comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣqmͣ istis comꝑandus ẽ. de quib d̾s dicit.
Ego sum d̾s abraham. ⁊ d̾s ysaac. ⁊ d̾s iacob.
nec in corum mni̾o deputandus. quib illa
scͥptura usq ad finem phibet iusticie testimom¬
imi. qnͣnus int̾ sodontas pie casteq u̾satus.
hospitalitatis ⁊̃ m̾̃itis comiñdatus. ab illius t̾ce
incendio lib̾atus sit. Et enis post̾is t̾ra possessic¬
ins pp̃ abraham qui patrus enis fu̾at domo
d̾i data sit. H nob̾ m̃ita in illis sibris laudã¬
da ꝓponinit᷑. ñ ebrietas. ñ incestus. S c
hominus enisd̾ ⁊ recte fcm̃ ⁊ pccãi scͥtum in¬
ueninins. aliud nsimuat᷑ mutand̾. aliud pͥ¬

Expanded text:
nequaquam istis conparandus est, de quibus deus dicit: nequaquam istis conparandus est, de quibus deus dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob, nec in eorum numero deputandus, quibus illa scriptura usque in finem perhibet iustitiae testimonium. quamuis inter Sodomitas pie casteque uersatus, hospitalitatis etiam meritis commendatus ab illius terrae incendio liberatus sit et eius posteris terra possessionis propter Abraham, qui patruus eius fuerat, dono dei data sit. haec nobis merita in illis libris laudanda proponuntur, non ebrietas, non incestus; sed cum hominis eiusdem et recte factum et peccatum scriptum inueni
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. Idenim agunt in omnnb laborib
suis. ut illa ꝓfessĩo quo se comu̾terant. qr
tales rectores ppłis dedit. latius ⁊ clarnis głi¬
ficetur. tanqmͣ iacob ñ recusante noctẽ ħe.
rum ẽ. ut in pͥncipio etat u̾bum. ⁊ u̾bum e¬
rat apud dm̃i ⁊ d̾s erat u̾bum. ⁊ quicqͥd de
hac re pie sapient̾q dicit᷑. sine fantasmate
carnał cogitacõnis. ⁊ salubrit̾ uł ex ꝑte ca¬
cob. quorum se dm̃ appellari uoluit d̾s quẽ
catholica eccłia colit adu̾sus fausti calump¬
mas dicta suffecͥit. De quoꝵ tͥum hominũ
m̾ius atq pietate ⁊ songe remota a iudicõ
eos maledica ⁊ i̾tatis ĩ minca lingna pulsa¬
uit. defendendi fu̾int in ħ pͥsenti oꝑe nr̃o.
ne contͣ scͥturas sc̃as ⁊ salubres aliquid si¬
bi drẽ ind̾entur. qui eas ꝑu̾sa ⁊ adu̾sa m̃te
seg̾unt. dum petislantib comuitiis insectan¬
tur eos. qui illic cum tanto honore p̾dican¬

Expanded text:
ti sunt. id enim agunt in omnibus laboribus ti sunt. id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio, quo se conuerterant, quia tales rectores populis dedit, latius et clarius glorificetur, tamquam Iacob non recusante noctem Liae, rum est, ut "in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum" et qhac re pie sapienterque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte cacob, quorum se deum appellari uoluit deus, quem catholica ecclesia colit, aduersus Fausti calumnias dicta suffecerint. de quorum trium hominum meritis atque pietate et longe remota a iudicio eos maledica et ueritatis inimica lingua pulsauit, defendendi fuerint in hoc praesenti opere nostro, ne contra scripturas sanctas et salubres aliquid sibi dicere uiderentur, qui eas peruersa et aduersa mente legerunt, dum petulantibus conuiciis insectantur eos, qui illic cum tanto honore praedican
Abbreviated transcription (Latin):
onem distenciũ. S plane ut hant curam sus¬
cipiant. in coguntur. Satis ⁊ hoc significatũ
ẽ. ꝙ cum ueniret de agro iacob occurrit ei
lya. eumq detinens ait. Ad me inquit iitri¬
b̾. conduxi enm te ꝓ mandragoris silii mei.
Tanqmͣ dr̃et. Doctͥne qmͣ diligis ins confer¬
ri bonam opimonẽ. noli disfug̾e̾ osficiosum
saborem. ħ meccłia geri. quisqͥs adi̾ct̾it. cͥnit.
Exꝑmuir in exemplis. ꝙ intlłigamus in libͥs.
Qu̾is ñ indeat ħ geri toto orbe t̾carum. ue¬
nire homines ab oꝑib scłi ⁊ ire motiũ cog¬
nosdende ⁊ ꝯtemplande i̾ntatis tanqm̃ in
amplexum rachel. ⁊ excipi de tnͣsu̾so eccłiasti¬
ta ncc̃itate atq ordinari in labore. tanqm̃ f
dicente. ad me intrab̾. Quib caste myst̾iũ
d̾i dispensantib. ut in nocce hunis scłi fili
os gen̾ent fid̾i. laudatur appłis ⁊̃ illa urta cu¬
nis amore com̾si spem scłi reliq̃runt. ⁊ ex cu¬
nis ꝓfessione ad mĩam regende pleb̾ assũp¬

Expanded text:
onem discentium. Sed plane ut hanc curam suscipiant, vi coguntur. Satis et hoc significatum est, quod cum veniret de agro Jacob, occurrit ei Lia, eumque detinens ait: Ad me intrabis; conduxi enim te pro mandragoris filii mei . Tanquam diceret: Doctrinae quam diligis vis conferri bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem. Haec in Ecclesia geri, quisquis adverterit, cernit. Experimur in exemplis, quod intelligamus in libris. Quis non videat hoc geri toto orbe tnire omnes ex operibus saeculi et ire in otium cognoscendae et contemplandae ueritatis tamquam in amplexum Rachel; et excipi de trauerso ecclesiastica necessitate atque ordinari in laborem tamquam Lia dicente: ad me intrabis? quibus caste mysterium dei dispensantibus, ut in nocte huius sla uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendae plebis adsump
Abbreviated transcription (Latin):
tus meretͥonis. confessio pocõrum ẽ. Typũ
quippe um eccłie gerit chamar ex genti¬
b euocate. sedens cum ħ habitu ad por
ꝑuenire ad semen abrahe. Illic autem ñ
agnoscente fetatur qr ina de p̾diccum est.
Popłs quẽ ñ cognom.S imuit mͥ. Accepit
mocculto mulum. momile ⁊ u̾gam. uoca¬

Expanded text:
tus meretricis, confessio peccatorum est; typum quippe Ecclesiae gerit Thamar ex gentibus evocatae, sedens cum hoc habitu ad portum pervenire ad semen Abrahae: illic enim a non cognoscente fetatur, quia de illa praedictum est: Populus quem non cognovi, servivit mihi. Accipit in occulto annulum, monile, et virgam;
Abbreviated transcription (Latin):
ẽd̃s. Ergo pp̃ rachel ñ pp̃ lyam. siam quis
tandem amau̾it in oꝑib iusticie laborem ac¬
cõnuum atq passionum. Quis eam uitam pp̃
se ip̃ãm expetiu̾it. sicut nec iacob lyam. S
t̃ sibi uocte sb̾poĩtam in usum gen̾andi.
implexus ⁊ fsecunditatẽ eius exptus ẽ. Dñs
emni eam qr ꝑ se ipãm diligi nõ pot̃at. pri¬
nio ut ad rachel ꝑueniretur toserari fec̃.
demide pp̃ filios cõmendauit. Ita u̾o unus
u̾sacõne meditatus ẽ. quid aliud corde ges¬
tunt. quid aliud adamauit. nͥ doctͥnami sa¬
pientie. Qmͣ pleriq se adepturos ⁊ ꝑceptu¬
ros putant. statim ut se in septem pͥcep¬
tis segis exͥcuerint. Que sunt de dileccio¬
ue ꝓxum. ne quicqm homunĩ noceat᷑. Io
ẽ honora prẽm ⁊ mrẽm ne mechabis. ñ

