunt quam potest nr̃a statura contĩ¬
gere. s. quam potest nr̃a comectura
comprehendere: et fortiora quam po¬
test us humani  penetrare. Et tñ
non est coelum cęli. non dimensio
siderum. non motus maris atq terra¬
rum: non infernus inferior. Nos sumꝰ
qui nos comprehendẽ non ualeinus.
Nos modulum scientiȩ nr̃e altiores forti¬
oresq suꝑamꝰ. Nos non possumꝰ caꝑere
nos: et certe non fumꝰ ertra nos. Nec
ideo comparandi peccorib quia  qd̾ su¬
mus non penitus inuenimus: et com¬
parandos nos peccorib putas. si quod
fuimꝰ obliti suimus: si tñ id aliqn̾ no¬
ueramꝰ : Neq enim nunc antma mea
trahitur erparentib: aut insufflatur
adeo Utrum libet horum fecerit: tunc
fecit qñ me creauit. non etiam nunc
de me uel in me facit. Aetum illud atq:

Expanded text:
 conatus haec discere, non frustra ei dicitur:  conatus haec discere, non frustra ei dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris. neque enim altiora sunt quam potest nostra statura contingere, sed quam potest nostra coniectura conprehendere et fortiora quam potest uis humani ingenii penetrare; et tamen non est caelum caeli, non dimensio siderum, non modus maris atque terrarum, non infernus inferior, nos sumus, qui nos conprehendere non ualemus, nos modulum scientiae nostrae altiores fortioresque superamus, nos non possumus capere nos et certe non sumus extra nos. nec ideo comparandi pecoribus, quia id quod sumus non penitus inuenimus; et comparandos nos pecoribus putas, si quod fuimus obliti sumus, si tamen id aliquando noueramus? neque enim nunc anima mea trahitur ex parentibus aut insufflatur a deo: utrumlibet horum fecerit, tunc fecit quando me creauit, non etiam nunc de me uel in me facit; actum illud atque
Abbreviated transcription (Latin):
gitare dicamitr et qd̾ cogitamus millo
alio homine sciente sciamus: ipsum
tñ cor ubi cogitamꝰ nescimꝰ in qua parte
corporis habeamꝰ: nͥ ab alio discamꝰ qui
nescit quod cogitamus. Hec ignoro eum
audimus ut ex toto corde diligamus dm̃.
non hoc dici de illa particula carnis nr̃ȩ
nuȩ sub costis latet: s de illa ui quȩ co¬
gitationes sunt Que merito appellan¬
tur hoc nomine: quia sicut motus nõ
cessat in corde. unde sepulsus uique
aliquid cogitando u̾sare. uerumptñ
cum om̃is sensiis ab anima infit et
corpori. cur etiam in tenebris et oclis
elausis sensu corꝑis qui uocatur tac¬
tus m̃bra forinsecus nr̃a numeremꝰ
Ipsius enim anime interiore presentia
qua cunctis que uiuificat atq animat
p̾sto est. nulla intrinsecus nr̃a uisce¬
ra nouerimus: non mb̾dicos. empiri¬
cos. nec anatomicos. nec dogiaticos.
nec metodicos s hominem scire ar¬
bitror neminem: et quisquis fuerit¬

Expanded text:
gitare dicamur et quod cogitamus nullo gitare dicamur et quod cogitamus nullo alio homine sciente sciamus, ipsum tamen cor ubi cogitamus nescimus in qua parte corporis habeamus, nisi ab alio discamus qui nescit quod cogitamus. nec ignoro, cum audimus, ut ex toto corde diligamus deum, non hoc dici de illa particula carnis nostrae, quae sub costis latet, sed de illa ui, qua cogitationes fiunt; quae merito appellatur hoc nomine, quia sicut motus non cessat in corde, unde se pulsus diffualiquid cogitando uersare. uerum tamen cum omnis sensus ab anima insit et corpori, cur etiam in tenebris et oculis clausis sensu corporis, qui uocatur tactus, membra forinsecus nostra numeremus, ipsius autem animae interiore praesentia, qua cunctis quae uiuificat atque animat praesto est, nulla intrinsecus nostra uiscera nouerimus, non medicos empiricos nec anatomicos nec dogmaticos nec methodicos, sed hominem scire arbitror neminem. Et quisquis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ra atu fortiora id ꝑtinere non putas:.It
ego lunc tibi maiorem moueo questio¬
nem: cur paucissimi nouerint undeꝰ
agant qd̃ om̃s aguns. fortasse dicturus
es. qula illi dicerunt. artem a nathomi¬
cam uel empuricam. quas medicinalis
continer disciplina: quam pauci assecũ¬
tur: ceter uͦ ista discere noluerunt. cum
potuissent utiq si uoluissent. Ubi omit¬
to dicere cur multi conentur discere ista
nec possint. quia tardo qd̾ mirum est.¬
mirum inpediuntur ingenio ea disce¬
re ab aluis quȩ aguntur ab eis ipsis et in
eis ipsis: S hec ipsa ẽ. maruna questio
cur arte non mͥ opus sit. ut eẽ in celo so¬
lein sciam. et lunam et alia sidera: et
arte mͥ opus sit ut sciam qñ digitum
moueo unde incipiam. a corde ana
cerebro. an ab utroq an aneutro: et
doctore non egeam ut sciam quid sit tam
longe altius suꝑme: ab alio aũt homi¬
ne discere erpectem unde agatur a me
qd̾ agitur in me. Nam eium incorde co¬

