comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendit insinu& breuis & aꝑta narratio : & uarietas eĩ
sine fastidio teneat intentos: &ceterȩ huius modi obser¬
uationes quaesiue infalsis siue inueris causis uerȩ sun
tamen inquantũ uel sciri uelcredi aliquid faciunt. aut

Expanded text:
tendit, insinuet brevis et aperta narratio, et varietas ejus sine fastidio teneat intentos; et caeterae hujusmodi observationes, quae sive in falsis sive in veris causis, verae sunt tamen, in quantum vel sciri vel credi aliquid faciunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
cum quisq cognouerit finẽ praeceptiesse caritatem
de cordepuro & conscientia bona & fide non ficta : omnẽ
intellectũ diuinarũ scripturarũ adista tria relaturus
Ad tractationẽ illorũ librorũ securus accedat : cũ enĩ
dicer& caritas. addidit de cordepuro ut nihil aliud
quã id quod diligendum est diligatur : Conscientiam
uero bonam coniunxit propter spem : Ille enimse
adid qđ credit & diligit ꝑuenturũ esse desperat :
cuimale conscientiȩ scrupulus in est.⁊Testio & fide
inquit non ficta: sienim fides nr̃a mendacio caruerit:
tunc & non diligimus quod non est diligendum
& recte uiuendo idsperamus ut nullo modo spesnr̃a
fallatur : Propterea derebus continentibus fidem
quantũ protempore satis esse arbitratussũ dicere
uolui quia in aliis uoluminib: siue ꝑ alios siue pernos
multa iam dicta sunt modus itaque sit iste librihuiꝰ
c&era designis quantũ ds̃ dederit disseremus¬

Expanded text:
cum quisque cognoverit finem praecepti esse charitatem, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta , omnem intellectum divinarum Scripturarum ad ista tria relaturus, ad tractationem illorum Librorum securus accedat. Cum enim diceret, charitas, addidit, de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est, diligatur. Conscientiam vero bonam conjunxit propter spem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Tertio, et fide, inquit, non ficta. Si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. Propterea de rebus continentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque sit iste libri hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit, disseremus
Abbreviated transcription (Latin):
ph&iȩ euacuabuntur : siue lingue cessabunt. siue
scientia euacuabiturꝰ quibus tamen quasi machinis
tantȩ fidei & spei & caritatis. In eis surrex̃ instructo
ut ꝑfectũ aliquid tenens ea quae sunt expaste non quaeraas :
perfectũ sane quantũ in hacuita potest : Nam in conpa¬
ratione futurȩ uitȩ nullius iusti & scĩ est uita ista per

Expanded text:
phetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam in comparatione futurae uitae nullius iusti est et sancti uita ista per
Abbreviated transcription (Latin):
ambul&is & iudiciamea custodiatis & faciatis & habitabitis
in t̃nr quã d edi patrib ur̃is. &eritis mihi inpopulũ : & egoero
uob indm̃ & mundabo uos exomnib: inmunditus ur̃is
Hoc denouo testam̃to eẽ ꝓphetatũ cd quod ꝑtin& Non solum
unagens illa in reliquus suis Dequib: alibi scriptũ est sifuent
numerus filiorum i srł quasi harena marisreliquiae saluae
fient : uerum &iam ceteregentes quae ꝓmis sac sunt patrib:
eorum qui &ia nostris : ñ ambigit quisquis intuetur
Et lauatrum regenerationis hicesse ꝓmissum : quo d nuno
uidemus omnib: gentib redditum &illuo quod ait apłs
cũ testam̃ti nouignatiã comm̃daret ut in conpanitione
ueteris eminer& epła nr̃a uos estis scripta non atrorm̃to

Expanded text:
ambuletis et iudicia mea custodiatis et faciatis; et habitabitis in terram, quam dedi patribus uestris, et eritis mihi in populum, et ego ero uobis in deum. et mundabo uos ex omnibus immunditiis uestris. hoc de nouo testamento esse prophetatum, ad quod pertinet non solum una gens illa in reliquiis suis, de quibus alibi. scriptum est: si fuerit numerus filiorum Israhel sicut harena maris, reliquiae saluae fient, uerum etiam ceterae gentes, quae promissae sunt patribus eorum, qui etiam nostri sunt, non ambigit quisquis intuetur et lauacram regenerationis hic esse promissum, quod nunc uidemus omnibus gentibus redditum. et illud quod ait apostolus, cum testamenti noui gratiam commendaret, ut in comparatione uet
Abbreviated transcription (Latin):
omnib: t̃ris. & inducãuos heternt̃ urãm. Etas ꝑgamuos
a quamunda : & mundabimini ab omnib: simulacris uris
& mundabouos & dabo uobis cornouũ & spm̃ nouũ dabo in

Expanded text:
omnibus terris et inducam uos in terram uestram. et adspergam uos omnibus terris et inducam uos in terram uestram. et adspergam uos aqua munda, et mundabimini ab omnibus simulacris uestris, et mundabo uos, et dabo uobis cor nonum et spiritum nonum dabo
Abbreviated transcription (Latin):
Facileest quippe illuo quod ait propheta¬
et ehihel. domus isr ł habitabit int̃no & polluer illam
inuia sux & inidolissuis & peccatis suis secundũ inmunditiã
menstruatȩ. facta est uia eorum ante faciẽm eã. &effudi i noe
meã suꝑcos & disꝑsiillos int̃nationes & uenti lauicos in regi¬
ones scđmuias eorum. & scđm peccata eorũ iudi cauieos:
Hacile est inquam hoc intellegere deilla domo isł : dequa
dicita płs : Videte isrł secđm carnẽ : quiahaec om̃a carnalis
populus irł & fecit & passus est :: Alia&iã quae sequun¬
tur cidem intelleguntur populo conuenire : Sed cum
ceperit dicere & scĩ ficabo nom̃ meũ sc̃m. Illuo magnum
qđ pollutum ẽ. int̃nationes qđ polluistis in medio earum
& scientgentes qm̃ ego sum dñs : lamintentus debet eẽ
quilegit quẽ ad modũ species excedatur: & adiungantur
genus : Sequitur enim& dicit : Dum scĩ ficor in uob ante
oculo scorum : & accipiã uos degentib: & congregabouo sex

