comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne tibi factam in uiriã suspiceris.
Nescio quomodo homo acutus ꝙ̃
prudens ad has ineptias deuolua-¬
ris: ut dum stultos lectores putas.
te stultum esse demonstres.
ost egregiam argumentationẽ.
ponis in clausula. Absit hoc a
scĩs uiris. De ur̃a scola solent ista
ꝓcedere. Uos nobis pacem ꝑficiscen¬
tib dedistis. & a tergo iacula uene-¬
nis armata iecistis. Et in hoc eadẽ
prudentia immo declamatione di-¬
sertus eẽ uoliuisti.
acem dedimus. non heresim susce-¬
pimus. Iunximus dextras. abeuntes
ꝑsecuti sumus: ut uos essetis catho¬
lici. non ut nos essemus heretici. yo-¬
lo tamen scire quȩ sint illa iacula
uenenata. quȩ post tergum ur̃m noᷤᷤ
iecisse conquereris. Uincentius.
rum uincentius multo tempore
ante uos Romam uenit: paulini¬
anus & eusebius post annũ urẽ
nauigationis ꝓfecti sunt:. Rufinus
in causa claudii post biennium
missus: om̃s uel ꝓre familiari uel
umquid nosse potuimus quod in¬

Expanded text:
ne tibi factam injuriam suspiceris. ne tibi factam injuriam suspiceris. Nescio quomodo acutus et prudens ad has ineptias devolvaris, ut dum stultos lectores putas, te stultum esse demonstres. Post egregiam argumentationem, ponis in clausula: « Absit hoc a viris sanctis. De vestra schola solent ista 554 procedere. Vos nobis pacem proficiscentibus dedistis, et a tergo jacula venenis armata jecistis. » Et in hac eadem prudentia, immo declamatione disertus esse voluisti. Pacem dedimus, non haeresim suscepimus. Junximus dexteras: abeuntes prosecuti sumus, ut vos essetis catholici, non ut nos essemus haeretici. Volo tamen scire, quae sint ista jacula venenata, quae post tergum vestrum nos jecisse conquereris. Vincentius, rum Vincentius multo tempore ante vos Romam venit: Paulinianus et Eusebius post annum vestrae navigationis profecti sunt: Rufinus in causa Claudii post biennium missus: omnes, vel pro re familiari, vel Numquid nosse potuimus, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
innocente & absente scribere non po
la conferenda sunt: ut ostendat᷑ ore
quidem ꝙ osculo pacem dedisse ma-¬
la autẽ & dolum in suo corde seruasse.
Sic enĩ argumentaris: ꝙ hȩc sunt
uerba defensionis TUs.
ꝑsius esse aduersum te epłam & or¬
bis agnoscit: ꝙ autenthica in manꝰ
tuas uenisse conuincimꝰ. Et miror
quo pudore imo qua impuden¬
tia neges: quod uerum ẽẽ non am-¬
bigis. Ergo pollutus erit epipha¬
nius. qui tibi pacem dedit: ꝙ ma-¬
la in suo corde seruauit: Cur non
illud uerius sit. quod te primum
monuerit. quod uoluerit emen¬
dare. & ad rectum iter Reducere.
ut iudȩ osculum non refutaret. ut
ꝓditorem fidei frangeret patientia:
& postquã se intellexit casso labore
sudare nec pardum mutare uarie-¬
tates. nec ȩthiopem pellem suam:
quod mente conceperat litteris in
ale quid & contra papã Idicasse:¬
anastasium disputas: ut quia si¬
ricii ep̃i habes epłam: iste contra
te scribere non potuerit. Uereor

Expanded text:
innocente et absente scribere non potinnocente et absente scribere non potla conferenda sunt, « ut ostendatur ore quidem et osculo pacem dedisse, mala autem et dolum in suo corde servasse. » Sic enim argumentaris, et haec sunt verba defensionis tuae. Ipsius esse adversum te epistolam, et orbis agnoscit, et authenticam in manus tuas venisse convincimus: et miror quo pudore, immo qua impudentia neges, quod verum esse non ambigis? Ergo pollutus erit Epiphanius, qui tibi pacem dedit, et in suo corde dolum servavit. Cur non illud verius sit, quod te primum monuerit? quod voluerit emendare, et ad rectum iter reducere, ut Judae osculum non refutaret, ut proditorem fidei frangeret patientia; et postquam se intellexit casso sudare labore, nec pardum mutare varietates, nec Aethiopem pellem suam, quod mente conceperat, litteris inale quid et contra papam Anastasium disputas, ut quia Siricii Episcopi habes epistolam, iste contra te scribere non potuerit. Vereor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ om̃s fr̃s qui decum sunt. ꝙ maxi¬
me rufinum prb̃m ab heresi origenis
& aliis heresibus & ꝑditione earum.
Si enim ꝓpter unum uerbũ aut
duo quȩ contraria fidei sunt. mul¬
cȩ hereses abiectȩ sunt ab ȩccłia:
quantomagis hic inter hereticos
habebitur. qui tantas ꝑuersitates
ꝙ tam mala dogmata contra fide
ad inuenit. & dĩ ȩccłiȩ hostis extitit:
ȩc est uiri scĩ de te testificatio. sic
ab eo ornatus. sic laudatus ingrede¬
ris. Ista est epła quam de cubiculo fr̃is
eusebii numinis aureis ꝓduxisti: ut
calumniareris interprȩtẽ. ꝙ me aꝑ-¬
tissimi teneres criminis reum. qua¬
re ꝓhonorabili carissimum transtu¬
lissem. Sed quid ad te qui prudenti
consilio cuncta moderaris. & sic me¬
dius incedis ut si inueneris qui tibi
credant. nec anastasius contra te. nec
epẏphanius scripserint: Nisi ipse epi-¬
stolȩ reclamauerint. & fregerint tuȩ
frontis audaciam: statim uidicium utͥ¬
usq contemnas. & non ad te ꝑtine-¬

Expanded text:
et omnes fratres, qui tecum sunt, et maxime Rufinum presbyterum ab heresi Origenis et aliis heresibus et perditione earum. si enim propter unum uerbum aut duo, quae contraria fidei sunt, multae hereses abiectae sunt ab ecclesia, quanto magis hic inter herehabebitur, qui tantas perversitates, 553 et tam mala dogmata contra fidem adinvenit, Dei Ecclesiae hostis exstitit! » Haec est viri sancti de te testificatio: sic ab eo ornatus, sic laudatus incedis. Ita est epistola, quam de cubiculo fratris Eusebii nummis aureis produxisti, ut calumniareris interpretem, et me apertissimi teneres criminis reum, quare pro honorabili charissimum transtulissem. Sed quid ad te, qui prudenti consilio cuncta moderaris, et sic medius incedis, ut si inveneris qui tibi credant; nec Anastasius contra te, nec Epiphanius scripserint; nisi ipsae epistolae reclamaverint, et fregerint tuae frontis audaciam, statim judicium utriusque contemnas, et non ad te pertine
Abbreviated transcription (Latin):
lionis implodere malui. quam in¬
saniam excantare furibundi. &
unius libri antidotum uenenato
cantare compellar: ꝙ his me ser¬
monibus consolari. Alienati sunt
peccatores a uulua. errauerunt ab
utero. locuti sunt falsa.
N extrema epła scribis manu tua.
opto te pacem diligere. Ad quod
breuiter respondebo. Si pacem de¬
sideras: arma depone. Blandienti
possum ad quiescere: non timeo cõ-¬
minantem. Si inter nos una fides
est: ilico pax sequetu