Expanded text:
ra atque fortiora id pertinere non putas ? At ra atque fortiora id pertinere non putas ? At ego hinc tibi maiorem moueo quaestionem, cur paucissimi nouerint unde agant, quod omnes agunt. fortasse dicturus es, quia illi didicerunt artem anatomicam uel empiricam, quas medicinalis continet disciplina, quam pauci assequuntur, ceteri uero ista discere noluerunt, cum potuissent, si utique uoluissent. ubi omitto dicere, cur multi conentur discere ista nec possint, quia tardo. quod multum mirum est, inpediuntur ingenio ea discere ab aliis. quae aguntur ab eis. ipsis et in eis ipsis. sed haec ipsa est maxima quaestio, cur arte non mihi opus sit, ut esse in caelo sciam solem et lunam et alia sidera, et arte mihi opus sit, ut sciam quando digitum moneo, unde incipiam, a corde an a cerebro an ab utroque an neutro, et doctore non egeam. ut sciam quid sit tam longe altius super me, ab alio autem homine discere exspectem, unde agatur a me quod agitur in me. nam cum in corde co
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat: et qͦdnonẽ d̾ p̃teritis eiꝰ est s de
presentib prorsus ignoret: utium ue¬
nas moueat ut uiuat incorpore. neruos
aũt ut m̃bris corporis oꝑetur: et si ita
est cur neruos non moueat nisi uelit. pul¬
fus autem uenarum etiam si nolit sine
intermissione agat: De qua parte corꝑis
ceteris dominetur. quod egemonicon
uocant.utrum ande corde an de ce¬
rebro. andisꝑtiat de corde motibus. de
cerebro sensibus. an de cerebro et sensi¬
bus et uoluntarus motib de corde aũt
non uoluntariis uenatum pulsibus.
et si de cerebro illa duo facit cur senti¬
at et si nolit: m̾bra uͦ non moueat nisi
uelit : Cum gͥ hȩc in corpore nisi ipsa
non faciat. cur nescit qd̃ facit uel unde
facit. nec ei turpe ẽ. ista quoo nescit:
et turpe eristimas ẽẽ. sinesciat unde
uel quomͦ facta sit. cum se ipsa nonfe¬
cerit: Animau nulli sciunt quomͦ hec
et unde agat incorpore: idõ ad illa altio¬

Expanded text:
nesciat et quod non est de praeteritis eius, sed de nesciat et quod non est de praeteritis eius, sed de praesentibus prorsus ignoret, utrum uenas moueat ut uiuat in corpore, neruos autem utres membris corporis operetur, et si ita est, cur neruos non moueat, nisi uelit, pulsus autem uenarum, etiam si nolit, sine intermissione agat, de qua parte corporis ceteris dominetur quod ἡγεμονικόν uocant, utrum de corde an de cerebro an dispertite de corde motibus, de cerebro sensibus an de cerebro et sensibus et uoluntariis motibus, de corde autem non uoluntariis uenarum pulsibus, et si de cerebro illa duo facit, cur sentiat etsi nolit, membra uero non moucat nisi uelit? cum igitur haec in corpore nisi ipsa non faciat, cur nescit quod facit uel unde facit ? nec ei turpe est ista quod nescit et turpe esse existimas, si nesciat unde uel quomodo facta sit. cum se ipsa non fecerit? an quia nonnulli sciunt, quomodo haec et unde agat in corpore, ideo ad illa altio
Abbreviated transcription (Latin):
gentur. utrum in neriuis deputanda sit¬
fit cutis. utrum mossib dentes distant
enim qd̾ medulla carent: et quid ab ittrisq
differant ungues. qm̃ his cdutitia sum¬
ies sunt. p̃cidi aũt et crescere commune
illis ẽ cum capillis: quis nam sit usus
uenarum. non sanguinis s aeris quas
arterias uocant: hȩc atq huius modi de
natura corporis sui si anima nosse defi¬
detet. tunc nedicendum ẽ homini altiora
te ne quesieris. et fortiora te ne scruptatus
fueris: si aũt de sua origine quod nescit
inquirat. non ẽ altiꝰ neq fortius quam
ut᷑ possit apprehendere: et absurdum eris¬
timas atq incongruum rationi ut nes¬
ciat amma utrumnam diuinitus insus¬
flata sit. ande parentib tracta: cum hoc
iam preteritum non meminerit. et int̾
illa deputet quȩ irreuocabiliter sicut
infantiam et cetera recentis ab utero ȩta¬
tis oblita ẽ. si tñ cum consensu eius aliquo
in congrum ut corpus sibi subditum

Expanded text:
gent, utrum in neruis deputanda sgent, utrum in neruis deputanda sit cutis utrum in ossibus dentes — distant enim, quod medulla carent — et quid ab utrisque differant ungues, quoniam his duritia similes sunt, praecidi autem et crescere commune illis est cum capillis, quisnam sit usus uenarum non sanguinis, sed aeris, quas arterias uocant: haec atque huiusmodi de natura corporis sui si anima nosse desideret, tuncine dicendum est homini: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris, si autem de sua origine quod nescit inquirat, non est altius neque fortius quam ut id possit adprehendere ? et absurdum existimas atque incongruum rationi, ut nesciat anima utrum noua diuinitus insufflata sit an de parentibus tracta, cum hoc iam praeteritum non meminerit et inter illa deputet, quae inreuocabiliter sicut infantiam et cetera recentis ab utero aetatis oblita est, si tamen cum sensu eius aliquo incongruum, ut corpus sibi subditum
Abbreviated transcription (Latin):
dũm non facilius inuenerunt: An
quia hoc intra nos ẽ. ideo non altius
nobis ẽ : Interior enim ẽ. anunȩ nr̃e
natura quam corpꝰ: quasi uͦ corpus
ipsum non falius nosse potuit anima
extrinsecus ꝑ ocłos tꝑfius eorporis: qũã
intrinsecus ꝑ se ipsam. Quid enim est
intestinis corporis ubi non ẽ ipsa: Et
tñ etiam queq interna atꝙ uitalia
oculis corporis inquisiuit: et quiequid
ex eis discernere potuit. ꝑ oeulos corꝑis
didicit: et certe ibi erat etiam qñ illa nes¬
ciebat. Et cum iuscera intrinsecus nr̃a
non possint sine anima uiuere: faciliꝰ
ea potuit anima uuificare quam nos¬
se. Anforte ad euis cognitionem altuis
est corpus eiꝰ quam ipsa: Et ideo siuelit
inquirere atq disserere qñ sem̃ hominis
comu̾itatur insanguinem. qñ insolidam
carnem. qn̾ ossa durari. gn̾ incipiant
medullari. quot sint gn̾a uenarum atq
neruorum. quib discursib et anfractib
untuersuum corpus illȩ irrigent. illi alli¬

