comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s peccauerunt faciendo uoluntatẽ suam.
non eiꝰ a quo factus est. umuersũ genus hu¬
manũ ꝓpagine uiciata culpȩ & penȩ fecit ob¬
noxium. Unde a contrario ꝑ quẽ uberandi
fueramꝰ non fecit uoluntatẽ suã. sed eius a qͦ
missus est. Ita quippe hoc loco dicit᷑ uolun¬
tas sua: ut intelligat᷑ esse ꝓpria cont̾̃ uolun¬
tatẽ dei. Neq enĩ cũ obȩdimus deo ea quȩ obe¬
dientia dicimur eiꝰ facere uoluntatẽ. nolenteᷤᷤ
id facimꝰ sed uolentes: ac ꝑ hoc si uolentes id fa¬
cimus. quomͦ uoluntatẽ nr̃am non facimꝰ n qͥa
illa dicit᷑ uoluntas nr̃a quando scriptura ita
loquit᷑ quȩ intelligit᷑ ẽẽ ꝓpria contͣ uolunta¬
tem dei: Nanc habuit adam ut illo morerem᷑:
hanc non habuit xp̃c ut in illo inueremus.
De natura qimppe humana hoc recte dici po¬
test in qua extitit ꝑ inobȩdientiã uoluntas
ꝓpria: quȩ dei uoluntati esset adu̾sa. Cȩterũ
quod attinet ad diunitatẽ filii. una eadẽq

Expanded text:
endo voluntatem suam, non ejus a quo factus est, universum genus humanum propagine vitiata culpae et poenae fecit obnoxium. Unde a contrario, per quem liberandi fueramus, non fecit voluntatem suam, sed ejus a quo missus est. Ita quippe hoc loco dicitur voluntas sua, ut intelligatur esse propria contra voluntatem Dei. Neque enim cum obedimus Deo, eaque obedientia dicimur ejus facere voluntatem, nolentes id facimus, sed volentes, ac per hoc si volentes id facimus, quomodo voluntatem nostram non facimus, nisi quia illa dicitur voluntas, nostra, quando Scriptura ita loquitur, quae intelligitur esse propria contra voluntatem Dei? Hanc habuit Adam, ut in illo moreremur: hanc non habuit Christus, ut in illo viveremus. De natura quippe humana hoc recte dici potest, in qua exstitit per inobedientiam voluntas propria, quae Dei voluntati esset adversa. Caeterum quod attinet ad divinitatem Filii, una eademque
Abbreviated transcription (Latin):
humanã carnẽ uelint intelligi hominem
sentire ꝓpter hanc humanã quomͦ cũq na¬
turã. dici potuisse pater maior me est non
ꝓpter illam de qua dictũ est. ego et pater
unũ sumꝰ. Quis enĩ ferat. si quantuscumq
homo dicat ego et ds̃ unũ sumus: Et qui s
non recipiat si homo dicat. ds̃ maior me ẽ.
quale illud est quod ait beatus ioħs. maioi
est ds̃ corde nr̃o:¬

Expanded text:
humanam carnem velint intelligi hominem humanam carnem velint intelligi hominem sentire, propter hanc humanam quomodocumque naturam dici potuisse, Pater major me est; non propter illam de qua dictum est, Ego et Pater unum sumus. Quis enim ferat, si quantuscumque homo dicat, Ego et Deus unum sumus? Et quis non accipiat, si homo dicat, Deus major me est? Quale illud est quod ait beatus Joannes: Major est Deus corde no
Abbreviated transcription (Latin):
atq huiꝰmodi scãrũ scͥpturarũ testimoniis
non resistant. fateant᷑q xpͦm non tanitũ car¬
nẽ sed animã quoq humanã u̾bo unigeni¬
to coaptasse ut eẽt una ꝑsona quod xp̾c est u̾¬
bũ et homo. sed ipse homo anima et caro. ac
ꝑ hoc xp̃c uerbũ anima et caro. & ideo sic
intelligendus geminȩ substantiȩ diuinȩ scił
et humanȩ ut ipsa humana ex anima con¬
stet et carne. Eut si eo mouent᷑ quod scͥptũ
est. uerbũ caro factũ est. nec illic anima no¬
minata est intelligant carnẽ ꝓ homine po¬
sitam. a parte totũ significante locutionis
modo. sicuti est ad te om̃is caro ueniet Item.
Ex oꝑib legis non iustificabit᷑ om̃is caro.
Quod aꝑtiꝰ alio loco dixit. Ex lege nemo iu¬
stificabit᷑. Itemq alio. Non iustificabitur
homo ex oꝑib legis. Ita gͦ dixit om̃is caro.
ac si cliceret om̃is homo. Sic itaq dictũ ẽ
uerbũ caro factũ est: ac si diceret uerbũ ho¬
mo factũ est. Uerũtamen isti cũ enus solam

Expanded text:
atque hujusmodi sanctarum Scripturarum testimoniis non resistant, fateanturque Christum, non tantum carnem, sed animam quoque humanam Verbo unigenito coaptasse; ut esset una persona, quod Christus est, Verbum et homo: sed ipse homo, anima et caro; ac per hoc Christus Verbum anima et caro. Et ideo sic intelligendus geminae substantiae, divinae scilicet et humanae, ut ipsa humana ex anima constet et carne. Aut si eo moventur quod scriptum est, Verbum caro factum est ; nec illic anima nominata est: intelligant carnem pro homine positam, a parte totum significante locutionis modo; sicuti est, Ad te omnis caro veniet : item, Ex operibus Legis non justificabitur omnis caro . Quod apertius alio loco dixit, Ex Lege nemo justificabitur : itemque alio, Non justificatur homo ex operibus Legis . Ita ergo dixit, Omnis caro; ac si diceret, Omnis homo. Sic itaque dictum est, Verbum caro factum est; ac si diceretur, Verbum homo factum est. Verumtamen isti cum ejus solam
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc enĩ missus sũ. et ipse mͥ mandatũ dedit:
quid dicã aut qͥd loquar. Et sic uoluntate &
p̃cepto patris ad passionẽ et mortẽ ꝓperauit
sicut ipse ait: pater transeat a me calix iste. ñ
tamen quod ego uolo. sed qͦd tu uis. Et apło
asserente & dicente. Obȩdiens inquit patri
usq ad mortẽ: mortẽ autẽ crucis. Nis testi¬
monii sc̃arũ scͥpturarũ quid ꝑsuadere conan¬
tur. ñ ꝓpterea patris et filii diuersas esse na¬
turas. quia obediens patͥ ostenditur filius:
Quod tam̃ de hominib utiq non dicerent.
Neq enĩ si homo filiꝰ. homini pat̾ suo sit obȩ¬
diens: ideo amboꝵ diuersa natura est. Quã¬

Expanded text:
 sum Id IV, 43; et, Ipse mihi mandatum dedit quid dicam, aut quid loquar . Et sic voluntate et praecepto Patris ad passionem et mortem properavit, sicut ipse ait: Pater, transeat calix iste a me; non tamen quod ego volo, sed quod tu vis . Et Apostolo asserente et dicente: Obediens, inquit, factus Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . 7. Is etmoniis sanctarum Scripturarum quid persuadere conantur, nisi propterea Patris et Filii diversas esse naturas, quia obediens Patri ostenditur Filius? Quod tamen de hominibus non utique dicerent: neque enim si homo filius homini patri suo sit obediens, ideo amborum diversa natura est. CA
Abbreviated transcription (Latin):
tem dicunt. Cũ inquit uenit plenitudo tem¬
poris mifit ds̾ filiũ suũ natũ ex muliere .ͥp¬
se qui uoluntate patris car nẽ suscepit. ipse &
uoluntate &. p̃cepto ipsius in corpore comi̾¬
satus est sicut ipse ait.: descendi de cȩlo non
ut faciã uoluntatẽ meam sed uoluntatẽ eius qͥ
me misit Ipse et uoluntate patris triginta
annoꝵ baptiratus. uoce et testimonio patriᷤᷤ
manifestatus. uoluntate & p̃cepto patris ȩũ¬
głium regni celoꝵ p̃dicabat ficut ipse ait. &