Expanded text:
lionis implodere: maluique inlionis implodere: maluique insaniam excantare furibundi, et unius libri antidotum venenato cantare compellar, et his me sermonibus consolari: Alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt ab utero. Locuti sunt falsa, n extrema Epistola scribis manu tua: « Opto te pacem diligere. » Ad quod breviter respondebo: Si pacem desideras, arma depone. Blandienti possum acquiescere, non timeo comminantem. Sit inter nos una fides, et illico pax sequetu
Abbreviated transcription (Latin):
contra amicum suum falsum dicit
testimonium. Sicut aues auolant
& passeres. ita maledictum uanum
non suꝑueniet illi. Noli respondere
imprtudenti ad imprudentiã eius.
ne similis ei fias: sed responde stulto
ad stultitiã eius. ne sibi sapiens esse
uideatur. Qui insidiantur amicis
suis: cum uisi fuerint. dicunt quia
ludens feci. Craticula carbonibus. ꝙ
ligna igni: s uir maledicus ad tu¬
multum rixȩ. Si te rogauerit inimi
cus parcens uoce magna: ne consen¬
tias ei. Septem enim nequitiȩ sunt
in amima eius. Grauis ẽ lapis &
uix portabilis harena: sed ira stulti
utroq grauior. Crudelis ẽ indigna¬
tis ꝙ acuta ira: ꝙ zelus impatiens
est. Impius calumniat᷑ pauperes: &
mus est. Totam iram suam ꝓfert in-¬
sipiens: sapiens dispensat in partes.
filius malus gladios dentes habet.¬
& cultros molas: ut confumat infir¬
mos de terra. & pauꝑes ex homini
Is ergo doctus exemplis no Sbꝰ.¬
lui mordere mordentẽ: nec uicẽ ta-¬

Expanded text:
contra amicum suum falsum dicit contra amicum suum falsum dicit testimonium. Sicut aves avolant, et passeres; ita maledictum vanum non superveniet illi. Noli respondere imprudenti ad imprudentiam ejus, ne similis ei fias: sed responde stulto ad stultitiam ejus, ne sibi sapiens esse videatur. Qui insidiatur amicis suis, cum visus fuerit, dicit: Ludens feci. Craticula carbonibus, et ligna igni, et vir maledicus ad tumultum rixae. Si te rogaverit inimicus tuus, parcens voce magna, ne consentias ei: septem enim nequitiae sunt in anima ejus. Gravis est lapis, et vix portabilis arena; sed ira 572 stulti gravior utroque, crudelis est indignatio, et acuta ira et zelus impatiens est. Impius calumniatur pauperes: et mus est. Totam iram suam profert insipiens: sapiens dispensat in partes. Filius malus gladios dentes habet, et cultros molas, ut consumat infirmos de terra, et pauperes ex hominibus . His ergo doctus exemplis, nolui mordere mordentem, nec vicem ta
Abbreviated transcription (Latin):
bona nouit: ꝙ os stultoꝵ ꝓnuntiat
malum. Uir animosus parat rixas.
ꝙ immundꝰ est apud dm̃ om̃is qͥ
exaltat cor suum. Manui manus
inserens iniustus:. non erit impu¬
nitus. Qui diligit uitam parcit
ori suo. Ante contritionẽ prȩcedit
contumelia: & ante ruinam mala
cogitatio. Qui obfirmat oculos
suos cogitat puersa: ꝙ ꝓuocat la¬
biis suis om̃ia mala. Labia stulti
ducunt eum in mala: ꝙ os audax
mortẽ inuocat. Malignus uir:
multa detrimenta patietur. Meli-¬
or est pauper iuistus: qũa diues
mendax. Gloria est uiro qui auer¬
tit se ã maledictis: qui autẽ stultuᷤᷤ
ẽ talibus se obligat. Noli amare
detrahere. ne eradiceris. Suauis est
homini panis mendacii: postea i¬
plebitur os eius calculo. Qui oꝑat᷑
sectatur: & ueniet in laqueos mor¬
tis. In aures stulti noli quicqũa di¬
cere: neforte irrideat sapientes ser¬
mones tuos. Claua & gladius &
sagitta ꝑnitiosa sunt: sic & uir qui

Expanded text:
bona novit, et os stultorum pronunciat bona novit, et os stultorum pronunciat malum. Vir animosus parat rixas: et immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor suum. Manus manui inferens injuste, non erit impunitus. Qui diligit vitam, parcit ori suo. Ante contritionem praecedit contumelia, et ante ruinam mala cogitatio. Qui obfirmat oculos suos, cogitat perversa, et provocat labiis suis omnia mala. Labia stulti ducunt eum in mala, et os audax mortem invocat. Malignus vir multa detrimenta patietur. Melior est pauper justus, quam mendax dives. Gloria est viro, qui avertit se a maledictis: qui autem stultus est, talibus se obligat. Noli amare detrahere, ne eradiceris. Suavis est homini panis mendacii; postea implebitur os ejus calculo. Qui operatsectatur, et veniet in laqueos mortis. In aure stulti noli quidquam dicere, ne forte irrideant sapientes sermones tuos. Clava et gladius et sagitta perniciosa sunt; sic et vir, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quitur aues uolantes. Derelinqͥt
rȩ suȩ fecit errare. Perambulat aui¬
um ac desertum: & congregat ma-¬
nibus suis sterilitatẽ. Os ꝓcacis ap¬
ꝓpinquat contritioni: & qui ꝓfert
maledicta stultissimus ẽ. Anima
benedicta. om̃is simplex: uir ani¬
mosus in honestus ẽ. ꝑ delicta labi¬
orum incidit in laqueum peccator
itinera stultoꝵ recta in conspectu
suo. Stultus eadem die ostendit
iram suam: abhominatio ẽ dño
labia mendacia. Qui custodit os
suum seruat animam suam: ꝙ qͥ
temerarius ẽ labiis terrebit semet¬
ipsum. Malus cum contumelia
agit mala. ꝙ insipiens expandit
malitiam suam. Quęres apud ma-¬
los sapientiam & non inuenies. Su¬
is itineribus saturabitur temerariꝰ.
Sapiens timendo declinat malum:
stultus confidens miscet᷑ ei. Longa¬
nimꝰ uir multus in prudentia ẽ:
pusillanimis ualde imprudens est.
Qui calumniat᷑ pauperẽ. lacessit
factorem eius. Lingua sapientium