Expanded text:
dominum non facilius inuenerunt? an dominum non facilius inuenerunt? an quia hoc intra nos est, ideo non altius nobis est? interior enim est animae nostrae natura quam corpus. quasi uero corpus ipsum non facilius nosse potuit anima extrinsecus per oculos ipsius corporis quam intrinsecus per se ipsam. quid enim est in intestinis corporis, ubi non est ipsa? et tamen etiam quaeque interna atque uitalia oculis corporis inquisiuit et quicquid ex eis discere potuit per oculos corporis didicit. et certe ibi erat, etiam quando illa nesciebat. et cum uiscera intrinsecus nostra non possint sine anima uiuere, facilius ea potuit anima uiuificare quam nosse. an forte ad eius cognitionem altius illa est corpus eius quam ipsa et ideo si uelit inquirere atque disserere, quando semen hominis conuertatur in sanguinem quando in solidam carnem, quando ossa durari quando incipiant medullari, quot sint genera uenarum atque neruorum, quibus discursibus et anfractibus uniuersum corpus illae inrigent illi alli
Abbreviated transcription (Latin):
ut illo alim̃to paululum subtracto
continuo moriantur: Tu me docebis
aut quemq unde homines auunen¬
tur. qui nesciebas adhucusq unde u¬
tres qñ inflantur implentur: ytinã
quemadmod nescis uttum origo sit ani¬
marum: sic ego saltem sctrem utrum
mͥ in hac utta sciendum eẽt. Si enun ex
illis est altioribus quȩ inquirere scrupta¬
riq ꝓhibemur: tundumͤ ne hoc non ig¬
norando s querendo peccemus Neq
enim ꝓterea non eẽ de illis altioribus
putare debemus: quia non ad dei na¬
turam ꝑtinet s ad niãm. Quio qd nõ¬
nulla in oꝑib dei quam deus ipse in
quantum cognosci potest. disfiluis cog¬
noscuntur: Nam didicimus deum eẽ
trinitatem: quot aũt animalium
gn̾a creauit. saltem terresrium quȩ
in archam noe intrare potuerunt. ad¬
inic usq nescimꝰ: nͥ forte hoc tu iam di
dicisti. In libto aut̃ sapientiȩ scriptũ
est. Sienim tantum ualere potuert̃
ut possent estimare scłm: quomͦ eus

Expanded text:
ut illo alimento paululum subtracto ut illo alimento paululum subtracto continuo moriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines animentur, qui nesciebas adhuc usque unde utres, quando inflantur, inpleantur? utinam quemadmodum nescis unde origo sit animarum, sic ego saltem scirem utrum mihi in hac uita sciendum esset! si enim ex illis est altioribus, quae inquirere scrutarique prohibemur, timendum est, ne hoc non ignorando, sed quaerendo peccemus. neque enim propterea non esse de illis altioribus putare debemus, quia non ad dei naturam pertinet, sed ad nostram. Quid quod nonnulla in operibus dei quam deus ipse, in quantum cognosci potest, difficilius cognoscuntur ? nam didicimus deum esse trinitatem; quot autem animalium genera creauerit, saltem terrestrium, quae in arcam Noe intrare potuerunt, adhuc usque nescimus, nisi hoc tu iam forte didicisti. in libro etiam Sapientiae scriptum est: si enim tantum potuerunt ualere ut possent aestimare saeculum, quomodo eius
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere. Nam fateor dilectioni tuȩ.
quantum aitinet ad istam questio¬
nem ualde unum de duob cupio
nosse si possim: uel de animarum
origine qd̃ ignoro. uł utrum ꝑti¬
neat ad nos hoc nosse cum hic uuu¬
mus. Quid sienim ex. illis rebus est de
quib nobis dicitur. altiora te ne q̃si¬
eris. et fortiora te ne sciutatus fueris.
s quȩ p̃cepit tibi dñs illa cogita seꝑ:
utrum hoc nosse cupio. aut ab ipso
deo sciente quod ereat. aut etiam ab
aliquo dicto sciente quid dicat. non
ab homine nesciente quod anhelatur.
Infantiam suam quisq non recolit.
et putas hominem deo non docente
posse cognoscere ude in matris ute¬
ro uiuere cȩꝑit: p̃sertum si usq adeo
illum adhiĩe lateat humana natura
ut non solum quid intus habeat. uerũ
etiam quid ad eam forinsecus accedat
ignoret: Itã ne dilectissime tu me do¬
cebis. aut quemq unde homines nas¬
centes ammentur:: qui nesciebas ad¬
nucusq unde uiuentes sic alantur.

Expanded text:
sustinere. Nam fateor dilectioni tuae, sustinere. Nam fateor dilectioni tuae, quantum adtinet ad istam quaestionem, unum de duobus ualde cupio nosse, si possim, uel de animarum origine quod ignoro uel utrum pertineat ad nos hoc nosse cum hic uiuimus. quid si enim ex illis rebus est, de quibus nobis dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi dominus, illa cogita semper? uerum hoc nosse cupio aut ab ipso deo sciente quod creat aut etiam ab aliquo docto sciente quod dicat, non ab homine nesciente quod anhelat. infantiam suam quisque non recolit et putas hominem nisi deo docente posse cognoscere, unde in matris utero uiuere coeperit, praes-ertim si usque adeo illum adhuc lateat humana natura, ut non solum quid intus habeat uerum etiam quid ad eam forinsecus accedat ignoret ? itane, dilectissime, tu me docebis aut quemquam, unde homines nascentes animentur, qui nesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur,
Abbreviated transcription (Latin):
facillime posses. nondiuinas et mima¬
nas paginas ꝑscruptando. s inite aduer¬
tendo nosse cum uelles. Quomͦ gͥ com
uitam ut me doceas de origine anima¬
tum quod nescire confiteor.qui qd̃ tu¬
is naribus atq ore sine intermissio¬
ne facis. unde facias ignorabas: Et
prestet dñs ut a me commnonitus ce¬
das potius quam resistas tam in prom¬
tu posite atq aꝑtissime ueritati: nec
de utre inflando sic interroges pui¬
mones tuos. ut eos adu̾sus me habete
inalis inflatos. quam eis aquiescere
te docentibus: et responsum tibi ue¬
rum non loquendo. et altercando.s
spirando et respirando reddentibus
ꝓinde ignorantiam meam de origine
animaru te corripientem atq obiur¬
gantem non moleste fertem immo
insuꝑ et grãs magnas agerem. si eam
m non solum duris ꝑcuteres comuti¬
is. s ueris etiam extuteres dictis. Si
enim mͥ posses dicere quod nescio
non solum te uerbis. s et pugnis
cedentem deberem patientissime

