comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id est ab aliquancio: non abira. non
ab hodio: non abiniusticia Siue
noli tunciamalo id ẽ adiabolo aquo
uinceris. dum contra in imicum tuũ
ira cundia accenderis: qui ad suam
ut luntatem tetrahit: Aliter ꝓ
Situas in iurias ulcisei uolueris. amalo
uinceris: quia ei quitibimalum fecit.
similis efficeris: Quando cum que
enim di abolo ueluicio aliquo obde¬
dimus uincimur ab illo: Dũ malum
pmalo reddimus. ab illo uincimur
qui n obis in iuriam fecit & cui uicem
reddimus: qui ossimiles facit

Expanded text:
id est ab aliquo vitio, non ab ira, non id est ab aliquo vitio, non ab ira, non ab odio, non ab injustitia. Sive, noli vinci a malo, id est diabolo, a quo vinceris dum contra inimicum tuum iracundia accenderis, quia ad suam voluntatem te trahit. Aliter: Si tuas injurias ulcisci volueris, a malo vinceris, quia ei qui tibi malum fecit, similis efficeris: quandocunque enim diabolo vel vitio alicui obedimur, vincimur ab illo. Dum malum pro malo reddimus, ab illo vincimur qui nobis injuriam fecit, et cui vicem reddimus, quia nos similes si
Abbreviated transcription (Latin):
qui superius diximuscrbum uidelicet.¬
& potum inimico minis trando: carbones
ignis. idẽ ardorem caritatis pones
suꝑ capud eius id ẽ. suꝑmentem eius.
qua tinus tuis beneficiis delectatus.
incipiat tediligere quaem antea exo¬
sum habebat: intantum ut diccit
Quid est quod hactenus egi contra
huncurum. Curcitanta mala
extiti Quaꝓpter quia tam benigne
& pacienter erga meagit : incipiam
illum diligere ut carissimum fiẽm.¬
quem actenus persequebar ut hostem.
Siautem qui cybum et potum tribuit.
id cir co hoc fecerit iuxta qđ quidam
uoluerunt intelligere. ut carbones
gnis. id ẽ. poenas inferni preparet
dumeius beneficiis hominum honora¬
tus eum non dilexerit: iam hoc non .ẽ.
caritas: Ideoque melius ẽ. itcuntelli¬
gi. ut supra diximus in primo: de arbo¬
re caritatis: Quod uero dicit suꝑ
caput. recaecaput mense id est
sationabilitts ac principalittis animȩ
accipitur: Quia ficut omia membra
reguntur capite. ita cogitationes
& uoluntatesmente dis ponuntur:

Expanded text:
quae superius diximus, cibum videlicet et potum inimico ministrando, carbones ignis, id est ardorem charitatis, pones super caput ejus, id est super mentem ejus; quatenus tuis beneficiis delectatus, incipiat diligere te, quem antea exosum habebat, intantum ut dicat: Quid est quod hactenus egi contra hunc virum? cur ei tanta mala exstiti: Quapropter, quia tam benigne et patienter erga me agit, incipiam illum diligere ut charissimum fquem hactenus persequebar ut hostem. Si autem ei cibum et potum tribuit, idcirco hoc fecerit, juxta quod quidam voluerunt intelligere, ut carbones ignis, id est poenas inferni, ei praeparet, dum ejus beneficiis honoratus eum non dilexerit; jam hoc non est charitas, ideoque melius est ita intelligi, ut supra diximus in primo de ardore charitatis. Quod vero dicit, super caput, recte per caput mens, id est rationabilitas ac principalitas animae accipitur: quia sicut omnia membra reguntur a capite, ita cogitationes et voluntates mente disponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑtineat ad reprobos innequicia
permanentes. et uoluntaria quȩ ꝑtineat
ad helectos quide serentes uiam nequiciȩ.
hostias : non potuer̃ dfferre peccata:
Xp̃s aut̃ semel semet ipsũ offerens abstulit
peccata mundi & sedet nunc ingła dĩ
patris: Una enĩ oblatione consũ mauit
insẽpiternũ scĩficatos: id ÷ semel se
offerens ꝑfectos fecit. sc̃ificatos insẽpi¬
ternũ:. Contestatur aũt nos & sp̃s sc̃s:¬

Expanded text:
quae pertinet ad reprobos, in nequitia quae pertinet ad reprobos, in nequitia permanentes, et voluntaria, quae pertinet ad electos, qui deserentes viam nequitiae, hostias, non poterant auferre peccata: Christus autem semel semetipsum offerens, abstulit peccata mundi, et sedet nunc in gloria Dei Patris. Una enim oblatione consummavit in sempiternum sanctificatos, id est semel se offerens perfectos fecit sanctificatos in sempiternum. Contestatur autem nos et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
S cĩficati sumus in baptis mate. passionem.
quã xp̃s cȩlebrauit semel. Et omĩs quidẽ
sacerdos legis. presto est altari quotidie
ministrans. & easdẽ sȩpe offerens hosti¬
as quȩ nũquã pos sunt fferre peccata.
sub criminalia atq capitalia: Nlicaut̃
aud dubiũ quinxp̃s unã propeccatis
offerens hostiam: in sẽpiternũ sedet
ad dexterã dĩ. Dȩcetero expectans
donec ponantur inimiciei scabellũ
pedũeĩ : Ministrare siue offer. re
iudicantis et dominantis: & utei ministret᷑
ꝑ qđ ostenditur exaltacio et gła filii¬
dĩ quihumilis quidẽ apparuit:
Nuncaut̃ exaltatus suꝑomnẽ creaturã
habitat inplenitudine pat̾nȩ maiestatis
expectans et considerans tempus.
ettinius reicausa fiat istadilatacio. exponit
clicens: Uitponantur inimicieĩ scabellũ
pedũeĩ: Inimicieĩ sunt iudȩiheretici¬
et falsi xpĩani. om̃sq: infideles q̃ui
subiciendis unt potestati illius: hic&e
necessaria subiectio potest intelligi.

Expanded text:
ificati sumus in baptismate per passionem, quam Christus celebravit semel. Et omnis quidem sacerdos legis praesto est altari quotidie ministrans et easdem saepe offerens hostias, quae nunquam possunt auferre peccata, subaudis criminalia atque capitalia. Hic autem haud dubium quin Christus unam pro peccatis offerens hostiam in sempiternum sedet ad dexteram Dei, de caetero exspectans, donec ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Ministrare, sive offerre, sicantis et dominantis, ut ei ministretur; per quod ostenditur exaltatio et gloria Christi, qui humilis apparuit: nunc autem exaltatus super omnem creaturam, habitat in plenitudine majestatis exspectans, et considerans tempus Et cujus rei causa fiat ista dilatio exponit, dicens: Ut ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Inimici ejus sunt Judaeiet falsi christiani, omnes infideles qui subjiciendi sunt potestati illius: hic enim et necessaria potest subjectio intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
Possumus ce nouã accipere. ad itũ patriȩ
cȩlestis nobis ꝑ xpm̃ reseratũ: quid circo
uia noua appellatur. qm̃ nulli antea gressibilis
fuit:. Dicendo aut̃ noua : conatur osten¬
dere cuncta maioranos habere: Si quidẽ
nunc aꝑtaest. nobis uia fidei ꝑ quã plenis¬
simã iustificationẽ accipimus: & apertȩsunt
nobis portȩceli qđ nemini antea cõcedebat:
Uiuentẽ quoq eã appellauit hocest sẽper
manentẽ. seusemꝑ patentẽ : qm̃ et fides
recta ater naliter manebit. et porta
cęli sẽper patebit: Iniciauit aut̃ hanc
uiam nobis xp̃s id ÷ dedicauit et confirmauit.
percarnẽsuam : quȩ primo secauit illam
uiam ascendendi. ad patriam ģlestẽ: et ipsa
primo iniciũ nobis deditutendi: Caro
aut̃ clominica non in congruȩ nomine
uelaminis designatur. quia sicut uelum
celabat archam &x ȩaquȩ ultra illud erant.
itamntra illã diumitas uerbidĩ latebat :
Et sicut peruelamen ꝑueniebatur ad in¬

