comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diator dĩ et hominũ xp̃c iħs. Meciator aĩ gͦ uit̃ dm̃ et dĩ eẽ. ñ posset: qͥa unꝰ ẽ. ds̃. Medi¬
ator aũt uniꝰ ñ est: quia int̾ aliqͦsinediꝰ ẽ. Angli porroqui ñ sapsi st̃ a conspectudĩ
mediatore ñ opꝰ habent: ꝑ quẽ reconeilient᷑. Itẽ angli qui nullo suadente spontanea
uaricatione lapsi st̃. ꝑ mediatorẽ ñ reconciliant᷑ R estat gͦ ut qui mediatore suꝑbo
dia bolo suꝑbia suadente aeiectꝰ e. mediatore humili xp̃o humilitate ꝑsuadente rn¬
Sea  it lasi filꝰ dĩ innaturali equalitate patris manere uellet. nec se exmaniuet fornã
serui accipiens: ñ eẽt. mediator dĩ et bõium. quia ipsa crinitas unꝰ as̃ ẽ. cadẽ intribꝰ

Expanded text:
 et Deum esse non posset, quia unus est Deus: mediator autem unius non est, quia inter aliquos medius est. Angeli porro, qui non lapsi sunt a conspectu Dei, mediatore non opus habent, per quem reconcilientur. Item angeli qui nullo suadente spontanea praevaricatione sic lapsi sunt, per mediatorem non reconciliantur. Restat ergo ut qui mediatore superbo diabolo superbiam persuadente dejectus est, mediatore humili Christo humilitatem persuadente erigatur. Nam si Filius Dei in naturali aequalitate Patris manere vellet, nec se exinaniret, formam servi accipiens ; non esset mediator Dei et hominum: quia ipsa Trinitas unus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝓst̃. si temꝑi congruant: sicut ab ipso inorse ꝓpħis qͦq obseruata st̃ congraen¬
tib illo popło. cui adhuc talis seruitꝰ utilis erat: ut sub tunore custodiret᷑. Nichil
enĩ tã pie terret animã: quã sacramentũ ñ intellectũ. Incellectũ aũt gaudiũ piũ
parit: et celebrat ᷑ libere: si opꝰ c̃. tꝑ̃i. Siaũt ñ ẽ opꝰ. cũ suauitate spiritałi cantãmeto
legit᷑ et tractat᷑. Om̃e aũt sac̾inentũ cũ intelligit᷑. aut ad contẽplationẽ ueritatisre

Expanded text:
t aliquid, si tempori congruant; sicut ab ipso Moyse Prophetisque observata sunt, congruentibus illi populo, cui adhuc talis servitus utilis erat, ut sub timore custodiretur. Nihil enim tam pie terret animam, quam sacramentum non intellectum: intellectum autem, gaudium pium parit, et celebratur libere, si opus est tempori; si autem non est opus, cum suavitate spirituali tantummodo legitur, et tractatur. Omne autem sa
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ siuc om̃s carnalit᷑ sentientes. et iõ illi qui cũ iã essent sublege xp̃o credidert̃. ñ quis

Expanded text:
homo, sive omnes carnaliter sentientes. Et ideo illi, qui cum jam essent sub Lege, Christo crediderunt, non quia homo, sive omnes carnaliter sentientes. Et ideo illi, qui cum jam essent sub Lege, Christo crediderunt, non quia
Abbreviated transcription (Latin):
ipse spiritales st̃ ad quas ꝑ illa ducunt᷑. qui oculis corꝑis dediti. fidẽ inuisibiliuã qͥ de no¬
tis usttatisq ñ posst̃ de nouis et repentinis uisibilibꝰ quęrunt. Si ergo et illi qͥ cogebint
gentes uidaitare didicissent mites eẽ. et humiles corde. quod adño pełus adicerat. sal¬
tẽ correpto tanto uiro ad imitandũ inuitarent᷑:. nec putarent exangłiũ xp̃i iusticię
suȩ canqͣm debitũ redditũ. sed scientes qm̃ ñ iustificaret᷑ hõ ex oꝑibꝰ legis adiuuantein¬
firmitatẽ suã ñ ĩ merito suo sed gr̃a dĩ ñ exigerent ae gentibꝰ carnales legis obseruatio¬
nes s ꝑ ipsã grãm fidĩ spiritalia oꝑa legis eos ĩplere posse cognoscerent. Qm̃ ex oꝑibur
legis cũ suis uiribꝰ ea qͥsq tribuit ñ grẽ miserantis dĩ ñ iustificabit᷑ om̃is caro. id est om̃is

Expanded text:
ipsae spirituales sunt, ad quas per illa ducuntur, qui oculis corporis dediti fidem invisibilium, quia jam de noipsae spirituales sunt, ad quas per illa ducuntur, qui oculis corporis dediti fidem invisibilium, quia jam de notis usitatisque non possunt, de novis et repentinis visibilibus quaerunt. Si ergo et illi qui cogebant Gentes judaizare, didicissent mites esse et humiles corde, quod a Domino Petrus didicerat; saltem correcto tanto viro ad imitandum invitarentur, nec putarent Evangelium Christi justitiae suae tanquam debitum redditum: sed scientes quoniam non justificatur homo ex operibus Legis, nifirmitatem suam, non merito suo, sed gratia Dei; non exigerent de Gentibus carnales Legis observationes, sed per ipsam gratiam fidei, spiritualia opera Legis eos implere posse cognoscerent. Quoniam ex operibus Legis, cum suis viribus ea quisque tribuerit, non gratiae miserantis Dei, non justificabitur omnis caro, id est, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
faciliꝰ ẽ. enĩ uidere qͣd in alio corrigas atq utͦ uituꝑando uel obuirgando corrigere.
quã uidere quid inte corrigendũ sit. libent̃q corrigi uel ꝑ te ipsũ. nedũ ꝑaliũ. adde
posteriorẽ. adde corã omĩb Ualet aũt hoc ad magnũ humilitatis exẽplũ. quę maxi¬
ma ẽ. disciplina xp̃iana. Humilitate enĩ conseruat᷑ icarctas. Nã uichil eã citiꝰ uiolat:
quã suꝑbia. et idõ dñs ñ ait. tollite iugũ meũ et discite ame quia quacriauana de se¬
pulchris cadauera ex suscito atq omĩa demonia de corꝑibꝰ hoĩum morbosq depello
et cet̾a huiꝰmodi: sed toslite uiqͥt uigũ incũ et discite am̃e quia mitis sã et huinlis
corde. Illa ciñ signa st̃ rerũ spiritaliũ. mitẽ aũt eẽ. et humilẽ uaritatis conseruatorẽ. res

