comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mata quia prosria zacharie
supradc̃i utrumꝰ ꝯprebendit.
et ħ enim apud suꝑos libera¬
tisunt contritione mimicoꝵ
interuentu mĩe et illi apud
Cuncti enim qui sperauerũt
in promissum .xp̃m expecta¬
bant aduentum eius ut de¬
uicta morte liberarentur de
in scdo aduentu contineri in¬
telligat. In utroq tñ aduẽtu
maxime scd̾o sol conuertetur
intenebras. et luna non dabit
fulgorem suum. Qũo ergo a¬
ugeri solem et lunam die qͦ
uisitauit dũs ppłm suum ad¬
uertimus qñ utroq in tpr̃e
quo cepta liberatio ppłi et ad¬
imꝑleta est solem et lunam ñ
minui s contenebrari legamꝰ¬
uͥ plane solem et lunamꝰ scĩs
comparatos intelligamus
sicut alio in loco legimus fcg̃
luminarib exequatos paulo
apło predicate quia inter los
homines scĩ in hoc mundo ue¬
lud luminaria uideantur et ĩ
euͣngłio tunc iusti inquit ful¬
gebunt sicut sol dñs enĩ oꝑa
iusta lumen appellat. Sic enĩ
ait. luceat lumen ur̃m coram

Expanded text:
mata, quia profetia Zachariae supra dicti utrumque conprehendit. et hic enim £ apud superos liberati sunt a contritione inimicorum interuentu misericordiae et illic apud Cuncti enim qui speraverunt in promissum Christum, exspectabant adventum ejus, ut devicta morte liberarentur de in secundo adventu contineri intelligat; in utroque tamen adventu, maxime in secundo, sol convertetur in tenebras, et luna non dabit fulgorem suum: quomodo ergo augeri solem et lunam die quo visitabit Dominus populum suum, advertemus; quando utroque in tempore, quo coepta liberatio populi et adimpleta est, solem et lunam non minui, sed contenebrari legam plane solem et lunam sanctis conparatos intellegamus, sicut alio in loco legimus sanctos luminaribus exaequatos Paulo apostolo praedicante, quia inter ceteros homines sancti in hoc mundo uelut luminaria uideantur, et in euangelio: tunc iusti, inquit, fulgebunt sicut sol. dominus enim opera iusta lumen appellat; sic enim ait: luceat lumen uestrum coram
Abbreviated transcription (Latin):
testimoĩum prohibet dñs et
uas electionis qui istud ⁊ fa
tetur dicens eramus et nos
natura filii ire sicut ⁊ cet̾i qr
cedit uoluntas ad naturam.
Exuoluntate enim quis uidi¬
catur non exnatura. sine du¬
bio et omnes mr̃es et iustifica¬
ti sunt boni qui non fideles

Expanded text:
testimonium perhibet Dominus . Et vas electionis, qui istud etiam fatetur, dicens, Eramus et nos natura filii irae, sicut et caeteri : quia cedit voluntas pro natura. Ex voluntate enim quis judicatur, non ex natura. Sine dubio et omnes martyres et justi facti sunt boni; quia non fidele
Abbreviated transcription (Latin):
mariam mrẽm dñi extribu¬
Donei estis proferimꝰ
ẜmonem dicit enim
angłs ad mariam int̾
cetera. et dabib illi dñs deus
sedem dauid pr̃is sui. et reg
est finis. Qũo dr̃etur ab ydo
obꝰ. aut.iiii. aut certe in ip̃o
uno ⁊ quare non ẽ abintio
fur ut unus deus cre
mordia manifestari non opor¬
tuit quia prins predicandẽ
et postea id ꝙ predicatum est
reuelandum ut scias prẽm
ẽẽ a quo cuncta sunt filium
dei unius. Bu ergo tres sũt
aũ infra oĩo enim nũs usq
nouem peruenit.quia tres
dum inuicem in se sunt fati¬
unt nũo nouem. quia ĩ uno
tres sunt et tres unum sunt
Qui enim uidet unum uidet
tres dum nichil differt alter
ab altero.tres ergo unum. ⁊
ter tres unum. hoc est in nu

Expanded text:
MARIAM MATREM DOMINI EX TRIBUMARIAM MATREM DOMINI EX TRIBUdonei testis proferimus sermonem. dicit enim angelus ad Mariam inter cetera: et dabit illi dominus deus sedem Dauid patris sui, et regerit finis . Quomodo diceretur ab idonobus aut quator, aut certe in ipso uno? et quare non est ab initio ur, ut unus deus credmordia manifestari non oportuit, quia prius praedicandum est et postea id quod praedicatum est reuelandum, ut scias patrem esse, a quo cuncta sunt, filium dei unius. h ergo tres sunt aut infra. omnis enim numerus usque ad nouem peruenit, quia tres, dum inuicem in se sunt, faciunt numero nouem, quia in uno tres sunt et tres in unum. qui enim uidet unum, uidet tres, dum nihil differt alter ab altero. tres ergo unum et ter tres unum; hoc est, in n
Abbreviated transcription (Latin):
dicat pret̾misso ochozia q
post ioram ẽ filium iosap
hat ⁊ ioas filio ochozie ⁊
Icħ eũngłistam qua¬
sensum secutum credi¬
bile debet inderi ideo
non in m̾to hii ab euangłista
sublati sunt de nũo cetorum.
Sic enim hoꝵ ꝯtinuauit mi¬
pietas ut malignum illoru
nullum interuallum hret a
ioram aũt ceptum malignũ
sic per ambulauit usq ad o¬
ziam filium amasse ut ulliꝰ
lateris ẽẽt suffragium qui ex
ꝑte m̾ito pr̃is ẽẽt aliquis ho¬
rum reman̾et in nu̾o regu
Nam ioram maligne agens
merito iosaphat remissus ĩ
nu̾o ẽ. ⁊ ozias m̾ito ioathan
reseruatis in nu̾o est. Illoꝵã
trium continuata maligͥtas
in deum est. Sałon quoqͦ m̾̃i¬
to pris remissus in regn̾o ẽ
et roboam filius salomonis
maligne agens merito asa¬
ph relictus est in nũo regũ.¬
tres in medio maloꝵ ꝯclusi
sunt maligne agentes ideo
erasi sunt penis enim ad ꝑ¬
ditionem gn̾is exemplũ ẽ
qñ se iugiter malignitas ⁊¬

