comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatẽ. Inde qr ꝑ testam̃tũ ñ fiebant. uͦ
ex testam̃to aliqͥd caꝑe. nec suos heredes
sace̾ pot̾ant. ⁊ iies romani pꝰea sub ꝯsu¬
lib ꝑ testam̃ta in urbe romana effecti
st̃. Nicti aũ cuies romani. qr testam̃to
lib̾i effecti. in nuinero romanoꝵ enu¬
um redigunt᷑. His pͥmũ aditꝰ erat in
urbe roma ꝯmorari. cet̾is aũ lib̾tis ꝓhi¬
bebat᷑. ne uł in urbe roma uł infra sep¬
timũ ab urbemuliu cõmanerent¬

Expanded text:
. Inde quia per testamentum non fiebant, nec ex testamento aliquid capere, nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numerum Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari; ceteris autem libertis prohibebatur ne vel in urbe Roma, vel infra septimum ab urbe mili
Abbreviated transcription (Latin):
Rioo gractu suꝑiori linea ꝯti¬
uent᷑ pat̾ mat̾. inferiori filiꝰ fili¬
Ga. quib nullȩ aliȩ ꝑsouȩ iungunt᷑.
Scđo gradu ꝯtinent᷑ suꝑiori linea. a¬
uus auia. inferiori nepos neptis. trars¬
u̾sa fr̃ soror. quȩ ꝑsonȩ duplicantur.
matre accipiunt᷑. quȩ ꝑsonȩ seqͣntibꝰ
quibq gradibꝰ similit᷑ ꝓ substantia
stȩ ꝑsone in sccło gratu ido dupli-
filio siue ex filia ꝓcreati. FR̃ ⁊ soror
ex tͣnsu̾so ueniunt .i. aut fr̃ patris.
aut fr̃ matͥs. qͥ aut patriuis aut auun-¬
culꝰ noĩant᷑. qui ⁊ ipsi hoc ordine du-¬
pli cantꝰs Tercio gͣdu ueniunt supͣ ꝓauꝰ
ꝓ auia. infra ꝓnepos ꝓneptis. ex obliqͦ
fr̃ĩs sororisq fili us filia. patriuis ami
ueniunt abauꝰ abaui.i. infra ab̃uepoᷤᷤ
abueptis. patruelis soror patruelis .i.
patrui filius filia. consobrinꝰ ꝯsobruia.¬

Expanded text:
rimo gradu superiori linea continentur pater mater, inferiori filius filia: quibus nullae aliae personae iunguntur. Secundo gradu continentur superiori linea auus auia, inferiori nepos neptis, transuersa frater soror. Quae personae duplicantur: matre accipiuntur. Quae personae sequentibus quoque gradibus similiter pro substantia personae in secundo gradu, ideo duplicefilio sive ex filia procreati. Frater et soror ex transverso veniunt; id est aut frater patris, aut frater matris, qui aut patruus aut avunculus nominatur. Qui et ipsi hoc ordine duplicantur. Tertio gradu veniunt supra proavus, proauia: infra pronepos proneptis: ex obliquo fratris sororisque filius filia, patruus amitaueniunt supra abauus abauia: infra abnepos abnepatrui filius, vel filia. Consobrinus, consobri
Abbreviated transcription (Latin):
genitꝰ. unde ⁊ nulgo antea natꝰ. Uocabu¬
la a gente ħ uident᷑ declinata. geni¬
tor genitrix. agnati. agnatȩ. cognati cog¬
natȩ. ꝓgenitores ꝓgenttͥces. germani
germanȩ: Iẽ de p̃dictil astinitio¬
uctor mei gn̾is mͥ pater ẽ. ego illi
filiꝰ aut filia. Patͥs mei pat̾ mͥ aius
ẽ. ego illi nepos aut neptis. Patͥs mei auꝰ
mͥ ꝓauus ẽ. ego illi ꝓnepos aut ꝓneptis.
Patͥs mei ꝓauus mͥ abanus ẽ. ego illi ab¬
nepos aut abneptis. Patͥs mei abauus mͥ
attauus ẽ. ego illi adne pos aut ad neptiᷤ.
Patͥs mei attauꝰ. mͥ tritauus ẽ. ego illi tͥ¬
nepos aut trineptis:
li fr̃is filiꝰ aut filia. Patͥs mei patrũ
mͥ patruus magnꝰ ẽ. ego illi filii fr̃is filiꝰ
aut filia. Patrui meisauus mͥ ꝓpatruus
ẽ. ego illi filii filiȩ nepos aut neptis. Pa¬
trui mei ꝓauus mͥ adpatruꝰ ẽ. ego illi
neptis filiꝰ aut filia Ne amiti.
atris mei soror. mͥ amita ẽ. ego il¬
li filiꝰ fr̃is aut filia. Anute meȩ ma¬

Expanded text:
genitus. Unde et vulgo antenatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, progenitores, progenetrices, germani, germanae. Item de praedictis affinituctor mei generis mihi pater est, ego illi filius aut filia. Pa aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego ille adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis. li fratris filius, aut filia. Patrui mei pater mihi pater magnus est, ego iaut filia Patrui mei avus mihi propatruus est ego illi Filii filiae nepos aut neptis Patrui mei proavus mihi adpatruus est ego illi Neptis filius vel filia DE AMITIS Patris mei soror mihi amita est ego illi Fratris filius aut filia Amitae meae ma
Abbreviated transcription (Latin):
Hebrei uocati st̃ ab heber. qͥ ꝓnepos
fuit sem. Israhelitȩ uͦ. ab isrł filio ysa¬
ac. Nam patͥarcham hebreoꝵ fuisse
tẽ duȩ tribꝰ q̃ de stirpe iuda reges
habebant. iudeoꝵ nom̃ sortiti surł.
Reliqua pars decẽ tribuũ qͤ in sama¬
ria regẽ sibi ꝯstituit. ob ppłi magni¬
tudinẽ pͥstinũ nom̃ retinuit isrł. Sa¬
maritanoꝵ gens sũpsit exordiũ ab
assiriis. qͥ tͣnsinigrati habitauert᷑ in
samaria. qͥ latine intp̃tant᷑ custodes.
eo q captiuatis isrł. isti in t̾ram re¬
gionis ad eoꝵ custodiã collocati ft̃.

