comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
una de quatuor quas beatus Gregorius in epła
ad patriarchas fatet᷑ se ita suscipere. cõplecti & ue
quẽ admodũ scã quatuor euangelia dñi nr̃i iħu¬
.xp̃i. In qua symodo damnatȩ sunt utreq suꝑius
cõp̃hensȩ lȩtales pestes. roborata ẽ fides qua credi¬
nius panẽ conũti in eã carnẽ quȩ in cruce pepen¬
dit. uinũq in eũ sanguinẽ qͥ de pedentis in cru¬
ce latere emanauit: deniq ducenti qui eidẽ c̃¬
cilio int̾suere ep̃i int̾ cęt̾a de hoc sacramento sic
scripserunt. & nestorio ep̃o quasi hereticoꝵ capi¬
ti transmisert̃ Ad benedictiones inquiunt᷑
in ysticas accedimꝰ. & scĩsicam᷑ participes scĩ cor¬
poris & p̾ciosi sanguinis xp̃i om̃ĩum nr̃m re¬
dẽptoris effecti. Non ut cõmunẽ carnẽ ꝑcipi¬
entes qđ absit. nec ut uiri scĩficati & u̾bo con¬
iuncti scđm dignitatis unitatẽ. aut sic̾ diui¬
nã possidentis habitationẽ. ẜ uere uiuifica¬

Expanded text:
una de IIII.or quas beatus Gregorius in epistola una de IIII.or quas beatus Gregorius in epistola ad patriarchas fatetur se ita suscipere, complecti et uenerari, quemadmodum sancta IIIIor euangelia domini i. In qua synodo damnate sunt utreque superius comprehense lethales pestes, roborata est fides qua credimus panem conuerti in eam carnem que in cruce pependit, uinumque in eum sanguinem qui de pendentis in cruce latere emanauit. Denique ducenti qui eidem concilio interfuere episcopi inter cetera de hoc sacramento sic scripserunt, et Nestorio episcopo quasi hereticorum capiti transmiserunt: Ad benedictiones inquiunt misticas accedimus et sanctificamur, participes sancti corporis et preciosi sanguinis Christi omnium nostrum redemptoris effecti. Non ut communem carnem percipientes quod absit, nec ut uiri sanctificati et uerbo coniuncti secundum dignitatis unitatem, aut sicut diuinam possidentis habitationem, sed uere uiuifica
Abbreviated transcription (Latin):
sensert om̃s. qđ panis & uinũ in uerã filu ho¬
minis carnẽ uerũq eiꝰ sanguinẽ cͥuerterent᷑.
s quis esset iste silius hominis ñ om̃s eande̾ sen¬
tentiã tenuert̃ Quidã arbitran st̃ hc oportere
intelligi quemlibet homiẽ siue iustũ siue pec¬
catorẽ. in cuiꝰ carnẽ ac sanguinẽ c̃uersa t̾rena
substantia sumerẽt᷑ in remissionẽ peccatorũ.
Alii arbitrati sunt ñ hunc esse de t̾ba quemlibet
hominẽ. s uirũ iustũ. scĩficatũ. a cõmuni ho¬
minũ uita ꝑ suȩ uitȩ celsitudinẽ segregatũ.
qͥ tẽplum dĩ esset. qui diuinã in se habita¬
uonẽ uerissime possideret. In huiꝰ carne̾ ac
sanguinẽ cõmutari posse panẽ uinũq alta¬
ris :heretica ꝑtinacia delirabant. factũ est
autẽ hoc pau̾cis annis post obitũ beati Augu¬
stini. tempore cęlestini papȩ. & cyrilli ale¬
xandrini epͣi. Quibꝰ pͣcipientib atq mnniten¬
tibus. ĩdicta ac celebrata ẽ sẏnodꝰ ephesina.

Expanded text:
enserunt omnes quod panis et uinum in ueram filii hominis carnem uerumque eius sanguinem conuerterentur, sed quis esset iste filius hominis non omnes eandem sententiam tenuerunt. Quidam arbitrati sunt hunc oportere intelligi quemlibet hominem siue iustum siue peccatorem, in cuius carnem et sanguinem conuersa terrena substantia sumeretur in remissionem peccatorum. Alii arbitrati sunt non hunc esse de turba quemlibet hominem sed uirum iustum, sanctificatum, a communi hominum uita per sue uite celsitudinem segregatum, qui templum dei esset, qui diuinam in se habitationem uerissime possideret. In huius carnem ac sanguinem commutari posse panem uinum altaris heretica pertinacia delirabant. Factum est autem hoc paucis annis post obitum beati Augustini, tempore Celestini pape et Cirilli alexandrini episcopi, quibus precipientibus atque annitentibus indicta ac celebrata est synodus ephesina,
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ insauabili odio illũ insequeris. te ipsũ tͣpiter
infamare minime erubescis. Quisquis enĩ c̃traria
uirat᷑ : necesse ẽ in alt̾utro ꝑ uiri crim̃ incurrat.
Ergo cũ ũba ad uirandũ tͥ tradita int̾ se c̾traria
eẽ astruas: manifesta uoce ꝑiurũ te e̾e impudent᷑
pclamas. O infelix homo. o miserrima anima.
cur te credere iurabas. quȩ tantoꝑe int̾ se disside¬
re intelligebas : Nonne p̃stabat si uerã fide te ha¬
bere putabas. uitã te honesta morte finire. quã
ꝑiuriũ facere. ꝑsidiã uirare. sidẽ abiurare: S ab¬
sit. ut scriptura scĩ ẽcilu aliqͣ int̾ se c̃trarietatis op¬
positione dissideat. si remoto calũpniandi studio
diligens lectos ad intelligendũ curã ĩpendat. &¬
hoc posteriꝰ patebit. B. Qui enĩ dicit. panis & ui¬
nũ altaris solũmꝰ sacram̃ta st̃. uł panis & uinũ
altaris solũmͦ. st̃ uerũ xp̃i corpꝰ & sanguis. modiᷤᷤ

Expanded text:
Dum insatiabili odio illum insequeris, te ipsum turpiter Dum insatiabili odio illum insequeris, te ipsum turpiter infamare minime erubescis. Quisquis enim contraria iurat necesse est in alterutro periurii crimen incurrat. Ergo cum uerba ad iurandum tibi tradita inter se contraria esse astruas, manifesta uoce periurum te esse impudenter proclamas. O infelix homo! o miserrima anima! cur te credere iurabas, que tantopere inter se dissidere intelligebas? Nonne prestabat si ueram fidem te habere putabas, uitam honesta morte finire, quam periurium facere, perfidiam iurare, fidem abiurare? Sed absit ut scriptura sancti concilii aliqua inter se contrarietatis oppositione dissideat si remoto calumniandi studio diligens lector ad intelligendum curam impendat! Et hoc posterius patebit. 4 Ber.: Qui enim dicit panis et uinum altaris solummodo sacramenta sunt, uel panis et uinum a
Abbreviated transcription (Latin):
seruator iustitie extitisses. si ab iecto inanis głȩ ap¬
petitii peccata tua c̃siteri quã tueri malusses.
Qđ uͦ sententiã qͣ panẽ in uerã xp̃i carnẽ & uinũ
in uerũ xp̃i sanguine c̃uerti credimꝰ uecordiã no¬
minas. de hac re oportimiꝰ t̾c tͥ respondebo. cũ
sidẽ hanc auctore dõ diuinis auctoritatib & ma¬
nifestis rationib uerã ee monstrauero. Porro
aut̃ qđ dicens. erat autẽ burgundꝰ ĩ sen¬
tentia uulgi paschasu atq laufranci. me etiã cũ
uislgo deputas: certissimũ habeto tu. indubitan¬
posse. mallẽ tñ cũ uulgo ẽe rusticꝰ. & idiota catho¬
licꝰ. quã tecũ existere curialis & facetꝰ hereticꝰ. S
si dñs ds̃ te atq me in audientia scĩ c̾cilu dignare¬
tur c̃iungere. de pietate eiꝰ c̃fido. q mutares ũba.
mutares sententiã. B. Quã sententiã suꝑiorib
suis ũbis sius ille ipse deiecit. nec aitendit. L.

