comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nificari s& aliquis singulare. atq
indiuiduũ ut substantia uł ꝑsona
nõ ita dicatur sic̃ dicitur homo
quod comune est om̃ibꝰ hominibus
s& quomodo dr̃ hic homo. uł ut abrã¬
ham. uł ut rsahae uel ut iacob. uł¬
uel si quid aliis qui &iam digito pre¬
sens demonstrari possit. sic quoq
alios eadem racio cõsequitur. Sic̃
enĩ dicinttur abraham ysahac & ia¬
cob. tria induudua. Ita tres homi¬
ista disserimus nõ itti dicuntur
tres essentie ut tres substantie
siue ꝑsone. S& hoc ut dixi. omito
llud dico. Si essentia genus est
una essentia iam nõ hab& speci¬
es. Sicut quia genus est aninial
cies est homo tres uero ille quas
appellamus substintias siue ꝑsonaᷤᷤ
sic eandem speciem cominiter
labent quem admodũ abraham
rsahac & iacob. speciem qua homo
dicitur cõmuniter habent. nõ
diuidi potest. Omĩno enĩ nõpatest
quia unus homo. iam singulus
homo est. Cur ergo una essen¬
tia intres substtonrttantias uł per¬

Expanded text:
nificari, sed aliquid singulare atque nificari, sed aliquid singulare atque individuum; ut substantia vel persona non ita dicatur sicut dicitur homo, quod commune est omnibus hominibus, sed quomodo dicitur hic homo, velut Abraham, velut Isaac, velut Jacobvel quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit; sic quoque illos eadem ratio confutabit. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac, Jacob tria individua, ita tres homiista disserimus, non ita dicuntur tres essentiae, ut tres substantiae seu personae? Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico, si essentia genus est, una essentia jam non habet species; sicut quia genus est animal, cies est homo, tres vero illae quas appellamus substantias sive personas, sic eamdem speciem communiter habent, quemadmodum Abraham, Isaac et Jacob speciem quae homo dicitur, communiter habent; non dividi potest: omnino enim non potest, quia unus homo jam singulus homo est. Cur ergo una essentia in tres substantias, vel per
Abbreviated transcription (Latin):
pater est. Ad se quippe dr̃ persona. nõ
deus. ⁊ magnus. aebonus. ⁊ iustus. &
si qua aliud huius modi. & quem ad¬
modum hoc illi est eẽ. quod clm̃ eẽ.
quod magnũ quodbonũ eẽ. tc hoc
illi eẽ quod ꝑsonã ex̃. Cur ergo non
lumus. uł unũ aliquod uocabulum
seruire huie significationi qua in¬
telligitur triniitis: Ne om̃mo ttt¬
ceremus interrogati quid tres. cũ
tres eẽ faderemur : Nam si genus ẽ
essentia species autẽ substintia si¬
ue ꝑsona ut nõnulli sentiunt. omi¬
to illud quod iã dixi oportere ap¬
pellari tres essentias ut apellantur
tres substantie uł pensone. Sicut
appellantur tres equi eademq tru
genus. Neq enĩ species ubi plura¬
liter dicda est. ⁊genus singularit᷑.
Tam quã diceretur tres equi unũ
mnmal. S& sic̃ tres equi speciali
nomine. ca tria animalia nominẽ¬
generali. Quod si dicunt substaan¬
tie uł ꝑsone nomine nõ specoiam sig¬

Expanded text:
Pater est. Ad se quippe dicitur persona, non Pater est. Ad se quippe dicitur persona, non Deus et magnus, et bonus, et justus, et si quid aliud hujus modi. Et quemadmodum hoc illi est esse quod Deum esse, quod magnum, quod bonum esse; ita hoc illi est esse, quod personam esse. Cur ergo non lumus vel unum aliquod vocabulum servire huic significationi qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres, cum tres esse fateremur? Nam si genus est essentia, species autem substantia sive persona, ut nonnulli sentiunt, omitto illud quod jam dixi, oportere appellari tres essentias, ut appellantur tres substantiae vel personae, sicut appellantur tres equi, eademque angenus. Neque enim species ibi pluraliter dicta est, et genus singulariter, tanquam diceretur tres equi unum animal: sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia generali nomine. Quod si dicunt substantiae vel personae nomine non speciem sig
Abbreviated transcription (Latin):
santie. Sa ne nobis uidear suffraga¬
ri hoc quoq requiramus. Quãquã
& illi siuellent sicut dicunt tres
substantias tres yrcocomeye. possent
dicere & tres ꝑsonas. tria prosapa.
llud autẽ maluerunt quod forte sedm
lingue sue cõsuetudinem aptius di¬
ceretur. Namq & in ꝑsonis eadem ra¬
cio est. Nõ enĩ aliud est dõ ẽẽ. aliud
ꝑsonã eẽ. s& omĩno idem. Nam si ẽẽ
ad se dr̃ ꝑsona uero relatiue. sicut
tres uicnii. Quid sint ad iniuicem
num quid imus quisq eorũ sit ad se
ipsum. Qua ꝓpter quilib& amicus
est duorũ ceterorũ aud ꝓpinquus
aud uicinus. quia hec om̃ia relatiuã
significationẽ habent. Quid ergo :
N unc plac& dicanus patrẽ ꝑsonã ẽẽ
nã eẽ patris. ifilii: Sed neq ꝑsona
ita dici alicubi sola. Neque inihac
trinitute cũ dicimus ꝑsonã patris
aliud dieimus quã substtatia patriᷤᷤ.
Quo circa ut substtoitia patris ipse
pater est. nõ quod pater est s& quoᷤ ẽ.
tu &ꝑsona patris nõ aliud quã ipse

Expanded text:
i. Sed ne nobis videar suffragari, hoc quoque requiramus. Quanquam et illi, si vellent, sicut dicunt tres substantias, tres hypostases, possent dicere tres personas tria prosopa. Illud autem maluerunt, quod forte secundum linguae suae consuetudinem aptius diceretur. Nam et in personis eadem ratio est: non enim aliud est Deo esse, aliud personam esse, sed omnino idem. Nam si esse ad se dicitur, persona vero relative; sic tres vicini, quod sint ad invicem, non quod unusquisque eorum sit ad se ipsum. Quapropter quilibet ex eis amicus est duorum caeterorum, aut propinquus aut vicinus, quia haec nomina relativam significationem habent. Quid ergo? num placet ut dicamus Patrem personam esse nam esse Patris et Filii? Sed neque persona ita dici alicubi solet, neque in hac Trinitate cum dicimus personam Patris, aliud dicimus quam substantiam Patris. Quocirca, ut substantPater est, non quo Pater est, sed quo est; ita et persona Patris non est aliud quam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
minar erit pater solus. aud filius
solus .ꝰ cum semꝑ atq inseparabiliter.
⁊lle cũ filio sit. & ille cum patre.
Ion ut ambo sint pater. aud ambo
filius. sed quia semꝑ minuicem neu¬
sit cũ ꝑ sp̃itibus ⁊ animis scĩs. sed solũ
dicimus quod ds̃ ẽ. quia nõ ulli cũ illo
deus sunt. itti solũ dm̃ dicimꝰ patrẽ
nõ qr separatur a filio. sed quia nõ
simul ambo pater es ł:¬

