comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quib dã suis. nisi diligent᷑ scrutemͣ in
eadẽ oratione uerba eius. Si enĩ ꝑ eis
pͥus orauit sicut iã ostendimꝰ qͥ cũ illo
tunc erant pꝰ ea uͦ etiã ꝓ eis qͥ ꝑ uerbũ
illoꝵ in illũ fuerant credituri. potest
dici non orasse ꝓ illis qͥ neq tunc erant
Nũqͥd eni cũ illo tunc erant natha¬
na hel: Nũqͥd io seph ille ab arimat¬
hia qͥ corpus eius apilato petiuit. quẽ
iã liscipłm eius fuisse iste ipse iohan¬
nes ȩuangłista testat᷑: Nũqͥd maria
mater eius & aliȩ femine quas eius dis¬
cipłas in ȩuangło iã tũ finsse didicioꝰ:
Nũquid cũ illo tunc erant de qͥb sepe
dicit. idem iohannes ȩuangłista. multi
crediderunt in eũ : Nã unde erat
multitudo illa eoꝵ qͥ cũ ramis parti
p̃cecletlant partĩ sequebant᷑ in sȩdentẽ
ium̃to. dicentes benedictus qͥ uenit
in nomine dñi. & cũ eis pueri de qͥb
ipse ait fuisse predictũ ex ore infantiũ
& lactentiũ ꝑfecisti laudẽ: Unde qͥn¬

Expanded text:
 scrutemur in eadem oratione verba ejus. Si enim pro eis prius oravit, sicuti jam ostendimus, qui cum illo tunc erant, postea vero etiam pro eis, qui per verbum eorum in illum fuerant credituri, potest dici non orasse pro illis, qui neque tunc erant Nunquid enim cum illo tunc erat Nathanael? Nunquid Joseph ille ab Arimathia, qui corpus ejus a Pilato petivit, quem jam discipulum ejus fuisse iste ipse Joannes Evangelista testatur? Nunquid Maria mater ejus, et aliae feminae quas ejus discipulas in Evangelio jam tunc fuisse didicimus? Numquid cum illo tunc erant de quibus saepe dicit idem Joannes evangelista, Multi crediderunt in eum ? Nam unde erat multitudo illa eorum qui cum ramis partim praecedebant, partim sequebantur insidentem jumento, dicentes, Benedictus qui venit in nomine Domini; et cum eis pueri, de quibus ipse ait fuisse praedictum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ? Unde quin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiderunt. Nichil itaq meluis credi¬
mus. quã post resurrectionẽ imꝑtito
sp̃u scõ & doctis & confirmatis apłis.
eisq in eccłia pͥmitus doctorib consti¬
tutis ꝑ eoꝵ uerbũ sic alios credidisse
quẽ admodũ in xp̃m credi oportebat.
idest ut fidẽ resurrectionis enis tene¬
rent: ac ꝑ hos & illos om̃s qͥ iã in eũ
crecdidisse uidebant᷑. ad eorũ nume¬
rũ ꝑtinuisse ꝓ quib orauit dicens.¬
Non ꝓ his autẽ rogo tantũ. sed & ꝓ
eis qͥ credituri sunt ꝑ uerbũ eoꝵ in
in me. Sed restat nobis ad istã questio
ille crudelis in scelere. fidelis in cruce.
Paulus quippe apłs non ab hominib

Expanded text:
diderunt. Nihil itaque melius credimus, quam post ejus resurrectionem impertito Spiritu sancto, et doctis et confirmatis Apostolis, eisque in Ecclesia primitus doctoribus constitutis, per eorum verbum sic alios credidisse quemadmodum in Christum credi oportebat, id est, ut fidem resurrectionis ejus tenerent. Ac per hoc et illos omnes qui jam in eum credidisse videbantur, ad eorum numerum pertinuisse pro quibus oraNon pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me. Sed restat nobis ad istam quaestioille crudelis in scelere, fidelis in cruce. Paulus quippe Apostolus non ab hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ sp̃us sc̃i. Quomͦ gͥ erit in eis de
quib dictũ est. credituri sunt per
uerbũ eoꝵ in me: Latro uͦ ille tͣc
credidit quando in ipsis doctorib
fides quȩ fuerat qualiscũq defecit:
nec ipse itaq ꝑ eoꝵ uerbũ credidit
in iħm xp̃m & tam sic credidit:
ut quẽ uiderat crucifixũ confite¬
ret᷑ non solũ resurrecturũ ueruo
etiã regnaturũ. dicendo mem̃to
mei cũ ueneris in regnũ tuũ. Rrom¬
de relinqͥt᷑ ut si dñs iħs hac oratiõe
ꝓ suis om̃ib qͥcũq in hac uita quȩ
tep̃tatio est suꝑ terrã uel tunc erant
uel futuri erant orasse credendus ẽ.
sic intelligamꝰ qđ dictũ ẽ ꝑ uerbũ
eoꝵ in me : ut ipsũ uerbũ fidei qđ
p̃dicauerunt in mundo hic signi

Expanded text:
rit in eis, de quibus dictum est: Credituri sunt per verbum eorum in me? Latro vero ille tunc credidit, quando in ipsis doctoribus fides quae fuerat qualiscunque defecit. Nec ipse itaque per eorum verbum credidit istum Jesum: et tamen sic credidit, ut quem videbat crucifixum, confiteretur non solum resurrecturum, verum etiam regnaturum, dicendo, Memento mei, cum veneris in regnum tuum . 5. Proinde relinquitur, ut si Dominus Jesus hac oratione pro suis omnibus quicumque in hac vita, quae tentatio est super terram , vel tunc erant, vel futuri erant, orasse credendus est, sic intelligamus quod dictum est, per verbum eorum, ut ipsum verbum fidei quod praedicaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
fide sua uerbũ eoꝵ habebat. qđ eorũ
ꝓpterea dictũ erat: qm̃ pͣdicandũ ad
eoꝵ officiũ pͥmitus ac p̾cipue ꝑtine¬
bat. Deniq cũ murmur factũ eẽt
de ministerio mensarũ a uiduis gre¬
corũ antequã paulus credidisset in
coheserant. Non ẽ bonũ nos relinque¬
re uerbũ dĩ. & ministrare mensis.
Tunc ordinandos diaconos ꝓuidert᷑.
ne ipsi ap̾dicandi uerbi a uocarent᷑
officio. Unde merito dictũ ẽ uerbũ
uel audituri & credituri st̃. Ergo illa
oratione ꝓ om̃ib qͦs redemit siue tc̃
in carne uiuentes siue postea futu¬
ros redẽptor nrͣ orauit. cũ rogans ꝓ
apłis qͥ cũ illo tunc erant adiunxit
etiã illos qͥ ꝑ eoꝵ uerbũ in eũ fuerant

