comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ tale dederunt Nullus praesumat
responsoria aut antiphonas quae solent
aliqui composito sono. prosuo libitu non
excanonica scriptura assumpta canere incon¬
gregatione ista uel meditari uel dicere:
Oport& enim nos. sanam & simplicẽ apostolicã
& patron nostrorũ unitari doctrinam. & gratiã
stabilire cor. moresq subdere disciplinae
Faigitur cantare debenus: quae sicut beatus
augustinus dicit. ita scripta sunt ut cantant᷑.
Quae aũt nonita scripta sunt: non cantemꝰ
Quia nec alio modo quã quo ipse dñs uissit
perproph&as & apłos suos manifestari ea
hominibus. debent anobis oboedientiae :¬
quã uictimarũ sacrificium quaerit:. Nec
cantilenae artificiosostudio. sed obseruan¬
tia mandatorũ. & cordis munditia delec¬
tatur: Haet sincerissima patrũ statuta.
omni diligentia & ueneratione obseruan¬
da sunt: Quia perhoc. & fidei puritas
acreligionis disciplina saluberrime custo¬

Expanded text:
ceptum tale dederunt: Nullus praesumat ceptum tale dederunt: Nullus praesumat responsoria, aut antiphonas, quae solent aliqui composito sono pro suo libitu non ex canonica Scriptura assumpta canere, in congregatione ista vel meditari vel dicere. Oportet enim nos sanam et simplicem apostolicam et patrum nostrorum imitari doctrinam, et gratiam stabilire, cor moresque subdere disciplinae. Ea igitur cantare debemus quae, sicut beatus Augustinus dicit, ita scripta sunt ut cantantur. « Quae autem non ita scripta sunt, non cantemus; quia nec alio modo quam quo ipse Dominus jussit per prophetas et apostolos suos manifestari ea hominibus debent. A nobis obedientiae quam victimarum sacrificium quaerit; nec cantilenae artificioso studio, sed observantia mandatorum et cordis munditia delectatur. » XVIII. Haec sincerissima Patrum statuta, omni diligentia et veneratione observanda sunt. Quia per hoc et fidei puritas, ac religionis disciplina saluberrime custo
Abbreviated transcription (Latin):
nec p&itionẽ commendandã modeste
dõ tumultuosa loquacitate iactare :¬
quia ds̃ non uocis sed cordis auditor est
Nec ammonendus est clamoribus. qui co¬
gitationes uid& Probante dño & dicente :
Et scient omnes aecłae. quia ego sum scru¬
tans renes & corda Son& psalmus.
conuinũ sobrium: Sit nobis spitalis auditio. pro¬
lect& aures religiosa mulcedo: Hisergo & hu
uis modi patrũ monitis informati. & eorũ se¬
quentes uestigia quos ad dnm prae cessisse non
ambigimus. cunctas ad inuentiones hominũ.
quasi suꝑfluas respuentes. uerbis dnĩ quae
ad omnia sufficiunt : in eius laudibus ꝑsonemꝰ.
Vt cumbeato dauid dicere ualeamus & quae
demanutua accepimus dedimus tibi: Quia
utbeatus augustinus ait. nihil dõ recte offer¬
tur. nisi quod ab eo accipitur: Quia & alio
loco praecepit suis: Nolite cantare . nisi qđ
legistis ẽẽ cantandum. Quod quidã religi¬
osiuiri sequentes : subiectis sibi fratribus pre¬

Expanded text:
nec petitionem commendandam modeste nec petitionem commendandam modeste Deo tumultuosa loquacitate iactare quia Deus non uocis sed cordis aunec admonendus est clamoribus, qui cogitationes videt, probante Domino et dicente: Et scient omnes Ecclesiae, quia ego sum scrutans renes et corda. Sonet psalmus. Convivium sobrium sit nobis spiritualis auditio, prolectet aures religiosa mulcedo. » XVII. His ergo et hujusmodi Patrum monitis informati, et eorum sequentes vestigia quos ad Dominum praecessisse non ambigimus, cunctas adinventiones hominum quasi superfluas respuentes, verbis Domini quae ad omnia sufficiunt, in ejus laudibus personemus, ut cum beato David dicere valeamus: Et quae de manu tua accepimus, dedimus tibi. Quia, ut beatus Augustinus ait, « Nihil Deo recte offertur, nisi quod ab eo accipitur. » Qui et alio loco praecepit suis: « Nolite cantare nisi quod legistis esse cantandum. » Quod quidam religiosi viri sequentes subjectis sibi fratribus prae
Abbreviated transcription (Latin):
figmenta quorũ lib& hominum. quae
a tanto illo uiro non ẽe composita: nemo
nisi qui sincerssime eius fidei excellen¬
tissime eruditionis ignarus est dubitat
igitur: quia scõrũ patrũ dictis satis os¬
tensum est. quantũ humanae leuitates.
& mendatia deuitanda. quantũq: diui¬
norũ edoquiorũ ueritas ac sinceritas
amplectenda sit. lib& pauca ex uerbis
beati martrris cypriani sub nectere :
grauitate & modestia. diuina officia cale¬
branda sint: Sit inquit orantib: sermo &
pr&atio cũ disciplina. qui&em continens
& pudorem : Cogitemus sub conspectudĩ
stare: Placendũ est diuinis oculis. & ha¬
bitu corporis. & modo uocis Nam ut im¬
pudentis est clamoribus strepere. ita con¬
gruit uerecundo modestis precibus orare.
Et quando in unũ cum fra tribus conueni
mus. & sacrificia diuina cum dñi sacer¬
dote caelebramus. uerecundiae & disci¬
plinae memores eẽ debemus :: Non passim
uentilare preces nrãs in conditis uocibus.

Expanded text:
figmenta quorumlibet hominum, quae figmenta quorumlibet hominum, quae a tanto illo viro non esse composita, nemo nisi qui sincerissimae ejus fidei et excellentissimae eruditionis ignarus est, dubitat. XVI. Igitur quia sanctorum Patrum dictis satis ostensum est quantum humanae levitates et mendacia devitanda, quatumque divinorum eloquiorum veritas ac sinceritas amplectenda sit, libet pauca ex verbis beati martyris Cypriani subnectere, gravitate et modestia divina officia celebranda sint: « Sit, inquit orantibus sermo et precatio cum disciplina, quietem continens et pudorem. Cogitemus nos sub conspectu Dei stare. Placendum est divinis oculis et habitu corporis, et modo vocis. Nam ut impudentis est clamoribus strepere, ita congruit verecundo modestis precibus orare. Et qmus et sacrificia diuina cum Dei sacerdote celebramus, uerecundiae et disciplinae memores esse debemus, non passim uentilare preces nostras inconditis uocibus
Abbreviated transcription (Latin):
debeant:: Solumq euangelicae lectionis
officium. in termissarũ sollemnia exsol¬
uant Psalmos uero a creliquas lectiones.
censeo ꝑsubdia conos. uel sine cessitas exigit.
perminores ordines exhiberi. Siquis aũt
contra hoc decr&um meũ uenire tẽptaue¬
rit. anathema sit Etresponderunt om̃s.
anathemafit Ecceuir a postolicus. repre¬
hendit consu&udinẽ. quia dia conibus can¬
tandi officium uingebat᷑. nec in eis blandã
uocem sed congruã uitã dicit eẽ requiren¬
dam: Stimulariq dm̃ talium ministro¬
rum moribus asserit. & iam sipopulum
uocib delectent. Damnata uero talicon¬
suaudine : psalmos acreliquas lectiones.
ꝑsubdiaconos uel ꝑminores ordines cens&
exhiberi Solo uidelic& euangelicae lec¬
tionis officio. dia conibus delegato:
Ex quibus per spicuȩ demonstratur.
psalmos tunc in ecđa decantari solitum.
undemaximã partẽ diinorũ officiorũ
&iam nunc constat ẽẽ conpositã. & non

