comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictare ÷ orare affectuosius. frẽs
studiosius exhortari. In oblatione
hostie salutaris qͣm usq ad defectũ
ultimum uix aliq̃n int̾misit: ar¬
tus sibi uix coherentes uigore sp̃c
sustentabat: semet ip̃m pariter
offerens acceptabilem hostiam dõ
in odorem suauitatis. Quo tp̃e
ad auuniculum suum andreã
militem templi qui et regionis
ierosolimitane maxima colum¬
pna habebatur: epistolam scͥbers:
inter cetera ait. Ego enim delebor
nec puto me longum tempꝰ fac̾e
super terram.
um adhuc pater sc̃s in
suo clareuallensi cenobio licet lec¬
tulo decubans cursum uite uri¬
liter consummaret: grauis ad¬
modum plaga metensi ppło suꝑ¬
uenit. Egressi enim in multitudi¬
ne graui aduersus uicinos prin¬
cipes a quibz preter morem lacessi¬
tam se ẽẽ tanta ciuitas indigna¬
batur. tracliti sunt multi in manꝰ
paucissimorum. Conclusi deniq
et moselle annis angustias. ac
mutuo sese impetu collidentes. una

Expanded text:
dictare, orare affectuosius, fratres dictare, orare affectuosius, fratres studiosius exhortari. In oblatione Hostiae salutaris, quam usque ad defectum ultimum vix aliquando intermisit, artus sibi vix cohaerentes vigore spiritus sustentabat, semetipsum pariter offerens acceptabilem hostiam Deo in odorem suavitatis. Quo tempore ad avunculum suum Andream militem Templi, qui et regionis Jerosolymitanae maxima 1151 columna habebatur, epistolam scribens inter caetera ait: « Ego enim delibor, nec puto me longum facere super terram um adhuc Pater sanctus in suo Clarae-Vallensi coenobio, licet lectulo decubans, cursum vitae viriliter consummaret, gravis admodum plaga Metensi populo supervenit. Egressi enim in multitudine gravi adversus vicinos principes, a quibus praetermorem lacessitam se esse tanta civitas indignabatur, traditi sunt multi in manus paucissimorum. Conclusi deniqueet Mosellae amnis angustias, ac mutuo sese impetu collidentes, una
Abbreviated transcription (Latin):
um post tantos la
reuallensi abb̃i diu
desidesideratum preciose mortis
sompnum dare lisponeret. et fi¬
delem seruum in requiem intro¬
oucere suam ⁊ cepit magis ac ma¬
gis promptus in ip̃m profic̾e sp̃c.
caro infirma deficere. Cognoscens
enim uir sc̃s ꝓpe esse iam braui¬
um. solito currebat alacrius. et
terrestris sue habitationis disso¬
lutionem sentiens imminere uo¬
tis uberiorib aspirabat. ad habi¬
tationem ex deo. domum nõ ma¬
nu factam eternam in celis. In
cuius purissimo pectore sacri se
cesiderii flamina non capiens cre¬
bris erumpebat indiciis ⁊ et ignitũ
eloquium uebementer feruoris
interni uebementiam declarabat
sicut in sanctis animab per pro¬
phetam inter cetera describuntur
scintille. quasi aspectus eris canden¬
tis. Corpus lectulo decubans. uariis
ex̾cebatur inconmodis⁊ animus
tamen nichominus liber et potẽs
que dei erant ex̾cebat inuictus: ñ
cessans in mediis quoq dolorib
meditari sacrum aliquid aut

Expanded text:
um post tantos et rae-Vallensi abbati diu desideratum pretiosae mortis somnum dare disponeret, et fidelem servum in requiem introducere suam; coepit magis ac magis promptus in ipso proficere spiritus, et caro infirma deficere. Cognoscens enim Vir sanctus prope esse jam bravium, solito currebat alacrius, et terrestris suae habitationis dissolutionem sentiens imminere, votis uberioribus aspirabat ad habitationem ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis. In cujus purissimo pectore sacri sese desiderii flamma non capiens, crebris erumpebat indiciis, et ignitum eloquium vehementer fervoris interni vehementiam declarabat, sicut in sanctis animalibus per prophetam inter caetera describuntur scintillae quasi aspectus aeris candentis . Corpus lectulo decubans variis exercebatur incommodis: animus tamen nihilominus liber et potens, quae Dei erant exercebat invictus, non cessans in mediis quoque doloribus meditari sacrum aliquid aut
Abbreviated transcription (Latin):
de etiam usq hodie locus ab incolis
demonstratur. ubi signum tam
euidens cliuine uirtutis effulsit:
ubi senex claudus ex multis an¬
nis tota inferiori corporis sui par¬
te pre mortuus. et a renibus deor¬
sum omni prorsus membrorum
destitutus officio: dum stipem po¬
stulat sanitatem recepit. Hic fuit
uiri sancti nouissimus in remoꝵ
no. De qua felicium eius actim̃
felicissima consummatione: erit
nobis iam. sed sub alia narratio¬
ne clicendum. Nimis enim fallit᷑.
si quis arbitratur huius sauctissi¬
mi uiri facta mirifica posse cuncta
narrari: et tam neccesse est multa
seri. quam impossibile omnia

