comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ic iustificat animã suã
ante mortẽ. qui spe
futurae uitae consequitur
fidem. nemoriat᷑ impius.
Sed salomonde eo dicit. qui
sublege uiuit. & non conuer¬
titur ius te. Huius modi er¬
go sicorrigat animum ut
iustitiae uias ambul&. iusti¬
ficat animã suam ante mor¬
tem. Salo mon enim prop¬
t̃ iudicium fut urum consiliũ
dedit. ne quis indiligens cit¬
case in peccatis moriatur.
Dauid uero deper fectione
iustitiae locutus ẽ. Quia
nemo iustificabitur apud
dnm̃. Dignus promissione
sit nisi fuerit mor tuus cũ
iustitia. Quamdienim ui¬
uit futur orum meritum
ñ hab& plenum. Vnde dicit
s aluator. qui perseueraue¬
rit usq iNfinem
hic saluus en it

Expanded text:
ic iustificat animam suam ante mortem, qui spe futurae uitae consequitur fidem, ne moriatur impius. sed Solomon de eo dicit, qui sub lege uiuit et non conuertitur iuste. huiusmodi ergo, si corrigat animum ut iustitiae uias ambulet, iustificat animam suam ante mortem. Solomon enim propter iudicium futurum consilium dedit, ne quis indiligens circa se in peccatis moriatur; Dauid uero de perfectione iustitiae locutus est, quia nemo iustificabitur apud dominum, dignus promissione sit, nisi fuerit mortuus cum iustitia. quam diu enim uiuit, adhuc futurorum meritum non habet plenum. unde dicit saluator: qui perseuerauerit usque ad finem, hic saluus erit
Abbreviated transcription (Latin):
do irascitur. aliquando red¬
dit. Nonquantum dignir̃
suffert enim eos. ut sint᷑
qui proficiant. Lex enim
qua se ipsã mollire non po¬
test. a nobis mitiganda est
ut possit ꝓdesse sub sea gen¬
tibus. Hic ergo iustus nonẽ
multum. qui dĩ imitator. ẽ.
QUARE ANEELUS uoLE
oCCIDENE.XUI.

Expanded text:
do irascitur, aliquando reddo irascitur, aliquando reddit non quantum digni sunt; suffert enim eos, ut sint qui proficiant. lex enim, quia se ipsam mollire non potest, a nobis mitiganda est, ut possit prodesse sub se agentibus. hic ergo iustus non est multum, qui dei imitator est. XVI. QVARE ANGELUS, OCCIDERE U
Abbreviated transcription (Latin):
dum ustum uid&ur. quã
imitatori. In auctorem
congrua datur uindicta
Tiliis autẽ qđ plus dicit red¬
di. poena ẽ patrum. Eisi
quaeras accessu legis pec¬
catores plus fiunt rei si¬
cut & lamech Et postla¬
mech quiburdã tam̃ uid&.
sic reddita peccata patrũ
infilioedum incaptiuitate
ductis unt caus a patrũ. Et
fuer̃ ibi usq: ad quartã ge¬
solumodiohabentibus se
reddidit peccata patrum
sed & diligentib nomen suũ
quia & danihel abductus est
& tres pueri. eibaruch. &
et echihel.
& hesdra illicnatus ẽ. Liquido
ergo appar& illud. conue¬
nire propositae questioni
quod supra diximus.
cum ius tum lex prę¬
DICET. CONTRASALO¬
rustus mul tum.
Timia iustitia incurrit
peccatũ. Temperata ue¬
ro iustitia: facit ꝑfectos:
Non enim sine malitia est
qui multum est iustus qr
peccantibus ad singula si
respondeas. ñdeerit ubi
pecces. Deniq dĩ temperata
iustitia ẽ. Peccantibus enĩ
aliquando ignoscit. aliquap¬

Expanded text:
dum justum videtur, quam dum justum videtur, quam imitatori. In auctorem congrue datur vindicta; filiis autem quod plus dicit reddi, poena est patrum. Et si causam quaeras, accessu Legis peccatores plus fiunt rei, sicut Lamech et post Lamech. Quibusdam tamen videtur, sic reddita esse peccata patrum in filios, dum in captivitatem ducti sunt causa patrum, et fuerunt ibi usque ad quartam gesolum odio habentibus se reddidit peccata patrum, sed et diligentibus nomen suum: quia et Daniel abductus est, et tres pueri, et Baruch, et Ezechiel, et Esdras ibi natus est. Liquido ergo apparet illud convenire propositae quaestioni, quod supra diximus. XV. --Cum justum Lex praeIAM, CONTRA SOLOIUSTUS MULTUM.\' Nimia iustitia incurrit peccatum, temperata uero iustitia facit perfectos. non enim sine malitia est qui multum est iustus, quia peccantibus ad singula si respondeas, non deerit ubi pecces. denique dei temperata iustitia est. peccantibus enim aliquando ignoscit, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
erant ex emplauerun acer¬
liius puniantur: postquã
ostendit dr̃ quidmalipari¬
at idolatria. addiditstatĩ.
quaebona diligentes se se¬
quant᷑ ditens & faciens
miseri cordiã inmilia mili¬
um his quid iligunt me &
cus todiunt p̃ceptamea.
Vt bonũ patris non usq ad
ꝓnepotem. sedusq in mi¬
lia milium reddat. Ut pu¬
ta. siquis ex semine dauid
diligat dnm̃. quẽ constat
utiq Porro autẽ mille
annos fuisse. huic addit᷑
misericordiadĩ. ut in neces¬
sitate duabus suffraganti¬
bus causis mis ericor diã ac¬
cipere mereatur. quia&ip
seđi cultor ẽ. & ex eius se¬
mine ẽ. quia amaueritdm̃:
& in hoc clementia dĩ lau¬
dabilis ẽ. Ut odio haben¬
tibusse usq inertiã &quar¬
tam redd& ꝓgeniem. & ñ
inmilia milium. utsi in
quintã progeniẽ tractum
fuerit malum inde iterũ
caput habere incipiat. ut
ex eonumer& usq: ad ter¬
tiam & quartam proge¬
niem: sed dic& quis. aucto¬
rimagis amplius redden¬

Expanded text:
erant, exemplauerunt, acererant, exemplauerunt, acerbius puniantur. Postquam ostendit deus quid mali pariat idolatria, addidit statim quae bona diligentes se sequantur dicens: et faciens misericordiam in milia milium his, qui diligunt me et custodiunt praecepta mea, ut bonum patris non usque ad pronepotem, sed usque in milia milium reddat. ut puta, si quis ex semine Dauid diligat dominum, quem constat utique porro ante mille annos fuisse, huic additur misericordia dei, ut in necessitate duabus suffragantibus causis misericordiam accipere mereatur, quia et ipse dei cultor est et ex eius semine est, qui amauerit deum. et in hoc clementia dei laudabilis est, ut odio habentibus se usque in tertiam et quartam reddat progeniem et non in milia milium, ut si in quintam progeniem tractum fuerit malum, inde iterum caput habere iex eo numeretur usque ad tertiam et quartam progeniem. Sed dicet quis: Auctori magis amplius redden
Abbreviated transcription (Latin):
tiae. Aut si & nepos forte
ñ aui sed patris secutus ues¬
tigia testamentum di¬
ligat di. ñ ignor&. ponepos
ad seusq ꝑ uenire sententiã
siemulus sit ꝓ̃ aui perfidiȩ
haec legis mani festatione
deterrerr . Voluit dr̃ im¬
pios patres. ut agnoscentes
quantum maliparer & sec¬
tatio idolatriae. uel ad fec¬
tus filiorum reuocarent᷑
adreuerentiã creatoris.
ut filii timentes ne incur¬
rerent peccata patrum.
diligi obtemperarent.
Illi autem adtendentes ad
nequitiã. alit̃ hoc int̃p̃tari
coeper̃ dicentes. Patres
manduca uerunt uuam
acerbam. & dentes filiorũ
stupuer̃ ut secui deorum¬
nitate. eo qđ filus ipsorum
redderentur peccata. Illi
tam̃ neq sp̃s neq carnis ha¬
berem pi&a tem. hic dicit᷑
eis ñ mori& filius ꝓpatre.
neq paĩ profiliis. sed anima
quae peccat ipsamori&ur
Vt ad discerent ñ impunesi¬
bi futurum sed sic red dipec¬
cata patrum filus ut quia
impi& atẽ parentum secu¬
ti. mala quae obliteranda

