comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ł u. et sabs̃ ꝓbat. non solumaus ie
go lotauero retineousumfrt̃m: sy ⁊ si
alius negm̃ meũ gerens locauitusũ¬
tum. Quro tñsi non locauo sz abien¬
te ⁊ignorante me negm̃ mesi gerens
utatur quis ⁊ fruatur: nichominus
¶De illo pomp̃ dubitat si fugitiuns in
an perħ ip̃m quasutar retineor u¬
zumfĩtm: magis q admituu retinerẽ-
siam sepe⁊ si presentib sitis non uta¬
mur: tñ usunifit̃m retinemꝰ. intputa
tis cuius opere mine sunt ur defecte
senectitus hominis. sam ⁊ si agrũ
aremus licet tã fillis sti. et ut nlłꝰ
fructus nascatur: retinemus usũ

Expanded text:
 ex Sabino probat. non solum autem si ego locauero, retineo usum fructum, se‹d› et si alius negotium meum gerens locauerit usutum. quid tamen si non locauero, sed absente et ignorante me negotium meum gerens utatur quis et fruatur? nihilo minus De illo Pomponius dubitat, si fugitiuus, in an per hoc ipsum, quasi utar, retineam usum fructum? magisque admittit retinere. nam saepe etiamsi praesentibus seruis non utamur, tamen usum fructum retinemus: ut puta t‹e›, cuius operae nullae sunt, uel defectae senectutis homin‹e›: nam et si agrum aremus, licet tam sterilis sit, ut nullus fructus nascatur, retinemus usum
Abbreviated transcription (Latin):
si in fuga s̾uus si ꝑari tõe ⁊̃ ulus
frc̃us retinetur. ¶Ioem tractat ifo
si quis posiõmeiuis nactuss it an
mo quidem ait posie diciamitti
amitti᷑ usumfitm. S ucet amitatur:
tñ dicenoum ꝙ intraconstitutũ t̃pꝰ
ex fructirarii restipłatus esł: fructu¬
ario adquim pͥotes: per q̃uod colligi
posse didici. nec quidem sipessideatur
ab alio: amͣitti usumfiti ¶ s modo tͥn
hede possideatur uł ab eo cuis heditas uẽ¬
ditas it ur cui ꝓprietãs legata sis an
a predone sinticere .n. ad recinendum

Expanded text:
si in fuga seruus sit, pari ratione etiam usus fructus retinetur. Idem tractat: quid si quis possessionem eius nactus sit, anttatur? et primo quidem ait posse dici amitti usum fructum, sed licet amittatur, tamen dicendum, quod intra constitutum tempus ex re fructuarii stipulatus est, fructuario adquiri potest. per quod colligi posse dici, ne quidem si possideatur ab alio, amitti usum fructum, si modo mihi herede possideatur uel ab alio, cui hereditas uendita sit uel cui proprietas legata sit, an a praedone: sufficere enim ad retinen
Abbreviated transcription (Latin):
aut .n. h agitur qm̃aom quid cuiꝰq
fiat. aut qm̃aom quis temiuam ⁊¬
nis guum oseruet. aut quomodo
legis b̃t ugorem. ittpote cu lege regi¬
a que de imꝑio eius lata ppłs er⁊ m¬

Expanded text:
aut enim hoc agitur quemadmodum quid cuiusque fiat, aut quemadmodum quis rem uel ius suum conseruet, aut quomodo gorem: utpote cum lege regia, quae de imperio eius lata est,
Abbreviated transcription (Latin):
nam si pt̃isumꝰ ut tu a debito¬
re meo cartagine exigas. ego atu¬
o rome ⁊ ut tiłmineo egointio
soio edificem ⁊ egoedifaui ⁊ tu ces¬
tas. in pͥriorem spem mandatũ
quodam modo int̾uenisse indet
custodiam michi p̃stes ⁊ ñ plus ĩ¬
qĩrefundamꝰ inuicẽimpensas n
n. deretua tibi mando. s b iucius
ent ⁊ in insuns fabricandis inde¬
bitis exigendis psiptis u̾bis dareat¬

Expanded text:
nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, uel ut tu in meo, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificaui et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo interuenisse uidetur, custodiam mihi praestes et non plus imquasi refundamus inuicem impensas: neque enim de re tua tibi mando. sed tutius erit et in insulis fabricandis et in debitoribus exigendis praescriptis uerbis dari act
Abbreviated transcription (Latin):
nsulam ħmodo ut auia Herac̃
one inceniagendum eẽ. Pap̃¬
Sitbi r dedero ut stichũmanum¬
tas ⁊ cessasris ifestim agã ꝑre¬
scriptis uerbis ut soluas qͣmi
mea iterest aut si nicħ interest
conoicam tibiut .x. reddas. Idem

Expanded text:
nsulam hoc modo, ut aliam one incerti agendum est. 7 Pdecem dedero, ut Stichum manumittas, et cessaveris, confestim agam praescriptis verbis, ut solvas quanti mea interest: aut, si nihil interest, condicam tibi, ut decem reddas. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
it p̾tor. qui s̾ium s̾itamue alie¬
num alienamue recepisse ꝑsua¬
sisseue ei quid dr̃etur dolo.M. quo
eũ eamue detiorem faceret in eũ
qñti ea tes sit in duplum dabor iu¬
rupti pot̾it agere. qi etꝰ nicħ intest
suum ñ corumpi. ⁊ sane si quis
suit hanc accõmposse ex terce
opinantur. ¶E aũ p̃tor ait re¬
cepisse: ita accipiemꝰ si suscepit s̾¬
uum alienum ad se ⁊÷ ꝓprie reciꝑe
refugiũ abscondendi cã suo pres¬
tare. ⁊ in suo agrot in alieno loco e¬
dificõue. ¶Persuadere autem÷ plꝰ
qͣm compesli atꝙ togisibi parere s¬

Expanded text:
Ait praetor: 'Qui seruum seruam alienum alienam recepisse persuasisseue quid ei dicetur dolo malo, quo eum eam deteriorem faceret, in eum quanti ea res erit in duplum iurrupti agere, quia nihil eius interest seruum non corrumpi: et sane, si quis ruit, hanc actionem posse exercere opinamur. Quod autem praetor ait 'recepisse', ita accipimus, si susceperit seruum alienum ad se: et est proprie recipere refugium abscondendi causa seruo praestare uel in suo agro uel in alieno loco aedificioue. Persuadere autem est plus quam compelli atque cogi sibi parere. s
Abbreviated transcription (Latin):
p̾crͣ quinẽ legatariũ accusanit. nͥ oꝑ¬
tinint apiro gaium cesarea. quint᷑
legatanus quicum afince horamtenet
intiriũ tub̾orem applicare ñ ꝑrsit nͥ
atm aurire. quonore atcusait eũ ⁊ ci¬
tho deferoit ⁊ extat eius or̃o satis płche¬
rima que indͥcbitur ꝓ qũito iegatario
liquro s̾mone ⁊ antiquousus affr̃auit

Expanded text:
 Quintum Ligarium accusavit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine eum accusavit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario. liquit: sermone etiam antiquo usus affectavit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnunciari p̾cepit. s restitui ei liber¬
tatem iubet. ꝑinde ꝯpellendus erit
manumittere eum qui se suis num¬
mis redemit s ⁊si lacite: exempio
senatus ꝯuitoꝵ ad fidĩ missariam
lib̾tatem ꝑtinenciũ. debere induͥci
oportuit. Idem

