comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
batis desidiis animi: int̾ius eẽ
quetunt. Tempus inquuint plu¬
ue e: ce ñ sustinemus stare foris.
lluuaẽ catholica doctrina.foris
aum stare ñ sustinet. qu̾ẽ doctri-¬
ne spititalis pluuia ꝑurget. Surrex̃
enim esdras sacerdos.cedixit. Uos
pulis t̾re. & abuxoribꝰ alienigenis. Ec̃
ce pluuia :.i. correctionum doctrina.
Uxores uͦ alienigene sunt scl̃ares cu¬
re ex his confessio datur. dũcul¬
pa cognoscitur. A popł̃o t̾re ceab
uxoribꝰ alienigenis separatur: qui
t̃rena negligit: ce cui cure scl̃ares
odio habentur. Sequitur de plate¬
a que est ante portam aquarum.
inqua popls congregatur. quasi
uir unus: dicentes esdre scribe. ut
afferet librum legis moysi. Porta
aquarum. est ammonitio scͥptu¬
rarum: platea. pecc̃oꝵ memoria.
Ante portam igit᷑ aquarũ platea
eẽ dicitur: quia ꝑ ammonitionẽ
scͥpturarum peccatũ ad memoriã
reuocat᷑. In quappłs quasi uir unꝰ
colligit᷑. dũ inunitate ꝑseuerans.

Expanded text:
totis desideriis animi interius esse totis desideriis animi interius esse quaerunt. Tempus, inquiunt, pluviae est, et non sustinemus stare foris. Pluvia, est catholica doctrina; foris enim stare non sustinet, quem doctrinae spiritualis pluvia perurget. Surrexit etiam Esdras sacerdos, et dixit ad eos: pulis terrae, et ab uxoribus alice pluvia, id est, correptionum doctrina. Uxores vero alienigenae sunt saeculares curae. Ex his confessio datur, dum culpa cognoscitur. A populo terrae, et ab uxoribus alienigenis separatur, qui terrena negligit, et cui curae saeculares odio habentur. Sequitur de platea, quae est ante portam aquarum, in qua populus congregatur quasi vir unus, dicentes Esdrae scribae, ut afferret librum legis Moysi. Porta aquarum est admonitio Scripturarum, platea peccatorum memoria. Ante portam igitur aquarum platea esse dicitur, quia per admonitionem Scripturarum peccatum ad memoriam revocatur. In qua populus quasi vir unus colligitur, dum in unitate perseverans,
Abbreviated transcription (Latin):
platee: adũsitas uite. Inde ẽ ¶
discipłi quierant apud damaial.
ꝑ murũ summittentes insperta
dimiserunt paulum. Undebeda
masti que sangunẽ bibens inter¬
ptatur. ẽ. adũsitas scli. rex aretha.
qui dissensio int̾pretatur. diabolꝰ
intelligitur: sporta que iuncis pal¬
misq solet confici. fidi speiq con-¬
unctionem designat. Iuncus enĩ
uirditatem fid̃i: palma uite et̾ne
spem significat. Siquis gͥ se muro
adu̾sitatis cinctum uideat. sport̾a
uitutis qua euadat festinus ascen¬
dat. Sedit omĩs popłs inplatea
domus d̃i: merens ꝓ pecc̃o & pluui¬
sdomus d̃i ẽ. domus confessionis.
quo plateam habere ꝑhibetur:
quotiens scl̃aribꝰ negotiis ext̾ius
implicat᷑. S qui dui ꝑ plateã leti
liscurrere consueuerunt. qnͣdo
ꝙineadem platea sedentes ꝓpec-¬
iatogemunt:quia qui indomo
di sclaritati studuerant: postmod
osereu̾si. quiete m̃tis ẽẽ deside¬
int. Nec tantum ꝓ pecc̃o. s etiã
ꝓiuiis foris stare Nequeunt:

Expanded text:
plateae, adversitas vitae. Inde est, quod discipuli qui erant Damasci, per murum submittentes in sporta dimiserunt Paulum . Unde Bedmasci, qui sanguinem bibens interpretatur, est adversitas saeculi. » Rex Areta, qui defensio interpretatur, diabolus intelligitur. Sporta, quae juncis palmisque solet confici, fidei speique conjunctionem designat. Juncus enim viriditatem fidei, palma vitae aeternae spem significat. Si quis igitur se muro adversitatis cinctum videat, sportam virtutis, quia evadat, festinus ascendat. Sedit omnis populus in platea domus Dei moerens pro peccato, et pluviis. Domus Dei, est domus conversionis . Quae plateam habere perhibetur, quoties saecularibus negotiis exterius implicatur. Sed qui diu per plateam laeti discurrere consueverunt, quandoque in eadem platea sedentes pro peccato gemunt, quia qui in domo Dei saecularitati studuerant, postmodum ad se reversi quietae mentis esse desiderant. Nec tantum pro peccato, sed etiam pro pluviis foris stare nequeunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ: scił platea latior. & platea domꝰ
dĩ. Est etiam platea ante portam
aquarum: ce alia platea ante portã
effraim. De platealatiori dicitur:
&e dimiserunt ietłm usq ad murĩ
platee latioris. De platea domꝰ
dei dicitur: sedit omĩs popłs inpla¬
tea domus d̃i. trem̃tes ꝓ peccato
ce pluiis. Q surrexit ezdras sacet¬
dos: & dixit ad eos. Uos transgressi

Expanded text:
et platea latior, et platea domus Dei. Est etiam platea ante portam aquarum, et alia platea ante portam Ephraim. De platea latiori dicitur: Et dimiserunt Hierusalem usque ad murum plateae latioris . De platea domus Dei dicitur: Sedit omnis populus in platea domus Dei trementes pro peccato, et pluviis. Et surrexit Esdras sacerdos, et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
patio: insuꝑfluitate uͦꝰ amor scl̃i.
ñ amorceli: amor palatii ñ amor
paradisi notant᷑. Utamurgͥ me¬
diocritatis m̾̃sura: ce audiamus
apłm dicentẽ. ñ inueste inquit
p̃ciosa. & ieronimꝰ contra iouim-¬
anum monachum. Grandis in¬
quit ẽ exultatio anime. cũ paruo
contẽptus fueris mundũ habere
sub pedibꝰ. ce omñe eiꝰ potentiam.
epulas libidines. ꝓpt̾ que diuiti¬
e comꝑant᷑. uilibꝰ mutare cibis: &
grossioritunica compensare. De
diu̾sitate uestium: adiu̾sis diu̾sa
dicunt᷑. Uolunt enim quidam
int̾ purpuram & saccũ: int̾ secicũ
&e cilicium linũ ẽẽ mediũ. Nos aũ
quiñ sumꝰ de domo regia. s deeccł̃ia.
in medio lanam locamus: que nec
asꝑitate numa quẽquã ꝑurget:
nec multum recedit asuauitate
fateor inquit: de ueste p̃ciosa eru¬
besco. Et beatꝰ ieronimꝰ. saccꝰ inqͥt
ce ieuiniũ arma sunt penitentiȩ.

