comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re peccato. Quid gͦ est quod dicit
si peccatrir. eẽ. meruit: non tamẽ
in peccato remansit : si enim ab
illo queram. eut non in peccato
remanserit: rectissime responde¬
bit quod eam xp̃i gratia lib̃auit
Sicut tͦ dicit unde anima par¬
uuli fuerit liberata peceatrit: sic
etiam dicat unde meruerit ẽẽ pec¬
catrix. S quid dicit eui hoc qd̾ pre¬
loquutus sum contigit: hamq
ut istam questionem sibi p̃pone¬
ret: ait Alia subtrahuntur obpro¬
bria quȩrulis murmurrationibꝰ
oblatrantium: et excussi quasi
quodam turbinẽ. identidem in¬
ter immania sara collidimur.
hoc si ego. de illo dicerem: forsitã
succenseret. Uerba sunt euts: qui¬
bus p̃missis. ꝓposuit questionem:
in qua ipsa sara quibus eollisus.
nau fragauit᷑ ostend̾et. Adhoc enum
ꝑductus est. et tam horrendis cautibꝰ
illatus impulsus. et infirus est. ut
eruere se nisi em̃dando quod dirit.
omnino non possit: non ualens
ostendere. quo metito anima sit

Expanded text:
ere peccato. quid est ergo quod dicit: ere peccato. quid est ergo quod dicit: \'si peccatrix esse meruit, non tamen in peccato remansit\'? si enim ab illo quaeram, cur non in peccato remanserit, rectissime respondebit: \'quod cani Christi gratia liberauit. sicut ergo dicit. unde anima paruuli fuerit liberata peccatrix, sic etiam dicat, unde meruerit esse peccatrix. Sed quid dicit, cui hoc quod praelocutus est contigit? namque, ut istam quaestionem sibi proponeret, ait: alia substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et excussi quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur — hoc si ego de illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt eius—: quibus praemissis proposuit quaestionem, in qua ipsa saxa, quibus conlisus naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est et tam horrendis cautibus inlatus, inpulsus, infixus, ut eruere sc nisi emendando quod dixit omnino non possit non ualens ostendere, quo merito anima sit
Abbreviated transcription (Latin):
tionis deus mundat animas
paruuloꝵ. tunc eum mala sua
corrigere quȩ illis ipse fecit: cum
eas nullum habentes peccatum.
peccatrici carn cuius originali
peceato contaminatentur admis¬
cuit: quas tamen ipse acusans
dicit inquinari meruisse ꝑ car¬
nem: nec potest dicere. unde
tantum mali meruerut an¬
te carnem. Hanc gͦ questionem
frustra se putans. de p̃scientia dĩ
posse clissoluere: adhue se iuol¬
uit et dicit. Anima si peccatur
ẽẽ meruit quȩ peccatri. ẽẽ. nõn
potuit. tamen neq in peccato
remansit: quia in xp̃o prefigu¬
rata inpeccato ẽẽꝰ debuit sicut
eẽ. non potuit. Quid est quod di¬
cit peccatrix eẽ. non potuit. uel in
peccato esse non potuit. nisi crecdo
si non ueniret incarnem: Neq e
nim potuit originali peccato eẽ.
peccatrur. Aut quomodo in origi¬
nali peccato ẽẽ. nisi ꝑ carnem: side
parente non trahitur. Widemus gͦ
eam ꝑ gratiam liberati a peccato:
sinon uidemus unde meruetit. hẽ¬

Expanded text:
tionis deus mundat animas tionis deus mundat animas paruulorum, tunc eum mala sua corrigere, quae illis ipse fecit, cum eas nullum habentes peccatum peccatrici carni, cuius originali peccato contaminarentur, ammiscuit. quas tamen iste accusans dicit inquinari meruisse per carnem nec potest dicere, unde tantum mali meruerint ante carnem. Hanc ergo quaestionem frustra se putans de praescientia dei posse dissoluere adhuc sese inuoluit et dicit: anima si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit. quid est quod dicit \'peccatrix esse non potuit\' uel \'in peccato esse non potuit\' nisi, credo, si non ueniret in carnem? neque enim potuit originali peccato esse peccatrix aut quoquo modo in originali peccato esse nisi per carnem, si de parente non trahitur. uidemus ergo cani per gratiam liberari a peccato, sed non uidemus unde meruerit haer
Abbreviated transcription (Latin):
potest: qui hoc est ausus dicere in¬
quinati animam meruisse ꝑ carnẽ.
Item alio loeo cum eamdem qua
se ipse implicuerat uelut explican¬
dam ꝓponeret questionem: tamq
er ꝑsona adu̾sariorum ait. Cur in¬
quiunt deus animam tam inuis¬
ta animaduersione. damꝑnauit.
ut incorpore eam peecati religare
uoluerit: cum consortio carnis
peccatrir ẽẽ incipit. que peccatrix
ẽẽ non potuit : In huuis questiõ¬
nis. tamquam scopuloso gurgite
debuit utiq cauere naufragium:
nec eo se committere. uncde se non
eruet transeundo. ẜ forte recdeun¬
do id est penitendo. Nam de pre¬
scientia dei sentit se liberari. fed
frustra. Prescientia quippe dei eos
quos sanaturus est.peccatores
prenoscit non facit. Nam si eas ani¬
mas liberat a peccato quas io¬
centes et mundas implicuit ip¬
se peccato: uulmis sanat quod
intulit ipse nobis: non quod
inuenit in nobis. Auertat aũt
deus. et omnino absit ut diea¬
mus quando lauacro regenera¬

Expanded text:
potest, qui est ausus dicere inpotest, qui est ausus dicere inquinari animam meruisse per carnem. Item alio loco, cum eandem, qua se ipse inplicuerat, uelut explicandam proponeret quaestionem, tamquam ex persona aduersariorum ait: cur, inquiunt, deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare uoluerit, cum consortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? in huius quaestionis tamquam scopuloso gurgite debuit utique cauere naufragium nec eo se committere, unde se non erueret transeundo, sed forte redeundo, id est paenitendo. nam de praescientia dei se nititur liberare, sed frustra. praescientia quippe dei eos quos sanaturus est peccatores praenoscit, non facit. nam si eas animas liberat a peccato, quas innocentes et mundas inplicuit ipse peccato, uulnus sanat quod intulit nobis, non quod inuenit in nobis. auertat autem deus et omnino absit, ut dicamus, quando lauacro regenera
Abbreviated transcription (Latin):
quam meruerat inquinari. car¬
nis nempe hominem ausum sus¬
cipere quod uires eius ercedit: et
in tam immane precipitium deci¬
disse. ut diceret inquinari animtã
meruisse ꝑ carnem: cum dicere nul¬
lo modo posset unde hoc meritum
trarerit ante carnem. Si enimacar¬
ne incipit meritum habere
peccati: dicat si potest. unde ante
peccatum suum carne meruent
inquinar. Nam hoc meritum quo
in carne peccatrice missa est ut
inquinaretur. ex illa profecto aut
exsemet ipsa habuit. aut ab aucto¬
re: quod multo amplius ab horret
adeo. Ex carne quippe mentum
non potuit habere ante carnem:
quo merito inquinanda itttere¬
tur. in carnem. Si gͦasemet ipsa hoe
carnem nichil inali fecit: Siatem
hoc meritum ex deo dicitur habu¬
isse quis hoc audiat. quis ferat. qr
dici impune ꝑmitat. Non enin
hoc loco queritur quid metuerit
ut iudicaretur clannamꝑda post
carnem: ẜ quid meruertt ante catnẽ
ita dampnari ut inquinanda mitte¬
retur in carnem. explicet hoe si