Expanded text:
facillime posses non diuinas et humafacillime posses non diuinas et humanas paginas perscrutando, sed in te aduertendo nosse cum uelles. quomodo igitur tibi committam, ut me doceas de origine animarum, quod me nescire confiteor, qui quod tuis naribus atque ore sine intermissione facis unde facias ignorabas? et praestet dominus, ut a me commonitus cedas potius quam resistas tam in promptu positae atque apertissimae ueritati nec de utre inflando sic interroges pulmones tuos, ut eos aduersus me habere malis inflatos quam eis adquiescere te docentibus et responsum tibi uerum non loquendo et altercando, sed spirando et respirando reddentibus. proinde ignorantiam meam de origine animarum te corripientem atque obiurgantem non moleste ferrem, immo insuper et gratias magnas agerem. si eam mihi non solum duris percuteres conuiciis, sed ueris etiam excuteres dictis. si enim me posses docere quod nescio, non solum te uerbis, sed et pugnis caedentem deberem patientissime
Abbreviated transcription (Latin):
tura nr̃a cum corpore conputatur.
quamius dehis quibus constamus.
singulatim in singulis disseratur. ue¬
rum ego quam multa possim de hõĩs
natura scientissime disputare: si ex¬
plicare uelim plura uolumina imple¬
bo: multa me tñ ignorare confiteor.
Tu aũt quo ius ꝑtinere quos insupiori
libro de flatu hominis disputaumꝰ
utrum ad anmȩ naturam quia ipsa
agit in homine. an ad corporis qd ab ea
mouetur ut idagat. an adhiuus aeris.
cuius reciprocatu idagere declaratur.
an potius ad omnia tria: ad animam
scilicet quȩ corpiis mouet. et adcorpus
qd moti filatum recipit atq reddit. et
adauram istam undiq circum fusam.
quȩ intrando alit. releuat exeundo:
Et tñ hoc litteratus homo atq facundus
utiq nesciebas: qñ credebas docebas. et
seribebas. et inconuentum multitudi¬
iis congregate legebas. et natura nra u
trem inflare. et natura nr̃a nos nichil
minus habere. eum hoc unde faciamus

Expanded text:
tura nostra cum corpore computatur, tura nostra cum corpore computatur, quamuis de his quibus constamus singillatim singulis disseratur. uerum ego quam multa possim de hominis natura scientissime disputare, si explicare uelim. plura uolumina inplebo; multa me tamen ignorare confiteor. Tu autem quo uis pertinere, quod in superiore libro de flatu hominis disputauimus, utrum ad animae naturam. quia ipsa id agit in homine, an ad corporis, quod ab ca mouetur ut id ay;t, an ad huius aeris, cuius reciprocatu id agere declaratur, an potius ad omnia tria, ad animam scilicet, quae corpus monet et ad corpus quod motu flatum recipit atque reddit et ad auram istam undique circumfusam quae intrando alit, releuat exeundo? et tamen hoc litteratus homo atque facundus utique nesciebas, quando credebas et dicebas et scribebas et in conuentu multitudinis conrogatae legebas, ex natura nostra nos utrem inflare et in natura nostra nos minus nihil habere, cum hoc unde faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
nobis naturam nrãm nescire concedas.
ut apeccoribus salua sit nr̃a distantia.
et considera tn ne plus apeccorib distec
qui enus aliquid senescire scit: quam
qui se putat scire quod nescit. Natura
certe tota hominis ẽ. sp̃c anima et corpꝰ
Quisquis gͦ anatura humana corpus
alienare uult: desipit. Medici tn qui
appellantur anathomici. ꝑ m̃bra. ꝑ
uenas. ꝑ neruos. ꝑ ossa. ꝑ medullas. ꝑ
interiora uitalia. etiam uiuos hoĩes
quandiu inter manus rimantium
uiuere potuerunt. dissiciendo serup¬
tati sunc ut naturam corporis nossent:
nec tam̃ nos quiꝰ ista nescimꝰ peccoribus
compararunt: nisi forte dicturus es eos
peccorib comparandos. qui animȩ natu¬
ram. non qui corporis nesciint. Non gͦ
ita p̾loqui debiusti. Neq enim aisti quid
differt homo peccore. sinescit de animȩ
suȩ qualitate atq natura. s aisti. si nes¬
cit desua qualitate disquirete naturaq
atq disserere. Qualitas utiq nr̃a et na¬

Expanded text:
nobis naturam nostram nescire concedas, nobis naturam nostram nescire concedas, ut a pecoribus salua sit nostra distantia, et considera tamen, ne plus a pecoribus distet qui eius aliquid nescire sc scit, quam qui se putat scire quod nescit. natura certe tota hominis est spiritus, anima et corpus; quisquis ergo a natura humana corpus alienare uult, desipit. medici tamen, qui appellantur anatomici, per membra, per uenas, per neruos, per ossa, per medullas, per interiora uitalia etiam uiuos homines quamdiu inter manus rimantium uiuere potuerunt dissiciendo scrutati sunt, ut naturam corporis nossent, nec tamen nos, quia ista neseimus, pecoribus compararunt. nisi forte dicturus es eos pecoribus comparandos, qui animae naturam, non qui corporis nesciunt. non ergo ita praeloqui debuisti. neque enim aisti: \'quid differt homo pecore, si nescit de animae suae qualitate atque natura\', sed aisti: si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere. qualitas utique nostra et na
Abbreviated transcription (Latin):
serere: Quod sensisse ita uideris tanquam
de uniu̾sa qualitate sua atq natura
homo disquirere ac disserere debeat:
ut nichil eum sui lateat. Quod siita e̾:
iam te peccoribus comparabo. si mͥ nõ
responderis tuorum numerum capil¬
hacuita. aliqua nos ad naturam nrã
ꝑtinentia nescire concedis.quero id
quantum quatenus usq concedas
ne forte et tibi sit mirum quod anunȩ
nr̃ȩ non omnimodo scimꝰ originem.
quanius qd ad salutem ꝑtinet fidei.
diuutus animam datam. eamq nõ
eius cuius deus ẽ naturȩ eẽ. remotis
ambagibus nouerimꝰ. An forte hactenꝰ
putas naturam suam cuiq nesciendã
quatenus eam tu nescis. hactenꝰ q scien¬
dam quatenus eam tu scire potueris.
ut si paulo amplius te quisq nescierit.
eum peccoribꝰ conpares quod scientior
illo ẽẽ potiusti : Atq itasi quis paulo
plus te scierit. eadem iusticia te ille pec¬
corib comparabit. Uic gͦ quatenus tu¬