Expanded text:
. Cum, inquit, venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muliere . Ipse qui voluntate Patris carnem suscepit, ipse et voluntate et praecepto ipsius in corpore conversatus est, sicut ipse ait: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit . Ipse et voluntate Patris triginta annorum baptizatus, voce et testimonio Patris manifestatus , voluntate et praecepto Patris Evangelium regni coelorum praedicabat, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
possit ignoro. A Sensus ẽ certe om̃is
passio coporis ñ latens animã. Sed conu̾ti
non potest hȩc enuntiatio. ꝓpter passionem
illã corporis quȩ uel crescit uł decrescit.
scientib nobis: id ẽ ut ñ lateat animam
R Ita ẽ.A. Quid hȩc passio ꝑ seipsam
ñ latet animã. an ꝑ aliud: R. Per aliud
plane. Aliud enĩ uidere ungues maiores.
aliud ẽ scire qͦd crescant. A. Cum gͦ cre¬
scere ipsũ sit passio qũa nullo sensu attin¬
gimus. magnitudo aut̃ illa qũa sentimus
eadẽ passione facta sit non ipsa sit passio:
manifestũ ẽ talẽ passionẽ non ꝑ se ipsam
scire nos sed ꝑ aliud. Si gͦ non ꝑ aliud ani
mã lateret: nũ sentiretur potius qũa co¬
niceret᷑.s. R.Intelligo .a. Cur gͦ dubi¬
tas qͥd illi diffinitioni sit addendũ
Iam uideo sic ẽẽ diffiniendũ: ut sensus
sit passio corporis animã non latens ꝑ seipsã:
nã ⁊ om̃is sensus hoc ẽ: ⁊ om̃e hoc ut opi¬

Expanded text:
possit ignoro. A. Sensus est certe omnis possit ignoro. A. Sensus est certe omnis passio corporis non latens animam: sed converti non potest haec enuntiatio, propter passionem illam corporis, qua vel crescit vel decrescit scientibus nobis, id est, ut non lateat animam. E. Ita est. A. Quid? haec passio per seipsam non latet animam, an per aliud? E. Per aliud plane: aliud est enim videre ungues majores, aliud scire quod crescant. A. Cum ergo crescere ipsum sit passio, quam nullo sensu attingimus, magnitudo autem illa quam sentimus, eadem passione facta sit, non ipsa sit passio; manifestum est talem passionem non per seipsam scire nos, sed per aliud. Si ergo non per aliud animam non lateret, nonne sentiretur potius quam conjiceretur? E. Intelligo. A. Cur ergo dubitas, quid illi definitioni sit addendum? E. Jam video sic esse definiendum, ut sensus sit passio corporis per seipsam non latens animam: nam et omnis sensus hoc est, et omne hoc, ut opi
Abbreviated transcription (Latin):
cõplecti aliud qͦd sensus ñ ẽẽt. ⁊ idõ non
esse cũ conũtit᷑ uerã. fortasse enĩ uerũ est.
om̃is sensus passio corporis ẽ animã non la¬
tens. ut uerũ ẽ. om̃is homo animal morta¬
le ẽ: aut ut falsũ ẽ. om̃e animal mortale
homo ẽ. qͥa id est ⁊ bestia: ita falsũ ẽ. om̃is
passio corporis non latens animã sensus est:
quia nc̃ nobis ungues crescunt. neq animã
latet. Id enĩ scimus neq id sentimꝰ: sed coniec¬
tatione cognoscimꝰ. Queadmodũ gͦ illi diffi-¬
nitioni hominis ut ꝑficeret᷑ additũ ẽ ratio¬
nale. quo addito. bestiȩ quȩ simul contine¬
bant᷑ exclusȩ st̃. nichilq pret̃ hominẽ atq
omnẽ hominẽ. tali diffinitione cõprehen-¬
dimus. nonne censes aliqͥd etiã huic adden-¬
dũ ẽẽ. quo inde seiungat᷑ qͦd tenet alienũ.
ne quicqu̾a in ea nͥ sensus. ⁊ om̃is sensus intel¬
ligat᷑. s.R. Censeo qͥdem: sed qͥd addi

Expanded text:
complecti aliud quod sensus non esset, et ideo non complecti aliud quod sensus non esset, et ideo non esse, cum convertitur, veram. Fortasse enim verum est, omnis sensus passio corporis est animam non latens; ut verum est, omnis homo animal mortale est: at ut falsum est, omne animal mortale homo est, quia id est et bestia; ita falsum est, omnis passio corporis non latens animam, sensus est; quia nunc nobis ungues crescunt, nec animam latet, id enim scimus; neque id sentimus, sed conjectatione cognoscimus. Quemadmodum ergo illi definitioni hominis ut perficeretur, additum est rationale, quo addito, bestiae, quae simul continebantur, exclusae sunt, nihilque praeter hominem atque omnem hominem tali definitione comprehendimus; nonne censes aliquid etiam huic addendum esse, quo inde sejungatur quod tenet alienum, nec quidquam in ea nisi sensus, et omnis sensus intelligatur? E. Censeo quidem, sed quid addi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e animal rationale moetale gr̃amaticum
homo ẽ. Cũ aut̃ neq ꝑ primã ꝓpositione
neq per conuersionẽ enuntiata uera est.
his singulis ẽ ꝓfecto urtiosior. ut st̃ istȩ
duȩ. Homo est animal candidũ. aut homo
ẽ animal quadrupes: nã & si dicas om̃is
homo animal candidũ ẽ. aut animal qua¬
drupes. falsũ dicis: ⁊ si conu̾̃tas. Sed hoc
int̾ se differt̃: qͦd illa prima in aliqͦs ho¬
mines cadit. nã pleriq st̃ homines candi¬
di hȩc alia in nemine. Non enĩ qͥsqũa
homo quadrupes. Hȩc ꝓ tẽpore ad explo¬
randas diffinitiones didiceriꝰᷤ qũe admodũ
ppositione atq conũsione uidicent᷑: St̾ alia
multa de hoc genere. que docent᷑ & uer¬
borũ plena ⁊ tenebrarũ: quȩ paulatĩ ubi
opor tunũ uidebit᷑ conabor ut discas.
Nunc conũte animũ ad illã diffinitionẽ
nr̃am: ⁊ eã peritior cũ discusseris corrige.
Inueneramꝰ eñi eã cũ diffinitio sensus esset.

