comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat gr̃e. nec pleni luminis splendorẽ requirit. nec
in lituminio hab& cenacła. cui ñ potest dici. sicut
resticła coccinea labia tua. ñ sepelietur inqͥt huiꝰ¬
modi. Qui enim uiuũ sub terrã infodit. & tamqͣm
in sepulchro sepeliuit: eripuit sibi mortuo reqͥem
sepulture. Depositus itaq in ualle corꝑaliũ delecta¬
tionũ: non inuenit sepulchrũ de qͦ possit resurg̾e.
huiꝰmodi gͦ uir. nec templũ deo edificat. qr ñ nou̾
tempus correct̾ois suȩ. Quomͦ enĩ possunt tales hõi¬
nes templũ ȩdificare. qui qͣsi fere ac bestiȩ in spelea
ferarũ bestiarũ latibula sese receptant. atq in fo¬
ueas se serpentĩ more dem̃gunt. & consuetudine
fraudulentȩ uulpis infodiunt: S nec sepulchrũ
sibi condit. qui an tempus morit᷑. uiuens enĩ mor¬
tuus ẽ. nec audit uocẽ aggei id ẽ epulantis. ut int̾¬
p̾tatio declarat. qm non ingredit᷑ tabernacłm dei.

Expanded text:
rat gratiae, nec pleni luminis splendorem requirit: nec rat gratiae, nec pleni luminis splendorem requirit: nec illita minio habet coenacula, cui non potest dici: Sicut resticula coccinea labia tua . 6. Non sepelietur, inquit, hujusmodi ; qui enim vivum se sub terram infodit, et tamquam in sepulcro sepelivit, eripuit sibi mortuo requiem sepulturae. Depositus itaque in valle corporalium delectationum, non invenit sepulcrum, de quo possit resurgere. Hujusmodi ergo vir, nec templum Deo aedificat; quia non novit tempus correctionis suae. Quomodo enim possunt tales homines templum aedificare, qui quasi ferae ac bestiae in spelaea ferarum et bestiarum latibula sese receptant, atque in foveas se serpentium more demergunt, et consuetudine fraudulentae vulpis infodiunt? 7. Sed nec sepulcrum sibi condit, qui ante tempus moritur; vivens enim, mortuus est : nec audit vocem Aggaei, id est, epulantis, ut interpretatio declarat; quoniam non ingreditur tabernaculum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
habitaret dñs ib̾c. & unde ad redẽptionem uniu̾¬
sorũ ꝓcederet. ut in utero uirginis sacra reppiretur
qͥ celatas inhabitant domos. & celato argento de¬
lectant᷑. Sordet enĩ illis purũ argentum. ita & isti
sordet simplicis habitatõis locus. Sinuant spacia
domoꝵ. & adiciendo adiciunt coniungentes domũ
ad domũ. & uillam ad uillã. effodiunt terrã ut e¬
lementum qͦq eorũ cedat habitacłis. ⁊ quasi terre
filii intͣ eius recondant᷑ uterum. & abscondant᷑ al¬
sti inqͥt domũ. metire suꝑiora eius ꝑ flatilia distin¬
cta fenestris. & contignata çȩdro:⁊ in lituminio.
Metitur auͣt suꝑiora. qui contẽplatus iudiciũ dei
iudicat iudiciũ humilis & iudiciũ pauꝑis. Qui aũt
in auaritiam intendit & in sanguinẽ innocentis: ñ
edificat suꝑiora cũ iudicio. nec mensurã tenet qr ñ
habet. xꝑm. nec adspirare sibi diuinȩ flatus explo¬

Expanded text:
habitaret Dominus Jesus, et unde ad redemptionem univehabitaret Dominus Jesus, et unde ad redemptionem universorum procederet, ut in utero Virginis sacra reperiretur aedificant, qui caelatas inhabitant domos , et caelato argento delectantur; sordet enim illis purum argentum, ita et istis sordet simplicis habitationis locus . Sinuant spatia domorum, et adjiciendo adjiciunt, conjungentes domum ad domum, et villam ad villam, effodiunt terram; ut elementum quoque eorum cedat habitaculis, et quasi terrae filii intra ejus recondantur uterum, et abscondantur alsti, inquit, domum, metire superiora ejus, perflatilia distincta fenestris, et contignata cedro et illita minio . Metitur autem superiora, qui contemplatus judicium Dei, judicat judicium humilis, et judicium pauperis. Qui autem 912 in avaritiam intendit, et in sanguinem innocentis, non aedificat superiora cum judicio, nec mensuram tenet; quia non habet Christum: nec aspirare sibi divinae flatus explo
Abbreviated transcription (Latin):
ut scͥptura testificat᷑. in suꝑiorib hospiciũ ꝑauit. &
ibi quȩ concipiendȩ sobolis. qr ñ habebat. meruit
p̾rogatiuam. eiusdẽ q resuscitati pignoris uidit
miracła. Quid de pet᷑ dicam. qui ad horã nonam
ascendens in suꝑiora. baptirandarũ gentiũ cogno¬
uit myst̾ia: At uͦ parricida absalon in ualle sibi
rhogis titulum statuit. ⁊ in fossam ꝓiectus ẽ cum
ẽẽt ꝑemptus. Ergo sc̃i ascendunt. ad dñm. flagiti¬
osi ad uitia descendunt. Sc̃i in montibꝰ. cͥminosi
enĩ dñs querebat ab illis domũ. ut semetipsos edi¬
ficarent. atq intͣ se di templũ ex uiuis fidei lapi¬
dibꝰ accollerent. Neq enĩ terrenorũ parietũ cons¬
truct̾oes. & siluestriũ ligna culminũ desiderabat.
quȩ cũ fuissent. manus diruerant hostiles: s illuo
templũ querebat. qđ in hominũ conderet᷑ menti¬
bꝰ. quib dicendũ foret. uos estis dei templũ. in qͦ

Expanded text:
ut Scriptura testificatur , in superioribus hospitium paravit, et ut Scriptura testificatur , in superioribus hospitium paravit, et ibi concipiendae sobolis, quia non habebat, meruit praerogativam, ejusdemque resuscitati pignoris vidit miracula. Quid de Petro dicam, qui ad horam sextam ascendens in superiora, baptizandarum gentium cognovit mysteria . At vero parricida Abessalon in valle Regis sibi titulum statuit, et in fossam projectus est, cum esset peremptus . Ergo sancti ascendunt ad Dominum, flagitiosi ad vitia descendunt; sancti in montibus, criminosi enim Dominus quaerebat ab illis domum, ut semet ipsos aedificarent, atque intra se Dei templum vivis fidei lapidibus attollerent. Neque enim terrenorum parietum constructiones, et silvestrium ligna culminum desiderabat, quae cum fuissent, manus dirueret hostilis: sed illud templum quaerebat, quod in hominum conderetur mentibus, quibus dicendum foret: Vos estis templum Dei ; in quo
Abbreviated transcription (Latin):
bi suꝑiorem absolui epłam. & ꝑferen¬
dam tͥ tradidi: uenit in mentẽ illud qd̃
dñs in manu aggei ꝓpħȩ locutus est di¬
cens. Si tempꝰ uobis ÷ ut habitetis in do¬
mibin celatis. Quid gͦ istud ẽ. nisi in suꝑioribꝰ ha¬
bitandũ. non in uallestrib & subterraneis habita¬
culis: Qui enĩ infra terrã habitant: ñ possunt ȩdi¬
ficare templũ dĩ. & dicunt. ñ uenit tempꝰ ut ȩdifi¬
cet᷑ domus dñi. Simul quia luxuriosorũ ÷ hypogea¬
ea querere captantiũ frigus estiuũ. eo qđ resoluti
deliciis. estus alit̾ ferre ac tolerare ñ queant.& ideo
requirant umbrosa penetͣlia. uł qđ desidiosi igna¬
ua sub terris agant otia. Deinde qd̃ tenebrosa il¬
los & opaca delectent magis. quibꝰ oꝑiri flagitia
sua credant. scđm illud. Tenebre circundant me
& parietes. quẽ uereor: S frustra ħ sperant. cũ ꝓ¬
funda abyssi & abscondita ds cernat: iom̃ia dep̃¬
hendat anteqͣm fiant. Anñ elyas in hypogeis. ñ