Expanded text:
eus. ergo propter Rachel, non propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unusonuersatione meditatus est, quid aliud corde gestauit, quid aliud adamauit nisi doctrinam sapientiae ? quam plerique se adepturos et percepturos putant statim, ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam homini noceatur, id est: honora
Abbreviated transcription (Latin):
taxat ritu. Quo sibi sacͥfican nom tes¬
tam̃ti manifestacione p̾cepit. ꝙ ꝑtin
ad illum cultum que latͥa dr̃. ⁊ um dõ
debet᷑. S quid agam. ⁊ tante cecitati
istoꝵ ħeticorum qñ demonstrabo qmͣ im
hẽat. ꝙ in psalmis canitur. sacͥficium lan¬
dis głificabit teme. ⁊ illic ma ẽ. ubi osten¬
dam̃ iłli salutare meum. Huus satͥficui
caro ⁊ sanguis. ante aduentũ xp̃i ꝑ uicci¬
inas simłitudinũ ꝓmittebat᷑. in passione

Expanded text:
taxat ritu. quo sibi sacrificari noui testaxat ritu. quo sibi sacrificari noui testamenti manifestatione praecepit: quod pertinet ad illum cultum, quae latria dicitur et uni deo debetur. sed quid agam et tantae caecitati istorum haereticorum quando demonstrabo, quam uim habeat, quod in psalmis canitur: sacrificium laudis glorificabit me, et illic uia est, ubi ostendam illi salutare meum? huius sacri- ficii caro et sanguis ante aduentum Christi per uictimas similitudinum promittebatur, in passione
Abbreviated transcription (Latin):
Iypsi legiimis. angłm se adorari ꝓhibentẽ
ac dicentẽ. adoratori suo. Conserius tu
bi spt exigunt. dyabłs ⁊ angłi eius. sicut
ꝑ omiia templa ⁊ satͣ gentilium. Quoꝵ
regib inemorie comiñdatũ tenemus.
Unde scũs danyel accusatores at ꝑsecu¬
tores ꝑtulit. ꝙ regis edicto ꝓposito. ut
intħ a quo qm̃ dẽo pet̾etur. nisi arege
solo. dm̃ suum ħ ẽ unum ⁊ u̾m deum.
adorare. depͥcatiq dep̾hensus ẽ. Qui autẽ
se in memoriis mr̃m mebriant. quomͦ
a nob̾ aꝓpbati possunt. cum eos ⁊̃ si in do¬
inib sis id faciant. sana doctͥua ꝯdemp¬
net. S aliud ẽ ꝙ docenns. aliud ꝙ susti¬
mñdare p̾cipimiit. ⁊ donet emĩdemus tose¬
rare compelluur. Alia ẽ disciplina xp̃i¬
aoꝵ. alia luxĩa ninolentoꝵ. iss ertor in¬
Longe quippe imoris pecc̃i ẽ ebrium re¬
dite a mattyrib. qmͣ uł ieninum satͥsi¬
care marcyrib. Satͥficare martyribus

Expanded text:
lypsi legimus , angelum se adorari prohibentem lypsi legimus , angelum se adorari prohibentem ac dicentem adoratori suo: Conservus tuuerbi spiritus exigunt, diabolus et angeli ejus, sicut per omnia templa et sacra gentilium. Quoruregibus memoriae commendatum tenemus. Unde sanctus Daniel accusatores ac persecutores pertulit, quod regis edicto proposito, ut nihil a quoquam Deo peteretur nisi a rege solo, Deum suum, hoc est unum et verum Deum adorare deprecarique deprehensus est: qui autem se in memoriis martyrum inebriant, quomodo a nobis approbari possunt, cum eos, etiamsi in domibus suis id faciant, sana doctrina condemnet? Sed aliud est quod docemus, aliud quod sustiemendare praecipimur, et donec emendemus, tolerare conpellimur. alia est disciplina christianorum, alia luxuria uinolentorum uel error inlonge quippe minoris peccati est ebrium redire a martyribus quam uel ieiunum sacrificare martyribus. sacrificare martyribus
Abbreviated transcription (Latin):
re uictores. qmͣ in ista ad huc usq pugnan¬
des. At illo cultu qui grece satͥa dr̃. latme
uno u̾bo dici ñ pot̃. cũm sit q̃dam ꝓprie di¬
umitati debita seruitus nec coluiis. nec
colendum docennus. nͥ unum dm̃i. Cum
autẽ adhũc cultum ꝑtineat oblacio satͥ¬
ficii. unde ydolatͥa dr eorum qui ħ ⁊̃ ydo
lis exhibent. Nullo mͦ tale aliquid osferi¬
imis. aut osfe̾ndum p̾cipius. uł cuqmͣ¬
sc̃ẽ amime. uł cinqm angło. Et quisqͥs in
hunc ertorem delabit᷑. corripit᷑ ꝑ sanam
doctͥnam. siue ut corrigat᷑. siue ut caueat᷑.
Etiam ip̃i enim scĩ. uł honnẽs uł angłi
exhib̾i sibi nolunt. ꝙ um dõ debi no¬
runt. Apparunt ħ in paulo ⁊ barnaba.
cum cõmoti miracuł que ꝑ eos facta sũt
licaonii.tanqmͣ diis immosare uolu̾nt.
Tonscisis enm uestim̃tis suis confidentes
⁊ ꝑsuadentes se dõs ñ eẽ. ista sibi fieri ue¬
tut. Apꝑuit ⁊ in angłis. sicut ⁊ in apoca¬

Expanded text:
re uictores quam in ista adhuc usque pugnanre uictores quam in ista adhuc usque pugnantes. at illo cultu, quae graece Xatpsta dicitur, latine uno uerbo dici non potest, cum sit quaedam proprie diuinitati debita seruitus, nec colimus nec colendum docemus nisi unum deum. cum autem ad hunc cultum pertineat oblatio sacrificii, unde idolatria dicitur eorum, qui hoc etiam idolis exhibent, nullo modo tale aliquid offerimus aut offerendum praecipimus uel cue animae uel cuiquam angelo; et quisquis in hunc errorem delabitur, corripitur per sanam doctrinam, siue ut corrigatur, siue ut caueatur. etiam ipsi enim sancti, uel homines uel angeli, exhiberi sibi nolunt, quod uni deo deberi norunt. adparuit hoc in Paulo et Barnaba, cum conmoti miraculis, quae per eos facta sunt, Lycaonii tamquam diis immolare uoluerunt — conscissis enim uestimentis suis confiteet persuadentes se deos non esse, ista sibi fieri vetuerunt. Apparuit et in angelis, sicut in Apoca
Abbreviated transcription (Latin):
faustus quid ꝓfit̾etur oblitus ẽ. Aut forte
dormitans umbras sompmando dictauit.
sa sollempintate ꝯcelebrat ad excitandam
atq orõnib adiuuet᷑. Ita tũ ut nilli
martyrum. s ipĩ dõ marcyrũ. qmͣuns ĩ
menioriis mr̃m ꝯstituamis altiria. Qs
enim antistitum. in locis scõrum corꝑũ
assistens alt̾nari. Aliqñ dixit. offero tͥ petre.
aut paule. aut cypͥane. S ꝙ osfertur. of¬
fertur dõ qui marotytes coronanit. apld
memorias eorum quos coronauit. ut ex ip̃o¬
rum locorum admonicõne maior asfectus
ex urgat. Ad acuendam caritatẽ. ⁊ in illos
quos inntari possumis. ⁊ in illum quo ad¬
niuante possimus. Columis gͦ martyres co
cułtu dilectionis ⁊ societatis. quo ⁊ in hac
inta colunt᷑ sci homĩes dĩ. quoꝵ cor ad ta¬
lem ꝓ eułlgłita i̾ntate passionem ꝑatum
ẽẽ sentumis. S illos tanto deuocuis. qnͣto
ciore laude p̾dicamnus. iam minta felioio¬