Expanded text:
peratio; in superfluitate vero amor saeculi, peratio; in superfluitate vero amor saeculi, non amor Dei, amor palatii, non amor paradisi notantur. Utamur igitur mediocritatis mensura, et audiamus Apostolum dicentem: Non in veste, inquit, pretiosa . Et Hieronymus contra Jovinianum monachum: « Grandis, inquit, exsultatio est animae, cum parvo contentus fueris, mundum habere sub pedibus, et omnem ejus potentiam, epulas, libidines, propter quae divitiae comparantur vilibus mutare cibis, et grossiori tunicae compensare. » De diversitate vestium a diversis diversa dicuntur. Volunt enim quidam inter purpuram et saccum, inter sericum et cilicium linum esse medium. Nos autem, qui non sumus de domo regia, sed de Ecclesia, in medio lanam locamus; quae nec asperitate nimia quemquam perurget, nec multum recedit a suavitate « Fateor, inquit, de veste pretiosa erubesco. » Et beatus Hieronymus: « Saccus, inquit, et jejunium, arma sunt poenitentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
simultis offeras unum alicui sit
ingratum: aut si numerositatem
ferculoꝵ ꝯcedas. uitium suꝑflui¬
sicut ait beatus benedictus. qui
ñ possunt ex uno exalio reficiant᷑
alio aliquo quod crudũ uescipos
fercula cocta: incenauͦ unum cru¬
habere licebit. Pret̃ hecautẽ st̃ &e ali¬
a pietatis fercula que ad p̾latorum
dispensationem ꝑtinent. Licete¬
nim p̃latis p̃ter hec que concessa
sunt aut fratribꝰ gu̾alit̃. aut alicui
de m̃sa sua aliqͥd excondescensi¬
onis benignitate transmittere.
nec tam̃ eis inuistũ uideri debet
quos fecit aliqua consuetudo for¬
tiores:. siminus patiualentibus.
siue illis qui mimum patiunt᷑ la¬
borem aliquotiens pietas magis
lis habitus ur: nec affectetis
uestibus plac i̾re s moribꝰ. Qua¬
tuor autem sunt in habitu reli¬
gionis notabilia .i. uilitas ce suꝑ-¬
stuitas. paucitas &e p̾ciositas. In
uilitate uanagła ce simulatio̾. in
p̃ciositate suꝑbia aut delectatio:
inpaucitate intolerãtia sendes¬

Expanded text:
si multis offeras unum, alicui sit ingratum; aut si numerositatem ferculorum concedas, vitium superfluisicut ait beatus Benedictus, qui non possunt ex uno, ex alio reficianturalio aliquo, quod crudum vesci posfercula cocta, in coena vero unum cruhabere liceat. Praeter haec autem sunt et alia pietatis fercula, quae ad praelatorum dispensationem pertinent, licet enim praelatis praeter haec, quae concessa sunt, aut fratribus generaliter, aut alicui de mensa sua, aliquod ex condescensionis benignitate transmittere, nec tamen eis injustum videri debet, quos fecit aliqua consuetudo fortiores, si minus pati valentibus, sive illis, qui nimium patiuntur laborem, aliquoties pietas magistlis habitus vester, nec affectetis vestibus placere, sed moribus. Quatuor autem sunt in habitu religionis notabilia, id est vilitas et superfluitas, paucitas et pretiositas. In vilitate vana gloria et simulatio, in pretiositate superbia aut delectatio; in paucitate intolerantia aut des
Abbreviated transcription (Latin):
frm̃ nr̃oꝵ tunice due pellicia una.
suꝑpelliciũ. pelles siue pellicium:
cappã. femoralia. calige. pedules:
& ꝓpt̾ laborem scapulare. Lectua¬
lia uͦ huiusmodi erunt. Culcitra
de floccis linea. capitale. linteum:
auricularium.¬

Expanded text:
e duae, pellicea una super pellitium, pelles sine pallium, cappa, femoralia, caligae, pedules, et propter laborem scapulare. Lectualia vero hujusmodi erunt, culcitra de floccis linea, capitale linteum, auricularium
Abbreviated transcription (Latin):
egritudinem curet: s ut securiꝰ
inferat mortẽ. Uidet ex subtrac¬
tione ciborum. luxurie iures posse
minui: &e idõ ñtardariminat᷑ egri¬
tudinem. limet ocium ꝑire cesom¬
nolentiam destrui. ce ido laboris
intolerantiam. & ꝓtensa uigiliaꝵ.
spacia p̃tendit. Credit ex pauꝑtate

Expanded text:
aegritudines curet, sed ut securius aegritudines curet, sed ut securius inferat mortem. Videt ex subtractione ciborum luxuriae vires posse minui, et ideo non tardat minari aegritudinem. Timet otium perire et somnolentiam destrui: et ideo laboris intolerantiam, et protensa vigiliarum spatia praetendit. Credit ex paupertate
Abbreviated transcription (Latin):
ritiam uilium ciborum assiduita¬
temlaboris intolerantiam p̃latoꝵ
uigiliarum nocturnarum spatia.
claustri tedium: constitutas si¬
lentii horas: ieiunii diuturnitatẽ:
&e ciboꝵ licet uilium subtractionẽ.
Et ut grauius t̾reat ce sifieri posset
ad desꝑationem ꝑtrahat: qͥd ex
istis euenire mali queat: diligñ¬
t̃ inquirit. &e annuntiat. Omĩa
ista imbecillitati carnis adũsaria
fore testatur. & uerum dic̃ s uolun¬
tarie patimur ista. qm̃ ex his pre
Existis egritudines insanabiles
nascituras affirmat. non ẽẽ bonũ
nature complexiones turbare. cũ
ce subtractioneciborum mutent᷑
complexiones. ex mutatione com¬
plexionum conturbationature
contingat: ex conturbatione nat᷑e
infirmitas. ex infirmitate mors.
Ecce fr̃s diabolus pbisicam docet.
Ecce medicꝰ factꝰ ẽ. de complexioĩbꝰ
loquitur. infirmitates diũsas si-
teneatur religio. generarip̾dicat.
S quare hoc: Nonut mederiue¬
lit: s ut occide possit. Non ut

Expanded text:
ritiam, vilium ciborum assiduitaritiam, vilium ciborum assiduitatem, laboris intolerantiam, praelatorum vigiliarum nocturnarum spatia, claustri taedium, constitutas silentii horas, jejunii diuturnitatem, et ciborum licet vilium subtractionem. Et ut gravius terreat, et si fieri possit ad desperationem pertrahat, quid ex istis evenire mali queat diligenter inquirit, et annuntiat. Omnia ista imbecillitati carnis adversaria esse testatur; et verum dicit, sed voluntarie patimur ista, quoniam ex his Ex istis aegritudines insanabiles nascituras affirmat. Non esse bonum naturae complexiones turbare, cum ex subtractione ciborum mutentur complexiones, ex mutatione complexionum conturbatio naturae contingat; ex conturbatione naturae infirmitas; ex infirmitate, mors. Ecce, fratres, diabolus physicam docet: ecce medicus factus est, de complexionibus loquitur: infirmitates diversas, si teneatur religio, generari praedicat. Sed quare hoc? Non ut mederi velit, sed ut occidere possit; non ut
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut diximus diabolus ꝑqͦs dã
deexercitusuo claustralibꝰ minatur.
ut t̾reat eosꝑalios blandit᷑ ut decipi¬
liquos insidiatur ut rapiat. S qͥst̃
qui minantur hominuntĩorice ex¬
tiori iam intra claustri munitioẽs
positis. uł cẽ aliquibꝰ aliis de renun¬
tiatione scł̃i cogitantibꝰ in primis
huius aliquid cum amaritudine
m̃tis cogitare ceperit: tc̃ mundi
huius princeps ꝑ delectationem
temꝑalium minas incutit. ꝑ uo-¬
luptatum uarietates t̾rores accu¬
mulat. Qualit̃ autem ꝑdelectati¬
onemtemꝑalium. antiquus hos¬
tis minari ñ desinat: notũ fieri
forsitan ñ erit inutile. Quomodo¬
hominem extĩorem id est carnem
nrãm qũa pigro &e indiscreto socio
greditur. Inducit ei religionis for¬
mam: & consuetudines eiusdem
adũsantes carni. Ostendit ei ꝓpo¬
siti difficultatem cecum hoc.
quantum sit ad lapsum prom¬
pta humane nature fragilitas
p̃tendit. Uestis asꝑitatẽ lecti du¬