Expanded text:
Facilius est enim videre quid in alio corrigas, atque id vituperando vel objurgando corrigere, Facilius est enim videre quid in alio corrigas, atque id vituperando vel objurgando corrigere, quam videre quid in te corrigendum sit, libenterque corrigi, vel per teipsum, nedum per alium; adde posteriorem, adde coram omnibus. Valet autem hoc ad magnum humilitatis exemplum, quae maxima est disciplina christiana: humilitate enim conservatur charitas. Nam nihil eam citius violat quam superbia. Et ideo Dominus non ait, Tollite jugum meum et discite a me quoniam quatriduana de sepulcris cadavera exsuscito, atque omnia daemonia de corporibus hominum morbosque depello, et caetera hujus modi: sed, Tollite, inquit, jugum meum, et discite a me quiaspiritualium: mitem autem esse et humilem charitatis conservatorem, res
Abbreviated transcription (Latin):
limens gͦ eos qͥ adhuc putabant millis obseruationib salutẽ constitutã. segregabat se a
gentib et simulate illis consentiebat ad ĩponenda gentibꝰ illa onera seruitutis. Qo
in ipsiꝰ obiur gatione uerbis: satis apparet. Non enĩ atc. si tu cũ iudeus sis gentilit̃ et ñ ui¬
daice uiuis. quẽ admodũ rursus ad consuetudinẽ iudeoꝵ reuerteris: s quẽ admodũ inqͥt
geutes cogis uidaitare:. Et aũt hoc ei corã om̃ĩb dixit necessitas coegit: ut om̃s illuis
obiurgatione sanarent᷑. Non enĩ utile erat errorẽ qui palã noceret. in secreto eiñda¬
re. Huc accedit qͦd firmitas et haritas pełi cui ter adñõ diccũ ẽ. amas me pasce oues
ineas.: obiurgationẽ talẽ posterioris pastoris ꝓ salute gregis libentissime susꝰtinelat
Nã erat obuirgatore suo ipse quod obiurgabat᷑ mirabilior et ad initandũ difficilior

Expanded text:
Timens ergo eos qui adhuc putabant in illis observationibus salutem constitutam, segregabat se a Timens ergo eos qui adhuc putabant in illis observationibus salutem constitutam, segregabat se a Gentibus, et simulate illis consentiebat ad imponenda Gentibus illa onera servitutis: quod in ipsius objurgationis verbis satis apparet. Non enim ait, Si tu, cum Judaeus sis, Gentiliter, et non Judaice vivis, quemadmodum rursus ad consuetudinem Judaeorum reverteris? sed, quemadmodum, inquit, Gentes cogis judaizare? Quod autem hoc ei coram omnibus dixit, necessitas coegit, ut omnes illius objurgatione sanarentur. Non enim utile erat errorem qui palam noceret, in secreto emendare. Huc accedit quod firmitas et charitas Petri, cui ter a Domino dictum est, Amas me? pasce oves meas , objurgationem talem posterioris pastoris pro salute gregis libentissime sustinebat. Nam erat objurgatore suo ipse qui objurgabatur mirabilior, et ad imitandum difficilior.
Abbreviated transcription (Latin):
In nulla gͦ fimulatione paulus lapsus erat qͥa seruabat ubiq qͦd congruere uidebat
qͥs in suꝑ fluis poneret spẽ salutis. et iã si consuetudinẽ in eis ꝓpt̾ offensionẽ infumoꝵ
custodire uellet sicut ad chorinthios dicit. circũcisus quis uocatꝰ ẽ: ñ adducas p̃putium
Inp̃pucio qͥs uocatꝰ ẽ: ñ circũcidat᷑. Cir cũcisio nichil est: et p̃putiũ nichil est: seb obsa.
uatio mandatoꝵ dĩ. Unꝰqͥsq in qua uocatione uocatꝰ ẽ: inea ꝑnaneat. Hoc enĩ ad eas con¬
suetudines uel conditiones uitȩ reculit. quȩ nichil obst̃ fiat honisq moribꝰ. Honenĩ si
latro erat qͥsq cũ uocatꝰ ẽ. debet in latrocinio ꝑmanere. Felus aũt cũ uenisset antho¬
chiã obuirgatus ẽ. apaulo. ñ qr seruabat consuetudinẽ iudeoꝵ in qua natꝰ atq educa¬
tꝰ erat . ꝙͣ qͣm apud gentes eã conseruaret: sed obiurgatꝰ qͥa gentibꝰ eã uolebat ĩpone¬

Expanded text:
In nullam ergo simulationem Paulus lapsus erat, quia servabat ubique quod congruere videbat, quis in superfluis poneret spem salutis, etiam si consuetudinem in eis propter offensionem infirmorum custodire vellet. Sicut ad Corinthios dicit: « Circumcisus quis vocatus est? non adducat praeputium. In praeputio quis vocatus est? non circumcidatur. Circumcisivatio mandatorum Dei. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat » . Hoc enim ad eas consuetudines vel conditiones vitae retulit, quae nihil obsunt fidei bonisque moribus. Non enim si latro erat quisque cum vocatus est, debet in latrocinio permanere. Petrus autem cum venisset Antiochiam, objurgatus est a Paulo, non quia servabat consuetudinem Judaeorum, in qua natus atque educatus erat quanquam apud Gentes eam non servaret: sed objurgat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miũ. Non itaq ex fide uiuit qͥsqͥs p̃sentia quȩ uident᷑ uel cupit uel tuet: qͥa fi¬
Aes dĩ ad inuisibilia ꝑtinet quȩ post dabunt᷑. Nã ẽ isꝰta q̃dã in oꝑibꝰ legis uistirio. qͣn¬
do sine suo p̃mio relicta ñ est: ut qui fecerit ea iuuat in eis. Unde et ad romanos dicit
nec illa quȩ ętña. Qui aũt in oꝑib legis iustificat᷑. ñ apud dm̃ iustificat᷑ qͥa tp̃alẽ¬

Expanded text:
praemium. Non utique ex fide vivit, quisquis praesentia, quae videntur, vel cupit, vel timet: qpraemium. Non utique ex fide vivit, quisquis praesentia, quae videntur, vel cupit, vel timet: qdes Dei ad invisibilia pertinet, quae post dabuntur. Nam est ista quaedam in operibus Legis justitia quando sine suo praemio relicta non est, ut qui fecerit ea, vivat in eis. Unde et ad Romanos dicit:nec illa quae aeternum: qui autem in operibus Legis justificatur, non apud Deum justificatur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ductũ ẽ. quia iustus ex fide miit. Hinc enĩ ostendere uoluit qr in lege nemo iu¬
stificat q seriptã ẽ iustũ ex fide iuuere. Quare intelligendũ ẽ inlege qͦa nẽ ait
moꝵibꝰ legis diccũ ẽẽ. et hoc istis qͥ incireñcisione carnis et talib obseruationib conti¬
ment᷑: inqͥ uibꝰ qui uuit ita inlege ẽ ut sub lege uiuat: sedd legẽ ut diccũ ẽ. ꝓ ipsis
opib: legis nẽ posuit qͦd de posteriorib manifestat᷑. Ait enĩ. Lex aũt ñ c̃fide scdqͥte
loco ꝓ ipsis oꝑib positã. Qui aũt uiuebant inbis oꝑib timebant utiq si ñ ea fcas¬
serit ut lapidationẽ uel crucẽ uel aliqͥd huiꝰ modi. paterent᷑: E rgo qui fecerit ea in¬
quit: uiuet in illis. id est habebit p̃miũ ne in ista morte puniatꝰ. Nongͦ apud dm̃. cuiꝰ
ex fide si quis in hac uita uixerit cũ hinc excesserit. tẽ eũ magis habebit p̃sentissimũ

