comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istenitur utenq ex Romonis acies. pomperꝰ ocrgito
et octo ehoories exiplici ordine locainit fuerũt autꝭ peditũ
plus ꝙͣ quadragnta milia eguites insiniscio corini sepreti
in dextro quingenti. Preterea xͥges multi senatores
equitesq uonam plurimi absq leuiũ armaturaꝵ mapĩã
copia. Lesas similit̾ occoginta choorces tplici ordie dispo¬
cormi pedirũ equites mille. Dide̾ ĩ et geniere erat con-¬
teactus romanoꝵ uiles in camyis pharsalicꝭ ad occisionẽ
nutuo constiti isse quas si ꝯcordia rexisset nulli ppłi nlli
Reges fiuiree potuissent prima congressione equitatꝰ pompen
pulsus sinistrã cooperut alterã iidauit/ Deinde cũ dnn
utrumq dubia sorce cederent᷑ atq exalia ꝓte pompeyns¬

Expanded text:
instruitur utrinque acies. Pompeius octoginta et octo cohortes triplici ordine locavit: fuere autem peditum plusquam quadraginta millia: equites in sinistro cornu sexcenti, in dextro quingenti: praeterea reges multi, senatores, equitesque Romani plurimi, absque levium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordine dispotum, equites mille. Videre ibi, et gemere erat, contractas Romanorum vires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuo constitisse, quas si concordia rexisset, nulli populi, nulli reges ferre potuissent. Prima congressione equitatus Pompeii pulsus sinistra latera nudavit. Deinde, cum diu utrinque dubia sorte caederentur, atque ex alia parte Pompe
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ẽ: ꝓpt̾ quod ex pͥmatu honoris nes¬
cio aliquã mercedẽ iustitie adipisci
merem᷑. Nam desid̃ium pͥmatꝰ: ex ia¬
ctantia nascit᷑ cordis. Qui autẽ humił ẽ
& indigniorem se aliis arbitrat᷑. scd̃m
apłicum preceptũ illud qd̾ ait. alt̾ alte¬
rum exnstimans suꝑiorẽ se: nunꝗͣ desi¬

Expanded text:
 Propter quod ex primatu honoris, nescio, si aliquam mercedem homo adipisci mereatur. Nam desiderium primatus ex iactantia nascitur cordis. Qui autem humilis est corde, indigniorem se aliis arbitratur secundum apostolicum praeceptum illud, quo ait: Alter alterum existimans superiorem se, e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. scdm ueritatis autẽ rationẽ uere fo¬
nicatio ẽ. S dum ꝑmittente dõ pub¬
ce et licenter committit᷑. fit honesta
fornicatio. ꝓptẽa b̃n dixit. qͥa moysen
hoc ꝑmisit. ñ precepit. Aliud ẽ p̃ciꝑe
quod aũ ꝑmittimꝰ. nolentes p̃cipimꝰ:
quia malã hominũ uoluntatẽ ad ple

Expanded text:
ecundum veritatis autem rationem vere fornicatio est. Sed dum permittente Deo publice et licenter committitur, sit honesta fornicatio. Propterea bene dixit, quia Moyses hoc permisit, non praecepit. Aliud est enim Quod enim permittimus nolentes praecipimus, quia malas
Abbreviated transcription (Latin):
di: tͥplex interitꝰ tollit. Aut enĩ a semet¬
ipsis uet̾ascunt &tineant sic̃ uestim̃ta.
ant ipsis dñis luxuriose uiuentibꝰ come¬
dunt᷑. sic̃ cet̾ẽ facultates: aut ab extra-¬
libet alioiniqͦ mͦ diripiunt᷑: qͥ õs fures

Expanded text:
di triplex interitus tollit: aut enim a semetipsis veterascunt et tyneant sicut vestimenta; aut ab ipsis dominis luxuriose viventibus commeduntur sicut cetere facultates; aut ab extraolibet aliomodo iniquo – diripiuntur, qui omnes fures
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscitur uixoris plena dilectio:
Uxorneminẽ debet. sapientiorẽ pu¬
tare ꝗͣ unꝵ suum: & si sit alter sapi
entior. tñ illa sapientiorẽ ẽẽ alteꝵꝵ
intellig̾e ^ debet. Uxor neminem for
non alterum fortiorem. Uxor neminẽ
ꝑ fectum enim odium & ꝑfectus amor
rerum iuditium ñ cognoscit: utputa
si ꝑfecte odias aliquẽ. qualiacunq fu-¬
erint apud iltum omnia tͥ displicent

Expanded text:
cognoscitur uxoris plena dilectio? Uxor neminem debet sapientiorem putare quam virum suum, etsi sit alter sentior, tamen illa sapientiorem esse intelligere non debet. uxor neminem fortgere non debet alterum fortiorem. uxor neminem perfectum enim odium et perfectus amor rerum iudicia non cognoscunt. nam si perfecte hodias aliquem, qualiacumque fuerint apud illum, omnia tibi mala
Abbreviated transcription (Latin):
gat ꝗͣ eũ. ꝓ quanta autẽ parte plus
aliquid amauerit: ꝓ tanta parte
habere inueritate: et firmũ ẽẽ in-
fide. Aiꝰẽ enĩ amor cordis. et aliꝰ¬
ẽ amor anine. Amor cordis qͦdãmͦ¬
1O
carnat ẽ. ut etiam carnaliter dm ame-¬

Expanded text:
quam eum. Pro quanta autem parte plus aliquid amaverit, pro tanta parte habere in veritate, et firmum in fide. Alius est amor cordis, alius animae. Amor cordis quodammodo carnalis est, ut etiam carnaliter Deum ame
Abbreviated transcription (Latin):
illum adiuuisti. & illis qͥ odert deũ
amicꝰ es & Et in hoc ira suꝑ te a facie
dñi. nͥ sermones boni inuenti fuisset᷑
tecum: qm̃ abstulisti lucos de t̾ra iu
da. & ꝑasti cor tuũ ad reqͥrendũ dñm.¬

Expanded text:
illum adiuuis et eorum qui oderunt dominum amicus es, in hoc super te irae a facie domini, sed sermones boni inuenti sunt tecum, quoniam abstulisti lucos de terra et parasti cor tuum ad requirendum dom
Abbreviated transcription (Latin):
rapaces. Nulla autẽ res sic extermi¬
nat bonũ quemadmodũ simulatũ
bonum. Nam manifestum malũ. q̃uasi
malum fugiunt. & cauent. Malum
autẽ subspetie boni celatũ dum nͣ cog-¬
noscitur. nec cauet᷑. & si quasi bonum
suscipit᷑. & ñ comunctũ cum bono ext̾̃¬

Expanded text:
 Nulla autem res sic exterminat bonum quemadmodum simulatum bonum. Nam manifestum malum quasi omnes fugiunt et cavent; malum autem sub specie boni celatum, dum non cognoscitur, nec cavetur et sic quasi bonum suscipitur, et ideo coniunctum bono exter
Abbreviated transcription (Latin):
simus interrogator. et malignissimꝰ
insidiator. de magnomandato int̾ro¬
gat: quinec minimũ obseruat. Ille
enim dehet interrogare de maiore in¬
stitia: qͥ iam minorẽ cõpleuit. Dñs