Expanded text:
Hebraei vocati sunt ab Heber, qui pronepos fuit Sem. Israelitae vero ab Israel filio Isaac. Nam patriarcham Hebraeorum fuisse tunc duae tribus, quae de stirpe Iuda reges habebant, Iudaeorum nomen sortitae sunt. Reliqua pars decem tribuum, quae in Samaria regem sibi constituit, ob populi magnitudinem pristinum nomen retinuit Israel. Samaritanorum gens sumpsit exordium ab Assyriis, qui transmigrati habitaverunt in Samaria, qui Latine interpretantur custodes, eo quod captivato Israel isti in terram regionis eorum ad custodiam conlocati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nirtiui hab̾e uidet᷑. qr ab auo uenire
monstrat᷑. Amita ẽ soror patͥs. qͣsi alia
mat̾. Mat̾tera ẽ soror matris. qͣsi alt̾a
mat᷑. Socer ẽ qui filiã dedit. Gener
ẽ qͥfiliã duxit. Gener aũ dictꝰ. q ad
scicat᷑ ad augendũ genꝰ. Soceraũ ⁊
socrus. ꝙ generũ uł nurũ sͥ associauit.

Expanded text:
tivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qd in calice agitatũ spumã albentẽ
reddit. Fr̃s dicti. eo ꝙ sint ex eod̾ fru¬
ctu .i. ex eod̃ semine nati. Germani
eade genitrice manantes. Uterim uo¬
cati. q sint ex diu̾sis patribꝰ. & uno u¬
tero editi. Nã uterus tm̃ mulieris ẽ.
Qͣ tuor aũ modis inscriptͦis diuinis fr̃s
dici. Natura. gente. cognatione. affec¬
tu. Hatura. ut esau ⁊ iacob. andreas ⁊
petrus. iacobꝰ ⁊ iohes. Gente. ut om̃s
uidei fr̃s int̾ se uocant᷑. In deuterono

Expanded text:
grum, quod in calice agitatum spumam albentem grum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine nati. Germani eadem genetrice manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi. Nam uterus tantum mulieris est. Quattuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Iacob, Andreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Gente, ut omnes Iudaei fratres inter se vocantur in Deuterono
Abbreviated transcription (Latin):
nepotẽ ꝓnepos. Adnepos ab nepotis fi¬
liꝰ. Trine pos ad nepotis filiꝰ. qr pꝰ nepo¬
tẽ quartꝰ in ordine ẽ. qͣsi tetranepos.
deficit nom̃. ut puta filiꝰ. nepos. ꝓuẽ¬
pos. abnepos. adnepos. tͥnepos. Ubi isti
gradꝰ defecerint. merito iã dm̃s mino¬
res. sic̃ ⁊ maiores dm̃s. pꝰ patris .aii. ꝓa¬
ii. abaui. attaui. tͥtauiq nocabuluo:
gnati
dicti. eo qd accedant ꝓ natis dũ
desunt filii. qͥ ido priꝰ in gente agnoᷤᷤ¬
cunt᷑. qr ueniunt ꝑ iurilis sexꝰ ꝑsonaᷤᷤ.
ueluti fr̾ eode patre natꝰ. uł fr̃is filiꝰ
nepos. uł ex eo itẽ patruus. Cognati
dicti. qr ft̾ ⁊ ipsi ꝓpinqͥtate cognatio¬
nis coniuncti. Qui inde pꝰ agnatos hnr.
latꝰ. Consanguinei uocati. eo q ex imo
sanguine .i. ex uno patris semine suig
nati. Nam sem̃ uiri fpuma ẽ sanguinᷤ.
ad instar aquȩ in scopulos collisȩ. quȩ
sprimã candidã facit. Uł sic̃ nigrũ ui¬

Expanded text:
nepotem pronepos. Adnepos abnepotis finepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post patris, avi, proavi, abavi, atavi, tritavique vocabulum. gnati dicti eo, quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos hablatus. Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est ex uno patris semine sati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum ni
Abbreviated transcription (Latin):
tione fr̃s uocant᷑. qui st̃ de una famili
a .i. patͥa. quas latini pat̾nitates int̾p̃.¬
tant᷑. cũ ex una radice multa gen̾is¬
turba diffundit᷑. Et in genesi dix̃ abra-¬
ham ad loth. Non sit rixa int̾ me ⁊ te.
⁊ int̾ pastores meos ⁊ pastores tuos. qͥa

Expanded text:
tione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est patria; quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa genturba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter pastores tuos, et pastores meos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ hab̾e ꝑiittant. Ira q̃ uindictã cu¬
pit. citpulitas desida̾t opes. libido qͥ
appetit uoluptates. Quȩ ido furiȩ ap¬
pellant᷑. ꝙ stimulis sius mentẽ ferͥatł.¬
i quietã ẽẽ ñ sinant. Hinrphas deas a¬

Expanded text:
tum habere permittant. Ira que vindictam cutum habere permittant. Ira que vindictam cupit: cupiditas que desiderat opes: libido que appetit voluptates. Que ideo furie appellantur, quod stimulis suis mentem feriant et quietam esse non sinant. Nymphas vel
Abbreviated transcription (Latin):
T̾ri.a aũ facta fingunt. iti colo: ⁊ fnso.
cligitisq fila ex lana torquentibꝰ ꝓp¬
colo implicata ẽ. ⁊ q aͥdhuo ꝑ digitos
parcant. qͣs tres eẽ uolint. Unã q̃
uitã hominis orcdiat᷑. alt̾am q̃ ꝯte¬
cũ nascim᷑. sumꝰ cũ uiuimꝰ. desumꝰ
cũ int̾imꝰ. Fortunã a fortuitis nomͣ
hab̾e clñt. qͣsi deã quanda. res hu-¬
manas uariis casibꝰ ⁊ fortutis illu¬
dentẽ. Unde ⁊ cecã appellant. eo
ꝙ passim in qͦslib incurrens. sine
ullo examine meritoꝵ .ẜ. ad bonos
⁊ ad malos uenit. fatũ aũ a fortuna
seꝑant .&. fortuna qͣsi sit in his quȩ
forturtu uenrunt. nulla palã causa.
fatũ uͦ appositũ singłis ⁊ statũ aruit.
Aiut ⁊ tres furias feminas crini¬
tas serpentibꝰ. ꝓpt̾ tres effectꝰ q̃ in a¬
nimis homuiũ multas ꝑturbationes
gintrunt. ⁊ int̾dũ cogunt ita delitiqͤ¬
re. ut nec famã nec ꝑiculi sui respec¬