Expanded text:
x fide vivit. Hinc enim ostendere voluit quia in Lege nemo justificatur, quia scriptum est justum ex fide vivere. Quare intelligendum est in Lege, quod nunc ait in operibus Legis, dictum esse; et hoc istis qui in circumcisione carnis et talibus observationibus continentur: in quibus qui vivit, ita in Lege est, ut sub Lege vivat. Sed Legem, ut dictum est, pro ipsis operibus Legis nunc posuit, quod in posterioribus mloco pro ipsis operibus positam, qui autem vivebant in his operibus, timebant utique, ne si non ea fecissent, lapidationem, vel crucem, vel aliquid hujus modi paterentur. Ergo qui fecerit ea, inquit, vivet in illis, id est, habebit praemium, ne in ista morte puniatur. Non ergo apud Deum, cujus ex fide, si quis in hac vita vixerit, cum hinc excesserit, tunc eum magis habebit praesentissimum
Abbreviated transcription (Latin):
peceatũ eũ fecisse ꝓ nobis. addens ut de peccato condeinnaret peccatũ. Hon enĩ et ue¬
tꝰ hõnr̃ simul erucifigeret᷑ᷤ sic̃ idẽ apłs alibi dicit. nisi illa morce diĩ peccati nr̃i figũ¬
rapenderet ut euacueret᷑ corpiis peccati ut ult᷑ ñ seruiamꝰ peccato: ieiꝰ peccatꝰ et mor¬
ti siequara etia mosses in beremo suplignã eraltauit serpenie. E suas iioe qeyi serpuen

Expanded text:
peccatum eum fecisse pro nobis, addens, Ut de peccato condemnaret peccatum . Non enim et vepeccatum eum fecisse pro nobis, addens, Ut de peccato condemnaret peccatum . Non enim et vetus homo noster simul crucifigeretur, sicut idem apostolus alibi dicit, nisi in illa morte Domini peccati nostri figura penderet, ut evacuaretur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato . In cujus peccati et mortis figura, etia
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq ꝓuidit : ut et̾ cimore uisibilis penȩ custodiret᷑ qui nũdũ pot̃at ex inuisibi¬
liũ fide uiuere. et ipse timorẽ istũ solueret suscipiendo qͦd timebat᷑. qͥ timore subla¬
co donũ dare pot̾at raritatis. Nec in hoc qͦd in aledietꝰ appęllatꝰ ẽ. qͥ pendet in ligno
contumelia in dñm putanda ẽ. Erparte quippe mortali pependit in ligno. mor¬
talitas aũt unde sit: notũ ẽ credentibꝰ. expena quippe et maledictione s. peccati
pͥmi hõis quã dñs suscepit. et peccata niã ꝑtulit in corꝑe suo suꝑ lignã. Si gͦ dice¬
ret᷑ mors maledicta ẽ: nemo et horresceret. Qͥd aũt nͥ mors dñi pependit in ligno ut
mortẽ mnoriendo suꝑaret. eadẽ gͥ maledicta quę uicta ẽ. Itt̃ si diceret᷑ peccatũ male¬
dictũ ẽ: nemo mirarct᷑. Quid aũt pependit inligno. nͥ peccatũ ueteris hoĩs. qͦd dñs
ꝓ nobis in ipsa carnis mortalitate sus cepto: Unde nec erubuit nec timuit apłs dicere

Expanded text:
rovidit, ut et timore visibilis poenae custodirentur qui nondum poterant ex invisibilium fide vivere; et ipse timorem istum solveret suscipiendo quod timebatur, qui timore sublato donum dare poterat charitatis. Nec in hoc quod maledictus est appellatus qui pendet in ligno, contumelia in Dominum putanda est. Ex parte quippe mortali pependit in ligno: mortalitas autem unde sit, notum est credentibus; ex poena quippe est, et maledictione peccati primi hominis, quam Dominus suscepit, et peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum . Si ergo diceretur, Mors maledicta est; nemo exhorresceret: quid autem nisi mors Domini pependit in ligno, ut mortem moriendo superaret? eadem igitur maledicta, quae victa est. Item si diceretur, Peccatudictum est; nemo miraretur: quid autem pependit in ligno, nisi peccatum veteris hominis, quod Dominus pro nobis in ipsa carnis mortalitate suscepit? Unde nec erubuit nec timuit Apostolus dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
monisnacerpit quia dt̃ gam querebant ñ suã sed quia carnales et suꝑbi si qͥd deuta
ce ostindit in ignificationer eque sui. Cui ante sexdies diriset st biec gqdã decuun bantis
qui ui ꝯustamislist mort̃ donec uideant filiũ hõis uementẽ inregno patensue nec upesi ear
colũp ne ici unt mont᷑ ouerat eĩ pauilus sapientiã echficasse sibi donũ et ũ tres celũp¬
rods omnstitun sli sed septẽ. Qui numerius: uel adunitatẽ ecciarũ refere . solet enĩ ꝓuni¬

Expanded text:
on accipit: quia Dei gloriam quaerebant, non suam. Sed quia carnales et superbi homines, sius ostendit in significatione regni sui, cum ante sex dies dixisset: Sunt hic quidam de circumstantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis inbantur. Noverat enim Paulus sapientiam aedificasse sibi domum, et non tres columnas constituisse, sed septem : qui numerus vel ad unitatem Ecclesiarum refertur ; vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
suã sicnificaret nec facere uoltintatẽ suã inp̃dicatione egangłii sicut paulopost di¬
co qͦd siuie ꝑ se siue ꝑ aliquẽ dñs deatt. iã nec exangłiũ recte dici potest. Sigilanter
aũt eũ dixiset tͣnsterimini ab eo qͥuos uocauit. adiunxit in głam xp̃i: quã uo¬
lebant illi euacuare quasi frustra ueneritxp̃c. si cireũcisio carnis atq huiꝰ mec
opa legis taurtũ ualebant ut ꝑ illã hoĩes saluifierent. Nisi aiqͥ sinit conturban¬
cesuos et uolentes conuertere exangłiũ xp̃i ñ quẽ admodũ istos conturbant. ita e¬
a conuertunt ex an głiã xp̃i quia mauet firmissimũ. Sed tñ conuertere uolunt
qui ab spieitalib: ad̃ carnalia reuorant intentionẽ credentiũ. Idõ eũ dax qlt

Expanded text:
suam significaret, nec facere voluntatem suam in praedicatione Evangelii, sicut paulo post disuam significaret, nec facere voluntatem suam in praedicatione Evangelii, sicut paulo post diid quod sive per se, sive per aliquem Dominus dedit, jam nec Evangelium dici potest. Vigilanter autem cum dixisset, Transferimini ab eo qui vos vocavit in gloriam Christi, quam volebant illi evacuare, quasi frustra venerit Chriopera Legis tantum valebant, ut per illa homines salvi fierent. Nisi aliqui sunt conturbantes vos, et volentes convertere Evangelium Christi. Non quemadmodum istos conturbant, ita etiam convertunt Evangelium Christi, quia manet firmissimum: sed tamen convertere volunt, qui ab spiritualibus ad carnalia revocant intentionem credentium. Illis enim ad ist
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m iã totũ dm̃. id est ex oñi parte ĩmortalẽ. Sit gͦ testimonii eiꝰ equalis auccorras
in cuiꝰ honorẽ ĩplet clarificatio dm̃. si qͥa habebat ora̾o tẽꝑis minꝰ Ião erĩ cũ dͥpxis¬
ser et am̃ patrẽ. a dd̾idit qui sus citauit illũ amortuis ut etiã ex hoc mͦ breuit᷑ iam
Mꝰ ẽ qua nob̵ donant᷑ peccata ut reconciliem᷑ dõ. Pax aũt qua reconçiliam᷑ ao. S
dedit semctipsũ ꝓ peccatis nr̃is ut eximeret nos de p̃senti scło maligno. Sđm p̃sensina¬
lignũ ꝓpt̃ malignos hoĩes qui in illo st̃ intelligendũ ẽ: sicut dicimꝰ et maliguã doniũ
rpt̃ malignos in habitantes inea. Sed̾m uoluntatẽ dĩ et patris nr̃i cui ẽ. gła inscło
scłoꝵ aõ. Quanto qͥ magis hoĩes ñ debent arrogant̾ ad seipsos referre si qͥd oꝑen¬
suã uenisse facere. sed uoluntatẽ eiꝰ qui eũ misit. Quã uoluntatẽ głamq pacris
nc̃ cõmemorauit apłs ut ipse quoq dñi exẽplo aquo missus ẽ ñ se querere głam

