comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipso scribturx ehuius loco recoluit & ad hibuitdicens siẽ corpus
animale .ẽ & spiritale sic & scribtum .ẽ. factus ẽ. primus homo adam
in animã uiuentẽ : Nouissimusadaminspũ uiuificantẽ. sed non
primũ qđ spiritale .e. sed qđ animale postea spiritale primus homo
d&enx terremis secundus homo decaelo caelestis qualisterrenus
tales & terrem & quali scaelestis tales & caelestes & quomodo indui¬
mus imaginẽ terreni induamus & imaginẽ eius quide caelo .ẽ. quid ad
hoc dicipocestimaginẽ ergo caelestis hominis nunc ex fide postamus
habituri inre surrestione qđ credimus. Imaginẽ autẽ terreni homi¬
nis ab ipso exordio humanae genentionis induimus :
Sicoccurritalia quaestio quomodorenouemur sinon ad hoc ꝑxp̃mreuo¬
camur qđ mnadam priu sent mus quã quã enĩ multa non in pristinũ sed int

Expanded text:
ipso Scripturae hujus loco recoluit et adhibuit, dicens: Si est corpus ipso Scripturae hujus loco recoluit et adhibuit, dicens: Si est corpus animale, est et spirituale; sic etenim scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam uiuentem. nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. primus homo de terra terrenus; secundus homo de caelo caelestis. qualis terrenus, tales et terreni; et qualis caelestis, tales et caelestes. et quomodo induimus imaginem terreni, induamus et imaginem eius qui de caelo est. quid dici potest ad hoc? imaginem ergo caelestis hominis nunc ex fide portamus habituri in resurrectione, quod credimus; imaginem autem terreni hominis ab ipso exordio humanae generationis induimus. Hic occurrit alia quaestio, quomodo renouemur, si non ad hoc per Christum reuocamur, quod in Adam prius eramus. quamquam enim multa non in pristinum, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
lecorpus prius hominiformatũ sit elimoqualenunchabemus¬
N onspiritale: qua leresurgentes habebimus. Quamquã enim hoc
in illud mutabitur. Seminatur enim corpus animale resurgel corpis
pistale : tamen quid prius homin fastimst. ide od sceptaitur quia fam¬
male fasum ẽ non hocrecpiemus qđ imillo pdidimus: Sed tantomelius
quanto spiritalea nimali pnte ponendũ ẽ. quando erimus ae quales angȩ¬
lisdi ÷ Gedangeli possuntalis. &iustitia pnteponi. Nuinquid &e dño
Dequo tamen dietum ẽ minonastieũ paulominus ab angelis: Vnde¬
nisi ꝓpt̃ carnis infirmitatẽ quã sumsitex urgine  Ferma seriuaau¬
piens inquã eriens nos a seruitute redimer& sed quid hincdutius dis¬
fnmus : non enĩ obscunt ẽ. a postoli sententia de hacre quicumuoluis¬
so ad hibere teftimoniũ quo ꝓbar& ȩẽ corpus animale nontã defuo
uel decuius quã hominis corpore qđ in pnae senti uidebatur quã dehoc

Expanded text:
le corpus prius homini formatum sit e limo, quale nunc habemusle corpus prius homini formatum sit e limo, quale nunc habemus, an spirituale, quale resurgentes habebimus. Quanquam enim hoc in illud mutabitur; seminatur enim corpus animale, surget corpus spirituale: tamen quid prius homini factum sit, ideo disceptatur, quia si animale factum est, non hoc recipiemus, quod in illo perdidimus, sed tanto melius quanto spirituale animali praeponendum est, quando erimus aequales Angelis Dei . Sed Angeli possunt aliis et justitia praeponi; numquid et Domino? De quo tamen dictum est: Minorasti eum paulo minus ab Angelis nisi propter carnis infirmitatem quam sumpsit ex Virgine, formam servi accipiens , in qua moriens nos a servitute redimeret? Sed quid hinc diutius disseramus? Non enim obscura est Apostoli sententia de hac re; qui cum voluisset adhibere testimonium, quo probaret esse corpus animale, non tam de suo vel de cujusquam hominis corpore, quod in praesenti videbatur, quam de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
creauit omnia simul. Non alit̃ adam factus ẽ. cum delimoformatus ẽ¬
Sicut ẽ credibilus iam ꝑfesta e uirilitatis qua meratin illis causis ubi
ds̃ hominem insex dierum operibus fecit : Ibienimerat non solum
utita fieriposse Uerum &iam utita eumfierinecesse ẽ&. Tam
enim non fecitds̃ contracausã qua isined ubio uolens procestituit
Quam contracuoluntatẽ suam non facit: Si autem non omnes
causas increatura primitus condita procefixĩt sed aliqua s insua
uolunta teseruauit Non sunt quidem ille quas in sua uolunta te ser¬
uauit existarum qua screauit necessitate pendentes. Non tamen
possunt ẽẽ contrariae quas in sua uoluntate seruaui illis quassuu
uoluntate constituit. Quiad s̃ uoluntas non potest sibi eẽ contrariu:
stas ergo sic condidit ut ex illis eẽ illud cuius causae sunt possit sed non
necessesit : Illa saut̃ si cabscondidit utex eis ẽẽ necessesit hoc quod

Expanded text:
creauit omnia simul, non aliter Adam factus est, sicut ecreauit omnia simul, non aliter Adam factus est, sicut esicut est credibilius iam perfectae uirilitatis, quam erat in illis causis, ubi deus hominem in sex dierum operibus fecit. ibi enim erat non solum, ut ita fieri posset, uerum etiam ut ita eum fieri necesse esset. tam enim non facit deus contra causam, quam sine dubio uolens praestituit, quam contra uoluntatem suam non facit. si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua uoluntate seruauit, non sunt quidem illae, quas in sua uoluntate seruauit, ex istarum quas creauit necessitate pendentes: non tamen possunt esse contrariae, quas in sua uolun- . tate seruauit, illis, quas sua uoluntate constituit, quia dei uoluntas non potest sibi esse contraria. istas ergo sic condidit, ut ex illis esse illud, cuius causae sunt, possit, sed non nece
Abbreviated transcription (Latin):
faciens qđ ante constitutionẽ mundi se facturum eẽ prre sciebat & in sua
uoluntate seruabat. Nonergo id fecit qđ futurũ nonenit. hoc enĩ magis
enit futurũ qđ se fasturum eẽ presciebat : Nestamen illianni addi¬
tiretedicerentur nisi ad aliquid adderentur quod sealiter in a¬
ius causis habuerat secundum aliquasigitur causas inferiores
lamuita fimertet: Secđm illas aut quae suntin uoluntate & preescientiadĩ
Iui exa &ernitate nouerat quid illo tempore fasturus erat & hoc uere futu¬
rum erat. Tuncenit finiturus uita quando finiuit uitã Quia &sionen¬
ti concessum ẽ & iamsic eum oraturũ ut tali orationi concedio postera
illeutiq pycesciebat cuius prece scientia falli non potenrt. & ideo quod
praesciebat necessario futurum erat: Qua propt̃ siomnium fu¬
rorum causae mundo sunt insitae: Cum ille factus ẽ dies quando ds̃