Expanded text:
92. Tria autem fata fingunt in colo, et fuso, 92. Tria autem fata fingunt in colo, et fuso, digitisque fila ex lana torquentiba, quae colo implicata est, et quod adhuc per digitos parcant, quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contecum nascimur, sumus cum vivimus, desiimus cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quandam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem unde et cecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens, sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malos pervenit. Fatum autem a fortuna separant et fortunam quasi sit in his que fortuitu accidunt, nulla palam causa: fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres furias feminas crinitas serpentibus, propter tres effectus qui in animis hominum multas perturbationes gignunt et interdum cogunt ita delinquere, ut nec fame, nec periculi sui respec
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ nom̃ patͥffamilias. qͥ aũ inique
dñant᷑ in seruis. hoc se nomine nequa¬
ps quã imputent appellari. Matrẽ fami¬
lias inde uocari. qr ꝑ quãcła iuris sollẽp¬
nitatẽ in fam iliã transit mariti. La¬
bulȩ enĩ matͥmoniales. instrumenta
emptionis suȩ st̃. Alias sic̃ matrona ẽ
mat̾ pͥmi pueri .i. qͣsi mat̾ nati. ita ma¬
t̾ familias illa ẽ quȩ plures enixa ẽ. Nã
familia ex duob eẽ incipit. Auus pa¬
tris p̾at̾ ẽ. ab euo dictꝰ .i. ab antiqͥtate.
ꝓauus. aui pat̾ est. qͣsi ꝓpe auũ. Ab auus.
ꝓͥam pat̾ ẽ. iam longe ab auo. Attauus.
abani pat̾ ẽ. Tritauis. aitaui pat̾. qͣsi
tetrauus .i. quartus supͣ a uũ. S tͥ tauꝰ
ultimũ cognationis nom̃ ẽ. familia e¬
nĩ orit᷑ a patre. t̾minat᷑ intritauo. fi
liꝰ ⁊ filia a fanilia dicti ft̃. Ipsi enĩ pri¬
mi in ordine nascentiũ eristunt.
Unde ⁊ familia cornelia. sttrps ip¬

Expanded text:
tum est nomen patri familias. Qui autem inique tum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est ab antiquitate. Proavus avi pater est, quasi prope avum. Abavus proavi pater, jam longe ab avo. Atavus abavi pater. 10. Tritavus atavi pater, quasi tetravus, id est, quartus supra avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. 11. Filius et filia a familia dicti, ipsi enim primi in ordine nascentium existunt; unde et Cornelia familia stirps ip
Abbreviated transcription (Latin):
eredis
nonĩ iniposuit census eris. Soluit
enĩ tͥbũctũ auctoris. In hoc enĩ uocabu¬
lo pͥma sucressio ẽ. hereditatis ⁊ gen̾is.
ut st̃ filii ⁊ nepotes. Proheres. qͥ locohe¬
redis fungr̃. qͣsi ꝓ herede. Est enĩ aut
institutꝰ aut sustitutꝰ. Pat̾ ẽ a qͦ initiuni
nascit᷑ gen̾is. Itaq is pat̾ fanuilias uocat᷑.
Pat᷑aũ dictꝰ. eo es patratione ꝑ acta filiũ
ꝓcreet. Patratio enĩ ẽ. rei ueneriȩ ꝯsũma¬
tio. Lucreniꝰ. Et benerpatra patrũ. Genito¬
resaũ a gignendo. e parerentes qͣsi pa¬
rientes. idem ⁊ ereatores. Crementũ enĩ
ẽ sem̃ masculi. unde anuimalrũ ⁊ hominũ
corpora ꝯcipuntt᷑. Hinc creatores paren
Mat̾ enĩ qͣsi mat̾ia. nã causa ẽ pat̾. Pat̃
familias aũ dictus. q̃ om̃ib in familia
sua positis seruis. tamꝗͣ. pat̾ filiis patͥa
dilectione ꝯsulit. seruoꝵq ꝯditionem
a filioꝵ affectu ñ discerint. s qͣsi unũ
membrũ amplectit᷑. Hinc enĩ exor¬

Expanded text:
eredis nomen inposuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. Lucretius4, 1129: Et bene patra patrum. Genitores autem a gignendo; et parentes quasi parientes. Idem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentMater enim quasi materia; nam causa pater est. Pater familias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectit. Hinc enim exor
Abbreviated transcription (Latin):
ui eodẽ loco nati. uͥ inhabitant. Inco¬
la aũ ñ indigenã. s aduenã indicat.
Pegrim dicti eo ꝓ ignorant᷑ eoꝵ paren¬
tes a qͥb orti existunt. St̃ enĩ de lon¬
ginqͣ regione. Urbani uocabant᷑. qͥ
romȩ habitabant. qͥ uͦ in cet̾is locis
oppidani. Nã sola urbs roma. cet̾a op¬
rib. conseruabant᷑ ⁊ seruie̾bant. a ser¬
sustentacło uocate. Ancon enĩ g̾ce cubitꝰ
di unde ⁊ ancone dĩns. Mancipiũ ẽ quic¬
qͥd manu capi subdiq pot̾. ut homo.
equus. oiuis. Hȩc enĩ animalia statim ut
nata st̃. mancipiũ ee̾ piitant᷑. Nam ea
q̃ in bestiaꝵ num̾o st̃. tẽ uident᷑ manci¬
piũ eẽ. qnͣdo capi siue domar ceꝑint.
ñ in facto sic̾ lib̾ti. Unde ⁊ eos g̾ci euge¬

Expanded text:
in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incoin eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignorantur eorum parentes, a qginqua regione. Urbani vocabantur qui Rome habitabant. Qui vero in ceteris locis, oppidani. Nam sola urbs Roma dicebaribus cum seruabantur serui fiebant, a sersustentaculo vocate sunt. Ancon enim grece cubitus dicitur. Unde et anconem dicimus. Mancipium est quicquid manu capi subdique potest, ut homo, equus, ovis. Hac enim animalia statim ut nata sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea que in bestiarum numero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando caprtatem, non in facto sicut liberti. Unde et eos Grae
Abbreviated transcription (Latin):
parte dictũ ẽ. deinceps eiuiũ nomina
sũinatim subiungimꝰ. Ciues uocati
ꝓ in unũ coeuntes uiuant. ut uita
ꝯmunis. & ornatior fiat ⁊ tutior.
Domꝰ uniꝰ familiȩ habitaculũ ẽ. si ẽ
urbs uniꝰ ppłi. sic̾ orbis domiciliũ to¬
tiꝰ gen̾is humani. Est aũ domꝰ. genus.
familia. siue ꝯiunctio uiri ⁊ uxoris.
Incipit aũ a duobꝰ. & ẽ nom̃ g̾cũ. Nã
domata g̾ci cecta cdñt. Nã familia ẽ
liberi ex lib̾is legibꝰ suscepti a femo¬
re. Genꝰ aũ a gignendo ⁊ ꝓgen̾ando
dictũ. aut a definitione cer̾toꝵ ꝓ
gnatoꝵ. ut nationes q̃ ꝓpriis cog¬
nationib t̾minatȩ gentes appel¬
lant᷑. Populus ẽ humanȩ multitu¬
:dinis iuris ꝯsensi.ẜ ꝯcordi ꝯmuni¬
ione sociatus. Ppłs añ eo distat a ple

