comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humanã uitã ꝑtinentib. atq in ipsa morte
sit plerũq tanta duersitas. ut similiores eis
sint quantũ ad hac attinet multi ex tranei.
quã ipsĩ inter se gemini. ꝑ exiguo temporis int̃¬
uallo innascendo separati inconceptu aũ ꝑ
unũ concubitũ uno etiã mom̃to seminati :
ptum reliquisse. quosdã fr̃s eũ simul agrotare
coepissent. & eoꝵ morb eodẽ cẽpore ingraues¬
ceret codẽ leuaret᷑. gemimos suspicatũ: Quos s¬
possidonius stoicus multũ astrologiȩ deditus.
eadẽ c̃stitutione astroꝵ natos. eademq c̃ceptos
solebat asserere. Ita qđ medicus ꝑtinere cre¬
debat ad simillimã cemꝑiem ualitudinis. ⁊
philo sophus astrologiis adium constitutionẽq
syderum quę fuerat quo tẽpore concepti na¬
taq sunt. In hac causa multo ẽ. acceptabilior
& deꝑrimo eredibilior coniectura medicinat:
qm̃ parentes ut erant corpore affecti dũ con¬

Expanded text:
humanam uitam pertinentibus adque in ipsa morte humanam uitam pertinentibus adque in ipsa morte sit plerumque tanta diuersitas, ut similiores eis sint, quantum ad haec adtinet, multi extranei quam ipsi inter se gemini perexiguo temporis interuallo in nascendo separati, in conceptu autem per unum concubitum uno etiam momento seminati? ptum reliquisse, quosdam fratres, cum simul aegrotare coepissent et eorum morbus eodem tempore ingrauesceret, eodem leuaretur, geminos suspicatum; quos Posidonius Stoicus, multum astrologiae deditus, eadem constitutione astrorum natos eademque conceptos solebat adserere. Ita quod medicus pertinere credebat ad simillimam temperiem ualetudinis, hoc philosophus astrologus ad uim constitutionemque siderum, quae fuerat quo tempore concepti natique sunt. In hac causa multo est acceptabilior et de proximo credibilior coniectura medicinalis, quoniam parentes ut erant corpore adfecti, dum con
Abbreviated transcription (Latin):
ce fuerat euertenda. Quale deinde uidicium
de hommũ faetis dõ relinquit᷑. quib celestis
decessitas adhibetur.⁊ Cũ dñs ille sit & syde¬
rum & hominũ : Aut si ñ dicunt stellas accep.¬
ta quidẽ potestate asummo dõ arbitrio suo
ista decernere. s intalib Necessĩtatib inge¬
rendis illius om̃ino uissa cõ plere: Itane de
ipso deo sentiendũ ẽ. qđ in dignissĩmũ uisiĩ ẽ.
destellarum uoluntate sentire.: At hoc qđ¬
inficare potiꝰ ista quã facere. ut quasi locutiõ
quedã sit illa positio. predicens futura non
agens: Non enĩ medioerit᷑ doctoꝵ hominũ
fui ista sententia: ñ quidẽ ita solent loqui ma¬
acciꝑe oportere sermonis regulã adea pͥnumn¬
tianda qua insyderũ positione reperire se
putant: Quid qđ nichil uiquã dicere pꝰtuer̃.
cur inuita geminoꝵ. inaccionib. in euentis.
in ꝓfessionib. artib. honorib. cȩterisq reb ad

Expanded text:
te fuerat euertenda. Quale deinde iudicium te fuerat euertenda. Quale deinde iudicium de hominum factis Deo relinquitur, quibus caelestis necessitas adhibetur, cum dominus ille sit et siderum et hominum? Aut si non dicunt stellas, accepta quidem potestate a. summo Deo, arbitrio suo ista decernere, sed in talibus necessitatibus ingerendis illius omnino iussa conplere: itane de ipso Deo sentiendum est, quod indignissimum uisum est de stellarum uoluntate sentire? Quod ificare potius ista quam facere, ut quasi locutio quaedam sit illa positio praedicens futura, non agens non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista sententia: non quidem ita solent loqui maaccipere oportere sermonis regulam ad ea praenuntianda, quae in siderum positione reperire se putant: quid fit, quod nihil umquam dicere potuerunt, quur in uita geminorum, in actionibus, in euentis, in professionibus, artibus, honoribus ceterisque rebus ad
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ habeamꝰ maloꝵ ue patiam᷑. ab aurib
om̃iũ repellendi sunt: ñ solũ eoꝵ qui ueram
religionem tenent. s qui deoꝵ qualiũ cũq
licet falsorũ uolunt ẽẽ cultores. Hac enim
opinio quid agit alud. nͥ ut nullus om̃ino co¬
latur aut reget᷑ dĩ: Contra quos mͦ nob dis.¬
putatio ñ ẽ. iustituta. s contra hos qui ꝓde
fensione cor quos deos putant xp̃iane religi¬
om ad uersant᷑. Iili uͦ qͥ positionẽ stellarũ quo¬
dammꝰ decernentiũ qualis quisq sit & quitł:
ei ꝓueniat bom quid ue mali accidat ex dĩ uo¬
luntace suspendt̃: si easdẽ stellas putant ha¬
be hanc potestatẽ traditã sibi a sũma illius
potestate u̾t uoluntate ista decernant. magnã
eelo faciunt in uiriã: in cuiꝰ uelut clarissimo
senatu ac splendidissima curia opmant᷑ scele¬
ra facienda decerni.: Qualia si aliqͣ t̾rena ei¬
uitas decreuisset. genere humano decernen¬

Expanded text:
bonorum habeamus malorumue patiamur, ab auribus bonorum habeamus malorumue patiamur, ab auribus omnium repellendi sunt, non solum eorum qui ueram religionem tenent sed qui deorum qualiumcumque, licet falsorum, uolunt esse cultores. Haec enim opinio quid agit aliud, nisi ut nullus omnino colatur aut rogetur Deus? Contra quos modo nobis disputatio non est instituta, sed contra hos qui pro defensione eorum, quos deos putant, Christianae religioni aduersantur. Illi uero, qui positionem stellarum quodam modo decernentium qualis quisque sit et quid ei proueniat boni quidue mali accidat ex Dei uoluntate suspendunt, si easdem stellas putant habere hanc potestatem traditam sibi a summa illius potestate, ut uolentes ista decernant: magnam caelo faciunt iniuriam, in cuius uelut clarissimo senatu ac splendidissima curia opinantur scelera facienda decerni, qualia si aliqua terrena ciuitas decreuisset, genere humano decernen
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ magnitudinis imꝑii romani. nec fortuta ẽ.
nec fatalis: sođm eoꝵi sententiã siue opimonẽ
qui ea dicunt ẽẽ fortuita. quȩ uł nullas causas
hñt. ł ñ exaliqͦ rationabili ordine uenientes:
& ea fatalia. qua p̃t̾ dĩ & hominũ uoluntatẽ
cuiꝰdã ordinis Necessitate c̃tingũt. Rorsus di¬
uina ꝓuidentia regna c̃stitiunt᷑ humana Qus
si propt̾ea quisquã fato tribiut. quia ipsandĩ
uoluntatẽ uł pocestatẽ fati nomine appellat.
sententiã teneat. linguã corrigat. Cur enĩ e̾̃
hoc pͥmũ dicit. qđ postea dicturus ẽ. eũ abils
quisquã quęslerit quid dixerit fatũ: Nam
id homines quando audiunt: usstata loquendi
c̃suecudine. ñ in incelligunt. nͥ uim positionis
syderũ qualis ẽ. qđo qͥs nascit̾ siuie ẽcipit᷑. qđ
aliqͥ alienant adĩ uoluntate. aliqͥ ex illa etiã
hoc pende c̃firmant. S illi qui sine dĩ uolun¬
tate decernere opinant᷑ syda qͥd agamꝰ. uł quid

