comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cas in uiam. d̾s qui nos deducis adianuam. P̃s qui facis ut pulsan-¬
tib aperiat᷑. ds qui nob̃ das panẽ uitae. Ns̾ ꝑ qũe sitimus potum.
quo hausto numquã sitiamꝰ. d̾s arguis saecułu de peccato de
iustitia. de iudicio Us̃ ꝑ quẽ nos non mouent qui minime credut
d̾s ꝑ quẽ imꝓbamꝰ eorũ errorẽ qui animarũ qui merita nulla esse
apud te putant. Nĩ per quẽ non seruimꝰ infirmis & egenis elemen¬
tis. Ds̃ quinos purgas & ad diuina p̃paras p̾mia: adueni michi ꝓpiti
tu. quicqͥd a me dictum ẽ unus deus. Tu ueni. ueni mͥ in auxiliũ :
una aet̾na & uera substantia. ubi nulla discrepantia nulla con-¬
fusio. nulla transitio. nulla indigentia. nulla mors: ubi summa
concoictia. sũma euidentia. sũma constantia. sũma plenitudo. sum¬
ma uita. Ubi nichil deest. nichil redundat. Ubi qui gignit et
perat omĩs bona anima. Cuiꝰ legib rotantur poli. cursus suos side¬

Expanded text:
cas in viam. Deus qui nos deducis ad januam. Deus qui facis ut pulsancas in viam. Deus qui nos deducis ad januam. Deus qui facis ut pulsantibus aperiatur . Deus qui nobis das panem vitae. Deus per quem sitimus potum, quo hausto nunquam sitiamus . Deus qui arguis saeculum de peccato, de justitia, et de judicio . Deus per quem nos non movent qui minime credunt. Deus per quem improbamus eorum errorem, qui animarum merita nulla esse apud te putant. Deus per quem non servimus infirmis et egenis elementis . Deus qui nos purgas, et ad divina praeparas praemia, adveni mihi propitius tu. 4. Quidquid a me dictum est, unus Deus tu, tu veni mihi in auxilium; una aeterna vera substantia, ubi nulla discrepantia, nulla confusio, nulla transitio, nulla indigentia, nulla mors. Ubi summa concordia, summa evidentia, summa constantia, summa plenitudo, summa vita. Ubi nihil deest, nihil redundat. Ubi qui gignit, et obtemperat omnis bona anima. Cujus legibus rotantur poli, cursus suos side
Abbreviated transcription (Latin):
inuicũ. te dep̃cor. d̾s quem accepimꝰ. ne omĩno periremꝰ. Us ã quo
atmonem̃ ut uigilemꝰ. d̾s ꝑquẽ a malis bona separamꝰ. Ds ꝑ quem
mala fugimꝰ. & bona se quimur. d̾s ꝑqrũe non cectimꝰ aduersitatib
Ns̃ ꝑ quẽ bene seruimꝰ & bene dominam᷑. ds ꝑ qu̾e discimꝰ aliena eẽ
que aliquando nr̃a. et nr̃a ẽẽ quȩ aliquando aliena putabamꝰ Peus
ꝑ quẽ maloꝵ escis illecebris non heremꝰ. ds perqu̾e nos res iniutae
non minuunt. Is per quẽ melius nrͣm deteriori subiectũ non est. d̾s ꝑ quẽ
mors absorbet᷑ inuict̾oria. Ns qui nos conuertis. d̃s qui nos eo quod non
est exuis. & eo quod ẽ induis. Ps qui nos exaudibiles facis. d̾s qui nos
munis. Ns qui nos in omnẽ ueritatẽ in ducis. ds qui nobis omĩa bona
loqueris. nec insanos facis nec aquoquã fieri sinis. Us qui nos reuo¬

Expanded text:
inimicum, te deprecor. Deus per quem accepimus ne omnino periremus. Deus a quo inimicum, te deprecor. Deus per quem accepimus ne omnino periremus. Deus a quo admonemur ut vigilemus. Deus per quem a malis bona separamus. Deus per quem mala fugimus, et bona sequimur. Deus per quem non cedimus adversitatibus. Deus per quem bene servimus et bene dominamur. Deus per quem discimus aliena esse quae aliquando nostra, et nostra esse quae aliquando aliena putabamus. Deus per quem malorum escis atque illecebris non haeremus. Deus per quem nos res minutae non minuunt. Deus per quem melius nostrum deteriori subjectum non est. Deus per quem mors absorbetur in victoriam . Deus qui nos convertis. Deus qui nos eo quod non est exuis, et eo quod est induis. Deus qui nos exaudibiles facis. Deus qui nos munis. Deus qui nos in omnem veritatem inducis. Deus qui nobis omnia bona loqueris, nec insanos facis, nec a quoquam fieri sinis. Deus qui nos revo
Abbreviated transcription (Latin):
uita: inquo & aquo & ꝑquẽ uiuunt que uerae summaeq uiuunt
om̃ia. d̃s beatitudo inquo & aquo & ꝑ quẽ beata st̃ quae beata sunt
omĩa. Ps̾ bonum & pulchrũ. inquo ⁊ aquo & perquẽ bona &o pulchra
sunt. quȩ bona & pulchra st̃ omĩa. ds̃ intelligibilis lux. inquo & aqͦ
& per quẽ intellibilit̾ lucent que intelligibilit̾ lucent om̃ia. Uscuiꝰ
regnum ẽ totus mundꝰ. quẽ sensus ignorat. d̾s de cuiꝰ regno lex
etiam in ista regna describit᷑. Us ã quo auerti cadere in quẽ conu̾¬
ti resurgere.in quo manere. consistere est. ds a quo exire emori¬
est. inquẽ redire uiuiscere ẽ. in quo habitare uiuere ẽ. Us quem
nemo amittit nisi deceptus. qu̾e nemo quaerit nisi ammonitꝰ. quem
nemo inuenit nͥ purgatꝰ. d̃s quẽ relinquere. hoc ẽ qͦd perire. que
at tendere. hoc est quod amare: Quẽ uidere. hoc ẽ qd̾ habere. Ns cui
nos fides excitat. spes erigit. caritas ungit. ds per qu̾e uincunus

Expanded text:
o, et per quem vivunt, quae vere summeque vivunt omnia. Deus beatitudo, in quo, et a quo, et per quem beata sunt, quae beata sunt omnia. Deus bonum et pulchrum, in quo, et a quo, et per quem bona et pulchra sunt, quae bona et pulchra sunt omnia. Deus intelligibilis lux, in quo, et a quo, et per quem intelligibiliter lucent, quae intelligibiliter lucent omnia. Deus, cujus regnum est totus mundus, quem sensus ignorat. Deus de cujus regno lex etiam in ista regna describitur. Deus a quo averti, cadere; in quem converti, resurgere; in quo manere, consistere est. Deus a quo exire, emori; in quem redire, reviviscere; in quo habitare, vivere est. Deus quem nemo amittit, nisi deceptus; quem nemo quaerit, nisi admonitus; quem nemo invenit, nisi purgatus. Deus quem relinquere, hoc est quod perire; quem attendere, hoc est quod amare; quem videre, hoc est quod habere. Deus cui nos fides excitat, spes erigit, charitas jungit, Deus per quem vincimus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam illis iustis. qui bonos piosq mores. usq ad senectͥutis matu¬
ritatẽ & diem uite huiꝰ ultimũ seruant: ñ in suis meritis sed in d̾no
ret intellectũ eius. ipse in quantãcũq uite longitudine custodit
iustum : ne malitia mutet intellectũ eius. Cur autẽ hic tenuerit ca¬
surũ iustum. que priusqu̾a cateret hinc posset auferre: iustissima
de gradu lectorũ eccłe xp̃i. tam longa annositate recitari: & ab
cathecuminos. cum ueneratione diuinȩ auctoritatis audiri. Cerde
enĩ side diumarũ scripturarũ tract̾atorib qͥ fuerunt ante nos¬
proferrẽ defensionẽ huiusce sententie: quã nc̃ solito diligentius atq copi¬
osius contra nouũ pelagianoꝵr uirgemur errorẽ. hoc est gr̃am dei non