Expanded text:
de etiam usque hodie locus ab incolis demonstratur, ubi signum tam evidens divinae virtutis effulsit, ubi senex claudus ex multis annis, tota inferiori corporis sui parte praemortuus, et a renibus deorsum omni prorsus membrorum destitutus officio, dum stipem postulat, sanitatem recepit. Hic fuit Viri sancti novissimus in Remorum no. De qua felicium ejus actuum felicissima consummatione erit nobis jam, sed sub alia narratione dicendum. Nimis enim fallitur, si quis arbitratur hujus sanctissimi viri facta mirifica posse cuncta narrari: et tam necesse est multa sileri, quam impossibile omnia
Abbreviated transcription (Latin):
incredibiliora forte dicturus sum:
s xp̃o teste ñ mencior. susi quisquam
est tam sacrilegis: ut martinum e¬
stimet fuisse mentitum. Dicam in¬
quid uobis: sed uos nulli queso dica¬
tis. Agnes tecla et maria mecum fu¬
erunt. Referebat autem nobis uul¬
tum atq habitum singłaꝵ. Nec ue¬
ro illo tantum die: s frequenter se
abeis confessus est uisitari. Petrum
etiam et paulum apłos. uideri a se
sepius non negauit. Iam uero demo¬
nes ꝓut adeum quisq ueniss: suis
nominib increpabat: MMercurium ma
xime paciebatur infestum: Iouem
brutum atq hebetem ẽe dicebat:
Hec plerisq etiam ineodem monastio
constitutis incredibilia uidebant᷑.: ne¬
dum ego confidam om̃s qui hec au¬
dient credituros. Nam nisi inestima¬
bilem uitam atq urtutẽ marcinus
egisset: nequaquã apud nos tanta
gloria preclitus. haberet᷑ Quamꝙͣ
in fumitadꝰ humana dubitauerat:
cum multos hocdieq uideamus ne e¬
uangłiis quidem credidisse.

Expanded text:
incredibiliora forte dicturus sum, incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior, nisi quisquam est tam sacrilegus, ut Martinam aestimet fuisse mentitum –: dicam, inquit, uobis, sed uos nulli quaeso dicatis: Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum adque habitum singularum. nec uero illo tantum die, sed frequenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mxime patiebatur infestum: Jovem brutum atque hebetem esse dicebat. Haec plerisque in eodem etiam monasterio constitutis incredibilia videbantur; nedum ego confidam omnes qui haec audient, credituros: nam nisi inaestimabilem vitam atque virtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur: quamquam infirmitas humana dubitaverit, cum multos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ecerum id ꝙ dicturus sum po¬
stumiane hoctͥ. meautem intu¬
ebatur: teste recte ꝑhibeo. Quodam
die ego ⁊ iste sulpicius ꝓforib illius
exculentes : iam ꝑ aliquod̾ horas cum si¬
lencio selebamus ingenti amore et
tremore. ac si ante angeli tabernaculis
mandatas extubias duceremus. Cum
quidem clauso cellule sue hostio nos
ibi esse nesciret. Interim colloquenei¬
um murmur aucliuimus ⁊ et mox hor¬
uore quodam circum funcdimur: ac stu¬
pentes nec ignorare potuimus. nescio
quid fuisse diuinũ: P ost duas fere
horas: ad nos martinus egredit᷑ Actũ
eum iste sulpicius. sicut eun apud ne¬
no fanuiatius lequebatur. cepit eats
ut ꝑquirentib inlicaret ÷ Quid illb̾
diuini fuisset horroris fatebamur¬
nos ambos sẽsisse: uł cum quib fuiss
incellula collocutus. tenuem enim nol
licet et uix intellectum sermocinancũs
sonum proforib audisse. Tum ille cduz
multum q cunctatus. s nichil erat
ꝙ ei sulpiciꝰ non extorqueret inunto:

Expanded text:
eterum id quod dicturus sum, Postumiane, hoc tibi me autem intuebatur teste recte perhibeo. Quodam die ego et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes, jam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem clauso cellulae suae ostio nos ibi esse nesciret. Interim colloquentium murmur audimus, et mox horrore quodam circumfundimur ac stupore; nec ignorare potuimus nescio quid fuisse divinum. Post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius sicut apud eum nemo familiarius loquebatur coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud divini fuisset horroris nos ambo sensisse, uel cum quibus fuisset in cellula conlocutus : tenuem enim nos scilicet et uix intellectum sermocinantium sonum pro foribus audisse. tum ille diu multumque cunctatus - sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret inuito:
Abbreviated transcription (Latin):
arte deceptum ÷ ut excussus a sompno
consilium non haberet: quo ꝑfidem
et oronem ꝑiculo repugnaret. Deniq
tam dui cura se seuisse ignem: quam¬
diu erumꝑe hostium turbatus mente
temptau̾it. Ubi uero auxilium crucis
et orationis arma repetisset ⁊ medias

Expanded text:
arte deceptum, ut excussus e somno arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias
Abbreviated transcription (Latin):
estuans: arescentes paleas apprehendit.
slatt̾itius somno excitͣus re inopina¬
tã. ãccipiti ꝑiculo et maxime ut re¬
ferebat diabolo insicliante atq urgẽ¬
te preuentus: tardius quam debuit
ad orationis ꝯfugit auxilium. Nlame¬
rumꝑe foras cupiens. cum pessilo quẽ
hostio ediderat diu multũ luctatus ⁊
grauissimum circa se sensit incencdiũ:
adeo ut uestem quam indutus erat ig¬
nis assumpserit. Tandem in se reuersꝰ.
non infuga sed indomino ẽẽ presidi¬
um: scutum fidei ⁊ orationis arcipiens:
mediis flammis totus ad dominum cõ¬
uersus occumbit. Tum uero diuinitꝰ ig¬
ne submoto: innoxio sibi orbe flam¬
marum orabat. sonachi autem qui
pro forib erant crepitante et ructante
incẽddii sono. obseratas effringunt foresz
demotoq igne mediis flammis marai¬
num aufferunt: cum iam penitus ẽẽ
consumptus tam diuturno incendio
putaretur. Ceterum ut uerbis meis do¬
minus ẽ testis. mͥ ip̃e referebat. et ñ
sine gemitu fatebat᷑ in hoc sediaboli

Expanded text:
estuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se reuersus, non in fuga, sed in Domino sciens esse praesidium, scutum fidei et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
quidem flagellis dñicis ex̾citatam
nouimꝰ et ꝓbatam. que niinirum
ab ip̃o sueꝯu̾sationis initio. usq ad
cdiem sacre depositionis tanta sustimi¬
it⁊ ut uita eiꝰ his qui nou̾ant. si nͥ q̃¬
dam mortis ꝓtelatio uid̾ef. Cet̾m er¬