Expanded text:
nuntiari praecipit, sed restitui ei libertatem iubet. proinde compellendus erit manumittere eum qui se suis nummis redemit. sed et si latitet, exempla senatus consultorum ad fideicommissam libertatem pertinentium debere induci oportet. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ttm accõmipount. a quo falli nos
no nam interest nr̃a nefallamur
ĩ modi retĩciacone si forte de finibr̃
ꝯtentio sit ł emptor sciteuent tuẽ
ditor cut᷑modi agerueneat. ¶deoa

Expanded text:
m proposuit. a quo falli nos non oportet: nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte vel de finibus contentio sit vel emptor scire velit vel venditor, cuius modi ager vene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuit᷑ umdican. non ⁊̃ collusores
qͣmuis ⁊ hiimoigniudeantu Itẽ no¬
tand̃ ꝙ suiceptorem u̾beratum quidem
quo alea ludebat᷑ ucet lusor ñfint guic
quid eoꝵ fec̾t impunetit. ¶ Dotni ã
pto bltacõne ⁊ domitilio nos accipere

Expanded text:
hibuit vindicari, non et collusores, quamvis et hi indigni videantur. Item notandum, quod susceptorem verberatum quidem quo alea ludebatur, licet lusor non fuerit qui quid eorum fecerit, impune fit. domum autem pro habitatione et domicilio nos accipere
Abbreviated transcription (Latin):
oluenco quis pro alio l inuito ⁊ ign.¬
orante. liberãt᷑ eum. Ꝙ aũ alitui debet᷑
aliut iñ uouitate eius non potestiure
quid ignorantis ⁊ inuiti nos frẽ posse:
dampni infẽ incino cauo. dicendum÷¬

Expanded text:
oluendo quisque pro alio licet inuito et ignorante liberat eum: quod autem alicui debetur, alius sine uoluntate eius non potest iure  ignora‹n›tis et inuiti nos facere possedamni infecti uicino cauero, dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gradus ꝑtinentes fcũs accõe negõꝵ g̾.¬
peti posiunt. ¶ Qmi pure libeitatem
testatem̃ to accepunt actus ꝙ̃ inuẽti¬
b oñis administuerunt rõem redcere
non conpessuntur. ¶ticius peccuniã
creditorib hreditanis soluit existim

Expanded text:
per gradus pertinentes factus, actione negount.Qui pure testamento libertatem acceperunt, actus, quem uiuentibus dominis administrauerunt, rationem reddere non conpelluntur.Titius pecuniam creditoribus hereditariis soluit existima
Abbreviated transcription (Latin):
mano ut io quod pr̃atium se
ẽẽ pollicitus sit uenditor emꝑtori
pr̃ari oꝑceat. ¶ Si uenditor iciẽs
obligatũ aũ alienũ uendidisset
⁊adiectum sit neue eo nõte go̾

Expanded text:
 ut id, quod praestaturum se esse pollicitus sit uenditor emptori, praestari oporteat. Si uenditor sciens obligatum aut alienum uendidisset et adiectum sit 'neue eo nomine quid
Abbreviated transcription (Latin):
nꝙ iurauit se dare non oportere
naturat obligacio rac paccõne
tollitur ⁊ soluta pestuna repeti
pot̾it. ¶ Sin uero creditor quidẽ
semutuam peccumai dedisseꝯ
tendebat pupillus autemħ solo
refendetatur quod tutor eius ñ
int̾uenits. ⁊ hoc taie iusiuran¬
dum interpositum est. ħ casu
fideiussorem pretorñ tuebitu
si autemliquidoapprouan non
potest᷑ quod attum sit ⁊ i obsc¬
uro sit ut płm fit de facto aede
lure m̾ter creditorem ⁊ pupil¬
lum controuer fia fuerit. deferen¬
iurasse mtelligere debemus. qo
ascum sitinter eõs ut si iurats
se dare non oportere ab oponicon¬
oicõne oiscederetur. atqueita ⁊ so¬
lutam peccumam repeti posse. ⁊
fideiussorib exceptq̃m dari debe¬
re existimamus. ¶ Si fideiussor
iurasut se dare non oportere ex¬
cepcõne iurisuuandi reus ꝓmit¬
tendi tutus est atque si quasiõi¬
no idem non fideiussiss iurau̾it
mittendi prodee. ¶ S ⁊ si acto¬
re deferente.defensor absentis⁊

Expanded text:
 iurauerit se dare non oportere, naturalis obligatio hac pactione tolletur et soluta pecunia repeti poterit. sin uero creditor quidem se mutuam dedisse contendebat, pupillus autem hoc solo defendebatur, quod tutor eius non interuenisset et hoc tale iusiurandum interpositum, est, hoc casu fideiussorem praetor non tuebitur. si autem liquido probari non potest, quid actum sit, et in obscuro erit ut plerumque fit, de facto an de iure inter creditorem et pupillum controuersia fuerit defereniurasse, intellegere debemus id actum inter eos ut, si iurasset se dare non oportere, ab omni condicione discederetur: atque ita et solutam pecuniam repeti posse et fideiussoribus exceptionem dari debere existimauimus. Si fideiussor iurauerit se dare non oportere, exceptione iurisiurandi reus promittendi tutus est: atquin si, quasi omnino idem non fideiussisset, iurauitmittendi prodesse. Sed et si actore deferente defensor absentis uel
Abbreviated transcription (Latin):
stante uiut. cancõm quis uent ꝯdi-¬
michi ñ marguta uidetur que iu
in abusu: eademq inutu diceroa s̃t

Expanded text:
stante usu fructu cautionem quis uelit condimihi non inarguta uidetur.Quae inin abusu, eadem et in usu dicenda s
Abbreviated transcription (Latin):
b aũ cãis ꝑ̃ cogetiꝵ legatus iuoi¬
cium accopere nec iurare cogendꝰ
ẽ sedare non oporte. qr ħ iusiurã¬
Dũ in locũ litis ꝯtestate succedit.¬
Odium noĩe legatus dampni in¬
fci ꝓmiitere d. aut uicinũ amitiere

Expanded text:
bus autem causis non cogitur legatus iudicium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit.Aedium nomine legatus damni infecti promittere debet aut uicinum admittere
Abbreviated transcription (Latin):
maritaus affc̃o. si tñ donator pͥrior
decesũt tũe dono ualebit᷑ ¶ Si atubo
ab hostib captisunt ⁊ qui donauit
quid dicemꝰ naufragio forte ruitra
uł incendio ⁊ si quidẽ posiit appare.¬
t. re quis añ sp̃mposuit expedita ẽ
qõ. si uero non appareat: difficilis

Expanded text:
maritalis affectio: si tamen donator prior decesserit, tunc donatio ualebit.Si ambo ab hostibus capti sint et qui donauit quid dicemus, naufragio forte vel ruina vel incendio? et si quidem possit apparere, quis ante spiritum posuit, expedita est quaestio: sin vero non appareat, difficilis
Abbreviated transcription (Latin):
uͬero sentute ꝯtingit ut morbo. ł ui
latmmereptum est aut quid gimiłe
accidit: dicerro ÷ nicb eoꝵ eẽ ei inpu¬
tandum qui ꝯmotatum atcepit. nͥ
aliqua cupa int̾ueniats ꝓ inde ⁊ si
forte cũ possit res ꝯmoratas saluas
tetur apiro uet̾e dubitat̃: Nam¬