Expanded text:
debeant, solumque evangelicae lectionis debeant, solumque evangelicae lectionis officium inter missarum solemnia exsolvant; psalmos vero ac reliquas lectiones censeo per subdiaconos, vel si necessitas exigit, per minores ordines exhiberi. Si quis autem contra hoc decretum meum venire tentaverit, anathema sit. Et responderunt omnes, Anathema sit. » Ecce vir apostolicus reprehendit consuetudinem, qua diaconibus cantandi officium injungebatur, nec in eis blandam vocem, sed congruam vitam dicit esse requirendam; stimularique Deum talium ministrorum moribus asserit, etiamsi populum vocibus delectent. Damnata vero tali consuetudine, psalmos ac reliquas lectiones per subdiaconos vel per minores ordines censet exhiberi; solo videlicet evangelicae lectionis officio diaconibus delegato. Ex quibus perspicue demonstratur psalmos tunc in Ecclesia decantari solitum, unde maximam partem divinorum officiorum etiam nunc constat esse compositam, et non
Abbreviated transcription (Latin):
cantantes. num quid non mortuum & si¬
ne uita talem cantũ uidicar&: uerum
quia gregori i praesulis nomentitulis prae¬
fatilibelli praetendit : & hinc opinione
sumpta. putant eum quidã abeato gre¬
gorio romano pontifice. & in lustrissimo
doctore compositũ: uide amus quid sc̃s
ille uir decantu ecdesiastico ordinauerit.
uel quid eius tempore romana ex desia
decantarit .. Ait igitur indecroxis suis
In sc̃a ac romana ecła cui diuina dispen¬
satio prae eẽ me uoluit: dudũ consu&u¬
do est ualde reprȩ hensibilis exhorta:
Vt quidã ad sacrialtaris misteriũ can¬
tores eligantur. & india conatus oridine
constituti : modulationi uocis inserui¬
ant. quos ad praedicationis officium.
elemosinarumq: studiũ uacare congruebat.
Vnde fit plerumq ut ad sacrũ ministeriũ
stimul&. cum populũ uocibus delectat:
Qua dere praesenti decr&o constituo: ut
in sede haec sacri altaris ministri cantare non

Expanded text:
cantantes, nunquid non mortuum et sicantantes, nunquid non mortuum et sine vita talem cantum judicaret? XV. Verum quia Gregorii praesulis nomen titulus praefati libelli praetendit, et hinc opinione sumpta putant eum quidam a beato Gregorio Romano pontifice et illustrissimo doctore compositum; videamus quod sanctus ille vir de cantu ecclesiastico ordinaverit, vel quid ejus tempore Romana Ecclesia decantarit. Ait igitur in Decretis suis : « In sancta hac Romana Ecclesia, cui divina dispensatio praeesse me voluit, dudum consuetudo est valde reprehensibilis exorta, ut quidam ad sacri altaris ministerium cantores eligantur, et in diaconatus ordine constituti modulationi vocis inserviant, quos ad praedicationis officium eleemosynarumque studium vacare congruebat. Unde fit plerumque, ut ad sacrum ministerium,stimulet, cum populum vocibus delectat. Qua de re praesenti decreto constituo, ut in sede hac sacri altaris ministri cantare non
Abbreviated transcription (Latin):
modulatione cantant᷑. magnã instituti
utilitatem rursus cognosco: Magisq: ad¬
ducor : non quidẽ inretractabilẽ senteniã
proferens. cantandi consuudinẽ approba¬
re in ȩccła Vt per oblectam̃ta auriũ in¬
firmor : animus in affectũ pi&atis assur¬
gat Iamen cũ mihi accidit ut me ampli¬
us cantus quã res quȩ canit᷑ moueat. p̃ę¬
naliter mepeccare confiteor. & tunc mal¬
lem non audire cantantem. Ecce uis
scĩs simus atq doctissimus. & a pprobat
institutũ cantandi propter infirmos quos
in affectũ pioatis facit assurgere. & ta¬
men accidit ut plus moueat animum
cantus. quã res quae canit᷑. poenale dicit
esse peccatũ. ita ut melius sit non audire
cantantem:. Et utiq incantu & sonis quos
diuina eloquia animant ac uiuificant:
Vt uita cantuum ac sonorũ: insenten¬
tiis sit diuinorũ eloquiorũ. E&erũ sindi¬
ebussius audiss& aliquos non deduunis elo¬
qui is. sed dehumanis ad inuentionibus

Expanded text:
modulatione cantantur, magna instituti modulatione cantantur, magna instituti utilitatem rursus cognosco; magisque adducor, non quidem irretractabilem sententiam proferens, cantandi consuetudinem approbare in Ecclesia, ut per oblectamenta aurium infirmior animus in affectum pietatis assurgat. Tamen cum mihi accidit ut me amplius cantus quam res quae canitur moveat, poenaliter me peccare confiteor, et tunc mallem non audire cantantem. » Ecce vir sanctissimus, atque doctissimus, et approbat institutum cantandi propter infirmos, quos in affectum pietatis facit assurgere; et tamen cum accidit ut plus moveat animum cantus, quam res quae canitur, poenale dicit esse peccatum, ita ut melius sit non audire cantantem, utique in cantu et sonis quos divina eloquia animant, ac vivificant; ut vita cantuum ac sonorum in sententiis sit divinorum eloquiorum. Caeterum, si in diebus suis audisset aliquos non de divinis eloquiis, sed de humanis adinventionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tussit Uoluptates inquid aurium. tena¬
tius me impli cauerant. & sub iugauerant.
Sed resoliusti & lͥberastime.. Huaic inso¬
nis quos animant eloquiatua. cũ suaui &
artificiosa uoce cantantur. fateor ali¬
quantulũ adqui esco Dum ipsis sc̃is dic¬
tis. religiosius & ardentius sensio mo¬
ueri animos nr̃os in flammã piatis cũ
ita cantantur : quã si nonita cantaren¬
tur: Etrrsum. post aliqua. deunli¬
tate psallendi in aeccła. discr&lã prose¬
rens sententiã dicit Tutius quidem
mihi uid&ur: quod de alex andrino ep̃o
athanasio. sȩpe mihi dictum commemi¬
ni. Quia tammodico flexu uocis faci¬
ebat sonare lectorẽ psalmi : ut pronunti¬
ati uitinior eoe quam canenti. Uerũtam̃.
cũ reminiscor lacrimas meas. quas fudi
ad cantus cecła tuae in primordiis re¬
cuperate fidei meae. & nunc ipsum cũ¬
moueor. non cantu sed rebus quae can¬
tantur. cumliquida uoce & conuenientissima