Expanded text:
ergo magnitudinis imperii Romani nec fortuita est nec fatalis secundum eorum sententiam siue opinionem, qui ea dicunt esse fortuita, quae uel nullas causas habent uel non ex aliquo rationabili ordine uenientes, et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum uoluntatem cuiusdam ordinis necessitate contingunt. Prorsus diuina prouidentia regna constituuntur humana. Quae si propterea quisquam fato tribuit, quia ipsam Dei uoluntatem uel potestatem fati nomine appellat, sententiam teneat, linguam corrigat. Quur enim non hoc primum dicit, quod postea dicturus est, cum ab illo quisquam quaesierit quid dixerit fatum? Nam id homines quando audiunt. usitata loquendi consuetudine non intellegunt nisi uim positionis siderum, qualis est quando quis nascitur siue concipitur; quod aliqui alienant a Dei uoluntate, aliqui ex illa etiam hoc pendere confirmant. Sed illi, qui sine Dei uoluntate decernere opinantur sidera quid agamus uel quid
Abbreviated transcription (Latin):
tui eẽnt s etiã ipsi uulgo despicienda uide¬
rentur nͥ tacerent᷑. Ego ista conicere putari
debuui: nͥ euident̃ alio loco ipse diceret de
religionib loquens. multa ẽẽ uera qua ñ mͥ
uulgo scire ñ sit utile s etiã tã & si falsa sunt
alit̃ existimare popłm expediat: & ides gs¬
cos teletas amysteria taciturnitate pari¬
cabq clauiisse. Hic cerde totũ consiliũ ꝓ¬
didit uelit sapientiũ : ꝑ qͦs cuutates & po¬
pułi regerent᷑. Hac tam̃ fallacia miris mo
dis maligni damones delectant᷑: qͥ & decep¬
tores & deceptos parit̃ possident. A quoꝵ
dominatione ñ libat: nͥ grã dĩ ꝑ iħm xp̃m¬

Expanded text:
tui essent, sed etiam ipsi uulgo despicienda uidetui essent, sed etiam ipsi uulgo despicienda uiderentur, nisi tacerentur. Ego ista conicere putari debui, x nisi euidenter alio loco ipse diceret de religionibus loquens multa esse uera, quae non modo uulgo scire non sit utile, sed etiam, tametsi falsa sunt, aliter existimare populum expediat, et ideo Graecos teletas ac mysteria taciturnitate parietibusque clausisse. Hic certe totum consilium prodidit uelut sapientium, per quos ciuitates et populi regerentur. Hac tamen fdis maligni daemones delectantur, qui et deceptores et deceptos pariter possident, a quorum dominatione non liberat nisi gratia Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
balbutiens uix rep̃hendit. ꝑ altissimã xp̃i
ñ solũ incordib religiosis uerũ etiã in aedib
suꝑstitiosis liba suoꝵ seruitute subuertit.
Quid ipse uarro quẽ dolemꝰ in reb diuinis
ludos scenicos quã uis ñ uidicio ꝓpͥo pͦsuisse.
cũ ad deos colendos multis locis uelut reli¬
giosus. hortet᷑ nonne ita confitet᷑. ⁊ ñ se illa¬
uidicio suo sequi quȩ eiutatẽ romanã in¬
stitusse cõmemorat. ut si eã cuitatẽ nouã
constitueret. ex naturae potiꝰ formula deos
nominaq eori sẽ fuisse dedicaturũ ñ dubitt
confiteri : S iã qm̃ inueteri popło eẽt
accepta ab antiqͥs. nominũ & cognominuĩ
historiã tenere ut tradita ẽ. deb̾e se diei:
& ad eũ finẽ illa seribe ac ꝑserutari. ut
potius eos magis colere quã despieere uulsꝰ
uelit. Quib uerb homo acutissimꝰ satis iti¬
dicat ñ se aꝑire om̃a: quȩ ñ s̃tantũ contẽp¬

Expanded text:
balbutiens uix reprehendit, per altissimam Christi balbutiens uix reprehendit, per altissimam Christi non solum in cordibus religiosis, uerum etiam in aedibus superstitiosis libera suorum seruitute subuertit.Quid ipse Varro, quem dolemus in rebus divinis ludos scenicos, quamvis non judicio proprio, posuisse, cum ad deos colendos multis locis velut religiosus hortetjudicio suo sequi, quae civitatem Romanam instituisse commemorat, ut si eam civitatem, novam constitueret, ex naturae potius formula deos nominaque eorum se fuisse dedicaturum non dubitet confiteri? Sed iam quoniam in uetere populo esset, acceptam ab antiquis nominum et cognominum historiam tenere, ut tradita est, debere se dicit, et ad eum finem illa scribere ac perscrutari, ut potius eos magis colere quam despicere uulgus uelit. Quibus uerbis homo acutissimus satis indicat non se aperire omnia, quae non sibi tantum contem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstitiosi sunt appellati. Quis ñ intelligat
eum conari. dũ c̃suetudinẽ ciiutatis timet.
religionẽ laudare maioꝵ. eãq a suꝑ stitio¬
Ne uelle se uingere. s quomͦ id possit non
inuenire. Si enĩ amaiorib illi s̃ appellati¬
suꝑstitiosi qui totos dies p̾cabant᷑ & immola¬
bant. nũqͥd & illi qui instituer̃ qđ iste repre¬
hendit deor simula era diũsa &tate & ue¬
ste distincta. deor genera. coniugia. coga¬
tiones: Haec utiq cũ tãꝗͣ suꝑstitiosa culpa¬
ntur : implicat ista culpa maiores talium
simulaeroꝵ institutores atq eultores. impli¬
cat & ipsũ qͥ quantolibet eloqͥo se in libtatẽ
nitat᷑ euoluere necesse habebat ista uenerari.
Nec qđ in hac disputatione disertꝰ in sonat.
mutire auderet in popłi eontione. Agamus
sic̃ iste disputat. s ei qui fec̃ cęlũ & t̾ram:
qui has suꝑ stitiones quas iste balb uelut

Expanded text:
superstitiosi sunt appsuperstitiosi sunt appeum conari, dum consuetudinem civitatis timet, religionem laudare majorum, eamque a superstitione velle sejungere, sed quomodo id possit non invenire? Si enim a majoribus illi sunt appellatistitiosi, qui totos dies precabantur et immolabant, numquid et illi, qui instituerunt quod iste reprehendit deorum simulacra diversa aetate et veste distincta, deorum genera, conjugia, cognationes? Haec utique cum tanquam superstitiosa culpantur, implicat ista culpa majores talium simulacrorum institutores atque cultores: implicat et ipsum, qui quantolibet eloquio se in libertatem nitatur evolvere, necesse habebat ista venerari; nec quod in hac disputatione disertus insonat, mutire auderet in populi concione. Agamus sicut iste disputat, sed ei qui fecit caelum et terram, qui has superstitiones, quas iste Balbus uelut
Abbreviated transcription (Latin):
& eñ nob̾ deoꝵ & &tates & uestitꝰ ornatꝰq no¬
ti sunt. genera p̃terea. c̃ugia cognationesq:
om̃aq traducta ad similitudinẽ imbecillitatis
humana. Nã & ꝑturbatis animis indueunt᷑.
Accepimꝰ enĩ deoꝵ cupiditates. &gritudines.
iracundias. Nec u ut fabulae ferunt du
bellis p̃lusq caruer̃. Nec solũ ut apd omerũ
cũ duos exercitꝰ contrarios alii du ex alia pa-¬
gigantib sua ꝓpͥa bella gesser̃. Haec & dicun¬
tur & credunt᷑ stultissime : & plena sunt
uanitatis sũm&q leuitatis. Ecce interim
qua c̃fitent᷑ qͥ defendunc deos gentiũ. Deni¬
de cũ hac ad suꝑstitionẽ ꝑtinere dicat. Ad
religionẽ uͦ qua ipse scđm stoiecos uidet᷑ do¬
cere: non enĩ phylosophi solũ inquit uerũ¬
etiã maiores nr̃i suꝑstionẽ. a religione separa¬
uerunt. Nam qͥ totos dies p̃cabunt᷑ inquit¬
& immolabant ut s sui libi suꝑstites eẽnt:

Expanded text:
 enim nobis deorum, et aetates, et vestitus ornatusque no enim nobis deorum, et aetates, et vestitus ornatusque noti sunt: genera praeterea, conjugia, cognationes, omniaque traducta ad similitudinem imbecillitatis humanae. Nam et perturbatis animis inducuntur: accepimus enim deorum cupiditates, aegritudines, iracundias. Nec vero ut fabulae ferunt dii bellis praeliisque caruerunt. Nec solum, ut apud Homerum, cum duos exercitus contrarios alii dii ex alia paGigantibus sua propria bella gesserunt. Haec et dicuntur et creduntur stultissime et plena sunt uanitatis summaeque leuitatis.\' Ecce interim quae confitentur qui defendunt deos gentium. Deinde cum haec ad superstitionem pertinere dicat, ad religionem uero, quae ipse secundum Stoicos uidetur docere: non enim phetiam maiores nostri superstitionem a religione separauerunt. nam qui totos dies precabantur et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent,
Abbreviated transcription (Latin):
seriuentes ut ait apłs creature potius quam
ereatori qͥ ẽ. benedietꝰ in seła. Huiꝰ dĩ ueri erat
auxiliũ tiecessariũ: a quo mitterent᷑ sci uiri
& ueracit̾ pii qͥ ꝓuera religione morerent᷑:
ut falsa uiuentib tollerent᷑. Cicero augurs
irridet auguria : & rep̃hendit homines
corui &e coruieulȩ uocib uidȩ ẽsilia moderan.¬
tes. S iste gara demicus qui om̃a ẽẽ con¬
tendit uicerta : indignus ẽ. qͥhabeat ullam
in his reb auecoritatẽ. Disputat apud eum
qͥntꝰ lucilius balb. in scdo dedeoꝵ natura
libro. Et cũ ipse suꝑstitiones ex nat᷑a rerũ
uelut phisicas & phyloso phicas inꝰ serat:
ui dignat᷑ tam̃ instttutioni simulacroꝵ & opi¬
nionib fabulosis. ita loquens. Uidetis negͥ
sit tracta ad cõmentitios & fictos deos: Qnȩ e
res genuit falsas opuuones: erroresq turbu¬
lentos & suꝑstitiones poene auiles. Formae¬

Expanded text:
seruientes, ut ait apostolus, creaturae potius quam seruientes, ut ait apostolus, creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. Huius Dei ueri erat auxilium necessarium, a quo mitterentur sancti uiri et ueraciter pii, qui pro uera religione morerentur, ut falsae a uiuentibus tollerentur. irridet auguria, et reprehendit homines corvi et corniculae vocibus vitae consilia moderantes . Sed iste Academicus, qui omnia esse contendit incerta, indignus est qui habeat ullam in his rebus auctoritatem. Disputat apud eum Q. Lucilius Balbus in secundo de Deorum Natura libro, et cum ipse superstitiones ex natura rerum velut physicas et philosophicas inserat, indignatur tamen institutioni simulacrorum et opinionibus fabulosis, ita loquens: Videtisne igisit tracta ad commentitios et fictos deos? Quae res genuit falsas opiniones, erroresque turbulentos, et superstitiones pene aniles. Et formae
Abbreviated transcription (Latin):
uissit incendi qͥb alimonia portabat᷑. Qua
exercitꝰ destitutꝰ. mox etiã ipso hostili uulnere
extincto. intantã ẽ. redactꝰ in opiã.: ut inde
nullus euadetundiq hostib incursantib
militẽ imꝑatoris morte turbatũ. nͥ placito
pacis illic imꝑii fines constituerent᷑ ubi ho¬
dieq ꝑ sistunt. ñ qͥdẽ tanto detrim̃to quantũ
concesserat hadrianus s media tam̃ cõ pͦsitiõe
defiri. Uano gͥ augurio ds̃ terminus ñ cessit
ioui: qui cessit hadriani uoluntati. cessit
etiam uiliani temeritati. & iouiani necessitati.
U iderunt haec in telligentiores grauioresq ro¬
mani: s contra consuetudinẽ eiuitatis quę
damonicis ritib fuerat obligata parũ uale¬
bant.⁊ Quia & ipsi etiã si illa uana ẽẽ sentie¬
bant. natura tam̃ rerũ sub unuis ueri dei
regunine atq imꝑio constitutȩ. religiosum
cultũ qui dõ debetur exhibendũ putabant:

Expanded text:
iussit incendi, quibus alimonia portabatur; qua iussit incendi, quibus alimonia portabatur; qua exercitus destitutus mox etiam ipso hostili uulnere extincto in tantam est redactus inopiam, ut inde nullus euaderet undique hostibus incursantibus militem imperatoris morte turbatum, nisi placito pacis illic imperii fines constituerentur, ubi hodieque persistunt, non quidem tanto detrimento, quantum concesserat Hadrianus, sed media tamen conpositione defixi. Uano igitur augurio deus Terminus non cessit Ioui, qui cessit Hadriani uoluntati, cessit etiam Iuliani temeritati et Iouiani necessitati. Uiderunt haec intellmani; sed contra consuetudinem civitatis, quae daemoniacis ritibus fuerat obligata, parum valebant, quia et ipsi, etiamsi illa uana esse sentiebant, naturae tamen rerum sub unius ueri Dei regimine adque imperio constitutae religiosum cultum, qui Deo debetur, exhibendum putabant,
Abbreviated transcription (Latin):
gens martia suꝑantib atq irrũpentib gallis
inipsa urbe contrita ẽ. & t̾mini imꝑu deficien¬
tib multis ad anmbalẽ ciuitatib inangustum
fuerant coartati. Ita euacuata ẽ. pulchritudo
auspicioꝵ: remansit contͣ iouẽ contumatia
ñ deoꝵ s damonioꝵ. Aliud ẽ. enĩ ñ cessisse:
aliud unde cesseras redusse. Quãquã & pͦstea
in orientalib partib adriani uoluntate muta¬
ti sunt t̾mini imꝑii romani. Ille nãq tres ꝓui¬
ncias nobiles armeniã. mesopotamiã. assẏriam.
ꝑsarũ c̃cessit imꝑio : ut ds̃ ille terminꝰ qͥ roma.¬
Nos terminos seđ̾m. istos tuebat᷑ & ꝑ illud
pulcherrimũ auspiciũ loco ñ cesserat ioui.
plus adrianũ regem hominũ quã regẽ deori
timusse uideat᷑. Receptis quoq alio cẽpore
ꝓuntus memoratis. nrã poena memoria. re¬
trorsus terminus cessit: quando uilianꝰ deor
illoꝵ oraculis deditꝰ immoderato ausu naues