Expanded text:
vero senectute contigit vel morbo, vel vi latronum ereptum est, aut quid simile accidit, dicendum est nihil eorum esse inputandum ei qui commodatum accepit, nisi aliqua culpa forte, cum possit res commodatas saluas tetur, apud ueteres dubitatum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ait eumquidedit easpe ꝙse
ab eo qui acceꝑnt remunerar
ex istimaret. iet amicisciorẽ eum
sͥ ẽẽ futurum repetere nonpoiseo¬
stamlibum putaut. nec fecit nũ¬
mos accipientis. qm̃ ħredi dedit qͣu
ipꝰi ħredis nĩmos daturus. ñ qĩ suos¬

Expanded text:
ipse ait, eum qui dedit ea spe, quod se ab eo qui acceperit remunerari existimaret uel amiciorem sibi esse eum futurum, repetere non posse ostatuliberum putauerit, nec fecerit nummos accipientis, quoniam heredi dedet quasi ipsius heredis nummos daturus, n
Abbreviated transcription (Latin):
quid gͦ sin non ꝑrenis alii dedit cui
cipientis. Si autem aliui pro eoded̾it
auc ip̃e oedit iam liber factus. fient
accipientis. ¶ quamqͣm ꝑmislum
sit statuuben ⁊̃ depeccinodare im¬
plende conditonis cansa. A tn mãt
hres nũmos saluoi fr̃ẽ pot̃ eum ue-¬
fa te dare. sic .n. fiet ut ⁊ statiaiber ꝑ

Expanded text:
i hic non heredi, sed alii dedit, cui cipientis: si autem alius pro eo dedit aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis. Quamquam permissum sit statulibero etiam de peculio dare implendae condicionis causa, si tamen uult heres nummos saluos facere, potest eum uetare dare: sic enim fiet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mi non ꝑhibunt. s is quẽ testator
acciꝑe uoluit adũsus hredem i
fc̃m accõe agere potest ut testatori
pareatur. Idem.
ille det: pot̾ diti ꝯdiciposte ei qmacce¬
ꝑto sit uberatus. Idemahe  ur¬

Expanded text:
mi non peribunt. sed is, quem testator accipere voluit, adversus heredem in factum actione agere potest, ut testatori pareatur. Idem lille det, potest dici condici posse ei, qui accepto sit liberatus. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ferre autem iusiurandum iu¬
uicem o. cet̾msi alius detułit
ĩmanoum ut non delato iura¬
tum sit: nulla erit religio nec
ullum iusiurandum. ⁊ ita ꝯsti-¬
nri ⁊ oiui pris eius. ¶ iurare au¬
tem᷑ infinitum .l. s aniudex mo¬
dum iurniurando statũe possit
ut intra certam qnͣtitatem iu¬
retur ne arepta occõne iinfi¬
nitum iuretur q̃ro. ⁊ quidem in
arbitrio ẽẽ iudicis deferreius¬
an gͥ qui possit iusiurandum de
ferte idem posut ⁊ taracõmiuri¬
uirando aditere quenitur. arbi¬
trio tñbone fider iudicis ⁊ ħ con¬
gruit. ¶item uidendum an pos

Expanded text:
ferre autem iusiurandum iudicem oportet: ceterum si alius detulerit iusiurandum uel non delato iuratum sit, nulla erit religio nec ullum iusiurandum: et ita constinostri et diui patris eius.Iurare autem in infinitum licet. sed an iudex modum iuriiurando statuere possit, ut intra certam quantitatem iuretur, ne arrepta occasione in immensum iuretur, quaero. et quidem in arbitrio esse iudicis deferre iusgitur qui possit iusiurandum non deferre, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur: arbitrio tamen bonae fidei iudicis etiam hoc congruit.Item uidendum, an pos
Abbreviated transcription (Latin):
non posse nos acciꝑe. qr ego ⁊sotius
meus in hac accione adu̾sarii ẽẽ ñ
posiumus. s uniusloco hẽmur. idẽ
porp̃. nec utile quidem iudicium
candum dicit cum possit qui ꝓpriũ
auenate ⁊ sit exꝑin. ¶ Non solum
autem inter duõs fundos . u̾m ⁊̃¬
inter tres plutes ue tundos accipi
inõm timurpi regundoꝵ potest. ut
puta si siguu plurium tundoꝵ ꝯti¬
u ÷ ium regundoꝵ accõ
tatis uicini turror ⁊ inter eos quiiure
ꝑignops possient: competere potes.¬

Expanded text:
et socius meus in hac actione adversarii esse non possumus, sed unius loco habemur. idem Pomponius ne utile quidem iudicium dandum dicit, cum possit, qui proprium alienare et sic experiri. Non solum autem inter duos fundos, verum etiam inter tres pluresve fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundoium regundorum actio tatis uicini fundi et inter eos qui pignoris possident competere potes
Abbreviated transcription (Latin):
mollius edibz testator alias nouas
restitu̾it. plane isi ꝑtes reficiat ucet
sit aut paius. ꝓtindubio extinguet᷑
dec si stagni ustist. legetur. ⁊ exaruit̃
fitũs extinguitur: nontñ siaree usꝰ
frcus legetur ⁊ ibiuinee sint postte. uł
tra: puto extingui. ¶E erce silue
usufitũ legato. si cedua sriua cesa sit¬
illic statõnes fuerint fc̃e. Sñ dubio u
cassius apuo seium scri. int̾ire usũ-¬

Expanded text:
molitis aedibus testator alias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licesit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit fructus extinguitur. Non tamen, si arui usus fructus legetur et ibi uineae sint positae uel contra, puto extingui. certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus Cassius apud Urseium scribit interire usu
Abbreviated transcription (Latin):
nam autẽ qm ex suo delicto p̃fti¬
fit: recuꝑare ñ d᷑. ¶ litis impẽdia
bona fide fc̃a ial ab actoris ꝑtinato¬
re ł axei. debere ei restitm: equitas
fuadet. ¶ Si duob mandata nt
administrato negotõꝵ quoꝵ alt̾
debitor sit mandatoris. an alterc᷑
eo acturus rec̾te sit Ait̾iq recte
non .n. obio minus ꝓturator in¬
telligtu quodis quo tum quoa¬
gitur procurator sit.Ip̃.¬

Expanded text:
nam autem, quam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet. Litis impendia bona fide facta uel ab actoris procuratore uel a rei debere ei restitui aequitas suadet. Si duobus mandata sit administratio negotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus tellegitur, quod is quoque cum quo agitur procurator sit.
Abbreviated transcription (Latin):
lit absenui fuus atcllicinus aiͣt
suo cauerõ ñ ꝓcuratori. ¶ qui nõ
cogñtur defenere absentem: tñ si
iuditatum solui satisdeb̾it defen¬
denoi ãbsentis gr̃a: cogẽnd̃ ꝓcurã
tepano isi carto aciori sit pp̃tẽ
poris tctum. iudm eum accipeit
togenõ. Ꝙ ii aut aftinitas direp¬
tasit: aut ĩnniciscẽ interresse¬
el si longinqͣuo sit abfut᷑us uł
on cogẽd̾. Sab̃ ait nullas pcoris
Ceẽ partes au ꝯpellenoum defen¬
tere s exstipulatu obiẽ non de¬
fensam agi posse. at si iustas
fideiusiores nõn teñ. qr uir bo¬
mis arbitrat᷑us non fu̾it nͨ qui
iustam extusacõpi afferret: defẽ¬
dere cogeretur ¶ S⁊si satis non
tr̃e repelletur. ¶ Si ꝑcuratoriꝙ
nouum nunciatum sit isq in¬
terdcõ utͣatur ne eiuis fiat edi¬
fitanti. defemoris ꝑtes eum sus¬
tineie. nͨ ꝯpelli cauere ratamtẽ