Expanded text:
tus sit. « Voluptates, inquit, aurium tenatus sit. « Voluptates, inquit, aurium tenacius me implicaverant, et subjugaverant; sed resolvisti et liberasti me. Nunc in sonis, quos animant eloquia tua, cum suavi et artificiosa voce cantantur, fateor aliquantulum acquiesco, dum ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius sentio moveri animos nostros in flammam pietatis, cum ita cantantur, quam si non ita cantarentur. » Et rursus post aliqua de utilitate psallendi in Ecclesia discretam proferens sententiam, dicit: « Tutius quidem mihi videtur quod de Alexandrino episcopo Athanasio saepe mihi dictum commemini, quia tam modico flexu vocis faciebat sonare lectorem psalmi, ut pronuntianti vicinior esset quam canenti. Verumtamen cum reminiscor lacrymas meas, quas fudi ad cantus Ecclesiae tuae in primordiis recuperatae fidei meae, et nunc ipso commoveor, non cantu, sed rebus quae cantantur, cum liquida voce et convenientissima
Abbreviated transcription (Latin):
tur & capitur:. Quantũ deniq: oblecta¬
tiones aurium uirtutẽ mentis enerueNĩ.
testatur praefatus doctor quiait. Au¬
ditus. uario organorũ cantu. & uoc ũ
inflexionib: delinitur: & in carmine
poc&arũ. & comediarum mimorumq:
urbanitatibus & strophis:: & quic quid per
aures introiens. uirilitatẽ mentis effemi
simili modo dicit. exponens illud apłi
aduersarius ur̃ diabolus . tamquã leo
rugiens circuit querens quem deuor&.
Ait ergo: Circuit ille nos singulos. &
tam quã hostis clausos obsidens muros.
explorat & temptat. ansit pars aliqua
membrorũ . minus stabilis & minus fida.
cuius aditu ad interiora pen& r&ur:
Offert oculus formas in lices & faciles
uoluptates. ut uisu destruat castitatẽ:
Aures ꝑcanorã musicã temptat: ut so¬
ni dulcioris auditu soluat & molliat
tinus ad temptationẽ diaboli intellegens
pertinere : in libris confessionũ suarum
dõ gratias refert. qđ ab hoc iutio libera¬

Expanded text:
tur, et capitur. Quantum denique oblectatur, et capitur. Quantum denique oblectationes aurium virtutem mentis enervent, testatur praefatus doctor, qui ait: « Auditus vario organorum cantu, et vocum inflexionibus delinitur, et in carmine poetarum et comoediarum, mimorumque urbanitatibus, et strophis, et quidquid per aures introiens virilitatem mentis effeminsimili modo dicit, exponens illud Apostoli, Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret. Ait ergo: « Circuit ille nos singulos, et tanquam hostis clausos obsidens, muros explorat, et tentat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cujus aditu ad interiora penetretur. Offert oculis formas illices et faciles voluptates, ut visu destruat castitatem. Aures per canoram musicam tentat, ut soni dulcioris auditu solvat et molliattinus ad tentationem diaboli intelligens pertinere, in libris Confessionum suarum Deo gratias refert quod ab hoc vitio libera
Abbreviated transcription (Latin):
tis dauid cũ timore & grauitate spiritali
canunt. malignũ sp̃m. &iam abauditorib
sius excludere posse confirmat: Eos uero
qui te atralib sonis & scenicis modulatio¬
nib: & quãuis in diunis uerbis uocis dul¬
cedine intemperantius delectant᷑.: eum
non solũ ab aliis non excludere. sed quod
est terribile inseipsos introducere testat᷑.. Vnde
& in alioloco idem doctor. cũ sententiam
aesaiȩ: łexponeret. iniqui sunt c&us uri.
ait. Omnis conuentus quinonoffert hostias
spĩtales. nec audit illud quod inquinqua¬
gesimo psalmo canitur . sacrificiũ dõ sp̃s
contribulatus. corcontritũ &humiliatũ
ds̃ non despicit . ab hominabilis dõ est.
Mens ergo libera. id est sensibus corporis
non succumbens. ita resistere deb& uanȩ
acnoxiae delectationi aurium . sicut &
delectationib sensum c&erorũ. Visus
uidelic&. & olfactus. gustus. & tactus.
quorũ perturbationib: anima praegraua¬

Expanded text:
tis David cum timore et gravitate spiritali tis David cum timore et gravitate spiritali canunt, malignum spiritum etiam ab auditoribus suis excludere posse confirmat; eos vero qui theatralibus sonis et scenicis modulationibus, et quamvis in divinis verbis, vocis dulcedine intemperantius delectantur, eum non solum ab aliis non excludere, sed, quod est terribile, in seipsos introducere testatur. Unde et in alio loco idem doctor cum sententiam Isaiae exponeret, Iniqui sunt coetus vestri, ait: « Omnis conventus qui non offert hostias spiritales, nec audit illud quod in quinquagesimo psalmo canitur, Sacrificium Deo Spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit, abominabilis Deo est. » Mens ergo libera, id est, sensibus corporis non succumbens, ita resistere debet vanae ac noxiae delectationi aurium, sicut et delectationibus sensuum caeterorum, visus videlicet, et olfactus, gustus, et tactus; quorum perturbationibus anima praegrava
Abbreviated transcription (Latin):
dib: ur̃is dño : non tacuit quod in cantorib
aecłae reprehendendũ uidebat Canere
igitur ait. & psallere. & laud are dñm.
magis animo quã uoce debemus. Hoc est
quippe qđ dicitur cantantes & psallentes
incordib ur̃ĩs dño: Audiant haec adu¬
lescentuli audiant hi quibus psallendi
mȩcła officiumest: Dõ nonuoce. sed
corde cantandũ. Nec intra goedorum
modum . guetur & fauces dulci medicamine
diant᷑ & cantici. sed intimore. in opere. insci¬
entia scripturarũ. quã uissit aliquis ut so¬
lent illi appellare kako fonos : sibonaope¬
ra habuerit. dulcis apud dm̃ cantor est:
Sic cant& seriuuis xp̃i. ut non uoxcanentis:
sed uerba placeant quae leguntur. Vt sp̃s
malus quierat in saule: eiciatur abhis qui
ab eo similiter possidentur: Et non intro¬
ducatur in eos. quidedomodĩ. scenã facere
populorũ: In quib: uerbis magno pere
pensandũ est. qđ eos qui in morem psallen¬