Expanded text:
DICAT PRAETERMISSO OCHODIA, QVI POST IORAM EST FILIUM IOSAFAT, ET IOAS FILIO OCHODIAE ET l euangelistam quasensum legis secutum credibile debet uideri, ideoque non inmerito hi ab euangelista sublati sunt de numero ceterorum. sic enim horum continuauit impietas, ut malignum illorum nullum interuallum haberet. a Ioram autem coeptum malignum sic perambulauit usque ad Oziam filium Amessiae, ut nullius lateris esset suffragium, quo ex parte merito patris aliquis horum remaneret in numero regum. nam Ioram maligne agens merito Iosafat remissus in numero est et Ozias merito Ioatham reseruatus in numero est; illorum autem trium continuata malignitas in deum est. Solomon quoque merito patris remissus in regno est et Roboam filius Solomonis maligne agens merito Asaf relictus est in numero regum.tres in medio malorum conclusi sunt maligne agentes; ideo erasi sunt. peius enim ad perditionem generis exemplum est, quando se iugiter malignitas
Abbreviated transcription (Latin):
falła uideretur.q. antiquita¬
tem preiudicant u̾itati. ⁊ qr
in primo mense in quo equi¬
noctium hñt rõm sicut et
nos ea ip̃a obseruatio ab hu
custoditur. ita ut et per san¬
guinem dicant expiationẽ
fieri sicut et nos per crueẽ.
Hac uersutia paganos ĩex
rore detinet ut putent ueri¬
tatem nr̃am unitationem
pocius uidert ꝙͣ u̾itatem. q
per emulationem superstitio¬
ne quedam inuenta. nec eĩ
ri quod postea est muentũ
S quia apud nos pro c̾to
ueritas ẽ et abinitio ħ est
uirtutum atq prodigioꝵ
signa perhibent testimõiũ
ut᷑ teste irtute dyaboli in ꝓ¬
bitas in notesçat qm̃ eĩ sola
ẽ que facile suadeat. Hoͣ u̾
sita ẽ ut simulationem eius
reuelet. Nemo enim .⁊̃ ini¬
uirtus apparet. Quid est
ut cum constet a dauid u

Expanded text:
fallacia uideretur, quasi antiquitafallacia uideretur, quasi antiquitate praeiudicans ueritati; et quia in primo mense, in quo aequinoctium habent Romani, sicuti et nos, ea ipsa obseruatio ab his custoditur, ita ut et per sanguinem dicant expiationem fieri, sicut et nos per crucem. hac uersutia paganos detinet in errore, ut putent ueritatem nostram imitationem potius uideri quam ueritatem, quasi per aemulationem superstitione quadam inuentam. \'nec eri quod postea est inuentum\'. sed quia apud nos pro certo ueritas est et ab initio haec est, uirtutum adque prodigiorum signa perhibent testimonium, ut teste uirtute diaboli inprobitas innotescat. quoniam enim sola est, quae facile suadeat haec, cosita est, ut simulationem eius reuelet. nemo enim etiam iniuirtus apparet. LXXXV. QVID EST UT
Abbreviated transcription (Latin):
di mẽbra et ornam̃ta ꝯposũ
Sex enu dieb mundum
aportauit et septima cessaũ.
quam sabb̃m appellauit. huc
enim. uii. diebꝰ tocius mũdi
rõ et nũs continetur. Semꝑ
enim in se redeuntes multi¬
die inchoati mundi fcã discat᷑
qui dies dñicus dr ip̃m enim
fecit dñs unum qui uespe in
septenarium nũm euolutus
incipit iterum ut sit post eb¬
domadam primus quod ita
decretum ab initio est Pp̃ sacͣ¬
mentum incarnationis dñi
et passionis et resurrectionis
In corpore enim dñi cotus ꝓpe
mundus resurrexit et instau¬
ratus est. Absolutum est nõ
nos lunam colere.S nũmi
qui per lune cursum institu
auc̃tem aliꝙͣ possit adbibere
et mendatia.s. cõmentiti a u̾¬
itate colorare. Primo mense
quo sacr̃a dñica sunt celebrã¬
da quia non medioeris potẽ¬
tie ẽ pagams que obserua¬
rent ĩstituit mist̾ia ut aĩas
eorum duab ex caĩs in er¬
rorem detm̃et ut quia pre¬
uenit u̾itatem falła u̾itas

Expanded text:
di membra et ornamenta conposuit. sex enim diebus mundum aptauit et septima cessauit, quam sabbatum appellauit. his enim septem diebus totius mundi ratio et numerus continetur. semper enim in se redeuntes multidie inchoati mundi facta discatur, qui dies dominicus dicitur. ipsum enim fecit dominus unum, qui uespere in septenarium numerum euolutus incipit iterum, ut sit post ebdomadam primus. quod ita decretum ab initio est propter sacramentum incarnationis domini et passionis et resurrectionis. in corpore enim domini totus prope mundus resurrexit et instauratus est. Absolutum est non nos lunam colere, sed numerum, qui per lunae cursum institutauctoritatem aliquam posset adhibere et mendacia sua commenticia ueritate colorare, primo mense quo sacramenta dominica scit celebranda, quia non mediocris potentiae est, paganis quae obseruarent instituit mysteria, ut animas eorum duabus ex causis in errore detineret: ut, quia praeuenit ueritatem fallacia, ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
fidem cõmendans salutem se
credit accipe quid facit in hac
re si bone an male uite sit qui
uerba sollempnia tradit cum
fides deuota queratur ꝑcipien¬
tis ut ea que audit toto aĩo c̾¬
datur. Nũqͣm si male uite sit
qui tradit impedim̃tum fati¬
et percipienti ne credat que au¬
dit credenda ut pecẽm eius in¬
tret in cor eius ne credatur. A¬
ut deus qui iustus est. despi¬
ce h̃t deuotum sibi pp̃ pecc̃m
eius quem ip̃e patitur ẽẽ inor¬
dine nec homo sic uidicat ꝙ̃
constat falli freq̃nter aũt ẽẽ
gratiosum si ita ẽẽt et homo
sit iste c̾uius cã me despicis ⁊
nescio. Ego  ad eum tui causa
accessi quia tuus dicebatur ã¬
tistes te quesiui te desideraua
tibi credidi de homine nichil
speraui. Quare ergo mala euᷤ
michi obsunt quem nescirez
nisi te quesissem. Si bona eius
michi possent proficere uist̃
uidetut forte. ut et mala euuꝰ
obessent michi. Si sicut bõa
eius si dubie credidissem ni¬
chil proderant michi. Ita et
mala eius nil obesse michi

Expanded text:
fidem commodans salutem se credit accipere. quid facit in hac re, si bonae an malae uitae sit qui uerba sollemnia tradit, cum fides deuota quaeratur percipientis, ut ea, quae audit, toto animo credat? numquid si malae uitae sit qui tradit, inpedimentum faciet percipienti, ne credat quae audit, credenda, ut peccatum eius intret in cor eius ne credat? aut deus, qui iustus est, despicere habet deuotum sibi propter peccatum eius, quem ipse patitur esse in ordine? nec homo sic iudicat, quem constat falli frequenter aut esse gratiosum. si ita esset et homo sit iste cuius causa me despicis, nescio. ego ad eum tui causa accessi, quia tuus dicebatur antistes. te quaesiui, te desideraui, tibi credidi; de homine nihil speraui: quare ergo mala eius mihi obsint, quem nescirem nisi te quaesissem? si bona eius mihi possent proficere, iustum uideretur forte, ut et mala eius obessent mihi. sed sicut bona eius, si dubie credidissem, nihil proderant mihi, ita et mala eius nihil obesse mihi
Abbreviated transcription (Latin):
in angło hec gesta et dieta sũt
eos qui ex semine eius erant
hebreos nuncuparunt ordinis
ergo et meriti eius fuit abra¬
ham ut capud fieret hus qui
ex eo traduceni hñt. Dei eñ
iuditio princeps et origo posi¬
tus ẽ. in terra chanaam. ut ex¬
ex eo geniti alt̾ius eẽnt et ꝓ¬
fessionis et conu̾sationis qͣm
fuerat ip̃e priusꝙͣ descenderet
in terra chanaan. Innouatus
enim ip̃e nouum constititue̾t
ppłm in dei deuocione. hinc ẽ
unde apl̃s paulus hebreum
se ex hebreis fatetur. hoc enim
dignitatis uidebatur ẽẽ cogͦ¬
men testimoium enim ⁊ no¬
bilitas gn̾is erat ut ex noĩe
eius cog̾nominarentur qui mł¬
tis modis deo placuerat ꝗq
eis erat origo abunatur si ñ
conuenit rõni spernatur si dis¬
par est conuellatur. si alienũ ẽ
ameritis abrabe et nos refal¬
lamur .q. adulatores eius. Q
est hec inimicitia aduersus abra¬
ham que emulatio qua ei ob¬
crepant inimici et qui sunt

