comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iacebis : & tuqui hora sexta conductuses nouissimo inuides. Curte cumdera¬
rium id est ae qualem consequatur salutem. Lic& salutis ꝓlabore di¬
uersastt gloria eadem de potest tertius dicere & detertiae rursum
primus Verum ipsi interse obnon aqualem laborẽ & uocationis spatia
diuersaaequa le premium libenter accipiunt innouissimo tantumope¬
rario idest ingentium salute discordant : & dño iniuriam faciunt
a subomnibus parabolis arguunt᷑ inuidia : Non ambigo quin inculta
tibi nr̃ae paruit atis uideatur oratio Sed sȩpecausatussum q colinonpos
se sermonẽ nisiquẽ ꝓpria manus limauerio : It a que ignosce dolenti¬
busoculis Id est ignosce dict anti maxime cum inecclȩsi asticis rebus
nonq runtur uerba s& sensusid ẽ panib: situita sustentanda non si liquis Eplic̃¬
indño salutem : Audiui ꝑuenis se inmanustuas ltteras meas sed qđ ad hucres¬

Expanded text:
iacebis. et tu, qui hora sexta conductus es, nouissimo inuides, cur tecum denaiacebis. et tu, qui hora sexta conductus es, nouissimo inuides, cur tecum denarium, id est aequalem consequatur salutem, licet salutis pro labore diuersa sit gloria. eadem de te tertius potest dicere et de tertio rursum primus uerum ipsi inter se ob non aequalem laborem et uocationis\' spatia diuersa aequale praemium libenter accipiunt; in nouissimo tantum operario, id est in gentium salute, discordant et domino iniuriam faciunt et sub omnibus parabolis arguuntur inuidiae. Non ambigo, quin inculta tibi nostrae paruitatis uise sermonem, nisi quem propria manus limaverit. Itaque ignosce dolentibus oculis, id est, ignosce dictanti, maxime cum in ecclesiasticis rebus non quaerantur verba, sed sensus, id est, panibus sit vita sustentanda, non siliquisn domino salutem. Audiui peruenisse in manus tuas litteras meas, sed, quod adhuc res
Abbreviated transcription (Latin):
quia egobonus sum : Ande & ab apb solus iustus solus dicit᷑ in mortalis: N quo an¬
geliiniusti sint & mortales sed quo ipse sit in mortalis & iustus c̃uiconlata
iniuersa iustiti& iniquita sinuenitur.: Vta utemin hace adem parabolaqua
ninc ꝓponimus iniuftitiam intellega sconductorum. Adtende paulis ꝑ qui pri¬
ma hora conductus est plus mer& abeo quihora tertia ẽ missus aduinea m.
Rursum horae tertiae operarius sextae horae operarium antecedi
& sexte horae nonȩ horȩ uinẽ operarium : Quomodo igitur nouissimo
omnes inuident & eandẽ in se iustitiã nonrequirunt. Tuquihora
nona conductus es. Cur in uides ei qui undecimahora missus est in uine a me
Qđ cumque responderis quam uis diuersũ adse ueres labore : Vt & pre¬
miummaius in diuerso laboremere aris ei demapud sextum sententia sub¬

Expanded text:
quia ego bonus eum? unde et ab apostolo solus iustus, solus dicitur inmortalis, non quo et anquia ego bonus eum? unde et ab apostolo solus iustus, solus dicitur inmortalis, non quo et angeli iniusti sint et mortales, sed quo ipse sit inmortalis et iustus, cui conlata uniuersa iustitia iniquitas inuenitur. Ut autem in hac eadem parabola, quam nunc proposuimus, iniustitiam intellegas conductorum, adtende paulisper. qui prima hora conductus est, plus meretur ab eo, qui hora tertia est missus ad uineam; rursum horae tertiae operarius sextae horae operarium antecedit et sextae horae nonae horae uincit operarium. quomodo igitur nouissimo omnes inuident et eandem in se iustitiam non requirunt? tu, qui hora nona conductus es, cur inuides ei, qui undecima hora est missus in uineam? quodcumque responderis, quamuis diuersum adserueris laborem, ut et praemium maius in diuerso labore merearis, eidem apud sextum sententiae sub
Abbreviated transcription (Latin):
nos conduxit : Qđ aut̃ extrema hora nr̃i sit saluatoris aduentus : testis ÷ iohamñ
antixp̃i multi factis : Propt̃ qđ cognostimꝰ q nouissima hora ẽ: Siha et displic& int̃¬
p̃ratio sequor quocũq duxeris itata menuteos. Quiuo catis primiustos ẽe fatearisqđ̃cũ
obtinuero illud inferam & quomͦ iustimurmur auerunt aduersum patrem familas
dicentes. Hinouis simiuenerunt & uinaora fecerun ȩquales illos nob feristiquiporta¬
tauimꝰ ponđ diei & ardorẽ . Vident᷑ quidem iustedicere ñ ȩquale debere ẽe mercedẽ
tus aprima hora ad noctemusq: sudauerit & eiꝰ quiuna hora sit in labore uer¬
sat sedipsa iustitia hab̵ in seliuorẽ : Cur alterius inuideant felicitati : Denique
& dñs oculum in eis arguit inuidentem dicens: Aut oculus tuus nequamest