Expanded text:
erbum eorum habebat: quod eorum propterea dictum erat, quoniam praedicandum ad eorum officium primitus ac praecipue pertinebat. Denique cum murmur factum esset de ministerio mensarum a viduis Graecorum, antequam Paulus credidisset in no ante cohaeserant: Non est bonum nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis . Tunc ordinandos diaconos providerunt, ne ipsi a praedicandi verbi avocarentur officio. Unde merito dictum est verbumvel audituri et credituri sunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit, sive tunc in carne viventes, sive postea futuros, Redemptor noster oravit, cum rogans pro Apostolis qui cum illo tunc erant, adjunxit etiam illos qui per eorum verbum i
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ itaꝙ nobis delicta donemus. & ꝓ
nr̃is delictis in uicẽ oremꝰ. atꝙ ita quo¬
dãmodo inuicẽ pedes nr̃os lauemus.
Nr̃m est donante ipso ministeriũ carita¬
tis & humilitatis adhibere: illius est
exaudire. ac nos ab om̃i peccatorũ
contamina tione mundare ꝑ xp̃m¬

Expanded text:
cta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus, atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere: illius est exaudire, ac nos ab omni peccatorum contaminatione mundare p
Abbreviated transcription (Latin):
habuit nec habebit orat ꝓpeccatis
nr̃is. quanto magis nos inuicẽ ꝓnr̃ is
orare debemus : Et si dimittit nob
ille cui ñ habemꝰ qđ dimittamus.
quanto magis dimittere nobis debe¬
mus inuicem. nos qͥ sine peccato hic
uiuere nͥ ualemus : Quid enĩ uide¬
tur in hac altitudine. sacram̃ti dñs
significare cũ dicit. exemplũ enim
dedi uobis. ut quemad moddꝰ ego feci
uobis ita & uos faciatis. nisi quod apertissi

Expanded text:
habuit, nec habebit, orat pro peccatis habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris, quanto magis nos invicem pro nostris orare deille cui non habemus quod dimittamus; quanto magis dimittere nobis debemus invicem, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare, cum dicit, « Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vob
Abbreviated transcription (Latin):
profecerimꝰ in app̃hensione iusticiȩ sci¬
amus nos sine peccato ñ ẽẽ. qđ sub inde
abluit interpellando ꝓ nobis. Oramus
patrẽ qͥ incelis ẽ. ut debita nr̃a dimit¬
tat nobis. sic̃ & nos dimittimꝰ debito¬
rib nr̃is. Quo modo ergo adhunc in¬
tellectũ poterit ꝑtinere hoc qđ ipse
postea docuit. ubi sui facti exposuit
rationem dicens. Si ergo ego laui
pedes ur̃os dñs & magister debetis
& uos alter alterius lauare pedes.
exemplũ enĩ dedi uobis ut quem ad
etiam fr̃ frẽm adelicti poterit cogͥi¬
tagione mundare: Immo uero id
etiã nos e̾e admonitos in huius domi¬
nici operis altitudine nouerimus. ut
confessi inuicem delieta nr̃a oremus
pro nobis. sic̃ & xp̃c interpellat pro
nobis. Audiamꝰ apostolũ ia cobũ
hoc ipsum euidentissime pre ci pien¬
tem ac dicentẽ. Confitemini alteru¬
& ad hoc dñs nobis dedit exemplum
Si eni̾ ille qͥ ullũ peccatũ nec habet nec

Expanded text:
profecerimus in apprehensione justitiae, sciprofecerimus in apprehensione justitiae, sciamus nos sine peccato non esse: quod subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quomodo ergo ad hunc intellectum poterit pertinere hoc quod ipse postea docuit, ubi sui facti exposuit rationem dicens, « Si ergo ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, debetis et vos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi iam frater fratrem a delicti poterit cogitatione mundare? Imo vero id etiam nos esse admonitos in ejus dominici operis altitudine noverimus, ut confessi invicem delicta nostra, oremus pro nobis, sicut Christus interpellat pro nobis. Audivimus apostolum Jacobum hoc ipsum evidentissime praecipientem ac dicentem: Confitemini inv ad hoc Dominus nobis dedit exemplum. Si enim ille qui nullum peccatum nec habet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ inuicẽ humiles qđ humili¬
ter fecit excelsus. Magna ẽ. haec cõ¬
mendatio humilitatis. & faciunt hoc¬
sibi in incem fr̃s etiã oꝑe ipso uisibili
cũ se inuicẽ hospitio recipiunt. Est
eniꝰ apud plerosq consuetudo huius
humilitatis usq ad factũ. quo cerna¬
no inquit recepit. si sc̃õrũ pedes lauit.
Et apud scos ubicũꝙ hec consuetudo
ñ est : qđ manu ñ faciunt si in illorũ
numero sunt quib dicit᷑ in ymno
beatorũ triu̾ uirorũ. benedicite
sc̃i & humiles corde dño. Multo au¬
tem ẽ. melius & sine controuersia ue¬
rius ut etiã manib fiat. nec dedig¬
in erat confirmat᷑ ipsius humilita¬
tis affectus. Sed excepto isto morali
in tellectu ita nos huiꝰ dominici fac¬
ti altitudinẽ comendasse meminimꝰ.
qđ lauando pedes iam lotoru̾ atꝙ
mundorũ discipuloru̾ significaue¬
rit dñs ꝓpter humanos quib in t̾ra
uersamur affectus. quantum libet