Expanded text:
dibus vestris Domino, non tacuit quod in cantoribus dibus vestris Domino, non tacuit quod in cantoribus Ecclesiae reprehendendum videbat. « Canere igitur, ait, et psallere et laudare Dominum magis animo quam voce debemus. Hoc est quippe quod dicitur: Cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino. Audiant haec adolescentuli, audiant hi quibus psallendi in Ecclesia officium est, Deo non voce, sed corde cantandum; nec in tragoedorum modum guttur et fauces dulci medicamine diantur et cantica; sed in timore, in opere, in scientia Scripturarum. Quamvis sit aliquis, ut solent illi appellare, cacophonos, si bona opera habuerit, dulcis apud Deum cantor est. Sic cantet servus Christi, ut non vox canentis, sed verba placeant quae leguntur; ut spiritus malus qui erat in Saule, ejiciatur ab his qui ab eo similiter possidentur, et non introducatur in eos qui de domo Dei scenam fecere populorum. » In quibus verbis magnopere pensandum est, quod eos qui in morem psallen
Abbreviated transcription (Latin):
statuta canonum catholicorũq patrum
sententias. sicut superus promisimus ex¬
sequam᷑: Vt exhis ꝑspicue decdar&ur
qua cautela leuissimorũ hominũ exco¬
gitatione uitandesint: quȩ nulla uerita¬
te subnixae. nulla ratione ornatȩ : con¬
temptui patent: In concilio africano.
talis constitutio promulgata est : ut preces
& orationes. nisi probate fuerint in concilio.
nondicantur. nec aliqua ex his omnino can¬
tent᷑ in ȩcđa. nisi quae a prudentioribus
tractata & conprobata in synodo fuerint.
Heforte aliquid contra fidem. uelper ignoran¬
tiam uel per studiũ sit compositum. Ubibre¬
uiter considerandũ : quod non solũ ea quae
studio perfidiae. sed &iam illa quȩ inplaci¬
tate ignorantiae contra fidei regulã composi¬
ta fuerint : pari anim aduersione repudian
praeceptũ apłi ubi ait. implemini sp̃u loquen¬
tes uobis metipsis. in psalmis & hymnis & can¬
ticis spiritalib cantantes & psallentes in cor¬

Expanded text:
statuta canonum, catholicorumque Patrum statuta canonum, catholicorumque Patrum sententias, sicut superius promisimus, exsequamur; ut ex his perspicue declaretur qua cautela levissimorum hominum excogitationes vitandae sint, quae nulla veritate subnixae, nulla ratione ornatae, contemptui patent. XI. In concilio Africano talis constitutio promulgata est: « Ut preces et orationes, nisi probatae fuerint in concilio, non dicantur; nec aliqua ex his omnino cantentur in Ecclesia, nisi quae a prudentioribus tractata et comprobata in synodo fuerint; ne forte aliquid contra fidem, vel per ignorantiam, vel per studium, sit compositum. » Ubi breviter considerandum, quod non solum ea quae studio perfidiae, sed etiam illa quae simplicitate ignorantiae contra fidei regulam composita fuerint, pari animadversione repudiantpraeceptum Apostoli, ubi ait: Implemini Spiritu loquentes vobismetipsis in psalmis et hymnis et canticis spiritalibus, cantantes et psallentes in cor
Abbreviated transcription (Latin):
dñs perie techielem ꝓph&ã aduersus fal¬
sos pro ph&cas loquitur dicens: Vae proph&is
insipientib: qui sequuntur sp̃m suum & nihil
uinant mendatium. dicentes ait dñs. cum
dñs non miserit eos. & per seuerauerunt con¬
firmare sermonem: Num quid non uisionẽ
cassam uidistis. & diuinationẽ mendacem
loquuti estis. & dicitis. ait dñs. cum ego non
simloquutus. Propterea haec dicit dñs ds̃:
Quia loquutiestis uana & didicistis men¬
datium : id eo ecce ego aduos ait dñs ds̃. &¬
erit manus mea suꝑ proph& as. qui uident ua¬
na & diunant mendatium: In concilio popũ¬
limei nonerunt : & in scriptura domus ifribel
non serbentur nec terrã isrł ingredientur :
Sedhec &similia : quorũ in prae fato libro in¬
finita erat copia. quia indignũ est scribere
& urae prudentiae fastidiosum audire : fa¬
cilius conloquendo. & fideliter ꝑtractando
diuidicar possunt. Nunc suꝑ est ut sacrori

Expanded text:
Dominus per Ezechielem prophetam adversus falDominus per Ezechielem prophetam adversus falsos prophetas loquitur, dicens: Vae prophetis insipientibus, qui sequuntur spiritum suum, et nihil vinant mendacium, dicentes: Ait Dominus: cum Dominus non miserit eos: et perseveraverunt confirmare sermonem. Numquid non visionem cassam vidistis, et divinationem mendacem locuti estis: et dicitis, Ait Dominus, cum ego non sim locutus? Propterea haec dicit Dominus Deus: Quia locuti estis vana, et vidistis mendacium: ideo ecce ego ad vos, dicit Dominus erit manus mea super prophetas, qui vident vana, et divinant mendacium. In concilio populi mei non erunt, et in scriptura domus Israel non scribentur, nec terram Israel ingredientur. X. Sed haec et similia, quorum in praefato libro infinita erat copia, quia indignum est scribere, et vestrae prudentiae fastidiosum audire, facilius colloquendo et fideliter pertractando dijudicari possunt. Nunc superest ut sacrorum
Abbreviated transcription (Latin):
pilatus frangi concesserit. Ihu aũt iam
mortui noncrura confracta. sed militis lan¬
cea latus narrar&ur apertũ. non ut iste im¬
perite protulit perforatũ. Lam uero quan¬
ta illa sunt uaticinia ut ita dictũ sit falsa
in res ponsori is & antiphonis. quae quasi ex
uoce dñi pronuntiantur. cũ innullis diunis
scripturis repperiantur Ut est: octaua
decima die decimimensis ieiunabitis dicit
dñs:. Et mittã uobis saluatorẽ & propugna¬
torem prouobis. quiuos praecedat & intro¬
ducat in terrã quã iuraui patribus uestris :
Etiterũ: Coronã głae ponã suꝑ caput eius dicitdñs.
& induã illum stolã candidã. quia seruauit man¬
data mea. & propter nomenmeum effusus est
singus eius in terra Et iterum Sci estis dicit
dñs: multi plicabo numerũ ur̃m. ut ordeis pro
populo meo in locoisto : Et multa huius modi
ridiculosa & fantastica Quarũ inuento¬
ribus congruere mihi uidentur illa quae