Expanded text:
faciens quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat et in sua faciens quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat et in sua uoluntate seruabat. non ergo id fecit quod futurum non erat. hoc enim magis erat futurum quod se facturum esse praesciebat. nec tamen illi anni additi recte dicerentur, nisi ad aliquid adderentur quod se aliter in aliis causis habuerat. secundum aliquas igitur causas inferiores iam uitam finierat; secundum illas autem quae sunt in uoluntate et praescientia dei, qui ex aeternitate nouerat quid illo tempore facturus erat — et hoc uere futurum erat — tunc erat finiturus uitam, quando finiuit uitam. quia etsi oranti concessum est, etiam sic eum oraturum, ut tali orationi concedi oporteret, ille utique praesciebat cuius praescientia falli non poterat; et ideo quod praesciebat necessario futurum erat. Quapropter si omnium futurorum causae mundo sunt insitae, cum ille factus est dies, quando deus
Abbreviated transcription (Latin):
quidem qua fit ut eẽ possit eẽ innatur& ipsius corporis nouimꝰ
Vamueroqua fit ut necessesit manifestum ẽ illic non eẽsed fostas¬
sismmundo e. ut necesse sitistum. hominem senescere : Siautẽ
nec inmundo ẽ. indõ .ẽ. hocenim necessario futurum .ẽ qđ
ille uult. & eauere futunt sunt. qua e ille prte sciuit : Nam¬
multa secundũ inferiorescausas futura sunt. sed sita sunt
&imn puce scientiadi uere futunt sunt si autẽibialiter sunt itapotius futunt
sunt sicutibi sunt ubiquipute sct fallinon potest : Nam futuna dicitur
senestus iniuuene. sed tamen futunt ron.ẽ. siante morituris ẽ: Hocaute
itaerit sicut sehabent aliae causae. si ue mundo contextae siue indi prite¬
scientia reseruatae : Nam secundũ quasdam futurorũ causas mori¬
turus erit ez echias curds ad didit quindecim annos aduitã idutiq

Expanded text:
quidem, qua fit. ut esse possit, esse in natura ipsius corporis nouimus; quidem, qua fit. ut esse possit, esse in natura ipsius corporis nouimus; illam uero, qua fit, ut necesse sit, manifestum est illic non esse. Sed fortassis in mundo est, ut necesse sit; istum hominem senescere; si autem nec in mundo est, in deo est. hoc enim necessario futurum est, quod ille uult, et ea uere futura sunt. quae ille prmulta secundum inferiores causas futura sunt; sed si ita sunt et in praescientia dei, uere futura sunt. si autem ibi aliter sunt, ita potius futura sunt, sicut ibi sunt, ubi qui praescit falli non potest. nam futura dicitur senectus in iuuene; sed tamen futura non est, si ante moriturus est. hoc autem ita erit, sicut se habent aliae causae siue mundo contextae siue in dei praescientia reseruatae. nam secundum quasdam futurorum causas moriturus erat Ezechias, cui deus addidit quindecim annos ad uitam: id utique
Abbreviated transcription (Latin):
rerum ẽ necessitas Nam& nos ꝓcaptu in firmitatis humanae lamin
ipsis rebus tempore ex ostis possumus nosse qui d ncuius quenatu re sit
Quod ex perimento perceperimus sed utrũ &icm futurum sitignormus
Est qui ppe innatur huius uerbã gratia iuuenis ut senescat. Sed utrũ
hoc sit &iam indi uolunta tenescimus : sed naecinnatuna e& Nisi indĩ
uoluntate prius fuiss& qui condidi tomnia. & utiq occulta sirtio ẽ
senectutis incorporeiuuenili ueliuuentatis in corpore puerili :
Neque enimoculscernitur sicut ipsu in pueropueritiu sicutiuuen¬
tas iniuuene : Sed aliaquadam notitia colligiturinesse innature
quiddam latens quo educantur in promtu nemeri occulq ueliu¬
uentatis apueritia uel senestutis aiuuentute. Occulta est ergo
istaratio qua fit uthoc eẽ possit sed oculis mente a ut̃ non ẽ occulta
V trumaut hoc &iam necessesit omnimodo nescimus: & illum

Expanded text:
rerum est necessitas. Nam et nos pro captu infirmitatis humanae iam in rerum est necessitas. Nam et nos pro captu infirmitatis humanae iam in ipsis rebus tempore exortis possumus nosse, quid in cuiusque natura sit, quod experimento perceperimus; sed utrum etiam futurum sit ignoramus. est quippe in natura huius, uerbi gratia, iuuenis, ut senescat; sed utrum etiam hoc sit in dei uoluntate, nescimus. sed nec in natura esset, nisi in dei uoluntate prius fuisset, qui condidit omnia. et utique occulta ratio est senectutis in corpore iuuenali uel iuuentutis in corpore puerili; neque enim oculis cernitur, sicut ipsa in puero pueritia, sicut iuuentus in iuuene, sed alia quadam notitia conligitur inesse in natura quiddam latens, quo educantur in promtu numeri occulti uel iuuentutis a pueritia uel senectutis a iuuentute. occulta est ergo ista ratio, qua fit, ut hoc esse possit, sed oculis; menti autem non est occulta . utrum autem hoc etiam necesse sit, omni modo nescimus. et illam
Abbreviated transcription (Latin):
prupt iplrftstione cau saihum retionũ Ereboa uene consumunda poet
orddinems temporum: Si ergo inillis primis rerun causis quas mundo
primitus cractor inserui: Nontantum posuit quod delmoformatu¬
ruseret homine. Sed &iam que mad modũ formaturus utrumsi cutin
matrisutero: anin forma iuuenali proculdubio sic fecit utale pricefixe pat
Ne enim contna dispositionẽ suuã facer&: Si aut̃ iuimtuntũ ibi
posuit possibihtatis ut homofier& quo modo fiera utt& sic & sic posse
dest utid quoq ubiess& quia & sic & sic poss& linumaut̃ ipsum modũ
quo erit facturus in sua uoluntate seruauit non mundi constitutioni
contexuit : Manifestum ẽ &iamsic non factũ ẽẽ hominẽ contra
quam errt in illa prima conditione causarum quia ibi erat &iamsic
peri posse quamuis nonibierat itafieri necesse eẽ. Hocenim non
erit in conditione creatunre sed in placito crectoris cuius uoluntus