Expanded text:
faciamus invicem humiles, quod humilifaciamus invicem humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faciunt sibi hoc invicem fratres, etiam opere ipso visibili, cum se invicem hospitio recipiunt; est enim apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad factum quo cernatio, inquit, recepit, si sanctorum pedes lavit . Et apud sanctos ubicumque haec consuetudo non est, quod manu non fnumero sunt quibus dicitur in hymno beatorum trium virorum, Benedicite, sancti et humiles corde, Domino . Multo autem est melius, et sine controversia verius, ut etiam manibinerat confirmatur humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in terra versamur affectus, ut quamtumlibet
Abbreviated transcription (Latin):
timer& insipientiam si głari
uell& amator sapientiȩ . & in
gła sua timera sapientiã ipsa
sapientia : Non timuit arro¬
gantiã qͥ dixit. in dño laudabit᷑
anima mea. & in laude sua time¬
r& arrogantiã potestas dñi in qͦ
laudat᷑ anima serui: Uos inquit
uocatis me magister & dñe & bene
dicitis. Sũ & enim. Ideo benedici¬
tis. quia sũ. Namsi ñ eẽm qđ dicitis.
malediceretis. etia si me laudare¬
tis. Quo modo ergo negaret ueri¬
tas. quod dicunt discipuli uerita¬
tis: Quomodo qđ dicunt qͥ didice¬
runt. negar& ipsa unde didicert̃:
Quomodo fons negat qđ bibens pre¬
dicat: Quomodo lux occultat.
qđ uidens indicat: Si ergo inquit
Exemplũ emiꝰ dedi uobis. ut quẽ ad modũ
ego feci uobis ita & uos faciatis. Hoc est
beate petre qđ nesciebas. quando fieri
ñ sinebas. Hoc tͥ post ea sciendũ ꝓmisit.
quando ut sineres terruit magister
tuus & dñs tuus. lauans pedes tuos.
Discimus fratres humilitatẽ ab excelso.

Expanded text:
timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae; et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam qui dixit, In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in qua laudatur anima servi? Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Ideo bene dicitis, quia sum: nam si non essem quod dicitis, male diceretis, etiamsi me laudaretis. Quomodo ergo negaret veritas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns indicat? 4. « Si ergo, inquit, Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso;
Abbreviated transcription (Latin):
tissimꝰ in ueritate arrogantiã non ti¬
meret : quomodo arrogantiã
ipsa ueritas tim& Dicat se dñm
qui dñs est: dicat uerũ qui ueri¬
tas ẽ: ne ñ discam ego qđ utile
est. dũ tac& ille qđ est. Beatis¬
simus paulus ñ utiꝙ unigenitꝰ
dĩ filius. sed unigeniti dĩ filii
seruus & apłs. non ueritas sed
particeps ueritatis. ait libere
& constant̃. Et si uoluero głari.
ñ ero insipiens. Ueritatẽ enim
dicam. Neꝙ emi inse ipso sed in¬
in ipsa ueritate quȩ superior
est ipso. & humilit̾ & ueraciter

Expanded text:
tissimus in veritate arrogantiam non titissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? Dicat se Dominum qui Dominus est, dicat verum qui veritas est; ne non discam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus, non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servus et apostolus; non veritas, sed particeps veritatis; ait libere et constanter, Et si voluero gloriari, non ero insipiens; veritatem enim dico . Neque enim in seipso, sed in ipsa veritate quae superior est ipso, et humiliter et veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
trũ quidem qđ se e̾ẽ dicit nemo rep̃hende¬
ret etia qui eũ nihil e̾e aliud quã hominẽ
creder&. qm̾ id profitetur qđ & ipsi homi¬
nes in quib: lib& artib usꝙ ad eo sine arro¬
gantia ꝑfitentur. ut ꝓfessores uocentur. đ
uero dñm & ipse se dicit discipuloꝵ suorũ.
cũ sint illi etiã seđm scłm ingenur quis
ferat in homine : Sed ds loquitur. nulla
est hic elano tantȩ celsitudinis. nullum
mendaciũ ueritatis. Nobis sub iacere illi
utile ẽ. celsitudini. nobis seruire utile
est ueritati. Quod se dnm dicit. non
illi ẽ. uiciũ sed nobis beneficiũ. Cuius¬
dam sȩcularis auctoris ũba laudant᷑.
quia dixit. Tum om̃is arrogantia odi¬
osa est: cum illi ingenuitas eloquentiȩ
multo molestissima. & tam̃ idem ipse.
cũ de sua eloquentia loqueretur dicerẽ
inquit perfectam si ita iudicarẽ. nec
inueritate crimen arragantiȩ perti¬
mescerẽ. Si igitur ille homo eloquen¬

Expanded text:
trum quidem quod se esse dicit, nemo reprehendetrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet; quoniam id profitetur quod et ipsi homines in quibuslibet artibus usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
iam dudũ scientiam facti sui. tam in¬
opinati. tã mirabilis. tam ex pauescen¬
di. & nisi uehement̾ ipse terruissa
nullo mͦ sinendi ut magister non tan¬
tũ ipsorũ sed & angłoꝵ. & dñs non tan¬
tũ ipsorũ sed rerũ om̃ium lauaret
pedes discipłoꝵ & seruorũ suoꝵ. huius
ergo tanti facti qm̾ ꝓmiserat scientiam dicens. sci¬
es autẽ post ea. quid sit qđ fecit. docere nunc inci
citis : sum quippe qđ dicitis. Homini preceptũ
est. ñ te laudet os tuũ. sed laudet te os ꝓximi
tui. Periculosũ est enĩ sibi placere. cui cauendũ
est superbire. Ille autẽ qui suꝑ om̃a est. quantũ¬
cumꝙ se laud& ñ se ex tollit excelsus. nec po¬
test recte dici arrogans ds̃. Nobis namꝙ expe¬
dit eũ nosse ñ illi. nec eũ quisq cognoscit: Si
non se indic& ipse qͥ nouit. Si ergo non se
laudando quasi arragantiam uitare uolue¬
rit: nobis sapientiã denegabit. Et magis¬