Expanded text:
nos conduxit. quod autem extrema hora nostri sit saluatoris aduentus, testis estlohannesnos conduxit. quod autem extrema hora nostri sit saluatoris aduentus, testis estlohannesantichristi multi facti sunt, propter quod cognoscimus, quia nouissima hora est. si haec displicet interpretatio, sequor, quocumque duxeris, ita tamen, ut eos, qui uocati sunt primi, iustos esse fatearis. quod cum obtinuero, illud inferam: et quomodo iustimurmurauerunt aduersus patrem familias dicentes: hi, qui nouissimi uenerunt et una hora fecerunt, aequales illos nobis fecisti, qui portauimus pondus diei et ardorem? uidentur quidem iuste dicere non aequalem debere esse mercedem eius, qui a prima hora ad noctem usque sudauerit, et eius, qui una hora sit in labore uersatus, sed ipsa iustitia habet in se liuorem, cur alterius inuideat felicitati. denique et dominus oculum in eis arguit inuidentem dicens: aut oculus tuus nequam est,
Abbreviated transcription (Latin):
dia postulass& Reliqui decem discipuli in dignatis. Et iħus aduocans es
dixit. Scitis qr primcipes gentium dominant᷑ eorum & quima iores s̃ potestaten
cent ineis Nonitaerit interuos: Sedquicumq ur̃m uoli¬
nistrare & dare anima nsuam redemptionem ꝓmultis : Hulli periculosior
nulliuideat᷑ ee blasphemũ qđ & in apostolis in uidiȩmalum diximꝰ potuis se
ripere : Cum &iam deangelis hoc putemus : Sidera quippenonsunt minꝰ
inconspectueiꝰ & contra angelos suos ꝑuersum qͥđ intellex : & inpsalmis or
noniustificabit᷑ in conspectu eiꝰ om̃is uiuens : Non ait ñ iustificabitur
non ad duceris saltim illius auctoritate parabolȩ commouere:
bocant᷑ adam abel sech: inttianoȩ : insexta a bra ham innona morsesinuns¬
decima gentium populus cuidr̃ : Quid icstatis tota dieotiosi : & illerespondit : Nemo

Expanded text:
ndia postulasset, reliqui decem discipuli indignati sunt. et Iesus aduocans eos ndia postulasset, reliqui decem discipuli indignati sunt. et Iesus aduocans eos dixit: scitis, quia principes gentium dominantur eorum et, qui maiores sunt, potestatem exercent in eis. non ita erit inter uos, sed quicumque uestrum uolinistrare et dare animam suam redemptionem pro multis. nulli periculosum, nulli uideatur esse blasphemum, quod et in apostolis inuidiae malum diximus potuisse subrepere, cum etiam de angelis hoc putemus. sidera quippe non sunt munda in conspectu eius et contra angelos suos peruersum quid intellexit et in psalmis dicitur: non iustificabitur in conspectu eius omnis uiuens. non ait \'non iustificabitur non adduceris, saltem illius auctoritate parabolae commouere, in qua prima hora uocatur Adam, Abel, Seth; in tertia Noe; in sexta Abraham; in nona Moyses; in undecima gentilium populus, cui dicitur: quid hic statis tota die otiosi? et ille respondit: nemo
Abbreviated transcription (Latin):
iustificat᷑ ñ quo ipsa situista : Sed quoma iorib: delictis fiant minora delicta : ita & hon
ꝑfecti hoc sapimꝰ in alio loco confitet᷑ & damitat Oꝓfundũ diuiti arum sapentiȩ
& scientiȩ dĩ quã inscrut abia sunt iudicia eius & inuestiga biles uiȩ eꝰ & alb
& ad romanos miser ego homo quis melibebit decorpore mortis huius & quibus on¬
s : Dat pluuiamserotinam & matut inam merentibus pari
tibus quide uicis angulis & plateis inuitat adnuptias & ouem q̃ adexemplum filiip¬
nitentes ipsa redire non poterat uel nolebat querit & inuenit & inuentã suis humt
reportat multum enimerrando labor auerat : Ut aut̃ doceam in scõs quoque
possecadere inuidiam : & solidõ pura clem̃tiam derelinqui : Filiorum zeb¬
dĩ considerem exemplum: proquib: cum mater mota pietatis affectunimis gra¬

Expanded text:
iustificatur, non quo ipsa sit iusta, sed quo maioribus delictis fiant minora delicta iustitia, itiustificatur, non quo ipsa sit iusta, sed quo maioribus delictis fiant minora delicta iustitia, itperfecti, hoc sapimus, in alio loco confitetur et clamitat: o profundum diuitiarum sapientiae et scientiae dei, quam inscrutabilia iudicia eius et inet ad Romanos: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? ex quibus omustos et iniustos et dat pluuiam serotinam et matutinam merentibus pariter et non merentibus, qui de uicis, angulis et plateis inuitat ad nuptias et ouem, quae ad exemplum filii paenitentis redire ipsa non poterat uel nolebat, quaerit et inuenit et inuentam suis umeris reportat. multum enim errando laborauerat. Ut autem doceamur in sanctos quoque cadere posse inuidiam et soli deo puram clementiam derelinqui, filiorum Zebedei consideremus exemplum, pro quibus cum mater mota pietatis affectu nimis gra
Abbreviated transcription (Latin):
nihilum ꝙ illinegasse creden dum sit quem adsuum uitulo shortatꝰ AE I¬
difuera mꝰ mortui ꝑdelicta : & hc quidẽ ipsefilius reuertur : In superiorib uͦ
in ouescilic& & in dragina quoderrarat adfertur & quod perierat inuenitur : & simile tres¬
bolȩ fine claudunt᷑ Dum insta ponit᷑ perierat & inuentus ÷ ut intellegamdiũ sis
similitudinib deeadem pec catorum susceptione signatum: Et haec quidemi
hnici ꝑsonadicta sint & iudȩi : Videamus aut̃ quomͦ suꝑ scõ generalit̃ & pȩccatorep¬
bola ista possit intollegi : & dec&eris que ius toc̃uenia&t ñ ambigit᷑ illud est
in quolegenti scrupulus cõmou& : Quuriustꝰ saluti peccatoris inuideat : & intu
tum iracundia repleat . Vt neo fratris misericordia neo patris p̃cibino
tonius dom iocunditatesuper& : Ad qđ breuit̃ res pondebimꝰ : omnẽ munduste
iusitiã addi comparationẽ non es se iustitiam : Quomodo enim expeccatis herł sod