Expanded text:
Possumus, et novam viam accipere aditum patriae Possumus, et novam viam accipere aditum patriae coelestis nobis per Christum reseratum, qui idcirco nova via appellatur, quoniam nulli antea gressibilis fuit. Dicendo autem novam, conatur ostendere cuncta majora nova nos habere. Siquidem nunc aperta est nobis via fidei, per quam plenissimam justificationem accipimus, et apertae sunt nobis portae coeli, quod nemini antea concedebatur. Viventem quoque eam appellavit, hoc est semper manentem et semper patentem, quoniam et fides recta aeternaliter manebit, et porta coeli semper patebit. Initiavit autem hanc viam nobis Christus, id est dedicavit et confirmavit, per carnem suam idemque primo secavit illam viam ascendendo ad patriam coelestem, et ipsa prima initium nobis dedit utendi. Caro autem Dominica non incvelaminis designatur: quia sicut velum celabat arcam, et ea quae ultra erant, ita ultra illam divinitas Verbi latebat. Et sicut per velamen perveniebatur ad in
Abbreviated transcription (Latin):
passionis dimittuntur: iã non est
ne cessaria oblacio legis propeccato:
Habentes itaq fr̃s fiduciam in intro¬
itũ scõꝵ insanguine xp̃i: quã iniciauit
id ÷ carnẽ suã. et sacer dotẽ magnũ
super domũdĩ: Actenus ostendit
pontificis et hostiar ũ. tabernaculi
quoq etcestam̃ti atque reꝓ iissionis
distanciam multãq: differentiã : nuncinui¬
demagno pontifice: & dicens propterea
inquit plus habemus fiduciam ꝑ sanguinẽ
xp̃i mundari. quã illi qui carnaliter
hostias offerebant: quia hostia nr̃a uera est¬
& racionabilis : intantũ enĩ maiorẽ fiduciam
habemus in in gressucȩlorũ. ꝑsanguinẽ xp̃i.
in quintũ magis coheredes effecti sumus.
Nuslus aut̃ ad dona spũscĩ per uenire ualebit.
nisi perfidẽ. siuefiduciam id ÷ ꝑuiam nouã
inicium utendi dedit.: Uiam uero nouã.
ecẽplũ humilititis ꝑ qđ ipseꝑrexit.
humilians semet ipsum usq ad mortẽ :

Expanded text:
passionis dimittuntur, jam non est passionis dimittuntur, jam non est necessaria oblatio legis pro peccato. Habentes itaque, fratres, fiduciam in introitu sanctorum, in sanguine Christi, quam initiavit id est carnem suam, et Sacerdotem magnum super domum Dei. Hactenus ostendit pontificis et hostiarum, tabernaculi quoque et testamenti, atque repromissionis distantiam, multaque differentia: nunc invide magno Pontifice et dicens: Propterea, inquit, habemus plus fiduciae per sanguinem Christi mundati, quam illi qui carnaliter hostias offerebant: quia hostia nostra vera et rationalis est. Intantum enim majorem fiduciam habemus in ingressu coelorum per sanguinem Christi, inquantum magis cohaeredes effecti sumus. Nullus ad dona Spiritus sancti pervenire valebit, nisi per fidem, sive fiduciam, id est per viam novam initium utendi dedit: viam vero novam exemplum humilitatis, pehumilians semetipsum usque ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
Dando leges meas incordib eorum.
et inmentib eorũ suꝑscribã eas.
ecpeccatorũ et iniquitat ũ eorũ ñre¬
cor dabor amplius: contestatur
ꝑ psal mistã. sed ceiam ꝑ prophetã.
quia illehostiȩ iã non st̃ offerende :
Insequentib: uerbis defectus est sentenciȩ
satis necessarius. qua propt̃ dicaturita :
testibor ad illos posdies illos dicitdñs
dandoi leges meas in cordibus eorum.
& inm̃tes eorũ superscribã eas subaudis:
statim subintulit: & peccatorũ eorũ
non memorabor amplius. Ostendens
iam non fore deinceps necessar ias
hostus figuratiuas. Quod & iã apłs
manifestauit dũ subdit Ubiaut̃ horũ
peccatorũ remissio: iã nonest necessaria
oblatio propercato: Nam post quam
hoctestam̃tũ ad impletũ est qđ ds̃
ꝑprophetã promittebat : statim illȩ
hostiȩ finẽ acceper̃. quiaueniente
ueritate umbra discessit : Notandũ
ergo quia ubi recordatio peccator ũ
ñ est. quȩ in baptis mate ꝑ fidẽ dominicȩ

Expanded text:
in cordibus eorum, et in mentibus eorum superscribam eas, et peccatorum et iniquitatum eorum jam non recordabor amplius. Contestatur, per Psalmistam, sed etiam per prophetam, quia illae hostiae jam non sunt offerendae. In sequentibus verbis defectus sententiae est satis necessarius, quapropter dicatur ita: testabor ad illos post dies illos, dicit Dominus: dabo leges meas in cordibus eorum et in mentibus eorum superscribam eas, statim subintulit: Et peccatorum eorum non memorabor amplius, ostendens jam non fore deinceps necessarias hostias figurativas, quod etiam Apostolus manifestat, dum subdit: Ubi autem horum peccatorum remissio jam non est necessaria oblatio pro peccato. Nam postquam hoc testamentum adimpletum est quod Deus per prophetam promittebat, statim illae hostiae finem acceperunt, quia veniente veritate umbra discessit. Notandum autem, quia ubi recordatio peccatorum non est, quae in baptismate per fidem Dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
corpus siueablutũ corpus habentes aqua
munda. hocest aquabaptis matis:
ld cirio aut̃ dicit corpus a quabaptis matis
abluendũ : quiadũ corpus abluitur
speinraẽ confessionẽ in declinabilẽ.:
fidelis enĩest quire promisit: Confes¬
sionẽ spei in declinabiter tenemus.
si non desperamus depatrig caelesti.
et deomnib: que nobis promis it dñs.
uł si fit miter ea obseruamus quȩ pro¬
fessi sumus in baptis mate: Si crit enim
fidelis & uerus remunerator est xp̃s.
in promis sionibus suis: ita fideles uult
nos ẽẽ. in promissis nris quouiuimus
tepr̃ baptis matis diabolo uidelic& contra¬