Expanded text:
in angulo haec gesta et dicta sunt, ut laterent, in angulo haec gesta et dicta sunt, ut laterent, eos, qui ex semine eius erant, Hebreos nuncuparunt. ordinis ergo et meriti fuit Habrahae, ut caput fieret his qui ex eo traducem habent. dei enim iudicio princeps et origo positus est in terra Chanaan, ut ex eo geniti alterius essent et professionis et conuersationis, quam fuerat ipse, priusquam descenderet in terram Chanaan; innouatus enim ipse nouum constitueret populum in dei deuotione. hinc est unde apostolus Paulus Hebreum se ex Hebreis fatetur; hoc enim dignitatis uidebatur esse cognomen. testimonium enim et nobilitas generis erat, ut ex nomine eius cognominarentur, qui multis modis deo placuerat quique eis erat origo. Abnuatur, si non conuenit rationi; spernatur, si dispar est; conuellatur, si alienum est a meritis Habrahae, et nos refellamur quasi adulatores eius. quae est haec inimicitia aduersus Habraham, quae aemulatio, qua ei obtrectant inimici, et qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
obrem udeamus si congruit
sieut quidam putant ex heb̾
dc̃os hebreos. uidetur enim
qͣntum ad nomen ꝑtinet in
huius nommis origo des¬
cendere ant̾ior est enim heb̾
quam abraham ꝙ si eẽt u̾m
debent hũ qui de tribu heber
sunt post ip̃m eodem noĩe
nuncupari. Ab heb̾ enim sep¬
tima gn̾one natus ẽ abrahã
si ergo super abraham uł ip̃e
abraham hebreus dẽs est sine
dubio brebrei ab heb̾ nuncu¬
hantur. Mi aũt non legitur
super abraham dc̃os hebreos
s post abrabam non iã utiq
ex heb̾ s ab ab abraham dicũ¬
tur hebrei quippe cum filii a¬
braham primo hoc noĩe appel¬
lati noscantur. In genesi em̃
ioseph ⁊ frẽs eius hebrei sunt
appellati.Scientes enim abra¬
ham fuisse qui de syria descen¬
disset. in chanaam ⁊ multipli¬
catus fuisset fidei causa omĩbꝰ
copiis refertis rex et propħa ap¬
pellatus et p̃r multarum gen¬
tium qui cum trecentis decẽ
et octo uiris uernaculis suis
u. reges confuderit quia non

Expanded text:
ob rem uideamus si congruit, ob rem uideamus si congruit, sicut quidam putant, ex Heber dictos Hebreos. uidetur enim, quantum ad nomen pertinet, inde huius nominis origo descendere; anterior est enim Heber quam Habraham. quod si esset uerum, deberent hi, qui de tribu Heber sunt, post ipsum eodem nomine nuncupari; ab Heber enim septima generatione natus est Habraham. si ergo super Habraham uel ipse Habraham Hebreus dictus est, sine dubio Hebrei ab Heber nuncupantur; si autem non legitur super Habraham dictos Hebreos, sed.post Habraham, non iam utique ex Heber, sed ab Habraham dicuntur Hebrei, quippe cum filii Habrahae primo hoc nomine appellati noscantur. in Genesi enim Iosef et fratres eius Hebrei sunt appellati. scientes enim Habraham fuisse, qui de Syria descendisset in Chanaan et multiplicatus fuisset, fidei causa omnibus copiis refertus rex et profeta appellatus et pater multarum gentium, qui cum trecentis decem et octo uiris uernaculis suis quinque reges confoderit, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
est claudi non põt. quia defc̃m
non patitur cum ergo nusꝙͣ
paret et uult uideri. Eum gͦ
omnia in deo sint quia exce¬
dit cuncta dicente apło ĩ ip̃o
enim uiuimus et monemur
et sumus. Ip̃e tñ in nullo est
nͥ in quo uoluerit. Mist̾io eñi
quodam in omnib est ⁊ pro¬
uidentia quadam in quo ułt
apparet. De lingua hebraica
dat que sit origo ip̃ius ut ñ
absurte noĩariꝰ et subsistere
uideatur s ut nũcupatõrẽ o¬
stendant que capud intellig̃
ẽẽ ip̃ius nominis. Igitur rõ
hominis est causa qua ꝯstat
terra. aere. aqua. igne. deo a¬
uctore dum taxat᷑. Quintu
est animus.q. anrigaut cõ¬
cretum et figuratum corpuᷤ
agat. et.q. imꝑator ip̃ius ex
humo initium sumpsimus
et eius nomine nũcupamur.
homines enim uocamur pp̃
humum unde pater nr̃ forĩ¬
secus originem h̃t gͥ causa
et rõ facit᷑ ut ex nomine ali¬
cuius cet̾e subsistentuis sub
eodem nomine appellentur
ip̃m signantes in se se. Quã

Expanded text:
est, claudi non potest, quia defectum est, claudi non potest, quia defectum non patitur. cum ergo nusquam paret et uult uideri. cum ergo omnia in deo sint, quia excedit cuncta dicente apostolo: in ipso enim uiuimus et mouemur et sumus, ipse tamen in nullo est nisi in quo uoluerit. mysterio enim quodam in omnibus est et prouidentia quadam in quo uult apparet. DE LINGUA HEBRAICA,dat, quae sit origo ipsius, ut non absurde nominari aut subsistere uideatur, sed ut nuncupatio rem ostenderet, quae caput intellegatur esse ipsius nominis. igitur ratio hominis est causa qua constat. terra aere aqua igne, deo auctore dumtaxat; quintus est animus quasi auriga, ut concretum et figuratum corpus agitet quasi imperator ipsius. ex hoc omnes initium sumpsimus et eius nomine nuncupamur. homines enim uocamur propter humum, unde pater noster forinsecus originem habet. igitur causa et ratio facit, ut ex nomine alicuius ceteri subsistentes sub eodem nomine appellentur ipsum significantes in sese.. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾us tñ clarissimus ur̃ ut per¬
spici non possit. Siuero ĩ ual¬
le clarissimus quidem s ut pꝰ¬
possit aspici. Si aũt longe mi¬
nus clarissimus et quicquid
apparet qui tenebras nuntiat
et ita peruenitur ut tenebre
ex lumine ortum capere uide¬
antur. Itaq qui fecit lucem
hoc modo creauit et tenebras
qũo fatiens aquam simul crea¬
uit et t̾ram. ut sicut firmum
aqua terra est ita tenebre de¬
fc̃s luminis. Deus aũt solus
est qui defc̃m non patitur q¬
omnia intra se bẽat tam p̾¬
clarus est ut anullo uidea¬
tur nisi se uolu̾it temꝑare.
Deniq saluator cum ẽet in
corpore et clausus non ẽẽt
tñ minime uidebatur nͥ uo¬
luisset. Nam utiq in mõte¬
ꝙ tranffiguratus est et in
claritate magna apparuit ħ
ueluti latebat᷑ in corpore ꝙ c̃
uoluit manifestauit.Qũo
ergo latebat qui clausus nõ
erat nam si cum corpore cla¬
usis hostus in trauit ad dis¬
cipulos quẽadmod̾ diuinitaᷤᷤ
eius non omnia penetrat. ħ