Expanded text:
m jam totum Deum, id est, omni ex parte immortalem. Sit ergo testimonii ejus aequalis auctoritas, in cujus honorem implet clarificatio Domini, si quid habebat ordo temporis minus. Ideo enim cum dixisset, Et Deum Patrem, addidit, qui suscitavit illum a mortuis; ut etiam ex hoc modo breviter jam donantur peccata, ut reconciliemur Deo; pax autem, qua reconciliamur Deo. Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris, ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno. Saeculum praesens malignum propter malignos homines, qui in eo sunt, intelligendum est: sicut dicimus et malignam domum, propter malignos inhabitantes in ea. Secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est glo Amen. Quanto igitur magis homines non debent arroganter ad seipsos referre, si quid operansuam venisse facere, sed voluntatem ejus qui eum misit ? Quam voluntatem gloriamque Patris nunc commemoravit Apostolus, ut ipse quoque Domini exemplo, a quo missus est, non se quaerere gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ suadentib adsentatur. Neq ueni ierosolimã ad p̃cessores meos apłos. sed
abii i arabiã et iterũ reuersus sũ damascũ. Deuide post annos tres ascendi¬
in ierosolmã uidere pekũ et mansi aꝓuã illũ diebꝰ quindecun. Sicũ exangea¬
lit asset paulus in arabia pꝰ ea uidit pełũ: ñ idõ uidit ut ꝑipsũ pebũ disceret e¬
Sangłiũ: nã ante eũ ticiq uidisset. sedut fr̃nã faritatẽ eciã corꝑali noticia

Expanded text:
liter suadentibus assentitur. Neque veni in Jerosolymam aa praecessores meos Apostolos, sed liter suadentibus assentitur. Neque veni in Jerosolymam aa praecessores meos Apostolos, sed abii in Arabiam, et iterum reversus sum Damascum. Deinde post annos tres, ascendi Jerosolymam videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim Si cum evangelizasset Paulus in Arabia, postea vidit Petrum, non ideo ut per ipsum Petrum disceret Evangelium; nam ante eum utique vidisset: sed ut fraternam charitatem etiam corporali notitia
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiã dĩ ꝓficiebat in iudaisino. apparet contͣriũ eẽ eccłiȩ dĩ ñ ꝑ illã spiritalẽ legẽ
quã acceꝑunt uidei. sca ꝑ carnalẽ conuersationẽ seruitutis ipsoꝵ. et si emula¬
cor idest imitator pat̾narã suarũ traditionũ ꝑsequebat᷑ paulus eccliã dĩ: pa¬
t̾ne ipsiꝰ traditiones cont᷑riȩ st̃ eccłĩç dĩ. ñ aũt legis illiꝰ culpa ẽ. Lex eiũ spiritalis
ẽ. nec carnalit̾ se cogit intelligi. s illoꝵ uiciũ ẽ qui et illa quę accepunt carna¬
lit̃ sentiunt et multa ȩtiã sua tradiderunt. dissoluentes sicut dñs dicit man
entre matris ineȩ et uocauit ꝑ grãm suã reuelare filiũ suũ in me ut anñciarẽ
eũ ingentibꝰ: continuo ñ aqquieui carni et sanguinai. Segregat᷑ qͦdã modo
de uentre matris. quisqͥs a carnaliũ parentũ consuetudine ceca separat᷑. Aqqͥis¬
cit aũt carni et sanguini: qs qͥs carnalibꝰ ꝓpinquis et consanguineis suss carne¬

Expanded text:
Ecclesiae Dei; non per illam spiritualem Legem quam acceperunt Judaei, sed per carnalem conversationem servitutis ipsorum. Et si aemulator, id est, imitator paternarum suarum traditionum persequebatur Paulus Ecclesiam Dei, paternae ipsius traditiones contrariae sunt Ecclesiae Dei, non autem Legis illius culpa est; Lex enim spiritualis est , nec carnaliter se cogit intelligi: sed illorum vitium est, qui et illa quae acceperunt, carnaliter sentiunt, et multa etiam sua tradiderunt, dissolventes, sicut Dominus dicit, mantris meae, et vocavit per gratiam suam, revelare Filium suum in me, ut annuntiarem eum in Gentibus, continuo non acquievi carni et sanguini. Segregatur quodammodo de ventre matris, quisquis a carnalium parentum consuetudine caeca separatur: acquiescit autem carni et sanguini, quisquis carnalibus propinquis et consanguineis suis carna
Abbreviated transcription (Latin):
potuit extor queri ut eircũ cideret᷑: qͥa illi qͥ subintroiert̃ dicit ꝓscultare lib̾tatẽ
coꝵ. ueheient̾ ob seruabant et cupiebant circũcidi titũ. ut iã circũcisionẽ etiam
ipsiꝰ pauli actestatione et consensione tauqͣm saluti necessariã p̃dicarent. et sc
eosut ait inseruitutẽ redigerent id est sub oniera legis seruilia reuocarent. Qb
se uec ad horã id est nec ad tpͦ cessisse dicit subiectioni. ut ueritas erangłii ꝑma¬

Expanded text:
queri ut circumcideretur, quia illi qui subintroierunt, dicit, proscultare libertatem eorum, vehementer observabant, et cupiebant circumcidi Titum, ut jam circumcisionem, etiam ipsius Pauli attestatione et consensione, tanquam saluti necessariam praedicarent; et sic eos, ut ait, in servitutem redigerent, id est, sub onera Legis servilia revocarent. Quibus se nec ad horam, id est, nec ad tempus cessisse dicit subjectioni, ut veritas Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
qr dicebant. Iħu fili: dauit ut qͥd ue¬
nisti añ tp̃s corq̃re nos: Et it. Et e¬
rant multa demonia exeuntia et
ta facẽt. ⁊ pꝰ sublimia: ad humilia
rediret. Uñ pꝰ illd̾ insigne miratłm

Expanded text:
ui dicebant: Jesu fili David, quid venisti ante tempus torquere nos? Et iterum: Et erant multa daemonia exeuntia, et ta faceret, et post sublimia ad humilia rediret: unde post illud insigne miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ habebimꝰ. s ĩmutata ñ scd̃ sub¬
stantiã s scd̃m qͣlitat̾e. ħ dissolubili¬
a. illa uͦ in dissolubilia ert̃. s bonoꝵ:¬
⁊ in passibilia. maloꝵ uͦ passibilia.
Uñ ⁊ ip̃i tanꝙͣ in mortae ꝑpetua er̃t
Qd̾ ã in dissolubilia er̃t doct apłs dicẽs.¬