Expanded text:
seruator iustitie extitisses si abiecto inanis glorie apseruator iustitie extitisses si abiecto inanis glorie appetitu peccata tua confiteri quam tueri maluisses. Quod uero sententiam qua panem in ueram Christi carnem et uinum in uerum Christi sanguinem conuerti credimus uecordiam nominas, de hac re oportunius tibi tunc respondebo, cum fidem hanc auctore deo diuinis auctoritatibus et manifestis rationibus ueram esse monstrauero. Porro autem quod dicens: Erat autem burgundus in sententia uulgi, Pascasii atque Lanfranci, me etiam cum uulgo deputas, certissimum habeto tu indubitanpossem, mallem tamen cum uulgo esse rusticus et idiota catholicus quam tecum existere curialis atque facetus hereticus. Sed si dominus deus te atque me in audientia sancti concilii dignaretur coniungere, de pietate eius confido quia mutares uerba, mutares sententiam. Ber.: Quam sententiam superioribus suis uerbis ille ipse deiecit nec attendit. Lanfr.:
Abbreviated transcription (Latin):
ita crediturũ. sic̃ in romano c̃cilio te uirasse ẽ suꝑiꝰ
cõprehensũ. Porro qiđ de hac re tẽpore nicholai
gestũ sit. breuit̾ supra reseraui. digrediendo hec i¬
deo dixi. qr dixisti. Erat aut̃ burgundus in senten¬
tia uulgi paschasii atq lanfranci. Nã cũ catholica
ȩccłia diuidat᷑ in clericalẽ ordinẽ atq laicalẽ. cle¬
ricalis uͦ ordo c̃sistat in epͣis ac reliquis xp̃i sac̃dorib
aliis q diuersarũ dignitatũ ȩccliastis ꝑsonis. hos aũ
oñis pͣter paucissimos scismaticos hanc sidẽ tenere
manifestũ sit. rectiꝰ dixisses. Erat autͣ burgundꝰ in
sententia catholicȩ eccłie. s nͨ in mea meoꝵq se¬
quaciũ. qͥ maluimꝰ nos ab ea suꝑbe separare. & cͦ¬
tra eã ad nr̃am ꝑniciẽ scisma facere. quã humilit̃
m̃bra eiꝰ esse. & cõmunẽ cũ ea sidẽ salubrit reti¬
nere. hoc reuera dixisses. si amator ueritatis. &

Expanded text:
ita crediturum sicut in romano concilio te iurasse superius est ita crediturum sicut in romano concilio te iurasse superius est comprehensum. Porro quid de hac re tempore Nicholai gestum sit breuiter supra 414 reseraui. Digrediendo hec ideo dixi quia dixisti: Erat autem burgundus in sententia uulgi Pascasii atque Lanfranci. Nam cum catholica ecclesia diuidatur in clericalem ordinem atque laicalem, clericalis uero ordo consistat in episcopis ac reliquis Christi sacerdotalibus aliisque diuersarum dignitatum ecclesiasticis personis, hos autem omnes preter paucissimos scismaticos hanc fidem tenere manifestum sit, rectius dixisses: Erat autem burgundus in sententia catholice ecclesie sed non in mea meorumque sequacium qui maluimus nos ab ea superbe separare et contra eam ad nostram perniciem scisma facere, quam humiliter membra eius esse et communem cum ea fidem salubriter retinere. Hoc reuera dixisses si amator ueritatis et
Abbreviated transcription (Latin):
diũsis huiꝰ mundi partibꝰ illuc c̾uenerant.
iohannis scotti lib̾ de eucaristia lectus eͣ ac
dampnatꝰ sententia tua exposita ac dãpnata. fideᷤ
scȩ eccłiȩ quã ego teneo. & tenendũ. astruo au¬
dita. & c̃cordi om̃ium assensu c̃firmata. Duo
clerici qui legatos tuos se c̾e dixer̃. uolenteᷤᷤ te
defendere. in primo statĩ aditii defecer̃t. & cap¬
ti st̃. Ab hac sententia nũquã discessit sc̃s leo ĩ
om̃ibꝰ c̃cilus sius. seu quibꝰ ipse p̾sentiã suam
ex hibuit. seu ꝑ legatos suos in diuersis ꝓuincus
c̃ gregari instituit. Quȩ sententia ñ effugit successorẽ
quoq siũ felicis memoriȩ papã uictorẽ s quicqđ de
hac re seu cętĩs ipse statuit. statui ue p̾cepit. hoc etiã
ste sua atq om̃ium c̾cilioꝵ suoꝵ. auctoritate firma¬
uit. Nemq in ẽcilio turonensi cui ipsius int̾fuerȩ ac
rã om̃ibꝰ cõmunẽ ȩccłiȩ fidẽ. iurasti ab illa hora te

Expanded text:
diuersis huius mundi partibus illuc conuenerant, diuersis huius mundi partibus illuc conuenerant, Iohannis Scoti liber de eucharistia lectus est ac damnatus sententia exposita ac damnata, fides sancte ecclesie quam ego teneo et tenendam astruo, audita et concordi omnium assensu confirmata. Duo clerici qui legatos tuos se esse dixerunt, uolentes te defendere in primo statim aditu defecerunt et capti sunt. Ab hac sententia numquam discessit sanctus Leo in omnibus conciliis suis, seu quibus ipse presentiam suam xhibuit seu que per legatos suos in diuersis prouinciis congregari instituit. Que sententia non effugit successorem quoque suum felicis memorie papam Victorem. Sed quicquid de hac re seu ceteris ipse statuit, statuiue precepit, hoc etiam iste sua atque omnium conciliorum suorum auctoritate firmauit. Denique in concilio turoniensi cui ipsius interfuere ac ram omnibus communem ecclesie fidem, iurasti ab illa hora te
Abbreviated transcription (Latin):
tenerẽ.Igitur cũ a quodã remensi clerico romã ꝑla¬
tas recitator legeret. intellecto qđ iohanne scot¬
tũ extolleres. paschasiũ dãpnares. cõmuni de
eucharistia sidei adusa sentires. ꝓmulgata est
in te dãnationis sententia. priuans te cõmuni¬
one scȩ̨ eccłiȩ. quã tu priuare scã eiꝰ cõmunio¬
ne satagebas. Posthec pͣcepit papa ut ego sur¬
gerẽ. praui rumoris ã me maculã abstergerẽ.
side meã exponerẽ. expositã plus sacris aucto¬
ritatib quã argum̃tis ꝓbarẽ. Itaq surrexi. qđ
sensi dixi. qđ dixi ꝓbaui. qđ ꝓbaui om̃ibuᷤ
placuit. nulli displicuit. Ne hinc declarata ẽ
synodus uercellensis. quȩ pximo t̾c septẽbri
eodẽ p̃sidente pontisice est celebrata uercel¬
lis. ad quã uocatꝰ ñ uenisti. Ego uͦ p̾cepto ac
pͣcibꝰ p̾fati pontificis: usq ad ip̃sã synodũ se¬
cũ remansi. In qͣ in audientia om̃ium qͥ de