Expanded text:
quam meruerat inquinari. cerquam meruerat inquinari. cernis nempe hominem ausum suscipere quod uires eius excedit in tam immane praecipitium decidisse, ut diceret inquinari animam meruisse per carnem, cum dicere nullo modo possit, unde hoc meritum traxerit ante carnem. si enim a carne incipit meritum habere peccati, dicat, si potest, unde ante peccatum suum carne meruerit inquinari. nam hoc meritum, quo in carnem peceatricem missa est, ut inquinaretur ex illa, profecto aut ex semet ipsa habuit aut — quod a uero multo amplius abhorret — ex deo. ex carne quippe meritum non potuit habere ante carnem, quo merito inquinanda mitteretur in carnem. si ergo a semet ipsa hoc carnem nihil mali fecit? si autem hoc meritum ex deo dicitur habuisse, quis hoc audiat, quis ferat, quis dici inpune permittat? non enim hoc loco quaeritur, quid meruerit, ut iudicaretur danmanda post carnem. sed quid meruerit ante carnem ita damnari, ut inquinanda mitteretur in carnem. explicet hoc, si
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. quid aliud uuit efficere qm̃
nos non ex anima et corpore. s er
duobus uel etiam tribus constare
corporibus: Cum enum spũ et ani¬
ma et corpore constare nos dicit
et omnia hec tria corpora ẽẽ asserit:
profecto ex tribus corporibus nos
putat eẽ compẽctos. Inqua opini¬
one quanta eum sequatur absur¬
ditas:. illi potius quam tibidemõ¬
strandum puto. uerum iste tole¬
iabilis errorest hominis: qui non¬
lum cognouit eẽ aliqitid. quos cũ
corpus nonsit. corporis tamen qua¬
dam sumlitudinem gereit possit.
Iuud plane quis ferat quod inscdo
lbro. cum questionem diffilumã
soluere conaretur de orignaliper¬
cato. quatenus ad corpus animam
q ꝑtineat. si anima non de parenti¬
bus trahitur. s a deo noua insiesfia¬
tur: Hane gͦ tam molestam et rã
profundam enitens enodare que¬
stionem. merito inquit per carnẽ
priscam reparat habitudinem qũa
uisa fuerat paulisꝑ amisisse pcai¬
nem: ut ꝑ eam incipiat renasci. p

Expanded text:
tendit, quid aliud uult efficere quam tendit, quid aliud uult efficere quam nos non ex anima et corpore, sed ex duobus uel etiam tribus constare corporibus? cum enim \'spiritu, anima et corpore constare nos\' dicit et \'omnia haec tria corpora esse\' asserit, profecto ex tribus corporibus nos putat esse conpactos. in qua opinione quanta eum sequatur absurditas, illi potius quam tibi demonstrandum puto. uerum iste tolerabilis error est hominis, qui nondum cognouit esse aliquid, quod cum corpus non sit corporis tamen quandam similitudinem gerere possit. Illud plane quis ferat, quod in secundo libro, cum quaestionem difficillimam soluere conaretur de originali peccato, quatenus ad corpus animamque pertineat, si anima non de parentibus trahitur, sed a deo noua insufflatur, hanc ergo tam molestam et tam profundam enitens enodare quaestionem: merito, inquit, per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per
Abbreviated transcription (Latin):
reducit: ita deo putandum est au¬
tas aliquas circuifuisas iamfiusse.
quatum exiguam quandam par¬
ticulam spirando traheret. et respi¬
rando refunderet. quando in homi¬
nis sufflauit. faciem eiq ilio mo¬
do animam fecit. Quod et si ita eẽt
nec sic de ipso. s de aliqua subiae
ti reflabili. posset eẽ. quod flauit
S absit ut negemus omnipoten¬
tem de nicbilo flatum uitȩ face¬
re potuisse. quofieret homo ina¬
nimam uiuam:atq in eas contru¬
damur angustias. ut uel iam fu¬
isse aliquid qd̃ ipse non eẽt. unde
flatum faceret opinemur: uel qd
mutabile factum uidemus. clese
ipso fecisse creclamus. Quod enum
de ipso est neccesse est ut eisdem
nature sit eiuus ipse est: ac phoe
etiam immutabue sit. Animais
quod omnes fatentur mutabilis e
Hongͦ de ipso: quia non est ummu¬
tabilis sicut ipse est. Si autande
nulla alia re factaest: denichulo
facta est ꝓculdubio s ab ipso. Quoo
uͦ eam non spiritum ẜ corpus ẽẽ cõ¬

Expanded text:
reddit, ita deo putandum est aureddit, ita deo putandum est auras aliquas circumfusas iam fuisse, quarum exiguam quandam particulam spirando traheret et respirando refunderet, quando in hominis faciem sufflauit eique illo modo animam fecit. quod et si ita esset, nec sic dc ipso, sed de subiacenti re aliqua flabili posset esse quod flauit. sed absit, ut negemus omnipotentem dc nihilo flatum uitae facere potuisse, quo fieret homo in animam uiuam. atque in eas contrudamur angustias, ut uel iam fuisse aliquid, quod ipse non esset, unde flatum faceret, opinemur uel quod mutabile factum uidemus dc se ipso eum fecisse credamus. quod enim de ipso est, necesse est ut eiusdem naturae sit, cuius ipse est, ac per hoc etiam inmutabile sit; anima uero, quod omnes fatentur, mutabilis est: non ergo de ipso, quia non est inmutabilis sicut ipse. si autem de nulla alia re facta est, de nihilo facta est procul dubio, sed ab ipso. Quod uero \'eam non spiritum, sed corpus esse\' con
Abbreviated transcription (Latin):
am nullam creaturam unde sit fac¬
ta cominemorat. atq ita ilidat aue¬
torem deum ut neq ex nullis ex stã¬
tibus. idest ex nichilo. neq ex aliqua
re quȩ non est deus qd̾ est: s̃ de se ip̃o
eam fecisse crecdatur: nescit in sere¬
uolui quod declinasse se putat: ut
scilicet nichil aliud anima quam dĩ
natura sit: ac sie consequenter et de
dei natura fiat aliquid ab eodem deo.
cui faciendo materia de qua facit. sit
ipse qui facit: ac ꝑhoc et dei sit natu¬
ra mutabilis: et mutata in deterius
eiusdem ipsius dei ab eodem ipsodeo
natura dampnetur. Quod pro tua fi¬
deli intelligentia quam non sit opi¬
nandum. et quam sit a corde catholi¬
co secludendum longeq fugandum.
uides. Ita quippe anima. uelde fia¬
tu facta. ueldei flatus factus est ipsa:
ut non de ipso sit. s abipso de nichilo
cieata sit. Neq enim sicut homo qũ
susflat non potest de nichilo flatũ
facere s. quem de isto aere ducit. hẽ

