comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs declarat ligauer̃t̃. & sic adduxer̃t eũ ad annã
pͥmũ. Et int̾rogauit eũ pilatus. Tues rexui¬
deoꝵ: Pilato nichil aliud criminis int̾rogantem
nͥ utrũ rex iudeoꝵ sit. arguunt᷑ impietatis uidei
qd̾ nec falsũ quidẽ inuenire potuerint. qd̾ ob¬
icerint saluatori. At ille respondens: ait illi.
Tu dicis. Sic respondit ut uerũ diceret. & ser¬
mo eiꝰ calũpnie ñ pateret. Et attende qd̾ pilato
qͥ inuitꝰ ferebat sententiã. aliqua in parte re¬
pondit. sacerdotib aut̃ & pͥncipib respondere

Expanded text:
Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum ad Annam Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum ad Annam primum. Et interrogavit eum Pilatus: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud criminis interrogante nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. At ille respondens ait illi: Tu dicis. Sic respondit ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit, sacerdotibus autem et principi
Abbreviated transcription (Latin):
late iusti. &e nolite peccare. Et recordatꝰ ÷ petrus
uerbi qd̾ dixerat ei iħc. priusquã gallus cantet bis.
ter me negabis: & cepit flere. Quã nociua pͣuoꝵ
colloquia. Petrus ipse int̾ infideles uel hominẽ se
nosse negauit. quẽ int̾ condiscipłos iã dei filiũ fue¬
rat confessus. S nec in atrio caiphe retentꝰ poterat
ag̾e penitentiã. Egredit᷑ foras ut alii narrant
euangłistȩ quatinꝰ ab impioꝵ concilio secretus:
sordes pauide negatiõĩs liberis fletib abluat.
¶ & confestim mane conciliũ facientes sũmi sa¬
cerdotes cũ seniorib & scͥibis & unid̾so concilio
uicientes iħm duxert̃ & tradidert̃ pilato. Non
malo. Tota nocte uigilauert̃. ut homicidiũ fa¬
cerent. & uinctũ tradidert̃ pilato. Habebant
enĩ hunc morẽ. ut quẽ adiudicassens morti liga¬
tũ udici trad̾ent. At tam̃ notandũ qđ ñ tẽ pͥmũ
ligauer̃t eũ. s mox cõp̾hensũ nocte in orto ut

Expanded text:
late justi, et nolite peccare. Et recordatus est Petrus late justi, et nolite peccare. Et recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Jesus: Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis. Et coepit flere. Quam nociva pravorum colloquia? Petrus ipse inter infideles vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut alii narrant evangelistae, quatenus, ab impiorum concilio secretus, sordes pavidae negationis liberis fletibus abluat.ne summi sacerdotes cum senioribus et scribis et universo concilio, vincientes Jesum duxerunt et tradiderunt Pilato. Non malo. Tota nocte vigilaverunt ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Attamen notandum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comprehensum nocte in horto, ut
Abbreviated transcription (Latin):
trus fr̃ib loquens in iherłm. & notũ inquit
factũ ẽ om̃ib habitantib in iherłm. ita ut ap¬
pellaret᷑ ager ille lingua eoꝵ acheldemach.
Quare lingua eoꝵ: nͥ qi idẽ nom̃ alit̾ illi
hoc : iherosolimite. alit̾ sonabant galilei:
Ille aut̃ cepit anathematizare &e uirare: quia
nescio homunẽ istũ quẽ dicitis. & statim iterũ
gallus cantauit. Solet scͥptura sacra meritũ
causarũ ꝑ statũ designare tẽpoꝵ. Unde petrus
qͥ media nocte negauit: ad galli cantũ penitu¬
it. Qetiã pꝰ resurrectionẽ dñi diurna sub lu¬
ce illũ quẽ tercio uegnau̾at. t̾cio ȩquȩ se ama¬
re ꝓfessus est: qr nimirũ qͦd in tenebris obluuo¬
nis errauit. & sꝑate iã lucis rememoratione
correxit. & eiusdẽ uere lucis adepta p̃sentia.
plene totũ quicqͥd nutau̾at erexit. Hunc opinor
gallũ aliquẽ doctoꝵ intelligendũ. qͥ nos iacenteᷤᷤ
excitans. & somnolentos increpans dicatꝰ. euigi¬

Expanded text:
nquit, factum est omnibus habitantibus Jerusalem, ita ut appellaretur ager ille Haceldama . » Quare lingua eorum, nisi quod idem nomen aliter illi, hoc est, Hierosolymitae, aliter sonabant Galilaei? « Ille autem coepit anathematizare et jurare, quia nescio hominem istum quem dicitis. Et statim iterum gallus cantavit. » Solet Scriptura sacra meritum causarum, per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit: qui etiam post resurrectionem Domini diurna sub luce illum, quem tertio negaverat, tertio aeque se amare professus est. Quia nimirum, qui in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxit, et ejusdem verae lucis adepta praesentia plene totum quidquid nutaverat erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans, et somnolentos increpans dicat: Evigi
Abbreviated transcription (Latin):
que mandauerat ei ut matheus scribit. nichil
tͥ & iusto illi: ipse quoq respondens ait. Quid
enĩ mali fec̃: Hoc dicendo pilatꝰ: absoluit iħm.
dert me canes multi. ꝯgregatio malignantiũ

Expanded text:
quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit: « Nihil quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit: « Nihil tibi et justo illi , » ipse quoque respondens ait: « Quid enim mali fecit? » Hoc dicendo Pilatus absolvit Jesum. derunt me canes multi, congregatio malignantium
Abbreviated transcription (Latin):
Uide inq̃t. in qͣntis te acciusant. Iħc autẽ nichil
respondere uoluit. ne crim̃ diluens dimit̾it᷑
a p̃side. & crucis utilitas differet᷑. Pontifices
aut̃ concitauer̃t turbã. ut magis barabban die
ꝗͣ tanto labore impetrauert̃. Quia enĩ data
sibi obtione. ꝓ iħu latronẽ ꝓ saluatore inceꝰ¬
fectorẽ. ꝓ datore uite elegert̃ ademptorẽ: merito
salutẽ ꝑdidert̃ &e uitã. & latrociniis sese ac sedi¬
tionib in tantũ subdider̃t. ut & patriã regnũq
suũ qd̾ plus xp̃o amauere ꝑdiderint.&. hactenꝰ¬
eã ꝗͣ uendidere siuȩ aĩȩ seu corporis lib̾tatẽ re¬
ciꝑe ñ meruerint. Pilatus aut̃ responde̾s ait
illis. Qd gͦ uultis ut faciã regi uideoꝵ: At illi
iterũ clamauert. Crucifige eũ. Pilatꝰ uͦ: dice¬
bat eis. Ed enĩ mali fecit: Multas lib̾andi sal¬
uatorẽ pilatꝰ occasiones dedit. pͥmũ latronẽ uis¬
to conferens: deinde inferens. Quid gͦ uultis¬
ñ statim adquieuit. s uixta suggestionẽ uxoris