Expanded text:
it aut Pater solus, aut Filius solus, cum semper atque inseparabiliter et ille cum Filio sit, et ille cum Patre, non ut ambo sint Pater, aut ambo Filius, sed quia semper invicem, neusit cum spiritibus et animabus sanctis; sed solum dicimus quod Deus est, quia non et illi cum illo Deus sunt: ita solum Patrem dicimus Patrem, non quia separatur a Filio, sed quia non simul ambo Pater sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fas est autem dicere ut subsistat
isubsit ds̃ bonitatisue. Atq illa bo¬
nitas nõ substantia sit uł pocius es¬
sentia. neq ipse deus sit bonitts sua.
sed millo sit ⁊temquã in sub iecto. Un¬
de manifestã est. dm̃ ab usiue substã
intellegatur essentia. Quod uere
hac ꝓprie dr̃. ita u̾forttsse solum
dm̃ dici oporteat essentiã. Est enĩ
uere solus quia in comutabilis est.
nuntiauit cũ ait. Egosũ quisum.
& dices ad eos. Qui est misit me aduos.
S &c tamen siuie essentia dicatur quod
ꝓprie dicitur. siue substantia quod
abusiue utrumq adse dr̃ nõ relati¬
ue ad aliquid. Unde hoc est de dõ esse
quod sub sistere. & ideo si una cessen¬
tia trinitas. una xram substantia:¬

Expanded text:
fas est autfas est autet subsit deus bonitati suae, atque illa bonitas non substantia sit uel potius essentia, neque ipse deus sit bonitas sua, sed in illo sit tamquam in subiecto. Unde manifestum est deum abusiue uocari intelligatur essentia, quod uere ac proprie dicitur, ita ut fortasse deum solum dici oporteat essentiam. Est enim uere solus, quia incommutabilis est nunciauit cum ait: Ego sum qui sum, et dices ad eos: Qui est misit me ad uos. Sed tamen siue essentia dicatur quod proprie dicitur, siue substaabusive; utrumque ad se dicitur, non relative ad aliquid. Unde hoc est Deo esse quod subsistere, et ideo si una essentia Trinitas, una etiam substantia
Abbreviated transcription (Latin):
Ita abeo quod est subsistere. substtor¬
tuntia dicimus. Absurdũ autem
ut substantia relatiue dicatur.
Omnis enim res ad se ipsã subsistit.
Quanto magis deus. sttamen dignũ
est ut ds̃ dicatur sub sistere:¬
CHIS ENIO ReBUS Recte in¬
telligitur in quibus subiecta
ea que in aliquo sub iecto eẽ dicun¬
tur sicut color aud forma in cor¬
pore. Corpus enĩ subsiftit o ideo
substcoitia est. Illa uero insubsistẽ¬
te atq subiecto corpore que non
sũbstrattie sunt s insubsetentia..
U ideo si eẽ desinat uł ille color uł
illa forma nõ adimunt corpori cor¬
illã uł illam formã colorem ue reti¬
nere. Res ergo mutabiles neq
simplices ꝓprie dieuntur substãtie
Deus autems subsistit. ut substientia
ꝓprie diei possit inest meo aliquid
tam quã in subiecto. & nõ est simplex
cui hoc est eẽ quod est. quicquid ali¬
ud de illo ad illũ dicitur. Sic̃ mag¬
di. de dõ nõ in cõgrue dicitur. Ne¬

Expanded text:
ita ab eo quod est subsistere subsita ab eo quod est subsistere substantiam dicimus. Absurdum est autem ut substantia relative dicatur; omnis enim res ad se ipsam subsistit; quanto magis Deus? Si tamen dignum est ut Deus dicatur subsistere:his enim rebus recte intelligitur, in quibus subjectis sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur, sicut color aut forma in corpore. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est: illa vero in subsistente atque subjecto corpore, quae non substantiae sunt, sed in substantia; et ideo si esse desinat, vel ille color, vel illa forma, non adimunt corpori essillam vel illam formam coloremve retinere. Res ergo musimplices proprie dicuntur subtantiae. Deus autem si subsistit, ut substantia proprie dici possit, in eo inest aliquid tanquam in subjecto, et non est simplex, cui hoc sit esse, quod illi est quidquid aliud de illo ad illum dicitur; sicut magdi de Deo non incongrue dicitur. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
tione perstringitur & patrem eẽ
cias siue ꝑsonas. Quibus nominibꝰ
nõ diuersitatẽ intelligi uoluid sed
singularitatẽ noluid. Ut nõ solum
ibi unitas intellegatur exeo quod
dr̃ una essentia. s & trmnitas exeo qͦd
dicuntur tres substantie uł ꝑsone.
Nam si hoc est deo eẽ quod subsistere
tres substtaitie ut nõ dicuntur tres
essentie. Quẽ ad modũ quia hoc est
deo eẽ quod saꝑe sic̃ nõ tres essentias
ita nẽc sapientias tr̃es dicimus. Sic¬
enĩ quia hoc illi est dm̃ eẽ quod est¬
illi eẽ. tim tres essentias quã tres
deos dici fas nõ est. Si autem aliud
est dõ eẽ. aliud subsistere sic̃ aliud
deo eẽ. aliud patrem esse uł dm̃ eẽ
quod enĩ est adse dr̃. Pater autem
ad filiũ.⁊ dñs ad seruientem creatu¬
rã dr̃. Relatiue ergo subsistit. sic̃
relatiue gignit. ⁊ relatiue dñat᷑
ta iam substantia nõ erit substan¬
tia quia relatiũ erit. Sic̃ enĩ
abeo quodẽm eẽ apellatur essentia.

Expanded text:
Patrem esse, tias sive personas, quibus nominibus non diversitatem intelligi voluit, sed singularitatem noluit; ut non solum ibi unitas intelligatur ex eo quod dicitur una essentia, sed et trinitas ex eo quod dicuntur tres substantiae vel personae. Nam si hoc est Deo esse quod subsistere, tres substantiae, ut non dicuntur tres essentiae: quemadmodum quia hoc est Deo esse quod sapere, sicut non tres essentias, ita nec enim quia hoc illi est esse Deum quod esse, tam tres essentias quam tres deos dici fas non est; si autem aliud est Deo esse, aliud subsistere, sicut aliud est Deo esse, aliud Patrem esse vel Dominum esse; quod enim est, ad se dicitur, Pater autem ad Filium, et Dominus ad servientem creaturam; relative ergo subsistit, sicut relative gignit et relative dominatur. Ita jam substantia non erit substantia, quia relativum erit; sicut enim ab eo quod est esse appellatur essentia,
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ. quid tria. nõ iã spe ciali nomine di¬
cimꝰ tresequos. aut tes boues: aut tres
canes. quia nõ eadẽ spetie cõtinent᷑. s&
generali. tria animalia. siue suꝑiore gene¬
re tres substantus. uł tes creat᷑as. uł tes nat᷑a ᷤ.
Iuecũq aut̃ plurali numero enunciant᷑ speci
possumꝰ. Nõ tres ȩquos. quod est nom̃ speciale.
eciã animalia tria dicimꝰ. Equũ uͦ ⁊ bouẽ
& canẽ: animalia tantũ triadicimꝰ. uł subs¬
tantias quesut generalia nomina: ⁊si quid
aliud dehis geralit̃ dicipotest. Res uͦ e quoᷤ aut
boues aut canes. que speciaba uocabula sunt.
nõe quãuis pluralit̃ enunciamꝰ. que cõmunĩt
habent illud. quod eo nõe significat᷑. Abrahã
quippe ⁊ysa ac ⁊ iacob cõmune habent. id qđ
esthomo. Itaq dicumt᷑ tres homines. E quiiᷤ
cͦq ibos ⁊ canis cõmime habent. id quod est
amimal. Dicunt᷑ gͦ. tria animaba. Itaq tres