Expanded text:
gens Martia superantibus adque inrumpentibus Gallis gens Martia superantibus adque inrumpentibus Gallis in ipsa Urbe contrita est, et termini imperii deficientibus multis ad Hannibalem ciuitatibus in angustum fuerant coartati. Ita euacuata est pulchritudo auspiciorum, remansit contra Iouem contumacia, non deorum, sed daemoniorum. Aliud est enim non cessisse, aliud unde cesseras redisse. Quamquam et postea in orientalibus partibus Hadriani uoluntate mutati sunt termini imperii Romani. Ille namque tres prouincias nobiles, Armeniam, Mesopotamiam, Assyriam, Persarum concessit imperio, ut deus ille Terminus, qui Romanos terminos secundum istos tuebatur et per illud pulcherrimum auspicium loco non cesserat Ioui, plus Hadrianum regem hominum quam regem deorum timuisse uideatur. Receptis quoque alio tempore prouinciis memoratis nostra paene memoria retrorsus Terminus cessit, quando Iulianus deorum illorum oraculis deditus inmoderato ausu naues
Abbreviated transcription (Latin):
Sic eiũ inquiunt significatũ ẽ: martiã gen¬
tem id ẽ. romanã nenim locũ quẽ tener&
daturã: Romanos quoq t̾minos ꝓpt̃ dm̃¬
t̾minũ nemuiẽ cõmoturũ : iuuentatẽ etiã
romanã ꝓpt̃ deã uiuentatẽ Nenum eẽ ces¬
suram. Uideant gͦ quomͦ habeant istũ regẽ
deoꝵ suoꝵ & datorẽ regni su: ut eũ auspi¬
cia ista ꝓ aduersario ponerent. cui ñ cede
pulchrum ẽẽt. Quãquã haee si uera siuit
ñ habent om̃mo quid timeant. Non enim
ẽfessuri sunt qđ di cessẽrint xͦ: qui ioui
cede noluer̃.Saluis quippe imꝑn finib
de corde eredentiũ. S ante quã xp̃c uenis.¬
set incarne. ante quã deniq ista seribent᷑
que delibris eoꝵ ꝓferimus s tam̃ post ea
quã factũ ẽ. sub rege tarquinio illud auspi¬
cum: aliquotiens romanꝰ exercitꝰ fusus ẽ
hoc ẽ. uersus infugã. falsumq ostendit
auspiciũ quo uiuentas illa ñ cesserat ioui. &

Expanded text:
Sic enim, inquiunt, significatum est, Martiam genSic enim, inquiunt, significatum est, Martiam gentem, id est Romanam, nemini locum quem teneret daturam, Romanos quoque terminos  commoturum, iuuentutem etiam Romanam propter deam Iuuentatem nemini esse cessuram. Videant ergo quo modo habeant istum regem deorum suorum et datorem regni sui, ut eum auspicia ista pro aduersario ponerent, cui non cedere pulchrum esset. Quamquam haec si uera sunt, non habent omnino quid timeant Non enim confessuri sunt, quod di cesserint Christo, qui Ioui cedere noluerunt; saluis quippe imperii finide corde credentium. Sed antequam Christus uenisset in carne, antequam denique ista scriberentur, quae de libris eorum proferimus, sed tamen postea quam factum est sub rege Tarquinio illud auspicium, aliquotiens Romanus exercitus fusus est, hoc est uersus in fugam, falsumque ostendit auspicium, quo Iuuentas illa non cesserat Ioui, et
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰcemodi reb diunis ħ ẽ. ludis seȩnicis
honorabilius digniusq coluer̃: quando &
amorsib poetarum quib deos dilacerari
uidebant se Ñ subtraxerunt. dando eis li¬
centiam male tractandi homines quos lib&:
& ipsos scenicos ñ turpes udicauer̾. s dignoᷤ
etiã p̾claris honorib habuer̃. Sic̃ aũ potuer̃
aurcã pecuniã habe romani quãiuis dm̃ auri¬
nũ ñ colerent: sic & argenteã habe potuer̃
& aereã si nec argentinũ nec eiꝰ patrẽ cole¬
rent aesculanũ. & sic om̃a qua retexere pig&.
igͦ & regnũ in uito quidẽ dõ uͦ nullo mͦ habe
possent: dus uͦ istis falsis & multis ignoratis
siue contẽptis atq illo uno cognito & fide sin¬
cera ac morib culto. & meluis hic regnum
habent quantũ cũq habent. & pꝰ hac acer¬
perent sempit̾nũ sue hic hab̾ent siue non¬
cõmemoraui. martẽ. & t̾minũ. & iuuen¬
tatẽ. nec ioui regi deoꝵ loco cede uoluissẽ.:

Expanded text:
in huiusce modi rebus diuinis, hoc est ludis scaenicis, in huiusce modi rebus diuinis, hoc est ludis scaenicis, honorabilius digniusque coluerunt, quando et a morsibus poetarum, quibus deos dilacerari uidebant, se non subtraxerunt, dando eis licentiam male tractandi homines quos liberet, et ipsos scaenicos non turpes iudicauerunt, sed dignos etiam praeclaris honoribus habuerunt. Sicut autem potuerunt auream pecuniam habere Romani, quamuis deum Aurinum non colerent: sic et argenteam habere potuerunt et aeream, si nec Argentinum nec eius patrem colerent Aesculanum, et sic omnia quae retexere piget. Sic ergo et regnum inuito quidem Deo uero nullo modo habere possent; dis uero istis falsis et multis ignoratis siue contemtis adque illo uno cognito et fide sincera ac moribus culto et melius hic regnum haberent, quantumcumque haberent, et post haec acciperent sempiternum, siue hic haberent siue noncommemoraui, Martem et Terminum et Iuuentatem nec Ioui regi deorum loco cedere uoluisse?
Abbreviated transcription (Latin):
credenda: maior ẽ. deoꝵ in uuiria de quib
impie fugunit᷑. S ñte audient. Daemones
s̃: pͣua docent. ⁊ turpib gaudent. Non solũ
ñ deputant inuiriã si de illis ista fingantur.
sed eam potuis in uiriã ferre ñ possunt si
ꝑ eor solẽnia ñ agant᷑. lam uͦ si ad uersus eos
iouẽ int̾pelles. maxime ob eã causã quia eiꝰ
plura erimina ludis seenicis acatant᷑: nonne
etiã sidm̃ iouẽ nuncupatis aquo regit᷑ totꝰ
atq ad ministrat᷑ hic mundus. eo illi fit
auob maxima inuiria qđ eũ cũ istis colen¬
dum putatis. eoꝵq regẽ ẽẽ ꝑhibetis.: Nul¬
logͥ mͦ dii tales. qui talib placant᷑ uł potus
accusant᷑ honorib. ut maius sit erim̃ qđ
eis falsis oblectantur quã si de illis uera di¬
cerentur: romanũ imꝑiũ augere & c̃ser¬
uare potuissent. Hoc enĩ si possent. grecis
potius donũ tã grande con ferrent. qͥ cos