Expanded text:
it absentis seruus, Atilicinus ait seruo cauendum, non procuratori. Qui non cogitur defendere absentem, tamen si iudicatum solui satisdedit defendendi absentis gratia, cogendum et si captio actoris si‹t› propter temporis tractum, iudicium eum accipere cogendum: quod si aut adfinitas dirempta sit aut inimicitiae intercesseel si longinquo sit afuturus uel on cogendum. Sabinus autem nullas praetoris partes esse ad compellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse: a‹t› si iustafideiussores non teneri, quia uir bonus arbitraturus non fuerit, ut qui iustam excusationem adferret, defendere cogeretur. sed et si satis non tione repelletur. Si procuratori opus nouum nuntiatum sit isque interdicto utatur 'ne si u‹i›s fiat aedificanti', defensoris partes eum sustinere nec compelli cauere ratam rem
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊si constante m̃im̃io res anena uxo
siñ mortis cã dotiaretur et ñ impedi¬
ret᷑ usncapio. nam iuꝰ stiitu ad eaᷤ
dondes ꝑtinetꝰ e quͣib ⁊ locuplecor
mlt̃. ⁊ pauꝑior maritus in suis reb
fie̾ ita licet mortis cã donõ inf̾ueni.

Expanded text:
et si constante matrimonio res aliena uxori si non mortis causa donauerat ei, non impediretur usucapio. nam ius constitutum ad eas donationes pertinet, ex quibus et locupletior mulier et pauperior maritus in suis rebus fit: it
Abbreviated transcription (Latin):
non debebit adiuuari ħ iureui¬
rando in accõne fuiti. aut ꝯdiẽ¬
cõne. quia aliud ⁊ fintum fecis¬
c se quod ui clam fi potest᷑. ¶ co¬
quił dampniimuria. siue ex ĩ¬
ter dc̃o ꝙ ui aut cͤlam postea ꝯue¬
matur: ꝑ excepcõm iurisiman¬
ui defendi poͣt̾it ¶ que uuaint
diuorcii tausa se rem non ammo¬
uisse non dz defendi per extepcõ.¬
nem situm ea inremagatur.
iurando opus ÷. cqntia suem n¬
rerum ammotaꝵ defendi oio
ħ obseruandum ÷ licet ꝑ aliam
acc̃om eadem questio moueatur:
ut excepcio iurisiurandi locum lãt¬

Expanded text:
uari hoc iureiurando in actione furti aut condictione, quia aliud est furtum fecisse, quod uel clam fieri potest. Coquilia damni iniuria siue interdicto quod ui aut clam postea conuenietur, per exceptionem iurisiurandi defendi poterit. Quae iurauit diuortii causa rem se non amouisse, non debet defendi per exceptionem, si cum ea in rem agatur iurando opus est: contra si rerum amotarum defendi. et omnino hoc observandum est, licet per aliam actionem eadem quaestio moveatur, ut exceptio iurisiurandi locum ha
Abbreviated transcription (Latin):
exstipulatu urdicatum solui oue¬
niretur. uuaũit sedare non oꝑtere.
agenti iudĩtat nonutiq obstabit
excepcõ. potest .n. fĩut non sit oms¬
sa stipulacõ licet res indicata sit.
nisi sceo iurass ꝙ nec ꝯdemꝑnat
se ẽẽ uiteret. ¶item pomp̃ait. eim
qui furtum sibi fc̃m aliquius pel

Expanded text:
ex stipulatu iudicatum solvi conveniretur, iuravit se dare non oportere, agenti iudicati non utique obstabit exceptio: potest enim fieri, ut non sit commissa stipulatio, licet res iudicata sit: nisi ideo iurasset, quod nec damnatum se esse diceret. Item Pomponius ait eum, qui furtum sibi factum alicuius rei
Abbreviated transcription (Latin):
inlud affeit ꝙ siei qui post mor-¬
tẽ s̾inur fuii intra anni potunit
Sueniri de petuuo. bes extiterim᷑:¬
ꝓcuroubio deducam qõ michi
debetur. ¶Siue autem ex con¬
ob furtum quod fetit  equẽ dedu
erti estrinacõ .i. id solum quod

Expanded text:
i ei, qui post mortem serui uel filii intra annum potuit conueniri de peculio, heres exstitero, procul dubio deducam quod mihi debetur. Siue autem ex conob furtum quod fecit, aeque deducrti aestimatio, id est id solum quod
Abbreviated transcription (Latin):
suo in peciam̃ hr̃e qõ sibi debet᷑.
Sane cum eͣ xceus cãis ip̃m ale¬
met ip̃o exegisse diñs qui negõm
ur tutelam gerit. curñ ⁊ in sp̃e
petulian eregett qd̃ erigi debũ¬
it: defendenoum gͥ ent quasisi¬
bi eũ solu̾re cũ quis agere de pe-¬
cuuo conabr ¶S ⁊ si creditor
sui qui ħes extiit dño euͣis de¬
ouci de ꝓecuuo quod sibi debetir

Expanded text:
seruo in peculium habere, quod sibi debetur. sane cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus qui negotia uel tutelam geret, cur non etiam in specie peculiari exegerit, quod exigi debuit? defend‹end›um igitur erit quasi sibi eum soluere, cum quis agere de peculio conabitur. Sed et creditor serui, qui heres exstitit domino eius, deducit de peculio quod sibi debetur,
Abbreviated transcription (Latin):
si forte dñs ex s̃in empcone euic¬
cõnis nõie duplum exegit in pe-¬
culiũ s̾uierit ꝯũsum. nisi fort
dñs eo ꝓposito fuit: ut nollet ħ ẽẽ
sua pecului ẽe peqii fecit. s si
tradioit. aut cũ apeu eẽt protra¬
ortohũit. desiderat .n. res nat᷑nuse¬

Expanded text:
si forte ex serui emptione euictionis nomine duplum dominus exegit, in peculium serui erit conuersum, nisi forte dominus eo proposito fuit, ut nollet hoc esssua peculii esse, peculium fecit, sed si tradidit aut, cum apud eum esset, pro tradito habuit: desiderat enim res natu
Abbreviated transcription (Latin):
famoso iudicio ꝯdempnatus ꝑ in
integr̃ restõm fũit absolutꝰ. pomp̃.
putat huncex infamia exm.
deinde adicitꝰ pretor pro alio nͨ ep̃¬
tulent preter qm̃ pro parente ꝓ
pr̃oni. pr̃one. de quib ꝑsonis sub
titiuo de inius uotando plenius
diximus. Item auiat lib̃is ue suis
ru. uctrico. nouca p̃igno p̾iug̃¬
na puꝑillo pupilla. furioso fuꝰt¬
de ea reiurisdtõ fuit ea tutela caͣ¬
tõue dataerit. ¶ affinitates nõ
eas accipere de bemus que quon¬
dam fuerunt. s presentes. ¶Itẽ
pomp̃ nurus ⁊ geni appellacõe¬
t qui negotiis suis aliquo ꝑpetu¬
u morbo iuꝑeẽ ñ possunt. Ioem.

