comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uultis recitemꝰ leges ut gau̾¬
nibil nomine eccłe audeant
mano agit᷑. & tamͣ apłs uolu¬
it seruire legib uoluit hono¬
rari leges ⁊ dixͣ reges ueremi¬
ni. Dicere noli qͥd mͥ ⁊ regi:
Quid tibi gͦ ipossessioni : ꝑiu¬
ra regũ possident᷑ possessi¬
ones Dixisti qͥdm iregi
Noli dicere possessiones tuas.
q adipsa iura renunciasti
humana. qͥbꝰ possessionespos¬
rusticanas parrochias siue
possessiones manere immobile̾
apud cos qͥcas retinent epos ⁊
maxime qͥ eas sine uiolentia
iã ꝑ triginta annos tenente
gub̾nauerunt. Si uͦ ĩtra .xxx.
annos facta fuerit. aut fiat
de his alt̾catio. Licen& eis qͥ
se dixerint lesos ꝓter casmo¬
uere apd̾ smnodũ ꝓuincie cer
tamͣ.dtten alipossessione
ti. Illuo &iã adnecti pla¬
cuit ut si qđ absit facultate
cccłe nec ñ & dioceses abali
qͥb possident᷑ epĩs. iure si bi
uindicent qđ tricenalis lex

Expanded text:
vultis recitemus leges, ut gauut nihil nomine Ecclesiae audeant mano agitur, et tamen Apostolus voluit serviri legibus, voluit honorari reges, et dixit regem reveremini . Dicere noli, quid mihi et regi? Quid tibi ergo et possessioni? Per jura regum possidentur possessiones. Dixisti. Quid mihi et regi? Noli dicere possessiones tuas, quia ad ipsa jura renuntiasti humana, quibus possessiones posrusticanas, parochianas, sive possessiones manere immobiles apud eos qui eas retinent episcopos et maxime qui eas sine violentia jam per XXX annos tenentes gubernaverunt. Si vero intra XXX annos facta fuerit aut fiat de his altercatio, licet eis qui se dixerint laesos, propter eas movere apud synodum provinciae certricennalis possessio, at. Illud etiam adnecti placuit ut si, quod absit, facultates Ecclesiae, nec non et dioeceses ab aliis quibusque possidentur episcopis, jure sibi vindicent quod tricennalis lex
Abbreviated transcription (Latin):
Faque ipsa sibi queq ciuitas cõsti¬
tuit sepe mutari solent ł tacito
consensu principis. pape. ł alia pꝰea
si uere ex duob ingenuis matͥmo¬
nio editꝰ. siue ex lib̾tinis suie ex alt̾o
libtino ⁊ alt̾o ingenuo. S ⁊ siqͥs
de matre lib̾a nascit᷑. patre seruo
ingenuus nichilominꝰ nascit᷑ quẽ¬
admodũ qͥ ex matre lib̾a ⁊ inc̾to
patre natꝰ ÷ qui a uulgo conceptꝰ :
Suffic̾ aut liberã habuisse matrẽ.
eo tẽpr que nascit᷑ libũ nasci. qui a
ñ debet calamitas matris ei noc̾e
qͥ inut̃o ẽ. Ex his ullud quesitũ:
si ancilla p̾gnans in anu missa sit
demꝰ ancilla pꝰ e facta peꝑit libũ
anserũ pariat marcellus ꝓbat lib̾ũ
nasci. Suffĩe enĩ ei qͥ inuentre ẽ. lib̾a
matrẽ uł medio tẽpore habuisse ꝗͣ.

Expanded text:
ae ipsa sibi quaeque civitas constituit, saepe mutari solent vel tacito consensu populi vel alia postea est, sive ex duobus ingenuis matrimonio editus, sive ex libertinis, sive ex altero libertino, et altero ingenuo. Sed etsi quis de matre libera nascitur, patre vero servo ingenuus nihilominus nascitur, quemadmodum qui ex matre libera et incerto patre natus est, quia vulgo conceptus est. Sufficit autem liberam habuisse matrem  eum qui nascitur liberum nasci, quia non debet calamitas matris ei nocere qui in utero est. ex his et illud quaesitum est, si ancilla praegnans manumissa sit, deinde ancilla postea facta peperit, liberum an servum pariat? et Marcellus probat, liberum nasci: sufficit enim ei qui in ventre est liberam matrem vel medio tempore habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin&e parrochiã sine con ilio &
uoluntate om̃iũ c̃puincialiaũ ep̃oꝵ
extra aliquid agere cẽptauerit gra¬
dus sui ꝑiculo subiacebit &e qd̃ ege¬
rit irritũ habeatur & uacuũ. Itẽ.¬
Nullus pͥmas. nullus metͦpolitanus.
uocatꝰ ab eo cuiꝰ iuris eẽ dinoscit᷑
ut qͥcꝗͣ ibi disponat uł ordin&: aut
iudicae si sui gradus honore poti¬
ri uoluerit. Uin alit̾ p̾sũpserit
dãpnabit᷑. & non solũ ille: sed cooꝑã¬

Expanded text:
 parochiam, sine consilio et voluntate omnium comprovincialium episcoporum extra aliquid agere tentaverit, gradus sui periculo subjacebit, et quod egerit, irritum habeatur et vacuum. SeNullus primas, nullus metropolitanus, vocatus ab eo cujus esse dinoscitur, ut quiddam ibi disponat vel ordinet, au: judicet, si sui gradus honore potiri voluerit. Sin aliter praesumpserit, damnabitur: et non solum ille sed coo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃q puinctia. sed apud semetipsam
habae iudices sac̃dotes. & epos singu¬
los uidelic&e iuxta ordines suos. &
quicũq causã habuerit asuis iudi¬
cib iudicetur. & non ab alienis. id.ẽ.
asuȩ iustis iudicib ꝓuinciȩ. & non
abextraneis. nisi ut iã p̃libatũ est
aiudicandis fuerit appellatus.

Expanded text:
quaeque provincia, sed apud semetipsam quaeque provincia, sed apud semetipsam habeat judices sacerdotes, et episcopos singulos, videlicet juxta ordines suos, et quicumque causam habuerit, a suis judicibus judicetur, et non ab alienis, id est a suae justis judicibus provinciae, et non ab externis, nisi, ut jam praelibatum est, a judicandis fuerit appellatus.
Abbreviated transcription (Latin):
mine fruerentur. & licae singu¬
le metͦpoles ciuitates suas ꝓuin¬
cias habeant. & suos metropolita¬
nos habere debeant epõs sic̃ priꝰ
culares. pͥmates tã ut p̾fixũ.ẽ. & te
& nunc hab̾e iussesunt ad qͦs post
sedẽ aplĩcã sũma negotia c̃ueniãt.
&ibidẽ quib necesse fuerit releuen¬
tur. & iuste restituant᷑. & li qͥ in uiᷤ¬
te oppͥmunt᷑. iuste reformentur.
atq fulciantur. ep̃orq causȩ & sũ¬
moꝵ negotiorũ iudicia salua apłi¬
cẽ sedis auctoritate iustissime t̃¬
minent᷑. Ind̾cꝵ pelagii ẽp .i.
clagius papa romanꝰ om̃ib
regẽ &totidẽ minores potestates
sub se &unũ metropolitanũ alio̾q
suffraganeos . x. łxi. ep̃os iudices ad
quorũ iudiciũ om̃s cause referan¬
tur. ut ab his om̃ib iuste c̃sona uoce
decernantur. nisi ad maiorẽ aue¬
toritatẽ fuerit abhis qui iudican¬
di snt̃ appellatũ. Unde non oportae
ut degradetur. uł dehonestetur una¬