Expanded text:
Faustus quid profiteretur, oblitus est: aut forte Faustus quid profiteretur, oblitus est: aut forte dormitans umbras somniando dictavit; sa solemnitate concelebrat, et ad excitandam atque orationibus adjuvetur: ita tamen ut nulli martyrum, sed ipsi Deo martyrum, quamvis in memoriis martyrum, constituamus altaria. Quis enim antistitum in locis sanctorum corporum aaut Paule, aut Cypriane? Sed quod offertur, offertur Deo, qui martyres coronavit, apud memorias eorum quos coronavit, quod ex ipsorum locorum admonitione major affectus exsurgat ad acuendam charitatem et in illos quos imitari debemus, et in illum quo adjuvante possumus. 3. Colimus ergo martyres eo cultu dilectionis et societatis quo in hac vita coluntur sancti homines Dei, quorum cor ad talem pro euangelica ueritate passionem paratum esse sentimus; sed illos tanto deuotius, quanto etiam fidentiore laude praedicamus iam in uita felicie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ⁊̃ hic nob̾ calumpinat᷑ faustus. ꝙ mar¬
tyrum memorias honoramus. in ħ dicens
nos ydola comitisse ñ tam me mouet ut
huic calumpine respondeam. qmͣ ut ip̃m
faustum oñdam sindio calimpinandi.
Etiam ab ip̃ius mainchei uanitatib ex¬
orbitare uoluisse ⁊ inuulgarẽ atq poeti¬
cam paganoꝵ opimonẽ. a quib se alie¬
nissimum cupit uid̾i. nescio quomͦ ĩcan¬
tum incidisse. Cum enim dixiss. nos uͥ¬
tisse ydola in martires. quos uotis inquit
similib colitis. Definictoꝵ umbras in¬
no placatis ⁊ dapib. Sunt gͦ umbre de¬
finictoꝵ. Aunqmͣ hoc in urĩc ẜmonibus¬
audinmuis. nunqmͣ in litt̾is legiius. Im¬
mo contͣdrẽ soletis talib opimonibiis.
asserentes ammnas mortuoꝵ malas nimus¬
ue pugatas. aut in reuolutõnes ie. ãt
nigͣuiores aliqͣs penas. Bonas autẽ in na¬
ues impom. ⁊ in celo naingantes tnͣsire
hinc. in illud phantasmaterre lumnimus.
ꝓ qua pugnando ꝑierant. ita millas am¬

Expanded text:
 hinc nobis calumniatur Faustus, quod martyrum memorias honoramus, in hoc dicens nos idola conuertisse, non tam me mouet, ut huic calumniae respondeam quam ut ipsum Faustum ostendam studio calumniandi etiam ab ipsius Manichaei uanitatibus exorbitare uoluisse et in uulgarem atque poeticam paganorum opinionem, a quibus se alienissimum cupit uideri, nescio quomodo incautum incidisse. cum enim dixisset nos uertisse idola in martyres — quos uotis, inquit, similibus colitis, defunctorum umbras uino placatis et dapibus — sunt ergo umbrae defunctorum ? numquam hoc in uaudivimus, nunquam in litteris legimus: imo contradicere soletis talibus opinionibus, asserentes animas mortuorum malas minusve purgatas, aut in revolutiones ire, aut in graviores aliquas poenas; bonas autem in naves imponi, et in coelo navigantes transire hinc in illud phantasma terrae luminis, pro qua pugnando perierant: ita nullas an
Abbreviated transcription (Latin):
giquiore gradu gen̾is ꝯsangumeos. mil¬
la lege. mulla pot̾ate ꝓ hibita consuetudo
ningebat. Quid mirum si sororẽ suam .i.
ex pris sin sanguine ꝓcceatam ħeb̾at upo¬
rem. Nam ħ ip̃e reddenti sibi eam regi dix¬
it. de prẽ ẽẽ sororem ñ de matre. Ubĩ cer¬
de ut sororem m̃tiretur nuillo iam timo¬
re cohercebat᷑. Qñ ille uxorem eius esse
didit̾at. ⁊ eam dumntus t̾ritus cum ho¬
nore reddebat. Frẽs autem sine sorores ge¬
nerali nomine ꝯsanguneos uł ꝯsangin¬
neis solere apud uet̾e appellari.sqͥpta tes¬
tatur. Nam ⁊ tobias dixit dõ tum oraret
añqu᷑ misc̾e̾tur uxori. ⁊ ninc dñe tu scis.
qm̃ ñ luxurie cansa accipio sororem me¬
am. cum ẽẽt illa ñ ex cõcubitu enisdem
prĩs. nec enisd̾ matͥs utͥo. s ex eadem suir¬
pe cognacõnis exorta. Et loth fr̃ abrahe

Expanded text:
ginquiore gradu generis consanguineos nulginquiore gradu generis consanguineos nulla lege, nulla potestate prohibita consuetudo iungebat, quid mirum, si sororem suam, id est ex patris sui sanguine procretam habebat uxorem? nam hoc ipse reddenti sibi eam regi dixit de patre esse sororem, non de matre: ubi certe ut sororem mentiretur , nullo iam timore cogebatur, quando ille uxorem eius esse didicerat et eam diuinitus territus cum honore reddebat. fratres autem sinerali nomine consanguineos vel consanguineas solere apud veteres appellari, Scriptura testatur. Nam et Tobias dicit Deo, cum oraret antequam misceretur uxori, Et nunc, Domine, tu scis quoniam non luxuriae causa accipio sororem meam : cum esset illa non ex concubitu ejusdem patris, nec ex eodem matris utero, sed ex eadem stirpe cognationis
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta enis m̾ita deleta atq oblterata
conserem. sicut nec illins apłi. Qmͣqmͣ cul¬
pa ñ sit equał. negare uxorem ⁊ negare
salnatorem. Nunc u̾o tum ħ eam ꝙ intelli¬
gun ne ħ intelligara. nuilla causa cogor
tem̾iitate labi ad repͥhendendum quẽ ne¬
mo ꝯunicit tuore lapsum fuisse ad m̃ci¬
endum. Neq enim utrum eius upor ẽẽt
int̾rogatus ñ ẽẽ respondit. s cum ab eo
q̃reretur quid ei ẽẽt illa mulier. indicauit
sororẽ. ñ negauit uxorem. Tatrat aliquid
m̃titum. qͣ gemis sare aliunde didic̾it. cum
id sc̃a sqͥptura ñ aꝑunt. Puto iustum esse
ut mea re qmͣ nõuerat abraham. nos au¬
tem ñ nouinus. prĩarche pocius credantꝰ
loq̃nti ꝙ scit. qmͣ manicheo cͥrmanti ꝙ nes¬
sit. Eum gͥ abraham eo temꝑe um̾iet in re¬
b humiãnis. quo quid̃ iam frẽs ex uttoq
aut exalt̾o uł alt̾a ꝑente natos. necti ꝯm¬
gio ñ licebat. filios ante frẽm. aliosq lon¬