Expanded text:
tibus quid tria, non jam speciali nomine ditibus quid tria, non jam speciali nomine dicimus tres equos, aut tres boves, aut tres canes, quia non eadem specie continentur; sed generali, tria animalia; sive superiore genere, tres substantias, vel tres creaturas, vel tres naturas. Quaecumque autem plurali numero enuntiantur specipossumus. Nam tres equos, quod est nomen speciale, etiam animalia tria dicimus: equum vero et bovem et canem, animalia tria tantum dicimus vel substantias, quae sunt generalia nomina, et si quid aliud de his generaliter dici potest; tres vero equos, aut boves, aut canes, quae specialia vocabula sunt, nomine quamvis pluraliter enuntiamus quae communiter habent illud quod eo nomine significatur. Abraham quippe et Isaac et Jacob commune habent id quod est homo; itaque dicuntur tres homines: equus quoque et bos et canis, commune habent id quod est animal; dicuntur ergo tria animalia. Ita tres
Abbreviated transcription (Latin):
habraham eẽ nec iacob. tres eẽ utiq
fatemur. abraham. Ysahac. ⁊ia cob.
S ed cum queritur quid tres. respõ¬
demus tres homines. nomine spetia¬
li eos pluraliter apellantes. Gene¬
ralia autem si dicamus. animalia¬
tria. Homo enĩ sic̃ ueteres definie¬
runt. animal est racioncde morta¬
le. Aud sicut s eripture nrẽ loqͥ
solent tres animas cũ aparte me¬
liore totũ apellari plac&. id est
ab anima cũ corpus & anima sit to¬
tus homo. Lta quippe dictũ est.
n egiptũ descendisse cũ iacobant¬
mas septuaginta quinq pro tot
hominibꝰ. Item cũ dicimus equum
tuũ. nõ eũ eẽ qui meus est. & ter¬
ciũ alicauus alterius. nec meum
et̃. nec tuũ. fatemur tres esse.
& interrogati quidtres respondemꝰ tres
ȩquos nomine spetiali generali autem
animalia tria. Itẽq: cũ dicimꝰ. bouemi
nõ ẽẽ equũ. canẽ uͦ nec bouẽ eẽ nec
equũ. tria quedã dicimꝰ. Et ꝑ contan¬

Expanded text:
Abraham esse nec Jacob, tres esse utique Abraham esse nec Jacob, tres esse utique fatemur, Abraham, Isaac et Jacob. Sed cum quaeritur quid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; generali autem, si dicamus tria animalia: homo enim, sicut veteres definierunt, animal est rationale, mortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum a parte meliore totum appellari placet, id est, ab anima, et corpus et animam, quod est totus homo. Ita quippe dictum est in Aegyptum descendisse cum Jacob animas septuaginta quinque, pro tot hominibus . Item cum dicimus equum tuum non eum esse qui meus est, et tertium alicujus alterius nec meum esse nec tuum, fatemur tres esse: et intorroganti quid tres, respondemus tres equos nomine speciali, generali autem tria animalia. Item cum dicimus bovem non esse equum, canem vero nec bovem esse nec equum, tria quaedam dicimus: et percontan
Abbreviated transcription (Latin):
taore loouendi causa de
meffabilibus ut fari aliquo mͦ
possemus. quod effari nullo modo
possimus. dictũ est a nr̃is grecis una
essentia tres substantie. Alatinis
autẽ una essentia uł substrartia.
tres ꝑsone. Quiaᷤᷤ iã diximus non
aliter insermone nr̃o. idest la¬
tino essentia quã substantia sol&s
intelligi. Et dum intellegatur¬
saltem menigmate quod dicitur pla¬
cuit ittt diei. Ut diceretur aliquid.
cũ queret᷑ur quid tria sinit. Que
tria eẽ fides uera ꝓnuntiat. Cũ &
patrem nõdicit eẽ filiũ. & filium¬
est donũ dei. nec patrem dic̃ ẽẽ nec
filiũ. Cum gͦ queritur quid tria
uł quid tres. cõferimus nos ad mue¬
niendũ aliquid speciale uł genera¬
le nom̃. quod complectamur hec
tria. Neq occurrit animo. Oi uia
excedit suꝑ eminentia diumitatis
usitati eloquii facultatẽ. Uerius
enĩ cogitatur deus. quã dicitur.
& uerius est quã cogitatur. Cum
enĩ dicimus nõ eundem ẽẽ iacob
qui est abraham. I sahac autẽ. nec

Expanded text:
taque loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo modo possemus, quod effari nullo modo possumus, dictum est a nostris Graecis una essentia, tres substantiae: a Latinis autem, una essentia vel substantia, tres personae; quia, sicut jam diximus, non aliter in sermone nostro, id est, latino, essentia quam substantia solet intelligi . Et dum intellsaltem in aenigmate quod dicitur, placuit ita dici, ut diceretur aliquid, cum quaereretur quid tria sint quae tria esse fides uera pronuntiat, cum et Patrem non dicit esse Filiumest donum Filium. Cum ergo quaeritur quid tria, vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Cum enim dicimus non eumdem esse Jacob qui est Abraham, Isaac autem nec
Abbreviated transcription (Latin):
men. qm̃ cls̃ lumen est. Siue alio
modo essentia spr̃i scĩ singillatim
apb̃n que dict. Nescitis quia ten¬
plũ dei estis. Statimq subiecit &
habitat intemplo suo. Non enim
tamquã minister habitat spẽ dei
in templo dei. cũ alio loco dicat¬
eindentius. Nescitis quia corpora

Expanded text:
men, quoniam Deus lumen est? sive alio men, quoniam Deus lumen est? sive alio modo essentia Spiritus sancti singillatim Apostolum qui dicit, Nescitis quia templum Dei estis? Statimque subjicit, habitat in templo suo. Non enim tanquam minister habitat Spiritus Dei in templo Dei, cum alio loco evidentius dicat: Nescitis qu
Abbreviated transcription (Latin):
exinaniuit. Nõ muttndo diuinita¬
tem suã. sed nr̃am. mutabilitutem
assumendo. Uformã serui accipiens
uenit adnos inhunc mundũ. qui in
hoc mundo erat. quia mundus ꝑ eũ
factus est. Ut exemplũ sur sũ uiden¬
tibꝰ dm̃ exemplũ de orsũ mirantibus
hominẽ. exemplũ sat̾is ad ꝑmanendũ.
exemplũ infirmis ad cõualescendũ
Exemplũ morituris ad nõtimendum.
exemplũ mortius ad resurgendũ.
Quia enĩ homo adbeatitudinẽ sequi
nõ debeat nisi dm̃. ⁊ sentire nõpo¬
terat dm̃. sequendo dm̃ hominem
factũ. sequeretur simul. ⁊ quẽ sen¬
tire poterat. & quẽ sequi debeat.
A memus ergo eum & inhereamus illi
Non igitur mirũ s ꝓpter exemplũ
quod nobis ut reformemur ad ima¬
ginẽ dei p̃b& imago equalis patri.
cũ desapientia scriptura loquitur
de filio loquitur quẽ sequimur ui¬
uendo sapienter. Quã us ⁊ pater
ideo non indigne dr̃. quia serip¬
tũ est. ds̃ caritas est. Quomodo
&iam nõ est ipse sapientia cũsit lu¬