Expanded text:
sicut diximus, diabolus per quosdam sicut diximus, diabolus per quosdam de exercitu suo claustralibus minatur ut terreat eos, per alios blanditur ut decipireliquos insidiatur ut rapiat. Sed qui sunt qui minantur homini interiori et exteriori intra claustri jam munitiones positis, vel etiam aliquibus aliis de renuntiatione saeculi cogitantibus; in primis hujus aliquid cum amaritudine mentis cogitare coeperit, tunc mundi hujus princeps per delectationem temporalium minas incutit, per voluptatum varietates terrores accumulat. Qualiter autem per delectationem temporalium antiquus hostis minari non desinat, notum fieri forsitan non erit inutile. hominem, id est carnem nostram quam pigro et indiscreto socio ne diabolus aggreditur. Inducit ei religionis formam et consuetudines ejusdem adversantes carni; ostendit ei propositi difficultatem. Et cum hoc fecerit, quantum sit ad lapsum prompta humanae naturae fragilitas, praetendit; vestis asperitatem, lecti du
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Sicuagantes extracastrũ abho¬
stib capiuntur. recipiunt ꝓmunett
penam ꝓ labore supplicium. Adap¬
tetur ig̃ ꝓportionalis similitudoo
stendatur in homine intiori ce ert̃¬
ori quod contigisse potuit in p̾dic
tis duobus. hominem enim ext̾io¬
rem uidl̃c carnem nr̃ãm nemodu¬
bitat in di̾cretũ fore ce pigrum ani¬
mamuͦ idest hominẽ int̾ĩorem ex
natura sua discretũ ce expeditum.
benignitas creatoris plasmauio
Ecce claustrũ idest dĩ castrũ intra¬
diq conclamant: quidam minant᷑
ut t̾reant. blandiuntur alii udecipi.¬
ant: ꝓmittunt etiam aliqui iut ꝑ¬
ũtant. in sidiantur fere om̃s ut ra¬
piant. simulinutiles om̃s facti et
ñ est qui faciat bonum ñ est usqu
adunum. Extramundus totꝰ ex¬
euntibꝰ obstrepit intꝰ uͭ sagitant᷑
inocculto recticorde uolant ignea
tela confligunt hostes cõminus
moriunt᷑ mutti. nullus sine iulũ
unius diei ꝑiculum euadẽ potest.

Expanded text:
pit. Sic vagantes extra castrum ab hopit. Sic vagantes extra castrum ab hostibus capiuntur, recipiunt pro munere poenam, pro labore supplicium. Adaptetur igitur proportionalis similitudo, ostendatur in homine interiori et exteriori quod contigisse potuit in duobus praedictis. Hominem enim exteriorem, videlicet carnem nostram, nemo dubitat indiscretum esse, et pigrum: animam vero, id est hominem interiorem, ex natura sua discretum, et expeditum, benignitas Creatoris plasmavit. Ecce claustrum, id est Dei castrum, intraturbae conclamant, quidam minantur ut terreant, blandiuntur multi ut decipiant, promittunt etiam aliqui ut pervertant, insidiantur fere omnes ut rapiant, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Extra mundus totus exeuntibus obstrepit; intus vero sagittantur in occulto recti corde: volant ignea tela, confligunt hostes eminus, moriuntur multi; nullus sine vulnere unius diei periculum evadere potest:
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Istius uitamores instruit au¬
dientium:. loqui deeo etiã debiliũ
m̃tibꝰ p̃bet affectum. Audire enim¬
bonum diligenter ce uelle fieri:
magna pars bonitatis ẽ. hoc est
fr̃s officium discreti &e expediti.
Indiscreti autem &e pigri officiũẽ.
impedire discretũ. tardare expe¬
ditum. Hunc talia agentem labor
expediti discreti docta ꝓuidentia¬
sue facit participem laudis aegłȩ.
Quando autem lib̾at᷑ abhostibus
castrum: cum socio dñi suigrãm
recipit &e remuneratur cũ eodem.
ger trahat᷑ ad p̃mium sepius eue-¬
nisse contrarium inhac societate
cognouimus. Mira res. Iste qui
talis ante fuerat ciuꝰ ꝓbitas licet
damnosa hostibꝰ extitisset. abhos¬
tibꝰ tam̃ laudari meruit. cuiꝰ ꝓui¬
dentia sociorum murꝰ extiterat:
iste talis dico assidiutate quadda
a socio uictus pigro consentit in¬
discretum patitur. uagantẽ sapͥto
Eccefr̃s pigerex peditum luctando
deicit: discretum indiscretus cdeci¬

Expanded text:
nta. Istius vita mores instruit aunta. Istius vita mores instruit audientium, loqui de eo etiam debilium mentibus praebet affectum. Audire enim diligenter bonum, et velle fieri, magna pars bonitatis est. Hoc est, fratres, officium discreti et expediti. Indiscreti autem et pigri officium est, impedire discretum, tardare expeditum. Hunc talia agentem, labor expediti, discreti docta providentia facit participem laudis et gloriae. Quando autem liberatur ab hostibus castrum, cum socio Domini sui gratiam recipit, et remuneratur cum eodem. ger trahatur ad praemium, sed saepius invenisse contrarium in hac societate cognovimus. Mira res! Iste, qui talis ante fuerat, cujus probitas licet damnosa eis exstitisset, ab hostibus tamen laudari meruit; cujus providentia sociorum murus exstiterat, iste talis, dico, assiduitate quadam a socio victus, pigro consentit, indiscretum patitur, vagantem sequitur. Ecce, fratres, piger expeditum luctando dejicit, discretum indiscretus deci
Abbreviated transcription (Latin):
cretus indie munitiones parat:
erigit ꝓpugnacula: defensionis
loca singulis assignat: officia pre¬
essendi iniungit quibusda socioꝵ
concordiam docet: ieiunandi tẽpꝰ
indicit. nefames que dausis in¬
trat foribꝰ int̾ armatos uictorie
obtineat pͥncipatum. fraudẽ dãp¬
nat ne ꝑaliqu̾e aditũ hostis in¬
grediatur: s. ante omnia ꝑseueran¬
tem patientiȩ constantiã. haben¬
dam fore p̃dicat ce hortat᷑. In noc¬
te uͦ excubias ponit discurrit ꝑ
uigiles. somnolentos increpat.
quia piger est. docet quia indiscre¬
tus ẽ. Si autẽ ꝓpiꝰ hostes accedant.
machinam̃ta belli p̾parent. aries
ianuam pulset. tc̃ exit armatꝰ.
sustinet hostes. uiribꝰ hostium in¬
cursus repellit. quia expeditꝰ est.
ꝓuidentia machinam̃ta dissipat.
quia discretus ẽ. Sic agit discretꝰ
non ad tempꝰ s assidue. neadũsari¬
is tradatur castrum. ne & ipseca¬
piatur. tradatur exactori. mitta¬
tur incarcerem: tra hat᷑ ad torm̃¬