Expanded text:
tionem habebimus, sed immutata non secundum substantiam, sed secundum qualitatem: haec dissolubilia; illa vero indissolubilia; sed bonorum impassibilia, malorum vero passibilia: unde ipsa tanquam in morte perpetua erunt. Quod autem indissolubilia erunt, decet Apos
Abbreviated transcription (Latin):
negotiator uendibilẽ parat sarcinã: qͥc̃q
induit affectũ ꝯpatiendi. s Regio gehen¬
nlła patet redẽptio. Est alꝰ carcer .i. mũ¬
dꝰ iste in quo tenem̃ exules ⁊ captiui: s ad
tẽpꝰ. Mundꝰ ĩꝙ carcer est captiuoꝵ: inf̾n̾us

Expanded text:
negotiator vendibilem superat sarcinam, cum induit affectum compatiendi. Regio gehennulla patet redemptio. Est etiam alius carcer mundus iste, in quo tenemur exsules, et captivi; sed ad tempus. Mundus itaque carcer est captivorum, infernus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepsi eũ ruens ⁊ discussis pectore aquis rapiens. aletꝰ tamen implumes pul¬
iosꝑcuciens subinde cogit adu̾sos intueri radios soł. ⁊ siconiuentem humetan¬
sibiscirea pelusiũ tantũ nigͣ est ceteris omnib locis candida. pliñ.  furfurio uocatꝰ
quodprius farre infar mã redacto pasce̾t᷑ ꝓliñ. s forphyrionẽ forphyrio solus morsu
bibit dũ ceterȩ aues succũ bibunt omnem cybũ subinde tingens deinde pede
species auis⁊ int̾pt̃ gaudens in petris.  Cara enim gaudium adria pet᷑.Upu
pes in t̾ra acflumine infistũ. unũ aut̃ animal t̾resteͤ linguȩ usucaret unũ suꝑi¬
orem mobili maxilla imp̃mit morsũ magnitudine exeedit plenũq: duo deuigin¬
agilis nam ita transilit rete ut uolare piscem udeas. Camelleion animal quod
format se insimilitudinẽ omniũ .i. corporũ qnͣ uenatores eum ꝑsecunt᷑.  Stellio
sangius camelliones stelliones hanc naturam hñͣt rore uiue̾.Cũhronpides. caollinine

Expanded text:
praeceps in eum ruens et discussis pectore aquis rapiens. Alietus tantum implumes pullos percutiens subinde cogit aduersos intueri radios solis et, si coniuentem humectanIbis circa Peleusium tantum nigra est, caeteris omnibus locis candida 78. quod prius farre in farinam redacto pasceretur. Plinius: forphirio solus morsu bibit dum caeterae aues succu bibunt. Omnem cybum aqua subinde tinguens deinde pede species auis et interpretatur gaudens in petris. Chara enim gaudium, athria petra. pes in terra ac flumine infestum. Vnum hoc animal terrestre linguae usu caret, unum superiore mobili maxilla imprimit morsum. Magnitudine excedit plerumque duodeuiginagilis. Nam ita transilit rete ut uolare piscem uideas. 89. v. gl. 88 Camellion, animal quod format se in similitudinem omnium, id est corporum, quando uenatores eum persequuntur. 90. sanguis. Camelliones stelliones hanc naturam habent, rore tantum uiue
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ sumꝰ positi potestate: indomabiles se p̾bentes medicis spiritalib
id ÷ sc̃ĩs doctorib qͥeorũ delicta pat̾na scirent possentq pietate cu¬
rare. Itaq in languore suo ꝑmanent. donec deficiant: ñ atten¬
dentes illud sapientissimũ dictũ. Omĩa inqͥd mͥ licent: s ñ
qd̃ inbeati iob libro scriptũ ÷. Nũqͥd iustificari potest homo
cõꝑatꝰ dõ. aut apparere mundꝰ natꝰ demuliere: Ecce ⁊luna

Expanded text:
lius sumus positi potestat'; indomabiles se praebentes medicis spiritalibus, lius sumus positi potestat'; indomabiles se praebentes medicis spiritalibus, id est sanctis doctoribus, qui eorum delicta paterna scirent possentque pietate curare. Itaque in languore suo permanent donec deficiant; non attendentes illud sapientissimum dictum: Omnia, inquid, mihi licent, sed non quod in beati Iob libro scriptum est: Nunquid iustificari potest homo comparatus Deo, aut apparere mundus natus de muliere
Abbreviated transcription (Latin):
& magniloqͥ. siue magnates nolt̃ brachia suã. id÷ uires suas
extende. c̾tra impetũ tribulatiois: s factisc̃ qͥq petentes
uelut arietes inuicẽ se debellantes. R ep̃hendit᷑ etiã il¬
lud decretũ ipsiꝰ : inqͦ c̃tinet᷑ ut nuliꝰ ep̃orũ inuestituram
ep̃atꝰ. ł ab acie demanu regis ł imꝑatoris suscipiat : ꝓpt̃
uiros scõs qͥdudũ regũ łimꝑatorũ munere sic̃ supͣ retulimꝰ.
pontificatꝰ honorẽ reciꝑe ñ recusauerunt. Qͦd nũquã
fecissent: si in hac re culpã latere nouissent. nec ut spe¬
ramꝰ dc̃ illos tantis miraculis cͥoruscare faceret. nͥ eorũ
uita corã ipso laudabilis ertitisset. Suꝑuacua gͥ. eẽ. ui¬
aet̃. Porto ponpa mundi huiꝰ aͥbq pͥncipib supbie
& elacionis tumorẽ ingerere solet. ⁊dũ illicita comittunt: rep̾hen¬
sorib suis. dicere solent. Nos anemine debeniꝰ iudicari: ⁊ sub nul¬

Expanded text:
et magniloqui sive magnates nolunt brachia sua, id est vires suas, et magniloqui sive magnates nolunt brachia sua, id est vires suas, extendere contra impetum tribulationis; sed facti sunt quique potentes velut arietes invicem se debellantes. Reprehenditur etiam illud decretum ipsius, in quo continetur, ut nullus episcoporum investituram episcopatus vel abbatiae de manu regis vel imperatoris suscipiat, propter viros sanctos, qui dudum regum vel imperatorum munere, sicut supra retulimus, pontificatus honorem recipere non recusaverunt, quod nunquam fecissent, si in hac re culpam latere novissent. Nec, ut speramus, Deus illos tantis miraculis choruscare faceret, nisi eorum vita coram ipso laudabilis extitisset. Supervacua igitur esse videtur. Porro ponpa mundi huius quibusque principibus superbiae et elacionis tumorem ingerere solet; et dum illicita committunt, reprehensoribus suis dicere solent: 'Nos a nemine debemus iudicari, et sub nul
Abbreviated transcription (Latin):
rite sub iacere uident᷑ om̃s regni ipsius epĩ : sic̾ patri filiꝰ de¬
prehendit᷑. et̃. subiectꝰ. nonnatura s ordine. ut uniuersitas
regni: adunũ redigat᷑ pͥncipium. Adeũ deniq ꝑtinet illas
que ad querelas ueniunt causas. in coto regno suo prudenter
audire. ⁊ actortatis suȩ pͥuilegio corrigere. ł pacisicare. Un¬
de rephendi aqͥb dã solec. qd̾ gregorius septimus conseciari
uitauit consensu ⁊ licencia imꝑatoris. Proquare: dissensio
ista ꝓcessit. ⁊ funt cotidie cedes xpĩanoꝵ. ⁊ loca do sacrata
humano sanguine polluunt᷑. ⁊ contaminant᷑. Sccłȩ solote¬
nus euertuuit᷑: & xp̃icole a suis domib excludunt᷑. ⁊ castella.
&r uii. & uille flaminiis ardentib consumunt᷑: ⁊nullꝰ ꝓoo¬
lor inuenit᷑. qͥ causã istã caute discutiat. prudenc̾ ęrami¬
net ac iuste dec̾minet. Clerus & popłs inambiguo positꝰ::