Expanded text:
facile est quippe illud quod ait prophetaechihel: domus Israhel habitauit in terra, et polluerunt illam in uia sua et in idolis suis et peccatis suis; secundum immunditiam menstruatae facta est umeam super eos, et dispersi illos inter nationes, et ventilavi eos in regiones secundum vias eorum, et secundum peccata eorum judicavi eos; facile est inquam hoc intelligere de illa domo Israel, de qua dicit Apostolus: Videte Israel secundum carnem; quia haec omnia carnalis populus Israel et fecit et passus est; alia etiam quae sequuntur eidem intelliguntur populo convenire: sed cum coeperit dicere: Et sanctificabquod pollutum est inter nationes, quod polluistis in medio earum; et scient gentes quia ego sum Dominus; jam intentus debet esse, qui legit, quemadmodum species excedatur, et adjungatur genus. Sequitur enim et dicit: Et dum sanctificabor in vobis ante oculos eorum. et accipiam uos de gentibus et congregabo uos ex
Abbreviated transcription (Latin):
niculo audir& : & tamen nescio quomodo suauius in tueor
scõs cũ eos quasidentes ecclesiȩ uideo p̃cidere aberrorib:
homines atq: in eius corpus emollita duritia quasi demor¬
sas mansosq trans ferre : Oues &iam iocundissimȩ agnosco
detonsas honeribus saetularibus tam quã uellerib: positis
& ascendentes delauacro id est debaptis mate : creare om̃s
geminos duo p̃cepta dilectionis & nullamesse abisto scõ
fructũ sterilem uideo: sed quare suauius uideam quã si
nulla dediuinis libris talis similitudo promer&ur.
cumres eadem sit eademq: cognitio difficile est dicere.
& alia questio est : Nunc tamen nemo ambigit & ꝑ simili¬
tudines libentius quaeque cognosci &cum aliqua diffi

Expanded text:
niculo audiret? et tamen nescio quomodo suauius intueor niculo audiret? et tamen nescio quomodo suauius intueor sanctos, cum eos quasi dentes ecclesiae uideo praecidere ab erroribus homines atque in eius corpus emollita duritia quasi demorsos mansosque transferre. oues etiam iocundissime agnosco detonsas, oneribus saecularibus tamquam uelleribus positis, et ascendentes de lauacro, id est de baptismate, creaturas omnes geminos, duo praecepta dilectionis, et nullam esseab isto sancto fructu sterilem uideo. sed quare suauius uideam, quam si nulla de diuinis libris talis similitudo promeretur, cum res eadem sit eademque cognitio, difficile est dicere et alia quaestio est. nunc tamen nemo ambigit et per similius quaeque cognosci et cum aliqua diffi
Abbreviated transcription (Latin):
in uestigata plerumq uiles cunt: ut enim est quaeso
quod siquis quã dicat scõs esse homines atq ꝑfectos
quorũ uita & moribus xp̃i ecdesia de quibus lib& suꝑ¬
stitionibus prȩcidit eos qui ad seueniunt & imitatione
bonorũ sibim& quođ a modo incorporat . qui boni fideles
& ueređi serui deponentes honera scłi ad scm baptismi
lauacrũ uenerunt atq inde ascendentes conceptione
scĩ sp̃s fructũ datgerminȩ caritatis id estđi & pximi:
Quid est ergo quod si haec quisq dicat̾ minus delectat
audientẽ quãsi ad eundẽ sensũ locũ illum exponat decan¬
ticis canticorũ ubi dictum est eclesiȩ cumtam quã pulchra
quaedđã femina laudar&ur : Dentestui sicut grex deton¬
sarũ ascendentes delauacro quȩ om̃s geminos creat : &
sterilis non est in illis. ⁊ Num aliud homo discit quã cum
illud planissimis uerbis sine similitudinis huius ammi¬

Expanded text:
inuestigata plerumque uilescunt. CCLIIII. Qinuestigata plerumque uilescunt. CCLIIII. Qquod, si quisquam dicat sanctos esse homines atque perfectos, quorum uita et moribus Christi ecclesia de quibuslibet superstitionibus praecidit eos qui ad se ueniunt et imitatione bonorum sibimet quodam modo incorporat; qui boni fideles et uere boni serui deponentes onera saeculi ad sanctum baptismi lauacrum uenerunt atque inde 85 ascendentes conceptione sancti spiritus fructum dant geminae caritatis, id est dei et proximi — quid est ergo, quod, si haec quisquam dicat, minus delectat audientem, quam si ad eundem sensum locum illum exponat de Canticis canticorum, ubi dictum est ecclesiae, cum tamquam pulchra quaedam femina laudaretur: dentes tui sicut grex detonsarum, ascendens de lauacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in illis? num aliud homo discit, quam cum illud planissimis uerbis sine similitudinis huius admi
Abbreviated transcription (Latin):
illaturris incaclum ubi homines impii non solũ animos
sed &iam uoces dissonas habere meruerunt : ex quo fac¬
tum est ut &iam scriptura diuina quatantis morbis
humanarũ uoluntatĩũ subuenitur ab una lingua
ꝓfecta qua o postune potuit peror bemter rarum
disseminari ꝑ uarias inter pr&um linguas longe
lateque diffusa innotescere gentibus ad salutẽ quã
legentes nihil aliud app&unt quã cogitationes uolun¬
tatemq: illorũ a quibus conscripta est inuenire : & per
illas uoluntatẽ di secundũ quamtales homines locu¬
tos credidimus. Sed multis & multiplicibus obscu¬
ritatib: & ambiguitatibus decipiuntur : qui temere
legunt aliud ꝓalio sentientes : quibusđa autẽ locis
quid uel falso suspicentur. non inueniunt : ita obscare¬
dicta quaedã densissimã caliginẽ obducuntꝰ qđ totũ
ꝓui sum et diuinitus non dubito adedomanđa labore
suꝑbiã & intellectum a fastidiore nouandũ cui facilo

Expanded text:
illa turris in caelum, ubi homines impii non solum animos illa turris in caelum, ubi homines impii non solum animos sed etiam uoces dissonas habere meruerunt. Ex quo factum est, ut scriptura diuina, qua tantis morbis humanarum uoluntatium subuenitur, ab una lingua profecta,» qua opportune potuit per orbem terrarum disseminari, per uarias interpretum linguas longe lateque diffusa innotesceret gentibus ad salutem, quam legentes nihil aliud appetunt quam cogitationes uoluntatemque illorum a quibus conscripta est inuenire et per illas uoluntatem dei, secundum quam tales homines locutos credimus. Sed multis et multiplicibus obscuritatibus et ambiguitatibus decipiuntur qui temere legunt, aliud pro alio sentientes, quibusdam autem locis quid uel falso suspicentur non inueniunt: ita obscuredicta quaedam densissimam caliginem obducunt. quod totum prouisum esse diuinitus non dubito ad edomandam labore superbiam et intellectum a fastidio renouandum, cui facile
Abbreviated transcription (Latin):
cissima sunt : Verba enimprorsus inter homines
obtinuerunt principatũ significandi : quȩcumq: animo
concipiuntur siea quisque prodere uelit : Nam & odo¬
re ungenti dñs quoꝑ fusi sunt pedes eius signũ aliqđ
dedit & sacramento corporis & sanguinis sui ꝑgustatũ
significauit quod uoluit : Et cũ mulier̃ tangendo fim¬
briam uestimentieius salua facta est : non nihil signi¬
ficat sed innuinerabilis multitudo signorũ quabus
suas cogitationes homines exerunt in uerbis constrtuta ̃
Namilla signa omnia quorũ genera breuiter
attigi poturt uerbis enuntiare : uerba uero illis
signis nullo modo possentꝰ sed quia uerberato Aere
statim transeunt nec diutius manent quã sonant : insti¬
tuta sunt ꝑ litteras signa uerborũ : Itauoces oculis
ostenditur non ꝑseipsas sed persigna qua eđa sua ⁊
Ista signa igitur non potuerunt cominunia esse omnib:
gentibus peccato quođa dissension es humanȩ cumadse
quisq principatũ rapit ẽuius suꝑbiae signum est ẽrecta est¬