Expanded text:
cretus in die munitiones parat, cretus in die munitiones parat, erigit propugnacula, defensionis loca singulis assignat, officia praeessendi injungit quibusdam sociorum, concordiam docet, jejunandi tempus indicit, ne fames, quae clausis intrat portis, inter armatos victoriae obtineat principatum; fraudem damnat, ne per aliquem hostis ingrediatur; sed ante omnia perseverantem patientiae constantiam habendam fore praedicat, et hortatur. In nocte vero excubias ponit, discurrit per vigiles, somnolentos increpat, quia piger est, et docet, quia indiscretus est. Si autem propius hostes accedant, machinamenta belli praeparat, aries januam pulsat; tunc exit armatus, sustinet hostes, viribus hostium incursus repellit, quia expeditus est, providentia machinamenta dissipat, quia discretus est. Sic agit discretus non ad tempus, sed assidue, ne adversariis tradatur castrum, ne et ipse capiatur, et tradatur exactori, mittatur in carcerem, trahatur ad torme
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑes includent ñ excludent. Ci¬
ues urbium munitiones studiose
repellant excubias ordinant. uec
tes portis inferunt. Portas suas
necustodiã orimeout ñdelinquã
in lingua mea. Monachi claustra
sͥ faciunt. quibꝰ homo extĩor tene¬
ripossits utiña claustrafacent.
quibꝰ homo int̾ĩor ordinate tenẽt᷑
Sic fr̃s sic quidam turres edificãt:
ut securius rapiant. Alii solade¬
lectatioe ae suꝑfluitate gaudent.
alii necessitate ce timore ne oppͥmant᷑
apotentioribꝰ ut diximus laborare
ñdesinunt. Claustra autẽ quasi cas¬
tradm̃i: aludño compont. Et sic̃ regũ
ministriturrium instaurata muni¬
tione securius fraudes inimicoꝵ ex¬
cludunt: sic homo intĩor & hõ ex¬
tĩor intra munimina claustrorum
positi antiquibostis insidias ce tẽpa-¬
lium rerum fragiles causas effu¬
giunt. Utile namq eẽ credimus.
castrum cum ab hostibꝰ oppugnari
sichomo intĩor ce homo ext̾ior. Dis¬

Expanded text:
peres includerent, non excluderent. « Ciperes includerent, non excluderent. « Cives urbium suarum monitiones studiose repellant, excubias ordinant, vectes ferreos portis inserunt, portas suas ne custodiam ori meo, ut non delinquam in lingua mea . » Monachi faciunt sibi claustra quibus homo exterior teneri possit; sed utinam claustra facerent quibus homo interior ordinate teneretur! Sic, fratres, sic quidam turres aedificant, ut securius rapiant, alii sola delectatione, et superfluitate gaudent. Alii necessitate, et timore, ne opprimantur a potentibus ut diximus, laborare non desinunt. Claustra vero quasi castra Domini alii Domino componunt, et sicut regum ministri turrium instaurata munitione securius fraudes inimicorum excludunt: sic homo interior, et homo exterior intra munimina claustrorum positi, antiqui hostis insidias, et temporalium rerum fragiles casus effugiunt. Utile igitur esse credimus urarent, cum ab hostibus oppugnari sic homo interior, et homo exterior. Dis
Abbreviated transcription (Latin):
ncipientibꝰ edificare querendus ẽ.
locus fund am̃ti ne suꝑpositi parie¬
tis congeries inclinet se adrumã.
Solent enim ce hoc rationabiliter
qui firmit̾ edificare uolunt eũsa
ce eiecta t̾ra suprafirmam petram
licet nunio labore quesitã. edifics
sui ponere fundam̃tũ. Diũsa ẽ ta¬
men diũsoꝵ ratio edificioꝵ Am¬
Turres firmas insummis montibus
locant: uallant aggere ce muro cin¬
gunt: montes ñ suis s pauꝑũ mani¬
bus transferunt. circumductis solo
imꝑio fluminibꝰ excludunt hostiũ
uires nicħ tam̃ hoꝵ morti contdicẽ
potest. Ep̃idomos ñ impares ȩd̃is
magnitudine construunt pictos
delectant᷑ hr̃e thalamos uestiut᷑
imagines ibi p̃ciosis colorumil¬
dum̃tis. pauꝑ autẽ sine uestibꝰ in¬
cedit &e uacuo uentre clamatad
gestat paries pictus. purpura et
dant᷑ arma hectoriclipeus dat᷑ au-¬
rosplendens: pauꝑiu adianuam
clamanti ñ porrigitur panis. Et
Ornant p̃toria columnis. fores do¬
mibꝰ anteponunt. que utinam pa-¬

Expanded text:
ncipientibus aedificare quaerendus est locus fundamenti, ne superpositi parietis congeries inclinet se ad ruinam. Solent enim ex hoc rationabiliter qui firmiter aedificare volunt, eversa et ejecta terra, super firmam petram licet nimio labore quaesitam, aedificii sui ponere fundamentum. Diversa est tamen diversorum ratio aedificiorum. « AmTurres firmas in summis montium locant, vallant aggere, et muro cingunt, montes non suis, sed pauperum manibus transferunt, circumductis solo imperio fluminibus, excludunt hostium vires, nihil tamen horum morti contradicere potest. » Episcopi domos non impares ecclesiis magnitudine construunt, pictos delectantur habere thalamos, vestiuntur ibi imagines pretiosis colorum indumentis. Pauper item sine vestibus incedit, et vacuo ventre clamat ad gestat paries pictus purpura, et dantur arma, Hectori clypeus datur auro splendens, pauperi vero ad januam clamanti non porrigitur panis, et,Ornant praetoria columnis, fores domibus anteponunt, quae utinam pau
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Monet eum ne abhorreat flue¬
tuationem huius uite quia ad
tempꝰ e: s ponat anchoram spei e
dicat. Expectabo eum qui saluum
me faciet apusillanimitate sputẽ¬
&e tempestate: ñdabit enim ineter¬
num fluctuationem iusto. Horti
it̾um illum ne contristet᷑ in exerti¬
tatione sua. ne conturbet᷑ auoce
inimici. & atͥbulatione peccators.
s dicat paratꝰ sum &e ñ sum tuibatꝰ
ut custodiam mandata tua his
interior consolat᷑ extĩorem licet cũ
eoimpugnetur &e contristetur in
exercitatione sua. Cumenim caro
inse affligitur. uł cum scłariũ ho¬
minum patitur conuiciã. tt̃ hõ
intĩor ut ait beatꝰ augꝰ affectꝰ tedio.
ce multorum rabie circum latratꝰ
reluctans odio ut ꝑficiat dilectio¬
nem inipsalucta contristat᷑. &e id̃o
dicat cum ꝓpħa exaudi d̃s dep̃cati¬
onem meam &e ne despexeris p̃cẽ
meam intende mͥ ce exaudime.¬