Expanded text:
propter perfectionem causalium rationum et inchoauerat consummanda propter ordinem temporum. si ergo in illis primis rerum causis, quas mundo primitus creator inseruit, non tantum posuit, quod de limo formaturus erat hominem, sed etiam quemadmodum formaturus. utrum sicut in matris utero, an in forma iuuenali, procul dubio sic fecit, ut illic praefixerat; neque enim contra dispositionem suam faceret. si autem uim tantum ibi posuit possibilitatis, ut homo fieret, quoquo modo fieret, ut et sic et sic posset, id est, ut id quoque ibi esset. quia et sic et sic posset, unum autem ipsum modum, quo erat facturus, in sua uoluntate seruauit, non mundi constitutioni contexuit, manifestum est etiam sic non factum esse hominem contra quam erat in illa prima conditione causarum, quia ibi erat etiam sic fieri posse, quamuis non ibi erat ita fieri necesse esse . hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in placito creatoris, cuius uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
ceruicem ad medullam spinae. dequalo quebamur pauloan¬
te deducitur. undehab& utique sensum intangendo & faciessi¬
cut cotum corpus exceptis sensibus uidendi. audiendi olfaciend
gustandiqui in sola faciep nrelocati sunt ideo scribtum arbi¬
tror quod infaciem ds̃ sufflauerit homini flatum utrae
cum factus est inani mam uiuam : Anterior quippepars
posteriori merito prteponitur. quia & istaducit illa sequi¬
tur & abista sensus ab illa motus est sicut consilium pnrece¬
dit astionem. & quoniam corponelis motus qui sensum se¬
quitur sineinteruallis temporum nullus .e. agere autem
inter ualla temporum spontaneo motu. Nisi peradiutori¬
um me moriae nonualemus : Ideo trestamquam uentricu
lices ebri demonstnentur unus anterior ad faciem a quo
sensus omnis alter posteriont ad ceruicem a quo motus omns
tertius interutrumq: in quo memoria uigere demons traent.¬
Necum sensum sequitur motus non conetat homo quod facien¬

Expanded text:
ceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo anceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars posteriori merito praeponitur, quia et ista ducit, illa sequitur et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem. Et quoniam corporalis motus, qui sensum sequitur, sine interuallis temporum nullus est, agere autem interualla temporum spontaneo motu nisi per adiutorium memoriae non ualemus, ideo li cerebri constituti sunt: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad ceruicem, a quo motus omnis; tertius inter utrumque, in quo memoria uigere demonstrane, cum sensum sequitur motus, non conectat homo quod facien
Abbreviated transcription (Latin):
Non est enim corpus ut tamquam exhalando minuatur:
iautem anima inrartionalis materies. ẽ: quodam mo¬
do dequa fit anima ractionalis: idesthumana. rursus
quaeritur: &iamipsa inrrtionalis undefiat: Quia & ipsa
non facit : Nisi creator omnium naturarum:AN
illa demateriae corporali: Quur nonergoĩstu:
Visi foste quod uelut gradatim fieri conceditur: Com
pendio possedm̃ facerequisquam negabit: Proinde
materies animae ractionalis.: Q uod neminem
um quam scio ausum esse sentire : Nisi qui &ipsã
animam: Nonnisi ingenere alicuus corporis ponit
Seinde cauendum est: Nequaedam trirns latio ani¬
mae fieri apecore in hominem posse creda¬
tur : Quod ueritati fidei que catholicae: omnino
contuerium est si concesserimus in rationalem
animam uelut materiem subiacere : Vinde ractio¬
nalis anima fiat: Sicenim fi& utsihaec in me¬
lus commutata erithominis. Illa quoque ind&e¬
rius commutata sit pecoris: De quo ludibrio

Expanded text:
non est enim corpus, ut tamquam exhalando minuatur. non est enim corpus, ut tamquam exhalando minuatur. Si autem anima inrationalis materies est quodammodo, de qua fit anima rationalis, id est humana, rursus quaeritur, etiam ipsa inrationalis unde fiat, quia et ipsam non facit nisi creator omnium naturarum. an illa de materie corporali? cur non ergo et ista? nisi forte quod uelut gradatim fieri conpendio posse Deum facere quisquam negabit. Proinde materies animae rationalis. Quod neminem unquam scio ausum esse sentire, nisi qui et ipsam animam nonnisi in genere alicujus corporis ponit. 13. Deinde cavendum est ne quaedam translatio animae fieri a pecore in hominem posse credatur quod veritati fideique catholicae omnino contrarium est, si concesserimus irrationalem animam veluti materiem subjacere, unde rationalis anima fiat. Sic enim fiet, ut si haec in melius commutata, erit hominis; illa quoque in deterius commutata, sit pecoris. De quo ludibrio
Abbreviated transcription (Latin):
&iamsentiendi: sicutinista in fantili quaeiam
certe anima ẽ hominis qui&us est ad huc motus
poctio cinandi: N amsi iam beata erat uita
dequa facta ẽ hominis anima : d&erius ergo
facta est: & ideo noniam illa materies huius
ed illius ista defluxio ẽ: Nam materies aliqua
cum formatur prceser tim adõ in meliussine
dubitatione formatur: sed & iam sicuius quam
in aliquabeatitudine fastae ado uitae defluxio animahuma¬
na poss& intellegi Nec sic credenda essecoepisse in aliquo
actu meritorum suorum: Nisi ex quo ꝓ priam coepit
agere uitam: dum anima facta ẽ animans carnem : &
eiussensibus uelut nuntiis utens atque inseipsa seui uere
sentiens sua uoluntate : intellectu : memoria
ienim estaliquid undeistam defluxionem formatae car¬
nis ds̃ inspirar& : Tam quam sufflando animainfuciens:
Idemque beatum e nullomodo mou&sur: autmutatur
Aut amittit alquid Cum hoc abeo defluit undeanimast