Expanded text:
serere? quod sensisse ita uideris, tamquam serere? quod sensisse ita uideris, tamquam de uniuersa sua qualitate atque natura sic homo disquirere atque disserere debeat, ut nihil cum sui lateat. quod si ita est, iam te pecoribus comparabo, si mihi non responderis tuorum numerum capiliamus in hac uita, aliqua nos ad naturam nostram pertinentia nescire concedis, quaero id quantum quatenusque concedas, ne forte et hoc ibi sit, quod animae nostrae non omni modo scimus originem; quamuis, quod ad salutem pertinet fidei!, diuinitus animam datam eamque non eius cuius deus est esse naturae remotis ambagibus nouerimus. an forte hactenus putas naturam suam cuique nesciendam, quatenus eam tu nescis, hactenusque sciendam, quatenus eam tu scire potueris, ut, si paulo amplius te quisque nescierit, eum pecoribus compares, quod scientior illo esse potuisti, atque ita si quis eam paulo plus te scierit, eadem iustitia te ille pecoribus comparabit? dic ergo quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
piat: Ista tua nĩȩ ignorantiȩ dissertis¬
sima et luculentissima castigatio. om̃ia
quȩ ad naturam hominis ꝑtinent. sic
te scire conpellit: ut sieorum aliquio
ignoraueris non meo s tuo iridicio pec¬
corib conpateris Quanius enim nos
insignitius uidearis attingere. eoqd̾ di¬
isti homo cum eẽt inhonore non intel¬
lȩrit: quia in quotu non eshonore
sumꝰ eccłiȩ: tn̾ etiam tu. in eo es honore
naturȩ ut peccorib p̾feraris: quibus
si aliquid eorum que ad naturam tuã
constat ꝑtinere nesciueris. Neq enim
eos asꝑsisti ac reprehensione tantũmͦ
qui hoc nesciunt quiod ego nescio. hoc
ẽ humanȩ ammȩ originem: quam
quid̃ non penitus nescio. Scio enim
dm̃ flasse infaciem pͥmi hominis.
factum q ẽẽ hominem in animam
uuiam. Qd tñ nͥ legissem: ꝑ me ipse
scire non possem. S diristi. Quid aũt¬
homo differtapeccore. sinescit de sua
qualitate naturaq disquirere. atq dis¬

Expanded text:
piat! Ista tua nostrae ignorantiae disertispiat! Ista tua nostrae ignorantiae disertissima et luculentissima castigatio omnia, quae ad naturam hominis pertinent. sic te scire conpollit, ut, si eorum aliquid ignoraueris, non meo, sed tuo iudicio pecoribus compareris. quamuis enim nos insignitius uidearis adtingere eo quod dixisti: homo o cum e s s et inhonore, non intellexit, quia in quo tu non es honore sumus ecclesiae, tamen etiam tu in eo es honore naturae, ut pecoribus praeferaris, quibus si aliquid eorum quae ad naturam tuam constat pertinere nesciueris. neque enim eos aspersisti hac reprehensione tantummodo, qui hoc nesciunt quod ego nescio, hoc est humanae animae originem — quam quidem non penitus nescio; scio enim deum flauisse in faciem primi hominis factumque esse hominem in animam uiuam; quod tamen nisi legissem, per me ipse scire non possem — sed dixisti: quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque dis
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. sibi ipsi nabeatur ignotus. Qiuio
aũt differt homo peccore sinescit de
sua qualitate naturaq disquirere
atq disserere: ut merito in illum cõ¬
ueniat quod scriptun ẽ. homocum
eẽt in honore. non intellent assimnilatꝰ
ẽ iumentis et conꝑatus est eis: Nam
diderit. ipsumq hominem animal
rationale intellectus capacem. rationis
conpotem sensuq uiuacem. qui oĩa
rationis exꝑitia. prudentiȩ ordinati¬
one clistribuat. ꝓcreauerit: quid tam
inconuenientet dicipotest quamut
eum sola sui notione fraudauerit:
Et cum sapientia mundi quȩ sese
usq ad ueri cognitionem suꝑuacua
quid̃ c inuestigatione ꝓtendit. quia
scire nequit ꝑ quem licet quȩ sunt
uera cognosci: aliqua tñ uicina ĩmo
affinia ueritati temptauerit suꝑ ani¬
me natura despicere: qm̃ indecens
atq pudendum ẽ religiosum quẽ¬
quam de hoc ip̃o aut nichil sapere
aut penitus sibi interdirisse ne sa¬

Expanded text:
tiam, sibi ipsi habeatur ignotus. Quid tiam, sibi ipsi habeatur ignotus. Quid autem differt homo a pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere; ut merito in illum conveniat quod scriptum est, Homo cum esset in honore, non intellexit; assimilatus est jumentis, et comparatus est eis . Nam diderit, ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque uiuacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit, quid tam inconuenienter dici potest quam ut eum sola sui notione fraudarit ? et cum sapientia, mundi, quae sese usque ad ueri cognitionem superuacua quidem inuestigatione protendit, quia scire nequit per quem licet quae sunt uera cognosci, aliqua tamen uicina, immo affinia ueritati temptauerit super animae natura dispicere, quam indecens atque pudendum est religiosum quemquam de hoc ipso aut nihil sapere aut penitus sibi interdixisse ne sa
Abbreviated transcription (Latin):
me nescire. ilterum. qd̾ animam sei¬
re me dixi spm̃ eẽ non corpꝰ.s in hoc
altero duo rep̃hendisti. unum quod¬
et corpus eẽ animam: et non eẽ spm̃
sione qua me tibi purgo inte ipso dis¬
ce disce quȩ purges Recole u̾ba libritui.
ubime primitus nominasti. Scio in¬
quis plerosq et facile ꝑttissimos uiros
insuꝑ et consultos. tenuisse silentiũ.
aut nichil exp̃ssius elocutos. cum dif¬
finitionem disputationibus sius in¬
choata cepositione sustraherent: sicu¬
tinup aꝑte augustini doctissimi uiri
p̃dicatiq ep̃i. conp̃hensum litteris lec¬
titaui: molestius quid reor ut ac ue¬
recundius huuisce rei archanarimã¬
tes. intra se ipsos tractatus sui deuo¬
rasse iudicium: neq se posse ex hinc
aliquid deterininare ꝓfessos s. michi
crede satis suꝑq uidetur absurdum
atq in congrim ratiomiut homo
ipse expers sui sit: aut is qui rerum
omnum creditur adeptus eẽ noti¬