Expanded text:
tiae; aut si et nepos forte tiae; aut si et nepos forte non avi, sed patris secutus vestigia Testamentum diligat Dei, non ignoret pronepos ad se usque pervenire sententiam, si aemulus sit proavi perfidiae. Hac legis manifestatione deterreri voluit Deus impios patres, ut agnoscentes quantum mali pareret sectatio idololatriae, vel affectu filiorum revocarentur ad reverentiam Creatoris; aut filii timentes ne incurrerent peccdei legi obtemperarent. illi autem adtendentes ad nequitiam aliter hoc interpretari coeperunt dicentes: patres manducauerunt uuam acerbam et dentes filiorum stupuerunt, ut securi de inpunitate, eo quod filiis ipsorum redderentur peccata, illi tamen neque spiritus neque carnis haberent pietatem — hinc dicitur eis, non morietur filius pro patre\' neque \'pater pro filio\', sed: anima quae peccat ipsa morietur — et addiscerent non inpune sibi futurum, sed sic reddi peccata patrum filiis, ut, quia impietatem parentum secuti mala, quae oblitteranda
Abbreviated transcription (Latin):
giuersatur qui calum¬
niae magis stud & quã
doctrinae. Porro autẽ
repmisit quidem ds̃ red¬
dere se peccata patrũ
filus. sed quioderint eũ
hoc ẽ qui in pat̃nis malis
uer sati seruiunt idolis.
sicut & patres illorum.
Iuste enim inimicus dĩ
ẽ. qui honorem nominis
eius uindicat creaturaex
Sic ut enim iustorũ filui
& ipsiiusti nobilitant in
se. genus iustitiae dũ ad
patrum & sua iustitia
sublimantur: Ita & ne¬
quissimorũ & ipsi filii
nequis simi. crementum
faciunt malitiae. quia
& malorum filiisunt.
& nequititiã illorũnt ex¬
em plarunt. ad ꝑditionẽ
multorum ⁊ Cum terro¬
re ergo locutus uid& ur
dr̃ sed uerum ẽ & hocha¬
b&ratio: quis enĩ malũ
& mali hominis filium non
duplici genere exsecr&ur¬
quo modobonum & bonifi¬
lium duplici merita noncen¬
s& honorandum. Idcirco
patrem malum filius ñ se¬
quaturꝑ fidiã patris. nepos
autem aui. in malis imitat᷑
ex sistenssciat se ñ immunẽ
futurũ. aseueritate senten¬

Expanded text:
giuersator, qui calumgiuersator, qui calumniae magis studet quam doctrinae. porro autem repromisit quidem deus reddere se peccata patrum filiis, sed qui oderint eum, hoc est qui in paternis malis uersati seruiunt idolis, sicut et patres illorum. iste enim inimicus dei est, qui honorem nominis eius uindicat creaturae. sicut enim iustorum filii et ipsi iusti nobilitant in se genus iustitiae, dum et patrum et sua iustitia sublimantur, ita et nequissimorum et ipsi filii nequissimi crementum faciunt malitiae, quia et malorum filii sunt et nequitiam illorum exemplarunt ad perditionem multorum. Cum terrore ergo locutus uidetur deus, sed uerum est, et hoc habet ratio. quis enim malum et mali hominis filium non duplici genere exsecrquomodo bonum et boni filium duplici mercede censet honorandum? Idcirco patrem malum filius non sequatur perfidiam patris, nepos autem avi in malis imitator existens, sciat se non immunem futurum a severitate senten
Abbreviated transcription (Latin):
accidere. ut si non coronam
uelueniam mere antur.
Quomodo poterum hinc aliqͥ
queri cũ quib:ita actũ ẽ.
ut neq &s s&r undeignosei
sibi p̃carent᷑ neq sublimes
haberentus. quiminimela¬
borauerant. Confersnunc
unius momenti cruciatũ
admulti temporis poenã.
arbitrare & iam multos
laborare. ⁊ et quia ꝑ seue¬
rare nonpossunt. No nsef¬
fectum laboris amittere.
sed & poenã multari: Ad¬
de &iam qui adeficile de
malisnati. & in t̃ ne quissi¬
mos edoxati uel conuersati
mentem suam tem perant.
ad disciplinam dĩ sequen¬
dam. Uide ergo sinonma¬
gis bene actum ẽ. cum fili¬
is perditorum. Quid.E.
INTERTIAM ET QUAR¬
ihil iniuste dnm̃ face¬
re aut dicereins anus ẽ¬
Itaq siuerba dnĩ non sub¬
primatur. sed om̃a quaead
eandem questionẽ ꝑ tineñ.
ꝓponantur. lucebit qđ obs¬
curum uidebitur. & pium
estimabitur. qđ minime
iustũputatur : Qui enim
uerba sub primit questio¬
nis. aut impernus ẽ & ter¬

Expanded text:
accedere, ut, si non coronam, accedere, ut, si non coronam, uel ueniam mereantur, quo modo poterunt hinc aliqui queri, cum quibus ita actum est, ut neque esset unde ignosci sibi precarhaberentur quia minime laboraverunt? Confer nunc unius momenti cruciatum ad multi temporis poenam. Arbitrare etiam multos laborare, et quia perseverare non possunt, non solum effectum laboris amittere, sed et poena multari. Adde etiam, quia difficile de malis nati, et inter nequissimos educati vel conversati, mentem suam temperant ad disciplinam Dei sequendam. Vide ergo, si non magis bene actum est cum filiis perditorum. XIV. --Qin tertiam et quarihil injuste Deum facere aut dicere, qui duitaque si uerba domini non subprimantur, sed omnia quae ad eandem quaestionem pertinent, proponantur, lucebit quod obscurum uidetur et pium aestimabitur quod minime iustum putatur. qui enim uerba subprimit quaestionis aut inperitus est aut ter
Abbreviated transcription (Latin):
opera obliter arenturom̃s pro¬
genies ipsorum erasa ẽ Na
sibonis parentum lais filui
& qđ commendentur p̃roga¬
tiuae eorum sic & demorte
q̃ ꝓ malis ipͥsorum infertur
quaeri non possum. ut quẽ
admodum partiç ipes in lu¬
crosunt. sint & indamno
Similit̃ & inaegrpto. ꝓnoxi¬
is patrum plexi sunt filii.
Sedutad em̃dationẽu eorum
ꝓficer&. ut quia ex aluis ca¬
usis dm̃ credere & uener ari
qui in morse erat poluer̃
Hac plaga territia onfite¬
renturcum satis factione.
negrauius hunc iratum
sentirent. Haec ergomors
filiorum. crim̃. ẽ patrum
Quo enim modo filudebitũ
spm̃ reddiderunt. futuri
accus atores parentum.
quia ꝑ fidiã suam nec san¬
guinẽ filiorũ uincere potu¬
erunt. Nergo futurum
sed adp̃sens tempus mala
parentum filios inuener̃.
Nec qualecumq beneficiũ ẽ
glorio sum ñ esse. nec tam̃
reum. Namsiquidã cum
p̃cibus enituntur. in pos¬
tremis positi. ad fidemueri