Expanded text:
fueris, tam clarissimus uidetur, ut perspici non possit; si uero in interuallo, clarissimus quidem, sed ut possit aspici; si autem longe, minus clarissimus et quicquid apparet, qui tenebras nuntiat, et ita peruenitur. ut tenebrae ex lumine ortum capere uideantur, itaque qui fecit lucem, hoc modo creauit et tenebras, quo modo faciens aquam simul creauit et terram; ut sicut firmum aquae terra est, ita tenebrae defectus luminis. Deus autem solus eat qui defectum non patitur, qomnia intra se habeat, tam praeclarus est ut a nullo uideatur, nisi se uoluerit temperare. denique saluator, cum esset in corpore et clausus non esset, tamen minime uidebatur, nisi uoluisset. nam utique, quod in monte transfiguratus est et in claritate magna apparuit, hoc ueluti latebat in corpore, quod, cum uoluit, manifestauit. quo modo ergo latebat qui clausus non erat? nam si cum corpore clausis ostiis intrauit ad discipulos, quem ad modum diuinitas eius non omnia penetrat? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dei. xp̃s ut de ip̃o natus cre¬
datur ne et snĩa datur eius
extra unius dei naturam exi¬
stimaretur. Humilitas ergo
eius maxima exaltatio est cũ
enim uidetur se subic̃e dieẽs

Expanded text:
istus, ut de ipso natus credatur, ne et substantia ejus extra unius Dei naturam existimaretur. Humieius maxima exaltatio est. cum enim uidetur se subicere dicens
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Audisti eũdem potum
illa petra. alt̾ lapis. quem sibi
posuit ad capud iacob. Alter a¬
gnus occisus ut manducare¬
tur in pascha. alter aries herẽs
inueprib immolandus. qñ
filio suo peꝑcit abraham iussꝰ
quem iussus obtulerat altera
potum. deniq percussa est ip̃a
petra ligno ut aqua deflueret.
uirga emm percussa ẽ. Quãe
pinaretur. Eundem ergoꝰ cibũ
tibꝰ et intelligentib. Non in¬
telligentib aut illud solũ mã¬
nailla sola. aqua ille cib esu¬
rienti. potus iste sitienti. nec il¬
le nec iste non credenti. Eredẽ¬
ti aũt qui nr. Tunc enim xp̃c

Expanded text:
batur. Audistis eumdem potum,batur. Audistis eumdem potum,. Altera quidem illa petra , alter lapis quem sibi posuit ad caput Jacob ; alter agnus occisus ut manducaretur Pascha , alter aries haerens in vepribus immolandus, quando filio suo pepercit Abraham jussus, quem jussus obtulerat Gen, Xpotum. Denique percussa est ipsa petra ligno, ut aqua deflueret: virga enim percussa est . Quarpropinaret? Eumdem ergo cibum, tibus et credentibus. Non intelligentibus autem, illud solum manna, illa sola aqua; ille cibus esurienti, potus iste sitienti; nec ille, nec iste credenti: credenti autem idem qui nunc. Tunc enim C
Abbreviated transcription (Latin):
cum loquatur gentib que stir¬
pem carnis ex abrahe gne̾ nõ
ducebant. Filii enim erant ñ
nascendo s imitando. Abroga
de abrabe paternitate głantes
eradicarentur. filii abrahe dela
poralem acceperunt. Sic et
infidelium. non pr̃es impioꝵ.
manducantes et morientes.
S pres nr̃os pres fidelium
et ideo eundem. Pr̃es nr̃i inꝗt
eundem cibum spũalem man¬
ducauerunt. et eundem potuz
sp̃ualem biberunt. Erant eñĩ
ibi qui ꝙ manducabant intel¬
ligebant. Erant ibi quib xꝰ
ore sapiebat. Quid de aliis lo¬
quaniur. Inde erat primitus
ip̃e famulus dei moyses fideł
in tota domo eius sciens quid
dispensaret. et quia eo tp̃re ita
dispensari deberent clausa pre¬
sentium aperta futurorum.
¶Breuiter ergo dix̾im. qui¬
cumq in mannã xp̃m intelle¬
xerunt eundem quẽ nos cibũ
sp̃ualem manducauerunt.a
Quicũq añ de manna solam
saturitatem quesierunt. pres
cauerunt. et mortui sunt. Sic
etiam eundem potum. Petraera
ebatur. non qui corpore aurie¬

Expanded text:
: cum loquatur Gentibus, quae stirpem carnis ex Abrahae genere non ducebant. Filii enim erant, non nascendo, sed imitando. Abrogatde Abrahae paternitate gloriantes eradicarentur, filii Abrahae de lporalem acceperunt: sic et infidelium, non patres impiorum, manducantes et morientes; sed patres nostros, patres fidelium, et ideo eumdem. Patres nostri, inquit, eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et eumdem potum spiritualem biberunt. Erant enim ibi qui quod manducabant, intelligebant: erant ibi quibus plore sapiebat. Quid de aliis loquamur? Inde erat primitus ipse Moyses famulus Dei, fidelis in tota domo ejus , sciens quid dispensaret, et quia illo tempore ita dispensari deberent clausa praesentium, aperta futurorum. Breviter ergo dixerim: quicumque in manna Christum intellexerunt, eumdem quem nos cibum spiritualem manducaverunt; quicumque autem de manna solam saturitatem quaesierunt, patres caverunt, et mortui sunt. Sic etiam eumdem potum: Petra eniebatur, non qui corpore haurie
Abbreviated transcription (Latin):
delitate imitamini: Quax uias
non c̾clendo et deo resistendo sec¬
tamini: Scd̾m quẽdam intel¬
lectum quibusdam dr̃. uos a
pr̃e dyabolo estis. Neq enim
dyabolus aliquem hoiem uel
potentia creauit aut gn̾ando

Expanded text:
delitate imitamini, quorum vias non credendo et Deo resistendo sectamini? Secundum quem intellectum quibusdam dicit, Vos a patre diabolo estis . Neque enim diabolus aliquem hominem vel potentia creavit, vel generando
Abbreviated transcription (Latin):
suum pasci nec mentẽ nichil
magnum manducauerunt.
fẽm est sat̃ eorum indigentie.
Alios deus pauit alus aliquid
nuntiauit. hii tales cibũ cor