Expanded text:
Pilatus frangi concesserit, Jesu autem jam Pilatus frangi concesserit, Jesu autem jam mortui non crura confracta, sed militis lancea latus narraretur apertum, non, ut iste imperite protulit, perforatum. IX. Jam vero quanta illa sunt vaticinia, ut ita dictum sit, falsa in responsoriis et antiphonariis, quae quasi ex voce Domini pronuntiantur, cum in nullis divinis Scripturis reperiantur. Ut est: Octava decima die decimi mensis jejunabitis, dicit Dominus, et mittam vobis Salvatorem et propugnatorem pro vobis, qui vos praecedat et introducat in terram quam juravi patribus vestris. Et iterum: Coronam gloriae ponam super caput ejus, dicit Dominus, et induam illum stolam candidam, quia servavit mandata mea, et propter nomen meum effusus est sanguis ejus in terra. Et iterum: Sancti estis, dicit Dominus, multiplicabo numerum vestrum, ut oretis pro populo meo in loco isto. Et multa hujusmodi ridiculosa et fantastica. Quorum inventoribus congruere mihi videntur illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
emisit sp̃m Nempe omnibus fidelibus cer¬
tũ est. quod saluator noster: non aliqua
doloris uiolentia coactus. sed spontaneae
pronobis est mortuus. Nec animã necessi¬
tate amisit : sed potestate posuit Sicut ipse
ait: Nemo tollitame animã meam. sedego
pono eam ame ipso : ut iterũ sumam eam :
Sediste : & euangeliciordinis & fidei uenta¬
tis ignarus. prius dixit lancea amilitibus
latus dñĩ perforatũ: & tunc̃ ab eo sp̃memis¬
sum: Quod omnino paganũ est. Xp̃mnon
benignitate pro priae uoluntatis. seduido¬
loris mortuum opinan: Cum e contrano ineuglio
referat᷑ : qđ dñs uoce magna clamauerit. pater
pimanus tuas commendo sp̃mmeũ : & haec di¬
cens expira uit.. Quã mortẽ xp̃i intantum
milites qui aderant ad mirati sunt: ut conti¬
nuo dm̃ glorificasse. eumq dĩ filium. confessi
ẽe referant᷑: Ac postea uidaeis p&entibus
latronũ crura qui cũ eo fuerant crucifixi.

Expanded text:
emisit spiritum. Nempe omnibus fidelibus ceremisit spiritum. Nempe omnibus fidelibus certum est, quod Salvator noster non aliqua doloris violentia coactus, sed spontanee pro nobis est mortuus; nec animam necessitate amisit, sed potestate posuit, sicut ipse ait: Nemo tollit a me animam meam, sed ego pono eam a me ipso ut iterum sumam eam. Sed iste evangelici ordinis et fidei veritatis ignarus, prius dixit lancea a militibus latus Domini perforatum, et tunc ab eo spiritum emissum: quod omnino paganum est, Christum non benignitate propriae voluntatis, sed vi doloris mortuum opinari; cum e contrario in Evangelio referatur quod Dominus voce magna clamaverit: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum; et haec dicens, exspiravit. Quam mortem Christi in tantum milites qui aderant admirati sunt, ut continuo Deum glorificasse, eumque Dei Filium confessi esse referantur, ac postea Judaeis petentibus latronum crura, qui cum eo fuerant crucifixi,
Abbreviated transcription (Latin):
rea aurem dicit uirginis introisse : siue
humanomore cultu regio indutũ. siue
hum anã formã non exurgine suscepis¬
se. sed decaelo dĩ uerbũ attulisse puta¬
uerit. eamq stolam purpureã appella¬
rit. apertissime blas phemiae est
Lam uero ꝑ auream portam eum exisse.
quanta uanitate proferre ausus est
Cum natuutas xp̃i exirgine. non suꝑ¬
uacuis uerbis adumbrari : sed confessi¬
one simplici debeat declarari. Qiu non
ut illeait . uniuersȩ fabricae mundi. sed
uixta ueritatẽ euangelicã. rationalis
tantũ modo creaturae lux est Aliud
quoq responsoriũ deuerbis euangelii. sed non
ordine euangelico. quod iam utiq correctũ
aura dilectione psallitur. nescioquis com¬
posuit dicens Tenebrȩ factȩ sunt dũ cruci¬
fixissent iħm iudȩi. & circa horã nonã excla¬
mauit iħs uoce magna. ds̃ ds̃ ut quid me
dereliquisti: Tunc unus exmilitibus lancea
latus eius perforauit. & inlinato capite

Expanded text:
rea aurem dicit Virginis introiisse, sive rea aurem dicit Virginis introiisse, sive humano more cultu regio indutum, sive humanam formam non ex Virgine suscepisse, sed de coelo Dei Verbum attulisse putaverit, eamque stolam purpuream appellarit, apertissimae blasphemiae est. Jam vero per auream portam eum exiisse, quanta vanitate proferre ausus est; cum nativitas Christi ex Virgine non supervacuis verbis adumbrari, sed confessione simplici debeat declarari; qui non, ut ille ait, universae fabricae mundi, sed juxta veritatem evangelicam rationalis tantummodo creaturae lux est. VIII. Aliud quoque responsorium de verbis Evangelii, sed non ordine evangelico, quod jam utique correctum a vestra dilectione psallitur, nescio quis composuit, dicens: Tenebrae factae sunt dum crucifixissent Jesum Judaei; et circa horam nonam exclamavit Jesus voce magna: Deus, Deus, ut quid me dereliquisti? Tunc unus ex militibus lancea latus ejus perforavit, et inclinato capite
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ caeleste aut ꝑcaeleste qđ factũ sit.
abeo. aut aliud aliquid quod non est
ipsũ qđ pater. aut est ipse pater Qđ
siest: quomodo sibiest arx. Nec ꝑaurẽ
uirginis uerbũ dĩ introisse. catholicae
aures ferunt.. Quia cũ sit incorporeũ
& totũ ubiq praesens . nec localiter ac¬
cedit. nec aditu corporeo indig& Nisi
forte nobis persua dere uoluit. Ange¬
licorũ sono uerborũ. sacrã uirginem
dĩ filiũ concepisse Quod quantũ afi¬
deiueritate discord&. ex uerbis ipsius
angeli ꝑspicuum est: Qui ipsi uirgini
in terroganti. quomodo fi& istud quia
uirũ non cognosco . respondit: Sp̃ssc̃s
super ueni& inte. & uirtus altissimiobũ¬
brabit tibi: Quo modo autẽ uirginalis ute¬
rus. regionr̃a possit intellegi: cũ & uirgo
illa unici filii mater sit . & nos omnes non
exiirginea sed excorrupta carne nas¬
camur . prorsus inueniri non potesł:
De inde quod eum stola indutũ purpu¬