Expanded text:
rite subiacere videntur omnes regni ipsius episcopi, sicut patri filius derite subiacere videntur omnes regni ipsius episcopi, sicut patri filius deprehenditur esse subiectus, non natura, sed ordine, ut universitas regni ad unum redigatur principium. Ad eum denique pertinet illas quae ad querelas veniunt causas in toto regno suo prudenter audire et auctoritatis suae privilegio corrigere vel pacificare. Unde reprehendi a quibusdam solet, quod Gregorius septimus consecrari vitavit consensu et licencia imperatoris. Pro qua re dissensio ista processit, et fiunt cotidie cedes christianorum, et loca Dei sacrata humano sanguine polluuntur et contaminantur, aecclesiae solo tenus evertuntur, et christicolae a suis domibus excluduntur, et castella et vici et ville flammis ardentibus consumuntur; lor! invenitur qui causam istam caute discutiat, prudenter examinet ac iuste determinet. Clerus et populus in ambiguo positus est,
Abbreviated transcription (Latin):
lie temporib simmacus seclẽ optinuit apłicam: ⁊ eodẽ die lau¬
RITIUS ꝓuectꝰ ÷ ad eundẽ gradũ ꝑsedicionem. Qͦd seuatꝰ romanus
regi Theodorico intimauit: & uteis mitteret qͥordmaret᷑ apłicus sug¬
abhis quȩ ei obiciebant᷑: & ita demũ usq addiem suȩ dorini¬
cionis ꝑmansit apłicus: & laurentius pͥuatꝰ ÷ sede sua. Anno
quoq incarnationis dĩcȩ. d. ccce . .lx. scd̃o octhouianꝰ papa
cũ de in religiositate culparet᷑. othone romano imꝑatorei¬
bente. asua sede expulsus est: & ioħs septimꝰ ei ÷ substitutus.
erũ cũmodo dictꝰ imꝑator aroma discessisset . ĩ romanuotho¬
uianũ recepert̃. ⁊ ioħm aburbe expulert᷑. ibenedictũ pͥapã
ordinauert. Qđ imꝑator otho comperiens romã rediit
& prefacũ papã benedictũ uidicio sẏnodali deposuit. ⁊ ioh̃m
loco suo resticuit. Itaq sic̃ euident̃ sermo nr̃ aperuit: regi

Expanded text:
liae temporibus Simmacus sedem optinuit apostolicam, et eodem die Lauliae temporibus Simmacus sedem optinuit apostolicam, et eodem die Laurentius provectus est ad eundem gradum per sedicionem. Quod senatus Romanus regi Theodorico intimavit et, ut eis mitteret qui ordinaretur apostolicus, sugab his quae ei obiciebantur; et ita demum usque ad diem suae dormicionis permansit apostolicus et Laurentius privatus est sede sua. Anno quoque incarnationis dominicae DCCCCLX secundo Oethovianus papa, cum de inreligiositate culparetur, Othone Romano imperatore iubente a sua sede expulsus est, et Iohannes septimus ei est substitutus. Verum cum modo dictus imperator a Roma discessisset, Romani Othovianum receperunt, et Iohannem ab Urbe expulerunt, et Benedictum papam ordinaverunt. Quod imperator Otho comperiens Romam rediit, et praefatum papam Benedictum iudicio synodali deposuit et Iohannem loco suo restituit. 4. Itaque, sicut evidenter sermo noster aperuit, regi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sulatꝰ honorẽ uiro scõ ordinabilit̾ tribuere uult: nehoc suo solo
qͥse contra censurã religiosam ꝓuehunt. Inculm̃ regiminis pociꝰ si¬
bi rapunit quã assequnt᷑: solet sepͥe dissensio pullulare. ⁊ orit᷑ nũ¬
ñ quam inpopło grauis ꝑnicies. Unde nob̾ cautũ fore uidet᷑. ut
sires huimodi prauorũ studus obstantib competent̃ minime ꝑfici
potuerit: ut tã diu differat᷑. donec ingenerali synodo rationabilit̃
atq legicime t̾minetur. Proinde regis officium est : etiam dissiden¬
tes epos reconciliare : sicut multis docum̃tis possumꝰ ad ꝓbare.
Imꝑatoris qͥppe ualentiniani iunioris temporib sixtus romanꝰ
pontifex. incrimuiatꝰ ÷ a quodã basso. Quod audiens mͦ dictus
augustꝰ: pia cura uissit conciliũ celebrari. in quo purgatꝰ ÷ papa
sixtꝰ acrimine : & bassus condẽpnatꝰ ÷. Theodorici etiã regis ita¬

Expanded text:
praesulatus honorem viro sancto ordinabiliter tribuere vult, ne hoc suo solo praesulatus honorem viro sancto ordinabiliter tribuere vult, ne hoc suo solo  pro eis, qui se contra censuram religiosam provehunt et culmen regiminis pocius sibi rapiunt quam assequuntur, solet sepe dissensio pullulare, et oritur nonnumquam in populo gravis pernicies. Unde nobis cautum fore videtur, ut, si res huiusmodi pravorum studiis obstantibus competenter minime perfici potuerit, ut tamdiu differatur, donec in generali synodo rationabiliter atque legitime terminetur. Proinde regis officium est etiam dissidentes episcopos reconciliare, sicut multis documentis possumus approbare. Imperatoris quippe Valentiniani iunioris temporibus Sixtus Romanus pontifex incriminatus est a quodam Basso. Quod audiens modo dictus augustus pia Cura iussit concilium celebrari; in quo purgatus est papa Sixtus a crimine, et Bassus condempnatus est. Theodorici etiam regis Ita
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ȩccłȩ. Hoc etiã fecere multi uiri catholici. quos ⁊i decorabat
morũ elegantia. acq scĩssima uita. Dequorũ numero fuisse nos
mensis antistes: uiri dõ gratissimi. sic̃ eoꝵꝰ indicant actꝰ qͥregis
dlagob̾ti munere pontificari meruere. Uerumtam̃ ꝓpt̃ eos qͥuio
peccunia cõꝑant. amantes suꝑbiã. ⁊ cẽporale dominationem. cũ
uana ponpa. ⁊ arrogantia mundi huiꝰ: statuit scã nichena sy¬
nodꝰ neqͥs prec uoluntatẽ. ⁊ consensũ metropolitani sui: ullatenꝰ
fiat ep̃s. Quod ⁊post modũ uenerabiles romani corroborauere
pontifices. uidelicet. gelasiꝰ. celestinꝰ. & leo scĩssimꝰ. deceruentes
ut nulla ratione fiat ep̃s. qͥ nec aclericis: electꝰ nec aplebib er¬
petitꝰ. nec apiuncialib ep̃is metropolitani uidicio consecrat᷑. Un.¬
de salutisferũ &e oportunũ. eẽ. sꝑamꝰ. utsi rer aucqͥslibet pius pͥnceps.