Expanded text:
quam illi negasse credendus sit, quem ad esum uituli cohortatur. ui fueramus mortui per delicta. et hic quidem ipse filius reuertitur; in superioribus uero, in oue scilicet et in dragma, quod errarat, adfertur et, quod perierat, inuenitur. et simili tresparabolae fine clauduntur, dum in ista ponitur, perierat, et inventus est: ut intelligamus diversis similitudinibus, de eadem peccatorum susceptione signatum. Et haec quidem in Ethnici persona dicta sint, et Judaei. 39. Videamus autem quomodo super sancto generaliter et peccatore parabola ista possit intelligi. Et de caeteris quin justo conveniat, non ambigitur. Illud est, in quo legenti scrupulus commovetur, cur justus saluti peccattum iracundia repleatur, ut nec fratris misericordia nec patris precibus nec totius domus iocunditate superetur. ad quod breuiter respondebimus omnem mundi istius iustitiam ad dei conparationem non esse iustitiam. quomodo enim ex peccatis Hierusalem Sodoma
Abbreviated transcription (Latin):
Qn hc filus meus mortuus fuerat &r oux̃perierat &inuent᷑ est: Eitulus es¬
quiad paenitentiae immo latur sulutẽ ipse saluator ẽ : cuius cotidiae carne pasci¬
nurcruore potamur : fidelis mecum lector intellegis : quia pinguedine saturati
in ructum laudũ eiuserumpimus dicentes : Fructauit cormeũ uerbũ bont̃ dico ego ope¬
ram caregi. Hic& quidã suꝑ stntiose magis q uere ñ c̃siderantes textũ psalmi : &x patris

Expanded text:
 hic filius meus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. uitulus saqui ad paenitentium immolatur salutem, ipse saluator est, cuius cotidie carne pascimur, cruore potamur. in ructum laudis ejus erumpimus, dicentes: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opeum, etc.; licet quidam superstitiose magis quam vere, non considerantes textum psalmi, ex Patris
Abbreviated transcription (Latin):
dignuo carifiliustuus : Dicit sedignũ nẽe filiũs nuticupari : & tamen g natin
uoce e illa substantia quã illi pat̃ fuerat aliquando largit᷑ in nomentrȩpidisu¬
iatis crupit : Pat̃ inqͥens peccauiincelũ frustra igit̃ q̃dã argumentuntꝰ nomenp¬
infcõstantum modo c̃ uenir tuetiã dm̃ patrem uoc& qͥ se filui nomine confit& in digiun
Nisi foute deopatrom aud& uoca ro ge plena mente c̃uersus est: Dix a ute patis
Stolam quȩ malia parabola idumentũ dr nuptialeid ẽ uestem sp̃ssẽr Nũa quiñ hibio¬

Expanded text:
t se dignum non esse filium nuncupari et tamen ex naturae uoce, ex illa substantia, quam illi pater fuerat aliquando largitus, in nomen trepidus ueritatis erumpit: pater, inquiens, peccaui in caelum. frustra igitur quidam argumentantur I nomen deum patrem uocet, qui se filii nomine confitetur indignum; nisi forte ideo patrem audet uocare, quia plena mente conuersus est. Dixit autem pater ad stolam, quae in alia parabola indumentum dicitur nuptiale, id est uestem spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
rdantiqum : ds apud quc̃ cunta futura iã facta sunt & qui omnium est pres¬
us suturo rũ ad eius de presentia đi precurrit aduena & per uerbum suum
esas nem sumpsit ꝙ uir gino reditum filii unioris anticipit: & ꝓcurrens
incubiat super collumipsius. Anteuenit a t̃ ras quailledomũ confessioniso¬
icubuit suꝑcollo ipsius. Ide corpus supsit humanũ : & sicuti suꝑpectus lohu
reuibuit qui secretor ũ eius effectu sest parti cepsita & iugum suuit leue idest m¬
tor suorum facilia prȩcepta ex gratia magisquam ex merito super uimiorom filiu
lo cauite osculatis est cũ Iuxta illud quodincantia canticoꝵ et clesia despons
catur aduentu: Osculeturme abos culo orissui Nolo mihi dicet̃ iper morsen
ꝑ ꝓphetas loquatur ipsemeum copus a d sumat ipsemeosciletur in caran¬

Expanded text:
diret antiquum, deus, apud quem cuncta futura iam facta sunt et qui omnium est praesdiret antiquum, deus, apud quem cuncta futura iam facta sunt et qui omnium est praescius futurorum, ad eius praecurrit aduentum et per uerbum suum, quod carnem sumpsit ex uirgine, reditum filii iunioris anticipat. Et procurrens incubuit super collum ipsius. ante uenit ad terras, quam ille domum confessioniscubuit super collum ipsius, id est corpus sumpsit humanum, et, sicuti super pectus Iohannes recubuit, qui secretorum eius effectus est particeps, ita et iugum suum leue, id est mandatorum suorum facilia praecepta, ex gratia magis quam ex merito super iuniorem filium conlocauit. Et osculatus est eum iuxta illud, quod in Cantico Canticorum ecclesia de sponsi precatur aduentu: osculetur me ab osculis oris sui, nolo mihi,\' dicens, per Moysen, nolo per prophetas loquatur; ipse meum corpus adsumat, ipse me osculetur in carn
Abbreviated transcription (Latin):
sistantes ꝓpb&a in domo dñi cohortatur : & dicã illi : Pat̾ peccaui in carlum & coramte:
in nonsum dignus uocari filiustuus ꝓeccauerat in carlũ quiherus alẽ cuelestẽ relique
matrẽ. Pec cauerat coram patre : qui conditore deserto fuerat ligna ueneratis
inerat dignus uocari filius đi quiseruus ee maluerat idolorũ : Onnis enimquipecca
ficit dediabolo patre natis ẽ : fac me sicut unũ demercennari istius : Facme inquit
uẽ unũ ex uidȩ is quite obp̃sentiũ tantũ rerum ꝓmissauenerantur: Recipefiliũ peni¬
enimus ad patrem quanco a porcorũ recedimus pastione : Secundũ illu d statimut con¬
usingemueris siluus eris : Cumq: adhuc longe ess& : Vi dit eum patercius & misc¬
cordia motrs est: Ante quã dignis operibus & uera pae nitencia ad patremre¬