Expanded text:
quidem flagellis dominicis exercitatam quidem flagellis dominicis exercitatam novimus et probatam: qui nimirum ab ipso suae conversionis initio usque ad diem sacrae depositionis tanta sustiit, ut uita eius hiis qui nouerant non nisi quedam mortis protelatio uideretur. Ceterum er
Abbreviated transcription (Latin):
retur. int̾ cetera hoc quoq in ĩnꝰ ꝓ se¬
cutus est laudem: qi in omnem frã
Uincebat tñ sublimitatem nõis hu¬
militas corlis: nec tam pot̾at uniu̾¬
sils eum mundꝰ erigere qmͣ se ip̃e de¬
icere solus. Sum ꝰ reputabat᷑ ab
se reputans: et quem sͥ om̃s. ip̃e se
nemini p̾ferebat. Beniq sicut nob̾
sepius facebat᷑. int̾ summnosquos
honores et fauores ppsoꝵ uel subli¬
mium ꝑsonariun: alteꝵ sͥ mutu¬
atus hominem uidebat᷑: se q pociꝰ
reputabat absentem uelut qd̃dam sõ¬
nium suspicatꝰ. Nbi uͦ simpliciores
ei fr̃s ut assolet ficlicialius loq̃rent᷑.
et amica semꝑ liceret humilitate
fruidibi se inuenisse gaudebat: et in
ꝓpͥam redisse ꝑsonam. Ea .xuiii¬
Nnata ei apuero u̾econdia usq ad
cliem ꝑseu̾auit extremum. Inde erat
uimꝰ ꝓtestantem. in qmͣlibet humi¬
li cetu sine metu et reu̾entia u̾bum
tate fraterna. Pacientiam eiꝰ maxĩe

Expanded text:
retur, inter caetera hoc quoque in ipsius proseretur, inter caetera hoc quoque in ipsius prosecutus est laudem, quia in omnem terram n sublimitatem nominis humilitas cordis: nec tantum poterat universus eum mundus erigere, quantum se ipse dejicere solus. Summus reputabatur ab se reputans: et quem sibi omnes, ipse se nemini praeferebat. Denique, sicut nobis saepius fatebatur, inter summos quosque honores et favores populorum, vel sublimium personarum, alterum sibi mutuatus hominem videbatur, seque potius reputabat absentem, velut quoddam somnium suspicatus. Ubi vero simpliciores ei fratres, ut assolet, fiducialius loquerentur, et amica semper liceret humilitate frui; ibi se invenisse gaudebat, et in propriam rediisse personam. Innata ei a puero verecundia usque ad diem perseveravit extremum. Inde erat, vimus protestantem in quamlibet humili coetu sine metu et reverentia verbum tate fraterna. 23. Patientiam ejus maxime
Abbreviated transcription (Latin):
o ficile oĩo iudet᷑ ex historiis alicͥib
inuenire hoĩem unum. conu̾santẽ
Adhuc cum hominib in uniu̾sa
t̾ra. tam celebre et amabile obtinu¬
isse nomen a solisortu et occasuiab
aquilone et mariz yt enim illas
memoremꝰ ꝓuincias ex quib usez
hoclie moninita certiora. suꝑẽe nos¬
cunt᷑. et in ecca orientali. et apd̾̃ so¬
les occiduos. yb̃noꝵ et a merilie in
remotis finib hypaniar ⁊ ⁊ ab a¬
quilone in insulis que ꝓcul sunt daci¬
e. suetieq celeb̾rima eiꝰ opinio fuit.
Crebras uncdiq recipiebat epłas. et red¬
debat. Undiq ei exenia mittebantur:
uncdiq eius bñdictio petebat᷑. Postre¬
mo qͣi uitis abuidantissima. suos un¬
diq palmites ꝓpagauit. excepto qd̃ in
t̾ram ierosolimitanam quãuis locꝰ
eẽta rege paratꝰ. obuicursus paganoꝵ
et aeris in temꝑiem ñ acquienit mit
um aliquid usurpasse uidet᷑ͤ qͥ post
sacrum eiꝰ obitum dum fr̃es consola¬

Expanded text:
difficile omnino videretur ex historiis aliquibus difficile omnino videretur ex historiis aliquibus invenire hominem unum, conversantem adhuc cum hominibus, in universa terra tam celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. 22. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus usque hodie monumenta certiora superesse noscuntur; et in Ecclesia orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, et a meridie in remotis finibus Hispaniarum, et ab aquilone in insulis quae procul sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique ei xenia mittebantur, undique ejus benedictio petebatur. Postremo quasi vitis abundantissima suos undique palmites propagavit, 1126 excepto quod in terram Jerosolymitanam, quamvis locus esset a Rege paratus, ob incursus Paganorum et aeris intemperiem, non acquievit mittum aliquid usurpasse videtur, qui post sacrum ejus obitum, dum fratres consola
Abbreviated transcription (Latin):
fectione mag̾̃ tñ fortis in fide. Ea .xuii.¬
t ut breue aliquoel hꝰ rei ꝓ fe¬
ramꝰ exemplum: sic̃ ip̃e
quoq testatur in sermone super
germani sui. et germanitam necces¬
sarii. tam dilecti gerarcdi uidel. ce lebͤ¬
uit exequias. siccis ocłis corpꝰ eiꝰ tradi¬
dit sepulturez ne affectus fidem uin¬
cere uideretiuz Nlam extraneum quẽ¬
le. bet uix aut nuncimͣ sine lacͥmis
sepeliuit. Talem sͥ illum ub̃ius ꝑ inde
fructificaturum manus diuina for¬
mau̾at. ut austeritatem suauitas
moꝵ tolleretͭ auctoritatem sc̃itas
conseruaret. Cui enim uel tanta be¬
nignitas eẽt oneri uel tanta boni¬
tas ñeẽt honori : Legimꝰ de salomone
qd̾ omnis t̾ra desid̾auit uidere uul¬
tum illiꝰ. Grande p̾conium: s forsitã
inhac parte ñ minꝰ qmͣ salomon hic
Neq enim satis creclibile est salomo¬
nem illum in oĩgła sua tam uniu̾¬
salem orb̾ obtinuisse fauorem : emm
hunc in sua humilitatẽ.Iimo uͦdis