Expanded text:
jam dudum scientiam facti sui tam injam dudum scientiam facti sui tam inopinati, tam mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse vehementer terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum ipsorum, sed Angelorum, et Dominus non tantum ipsorum, sed rerum omnium, lavaret pedes discipulorum et servorum suorum: hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nunc incipuia verum dicitis; sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia est, quantumcumque se laudet, non se extollit excelsus: nec potest recte dici arrogans Deus. Nobis namque expedit eum nosse, non illi: nec eum quisque cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magis
Abbreviated transcription (Latin):
ao illa uerba euuangelii ubi dñs la¬
uans pedes discipłis suis ait. qui lotꝰ est
semel ñ hab& necessitatẽ nisi pedes la¬
uare. sed ẽ. mundus totus: dilectioni
urȩ ut dñs donare dignatꝰ est ex posui¬
mus. nunc qđ seqͥtur uideamꝰ. Et uos in¬
quit mundi estis. sed ñ om̃s. Hoc quid sit
ne quereremꝰ: ipse euuangelista patefecit
Sad iungens. Sciebar enĩ quisnã ess& qui
Straderet eũ. ꝓpterea dixit ñ estis mun¬
di om̃s. Quid hoc apertius : Pro inde ad
sequentia transeamus. Post quã ergo la¬
uit pedes eorũ & accepit uestimenta sua :
cũ recubuiss& iterũ. dixit eis. Scitis qͥđ
fecerim uobis: Nunc ẽ. ut beato petro
reddat᷑ illa ꝓmissio. Dilatũ enĩ fuerat
quando expauescenti & dicenti non
lauabis mͥ pedes in ȩternũ responsum
est ei. Quod ego facio tu nescis modo.
scies autẽ post ea. Ecce ẽ. ipsũ post ea.
Iam tempus ẽ. ut dicatur. qđ paulo ante
dilatũ est. Memor itaꝙ dñs se ꝓmisisse

Expanded text:
am illa verba Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad sequentia transeamus. 2. Postquam ergo lavit pedes eorum, et accepit vestimenta sua; cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei, Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea . Ecce est ipsum postea; jam tempus est ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse
Abbreviated transcription (Latin):
serui simus. dñm facere sciamꝰ. Hoc
autẽ seruus ille ñ scit. qͥ nescit qͥd faciat
dñs eius: & cũ aliqͥd boni facit sic
extollit᷑ quasi hoc ipse faciat non dñs
eius. & in se non in dño głat᷑: cũ se
Non solũ enĩ homines. uerũ etiã iustoᷤᷤ
ipse facit nos & non ipsi nos. Et ut
hoc sciamꝰ. quis nͥ ipse facit: Non
enĩ sp̃m huis mundi accepimꝰ. sed
sp̃m qͥ ex dõ est: ut sciamꝰ quȩ adõ
ilonata sunt nobis. Ab ip̃so qͥcqͥd bo¬
ni est donat᷑. Ergo qͥa & hoc bonũ est:
ab ipso utiq donat᷑. ut sciat᷑ a qͦ bonũ
om̃e donaͣt᷑. ut om̃ino de om̃ib bonis

Expanded text:
servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
mittenda. Utrũq enĩ iunxit apłs.
hoc ẽ seruitutẽ & timorẽ dicendo.
Non enĩ accepistis spm̃ seruitutis
iterũ in timore. Ad hanc seruitutẽ
seruũ ꝑtinentẽ intuebat᷑ & dñs
dicens. Iã non dico uos seruos. qͥa
seruus nescit quid faciat dñs eius.
Non utiq ille seruus ad timorem
ꝑtinens castũ cui dicit᷑. euge serue
bone intra in gaudiũ dñi tui: sed
ille seruus ꝑtinens ad timorẽ foras .lxxxu¬
a caritate mittendũ. de qͦ alibi dicit.
Seruus ñ manet in domo in et̾nũ.
filius autẽ manet in et̃nũ. Qm̃ itaq
dedit nobis potestatẽ filios dĩ fieri.
non serui s filii simus: ut miro
quodã & in effabili sed tam̃ uͦ mͦ ser¬
ui non serui ẽẽ possimꝰ. Serui scilicet
timore casto ad quẽ ꝑtinet seriuis
intrans in dnĩ sui gaudiũ. non serui
autẽ timore foras mittendo ad queo
ꝑtinet seruus non manens in domo
in ȩt̾nũ. Ut autẽ tales serui non

Expanded text:
mittenda: utrumque enim junxit Apostolus, mittenda: utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens, Jam non dico vos servos; quia servus nesNon ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in gaudium domini sui; non servi autem timore foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non
Abbreviated transcription (Latin):
seruos. O rem mirabilẽ. cũ seruire nͣ
possumus nͥ p̃cepta dm̃ fecerimꝰ. qͦ¬
mͦ p̾cepta faciendo serui non erimus:
Si seruus non ero p̾cepta faciendo.
& nͥ p̃cepta fecero seruire non potero.
gͦ seruendo seruus non ero: Intelligamꝰ
fr̃s intelligamus. & hoc in nobis dñs
faciat ut intelligamus : faciat etiã ut
intellecta faciamus. Hoc autẽ si scimꝰ
ꝓfecto scimꝰ quod facit dñs : qͥa nos
ipsos tales non facit nͥ dñs. & ꝑ hoc
genera timentiũ. sic duȩ seruitutes¬
sunt. quȩ faciunt duo genera ser¬
uoꝵ. Est timor quẽ ꝑfecta kari¬
tas foras mittit. & ẽ alius timor
castus ꝑmanens in scłm scłi. Illũ
timorẽ qͥ non ẽ in caritate adten¬
debat apłs cũ dicebat. Non enĩ
accepistis sp̃m seruitutis iterũ in
timore. Illũ autẽ timorẽ castum
adtendebat. cũ dicebat. Noli al¬
tũ sapere. sed time. In illo timore
quẽ foras caritas mittit. ẽ etiã ser¬
uitus simul foras cũ ipso timore

Expanded text:
os. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore
Abbreviated transcription (Latin):
uos seruos. qͥa seruus nescit qͥd faciat
dñs eius: Ita nomen constituit ami¬
ei ut auferat serui. non ut in uno
utrũq maneat. sed ut alterũ alte¬
ro decedente succedat: Quid ẽ hoc:¬
lta ne cũ p̃cepta dñi fererimꝰ serui¬
non erimꝰ: Ita ne tunc serui non
erimus. quando boni serui fuerimꝰ:
Et quis potest contradicere ueritati
quȩ ait. iam non dicã uos seruos:
Et cur hoc dixerit docet. qͥa seruusᷤ
inqͥt nescit quid faciat dñs eius.
Nũquid nã seruo bono & ꝓbato dñs
eius non etiã sua secreta cõmittit: Qđ̃
est gͦ quod ait. seruus nescit quid faciat
dñs eius: Uerũ ẽ nescit quid faciat. nũ¬
quid nescit etiã quid p̃cipiat: Nlã si &¬
hoc nescit quomͦ seruit. aut quomͦ ser¬
uus est qͥ non seruit: Et tam̃ dñs lo¬
qͥtur. Uos amici mei estis si feceritis