Expanded text:
nat; monet eum ne exhorreat flucnat; monet eum ne exhorreat fluctuationem vitae hujus, quia ad tempus est, sed ponat anchoram spei, et dicat: Exspectabo eum qui salvum me fecit a pusillo animo et tempestate, non dabit enim in aeternum fluctuationem justo . Hortatur iterum illum ne contristetur in exercitatione sua, ne conturbetur a voce inimici, et a tribulatione peccatoris, sed dicat: Paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua . His interior consolatur exteriorem, licet cum eo impugnetur, et conturbetur in exercitatione sui. Cum enim caro in se affligitur, vel saecularium hominum patitur convicia, tunc « homo interior, ut ait beatus Augustinus, affectus taedio, et multorum rabie circumlatratus, reluctatur odio, ut perficiat dilectionem et in ipsa lucta contristatur, » et ideo dicat cum Propheta: Exaudi, Deus, orationem meam, et ne despexeris deprecationem meam; intende m
Abbreviated transcription (Latin):
plicare claustralibꝰ ñ desinit. Hec
plurib derenuntiatione mundi
cogitantibꝰ anteponit. O calliditaᷤᷤ
antiqui hostis: oingenium sine sa¬
pientia s ñ sine malicia Abstinen¬
tiam &e ieiunium ce cetã que suꝑiꝰ
diximus dampnatꝰ. &e ꝑ ista natu¬
ram carnis deficere astruit: & tam̃
natura suffocat᷑ uł excedit t̾minoᷤ
suos. Sic fr̃s mundi huius pͥnceps.
homini extĩori idẽ carniꝑdilectio¬
nem temꝑalium minatur ut ter¬
reat: sic locum munitionis aggre¬
ditur. in quo nouit eẽ debiliorem.
S homo intĩor discretus ce expecditꝰ
iuidlc anima excitatus tumultu
minarum sine mora socio addefen¬
sionem ad iungitur. implens illicdo
or est: ubimuri fragiliores sunt
Pigrum socium ne deficiat hortat᷑
salomonis utens consilio dicentis.
fili accedens adseruitutẽ di p̃para
animam tuam ad tẽptationẽ Do¬
cet rationabilit̾ indiscretũ qͣliter
sustinere debeat minas hostium.
religionis bonum commendat
delectationis uͦ pessime uitiũdãp¬

Expanded text:
plicare claustralibus non desinit, haec pluribus de renuntiatione mundi cogitationibus anteponit. O calliditas antiqui hostis! o ingenium sine sapientia, sed non sine malitia! Abstinentiam et jejunium, et caetera quae superius diximus, damnat, et per ista naturam carnis deficere astruit, et tamer quod natura suffocatur, vel excedit terminos suos. Sic, o fratres, mundi hujus princeps homini exteriori, id est carni, per delectationem temporalium minatur ut terreat, sic locum munitionis aggreditur in quo novit esse debiliorem. Sed homo interior discretus et expeditus, scilicet anima, excitatus tumultu minarum, sine mora socio ad defensionem adjungitur, implens illud quor est, ubi muri fragiliores sunt. » Pigrum socium, ne deficiat, hortatur; Salomonis utitur consilio dicentis: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationes ; docet rationabiliter indiscretum, qualiter sustinere debeat minas hostium; religionis bonum commendat, delectationis vero pessimae vitium dam
Abbreviated transcription (Latin):
salua me. Aquouento ualidotur¬
batus ẽ petrus : Ait beatꝰ augustinꝰ
cum exponeret illum locum tur¬
batus ẽ. inquit auoce inimnci. ce
atribulatione peccatoris Sic tẽp¬
tat diabolus quoslibet ꝑhuiuisce¬
modi deceptiones acaritate remo¬
uere: cui contradicamꝰ clamantes
analiquod eorum que sequuntur.
Nemogͥ acaritate nos separet: qui
enim caritatem habuerit antiqui
hostisminas timere ñ poterit.
quia caritas foras mittit timore:
nec impugnationibꝰ delectationũ
cedet qui caritatis utit᷑ dipeo. quia
caritas patient̃ omnia sustinet.
utantur ad defensionẽ ne uel t̾re¬
antur minis. uł impugnationibꝰ
cedant: ce hec de pͥma ꝓpositione
sufficiant.

Expanded text:
salva me . « A quo vento valido turbatus est Petrus? » ait beatus Augustinus, cum exponeret illum locum, « turbatus, inquit, est a voce inimici, et a tribulatione peccatoris. » Sic tentat diabolus quoslibet per hujusmodi tentationes a charitate removere, cui contradicimus cum Apostan aliquid eorum quae sequuntur? Nemo igitur a charitate nos separet. Qui enim charitatem habuerit, antiqui hostis minas timere non poterit, quia charitas foras mittit timorem , nec impugnationibus delectationum cedet qui charitatis utitur clypeo, quia charitas patienter omnia sustinet .utantur ad defensionem, ne vel terreantur minis, vel impugnationibus cedant. Et haec de prima propositione sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectorum amor. fecit etiam salomos
ostium in porticir. in templo. in ora¬
culo. Ostium porticus mistice ut
stis introitus. In porticu uͦ renuin¬
tiationis. moralit̾ est ostiũ eognitio
mundi. intemplo conu̾sioĩs cogn¬
tio sui: in oraculo contemplatiois
cognitio di. Dum enim inte casũ
mundi attendis. uidelicet qd̃ sis
positus mincerto diuitiarum: n
lapsu uoluptatum: ĩ ꝑicło digni¬
tatum: tc̃ ad ostiũ porticꝰ accecdis
Dum uͭ ꝓprie carnis attendis deft¬
tum: ortum pueritie uiuentutis
mom̃tũ uesꝑam senectutis ũ ba
cõ sideras: ꝑ ostium templi t̾iside
festinas. Cum autẽ bonitatẽ dĩ at¬
tendis. bonitatẽ cui nicħ dee: bea¬
titudinẽ que nullo indiget: ce accedis
ad uidendũ inbonitate electoꝵ suoꝵ¬

Expanded text:
perfectorum amor. Fecit enim Salomon perfectorum amor. Fecit enim Salomon ostium in porticu, in templo, in oraculo . Ostium porticus mystice, ut stis introitus. In porticu vero renuntiationis moraliter est ostium cognitio mundi; in templo conversionis, cognitio sui; in oraculo vero contemplationis, cognitio Dei. Dum enim in te casum mundi attendis, videlicet quod sis positus in incerto divitiarum, in lapsu voluptatum, in periculo dignitatum, tunc ad ostium porticus accedis. Dum vero propriae carnis attendis defectum, ortum pueritiae, juventutis momentum, vesperam senectutis, dum haec consideras, per ostium templi transire festinas. Cum autem bonitatem Dei attendis, bonitatem cui nihil deest; beatitudinem quae nullo indiget, et accedis ad videndum in bonitate electorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
um patris ad dexterã stantem iu¬
des. uides enim eũ stantẽ ñ qͣsi
sedentem: s uelut edificanti auxi-¬
lium p̾̃bere uolentem. Si enĩ ora¬
culum intrau̾is: quietũ uidebis.
Oraculũ moralit̾ ẽ. contemplatioĩs
secretũ: mistice uͦ sig̾c̃at celeste reg¬
num: in quo seraphu ponit qͣsi
lapis pͥmꝰ: quia fundam̃to diuine
maiestatis ꝑ amorem heret ꝓpinquꝰ
Seraphin incendentia siue incensa
dicunt᷑: incensa ab illo igne de qͦd̾r.
qͥ appcoximant mͥ approximant igni.
hic ignis accenditur in aqua auet
inturbine: lucet in occulto. hic ig¬
nis ẽ. ardor dilectionis: accenditur
inaqua compunctionis: ardet int̃
turbines tribulationis: lucet moc¬
culto contemplationis. uides ne
quom lapis iste inordine suo concor¬
det scd̃o lapidi &e primo: Abel em̃
designat moralit̾ penitentie luctũ:
stepħs patientiam tribulationum:
seraphim amoris incendium. Hicẽ.
incipientium doloꝵ ꝓficientiũ labu.