Expanded text:
etiam sentiendi, sicut in ista infantili, quae iam etiam sentiendi, sicut in ista infantili, quae iam certe anima est hominis, quietus est adhuc motus ratiocinandi? Nam si iam beata erat uita, de qua facta est hominis anima, deterius ergo facta est, et ideo non iam illa materies huius, sed illius ista defluxio est. nam materies aliqua cum formatur, praesertim a deo, in melius sine dubitatione formatur. sed etiam si cuiusquam in aliqua beatitudine factae a deo uitae defluxio anima humana posset intellegi, nec sic credenda erat esse coepisse in aliquo actu meritorum suorum, nisi ex quo propriam coepit agere uitam, dum anima facta est animans carnem et eius sensibus uelut nuntiis utens atque in se ipsa se uiuere sentiens sua uoluntate, intellectu, memoria. si enim est aliquid, unde istam defluxionem formatae carni deus inspiraret, tamquam sufflando animam faciens, idemque beatum est, nullo modo mouetur aut mutatur aut amittit aliquid, cum hoc ab eo defluit, unde anima fit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uannon siuiuit: quidagit : quid confertuni uersi¬
tatis effectib beatam neuitam gerit anmisoram
anne utuem uiui ficat aliquid anab hoc &iam opeso
uacat  & in quodam secreto uniuersitatisotiosa
requi escit : si neuigili sen sumotuque uitali: Sieñ
nulla prorsus ad huc uita erat : quo modo ess& uitae
futunte quaedam in corporea necuiua materi es:
aut falsum e: aut nimis lat& ⁊ Siautem iam ui¬
uebat nec beate nec misere : quomodo urtionalis
erat : Quod situnc rational sfacta ẽ: cumexillumate¬
rie natun humanȩ animae facta est in ractionali sergo
uitꝗ materi es erat animae rationalis idesthumanae :¬
uidergo inter illam pecoris qua ed istabat ANpetio¬
naliserat iampossibilitate : nondum facultate :¬
Grenim uidemus in fantilem animam ia mutique homos¬
nis animam nondum coepisse uti rationem : & tamen
eam rrtionalem iaidicimus : Quur noncredatur
sic in illa materie dequa facta ẽ qui&um fuisse motum

Expanded text:
an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersian non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat aliquid? an ab hoc etiam opere uacat et in quodam secreto uniuersitatis otiosa requiescit sine uigili sensu motuque uitali? si enim nulla prorsus adhuc uita erat, quomodo esset uitae futurae quaedam incorporea nec uiua materies? aut falsum est aut nimis latet. si autem iam uiuebat nec beate nec misere, quomodo rationalis erat? quodsi tunc rationalis facta est, cum ex illa materie natura humanae animae facta est, inrationalis ergo uita materies erat animae rationalis, id est humanae? quid ergo inter illam pecorisque distabat? an rationalis erat iam possibilitate, nondum facultate? si enim uidemus infantilem animam, iam utique hominis animam, nondum coepisse uti ratione et tamen eam rationalem iam dicimus, cur non credatur sic in illa materie, de qua facta est, quietum fuisse motum
Abbreviated transcription (Latin):
& salute deconitur & morbis uulnerib: que foedatur
sed sicut haec excepto quodiam caro est inqua natura
uel proficit : ut pulchiit uel de ficit ut de formissit
habuit &iam materiem idest terram dequa fi¬
er& : ut omnino caro ess&: sic fortasse potuit:¬
& anima antequam ea ipsa natuno fier& quae
anima dicitur : cuius uel pulchritudo uirtus uel
de formita suitium: est habere aliquam materiem
pro suo genere spiritalem : quae nondumaes sa
anima sicut terra dequa caro facta est lamerat
aliquid quam uis non erat caro:
edenim terra implebat mundi in firmam partem : ante¬
quam deilla corpus hominis fier&t : conferens uniuerso
totum suum: ut &iam sinulla exeacaro fier& animan¬
cis auius quam specie tamen sua mundi fabricam mo¬
lemque conpler& secundum quam dicitur mundus
caelum & terram: At uero illa spiritalis materies
fiunt : quid ipsa est : quod nomen
uam speciem quem usum in rebus conditis teno: uiuit

Expanded text:
 salute decoratur et morbis uulneribusque foedatur.  salute decoratur et morbis uulneribusque foedatur. sed sicut haec excepto, quod iam caro est,-in qua natura uel proficit, ut pulchra, uel deficit, ut deformis sit, habuit etiam materiem, id est terram, de qua fieret, ut omnino caro esset: sic fortasse potuit et anima, antequam ea ipsa natura fieret, -quae anima dicitur, cuius uel pulchritudo uirtus uel deformitas uitium est, habere aliquam materiem pro suo genere spiritalem, quae nondum esset anima, sicut terra, de qua caro facta est, iam erat aliquid, quamuis non erat caro. Sed enim terra inplebat mundi infimam partem, antequam de illa corpus hominis fieret, conferens uniuerso totum suum, ut, etiamsi nulla ex ea caro fieret animantis cuiusquam. specie tamen sua mundi fabricam molemque conpleret, secundum quam dicitur mundus caelum et terra. At uero illa spiritalis materies, fiunt, quid ipsa est? quod nomen, quam speciem, quem usum in rebus conditis tenet? uiuit,
Abbreviated transcription (Latin):
non dumanimae naturaerat adque ex hoc factus sit
flatus dĩ : quaenatunt ess& animae : sicut nec corporis
humaninatuntiam eiat : ante quam dseam delimo terrae
uel puluere formauis se nonemm caro humana erat puluis
aut limus : sed tamen aliquiderat unde illa fier& quae
Numergo credibile ẽ: in primis
futuri corporis humani causalem rationem : uerum&ia
materiem dequa fier& : id ẽ. terram decuius limo uel
puluere finger&ur : animae autem solam ibi condidis¬
se rationem: secundum quam fier&: non &iam quanda
prosuo genere materiam dequa fier& ⁊
di enim quiddam in commutabile : ess& anima : nullo modo
eius quasimateriem quaerere deberemus: nunc autem
mutabilitas eius satis indicat eam interim uitiis adq:
fallaciis deformem reddi formari autem uirtutibus
ueritatisque dostrina : sed in sua iam natura qua .ẽ. ani¬
ma: sicut &iam caro in sua natunx quaiam caro. est:¬