Expanded text:
ide in quantis te accusant. » Jesus autem nihil respondere voluit, ne crimen diluens dimitteretur a praeside, et crucis utilitas differretur. « Pontifices autem, concitaverunt turbam ut magis Barabbam dimiio, quam tanto labore impetrarunt. Qui enim data sibi optione pro Jesu latronem, pro Salvatore intefectorem, pro datore vitae elegerunt ademptorem, merito salutem perdiderunt et vitam, et latrociniis sese ac seditionis intantum subdiderunt, ut et patriam regnumque suum quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus, quam vendidere, sive animae, seu corporis libertatem recipere non meruerint. « Pilatus autem iterum respondens, ait illis: Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum? At illi iterum clamaverunt: Crucifige eum! Pilatus vero dicebat eis: Quid enim mali fecit? » Multas liberandi Salvatorem Pilatus occasiones dedit. Primum latronem to conferens, deinde inferens: Quid ernon statim acquievit, sed juxta suggestionem uxoris,
Abbreviated transcription (Latin):
coccineo siue purpureo habitu illusus esse ꝑhibet᷑:
collata utraq narratiõe. in uno innocentia et
castitaᷤᷤ assũpte
humanitatis. in alt̾o
aut̃ ueritas
passionis ꝑ quã ad
głam regni ĩmortalis eẽt ꝑuenturꝰ expͥmit᷑. Sic̃
enĩ purpura colorẽ sanguinis qͥ ꝓ nob̾ effusuᷤ:

Expanded text:
coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus, exprimitur. Sicut enim purpura colorem sanguinis, q
Abbreviated transcription (Latin):
adhibita erat: & ẽ rubra quedã purpura. cocco
similia. Potest etiã fieri ut purpurã etiã marcꝰ
ꝯmemorau̾it: ꝗͣ clami̾s habebat quãuis e̾ẽt
coccinea. Mystice gͦ in purpura qua indutꝰ:
dñs ipsa eiꝰ caro quã passionib obiecit insinuat᷑.
De qua p̃missa dixerat ꝓpħia Quare gͦ rubrũ:
in torculari: In corona uͦ ꝗͣ portabat spinea. nr̃oꝵ
susceptio peccatoꝵ. ꝓ qua mortalis fieri dignatꝰ.
ostendit᷑ iuxta qd̾ pͥcursor ipsiꝰ testimoniu̾ ei ꝑ¬
hibens ait. Ecce agnus dei. ecce qͥ tollit peccata
mundi. Nãq spinas in significatiõe peccatorũ
poni solere testat᷑ ipse dñs. qͥ ꝓthoplausto ĩ peo¬
catũ ꝓ lapso dicebat. Terra tua spinas & tribu-
tua punctiões tͥ & aculeos uitioꝵ ꝓcreare ñ desistet.
Qͦd ũ iuxta ȩuangłm lucȩ dñs apd̾ herodẽ alba ueste
induit᷑. in cet̾is uͦ euangłistis a militib pilati sub

Expanded text:
adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. Potest etiam fieri ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus objecit, insinuatur. De qua praemissa dixerat prophetia: Quare ergo rubrum est in torculari ? In corona vero quam portabat spinea, nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est, ostenditur. Juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens ait: Ecce agnus Dei, qui tollit peccata mundi . Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto in peccatum prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribultua punctiones tibi et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero, juxta Evangelium Lucae, Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero evangelistis a militibus Pilati sub
Abbreviated transcription (Latin):
ei plectentes spineã coronã. Et ceper̃t salutare
eũ. Aue. rex iudeoꝵ. Gilites qͥdẽ qi rex iudeoꝵ
fuerat appellat᷑. & hoc ei scribȩ & sacerdoteᷤ crũ
obiecerant. qđ sibi in popło isrłitico usurparet
imꝑiũ: illudentes hoc faciunt. ut nudatũ pͥstinᷤ
uestib induant purpura. qͣ reges ueteres utebant᷑:
tro regali dent calamũ ut matheus scribit. & ad¬
orent qͣsi regẽ. Nos aut̃ oĩa hȩc intelligamꝰ mys¬
tice. Quomͦ enĩ cayphas dixit oportet unũ homi¬
nẽ mori ꝓ om̃ib. nesciens qͥd dic̾e̾t: sic & isti qd̾¬
cũq fecer̃t. licet alia m̃te fecerint. tam̃ nob̾ qͥ
credidimꝰ sacram̃ta tribuebant. Notandũ aut̃
qr ꝓ eo qd̾ marcꝰ ait & induunt eũ purpura:
matheus ita posuit. & exuentes eũ: clamidem
coccineã circudeder̃t ei. Ubi intelligit᷑ qd̵ ma¬
theus ait clamidẽ coccineã circũdedert ei: hoc
marcꝰ dixisse indum̃tũ purpura. ꝙ regia enĩ
purpura clamis illa coccinea. ab induentibus

Expanded text:
pineam coronam, et coeperunt salutare eum: Ave rex Judaeorum. Milites quidem quod rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei scribae et sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israelitico usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus induant purpura, qua reges veteres utebantur, tro regali dent calamum, ut Matthaeus scribit, et adorent quasi regem. Nos autem omnia haec intelligamus mystice. Quomodo enim Canem mori , etc., nesciens quid diceret: sic isti quadcunque fecerunt, licet alia mente fecerint, tamen nobis qui credimus sacramenta tribuebant. Notandum autem quod pro eo quod Marcus ait: Et induunt eum purpura, Matthaeus ita posuit: Et exuentes eum, chlamydem coccineam circumdederunt ei . Ubi intelligitur quod Matthaeus ait: Chlamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcus dixisse, Indutum purpura. Pro regia enim purpura chlamys illa coccinea illudentibus
Abbreviated transcription (Latin):
post pusillũ: rursus qͥ asstabãt. dicebant petro.
Ulere ae tu ex illis es. Nã & galileus es. Non qdͤ
alia lingua galilei quã iherosolimite loquerẽ¬
tͣ qui utriq fuert̃ hebrei. s qd̾ una queq ꝓ uin¬
tia & regio suas habeat ꝓpͥetates. ac u̾nacłm lo¬
quendi sonũ uitare ñ possit. Unde in actibus
um linguis loquerent᷑: int̾ alios qͥ de diuersis
mundi plagis aduenerant. etiã illi qͥ habita¬
bant uidea dixisse referunt᷑. Uonne os isti¬