Expanded text:
ondemnatus per in integrum restitutionem fuerit absolutus, Pomponius putat hunc infamia eximi. Deinde adicit praetor: 'Pro alio ne postulent praeterquam pro parente, patroni patronae': de quibus personis sub titulo de in ius uocando plenius diximus. Item adicit: 'liberisue suis, ru, uitrico nouerca, p‹r›iuigno priuigna, pupillo pupilla, ‹furioso› fue ea re iurisdictio fuit ea tutela curatioue data erit.' Adfinitates non eas accipere debemus, quae quondam fuerunt, sed praesentes. Item Pomponius nurus et generi appellatione et qui negotiis suis aliquo perpetuo morbo superesse non possunt. § 5.
Abbreviated transcription (Latin):
ordines precor fecit ñ postulãtiũ
quoꝵ hic tertus est quib non ĩ
totum denegat postulandi fa-¬
cultatem. s ne pro om̃ib postu¬
larent qiͣ minus deliq̃rint qm
bii qui suꝑiorib cãpitib notã¬
qm̃ pro quo licebit. In iure a pũ
ut infames notantur qui om̃s ͥi
pro se ⁊ certis ꝑsõnis ne postulet
deinde auici pretor eumquiex
hiis om̃ib qui sup̃scͥptlũt snte

Expanded text:
ordines praetor fecit non postulantium: ordines praetor fecit non postulantium: quorum hic tertius est, quibus non in totum denegat postulandi facultatem, sed ne pro omnibus postularent: quasi minus deliquerint quam ‹hi› qui superioribus capitibus notanalio, quam pro quo licebit, in iure apud mut ‹in›fames notantur, qui omnes nisi pro se et certis personis ne postulent. Deinde adicit praetor: 'Qui ex his omnibus, qui supra scripti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
leo sits mansũetus: Aut alia deca¬
ta mansueta. gͦ qui locauit solus
notatur. siue depugnau̾it suĩe ñ.
¶tꝵ si depũgnauit cum ñ lotatsz ope¬
ras suas non tenebitur. ñ .n. qui cũ
bestiis pugnauit tenebitur: s qͥ
operas suas in hoc locauit. ¶de¬
niq eos qui ũtutis ostendenre cã
ħ facinnt siue m̃cede ñ teñ aiũt
ueteres nͥ in harena passi sunt
sese honorari. hos .n. ꝓuto notã
non euadere. ¶s siquis oꝑassu-¬
as lotauit ut feras uenetur. Nit
depugnaret feram q̃ regioni no¬
cet extra harenam: ñ est notatus.
bestiis pͥugnau̾unt pro se pretor
ꝑmisit allegare. pro alio prohib
S est equissim̃ situtelam ⁊ curã¬
ħi ꝑsone administrarent postu¬
laie eis pro hiis quoꝵ curam ge-¬
rũt concedi. ¶qui auũsus ea fe¬
cisse monstretur. ⁊ prõ aliis inf¬
dc̃ã postinacõe repellitur. ⁊ pro
estimacõne iudicis ex̃ ordinem
peccunaria pena mulctabit᷑.
ut inicio hꝰ tituli diximus tres

Expanded text:
leo sit, sed mansuetus, uel alia dentata mansueta? ergo qui locauit solus notatur, siue depugnauerit siue non: quod si depugnauerit, cum non locasset operas suas, non tenebitur: non enim qui cum bestiis depugnauit, tenebitur, sed qui operas suas in hoc locauit. denique eos, qui uirtutis ostendendae causa hoc faciunt sine mercede, non teneri aiunt ueteres, nisi in harena passi sunt se honorari: eos enim puto notam non euadere. sed si quis operas suas locauerit, ut feras uenetur, uel ut depugnaret feram quae regioni nocet, extra harenam: non est notatus. bestiis pugnauerunt, pro se praetor permittit allegare, pro alio prohibet. sed est aequissimum, si tutelam uel curasonae administrent, postulare eis pro his, quorum curam gerunt, concedi. qui aduersus ea fecisse monstretur, et pro aliis interdicta postulatione repellitur et pro aestimatione iudicis extra ordinem pecuniaria poena multabitur. Ut initio huius tituli diximus, tres
Abbreviated transcription (Latin):
Dunc titulum pretor ꝓposuit hñde
ronis faluã suet dignitatis tuen᷑¬
dẽ ⁊ depodis sui tausa. nesine deftu
passim aꝑur se postulet᷑. ¶ ea pp̃
tres fetit ordines. Iamquosdam
intotum prohibuit p̾cuare. quib¬
dam pro se pmsis quibudam ⁊ ꝓ
tertis dupatarat ꝑionis: ⁊ pr̃o se ꝑͣ¬
mist. Epostulaie autem est desi
ist altius de siderio contraditere
miciũm aũ fecit pretor ab hus qu
in totum prohibentur postulare
in quo edicto aut tͣasum aut pue¬
. riciam: extusauit. Puericiam:
eos non in totum compleint pro¬
hib postiniare. qr moderatam hãt
etatem rtin est ar procedenoũ
inpupplicum. qua etate aut pau¬
lo maiore fertur nerua fllius ⁊ p ꝓͣ¬
autem sur dum qui prossus ñ au.¬
dit: probib apiuo se postulare.
nec .n. erat ei ꝑmittendum postu¬
lare: qui decretum pretoris erau¬
dire non pot̾at. trõ ⁊̃ ip̃ietat ꝑicu¬
losum futurum. nam ñ eraudi¬
todecreco precoris cñ non obtem¬
ꝑass pͥẽna ut ꝯtumax ꝑlecteret᷑

Expanded text:
unc titulum praetor proposuit habendae rationis causa suaeque dignitatis tuendae et decoris sui causa, ne sine delectu passim apud se postuletur. Eapropter tres fecit ordines: nam quosdam in totum prohibuit postulare, quibusdam uel pro se permisit, quibusdam et pro certis dumtaxat personis et pro se permisit. Postulare autem est desiduel alterius desiderio contradicere. Initium autem fecit praetor ab his, qui in totum prohibentur postulare. in quo edicto aut pueritiam aut casum excusauit. pueritiam: eos non in totum compleuit, prohibet postulare, quia moderatam hanc aetatem ratus est ad procedendum in publicum, qua aetate aut paulo maiore fertur Nerua filius et pasum surdum qui prorsus non audit prohibet apud se postulare: nec enim erat permittendum ei postulare, qui decretum praetoris exaudire non poterat, quod etiam ipsi erat periculosum futurum: nam non exaudito decreto praetoris, quasi non obtemperasset, poena ut contumax plecteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
item notauit ꝓtonas tur pͣitudẽ
notabiles ¶ serũ: dil feminas ꝓ¬
sexui congruentẽ alienis cãn se
innuteant nec uirilib officus
fungantur młies. Origo aut̃e
introructa est a taphurnia im¬
ꝓbistima femina que inuerecũ¬
de postiuans ⁊ magr̃atum inqui¬
etans cãm dedit huic edc̃o. ¶ Casũ:
dum cetumutrisz luminib orba¬
tum pretor repellit uidel ꝙ ĩsig¬
nia magistratus uidere ⁊ reuere
ripossit. Resert ⁊̃ labio puppltũ
acou̾ia sella a britto destitutũ cu