Expanded text:
ivit non amittendo divinitatem suam, sed assumendo humanitatem nostram: et formam servi accipiens, venit ad nos in hunc mundum, qui in hoc mundo erat, quia mundus per ipsum factus est , ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum deorsum mirantibus hominem: exemplum sanis ad permanendum, exemplum infirmis ad convalescendum; exemplum morituris ad non timendum, exemplum mortuis ad resurgendum ut quia homo ad beatitudinem sequi non debebat nisi Deum, et sentire non poterat Deum; sequendo Deum hominem factum, simul sequeretur et quem sentire poterat, et quem sequi debebat. Amemus ergo eum, et inhNon igitur mirum, si propter exemplum quod nobis ut reformemur ad imaginem Dei praebet imago aequalis Patri, cum de sapientia Scriptura loquitur, de Filio loquitur, quem sequimur vivendo sapienter: quamvis et Pater ideo non indigne dicitur quia scriptum est, Deus charitas est : quomodo non est etiam ipse sapientia; cum sit lu
Abbreviated transcription (Latin):
cuius imaginis exemplo & nos non
discedamus adõ quia & nos imago
dei sumus. Nonquidem equalis.
Faccti quippe apatre ꝑfilium. non
natit de patre sicut illa. W nos quia
ilummamur. lumen. Illa uero
quia lumen inluminans. Wideo illa
sine exemplo. nobis exemplũ est.
eq imtatur precedentem aliquẽ
ad patrẽ a quo num quã est om̃inose¬
parabilis. quia id ipsũ est quod ille
dequo est. Hos autem nitentes imi¬
tamur manentem. o sequim᷑ stantẽ.
& i ipso ambulantes. dendimꝰ ad ipsũ.
Quia factus est nobis uia temporalis
ꝑ liumanitatẽ que mansio nobis &er¬
na est per diuinitatẽ. Q. m̃ quippe
spiritibꝰ mundis intellectualibꝰ. qui
suꝑbia nõ lapsi sunt informa dei adõ
equalis. ⁊ds̃ p̾b& exemplũ. ut seidẽ
exemplũ redeundi oiam lapso p̾be¬
r& homini qui ꝓpter in mundiciã

Expanded text:
Cujus imaginis exemplo et nos non Cujus imaginis exemplo et nos non discedamus a Deo, quia et nos imago Dei sumus: non quidem aequalis, facta quippe a Patre per Filium, non nata de Patre sicut illa. Et nos, quia illuminamur lumine; illa vero, quia lumen illuminaus: et ideo illa sine exemplo nobis exemplum est. Neque enim imitatur praecedentem aliquem ad Patrem a quo nunquam est omnino separabilis, quia idipsum est quod ille de quo est. Nos autem nitentes imitamur manentem, et sequimur stantem, et in ipso ambulantes tendimus ad ipsum: quia factus est nobis via temporalis per humilitatem, quae mansio nobis aeterna est per divinitatem. Quoniam quippe spiritibus mundis intellectualibus, qui superbia non lapsi sunt, in forma Dei et Deo aequalis et Deus praebet exemplum: ut se idem exemplum redeundi etiam lapso praeberet homini, qu
Abbreviated transcription (Latin):
le s sp̃ale. Neq ita spãle. ut inlumi¬
nacione facta sit quẽ ad modũ dictũ
est apłis. uos estis lumen mundi .S
lumen quod inluminat omnẽ homi¬
nem. ea ipsa. ⁊ sũma saprentia ds̃.
unde nũc agimus. Sapientia gͦ filiu
de sapientia patre. sic̃ lumen delu¬
mine. & ds̃ de deo. Ut & singulus pat̾
lumen. & singulus filius lumen.
A singulus pater ds̃. ⁊ singulus fi¬
lius ds̃. Ergo & singulus pater
sapientia. & singulus filius sapien¬
tia. Et sic̃ utrumq simul unum
lumen & unus ds̃. sic utrumq una
sapientia. Sa filius factus est
nobis sapientia adeo ⁊iusticia & sci¬
ficatio. Quia tempor aliter nos
ad illũ conuertonuf idest exali qͦ
tempore. ut cũ illo maneamus me
ternũ. & ipse exquodam tempo¬
re uerbũ caro factũ est. ⁊ abita¬
uit in nobis. Propterea igitur. cũ
prenuntiatur inscripturis. aud
narratur aliquid de sapientia. si¬
ue dicente ipsa. siue cũ de ipsa
dr̃. filius nob potissimũ insinuat᷑.

Expanded text:
spirituale: neque ita spirituale, ut illuminatione factum sit, quemadmodum dictum est Apostolis, Vos estis lumen mundi ; sed lumen quod illuminat Omnem hominem, ea ipsa et summa sapientia Deus, unde nunc agimus. Sapientia ergo Filius de sapientia Patre, sicut lumen de lumine, et Deus de Deo, ut et singulus Pater lumen, et singulus Filius lumen; et singulus Pater Deus, et singulus Filius Deus: ergo et singulus Pater sapientia, et singulus Filius sapientia. Et sicut utrumque simul unum lumen, et unus Deus, sic utrumque una sapientia. Sed Filius factus est nobis sapientia a Deo, et justitia et sanctificatio , quia temporaliter nos ad eum convertimus, id est, ex aliquo tempore, ut cum illo maneamus in aeternum. Et ipse ex quodam tempore Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 5. Propterea igitur cum pronuntiatur in Scripturis, aut enarratur aliquid de sapientia, sive dicente ipsa sive cum de illa dicitur, Filius nobis potissimum insinuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sem. unũ dm̃ solũ. onimipotentẽ. bonũ
iu stũ. misericordẽ. om̃iũ uisibiliũ
& muisibiliũ conditorẽ. ⁊ quicquid
de illo ꝓumana facultate digne uereq
dici potest. Neq cũ audierit patrẽ solũ
ullai separatione patris aut̃ sp̃s scĩ opor¬
tet accrpere. Atq ita dicat. unã essentiã.
ñ ut excistimet aliud alio uł maius uł¬

Expanded text:
entem, bonum, justum, misericordem, omnium visibilium et invisibilium conditorem, et quidquid de illo pro humana facultate digne vereque dici potest. Neque cum audierit Patrem solum ulla separatione Patris aut Spiritus sancti oportet accipere. Atque ita dicat unam essentiam, ut non existimet aliud alio, vel majus
Abbreviated transcription (Latin):
tum relatiue ad eũ cuius uerbũ
est sic̃ filius ad patrem. Sapientia
uero eo quod essentia. Uquia una
intelligitur. Id dici accipiamus
cũ dr̃ uerbũ hac si dicatur natu
sapientia. ut sit & filius & imago.