Expanded text:
ale mortale grammaticum homo est. Cum autem neque per primam propositionem, neque per conversionem enuntiata vera est, his singulis est profecto vitiosior: ut sunt istae duae, homo est animal candidum; aut, homo est animal quadrupes. Nam et si dicas, omnis homo animal candidum est; aut animal quadrupes, falsum dicis; et si convertas. Sed hoc inter se differunt, quod illa prima in aliquos homines cadit; nam plerique sunt homines candidi: haec altera in neminem, non enim quisquam homo quadrupes. Haec pro tempore ad explorandas definitiones didiceris, quemadmodum propositione atque conversione judicentur: sunt alia multa de hoc genere quae docentur, et verborum plena et tenebrarum, quae paulatim ubi opportunum videbitur, conabor ut discas. 48. Nunc converte animum ad illam definitionem nostram, et eam peritior cum discusseris, corrige: inveneramus enim eam cum definitio sensus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uoluptatẽq quã ex eodẽ ille corpore
capit. Humana uͦ anima ꝓpt̾ rationẽ atq
scientiã de quib agimꝰ. quod st̃ ista longe
prestantiora. sensib suspendit se a corpore
quantũ potest: ⁊ ea quȩ intus ẽ libentiꝰ
fruit᷑ uoluptate. quantoq in sensus de¬
clinat. tantomagis similiorẽ hominẽ pe¬
cori facit. Inde est qͦd etiã pueri uagien¬
tes quanto alieniores a ratione st̃: tanto
facilius discernunt. Sensu etiã contactũ
coniunctionẽq nutriciũ nec odorẽ alia¬
rũ possunt sustinere: cũ quib consuetu¬
do ñ fuit. Qũ aobrẽ qũauis aliud ex alio
inciderit: libent̃ tam̃ in eo sermone ciemo¬
ror. quo admonet᷑ anima ne se ultra qũã
necessitas cogit refundat in sensus. sed ab
his potius se ad seipsã colligat. ⁊ refuncdat¬
in dm̃. qͦd ẽ nouu hominẽ fieri. uetere

Expanded text:
tum voluptatemque, quam ex eodem illo corpore tum voluptatemque, quam ex eodem illo corpore capit. Humana vero anima per rationem atque scientiam, de quibus agimus, quod sunt ista longe praestantiora sensibus, suspendit se a corpore quantum potest, et ea quae intus est, libentius fruitur voluptate; quantoque in sensus declinat, tanto magis similiorem hominem pecori facit. Inde est quod etiam pueri vagientes, quanto alieniores a ratione sunt, tanto facilius discernunt sensu etiam contactum conjunctionemque nutricum, nec odorem aliarum possunt sustinere, cum quibus consuetudo non fuit. 55. Quamobrem, quamvis aliud ex alio inciderit, libenter tamen in eo sermone demoror, quo admonetur anima, ne se ultra quam necessitas cogit, refundat in sensus; sed ab his potius ad seipsam colligat, et repuerascat Deo: quod est novum hominem fieri, vetere
Abbreviated transcription (Latin):
hominib bestias.. R Auertat ds̃ tam
ĩmanẽ amentiã. A. Recte sane exhorru¬
isti: sed ad id nos cogit sententia tua. Oixisti
ut concecdã facile ꝑueniri. qͥd nos adiuua¬
uit ratio ut bestiis nos anteponendos pu¬
temus. cũ illȩ habeant scientiã: ⁊ hanc plu¬
ris qũa rationẽ pendenda ẽẽ cõptũ sit.¬
R. Cogor om̃ino aut scientiã bestiis non
concedere: aut nichil recusare quin mͥ me¬
rito anteponant᷑. Sed queso explica illud.
qͦd de cane ulixis cõmemoraui: quale nam
sit. Nam eiꝰ admiratione cõmotus: tã manit̃
latraui. A. Quid aut̃ hoc putas ẽẽ. nisi
ũ quandã sentiendi. Sensu enĩ nos multȩ
ramus. Mente aut̃. ratione. scientia. nos il¬
lis ds̃ p̃posuit: sed ille sensus ea quib tales
animȩ delectant᷑. accedente consuetudi¬
ne cuius magna uis ẽ potest discernere :
atq eo facilius beluarũ magis corpori af
fixa ẽ. cuiꝰ sint illi sensus quib utit᷑ ad uic¬

Expanded text:
hominibus bestias? E. Avertat Deus tam hominibus bestias? E. Avertat Deus tam immanem amentiam. A. Recte sane exhorruisti; sed ad id nos cogit sententia tua: dixisti ut concedam facile perveniri; quid nos adjuvabit ratio, ut bestiis nos anteponendos putemus, cum illae habeant scientiam, et hanc pluris quam rationem pendendam esse compertum sit. Cogor omnino, aut scientiam bestiis non concedere, aut nihil recusare, quin mihi merito anteponantur. Sed, quaeso, explica illud, quod de cane Ulyssis commemoravi, qualenam sit: nam ejus admiratione commotus tam inaniter latravi. A. Quid autem hoc putas esse, nisi vim quamdam sentiramus; mente autem, ratione, scientia, nos illis Deus praeposuit. Sed ille sensus ea quibus tales animae delectantur, accedente consuetudine cujus magna vis est, potest discernere; atque eo fixa est, cujus illi sunt sensus quibus utitur ad vic
Abbreviated transcription (Latin):
in rẽ aliqũa uidet illã: scientia nominat᷑.
Cũ aut̃ non uidet mens qũauis intendat¬
aspectũ: uscientia uł ignorantia dicit᷑. Non
enĩ & his corporalib oculis om̃is qͥ aspicit
uidet: qͦd in tenebris facillime animaduer¬
timus. Ex quo liquet ut opinor aliud ẽẽ
aspec tũ. aliud uisionẽ: quȩ duo in mente
rationẽ ⁊ scientiã nominamus: nisi quid
te aduersus hȩc mouet. aut parũ diluci¬
de ista distineta arbitraris. R. Per mͥ
ista distinctio placet: ⁊ libent̾ assentior.
AUide gͦ nunc utrũ aspicere nos pu¬
tes ut uideamꝰ: an uidere ut aspiciamus.
R. Hinc uͦ nec cecus qͥdem qͥsqũa dubita¬
uerit. aspectũ esse ꝓpt̾ uisionẽ: ñ uisionẽ¬
ꝓpt̃ aspectũ.R Eatendũ gͥ uisionẽ plu¬
ris qũa aspectũ ẽẽ pendendam. R.
Fatencdũ om̃ino. A. Ergo & scientiam
pluris qũa rationẽ. R. Consequens uideo
A. Placet ne tͥ meliores aut feliciores ẽẽ

Expanded text:
in rem aliquam, videt illam, scientia nominatur: in rem aliquam, videt illam, scientia nominatur: cum autem non scitia vel ignorantia dicitur. Non enim et his corporalibus oculis omnis qui aspicit, videt; quod in tenebris facillime animadvertimus. Ex quo liquet, ut opinor, aliud esse aspectum, aliud visionem; quae duo in mente rationem et scientiam nominamus. Nisi quid te adversus haec movet, aut parum dilucide ista distincta arbitraris. E. Per mihi haec distinctio placet, et libenter assentior. A. Vide ergo nunc, utrum nos aspicere putes, ut videamus; an videre, ut aspiciamus. E. Hinc vero ne caecus quidem quisquam dubitaverit, aspectum esse propter visionem, non visioneectum. A. Fatendum igitur visionem pluris quam aspectum esse pendendam. E. Fatendum omnino. A. Ergo et scientiam pluris quam rationem. E. Consequens video. A. Placetne tibi meliores aut feliciores esse
Abbreviated transcription (Latin):
modo alio poterat reqͥrebat. A Recte
dicis. Quare intelligas uolo. ñ esse istam
rationẽ: dũ ꝑ ea quȩ concedunt᷑ atq cog¬
nita st̃. ad aliqͥd incognitũ ducim᷑. Hoc enĩ
ñ semꝑ ut iã consensimꝰ inest menti sanȩ.
ratio aut̃ semꝑ.R. Intelligo. Sed quor¬
sũ ista..A. Quia paulo ante cdixisti
ꝓpt̾ea me tibi debere assentiri scientiã nos
habere ante rationẽ. qͦd cognito aliquo
nitit᷑ dũ nos ratio ad incognitũ ducit:
nc̃ autẽ iuenimꝰ non rationẽ uocandã esse
dũ hoc agit᷑. Non enĩ sana mens agit hoc
semꝑ: cũ semꝑ habeat rationẽ. Sed fortas
se recte ratiocinatio ista nominat᷑: ut ratio
quidã mentis aspectus: ratiocinatio aut̃.
rationis inqͥsitio: idẽ aspec tꝰ illiꝰ ꝑ ea quȩ
aspicienda st̃ motio. Quare ista opus ẽ ad
querendũ: illa ad uidendũ. Itaq cũ ille
mentis aspectꝰ qũa rationẽ uocamꝰ coniectus