Expanded text:
corpus, sive ablutum corpus habentes aqua corpus, sive ablutum corpus habentes aqua munda, hoc est aqua baptismatis. Idcirco autem dicit corpus aqua baptismatis abluendum, quia dum corpus abluitur spei nostrae confessionem indeclinabilem; fidelis enim est qui repromisit. Confessionem spei indeclinabiliter tenemus, si non desperamus de patria coelesti, de omnibus quae nobis promisit Dominus; vel si firmiter ea observamus quae professi sumus in baptismate. Sicut enim fidelis et verus remunerator est Christus in promissionibus, ita fideles vult nos esse in promissis nostris, quae novimus tempore baptismatis, diabolo contra
Abbreviated transcription (Latin):
Exuperioribus ista pendent: ubidicit
apłs. Habentes itaq fr̃s fiduciam in in
ad eum cũ u corde: uid ẽ inuero corde
Uaccedere ad xpm̃: exposuit ĩ ub¬
iungens: in plenituline fidei. uttredam̃
resurrectionẽ generalẽ futurã: Quasi
dicer&: lam quia fiduciam habenius
ingredi in patriam cȩlestẽ : non debenus
hȩsitare qđ quorunda sitresurrectio quoꝵ dã
ueronon. seduera fide debemus credere
om̃s homines resurretturos. quos lã adgłam
quos dã aut̃ ad poenã. Namsiquis de hoc
hȩsittat : nõ habet anuerã plenã ꝙ
fidẽ . Potesto aliter intelligi: plena fides
est quȩ concipitur corde confitetur ore:
operibus bonis exornatur: hacfide
accedendũest ad dm̃. quicũq uolunt
introitũ patrię cȩlestis reserari:
Necesse est xiã ut sint asꝑsicorda
ql non fides sola: sced & iã uita cum
uirtutib quȩritur. Quafides sin eoperib:
mortua est. Iudȩi corpora munclabant.
nos conscientiam: Et abluti inquit per

Expanded text:
uperioribus ista pendent, ubi dixit Apostolus: Habentes itaque, fratres, fiduciam in ingad eum cum vero corde. Quid esset in vero corde accedere ad Christum exposuit, subjungens, in plenitudine fidei, ut credamus resurrectionem generalem futuram; quasi diceret: Jam quia fiduciam habemus ingredi in pathaesitare, quod quorumdam sit resurrectio, quorumdam vero non; sed vera fide debemus credere omnes homines resurrecturos, quosdam ad gloriam, quosdam vero ad poenam. Nam si quis de hoc haesitat, non habet veram plenamque fidem. Potest et aliter intelligi: Plena fides est, quae concipitur corde, confitetur ore, et operibus bonis exornatur. Hac fide accedendum est ad Dominum, quicunque volunt introitum patriae coelestis reserari. Necesse est ergo ut sint corda quia non fides sola, sed etiam vita cum virtutibus quaeritur; quoniam fides sine operibus mortua est. Judaei corpora mundabant, non conscientiam. Et abluti, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. Utbeatus ambrosius dicit. tto¬
ta grã erat concessa paulo ut ubi cũ
gereretur abhis quibus euangeli :aue¬
rat: Iam iudicaui eum qui fic opera¬
tus est. ut p̃sens: Id ÷ illum quiuxorẽ
patris accepit. iam uidicaui quasi pre¬
fungor: Congregatis uobis & meo

Expanded text:
omnia, ut beatus Ambrosius dicit: Tanta gratia erat concessa Paulo, ut ubicunqgereretur ab his quibus evangelizaverat. Jam judicavi eum qui sic operatus est, ut praesens, id est, illum qui uxorem patris accepit, jam judicavi quasi praefungor, congregatis vobis et meo
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in nob̵ ẽt laudetur dñs iħsꝑ quẽ om̃iai
philippens contristari desuis tribu¬
lationibus ⁊ condolere suis infirmitatib
neilli deffiderent infide audientes
cũ talia pati: scribebat eisdicens. Stio
quidẽ uos cõpati afflictionib meis.
sed innotescere uob uolo qr q̃ circamest
uincula uidelicet caocereo cypp. magis
ad ꝓfectũ id ẽ adutilitatẽ & augm̃tũ sunt
p̃corio ⁊ incȩteris sub om̃ib locis: Ptor dr̃¬
sedeant ad discucienda quȩdã etp̃cepta
danda: Ueniente ergo beato apłoro mã
incarcere indomo imperatoris. ⁊ coepisset
docere infirmos curare : multa qmiracu¬
la patrare: multicredider̃ ꝑ eũ intantum¬
ut sicut beatꝰ hieronimꝰ dicit. quodã¬
loco domũ ꝑsecutoris neronis. eccłam
facer & redẽptoris: Tunc manifes itũ est
in om̃i p̃torio id ẽ imperatori. om̃ibq
consulib: ⁊ pͥncipib: ⁊ in om̃ib locisꝓpt̃¬

Expanded text:
quem omnia bPhilippenses contristari de suis tribulationibus et condolere de suis infirmitatibus, ne illi deficerent in fide, audientes eum talia pati, scribebat eis dicens: Scio quidem vos compati afflictionibus meis, sed innotescere vobis volo quia quae circa me sunt, vincula videlicet, carcer et cippus, magis ad profectum, id est, ad utilitatem praetorio et in caeteris omnibus locis. Praetor dsedeant ad discutienda quaedam et praecepta danda. Veniente ergo beato Apostolo Roin carcerem, in domo imperatoris, et coepisset docere, infirmos curare, multa miracula patrare, multi crediderunt in tantum, sicut beatus Hieronymus dicit, ut domum persecutoris Neronis ecclesiam faceret Redemptoris. Tunc manifestatum est in omni praetorio, id est, imperatori, omnibusque consulibus et principibus, et in omnibus locis p
Abbreviated transcription (Latin):
beato paulo reuelatũ eẽ . ꝑ uisũ qđ philip¬
pensib ũbũ dĩ deber& p̃dicare:: Nam
uir macedo: dep̃canseũ dicens: transiens
in macedoniã : adiuuanos: Qui angłs¬
fuisse credit᷑ illi genti p̃positus adeo:
Et thimotheus: Quare int̃ponebat
in oreduorũ ułtriũ testiũ stet omne uͣbũ :
N ealiquis dicer&qr unius m̃datio istae cogi¬
tata sunt: Uł &iã cõplebat ipse apłs qđ
docebat dicens: Siciu re uelatũ fuerit
sedenti aliqͥd̃ pͥortaceat Nam quando
dictabat epłas om̃s discpłi eiꝰ adherant
Etsi alicuu illorũ alia reuelata. eẽnt
quȩ ipse non dicebat. aut alit̃ quam
ita ponebat ille in ordinẽ : Ñ inuideas
bonꝰ magist̃ suis discpłis : Et in suꝑ nom̃
illiusinexor dio cũ suo : quia partẽ
ibi habebati: Seruus: Sicuti głabat᷑
aliqͥs consulum seruũ se. ẽẽ imperato¬