Expanded text:
item notauit personas in turpitudine notabiles. sexum: dum feminas propudicitiam sexui congruentem alienis causis se immisceant, ne uirilibus officiis fungantur mulieres: origo uero introducta est a Carfania improbissima femina, quae inuerecunde postulans et magistratum inquietans causam dedit edicto. casum: dum caecum utrisque luminibus orbatum praetor repellit: uidelicet quod insignia magistratus uidere et reuereri non possit. refert etiam Labeo Publilium auersa sella a
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus quiõ iamceptum ma¬
gistratum posse. asspiraie autẽ
ab nousi: penitus prohibere io¬
q multis comprobatur exẽmpt.
remouet aũ a postulanxo proa.¬
tiis ⁊ euniqui de corꝑe suo missi¬
ebria paulm est. si quistã utpre

Expanded text:
re quidem iam coeptum magistratum posse, adspirare autem ad nouum penitus prohiberi: idque multis comprobatur exemplis. Remouet autem a postulando pro aliis et eum, qui corpore suo muliebria passus est. si
Abbreviated transcription (Latin):
Isenatori moigencia pͥncipis fu̾it
ꝑntitsũ ub̾tmam iustam uxorem
dedit᷑ arirgand̾ ꝙͣuis ĩn eiꝰ famili¬
a ingenuinita ut ꝯsetut ut nber-¬
tinum tr̃ia senatoris inupciis re¬
pellendum esse. Idem.

Expanded text:
senatori indulgentia principis fuerit permissum libertinam iustam uxorem dedit adrogandum, quamvis in eius familia ingenui iura sit consecutus, ut libertinum tamen a senatoriis nuptiis repellendum esse. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
scusacoe non optinut: q̃to an de nõ
tencõe non iure fc̃itesti: quod in flĩ
n estimatonib ita uenit precm.
uendite heditatis. ut io quo acceͣ¬
dat ao ptus fur in heditate si ea
negociatõis aiiauenit. ¶ Sin aũ
ex fidõmilui causa. nicħ amplus
ꝙͣ quod mna fite acͤcepit. Lap̃.
debitorib heditariis. eut qui res le¬
ditarias occupait Ssiftere audi ot.¬

Expanded text:
cusatione non optinuerit, quaero, an de non tentione non iure facti testamenti, quod in falsi editatis ita uenit pretium uenditae hereditatis, ut id quoque accedat, quod plus fuit in hereditate, si ea negotiationis causa ueniit: sin autem ex fideicommissi causa, nihil amplius quam quod bona fide accepit. 49 debitoribus hereditariis aut qui res hereditarias occupauerint consistere, audiet
Abbreviated transcription (Latin):
cultam sũt. iitis estimacõm eaꝵ rerũ
qͣnto peiores fces unt : ponsores pati de-
quilia exẽgiss. ñ simplimms: duplũ
tͣatem acceꝑit: face ñ q. Esfricañ¬
um heditas petita sit. eos fructꝰ qͣuos p¬
Sõr accepit omni modo restituendos ⁊¬
si petitor eos ꝑceptuns ñ fu̾at. Het̃.¬

Expanded text:
culta sunt: litis aestimationem earum rerum, quanto peiores sint factae, possessores pati debequilia exegisset non simplum, sed duplum tatem acceperit, facere non um hereditas petita sit, eos fructus, quos possessor percepit, omnimodo restituendos, etsi petitor eos percepturus non fuerat. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
existiauit. in tõe fidei posorib cat¬
mere indefensũ uis suũ relmq̃re.¬
¶ Predo fructus suos ñ facit s auget
ħeditatẽ. ideo ẽoe quo fructus p̾sta¬
bit. in bone firei aũ possõre hii tm̃u
eniunt in restõm qi aumenta ħeoi¬
tatis ꝑ quos locupiecõr fcũs÷. ¶ Ac¬
cõnes siquas possor nactus: eiuc¬
ta heditate restituereo ułuti int
dcm̃ unde .ii. añ qu̾ p̾cario ꝯcesit᷑.¬
¶ Contra qo sipossor cauit damꝑ¬
in inftĩ: cauenoum ÷ possori ¶ad
offm̃ iuditis ꝑtinebunt ⁊ noxaies
actões ut si paratus sit possõr nor¬
e dedere silum qui dãpnum dedit
in re hereditarta ur finitum fecit ab¬
soluatur ꝯient fit i mterdtõ ꝙ ni

Expanded text:
existimat, in bonae fidei possessoribus Camere indefensum ius suum relinquere. Praedo fructus suos non facit, sed augent hereditatem: ideoque eorum quoque fructus praestabit. in bonae fidei autem possessore hi tantum veniunt in restitutione quasi augmenta hereditatis, per quos locupletior factus est. Actiones si quas possessor nanctus est, evicta hereditate restituere debetum unde vi, aut quod precario concessit. contra quoque si possessor caverit damni infecti, cavendum est possessori. Ad officium iudicis pertinebunt et noxales actiones, ut, si paratus sit possessor noxae dedere servum qui damnum dederit in re hereditaria vel furtum fecerit, absolvatu
Abbreviated transcription (Latin):
heditatem eandem defendat. s meliꝰ
 offõ iuditis caucõne ł s acrsdatõe ui¬
certo mederi cu ⁊res salua sit ei qui
in execucõne taidior ueniat aduetrꝰ
filius nicħominus ꝑseu̾ans pecere he¬
ditatem doli.m. excepcõne sisbmon̾i pꝰ.¬
Sit sdi. ⁊ sinonexcꝑẽtur. satis ꝑ of-¬
ficium iudicis suli. Ip̃. siꝑars

Expanded text:
editatem defendit. sed melius est officio iudicis cautione uel satisdatione uicto mederi, cum et res salua sit ei, qui in exsecutione tardior uenit aduersus filius nihilo minus perseuerans petere hereditatem doli mali exceptione summoueri possit. respondi, et si non exciperetur, satis per officium iudicis consuli. SI PAR
Abbreviated transcription (Latin):
babilem mod̃ faciendi monumẽti
sumptus ł qñtumtestatoriussit
ñ excedat eum cĩni aufertur ħedi¬
tas impensa ͤ rõe doli exceptõe au̾
retenturum: aut accõne neg̃. E¬
qͣmuis .n. strieto iure mulla tene¬
antur a̾ccõe h̾edes ad monument
faciend̃: tñ principau ł pontitita¬
li auͣtte ypelluntur ad obiequiũ
tognato. fructus mediitemporis quib
ꝑcuratorẽ fimosus locup lecorstũs ui¬
detur. pr̃abit exceptis uidel ipensis
que cutaeandẽ subam tam nc̃ce qm̃¬
tioso ex qua sustentanpotert. ¶fr¬
uctuum post reditatem pecttam ꝑ¬
ceptoꝵ usufe non p̾stantur oiuer¬
sa rõ÷ eoꝵ qui añ accõm ħeditatis il