Expanded text:
ost pusillum rursus qui astabant, dicebant Petro: Vere ex illis es. Nam et Galilaeus es. » Non quod alia lingua Galilaei quam Hierosolymitae loquerentur, qui utrique fuerunt Hebraei, sed quia unaquaeque provincia et regio suas habeat proprietates, ac vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde in Actibus um linguis loquerentur, inter alios qui e diversis mundi plagis advenerant, etiam illi qui habitabant Judaeam, dixisse referuntur. « Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
siue alapis uideoꝵ: cedit᷑ etiã nc̃ blasphemiis
falsoꝵ xp̃ianoꝵ. Qui tc̃ consputꝰ ÷ saliuis infi¬
deliũ: nunc usq uesanis nominetenꝰ fideliũ
exhonorat᷑ atq irritat᷑ obꝓbriis. Ue lauer̃t aut̃
faciẽ eiꝰ. ñ ut eoꝵ ille scelera ñ uideat: s ut a se
ipsi sic̃ quondã moysi fecert̃. gr̃ãm cognitio¬
nis eiꝰ abscondant. Si enĩ credent moysi: cre¬
derent forsitan & dño. Qđ uelam̃tũ uiq ho¬
die manet suꝑ cor eoꝵ ñ reuelatũ. Nob̾ autẽ
in xp̃m credentib ablatũ ẽ. Neq enĩ frust᷑
eo moriente uelũ tẽpli scissũ ÷ mediũ: & ea quȩ
toto legis tẽpore latuerant. & abscondita car¬
nali isrł fuerãt: noui testam̃ti cultorib st̃ pa¬
tefacta scĩs scõꝵ archana. Qd uͦ dicunt ei pro¬
phetiza. & iuxta alios euangłistas ꝓphetita.
quis ÷ qͥ te ꝑcussit: quasi in contumeliã facuĩt
dispensante qͥ patit᷑ oĩa ꝓ nob̾ fiunt: ut sic̃

Expanded text:
sive alapis Judaeorum, caeditur etiam nunc blasphemiis falsorum Christianorum. Qui tunc consputus est salivis infidelium, nunc usque vesanis nomine tenus fidelium exhonoratur atque irritatur opprobriis. Velaverunt autem faciem ejus, non ut eorum ilipsi, sicut quondam Moysi fecerunt , gratiam cognitionis ejus abscondant; si enim crederent Moysi, crederent forsitan et Domino . Quod velamentum usque hodie manet super cor eorum non revelatum , nobis autem istum credentibus ablatum est. Neque enim frustra eo moriente velum templi scissum est medium, et ea quae toto legis tempore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, Novi Testamenti cultoribus sunt patefacta sancta sanctorum arcana. Quod vero dicunt ei: Prophetiza, et juxta alios evangelistas: Prophetiza quis est qui te percussit; quasi in contumeliam faciunt dispensante quae patitur, omnia pro nobis fiunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
errorẽ. Et exiit foras ante atriũ: & gallus
cantauit. De hoc galli cantu. ceti ȩuangłistȩ
tacent. ñ tam̃ factũ ee̾ negant: sicut & multa alia
alii silentio p̃tereunt. que alĩ narrant. Rursu
aut̃ cũ udisset illũ ancilla cepit dicere circũ¬
stantib ꝙi hic exillis ẽ. At ille iterũ negauit.
Non hec eaddẽ quȩ priꝰ accusabat ancillaͤ credẽ¬
da ẽ. Bicit nãq matheus aꝑtissime. Exeunte aũ¬
illo ianuã. uidit eũ alia. & ait his qui erãt ibi.¬
&e cet̾a. In hac aut̃ negatiõe petri discimꝰ. ñ solũ

Expanded text:
errorem. « Et exiit foras ante atrium, et gallus cantavit. » De hoc galli cantu caeteri evangelistae tacent, non tamen factum esse negant, sicut et multa alia alii silentio praeterierunt, quae alii narrant. « Rursum autem cum vidisset alia eum ancilla, coepit dicere circumstantibus: Quia hic ex illis est. At ille iterum negavit. Non haec eadem, quae prius accusabat, ancilla esse credenda est. Dicit namque Matthaeus apertissime: Exeunte illo januam, vidit eum alia, et ait iis qui erant ibi, etc. In hac autem negatione Petri discimus non solum
Abbreviated transcription (Latin):
rundine : &. conspuebant eũ. & ponenteᷤ genua
adorabant eũ. Hȩc ic fecere milites pilati. hȩc
usq hodie faciunt heretici. & pagani: milites
utiq diaboli. Quia enĩ caput xp̃i ds̃: caput
ꝑ harundinẽ scriptura solet confici. qͦsi harũ¬
dine caput xp̃i ferunt: qͥ diuinitati illiꝰ con¬
tradicentes errorẽ suũ confirmare auctori¬
tate sacre scripture conant᷑. spuunt in faciẽ
cȩte m̃tis insania conceptis respuunt. ⁊ iħm
lites eũ qͣsi qͥ dm̃ se ipsũ falso dixisset. illuden¬
tes adorabant. S st̃ hodie qͦd ẽ grauioris ue¬
sanie qͥ eũ certa fide ut dm̃ uerũ adorant.
s ꝑu̾sis actib mox u̾ba eiꝰ qͣsi fabulosa des¬
piciunt: ac ꝓmissa illiꝰ regni tẽporalib ille¬
cebris longe postponunt. Et educunt
illũ ut crucifig̾ent eũ. Q angariauer̃t p̃¬
t̾euntẽ quẽpiã symonẽ cyreneũ. uenientẽ
de uilla. patrẽ alexandri & rufi: ut tolle-

Expanded text:
rundine, et conspuebant eum, et ponentes genua adorabant eum. » Haec tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani, milites utique diaboli. Quia enim caput Christi Deus, caput per arundinem Scriptura solet confici, quasi arundine caput Christi feriunt, qui divinitatis illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem caecae mentis insania conceptis respuunt, et Jeslites eum quasi qui Deum se ipse falso dixisset, illudentes adorabant; sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae, qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris longe postponunt. Et educunt illum, ut crucifigerent eum. Et angariaverunt praetereuntem quempiam Simonem Cyrenaeum venientem de vi
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia significauit. qui sua negotia potiꝰ age¬
rent. uel receptaculũ ibi haberent ad occul¬
tanda scelera sua: quã ut caritatẽ xp̃i seque¬
rent᷑. & peccatoꝵ confessione accepta uenia
ultra incipiunt mori: qr conubia ꝓpt̾ filios.
filii ꝓpt̾ successionẽ: successio ꝓptͣ mortẽ. Uibi
gͦ mois ñ est. neq conubia. Sicut eñ nc sermo¬
de cedentib & succedentib sillabis ꝑagit᷑ atq ꝑ¬
ficit᷑ : ita & ipsi homines quoꝵ sermo ÷ dece¬
dendo atq succedendo ꝑagunt atq ꝑficiunt.
ordinẽ huiꝰ scłi. qui temporali rerũ pulchri¬
tudine contexit᷑. In illa autẽ uita qm̃ u̾bũ
dei est qͦ fruim. nulla decessione ac succes¬
sione sillabarũ cõplet᷑: s oĩa quȩ ht̃ sẽꝑ ma¬
nendo simul habet. ita particeps eiꝰ qͥb ipsũ
solũ erit uita. neq moriendo sibi decedent.
neq nascendo succedẽt.L Qđ dix̃ dñs¬
discipłis orate ne intretis in temptationẽ.