Expanded text:
fectione, magis tamen fortis in fide. Et ut, breve aliquod hujus rei proferamus exemplum, sicut ipse quoque testatur in sermone super is oculis germani sui, et germani tam necessarii, tam dilecti, Gerardi videlicet, celebravit exsequias, siccis oculis corpus ejus tradidit sepulturae, ne affectus fidem vincere videretur. Nam extraneum quemlibet vix, aut nunquam sine lacrymis sepelivit. Talem sibi illum uberius proinde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem suavitas morum tolleret, auctoritatem sanctitas conservaret. Cui enim vel tanta benignitas esset oneri, vel tanta bonitas non esset honori? Legimus de Salomone, quod omnis terra desideravit videre vultum illius. Grande praeconium: sed forsitan in hac parte non minus quam Salomon hic. Neque enim satis credibile est, Salomonem illum in omni gloria sua tam universalem Orbis obtinuisse favorem, quam hunc in sua humilitate. Imo vero
Abbreviated transcription (Latin):
tib eclidissem. sieq enim sunt tam par¬
ua que gessit: ut om̃ia potuerint cõ¬
prchendli. S camen hoc de quo questio
incidit latere non patiar ⁊ et rem oem
ut gesta est eeferam: ne forte consultĩ
hoc ꝙ ad uituꝑat᷑onẽbi uiri poterat
oꝑponi ÷ pͥtmisisse uideamur.
um addiocesim quandam.
ꝑsollennem consuetudinẽ
sicut ep̃is uisitare ecclesias suas moris
est. metlia fece martinus hieme uenis :
mansionem eñsecretario eccłis cleries
parauerunt: multum q ignem scra
lectum ei plucimo stramine exteuxert̃.
Deinde cum se martinus octubitum col¬
locaset: insuetam moliciem strat ma¬
le blandientis horrescit÷ quippe qui
nucda humo uno tantum cilicio suꝑ¬
iecto octubare consueuerat. Itaq cpia¬
si accepta ꝑmotus inuiria: stramentũ
oñie piecit. Casu suꝑ fornaculum par¬
tem pallee illius quam amouerat ag¬
gessit: ip̃c ut erat moris. nuda humo
lassitudine itineris̃ urgente requieuit

Expanded text:
tibus edidissem. neque enim sunt tam partibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabrlectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit.
Abbreviated transcription (Latin):
da transisse. S hec tuut arbitror stulte
non legeras: aut lecta non audieras. Ne¬
qpenim absq diuino consilio. istius
modi. exemplum beatus euangłista
sacris littis̃ protulisset: nisiut exhis hu¬
mana mens exuliret᷑ naufragioꝵ at¬
q serpencium casus. Et sicut apłs refeit.
qui nutlitate fame. lattonum q ꝑiculis
głatur ÷ om̃ia hec sc̃is homimib. ades¬
nia: si his tollerandis atq uincenlis
precipuam semꝑ iustoꝵ fuisse uirtutẽ:
dumꝑom̃ia temptamenta patientes. sem¬
ꝑ iustitanto forcũis uinte̾rent: quanto
graniuis ꝑtiuissent Inde hoo semarti¬
ni inficmitas uocat᷑ i plenite. et digui¬
tatis et glorie. Si quidem ꝑiculosissimo
casu temptatus uicerit. Ceterum omis¬
sum ame inlibello illo. quem deuita
illius scripsimus nemo miret᷑: cum i¬
bidem sim professus me non om̃ia illiꝰ
facta ꝯplexum. Quia si ꝑsequi uniuer¬
sa uoluissem: inmensum uolumen legẽ¬

Expanded text:
da transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, da transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia haec sanctis hominibus adnia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legen
Abbreviated transcription (Latin):
mali patiebatur: Illi autem subito casu¬
rum et repente moriturum eum puta¬
bant. S cum ulerent nichil malia
tingere illi: conuertentes se dicebant
eum dm̃ esse. Alioquin: uel hoꝵ exem¬
plo om̃ium mortalium infelicissime.
perficliam duam coarguere ip̃s debue¬
raltut si tibi scandalum mouerat. qd
martinus flamima ignis uidebat᷑ ad tastꝰ.
hos tursum ad merita illius et uintutẽ
refectes qd̾ curumseptus ignib. non
perisset. Agnosce enim miser. agnosce
ꝙͥ nescis: om̃s fere scõs. magis insignes
ꝑiculoꝵ suoꝵ fuisse uirtutib. hideo
quidem peccum fide potentem: rerum
obstente natura. mare pedib suꝑgres¬
sum: et instabiles aquas corporeo p̾ssis¬
se uestigio. S non ideo mͥ minor uidet᷑
gencium preclicator quem fluctus ob¬
soibuit ÷ et post cricluum totidem q noc¬
tes emergentem eprofundo unda restitu¬
it: ati haut scio an pene plus fuerit
uixisse inꝑf̾undo ÷ ansupra maris ꝓfun¬

Expanded text:
mali patiebatur. illi autem subito casumali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator, quem fluctus absorbuit et post triduum totidemque noctes emergentem e profundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profun
Abbreviated transcription (Latin):
est̾na die cum ad
me pleriq monach
uenissent: inter fa¬
bulas iuges. lon¬
Egumq sermonem.
mencio incidit libelli mei. quem deuita
bi uiri martini edidi: stucdioseq eũ
a multis legi libentissime audiebam.
Interea iudicat᷑ mͥ dixisse quendam
malo sp̃u suscitatum: cur martinus
qui mortuos suscitasset. flammas de¬
domilus depulisset: ip̃e nuꝑ adustus
incendio. ꝑiculose fuisset obnoxius
passioni. O istum quisquis ẽ miserum.
iudeoꝵ inuerbis eius ꝑficliam et dic¬
ta cognoscimus: qui ineruce positũ do¬
minum. his uerbis increpabant. Alios
mini blasphemat exemplo: Quid ergo:
Quisquis es. martinus ideo impotens.
ideo ñ sc̃s: quia est. ꝑiclitatus incendio:
Obeatum et ꝑ omia similem apłis:
etiam inhis conuiciis uirum. Nempe
hoc: et de paulo gentiles cum uipera
mornordisset sensisse referunt᷑. Hic ho¬
mo debet homicida ẽẽ: quem saluum
factum de mari. fata uiuere non sinũt.
At ille excussa uipera inignem: nichil