Expanded text:
etiam illis justis qui bonos piosque mores usque ad senectutis maturitatem et diem vitae hujus ultimum servant, non in suis meritis, sed in Domiret intellectum ejus, ipse in quantacumque vitae longitudine custodit justum, ne malitia mutet intellectum ejus. Cur autem hic tenuerit casurum justum, quem priusquam caderet hinc posset auferre, justissima de gradu lectorum Ecclesiae Christi tam longa annositate recitari, et abcatechumenos, cum veneratione divinae auctoritatis audiri. Certe enim si de divinarum Scripturarum tractatoribus qui fuerunt ante nosproferrem defensionem hujusce sententiae, quam nunc solito diligentius atque copiosius contra novum Pelagianorum defendere urgemur errorem; hoc est, gratiam Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
pellat. nͥ int̾pellare facit gemitib in enarrabilib : S ueracib: qm̃ ueritas
est sp̃c. Ipse ẽ. enĩ de quo in alio loco dicit. misit ds̾ spͣm filii sui in corda
nr̃a. clamantẽ abba pat̾. E hic qͥd ẽ clamantẽ. nͥ olamare facientẽ. tropo
illo qͦ dicimꝰ lȩtũ diem qͥ letos facit: Quod alibi manifestat ubi dicit.
non enĩ accepistis spͣm seruitutiᷤᷤ iterũ intimore: s accepistiᷤᷤ sꝑ ad optionis
filioꝵ: in qͦ clamamꝰ abba pat̾. Ibi cdixit clamantẽ. hic uͦ in qͦ clamamꝰ. aꝑi-¬
ens uidelicet quomͦ dixerit clamantẽ. id ẽ sic̾ iam ex posui clamare facien¬
tẽ. i. bi intelligimꝰ & hoc ipsũ e̾e̾ ctonũ cti. ut ueraci corde. ⁊ sꝑitalit̾ clame

Expanded text:
pellat, nisi, Interpellare facit, gemitibus inenarrabilibus, sed veracibus, quoniam veritas est Spiritus? Ipse est enim de quo alio loco dicit: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra, clamantem, Abba, Pater . Et hic quid est, clamantem, nisi, Clamare facientem; tropo illo quo dicimus laetum diem, qui laetos facit? Quod alibi manifestat, ubi dicit: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore; sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Ibi dixit, clamantem; hic vero, in quo clamamus: aperiens videlicet quomodo dixerit, clamantem, id est, sicut jam exposui, clamare facientem. Ubi intelligimus, et hoc ipsum esse donum Dei, ut veraci corde et spiritualiter cl
Abbreviated transcription (Latin):
in anit̾ hab&. Hoc pelagiani optamꝰ ut habeant: isti aũ nr̃i ut pleniꝰ habe¬
ant. Non itaq simꝰ in disputatiõib ꝓniti. & in orationib pigri. O remus

Expanded text:
inaniter habet. Hoc Pelagiani, optamus, ut habeant; isti autem nostri ut plenius habeinaniter habet. Hoc Pelagiani, optamus, ut habeant; isti autem nostri ut plenius habeant. Non itaque simus in disputationibus prompti, et in orationibus pigri. Oremus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ille itaq dicat ecclam aliqͣndo infide sua n habuisse ueritatẽ p̾destina¬
tionis huiꝰ & grͣe: que n̾c cont nouos hereticos cura diligentiore defen-¬
ditur. ille inqu̾a hoc cdicat. qͥ dicere audet. aliqͣndo ñ eã orasse. uł non
ueracit̾ orasse: siue ut crederent infideles siue ut ꝑseuerarent fideles
Quȩ bona si semꝑ orauit: sẽꝑ ea dona dĩ e̾e̾ utiq credidit: nec ab illo e̾ẽ
p̾cognita umquã ei negare fas fuit. Ac ꝑ hoc p̾destinatiõis huiꝰ fid̾e quȩ
satis: dona cłi e̾e &. inciꝑe in d̾no crede. ⁊ usq infinẽ in ddĩo ꝑ manere
Cet̾a uͦ bona ad uitã piaᷤ qua ds̃ recte colit᷑ ꝑtinentia: etiã ip̃siꝑpt̃ qͦs
hec agimꝰ. dĩ dona ẽẽ concedt̃. Omia porro dona sua & qͥb ea fuerat largi¬
turꝰ đm p̾scisse. negare ñ posst̃. Sic̃ gͦ cet̾a p̾dicanda st̃. ut qͥ ea pͥdicat obedi¬
ent̾ audiat᷑: ita p̾destinatio p̾dicanda est. ut qͥ obedient̾ hec audit. nͥ in

Expanded text:
Ille itaque dicat Ecclesiam aliquando in fide sua non habuisse veritatem praedestinationis hujus et gratiae, quae nunc contra novos haereticos cura diligentiore defenditur: ille, inquam, hoc dicat, qui dicere audet aliquando eam non orasse, vel non veraciter orasse, sive ut crederent infideles, sive ut perseverarent fideles. Quae bona si semper oravit, semper ea Dei dona esse utique credidit; nec ab illo esse praecognita unquam ei negare fas fuit. Ac per hoc praedestinationis hujus fidem, quae satis, dona Dei esse, et incipere in Dominum credere, et usque in finem in Domino permanere. Caetera vero bona ad vitam piam, qua Deus recte colitur, pertinentia, etiam ipsi propter quos haec agimus, Dei dona esse concedunt. Omnia porro dona sua, et quibus ea fuerat largiturus, Deum praescisse negare non possunt. Sicut ergo caetera praedicanda sunt, ut qui ea praedicat, obedienter audiatur; ita praedestinatio praedicanda est, ut qui obedienter haec audit, non in
Abbreviated transcription (Latin):
uero iusti donec a iustitia cadant. in eisõem periculis uita producti¬
ore teneant᷑. Quis agnouit sensũ dñi : Et tam̃ hinc intelligidat᷑

Expanded text:
ero justi donec a justitia cadant, in eisdem periculis vita productiore teneantur? « Quis agnovit sensum Domini? » Et tamen hinc intelligi dat
Abbreviated transcription (Latin):
Magis autẽ honestũ. utiq honestũ est. Aperte quippe declarauit
hoc ee̾ bono illo meliꝰ ubi ait. Qui dat nuptũ bene facit. & qͥ non
dat nuptũ melius facit. Et hoc illo beato beatius ubi ait. Beati¬
or autẽ erit. si sic ꝑmanserint. sicut ego. Sicut ergo bono meliꝰ
& beato beatius : sic honesto honestius ẽ. qđ honestũ uoluit
appellare. Absit enĩ ut turpe sit. Unde loquens apl̃s petrus
ait. Uiri uxorib urͣis tanquã uasi infirmiori ⁊ subiecto. tͥbuite
honorẽ. quasi coheredib grẽ. & illas alloquens subditas e̾e̾ suis.
uiris. exẽplo sare adhortat᷑. Nam sic queda inqͥt scẽ mulieres
quȩ ind̾m sperabant ornabant se: obsequentes uiris suis. qͦ mͦ

