comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii teneantur custodia neo sint cumdno suo dequib seriptũ est:
sequuntur agnum quocumq uadit :ͦSi agnus ubiq ergo & hi
qui cum agno sunt ubiq esse credendis : &cum diabolus & demo¬
nes toto uagentur orbe & celeritate nimia ubiq p̃sentes sint.
de exire non poterunt : dicis in libellotuo. quod dum uiuimus mutuo
pro nob oare possimus : postquã autem mostui fuerimus nullius
sit proalio exauchenda oratio ⁊ p̃sestim cummastrres ultionẽ sui san¬
gułs obsecrantes imp&rare non quiuerint : sia postoli & mastyres
adhuc incorport constituti. possunt orare ꝓc& eris. quando dese adhuc
debent et̃ solliciti quanto magis post coronas uictorus & triumphos e
unus homo morses sefcentis milib: armitorum inp&rata dõ ueniã :
ueniã dep̃catur & post quã cũ xp̃o eẽ coeperint minus ualebunt :
paulus a postolus ducentas septuaginta sex sibi dic̃ in naui animas con¬

Expanded text:
judicii teneantur custodia, nec sint cum Domino suo, de quibus scriptum est: judicii teneantur custodia, nec sint cum Domino suo, de quibus scriptum est: Sequuntur Agnum, quocumque vadit . Si Agnus ubique, ergo et hi qui cum Agno sunt, ubique esse credendi sunt. Et cum diabolus et daemones toto vagentur in orbe, et celeritate nimia ubique praesentes sint, de exire non poterunt? Dicis in libello tuo, quod dum vivimus, mutuo pro nobis orare possumus; postquam autem mortui fuerimus, nullius sit pro alio exaudienda oratio: praesertim cum martyres ultionem sui sanguinis obsecrantes, impetrare non quiverint . Si apostoli et martyres adhuc in corpore constituti possunt orare pro caeteris, quando pro se adhuc debent esse solliciti: quanto magis post coronas, victorias et triumphos? Unus homo Moyses, sexcentis millibus armatorum impetrat a Deo veniam deprecatur; et postquam cum Christo esse coeperint, minus valebunt? Paulus apostolus ducentas septuaginta sex sibi dicit in navi animas con
Abbreviated transcription (Latin):
lantis iuloꝵ sorefuira ⁊ p̃sontiã conficent᷑: sacrilegus dicend & mune eugust
archadius qui ossa beati samuelis longo post tepr̃e. deudea transtult
traciam  gm̃s ep̃ nosolũ sacrilegis& fatui iudicandi quirem uilissimi
& cineres dissolutos inserico & uase aureo postauer: stultomniũ eccle¬
rentur populorũ examina & in xp̃i laudes una uoce resonarent : uideli¬
c& adoe abant samuhele & non xpm̃ : cuius samuhel & leuita & ꝓph&es
fuit ⁊ mostuum suspicaris : &id cir co blasphemias i lege euangelium dĩ
aibraham ds isaac & ds̃iacob: nonẽ ds̃ mostuorũ seduiuoꝵ ⁊ siergo uiuunt
honesto uxtate carcere non cluduntur yais ent̃ uel in sinu abrahat. uel
disse : nec posse suis tumulis dit ũbi uoluerint adesse p̃sentes: sena
toriȩ uidelic& dignitatis s̃ : ut ñ int̃ homicidas te terrimo carcere : sed
in libera honestaq custodia infostunatoꝵ insulis. & incampis elrsisre clu¬
dantur : tu dõ leges pones tu a postolis uincla inicies : Etusq ad diem

Expanded text:
lantii illorum se sentire praesentiam confitentur? Sacrilegus dicendus est, et nunc Augustus Arcadius, qui ossa beati Samuelis longo post tempore de Judaea transtulit in Thraciam? Omnes episcopi non solum sacrilegi; sed et fatui judicandi, qui rem vilissimam et cineres dissolutos in serico et vase aureo portaverunt? Stulti omnium Ecclerentur populorum examina: et in Christi laudes una voce resonarent? Videlicet adorabant Samuelem, et non Christum, cujus Samuel et levita et prophetes fuitAbraham, Deus Isaac, Deus Jacob, non Deus est mortuorum, sed vivorum. Si ergo vivunt honesto justa te carcere claudantur. Ais enim, vel in sinu Abrahae vel idisse, nec posse suis tumulis et ubi voltoriae videlicet dignitatis sunt; et non inter homicidas teterrimo carcere, sed in libera honestaque custodia in fortunatorum insulis et in campis Elysiis recluduntur. Tu Deo leges pones? Tu apostolis vincula injicies; ut usque ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos enim solo ec ismus est magnus & uiciũ turpe : quiduel narra¬
re uel facere: ad ealcẽ uenio & tecornuta interrogatione concludo: sicq
tecũ agã : quasi superius nihi legerim : eo dẽmodo dictos eẽ fratres dñi
quo ios ephdictus est pater : Ego inquid & patertuus dolentes quae reba¬
muste mater hac loquitur noniuduei & ipsa euangelista referens &e
& hissimilia quat iam enumerauimus & in quib parentes uoc antuisti¬
cnefoste deexem plariorũ uarieate causeris qua tibis tultissi me ꝑsuasisti
grecoscodices esse falsatos : adioh annis euangeliũ uenis reuo plarissime
scribis tursen uentt philippus nat ha nahel & at illie quẽ seripsit morses in lege¬