Expanded text:
Ecclesia, qui sua negotia potius agerent, vel receptaculum ibi haberent ad occultanda scelera sua, quam ut charitatem Christi sequerentur, et peccatorum confessione accepta venia ixit, Non enim ultra incipiunt mori; quia connubia propter filios, filii propter successionem, successio propter mortem: ubi ergo mors non est, neqdecedentibus et succedentibus syllabis peragitur atque perficitur: ita et ipsi homines quorum sermo est, decedendo ac succedendo peragunt atque perficiunt ordinem hujus saeculi, qui temporalium rerum pulchritudine contexitur. In illa autem vita quoniam Verbum Dei quo fruemur, nulla decessione et successione syllabarum completur, sed omnia quae habet semper manendo simul habet; ita participes ejus, quibus ipsum solum erit vita, neque moriendo sibi decedent, neque nascendo succedent. L. Ib. e ne intretis in tentationem:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ. qđ quidẽ minꝰ usitate dr̃. s tam̃ uidĩ
posset hoc dictũ qm̃ matheus egredientib eis
ab iericho dic̃ illuminatos duos cecos qͥ uixta
uiã sedebãt. De numero qͥppe nulla e̾̃ẽt qͣstio:
s alt̾ eũgłistarũ de uno tacuit. uniꝰ reminis¬
cens. Nã & marcꝰ unũ cõmemorat: cũ & ipse
egredientib eis ab iericho dicat illuminatũ. cuiꝰ
& nom̃ dix̃ & patrẽ. ut intelligamꝰ eũ fuisse no¬
tissimũ. alterũ ignotũ: ut merito ille notꝰ &̃
esse. nichil aliud restat intelligi. nͥ bis hoc fac¬
tũ ẽẽ miraculũ. semel in uno cȩco cũ adhuc
ueniret in illã ciuitatẽ: & iterũ in duob cũ
egredent᷑. ut illud unũ lucas alterũ illd̾ ma¬
theus enarret. Neq hoc sine aliqͦ sacram̃to.
Si enĩ iericho lunã & ob hoc mortalitatẽ uit̃¬
p̃tam᷑: morti ꝓpinquans dñs uideis solis lum̃
atq ascendens: & iudeis & gentib quos duos
popłos significare uident᷑ duo ceci cõmemo¬

Expanded text:
tatem: quod quidem minus usitate dicitur, sed tamen videri possit hoc dictum, quoniam Matthaeus egredientibus eis ab Jericho dicit illuminatos duos caecos qui juxta viam sedebant . De numero quippe nulla est quaestio, si alter Evangelistarum de uno tacuit, unius reminiscens. Nam etiam Marcus unum commemorat, cum et ipse egredientibus eis ab Jericho dicat illuminatum, cujus et nomen dixit et patrem : ut intelligamus eum fuisse notissimum, alterum ignotum, ut merito ille notus etiam esse; nihil aliud restat intelligere, nisi bis esse factum hoc miraculum, semel in uno caeco, dum adhuc veniret in illam civitatem, et iterum in duobus cum inde egrederetur: ut illud unum Lucas, illud alterum Matthaeus enarraret; neque hoc sine aliquo sacramento. Si enim Jericho Lunam, et ob hoc mortalitatem interpretamur, morti propinquans Dominus, Judaeis solis lumenatque discedens, et Judaeis et Gentibus, quos duos populos significare videntur duo caeci commemo
Abbreviated transcription (Latin):
cognouissent inqͥt gr̃am qͣ data ÷ mͥ. iacobꝰ¬
& petrus & ioħs qͥ uidebant᷑ columne ẽẽ: dex¬
tras deder̃t mͥ. & barnabȩ sotietatis. Ipsa
etiã collatio unã doctrinȩ spetiẽ exclusa
õi uarietate monstrabat: qđ salubrit̾ etiã
corinthios monet dicens. Obsecro aut̃ uos

Expanded text:
 data est mihi Jacobus, Petrus et Joannes, qui videbantur columnae esse, dexteras dederunt mihi et Barnabae societatis . Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem exclusa omni varietate monstrabat: quod salubriter etiam Corinthios monet, dicens, Obsecro autem vos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseu̾ant̾ rogant fontẽ iustitiȩ atq miscdiȩ.¬
simũ iudicẽ usq ad effectũ implendi desi¬
derii ualuerit ꝑseu̾antia dep̃cantis: ipsa
uͦ uidua potest hab̾e similitudinẽ eccłiȩ qͣ
desolata uidet᷑ donec ueniat dñs: qͥ tam̃ in
secreto etiã nc̃ curã eiꝰ gerit. Si aũ mouet
cur electi dĩ se uindicare dep̾cent᷑. qd̃ etiã
in apocalypsi ioħis de martyrib dr̃. cũ aꝑ
tissime moneam᷑ ut ꝓ nr̃is inimicis ⁊ ꝑse¬
quutorib oremꝰ: intelligendũ est eã uindic¬
tã e̾ẽ iustoꝵ ut õs mali ꝑeant. Feunt aut̃
duob modis : ut ꝯu̾siõe ad iustitiã:. aut amiᷤ¬
sa ꝑsupplitiũ potestate. qͥ ñe adu̾sus bonos
quãdiu hoc ipsũ bonis expedit: uł tẽporalit̃
aliqͥd ualent. Itaq etiã si õs hõies ꝯu̾terent᷑
ad dm̃ int̃ quos st̃ etiã inimici. ꝓ qͥb iube¬
m᷑ orare: diabolus tam̃ qͥ oꝑat᷑ u filios dif-

Expanded text:
perseveranter rogant, fontem justitiae atque miseperseveranter rogant, fontem justitiae atque misesimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, quod etiam in Apocalypsi Iohannis de martyribus dicitur, cum apertissime moneamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes maluobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel temporaliter aliquid ualent. itaque etiam si omnes homines conuerterentur ad deum, inter quos sunt etiam inimici, pro quibus iubemur orare, diabolu
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ faciamꝰ hortat᷑. s si fraudando qr sibi ꝓ¬
uidit in posterũ laudatũ eũ dic̃ a dño. qͣn¬
to maiore alacͥtate sͥ ꝓuide debent in ȩt̾nã
uitã. qͥb ut iuste oꝑent᷑ iubet᷑ amicos fac̾e
de mãmona iniqͥtatis: Qđ suo loco exposi¬
tũ ẽ. Ad hoc genꝰ ꝑtinet &e ille qͥ ñ ꝓpt̾ ami¬
citiã. s ut tedio careret. iã dormiens excita¬
tur: ut tres panes cõmodet amico suo. Si
enĩ ille molestia cõpulsus dedit: qͣntomagiᷤ
dc̃ qͥ suos seruos diligens ut petamꝰ hortat᷑.
dabit bona petentib se: Itaq illud genꝰ suꝑiꝰ
his uerb̾ adiungi potest. sic̃ illud: ita ⁊ illud.
Hoc aut̃ posteriꝰ his uerb̃. si illud. qͣntoma¬
gis illud: S alicubi obscure. alicubi aꝑte¬
ista ponunt᷑. Hic gͦ iniquus uidex ñ ex simi¬
litudine s ex dissimilitudine adhibit᷑ est. ut
ostendet dñs qͣnto cerciores ẽẽ debeãt qͥ dm̃