Expanded text:
beato Paulo revelatum esse per visum quod Philippensibus verbum Dei deberet praedicare. Nam vir Macedo, deprecans eum et dicens: Transiens in Macedoniam, adjuva nos. Qui fuisse creditur illi genti positus a Deo. Et Timotheus. Quare interponebat trium testium stet omne verbum , et ne aliquis diceret, in mendacio ista excogitata sunt, vel etiam complebat ipse Apostolus quod docuerat dicens: Si cui revelatum fuerit sedenti aliquid, prior taceat . Nam quando dictabat Epistolas, omnes discipuli ejus aderant: et si alicui illorum alia revelata essent, quae ipse non dicebat, aut aliter quamita ponebat ille in ordinem, non invidens bonus magister suis discipulis, et insuper nomen iejus habebat. Servus. Sicuti gloriabatur aliquis consulum servum se esse imperato
Abbreviated transcription (Latin):
posuit nom̃ suũ in pͥmordio epłaeVt
ma ior is auctoritatis ẽq epła Sicnãq
soliti sunt agere reges ⁊ pͥncipes: Quare
non seruauit nom̃ suũ ponendo nom̃
mis it neutilitas leccionis differret᷑: Philip¬
penses ergo ut diximꝰ post quã ꝑ illum
credider̃ non dub ituier̃ quinipse. eẽt
apłs & magister genciũ : id eoq non fuit¬

Expanded text:
posuit nomen suum in primordio Epistolae? Ut majoris auctoritatis esset Epistola. Sic namque soliti sunt agere reges et principes. Quare non servavit morem suum, ponendo nomenmisit, ne utilitas lectionis differretur. Philippenses ergo, ut diximus, postquam per illum crediderunt, non dubitaverunt quin ipse esset Apostolus et magister gentium, ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dnm. confidentes uinculis meis. id est
ex ẽplo uinculorũ meorũ confostati cũui¬
beatũ apłm: onñi formidine mortis
repulsa: exeplo iun cu loꝵ eiꝰ confortati
Quidã qͥdẽ ⁊ꝓpter¬
inuidiã ⁊ contentionẽ: quidã autem
⁊ propt̃ bonã uoluntatẽ : Hii .iiͦiͦ. modi
qͥsecunt᷑ : induasspecies sicuti doctorib
uidetur possũ redigi: Prima uidelicet
mediae similit̃ ꝓuna: Sed tẽptemꝰ ꝑsingu¬
las scilũ trhere: Qđ dicit pͥmũ quidã qͥdẽ¬
ꝓpt̃ inuidiã & contẽptionẽ sub xp̃m ad¬
nuncnt: unũ ẽ: Frant quidã ex iudaeis
credentib: atq gentilibus qͥ inuidentes beato
apło qđ ipsẽ dicebatur solus magister genciũ
⁊ p̃diccitoꝵ dicebant: Nũ quid paulus solus
dicet᷑ magis tergenciũ Nos doctrinamha¬
bemꝰ p̃dicabimꝰ sic̃ & ille ut appellemur

Expanded text:
dentes in vinculis meis, id est exemplo vinculorum meorum confortati, cum vibeatum Apostolum, omni formidine mortis repulsa, exemplo vinculorum ejus confortati Quidam quidem diam et contentionem, quidam autem et propter bonam voluntatem. Hi quatuor modi qui sequuntur in duas species, sicuti doctoribus videtur possunt redigi: Prima videlicet mediae similiter pro una. Sed tentemus per singulas stilum trahere. Quod dicit primum quidem propter invidiam et contentiant unum esse. Erant quidam ex Judaeis credentibus atque gentibus qui invidentes beato Apostolo quod ipse dicebatur solus magister gentium et praedicator, dicebant: Nunquid Paulus solus dicitur magister gentium? Nos doctrinam habemus, praedicabimus sicut et ille, ut appellemur
Abbreviated transcription (Latin):
sessunt macedones id ẽ greci:
greciaenĩ aduersis regib: diũ sa nomina
sostita ẽ: uocat᷑ eñi mache donia.
a machedone rege : temathia ab emato
łessalia a tesslo: Generalit̃ om̃is tͥra
grecoꝵ grecia uocat᷑ a greco rege ut ser

Expanded text:
ses sunt Macedones, id est Graeci. Graecia enim a diversis regibus diversa nomina sortita est. Vocatur enim Macedonia a Macedone rege, et Aemathia ab Aematho, et Thessalia a Thessalo: generaliter autem omnis terra Graecorum Graecia vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑseuerantiã usq indiẽ mortis ure uł
usq ad diẽ. iudicii ꝑsuc cessionẽ: Sicut
ẽ mihiiustũ : Id ẽ iustũ ẽ mihihoc intel¬
legere deuob̵ quia ꝑmanebitis infide xp̃i.
&idõ debeo gaudere: hoc sentire. id ẽ
intellegere : eo qđ habeã uos in corde

Expanded text:
 in diem mortis, vel usque ad diem judicii per successionem. Sicut est mihi justum, id est justum est mihi hoc intelligere de vobis, quia permanebitis in fide Christi, et ideo debeo gaudere et hoc sentire, id est intelligere, eo quod habeam vos, in corde
Abbreviated transcription (Latin):
greciae : quã edifificauit philippus
pat̃ adoptiuu s alexandri: uocanseã¬
a nomine suo philippis:: Etdiaconib
id ẽ memor ur̃i ⁊ fidȩi ur̃ae inqua
solide ꝑmanetis : grãs reddo deo
uł memor ur̃i seꝑ in meis orationibus.
exornant non est necese cũ merbse orare:
sed grãs dõ reddereꝓhis uero qͥlabunt᷑
cũ genitu ⁊ meroꝵ .e. ẽ. orandũ: Suꝑ
cõmunicatione. urã id ẽ. de cõniunione
quã habetis uobcũ : uł qr recepis tis
eugłm & partici pastis fidei eiꝰ: ł etiã
de cõmunione⁊ participatione qua
nob̵ partici patis inp̃dicatione quia
p̃dicatis iã sic̃ & nos: A pͥma die : id est

Expanded text:
Graeciae, quam aedificavit Philippus pater adoptivus Alexandri, vocans eam nomine suo Philippis; et diaconibusid est, in memoria fidei vestrae, in qua solide permanetis, gratias reddo Deo, vel memor vestri semper in meis orationibus gexornant, non est necesse cum moerore orare, sed gratias Deo reddere: pro his vero qui labuntur, cum gemitu et moerore est orandum. Super communicatione vestra, id est, de communione quam habetis nobiscum, vel quia recepistis Evangelium et participastis fidei ejus: vel etiam de communione et participatione, qua nobis participastis in praedicatione, quia praedicatis jam sicut et nos, a primo die, id est
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ circuitor mundi uerbos .ẽ neq
diligit uos ut dic̃ adhaec ille: Testisenĩ
mihi .ẽ ds̃: quo modo cũpiã om̃s uos
inuis ceribus ihuxp̃i : Viscera dicunt᷑
inqͥd om̃s uos filios eẽ dĩ uł cupio ut ip¬
se sit tẽplũ nr̃m et᷑os cõmunicantes
corpori & sanguini illius maneatis in illo:
det : Id ẽ sicut fides hab& in iciũ habet

Expanded text:
 circuitor Paulus mundi, verbosus, neque diligit nos. Unde dicit ad haec ille: « Testis enim mihi est Deus, quomodo cupiam omnes vos in visceribus Christi Jesu. » Viscera dicunturinquit, vos omnes filios esse Dei, vel cupio ut ipse sit templum vestrum, et vos communicantes corpori et sanguini illius, maneatis in illo. abundet. » Sicut fides habet initium, habet
Abbreviated transcription (Latin):
defendebat ⁊ confrͥmabat scam eẽ
doctrinam eugłii ułdũ ei dicebat nero
nega xp̃m & abicedoctrinã istã erisq
florens magno honore inpalatiomeo:
& ille magis eligebat ab illo: fagellari
⁊ inuinculis astringi quã ei assentire
tun cdefendebat eugłm: Qxuidentes
alii hocdicebant: uerenisi. eẽt doctrina
nequa quã paulus talia ꝓeiꝰ nomine susti