Expanded text:
vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. Quid est hoc? nec cum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Numquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam secreta sua committit? Quid est ergo quod ait, Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum, esto, nescit quid faciat; numquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? Aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen Dominus loquitur, Vos amici mei estis, si fece
Abbreviated transcription (Latin):
mei estis. si feceritis quȩ ego p̾cipio
uobis. Magna dignatio. Cũ seruiis bo¬
nus ẽẽ non possit nisi p̾cepta dñi
sui fecerit. hinc amicos suos uoluit in¬
telligi: unde serui boni possunt ꝓba¬
ri. Ded ut ista cdignatio est : ut
dñs quos nouit seruos suos. dignet᷑
dicere amicos suos. Nã ut sciatis ad
seruoꝵ officiũ ꝑtinere p̾cepta dm̃ sui
facere : alio loco seruos utiq obiurgat
dicens. Quid autẽ uocatis me dñe dñe.
ostendite. Honne seruo obedienti ipse
dicturus est. euge serue bone qmͣ in
paucis fidelis fuisti suꝑ multa te con¬
stituã. intra in gaudiũ dñi tuiꝰ Po¬
test gͥ ẽẽ seruus & amicus. qͥ seruus¬

Expanded text:
mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Doostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus
Abbreviated transcription (Latin):
mine xp̃i ꝑ eos qͥ nom̃ habent. & facta ñ
habent. s etiã quib cdã factis atꝙ mira¬
culis: qualia ppt᷑ infideles cũ fecerit dñs
monuit tam̃ ne talib ddecipiam᷑. arbitran
Multi mͥ ucent iN illa clie. P nẽ. dñe uori¬
ne in nomine tuo ꝓpħauimꝰ. & in nomine
tuo demonia eiecimꝰ. & in nomine tuo uir¬

Expanded text:
mine Christi, per eos qui nomen habent et facta non habent, sed etiam quibusdam factis atque miraculis: qualia propter infideles cum fecerit Dominus, monuit tamen ne talibus decipiamur, arbitrantMulti mihi dicent in illa die, Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecim
Abbreviated transcription (Latin):
eo. quia non uenit facere uoluntatẽ
suam sed uoluntatem ens qui misit
eũ : & ds̃ clarificatut eum in semet¬
tpso. ut natura humana in qua est
filius hominis quȩ auerbo ȩterno su.¬
scepta est. etiam inmortalitate donet᷑.
Et continuo inquit clarificalut eum.
resurrectionẽ scilicet suam non sicut
nrãm in fine scłi sed¬
continuo futuram hac ad testatione p̃.¬
dicens. Ipsa est enĩ elarificatio. de qua
euangłista iam dixerat qđ paulo
ante conme moraui. quia ꝓpterea ñ.¬
dũ erat sp̃s datus Illo itaq nouo modo
in eis quib fuerat eo modo post resur¬
rectionẽ credentib dandus: quia iħc
nondũ erat clarificatus. id est ñdum
fuerat mortalitas immortalitate ue.¬
ctũ uideri. nune clarificatus ẽ filius
hominis: Ut qđ ait nunc. ñ ad immi-¬
nent̾e passionẽ sed ad uicinã resur¬
rectionẽ ꝑtinere credat᷑. tamquam
fuerit factũ qđ erat tam ꝓxime iã
futurum. Hodie dilectioni ur̃e ista
suffecerint. cũ donauerit dñs de

Expanded text:
on venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum; et Deus clarificavit eum in semetipso, ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur; et continuo, inquit, clarificabit eum, resurrectionem scilicet suam, non sicut nostram in fine saeculi, sedcontinuo futuram hac attestatione praedicens. Ipsa est enim clarificatio de qua evangelista jam dixerat, quod paulo ante commemoravi, quia propterea nondum erat spiritus datus, illo utique novo modo in eis quibus fuerat eo modo post resurrectionem credentibus dandus, quia Jesus nondum erat clarificatus, id est, nondum fuerat mortalitas immortalitate vectum videri, Nunc clarificatus est Filius hominis; ut quod ait nunc, non ad imminentem passionem, sed ad vicinam resurrectionem pertinere credatur, tanquam fuerit factum quod erat tam proxime jam futurum. Hodie Dilectioni vestrae ista suffecerint; cum donaverit Dominus, de
Abbreviated transcription (Latin):
repetit᷑ : maior accendit᷑ delectatio. Quȩ
tam̃ adhuc multo minor est : quam illa
que assidius factis in consuetudinẽ uer¬
tit᷑. Hanc enim uincere difficillimũ est:
& tam̃ etiam ipsam consuetudinẽ si se qͥsq

Expanded text:
repetitur, major accenditur delectatio; quae repetitur, major accenditur delectatio; quae tamen adhuc multo minor est quam illa quae assiduis factis in consuetudinem vertit. Hanc enim vincere difficillimum est: et tamen etiam ipsam consuetudinem, si se quisq
Abbreviated transcription (Latin):
gestȩ rei quȩ in genesi scripta est: ut¬
quasi a serpente fiat suggestio & quȩdã
suasio. in appetitu autem carnali tamꝗ
in eua delectatio. in ratione uero tamꝙ.
in uiro consensio. Quib pactis: tamquã de
paradiso hoc est de beatissima luce iusti¬
tiȩ in mortem homo expellit᷑. iust issime
omĩno. Non enĩ cogit qui suadet. Et
om̃es naturȩ in ordine suo gradib suis pul¬
crȩ sunt : sed de suꝑiorib inqͥb rationa.¬
lisanimus ordinatus est. ad inferiora
non est declinandum. Nec quisq hoc fa¬
cere cogit᷑. & ideo si fecerit sine ita d̾fensiõe.
punit᷑. Non enim hoc cõmittit inuitus.
Uerumtamen delectatio ante consensio¬
nẽ uel nulla est : uel tam tenus ut ꝓpe
nulla sit. Cui consentire magnum peccatũ
est. cũ illicita ÷ Cum autẽ quisq consenserit:
cõmittit peccatũ in corde. Si autẽ in fac¬
tũ etiam ꝓcesserit : uidet᷑ satiari & extin¬
gui cupiditas. S ed postea cũ suggestio