Expanded text:
dem faciamus hortatur, sed si fraudando quasi prodem faciamus hortatur, sed si fraudando quasi prouidit in posterum, laudatum eum dicit a domino; quanto maiore alacritate sibi prouidere debent in aeternam uitam quibus, ut iuste operentur, iubetur amicos facere de mamona iniquitatis? quod suo loco expositum est. ad hoc genus pertinet et ille qui non propter amicitiam, sed ut taedio careret, iam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis deus, qui suos seruos diligens ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? itaque illud superius genas his uerbis adiungi potest: sicut illud, ita et illud; hoc autem posterius his uerbis: si illud, quanto magis illud? ista ponuntur. Hic ergo iniquus judex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet Dominus quanto certiores esse debeant qui Deum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ aliꝗͣ ponit. sic̃ de seruo illo cui dñs dimi¬
sit qd̾ ratiõe reddita deb̾e inuentꝰ est. & ipse
conseruo suo dilationẽ saltẽ dare noluit. &
de feneratore qͥ cũ duob debitorib donasset
qd̃ debebant. ab eo plus dilectus ẽ cui plus do
agro sibi ꝓpinqͣntẽ. minorẽ aut̃ in longiqͦ
luxuriantẽ. & innumerabilia huiꝰ modi. De
his enĩ in qͣntũ similia st̃ ducit᷑ intellectus
eiꝰ rei cui adhibet᷑ insinuandȩ aut reqͥrende.
aut ex ipsa dissimilitudine aliqͥd ꝓbat. ue¬
luti ÷ illud: qđ si fenũ agri qđ hodie est &
cras in clibanũ mutit᷑ ds̃ fic uestit. qͣnto
magis uos minimȩ fidei : Ad hoc genꝰ ꝑtine
etiã illud qđ de seruo ait cui dm̃ꝰ denun¬
tiauerat ut a uillicatiõe remou̾et᷑. fraudẽ
quippe ille fec̃ dño suo. ut falsatis cyrogͣ¬
fis debitorib eiꝰ qͣntũ cõmodũ uisũ : re¬
laxaret. Neq ullomodo nos dñs ut sibi frau¬

Expanded text:
nem aliquam ponit, sicut de seruo illo, cui dominus diminem aliquam ponit, sicut de seruo illo, cui dominus dimisit quod ratione reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilationem saltem dare noluit; et de faeneratore. qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus doagro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem; et innumerabilia huius modi: de his enim, quantum similia sunt, ducitur intellectus eius rei, cui adhibentur insinuandae aut requirendae. aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat; ueluti est illud: quod si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit, quanto magis uos modicae fidei? ad hoc genus pertinet etiam illud quod de seruo ait, cui dominus denuntiauerat, ut a uilicatu remoueretur; fraudem quippe ille fecit domino suo, ut falsatis chirographis debitoribus eius quantum commodum uisum est relaxaret. neque ullo modo nos dominus ut sibi frau
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudine uiueret cogitans qͣ st̃ dĩ: genꝰ
eoꝵ sig̃ficat qͥ st̃ in otio. s tam̃ fortissimi in
tẽptatioib ut possint assumi. Iob aut̃ qr &
uxorẽ habuit & filios & ãplas t̾renarũ rerũ
copias. ad illud gnꝰ ꝑtinet̾ cui molendinũ
deputatũ est. ẜtam̃ ut sint fortissimi in tẽp¬
tatiõib sic̃ ille fuit. Non enĩ alit̾ assumi po¬
ter̃t. nec puto ẽẽ alia genera hominũ quib
ꝯstat ȩccłia ꝗͣ ista tria habentia binas diffe¬
rentias ꝓpt̃ assũptionẽ & relictionẽ: quãuis
in singulis multe studioꝵ uoluntatũq diu̾si¬
tates. ad concordiã tam̃ unitatẽq ꝯcurrentes:
dũ & ñ defitiendũ de iudĩce iniquo uoluit
parabolã pon̾e. qͥ cũ dm̃ ñ timeret & hominẽ
ñ uereret᷑. udue tam̃ assiduis int̾pellatiõib¬
cessit ut eã uindicaret ne sibi ab illa tediũ
fieret: Nã hoc ÷ qͥ ait. ne ueniens suggillet
me. Qm̃ parabolas dñs aut scđm similiti¬

Expanded text:
uiueret, cogitans quae sunt dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurrentes dum et non deficiendum, de judice iniquo voluit parabolam ponere, qui cum Deum non timeret, et hominem non revereretur, viduae tamen assiduis interpellationibcessit, ut eam uindicaret, ne sibi ab illa taedium fieret? nam hoc est quod ait: ne ueniens suggillet me. quoniam parabolas dominus ant secundum similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ris uł etiã ab ipso dño figͣate dicta st̃ tñdatia
reputabunt᷑. qr scd̾m usitatũ intellectũ nõ
subsistit ueritas talib dictis. Non enĩ homo
qͣ habuit duos filios quoꝵ minor accepta parte
dicuntur tamꝗͣ uere fuerit quisꝗͣ hõ. qͥ hoc
in filiis suis duob aut passus sit. aut fecerit.
ficta st̃ gͦ ista ad rem qͣndã significandã tã
longe alteq maiorẽ. & tã incõparabilit̾ dif¬
ferentẽ. ut ꝑ illũ fictũ hominẽ ds̃ uerus in¬
telligat᷑. Sic̃ aũ dicta ita etiã facta fingunt᷑
sine m̃datio ad aliꝗͣ rem significandã. Unde est
etiã illud eiꝰdẽ dñi. qđ in fici arbore fructum
enĩ dubiũ ẽ illã inquisitionẽ ñ fuisse uerã.
Quãuis enĩ hominũ sciret. si ñ diuinitate.

Expanded text:
is uel etiam ab ipso domino figurate dicta sunt, mendacia deputabuntur, quia secundum usitatum intellectum non subsistit ueritas talibus dictis. non enim homo, qui habuit duos filios, quorum minor accepta parte dicuntur, tamquam uere fuerit quisquam homo, qui hoc in filiis suis duobus aut passus sit aut fecerit. ficta sunt ergo ista ad rem quandam significandam tam longe alteque maiorem et tam incomparabiliter differentem, ut per illum fictum hominem deus uerus intellegatur. sicut autem dicta, ita etiam sine mendacio ad aliquam rem significandam: unde est etiam illud ejusdem Domini, quod in fici arbore quaesivienim dubium est illam inquisitionem non fuisse veram: quivis enim hominum sciret, si
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd gͦ significat qͦd se ire dñs
longius
finxit cũ comitaret᷑ discipłis
exponens
ns eis scripturas utrũ ipse e̾e̾t
ignorantib Quid putamꝰ. nͥ qr hospitalita¬
tis officio ad suã cognitionẽ ꝑuenire posse ho¬
mines intimauit: ut cũ longiꝰ ipse ab hõib
abscesserit. suꝑ om̃s cęlos tam̃ ita cũ eis sit
qui hȩc exhibent. seruis suis ut cũ dic̾e eȩ¬
perint dñe quando te uidimꝰ hospitẽ & ad¬
duximꝰ tamꝗͣ eũ scilicet qͥ longe abscesserat:¬
ut respondeat ille. Cũ uni ex minimis meis
quisqͥs catecizatus uerbo in om̃ib bonis ei
qui se catecizat cõmunicat. sic̃ dicit apł̃s.
Cõmunicet qui catecizat᷑ uerbo ei qui se
cateci zat in om̃ib bonis. Et alio loco
cum
cantes statim subiecit. Hospi¬
talitatẽ sectantes. Et isti enim catecizati
erant uerbo cũ eis exponeret scripturas:
& quia hospitalitatẽ sectati sunt eũ quẽ in
ipsa expositione scriturarũ ñ cognouerãt.
in panis fractione cognoscunt. Non enum