Expanded text:
tenerem. Igitur cum a quodam remensi clerico Romam perlatenerem. Igitur cum a quodam remensi clerico Romam perlatas recitator legeret, intellecto quod Iohannem Scottum extolleres, Pascasium damnares, communi de eucharistia fidei aduersa sentires, promulgata est in te damnationis sententia priuans te communione sancte Ecclesie quam tu priuare sancta eius communione satagebas. Post hec precepit papa ut ego surgerem, praui rumoris a me maculam abstergerem, fidem meam exponerem, expositam plus sacris auctoritatibus quam argumentis probarem. Itaque surrexi, quod sensi dixi quod dixi probaui, quod probaui omnibus placuit nulli displicuit. Deinde declarata est synodus uercellensis, que proximo tunc septembri eodem presidente pontifice est celebrata Vercellis. Ad quam uocatus non uenisti. Ego uero precepto ac precibus prefati pontificis usque ad ipsam synodum secum remansi. In qua in audientia omnium qui de
Abbreviated transcription (Latin):
uecordia uulgi. paschasu. atq lanfranci. mi
delata est heresis tua ad apłicã sede̾. Qui cũ sy¬
nodo p̾sideret. ac resideret secũ ñ parua multi¬
tudo ep̃oꝵ. abbatũ. diuersiq ordinis ã diu̾sis re¬
gionib religiosarũ ꝑsonarũ. ussũ est in om̃i¬
um audientia recitari. quas mͥ de corpore &
sangiune dñi litteras transmisisti. Portitor qͥppe
earum legatꝰ tuus me in normannia non reꝑto.
tradidit eas quibusdã clericis. Quas cũ legis¬
sent. & cͣtra usitatissimã eccłie fidẽ scriptas a¬
nimadũtissent . telo di accensi. quibusdã ad
legendũ eas porrexerunt. plurimis earũ sen¬
tentus u̾bis exposuer̃. Itaq factũ est ut ñ det̾ior
de te. quã de me fuerit orta suspicio. ad quẽ ui¬
delicet tales luteras destinaueris. putantib mul¬
tis me fouere ac fauere quȩ a te dicerent᷑. uł gra
qͣ te diligerẽ. uł side qͣ reuera ita esse indubitant᷑

Expanded text:
uecordia uulgi, Pascasii atque Lanfranci miniuecordia uulgi, Pascasii atque Lanfranci minidelata est heresis tua ad apostolicam sedem. Qui cum synodo presideret ac resideret secum non parua multitudo episcoporum abbatum diuersique ordinis a diuersis regionibus religiosarum personarum, iussum est in omnium audientia recitari quas mihi de corpore et sanguine domini litteras transmisisti. Portitor quippe earum legatus tuus me in Normannia non reperto, tradidit eas quibusdam clericis. Quas cum legissent et contra usitatissimam ecclesie fidem scriptas animaduertissent, zelo dei accensi quibusdam ad legendum eas porrexerunt, plurimis earum sententias uerbis exposuerunt. Itaque factum est ut non deterior de te quam de me fuerit orta suspicio, ad quem uidelicet tales litteras destinaueris putantibus multis me fouere ac fauere que a te dicerentur, uel gratia qua te diligerem uel fide qua reuera ita esse indubitanter
Abbreviated transcription (Latin):
poterit reperiri. Om̃is igit᷑ assertor ueritatis. te
auctore inimicꝰ ẽ ueritatis. S absit. Ipsa nãq
ueritas assertores suos plurimũ distanti nomi¬
ne in euangelio uocat dicens. Iã non dicã uos
seruos. s amicos meos E alibi. uos amici mei
eritis. Falsũ ẽ gͦ. assertorẽ ueritatis tã uolentẽ
quã nolentẽ inimicũ ẽstituere ueritatis B ẽR.
Quia sicut goliath. ꝓpͥo burgundus ense depeat.
L. Tui moris ẽ. alios depͥmere. te efferre. te iacta¬
re. de te magna sentire. Te quidẽ dauid. hum¬
b̾tũ uͦ goliath appellas. Et quide᷑ rectiꝰ te nominã¬
ses goliath. qr homo arrogantissimꝰ es. & ea sentis.
scribis. & loqueris. quibꝰ tũ ipse uelut ense ꝓprio
iuguleris. illũ uͦ dauid. qui humilit̾ uixit. hu¬
milit᷑ docuit. membrũ ȩccłię. pugnans ꝑ ȩccła
assumens scutũ fidei & gladiũ sp̃o. qđ est ũbũ
dĩ. B. Erat aut̃ burgundꝰ in sententia immo

Expanded text:
poterit repperiri. Omnis igitur assertor ueritatis, te poterit repperiri. Omnis igitur assertor ueritatis, te auctore inimicus est ueritatis. Sed absit. Ipsa namque ueritas assertores suos plurimum distanti nomine in euangelio uocat dicens: Iam non dicam uos seruos sed amicos meos. Et alibi: Vos amici mei eritis. Falsum est ergo assertorem ueritatis tam uolentem quam nolentem inimicum constituere ueritatis. Ber.: Quia sicut Goliat proprio burgundus ense depereat. Lanfr.: Tui moris est alios deprimere, te efferre te iactare de te magna sentire. Te quidem Dauid Humbertum uero Goliat appellas. Et quidem rectius te nominasses Goliat, quia homo arrogantissimus es, et ea sentis, scribis et loqueris, quibus tu ipse uelut ense proprio iuguleris. Illum uero Dauid qui humiliter uixit humiliter docuit, membrum ecclesie pugnans pro ecclesia assumens scutum fidei et gladium spiritus quod est uerbum dei. 3 Ber.: Erat autem burgundus in sententia immo
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt. Cur inquã. nisi qr faciliꝰ ꝑsuades imꝑitis
potiusse unũ hominẽ errare. quã tot ꝑsonas. tot
ȩxcłias : libi uͦ si ascripsisses. cũ ipsũ destruere mo¬
liaris. ꝑ uirũ te e̾e astruere uidereris S iã qualiter
redarguis uideamꝰ. Bẽ&. Apparet. qr lux in te¬
nebris lucet. & tenebrȩ eã ñ cõp̃hendant. L. hoc rec¬
tissime in te retorqueri potest. Lucet namq lux fi¬
dei in tenebris huiꝰ mundi. quantũ ꝑ speculũ. &
enigia reuelante dõ possumꝰ c̾tueri Uerũ hanc
lucẽ tenebrosa mens tua nequit cõphenđe. despet¬
tis cȩtis putans se solã sapiente et̃. euanescens in.
cogitationibꝰ tuis. stulta facta ap̃ dm̃. B. Q uia
ueritatis inimicꝰ. uelit nolit ueritatẽ asserat.L
Parũ uideris attendere qiđ dicas. tantũ ut seruũ
dĩ illatis oꝓpbrus in c̾tẽptũ adducas. Assertorẽ
tuis ueritatis. Quisquis aut̃ ueritatẽ asserit. aut
uolens. aut nolens id agit. Nichil enĩ medu

