comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat primum hominem fieri ut & beue uelle posset & male. slec
gratis si bene nec impune si male. Postea uera sicerit ut male
uelle non possit. uec udeo libero carebit arbitrio. Mutto quippe
liberius erit arbitrium. quo domino non poterit seruire pec¬
cato. Ileq enum culpanda est uoluntas. aut uoluntas non ÷
dut liba dicenda non est qua beati esse sic uolumus ut. ce. mi¬
seri non solum nolunus.s. nequaquam prorsus uelle possimus
sicut ergo anima nr̃a etiam nunc nolle infelicitatem. ata
nolle iniquitatẽ semꝑ habitatura ÷ s orddo preter mitendus
non fuit. inquo deus uoluit ostendere quã bonum sit animal
talitas ẜ. tamen fuit inqua posset etiã non mori: quamus ma¬
ior futura sit inqua non possit mori. Illã natura humana
ꝑdidit pliberum arbitrium. hanc ÷ acceptura ꝑmeritum¬
quã uis sine grͣã. Nec tunc ullum meritum esse potuisset

Expanded text:
bat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec bat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animae talitas, sed tamen fuit in qua posset etiam al. add. non mori, quamvis major futura sit, in qua non possit mori. Illam natura humana perdidit per liberum arbitrium, et hanc est acceptura perquamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
possumus. Qe quocumq alio modo inteligi potest. dum tameu
eredere non cogamur. aliquid om̃potentem uoluisse fieri fac¬
tumq nonesse. qui sine ullis ambiguitatib sincelo & inter¬
ra sicut eum uerttas cantat om̃ia quecumq uoluit fecit. ꝑsec¬
to facere noluit quol cumq: nonfecit. De primo hois uel¬
deus mea salute inqua conditus erat custodire uoluisse
eumq opoituno tempore post genitos filios sine uterpositio¬
ne mortis admeliora ꝑduceret ubi iam non solum peccatũ
comuttere .s. nec uoluntate posset hab̾e peccandi si ad per ma¬
nendum sine peccato sicut factus erat ꝑpetuã uoluntat̃e ha¬
hiturum esse prescisset. Quia uero eum male iusurum libo
arbatrio hoc est peccaturum eẽ. presciebat. adhoc potius pore¬
paraut. uoluntate suam. ut bene ipse faceret etiã de male
faciente. Ac sic hominis uoluntate mala non euacuaretur
s nichilominus iplerentur om̃ipotentis bona. sic eiũ oporte¬

Expanded text:
possumus: et quocunque alio modo intelligi potest, dum tamen possumus: et quocunque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse: qui sine ullis ambiguitatibus si in coelo et in terra, sicut et Veritas cantat, omnia quaecunque voluit fecit , profecto facere noluit quodcunque non fecit. Quaproin ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis voluntas mala al., voluntate mala non evacuaretur, sed nihilominus impleretur omnipotentis bona. Sic enim oporte
Abbreviated transcription (Latin):
Receꝑat enim apłs ut oraretur ꝓ om̃ib hominib & specia¬
liter addiderat. ꝓregib & his qui in sublimitate sunt. qui
putari poterant fastu & suꝑbia seculari fidei xp̃iane humili¬
tate abhorrere. Proinde dicens. Hoc enim bonum: corã salua¬
tor uro des. idest ut etiam ꝓ talib oretur. statim ut despationẽ
tolleret adaidit. Qui omnes homines uult saluos fieri. & ad
agnitionem ueritatis uenire. Hoc quippe bonũ deus iudica¬
uit. ut orationib humiluim dignaretur salut̃e prestare.
sublimium quod utiq iam uidemus implemus isto locutio¬
nis modo & dñs ÷ usus mneuangelio. ubi ait phariseis. Deci¬
matis mentã & ritam & om̃e olus. Ieq enim pharilei &e
quecunq aliena & om̃iũ pomnes terras alienigenarum omĩa¬
olera decimabant. Sicut gͦ hic omne olus omne olerum genꝰ.
ita &e illic omnes homines omne hominũ genus intelligere

Expanded text:
Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et speciaApostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium polera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus, ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Aut certe sic dictum: qui om̃s homiries uistt saluos lietumon
quod ullus hominum cẽt. quem saluum fieri nollet qui uirtuoers
miraculorum noluit facere apucd eos quos dicit acturos fuisse pe¬
niteniam si fecisset sut om̃s homines omne genus hominiunin¬
rellegamus ꝑ quascumq differentias distribitĩ. reges pruiato
nobiles. ignobiles. sublimes. humiles. doctos. indoctos. integri co¬
pors. debiles ingenosos. tar di cordes. fatuos. diuites. pauperes. me¬
liocres. mares. feminas. infantes. pueros adolescentes. uiuenesi
seridies. seues. in linguis om̃ib inmorib om̃ib martib omib in
ꝓfeslio nib: om̃ib inuoluntatum &e conscientia rum uaacrate i¬
nuimnerabili constitutos &e siquid aliud disfecentiarũ est iahoni¬
nib Quid ÷ enim eorum unde non deus punigenitum suum
quia omp̃s uelle maniter non potest quodcumq uoluerit:¬