Expanded text:
Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narraChristianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pater, Ego, inquit, et pater tuus, dolentes quaerebamus te . Mater haec loquitur, non Judaei. Et ipse Evangelista referens: Et t his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi
Abbreviated transcription (Latin):
se. ut quiabene non poterã malcomnib: in notescerẽ :& eũ hoc quid ẽ greca
narr& historia : ł uuere tẽplũ dominici corporis succendisti : tucontami
eniq: cũ iudeis uoce sociata dicis: non ne hicẽ fabrifilius nonne matereius
dicitur maria & fratres eius ia cob: & ioseph &simon &iudas & sorores eius
omnes apud nossunt : Omnes nisid& urba non dicitur : Quisteoro ante
hanoblus phemiã nouerat : quis dipundii subputabat consecutus es quod
uolebas nobilis es factus inscelere : Ego ipse qui contrate scribo. Cuminea¬
dem tecũ urbe consistã : albus ut aiunt a teruesis nescio : pr&erimito
uitia sermonis quib: omnis libertuus scat& :taceo ridicolũ exordiũ : Otẽpo¬
ra omores non quaero eloquentiã : quã ipseñ habens in fratre casteriorequi¬
sistii nonin quã flugito linguae nitorẽ : animae quaeropi&atẽ : apud

Expanded text:
se: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca se: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici corporis succendisti, tu contaminDenique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? Nodicitur Maria et fratres eius Iacob, Ioseph et Simon et Iudas, et sorores eius nonne omnes apud nos sunt? hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ & enimait uere soror mea est depatre sed non dematre. Idestfilia
non sororis ralio quin quale est ut ab raham uiriustus patris suifiliã coniu¬
gẽ sumpserit . Cum in primis hominib: propt̃ auriũ sc̃itatẽ idipsũ scriptu¬
ra non nomin& malens intellegi quã pro ferri& ds̃ lege postea sanuat&
min&ur quiacceperit sororẽ suã depatre suo uel dematresua. & uide¬
peccatũ suũ recipient ⁊̃ Imperitissime hominũ ista non legeras & toto serip¬
turarũ pelago derelicto ad iniuriã uirginis tuã rabiem contulisti . In ex¬
em plumeius quẽ fabulȩ ferunt . cũ uulgo ẽaignotus & nihil boniposse
facinolis ex cogitare qo nobilis fier& : dianȩ incendisse tẽplũ: & nullo pro¬
dente sacrilegiũ ipse in mediũ ꝓcessisse clumitans sese incendiũ subiecis se
sciscitantib: ephesi principib: quã ob causa hoc facese uoluiss&: Respondis¬

Expanded text:
uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, non sororis. Alioqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui acceperit sororem suam de patre suo, vel de matre sua, et videpeccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondis
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ modũ fratres dñi in euangelio intellegas appellaririuxta natu¬
rã : s ed scriptura nondicit nec mariaȩ eos uocans filios nec io seph
luxta gentẽ sed ab surdũ est ut pauci exiud eis uocatisintfratres
cum om̃slibierant aclege iudei fratres potuerint appellari: Iuxta
affectũ humani iuris & sp̃s : uerũ sic qui magis fratres quã a posto¬
li quos docebat intrinsecus. quos matres uocabat & fratres: aut
si om̃s. qua homines fratres staltũ fuit nuntiare quasi propriu m
ecce fratrestui quaeruntte : cũ generaliter om̃s homines hoc iu¬
resint fratres : Restat igitur ut uxta superiorẽ expositionem:
fratres eos intellegas appellatos. Cognatione non affectu
nongentis priuilegio non natura quo modo loth abra hȩ. quo modo
ia coblabeae appellatus frater. quomodo & filiae salfaat accipiunt
clerũ interfratressuos . quomodo &ipseabrahã sarrã sororẽ suã iaoit

Expanded text:
quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta natuquem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos docebat intrinsecus, quos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nuntiari quasi proprium Ecce fratres tui quaerentes Al. quaerunt te; cum generaliter omnes homines hoc jure sint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quomodo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suos, quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit
Abbreviated transcription (Latin):
quidinuenistideomnibus rebustuis: pͥonehic in conspectu fratrum
tuorũ & fratrũ meorũ & redarguent interduos nos. Responde qui sint
istifratres ia cob & laban qui tunc fuerint in presenti : Esaucefte fra¬
teriacob & ab senserat : & labanfilius batuhel fratres excepta rebec
casorore non habuit An numerabilia sunt istius modilibris insesta
diuinis sed nelongũ faciã ad extremã diuisionis partẽ reuertar:
dest & affectu fratres dici qui in duoscinditur. Inspiritale & in cõmune
inspiritalequia om̃s xp̃iani fratres uocantur utibi. Eccequãbonũ ẽ
c fratrib meis : & al ibi: uade dic fratrib: meis ⁊ porro in cõmune:
dicite Aithis quio deruntuos. fratres nr̃i uos estis: & apostolus ad
corintheos siquis frater nominatur fornicator. aut auarus. aut
idolis seruiens Aut maledicus aut ebriosus. Aut rapax : cum euis¬
modi nec cibũ sumere. &c&era his similia : In terrogo nunc iuxta