Expanded text:
am nullam creaturam unde sit facam nullam creaturam unde sit facta commemorat atque ita illi dat auctorem deum, ut neque ex nullis exstantibus, id est ex nihilo, neque ex aliqua re, quae non est quod dens est. sed \'de se ipso eam fecisse\' credatur, nescit eo se reuolui, quod declinasse se putat, ut scilicet nihil aliud anima quam dei natura sit ac sic consequenter et de dei natura fiat aliquid ab eodem deo, cui faciendo materia, de qua facit, sit ipse qui facit, ac per hoc et dei sit natura mutabilis et mutata in deterius eiusdem ipsius dei ab eodem ipso deo natura damnetur. quod pro tua fideli intellegentia quam non sit opinandum et quam sit a corde catholico secludendum longcque fugiendum uides. ita quippe anima uel de flatu facta uel dei flatus factus est ipsa, ut non de ipso sit, sed ab ipso de nihilo creata sit. neque enim sicut homo, quando sufflat, non potest de nihilo flatum facere, sed quem de isto acre ducit, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
it. S hoc uel facile corrigitur. uel
sine detrimento fidei a leuibus
mentibus amatur: toleratur a gͥ¬
iubus. habemus enim iam quos¬
dam spumeos. in sermone. s infide
sanos. Non itaq desꝑandumest eti¬
am hoc in isto quãuiᷤ sit toletabile
si ꝑmanserit. posse tamen expurga¬
ri et temꝑari: atq ad integium et
solidum ꝑduci uel. uel renouari mo¬
dum: presertim quia et uuenis
eẽ ꝑhibetur: ut quod minus habet
ꝑitia. suppleat diligentia: etꝰ cfudeli¬
tas loquatitatis eructat. etatis matu¬
ritas decoquat. Illud molestum est et
ꝑiculosum uel ꝑniciosum sicumlau¬
datur eloquentia. ꝑsuacdeatur insipi¬
entia: et in precioso poculo bibatur
pestifera potio. Ut enim iam uicun¬
am demonstrare quȩ p̃cipue sinit in
eius disputatione uitanda: animã
dicit adeo quidem factam. nec cdei
eẽ. partem. siue naturam. quod om¬
nino uerum est. S cum eam non
uult exnichilo factam fateri.et ali¬

Expanded text:
it. sed hoc uel facile corrigitur uel it. sed hoc uel facile corrigitur uel sine detrimento fidei a lenibus mentibus amatur, toleratur a granibus; habemus enim iam quosdam spumeos in sermone, sed in fide sanos. non itaque desperandum est etiam hoc in isto, quamuis sit tolerabile, si permanserit posse tamen expurgari et temperari atque ad integrum et solidum uel perduci uel reuocari modum. praesertim quia iuuenis esse perhibetur, ut quod minus habet peritia suppleat diligentia et quod cruditas loquacitatis eructat. aetatis maturitas deeoquat. illud molestum est et periculosum uel perniciosum, si, cum laudatur eloquentia persuadeatur insipientia et in pretioso poculo bibatur pestifera potio. Vt enim iam incipiam demonstrare, quae praecipue sint in eius disputatione uitanda, \'animam\' dicit \'a deo quidem factam nec dei esse partem sine naturam\', quod omnino uerum est. sed cum eam non uult ex nihilo factam fateri et ali
Abbreviated transcription (Latin):
mei fecit sciens ad me. ꝑuenire posse
quod scripsit: dum in eis rebus er¬
rare me non uult. in quibus se po¬
tius ertare non putat. Et ideo debeo
etiam eius habere gratam benius¬
lentiam: cuius me neccesse estim¬
probare sententiam de phoc in
eis quȩ non recte sapit adhuc leni¬
ter corrigendus mͥ uidetur. non
aspere detestandus: presertm qͥa
sicut audio nuꝑ catholicus fac¬
tus est quodei gratulandumest
Cariuit enim donatistarum uel
potius rogatistarum diusione
et eriore quo antea tenebatur sita¬
men catholicam ueritatem sicut
oportet intelligat: ut uere de illi
conuersione gaudeamus. Nabet
enim eloquium quo possit erpli¬
care quȩ sentit. Unde cuminoa
gendum est eiꝰ obtandum ut recta
sentiat. nec faciat ẽẽ. delectabilia
quȩ sunt in utilia: et quȩ diseria
dixerit. uera dixisse uideatur.
quamius et in ipso eloquio habe¬
at multa emendanda. et animia
exundantia reprimenda: qd̾ in
illo tibi quoq ut uiro graru. si¬
cut tua indicant scripta displicu¬

Expanded text:
mei fecit sciens ad me peruenire posse quod scripsit, dum in eis rebus errare me non uult, in quibus se potius errare non putat. et ideo debeo etiam eius habere gratam beniuolentiam, cuius me necesse est inprobare sententiam. ac per hoc in eis quae non recte sapit adhuc leniter corrigendus mihi uidetur, non aspere detestandus, praesertim quia, sicut audio, nuper catholicus factus est, quod ei gratulandum est. caruit enim Donatistarum uel potius Rogatistarum diuisione et errore, quo antea tenebatur, si tamen catholicam ueritatem sicut oportet intellegat, ut uere de illius conuersione gaudeamus. I Habet enim eloquium, quo possit explicare quae sentit. unde cum illo agendum est eique optandum, ut recta sentiat. ne faciat esse delectabilia, quae sunt inutilia et quae diserta dixerit uera dixisse uideatur; quamuis et in ipso eloquio habeat multa emendanda et a nimia exundantia reprimenda, quod in illo tibi quoque ut uiro graui, sicut tua indicant scripta, displicu
Abbreviated transcription (Latin):
eenemciuiꝰ nec bonum nec malum
meritum repie potuerit. ante cirnẽ
Si admnaniffestiora ueniamꝰ. Cumem
nagitis cocitaretur angustiis. quom
animȩ originalis peccati uncilo te¬
ueantur obstncte. sinonex illa tiahũt
origiem quȩ prima peccauit. eas
curans ab omni contagione et ꝓpaga¬
none peccati. peccatici carni creator
instiftĩte nedicatur illi quio dsic in¬
sut iando eas ds̃ efficit ieas. ⁊rimo de
pserentia dei hanc opinionem mnun
origuile peccatum qd̵ de carne trare¬
nuut. quusi facta fua ds enlinidet.
quod eas in sontes fecerat inquinari.
Si p̾ea quam uentum ẽ. ut de aiio
mieretur quib tali non subuemtu
narilio eteneo iapiaentur. ex pirat. in hoc
noutt loeo nonme quasi auctoie
spondeo ẜ aliquio de erempilo eom¬
cio tadendam dicimiis de in fantar
ui modi racionem: qui p̃destinati¬