Expanded text:
Magis autem honestum utique honestum est. Aperte quippe declaravit Magis autem honestum utique honestum est. Aperte quippe declaravit hoc esse bono illo melius, ubi ait, Qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit: et hoc illo beato beatius, ubi ait, Beatior autem erit, si sic permanserit . Sicut ergo bono melius et beato beatius, sic honesto honestius est, quod honestum voluit appellare. Absit enim ut turpe sit unde loquens apostolus Petrus ait: Viri, uxoribus vestris tanquam vasi infirmiori et subjecto tribuite honorem, quasi cohaeredibus gratiae. Et illas at loquens, subditas esse viris suis exemplo Sarae ad hortatur: Nam sic quaedam, inquit, sanctae mulieres, quae in Deum sperabant, o
Abbreviated transcription (Latin):
uobis initiam. id ẽ non ut uos cogã. s ad id quod honestũ esttra
ham: ñ quia iniuptarũ bonũ honestũ dixit. ideo putare debemꝰ
turpe ẽẽ uncułu coniugale. y lioqͥn etiã primas nuptias con-¬
dẽnabimꝰ. quas nec catafriges nec nouation. nec disertissimꝰ eor
astipulator tertullianꝰ turpes ausus ẽ dicere. S quẽ ad modũcũ
ait. Nico autẽ innuptis ⁊ uiduis bonũ est illis si sic ꝑmanserint. utiq
bonũ posuit ꝓ meliore : qm̃ omẽ qd̃ bono cõparatũ melius dicitur:
etiã hoc proculdubio bonũ est. Nam qͥd est aliud qđ ita dicit᷑ meliꝰ
nisi qđ magis bonũ est: Nec ideo consequent̾ eũ sensisse arbitram᷑
malum e̾e̾. si nupserint: qm̃ dixit bonũ est illis si sic ꝓmanseruit.
ita etiã cum ait s ad id quod honestum ẽ non matͥmoniũ tui¬
pe ẽẽ monstrauit. s qđ honesto erat honestiꝰ generalis honesti no¬
mine cõmendauit. Quia honestiꝰ quid ẽ: nͥ qd̾ magis honestũ est :

Expanded text:
iciam, id est, non ut vos cogam; sed ad id quod honestum est: non quia innuptarum bonum honestum dixit, ideo putare debemus turpe esse vinculum conjugale; alioquin etiam primas nuptias condemnabimus, quas nec Cataphryges, nec Novatiani, nec disertissimus eorum astipulator Tertullianus turpes ausus est dicere. Sed quemadmodum cum ait, Dico autem innuptis et viduis, bonum esse illis si sic permanserint; utique bonum posuit pro meliore, quoniam omne quod bono comparatum melius dicitur, etiam hoc procul dubio bonum est: nam quid est aliud quod ita dicitur melius, nisi quod magis bonum est? nec ideo consequenter eum sensisse arbitramur, malum esse si nupserint, quoniam dixit, bonum esse illis si sic permanserint: ita etiam cum ait, sed ad id quod honestum est; non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius generalis honesti nomine commendavit. Quia honestius quid est, nisi quod magis honestum est?
Abbreviated transcription (Latin):
in posteriora respiciendo cadere ⁊ interire. Proinde quȩ se non
continent nubant. antequã continentiã ꝓfiteantur. anteꝗͣ.d̾o uo¬
ueant: qđ nͥ redlant iure dãnant᷑. Allio qͥppe loco de talib dicit.
sum enĩ indelitiis egerint. in xp̃o nubere uolunt. habentesdã¬
nationẽ qd̾ pͥmã fidem irritã fecert̃. id ẽ uoluntatẽ ad nupti
as. a ꝓposito continentię deflexert̃. Irritã qͥppe fecert̃ fidẽ. qͥua
prius uouerant qͦd ꝑseuerantia implere noluert᷑. Nuptiarũ g
Filioꝵ. qͥppe ꝓcreationi operã dare : non canino more per usum pro¬
miscuũ feminaru. sed
honesto ordine conugali ñ est
in homine ĩꝓbandus
effectꝰ. ⁊ iã ipsũ tam᷑ laudabi¬
lius tͣnscendit ⁊ uin¬
cit celestia cogitans ammꝰ¬

Expanded text:
in posteriora respiciendo cadere et interire. proinde quae se non in posteriora respiciendo cadere et interire. proinde quae se non continent, nubant, antequam continentiam profiteantur, antequam deo uoueant: quod nisi reddant, iure damnantur. alio quippe loco de talibus dicit: cum enim in deliciis egerint in Christo, nubere uolunt, habentes damnationem, quoniam primam fidem as a proposito continentiae deflexerunt. Irritam quippe fecerunt fidem, qua prius voverant quod perseverantia implere noluerunt . Nuptiarum tis solatium. Filiorum quippe procreationi operam dare, non canino more per usum promiscuum feminarum, sed honesto ordine conjugali, non est in homine improbandus affectus: etiam ipsum tamen laudabilius transcendit et vincit coelestia cogitans a
Abbreviated transcription (Latin):
si filios ñ habent nubant. si post resurrectionẽ p̃dicationẽq xpͣi.
quando iã ex om̃ib gentib filioꝵ. spu̾alit̾ gignendoꝵ. tanta sup¬
petit copia. tale officiũ e̾e̾t. ex carne filios ꝓpagar equale pͥmis
temporib fuit. Et qd̃ alibi dicit. Uolo gͥ iuniores nrubere filios
procreare. matres familias ẽẽ.nuptiarũ bonũ apłica sobrietate
⁊ auctoritate cõmendat: ñ procreandi officiũ etiã eis qui conti¬
nentiȩ bonũ capiunt tanquã ad obsequeła legis ĩponit. Deniq cur
hoc dixerit pandit cũ adiungit. ⁊ dicit nulłã occasionẽ dare adu¬
sario maledict̾i grã. Iam enĩ quęd̾a conu̾se st̃ retro post sathanam.
ut in his uerbis eiꝰ intelligamꝰ eas quas nubere uoluit meliꝰ potuis¬
se continere quã nubere. s melius nubere quã retro ire post satha¬
nã: id est ab ercellenti illo uirginalis uł uidualis castitatis ꝓposito

Expanded text:
si filios non habent, nubant, si post resurrectionem praedicationemque Christi, si filios non habent, nubant, si post resurrectionem praedicationemque Christi, quando iam ex omnibus gentibus filiorum spiritaliter gignendopetit copia, tale officium esset ex carne filios propagare, quale primis temporibus fuit. Et quod alibi dicit, Volo igitur juniores nubere, filios procreare, matresfamilias esse: nuptiarum bonum apostolica sobrietate et auctoritate commendat; non procreandi officium etiam eis, quae continentiae bonum capiunt, tanquam ad obsequelam legis imponit. Denique cur hoc dixerit, pandit, cum adjungit et dicit, Nullam occasionem dare adversario maledicti gratia; iam enim quaedam conuersae sunt retro post satanan, ut his uerbis eius intellegamus eas, quas nubere uoluit, melius potuisse continere quam nubere, sed melius nubere quam retro ire post satanan, id est ab excellenti illo uirginalis uel uidualis castitatis proposito
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Hoc aũ dico fr̃s. tempꝰ breue ẽ. reliquu est ut ⁊ qui habent
uxores. tanquã non habentes sint. ꝓfecto si scd̃as nuptias appe
tisses. nullũ ꝓphetiȩ uł legis obsequiũ. nulłu ꝓlis salzẽ carnale
desideriũ. sed solius cͥontinentiȩ fuisset indicium. Fecisses enim
qd ait apłs cum dixisset bonũ e̾e̾ illis si sic ꝑmanserint sicut
& egd. continuo qͥppe addidit. Quod si se non continent nubãt.
Malo enĩ eas nubere quã uri. Hoc enĩ dixit ut effrenate libidinis.
mału̾ non p̃cipitaret᷑. inturpitudinẽ flagitioꝵ. cum excipetur.
isti uirginitas ꝓlis tuȩ coͣpensauit dispendiũ uirginitatis tuȩ.
Nam diligent̃ iit̾rogata doctrina xpĩana. ⁊ primas nuptias iã
isto tẽpore nisi in continentia sit impedim̾̃to: contẽpnendas ẽe̾ res¬
pondet. Qui enĩ dixit . si se non continent nubant. potuit dicere