Expanded text:
simus interrogator et malignissimus insidiator de magno mandato interrogat qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori justitia qui minorem complevit. «
Abbreviated transcription (Latin):
cut hoc genus iumenti. si quid errat.
insimplicitate errat. & ñ in asꝑitate.
ita & homines qui credidert᷑ in xp̃m¬
xp̃m. ñ inmalitia. s ignorantia pec¬
cauerunt. ideo se deridebant ñ pu

Expanded text:
cut hoc genus jumenti, si quid errat, in simplicitate errat, et non in asperitate, ita homines qui crediderunt in ChriChristum, non in malitia, sed in ignorantia peccaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
mundus stabit adũsum nos in testimo¬
nium peccatoꝵ nr̃oꝵ. Et si om̃ia ta ce¬
ipsa spetialiter stabunt ante ocłos
nrõs. accusantes nos ante dm dicente
apło. Cogitationib inuicẽ accusantibꝰ.
aut etiam defendentib indie cum iu

Expanded text:
mundus stabit adversum nos in testimonium peccatorum, et si omnia taceopera specialiter stabunt ante oculos nostros ante Deum, dicente Apostolo: « Cogitationibus invicem accusantibus aut etiam defen
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ꝑsone illius laudat᷑. puta si
rusticus aliqd̃ uerbum sapient̾ loqua¬
tur. philosophꝰ multo ampliꝰ sapient̃.
in modico sermone sapientie: rusticꝰ
plus laudatur. ꝗͣiimagno philoso
magnum ẽ. philosophr̃ aũ dice̾ sapi¬
enter. ñ ẽ muꝵ. Aut si puer aliqͥd astu¬
te loquat᷑. dicimꝰ satis sapiens puer:
si autẽ uir ꝑfectus sapient̾ loquat᷑.
ñ laudatur quasiuir sapiens. ñ qͥa
ad cõparationẽ etatis sue sapientior

Expanded text:
tatem persone illius laudatur, ut puta, si rusticus aliquot verbum sapienter loquatur, philosophus multo amplius. In modico sermone sapiencie rusticus plus laudatur quam philosomagnum est, philosophum autem dicere sapienter non est mirum. Aut si puer aliquit astute loquatur, dicimus: Satis sapiens est puer. Si autem vir perfectus sapienter loquitur, non laudatur quasi vir sapiens, non quia ad comparacionem etatis sue. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
uocabatur lingua eoꝵ mons uicto¬
rialis: hñs in se quandã speluncam
insaxo. fontib & electis arboribꝰ a¬
menissimus: in quẽ ascendentes &
lauantes se orabant & laudabant
insilentio dm̃ tͥb dieb. Et sic fatie¬
bant ꝑ singłas gñationes expectan¬
tes semꝑ ne forte in sua gñatione
stella illa beatitudinis oriret᷑ donec
apparuit eis descendens suꝑ mon¬
temillum uictorialẽ. hñs in se qͦsi
formam pueri paruuli. & suꝑ se si¬
militudinẽ crucis. et locuta ẽ eis
et docuit eos. & precepit ut ꝓfiris¬
cerentur inuideã. ꝓficiscentibꝰ aũ
eis ꝑ biennium p̃cedebat stella. et
neq escaneq potus defecit inpe-
tur ab eis: in euglio cõpendiose po¬
sita st̃. Tamen cum reuersi fuissent:
manserunt colentes & głificante̾ de¬
um studiosius magis ꝗͣ pͥmum. Et p̃¬
dicauert̃ om̃ib ingenere suo: et mł¬

Expanded text:
vocabatur lingua eorum Mons Victovocabatur lingua eorum Mons Victorialis, habens in se quamdam speluncam in saxo, fontibus et electis arboribus amoenissimus, in quem ascendentes et lavantes se orabant et laudabant Deum in silentio tribus diebus, et sic faciebant per singulas generationes exspectantes semper ne forte in sua generatione stella illa beatitudinis oriretur, donec apparuit eis descendens super montem illum Victorialem, habens in se quasi formam pueri parvi, et super se similitudinem crucis; et locuta est eis, et docuit eos, et praecepit ut proficiscerentur in Judaeam. Proficiscentibus autem eis, per biennium praecedebat stella, et neque esca neque potus defecit in perse referuntur ab eis, in Evangelio compendiose posita sunt. Tandem cum reversi fuissent. manserunt colentes et glorificantes Deum studiosius magis quam primum, et praedicaverunt omnibus in genere suo, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfessores. Legiapud aliquemmagos
istos ex libris balaam diuinatoris ap¬
pariture huius stelle scientiã accepis-¬
se: cuiꝰ diuinatio posita ẽ & in ueteri
testamento. Oriet᷑ stella ex iacob: et¬
Et audiui aliquos referentes de qͣdã
scriptura. & si ñcerta tñ ñ destruente
fidem. s potius delectante. qm̃ erat
quedam gens sita in ipso pͥncipio ori¬
entis iuxta occeanum: apud qͦs fereba-¬
tur q̃dam scͥptura inscͥpta noĩe seth.
de paritura hac stella. & munerib
ei huiꝰmodi offerendis: que ꝑgenati-¬
ones studiosoꝵ hominũ patͥb refẽnti¬
b filiis suis habebatur declucta. Itaq
tationem stelle eius. Et si quis mori¬
ebatur ex eis:. filius eius aut aliqͥs
ꝓpinquoꝵ qui eiusdẽ uoluntatis
inueniebat᷑. in loco constituebat᷑ de¬
functi. Dicebant᷑ autẽ magusei lin¬
gua eoꝵ: quia in silentio & uoce taci¬
ta dm̃ glificabant. Hiigͦ ꝑsingłos
annos pt᷑ messem tͥtutoriã ascende¬
bant inmontẽ aliquẽ positũ ibi. qͥ

Expanded text:
eret: Legi apud aliquem magos istos, ex libris Balaam diuinatoris appar iturae illius stellae scientiam accepisse, cuius diuinatio posita est et in Veteri Testamento: "Orietur stella ex Iacob.Et audiui aliquos referentes de quadam scripture, etsi non certa, non tamen destruente fidem, sed potius delectante: quondam erat quaedam gens sita in ipso principio Orientis iuxta Oceanum, apud quos ferebatur quaedam scriptura inscripta nomine "seth", de apparitura hac stella, et muneribus eiusmodi offerendis, quae per generationes studiosorum hominum patribus referentibus filiitationem stellae illius: et si quis moriebatur ex eis, filius ejus, aut aliquis propinquorum, qui ejusdem voluntatis inveniebatur, in loco constituebatur defuncti. Dicebantur autem magici lingua eorum, quia in silentio et voce tacita Deum glorificabant. Hi ergo per singulos annos post messem trituratoriam ascendebant in montem aliquem positum ibi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
simus interrogator. et malignissimꝰ
insidiator. de magnomandato int̾ro¬
gat: quinec minimũ obseruat. Ille
enim dehet interrogare de maiore in¬
stitia: qͥ iam minorẽ cõpleuit. Dñs¬

Expanded text:
simus interrogator, et malignissimus insidiator, de magno mandato interrogat, qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori justitia, qui minorem complevit.
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Deinde ꝓtulit scripture auctorita¬
tem dicens. Ego sum ds abraham et¬
atorib prius auctoritatẽ scripture ꝓfe¬
ramus: pꝰearationẽ reddamꝰ. iut̾roganti¬
b autem quocunq ꝓposito prius rati¬
onem exponamus: p̾tea autoritatẽ con¬
firmemꝰ. qm calumpniatores conuinc̾e
oportet: interrogantuis autẽ docere:

Expanded text:
inde auctoritatem, Ego sum Deus Abrahamatoribus prius auctoritatem proferamus, deinde rationem. Interrogantibus autem quocunque proposito, prius rationem exponamus, postea auctoritate confirmemus. Calumniatores enim convinci oportet, interrogatores autem doceri;
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ipsa eccła torcular uideat᷑ qͣntum
in eafossum. Si enim uerbum noui
tabile erat: Ubi gͦ uerbum di posi¬
tum erat in lege. modum uiuendi cõ¬
stituens: torcular erat fossum. Ubi
edificata. Nam sicut in turri ꝯsisten¬
irruptionẽ ipsi facile ñ paciuntur.
& hostes de turri facile conterunt:

Expanded text:
m ipsa Ecclesia torcular videatur, quantum in ea fossum. Si enim verbum Novi tabile erat? Ubi ergo verbum Dei positum erat in lege, modum vivendi constituens, torcular erat fossum. Ubi aedificata. Nam, sicut in turri consistenirruptionem non facile patiuntur, et ipsos hostes de turri facile conterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sticum aminal si ali qͣnto tempore
sui. quasi in recordatione nature
sue redactum. cito iterum mansues-¬
cit. animal autẽ siluestre cum fuerit
comprehensum. aut morsib appe¬
lris homo correptus. ñ solum peniten¬
tiam non agit: s adhuc aduersus cor
Cripientem magis irascitur. Qui
dam habuit duos filios. Quis ẽ. nͥ ille
terno affectu: qui cum sit natura dnͣs.
tamen magis uult diligi quasi pat̾.
mebis dñm dm̃ tuum ex toto corde
tuo: s diliges. Dilectionem enim ab¬

Expanded text:
sticum animal, si aliquanto tempore sui, quasi in recordacionem nature sue redactum cito iterum mansuescit. Animal autem silvestre, cum fuerit comprehensum, aut morsibus impeSic et malus homo correptus non solum penitenciam non agit, sed adhuc reversus contra corripientem magis irascitur. Cri habuit duos filios, Deus est, qui terno affectu. Qui cum sit natura Dominus, tamen magis vult se diligi quasi pater, mebis Dominum Deum tuum de toto corde tuo, sed diliges. Dilectionem enim
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ timet. s &̃ ampliꝰ diligit. Timere
enim seruoꝵ ẽ. dilig̾e aut̃ filioꝵ. Timor
sub necessitate ẽ. dilectiom hb̾tate.
Quimtimore seruit deo.penam qͥdẽ
euadit. mercedem autẽ iustitie nͣ ht̃:
quia inuitus fecit bonum ꝓpt̾ timorẽ
Non uult gͦ ds ut tnneatur ab hõibꝰ

Expanded text:
mo timet Deum, non eum diligit. Timere enim servorum est, diligere autem filiorum; timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore servit Deo, poenam quidem evadit, mercedem autem justitiae non habet, quia invitus facit bonum propter timorem. Non vult ergo Deus, ut timeatur ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
in unum: et interrogauit eũ unꝰ legi
ne uincerent. quem ratione suꝑare
non poterant. Aueritate nudos se
ẽẽ ꝓfessi sunt. qͥ multitudine se ar¬
mauerunt. Dicebant enim apͣse.
Unus loquat᷑ ꝓomnib. & om̃s loqͣ¬
mur ꝑ unum: ut si quidẽ uicit. om̃s
uideamur uictores: si autẽ uictus fue¬
erit. uł solus uideat᷑ confusus. O pha-¬

Expanded text:
in unum, et interrogavit eum unus ex ene vincerent, quem ratione superare non poterant. A veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus fuerit, vel solus videatur confusus. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ministros suos. id ẽ aliquos sp̃c̃ sedu¬
ctionum. Nammala ꝑ malos sp̃c redd
Qualis fuit sp̃c erroris quẽ misit ds ut
seducat achab. sicut scriptum ẽ in t̾cio
roris quam ds̃ dabit eis qui caritateni

Expanded text:
ministros suos, id est malos spiritus seductionum, nam mala per malos spiritus reddit, qualis fuit spiritus erroris, quem misit Deus, ut seducat Achab, sicut scriptum est in tertio roris, quem dabit eis Deus qui caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
& cęt̾ã. Item. Quiuult m̃s eẽ discipłs.
abneget semetipsum. Relinqͥt gͦ
cognationẽ suã. non qui contempnit
eam: s qui amplius diligit ds̃ quã pa¬
rentes. Relinquit terram suã: qui
carnis sue non consequit᷑ uoluptates.

Expanded text:
 » Item: « Qui vult meus esse discipulus, abneget semetipsum . » Relinquit ergo cognationem suam, qui non contemnit eam, sed qui plus diligit Deum quam parentes; relinquit terram suam, qui carnis suae non sequitur voluptatem.
Abbreviated transcription (Latin):
nos solieuntes interrogauerimꝰ xp̃m:
quamuis dixerit quia non licet dare
monium in iudicio. & si uerum fuerit.
quasi suspectum repbat᷑. S nec ꝑ ipsos
na suspitione inimicicie fuerant apd̾
xp̃mꝰ. ne forte quasi suspecti circumue¬

Expanded text:
nos soli euntes interrogaverimus Christum, quamvis dixerit quia non licet Caesari monium in judicio, etsi verum sit, tamen quasi suspectum reprobatur. Per seipsos na suspicione inimicitiae jam erant apud Christum, ne forte quasi suspecti circumve
Abbreviated transcription (Latin):
nitos. et minus suspectos: ut aut abͤ¬
minus nascitur confusio. qͣntũ fũit
ꝑsona deterior. S discipłi illi magists¬
breuiores sunt. ueneno autẽ equales.
&ᷤ catuli lupoꝵ adhuc teneri constituti.

Expanded text:
tos, et minus suspectos, ut vel absminor nascitur confusio, quanto fuerit persona deterior. Sed discipuli talium magistrbreviores, veneno autem aequales, et catuli luporum adhuc teneri,
Abbreviated transcription (Latin):
& nichil ẽ. Ita quicquid uiuũ creatũ ẽ
suꝑ terram: ex uita uiuit. Nec enĩ pt̃¬
eẽ aliquid uiuũ: in quo ñ sit sp̃s uite
Ex malo autem nulla res cẽ potẽ. Cum
ipsum malum nichil sit. quomͦ potest
in qua ẽ malum subtrahit se honum.
ꝓpter in habitans malum in ea: et sic
bono recedente. resuadit ad nichilum.
G̃ res in qua bonum solum ẽ. uiuax est.
et immortał. Inqua autẽ bonui & ma¬
lum habitat. uiuit quidẽ. tnͣ ꝓ temꝑe
uiuit. ꝓpt̾ inhabitans bonũ. morit᷑ aũ
ꝓpt̾ in habitans malũ: et ẽ mortał res.
et malo creatus ẽ: ut contempto ma¬
losequat᷑ bonum. et ꝑ hoc h̃t electiõis
mercedẽ. Qͦoͦ si contempto hono secutꝰ
fuerit malum: suscipiet eum eternus
interitus. Si autẽ dimissomalo secutꝰ
fuerit bonum: in morte nat᷑a carnis
eiꝰ soluitur ab omni malo. & cum re¬