Expanded text:
um Patris ad dexteram stantem vium Patris ad dexteram stantem vides . Vides enim stantem non quasi sedentem, sed velut aedificanti auxilium praebere volentem. Si enim oraculum intraveris, quietum videbis. Oraculum moraliter est contemplationis secretum, mystice vero significat coeleste regnum. In quo seraphin ponitur quasi lapis primus, quia in fundamento divinae majestatis per amorem haeret propinquus. Seraphin incendentia sive incensa dicuntur incensa ab illo igne, de quo dicitur: Qui approximant mihi, approximant igni . Hic ignis accenditur in aqua, ardet in turbine, lucet in occulto. Hic ignis est ardor dilectionis, accenditur in aqua compunctionis, ardet inter turbines tribulationis, lucet in occulto contemplationis. Videsne quomodo lapis iste in ordine suo concordet secundo lapidi et primo? Abel enim designat moraliter poenitentiae luctum. Stephanus patientiam tribulationum, seraphin amoris incendium. Hic est incipientium dolor, proficientium labor,
Abbreviated transcription (Latin):
at tibiuanitatẽ mundi fugere:
iniquitatem peccati deflere: fra¬
gilitatem misere carnis attend̾e:
ce quia sic miserabił es. ad ipsũ
miscd̃em dm̃ questum dirigere.
hec gͣ ponenda sunt suꝑ fundam̃¬
tum bumilitatis disposita in lati-¬
tudine caritatis: ut omnia inca-¬
ritate fiant. Habes nc̃ moraliter
porticum que est ante templum
renuntiationem mundi: misticã
uͦ patres uetĩs testam̃ti. Cor autẽ
ad dm̃ conũsum. ẽ morale templũ:
eccłia misticum. In hoc templo qua-¬
sipͥmus beatꝰ stepħs ponitur: ut ab
ipso regula iusticie dirigat᷑ Steph̃s
nr̃a est regula iusticie. inqua dirigi¬
tur equalitas lapidum: idẽ ordo
uirtutum. Scdm rectitudinẽ huius
regłe. inedificio cordis tui uuirtutes
dispone. Hoc autẽ facis dumtribula-¬
tiones libent̃ patĩs: dum inimicũ
diligis: dũ ꝓ ꝑsequentibꝰ fundis p̃¬
ces: & inde cũ stepħo oculo contem¬
plationis iam proximꝰ oraculo. fili¬

Expanded text:
at vanitatem mundi fugere, at vanitatem mundi fugere, iniquitatem peccati defflere, fragilitatem miserae carnis attendere; et quia sic miserabilis es, ad ipsum misericordem Deum questum dirigere. Haec igitur ponenda sunt super fundamentum humilitatis, disposita in latitudinem charitatis, ut omnia in charitate fiant. Habes nunc moraliter porticum, quae est ante templum, renuntiationem mundi; mysticam vero, patres Veteris Testamenti. Cor autem ad Deum conversum, est morale templum; Ecclesia, mysticum. In hoc templo quasi primus beatus Stephanus ponitur, ut ab ipso regula justitiae dirigatur. Stephanus norma nostra est regula justitiae, in qua dirigitur aequalitas lapidum, id est ordo virtutum. Secundum rectitudinem hujus regulae in aedificio cordis tui virtutes dispone; hoc autem facis, dum tribulationes libenter pateris, dum inimicum diligis, dum pro persequentibus fundis preces. Unde cum Stephano oculo contemplationis, jam proximus oraculo: Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur: aquo usq ad ultimum
iustum linea iusticie ꝓtendatur.
abel int̾p̃tatur luctꝰ siue uani¬
tas: uł uapor seu miserabilis.
Attendamus gͥ interp̃tationem
nominis. ad quid respiciat: ut
ipsius significationis diu̾sitas. ad
beneoꝑandum m̃tem cogat. Ua¬
nitas enim respicit ad mundum:
luctꝰ ad peccatum: uapor ad teip¬
sum: miserabilis ad dm̃. fuge gͥ. lu¬
geattende. &e dep̾care. fuge mun¬
dum. quia uanitas ẽ. luge pecẽm
quia iniquitas ẽ. attende carnẽ
tuam quia fragilis et quasi ua¬
por ad modicum parens ẽ. dep̃¬
care dm̃ quia miserabilis estu ce
ipse misericors ce clemens ẽ. Hic
lapis primus ponit᷑ inporticutẽ¬
pli: prior enim extitit int̾ patres
uetĩs testam̃ti. P onitur etiamlapiꝰ
iste. inporticu morali. Porticus enĩ
templi: designat moralit̾ renunti¬
ationem mundi. Si hanc gͥ porti¬
cum edificas. congruum ẽ ut ad
significationem nominis supra-¬
dicti accedas. &e sic in pͥmis place¬

Expanded text:
ponitur, a quo usque ad ultimum ponitur, a quo usque ad ultimum justum linea justitiae protenditur. Abel interpretatur luctus sive vanitas, vel vapor seu miserabilis. Attendamus igitur interpretationem nominis ad quid respiciat, ut ipsius moralitatis diversitas ad bene operandum mentem cogat. Vanitas enim respicit ad mundum, luctus ad peccatum, vapor ad teipsum, miserabilis ad Deum. Fuge igitur, luge, attende et deprecare. Fuge mundum, quia vanitas est; luge peccatum, quia iniquitas est; attende carnem tuam, quia fragilis est, et quasi vapor ad modicum parens est . Deprecare Deum, quia miserabilis es tu, et ipse misericors et clemens est . Hic lapis primus ponitur in porticu templi, primus enim exstitit inter patres Veteris Testamenti. Ponitur enim lapis iste in porticu morali, porticus enim templi designat moraliter renuntiationem mundi. Si hanc igitur porticum aedificas, congruum est ut ad significationem nominis supradicti accedas; et sic in primis tibi place
Abbreviated transcription (Latin):
locum ce mat̾iam: artificẽ e m̃suła
S quoniam de morali templo spisi¬
talit loqui suscepimus: iccitto ad
edificationem daustralium inter¬
ponentes aliquid de mistico. que
restant aliquantulum latius ex¬
ponendo moralit̾ transcurramꝰ.
Edificemꝰ gͥ spiritale templur id est
cor nr̃m ad dm̃ conu̾sum. Habemꝰ
enim ut suꝑius diximꝰ montẽ inie¬
rusalem. locum uidelicet edificii.
pacificam m̃tem̾. habemꝰ matĩam.
ligna ce lapides.i. diũsas uirtutes:
habemus ce artificem. intellectum
rationabilit̾ singula discernentẽ:
habemus etiam m̾̃suras longitudi¬
nis. latitudinis. & altitudinis. idest
ꝑseuerantiam bonioꝑis inꝑegri¬
natione huius exilii. largitatem
lapidum ẽ ꝓcessus uirtutum: qͥ
in altum dirigit᷑: dum mens de uir¬
tute inuirtutem ad ꝑfectionis
culm̃ subleuat᷑ Exhis eriguntur
templi parietes: recte uidelicet
oꝑationes. In edificio misticitẽ¬
pli. primus lapis abel in ordine