Expanded text:
tum relative ad eum cujus Verbum est, sicut Filius ad Patrem: sapientia vero eo quo es entia. Et ideo quia una r intelligitur: id dici accipiamus cum dicitur Verbum, ac si dicatur, nata sapientia, ut sit et Filius et imago.
Abbreviated transcription (Latin):
ATER IGITUR FILIUS
Simul una essentia & una mag¬
nitudo. & una ueritts. ⁊ una sapi¬
entia. Sed nõ pater & filius simul
ambo unum uerbũ. quia nõ simul
ambo unus filius. Sicut enĩ filuᷤ¬

Expanded text:
ater igitur, et Filius simul una essentia, et una magnitudo, et una virtus, et una sapientia. Sed non Pater, et Filius simul ambo unum Verbum, quia non simul ambo unus filius. Verbum enim rel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ũbũ idẽ sit ⁊ relatiue dicat᷑. sic̃ filiꝰ &
imago. atq ille ñ singulꝰ patens : uł sa¬
piens. sed cũ ipsa uirtute atq sapientia
quã geninit si c̃ ñ singulus dicens sedeo
ea magnitudine quãgenunt. U si ñ alio magnꝰ.
alio ds̃: sedeo magnꝰ qͦds̃ quia ñ aliud illiẽ

Expanded text:
Verbum idem sit, et relative dicatur, sicut Filius et Verbum idem sit, et relative dicatur, sicut Filius et imago: atque ille non singulus potens, vel sapiens, sed cum ipsa virtute et sapientia quam genuit; sicut non singulus dicens, sed eea magnitudine quam genuit? Et si non alio magnus, alio Deus, sed eo magnus qu
Abbreviated transcription (Latin):
iea rursus sapientia que uirtꝰ. sic̃
iam tractaumꝰ meminerimłs cũ¬
⁊ aliquid horũ nomino. sic accipien¬
dũ eẽ hac si omĩa comemorem.
ueritur ergo an pater ꝙiã si¬
gulls sapiens atq ipsa sibi ipse sapi¬
entia. Anita sit sapiens. quomodo
dicens. Uerbo enĩ quod genuit. di¬
cens est. Non uerbo quod ꝓfertur
isonat ⁊ transit. sed uerbo
quod erat apud dm̃ ⁊ dserat uer¬
bũ. & omĩa ꝑ ipsũ facta sũt. Uler¬
bo equalis sib quo semꝑ atq in co¬
mutabiliter dicit se ipsũ. Nõ est
enĩ ipse uerbũ. sic̃ nec filius. nec
imago. Dicens autẽ exceptis illis
temporalibus uocibꝰ dei que merea¬
tura fiunt. Nam sonant & transeat
nõ singulis intelligit᷑. sed cũ ipso uerbo
sine quo ñẽ utiq dicens. Ita neꝰ sapienᷤ
sicut dicens : ut ita sit sapientia sic̃ ũbũ.
& hoc sit ũbũ eẽ quodẽ eẽ saprentiam :
hoc & iã ẽẽ uirtutẽ. ut uirtꝰ ⁊ sapientia.¬

Expanded text:
et ea rursus sapientia quae virtus, sicut et ea rursus sapientia quae virtus, sicut jam tractavimus; meminerimus, cum aliquid horum nomino, sic accipiendum esse, ac si omnia commemorem. Quaeritur ergo an Pater etiam singulus sit sapiens, atque ipsa sibi ipse sapientia, an ita sit sapiens quomodo dicens. Verbo enim quod genuit dicens est; non verbo quod profertur, et sonat, et transit; sed Verbo quod erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : Verbo aequali sibi, quo semper atque incommutabiliter dicit se ipsum. Non est enim ipse verbum, sicut nec filius, nec imago. Dicens autem: exceptis illis temporalibus vocibus Dei, quae in creatura fiunt; nam sonant, et transeunt: non singulus intelligitur, sed cum ipso Verbo, sine quo non est utique dicens. Itane et sapiens sicut dicens, ut ita sit sapientia, sicut Verbum, et hoc sit Verbum esse quod est esse sapientiam; hoc etiam esse virtutem, ut virt
Abbreviated transcription (Latin):
AM Nune aue¬
RAOS DILISEN¬
CIYS. OUaNUm
dat ds Quod paulo
Ante distulimus. Utrũ
& singula queq intrini¬
tate ꝑsona possit ⁊ per
se ipsam. nõ cũ ceteris
duabus dici ds̃ aud
magnus. aut sapiens.
Iaud uerus. aut omp̃s.
a ud iustus. isi quid aliud de des
dici potest. nõ relatiue sed ad seipsũ.
An uero nõ dicantur istt. nisi cũ tri¬
nittis intrelligitur. Hoc enĩ ques¬
tionẽ facit. quia seriptũ est. Apm̃
dei uirtutẽ. ⁊ dei sapientiã. Utrum
ita sit pater sapientie. atq uirtutiᷤ
sue ut ea sapientia sapiens sit quã
genuit ⁊ ea uirtute potens quã ge¬
nuit. & qui semꝑ potens ⁊ sapiens sẽpi¬
terne genuerit uirtutẽ & sapien¬
ciam. Dixeramus enĩ si itt est. cur
nõ & magnitudinis sue pater sit qua
magnus est. ⁊bonitats qua bonus. &
iusticie qua iustus. ⁊ alia  qua sunt.
Aud si hec omĩa pluribꝰ uocabulis
in eadem sapientia. ⁊ uirtute intel¬
leguntur. ut ea sit magnitudo.
que urtus. & bonitas que saprentia

Expanded text:
am nunc quaeramus diligentius, quantum dat Deus, quod paulo ante distulimus: Utrum et singula quaeque in Trinitate persona possit et per se ipsam non cum caeteris duabus dici Deus, aut magnus, aut sapiens, aut verus, aut omnipotens, aut justus, et si quid aliud dici de Deo potest, non relative, sed ad se ipsum; an vero non dicantur ista, nisi cum Trinitas intelligitur. Hoc enim quaestionem facit, quia scriptum est, Christum Dei virtutem. et Dei sapientiam : utrum ita sit pater sapientiae atque virtutis suae, ut hac sapientia sapiens sit quam genuit, et hac virtute potens quam genuit; et quia semper potens et sapiens, semper genuit virtutem et sapientiam. Dixeramus enim si ita est, cur non et magnitudinis suae pater sit qua magnus est, et bonitatis qua bonus, et justitiae qua justus, et alia si qua sunt? Aut si haec omnia pluribus vocabulis in eadem sapientia et virtute intelliguntur, ut ea sit magnitudo quae virtus, ea bonitas quae sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
ste ipsa illi causa est. &iam ut
sit. Quod fieri nõ potest nisi gig¬
nendo eũ aud faciendo. Sed neque
gentricem neq condtri eẽ patris
ullo mͦ quis quã dixerit sapientiã.
Quid enĩ est insanus: Ergo  ppͣse sa¬
pientia est. Utta dicitur filius sa¬
pientia patris. quomodo dr̃ lumen
patris. Id est ut quẽ ad modũ lum̃
de lumine & utrũq unũ lumen
sic intelligatur sapientia de sapi¬
entia. & utrũq una sapientia.
Ergo & una essentia. quia hoc est
ibi eẽ quod saꝑe Quod enim est
sapientie sapere & potentie posse
& eternitati eternũ & iusticie uis¬
tũ eẽ magnitudini magnũ eẽ
sũ eẽ. E quia milla simplicitate
nõ est aliud sapere quã esse eadem
ibi sapientia que essenta