Expanded text:
cissima sunt. uerba enim prorsus inter homines obtinuerunt principatum significandi quaecumque animo concipiuntur, si ea quisque prodere uelit. nam et odore ungenti dominus, quo perfusi sunt pedes eius, signum aliquod dedit et sacramento corporis et sanguinis sui per gustatum significauit quod uoluit, et cum mulier tangendo fimbriam uestimenti eius salua facta est, nonnihil significat. sed innumerabilis multitudo signorum, quibus suas cogitationes homines exerunt, in uerbis constituta est. nam illa signa omnia, quorum genera breuiter attigi, potui uerbis enuntiare, uerba uero illis signis nullo modo possem. Sed quia uerberato aere statim transeunt nec diutius manent quam sonant, instituta sunt per litteras signa uerborum. ita uoces oculis ostenduntur, non per se ipsas, sed per signa quaedam sua. ista signa igitur non potuerunt communia esse omnibus gentibus peccato quodam dissensionis humanae, cum ad se quisque principatum rapit, cuius superbiae signum est erecta
Abbreviated transcription (Latin):
cultate quȩsita multo gratius inueniri : quienim prorsus¬
non inueniunt quod quȩrunt fame laborant : qui autẽ
non quȩrunt quia in promptu habent : fastidio sȩpemar¬
cescunt : In utroq: autẽ langor cauendus est: magni fice
igitur & salubriter sp̃s sc̃s ita scripturas scas modifi¬

Expanded text:
cultate quaesita multo gratius inueniri. qui enim prorsunon inueniunt quod quaerunt, fame laborant; qui autem non quaerunt, quia in promtu habent, fastidio saepe marcescunt: in utroque autem languor cauendus est. magnifice igitur et salubriter spiritus sanctus ita scripturas sanctas modifi
Abbreviated transcription (Latin):
& eatantũ ꝓbanda quȩ consu&udo corũ cumquib uiuit adi¬
mittit .: Eoque contingit : ut si quid scriptura uel p̃ceperit
quod ab orr& a consu&udine audientiũ. uel qđ non ab hor¬
r& culpauerit si animũ eorũ iam uerbi uinxit auctori¬
tas : figuratã locutionẽ putent: Non autẽ p̃cipit scriptura
nisi caritatẽ necculpat nisi cupiditatẽ : & eo modo informat mo¬
res hominũ : Ita sianimũ poccupauit alicuius erroris opi¬
nio quicquid aliter asseruerit scriptura: figuratũ homines
Arbitrantur : Non autẽ asserit ñisicatholicã fide : reb p̃teri¬
tis & futuris & p̃sentibus : Pra&eritorũ narratio est:
futurorum p̃nuntiatio p̃sentiũ demonstratio: sed om̃a
haa : ad eandẽ caritatẽ nutriendã atq roboranđa & cupi¬
ditatẽ uincenđa atq: extinguendã ualent : Cupiditatẽ uoco

Expanded text:
 laudanda, quae consuetudo eorum cum quibus uiuit admittit, eoque contingit, ut, si quid scriptura uel praeceperit quod abhorreret a consuetudine audientium uel quod non abhorreret culpauerit, si animum eorum iam uerbi uinxit auctoritas, figuratam locutionem putent. non autem praecipit scriptura nisi caritatem nec culpat nisi cupiditatem et eo modo informat mores hominum. item si animum praeoccupauit alicuius erroris opinio, quidquid aliter asseruerit scriptura, figuratum homines arbitrentur. non autem asserit nisi catholicam fidem rebus praeteritis et futuris et praesentibus: praeteritorum narratio est, futurorum praenuntiatio, praesentium demonstratio. sed omnia haec ad eandem caritatem nutriendam atque roborandam et cupiditatem uincendam atque extinguendam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdam p̃cepta aberroris dissipationis quaeiam elo¬
quentia nominantur : quȩ nihil hominus uera sunt.
quamuis eis possint &iã falsa ꝑsuaderi: sed quia uera
possunt non est facultas ipsa cul pabilis sed ea maleuten¬
tium ꝑuersitas : Namneq: hoc ab hominib: institutũ est¬
ut caritas expressio concili& auditorẽ : aut facile qđ in

Expanded text:
quaedam praecepta uberioris disputationis, quae iam eloquentia nominatur, quae nihilominus uera sunt, quamuis eis possint etiam falsa persuaderi; sed quia et uera possunt, non est facultas ipsa culpabilis, sed male utentium peruersitas. nam neque hoc ab hominibus institutum estut ueritatis expressio conciliet auditorem aut ut facile quod in
Abbreviated transcription (Latin):
Nonenim facile nomen quotantȩ excellentiȩ con¬
ueniat inueniri potest nisi quod melius ita dicitur
trinitas hȩc unus ds̃ ex quo omnia ꝑquẽ omnia in quo
horum plena substantia & simulom̃s una substan¬
tiã pater nec filius est nec sp̃s sc̃s: filius nec paterẽ.
Eadem tribus aernitas : eadem incommutabilitas .:
eadem maiestas : eadem potestas : in patre unitas.
infilio ȩqualitas: in sp̃uscõ unitatis aequalitatis que
concordia: & tria haec unũ omnia propter patrẽ.
aequalia omnia propt̃ filium conexa omnia prop¬
ter sp̃m scm̃ : diximus nealiquid & sonuimus
aliquid dignum dõ: immo uero nihilme aliud