Expanded text:
parte dictum est, deinceps civium nomina parte dictum est, deinceps civium nomina summatim subiungimus. Cives vocati, quod in unum coeuntes vivant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. Domus unius familiae habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus familia, sive conjunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus, et est nomen Graecum. Nam δώματα Graeci tecta vocant. Familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore. 4. Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definiprognatorum: nationesque propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est coetus humanae multitudinis juris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem in eo distat a ple
Abbreviated transcription (Latin):
rebꝰ de quib tͣns lata st̃ mutuant᷑. Aci¬
es dicta qͦ ferro qͣmata sit. &. acumine
gladioꝵ. Exercitꝰ multitudo ex uno
genẽ ab exercitatione belli uocata. Cu¬
neus. ẽ collecta in unũ militũ multitu¬
do. Unde ꝓpt̾ ꝙħ in unũ coit. ipsa coitio
in unũ cuneus noĩatus ẽ. qͣsi couneꝰ.
eo q in unũ om̃s cogant᷑. Classes diclȩ
ꝓpt̾ diuisionẽ exercitꝰ. qui pꝰea mani¬
iã pꝰea ⁊ classica nauiũ dicta. Nodꝰ ꝓpͥe ẽ
ꝯdensa peditũ multitudo. sic̾ turma
ȩqͥtũ. Nodũ aũ clictũ ꝓ difficulta¬
te ꝙ uix possit resolui. Alȩ in exer
ob hoc dicti. qr tegunt pedites alaꝵ
uice. Cornua uocant᷑ extremitas exer¬
citꝰ. q in torta sit. Agm̃ łr cũ exerci¬
tꝰ iter fac̾. ab agendo uocatũ .i. eun
cũ exercitꝰ portis ꝓcedit. qͥcqͥd fuerit
aliud abusiue dr. De ciuibꝰ. xxix.¬
e imꝑiis militiȩq uocabulis ex

Expanded text:
rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acirebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea maniIam postea et classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodum autem dictum pro difficultate, quod vix possit resolvi. Alae in exercob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est eundcum exercitus portis procedit. Quidquid fuerit aliud, abusive dicitur. § 4 De civibus. De imperiis militiaeque vocabulis ex
Abbreviated transcription (Latin):
lucanꝰ. Conuocat armatos extimplo ad
signa manipłos. Turma .xxx. eqͥtes ft̃.
Romani enĩ eqͥtes in una tribu trecẽ¬
ti fuert̃. Ne singłis enĩ centuriis decẽ
dabant᷑.s. fiebat turma. Cohors qͥngen¬
tõs milites ht̃. Tria stͣ militiȩ genera.
Sacram̃tũ. e uocatio. coniuratio. Sa¬
cram̃tũ. in qͦ pꝰ electionẽ iuirat unꝰ qͥsq
miles se ñ recedere a militia. nͥ pꝰ ꝯpla¬
qͥ hñt plenã militiã. Nam .xx.&. qͥnq
bellũ ñ solũ miles. s ⁊ cet̾i euocant᷑.
Unde ⁊̃ ꝯsul solebat dicere. Aͥ rem¬
publicã saluam ẽẽ uult. me sequat᷑.
Coniuratio q̃ fit in tumultu. qñ uici¬
nũ urbis ꝑiculũ singłos iurare ñ pa¬
tit᷑. s repente colligit᷑ multitudo. &
tumultuosa in ira ꝯflat᷑. hȩc & tumul¬
tuatio dr. In acie aũ iste fere formȩ
st̃. exercitꝰ. classis. nodꝰ. cuneus. ale. cor¬
nua. agm̃. quȩ formas ⁊ noĩa ab ipsis

Expanded text:
Lucanus1, 296: Convocat armatos extemplo ad Lucanus1, 296: Convocat armatos extemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt. Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur et fiebant turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, coniuratio. Sacramentum, in quo post electionem iurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post conplequi habent plenam militiam. Nam viginti bellum non solum miles sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere: 'Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur.' Coniuratio, quae fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
aures adacto necabant᷑. Castra ft̃ ubi
miles steterĩt. Dicta aũ castra qͣsi casta.
uł ꝙ illic castraret᷑ libido. Nã nunquã
his int̾erat mulier. Militia aũ a militi¬
b dicta. aut a multis qͣsi multicia qͣsi
negociũ multoꝵ. aut a mole rerũ qͣsi
molitia. Legio sex in iliũ armatoꝵ ẽ.
ab electo uocata. qͣsi lecti .i. armis elec¬
ẽ pars exercitꝰ in cente nos milites
sub pͥma centuria. tñ stricti ⁊̃ ipsi. S
in speculis positi in bello st̃. ut si pͥma¬
defecerit. isti qͦs sub scda diximꝰ labo¬
rantibꝰ pͥmis subueniant. Unde ⁊ ad
insidiandũ ponit᷑ subcenturiatꝰ. qͣsi
armis dolosis instructꝰ. Manipulꝰ ducẽ¬
toꝵ ẽ militũ. Mampuli aũ dicti ft̾ mi¬
lites. siue qr bellũ pͥmo manu incipie¬
bant. siue qͥ anteꝗͣ. signa eẽnt mani
płos sͥ.i. fascicłos stipulȩ uł herbȩ alicꝰ
ꝓ signis faciebant. A qͦ signo marupu¬
lares milites cognominati st̃. De qͥbus