Expanded text:
quitur aves volantes. Dereliquit quitur aves volantes. Dereliquit rae suae fecit errare. Perambulat aridum ac desertum, et colligit manibus suis sterilitatem. Os procacis apopiat contritioni; et qui profert maledicta, stultissimus est. Anima benedicta omnis simplex vir: Animosus inhonestus est. Per delicta labiorum incidit in laqueum peccator. Itinera stultorum recta in conspectu suo. Stultus eadem die ostendit iram suam. Abominatio est Domino, labia mendacia. Qui custodit os suum, servat animam suam. Et qui temerarius est labiis, terrebit seipsum. Malus cum contumelia agit mala, et insipiens expandit malitiam suam. Quaeres apud malos sapientiam, et non invenies. Suis itineribus saturabitur temerarius. Sapiens timendo declinat malum. Stultus confidens miscetur ei. Longanimus vir 571 multus in prudentia est: pusillanimus valde imprudens est. Qui calumniatur pauperem, lacessit factorem ejus. Lingua sapientium
Abbreviated transcription (Latin):
ego scutum abiciam. In uno tibi
consentire non potero. ut parcam
hereticis: ut me catholicum non
ꝓbem. Si ista est causa discor diȩ:
mori possum. tacere non possum.
ebueram quidem de om̃i scriptura
tuȩ insaniȩ respondere. & diuinis
uocibus in modum dauid eythari-¬
zans lenire furorem pectoris tui:
sed contentus ero unius libri pau¬
cis testimoniis. & opponam sapi¬
entiam stultitiȩ: ut si humana con¬
temnis. saltun diuina non negli¬
gas: Audi igitur quid de te ꝙ de
om̃ibus inuidis ac maledicis &
Insipientes dum inuiriis cupidi
sunt: impii facti oderunt sensum.
Ne fabriceris in amicum tuum
mala: & ne immiceris aduersus
hominẽ sine causa. Impii exaltani
contumeliam. Circũcide a te pra¬
uum os: & iniqua labia longe
repelle abste: oculos contumelio¬
si. lingũa iniqui. manus effun-¬
dentes sanguinẽ iusti. cor fabricats
cogitationes malas. ꝙ pedes festi¬
nantes ad malefaciendum. Qui ni¬
tit᷑ mendaciis. pascit uentos: ꝙ se¬

Expanded text:
ego scutum abjiciam. In uno tibi ego scutum abjiciam. In uno tibi consentire non potero, ut parcam haereticis, ut me catholicum non probem. Si ista est causa discordiae, mori possum, tacere non possum. Debueram quidem de omni Scriptura tuae insaniae respondere, et divinis vocibus in modum David citharizantis lenire furorem pectoris tui; sed contentus ero unius libri paucis testimoniis, et opponam sapientiam stultitiae; ut si humana contemnis, saltem divina non negligas. Audi igitur, quid de te, et de omnibus invidis, ac maledicis et Salomon: Insipientes dum injuriis cupidi sunt, impii facti oderunt sensum. Ne fabriceris in amicum tuum mala. Et ne inimiceris adversum hominem sine causa. Impii exaltant contumeliam. Circumcide a te os pravum, et iniqua labia longe repelle abs te: oculos contumeliosi, linguam iniqui, manus effundentes sanguinem justi, cor fabricans cogitationes malas, et pedes festinantes ad malefaciendum. Qui nititur mendacio, pascit ventos, et se
Abbreviated transcription (Latin):
postea habere monstratus est. Calia
ꝙ condiscipłi tui uel magistri nunc
de eiusdẽ ȩccliȩ sacerdote confingunt.¬
& auro id est tuis tuoꝵq uiribus
obpugnant fidei ueritatẽ. Quid
loquar de hereticis: qui licet fo-¬
ris sint: tamen se nominant xp̃ia¬
nos : Aduersus impiissimos. celsũ
atq porphirium. quanti scripsere
nr̃oꝵ. Quis omissa causa. in suꝑ¬
fiua criminũ obiectione uersatꝰ est:
quȩ non cartȩ ȩccłiasticȩ. sed li-¬
belli debent uidicum contine¬
re: Aut quid refert si causa ca¬
das. & crimine superes:
on necesse est ut cum ꝑiculo
tui capitis accuses: uno ꝑcussore
derio tuo. Et scandalum timere
te simulas: qui dudum fratrem
nunc accusatum semꝑ inimicũ
es paratus otcidere. Et tamen mi
ror. quom homo prudens furo¬
re prȩuentus. uelis michi benefi¬
cium tribuere ut educas de car¬
cere animam meã: ꝙ non patia¬
ris tecum in tenebris huius se-
ne accusem: Depone gladium. ꝙ

Expanded text:
postea habere monstratus est. Talia postea habere monstratus est. Talia et condiscipuli tui et magistri nunc de ejusdem Ecclesiae sacerdote confingunt: et auro, id est, tuis tuorumque viribus oppugnant fidei veritatem. Quid loquar de haereticis, qui licet foris sint, tamen se nominant Christianos? Adversum impiissimos, Celsum atque Porphyrium, quanti scripsere nostrorum? Quis omissa causa, in superflua criminum objectione versatus est? Quae non chartae Ecclesiasticae, sed libelli debent judicum continere. Aut quid refert, si causa cadas, et crimine superes? Non necesse est, ut cum periculo tui capitis accuses. Uno percussore derio tuo. Et scandalum timere te simulas, qui dudum fratrem, nunc accusatum, semper inimicum, es paratus occidere. Et tamen 570 miror, quomodo homo prudens, furore praeventus, velis mihi beneficium tribuere, ut educas de carcere animam meam, et non patiaris tecum in tenebris hujus saecNe accuses. Depone gladium, et
Abbreviated transcription (Latin):
ic te docuerunt magistri tui. talibꝰ
institutus es disciplims: ut cum re-¬
spondere non potueris. caput aufe¬
ras. ꝙ linguam quȩ tacere non pot̃
seces: Nec magnopere glorieris. si
facias quod scorpiones possunt face¬
re & cantarides. Fecerunt hoc &
fuluia in ciceronem. & herodias
in iohannẽ. quia ueritatẽ audire¬
non poterant. & linguam uerilo¬
quam. crinali acu confodiebant.
Canes latrant ꝓ dñis sius: & tu me
non uis latrare pro xp̃o:
cripserunt multi contra marcionẽ.
ualentinum. arrium. & eunomiũ:
a quo eis obiecta est turpitudo. Non¬
ne toti inconuincenda heresi incu¬
buerunt: Istȩ machinȩ hereticoꝵ.
id est magistrorum tuoꝵ sunt: ut con¬
uicti de ꝑfidia ad maledicta se con-¬
ferant. Sic eustachius antiochenus
ep̃s. filium dum nescit inuenit. Sĩc
athanasius alexandrinȩ urbis
pontifex tertiam arsenii amputaũ
manum. Duas enim qui primum¬
mortuus es se fingebatirr. uiuens

