comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beat scm collegiũ ur̃m in die dante
sollẽpnitatis munꝰ latim sermonis.
in quo discat ten̾a infantia lac̃tis
exꝑiri dulcedinẽ. &e de exiguis exini¬
a cogitare. qualiter fauente dõ ꝑ
singłos annos tota hec dies expen-¬
dat᷑ in laudẽ & cũ gaudio celebret᷑:
ne forte si uen̾it ĩ manib nr̃is illd̾
apocrifũ de transitu eiꝰdem uͥgisus.

Expanded text:
antae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit in manus vestras illud apocryphum, De Tra
Abbreviated transcription (Latin):
exordio sc̃i euangłii grabrielẽ ar¬
changełi colloquentẽ marie au¬
distis: & deinceps reliqua omĩa
pleniꝰlegistis. Ad p̃sepe quoq õ
paula te teste nato puero multi¬
aꝰ noui partꝰ. ce que relas nescii
ploratꝰ ꝓfescenninis gloria ĩ excel¬
sis dõ. & in t̾ra par hominib bo¬

Expanded text:
cti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato puero a novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
tior multũ urginitas in mariaꝓpt̃
gr̃e excellentĩa⁊ una tam̃ integri¬
tas carnis & una uͥtꝰ. que ad inui¬
cem qͣsi cognata sociant᷑. Hinc qͦ¬
q iohannes qͥcqͥd ẽ qd̾ maria ge¬
nuit. euangłizando suo comen¬
erat u̾bũ. Hoc quippe u̾bũ qd̾ erat
in pͥncipio. & apd̃ dm̃i erae. ce ds
erat u̾bũ ip̃m dm̃ genuit beata
& głosa uirgo maria. ex se carnem
factũ. Iccirco ce uͥguntas longe sacͥ¬
tior. ce fecunditas ut ita dieam
multo ieffabilior qũa suo potu¬
erit ille explicare eloquio. Ueru̾¬
tam̃ quanto uͥguntas cognatior
uͥginitati: tanto beatꝰ eiiuangłi

Expanded text:
initas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commenerat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus erat, ipsum genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evang
Abbreviated transcription (Latin):
speristi:. ip̃a eadẽ nimera bñ t̃tel¬
ligendo uotis om̃ib fide dõ obtu¬
listi: ña ce cũ eiꝰdem magis dm̃ pu¬
erũ in p̾sepł adorasti. Sed forte cõ¬
clamabis. Ad quod ego. Si celatũ
ẽẽ uolebas teste conscientiaꝰ. mͥ
queo. Iccirco tue te int̾rogent filie.
quas lacte nutris. tu ea meliꝰ resera¬
bis que nescio si ꝑ speciem aliꝙͣ. certe
aut in sp̃u uidisti. Li. Unde uosofi¬
lie pulsate matrem p̃cib. pulsate ad
hostiũ inuitantis anner: si quoniodo
tande uob̃ aꝑiant᷑ que reserata sunt
matri. Ueruntam̃ de his quid plira
dicame Omĩa saluatoris gesta. & bea-¬
te marie obsequia. uec n̾actꝰ uite. ex
euuangłio didicistis. Et nuinc quid
siꝑ ẽ ut ab aliquo doctoꝵ requira¬
tise De assũptione tam̃ eiꝰ qualiter

Expanded text:
a bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte con te prodiderim, clamabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, aut certe in spiritu vidisti. Unde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? II. De Assumptione ejusdem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ quos pꝰ resurrectionẽ intrans
ce exiens. familiariꝰ contulit dexp̃i
incarnatione: tanto si quidẽ ueriꝰ.
cuncta didicerat. &e ꝑspexerat ocuł
uniu̾sa: licet ce apłi ꝑ eunde sp̃m¬

Expanded text:
 quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: licet et apostoli per eumdem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt multis: De quib ꝓfecto ñ¬
nulli doctoꝵ. senserunt. etĩa &e in sus
reliquerunt scriptis: quod ia in ills
ꝑpetua sit completa resurrectio: fa-¬
tentur enĩ qd̃ ueri testes n eent: insi
&e uera ẽẽt eor. resurrec̃tio. Unde ꝙ
beatꝰ petrꝰ dixisse legit᷑: cũ de daiuid
loqueret᷑ in testimoniũ. Et sepul
chrũ inquit eiꝰ apud nos ẽ: quasi
ñ sit ausus dic̾e qd̃ ip̃e aut corpꝰ eiꝰ¬
rexrisse ce ip̃m cũ ceteris sanctis: &e ĩõ
uacuũ remaussisse monum̃tũ¬
itti ñe beate marie cernit᷑. Qd̃ sane
fac̃tũ. de aliis quib libet locis scrip¬
turarũ firmare conarte᷑: qd̃ hi iam
cũ xp̃o regnent resuscitati in et̾na
societate. Qd̾̃ q dõ nichil ẽ impossi¬
bile. nec nos de beata maria factum
abnuimꝰ. ꝙͣ quã ꝓpter cautelam sal¬
ua fide pio magis desid̾io opinari
oporteat:. quã uiconsulte difinire
qd sine ꝑicło nescit᷑.u. Unde de his
ex quib certi sumꝰ tantis ꝑloquam᷑

Expanded text:
unt multis . De quibus profecto nonnulli doctorum senserunt, et etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqucrum, inquit, ejus apud nos est, quasi non sit ausus dicere, quod ipse sive corpresurrexisse cum caeteris sanctis, et ideo vacuum remansisse monumentut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur
Abbreviated transcription (Latin):
ute a corpore .iiIi. Manstrat᷑ aut̃e
sepulchrũ eiꝰ cernentib nob usq
ad p̾sens in uallis iosaphathinedio:
que uallis est inter montẽ syon qe
montem oliueti posita: ꝙͣ & tii o pau
la oculis asperisti. Ubi in eiꝰ honore
fabricata ẽ. eccłia miro lapioeo tabu¬
latu: in qua sepulta fuisse ut scire
potestis ab om̃nib ibidẽ p̃dicat᷑:

Expanded text:
ore. Monstratur autem sepulchrum eius cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti posita, ubi in la, oculis aspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut scire potestis ab omnibus ibidem praedicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd horũ ueriꝰ censeat᷑ ambigimꝰ me¬
liꝰ tam̃ deo totũ. cui nichil impossi¬
bile ẽ cõmittimꝰ: ꝙͣ aliud temere
dño teste euuangłio resurrerisse cre¬
dimꝰ s utrũ redierint: in t̾re pul-¬
uerem certũ ñ habemꝰ: nͥ qd̾ legimꝰ