Expanded text:
ficium coeleste, aut percoeleste, quod factum sit ficium coeleste, aut percoeleste, quod factum sit ab eo, aut aliud aliquid quod non est ipsum quod Pater, aut est ipse Pater? Quod si est, quomodo sibi est arx? Nec per aurem Virginis Verbum Dei introisse, catholicae aures ferunt: quia cum sit incorporeum, et totum ubique praesens, nec localiter accedit, nec aditu corporeo indiget. Nisi forte nobis persuadere voluit angelicorum sono verborum sacram Virginem Dei Filium concepisse. Quod quantum a fidei veritate discordet, ex verbis ipsius angeli perspicuum est; qui ipsi Virgini interroganti: Quomodo fiet istud, quia virum non cognosco? Respondit: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Quomodo autem virginalis uterus regio nostra possit intelligi, cum et virgo illa unici Filii mater sit, et nos omnes non ex virginea sed ex corrupta carne nascamur, prorsus inveniri non potest. Deinde quod eum stola indutum purpu
Abbreviated transcription (Latin):
sus est filius dĩ Descendit uisitare & con¬
solare omnes qui eum de toto corde de¬
siderabant: Quod cũ sermonũ impe¬
ritia. tam sensus quoq: absurditate
ac falsitate turpatur:. Nam & occul¬
tam filii dĩ habitationem: sum ma
leuitate dixit . & eum omnes desideran¬
tes seuisitasse consolatumq eẽ : men¬
daciter asseruit: Cum potius eos quos
uisitare dignatus est. se agnoscentes ac
desiderantes effecerit Considerentur
&iam uerba alterius responsorii. quod
quasi demrsterionatiuitatis xp̃i com¬
positũ. contramorem noc turni officii.
abeminentioriloco pompatice concre¬
pabat Descendit decaelis missus ab ar¬
ce patris. introiit per aurẽ iuirginis
in regionẽ nram indutus stola purpurea.
& exiuit ꝑ aureã portã. lux & decusuni¬
uersae fabricae mundi: Ubi primũ. qui
descenderit non designat: Arcem uero
patris quid dixerit. ipse quoq: penitus
ignorauit Numquid est aliquod aedi¬

Expanded text:
sus est Filius Dei, descendit visitare et consus est Filius Dei, descendit visitare et consolare omnes qui eum de toto corde desiderabant. Quod cum sermonum imperitia, tum sensus quoque absurditate ac falsitate turpatur. Nam et occultam Filii habitationem summa levitate dixit; et eum omnes desiderantes se visitasse, consolatumque esse mendaciter asseruit, cum potius eos quos visitare dignatus est, se agnoscentes ac desiderantes effecerit. VII. Considerentur etiam verba alterius responsorii, quod quasi de mysterio nativitatis Christi compositum, contra morem nocturni officii ab eminentiori loco pompatice concrepabat: Descendit de coelis missus ab arce Patris introivit per aurem Virginis in regionem nostram, indutus stola purpurea, et exivit per auream portam lux et decus universae fabricae mundi. Ubi primum, qui descenderit non designat. Arcem vero Patris quid dixerit, ipse quoque penitus ignoravit. Nunquid est aliquod aedi
Abbreviated transcription (Latin):
fuit euenire inmundũ. quã inutero uirgi¬
nis naturae humanȩ ueritatẽ assumere
inqua uisibilem se prae ber& mundo: Flane
igitur humanitatis nr̃ae naturã : cui
unitus sponsus ecđae factus est. non de
sinupatris traxit. sed decarne uirgi¬
nis sumpsit: Est praeterea in praedic¬
ta antiphona notanda temeritas :
euidensq: mendatium.. Dũ & sacre
scripturae uerba : sui sensus peruer¬
sitati coaptat.. Etnatiuitatẽ salua¬
toris. quauel depatre ante sȩcula:
uel dematre inplenitudine tẽporũ
natus est. tanta confusione ꝑmisc&
ut dequa loqui uelit . intelligiom¬
nino non possit. Quod sum mopere
ubiq cauendũ est. nediuinorũ uer¬
borũ ordomutetur. & descriptura
ueritatis . labyrintus texatur erro¬
ris. Illud &iam responsoriũ quod
in eisdẽ iuigiliis cantabatur. quanta
fidei seueritate reiciendũ est: in quo
ait uanus ille prae sumptor :
Deilla occulta habitatione sua egres¬

Expanded text:
fuit venire in mundum, quam in utero Virgifuit venire in mundum, quam in utero Virginis naturae humanae veritatem assumere, in qua visibilem se praeberet mundo. Hanc igitur humanitatis nostrae naturam, cui unitus sponsus Ecclesiae factus est, non de sinu Patris traxit, sed de carne Virginis sumpsit. V. Est praeterea in praedicta antiphona notanda temeritas, evidensque mendacium; dum et sacrae Scripturae verba sui sensus perversitati coaptat, et nativitatem Salvatoris, qua vel de Patre ante saecula, vel de matre in plenitudine temporum natus est, tanta confusione permiscet, ut de qua loqui velit, intelligi omnino non possit. Quod summopere ubique cavendum est, ne divinorum verborum ordo mutetur, et de scriptura veritatis labyrinthus texatur erroris. VI. Illud etiam responsorium, quod in eisdem vigiliis cantabatur, quanta fidei severitate rejiciendam est, in quo ait vanus ille praesumptor: De illa occulta habitatione sua egres
Abbreviated transcription (Latin):
per paucissimis euidentius agnoscatur
quã necessario quae insequentib dicturi
sumus : apatribus constituta sint: Quantoq:
timore acsollicitudine eorũ scita nobis ex¬
pediat obseruare Ac primũ quale illud est.
quod iniugilia natalis dñi: inchoro fideliũ.
& fidelium eruditorũ cantabat᷑ Dũ ortus
fuerit sol decaelo: uidebitis regemregũ
procedentẽ apatre . tamquã sponsũ detha¬
lamosuo: Certe fides catholica hab& uer¬
bum dĩ quod in principio erat apud patrẽ.
inthalamo uteri uirginalis coniunxisse
sibi sponsum: Cuius naturã inunitatem
ꝑsonȩ suscipiens : caro factũ est ut habitar&
innobis Haturae enim nr̃ae unitus. tamquã
sponsus dethalamo uirginali processit eau¬
tero: Et non eam decaelis at tulit. sicut
her&ici affirmare ausi sunt: Ac ꝑ hoc:
nontamquã sponsus dethalamo. processit
expatre: Verbũ quippe dĩ. filius dĩ. pro¬
cessit apatre &uenit inmundũ Nec aliud