Expanded text:
si quia facilius persuades imperitis potuisse unum hominem errare quam tot personas, tot ecclesias? Tibi uero si ascripsisses, cum ipsum destruere moliaris, periurum te esse astruere uidereris. Sed iam qualiter redarguas uideamus. Ber.: Apparet quia lux in tenebris lucet et tenebre eam non comprehendant. Lanfr.: Hoc rectissime in te retorqueri potest. Lucet namque lux fidei in tenebris huius mundi, quantum per speculum et enigma reuelante deo possumus contueri. Verum hanc lucem tenebrosa mens tua nequit comprehendere despectis ceteris putans se solam sapientem esse, euanescens in cogitationibus suis, stulta facta apud deum. Ber.: Quia ueritatis inimicus uelit nolit ueritatem asserat. Lanfr.: Parum uideris attendere quid dicas, tantum ut seruum dei illatis opprobriis in contemptum adducas. Assertorem tuis ueritatis. Quisquis autem ueritatem asserit, aut uolens aut nolens id agit. Nihil enim medii
Abbreviated transcription (Latin):
masti. tandẽ manu ꝓpͥa subscripsisti. Nicolaus papa
gaudens de c̃uersione tua: uisuirandũ tuũ scriptũ
misit ꝑ urbes italiȩ. galliȩ. germaniȩ. & ad quecũq:
loca fama tuȩ pͣuitatis antea potuit ꝑuenire. ut si¬
cut ęccłȩ scandalizatȩ pͥus dolebant de te au̾so atq.
adũso. ita postea gauderent. grͣas q. dõ agerent de re¬
u̾so atq c̃uerso. Cur gͦ scriptũ hoo magis ascribis
humb̃to ep̃o. quã tibi. quã nicͥblao pontisici. quã eiꝰ
c̃cilio. quã deniq omnibꝰ ȩccłus. quȩ id cũ debita re

Expanded text:
masti, tandem manu propria subscripsisti. Nicholaus papa masti, tandem manu propria subscripsisti. Nicholaus papa gaudens de conuersione tua iusiurandum tuum scriptum misit per urbes Italie, 412 Gallie, Germanie, et ad quecumque loca fama tue prauitatis antea potuit peruenire. Vt sicut ecclesie scandalizate prius dolebant de te auerso atque aduerso, ita postea gauderent gratiasque deo agerent de reuerso atque conuerso. Cur ergo scriptum hoc magis ascribis Humberto episcopo quam tibi, quam Nicholao pontifici, quam eius concilio, quam denique omnibus ecclesiis, que id
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ sacerdotũ tractari. frangi. & sideliũ dentibꝰ
atteri. uirans ꝑ scãm & omousion tͥuitatẽ. & ꝑ
hec sacroscã xpͣi euangelia. Cos uͦ qͥ c̾tra hanc fi¬
dẽ uenerint. cũ dogmatibꝰ & sectatoribꝰ suis ȩt̾no
anathemate dignos cẽ ꝓnuncio. Qđ si ego ipse
aliqͣndo aliqiđ ẽtra hec̃ sentire ac p̃dicare p̃sũp¬
fero subiacea canonũ seueritati Lecto & ꝑlec¬
to sponte subscripsi. Cũ uenisses romã fretꝰ his
qͥ plus ĩpensis a te benesiciis quã ratione a te
audita opẽ tͥ ꝓmiserant: ñ ausus defensare qđ
antea senseras. postul asti Nicolauꝰ pontifice᷑
eiꝰ q c̃ciliũ. quaunꝰ fidẽ quã teneri oporte¬
ret u̾bis tͥ traderet. script̃a sirmaret. In iun¬
cta ẽ huiꝰ rei cura humb̾to ep̃o. Itaq u̾ba fidei
suꝑus cõphensa scripsit. recitauit. assensu om̃iũ ad
legendũ & cͣsitendũ tͥ tradidit:. Tu uͦ ad quiescens. ac¬
cepisti. legisti. c̃fessus te ita credere iure iurando c̾fir¬

Expanded text:
dentibus atteri, iurans per sanctam et omousion Trinitatem et per hec sacrosancta Christi euangelia. Eos uero qui contra hanc fidem uenerint, cum dogmatibus et sectatoribus suis eterno anathemate dignos esse pronuncio. Quod si ego ipse aliquando aliquid contra hec sentire ac predicare presumpsero, subiaceam canonum seueritati. Lecto et perlecto, sponte subscripsi. Cum uenisses Romam fretus iis qui plus impensis a te beneficiis quam ratione a te audita opem tibi promiserant, non ausus defensare quod ante senseras postulasti Nicholaum pontificem eiusque concilium quatinus fidem quam teneri oporteret, uerbis tibi traderet, scriptura firmaret. Iniuncta est huius rei cura Humberto episcopo. Itaque uerba fidei superius comprehensa scripsit, recitauit, assensu omnium ad legendum et confidendum tibi tradidit. Tu uero adquiescens accepisti, legisti, confessus te ita credere iureiurando confir
Abbreviated transcription (Latin):
quã totiꝰ mundi perire omnẽ hominẽ. Uerũ
quidẽ dixit. uerũtamen qͦ eiꝰ u̾bũ uergeret
gnorauit. Sic & tu uolens loqui contra causã
nr̃am: manifeste quã defendendã suscepimꝰ.
asseris partẽ nr̃am hoc ẽ namq qđ dicimꝰ. ħ
modis omnib c̃tra te ac sequaces tuos apꝓba¬
re c̃tendimꝰ. sacrificiũ scilicet ȩccłiȩ. duob c̃fi¬
ci. duobus c̾stare. uisibili helemͣtoꝵ spẽtie.
& in uisibili dñi iħu xp̃i carne & sanguine.
sacramento. & re sacramenti. quȩ res ut uer

Expanded text:
quam totius mundi perire omnem hominem. Verum quam totius mundi perire omnem hominem. Verum quidem dixit, uerumtamen quo eius uerbum uergeret ignorauit. Sic et tu uolens loqui contra causam nostram manifeste quam defendendam suscepimus asseris partem nostram. Hoc est namque quod dicimus, hoc modis omnibus contra te ac sequaces tuos approbare contendimus, sacrificium scilicet ecclesie duobus confici, duobus constare, uisibili elementorum specie et inuisibili domini Iesu Christi carne et sanguine, sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ erant. quantomagis oꝑatoriꝰ ẽ ut quȩ erant
in aliud cõmutent᷑.  Euȩ litteratura plurimũ
in sententia concordat cũ ea. quȩ in libro ab eo¬
dẽ de mysteriis siue iniciandis edito: in hec uerꝰ¬
ba reperitur . Sermo gͦ xp̃i qͥ potuit ex nichilo
facere qđ ñ erat᷑. ñ potest ea quȩ sunt in id muta
re qđ ñ erant. B. Sacrificium q ȩccłiȩ duobus
cͣstat. duob consit. uisibili & inuisibili. sacram̃¬
to. & re sacramenti. quȩ tam̃ res id est. xp̃i corpꝰ
si esset pͣ oculis: uisibilis esset. s eleuata in cęlũ
sedensq ad dexterã patris: usq in tempora resti¬
tutionis omniũ qđ scribit apłs petrus cęlo deuo¬
cari nͣ poterit. siq̃ xp̃i ꝑsona dõ constat & homi¬
ne.: L. Cayphas cũ esset pontisex anni illiꝰ: ue¬
rũ de saluatore nesciens ꝓphetauit: dicens. ex¬
pedire magis ꝓ mundo mori unũ hominẽ.