Expanded text:
modo alio poterat, requirebat. A. Recte modo alio poterat, requirebat. A. Recte dicis: quare intelligas volo non esse istam rationem, dum per ea quae conceduntur atque cognita sunt, ad aliquid incognitum ducimur: hoc enim non semper, ut jam consensimus, inest menti sanae; ratio autem semper. 53. E. Intelligo; sed quorsum ista? A. Quia paulo ante dixisti, propterea me tibi debere assentiri scientiam nos habere ante rationem, quod cognito aliquo nititur, dum nos ratio ad incognitum ducit: nunc autem invenimus non rationem vocandam esse dum hoc agitur; non enim sana mens agit hoc semper, cum semper habeat rationem; sed recte ista fortasse ratiocinatio nominatur; ut ratio sit quidam mentis aspectus, ratiocinatio autem rationis inquisitio, id est, aspectus illius, per ea quae aspicienda sunt, motio. Quare ista opus est ad quaerendum, illa ad videndum. Itaque cum ille mentis aspectus, quem rationem vocamus, conjectus
Abbreviated transcription (Latin):
ILon satis ualeo ista discernere.
Hoc g̃ intuere utrũ existimes hominuiã
adolescenti uł uiro. aut ut omnẽ amba¬
gẽ auferã sapienti sine int̾missione messe
rationẽ dũ mente sanus ẽ. sic̃ bonã ualitu¬
dimẽ corpori dũ peste ac uulnerib caret:
an sicut ambulare sedere. loqui. modo inẽẽ
modo deesse. R. S anȩ menti semꝑ puto
inesse rationẽ.A. Quid hoc dũ ea quȩ
conceddunt᷑ ac manifesta sunt uł int̾rogan¬
do aliũ uł conec tencdo alia ꝑducimꝰ nos ad
alicuiꝰ rei cognitionẽ. uidetur ne tͥ. aut
nos aut qͥs sapiens semꝑ facere: .R. Pon
semꝑ. ñ enĩ semꝑ homo quilibet aut sapi¬
ens quantũ opinor. uł secũ uł cũ alio que¬
rit aliqͥd disserendo. Nã sicut qͥ querit
nondũ inuenit: ita qͥ semꝑ querit nũqũã
inuenit. Sapiens aut̃ iã inuenit ut nichil
aliud dicã uł ipsam sapientiã: qũa cũ eẽt
stultus. disserendo fortasse. aut quo quo

Expanded text:
Non satis valeo ista discernere. Non satis valeo ista discernere. A. Hoc ergo intuere, utrum existimes homini jam adolescenti, vel viro, aut ut omnem ambagem auferam sapienti sine intermissione inesse rationem, dum mente sanus est, sicut bonam valetudinem corpori, dum peste ac vulneribus caret; an sicut ambulare, sedere, loqui, modo inesse, modo deesse. E. Sanae menti semper puto inesse rationem. A. Quid hoc? dum per ea quae conceduntur ac manifesta sunt, vel interrogando alium, vel connectendo alia, perducimus nos ad alicujus rei cognitionem; videturne tibi aut nos, aut quivis sapiens semper facere? E. Non semper: non enim semper homo quilibet aut sapiens, quantum opinor, vel secum vel cum alio quaerit aliquid disserendo: nam qui quaerit, nondum invenit; ita si semper quaerit, nunquam invenit. Sapiens autem jam invenit, ut nihil aliud dicam, vel ipsam sapientiam, quam, cum esset stultus, disserendo fortasse, aut quoquo
Abbreviated transcription (Latin):
frustra mͥ ñ assentiris ante rationẽ neces¬
sario ẽẽ in nobis aliqũa scientiã: unde ip¬
sa ratio sumat exordiũ. A. Geram tͥ
morẽ: ⁊ te qͥdem ut institui. quoties ali¬
cuiꝰ dati pęnitet. em̃dare ꝑmittã Sed
ne queso abutaris ista licentia: & negli¬
gent̾ cũ in t̾rogo adtendas. ne assidue
male concessa. etiã de his quȩ bene
concedunt᷑ dubitare te cogant.R
Perge potiꝰ ad cȩtera. Quamuis emi
addam uigilantiȩ meȩ quicqͥd possum
nã & me pudet de sententia cadere
tocies: nũqu̾a tamen deterrear pudori
huic reniti. & lapsũ meũ te p̃serti manũ
dante corrigere: neq enĩ est idõ suscipi¬
enda ꝑtinacia. qͥa optanda constantia.A.¬
Proueniat tͥ plane ipsa constantia qũa
citissime potest. Ita mͥ placitã sententiã
ꝓtulisti. sed nc̃ fito qũ ap̃sentissimꝰ adista
quȩ uolo. Quero enĩ abste qͥd t interesse
uide at᷑ int̃ rationẽ & ratiocinationem. R

Expanded text:
frustra mihi non assentiris ante rationem necesfrustra mihi non assentiris ante rationem necessario esse in nobis aliquam scientiam, unde ipsa ratio sumat exordium. A. Geram tibi morem, et te quidem ut institui, quoties alicujus dati poenitet, emendare permittam: sed ne, quaeso, abutaris ista licentia, et negligenter, cum interrogo, attendas; ne assidue male concessa, etiam de iis quae bene conceduntur, dubitare te cogant. E. Perge potius ad caetera: quamvis enim addam vigilantiae meae quidquid possum nam et me pudet de sententia cadere toties, nunquam tamen deterrear pudori huic reniti, et lapsum meum, te praesertim manum dante, corrigere. Neque enim est ideo suscipienda pertinacia, quia optanda constantia.Proveniat tibi plane ista constantia quam citissime potest: ita mihi placitam sententiam protulisti. Sed nunc fito quam praesentissimus ad ista quae volo. Quaero enim abs te, quid tibi interesse videatur inter rationem et ratiocinationem. E.
Abbreviated transcription (Latin):
Oblitꝰ mͥ uideris qͥd inter nos suꝑiꝰ conuc¬
nerit. cũ rogassẽ utrũ nã putares tunc
ẽẽ scientiã. cũ res aliqua firma ratione
ꝑcipit᷑. Nã respondisti ut opinor. hanc t
uideri humanã scientiã: nc̃ uͦ dicis pose
hominẽ hab̾e aliqũa scientiã. cũ rem nuil¬
la ratione ꝑceperit. Quis aut̃ non unide¬
at nichil sibi ẽẽ aduersius qũa ista duo
one ꝑceptã: Itaq nosse cupio utrũ horũ
eligas: nã utrũq uerũ ẽẽ nullo pac to
potest. R. Hoc eligo qͦd paulo ante
dixi: nã illud suꝑius temere me dedisse
confiteor. Cũ enĩ ratione int̃ nos uerum
queramꝰ. idq fiat rogando ⁊ responden¬
do. quomͦ posset ad sũmã ꝑuenire qua
concludit᷑. rationi si aliqͥd prius concede¬
retur: Concedi aut̃ recte qͥd posset. qͦd
nesciret᷑.Ita ista ratio. nͥ ꝑueniret in me
aliqͥd cognitũ quo innitens ad cognitum
duceret: nichil om̃ino ꝑ illã discerẽ. nec
eam prorsus rationẽ nominarẽ. Qũ aobre