Expanded text:
Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrum Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrum tuorum et fratrum meorum: et redarguent inter nos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban filius Bathuel fratres, excepta sorore Rebecca, non habuit. 15. Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiritale, quia omnes Christiani fratres vocamur, ut ibi: Ecce quam bonum etuum fratribus meis . Et alibi: Vade dic fratribus meis . Porro in commune, Dicite, ait, his qui oderunt vos, fratres nostri estis . Et Apostolus ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his similia. Interrogo nunc, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ ÷ la cobisa hac filius & rebeccȩ cũ fratris insidias m&uens
meso potamiã ꝑ rexiss&: ac cessit & deuoluit lapidẽ deoreputei & ad¬
aquauit oues luban fratris matris suuer& osculatus est i a cobraheb¬
& exclamans uocesua plorauit: & indicauit rachel quia frater est
atriseius &e quia filius rebec caest: Ecce oe hic eandẽ lege qua su¬
pra fratersororis filius appellic ł x iterum: Dixit autẽ labanadiacob
qm̵ frater meuses non seruies mihi gratis i dic mihi quaesit mercestua:
ipl&ris itaq uigintiannis cũigno rante socero ixorib filusq commita¬
atus reuertereiur ad patriã : Consecutus est eum laban in monte
gala ad&xcũidola quaeracheloccultabat quaesita non inuenis s&l in sar¬
onis : Res ponditia cob& dixit adlaban : quae culpa mea est & quod de¬
lctũ meũ quod persecutus es me & quia scruta tus es omnia uasa mea

Expanded text:
ratum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, ratum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rt exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum: Dixit autem Laban ad Jacob: Quoniam frater meus es, non servies mihi gratis . Dic mihi, quae sit merces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea?
Abbreviated transcription (Latin):
a fratresuo & cesteloth non est frater abrahae sed filius fratris eius a ram
ara quippe genuit abrahã & naor & aram & aramgenuit loth & rursũ
Abrahã autẽ erat annorũ septuaginta quinq: cum exir& decarra. &
sumpsit abrahã sarrã uxorẽ suã & loth filiũ fratris sui: Quodsi ad huc
dubitas fratrẽ fratris filiũ nuncupari : accipe exemplũ Cũ autẽ audis¬
s & ab raham quia captiuus ductus est loth fratersuus. Numerauit uer¬
naculos suos trecentos decim & octo :& cũ cȩdẽ noc turni imp&us de¬
scripsiss& adiecit : & reduxit omnẽ equitũ sodomorũ. & loth fratrẽ
suũ reuocauit : sufficiebant haec ad ea quae diximus an probandu
sedne in aliquo cauelleris. & tequasi lubricus anguis euolua testi¬
moniorũ stringendus es uinculis Neq rulus sibiles. & te dicas ma¬
gis argumentationib: tortuosis quã scripturarũ ueritate supe¬

Expanded text:
a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate supe
Abbreviated transcription (Latin):
est hebrea serui& tibi sexannis & septimo anno dimittes eũ liberũ abste
& in eodẽ constituendo constitues suꝑte principẽ quẽ elegerit dñs dr̃tuus
cũ qui ex fratribtuis sit : Nonenim poteris constituere suꝑ hominem
alieni genã quia non est fratertuus : & rursum. Neuiso uitulo fratristiu
ueloue eius errantib: peruiã neglegas ea reuersione deduces ea fratrituo¬
& red desea fratrrtuo quodsi non ad propinquat tibi fratertuus
neq: noueris eũ collige ea intradomũ tuã & erunt tecũ do nec quaerat ea
litae : porro cognatione fratres uocantur : qui sunt deuna familia idest
Nat pia quas latini paternitates interpr&antur : & cũ exuna radice
multa generis turba diffunditur. ut in genesi. dixit autẽ abraham
adloth Non sit rixa inter me&te & in pasto restuos & in terpa sto¬
onẽ iordanis. & eleuauit loth aboriente & disserunt unus quisq

Expanded text:
est Hebraea, serviet tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum abs te est Hebraea, serviet tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum abs te . Et in eodem: Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constituere super te hominem alienigenam, quia Fort. qui non est frater tuus . Et rursum: Ne viso vitulo fratris tui, vel ove ejus errantibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea fratri tuo. Quod si non appropinquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea litae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi. Dixit autem Abraham ad Loth: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et pastoonem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
terterae eius mariae qui antea non credentes posteacrediderunt: lic&
fieri potuerit : ut uno statim credente. alii diu increduli fuerint : & hanc
esse matrẽ ia cobi & ios&is id est mariam cleo pȩuxorem alfei. hane dic¬
tã mariã ia cobiminoris. quaesi mater ess& dñi : magis eã ut in omnib: locis
matrẽ illius appellass& & non aliorũ dicendo matrẽ alterius uolu¬
is s& intelleg uerum in hac parte contentiosũ funem nontraho. aliu
fuerit maria cleopȩ alia maria ia cobi & ios&is dum modo const& non
eandem mariã ia cobi &ios&is ẽẽ quã matrẽ dñi: & unde ais fratres
dñi dicti sunt qui non erant fratres : lam nunc doceberis. quat tuor
modis in scripturis diuinis fratres diciinatura. gente. cognatione
affectu linatura ut aesau & io cob: duo decimpatri archae. andreas & p&rus
ia cobus &io hannes. Cente quaomnes iudei fratres inter seuo cantur
Vt in de utero nomio si autẽ emeris fratremtuũ quiest hebraeus uel quȩ

Expanded text:
terterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi minoris. Quae si esset mater Domini, magis eam, ut in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente, qua omnes Judaei inter se fratres vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus, vel quae
Abbreviated transcription (Latin):
sacuire : Cregione dñs quinon adiudicandũ uenerat sedad
saluandum non potestate sed in humilitate Nonin patris gloria
sed in hominis uilitate : increpateos quod non meminerint᷑ doc¬
trinȩ suae. & bomtatis euangelicat inqua dixerat ⁊ quite ꝑ¬
cusserit inmaxillam p̃rȩbeei & alteram: &diligite im¬
micos ũros

