comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
squle carnale infimũ bonũ male amatur
e posito dõ ȩc̃no int̾no sepit̃no bono. quẽ
dnodũ iusticia deserta ⁊ aurũ amatur
liuaris: nullo peccato auri s hominis:
uhabet omnis creatura Cũ enĩbona sit
ilene amari pocest et male. scilicet bene¬
idine custodito. male ordine ꝑturbato.:
dri. hec cua sunt bona sunt quia tubonꝰ ista
sordine neglecto ꝓte qđ c̃dit̾ abste Crea¬
ciautẽ si ueratit᷑ amet᷑. hocẽ. si ipse nõ
iliud ꝓillo qđ nonẽ. ipse amet᷑ male amari

Expanded text:
male amatur postposito Deo, aeterno interno sempiterno bono, quem ad modum iustitia deserta et aurum amatur ab auaris, nullo peccato auri, sed hominis. Ita se habet omnis creatura. Cum enim bona sit, et bene amari potest et male: bene scilicet ordine custodito, male ordine perturbato.  dixi: Haec tua sunt, bona sunt, quia tu bonus ista s Ordine neglecto pro te, quod conditur abs te. Creator autem si ueraciter ametur, hoc est si ipse, non aliud pro illo quod non est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
die scdi m̃sis diceretur ceptũ ẽẽ. diluiũ:
deinde postea infine diliuui ita legtcur
Cugitur calesm̃ses erant: tales proftrto
Det annierant quales nunc habemꝰ. oies
appellabatur dies. ut omiã ꝓportiõe miui¬
absurditatẽ ⁊ uanitatẽ ferat:
roinde remoueatur hic error. qui
coniectura falsa ita uult astruere
scripturarũ nr̃arũ fidẽ ut alibi destir
noq det̃minãt : tantꝰ m̃sis quantꝰ et nc̃
ẽ. quẽ lunacepta et finita concludit:
lunares additis ꝑꝑt̃ cursũ solarẽ qͥnq
diebꝰ ⁊ quadrante consũmat̃. quantiam
sexcentesimi uucȩ noȩ. scds erat m̃sis cie

Expanded text:
die secundi mensis diceretur coeptum esse diluvium? Deinde postea in fine diluvii ita legitur: Si igitur tales menses erant, tales profecto et anni erant, quales nunc habemus. Menses appellabatur dies, ut omnia proportione minuabsurditatem et vanitatem ferat? Proinde removeatur hic error, qui conjectura falsa ita vult astruere Scripturarum nostrarum fidem, ut alibi destruat. urnoque determinant: tantus mensis, quantus et nunc est, quem luna coepta et finita concludit: lunares, additis propter cursum solarem quinque diebus et quadrante, consummant: quanti anni sexcentesimi vitae Noe secundus erat mensis e
Abbreviated transcription (Latin):
longe fuerat post futurũ. Unde factũ ẽ. etiã
illud ut filium suũ mediũ hoc ẽ. pͥmo geni¬
to iuniorẽ ultimoq maiorẽ qui peccauerat
inpatrẽ: nõ in ipso s infilio eiꝰ suo nepote
malediceret his uerb̃ Maledictꝰ canaan
puer: famulꝰ erit fribꝰ suis: Canaan porro
uatꝰ fuerat excham. qui patris dormientis
iec texerat s pociꝰ ꝓdid̾at nuditatem:
Unde etiã qđ secutiis ad uinx̃ benedictionẽ
duiorũ maximi ⁊minimi filiorũ dicens be¬
iedictꝰ dñs ds̃ sem. ⁊ erit canaan puer illuis.
tificet ds̃ iafech. ⁊ habitet indomibꝰ sem
ẜ ipsa ciꝰdẽ noe et uineȩ plantacio et ex eiꝰ
fricti in ebriatio. et dormientis nudatio
st̃ gͣuidata sensibꝰ uelata tegminibꝰ. S nõ
uȩ oꝑta fuerant satis aꝑta st̃. Quis enim
hc diligent̃ et intelligent̃ adũtens. nõ ag¬
noscant inxpõꝰ Sem qͥppe de cuiꝰ semine

Expanded text:
longe fuerat post futurum. Unde factum est etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan porro natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis nec texerat, sed potius prodiderat nuditatem. Unde etiam quod secutus adiunxit benedictionem duorum maximi et minimi filiorum dicens: Benedictus Dominus Deus Sem, et erit Chanaan puer illius; latificet Deus Iapheth, et habitet in domibus Sem, sicut ipsa eiusdem Noe et uineae plantatio et ex eius fructu inebriatio et dormientis enudatio, sunt grauidata sensibus et uelata tegminibus. CAPUT quae operta fuerant, satis aperta sunt. Quis enim haec diligenter et intellegenter aduertens non agnoscat in Christo? Sem quippe, de cui
Abbreviated transcription (Latin):
Dicet aliquis Si hoc intendebat auctor huiꝰ¬
historiȩ in cõmemorandis generationibꝰ ex
adã ꝑfiliũ eiꝰ sech. ut ꝑillas ꝑueniret ad noe sub
quo factũ ẽ. diluuiũ. aqͦ rursꝰ c̃cexeret᷑ ordo
nascentiũ qͦ ꝑueniret ad abrabã. aqͦ matħs
uenit ȩc̃nũ regẽ ciuitatis dĩ: qͥd ĩtendebat
exgenerationibꝰ ex cain. et qͦeas ꝑducero uole¬
bat: Respondet᷑. Usq ad diluuiũ qͦ totũ illud
genus t̾renȩ ciuitatis absũptũ ẽ: s reꝑatũ ẽ:
exfiliis noc Noque enĩ decẽ. poterit
hȩc t̾rena ciuitas societasq hominũ scđm ho

Expanded text:
Dicet aliquis: Si hoc intendebat scriptor huihistoriae Ie. in commemorandis generationibus ex Adam per filium eius Seth, ut per illas perueniret ad Noe, sub quo factum est diluuium, a quo rursus contexeretur ordo nascentium, quo perueniret ad Abraham, a quo Mattenit aeternum Regem civitatis Dei; quid intendebat in generationibus ex Cain, et quo eas perducere volebat? Respondetur: Usque ad diluvium, quo totum illud genus terrenae civitatis absumptum est, sed reparatum ex filiis Noe. Neque enim deesse poterit haec terrena
Abbreviated transcription (Latin):
fine quousq ꝑtendunt nouissima femim
genita nominat᷑. Sic enĩ legitur:
Na tusale genuit lamech Et sũpsit
Isibi lamech duas uxores. nom̃ uniadi
et nom̃ scdę sella Et peꝑit ada iobel. hic
erat pat̃ habitantium in tabnacłis pecun¬
ariorum Et nom̃ fr̃is eiꝰ iobal: Hic fuit qͥ
ostendit psalteriũ et citharã: Sella autẽ
peꝑit et ipsa cobel: et erat malleator. et¬
erariꝰ eram̃ti et ferri Soror autẽ cobel:¬
noema: Huc usq porrectȩ sunt genera¬
tiones ex cam quȩ st̃ om̃s ab adã octo annu¬
merato ipso adã scilicet septẽ usq ad lamech
qui duarũ maritꝰ uxorũ fuit Et octaua
ẽ. generatio infiliis eius inqͥbꝰ cõmemorat᷑
et femina Ubi elegant̃ significatũ ẽ t̾remõ
ciuitatẽ. usq insui finem carnales habitiã
generationes: quȩ mariũ feminarũq con¬
iunctione ꝓueniunt Unde et ipsȩ qđ prã
euam nusquã reppit̾ ante diluuũ nominbꝰ