Expanded text:
mine fruerentur. Et licet singumine fruerentur. Et licet singulae metropoles civitates suas provincias habeant, et suos metropolitanos habere debcant episcopos, sicut prius culares, primates tamen, ut praefixum est,  nunc habere jussae sunt, ad quos post sedem apostolicam summa negotia conveniant, ut ibidem quibus necesse fuerit releventur et juste restituantur, et hi qui injuste opprimuntur juste reformentur atque fulciantur, episcoporumque causae et summorum negotiorum judicia, salva apostolicae sedis auctoritate, justissime terminentur. lagius papa Romanus episcoregem, et totidem minores potestates sub se, et unum metropolitanum aliosque suffraganeos X vel XI episcopos judices ad quorum judicium omnes causae referantur, et ut ab his omnibus juste consona voce decernantur, nisi ad majorem auctoritatem fuerit ab his qui judicandi sunt appellatum, unde non oporteut degradetur vel dehonoretur una
Abbreviated transcription (Latin):
Prouincie aut̃ multociens
ante xp̃i aduentũ tempͣre di¬
uise sunt maxima exparte.
& postea abapłisce beato cle¬
m̃te p̃decessore nr̃o ipsa diui¬
sio est renouata. & in capite
ꝓuinciarum ubi dudũ prii¬
mates legis erant scłi ac pͥ¬
ma uidiciaria potestas ad quoᷤᷤ
quando eis necesse erat qui ad au¬
lã imꝑatoꝵ. uł regũ confugere
non pocerant. uł quib ꝑmissũ ñ
erat c̃fugiebant. ꝑ opp̃ssionib ul
in iusticiis suis. ipsosq appellaliit᷑
quotiens opꝰ erat. sic̃ in lege eor
p̃ceptũ erat. ipsis qͦq inciuicati
mates qui unã formã tenent.
Lic& diuersa sint nomina leges
ser̃. ad quos ep̃i sinccesse suerit
confugerent eosq appellarent.¬
& ipsi nomine primatũ frueren¬
tur &e non alii. Reliq uͦ metͦpo¬
litane ciuitates que minores
iudices habebant. lic&e maiores co¬
mitib eẽnt haberent metͦpolita¬
nos suo ᷤᷤ. qui p̃dictiᷤ iuste obedirent
tropolitanoꝵ. aut archieporũ no¬

Expanded text:
Provinciae autem multo ante Christi adventum tempore, divisae sunt maxima ex parte, et postea ab apostolis et beato Clemente praedecessore nostro ipsa divisio est renovata, et in capite provinciarum, ubi dudum primates legis erant saeculi, ac prima judiciaria potestas, ad quos quando eis necesse erat, qui ad aulam imperatorum vel regum confugere non poterant, vel quibus permissum non erat, confugiebant pro oppressionibus vel injustitiis suis, ipsosque appellabant, quoties opus erat, sicut in lege eorum praeceptum erat. Ipsis quoque civitatibmates qui unam formam tenent, licet diversa sint nomina, leges serunt, ad quos episcopi, si necesse fuerit, confugerent, eosque appellarent, ut ipsi nomine primatum fruerentur, et non alii. Reliquae vero metropolitanae civitates, quae minores judices habebant, licet majorum comitum essent, haberent tamen metropolitanos suos, qui praedictis juste obedirent tropolitanorum archiepiscoporum no
Abbreviated transcription (Latin):
octores ergo qͥ& patres
uocantur magis portandi quã
rep̾hendendi sunt: nisi in recta
oues uͦ quȩ pastori suo
cõmissȩ fuerint. eũ nec rep̾hen¬
dere nisi arecta fide exorbita¬
uerint debent. nec ullatenꝰ accusare
possunt. quia facta pastorũ oris gla¬
dio ferienda non sunt quãquã recte
exorbitauerint erit afidelib
corrigend̾. sed prȩꝓbis morib magis
.ẽ. tolerandus quã distringendus. qr
rectores eccłȩ ad̃o sunt iuidicandi
sic̃ ait ꝓpħa. Ds̃ stecit in sinagoga
deorũ in medio aut̃ dõs diiudicat.¬

Expanded text:
octores ergo, qui et patres vocantur, magis portandi quam reprehendendi sunt, nisi in recta o, quae pastori suo commissae fuerint, eum nec reprehendere, nisi a recta fide exorbitaverit, debent, et nullatenus accusare possunt: quia facta pastorum oris gladio ferienda non sunt, quanquam recte exorbitaverit, erit a fidelibus corrigendus: sed pro reprobis moribus magis est tolerandus quam distringendus, quia rectores Ecclesiae a Domino sunt judicandi, sicut ait Propheta: Deus stetit in synagoga deorum, in medio aut
Abbreviated transcription (Latin):
apłorũ regularit̾ patͥarchas & pri¬
mates eẽ constituerunt. nisi aliqͣ
gens deuceps adfidẽ conuertat᷑
cui necesse sit ꝓpt̾ multitudinẽ
ep̃orum primatẽ consticui. Reliqͥ
uero qui alias metropolitanas se¬
des adepti sunt. non pͥmates sed
metropolitani nominent᷑. Si aũ
aliquis metropolitanorũ inflatꝰ
causas eorũ nisi cas tam̃ q̃ ad ꝓpͥã¬
suã ꝑtinent parrochiã agere aut
eos grauare uoluerit. ab om̃ib dis¬
cricte corrigat᷑. netalia deinceps

Expanded text:
eorum regulariter patriarchas vel primates esse constituerunt. Nisi aliqua gens deinceps ad fidem convertatur, cui necesse sit propter multitudinem episcoporum primates constitui. Reliqui vero qui alias metropolitanas sedes adepti sunt, non primates, sed metropolitani nominantur. XXXVI. liquis metropolitanorum sine omncausas nisi eas tantum que ad propriam pertinent parrochiam agere aut eos gravare voluerit, ab omnibus districte corrigatur, nec talia deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
idue quȩ spon¬
tanea uoluntate ab altari
sacre c̃uersationis uelam̾ susci¬
piunt decreuit scã sinodꝰ ine¬
odẽ ꝓposito eas ꝑmanere. Non
iterũ ei concedi sp̃ui sc̃o men
suerit sacrũ uelam̾ si inter
ceteras uelatas feminas inȩccła
orauerit & oranonẽ cũ illi s
obtulerit si ꝓfessa ẽ ineode̾ ha¬
bitu ꝑmanere. Spondeusnũ¬
quã religionis uelam̾ depone¬
re. areligionis obser uantia dis¬
cedere nõp̃sumat. a uõ d̾ bono
m̃s femine
uenientes ad sacrã religionẽ
& pallio capita c̾tegant ⁊ c̃¬
scriptã roboratãq ꝓfessionis
faciant scripturã ꝑ qmͣ ulteriꝰ¬
onis audatiã. Quȩ uͦ ex his
hom̃ib fuerint reꝑte animu̾
aut ueste̾ intransgressionẽ de¬
disse. ex cõmunicationis senten¬
tiã ferant irursus mutato ha¬
bitu in monasterus diẽ donec
ultimũ claudant suberũp¬
nis ardue penitentię. ꝑma¬
religioso ꝓposito diuturna
obseruatione ꝑ manser᷑. Simi¬
lit̾ uirgines nubere ꝓhibemꝰ.