Expanded text:
credenda, maior est deorum iniuria, de quibus credenda, maior est deorum iniuria, de quibus inpune finguntur. Sed non te audiunt, daemones sunt. praua docent, turpibus gaudent: non solum non deputant iniuriam, si de illis ista fingantur, sed eam potius iniuriam ferre non possunt, si per eorum sollemnia non agantur. Iam uero si aduersus eos Ionem iuterpelles, maxime ob eam causam, quia eius plura crimina ludis scaenicis actitantur: nonne etiamsi Deum Iouem nuncupatis, a quo regitur totus adque administratur hic mundus, eo illi fit a uobis maxima iniuria, quod eum cum istis colendum putatis eorumque regem esse perhibetis? o di tales, qui talibus placantur uel potius accusantur honoribus, ut maius sit crimen quod eis falsis oblectantur, quam si de illis uera dicerentur, Romanum imperium augere et conseruare potuissent. Hoc enim si possent, Graecis potius donum tam grande conferrent, qui eos
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec bonis hominib cõparent᷑. eũ aliũ faci¬
unt furari. aliũ adulterare. sic itẽ aliqͥd altũ
turpit̾ atq in epte dicere. ac facere.⁊ Ires int̾
se deas certasse dep̃mio pulchritudinis. uictas
duas auenere troiam euertisse.⁊ louẽ ipsum
conuerti in bouẽ aut eygnum ut cũ aliqͣ con¬
cũbut. deã homini nube. saturnũ libos deuo¬
rare : Nichil deniq posse confingi miraculoꝵ
atq uitioꝵ. qđ ñ ibi reꝑiatur atq ab deorum
tiatura longe absit. Osceuola pontifex max¬
ime: ludos colle si potes. Recipe popłis ne
tales honores diis immortalib deferant:
ubi erimina deoꝵ libeat mirari. & quaꝰ fieri
possunt placeat imitari. Si aũ tibi respon¬
det popls. uos nob importastis ista pontifices:
deus ipsos roga quib instigantib ista uissistis.
netalia sibi iubeant exhiberi. Quae si mala
sunt & ꝓptea nullo mͦ dedeori maiestate

Expanded text:
ut nec bonis hominibus conparentur, cum alium faciut nec bonis hominibus conparentur, cum alium faciant furari, alium adulterare, sic item aliquid aliter turpiter adque inepte dicere ac facere; tres inter se deas certasse de praemio pulchritudinis, uictas duas a Venere Troiam euertisse; Iouem ipsum conuerti in bouem aut cygnum, ut cum aliqua concumbat; deam homini nubere; Saturnum liberos deuorare: nihil denique posse confingi miraculorum adque uitiorum, quod non ibi reperiatur adque ab deorum natura longe absit.s o Scaeuola pontifex maxime, ludos tolle, si potes; praecipe populis, ne tales honores dis inmortalibus deferant, ubi crimina deorum libeat mirari et quae fieri possunt placeat imitari. Si autem tibi responderit populus: Vos nobis inportastis ista pontifices: deos ipsos roga, quibus instigantibus ista iussistis, ne talia sibi iubeant exhiberi. Quae si mala sunt et propterea nullo modo de deorum maiestate
Abbreviated transcription (Latin):
sit popłos nosse. De suꝑ uacuis ñ magna causa
ẽ. Solet enim & auiris peritis dici. Suꝑ flua
non nocent. Qu& sunt aũ illa quȩ ꝓlata inmul¬
titudineꝰ nocent: Hac inquit. Nẽẽ deos. her¬
culem. esculapiũ. castorẽ. pollucẽ. ꝓditur etum
adoctis qđ homines fuerint: & humana c̃diti¬
one defecerint. Quid altud: Qđ eoꝵ qͥ siNł du
ñ habeant ciuitates uera simulaera: qđ uerꝰ
dĩ nec sexũ habeat nec ȩtatẽ nec definita cor¬
poris mẽbra. Haec pontifex nossẽ popłos non
uult. Nam falsa eẽ ñ putat. Expedire gͥ ex¬
istimat. falli in religione ciuitates. Qđ dicere
etiã in libris rerũ duimnarũ uarro ipsẽ ñ du¬
bitat. Reclara religio: quo confugiat libandꝰ¬
infirmmus. & cũ ueritatẽ qua libet᷑ inquirat.
eredat᷑ ei expedire qđ fallit̾. Poeticũ sane deoꝵ
genus cur sceuola respuat. eisdẽ luteris ñ
tacetur : qr sic uidelicet deos de formant

Expanded text:
sit populis nosse. De supervacuis non magna causa sit populis nosse. De supervacuis non magna causa est: solet enim et a jurisperitis dici, Superflua non nocent. Quae sunt autem illa quae prolata in multitudinem nocent? Haec, inquit, non esse deos Herculem, Aesculapium, Castorem, Pollucem: proditur enim a doctis, quod homines fuerint et humana condicione defecerint.\' Quid aliud? \'Quod eorum qui sint di non habeant ciuitates uera simulacra, quod uerus Deus nec sexum habeat nec aetatem nec definita corporis membra.\' Haec pontifex nosse populos non uult; nam falsa esse non putat. Expedire igitur existimat falli in religione ciuitates. Quod dicere etiam in libris rerum diuinarum Varro ipse non dubitat. Praeclara religio, quo confugiat liberandinfirmus, et cum ueritatem qua liberetur inquirat, credatur ei expedire quod fallitur. Poeticum sane deorum genus quur Scaeuola respuat, eisdem litteris non tacetur: quia sic uidelicet deos deformant,
Abbreviated transcription (Latin):
talib diis qua recto c̃silio potuer̃ int̾ turpia
uidicari : In illis certe ludis poetica nummum
crimina fixquentant᷑: qͥ ludi cogentib nummi¬
bus ussu senatꝰ instaurabant᷑. In illis ludis
corruptorẽ pudicitiȩ iouẽ turpissimi histrio¬
nes cantabant. agelunt: placebant. Si illud
fingebatur: ille irasceretur. Si aũ sius cruni¬
nib etiã fictis delectabat᷑: quando coleret᷑ nͥ
diabolo seruiret᷑: ltane iste romanũ ẽderet.
dilataret. conseruaret imꝑiũ. quouis romano
cui talia displicebant homine ab iectior: Iste
daret felicitatẽ. qͥ tã infelicit̃ colebat᷑. & nͥ ita
coleretur infelicius irascebat᷑ : Relatũ ẽ. in¬
luteris doctissimũ pontificẽ sceuolã dispritasse
tria genera tradita deoꝵ: unũ a poetis. alterũ
aphylosophis. tertiũ apͥncipib ciuitatis. Primũ
genus negatoriũ dic̃ eẽ quod multa dediis fin¬
gantur indigna. Sod̾m ñ congruere ciuitatib:
qđ habet aliqua suꝑ uacua. aliqͣ etiã quȩ ob¬

Expanded text:
silio poterant turpia iudicari? In illis certe ludis poetica numinum crimina frequentantur, qui ludi cogentibus numinibus iussu senatus instaurabantur. In illis ludis corruptorem pudicitiae Iouem turpissimi histriones cantabant agebant placebant. Si illud fingebatur, ille irasceretur; si autem suis criminibus etiam fictis delectabatur, quando coleretur, nisi diabolo seruiretur? Itane iste Romanum conderet dilataret conseruaret imperium, quouis Romano, cui talia displicebant, homine abiectior? Iste daret felicitatem, qui tam infeliciter colebatur, et nisi ita coleretur, infelicius irascebatur? CAPUT XXVIlitteras, doctissimum pontificem Scaevolam disputasse tria genera tradita deorum: unum a poetis, alterum a philosophis, tertium a principibus civitatis. Primum genus nugatorium dicit esse, quod multa de diis fingantur indigna; secundum non congruere civitatibus, quod habeat aliqua supervacua, aliqua etiam quae ob
Abbreviated transcription (Latin):
regnum ad uiuit ut eresceret: qđ utiq
paruũ õẽt. si quaessoe ustitia finitimorum
contra se bellũ geri ꝓnulla uoearet inui¬
ria : ac si feliciorib reb humanis om̃a regna
parua eẽnt coneordi u eiuitate laetantia.
& ita eẽnt inmundo regna plurima gentiũ:
ut s̃ murbe. domus plurima ciuiiũ. d inde
belligerare & ꝑ domitis gentib dilatare
regnum. malis uidet᷑ felicitas: bonis necessi¬
tas. S quia peuis eẽt. ut inuiriosi iustiorib
dominarent᷑: ideo ñ in congrue dr̃ etiã ista
felicitas. S ꝓculdubio felicitas maior ẽ. uici¬
nũ bonũ habe concordẽ: quã uicinũ malũ
sub iugare bellantẽ. Mala uota s̃: optare¬
habe quẽ oderis uł quẽ timeas. ut possit
eẽ quẽ uincas. Si gͦ uista gerendo bella tõ
impia ñ uniqua. romani imꝑiũ tã magnũ
ad quirere potuer̃: nũquid tãquã aliqua
dea colenda ẽ. eis etiã imquitas aliena.:

Expanded text:
regnum adiuuit ut cresceret, quod utique regnum adiuuit ut cresceret, quod utique paruum esset, si quies et iustitia finitimorum contra se bellum geri nulla prouocaret iniuria ac sic felicioribus rebus humanis omnia regna parua essent concordi uicinitate laetantia et ita essent in mundo regna plurima gentium, ut sunt in urbe domus plurimae ciuium. Proinde belligerare et perdomitis gentibus dilatare regnum malis uidetur felicitas, bonis necessitas. Sed quia peius esset, ut iniuriosi iustioribus dominarentur, ideo non incongrue dicitur etiam ista felicitas. Sed procul dubio felicitas maior est uicinum bonum habere concordem quam uicinum malum subiugare bellantem. Mala uota shabere quem oderis, vel quem timeas, ut possit esse quem vincas. Si ergo justa gerendo bella, non impia, non iniqua, Romani imperium tam magnum acquirere potuerunt, numquid tanquam aliqua dea colenda est eis etiam iniquitas aliena?
Abbreviated transcription (Latin):
& coli possunt. quia tã multi s̃ ut om̃s ñ
possint. Quoꝵ iuppit̃ quia rex presidet:
ipsum eredo ab eis putari regnũ ẽstituisse¬
uł auxisse romanũ. Nã si hoc ipse ñ fec̃:
quẽ aliũ dm̃ opꝰ tã magnũ potuisse aggredi
deoꝵ. regnũ hominũ potuit ꝓpagari &
regnũ aliquis ds̃ ẽ. Cur eñ ñ ita sit si uic¬
toria dea ẽ: Aut quid ipso ioue in hac cau¬
sa opꝰ ẽ. si uictoria faueat sitq ꝓpitia. &
semꝑeat ad illos quos uult eẽ uictores: Hac
dea fauente & ꝓpitia. etiã ioue uacante uł
aliud agente. quę gentes ñ subditȩ rema¬
nerent. quȩ regna ñ concedent: An forte
displicet bonis iniquissima imꝓbitate pus¬
nare. & finitmos qui etos nullãq in uiriã
facientes ad dilatandũ regnũ bello sponta¬
neo ꝓuocare : Plane si ita sentiunt: apꝓbo
uiros bonos. gaude de regni latitudine.
inquitas enĩ eori cũ quib iusta bella gesta s.

Expanded text:
et coli possunt; quia tam multi sunt, ut omnes non et coli possunt; quia tam multi sunt, ut omnes non possint. Quorum Jupiter, quia rex praesidet, ipsum credo ab eis putari regnum constituisseel auxisse Romanum. Nam si hoc ipse non fecit, quem alium deum opus tam magnum potuisse aggredi deorum regnum hominum potuit propagari et regnum aliquis deus est? Quur enim non ita sit, si Victoria dea est? Aut quid ipso Ioue in hac causa opus est, si Victoria faueat sitque propitia et semper eat ad illos, quos uult esse uictores? Hac dea fauente et propitia, etiam Ioue uacante uel aliud agente, quae gentes non subditae remanerent? quae regna non cederent? An forte displicet bonis iniquissima inprobitate pugnare et finitimos quietos nullamque iniuriam facientes ad dilatandum regnum bello spontaneo prouocare? Plane si ita sentiunt adprobo uiros bonos gaudere de regni latitudine. Iniquitas enim eorum, cum quibus iusta bella gesta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.quis ñ uideat quanta impietas & irreli¬
giositas consẽquat᷑ ut qđ calcauerit quisq
partẽ dĩ calcet. & inom̃i animante occide¬
ndo pars dĩ trucidet᷑. Nolo om̃a dicere q
possunt occurrere cogitantib : dici aũ sĩne
uerecundia ñ possunt. Si aũ sola animalia
racionalia sic̃ sunt homines partes dĩ ẽẽ
contendunt: ñ uideo quidẽ si totꝰ mundus
ẽ. dĩ. quomͦ bestias ab eiꝰ partib separent.
S obluctari quid opus ẽ: De ipso rationali
animante idẽ. homine quid infeliciꝰ credi
potest quã dĩ partẽ uapulare cũ puer uapu¬
lat: lam uͦ partes dĩ fieri lasciuas. iniquas.
impias. atq om̃ino dãnabiles. quis ferre
possit nͥ qui ꝓrsus insanit: Postremo quid
irascit᷑ eis a quib ñ colit᷑ cũ asius partibus
ñ colat᷑  Restat gͦ ut dicant om̃s deos suos
habe uitas. s quẽq uiuere. nullũ eoꝵ ẽẽ
partem cuiꝰ quã: s om̃s colendos qͥ cognosei

Expanded text:
est, quis non uideat quanta inpietas et inreliest, quis non uideat quanta inpietas et inreligiositas consequatur, ut, quod calcauerit quisque, partem Dei calcet, et in omni animante occidendo pars Dei trucidetur? Nolo omnia dicere, quae possunt occurrere cogitantibus, dici autem sine uerecundia non porationalia, sicut sunt homines, partes Dei esse contendunt; non video quidem, si totus mundus est Deus, quomodo bestias ab ejus partibus separent. Sed obluctari quid opus est? De ipso rationali animante, id est homine, quid infelicius credi potest, quam Dei partem vapulare, cum puer vapulat? Jam vero partes Dei fieri lascivas, iniquas, impias, atque omnino damnabiles, quis ferre possit, nisi qui prorsus insanit? Postremo quid irascitur eis a quibus non colitur, cum a suis partibus non colatur? Restat ergo ut dicant, omnes deos suas habere vitas, sibi quemque vivere, nullum eorum esse partem cujusquam; sed omnes colendos, qui cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
paueis placatis toto cȩlo irato uiuere. Si aũ¬
om̃s stelas ideo colunt qr in ioue sunt quẽ
colunt: isto cõpendio possent in illo uno
om̃ib supplicare. Sic enĩ nemo irasceretur.
cũ in illo uno nemo contẽneret᷑ potuis quam
cultis quib dã iusta irascendi causa illis qui
pret̃̾ missĩ eẽnt inulto numerosiorib p̃bet᷑.
nuditate distentꝰ p̾poneret᷑ priapus. Quid¬
illud. nonne debet mouere acutos homines
ł qualescũq homines: Non enĩ ad ħ inge¬
nii opus ẽ. excellentia. ut de posito studio
contentionis attendant si mundi animꝰ dis̃ ẽ.
eiq animo mundus ut corpꝰ ẽ. ut sit unũ
animal c̃stans ex ammo & corpore. atq iste
dĩ ẽ. sinu quodã nature inseipso continens
om̃a. ut exipsius anima qua iuuificat᷑ toca
ista moles. uita atq animae cunctoꝵ uiuen.¬
tium ꝓcuiꝰq nascendi sorte sumant᷑: nichil
om̃ino remanere qđ ñ sit pars dĩ. Qđ si ita