Expanded text:
nondum animae natura erat, atque ex hoc factus sit nondum animae natura erat, atque ex hoc factus sit flatus dei, quae natura esset animae, sicut nec corporis humani natura iam erat, antequam deus eam de limo terrae uel puluere formauisset. non enim caro humana erat puluis aut limus, sed tamen aliquid erat, unde illa fieret, quae nondum erat. Num ergo credibile est in primis futuri corporis humani causalem rationem uerum etiam materiem, de qua fieret, id est terram, de cuius limo uel puluere fingeretur, animae autem solam ibi condidisse rationem, secundum quam fieret. non etiam quandam pro suo genere materiam, de qua fieret? si enim quiddam incommatabile esset anima, nullo modo eius quasi materiem quaerere deberemus; nunc autem mutabilitas eius satis indicat eam interim uitiis atque fallaciis deformem reddi, formari autem uirtutibus ueritatisque doctrina, sed in sua iam natura, qua est anima, sicut etiam caro in sua natura, qua iam caro est, et
Abbreviated transcription (Latin):
Vfecis sediem illum occultum acsi hoc potius credio porta spi¬
ritalem ad quae intellestualem natuntm scilic& unitatis an¬
gelicat : & mundum id est caelum & terram ad que inillis
iam extantib: naturis uctiones creasse futunarum aliarum
natu nxrum: non ipsas natura s alioquin sua mibi creatae
essent: sicut enent futunte : non ad huc essent futunre
quod si ita ẽ : nondum enat in conditis rebus animae huma¬
nae ulla naturr : & tunc eẽ coepit cumea ds̃ sufflan¬
do fecit adque indidit homini : Sed non ideo que stiosub¬
lata ẽ : qua quaeri turad huc utrumeam natunt̃ quae
inima dicitur & antea non enit exmhilo creauerit : tamquã
ipseflatuseius non ex aliqua sub stantia subiacente fastus sie
sicut deflatu dicebamus: quem facit anima excorpore
suo : sedomnino exnibilo tunc factus sit flatus : cum ds̃
flare uoluit idem que hominis anima factus sit anuero
iamerat aliquid spiritale quamuis hoc quidquid enat

Expanded text:
fecisse diem illum occultum ac, si hoc potius credi oportet, spifecisse diem illum occultum ac, si hoc potius credi oportet, spiritalem atque intellectualem naturam, scilicet unitatis angelicae, et mundum, id est caelum et terram, atque in illis iam extantibus naturis rationes creasse futurarum aliarum naturarum, non ipsas naturas? alioquin si iam ibi creatae essent, sicut erant futurae, non adhuc essent futurae. quod si ita est, nondum erat in conditis rebus animae humanae ulla natura et tunc esse coepit, cum eam deus sufflando fecit atque indidit homini. Sed non ideo quaestio sublata est, qua quaeritur adhuc, utrum eam naturam, quae anima dicitur et antea non erat ex nihilo creauerit, tamquam ipse flatus eius non ex aliqua substantia subiacente factus sit, sicut de flatu dicebamus, quem facit anima ex corpore suo, sed omnino ex nihilo tunc factus sit flatus, cum deus flare uoluit, idemque hominis anima factus sit: an uero iam erat aliquid spiritale, quamuis hoc, quidquid erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tare deberemus sedita desibi subiesto aere corporis sui sicutanima
de huiu s inodire similiter a diacente hoc ẽ decorpore non de seipsa fla¬
tum facit : Nuncuero quia non tantum modo mundi corpus do ee sub¬
ditum dicim̃us sedillum eẽ superomnem creatunam : siue corpo¬
idem siue spiritalem: nec descipsonecde corporeis elementis
credendus .e. animam fecisse sufflando :Utrumautem
exeo quodomnino noneuat id e exnihilo anex aliquare. quatiam
ab illo facta spiritaliter erat: sedinima non dumenat merito quae¬
ripotest : Gienimadhucdm̃ aliquid ex nihilo creare nonere dinus
postea quamcreauit omniꝗ simul& ob hoca consummatisomnib
operibu srequieuis secredimus quae inchoauit facere utquid quid
de inde facer & ex his facer & non uideoquem ammodum intelle¬
gamus ad huc eum exnihilo animas facere
ndicendum ẽ. eum̃ in illis quidemoperib primorum sex dierũ

Expanded text:
tare deberemus, sed ita de sibi subiecto aere corporis sui, sicut anima tare deberemus, sed ita de sibi subiecto aere corporis sui, sicut anima de huiusmodi re similiter adiacente, hoc est de corpore, non de se ipsa flatum facit. nunc uero quia non tantummodo mundi corpus deo esse subditum dicimus, sed illum esse supra omnem creaturam siue corporalem siue spiritalem, nec de se ipso nec de corporeis elementis credendus est animam fecisse sufflando. Utrum autem ex eo, quod omnino non erat, id est ex nihilo, an ex aliqua re, quae iam ab illo facta spiritaliter. erat, sed anima nondum erat, merito quaeri potest. si enim deum adhuc aliquid ex nihilo creare non credimus, posteaquam creauit omnia simul, et ob hoc a consummatis omnibus operibus requieuisse credimus, quae inchoauit facere, ut, quidquid deinde faceret, ex his faceret, non uideo, quemadmodum intellegamus adhuc eum ex nihilo animas facere. an dicendum est eum in illis quidem operibus primorum sex dierum
Abbreviated transcription (Latin):
ihilest interim secundum supradidã ractionẽ. Quur animã
ipsam dĩ flatum dicere dubitemus : Dumintellegaturnon eẽ
dĩ natur atq substantiu: sed hocipsum eẽ sufflare: quod ẽ
flatũ fucere¬
Quodautem flatum facere hoc e amima m facere c̃ui sententiae congruit
Namnon quem lib& flatum corporeumeum dicere : sequentia do c& : cum
enim dixisse& omnem flatum ego feci: & ꝓpterpeccatum inquit pusillũ :¬
quid contristauieum & percussieum⁊ Quidergodicit flatum ni si
animam: quae ꝓpterpeccatum ꝑcussa & contristata ẽ : Quidigitur
comnem flatum egofeci : ni siomnemanimam ego feci: Siergodm̃
diceremus tamquãcorporeimundi huius anima cuimundus i pse ea
amquã corpusuniu s animantis : restenoneũ diceremus sufflando
fecis seanimam hominis nisicorpoream dcisto aere subia certe sibiex
corpore suo: nontamen quod de diss& sufflando deseipso dedisse pu¬

Expanded text:
nihil est interim secundum supra dictam rationem, cur animam nihil est interim secundum supra dictam rationem, cur animam ipsam flatum dei dicere dubitemus, dum intellegatur non esse dei natura atque substantia, sed hoc ipsum esse sufflare, quod est flatum facerequod autem flatum facere, hoc animam facere. cui sententiae congruit nam non quemlibet flatum corporeum eum dicere sequentia docent. cum enim dixisset: omnem flatum ego feci, et, propter peccatum, inquit, pusillum quid contristaui eum et percussi eum. quid ergo dicit flatum nisi animam, quae propter peccatum percussa et contristata est? quid igitur est: omnem flatum ego feci, nisi: omnem animam ego feci? Si ergo deum diceremus tamquam corporei mundi huius animam, cui mundus ipse esset tamquam corpus unius animantis, recte non eum diceremus sufflando fecisse animam hominis, nisi corpoream de isto aere subiacente sibi ex corpore suo, non tamen quod dedisset sufflando de se ipso dedisse pu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i corporisnaturã qua constat: sufflando al: quid eiceremus non
eadem natura. ẽ corporis & animae quod& ipsi utiq consentiunt:
qua ꝓpt̃ &iamsic : Aliud ẽ animae substantia quacorpus
regit & mou& aliud flatus que m regendo mouendoq facide
corporesibi subdito non de seipsa cui corpus ẽ subditũ: Cum itaque
longe quidem in compa rabili modo sed tamenanima regat subdi¬
tum corpus : &d s̃ subditã creatunẽ : quurnon potius intellega¬
tur desubietta insibi creaturã fecisse d s̃ animã in eo quod sufflus¬
sedictus ẽ quando quidem ipsa anima quamuis corporisuo non ita
domin&ur : ut d s̃ uniuersitati quam condidit : Tamen eius motunon
lesua substantia flatum fecit: Possemus quidem dicere nec ipsi
dĩ flatum eẽ animã hominis sed dm̃ sufflundo fecisse unimã
in homine : s ed neputentur melora quae fecit uerbo : quam qđ
fecit flatũ : quia & in nobis melus ẽ uerbum quu inflatus