Expanded text:
bi superiorem absolvi epistolam, et perferendam tibi tradidi, venit in mentem illud quod Dominus in manu Aggaei prophetae locutus est dicens: Si tempus vobis est ut habitetis in domibus caelatis ? Quid ergo istud est, nisi in superioribus habitandum, non in vallestribus et subterraneis habitaculis? Qui enim infra terram habitant, non possunt aedificare templum Dei, et dicunt: Non venit tempus ut aedificetur domus Domini ; simul quia luxuriosorum est hypogaea quaerere, captantium frigus aestivum, eo quod resoluti deliciis aestus aliter ferre ac tolerare non queant, et ideo requirant umbrosa penetralia: vel quod desidiosi ignava sub terris agant otia: deinde quod tenebrosa illos et opaca delectent magis, quibus 911 operiri flagitia sua credant, secundum illud: Tenebrae circumdant me ut parietes, quem vereor ? Sed frustra hoc sperant, cum profunda abyssi et abscondita Deus cernat, et omnia deprehendat, antequam fiant . 2. At non Elias in hypogaeis, non
Abbreviated transcription (Latin):
manes. Non tͣnsibunt au̾t: si sc̾ificaueris bellũ ꝓ de¬
uot̾ois ⁊⁊ fidei certamine. ꝓ ueritatis studio adu̾sus
passionũ illecebras. & sũpseris arma dĩ aduersꝰ sp̃a¬
les nequitias. & astuciã diaboli qͥ temptat sensus nr̃oᷤᷤ
fraude ac dolo. quẽ mansuetus bellator facile ꝓterit.
Qui ñ serat iurgia. s sic̃ decet seruũ dñi cũ modestia
fidẽ doceat. & eos qͥ adu̾sant᷑ redarguat. De ħ dicit
scͥptura. Qui mansuetꝰ ÷ bellator: exurgat. Et infirmꝰ
dicat. Om̃ia possũ in eo qͥ me confortat. Hac fide
fretus. etiã qui infirmꝰ ÷ p̾ualebit. & erit sc̃a anima
nẽ. ⁊ colles fluent lac. Qualis ille collis. qͥ lactis po¬
tũ corinthiis dabat. Et fluent ei aquȩ de suis uasis.
trat. Qui etiã animam tuã dignet᷑ rigare: ut ha¬
bund& in te fons aquȩ salientis in uitã ȩternã. Ua

Expanded text:
inanes: non transibunt autem, si sanctificainanes: non transibunt autem, si sanctificavotionis et fidei certamine, pro veritatis studio, adversus passionum illecebras, et sumpseris arma Dei adversum spiritales nequitias et astutiam diaboli, qui pertentat sensus nostros fraude ac dolo, quem mansuetus bellator facile poterit, qui non serat jurgia, sed sicut decet, servum Domini cum modestia fidem doceat, et eos qui adversantur redarguat, de hoc dicit Scriptura: Qui mansuetus est bellator exsurgat, et infirmus dicat: « Omnia possum in eo qui me confortat . » Hac fide fretus etiam qui infirmus est praevalebit, et erit sancta anima nem, et colles fluent lac , qualis ille collis qui lactis potum Corinthiis dabat, et fluent ei « aquae de suis vasistrat, qui etiam animam tuam dignetur rigare, « ut abundet in te fons aquae salientis in vitam aeternam .
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ ac fidei genua dissoluta. Nfiat uoluntatis tuȩ re¬
cidiua infirmitas. ñ ullus in te recursus cͥminũ. s in¬
gressus es:mane. Puenisti: consiste.saluans salua an¬
mã tuã. Ascendens directũ actolle gͣdum. nullus inde
tuto redit. Hinc uia: inde ruina ẽ. Hinc ascensus:
inde p̾cipitiũ. Ascendendi quidẽ labor: s descenden¬
ddi ꝑiculũ. S potens ÷ dñs. qui te illic fundatũ cus¬
todiat. septũ ꝓpħicis muris & apłicis turribꝰ. Ideo tͥ
ñ foris simus. Et in euangłio dĩ filius dic̃. Qui ẽ in tec¬
to ñ descendat. uasa sua tollere. N utiq de ħ tecto di¬
cit. s de illo. Extendite. celũ sicut camerã. Intus gͦ es
atq tͣnquillã. Non exeas de ea. neq descendas uas
tuũ istud aut honoribꝰ. aut diuitiis. aut arrogantia
accolłe. Intͦ esto. ꝑ te alienigenȩ ñ tͣnseant. peccata a¬
nimã tuam ñ tͣnseant. uane oꝑationes. & cogitat̾oes

Expanded text:
tuae ac fidei genua dissoluta. Non fiat voluntatis tuae retuae ac fidei genua dissoluta. Non fiat voluntatis tuae recidiva infirmitas, non ullus intercursus criminum. Sed ingressus es, mane: pervenisti, consiste: salvans salva animam tuam . 22. Ascendens directum attolle gradum, nullus inde tuto redit. Hinc via, inde ruina est. Hinc ascensus, inde praecipitium. Ascendendi quidem labor, sed descendendi periculum: sed potens est Dominus, qui te fundatum illic custodiat septum propheticis muris et apostolicis turribus. Ideo tibi  III, 13. Intus, non foris simus. Et in Evangelio Dei Filius dicit: Qui est in tecto, non descendat vasa sua tollere . Non utique de hoc tecto dicit, sed de illo: Extendit coelum sicut cameram . 23. Intus eatque tranquillam. Non exeas de ea, neque descendas vas tuum istud, aut honoribus, aut divitiis, aut arrogantia attollere. Intus esto, ut per te alienigenae non transeant, peccata animam tuam non transeant, vanae operationes et cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
qua ÷ dñi tab̃naculũ. circa qđ scribȩ dñi p̾tendũt.
ubi nͣ dies aut sol aut luna lum̃ ministrant.s
ipse dñs lum̃ ÷ totã illam ciuitatẽ illuminans. Est
enĩ lux mundi. ñ utiq uisibilis. s animarũ quȩ in
ħ mundo st̃ intelligibił claritudo. quibꝰ se splenden¬
ti lumine rationabilis infundit prudentiȩ. Quo ge
tutis inflãmans uapore secreta mentiũ. animorũ q
penetͣlia. Si quis gͥ incola ẽẽ ceꝑit illiꝰ ciuitatis suꝑ¬
ne. incola uidelic&e conu̾satione ac moribꝰ: ñ discedat
ab ea. ñ exeat. ñ reflectat uestigiũ. non corꝑis dico
s mentis uestigiũ. non reu̾tatur retͦ. Retro luxuria.
retͦ impuritas ẽ. Deniq ascendens ad montẽ loth. re¬
tro reliqͥt sodomitana flagitia. Que aut respexit recͦ:
ñ potuit ad suꝑiora euadẽ. Non gͦ pedes tui retͦ. s mo¬
res ñ reuertant᷑. N fiant manꝰ tue remissȩ. & deuot̾ois