Expanded text:
tur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non tur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non Deus per Unigenitum suum quia omnipotens velle inaniter non potest quodcumque volueri
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes quam deus. omipotentis uoluntas semꝑ inuicta est. que
mniq aliquid facit. nec nisi uolens quicquam facit. & omĩa que¬
eumqo uadt facit. Ac ꝑhoc cum audimus & in saeris lictera secre¬
mus. quod uelit omnes saluos fieti quam uis certum sit nobis non
omnes homines saluos fieti. non tamen uleo ehemisomouisoten¬
tisime dei uoluntan aliquid de rogare s: ea intelige omnquosterp
tum: qui om̃s homines uult saluos fieri. tanquam qdiceretut.
Aullum hominem fier ⁊ saluum. nisi quem sieri ipse uoluer it
num quod uullus sit hominũ nisi saluum fieri quem uolues:
qđ nullus fiat nisi quẽ uelit. &x ideo sit rogandus ut uelit. quia
necesse est fieri si uoluerit. De orando deo quippe aiebat apło
ut hoc diceret. sic enim intelligumis ce quod ineuangelio serip¬
tiun: qui inluminat omnem hominem. Non quia nullusr ho¬
minum qui non inluminetur.s: quia nisi abipso nullus inlumina¬

Expanded text:
volentes quam Deus, omnipotentis voluntas Dei semper invicta est, quae volentes quam Deus, omnipotentis voluntas Dei semper invicta est, quae inique aliquid facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecunque vult, facit. Ac per hoc cum audimus, et in sacris litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliqutum est, vult omnes homines salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominum fieri salvum nisi quem salvum fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum nisi quem salvum fieri velit, sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illumina
Abbreviated transcription (Latin):
mala quod deus uult bona uelud si maliis filius uelit mori patrẽ.
uelit hoc etiam ã. Nempe ille quod non uult deus iste uͦ id uult
quod uult &e ds̃. & tamen bone dei uoluntati pietas illius potius
consonat quam uis aliud uolentis quam huius idem uolentis un¬
pietas. tantum inter est quid uelle homini quid deo congruat.
& adquem finem suã quisq referat uoluntatem ut adꝓbetur aut
am deus quasdam uoluntates suas utiq bonas tate diuina.
apparebant uoliuntates fideliũ qui nolebant apł̃m paulum ihi¬
rusalem ꝑgere ne ibi pateretur mala que agabus ꝓpħa predi¬
rerat. Ꝙ tamen deus hec illum pati uolebat. ꝓ annuntianda fi
de xp̃i exercens martiyrem xp̃i. Neq istam bonam uoluntate
suam impleuit paepianorum uoluntates bonas. s. ꝑudeorũ mala
te fecerunt. s. quante libet sint uoluntates angelorum uel homi¬
num uel bonorum uel malorum uel illud quod dieus uel alioi

Expanded text:
mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit hoc etiam Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus, iste vero id vult quod vult et Deus: et tamen bonae Dei voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Tantum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut aut probetur aut am Deus quasdam voluntates suas utique bonas ita implet papparebant voluntates piorum fidelium, qui nolebant apostolum Paulum Jerusalem pergere, ne ibi pateretur mala, quae Agabus propheta praedixerat ? et tamen Deus hde Christi, exercens martyrem Christi. Neque istam bonam voluntatem suam implevit per Christianorum voluntates bonas, sed per Judaeorum te fecerunt. Sed quantaelibet sint voluntates vel angelorum vel hominum, vel bonorum vel malorum, vel illud quod Deus, vel aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ec sunt magna oꝑa dñi ex quisita in omnes uoluntates eius.
&tam sapienter exquisita. ut cum angelica & humana
creatura peccasset. id÷ non quod ille s quod uoluit ipsa fecisset.
etiam ꝑealndem creature uoluntate qua factum ÷ quod creator
noluit. Impleret ipse quod uoluit. Bene utens & malis tanquã
sumine homis. adeorum dampnationem quos iuste predestinauit
ddpetiam. & adeorum salutem quos benigne predestinauit. ad grͣam
quantum enim adipsos attinet quod deus noluit fecerunt. quantũ
U adoniipotentiã dei nullo modo id efficere ualuerunt. Hoc quip¬
peipso quodl contra uoluntatem fecerunt euis de ipsis facta: uolun¬
cas euis. Propterea namq magna oꝑa dñi exquisita sunt in om̃s
uoluntates eius. ut miro & i esfabili modo non fiat preter eius uo
nec sineret honus fieri male. nisi omp̃s & de malo facere posset bene¬
non uult etiam ipse bona multo amplius multoq certius uo¬
luntate. N lam illuis mala uoluntas esse nunquam potest tanquã