Expanded text:
suum pasci, non mentem; nihil magnum manducaverunt, factum satis est eorum indigentiae. Alios Deus pavit, aliis aliquid nuntiavit. Hi tales cibum corp
Abbreviated transcription (Latin):
tiquo enim errore cireũuen¬
ti ueritati que prius latebat
aures accomodare detractãt
mutati pristim erroris uen¬
dicant uanitatem in tm̃ he¬
betati ut ip̃m dñm subfato
egisse contendant dicentes
Ip̾e dixit nondum uenit ho¬
ramea. ut hora ħ h non uo¬
luntatis s fatalis condcĩoĩs
fuiss nec̃itas cum ille uolũ¬
tatis sue horam significait
qua se tradi permuit. Deniq
ait ptatem heo ponendi ani¬
mam meam et ptãtem heo
iterum sumendi eam cessat
ergo fatalis nec̃itas ubi po¬
testas est uoluntatis.⁊ quo
saluator applłatur a nobis si
fati sunt que agimus uel acci¬
dunt nobis quia ideo salua
est non fati fuit quia et pri¬
ius latuit et ꝙ fati ẽẽ dicit̃
ex inprouiso euenire contẽ¬
dunt hic enim fidei meri¬
tum est que non potest dici
ex fato quia ꝙ creditur aliis
seculis auditum non fuit.
Fata ei ħ̾ dicunt pr̃are ꝙ in
conuersatiõe hoĩum uertit᷑.
hoc aũt qua rõne pr̃are posse

Expanded text:
tiquo enim errore circumuentiquo enim errore circumuenti ueritati, quae prius latebat, aures accomutati, pristini erroris vindicant vanitatem, in tantum hebetati, ut ipsum Deum sub fato egisse contendant, dicentes, Ipse dixit, Nondum venit hora mea : ut hora haec non voluntatis, sed fatalis conditionis fuisset necessitas, cum ille voluntatis suae horam significaverit, qua se tradi permiserit. Denique ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Cessat ergo fatalis necessitas, ubi potestas est voluntatis. Et quomodo Salvator appellatur a nobis, si fati sunt quae agimus, vel accidunt nobis? Quia ideo Salvatest, non fati fuit quia prius latuit. Et quod fati esse dicitur, ex improviso evenire contendunt. Hoc enim fidei meritum est, quae non potest dici ex fato, quia quod creditur, aliis saeculis auditum non fuit. Fata enim hoc dicunt praestare, quod in conversatione hominum vertitur. Hoc autem qua ratione praestare posse
Abbreviated transcription (Latin):
num ĩmutari negetur sicut
ne noceat supplicatur nocebit
enim nisi fuerit fupplicatum
quo ergo illud fatum ĩmuta¬
ri negatur qnͣ hoc ꝙ nicinum
est timetur nec enĩ ħ̾ tim̾etur
nisi illud in mutari posse cre¬
deretur. S quia in eo magis
causa consistit ne fatũ muta¬
ri dicatis sinedubio sine cã
supplicatis uidete aũt ne et
hoc fati sit ꝙ sitpplicatis. quia
sine malo solet eẽ quicquid fa¬
to assignatis certe non mala
res est supplicare cur ergo nõ
fati ẽẽ dicatur. Si ergo fati e¬
rit ꝙ supplicat cuius erit sup¬
plicare et non impetrare quia
ĩpetrare stultum est fatum qr
supplicare facit hoĩem quem
scit non impetrare ꝙ si nescit
an possit impetrare ꝙ illum fa¬
cit supplicare in prouidum eiͣt
fatum et carens rõne qr oĩs
ignorantia insipientia ẽ. In¬
scipientia uero stultitia ẽ.:In
hanc partem cadet omnis
actus paganoꝵ uiderunt
pagani qui circum fusa cali¬
gine non uident lumen ã¬

Expanded text:
num inmutari negetur, sicut num inmutari negetur, sicut  fatum est, ne noceat supplicatur — nocebit enim nisi fuerit supplicatum —: quo modo ergo illud fatum inmutari negatur, quando hoc, quod uicinum est, timetur? nec enim hoc timeretur, nisi illud inmutari posse crederetur. sed quia in eo magis causa consistit, ne fatum mutari dicatis, sine dubio sine causa supplicatis. Uidete autem ne et hoc fati sit quod supplicatis, quia sine sale solet esse quidquid fato adsignatis. certe non mala resest supplicare: cur ergo non fati esse dicatur? si ergo fati erit quod supplicat, cuius erit supplicare et non impetrare? quia, impetrare, stultum est fatum, quia supplicare facit hominem, quem scit non impetrare. quod si nescit an possit impetrare, quod illum facit supplicare, inprouidum erit fatum et carens ratione, quia omnis ignorantia insipientia est, insipientia uero stultitia est. in hanc partem cadit omnis tractatus paganorum. uiderint pagani, qui circumfusa caligine non uident lumen. an
Abbreviated transcription (Latin):
ut impatorem sicut ip̃e poste¬
a dixit a tedis suis auocaret
ꝙ uult facit exclusa est. Illud
aut quale est ꝙ fatoꝵ asserto¬
res supplicatiomib sunt ḋuo¬
ti cum sint hus aduerse. Nã
et annos suos hus ꝯmendãt
et de nuptiis et deprofectioẽ
querunt et de emptionib et
de dignitatib ꝙ si fca ẽ. quid
oras quid supplicas ꝙ etiam
non infato consistit qd̾ tunc
fac̾e deb̾e te dicis si didiceris ex¬
pedire nam si fati est frustra
queris ꝙ uelis nolis queras
non queras facturus est qr
aũt nec apud eos ip̃os fixa ẽ
ista asseueratio itd curo incer¬
ta temptant nec aliud uerũ ĩ¬
ueniant quam tractant sed
prudentiores qui inter eos ui¬
dentur non pp̃ fata inquiũt
supplicamur cum ea miniie
in mutati sciamus s hox eã
que iuxͣ fata sunt ne fatiant
nobis aliquid aduersum. A¬
ge u̾o si nescio quis bonum fa¬
tum ħeat et iuxͣ se sit aliquid
quod uideatur contrarium i
quid pot̾it ẽẽ cum fatum bo¬

Expanded text:
ut imperatorem, sicut ipse postea dixit, a taediis suis auocaret.unus quisque quod uult facit? exclusa est. Illud autem quale est, quod fatorum adsertores subplicationibus sunt deuoti, cum sint his aduersae? nam et annos suos commendant et de nuptiis et de profectione quaerunt et de emptionibus et de dignitatibus. quod si fati est, quid oras, quid supplicas, quod etiam non in fato consistit quod tunc facere debere te dicis, si didiceris expedire. nam si fati est, frustra quaeris, quod, uelis nolis, quaeras non quaeras, facturus es. Quia autem nec apud eos ipsos fixa est ista adseueratio, idcirco incerti temptant, ne aliud uerum inueniant quam tractaut. sed prudentiores qui inter eos uidentur: 'non propter fata\' inquiunt, \'supplicamus, cum ea minime inmutari sciamus, sed horum causa, quae iuxta fata sunt, ne faciant nobis aliquid aduersum. age uero, si nescio quis bonum fatum habeat et iuxta se sit aliquid quod uideatur contrarium, quid poterit esse, cum fatum bo
Abbreviated transcription (Latin):
cuius spem ħ̾ credidisse maxi¬
mi meriti est. desperatio enim
mundanoꝵ meritum est et
spes xp̃ianorum bonorum eͥ
premium causa facit maloꝵ
Fortior namq et plenior fides