Expanded text:
Non enim facile nomen quod tantae excellentiae conveniat potest inveniri, nisi quod melius ita dicitur Trinitas haec, unus Deus ex quo omnia, per quem omnia, in quo horum plena substantia, et simul omnes una substantia. Pater nec Filius est nec Spiritus sanctus, Filius nec Pater estEadem tribus aeadem maiestas, eadem potestas. in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum omnia propter patrem, aequalia omnia propter filium, conexa omnia propter spiritum sanctum. Diximusne aliquid et sonuimus aliquid dignum deo ? immo uero nihil me aliud
Abbreviated transcription (Latin):
& partem eius cum hypoeritis ponet.
Tertia regula est o eꝓmissis & lege: quacalio modo dici
potest : despũ & littenr. sicut eã nos appellauimust ũ
de hacre librum scriberemus : Potest&iã sicdici: de
gnitia & mandato ̃ Haccautem magis mihi uidetꝰ
magnoc quaestio : qũ regula : quae soluendis quȩ stionib:
ad hibenda est hȩcest quã non intellegentes pelaguni
uel condiderunt suam heresem uclauxerunt
Labonruit in cam disserenda trchonius: bene sed
non plene. Disputans enim defide &operib : opene
nob̵ dix̃ adõ dar merito fidei ipsã uero fidem sio cẽ
anob̵ ut nob̵ nonsit ađo : Nec ad tendit apłm dicentem
pax frxtrib & caritascum fide adõ patre & dnõ hu¬

Expanded text:
et partem eius cum hypocritis ponet. et partem eius cum hypocritis ponet. Tertia regula est "de promissis et lege". quae alio modo dici potest "de spiritu et littera", sicut eam nos appellauimde hac re librum scriberemus. Potest etiam sic dici, de gratia et mandato. Haec autem magis mihi videtur magna quaestio quam regula, quae solvendis quaestionibus adhibenda est. Haec est quam non intelligentes Pelagiani, vel condiderunt suam haeresim, vel auxerunt. Laboravit in ea dissolvenda Tichonius bene, sed non plene. Disputans enim de fide et operibus, opera nobis dixit a Deo dari merito fidei; ipsam vero fidem sic esse a nobis, ut nobis non sit a Deo. Nec attendit Apostolum dicentem, Pax fratribus et charitas cum fide a Deo Patre et
Abbreviated transcription (Latin):
tur cumaliosiam loquatur tam quam ad eos ipsos ao
quos loq batur uidetur loqui: uel deipsis cum dealiis
iam loquatur tam quam unum sit utrorumq: corpus.
ꝓpt̃temponrriam cõmixtionem & cõmunionẽ sacra¬
m̃torum : Ao hoc ꝑtin& in canico canticorum : Fusca sũ
& speciosa ut tabernacula caedar : ut pellessalo monis : Nem̃ait fusca fui
retia piscium bonorum &malorum. Tabernaculaenim
caedar adhisia helem ꝑtinent : qui ñ erit herescũ filio¬
liberȩ : Itaque cũ debona paste ds̃ dicat ducã caccos
inuiã quã ñ noueruN & semitas quas ñ nouerunt calca
bunt & faciam illis tenebrat sinlucem prrtia in directum:
haec uerba faciam & non derelinquam moxde alia paste
quaemala ꝑmixta est dicit . Ipsi autẽ conuersi sunt retro:
Quãuis alii iam significent᷑ his uerbis : Sed qm̃ nunc in
uno si tã quã dcipsis loquitur : Dequib: loqibatur ñ tam̃
semꝑ in uno erunt. Ipscest quippe illeseruus cõmemo¬
nitus in euangelio : cuius dñs cumuenerit diuiditeum

Expanded text:
um ad alios iam loquatur, tamquam ad eos ipsos ad quos loquebatur uidetur loqui, uel de ipsis, cum de aliis iam loquatur, tamquam unum sit utrorum. que corpus propter temporariam commixtionem et communionem sacramentorum. ad hoc pertinet in Cantico caet speciosa, ut tabernacula Cedar, ut pelles Salomonis .» Non enim ait: «Fusca fuiretia piscium bonorum et malorum. tabernacula enim Cedar ad Ismahelem pertinent, qui non erit heres cum fililiberae. itaque cum de bona parte din viam quam non noverunt, et semitas quas bunt, et faciam illis tenebras in lucem et praua in directum. haec uerba faciam et non derelinquam eos, mox de alia parte, quae mala permixta est, dicit: ipsi autem conuersi sunt retro, quamuis alii iam significentur his uerbis. sed quoniam nunc in uno sunt, tamquam de ipsis loquitur de quibus loquebatur. non tamen semper in uno erunt: ipse est quippe ille seruus commemoratus in euangelio, cuius dominus, cum uenerit, diuidet eum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec a dillorũ theatricas nugas conuesti si aliquid decitha¬
ris & deorganis quod ad spiritalia capienda ualeat dis¬
putemus : Neque enim & litteras discere non debuimis
quia earum đm dicunt essemercuriũ : Aut quia iustitiȩ
uistutiq templa dedicarunt. & quȩ corde gestanda s
inlapidib: ad orare maluerunt : propterea nobis iusti¬
tia uistusq fugienda est: Immouero quisquis bonus
uerusq xp̃ianus est: dñi sui esse intellegat ubicũ que
inuenerit ueritatẽ quã conferens & agnoscens: &iam

Expanded text:
nec ad illorum theatricas nugas conuerti, si aliquid de citharis et de organis, quod ad spiritalia capienda ualeat, disputemus. neque enim et litteras discere non debuimus, quia earum deum dicunt esse Mercurium, aut quia Iustitiae Virtutique templa dedicauerunt et quae corde gestanda sunt in lapidibus adorare maluerunt, propterea nobis iustitia uirtusque fugienda est. immo uero quisquis bonus uerusque christianus est, domini sui esse intellegat ubicumque inuenerit ueritatem, quam conferens et agnoscens etiam
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pr&ari unomodo ad nocendũ altero ad praestandum:
adbene ficentiã tepotius caritas reuoc&t ut intellegas carbo¬
nes ignis ẽẽ urentes paenitentiȩ gemitus quib: suꝑbia sanat᷑
eius quido l& seln imicũ fuisse hominis. a quo eius miseriȩ
subuenitur : Itẽ cũ ait dñs quiamat animã suã ꝑd&ea non
utilitatẽ u&are putandus est quad eb& quisq: conseruare
animã suã defigurate dictũ ꝑdat animã id est ꝑ imat atq:
amittat usum eius quẽ nunc hab& ꝑuersũ scilic& atq p̃rȩ¬
posterũ quo incdinatur temporalib: ut a&erna nonquȩrat ::
Scriptum est damiseri cordiã : & nesuscipias peccatorem ::
Posterior pars huius sententiȩ : uid&ur u&are beneficni¬
tiã. Ait erigo nesuscipias pecatorẽ : Intellegas engo