Expanded text:
aures adacto necabantur. Castra sunt ubi aures adacto necabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem castra quasi casta, vel quod illic castraretur libido. Nam numquam his intererat mulier. Militia autem a militibus dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex milium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis elecercitus dicimus in centenos milites sub prima centuria. Tamen instructi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt, ut, si pdefecerit, isti, quos sub secunda diximus, laborantibus primis subveniant. Unde ad insinuandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primi manu incipiebant; sive quod antequam signa essent, manist fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognominati sunt. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñĩ dare ꝓhibent᷑. s si ñ magni tꝑriᷤ
culpã ꝯtraxerinit. cesi nunis suis
restituunt᷑.S ⁊ qͥ desert̾ exercitũ.
ad hostes tͣnseuntes. & ipsi deserto
rus ẽ. sic̃ tͥnse̾pti uocant᷑. cũ de alia
in aliã legionẽ tͥnseunt. & inde tͣnsqͥp¬
ti  qr noĩa dant ut tͣnscribamt᷑. Opti¬
ones dicti ꝙ sint electi. Nã optare eli¬
gere ẽ. sic̃ est illud. Optauitq locũ reg
excubias semꝑ agunt. Sunt enĩ ex mi¬
mero militũ .s. in posticib excubatł.¬
ꝓpt̾ regalẽ custodiã. Excubiȩ aũ diur¬
te iuuenes. cũ armis suis pꝰ t̾ga eqͥtũ
consedebant. Et mox cũ ad hostes uen¬
tũ eẽt equis desiliebant. & ꝯtinuo pe¬
dites ipsi ex alia parte. equitibꝰ ꝑ quos
aduecti fuerant dimicantib hoste̾ ꝑ¬
turbabant. Ab his gͥ uelitibꝰ elefanti
qͦndam hannibalis retͦ acti.cũ regi
iã a sus ñ possent. fabrili scalpro int̾

Expanded text:
men dare prohibentur, sed si non magni temporis men dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes, et ipsi desertorrus est; sicut transcripti vocantur, cum de alia in aliam legionem transeunt, et inde transcripti, quia nomina dant ut transcribantur. 41. Optiones dicti, quod sint electi. Nam OPTARE eligere est, sicut est illud: Optavitque locum regno, excubias semper agunt. Sunt enim ex numero militum, et in porticibus excubant propter regalem custodiam. Excubiae autem diurte iuuenes cum armis suis post terga equitum sederent et mox, cum ad hostem uentum esset, equis desilirent dites ipsi, ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus elephanti quondam Hannibalis retro acti, cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter
Abbreviated transcription (Latin):
gariꝰ .i. humilis militie.E.xtͣ ordina¬
dine. E meriti dñr. ueterani solutiq
mereri militare dr. a stipendiis
qr iã in usu p̃lii ñ ft̃. s pꝰ multos nuli¬
ciȩ labores. qͥecis suffragiũ ꝯsecuit᷑.
Equestres milites dicti. ꝙ eqͦ sedean.
Itẽ militat ille in eqͤstis ordine. Tyro¬
nes dñr fortes pueri. qͥ ad mlitian
delegͥant᷑. atq arniis gerendis habi¬
les existunt. Hi enĩ ñ ex sola ꝓfessi¬
one natiuitatis. s ex afpectu ⁊ uali¬
tudine corꝑis eristimant᷑. Unde &.
ꝓbati st̃ milites ñ st̃. Romanȩ aut̃
cere armis. Nam .xuiͦ. anno tyrones
militabant. qͦ &̃ solo sub custodibꝰ a¬
tasse ꝯstat. nͥ seruitute deposita. ex¬
cepto hannibalis tp̃r. cũ pꝰ canense
p̃liũ in tanta necessitate fuissent
romani. ut nec lib̾andoꝵ qͥdem ser¬
uoꝵ daret᷑ facultas. Desertores uocati.
eo ꝙ desertis militarib officiis eua¬
gant᷑. Hii in alios num̃os militię no¬

Expanded text:
garius, id est, humilis militiae: extraordinagarius, id est, humilis militiae: extraordinadine. Emeriti dicuntur veterani, solutique mereri militare dicitur, a stipendiis  iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed aspectu et valitudine corporis existimantur. Unde et probati sint, milites non sunt. Romane autem cere armis. Nam sextodecimo anno tyrones militabant, quo etiam solo sub custodibtasse constat, nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, quod desertis militaribus officiis evagantur. Hi in alios numeros militiae no
Abbreviated transcription (Latin):
g̾co noĩe archia pͥncipatꝰ ẽ. Te thrarchȩ
st̃. quartã partẽ regni tenentes. Nam
pꝰ Patricii uide uocati ft̃. ꝓ eo ꝙ sic̾ patͤs
filus. ita ꝓuideant rei publioe. Pre fecti
dicti qd p̃toria potestate p̃sint. Pretores
itłe qui ⁊ p̃fecti. qͣsi p̃positores. Pre sides uͦ
dicti. qr alicuiꝰ loci tutelam p̃sidialit̾
mus.&. ẽ grecũ nom̃. Centuriones dicti.
eo ꝙ centũ p̾sunt militib. sic̃ qͥnqͣgena¬
rii. qr in capite st̃ qͥnquaginta nulitũ.
sic̃ ⁊ decani ab eoq decẽ militib p̾fe¬
runt᷑. M iles dictꝰ. qr mille aute erant
in numero uno. uł qr unꝰ ẽ ex mille e¬
lectꝰ. Romulꝰ aũ pͥmus ex ppło milites
sũpsit ⁊ appellauit. Lib̾ uͦ primꝰ muliciȩ
ordinẽ docuit. Miles aũ ordinariꝰ dr.
aut extͣ ordinariꝰ. Ordinariꝰ ẽ qui ꝑ
ordinẽ militat. uec adhuc alique ꝯ¬
secutꝰ ẽ gradũ honoris. Est etũ gre¬