Expanded text:
t, ipsa illi causa est, ut t, ipsa illi causa est, ut st. Quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo. Sed neque genitricem, neque conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit sapientiam. Quid enim insanius? Ergo et Pater ipse sapientia est: et ita dicitur Filius sapientia Patris, quomodo dicitur lumen Patris; id est, ut quemadmodum lumen de lumine, et utrumque unum lumen; sic intelligatur sapientia de sapientia, et utrumque una sapientia: ergo et una essentia; quia hoc est ibi esse quod sapere. Quod enim est sapientiae sapere, et potentiae posse, et aeternitati aeternam esse, justitiae justam esse, magnitudini magnam esse; sum esse. Et quia in illa simplicitate non est aliud sapere quam esse, eadem ibi sapientia est quae essentia.
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ qm̃ quecũq anima participatione
sapientie fit sapiens. sirursus de¬
sipiat man& tam̃ inse sapientia.
nec cũ anima fuerit instultieram
commutata. illa mutatur non
ita est in eo qui exea fit sapiens quẽ¬
ad modũ candor incorpore quod ex
illo candidum est. Cum enim cor¬
pus maliũ colorem fuerit comu¬
tatũ. nõ manebit candor ille atq
om̃ino eẽ de sin&. Quod si & pat̃
qui genuit sapientiã ex ea fit sa¬
piens. neq hoc est illi eẽ quod sa¬
pere. qualitus eius est filius nõ
proles eius. & nõ ibi erit iã sũma
simplicitits. Sed absit ut ita sit.
uia uere ibi est. sũme simplex es¬
sentia. Hoc g̃ ibi est eẽ. quod sape
Q uod si lioc est illi eẽ quod sapere. nõ
per illã sapientiã quã genuit sapi
ens est pater. Alio quin nõipse illã
s illa eum genuit. Quid enĩ aliud
dicimus. cũ dicimus hoc illi est eẽ
quod sapere. nisi eo est quod sapiensi¬
causa illi est ut sapiens sit¬

Expanded text:
Et quoniam quaecumque anima participatione Et quoniam quaecumque anima participatione sapientiae fit sapiens, si rursus desipiat, manet tamen in se sapientia, nec cum anima fuerit in stultitiam commutata, illa mutatur: non ita est in eo qui ex ea fit sapiens, quemadmodum candor in corpore quod ex illo candidum est. Cum enim corpus in alium colorem fuerit mutatum, non manebit candor ille, sed omnino esse desinet. Quod si et Pater qui genuit sapientiam, ex ea fit sapiens, neque hoc est illi esse quod sapere, qualitas ejus est Filius; non proles ejus, et non ibi erit jam summa simplicitas. Sed absit ut ita sit; quia vere ibi est summe simplex essentia: hoc ergo est ibi esse quod sapere. Quod si hoc est ibi esse quod sapere, non per illam sapientiam quam ens est Pater, alioqui non ipse illam, sed illa eum genuit. Quid enim aliud dicimus, cum dicimus, hoc illis est esse quod sapere, nisi eo est sapiencausa illi est, ut sapiens si
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ad colorem refertur tamen
id quod corpus dieitur.
adse dr̃. Ullo modo ita puttndũ ẽ
patrẽ nõ dici aliquid adse ipsũ sed
quic quid ch̃ ad filiũ dici. E undẽ
Suero filiũ. ⁊ ad se ipsũ dici & adpatr̃e.
Lum dr̃ magnitudo magna. uirtꝰ
potens. utiq ad se ipsũ. Et in agni¬
tudo atq uirtus magni. ⁊ potentis
patris. qua pater magnus & potẽsẽ.
on ergo ita. Sed utrũq substantia
uitrumq una substantia. Sicut
autẽ ab surdum est dicere candidũ
sic ab surdũ est dicere. sapientẽ nõ
esse sapientiam. Usicut candor
entia ad se ipsã dieitur sapiens.
Ded candor corporis. nõ est essen¬
cia. Qm̃ ipsũ corpris essentia est
candidũ corpus cii nõ est hoc ẽẽ
quod candidũ eẽ. Aliud enĩ ibi for¬
ma & aliud color. &utrumq nõ
inse ipso. s in aliqua mole. Que mo¬
les nec forma. nec color est s for¬
mata atq colorata. Sapientia uͦ
& sapiens est. & se ipsa sapiens est.

Expanded text:
dicitur, ad colorem refertur, tamen dicitur, ad colorem refertur, tamen id quod corpus dicitur, ad se dicitur: ullo modo ita putandum est Patrem non dici aliquid ad se ipsum, sed quidquid dicitur ad Filium dici; eumdem vero Filium et ad se ipsum dici, et ad Patrem, cum dicitur magnitudo magna et virtus potens, utique ad se ipsum, et magnitudo atque virtus magni et potentis Patris, qua Pater magnus et potens est. Non ergo ita, sed utrumque substantia, et utrumque una substantia. Sicut autem absurdum est sic absurdum est dicere sapientem non esse sapientiam; et sicut candor entia ad se ipsam dicitur sapiens. Sed candor corporis non est essentia, quoniam ipsum corpus essentia est, et candidum corpus, cui non hoc est esse quod candidum esse. Aliud enim ibi forma, et aliud color; et utrumque non in se ipso, sed in aliqua mole, quae moles nec forma, nec color est, sed formata et colorata. Sapientia vera et sapiens est, et se ipsa sapiens est.
Abbreviated transcription (Latin):
cia ipse relatiue dr̃. essentia ip¬
sa. nõ est essentia. Nuc accedit
quia om̃is essentia que relatiue
dieitur. est &iã aliquid excep¬
to relatiuo. Sicut homo dñs
ihomo seruus. E equus iumentũ.
⁊ nũmus arra. Homo & equus.
inũmus. ad se dicuntur. &. subst̃¬
cie sunt. uł essentie. Dñs uero &
seruus ⁊iumentũ & asra. ad aliquid
relatiue dicuntur. Sed si nõ eẽt hoõ
id est aliqua substantia. nõ eẽt qui re¬
latiue dñs diceretur. Q si nõ ẽẽt e¬
quiis. que dã essentia nõ eẽt. iumen¬
tũ relatuie diceretur. Ita si nũmꝰ
nõ et̃t aliqua substantia nec arra
poss& relatiue diei. Qua ꝓpter si
& pater nõ est aliquid ad se ipsũ. nõ
est om̃i no qui re latiue dicatur ad
aliquid. Nõ enĩ sic̃ ad aliquit colora¬
tũ. refertur color eius. nec om̃i¬
no adse dicitur color. sed semꝑ ali¬
cuius colo rati est. illud autẽ cuiꝰ
color est. & iã si eo quod coloratum