Expanded text:
ergo significat quod se ire Dominus longius finxit, cum comitaretur discipulis, exponens eis sanctas Scripturas, utrum ipse esset ignorantibus? quid putamus, nisi quia hospitalitatis officio ad suam cognitionem pervenire posse homines intimavit? ut cum longius ipse ab hominibus abscesserit super omnes coelos, tamen ita cum eis sit qui haec exhibent servis ejus, ut cum dicere coeperint: domine, quando te uidimus hospitem et adduximus? tamquam eum scilicet qui longe abscesserat, respondeat ille: cum uni ex minimis meis quisquis catecizatus uerbo in omnibus bonis ei qui se catecizat communicat; sicut apostolus dicit: communicet qui catecizatur uerbo ei qui se catecizat in omnibus bonis; et alio loco, cum m communicantes, statim subiecit: hospitalitatem sectantes. et isti enim catecizati erant uerbo, cum eis exponeret scripturas, et quia hospitalitatem sectati sunt, eum quem in ipsa expositione scripturarum non cognouerunt in panis fractione cognoscunt. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
membra ꝑtinere uideant᷑: adueniente tũ
tẽptatiõe tribulatiõĩs. & ex illis qͥ st̃ ĩ otio.
& ex illis qͥ st̃ in negotiis scłi. & ex illis
Qͥ dõ ministrant in ȩccłia aliqͥ ꝑmanẽt.
aliqͥ cadt᷑. Qui ꝑmanent assumunt᷑. qui
cadunt relinquunt᷑. Ergo unꝰ assumet᷑ &
unꝰ relinquet᷑. ñ qͣsi de duob hõib dictũ.
s de duob generib affectionũ in singulis¬

Expanded text:
membra pertinere videantur, adveniente tamen membra pertinere videantur, adveniente tamen tentationeet ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant in Ecclesia, aliqui permanent, aliqui cadunt: qui permanent assumuntur, qui cadunt relinquuntur. Ergo unus assumetur, et unus relinquetur, non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generib
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝗͣ condiat cor eoꝵ ne sint fatus .xliiii.
ꝙ duȩ molentes in unũ. & duo in agro. d
qͥb õib binis singłi assum̃t᷑. & singłi reliu
quent᷑. Tria genera hominũ hic uident᷑ sig̃fi¬
cari. unũ eoꝵ qͥ otiũ & quietẽ eligt̃. neq
negotiis scł̃arib neq negotiis eccłiasticis oc¬
cupati. ꝗͦ illoꝵ quies lecti nõie sig̾ficata est:
alterũ e̾oꝵ qͥ in plebib constituti regunt᷑ a
toꝵ regi eis expedit. qͦs & molentes dix̃ ꝓpt̾
tẽporaliũ negotioꝵ orbẽ atq circuitũ. quos
tam̃ in unũ molentes dix̃. in qͣntũ de ipsiᷤᷤ
reb & negotiis suis p̾bent usib ęccłiȩ. Terci¬
um eoꝵ qui oꝑant᷑ in eccłiȩ ministerio tã¬
ꝗͣ in agro dei: de qͣ agricultura apłs loqͥt᷑.
In his gͦ trib generib bina st̃ rursus ge¬
nera hominũ in singłis: & ꝓ robore suarũ
uiriũ discernunt᷑. Cũ enĩ om̃s ad ȩccłiȩ

Expanded text:
tamquam condiat cor eorum, ne sint fatui. CLXXVII.tamquam condiat cor eorum, ne sint fatui. CLXXVII.t duae molentes in unum et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur et sinvidentur significari: unum eorum qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est: alterum eorum qui in plebibus consttorum regi eis expedit; et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum, quas tamen in unum molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae: tertium eorum qui operantur in Ecclesiae ministerio tanquam in agro Dei, de qua agricultura Apostolus loquitur . In his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis, et pro robore suarum virium discernuntur. Cum enim omnes ad Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
cantans illud de psalmo. fortitudinẽ meã
ad te custodiã: ꝑ gr̃arũ actionẽ regi sub¬
iectus. humilitatẽ regni humili deuotiõe
rit in tecto & uasa eiꝰ iidomo. ñ descendat
tollere illa. In tecto est. qͥ excedens carna¬
lia. tãꝗ in aura lib̾a sp̃ualit᷑ uiuit. Uasa
eiꝰ in domo st̃ sensꝰ carnales. qͥb ad inuesti¬
gandã ueritatẽ qͣ intellectu capit᷑. multi
iã uasa ista uacãt in domo. qr m̃te cor¬
pori suꝑeminens ꝑ atiem intelligentiȩ
tãꝗͣ in tecto positus. ꝑspicuitate sapien¬
tiȩ ueluti cęlo aꝑtissime fruit᷑ saueat
gͦ iste ne in die tribulatiõis rursus uita
carnali ꝗͣ ꝑ sentꝰ corporis pascit᷑ delectatꝰ.
ad uasa huimodi tollenda descendat. xlii.
significauit uxor lothꝰ Eos qͥ in tribulatiõe
retro aspitiunt. & se ab sp̃e diuinȩ ꝓmis¬
sionis au̾tunt. & ideo statua salis facta est:
ut aminonendo homines ne hoc faciant.

Expanded text:
cantans illud de Psalmo, Fortitudinem meam cantans illud de Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; per gratiarum actionem regi subjectus, unitatem regni humili devotione rit in tecto et uasa eius in domo, non descendat tollere illa? in tecto est qui excedens carnalia tamquam in aura libera spiritaliter uiuit. uasa eius in domo sunt sensus carnales, quibus ad inuestigandam ueritatem, quae intellectu capitur, multi lis uiri iam uasa ista uacant in domo, quia mente corpori supereminens per aciem intellegentiae tamquam in tecto positus perspicuitate sapientiae ueluti caelo apertissimo fruitur. caueat ergo iste, ne in die tribulationis rursus uita carnali, quae per sensus corporis pascitur, delectatus ad uasa huius modi tollenda descendat. Quid e. Quid significauit uxor Loth? eos qui in tribulatione retro respiciunt et se ab spe diuinae promissionis auertunt. et ideo statua salis facta est, ut admonendo homines, ne hoc faciant,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ cũ cognouissent dm̃: ñ ut dm̃ magnifi¬
cauert aut gr̃as eger̃t. Qđ̃ enĩ dic̃ eos dm̃i
cognouisse: ostendit qͥdẽ a lepra fuisse mun¬
datos. s tam̃ statĩ accusat ingratos. Ideoq tales¬
ingrati in nouenarioꝵ numero tãꝗͣ ĩꝑfecti
remanebt̃. Unũ enĩ si addat᷑ ad nouẽ: quedã
effigies unitatis implet᷑. qͦ fit tanta cõplexio
& hȩc ꝑ infinitatẽ numeri regła custodiat᷑.
Nouẽ itaq indigent. ut unũ qͣdã unitatis
forma coagulet᷑. ut decẽ sint. Unũ aũ ñ eiᷤ
indiget ut custodiat unitatẽ. Quã obrẽ ut
illi nouẽ qͥ gr̃as ñ egert̃ reꝓbi effecti a cõ¬
sortio unitatis exclusi st̃: ita unꝰ ille qͥ gr̃as
egit unice eccłiȩ significatiõe apꝓbatus
atq laudatꝰ ẽ. E qr illi erãt iuidei. ami¬
sisse ꝑ suꝑbiã declarati st̃ regnũ celoꝵ
ubi maxime unitas custodiet᷑. Iste uͦ qͥ
erat samaritauꝰ qͥ int̾p̃tat᷑ custos. illi a qͦ
accepit tribuens qđ accepit: & qͦdãmodo