Expanded text:
fine, quo usque, pertendunt, nouissima femina fine, quo usque, pertendunt, nouissima femina genita nominatur. Sic enim legitur: Mathusael genuit Lamech; et sumsit sibi Lamech duas uxores, nomen uni Ada et nomen secundae Sella, et peperit Ada Iobel; hic erat pater habitantium in tabernaculis pecuariorum. Et nomen fratris eius Iobal; hic fuit qui ostendit psalterium et citharam. Sella autem peperit et ipsa Tobel; et erat malleator aerarius aeramenti et ferri. Soror autem Noema . Huc usque porrectae sunt generationes ex Cain, quae sunt omnes ab Adam octo, annumerato ipso Adam, septem scilicet usque ad Lamech, qui duarum maritus uxorum fuit: et octava est generatio in filiis ejus, in quibus commemoratur et femina. Ubi eleganter significatum est, terrenam civitatem usque in sui finem carnales habituram generationes, quae marium feminarumque conjunctione proveniunt. Unde et ipsae, quod praeter Evam nusquam reperitur ante diluvium, nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
adam : et ipsũ enĩ nom̃ homo ĩt̃p̃tat᷑: sod
cõmune ꝑhibet᷑ eẽ. in illa lingua idẽ. hebrea :
mascło i feminȩ. Nã sic de illo scripcũ est¬
Mascłm et fęminã fecit illos et benedixit
illos: et cognominauit nom̃ eorũ adam
Unde nõ abigit᷑ sic appellatã fusse feminam
euã ꝓprio nomine: ut tam̃ adã qđ int̾p̃tat᷑
homo nom̃ eet. ãborũ: Enos aũ sic ĩtp̃tat̾
homo. ut hoc nõ posse fęminã nuncupan
ꝑiti lĩguę illiꝰ asseueret̃. tanquã filiꝰ resur¬
rectionis: ubi nõ nubẽt neq uxores ducẽt
Nõ enĩ erit ibi generatio. cũ illuc ꝑduxent
regeneratio Qua re et hoc nõ ut puco in¬
cassum notãdũ arbitror. qđ in eis genera¬
tionibꝰ quȩ ꝓpagant᷑ ex illo qͥẽ. appellatꝰ
sech. cũ geniuss filios filiasq dicantur
nulla ibi genita nominatĩ femina ex p̃ssa
ẽ : in his autẽ quȩ ꝓpagant᷑ ex cain imps

Expanded text:
Adam. Et ipsum enim nomen homo interpretatur; sed Adam. Et ipsum enim nomen homo interpretatur; sed commune perhibetur esse in illa lingua, id est Hebraea, masculo et feminae. Nam sic de illo scriptum estMasculum et feminam fecit illos et benedixit illos et cognominauit nomen eorum Adam. Unde non ambigitur sic appellatam fuisse feminam Euam proprio nomine, ut tamen Adam, quod interpretatur homo, nomen esset amborum. Enos autem sic interpretatur homo, ut hoc non posse feminam nuncupari periti linguae illius adseuerent, tamquam filius resurrectionis, ubi non nubent neque uxores ducent. Non enim erit ibi generatio, cum illuc perduxerit regeneratio. Quare et hoc non incassum notandum arbitror, quod in eis generationibus, quae propagantur ex illo qui est appellatus Seth, cum genuisse filios filiasque dicantur, nulla ibi genita nominatim femina expressa est; in his autem, quae propagantur ex Cain, in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ũ gͦ eet̃. adã utriꝰq generis pat̾ idẽ. et
cuiꝰ series ad terrenã. et cuiꝰ series ad
celestẽ ꝑtinet ciuitatẽ occiso abel. atq in eiꝰ
int̾fectione cõm̃dato mirabili sacͣm̃to. facti st̃
duo patres singłorum generũ: cam et sech:
In quorũ filiis qͦs cõmemorari oportebat: duar̃
istarũ ciuitatũ ingenere mortaliũ eiudentius
indicia clarere cȩꝑunt: Cai qͥppe genuit
enoc incuiꝰ nomine c̃didit ciuitatẽ: t̾renã
scilicet nõ ꝑegrinantẽ in hoc mũdo s in eius
tẽꝑali pace ac felicitate quiescentẽ: Cain aũ
uit̃p̃tatur possessio Unde dictum ẽ. qndo
natꝰ ẽ. siuie. a patre siue amatre euiꝰ : ad qͥsuu
hominẽ ꝑdm̃ E noch uͦ dedicatio. Hic enĩ
delicat᷑ t̾rena ciuitas ubi c̃dit᷑: qm̃ hic habet
eũ quẽ intendit et appetit finẽ:
Porro ille sech int̾p̾tratur resurrectio.
ienos filiꝰ eiꝰ interp̃tat᷑ homo. nõsicut

Expanded text:
 esset Adam utriusque generis pater, id est, et  esset Adam utriusque generis pater, id est, et cujus series ad terrenam, et cujus series ad coelestem pertinet civitatem; occiso Abel, atque in ejus interfectione commendato mirabili sacramento, facti sunt duo patres singulorum generum, Cain et Seth: in quorum filiis, quos commemorari oportebat, duarum istarum civitatum in genere mortalium evidentius indicia clarere coeperunt. Cain quippe genuit Enoch, in cuius nomine condidit ciuitatem, terrenam scilicet, non peregrinantem in hoc mundo, sed in eius temporali pace ac felicitate quiescentem. Cain autem interpretatur possessio; unde dictum est, quando natus est, siue a patre siue a matre eius: Adquisiui hominem per Deum. Enoch uero dedicatio; hic enim dedicatur terrena ciuitas, ubi conditur, quoniam hic habet eum, quem intendit et adpetit, finem. Porro ille Seth interpretatur resurrectio et Enos filius eius interpretatur homo; non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ut cui debet causa ꝓpinqͥtatis reuerendũ
honorẽ ab ea c̃cineat quãuis generatrice cam̃
libidine : de qua erubescere udemꝰ et ipsã pudi¬
citiã c̃iugalẽ: Copulatiogͥ maris et femine
quantũ attinec ad genus mortaliũ. qđ dam
seminarium ẽ. ciuitatis. S terrena ciuitas
generatione cantũ mͦ. cęlestis autẽ etiã rege¬
neratione opiis habet: ut noxã generatioĩs
euadat Utrum autẽ aliqđ fuerit. uł si fuit
quale fuerit corꝑale acq uisibile regeneratio¬
nis signũ añ diluuiũ. sic̃ abrabe cucũcisio:
postea ẽ. imꝑata sacra historia tacet: sacͥficasse
pꝰ diluuũ cũ de archa fuisset egressꝰ. hostias
dõ legitur immolasse: De qͦre inp̃cedentibꝰ
libris iã diximꝰ nõ ob aliud demones arrogan¬
ces sibi diuinitatẽ. deosq se credi cupientes
sibi expetere sacͥficiũ ⁊ gaude huiꝰmodi ho¬
noribꝰ: nisi qr uerũ sacͥficiũ uͦ dõ deb̾e sciunt¬