Expanded text:
cuncta ejus merita deleta atque oblitterata cuncta ejus merita deleta atque oblitterata censerem, sicut nec illius apostoli: quanquam culpa non sit aequalis, negare uxorem, et negare Salvatorem. Nunc vero cum habeam quod intelligam, ne hoc intelligam, nulla causa cogor temeritate labi ad reprehendendum, quem nemo convincit timore lapsum fuisse ad mentiendum. Neque enim utrum ejus uxor esset interrogatus, non esse respondit: sed cum ab eo quaereretur quid ei esset illa mulier, indicavit sororem, non negavit uxorem: tacuit aliquid mentitum, quasi genus Sarae aliunde didicerit, cum id sancta Scriptura non aperuerit? Puto justum esse ut in ea re, quam noverat Abraham, nos autem non nouimus, patriarchae potius credamus loquenti, quod scit, quam Manichaeo criminanti, quod nescit. cum igitur Abraham eo tempore uiueret in rebus humanis, quo quidem iam fratres ex utroque aut ex altero uel altera parente natos necti coniugio non licebat, filios autem fratrum aliosque lon
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃e ꝯnigem castam ⁊ casto corde sibi co¬
hentem. De cinis amio ubi pudicicie
u̾tus habitabat. millomͦ dubitabat. ta¬
cunt uxorerã. dixit sororẽ. ne se ocaso ab
aliengenis atq impiis captina possid̾en¬
tur. Ecus de dõ suo ꝙ nicħ eam turpe ac
flagiciosum ꝑpeti sin̾et. Nec eum sides as
spes fefellit. Namq pharao t̾ritus mon¬
stͥs multsq pp̃ eam malis afflictus. ubi
ẽẽ enis uxorem duuintus didicit. illesã
cum honore restituit. Abunalech artẽ
sompino cõmotus ⁊ edoctus. sumlit̾ fe¬
cit. Nõ mulli quid̃ ñ calumpiosi ⁊ male¬
dici sicut faustus. s eisdem libris hono¬
rem debitum defe̾ntes. quos iste uł nõ
ielłndo rep̾hendit uł rep̾hendo ñ intel¬
ligit. cum ħ abrahe scm̃ consid̾arent. insum
u̾it. ⁊ timore mortis sicut dñm petrus. ita
iste negai̾nt uporem. Quod si ita noce eẽt
intelligi. pocm̃ hominis agnosc̾em. nec ideo

Expanded text:
et ipse coniugem castam et casto corde sibi coet ipse coniugem castam et casto corde sibi cohaerentem, de cuius animo, ubi pudicitiae uirtus habitabat, nullo cuit uxorem, dixit sororem, ne se occiso ab alienigenis atque impiis captiva possideretur; certus de Deo suo quod nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. Nec eum fides ac spes fefellit. Namque Pharao territus monstris, multisque propter eam malis afflictus, ubi ejus esse uxorem divinitus didicit, illaesam cum honore restituit: Abimelech autem somno commonitus et edoctus similiter fecit. Nonnulli quidem non calumniosi et maledici sicut Faustus, sed eisdem libris honorem debitum deferentes, quos iste uel non intellegendo reprehendit uel reprehendendo non intellegit, cum hoc Abrahae factum considerarent, uisum verit, et timore mortis, sicut Dominum Petrus , ita iste negaverit uxorem. Quod si ista necesse esset intelligi, peccatum hominis agnoscerem; nec ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tͥmonii si infamisimũ nmdinatorẽ ap
gib abimalech ⁊ pħoni. du̾sis temꝑibus
saram ꝯnigem suam sororẽ nr̃titum. qr
etat pulchrima inꝯtubitum asserit uen¬
ditasse. ñ ore ueridico a t᷑ͣpͣtindine separat
honestatẽ. s ore maledico tocum u̾tit incͥ¬
men. Hoc enim abrahe fcm̃ senocimo sum¬
se uidet᷑. s ñ nalentib ex illius et̾ne legis
luine a pecc̃ĩs recte facta discͥnere. Quib
⁊ constancia ꝑtinacia ind̾i pot̃. ⁊ u̾tus si¬
ducie incium putari audacie ⁊ q̃curaq
similit̾ obiciunt᷑ qͣi ñ recte agentib a nõ
recce c̾cientib. Neq enim abraham flagi¬
cio consensit uxoris. enisq uendidit adul¬
t̾iim. s ficut ille famłam suam ñ libidi¬
in mariti ꝑmisit. S officio gen̾andi ul¬
tro intulit. neqͣqmͣ ꝑt᷑bato ordine natu
rali. ubi enis potestas erat iubens. poci¬
us obedienti qmͣ cedens ꝯcupisoenti. sic

Expanded text:
trimonii sui infamissimum nundinatorem atrimonii sui infamissimum nundinatorem agibus, Abimelech ac Pharaoni, diversis temporibus Saram conjugem suam sororem mentitum, quia erat pulcherrima, in concubitum asserit venditasse; non ore veridico a turpitudine separat honestatem, sed ore maledico totum vertit in crimen. Hoc enim Abrahae factum lenocinio simile videtur, sed non valentibus ex illius aeternae legis lumine a peccatis ret constantia pertinacia videri potest, et virtus fiduciae vitium putari audaciae, et quaecumque similiter objiciuntur quasi non recte agentibus, a non recte cernentibus. Neque enim Abraham flagitio consensit uxoris, ejusque vendidit adulterium: sed sicut illa famulam suam non libidini mariti permisit, sed officio generandi ultro intulit, nequaquam turbato ordine nrali, ubi eius potestas erat, iubens potius oboedienti quam cedens concupiscenti: sic
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc gͦ abraham audunt adño. ñ hic erit
heres tuus. s qui exibit de nt̾o tuo ipse
erit heres tuus. Iam nunc adoptionis cogi¬
tacõne sb̾lata. cum de seipõ semen sparet᷑
abraham. restabat intͥtum. utrum ex sa¬
ra an exalia. Quod illi d̾s occultare nolu¬
it. donec pͥus ex ancilla uetus testam̃tum¬
figuraret᷑. Quid gͦ nrum si uidens abra¬
ham st̾ilem uporem. cupientem sibi ꝓlem
qm̃ parere ip̃a ñ potuit ex famula sua. ⁊
ex marito ꝓuenire ñ sue carnali cupidita¬
ti cessit. S ꝯnigali pot̾ati obtemꝑanit. cre¬
deus ħ satam ex dĩ mitu uoluisse qͥ iam
ex se ipõ iłli ħedem ꝓmiserat. s ex qua fe¬
mina nõ p̾dixerat. srustͣ gͥ faustus ad obi¬
ciendum ħ cͥmen insamis infilium. tanqmͣ
infidelem abraham infidelit̾ arguens. Cetera
enim cecitade ñ credendi ñ naluit intellige̾.
Hoc autẽ libidine calumpinandi neglexit
⁊ lege. Quod audẽ nistum ⁊ fidelẽ uirimi ma¬