Expanded text:
nostri corporis natura, qua constat, sufflando aliquid eiceremus, non nostri corporis natura, qua constat, sufflando aliquid eiceremus, non eadem natura est corporis et animae: quod et ipsi utique consentiunt. quapropter etiam sic aliud est animae substantia, qua corpus regit et mouet, aliud flatus, quem regendo et mouendo facit de corpore sibi subdito, non de se ipsa, cui corpus est subditum. cum itaque longe quidem inconparabili modo sed tamen anima. regat subditum corpus et deus subditam creaturam, cur non potius intellegatur de subiecta sibi creatura fecisse deus animam in eo, quod sufflasse dictus est, quandoquidem ipsa anima, quamuis corpori suo non ita dominetur ut deus uniuersitati, quam condidit, tamen eius motu, non de sua substantia flatum facit? Possemus quidem dicere nec ipsum dei flatum esse animam hominis, sed deum sufflando fecisse animam in homine; sed ne putentur meliora quae fecit uerbo quam quod fecit flatu, quia et in nobis melius est uerbum quam flatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑ hoc sacrilega opinio ẽ eam &dm̃ credere unius eẽ subftantiae :
Quid enim hoc modo aliud quam & ille commutabilis creditur: Creden¬
dumitaq: ẽ & intellegendum neq ullomodo dubitandum: Quod res¬
ta fides hab& animamsic ẽẽ adõ : Tamquã remquam fecerit : Non
tã quã naturre cuius ipse ẽ siue genuerit : siuequo quo modo ꝓtulen:
t quomodo inquiunt scriptũ ẽ sufflauitin faciem eius. & factus ẽ
homo in animã uiuã : sinon animadĩ pars ẽ: uel dĩ omnino substantiã
inmo uero ex hocuerbo satis appar& ita non eẽ Cum enimbo
sufflat Animautiq ipsa sub iacentẽ sibinatunã corporis mou&:
& deilla non deseipsa flatũ facit nisi foste istita intar disunt : ut nesciar
isto reciproco alitu. Quem de hoc aere cirum fusoducimus &
redimus fieri &iam flatum cum uoluntatẽ sufflumus. Quod sio
non ex hoc quiforinsecus adiac& accepto & reddito. sed exipsius

Expanded text:
ac per hoc sacrilega opinio est eam et deum credere unius esse substantiae. ac per hoc sacrilega opinio est eam et deum credere unius esse substantiae. quid enim hoc modo aliud quam et ille commutabilis creditur? credendum itaque est et intellegendum neque ullo modo dubitandum, quod recta fides habet, animam sic esse a deo tamquam rem, quam fecerit, non tamquam naturae, cuius ipse est, siue genuerit siue quoquo modo protulerit. Et quomodo, inquiunt, scriptum est: sufflauit in faciem eius, et factus est homo in animam uiuam, si non anima dei pars est uel dei omnino substantia? immo uero ex hoc uerbo satis adparet ita non esse. cum enim homo sufflat, anima utique ipsa subiacentem sibi naturam corporis mouet et de illa, non de se ipsa flatum facit; nisi forte isti tam tardi sunt, ut nesciant isto reciproco halitu, quem de hoc aere circumfuso ducimus et reddimus, fieri etiam flatum, cum uoluntate sufflamus. quodsi etiam non ex hoc, qui forinsecus adiacet, accepto et reddito, sed ex ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
CNCEΝ Nondubitatur flauit uel sufflauit eẽ dicendum
Quaerebamus autem in superioresermone demanibus dĩ : Cum
homo delimo formatus cogitar&ur : Quidergo nunc dicendũ ẽ
in eo quod scriptum ẽ sufflauitds̃ nisi quia sicut non manibus
corporisfixit : Ita nec faucibus labis que sufflauit : Uerum tam̃
hoc uerbo scriptura in questione difficillima plurimum nos quan¬
tum opinor adiuuit: Namcum quidam exhocuerbo credi¬
derint aliquid ẽẽ animam deipsa substanti a dĩ: Idesteiusdem
natunrecuiusille ẽ hoc ideo putantes qui a cumhomo sufflat
aliquid descipso eicit inflatuh incpotius ammonendi sumus hanc
inimicam fideicatholicae reꝓbaresententiam, Nos enimcre¬
dimusdĩnatunt̃ atq substantiã qua e intrinita te creditura multis
intellegitur a pauci somnino eẽ in cõmutabilẽ: porro aut̃ animae
natunrm uelind&erius uel in melius commutaripossequi sambigi

Expanded text:
jasv, non dubitatur flauit uel sufflauit esse dicendum. jasv, non dubitatur flauit uel sufflauit esse dicendum. quaerebamus autem in superiore sermone de manibus dei, cum homo de limo formatus cogitaretur; quid ergo nunc dicendum est in eo quod scriptum est: sufflauit deus, nisi quia sicut non manibus corporis finxit, ita nec faucibus labiisue sufflauit? Uerum tamen hoc uerbo scriptura in quaestione difficillima plurimum nos, quantum opinor, adiuuit. Nam cum quidam ex hoc uerbo crediderint aliquid esse animam de ipsa substantia dei, id est eiusdem naturae, cuius ille est, hoc ideo putantes, quia cum homo sufflat, aliquid de se ipso eicit in flatu, hinc potius admonendi sumus hanc. inimicam fidei catholicae reprobare sententiam. nos enim credimus dei naturam atque substantiam, quae in trinitate creditur a multis, intellegitur a paucis, omnino esse incommutabilem. porro autem animae naturam uel in deterius uel in melius commutari posse quis ambigit?
Abbreviated transcription (Latin):
V finxitds̃ hominem puluerem d&enao & flauit in faciemeius
flatumuitae & factus ẽ homo in animã uiuentem : Haec
uerba scribtunte nobis & in principio superioris libri considertn¬
da ꝓposuentmus & dcipso homine facto maximeq deeius corpo¬
requantum satis duximus quod secundum scribtuna suisum .e. disseru¬
imus: Sed quia de anima humana non parua quaestio ẽ : ad hunceã
librum differendam putauimus : nescientes quantum nos dñs adiu¬
turus e& resteloqui cupidos illud tamen scientes insiquantum ipse
congruenter nihilaud acterre fellendo nihil temere affirmando :
dum ad hucdubium ẽ : uerum falsum ne sit : siue fidei siue scientiae
xp̃ianae : quod autem doceri potest uelrerum uatione a pertissima :¬
uel scribtuntrum austoritatecefussima sinecunctatione asserendo
Ac primum illuduideamus quod scribtum .ẽ. flauit uel suflauit in fa¬
ciem eius lignumuitae non nulliergo codices habent : spintuit
uelin spincuit in faciemeius : Sedcum gurecihabent eNiedr¬