Expanded text:
apostolus: hoc autem dico, fratres: tempus breue est; reliquum est, ut et qui habent apostolus: hoc autem dico, fratres: tempus breue est; reliquum est, ut et qui habent uxores, tamquam nonphetiae vel legis obsequium, nullum prolis saltem carnale desiderium, sed solius incontinentiae fuisset indicium. Fecisses enim quod ait Apostolus, cum dixisset, bonum esse illis si sic permanserint sicut et ego: continuo quippe addidit, Quod si se non continent, nubant: malo enim eas nubere quam uri . Hoc enim dixit, ut effrenatae libidinis malum non praecipitaretur in turpitudinem flagitiorum, cum exciperetur isti et uirginitas prolis tuae conpensauit dispendium uirginitatis tuae; nam diligenter interrogata doctrina christiana et primas nuptias iam isto tempore, nisi incontinentia sit inpedimento, contemnendas esse respondet. qui enim dixit: si se non continent, nubant, potuit dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ meruit. Quã credendũ est etiã si filios nullos habuit qd̾ quidẽ
scriptura reticendo reliquit incertũ. eo spũ preuidisse xpͣm exuirgi¬
ne ꝓ rime e̾e̾ uenturũ. quo potuit agnoscere: ⁊ paruułu. Unde
inerito etiã sine filiis sitam̃ eos non habuit scd̾as nuptias recusa¬
uit : qͥa nouerat ia tempꝰ e̾e̾ quo xp̃o non officio pariendi s stu¬
d̃io continendi. nec cõnugalib Fetandis uiscerib. s castigandis ui¬
dualib morib melius seruiret᷑. Si uero etiã sciebat rutħ ꝑsuam
carnẽ. propagari sem̃. unde xp̃c̃ carnẽ fuerat habiturus ⁊ huic sci¬
entie nubendo exhibuit ministeriũ. non audeo iam dicere beati¬
orẽ fuisse annẽ uiduitatẽ. quã illiꝰ fȩcunditatẽ. Tu aũ quȩ ⁊ filios
habes ⁊ in eo sclĩ fine uiuis quo iã tempus ẽ non mittendi lapides
s colligendi. ñ amplectendi s continendi ab amplexu. cuͣ clamet

Expanded text:
esse meruit. quam credendum est, etiamsi filios nullos habuit — quod quidem esse meruit. quam credendum est, etiamsi filios nullos habuit — quod quidem scriptura reticendo reliquit incertum — eo spiritu praeuidisse Christum ex uirgine proxime esse uenturum, quo potuit agnoscere et paruulum: unde merito etiam sine filiis, si tamen eos non habuit, secundas nuptias recusauit, quia nouerat iam tempus esse, quo Christo non officio pariendi, sed studio continendi nec coniugalibus fetandis uisceribus, sed castificandis uidualibus moribus melius seruiretur. si uero etiam sciebat Ruth per suam carnem propagari semen, unde Christus carnem fuerat habiturus, et huic scientiae nubendo exhibuit ministerium, non audeo iam dicere beatiorem fuisse Annae uiduitatem quam illius fecunditatem. Tu autem, quae et filios habes et eo saeculi fine uiuis, quo iam tempus est non mittendi lapides, sed colligendi, non amplectendi, sed continendi ab amplexu — cum clamet
Abbreviated transcription (Latin):
qui scirent. fiue in his qͥ nescirent illa. nichil aliud e̾et quã pro¬
phetia xꝑi. ex quo nasceret̾ etiã caro xp̃i. Ut gͦ ille popłs ꝓpaga¬
Unde n sc̃ẽ mulieres accencdebant᷑ non cupiditate conconbendi.
s pietate pariendi: ut rectissime credantur coitũ non fuisse
quȩsiturȩ. si ꝓ lesposset alit̾ ꝓ uenire. & uiris usus plurnĩ ui¬
uarũ concetebat᷑ uxorũ. Cuius rei ñ concupiscentiã carniꝰsed
prouidentiã generationis fuisse causã illut ostendit. qđ sic̃ sc̃is
uiris habere plures uxores uiuas. non ita etiã scĩs feminis licebat
terent. unde non e̾e̾nt fecundiores. Pro inde scã ruth cũ semen
quale illo tẽpore. necessariũ fuit in isrł. ñ haberet in mortuo
uiro. quesiit alterũ de quo haberet. Hac itaq bis coniugata.
ideo anna uno uiro uiduata. beatior fuit. quia ⁊ ꝓphetissã xp̃i

Expanded text:
qui scirent siue in his qui illa nescirent, nihil aliud esset quam proqui scirent siue in his qui illa nescirent, nihil aliud esset quam propheta Christi, ex quo nasceretur etiam caro Christi. ut ergo ille populus propagaunde et sanctae mulieres accendebantur non cupiditate concumbendi, sed pietate pariendi, ut rectissime credantur coitum non fuisse quaesiturae, si proles posset aliter prouenire, et uiris usus plurium uiuarum concedebatur uxorum. cuius rei non concupiscentiam carnis, sed prouidentiam generationis fuisse causam illud ostendit, quod sicut sanctis uiris habere plures uxores uiuas, non ita etiam sanctis feminis licebat terent, unde non essent fecundiores. proinde sancta Ruth, cum semen, quale illo tempore necessarium fuit, in Israhel non haberet, mortuo uiro quaesiuit alterum, de quo haberet. hac itaque bis coniugata ideo Anna uniuira uidua beatior fuit, quia et prophetissa Christi
Abbreviated transcription (Latin):
uł nisi qua omia. Nam & ꝑ singula oꝑa dicebat᷑. Uidit dẽ qͥa¬
bonũ est. Ubi autẽ omĩa nominatã st̃. adłstũ est ualde ⁊ dictũ ẽ.
Uidit ds̾ omĩa quȩ fecit. & ecce bona ualde. Meliora enĩ qued̃a
singula qua alia singula. s meliora simul omĩa qua quelibet
singula Xp̃i itaq te doctrina sana in eiꝰ corpore sanã faciat per
us qͥ corpori dñatur nec extollat insolent̾: nec discernat inscient᷑.
Nec qͥa dixi ruth beatã annã beatiorẽ. cum illa bis nupserit
hȩc uiro ino cito iuduata diu uixerit: continuo etiã te meliorẽ
putes eẽ quã ruth. ylia quippe ꝓpħicis temporib sca feminarũ dis¬
pensatio fuit. quas nubere obedientia non concupiscentia cõpel
lebat: ut ꝓpagaret᷑ popłs dĩ. in qͦ admitterent᷑ propħe xp̃i: cum
⁊ ipse popłs ꝑ ea quȩ infigura contingebant in illis siue in his