Expanded text:
uit vivum creatum est super terram, et vita vivit. Nec enim potest aliquot vivum, in quo non sit spiritus vite, ex malo autem nulla res esse potest. Cum ipsum malum nichil est, quomodo potesin qua est malum, subtrahit se bonum propter inhabitans malum in ea, et sic bono recedente res vadit ad nichilum. Ergo res, in qua solum bonum est, vivax est et immortalis, in qua autem bonum et malum habitat, vivit quidem, cum pro tempore vivit propter inhabitans bonum, moritur autem propter inhabitans malum et eet malo creatus est, ut contempto malo sequatur bonum, et per hoc habet eleccionis mercedem. Quod si contempto bono secutus fuerit malum, suscipiet eum eternus interitus. Si autem dimisso malo secutus fuerit bonum, in morte natura carnis eius solvitur ab omni malo. Et cum re
Abbreviated transcription (Latin):
runt absit: conscientia autẽ confessi
sunt. qͥa malos male ꝑdet. frequent᷑
autẽ scͥpture cogitationes cordisita ex¬
ponunt. quasi dicta sermonis: sic̃ ait¬
iob. Dicit impiꝰ deo. Discede ame. in¬
debit dñs: nec intelliget ds̃ iacob.

Expanded text:
runt, absit, conscientia confessi sunt, quia, Malos male perdet. Frequenter 896 autem Scriptura cogitationes cordis sic exponit quasi dicta sermonis. Unde Job, Dicit impius Deo, discede a me, videbit Dominus, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Ad huc dicit aliquis. qui agrũ
locat. ut agrariã accipiat. aut domũ ut pensio¬
nes accipiat: ñ ẽ similiᷤ eiqͥ pecuniã dat ad
usuram. Absit. Primũ qͥdem qm̃ pecunia
non ad aliquẽ usũ disposita est. s ad p̾ciũ¬

Expanded text:
4. Adhuc dicit aliquis: Qui agrum locat, ut agrariam recipiat, aut domum, ut pensiones recipiat, nonne est similis ei, qui pecuniam dat ad usuram? Absit. Primum quidem, quoniam pecunia non ad aliquem usum disposita est, nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutare lucrũ uidetꝰ cum lucͦ.
pis ex ea. Tercio ager uel domus
utendo. uet̾ascit: pecunra autem
cum fuerit mutuata. nec minuit᷑.
nec ueterascit. Et m̃sas num¬
ris. sic homo ht̃ droragia dei.
et quẽadmodũ solidus qͥ ñ ht̃
charagnia. cesaris repbꝰ ẽ. ita & hõ
qui ñ ostendit in se imaginem dĩ reꝑ-¬
bus estimat᷑. Unde ysaias dicebat ad
nes tui miscent umo aquã. et cet̾a.
Ideo gͦ m̃sas nũmularioꝵ eu̾tit. sig¬
nificans qͥa in tẽplo d̃ĩ ñ debent eẽ

Expanded text:
commutare videtur cum lucro pis. Tertio ager vel domus utendo veterascit. Pecunia autem quum fuerit mutuata, nec minuitur, nec veterascit. § 5. Et mensas numris, sic homo habet charagma Dei. Et quemadmodum solidus, qui non habet charagma Caesaris, reprobus est, ita et homo, qui non ostendit in se imaginem Dei, reprobus aestimatur Unde Esaias dicebat ad nes tui miscent vinum cum aqua, etc. Ideo ergo mensas nummulariorum evertit, significans, q
Abbreviated transcription (Latin):
alẽ. reuera autẽ complectitur uitã
carnalẽ. Et melior ẽ laicꝰ ande dm̃
penitentiã agens: ꝗͣ clericus ꝑmanẽs
in peccatis. Laicus enim in die uidi¬
cii stolam sacerdotalẽ accipiet. Idõ
incrismate om̃s sic ungunt᷑ in sacer¬
dotio. Sacerdos autẽ peccator. spo¬
liatus sacerdotii dignitate. quam
habuit. erit inter  fideles & hypo¬

Expanded text:
complectitur vitam carnalem. Et melior est laicus ante Deum poenitentiam agens, quam clericus permanens in peccatis. Laicus enim in die judicii stolam sacerdotum accipiet: ideo enim in chrismate omnes unguntur in sacerdotio, sacerdos autem peccator spoliabitur sacerdotii dignitate quam habuit, et erit inter infideles et hypo
Abbreviated transcription (Latin):
demus in istis mundialib regnis. qͦmͦ
in pͥmis quidẽ nemo potẽ fac̾e se ip
elegit: cumrex ille fuerit factus & con¬
firmatus in regno. iam ht̃ potestatẽ in
hominib &. non potẽ popłs iugum esꝰ
de ceruice sua repelłe: nam pͥmum qͥdẽ
in potestate ppłi ẽ facere sibi regẽ quẽ
uult. factũ autẽ de regno repellere iam nonẽ
in potestate eiꝰ. & sic uoluntas ppłi pr¬
ea innecessitatẽ conuertit᷑: sic & hõ¬
priusꝗͣ peccet liberum ht̃ arbitriũ
utrum uelit sub regno ẽẽ diaboli: cum
ipsius. iam ñ potest de potestate eiꝰ exi¬
re:. &. sic pͥma uoluntas eiꝰ i necessita¬
secłares et peccatores dice solent. Nũ

Expanded text:
demus in istis mundialibus regnis quomodo in primis quidem nemo potest facere seipsu quem vult: sed cum rex ille fuerit factus et confirmatus in regno, jam habet potestatem in hominibus, et non potest populus jugum ejus de cervice sua repellere. Nam primum quidem in potestate populi est facere sibi regem quem vult; factum autem de regno repellere, jam non est in potestate ejus, et sic voluntas populi postea in necessitatem convertitur. » priusquam peccet, liberum habet arbitrium, utrum velit sub regno esse dyaboli. Cum ipsius, iam non potest de potestate eius exire. Et sic prima voluntas eius in neccessitasec
Abbreviated transcription (Latin):
cartus neminẽ estimat castum. Item¬
castuis non facile de fornicario suspica¬
tur. Suꝑb neminemputat humilẽ.
Sic qui ñ ẽ ex deo sacerdos: nulliꝰ sac̃¬
dotium putat ex deo. unde autẽ pu¬

Expanded text:
carius neminem existimat castum; castus non facile de fornicario suspicatur. Superbus neminem putat humilem; Sic qui non est ex Deo sacerdos, nullius sacerdotium putat esse ex Deo. Inde est u
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut difficile ẽ arborem iuxta uiã
positam fructus suos usq ad maturi¬
tatem seruare: sic difficile ẽ uirum
fidelem iuxtaistum mundũ uiuentẽ.
id ẽ in actib eiꝰ iustitiam immacłatã
usq ad finem tenere. Recede uia et
plantare in loca secreta: ut nec mun¬
dus tecum aliquid habeat cõmune.
nec tu cum mundo. Et ait illi. Nunꝗͣ¬
ex te fructus nascatur insempit̾num.
Non quia maledixit arborem ideo fru¬
ctus non dedit: s quia non dabat. idõ¬
maledixit ei. ut nec folia ipsa ꝓferret.