Expanded text:
qua est Dei tabernaculum, circa quod Scqua est Dei tabernaculum, circa quod Scubi non dies aut sol aut luna lumen ministrant, sed ipse Dominus lumen est, totum illam civitatem illuminans, est enim lux mundi, non utique lux visibilis, sed animarum, quae in hoc mundo sunt intelligibilis claritudo, quibus se splendenti lumine rationabilis infundit prudentia, quae tutis, inflammans vapore suo secreta mentium, animorumque penetralia. » Si quis igitur incola esse coeperit illius civitatis supernae, incola videlicet con reflectat vestigium, non corporis dico, sed mentis vestigium, non revertatur retro. Retro luxuria, retro impuritas est. Denique ascendens ad montem Loth, retro reliquit sodomitana flagitia: quae autem respexit retro, non potuit ad superiora evadere . Non ergo pedes tui retro, sed mores non revertantur. Non fiant manus tuae remissae, et devotionis
Abbreviated transcription (Latin):
na hominis. Qm̃ bonoꝵ meorũ ñ indiges. Quid
gͦ pulchriꝰ. quã ei appropinqͣre. ei adherere: Que
maior uoluntas ẽ. quã qd̃ is qui uidit. & de fonte¬
aquȩ uitȩ gͣtis gustau̾it. quid potest aliud desi¬
d̾are. quȩ regna. qͣs potestates. quã pecuniã. cũ ad¬
u̾tat quã misere etiã hȩ regũ conditiones sint. quã
mutabiles imꝑii status. qͣm exigua uite huiꝰ spacia.
transit. nͥ uirtutũ fultus peculio. qd̃ receptũ omnibꝰ
solis diuitibꝰ impossibile ꝓnuntiat: N gͥ his uti bea¬
tum ẽ. s illud uidere qͦ ista despicias. ⁊ uana ueri re¬
fellas. atq inania & cassa iudices. illã nude ueritatis
pulcritudinẽ diligas. q̃ has secłi fucosissimas uanita
no ab ocłis tuis ascende in palmã. uince scłm. ut te¬
neas u̾bi altitudinẽ. imaginẽ istã mundi foris relin¬
grediatur in ciuitatẽ quȩ uera ẽ patria scõrum in

Expanded text:
na hominis: Quoniam bonorum meorum non indiges . Quid na hominis: Quoniam bonorum meorum non indiges . Quid ergo pulchrius, quam ei appropinquare, ei adhaerere? quae major voluptas est? Quod is qui vidaquae vivae gratis gustaverit, quid potest aliud desiderare? quae regna? quas potestates? quam pecuniam? cum advertat quam miserae etiam hic regum conditiones sint, quam mutabiles imperii status, quam exigua vitae hujus spatia, transit, nisi virtutum fultus peculio, quod receptum omnibus, solis divitibus impossibile pronuntiatur ? Non ergo his uti beatum est, sed illud videre, quo ista despicias, et vana veri refellas, atque inania et cassa judices, illam nudae veritatis pulchritudinem diligas, quae has saeculi fucosissimas vanitatno ab oculis tuis . Ascende in palmam, vince saeculum, ut teneas Verbi altitudinem. Imaginem istam mundi foris relingrediatur in civitatem, quae vera est gratia sanctorum, in
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pater ur qui in celis ẽ. ꝑfectus ẽ. karitas eñi.
ꝑfecta ẽ. Deniq plenitudo legis ẽ. Quid au̾t tam
bonũ qͣm karitas. q̃ malum nͨ cogitat: Ꝙ in eo t̾¬
ras fugit. in quibꝰ inuidia ẽ. ubi ambitio. ubi con¬
tentio. Boni gͦ illiꝰ capacẽ se anima tua p̾beat: ut
supͣ nubes uolet sic̃ aquila. renouet᷑ sicut aqͥla.
pennas emittat sicut. aqͥla. ut renouatis alarũ
remigiis alta petere ñ reformid&. Hanc habita¬
tionẽ relinquat. t̾renum enĩ habitacłm gͣuat a¬
nimã. exuat uetera. abiciat erroris desideria. ab
indigens. Quis enĩ dedit illi: cũ ex ipso. & ꝑ ipsum.
ce in ipso omĩa sint: Uite gͥ fons÷. illud sumũ bo¬
nũ: ex quo uiuendi substantia ministrat᷑ omnib.
Ipsum aũt in se tutam habet manentẽ. & nullo
qͣsi in ops accepit. Largit᷑ bona aliis. ñ aliunde
assumit sͥ. Neq enĩ nr̃i indig&. un ait ex ꝑso¬

Expanded text:
sicut Pater vester coelestis perfectus est , » charitas enim sicut Pater vester coelestis perfectus est , » charitas enim perfecta est, deniqbonum quam charitas, quae malum non cogitat, et ideo terras fugito, in quibus invidia est, ubi ambitio, ubi contentio; boni ergo illius capacem se anima tua praebeat, ut supra nubes volet, sicut aquila, renovetur sicut aquila, pennas emittat, ut renovatis alarum remigiis, alta petere non reformidet, hanc habitationem relinquat, terrenum enim habitaculum gravat animam, exuat vetera, abjiciat erroris desideria, ablindigens, quis enim dedit illi cum ex ipso et per ipsum, et in ipso omnia sint? Vitae igitur fons est summum num, ex quo vivendi substantia ministratur omnibus: ipsum autem in se habet vitam manentem. A nullo quasi inops accipit: largitur bona aliis, non aliunde assumit sibi; neque enim nostri indiget. Unde et ait ex perso
Abbreviated transcription (Latin):
accipiens. cibos corꝑis ñ requirebat. Helyas ad illã
festinans reqͥem. rogabat ut acciꝑet᷑ a se anima sua.
Petrus aspiciens u ip̃se in monte dñicȩ resurrectõis
glam. nolebat descendẽ dicens. Dñe bonũ : nos hic
ẽẽ. Quanta gͥ illa diuinȩ substantie gła: qͣnta u̾bi
bona. in quẽ concupiscunt & angłi conspic̾e: Ani¬

Expanded text:
accipiens cibum corporis non requirebat, Elias ad illam accipiens cibum corporis non requirebat, Elias ad illam festinans requiem rogabat ut acciperetur a se anima sua, Petrus aspiciens et ipse in monte Dominicae resurrectionis gloriam, nolebat descendere, dicens: « Domine, bonum est nos hic esse . » Quanta igitur illa divinae substantiae gloria! quanta verbi bona in
Abbreviated transcription (Latin):
tua doce me iustificat̾oes tuas. Osculat᷑ dei uerbũ.
concupiscit suꝑ omẽm decorẽ. diligit suꝑ omẽm
ter uidere. suadẽ. cupit attrahi ut sequi possit.
llnguentũ inqͥt. exinanitũ ÷ nom̃ tuũ: Ppterea te
diligimꝰ adolescentule. ꝓpt̾ea certamꝰ. s comp̃hen¬
dere te ñ possumꝰ. Attrahe nos ut possimꝰ currere.
ut unguentorũ tuoꝵ odorẽ accipiamꝰ uirtutem
seq̃ndi. Festinat &ẽ interna myst̾ia uidere. ipsam
uerbi requiẽ. ipsam boni illiꝰ summi habitationẽ
i lucẽ eiꝰ & claritatẽ. In illo sinu ac recessu patrio
festinat audire sermones eiꝰ. & cũ audierit. suꝑ
omẽm suauitatẽ accipit. Doceat te ꝓph̾a qͥ gustau̾
& ait. Qͣm dulcia faucibꝰ meis u̾ba tua suꝑ mel et
fauũ ori meo. Quid enĩ aliud desiderat. qͥ semel su¬
auitatẽ uerbi gustau̾it: qͥ semel claritatẽ eiꝰ uidit:
Moyses in monte positꝰ. quadraginta diebꝰ legem