Expanded text:
cepit aecclesiae. Hoc etiam fecere multi viri catholici, quos et decorabat cepit aecclesiae. Hoc etiam fecere multi viri catholici, quos et decorabat morum elegantia atque sanctissima vita. De quorum numero fuisse noscmensis antistes, viri Deo gratissimi, sicut eorum indicant actus, qui regis Dagoberti munere pontificari meruere. Verumptamen propter eos, peccunia comparant, amantes superbiam et temporalem dominationem cum vana ponpa et arrogantia mundi huius, statuit sancta Nichena synodus', ne quis praeter voluntatem et consensum metropolitani sui ullatenus fiat episcopus. Quod et postmodum venerabiles Romani corroboravere pontifices, videlicet Gelasius, Celestinus et Leo sanctissimus, decernentes, ut nulla ratione fiat episcopus qui nec a clericis est electus, nec a plebibus expetitus, nec a provincialibus episcopis metropolitani iudicio consecratus. Unde salutiferum et oportunum esse speramus, ut si rex aut quislibet pius princeps
Abbreviated transcription (Latin):
solicitudine nocte dieq dnõ ministrarent: homine scõs
&e honestoseis pponentes aquos appellamꝰ abbates: qui eos diligent
diumis mandatis imbuerent. & eis partter necessaria ꝓuiderent.
Exeo quoq tepore ceperunt etiã psulatꝰ honorẽ quibq. uuris reli¬
gosis ⁊ duinis doginatib diligent᷑ excultis. regali muniscentia
cibuere: & ȩccłȩ dĩ pastores dignissimos p̃uudere. Q ua discre¬
ta consuetudine. usi st̃ multi reges &e pͥncipes usq ad tempora
nra in ꝑmouendis uiris doctissimis atq scissimis. sicut insupior
iam ciximus libro. Unde etiã ille magnꝰ papa gregoriꝰ. cuiꝰ
hodie sacri flores eloqͥi redolent in scã ȩccła. mauricio imꝑato¬
re iubente consecrari nonrenuit. Qͦ d iante eũ beatꝰ fecisse le¬
gicur ambrosius mediolanensis archiep̃s. uir scissimꝰ. atq doc¬
tissimꝰ: qui ualentiniano imꝑatore iubente. p̃sulatũ p̃dicte sus¬

Expanded text:
sollicitudine nocte dieque Domino ministrarent, homines sanctos sollicitudine nocte dieque Domino ministrarent, homines sanctos et honestos eis praeponentes, quos appellamus abbates, qui eos diligenter divinis mandatis imbuerent, et eis pariter necessaria providerent. Ex eo quoque tempore ceperunt etiam praesulatus honorem quibusque viris religiosis et divinis dogmatibus diligenter excultis regali munificentia tribuere et aecclesiae Dei pastores dignissimos providere. Qua discreta consuetudine usi sunt multi reges et principes usque ad tempora nostra in promovendis viris doctissimis atque sanctissimis, sicut in superiori iam diximus libro. Unde etiam ille magnus papa Gregorius, cuius hodie sacri flores eloquii redolent in sancta aecclesia, Mauricio imperatore iubente consecrari non renuit. Quod et ante eum beatus fecisse legitur Ambrosius Mediolanensis archiepiscopus, vir sanctissimus atque doctissimus; qui Valentiniano imperatore iubente praesulatum praedictae sus
Abbreviated transcription (Latin):
re. ⁊ delictorũ suor expiacione. alios benignitatis fructꝰ indigentib
exibuere. A lu uͦ ꝓsibi subdita gente multas ꝑtulert̃ anxetates.
⁊ quidã pacem regni : suis p̃tulere ꝑicłis. S & qͥdã illor: fures.
adulteros. & om̃s equȩ sacrilegos. exqͥsitis interimentes supplicũs.
magna popło suo beneficia contulert̃. Alii quoq leges discrecione
p̃cipuas. ⁊ honestas popłis tradiderunt. Alii uͦ fuerc̃ benignitate
p̃cipui. ⁊ alii sensati. ⁊ alii fecundia prediti. ⁊ alii pacifici. & alii
uniuersa morũ ꝓbitate conspicui. Alii ipsoretiam diuersis edi¬
ficiis ȩccłas ornauer̃ : & alii uictricib armis gentẽ perfioa areg¬
ni sui finib expulert̃. qͥb om̃ib indiget ȩccła. Quidã etiã in
siuis fundis edificauerunt ȩccłas. in qͥb: uiros posuere religiosos.
ieis sua p̃dia contulert̃. ut ȩreorũ reditib uiuerent. ⁊ ibi dem sine

Expanded text:
re et dilectorum suorum expiacione alios benignitatis fructus indigentibus re et dilectorum suorum expiacione alios benignitatis fructus indigentibus exibuere. Alii vero pro sibi subdita gente multas pertulerunt anxietates, et quidam pacem regni suis praetulere periculis. Sed et quidam illorum fures, adulteros et omnes eque, sacrilegos exquisitis interimentes suppliciis, magna populo suo beneficia contulerunt. Alii quoque leges discretione praecipuas et honestas populis tradiderunt. Alii vero fuerunt benignitate praecipui, et alii sensati, et alii facundia praediti, et alii pacifici, et alii universa morum probitate conspicui. Alii ipsorum etiam diversis edificiis aecclesias ornaverunt, et alii victricibus armis gentem perfidam a regni sui finibus expulerunt: quibus omnibus indiget aecclesia. Quidam etiam in suis fundis edificaverunt aecclesias, in quibus viros posuere religiosos, et eis sua praedia contulerunt, ut ex eorum reditibus viverent, et ibidem sine
Abbreviated transcription (Latin):
romanũ antistitẽ ab infestacione haistulfi regis italie magnisice
liberauit. ⁊ pdia ei erepta restituuc. Adriano uͦ pape: leo succes¬
sit. Ꝙ uem romani multis iniuriis affecerunt: & asua seoc parit̃
expuler. Si & hunc Racolis rex frãcoꝵꝰ magnificꝰ romã ueniens
loco suo restituit. & mimicos eiꝰ morte multauit: mistaq in
auro & argento ȩccłe beati petri largitꝰ: munera. Emꝑatoris
quoq henrici scdi temporib iterũ romani dementẽ papã mul¬
tis contumeliis affectũ: a sua cathedra pepulert̃. Qa p̃fatos
audieus imꝑator. romã uenit: & eũ inꝓpͥa sede reposuit
ost decessum uͦ pape dementis: rursus romani quemdã in¬
utilẽ puerũ : papã ordinauerunt. Sed & hunc henricus
tẽius. henrici supra dicti successor. & filiꝰ: a sede deposuit. & grego¬
rium sertũ illi sustituit. Quidã deniq regũ & imꝑators̃ ꝓdĩ amo¬