Expanded text:
itur: Difficile est enim arborem iuxta viam positam fructus suos usque ad maturitatem servare. Sic difficile est virum fidelem iuxta istum mundum viventem, scilicet in actibus eius, iusticiam immaculatam usque ad finem tenere. Recede de via et plantare in loca secreta, ut nec mundus tecum aliquit habeat commune nec tu cum mundo. Cris. suex te fructus nascatur in sempiternum. Non quia maledixit arborem, ideo fructus non dedit Synagoga, sed quia non dabat, maledixit ei, ut nec folia ipsa proferret.
Abbreviated transcription (Latin):
set fructuum. mmisit seruos suos ad colo¬
nos ut accipent de fructib suiꝰ. Et ap
ciciderunt. alium autẽ occidert̃: aliũ
uero lapidauert̃. Iterum misit ahos
seruos plures pͥorib: &. fecerunt eis

Expanded text:
set, misit seruos suos ad colonos, ut acciperet de fructibus suis; et coloni ceciderunt, alium autem lapidauerunt, alium uero occiderunt. iterum misit ad illos seruos plures, et fecerunt eis
Abbreviated transcription (Latin):
ut quotienscunq audiamus uerbum.
admoneat nos ipsum nomen reqͥrere.
qͥd ẽ hoc qͦd audimus: & sic̃ cibum cũ
masticauerimus dimittimus stoma¬
cho ita et uerbum pꝰtꝗͣ tractauerimus.

Expanded text:
ut quotiescunque audimus verbum admoneat nos ipsum nomen requirere: Quid est hoc quod audimus? Et sicut cibum cum masticaverimus, dimittimus in stomachum, ita et verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ͥa si stomachꝰ sanus fuerit. totũ corpꝰ
ualidum ẽ. si autem dissipatus fue¬
rit. totum corpꝰ infirmũ ẽ: ita sisa-¬
cerdotium integrum fuerit. tota
eccła fioret: si autẽ corruptum fũit.
om̃ium fides marcida ẽ. Cor aũ et

Expanded text:
 stomachus si sanus fuerit, totum corpus est validum, et si fuerit dissipatus, totum corpus infirmabitur: ita si sacerdotium fuerit integrum, tota eclesia floret; si autem corruptum fuerit, omnium fides est marcida. Cor autem et
Abbreviated transcription (Latin):
quasdã tales similitudines animalibꝰ
his assimilati st̃ homines: dm uł di fili¬
um non cognoscentes. Est enu aĩal hoc
iminundumꝰ & pͣcet̾is pene iumͣtis ma¬
gis irrationabile. &. stultum. & infir¬
mum. & ignobile: & oneriferum magiᷤ
Sic fuerunt & hoies ante xp̃i aduentũ
idolatre. passionib diu̾sis s̃mundi &
irrationabiles. uerbiratione carentes:

Expanded text:
quasdam enim tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi ratione carentes,
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodum cum uidis arborem
pallentib foliismarcidam. intelligi
qͥa aliquam culpã ht̃ circaradicem:
ita crim uideris ppłm in disciplinatũ¬
& irreligiosum. sine dubio cognos¬
ce qͥa sacerdotiũ ñ ẽ sanum. Et
ciciebat uendentes & em̃tes de tẽ¬
anus debet ẽẽ mercator. aut siuolue¬
rit eẽ ꝓiciatur de eccła dei dicente ꝓ¬
pheta. qͥa nͣ cognoui negotiationes. in¬
troibompotentias dñi. Quẽ ad modũ
enim quiambulat int̾ duos inmicos.¬
uolens ambob placere. & uolens se
necẽẽ ẽ enimut & isti maleloquat᷑ de
illo. & illi male loquat᷑ de isto. sic qͥ
emit & uendit sine ꝑiurio ñ potest¬

Expanded text:
quemadmodum videns arborem foliis pallentibus marcidam, intelligis quia aliquam culpam habet circa radicem, ita cum videris indisciplinatum populum, sine dubio cognosce quia sacerdotium ejus non est sanum. Etinus vendentes et ementes de temanus debet esse mercator, aut, si voluerit esse, projiciatur de ecclesia Dei, dicente Propheta: Quia non cognovi negotiationes, introibo in potentias Domini. Quemadmodum enim qui ambulat inter duos inimicos, ambobus placere volens et se necesse est enim, ut isti male loquatur de illo, et illi male de isto, sic qui emit et vendit sine mendacio et pe
Abbreviated transcription (Latin):
testis uocis illoꝵ sanauit cecos. ut ce¬
& ipsi. & istoꝵ illuminatio corporalis.
fieret illis sp̃ualis lucerna cordis. Cura¬
uit et claudos. ut claudicantes in fide
currerent adxp̃m. ut meliores pedes
tes. identes aũ pͥncipes sacerdotũ

Expanded text:
testis vocis illorum. Sanavit caecos ut as ipsi, ut istorum illuminatio corporalis fieret illis spiritalis lucerna cordis. Curavit claudos, ut claudicantes in fide currerent ad Christum, ut meliores pedes tes. Videntes autem principes s
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens. nunꝗͣ potẽ euadere a peccato
ut sĩt iustus. Fr̃eqͣnter enĩ tͣnseuntes
sp̃c ipsas geminas iustitie excutiunt
de ramis eiꝰ anteꝗͣ aꝑiant᷑ in florib:
interdũ autẽ ipsos flores iã aꝑtos ex¬

Expanded text:
vivens numquam potest evadere a peccato, ut sit iustus. Frequenter enim transeuntes spiritus ipsas gemmas iusticie accipiunt de ramis eius, antequam aperiantur in floribus. Interdum autem ipsos flores iam apertos ex
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ despexit me sol. uis cognoscere
mansuetudinem uenientis: Consid̾a
speciem aduentꝰ eiꝰ. Non sedet in cur-¬
ru aureo p̃ciosa purpura fulgens nec
ascendit suꝑ feruidum equum discordie
amatorẽ & litis. qui gle iactantia
pectus ht̃ repletum. qͥ delonge odo¬
ratur bellum. & gaudet ad uocem
tube. & cum uidĩt sanguineã pug¬
nam. dicit in corde suo bene ẽ factũ:

Expanded text:
m sanctitatis suae. Vis cognoscere mansuetudinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, qui gloria jactantiae pectus habet repletum, qui de longe odoratur bellum, et gaudet ad vocem tubae, et cum viderit sanguineam pugnam, dicit in corde suo: Bene factum;
Abbreviated transcription (Latin):
& rex magnus suꝑ omnẽ terram. Sub¬
iecit popłos nob̃: et gentes sub pedibꝰ
nr̃is. Elegit nob̃ hereditatem sibi spe.¬
ciem iacob quẽ dilexit. Si auͣ ñ intel¬
lexeris. ueniat ut ꝑdat te. & de tẽ¬
plo scĩtatis expellat. et aliã sponsam
de gentib castiorẽ inducat in cubi¬

Expanded text:
rex magnus super omnem terram subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nostris; elegit nos haereditatem sibi speciem Jacob quem dilexit . Si autem non intellexeris, veniet ut perdat te, et de templo sanctitatis expellat, et aliam sponsam de gentibus castiorem inducat in cubi
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquando creatura seruiat suo fac¬
tori. Gentes enĩ ds in potestate diaboli
ꝓtempore reliquit ut temꝑtet: ñ in et̾¬
num contempsit ut ꝑdat. Neceẽ ẽ
autem ut fiat quod scriptum ẽ: hoĩes