Expanded text:
cuius nec bonum nec malum meritum repperire poterit ante carnem. Sed ad manifestiora ueniamus. cum enim magnis coartaretur angustiis, quomodo animae originalis peccati uinculo teneantur obstrictae, si non ex illa trahunt originem, quae prima peccauit, sed eas puras ab omni contagione et propagatione peccati peccatrici carni creator insufflat, ne dicatur illi, quod sic insufflando eas deus efficit reas, primo de praescientia dei hanc opinionem muniroriginale peccatum, quod de carne traxerunt; quasi facta sua deus emendet, quod eas insontes fecerat inquinari. sed posteaquam uentum est, ut de illis loqueretur, quibus tali non subuenitur auxilio et antequam baptizentur exspirant: in hoc, inquit, loco non me quasi auctorem spondeo, sed aliquid de exemplo conicio. habendam dicimus de infantibus istius modi rationem, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
in his uerbis quantum tuus erra¬
uerit doctor. Uixit animam ꝑcarnẽ
raparare statum: ꝑ quam ꝑdid̾at
meritum. Habuit gͦ anima ali¬
quem statum. et aliquod meritũ
bonum ante carnem: qd̃ uult
ueam reparare ꝑ carnem qn̾ caro
lauacro regenerationis abluitur.
Uirerat itaq alicubi añ carnem
in statu et merito bono: quem
statum et qd̃ meritum ꝑdidit cũ
uenisset in carnem. Uixit eam ꝑcar¬
nem reparare habitudinem priscã.
quam iuisa fuerat paulisꝑ amisisse
ꝑ carnem. Habuit gͦ añ carnem habi¬
tudinem antiquam: hoc ẽ enim
pͥscam. Et ista qualis eẽ potuit nisi
beata atq laudabilis habitudo: qua
reparare ꝑ sacram̃ tum baptis matis
asseuerat. cum eam nolit ex illa ori¬
ginem trahere ꝑ originem. quain
constat in paradiso aliqñ fuisse
felicem: Quom̃ igitut alio loco aiãm
se dicit constanter asserere. non ex traduce
neq er nichilo. neq ꝑ semet ipsam neq
ante corpus: Ecce istoloco uult animas
ante corpus alicubi uiuere tam ueatȩ.

Expanded text:
 tuus erraverit doctor. Dixit, « animam per carnem reparare statum, per quam perdiderat meritum. » Habuit ergo anima aliquem statum et aliquod meritum bonum ante carnem, quod vult eam reparare per carnem, quando caro lavacro regenerationis abluitur. Vixerat itaque alicubi ante carnem in statu et merito bono; quem statum et quod meritum perdidit, cum venisset in carnem. Dixit, « eam per carnem reparare habitudinem priscam, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem\': habuit ergo ante carnem habitudinem antiquam — hoc est enim \'priscam\' — et ista qualis esse potuit nisi beata atque laudabilis habitudo? quam reparari per sacramentum baptismatis asseuerat, cum eam nolit ex illa originem trahere per propaginem, quam constat in paradiso aliquando fuisse felicem. quomodo igitur alio loco \'animam se\' dicit \'constanter asserere non ex traduce neque ex nihilo neque per semet ipsam neque ante corpus\'? ecce isto loco uult animas ante corpus alicubi uiuere tam beate,
Abbreviated transcription (Latin):
Auod enim ait apł̃s er ipso sumꝰ.
non uult iste ad corpuis. s tantũ
adanimam ec spuitum et retẽ¬
rendum. Sig er deo non suntcor¬
pora faisum est quos senptiine
ex quo omnia ꝑ quem omniaui
quo omnia. Peuide ubi dicit idem
apis. sicut enim mudier et uto
uta et iuii permilierem erponat
nobis iste quam ꝓ paginem oia¬
nificare noluerit ununȩ anscor¬
poris. anutriuisq: sinon auet
ud sedm ipsum a quo om̃s qui¬

Expanded text:
quod enim ait apostolus: ex ipso sumus, quod enim ait apostolus: ex ipso sumus, non uult iste ad corpus, sed tantum ad animam et spLitum esse referendum. si ergo ex deo non sunt corpora, falsum est quod scriptum est: ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. deinde ubi dicit idem apostolus: sicut enim mulie - ex uiro ita et uir per mulierem, exponat nobis iste quam propaginem significare noluerit, animae an corporis an utriusque; sed non uult ut secundum ipsum atque omnes, qu
Abbreviated transcription (Latin):
adeo datur quanduidatus: e¬
et tamen ex propagine suign̾io
ltau Quoo g nec defenconec
reffello: s si defenden diten lo r
uel iefellendim. ꝑspicius non
eenbigiuis testimonus io agendũ
eẽ cominoneo. Nec ꝓpterea suen
peccoribus insensatis. conpara¬
dus: quia hoc me nondum
scue ꝓnuntio si potiꝰ cauci ho¬
minibus. quia non audeo dice¬
cete quod nescio. Istum autem
non ego uicissim quasi rependiẽ¬
dens malecclictum promatedic¬
to peccoribuis comparo e tanmi
filium moneo. ut quod nelletꝰ
se nescire fateatur: neq is quos
nondum didicit docete moliatur.
ne comparetur non peccoribus
s ulis hominibus quos dicit
apls uolentes eẽ legis doctores.
non intelligentes neq que socũ¬
tur neq de quibus affirmant
Nam unde est quod ita scuptit¬
ras qͥe quibus loquiti. noncu¬
res adu̾tere: ut cum legat homi¬
nes eẽ ex deo. non eos etiam scom
corpus. s tantum scd̃m animam
et spiritum ex deo eȩ conteuaat

Expanded text:
a Deo datur, quamdiu datur; a Deo datur, quamdiu datur; et tamen ex propagine sui generis datur? Quod ego nec defendo, nec refello. Sed si defendendum est, vel refellendum, perspicuis, non ambiguis testimoniis id agendum esse commoneo. nec propterea sum pecoiibus insensatis comparandus, quia hoc me nondum scire pronuntio, sed potius cautis hominibus, quia non audeo docere quod nescio. istum autem non ego uicissim quasi rependens maledictum pro maledicto pecoribus comparo, sed tamquam filium moneo, ut quod nescit se nescire fateatur neque id quod nondum didicit docere moliatur, ne comparetur non pecoribus, sed illis hominibus, quos dicit apostolus uolentes esse legis doctores non intellegentes? neque quae quuntur neque de quibus affirmant. Nam unde est, quod ita scripturas. de quibus loquitur, non curat aduertere, ut cum legerit homines esse ex deo. non eos etiam secundum corpus, sed \'tantum secundum animam et spiritum ex deo esse\' contendat?
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. debet etiam ipse intelligere
contra fidem eẽ xp̃ianam. atꝙ ũ¬
teruis cauere nedicat. Cum enĩ
mortui resurrererint. iam ne¬
mo nascetur: atq ideo tunenon
dabit nascentibus anunas: seo
eas quas dat in isto scło cum coro¬
ribus udicabit. Nongͦ sempdat
quamius ipse semper sit qui nue
dat. Nec tam̃ quoniam beatus apio
non dirit dedit s det. inde consi¬
citur qd̾ uult iste conficere non
eum er propagine ammas dare
Iose qiuppe dat etiam side propa¬
gine dat quia et corporis mbra
et corporis sensus et formam cor
poris. et corporis omnino subam.
ipse ommibus dat: quauiuler
propagine det Neq enimquia
clomunisait. si fenumagii quoo
hodie est et eras inclibantminut¬
citur deus sic uestit. necau ueni¬
uit.sicut primum quanto usti¬
teit .s ut uestit quod inudie tacit:
udeo nettabimus lilia deorigue
sui guis procieari. Quis sea tie
etiam anima et sp̃e hominus. et