Expanded text:
d horum verius censeatur, ambiguum est. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam aliud temere Domino, teste Evangelio, resurrexisse credimus . Sed utrum redierint in terrae pulverem, certum non hab
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ait cum spiritus inmĩ¬
dus exierit ab homine.
.X. Ie fructu centeno et sexageno
& tricenoxiQuod colligite
sinapis quod magͦi sit om̃ib¬
olerib xiii Ne fermento quod
accepit mulier et abscondit
in farine satis tribxiii Ne
thesauro in agro abscondito.
xuiiͥa uod dixerunt iudei unde
huic sapientia hec & iurcuteᷤ:
xxͥQ uod ambulabat in mari ad
discipulos .xii.ii Quid sit mimꝰ
quodcũq est ex ine tibi

Expanded text:
Quod ait, Cum Spiritus immundus exierit ab homine. IX. De fructu centeno, sexageno, et triceno. X. Quod ait, Colligite sinapis quod majus fit omniboleribus. XII. De fermento quod accepit mulier, et abscondit in farinae satis tribus. XIII. De thesauro in agro abscondito. XIV. Quod dixerunt Judaei, Unde huic sapientia haec et virtus? XV. Quod ambulavit in mari ad discipulos. XVI. Quid sit, Munus quodcumque est ex me, tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uim ẽ tenebre sunt. ipsȩ tenebrȩ quantȩ
sunt: Lumen eẽ dixit bonã intentione
mentis qua oꝑamͣ. Tenebras aut ipsa tẽ¬
pora appellat. siue quia ignorat᷑ ab aliis
quo animo illa faciamꝰ siue qr eorũ exi¬
tum eciã ipsi nescimꝰ. id est quomͦ exeant
atq ꝓueniant eis quibꝰ ea abono animo
impedimꝰ. Plerũq R heneficiis nr̃is male
utendo corrumpunt᷑. quib ea miscditer

Expanded text:
in te, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae ? Lumen dicit bonam intentionem mentis, qua operamur: tenebras autem ipsa opera appellat, sive quia ignoratur ab aliis quo animo illa faciamus, sive quia eorum exitum etiam ipsi nescimus, id est, quomodo exeant atque proveniant eis quibus nos ea bono animo impendimus. Plerumque enim beneficiis nostris male utendo corrumpuntur, quibus nos ea miser
Abbreviated transcription (Latin):
poterat ꝓdesse ad salutẽ. Samaritanꝰ custos int̾¬
p̃tatur: & idõ ipse dñs significat᷑ hoc noĩe. Aili¬
gatio uulnerũ ẽ cohibitio peccatoꝵ Oleum con-¬
solatio spei bone: ꝓpt indulgentiã data ad recõ¬
ciliatione pacis. Uinum exhortatio ad oꝑan-¬
dum feruentissimo spu. Ium̃tũ eiꝰ ẽ caro:
in qua ad nos uenire dignatꝰ ẽ. Imponiium̃to
ẽ. in ipsam incarnationẽ xp̃i crede.
Stabulũ ẽ eccłia.ubi reficiunt᷑ uiatores
de ꝑegrinatione in ȩt̾nam patriã redeuntes.
Altera dies ẽ post resurrectionẽ dñi. Duo de¬
narii st᷑ ł duo p̾cepta caritatis quã ꝑ sp̃m scm acce-¬

Expanded text:
oterat prodesse ad salutem. Samaritanus custos interpretatur, et ideo ipse dominus significatur hoc nomine. alligatio uulnerum est cohibitio peccatorum. oleum consolatio spei bonae propter indulgentiam datam ad reconciliationem pacis. uinum exhortatio ad operandum feruentissimo spiritu. iumentum eius est caro, in qua ad nos uenire dignatus est; imponi iumento est in ipsam incarnationem Christi credere. stabulum est ecclesia, ubi reficiuntur uiatores de peregrinatione in aeternam patriam redeuntes. altera dies est post resurrectionem domini. duo denarii sunt uel duo praecepta caritatis, quam per spiritum sanc
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ peccatoꝵ redeundũ sibi ee̾ in
conscientiã bonã. & seruiendũ eu̾głio ꝓpt̃
alioꝵ etiã salutẽ. ut deinde cũ xͦ requiescat.
ministeriũ pͣdicationis frat̾nȩ redemptio.
tratur: ita mysteriũ illustrandi orbis ꝑ
eu̾głm fide tͥnitatis in lxx .ii. discipłis
intimat᷑. Uicies quat̾ enĩ terni septua¬
gies dispondius. Qđ aut̃ binos mittit:

Expanded text:
sibi esse in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat: ministerium praedicationis, fraternae redemptionilustratur; ita mysterium ilEvangelium Trinitatis in LXXII discipulis intimatur. Vices enim quater terni septuagies dipondius. Sed haec distributio
Abbreviated transcription (Latin):
demonib seruiebant. Qđ sine uestim̃to erat:
nͣ habebat fidem. Qđ in domo ñ habitabat.
in c̾scientia sua ñ reqͥescebat. Qđ in monum̃toᷤ
manebat: inmortuis oꝑibꝰ hoo ẽ peccatis
delectabat᷑. Qd̾ aut̃ compedib ferreis &
cathenis ligabat᷑: significat graues & duras
leges gentiũ. quibꝰ in eorũ re publica pecca¬
ta cohib̾ent᷑. Quodetiã talib uincłis
disruptis agebaturademonio in he-¬
remu̾: significat quod etiã ipsis transgressis
legib ad ea scelera cupiditate ducebat᷑ quȩ
iam uulgarẽ consuetudinẽ excełent. Qđ aut̃
in porcos pascentes in montibꝰ demonia ire ꝑ¬
missa sunt : significat immundos cultꝰ idoloꝵ¬
Qđ aut̃ instagnũ p̃cipitati sunt : significat
qđ iã clarificata eccłia & lib̾ato pło gentiũ
adominatione demonioꝵ. in abditis agc̃
stupendo & mirando p̾dicare. Qđ geraseni
ꝓdeunt uide qd̾ factũ ẽ. & inueniunt ho-
minem uestitũ. & mente sana sede ad pedes