Expanded text:
opera oblitterarentur, omnis proopera oblitterarentur, omnis progenies ipsorum erasa est. nam si bonis parentum laeti sunt filii et quod commendentur praerogatiua eorum, sic et de morte, quae pro malis illorum infertur, queri non possunt, ut, quem ad modum participes in lucro sunt, sint et in damno. similiter et in Aegypto pro noxiis patrum plexi sunt filii, sed ut ad emendationem eorum proficeret, ut quia ex aliis causis dominum credere et uenerari, qui in Moyse erat, noluerunt, hac plaga territi confiterentur cum satisfactione, ne grauius hunc iratum sentirent. Haec ergo mors filiorum crimen est patrum. quoquo enim modo filii debitum spiritum reddiderunt, futuri accusatores parentum, quia perfidiam suam nec sanguine filiorum uincere potuerunt, non ergo in futurum, sed ad praesens tempus mala parentum filios inuenerunt. nec qualecumque beneficium est gloriosum non esse, nec tamen reum? nam si quidam cum precibus enituntur in postremis positi ad fidem ueri
Abbreviated transcription (Latin):
P̃ defor matus ẽ. sed me¬
lioratus. Spiritalit̃ uero
hoc signi ficauit. qr nebula
carnis circum cidi haber&.
acordibus hominum ꝑ fidẽ
xp̃i. quia carnalis error obs¬
tabat. caliginẽ prestans hu¬
manis cordibus ne cognos¬
cerent creatorem. Abrahae
autem quia promissus est.
ex semine eius futurus xp̃s.
qui hanc caliginem abster¬
ger&. Id eo circumcisus est.
quia filium credidit sehabi¬
turum quierrorẽ hunc am¬
putar&. Iamuide sinon con¬
grue. illa in par te uel tale
signũ accepit. Si iudiciũ
di iustum. Est. qua¬
REIN FAUTES IN SOdO¬
Mis Simulcũ pAREN¬
TIBUS CREMATI.
Itnimis impium faci¬
nus sod omitarum possit
aduerti peccatum eorũ. ꝑ¬
uenit usq adnecem filiorũ.
ipsorum. nede origine illo¬
rum signũ aliqđ remane¬
r& Nonne prouisum ẽ.
illis. ne diu uiuentes exem¬
pla sequerentur patrum.
Agehenna enim liberi sunt.
inaliena causa occisi: Pa¬
rentes enim tam prose quã
ꝓhis reis. Quia ut illorum

Expanded text:
non deformatus est, sed menon deformatus est, sed melioratus. spiritaliter uero hoc significauit, quia nebula carnis circumcidi haberet a cordibus hominum per fidem Christi, quia carnalis error obstabat caliginem praestans humanis cordibus, ne cognoscerent creatorem. Abraham autem, quia promissus est ex semine eius futurus Christus, qui hanc caliginem abstergeret, ideo circumcisus est, quia filium credidit se habiturum, qui errorem hunc amputaret. iam uide, si non congrue illa in parte uel tale signum accepit. XIII. SI IUDICIUM DEI IUSTUM EST, QVARE INFANTES IN SODOMIS SIMUL CUM PARENTIBUS CREMATI t nimis impium facinus Sodomitarum possit aduerti, peccatum eorum peruenit usque ad necem filiorum ipsorum, ne de origine illorum signum aliquod remaneret. nonne prouisum est in illis, ne diu uiuentes exempla sequerentur patrum? a gehenna enim liberi sunt in aliena causa occisi. parentes enim tam pro se quam pro his rei sunt, quia, ut illorum
Abbreviated transcription (Latin):
Dĩ enim ẽ effectum tribu
in congruum uidebis
qđ putas diuersum eẽ
aratione. Credens enim
se filium habiturum in
quo om̃s gentes benedice¬
rentur. Et a quo scĩmo¬
nium ex hortandũ erat.
illa in parte signum acce
pit.Per quã generatio
fit filiorum. & cessat ut
sc̃tor sit. Sed si aliquibus
deformatio uid&ur.
animadueriant abrahã
in eo gauisum & filios eius.
hoc testimonio fuisseglo¬
riosos. Nam achior utiq
unus exprincipibus gen¬
tilium uidens tantam uir¬
tutem eẽ in dõ abrahae. ut
olofernem ducem ex erci¬
tus assiriorum. Cuius
potentiã tota t̃ra treme¬
bat. ꝓpriogladio manu
feminae decollar&. spon¬
te secircum cĩdit. Arbi¬
tratus ex eo ipso dignitatẽ.
sibi quae sitam. Nonne
p̃fert se siquis p nomine
xp̃i oculum. aut aliquod
membrum amiserit. ñne
partem ipsam. humanis
uultib ingerit. ut appa¬
reat gloriosus: Profide
enim aliquid ad tempur
amittere. lucrum ẽ face
re. Ila& abra ham fidei
suae signum accipiens.

Expanded text:
Dei autem est effectum tribueDei autem est effectum tribueincongruum videbis quod putas diversum esse a ratione. Credens enim se filium habiturum, in quo omnes gentes benedicerentur, et a quo sanctimonium exoriendum erat, illa in parte signum apit, per quam generatio fit filiorum et cessat, ut sanctior sit. sed si aliquibus deformatio uidetur, animaduertant Abraham in eo gauisum et filios eius hoc testimonio fuisse gloriosos. nam Achior utique unus ex principibus gentilium uidens tantam uirtutem esse in deo Abrahae, ut Olofernem ducem exercitus Assyriorum, cuius potentiam tota terra tremebat, proprio gladio manu feminae decollaret, sponte se circumcidit, arbitratus ex eo ipso dignitatem sibi quaesitam. nonne prae se fert, si quis pro nomine Christi oculum aut aliquod membrum amiserit? nonne partem ipsam humanis uultibus ingerit, ut appareat gloriosus? pro fide enim aliquid ad tempus amittdamnum. Ita Abraham fidei suae signum accipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
tor ẽ. minorẽ benedictio¬
nem mereri ostendit. ut
in benedictione ñ hominis
ostender& eẽ beneficiũ.
sed dĩ ẽ. quia officiidig¬
nitas ẽ. ñ hominis meritũ
quem dĩ sequitur benedic¬
tio. Deniq dictum ẽ adõ.
in numeris ad morsen & aa¬
ron s ecerdotes. Uos poni¬
te nomen meum suꝑ filios
isrł. Ego dñr benedicam
eos. Ut gratiã traditio ꝑ
mini sterium ordinati
trans funda hominibus.
uec uoluntas sacerdotis
obeẽ aut ꝓdesse possit. sed
meritum benedictionem
poscentis. Quanta autẽ¬
sit dignitas ordinis sacer¬
dotalis. Hinc aduertamus
Dictũ ẽ. autem denequissimo
caipha. int̃fectore salua¬
toris interc&era. Hoc
autem a sem& ipso ñ dix̃
sed cum ess& princeps
sacerdotum anmiillius
spm̃ gratiarum ñ ꝑ sonã
sequi autdigni aut indig¬
ni. sed ordinationẽ tra¬
ditionis. Vt quamuis ali¬
quis boni meriti sit mon
tam̃ possit benedice nisi
fuerit ordinatus. ut offi¬
cium minis terii exhibeat