Expanded text:
saeuire!\' e regione dominus, qui non ad iudicandum uenerat, sed ad saeuire!\' e regione dominus, qui non ad iudicandum uenerat, sed ad saluandum, non in potestate, sed in humilitate, non in patris gloria, sed in hominis uilitate, increpat eos, quod non meminerint doctrinae suae et bonitatis euangelicae, in qua dixerat: qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram et: diligite imicos ues
Abbreviated transcription (Latin):
receperant eum sam maritae. qui festinabat in gredi hierusalem.
ut aut̃ non reciperent. fuit dominicae uoluntatis: Deniq a posto¬
li in legeuer sati. in quatantum iustitiã nouerant oculum pro
oculo demem prodente. ulciscinitumur in iuriam : &imitari
heliam ad cuius uocẽ duas pente coftadas militum ignis ad sũp¬
serat. dicuntq ad dñm : uis dicemus ut ignis descendat decae¬
lo & consumat cõs pulchre : uis inquiunt᷑ dicemus: Nam &
lelus dixerat si homo dĩ sum ignis descendat decado suꝑuos:
Ergo utapostolorum sermo efficientiã habeat: uoluntatis ẽ. dm̃.
Visienim ille iusserit frustradicunt a postoli ut ignis des¬
cendat suꝑ eos : & quodam modo uerbis aliis hocloqultur: si
adserui haeliae iniuriam igis descendit decaelo & non sam¬
maritas sed &iudaeos compsum sit incendiũ quanto magis ad
contemptum filudĩ in impios sam maritas deb& flam̾ma

Expanded text:
receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusalem. receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusalem. ut autem non reciperent, fuit dominicae uoluntatis. denique apostoli in lege uersati, in qua tantum iustitiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur iniuriam et imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad dominum: uis dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam et Helias dixerat: si homo dei sum, ignis descendat de caelo super uos. ergo, ut apostolorum sermo efficientiam habeat, uoluntatis est domini. nisi enim ille iusserit, frustra dicunt apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodam modo uerbis aliis hoc loquuntur: \'si ad serui Heliae iniuriam ignis descendit de caelo et non Samaritas, sed ludaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum filii dei in inpios Samaritas debet flamma
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem ꝑgere id est ad hostes suos quod adierant adiscipu¬
liscius quiad parandum hospitium uenerant : iudȩum esse cognos¬
cant & quasi iudacum atq alienũ &cum quiad iniicos ꝑger&sus¬
cipere noluerunt. Quamquam &alia nobis subiciatur intellegentia.
quoduoluntatis dñ fuerit non suscipi a sa martas. quia festinabat ire
hierusalem : ibiq pati & sangͣnem fundere . ⁊Ne occupatus suscep̃¬
tione sammaritica & doctrinagemis illius : passionis differr& di¬
emad quam uenerat sustinendam : undedicit & inalio loco: non
ueni nisia doues ꝑditas domus isrł : &apostolis praccepot.  ciui¬
tates sam maritanorum non intrabitis : uolens tollereoccasio¬
nem ꝑ secutionis iudacȩ nepost cã dicerent. : Crucifiximus eũ
quia seimmicis nr̃is & hostib iunxerat .: facies igitur eius erat
pergens hierusalem : &idcirco iuxta alterã intellegentiam non

Expanded text:
rusalem pergere, id est ad hostes suos, quod audierant a discipurusalem pergere, id est ad hostes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergentis Hierusalem et idcirco iuxta alteram intellegentiam non
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii esse finitam. putauit inferioris sententiae ulti¬
mum uerbum esse iudicium. & pauca uerba quae
in medio hoc est inter iudicium &iudicium fuerant
pra&ermisit : Nursumque quod apud hebraeos legitur
& inlegeeius sperabunt insulae : Mattheus sensum
potius quam uerba inter pra&ans. prolege & in sulis
tomoi posuit &gentes ÷ & hoc non solum in presenti
oco: sedubi cumque deu&eri strumento euangelist
& apostoli testimoniu protulerunt. diligentius obser¬
uandum est Noneos uerbu secutosesse sed sensum : & ubi
septuaginta abhebraico discrepant: hebraeum sensum
uis expraessisse sermonibus : Puer igiturdĩ omnipo¬
tentis. iuxta dispensationem carnis ad sumptae quađ
adnos mittitur suluator est appellatus : adquem & in
alio loco dicitpater magnum tibiest uocari puerum meũ¬
malis bene fecerit : ad puteum samaritanȩ scriptumẽ. Nonenim
coutuntur samaritani iudcis : Videntes aut̃ samaritae dñm hie¬