Expanded text:
domini stantes propheta in domo domini cohortatur. Et dicam illi: pater, peccaui in caelum et coram te; domini stantes propheta in domo domini cohortatur. Et dicam illi: pater, peccaui in caelum et coram te; iam non sum dignus uocari filius tuus. peccauerat in caelum, qui Hierusalem caelestem reliquerat matrem; peccauerat coram patre, qui conditore deserto fuerat ligna ueneratus; non erat dignus uocari filius dei, qui seruus esse maluerat idolorum. omnis enim, qui peccatum facit, de diabolo patre natus est. Fac me sicut unum ex mercennariis tuis. fac me, inquit, \'sicut unum ex Iudaeis, qui te ob praesentium tantum rerum promissa uenerantur. recipe filium paeni patrem suum. uenimus ad patrem, quando a porcorum recedimus pastione, secundum illud: statim ut conuersus ingemueris, saluus eris. Cumque adhuc longe esset, uidit eum pater eius et misericordia motus est. antequam dignis operibus et uera paenitentia ad patrem re
Abbreviated transcription (Latin):
ut adõ terre nefelicitatis & lon geuitae p̃mium consequantur qui aũt ista desiderat me¬
itn conpellitur ad obsequium p̃ceptorũ ne eorum preuaricatione quaeius sunt careat con¬
ntis Porro ubi m&us est non est dilectio Perfect a quippedilectio foras mittittimorem
unquidi ligit non ido imperata custodit que aut timore potnarũ aut pmi auiditate
moellitur : sea quia ho c psum quod ađo iub&ur ẽ optimum: sensus itaque i: se est quan
ruidaeis obp̃sencia Tantũ bona adi obsequio non recedunt. Eego aegestate con¬
cor surgens ibo ad patre meum Pulchre ait surgens patre quippe absente non ste¬
rat. Pecatorũ iacere iustorũ stare ẽ : Ad morsen dr̃ Tuue rohic sta mecum Et inc¬
slmo Ecconunc benedicitednm om̃s seruidñi Quistatis indomodñi adbe nedictionem

Expanded text:
ut a deo terrenae fertilitatis et longae uitae praemium consequantur. qui autem ista desiderat, meut a deo terrenae fertilitatis et longae uitae praemium consequantur. qui autem ista desiderat, metu conpellitur ad obsequium praeceptorum, ne eorum praeuaricatione, quae iussa sunt, careat concupitis. porro, ubi metus estnon est dilectio. perfecta quippe dilectio foras mittit timorem. nam qui diligit, non ideo imperata custodit, quia aut timore poenarum aut praemii auiditate conpellitur, sed quia hoc ipsum, quod a deo iubetur, est optimum. sensus itaque iste est: cquanti ex Iudaeis ob praesentia tantum bona a dei obsequio non recedunt, et ego egestate conficior Surgens ibo ad patrem meum. pulchre ait \'surgens\'; patre quippe absente non steterat. peccatorum iacere, stare iustorum est. ad Moysen dicitur: tu uero hic sta mecum; et innc benedicite dominum, omnes serui domini, qui statis in domo domini, ad benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
& peribit quiinfirmuse. Intua scientia frater prepter quem xp̃s mortuus est non ne
abiund&ur subalus uerb̵ dicere nelegas phnloso phos oratores po&as nemeorum lecte
quiescas nec nobis blandiamur siineis quȩ sunt scripta non credimꝰ : cũ aliorũ con¬
entia uulnepetur & pitemur probire quȩ dum legimus non reprobamꝰ: Alioquin
uleerit ut ex aestime mus apł̃meius quiues cebatur inidolio conscientiam conꝓbas se ecũ
uersium uerba canere : tenere uergilium : beid qđ inpueris nec essitatis esł crimen inse
Acere uoluntatis : Cauenduigitur nscaptiuam uelimus habere uxorem ne in idolio
cumbamus autsicerte fuerimusius amore decepti mundemus eam &omnessor diumẽr¬
marii patris mei abundant panibus. Ego aũt hic fame pereo: Nerconnarios secundũ
ium intellectum eos anima duertimus exiudacis quiob p̃sentia tantũ bona legis precep
custodiunt hi iusti sunt & misericordes non obipsam iusticiam & obipsẽ misencordiȩbonõ

Expanded text:
tuus est? nonne tibi uidetur sub aliis uerbis dicere, ne legas philosophos, oratores, poetas, ne in eorum lectione quiescas? nec nobis blandiamur, si his, quae sunt scripta, non credimus, cum aliorum conscientia uulneretur et putemur probare, quae, dum legimus, non reprobamus. alioquin quale erit, ut aestimemus apostolum eius, qui uescebatur in idolio, scientiam conprobasse et eum uersuum uerba cantare, tenere Vergilium et id, quod in pueris necessitatis est, crimen in se facere uoluntatis. cauendum igitur, ne captiuam habere uelimus uxorem, ne in idolio recumbamus; aut, si certe fuerimus eius amore decepti, mundemus eam et omni sordium horcennarii patris mei abundant pane, ego autem hic fame pereo! mercennarios secundum alium intellectum eos aduertimus ex Iudaeis, qui ob praesentia tantum bona legis praecepta custodiunt, id est iusti sunt et misericordes, non ob ipsam iustitiam et ob ipsum misericordiae bonum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
÷ditoris amiserat : Tuc signaculũ similitudinis : & corona decoris indelitiis pane
dinatus es : Esaias quoq deho signaculo loquitur : Tunc manifesti eruntȩ
signantur: hoc signaculũ imanũ datur quando epera iustitiae scriptura
ficat ut bi factumest uerbũ dñi inmanuagger ꝓphae tadhuerł: Or nauitte
ornamento & in positibi armillas circamanustuas : Pursum adeumiꝰ qume
ipodere alius locisignaculidemonstratur. Portransimediã bicru sile & dise¬
culu m frontib uirorũ gemetitiã & dolontiũ i nomimib im quitatib quȩ furt in medioo

Expanded text:
imilitudinem conditoris amiserat: tu es resignaeulum similitudinis et corona decoris, in deliciis paradisi dei natus es. Esaias quoque de hoc signaculo loquitur: tunc manifesti erunt, qui signantur. hoc signaculum in manu datur, quando opera iustitiae scriptura significat, ut ibi: factum est uerbum domini in manu Aggei prophetae; et ad Hieornamento et inposui tibi armillas circa manus tuas. rursum ad eum uirum, qui indutus est podere, alius locus signaculi demonstratur: pęrtransi mediam Hierusalem et da signum in frontibus uirorum gementium et dolentium in omnibus iniquitatibus, quae fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
pos s̃ eniuideri &ia laudib: diee officiosa mendacia ut a p̃homines pigriores dla¬
tio eius ardescat : Atqr itanus qua certaerit in scis litteris caste ueritatis actorta
Nonne adtendimꝰ eundẽ apłm cumingenti cura ueritatis commendande dicere¬