Expanded text:
tia ipsa relative dicitur, essentia iptia ipsa relative dicitur, essentia ipsa non est essentia. Huc accedit, quia omnis essentia quae relative dicitur, est etiam aliquid excepto relativo: sicut homo dominus, et homo servus, et equus jumentum, et nummus arrha, homo et equus et nummus ad se dicuntur, et substantiae sunt vel essentiae; dominus vero et servus et jumentum et arrha, ad aliquid relative drelative dominus diceretur: et si non esset equus quaedam essentia, non esset quod jumentum relative diceretur: ita si nummus non esset aliqua substantia, nec arrha posset relative dici. Quapropter si et Pater non est aliquid ad se ipsum, non est omnino qui relative dicatur ad aliquid. Non enim, sicut ad aliquid coloratum refertur color ejus, nec omnino ad se dicitur color, sed semper alicujus colorati est; illud autem cujus color est, etiam si eo quod coloratum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩmago. Quid autẽ absurdiuᷤ
quã imaginẽ adse dici: Audsi nõ
id ipsũ est imago ⁊ uerbũ. quod ẽ
uirtus ⁊ sapientia. sed illa relatiue
dicuntur. Hec autẽ adse nõ aba¬
liud incipit nõ ea sapientia quam
genuit. sapiens eẽ pater. Quia
nõ potest ipse ad eandẽ relatiue dici
ulla adeũ relatiue nõ dici. Omiã
enĩ que relatuie dicuntur. ad in¬
uicem dicuntur. Restat itaq
ut &iã essentia. silius relatiue di¬
catur ad patrẽ. Ex quo conficit᷑
inopinatissimus sensus. ut ipsa es¬
sentia. nõ sit essentia. Uel certe
cũ dr̃ essentia. nõ essentia s& re¬
latiuũ indicetur. Quo modo
cũ dicitur dñs nõ essentia indica¬
tur. sed relatiuũ quo refertur
ad seruũ. Cũ aute homo hõo
dicitur. uł aliquid tale. quod
ad se nõ ad aluit dicitur. tunc in¬
clicatur essentia. Homo ergo
ts uero relatiue dicitur. Hoo
enĩ ad se dicitur. dñs ad seruum.
unc autẽ unde agimus. si essen¬

Expanded text:
et imago. Quid autem absurdius, et imago. Quid autem absurdius, quam imaginem ad se dici? Aut si non idipsum est imago et Verbum, quod est virtus et sapientia, sed illa relative dicuntur, haec autem ad se, non ad aliud; incipit non ea sapientia quam genuit, sapiens esse Pater, quia non potest ipse ad eam relative dici, et illa ad eum relative non dici. Omnia enim quae relative dicuntur, ad invicem dicuntur. Restat itaque ut etiam essentia Filius relative dicatur ad Patrem. Ex quo conficitur inopinatissimus sensus, ut ipsa essentia non sit essentia; vel certe cum dicitur essentia, non essentia, sed relativum indicetur. Quomodo cum dicitur dominus, non essentia indicatur, sed relativum quod refertur ad servum; cum autem homo dicitur, vel aliquid tale, quod ad se, non ad aliud dicitur, tunc indicatur essentia. Homo ergo dominus vero relative dicitur: homo enim ad se dicitur, dominus ad servum; hoc autem unde agimus, si essen
Abbreviated transcription (Latin):
solũ quod pater est . s omino quod
est. ad filiũ relatiue dici. Quomͦ
ergo eius dem essentie filius eius
pater. Quando quidem ad se ip¬
sũ. nec essentia est. nec omĩno ẽ ad
se ipsũ. sed essentia ee ad filiũ illiẽ.
At enĩ multo magis uiuius eius dẽq
essentie. quia una eademq essentia
pater ⁊ filius. Quando quidem pa
quic quid est. Neuter ergo ad se
est. ⁊ uterꝙ ad inuicẽ relatiue
dicuntur. An pater solus nõsolũ
quod pat̾ dicitur. sed omino quicqͥd
dicitur relatiue adfiliũ dicitur.
dr̃ adse an ipsa essentia. Sed patris
essentia ẽ filius. sic̃ patris uirtus
& sapientia. Sicut uerbũ patris. &
imago patris. Aut si a essentia
dr̃ ad se silius. pater autẽ nõ est
essentia. s genitor essentie. nõ est
autẽ adse ipsũ. s. hac ipsa essentia
quã genuit. sic̃ hac ipsa magnitu¬
dine. magnus quã gonunt. ergo
S imagnitudo dicitur ad se filius.
Ergo ⁊uirtꝰ & sapientia ⁊ uerbũ

Expanded text:
solum quod Pater est, sed omnino quod solum quod Pater est, sed omnino quod est, ad Filium relative dici. Quomodo ergo ejusdem essentiae Filius cujus Pater, quandoquidem ad se ipsum, nec essentia est, nec omnino est ad se ipsum, sed etiam esse ad Filium illi est? At enim multo magis unius ejusdemque essentiae, quia una eademque essentia Pater et Filius; quandoquidem Patssentia est quidquid est. Neuter ergo ad se est, et uterque ad invicem relative dicitur: an Pater solus non solum quod Pater dicitur, sed omnino quidquid dicitur relative ad Filium dicitur; a essentia? sed Patris essentia est Filius, sicut Patris virtus et sapientia, sicut Verbum Patris et imago Patris: aut si essentia dicitur ad se Filius, Pater autem non est essentia, sed genitor essentiae, non est autem ad se ipsum, sed hac ipsa essentia quam genuit, sicut hac ipsa magnitudine magnus quam genuit; ergo et magnitudo dicitur ad se Filius, ergo et virtus, et sapientia, et Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ ẽ essentie sue : sic̃ pat̾ ẽ magnitudinis sue. dic̃
pat̾ uirtutis isapientiȩ suȩ  Eadẽ quippe eiꝰ mag¬
nitudoq uirtus. Et eadẽ essentia que magnitu¬
do. hec disputatio nataest exeo quodscriptũ est:
xꝑm esse dĩ uirtutẽ ⁊ dĩ sapientiã. Qua ꝓpt̃ in ha
angustias sermͦ quo artat᷑. cũ mneffabilia. fari cu-¬
pimꝰ. Ut aut dicamꝰ xꝑm ñ esse dĩ uirtutẽ ⁊ dei
sapientiã. atq ita impudent̃ ⁊ impie ressistamꝰ
ese fateam᷑. sedeiꝰ patrẽ ñesse pagẽ uirtutis ⁊sapr¬
erit pater. quia .xp̃c dei uirtus. ⁊ dĩ
sapientia est. Aut nõ eẽ patre uirtu¬
te sua potentẽ. neque sapientia sua
sapientẽ. Quod quis audeat diceror
Aut aliud in patre intelligi eẽ. aliud
sapientẽ eẽ. ut nõ hioc ipsosit quo
sapiens est. Quod de anima intel¬
ligi sol&. que alias insipiens. alias
sapiens est. Uel ut natura mutabił
& nõ sũme ꝑfecte simplex. Aut pa¬
trẽ nõ eẽ aliquit ad se ipsum.  nõ