Expanded text:
t Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Unum enim si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur: quo fit tanta completio, et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur et decem sint: unum autem non eis indiget ut custodiat unitatem. Quamobrem, ut illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt; ita unus ille qui gratias egit, unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est. Et quia illi erant Judaei, amisisse per superbiam declarati sunt regnum coelorum, ubi maxime unitas custoditur: iste vero qui erat Samaritanus, quod interpretatur Custos, illi a quo accepit tribuens quod accepit, et quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
apud homines possibilia st̃ apud dm̃. ñ accipien¬
dũ est. qđ cupidi & suꝑbi qͥ nõie illiꝰ diuitis sig¬
nificati st̃ in regnũ cęloꝵ sint intrat᷑i cũ suis
cupiditatib & suꝑbia: s possibile ÷ dõ. ut ꝑ u̾bũ
eiꝰ sic̃ etiã factũ e̾ẽ. & cotidie fieri uidemꝰ. a cupi

Expanded text:
apud homines, possibilia sunt apud deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius diuitis significati sunt, in regnum caelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est deo, ut per uerbum eius — sicut etiam factum esse et cot
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit. St̃ enĩ hoĩes hac sͥ ꝑu̾sitate blandi¬
entes ut dicãt. sufficit ut de se unꝰ quisq
rationẽ redat: qͥd opꝰ aliis p̾dicare aut mi¬
nistrare. ut etiã de ipsis rationẽ reddere qͥsq
cogat᷑. cũ apd̃ dñm etiã illi st̃ in excusabiles
qͥb lex data ñ est. neq audito euangłio dormie

Expanded text:
servavit. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandiservavit. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat; quid opus est aliis praedicare aut ministrare, ut etiam de ipsis reddere rationem quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus Lex da
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ intraret. Reu̾tet᷑: ut oĩs isrł salus fiat.
Decẽ mnas. legẽ sigficat ꝓpt̃ decalogũ. Decẽ
aut̃ serui hõĩes qͥb sub illa positis gr̃a p̾dica¬
ta ẽ. Sic enĩ eis intelligendũ ẽ datas inas ad
usum. cũ intellexert eã ipsã legẽ remoto ue¬
lamine ad euangłiũ ꝑtinere. Ciuies eiꝰ qͥ pꝰ
eũ misert᷑ legationẽ dicentes se nolle ut reg¬
net ibi: uidei st̃. Qui etiã pꝰ resurrectionem
nẽ euangłii respuer̃t. Rediit aũt accepto
regno: qr in manifestissima & eminentissi¬
ma claritate uenturꝰ est qͥ eis humilis ap¬
paruerat. cũ dic̾et. regnũ meũ ñ ẽ de hoc
mundo. Qđ aũt serui reddentes rationẽ ex
eo qđ acceꝑant laudant᷑ in eo qd̾ lucrati
st̃: sig̃ficat eos bonã reddere rationẽ. qͥ bene
usi st̃ eo qđ accceꝑant ad augendas diuitias
dñi ꝑ eos qͥ credidert̃ in eũ. Qđ qͥ fac̾e nolt̃:
in eo significati st̃ mnam suã in sudario

Expanded text:
 ut omnis Israel salvus fiat . Per decem mnas, Legem significat propter Decalogum. Decem autem servos, quibus sub illa positis gratia praedicata est. Sic enim intelligendum est eis datas mnas ad usum, cum intellexerunt eam ipsam Legem remoto velamine ad Evangelium pertinere. Cives ejus qui post eum miserunt legationem, dicentes se nolle ut regnet sibi, Judaei sunt, qui etiam post resurrectionem nem Evangelii respuerunt. Rediit autem accepto regno, quia in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret, Regnum meum non est de hoc mundo . Quod autem servi reddentes rationem ex eo quod acceperant, laudantur qui lucrati sunt, significat eos bonam reddere rationem, qui bene usi sunt eo quod acceperunt, ad augendas divitias Domini per eos qui credunt in eum. Quod qui facere nolunt, in illo significati sunt qui mnam suam in sudario
Abbreviated transcription (Latin):
luert᷑. xluii. Quid ÷ qđ ait faciliꝰ ÷ camelũ
ꝑ foram̃ acus transire. ꝗͣ diuitẽ intrare in
regnũ dei: Diuitẽ appellat cupidũ rerũ
tẽporaliũ. & de talib suꝑbientẽ. His diui
tib hiuꝰ mundi careat. ad hoc genꝰ diuitũ q̃ ÷
rep̾hensũ ꝑtinere: qr postea dixert̃ qͥ audie¬
bant. Q quis pot̾it saluus fieri: Cũ incõpara¬
bilit̾ maior sit turba pauꝑũ. uidelicet intelli¬
gentes in eo numero deputari etiã illos. qui
quã ꝗͣ talia ñ habe at. tam̃ habendi cupiditate
rapiunt᷑. Sensus ÷ aut̃. faciliꝰ xp̃m pati ꝓ di¬
lectorib scłi: ꝗͣ dilectores scł̃i ad xp̃m posse

Expanded text:
quod ait: facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei? diuitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus superbientem. his diuittibus huius mundi careant, ad hoc genus diuitum, quod est reprehensum, pertinere, quia postea dixerunt qui audiebant: quis poterit saluus fieri? cum incomparabiliter maior turba sit pauperum; uidelicet intellegentes in eo numero deputari etiam illos qui, quamquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate rapiuntur. sensus est autem: facilius Christum pati pro dile
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seminauit .i. etiã eos ĩpietatis reos tenere:
qͥb u̾bũ legis aut euangłii ñ ministratũ est.
Hoc aũt ueluti ꝑiculũ uiditii deuitantes pi¬
gro languore auerbi ministratiõe ꝯquiesct᷑:
hoc ÷ qͣsi in sudario ligare qđ accepert᷑:
Menia ad ꝗͣ danda erat pecituã. ꝓfessionem
ipsã religiõĩs accipimꝰ: quȩ tãꝗͣ publice ꝓpo¬
nit᷑ ad usũ necessariũ saliti. Qđ aut̃ unꝰ eoꝵ qͥ¬