Expanded text:
Romanum antistitem ab infestatione Haistulfi regis Italiae magnifice Romanum antistitem ab infestatione Haistulfi regis Italiae magnifice liberavit, et praedia ei erepta restituit. Adriano vero papae Leo successit; quem Romani multis iniuriis affecerunt et a sua sede pariter expulerunt. Sed et hunc Karolus rex Francorum magnificus Romam veniens loco suo restituit, et inimicos eius morte multavit multaque in auro et argento aecclesiae beati Petri largitus est munera. Imperatoris quoque Henrici secundi temporibus iterum Romani Clementem papam multis contumeliis affectum a sua cathedra pepulerunt. Quod praefatus audiens imperator Romam venit, et eum in propria sede reposuit. Post decessum vero papae Clementis, rursus Romani quemdam inutilem puerum papam ordinaverunt. Sed et hunc Henricus tercius, Henrici supradicti successor et filius, a sede deposuit et Gregorium sextum illi sustituit. Quidam denique regum et imperatorum pro Dei amo
Abbreviated transcription (Latin):
oculos arbitriĩ sui repressa suꝑbia gladio tuoris di uoluptates
suas ase p̃cidendo debilitat. O uedientia nempe: uircus: que
pͥncipalit᷑ fidei meritũ possidet. qͥa qͥsqͥs caruerit. infidelis esse
conuincit᷑: etiam si fidelis. eẽ. ꝓbet᷑. Quã qͥ sacerdocib ñ ȩribet.
Apłi qͥppe quorũ ipsi sunt heredes. siue disaipuli: adherentes rp̃o
sumo pontifici. inuentist̃ p̃cipue ꝑsecutionis tempore fide fir¬
mi acreligione p̾cipu. ⁊ metu mortis interriti. Unde nunc omis
xpĩanus recte eorũ expetit suffragio apeccatorũ suoꝵꝰ nerib
enodari. ⁊ eos honorat. ⁊ excolit. uelue patres atq magistro
Uerũ qͥa dehis ꝓtẽpore satis iã diximꝰ. decet ut iterũ deregum
antiquorũ maguificencia. uel liberalitate. qua scam extule¬
rurat ȩccłam pauca uescientib retegamus. Pipinꝰ rerfran¬
cod adriani pape p̃cib inuitatꝰ roma uenit. & eundt i

Expanded text:
oculos arbitrii sui repressa superbia gladio timoris Dei voluptates oculos arbitrii sui repressa superbia gladio timoris Dei voluptates suas a se praecidendo debilitat Obedientia nempe est virtus, quae principaliter fidei meritum possidet: qua quisquis caruerit, infidelis esse convincitur, etiamsi fidelis esse probetur; quam qui sacerdotibus non exibet Apostoli quippe, quorum ipsi sunt haeredes sive discipuli, adherentes Christo summo pontifici, inventi sunt praecipue persecutionis tempore fide firmi ac religione praecipui et metu mortis interriti. Unde nunc omnis christianus recte eorum expetit suffragio a peccatorum suorum nexibus enodari, et eos honorat et excolit velut patres atque magistros. 3. Verum quia de his pro tempore satis iam diximus, decet, ut iterum de regum antiquorum magnificencia vel liberalitate, qua sanctam extulerunt aecclesiam, pauca nescientibus retegamus. Pipinus rex Francorum Adriani papae precibus invitatus Romam venit, et eundem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ iudicio ꝑculsus. in eadẽ ex cominunicatione mortuus est:
Necesse ÷ enĩ ut temeritas malorũ pͥncipũ scos auctor itate
p̃sulũ restenet᷑. & dignis coercionib comp̃matoa. Q uen nonfue¬
ri digna castigatione restricta: p̃bebit poplo facile petandl fl¬
ciltateni Fornicatores autẽ & adulteros. apłs puolos acontubnis
cetorũ sẽpat axpianorꝰ. ubicũ eiꝰmocli nec cibũ dic eẽ sumenduoꝰ.
Unde merito abȩccia segreganẽ: & asacramentis alcaris arden dbe
N ede siastice u discipline uigũ nemo catholicus aceruie sua lebes
abigere : sed sacerdoti salubria sibi suggerenti parere. quia sic̃ samu¬
d ẜoħa t estat᷑: melior: obedientia quauictime. & auscultare.
magis quã offerre adipem arietum. Obedientia gͦ uictimis
iuresponit᷑: quia ꝑuictimas aliena caro: ꝑobedientiã uͦ uoluntas
ꝓpͥa mactat᷑. Tanto inquã qͥsqi dm̃ cicius placat. quanto ance eiꝰ

Expanded text:
Dei iudicio percussus, in eadem excommunicacione mortuus est. Dei iudicio percussus, in eadem excommunicacione mortuus est. Necesse est enim, ut temeritas malorum principum sanctorum auctoritate praesulum refrenetur et dignis coercionibus comprimatur: quae si non fuerit digna castigatione restricta praebebit populo facilem peccandi facultatem. Fornicatores autem et adulteros apostolus Paulus a contubernio ceterorum separat christianorum, ubi cum eiusmodi nec cibum dicit esse sumendum. Unde merito ab aecclesia segregantur, et a sacramentis altaris arcentur. Aecclesiasticae vero disciplinae iugum nemo catholicus a cervice sua debet abigere, sed sacerdoti salubria sibi suggerenti parere: quia, sicut Samuel propheta testatur, melior est obedientia quam victimae, et auscultare magis quam offerre adipem arietum. Obedientia ergo victimis iure praeponitur: quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero voluntas propria mactatur. Tanto, inquam, quisque Deum cicius placat, quanto ante eius
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eos dare uoluit. s illos om̃s deos uocans. non suo eos sub esse
debere iudicio. s se adeorũ pendere iudicauit arbitriũ. Nam
eorumdẽ p̃sulum officium est : ab iniusto tramite reuocare regiam
potestatẽ. & siei ñ ad qͥeuerit. eciam excommunicare. Q uod & in
ueteri lege scĩ ppħe fecisse cõꝑiunt᷑. Nathan qͥppe ꝓpħa sic̃ iam
p̃missum est peccatũ qͦd rex dauid fraudulent̃ & occulte commi¬
serat. ei publice denudauit: & confessione correptũ consequenter
absoluit. Et innouo testamento beatꝰ AMBROSIUS mediolanensis
ep̃s maioiẽ theodosium imperatorẽ. ꝓsuo facinore abȩcclesiast ica
commuinone publice. palãq suspendit: & ad penitentiã redegit.
regiam potestatem. Ses etiã Germanus parisioꝵ ep̃s arib̾t uor
regẽ francoꝵs. qͥa uxore sua legitua derelicta. duas sibi sub in¬
trodurerat urores: excommunicauit. Et quia correptꝰ ñ est:

Expanded text:
super eos dare voluit, sed illos omnes deos vocans, non suo eos subesse super eos dare voluit, sed illos omnes deos vocans, non suo eos subesse debere iudicio, sed se ad eorum pendere iudicavit arbitrium. Nam eorumdem praesulum officium est ab iniusto tramite revocare regiam potestatem, et si ei non adquieverit, eciam excommunicare. Quod et in veteri lege sancti prophetae fecisse comperiuntur. Nathan quippe propheta, sicut iam praemissum est, peccatum, quod rex David fraudulenter et occulte commiserat, ei publice denudavit, et confessione correctum consequenter absolvit. Et in novo testamento beatus Ambrosius Mediolanensis episcopus maiorem Theodosium imperatorem pro suo facinore ab aecclesiastica communione publice palamque suspendit, et ad penitentiam redegit regiam potestatem. Sanctus etiam Germanus Parisiorum episcopus Aribertum regem Francorum, quia uxore sua legitima derelicta duas sibi subintroduxerat uxores, excommunicavit. Et quia correctus non est,