Expanded text:
locum et materiam, artificem et mensuram. locum et materiam, artificem et mensuram. Sed quoniam de morali templo et spirituali loqui suscepimus, idcirco ad aedificationem claustralium interponentes aliquid de mystico, quae restant aliquantulum latius exponendo moraliter transcurramus. Aedificemus igitur spirituale templum, id est cor nostrum ad Deum conversum. Habemus enim, ut supra diximus, montem in Jerusalem, locum videlicet aedificii, pacificam mentem. Habemus materiam, ligna et lapides, id est diversas virtutes. Habemus et artificem, intellectum rationabiliter singula discernentem. Habemus etiam mensuras longitudinis, latitudinis et altitudinis, id est, perseverantiam boni operis in peregrinatione hujus exsilii, largitatem lapidum est processus virtutum qui in altum dirigitur, dum mens de virtute in virtutem ad perfectionis culmen sublevatur. Ex his eriguntur templi parietes, rectae videlicet operationes. In aedificio mystici templi primus lapis Abel in ordine
Abbreviated transcription (Latin):
cirideo congruum uidet᷑ subiungi
de tribus dim̾sionibꝰ templi habe¬
bat enim .Ix. cubitos in longitudi¬
dine. Longitudo ẽ. domus. longa¬
ci: s etiam dampno compatit᷑ ini¬
mici. C elsitudo altitudinisẽ spes
de p̾mio et̾ne retributionis. Sic fit
ut sis moralit̾ in bona oꝑatione
longus: in miscdia largus. indesi¬
d̃io altꝰ: ita scilicet ut ꝑseuerantia
duretusq ad ultimum uite finem:
miscłia dilatet manꝰ usq ad pauꝑt̾.
altitudo uͦ desid̾ii. gustet et̾nitatis
dulcedinem. In hac igitur lõgitudi¬
ne. latitudine. altitudine. parietũ.
disponuntur diu̾si ordines lapidũ.
In mistico siquidem disponuntur
homines: immorali uirtutes. Tria
enim assignauimꝰ templa: uidelito
matĩale. misticum. morale. Primũ
in monte. scđ̾m inm̃te.: t̾cium incon¬
gregatione. Unum de lignis ce lapl¬
dibꝰ: aliud de uirtutibꝰ: t̃ciũ de iustis
hominibꝰ: habes nunc uttiusꝙ t̃pli

Expanded text:
cii: ideo congruum videtur subjungi cii: ideo congruum videtur subjungi de tribus dimensionibus templi. Habebat enim sexaginta cubitos in longitudidine . Longitudo domus est longaci, sed etiam damno compatitur inimici. Celsitudo altitudinis est spes de praemio aeternae retributionis. Sic fit ut moraliter sis in bona operatione longus, in misericordia latus, in desiderio alius; ita scilicet ut perseverantia duret usque ad ultimum vitae finem, misericordia dilatet manus usque ad pauperem, altitudo vero desiderii gustet aeternitatis dulcedinem. In hac igitur longitudine, latitudine, altitudine parietum disponuntur diversi ordines lapidum. In mystico siquidem disponuntur homines, in morali virtutes. Tria enim assignamus templa, videlicet materiale, mysticum et morale. Primum in monte, secundum in mente, tertium in congregatione. Unum de lignis et lapidibus, alterum de virtutibus, tertium de justis hominibus. Habes nunc utriusque templi
Abbreviated transcription (Latin):
in monte. idest in pacificata m̃te.: in
eminentiori iudelicet hominis parte.
Qui mons moria idest uisionis nun¬
cupatur: quia in m̃te pacifica dñs
habitat. & in eadem oculo contẽ¬
plationis uideri desideratur. Qui
bemonstratus fuerat. dauid. ce qu̾e
pparauerat: demonstrat᷑ enĩ ma
eodẽ ꝑdesid̃ium. In area ornam ie-¬
buser: que mundanda uentilabro
discretionis. apalea uane cogita¬
tionis. Ornam illuminatus: iebu-¬
seus conculcatus int̾p̃tatur. Habet
enĩ mens qñq lum̃ discretionis.
& lucẽ scientie: s tam̃ adhuc con¬
culcat᷑ a spiritibꝰ immundis. ce ĩ¬
plicatur scl̃arib curis. Cum uͦ ie¬
buseus locum areȩ suȩ dauid regi
uenderet. in qua templum dñi
salomon edificaret: ñ iam iebus
que renuntiat omnib que possi¬
det: conculcatore diabolo suꝑato.
dm̃ quem desiderat in pace uidet.
Recipit igit᷑ ꝓ loco aree: regnum
felicitatis et̾ne. Quia uͦ scd̾m situm
loci. m̃surari solet quantitas edifi¬

Expanded text:
erusalem in monte, id est, in pacifica mente, in eminentiori videlicet hominis parte. Qui mons Moria vel visionis nuncupatur, quia in mente pacifica Dominus habitat, et in eadem oculo contemplationis videri desiderat. Qui demonstratus fuerat David, et quem praeparaverat. Demonstratur eeodem per desiderium. In area Ornam Jebusaei quae mundanda est ventilabro discretionis a palea vanae cogitationis. Ornam illuminatus; Jesubaeus, conculcatus interpretatur. Habet enim mens quandoque lumen discretionis, et lucem scientiae; sed tamen adhuc conculcatur a spiritibus immundis, et implicatur saecularibus curis. Cum vero Jebusaeus locum areae suae David regi venderet, in qua templum Domini Salomon aedificaret, non jam Jebus, quae renuntiat omnibus quae possidet, conculcatore diabolo superato, Deum quem desideraverat, in pace videt. Recipit ergo pro loco areae, regnum felicitatis aeternae. Quia vero secundum situm loci mensurari solet quantitas aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
ce designat mundiciam confessioĩs.
Confessorum siquid̾e uita iauniis
&e iugiliis ce assidius orationibus.
ẽ undiq polita: & qui mundiciã
m̃tis ce corꝑis tenẽ consueuerant:
inclaustro fut᷑e beatitudinis. cando¬
ĩ mundicie sine fine seruant. Qĩtꝰ
ordo columpnarũ. colorẽ celi cũ sere¬
numẽ. habere dicit᷑: quia color uiole
aeris similitudinem cũ floruerit imi¬
tatur. Nec mirũ suntegritas uirgi¬
num incelo similitudinẽ retinet: q̃
int̾ris integra. & absq carnee fragi¬
litatis corruptione manet. Infer¬
uentis olei dolio iohes missus. exi
uit illesꝰ: ce qui uirginitatis ĩtegͥta¬
tem secum sociam habuit: acorrup¬
tione carnis immunis intorm̃tis¬
fuit. Nec calor intorm̃to carni no¬
cuit: quam calor luxurie aliqͥtiens
ñ accendit. In pͥmogͥ ordine. st̃ an¬
tiqui patres. In scd̾o. mrẽs. Int̾c̃io.
ꝯfessores. Inquarto. uirgines