Expanded text:
tua doce me justificationes tuas . Osculata Dei Verbum, tua doce me justificationes tuas . Osculata Dei Verbum, concupiscit super omnem decorem, diligit super omnem ter videre, saepe intendere, cupit attrahi ut sequi possit: « Unguentum, inquit, exinanitum est, nomen tuum, propterea te diligimus adolescentulae, propterea certamus, sed comprehendere te non possumus, attrahe nos ut possimus currere, ut unguentorum tuorum odore accipiamus virtutem sequendi. » Festinat etiam inter mysteria videre ipsam requiem verbi, ipsam boni illius summi habitationem et lucem ejus et claritatem, in illo sinu ac recessu patrio festinat audire sermones ejus, et cum audierit, super omnem suavitatem accipit. Doceat te propheta, qui gustavit et ait: « Quam dulcia faucibus meis verba tua super mel et favum ori meo . » Quid enim aliud desideret anima, quae semel suavitatem verbi gustaverit, quae semel claritatem ejus viderit? Moyses in monte positus quadraginta diebus, legem
Abbreviated transcription (Latin):
affuit. unde & ait. Ipse qͥ loquebar assum. Id ẽ qͥ
loquebar in ꝓpħis: adsũ in corꝑe qd̃ suscepi ex uͥ¬
gine. Adsũ int̾ior imago di. charact̾ substantiȩ:
& adsum ut homo. S qͥs cognosc& me: Hoĩem
enĩ uiderunt: s oꝑibus supͣ bominẽ crediderũt
Anñ ut homo. cũ lazarum fleret: Et rursus supͣ
hominẽ. cũ totius mundi peccatũ tolleret: Ad
tas. ipse patientia isrł. qui ad penitentiã te uocat.
Ne uenias in iudiciũ: s accipies peccatorũ remis¬
sionẽ. Agite inqͥt penitentiã. Ipse ẽ de qͦ clamat
amos ꝓph̃a. Exquirite bonũ. Ipse ÷ sũmũ bonũ
qͥ nullius indigae: i abundat om̃ibꝰ. Facile abun¬
dat: in qͦ plenitudo diuinitatis habitat corꝑa¬
lit̾. Facile abundat: de cuiꝰ plenitudine om̃s
piscibili suo & delectabili anima gustau̾it. & du¬
abus his hauserit affectionibꝰ excludens dolũ &
formidinẽ. incredibilit̾ exestuat. osculat᷑ in mo

Expanded text:
adfuit. Unde et ait: Ipse qui ladfuit. Unde et ait: Ipse qui lloquebar in prophetis, adsum in corpore quod suscepi ex Virgine: adsum interior imago Dei, character substantiae, et adsum ut homo, sed quis cognoscit me, hominem enim viderunt: sed operibus supra hominem crediderunt. An non ut homo, cum Lahominem, cum totius mundi peccatum tolleret? Ad tas, ipse patientia Israel, qui ad poenitentiam te vocat ne venias in judicium, sed accipias remissionem peccatorum. Agite, inquit, poenitentiam . Ipse est de quo clamat Amos propheta: Exquirite bonum . Ipse est summum bonum, qui nullius indiget, et abundat omnibus. Facile abundat, in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter . Facile abundat, de cujus plenitudine omnes piscibili suo et delectabili anima gustaverit, et duabus his hauserit affectionibus, excludens dolorem et formidinem, incredibiliter exaestuat. Osculata enim V
Abbreviated transcription (Latin):
ocłs tuus neqͣm ÷ qr ego bonus sũ:ͦ Hoc bonũ ue¬
niat in animã nr̃am. in nr̃e mentis uiscera: qd̃ ꝓ¬
picius ds dat petentibꝰ se. hic ẽ thesaurus nr. hic
ẽ ua nr̃a. bic ÷ sapientia nr̃a. iusticia nr̃a pastor
ñr. & pastor bonus. hic ÷ uita nr̃a. Uides qͣnta bo¬
na in uno bono: ħ bona nobis p̾dicant ⁊ eugłi¬
ste.Hec bona requirens dđ ait. Qͥs ostendet nob̾
bona Ꝙ ostendit ipsũ ẽẽ bona subiciens. Signa¬
nͥ splendor głe ac imago inuisibilis dĩ. in qͦ ⁊ udet᷑
& clarificatur pat̾. sicut ipse clarificat filiũ suũ:
atũ a ꝓph̃is. p̃dicatum ab angłis. ꝓmissum a pat̾
eugłiratum ẽ ab apłis. qui nobis tamꝙͣ maturitas
aduenit. Nec solũ tanquã maturitas: s tamꝙͣ. ma¬
turitas in montibꝰ adẽ. ut nicħ acerbũ. nichil in¬
mat᷑um in nr̃is consiliis sit. nicħ inmite. nicħ asꝑ¬
um in oꝑibꝰ ac moribꝰ. qui pͥmus eugłirans bona

Expanded text:
oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Hoc bonum veoculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Hoc bonum veniat in animam nostram, in nostrae mentis viscera, quod propitius Deus dat petentibus se. Hic est thesaurus noster, hic est via nostra, hic est sapientia nostra, justitia nostra, pastornoster, et pastor bonus, hic est vita nostra, vides quanta bona, in uno bono, haec bona nobis praedicant evangelistae, haec bona requirens David ait: « Quis ostendit nobis bona ? » et ostendit ipsum esse bona subjiciens: « Signanisi splendor gloriae, et imago invisibilis Dei , in quo et videtur et clarificatur Pater, sicut ipse clarificat Filium suum ?atum a prophetis, praedicatum ab angelis, promissum a Patre, evangelizatum est ab apostolis . Qui nobis tanquam maturitas advenit: nec solum tanquam maturitas, sed tanquam maturitas in montibus adest; ut nihil acerbum, nihil immaturum in nostris consiliis sit, nihil immite, nihil asperum in operibus ac moribus, qui primus Evangelizans bona
Abbreviated transcription (Latin):
domo dñi om̃ib diebꝰ uitȩ mee. E uideã delecta¬
tiones dñi: & considerẽ templum eiꝰ. Deniq ħ ẽ
sũmum bonũ subtexuit stati᷑ in eodem psalmo.
Credo uidere bona dñi: in terra uiuentiũ. Hic e¬
nim querit᷑: illic facie ad faciẽ plene uidet᷑. Hoc
bonũ in domo di ẽ: in illo secreto eiꝰ ac recessu. ũn
it̾m ait. Replebim᷑ in bonis domꝰ tuȩ. Alibi qͦq hãc
sũmam eẽ benedictionis exp̃ssit dicens. Bñdicat
tͥ dñs ex syon: ⁊ uideas q̃ bona sunt irłm. Ido be¬
atus: qͥ illic habitat in ingressu fidei. hospitio q
mentis. deuotionis habita cło. conu̾satione uirtu¬
tis. In illo gͥ simꝰ: atq in eo maneamꝰ. de qͦ & ysaias
dicit. Quã speciosi pedes euangłirantiũ pacem. eu¬
angłirantiũ bona. Qui st̃ qui eugłirant: nͥ petrus.
dñm iħm: Hic ÷ pax nr̃a: hic est bonũ illud sum¬
mũ qui ipse bonꝰ ex bono. Ex arbore enĩ bona: bo¬