Expanded text:
Oblitus mihi videris, quid inter nos superius convenerit, cum rogassem utrumnam putares tunc esse scientiam, cum res aliqua firma ratione percipitur. Nam respondisti, ut opinor, hanc tibi videri humanam scientiam: nunc vero dicis posse hominem habere aliquam scientiam, cum rem nulla ratione perceperit. Quis autem non videat nihil sibi adversius esse, quam ista duo one perceptae. Itaque nosse cupio, utrum horum eligas; nam utrumque verum esse nullo pacto potest. E. Hoc eligo quod paulo ante dixi: nam illud superius temere me dedisse confiteor. Cum enim ratione inter nos verum quaeramus, idque fiat rogando et respondendo; quomodo posset ad summam pervenire qua concluditur ratio, nisi prius aliquid concederetur? Concedi autem recte qui posset quod nesciretur? Ita ista ratio nisi inveniret in me aliquid cognitum, quo innitens ad incognitum duceret; nihil omnino per illam discerem, nec eam prorsus rationem nominarem. Quamobrem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ homines cũ hoc rogabas intuebar.
Nam neq possũ dicere ratione uti besti¬
as: nec eis possũ scientiã denegare.
Sciebat enĩ ut opinor dñm suũ canis.
qũe post uiginti annos recognouisse
bilib A. Dic mͥ oro te. si duȩ quȩlam
res tͥ ꝓponant᷑. una ad qũa ꝑueniendũ
sit. altera ad qũa ꝑuenire ñ possis. qu̾a
istarũ pluris pendis. ⁊ qũa cui p̃po¬
nis.s .R. Quis dubitat eã prestare. ad
nͥ ad eã ꝑueniendũ ẽẽ sciremꝰ. Precessit
gͦ scientia: ut ad rationẽ ꝑ eã ꝑuenire¬
mus. A Quid ad ipsam scientiã qũa
dicis p̃cedere. sine ratione ꝑuenitur:
R Pum qua hoc dixerĩ: nam ẽ ista
sũma temeritas .a. Per rationẽ igrtꝰ
R. Bon est ita. A Ergo ꝑ temerita¬
tẽ.R Cur hoc dixeri s. a Per qͥdg¬

Expanded text:
enim homines, cum hoc rogabas, intuebar: enim homines, cum hoc rogabas, intuebar: nam neque possum dicere ratione uti bestias, nec eis possum scientiam denegare. Sciebat enim, ut opinor, dominum suum canis, quem post viginti annos recognovisse bilibus. A. Dic mihi, oro te, si duae quaedam res tibi proponantur, una ad quam perveniendum sit, altera per quam pervenire possis; quam istarum pluris pendis, et quam cui praeponis? E. Quis dubitat eam praestare ad nisi ad eam perveniendum esse sciremus. Praecessit ergo scientia, ut ad rationem per eam perveniremus. A. Quid? ad ipsam scientiam quam dicis praecedere, sine ratione pervenitur? E. Nunquam hoc dixerim: nam est ita summa temeritas. A. Per rationem igitur? E. Non ita est. A. Ergo per temeritatem? E. Quis hoc dixerit? A. Per q
Abbreviated transcription (Latin):
& hȩc fortasse talis ẽ. de qua ut ꝑfecti
gloriam᷑. Quanqũa enĩ om̃is passio corpo¬
ris ꝑ se ipsam ñ latens animã sensus sit:
non tamen om̃is sensus istud ẽ: qͦd sic
intelligas. Licet bestiȩ nẽpe sentiunt.
ac pene om̃s illis quinq sensib uigent¬
quantũ cuiq naturȩ tributũ est: an tu
hoc.Nonne concedis scientiã ñ ẽẽ. nisi
cũ res aliqua firma ratione ꝑcepta ⁊ cog¬
nita ẽ. R. Concedo .A. At bestia ratio¬
ne ñ utit᷑ .R. Et hoc concedo.A. Non gͥ
scientia cadit in bestiã. Cũ aut̃ ñ latet
aliqͥd: utiq scit᷑. Non gͥ sentiunt bestiȩ:
si om̃is sensus ẽ. cũ passio corporis ꝑ se ipsã
ñ latet animã. Sentiunt aut̃: ut paulo
ante concessũ ẽ. Quid gͦ dubitamꝰ illã
diffinitionẽ imꝓbare. quȩ omñe sensũ
circũplecti minime potuit: Si quidẽ
bestiarũ sensus exclusus ẽ .R. Fateor
me deceptũ: cũ tͥ concessi scientiã tunc
ẽẽ. cũ aliqͥd firma ratione ꝑcipit᷑. Solos

Expanded text:
lis est, de qua velut perfecta gloriamur. Quanquam enim omnis passio corporis per seipsam non latens animam sensus sit, non tamen omnis sensus istud est. Quod sic intelligas licet; bestiae nempe sentiunt, ac pene omnes quinque illis sensibus vigentquantum cuique natura tributum est. An tu hoc nonne concedis, scientiam non esse, nisi cum res aliqua firma ratione percepta et cognita est? E. Concedo. A. At bestia ratione non utitur. E. Et hoc concedo. A. Non igitur scientia cadit in bestiam. Cum autem non latet aliquid, utique scitur; non igitur sentiunt bestiae, si omnis sensus est cum passio corporis per seipsam non latet animam: sentiunt autem, ut paulo ante concessum est: quid ergo dubitamus illam definitionem improbare, quae omnem sensum circumplecti minime potuit, siquidem bestiarum sensus exclusus est? 50. E. Fateor me deceptum, cum tibi concessi scientiam tunc esse cum aliquid firma ratione percipitur. Solos
Abbreviated transcription (Latin):
nã meminisse oportet qͦ esse hominẽ
dic tũ ẽ. om̃e animal rationale morta¬
le gr̃amaticũ. eoq peccare istã diffiniti-¬
onem. qͦd conu̾sione uera ẽ: cũ pro enun¬
tiatione sit falsa. Namq falsũ est. om̃is
homo animal rationale mortale grãmati¬
cũ ẽ: qu̾auis uerũ sit. om̃e animal ratio

Expanded text:
Nam meminisse te oportet, quod esse hominem dictum est animal rationale mortale grammaticum; eoque peccare istam definitionem, quod conversione vera est, cum prima enuntiatione sit falsa. Namque falsum est, omnis homo animal rationale mortale grammaticum est, quamvis verum sit, omne animal
Abbreviated transcription (Latin):
defendi posst̃: quoꝵ ẽ quasi uirga uisus
ut dicis. Neq illa ẽ absurda conclusio:
qͥd ibi oculi tui uident. ubi ñ st̃. An tibi
alit̾ uidet᷑. .R Ita sane ẽ ut dicis. Nã
& illud ñc animaduerti: qͦd si uiderent
oculi ubi st̃: etiã se ipsos uiderent. A.
Nam ubi st̃ id ẽ qũe locũ tenent soli te¬
nent. nec nasus ibi ẽ ubi illi. nec quicqͥd
illis uicinũ ẽ: alioqͥn etiã tu ibi esses ubi
ego sũ: quia iuxta inuicẽ sumꝰ. Quȩ cũ
ita sint: si tantũ ibi uiderent oculi ubi st̃:
nichil amplius qũa seipsos uiderent. Cum
aut̃ se ñ uident. ñ modo cogim̃ consentire
dubitare me faciat. A Ergo ñ dubitas
ibi eos pati ubi ñ st̃: nã ibi uident. ibi sen
uistimas: sed responde obsecro. utrũ om̃e
credo.A. Credis etiã om̃e qͦd uidendo
cognoscimꝰ. ꝑ uisũ nos cognoscere:R
Et hoc credo.A. Cur gͦ plerũq fumũ
solũ uidendo. ignẽ subt̃ latere cognoscimꝰ.