Expanded text:
iudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultiiudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultimum uerbum esse \'iudicium\' et pauca uerba, quae in medio, hoc est inter \'iudicium\' et \'iudicium, fuerant, praetermisit. rursumque, quod apud Hebraeos legitur: et in lege eius sperabuntinsulae, Mattheus sensum potius quam uerba interpretans pro lege et insulis nomen posuit et gentes. et hoc non solum in praesenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae et apostoli testimonia protulerunt, diligentius obseruandum est non eos uerba secutos esse, sed sensum et, ubi Septuaginta ab Hebraico discrepant, Hebraeum sensum suis expressisse sermonibus. puer igitur dei omnipotentis iuxta dispensationem carnis adsumptae, qua ad nos mittitur, saluator est appellatus. ad quem et in alio loco dicit pater: m agnum tibi est uocari i puerum meumalus bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani Iudaeis. uidentes ergo Samaritae dominum Hie
Abbreviated transcription (Latin):
non u&eris upuisleqt̃ interpreationis auctoritate constrictum de¬
mississe hebraicam ueritatem : sed quasi hebraeum exhebreis ind
sienim sic accipiendum est ut septuuginta inter pra&
ediderunt . Ia cobpuermeus suscipiamꝰ eum israhelclectus
meus suscepit eum animumea. quomodo inihũ intellegimus
conpl&um quod de iacob & deisrahele scriptum est : quod beatum
mattheum nonsolum in hoc testimonio sed & inalio loco fecisse
legimus Ex aegrptouocaui filium meum. proquo septuagint
trans tulerunt. ex egpto uocauit filios suos ⁊ quodutique nisi
sequamur hebraicam ueritatem : ad dnm saluatorem non per¬
tinere manifestumest: sequitur enim. ⁊ ipsi autem immo laban
halim: quod autem ad sumpto testimonio in euangeli
minus est. splendebit & non quas sabitur donec ponat
interra iudicium: Uid&urmihi accidisse primi scripto¬
ris errorem. quilegens superiorem sententiam in uerbo

Expanded text:
non ueteris interpretationis auctoritate constrictum dinon ueteris interpretationis auctoritate constrictum dimisisse Hebraicam ueritatem, sed quasi Hebraeum ex Hebraeis etsi enim sic accipiendum est, ut septuaginta interpretes ediderunt: Iacob puer meus, suscipiam eum; Israhel electus meus, suscepit eum anima mea, quomodo in Iesu intellegimus esse conpletum, quod de Iacob et de Israhele scriptum est ? quod beatum Mattheum non solum in hoc testimonio, sed et in alio fecisse legimus: ex Aegypto uocaui filium meum, pro quo Septuaginta transtulerunt: ex Aegypto uocauit filios suos. quod utique, nisi sequamur Hebraicam ueritatem, ad dominum saluatorem non pertinere manifestum est. sequitur enim: ipsi autem immolabant Baalim. quod autem minus est: splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium, uidetur mihi accidisse primi scriptoris errore, qui legens superiorem sententiam in uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
harundinem quus satam non confring& : & linum fumigans non
extingu& donec eiciat aduictoriam iudicium. &in nomine eius
gentes sperabunt : Proquo inesuia iuxtu septuagintu inteabe¬
praceos sic serptum est: Iacob puermeus suscipiam cum. esrabel
clectus meus suscepit eum anima mea : dedi spͥm̃meum super eum
iudicium gentibus profest. nonclamabit neque dimite& tet au¬
dictur foris uoxeius harundinem fractam non conter&. & linum
sumigans Non extingu&. sedinueritate profestͤ iudicium :splen¬
debit & non quas subitur. donec ponut superterram iudicium
& in nominceius gentes sperabunt : Nosautem ex hebrȩo
plucuit sibi in illo animumea: dedispm̃meum supereum: Iudi¬
cium gentibus profest᷑: Nonclumabit necaccipi& personam
nec audi&ur foris uox eius: calamum quassatum ton conter&:
& linum fumigans non extingu&: inueritute educ& iudicium: Non
erit tristis neque turbulentus donecponat interra iudicium & legem
eius insulae expectubunt : Ex quo appur& matheum euangelistam.

Expanded text:
onfringet et linum fumigans non extinguet, donec eiciat ad uictoriam iudicium; et in nomine eius gentes spera bunt. pro quo in Esaia iuxta septuaginta interpretes sic scriptum est: Iacob puer meus, suscipiam eum; Israhel electus, suscepit eum anima mea. dedi spiritum meum in illum: iudicium gentibus proferet. non clamabit neque cessabit neque audietur foris uox eius. harundinem fumigans non extinguet: sed in veritate proferet judicium. Splendebit, et non quassabitur, donec ponat super terram judicium: et in nomine ejus gentes sperabunt. » Nos autem ex Hebraeo sibi in illo anima mea. dedi spiritum meum super eum; iudicium gentibus proferet. non clamabit neque accipiet personam nec audietur foris uox eius. calamum quassatum non conteret et linum fumigans non extinguet; in ueritate educet iudicium. non erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius insulae expectabunt. ex quo apparet Mattheum euangelistam
Abbreviated transcription (Latin):
delectant: aliis dulcia placent non nullos sub amura delectant :
Horum sthomacum acida renouant : illorum salsa sustentant :¬
idiego naustam & capitis uestiginem anthidoto qued appella¬
ritudinem illius nectar eo mellecurato & mitte in myrram
lignum crucis. senilemq: uitam. Iuuenili aueteritate conpesce¬
ut possis la& a cantare quamdulcia gutturimeo eloquiatuu suꝑ
mel orimeo.