Expanded text:
babilem modum faciendi monumenti sumptus, vel quantum testator iusserit, non excedat, eum, cui aufertur hereditas, impensas ratione doli exceptione aut retenturum aut actione negquamvis enim stricto iure nulla teneantur actione heredes ad monumentum faciendum, tamen principali vel pontificali auctoritate compelluntur ad obsequium cognato fructus medii temporis, quibus per curatorem furiosus locupletior factus videtur, praestabit: exceptis videlicet impensis, quae circa eandem subrioso, ex qua sustentari potest. Fructuum post hereditatem petitam perceptorum usurae non praestantur: diversa ratio est eorum, qui ante actionem hereditatis i
Abbreviated transcription (Latin):
umis qui legatum ex testam̃to ꝑce¬
lpi heditatempecit. ⁊i legatum quo¬
cum modo redoitm non ait iuoi¬
cis offõ continetur. ut uictori deduc
non posuderes: ⁊dempsiabitu. nsi
euitentissimis ꝑbõnib possit oftẽ¬
dereactorem ab micio litis scire eũ
non poriidere. Actor cunppeisto mo¬
co ñ ÷ d̾ec eptꝰ. timi se ħeditatis pe¬

Expanded text:
um is, qui legatum ex testamento percepit, hereditatem petit, si legatum quocumque modo redditum non sit, iudicis officio continetur, ut uictori deductnon possideret, condemnatur, nisi si euidentissimis probationibus possit ostendnon possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis pe
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝙ eius ratum uturium⁊
cius plurit heredib telicłis dee¬
ratum. ⁊ solum ex heredio accur
rilegato donec ei dos soluatur. per
redis nomine ex dotes olutum sit
iecuperare potest quariut coberes
statuam ponere. ⁊ altero cessante
alteream fecit non ẽẽ iniquum

Expanded text:
eius ratum habiturum et Titius pluribus heredibus relictis deceratum et solum ex heredibus stipuri legato donec ei dos soluatur, per redis nomine ex dote solutum sit, reciperare potest, quam ut coheres statuam ponere et altero cessante alter eam fecerit, non esse iniquum
Abbreviated transcription (Latin):
uentem. otempnet ⁊ ex relato¬
ne ñiurante actore absoluet reũ.
ranrum deferens audiendus ÷.
prodigus si deferat iusiurandum
airoiendus non ÷. Ioemq in cete¬
ris słinib ei dicendum est. slam
siue pro pacto ꝯuento. siuepro
solucione sine prourdicõ. ħ uisui¬
randum cedit non ab aliis dela¬
tum probarror quam qui ad hoc
habiles sunt. ¶qui non ꝯpeslun¬
tur rome uroitium accipere. nec
iunare compellendi sunt ut le¬
gati prouinciales. Ulp̃.
la constituta petcunia ⁊ reus in¬
rauit excepcone utetur si de ton¬
stituta comieniatur. S si xesorte .i.
de priore obligatõneꝰ ꝯuematir. Ex¬
ptio cefiabit. nisi de hacͤ qͣnͣd uira¬
l̾ut. aouersario deferente. Wp̃.
ab eoqui detunt sꝯ de calumpnia
ñunatatur: conseqũs  ut debeat¬
ei denegari accõ. Sibi .n imput
qui processit ad eleccoͣm iurisin¬
randi. nec prius detalumpnia
iurauit ut sit iste remitenti sisis¬

Expanded text:
uentem condemnat: ex relatiouentem condemnat: ex relatione non iurante actore absoluit reum. ndum deferens audiendus estProdigus si deferat iusiurandum, audiendus non est: idemque in ceteris similibus ei dicendum est. nam siue pro pacto conuento siue pro solutione siue pro iudicio hoc iusiurandum cedit, non ab aliis delatum probari debet, quam qui ad haec habiles sunt.Qui non compelluntur Romae iudicium accipere, nec iurare compellendi sunt, ut legati prouinciales. 36 Ulpla constituta pecunia et reus iurauerit, exceptione utetur, si de constituta conueniatur: sed si de sorte, id est de priore obligatione conueniatur, exceptio cessabit, nisi de hac quoque iurauerit aduersario deferente. 37 Ulab eo qui detulerit, sed de calumnia non iuratur, consequens est, ut debeat denegari ei actio: sibi enim imputet, qui processit ad delationem iurisiurandi nec prius de calumnia iurauit, ut sit iste remittenti simi
Abbreviated transcription (Latin):
side qualitãte uram̃ti fuũit ipter
ꝑtes oubitatum. conceptio euus ar¬
bitrioiuditantis:. ¶ait pretoreũ
a quo iusurandum petitur soluere
eligat rẽus. aut soluat. aut iuret.
si non uirat cogenduis erit a preto¬
re. datur autem ⁊ alia facultas roo
ut si malit referat iusuirandum.
⁊ sus qui pͥett ꝯdi cone iurisluran¬
ui non utetur . iuditium eipretor
non dabĩt᷑. Equissime .n. ħ facit᷑
cum non deberet displicere con¬
ditõ iurisiurandi ei qui detulit.
S nec uisiurartoum de talumpñ
referenti defertur: qr non ÷ fereroꝰ
actor si condiconi qm̃ ip̃e deculit
de talumpnia uelit sibi iurari.
sson iemꝑautem consonante per
ommna refem uisiurandum tale¬
quale defertur forsitan exdiũsita
b que uartetatem inducunt. Ior
siquid tale incroerit officio uditis
res in iuisiuirandum dima situr
cex iurantem ab soluet. referen¬
tem audiet. ⁊ si actoruiret: ꝯdemp¬
net reum slolentem aũ uirare. re¬
um si soluat: absoluit. non sol¬

Expanded text:
Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudicantis est. Ait praetor: "eum, a quo iusiurandum peteteligat reus, aut soluat aut iuret: solvere cogendus erit a praetore. Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiurandi non utetur, iudicium ei praetor non dabit. aequissime enim hoc facit, cum non deberet displicere condicio iurisiurandi ei qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse detulit de calumnia velit sibi iurari. Non semper autem consonans est per omnia referri iusiurandum quale defertur, forsitan ex diversitbus, quae varietatem inducunt: ideoque si quid tale inciderit, officio iudicis res in iusiurandum demissa sit, iudex iurantem absoluit: referentem audiet et, si actor iuret, condemnet reum: nolentem iurare reum si soluat, absoluit, non sol
Abbreviated transcription (Latin):
ou̾i o. ⁊ solutũ repeti potest ut po¬
te cum int̾posito eo ab omni contio
ri potest. .⁊. Idem.
tontra pupillum contendebat ius¬
uirandum deferente. pupillus iu-¬
raint se dare non opoitere eandẽ
pectumam a fideiissore eius petit.
an exiludendus sit excepcõe iuris.¬
iurandi ᷑ quid tibi placet sscribe
michi. eam rem aꝑtius explitat

Expanded text:
 et solutum repeti potest, utpote cum interposito eo ab omni controvri potest. Idem contra pupillum contendebat, iusiurandum deferente pupillus iuravit se dare non oportere: eandem pecuniam a fideiussore eius petit: an excludendus sit exceptione iurisiurandi? quid tibi placet, rescribe mihi. eam rem apertius explicat
Abbreviated transcription (Latin):
quis cum debitore suo pepigñ ne
ad eo peccunia peteretur siuirass¬
set se capitolium non ascenoisse.
ut aliur quodlz fecisse. ra non fe¬
tisse. is ꝙ iuraut. ⁊ excepcio mris.¬
uirandi dari debebit. ⁊ solutum
repeti potenit. est .n. iusta conuencioac
si quel causa inꝯnencõe ꝯdicõne in¬
rsmrandi deducta fuerit. Ldem.
ẽfficit ut ꝓignus liberetur Estem̃
b accreptilaconi simile ⁊ppetuam