Expanded text:
defendi possunt, quorum est quasi virga visus, defendi possunt, quorum est quasi virga visus, ut dicis; neque illa est absurda conclusio, quod ibi oculi tui vident, ubi non sunt. An tibi aliter videtur? E. Ita sane est ut dicis: nam et illud nunc animadverti, quod si ibi viderent oculi ubi sunt, etiam seipsos viderent. A. Nam ubi sunt, id est quem locum tenent, soli tenent; nec nasus est ibi ubi illi, nec quidquid illis vicinum est: alioquin etiam tu ibi esses ubi ego sum; quia juxta invicem sumus. Quae cum ita sint, si tantum ibi viderent oculi ubi sunt, nihil amplius quam seipsos viderent. Cum autem se non vident, non modo cogimur consentire,dubitare me faciat. A. Ergo non dubitas ibi eos pati, ubi non sunt. Nam ubi vident, ibi sentiunt: existimas. Sed responde obsecro, utrum omne credo. A. Credis etiam omne quod videndo cognoscimus, per visum nos cognoscere? E. Et hoc credo. A. Cur ergo plerumque fumum solum videndo, ignem subter latere cognoscimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tan sentit. A.Immo ita ẽ. Is enim se fo-¬
ras porrigit. ⁊ ꝑ oculos emicat longiuis
quaquauersũ potest lustrare qͦd cerninꝰ
Vnde fit ut ibi potius uideat ubi ẽ id qͥ
uidet: non unde erũpit ut uideat. Non
gͦ ut tu uides cũ me uides .R. Quis hoc
insanus dixerit. Om̃ino ego uideo: sed
emisso ꝑ oculos uisu uideo A At tusi
uides tu sentis: si tusentis tu pateris.
Nec potes ibi pati aliqͥd ubi non es. ibl
aut̃ me uides ubi ego sũ. Ibi gͥ pateris.
pacto audeas dicere uideri me abs te
prorsus ignoro R Ussi inqũa porreed
in eum locũ in quo es. uideo te ubi es. at
me ibi ñ esse confiteor: sed qũe admnodũ
si uirga te tangerẽ. ego utiq tangerẽ
idq sentirẽ: neq ibi tam̃ ego essem ubi
te tangerẽ. Itaq chico uisu me uidere. qũa¬
ius ego ibi ñ sim. Non ex eo cogor mȩ fa¬
teri non me ẽẽ qͥ uideã . A Hichil gͦ te¬
mere concessisti Nam & oculi tui hoc mͦ

Expanded text:
tan sentit. A. Imo ita est: is enim se fotan sentit. A. Imo ita est: is enim se foras porrigit, et per oculos emicat longius quaquaversum potest lustrare quod cernimus. Unde fit ut ibi potius videat, ubi est id quod videt, non unde erumpit ut videat. Non ergo tu vides, cum me vides? E. Quis hoc insanus dixerit? omnino ego video, sed emisso visu per oculos video. A. At si tu vides, tu sentis; si tu sentis, tu pateris; nec potes ibi pati aliquid, ubi non es: ibi autem me vides, ubi ego sum; ibi igitur pateris, pacto audeas dicere videri me abs te, prorsus ignoro. E. Visu, inquam, porrecto in eum locum in quo es, video te ubi es: at me ibi non esse confiteor. Sed quemadmodum si virga te tangerem, ego utique tangerem, idque sentirem; neque tamen ego ibi essem, ubi te tangerem: ita quod dico visu me videre, quamvis ego ibi non sim, non ex eo cogor fateri non me esse qui videam. 44. A. Nihil ergo temere concessisti: nam et oculi tui hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
nor eẽ ut dicis.A. Quid illud  Nonne
manifestũ ẽ alio loco ẽe meũ corpꝰ alio
tuũ: R. Manifestũ . A. Sentiunt auit̾
corpus meũ oculi tui. ⁊ si sentiunt utiq
patiunt᷑: nec posst̃ ibi pati ubi id qͦs pa¬
tiunt᷑ non ẽ: nec tam̃ ibi st̃ illi. ubi coepꝰ
meũ est. Ibi gͥ patiunt᷑: ubi ñ st̃.ꝑ.
Ego quidẽ illa om̃ia concessi: quȩ non
concedere absurdũ uidebã. Sed hoc ulti¬
mũ qͦd ex his confec tũ est ita ẽ absurdꝰ.
ut illoꝵ potius aliqͥd temere me dixise
qũa hoc uerũ ẽẽ consentio. Nam oculos
meos ibi sentire ubi ñ st̃: ne in sõnis quide
dicere auderẽ . A. Uide gͥ ubi obdiormi¬
eris. Qͥd enĩ tͥ tandẽ elaberet᷑ incautius¬
si sicut paulo ante uigilares: R. Eum¬
uero idipsũ mecũ sedulo ꝑtracto ac reul¬
uo. Nichil tam̃ satis elucet. qͦd me dedis¬
se peniteat: nͥ forte illud qͦd oculi nr̃i
sentiunt cũ uidemꝰ. Uisus nãq ipse fresi¬

Expanded text:
opinor, ut dicis. A. Quid illud? nonne opinor, ut dicis. A. Quid illud? nonne manifestum est alio loco esse meum corpus, alio tuum? E. Manifestum est. A. Sentiunt autem corpus meum oculi tui; et si sentiunt, utique patiuntur; nec possunt ibi pati, ubi id quod patiuntur, non est; nec tamen ibi sunt illi, ubi corpus meum est: igitur ibi patiuntur ubi non sunt. E. Ego quidem illa omnia concessi, quae non concedere absurdum videbam: sed hoc ultimum quod ex his confectum est, ita est absurdius, ut illorum potius aliquid temere me dedisse, quam hoc verum esse consentiam: nam oculos meos ibi sentire ubi non sunt, ne in somnis quidem dicere auderem. A. Vide igitur ubi obdormieris: quid enim tibi tandem elaberetur incautius, si ut paulo ante vigilares? E. Enimvero idipsum mecum sedulo pertracto ac revolvo: nihil tamen elucet satis, quod me dedisse poeniteat, nisi forte illud, quod oculi nostri sentiunt cum videmus: visus namque ipse forsi
Abbreviated transcription (Latin):
Aparet te de oculis agere: bene uigi¬
las. Itaq uide utrũ ut gaudens gauden.¬
do gaudiũ sentit. ita ctiã uidens uiden¬
do sentiat uisũ. an alit̾ potest.Quicqͥd
aut̃ uidens uidendo sentit: id etiã ui¬
deat necesse ẽ. R Hon est necesse. Qd
si enĩ amorẽ uidendo sentiat. nũ & amo¬
rẽ uidet. A. Cautissime ac sagacissi¬
me gaudeo. qͦd difficile deciperis. Sed
nc̃ attende. qm̃ constitit int nos non om̃e
qͦd oculi sentiunt. neq om̃ino qͦd uiden¬
do sentit᷑ uideri. putas ne saltẽ hoc uerũ
ẽẽ om̃e qͦd uidetur sentiri: R. Hoc sa-¬
ne nͥ concessero. quomͦ sensus poterit uo¬
cari. quo uidemꝰ: A. Quid om̃e quod
sentimꝰ. nonne ⁊ patim᷑.Rta est. A.
Igit᷑ si om̃e quod uidemꝰ sentimus. et
ac uicissim te ego: cũ inuicẽ nos uidemꝰ.
R Sic existimo: ⁊ ad hoc me ratio cogit.
simũ ⁊ stultissimũ uideri tͥ: si qͥs affirme.
ibi te pati aliqͥd corpꝰ ubi ñ est ipsũ consꝰ
qͦd pateris. R. Uidet᷑ absurdũ: rita op