Expanded text:
ut cui debet causa propinquitatis reverendum ut cui debet causa propinquitatis reverendum honorem, ab ea contineat, quamvis generatricem, tamen libidinem, de qua erubescere videmus et ipsam pudicitiam coniugalem. Copulatio igitur maris et feminae, quantum adtinet ad genus mortalium, quoddam seminarium est ciuitatis; sed terrena ciuitas generatione tantummodo, caelestis autem etiam regeneratione opus habet, ut noxam generationis euadat. Utrum autem aliquod fuerit, uel si fuit, quale fuerit corporale adque uisibile regenerationis signum ante diluuium, sicut Abrahae circumcisio postea est imperata, sacra historia tacet. Sacrificasse post diluuium, cum de arca fuisset egressus, hostias Deo legitur immolasse. De qua re in praecedentibus libris iam diximus, non ob aliud daemones adrogantes sibi diuinitatem deosque se credi cupientes sibi expetere sacrificium et gaudere huius modi honoribus, nisi quia uerum sacrificium uero Deo deberi sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
fieri udebat᷑: qr et ipsi int̾ se ꝓpt̾ cam
ꝓpĩquã c̃sanguintatẽ fratres uocant᷑.
et pene germani sunt. Fuit autẽ
antiqͥs patribꝰ religiosȩ curȩ. ne ipia
ꝓpĩqͥtas se paulatĩ ꝓpaginũ ordinũ redi¬
mens longiꝰabiret. aꝓpĩqͥtas eẽ desis¬
teret. eã nõdũ longe positã rursꝰ matri¬
monii unculo c̃ligare: et qͦdãmͦ reuocare
fugientẽ. Unde iã pleno hominibꝰ orbe
t̃rarũ nõ qͥdẽ sorores ex patre uł matre
uł ex ãbobꝰ sius parentibꝰ natas: s tam̃
hamabat de suo genere ducere uxores
Ierũ quis dubitet et honestius hoc
cẽꝑe etiã consobrinorũ ꝓhibita ẽẽ.
c̃iugia. nõsolũ scđm ea quę disputauimꝰ
ꝓpt̾ multiplicandas affinitates. ne habeat
duas necessitudines una ꝑsona cũ duę pos¬
sint eas hab̾e. et numerus ꝓpinqͥtatis augen
s etiã qr nescio quomͦ in ẽ. humanȩ uere¬
cundiȩ qͥddã naturale atq laudabile.

Expanded text:
fieri videbatur: quia et ipsi inter se propter tam fieri videbatur: quia et ipsi inter se propter tam propinquam consanguinitatem fratres vocantur, et pene germani sunt. Fuit autem antiquis patribus religiosae curae, ne ipsa propinquitas se paulatim propaginum ordinibus dirimens longius abiret et propinquitas esse desisteret, eam nondum longe positam rursus matrimonii vinculo colligare, et quodammodo revocare fugientem. Unde jam pleno hominibus orbe terrarum, non quidem sorores ex patre vel matre, vel ex ambobus suis parentibus natas, sed tamen amabant de suo genere ducere uxores. Verum quis dubitet honestius hoc tempore etiam consobrinorum prohibita esse conjugia? non solum secundum ea quae disputavimus, propter multiplicandas affinitates, ne habeat duas necessitudines una persona, cum duae possint eas habere, et numerus propinquitatis augeri; sed etiam quia nescio quomodo inest humanae verecundiae quiddam naturale atque laudabile,
Abbreviated transcription (Latin):
ailũ sociale diffundet Quod humano
penere crescente et multiplicante etiã
nt̃ impios dõrũ multorũ falsorũq culto¬
res sic obseruari cernimꝰ. ut etiã siꝑiisis
ogibus pmutantur fraterna c̃iugia. melior
tam̃ ẽsuetudo ipsam malit exorrere licentiã:
et cũ sorores acciꝑe inmatrimoniũ pͥmis
humani generis tẽporibꝰ omĩno licuerit.
sic au̾set᷑ quasi nunquã licere potuerit: Ad
humanũ enĩ sensũ uel allicendũ : mos
modationẽ concupiscentie coerecatꝰ: cum
designari. atq corrũpi. merito eẽ. nefariũ
possidendi transgredi linitẽ agrorũ : qͣnto
ẽ. iniqͥus libidine c̃cũbendi subut̾e limitẽ
morũ: Exꝑti autẽ sumꝰ inconubiis c̃sobri
fiebat. qđ fieri ꝑleges licebat: qr id nec
diuina ꝑhibuit. ⁊ nõdũ ꝓhibuerat
lex humana. Ueruntam̃ factũ etiã
licitũ ꝑpt̾ uicinitatẽ orrebatur illiciti.
et qđ fiebat cũ c̃sobrina: pene cũ sorore

Expanded text:
culum sociale diffunderet. 2. Quod humano culum sociale diffunderet. 2. Quod humano genere crescente et multiplicato, etiam inter impios deorum multorum falsorumque cultores sic observari cernimus, ut etiamsi perversis legibus permittantur fraterna conjugia, melior tamen consuetudo ipsam malit exhorrere licentiam; et cum sorores accipere in matrimonium primis humani generis temporibus omnino licuerit, sic aversetur, quasi nunquam licere potuerit. Ad humanum enim sensum vel alliciendum, vel moderationem concupiscentiae coerceat, eum dissignari atque corrumpi merito esse nefarium possidendi transgredi limitem agrorum, quanto est iniquius libidine concumbendi subvertere limitem morum? Experti autem fiebat, quod fieri per leges licebat; quia id nec divina prohibuit, et nondum prohibuerat lex humana. Verumtamen factum etiam licitum propter vicinitatem horrebatur illiciti; et quod fiebat cum consobrina, pene cum sorore
Abbreviated transcription (Latin):
grent᷑ : nõ iã duç s tres in homine unõ ne¬
csitudines fierent: quȩ ꝑꝑt̾ꝰ caritatẽ nui¬
merosiorẽ ꝓpĩqͥtate. nectendã disseminari
ꝑsingłos singłȩ debuerunt Esset enĩ unꝰ
homo filuis suis frĩ scilicet sororios c̃iugibꝰ
et pat̾ i socer et auunculꝰ:. Ita et uxoreius
endẽ cõmunibꝰ i filiis et mat̾ ⁊ amita et socrꝰ.
caq int̾ se filii eorũ nõ solũ ecñt. fr̃s atq
coniuges. uerũ etiã consobrini: qr et frm̃
silii: Om̃s autẽ iste necessitudines quȩ
ni homini tres homines conectebant no¬
uẽ conecteret̃ si ceñt. insinguł singłe. ut
unꝰ homo haberet alt̾am sororẽ: altam
utoiẽ. alt̾am consobrinã : alt̾ũ patruũ.
alcam auuncłm. alt̾um socerũ : alt̾am
mnatrẽ. alt̾am amitã. alt̾am socrũ: atq
ha se nõ inpaucitate coartatũ. s lacius
aq numerosius ꝓpĩqͣtatibꝰ crebris uin¬