Expanded text:
confirmabat sanctam esse doctrinam Evangelii, dum dicebant ei: Nega Christum et abjice doctrinam istam, erisque florens magno honore in palatio meo, et ille magis eligebat ab illo flagellari, et in vinculis: astringi, quam ei consentire, tunc defendebat Evangelium. Et videntes alii hoc, dicebant: Vere nisi esset doctrina nequaquam Paulus talia pro ejus nomine susti
Abbreviated transcription (Latin):
gra solida ⁊ firma. q̃ nullius rei uari¬
etate maculatur ita debet & fides. eẽ.¬
solida: Sine offensa id ẽ sine offen¬
iudicu: Repleti fructu iusticiae :¬
sub. & sitisrepleti omĩb uirtutibus:

Expanded text:
 solida et firma, quae nullius rei varietate maculatur, ita debet et fides solida esse. Sine offensa, id est, sine offenii, repleti fructu justitiae, id est, sitis repleti omnibus virtutibus,
Abbreviated transcription (Latin):
placere in corde : & abillo mercedẽ expec¬
tet & gaudeat incor de qđ placet creatori
suo & itaa gatbonũ qđ operat᷑ ut opꝰ sit inpu¬
blico & intencio in occulto quihoc facit: ille
non ẽ cupiđ in anis głae sed plenȩ: Inuicem
ꝓuocantes uos ad iracundiam adlites ad con
contendentes: degene alogiis & quescionib
legis ex qͥb qͥdã dicebant: melior circũci¬
sio quã baptismꝰ : e contra alii melior ẽ baptismꝰ
quã circũ cisio: Itẽ aliidicebant meliorẽ
eẽ allegoriã quã istoriã quia allegoria
id ẽ spalis intellegentia uiuificat. lit tera
occidit: Econtra alii dicebant: meliorẽ. isto¬
ria ubi ueritas contine tur. qua allegoria

Expanded text:
in corde placere, et ab illo mercedem exspectet, et gaudeat in corde quod placeat Creatori suo, et ita agat bonum quod operatur ut opus sit in publico, et intentio in occulto. Qui hoc facit, ille non est cupidus inanis gloriae. Invicem provocantes vos ad iracundiam, ad lites, ad concontendentes de genealogiis et quaestionibus legis. Ex quibus quidam dicebant: Melior est circumcisio quam baptismus. Et e contra alii: Melior est baptismus quam circumcisio: Item alii dicebant: Melior est allegoria quam historia: quia allegoria, id est spiritalis intelligentia vivificat, littera occidit. Et e contra alii dicebant: Melior est historia, ubi veritas continetur, quam allegoria
Abbreviated transcription (Latin):
conseqͥ meream᷑ quã dñs ꝓmisit inqͥens:
qui ꝑseuerauerit usq in finẽ. hic silusert:
Iep̃re enĩ suo id tp̃re congruo & opor¬
tuno metemꝰ : hoc ẽ mercedẽ nr̃ila¬
boris accipiemꝰ non deficientes aꝑcipi¬
enda mercede oꝑis: Modo ẽ. tẽpus
seminandi hoc .ẽ. bonũ operandi :
In die autẽ iudicii uł indie mortis nr̃ȩ¬
erit tẽpis messionis & collectionis:

Expanded text:
misit, inquiens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Tempore enim suo, id est tempore congruo et opportuno, metemus, hoc est, mercedem nostri laboris accipiemus, non deficientes, a percipienda mercede operis. Modo est tempus seminandi, hoc est, bonum operandi: in die autem judicii vel in die mortis erit tempus messionis et collectionis.
Abbreviated transcription (Latin):
transtulit in latinũ : quẽ inuenit in greco:
id amatores huius mundi q̃rit uł diligit
me : Uerbi grã sicut sunt duomortui.
ex quib: nulł tangit ł diligit alterum:
in xp̃o iħu neq circũ cisio aliqͥd ualet
Idẽ utrũ sit circũ cisus an incircũ cisus.
necꝓd ẽ nec ob.ẽ. in fide xp̃i : tantum
utper illã circũ cisionẽ non credat
sẽposse salucrri: Si uero hoccredit:
tunc ob:: Suꝑ isrł dĩ non suꝑis rahel
carnalẽ sed suꝑ om̃s gentiles ueros
israhelitas quidm̃ m̃te uident: Nemom
molestussit : Id ẽ ne momihi quesciones
moueat decir cũ cisione & sacrificiis lega¬
Stigmata sunt note seruiliũ poenarũ: quib
solent serui fugitiui notari conp̃hensi
adominissuis: Etbeatus apłssagmata
siue notas ferebat. q̃ proxp̃o sustinꝰerat.
qr adhuc plage uirgarũ & lace racio¬
nũ in corpore eĩ parebant. quomodo

Expanded text:
t in Latinum quem invenit in Graeco. id est amator hujus mundi quaerit vel diligit me. Verbi gratia: sicut sunt duo mortui, ex quibus nullus tangit vel diligit alterum. In Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, id est utrum sit circumcisus an incircumcisus, nec prodest, nec obest in fide Christi, tantum ut per illam circumcisionem non credat se posse salvari. Si vero hoc credit, tunc obest. Super Israel Dei, non super Israel carnalem, sed super omnes gentes veros sraelitas, qui Deum mente vident. Nemo mihi molestus sit, id est nemo mihi quaestiones moveat de circumcisione et sacrificiis legaStigmata sunt notae servilium poenarum, quibus solent servi fugitivi vinciri comprehensi a dominis suis. Et beatus Apostolus stigmata sive notas ferebat, quae pro Christo sustinuerat, quia adhuc plagae virgarum et lacerationum in corpore ejus apparebant, et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos ad fidẽ xp̃i plenus adhe᷑ res dũ ui¬
derent eiꝰ amorẽ ergase: Quicũq enĩ
& pharis eis suis magistris: illi cogebant
aircũcidere gentiles: Ethocideo: ut ꝑse¬
cutionẽ crucis xp̃i non puterentur : Nam
octauianus & guus aliiq imperatores:
deereuerant ut ubi cũq eẽnt uidei suis
abus uterentur : & iudcei quie legẽ
Si cugłm uolebunt tenere idcir cosẽcir¬
dicentesse uidȩos eẽ & circũcisos & legẽ
custodiunt: Ideo non custo diebant: quia
erant homicidȩ ad ulteri: inui dicupii ÷
aliisq uiciis pleni: VUtincarne ura glori¬
entur: Gboriabantur: dicentes totgenti
les coegiad crcũ cisionẽ heritothode
Mihi autẽ absit glari: Nolo glari indiucus