Expanded text:
tor est, minorem benedictiotor est, minorem benedictionem mereri ostendit, ut in benedictione non hominis ostenderet esse beneficium, sed dei esse, et quia officii dignitas est, non hominis meritum, quam dei sequitur benedictio. denique dictum est a deo in Numeris ad Moysen et Aaron sacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus nec uoluntas sacerdotis obesse aut prodesse possit, sed meritum benedictionem poscentis. Quanta autem dignitas sit ordinis sacerdotalis, hinc aduertamus. dictum est autem de nequissimo Caipha, interfectore saluatoris, inter cetera: hoc autem a semet ipso non dixit, sed cum esset princeps sacerdotum aspiritum gratiarum non personam sequi aut digni aut indigni, sed ordinationem traditionis: ut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere, nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat.
Abbreviated transcription (Latin):
grpto. Etaarongenuit ele¬
arer & fratres eius. Quae ẽ.
generatio tertia. Eleazer
autem genuit finees genera¬
tione. Hae sunt quat tuor ge¬
nerationes procreatae in
aegrpto. Unde ait ds̃ ad abra¬
am. Peregrinum erit sem̃
tuum. & seruitio oppriment
eos. Ego autem liberabo eos.
quarta generatione exient
inde. Vide sinon aꝑtum est.
quiañ aliud significauit dĩ
quam qđ gestum ẽ in aegrp¬
to. Morses autem ut &iam
illã generationẽ poner &.
quae cum ia cob patre suo.
intrauit in aegrpto. Ex qua
istae quat tuor originem
habent dixit. quinta proge¬
nie exierurit filii isra¬
hel deterra aegrpti.
Siuiri iustiuolaN
conscientiam eius ꝑ tin&
uoluntas bona ẽ. Quantũ
enim ad p̃scientiam. in mu¬
nis ẽ ab aduersis. Dr̃ enĩ
solus ẽ qui de futuris iudi¬
cat. Acꝑ hoc isa ac iustus
quantum ad p̃sentem hu¬
manitatẽ dignum ẽ. ma¬
iorem filium suum benedi¬
cendum magis putabat.
s ed dr̃ qui occultorum cogni¬

Expanded text:
gypto; et Aaron genuit Elegypto; et Aaron genuit Eleazer et fratres eius, quae est generatio tertia; Eleazer autem genuit Finees quarta generatione. hae sunt quattuor generationes procreatae in Aegypto. unde ait deus ad Abraham: peregrinum erit semen tuum, et seruitio oppriment eos; ego autem liberabo eos, quarta generatione exient inde. uide si non apertum est, quia non aliud significauit deus, quam quod gestum est in Aegypto. Moyses autem ut etiam illam generationem poneret, quae cum Iacob patre suo intrauit in Aegyptum, ex qua istae quattuor originem habent, dixit: quinta progenie exierunt filii Israhel de terra Aegypti. XI. SI UIRI IUSTI UOLUNconscientiam eius pertinet, uoluntas bona est; quantum autem ad praescientiam, inmunis est ab aduersis. deus enim solus est, qui de futuris iudicat. ac per hoc Isaac iustus, quantum ad praesentem humanitatem dignum est, maiorem filium suum benedicendum magis putabat. sed deus, qui occultorum cogni
Abbreviated transcription (Latin):
tiones significauit. quae
natae s̃ in aegrpto. Mor¬
ses autem addens unam
ex qua hae ortũ accepe¬
runt. cum intrassent in
a egyptum. Quinta in.¬
quit generatione exier̃
filii isrł. Generationẽ
enim q̃ intrauit inaegrp¬
tum. & quat tuor qua e
illic natae s̃ simul cõple¬
xus ẽ. Nã ab abra ham
usq: ad exitum filiorũ isrł.
de aegrpto. generationes
sunt octo. Ducentis enĩ
quin decim annis aꝓmis¬
sione facta abrahae ha¬
bitauerunt inchannan.
& ducentis quin decim
in ae grpto. His̃ anni
quos comp̃hendit aposto¬
lus ad galathas dicens.
Post qua dringent os &xxx
annos. factae̾ lex. Igitur
hae quat tuor generatio¬
nes natae finchannan idẽ
in isa ac una. altera inia¬
cob. tertia in leui. Quarta
ingedeon & caath. & merari
Cum in trassent autem filii
isrł in aegrptum Caath genu¬
it ambram. Haec ẽ prima ge¬
neratio facta in aegyptum.
Ambram autem genuit a aron
& morsen & mariã. qua est
secunda facta generatio in ae¬

Expanded text:
tiones significauit, quae tiones significauit, quae natae sunt in Aegypto; Moyses autem addens his unam, ex qua hae ortum acceperunt, cum intAegyptum, Quinta, inquit, generatione exierunt filii Israel. Generationem enim quae intravit in Aegyptum, et quatuor quae illic natae sunt, simul complexus est. Nam ab Abraham usque ad exitum filiorum Israel de Aegypto, generationes sunt octo. Ducentis enim quindecim annis a promissione facta Abrahae, habitaverunt in Chanaan, et ducentis quindecim in Aegypto. Hi sunt anni quos complus ad Galatas dicens: post quadringentos et triginta annos facta est lex. igitur hae quattuor generationes natae sunt in Chanaan, id est in Isaac una, altera in Iacob, tertia in Leui, quarta in Gedson et Caath et Merari. cum intrassent autem filii Israhel in Aegyptum, Caath genuit Ambram — haec est prima generatio facta in Aegypto —; Ambram autem genuit Aaron et Moysen et Mariam, quae est secunda facta generatio in Ae
Abbreviated transcription (Latin):
auri inmundũ ẽ. &coruus
ad pauum. & cum unius cor¬
poris membra sint. alia ho¬
nesta alia inhonestauocan¬
tur. cum sciantur mala non
eẽ. Itaq: om̃a insuanatura
bona sunt quia utilia.
CUM DS̃ DICAT ADABRA
RIESSENT DE POTESTA¬
TEAEEUPTIORUM
quid. Ẽ uTECONTRALEX
DICAT. QUINTA PROCE¬
NIE EXIERUNT FILIISNT
DETERRA AERIPTI UAL¬
DE UIDETUR CONTRAriũ.
uantum aduerba per¬
trarium. si autem sen¬
sus requiratur. inueni&
eẽ non dispar. Sic enim
lex loquit᷑. ut adiligentibus
accredulis possim telligi.
ut ratioueritatis. non in cu¬
riosis sed sollicitis se reue¬
l&. Namutiq: dr̃ dix̃ quar
taꝓgenie & morses scrip¬
sit quinta progenie. Quã¬
uis utrumq: morses retule¬
rit. & fallere euminpos sibile
sit¬
in quotanta uirtus opera¬
ta sit. Ac ꝑhoc inuestigan¬
dus ẽ sensus. quia ñ otiose
aliquid aut inprouide
diuina loquitur scriptu¬
ra. Itaq: duae partes sunt
quas singuli memora uer̃.
Dr̃ enim quat tuor genera¬