Expanded text:
paret te de oculis agere: bene vigilas. Itaque vide, utrum ut gaudens gaudendo gaudium sentit, ita etiam videns videndo sentiat visum. E. An aliter potest? A. Quidquid autem videns videndo sentit, id etiam videat necesse est. E. Non est necesse: quid enim? si amorem videndo sentiat, num et amorem videt? A. Cautissime ac sagacissime; gaudeo quod difficile deciperis. Sed nunc attende: quoniam constitit inter nos, non omne quod oculi sentiunt, neque omne quod videndo sentitur, videri; putasne hoc saltem verum esse, omne quod videtur sentiri? E. Hoc sane nisi concessero, quomodo sensus poterit vocari quod videmus? A. Quid? omne quod sentimus, nonne et patimur? E. Ita est. A. Igitur si omne quod videmus, sentimus, et ac vicissim te ego, cum invicem nos videmus. E. Sic existimo, et ad hoc me ratio instantsimum et stultissimum videri tibi, si quis affirmet ibi te pati aliquod corpus, ubi non est ipsum corpus quod pateris. E. Videtur absurdum, et ita esse
Abbreviated transcription (Latin):
mal mortale ẽ. ita esset uerũ. om̃e animal
mortale homo ẽ. Quo alit̾ inuento: inplare
diffinitionẽ ꝓpter illud uiciũ quo aliena
cõprehendit: non enĩ solus homo ẽ animal
mortale secd qͣuȩuis bestia. Hȩc gͥ hominis
diffinitio. ꝑfici solet: cũ additur mortalita¬
tionale. Nam homo ẽ animal rationale mor¬
tale. Atq ut om̃is homo animal rationa¬
le mortale ẽ: ita om̃e animal rationale
mortale homo ẽ. Plus continendo gͦ supios
diffinitio uitiosa erat: bestiã enĩ cũ ho¬
mine continebat. Ista ꝑfec ta ẽ: nã
& omnẽ hominẽ. ⁊ nic Inl plus qũa
hominẽ tenet. tenendo aut̃ minus uł plus
uitiosa ẽ. si addas gr̃amaticũ. Qũaqũa
enĩ om̃e animal rationale mortale gr̃ama¬
ticũ homo sit : plures tam̃ homines quam
grãmatici st̃: ⁊ hac cliffinitione ñ continetꝰ
& ob hoc ista ꝑ primã illã ꝓpositionẽ fal¬

Expanded text:
set verum, omne animal set verum, omne animal mortale homo est: quo aliter invento, improbare definitionem propter illud vitium quo aliena comprehendit; non enim solus homo est animal mortale, sed etiam quaevis bestia. Haec igitur hominis definitio perfici solet, cum additur mortali rationale: nam homo est animal mortale rationale; atque ut omnis homo animal rationale mortale est, ita omne animal rationale mortale homo est. Plus continendo ergo superior definitio vitiosa erat, bestiam enim cum homine continebat: ista perfecta est; nam et omnem hominem, et nihil plusquam hominem tenet. Tenendo autem minus, ita vitiosa est si addas grammaticum; quanquam enim omne animal rationale mortale grammaticum homo sit, plures tamen homines, qui grammatici non sunt, hac definitione non continentur: et ob hoc ista per primam illam
Abbreviated transcription (Latin):
R. Quis negat:  Sed ex eo qͦd illos uideo:
me quoq cũ id non uideã coniecto senesce¬
re.A. Quid uerboꝵ illi diffinitioni quo
ꝓficiat᷑ addendũ. cũ sensus ñ sit nͥ non
lateat animã corporis passio. nec tamen
ita ut eã ꝑ aliã pasionẽ aut ꝑ aliud qͥcli
intelligat. R. Dic queso istud paulo plos
danti qũa festinanti: sed fac. totꝰ assis. uale¬
bit enĩ hoc ad plura qͦd dicã. Diffinitio neh
minꝰ nichil ampliꝰ contiuet. qũa id qͦs susee¬
tũ est explicandũ: alit̾ om̃ino uitiosa est
Utrum aut̃ husmodi uitiis careat. conuersi¬
one explorat᷑: qͦd his exemplis tͥ fiat aꝑtnus.
Si eni me int̾rogares qͥd ẽẽt homo est ani¬
mal mortale. ñ continuo qͥa uerũ dictũ est
etiã diffmitionẽ ꝓbare deberes: seci supposi¬
ta ei particula. id ẽ om̃is. Conuetere ilam.
& intuere utrũ etiã conu̾sa uera eẽt: hoc
ẽ utrũ quẽ ad modũ uerũ ẽ. om̃is homo an

Expanded text:
E. Quis negat? Sed ex eo quod illos video, E. Quis negat? Sed ex eo quod illos video, me quoque cum id non videam, conjecto senescere. A. Quid verborum ergo illi definitioni, quo perficiatur addendum putas; cum sensus non sit, nisi non lateat animam corporis passio, nec tamen ita ut eam per aliam passionem, aut per aliud quodlibet intelligat? E. Dic, quaeso, istud paulo planidanti quam festinanti: sed fac totus adsis; valebit enim hoc ad plura quod dicam. Definitio nihil minus, nihil amplius continet, quam id quod susceptum est explicandum; aliter omnino vitiosa est. Utrum autem hujusmodi vitiis careat, conversione exploratur: quod his exemplis tibi fiet apertius. Si enim me rogares quid esset homo, et eumetiam definitionem probare deberes, sed superposita ei particula, id est, omnis, convertere illam et intueri, utrum etiam conversa vera esset: hoc est, utrum quemadmodum veru
Abbreviated transcription (Latin):
sensus ñ ẽẽt debebat includere: cũ hoc
inclusit certe uiciosa ẽ .R. Dichil michi
restare uideo aliud. qũa ut te petã ut
diffinas alit̾: aut hanc recuses si potes
Nam ista ratione eã qũa uehem̃ter ꝓbo.
uitiosam eẽ negare ñ possũ. A Facile ẽ
ista corrigere. qͦd uolo tu audias: facile ẽ
enĩ mͥ crede. si bene intellexisti. ubi peccet.
R. Num alibi. qũa ubi aliena cõprehendit:
A. Quo tancdẽ mocdo: R. Qua qͦd
senescit corpꝰ qũauis in uiuene ñ potest ne¬
gari pati aliquid: idq cũ scimus non la¬
tet animã qͥddã qͦd patit᷑ corpꝰ. neq tam̃
ullo sensu ꝑcipi potest. nã nec uideo me
modo senescere: neq id auditu. aut olfac¬
tu. aut gustu. aut tactu sentio.
Unde ergo istud nosti. R. Ratione
id colligo .A. Quib argum̃tis ratio tua
nitit᷑ s R. Quod alios uideo senes: qui
ut ego nc̃ sũ uiuenes erant. A. Honne
sensus ẽ quo eos uides unus de quinq