Expanded text:
ec sunt magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus : et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est, non quod ille, sed quod voluit ipsa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem fecerunt ejus, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus; ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus vonec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset benenon vult, etiam ipse bona multo amplius multoque certius voluntate: nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Diaut̾e placere tͥ. qualis ÷ corrigeres & dirigeres in eã: re¬
gulã cor tuũ aqua nunc alienus distortus : Placeat tibi ds̃
non dum es: nam illud tͥ non ꝓmittit quia. faciat te qualis est.
Nam eris qualis est s adquendam modum: Id ÷ unitator dei uelut
imago s non qualis unago ÷ filii. Nam & iam imagines in homi¬
nib diuerse sunt. filius hominis habet imaginẽ patris sui. Ꝙ
hoc ÷ quod pater eius quia homo ÷ sicut pater eius. Inspeculo

Expanded text:
regulam cor tuum, a qua nunc alienus distortus es. Placeat tibi Deus nondum es. Nam illud tibi non promittit, quia faciet te qualis est. Nam eris qualis est, sed ad quemdam modum; id est, imitator Dei velut imago, sed non qualis imago est Filius. Nam etiam imagines in hominibus diversae sunt. Filius hominis habet imaginem patris sui, et hoc est quod pater ejus, quia homo
Abbreviated transcription (Latin):
minabit dñs abscoridita tenebrarum. & manifestabit cogitatio¬
nes cordis. & laus erit unicuiq adeo. Quia id laudabitur &
diligetur a ꝓximo inprimo quod ne lateat abipso inlumina¬
bitur deo. Minuitur auten cupiditas caritate crescente. donec
ueniat hic ad tant᷑a magnitudinem qua maior esse non possit.
Maiorem enĩ caritatem nemohabet. quã animã suam ponat
quis ꝓ amicis suis. Ibi autẽ quis explicet quanta erit. ubi cupi¬
ditas quam uel cohercendo suꝑet nulla erit: Qm̃ summa sa¬
nitas erit. quanto contentio mortis nulla erit. S sit aliquan
on uel. appellare debeas. uel habere. Ego tamen conspertenda
mum diligens. librum adte sicut ualui utinam tam cõmo¬
dum quã ꝓ lixum de fide & sp̃e & caritate conscripsi.

Expanded text:
minabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Ibi autem quis explicet quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla erit? quoniam summa sanitas erit, quando contentio mortis nulla erit. CAPUT CXXII. 33on vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda mum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe et Charitate conscripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
abual dime Asit. Iniquum cum uidetut at siunecius bououm ma¬
aoua dopu merttis uenumdeus diligat odert atcexum. Qur esire
sosu te ps aere bona murs uel mala. illiusꝙy deus etiq presere¬
solli opus es tidacete questionem. Nlunc uero cum respondulis
obli  paest ab sit. unt sit unquitas apud dm̃. mor ut ꝓbare nulla
mis inlipicos dcuta uinqium putet. siue iuilicuum penaie iugerat

Expanded text:
apud Deum? Absit. Iniquum enim videtur, ut sine ullis bonorum maapud Deum? Absit. Iniquum enim videtur, ut sine ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mala illius, quae Deus utique praesciesolvi opus esset, faceret quaestionem. Nunc vero cum respondisset, Absit, id est, absit ut sit iniquitas apud Deum; mox ut probaret nulla nisi insipiens Deum iniquum putet, sive judicium poenale ingerat
Abbreviated transcription (Latin):
incelo & interra non quedam uoluit & fecit. quedam uero uolu
upie desipiat ut dicat dm̃ malas hominum uoluntates quas
uoluerit quando uoluerit. ubi uoluerit in bonum nonposse con¬
uete i.. Si cum facit ꝑmiscdiam facit. cum aute non facit pu
diciũ non facit. qm̃ cui uult miseretur. & quẽ uult obdurat.
apli. grãm cõmendabat. ad cuius cõmendationẽ de illis
in rebecce utero geminis fuerat iam locutus. quib nondlum na¬
tis uec aliquid agentib boni seu mali ut scđm elatiorẽ ꝓpo¬
situm dĩ maneret. non exoꝑib s exuocante. dictũ : ei. quia
inaior seruiet minori. Propter quod adhibuit alterum ꝓpħi¬
sui testimonium ubi scriptum: Iacob dilexi. esau autẽ odio ha¬
bui. Sentiens autẽ quem ad modum posset hoc quod dictu
e.ꝑmouere eos qui penetrare intellegendo nom possunt hanc
altirudiner gr̃e. quid gͣ dicemus ait: Llunqud unqadiale lli.¬