Expanded text:
erat, non habebat fidem, etc. Quod in domo non habitabat, in conscientia sua non requiescebat. Quod in monumentis manebat, in mortuis operibus, hoc est peccatis, delectabatur. Quod autem compedibus ferreis et catenis ligabatur, significat graves et duras leges Gentium, quibus et in eorum republica peccata cohibentur. Quod etiam vinculis talibus disruptis agebatur a daemonio in eremum, significat quod etiam ipsis transgressis legibus, ad ea scelera cupiditate ducebatur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Quod autem in porcos pascentes in montibus daemonia ire permissa sunt, significat immundos et cipitati sunt, significat quod jam clarificata Ecclesia, et liberato populo Gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt stupendo et mirando praedicare. Quod Geraseni prodeunt videre quod factum est, et inveniminem vestitum, et mente sana sedere ad pede
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ dñs ait nemo aut̃ lucernã accendens o¬
periet eãuase aut sub lectũ ponit. s sriꝑcan¬
delabrũ ponit. ut intrantes uideant lumen.
Qiui uerbũ dĩ timore carnaliũ inc̃modoꝵ ab¬
scondit ipsam utiq carne̾ p̃ponit manifesta¬
tioni ueritatis. & ea quasi cooꝑit uerbũ
tunendo p̾dicare. Famitaq uasis & lecti no¬
mine appellaũ. sub qua lucernã ponere illũ¬

Expanded text:
nam. Nemo autem lucernam accendens, operit eam vase, aut subtus lectum ponit, sed supra candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen. qui verbum Dei timore carnalium incommodorum abscondit, ipsam utique carnem praeponit manifestationi veritatis, et ea quasi cooperit verbum, timendo praedicare: eam itaque vasis et lecti nomine appellavit, sub quo lucernam ponere
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ aut̃ do. Aut qd̃ manibꝰ suis oꝑatus
ẽ. ne infirmoꝵ alique in nouitate eu̾głii
grauaret. cũ ei licẽt pasci ex eu̾̃głio.
Qd̾ marcha excepit illũ in domũ suã signifi-¬
cat eccłam quȩ nunc ẽ. excipiente dnm̃ in cor
suum. Maria soror eiꝰ quȩ sedebat ad pedes
dni. & audiebat uerbũ eiꝰ significat eandẽ¬

Expanded text:
consilium autem do; aut quod etiam manibus suis operatus est, ne infirmorum aliquem in nouitate euangelii grauaret, cum ei liceret pasci ex euangelio.d Martha excepit illum in domum suam, significat ecclesiam, quae nunc est, excipientem dominum in cor suum. Maria soror eius, quae sedebat ad pedes domini et audiebat uerbum eius, significat eande
Abbreviated transcription (Latin):
Homo qͥdam descendebat ab ierłm in ieri¬
cho. Ipse adam intelligit᷑ in genere huma¬
no. ierłm eruitas pacis illa celestis. a cuiꝰ
beatitudine lapsus ẽ. Iericho lunã inter¬
pͣtatur: & significat mortalitatẽ nrãm.
trones diaholus & angłi eiꝰ. qui eũ expo¬
liauer̃ immortalitateᷤ. plagis impositis sua-¬
dendo reliquert̃ semuiuũ. qr ex parte
qua potest intelligere & cognoscere dm̃ ui-¬
uus ẽ homo ex parce qua peccatis contabescit

Expanded text:
Homo quidam descendebat ab Jerusalem in JeriHomo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho: ipse Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem, civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus est. Jericho, Luna interpretatur, et significat mortalitatem nostramtrones, diabolus et angeli ejus: qui eum spoliaverunt immortalitate: et plagis impositis, peccata suadendo: reliquerunt semivivum: quia ex parte qua potest intelligere et cognoscere Deum, vivus est homo; ex parte qua peccatis contabescit
Abbreviated transcription (Latin):
assuit᷑ id est aliqua particula doctrine
quȩ ad noue uitȩ temꝑantiam ꝑtinet.
qr si hoc fiat : & ipsa doctema quod̾a mͦ
seindit᷑. cuiꝰ particula quȩ ad ieiuntũ ciboꝵ
ualet importue traditur. cũ illa deceat
generale ieruniũ non ad concupiscentia cibo¬
rum tantũ. s ab om̃i leticia temporalium
aliquã quȩ ad cibos ꝑtinet dic̃ non oport̾e
hominib adhuc uet̾i consuetudini deditis
imꝑtiri: qͥa & illic quasi conscissio uidet᷑ fieri:
& ipsi uetustati nͥ conuenit. Dicit etiã simi-¬
les eos ẽẽ ueteribꝰ utrib. quos uno nouo
id est spualib p̃ceptis facilus disrumpi. quã
id posse continere dic̃. Erunt aut̃ iam u¬
tres noui: cũ pꝰ ascensum dm̃i desidio con¬
solationis eiꝰ orando & sꝑando innouant᷑
om̃tum qui diu̾sis gentib aderant linguis
loquerent᷑. dicti sunt musto pleni. Nouum
eni uinũ iam in utribꝰ nouis uenerat.xuiiii.¬

Expanded text:
assuitur, id est aliqua passuitur, id est aliqua pquae ad novae vitae temperantiam pertinet; quia si hoc fiat, ipsa doctrina quodammodo scinditur, cujus particula, quae ad jejunium ciborum valet, importune traditur, cum illa doceat generale jejunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium aliquam, quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc ueteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio uidetur fieri et ipsi uetustati non conuenit. dicit etiam similes eos esse ueteribus utribus, quos uino nouo, id est spiritalibus praeceptis, facilius dirrumpi quam id posse continere dicit. erunt autem iam utres noui, cum post ascensum domini desiderio consolationis eius orando et sperando innouanturomnium qui de diuersis gentibus aderant linguis loquerentur, dicti sunt musto pleni. nouum enim uinum iam nonis utribus uenerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo dr sp̃s sẽs digitus dĩ ꝓpt̾ particionẽ
donoꝵ quȩ in eo dant᷑ uniciuq ꝓpria
siue hominũ siue angłoꝵ. In nullis eni
membris nr̃is magis apparet particio qua
Ierntũ aut intribulatione ẽ aut ingau-¬
dio. In tribulatione ad ꝓpitiandũ dm̃ ꝓ
peccatis. Ingaudio uͦ cũ tanto minꝰ delectant
carnalia: quanto spͣualiũ maior sagina ẽ.
Cũ gͦ dñs int̾rogatꝰ e̾ẽt cur discipłi eiꝰ nͦ
ieiunarent: de utroq ieiunio respondit.
Namq ad illud qd̾ in tribulatione ieitina¬
ri solet ꝑtinet qđ ait. sponsi filios tunc
ierunaturos eũ ab eis ablatꝰ fuerit spon-¬
sus. Tunc enĩ omĩno desolabunt᷑ & in
merore ac luctu erunt: donec eis ꝑ spͣm
gaudia consolatoria retribuant᷑. Quo
dono ꝑcepto etiã ieiunii alterũ genus
qd̾ fiat ꝑleticiã iam renouati. in u̾itam
spũalem conuenientissime celebrabunt.
Q anteꝗͣ accipiant dic̃ eos tamquã uetera
uestim̃ta quib inc̃uenient̾ nouis pannus