Expanded text:
quis cum debitore suo pepigerit, ne ab eo pecunia peteretur, si iurasset se Capitolium non ascendisse vel aliud quodlibet fecisse vel non fecisse, isque iuraverit, et exceptio iurisiurepeti poterit: est enim iusta conventio, si quaelibet causa in condicione iurisiurandi deducta fuerit. Idem lefficit, ut pignus liberetur: est enim hoc acceptilationi simile: perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑ ialuteminam iurat licet ꝑ
si non ita spenaliter ei delatumẽ¬
omnes res iotum baret. cum ⁊̃ re
õꝑn usiuandum detem potest.
potest cum possit iusumandum re
putat decessisse: non erit tutui ꝑ
relacõm. ⁊ io ex hac causa putat
nicipum ut cuiusius corꝑis iuf¬
iuranoum deferre potest: si suꝑ
ħ mandaium hãt. ¶ pupplło nõ
defertũr iusuirandum ¶ ꝑrocu¬
rator non ꝯpellitur᷑ iuirare. nec
sufficereqz ad plenam defensio
si ꝑatus sit iuditium accipere.
om̾uirandum defert prius de
camupnia d iurare si hoc ẽxatt̃¬

Expanded text:
per salutem suam iurat, licet per si non ita specialiter iusomnes res locum habet: etiam de operis iusiurandum deferri potest. potest, cum possit iusiurandum reputat decessisse? non erit tutus per relationem. et ideo ex hac causa putat nicipum vel cuiusvis corporis iusiurandum deferre potest, si super hoc mandatum habeat. Pupillo non defertur iusiurandum. Procurator non compellitur iurare nec dsufficereque ad plenam defensionem, si paratus sit iudicium accipere. Qui iusiurandum defert, prior de calumnia d
Abbreviated transcription (Latin):
s auo quitem possrdente. auoantẽ
li se offetente. non suffitit eui.
quo eum de esittone ususs oꝑte.¬
Quro .n. slis̾uum auit fitsom ĩs
qui possdebai᷑ pignori dedi. n ꝙͫ
ab eo quipignori accepit. ĩte ut
prohibetur.: debebi itaq hͣte taut¬
Sicut fitũario inrem confessoria n
agenti fitũs prestandisunt: ita ⁊
ꝓprietatis domino si negatoria ac-¬
cione utatͦur. s in om̃ib itademũ
si non sit possõr qui agat. nam ⁊ pꝰ¬
consequatur ficuarius siuengiu-¬
senciam: ꝓprietatis dñs ne mnqͥuiete

Expanded text:
est alio quidem possidente, alio autem liti se offerente, non sufficit eum uquoque eum de euictione usus quid enim si seruum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum.Sicut fructuario in rem confessoriam agenti fructus praestandi sunt, ita et proprietatis domino, si negatoria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui agat nam et poconsequatur fructuarius fruendi licentiam, proprietatis dominus, ne inquiete
Abbreviated transcription (Latin):
s̃i forte ulutrtu legato fitus auima¬
nignior:. ¶litu legato. si erdẽ gc̃us
legetur. pomp̃art contundieum c̃
usu. Idem ait ⁊ sitibiusus michi us
fit̾us legetur: concuͣtrere nos iusũ.
sum mox hes eius tibi frt̃m legauit
feno quod manniũouitaxat suf¬
ficit capeie. licet mediotris prediie
modo fit̃us ꝯsumañtur qr ⁊ domoͣ
⁊ suo itauteretur ut mͥn alii fit̾uũ
nomine suꝑeẽt. ¶ Sicut is cuius
fundi legatus ÷ quominus oñs agͥ
colendi tã ibi u̾setur ꝓhibere noñ pͣt¬

Expanded text:
tus adimabenignior est. Usu legato si eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu. idem aiuctus legetur, concurrere nos in usu, msum, mox heres eius tibi fructum legavepenu quod in annum dumtaxat sufficiat capere, licet mediocris praedii eo modo fructus consumantur: quia et domo et servo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset. Sicuti is, cui usus fundi legatus est, quo minus dominus agri colendi ca
Abbreviated transcription (Latin):
tate aliqͦua preditus ÷ nz ab eo quiius
dandoꝵ iuditũ ht datͦus ÷: nec ex ꝯpro¬
misio sutus. ł aliqua lege confirmat᷑
romani uiatorem nominatũ uiteat᷑¬
bitri dare. qõ raro ⁊ nisi remͣgente fa¬
ciendum est. Up̃. Pe molficoio test
tibis de iofficõso licet disputare. togͦ

Expanded text:
tate aliqua praeditus est neque ab eo qui ius dandorum iudicum habet datus est nec ex compromisso sumptus uel ex aliqua lege confirmatusRomani uiatorem nominatim uice arbitri dare: quod raro et non nisi re urguente faciendum est. DE INOFFICIOSO TESTliberis de inofficioso licet disputare. cogna
Abbreviated transcription (Latin):
selssi ⁊ cogͥnatoꝵ. quia ⁊ hoꝵ abintes¬
tato potuit bonoꝵ possom acciꝑe. quid̃
gͦ: eñ ĩmputatur cur intestati nõ
decesserant. s ħ nemoapud iuroicẽ
potest imp̾etrare. Non .n. int̾oicitur

Expanded text:
sed et cognatorum, quia et horum ab intestato potuit bonorum possessionem accipere. quid ergo? eis imputatur, cur intestati non decesserant? sed hoc nemo apud iudicem potest impetrare: non enim interdicitur
Abbreviated transcription (Latin):
guinemsinum inferentes uiom. no¬
u̾talib delimmentis. instigatõnib¬
ue corupti Marcelł.¬
Iam ⁊ hus qu non ex maictie destenoũt
facultas : agenorcũ ⁊ de mnis testam̃¬
to agͣant. ⁊ optinere assidue coleant.
huius autem u̾bide mofficiosouis sl¬
laut dixi÷ docere imerentẽse:⁊ ideo
apid iuditem ut in deatur ille non
qłͣ sane mentis fuisse cumtestamẽ¬
tum migue ordinaret. I Tp̃.

Expanded text:
guinem suum inferentes iudicium, novercalibus delenimentis instigationibusve corrupti. Marcelam et his, qui non ex masculis descendunt, facultas est agendi, cum et de matris testamento agant et optinere adsidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' uis illa ut dixi est docere immerentem se et ideo apud iudicem, ut uideatur ille quasi non sanae mentis fuisse, cum testamentum inique ordinaret. 6
Abbreviated transcription (Latin):
dem ħ temꝑe putari. quiab hinc centũ
anmis fuisl cũ exillis nemo nũc uiu̾et.
ltem q nanems i adeo sepe refecta eẽt ũ
tuilla tabula earem ꝑmanet que non
si quis putaret ꝑtib mutatis anam
remfi: foͣr te itt eius rõne nos ip̃i ñ toẽ
ex nr̃o corꝑe dictederent. alie q extrin¬
Isetus in eaꝵ lotum succederent. quapp̃¬
trem iudicem hr̃e põfest. Laux.¬

Expanded text:
dem hoc tempore putari qui abhinc centum annis fuissent, cum ex illis nemo nunc viveret: itemque navem, si adeo saepe refecta esset, ut nulla tabula eadem permaneret quae non si quis putaret partibus commutatis aliam rem fieri, fore ut ex eius ratione nos ipsi non idem ex nostro corpore decederent aliaeque extrinsecus in earum locum accederent. quaptrem iudicem habere potest: