comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indig& cum dñs & hominib: mundo corde dm̃ uiden¬
dum ꝓmittat & descĩs dicat qđ angeli eorum incaelis
semꝑ uideant faciem patris . Hanc autem sententiã
& in euangelio suo ponit idẽ iohannes ubi&iam
quo modo ds̃ uideri possit consequenter adiungit
dicens. Vni genitus filius qui est insinu patris ipse
narrabit. quodbeatus pater ambrosius ita & posu¬
it. &ideo dm̃ nemo uiditum quam quia eam quae:
indõ habitat plenitudinem diuinitatis nemo cons¬
pexit. nemomente aut oculis conp̃hendit. Vidit¬
enim : ad utrumq referendumẽ. Deniq: cũ addit
unigenitus filius quiest insinu patris. ipse enarrabit :
men tium magis quam oculorum uisio declaratur
species enim uidetur : uirtus uero narratur. Illa
oculis: hec mente conp̃henditur. Itembeatus agus¬
tinus in libro deuidendo dõ de eadem diputans ques¬
tione. Proinde inquid narrante unigenito qui est
insinu patris narrationem in effabili creatura ra¬
cionabilis munda & scã impletur dĩ uisione in effabi¬

Expanded text:
nus et hominibus mundo corde Deum videndum promittat, et de sanctis dicat quod angeli eorum semper in coelis videant faciem Patris. Hanc autem sententiam et in Evangelio suo ponit idem Joannes, ubi etiam quomodo Deus videri possit consequenter adjungit, dicens: Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Quod beatus pater Ambrosius ita exposuit: « Et ideo Deum nemo vidit unquam, quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis compenim, ad utrumque referendum est. Denique cum additur, Unigenitus filius qui est in sinu patris, ipse enarrabit, mentium magis quam oculorum visio declaratur. Species enim videtur, virtus vero narratur: illa oculis, haec mente comprehenditur. Item beatus Augustinus in libro de Videndo Deum, de eadem disputans questionae: Proinde, inquit, narrante unigenito qui est in sinu patris, narratione ineffabili, creatura rationabilis munda et sancta impleta Dei visione ineffabi
Abbreviated transcription (Latin):
pacienti non conpateris. non utiq: patris & quo am¬
bo regenerati estis caritas man& inte. filioli mei
non diligaonis uerbom. Nequelinqua. sedopere
etueritate. Opera uidelic& utcum frater aut
soror nudi sunt &indigent uistu cotidiano demus
eis quae necessaria sunt corpori. Similiter cumspiri¬
talib: donis eos egere conspicimus prestemus eorũ
necessitatiq possumus. ueritatẽ autem ut eadem
eis beneficia simplici intentione largiamur & non
ꝓpter laudem humanam non ꝓpt̾ iactantiam non in
iuriam aliorum quimaiorib p̃dicti substanciis nil
tale secerint. quaetumq enim mens huius modi ne¬
uis inficitur in hacpur as ueritas habitare non ual&
Tam &si opera dilectionis ꝓximis inpendere uidetur
In hoc cognouimus qm̃ &x ueritate sumus: idẽ cum opera
pi&atis inueritate facimus. Pat& quia & ueritate su¬
mus quia dr̃ ẽ ut pote quieius ꝑfectionem ꝓmodo nr̃o

Expanded text:
papabo regenerati estis, charitas manet in te. « Filioli mei, non diligamus verbo neque lingua, sed opere et veritate. » Opere videlicet, cum frater aut soror nudi sunt et indigent victu quotidiano, demus eis quae necessaria sunt corpori. Similiter cum spiritalibus donis eos egere conspicimus, praestemus eorum necessitati quae possumus. Veritate autem, ut eadem eis beneficia simplici intentione largiamur, et non propter laudem humanam, non propter jactantiam, non ad injuriam aliorum, qui majoribus praediti substantiis nil tale fecerint. Quaecunque enim mens hujusmodi naevis inficitur, in hac puritas veritatis habitare non valet, tametsi opera dilectionis proximis impendere videatur. « In hoc cognovimus quoniam ex veritate sumus, » id est, cum opera pietatis in veritate facimus, patet quia ex veritate sumus, quae Deus est, utpote qui ejus perfectionem pro mo
Abbreviated transcription (Latin):
beatus p&rus habere monebatur. Cumd ño dicente.
Petre amasme pasce oues meas. Respondit se amare sta¬
timq audiuit. Cum autem senueris. &tendes manus
tuas & alius tecing& & duc& quotu nonuis. Hoc autẽ
dixit : ait eugłm. significans quamorte clarificaturus e&̃
dm̃. Cui enĩ amorem confitenti suas oues cõmendar& eũ:
in testimonium ꝑfecti amoris animam suam ꝓhisdẽ ouib
ponere docebat: et Nos dẽbeonus PRofratRibus ANI¬
oas poriere: Sed dicit aliquis forte. & quomodo possu¬
mus habere istam caritatem noli cito d&e desperare
fite nata est. sed nondum ꝑfecta ẽ. Nutrieam neoffoc&ur
& unde inquis noui natam in meẽẽ caritatem quam nu¬
triam : audi sequentiam: guihaluenit subs tanciã
mnidi et iuiderit prataeor guuor ueces sitate
habere. ecclauserit is cera sua. abeo quoonodo ca
ritas dĩ manetineo: Ecceunde incipit caritas:
Si nondum es idoneus mori ꝓfratre: iamidoneus esto
dare detuis facultatib fratri. Sienim fratri molestiã