Expanded text:
itus sanctus digitus Dei, propter partitionem donorum quae in eo dantur, unicuique propria, sive hominum, sive Angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio, quam Jejunium aut in tribulatione est, aut in gaudio: in tribulatione, ad propitiandum Deum pro peccatis; in gaudio vero, cum tanto minus delectant carnalia, quanto spiritualium major sagina est. Cum ergo Dominus interrogatus esset cur discipuli ejus non jejunarent, de utroque jejunio respondit. Namque ad illud quod in tribulatione jejunari solet, pertinet quod ait, sponsi filios tunc jejunaturos, cum ab eis ablatus fuerit sponsus: tunc enim desolabuntur, et in moerore ac luctu erunt, donec eis per Spiritum sanctum gaudia consolatoria retribuantur. Quo dono percepto, etiam jejunii alterum genus, quod fiet per laetitiam, jam renovati in vitam spiritualem convenientissime celebrabunt. Quod antequam accipiant, dicit eos tanquam vetera vestimenta, quibus inconvenienter novus pannus
Abbreviated transcription (Latin):
limenta eis qui dẽ longinqͦ ueniunt: qͥa
conuersis peccatorib dõcꝰtrine sc̃ę cibi pͥre¬
bendi sunt : ut in dm̃ uires reparent.
qͥs in flagitiis amisert̃. Itẽ udei qui
cunq in xp̃o credidert̃. deꝓpe ad illum
uenert̃: quia legis & ꝓpħarum erant lit¬
teris edocti de illo. Credentes uͦ ex genti¬
b delonge utiq uenerunt ad xp̃m: qͥa
nullis paginarum scarum monim̃tis de
eius erant̾ premot nti. fide.¬
t int̾rogauit eos. Quot panes habetis:
Qui dixcert̃. Septem. Bene septẽ panes

Expanded text:
limenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparent, quas in flagitiis amiserunt. Quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monumentis de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Et rogabat inquit eum: ut demonium
eiceret de filia eiꝰ. Qui dixit illi. Sine pͥus
saturari filios eiꝰ. Quasi aꝑtiꝰ dicẽt. Restat
futurũ ut etiam uos qui ex gentib estis sa¬
lutẽ consequamini. s pͥmo oportet iudeos qͥ
merito antique electionis filioꝵ dei nomine
solent censeri. pane cȩlesti refici᷑ & sic tan¬
dem gentib uite pabula ministrari. Non÷
enĩbonũ sumere panẽ filioꝵ & inittere ca¬
nib. At illa respondit. & dix̃ ei. Utiq dñe.
des patientia. humilitaᷤᷤ p̾dicat᷑. Fides: qͥa
credidit posse sanari filiam suam. Patien¬
b ꝑseuerat. Humilitas: qua ñ canib s catu¬
lis se cõparat. Scio me inquit filioꝵ pane ñ
mereri. nec integroᷤ caꝑe posse ciboᷤᷤ: nec se¬
dere ad mensam cũ patreꝰ s contenta sũ reli¬
quiis catuloꝵ: & humilitate micarũ ad panid
integri ueniã magnitudinẽ. Mira rerũ con¬
uersio. Isrł quondam filiꝰ: nos canes. sdiu̾si¬

Expanded text:
Et rogabat, inquit, eum ut daemonium Et rogabat, inquit, eum ut daemonium ejiceret de filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius saturari filios. Quasi apertius diceret: Restat futurum ut etiam vos qui de gentibus estis, salutem consequamini; sed primo oportet Judaeos, qui merito antiquae electionis filiorum Dei solent nomine censeri, pane coelesti refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. At illa respondit et dixit ei: Utiqdes, patientia, humilitas praedicatur: fides qua crediderit sanari posse filiam suam, patienbus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Scio me, inquit, filiorum panem non mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum, ut humilitate micarum ad panis integri veniam magnitudinem. Mira rerum conversio, Israel quondam filius, non canes,
Abbreviated transcription (Latin):
fides bonoꝵ iuste mereret᷑ uł incredulitas
prauoꝵ necessario cogeret. Et ñ potuit in¬
quit latere. Mulier enĩ statim ut audiuit de
eo cuiꝰ habebat filia spm ĩmundũ: intrauit
& ꝓcidit ad pedes eiꝰ. E rat aut̃ mulier gen-¬
tisis sirophenissa genere. Tipice aut̃ mulier
hec gentilis s cũ fide ad dñm ueniens. eccłiã
designat degentib collectam: q̃ ꝓ filia de¬
moniaca dñm rogat. cũ ꝓ popłis suis nec¬
dum nec credentib. ut & ipsi adiaboli frau¬
dib absoluantur suꝑnę pietati supplicat
Quȩ bene iuxta matħm de finib suis eg̾ssa.
in hoc uͦ eugłista ingressa ẽẽ̾. ad dnm̃ atq
ad pedes eiꝰ ꝓcidisse refertur. quatinꝰ ex utriꝰq
assertione colligatur. qd̾ illi solũ fidelit̾ ac rec̾¬
te ꝓ errantib orant: qui pͥscas suȩ ꝑfidiȩ man-¬
siones relinquunt. atq in domũ dñi uideli¬
cet eccłiam pia se deuotione transferunt.