Expanded text:
esterna die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem mentio incidit libelli mei, quem de uita beati uiri Martini episcopi edidi, studioseque eum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios mini blasfemat exemplo. quid ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
te accensum tuorum quempi¬
am lateat. ⁊ s quantum hu¬
mano fieri stilo pot̾. qd̾ meluis
ip̃e tamen per uirtutem oꝑ um
facis manifestum et exaltatũ :¬
luceat omnib qui sunt in do¬
mo tua: In quo cum ego iam

Expanded text:
te accensum, tuorum quempiam lateat; sed quantum humano fieri stylo potest quod melius ipse tamen per virtutem operum facis, manifestatum et exaltatum luceat omnibus qui sunt in domo tua? In quo cum ego jam
Abbreviated transcription (Latin):
solis gignat natura ignoro: nisi d̾s
prescius habitandam quandoq a
sanctis heremum. hec seruis suis
ꝑauerit: Exmaiori enim parte. qͥ
intra illa secreta consistunt. cuma¬
lia ibi germina nulla succedant:
istaꝵ arboꝵ pomis aluntur: Ergo
ubi ad illas ad quas nos humanitas
nr̃i hospitis ducebat arbores ꝑueni¬
mus: leonem ibi offendimus. Quo
uiso. ego et ille dux meus intremui¬
mus: sc̃s uero ille incunctanter acces¬
sit. Nos licet trepidi secuti sumus :
fera paululum cernens. imꝑata ab
eo. modesta discessit et constitit: dũ
ille attigua ramis humiliorib po¬
ma decerperet. Cumq plenam pal¬
mulis manum optulisset: occurrit
bestia accepit q tam libere: quam
nullum animal domesticũ. Et cũ
comedisset: abscessit. Nos hec intuen¬
tes et ad huc trementes: facile potui¬
mus ꝑpendere quanta in illo fidei
uirtus. et quantaͥ nobis ẽtinfirmitas.

Expanded text:
 gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec seruis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ubi ad illam, ad quam nos humanitas nostri hospitis ducebat, arborem peruenimus, leonem ibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus, sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paululum — cerneres imperatam a Deo — modesta secessit et constitit, dum ille attigua ramis humilioribus poma decerperet. cumque plenam palmulis manum obtulisset, adcurrit bestia accepitque tam libere quam nullum animal domesticum, et cum comedisset, abscessit. nos haec intuentes et adhuc trementes facile potuimus expendere, quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset infirmitas.
Abbreviated transcription (Latin):
nͣlib dicamꝰ: Ꝙ docuit uirtutes celoꝵ
moueri. et cdñm solum ẽẽ. unigenitĩ
giens. radios sue claritatis subtraxit.
Ergo om̃is qm̃ mundana sibi prudẽ¬
cia falso uendicat principatus: sap̃iã
sertum cum audacius ut aliquid usur¬
pemus: ip̃a fides nr̃a ip̃m misterium tͥ¬
mtatis sue hac trputi sapientia imnel¬
nuit redemptorem. et illum mortalẽ
de diuinitatis et uice regende huma¬
nis pectorib infudit ÷ fides inanisꝰ¬

Expanded text:
libus dicam, quod docuit virtutes coelorum moveri, Dominum solum esse unigenitum giens radios suae claritatis abstraxit? Ergo omnem tia falso vindicat principatum, sapientia sertim cum, audacius ut aliquid usurpemus, ipsa fides nostra, ipsum mysterium Trinitatis sine hac triplici sapientia enuit Redemptorem: et illum ethicum Fdae divinitatis, et vitae regendae, humanis pectoribus infudit. Nec quis
Abbreviated transcription (Latin):
tii tamen panis forma non cernitur.
Obstupefacti ambo: munus celeste cog¬
noscunt. Cum ille hoc abbatis aduẽ¬
illius fidei ac uirtuti id pocital assẽ¬
beret: ita ambo celestem panem cũ
multa exultacione fregerunt. Ꝙ cũ
senex ad monast̾ium post regressus.
fr̃ib retulisset: tantus omnium in¬
cenderat ardor. animos ut certatim
ad heremum et sacras solitudines ire
ꝓperarent: miseros sefatentes. quidi¬
licius incongregacione multoꝵ ubi

Expanded text:
tii tamen panis forma non cernitur. tii tamen panis forma non cernitur. Obstupefacti ambo munus coeleste cognoscunt: cum ille hoc abbatis advenillius fidei ac virtuti id potius ascriberet; ita ambo coelestem panem cum multa exsultatione fregerunt. Quod cum senex ad monasterium post regressus fratribus retulisset, tantus omnium incenderat ardor animos, ut certatim ad eremum et sacras solitudines ire properarent, miseros se fatentes, qui diutius in congregatione multoru
Abbreviated transcription (Latin):
tum uanitate: EIoc ubi ille mona¬
chus audiuit. et ꝑiclitatos in fantu¬
los serpentis occursur et ip̃os insuper
multa uerbera uicto serpente meru¬
isse: abbatem obsecrat. nei sibi post
hec panis ullus aut cib aliquis mitt̾e¬
tur. Iam q octautis clies fuerat em̃sus:
quo sehomo x intra ꝑiculum famis
ip̃e clauserat. Arebant menbra ieiu¬
nio: s cdeficere mens celo intenta nõ
poterat: Corpus ineclia fatiscebat: fi¬
des firma durabat. Cum interim ad¬
monitus abbas ille ꝑ sp̃m. ut dicipulii
uisitaret pia sollicitudine cognoscere
cupiens. qua uite substancia uir fide¬
lis aleretur. qui ministrari sibi panem
ab homine noluisset: adͣ qͣuirendum
eum ip̃e proficistitur. Ille ubi eminꝰ
senem uenire conspexit. occurit agit
gr̃as. cducit ad cellulam. Tum ingres¬
si pariter: ambo conspiciunt palmici
pendere dcprimum. calidi panis odor
sentit᷑ : tactu uero ac si ante paululũ
focis fuisset ereptus ostenditur: egyp¬