Expanded text:
domo Domini omnibus diebus vitae medomo Domini omnibus diebus vitae metiones Domini, et considerem templum ejus . Denique hoc esse summum bonum subtexuit statim in eodem psalmo: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hic enim quaeritur, illic facie ad faciem plene videbitur. Hoc bonum in domo Dei est, in illo secreto ejus ac recessu. Unde iterum ait: Replebimur in bonis domus tuae . Alibi quoque hanc summam esse benedictionis expressit, dicens: Benedicat te Dominus ex Sion, et videas quae bona sunt Hierusalem . Ideo beatus qui illic habitat in ingressu fidei, hospitioque mentis, devotionis habitaculo, conversatione virtutis. 6. In illo igitur simus, atque in eo maneamus, de quo et Esaias dicit: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona ! Qui sunt qJesum ? Hic est pax nostra, hic est bonum illud summum; quia ipse bonus ex bono, ex arbore enim bona bo
Abbreviated transcription (Latin):
ei pascua plurima. Herbis enĩ suauioribꝰ: ⁊ agni
dei. Est gͦ & fenũ qͦ alunt᷑ greges ouiũ: qͥ emittũt
uellera sapientiȩ. & amictũ prudentiȩ. E fortasse
hoc ẽ fenũ montanũ: in qͦ uerba descendũt ꝓpħie.
sic̃ nix suꝑ fenũ. & qd̃ diligent̃ colligit sapiens:
ut sint ei oues ad uestitũ sꝑalis utiq uelaminis.
hab& gͦ cibum suũ ⁊ amictũ anima: quȩ illi sũmo
querendũ. ut ꝑ eiꝰ cognitionis adqͥsit̾õem diuine
simꝰ consortes nature. Nuiꝰ cognitionis ueritatem¬
aꝑit scĩs suis ds bonꝰ: & donat ħ de thesauro suo
bono sic testat᷑ lex sacra dicens. Qa iurauit dñs
patͥb tuis: dare tͥ & aꝑire thesaurũ suũ bonum.
De qͦ thesauro cȩlesti dat pluuiã terre suȩ: bndicẽ
bonorũ oꝑum. ut habeat humorẽ gr̃e. Nuiꝰ boni
cognitionẽ querebat. dd sicut ipse significat di¬
cens. Unã petii a dño. hanc reqͥram: ut in habitẽ in

Expanded text:
ei pascua plurima; herbis enim suavioribus et agni ei pascua plurima; herbis enim suavioribus et agni Dei. 3. Est ergo et fenum, quo aluntur greges ovium, qui emittunt vellera sapientiae, et dant amictum prudentiae. Et fortasse hoc est fenum montanum, in quod verba descendunt prophetae: sicut nix super fenum ; et quod diligenter colligit sapiens, ut sint ei oves ad vestitum, spiritalis utique velaminis . Habet ergo cibum suum et amictum anima, quae illi summo em, divinae simus consortes naturae. Hujus cognitionem aperit sanctis suis Deus bonus, et donat de thesauro suo bono, sicut testificatur lex sacra dicens, « quia juravit Dominus patribus ejus dare tibi et aperire thesaurum suum bonum, de quo thesauro coelesti dat pluviam terrae suae, benedicbonorum operum, ut habeat humorem gratiae: hujus boni cognitionem quaerebat David, sicut ipse significat dicens: « Unam petivi a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in
Abbreviated transcription (Latin):
bat & suas regebat cupiditates. ut nich alienũ ꝯcu¬
piscet: ille aũt egentissimꝰ. cui aurũ suũ uile. alienꝰ
palmes p̾ciosissimꝰ estimabat᷑: S qͣ ratione egentis
is qͥ tanꝙͣ umbra p̾terit: Nodie impiꝰ exaltatur:
cras ñ erit. nec inueniet᷑ aliqͥd locus etꝰ. Iuid ÷ itaq
de pulchre dauid. Diuites inqͥt. eguerũt & esurie¬
runt. Qm̃ cum hab̃ent scͥpturarũ thesauros cȩlesti¬
um: eguerunt qͥ ñ intellexert̃. & esurierunt qͥ nullũ
sꝑalis gr̃e gustarunt cibũ. Nich gͥ effectu sapientis
ditius: nicħ insipiente egentiꝰ. Nam cũ regnũ dei pau¬
ꝑum sit: quid ẽẽ locupletiꝰ potest: Et ideo p̾̃clare

Expanded text:
bat, suas regebat cupiditates; ut nihil alienum concubat, suas regebat cupiditates; ut nihil alienum concupisceret? ille autem egentissimus, cui aurum suum vile, alienus palmes pretiosissimus aestimabatur? Sed qua ratione egentissis, qui tamquam umbra praeterit ? Hodie impius exaltatur, cras non erit, nec invenietur aliquis locus ejus . Quid est itaque de pulchre David: Divites, inquit, eguerunt, et esurierunt ; quoniam cum haberent Scripturarum thesauros coelestium, eguerunt qui non intellexerunt, et esurierunt qui nullum spiritalis gratiae gustarunt cibum. 10. Nihil igitur affectu sapientis ditius, nihil insipientis egentius. Nam cum regnum Dei pauperum sit , quid esse locupletius potest? Et ideo praecl
Abbreviated transcription (Latin):
di reliqͥt: qͣs ipse ñ admitt̾et. Quis hunc pauꝑem
uł tunc dixit. cũ uictus cothidiani indigens alimo¬
nia. mitteret᷑ ad uiduã ut pascẽtur ab ea: qͣndo
ad uocem eiꝰ celum claudebat᷑ ⁊ aꝑiebat᷑: qͣndo ad
eiꝰ uerbũ ydria farmȩ & uas olei ñ deficiebat ꝑtͥ
enniũ s abundabat. nec minuebat᷑ usu s replebat᷑:
Os illũ pauꝑem dix̾it: ad cuiꝰ uoluntatẽ descen¬
debat ignis. quẽ inuia aliis flumina ñ ꝯcludebant
s in suu̾ frontẽ recurrebant. ut sicco ꝓpħa tͣnsira
pede: Duos finit. ĩmo uetꝰ hystoria descͥbit: regẽ
achap. & pauꝑem nabuthã. Quẽ horũ pauꝑiorẽ.
quẽ ditiorem credimꝰ: Alt̾ regali fulchro diuiti¬
arũ p̾ditus: in explebilis insatiabiłq opibꝰ suis. exi¬
guã pauꝑis uineam desidauit. Alt̾ despiciens ani¬
imꝑialesq garas: suo erat contentꝰ palmite. Nonne
uidet᷑ hic magis diues hic magis rex. qui sͥ abunda¬