Expanded text:
in faciem eius flatum uitae, et factus est homo in animam uiuentem. haec uerba scripturae nobis et in principio superioris libri consideranda proposueramus et de ipso homine facto maximeque de eius corpore, quantum satis duximus, quod secundum scripturas uisum est, disseruimus. sed quia de anima humana non parua quaestio est, ad hunc eam librum differendam putauimus nescientes, quantum nos dominus adiuturus esset recte loqui cupidos, illud tamen scientes, nisi, quantum ipiter atque congruenter nihil audacter refellendo, nihil temere adfirmando, dum adhuc dubium est, uerum falsumne sit, siue fidei siue scientiae christianae, quod autem doceri potest, uel rerum ratione apertissima uel scripturarum auctoritate certissima sine cunctatione adserendo. Ac primum illud uideamus, quod scriptum est: flauit uel sufflauit in faciem eius flatum uitae. nonnulli enim codices habent: spirauit uel inspirauit in faciem eius. sed cum graeci habeant svstpoair
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uerbad ñĩ peros carnis eius & uerba dĩꝑora ꝓph&arum temporii
corporis uocȩꝓferuntur &omnibus syllabis suis congruas tempor
mopessumunt atque consumunt: Cumergods̃ dicebat facia mus
hominẽ adimaginẽ & similtudinẽ nostrit̃ & habert potestatem pisciũ
maris & uolatilium cael: & omnium pecorum & omnisterrae & omniu

Expanded text:
sed uerba domini per os carnis eius et uerba dei per ora prophetarum temporali sed uerba domini per os carnis eius et uerba dei per ora prophetarum temporali corporis uoce proferuntur et omnibus syllabis suis congruas temporum moras sumunt atque consumunt; cum uero deus dicebat: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; et habeat potestatem piscium maris et uolatilium caeli
Abbreviated transcription (Latin):
rum fructibus quaenisi homini habenti corpus Non utiq: congrua est.
Nam si& hanc escamfigura tequis quã accipere uoluerit peced& a pro¬
pri&ate rerum gestarum quae primitus inhuius modi nanirtionibis
omniobseruatione fundanda ẽ : Quomodo inquid ergo loq batur
eis qui nondum audiebant Nec intellegebant quia nec erant qui uerba
perciperent: possem respondere siceos ad loquutum dm̃ quem¬
ad modumxp̃s: Nos nundumnatos & tam longe post futuros nec
tantum nos sed&ia meo somnesqui futuri sunt postnos omnibus enim
dicebat: quos suos futuros uidebat: Ecce ego uobiscum sumusq in con¬
summationẽ seđ: Sicut dõ notuserat ꝓph&a cuidixit : Prius¬
quam teformarem inuters nource :Sicut decimatus ẽ.  leuicum
e& inlumbis abriham: Quur enim non ita & ipse abrham in adam
& ipseadam in primis operibus mundi quaed s̃ creauit omniasimul:

Expanded text:
rum fructibus, quae nisi homini habenti corpus non utique congrua est? rum fructibus, quae nisi homini habenti corpus non utique congrua est? nam si et hanc escam figurate quisquam accipere uoluerit. recedet a proprietate rerum gestarum. quae primitus in huiusmodi narra- . tionibus omni obseruatione fundanda est. Quomodo, inquit. ergo loquebatur eis. qui nondum audiebant nec intellegebant, quia nec erant, qui uerba perciperent? possem respondere sic eos adlocutum deum, quemadmodum Christus nos nondum natos et tam longe post futuros, nec tantum nos, sed etiam eos omnes, qui futuri sunt post nos. omnibus enim dicebat, quos suos futuros uidebat: ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi; sicut deo notus erat propheta, cui dixit: priusquam te formarem in utero, noui te, sicut decimatus est Leui, cum esset in lumbis Abraham. cur enim non ita et ipse Abraham in Adam et ipse Adam in primis operibus mundi, quae deus creauit omnia simul?
Abbreviated transcription (Latin):
scriptunredĩ credat & tunc faltum hominẽ quandr̃ cumfactus ẽ
dies feciitaelum & temim. De quo alibiscripturadic̃. Qquiuiuitin
a&ernum crecuit omnia simul & tunc quando iam nonsimul:
sed suis quaeq temporib: creans finxiteum delimotemre & exeus
scribtur permittt : Fosteergo anima eeorum sexto illo
die factaeeruant ubi & ipsa imago dĩ recte intellegitur in spũmentis
eorum ut poste corpora formarentur. sed neq: hoccredere eadem¬
scriptunr ꝑmittit primo ꝓpt̃ illã operum consummationem
Quaenonideo quomodo possitintellegi sidefuit aliquid tunc non
causalt̃ conditum quod posteciui sibilit̃ conder&ur. Deinde quia sexus
ipsema scul & feminae nis uincorporibus ẽẽ non potest. Quod siquis quam
secundum intellectũ & actionẽ tamquã utrumq sexũ in una anima accip¬
endum putauerit. Quid fuci & dehis qua ead escum ds̃ ipsodie dedit deligno¬