Expanded text:
in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero volin coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero volimpie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum facit, per misericordiam facit: cum autem non facit, per judicium non facit. Quoniam cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. atiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori. Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
uando enim queritur causa cur non omnes salui fiant. res¬
ponderi solet. quia hoc ipsi nolunt quod quidem dici de par¬
uulis non potest. quorũ nondum est uelle seu nolle. Nlam quod in¬
fantili motu faciunt. si eoriũ uoluntati iudicaretur eẽ. tribuen¬
dum. quando baptir antur cum resistunt quanũ possunt᷑ . ucã
nolentes eos saluos fieri diceremꝰ s aptius dñs meuangłio conpal¬
lans impiam ciuitatẽ. Quotiens inquit uolui congregare. silos
tuos sicut gallina pullos suos congregat & noliust. Canquam
dei uoluntas suꝑata sit hominũ uoluntate. & infiriis sini no¬
lendo impedientib nonpotuit facere porentissimius quod uo¬
lebat. & ubi est illa omĩpotentia qua iicelo & interra omĩa
quecumq uoluit fecit sic colligere filios iherusalem uoliut
& non fecit: Anpotius illa quidem filios suos abipso colligi no¬
luit. s ea quoq nolente filios eiꝰ collegit ipse quos uoluit. Qiua

Expanded text:
uando enim quaeritur causa cur non omnes salvi fiant, resuando enim quaeritur causa cur non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apertius Dominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuDei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia
Abbreviated transcription (Latin):
nipotens fieri uelit. uel
endo Nec dubitandum ÷ dm̃ facere bene etiam sinendo fieri
quecumq funt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit.
& ꝓfecto bonum ÷ omne quod iustum ÷ Quã uis ergo ea que ma¬
la sunt inquantũ mala sunt nonsint bona. tamen ut non
sola bona s etiã sint & mala bona ÷ Nam nisi esset hoc bonũ
ut essent & mala. nullo modo. eẽ. sinerenter ab om̃i potenti bo¬
no. Cu ꝓcul dubio quã facile ÷ quod uult facere. tam facile :
quod uon uutt esse nonsinere. hoc nisi credimus periditatui:¬
ipscim nr̃e confesfionis initiũ. qua nos indm̃ patrem om̃ipoten¬
tem credere confitemur. Nleq enĩ obaliud ueraciter uocatur
piam creatu. te. uoluntatis omĩpotentis impeditur
cdeo dictum. quia & hoc uerissime apłs dicit. Qui om̃s homines
uul saluuos fieri. Cum eñ non om̃s s mutto plures. non fiut
salui. uidetur utiq nonfieri quod deus uult fieri humana scilicet
uoluntate impediente uoluntatẽ dei. De uioliuate. & qua om̃s¬

Expanded text:
nipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit.profecto bonum est omne quod justum est. Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vuipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confitemur. Et post piam creaturae uoluntatis omnipotentis impeditur Deo dictum, quia et hoc verissime Apostolus dixit, Qui omnes homines vult salvos fieri . Cum enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei. Quando enim quae
Abbreviated transcription (Latin):
trib eterna poscuntur reliquis quattuor temporalia. Que ta¬
cimus scificetur scificetur nomen tuum. adueniat regnum tu¬
um. fiat uoluntas tua sicut incelo & interra quod non absur¬
de quidam intellecerunt in sp̃u & corpore omĩno sine fine reti¬
bis. ꝑfecta uero quod inalia uita sperandum ÷ semꝑ possidebun¬
tur. Quod uero dicimꝰ panem nrm cotidianum da nobis ho¬

Expanded text:
primis eterna poscuntur, in sequentibus quatuor temporalia, que tacimus: Sanctificetur nomen tuum: Adveniat regnum tuum, et fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra. Quod non absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine retibis. Perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebuntur. Quod vero dicimus: Panem no
Abbreviated transcription (Latin):
finis autẽ precepti est caritas de corde puro & conscientia
mĩs itaq precepti finis. caritas ÷ idem adcaritatẽ re¬
fertur omne preceptum Quod uero ita fit uel tuore
pene uel aliqua. intentione carnali ut non referatur ad
Caritas quippe ista dei ÷ & ꝑximi. & utiq in his duob preces¬
tis. tota lex pendet & ꝓpħe. ade euangeliũ ãde apostolos.
chaberis. & quec uinq non iubentur. s spiritali consilio uo¬
uentur exquib unum unum ÷ Bonum ÷ homini mulierẽ¬