Expanded text:
possunt enim uideri etiam de laudibus dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilecpossunt enim uideri etiam de laudibus dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio eius ardescat. atque ita nusquam certa erit in sanctis libris castae ueritatis auctoritas. nonne adtendimus eundem apostolum cum ingenti cura commendandae uer
Abbreviated transcription (Latin):
scriptorescarũ scripturarum mentiri oportuerit. Immou̾non alia sed nulla qst
est: Ad missa enim semol intantum auctoritatis fastigium officioso aliqͦmendu
nulla illorũ librorum particula remanebit quae non ut cuiq: uidebit᷑ uel ad mores di¬
ficił uel adfidem in crodibilis eadem ꝑniciosissima regula uel ad mentientis a uotos
gans dicer&. Situcum sisiuda eus gentilit̃ &ñiudaiceuiuis quem ad modum cogis
gentes iudaitare : &recte illiuidebat᷑ p&rusfecis se quem ñ recte fecisse & dixit
& scripsit ut qͣsi animꝰ tumultuantium delinir&̃ qui res pondebimus cumex surrae¬
rint ꝑuersi homines ꝓlibontes nuptias quos futuros ipseprȩnunciauit: Adixeri
totum illud qđ idem apł dematrimoniorum iure firmando locut᷑ est ꝓpt̃ homines qe
rit sed ut illorum placaret᷑ aduersitas : Non enim opus est multa commemora

Expanded text:
scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris gans diceret: si tu, cum sis Iudaeus, gentiliter et non Iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? et \'recte illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deleniret, quid respondebimus, cum exsurrexerint peruersi homines prohibentes nuptias, quos futuros ipse praenuntiauit, et dixerint totum illud, quod idem apostolus de matrimoniorum icet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adversitas? Non enim opu
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim obscura sunt : te quoq: in illis falli posse creditur simanifesta : illos inas
falli potuis se non creditur: Huius igit sei protua caritate ex positis causis
certum me facias obsecsuuerim : Legi &iam quȩdam scripta quactua diceret
inepistolas apłi pauli quarum adga lathas cumenodare uellis : Venit in manꝰ locusili
quo apłs p&rus aperniciosa simulatione reuocar& : Dic tumq ibi pat rocinium ma¬
dacii susceptum ẽe uel ateta liuiro uela quopiam sialius illa scripsit fateor ñ med¬
ocrit̃ doleo donecrefellantꝰ si forte sefelli poss ea quae memouent: mihi en uid& exi¬
tiosissime credi aliqđ in sc̃is libris habere mendacium : Idẽ eos homines ꝑ quos nobs
illa scriptura ministrataẽ. atq conscripta aliquid in libris suis fuis sementitos
Alia quippe quaestio .e. sit nealiquando mentiri uiriboni & alia quȩstio est ut rum

Expanded text:
Si enim obscura sunt, te quoque in eis falli posse crSi enim obscura sunt, te quoque in eis falli posse crfalli potuisse non creditur. huius igitur rei pro tua caritate expositis causis certum me facias obsecrauerim. Legi etiam quaedam scripta, quae tua dicerentur, in epistulas apostoli Pauli, quarum ad Galatas cum enodare uelles, uenit in manus locus ille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione reuocatur. ibi patrocinium mendacii susceptum esse uel abs te, tali uiro, uel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur — si forte refelli possunt — ea, quae me mouent. mihi enim uidetur exitiosissime credi aliquod in libris sanctis esse mendacium, id est eos homines, per quos nobis illa scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
non medio criterministrare dignat᷑. Petimus ergo & nob̵ cũ petit Omnis
asncandrum ec cłcarustudiosa societas ut inter pretandis eorũ libris quige¬
cesenituras nr̃as ꝙ. optime tracta uerunt cram atq: operam inpender
nongil ueris: pot ÷ enĩ efficere ut nos qeoq: habeamꝰ illã stales uiros & unum
cotissimum que tulibentius intuis lit terissonass. De ũ tendis aũt in lingã
ltina scis litteris canonicis: labonretenollem: Nisi eomͦ quo iob int̃pretatus
coritas in t̃pretationum dist& appaseat : Sutis aut neque omisurisi a uͥqđ
ad huchebraicis litteris & exemplarib: inuenit᷑ qđ tot int̃ pieto: ile is¬
inguae peritissimos fugerit. Omitto eni Lxx: De quorũ ł con lis uł ma
sententiamnisi qđ eis preminentẽ di ccoritatem in hoc munei sinexon
tulas mordacius ut fert᷑ tenerens: Nonsolum aũt nese non consi¬

Expanded text:
non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem nisi eo modo, quo Iob interpretatus toritas, interpretationem distet, appareat. satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraeis . elinguae peritissimos fugerit. Omitto hic LXX, de quorum vel consilio velsententiam, nisi quod de his praeeminentem auctoritatem in hoc munere sine coregulas mordacius ut fertur tenerent, non solum inter se non con
Abbreviated transcription (Latin):
nunc p̃s tunc uͦ iã epis copatudignus fr̃ alapius uidit : Remeansq ameuisus
reditum cumte ille ibiuide bat: Egouidebam sedoculis eius : Non eñi animomeatq
lum sedcorpore duos qui nouerit dixeret : cuncordia dũtaxat & familiaritate
fidissima ñ meritis quib ille antecellit : Quiaer gome primitꝰ communione sp̃s
Quomunum nitim̃ : Deinde illius exore iã dligis nequaꝙ in pudent̃ qͣ sia liquis
motꝰ comendo germanitatitue fratrem ꝓfuturum quem nostrisconatibus
Pande adiutoriotuo uere ꝓfuturum speramus misi forte qđ talis est ut ipsetibi ꝑ eum
hã cominendatior quam ille ꝑme actenus fortasse scribere debueramut si ẽe
udlem epistolarum solenium more conten tꝰ: Sed scat & animus inloque los
a sutilitates auiatica quaedam demonst ratiaitineris. &iã ꝑtuam caritate