Expanded text:
iduae quae spontanea voluntate ab altari sacrae conversationis velamen suscipiunt, decrevit sancta synodus in eodem proposito eas permanere. Non iterum eis concedi Spiritui sancto mentsuerit sacrum velamen, si inter caeteras velatas feminas in ecclesia oraverit, et oblationem cum illis obtulerit, si professa est in eodem habitu permanere, spondens nunquam religionis velamen deponere, a religionis observantia discedere non praesumat. Augustinus de dono nes feminae venientes ad sacram religionem et pallio capita contegant, et conscriptam roboratamque professionem faciant, scripturamqueonis audaciam. Quae vero ex iis omnibus fuerint repertae animum aut vestem in transgressionem dedisse, excommunicationis sententiam ferant, et rursus mutato habitu in monasteriis, donec diem ultimum claudant, sub aerumnis arduae poenitentiae permareligioso proposito diuturna observatione permanserunt. Similiter virgines nubere prohibemus,
Abbreviated transcription (Latin):
iduas autͣ uelare
pontificũ nullus attẽptet. ꝓut
statutũ ÷ inde cretis gelasi ca¬
pitulo xiii. ꝗ nec auc toritas
diuma nec canonũ forma p̃s¬
titit. Quȩ si ꝓpria fuerit uo¬
luntate continentiã ꝓfessa
ut meiꝰdẽ gelasii capituloxxi.
legr̃ eiꝰ intentio ꝓse reddat rati¬
nubere uetabat᷑. sic secũ habi¬
ta deliberatione ꝓmissam fidẽ
puditiciȩ dõ deb& custodire.
Nos aut̃ auctoritate patrũ suf¬
fulti imħ sacro cõuentu san¬
cimꝰ & libere iudicamꝰ. si spon¬
te uelam̾ quã uis nͥ c̾secratum
sibi imposuerit. ⁊ mȩccła int̾
uelatas oblationẽ dõ obtule¬
rit. uelit. nolit. scimonię habi¬
tũ ulteriꝰ hab̾e deb&. lic& sa

Expanded text:
Viduas autem velare pontificum nullus attentet, prout constitutum est in decretis Gelasii, capitulo XIII, quod nec auctoritas divina, nec canonum forma praestitit. Quae si propria fuerit voluntate continentiam professa, ut in ejusdem Gelasii capitulo XXI legitur, ejus intentio nubere vetabatur, sic secum habita deliberatione promissam fidem pudicitiae Deo debet custodire. Nos autem auctoritate Patrum suffulti in hoc sacro conventu sancimus et libere judicamus, si sponte velamen, quamvis non consecratum, sibi imposuerit, et in Ecclesia inter velatas oblationem Deo obtulerit, velit nolit, sanctimoniae habitum ulteri
Abbreviated transcription (Latin):
in cognitꝰ monasteriũ ingredi
uoluerit. ante trienniũ mona¬
chi habitꝰ ei ñ p̃stet᷑. Et si intra
.III. annos aut seruiis. aut lib̾tꝰ
uł colonꝰ querat᷑ a dño suo red¬
dat᷑ ei cũ om̃ib quȩ attulit fide
tam̾ accepta dempunitate.Si
aut̃ intra triennuiũ reqͥsitꝰ postea

Expanded text:
us in monasterium ingredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non prestetur. Et si intra tres annos aut servus vel libertus vel colonus quaeratur, domino suo reddatur cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de inpunitate. Si autem intra triennium requisitus non
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit ⁊ finx̾ se sub eodẽ uela¬
ipocrisin ȩccłasticã regulã c̃tur¬
bare uoluit. inͥ legitime inuoto
suo ꝑmansit ut penitentiã agat
de illusione nefanda ⁊reu̾tatur
aditd qđ spopondit. ⁊ isacro mi¬
nisterio in coauit. Nã si bonsenseri¬
qͥsq ꝓut uult fingat. ⁊ nͥ uere faci¬
at om̃is ordo ȩccłasticꝰ c̃turbabit᷑.
nec catbolicę fidei iura c̾sistunt.¬
neccanones sacri rite obseruantur
Quid enĩ ꝓfuit sẏmoni mago bap¬
tismũ sacrũ ficte susciꝑe ⁊ inxp̃i

Expanded text:
t finxit se sub eodem velahypocrisin ecclesiasticam regulam conturbare voluit, et non legitime in voto suo permansit, ut poenitentiam agat de illusione nefanda, et revertatur ad id quod spopondit, et in sacro monasterio inchoavit. Nam si consenseriuis prout uult fingat et non uere faciat omnis ordo ecclesiasticus conturbatur nec catholicae fidei iura cnec canones sacri rite observantur. Quid enim profuit Simoni Mago baptismum sacrum ficte suscipere, et i
Abbreviated transcription (Latin):
nsi forte abbatissa sua ꝓ aliqua
necessitate in cũbente. mittente.
nequaquã demonasterio egredi¬
Siqua mulier ꝓpr̃
continentiã q̃ putat᷑ habitũ mu¬

Expanded text:
si forte abbatissa sua pro aliqua necessitate incumbente mittente, nequaquam de monasterio egrediqua mulier propter continentiam, quae putatur, habitum mu
Abbreviated transcription (Latin):
bens. he uͦ quȩ nec dũ sacro ue¬
lamine tecte. tam̾ inꝓposito
uirginali semꝑ se simulauerint
per manere be& uelate ñ fu eriͣt
si nupserint aliquanto tp̃re hi
agenda penitentia ẽ q sponsio
earũ ad no tenebat᷑. Si enĩ int̾
homines sol& bone fidei c̃ tact
nulla ratione dissolui quanto
magis ista pollicitacio quã cũ
dõ pepig̃ solui sine uinedicta ñ
dũ uelate talit̃ penitentia plup̃¬
lica puniunt᷑ & acetu fidelirm
usq ad satis factionẽ ueniant
ex cludunt᷑. quanto pociꝰ uidue
quȩ ꝑfectioris etatis ⁊ maturi¬
oris sapientie atq c̾ silu ex istũt
uiroꝵq c̾sortio multociens use
st̃. & habitũ religionis assũpser̃
& demũ apostatauer̾ atq adpͥ¬
orẽ uomitũ st̃ reuerse anobis ⁊

Expanded text:
ero. Hae quae necdum sacro velamine tectae, tamen in proposito virginali semper se simulaverunt permanere, licet velatae non fuerint, tamen si nupserint aliquo tempore, his agenda poenitentia est, quia sponsio earum a Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis it, solvi sine vindicta non dum velatae taliter poenitentia publica puniuntur, et a coetu fidelium, usquequo ad satisfactionem veniant, excluduntur; quanto potius viduae, quae perfectioris aetatis, et maturioris sapientiae atque consilii existunt, virorumque consortio multoties usae sunt, et habitum religionis assumpserunt, et demum apostataverunt atque ad priorem vomitum sunt reve
Abbreviated transcription (Latin):
bene dicti fecer̃ regularit᷑ uuiant:
sin aut̃ canonice uiuant pleniter.
& sub diligenti cura custodiã ha¬
beant. unclaustris sius ꝑmaneant
nec foras exitũ habeant. S & ip¬
se abbatisse imonasteriis sede¬
ant. nec foras uadant sine licenti¬
bbatissa nequaquã demonas¬
⁊tero egrediat᷑ nͥplicentiã sui epi.
ẜpisuquando fonis ꝑgit de scĩmoni¬
alib quas secũ ducit cirã habe¬
at muximuã ut nulla eis detur
occasio peccandi.
uideat ut inlectione & in offitio¬
& in modulatione psalmoꝵ ipse
scȩ̃ moniales strenue sint. ⁊ inom
nib oꝑͥb bonis illa eis ducatum
p̾beat ut pote ꝓanimab eoꝵ
ratione redditura insc̃spectu dñi
istipendia scĩmonialib p̾beat
necessaria. neforte ꝑ indigentiã
cibi aut potꝰ peccare cõpellant᷑.