Expanded text:
di reliquit, quas ipse non amitteret. Quis hunc pauperem di reliquit, quas ipse non amitteret. Quis hunc pauperem vel tunc dixerit, cum victus quotidiani indigens alimonia, mitteretur ad viduam, ut pasceretur ab ea; quando ad ejus vocem coelum claudebatur et aperiebatur, quando ad ejus verbum hydria farinae et vas olei non deficiebat per triennium, sed abundabat: nec minuebatur usu, sed replebatur ? Quis illum pauperem dixerit, ad cujus voluntatem descendebat ignis , quem invia aliis flumina non concludebant , sed in 943 suum fontem recurrebant; ut sicco propheta transiret pede? 8. Duos finitimos vetus historia describit , regem Achab, et pauperem Nabuthen; quem horum pauperiorem, quem ditiorem credimus? Alter regali fulcro divitiarum praeditus, inexplebilis insatiabilisque opibus suis, exiguam pauperis vineam desideravit: alter despiciens aniimperialesque gazas, suo erat contentus palmite. Nonne videtur hic magis dives, hic magis rex, qui sibi abunda
Abbreviated transcription (Latin):
sione. semen sñ defectu. posteritas sic̃ odor agͥ pleni.
arbitrant᷑: tunc ac̾uus tritici tui suꝑnis mat᷑us in¬
fert᷑ apothecis. Merito iustꝰ semꝑ feñat: iniquus
indiget. Ille iusticias fen̾at: fen̾at mandatum di
pauꝑibꝰ ⁊ egenis. At uͦ insipiens & qd̃ putat. se ha¬
ro suo die ⁊ nocte incubans. auara & misera torq̃t᷑
sollicitudine: Ille uͦ eget. &si aliis diues uidet᷑ sibi
pauꝑ ẽ: qui ñ utitur eo qd̵ hab&. qͥ adhuc alia ra¬
pit alia desidat. Ubi enĩ nullꝰ cupiditati modꝰ:
qͥs fructus diuitiarũ: Nemo ÷ diues: qͥ qd̃ habet.
secũ hinc auferre ñ potest. Qd̃ enĩ bic relinquit᷑:
non nr̃m s alienum ẽ. Diues enoch: qͥ qd̃ habuit
secũ tͣnstulit. ⁊ om̃em illũ bonitatis sue censum
celestibꝰ intulit receptacłis. qͥ ido raptus ÷ ne cor
eiꝰ malitia mutaret. Diues helyas: qͥ uircutũ su¬
arũ thesauros curru igneo sublimis. sedibꝰ ethere¬

Expanded text:
sione, semen sine defectu, posteritas sicut odor agri plenisione, semen sine defectu, posteritas sicut odor agri pleniarbitrantur, tunc acervus tritici tui supernis maturus infertur apothecis. 6. Merito justus semper fenerat, iniquus indiget. Ille justitias fenerat, fenerat mandatum Dei pauperibus et egenis: at vero insipiens et quod putat se haro suo die ac nocte incubans, avara et misera torquetur sollicitudine? Ille vero eget, et si aliis dives videtur, sibi pauper est; quia non utitur eo quod habet, qui adhuc alia rapit, alia desiderat: ubi enim nullus cupiditati modus, qui fructus divitiarum? Nemo est dives, qui quod habet, secum hinc auferre non potest: quod enim hic relinquitur, non nostrum, sed alienum est. 7. Dives Enoch, qui quod habuit secum transtulit, et omnem illum bonitatis suae censum coelestibus intulit receptaculis : qui ideo raptus est, ne cor ejus malitia mutaret . Dives Elias, qui virtutum suarum thesauros curru igneo sublimis sedibus aethere
Abbreviated transcription (Latin):
uitẽ: qͥ sit diues ȩt̾nitati. qͥ non opũ s uirtutum
fructũ recondat. Quis aũt ante dm̃ diues: nisi qͥe¬
tũ ꝓcellis. nec uet̾a fastidiat: noua querat. & semꝑ
desid̾ando fiat in sũmis diuitiis inops: Ca ÷ pax
uera diues: q̃ suꝑat omẽm mentẽ. Diues pax. diues
modestia. diues fides. Fideli enĩ totus mundꝰ pos¬
sessio ẽ. Diues simplicitas. Sunt enĩ ⁊ diuitiȩ sĩplici¬
tatis: quȩ nicħ discutit. nicħ contͣctum. nichil sus¬
pectũ aut fraudulentũ putat. s puro se fundit af¬
fectu. Diues bonitas. Quã si qͥs seruau̾it: pascet᷑ in
diuitiis gȩlestis hereditatis. E ut antiqͥoribꝰ exemplis
scͥpturȩ utam᷑: beatus inqͥt. uir quẽ arguit dñs. Am¬
monitionẽ aũt di ne recusau̾is. In fame lib̃abit te
a morte. In p̾lio de manu ferri lib̾abit te: & a fla¬
passionibꝰ quȩ militare adu̾sus animã solent: tab̃¬
nacła tua sine ꝑturbatione erũt. domus sñ offen¬

Expanded text:
novit, qui sit dives aeternitate, qui non opum, sed virtutum fructus recondat. Quis autem ante Deum dives, nisi quietum procellis, nec vetera fastidiat, et nova quaerat, et semper desiderando, fiat in summis divitiis inops? 4. Ea est pax vere dives, quae superat omnem mentem . Dives pax, dives modestia, dives fides; Fideli enim totus mundus possessio est : dives simplicitas; sunt enim et divitiae simplicitatis, quae nihil discutit, nihil contractum, nihil suspectum, aut frudulentum putat, sed puro se fundit affectu. 5. Dives bonitas, quam si quis servaverit, pascitur in divitiis coelestis haereditatis; et ut antiquioribus exemplis Scripturae utamur: Beatus, inquit, vir, quem arguit Dominus. Admonitionem autem Dei ne recusaveris. . . . . In fame liberabit te a morte, in praelio de manu ferri liberabit te, et a flapassionibus, quae militare adversus animam solent, tabernacula tua sine perturbatione erunt, domus sine offen
Abbreviated transcription (Latin):
sti eũ: ille tam̃ qđ te incorꝑalit̾ inuiserit dubitari
ñ potest. S uidisti eũ. qͥ credidisti ei. Uidisti eũ. qui
recipis eũ hospicio tuȩ mentis. Uidisti eũ sp̃u: iudi¬
sti eũ oculis int̾ioribꝰ. Tene gͦ hospitẽ nouũ: diui ex¬
dẽ hominis fructꝰ in int̾ioribus ẽ. Neq enĩ sapien¬
tis ÷ a fenestͣ respic̾e in domũ: & stulticia hominis

Expanded text:
sti eum, ille tamen quod te incorporaliter inviserit, dubitari non potest. 3. Sed vidisti eum, qui credidisti ei; vidisti eum, qui recepisti eum hospitio tuae mentis: vidisti eum spiritu, vidisti eum oculis interioribus. Tene ergo hospitem novum, diu exidem omnis fructus in interioribus est; neque enim sapientis est a fenestra respicere in domum, et stul
Abbreviated transcription (Latin):
cũcisio aliquid ualet neq p̾putiũ. s noua creatura
ꝑ quã iam renouata caro floret. & fructũ inuenit
gr̃e quȩ añ inueterati flagitii spinas habebat. Qͥd
est gͦ qd̃ mereamus. si iã ad animã dicitur. renoua¬
bit᷑ sicut aquilȩ iuuentus tua: Qd ÷ qđ ingemisca¬
mꝰ ꝓ mortuis. cũ iam reconciliatio mundi apud dm̃
nemꝰ: cum apud om̃s. tum apd̃ te ꝓ xp̃o legatione
fungim᷑. ut nou̾is inreuocabilia eiꝰ ẽẽ dona ut cre¬
das qd̃ semꝑ c̃didisti. nec nimio merore tuã in du-¬
biũ adducas sententiã. qr id̾o peccatũ factus ẽ dñs
ihc ut toller& peccatũ mundi. ⁊ ẽemus in illo om̃s
iusticia cdi. iam ñ culpe obnoxii. s iusticiȩ remun̾a¬
tione securi. Uale & nos dilige: quia nos te diligimͦ:

Expanded text:
cumcisio aliquid valet, neque praeputium: sed nova creatura, per quam jam renovata caro floret, et fructum invenit gratiae, quae ante inveterati flagitii spinas habebat . Quid ergo est quod moereamus, si jam ad animam dicitur: Renovabitur sicut aquilae juventus tua ? Quid est quod ingemiscamus pro mortuis, cum jam reconciliatio mundi apud Deumnemus, 946 cum apud omnes, tum apud te pro Christo legatione fungimur ; ut noveris irrevocabilia ejus esse dona, ut credas, quod semper credidisti: nec nimio moerore tuam in dubium adducas sententiam; quia ideo peccatum factus est Dominus Jesus, ut tolleret peccatum mundi ; et essemus in illo omnes justitia Dei : jam non culpae obnoxii, sed justitiae remuneratione securi. Vale et nos dilige; quia
Abbreviated transcription (Latin):
głirarunt scõ sꝑu dĩ misso de cȩlo. in quẽ concupisc̃t
ce angli uidere. ut ait apłs petrus. Illa st̃ illa. in quibꝰ
c̃ mundi redẽptio. peccatorũ remissio. gr̃arum diuisio.
sacͣmentorũ participatio. Quȩ cũ acceꝑis: tunc mirab̃is
tantũ donatum ẽẽ homini. ut illud manna qd̃ miram᷑
fluxisse de cȩlo iudeis. nec tantȩ gr̃ȩ. nec tantȩ oꝑatio¬
nis iudices ad salutẽ fuisse. Illud enĩ qͥcumq acceꝑ¬
unt: in deserto mortui sũt. pret̾ iħ̃m naue & caleph.
hoc sacͣmentũ qͥcumq gustau̾it: ñ moriet᷑ in ȩter

Expanded text:
iritu Dei misso de coelo, in quem concupiscunt et angeli videre, ut ait apostolus Petrus . Alia sunt illa, in quibus est mundi redemptio, peccatorum remissio, gratiarum divisio, sacramentorum participatio: quae cum acceperis, tunc mirabere tantum donatum esse homini, ut illud manna, quod miramur fluxisse de coelo Judaeis , nec tantae gratiae nec tantae operationis judices ad salutem fuisse. Illud enim quicumque acceperunt in deserto, mortui sunt, praeter Jesum Nave, et Caleb : 1096 hoc sacramentum quicumque gu
Abbreviated transcription (Latin):
in disceptationes incidisse phylosophyȩ:
cũ de apłi pauli epła sumentes exordiũ
tctaremus. qd̾ om̃is sapiens. lib. Postea cũ petͥ apłi e
pistolã legerẽ: aduerti. qd̃ om̃is sapiens. & iã diues.
nec sexũ exceꝑit. qͥ feminas ornatũ omẽm ñ in pre¬
tiosis mun̾ibꝰ s in bonis moribꝰ habere scͥpserit. N
enĩ inqͥt. extrinsecꝰ capilloꝵ implicatio. aut auri cͥ¬
cũpositio. aut habitus uestimentorũ. ornamentũ:
s ille absconditꝰ cordis homo. Duo sunt gͥ⁊ ẽẽ ho¬
minẽ in homine: & illũ esse diuitẽ qͥ sibi nullarũ
diuitiarũ usum reqͥrat. Pulchre aũt cordis hoĩem
dir̃: eo qd̾ totus sapientiȩ sit absconditꝰ. sic̃ ipsa sa¬
pientia quȩ ñ uidet᷑ s intelligit᷑. Nemo ante petrũ
tali exp̾ssione usus ÷: ut dic̾et cordis hominẽ. Ext̾i¬
or enĩ homo plurima in se menbͣ habet: int̾ior aũt

Expanded text:
in disceptationes incidisse philosophiae, cum de apostoli Pauli epistola sumentes exordium, tractaremus quod omnis sapiens liber. Verum postea, cum Petri apostoli epistolam legerem, adverti quod omnis sapiens etiam dives: nec sexum exceperit, qui feminas ornatum omnem non in pretiosis monilibus, sed in bonis moribus habere scripserit: Non enim, inquit, extrinsecus capillorum implicatio, aut auri circumpositio, aut habitus vestimentorum ornamentum, sed ille absconditus cordis homo . 2. Duo sunt igitur et esse hominem in homine, et illum esse divitem, qui sibi nullarum divitiarum usum requirat. Pulchre autem cordis hominem dixit, eo quod totus sapientiae sit absconditus, sicut ipsa sapientia, quae non videtur, sed intelligitur. Nemo ante Petrum tali expressione usus est, ut diceret cordis hominem; exterior enim homo plurima in se membra habet: interior autem
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ altera. Dñi autem corꝑis quidem homi¬
nes: animars aut malitie & passiones. A quibꝰ so¬
la animi libertas sapientis uindicat: ut seruitio
ei liceat exire. Queramꝰ igitur illũ uere sapientẽ
uere liberum: qui qͣmuis sub plurium hominum¬
dñatu degat. libere dicit. Quis ẽ qui mecum u¬
dicio contendat: Tu solus manũ tuam a me ab¬
stine. a cuiꝰ conspectu non potero me abscondẽ. &
timor tuus ñ me ꝑcellat. Quem sequutꝰ rex dđ̃
ait. Tibi soli peccaui. Regali enĩ subnixus fasti¬
gio: quasi legum dñs legibus reus ñ erat. soli¬
deo obnoxius tenebat᷑ qui dñs est potestatũ. Au¬
di alium liberum. Michi aũt ꝓminimo ẽ ut a uo¬
bis duudicer: aut ab humano die. s neq me ipsũ

Expanded text:
animarum altera: domini autem corporis quidem homianimarum altera: domini autem corporis quidem homines, animarum autem malitiae et passiones, a quibus sola animi libertas sapientem vindicat; ut servitio ei liceat exire. 25. Quaeramus igitur illum vere sapientem, vere liberum, qui quamvis sub plurimorum dominatu degat, libere dicit: Quis est, qui mecum judicio contendat? Tu solus manum tuam a me abstine, a cujus conspectu non potero me abscondere; et timor tuus non me percellat . 26. Quem secutus David rex ait: Tibi soli peccavi . Regali enim subnixus fastigio, quasi legum dominus legibus reus non erat, solDeo obnoxius tenebatur, qui dominus est potestatum. 27. Alium audi liberum: Mihi autem pro minimo est, ut a vobis dijudicer,
Abbreviated transcription (Latin):
Seruiuit & xp̃s: ut om̃s liberos facer&. manus eiꝰ
in cofino seruierunt. Qui non rapina arbitratꝰ est
ẽẽ se equalem dõ: formam serui accepit. ⁊ omnib
om̃ia factus ẽ. ut omnibꝰ salutem afferr&. Cuiꝰ imi¬
tator paulus:ce quasi sub lege erat:⁊qͣsi sine lege
uiuebat ꝓ eorũ utilitate quos cupiebat lucͣri. Et in¬
firmis uolens fiebat infirmꝰ: ut eos confirmaret. &¬
currebat ut comp̾hender&: ⁊ corpꝰ suum castiga¬
bat. ut potestates aerias in xp̃o tryumpharet. Est
gͦ sapienti: & seruire libertas. Unde colligit᷑: quia
stulto & imꝑare seruitꝰ est. et quod peius ẽ. cum pau¬
cioribꝰ presit: plurib dominis ⁊ gͣmioribus seruit.
Seruit enim ꝓpriis passionibꝰ: seruit cupiditatib
suis. Quarũ dominatũ nec nocte potest fug̾̃e nec die:
quia intͣ se dominos hab&. intͣ se seruitiũ patitur
intolerabile. Gemina enĩ seruitus ẽ: altera corꝑis.