Expanded text:
paucis placatis toto caelo irato uiuere? Si autpaucis placatis toto caelo irato uiuere? Si autem stellas omnes ideo colunt, quia in Ioue sunt quem colunt, isto conpendio possent in illo uno omnibus supplicare sic enim nemo irasceretur, cum in illo uno nemo contemneretur potius quam cultis quibusdam iusta irascendi causa illis, qui praetermissi essent, multo numerosioribus praebernuditate distentus praeponeretur Priapus.illud nonne debet mouere acutos homines uel qualescumque homines non enim ad hoc ingenii opus est excellentia, ut deposito studio contentionis adtendant, si mundi animus Deus est eique animo mundus ut corpus est, ut sit unum animal constans ex animo et corpore, adque iste Deus est sinu quodam naturae in se ipso continens omnia, ut ex ipsius anima, qua uiuificatur tota ista moles, uitae adque animae cunctorum uiuentium pro cuiusque nascendi sorte sumantur, nihil omnino remanere, quod non sit pars Dei. Quod si ita
Abbreviated transcription (Latin):
uelut uniꝰ animantis hac tota uita ẽ. quȩ
om̃s continet deos quasi suas uirtutes ł mẽ¬
bra uł partes. s suã quȩq pars hr̃ uitã acȩ¬
teris se paratã: si p̃t alteram irasci altera
potest & alia placari alia concitari. Si aũ
dr̃ om̃s simul idẽ. totũ ipsũ iouẽ potuisse
offendi si partes eiꝰ ñ etiã singulatim minu-¬
tatmq colerent᷑: stulte dr̃. Nulla quippe
illarũ prec̾ muteret᷑. cũ ipse unꝰ qui ens ha¬
beret om̃u coleret᷑. Nam ut alia omictam
quȩ s̃ innumerabilia: eũ dicunt om̃a sida
partes iouis ẽẽ. & om̃a uiuere atq rationa.¬
les anmas hab̾e. & ideo sine controuersia
deos eẽ. ñ uident quã multos ñ colunt quã
multis edes ñ construant. aras ñ statuant.
quas tam̃ paucissimis siderũ statuendas ẽẽ
putauer̾. & singulatim sacrificandũ. Si gͥ
irascunt᷑ qͥ ñ singulatim colunt᷑: ñ metuunt

Expanded text:
uelut unius animantis haec tota uita est, quae uelut unius animantis haec tota uita est, quae omnes continet deos, quasi. suas uirtutes uel membra uel partes; sed suam quaeque pars habet uitam a ceteris separatam, si praeter alteram irasci altera potest, et alia placari, alia concitari. Si autem dicitur omnes simul, id est totum ipsum Iouem, potuisse offendi, si partes eius non etiam singillatim minutatimque colerentur, stulte dicitur. Nulla quippe illarum praetermitteretur, cum ipse unus, qui haberet omnia, coleretur. Nam ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, cum dicunt omnia sidera partes Iouis esse et omnia uiuere adque rationales animas habere, et ideo sine controuersia deos esse, non uident quam multos non colant, quam multis aedes non construant, aras non statuant, quas tamen paucissimis siderum statuendas esse putauerunt et singillatim sacrificandum. Si igitur irascuntur, qui non singillatim coluntur, non metuunt
Abbreviated transcription (Latin):
masculũ dm̃ uł ab arba barbatũ sic̃ a nodis
nodatũ uł certe ñ fortunã s quia barbas hat̃
fortuniũ nominarent. ipse iniugatino dõ
c̃iuges uingat. & cũ uirgini uxori tona sol¬
uit᷑ ipse uocet᷑ & dea uirginiensis. ipse sit
motunus ł tutunꝰ qui ẽ. apud grecos pͥapus.
si ñ pudet. Hae om̃a qua dixi & quȩcũq
ñ dixi. ñ enĩ om̃a dicenda arbitratꝰ sũ. hi
om̃s di deq sit unus iuppit̃ : siue sint ut
quidã uolunt om̃a ista partes eiꝰ siue uirtu¬
tes eiꝰ sic̃ eis uidet᷑ quib eũ placet eẽ mundi
animũ. quȩ sententia uelut magnoꝵi mul-¬
tumq doctorũ ẽ. Hac si ita sint. qđ quale sit¬
ñdũ interĩ quęro : quid ꝑderent si unum
dm̃ colerent prudentiore cõpendio: Qd
enĩ eiꝰ contẽnerenir ͤ  ipse coleret᷑: Si aũ
metuendũ fuit ne p̃t̾ missȩ siue neglectȩ
partes eiꝰ irascerentur : ñ gͦ ut uolunt

Expanded text:
masculum deum uel a barba Barbatum, sicut a nodis masculum deum uel a barba Barbatum, sicut a nodis Nodutum, uel certe non Fortunam, sed quia barbas habet Fortunium nominarent; ipse in Iugatino deo coniuges iungat, et cum uirgini uxori zona soluitur, ipse inuocetur et dea Virginensis uocetur; ipse sit Mutunus uel Tutunus, qui est aput Graecos Priapus: si non pudet, haec omnia quae dixi et quaecumque non dixi non enim omnia dicenda arbitratus sum, hi omnes di deaeque sit unus Iuppiter, siue sint, ut quidam uolunt, omnia ista partes eius siue uirtutes eius, sicut eis uidetur, quibus eum placet esse mundi animum, quae sententia uelut magnorum multumque doctorum est. Haec si ita sunt quod quale sitndum interim quaero, quid perderent, si unum Deum colerent prudentiore conpendio? Quid enim eius contemneretur, cum ipse coleretur? Si autem metuendum fuit, ne praetermissae siue neglectae partes eius irascerentur: non ergo, ut uolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
os apiat & uocet᷑ dĩ uaticanus. ipse leuet
de t̾ra & uocet᷑ dea leuana. ipse cunas tu¬
eatur & uocet᷑ cunina. ñ sit alius s ipse
millis deab quȩ fata Nascentib caniunt.
& uocant᷑ carmentes. pręsit fortuitis uo¬
ceturq fortuna. induia rumina mãmã
paruulo immulgeat quia rumã dixer̃
ueteres mãmã. in diua potina potionem
ministret. indiua educa escam p̃beat. de
pauore infantũ pauentia nuncupet᷑. desp
quȩ uenit uenilia deuoluptate uolupiau
de actu agenoria. destimulis quib ad nim¬
um accũ homo impellit̾ dea stimula noni¬
netur. strenia dea sit strenuũ faciendo. il¬
meria quȩ numerare doceat. camena qis
canere ipse sit & ds consus p̃bendo consilia
& dea sentia sententias inspirando. ipse
dea uiuentas quȩ pꝰ p̃cȩxtã excipiat uine¬
milis aecatis ex ordia. ipse sit & fortuna
barbata qua adultos barba induat. quos ho¬
norctre noluer̃ ut ħ qualecũq num̃ saltẽ