Expanded text:
Sic te docuerunt magistri tui? Talibus Sic te docuerunt magistri tui? Talibus institutus es disciplinis, ut cui respondere non potueris, caput auferas; et linguam quae tacere non potest, seces? Nec magnopere glorieris, si facias quod scorpiones possunt facere et cantharides. Fecerunt haec et Fulvia in Ciceronem, et Herodias in Joannem: quia veritatem non poterant audire, et linguam veriloquam discriminali acu confoderunt. Canes latrant pro dominis suis, et tu non vis me latrare pro Christo? Scripserunt multi contra Marcionem, Valentinum, Arium, et Eunomium. A quo eis objecta est turpitudo? Nonne toti in convincenda haeresi incubuerunt? Istae machinae haereticorum, id est, magistrorum tuorum sunt, ut convicti de perfidia, ad maledicta se conferant. Sic Eustathius Antiochenus episcopus, filios dum nescit, invenit. Sic Athanasius Alexandrinae urbis pontifex, tertiam Arsenii amputavit manum. Duas enim qui mortuus prius fingebatur, vivens
Abbreviated transcription (Latin):
scriberem. uere scribere uidicarer.
Sed ꝓcul sit a moribus xp̃ianis:
ut dum alterius petunt sanguinẽ
suum offerant. & sine gladio uo¬
luntate homicidȩ sint. Tuȩ hoc bo¬
nitati. tuȩ mansuetudini & simpli-¬
citati conuenit: qui de uno pectoris
sterquilinio & odorem Rosarum &
fecorem ꝓfers cadauerum. ꝙ contra
sententiam ꝓpħalem amarum dicis
ẽẽ quod quasi dulce laudaueras.
Nec necesse est ut in ȩccłiasticis tra-¬
ctatibus rem tribunalium uentile¬
mus: nichilq suꝑ hoc amplius audi¬
es. nisi illud de triuio: cum dixeris qͦd
uis. audies qđ non uis. Aut si tibi uile
uidet᷑ uigare ꝓuerbium. & homo
sapientissimꝰ magis philosophoꝵ ac
poetarum sententiis delectaris: lege
oc solum requiro ab eximia censura
ut ad sudaria ꝙ semicintia tua dȩ¬
mones fugiant: cuius exemplum
in scribendo sequaris. quis umqũa
catholicoꝵ in disputatione recta tur¬
pitudinem ei aduersum quem dispu-¬

Expanded text:
scriberem, vere scribere judicarer. scriberem, vere scribere judicarer. Sed procul sit a moribus Christianis, ut dum aliorum petunt sanguinem, suum offerant; et sine gladio, voluntate homicidae sint. Tuae hoc bonitati, tuaeque mansuetudini et simplicitati convenit, qui de uno pectoris sterquilinio, et odorem rosarum, et fetorem profers cadaverum: et contra sententiam Prophetalem , amarum dicis esse, quod quasi dulce laudaveras. Nec necesse est, ut in ecclesiasticis tractatibus rem tribunalium ventilemus; nihilque super hoc amplius audies, nisi illud e trivio: « Cum dixeris quod vis, audies quod non vis. » Aut si tibi vile videtur vulgare proverbium, et homo sapientissimus magis philosophorum ac poetarum sententiis delectari, lege oc solum requiro ab eximia sanctitate et censura ut ad sudaria et semicinctia tua daemones rugiant, cujus exemplum in scribendo sequaris? Quis umquam catholicorum in disputatione sectarum, turpitudinem ei, adversum quem dispu
Abbreviated transcription (Latin):
gladio oris tui amputares caput
meum. Et post multa in quȩ furi¬
bundus exultas. reuocas de & dicis
optare pacem cum denuntiatione
dumtaxat ut deinceps taceam: idẽ
ut non scribam contra hereticos. nec
audeam respondere accusationi tuȩ.
Si hoc fecero. fr̃ ero ꝙ collega ꝙ iuix
ȩloquentissimus & amicus ac sodalis:
ꝙ̃ quod his maius est. om̃ia quȩ de
origene transtuli catholica iudicabis.
Sin autẽ muttiero. ꝙ me commo¬
uero: ilico & impurus ero & here¬
ticus. & tua indignus necessitu-¬
dine. Hȩc sunt prȩconia mea: sic
me hortaris ad pacem: & ne gemi¬
tum quidem ac lacrimas dolori
liberas esse concedis.
pingere. & insanire contra insanien¬
tem. ꝙ̃ dicere quicquid uel scio uł
nescio. & eadem licentia immo
furore ꝙ amentia uł falsa uł uera
congerere. ut ꝙ me loqui & te pu¬
deret audire. & obicerem tibi quȩ
aut accusantẽ damnarent. aut ac-¬
cusatum: ut ex frontis duritia fidẽ
lectori facerem. & quod impudent̃

Expanded text:
gladio oris tui amputares caput gladio oris tui amputares caput meum. Et post multa, in quibus furibundus exsultas, revocas te, et dicis optare pacem cum denuntiatione dumtaxat, ut deinceps taceam, id est, ut non scribam contra haereticos, nec audeam respondere accusationi tuae. Si hoc fecero, frater ero et collega, et vir eloquentissimus et amicus ac sodalis, et quod his majus est, omnia quae de Origene transtuli, catholica judicabis. Sin autem mutiero, et me commovero, illico impurus ero et haereticus, et tua indignus necessitudine. Haec sunt praeconia mea, sic me hortaris ad pacem, et ne gemitum quidem ac lacrymas dolori liberas esse concedis. pingere, et insanire contra insanientem; et dicere quidquid vel scio, vel nescio: et eadem licentia, immo furore et amentia, vel falsa, vel vera congerere, ut et me loqui, et te puderet audire: et objicere tibi, quae aut accusantem damnarent, aut accusatum; ut ex frontis duritia, fidem lectori facerem; ut quod impudenter
Abbreviated transcription (Latin):
rem. non quod ipsi sua gesta descri¬
pserint. sed quod apud alios lege¬
rim quȩ illos gessisse mirabar. Igi¬
tur etiam si docere non possem ip¬
sius phytagore extare monimen¬
ta. nec a filio eius ac filia aliisq
discipłis ꝓbata conuincerem. non¬
me teneres mendacii. quia non li¬
bros sed dogmata legisse me dixi.
& te frustra errare me tuum ꝑte¬
ego unum librum phitagore ꝓtu¬
lero. tu sex milia origenis libros
prodiderie.
eniaor ad epylogos id ẽ maledicta
tua. in quibus me ad pęnitentiam
cohortaris. ꝙ nisi conuersus fuero.
id est nisite accusante siluero. michi
minaris interitum. Et hoc scanda¬
lum redundaturum in caput meũ
denuntias: qui te hominem lenissi¬
mum & moysaicȩ mansuetudinis.
responsione mea. ad inscriptionis
insaniam ꝓuocarim. Scire enim te
confessus sum. & hȩc in medium ꝓ¬
laturum. meisq me coloribus esse
pingendum. & debere meminisse
quod iacuerim ad pedes tuos. ne