Expanded text:
gerentur; non jam duae, sed tres in homine uno negerentur; non jam duae, sed tres in homine uno necessitudines fierent, quae propter charitatem numerosiore propinquitate nectendam, disseminari per singulos singulae debuerunt. Esset enim unus homo filiis suis, fratri scilicet sororique conjugibus, et pater et socer et avunculus: ita et uxor ejus iisdem communibus filiis et mater et amita et socrus: iidemque inter se filii eorum, non solum essent fratres atque conjuges, verum etiam consobrini; quia et fratrum filii. Omnes autem istae necessitudines, quae uni homini tres homines connectebant, novem connecterent, si essent in singulis singulae, ut unus homo haberet alteram sororem, alteram uxorem, alteram consobrinam, alterum patrem, alterum avunculum, alterum socerum, alteram matrem, alteram amitam, alteram socrum: atque ita se non in paucitate coarctatum, sed latius atque numerosius propinquitatibus crebris vin
Abbreviated transcription (Latin):
dinum nomina Ut gͦ alium quisq habe¬
at patrẽ aliũ socerũ: numerosiꝰ se carta
pornigit Utrũꝙ autẽ unꝰ adã ẽ cogelũ¬
eflis e filabꝰ siuis: quando fr̃i sororesqi co¬
sibio ungebantur. Sic et eua uror eius utq
sexii filiorũ fuit et socrꝰ et. mat̃: quȩ si duę
femine suissent. mat̾ alta et socrꝰ alt̃a. copio¬
sus se socił dilectio conligaret:. Ipsa deniq
ũ soror qđ cuã uxor. fiebat duas cenebat
ina necessitudines Quibꝰ ꝑsingulas diftribu¬
ais ut alceraect. soror altera uxor: hominũ
numero sociał ꝓpĩqͥtas augetur. Sed hoc
exillis duobꝰ pͥmis nulli homines erant:.
sien gͦ adut quando potuit ut existente
copia inde ducerentur uxores. quȩ nõ erant:
um sorores: et nõ solũ illud ut fieretꝰ nulla
necessitas eet̃: uerũ eciam si fieret nefascẽt:
lã isi nepotes pͥmorũ hominũ qui iã c̃sobrinas
pitat acciꝑe c̃iuges sororibꝰ matͥmonio uin¬

Expanded text:
dinum nomina. Ut ergo alium quisque habedinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se caritas porrigit. Utrumque autem unus Adam esse cogeet filiis et filiabus suis, quando fratres sororesque connubio jungebantur. Sic et Eva, uxor ejus, utrique sexui filiorum fuit et socrus et mater: quae si duae feminae fuissent, mater altera, et socrus altera, copiosius se socialis dilectio colligaret. Ipsa denique jam soror, quod etiam uxor fiebat, duas tenebat una necessitudines: quibus per singulas distributis, ut altera esset soror, altera uxor, hominum numero socialis propinquitas augeretur. Sed hoc ex illis duobus primis nulli homines erant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente copia inde ducerentur uxores, quae non erant jam sorores; et non solum istud ut fieret, nulla necessitas esset, verum etiam si fieret, nefas esset. Nam si et nepotes primorum hominum, qui jam consobrinas poterant accipere conjuges, sororibus matrimonio jun
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse cõmemoratos. ⁊ ꝑ qͦs ordo succedentiũ
generationũ ad noe patriarchã ducent᷑.
ne se rȩpub̾tatis illorũ obscura et nõ neces¬
saria questio nos fatiget:.
ũ gͥ genus humanũ pꝰ pͥmã copili a
uiri facti expuluere et c̃iugis ex eiꝰ
iuri latere. mariũ feminarũq c̃iuncioe
opꝰ hab̾et ut gignendo multiplicaretur
nec eẽt. ulli homines nͥ qͥ ex illis duobꝰ nati
fuissent: uiri sorores suas cinges acceꝑint
Q uod ꝓfecto quanto ẽ. antiqͥus complente
necessitate. tanco postea factũ ẽ dãpnabi¬
lius religione ꝓhibente: Habita ẽ. eñ
ratio rectissima karitatis. ut homines qͥbꝰ
eẽt. utilis atq honesta concordia diũsarũ
necessitudinũ uincłis nec tirentur: nec
unꝰ in uno multas hab̾et s singłę spargenti¬
tur insingłos: ac sic ad socialẽ uitã diligd¬
tiꝰ conligandã plurimȩ plurimos optiera
at̃ quippe et socer: duarũ sunt necessiai¬

Expanded text:
fuisse commemoratos, per quos ordo succedentium fuisse commemoratos, per quos ordo succedentium generationum ad Noe patriarcham duceretur, ne serae pubertatis illorum obscura et non necessaria quaestio nos fatiget.ur genus humanum post primam copulam uiri facti ex puluere et coniugis eius ex uiri latere manum feminarumque coniunctione opus haberet, ut gignendo multiplicaretur, nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent: uiri sorores suas coniuges acceperunt; quod profecto quanto est antiquius conpellente necessitate, tanto postea factum est damnabilius religione prohibente. Habita est enim ratio rectissima caritatis, ut homines, quibus esset utilis adque honesta concordia, diuersarum necessitudinum uinculis necterentur, nec unus in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos ac sic ad socialem uitam diligentius conligandam plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe et socer duarum sunt necessitu
Abbreviated transcription (Latin):
Erẽpli gr̃ĩ q̃id fiat aꝑciꝰ aliqͥd ĩt ponã. undo
nullꝰ ambigat fieri potuisse quod dico Eigli
mathieus generationẽ dñicȩ carnis ꝑseriem
parentũ uolens cõm̃dare memoris ordiens
apatre abrabã. atq ad dd̃ pͥmitꝰ ut ꝑuem¬
ret intendens: a brahã inquit genuit saas
Cur nõ dix̃ ismahel quẽ pͥmitꝰ geniuit e Isaac
autẽ inqͥt genuit iacob Cur nõdix̃ esau
qui eius pͥmogenitꝰ fuit: Quia scilicet per
illos ad dđ ꝑuenire nõ posset. Deiide seͥt
Iacob autẽ genuit uidã et fr̃s eius. Nunqͥd
uidas pͥmogenitꝰ fuit: Iudas inꝗͥt genut¬
phares et ⁊ arã: Nec istorũ geminorũ aliqͥs
fuit pͥmogenitꝰ uidȩ: s ante illos iã tres
genuerat: Cos itaq tenuit in ordine gene¬
rationũ: ꝑ qͦs ad dđ. atq inde qͦ intenũt
ꝑueniret Ex qͦ intelligi potest ueteres qͥq
homines ante diluuiũ nõ pͥmogenitos s eos

Expanded text:
Exempli gratia, quo id fiat apertius, aliquid interponam, unde Exempli gratia, quo id fiat apertius, aliquid interponam, unde nullus ambigat fieri potuisse quod dico. Euangelista Matthaeus generationem dominicae carnis per seriem parentum uolens commendare memoriae, ordiens a patre Abraham adque ad Dauid primitus ut perueniret intendens: Abraham, inquit, genuit Isaac; quur non dixit Ismael, quem primitus genuit? Isaac autem, inquit, genuit lacob; quur non 30 dixit Esau, qui eius primogenitus fuit? Quia scilicet per illos ad Dauid peruenire non posset. Deinde sequitur: Iacob autem genuit ludam et fratres eius; numquid ludas primogenitPhar-es et Zarat; nec istorum geminorum aliquis fuit primogenitus Iudae, sed ante illos iam tres genuerat. Eos itaque tenuit in ordine generationum, per quos ad Dauid adque inde quo intenderat perueniret. Ex quo intellegi potest, ueteres quoque homines ante diluuium non primogenitos, sed eos
Abbreviated transcription (Latin):
nasceretur Deinde qđ scͥptũ ẽ. uix̃ aũ sech
centũ annos et genuit enos. qͥs possit nͥ inc̃si¬
datꝰ asseuerare hunc eius pͥmogenitũ fuisse:
ut ãmirantes merito requiramꝰ qͦmͦ ꝑ tot an¬
nos inmunis fuerit aconubio. sine ullo ꝓ¬
posito c̃tinentiȩ. uł nõ genuerit c̃iugat᷑us:
quando qͥdẽ etiã de ipso legitur ⁊genint filios
comemorantur: nec filios filiasq genusse re
ticentur: Ac ꝑhoc nõ apparet omino utrũ
qͥ nominat᷑ genitus ipse fuerit pͥmogenitus
tam longa aut inpuberes fuisse. aut c̃iugibꝰ
carusse uł fęcibus nec illos eoꝵ filios pͥmoscis
natos fuisse credibile ẽ: s cũ sacrȩ scriptor
historiȩ ad ortũ uitãq noȩ cuiꝰ tẽpore diluui¬
um factumẽ. ꝑsuccessiones generationũ no¬
catis tp̃ribꝰ intendet ꝓuenire. eas utiq cõme¬
morauit: non quȩ pͥmȩ suis parentibꝰ fuerint
s quȩ in ꝓpagationis ordinẽ uenerint:

Expanded text:
nasceretur. Deinde quod scriptum est, Vixit autem Seth nasceretur. Deinde quod scriptum est, Vixit autem Seth centum annos, etgenuitEnos: quis possit nisi inconsideratus adseuerare hunc eius primogenitum fuisse? ut anos immunis fuerit a connubio, sine ullo proposito continentiae, vel non genuerit conjugatus: quando quidem etiam de ipso legitur, Et genuit filios commemorantur, nec filios filiasque genuticentur. Ac per hoc non apparet omnino, utrum, qui nominatur genitus, ipse fuerit primogenitustam longa aut inpuberes fuisse aut coniugibus caruisse uel fetibus, nec illos eorum filios primos eis natos fuisse credibile est. Sed cum sacrae scriptor historiae ad ortum uitamque Noe, cuius tempore diluuium factum est, per successiones generationum notatis temporibus intenderet peruenire, eas utique commemorauit, non quae primae suis parentibus fuerint, sed quae in propagationis ordinem uenerint.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoratur post eũ: Noluit eñ sp̃s di in
terrenȩ cuutatis generationibꝰ cẽpora notare
ante diluuũ: sed incelestis maliut. tanquam
ent̃. memoria digniores. Porro autẽ seth qndo
natꝰ ẽ: nõ qͥdẽ tacitist̃ anni patris eus. sediã
genuerat alios Et utrũ solos ca in et habel
affirmare qͥs audeat: Nonenĩ qr soli nomi¬
nati sunt ꝓpt̾ ordines generationũ quascõ¬
memorare oportelut: ideo c̃sequens uideri
debet solos fuisse cunc generatos exadam:
Cum enĩ silentio cooꝑtis om̃iũ nominibꝰ cȩt̃oꝵ
leguatur eum genuisse filioset filiã quota
fuerit ista ꝓles euis qͥsp̃sumat asserere si
culpã temeritatis euitat : Pocuit quippe
adã diuinituis ãmonitꝰ dicere postea quã
sech natꝰ ẽ. suscitauit enĩ mͥds̃ sem̃ aliud
pro abel: qm̃ tał erat futurꝰ qui impleret
illiꝰ scitatẽ. nõ qđ ipse pͥor posteũ tp̃ris ordine

Expanded text:
commemoratur post eum. Noluit enim Spiritus Dei in commemoratur post eum. Noluit enim Spiritus Dei in terrenae ciuitatis generationibus tempora notare ante diluuium, sed in caelestis maluit, tamquam essent memoria digniores. Porro autem Seth quando natus est, non quidem taciti sunt anni patris eius, sed iam genuerat alios; et utrum solos Cain et Abel, adfirmare quis audeat? Non enim quia soli nominati sunt propter ordines generationum quas commemorare oportebat, ideo consequens uideri debet solos fuisse tunc generatos ex Adam. Cum enim silentio coopertis omnium nominibus ceterorum legatur eum genuisse filios et filias: quota fuerit ista proles eius, quis praesumat adserere, si culpam temeritatis euitat? Potuit quippe Adam diuinitus admonitus dicere, postea quam Seth natus est: Suscitauit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, illius sanctitatem, non quod ipse prior post eum temporis ordine
Abbreviated transcription (Latin):
et quodãmͦ t̾rigenis id ẽ. t̾renã originem
diligentibꝰ. ⁊ t̃renȩ ciuitatis trena felicita¬
te gaudentibꝰ ꝑsecutiones iniqͥs passina fue¬
rat: pͥmꝰ ostendit S quot amiorũ erat adã
cũ cos genuit : nõ apparet. Ex inde digerunt᷑
generationes aliȩ de cam. alie de illo quẽ ge¬
nuit adã in eius successioẽm quẽ fr̃ occiditꝰ.
i appellauit nom̃ illꝰ sech dicens ut scͥptũ ẽ.
suscitauit enĩ mͥ ds̃ semen aliud ꝓabel quẽ
ingulauit cain: Cũ itaq istę due series
generationũ una de sech altera decamn. has
duas de quibꝰ agimꝰ difcinctis ordinibꝰ insinuẽt
cuntates unã celestẽ int̾ris ꝑegrinantem.
alterã terrenã t̃renis tanquã sola sint gau¬
diis inhiantẽ uel inherentẽ: null de pro¬
geniȩ cam cum dinumerata sit connumerato
adã usq ad octauã generationẽ quot anno¬
rũ fuisset exp̃sslis ẽ: quando genuit eũ qui

Expanded text:
et quodam modo terrigenis, id est terrenam originem et quodam modo terrigenis, id est terrenam originem diligentibus et. terrenae ciuitatis terrena felicitate gaudentibus, persecutiones iniquas passura fuerat, primus ostendit. Sed quot annorum erat Adam, cum eos genuit, non apparet. Exinde digeruntur generationes aliae de Cain, aliae de illo, quem genuit Adam in eius successionem, quem frater occidit, et appellauit nomen illius Seth dicens, ut scriptum est: Suscitauit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Cum itaque istae duae series generationum, una de Seth, altera de Cain, has duas, de quibus agimus, distinctis ordinibus insinuent ciuitates, unam caelestem in terris peregrinantem, alteram terrenam terrenis tamquam sola sint gaudiis inhiantem uel inhaerentem: nullus de progenie Cain, cum dinumerata sit connumerato Adam usque ad octauam generationem, quot annorum fuisset expressus est, quando genuit eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bendi oꝑe uacauisse: aut si nõ uacaret:. nichil
ꝓlis gignere potuisse: Hec quęstio duobus
modis soluit᷑ Aut enĩ tanto serior fuit pro¬
portione pub̾cas. quanto uitȩ tociꝰ maior
annositas: ant qđ magis uidõ eẽ. credibile
nõ hic pͥmogeniti filii cõmemorati st̃. sedqͦs
successionis ordo poscebat: ut ꝓueniretur
ad noe: aquo rursus ad abraham uidemꝰ
ec̃. ꝑuentũ : ac de inde usq ad certum
articulũ temporis: qͣntũ oportebat signari
etiã generationibꝰ cõmomoracis. cursum
gloriosissimȩ ciuitatis in hoc mundo pegri¬
nantis ⁊ suꝑnã patriã reqͥrantis: Qđ enĩ
negari nõ potest: pͥor oĩbꝰ cam ex c̃iunctiõe
maris ⁊ femine natꝰ ẽ sieq enĩ illo nato
dixissed adã qđ dixisse legitur adqͥsu homi
nẽ ꝑdm̃: nisi illis duobꝰ ipse fuiss homo nas¬
cendo additus pͥmꝰ. Hunc secutus abel
quẽ maior fr̃ occidit. p̃figurationẽ quandã
ꝑegrinantis ciuitatis dĩ. qđ eet. ab impiis

Expanded text:
bendi opere uacuisse, aut si non uacaret, nihil prolis gignere potuisse?\' Haec quaestio duobus modis soluitur. Aut enim tanto serior fuit proportione pubertas, quanto uitae totius maior annositas; aut, quod magis uideo esse credibile, non hic primogeniti filii commemorati sunt, sed quos successionis ordo poscebat, ut perueniretur ad Noe, a quo rursus ad Abraham uidemus esse peruentum, ac deinde usque ad certum articulum temporis, quantum oportebat signari etiam generationibus commemoratis cursum gloriosissimae ciuitatis in hoc mundo peregrinantis et supernam patriam requirentis. Quod enim negari non potest, prior omnibus Cain ex coniunctione maris et feminae natus est. Neque enim illo nato dixisset Adam, quod dixisse legitur: Adquisiui hominem per Deum, nisi illis duobus ipse fuisset homo nascendo additus primus. Hunc secutus Abel, quem maior frater occidit, praefigurationem quandam peregrinantis ciuitatis Dei, quod ab inpiis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nestat aũ altera dedicatio uniu̾sȩ
domꝰ. cuiꝰ ipse. xp̃s ẽ. fundam̃tum quȩ differt᷑
infinẽ : qndo erit om̃iũ resurrectio non
moriturorũ ampliꝰ. Siue autẽ domꝰ dĩdica¬
tur. siue tẽplũ dĩ. siue ciuitasdĩ. id ipsũ
ẽ: nec aborret alatini eloquii c̃suetudine:
Iã ⁊i uirgiliꝰ imꝑiosissimã ciuitatẽ domũ
appellat assaraci romanos uolens in¬
telligi qui de assaraco ꝑtroianos originem
ducunt : et domũ ȩneȩ eosdẽ ipsos. quia
eo duce troiani cũ italiã uenisset̃ ab eps c̃dita
ẽ. roma: Imitatꝰ nãq ẽ. pocta ille litteras sac̾s¬

Expanded text:
dicatio uniuersae domus, cuius ipse Christus est fundamentum, quae differtur in finem, quando erit omnium resurrectio non moriturorum amplius. Siue autem domus Dei dicatur siue templum Dei siue ciuitas Dei, id ipsum est nec abhorret a Latini eloquii consuetudine. Nam et Vergilius imperiosissimam ciuitatem domum appellat Assaraci, Romanos uolens intellegi, qui de Assaraco per Troianos originem ducunt; et domum Aeneae eosdem ipsos, quia eo duce Troiani cum Italiam uenissent ab eis condita est Roma. Imitatus namque est poeta ille litteras sac
Abbreviated transcription (Latin):
qps de hac popło incelligit ad dĩ gram ꝑti-¬
nente Et erit om̃ĩs qͥ inuocauerit nom̃ dñi
ac deinde addit̾ hic sꝑauit inuocare no¬
m̃ dñidĩ: satis ostendit᷑ qđ nõ inse ipso
spemponere debeat homo Maledictꝰ enĩ
om̃is sic̃ alibi legitur qͥspem suã ponit in
homine: Ao ꝑ hoc nec inse: ut sit ciigs ciui
tatis alt̾iꝰ. quȩ nõ scđm filiũ caindedicat᷑
hoc cp̃r idẽ. mortał huiꝰ scłi labente cͥns.
cursu: s in illa immortalitate beatitudinis
sempit̾ne: Nã et ista ꝓpago cuiꝰ ẽ. pat̃ seth in
ea generatioẽ habet dedicationis nom̃ quę
septima ẽ. in adam: annumerato adam
Ceptimꝰ enĩ ab illo natꝰ ẽ. enoch: qđ int̃.¬
Dp̃tat᷑ dedicatio. S ipse ẽ. ille translatꝰ.
qm̃ placuit dõ: et insigni numero mordine
generationũ quo sabatũ c̃secratũ ẽ.UIIͦ. sci¬
licet ab adam Ab ipso autẽ patre istarum
generationũ quȩ discernunt᷑ apieniȩ cain

Expanded text:
s de hoc populo intel- • legit ad Dei gratiam pertinente: Et erit, omnis qui inuocauerit nomen Domini ac deinde additur: Hic sperauit inuocare nomen Domini Dei, satis ostenditur, quod non in se ipso spem ponere debeat homo; maledictus enim omnis sicut alibi legitur, qui spem suam ponit in homine, ac per hoc nec in se, ut sit ciuis alterius ciuitatis, quae non secundum filium Cain dedicatur hoc tempore, id est mortalis huius saeculi labenteilla immortalitate beatitudinis sempiternae. Nam et ista propago, cujus pater Seth, ea generatione habet dedicationis nomen quae septima est ex Adam, annumerato Adam. Septimus enim ab illo natus est Enoch, quod interpretatur dedicatio; sed ipse est ille translatus, quoniam placuit Deo, et insigni numero in ordine generationum, quo sabbatum consecratum est, septimo scilicet ab Adam. Ab ipso autem patre istarum generationum, quae discernuntur a progenie Cain,
Abbreviated transcription (Latin):
cuit enĩ mͥ dĩ sem̃ aliud ꝓabel: Curgͦ
iuic ꝓpͥ̾e tribiit᷑ qđ piorũ omiũ intelli¬
gur eẽ. eomune. nͥ qr oportebat in eo
ade patre generationũ in meliorem
pͥnꝰ commemoratur ex ortus p̃ figurari
hominẽ idẽ. hominũ societatẽ quȩ
non scđ̾m hominẽ inte felicitatis t̃renȩ
sel scd̾m dm̃ uiuit in spe felicitatis et̃ ne:

Expanded text:
 Deus semen aliud pro Abel? Cur ergo huic proprie tribuitur quod piorum omnium intelligitur esse commune? nisi quia oportebat in eo qui de patre generationum in meliorem s commemoratur exortus, praefigurari hominem, id est, hominum societatem, quae non secundum hominem in re felicitatis terrenae, sed secundum Deum uiuit in spe felicitatis aeternae?
Abbreviated transcription (Latin):
uere saliueritis Inde quippe liberttor.
unde saluator Uiuebat itaq homo scłͥn
dm̃ inparadiso et corporali et spũali
bona: ⁊ ꝑꝑt̾ m̃tis nõ erat spũalis. Aut uon
erat spuał qͦ per int̾iores ⁊i nõ erat conp¬

Expanded text:
uere salui eritis.\' Inde quippe liberator, uere salui eritis.\' Inde quippe liberator, unde saluator. Viuebat itaque homo secundum Deum in paradiso et corporali et spiritalbona et propter mentis non erat spiritalis; aut uero erat spiritalis quo per interiores, et non
Abbreviated transcription (Latin):
denichilo factã dedit corꝑi. cũ factus ẽ.
homo. Usq adeo autẽ mala iuncuntur
abonis. ut quãuis sinantur eẽ. ad demos¬
trandũ quã possit et ipsis bene uti iusti¬
cia ꝓuidentissima creatoris: bona tam̃
sine malis eẽ. possint. sicut ds̃ ipse uerus
isumus: sicut omĩs suꝑ istam caliginosum
aerem cęlestis. iniusibilis uisibilisq crea¬
tura : mala uero sinebonis eẽ. non possit̃
qm̃ naturȩ in quibus sunt. inquantum
malum nõ aliqua natura quȩ accesserat.
uel ulla eiꝰ parte sublata: sed ea quȩ uicia¬
ta ac deprauata fuerat. sanata atq cor¬
recta arbitrium igitur uoluntatis cunc
c̃. uere liberum. cũ uitus peccatisq uon
seruit: Tale datũ ẽ. adõ qđ amissĩ ꝓpro
uitio nisi aquo dari potuit reddi nõ path
Unde ueritas dicit Siuos filiꝰ libauerat:
tunc uere lib̾i eritis. Id ipsũ autẽ ẽ. ac si
diceret. Siuos filius saluos fecerit. tin

Expanded text:
de nihilo factam dedit corpori, cum factus est de nihilo factam dedit corpori, cum factus est homo. Usque adeo autem mala uincuntur a bonis, ut, quamuis sinantur esse ad demonstrandum quam possit et ipsis bene uti iustitia prouidentissima Creatoris, bona tamen sine malis esse possint, sicut Deus ipse uerus et summus, sicut omnis super istum caliginosum aerem caelestis inuisibilis uisibilisque creatura; mala uero sine bonis esse non possint, quoniam naturae, in quibus sunt, in quantummalum non aliqua natura, quae accesserat, uel ulla eius parte sublata, sed ea, quae uitiata ac deprauata fuerat, sanata adque correcta. Arbitrium igitur uoluntatis tunc est uere liberum, cum uitiis peccatisque non seruit. Tale datum est a Deo; quod amissum proprio uitio, nisi a quo dari potuit, reddi non potest. Unde Veritas dicit: Si uos Filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. Id ipsum est autem, ac si diceret: Si uos Filius saluos fecerit, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uixta id qđ se omp̃s facturum eẽ. p̃sci¬
uerat. fecit itaq ds̃ sicut scriptũ ẽ. homi¬
nem rectum: ac ꝑhoc uoluntatis bone:
Non enim rectus cẽt: bonam nõ habens
uoluntatem: Bonagͥ uoluntasopus ẽ:
dĩ: cum ea quippe ab illo factus ẽ. homo
precessit in homine: defectus pociꝰ fuit
ab opere dĩ ad sua oꝑa. quã opus ullum
ut eoꝵ oꝑũ canquã fructuum malorum
uoluntas ipsa eẽt. uelut arbor. mala: aut
ipse homo in quantum male uoluntatis.
Porro mala uoluntas quãuis nonsit scđm
naturam. sed contra naturã quia uitium
ẽ : tam̃ eius nature ẽ. cuiꝰ ẽ. intiũ. qđ nisi
ĩnatura non potest cẽ. sed in ea quã creaũ
ex nichilo. nõ quã genuit creator ex se¬
met ipso: sicut genuit uerbũ ꝑqd facta
sunt omĩa: Quia et si de terrȩ puluere
ds̃ fuix̃ hominẽ eãdẽ terra omisq mat̾i¬
es terrena omĩno de nichilo ẽ: animãq

Expanded text:
non iuxta id, quod se Omnipotens facturum esse praescinon iuxta id, quod se Omnipotens facturum esse praesciuerat. Fecit itaque Deus, sicut scriptum est, hominem rectum ac per hoc uoluntatis bonae. Non enim rectus esset bonam non habens uoluntatem. Bona igitur uoluntas opus est Dei; cum ea quippe ab illo factus est homo. opera mala praecessit in homine, defectus potius fuit quidam ab opere Dei ad sua opera quam opus ullum, um operum tamquam fructuum malorum uoluntas ipsa esset uelut arbor mala aut ipse homo in quantum malae uoluntatis. Porro mala uoluntas quamuis non sit secundum naturam, sed contra naturam, quia uitium est, tamen eius naturae est, cuius est uitium, quod nisi in natura non potest esse; sed in ea, quam creauit ex nihilo, non quam genuit Creator de semet ipso, sicut genuit Verbum, per quod facta sunt omnia; quia, etsi de terrae puluere Deus finxit hominem, eadem terra omnisque terrena materies omnino de nihilo est, animamque
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ. neminẽq moriturũ: et talis ect.
uita scõꝵ post nullũ laboris doloris mortis
exꝑim̃tũ: qualis erit post hȩo omĩa inin¬
corruptione corpoꝵ reddita resurrectioẽ
et idõ quoq homint̃ peccaturũ ignorare
nõ potuit Scd̾m id qđ p̃scuut atq dispo¬
suit ciuitatẽ scãm debemꝰ asserere. nõ scđm
illud qđ in nram̃ cognitionẽ ꝑuenire non
potuit: quia in dĩ dispositioẽ nõ fuit Neq
enĩ homo peccato suo diuinũ. potuit per¬
turbare consiliũ. quasi dm̃ qđ statuert̃
mutare cõpulerit: cum ds̃ p̃sciendo utrũq
p̃uenerit : idẽ ⁊ homo quẽ bonũ ipse cre¬
auit quã malꝰ eet. futurus. et qͥd bomi
etiã sic de illo eet̃. ipse facturus Ds̃ enĩ
et si dr̃ statuta mutare. unde tropica
locutione inscrpturis etiam penituisse
legitur dm̃: uixta id dr̃ qđ homo sꝑaue¬
rat̾ uel naturalium causarũ ordo gestabat.

Expanded text:
neminem neminemque moriturum, et talis esset neminem neminemque moriturum, et talis esset uita sanctorum post nullum laboris doloris mortis experimentum, qualis erit post haec omnia in incorruptione corporum reddita resurrectione et ideo quoque hominem peccaturum ignorare non potuit: secundum id, quod praesciuit adque disposuit, ciuitatem sanctam debemus adserere, non secundum illud, quod in nostram cognitionem peruenire non potuit, quia in Dei dispositione non fuit. Neque enim homo peccato suo diuinum potuit perturbare consilium, quasi Deum quod statuerat mutare conpulerit; cum Deus praesciendo utrumque praeuenerit, id est, et homo, quem bonum ipse creauit, quam malus esset futurus, et quid boni etiam sic de illo esset ipse facturus. Deus enim etsi dicitur statuta mutare unde tropica locutione in scripturis etiam paenituisse legitur Deum, iuxta id dicitur, quod homo sperauerat uel naturalium causarum ordo gestabat,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Neq enĩ nullũ peccatum est
ea quę lex dĩ ꝓhibet concupiscere: atq
abhis abstinere timore pęne nõ amore
iusticiȩ:. Absit inquã ut ante omne pocca¬
tum iamibi fuerit tale peccatum. ut hoc
de ligno amitterent qđ de muliere dr̃ sait
Siquis uiderit mulierẽ ad concupiscendũ
eam: iam mechatus ẽ. eã in corde suo ne¬
uã igitur felices erant et nullis agta¬
bantur ꝑturbationibꝰ animoꝵ hult.
corꝑũ ledebantur incõmodis. tam felixu
uniuersa societas eẽt. humana: si nec illi.
malũ qđ eciã inposteros traicerẽt nec qͥs¬
quã ex eoꝵ stirpe iniqͥtatẽ cõmitteret
qua dãpnationẽ reciꝑet Atq ista ꝑma¬
nence felicitate donec ꝑ illã benedictionẽ
qua dictumẽ. crescite et multiplicamini.
p̃destinatoꝵ scõrũ numerus cõpleretur
alia maior daretur quȩ beatissimis angłis
data ẽ: ubi iã ect̃. certa securitas peccaturũ