Expanded text:
d, nisi quia omnia. nam et per singula opera dicebatur: uidit deus qd, nisi quia omnia. nam et per singula opera dicebatur: uidit deus q. ubi autem omnia nominata sunt, additum est ualde et dictum est: uidit deus omnia quae fecit, et ecce bona ualde. meliora enim quaedam singula quam alia singula; sed meliora simul omnia quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina sana in eius corpore sanam te faciat per s, qui corpori dominatur, nec extollat insolenter nec discernat inscienter. Nec quia dixi Ruth beatam, Annam beatiorem, cum illa bis nupserit, haec uniuira cito uiduata diu uixerit, continuo etiam te meliorem putes esse quam Ruth. Alia quippe propheticis temporibus sanctarum feminarum dispensat propagaretur populus dei, in quo praemitterentur prophetae Christi, cum et ipse populus per ea. quae in figura contingebant in illis, siue in his
Abbreviated transcription (Latin):
sps̃ Sc̃i. Ubi profecto utriusq sexus fideles. intelligunt᷑. Ibi ergo
sunt nuptȩ ibi ⁊ innuptȩ s distincte meritis. & tanqua menbris
m̃bra p̃lata. quoꝵ tam̃ neutra sint a corꝑe separata. Quod gͥ de
innupta loqfns ait. ut sit scã & corpore ii sp̃u. ampliorẽ innupta¬
rũ ⁊ in corꝑe & in spu scĩficationẽ intelligi uoluit. ñ corpꝰ nup
tarũ omĩ scĩficatione pͥuauit. Uisce itaq bonũ tuũ. immo me
hoc melius: qm̃ si alit̾ hoc bonũ ẽẽ non posset. nisi illiᷤ mału cẽt:¬
melius omĩno. non ee̾t. Habent oculi in corpore. magnũ honor̃e.
s minorẽ haberent si soli essent: & alia minoris honoris menbra
non eent. In cęlo ipsa sua luce sollunã suꝑat. non uituꝑat. Stel¬
la ab stella differt ingła. non dissidet infuꝑbia. Ito fecit dsom¬
nia. ⁊ ecce bona ualde. Non tantũ bona. sed etiã ualde: ñ ob ali-¬

Expanded text:
t templum Spiritus sancti, ubi profecto utriusque sexus fideles intelliguntur. Ibi ergo t templum Spiritus sancti, ubi profecto utriusque sexus fideles intelliguntur. Ibi ergo sunt nuptae, ibi et innuptae; sed distinctae meritis, et tanquam membris membra praelata, quorum tamen neutra sint a corpore separata. Quod igitur de innupta loquens ait, Ut sit sancta et corpore et spiritu; ampliorem innuptarum et in corpore et in spiritu sanctificationem intelligi voluitarum omni sanctificatione priuauit. Disce itaque bonum tuum. immo memhoc melius, quam si aliter hoc bonum esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent, si soli essent et alia minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua luce sol lunam superat, non uituperat, et stella ab stella differt in gloria, non dissidet in superbia. ideo fecit deus omnia, et ecce bona ualde: non tantum bona, sed etiam ualde, non ob aliu
Abbreviated transcription (Latin):
de innupta paulus apłs dixit. ut sit scã corpore ⁊ spũ. non sic
accipiendũ est. quasi nupta fidelis ⁊ casta. & scd̾m scripturas sub¬
dida uiro: non fit scã corpore. s tantũmͦ spũ Fieri non potest ut¬
scĩficato spũ. non sit eciã corpꝰ. quo scĩficatꝰ utitur sp̃c. S ne cuiꝗͣ
nos potius argum̃tari. quã hoc diuino eloqͥo ꝓbare uideam. qͣm
petrus sarã cõmemoraturꝰ. scẽ inquit mulieres. tantũmͦ non ait
n corpore: illud eiꝰdẽ pauli consideremꝰ. ubi ꝓhibens fornicatioͬes
ut Nescitis quia corpora ur̃a menbra st̾ xpĩ  Tollens ergo men¬
bra xp̃i. faciã menbra meretͥcis: SAbsit. yludeat gͦ aliqͥs dicere men-¬
bra xp̃i scã non eẽ. aut uero audeat a m̃bris xp̃i fideliũ eomugata¬
rum corꝑa separare. Unde etiã paulo post ait. Corpꝰ ur̃m templũ
in uobis est sp̃s scĩ. quẽ habetis a dõ: ⁊ non estis ur̃i. Empti enim
estis p̾cio magno. Corpus fideliũ ⁊ menbra xꝑi ẽe dixita tẽpłu¬

Expanded text:
de innupta Paulus apostolus dixit, Ut sit sancta et corpore et spiritu , non sic accipiendum est, quasi nupta fidelis et casta, et secundum Scripturas subdita viro, non sit sancta corpore, sed tantummodo spiritu. Fieri enim non sit sanctum etiam corpus, quo sanctificatus utitur spiritus. sed ne cuiquam nos potius argumentari quam hoc diuino eloquio probare uideamur, quoniam Petrus Sarram commemoraturus, sanctae, inquit, mulieres tantummodo, non ait et corpore\', illud eiusdem Pauli consideremus, ubi prohibens fornicationes ait: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? absit. audeat ergo aliquis dicere membra Christi sancta non esse; aut uero audeat a membris Christi fidelium coniugatarum corpora separare. unde etiam paulo post ait: corpus uestrum templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo, et non estis uestri? empti enim estis p
Abbreviated transcription (Latin):
mala. s quedã etiam bona fuperari. Mala st̃ enĩ adulteriũ uel for-¬
nicatio. Abhis autẽ illicitis ualde longe ẽ. quȩ uoti lib̾tate se obstrurit
.& sibi etiã licita ne licerent non imꝑio legis s consilio caritatis effe¬
cit. Ebomĩ est pudicitia coniugalis. s meliꝰ bonũ est continentia
uiduał. Hoc gͦ melius illiꝰ boni sũmissione honorat᷑: non illud bo

Expanded text:
mala, sed quaedam bona etiam superari. mala sunt enim adulterium uel formala, sed quaedam bona etiam superari. mala sunt enim adulterium uel fornicatio. Ab his autem inlicitis ualde longe est, quae uoti libertate se obstrinxit et sibi etiam licita ne licerent non imperio legis, sed consilio caritatis effecit. et bonum est pudicitia coniugalis, sed melius bonum est continentia uidualis. hoc ergo melius illius boni
Abbreviated transcription (Latin):
e̾ẽ indño etiã post mortẽ uiri iterũ nubentẽ fidelẽ. s in
eo dẽ dño uiduã beatiorẽ. Hoc au̾ ut scripturarũ non tantũ
uerbis. uerũ etiã exẽplis loquar. beatã ee ruth dico: s annã
beatiore. Qua propt̾ hoc pͥmũ oportet ut nouerit bono qͦd
elegisti. non dãnari scd̃ns nuptias: s inferius honorari. Nlam
sicꝰ bonũ sc̃ȩ uirginitatis qͦd elegit filia tua. non ð̾anat unas
nuptias tuas. sic nec uiduitas tua cuiꝰquã secundas. hinc enĩ
maxime catafrigarũ ⁊ nouatianorũ hereses tumuert̾. quas
buccis sonantib ñ sapientib etiã tertullianꝰ inflauit. du sedas
miptias tanquã illicitas maledico dente concidit. qͣs om̃ino lici¬
tas apłs sobria mente concedit. tu uero abhac sanitate doctrine nulliꝰ
in docti nulliꝰ doct̾i disputatione mouearis. ec ita extollas bonũ
tuũ ut qd̃ malũ non ẽ. tanqua mału criminis arbitreris. sedtanto
magis gaude bono tuo. quanto maguides: non tantũ illo deuitari