Expanded text:
fides bonorum juste mereretur, vel incredulitas fides bonorum juste mereretur, vel incredulitas pravorum necessario cogeret. Et non potuit, inquit, latere. Mulier enim statim ut audivit de eo, cujus habebat filia spiritum immundum, intravit et procidit ad pedes ejus. Erat autem mulier gentilis Syrophoenissa genere. Typice autem mulier aec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens, Ecclesiam designat de gentibus collectam. Quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quae bene juxta Matthaeum de finibus suis egressa, in hoc vero Evangelista ingressa esse ad Dominum, atque ad pedes ejus procidisse refertur, quatenus ex utriusque assertione colligatur quod illi solum fideliter ac recte pro errantibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt, atque in domum Domini, videlicet Ecclesiam, pia se devotione transferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
foris agebantur intꝰ cum patre disponebat:
Aut quã obcausam putandus ÷ fines tyri
& sydonis ingressus: nͥ ut filiam syrophe¬
nisse curaret a demonio lib̾aret: ac ꝑ fidẽ
femine gentilis ꝑfidiam argueret scribaꝵ
ac phariseoꝵ ⁊ S fidelit̾ ac p̃ie sentiendũ est.
quia neqͣqͣm de illo hac in re qd ipse uoluit
factũ est. s fidelib iter eiꝰ sequentib qͥd pͥn¬
cipalit̾ in bonis quȩ agt̃ uelle debeant osten¬
sum. Ing̾ssus quippe domũ p̾cepit discipłis
ne se cuiꝗͣ in regione ignota qͥs e̾e̾̃t aꝑirent:
Attam̃ ipse suũ illo introitum gentili femi¬
he quib cunq uoluit ipse ꝓdentib publi¬
cauit. ipse cor illiꝰ ad q̃rendam salutẽ inu¬
sibili accendit instinctu: ut exẽplo eiꝰ disce¬
rent. quib sanandi infirmos grãm confer¬
ret. in exhibitione miradoꝵ humani głam
fauoris qͣntũ possent declinare: nec tam̃ a
pͥo uirtutis oꝑe cessare: qͣndo hȩc fieri uel

Expanded text:
foris agebantur intus cum Patre disponebat? foris agebantur intus cum Patre disponebat? Aut quam ob causam putandus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi ut filiam Syrophoenissae a daemonio liberaret, ac per fidem feminae gentilis perfidiam argueret scribarum ac Pharisaeorum? Sed fideliter ac pie sentiendum est quia nequaquam de illo hac in re, quod ipse noluit factum est, sed fidelibus iter ejus sequentibus quid principaliter in bonis quae agunt velle debeant ostensum. Ingressus quippe domum praecepit discipulis ne se cuiquam in regione ignota quis esset aperirent. Attamen ipse suum illum introitum gentili feminae, quibuscunque voluit ipse prudentibus publicavit, ipse cor illius ad quaerendam a se salutem invisibili accendit instinctu, ut exemplo ejus discerent quibus sanandi infirmos gratiam conferret in exhibitione miraculorum humani gloriam favoris, quantum possent, declinare, nec tamen a pio virtutis opere cessare, quando haec fieri vel
Abbreviated transcription (Latin):
a diabolo ĩnitti putant: & ñ ex ꝓp̃ria nasci
uoluntate. Diabolꝰ aduitor eẽ. & incentor ma¬
larũ cogitationũ pot̾ aucꝰtor ñ potest. Sit
aut̃ semꝑ in insidiis. leuẽ cogitationũ nr̃aꝑ
scintillam sius fomitib inflãmarit. ñ debemꝰ
opinari eũ cordis quoq occulta rimari᷑. s
ex corporis habitu & gestib estimare qđ uer¬
semꝰ intrinsecꝰ. Uerbi gr̃a. Si pulchram mu-¬
lierem nos crebrx uidit respicere: intelligit
cor amoris iaculo uulneratũ. Et inde sur¬
gens. abiit in fines tyri & sydonis. Scribis
& phariseis calũpniatorib derelictiᷤᷤ. traugͥ¬
dit᷑ in partes tiri & sidonis: ut tyrios. sidoni¬
osq curaret. & ing̾ssus domũ : neminẽ uo¬
luit scire. & non potuit latere. Merito quȩ¬
ritur quomodo dicatur quia dñs neminẽ uo¬
luit iter suũ scire: nectam̃ latere potuit. Qͥd
enim ÷ qđ ille non potuerit: qui etiã int̾ hoĩeᷤᷤ

Expanded text:
a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate: diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia, si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum. Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgreditur in partes Tyri et Sidonis, ut Tyrios Sidoniosque curaret. Et ingressus domum, neminem voluit scire, et non potuit latere. Merito quaeritur quomodo dicatur quod Dominus neminem voluerit iter suum scire, nec tamen latere potuerit. Quid enim est quod ille non potuerit, qui etiam temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
multos qui uicio stomachi ꝑpetẽ sustineans
uomitũ: pꝰ cenas & prandia statim euomere
qđ ingessert̃. & tam̃ corpulentoᷤᷤ ẽẽ. qͥa ad pͥ¬
mũ tactũ liquidior cibꝰ & potꝰ ꝑ m̃bra fun¬
datur. S istiꝰ modi homines dũ uolunt alt̾iꝰ
imꝑitiam rep̾hend̾e : ostendunt suam. Qͣm-¬
uis enim tenussimꝰ humor & liquens esca
cũ in uenis & artub concosta fuerit & di¬
gesta ꝑ occultos meatꝰ corporis. qͦs greci po¬
ros uocant. ad inferiora dilabit᷑. & in secessũ
uadit. Dicebat aut̃ qđ quȩ de homine exe¬
unt: illa cõmunicant hominẽ. Abintꝰ enĩ
de corde hominis cogitationes malȩ ꝓceduni.
adulteria: fornicationes: homicidia᷑. furta: a¬
uaritiȩ. &. cet̾a. De corde inqͥt exeunt cogita¬
tiones malȩ. Ergo animȩ pͥncipale ñ uixta
platonẽ in cerebro. s uixta xp̃m in corde est.¬
& arguendi ex hac sententia qui cogitationes

Expanded text:
multos qui vitio stomachi perpetem sustineant multos qui vitio stomachi perpetem sustineant vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserint, et tamen corpulentos esse, quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra fundatur. Sed itiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendent suam. Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca, cum in venis artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora delabitur, et in secessum vadit. Dicebat autem quoniam quae ex homine exeunt, illa communicant hominem. Ab intus enim de corde hominum cogitationes malae procedunt, adulteria, fornicationes, homicidia, furta, avaritiae, et caetera. De corde, inquit, exeunt cogitationes malae. Ergo animae principale non, juxta Platonem, in cerebro, sed, juxta Christum, in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
cũ introisset in domũ a turba: int̾rogabant
eum discipłi eiꝰ parabolam. &e ait illis. Sic &
uos imprudentes estis: Qd̾ aꝑte dictũ fue¬
rat & patebat auditu: apłi ꝑ parabolã dictũ
putant. & in re manifesta nusticã quęrt̃ in¬
telligentiam. Corripiunt᷑q a iño qr̃ para¬
bolice dictum putant. qd̾ ꝑspicue locutꝰ est.
Ex qͦ animadu̾timnꝰ uiciosum e̾e̾. auditorem.
qui obscure manifesta. aut manifeste dicta
obscura uelit intelligere. Non intelligitis
quia om̃e extrinsecus introiens in hominẽ
ñ potest eum cõmunicare: quia ñ intrat in
cor eiꝰ. s in uentre in secessũ emittitur. p᷑¬
gans om̃s escas : Om̃ium euangłioꝵ loca. a¬
pud hereticos & ꝑuersos plena sunt scanda
lis: & ex hac sententiola quedam calũpnian¬
tur. qđ dñs physicȩ disputationis ignarꝰ. pu¬
tet om̃s cibos in uentrem ire. & in secessu
digeri. cũ statim infusȩ escȩ ꝑ artꝰ & uenaᷤ
ac medullas neruosq fundant᷑. Unde et

Expanded text:
ntroisset in domum a turba, interrogabant eum discipuli ejus parabolam. Et ait illis: Sic et vos imprudentes estis? Quod aperte dictum fuerat et patebat auditu, Apostoli per parabolam dictum putant, et in re manifesta mysticam quaerunt intelligentiam, corripiunturque a Domino, quare parabolice dictum putant, quod perspicue locutus est. Ex quo animadvertimus vitiosum esse auditorem, qui obscure manifesta, aut manifeste dicta obscure velit intelligere. Non intelligitis quia omne extrinsecus introiens in hominem non potest eum communicare, quia non intrat in cor ejus, sed in ventrem et in secessum emittitur purgans omnes escas? Omnium Evangeliorum loca apud haeretica quidam calumniantur, quod Dominus, physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire et in secessu digeri, cum statim infusae escae per artus et venas, ac medullas nervosque, fundantur. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
festinauit. Iste de longitiquo ñ uenit.:
quia ꝑ incorruptionem & innocentiam
pimꝰ fuit. Alius nulla impudicitia. nul¬
lis flagitiis inquinatꝰ. solũ aũ ꝯiugiũ ex¬
ꝑtus ad minist̾iũ sp̃itale conuersus est. Ne¬
q iste uenit e longinquo: quia usus con¬
iunctione concessã ꝑ illicita ñ errauit. Alii
uͦ pꝰ carnis flagitia᷑ alii pꝰ falsa testimoni¬
a: alii pꝰ facta furta. alii pꝰ illatas uolen¬
tias: alui pꝰ perpetrata homicidia ad peni¬
tentiam redeunt: adq ad omipotentis dĩ
seruitiũ conu̾tunt᷑. Hi uidelicet ad dñm
de longinquo ueniunt. Quanto enĩ qͥsq

Expanded text:
festinavit, iste de longinquo non venit, festinavit, iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spirituale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa, per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illatas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Dominum de longinq
Abbreviated transcription (Latin):
ad pedes eiꝰ: & curauit eos. Turba gͦ triduo
dñm ꝓpt̾ sanationẽ infirmoꝵ suoꝵ susti¬
net: cũ electi qͥq fide sc̃ȩ trinitatis lucidi.
dño ꝓ suis suoꝵq peccatis. animȩ uidelicet
languorib ꝑseua̾nti instantia supplicant.
ltem̃ turba triduo dnm̃ sustinet: qͣndo mul¬
titudo fidelium peccata quȩ ꝑpetrauit ꝑ
penitentiã declinans:. ad dnm se in oꝑe.
in loquutione. atq in cogitatione conuer
tit. Quos dimitere ieiunos in domũ suã
dũs ñ uult ne deficiant in uia: qͥa iudelicet
conuersi peccatores in p̾sentis uitȩ uiade¬
ficiunt: si in sua ꝯscientia sine docꝰtrinę
sc̃ȩ pabulo dimittant᷑. Ne gͦ lassent᷑ in hu¬
ius ꝑegͥnationis itinere: pascendi sunt saoͣ
admonitione. Ualde aut̃ pensanda est pia
sententia: quȩ ꝓcessit ex ore ui̾tatis. quadr̃¬
Quidã enĩ ex eis delonge uenert̃. Est autem
qui nichil fraudis. & nicħ carnalis corrup¬
tionis exꝑtus: ad om̃ipotentiᷤ dĩ seruitium

Expanded text:
os . Turba ergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium peccata quae perpetravit, per poenitentiam declinans ad Dominum se in opere, in locutione atque in cogitatione cotit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittuntur. Ne ergo lassentur hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia, quae processit ex ore veritatis: quodQuidam enim ex eis de longe venerunt. Est autem qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus, ad omnipotentis Dei servitium
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis sacri eloquii humilit̾ subdita. ad¬
ad implenda quȩ p̾cepta sunt ciuicta sui
cordis & corporis officia supponunt. quatiꝰ
ad speranda quȩ a dño ꝓmissa sunt p̾mia
in cȩlis: merito se debite humilitatis erigaħ
t ait illi. ꝓpter hunc sermonẽ uade: exi¬
it demoniũ a filiatua. ꝓpt̾ humilẽ matriꝰ
fidelemq sermonẽ : filiam deseruit demo

Expanded text:
verbo sacri eloquii humiliter subditi, verbo sacri eloquii humiliter subditi, ad implenda quae praecepta sunt cuncta sui cordis et corporis officia supponunt, quatenus ad speranda quae a Domino promissa sunt praemia in coelis merito se debitae humilitatis erigant. Et ait illi: Propter hunc sermonem vade. Exiit daemonium de filia tua. Propter humilem matris fidelemque s
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Circuindedert̃ me canes multi. & uidete
canes: uidete malos oꝑarios: uidete concisio¬
nẽ. De nobis a latratu blasphemie & contͣdicᷤ¬
tionis ad pietati grãm conuersis: ipse alibi
dicit. E alias oues habeo quȩ ñ sunt ex hoc
ouili: & illas oportet me adducere. & uocem¬
meam audient. Notandum sane qđ inistice
loquitur credens ex gentib muller. qͥa catel¬
li sub mensa comedunt de micis pueroꝵ.
Mensa qͥppe est scͥptura sacra: quȩ nobis pa¬
nẽ uitȩ ministrat. Hinc etenĩ dicit eccłia
Parasti in conspectu meo mensã: aduersus
eos qui tribulant me. Micȩ pueroꝵ. inter¬
na sunt mist̾i̾a scͥpturarũ: quib humili¬
fines tuos pacem : & adipe frum̃ti satiat te
edunt catelli: quia conuersi ad fidẽ qui e¬
rant despecti in gentib. ñ litterȩ suꝑficiẽ
in scͥpturis. s spiritalium medullã sensu¬
um. qua in bonis actib ꝓficere ualeant in¬
quirunt. Ꝙ hoc sub me̾nsa dominoꝵ. dũ

Expanded text:
r: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem . De nobis a latratu blasphemiae contradictionis ad pietatis gratiam conversis ipse alibi dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, emeam audient . Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus mulier, quia catelli sub mensa comedunt de micis puerorum. Mensa quippe est Scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria Scripturarum, quibus humilifines tuos pacem, et adipe frumenti satiat te edunt catelli, quia conversi ad fidem, qui erant despecti in gentibus, non litterae superficiem in Scripturis, sed spiritualium medullam sensuum, qua in bonis actibus proficere valeant, inquirunt. Et hoc sub mensa dominorum, dum,
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e sensum munꝰ qđ ex me est tͥ ꝓdit. Cõ¬
pellitis inqͥt filios ut dicant parentib suis.
qđcunq donũ oblaturꝰ eram deo. in tuos cõ¬
sumo cibos: tͥq ꝓdest o pater & mater. ut il¬
li timentes acciꝑe qđ deo uidebant mancipa¬
tum: in opem magis uellent uitã ducere. qͣm¬

Expanded text:
habere sensum. Munus quod ex me est, tibi proderit. Comhabere sensum. Munus quod ex me est, tibi proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum oblaturus eram Deo in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipere, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere, qua
Abbreviated transcription (Latin):
& cetã. Preceꝑat dñs uł imbecillitates uel eta¬
tes uł panurias parentum consid̾ans: ut filii
honorarent etiam in uitȩ necessariis minit᷑n¬
dis parentes suos. Hanc ꝓuidentissimã dei
legem uolentes scͥbȩ phariseiq subuertere.
ut̃ impietatẽ sub nomine pietatis inducerent.
docuert̃ pessimos filios. ut siqͥs ea quȩ paren¬
tib offerenda sunt deo uouere uoluerit: qui
uerꝰ : pat̃: oblatio dñi p̃poꝑat᷑ parentũ munib.
Uł certe ipsi parentes quȩ deo consecrata st̃
que sacͥlegii crimen incurrerent declinan¬
tes : egestate conficiebant᷑. At ita fiebat ut
oblatio lib̾oꝵ sub occasione templi & dĩ in sa¬
cerdotũ lucra cederet. Hec pessima phariseoꝵ
consuetudo. de tali occasione ueniebat. mul¬
tos habentes obligatos ere alieno. & nolentes
sibi creditũ reddere diligebant sacerdotes: ut
exacta pecunia. ministiis templi & eoꝵ usi¬
b deseruiret. Potest aut̃ & hunc breuiter

Expanded text:
 vestram. Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent, etiam in vitae necessariis ministrandis, parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes scribae Pharisaeique subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit, qui verus est pater, oblatio Domini praeponatur parentum muneribus: vel certe ipsi parentes, quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent declinantes, egestate conficiebantur. Atque ita fiebat ut oblatio liberorum, sub occasione templi et Dei, in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum consuetu o de tali occasione veniebat; multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, deligebant sacerdotes, ut exacta pecunia ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem et hunc breviter
Abbreviated transcription (Latin):
onem p̾cepti qͦ saluator iusserat dicens. ca¬
uete a ferm̃to phariseoꝵ & ferm̃to herodiᷤᷤ
docet eos quid significent quinq panes &
septẽ siue piscicłi. aut quinq milia ho

Expanded text:
onem praecepti, quod Salvator jusserat, dicens, Cavete a fermento Pharisaeorum et a fermento Herodis, docet eos quid significent quinque panes, et septem, sive pisculi, aut quinque millia ho
Abbreviated transcription (Latin):
Misereor suꝑ turbã: quia ecce iã triduo suᷤ¬
tinent me. nec habent qđ manducent. &¬
cetã. E in hac lectione consideranda est
in uno eodemq nr̃o redẽptore distincta
oꝑatio diuinitatis & humanitatis: atq
error eutichetis qui unã tantũ in xp̃o
oꝑationẽ dogmatizare p̾sumit. ꝓcul a
xp̃ianis finib expellendus. Quis enĩ ñ
uideat hoc qđ suꝑ turbã miseret᷑ dñs ne
uł inedi& uł uie longioris labore defici

Expanded text:
 qui ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent, etc. In hac lectione consideranda est in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis: atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris la
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ partẽ dĩ ẽẽ. se iactans: cõmunes cibos uo¬
cat. quib om̃s utunt᷑ homines. Uerbi gr̃a Su¬
illam carnẽ. ostreas. lepores. & istiꝰmodi aĩan¬
tia quȩ ungulam ñ findunt nec ruminañ
nib patet. & quasi ñ ẽ. de parte dĩ: ꝓ ĩmundo
appellatur. Nichil ÷ inquit extra hominẽ in¬
que de homine ꝓcedunt. illa sunt quȩ com¬
quinant hominem. Opponat prudens lectar
& dicat. Si qđ intrat in os ñ comquinat ho¬
minẽ: quare idolotitis ñ uesscim᷑. E apłs
scribit. Non potestis calicem dnũi bib̾e: & cali¬
cẽ demonioꝵ. Sciendũ gͥ qđ ipsi quidẽ cibi.
& dei creatura ꝑ se munda sunt. s ydoloꝵ

Expanded text:
orum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines: verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt nec ruminant, nibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Nihil est, inquit, extra hominem inquae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant hominem. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os, non coinquinat hominem , quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum ergo quod ipsa quidem cibaria, ut Dei creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ p̾cepta dnĩ negłigatiᷤᷤ. qr̃ discipł
meos arguendos creditis. qd̾ senioꝵ iussa par¬
uipendant. ut dei scita custodiant e Moyseᷤ
enim dixit. Honora patrem tuũ & matrẽ
tuam: & qui maledixerit patri aut matri
morte moriat᷑. Honor in scripturis. ñ tan¬
tũ in salutationib & officiis deferendis: qͣn¬
tum in elemosina & munerũ collatione sen¬
titur. Honora inquit apłs uiduas. quȩ ue-¬
re uiduȩ sunt. hic honor donũ intelligitur.
& in alio loco. ł resbit̾i duplici honore hono¬
randi. maxime qui laborant in uerbo & doc¬
trina dñi. Et ꝑ hoc mandatum iubem᷑ boui
trituranti os nĩ claudere: ut dignus sit oꝑa¬
riꝰ mercede sua. Uos aut̃ dicitis: si dixerit
homo patri aut matri corban. qd est donũ.
qđcunq ex me tͥ ꝓfuerit. & ultra ñ dimit

Expanded text:
num praecepta Domini negligatis, quare discipulos num praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis. quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita custodiant? Moyses enim dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam; et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur . Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora, inquit Apostolus, viduas, quae vere viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc mandatum jubemur bovi trituranti os non claudere , ut dignus sit operarius mercede sua . Vos autem dicitis: Si dixerit homo patri aut matri corban, quod est donum quodcunq
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ pharisei frustra om̃s iudei lauant manꝰ
& a foro baptizant᷑ : qͣdui contẽpnunt fonte
saluatoris ablui. In uanũ baptismata ser¬
uant uasoꝵ. qui cordium suoꝵ & corpoꝵ
eluere sordes negligunt. cũ certum sit moy¬
uł igne pͣgari. uł oleo scĩficari qͥcunq ex
causa iusserunt. ñ in hoc mat̾ialiũ rerum
emundationẽ. s mentiũ potiꝰ & oꝑum casti¬
gationem ac scĩmoniã. atq aĩarum nobis
mandare salutẽ. Et int̾rogabant eum
pharisei & scribȩ. Qr̃ discipłi tui ñ ambu¬
lant iuxta traditionẽ senioꝵ. s cõmunib
manib mantlucant panẽ  A ira pharise¬
oꝵ scbarumq stulticia. Dĩ filium arguuns.
animȩ lauande sunt: ut fiat in illis uerbũ
qei. Et diçebat illis. Bene irritum fecistis
p̾ceptũ dĩ. ut traditionem urãm seruetis.
Falsam calũpniam uera responsione confu¬
tat. Cum inqͥt uos ꝓpt̾ traditi onẽ homi¬

Expanded text:
autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, et a foro baptizantur quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. In vanum baptismata servant vasorum, qui cordium suorum et corporum eluere sordes negligunt, cum certum sit Moyvel igne purgari, vel oleo sanctificari quacunque ex causa jusserunt, non in hoc materialium rerum emundationem, sed mentium potius et operum castigationem ac sanctimoniam, atque animarum nobis mandare salutem. Et interrogabant eum Pharisaei et Scribae: Quare discipuli tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant panem? Mira Pharisaeorum scribarumque stultitia. Dei Filium arguunt, animae lavandae sunt, ut fiat in illis verbum Dei. Et dicebat illis: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditionem vestram servetis. Falsam calumniam vera responsione confutat. Cum, inquit, vos propter traditionem homi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ comedunt. Suꝑstitiosa ÷ hominũ traditio:
semel lotos ob manducandũ panẽ crebriꝰ lauare.
& a foro nͥ baptizent᷑. ñ comede. S necessaria :
doctrina u̾itatis. quȩ iubet eos qui cũ paneui¬
tȩ descendente de cęlo participare desiderant:
crebro elemosinarum. lacrimarũ. alioꝵ q
iusticiȩ fructuum lom̃to sua oꝑa purgare:
ut casto corde & corpore cęlestib ualeant cõ¬
municare myst̾iis. Necessariũ enĩ est inqͥ¬
nam̃ta quȩ ex temporaliũ negotioꝵ curis qͥs¬
q contraxerit. subsequenti bonarũ cogitati¬
onũ & actuum ꝑmundet instantia si int̾¬
nȩ refectionis cupiat epulis ꝑfrui. S pha¬
risei spiritalia ꝓpħarũ uerba carnaliter acci¬
pientes. quȩ illi de cordis & oꝑis castigatione
p̾cipiebant dicentes. Lauamini. mundi esto
te. & mundamini qui fertis uasa dñi: isti
de corpore solum lauando seruabant. frust᷑

Expanded text:
non comedunt. Superstitiosa est hominum traditio non comedunt. Superstitiosa est hominum traditio semel lotos ad manducandum panem crebrius lavare, et a foro nisi baptizentur, non comedere. Sed necessaria est doctrina veritatis, quae jubet eos qui cum pane vitae descedente de coelo participare desiderant , crebro eleemosynarum, lacrymarum, aliorumque justitiae fructuum lavamento sua opera purgare, ut casto corde et corpore coelestibus valeant communicare mysteriis. Necessarium est inquinamenta, quae ex temporalium negotiorum curis quisque contraxerit, subsequenti bonarum cogitationum et actuum permundet instantia, si internae refectionis cupit epulis perfrui. Sed pharisaei spiritalia prophetarum verba carnaliter accipientes, quae illi de cordis et operis castigatione praecipiebant dicentes: Lavamini, mundi estote, et mundamini, qui fertis vasa Domini , isti de corpore solum lavando servabant. Frustra
Abbreviated transcription (Latin):
ab ierosolimis. &ẽ cũ uidissent qͦsdam de disci¬
płis eiꝰ cõmunib manib id÷ ñ lotis man¬
ducare panẽ: uituꝑauert̃. Oꝗͣ uera illa con-¬
fessio dni ad patrem: quia abscondisti hec a sa¬
pientib & prudentib & reuelasti ea paruuliᷤᷤ.
ħominis certe terrȩ genesareth qui minꝰ docti
uidebant᷑ ñ solũ ipsi ueniunt. s & suod infir¬
mos adducunt. unmo gestant ad dñi: ut uel
fimbriam uestim̃ti eiꝰ quo saluari queant
mereant᷑ contingere. Idõq confestĩ merita
cupitȩ salutid mercede potiunt᷑. At uͦ pha¬
risei & scribȩ. qui doctores ẽẽ. popłi debue¬
rant. ñ ad uerbũ audiendũ. ñ ad quȩ rendã
medelam. s ad mouendas solũ questionũ pu¬
nichil ĩmunditiȩ sordidantis inuenire ualebañ:
cũ se magis ipsos culpare debuerint. qͥ lotas
aqua manꝰ habentes. conscientiã liuore pollu¬
crebro lauerint manꝰ ñ manducant. tenenteᷤᷤ
traditionẽ senioꝵ. E a foro nͥ baptizent᷑:

Expanded text:
idissent quosdam ex discipulis ejus communibus manibus id est non lotis manducare panes, vituperaverunt. O quam vera illa confessio Domini ad patrem, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Homines terrae Genezareth, qui minus docti videbantur, non solum ipsi veniunt, sed et suos infirmos adducunt: imo gestant ad Dominum, ut fimbriam ejus quo salvari queant, mereantur contingere. Ideoque confestim merita cupitae salutis mercede potiuntur. At vero Pharisaei et Scribae, qui doctores esse populi debuerant, non ad verbum audiendum, non ad qumedelam, sed ad movendas solum quaestionum punihil immunditiae sordidantis invenire valebant, cum se magis ipsos culpare debuerint, qui lotas aqua manus habentes, conscientiam livore pollucrebro laverint manus, non manducant tenentes traditionem seniorum et a foro nisi baptizentur,