Expanded text:
cuius spem hoc credidisse maximi meriti est. desperatio enim mundanorum meritum est et spes Christianorum. bonorum enim praemium causa facit malorum; fortior namque et plenior fides
Abbreviated transcription (Latin):
ptura. Tunc uidebit illum oĩs
oculus et planget se super il¬
lum omnes trib terre ⁊ qui
eum crucifixerunt. Itaq i
utroq aduentu lac continet᷑
quia sol contenebrabitur uł
dieb qui dies ille est quo ã¬
pliorem solem ⁊ lunam ceci¬
nit scriptura ait enim inter
cet᷑a ysaias dicens. Eritq sy
omnem montem excelsum
et in omni loco excelso aqua
per ambulans. In die illa cũ
perierint multi cum cecide¬
rint turres ⁊erit lumen lu¬
ne ⁊ lumen soł ⁊ lux sol erit
septies tm̃ in die cum sana¬
bit contrictionem ppłi sui ⁊

Expanded text:
ptura, Tunc videbit illum omnis oculus, et plangent se super illum omnes tribus terrae, et qui illum crucifixerunt . Itaque si in utroque adventu hoc continetur, quia sol contenebrabitur illis diebus, qui dies ille est, quo ampliari solem et lunam cecinit Scriptura? Ait enim inter caetera Isaias dicens: Eritque super omnem montem excelsum, et in omni loco excelso aqua perambulans in die illa, cum perierint multi, et cum ceciderint turres. Et erit lumen lunae, ut lumen solis; et lux solis erit septies tantum in die, cum sanabit contritionem populi sui
Abbreviated transcription (Latin):
in patre et filio permanentem.
gno una maiestate. una et̾ni¬
tate. extunc ⁊ nunc et semper
ubiq regnantem. corde credo a
ore confiteor ⁊ mente diligo. o¬
¶Id hanc fidei romam diri¬
gens intentionem meam qͣn¬
tum me posse fecisti deus mĩs.
Quesun te et desideraui intelłe¬
tu uidere qd̾ credidi. huius rei

Expanded text:
in Patre et Filio permanentem; gno, una majestate, una aeternitate, ex tunc et nunc et semper ubique regnantem corde credo, ore confiteor, et mente diligo. d hanc fidei regulam dirigens intentionem meam, quantum me posse fecisti, Deus meus, quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi. Hujus rei
Abbreviated transcription (Latin):
trem natum credimus neq
natum catholica fides. et cred̃.
et predicat. Neq enim in illa
trinitate proprium eẽt soluic
pr̃is quia non est natus ip̃e s
unum filium genuit neq ꝓ¬
prium solius filii quia nõ ge¬
tus ẽ. Neq proprium sp̃s sc̃i
quia nec natus ẽ ip̃e nec gẽitꝰ
s solus de pr̃e filioq procedit.
¶Si scd̾m diuinã quidem na¬
turam deus pater de nullo na¬
sceretur deo sedͥm carnem tñ
ip̃e nasce̾tur de uirgine. una

Expanded text:
trem natum credimus, nequnatum catholica fides et credit et praedicat. Neque enim in illa Trinitate proprium esset solius Patris quod non est natus ipse, sed unum Filium genuit; neque proprium solius Filii, quod non getus est; neque proprium Spiritus sancti, quod nec natus est ipse, nec genuit, sed solus de Patre Filioque procedit; si secundum divinam quidem naturam Deus Pater de nullo nasceretur Deo, secundum carnem tamen ipse nasceretur de virgine. Si
Abbreviated transcription (Latin):
possit impleri. Neq enimꝰ po¬
poscisti sic te debere de fide ĩstru¬
Iut unam quamlib brsimd̾¬
signares contra quam sp̃alit̾
nͣre disputationis ingilaret in¬
tentio. ¶¶S indefinto dif¬
fõnem fidei petis eamq cupis
et sub breuitate concludi ui¬
des procul dubio quam sit no¬
bis impossibile ut rem tantaz
in breui plene ꝯprehendamꝰ.
cui suffitientes ẽẽ non possum᷑
etiam si tantum spatium tp̃ris
et tale nobis ẽẽt ingenium ut
multa uolumina de hocꝙa no¬
bis expetis facere ualeamꝰ.S
quia deus prope est omnib ĩ¬
uocantib et in ueritate qui u̾¬
bum consumans. ⁊ abbreuias
fidei sillicitudinem sic etia mͥ
ut tam bono tam laudabili ser¬
uiam desiderio suffitientem tri¬
buet facultatem. Ut si non po¬
tuero contradicere cuncta q̃bo
leat ł uit᷑ari tñ in noĩe atq ad¬
utorio sc̃e trinitatis que mꝰ
solus et uerus ⁊ bonus ẽ deus
sine aliqua erroris caligines
tineri. Quib retentis pot̾is. ⁊̃

Expanded text:
possit impleri. Neque enim poposcisti sic te debere de fide instrui, ut unam quamlibet haeresim designares, contra quam specialiter nostrae disputationis vigilaret intentio: sed cum indefinite definitionem fidei petis, eamque cupis etiam sub brevitate concludi; vides procul dubio quam sit nobis impossibile, ut rem tantam in brevi plene comprehendamus, cui sufficientes esse non possumus, etiamsi tantum spatium temporis et tale nobis esset ingenium, ut multa volumina de hoc quod a nobis expetis, facere valeremus. Sed quia Deus prope est omnibus invocantibus eum in veritate , qui verbum consummans et brevians  sollicitudinem, sic etiam mihi, ut tuo tam bono tamque laudabili serviam desiderio, sufficientem tribuet facultatem: ut etsi non potuero cuncta dicere, ex quibus leat vel vitari, tamen in nomine atque adjutorio sanctae Trinitatis, quae unus solus verus et bonus est Deus, sine aliqua erroris caligine contineri. Quibus retentis, poteris etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ergo nec filius posti¬
or aut minorꝰ ẽ pr̃e. uel nec sp̃s
sc̃s. postior aut minor est filio.
Eternus quippe et sine initio
procedit. Ob hoc ergd tres iniũ
recte credimus et dicimꝰ deũ
quia una prosus eternitas u¬
una naturalit est trium ꝓsõa¬
rum diuinitas.Teneam
filius alius sp̃s sc̃s. Quod noł
ubi dñs dicit. Fatiamus hoĩ
singulari nu̾o dicit ymagĩe
oñdit unam naturam ẽẽ ad
cuius ymaginem hominem
fieret. Cum uero dicit plurałr
cuius ymaginem homo fieba
non unam eẽ ꝑsonam. Si eĩ ĩ
illa una natura pris ⁊ fi. et .s.s.¬
maginem nrãm s ad ymagi¬
nes nr̃as. una enim ymago
trium naturaꝵ in equalium
ẽẽ non poss. S dum ad una
ymaginem unius dei homo
fc̃s dicitur. una sc̃ẽ trinitatis
eẽntialit̾ duunitas intimat᷑
De inde et paulo post pro eoꝙ