Expanded text:
me nescire; alterum, quod animam scime nescire; alterum, quod animam scire me dixi spiritum esse, non corpus. sed in hoc altero duo repet corpus esse animam, et non esse spirsione qua me tibi purgo, in te ipso disce quae purges. Recole verba libri tui, ubi me primitus nominasti. « Scio, » inquis, « plerosque et facile peritissimos viros, insuper et consultos tenuisse silentium, aut nihil expressius elocutos, cum definitionem disputationibus suis inchoata expositione subtraherent; sicuti nuper apud te Augustini doctissimi viri praedicatique episcopi comprehensum litteris lectitavi: modestius quidem, ut reor, ac verecundius hujusce rei arcana rimantes, intra se ipsos tractatus sui devorasse judicium, neque se posse ex hinc aliquid determinare professos. Sed mihi, crede, satis superque videtur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit, aut is qui rerum omnium creditur adeptus esse noti
Abbreviated transcription (Latin):
seutis. Unde te intelligere oportet qũã¬
to eẽ debeat nobis cura maior dĩcas
oues reuocare ab errorribus: si et ouibꝰ
turpe est uitia pastorum siqua cog¬
nouerint eisclem occultare pastorib.
Ofi illa rep̃henderes mea: que iusta
rephensione sunt digna. Neq enim
uegare debeo sicut in ipsis moribus.
ita multa eẽ intam multis opusculis
meis. quę̧ possint iusto iudicio et nui¬
la temeritate culpari. Er. quib si ali¬
qua re prehenderes. illic et tibi fortassis
ostenderem qualem te eẽ in quibus
non ꝑperam rep̃henderis uellem: me
Utibi iuniori maior. et pp̃ositus sub¬
lito correctionis exemplum quanto
imiliuis tanto salubrius en berem
S ea in me rep̃hendisti quȩ non comi¬
gerere humilitas s partim fateri. par¬
um defendere ueritas cogit. hȩc uit
sunt. Unum quod de origine anima¬
rum quȩ pꝰ primum hominem date
sunt uel dantur hominibꝰ. non sum
ausus aliquid diffinire quia fateor

Expanded text:
sentis. unde te intellegere oportet, quansentis. unde te intellegere oportet, quanto esse nobis debeat cura maior dominicas oues reuocare ab erroribus, si et ouibus turpe est uitia pastorum, si qua cognouerint, eisdem occultare pastoribus. o si illa reprehenderes mea, quae iusta reprehensione sunt digna! neque enim negare debeo sieut in ipsis moribus ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possint recto iudieio et nulla temeritate culpari. ex quibus si aliqua ipse reprehenderes, illic tibi fortassis ostenderem, qualem te esse in quibus non perperam reprehenderis uellem meque tibi iuniori maior et praepositus subdito correctionis exemplum quanto humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti, quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim defendere ueritas cogit. Haec autem sunt: unum, quod de origine animarum, quae post primum hominem datae sunt uel dantur hominibus, non sum ausus aliquid definire, quia fateor
Abbreviated transcription (Latin):
cape nuie
de me ipso
que cibi di
nim me bis nunero exprimens nom̃¬
etiam meum: et cum te in principio
libri tii imꝑitiȩ tuȩ admodum con¬
scuum. et doctrine adminiculo destitu¬
tum. me uͦ ubi nominasti doctissimĩ
ac ꝑttissimum direns: tũ quibus in reb
uisus es tibi nosse qd̾ egouel nescire me
fateor. uel quamius nesciebam scire p̃¬
sumo: libertate qua non oportebat
non tantum senem iuuenis et ep̃m lai¬
cus. uerum etiam hominem tuo uidi¬
cio doctissimum et ꝑitissumum nou
dubitasti reprehendere. Ego aũt et me
doctissimum ac ꝑitissimun nescio
immo uͦ me uon ẽẽ certissime scio: et¬
si fieri posse non ambigo ut aliquio
imperito et indocto cpiam scire cõ¬
tingat qd̾ aliquis laicus doctus et ꝑitꝰ
ignorat: et in hocte plane laudo qd̃
uertatem et simiunq ꝑcepisti. certe
quam pritasti homini p̃trilisti. Ideo
quidem temere. quia eristimasti scire¬
te quod nescis. s ideo libere quia ꝑso¬
nam non reueritus elegisti aꝑire quod

Expanded text:
cipe nunc de me ipso quae tibi dicnim me bis numero exprimens etiam meum nomen et cum te in principio libri tui inperitiae tuae ammodum conseium et doctrinae amminiculo destitutum, me uero ubi nominasti doctissimum ac peiitissimum dixeris, tamen quibus in rebus tibi uisus os nosse quod ego uel nescire me fateor uel, quamuis nesciam, scire praesumo, libertate qua oportebat non tantum senem inuenis et episcopum laicus, uerum etiam hominem tuo iudicio doctissimum et peritissimum non dubitasti reprehendere. ego autem et me doctissimum ac peritissimum nescio, immo uero me non esse certissime scio et fieri posse non ambigo, ut aliquid inperito et indocto cuipiam scire contingat, quod aliquis doctus et peritus ignorat, et in hoc te plane laudo, quod ueritatem, etsi non quam percepisti, certe quam putasti, homini praetulisti; ideo quidem temere, quia existimasti te scire quod nescis, sed ideo libere, quia personam non reueritus elegisti aperire quod
Abbreviated transcription (Latin):
ipfe quidat: ut animam merittun ali¬
quod ꝑdidisse ꝑcarnem. qd̾ habuerit
ante carnem: aut animam ꝑcarnem
reparare habitudinem priscam ꝑ quę
ipsam carnem renasci ꝑ quam merue¬
rat inguinari: aut quod anima ante
omne peccatum merui̾t ẽẽ peccatru:
aut nifantes fine regeneratione bap¬
tismatis mortuos ad indulgentiam
ꝑuenire originalium peccatorum:
aut eos quos dñs p̾destinauit ad uap¬
tisinum posse ante defungi. nec in eis
his qui priusquam baptiaentur expi¬
rant. quod scriptum est dictum ẽẽ: rap¬
tus est ne malitia mutaret illius intel¬
lectiu: atq ad hunc sensum cetera ꝑ¬
tinentia: aut earum aliquas mansiones
ertra regnum dei eẽ. quas multas indo¬