Expanded text:
ut eos ad fidem Christi plenius traheret, dum viut eos ad fidem Christi plenius traheret, dum viderent ejus amorem erga se. Quicunque enim et pharisaeis suis ministris, illi cogebant, circumcidere gentiles, et hoc ideo ut persecutionem crucis Christi non paterentur. Nam Octavianus, Caius, aliique imperatores decreverant, ut ubicunque essent Judaei, suis legibus uterentur, et Judaei qui legem et Evangelium volebant tenere, idcirco se cirdicentes se Judaeos esse, et circumcisos, et legem custodire. Sed ideo non custodiebant, quia erant homicidae, adulteri, invidi, cupidi, aliisque vitiis pleni. Ut in carne vestra glorientur. Gloriabantur Judaei, dicentes: Tot gentiles heri coegi ad circumcisionem, tot hodie. Mihi autem absit gloriari. Nol
Abbreviated transcription (Latin):
seminandi & oꝑandi uirtutes. p̃sens
uita ẽ: quia pꝰistã ñ erittẽpus & spaciũ
poenitenciae atq salutis: Dehoc tẽpore
adom̃s homines : Ad fr̃s adhereticos
adpagtoios tane limosinȩ officio qua ii
doctr inauerbi Oñibus em̃ hominib est
miscđia impendenda & doctrina fidaei :¬
imitando patrẽ nr̃m qͥsolẽ suũ oriri facit
suꝑ bonos & malos: Maxime a utẽ ado¬
mesticos fidciei õportethonũ operari:
Dome sacidicuntur adomo qui in una domo
nutriuntur & conuersant᷑: Ad om̃s quidẽ
bonũ debemꝰ operari. hoc ẽ adhereticos
ad paganossed maixime ad illos quiinuna
domo id ẽ. inunitate aȩcđcie nobis cũ sunt.
& qͥcindẽ fidem habent : & p̃cipue adillos
qͥuiã rectituhinis nobis ostendunt ũbo
& exẽplo: Uidetequalib litteris scripsi
uobis meamanu: Infinẽ omniũ epłcirum
suarũ apłs nom̃ suum hebraicis litteris
scribebat: neapseudo apłis erus dictai
ab hocloco usq: ad finẽ ꝓpͥamanu scripsit.

Expanded text:
seminandi et operandi virtutes, praesens vita est, quia post istam non erit tempus vel spatium poenitentiae atque salutis. De hoc tempore ad omnes homines, ad fratres, ad haereticos, ad paganos, tam in eleemosynae officio quam in doctrina verbi. Omnibus enim hominibus misericordia impendenda est, et doctrina fidei imitando patrem nostrum, qui solem suum oriri facit super bonos et malos . Maxime autem ad domesticos fidei oportet bonum operari. Domestici dicuntur a domo, qui in una domo nutriuntur et conversantur. Ad omnes quidem bonum debemus operari, hoc est, ad haereticos, ad paganos, sed maxime ad illos qui in una domo, id est in unitate Ecclesiae nobiscum sunt, et qui eamdem fidem habent, et praecipue ad illos qui iter rectitudinis nobis ostendunt verbo et exemplo. Videte, qualibus litteris scripsi vobis mea manu. In fine omnium epistolarum suarum Apostolus nomen suum Hebraicis litteris scribebat, ne a pseudoapostolis ejus dicta ab hoc loco usque ad finem propria manu scripsit,
Abbreviated transcription (Latin):
quic̃fidens in suis uirtutibus & meritis.
dedignat᷑ honus fr̃is portare castigan¬
do cũ suauitate & admonicione dulci.
cũ sit ipse nihil apud dm̃ qr eiꝰ operadõ
non placent: ipse seducit & decipit:
dõ autẽ dr̃ nihil. eẽ : qr non adheret
illi qͥ substancialiter habet eẽ. & qui

Expanded text:
qui confidens in suis virtutibus et meritis, dedignatur onus fratris portare, castigando cum suavitate et admonitione dulci, cum sit ipse nihil apud Deum et quia ejus opera Deo non placent, ipse se seducit et decipit. Ideo autem dicitur nihil esse, quia non adhaeret illi qui substantialiter habet esse,
Abbreviated transcription (Latin):
cõparationẽ ceruoꝵ in epła ad colosen¬
ses quabeatꝰ augustinus exhoc donat.
Etsimanimalibus ratione nonutentib
illud fit quanto magis in hominibus debet
sieri. Sinquid hoc feceritis ĩ dimple¬
bitis legẽ xp̃i. hoc ẽ. p̃ceptũ xp̃i. qđ ipse¬

Expanded text:
comparationem cervorum in Epistola ad Colossencomparationem cervorum in Epistola ad Colossenses quam beatus Augustinus ex hoc donat. Quia et si in animalibus ratione non utentibus illud sit, quanto magis in hominibus debet fieri? Si, inquit, hoc feceritis, adimplebitis legem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ageres & castigari: itacũlenitatẽ m̃tis corripe
& admone illũ: Alter alterius honera
portate Sunthonera alicuius ponde¬
ris & sunt honera peccatoꝵ de quibus dic̃
psalmista: qm̃ iniqͥtatesm eae suꝑ gresse st̃
capud ieũ sicut onus graue & cr̃ : Deqͦ
honere hic dicit᷑: et ẽ sensus: Sicut uis
pacienterportari & sustineri si peccas.
& cũ moderatione corripi porta similiter
pacienter frẽmtuũ sipeccauerit: Pocest
& alit̃ in telligi scđm sensum beati hiero¬
nimi : Alter alterius honeraportate :
Hoc ẽ qͥhabundas diuiciis bonisq tẽpora¬
libus sustenta frẽm pauperẽ. uerbi
gr̃ã habeo sororem pauꝑimã cuius pauꝑ¬
tas onus miñ ẽ. prebendo eiuictũ uestim̃¬
tum & calciam̃tũ sustenta onꝰ mm̃ habeo
uxorẽ q nom possum. eẽ continens
Sede gesta tenimia p̃mor: tuqͥdõ donan¬
te continens es & bonistẽporalibus
habundas porta lionꝰ neũ: Uide

Expanded text:
ageres, et castigari cum lenitate mentis, ita corripe ageres, et castigari cum lenitate mentis, ita corripe et admone illum. Alter alterius onera portate. Sunt onera alicujus ponderis, et sunt onera peccatorum, de quibus diressae sunt caput meum, et sicut onus grave , etc. De quo onere et hic dicitur; et est sensus: Si vis patienter portari et sustineri si peccas, et cum moderatione corripi, porta similiter patienter fratrem tuum, si peccaverit. Potest et aliter intelligi secundum sensum beati Hieronymi: Alter alterius onera portate, hoc est, qui abundas divitiis bonisque temporalibus, sustenta fratrem pauperem. Verbi gratia: habeo sororem pauperrimam cujus paupertas onus meum est, praebendo ei victum et calceamentum, sustento onus ejus. Habeo uxorem quia non possum esse continens; sed egestate nimia premor: tu qui, Deo donante, continens es et bonis temporalibus abundas, porta onus meum. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ nr̃oꝵ: Preocupatur ergo homo
inpeccato: quando subito & insperate
peccat: qđ antea nonfuerat p̃meditatus:
Quando iͦ ante p̃meditatur quomodo
ꝑp&ret homicidiũ ad ulteriũ. aut aliqͥd
tale. non .ẽ. p̃occupatiosed p̃onedita¬
cio & ꝑpaeracio sceleris: Et alit̃ rep̃hen¬
dend. ẽ. ille qui insperate peccat qđ an¬
tea p̃meditatus nonfuerat. id ẽ p̃uen tꝰ
apecccito: & aliter ille quidiuillud
p̃meditatur: Ille enĩ corripiendus est.
cũ lenitate m̃tis nelabat᷑ indesperacionẽ
iste uero acriori indiget caftigatione :
Etbene ad didit homo: qr fragilis. ẽ & cadũ¬
qui p̃occupant᷑ & simplicioressunt
instruite . & corripite leni affectum̃tis.
ne forte in lapsũ desperationiruat :
Considerans teipsum: Quia homo fragilis
naturȩ. es sicut &ille: ideoq potes
tẽptari & p̃ueniri a peccato sic̃ & ille:
Et dũ consideraueriste posse tẽptari & in pec¬
catũ ruere : sicuti uelles corripi sitalia