Expanded text:
scripturae dei credat et tunc factum hominem, quando deus, cum factus est scripturae dei credat et tunc factum hominem, quando deus, cum factus est dies, fecit caelum et terram, de quo alibi scriptura dicit: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul, et tunc, quando iam non simul sed suis quaeque temporibus creans finxit eum de limo terrae et ex eius scriptura permittit. Forte ergo animae eorum sexto illo die factae erant, ubi et ipsa imago dei recte intellegitur in spiritu mentis eorum, ut postea corpora formarentur? sed neque hoc credere scriptura eadem permittit. primo propter illam operum consummationem - quae non uideo quomodo possit intellegi, si defuit aliquid tunc non causaliter conditum, quod postea uisibiliter conderetur — deinde quia sexus ipse masculi et feminae nisi in corporibus esse non potest. quod si quisquam secundum intellectum et actionem tamquam utrumque sexum in una anima accipiendum putauerit. quid faciet de his, quae ad escam deus ipso die dedit de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
inqua & bestiae sunt produxit terra : Tuncaut fastus ẽ homo &o
masculus &femina Ergo & tunc & posteineq enimtunc & non poster
Aut uero poste & nontunc nec alii postea sedidem ipsi alst̃ tunc alter
sicut species huma ne constitutionis nota nobis: Nonta menparentibus
genenentibus sedilledelimo illade costa eius: Quaer& tunc
quomodo respondebo inuisibilit̃ potentialt̃ causalster quo modo
fiuntfutur non fasta : Hic foste non intelleg& subtra unturenim
eicunta quae nouit usq ad ipsam seminum corpulentiã. Neq: enim
uel talealiquid homo iamerat cumin prima illa sex dierum conditio¬
ne factus enat : Datur quidem deseminibus ad hancrem non nulla
similitudo ꝓpt̃ illa quaei neis future consesta sunt. Uerum tam̃
Ante omnia uisibila semina sunt illa ecausae sed non intellegit.
Quidergo faciam nisi quantum possum salubriter moneam ut

Expanded text:
in qua et bestiae sunt, produxit terra. tunc autem factus est homo et in qua et bestiae sunt, produxit terra. tunc autem factus est homo et masculus et femina : ergo et tunc et postea. neque enim tunc et non postea aut uero postea et non tunc; nec alii postea, sed idem ipsi aliter tunc, aliter sicut species humanae constitutionis nota nobis est, non tamen parentibus generantibus, sed ille de limo, illa de costa eius. quaeret: tunc quomodo? respondebo: inuisibiliter, potentialiter, causaliter, quomodo fiunt futura non facta. Hic forte non intelleget. subtrahuntur enim ei cuncta, quae nouit, usque ad ipsam seminum corpulentiam. neque enim uel tale aliquid homo iam erat. cum in prima illa sex dierum conditione factus erat. datur quidem de seminibus ad hanc rem nonnulla similitudo propter illa, quae in eis futura conserta sunt; uerum tamen ante omnia uisibilia semina sunt illae causae . sed non intellegit. quid ergo faciam, nisi, quantum possum, salubriter moneam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ in illo dĩ opere quosimulomnia creatusunt ut aliquã
uitam ducer&. Vtłi loquutionẽ ad sedireftam quam dixtids̃ Eccede¬
diuobis omne pabulum seminale discerner& credera intellege r&:
oueritergo qui hocputat non hoc mesensissei Neq dixisse : Sed rursus
sidixero nonita fuis se hominẽ in illa prima rerum condicione quacrea¬
uitđ s̃ omniasimul sicuti est Non tantum perfecte a&atis homo sedne in¬
fans quidem Nec tantum in fanssed nepuerperium quidem in uters
matris Nec tantum hoc sed nesemen quidem uisibilem hominis puta¬
uit omnino non fuisse : Re de tergo ad scripturrm inuenia
sex todie hominẽ fcctum adimaginẽdĩ factos aũt masculũ & feminã :¬
tem quaerat quando facta sitfemina Iniueni& ex tracillos sex dies
tunc enim facta ẽ. quandod s̃ detemx finxit ad hucbestius agri
& uolatibacaeh Non quando uolatila ꝓduxer̃ aquae & anima muiuã

Expanded text:
hominem in illo dei opere quo simul omnia creata sunt, ut aliquam hominem in illo dei opere quo simul omnia creata sunt, ut aliquam uitam duceret, ut dei locutionem ad se directam, cum dixit deus: ecce dedi uobiNoverit ergo qui hoc putat, non hoc me sensisse, neque dixisse. 10. Sed rursus, si dixero non ita fuisse hominem in illa prima rerum conditione, qua creavit Deus omnia simul, sicuti est non tantum perfectae aetatis homo, sed ne infans quidem, nec tantum infans, sed ne puerperium quidem in utero matris, nec tantum hoc, sed nec semen quidem visibile hominis; putabit omnino non fuisse. Redeat ergo ad Scripturam; inveniet sexto die hominem factum ad imaginem dei, factos autem masculum et feminam. item quaerat, quando facta sit femina, inueniet extra illos sex dies; tunc enim facta est, quando deus de terra finxit adhuc bestias agri et uolatilia caeli, non quando uolatilia produxerunt aquae et animam uiuam,
Abbreviated transcription (Latin):
quieuit. Ex quibus omnia suisquaeque temporibusiampersaeculorũ
ordinemfierent Nuncaut̃ secđm operirtionẽ pricebendã temporib:
quausq nunc operatur : Et opostebatiams uo tempere fieriadam de
l moterre eiusq muherem ex uirilatere iriqua distributione
operumdĩ pastima dillos diẽ s inuisibiles pertinentiũ in quibus
creauit ommasimul Pastima distos inquib: opertur cotidie
Quic quid exillis tamquã in uolucris primor dialbus intempr̃ uoluitꝰ
si non in postune neq absurde scribturre uerba secuti sumus quȩ
nos ad haec distinguenda duxerunT: Cauendum ẽ Neꝓpt̃ ipsa¬
rum rerum aliquanto difficilẽ perceptionẽ quam tardiores ad¬
sequi non sufficiunt Putemur alud sentire acdicere quod dicim
nos nec sentire necdicere. Quam quã enim pracecedentibus ser¬
monibus quantũ potuerim. Lestorem praestruxerim Plures
tamen arbitroꝵ caligare inbis locis & putareitu fiuisse prius

Expanded text:
quieuit, ex quibus omnia suis quaeque temporibus iam per saeculorum quieuit, ex quibus omnia suis quaeque temporibus iam per saeculorum ordinem fierent, nunc autem secundum operationem praebendam temporibus, qua usque nunc operatur, et oportebat iam suo tempore fieri Adam de limo terrae eiusque mulierem ex uiri latere. In qua distributione operum dei partim ad illos dies inuisibiles pertinentium, in quibus creauit omnia simul, partim ad istos, in quibus operatur cotidie \'quidquid ex illis tamquam inuolucris primordialibus in tempore euoluitur. si non inportune neque absurde scripturae uerba secuti sumus, quae nos ad haec distinguenda duxerunt, cauendum est, ne propter ipsarum rerum aliquanto difficilem perceptionem, quam tardiores adsequi non sufficiunt, putemur aliquid sentire ac dicere, quod scimus nos nec sentire nec dicere. quamquam enim praecedentibus sermonibus. quantum potuerim, lectorem praestruxerim, plures tamen arbitror caligare in his locis et putare ita fuisse prius