Expanded text:
pti est charitas de corde puro, et conscientia s itaque praecepti finis est charitas; id est, ad charitatem refertur omne praeceptum. Quod vero ita fit vel timore poenae, vel aliqua intentione carnali, ut non referatur ad Charitas quippe ista Dei est et proximi: et utique in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Adde Evangelium, adde Apostolos: chaberis ; et quaecumque non jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ÷ Ohomo tu quis es. E intalib questionib ad sue capacita¬
tis considerationẽ reuocat hominem uerbo quidem breui s re ip¬
sa magna ÷ redditio orationis. si enĩ hec non capit quid ÷ quid res¬
pondeat : Si autem capit magis non inuenit quid respondeat.
Uidet enim si capit uniuer sum genus humanium tam iusto udi¬
cio diuino in apostatica radice dampnatũ ut etiam sinullus in¬
de liberaretur nemo recte posset dei uituꝑare iusticiam. Q qui
liberantur sic oportuisse liberari ut explurib non liberatis atq
indampnatione iustissima derelictis. ostenderetur quid meruis¬
set uniuersa consꝑsio. Ꝙ quo etiã istos debitum iudicium dei du¬
ceret nisi eius indebita miscdia subueniret. ut uolentiũ de suis
meritis gloriari. omne os obstruatur. & qui głatur indño głetur.¬

Expanded text:
dictum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitadictum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi eis indebita misericordia subveniret: ut volentium de suis meritis gloriari, omne os obstruatur ; et qui gloriatur
Abbreviated transcription (Latin):
obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate obduret nulla iniquita¬
te. ut nec liberatus de suis meritis glorietur. nec dampnatus nisi de
suis meritis conqueratur. Sola enĩ gr̃a redemptos discernit aꝑditis
quod inunam ꝑditionis concreuerat massam aborigine ducta causa
cõmunis hoc autẽ qui eo modo audit ut dicat quid adhuc conqueri¬
tur. nam uoluntati eius quis resistit. Tanquam ꝓpterea malus
non uideatur esse culpandus quia deus cuius uult miseretur &
quẽ uult obdurat. Absit ut pudeat nos hoc respondere. quod res¬
pondisse uidemus apłm. Ohomo tu quis es qui respondeas deo:
Nunquid dicit figmentũ ei qui se fuixit. quare me sic fecisti: An non
habet potestatẽ figulus luti ex eadem massa facere aliud quidẽ
uas inhonorem. alud uͦ incontumeliam hoc loco enĩ quidam stulti
putant apłm inresponsione defecisse. & inopia reddende ratione
repressisse contradictoris audatiam. s magnum habet pondus qđ̃

Expanded text:
obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondisse videmus Apostolum: O homo, tu quis es, qui responNunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me sic fecisti? An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod
Abbreviated transcription (Latin):
ne quisquã ȩxistimet infanda. illa crimina qualia qui agua̾
regtium dei possidebunt. Cotidie ꝑpetranda & elemosinis co¬
tidie redimenda. Inmelius est quippe uita iutanda. & pe
lemosinas de peccatis preteritis est ꝓpitiandus deus. non
adhoc emendus quodam modo ut ea semꝑ liceat impune
commitere. nemini enĩ dedit deus laxamentum peccandi
quã uis miserando deleat iam facta peccata. si non satisfa¬
to congrua neglegatur. De dimittendis nobis pecca¬
peccatis sine quib hec uita. non ducitur. cotidiana matio fide¬
liũ satis facit. Eorum ÷ enĩ dicere. Pater nrͣ quies incelis. qui iam
tali patri regenerati sunt ex aqua & sp̃ũ. Delet om̃ino hec ora¬
tio minima cotidiana peccata. delet & illa aquib uita fide¬
lium & iam scelerate gesta. s penitendo in meliuis mutata. dis¬
cedit. si quẽ admodum ueraciter dicitur. dimitte nob̃ debita

Expanded text:
ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Sed multae sunt specpeccatis, sine quibus haec vita non ducitur, quotidiana oratio fidelium satisfacit. Eorum est enim dicere: Pater noster, qui es in coelis, qui jam taliter patri regenerati sunt ex aqua et Spiritu sancto. Delet ootidianaque peccata. Delet et illa a quibus vita fidelium etiam scelerate gesta, sed poenitendo in melius mutata discedit. Sed quemadmodum veraciter dicitur: Dimitte nobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
sictamen quasi ꝑignem quia urit eum dolor rerum quas dilexe¬
rat amissarum. s: non subuertit neq consumit fundamenti sta¬
bilitate atq corruptione munitũ. Tale aliquid etiã post hanc ui¬
tam fieri incredibile non est. E utrum ita sit queri pocest. &
aut inueniri aut latere non nullos fideles ꝑignẽ quendam pur¬
gatoriũ. quantomagis minus uebona. pereuntia dilexerunt
tanto tardius citius saluari. Nontamen tales de qualib dictũ:
quod regnum non possidebunt. nisi conuenienter penitenti¬
b eadem crimina remittantur. Conuenienter autem diri
ut steriles inclemosinis nonsuit. quib tantum tribuit scriptura.
diuina. ut earum tanto modo fructum se imputaturum pre¬
nuntiet dñs dexiris & earum tantum modo fterilitatẽ sini¬
stris quando his dicturus: Uenite benedicti patris mei ꝑcipi¬
te regnum. Ilł autẽ ite uugnẽ eternum. Sane cauendum est.