Expanded text:
ram. Non quod ipsa sua gesta descriram. Non quod ipsa sua gesta descripserint; sed quod apud alios legerim, quae illos gessisse mirabar. Igitur etiam si docere non possem, ipsius Pythagorae exstare monumenta, nec a filio ejus ac filia, aliisque discipulis probata convincerem, me non teneres mendacii, quia non libros, sed dogmata legisse me dixi: et te frustra errare, me tuum proteego unum librum Pythagorae protulero, tu sex millia Origenis libros perdideris.eniam ad epilogos, id est, maledicta tua, in quibus me ad poenitentiam cohortaris; et nisi conversus fuero, id est, nisi te accusante siluero, mihi minaris interitum. Et hoc scandalum redundaturum in caput meum denuntias, qui te hominem lenissimum et Mosaicae mansuetudinis, responsione mea ad scriptionis insaniam provocaverim. Scire enim te confessus, et haec in medium prolaturum; meisque me coloribus esse pingendum, et debere meminisse, quod jacuerim ad pedes tuos, ne
Abbreviated transcription (Latin):
maxime in phedrone thimeoq
ꝓsequit᷑. Nam post achademiam
ꝙ innumerabiles discipłos. senti¬
ens multum suȩ deesse doctrinȩ.
uenit ad magnam greciã: ibiq
ab archita tarentino & chimeo
locrensi. phytagorȩ doctrina eru¬
ditus. elegantiam ꝙ leporem socra¬
tis cum huius miscuit disciplinis.
Quȩ omĩa nomine commutato
origenes in libros suos periarxon
transtulisse conuincitur.
N quo igitur erraui: si ad olescens
dixi. me ea putasse in apłis quȩ in
phytagora & platone & empedocle
legeram: Non ut tu calumnia¬
ris & fingis. in phytagore & pla¬
donis & empedoclis libris. sed quȩ
in illis fuisse legeram. & alioꝵ me
scripta eos habuisse docuerunt.
Et hoc genus elocutionis frequen¬
tissimum ẽ: ut si dicam quȩ in
socrate legi dogmata putaui uera.
non quo socrates libros ullos scri¬
pserit: sed quȩ legi apud platonẽ
aut alios socraticos. illum habuis¬
se. Et rursum. umitari uolui gesta
quȩ in alexandro ꝙ scipione lege¬

Expanded text:
maxime in Phaedone, Timaeoque maxime in Phaedone, Timaeoque prosequitur. Nam post Academiam et innumerabiles discipulos, sentiens multum suae deesse doctrinae, venit ad magnam Graeciam, ibique ab Archyta Tarentino et Timaeo Locrensi, Pythagorae doctrina eruditus, elegantiam et leporem Socratis, cum hujus miscuit disciplinis, quae omnia nomine commutato, Origenes in libros suos περὶ Ἀρχῶν transtulisse convincitur. In quo igitur erravi, si adolescens dixi, me ea putasse in Apostolis, quae in Pythagora et Platone et Empedocle legeram? Non ut tu calumniaris et fingis, in Pythagorae et Platonis et Empedoclis libris, sed quae in illis fuisse legeram, et aliorum me scripta eos habuisse docuerunt. Et hoc genus elocutionis frequentissimum est: ut si dicam, quae in Socrate legi dogmata, putavi vera. Non quod Socrates libros ullos scripserit; sed quae legi apud Platonem et alios Socraticos illum habuisse. Et rursum, imitati volui gesta, quae in Alexandro et Scipione lege
Abbreviated transcription (Latin):
garrulos & uerbosos homines sub
eodem tecto non habendos. Onera-¬
tis suꝑponendum. onus deponenti¬
bꝰ non communicandum: id ẽ ad
t quia phytagorica dogmata le¬
gisse me dixeram: audi quid apud
grȩcos phytagoras primus inuene¬
rit: immortales esse animas. ꝙ de aliis¬
corporibus transire ad alia. Quod
quidem ꝙ uirzilius in sexto ȩnei¬
dum uolumine sequens loquit᷑.
Has õs ubi mille Rotam uoluere
ꝑ annos. letheum ad fluuium d̃s
euocat agmine magno: scilicet
immemores suꝑa ut conuexa re-¬
uisant: Rursus & incipiant in cor-¬
pora uelle reuerti. Se primum
fuisse euphorpum. scdo thalidem.
tertio ermotimum. quarto pẏrrũ.
ad extremum phytagoram: &
post certos tempoꝵ circulos. ea
quȩ fuerunt rursum fieri. nichq
in mundo uideri nouum: philo¬
sophiam meditationẽ esse mortiᷤ.
cotidie de corporis carcere niten¬
tem animȩ educere libertatem.
as reminiscentias eẽ. Et multa
alia: quȩ plato in libris sius &

Expanded text:
garrulos et verbosos homines sub garrulos et verbosos homines sub eodem tecto non habendos. Oneratis superponendum onus: deponentibus non communicandum; id est, aEt quia Pythagorica dogmata legisse me dixeram: audi quid apud Graecos Pythagoras primus invenerit. Immortales esse animas, et de aliiscorporibus transire in alia. Quod quidem et Virgilius in sexto Aeneidos volumine sequens loquitur: Has omnes, ubi mille rotam volvere per annos, Lethaeum ad fluvium Deus evocat agmine magno; Scilicet immemores supera ut convexa revisant, Rursus et incipiant in corpora velle reverti. fuisse Euphorbum, secundo Callidem, tertio Hermotimum, quarto Pyrrhum, ad extremum Pythagoram: et post certos temporum circulos, ea quae fuerant, rursum fieri: nihilque in mundo videri novum. Philosophiam meditationem esse mortis: 567 quotidie de corporis carcere nitentem animae educere libertatem: as reminiscentias esse; et multa alia, quae Plato in libris suis, et
Abbreviated transcription (Latin):
TpiaN: quod in latinum ita possumꝰ
uertere. fuganda sunt om̃ibꝰ modis
ꝙ abscidenda: langor a corpore. un¬
prritia ab animo. luxuria a uentre.
ã ciuitate seditio. a domo discordia:
ꝙ in cominune a cunctis rebus.
intemperantia.
hytagorica & illa p̾cepta sunt:
amicoꝵ om̃ia ẽẽ cõmunia & ami¬
cũ seipsum ẽẽ alterũ: duorũq tẽporũ
post dm̃ ueritatẽ colendam. quȩ
sola homines dõ ꝓximos faciat.
Illaq enigmata quȩ diligentissime
aristoteles in suis libris ꝑsequitur.
Stateram ne transilias: idest ne pre-¬
tergrediare iustitiam. Ignem gladi-¬
One fodias. iratum uidelicet qͤ
tumidum animũ uerbis maledi-¬
cis ne lacessas. Coronam minime
carpendam: id est leges urbium
conseruandas. Cor non comeden-¬
dum: idest merorẽ de animo ꝓici¬
endum. Cum ꝓfectus inquit fue¬
ris ne redeas: id est post mortẽ ui¬
tam istam ne desideres. Per uiam
publicam ne ambules: id est ne mul¬
torum sequaris errores. Hirundinẽ

Expanded text:
 Quod in Latinum ita possumus vertere: Fuganda sunt omnibus modis et abscindenda, languor a corpore, imperitia ab animo, luxuria a ventre, a civitate seditio, a domo discordia, et in commune a cunctis rebus intemperantia. 566 Pythagorica et illa praecepta sunt: Amicorum omnia esse communia. Et Amicum seipsum esse alterum: duorumque temporum Post Deum veritatem colendam, quae sola homines Deo proximos faciat. Illaque aenigmata, quae diligentissime Aristoteles in suis libris prosequitur: Stateram ne transilias, id est, ne praetergrediare justitiam. Ignem gladio ne fodias. Iratum videlicet et tumidum animum verbis maledicis ne lacessas. Coronam minime carpendam, id est, leges urbium conservandas. Cor non comedendum, id est, moerorem de animo projiciendum. Cum profectus fueris, inquit, ne redeas; id est, post mortem vitam istam ne desideres. Per viam publicam ne ambules; id est, ne multorum sequaris errores Al. errorem
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia. ueritas. dilectio. Quomͦ autẽ hoc
in consequens ẽ. ita etiam illa in consequen¬
tia esse potuissent. & ead̾e licentia ordinẽ
non haberent. Forsitan igit᷑ gr̃arum actio
in hoc loco non ista ẽ nominata iuxta
quam grãs agimus dõ. sed iuxta quam
grati siue gratiosi & salsi apud homineᷤᷤ
appellamur. Stultilo quum enim &
scurram esse non decet xp̃ianum. decet
autẽ sermonẽ eius fale esse conditum: ut
grãm apud audientes habeat. Et quia ñ
est consuetudinis nisi inter doctos quosq