Expanded text:
perpaucissimis evidentius agnoscatur perpaucissimis evidentius agnoscatur quam necessario quae in sequentibus dicturi sumus, a patribus constituta sint, quantoque timore ac sollicitudine eorum scita nobis expediat observare. IV. Ac primum, quale illud est, quod in vigilia Natalis Domini in choro fidelium et fidelium erudiditorum cantabatur: Dum ortus fuerit sol de coelo, videbitis Regem regum procedentem a Patre tanquam sponsum de thalamo suo ? Certe fides catholica habet Verbum Dei, quod in principio erat apud Patrem, in thalamo uteri virginalis conjunxisse sibi sponsum; cujus naturam in unitate personae suscipiens, caro factum est ut habitaret in nobis. Naturae enim nostrae unitus, tanquam sponsus de thalamo virginali, processit ex utero; et non eam de coelis attulit, sicut haeretici affirmare ausi sunt. Ac per hoc non tanquam sponsus de thalamo processit ex Patre. Verbum quippe Dei, Filius Dei, processit a Patre, et venit in mundum. Nec aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uir tutibus. quae maiestatem dĩ tre¬
mentes ad orant atq conlaudant: me¬
reantur admitti: Ac de causa & anti¬
phonarium prouiribus nostris magna
exparte correximus. Amputatis his
quae uel suꝑflua uelleuia: uel menda¬
tia. aut blasphema uidebantur: & uosfre¬
quenter ad monuimus. & tenorem ammoni¬
tionis nrãe propter aliquorũ prȩsentes seu
futuras quaerimonias. infronte eiusdem libelli
ponere necessarium duximus. Non generale
aliquid statuentes. sed iuixta mediocritatẽ
sensus nr̃i. indomodĩ cuius nobis cura com¬
missa est quod possumus offerentes Nec de
sensunro aliquid prae sumentes. sed scriptu¬
rae scãẽ auctoritatẽ. & sacrorũ canorum
sanctionem. catholictirumq patrũ institu¬
ta & exempla sec tantes. De quibus ante¬
quã aliquid pro feramus. congruum uide¬
tur exempli gratia. non nullas ineptas quȩ
prae fato continebantur libello : notare
breuiter acleuiter redarguere: Vt exhis

Expanded text:
virtutibus, quae majestate Dei trevirtutibus, quae majestate Dei trementes adorant atque collaudant, mereantur admitti. III. Hac de causa et Antiphonarium pro viribus nostris magna ex parte correximus, amputatis his quae vel superflua, vel levia, vel mendacia, aut blasphema videbantur. Et vos frequenter admonuimus, et tenorem admonitionis nostrae propter aliquorum praesentes seu futuras querimonias in fronte ejusdem libelli ponere necessarium duximus: non generale aliquid statuentes, sed juxta mediocritatem sensus nostri in domo Dei, cujus nobis cura commissa est, quod possumus offerentes: nec de sensu nostro aliquid praesumentes; sed Scripturae sanctae auctoritatem, et sacrorum canonum sanctionem, catholicorumque patrum instituta et exempla sectantes. De quibus antequam aliquid proferamus, congruum videtur, exempli gratia, nonnullas ineptias quae praefato continebantur libello, notare breviter, ac leviter redarguere; ut ex his
Abbreviated transcription (Latin):
figmentis. sed sp̃s scĩ eloqui is maiestas
dina laudanda est Deniq & filii
a aron ignem alienũ dño offerentes.
non obsequii remunerationem sed dã¬
nationẽ prae sumptionis experti sunt :
Vnde hoc nr̃m exemplũ sum mopere ui¬
tantes : illud sollicite adtendamus
qui uł in prouerbiis scriptũ est:. Omnis
sermo dĩ ignitus. clipeus est sperantib inse.
Headdas quic quã uerbis illius. & argua¬
ris inuenierisq: mendax:: Hihilitaq:
dĩ uerbis addentes & timentes argui in¬
ueniriq: mendaces. uerbo dĩ ignito qui
clipeus speiest. tempore orationis & lau¬
dis in flammemur pariter & muniamur.¬
Cumq dñs dicat. uerba quae ego locutus
sum uobis. sp̃s & uit a est. omnia huma¬
na figmenta quae uanitate sui mortua
iudicanda sunt respuentes . iuuentibus
xp̃i eloqui is. in ipsius obsequi is personemꝰ.
Quatinus uoces nrãe non quasi alienae
ab eorespui. sed ut pro priȩ cũ supernis

Expanded text:
figmentis, sed Spiritus sancti eloquiis majestas figmentis, sed Spiritus sancti eloquiis majestas divina laudanda est. Denique et filii Aaron ignem alienum Domino offerentes, non obsequii remunerationem, sed damnationem praesumptionis experti sunt. Unde hoc nos exemplum summopere vitantes, illud sollicite attendamus quod vel in Proverbiis scriptum est: Omnis sermo Dei ignitus clypeus est sperantibus in se. Ne addas quidquam verbis illius, et arguaris, invenierisque mendax. Nihil itaque Dei verbis addentes, et timentes argui invenirique mendaces, verbo Dei ignito, qui clypeus spei est, tempore orationis et laudis inflammemur pariter et muniamur.Cumque Dominus dicat: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt, omnia humana figmenta, quae vanitate sui mortua judicanda sunt, respuentes, viventibus Christi eloquiis in ipsius obsequiis personemus; quatinus voces nostrae, non quasi alienae ab eo respui, sed ut propriae cum supernis
Abbreviated transcription (Latin):
indĩ laudibus usurpandũ est cum dicat
apostolus Nam quid oremus sicut opor¬
t& nescimus.. Sed ipse sp̃s postulat pro
nobis gemitibus inenarrabilibus
Qui aũt scrutatur corda scit quid desi¬
der& sp̃s. quia secundũ dm̃ postulat ꝓscĩs
Vnde & apostolihumanae ignorationis
conscii. orandi formulam adño p&ie¬
redicentes: Dñe doce nos orare: Certe
manifestũ est. maus esse dõ qu ẽ piam
digne laudes ex soluere. quã pro in firmi¬
tate propriȩ exorare: Prae sertim cũ hoc
prae sentis uitae fine termin&ur: illud
uero hic inchour. infutłro autẽ perfi¬
ciatur: Iuxta quod psalmista ait
Beatiqui habitant indomotua dñe. in scła
scłorũ laudabuntte: Siergo orantes doc¬
trinã scĩ sp̃s indigemus. multomagis
cũ dõ laudes offerimus Quia sicut ne¬
monisi ipso inspirante secundũ dm̃ postu¬
lat: it anullus nisi eo erudiente. dm̃dig¬
ne conlaudat Honergo cuius cumq