Expanded text:
dicit, debet etiam ipse intelligere dicit, debet etiam ipse intelligere contra fidem esse christianam, atque ulterius cavere ne dicat. Cum enim mortui resurrexerint, jam nemo nascetur: atque ideo tunc non dabit nascentibus animas, sed eas quas dat in isto saeculo cum corporibus judicabit. Non ergo semper dat, quamvis ipse semper sit qui nunc dat. Nec tamen quoniam beatus Apostolus non dixit, Dedit; sed, det; inde conficitur quod vult iste conficere, non eum ex propagine animas dare. Ipse quippe dat, etiam si de propagine dat. Quia et corporis membra, et corporis sensus, et corporis formam, et corporis omnino substantiam ipse hominibus dat, quamvis ex propagine det. Neque enim quia Dominus ait, Si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit ; nec ait, Vestivit, sicut primum quando instituit; sed ait, vestit, quod et nunc facit; ideo negabimus lilia de origine sui generis procreari. Quid si ergo sic etiam anima et spiritus hominis et
Abbreviated transcription (Latin):
quando cumq uoluerit. Nunc
autem nescio: nec me pudet ut
istum fateri nescire quos nescio
tandem quod docet apłs: Eccein
inquit cum atheniensibus loque¬
retur. hee constanter exposuit dicẽs
Cum ipse det omnibus uitam. et
spiritum. Quis enuim hoc hoc neget:
qͥ intellige inquit quod ait apłs.
det inquit non dedit: ad infini¬
tum et iunge tempus reuocãs.
non de preterito et perfecto pro¬
nuntians. Et quod sine cessacio¬
ne dat. semꝑdat: sicut semper ẽ.
ipse quidat. Uerba eius posui:
sicut in eorum quos misisti scd̾o
libro inueni. eus. Ubi primum
uide quo progressus fuerit: dũ
nititur affirmare quod nescit: Au¬
sus est enum dicere: deum nonne̾
solum atq in isto tantum mͦ
seculo: s per infinitum tempus.
sine cessatione. atq omnino sem
per animas nascentibus dare.
Semper inquit dat: sicut semꝑ
est ipse quidat. Quid apłs direrit.
quia scitis aꝑtum est. mne intellig̾e̾
absit ut negem. Quod autem iste

Expanded text:
quandocumque uoluerit; nunc quandocumque uoluerit; nunc autem nescio nec me pudet ut istum fateri nescire quod nescio. tandem quod docet apostolus? ecce, inquit, cum Atheniensibus loqueretur, hoc constanter exposuit dicens: cum ipse det omnibus uitam et spiritum. quis enim hoc negat? sed intellege, inquit, quod ait apostolus. \'det\', inquit, non dedit ad infinitum et iuge tempus reuocans, non de praeterito et perfecto pronuntians. et quod sine cessatione dat. semper dat, sicut semper est ipse qui dat. uerba eius posui, sicut in eorum quos misisti secundo libro eius inueni. ubi primum uide quo progressus fuerit, dum nititur affirmare quod nescit. ausus est enim dicere deum non nunc solum atque in isto tantummodo saeculo, sed per infinitum tempus sine ceper animas nascentibus dare. Semper, inquit, dat, sicut semper est ipse qui dat. Quid Apostolus dixerit, quia satis apertum est, me intelligere, absit ut negem: quod autem iste
Abbreviated transcription (Latin):
nauit: utrum ex propagine attra-¬
.rerit. annouum insufflauerit:
quod ego inquit nescio. Nec sin¬
gulis uobis in uultus et men-¬
bra formaui: ille scit qui forma¬
uit utrum simulcum anima for¬
mauert. anuͦ iam formatis ani¬
mam dederit. Quo gͦ modo utrũ
ilio anisto in eius uentrem uene¬
rint filii nesciebat: et illud tam̃
sciebat. totum quod dedit reddi¬
turum eẽ. quidedit. S eligat iste
in naturȩ humanȩ tam profundo
abditoq secreto. quid mulier ista
nesciret: tantum non udicet m̃¬
tientem: nec peccoribus in sensa¬
tis comparet nescientem. Quid¬
quid erat quod illa nesciebat. pro¬
fecto ad naturam hominis perti¬
nebat: quod tamen sine culpa ho¬
mo nesciebat. Qua propter dico e¬
tiam de anima mea. Nescio quo¬
modo uenerit in corpus meum:
Neq enim ego illam mͥ donaui.
scit ille qui donauit utrum illã
de patre meo trarerit. ansicut ho¬
mini promo nouam creauerit.
Sciam etiam ego si ipse docuerit:

Expanded text:
nauit, utrum ex propagine adtranauit, utrum ex propagine adtraxerit an nouum insufflauerit, \'quod ego\', inquit, \'nescio nec singulis uobis uultus et membra formaui; ille scit qui formauit, utrum simul cum anima formauerit an uero iam formatis animam dederit. quo ergo modo, utrum illo an isto, in eius uentrem uenerint filii, nesciebat; et illud tamen sciebat totum quod dedit redditurum esse qui dedit. sed eligat iste in naturae humanae tam profundo abditoque secreto quid mulier ista nescierit; tantum non iudicet mentientem nec pecoribus insensatis comparet nescientem. quicquid erat quod illa nesciebat, profecto ad naturam hominis pertinebat; quod tamen sine culpa homo nesciebat. quapropter dico etiam ego de anima mea: nescio, quomodo uenerit in corpus meum — neque enim ego illam mihi donaui —; scit ille qui donauit, utrum illam de patre meo traxerit an sicut homini primo nouam creauerit. sciam etiam ego, si ipse docuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
rult: qiia de uiro eius se conee¬
pisse cdubitare non potelatte. ⁊ee¬
secebatur etiam quia et hocitaq
sciebat quod deus ulis anurumet
spiritum dederit.quod ipse illis iuil¬
tus et m̃bra formauerit. Quid gͦ
nesciebat: Anforte quod nescumꝰ
et nos. utrum animam et spm̃
quem deus uus sine dubio dedit
de parentibus traxerit: an nouiun
sicut homini primo insufflauerit:
S siue hoc siue auiud alliquio de
nature humane institutione nes¬
ciebat: nescire se dicebat: non qd̾
nesciebat temere defendebat. Nec
tamen iste huic diceret quoᷤ nobis
dicere non erubuit. Homo in ho¬
nore positus non intellexit: con¬
paratus est ium̃tis uisensatis.
et similis factus est eis. Ecce ista
mulier dixit de filus suis. nescio
quomꝰ pariustis inuentre meo.
nec tamen conparatur peccorib
insensatis. Nescio cdixit. Et quasi
queretur ab ea cur nesciret: ad u̾i¬
.rit. Neq enim ego spiritum et ani¬
mam donaui uobis. Iue gͦ quido¬
nauit scit unde fecerit quoddo¬