Expanded text:
gestae rei, quae in Genesi scripta est, uquasi a serpente fiat suggestio et quaedam suasio, in appetitu autem carnali tamquam in Eua delectatio, in ratione uero tamquam in uiro consensio. quibus peractis tamquam de paradiso, hoc est de beatissima luce iustitiae, in mortem homo expellitur, iustissime omnino. non enim cogit qui suadet, et omnes naturae in ordine suo gradibus suis pulchrae sunt, sed de superioribus, in quibus rationalis animus ordinatus est, ad inferiora non est declinandum. nec quisquam hoc facere cogitur, et ideo, si fecerit, sine iusta defensione punitur. non enim hoc committit inuitus. uerum tamen delectatio ante consuetudinem uel nulla est uel tam tenuis, ut prope nulla sit: cui consest, cum illicita est. Cum autem quisque consenserit, committit peccatum in corde. Si autem etiam in factum processerit, videtur satiari et exstingui cupiditas: sed postea cum suggestio
Abbreviated transcription (Latin):
extrahat. uerum loquat᷑. neꝙ id iura¬
tionib crebris sed moꝵ ꝓbitate cõmen¬
det : rebellantes aduersũ se om̃ium mala¬
rũ consuet udiũ in nume rabiles tͣbas de
qͥb ut om̃es intelligerent᷑ paucȩ cõmemo¬
ratȩ sunt. confugiens ad arce᷑ xp̃ianȩ mi¬
litiȩ tamq de loco suꝑiore ꝓstnat.
Sed quis tantos labores inire audeat. nͥ qͥ
sic flagrat amore iustitiȩ ut tamq. fame
ac siti uehem̃tissime accensus & nullam
sibi uitam donec ea satiet᷑ exist imans. uĩ
facit in regnũ celoꝵ. Non enĩ alit̾
in p̃cidendis consuetudinib labor iosa
& arclua & omĩNo difficilia scłi huius
amatores putart. D eati gͦ qui esuriutt̃
& sitiunt iustitiam. qm̃ ipsi saturabunt᷑.
VUerumtam̃ in his laborib cum qͥsq difficul.¬

Expanded text:
extrahat. Verum loquatur, neque id jurationibus crebris, sed morum probitate commendet: rebellantes adversum se omnium malarum consuetudinum innumerabiles turbas, de quibus ut omnes intelligerentur, paucae commemoratae sunt, confugiens ad arcem christianae militiae, tanquam de loco superiore prosternat. Sed quis tantos labores inire audeat, nisi qui sic flagrat amore justitiae, ut tanquam fame et siti vehementissime accensus, et nullam sibi vitam donec ea satietur existimans, vim faciat in regnum coelorum? Non enim aliter in praecidendis consuetudinibus laboriosa et ardua et omnino difficilia saeculi hujus amatores putant. Beati ergo qui esuriunt t sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. 55. Verum tamen in his laboribus cum quisque difficul
Abbreviated transcription (Latin):
turã uͦ arũdinẽ dici qͦ minus est
usitatũ. eomagis est mystice figu¬
ratũ. faciebat ista popłs impius.
patiebat᷑ ista misericors xp̃e. Qui
faciebat qͥcqͥd faceret nesciebat. qͥ
patiebat᷑ autẽ non solũ qͥd fieret.¬
& cur fieret sciebat: uerũ etiã de
male facientib bene ipse faciebat.
Cũ gͦ accepisset iħc accetũ. dixit.
Consũmatũ ẽ. Quid. nͥ qđ ꝓphetia
tanto ante p̾dixerat: Deinde qͥa nic¬
hil remanserat qđ anteꝙͣ. moreret᷑ ꝗͥa
fieri adhuc oporteret. tanꝗͣ. ille qͥ po¬
testatẽ habebat ponendi animã suã
& iterũ sum̃di eã ꝑ actis om̃ib que
ut ꝑagerent᷑ expectabat. inclinato
capite tradidit sp̃m. Quis ita doemit
quando uoluerit. sicut iħc martuus
ẽ qͣndo uoluit: Quis ita uestẽ ponit
qͣndo uoluerit. sicut se carne exuit
qͣndo uoluit. Quis ita cũ uoluerit obi¬
tis. si apparuerit tanta morientis:¬

Expanded text:
turam vero arundinem dici, quo minus est turam vero arundinem dici, quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Faciebat ista populus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat, quid faceret nesciebat: qui patiebatur autem, non solum quid fieret et cur fieret sciebat, verum etiam de male facientibus bene ipse faciebat. 6. Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Quid, nisi quod prophetia tanto ante praedixerat? Deinde quia nihil remanserat quod antequam moreretur fieri adhuc oporteret, tanquam ille qui potestatem habebat ponendi animam suam, et iterum sumendi eam , peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, Inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem ponit quando voluerit, sicut se carne exuit quando voluit? Quis ita cum tis, si apparuerit tanta morientis
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ congruent̃ accipimus . ꝗͣ
circũdederunt & se circũuenisse pu¬
tauerunt. Unde illud in psalmo.
Aꝑges me ysopo. & mundabor. Xp̃i
nãq humilitate mundam. qͥa nͥ hu¬
miliasset semetipsũ factus obediens
usq ad mortẽ crucis: non utiq san¬
guis eius in peccatoꝵ remissionẽ hoc
est in nr̃am mundationẽ fuisset ef¬
fusus. Nec moueat quomͦ spongia
ori eius potuit ad moueri. qͥ in
crucẽ fuerat exaltatꝰ a terra. Sic̃
enĩ apud alios euangłistas legit᷑
qđ hic p̃t̾misit. in arundine ẽ fac .cxx.
tũ: ut in spongia talis potꝰ ad cru¬
cis subluma leu̾aret᷑. ꝑ arundinem
uͦ scriptura significabat᷑. quȩ im¬
plebat᷑ hoc facto. Sicut enĩ lingua
dicit᷑ uel greca uel latina uel alia
quelibet sonũ significans qͥł lin¬
gua ꝓmit᷑. sic arundo dici potest
littera quȩ aru̾dine scribit᷑: sed so¬
nos significantes uocis humane
usitatissime dicimꝰ linguas. Scrip¬