Expanded text:
orum. Praeoccupatur ergo homo in peccato, quando subito et insperato peccat, quod ante non fuerat praemeditatus. Quando vero praemeditatur quomodo perpetret homicidium, adulterium, aut aliquid tale, non est praeoccupatio, sed praemeditatio et perpetratio sceleris: et aliter reprehendendus est ille qui insperato peccat, quod ante praemeditatus non fuerat, id est praeventus a peccato, et aliter ille, qui diu illud est praemeditatus. Ille enim corripiendus est cum lenitate mentis, ne labatur in desperationem: iste vero acriori indiget castigatione. Et bene addidit homo, quia fragilis est et caduqui praeoccupantur et simpliciores sunt, instruite et corripite leni affectu et cumne forte in lapsum desperationis ruant, considerans teipsum, quia homo fragilis naturae es, sicut et ille, ideoque potes tentari et praeveniri a peccato sicut et ille: et dum consideraveris te posse tentari, et in peccatum ruere, sicuti velles corripi, si talia
Abbreviated transcription (Latin):
mutuo aiicinis defuturo: Quȩ enĩ semi¬
nauerit homohac & metet: hoc ẽ.
qualia fecerit. talia recipi&: Duos
a gros habemus. corpus & sp̃m: Sisemi¬
namus incarne. id ẽ. sicarnalia opera
egerimus. & carnalia desideria seciiti
fuerimus. De ipsa carne
metemꝰ corruptionem.
hooc est dãpnationẽ
accipiemꝰ & tradem᷑
indie iudicii pęnis
inferniubi
corrũpamur auermibus. & igne ꝑpetuo :
Siuero seminauerimꝰ. in spũ. hoc ẽ spã

Expanded text:
mutuo a vicinis de futuro. Quae enim semimutuo a vicinis de futuro. Quae enim seminaverit homo, haec et metet, hoc est, qualia fecerit, talia recipiet. Duos agros habemus, corpus et spiritum. Si seminavimus in carne, id est si carnalia opera egerimus, et carnalia desideria secuti fuerimus, de ipsa carne metemus corruptionem, hoc est, damnationem accipiemus, et trademur in die judicii poenis inferni, ubi corripiemur a vermibus et igni perpetuo. Si vero seminaverimus in spiritu, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
placabilẽ sep̃beat studio & fructu
deuocionis discpłs quicate titat᷑
magistro quise instruit bonis.
& docibilẽ & oboedientem
in om̃ib: bonis quideo
non displicent:
Poterat aliquis
discipuloꝵ dicere non habeo quid impen¬
dã magistro quiaa germ̃s hoc annonimia
siccitate aruit uneamea grandine con¬
suptiẽ: oues pestilencia corrupte sunt
sarginatum escente moitussunt :
Sedut apłs omnẽ occasionẽ ex cluder&
dix̃: Nolite errare : ds̃ non irrid& ur:
Hoc ẽ nolite m̃tiri: quia homo potest
mendaciũ suscipere : ds̃ uero non potest :
Et ds̃ quia om̃ia secreta cordiũ poenetrat.
non potest falli: Dicis o auditor qͥcũq es.
non possete suptus minis traremagistro
tuo p̃mente nimia a gestate: nolite
decipere quasi fallere possis dm̃. sed
unde tuuiuis in de substenta magistrũ:
Quia sinon habes exp̃senti anno fruges.
habes ex p̃terito: Potes&iã impetrare

Expanded text:
placabilem se faciat studio, et fructu placabilem se faciat studio, et fructu devotionis discipulus, vel qui catechizatur magistro qui se instituit bonis, et docibilem et obedientem in omnibus bonis quae Deo non displicent. Poterat aliquis discipulorum dicere: Non habeo quod impendam magistro: quia ager meus, id est annona mea siccitate aruit, vinea mea grandine consumpta est, oves pestilentia correptae sunt, sues sagina tumescente mortuae sunt. Sed ut Apostolus omnem occasionem excluderet, dixit: Nolite errare, Deus non irridetur. Hoc est: nolite mentiri, quia homo potest mendacium suscipere, Deus vero non potest: et Deus qui omnia secreta cordium penetrat, non potest falli. Dicis, o auditor quicunque es, non posset te sumptus ministrare magistro tuo, premente te nimia egestate: noli te decipere quasi fallere possis Deum, sed unde tu vivis, inde sustenta et magistrum, quia si non habes ex praesenti anno fruges, habes ex praeterito, potes etiam impetrare
Abbreviated transcription (Latin):
factum & sic incordesuo gaudeit eoqđ
placet creatorisuo& nonquerat alterus
laudẽ: Unus quisq eñ honus suũ por¬
tbit: Contraria uident᷑ haec uerba
superioribus. ubidix̃ alt̃ alterius hone¬
raurã portaite Sed sciendũ quia illa¬
addiem mortis ł generaliter ad diem
iudicii: Et ẽ sensus : Qualia fecerit
unus quisq talia recipi&: Sibona
ꝓbos ꝑtinetonus scõꝵ erit magnitudo
Te onus rȩꝓborũ ineffabilis miseria
ubo doctrine cõmunicet uel adminis¬
tr& ei magisfoo & predicatori in omnib:
bonis quise instruit& docet: Auditores
& discpłos ad monet ut doctoribus
suis aqb accipiunt uerbũ uite & fidei
impendere ftud eant bonatẽ poralia:
hoc ẽ uictũ⁊ uestim̃tũ quia dignusest
operarius mercede sua : & dñs ordinauit
ant: Possumꝰ & ꝑ ũbũ intellegere
Deuocionis fructũ &rẽbonioperis
et studii. ut illud morsi: Quo modo
palct̃ factũ ẽ. uerbũ istud Utrefe¬
ramꝰ hocad discpłm: cõmunicet id ẽ.