Expanded text:
Benedicti fecerunt, singulariter vivant. Sin autem canonice vivant, pleniter et sub diligenti cura custodiam habeant, et in claustris suis permaneant, nec foras exitum habeant. Sed et ipsae abbatissae in monasteriis sedeant, nec foras vadant sine licentiAbbatissa nequaquam de monasterio egrediatur, nisi per licentiam sui episcopi. si quando foras pergit, de sanctimonialibus quas secum ducit, curam habeat maximam, ut nulla eis detur occasio peccandi.  provideat, ut in lectione et officio, in modulatione psalmorum, ipsae sanctimoniales strenuae sint; et in operibus bonis illa eis ducatum praebeat, utpote pro animabus earum rationem redditura, in conspectu Domini, et stipendia sanctimonialibus praebeat necessaria, ne forte per indigentiam cibi aut potus pecc
Abbreviated transcription (Latin):
Si nupserit uirgo: nõ pecca¬
uit. Non illa uirgo quȩ se se¬
mel dĩ cultui dedicauit. hoꝵ
enĩ si qua nupserit habebit dap¬
nationẽ qđ primã fidẽ irritã
fecit. Si aut̃ ħ dese uidius dic¬
tũ obiecerint quantomagis
de uirginib p̃ualebit. cũ & iã
his n̾liceat quib aliquando li¬
cuerit: Uirgines enĩ quȩ pꝰcõ¬
secrationẽ nupserunt nͥ tã ad¬
martir hyltribaldo regi¬
pud anglor.
peccato ante ordinatione̾ in¬
ut eũ uelata ⁊ c̾secrata nͥna coͣ¬
cubiuss&. ab om̃i gradu sacͥdoen

Expanded text:
Si nupserit virgo, non peccavit: non illa virgo quae semet cultui Dei dedicavit. Harum enim si qua nupserit, habebit damnationem, quod primam fidem irritam fecit. Si autem hoc de viduis dictum objecerint, quanto magis de virginibus praevalebit; cum etiam iis non liceat, quibus aliquando licuerit? Virgines enim, quae post consecrationem nupserunt, non tam admartyr Hilteribaldo regi Anglorum. prie de hoc peccato ante ordinationem inut cum velata et consecrata una concubuisset, ab omni gr
Abbreviated transcription (Latin):
ichil ominꝰ & iã in quibus¬
dam locis inditũ inuenimus.
usũ stultitie plenũ. ⁊ ȩcđasticȩ
auctoritati cõtrarium eo qđ
uidelic & ñnulle abbatisse ⁊ a¬
puellis uirgiib contra fas
uelũ inponere p̾sumat᷑. Et
ideo non nullȩ iniuste uelate
putant se liberiꝰ suis carnalibꝰ
desideriis posse inseruire ⁊ sua
uoluntates ex plere. Ꝙ ꝓpter
statuimꝰ ut si abbatissa aut quę¬
lib& scĩ moniał pꝰ hanc diffini¬
tionẽ intantã audatiã ꝓru¬
ꝑit. ut aut uiduã aut puellã

Expanded text:
ihilominus etiam in quibusdam locis inolitum invenimus usum stultitiae plenum et ecclesiasticae auctoritati contrarium, eo quod videlicet nonnullae abbatissae et apuellis virginibus contra fas velideo nonnullae injuste velatae putant se liberius suis carnalibus desideriis posse inservire, et suas voluntates explere. Quapropter statuimus ut si abbatissa aut quaelibet sanctimonialis post hanc definitionem in tantam audaciam proruperit ut aut viduam aut p
Abbreviated transcription (Latin):
deris ħ peccatũ ee̾ uidet᷑. ante
occłos ę t̃ni uidicis. quę facientẽ
int̾ idolatrie seruos constitu&.
& diuino misterio altaris ab ie¬
cit. lic& ante ꝑ acta peniten¬
tia reconciliatus sit deo. ex de¬

Expanded text:
idetur ante oculos aeterni judicis, quod facientem inter idololatriae servos constituet, et a divino ministerio altaris abjiciet. Licet autem peracta poenitentia reconciliatus sit Deo. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
licis nͥ causa mortis urgente.
tem placuit ut qͥ ui.¬
cũq ep̃oꝵ necessitate ꝑiclitan¬
tis pudicicie uirgiał cũ uł po¬
titor potens uł raptor aliquis
quando mortis ꝑiculo scrupu¬
lo cõpuncta fuerit ne nͣ uelata
moriat᷑. aut excigentib paren¬
tib aut his ad quoꝵ curã ꝑti¬
n& uelauerit uirgine̾ seu ue¬
lauit intra xU. annos etatis
n̾ei obsit cciliũ q deisto nume

Expanded text:
litiis, nisi causa mortis urgente. Item placuit, ut quicunque episcoporum necessitate periclitantis pudicitiae virginalis, cum vel portitor potens, quando mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit, ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus, aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem, seu velavit intra 25 annos aetatis, non ei obsit concilium, quod de ist
Abbreviated transcription (Latin):
dinaricent pedes suos. auo¬
ut ꝓpositũ urm custodiatis
& usq ad fine̾ ꝑseueretis. Ac
si derauerit. nec elatione aui¬
da suscipiatis. nec blandientẽ
desidia respuatis. s miti cor¬
de obtẽꝑtis dõ cũ mansuctu¬
dine portantes eũ qͥ nos regͣ
quia dirigit nutes inuditio
docebit mansuetos uias suas
ti si nulli bõni ministrare
uellent. quomodo nascere¬
in monasterio ꝑmanent nõ
tam̃ nͥ ꝓbatiores atq meliore
inclerum assumere solemꝰ.
Nisi forte sic̃ uulgares dictint
malus cor aula bonꝰ sinꝓbo¬
niacꝰ ÷. ita idẽ ipsi uulgares
de nob̾ iocabuntur dicentes.
malus monachus bonꝰ dericꝰ:
tã graui c̃ tumelia clericos dig̃¬
nos putamꝰ. inquoꝵ numero
monachus uix bonũ clericũ
fatiat. si assit ei suffitiens ẽ tinen¬
tia. ⁊ tam̃ desit instructio ne¬
cessaria. aut ꝑsone regliris in¬
tegritas. decretis rare gre

Expanded text:
os auut propositum uestrum custodiatis et usque in finem perseueretis ac, siderauerit, nec elatione auida suscipiatis nec blandiente desidia respuatis, sed miti corde obtemperetis deo cum mansuetudine portantes eum, qui uos regit, qui dirigit mites in iudicio, docebit mansuetos uias suas.ti si nulli boni ministrare uellent, quo modo nascerein monasterio permanent, non tamen nisi probatiores atque meliores in clerum adsumere soleamus, nisi forte, sicut uulgares dicunt \'malus choraula bonus symphoniacus est\\ ita idem ipsi uulgares de nobis iocabuntur dicentes malus monachus bonus clericutam graui contumelia clericos dignos putamus, in quorum numero monachus uix bonum clericum faciat, si adsit ei sufficiens continentia et tamen desit instructio necessaria aut personae regularis integritas. Sed de istis, cre
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid oꝑis ut semꝑ te di¬
abolus inueniat. occupatum.
Si apłi habentes potestate̾ de
ȩ u̾gł̃io uiuere. laborant mani¬
b siuis ne quẽ grauarent. ⁊ a¬
liis tribuebant refrigeria. qͦꝵ
carnalia. curtu musus tuoᷤ¬
deriis ÷ om̃is ocios. Egiptioꝵ
monasteria hunc morẽ tenẽt
ut nullũ absq oꝑe ac labort
suscipiant. Non tã ꝓpt̃ uict᷑
necessaria quã ꝓpt̃ anime
salutẽ ne uagentur ꝑnitiosi
cogitationib ⁊ instar forni