Expanded text:
delectant. aliis dulcia placent, nonnullos subamara delectant, delectant. aliis dulcia placent, nonnullos subamara delectant, horum stomachum acida renouant, illorum salsa sustentant. uidi ego nauseam et capitis uertiginem antidoto, quae appellaritudinem illius nectareo melle curato et mitte in Merram lignum crucis senilemque pituitam iuuenili austeritate conpescecantare: quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel
Abbreviated transcription (Latin):
scripturam aut non satis le gere. aut non satis intellegere : quae
tantis obscuritatib: futurorũ trpis inuoluta est . ut om̃nis inter¬
ra&atione egeat : & postu orientalis dequauerum lumoi
exori&ur & ꝑ quam pontifex ingreditur & egreditur semper
clausasit & solixp̃o pateat qui hab& clauem dauid qui aperit
nemoclaudit . claudit & nemo aperit : ut illo seserante introe¬
as cubiculũ eius & dicas. introduxit merex incubiculum suum :
Pra&erea satismis ratussum quurpurissimo fonte euicino. nr̃i
tam ꝓcul. riuuli fluenta quaesieris : & omissis aquis silo ae quae
uadent cum silentio desideres aquassior qua& urbidis sđi
ius uitus sordidantur : habes ibi scm̃uirũ al & hium praes biterũ
quiuiua ut aiint uoce & prudenti disestoq sermone possit sol¬
uere quȩ requiris : nisi foste peregrinus merce sdesideras &
ꝓuari &ategustus nostrorũ quoq: condimotorũ tealimenta

Expanded text:
scripturam aut non satis legere aut non satis intellegere, quae scripturam aut non satis legere aut non satis intellegere, quae tantis obscuritatibus et futurorum typis inuoluta est, ut omnis interpretatione egeat et porta orientalis, de qua uerum lumen exoritur et per quam pontifex ingreditur et egreditur, semper clausa sit et soli Christo pateat, qui habet clauem Dauid, aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit me rex in cubiculum s u u m. praeterea satis miratus sum, cur purissimo fonte uicmo nostri tam procul riuuli fluenta quaesieris et omissis aquis Siloe, quae uadunt cum silentio, desideres aquas Sior, quae turbidis saeculi huius uitiis sordidantur. habes ibi sanctum uirum Alethium presbyterum, qui uiua, ut aiunt, uoce et prudenti disertoque sermone possit soluere, quae requiris, nisi forte peregrinas merces desideras et pro uarietate gustus nostrorum quoque condimentorum te alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
ilius meus a podemius qui int̃ pra&ationem nominis sui longa ac
nos nauigatione signuuit . & deoceani litore atqultimis gallia fi
Inib: roma pra&erita quae siuit b&hleem ut in uenir& in ea caelestẽ pa¬
nẽ & saturatus erustuar& indm̃ acdicer&. Eructuauit cormẽu ũbũ
bonũ dico ego operamea regi. D& ulit mihi in parua scedulu maximus
quaestiones quas ate datas mihiq: tradendus dicer& : a quarũ lectione in¬
tel exi studiũ seginae suba inte c̃ẽ compl&um : quae definib: terrae sapi¬
entiam uenit audire salomonis : Nonquidemego salomon qui& inte se
post secunctis hominibus praefestur insapientiu . sed turegino
appellanda es saba incu mostuli corpore non segnat peccatum.
& quae addñm totamoite conuersa audiȩs abeo conueste¬
re conuestere sunamites. : Menim saba in lingua nr̃a. conuersi¬
iem sonut: simulq anim a uesti. quod quaestiuncula&uue de
euangelio tantum & deapostolospositae. Indicantte u&erem

Expanded text:
ilius meus Apodemius, qui interpretationem nominis sui longa ad nos ueniens nauigatione signauit et de oceani litore atque ultimis finibus Galliarum Roma praeterita quaesiuit Bethleem, ut inueniret in ea caelestem panem et saturatus eructuaret in domino ac diceret: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, detulit mihi in parua scidula maximas quaestiones, quas a te datas mihique tradendas diceret. ad quarum lectionem intellexi studium reginae Saba in te esse conpletum, quae de finibus terrae sapientiam uenit audire Salomonis. non quidem ego Salomon, qui et ante se et post se cunctis hominibus praefertur in sapientia, sed tu regina appellanda es Saba, in cuius mortali corpore non regnat peccatum et quae ad dominum tota mente conuersa audies ab eo: conuertere, conuertere, Sunamitis. etenim Saba in lingua nostra \'conuersionem\' sonat. simulque animaduerti, quod quaestiunculae tuae de euangelio tantum et de apostolo positae indicant te ueterem
Abbreviated transcription (Latin):
soraduentuse ita iohannes uenturũ in carne dñm saluatorem
non solũ
inheremo sed& in matris utero sabutarat & ex¬
ul tatione
corporis nuntiarit.
uid sigmi fic& quod inmattheo seriptũe harundinequus a
tam non confringa & linũ fumigans nonex tinguailo
dcuius ex positionẽ loci totum quod mattheus de esaia prophau ad¬
sumit testimonium ponendum est & ipsius uerbu efarȩ uxta septua¬
ꝗnta inter pra&es ipsumq hebraficum cuitheo dotion a quila
Irmmachusq consentiunt : sicergo dequattuor euangelistis sol in
matheus posuit. Ibis autem sciens recessit inde : & secuti suni eum mult
& curauit eo somnes & p̃cepiteis tue manifestum eum facerenTutim