Expanded text:
peccatum. Neque enim nullum peccatum est peccatum. Neque enim nullum peccatum est ea quae lex Dei prohibet concupiscere adque ab his abstinere timore poenae, non amore iustitiae. Absit, inquam, ut ante omne peccatum iam ibi fuerit tale peccatum, ut hoc de ligno admitterent, quod de muliere Dominus ait: Si quis uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. Quam igitur felices erant et nullis agitabantur perturbationibus animorum, nullis corporum laedebantur incommodis: tam felix uniuersa societas esset humana, si nec illi malum, quod etiam in posteros traicerent, nec quisquam ex eorum stirpe iniquitate committeret, quod damnationem reciperet; adque ista permanente felicitate, donec per illam benedictionem, qua dictum est: Crescite et multiplicamini, praedestinatorum sanctorum numerus conpleretur, alia maior daretur, quae beatissimis angelis data est, ubi iam esset certa securitas peccaturum
Abbreviated transcription (Latin):
millo memorabili beatitudinis loco idẽ.
paridiso: quis tandẽ absolute dici beatus
pocest. qui timore afficitur uł dolore: Quid
autẽ timere aut dolere poterãt illi homi-¬
nes intantorum tanta affluencia bonorẜ
ubi nec mors metuebatur nec ulla corpo¬
ris mala ualitudo. nec aberat quicquã
quod bona uoluntas ad ipisceretur:⁊ nec
merat qđ carnẽ animũ uehominis felicit̃
iuuentis offenderet: Amor erat in ꝑturbatꝰ
indm̃ atq int̾ se c̃iugũ fida et sincera socie¬
cate uiuentiũ: ex hoc amore grande gau¬
diũ: nõ desistẽte qđ amabatur ad fruen¬
dũ. Erat deuitatio tranqͥlla peccati: qua
manente nullum oĩno alicunde malum
quod contristaret irruebat: An forte cu¬
pelunt ꝓhibitum lignũ aduescendũ con¬
ingereꝰ Sed mori metuebant: Ac ꝑhoc
et cupiditas et metus iam tt̃ illos homines
etiam in illo ꝑturbabat loco Absit ut l
existimemts fuisse: ubi nullum erat oĩno

Expanded text:
in illo memorabili beatitudinis loco, id est in illo memorabili beatitudinis loco, id est paradiso? Quis tandem absolute dici beatus potest, qui timore adficitur uel dolore? Quid autem timere aut dolere poterant illi homines in tantorum tanta afluentia bonorum, ubi nec mors metuebatur nec ulla corporis mala ualetudo, nec aberat quicquam, quod bona uoluntas adipisceretur, nec inerat quod carnem animumue hominis feliciter uiuentis offenderet? Amor erat inperturbatus in Deum adque inter se coniugum fida et sincera societate uiuentium, et ex hoc amore grande gaudium, non desistente quod amabatur ad fruendum. Erat deuitatio tranquilla peccati, qua manente nullum omnino alicunde malum, quod contristaret, inruebat. An forte cupiebant prohibitum lignum ad uescendum contingere, sed mori metuebant, ac per hoc et cupiditas et metus iam tunc illos homines etiam in illo perturbabat loco? Absit ut hoc existimemus fuisse, ubi nullum erat omnino
Abbreviated transcription (Latin):
c intas pouto idẽ. societas impioꝵ. nõ scd̃m deum
sed scđm hominẽ uiuentium. et in ipso cultu
fals contemptuq uere diuinitatis doctrinas
hominũ demonũ ue sectantium: his affectibꝰ
prauis tanquã morbis. ⁊ perturbationibꝰ
quatitur: Et siqͦs cuies habet qͥ modari talibꝰ
motibus et eosquasi temꝑare uideantur:⁊
sic impietate suꝑbi et elati sunt: ut hoc ipso
sint in eis maiores tumores qͦ minores dolores:
it si nõnulli tanto immaniore quanto rariore
uanitate hoc in se ipsis ad amauerint. ut nul¬
lo prorsus erigantur et excitentur: nullo
flectantur atq inclinentur affectu: hu¬
manitatem totã pocius amittunt quã uerã
assecuntur tranquillitatẽ: Nõ enĩ quia durũ
aliquid idco rectum. aut quia stupidũ ẽ. ideo
istos affectus incorpore animali ante pecca¬
tum. quales in corꝑe spũali nõ habebimus
omi purgato finitoq peccato: nõ in merito
queritur Si enĩ habebant. qͦmͦ erant beati

Expanded text:
itas porro, id est societas, inpiorum non secundum Deum, sed secundum hominem uiuentium et in ipso cultu falsae contemtuque uerae diuinitatis doctrinas hominum daemonumue sectantium his adfectibus prauis tamquam morbis et perturbationibus quatitur. Et si quos ciues habet, qui moderari talibus motibus et eos quasi temperare uideantur, sic inpietate superbi et elati sunt, ut hoc ipso sint in eis maiores tumores, quo minores dolores. Et si nonnulli tanto inmaniore, quanto rariore uanitate hoc in se ipsis adamauerint, ut nullo prorsus erigantur et excitentur, nullo flectantur adque inclinentur adfectu: humanitatem totam potius amittunt, quam ueram adsequuntur tranquillitatem. Non enim quia durum aliquid, ideo rectum, aut quia stupidum est, ideo istos adfectus in corpore animali ante peccatum, quales in corpore spiritali non habebimus omni purgato finitoque peccato, non inmerito quaeritur. Si enim habebant, quo modo erant beati
Abbreviated transcription (Latin):
credat᷑ Quaꝑꝑt̾ inqͥunt cũ audierit qͥsq uł¬
legerit non gentos annos quẽq uixisse. debet
intelligere nonaginta: Decẽ qͥppe illi anni. unꝰ
ẽ .nr̃. Et decẽ nr̃i: centũ illi fuerunt: Ac ꝑ hoc
ut putant uginti triũ annorũ fuit adam:
quando geniit sech Et ipse setħ .xxͥ. agebat¬
annos et sex m̃ ses quando ex illo natꝰ ẽ enos: qͦs
appellat scͥptura ducentos. et quinq annos.
Q mñ sic̃ ipsi suspicantur qͦrũ exponimꝰ opinionẽ.
unũ annũ qualẽ nunc habemꝰ in xͤ. partes
illi diuidebãt: ⁊ easdẽ partes annos uocabãt
Q uarũ parciũ habet una quadratũ senarium.
co qd sex diebus ds̃ ꝑfecerit oꝑasua: ut in sep¬
timo reqͥesceret: De qͦre. in libro undecimo
sicuti potui disputaui. Sexies autẽ seni qui
numerꝰ quadratũ senariũ facit . xxͦx. sexdies
sunt. Qui multiplicati decies: ad trecentos. ixͣ.¬

Expanded text:
credatur. Quapropter, inquiunt, cum audierit qcredatur. Quapropter, inquiunt, cum audierit qlegerit nongentos annos quemquam vixisse, debet intelligere nonaginta: decem quippe illi anni unus est noster; et decem nostri, centum illi fuerunt. Ac per hoc, ut putant, viginti trium annorum fuit Adam, quando genuit Seth; et ipse Seth viginti habebat et sex menses, quando ex illo natus est Enos, quos appellat Scriptura ducentos et quinque annos. quoniam sicut isti suspicantur, quorum exponimus opinionem, unum annum, qualem nunc habemus, in decem partes illi diuidebant et easdem partes annos uocabant; quarum partium habet una quadratum senarium, eo quod sex diebus Deus perfecerit opera sua, ut in septimo requiesceret de qua re in libro undecimo, sicut potui, disputaui; sexiens autem seni, qui numerus quadratum senarium facit, triginta sex dies sunt; qui multiplicati deciens ad trecentos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ inquo dies.xl. continuatȩ. ingentes pliuuȩ
memorantur:. Quidies nõ binas ac paulo
anpliꝰ oras habebant: s uicenas et quat̃ nas
die noctiq transactas Ac ꝑhoc tã magnos
annos uxerunt illi antiqͥ usq ampliꝰ quam
nongentos: quantos postea uix̃ abrahã.clxx.¬

Expanded text:
 quadraginta continuatae ingentes pluuiae memorantur, qui dies non binas ac paulo amplius horas habebant, sed uicenas et quaternas die noctuque transactas. Ac per hoc tam magnos annos uixerunt illi antiqui usque amplius quam nongentos, quantos postea uixit Abraham ce