Expanded text:
Servivit et Christus, ut omnes liberos faceret. Manus ejus Servivit et Christus, ut omnes liberos faceret. Manus ejus in cophino servierunt : qui non rapinam est arbitratus esse se aequalem Deo, formam servi accepit ; et omnia omnibus factus est, ut omnibus salutem afferret . Cujus imitator Paulus, et quasi sub Lege erat, et quasi sine Lege vivebat pro eorum utilitate, quos cupiebat lucrari: et infirmis volens fiebat infirmus, ut eos confirmaret: et currebat, ut comprehenderet: et corpus suum castigabat, ut potestates aereas in Christo triumpharet. 24. Est ergo sapienti et servire libertas. Unde colligitur quia stulto et imperare servitus est; et quod pejus est, cum paucioribus praesit, pluribus dominis et gravioribus servit. Servit enim propriis passionibus, servit cupiditatibus suis, quarum dominatum nec nocte potest fugere, nec die; quia intra se dominos habet, intra se servitium patitur intolerabile, Gemina enim servitus est, altera corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ago: m̃cedem habeo. Si aut̃ inuitus: dispen¬
satio mn credita ẽ. Sapienti g merces defertur
Sapiens aũt ex uoluntate facit. Liber itaq scdm
apłm sapiens: unde & ipse clamat. Uos enĩ in lid̾¬
tate uocati estis: tantũ ne lib̃tatem in occasionem
carnis detis. Sequestrat a lege xꝑianũ: ne inuitꝰ
uideatur legi succumbere. Uocat in euangłium:
quod uolentes & p̃dicant & oꝑant᷑ iudeos sub lege
xꝑianos ꝑ euangłium. In lege seruitus: in eugłio
libertas. ubi cognit̾o sapientie. Omnis gͦ qui xꝑim
postolus: qd̃ ultra ipsam lib̾tatem sit. ut & serui¬
re libertas sit. Cum liber inqͥt eẽm: omniũ me
seruũ feciut plures lucrifacem. Quid ẽ ultra lib̾ta¬
tem: nisi habere sp̃m gratie. habere caritatẽ: Lib¬
tas enim liberũ facit hominib: caritas amicum dõ.
UInde ait xp̃s. uos aũt dixi amicos. Bona caritas:
de qua dicit᷑. Per caritatẽ spiritus seruite iuncẽ.

Expanded text:
hoc ago, mercedem habebo: si autem invitus, dispenhoc ago, mercedem habebo: si autem invitus, dispensatio mihi credita est . Sapienti igitur merces defertur, sapiens autem ex voluntate facit: liber itaque secundum Apostolum sapiens. Unde et ipse clamat: Vos enim in libertatem vocati estis, tantum ne libertatem in occasionem carnis detis . Sequestrat a lege Christianum, ne invitus videatur legi succumbere: 936 vocat in Evangelium, quod volentes et praedicant et operantur. Judaeus sub Legeianus per Evangelium: in Lege servitus, in Evangelio libertas, ubi cognitio sapientiae. Omnis ergo qui Christum postolus quod ultra ipsam libertatem sit, ut servire libertas sit: Cum liber, inquit, essem omnium me servum feci; ut plures lucrifacerem . Quid est ultra libertatem, nisi habere Spiritum gratiae, habere charitatem? Libertas enim liberum facit hominibus, charitas amicum Deo. Unde ait Christus: Vos autem dixi amicos . Bona charitas, de qua dicitur: Per charitatem Spiritus servite invicem .
Abbreviated transcription (Latin):
iuntarius exequutor est sapiens. Qm̃ omnia quȩ
placent agit malitiȩ fugitans. nec somniũ eius ã¬
mittit differentibꝰ: ita non mouet᷑ ut nullis mom̃¬
tis sicut uulgus hominũ huc atq illuc inclinet᷑. s
tanqͣm in statera mens eiꝰ ȩqua lance pendeat. ut
neq ad uoluptaria ꝓpendat. neq omino ad ea quȩ
sunt au̾sanda uel leuit̃ studium inclinet suũ. s im¬
mobilis maneat affectu. Unde liquet. quia nichil in¬
uitus facit sapiens: neq cogitur. quia si seruus eẽt
nit dicens. Non sum ego liber: ñ sum apłs. S ad¬
eo liber: ut cũ subintrassent quida temptare li¬
bertatem eiꝰ nec ad horam ut ipse ait. cedẽt sub¬
iectioni. ut ueritas euangłii predicaret᷑. Qui ergo
ñ cessit: uolens p̾dicauit. Ubi uoluntas: ibi m̃¬
ces uoluntatis. Ubi necessitas: ibi obseqͥum ne¬
cessitatis. Melior gͦ uoluntas: quã necessitas. Uel¬
le gͦ sapientis est: parere & seruire insipientis.

Expanded text:
luntarius exsecutor est sapiens; quoniam omnia quae luntarius exsecutor est sapiens; quoniam omnia quae placent, agit malitiae fugitans, nec somnium ejus admittit. Indifferentibus ita non movetur, ut nullis momentis sicut vulgus hominum huc atque illuc inclinetur, sed tamquam in statera mens ejus aequa lance pendeat; ut neque ad voluptaria propendeat, neque omnino ad ea, quae sunt aversanda, vel leviter studium inclinet suum, sed immobilis maneat affectu. Unde liquet quia nihil invitus facit sapiens, neque cogitur; quia si servus esset, nit dicens: Non sum ego liber, non sum apostolus ? Sed adeo liber, ut cum subintrassent quidam tentare libertatem ejus, nec ad horam, ut ipse ait , cederet subjectioni, ut veritas Evangelii praedicaretur. Qui ergo non cessit, volens praedicavit. Ubi voluntas, ibi merces voluntatis: ubi necessitas, ibi obsequium necessitatis. Melior ergo voluntas quam necessitas. Velle ergo sapientis est, parere et servire insipientis.
Abbreviated transcription (Latin):
sipienter facit. sed sapienter omnia. Qui autẽ
sapienter facit: nichil habet quod metuat. Me¬
tus enim in peccato est. Ubi autem nulla formi¬
do: ibi libertas. ibi libertas faciendi quod uult.
Solus ergo sapiens: liber est. Qenim qui neq
cogi potest neq ꝓhiberi: is nequaquã seruus.
Sapientis autem est: neq cogi neq ꝓhiberi. N
est igitur seruus sapiens. Prohibetur enim qui
non fungitur his que desiderat. Quȩ aũt desid̾at
sapiens: nisi ea quȩ uirtutis & discipline st̃. si¬
ne quibꝰ esse non pocest. In ipso enim sunt. nec
diuellunt᷑ ab eo. Quod si diuellunt᷑: iam non sa¬
piens qui sit sine uirtutis usu ac disciplina qͥb
ipse se fraudet. si ñ sit uoluntariꝰ uirtutis int̾¬
pres. Qd̃ si cogitur: manifestũ est quod inui¬
tus faciat. In omnibꝰ aut̃ factis: aut a uirtute
correctiones sunt aut a malitia plapsiones aut
media & indifferentia uirtutis non coactus s uo¬

Expanded text:
sipienter facit, sed sapienter omnia. Qui autem sipienter facit, sed sapienter omnia. Qui autem sapienter facit, nihil habet quod metuat; metus enim in peccato est. Ubi autem nulla formido, ibi libertas: ubi libertas, ibi potestas faciendi quod vult: solus ergo sapiens liber est. 20. Etenim qui neque cogi potest, neque prohiberi, is nequaquam servus: sapientis autem est neque cogi neque prohiberi: non est igitur servus sapiens. Prohibetur enim, qui non fungitur iis, quae desiderat: quae autem desiderat sapiens, nisi ea quae virtutis et disciplinae sunt, sine quibus esse non potest? In ipso enim sunt, nec divelluntur ab eo. Quod si divelluntur, jam non sapiens, qui sit sine virtutis usu ac disciplina, quibus ipse se fraudet, si non sit voluntarius virtutis interpres. Quod si cogitur, manifestum est quod invitus faciat. In omnibus autem factis aut a virtute correctiones sunt, aut a malitia prolapsiones, aut media, aut indifferentia. Virtutis non coactus, sed vo