Expanded text:
humilitatem congruenter accipimus: quam humilitatem congruenter accipimus: quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. UnAsperges me hyssopo, et mundabor ; Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. 5. Nec moveat quomodo spongia ori ejus potuerit admoveri, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur, quod hic praetermisit, in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel graeca vel latina, vel alia quaelibet sonum significans, qui lingua promitur; sic arundo dici potest littera, quae arundine scribitur. Sed sonos significantes vocis humanae usitatissime dicimus linguas: Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
mo iste qͥ passus est: Sed homo media¬
tor dĩ & hominũ homo de qͦ p̾dictũ
legit᷑ & homo ẽ & qͥs agnoscit eũ.
qm̃ homines ꝑ quos hȩc fiebant non
agnoscebant hominẽ dm̃. homo nãq
apparebat. qͥ ds̃ latebat: patiebat᷑ hȩc
om̃ia qͥ apparebat. & idem ipse dispo¬
nebat hȩc om̃ia qͥ latebat. Uidit gͦ
q consũmata sunt om̃ia quę opoate¬
bat ut fierent anteꝙͣ acciꝑet acetũ
& traderet sp̃m̃ atq ut hoc etiã con¬
sũmaret᷑ qđ scriptura p̾dixerat &
in siti mea potauert᷑ me aceto: sitio
inqͥt: tanꝗͣ. diceret. hoc minus fecis¬
tis. date qđ estis. Iudei quippe ipsi
erant acetũ degenerantes a uino pa¬
triarcharũ & ꝓpħarũ. & tanquã
de pleno uase de iniqͥtate mundi
huius impleti. cor habentes uelut
spongiã cauernosis quodãmͦ atq
tortuosis latibulis fraudulent uor.
Usopũ autẽ cui circũposuerunt
spongiã aceto plenã qm̃ herba est hu¬
milis & pectus purgat: ipsius xp̃i

Expanded text:
ediator Dei et hominum; homo de quo praedictum legitur, Et homo est, et quis agnoscet eum? quoniam homines per quos haec fiebant, non agnoscebant hominem Deum. Homo namque apparebat qui Deus latebat; patiebatur haec omnia qui apparebat, et idem ipse disponebat haec omnia qui latebat. Vidit ergo quia consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam acciperet acetum et traderet spiritum; atque ut hoc etiam consummaretur quod Scriptura praedixerat, Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit: tanquam diceret, Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino Patriarcharum et Prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ iħu xp̃i st̃ carnẽ suã crucifixe¬
runt cũ passionib & concupiscentiis.
quã magnũ bonũ est. Nec tam̃ hoc
facit nͥ concupiscens aduersus carnẽ
sp̃s bonus. cũ illã crucẽ xp̃i fecerit
inimicus idest sp̃s malus. Postremo qͥd
ue frontib credentiũ siue ipsi aquę
ex qua regenerant᷑. siue oleo qͦ chris¬
mate ungunt̾ siue sacrificio qͦ alunt᷑:
mali faciunt nichil boni significat᷑.
quando ꝑ crucẽ xp̃i quã fecerunt
mali in celebratione sacram̃toꝵ eius
bonũ nobis om̃e signat᷑. Sed hȩc hac¬
tenus. quȩ autẽ sequunt᷑ alias ut ds̃
opitulabit᷑ disserenda uidebimus.

Expanded text:
esu Christi, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis , quam magnum bonum est? Nec tamen hoc facit, nisi concupiscens adversus carnem spiritus bonus, cum illam crucem Christi fecerit inimicus, id est, spiritus malus. Postremo quid in frontibus fidelium, sive ipsi aquae ex qua regenerantur, sive oleo quo chrismate unguntur, sive sacrificio quo aluntur, mali faciunt, nihil boni significatur; quando per crucem Christi, quam fecerunt mali, in celebratione Sacramentorum ejus bonum nobis omne signatur? Sed haec hactenus: quae autem sequuntur, alias, ut Deus opitulabitur, disserendo videbimus.
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ista querite. sed hȩc om̃a in qͥt
apponent᷑ uob̃ scilicet etiam ñ quereN¬
tib. Quomꝰ autẽ recte dicat᷑ ñ quere¬
re aliquis qcł ut accipiat intentissime
dm dep̃catur. nescio utrũ inueniri
queat. De sacram̃to autẽ corporis
dm̃i ut illi ñ moueant questionẽ qui¬
plurimi iN orientalib partib non coti¬
die cenȩ dñicȩ cõmunicant. cũ iste pa¬
nis cotidianus dictus sit. ut gͦ illi tace¬
ant neꝙ de hac re senteNtiã suam de¬
fendant. uel ipsa auctoritate ecclesi¬
astica qđ sine scandalo ista faciunt neq
ab eis qui ecclesus p̾sunt facere ꝓhiben¬
tur neq nor obtẽꝑantes dampnant᷑.
unde. ꝓbat᷑ non hunc in illis partib in¬
telligi cotidianũ pane᷑. nam magNi
peccati cͥmine arguerent᷑ qͥ ex eo coti
cdie ñ accipiunt. sed ut de istis ut dicꝰ¬
tum est nichil in aliquã partẽ disse¬
ramꝰ. illud certe debet occurrere co¬