Expanded text:
tum vanitate. XI. Hoc ubi ille monatum vanitate. XI. Hoc ubi ille monachus audivit, et periclitatos infantulos serpentis occursu, et ipsos insuper multa verbera victo serpente meruisse; abbatem obsecrat, ne sibi post haec panis ullus aut cibus aliquis mitteretur. Jamque octavus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis ipse concluserat: arebant membra jejunio, sed deficere mens coelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat: cum interim admonitus abbas ille per spiritum, ut discipulum visitaret; pia sollicitudine cognoscere cupiens, qua vitae substantia vir fidelis aleretur, qui ministrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. Ille ubi eminus senem venire conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. Cum ingressi pariter ambo, conspiciunt palmiciapendere. Ac primum calidi panis odor sentitur: tactu vero ac si ante paululum focis esset ereptus, ostenditur. Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculum constituerat sibi: pa¬
nem abbas ꝑduos pueros miserat mo
nachos. Quoꝵ maior habebat etatis
annos quindecim: minor duodennis
erat. His ergo inde recleuntib: aspis
mire magnitudinis fit obuiam.
Cuꝰ occursu nichil ꝑterriti ubi ante
pedes eoꝵ uenit: quasi incantata car¬
minib. cerulea colla deposuit ÷ mi-¬
noris pueri manu apprehensa ac pal¬
lio inuoluta ferri cepit. Deinde mo¬
nast̾ium quasi uictor ingressus: inoc¬
cursum fr̃m spectantib cunctis captiuã
bestiã resciluto pallio ñ sine iactan¬
cie tumore deposuit: Ced cum infantĩi
fidem atq uirtutem ceter predicarẽt:
abbas ille alciori consilio. ne infirma e¬
tas in solesceret. uirgis utrum᷑ compes¬
cuit: multum obiurgatos cur ip̃i ꝙ
ꝑ eos dominus oꝑatus fuerat ꝓdidissẽt.
Opus illud non sue fidei s dĩime fu
humilitate lecuire: et non in lignis
et uirtutib gloriari: quia melior
esset infirmitatis consciencia: uirtu¬

Expanded text:
tabernaculum sibi constituerat, patabernaculum sibi constituerat, panem abbas per duos pueros miserat, quorum major habebat aetatis annos querat. his ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obuiam, cuius occursu nihil perterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula colla deposuit. minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque conpescuit, multum obiurgatos, cur ipsi, quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuhumilitate servire, non in signis et virtutibus gloriari: quia melior esset infirmitatis conscientia virtu
Abbreviated transcription (Latin):
graui fasce penitus ac liber. regressus
alexandriam. uisitatis ibi frĩb ad suꝑi¬
eem inde thebaidam id est ad egẏpti
extrema conscendi: Ibi enim uaste pa¬
tentis heremi solitudines: plurimum
ferebant᷑ habere monachoꝵ:¬
ongum est si omnia cupiam
referce que uicdi: tamen pauca
ꝑstringam eplurib. Bxut longe ab
heremo contigua niłb multa sunt mo¬
nast̾ia. Habitant uno in loco plerum¬
q centeni. quib suminum ius est.
sub abbatis imꝑio uiuere: nichil ar¬
bitrio suaagere. om̃ia ad nutum il¬
luis potestatem q panclere. Exhis si qͥ
maiorem uirtutem mente concupiue¬
rint. ut acturi solitariam uitam se
tente abbate dilceclunt. Hec illoꝵ
prima uirtus est: parere alieno im¬
ꝑio. Transgressis ad herenum: abba¬
tis illius ordinacione. panis uł quili¬
bet cib alius ministratur:
asuꝑillos dies quib illo ad¬
ueneram. cuidam qui nuꝑ
ad heremum secesserat. neq amplius
ab hoc monast̾io quam sex milibus

Expanded text:
gravi fasce penitus ac liber, regressus gravi fasce penitus ac liber, regressus Alexandriam, visitatis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachoruLongum est, si omnia cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monasteria. Habitant uno loco plerumque centeni: quibus summum jus est, sub abbatis imperio vivere, nihil arbitrio suo agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. Ex his, si qui majorem virtutem mente conceperint, ut acturi solitariam vitam se rmittente abbate discedunt. Haec illorum prima virtus est, parere alieno imperio. Transgressis ad eremum, abbatis illius ordinatione panis vel quilibet cibus alius ministratur. Casu per illos dies quibus illo adveneram, cuidam qui nuper ad eremum secesserat, neque amplius ab hoc monasterio quam sex millibus
Abbreviated transcription (Latin):
ceperas postumiane: repetatur orien¬
talis oracio. Ego inqͥd ut dic̾e ĩstituerã apd̃
ieronimũ sex m̃sib fui: cui iugiᷤ aduer¬
sus malos pugna ꝑpetuũq certam̃ ꝯsci¬
uit odia ꝑditoꝵr. Oder̃t̃ eũ heretici: qͥaeoᷤ
ĩpugnare ñ desinit. Oderunt eum cle¬
rici: quia uitam eoꝵ insectat᷑ et cri¬
mina: set plane cum hon om̃es ad¬
mirantur. et diligunt: sã qͥ eũ heticũ
ee arbitͣnt᷑: insaniunt. U̾e dixer̃ catholi¬
cahõis scientia: sana doctna ẽ. Lotꝰ sẽꝑi
lectione: totꝰ ĩ libriᷤᷤ ẽ fion cdie non noc¬
te requiescit: aut legit aliquid sem
ꝑaut scribit. Ꝙ nisi mͥ fuisset fixum
animo. et promissum deo teste ꝓpositĩ.
heremũn adire: uł exigui temporis
pu̾cto atanto uiro discedere noluissẽm.
huic ergo tracditis atq emissis om̃ib
meis. om̃iq familia que me contra
uoluntatem animi mei secuta tenebat.
implicitum: exoneratus: quodam mͦ