Expanded text:
sicut pater est magnitudinis suae, sicut pater est virtutis ac sapientiae suae? Eadem quippe ejus magnitudo quae virtus, et eadem essentia quae magnitudo. 2. Haec disputatio nata est ex eo quod scriptum est, Christum esse Dei virtutem et Dei sapientiam. Quapropter in eas angustias sermo coarctatur, cum ineffabilia fari cupimus, ut aut dicamus Christum non esse Dei virtutem et Dei sapientiam, atque ita impudenter et impie resistamus e fateamur, sed ejus Patrem non esse patrem virtutis et sapierit pater, quia Christus Dei virtus et Dei sapientia est: aut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sapiens est, velut natura mutabilis, et non summe perfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad se ipsum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
& speciem ⁊ hordinẽ. Quic quid
enĩ hortũ umũ aliquit est. sicut s̃
nature corporũ ingeniaq anima¬
rũ. ⁊ aliqua specie formatur. sic̃
sut figure uł qualitates corpoꝵ
doctrine uł artes animarũ. Q
hordinẽ aliquĩ petit aud ten&.
sicut sunt pondera. uł collocati¬
ones corporũ atq amores. aud de¬
lecttciones animarũ. porta
igitur ut creatorem ꝑ ea que ftc¬
ta sunt utellectũ conspiciente.
trinitatẽ intellagamus cuꝰ increa¬
ꝑ tura. quo modo dignũ est apparq¬
FPuestigiũ. In illa enĩ trinittde sũma
horigo est rerũ omiũ ⁊ ꝑfectissima¬
⁊ pulcritudo. ⁊ beatissima delectatio
Itaq illa tria & a se inuicem deter¬
minari uidentur. ⁊ inse infinita sũt
Ita & singula sunt insingulis. & om̃u
insingulis. ⁊ singula in om̃ibꝰ. & om̃ia
mate gaudeat cognoscens dm̃: i sic̃
dm̃ honor& ⁊ grãs agat. Ou aut̃
nõ uid& tendat ꝑpietatẽ ad uidendũ
Q nec ꝑcecitatẽ ad calumpni andum

Expanded text:
ordinem. Quidquid enim horum est, et unum aliquid est, sicut sunt naturae corporum, ingeniaque animarum, et aliqua specie formatur sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae, vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, et amores aut delectationes animarum. Oportet igitur ut Creatorem per ea quae facta sunt intellecta conspicientes, Trinitatem intelligamus, cujus in creatura quomodo dignum est, apparet vestigium. In illa enim Trinitate summa origo est rerum omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Itaque illa tria, et ad se invicem determinari videntur, et in se infinita suntIta et singula sunt in singulis, et omnia in singulis, et singula in omnibus, et omnimate , gaudeat cognoscens Deum, et sicut Deum honoret, et gratias agat: qui autem non videt, tendat per pietatem ad videndum; non per caecitatem ad calumniandum.
Abbreviated transcription (Latin):
Tsingulꝰ. scdeti icũ ea dritate: quãgenor.
Usic sĩtc filiꝰ deitns patris. sĩ saprentia ⁊ uirtꝰ
patris. si cutiẽ uerbũ ⁊ imago patris. Etquia
nõ aliud illiẽ ẽȩ̃ ⁊ aliud dm̃ esse. ita sit eciã
esentia dĩ paitris filiꝰ. sicutiẽ ũbũ & imagociꝰ.
A eꝑ hoc etiã excepto eo quod pat̾ ẽ.: ñ sit aliqͥd
pat̃. nisi quia ẽ ei filiꝰ. Ut nõtantũ id quod dicit᷑
pat̾. quod manifestũẽ eũ nõadse ipsũ sed ad filiũ

Expanded text:
ate quam genuit, ut sic sit Filius deitas Patris, sicut sapientia et virtus Patris, et sicuti est Verbum et imago Patris. Et quia non aliud illi est esse, aliud Deum esse, ita sit etiam essentia Patris Filius, sicuti est Verbum et imago ejus. Ac per hoc etiam excepto eo quod Pater est, non sit aliquid Pater, nisi quia est ei Filius: ut non tantum id quod dicitur Pater, quod manifest
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. cui nõ est aliud iuiuere
& aliud intelligere. sed id quod ẽ
intelligere hoc uiuere. hoc est¬
eẽ est. Ulnũ omĩa tcanquã uer¬
bũ ꝑfectũ. quod nõ desit aliquid.
Qt ars quedã omp̃is atq sapientis
dei plena om̃iũ racionũ. uuẽtiũ
Iincomuttibiliũ. Et om̃s unũ mea¬
I ficut ipsa unũ de uno. cũ quo unũ.

Expanded text:
intellectus, cui non est aliud vivere, intellectus, cui non est aliud vivere, et aliud intelligere: sed id quod est intelligere, hoc vivere, hoc esse est: unum omnia tanquam verbum perfectum, cui non desit aliquid; et ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei plena omnium rationum viventium incommutabilium. Et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno cum quo unum.
Abbreviated transcription (Latin):
mne singularũ intrinitate
ꝑsonarũ insinuare ꝓpria. eternitas
in quid inpatre. species in ĩmagine.
usus in munere. Et quia nõmedioeri
auctorititis. intractatione scriptu¬
rarũ. & assertione fidei uir extitit
hylarus enĩ hoc in libris suis po¬
suit. Horũ uerborũ idest patris
& imaginis. ⁊ muneris. eternitatis
⁊speciei & usus abditã serutatus
intellegentiã quantũ ualeo nõ eũ
secutũ arbitror meternitittis uo¬
cabulo. nisi quod pater non
hab& pat rẽ de quo sit. ł ilius
autẽ de patre est ut sit. atq ut illi
coeternus sit. Immago enĩ si per¬
fecte impl& illud euius imago ẽ
ipsa quo equatur ei. nõ illud ima¬
gint sue. Inqua imagine speciẽ
nominauit credo ꝓpter puleritu¬
dinẽ. Ubi iam tantu ẽ cõgruen¬
tia. ⁊ prima equalitts. ⁊ prima si¬
militudo. Hulla mre dissidens. &
nullo modo inequalis. & nulla ex
parte dissimilis. sed adident id ẽ
respon dens ei cuiꝰ imago est.
i uiuere. Et primus ac fũmus

Expanded text:
me singularum in Trinitate personarum insinuare propria, aeternitas, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum, et assertione fidei vir exstitit; Hilar Horum verborum, id est, Patris et imaginis et muneris, aeternitatis et speciei et usus, abditam scrutatus intelligentiam in quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit: Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim, si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitmilitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis: sed ad identitatem respondens ei cujus imago est. t vivere; et primus ac summus
Abbreviated transcription (Latin):
Uideo cũ decedant ⁊i succedant tp̃ra
scientie dei. Hõ enĩ hec que esea¬
ta sunt. ideo sciuntur ad eo qr fac¬
ta sũt. ac nõ potius ideo facta s̃.
uł muttbilia quia inmutabilit̾er.
abeo sciuntur. Ille igitur meffa¬
bilis quidã complexus patris & mi¬
maginis. nõ est sine ꝑfeccione. sine
lraritate. sine gaudio. Illa ergo
dileccio. de lectatio. felicitt
uł beatitudo. si tamen aliqua
humana uoce digne dr̃. usus ab
illo appellatus ẽ brȩuiter. & est
intrinitate sp̃c ses. Non genitꝰ s
genitoris genitiq suauitas in ge¬
niti largitate atq ubertate ꝑ¬
fundens om̃s creaturas ꝓcaptu ea¬
rũ. ut hordinẽ suũ teneant ⁊ilocis
suis ad qui escant. Hec igitur om̃ia¬

Expanded text:
decedant vel succedant tempora, scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt, ac non potius ideo facta sunt, vel mutabilia, quia immutabiliter ab eo sciuntur. Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, non est sine perfectione, sine charitate, sine gaudio. dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen aliqua humana voce digne dicitur, usus ab illo appellatus est, et est in Trinitate Spiritus sanctus non genitus, sed genitoris genitique suavitas, ingeniti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant, et locis suis a