Expanded text:
ipse qui dat\'; aut \'animam meritum aliipse qui dat\'; aut \'animam meritum aliquod perdidisse per carnem, quod habuerit ante carnem\'; aut \'animam per carnem reparare habitudinem priscam perque ipsam carnem renasci, per quam meruerat inquinari\'; aut \'quod anima ante omne peccatum meruerit esse peccatrix\'; aut \'infantes sine regenerationis baptismate mortuos ad indulgentiam peruenire originalium peccatorum\'; aut \'eos, quos dominus praedestinauit ad baptismum, posse ante defungi nec in eis qhis, qui priusquam baptizentur exspirant, dictum esse quod scriptum est: raptus est, ne malitia mutaret illius intellectum atque ad hunc sensum cetera pertinentia; aut \'earum aliquas mansiones extra regnum dei esse, quas multas in do
Abbreviated transcription (Latin):
latur in psalino sp̃c tempestatis. Quaꝓpt̃¬
et in quibus anima. est. etiam spm̃ nun¬
cupari. puto. quod admonitus his quȩ
cominemoram diuinarum testimoniis
paginarum ubi et anima peccoris cuius
non est intellectus. appellata legitur sp̃c.
non negabis ulterius. Quod cura si et illa
quȩ de anima in corporea disputata sũt
capis et fapis. non est unde tibi displiceã
spm̃: quia et corpus non ẽẽ monstratur
et gn̾ali nomine sp̃c numcupatur. Quam¬
obrem si adte nr̃os libros impessa dilectio¬
ne conscriptos. repensa dilectione sumnis
et legis: sum principio primi tuilibri. au¬
dis et te ipsum. et ftudes ficut dixisti tu¬
am sententiam non tueri. su improbabi¬
lis detegatur: illa p̃cipue undecim ca¬
ue de quib te in libro suꝑiori cõmonui:
nec animam sic dicas ex deo. ut eam nõ
de nulla nec de alia ẜ de fua natura cre¬
auerit: aut quod ꝑ infuitum tempus
atq ita semꝑ animas dec. ficut semꝑ ẽ

Expanded text:
latur in psalmo Spiritus tempestatis; quaproptlatur in psalmo Spiritus tempestatis; quapropter eam quae anima est, etiam spiritum nuncupari puto, secundcommemoraui, diuinarum testimoniis paginarum, ubi et anima pecoris, cui non est intellectus, appellata legitur spiritus, non negabis ulterius. quocirca si et illa quae de anima incorporea disputata sunt capis et sapis, non est unde tibi displiceam, sed spiritum, quia et corpus non esse monstratur et generali nomine spiritus nuncupatur. Quamobrem si hos ad te libros inpensa dilectione conscriptos repensa dilectione sumis et legis, si in principio primi tui libri audis et te ipsum et studes, sicut dixisti, \'tuam sententiam non tueri, si inprobabilis detegatur\', illa praecipue undecim caue, de quibus in libro superiore commonui: ne \'animam sic dicas ex deo, ut eam non de nulla nec de alia, sed de sua natura creauerit\'; aut \'quod per infinitum tempus atque ita semper animas det, sicut semper est
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentium: et ꝓducat terra animam
uiuentem. uUt ergo plenissime ac planissi¬
me noueris eam quȩ anima ẽ more diui¬
norum eloguiorum etiam spm̃ dici: ap¬
pellatur peccoris sp̃c. Et utiq non hñt
peccora illum spm̃: quem tua dilectio
discernens ab anima difiniuit. Unde
manifestum est quod gn̾ali uocabulo
anima peccoris recte potuit sic uocari:
sicut legitur in libro eccliastes. Qui scit
sp̃c filiorum hominis. si ascendat ip̃e¬
sursum: et sp̃c peccons si descendat ip̃e
deorsum interram: Itemo in diluui
uastitate ita scriptum ẽ. Et mortua est
omnis caro que mouebatur suꝑ t̾ram.
uolatilium peccorum. et ium̃torum ec
ferarum. et omnis serpens qui inouetur
suꝑ terram: et omins homo. et omnia
omnibus dubitationis ambagibiis. gn̾ale
animȩ nom̃ ẽẽ intelligimus spm̃: cuius
quidem nominis significatio tam late
patet. ut etiam deus uocetur sp̃c: et iste fla¬
tus aerius quamuis fit corporeus. appel¬