Expanded text:
auri inmundum est et coruus auri inmundum est et coruus ad pauum et, cum unius corporis membra sint, alia honesta, alia inhonesta uocantur, cum sciantur mala non esse. itaque omnia in sua natura bona sunt, quia utilia. X. CUM DEUS DICAT AD ABRAHRI ESSENT DE POTESTATE AEGVPTIORUM, QVID EST UT E CONTRA LEX DICAT: \'QVINTA PROGENIE EXIERUNT FILII ISRAHEL DE TERRA AEGVPT\'? UALDE UIDETUR CONTRARIUM. Quantum ad uerba pertrarium; si autem sensus requiratur, inuenietur esse non dispar. sic enim lex loquitur, ut a diligentibus ac sedulis possit intellegi, ut ratio ueritatis non incuriosis, sed sollicitis se reuelet. nam utique deus dixit: quarta progenie, et Moyses scripsit: quinta progenie, quamuis utrumque Moyses retulerit et fallere eum inpossibile sitin quo tanta uirtus operata sit. ac per hoc inuestigandus est sensus, quia non otiose aliquid aut inprouide diuina loquitur scriptura. itaque duae partes sunt, quas singuli memorauerunt. deus enim quattuor genera
Abbreviated transcription (Latin):
er id qđ multimodã
rationem habent uerba
faciunt questiones : Nã si
ad causã dequa agitur re¬
ferantur. nulla eraͥt questi¬
o. quia ꝑ ordinẽ res ipsae
seꝓdent. Namaliquando
commune dicimus qđ indi¬
uisum ẽ. aliquando qđ in¬
mundumẽ. Duob enĩmo¬
disappellat᷑ commune. De¬
niq p&rus apostolus:
Commune inquit & inmun¬
dum. num quã intrauit in
os meum: Et apostolus pau¬
lus. om̃e in quit qđ ñ est ex
fide peccatum ẽ: Etalibi
lex ait . Ñ ẽ ex fide. & ñ ia¬
m̃ peccatum ẽ. Uides ergo
quia unus atq idem sermo¬
ñ ẽadem semꝑ significat
Ideo & cum dr̃ inmundum
considerandum ẽ qui a ex
causadicatur. Quia aliquan¬
do ad comparationẽ meli¬
oruminmundũ dicitur.
aliquando adopera sordi¬
da refestur. ut malum in¬
tellegatur. Nulla igitur
substantia malum. quia
ꝑsubstantiã inmunda pu¬
tant᷑ ad comparationem
pulcherrimarum rerum
in munda sunt: Nã & pa¬
nis inmundus dr̃. & oleum
& plumbũ ad comparationẽ

Expanded text:
er id quod multimodam rationem habent uerba, faciunt quaestiones. nam si ad causam de qua agitur referantur, nulla erit quaestio, quia per ordinem res ipsae se prodent. nam aliquando commune dicimus quod indiuisum est, aliquando quod inmundum est; duobus enim modis appellatur commune. denique Petrus apostolus: commune, inquit, et inmundum numquam intrauit in os meum, et apostolus Paulus: omne, inquit, quod non est ex fide peccatum est, et alibi: lex, ait, non est ex fide, et non tamen peccatum est. uides ergo, quia unus adque idem sermo non eadem semper significat. Ideo et cum dicitur inmundum, considerandum est qua ex causa dicatur, quia aliquando ad conparationem meliorum inmundum dicitur, aliquando ad opera sordida refertur, ut malum intellegatur. nulla igitur substantia malum, quiasubstantiam inmunda putantur ad conparationem pulcherrimarum rerum inmunda sunt. nam et panis inmundus dicitur . et oleum et plumbum ad conparationem
Abbreviated transcription (Latin):
iungit ea qua e ad fili dĩ
ꝑtinent sacramentu
ut or do integer conser¬
u&ur patrir & filii. Nã
quas ipedagogus er s&
hominib: erudiens eor¬
& praeparans eor ma¬
gistra iustitia ut digni
fierent adexpiandum
annũ dñi & diemr&ri¬
butionis : Vt quis ubs
spe futuri xp̃i fideles fu¬
irsent surciperent
eum & possent adȩ
peccatum effugere de
suis secur yqui&duen¬
tur eius quẽ speraue¬
rant daturur illires s&
mis ericordiam . De his
in quib: subreptum . ẽ.
illis ut delinquerent:
hoc .ẽ. quodsuper iur
memorauit dicens ac¬
cipi& mis ericordiam
adõralutar isuo Dic̃
ergo: Tolliteportas.
principes ur̃as haec nox
scoꝵ .ẽ. angelorum. de qui¬
b dicit ineuangelio. quia
accerserunt inquidange¬
li &ministrabant eĩ hu
ergo dicunt ad principes
& potestater aduerrur
quos nobis conluctationẽ.
eẽ dicit a postolus. ut tol¬
lant portar principes sui
id .ẽ. diaboli . qui .ẽ. prin¬
cepr principum inerrore

Expanded text:
jungit ea quae ad Filii Dei jungit ea quae ad Filii Dei pertinent sacramentum, ut ordo integer conservetur Patris et Filii. Nam quasi paedagogus esset hominibus, erudiens et praeparans eos magistra justitia, ut digni fierent ad expiandum annum Domini et diem retributionis; ut qui sub spe futuri Christi fideles fuissent, susciperent eum, et possent Adae peccatum effugere, de suis securi, quia adventus eius, quem sperauerant, daturus illis esset misericordiam de his, in quibus subreptum est illis ut delinquerent. hoc est quod superius memorauit dicens: accipiet misericordiam a deo salutari suo. Dicit ergo: tollite portas principis uestri. haec uox sanctorum est angelorum, de quibus dicit in euangelio, quia accesserunt, inquit, angeli et ministrabant ei. hi ergo dicunt ad principes et potestates, aduersus quos nobis conluctationem esse dicit apostolus, ut tollant portas principis sui, id est diaboli, qui est princeps principum in errore
Abbreviated transcription (Latin):
dia & obliquis operibur :¬
stȩsune due leger bonia
mali dĩ & diabolĩ & quã
recutus quis fuerit eius.
appellabitur filius : Ac
ꝑ hocre quirentium dm̃
generatio hec ẽ. fides
indm̃. & dilectio in ꝓxi¬
mum sicut supra diximꝰ :
Qui enimfidemhab& in
dm̃ semꝑ eius querit
auxilium: Nechomimi¬
b iniustum sẽ praeb& :
tium : Cuius signum
qui a notus iniude adr̃ ⁊
re dicantur cũ audierit
morses qui a non inquid
uidebitur tibi faces mea:
Siergo &morses faciem
dĩ quaesiuit &uidereñ
potuit: frustra hu quae¬
rere dicuntur quia me¬
liorer morsłnons unt
Sednemofrustra faciem
dĩ querere dicendur ẽ :
quia ideo faciem dĩ dicun¬
tur querere ut sciatur
quem quȩrunt : Quia dig¬
nisunt &uiderẽ  Omnis
enim qui queritur tunccog¬
nos citur. sifacies eiur ui¬
de atur̃ sedum̃ amortalib
facier dĩ uider inon potest
rignificatio haec ꝓfaciae
ẽ: cum dicitur dr̃ia cob. Di¬
apralma: diapralma hoc.
nimilla quae ad patrir