Expanded text:
sensus non esset, debebat includere, cum hoc sensus non esset, debebat includere, cum hoc inclusit, certe vitiosa est. E. Nihil mihi restare video, quam ut te petam, ut aut definias aliter, aut hanc recures, si potes: nam eam ista ratione quam vehementer probo, vitiosam esse negare non possum. A. Facile est istam corrigere, quod volo tu audeas: facies enim, mihi crede, si bene intellexisti ubi peccet. E. Num alibi quam ubi aliena comprehendit? A. Quo tandem modo? E. Quia quod senescit corpus, quamvis in juvene, non potest negari pati aliquid; idque cum scimus, non latet animam quiddam quod patitur corpus, neque tamen ullo sensu percipi potest: nam nec video me modo senescere, neque id auditu, aut olfactu, aut gustatu, aut tactu sentio. A. Unde ergo illud nosti? E. Ratione id colligo. A. Quibus argumentis ratio tua nititur? E. Quod alios video senes, qui ut ego nunc sum, juvenes erant. A. Nonne sensus est, quo eos vides, unus de quinque?
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo nichil corpus ẽ passũ. qũauis cog
R. Cur queso: .A. Quia ñ negas ut
opinor ñ nichil pati corpꝰ cũ crescimꝰ uel
senescimꝰ: neq in nos ullo sensu sentire
manifestũ ẽ. Nec id tam̃ animã latet.
Non gͥ eã latet qͥddã quod patit᷑ corpus.
nec tam̃ iste sensus appellari potest: uidendo
enĩ maiora. ea quȩ aliquando minora
uideramꝰ. & uidendo senes: eos qͦs iuuenes
ac pueros fuisse constat. Coniectamꝰ ali¬
qũa talẽ mutationẽ pati nr̃a corpora etiã
nunc dũ loquim᷑: neq in eo fallimur ut
opinor. Nam ꝓcliuius ẽ ut me falli dicam
qͦd uideo: qũa qͦd intelligo capillos meos
nc̃ canescere copusq ꝑ mom̃ta mutari.
Qͦa si mutatio ista passio corporis ẽ quod
nemo negat. nec nc̃ sentit᷑ a nobis. nec tam̃
animã lateat qͥa nos non latet. patit᷑ ut
dixi corpꝰ qͦd ñ lateat animã: nec sensus ẽ
tam̃. Quare illa diffinitio quȩ nichil qͦd

Expanded text:
ex quo nihil corpus est passum, quamvis cognex quo nihil corpus est passum, quamvis cognE. Cur quaeso? A. Quia non negas, ut opinor, nonnihil pati corpus cum crescimus vel senescimus: neque id nos ullo sensu sentire manifestum est; nec id tamen animam latet. Non igitur eam latet quiddam quod patitur corpus, nec tamen sensus iste appellari potest. Videndo enim majora ea quae aliquando minora videramus, et videndo senes eos quos juvenes ac pueros fuisse constat; conjectamus aliquam talem mutationem nostra corpora, etiam nunc dum loquimur, pati. Neque in eo fallimur, ut opinor: nam proclivius est, ut me falli dicam quod video, quam quod intelligo capillos meos nunc crescere, corpusve per momenta mutari. Quod si mutatio ista, passio corporis est, quod nemo negat, nec nunc sentitur a nobis, nec tamen animam latet, quia nos non latet; patitur, ut dixi, corpus quod non latet animam, nec sensus est tamen. Quare illa definitio, quae nihil quod
Abbreviated transcription (Latin):
oculos nichil pati ex igne sed ex fumo
re. pati eẽ iã supra consensimꝰ. A. eneo
& assentior. Cũ gͦ ꝑ passionẽ corporis non
latet aliqͦd animã. non continuo sensus
uocat᷑ unus de qͥnq memoratis: sed cũ ipsa
passio  atet. Namq ignis ille ñ uisus. nec
auditꝰ. nec olfac tus. nec gustus. nec tactꝰ
a nobis: ñ tam̃ latet anim̃a. fumo uiso.
E cũ hoc ñ latere. ñ uocet᷑ sensus. quia
ex igne corpꝰ nichil ẽ passũ. uocat᷑ tamen
cognitio ꝑ sensũ: quia ex passione corporis
qũauis alia id ẽ ex alterius rei uisione con¬
iec tatũ est atq cõꝑtũ .R. Intelligo.
& optime uideo istud congruere ac faue¬
re illi diffinitiomi tuȩ: qu̾a ut meã de
fendendã dedisti. Nã ita memini ẽẽ abs
te sensũ diffinitũ: cũ animã ñ latet qͦd
patit᷑ corpꝰ. Itaq illud qͦd fumꝰ uidet᷑. sen¬
sũ uocamꝰ: passi st̃ enĩ oculi eũ uidendo.
qui st̃ corporis partes ⁊ corpora Ignẽ aut̃

Expanded text:
oculos, nihil pati ex igne, sed ex fumo re, pati esse, jam supra consensimus. E. Teneo et assentior. A. Cum ergo per passionem corporis non latet aliquid animam, non continuo sensus vocatur unus de quinque memoratis; sed cum ipsa passio non latet: namque ille ignis non visus, nec auditus, nec olfactus, nec gustatus, nec tactus a nobis, non tamen latet animam, fumo viso. Et cum hoc non latere non vocetur sensus, quia ex igne corpus nihil est passum; vocatur tamen cognitio per sensum, quia ex passione corporis quamvis alia, id est ex alterius rei visione, conjectatum est atque compertum. E. Intelligo, et optime video istud congruere ac favere illi definitioni tuae, quam ut meam mihi defendendam dedisti: nam ita memini esse abs te sensum definitum, cum animam non latet quod patitur corpus. Itaque illud quod fumus videtur, sensum vocamus; passi sunt enim eum oculi videndo, qui sunt corporis partes et corpora: ignem autem,
Abbreviated transcription (Latin):
NCeR: hȩc uenit in manus meas quidam
sermo arrianoꝵ. sine nomine auctoris fui.
Nuic petente atq instante qui eum mͥ mi¬
serat. quanta potui etiam breuitate & cele¬
ritate respondi: ad iuncto eodem sermone
a capite responsionis meȩ. et adhibitis ad
singła numeris: quib inspectis. quid cuiq
loco responderim. facile posset aduerti. Hic
liber post eoꝵ sermonẽ qui a capite adiun¬
ctus est sic incipit. Precedenti disputatiom
hac disputatione respondeo.

Expanded text:
nter haec uenit in manus meas quidam sermo Arrianorum sine nomine auctoris sui. huic petente atque instante, qui eum mihi miserat, quanta potui etiam breuitate et celeritate respondi adiuncto eodem sermone a capite responsionis meae et adhibitis ad singula numeris, quibus inspectis quid cui loco responderimus facile possit aduerti. Hic liber post eorum sermonem, qui a capite adiunctus est, sic incipit: Eorum praecedenti disputationi hac disputatione respondeo.
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes carnalia ⁊ tẽporalia quȩ ad
qͥnq sensus ꝑtinent corporis. sꝑm xp̃i
habere noluert̃. Qͦd qͥa sexta etate
mundi fecert̃: sexies quinos eos tãqũã
p̃tiũ uenditi dñi accepisse significatũ ẽ
De qͦ tẽpore talib insultat ꝓpħa dicenᷤ.
filii hominũ usquetͦ graues corde. ut¬
qͥd diligitis uanitatẽ ⁊ queritis menda¬
ciũ: Si quinq ętatib fuisset aliqua ex¬
cusatio sequendȩ uanitatis. uł sexta com
homo factus ẽ ad imaginẽ dĩ. Qͦd qͥa
noluert̃: habent sexies quinã pressã
imaginẽ pͥncipis scłi ⁊ ñ habent xꝑm.¬

Expanded text:
e ad quinque sensus pertinent corporis, Christum habere noluerunt: quod quia sexta mundi aetate fecerunt, sexies quinos eos tanquam pretium venditi Domini accepisse significatum est. De quo tempore talibus insultat propheta dicens, Filii hominum, quousque graves corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium ? ut si quinque aetatibus fuisset aliqua excusatio sequendae vanitatis, vel sexta comphomo factus est ad imaginem Dei . Quod quia noluerunt, habent sexies quini impressam imaginem principis saeculi, et non habent