Expanded text:
Sicut ergo nec Filius posterior aut minor est Patre, nec Spiritus sanctus posterior aut minor est Filio; aeternum quippe et sine initio  Filiique procedit. Ob hoc ergo tres unum recte credimus et dicimus Deum, quia una prorsus aeternitas, uuna naturaliter est trium personarum divinitas. Teneamus Filius, alius Spiritus sanctus. Quod nobis ubi Deus dicit: Faciamus hominsingulari numero dicit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret. Cum vero dicit pluralitcujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim in illa una natura Patris et Filii et Smaginem nostram, sed, ad imagines nostras: una enim imago trium naturarum inaequalium esse non posset. Sed dum ad unam imaginem unius Dei homo factus dicitur, una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimatur. Deinde et paulo post pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
dño incarne poĩto audierunt.
solum sermone predicauerũt.
u̾m ⁊̃ ad instructionem salub̾¬
rimam postorum scriptis indi¬
tam reliquerunt. unum deum
quo ueraciter trinitas dr̃etur.
sa non eẽt. Si quẽadmod p̃r ⁊¬
fi. ⁊s.s. ꝑsonaꝵ sunt ab inuicẽ
proprietate distincti. sic fuiss
naturaꝵ quoq diu̾sitate distĩ¬
cti. ¶S quia m illo uero u¬
una natura unus ẽ. ꝑ hanc
iutatem naͣlem totus pat̾
pie ⁊ filio ẽ. Nullus hoꝵ exrͣ
quẽlib ip̃oꝵ ẽ. quia nemo a¬
lium aut precedit et̾nitate.
aut excedit magnitudine a¬
ut suꝑat potãte quia nec fili
nec sp̃s scs quantum ad nat̃e
diuine unitatem ꝑtinet auti
ant̾ior. aut maior pr̃e ẽ. Nec fi¬
lii et̾nitas atq immensitas

Expanded text:
Domino in carne posito audierunt, solum sermone praedicaverunt, verum etiam ad instructionem saluberrimam posterorum scriptis suis inditam reliquerunt, unum Deum quo veraciter Trinitas diceretursa non esset, si quemadmodum  personarum sunt ab invicem proprietate distincti, sic fuissent naturarum quoque diversitate discreti. Sed quia in illo uno vin una natura unus est. Per hanc unitatem naturalem totus Pater et Filio est. Nullus horum extra quemlibet ipsorum est : quia nemo alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate. Quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad naturae divinae unitatem pertinet, aut anterior, aut major Pater est ; nec Fil
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m omnia ista et diuinitas ad
nr̃am doctrinam scripta sunt.
et quia diuina dicta sunt utiq
uera sunt. Uerum est quia fi¬
des catholica preclicat ⁊ sccłm
diuinitatem de patre natum
ẽẽ solum filium eternum cu
pr̃e in mortalem in passibile
atq in mutabilem deuni. ⁊ ẜ¬
caiem non prem. s unigeni¬
tum eius filium salua etuita¬
te sua sp̃aliter natum. salua ĩ¬
passibilitate sua passum. salua
in mortalitate sua mortulan ÷¬
salua m ꝯmutabilitate que d̃
uerus et uita etera est uera¬
citer suscitatum. Qui totum
suam personam tpraliter isttr
humiliter ille eternus et exccl¬
sus accepit.¶Rursus sum¬
bolo acceptum et corde ad uisti¬
tiam crederet et ore ad salutem.

Expanded text:
 omnia et divinitus ad nostram doctrinam dicta sunt, et quia divina dicta sunt, utique vera sunt, verum est quod fides catholica praedicat, et secundum divinitatem de Patre natum esse solum Filium aeternum cum Patre, immortalem, impassibilem, atque incommutabilem Deum; carnem non Patrem, sed unigenitum ejus Filium, salva aeternitate sua, temporaliter natum, salva impassibilitate sua passum, salva immortalitate sua mortuum, salva incommutabilitate sua, qua Deus verus et vita aeterna est, veraciter suscitatum. Qui totum suam personam temporaliter atque humiliter ille aeternus atque excelsus accepit. 505 9. Rubolo acceptum, et corde ad justitiam crederet, et ore ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
beatus dixiss ioħes. Qui di¬
ligit genitorẽ diligit et eum
qui natus est ex eo. Nec ip̃e fi
dicitur si idem ẽẽt ⁊ pater nõ
ueraciter dei filius dretur q
non de deo s de sola uigĩe na¬
sceretur. Ad extremum nec ip̃e
p̃r de celo testaretur et siuim
corporali uoce demonstrasset

Expanded text:
beatus dixisset Joannes: Qui diligit Genitorem, diligit et eum qui natus est ex eo . Nec ipse Fildicitur, si idem esse et Pater, non veraciter Dei Filius diceretur, quia non de Deo, sed de sola virgine nasceretur. Ad extremum nec ipse Pater de coelo testaretur, et suum corporali voce Filium demonstraret,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs deus sabaoth. diuine nat᷑e
cognoscimus unitatem: In illa
gͥ sc̃ã trinitate que ideo a nob̾
repetitur ut nr̃o cordi tenacius
in figura. Unus ẽ deus pr qui
solus eẽntialit̾ de ip̃o unum so¬
lum filium genuit. ⁊ unus
filius qui de uero pr̃e solus ẽ

Expanded text:
nus Deus sabaoth, divinae naturae cognoscimus unitatem. In illa igitur sancta Trinitate, quae ideo a nobis repetitur, ut vestro cordi tenacius infigatur, unus est Pater, qui solus essentialiter de seipso unum Filium genuit; et unus Filius, q
Abbreviated transcription (Latin):
fabilem trinitatem unum eẽ¬
deum naturałr. de quo indeut̾o¬
ẽ. et dñm deum adorabis ⁊ illi
soli ẜiies. uerũtũ quia istum
unum d̾m qui solus est ueru
naͣlit̾ deus non patrem solum
neq filium solum neq solu
net unitatem u̾aciter deus.
Sic eum qui pr̃ ẽ eundem uł
qui .s. s. aut eum qui filius ẽ.
nitatis dr̃ uel pr̃em uel filium
ꝑsonalit̾ dice̾ siue credere nefa¬

Expanded text:
fabilem Trinitatem unum esse naturaliter Deum, de quo in Deutnum 502 Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Verumtamen quia istum unum Deum, qui solus est verus naturaliter Deus, non Patrem solum, neque Filium solum, neque solum net unitatem, veraciter dicimus, sic eum qui Pater est, eumdem vel ; aut eum qui Filius est,nitatis dicitur vel Patrem vel Filium personaliter dicere sive credere
Abbreviated transcription (Latin):
diuintate coet̾nus. S idem d̾e¬
deus filius cum sit eternus et
diuinitatem naturałr unus
ẽ. homo fẽs uerus et plenus.
ille humanam naturam. In
eo uero plenus. quia. ⁊ carnẽ
humanam suscepit. ⁊aĩam rõ¬
nalem. Idem tñ unigenitus
deus solum modo nat᷑us ẽ se¬
mel ex pre semel ex mr̃e. Natꝰ
est enim de pr̃e deus u̾bumi
natus est de mỹe uerbum ca¬
ro fcm. ¶¶Unus ergo ẽ atz
idem dei filus natus ante se¬
cula et natus in seculo ⁊ ntͣq
na ẜ qͣm creator in forma dei ⁊¬
mana sełm quam se ip̃m exi¬
nantines et formam serui ac¬
crpsens non solum inꝯceptu
eret̾ eadem ẜusr forme suscep¬
tionem formauit. Um etiam
de eodem mr̃is utero idem ds
homo fõs exiuit et in cruce id̃
deus. lymo fẽs pependit. ⁊ i
sepulcio. idem deus homo fẽs
iacnuit. et abinferis idem deus

Expanded text:
num. Sed idem Dei Filius cum sit Deus aeternus et divinitatem naturaliter unus est homo factus verus et plenus. ille humanam naturam; in eo vero plenus, quia et carnem humanam suscepit, et animam rationalem. Idem tamen UnigeDeus, secundo natus dicitur, semel ex Patre, semel ex matre. Natus est enim de Patre, Dei Verbum; natus de matre, Verbum caro factum. Unus igitur atque idem est Dei Filius, natus ante saecula, et natus in saeculo. Item: ndum quam Creator in forma Dei mana, secundum quam semetipsum exinaniens et formam servi accipiens , non solum in conceptu eret, eadem servilis formae susceptione formavit, verum etiam de eodem mhomo factus exivit, et in cruce idem Deus homo factus pependit, et in sepulcro idem Deus homo factus jacuit, et ab inferis idem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxii. Sicut enu dixi ido¬
circo dr̃ deus scire uiam iustoꝵ
quia in lege eius ambulant ⁊
sicut dicit salomon. piorum a
clarissime duce xp̃o dño nr̃o.

Expanded text:
obnoxii. Sicut enim dixi, idcirco dicitur Deus scire viam justorum, quia in lege ejus ambulant: isicut dicit Salomon, piorum autem clarissimae duce Christo Do
Abbreviated transcription (Latin):
hibetur ideo prohibetur ne
quia põt fieri fiat. Si autẽ
fati ẽẽt non poss fieri neq
prohiberetur. Nam si nõ ẽẽt
fati et prohiberetur posse fĩ

Expanded text:
hibetur, ideo prohibetur, ne, quia potest fieri, fiat: si autem fati esset, non posset fieri, neque prohiberetur. Nam si non esset fati et prohiberetur, posse fi
Abbreviated transcription (Latin):
se reꝑiret illum apud ĩferos
deum quo fẽs reus inuentu
omnes quos tenebat amisit
et de cet̾o aꝑta ẽ ad celũ uia.
Ecce qͣntum profuit aduẽtũ
saluatoris ut scientes hoĩes d̾
quo ꝑiculo liberati sint sine
cessatione gr̃as illi refferant.
S forte eoͣ dicatur si młti añ
legem et post legem pecẽis pͥs¬
si toto se carni dederunt ⁊ digͥ
fu̾nt in tartaro reman̾e sinẽ
dubio fuerunt qui deuotiõe
et reu̾entia creatoris uitam
suam nat᷑e lege frenarunt.⁊

Expanded text:
se, repperiret illum apud inferos se, repperiret illum apud inferos deum. quo facto reus inuentus omnes quos tenebat amisit et de cetero aperta est ad caelum uia. Ecce quantum profuit aduentus saluatoris, ut scientes homines, de quo periculo liberati sunt, sine cessatione gratias illi referant! sed forte e contra dicatur: \'si multi ante legem et post legem peccatis pressi totos se carni dederunt et digni fuerunt in tartaro remanere, sine dubio fuerunt qui deuotione et reuerentia creatoris uitam suam naturae lege frenarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rentur elige dignatus ẽ abra¬
ham in quo forma eẽt reno¬
uate notitie dei et morum et
cum ad huc reu̾entia segnior
eẽt postea per moysen legem
lr̃is dedit que neq obsolesc̾et
et magis mecum incut̾et. ma¬
ior enim timor ẽ ubi aũctas
manifestata ẽ et quia acceptã
legem g̾s spreuerunt non se
subitientes ei neq hui qui ac¬
ceperunt seruauerunt eã mo
qui se pro illis offe̾ns mortez
destruens data inomnib re¬
missione peccõrum deo pr̃i il¬
li iustificatos offerr. Non enĩ
poss descendi ad inferos nisi
per mortem nec ordo enim n
iõ poscebat eum qui mortuus
non fuiss intraye ianuas tar¬
tari. Non ne siquis uult ĩt̾ra
sua barbaros decipe inmutat
se i bĩtu illoꝵ ut putetur uñ
exhiis et sic explorat quo illos
subu̾tat ita fcm̃ ẽ et de dyabo¬
lo qm̃ malo more hoĩem subu̾¬
terat ut in morte non reman̾¬
et inuentum ẽ remedium quõ
quos male tenebat amittet
et subintraretur ei et que pu¬
tabat se uelud hoĩem occidis¬

Expanded text:
rentur, eligere dignatus est Abraham, in quo forma esset renouatae notitiae dei et morum. et cum adhuc reuerentia segnior esset, postea per Moysen legem litteris dedit, quae neque obsolesceret et magis metum incuteret. maior enim timor est, ubi auctoritas manifesta est. et quia accepta lege gentes spreuerunt non se subicientes ei neque hi qui acceperunt seruauerunt eam, moqui se pro illis offerens et mortem destruens data omnibus remissione peccatorum deo patri illos iustificatos offerret non enim posset descendi ad inferos, nisi per mortem. nec ordo enim nec ratio poscebat eum, qui mortuus non fuisset, intrare ianuas tartari. Nonne si quis uult in terra sua barbaros decipere, inmutat se in habitu illorum, ut putetur unus ex his, et sic explorat quo modo illos subuertat? ita factum est et diabolo. quoniam malo more hominem subuerterat. ut in morte remaneret, inuentum est remedium, quo modo quos male tenebat amitteret. ut subintraretur ei et, quem putabat se uelut hominem occidis
Abbreviated transcription (Latin):
et inpossibile unt neq mi¬
te exstare corporeum cum nł
diuinum et eternum possit
ẽẽ nͥ simpłx in quo nulla di¬
uersitas uideatur s sit uni¬
tas. Nam et uices ip̃as tp̃ꝵ
non seruat ut non solum in
tp̃rib uarius sit et contraus
diuersitatem abhorreat ⁊ sic
nec tactu nec uisu cupienda
ut puta in corporalis ħͥ aũt
passioni obnoxiuis est quia ⁊
aqua repugnat igni et ignis
si amplior fuerit superat aquã
et terra cum sit natura arida
et frigida patitur icendiũ
qͣi res corporalis itaq in con¬
ueniens est mundũ et̾num
dr̃e quem cum uidemus pas¬
sioni subiectum et per singla
senectute deficere credimus
et finiri.¶Quid censet
de homine qui mundũ eter¬
num putat certe homo cepit
in mundo siue hoĩe ergo cui
profitiebat aĩa fecunditas
mundi aut sine aliqua pro¬
uidentia generabat et quo

Expanded text:
et inpossibile est, te exstare corporeum, cum nihil diuinum et aeternum possit esse nisi simplex, in quo nulla diuersitas uideatur, sed sit unitas. nam et uices ipsas temporum non seruat, ut non solum in temporibus uarius sit et contrariidiuersitatem abhorreat et nec tactu nec uisu capienda, utpote incorporalis. hic autem passioni obnoxius est, quia et aqua repugnat igni et ignis, si amplius fuerit, superat aquam et. terra, cum sit natura arida et frigida, patitur incendium quasi res corporalis. itaque inconueniens est mundum aeternum dicere, quem cum uidemus passioni subiectum et per singula senectute deficere, credimus et finiri. Quid censet de homine, qui mundum aeternum putat? certe homo coepit in mundo: sine homine ergo cui proficiebat annua fecunditas mundi? aut sine aliqua prouidentia generabat? et quo