Expanded text:
dia et obliquis operibus. Idia et obliquis operibus. Istae sunt duae leges, boni et mali, Dei et diaboli; et quam secutus quisque fuerit, ejus appellabitur filius. Ac per hoc requirentium Deum generatio haec est, fides in Deum, et dilectio in proximum, sicut supra diximus. Qui enim fidem habet in Deum, semper ejus quaerit auxilium; nec hominibus injustum se praebet, tium. Cujus signum quia notus in Judaea Deus . re dicuntur, cum audierit Moyses, quia, Non, inquit, videbitur tibi facies mea ? Si ergo et Moyses faciem Dei quaesivit, et videre non potuit; frustra hi quaerere dicuntur, quia meliores Moyse non sunt. Sed nemo frustra faciem Dei quaerere dicendus est; quia ideo faciem Dei dicuntur quaerere, ut sciatur, quem quaerunt quia digni sunt et videre. Omnis enim qui quaeritur, tunc cognoscitur si facies ejus videatur. Sed quoniam a mortalibus facies Dei videri non potest, significatio haec pro facie est, cum dicitur, Deus Jacob. Diapsalma. Diapsalma hoc nim illa quae ad Patris
Abbreviated transcription (Latin):
inmagnis sollicitur & fide¬
lis inuentus ẽ: imminimir
misericordiam accipiđt. adõ
suo: Quiideo s alut arir dicit᷑
quia non uult morient es mor¬
tem sed utreuertatur &ui¬
uat. & sequitur : Haeo ẽ ge¬
neratio requirentium dnm
querentium faciem dia
cob: Vn am dixit. ẽẽ genera¬
tionem requirentium dm̃
& quer entium faciem dĩia
cob qđ non .ẽ. otiosum̃: quã¬
iuis enimutrumq: bonũ sit
duos tam̃gradus his dictir
significauit : Donum ẽ. re¬
quirere dm̃ plenum .e. aut̃ ẽ
bonũ querere faciem dĩia¬
cob: Digniores enims unt
qui ante faciem iudicissunt :
horumer gomeritorum hȩc
ẽ generatio qui aut adhoc
ueniatur in nocentia facit
& puritas cordir : Sicut itt¬
rum ut malum possit ueni¬
re praecurrit iniustĩa ad¬
q: iniquitas : : Quia duȩ ge¬
nerationersunt: unaex
paste iniquitatis quȩ ẽma¬
tercam. alia ex parte iusti¬
tiae quae . ẽ mater ab elT
haec infide consistpe. & bona
conuersatione. illa in ꝑfi¬

Expanded text:
in magnis sollicitus et fidein magnis sollicitus et fidelis inuentus est, in minimis misericordiam accipiet a deo suo, qui ideo salutaris dicitur, quia non uult morientis mortem, sed ut reuertatur et uiuat. Et sequitur: haec est generatio requirentium illum, quaerentium faciem dei Iacob. unam dixit esse generationem requirentium deum et quaerentcob, quod non est otiosum. Quamvis enim utrumque bonum sit, duos tamen gradus his dictis significavit. Bonum est requirere Deum, plenum est autem bonum quaerere faciem Dei Jacob. Digniores enim sunt, qui ante faciem judicis sunt. Horum ergo meritorum haec est generatio: quia ut ad hoc veniatur, innocentia facit et puritas cordis; sicut iterum ut ad malum possit veniri, praecurrit injustitia atque iniquitas. Quia duae generationes sunt: una est ex parte iniquitatis, quae est mater Cain; altera ex parte justitiae, quae est mater Abel: haec in fide consistit et bona conversatione: illa in perfi
Abbreviated transcription (Latin):
ruptioñ & sequitur : Nec
iurauit ꝓximo suo in doloni
Duas cauras memorauit quȩ
sunt principalłs dĩ & ꝓximi:
quia qui in hir idoneus fuerit.
sine dubio & incacerir ꝓba¬
tur habebitur: Dicente dño
diligłr dñm dm̃tuum extoto
cord&uo & exomniuistute
tua hoc .ẽ. primummanda¬
tum : & secundum rimile il¬
lĩ diliger ꝓximumtibi tam¬
quam te i prum in hir duob
mandatis totalexpend&
& ꝓph&ȩ : Quisergo ex toto
corde dnm̃ diligens legẽ
eiur nonseru& : Aut quis
habens ꝓximi caritateni
peccatis studiat : Quippe
cum cauratimoris dĩ diligit
ꝓximum : & subiecit hic
accipi& benedictionẽ ad ñõ
& misericordiã adõ salũri
ruo. Nunc quod meritum
minis creatoris & ꝓximifidẽ
habuerit & dilectionẽ osten¬
dit : quia & benedic & adño
ut cõmendatus appareat &¬
in hismiser icordiam conse¬
quitur qua e implere non po¬
tuit: Nec enim tam circum¬
spectus. potest aliquis. ẽẽ. I¬
utnus quam err& : Sedx

Expanded text:
ruptioni. Et sequitur: nec ruptioni. Et sequitur: nec iurauit proximo suo in dolum. duas causas memorauit, quae sunt principales, dei et proximi, quia qui in his idoneus fuerit, sine dubio et in ceteris probatus habebitur dicente domino: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex omni uirtute tua. hoc est primum mandatum. et secundum simile illi: diliges proximum tibi tamquam teipsum. inhisduobus mandatis tota lex pendet et profetae. quis ergo ex toto corde dominum diligens legem eius non seruet? aut quis habens proximi caritatem peccatis studeat, quippe cum causa timoris dei diligat proximum? Etsubiecit:hic accipiet benedictionem a domino et misericordiam a deo salutari suo. nunc quodmeritum minis, creatoris et proximi, fidem habuerit et dilectionem, ostendit, quia et benedicetur a domino,. ut commendatus appareat, et in his misericordiam consequetur, quae implere non potuit. nec enim tam circumspectus potest aliquis esse, ut nusquam erret, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
corhabeat incauradĩ. id. ẽ.
fidei . Huiur modi enimpo¬
test in caelum arcendere
& stare in locos cõeiur : de¬
funct᷑ enim hacuita arcen¬
det caelũ deinde dũ ciuitas
hierus alem in aduentudñi
discend& de caelo dignurer
stare ubi iudicaturur. ẽ dñr
deuiuis & mortdir quarunno¬
cens:. Impii aut̃ & peccato¬
res: indignierunt stare in
loco sc̃otiur iudicudĩ : quire¬
surgent impii. adꝑdicionẽ :
peccatores ad poenam: Nã
siuultum mor siglorifica¬
tum dircendentir de mon¬
te filiurrł. peccati cauraui¬
dere non poterant : quanto
magis ipsum gloriae dnm
intronomaiestatis sedentẽ
conscientia delictir obnoxia
formidabit arpicere : Audi¬
ant enim̃ non nouiuos ope¬
rarimiquitatir & adiecit̃
ꝗuinon accipit in uano anima
ruam̃  Nunc ipra genera
peccatoꝵ tangit. primo
enimloco hic ẽ. in nocenr
& mundum cor hab& qura
fornicatione idolatriae im¬
munis ẽ Npra ẽ enimua¬
nitas cui quis.e inclinat
animasuam sub iugat cor¬