Expanded text:
ut aliquando creatura serviat suo factori. Gentes enim Deus in potestate diaboli pro tempore reliquit ut tentet, non in aeternum contempsit, ut perdat. Necesse est autem ut fiat quod scriptum est: Homines
Abbreviated transcription (Latin):
in regno dei. id ẽ credituri in xp̃o. S qͥa
credentib publicanis & meretͥcib io
hanni et baptizatis ab eo. sacerdotes
luert᷑ eĩ pt᷑ publicanos & meretͥces in-¬
traturi anmuntiant᷑: sicut & factum ẽ

Expanded text:
in regnum Dei, id est credituri in Christum. Sed quia credentibus publicanis et meretricibus, Joanni et baptizatis ab eo sacerdotes runt, post publicanos et meretrices intraturi annuntiantur, sicut et factum est: nam
Abbreviated transcription (Latin):
os petrum & philipptim apłos exponit
intelligi oportere. qm in primum trãs¬
gredientes idaicos fines gentes adduxe¬
runt ad xp̃m: philippus quidẽ samariã
quam ipsam sainariam asmam ẽẽ int̾-¬
pretatur᷑. Petrus autẽ gentes. accipiens
cornelium ex gentib quasi samarie-

Expanded text:
tos Petrum et Philippum apostolos exponit intelligi oportere, quoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petrus autem gentes accipiens Cornelium ex gentibus quasi Samariae
Abbreviated transcription (Latin):
quam peccemus liberum quidẽ habemꝰ
arbitrium: si uolumus sequi uolimta¬
uirtute euad̾e nͣ possumus: s sicut na¬
uis fracto gub̃nacło. illuic ducit᷑ ubi
uoluerit: sic et homo diume gr̃e auxi¬
s qd̃ diabolus uult. Et nisi ds̃ ualida
ad mortem in ꝑeccatoꝵ suoꝵ uincłis

Expanded text:
quam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntavirtute evadere non possumus, sed sicut navis fracto gubernaculo illuc ducitur, ubilit, sic et homo divine gracie auxised quod dyabolus vult. Et nisi deus valida ad mortem peccatorum suorum vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
nos examinasti. sic̃ igne examinatur ar¬
gentũ. Et pꝰt modicum. Transiui¬
mus ꝑ ignẽ & aquã & induxisti nos
in refrigeriũ. Sicut enimaurũ uł
argentum combustis in fornace sor¬
dib colatur: sic homo in fornace
temptationis missus. depositis pec
sic̃ ipse dicebat. Baptisinũ habeo
baptizari. & quomͦ turbor usq dũ
ẽ a peccato: qͣle autẽ peccatũ remit¬
titur in morte. scit qͥ intelligit ꝓ
quali peccato introducta ẽ mors.
Namsi ꝓpt̃ peccatũ iorit᷑ homo: si¬
ne dubio soluit᷑ ꝓpt̾̃ qđ morit᷑. Idõ

Expanded text:
xaminatur argentum. Et postmodum: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium. Sicut enim aurum et argentum combustum in fornace sordibus colatur, sic homo in fornace temptacionis missus depositis peccte, sicut ipse dicebat: Baptismo habeo baptizari, et quomodo turbor, usque dum em peccattitur in morte, scit, qui intelligit, pro quali peccato introducta est mors. Nam si propter peccatum moritur homo, sine dubio solvitur, propter quod moritur. Hec
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia. Ergo totiꝰ bomi mitium humi
litas. ẽ: & totius mali suꝑbia. Deniq
& ꝑditionis initium a suꝑbia cepit ꝑ
diabolum: & mnitium salutis ab humi¬
litate ꝑ xp̃m. Propterea ꝯuenienter
& oĩum humilitatẽ beatitud inum
fecit initium. Et quare ñmanifeste di¬
non solum humiles ostendat. s &rã in¬
digentes humiles: qui sic st̃ humiles
ut semꝑ adiutorium dĩ sint m̃dicãtes.
Unde ingreco ñ dicit. beati pauꝑes
s beati mendici uel egeni. Nam patiꝑ
ẽ qui angustiã quidẽ ht̃. ñ autẽ tãtã
ut & mendicare iogat᷑. Scd̃m quã dif¬
telligit suꝑ mendicum. Ergo id̾o dic̃
beati mendici sp̃ui. ut multum humi-¬
les ostendat. Si gͦ dixisset beati humi¬
les sp̃ur. nichilamplius significasset
ꝗͣ humiles. Nc̃ autẽ & humiles. & in¬
les sp̃u. & ñ ex fide. hii tales ñ pulsat̃
adiutorium dĩ. Qͥautẽ scdm fidem
humiles st̃. & intelligentes. dũ ni¬
mis timent de se adiutoriũ di pul¬
sare ñ cessant.

Expanded text:
m est et tocius mali superbia. Denique et perdicionis inicium a superbia / ceperit per dyabolum et inicium salutis ab humilitate per Cristum; propterea convenienter et omnem humilitatem beatitudinum fecit inicium. Et quare non manifeste dinon solum humiles ostendat, sed eciam indigentes humiles, qui sic sunt humiles, ut semper adiutorium dei sunt mendicantes. Unde in Greco non dicit: Beati pauperes, sed: Beati mendici et egeni. Nam pauper est, qui angustiam quidem habet, non autem tantam, ut mendicare cogatur. Secundum quam diftelligit super mendicum et egenum. Ideo dicit: Beati mendici spiritu, ut multum humiles ostendat. Si ergo dixisset: Beati humiles spiritu, nichil amplius significasset quam humiles; nunc autem et humiles, et non ex fide; hii tales non pulsant adiutorium dei. Qui autem secundum fidem humiles sunt et intelligentes, dum nimis timent de se, adiutorium dei pulsare non cessant.
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatus alios baptizare ñ pote¬
rat. Quomͦ autẽ nudus uestiat
nudum. aut quomͦ mendicuis alte¬
rum fatiat diuitẽ. sic et ipse qͥ bap
Ubi sacerdos: ibi baptismũ. Ubi ba¬
ptismumaibi xͥanꝰ. Ubiaũ fides ñ¬

Expanded text:
baptizatus, alios baptizare non poterat. Quomodo autem nudus vestiat nudum, aut quomodo mendicus alterum faciet divitem? Sic et ipse, qui baubi sacerdos, ibi baptismus; ubi baptismus, ibi Cristianus. Ubi autem fides n
Abbreviated transcription (Latin):
ductus. s ñ quasiminor maioris p̃¬
cepto. s quasi maior minoris hortaty.
Nam ñ solum ductus aut adductꝰ d̾r
qui alicuiꝰ potestate ducit᷑: s & iã ille
qui alicuius racionabili exhortatiõe

Expanded text:
, sed non quasi minor majoris praecepto, sed major minoris hortatu. Nam non solum ductus aut adductus dicitur qui alicujus potestate ducitur, sed etiam ille qui alicujus rationabili exhortatione
Abbreviated transcription (Latin):
tatiopresens. Qm̃ autẽ baptizant᷑
homines & in igne: testis ẽ dñs per
ysaiam. Et auferaminquit sordes
filioꝵ isrł de medio eoꝵ. & sangui¬
nem eoꝵ mundabo in sp̃u iudicii
& sp̃u combustionis ardoris. Conse