Expanded text:
justitia, veritas, dilectio. Quomodo autem hoc justitia, veritas, dilectio. Quomodo autem hoc inconsequens est: ita etiam illa inconsequentia esse potuissent, et eadem licentia ordinem non haberent. Forsitan igitur gratiarum actio in hoc loco non ista est nominata: juxta quam gratias agimus Deo, sed juxta quam grati sive gratiosi, et falsi apud homines appellamur. Stultiloquium enim et scurram non decet esse Christianum. Decet autem sermonem ejus sale esse conditum, ut gratiam apud audientes habeat. Et quia non est consuetudinis, nisi inter doctos quosq
Abbreviated transcription (Latin):
habet: scurrilitas uero de prudenti men¬
de descendit. ꝙ consulto appetit quȩdã
uel urbana uerba uel rustica uł turpia
uel faceta. quam nos iocularitatẽ alio
uerbo possuinus appellare. ut risum mo¬
ueat audientibꝰ. Uerum & hȩc a scĩs iuiriˢ
penitus ꝓpellenda. quibus magis conue¬
nit flere atq lugere: ut in hebraico quoq
euangłio legimus dñm ad discipłos lo¬
quentẽ. & nũquam inquit lȩti sitis: nisi
cum frẽm ur̃m uideritis in caritate. ui¬
detur huc usq nichil extra positũ: & ex¬
tra consequentiã textumq ordinis intu¬
lisse. Uerum hoc quod sequit᷑ & infi¬
ne positum est. sed magis grarũ actio:
querat aliquis & dicat quid sibi uelit
post fornicationem ꝓhibitã & immun¬
ditiam & lasciuiam ꝙ turpitudinẽ. et
stultiloquium & scurrilitatẽ. actio gr̃arũ.
Si enim semel ei liberum fuit ponere qũa¬
cumq uirtutẽ: potuit dicere sed magis

Expanded text:
habet. Scurrilitas vero de prudenti menhabet. Scurrilitas vero de prudenti mente descendit, et consulto appetit quaedam vel urbana verba, vel rustica, vel turpia, vel faceta, quam nos jocularitatem alio verbo possumus appellare, ut risum moveat audientibus. Verum et haec a sanctis viris penitus propellenda, quibus magis convenit flere atque lugere, ut in Hebraico quoque Evangelio legimus, Dominum ad discipulos loquentem: Et numquam, inquit, laeti sitis, nisi cum fratrem vestrum videritis in charitate. Videtur hucusque nihil extra propositum et extra consequentiam, textumque ordinis intulisse. Verum hoc quod sequitur, et in fine positum est: Sed magis gratiarum actio, quaerat aliquis, et dicat quid sibi velit post fornicationem prohibitam, et immunditiam, et lasciviam, et turpitudinem, et stultiloquium, et scurrilitatem, actio gratiarum. Si enim semel ei liberum fuit ponere quamcumque virtutem, potuit dicere, sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
am extra ordinarie posuerit. Porro stũl¬
dloquium esse ȩstimo non solum eoꝵ qui
aliqua narrant turpia ut risum moueant.
& fatuitate simulata magis illudant
eis quibus placere desiderant: sed etiam
eoꝵ qui sapientes scłi putantur. & de
rebus phisicis disputantes dicunt se
harenas littoꝵ. guttas oceani & cȩloꝵ
spatium terręq punctum liquido com¬
prehendiss e Est & in ȩccłia stultiloqui¬
um. siquis celum putet fornicis more
curuatum esaiȩ quem non intelligit
sermone deceptus. solium quoq in cȩ¬
lis positum. & suꝑ eum sedere dm̃: ꝙ
in ritum imperatoris & iudicis angłos
stare in circuitu. qui uerbis iubentis
obtemperent. q. in diuersa mittantur
officia. Sed quia sequitur stultiloquium
scurrilitas: magis stultiloquium ad
fatuas q. in eptas fabulas transferendũ.
Inter stultiloquium autẽ & scurrilita
tẽ hoc interest. quod stultiloquium i¬
chil in se sapiens & corde hominis dignũ

Expanded text:
am extraordinarie posuerit. Porro stultam extraordinarie posuerit. Porro stultiloquium esse existimo non solum eorum qui aliqua narrant turpia, ut risum moveant, et fatuitate simulata magis illudant eis, quibus placere desiderant: sed etiam eorum qui sapientes saeculi putantur, et de rebus physicis disputantes, dicunt se arenas littorum, guttas Oceani, et coelorum spatium, terraeque punctum liquido comprehendisse. Est et in Ecclesia stultiloquium. Si quis coelum putet fornicis more curvatum, Isaiae, quem non intelligit, sermone deceptus: solium quoque in coelis positum, et super eo sedere Deum, et in ritum imperatoris et judicis, angelos stare in circuitu, qui verbis jubentis obtemperent, et in diversa mittantur officia . Sed quia sequitur stultiloquium scurrilitas: magis stultiloquium ad fatuas et ineptas fabulas tranferendum. Inter stultiloquium autem et scurrilitatem 641 hoc interest, quod stultiloquium nihil in se sapiens et corde hominis dignum
Abbreviated transcription (Latin):
set. qui doceret omnem titillationẽ car¬
nis. &. fluxum seminis ex qualicũq at¬
tritu tactuq uenientem in tempore ñ
uitandum. & nonnulli sapientes scłi
in hanc turpem ꝙ erubescendam here-¬
bens ad ephesios. ad fornicationẽ etiã
omnem immunditiã copulasset. ꝙ ad
immunditiam iunxisset auaritiam.
non hanc qua pecunias cupimꝰ con¬
gregare. s illã de qua supradiximꝰ ne suꝑgre¬
diat᷑. & auarꝰ fraudet in negotio frẽm sitũ.
quod scilicet insatiabilis & in expletus.
ꝑ om̃ia turpitudinum genera lasciuiȩq
discurrat. Sicut decet inquit scõs. Ex
quo sc̃s non potest appellari: quicũq
extra fornicationẽ in aliqua immun¬
ditia & auaritia uoluptatum quȩ se
delectauerint inuenitur. Siquis autẽ
arbitratur auaritiam non illo sensu
accipiendam esse quo diximus: reddat
causas quare iter fornicationẽ ꝙ im¬
munditiam & turpitudinẽ & stultilo¬
quium & scurrilitatẽ. mediam auariti¬