Expanded text:
iri iterum nubentem fidelem, sed in eodem domino uiduam beatiorem: hoc est, ut scripturarum non tantum uerbis, uerum etiam exemplis loquar, beatam esse Ruth, sed Annam beatiorem. Quapropter hoc primum oportet ut noueris, bono, quod elegisti, non damnari secundas nuptias, sed inferius honorari. nam sicut bonum sanctae uirginitatis, quod elegit filia tua, non damnat unas nuptias tuas, sic nec uiduitas tua cuiusquam secundas. hinc enim maxime Cataphrygarum ac Nouatianorum haereses tumuerunt, quas buccis sonantibus, non sapientibus etiam Tertullianus inflauit, dum secundas nuptias tamquam inlicitas maledico dente concidit, quas omnino licitas apostolus sobria mente concedit. ab hac sanitate doctrinae nullius indocti, nullius docti disputatione mouearis; nec ita extollas bonum tuum, ut quod malum non est, tamquam malum crimineris alienum, sed tanto magis gaude tuo bono, quanto magis uides non tantum illo deuitari
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ in om̃i questione que ad uitã moresq ꝑtinet nonꝰ
mur: ne pigeat agere qd̾ agendũ esse iam nouimꝰ. Quid ego am
ẜ sapiamꝰ ut ipse ait̾ ad cẽpantiã sicut unicuiq partit᷑ est mensu¬
ram fidi. Nonsit gͦ mͥ aliud te docere nisi uerba t doct̾oris expo¬
nere. & de his qd̾ dñs dederit disputare. Nit itaq apls̃. doctor
gentiũ uas electionis. dico aũ innuptis ⁊ uiduis bonũ e̾e̾ illis. si
sic ꝑmanserint sicut nego. Hȩc uerba ita intelligenda st̃: ut
nonexistimemꝰ uiduas non oportere in nuptas dici: quia nup¬
tias ui dent᷑ exꝑtȩ. In nuptarũ enĩ nomine. illas significat q̃
non st̃ nuptiis alligate : siue fuerint. siue nonfuerint. Qđ alio
loco aperit ubi dicit. Piuisa est mulier innupta ⁊ uirgo. Quando
utiq n uirginẽ adiungit. qͥd mulierẽ innuptã nͥ uiduã uult in¬
telligi:s Unde etiã de inceps uno innupte nomine ꝓfessionẽ utr̃a¬

Expanded text:
Cum igitur in omni quaestione, quae ad uitam moresque pertinet, non Cum igitur in omni quaestione, quae ad uitam moresque pertinet, non mur, ne pigeat agere quod agendum esse iam nouimus: quid ego ampsed sapiamus, ut ipse ait, ad temperantiam. sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei. non sit ergo mihi aliud te docere nisi uerba tibi doctoris exponere et de his quod dominus dederit disputare. Ait itaque apostolus, doctor gentium, uas electionis: dico autem innuptis et uiduis bonum esse illis. si sic permanserint sicut et ego. haec uerba ita intellegenda sunt, ut non existimemus uiduas non oportere innuptas dici, quia nuptias uidentur expertae; innuptarum enim nomine illas significat, quae non sunt nuptiis alligatae, siue fuerint sine non fuerint. quod alio loco aperit, ubi ait: diuisa est mulier innupta et uirgo. quando utique et uirginem adiungit, quid mulierem innuptam nisi uiduam uult intellegi? unde etiam deinceps uno innuptae nomine professionem utram
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ xpͣi. religiose famule dĩ uilia¬
nȩ: in dño dñoꝵ salutem. He petiti¬
oni tue & incpõ dilectioni drutius
ẽe̾m debitor promissionis mee: arripui
ut cũq int̾ alias urgentissimas occupa¬
tiones meas. de ꝓfessione sc̃ę uiduritatis
aliqͥd ad te scribere. qmͣ ⁊ p̾sentẽ me
rogando onerasti: ⁊ cũ tibi hoc non
otuissẽ negare. sepe ꝓmissũ ieum
litt̾is flagitasti. Inquo sane oꝑe nr̃o. cum aliquã legeris ad tuã.
uł ad uram quȩ simul in xp̃o uiuitis ꝑsonã minimẽ ꝑtinere. nec
ammonitioni uitȩ ur̃e propriȩ necessaria. ñ ideo debebis suꝑflua
iudicare. Iste qͥppe litt̾ȩ quãuis adte. non tam̃ tantũmͦ tibi scri¬
bende fuert᷑. s ut alis̃ quoq ꝑ te prodessent: non utiq a nobis
negligendu fuit. Quicqͥd gͦ inueneris hic. qd̃ uobis necessariũ
uel nũqu̾a fuerit uł iã non sit: & tam̃ aliis e̾e̾ ꝑspexeris. nec hab̾e te
pigeat nec dare legendũ. ut ⁊ tua caritas sit utilitas alioꝵ

Expanded text:
igiosae famulae dei Iulianae in domino dominorum salutem. Ne petitioni tuae et in Christo dilectioni diutius essem debitor promissionis meae, arripui utcumque inter alias urguentissimas occupationes meas de professione sanctae uiduitatis aliquid ad te scribere, quoniam et praesentem me rogando onerasti et, cum tibi hoc non potuissem negare, saepe meum promissum litteris flagitasti. in quo sane opere nostro cum aliqua legeris ad tuam uel ad uestram, quae simul in Christo uiuitis, personam minime pertinere nec admonitioni uitae uestrae proprie necessaria, non ideo debebis superflua iudicare. istae quippe litterae quamuis ad te, non tamen tantummodo tibi scribendae fuerunt. sed ut aliis quoque per te prodessent. non utique a nobis neglegendum fuit. quidquid ergo hic inueneris, quod uobis necessarium uel numquam fuerit uel iam non sit et tamen aliis esse perspexeris, nec habere te pigeat nec dare legendum, ut et tua caritas sit utilitas aliorum.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ bonũ habeat nuptiarũ fides id est xꝑianarũ  religiosa¬
rum coniugatarũ. hinc intelligi ꝑotest. qd̾ cum de fugienda
fornicatione p̾ciperet. ubi utiq &o coniugatos alloquebatur.
fideli s coniugii. ut etiã ipsa menbra sint xpͣi. Hoc aũ bono qͣmͣ
melius ẽ continentiȩ bonũ uidualis. Non hac professione id agit᷑.
ut aliqͥd plus sit catholica uictua quã menbrũ xp̃i: s ut melio¬
rẽ quã conuigata locũ habeat inter menbra xꝑi. Dicit qͥppe
idem apłi. Sic̃ enĩ inuno corpore multa m̃bra habemꝰ. omĩa
autẽ m̃bra non eosdẽ actꝰ habent: ita multi unũ corpus sumꝰ
In Xpͣo. singuli aũ alter alterius m̃bra. habentes dona diuersa
scd̾m grͣam que data ẽ nobis. Id̾o etiã cũ moneret conuigatos.
ne debito carnał cõmirtionis fraudarent inuicẽ. ⁊ ꝑ hoc alt̾
eorũ negato sibi debito conuigali. ꝑ intẽpantiã suã tẽptatus