Expanded text:
rint; quia de viro eos se concepisse dubitare non poterat. Confitebatur etiam, quia et hoc utique sciebat, quod Deus illis animam et spiritum dederit, quod ipse illis vultus et membra formaverit. Quid ergo nesciebat? An forte quod nescimus et nos, utrum animam et spiritum, quem Deus illis sine dubio dedit, de parentibus traxerit, an novum sicut homini primo insufflaverit? Sed sive hoc sive aliud aliquid de naturae humanae institutione nesciebat, nescire se dicebat; non quod nesciebat, temere defendebat. Nec tamen iste huic diceret, quod nobis dicere non erubuit: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis, et similis factus est illis : Ecce ista mulier dixit de filiis suis, Nescio quomodo paruistis in uentrem meum, nec tamen comparatur pecoribus insensatis. nescio, dixit; et quasi quaererent ab ea cur nesciret adiunxit: neque enim ego spiritum et animam donaui uobis ille ergo qui donauit scit, unde fecerit quod do
Abbreviated transcription (Latin):
ammantis: quamꝗͣ uideatur absur¬
dum. non tũ doctissimi homines quib
his placuerit defuerunt: neq mine
arbitror deẽe: S ut ipse intelligis res
est fubtilissima: et ad quam cernen¬
dam m̃tis aties satis purgancia ei.
Nunc aũt die potius. quid aliud affe¬
ras: quo coniuncas animam. uel lon
sentis te non attingere ueritatem: nec
ualere aliquid ut eum ꝑ totiun corpꝰ
tanqͣ sanguinem diffusum ẽẽ comun

Expanded text:
animantis, quanquam videatur absuranimantis, quanquam videatur absurdum, non tamen doctissimi homines, quibus id placuerit, defuerunt, neque nunc arbitror deesse: sed, ut ipse intelligis, res est subtilissima, et ad quam cernendam mentis acies satis purganda est. Nunc attende potius quid aliud afferas, quo convincas animam vel longasentis non attingere veritatem, nec valere aliquid, ut eam per totum corpus tanquam sanguinem diffusam e
Abbreviated transcription (Latin):
surdissimum est: iibi pati ubi funt.
At se ipsos non uident: nec ubi sunt qͥcꝗͣ
potentiorem. cum ex eadem sit istorum
potentia: nichil est dem̃tius. An hoc di
uel incidens quippiam. uel humoris
ꝑturbationem ibi patiantur oculi.
ubi sunt neq hoc animam laret. nec
ista passio uisus s tactus uocatur: et
tii alia pati oculus poss etiam in ęxa¬
numm corpore. qulamus deeẽt anina
quam passio non lateret: Illud aũt qd̃
pati non potest oculus nisi adsit anĩa
id est qd uidentdo patitur: hoc solum
patitur ubi non ẽ. Ex quo cui non uide¬
atur nullo loco animam contineri: Si¬
quidem oculus qui ẽ corpus. id tantum
non suo loco patitur: quod num ꝙ si¬
animas nt̃as non ẽẽ in corporibus: Quoo
si itaẽ: non ne ubi sim nescio: Quis emuin
mͥ eripit: quod ego ipse amens sum:
Aughe ꝑturbere ac magis bono animo
facito sis. Ista enim cogitatio et considã¬
tio. ad nosmet ipsos inuitat: et quantũ

Expanded text:
surdissimum est. Eos ibi pati ubi sunt? surdissimum est. Eos ibi pati ubi sunt? at seipsos non vident, nec ubi sunt quidquam potentiorem, cum eadem sit istorum potentia? nihil est dementius. An hoc dic aliquem, vel incidens quidpiam, vel humoris perturbationem cum ibi patiantur oculi ubi sunt; neque hoc animam latet, nec ista passio visus, sed tactus vocatur: et tamen talia pati oculus posset etiam in exanimo corpore, quamvis deesset anima, quam passio non lateret; illud autem quod pati non potest oculus, nisi adsit anima, id est quod videndo patitur, hoc solum ibi patitur, ubi non est? Ex quo cui non videatur, nullo loco animam contineri? Siquidem oculus, quod est corpus, id tantum non loco suo patitur, quod nunquam sianimas nostras non esse in corporibus? quod si ita est, nonne ubi sim nescio? Quis enim mihi eripit, quod ego ipse anima sum? A. Ne perturbere, ac magis bono animo facito sis. Ista enim cogitatio et consideratio ad nosmetipsos nos invitat, et quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ut firmissune teneremus. duitiꝰ ꝙͣ. uelles
sermocinati sumꝰ: meministi ne tandem
nos comꝑisse ibi sentire oculos ubi non
sunt. uel potius ubi pati: Ad̾ Memini Aug̃
Etiam illud dedisti nisi fallor. nec in dubi¬
tes dandum. fuisse animam multo qmͣ
totum corpus ẽ meliorem ac potentiorẽ
Uhinc uͦ dubitare nefarium puto.
Uage si corpus potest ibi pati aliquio.
ubi non est ꝓpt̾ quamidam cum anima
contempationem. quoo oculis incer¬
nendo accidere inuentum est: adeone
animam erassam et pingnem putamus
ꝑ ipsi oculi tantum possunt: ut eam
lateat corꝑis passio. si non ibi iaceat uͥ
passio ipsa contuigit : Ad Multum me
mouet ista conclusio: et ita multum ut
omnino stupeam: et non quid respon¬
deam. s prorsus ubi sim non inueniã.
Quid enim dicam fensum noneẽ cu
corꝑis passio ꝑse ipsam non latet ani¬
mam : Quid ent aliud si hoc non est:ͣ
Oculos nichil pati cum uidemus. ab¬