Expanded text:
Graeco nomine, ἀρξὴ principatus est. Tetrarchae Graeco nomine, ἀρξὴ principatus est. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenentes: nam pus. Patricii inde vocati sunt, pro eo quod sicut patres filiis, ita provideant reipublicae. Praefecti dicti, quod praetoria potestate praesint. Praetores, idem qui et praefecti, quasi praepositores. Praesides vero dicti, qui alicuius loci tutelam praesidialiter mus; et est Graecum nomen. Centuriones dicti, eo quod centum praesint militibus; sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta militum; sicut decani, ab eo quod decem militibus praeferuntur. Miles dictus, quia mille erant ante in numero uno, vel quia lectus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber primus militiae ordinem docuit. Miles autem ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris: est enim gre
Abbreviated transcription (Latin):
ce dnr. id̾e latine ⁊ reges. Nã apd̃
uete̾s int̾ regẽ ⁊ tẏrannũ. nulla
discretio erat. ut pars mͥ pacis e¬
rit dextrã tetigisse tẏranni. for¬
tes enĩ reges tyranm uocabant᷑. sã
ty̧ro fortis. De qͣlib dñs dicit. ꝑͥ me re
ges regnant:⁊ tyranni ꝑ me t̾rami
uocari pessimos atq imꝓbos reges. lu
ceps ardentẽ ꝯiecit lampada turnus.
ꝓ pͥmꝰ. Nictꝰ aũ pͥnceps a capiendi sig¬
nificatiõe ꝙ pͥmꝰ capiat. sic̃ municeps
ab eo qͣ munia capiat. Dux dictꝰ eo qͦ
sit ductor exercitꝰ. S ñ statim qͥcũq pͥu¬
cipes uł duces ft̃.x̃. reges dici posst̃. In bel¬
bo aũ meliꝰ ducẽ uoĩari ꝗͣ regẽ. Nam ħ
nom̃ expͥmit in p̃lio ducentẽ. Unde et
diꝰ in ore ducis sese qͥsq bonũ. ñ dix̃ in
ore ꝯsulis. Monarches ft̃ qui singłarem
possident pͥncipatũ. qualis fuit alexan¬
der apd̃ g̾cos. ã. iuliꝰ apd̃ romanos. Hinc
⁊ monarchia đ̾r. Monos qͥppe singłaritas.

Expanded text:
cuntur, iidem Latine et reges; nam apud veteres inter regem et tyrannum nulla discretio erat, ut: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni. Fortes enim reges tyranni vocabantur; nam TIRO fortis, de quibus Dominus loquitur: Per me reges regnant, et tyranni per me vocari pessimos atque inprobos reges, luxceps ardentem coniecit lampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primus capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat. Dux dictus eo quod sit ductor exercitus. Sed non statim, quicumque principes vel duces sunt, etiam reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari quam regem. Nam hoc nomen exprimit in proelio ducentem. Unde et dius in ore ducis se quisque bonum.' Non dixit 'in ore consulis.' Monarchae sunt, qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, et Iulius apud Romanos. Hinc et monarchia dicitur. μονὰς quippe singularitas
Abbreviated transcription (Latin):
Lib̾toꝵ aũ filii apd̃ antiqͦs lib̾tini appa¬
labant᷑ qͣsi de lib̾tis nati. Nc̃ uͦ lib̾tinꝰ
aut a lib̾to factꝰ aut possessus. Manumis¬
sus dr. qͣsi manu emissus. Apd̾ uet̾es enĩ
qͦtiens manu mittebant. alapa ꝑcussos
circũ a gebant.&. lib̾os ꝯfirmabant. Un¬
de ⁊ manumissi dicti. eo q̃ manirmit¬
terent᷑. Dediticii pͥmũ a deditione st̃
nuncupati. Deditio enĩ dr. qñ se uicti
aut uincendi hostes uictori ħtracłt.
Qͥb hȩc origo noĩs fuit. dũ quoncła ad¬
u̾sus ppłni romanũ serui armis sũptis
dimicassent. uicti se dedert̃. ꝯpͣhensiq
uaria turpitudine affecti st̃. Ex his qͥ¬
notas qͣs manifeste ꝑpessi ftͣ. ad dignitatẽ

Expanded text:
lii apud antiquos libertini appellabantur, quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a liberto factus, aut possessus. Manumissus dicitur quasi manu emissus. Apud veteres enim quotiens manu mitcircumagebant, et liberos confirmabant; unde et manumissi dicti, eo quod manu emitterentur. 49. Dedititii primum a deditione sunt nuncupati. aut uincendi hostes uictoribus tradunt.Quibus hec origo nominis fuit dum quondam adversus populum romanum servi armis sumptis dimicassent, victi se dederunt comprehensique varia turpitudine affecti sunt. Ex his qunotas quas manifeste perpessi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pͥmi suit magistratib. Magistrati
uͦ. ꝙ maiores st̃ reli qͥs officiis. Nuũ iu¬
rales tabellio uocat᷑. eo q sit portitor
tabellaꝵ .i. scͥptor. Ide ⁊ scriba publi¬
cus. qr ea tm̃ q̃ gestis publicant᷑ scribit.
Burgarii a burgis dicti. qr crebra ꝑ
limites habitacula ꝯstituta. burgos
uulgo uocant. Unde ⁊ burgundionũ
gentis nonĩ in hesit. qͦs quond̾a subac¬

Expanded text:
quod primi sint magistratibus. Magistrati quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen in
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ent. Unde ⁊ defensores dicti. eo ꝙͣ ple¬
bẽ sibi ꝯmissã ꝯtͣ insolentiã imꝓboꝵ
defendant. At ꝯtͣ uẽ quida eu̾sores
ñ defensores existunt. Nũm̾arii uoca¬
ti st̃. qr publicũ nũmũ ȩrariis infe¬
runt. Functi ab eo q fungant᷑ officio.
⁊ honore aliqͦ dicti. Hinc ⁊ defirnctoᷤᷤ
mortuos dm̃s. qͥ ꝯpleuert᷑ uitȩ officia.
nicħ enĩ ĩa faciunt. municipes st̃ in
eode municipio nati ab officio mu¬
nerũ dicti. eo q̃ munia publica acci¬
piant. Munria enĩ officia ft̃. unde ⁊ ĩ¬
munes dñr. qͥ nullũ gert̃ officiũ. Qu¬
nicipales orignnales ciues. ⁊ in loco
officiũ gerentes. Decuriones dicti. ꝙ
fummã ñ intulit. uł curiã participa¬
uit. Curiales aũ icłe ⁊ decuriones. &
dicti curiales. qr eiuilia munera
ꝓcuant .&. exequint᷑. Principales
magistrati.&. duũ iurales. curialrũ
officioꝵ ordines st̃. Pruicipales dicti.