Expanded text:
sic tamen quasi per ignem, quia urit eum dolor rerum quas dilexesic tamen quasi per ignem, quia urit eum dolor rerum quas dilexerat amissarum, sed non subvertit, neque consumit fundamenti stabilitatem, atque incorruptione munitum, tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibaut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura dinuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris. Quando his dicturus est: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. » Illis autem, « Ite in ignem aeternum . » Sane cavendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ustũ fuerit. dampnum patietur. Ipse autẽ saluus erit. sic
tamen quasi ꝑignẽ. Non ergo unius eorũ s utriusq opus
ignis pbabit. est quidam ignis temptatio tribulationis de
quo aꝑte alio loco scriptũ ÷ Uasa figuli ꝓbat fornax. & ho¬
mines iustos tribulationis. Ignis iste inhac interim uita
facit quod apłs dixit. si accidat duob fidelib uni scilicet
cogitanti que sunt dei quomodo placeat deo. hoc est edificantis
suꝑ xp̃m fundamentum. aurum. argentũ. lapides preciosos
alteri autẽ cogitanti ea que sunt mnundi quomodo placeat uxori.
id ÷ edificanti suꝑ idem fundamentũ. ligna. fenũ. stipulam.
Illus enĩ opus non exuritut. quia nonea dilexit quorũ amissio¬
ne crucietur. Ex urit᷑ autẽ huiꝰ. qm̃ sine dolore nonꝑeunt. que
cum amore possessa sunt. s qm̃ alterutra conditione preposita
deserit xp̃m quam uis doleat cum amittit. s aluus erit quidem.

Expanded text:
ustum fuerit, damnum patietur, ipse autem salvus erit, sic ustum fuerit, damnum patietur, ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Non unius ergo eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est quidem ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et hontatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita,deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
possunt rerum scłarium quam uis licite concessarum tales cipi¬
ditates. ut amitti sine animi dolore nonpossuit. Cum autẽ iste
dolor urit. si xp̃s incorde fundamenti habet locum. id÷ ut ei ni¬
chil ante ponatur. & malit homo quitali dolore uritur reb qͣs
ita diligit magis carere quam xp̃o ꝑignem fit saluus. si autẽ
res eius modi temporales ac seculares tempore temptationis ma¬
luerit tenere quam xp̃m eum infundamento nonh abuit. quia
hec priore loco habuit. cum in edificio prius nonsit aliquid
fundamento. Ignis enĩ dequo eo loco locutus ÷ apłs talis debet
intelligi. ut ambo ꝑ eũ transeant. id ÷ & qui edificat suꝑ hoc
fundamentũ. aurũ argentũ lapides preciosos. & qui edificat
ligna fenum stipulam. Cum eiũ hoc dixisset. adiunxit. Uniꝰ¬
cuiusq opus quale sit. ignis. ꝓbabit. si cuius opus ꝑmanserit
quod suꝑ edificauit mercedem accipiet. si cuius autẽ opus ex

Expanded text:
possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupipossunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, q
Abbreviated transcription (Latin):
fides saluare eum: Porro aute si homo sceleratus ꝓpter solam fidẽ¬
ꝑignem saluatur. E si sic est accipiendum quod ait beatus paulus
Ipse autẽ saluus erit sic tamen quasi ꝑignem. poterit ergo salua
sum erit & illud quodidem ipse paulus. nolite inquid etrate. Nleꝙ¬
Neq fornicatores. neq idolis seruientes. neq adulteri. neq mnolles.
neq maledici. neq rapaces. regnum dei possidebunt. Si enim etiã in
istis ꝑseuerantes criminib tamen ꝓpter fidem xpͣi salui erunt. quomͦ
tum ÷ de hes qui suꝑ edificarit suꝑ fundamentũ quod ÷ xp̃s. Non
aurum. non argentum. non lapides preciosos. s ligna. fenũ.
stipulam. Dehis enĩ dictum ÷ quod ꝑignem salui erunt. qmͣ fun¬
damenti merito nonꝑibunt. sic ÷ intelligendũ. ut his manifestis
non inueniatur esse contrarium. De saluandis ꝑ ignem.¬
igna quippe & fenũ & stipula non absurde accipi .xl.¬