Expanded text:
os aperiat et uocetur deus Vaticanus; ipse leuet os aperiat et uocetur deus Vaticanus; ipse leuet de terra et uocetur dea Leuana, ipse cunas tueatur et uocetur Cunina; non sit alius, sed ipse in illis deabus, quae fata nascentibus canunt et uocantur Carmentes; praesit fortuitis uoceturque Fortuna; in diua Rumina mammam paruulo inmulgeat, quia rumam dixerunt ueteres mammam; in diua Potina potionem ministret, in diua Educa escam praebeat; de pauore infantum Pauentia nuncupetur, de spe, quae uenit, Venilia, de uoluptate Volupia, de actu Agenoria; de stimulis, quibus ad nimium actum homo inpellitur, dea Stimula nominetur; Strenia dea sit strenuum faciendo, Numeria, quae numerare doceat, Camena, quae canere; ipse sit et deus Consus praebendo consilia et dea Sentia sententias inspirando; ipse dea Iuuentas, quae post praetextam excipiat iuuenalis aetatis exordia; ipse sit et Fortuna barbata, quae adultos barba induat quos honorare noluerunt, ut hoc qualecumque numen saltem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ putant. dm̃ nãq ire ꝑ om̃s t̾rasq drac¬
tusq maris cęlũq ꝓfundũ ipse in athere
sit uppit̾ ipse maere uino. ipse imari
neptimis. in inferiorib etiã maris ipse
salatia. int̾ra pluto. int̾ra inferiori ꝓserpi¬
na. in focis domesticis uesta. in fabrorum
fornace uulcanus. in siderib sol & lia
& stellȩ. in diuinantib apollo. in meree
mercurtus. iniano mitiator. intermino
terminator. saturnus intẽpore. mars &
bellona inbellis. lib in uineis. ceres infrua¬
mentis diana in siluis. minerua in urgenus.
ipsesit postremo etiã in illa t̾ba. quasi ple¬
beioꝵ deori. ipse p̃sit nomine libi uiroꝵ
seminib & nomine libȩ feminarũ. ipse
sit dispat̃ qui pac  ꝑducat addiem. ipse se
deamena quã p̃fer̃ menstrius feminarũ.
ipse lucina qu& a parturientib in uocet᷑.
ipse opemferat Nascentib excipiendo eos
insinu t̾ra & uocet᷑ opis. ipse inuagitu

Expanded text:
tum putant, Deum namque ire per omnes Terrasque, tractum putant, Deum namque ire per omnes Terrasque, tractusque maris, coelumque profundum: ipse in sit Iuppiter, ipse in aere Iuno, ipse in mari Neptunus, in inferioribus etiam maris ipse Salacia, in terra Pluto, in terra inferiore Proserpina, in focis domesticis Vesta, in fabrorum fornace Vulcanus, in sideribus sol et luna et stellae, in diuinantibus Apollo, in merce Mercurius, in Iano initiator, in Termino terminator, Saturnus in tempore, Mars et Bellona in bellis, Liber in uineis, Ceres in frumentis, Diana in siluis, Minerua in ingeniis; ipse sit postremo etiam in illa turba quasi plebeiorum deorum; ipse praesit nomine Liberi uirorum seminibus et nomine Liberae feminarum, ipse sit Diespater, qui partum perducat ad diem; ipse sit dea Mena, quam praefecerunt menstruis feminarum, ipse Lucina, quae a parturientibus inuocetur; ipse opem ferat nascentibus excipiendo eos sinu terrae et uocetur Opis, ipse in uagitu
Abbreviated transcription (Latin):
ario mineruae facere uideamur inuiriam.
Ergo hac ad coniugatas intelligit᷑ ꝑtinere.
S eã nolumꝰ imnitent᷑. in eo qđ feẽ illa cũ mar¬
te. Rursus in quiunt ad fabulas redis.
Qu& ista iustitia ẽ. nob̾ succensere qđ calia
dicimus dedis eoꝵ. & s ñ succensere qui hax
intheatris libentissime spectant erimina
na deoꝵ nihonorẽ instituta sunt eorundẽ
tationib asserant: mͦ sit iupit̾ corporei huiꝰ
mundi animꝰ qͥ uniũsã istã molẽ ex uiii uł
quot eis placet elem̃tis construetã atq com¬
pactã implet & mouet. mͦ inde suas partes
sorori & frĩb cedat mͦ sit aecher ut aerem
umonẽ subẽ fusam desuꝑ amplectat᷑. mͦ totũ
simul cũ aere sit ipse cȩlũ. t̾ram uͦ tamquã
coniugẽ eandẽq matrẽ quia ħ indiuims
cirpe ñ ẽ. fecundis imibrib & seminib fecet.
mͦ aũ nesit necesse ꝑeuneta discurrere d̾s
unus. de quo multi a poeta nobilissimo die¬

Expanded text:
ario Mineruae facere uideamur iniuriam. ario Mineruae facere uideamur iniuriam. Ergo haec ad coniugatas intellegitur pertinere: sed eam nolumus imitentur in eo quod fecit illa cum Marte. Rursus, inquiunt, ad fabulas redis. Quae ista iustitia est, nobis suscensere, quod talia dicimus de dis eorum, et sibi non suscensere, qui haec in theatris libentissime spectant crimina na deorum in honorem instituta sunt eorundem tate Dei Itaque modo sit Iupiter corporei huius mundi animus, qui universam istam molem ex quatuor vel, ut eis placet, tribus elementis constructam atque compactam implet et movet, modo inde suas partes sorori et fratribus cedat; modo si ether, ut aerem Iunonem subterfusam desuper amplectatur; modo totum simul cum aere sit ipse celum, terram vero tanquam coniugem, eamdemque matrem, quia hoc in divinis turpe non est, fecundis imbribus et semmodo autem ne sit necesse per cuncta discurrere deus unus, de quo multi a poeta nobilissimo dic
Abbreviated transcription (Latin):
uestã ñ nͥ ignẽ cẽ ꝑhibeant. ꝑainentẽ ad fo¬
cos sine quib ciuitas eẽ ñ potest. & ideo illi
uirgines solere seruire. qđ sic̃ ex uirgine
ita nichil exigne nascat᷑. Quã totã uanita¬
tem aboleri & extingui utiq ab illo opor¬
tuit qui ẽ. natꝰ ex iurgine. Quis enĩ ferat
qd cũ tantũ honoris & quasi castitatis igni
tribuerint. aliquando uestã ñ erubescunt
etiã uenerẽ dicere. ut uaneseat in ancillis
eiꝰ honorata uirginitas. Si enĩ uesta uenꝰ ẽ.
quomͦ ei rite uirgines aueneriis oꝑib abs¬
tinendo seriuer̃: An ueneres du& s̃. unia
uirgo altera mulier: An potuis tres. una
urginũ quę etiã uesta ẽ. & alia c̃iugatarũ.
alia meretricũ. cui etiã phoenices donum
dabant de ꝓstitutione filiarũ antequã eas
uingerent uiris: Qu& illarũ ẽ. matrona uul¬
cani : Non utiq uirgo. qm̃ ht̃ maritũ. Ab¬
sit aũ ut meretrix: ne filio uinonis & eo oꝑ¬

Expanded text:
Vestam non nisi ignem esse perhibeant pertinentem ad foVestam non nisi ignem esse perhibeant pertinentem ad focos, sine quibus ciuitas esse non potest, et ideo illi uirgines solere seruire, quod sicut ex uirgine, ita nihil ex igne nascatur. Quam totam uanitatem aboleri et extingui utique ab illo oportuit, qui est natus ex uirgine. Quis enim ferat, quod, cum tantum honoris et quasi castitatis igni tribuerint, aliquande Vestam non erubescunt etiam Venerem dicere, ut uanescat in ancillis eius honorata uirginitas? Si enim Vesta Venus est, quo modo ei rite uirgines a Veneriis operibus abstinendo seruierunt? An Veneres duae sunt, una uirgo, altera mulier? An potius tres, una uirginum, quae etiam Vesta est, alia coniugatarum, alia meretricum? Cui etiam Phoenices donum dabant de prostitutione filiarum, antequam eas iungerent uiris. Quae illarum est matrona Vulcani? Non utique uirgo, quoniam habet maritum. Absit autem ut meretrix, ne filio Iunonis et cooper