Expanded text:
que non erant, quanto magis operatorius est ut que erant que non erant, quanto magis operatorius est ut que erant in aliud commutentur? Que litteratura plurimum in sententia concordat cum ea que in libro ab eodem de mysteriis siue iniciandis edito, in hec uerba reperitur: Sermo ergo Christi qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea que sunt i Sacrificiumque ecclesie duobus constat, duobus confit, uisibili et inuisibili, sacramento et re sacramenti, que tamen res id est corpus Christi si esset pre oculis, uisibilis esset sed eleuata in celum, sedensque ad dexteram patris usque in tempora restitutionis omnium quod scribit apostolus Petrus, celo deuocari non poterit, sicut Christi persona deo constat et homine. Lanfr.: Caiphas cum esset pontifex anni illius, uerum de saluatore nesciens prophetauit, dicens expedire magis pro mundo mori unum hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmisit In quarto uͦ de sacram̃tis sermone cũ p̾¬
fatꝰ doctor satageret appbare ñ esse mirandũ
si ea quȩ st̃ diuina potentia in aliud transeant.
ꝓpterea qđ ipsa quoq iubente. omͣa ex nichilo
acta subsistant : subiunxit. Si igit᷑ tanta uis
est in sermone dñi ihu ut inciperent esse quȩ
ñ erant: quantomagis oꝑatoriꝰ est ut sint quȩ
erant & in aliud cõmutent᷑ Esse qͥdẽ scđm
uisibilẽ speciẽ testat᷑ quȩ erant. coͣmutari uͦ
scđm int̾iorẽ essentiã in naturã illarũ rerũ
quȩ antea ñ erant.: Hoc mͦ ante .&. pꝰ ipsemet
exponit. diu̾sis quidẽ ũbis. s ñ diũsis senten¬
tus atq hinc arbitror te assũpsisse qđ suꝑiꝰ
intulisti. qđ q tolerabilit᷑ dictũ: in tolerabi¬
lit᷑ exposiuisti. In quibusdã tñ codicibus p̃fa¬
ta sententia u̾bis aliis inuenit᷑ hoc mͦ Si igitur
tanta ius e᷑ in sermone dñi ihu. ut inciperent ẽẽ

Expanded text:
permisit. In quarto uero de sacramentis sermone cum prpermisit. In quarto uero de sacramentis sermone cum prefatus doctor satageret approbare non esse mirandum si ea que sunt diuina potentia in aliud transeant, propterea quod ipsa quoque iubente omnia ex nichilo facta subsistant, subiunxit: Si igitur tanta uis est in sermone domini Iesu ut inciperent esse que non erant, quanto magis operatorius est ut sint que erant et in aliud commutentur? Esse quidem secundum uisibilem speciem testatur que erant, commutari uero secundum interiorem essentiam in naturam illarum rerum que antea non erant. Hoc modo ante et post ipsemet exponit, diuersis quidem uerbis sed non diuersis sententiis. Atque hinc arbitror te assumpsisse quod superius intulisti, quodque tolerabiliter dictum intolerabiliter exposuisti. In quibusdam tamen codicibus prefata sentt inciperent esse
Abbreviated transcription (Latin):
Qid̾ hic quęris naturȩ ordinẽ in xpͣi corpo¬
re. cũ pret᷑ naturã sit ipse dñs ib̃c partus
de uirgine: Sextũ quoq de sacram̃tis
librũ. in quo oꝑe pͣfatũ mendaciũ eũ dixisse men¬
daciter affirmasti: sic incipit Sic̃ uerꝰ ẽ dĩ filus
accipimus. & uerꝰ eiꝰ sanguis ẽ quẽ potamus
Paucissima de multis me dixisse sufficiat. ut
lectores tuarũ atq mearũ sententiarui ꝑspica¬
cit᷑ agnoscant qͣ fraude fingis ñ inuenta. qͣ a¬
stutiã deprauas inuenta. ꝗͣ ꝑuicacia in aliud de¬
torquere conaris quȩcũq relinquis illesa. Cui
nequiciȩ nulla fere heretcoꝵ prauitas a tẽpore
luciani. & Isicu similis extitit. quoꝵ ut̃q ꝓphe¬
ticas & euangelicas atq apłicas scripturas ad su¬
ȩ causȩ cõmodũ depͣuauit: Quȩ q heresis sacraᷤ
quide̾ litteras male intellexit. s tñ sine ulla
eũsione uł ꝑuersione in suo eas statu manere

Expanded text:
Quid hic queris nature ordinem in Christi corpoQuid hic queris nature ordinem in Christi corpore, cum preter naturam sit ipse dominus Iesus partus ex uirgine? Sextum quoque de sacramentis librum in quo opere prefatum mendacium eum dixisse mendaciter affirmasti, sic incipit: Sicut uerus est dei filaccipimus et uerus eius sanguis quem potamus. Paucissima de multis me dixisse sufficiat, ut lectores tuarum atque mearum sententiarum perspicaciter agnoscant, qua fraude fingis non inuenta, qua astutia deprauas inuenta, qua peruicacia in aliud detorquere conaris quecumque relinquis illesa. Cui nequitie nulla fere hereticorum prauitas a tempore Luciani et Isicii similis extitit, quorum uterque propheticas et euangelicas atque apostolicas scripturas ad sue cause commodum deprauauit. Queque heresis sacras quidem litteras male intellexit, sed tamen sine ulla euersione uel peruersione in suo eas statu manere
Abbreviated transcription (Latin):
reliquosq patres romani ẽcilu. uidelicet qđ do¬
centes ac scribentes contͣria tui fuerint causa ꝑ¬
iuru. Ia qͦq in hoc opusculo qđ destruendũ susce¬
pi.ubiq fere laboras efficere. Pptea c̃ferenda st̃
ũba tua u̾bis eox. Nicholaus papa cõꝑiens te
docere panẽ uinũ q altaris pꝰ c̃secrationẽ sine
materiali mutatione in pͥstinis essentus rema¬
nere: concessa tͥ sic̃ suꝑus dictũ ẽ responden¬
di licentia. cũ nͣ auderes ꝓ tuȩ partis defensi¬
one aliqidꝰ respondere. pietate motꝰ ad pͣces tu¬
tenꝰ infamatꝰ sũ quȩ astruere conat᷑ panẽ ꝙ ui¬
nũ que in altare ponuit᷑ pꝰ c̾secratione̾ solũ

Expanded text:
reliquosque patres romani concilii uidelicet quod doreliquosque patres romani concilii uidelicet quod docentes ac scribentes contraria tui fuerint causa periurii. Id quoque in hoc opusculo quod destruendum suscepi, ubique fere laboras efficere. Propterea conferenda sunt uerba tua uerbis eorum. Nicholaus papa comperiens te docere, panem uinumque altaris post consecrationem sine materiali mutatione in pristinis essentiis remanere, concessa tibi sicut superius dictum est respondendi licentia, cum non auderes pro tue partis defensione aliquid respondere, pietate motus ad preces tutenus infamatus sum, que astruere conatur panem et uinum que in altare ponuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
hox romana synodꝰ credendũ ẽe decreuit. neo
humb̾tus ep̃s ad c̃sitendũ uł uirandũ hoꝵ tibi
aliqudꝰ tradidit. Prior quidẽ sententia ꝑ quã dr̃
panis & uinũ altaris solũmͦ sacram̃ta funt. tu¬
A est. tuoꝵx q sequaciuĩ. Posterior uͦ quȩ enun¬
ciat. panis & uinu altaris solũmꝰ sunt uerũ apĩ
corpꝰ & sanguis. nullius hominũest᷑. Na̾ & tu ue¬
ritate̾ carnis ac sanguinis negas. & ęccłia xp̃i sic
pane in carnẽ uinũ credit conu̾tit in sanguinẽ
ut tam̃ salubrit᷑ credat & ueracit᷑ recognoscat
sacramtũ ẽẽ dñice passionis. diuinȩ ꝓpiciati¬
onis. c̃cordiȩ & unitatis. postremo assũptȩ de
iurgine carnis & sanquinis. Singła suis distinc
u̾ba romani c̃cilu. quȩ te seruaturũ iure iuran¬
do firmasti: nulla a se inuicẽ c̃trarietate differ¬
re. Arguentib eni te amicis ac necessarus tuis
qđ aut nͣ seruanda uirare ñ debueris. aut iu¬
rata seruare. in famare soles nicholaũ pontifice̾