Expanded text:
ut firmissime teneremus, diutius quam velles ut firmissime teneremus, diutius quam velles sermocinati sumus; meministine tandem nos comperisse ibi sentire oculos ubi non sunt, vel potius ibi pati? E. Memini. A. Etiam illud dedisti, nisi fallor, nec modo dubitas dandum fuisse, animam multo quam totum corpus est, esse meliorem ac potentiorem. E. Hinc vero dubitare nefarium puto. A. Age, si corpus potest ibi pati aliquid ubi non est, propter quamdam cum anima contemperationem, quod oculis in cernendo accidere inventum est; adeone animam crassam et pigram putamus, per quam ipsi oculi tantum possunt, ut eam lateat corporis passio, si non ibi jaceat, ubi passio ipsa contingit? 60. E. Multum me movet ista conclusio, et ita multum ut omnino stupeam, et non solum quid respondeam, sed prorsus ubi sim non inveniam. Quid enim dicam? sensum non esse, cum corporis passio per seipsam non latet animam? quid erit aliud, si hoc non est? Oculos nihil pati cum videmus? ab
Abbreviated transcription (Latin):
corporis passio. An ignoras quibusdam
philo sophiᷤᷤ et peracutis uisum eẽ. ne
id ipsum quidem qd̾ m̃te comp̾hendit᷑.
ad nom̃ aspirare scientie: nisi tam fir¬
ma comp̃hensio sit ut abea mens nulla
ratione ualeat dimoneri : Ad̃ Accipio
ista gratissime: s queso qm̃ quid sit sen¬
sus subtilissime quantum arbitror ex¬
plicatum est: referamus nos ad illam
questionem propter quam hoc explica¬
dum susceꝑamus. attuleram enim
ego argum̃tum. quo tantam probarẽ
animam eẽ. quantum eius est corpus:
eo quod tangentem a capite usq adpedis
ertremum pollicem sentit. quaqua uer¬
sum tetigeris: atq inde assensus diffini¬
tionem moratum plenissimam. S for¬
tasse neccessario dilati sumus Itaq ipsũ
fructum tanti oꝑis. iam ostende si pla¬
cet auoest omnino magnus atq uber¬
rimus. Nam totum quod querebamus
effectum est. Si enun sensus eft corporis
passio ꝑse ipsam non latens animam. qd

Expanded text:
corporis passio. An ignoras quibusdam corporis passio. An ignoras quibusdam philosophis et peracutis visum esse, ne idipsum quidem quod mente comprehenditur, ad nomen aspirare scientiae, nisi tam firma comprehensio sit, ut ab ea mens nulla ratione queat dimoveri? 59. E. Accipio ista gratissime: sed quaeso quoniam quid sit sensus, subtilissime quantum arbitror explicatum est, referamus nos ad illam quaestionem, propter quam explicandum hoc susceperamus. Attuleram enim ego argumentum, quo tantam probarem animam esse, quantum ejus est corpus, eo quod tangentem a capite usque ad pedis extremum pollicem sentit quaqua versum tetigeris; atque inde ad sensus definitionem morarum plenissimam, sed forte necessario delati sumus. Itaque ipsum fructum tanti operis jam ostende, si placet. A. Est omnino, atque uberrimus; nam totum quod quaerebamus, effectum est. Si enim sensus est corporis passio per seipsam non latens animam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quasi adhibitus iuris consultus. instra¬
endi causa refellere uolui: ut cum ad iu¬
ditium uentum fuerit. paratus assistas
Ad̾ Est gͦ aliquid quod ꝓ ista ꝓferas:
quam mͥ inualidissimo temere defendẽ¬
dam tenencdam q comm̃cdas. Auc Est cer¬
quam sit altud sensus aliud scientia. ill
tñ nos latere utrisq commune est: ut
ipsi et homini et bestiȩ quamuis pluri¬
mum differant: animaltñ eẽ commnu¬
ne ẽ. Non latet enun quicquid animȩ
ꝑ intelligentiȩ puritatem: atq illuo pri¬
mum sensus. hoc aũt alterum scientia
sibi uendicauit. Manet gͦ illa diffimtio
tua: et probata. Ad̾ Manet uͦ. Ubi iram gͦ
deceptus sum: Aug̃ Ubi rogaui utrum
omne quod non later sciatur. Tu enim
rogationi temere assensus es Ad̃ Namqͥd
uelles dicerem: Aug̃Non conunuo eẽ sci¬
entiam. si quid non latet. si si ꝑ rationẽ
non latet. Cum aut ꝑ corpus non laret.
sensum uocari: si ꝑ ipiam non lateat

Expanded text:
quasi adhibitus jurisconsultus, instruquasi adhibitus jurisconsultus, instruendi causa refellere volui, ut cum ad judicium ventum fuerit, paratus assistas. 58. E. Est ergo aliquid quod pro ista proferas, quam mihi invalidissimo temere defendendam tuendamque commendas? A. Est cernquam sit aliud sensus, aliud scientia, illud tamen non latere utrique commune est; ut ipsi homini et bestiae, quamvis plurimum differant, animal tamen esse commune est. Non latet enim quidquid animae per intelligentiae puritatem; atque illud primum sensus, hoc autem alterum scientia sibi vindicavit. E. Manet ergo illa definitio tuta et probata? A. Manet vero. E. Ubinam ergo deceptus sum? A. Ubi rogavi, utrum omne quod non latet, sciatur: tu enim huic rogationi temere assensus es. E. Nam quid velles dicerem? A. Non continuo esse scientiam si quid non latet, sed si per rationem non latet: cum autem per corpus non latet, sensum vocari, si per seipsam non lateat
Abbreviated transcription (Latin):
Ad̾ assentior. Aug Et omie quod scimꝰ.
ratione scimꝰ. Nullus gͥ  scientia est. Quic¬
quid autem non latet: ad scientiam
ꝑtinet. Ad nullum gͦ sensum ꝑtinet
non latere: ut nullus homo quadru¬
pes recte dici potest. Quamobrem ista
nr̃a diffinitio. suscepto tuo non solũ
alienos terminos inuassisse. neq aliqͥd
sui uiris reliquisse. s nichil omnino
habuisse ꝓprium: totumq alienum
occupasse conuicta est. Ad̾ Quid gͦ agemꝰ:
Pateris ne illam de iuditio ita discede:
Qamqͣm enim ego ei defensionem qua¬
lem potui prebuerim: tu tñ ipsam for¬
mulam litis. quȩ nos decepit compo¬
siusti: et ego quidem tam et si obtine¬
re non potui: bona fide affui. qd mͥ
satis est. Tu mͥ si p̃uaricationis argueris
quid facies. aquo et prudentia est ut
iurgaretur audãcter. et oppugnata
ut turpiter cederet: Num quid nam
est inc quisꝗͣ. uider: a quo huie uel mͥ
metuendum sit.::u ego te priuatim