Expanded text:
interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse hominis, a quo eius miseriae subuenitur. item cum ait dominus: qui amat animam suam, perdet eam, non utilitatem uetare putandus est, qua debet quisque conseruare animam suam, sed figurate dictum perdet animam, id est perimat atque amittat usum eius, quem nunc habet, peruersum scilicet atque praeposterum, quo inclinatur temporalibus, ut aeterna non quaerat. scriptum est: da misericordi et ne suscipias peccatorem. posterior pars huius sententiae uidetur uetare beneficientiam; ait enim: ne suscipias peccatorem; intellegas ergo
Abbreviated transcription (Latin):
legitur donec ad regnũ ciuitatis inter p̃tatio ꝑducatur:
si autẽ hociam ꝓprie sonat : nulla putexur figurata lo cuo:
Si p̃cepta locutio est aut flagitiũ aut facinus u&ans. utt
utilitatẽ aut beneficentiã iubens : non est figurata:
Siautẽ flagitiũ aut facinus uid&xur iubere aut utilitatẽ &
beneficentiã u&are : figurata est: Nisimanduca ueritis in¬
quit carnẽ filii hominis & sanguinẽ biberitis : non habebitis
uitam in uobis: facinus uel flagitiũ uid&ur iubere : Figura
ergo est. p̃cipiens passionidñi eẽ cõmunicandũ : & suauiter atq
utiliter recondendũ inmemoria qđ pronobis caro eius cruci¬
fixa & uulneratasit: Ait scriptura: Sie surierit inimicus
tuus ciba illũ : sisitit potũ dailli ⁊ Hic nullo dubitante benefi¬
centiã p̃cepit : sed qđ sequitur. hocenim faciens carbones ignis
congeres suꝑ caput eius : mali uolentiȩ facinus putes iuberi. ⁊¬
Meigitur dubitaueris figurate dictũ: & cũpossit duplicrt̃

Expanded text:
legitur, donec ad regnum caritatis interpretatio perducatur, si autem iam hoc proprie sonat, nulla putetur figurata locutio. Si praeceptiua locutio est aut flagitium aut facinus uetans aut utilitatem aut beneficientiam iubens, non est figurata. si autem flagitium aut facinus uidetur iubere aut utilitatem et beneficientiam uetare, figurata est. nisi manducaueritis, inquit, carnem filii hominis et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uobis, facinus uel flagitium uidetur iubere: figura ergo est, praecipiens passioni dominicae esse communicandum et suauiter atque utiliter recondendum in memoria, quod pro nobis caro eius crucifixa et uulnerata sit. sait scriptura: si esurierit inimicus tuus, ciba illum, sitit, potum da illi. hic nullo dubitante beneficientiam praecepit; sed quod sequitur: hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput eius, maliuolentiae facinus putes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter
Abbreviated transcription (Latin):
morum bonorũ obtẽperando efficit ut &iã sper&
seadid quod diligit esse uenturũ: Itaq tria haec sunt
quibus & scientia omnis & proph&ia militat : fides spes
succedit beatitudo ipsa adquã ꝑuenturi sumus Caritis
autẽ &iam istis decedentibus augebitur potius sienĩ
credendo diligimus quod nondũ uidemus quanto

Expanded text:
morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se ad id quod diligit esse venturum. Itaque tria haec sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat, fides, spes,succedit beatitudo ipsa, ad quam perventuri sumus: charitas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. Si enim credendo diligimus quod nondum videmus, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptiest : ita fallitur acsiquaerrore deserens uiam
eo tamen ꝑ agrum ꝑgat. quo&iã uia illa ꝑducit cor¬
rigendus est tamen: & quã sit utilius uiam non dese¬
rere demonstrandũ est : necon suetudine deuiandi&iã
intrans uersũ aut ꝑuersũ ire cogatur : Asserendo enim
temere qđ ille non sensit quẽ legit : plerumq: incurrit᷑
in alia quae illis sententiae contexere nequeat: quȩsi
uera & cesta esse consentit. illud non posset uerũ esse
quod senserat : sitque in eo nescio quemodo ut amando
sententiã suam scripturȩ incipi& offensior esse quã
sibi : qđ malũ siserpere siuerit: Euestetur ex eo: ꝑfidẽ
enim ambulamus non ꝑspeciem : Titubauit autem
fides si diuinarũ scripturarũ uacillat auctoritas : :¬
porro fide titubante : caritas &iam ipsa languescit :
Namsi a fide quisq: ceciderit a caritate &iã necesse est
cadat: non enim potest diligere: quod non credit.:
Porro si& credit &diligit beneagendo & p̃ceptis

Expanded text:
cepti est, ita fallitur, ac si quisquam errore deserens uiam eo tamen per agrum pergat, quo etiam uia illa perducit. corrigendus est tamen et quam sit utilius uiam non deserere demonstrandum est, ne consuetudine deuiandi etiam in transuersum aut peruersum ire cogatur. Atemere quod ille non sensit quem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sententiae contexere nequeat: quae si vera et certa esse consentit, illud non possit verum esse quod senserat; fitque in eo, nescio quomodo, ut amando sententiam suam, Scripturae incipiat offensior esse quam sibi. Quod malum si serpere siverit, evertetur ex eo. Per fidem enim ambulamus, non per speciem ; titubabit autem fides, si divinarum Scripturarum vacillat auctoritas: porro fide titubante, charitas etiam ipsa languescit. Nam si a fide quisque ceciderit, a charitate etiam necesse est cadat; non enim potest diligere quod esse non credit: porro si et credit et diligit, bene agendo et praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
mani festum nullam usquã eẽ iustitiã non intellexerunt:
nemulta cõmemorẽ qđ tibi nonuis fieri alio ne feceris.
nullo modo posse ulla eorũ gentili diuersitate uariari:
Quae sententia cũ refestur addilectionẽdi omnia flagitia
moriuntur : cũ ad proximi omnia facinora. Nenio enuĩ
uult corrumpihabitaculũ suũ: Nonergo deb&corrum¬
pere habitaculũ di : seipsum scilic& & nemo uult sibi
a quoquã noceri : nec ipseigitur cuiquã nocuerit sieuer sa
trrannide cupiditatis caritas regnat: iustissimis legib
dilectionis đi propterdm̃ suĩ & proximi propter dm̃ :¬
modi ut tam diu uersetur diligenti consideratione quod