Expanded text:
autem bonum habeat nuptarum fides, id est christianarum et religiosaautem bonum habeat nuptarum fides, id est christianarum et religiosarum coniugatarum, hinc intellegi potest. quod, cum de fugienda fornicatione praeciperet, ubi utique et coniugatos adloquebatur, fidelis coniugii, ut etiam ipsa membra sint Christi. hoc autem bono quoniam melius est bonum continentiae uidualis. non hac professione id agitur, ut aliquid plus sit catholica uidua quam membrum Christi, sed ut meliorem quam coniugata . locum habeat inter membra Christi. dicit quippe idem apostolus: sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. singuli autem alter alterius membra, habentes dona diuersa secundum gratiam quae data est nobis. Ideo etiam cum moneret coniugatos, ne debito carnalis commixtionis fraudarent inuicem et per hoc alter eorum negato sibi debito coniugali per intemperantiam suam temptatus
Abbreviated transcription (Latin):
placeat uiro. Innupta certe non eã tantũ intelligi uoluit q̃
nũqua nupsit: s etiã eam quȩ nuptiarũ uincula. ꝑ uiduitatem
liberata. nupta e̾ẽ destitit. Nã ideo ⁊ nuptã non dicit nͥ eam q̃
uirũ habet : ñ etiã eam quȩ habuit n non habet. Qua propter
uidua omĩs innupta ẽ. S quia ñ om̃is innupta uidua ẽ: st̃ emͣ
& uirgines. idõ hic utrũq pofuit ubi ait. Uico aũ innuptis ⁊ ui¬
duis tanqu̾a diceret. Qđ̾ dico innuptis non  solis dico quȩ uirgi¬
nes sunt: sed eis etiã quȩ uiduȩ st̃. bonũ e̾e̾ illis. si sic ꝑmanserint
sicut ego. Ecce ẽ bonũ tuum ei bono cõꝑatũ. quod dicit apłs suu̾.
Si fides ad est. umo quia fides adẽ. breuis ẽ ista doctrina. Nec
ideo contẽnenda qͥ a breuis. s ideo facilius & carius tenenda qͥa
in breuitate non uilis. Non enĩ qualec̾q bonũ hic cõmendat
apłs. qđ fidei nuptarũ sine ulla ambiguitate p̃posuit. Qͣntũ

Expanded text:
ptam certe non eam tantum intellegi uoluit, quae numquam nupsit, sed etiam eam, quae nuptiarum uinculo per uiduitatem liberata nupta esse destitit: nam ideo et nuptam non dicit nisi eam quae uirum habet. non etiam eam, quae habuit et non habet. quapropter uidua omnis innupta est; sed quia non omnis innupta uidua est — sunt enim et uirgines — ideo hic utrumque posuit, ubi ait: dico autem innuptis et uiduis; tamquam diceret: quod dico innuptis, non eis solis dico, quae uirgines sunt, sed eis etiam, quae uiduae sunt, bonum esse illis, si sic permanserint, sicut et ego. Ecce est bonum tuum ei bono conparatum, quod dicit apostolus suum, si fides adest, immo quia fides adest. breuis est ista doctrina nec ideo contemnenda, quia breuis: sed ideo facilius et carius tenenda, quia in breuitate non uilis. non enim qualecumque bonum hic commendaret apostolus, quod fidei nuptarum sine ulla ambiguitate praeposuit. quantum
Abbreviated transcription (Latin):
num e̾ẽ. ⁊ hoc ado: ut illud quã ultra liberoꝵ ꝓcreandoꝵ neces¬
sitatẽ. mołu concũbendi aliquatenꝰ concupiscentia carnał exce¬
dit. non nuptiarũ sit hoc mału: sedueniale ꝓpt̾ nuptiarũbonũ.
Non enĩ de coniugio qđ copulat᷑ liberoꝵ. ꝓcreandoꝵ causa. ⁊ fide
pudicitiȩ coniugał & indissolubili. quandiu uiuunt matͥmonii
sacram̃to quȩ omĩa bona st̃: s de illo ĩmod̾ato carnis usu qͥ infir¬
mitate coniuigũ agnoscitur. & int̾uentu boni nuptialis igno¬
itur. ait apłs : scd̃m ueniã dico non scd̃m imꝑium. I

Expanded text:
num esse et hoc a deo, ut illud, quod ultra liberorum procreandorum necessitatem modum concumbendi aliquatenus concupiscentia carnalis excedit, non nuptiarum sit hoc malum, sed ueniale sit propter nuptiarum bonum. non enim de coniugio, quod copulatur liberorum procreandorum causa et fide pudicitiae coniugalis et indissolubili, quamdiu ambo uiuunt, matrimonii sacramento, quae omnia bona sunt. sed de illo inmodico carnis usu, qui in infirmitate coniugum agnoscitur et interuentu boni nuptialis ignoscitur, ait apostolus: secundum ueniam dico, non secundum imperium. i
Abbreviated transcription (Latin):
noluit eas dicere haberȩ dãnationẽ: q̃ pꝰ amplioris scĩtatis ꝓpositũ
nubt̾. ñ qͥa non d̾anant᷑. s ne in eis ipse nuptie danari putarent᷑.
s cũ dixiss nubere uolunt. continuo addidit. Habentes danationẽ.

Expanded text:
noluit eas dicere habere damnationem, quae post amplioris sanctitatis propositum noluit eas dicere habere damnationem, quae post amplioris sanctitatis propositum nubunt non quia non damnantur, sed ne in eis ipsae nuptiae damnari putarentur: sed cum dixisset, nubere volunt, continuo addidit, habentes damnationem.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs non õs capiunt uerbũ
hoc: que igͦ potest ca
ꝑe capiat. ⁊ quȩ se ñ continos
nubat. Que ñ cepit deli
Inconiugali qͥppe uinculo si pudicitia conseruat᷑. danatio ñ timetur
S inuiduali & uirginali continentia excellentia muneris ãpliorisex¬
petit᷑. Qua expetita ⁊ electa n⁊ uoti debito oblata. iam ñ sołu capessere
nuptias: s etiã si non nubat᷑ nubere uelle dãnabile ẽ. Nam ut hoc
demonstraret apls ñ ait. cũ indelitiis egerint in xpͣo nubt̃. s nubere¬
uolunt. habentes in qͥt dãnationẽ: qm̃ pͥmã fid̾e irritã fecert̃.: ⁊si ñ
nubendo. tantũ uolendo ñ quia ipse nuptie. ułtaliũ danande uidi¬
cant᷑. s d̾anat᷑ propositi fraus. dannat᷑ fracti uoti fides. danatur
non supsceptio a bono inferiore. s ruina ex bono suꝑiore. Postre¬
mo dannant᷑ tales. ñ quia coniuigałe fidem pꝰteriꝰ tniert̃. s quia
continentiȩ pͥmã fidẽ irritã fecert̃. Qđ ut breuit̾ insinuaret apłi.