Expanded text:
derent. Unde et defensores dicti, eo quod plederent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam improborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum erariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo, dicti sunt. Hinc et defunctos mortuos dicimus, quia compleverunt vite officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munera accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et immunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales autem originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti sunsummam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti,
Abbreviated transcription (Latin):
sere enĩ iudicare ẽ. Item censores st̃
patrimonioꝵ uidices a censuris appel¬
lati. Iudices dicti qͣsi ius dicentes ppło.
siue q̃ iure disceptent. Iure aũ dispu¬
tare ẽ. iuste iudicare. Non ẽ aũ iudex.
si ñ ẽ in eo iusticia. Presides rectores
qͣsi p̃ceptores ciuitatis ⁊ pͥncipes. id̾e
⁊ qͤstores qͣsi quesitores. eo q questioni¬
b p̾sunt. Consiliũ enĩ ⁊ causa apuc
eos ẽ. Proceres st̃ pͥncipes eiuitatis.
qͣsi ꝓcedes. ꝙͣ ante om̃s honore p̃ce¬
dant. Unide ⁊ capita trabiũ q̃ emi
ta tͣnslatio. ꝙ a cet̾a multitudine
ꝓminent. Tribuni dicti. qd plebi ł
iura uł opem tͥbuant. Constituti ft̃
aũ.uͦiͦ. anno pꝰ reges exactos. Dũ enĩ
plebs a senatu ⁊ ꝯsulib p̃meret᷑. tc̃ ipsa¬
Sͥ tribuuos qͣsi ꝓprios iuidices ⁊ defen¬
sores creauit. qͥ eoꝵ lib̾tatẽ tuerent᷑.
.⁊ eos adu̾sus in iuriã nobilitatis defen¬

Expanded text:
sere enim iudicare est. Item censores sunt sere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur et eas adversus iniuriam nobilitatis defen
Abbreviated transcription (Latin):
cate tribꝰ ab eo q in pͥncipio romani
trifarie fuert̃ a romulo disꝑtiti
Insenatoribꝰ. militibꝰ. &. plebibꝰ. Quȩ tñ
tribꝰ nc̃ multiplicatȩ nom̃ pͥstinũ reti¬
nent. Senatui nom̃ etas dedit. ꝙ seni¬
oreseẽnt. Alii a sinendo dictos accipi¬
unt senatores. Ipsi enĩ agendi faculta¬
tẽ dabant. Senatꝰ ꝯsultꝰ a ꝯfulendo ⁊ tra¬
ctando ẽ dictꝰ. ꝙ sic fit ut ꝯsulat ⁊ no¬
bant. Patres ꝯscͥpti ᷤ dũ romulus dece̾ cu¬
rias senatoꝵ elegisset. noĩa eoꝵ p̾senti
ppło in tabulas aureas ꝯtulit. atq inde
patres conscͥpti uocati. Primĩ senatoꝵ¬
ordinis dicunt᷑ illustres. scdi expectabi¬
les. t̾cii clarissimi. Iam inferiꝰ quartũ a¬
liqd̃ genꝰ ñ ẽ. Quãuis enĩ senatoria qͥsq
origine eẽt. usq ad legitimos annos
ȩques romanꝰ erat. Deinde accipiebat
honorẽ senatoriȩ dignitatis. Censores¬
uͦ apud uet̾es romanos erant. Est enĩ
nom̃ censoris dignitas iudicialis. Cen¬

Expanded text:
vocatae tribus ab eo quod in principio Romani trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nobant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Cen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓauiq mat̾ni. Hȩc sp̃es nec aliis gra¬
dibꝰ quam scͥpta ẽ. uec aliis uocabulis
declarari pot̾. Sexto gͣdu ueniunt
sitpͣ tritauꝰ tritauia. infra trinepos
tͥneptis. ex obliqͦ fr̃s ⁊ sorores. adnepoᷤᷤ
terȩ magne: nepos neptis. ꝓpi¬
ores sobrini. filiꝰ filia. qui con¬
sobriui appellant᷑. Quib ex
latere accrescunt ꝓpatrus
ꝓ mat̾terȩ. filiꝰ filia.

Expanded text:
i materni. Haec species nec aliis gradibus quam scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. Sexto gradu veniunt supra tritavus tritavia. Infra trinepos trineptis. Ex obliquo fratris et sororis adnepos terae magnae. Nepos neporis sobrini filius, filia, qui consobrini, appellantur. Quibus ex latere accrescunt propatrui, promaterterae filius, filia
Abbreviated transcription (Latin):
tis. lxuii. ꝓconsules suffecti erant
ꝯsulibꝰ.&. dicti ꝓconsules. eo ꝙ uice
ꝯsulis fung̾et᷑. sic̃ ꝓcurator curato¬
ris .i. adictoris. Exconsules aũ dicti.
ꝓ iam a ꝯsulatu exierint. siue dis¬
cessertnt. ꝑ acto uicis suȩ anno. Dic¬
tatores qͥnto anno pꝰ reges expulsos.
romani sͥ creauert̃. dũ gener tarqͥ¬
nii ad inuriã soceri uindicanda an¬
gentẽ adu̾sus romã exercitũ colle¬

Expanded text:
tem. Proconsules suffecti erant consulibus, et dicti proconsules eo quod vicem consulis fungerentur, sicut procurator curatori, id est actori. Exconsules autem dicti, quod iam a consulatu exierint, sive discesserint peracto vicis suae anno. Dictatores quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam c
Abbreviated transcription (Latin):
rexã regendo. Non aũ regit. qͥ ñ corri¬
git. Recte gͥ faciendo. regis nom̃ tonet᷑.
peccando amtitit᷑. Unde ⁊ apd uet̾es ia¬
le erat ꝓu̾biũ. rex eris si recte facias. si
ñ facies ñ eris. Regi e uirrutes p̃cipue¬
laudat᷑ pictas. Nã iusticia ꝑ se seuera ẽ.
Consules appellati. a ꝯsulendo. sicut
reges a regendo. sic̃ leges a legendo.
Nam cũ romani regũ suꝑbã dñatio¬
nẽ ñ ferrent. annua imꝑia binosq
ꝯsules sͥ fecert̃. Nã fastu᷑ regi ũ ñ be¬
ꝯsilio. Qͦs tñ ido nutandos ꝑ annos
singłos elegert̃. ut nec insolens dui
man̾et. ⁊ mođatior eito succurr̾et.
Inde aũ duo pares. qr unꝰ remeiuu¬
lẽ. alt̾ aũ rem militarẽ amminist ͣ

Expanded text:
rex a regendo. Non autem regit, qui non corrirex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: Rex eris, si recte facias; si non facias, non eris. Regiae virtutes praecipulaudatur piConsules appellati a consulendo, sicut reges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastus regius non beconsilio. Quos tamen ideo mutandos per singulos annos elegerunt, ut nec insolens diu maneret et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares, quia unus rem civilem, alter rem milita
Abbreviated transcription (Latin):
manũ uultuq au̾so. indecoras adu¬
lationes rep̃ssit.&. dñi appellationẽ
ut homo declinauit. atq in seqͤnti
qͥdem sius ꝑmisit. Fuit aut̃ filiꝰ actie
qͣ nata ẽ de sorore iulii cesaris. Regeᷤᷤ
uocant᷑. qͥ tanqͣ bases ppłm sustinenł.
Unde ⁊ bases coronas hĩit. Auanto