Expanded text:
manifestum nullam usquam esse justitiam. Non intellexerunt, manifestum nullam usquam esse justitiam. Non intellexerunt, ne multa commemorem, Quod tibi fieri non vis, alii ne feceris , nullo modo posse ulla eorum quae sententia cum refertur ad dilectionem dei, omnia flagitia moriuntur, cum ad proximi, omnia facinora. nemo enim uult corrumpi habitaculum suum: non ergo debet corrumpere habitaculum dei, se ipsum scilicet. et nemo uult sibi a quoquam noceri: nec ipse igitur cuiquam nocuerit. Sic euersa tyrannide cupiditatis caritas regnat iustissimis legibus dilectionis dei propter deum, sui et proximi propter dmodi, ut tamdiu uersetur diligenti consideratione quod
Abbreviated transcription (Latin):
cum quib: uitaista degenda uel necessitate in ponitur uel
offitio suscipitur abonis & magnis hominib: adutilitatem
& bene ficentiã referendũ est uel ꝓpriȩ sicut & nos debemꝰ
uel &iã figurate sicut proph&is lic& : Inquȩ facta logenda¬
cum in currunt indocti alterius consu&udinis. nisi auctori¬
tate reprimantur. flagitia putant : nec possunt anim¬
aduestere tota conuersationẽ suã uel in coniugiis uel in con¬
uiuiis uel inuestitu c&eroq humanouictu atq cultu aliis
gentibus & aliis temporibus flagitosũ uideri: Qua ua¬
ri&ate innumerabiliũ consuetudinũ commoti quidam
dormitantes ut ita dicã quineq alto somno stultitiȩ sopiȩ¬
bantur nec in sapientiȩ luce poterant euigilare : putauer̃
nullam esse iustitiã ꝑseipsam sed unicuiq genti consu&u¬
dinẽ suã iustam uideri ⁊ Quaecumsit diuersa omnibus
gentib: debeat autẽ in cõmutabilis manere iustitia fieri

Expanded text:
cum quibus vita ista degenda vel necessitate imponitur, vel cum quibus vita ista degenda vel necessitate imponitur, vel officio suscipitur, a bonis et magnis hominibus ad utilitatem et beneficentiam referendum est; vel proprie, sicut et nos debemus, vel etiam figurate, sicut Prophetis licet. CAPUT cum incurrunt indocti alterius consuetudinis, nisi auctoritate reprimantur, flagitia putant; nec possunt animadvertere totam conversationem suam, vel in conjugiis, vel in conviviis, vel in vestitu, caeteroque humano victu atque cultu, aliis gentibus et aliis temporibus flagitiosam videri. Qua varietate innumerabilium consuetudinum commoti quidam dormitantes, ut ita dicam, qui neque alto somno stultitiae sopiebantur, nec in sapientiae lucem poterant evigilare, putaverunt nullam esse justitiam per seipsam, sed unicuique genti consuetudinem suam justam videri: quae cum sit diversa omnibus gentibus, debeat autem incommutabilis manere justitia, fieri
Abbreviated transcription (Latin):
sed meretricia potius turpitudo uel quaestum uelliberos
uulgo quierere : in huius cemodi moribus quicquid illorũ
temporũ scĩ non libidinose faciebant: quãuis ea fecer̃ quaehoc
tempore nisi ꝑ libidinẽ fieriꝰ possunt nonculpat scriptura:
& quid quid ibi tale narratur : non solum historice acꝓprie
sed &iã figurate acꝓph&ice acceptũ hit̃pretandum est: usq
in finẽ illum caritatis siuedi siue proximi siue utrius que
Sicut enĩ talares & manicatas tonicas habere apud roma nos
u&eres flagitiũ erat : nunc autẽ honesto loconatis cũ tonica¬
ti sunt non eas habere flagitium est : si canim aduestendũ est
inc&ero quoq usurerum cẽ opostere libidinẽ quȩ non solũ
ipsa eorũ interquos uiuit consu&udine nequiter abutitur:
sed &iã sepe fines eius egressa foeditatẽ suã quae intradaus¬
tra murũ sollemniũ latitabat flagitiosissima eruptione

Expanded text:
sed meretricia potius turpitudo est, vel quaestum vel liberos sed meretricia potius turpitudo est, vel quaestum vel liberos vulgo quaerere. In hujuscemodi moribus quidquid illorum temporum sancti non libidinose faciebant, quamvis ea facerent quae hoc tempore nisi per libidinem fieri non possunt, non culpat Scriptura. Et quidquid ibi tale narratur, non solum historice ac proprie, sed etiam figurate ac prophetice acceptum, interpretandum est usque in finem illum charitatis, sive Dei, sive proximi, sive utriusque. Sicut enim talares et manicatas tunicas habere apud Romanos veteres flagitium erat; nunc autem honesto loco natis, cum tunicati sunt, non eas habere flagitium est: sic animadvertendum est, in caetero quoque usu rerum abesse oportere libidinem, quae non solum ipsa eorum, inter quos vivit, consuetudine nequiter abutitur; sed etiam saepe fines ejus egressa, foeditatem suam, quae inter claustra morum solemnium latitabat, flagitiosissima eruptione
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter adtendendum est : netemere flagitia rep̃hendamꝰ:
Fierienim potest ut sine aliquouitio coppediȩ ueluoracitatis
p̃tiosissimo cibo sapiens utatur : Insipiens autẽ foedissima
gulȩ flãma in uilissimũ ardescat: It sanius quisq maluerit
more dñi pisce uesci : quã lenticula more esau nepotis abrahã
Autor deo more iumentoꝵ Inon enĩ ꝓpterea continentiores
sunt nobis plerȩq bestiȩ quia uiliorib: aluntur escis. Nã mom¬
nibus huiuscemodireb: non ex earũ rerumnatura quibus uti¬
mur : sed ex causa utendi & modo app&endi uel probandũ est
uel in ꝓbandũ quod facimus: Regno terreno ueteres iusti
caelesteregnũ imaginabantur & p̃nuntiabant : sufficiendȩ
prolis causaerat uxorum plurium simul uniuiro habendarũ
incul pabilis consu&udo : &ideo unã feminã maritos habere
plurimos honestũ nonerat : Non enĩmulier eo est fecundior

Expanded text:
diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. Fieri enim potest ut sine aliquo vitio cupediae vel voracitatis, pretiosissimo cibo sapiens utatur; insipiens autem foedissima gulae flamma in vilissimum ardescat. Et sanus quisque maluerit more Domini pisce vesci , quam lenticula more Esau nepotis Abraham , aut hordeo more jumentorum. Non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia vilioribus aluntur escis. Nam in omnibus hujuscemodi rebus, non ex earum rerum natura quibus utimur, sed ex causa utendi et modo appetendi vel probandum est, vel improbandum quod facimus. 20. Regno terreno veteres justi coeleste regnum imaginabantur, et praenuntiabant. Sufficiendae prolis causa erat uxorum plurium simul uni viro habendarum inculpabilis consuetudo ; et ideo unam feminam maritos habere plurimos honestum non erat: non enim mulier eo est fecundior,
Abbreviated transcription (Latin):
tiosus est: Quis quis uero siceis utitur ut metas consu&u¬
dinis bonorũ interquos uersatur excedat: aut aliquid
significat aut flagitio sus est : In omnib: enĩtalib: : non
usus rerũ sed libido ientis inculpaest.: Neq ullo modo
quis quã sobrius crediderit dñ : pedes ita unguento p̃tioso
amuliere ꝑfusos & luxoriosorũ & nequã hominũ solent
quorũtalia conuiuia utuntur : Odor enimbonus famabo naest:
quã quis quis bene uitȩ operib: habuerit dum uestigia xp̃i
sequitur: quasi pedes eius pra&iosissimo odore per fundit:
Ita qđ in aliis ꝑsonis plerumq flagitiumest : indiuina uel ꝓ¬
ph&ica ꝑsona magnȩ cuiusda rei signumest. :Alia est quip¬
pe inperditis morib: : Alia in oseȩ ꝓph&ȩ uaticinatione coniuno¬
tio mer&ricis : Nec sic flagitiose in conuiuis temulentorum
& lasciuiorũ nudantur corpora propterea inbalneis nuđũ ẽẽ
flatium est: Quidigitur locis & tempori & ꝑsonis conueniat