Expanded text:
aliquid operis, ut semper te diabolus inueniat occupatum. si apostoli habentes potestatem de euangelio uiuere laborabant manibus suis, ne quem grauarent, et aliis tribuebant refrigeria, quorcarnalia, cur tu in usus tuoderiis est omnis otiosus. Aegyptiorum monasteria hunc morem habent, ut nullum absque opere ac labore suscipiant, non tam propter victus necessaria quam propter animae salutem, ne vagentur perniciosis cogitationibus, et instar forni
Abbreviated transcription (Latin):
us nͥ de cadẽ c̃gregatione quẽ
sibi ꝓpͥa uoluntate concors frm
sotietas elegerit. ⁊ qͥelectus fu¬
erit sine dolo uł uenalitate ali¬
qua or dinet᷑. Qđ si abtã int̾se
ꝑsonã inuenire nequeunt. sol¬
lerter sibi de alus monasteri is
similit᷑ eligant ordinandũ.
Neq c̃stituto abb̾e que cũq ꝑsona
qualib& occasione p̃ponatur.
nͥ forte ex stantib quȩ absit
criminib quȩ sacri canones
punire monstrant᷑. Parit̃ aut̃
custodiendũ ẽ ut in uito abbe
adordinanda monasteria aut
ador dines sacros uł clericatꝰ
offitiũ tolli exinde monachi
ñ debeant. Leo Rustico

Expanded text:
si de eadem congregatione quem sibi propria voluntate concors fratrum societas elegerit, et qui electus fuerit sine dolo vel venalitate aliqua ordinetur. Quod si aptam inter se personam invenire nequeunt, sollerter sibi de aliis monasteriis similiter eligant ordinandum. Nęque constituto abbati quęcumque persona qualibet occasione preponatur, nisi forte extantibus, quod absit, criminibus que sacri canones punire monstrant. Pariter autem custodiendum est ut invito abbate ad ordinanda alia monasteria aut ad ordines sacros vel clericatus officium tolli exinde monachos non debeant. Descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ uitã ⁊c̾uersationẽ diligent̃
discutiat ⁊ siqͥd rep̃hensibile inue¬
nerit corrigere saitagat scĩmoni¬
aliũ &iã pudiciciã subtilit̾ iues¬
lig&. ⁊si aliqua inuenitur qͣne
glecto ꝓposito castitatis clerico
aut laico inpudent᷑ misceat᷑ agriᷤ
uerberib coherceat᷑. ⁊ inpͥuata
custodia retrudat᷑ ubi ꝗ male cõmi¬
sit digne peniteat. Int̾ dicat᷑ & iã
ex auctoritate scõꝵ canonũ ut
nullus laicꝰ aut clericꝰ in earũ clau¬
stris & secretis habitationib acce̾
missam. Ex pleta missa ad ęccła
suas redeant. Om̃ib p̃rẽa publi¬
ce ⁊ pͥuatiꝰ denunti& quantũ
piaculũ sit qͥsponsã xp̃i uiciare
p̾sumit. Si enĩ ille. reus tenet᷑ qui
sponsã hõi̾s uiolat quantomagis
reus maiestatis efficit᷑ qͥ sponsam
om̃ipotentis dĩ corrũpit :

Expanded text:
eorum vitam et conversationem diligenter discutiat, et, si quid reprehensibile invenerit, corrigere satagat. Sanctimonialium etiam, pudicitiam subtiliter investiget. Et si aliqua invenitur quae, neglecto aut laico impudenter misceatur, acriter verberibus coerceatur, et in privata custodia retrudatur, nisi quod male commisit digne peniteat. Interdicatur etiam ex auctoritate sacrorum canonum, ut nullus laicus aut clericus in earum claustris et secretis habitationibus accesmissam. Expleta missa, ad ecclesias suas redeant. Omnibus praeterea publice et privatim denuntiet, quantum sit piaculum qui sponsam Christi vitiare praesumit. Si enim ille reus tenetur qui sponsam hominis violat, quanto magis reus majestatis efficitur, qui sponsam omnipotentis Dei corrumpit?
Abbreviated transcription (Latin):
ats plangentis offitiũ. qͥ uls
uł mundum. lugeat. & dnꝰ
sciens inbetilitatẽ suã nuasfra¬
gile qđ portat tim& offende
ne inpingat ⁊ corruat atq frã¬
gat᷑. Unde inulierũ maxime¬
q ad olescentular̾ uitat aspec¬
tũ ⁊ itantũ castigator suiẽ ut
& iã q̃ tuta s̃ ꝑtimescat. Cur in¬
quid ꝑgis ad heremũ uidelic &
ut te nõ audiã ñ uideã. ut tuo
furore ñ mouear. ut tua bella
ñ patiar. Neme capiat bcłus
meretricis. nec forma pulcher¬
rima ad illititos ducat am¬
plexus. Respondebit ħ: ñ ÷
pugnare s fugere. Sta inatie
aduersarus ar matꝰ obsiste. ut
pꝰqmͣ uiceris coroneris. Fateor
in betillitatẽ meã. Nolo spe
pugnare uictorie. ne ꝑdã ab¬
quando uictoriã. idẽ mepła¬

Expanded text:
 plangentis officium, qui vel se vel mundum lugeat, et Domini sciens imbecillitatem suam, et vas fragile quod portat, timet offendere ne impingat et corruat atque frangatur. Unde et mulierum maximeque adolescentularum vitat aspectum; et intantum castigator sui est, ut etiam quae tuta sunt pertimescat. Cur, inquis, pergis ad eremum? Videlicet ut te non audiam, non videam, ut tuo furore non movear, ut tua bella non patiar, ne me capiat oculus meretricis, ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus. Respondebat: Hoc non est pugnare, sed fugere; sta in acie, adversariis armatus obsiste, ut postquam viceris, coroneris. Fateor imbecillitatem meam, nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando victoriam. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
erc̃cilio triburiensi c̃p̃.x.
irgines que ante duo decĩ
annos iuscus in undibudiis suiꝰ
sacrũ uel am̾ capiti suo impo¬
suerint. ⁊ illimun diburdi
annũ i diẽ ħ tacendo c̃sense¬
rit᷑ in scõ ꝓposito ꝑmaneant.
Et si inp̃dicto anno udie ꝓ il¬
liꝰ se ꝓclamauerint: peticioni
eoꝵ assensus p̾beat᷑. nisi forte
dĩ timore tacti cũ eoꝵ licentia