Expanded text:
tacio presens. Quoniam autem baptizantur homines in igne, testis est dominus per Ysa.: Et aufferam, inquit, sordes filiorum Israel de medio eorum, sanguinem eorum mundabo in spiritu iudicii et spiritu combustionis et ardoris. E
Abbreviated transcription (Latin):
sarium ht. ita et sacerdos singłorũ
mores et actus & conuersationẽ de
dicam̃tum necessarium fũit submi¬
nistret. cui consolationẽ. cui increpa
quia nec infirmus irascit᷑ aduersus
medicum si posuerit aliquã medi¬
cinam mordentẽ. Non enim ꝯsidãt
beniuolentiã inedici & sustinet. qr

Expanded text:
rmit. Et sacerdos singulorum mores et actus conversacionemque dicamentum neccessarium fuerit, subministret: cui consolacionem, cui increpacquia nec infirmus irascitur adversus medicum, si posuerit aliquam medicinam mordentem. Non enim considerat benevolenciam medici et sustine
Abbreviated transcription (Latin):
Scit enim dñs uanitatib eẽ subditam
carnis naturam: qͥa omnis homo qͣntũ
ad carnem. delectatur hominib appa¬
rere. Nec enimpotẽ fieri: ut caro nata
deuanitate. non sit uanitatis amatrix
Nec dnsammoneret nos ut ne corã hõibꝰ
faciamus: nͥ sciret omnes homines uel¬

Expanded text:
scit enim dominus vanitatibus esse subditam carnis naturam, quia omnis homo – quantum ad carnem – delectatur hominibus apparere. Nec enim potest fieri, ut caro nata de vanitate non sit vanitatis amatrix. Nec dominus ammoneret nos, ut ne coram hominibus faciamus, nisi sciret omnes homines e
Abbreviated transcription (Latin):
cas bana. quã seminauit ds in hoĩe: zi¬
zamum autẽ ẽ cogitatiomala. quã dia¬
bolus seminauit ꝑ carnẽ. Cum gͦ om̃i
uoliuitati bone adhereat & desichum
malum: si uolueris malam cogitationẽ¬
tuã ad plenum tollẽ. simul tolł & opꝰ¬
bonum. Namet ipse diabolus eo consilio
seminauit zizanium suũ intͥtico di: ut
radicet et tͥticum dĩ. Numqͥd & contineis.¬
aut uirgo mox cumconcupierit iam ce
ex necessitate carnis ꝯcupiuit. & ꝯtͣdix̃
concupiscentie sue. ñ peccauit. s magis

Expanded text:
s in homine, zizania est cogitacio mala, quam dyabolus superseminavit per carnem. Cum ergo omni voluntati bone adhereat et desiderium malum, si volueris malam cogitacionem ad plenum tollere, simul et tollbonum. Nam et ipse dyabolus eo consilio seminavit zizanium suum in tritico dei, ut radicet taut virgo mox, cum concupierit, iam ceex neccessitate carnis concupivit et contradixit concupiscencie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuratori: Sine dubio filius dicit
sp̃ui sco. Et si uolueris. concedo tͥ ut
pater filio dicat. Non quero utrum
filius sit patris ꝓcurator. aut sp̃c sc̃s
filii: s hoc dico qr. ꝓcurator domꝰ et
pater familias. nec enusdem substan¬
tie possunt eẽ. nec una ꝑsona:. nec e¬
qualis dignitas. Si gͦ alter pat̾fami¬
lias. alter ꝓcurator patrisfamiliaᷤ. qͦ¬
mͦ locum habeat tͥnitas tua : Si autẽ
eiꝰdẽ substantie ẽ & ẽ minor: iniuri¬
am facit substantie. Si ñ equał dig
ntas. ubi ẽ una substantia: ncipi

Expanded text:
Sine dubio Filius dicit Spiritui sancto, et, si volueris, concedo tibi, ut Pater Filio dicat. Non quaero utrum Filius sit Patris procurator, aut Spiritus sanctus Filii; sed hoc dico quia procurator domus et paterfamilias nec ejusdem substantiae possunt esse, nec una persona esse nec aequalis dignitas. Si ergo alter paterfamilias, alter procurator patrisfamilias, quomodo locum habeat trinitas tua? Si autem ejusdem substantiae est, et est minor, injuriam facis substantiae. Si non aequalis itas, ub
Abbreviated transcription (Latin):
mnc oblati st̃ ei pueri ut manꝰ un
poneret et oraret. Tunc qͣndo dñs de
castitate faciebat serinonẽ. et beatos
ꝓnunciabat eumuchos. De gla enmni¬
ꝯtinentie dño refẽnte. atq dicente.
ft̃ qͥ se eunuchizant. ꝓpter regnum
celoꝵ. audientes quidã obtulert᷑ ei
infantes pueros de castitate mun¬
dissimos. Putabant enĩ qͥa dñs corꝑe
te. nescientes qr dñs non illos bea-¬
tificauit eunrichos. quos pueritie
necessitas fecit castos. s continentie
uirtui Discipłi autẽ uetabant eos.

Expanded text:
nc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et oraret. Tunc, quando Dominus de castitate faciebat sermonem, et beatos pronuntiabat eunuchos. De gloria enim continentiae Domino proferente atque dicente, sunt qui se eunuchizant propter regnum coelorum. Audientes quidam obtulerunt eis infantes pueros de castitate mundissimos. Putabant enim quod Dominus cote, nescientes quod Dominus non illos beatificavit eunuchos, quos pueritiae necessitas facit castos, sed continentiae virtus. Discipuli autem increpabant eos.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum opꝰ sine uoluntate ñ facit.
ita et iusticia ex oꝑe ñ consuminat᷑.
nͥ & lioluntas affuerit. Multi enĩ
corꝑe quidẽ castitati student. ad¬
ulterium aũ uoluntate cõmittunt
Nisi autẽ etiam uoluntate sola fornica¬
Quiuidit mulierẽ ad concupiscendũ
eam. mechatus ẽ eam in corde suo. Prgo
uoluntas sine corpore frequent̾ peccat.
Illa ẽ glosa continentia. ñunꝗͣ tͣnsgre¬
di non potẽ necessitas debilitati corꝑis.
s quã complectitur uoluntas scĩ ꝓpo¬

Expanded text:
peccatum sine voluntate opus non facit, ita et justitia ex opere non consummatur, nisi et voluntas affuerit. Multi enim corpore quidem castitati student, adulterium autem voluntate committunt. Nisi enim ex voluntate sola fornicamulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Ergo voluntas sine opere frequenter peccat. Illa est gloriosa continentia, non quam transgredi non potest necessitas debilitati corporis, sed quam complectitur voluntas sancti propo
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Possuius. ñ tm̃ ꝯficlentia cordiᷤ sui
quantum ignorantia temptationis. hec¬
responderunt. Nescientib enim: cleside¬
rabile ẽ bellum. Sic in exꝑtis. leuis ui¬
detur ẽẽ temptatio passionis & mortis
uenisset. dicebat. pater si fieri potẽ tͣn¬
seat a me calix iste: quantomagis nõ
fuerant dicturi quia possumus. si
scissent quał ẽ temptatio mortis: Mag¬
num quidẽ dolorẽ ht̃ passio. tnͣ mors
maiorem ht̃ timorẽ. Et dicit eis. Ca