Expanded text:
deinde ista quaerite; sed, haec omnia, inquit, deinde ista quaerite; sed, haec omnia, inquit, apponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus. Quomodo autem recte dicatur non quaerere aliquis, quod ut accipiat intentissime Deum deprecatur, nescio utrum inveniri queat. 26. De Sacramento autem corporis Domini ut illi non moveant quaestionem, quiplurimi in orientalibus partibus, non quotidie coenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate ecclesiastica, quod sine scandalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, neque non obtemperantes damnantur; unde probatur non hunc in illis partibus intelligi quotidianum panem; nam magni peccati crimine arguerentur, qui ex eo non accipiunt quotidie: sed ut de istis, ut dictum est, nihil in aliquam partem disseramus, illud certe debet occurrere co
Abbreviated transcription (Latin):
Panis cotidianus ant ꝓhis om̃ibꝰ¬
dictus est quȩ huius uitȩ necessitatem
sustentant. de quo cum p̃ciꝑet ait. no¬
lite cogitare de crastino. ut ideo sit
additum da nob̃ hodie. aũt ꝓ sacram̃¬
to corporis xp̃i qđ cotidie accipimus.
ant ꝓspũali cibo de qͦ iđẽ dñs dicit.
OꝑamiN i escã quȩ nori corrũpit᷑. Et il¬
lud. Ego sum panis uitȩ qͥ de cęlo des¬
cendi. S ed hors tͥum qͥd sit ꝓbabilius
consicłari potest. Nam forte quispiã
moueat᷑ cur oremꝰ ꝓ his adipiscendis quȩ
huic uitȩ st̃ necessaria. ueluti est uictꝰ
n tegͥim̃tum. cum ipse dñs dicat. No¬
ute solliciti esse qͥd eclatis uel qͥd indu¬
amiN. An potest quisꝙ de ea re pro
qua adipisceNda orat ñ esse sollicitus.
cum tanta intentione animi oratio di¬
rigenda sit. ut ad hoc tantũ ullud re¬
ferat᷑ qđ de claudetidis cubiculis dic¬
tũ est. n illud qł ait. querite pͥmũ
Non ait utiq querite pͥmũ regniũ dĩ.

Expanded text:
Panis quotidianus, aut pro iis omnibdictus est, quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praeciperet, ait, Nolite cogitare de crastino; ut ideo sit additum, de nobis hodie: aut pro Sacramento corporis Christi, quod quotidie accipimus: aut pro spirituali cibo, de quo idem Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur; et illud, Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi . Sed horum trium quid sit probabilius, considerari potest. Nam forte quispiam moveatur, cur oremus pro his adipiscendis quae huic vitae sunt necessaria, veluti est victus et tegumentum, cum ipse Dominus dicat, Nolite solliciti esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de ea re pro qua adipiscenda orat, non esse sollicitus; cum tanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait, Quaerite primum n ait utique, Quaerite primum regnum Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
nis nullus est fructus. Sic enĩdicit.
Si enim dimiseritis hominib delicta
cęlis est. Si autem non dimiseritis ho
dationem. de qua nẽ agit᷑. Nam &
in hoc oꝑe cauendũ est ne subrepat
aliqua ostentatio ⁊⁊ appetitus laudis

Expanded text:
nis nullus est fructus. Sic enim dicit: nis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis hominibus delicta qui in coelis est. Si autem non dimiseritis homdationem, de qua nunc agitur. Nam et in hoc opere cavendum est ne subrepat aliqua ostentatio et appetitus laudis
Abbreviated transcription (Latin):
cordes qm̃ ipsi dm̃ uidebt : oremꝰ noN
incluci in temptationem. ne habea-¬
mꝰ dupplex cor noN appetendo sim¬
plex bonũ quo referamꝰ om̃a quȩ oꝑ am᷑.
sed simul temporalia & terrena sectando.
Temptationes enim de his reb quȩ graues &
calamitosȩ uident᷑ hominib non in nosua¬
lent. si non ualeant illȩ quȩ blanditiis
earum serũ accidunt quas homines bo¬
nas ⁊⁊ lȩtandas putant. Si sapientia
est qua beati sunt. pacifici qm̃ ipsi filii
di uocabunt᷑. oremus ut lib̃emur a ma¬
lo. Ipsa enim lib̃atio lib̃os nos faciet
idest filios cdĩ. ut spũ adoptionis clame
tissimũ comm̃dandam esse udicauit
quȩ ꝑtinet ad dimissionẽ peccatoꝵ.
in qua nos misericor des esse uoluit. qd
unũ est consiliũ miserias euadendi.
IN nulla enim alia sententia sic oramꝰ.
ut quasi paciscam᷑. C um dicimꝰ enim
dimitte nob̃ sicut & ͥ limittimus : iNI
qua pac tione si m̃timur. totius oratio¬

Expanded text:
corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus non corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. Tentationes enim de his rebus quae graves et calamitosae videntur hominibus, non in nos valent, si non valeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetandas putant. Si sapientia est qua beati sunt pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur ; oremus ut liberemur a malo: ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemtissimum commendandam esse judicavit, quae pertinet ad dimissionem peccatorum: in qua nos misericordes esse voluit, quod unum est consilium miserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus. In qua pactione si mentimur, totius oratio
Abbreviated transcription (Latin):
beati st̃ qui lugent. qm̃ ipsi consolabun¬
tur. oremꝰ ut fiat uoluntas eius sicut
in cęlo ⁊ in terra. qr cum corpustamꝙ.
terra spũi tamq cȩlo. sũma ⁊ tota pace
consenserit. noN lugebimꝰ. Nam nul¬
lus alius hunus temporis luctus est.
nisi cum aduersum se ista confligunt.
n cogunt nos dicere. uideo aliam legẽ¬
INI meNbris meis repugnantẽ legi meN¬
tis meȩ. ⁊ luctum nr̃m lacrimosa uoce
testari. Miser ego homo. quis me li¬
Babit de corpore mortis huius.
Si fortitudo est qua beati sunt qui esu¬
riunt ⁊ sitiunt iustitiam qr ipsi satura¬
bunt᷑: oremꝰ ut panis nr̃ cotidianꝰ det᷑
nob̃ hodie. quo fulti atq sustentati ad
plenissimam illam saturitatẽ uenire
possimꝰ. Si consiliũ est quo beati st̃ qs
misericordes qm̃ ipsoꝵ miserebitur :
dimittamꝰ debita debitorib nrĩs.
n oremꝰ ut nob̃̾ nr̃a dimittantur. Si
intellectus est quo beati st mundi

Expanded text:
beati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabunbeati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur, oremus, ut fiat uoluntas eius sicut in caelo et in terra, quia, cum corpus tamquam terra spiritui tamquam caelo summa et tota pace consenserit, non lugebimus. nam nullus alius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quia ipsi saturabuntur, oremus, ut panis noster cotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque suplenissimam illam saturitatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur; dimittamus debita debitoribus nostris, et oremus ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est quo beati sunt mundi