Expanded text:
coeperas, Postumiane, repetatur oriencoeperas, Postumiane, repetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui jugis adversum malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit: oderunt clerici, quia vitam eorum insectatur et crimina. Sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insaniunt. Vere dixerim, catholica hominis scientia, sana doctrina est. Totus semper in lectione, totus in libris est: non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum, Deo teste, propositam eremum adire, vel exigui temporis punctum a tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
nat inmonachis: Immo uero inquid.
nichil penitus omisit: ꝙ non carpet
laceraret. ex poneret. Precipue aua¬
riciam: nec minus uanitatem insec¬
tatus est. Multa de suꝑbia: non pau¬
ca de suꝑsticione disseruit. Nere fate¬
or pinxisse mͥ uidet᷑ uicia monacho¬
rum. Ceterum defamiliaritatib uir¬
ginum et monachoꝵ atq etiam cle¬
ricoꝵ: ꝙͣ uera. qm forcia disputauit.
Inde aquibdam quos nominare
nolo:dicitur non amari. Nam sicut
belgicus noster irascitur edacitatis
nimie nos notatos. ita illi fremere di
cuntur: cum illo opusculo scriptum
legunt. Celibem sꝑnens uirgo ger¬
manum frẽm: querit extraneum.
Ad hec ego. Ninimium inquam gal¬
le ꝓgrederis. Caue ne et te aliquis qͥ
hec fortassi agnoscis exaudiat: te q
una cum ieronimo incipiat non ama¬
re Nam quia scalasticus es: non im¬
merito de uersu comici illius admone¬
bo. Obsequium amicos: ueritas o¬
dium parit: Tua nobis pocius ut

Expanded text:
nat in monachis? Immo uero, inquit, nat in monachis? Immo uero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec minus uanitatem insectatus est. multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit: uere fatebor, pinxisse mihi uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari. nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: Coelibem spernit virgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, Nimium, inquam, Galle, progrederis: cave ne et te aliquis, qui haec fortassis agnoscit, exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare. Nam quia scholasticus es, non immerito te versu Comici illius admonebo: Obsequium amicos, veritas odium parit. Tua nobis potius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinacione comꝑtus. facile opti¬
nuerat: ut nullum mͥ expetenclĩi
rectius arbitrarer: Nir enim preter
fidei meritum dotemq uirtutum.
non solum latinis atq grecis. sed ethe¬
breis etiam ita litteris institutus est:
ut seilli in om̃i sciencia nemo audeat
comparare. Miror autem. si non et
uobis ꝑmulta que scripsit opera.
comꝑtus est: cum ꝑtotum orbem le¬
gatur. Nobis uero gallus inquit. ni¬
mium nimiumq comꝑtus est. Nam
ante hoc quinquennium quendã illiꝰ
libellum legi: inquo tota nr̃oꝵ nacio
monachoꝵ ab eo uehementissime.
uexatur et carpitur. Uncle interlii
belgicus ñr ualde irasci solet: ꝙ di¬
xerit nos usq aduomitum saciari.
ignosco: atq ita sencio de orientalib
illum pocius monachis. quam deoc¬
cidentalib disputasse. Nam edacitas
ingretis gula est: ingallis natura. Tũ
ego. Scolastice inquam galle defen¬
dis gentem tuam: s queso te liber
iste. nunquid hoc solum uicium damp¬

Expanded text:
peregrinatione conpertus facile obtiperegrinatione conpertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer. uir enim praeter fidei meritum dotemque uirtutum non solum Latinis adque Graecis, sed et Hebraeis litteris ita institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat conparare. miror autem, si non et uobis per multa quae scripsit opera conpertus est, cum per totum orbem legatur. Nobis uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum solere satiari. ignosco, adque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse. nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum uitium dam
Abbreviated transcription (Latin):
siue illud error est ut ego sencio. siue
heresis ut putabatur non solum repͥ¬
mi non potuit multis anima̾uersio¬
nib sacerdotum: ut nequaquam tã
late se potuisset effunclere nisi conten¬
cione creuisset. Istus modi ergo turba¬
cione cum ueni alexandriam: fluctua¬
bat. Nequidem ep̃c illius ciuitatis be¬
nigne ad modum et melius quam opi¬
nabar excepit: et secum tenere temp¬
tabat. S non fuit animus ibi consist̾e:
ubirecens fraterne claclis feruebat inui¬
dia. slam et si fortasse uicdeant᷑ parere
ep̃is debuisse: non obhanc tamen cãm.
multitulinem tantam subx confessio¬
ne uiuentem presertim ab ep̃is oppor¬
tuisset affligi.  gitur inde digres¬
sus bethleem opidum petii. ꝙ abie¬
rosolimis sex milib disparatur: ab
alexandria autem sedecim mansioni¬
brabest ecllam loci ilius ieron¬
mus presb̾r regit. Nam parochia est.
ep̃i: qui ierosolimam tenet. Michi iã
pridem ieronimus suꝑiore illa mea