Expanded text:
ei: Possumus. Non tantum confidentia cordis sui, quantum ignorantia passionis responderunt. Nescientibus enim desiderabile est bellum, sic inexpertis levis videtur esse tentatio passionis et mortis. uit dicere: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste , quanto magis non fuerint dicturi, quia possumus, si scirent qualis esset tentatio mortis? Magnum enim dolorem habet passio, tamen mors majorem habet timorem. Ait illis: Ca
Abbreviated transcription (Latin):
ca oꝑarios. & redde eis mercecdẽ: inci¬
piens a nouissimis usq ad pͥmos. Con¬
sicła quia sero ñalias mane reddit
mercede. G̃ adhuc stante scło isto rudi¬
reddenda. Propter duasrationes in¬

Expanded text:
ca operarios, et redde illis mercedem, incipiens a novissimis usque ad primos. Considera quia sero, non alio mane reddit mercedem. Ergo adhuc stante saeculo isto, judit propter duas rationes
Abbreviated transcription (Latin):
turbati st̃. quare uel hoc ipsum petere
ausi st̃. qͣnto magis fuerant conturban¬
di. si petitio eoꝵ suscepta fuisset: Ideo
ñ dixit. neq ñ sedebitis. ne duos confu¬
deret: neq sedebitis ne cetõs irritar&.¬

Expanded text:
ati sunt, quare vel hoc ipsi id petere ausi sunt, quanto magis fuerant conturbandi, neque dixit, non sedebitis, ne duos confunderet; neque sedebitis, ne caeteros irritar
Abbreviated transcription (Latin):
uanam: ꝓpt̃ questus quos capiebat ex
dicunt᷑ de adolescente isto: sic st̃ acci¬
pienda. quasi de popło indaico dicta
Iudaicꝰ gͦ ppłs erat adolescens. ñ eta¬
te s leuitate: moribꝰ iminaturꝰ ũ an

Expanded text:
s quos capiebant ex dicuntur de adolescentulo illo, sic sunt accipienda, quasi de populo Judaico dicta. Judaicus ergo populus erat adolescens non aetate, sed levitate: moribus immaturus,
Abbreviated transcription (Latin):
iamnonerat initegra duodecima ho¬
ra. sine dubio modicũ restat. In dro¬
decima hora sumus. Unde ꝓbas quia
candor iusticie iam recessit de mundo
& solradios grãiꝵ suaruͣ in se colligens
reuocauit: & totam terram. nigredo
inquitatum uł mendatioꝵ. quasi nox
fusca oꝑuit: nͥ quiaiam & ipsa duode¬
cima hora finiatur: biq tenebras
uides. & dubitas diẽ transisse : Priꝰ
emminuallib fit obscuritas: die de-¬
clinante ad occasum. Qaͣdo gͦ ualles
uideris obscurari: quis dubitat qͥa
iam nox ẽ : Sic pͥmum in scłaribꝰ et
laitis xpͣianis. incipit preualere ob¬
scuritas peccatoꝵ. Nunc aũ qͦndo iã
uides. qd̃ sacerdotes positos insummo
uertice spͣualium dignitatum. qui
montes & colles dicunt᷑:. ipsos appre¬
hendit iniquitas tenebrosa: quomͦ
dubitet᷑ qr finis ẽ mundi:. Itẽ. ex¬

Expanded text:
i non erit integra XII hora, sine dubio modicum restat; in XII hora sumus. Unde probas, quia candor iusticie iam recessit de mundo, et sol radios graciarum suarum in se colligens revocavit, et totam terram nigredo iniquitatum et mendaciorum quasi nox fusca operuit, nisi quia iam ex ipsa hora XII finiatur? Ubique tenebras vides – et dubitas diem transisse? Prius enim in vallibus fit obscuritas die declinante ad occasum; quando vero montes vides obscurari: quis dubitat, quin iam nox est? Et sicut primum in secularibus et laycis cristianis incepit prevalere obscuritas peccatorum, nunc autem, quando iam vides, quod sacerdotes positos in summo vertice spiritualium dignitatum, qui montes et colles dicuntur, apprehendit iniquitas tenebrosa, quomodo dubitetur, quia finis est mundi? Hec
Abbreviated transcription (Latin):
eo fuerunt. aut dauid. et qui cũ eo fue¬
runt:. nã & ad istaos posuit testam̃ta.
hora undecima gentes intellige. qͥa
nouina mundi margine nos stamus:
sicut & ioħs in epła sua testat᷑ dicens.
filioli: iam nouissima hora ẽ. Apłs
autẽ dicit iam aliquã partẽ duode.¬

Expanded text:
et qui cum eo erant. Nam ad ista posuit testamenta. Hora XI gentes intellige, quia novissima mundi margine stamus, sicut Ioh. in epistola sua testatur: Filioli, iam novissima hora est. Apostolus autem dicit iam aliquam partem
Abbreviated transcription (Latin):
in lege qui fuit quasi uisibilis lin-¬
gua iuisibilis dĩ: qui incorruptibilẽ
stimonium dĩtatis. inuultũ suscipiens
portauit ad popłm. Tu autẽ hõ uilis¬
truis qđ ille ꝯstituit : Sifilius dĩ es¬

Expanded text:
nus? Qui fuit quasi visibilis lingua invisibilis Dei. Qui incorruptibilem stimonium divinitatis in vultu suo portavit ad populum. Tu autem homo vilistruis quod ille constituit? Sed mitis
Abbreviated transcription (Latin):
mor. sicut herbe ex humore nascuntur
& crescunt: sic homines ꝑ amorem inci¬
piunt et augent᷑. Humor quidẽ de ra¬
dicibus ascendit in herbã. de herba aũ¬
uertitur ad parentes. Ideo parentes qͥ¬

Expanded text:
. Sicut herbae ex humore nascuntur et crescunt, sic homines per amorem incipiunt et augentur. Humor de radicibus ascendit in herbam, et travertitur. Et ideo parentes pl
Abbreviated transcription (Latin):
Qd ẽ autẽ aliud mulier nͥ anucitie im¬
mica. mneffugabilis pena. necessariũ
malum. naturalis temptatio. deside¬
rabilis calamitas. domesticũ ꝑicłm.
delectabile detriñtũ. malinat᷑a. boni
colore depicta: G̃ si dimitt̾e illã pecca¬
tum ẽ. cenere autẽ uere torm̃tum ẽ.¬

Expanded text:
d est aliud mulier nisi amicitie inimica, ineffugabilis pena, necessarium malum, naturalis temptatio, desiderabilis calamitas, domesticum periculum, delectabile detrimentum, mali natura boni coloris depicta? Ergo dimittere illam peccatum est, tenere autem vere tormentum e
Abbreviated transcription (Latin):
tricem quidẽ dimittat. Alias autẽ male
morigeratã castiget & teneat. Quomͦ
Trib modis. Primum docendo scd̃m¬
dm̃. Si autẽ d̾i timorẽ non sentit. imꝑ¬
ꝑando ut uł homines erubescat. Si nec
pudorẽ sentit frequent̾ ꝯfusa. faciat
illi quod pͣcepit salomon. Cordurum

Expanded text:
e moratam castiget, et teneat. Quomodo? Tribus modis. Primo, docendo secundum Deum; si timorem Dei non sentit, improperando, ut vel homines erubescat; si nec pudorem sentit frequenter confusa, faciat illi quod praecepit illi Salomon: Durum