Expanded text:
tunc ergo Abraham audiuit a domino: non hic erit tunc ergo Abraham audiuit a domino: non hic erit heres tuus; sed qui exiet de utero tuo, ipse erit heres tuus. iam tunc adoptionis cogitatione sublata cum de se ipso semen speraret Abraham, restabat incertum, utrum ex Sara, an ex alia: quod illi deus occultare uoluit, donec prius ex ancilla uetus testamentumfiguraretur. quid ergo mirum, si uidens Abraham sterilem uxorem cupientem sibi prolem, quam parere ipsa non potuit, ex famula sua et ex marito prouenire, non suae carnali cupiditati cessit, sed coniugali potestati obtemperauit. credens hoc Saram ex dei nutu uoluisse, qui iam ex se ipso illi heredem promiserat. sed ex qua femina non praedixerat? frustra igitur Faustus ad obiciendum hoc crimen insanus insiluit tamquam infidelem Abraham infideliter arguens. cetera enim caecitate non credendi nec ualuit intellegere, hoc autem libidine calumniandi neglexit et legere. Quod autem iustum et fidelem uirum ma
Abbreviated transcription (Latin):
numerabił mulatudinis hñdantiã. non¬
eẽt futura ꝓpagacio. utrum excarne abra¬
he si de se ip̃e generaret. an ex uoluntate.
si aliquẽ forte adoptaret. Deide side car
ne ip̃ius. utrum ex sara an ex alia. ꝓrsus
ñdum mansestatum fuit. Legant in qmͣ
qui uolunt. ⁊ inuement faustum aut fal¬
li imprident̾. aut fallere impudent᷑. Itaq
abraham cum sibi uid̾et ñ nasci filios ⁊ tñ
semim suo fcãm ꝓmissionẽ ten̾et. pͥmo
de adopcione agitabat. Hoc indicat. ꝙ cum
dõ loq̃ns ait de uernatulo suo. hic heres
nĩs erit. Tanqmͣ dr̃et. Quna de nie ip̃o mͥ se¬
men ñ dedisti. in ubo comple ꝙ meo senn¬
in ꝓmisisti. Si emm sem̃ cransq ñ ñ appel¬
laretur. nͥ ꝙ eius carne nasc̾etur. nec nos
appellaret apłs sem̃ abrahe. qui c̾te origi¬
nem carins ab illo ñ ducinis. si imitacio¬
ne fidei sem̃ enis fci sums. credentes in
xp̃m cunis caro ex illius carne ꝓpagata est.

Expanded text:
numerabilis multitudinis numerabilis multitudinis esset futura promissio, utrum ex carne Abrahae, si de ipso generaret; an ex voluntate, si aliquem forte adoptaret: itaque Abrne ipsius, utrum ex Sara, an ex alia prorsus, nondum manifestatum fuit: legant, inquam. qui uolunt, et inuenient Faustum aut falli inprudenter aut fallere inpudenter. itaque Abraham cum sibi uideret non nasci filios et tamen semini suo factam promissionem teneret, primo de adoptione cogitabat. hoc indicat, quod cum deo loquens ait de uernaculo suo: hic heres meus erit. tamquam diceret: quia de me ipso mihi semen non dedisti, in isto conple, quod meo semini promisisti. si enim semen cuiusque non appellaretur, nisi quod de eius carne nasceretur, nec nos appellaret apostolus semen Abrahae, qui certe originem carnis ab illo non ducimus, sed imitatione fidei semen eius facti sumus credentes in Christo, cuius caro ex illius carne propagata est.
Abbreviated transcription (Latin):
tum in cet̾is actib ad humanam pacẽ ꝑtinẽ¬
tib mulier uiro debeat serintutẽ. himus
umus rei qua sexus utͥusq carnali sorte
disc̾nitur ⁊ carnali cõmixtione conc̾int᷑.
similem in se ħeant pot̾atem. iuir in uxo¬
se hr̃e sara ñ pot̾at. de ancilla hr̃e uoluit.
Ex eo tñ semme ex quo ⁊ dese si poss hr̃e¬
desid̾abat. Amqmͣ ħ fac̾e̾t muilier. si ĩ cor¬
pore uiti carnali ꝯcupiscencia ten̾etur. ⁊ ela¬
retur eim pocius pelicẽ. qm fac̾et matrem.
lunc uero pp̃ea sic ꝓpagandi uolitas pia
fint. qr ꝯcumbendi nosuntas libidinosa nõ
fint. Inud sane defendi ñ pot̃. si abraham si¬
cut faustus obiecit nmie credens dõ qui
sibi iam ꝓlem de sara ꝓmiserat. de agar
susciꝑe uoluit. S aꝑtissime falsum ẽ. Non¬
dum ħ ꝓmiserat ds. fiecenseant scͥpture
illiuis suꝑiora qui uolunt. Inuement semi¬
in abraham fuisse iam ꝓmissam t̾ram ⁊ ĩ¬

Expanded text:
cum in ceteris actibus ad humanam pacem pertinencum in ceteris actibus ad humanam pacem pertinentibus mulier uiro debeat seruitutem, huius unius rei, qua sexus utriusque carnali sorte discernitur et carnali conmixtione conceraitur, similem in se habeant potestatem uir in uxose habere Sara non poterat, de ancilla habere uoluit, ex eo tamen semine, ex quo et de se, si posset, habere debebat. numquam hoc faceret mulier, si in corpore uiri carnali concupiscentia teneretur; zelaret enim potius pelicem, non faceret matrem. nunc uero propterea sic propagandi uoluntas pia fuit, quia concumbendi uoluntas libidinosa non fuit. Illud sane defendi non potest, si Abraham, sicut Faustus obiecit, minime credens deo, qui sibi iam prolem de Sara promiserat, de Agar suscipere uoluit. sed apertissime falsum est; nondum hoc promiserat deus. recenseant scripturae illius superiora, qui uolunt, inuenient semini Abraham iam fuisse promissam terram et in
Abbreviated transcription (Latin):
nem ẜ uans. nicħ in humano ꝯcubitu a¬
gebat nͥ ut homo nasc̾etur. Iste ꝑu̾sitatem
fabłe obsernans. nncħ in quol ꝯcubitu ti¬
mebat nͥ ne d̾s captiuaret᷑. u̾bi autẽ faus
tus in fco abrahe uelud conscĩam culpat
uxoris. ibi malo qͥdem anmo ⁊ intencõns
intuꝑandi. s tñ nesciens ⁊ nosens utrum¬
qr collandat. Neq enim conscĩam suam fla¬
gicio connigis iiscint. quo ille suam li¬
bidinẽ turpa ⁊ illicita uoluptate saciaret.
s ⁊̃ illa natutali ordine filios uolens so¬
q st̾ilem sciens. ancillatis utͥ fecunditatẽ
musum nris sin pot̾ate licita uindicauit.
ñ cedens uiro ꝯcupiscenti. s iubens obe
dienti. Neq ħ mordinata suꝑbia. Quis
enim nescit uxorẽ marito tanqm dño de¬
bere securre. S ꝙ ad m̃bra corꝑis attinet.
quib sexus ip̃e dismguit᷑. Apłt dic̃. Simłr¬
⁊ uit sin corꝑis pot̾atem ñ ht̃. s mulier. Ut