Expanded text:
non seminavit; id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum Legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt; et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Mensam quo danda erat pecunia, professionem ipsam religionis accipimus, quae tanquam publice proponitur ad usum necessarium sal
Abbreviated transcription (Latin):
p̃poni. Multiplicatio enĩ intelligentiȩ in
quoq libro pullulat ad unũ redacta. qͣsi ci¬
uitatẽ facit uiuentiũ ratiõe ȩt̾na. E st enun
ciuitas ñ quoꝵ libet animantiũ: s rationa¬
biliũ multitudo uniꝰ legis sotietate deuincta.
Qđ aut̃ illo qͥ uti noluit aufert᷑ qđ acceꝑat.
& ei dat᷑ qͥ decẽ habebat: sig̃ficat᷑ & illũ poᷤ¬
se amutere munꝰ dei qͥ habens ñ ht̃ .i. nõn

Expanded text:
ponit. Multiplicatio enim intelligentiae in el de unoquoque libro pullulat, ad unum redacta, quasi civitatem facit viventium rationum aeternarum. Est enim civitas, non quorumlibet animantium, sed rationalium multitudo, legis unius societate devincta. Quod autem ab illo qui uti noluit, aufertur quod acceperat, et ei datur qui decem habebat, significatur et illum posse amittere munus Dei, qui habens non h
Abbreviated transcription (Latin):
tributiõe uiditii. ñ minima questio est.
S quandolibet fiat: certe de talib quał
iste diues insinuat᷑. nulla scͥptura fieri
pollicet᷑. Quinq aut̃ fr̃s quos habere se
dic̃ in domo patris sui uideos sig̃ficant.
moysi. Qđ uͦ lazarũ petit muti ad fr̃s
suos: sensit se utiq indignũ qͥ testimo¬
niũ ꝑhibeat ueritatiꝰ. & quia ñ impetra¬
uerat paululũ sibi refrigerari: multo
minꝰ credit relaxari se posse ab inferis ad
p̃dicationẽ ueritatis. Qđ abrahã dic̃ si uo¬
lunt credere habent moysen & ꝓphetas:
ñ istos ȩuangło p̾posuit: s qr ȩuangłiũ
sic̃ dicit apłs testimoniũ habet a lege &
ꝓpħis: illis credendo posse eos significat
ad ȩuangłm ꝑuenire. sic̃ alio loco ipse
añs dicit. di credetis moysi: credetis ⁊ mͥ.
Ille enĩ de me scripsit. Deniq ad hoc ꝑti

Expanded text:
tributione judicii, non minima quaestio est: tributione judicii, non minima quaestio est: sed quandolibet fiat, certe de talibus qualis ille dives insinuatur, nulla Scriptura fieri pollicetur. Quinque autem fratres quos habere se dicit in domo patris sui, Judaeos significant. od vero Lazarum petit mitti ad fratres suos, sensit se utique indignum qui testimonium perhibeat veritati: et quia non impetraverat paululum se refrigerari, multo minus credit relaxari se posse ab inferis ad praedicationem veritatis. Quod Abraham dicit, Si volunt credere, habent Moysen et Prophetas, non istos Evangelio praeposuit; sed quia Evangelium, sicut dicit Apostolus, testimonium habet a Lege et Prophetis , illis credendo posse eos significat ad Evangelium pervenire: sicut alio loco ipse Dominus dicit, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: ille e
Abbreviated transcription (Latin):
quent᷑ impii iustos etiã si uelint ñ posse
transire qͥd aliud significatꝰ. nͥ pꝰ hanc uitã
ita receptis in carcere. ut ñ inde exeant do¬
nec reddant nouissimũ quadrantẽ ꝑ incom¬
mutabilitatẽ diuine sententiȩ. nullũ auxili¬
um miscđiȩ posse preberi aiustis. etiã si
ea uelint p̾bere: Qã monet scilicet ut in
hac uita homines subueniat quib posst̃: ne
postea etiã si oportune recepti fuerut eis
quos diligt̾ opitulari ñ ualeant. Illud enĩ
qđ scriptũ est. ut & ipsi recipiant uos in
tab̾nacła ȩt̾na. ñ de suꝑbis & inmiscđibus
scriptũ est. qualis iste diues fuisse demon¬
strat᷑. qđ recipi a sc̃is in illa tab̾nacła me¬
reant᷑. s de his qͥ sibi amicos offitiosissi
seipsũ pasci. uestiri. hospitio recipi. uisita¬
ri. in uno quoq minimoꝵ suoꝵ lib̾atoriᷤ
bonitate dignatus est. quã quã illa p̃ceptio
utrũ statĩ pꝰ istã uitã fiat. an in fine scłi
in resurrectiõe mortuoꝵ atq ultima re-¬

Expanded text:
quentur impii, justos, etiam si velint, non posse transire, quid aliud significat, nisi post hanc vitam ita receptis in carcere, ut non inde exeant donec reddant novissimum quadrantem , per incommutabilitatem divinae sententiae, nullum auxilium misericordiae posse praeberi a justis, etiam si eam velint praebere? Quo admonet scilicet ut in hac vita homines subveniant quibus possunt, ne postea etiam si optime recepti fuerint, eis quos diligunt opitulari non valeant. Illud enim quod scriptum est, Ut et ipsi recipiant vos intabernacula , non de superbis et immisericordibus scriptum est, qualis iste dives fuisse demonstratur, quod recipi a sanctis in illa tabernacula mereantur; sed de his qui sibi amicos officiosissimseipsum pasci, vestiri, hospitio recipi, visitari in unoquoque minorum suorum, liberatoris bonitate dignatus est. Quanquam illa receptio, utrum statim post istam vitam fiat, an in fine saeculi in resurrectione mortuorum atque ultima re
Abbreviated transcription (Latin):
patris abscessit. angłi annuntiauer̃t disci¬
pulis intuentibꝰ. Dicendo enĩ quid hic statis
aspitientes in celũ: qͥd aliud dixert̃. nͥ nul¬
lomodo posse oculos hominũ usq in illud
penetrare secretũ quo ibat dñs. cũ in con¬
spectu discipłoꝵ feret᷑ in cęlũ: Iã cet̾a scd̾m
suꝑiorẽ expositionẽ accipi posst̃: qr secretũ
patris bene intelligit᷑. ubi etiã ante resur¬
rectionẽ iustoꝵ aĩȩ uiuunt cũ dõ. Tanto
enĩ ueriꝰ ubiq ds̃ est. quanto nullo ꝯtinet᷑
loco: sic̃ & latroni dictũ est. hodie mecũ eris
in paradiso. unde nũꝗͣ recessit dĩ filiꝰ. qͣuis
ab hominib ꝑ susceptã carnẽ in ciuitate iu¬
deoꝵ tantũ pateret᷑. xxx¬

Expanded text:
Patris abscessit, Angeli annuntiaverunt disciPatris abscessit, Angeli annuntiaverunt discipulis intuentibus. Dicendo enim, Quid statis aspicientes in coelum ? quid aliud dixerunt, nisi nullo modo posse oculos hominum usque in illud penetrare secretum quo ibat Dominus, cum in conspectu discipulorum ferretur in coelum? Jam caetera secundum superiorem expositigitur, ubi etiam ante resurrectionem justorum animae vivunt cum Deo. Tanto enim verius ubique est Deus, quanto nullo continetur loco, sicut et latroni dictum est, Hodie mecum eris in paradiso : unde nunquam recessit Dei filius, quamvis ab hominibus per susceptam carnem in civitate Judaeorum tanta pateret