Expanded text:
omana synodus credendum 415 esse decreuit, nec Humbertus episcopus ad confitendum uel iurandum horum tibi aliquid tradidit. Prior quidem sententia per quam dicitur: panis et uinum altaris solummodo sacramenta sunt, tua est tuorumque sequacium. Posterior uero que enunciat: panis et uinum altaris solummodo sunt uerum Christi corpus et sanguis, nullius hominum est. Nam et tu ueritatem carnis ac sanguinis negas, et ecclesia Christi sic panem in carnem uinum credit conuerti in sanguinem, ut tamen salubriter credat et ueraciter recognoscat sacramentum esse dominice passionis, diuine propiciationis, concordie et unitatis, postremo assumpte de uirgine carnis ac sanguinis. Singula suis distinctuerba romani concilii que te seruaturum iureiurando firmasti, nulla a se inuicem contrarietate differre. Arguentibus enim te amicis ac necessariis tuis, quod aut non seruanda iurare non debueris aut iurata seruare, infamare soles Nicholaum pontificem
Abbreviated transcription (Latin):
posse sensualit nisi in solo sacram̃to manibꝰ sac̾dotũ
tractari uł frangi. aut sideliũ dentibꝰ atteri. Consen¬
tio aut̃ sc̃ȩ romanȩ & apli̾cȩ sedi. & ore & corde pfi¬
teor de sacram̃us dñicȩ m̃se eã fidẽ tenere. quã
domiiꝰ & uenerabilis papa nicolaus & hec sc̃a syno
in altare ponunt᷑. pꝰ c̃secrationẽ ñ solu sacram̃tũ
s etiã uerũ corpꝰ & sanguinẽ dñi nr̃i ihesu xp̃i

Expanded text:
posse sensualiter nisi in solo sacramento manibus sacerdotum tractari uel frangi aut fidelium dentibus atteri. Consentio autem sancte romane et apostolice sedi, et ore et corde profiteor de sacramentis dominice mense eam fidem tenere quam dominus et uenerabilis papa Nicholaus et hec sancta synodin altare ponuntur post consecrationem non solum sacramentum, sed etiam uerum corpus et sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
guine. Lãn. Principui huiꝰ tui uirsiurandi ꝓp¬
t᷑ea ut opinor hic nͣ inserusti. ut lectores tui pu¬
tarent hec u̾ba ñ esse uia s uenerabilis hũb̾ti
epͣi. Nec id inuiria. Na̾ qr herenca esse ꝑtinacit᷑ ꝓ¬
bare cͣtendis. si manifeste tua diceres. manifeste
te ipsũ hereticũ coͣpbares. S ne qͥs nesciꝰ romani
c̾cilu indiscretã de negocio ferat sententiã. pͥnci¬
piũ eiꝰ. mediũ. atq sinẽ simul hic apponã. Ego Berin¬
geriꝰ indignꝰ diaconꝰ ęccłiȩ scĩ mauricu andegauen¬
sis cognoscens uerã & catholicã & apłicã fidẽ. anathe¬
matito om̃em heresi᷑. pͣcipue eã de qͣ hactenꝰ infa¬
matꝰ sũ. quȩ astruere conat᷑ pane̾ & uinũ que in al

Expanded text:
guinem. Lanfrancus: Principium huius tui iurisiurandi propterea ut opinor hic non inseruisti, ut lectores tui putarent hec uerba non esse tua sed uenerabilis Humberti episcopi. Nec id iniuria. Nam quia heretica esse pertinaciter probare contendis, si manifeste tua diceres, manifeste te ipsum hereticum comprobares. Sed ne quis nescius romani concilii indiscretam de negotio ferat sententiam, principium eius medium, atque finem simul hic apponam: Ego Beringerius indignus diaconus ecclesie sancti Mauricii andegauensis cognoscens ueram catholicam et apostolicam fidem anathematizo omnem heresim precipue eam de qua hactenus infamatus su
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Et ut euidentiꝰ appareat. qud tu dicas. quł ego
respondeã alterutras sententias uicaria nr̃oꝵ no¬
minũ positione distingua. Nec ad om̃a respon¬
surꝰ sũ. qr spinis rosas int̾seris. & albis atq. nigriᷤᷤ
coloribꝰ phantasma tuũ depingis. quedã etia
dicis quȩ nichil ꝑtinent ad ꝓpositũ questioniꝰ.
Cõpendio autẽ inquantũ potero oꝑam dabo.In
talibꝰ eñ neniis nollẽ uitã deterere. si poplm̃
dĩ antiquã ꝑmitteres pacẽ habere. BERINGER¬
IUS. Scriptũ humb̾ti burgundi quẽ fecerant
romȩ ep̃m cardinalẽ. qđ scripsit c̾tra catholicã
ueritate. qđ inferiꝰ patebit. ut cogeret᷑ illud Be¬
ringeriꝰ. & quasi ꝓsiteri errore ineptissimi bur¬
gundi. LA.NFR ANCUS. Humb̾tũ uirũ fuis¬
se religiosũ. side xp̃iana. & sc̃issimis oꝑibus ꝑ se¬
uerantissime decoratũ. scientia diumnarũ ac sȩ

Expanded text:
sui. Et ut euidentius appareat quid tu dicas, quid ego sui. Et ut euidentius appareat quid tu dicas, quid ego respondeam, alterutras sententias uicaria nostrorum nominum positione distinguam. Nec ad omnia responsurus sum, quia spinis rosas interseris, et albis atque nigris coloribus phantasma tuum depingis, quedam etiam dicis que nihil pertinent ad propositum questionis. Compendio autem in quantum potero operam dabo. In talibus enim neniis nollem uitam deterere, si populum dei antiquam permitteres pacem habere. 2 Beringerius: Scriptum Humberti burgundi quem fecerant Rome episcopum cardinalem quod scripsit contra catholicam ueritatem quod inferius patebit ut cogeretur illud Beringerius et quasi profiteri errorem ineptissimi burgundi. Lanfrancus: Humbertum uirum fuisse religiosum, fide Christiana et sanctissimis operibus perseuerantissime decoratum sci
Abbreviated transcription (Latin):
sine graui scandalo ferens qđ ñ es c̃tentꝰ ut ꝑ¬
u̾sus ꝑu̾sa dicas. nisi etiã praua scripta ꝑ pra¬
uos dispłos tuos in diu̾sas regiones trans¬
mittas. Et cęt̾a quidẽ a beatȩ memioriȩ Ne¬
cholao totus xp̃iani nominis sãmo ponti¬
fice. & a centũ tredeci̾ ep̃is romȩ audita. ex¬
aminata. atq dãpnata st̃. Tu quoq incli¬
nato corpore .s. ñ humiliato corde. Inẽ
accendisti. librosq ꝑũsi dogiatis in medio
sc̃i c̃cilii in eũ c̃iecisti. uirans ꝑ id qd̾ rebꝰ om̃ibꝰ ĩ¬
cõparabilit᷑ maus est fidẽ a patribꝰ qui p̾sentes erant
traditã. in uiolabilit̾ te seruaturũ. ueterẽ q doctri¬
nã tuã de corpore & sanguine dnĩ ab illa die aliiꝰ
ñ pͣdicaturũ. huiꝰ ꝓpositi sacrilegus uiolator c̃tra
p̃fata̾ synodũ. c̾tra catholicã ueritatẽ. cͣtra om̃iũ
eccłiarũ opinionẽ scriptũ postea c̾didisti. cui in