Expanded text:
copus, tunc uero iam episcopatu dignus frater Alypius uidit remeansque a me uisuscopus, tunc uero iam episcopatu dignus frater Alypius uidit remeansque a me uisussam et ante reditum, cum te ille ibi uidebat, ego uidebam, sed oculis eius. non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dumtaxat et familiaritate fidissima, non meritis, quibus ille antecellit. quia ergo me primitus communione spiritus, quo in unum nitimur, deinde illius ex ore iam diligis, nequaquam inpudenter quasi aliquis ignotus commendo germanitati tuae fratrem Profuturum, quem nostris conatibus, deinde adiutorio tuo uere profuturum speramus; nisi forte, quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior, quam ille per me. hactenus fortasse scribere debuerim, si esse uellem epistularum sollemnium more contentus; sed scatet animus in loquelas tas utilitates et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam per tuam caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
inte gra salute sola fama uexat᷑ : Qđ aut malum ꝑ petrat᷑ hostis estintõ
&iã simllius in micilo qͣcitate aut lite uulget᷑ : qua ꝓpt̃ quis prudenti um ñuide
uiã tuquam tolerabilit̃ feras amicissimi quanđã & familia rissimi in credibls
nunc inimicitias consolante conscientia & quem admodum ł qđ iactita tudẽ
aquib: dam forsitan credit᷑ : In si nistris armis deputes qͥb: nonminus qua datrs
contra dablum dimica t᷑ : Verum ta men illum maluerĩ aliquõ mͦ miti or ẽ quãt
isto modo armatiorem : hoc magnum & triste miraculũ est examicitus talibus ad
hnas inimicitias ꝑuenisse : laetum erit & multo maius ex inimicitiis talib: ad pri¬
tiondño iberalis : Quã ꝙ egoꝓcupiam omin notenos setamen &iguum qui dam
tuminus ab opresentia iuidelic& corporis ꝗ ipse &iã postea qua intebeatis sim¬

Expanded text:
integra salute sola fama uexatur. quod autem malum perpetratur, hostis est intimus, integra salute sola fama uexatur. quod autem malum perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite uulgetur. quapropter quis prudentium non uideat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias consolante conscientia et quem ad modum, uel quod iactitat uel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur? uerum tamen illum maluerim aliquo modo mitiorem quam te isto modo armatiorem. hoc magnum et triste miraculum est ex amicitiis talibus ad has inimicitias peruenisse. laetum erit et multo maius ei inimicitiis talibus ad pritio liberalis. Quanquam ergo percupiam omnino te nosse, tamen exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam videlicet corporis:
Abbreviated transcription (Latin):
te crastinũ illud humanue fragilitatis incertum : De quo superius gemui. On¬
nino formido : Cũ enim hominẽ xp̃iana caritate flagrantem: At que mͥ fideto
amicum factum essesentio. Quic qđ ei consiliorum eneorũ cogitationũq cominit̃o
Non homini cõmitto sedilli in quoma n& ut alissit : Bsenim carita sest & quimar
manes fecerat gaudium : Verumtamen ex amico intimo factꝰ in imicus quaeratsi
potius qđ fingat astutꝰ non inueniat qđ ꝓdat iratus: Haut̃ unusquisq. facileas¬
sequit᷑ ñ occultando qđ fecerit sed ñ faciendo qđ occulta reuelit : Qđ mi sericorde
dĩbonis pusq: cocedit : Vt int̃ amicos quomͦ lib& futuros liberi securique uer sint
aliena peccata sibi cõmissa ñ ꝓdant: quae ꝓditiment ipsinulla cõmittant
Cum enĩ falsum quiꝰdam amale dicof ingit᷑ aut omnino ñ credit᷑ Autcerte

Expanded text:
te crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius gemui, omte crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius gemui, omnino formido. cum enim hominem Christiana caritate flagrantem eaque mihi fidelem amicum factam esse sentio, quicquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo, sed illi, in quo manet, ut talis sit. deus enim caritas est et, qui manepotius quod fingat astutus; non inveniat quod prodat iratus. HOC AUTEM unusquisque facile assequitur, non occultando quod fecerit, sed non faciendo quod occultari al. occultaredei bonis piisque concedit, ut inter inimicos quoslibet futuros liberi securique uersentur, aliena peccata sibi commissa non prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla committant. cum enim falsum quid a maledico fingitur, aut omnino non creditur aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
bo nonoffendit : Hicꝑ fectꝰ st uir : Sedplane indimisericordia puto mepos se
facile abste peter ueniam: Si qđ offendi qđ mꝰ aperire debes ut cumte audierolur¬
ris fratremtuum : Neque enun qr hoc ꝓpter longin qui tatem t̃nirum non potes
facest interme &te. Exopterea debes sinere er sureme prorsus qđ ad ipsis
tua cumte in dignatum serd m hi laliud quã ueniam dep̃cabor: Net omnino arbi¬
traborte succensese potuis senisi aut hoc dicerem qđ non debui aut non sicd iat
ut debui : Quia nec miror minꝰ nosscire inuicem qua m scim᷑ a coniunctis sinis & fir¬
larissimis nr̃is in quorp ego caritatem faceor Facileme totũ ꝓicio p̃sertim
fatigatum scandalis sđ. & in easine ulla sollicitudine requies quo : Dm̃ quippel
ẽẽsentio in quem mesecurus picio & oͦsetorus requiesco : Nec in hac measeara¬

Expanded text:
uerbo non offendit, hic perfectus est uir. sed plane in dei misericordia puto me posse uerbo non offendit, hic perfectus est uir. sed plane in dei misericordia puto me posse facile abs te petere ueniam, si quid offendi. quod mihi aperire debes, ut, cum te audiero, lucreris fratrem tuum. neque enim, quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. prorsus quod ad ipsensionem tuam, cum te indignatum sensero, nihil aliud quam ueniam deprecabor. Nec omnino arbitror te suscensere potuisse, nisi aut hoc dicerem, ut debui, quia nec miror minus nos scire inuicem, quam scimur a coniunctissimis et familiarissimis nostris. in quorum ego caritatem, fateor, facile me totum proicio praesertim fatigatum scandalis saeculi et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. deum quippe illic esse sentio, in quem me securus proicio et in quo securas requiesco. nec in hac mea securita
Abbreviated transcription (Latin):
sum quȩdam ad meepistolatua legerem tuȩ indignationis indicia ñtamilla leentol
b& di boue lasso ubimihi hilarit̃ iocari quã iracunde minariuisus es quam illudqđ
seriote scripsisse appar& : Vnde supra locutus sum plus fortasse quãi debui s& nomplus qua
timui : Vbi &iste ne forte laesus iuste ex postulare : rogote si fieri potest ut int̃nisꝗ
ramus & disseramus ali quit quosine a maritudinis discordia corda nr̃a pascant᷑fit
Si aũt non possumus dicere quidm emendandum indeat᷑ in scriptistuis nec tum mes
nisi corisuispicione inuidiae aut laesione a micioie : Qu es cam ab his & nostreuita
salutiq parcamus : Minus certe ad sequat᷑ illa quȩ inflat: Dumno sfendat᷑ illaq
iedificat : Eomelonge eẽ sentio abilla ꝑfatione deq̃ scriptum est: Siquis mo