Expanded text:
set, qui doceret omnem titillationem carset, qui doceret omnem titillationem carnis, et fluxum seminis ex qualicumque attritu tactuque venientem, in tempore non vitandum, et nonnulli sapientes saeculi in hanc turpem et erubescendam haerebens ad Ephesios, ad fornicationem etiam omnem immunditiam copulasset, et ad immunditiam junxisset avaritiam: non hanc qua pecuniam cupimus congregare, sed illam de qua supra diximus: ne supergrediatur, et avarus fraudet in negotio fratrem suum. Quod scilicet insatiabilis et inexpletus, per omnia turpitudinum genera, lasciviaeque discurrat. Sicut decet, inquit, sanctos. Ex quo sanctus non potest appellari, quicumque extra fornicationem in aliqua immunditia et avaritia voluptatum, quae se delectaverint, invenitur. Si quis autem arbitratur avaritiam non in illo sensu accipiendam esse quo diximus, reddat causas, quare inter fornicationem, et immunditiam, et turpitudinem, et stultiloquium, et scurrilitatem, mediam avariti
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatẽ nr̃am suꝑ om̃s homines ef¬
fundamus. Quod cum fecerimꝰ: erimꝰ
filii dilecti siue ipsuis pauli. siue quod
melius puto dĩ.¬
dilexit nos: & tradidit semet ipsum pro
nobis oblationem ꝙ hostiam dõ in
odorem suauitatis.
ui pro aliorum salute usq ad sangui¬
nem contra peccatum dimicat. ita ut
& animam suam tradat ꝓ eis: iste am¬
bulat in caritate imitans xp̃m. qui noᷤ
in tantum dilexit ut crucem ꝓ salute
om̃ium sustineret. Quomͦ enĩ ille tra-¬
didit se ꝓ nobis. sic & iste ꝓ quibus po¬
test libenter occumbens imitabitur
eum qui oblationem & hostiam in odo¬
rem suauitatis se patri tradidit. & fiet
etiam ipse oblatio & hostia di in odorẽ
suauitatis.
ornicatio autẽ & om̃is immunditia.
aut auaritia nec nominentur in uobis
sicut decet scõs. & turpitudo & stulti¬
loquium. aut scurrilitas quȩ ad rem ñ
ꝑtinet. sed magis actio gr̃arum.
isi philosophoꝵ quidam eynicus extitis¬

Expanded text:
bonitatem nostram super omnes homines efbonitatem nostram super omnes homines effundamus. Quod filii dilecti, sive ipsius Pauli, sive, quod melius puto,dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem, et hostiam Deo in odorem suavitatis. Qui pro aliorum salute usque ad sanguinem contra peccatum dimicat, ita ut et animam suam tradat pro eis: iste ambulat in charitate, imitans Christum, qui nos intantum dilexit, ut crucem pro salute omnium sustineret. Quomodo enim ille se tradidit pro nobis: sic et iste pro quibus potest libenter occumbens, imitabitur eum qui oblationem et hostiam 640 in odorem suavitatis se Patri tradidit, et fiet etiam ipse oblatio et hostia Dei in odorem suavitatis. Fornicatio autem et omnis immunditia, aut avaritia, nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos: et turpitudo, et stultiloquium, aut scurrilitas, quae ad rem non pertinent: sed magis actio gratiarum. Nisi philosophorum quidam Cynicus exstitis
Abbreviated transcription (Latin):
te. nec imitatores xp̃i. sed imitatores dĩ.
non quo sit minus imitatorem xp̃i
esse quam dĩ. ds quippe xp̃s ẽ: sed quod
aliꝰ sit scdm hominem illum imitari.
carnem antea noueramus. nunc iam
nequaquam eum nouimus scđm carnẽ.¬
Loquitur & ipse saluator. humilitatem
dispensationis ostendens. quȩcũq ui-¬
derit patrem facientẽ. hȩc eadem filius
facit similiter. non quo aliud cęlum
ꝙ aliam terram pater fecerit. & ad simi¬
litudinẽ eoꝵ aliud cęlum. & alia terra.
et elementa a xp̃o facta sint cȩtera. sed
quod quȩcumq oꝑetur pater. hȩc eade
operetur & filius. In quo autẽ similes
dõ possumus fieri. supra testatus est di¬
cens: donantes uobis sicut & ds in xp̃o
donauit uobis. Non eni puto quod
in cȩteris quoq quȩcũq ds̃ fecit homo
dm̃ possit imitari: sed uerbicausa. ut qͦ¬
modo ille clemens est. & pluit super
bonos & malos & reliqua. sic etiã nos

Expanded text:
te, nec imitatores Christi, sed imitatores Dei. te, nec imitatores Christi, sed imitatores Dei. Non quod minus sit imitatorem Christi esse quam Dei Deus quippe Christus est, sed quod aliud sit secundum hominem illum imitari, carnem antea noveramus, nunc jam nequaquam eum novimus suitur et ipse Salvator, humilitatem dispensationis ostendens: Quaecumque viderit Patrem facientem, haec eadem Filius facit similiter . Non quo aliud coelum et aliam terram Pater fecerit, et ad similitudinem eorum, aliud coelum et alia terra, et elementa a Christo facta sint caetera; sed quo quaecumque operetur Pater, haec eadem et Filius operetur. In quo autem similes Deo possumus fieri, supra testatus est, dicens: Donantes vobis, sicut et Deus in Christo donavit vobis. Non enim puto quod in caeteris quoque quaecumque Deus fecit, homo Deum possit imitari: sed verbi causa, ut quomodo ille clemens est, et pluit super bonos et malos, et reliqua: sic etiam nos
Abbreviated transcription (Latin):
in luca scribitur. ubi uni creditori alius
debebat quingentos denarios. & aliꝰ
quinquaginta quos utrisq concesserit:
& ad interrogationẽ saluatoris ille qui
interrogatꝰ fuerat responderit maiorẽ
grãm illum habere cui plus donatum
sit. Dicitur & in oratione dñica: dimit¬
te nobis debita. sicut & nos dimitti-¬
mus debitoribus nr̃is. Ds autẽ nobis
donauit in xp̃o. non extra positus sed
habitans in eo: quia pater in filio. ꝙ filiꝰ
in patre. Nec statim ille in quo donatur.
minor est ab eo qui in se donat: quia et
apłs dicit. Et ego siquid donaui uobis:
in facie xp̃i ꝙ dei.
stote ergo imitatores di. sicut filii carissimi.
UI intelligit quomodo dictum sit: esto
sciet quomodo & nunc dicat᷑. estote imi¬
tatores dĩ. Et corinthiis quidem scribens
ait: imitatores mei estote. sicut ꝙ ego
xp̃i. Non enĩ poterant statim imitato¬
siis uero quasi his quos iam mysteria tan
ta docuerat. non ait imitatores mei esto¬