Expanded text:
et designat munditiam confessionis. et designat munditiam confessionis. Confessorum siquidem vita, iejuniis, et vigiliis, et assiduis orationibus est undique polita: et qui munditiam mentis et corporis tenere consueverant, in claustro futurae beatitudinis candorem munditiae sine fine servant. Quartus ordo columnarum colorem coeli cum serenum est habere dicitur, quia color, violae aeris similitudinem cum floret imitatur. Nec mirum si integritas virginum in coelo coeli similitudinem tenet, quae in terris integra, et absque carnem fragilitatis corruptione manet. In ferventis olei dolium Joannes missus, illinc exivit illaesus; et qui virginitatis integritatem secum sociam habuit, a corruptione carnis immunis fuit. Nec calor in tormento carni nocuit, quem calor luxuriae aliquoties non accendit. In primo igitur ordine sunt antiqui patres, in secundo martyres, in tertio confessores, in quarto virgines
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmꝰ ordo croceus. scds rubeus tci
niueus. quartus ceruleus. Primꝰẽ
similis croco scds̃ rosȩ t̃cuis lilio. qrtꝰ
uiolȩ. hec. iiiͬ. diu̾̃sitates colorũdesig¬
nant quatuor ordines electorum. ht̃
enim crocus similitudinẽ maturi
fructꝰ. similit̃ antiqui patres mature
uiuentes cum de hoc scło adcelestem
iecłintͣnseunt: quasi deuiuis lapidibꝰ
inclaustro ꝑfecte beatitudinis crocee
columpne fiunt. & qͥ diueccłie fabri¬
cam portare consueuerant: claustrũ
ꝑfectebeatitudinis suo decore qͣsi cro¬
cee columpne decent̃ ornant. Scd̃s
ordo columnarum roseo colore pin¬
gitur ꝑqũe cruor martyrũ ñ incon¬
uenient designatur. Harum
columnarum angłi mirant᷑ colore.
mirantur & fortitudinẽ: mirant᷑
rubeum colorem stephani: mirant᷑
flameũ colorẽ laurentii. Mirantur
fortitudinẽ que lapidib frangi non
potuit. mirantur fortitudinem q̃
in medio ignis incolumis remansit.
ĩcius ordo columpnaꝵ ẽ. niueicoloriᷤ:

Expanded text:
primus ordo croceus, secundus ruber, tertius niveus, quartus caeruleus. Primus similis est croco, secundus rosae, tertius lilio, quartus violae. Hae quatuor diversitates colorum designant quatuor ordines electorum. Habet enim crocus similitudinem maturi fructus. Similiter antiqui patres mature viventes, cum de hoc saeculo ad coelestem Hierusalem transeunt, quasi de vivis lapidibus in claustro perfectae beatitudinis croccae columnae fiunt. Et qui diu Ecclesiae fabricam portare consueverant, claustrum perfectae beatitudinis suo decore quasi croceae columnae decenter ornant. Secundus ordo columnarum roseo colore pingitur, per quem cruor martyrum non inconvenienter designatur. Harum columnarum angeli mirantur colorem, mirantur et fortitudinem. Mirantur rubrum colorem Stephani; mirantur flammeum colorem Laurentii; mirantur fortitudinem, quae lapidibus frangi non potuit; mirantur fortitudinem, quae in medio ignis incolumis remansit. Tertius ordo columnarum est nivei coloris,
Abbreviated transcription (Latin):
ones anii extratrã carnis exula¬
te. adesidiis carnalibꝰ pͥuantur.
afinibꝰ illis exeunt cũsorore: quia cũ
mens post lapsũ resipiscit. uirtutũ
collectis agminibꝰ ne iterum capi¬
atur. acarnalib desideriis longiꝰ
recedit: nec tm̃ longuis recedit. s
etiam altiꝰ ascendit. Ascendit enim
in bethel.S hoc fit: qñ mens ascen¬
siones uirtutum inse disponit. Sic
bet domus d̃ĩ quod int̃p̃tat᷑ bethel
efficit᷑. In hac domo altare dño erigi¬
t᷑: in hac domo claustri sꝑitalis ordo
stabilit᷑¬

Expanded text:
ones animi extra terram carnis exsulaones animi extra terram carnis exsulantes a desideriis carnalibus privantur. a finibus illius exeunt cum sorore, quia dum mens post lapsum resipiscit, virtutum collectis agminibus, ne iterum capiatur a carnalibus desideriis, longius recedit, nec tantum longius recedit, sed etiam altius ascendit. Ascendit enim in Bethel . Sed hoc fit, quando mens ascensionis virtutum in se disponit. Sic bet, domus Dei, quod interpretatur Bethel, efficitur. In hac domo altare Domino erigitur, in hac domo claustri spiritualis ordo stabilit
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Q conglutinata ẽ. anima eiꝰ cũ ea:
quia unitam sibi ꝑ iniquitatẽ recip̃.
s quia cum mens aculpa resipiscit
ptor autem spes ce securitates ante
oculos uocat. quatinus utilitatẽ
Modo enim aliorum facta grauiora.
subsequens ad penitentiam pollicet᷑:
ut dumꝑhec decepta mens ducitur.
ab intentione penitentie suspenda¬
tur. Siccarissime qñq mens egre¬
ditur: &e egressa curis scłaribꝰ impli¬
cata capttur: fr̃es autem dine soror̃e
suam in domo aliena diu morari
ñ ꝑmittunt. s int̾fecto sichen cum
reliquis masculis urbe depopula¬
ta.sororemsuam tollunt:uxores
uͦ eorum captiuas ducunt. Sororẽ
suam filii iacob cumreliquis mascu¬
lis int̾fecto fichen. reducunt: qñ
uiriles amine motus contra uicia
luctantes. expulsodiabolo ce ma¬
iorib uiciis extirpatis. m̃tem
acarnali desidĩo uiolatam. secũ
quasi quadam uiab hostib erep¬
tam manere cogunt. Mulieres
uͦ captiue ducuntur: dũdelectati¬

Expanded text:
pit. Et conglutinata est anima ejus cum ea, pit. Et conglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem recipit. » Sed quia, cum mens a culpa resipiscit ptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatinus utilitatem Modo enim aliorum facta graviora, subsequens ad peniut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur. Sic, charissime, quandoque mens egreditur, et egressa curis saecularibus implicata capitur. Fratres autem Dinae sororem suam in aliena domo diu morari non permittunt, sed interfecto Sichem cum reliquis masculis, urbe depopulata sororem suam tollunt, uxores vero eorum captivas ducunt . Sororem suam filii Jacob, cum reliquis masculis interfecto Sichem, reducunt, quando viriles animae motus contra vitia luctantur expulso diabolo, et majoribus vitiis exstirpatis, mentem a carnali desiderio violatam secum quasi vi ab hostibus ereptam manere cogunt. Mulieres vero captivae ducuntur dum delectati