Expanded text:
sor aduentus est, ita Iohannes uenturum in carne dominum saluatorem sor aduentus est, ita Iohannes uenturum in carne dominum saluatorem non solum in heremo, sed et in matris utero saltu et exultatione corporis nuntiarit. Quid significet, quod in Mattheo scriptum est: harundinem qu as s at am non co nf r ing et et linum f umigans non extinguet. — Ad cuius expositionem loci totum, quod Mattheus de Esaia propheta adsumpsit, testimonium ponendum est et ipsius uerba Esaiae iuxta septuaginta interpretes ipsumque Hebraicum, cui Theodotio, Aquila Symmachusque consentiunt. sic ergo de quattuor euangelistis solus Mattheus posuit: Iesus autem sciens recessit inde et secuti sunt eum multi et curauit eos omnes et praecepit eis, ne manifestum eum facerent
Abbreviated transcription (Latin):
angeli innos: sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant ÷
Nec sufficit hoc in iohannis luudibus : nisi ipse predicans baptismum
paenitentiae prius dixisse sefestur. paenitentiam agite ad pro¬
pinquabit enim segnum caelorum :unde adiebus praedicationis
cius regnum caelorum uimpatitur : ut qui homo natus est angelus
esse desider&. & terrenum animul caelesteri quaerat habitacu¬
lum ⁊ lexenim & proph&ae usque adiohannem proph& auerunt :
Nonquod iohannes proph&urum sit finis & legis : sed ille qui iohan¬
nis t estimonion predicatus est::
Iohannes autem secundum mysterium quodimalachia
scriptumestupsee helias quiuenturus est : Non quod eadem ani¬
mautherdici suspicantur & inhelia & iniohanne fuerit: sed
quode andem habuerit sc ĩ sp̃s gratiam : ⁊ onucincis uthelias
diuens inheremo uthelius: per secutionẽ passus ab herodic¬
deutipse sustinurt ab ie zabel: ut quomodo helias secundi precur¬

Expanded text:
angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paenitentiae primus dixisse referatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. unde a diebus praedicationis eius regnum caelorum uim patitur, ut, qui homo natus est, angelus esse desideret et terrenum animal caeleste quaerat habitaculum. lex enim et prophetae usque ad Iohannem prophetauerunt, non quod Iohannes prophetarum sit finis et legis, sed ille, qui Iohannis testimonio praedicatus est. Iohannes autem secundum mysterium, quod in Malachia scriptum est, ipse est Helias, qui uenturus est, non quo eadem anima, ut heretici suspicantur, et in Helia et in Iohanne fuerit, sed quod eandem habuerit sancti spiritus gratiam zona cinctus ut Helias, uiuens in heremo ut Helias, persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit ab Iezabel, ut, quomodo Helias secundi praecur
Abbreviated transcription (Latin):
omnis falsa praedicatio sectitur lucra. & gloriam quaerit humanam
ut ꝑgloriam nascantur conpendiu : adserit eum camelorũ uestitũ
pilis nulli posse adulationi subcumbere : Cit qui locustis uescitur ac
melle sil uestri. opes non quaerere : rigidumq & austeram uit¬
quam ꝓph&ũ : quiu quem illi uenturum esse dixerunt : hic uenis se
monstrauit dicens ecce agnus dĩ qui tollit peccatum mundi
Psece sestim cumad fastigium proph&ule baptistae accesserit priui¬
legium : ut cui dixerat ego ate debeo buptizari. ipsecum buptizaue¬
rit : non prae sumptione muiors : sed o boedientiu discipuli actimos
seruili : Cumque internatos mulierum Nullum ad serat iohanne
surrexisse maiorem : sed qui de uirgine procreatus est maioremesse
commemorat. siue omnem angelum qui incaelis minimus est. In ter¬
ris cunctos homines ante ire :Nosenim in angelos proficimus & no

Expanded text:
omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitquam prophetam, quia, quem illi uenturum esse dixerunt, hic uenisse monstrauit dicens: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse eum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque inter natos mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non
Abbreviated transcription (Latin):
bu ist testimonium iuxta iordunen: eccediscipulieius baptirant &¬
plures ueniunt ad eum: Quodictoliuorem significant: Desi gnorũ
magnitudine & inuidiae morducitate uenientem: Curbuptizatus
aiohanne ipse audeat buptizare . & multo amplior adeum turba
concurrat. quam prius uenerat adiohannem: & neforsitan plebs nes
hoc dicto iohannem sugilluri arbitrar&ur in illius laudes perorat: &¬
coepit deiohanne ad turbus dicere circum stuntes : Quid existis ad desestũ
uidere arundinẽ uento agitutam : E quid existis in solitudinẽ uidere
hominem mollib uestitum : & reliqua : Cuiusdicti hic sensufnest : Num¬
quidadhoc existis in hesemum ut uider&is hominem instur harundi¬
nis uentorum flatu in pastes uarias inclinuri. ut quem antea lauda¬
uerat de eo nunc dubit& & dequo prius dixerat ecce agnus dĩ Nunc int̃¬
rog& ut rum ipse analius sit quiuel uenerit ueluenturus sit : & qui

Expanded text:
ebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et ebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia
Abbreviated transcription (Latin):
& illuc ipse descendus anĩprumsit hoc dedi filio credere alium que
missurussis : hoc autẽ scire desidero : ut quite in terris hominib nuntia¬
ii &iam  in feris nutiem s fosteuenturu sẽs : Tuenimes quiuenisti
dimittere captiuitatẽ : & soluere eos qui inuinculis tenebantur:
uius sciscitationẽ dñs intellegens : operibimagis quã sermone ses¬
uondit : & iohanni praecepit nuntiari uidere cecos. ambulare clai¬
dos lepsosmundari surdos audise mostuos surgere : & quod his
maiusest pauperes euangelizare : Pauperes uel humilitate uel diui¬
tus & nulla inter pauperem diuitẽq distantia sit salutis. sed omnes
uocoitur aequulit̃ Timne quõq infest Beatus qui non fuerit scandu¬
liratus in me : Non lo hannem sed discipuloseius ꝑcutit . quiprius acces¬
serant ad eum dicentes : Quarenos & pharisaei leunamus frequenter
discipuli autem tui nonieiunant : & ad iohannem: magister cuitu pra¬