Expanded text:
cilio Triburiensi, cap. 10. cilio Triburiensi, cap. 10. Virgines quae ante duodecim annos insciis mundiburdis suis sacrum velamen capiti suo imposuerint, et illi mundiburdi annum et diem hoc tacendo consenserint, in sancto proposito permaneant. Et si in praedicto anno et die pro illis proclamaverint, petitioni eorum assensus praebeatur: nisi forte Dei timore
Abbreviated transcription (Latin):
Sinqualib minori etate uł
religionis tonsurã. uł religionis
debitã ueste̾ inutroq sexu filus
aut unꝰ aut ambo parentes dede¬
cientib se susceptã non mox
iusã infiliis abdicauerint. s uł
corã se. uł corã ȩccła. palãq
in c̃uentu eosdẽ filios talia ha¬
bere ꝑmiserint. ad scłarẽ reu̾ti
habitũ ipsis filiis quandoq pe¬
nitꝰ ñ licebit. s c̃uicti qđ tonsu¬
rã. aut religiosã uestẽ aliquan¬
do habuerint. moxe ad religioniᷤ
cultũ habitũq reuocent᷑. & sub
strenua districtione. huiꝰ scemo¬
di obseruantiȩ inseruire cogaut᷑.
P arenib sane filios suos religioni
c̃tradere. ñ ampliꝰ quã usq ad
decimũ etatis annũ licentia
poterit eeꝰ. Postea uͦ an cũ uo¬
luntate parentũ. ansue deuo¬
cionis sit. solitariũ uotũ erit.
filiis licitũ : religionis assum̾e
cultũ. Quisquis aut̃ uł obla¬
tigisse transgressionẽ ex cõmu¬
nicationis censurã accipiat.
& religioni semꝑ inhereat.

Expanded text:
in qualibet minori aetate vel religionis tonsuram vel religioni debitam vestem in utroque sexu filiis, aut unus aut ambo parentes dedecientibus se susceptam, non mox visam in filiis abdicaverint, sed vel coram se vel coram Ecclesia, palamque in conventu eosdem filios talia habere permiserint, ad saecularem reverti habitum ipsis filiis quandoque penitus non licebit, sed convicti quod tonsuram aut religiosam vestem aliquando habuerint, mox ad religionis cultum habitumque revocentur, et sub strenua districtione hujuscemodi observantiae inservire cogantur. Parentibus sane filios suos religioni contradere non amplius quam usque ad decimum aetatis eorum annum licentia poterit esse; postea vero an cum voluntate parentum, an suae devotionis sit solitarium votum, erit filiis licitum religionis assumere cultum. Quisquis autem vel abolitigisse transgressionem, et excommunicationis censuram accipiat, et religioni semper inhaereat.
Abbreviated transcription (Latin):
paradisus ẽ. Quid desidera¬
mꝰ urbiũ frequentiã qui desin¬
gularitate censem᷑. Moy̾ses ut
p̾ ee̾t ppło iudeoꝵ xl. annis
eruditur inheremo pastor oiu¬
ũ hõiũ factus ÷ pastor. Apłi
depiscatione lacꝰ genesareth
ad piscationẽ hominũ transie¬
runt. Tunc habebant patrẽ
rete nauicula secuti st̃ dñm.
ꝓtinꝰ om̃ia reliquer̃ portantes
cotidie erucẽ suã ⁊ne uirgam

Expanded text:
. Quid desideramus urbium frequentiam, quid de hac singularitate censemus? Moyses, ut praeesset populo Judaeorum, XL annis eruditur in eremo. Pastor ovium, hominum factus est pastor. Apostoli de piscatione lacus Genesareth ad piscationem hominum transierunt. Tunc habebant patrem, rete, naviculam, secuti sunt Dominum, protinus omnia reliquerunt, portantes quotidie crucem suam, et ne virga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ apłm fraude eiꝰ de tecta qđ sibi
futurũ ee̾t p̾nunciatũ ẽ: ait enĩ
peccunia tua tecũ sit iꝑditionẽ
cor enĩ tuũ ñ ÷ rectũ corã dõ. Peni¬
tentiã itaq age ab hac neqͥtia tua
& roga dm̃ ut forte remittat᷑ tibi
hȩc cogitatio cordis tui. Infelle enĩ
amaritudinis ⁊ obligatione mi¬
qͥtatis uideo te ee̾. Ideo tale nͥ re¬
sipiscant spũali gladio ꝑcutere
sicuti ananias. ⁊ saphira m̾titi st̃ &

Expanded text:
m fraude ejus detecta, quod sibi futurum esset praenuntiatum est. Ait enim: Pecunia tua tecum sit in perditione; cor enim tuum non est rectum coram Deo: poenitentiam itaque age ab hac nequitia tua, et roga Deum ut forte remittatur tibi haec cogitatio cordis tui. In felle enim amaritudinis, et obligatione iniquitatis video te esse. Ideo tales, nisi resipiscant, spirituali gladio percutere sicuti Ananias et Sapphira mentiti sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ante annos legitimo
tonsuratͦ ÷ sine cõsensu paren¬
tũ suoꝵ ⁊si ipsi parentes infra
annũ ñse reclamauerint ad
missũ dnm in ipso clericatu ꝑ¬
maneat. Si uͦ pꝰ legitimos an¬
nos ꝑiũ clericꝰ factus ÷ ⁊ infra
annũ ad supͣ memoratas ꝑsona
minime se reclamauerit incle
ricatu maneat sic̾ his deqͦ suꝑiꝰ
dictũ ẽ. Si uͦ p̾fate ꝑsone infra
annũ reclamationẽ fecerint
ipsi siue parentes eoꝵ ħ ꝑ lege̾
ex soluent. qͦd contra eos contra.¬
xerunt. Ille uͦ qui ante legiti¬
mos
annos tonsuratꝰ ẽ utrũ meadem
tonsura ꝑmanere debeat necne:
ĩ potestate sit parentũ. Si uͦ his
qui tonsuratꝰ ÷ aliciuꝰ seruus fuit
seruo c̃tra eũ c̃tractũ ẽ. Ille uero
qͥ tonsuititꝰ ÷ utrũ in eade̾ tonsu¬
ra ꝑmaneat. in potestate sit do¬
mini sui. Si uͦ hi qͥ lib̾i st̃ ante le¬
gitimos aut pꝰ legitimos annos
ħ modo sic̃ suꝑiꝰ taxatũ ẽ tonsu¬
ratiłunt & ad gradus eccłastico

Expanded text:
quis ante annos legitimos tonsuratus est sine consensu parentum suorum, et si ipsi parentes infra annum non se reclamaverunt ad missum dominicum, in ipso clericatu permaneat. Si vero post legitimos annos per vim clericus factus est, et infra annum ad super memoratas personas mricatu permaneat, sicut is de quo superius dictum est. Si vero privatae personae infra annum reclamationem fecerint, ipsi sive parentes eorum hoc per legem exsolvent, quod contra eos contraxerunt. Ille vero qui ante legitimos annos tonsuratus est, utrum in eadem tonsura permanere debeat necne, in potestate sit parentum. Si vero is qui tonsuratus est alicujus servus fuerit, servo contra eum contractum est. Ille vero qui tonsuratus est, utrum in eadem tonsura permaneat, in potestate sit domini sui. Si vero hi qui liberi sunt, ante legitimos aut post legitimos annos, hoc modo, sicut superius taxatum est, tonsurati sunt et ad gradus ecclesiasticos
Abbreviated transcription (Latin):
Propositũ monachi ꝓpͥo ar¬
bitrio aut uoluntate sus¬
ceptũ deseri ñ potest absq
peccato. Qđ enĩ qͥs uouit dõ
deban reddere. Unde ⁊ qui
reͥcta singularitatis ꝓfessione
ad militiã uł ad nuptias de¬
uolutꝰ c̃ pubplice penitentie
satis factione purgandꝰ est.
Quia  isi in nocens militia &
honestũ potest ee̾ c̃ iugiũ. elec¬
tione melioꝵ desser uisse trran¬