Expanded text:
cor habeat in causa dei, id est cor habeat in causa dei, id est fidei. huius modi enim potest in caelum ascendere et stare in loco sancto eius. defuncta enim hac uita ascendit b caelum. deinde cum ciuitate Hierusalem in aduentu domini descendet de caelo dignus stare ubi iudicaturus est dominus de uiuis et mortuis quasi innocens; impii autem et peccatores indigni erunt stare in loco sancto iudicii dei, qui resurgent, impii ad perditionem, peccatores ad poenam. nam si uultum Moysi glorificatum descendentis de monte filii Israhel peccati causa uidere non poterant, quanto magis ipsum gloriae dominum in throno maiestatis sedentem conscientia delictis obnoxia formidabit aspicere! audient enim: non noui uos, operarii iniquitatis. Et adiecit: qui non accepit in uano animam suam. nunc ipsa genera peccatorum tangit. primo enim in loco hic est innocens et mundum cor habet, qui a fornicatione idolatriae inmunis est. ipsa est enim uanitas, cui qui se inclinat animam suam subiugat cor
Abbreviated transcription (Latin):
sicca fragilis err& & muti¬
lir adcultura: radicib enĩ
narcentium uitalem prer¬
tant effectum : simulq
locis aridirsiti auxilior un⁊
& ut ꝓferrionems inebona
uita non ualde ꝓficere or¬
tender & ait : quiras cendet
in montem dñi. aut quirsta¬
bit in loco sc̃o eiur: propo¬
nit qualis debeat. eẽ. quidm̃
creatorem ꝓfit&ur : Neqr
pbniendor ostendit. qui sicut
dixi dñmdõ abnegant. huiqͥ
confitentur immunese seape¬
nascirentnon eẽ sirecte
minime uersarentur :
Monte mergo dm̃ dicens. cae¬
lum significauit : unde ina¬
lio psalmodicit̃ : Heuaui ocu¬
lor meor admonter unde ue¬
ni& adiutorium mihi : Hocus
autem dñi ẽ ubi appar& :
Dicitur aut̃ adihũ nauae cum
dñs ei apparuirr&. & locus
in quotustas terra sancta. ẽ
domur dĩ÷ &sequitur :: In no¬
cens manib: & mundo corde
Hunc dicit dignum. eẽ. as cen¬
dere in montem dñi .id. ẽ.
incaelum. aut stare in loco
sco eius: siquis in nocens
fuerit operib & mundum

Expanded text:
sicca fragilis esset et inutisicca fragilis esset et inutilis ad culturam. radicibus enim nascentium uitalem praestant effectum simulque locis aridis siti auxilio sunt. Et ut professionem sine bona uita non ualde proficere ostenderet, ait: quis ascendet in montem domini aut quis stabit in loco sancto eius? proponit qualis debeat esse qui deum creatorem profitetur, ne, quia puniendos ostendit, qui, sicut dixi, dominium deo abnegant, hi qui confitentur inmunes se a poena scirent non esse, si recte minime uersarentur. montem ergo domini dicens caelum significauit. unde in alio psalmo dicit: leuaui oculos meos ad montes, unde ueniet auxilium mihi. locus autem domini est ubi apparet. dicitur autem ad Iesu Naue, cum dominus ei apparuisset: et locus, in quo tu stas, terra sancta est, domus dei. Et sequitur: innocens manibus et mundus corde. tunc dicit dignum esse ascendere in montem domini, id est in caelum, aut stare in loco sancto eius, si quis innocens fuerit operibus et mundum
Abbreviated transcription (Latin):
terram & plenitudinem eꝰ
senrũ suum aperure dicenr :
orbis terrarum & uniuerri
qui habitant ure o e docer&
omnemomnino terrã dñi
ẽẽ & quȩ sunt ineaut ni hil
ess& exceptum quodnon. piꝰ
sit  sicut putant quidam
pari dominium dõ ab negant
quorumad condempnatio
nem cuncta dĩ eẽ ꝓf&ica
or acula docuerunt : & seqͥt᷑:
pseruꝑ maria fundauit ea
oc .ẽ. quod inalio psalmosig¬
nificauit dicens: terram su¬
ꝑ aquartufopđastĩ Vt fi¬
dẽ testimonium sequer&
ostendit quomodo fecit :¬
umenuim confusio ers&re¬
rum & neq: terra neq aqͣ
ꝓpriam haberent speciẽ
uirrudĩ adunata ẽ. t̃ra
& firmata . ẽ. suꝑ aquas ut
& terra & aqua haberent
originissue ꝓpria&atem :¬
nde in regnoꝵ uox. ẽ. dĩdi¬
centis. nonne aquar ego fe¬
ci: & subiecit᷑: & suꝑflumi¬
nã p̃parauit illam  Sic suꝑ
flumina p̃parata .ẽ. dũ
intras e aquar conditaha¬
fistular fluitantes prestaũ
eidens itatemne paenitus

Expanded text:
terram et plenitudinem eius, terram et plenitudinem eius, sensum suum aperuit dicens: orbis terrarum et uniuersi qui haomnem omnino terram Domini esse, et quae sunt in ea, ut nihil esset exceptum quod non sit Dei. Sicut putant quidam  apostoli Petri dominium Deo abnegant , quorum ad condemnationem cuncta dei esse profetica oracula docuerunt. Et sequitur: ipse super maria fundauit eam, hoc est, quod in alio psalmo significauit dicens: terram super aquas tu firmasti. ut fidem testimonium sequeretur, ostendit quo modo fecerit. dum enim confusio esset rerum et neque terra neque aqua propriam haberent speciem, iussu dei adunata est terra et firmata est super aquas, ut et terra et aqua haberent originis suae proprietatem. unde in Regnorum uox est dei dicentis: nonne aquas ego feci? Et subiecit: et super flumina praeparauit illam. sic super flumina praeparata est, dum intra se aquas conditas hafistulas fluitantes praestant ei densitatem, ne penitus
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i sacram̃to locutu¬
rus dominicum diẽ rignifi¬
cauit dicenr Huic dauid pri¬
marabbati: Cũenim dicitꝰ
hic dauidhab& imaginẽ de
quodicit ꝓph&a: & puer.
meus dauid parcit illor: pri¬
ma aut̃ sabbati prima feri¬
a .ẽ. post sabbatum enim
primus dies dominicur. ẽ
Adfirmante euangelio & di¬
÷ sabbaticente . Prima aut̃ uenit.
maria magdalenae & al¬
tera maria adsepulchrũ
& c&eras. Indominee aergo
die saluatoris facram̃tũ
significauit sedut pracio¬
nem ardims psalmus. ex¬
tris inutium focio ua uerita¬
tis sacramentum ponsine
ordine manisestura&ut
eausȩ quamin sinuare uult
rs taucaput & originem
teneat noh poterit ꝓprie¬
tu ton oius ostendet e neq
quae sit eius ueritar edoce¬
re: Itaq: sic orsus est ꝓph&a
nicudo eius : fidemrerum
tenuit dicenris Dp̃i est
terra & plenitudo eius: auc¬
toritatem enim u&erum
Orbis terrarum & om̃ĩs qui
habitant in eã . Ne fortemi¬
nus aliquid significar repu¬
tar&ur quia dixerat dñi eẽ

Expanded text:
nostri sacramento locuturus dominicum diem significauit dicens: huic Dauid prima sabbati. cum enim dicitur: hic Dauid habet imaginem, de quo dicit profeta: et puer meus Dauid pascit illos. prima autem sabbati prima feria est. post sabbatum enim primus dies dominicus est adfirmante euangelio et dicente: prima autem sabbati uenit Maria Magdalene et altera Maria ad sepulcrum, et cetera. in dominico ergo die saluatoris sacramentum significauit. sed ut per rationem ordinis psalmus extris initium fecit, ut ueritatis sacramentum non sine ordine manifestaretur am aliquam insinuare uult, nisi eius caput et originem teneat, non poterit proprietatem eius ostendere neque quae sit eius ueritas edocere. Itaque sic orsus est profeta nitudo eius. fidem rerum tenuit dicens: domini est terra et plenitudo eius. auctoritatem enim ueterumorbis terrarum et omnes qui habitant in eo. ne forte minus aliquid significasse putaretur, quia dixerat domini esse
Abbreviated transcription (Latin):
uatus fuerit homo non
tio ista confirmationẽ
facit . Omne enim quod
nouum auditur non con¬
cipitur corde nisiitere¬
tur: Admirationem pe
stuporem facit cumdr̃
quod auditum. ẽnumqũ
Et adiecit. Dñs uistutũ
ipse ẽ. rexgloriae:
Sadem rep&endo doc&
rite dici hunc regem
gloriae. quisit dñs uir¬
tutum : Nonimmeri¬
to enimrexgloriae ap¬
pellatur : quiuir tutib
dominatur  Unde
a postolur: sienimin¬
tellexirsent. ait. nũ¬
quam dnm. magesta¬
tir crucifixissent.
cxni. Deps aloo .l.
uinquager imur