Expanded text:
nem seruans nihil humano concubitu anem seruans nihil humano concubitu agebat, nisi ut homo nasceretur; iste peruersitatem fabulae obseruans nihil in quolibet concubitu timebat, nisi ne deus captiuaretur. Ubi autem tus in facto Abrahae velut conscientiam culpat uxoris, ibi malo quidem animo et intentione uituperandi, sed tamen nesciens et nolens utrumque conlaudat. neque enim conscientiam suam flagitio coniugis miscuit, quo ille suam libidinem turpi et inlicita uoluptate satiaret, sed etiam illa naturali ordine filios uolens seque sterilem sciens ancillaris uteri fecunditatem in usum iuris sui potestate licita uindicauit, non cedens uiro concupiscenti, sed idienti . Neque hoc inordinata superbia: quis enim nescit uxorem marito tanquam domino debere servire? Sed quod ad membra corporis attinet, quibus sexus ipse distinguitur, Apostolus di uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. ut
Abbreviated transcription (Latin):
plis insana flagrans cripidine. ⁊ dõ qui id
iam sibi de sara comuge ꝓmiserat mimine
credens. cum pelice uolutatus sit. Insana
u̾o iste faustus cͥminandi tupiditate cecatꝰ.
⁊ heresis sue nefas ꝓdidit. ⁊ abrahe concu¬
bitum nesciens erransq laudainit. Sicut e¬
nim sex illa et̾na .i. uoluntas di cceaturaꝵ
ominũ ꝯditoris. cõseruando naturali ordim
ꝯsulens. ñ ut saciande libidim seruiat᷑.S
ut saluti gen̾is ꝓspiciatur. ad ꝓlem tm̃mꝰ
ꝓpagandam mortał caruis delectacõnem do¬
mniatu rõnis incõcabitu uelaxati sunt.
sic econtͣrio ꝑu̾sa lex maincheorum. ne ds
eorum quẽ ligatum in omnib seminib plã¬
gunt. in ꝯceptu femme accius cossigetur.
plem ante omĩa deuitari a ꝯcumbentibus
ibet. ut d̾s eorum turpi lapsu pocius ef¬
sudat᷑. qmͣͣ crudeli nexu uinciatur. Nlon gͥ
abraham plis ħnde insana cupiditate flã¬
grabat. s manichus ꝓlis deuitande isana
uaritate delirabat. Pinde ille nature ordi¬

Expanded text:
ana flagrans cupidine et deo, qui id iam sibi de Sara coniuge promiserat, minime credens, cum pelice uolutatus sit. insana uero iste.Faustus criminandi cupiditate caecatus et haeresis suae nefas prodidit et Abrahae concubitum nesciens erransque laudauit. sicut enim lex illa -aeterna, id est uoluntas dei creaturarum omnium conditoris conseruando naturali ordini consulens, non ut satiandae libidini seruiatur, sed ut saluti generis prospiciatur, ad prolem tantummodo propagandam mortalis carnis delectationem dominatu rationis in concubitu relaxari sinit: sic e contrario peruersa lex Manichaeorum, ne deus eorum, quem ligatum in omnibus seminibus plangunt, in conceptu feminae artius conligetur, prolem ante omnia deuitari a concumbentibus iubet, ut deus eorum turpi lapsu potius effundatur quam crudeli nexu Üinciatur. non igitur Abraham prolis habendae insana cupiditate flagrabat, sed Manichaeus prolis deuitandae insana uanitate delirabat. proinde ille naturae ordi
Abbreviated transcription (Latin):
dii genciũ demonia. Hic antẽ nec d̾s huis
scłi. nec quoꝵ ds̃ uent̾. nec dii genciũ demo¬
ma. s simpliat̾ poĩtum ẽ. d̾s tempauit
corpus qui ñ pot̃ intlłigi nͥ u̾ns d̾s ominũ
Ut scil ħ m̃bra ita disuncta ⁊ locata suis se¬
dib alter posu̾t. qui ħ fabricauit. ds̃ aut̃
miscendo bonitatẽ suam huis fabrice ma¬
litiam tempau̾it. Talib enim fabuł pu̾i¬
les ammas hebetant. S neq hic eos pos¬
se dre ꝑmisit d̾s sb̾ueniens ꝑmilis ꝑ ori¬
scõꝵ. hẽs emim ⁊ paulo supnis. D̾s posint
m̃bra singula. unũꝙq eoꝵ incorpe ꝓut
corpus fabricauit. officia diu̾soꝵ oꝑm mi
cħi. utrum ñalia que scd̃m deliramĩta eor
hyłe fabricau̾at ingente tenebraꝵ. ante¬
qmͣ illis d̃s lucẽ suam miscuiss. ñ ħebant
istam m̃broꝵ ꝯcordiam. qmͣ sic saudat
apłs. Utrum sbi dr̃et. capud podib aut
oculus manni. opiis te ñ ħeo. Nuqͣm ħ
dix̾unt. nec dr̃e potunt. tales emm eis accꝰ

Expanded text:
 Deus hujus saeculi; nec, quorum deus venter; nec, dii Gentium daemonia: sed simpliciter positum est, Deus temperavit corpus; qui non potest intelligi, nisi Deus verus omnium ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus alter posuerit, qui hoc fabricavit; Deus autem miscendo bonitatem suam, hujus fabricae malitiam temperaverit. Talibus enim fabulis pueriles animas hebetant. Sed neque hoc eos posse dicere permisit subveniens Deus parsanctorum. habes enim et paulo superius: deus posuit membra singulum quodque eorum in corpore prout corpus fabricauit, officia diuersorum operum in utrum animalia, quae secundum deliramenta eorum hyle fabricauerat in gente tenebrarum, antequam illis deus lucem suam miscuisset, non habebant istam membrorum concordiam, quam sic laudat apostolus, utrum ibi diceret caput pedibus aut oculus manui: opus te non habeo. numquam hoc dixerunt nec dicere potuerunt tales enim eis actus
Abbreviated transcription (Latin):
mus gͦ peccatum. s ꝓpħiam ñ extinguamus.
meinus illum danid̃ qnͣtum amandut est.
rit. qui saltem in allegoriam bom sigui¬
sicet. ħ enis flenda sũmersio. Nisi forte quis
dicat. mislieres aliemgenas quaꝵ amore
exarserat. signifitare eccłias electas de gen¬
tib. Poss ħ fortasse ñ absurde intelligi.
si ille pp̃ salomonẽ desererent. deos suos ⁊
colerent dm̃ enis. Cum u̾o ip̃e pp̃ illis ot¬
fendit d̾m suum. ⁊ coluit dõs eaꝵ. nõ ẽ¬

Expanded text:
mus ergo peccatum, sed prophetiam non extinguamus; mus ergo peccatum, sed prophetiam non extinguamus; amemus illum Dauid, quantum amandus est, rit, quid saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas - de gentibus. posset hoc fortasse non absurde intellegi, si illae propter Salomonem desererent deos suos et colerent deum eius. cum uero ipse propter illas offendit deum suum et coluit deos earum, non e
Abbreviated transcription (Latin):
illa sentencia. Susfe̾ntes micẽ indilecti¬
one. studentes ẜ uare initatẽ spc̃ in un¬
tus ẽ in ea fons a que salientis in udam et̾¬
nam. quẽ qui habu̾it ñ siciet met̾mum.¬
Iam u̾o qui fi̾nt maritus enis. quid iliud
qmͣ dyabłm nominis su int̾pͥtatõne sig¬
inficat. cinus erant pessimo ꝯnigio delega¬
ti omĩ quos grã d̾i lib̾at. ut eccłia siẽ
matła ⁊ tuga saluatori ꝓprio copulet᷑. uri
abscisus. S iue ꝙ in ĩntate ñ stetit. s a lu
ꝑditis tñsfigurat. se tũ in angłm lucis au¬
dens. ad huc dr̃e. lux mea di ẽ. Ergo iste
quid̃ dauid. grauit̾ scelerate peccauit. Qd̃
le defid̾abilis omnib gentib adamauit
eccłam suꝑ tectum se seuantẽ .i. mũdan¬
tem se asordib scłi ⁊ domũ luteam spũ¬
ali ꝯtempsone tnͣscendentẽ atir calcantem.
Et inchoata cum illa pͥme cõuencõnis no¬
ticia. pꝰ ab ea peritus seꝑatum dyabłm occidit.
eamq sibi ꝑpetuo comibio copulauit. d̾i¬