Expanded text:
cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es. quam illud, quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra locutus sum plus fortasse, quam debui, sed non plus, quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus iuste expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur fiat. si autem non possum dicere, quid mihi emendandum uideatur in scriptis tuis nec tu in meis nisi cum suspicione inuidiae aut laesione amicitiae, quiescamus ab his et nostrae uitae salutique parcamus. minus certe adsequatur illa, quae inflat, dum non offendatur illa, quae aedificat. ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in
Abbreviated transcription (Latin):
ris simi mella scriptura rums antar̃ uparit lamberetis. S
cudinis inrepsis seꝑnitiẽ quandontibi ñ cuiuis homini formidand Cumeo tempore
pabiectisia sarcus siecularibia expedi ⁊ dnm sequel amini: & eatra uiue cis simul
nqua dñs humanis pedib. ambulans: Pacemeã inqt do uoł pacemmea relinquouo
uiris ꝓ̧tate maturis & in eloquio dñi habitantib: uob accederepotuit : uere temtatio
uita humana suꝑ t̃ram: Heumꝰ quiuos alicubi simul inuenire ñ possum: Forte utio¬
or ut doleo uetimeo ꝓqdere ad pedes uros. flerẽ quantũ ualerem : rogarem quantũ
amarem. Nunc unum quemq: ur̃m prose ipsonunc utrumq: ꝓ alt̃ utro & proaisac
uantes delere ñ poteritis quint̃ concordare nolitis. autq̃: cordes legeretimeatis ne
terum litigetis : Verũ dico caritatitue nihil me magis quã hoc exemplumtremuis sẽ

Expanded text:
t familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tat familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrepsisse perniciem quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: Pacem meam, inquit, do uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor. ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem. quantum ualerem, rogarem, quantum amarem, nunc unumquemque uestrum pro se ipso nunc utrumque pro alterutro et pro aliis ac rdantes delere non poteritis, concordare nolitis aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. Verum dico caritati tuae nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
scientiua qͣlis futurus sit̃ si estinscis &beatis angelis quom̃ fuerit beatus diabolu faliqr¬
docum adhuc angelus bonus e&̃ sciens futurã iniquita tem suam & sempit nũ sip¬
plicium : Omni no ñuidio : dequare sita men eam nosseopus esti uellemꝰ a udiro qunidsent tas
uide quid faciaterre acmaria quac nos tempor alit̃ dirimuns. St haec opistotonita quã
quimuolum quanta possum tollerantia sustinemus. Vnde terro adilla oerbuco stole
ie dulcis sima scique desiderii plenissima a ea faciouicis si mea : Utina mmertramiu
imolexus tuos & conlatione mutua uel do cerem aliqͥ uddis cẽtemꝰ Sitame muec ullo modo
x parte confolor : Ibirursus acerrimi doloris stimulis fodior: Dum cogico int̃ uos
ouib ds̃ hoc ipsum quo utq nrm obtabit largum ꝓlixũq: concesserat . ut c̃iunctis simi

Expanded text:
scientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, quomodo fuerit diabolus beatus aliquscientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, quomodo fuerit diabolus beatus aliquando, cum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam et sempiternum supplicium, omnino non uideo. ae qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam quam uolumus, quanta possumus tolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: \'Utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus, si tamen esse ullo modo ex parte consolor, ibi rursus acerrimis doloris stimulis fodior, dum cogito inter uos, quibus deus hoc ipsum, quod uterque nostrum optauit, largum prolixumque concesserat, ut coniunctissimi e
Abbreviated transcription (Latin):
Quid deme illa facerenꝰ quae inte ille scripsit̃ sunmanus forte uenis sens
Vie mundo abscandalis : Eice fit : Ecceprorsus impletur qđ ueritas dit
Qn abun dabit iniquitas rofrigefet caritas multorum : Que eni fibiiã fida pa¬
cora tuto ore fundant̃ in cuius sensus totoseproiciat secura dilcttio : Quisden
amicus non formide tur qua si futurus inimicus: Si potuit int̃ hie ronimun
erifinum hoc qđ plangimus exoriri : Omisera &miseranda conditio: Omfidu
inuoluntatib: amicorum scientia presentium : ubinulla est p̃sentia futurotũ
Sed quid hoc alter: de altero gomendum putem : Quando nec ipse quidem sibi horo ÷
nocus inposterum: Nouitonim ut cumque uix fortenc̃ qͣ lis sic qualisa ũt poste a sit
fucurus gnorat : Haeopor ronotantum scientia qualis quis que sit uorum &iã pre¬

Expanded text:
quid de me illa facerent, quae in te ille scripsit, si in manus meas forte venissent? quid de me illa facerent, quae in te ille scripsit, si in manus meas forte venissent? Vae mundo ab scandalis . Ecce fit, ecce prorsus impletur quod veritas ait, quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum V hoc, quod plangimus, exoriri? o misera et miseranda condicio, 1 o infida in uoluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla I est praescientia futurorum! sed quid hoc alteri de altero gemendum W putem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? nouit enim utcumque — uix forte —, nunc qualis sit; qualis autem postea sit futurus, ignorat. Haec porro non tantum scientia, qualis quisque sit, uerum etiam prae
Abbreviated transcription (Latin):
nõ filiorum erudiendum nob ad temittere cogito: Si&ia dehacr¬
rit : Quantum in ẽe tibiuideo : &si quidin hacre ab eo facultatis : Vt cumq inpe¬
dopopulodi : Vacare aut̃ studis diligentius : Quã populia uribus instruendis ꝓpte
et desiasticas occupationes omnino ñ possum : Nescio quȩ scripta maledic a super
tuo nomine ada fricã ꝑuenerunt : Accepimtamen qđ dignat es mittere aillis
respondens maledictis: quo ꝑlecto fateor multum doluiint̃ tã caras familiaresq
ꝑsonas cunctis peneec desus notissime amicitiȩ uinculo copulatas: tantum malũ
extitis se discordiae : &tuqͥdem qͣantum tibi modereris quantumq tenea sacu¬
leos in dignationis tuae nereddasmale dictum ꝓmaledicto : Sati sintuis lite¬
fisemun& : Verũtamen eas ipsacũ legis sem c̃tabui dolore & obriguit imore:

Expanded text:
in domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito; si etiam de hacin domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito; si etiam de hacerit, quantum inesse tibi video. Et si quid in hac re habeo facultatis, utcumque impendo populo Dei. Vacare autem studiis diligentius, quam quae populi audiunt instruendi, propter Ecclesiasticas occupationes omnino non possum. 6. « Nescio quae scripta maledica super tuo nomine ad Africam pervenerunt. Accepimus tamen quod dignatus es mittere, illis respondens maledictis. Quo perlecto, fateor multum dolui, inter tam caras familiaresque personas, cunctis pene Ecclesiis notissimo amicitiae vinculo copulatas, tantum malum exstitisse discordiae. Et tu quidem quantum tibi modereris, quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto satis in tuis litteris eminet. Verumtamen si eas ipsas cum legissem, contabui dolore, et obrigui timore;
Abbreviated transcription (Latin):
dominica fructuo solabore desudaf : Ecce sumosi quid ꝑperã dixi fortius figepedem
onmihi ẽe deb& molestũ pondus a&atistuȩ. Dum mͦ conterat᷑ pale aculpȩnseie
Fromd illud q̃d inextremo epis tolȩ tuȩ posuisti : Cu magno de sideru suspirio uellegus
nr̃a conloquialittȩrȩ possent eẽ crebriores : No uͦ tant olocorũ int̃ uallo absumus
a sen sib nr̃is ut de illis uerb apłi ad galathas : Iuue nemme adtuã scitatem scripsis e
meminerĩ & ecceĩa senex ñ dumrescripta meruer̃i : faciliusq: adte exen¬
plaria epistolȩ meae ꝑuenerint . nestto qͣ occusione p̃ueng ente quamipsa epistob
mecurante : homo enĩ qui eã tuncuceperat nec ate ꝑtulit nec ad meretulit : Tantȩ
enimmͥ inlitteristuis quȩ in manus nras uenire potuer̃ apparent res: ut nihilstudicuo
meorũ mallẽ si possem quã inerere laterituo : Qđ ego qr nompos sualiquẽ ñrorum

Expanded text:
dominica fructuoso labore desudans, ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige pedem. dominica fructuoso labore desudans, ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige pedem. non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dum conteratur palea culpae meae. Proinde illud, quod isceri nostra conloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanto locorum mterualio absumus a sensibus nostris, ut de illis uerbis apostoli ad Galatas iuuenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim et ecce iam senex nondum rescripta meruerim faciliusque ad te exemplaria epistulae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante. homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus nostras uenire potuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. quod ego quia non possum, aliquem nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
ero ut si tȩlȩ sidimicta s. mihi . Nec incucis selȩden domalom promalonio ureddas :
Ledesenim simihi tacueris errorẽmeũ quem forte in ueneris indictis meis:
Namsiea in mere peehendis quȩ repre hendenda non sunt tepotius lȩ dis
quamme : Q đ absit amoribus & sco ꝓ posito tuo ũ hoc facias: Potestenim fien
utt ibiuideat᷑ aliud quam ueritas hab&. Dum tamen aliut abste non fiat: quã caritas
bab& : Nam & ego amicissimã reprehensi onemtuam sitranquilius accepero ñ dod¬
melius cumor capitis dol& cumcura t᷑ : Namdum ei pacit᷑ nonsanatur hoc enim q̃đ
acute ui dit quidixit : Vtiliores eẽ plerũq: inimicos iurgantes qua mamico sobiur po
mauentes : illienim dũ rixant᷑ dicunt aliquando uera quȩ corrigamꝰ : Isti aut̃ mint̃
qua moport& &x hibentiustitiȩ liberta t̃e : duma micitiȩ timen exas pera redulce d inen
Qua propt̃ & sibos uttͥ uideris lassus seneo tute forte corporis ñuigore animita meninar:

Expanded text:
esi te, dimittas mihi, nec me vicissim laedendo malum pro malo reddas. Laedes autem me, si mihi tacueris errorem meum, quem forte inveneris in factis vel dictis meis. Nam si ea in me reprehenderis quae reprehendenda non sunt, te laedis magis quam me: quod absit a moribus et sancto proposito tuo, ut hoc faciut tibi videatur aliud, quam veritas habet, dum tamen aliud, abs te non fiat, quam caritas habet. Nam et ego amicissimam reprehensionem tuam gratissime accipiam, melius tumor capitis dolet, dum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuentes; illi enim dum rixantur, dicunt aliquando uera, quae corrigamus, isti autem minorem, quam oportet, exhibent iustitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. quapropter, etsi bos, ut tibi uideris, lassus senectute forte corporis, non uigore animi tamen in area
Abbreviated transcription (Latin):
lito poratus Vb aurata laque ana: Vdidomus miserorium parnis aedamnatarum lala
pretiosios in ambulo : e qua simundo quicquam pos seesscornatius terta sua magise¬
lit as picere quam caelum: bablem ecce in hocparuoterta foramine caelorumu
ditormatus ent hic in uolutus pannis : hicuisus a pastoribus hi. demonstratis ue¬

Expanded text:
latae porticus? ubi aurata laquearia? ubi domus miserorum poenis et damnatorum laborlatae porticus? ubi aurata laquearia? ubi domus miserorum poenis et damnatorum laborpretiosius inambulet et, quasi mundo quicquam possit esse ornatius, tecta sua magis uelit aspicere quam caelum? ecce in hoc paruo terrae foramine caelorum conditor natus est. hic inuolutus pannis, hic uisus a pastoribus, hic demonstratus