Expanded text:
uatus fuerit homo, non uatus fuerit homo, non tio ista confirmationem facit. omne enim, quod nouum auditur, non concipitur corde, nisi iteretur. admiratio enim stuporem facit, cum dicitur quod auditum est numquam. Et adiecit: dominus uirtutum ipse est rex gloriae. eadem repetendo docet rite dici hunc regem gloriae. qui sit dominus uirtutum. non inmerito enim rex gloriae appellatur, qui uirtutibus dominatur. unde apostolus: si enim intellexissent, ait, numquam dominum maiestatis cruci fixissent. CXII. DE PSALMO L. Quinquagensimu
Abbreviated transcription (Latin):
rorem que minterre cons¬
spirarunt ut auctore di¬
abolo deos sedicerent.
&iamhic in terra dirpo¬
suerunt ut hicerroꝵ illi¬
usimagorit : & requitur
quis . ẽ. isterex gloriae .:
Nes uꝑ uacue forteregẽ.
xpm̃gloriae dicereputa¬
r&ur in t̃rogantis ponit
ꝑsonam. & dicentis : quis
ẽ. isterex gloriae niqua¬
si ad mir&ur aut doce¬
& condignum. dicer ex pm
regem gloriae: ideo res¬
pond&ur ei : Dñs fortir
& potens. dñs potens in
proelio: & hoc subiecto
non nudis uerbis sed cũ
testimonio regemglo¬
Uistur e̾nim& potentia
quas ub egit & praessit
diabolum cum satelli¬
tib eius haec ostenduNT.
illumregem. eẽ. gloriae :¬
& adiecits tolliteportas
principes uestras & ele¬
uamini porte a& nales.
hoc .ẽ. qmiustutis testi¬
monio cui contra dicine¬
farium .ẽ. didicistis dig¬
gloriae : Auferte erro¬
remdementib uestrir
ait & introibit rex
gloriae: Ostenditur
dauerint cordarua ab
omnimmunditia idola¬
triae. Nisienim inno¬

Expanded text:
rorem, quem inter se conrorem, quem inter se conspirarunt, ut auctore diabolo deos se dicerent, etiam hic in terra disposuerunt, ut hic error illius imago sit. Et sequitur: quis est iste rex gloriae? ne superuacue forte regem Christum gloriae dicere putaretur, interrogantis ponit personam et dicentis: quis est iste rex gloriae? qui quasi admiretur aut doceet condignum dicere Christum regem gloriae. Ideoque respondetur ei: dominus fortis et potens, dominus potens in proelio, ut hoc subiecto non nudis uerbis, sed cum testimonio regem glouirtus enim et potentia qua subegit et pressit diabolum cum satellitibus eius, haec ostendunt illum regem esse gloriae. Et adiecit: tollite portas principis uestri et eleuamini, portae aeternales. hoc est, quoniam uirtutis testimonio, cui contradici nefarium est, didicistis diggloriae, auferte errorem de mentibus uestris. Et ait: et introibit rex gloriae. ostenditur dauerint corda sua ab omni inmunditia idolatriae. nisi enim inno
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatur: Illȩ aut̃ porte
quardixi ꝑfidiam. eẽ : &
fallatiam idoloꝵ tẽpora¬
lis ẽ. quia omnem̃datiũ
non ꝑtin&. manifestata
enim ueritate inter. ibit.:
Docentur ergo ut tolban
portas principes sui. id.ẽ.
ut amoto multorum deo¬
rumerrore unius dĩ fider
introducatur in xp̃o : Hoc
ẽ. quodse a postolur. edu¬
cere missum testatur.
ut ostendat non solum homi¬
nib: sed & principib & po¬
testatib: in caelestibur mis¬
Strubiecitꝰ & introibit
rexgloriae ⁊ tollendar
dicit fallaces portas dia¬
boli sube itilitate conposi¬
tas. quaerunt p̃sumptio
ꝑ quamdm̃ se aestimauit
ut introeatrexgloriae.
Nullius enimmentem dĩ
fides ingreditur. nis itule¬
rit ase errorem diaboli
p̃uaricatione inuentum
& principes supra memo¬
ratinon possint inuniur
dĩ fidem xp̃m regemreci¬
perenisipiecerin arẽtra¬
ditionem ꝑ quamuni dõ
inp̃o gatur calumnia ñ
solum terraena sed &
ea quae incaelestib usur¬
pata.ẽ. principe princi¬
pum satana. quia illicer¬

Expanded text:
 portae, quas dixi perfidiam esse et fallaciam idolorum, temporales sunt, quia omne mendacium non pertinet; manifestata enim ueritate interibit. docentur ergo ut tollant portas principis sui, id est, ut amoto multorum deorum errore unius dei fides introducatur in Christo. hoc est quod se apostolus edocere missum testatur, ut ostendat non solum hominibus, sed et principibus et potestatibus in caelestibus mysEt subiecit: et introibit rex gloriae. tollendas dicit fallaces portas diaboli subtilitate conpositas, quae sunt praesumptio, per quam deum se aestimauit, ut introeat rex gloriae, nullius enim mentem dei fides ingreditur, nisi tulerit a se errorem diaboli praeuaricatione inuentum, et principes supra memorati non possint in unius dei fidem Christum regem recipere, nisi proiecerint a se traditionem, per quam uni deo inportatur calumnia, non solum terrenam, sed et eam, quae in caelestibus usurpata est principe principum satana, quia illic er
Abbreviated transcription (Latin):
enebrae gentilitatẽ &
ignorantiam significanT
Spemergo in gentilies se
quam in apostata uult in¬
telligi. ꝑ id qđ sub iecit di¬
cens. Meliot. ẽ canis le¬
one mortuo. quia sicut
leo omnibur feris fortior
est. ita & xp̃ianitas om¬
nibus sectis. siquis ergo
ab hac destiterit. amittit
salutem. ita ut deterior
gentile sit. Poͬst enim fie¬
ri. ut credat gentilis. & ad¬
quirat salutem quã ꝑ didit
apostata. Acsinon cre¬
dat peior est apostata quia
de terius ẽ amississe salu¬
tem quã non habuisse.
Canem autem gentilem sig¬
nificatum s aluator osten¬
ditdicens. Non lic& accipe¬
re panem filiorum. & mit¬
terȩ canibus. Quid. E
qd dicir prrophea
PON PARIS. ERŨPE
Et ex clama quae nop¬

Expanded text:
enebrae gentilitatem et ignorantiam significant. spem ergo in gentili esse quam in apostata, uult intellegi per id quod subiecit dicens: melior est canis leone mortuo, quia sicut leo omnibus feris fortior est, ita et Christianitas omnibus sectis. si quis ergo ab hac destiterit, amittit salutem, ita ut deterior gentili sit. potest enim fieri ut credat gentilis et adquirat salutem, quam perdidit apostata. ac, si non credat, peior est apostata. quia deterius est amisisse salutem, quam non habuisse. \'canem\' autem \'gentilem\' significatum saluator ostendit dicens: non licet accipere panem filiorum et mittere canibus. XL. QVID EST QVOD DICIT PROFETA: NON PARIS, ABRUMPE ET EX