Expanded text:
E. Assentior. A. Et omne quod scimus, E. Assentior. A. Et omne quod scimus, ratione scimus: nullus quid autem non latet, ad scientiam pertinet: ad nullum ergo sensum pertinet non latere, ut nullus homo quadrupes recte dici potest. Quamobrem ista nostra definitio suscepta tua, non solum alienos terminos invasisse, neque aliquid sui juris reliquisse, sed nihil omnino habuisse proprium, totumque alienum occupasse convicta est. E. Quid ergo agemus? Patierisne illam de judicio ita discedere? Quanquam enim ego ei defensionem qualem potui praebuerim, tu tamen ipsam litis formulam, quae nos decepit, composuisti. Et ego quidem tametsi obtinere non potui, bona fide adfui, quod mihi satis est: tu vero si praevaricationis arguaris, quid facias, a quo et producta est ut jurgaret audenter, et oppugnata ut turpiter cederet? A. Numquidnam est hic quisquam judex, a quo huic vel mihi metuendum sit? Ego te privatim
Abbreviated transcription (Latin):
tionis pudeat. Nam meministi ut
opinor tercium difinitionis uitiũ
tibi demonstiatum. quo prorsus
nichil est turpius. cum ex neutra
parte uera ẽ: qualis illa hominis:
homo est animal quadrupes. Nam
siue omnis homo animal quadrupes¬
est. siue omne animal quadrupes homo
est. qui dicit atq confiriat. insauit
ꝓfecto si non iocatur. ad̃ Uerum dicis.
lus Quid si in hoc etiam uitio ista nr̃a
dep̃henditur: putas ne quicquam ẽẽ¬
magis quod sit explodendum. atq
erterminandum de anima: Ad Quis
id recuset: s nollem si fieri potest. etiã
hic taindiu detineri : atq interrogati¬
umculis sagittari. Au. Nichil est quod
metuas. Iam enim confectum ẽ nego¬
tium. An tibi nondum ꝑsuasum est.
cum de differentia ferarum et hominũ
ageretur: aliud ẽẽ sentire aliud scire:
AU̾ Immo marime lug aliud gͦ sensus.
aliud scientia ad Itaẽ. AuNon autem
sentimꝰ ratione: s aut uisu. aut audi¬
tu. aut olfatu. aut gustu aut tactu.

Expanded text:
tionis pudeat. Nam meministi, ut tionis pudeat. Nam meministi, ut opinor, tertium definitionis vitium tibi demonstratum, quo prorsus nihil est turpius; cum ex neutra parte vera est, qualis est illa hominis, homo est animal quadrupes: nam sive, omnis homo animal est quadrue, omne animal quadrupes homo est, qui dicit atque affirmat, insanit profecto, si non jocatur. E. Verum dicis. A. Quid? si in hoc etiam vitio ista nostra deprehenditur, putasne quidquam magis esse quod sit explodendum atque exterminandum de anima? E. Quis id recuset? Sed nollem, si fieri potest, etiam hic tamdiu detineri, atque interrogatiunculis agitari. A. Nihil est quod metuas, jam enim confectum est negotium: an tibi nondum persuasum est, cum de differentia ferarum et hominum ageretur, aliud esse sentire, aliud scire? E. Imo maxime. A. Aliud ergo sensus, aliud scientia. E. Ita est. A. Non autem sentimus ratione, sed aut visu, aut auditu, aut olfactu, aut gustatu, aut tactu.
Abbreviated transcription (Latin):
dimur. Unde fit ut homo eius clem̃¬
tia reformandus sit: euiꝰ bonitate ac
potestate formatus ẽ. S ad ꝓpositiun
redire cogimur Quare uide utrum
tibi iam ꝓbatum sit feras non habere
scientiam: totam illam uelut ina¬
ginem scientiȩ quam iniramur. uim
ẽẽ sentiendi Ad Probatum est sane:
et si quid de hoc diligentius queren¬
dum ẽ. aliud tempꝰ aucupabor: mune
nosse cupio quid hine conficias
illam sensus ut antea continentem
nescio quid plus quam sensum : ita
non omnem sensum potuit inclucde.
habent enum fere sensum: nec hñt
scientiam. Quicquid aut non latet
scitur: et omne quod scitur adscien¬
tiam ꝓfecto ꝑtinet. De quib omnib
iam michi tecum conuenit. Aut gͥ nõ
est uerum seusrun ẽẽ passionem corꝑis¬
aut eo carent bestię quia scientia carẽt.
Sensum aut concedimꝰ bestiis. Diffi¬
nitio gͦ illa uitiosa ẽ. fateor meni¬
chil inuere quo resistam. accipe
aliud: quo magis nos huius diffini¬

Expanded text:
ditur. Unde fit ut homo ejus clemeditur. Unde fit ut homo ejus clementia reformandus sit, cujus bonitate ac potestate formatus est. 56. Sed ad propositum redire cogimur. Quare vide utrum tibi jam probatum sit, feras non habere scientiam, totamque illam velut imaginem scientiae, quam miramur, vim esse sentiendi. E. Probatum sane; et si quid de hoc diligentius quaerendum est, aliud tempus aucupabor: nunc nosse cupio quid hinc conficias.illam sensus, ut antea quod nescio quid plus quam sensum includnon omnem sensum potuit includere? Habent enim ferae sensum, nec habent scientiam: quidquid autem non latet, scitur; et omne quod scitur, ad scientiam profecto pertinet. De quibus omnibus jam mihi tecum convenit. Aut igitur non est verum, sensum esse passionem coraut eo carent bestiae, quia scientia carent: sensum autem concedimus bestiis: definitio ergo illa vitiosa est. E. Fateor nihil me invenire quo resistam. 57. A. Accipe aliud quo magis nos hujus defini
Abbreviated transcription (Latin):
in eo sermone demoror. quo admonetur
anima ne se ultra quam neccessitas
cogit refundat in sensus: s ab his
potius se ad se ipsam colligat. et repue¬
rescat deo. quod est nouum hominẽ
fieri: uetere eruto a quo incipere ꝓpter
dei legem certa est neccessitas: quo neq
uerius neq secretius. quicꝗͣ inscrip¬
turis diuinis continetur. Uellem hinc
plura dicere. ac me ipsum constringe̾.
dum quasi tibi p̃cipio: ut nichil aliud
agerem. quam redderer mͥ cui me ma¬
time debeo: atq ita fieri quod ait ora¬
tius. amicum inancipium dño. Quod
omnino fieri non potest. nisi ad eus
rtformemur imaginem. quam nobis
ut p̃ciosissimum quiddam et carissi¬
mum custodiendam dedit: dum nos
ipsos nobis tales dedit. qualib nichil
posser p̃ter ipsum ante pom. hac aut
actione nichil mͥ udetur oposuis: et
nichil est cessationi similius: neq tñ
eam suscipere aut implere animus
potest: nisi eo ipso adiuuante cui red¬

Expanded text:
in eo sermone demoror, quo admonetur in eo sermone demoror, quo admonetur anima, ne se ultra quam necessitas cogit, refundat in sensus; sed ab his potius ad seipsam colligat, et repuerascat Deo: quod est novum hominem fieri, vetere exuto; a quo incipere propter neglectam Dei legem certa est necessitas, quo neque verius neque secretius quidquam Scripturis divinis continetur. Vellem hinc plura dicere, ac meipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem quam redderer mihi, cui me maxime debeo : atque ita Deo fieri, quod ait Horatius, Amicum mancipium domino . Quod omnino fieri non potest, nisi ad ejus reformemur imaginem, quam nobis ut pretiosissimum quiddam et charissimum custodiendam dedit, dum nos ipsos nobis tales dedit, qualibus nihil possit praeter ipsum anteponi. Hac autem actione nihil mihi videtur operosius, et nihil est cessationi similius: neque tamen eam suscipere aut implere animus potest, nisi eo ipso adjuvante cui red