Expanded text:
illa sententia. « Sufferentes invicem ad dilectionem, studentes servare unitatem Spiritus in vintus est in ea « fons aquae vivae salientis in vitam aeternam, quem qui habuerit, non sitiet iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uri"abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a lucperditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid grauiter scelerateque peccauit; quod le desiderabilis omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderi
Abbreviated transcription (Latin):
tractoꝵ. que regnum di ñ possidebunt. qr
eadem sub̾a corꝑis incelestem cõmutabif
qͣlitatem ꝙ ignns in satͥficio signsicabat.
uelud absorbens mortem in uiccoria. In
eo autẽ ppło hec rite celebrata sunt. cumis
⁊ reginm ⁊ sacͥ̾docium ꝓpħia erat uenturi
regis ⁊ sac̾dotis. ad regendos ⁊ consecnͣdos fi¬
deles mominib gentib. ⁊ introducendos
in regnum celoꝵ. ⁊ sacrarium angłorum.
ac intam et̾nam. Hunis itaq ueri sacͥfi¬
cii sicut ueligiosa p̾dicũta hebrei cele¬

Expanded text:
non possidebunt, quia eadem substantia corporis in caelestem conmutabitur qualitatem: quod ignis in sacrificio significabat uelut absorbens mortem in uictoriam. in eo autem populo haec rite celebrata sunt, cuius et regnum et sacerdotium prophetia erat uenturi regis et sacerdotis ad regendos et consecrandos fideles in omnibus gentibus et introducendos in regnum caelorum et sacrarium angelorum ad uitam aeternam. huius itaque ueri sacrificii sicut religiosa praedicamenta Hebraei cele
Abbreviated transcription (Latin):
tanqmͣ p̾cipuo iuro suo sb̾dita cohereret.
Nisi cum molare temptauit ⁊ duimo tes¬
timonio ꝑ sidem martyrũ cessit. corrup¬
tamq in postiorb regib honorauit mu¬
nere. qmͣ corrupcõm sue subde̾ in pͥorib
ñ enaluit. Nam ꝙ tunc meodem rege pͥ¬
us ⁊ possuis sigutatum ẽ. ħ in isro regͥ¬
no pͥorib ⁊ possiorib regib adimpleam
ñ de matre ñ t̾rene genͥ̾acõnis. que eua¬
cuabitur. S grẽ celestis que metͥmim¬
manebit cognacõ comm̃dat᷑. scd̃m qmͣ

Expanded text:
tamquam principio uiro suo subdita cohaereret, tamquam principio uiro suo subdita cohaereret, nisi cum uiolare temptauit et diuino testimonio per fidem martyrum cessit correptumque in posterioribus regibus honorauit munere, quam correptioni suae subdere in prioribus non eualuit. nam quod tunc in eodem rege pret potestatem non abnuens maritalem, sictemperans potestati de ancilla prolem generare uiris uiuis ad concumbendum femina subditur, sicut duae feminae uni uiro, multo uerius et honestius illud accipimus, quod pater
Abbreviated transcription (Latin):
egyptum tñ infans portantib pentib
fugit. Et ad diem festum ñ eidenter
s latentͥ ascendit. cum alias palam loq̃¬
retur uideis irascentib ⁊ ĩ mitissimo am¬
mo audientib. nec tñ ualentib in eũ
uint̾e mamis. qr ñdum uen̾at hora enis.
Non cunis hore ncãtudine cogetur mori.
s cunis ore oportuntate dignaretur occidi.
Qui gͦ palam docendo ⁊ arguendo. ⁊ tũ u
uncoꝵ rabiem nalere nise aliquid ñ sinen¬
do. dĩ demonstrabat pot̾atem. idem tñ fugi¬
paulus apłs desꝑauerat aduitorium ꝓtecti¬
onemqr d̃mam fidem qr ꝑdid̾at. qñ ꝑ mu¬
m̾ito reges osferunt nmera. sicut sare
obtulit rex abiuelech. plus inea mirans
na huinana mheret u̾bo di. ut sunt du
o in carne una. Quod magnum ꝯiugii
saccam̃tum in xp̃õ ⁊ in eccła comiñdat
apłs. Pmde regnum t̾cenum scłi hiius.¬
cinis sigͦam gerebant reges qui saram¬
pollue ꝑmissi ñ sunt. ñ exꝑtum ẽ nec ĩ

Expanded text:
Aegyptum tamen infans portantibus parentibus Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit. et ad diem festum non euidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur Iudaeis irascentibus et inimicissimo animo audientibus nec tamen ualentibus in eum mittere manus, quia nondum uenerat hora enon cuius horae necessitate cogeretur mori, sed cuius horae opportunitate dignaretur occidi. qui ergo palam docendo et arguendo, et tamen inimicorum rabiem ualere in se aliquid non sinendo dei demonstrabat potestatem, idem tamen fugiapostolus Paulus desperauerat adiutorium protectionemque diuinam fidemque perdiderat, qmurum in sporta submissus est, ut inimicorum obtulit rex Abimelech, plus in ea miransdubio nec utrumque tueri posset Abraham, uerumtamen unum horum posset. id est uitam, ne deum suum temptaret, fecit quod potuit; quod autem non potuit, illi commisit. qui ergo se hominem occultare non ualuit, maritum se occultauit, ne occideretur; uxorem deo credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
tut in einigłio. ñ utiq quos maria uir¬
go pepit. si ex enis ꝯsangintate om̃s
ppmqui. Dicet aliquis. Eur ñ pocius ita de
suo d̾o̾ pͥsumpsit abraham. ut fat̾i nõ time¬
ret uxorem. Neq enim d̾s ab illo mortem
nõ poterat repellere qmͣ timebat. eimiq
cum ꝯnige sua ab omm pratie in illa
ꝑegnatõnẽ tutari. Ut nec upor enis qmͣins
eẽt pulchrima appet̾etur ab aliquo nec
P illam ip̃e nocaretur: Pot̾at saue hoc
esfic̾e ds̃. Qus ita demens. ut ħ neget.
S si int̾cogatus abraham illam fenimã
indicass uporem. duas ues tuendas com¬
mitt̾et dõ. ⁊ suam uitam ⁊ ꝯnigis pudia¬
ciam. ꝑtinet autẽ ad sanam doctͥnam qñ¬
ħt ꝙ faciat homo. ñ temptare dñm d̾m su¬
umi. Neq emim ⁊ ip̃e salnator ñ poterat
tmm disçipsos suos. quib tñ ait. Si uos p¬
secati fu̾nt in una cuntate. fugite in ałi¬
.iin. Cunis rei pͥor exemplum prebint.
Nam cum pot̾atem hrẽt ponendͥ aiam
snam. nec eam pon̾et nͥ cum uellet in