Expanded text:
tiosus est: quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum, sed libido utentis in culpa est. Neque ullo modo quisquam sobrius crediderit, Domini pedes ita unguento pretioso a muliere perfusos , ut luxuriosorum et nequam hominum solent, quorum talia convivia detestamur. Odor enim bonus, fama bona est, quam quisquis bonae vitae operibus habuerit, dum vestigia Christi sequitur, quasi pedes ejus pretiosissimo odore perfundit. Ita quod in aliis personis plerumque flagitium est, in divina vel prophetica persona magnae cujusdam rei signum est. Alia est quippe in perditis moribus, alia in Osee prophetae vaticinatione conjunctio meretricis : nec, si flagitiose in conviviis temulentorum et lascivorum nudantur corpora; propterea in balneis nudum esse flagitium est. 19. Quid igitur locis et temporibus personisque conveniat,
Abbreviated transcription (Latin):
ad exp&endũ fugiendũue animos mouent & inuentȩ
potius qđ ita sehabeant quã ut ita sehaberent institits
Sed haec pars cum discitur magis ut ꝓferamus eaquae
intellecta sunt quã ut intellegamꝰ adhibenda est: illa
uero condusionũ & definitionũ & distributionum
plurimũ intellectorẽ adiuuat : Tantũ absit error
quouidentur sibi homines ipsam beatȩ uitȩ ueritatem
didicisse cũ ista didicerint : Quã quam plerumq: accidat
ut facilius homines res eas assequantur. ꝓpt̃ quas asse
quandas ista discuntur : quã taliũ p̃ceptoꝵ nodo sissimus
& spin osissimas disciplinas : Tamquã siquis piã dace
uolens p̃cepta ambulan dimoneat non esse leuandũ
posteriorẽ pedẽ nisi cõposueris priorẽ : deinde minu¬
tatim quẽ ammođu asticulorũ & poplitũ cardines
oposteat mouere describat uera enimdicit nec aliter¬
ambulari potest : sed facilius homines hacc facrendo
ambulant quã anim aduestunt cũ faciunt aut hitello¬

Expanded text:
ad expetendum fugiendumue animos mouent, et inuentae potius, quod ita se habeant, quam ut ita se haberent, institutae. Sed haec pars cum discitur, magis ut proferamus ea quae intellecta sunt, quam ut intellegamus adhibenda est. illa uero conclusionum et definitionum et distributionum plurimum intellectorem adiuuat. tantum absit error, quo uidentur sibi homines ipsam beatae uitae ueritatem didicisse, cum ista didicerint. quamquam plerumque accidat, ut facilius hquendas ista discuntur, quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. Tanquam si quispiam dare volens praecepta ambulandi, moneat non esse levandum posteriorem pedem, nisi cum posueris priorem, deinde minutatim quemadmodum articulorum et poplitum cardines opoaliter potest; sed facilius homines haec faciendo ambulant, quam animaduertunt, cum faciunt, aut intelle
Abbreviated transcription (Latin):
uitandorũ quorũ lib& in cõmodorũ suorũ quae aduersan¬
tur huicuite : Talis filius ascendit adsapientiã quae
ultima & septima est qua pacatus tranquillusq ꝑfruitur.
gradũ considerationẽ referamus de quo disserere quod
dñs suggesserit atque tractare instituimus. Eritigitur
diuinarũ scripturarũ sollestissimus indagator quipri¬
mototas legerit notasque habuerit. & si nondũ intellatu
lam tamen lectione dumtaxat eas quae appellantur
canonice. Nam c&eras securius leg& fide ueritatis
instructus ne prae occupent inbecillũ animũ & peri¬
culosis mendatus atq fantas matis eludentes p̃iudiceat
aliquid contrasanam intellegentiã. In canonicis autẽ
scripturis ecclesiarum catholicarũ quã plurimũ
quae apostolicas sedes habere & epistolas accipere
meruerunt. Tenebit igitur hunc modũ inscripturis

Expanded text:
vitandorum quorumlibet incommodorum suorum, quae adversanvitandorum quorumlibet incommodorum suorum, quae adversantur huic vitae. Talis filius ascendit ad sapientiam, quae ultima et septima est, qua pacatus tranquillusque perfruitur. gradum considerationem referamus, de quo disserere quod Dominus suggesserit, atque tractare instituimus. Erit igitur divinarum Scripturarum solertissimus indagator, qui primo totas legerit, notasque habuerit, et si nondum intellectu, jam tamen lectione, duntaxat eas quae appellantur canonicae. Nam caeteras securius leget fide veritatis instructus, ne praeoccupent imbecillem animum, et periculosis mendaciis atque phantasmatibus eludentes praejudicent aliquid contra sanam intelligentiam. In canonicis autem Scripturis, Ecclesiarum catholicarum quamplurium quae apostolicas Sedes habere et Epistolas accipere meruerunt. Tenebit igitur hunc modum in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
& spe iam plenus atq integer uiribus cũ ꝑ uenerit
usq ad inimici dilectionẽ ascendit . In sextũ gradum
ubiiam ipsum oculum purgat quod uideri đs potest
quantũ potest ab eis qui huic scło moriuntur quantũ
possunt nam intantũ uident inquantũ moriunt᷑
huic scło. inquantũ autẽ hic uiuunt non uident.
& ideo quamuis iamcestior & non solũ tolerabilior
sed &iam iocundior species lucis illius incipit appa¬
rere inenigmate adhuctamen & ꝑ speculum
uideri dicitur. quia magis ꝑ fidẽ quã per speciem
ambulatur cũ in hac uita pere grinamur quã uis con¬
uer sationẽ habeamus incaelis. In hoc autẽ graduita
purgat oculũ cordis ut ueritati neipsũ quidem prȩ¬
ferat aut conferat proximũ. ergo nec seipsum quia
necillũ quẽ diligit sicut seipsum. Erit ergo istesc̃s¬
tam quã simplici corde atq: mundato ut neq homini¬
bus placendistudio d&orqueatur a uero necrespectu de¬