Expanded text:
et illuc ipse descendas an inpium sit hoc de filio dei credere aliumque et illuc ipse descendas an inpium sit hoc de filio dei credere aliumque missurus sis. hoc autem scire desidero, ut, qui te in terris hominibus nuntiaui, etiam in inferis nuntiem, si forte uenturus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu pra
Abbreviated transcription (Latin):
qui uoiturus es analium expectamus. Cumprius ipse deeodem dixerit
ecce agnus di qui tollit peccatum mundi :
Sehac quaestione in conmentariis mathei plenius diximus: unde appa¬
& quac haec interrogas ipsate uolumina non habere : Ta moi stringen¬
dũ est breuit̃ n comnino tacuis se uideamur. Iohannes mittebat disci¬
lossuos inuinculis contitutus. ut sibi quaerens ill dicer& : & capite trun¬
candus illũ docer& cẽ sectandum quẽ in t̃rogationesua magistrũ om¬
nũ fatebatur: Neq enim poterat ignorare que ignorantib t emonstra¬
uerat: & de quo dixerat qui hab& sponsam sponsus est. & cuius no
dignus calciamenta postare. & illũ opost& crescere meautẽ minui
mq patrem intonantẽ audierat. hic est filiusm̃s dilectissimus in quo
mihi conplacui Quod aũ dicit tues quiuenturus es analiũ ex pectamus¬
hunc quoq sensũ habere potest: scio quod ipsesis quitollere uenisti pecca¬
tũmundi : sed quia ad inferos desconisurussum &iam hoc interrogo utrũ

Expanded text:
alium expectamus ? cum prius ipse de eodem dixerit: ecce agnus dei, ecce, qui tollit peccata mundi? — De hac quaestione in commentariis Matthei plenius diximus — unde apparet, quae haec interrogas, ipsa te uolumina non habere —, tamen stringendum est breuiter, ne omnino tacuisse uideamur.. Iohannes mittebat discipulos suos in uinculis constitutus, ut sibi quaerens illis disceret et capite truncandus illum doceret esse sectandum, quem interrogatione sua magistrum omnium fatebatur. neque enim poterat ignorare, quem ignorantibus demonstrauerat et de quo dixerat: qui habet sponsam, sponsus est et: cuius non sum dignus calciamenta portare et: illum oportet crescere, me autem minu. Deumque Patrem intonantem audierat: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Quod au? hunc quoque sensum habere potest: scio, quod ipse sis, qui tollere uenisti peccata mundi, sed, quia ad inferos descensurus sum, etiam hoc interrogo, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
comaitur. paulum & qui cumco scribebant epistolom paras sera sto oente ⁊ pau¬
ee humana aestimatione deceptus est. ut ar bataroiur se iuenienduam incor
t. qdđ filsum rerũ ectus ad pbiut: hoc intellexerant odips drecralonicen¬
er. sacramenta setmonis m iestici nescientes &sconieturis ado as flueuada nt
Aa lante: si pulus inuenien dus incapore est :̃ proximus est dies uuden⁊
unde corrigit eos secłim epistolã seribens Rogo uos fratres ꝑaduentũ dñ nrã¬

Expanded text:
olum Paulum, et qui cum eo scribebant Epistolam, putasse se non esse moritu Paulus, et humana aestimatione deceptus est, ut arbitraretur se inveniendum in cord falsum rerum exitus adprobauit. hoc intellexerant et ipsi Thessalonicenses sacramenta sermonis mystici nescientes et coniecturis uariis fluctuabant dicebantque: \'si Paulus inueniendus in corpore est, proximus est dies iudicii\'. unde corrigit eos secundam epistulam scribens: rogamus uos, fratres, per aduentum domin
Abbreviated transcription (Latin):
mus corposs quođ incedimus ⁊ sunt qui exanima tantum & corpose
subsistere hominem disserentes : spmineo testium non substantiã
uelint intellegi sed efficientiam. perquam & mois in nobis & sen¬
sus & cogitatio & animus appellantur ⁊ & utique non sunt
tot substantiae : quod nomina : Cumque illud eis oppositum fuerit
benedicite sp̃s & animae iustorum dñm scripturam non recipiunt
dicentes eam in hebraico non haberi: Nosautem inp̃senti loco ut
supra diximus sp̃mquicum animu & corpore integer conseri¬
tur Non substantiam sp̃sscĩ quã e non potest interire sed gratias
eius donationesque accipimus. quae nostra uel uistute ueluitio.
& accenduntur & extinguntur in nobis: Ad hedibiaco¬

Expanded text:
imus, corporis, quo incedimus. sunt, qui ex anima tantum et corpore imus, corporis, quo incedimus. sunt, qui ex anima tantum et corpore subsistere hominem disserentes spiritum in eo tertium, non substantiam uelint intellegi, sed efficientiam, per quam et mens in nobis et sensus et cogitatio et animus appellatur, et utique non sunt tot substantiae, quot nomina. cumque illud eis\' oppositum fuerit: benedicite, spiritus et animae iustorum, dominum, scripturam non recipiunt dicentes eam in Hebraico non haberi. nos autem in praesenti loco, ut supra diximus, spiritum, qui cum anima et corpore integer conseruatur, non substantiam spiritus sancti, quae non potest interire, sed gratias eius donationesque accipimus, quae nostra uel uirtute uel uitio et accenduntur et extinguntur in nobis