Expanded text:
siue ille error est, ut ego sentio, siue siue ille error est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcopis, oportuisset adfligi. Igitur inde digressus Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosolymis sex milibus separatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: nam paroechia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. mihi iam pridem Hieronymus superiore illa mea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhominis et̾nitate gustasset: ita eẽt¬
esdem eodem orcline passionis etiam
diabolum sredempturus: qr hoc bo¬
nitati illius pietati q congrueret :
ut qui ꝑditum hominẽ reformasset:
ꝓlaꝑsum quoq angelum liberaret.
um hec atq
alia istinsmodi abep̃is ꝓderen¬
tur: exstudiis parcium orta sedicio ẽ.
Que cum reprimi sacerdotum auctori¬
tate non posset: seuo exemplo ad re¬
gendam ec̃ce disciplinam p̾fectus as¬
sumitur. Cuiꝰ terrore disꝑsi fres: ac ꝑ
diuersas oras monachi sunt fugati:
ita ut propositis ecdictis. innulla con¬
sistere sede sinerentur:
Iuudine admotum ꝑmousbat
qd̾ ieronimus uir maxime catho¬
licus. et sacre legis peritissimus.
origenem secutus primo tempo¬
re putabat᷑: quem nunc idem
precipue uł om̃ia illius scripta
dampnaret. Nec uero ausus sum deqͦ¬
quã temere iudicare. Prestantissimi
tamen ueri et doctissimi ferebantur
in hoc certamine dissicdere. Sic tamen

Expanded text:
pro hominis aeternitate gustasset, ita pro hominis aeternitate gustasset, ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia istius modi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemplo ad regendam ecelesiae disciplinam praefectus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac per diuersas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistere sede sinerentur. illud me admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cum prauis. et cum ip̃o auctore damp¬
nari: quia satis suꝑq sufficerent
libri quos eccłia recepisset: respuen¬
dam ẽe penitus lectionem. que plus
eẽt nocitura insipientib. quam ꝓfu¬
tura sapientib. Michi autem exilł
libris quedam curiosius indaganti.
ad modum multa placuerunt ⁊ s
non nulla repehendi: in quib ilũ
praua senlisse non dubium est. que
defensores eius falsata contendunt.
Ego miror unum eundem q homi¬
nem tam diuersum a se ẽe potuisse:
ut inea parte qua probatur neminẽ
post apłos habehat equalem: inea ue¬
ro qua iure reprehenditur. nemo de¬
formius doceatur errasse. Nam cum
ab ep̃is excerͥta inlibris illius multa
legerent᷑ ÷ que contra catholicam fidẽ
scripta constarent: Locus ille uel maxi¬
mam parabat inuidiam. in quo eclitũ
legebatur. quia dñs ih̾c sicut proredem¬
ꝑtione hominis incarne uenisset cru¬
tem ꝓ hominis salute ꝑpessus mortem

Expanded text:
cum prauis et cum ipso auctore damcum prauis et cum ipso auctore damnari, quia satis superque sufficerent libri, quos ecclesia recepisset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnulla deprehendi, in quibus illum praua sensisse non dubium est, quae defensores eius falsata contendunt. ego miror unum eundemque hominem tam diuersum a se esse po. tuisse, ut in ea parte, qua probatur, neminem post Apostolos habeat aequalem, in ea uero, qua iure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. nam cum ab episcopis excepta in libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, locus ille uel maxime parabat inuidiam, in quo editum legebatur, quia Dominus Iesus, sicut pro redemptione hominis in carne uenisset et crucem pro hominis salute perpessus mortem
Abbreviated transcription (Latin):
rospero q cursu septimo die
alexandriam ꝑuenimꝰ ubife¬
poa incer epos atq monachos certa¬
mina gerebant᷑ t ex ea ocasione uã
causa. quia congregati inunum sepi¬
us sacerdotes frequentib decreuisse si¬
nodis uidebant᷑: nequis origenis libraᷤ
legeret aut haberet: qͥ tractator scriptu¬
rarum sacrarum peritissimus habeba¬
tur. S ep̃i. quedam inlibris ipsius in¬
sanius scripta memorabant: que asser¬
tores eus defendere non ausi. abheti¬
cis pocius fraudulenter inserta dicebãt.
Et ileo non ꝓp illa q̃ inreprehensione
merito uocarentur. etiam reliqua ẽẽ
dampnanda ÷ cum legencium fides
facile possit habere cdiscrimen. ne fal¬
sata sequeretur: et tamen catholice
disputata retineret. Non ẽẽ autem miri
simlibris neotheritis et recens scriptis.
fraus heretica fuisset operata: quem
quibdam locis ñ timuisset inciclere
euangłicam ueritatem. Ad uersum
hec ep̃i obstinacius renitentes: ꝓ pote¬
state cogebant recta etiam uniuersa

Expanded text:
rosperoque cursu septimo die Alexandriam peruenimus, ubi foeda inter episcopos adque monachos certamina gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet, qui tractator scripturarum sacrarum peritissimus habebatur. sed episcopi quaedam in libris illius insanius scripta memorabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua esse damnanda, cum legentium fides facile possit habere discrimen, ne falsata sequerentur et tamen catholice disputata retinerent. non esse autem mirum, si in libris neotericis et recens scriptis fraus haeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset inpetere euangelicam ueritatem. aduersum haec episcopi obstinatius renitentes pro potestate cogebant recta etiam uniuersa
Abbreviated transcription (Latin):
rent ad uigilias. Qb ꝑactis ÷cũ usq
ad matutinas laudes. aliqͣnto lon¬
giꝰ sr̃eẽt noccis int̾uallum: egͦssus
foras. et loca uicina cͥcuiens. orabat
deum ut acceptum hret obseqͥum
suum et fr̃m suoꝵ. in eo qd̃ cliximꝰ
sp̃uał fructꝰ desid̾io ꝯstitutꝰ. Subito
uͦstans in ip̃a or̃onez modice int̾clu

Expanded text:
ret ad vigilias. Quibus peractis, cum usque ret ad vigilias. Quibus peractis, cum usque ad matutinas laudes aliquanto longius superesset noctis intervallum, egressus foras, et loca vicina circumiens, orabat Deum, ut acceptum haberet obsequium suum et fratrum suorum: et in eo quod diximus spiritualis fructus desiderio constitutus, subito stans in ipsa oratione, modice