Expanded text:
uiuentium, et: producat terra animam uiuentium, et: producat terra animam uiuentem. ut ergo plenissime ac planissime noueris eam quae anima est more diuinorum eloquiorum etiam spiritum dici, appellatur pecoris spiritus. et utique non habent pecora illum spiritum, quem tua dilectio discernens ab anima definiuit. unde manifestum est, quod generali uocabulo anima pecoris recte potuit sic uocari, sicut legitur in libro Ecclesiaste: quis scit, spiritu sfiliorum hominis si ascendat ipsursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram. Itemque in diluvii vastitate ita scriptum est: Et mortua est omnis caro, quae movebatur super terram, volatilium, pecorum, et jumentorum, et ferarum, et omnis serpens qui movetur super terram: et omnis homo, et omnia omnibus dubitationis ambagibus, generale nomen animae esse intelligimus spiritum. Cujus quidem nominis significatio, tam late patet, ut etiam Deus vocetur spiritus; et iste flatus aerius, quamvis sit corporeus, appel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtia: quod et alio loco scriptum est:
nolite ẽẽ sicut equus et mulus quib
non est intellectus. Quȩ cum ita suit.
anima distinguere nitereris. hȩc anima
inquis quȩ exflatu dei originem ht̃:
sine sensu ꝓprio ato intellectu intimo.
ẽẽ non potuit quod est sp̃e. Et paulo
post. Et quanuis anima inquis anunet
corpus: tñ quod sentit quod sapit. qd̃
uiget. sp̃c sit neccesse est. Item paulo pꝰ¬
post. Aliud erit inquis anima: et aliud
sp̃c sapientia et sensus animȩ. his uer¬
bis saus indicas quid ẽẽ sp̃m hominis
sentias. id est racionale nr̃m quo fen¬
tit atq intelligit anima. nonsieut
sentitur corporis sensibus: s sicut est
ille intimus sensus erͣ est appellata sen¬
tentia. hinc aũt peccorib sine dubita¬
tione p̃ponimur. eoquod sint illa ratio¬
nis exꝑtia. Non hñt itaq spm̃ peccora idẽ
intellectum. et rationis ac sapientie sensũ:
s animam tantum. Nam et de illis dictũ
ẽ. ꝓducant aquȩ repentia animarum

Expanded text:
oco scriptum est: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. quae cum ita sint, anima distinguere niteris: "haec anima" inquis "quae ex flatu dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod espost: « Et quamvis anima, » inquis, « animet corpus; tamen quod sentit, quod sapit, quod viget, spiritus sit necesse est. » Item paulo post: « Aliud erit, » inquis, « anima, et aliud spiritus, sapientia et sensus animae. » His verbis satis indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est, rationale nostrum, quo sentit atque intelligit anima; non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. Hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. Non habent itaque spiritum pecora, id est, intellectum et rased animam tantum. nam et de illis dictum est: producant aquae repentia animarum
Abbreviated transcription (Latin):
libus uerum etiam iminutabilib reb:
eo ordine facta. ut cum se ad eares mouet
quibus conera est uel ad se ipsam: in
quantum eas uidet in tantiun de his
ueta respondet. Nec sane om̃s artes eomͦ
secum attulit acsecum ht̃: nam de artib
quȩ ad sensum corporis ꝑtinent. sicut
iulta medicine. sicut astrologie omnia.
nisi quod hicdidicit non potest dicere:
ea uͦ quȩ sola intelligentia capit. ꝓpter
id quod dixi cum riel ase ipsa uel ab alo
fuerit bene interrogata et recordata res¬
pondet. duo loco uellem inquam hinc
plura dicere ac me ipsum constringere.
dum quasi tibi p̃cipio: ut nichil aliuo
agerem quam redderer mͥ. cui me mari¬
me debeo s qm̃ prius sibi ipłi homo¬
reddendus est. ut illinc quasi gradu
facto surgat atq attollatur ad dm̃: sic̃
filius ille minor prius reuerfus est ad
semet ipfum. et tunc ait surgam et ibo
ad patrem meum: et ideo sic locutus sum.
Nemq mor addidi: atq ita fieri amicũ

Expanded text:
libus, verum etiam immutabilibus rebus, libus, verum etiam immutabilibus rebus, eo ordine facta, ut cum se ad eas res movet quibus connexa est, vel ad seipsam, in quantum eas videt, in tantum de his vera respondeat. Nec sane omnes artes eo modo secum attulit, ac secum habet: nam de artibus quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit, non potest dicere. Ea vero quae sola intelligentia capit, propter id quod dixi, cum vel a seipsa vel ab alio fuerit bene interrogata, et recordata respondet. 3. Alio loco: Vellem, inquam, hinc plura dicere, ac meipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem quam redderer mihi, cui me maxime debeo. reddendus est, ut illic quasi gradu facto inde surgat atque attollatur ad Deum, sicut filius ille minor prius reversus est ad semetipsum, et tunc ait: Surgam, et ibo ad patrem meum ; ideo sic sum locutus. Denique mox addidi: Atque ita fieri amicum
Abbreviated transcription (Latin):
neadem urbe scripsi dialogum. inquo
de anima multa qͥrunt᷑ ac disserunt᷑.
idest uude fit. qualis fit. quanta
sit. cur corpori fuerit data: cum
ad corpus uenerit qualis efficiatur.
qualis cum recesserit. S qĩn quan¬
ta sit diligentissime acsubtillissi¬
me disputatum est. ut eam si pos¬
semus ostenderemus corporalis
quantitatis nonẽẽ. et tñ magnũ
aliquid ẽẽ: ex hac una inquisitio¬
ne totus lbet nomen accepit. ut
appellaretur de quantitate animȩ. In
quo libro illud quod diri om̃s artes a¬
aluo quicꝙ ẽẽ quod dicitur discere. qmͣ
reminisci et recordari: non sie accipien¬
dum est quasi ex hoc ꝓbetur anima uel¬
me uel in alio corpore. uel alibi siue in
corpore siue ertia corpus alioñ iurisse:
et ea quȩ interrogata respondet cum
hic non didicerit in alia uita ante didi¬
cisse. fieri enim potest sicut iam etiam
in hoc opere tam supra diximus: ut
noc ideo possit quia natura intelligibi¬
lis et conectitur non solum intelligibi¬

Expanded text:
eadem urbe scripsi dialogum, in quo de anima multa quaeruntur ac disseruntur, id est unde sit, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, cum ad corpus uenerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit. sed quoniam quanta sit diligentissime ac subtilissime disputatum est, ut eam, si possemus, ostenderemus corporalis quantitatis non esse et tamen magnum aliquid esse, ex hac una inquisitione totus liber nomen accepit, ut appellaretur de animae quantitate. In eo libro illud, quod dixi, omnes artes aaliud quidquam esse id quod dicitur discere, quam reminisci ac recordari , non sic accipiendum est, quasi ex hoc approbetur, animam vel hic in alio corpore, vel alibi sive in corpore, sive extra corpus, aliquando vixisse; et ea quae interrogata respondet, cum hic non didicerit, in alia vita ante didicisse. Fieri enim potest, sicut jam in hoc opere supra diximus, ut hoc ideo possit, quia natura intelligibilis est , et connectitur non solum intelligibi