Expanded text:
o arbitrio aut voluntate susceptum, deseri non potest absque peccato. Quod enim quis vovit Deo, debet et reddere. Unde qui relicta singularitatis professione ad militiam, vel ad nuptias devolutus est, publicae poenitentiae satisfactione purgandus est, quia etsi innocens militia, et honestum potest esse conjugium, electionem meliorum deseruisse, tran
Abbreviated transcription (Latin):
piꝰ memoratꝰ ⁊ elo dĩ ⁊ fidei re¬
ligione rep̃hendit. Itẽ origenis
ñnulla op̾cula q̃ uir beatissimꝰ
iheronimꝰ ñ repudiat legenda
suscipimꝰ. Reliqͣ aut̃ oĩa cũ aue¬
tore suo dñs e̾e renuenda. Itẽ
cronica eusebii cesariensis atq eꝰ¬
dẽ ystoriȩ eccłasticę libros qmͣ¬
uis ĩ pͥmo narrationis sue libro
tepuerint. ⁊ pꝰ ĩlaudib atq ex¬
cusatione origenis seismatici
imũ c̃scripserit librũ. Proptͣ
rerũ tmsingłarẽ. noticiã qͥ ad
instructionẽ ꝑtin& usquequaq
ñ dñis renuendos. Itẽ orofiũ ui¬
rũ eru ditissimũ collaudam᷑. q
ualde nob̾ ne cessaria ad u̾suspa¬
ganoꝵ calũpnias or dinauit.

Expanded text:
zelo Dei et fidei religione reprehendit. Item, Origenis nonnulla opuscula quae vir beatissimus Hieronymus non repudiat, legenda suscipimus. Reliqua autem omnia cum auctore suo dicimus esse renuenda. Item, Chronica Eusebii Caesariensis, atque ejusdem Historiae ecclesiasticae libros, quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit, et post in laudibus atque excusatione Origenis schismatici unum conscripserit librum. Propter rerum tamen singularem notitiam, qui ad instructionem pertinent, usquequaque non dicimus renuendos. Item, Orosium virum eruditissimum collaudamus, quia valde nobis necessariam adversus paganorum calumnias o
Abbreviated transcription (Latin):
ti quas regłarit᷑ suscipimꝰ. Miã
has suscipi ñ ꝓhib& script᷑as.
patrũ mediante maximo cõs¬
tantino aug̾to ĩ qͣ arriꝰ heretic¬
tantinopolitanã mediante th¬
odosio seniore augto ĩ qͣ ma¬
chedoniꝰ hereticꝰ ðebitã dãpna¬
tionẽ accepit. Scãm sinodũ
ephesinã ĩ qua nestoriꝰ daͬpna
tus : cũ c̃sensu beatissimi cęles¬
tini ppͣ mediante cyrillo alex¬
andrine sedis antistite ⁊ archa¬
dio epõ abitalia destinato. Sc̃ã
smnodũ calcedonensẽ mediante
martiano augͦto. ⁊ anatholino
constantinopolitano ep̃o. ĩ qua
nestoriana ⁊ cuthiciana heresi
simul cũ dioscoro eiꝰq cõplicib

Expanded text:
quas regulariter suscipimus, etiam has suscipi non prohibet Scripturas. Patrum, mediante maximo Constantino Augusto, in qua Arius haereticstantinopolitanam, mediante Theodosio seniore Augusto, in qua Macedonius haereticus debitam damnationem excepit. Sanctam synodum Ephesinam, in qua Nestoritus est, cum consensu beatissimi Coelestini papae, mediante Cyrillo, Alexandrinae sedis antistite, et Archadio episcopo ab Italia destinato; sanctam synodum Chalcedonensem, mediante Martiano Augusto, et Anatolio Constantinopolitano episcopo, in qua Nestoriana et Eutichiana haereses simul cum Dios
Abbreviated transcription (Latin):
phariscoꝵ assumunt suꝑcilio ut
ł dãpnent in nocentes. ł soluere
se norios arbitrent᷑. cũ apud dm̃
scientia sacerdotũ s reoꝵ uitaqͥ¬
rat᷑. legimꝰ in leuiti de lepsis ubi
iubent᷑ ut ostendant sac̃ dotibe &
sileptã habuerint tune a sacer¬
beant noticiã de lepsis. ⁊ ñ le¬
ꝓsis ⁊ possunt discerne qͥ mundꝰ¬
⁊ qͥue inmundꝰ sit. Quomodo
gͦ lepsos sacerdos inmundũ ñ fac̃.
ficio suo cũ peccatoꝵ audierit ua¬
rietates. scit qͥ ligandus sit qͥ sol.¬
ligat᷑. excõmunicatꝰ. cũ recon¬
ciliat eccła. ĩ celo soluit reconci

Expanded text:
phariseorum sumunt supercilio, ut vel dampnent innocentes, vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita queratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi iubentur, ut ostendant se sacerdotibus et, si lepram habuerint, tunc a sacerbeant noticiam lęprosi et non lęprosi, et possint discernere, qui mundus quive inmundus sit. Quomodo ibi lęprosum sacerdos inmundum facit, officio suo, cum peccatorum audierit varietates, scit qligatur excommunicatus; cum reconciliat Ecclesia, in coelo solvitur reconci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ huic ipsi mortuo nequaquã dr̃
reuiuisce. s ueni foras. Om̃is qͥppe
peccator dũ culpã suã intra cõ¬
scientiã abscondit introrsus lat&.
insuis penetralib occultat᷑. S.
mortuus uenit foras cũ peccator
neqͥtias suas sponte confitet᷑.
latato gͦ dr̃ ueni foras ac si aꝑte
cui libet mortuo inculpa dice¬
ret᷑. Cur reatũ tuũ intra consci¬
entiã abscondis. foras iã ꝑconfes
id ÷ culpã confiteat̾ peccator.
blenientẽ uͦ soluant discipłi.
ut pastores eccłe ei penã debeat̃
ammouere. ꝗͣ meruit. qͥ ñ eru¬
buit confit̾i qđ fec̃. hec de solu¬
tionis ordine dixerĩ breuitꝰ. ut
fubmagno moderamine pastores
ȩccłȩ ul soluere studeant .l. li¬
gare.
õ sc̃i uiri maledictionis sen¬
tentiã ꝓferunt. ñ adhanic
exuoto ultionis. sed exiustitie
examine erũpunt. Intꝰ subtile
rire debeant cognoscunt. & co
maledicto ñ peccant quo ab in¬
terno iudice non discordant.