Expanded text:
in Dei laudibus usurpandum est, cum dicat in Dei laudibus usurpandum est, cum dicat Apostolus: Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus. Sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Qui autem scrutatur corda, scit quid desideret Spiritus, quia secundum Deum postulat pro sanctis. Unde et apostoli humanae ignorationis conscii, orandi formulam a Deo petiere, dicentes: Domine, doce nos orare. Certe manifestum est majus esse Deo quempiam digne laudes exsolvere, quam pro infirmitate propria exorare; praesertim cum hoc praesentis vitae fine terminetur, illud vero hic inchoetur, in futuro autem perficiatur, juxta quod Psalmista ait: Beati qui habitant in domo tua, Domine! in saecula saeculorum laudabunt te. II. Si ergo orantes doctrina sancti Spiritus indigemus, multo magis cum Deo laudes offerimus: quia sicut nemo nisi ipso inspirante secundum Deum postulat, ita nullus nisi eo erudiente Deum digne collaudat. Non ergo cujuscunque
Abbreviated transcription (Latin):
ILECTISSIRUS INXP̃O FRATRIBUS ET
pre&ipue cantoribus eccłae lugdunen¬
sis agobardus in eodem xp̃o dño & salua¬
tore nr̃o sempiternam salutem::
ndiuinis laudibus exsoluendis. quanto stu¬
dio fugienda sit leuitas. grauitasq sectan¬
da: frequenter dilectioni urãe inmutua
conloquutione suggessimus:. Scilic&.
ut rationabili consideratione sicut pru¬
dentes eccłae filii. & rationabili eius lacte
ab incunabulis enutriti. quod dõ displic&
refugientes. concordi studio. id quod gratũ¬
acceptumq est. sicuti & factis sec taremini:
Sienim apud graues & sapieñtes iuiros. non
solum morũ sed &iam uerborũ leuitas re¬
prehensibilis uidicatur: quantomagis
apud dm̃ totius scãe grauitatis ac sapientiae
auctorẽ. cui psalmista dicit. in populo gra¬
ui laudabote : & cuinos a postolus rationa¬
bile obsequium ad mon& exhibere.
Neque uero passim & absq diligenti exa¬
minatione. quod ciiq uisum fuerit.

Expanded text:
ilectissimis in Christo fratribus et ilectissimis in Christo fratribus et praecipue cantoribus Ecclesiae Lugdunensis Agobardus in eodem Christo Domino et Salvatore nostro sempiternam salutem. In divinis laudibus exsolvendis quanto studio fugienda sit levitas, gravitasque sectanda, frequenter dilectioni vestrae in mutua collocutione suggessimus; scilicet ut rationabili consideratione, sicut prudentes Ecclesiae filii, et rationabili ejus lacte ab incunabulis enutriti, quod Deo displicet refugientes, concordi studio id quod gratuacceptumque ei, verbis sicuti et factis sectaremini. Si enim apud graves et sapientes viros, non solum morum, sed etiam verborum levitas reprehensibilis judicatur, quanto magis apud Deum totius sanctae gravitatis ac sapientiae auctorem, cui Psalmista dicit: In populo gravi laudabo te, et cui nos Apostolus rationabile obsequium admonet exhibere. Neque vero passim, et absque diligenti examinatione, quod cuique visum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ dulces fecit modos Ut laudarent scm̃
nomen dñi. & amplificarent mane dĩ sc̃itatẽ.
Sed & in libro samuhelis haec psallendi gr̃ã
sp̃italis in eodẽ rege scĩssimo praedicatur
ubi legitur Dixit dauid filius isai. dixit
uir cui constitutũ est dexp̃o dĩ iacob. egre¬
gius psaltes israhel Sp̃s dĩ locutus est per
me. & sermo eius perlinguam meam:
Huic igitur tam scãe auctoritati. & tam per¬
spicuȩ ueritati non est dubium quod fidelis
& disciplinatus quisq libenter ad quiescat
Diquis autẽ contentiosus & pertinax contra¬
dicere conatur. & de turbulento magis riuo
quam depurissimo fonte potare uiderit ne
illo egrot& langore nimis pernicioso. quem
quidam antiquorũ patrũ. sapienter & breuit̃
cauendũ ad monuit dicens.. Qui contempta
ueritate praesumit consu& udinem sequi.
aut circa fratres inuidus est & malignus qui¬
bus ueritas reuelatur. aut circa dm̃ ingratus.
cuius inspiratione ecclesia eius instruitur:¬

Expanded text:
vitae, ut laudarent sanctum nomen Domini, et amplificarent mane Dei sanctitatem. Sed et in Libro Samuelis haec psallendi gratia spiritalis in eodem rege sanctissimo praedicatur, ubi legitur: Dixit David filius Isai: Dixit vir cui constitutum est de Christo Dei Jacob, egregius psaltes Israel: Spiritus Dei locutus est per me, et sermo ejus per linguam meam. Huic igitur tam sanctae auctoritati et tam perspicuae veritati non est dubium quod fidelis et disciplinatus quisque libenter acquiescat. Si quis autem contentiosus et pertinax contradicere conatur, et de turbulento magis rivo, quam de purissimo fonte potare voluerit, viderit ne illo aegrotet languore nimis pernicioso, quem quidam antiquorum patrum sapienter et breviter cavendum admonuit, dicens: Qui contempta veritate praesumit consuetudaut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eius instruitur
Abbreviated transcription (Latin):
manuali. Cũ q hec ego suggossissepi digna¬
tus es p̃cipere ut ego inchoarẽ sicut mi¬
hiuidebat᷑ & sc̃itatitua diuidicandã
trans miterẽ: Om̃is itaq: scriptura.
diuinitus ut ait apłs inspirita utilis
ẽ ad docendũ ad corripiendũ aderu¬
diendũ iniustitia ut ꝑfect ussit homo
dĩ. ad om ne opus bonũ instruet us:
teꝑ p&uitatis est ut auctor illius sẽpi¬
t̃naueritas uerbũ & sapienti apatris.
dñs & redẽptor nr̃ testetur deilla dicens:
Facilius ẽ celũ & t̃rã transire quã de
lege unũ apicẽ cadere : Et itorũ: Celũ
& t̃ra transibunt: uerba uero me a non
transient: Cumq: hec ꝑ ennia uer¬
baplenasint regolis morũ ac discipli¬
narũ atq: uirtutũ operis & fider
Int̃ coteri e&x tant dueres penitus necessari¬
onio derationimentiũ humanarũ id c̃spẽs
atimar: de quibus sacerdotibus & oniniũ
plebiũ fidelium doctoribus dns msticeꝑ

Expanded text:
manuali. Cumque haec ego suggessissem, dignamanuali. Cumque haec ego suggessissem, dignatus es praecipere, ut ego inchoarem sicut mihi videbatur, et sanctitati tuae dijudicanda transmitterem. Omnis itaque Scriptura divinitus, ut ait Apostolus, inspirata, utilis est ad docendum, ad corripiendum, ad erudiendum in justitia, ut perfectus sit homo Dei, ad omne opus bonum instructus. perpetuitatis est, ut auctor illius, sempiterna Veritas, Verbum et sapientia Patris, Dominus et Redemptor noster testetur de illa, dicens: Facilius est coelum et terram transire, quam de lege unum apicem cadere. Et iterum: Coelum et terra transibunt, verba vero mea non transient. Cumque haec perennia verba, plena sint regulis morum, ac disciplinarum, atque virtutum, operis, et fidei, inter caetera exstant duae res penitus necessariae moderationi mentium humanarum, id est, spes et timor, de quibus sacerdotibus et omnium plebium doctoribus Domi