Expanded text:
sine graui scandalo ferens quod non es contentus ut psine graui scandalo ferens quod non es contentus ut peruersus peruersa dicas, nisi etiam praua scripta per prauos discipulos tuos in diuersas regiones transmittas. Et cetera quidem a beate memorie Nicholao totius christiani nominis summo pontifice et a centum tredecim episcopis Rome audita examinata atque damnata sunt. Tu quoque inclinato corpore sed non humiliato corde ignem accendisti, librosque diuersi dogmatis in medio sancti concilii in eum coniecisti, iurans per id quod rebus omnibus incomparabiliter maius est, fidem a patribus qui presentes erant traditam, inuiolabiliter te seruaturum, ueteremque doctrinam tuam de corpore et sanguine domini ab illa die aliis non predicaturum. Huius propositi sacrilegus uiolator, contra prefatam synodum contra catholicam ueritatem contra omnium ecclesiarum opinionem scriptum postea condidisti, cui in
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. celestiq lãpade splendidius eniteret qͣ¬
dã quȩ de scripturis scĩs te sumere ñnũquã di¬
cis. aut penitꝰ esse falsa: aut aliqͣ ex parte. ꝓut
ratio tui negoci postulat deprauata. Per quã
diabolicã fallaciã ignaras duuni mesteru m̃te̾
tibiq credulas inuadis. decipis. subruis. tanto
iniquior. quanto in malo ꝓposito ad eoꝵ qͥ tͥ in
or. paru ponderans u̾ba dñi cõminantis ei. qͥ
de pusillis suis aliquẽ scandalizat. Nec satis
tremens ĩcrepationẽ apłi ad suꝑbã corinthioꝵ
gentẽ scribentis & dicentis. Sic aut̃ peccantes
in frͣs & ꝑcutientes c̾scientia eoꝵ infirmã ĩ xp̃m
peccatis Quo peccato plurimũ detineris. subũ¬
tens eos qͥ nescientes tͥ resistere. cͣtẽplant᷑ ea quȩ̨
uident᷑. ñ ea que ñ uident᷑. S firmũ fundam̃¬
tũ dĩ stat ĩmobile. habens signaculũ qͦ discedit
ab iniqͥtate. qr inuocat nomen dũ. neqͣquã

Expanded text:
rentur, celestique lampade splendidius eniteret, qurentur, celestique lampade splendidius eniteret, quedam que de scripturis sanctis te sumere nonnunquam dicis, aut penitus esse falsa, 409 aut aliqua ex parte prout ratio tui negotii postulat deprauata. Per quam diabolicam fallaciam ignaras diuini misterii mentes tibique credulas inuadis, decipis, subruis, tanto iniquior quanto in malo proposito ad eorum qui tibor, parui ponderans uerba domini comminantis ei qui de pusillis suis aliquem scandalizat nec satis tremens increpationem apostoli ad superbam corinthiorum gentem scribentis et dicentis: Sic autem peccantes in fratres et percutientes conscientiam eorum infirmam in Christum peccatis. Quo peccato plurimum detineris, subuertens eos qui nescientes tibi resistere contemplantur ea que uidentur non ea que non uidentur. Sed firmum fundamenum dei stat immobile habens signaculum quo discedit ab iniquitate, quia inuocat nomen domini, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
silio meliore redirent. S qr elegisti prauitatẽ
quã semel imbibisti clandestinis disputationi¬
bus apud imꝑitos tueri. palã autẽ atq in au¬
dientia scĩ c̃cilii ortodoxã fidẽ ñ amore ue¬
ritatis s. timore mortis cͣsiteri ꝓptea refugis
me. resugis religiosas ꝑsonas. que de u̾bis tu¬
is ac meis possint ferre sententiã. In quarũ
p̃sentia de nulla re te audire tecũ q c̃ferre li¬
bentiꝰ uellẽ. quã qđ sententias tuis sententus
cõmodas plectenda temeritate ẽsingis. easq
seu studio nocendi. seu ignorantia ueri sacris
doctorib attribuis. dicens. hoc. uł hoc. in illo.
seu illo oꝑe testat᷑. Augustinꝰ. Gregoriꝰ. ihero¬
nimꝰ. uł quilib& eoꝵ. qͦs in arce auctoritatis po¬
sitos ȩccła xp̃i insignit᷑ uenerat᷑. Ibi cͣquiesce¬
ret om̃is u̾suta tͣgiu̾satio. cũ sacri codices te au¬
diente legerent᷑. uł tͥ ad legendũ in manꝰ trade¬

Expanded text:
nsilio meliore redirent. Sed quia elegisti pravitatem, nsilio meliore redirent. Sed quia elegisti pravitatem, quam semel imbibisti, clandestinis disputationibus apud imdientia sancti concilii orthodoxam fidem non amore ueritatis sed timore mortis confiteri, propterea refugis me refugis religiosas personas, que de uerbis tuis ac meis possint ferre sententiam. In quarum presentia de nulla re te audire tecumque conferre libentius uellem, quam quod sententias tuis sententiis commodas plectenda temeritate confingis, easque seu studio nocendi seu ignorantia ueri sacris doctoribus, actribuis dicens: hoc uel hoc in illo seu illo opere testatur Augustinus, Gregorius, Ieronimus, uel quislibet eorum quos in arce auctoritatis positos ecclesia Christi insigniter ueneratur. Ibi enim conquiesceret omnis uersuta tergiuersatio cum sacri codices te audiente legerentur, uel tibi ad legendum in manus trade
Abbreviated transcription (Latin):
anfuͣcꝰ. miscdĩa di catholicꝰ. Beringerio
catholicȩ ȩccłiȩ adũsario. Si diuina pietas cor¬
di tuo inspirare dignaret᷑. quatinꝰ respectu euis
atq animȩ tue mecũ loqͥ uelles locũq opor¬
tunũ in quo id cõpetent᷑ posset fieri salubri de¬
liberatione eligeres. multũ fortasse tͥ. ꝓculdu¬
bio aũ plurimũ his c̃suleres qͦs decipis. deceptoᷤ
uͦ ac morte pͣuentos. in pęnas ęt̾nas transmittiᷤ.
Etenĩ cooꝑante sp̃u qͥ ubi uult sparat. eueniret
e duob altutrũ. uidelicet ut aut ipse deposito
suꝑbiȩ fastu qͦ plenꝰ cͣtra orbẽ terrarũ sentire ce¬
pisti. auctoritati totꝰ sc̃ę eccłie. rectisq scãrum
scripturarũ expositionibꝰ ad qͥesceres. & sic te ac
sequaces tuos de tenebris erroris ac ꝓfundo in¬
iqͥtatis erueres. aut te in tua ꝑtinacia ꝑsistente.
ipsi auditis rationib miserante dõ resipiscerent
& ad uerã fidẽ quã scã eccłia pͣdicare ñ cessat. c̃¬

Expanded text:
ancus misericordia dei catholicus Beringerio, catholice ecclesie aduersario. Si diuina pietas cordi tuo inspirare dignaretur, quatinus respectu eius atque anime tue mecum loqui uelles, locumque opportunum in quo id competenter posset fieri salubri deliberatione eligeres, multum fortasse tibi proculdubio autem plurimum his consuleres quos decipis deceptos uero ac morte preuentos in penas eternas transmittis. Etenim cooperante spiritu qui ubi uult spirat, eueniret e duobus alterutrum uidelicet ut aut tu ipse deposito superbie fastu quo plenus contra orbem terrarum sentire cepisti, auctoritati totius sancte ecclesie rectisque sanctarum scripturarum expositionibus adquiesceres, et sic te ac sequaces tuos de tenebris erroris ac profundo iniquitatis erueres, aut te in tua pertinacia persistente, ipsi auditis rationibus miserante deo resipiscerent et ad veram fidem, quam sancta Ecclesia praedicare non cessat, co
Abbreviated transcription (Latin):
loquim̃ diũsis diu̾sorũ patrũ testimonus ita
esse. nec alit᷑ posse esse. demonstrabit᷑ Non
tam̃ pane̾ negat. ĩmo c̃sirmat. S pane̾ qͥ
de cę̧lo descendit. & dat uitã mundo panẽ
quẽ ambrosus & augustinꝰ eisdẽ ũbis uocant
epuision. id est substantialt̃. qr caro xp̃i om̃i¬
bus creatis substantus maior existit. omnes
creaturas excellentissima dignitate pͣcellit.
Uinũ quoq ñ qualecũq s qđ hominũ ñ qͥdẽ
om̃ium s seruoꝵ dĩ corda lexsicat. qđ animas