Expanded text:
nus, Non omnes capiunt verbum hoc : quae potest ergo capere, capiat; et quae se non continet, nubat: quae non coepit, deliIn conjugali quippe vinculo si pudicitia conservatur, damnatio non timetur: sed in viduali et virginali continentia, excellentia muneris amplioris expetitur; qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non solum capessere nuptias, sed etiamsi non nubatur, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus, non ait, Cum in deliciis egerint in Christo, nubuolunt habentes. inquit, damnationem, quoniam primam fidem inritam fecerunt etsi non nubendo, tantum uolendo: non quia ipsae nuptiae uel talium damnandae indicantur, sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore; postremo damnantur tales, non quia coniugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem inritam fecerunt. quod ut breuiter in
Abbreviated transcription (Latin):
ut de aliis ad alios nullus possit accedere qͦ ꝑtinet tanta extrinsecus
correptionis in stantia. si ab homine ⁊ si ñ fides integra. saltẽ uł dolor
cõpunct̾e infirmitatis exorit᷑: aut pericułu demonstrate mortis hor¬
retur: Nam si ñ potest timere qͥs unde t̾reatur nͥ ea uoluntate que
sumit᷑. non ex eo culpandũ qđ nc̃ non uult: sed in eo &. cũ eo qͥ sic ali¬
quando noluit. ut eã damnationẽ cum suis posteris mereret᷑ incur¬
rere: ut nũqũa rectͥa. semꝑ aũ praua uellet appetere. Si autẽ est
qualisc̾q dolor qui ad exhortationẽ corripientis oriat᷑. hanc ipsã cau¬
sam dicunt ꝓpt̾ qua uł reiciat᷑ alius uł alius assumat᷑. atq ita non
opus ẽẽ partes constitui: quib nec ad iciend̾u sit aliqͥd: nec detraben¬
dum. Deinde moleste ferunt ita diuidi gr̾am: quȩ uł tunc pͥmo h

Expanded text:
ut de aliis ad alios nullus possit accedere, quo pertinet tanta extrinsecus ut de aliis ad alios nullus possit accedere, quo pertinet tanta extrinsecus correptionis instantia, si ab homine etsi non fides integra saltem uel dolor compunctae infirmitatis exoritur aut periculum demonstratae mortis horretur? nam si non potest timere quis, unde terretur, nisi ea uoluntate, quae sumitur, non ex eo culpandum, quod nunc non uult, sed in eo et cum eo, qui sic aliquando noluit, ut eam damnationem cum suis posteris mereretur incurrere. ut numquam recta, semper autem praua uellet appetere. si autem est qualiscumque dolor, qui ad exhortationem corripientis oriatur, hanc ipsam causam dicunt, propter quam uel reiciatur alius uel alius adsumatur, atque ita non opus esse partes constitui, quibus nec adiciendum sit aliquid nec detrahendum. Deinde moleste ferunt ita diuidi gratiam, quae uel tunc primo h
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Nec ad incertũ uoluntatis dei deduci se uolunt. ubi eis quantũ pu¬
tant ad obtinendu uł amittendũ euidens est qualec̾q sit inͥcium uolun¬
tatis. Illud etiã cestimoniũ quod posiusti raptꝰ ẽ ne malicia mutaret
intellectũ eiꝰ: tanquã iñ canonicũ definiunt omittend̾u. Ende illam
p̃scientiã sic accipiunt ut ꝓpt̾ fidẽ futurã presciti sint intelligendi:
nec cuiquã talẽ dari ꝑseuerantiã. a qua non ꝑmittat᷑ p̃uaricari:s
a qua possit sua uoluntate deficere. & infirmari assert̾ tam utilem
exhortandi consuetuitinẽ: si nichil in homine remansisse dicat᷑ quod
correptio ualeat excitare. Quod qͥd̾e in eẽ nature sic se ticere confi¬
tent᷑. ut hoc ipso qͦd ignoranti ueritas p̾dicatur: ad beneficiũ p̃sentĩ
gr̃e referendi sit. Nam si sic p̃destinati st̃ in quiunt ad utrãq partẽ.

Expanded text:
sit. nec ad incertum uoluntatis dei deduci se uolunt, ubi eis, quantum pusit. nec ad incertum uoluntatis dei deduci se uolunt, ubi eis, quantum putant, ad obtinendum uel admittendum euidens est, qualecumque sit, initium uoluntatis. illud etiam testimonium, quod posuisti: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, tamquam non canonicum definiunt omittendum. unde illam praescientiam sic accipiunt, ut propter fidem futuram praesciti sint intellegendi; nec cuiquam talem dari perseuerantiam, a qua non permittatur praeuaricari, sed a qua possit sua uoluntate deficere et infirmari. Adserunt inutilem exliortandi consuetudinem, si nihil in homine remansisse dicatur. quod correptio ualeat excitare. quod quidem inesse naturae sic se dicere confitentur, ut hoc ipso, quod ignoranti ueritas praedicatur, ad beneficium praesentis gratiae referendum sit. nam si sic praedestinati sunt, inquiunt, ad utramque partem,
Abbreviated transcription (Latin):
tare & ꝓbare testant᷑. tanqu̾a conuenientia euangłice ueritati:
cȩterũ p̾scientiã ⁊ p̾destinationẽ uł ꝓpositũ. ad id ualere conten¬
dunt. ut eos prescierit uł p̃destinauerit. uł proposuerit.
eligere qui fuerant credituri: Nec de hac fide posse dici. quid habes quod
ñ accepisti : cũ in eadẽ natura remanserit licet uitiata. quȩ prius sana
ac ꝑfect̾a donata sit. Quod aũ dicit scĩtas tua neminẽ pesse ꝑ seuerare.
nͥ ꝑseuerandi uirtute ꝑcepta. hactenus accipiunt: ut quib dat᷑. inerti
lic& p̃cedenti tam̃ ꝓpͥo arbitͥo tribuat᷑. Q. uod̃ ad hoc tantũ liberũ
asserunt : ut uelit uł nolit admitt̾e medicinã. Cet̾i & quas⁊ abho¬
minari se & dãnare testant᷑: si qͥs quicqu̾ã uiriũ in aliqͦ remansisse
qd ad sanitatẽ ꝓ gredi possit existimet. Nolunt aũ ita hanc ꝑseueran¬
tiã p̾dicari: ut non uł supplicit̾ emereri. uł amitti contumacit̾ pos¬

Expanded text:
tare et probare testantur tamquam conuenientia euangelicae ueritati. Ceterum praescientiam et praedestinationem uel propositum ad id ualere contendunt, ut eos praescierit uel praedestinauerit uel proposuerit eligere, qui fuerant credituri. nec de hac fide posse dici: Quid habes, quod non accepisti? cum in eadem natura remanserit licet uitiata, quae prius sana ac perfecta donata sit. quod autem dicit sanctitas tua neminem perseuerare nisi perseuerandi uirtute percepta, hactenus accipiunt, ut, quibus datur, inerti licet, praecedenti tamen proprio arbitrio tribuatur. quod ad hoc tantum liberum adserunt, ut uelit uel nolit admittere medicinam. ceterum et ipsi abominari se et damnare testantur, si quis quicquam uirium in aliquo remansisse, quo ad sanitatem progredi possit, existimet. nolunt autem ita hanc perseuerantiam praedicari, ut non uel suppliciter emereri uel amitti contumaciter pos
Abbreviated transcription (Latin):
humilitat̾e in dĩ laudatorib coniungentes aꝑtissime docuert̾. ut tan¬
to qͥsq caueat. ne suꝑbia decipiatur: quanto sanctiꝰ aliqͥd ꝓfitet᷑.
Proĩde uos quoq laudate eũ qͥ uobis prestat ut in ardore medio
sȩculi huiꝰ quanuis comugio non copulemini. ñ tamen urami¬
i. & orantes etiã pro nob. benedicite scĩ ⁊ humiles corde dnͣm
Ymnũ dicite. ⁊ supesexaltate eũ in scła. A o

Expanded text:
humilitatem in dei laudatoribus coniungentes apertissime docuerunt, ut tanhumilitatem in dei laudatoribus coniungentes apertissime docuerunt, ut tanto quisque caueat, ne superbia decipiatur, quanto sanctius aliquid profertur. proinde uos quoque laudate eum, qui uobis praestat, ut in ardore medio saeculi huius, quamuis coniugio non copulemini, non tamen uramini, et orantes etiam pro nobis benedicite, sancti et humiles corde dominum, hymnum dicite et superexaltate eu