Expanded text:
fides salvare eum? Porro autefides salvare eum? Porro auteper ignem salvatur, et si sic est accipiendum quod ait beatus Paulus apostolus: Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem ; si poterit ergo salvarsumque erit et illud quod idem ipse Paulus: Nolite, inquit, errare, neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Si enim etiam in istis perseverantes criminibus, tamen propter fidem Christi salvi erunt, quomodo tum est, de his qui superaedificant super fundamentum, quod est Christus, non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i non relinquunt. & enis lauachro ineccła baptizantur. nec abea
ullo scismate uel heresi preciduntur inquantislibet scelerib u¬
uant. que nec diluant penitendo nec elemosinis rediant. s ineis
usq adhuiuis uite ultinum diem ꝑtinacissime ꝑseuerant. salui futu¬
ri pignem. licet ꝓ magnitudine facinorũ flagitiorumq duiturno
nontamen eterno igne puniri.s qui hoc credunt & tamen catho¬
lici sunt. humana quadam beniuolentia michi falli uidentur.
Nam scriptura diuina aliud consulta respondet. Librum aut̃ẽ de
hac questione conscripsi. cuius titulus est de fide & oꝑib ubi scdm
scripturas sanctas quantũ deo adiuuante potui. demonstraui eã
fidem saluos facere. quã satis euidenter expressit. paulus apłs di¬
s fides quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur. si autẽ male non bene operatur. ꝓcul
si fudem quis dicat se hab̾e. oꝑa autẽ non h abeat. numquid poterit

Expanded text:
Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantiscunque sceleribus vivant, qui nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostsed fides quae per dilectionem operatur . Si autem male, et non bene operatur, procuSi fidem dicat se quis habere, opera autem non habeat, numquid poterit
Abbreviated transcription (Latin):
re inmatrem omĩũ. ut etiã paruulos uideamus post lauachrũ
regenerationis diuersorum malorũ afflictione cruciari. ut in¬
tellegamus totũ quod salutarib agitur sacramentis magis
ad spem uenturorum bonorum quam retentionem uel adep¬
tionẽ presentium ꝑtinere. Multa etiam hic uidentut ignos¬
ci. & nullis supplicus uindicari. s eorũ pene reseruantur in
eq enĩ frustra ille ꝓprie dicitur dies iudicii quando uentu¬
rus est iudex uiuorum atq mortuorũ sicut econtrario uindi¬
cantur hic aliqua & tamen si remiituntur ꝓfecto infuturo se¬
culo non nocebit. Propterea dequib dam tẽporalib penis que
inhac uita peccantib inrogantur eis quorũ peccata de lentur
ne seruentur infinem ait apłs. si enĩ nos ipsos iudicaremꝰ. a dnõ
non uidicaremur. Cum iudicamur aut̾ẽ adño corripimur. neç
cũ mundo dampnemur. Creduntur aquib dam etiam hi qui nomen

Expanded text:
rae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum rae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in lle proprie dicitur dies judicii, quando venturus est judex vivorum atque mortuorum. Sicut e contrario vindicantur hic aliqua, et tamen si remittuntur, profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de quibusdam temporalibus poenis, quae in hac vita peccantibus irrogantur, eis quorum peccata delentur, ne reserventur in finem, ait Apostolus: Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: cum judicamur autem a Domino corripimur, ncreduntur. Creduntur a quibusdam et jam hi, qui nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsos de cipimus. & ueritas in nobis non est. De penitentie mo¬
penitentiã scđ̾m modũ sui cuiusq peccati. Inactione aut̾ẽ peni¬
tentie ubi tale cõmissum ÷ ut is qui cõmisit axp̃i etiã corpore se¬
paretur. nontam consideranda ÷ mensura temporis quã
doloris. cor eni contritum & humiliatũ deus nonsꝑnit.
Nerum quia plerumq dolor alterius cordis occultus ÷ alteri
nec in aliorũ noticiã ꝑuerba. uel quecunq alia. signa ꝓcedit
cum sit coram illo cui dicitur. gemitus meus non ÷ absconditꝰ¬
ate. recte constituuntur abhis qui eccłis pręsunt tempora pe¬
nitentie ut fiat satis etiã ecłȩ inqua remiituntur ipsa pecca¬
ta. Extra eã quippe non remiituntur. Ipsa namq scm spm
pignus accepit. sine quo non remituntur ulla peccata. Ita ut
uitantum usq adeo ualet quod scriptum ÷ graue iugũ suꝑ fili¬
os adam adie exitus de uentre matris eoꝵ usq indiem sepultu¬