Expanded text:
loquimur, diuersis diuersorum patrum testimoniis ita loquimur, diuersis diuersorum patrum testimoniis ita esse nec aliter posse esse monstrabitur. Non tamen panem negat, immo confirmat. Sed panem qui de celo descendit et dat uitam mundo, panem quem Ambrosius et Augustinus eisdem uerbis uocant epiusion, id est supersubstantialem, quia caro Christi omnibus creatis substantiis maior existit, omnes creaturas excellentissima dignitate precellit. Vinum quoque non qualecunque sed quod hominum non quidem omniu
Abbreviated transcription (Latin):
usq ueritatẽ fidelit᷑ ac ueracit᷑ c̃sitem̃. Qđ
uͦ dialectica u̾ba. affirmationẽ. pͣdicatũ. sub¬
iectu cęt̾a q in hc modũ tractatiu tantę rei
laboras inserere. ꝓpter nichil aliud uideris iđ
facere. nisi ut hac occasione peritũ te disputan¬
di imꝑitis ualeas suadere : Nã & tu sine his no¬
minib qđ moliris ñ ĩparit̾ posses asserere. & nos
quȩ a te dicerent᷑ sacris solũmͦ possemꝰ testimo¬
niis abolere.: B Susceperat aut̃ burgundꝰ
negare. pane᷑ & uinũ in m̃sa dñica suꝑesse:
Noc minime negat. ĩmo om̃ino pane & uinũ
eccłie ab ȩccłia discrepare ñ debuit.: cͣfitetur
eniꝰ ȩccłia toto terrarũ orbe diffusa panẽ & ui¬
nũ ad sacrandũ ꝓponi in altari. s int̾ sacran¬
dũ ĩ comp̃hensibilit̃ & meffabilit᷑ in substanti¬
am carnis ac sanguinis cõmutari: Qđ suo lo¬
co opitulante ed̾ de euiꝰ sacratissimo corpore

Expanded text:
usque veritatem fideliter ac veraciter confitemur. Quod usque veritatem fideliter ac veraciter confitemur. Quod vero dialectica verba, affirmationem, praedicatum, subjectum, caeteraque in hunc modum tractatui tantae rei laboras inserere, propter nihil aliud videris id facere nisi ut hac occasione peritum te disputandi imperitis valeas suadere. Nam et tu, sine his nominibus, quod moliris non impariter posses asserere; et nos quae a te dicerentur sacris solummodo possemus testimoniis abolere. BERENG. « Susceperat autem Burgundus negare panem et vinum in mensa Dominica superesse. Hoc minime negat, imo omnino panem et vinum Ecclesiae ab Ecclesia discrepare non debuenim ecclesia toto terrarum orbe diffusa, panem et uinum ad sacrandum proponi in altari, sed inter sacrandum incomprehensibiliter et ineffabiliter in substantiam carnis ac sanguinis commutari. Quod suo loco opitulante eo de cuius sacratissimo corpore
Abbreviated transcription (Latin):
cib aut alit esse. aut penitꝰ ñ esse ignoras:
Stultitiã uͦ. si ita cetͣos uecordes existimas. u
dictis tius c̃tra antiquã ȩccłie fidẽ ꝓtinꝰ cre¬
dant. eaq uelut sacroscã indiscussa pͣtereant.
B. est aut affirmatio notissimis partib suis c̃¬
stans. p̃dicato & subiecto. quȩ ita enunciat.
Panis & uinũ quȩ in altare ponunt᷑ st̃ solumͦ
sacram̃ta. Nichilominꝰ quȩ ita enunciat. Pa
nis & uinũ quȩ ponunt᷑ in altari. pꝰ c̃secra¬
tionẽ solũmodo st̃ uerũ xp̃i corpus & sanguis.
L. Eadẽ te repetere minime pudet. ꝓptea qͣ
paulo ante posui me etiã replicare oportet.
Priorẽ sententiã tantũmꝰ eẽ tuã. posteriorẽ
uͦ nulliꝰ esse hominũ suꝑius dixi. & ita esse do¬
cumentis clarioribus apꝓbaui. Nã & tu carnẽ
ac sanguinẽ negas. in solo sacram̃to re totã
cstituens : & nos sacram̃tũ fatem̾. & tam̃ utri¬

Expanded text:
cibus aut aliter esse aut penitus non esse ignoras. cibus aut aliter esse aut penitus non esse ignoras. Stulticiam uero si ita ceteros uecordes existimas, ut dictis tuis contra antiquam ecclesie fidem protinus credant, eaque uelut sacrosancta indiscussa pretereant. Ber.: Est autem affirmatio notissimis partibus suis constans predicato et subiecto que ita enunciat, panis et uinum que in altari ponuntur sunt solummodo sacramenta, nihilominus que ita enuntiatinum, quae ponuntur in altari, post consecrationem solummodo sunt verum Christi corpus et sanguis. » LANFR. Eadem te repetere minime pudet; propterea quae paulo ante posui me etiam replicare oportet. Priorem sententiam tantummodo esse tuam, posteriorem vero nullius hominum superius esse dixi, et ita esse documentis clarioribus approbavi. Nam et tu carnem ac sanguinem negas, in solo sacramento rem totam constituens; et nos sacramentum fatemur, et tamen utri
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stare ꝑibiusti. idq beati augustini de doctrina
xp̃iana auctoritate firmasti. Et quidẽ ꝓpositio ip¬
sa uera ẽ. uereq ꝓpositionis ui suo loco posita ob¬
tineret : s. tu male & in efficacit eã posuisti Nec
eiꝰ magis quã om̃ium tã rerũ quã aliarũ ꝓposi¬
tionũ ueritas apud ueritatẽ om̃a scientis ac p̃sci¬
entis dĩ ȩt̃nalĩt c̃stat. qͥ & res ipsas in pͥncipalib̾
ac scđis essentiis c̃didit. easq tã uerarũ quã
falsarũ ꝓpositionũ causas ẽẽ disposuit. Uerũ¬
tam̃ in oꝑe de doctrina xp̃iana nec huiꝰ ꝓposi¬
tionis nec alicuiꝰ eiꝰ similis beatꝰ augustinꝰ ali¬
qͦ in loco mentionẽ fecit. qđ facile quiuis sci¬
re poterit. si iret ipsũ librũ legere si nũquã le¬
git. uł relegere si fortasse iã legit. In qͣ re ue¬
hement̃ miror siue errorẽ. siue stultitiã tuã.
Errore᷑ quidẽ.si plata testimonia in sacris codi¬

Expanded text:
constare perhibuisti, idque beati Augustini de doctrina constare perhibuisti, idque beati Augustini de doctrina christiana auctoritate firmasti. Et quidem propositio ipsa uera est, uereque propositionis uim suo loco posita obtineret, sed tu male et inefficaciter eam posuisti. Nec eius magis quam omnium tam rerum quam aliarum propositionum ueritas apud ueritatem omnia scientis ac prescientis dei eternaliter constat, qui et res ipsas in principalibus ac secundis essentiis condidit, easque tam uerarum quam falsarum propositionum causas esse disposuit. Verumtamen in opere de doctrina christiana nec huius propositionis nec alicuius eius similis beatus Augustinus aliquo in loco mentionem fecit, quod facile quiuis scire poterit si curet ipsum librum legere si numquam legit, uel relegere si fortasse iam legit. In qua re uehementer miror siue errorem siue stulticiam tuam. Errorem quidem si prolata testimonia in sacris codi