Expanded text:
et spe jam plenus atque integer viribus, cum pervenerit et spe jam plenus atque integer viribus, cum pervenerit usque ad inimici dilectionem, ascendit in sextum gradum, ubi jam ipsum oculum purgat, quo videri Deus potest, quantum potest ab iis qui huic saeculo moriuntur quantum possunt. Nam in tantum vident, in quantum moriuntur huic saeculo; in quantum autem huic vivunt, non vident. Et ideo quamvis jam certior, et non solum tolerabilior, sed etiam jucundior species lucis illius incipiat apparere; in aenigmate adhuc tamen et per speculum videri dicitur , quia magis per fidem quam per speciem ambulatur, cum in hac vita peregrinamur , quamvis conversationem habeamus in coelis In hoc autem gradu ita purgat oculum cordis, ut veritati ne ipsum quidem praeferat aut conferat proximum; ergo nec seipsum, quia nec illum quem diligit sicut seipsum. Erit ergo iste sanctus tam simplici corde atque mundato, ut neque hominibus placendi studio detorqueatur a vero, nec respectu de
Abbreviated transcription (Latin):
illetimor cogitat deiudiciođi & illa pietas qua non
potest nisi credere & cedere auctoritati scõrũ librorũ
cogiteum seipsum iugere : Nam ista scientia bonȩ
spei hominẽ non se iactantẽ sed lamentantẽ facit:
quo affectu impetrat sedulis p̃cibus consolationẽ
diuini adiutorii nedesperatione frangatur: & esse
incipit inquasto gradu hoc est fostitudinis quoe su¬
ritur & sititur iustitia hocenim affectu abomni
mostifera iocunditate rerũ transeuntiũ se extrahit
& indese auestens conuertit ad dilectionẽ aeter noꝵ
in cõmutabilem scilic& unitatẽ eandemq trinitatẽ
quã ubi as pexerit quantum potest in longinqua
radiantẽ suiq aspectus infirmitate sustinere illã
lucem non posse ꝑsenserit . In quinto gradu hoc est
inconsilio misericordiȩ purgat animã tumultu¬
antẽ quod ad modo atq: obstrepentẽ sibi deapp&itu
inferiorũ conceptis sordibus. hic uero se indilectio¬
ne proximi nauiter exerc& in ea quȩ ꝑficitur

Expanded text:
ille timor quo cogitat de judicio Dei, et illa pietas qua non potest nisi credere et cedere auctoritati sanctorum Librorum, cogit eum seipsum lugere. Nam ista scientia bonae spei hominem non se jactantem, sed lamentantem facit: quo affectu impetrat sedulis precibus consolationem divini adjutorii, ne desperatione frangatur, et esse incipit in quarto gradu, hoc est fortitudinis, quo esuritur et sititur justitia. Hoc enim affectu ab omni mortifera jucunditate rerum transeuntium sese extrahit, et inde se avertens convertit ad dilectionem aeternorum, incommutabilem scilicet unitatem eamdemque Trinitatem. 11. Quam ubi aspexerit, quantum potest, in longinqua radiantem, suique aspectus infirmitate sustinere se illam lucem non posse persenserit; in quinto gradu, hoc est in consilio misericordiae, purgat animam tumultuantem quodammodo atque obstrepentem sibi de appetitu inferiorum conceptis sordibus. Hic vero se in dilectione proximi guaviter exercet, in eaque perficitur;
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑atq: soluuntur : incã longitudinem nitiocinationis
extendatur intentio utnisi memoria plurimũ ualcat
atq: uigeat ad caput undea gebatur disputator redire
ñ possit. Valde autẽ bonũ estutquicquid contraedici
potest si occurrerit refutetur: neibioccurrat ubiñ erit
qui res pondeat aut p̃senti quiđẽ sed tacentioccurrat
&minus sanatus abscedat. In illis autema posto licis
uerbis dictiotem penrta est. Seniorẽ ncincrebabu¬
cris: sed obsecrrut patrẽ iuniores ut fratres. anus
utmatres. Adolescentulas utsorores & in illis : obse¬
cro autẽ uos frs̃ ꝑmis erationẽđi utexibeatiscorpora

Expanded text:
tur atque salvuntur, in eam longitudinem ratiocinationis tur atque salvuntur, in eam longitudinem ratiocinationis extendatur intentio, ut nisi memoria plurimum valeat atque vigeat, ad caput unde agebatur, disputator redire non possit: valde autem bonum est, ut quicquid contradici potest, si occurrerit, refutetur, ne ibi occurrat, ubi non erit qui respondeat: aut praesenti quidem, sed tacenti occurrat, et minus sanatus abscedat. In illis autem Apostolicis verbis dictio temperata est, Seniorem ne increpaveris: sed obsecra ut patrem, iuniores ut fratres, anus ut matres, adolescentulas ut sorores. Et in illis, Obsecro autem vos fratres per miserationem Dei, ut exhibeatis corpora
Abbreviated transcription (Latin):
gressionis gratia posita c̃ : donecueniret sem̃ cũ ꝓmissũ ÷
dispositum ꝑ angelos in manu mediatoris. Mediatoraũt
unius ñ .ẽ : ds̃ uero unus ẽ. Et hic occurrebat qđ sibi ip¬
se ꝓposuit. Lexergo aduersus ꝓmis sađi & respond&
absit. Red diditq nationem dicens. Sienĩ data e& lex
quae posset uiui ficare : omnino exlege e& iustititia
Sed condusit scriptura omnia subpeccato : ut promissio
exfide ihũ xp̃i daretur credentib & cetent. Vel si quid
eius modi est Pertin& ergo ad docendi curam non solum
apenre cliusa & nodosa soluere questionũ : sed etiã dũ hoc
agitur aliis questiomib: quae fortassis incederint neio qđ
dicimꝰ in probetur ꝑ illas. Autres fallatur occurrere sita¬
m̃ & ipsa carum solutio parit̃ occurrerit. Nemoueamꝰ quod
auferre ñ possumꝰ. Fit autem uitũ incidentes quȩstioni aliȩ
quaestiones & aliȩ rursus incidentib: incidentes ꝑtactan¬

Expanded text:
gressionis gratia proposita est, donec veniret semen, cui promissum est, gressionis gratia proposita est, donec veniret semen, cui promissum est, disposita per Angelos in manu mediatoris. Mediator autem unius non est, Deus vero unus est. Et hic occurrebat, quod sibi ipse proposuit, Lex ergo adversus promissa Dei? Et respondit, Absit: reddiditque rationem, dicens, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sedex fide IESU Christi daretur credentibus, etc. vel si quid eiusmodi est. Pertinet ergo ad docendi curam non solum aperire clausa, et nodos salvere quaestionum: sed etiam tum hoc agitur aliis quaestionibus, quae fortassis inciderint, ne id quod dicimus, improbetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen et ipsa earum solutio pariter occurrerit, ne moveamus quod auferre non possumus. Fit autem, ut cum incidentes quaestioni aliae quaestiones, et aliae rursus incidentibus, incidentes pertractan