Expanded text:
corde suo gaudeat, eo quod placeat Creatori suo, et non quaerat alterius laudem. Unusquisque enim onus suum portabit. Contraria videntur haec verba superioribus, ubi dixit: Alter alterius onera portate. Sed sciendum quia perad diem mortis, vel generaliter ad diem judicii, et est sensus: Qualia fecerit unusquisque, talia recipiet: si bona obos pertinet. Onus sanctorum erit magnitudo gloriae: onus rebroborum ineffabilis miseria verbo doctrinae, communicet vel administret magistro vel praedicatori in omnibus bonis qui se instruit et docet. Auditores et discipulos admonet, ut doctoribus suis a quibus accipiunt verbum vitae et fidei, impendere studeant bona temporalia, hoc est victum et vestimentum quia dignus est operarius mercede sua: quia Dominus ordinavit ant. Possumus et per verbum intelligere et devotionis fructum, et rem boni operis et studii, ut illud Moysi: Quomodo palam factum est verbum istud ? Ut referamus hoc ad discipulum, communicet autem, id est
Abbreviated transcription (Latin):
desiderare faciat: Postulat quo
positi in oratione: Os aeterne
quiab sconditorum & futurorum
es cognitor. sic̃ stis nobis necessari¬
um. eẽ. & sic̃ tibi placet: misere¬
re nr̃i: Dõ ergo loquitur sine
fisepitu uocis cũ nob tacere
uidetur: quia & uidet cum non
uideatur. & haec p&it quȩ scit

Expanded text:
desiderare faciat. Postulat quoqdesiderare faciat. Postulat quoqpositi in oratione: Deus aeterne, qui absconditorum et futurorum es cognitor, sicut scis nobis necessarium esse et sicut tibi placet, miserenostri. Deo ergo loquitur sine trepitu vocis cum nobis tacere videtur, quia et videt cum non videatur, et haec petit quae scit
Abbreviated transcription (Latin):
tantiae. est cũ patre & filio inter¬
ponit se in medio. internos & dm̃
cpatrem. & postulat ꝓnob quȩ
utilia sunt. ñcũ inpulsu aeris.
neq cunsonitu uł strepitu uocis.
sed ine narra biliter sicut cõnue¬
nit eius diuinitati: quia ęqualis
& consubstantialis ẽ. dõ patri:
Et plerũq eaquȩ nospetimꝰ nobis
contraria: ipse mutait in melius:
&iam dicitur ꝓnobis scđm alios
doctores acgemere : quia quos¬
cumq grã sua replet. postu lan¬
tes facit & gementes ꝓsuis recitib
& aliorum. ł qui a differuntur
a regno: Qui gemitus benie
in enarrabiles dicuntur : quia
nemo potest enarrare: conpunc
remuneratione digni sunt coram
dõ: Qui autẽ scrutatur corda.
scit qđ desides et sp̃s. quia scđm
dm̃ postulat ꝓscĩs: Os pater cũ
filiosuo. qui omĩa archana cor¬
dium & se cretorum. ñ solũ homi¬
num sed angelorũ poenetrat:
scit qiđ desideret sp̃s sc̃s habitans
incordibus fideliũ suorum. qx
unius scientiae sunt. ł quidnos

Expanded text:
tantiae est cum Patre et Filio, interponit se in medio inter nos et Deum Patrem, et postulat pro nobis quae utilia sunt, non cum impulsu aeris, neque cum sonitu, vel strepitu vocis, sed inenarrabiliter, sicut convenit ejus divinitati, quae aequalis et consubstantialis est Deo Patri; et plerumque ea quae nos petimus nobis contraria, ipse mutat in melius, m dicitur pro nobis, secundum alios doctores, ac gemere, quia quoscunque gratia sua replet, postulantes facit et gementes pro suis reatibus et aliorum: vel quia differuntur a regno; qui gemitus bene inenarrabiles dicuntur, quia nemo potest enarrare quantae cremuneratione digni sunt coram Deo. Qui autem scrutatur corda, scit quid desideret Spiritus, quia secundum Deum postulat pro sanctis. Deus Pater cum Filio suo, qui omnia arcana cordium et secretorum, non solum hominum, sed et angelorum penetrat scit quid desideret Spiritus sanctus, habitans in cordibus fidelium suorum, quia unius scientiae sunt, vel quid nos
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s nr̃i id ẽ quirationa bilitatẽ
& deuocionẽ mentis nr̃ȩ dõ iãha¬
bemꝰ oblatã in holocaustum
qđ igne dilectionis dĩ & ꝓximi
ardet. dequo igne dñs cut.
Ignẽ ueni mit tere interrama
& quid uolo nisi ut ardecit: m¬
Numquid primicias mentis suae
idem apłs ñ habebat dõ oblatas
qui dicebat mente seruio legidĩ.
carne autẽ legi peccati apłs & eñĩ
racionabilitate mentis & intentio¬
ne
seruiebat legidĩ. consen¬
ciendo ei inhoc quia nolebat con

Expanded text:
ilitatem et devotionem mentis nostrae Deo jam habemus oblatas in holocaustum: quod igne dilectionis Dei et proximi ardet, de quo igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? Nunquid primitias mentis suae idem Apostolus non habebat Deo oblatas, qui dicebat: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Apostolus etenim rationabilitate mentis et intentione serviebat legi Dei, consentiendo ei in hoc quia nol
Abbreviated transcription (Latin):
animiẽ: plerũq: illa p&ere quȩ
nobis non conueniunt. sic̃ sequen¬
tia manifestant:: Namquid ore¬
mus sic̃ oportet: nescimus:: Ple¬
rumq dũ uolumus bona nobis
p&ere : contraria & aduersa
p&imus sinob illa concederent᷑:
Sic̃ beatus paulus c̃traria petebat.
ri sp̃m tẽptationis & infirmita¬
tem: Sienim exau diretur: for¬
sitanre uelationum magitu dine
se extolleret: & c&deret in lapsũ.
Sicetiam plerũq positi inꝓsperitate.
petimus nobis illã conseruari.
quȩ sisemꝑ nob maneret : forsi¬
tan amoresui implicaret animũ
nẽm: Similiter quando sumꝰ
positi in in firmittite. cciusa ꝓbatio¬
nis aut em̃daitionis. imploramus
liberari: quȩ si cinobis tolleretur
fortusse ad peccata pristina reũ¬
teremus. Aut remissius in bono
opere laboraremꝰ : Ideoq nescimꝰ¬
ds
orare sic̃ oportet: nisi spũ scõdo¬
cente: Sed ipse sp̃s sc̃s postulat ꝓ
nobis gemitibus ine narrabilib:
Dic̃ beatus ambrosius. qua siq̃uan¬

Expanded text:
animae est plerumque illa petere quae nobis non conveniunt, sicut sequentia manifestant: nam quid oremus sicut oportet nescimus. Plerumque dum volumus bona nobis petere, contraria et adversa etimus; si nobis illa concederentur, sicut beatus Paulus contraria sibi petebat, spiritum tentationis et infirmitatem. Si enim exaudiretur, forsitan revelationum magnitudine se extolleret, et caderet in lapsum. Sic etiam plerumque positi in prosperitate, petimus illam nobis conservari, quae si semper nobis maneret, forsitan amore sui implicaret animum nostrum. Similiter, quando sumus positi in infirmitate, causa probationis aut emendationis imploramus liberari: quae si a nobis tolleretur, fortasse ad peccata pristina reverteremur aut remissius in bono opere laboraremus. Ideoque nescimus orare sicut oportet, nisi Spiritu sancto docente, sed ipse Spiritus sanctus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Dicit beatus Ambrosius, quia si quan
Abbreviated transcription (Latin):
sumus filii dĩ Et alibi: xp̃s nosrede¬
mit de maledicto legis quare mo¬
do dixerit. expectare nos adopti o¬
nẽ. siue electionem filioꝵ dĩ & redẽp¬
tionẽ corporis nr̃i  Id .ẽ. tocius

Expanded text:
sumus filii Dei; et alibi: Christus nos redemit de maledicto legis , quare modo dixerit exspectare nos adoptionem, sive electionem filiorum Dei, et redemptionem corporis nostri, id est totius