Expanded text:
tur in euangelio, non utique quos Maria uirgo pepererat, sed ex eius consanguinitate omnes propinqui. Dicet aliquis: "cur non potius ita de deo suo praesumpsit Abraham, ut fateri non timeret uxorem ? neque enim deus ab illo mortem non poterat repellere. quam timebat, eumque cum coniuge sua ab omni pernicie in illa peregrinatione tutari, ut nec uxor eius, quamuis esset pulcherrima, adpeteretur ab aliquo nec propter illam ipse necaretur." poterat sane hoc efficere deus; quis ita sit demens, ut hoc neget? sed si interrogatus Abraham illam feminam indicasset uxorem, duas res tuendas committeret deo, et suam uitam et coniugis pudicitiam. pertinet autem ad sanam doctrinam: q faciat homo, non temptare dominum deum suum. neque enim et ipse saluator non poterat tueri discipulos suos, quibus tamen ait: si uos persecuti fuerint in una ciuitate. fugite in aliam. cuius rei prior exemplum praebuit. nam cum potestatem haberet ponendi animam suam nec eam poneret, nisi cum uellet, in
Abbreviated transcription (Latin):
debitum. Possem gͦ ⁊ ego. sic ista ponere.
Nom̃ ẽ antiquis. ñ imiuste umidicab̾. Ego
antem dico.ne udicetis qͥdem. Adimple¬
cio ẽ. sicut deuirando faustus ait. Niccum
ẽ. ñ ꝑnirab̾. ego autẽ dito ne niretis qͥdem.
Leque adimplecio ẽ. Pot̾am gͦ tego ita
dr̃e. si mͥ ꝑ hec adiecta u̾ba ꝙ legi defint
a xp̃o additum ind̾e̾tur. ac ñ pocuis id qd̾
lex uolebat esfice̾ ne iniste se quisqmͣ ui¬
dicando peccaret. conseruari tutuis si om¬
nino se ñ uindicaret. ficut id ꝙ uolebat
esfic̾e̾. ne quisqmͣ ꝑuirando peccaret cõser¬
nari tucius si ñ iuraret. Nam si contͣrnim¬

Expanded text:
debitum. possem ergo et ego sic ista ponere: debitum. possem ergo et ego sic ista ponere: dictum est antiquis: non iniuste uindicabis; ego autem dico, ne uindicetis quidem: adimpletio est sicut de iurando Faustus ait: dictum est "non peierabis; ego autem dico, ne iuretis quidem; aeque adimpletio est." poteram ergo et ego ita dicere. si mihi per haec adiecta uerba, quod legi defuit, a Christo additum uideretur, ac non potius id, quod lex uolebat efficere. ne iniuste se quisquam uindicando peccaret, conseruari tutius. si omnino se non uindicaret, sicut id quod uolebat efficere, ne quisquam peierando peccaret, conseruari tutius, si n
Abbreviated transcription (Latin):
rusta uindicta. nsteq debetur ei qui fu̾it
passus mnuiriam . uude utiq cũ ignoscimꝰ
de nrõ qͦdammꝰ nire larginur. unide ⁊̃ debi¬
ta dñr que in orõne duica humanitus di¬
nintt̾e monemur ut nob̾ ⁊ nr̃a diuiitus
dimittant᷑. Quod autẽ debet᷑ ⁊ si benigne
duttit᷑. ñ tñ miq repetitur. s sicut mi
de longe abest qui ominuo ñ inrat. Et qm¬
uis ñ peccet qui u̾m nirat. uemocior tñ a
pocõ ẽ qui ñ nirat. unde ãmonicio ñ uiran¬
di cõseruacio ẽ a pocõ ꝑmrii. Ita cum peccet
qui ꝑ ĩmod̾acõnem iuusbe uult umdicari.
ñ pecoet autẽ qui modum adhibens iuste
uult uindicari. remociõ ẽ a peccõ ĩ iuste
iundicce. qui ñ uult omnimo uindicari.
Peccat enim qui exigit ultͣ debitum. nõ
peccat autẽ qui exigit debitũ. S tucius
longe ẽ a pocõ iniusti exattoris. qui omin
no ñ egit debitum. Psertim necogatur
⁊ ipe redd̾e̾ debitum. ab eo qui millim ht̃

Expanded text:
justa vindicta, justeque debetur ei qui fuerit justa vindicta, justeque debetur ei qui fuerit passude nostro quodam modo iure largimur. unde etiam debita dicuntur, quae in oratione dominica humanitus dimittere monemur, ut nobis et nostra diuinitus dimittantur. quod autem debetur, etsi benignetamen inique repetitur. sed sicut in de longe abest, qui omnino non iurat, et quamuis non peccet, qui uerum iurat, remotior tamen a peccato est qui non iurat — unde admonitio non iurandi conseruatio est a peccato peiurii —: ita cum peccet qui per inmoderationem iniuste uult uindicari, non peccet autem, qui modum adhibens iuste uult uindicari, remotior est a peccato iniustae uindictae qui non uult omnino uindicari. peccat enim, qui exigit ultra debitum; non peccat autem, qui exigit debitum: sed tutius longe est a peccato iniusti exactoris. qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse reddere debitum ab eo, qui nullum habet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ resist̾e̾ malo. S si quis te ꝑcusserit in
maxillam nuam dext̾am p̾be illi ⁊ alt̾am¬
⁊ t̾. Qñquid illud antiquum ad repͥmẽdas
flãmas odioꝵ seiuenaum que ĩmod̾atos
ammos refrenandos. ita pͥceptum ẽ. Quis
enim tantund̃ facile ꝯtentus ẽ repon̾e
uindicte. qnͣtum accepit innirie. Nonne
uidennis honniẽs leuit̾ lesos moliri eedẽ.
sitire sangumẽ. uixq inuenire in malis
ĩtimai unde sacient᷑. Quis pugno ꝑcussus.
ñ aut iudicia concitat indampnacõnẽ eiꝰ
qui ꝑcusserit. aut si ip̃e reꝑcutere uelit.
totum hominẽ si ñ ⁊ iam delo aliquo at¬
repto pugnis calcib qr ꝯtundit. Hinc gͥ
ĩmod̾ate ac ꝑ ħ iucte ulcõm lex iistũ
modum sigens. penam delacõnis institu
tale supplicam pendat. Pude ocłm ꝓ
ocło. dentẽ ꝓ dente. ñ fomes s limes fu¬
uoris. Non it id ꝙ sopitum erat hunic
accend̾etur. s ne id ꝙ ardebat ultͣ extẽ¬
d̾etur ẽ positus. Imposita ẽ enim q̃dam

Expanded text:
esistere malo, sed si quis te percusserit in maxillam dexteram, praebe et illi alteram: quandoquidem et illud antiquum ad reprimendas flammas odiorum saevientiumque immoderatos animos refrenandos ita praeceptum est? Quis enim tandem facile contentus est uindictae, quantum accepit iniuriae? nonne uidemus homines leuiter laesos moliri caedem, sitire sanguinem uixque inuenire in malis inimici unde satientur? quis pugno percussus non aut iudicia concitat in damnationem eius, qui percusserit, aut, si ipse repercutere uelit, totum hominem, si non etiam telo aliquo arrepto. pugnis calcibusque contundit? huic igitur inmoderatae ac per hoc iniustae ultioni lex iustum modum figens poenam talionis itale supplicium pendat. Proinde oculum pro oculo, dentem pro dente, non fomes, sed limes furoris est, non ut id quod sopitum erat hinc accenderetur, sed ne id quod ardebat ultra extenderetur impositus. Est enim quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
longe aliud ẽẽ euuigłm qmͣ genealogiam.
⁊ de iĩs conferre ẽ ãmnis. ñ equidẽ recuso.
cum st mͥ magna ⁊ de hiis respondend̃ copi¬
a. S cii disce int̾rogams ꝙ pͥmum ẽ. uid̾is
enim mͥ nunc scire uelle. ñ utrimi euuiã
ponditi maxime. suirsumq int̾rogasti u¬
trum acciꝑe xp̃m natum ⁊ respondisti. ñ ita

Expanded text:
longe aliud esse, euangelium quam genealogian, et de ipsis conferre est animus, non equidem recuso, cum sit mihi magna et de his ad respondendum copia; sed tu disce interrogare, quod primum est. uideris enim mihi nunc scire uelle, non utrum euangelpondisti: maxime. rursusque interrogasti, utrum