Expanded text:
in Luca scribitur, ubi uni creditori alius in Luca scribitur, ubi uni creditori alius debebat quingentos denarios, et alius quinquaginta , quos utrisque concesserit, et ad interrogationem Salvatoris ille qui interrogatus fuerat, responderit, majorem gratiam illum habere cui plus donatum sit. Dicitur et in Oratione Dominica: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Deus autem nobis donavit in Christo, non extra positus, sed habitans in eo: quia Pater in Filio, et Filius in Patre. Nec statim ille in quo donatur, minor est ab eo qui in se donat: quia et Apostolus 639 dicit: Et ego si quid donavi vobis, in facie Christi et Dei . Estote ergo imitatores Dei, sicut filii charissimi. Qui intelligit quomodo dictum sit: Estotsciet quomodo et nunc dicatur: Estote imitatores Dei . Et Corinthiis quidem scribens ait: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Non enim poterant statim imitatosiis vero quasi his quos jata docuerat, non ait: Imitatores mei esto
Abbreviated transcription (Latin):
bationibus quȩ nos inquietabant re¬
lictis. ad mansuetudinẽ temperantrãq
transimus. ipsis nobis datum sit &¬
donatum. dũ de malis in bonos uertim᷑. &
hȩc ipsa donamꝰ nobis quȩ ds̃ pater donauit in
xꝑo. Si enim omissis uitiis uirtutes sequi¬
mur. om̃s autẽ uirtutes. sapientia. ue¬
ritas. iustitia. mansuetudo & cȩtera
ad. xp̃m intellecta referuntur: cum has
urtutes habuerimus. ipsas nobis eti¬
am nr̃o studio comparamus. & hab̾e
nos facimus quas ds̃ nobis donauit
in xp̃o. Alius uero hoc quod ait. do¬
nantes uobismetipsis. simplicit̾ acci¬
piet: ut quomodo supra dicitur. estote
autẽ inuicem suaues. sic & nunc dicat᷑.
donantes uobismetipsis. ꝑ eo quod est
donantes uobis inuicem: ut quomodo
ds nobis in xp̃o nr̃a peccata donauit.
sic etiam nos eis qui in nos peccauerint
dimittamus. et adꝓbandum quod di¬
missio peccatoꝵ in scripturis donatio
nuncupetur. illud sumet exemplum qd̃

Expanded text:
bationibus quae nos inquietabant rebationibus quae nos inquietabant relictis, ad mansuetudinem, temperantiamque transivimus, ipsis nobis datum sit et donatum, dum de malis in bonos vertimur, et haec ipsa donamus nobis, quae Deus Pater donavit in Christo. Si enim, omissis vitiis, virtutes sequimur: omnes autem virtutes, sapientia, veritas, justitia, mansuetudo, et caetera ad Christum intellecta referuntur: cum has virtutes habuerimus, ipsas nobis etiam nostro studio comparamus, et habere nos facimus, quas Deus nobis donavit in Christo. Alius vero hoc quod ait, donantes vobismetipsis, simpliciter accipiet, ut quomodo supra dicitur: Estote autem invicem suaves: sic et nunc dicatur, donantes vobismetipsis: pro eo quod est, donantes vobis invicem: ut quomodo Deus nobis in Christo nostra peccata donavit: sic etiam nos eis qui in nos peccaverint, dimittamus. Et ad probandum quod dimissio peccatorum in Scripturis donatio nuncupetur, illud sumet exemplum quod
Abbreviated transcription (Latin):
alio nomine uitium nominamꝰ: uł ma¬
lignitas & nequitia quȩ intergiuersatio¬
ne & calliditate sentitur.
stote autẽ inuicem benigni. misericordes
donantes uobismet ipsis. sicut ꝙ ds̃
upra amaritudini contrariam dulcedi¬
nem dixeramus. quam nunc apł̃s alio
magis quam benignitatẽ uocauit: p̃ci¬
piens ut om̃i amaritudine & furore.
ira. clamore blasphemia & motu tur¬
bido cum quadam frontis austeritate
damnatis clementes simus & blandi . &
ad familiaritatẽ nr̃am ultro homines
inuitemus ut nullus ad nos formidet
accedere. quȩ familiaritas maxime ex
miscdia comparatur: nec p̃stantes aliis
ipsi quod dedimus habere desistimus.
Sequitur enim donantes uobismetipsis:
quia quod bene in alium fiet. magis
ei reponitur qui prȩstitit quã cui dona¬
tum est. Qui miseretur pauꝑis ipse sa-¬
turabitur: & qui dat ei dõ fenerat᷑. Uel
certe ita accipiendum quod in eo qͦd
suaues ꝙ misericordes sumus. & ꝑtur¬

Expanded text:
alio nomine vitium nominamus: vel maalio nomine vitium nominamus: vel malignitas, et nequitia, quae in tergiversatione et calliditate sentitur. Cap. V Estote autem invicem benigni, misericordes: donantes vobismetipsis, sicut et Deus upra amaritudini contrariam dulcedinem dixeramus, quam nunc Apostolus alio magis, 638 quam benignitatem vocavit: praecipiens, ut omni amaritudine, et furore, ira, clamore, et blasphemia, et motu turbido, cum quadam frontis austeritate damnatis, clementes simus, et blandi: et ad familiaritatem nostram ultro homines invitemus, ut nullus ad nos formidet accedere: quae familiaritas maxime ex misericordia comparatur. Nec statim praestantes aliis, ipsi quod dedimus, habere desistimus: sequitur enim: Donantes vobismetipsis: quia quod bene in alium fit, magis ei reponitur qui praestitit, quam cui datum est. Qui miseretur pauperis, ipse saturabitur: et qui dat ei, Deo fenerat. Vel certe ita accipiendum, quod in eo quod suaves et misericordes sumus, et pertur
Abbreviated transcription (Latin):
de ira nascitur. sed & absq ira sedata
mente ꝓfertur: si aut de mundi istius
quispiam gubernatione causetur et
te in ȩccłia constitutus & credens in
dm̃ labatur in dogmatibꝰ quȩ ignora-¬
re non licitum est: aliter de patre et¬
filio ꝙ spũ scõ sentiens qu̾a rei ipsus
ueritas habet. non ita credens in re¬
surrectione mortuoꝵ ut scripture do¬
cent. uel certe alienȩ inuidens sapien¬
tiȩ eum male sentire commemoret qui
catholicȩ fidei ẽ. & rursum hereticum
padulatione qua sibi obsequit᷑ catholicũ
ẽẽ condestans. qui dicit dulce amarum
& a marum dulce. Unde om̃i studio
legendȩ nobis scripturȩ sunt. & in lege
dñi meditandum die ac nocꝰte ut ꝓba¬
t traperetȩ sciamus quis nũmus ꝓbꝰ
sit. quis adulter. Porro amaritudinẽ. fu¬
rorem. iram. clamorem atq blasphemi¬
am sic tollamus a nobis: ut cum om̃i
malitia auferant᷑. Malitia autẽ uel
contraria uirtuti intelligenda ẽ. quam

Expanded text:
de ira nascitur: sed et absque ira, sedata de ira nascitur: sed et absque ira, sedata mente, profertur: si aut de mundi istius quispiam gubernatione causetur, et te in Ecclesia constitutus, et credens in Deum, labatur in dogmatibus quae ignorare non licitum est: aliter de Patre, etFilio, et Spiritu sancto sentiens, quam rei ipsius veritas habet: non ita credens in resurrectione mortuorum, ut Scripturae docent; vel certe alienae invidens sapientiae, eum male sentire commemoret, qui catholicae fidei est, et rursum haereticum pro adulatione qua sibi obsequitur, catholicum esse contestans: qui dicit dulce amarum, et amarum dulce. Unde omni studio legendae nobis Scripturae sunt, et in lege Domini meditandum die ac nocte: ut probati trapezitae, sciamus quis nummus probus sit, quis adulter. Porro amaritudinem, furorem, iram, clamorem, atque blasphemiam sic tollamus a nobis, ut cum omni malitia auferantur. Malitia autem vel contraria virtuti intelligenda est, quam