Expanded text:
nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Snos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Spoenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, neque in aliorum notitiam per verba vel quaecumque alia signa procedit; cum sit coram illo cui dicitur, Gemitus meus a te non est absconditus : recte constituuntur ab iis qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut fiat satis etiam Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata; extra eam quippe non remittuntur. Ipsa namque proprie Spiritum sanctum pignus accepit , sine quo non remittuntur ulla peccata, ita ut usque adeo valet quod scriptum est, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepultu
Abbreviated transcription (Latin):
cata quecumq corde ore oꝑe cõmissa in uenerit tollit. hac ergo
ercepta magna indulgentia unde incipit hominis renoua.¬
tis. Inqua soluitur omis reatus & ingeneratus & ad dictus.
Ipsa etiam uita cetera iam ratione utentis etatis. quanta libet pͣpol¬
leat fecunditate iusticie sine peccatorum remissione non agitur. qͣm
filii dei quam du mortaliter uiunt cum morte confligunt. sit ue
sp̃u dei excitantur. & tanquã filii dei ꝓficiunt addm̃ ut etiã sp̃u
suo maxime ad grauante. corruptibili corpore. tamquã filii homi¬
nis inquibusdam humanis motib deficiant adse ipsos & ideo pec¬
cent. Inter÷ quidem quantũ. neq enĩ quia peccatũ ÷ om̃e crunen.
ideo crunen est etiã om̃e peccatũ. Itaq scõrũ hominum uitã quã
diu inhac morte uiuitur. Inueniri posse dicimꝰ sine crimine.
Peccatũ autẽ si dixerimus quia non habemus ait tantus apls

Expanded text:
cata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo cata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt. Et quamSpiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus deficiant ad se ipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum: neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo crimen est etiam omne peccatum. Itadiu in hac morte vivitur, inveniri posse dicimus sine crimine. Peccatum autem si dixerimus quia non habemus, ait sanctus Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
facie ad faciẽ. tantamq pacẽ habebimus erga eos quantam
& ipsi erga nos quia tantũ eos dilecturi sumus. quantum abeis
diligimur. Itaq pax eorũ nota nobis erit. quia & nr̃a talis ac tan¬
ta erit. Nec precellet tuuc intellectumn nr̃m. Ner uero pax que illi
est erga eos & nr̃m &e illorum intellectum sine dubitatione precel¬
lit. De ipso quippe beata :÷ rationalis creaturi᷑ quecunq beata ÷
non ipse de illa. Unde scd̃m hoc melius accipitur quod scriptum:
par dei que precellit omnem intellectum. ut in eo quod dixit om¬
nem. nec ipse intellectus scõiũ angłorũ. eẽ. possit exceptus. s dei
soluis. neq enĩ & ipsius intellectum pax eiꝰ excellit. Concordant aũ¬
nobiscũ angłi etiam nunc cũ remituntur nr̃a peccata. Idco p̾
cõmemorationẽ scẽ ȩcclȩ. in ordine confessionis ponitur remissio
tradum ÷ regeneratione de trahatur & tamen actiua quoq pec¬

Expanded text:
facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligimur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellet. De ipso quippe beata est rationalis creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, Pax Dei quae praecellit omnem intellectum: ut in eo quod dixit omnem, nec ipse intellectus sanctorum Angelorum esse possit exceptus; sed Dei solius: neque enim et ipsius intellectum pax ejus excellit. CAPUT nobiscum Angeli etiam nunc, cum remittuntur nostra peccata. Ideo post commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessionis ponitur remissio tractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque pec
Abbreviated transcription (Latin):
cificantur celestia cum terrestrib & terrestria cum celestibus.
qmͣ sicut idem apostolus dicit. Inipso complacuit omnem pleni¬
tudinem inhabitare. & ꝑeũ reconciliari omnia inipsum. pacifi¬
cans ꝑsanguinem crucis eius siue que interris sunt. siue que
incelis. Pax ista precellit sicut scriptum est omne̾ intellectũ
neq sciri a nobis nisi cũ cũ adeã uenerimus potest. Quomodo e¬
nĩ pacificantur celestia nisi nobis. id est concordiando nobis¬
cũ : Nlam ibi semꝑ est pax: & inter se uniuersis intellectualib
creaturis. & cũ suo creatme que pax precellit ut dictum ÷ omẽm
intellectũ. s utiq nrͣm. non eorum qui semꝑ uident faciẽ patris.
Nos autẽ quantus cunq sit innobis intellectus humanus. expar¬
te scimus & uidemꝰ nunc ꝑ speculum ineniginate. Cũ uero equa¬
les angłis dĩ fuerimus. tunc quem ad modũ & ipsi uidebimꝰ

Expanded text:
cificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. cificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam, sicut idem Apostolus dicit, in ipso complacuit, omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt, sive quae in coelis. Pax ista prneque sciri a nobis, nisi cum ad ea venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia nisi nobis, id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo Creatore. Quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum qui semper vident faciem Patris. Nos autem, quantuscumque sit in nobis intellectus humanus, ex parte scimus, et videmus nunc per speculum in aenigmate: cum vero aequales Angelis Dei fuerimus ; tunc quemadmodum et ipsi, videbimus