Expanded text:
et huic ipsi mortuo nequaquam dicitur, et huic ipsi mortuo nequaquam dicitur, revivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator, dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsus latens in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur: Veni foras, ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras vero per conid est culpam confiteatur peccator; venientem vero ita solvant discipuli, ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare.i cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpunt. Intus enim surire debeant, cognoscunt; et eo maledicto non peccant quo ab interno judice non discordant.
Abbreviated transcription (Latin):
nitit᷑ qͥ reũ a supplitio absolũe
nitit᷑. Cause gͦ pensande st̃
⁊ tẽ ligandi atq soluendi po¬
testas exercenda uidendũ que
culpa aut que sit penitentia
secu ta pꝰ culpã. ut qͦs om̃ipo¬
tens ds̃ ꝑ conpunctionis gr̃am
uisitat: illos sententia pas¬
toris ab soluat. Tunc enĩ ue¬
ra ÷ absolutio p̃sidentis in tan¬
tũ arbitriũ sequit᷑ iudicis. Quã
bene qͣt duani lazari illa resus¬
citatio designat. quę uidelicae
lis est solutꝰ sic̃ scriptũ ẽ. Cũq
egressus eẽt qui fuerat ligatus
institis. tunc dix̃ disciplis solui¬
te cũ & sinite abire. ecce illũ
discipuli iã uiuentẽ soluunt:
quẽ magist̃ resuscitauerat
mortuum. Si enĩ discipuli mor¬
tuũ soluerent. fetorẽ magis
ostenderent quã uirtutem.
Erqua consideratione nob̾ intu¬
endũ ÷ quã illos nos debemꝰ ꝑ pasto¬
ralẽ auctoritatẽ soluere quos auẽ¬
ante rectitudinẽ oꝑis in ipsa iam
cognoscit᷑ confessione peccati. Uñ

Expanded text:
o absolvere conatur. Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda, videndum quae culpa, aut quae si poenitentia secuta post culpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos sententia pastoris absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene qcitatio designat quae videlicet lis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum et sinite abire , et ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mortuum. Si enim discipuli mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione nobis intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere, quos aucante rectitudinem operis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
t diganu uł penitentes
uel repudiatar᷑ mariti ad sac̾¬
dotiũ ñ ꝓmoueant᷑. En ergu¬
mini ñ solũ assum̾di ñs adle
ricatũ s ĩuenti ab offitio remo¬

Expanded text:
t bigami vel poenitentes vel repudiatarum mariti ad sacerdotium non promoveantur. Energumeni non solum assumendi non sunt ad clerum, sed inventi ab officio remo
Abbreviated transcription (Latin):
ullus ep̃c. siñ metro¬
politani ꝑmissu. nec episcopũ
so c̃sensisse significent. Qđ si
ĩter partes aliqͣ fuerit dubi¬
tatio. maiori num̾o metropo¬
litanꝰ ĩ electione c̾sentiat.

Expanded text:
ullus episcopus sine metropolitani permissu, nec episcopus so consensisse significent. Quod si inter partes aliqua fuerit dubitatio, majori metropolitanus in electione consentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
aici uͦ qͥ haben¬
tes uncores baptirati s ac sic se
aut monasterus ex qͦ baptira¬
ti sͣ heserint. siñ c̾cubinã ñ peli¬
ad clericatꝰ fortẽ assũmi ita sa
ne capitali s̃. ⁊ ad cłicatꝰ or dinẽ
lib̾i suscipiant᷑. ꝗ directa ma¬
nu missione absoluti ẽe̾ nos¬
cunt᷑. Qui uͦ retento obseqͥo ma
seruitute tenent᷑ obnoxii nul¬
latenꝰ adeccłasticũ ordine̾ ꝓmo
uendi nec qͣndo uoluerint᷑ eoꝵ
dñi fiant eoc cłericis serui.
iliteratos qͦq aut aliqua parte
corporis minutos nullꝰ p̾su¬
mat ad clerũ ꝓmouere. qr nec
litt̃is carens sacris potest eͥeͥ ab¬
tus offitus. ⁊ utiosũ nicbil dõ
ꝓrsus offerri legalia p̾cepta
sanxer. Similit̾ qͥse ipsos abs¬
ꝓpͥã lib̾tatẽ c̾sequant᷑. Cuiꝰ lib¬
tatis. qarta ante ordinationẽ
dixerit rite c̾secrabit᷑. Porro
seruus ñ canonice c̃secratꝰ pͥ¬
qm degradu ceciderit eiꝰ c̃di¬
tionis sit cuiꝰ fuerat ante gͣdũ.

Expanded text:
aici vero, qui habentes uxores baptizati sunt, ac sic se aut monasteriis, ex quo baptizati sunt, haeserint, si non concubinam nec pelliad clericatus sortem assumi, ita sane capitali sunt, ad clericatus ordinem liberi suscipiantur qui directa manumissione absoluti esse noscuntur. Qui vero retento obsequio maservitute tenentur obnoxii, nullatenus ad ecclesiasticum ordinem sunt promovendi, ne quando voluerint eorum Domini, fiant ex clericis servi. itteratos quoque, aut aliqua parte corporis imminutos, nullus praesumat ad clerum provehere. Quia nec litteris carens, sacris esse potest aptus officiis, et vitiosum nihil Deo prorsus offerri legalia praecepta sanxerunt. Similiter qui seipsos absam libertatem consequantur; cujus libertatis charta ante ordinationem dixerit, rite consecrabuntur. Porro servus non canonice consecratus, postquam de gradu ceciderit, ejus conditionis sit, cujus fuerat ante gradum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥo loco dimisso ad aliũ mi¬
grans nequaquã recipiat᷑ nisi
sue migrationis causã dixerit
ise innocent᷑ uixisse inparro¬
chia ĩ qua ordinatꝰ ÷ sub testi¬
b ꝓbauerit. Litteras enĩ habe¬
bit ĩ qͥb sint nomina ep̃i ⁊ ciu¬
tatis plubo imp̃ssa. Quib cog¬
nitis ⁊ talib inuentis qͥb fides
adhib̾i possit recipiat᷑. oꝵ ep̃o

Expanded text:
o loco dimisso ad alium migrans nequaquam recipiatur, nisi suae migrationis causam dixerit, et se innocenter vixisse in parochia in qua ordinatus est sub testibus probaverit: litteras etiam habebit in quibus sint nomina episcopi et civitatis plumbo impressa, quibus cognitis, et talibus inventis quibus fides adhiberi possit, recipiat
Abbreviated transcription (Latin):
t epͣs deloco ignobili adno¬
bilẽ p̃ambitionẽ ñ transeat.
nec quisquã inferioris or dinis
elericꝰ. Sane si ꝓutilitate eccłę
faciendũ poposcerit. decreto
to. Inferioris uͦ gradꝰ sac̾dotes.
tus migr& desua parrochia
adaliã. nec inlimina apłoꝵ cau¬
sa orationis. siue eccłiȩ cura de¬
relicta nec ad palatiũ causa int̃¬
pellandi. Qđ si fecerit nichil ua¬
l& huiꝰ scemodi. aut ordinatio.
aut demigratio. Et ħ om̃ib de
cupiunt. domi c̃fiteantur pec
dimittere loca sua in qͥb or di¬
nati sunt. & alia loca se trans¬
fer. placuit ut isde̾ locis minis¬
trent. Qđ si derelictis locissu¬
is ad aliũ se locũ trans ferre uo¬
luerint. deponant᷑ ex c̃eł cal¬
clericũ induarũ eiuitatũ cõs

Expanded text:
pus de loco ignobili ad nobilem per ambitionem non transeat, nec quisquam inferioris ordinis clericus, sane si utilitas Ecclesiae faciendum poposcerit, decreto to, inferioris vero gradus sacerdotes tus migret de sua parochia ad aliam, nec ad limina apostolorum causa orationis, suae Ecclesiae cura derelicta, nec ad palatium causa interpellandi. Quod si fecerit, nihil valet hujusmodi aut ordinatio aut demigratio. Et hoc omnibus cupiunt, domi confiteantur peccdimittere loca sua in quibus ordinati sunt, et ad alia loca se transferunt, placuit ut iisdem locis ministrent. Quod si de relictis locis suis ad alium se locum transferre voluerint, deponantur. CAP. XCVclericum in duarum civitatum simul