Expanded text:
manu vultuque averso indecoras adumanu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti quidem suis permisit. Fuit autem filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Reges vocantur, quod tamquam bases populum sustinent. Unde et bases coron
Abbreviated transcription (Latin):
nos. eoꝵ tm̃ priꝰ fuit apd qͦs fumma
rei militaris ꝯsist̾e̾t. & ido̾ un ꝑatores
dicti. ab iriꝑando exercitui. S dũ du
ces diu iriulis imꝑatoris fung̾ent᷑. se¬
natꝰ censuit ut augusti cesaris hoc tm̃¬
nom̃ eẽt. eo q distinqueret᷑ a cet̾is gen¬
tiũ regib ꝙ ⁊ seqͦntes cesares acte¬
nꝰ usurpauert̃. Solet enĩ fieri ut
pͥmi regis nom̃ &̃ reliqͥ possideant.
sic̃ apud albanos ex siluii noĩe õs re¬
ges albanoꝵ. siluii appellati ft̃. Si c̃
apd ꝑsas arsacidȩ. apd̃ egẏptios pto¬
lomei. apd̾ athenienses cecropidȩ.
Augustꝰ ido apd romanos nom̃ imꝑii
ẽ. eo q olim augerent rẽ publicã am¬
plificando. ꝙ nom̃ pͥmitꝰ senatꝰ octo¬
iuano cesari tͣclidit. ut qr auxerat
t̾ras. ipso noĩe ⁊ ttrulo ꝯsecraret᷑. Iũ¬
aũ idem octauianꝰ. iam cesar ⁊ unꝑa¬
tor appellaret᷑ uł augustꝰ. pꝰea uͦ dũ iu¬
dos expectaret. & ꝓnuntiatũ esset
illi a ppło ut uocaret᷑.i dñs. statun

Expanded text:
nos, eorum tantum prius fuit apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui. Sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Cesaris hoc ttingueretur a ceteris gentium regibus; quod et sequentes cesares hactenus usurpaverunt. Solet etiam fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos ex Silvii nomine, omnes reges Albanorum Silvii appellati sunt; apud Persas Arsacide; apud Egyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropide. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rem publicam amplificando. Quod nomen primo senatus Octaviano Cesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecraretuOctavianus iam Caesar et imperator appellaretur, vel Augustus, postea vero dum ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ : Umnẽ aũ linguã unꝰ qͥsq hominũ
siue g̾cã siue latinã. siue cet̾aꝵ genti¬
ũ. aut audienclo pot̾ tenere. aut legen¬
do ex p̃ceptore acciꝑe. Cũ aũ omniũ
scientiã linguaꝵ difficilis sit cui qͣm
nemo tam desidiosus ẽ. ut in sua gen¬
te positꝰ. suę gentis lui guã uesciat.
Nam qͥd aliud putandꝰ ẽ. nͥ aĩaliũ bru¬
toꝵ det̾ior. Illa enĩ ꝓpͥę uocis clamo¬
rẽ expͥmunt. iste det̾ior qui ꝓpriȩ
linguȩ caret noticia:
uiꝰmodi aũ ligua locutꝰ ẽ ds
in pͥncipio mnundi. dũ diceret
fiat᷑ lux. iuuenire diffile ẽ. Nundũ
enĩ erant lingue. Itẽ suigua insonu¬
it pꝰea ext̾iorib hominũ aurib ma¬
ximead pͥmũ homur̾e loquens. uł
ad ꝓpħas. uł dũ corporalit̃ somut uox
dicentis di. tu es filiꝰ m̃s dilectꝰ. ubi
a qͥbꝰdam credit᷑ illa lingua. una
sitas. In du̾isis qͥppe gentib credit᷑
qͣ eade lingua illis ds̃ loquat᷑. qua ipsi

Expanded text:
Omnem autem linguam unusquisque hominum sive Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandum est, nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamorem exprimunt, iste deterior qui propriae linguae caret notitiae. Cujusmodi autem lingua locutus est Deus in principio mundi, dum diceret, Fiat lux, invenire difficile est: nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maximum ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sodicentis Dei: 'Tu es Filius meus dilectus'; ubi a quibusdam creditur illa lingua una rsitas. In diversis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦ getuli. in parte remorioris affricȩ
heremo coherentes. Sabata a qͦ sabate¬
ni.qui nẽ astabari noĩant᷑. Regnia uͦ¬
⁊ saba ⁊ cuzai. paulatĩ antiqͣ uocabu¬
ignorant᷑. Filii regnia. saba ⁊ dadan.
Hic saba ꝑ sin lntãm scͥbit᷑ in hebreo.
ille aũ suꝑior sabaa ꝑ samech. a qͦ appel¬
latos sabeos. Int̾p̃tat᷑ aut̃ nc̃ saba ara¬
bia. Dadan aqͦ gens ẽ ethiopiȩ. in occi¬
dentali plaga. Filii mesraim labin a
qͥb libii qͥ quonda putei uocabant᷑.
nos uͦ mͦ corrupte palestinos uocamꝰ.
Setȩ sex gentes ignotȩ. st̃. q̃ bello ethi¬
opico subu̾sȩ. usq ad obliuionẽ p̃t̾ito¬
rũ nominũ ꝑuenert᷑. Filii chana an
t̾ram his expulsis iudei posse derunꝰ.
Quoꝵ pͥmogenitꝰ sẏdon. a qͦ sẏdones.
linde ⁊ urbs eoꝵ in fenice sydon uo¬
cat᷑. Scd̾s etheus. a qͦ ethei. Terciꝰ iebꝰ.

Expanded text:
a quo Getuli in parte remotioris Africae a quo Getuli in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. 16. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. za paulatim antiqua vocabuignorantur. Filii Rhegma, Saba et Dadan. Hic Saba per Sin litteram scribitur in Hebraeo; ille autem superior Saba per Samech, a quo appellatos Sabaeos: interpretatur autem nunc Saba Arabia. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga. Filii Mesraim Labaim, a quo Libyi, qui quondam Phuthaei vocabantur. nos modo corrupte Palaestinos vocamus. Ceterae sex gentes ignotae sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. Filii Chanaam uquorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs eorum in Phoenice Sidon vocatur. S