Expanded text:
beatus Petrus habere monebatur, cum Domino dicente: Petre, amas me? pasce oves meas ; respondit se amare, statimque audivit: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis . Hoc autem dixit ait Evangelium significans qua morte clarificaturus esset Deum . » Cum enim amorem confitenti suas commendaret oves, eum in testimonium perfecti amoris animam pro eisdem ovibus ponere docebat. « Et nos debemus pro fratribus animas ponere. » Sed dicit aliquis forte: Et quomodo possum habere istam charitatem? Noli cito desperare de te, forte nata est, sed nondum perfecta est, nutri eam, ne offocetur. Et unde novi, inquit, natam in me esse charitatem, quam nutriam? Audi sequentia: « Qui habuerit substantiam hujus mundi, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauseriitatem habere, etc. Ecce unde incipit charitas. Si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri. Si enim fratri molestiam
Abbreviated transcription (Latin):
segerunt : hac sipec catis omnibus angustentur
Cunsta &iam licita respuunt addis pestum mundi
sublimiter accinguntur. Lamentis gaudent
incunctis sem& ipsos humiliant. Ꝙ sunt ñ nulla
peccata operum : sic ipsi peccata cogitationum
deplorant. h incergo colligendum ẽ : quantum
dõ gaudium faciat: quando humiliter plangitꝰ
iustur si facit & incaelo gaudium quando hoc
qđ male gessit ꝑpenitentiam dãpnat iniuistus
aut que oiulier habens dracoias deceor siper¬
diderat dracoram unaor. Nonne accendit Lucer

Expanded text:
se exerunt, ac si peccatis omnibus angustentur. se exerunt, ac si peccatis omnibus angustentur. Cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant, et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Hinc ergo colligendum est, quantum Deo gaudium faciat, quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit, per poenitentiam, damnat injustus. Aut quae mulier habens dragmas decem, si perdid
Abbreviated transcription (Latin):
uia iustitie nulla inlicita ꝑ petrant. Sed tam̃ ad cȩ¬
lestem patriam anxiȩ non anelant. Tantoq sibi
inreburlicitis usum pbent : quanto se ꝑparasse in¬
leta nulla meminerunt . & plerumq pigri rema¬
sunt quod nalla comnisepiagina quis ualdse sec
Ad contra nonnum quam ii quise aliqua in licita egis¬
se meminerunt &xipsosuo dolore conpunei in ar̃¬
descunt ad amorem di seque in magnis uircti¬
bus exercent Magis ergo depeccatore conuerso quã
de stante usto gaudium fit incelo : quia & dix m
plio plus eum militem diligit : qui post figamx e¬
uersur hostem soctiter p̃mit : quam illam quinum¬
quam terga p̃buit & numquam aliqui sertiter
secit. Sedinterhȩc sciendum est: quia sunt pleriq
iustunquorum uita tantum ẽ gaudium : uttisquȩ¬
lib& peccatorum penitentia p̃poni nullatenus par¬
sit. Nam multi & nullorum sibimalorum sunt
conscii : & tamen intanti ardonis afflictionem

Expanded text:
via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coevia justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse illicita nulla meminerunt, et plerumque pigri remasunt, quod nulla cAt contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt ad amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent. Magis ergo de peccatore converso, quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio, plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nunquam aliquid fortiter fecit. Sed inter haec sciendum est, quia sunt plerique justi in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione
Abbreviated transcription (Latin):
onum conuocat amicos etuicinos diceris illis soni¬
cratul aonini mihi guia inueni oueor oreao quȩpe¬
rienat: Inuentaoue ad domum rediit: quia pastor
nr̃ reparato homine ad regnum caelestȩ rediit:
bi amicos & uicinos inuenit : illos uidelic& angelo¬
rum choros. qui amici eius sunt : quia uoluntatem
eius continuo in sua stabilitate custodiunt. Vicini
quoq eius sunt : quia claritate uisionis illius sua assi¬
duitate ꝑfruuntur. & notandum qđ non dicat : con¬
gratulamini oui inuente sed mihi : quia uidelic&
eius ẽ gaudium uita nr̃a : &cumnos ad caelum pedu¬
cimur sollẽ pnitatem la&itiȩ illius implemus: dico
uobis ꝯuodita caudrum enit incaelo supor unopec¬
catore paenitentiam acente. quaor supra nona¬
ginta Noueo iustos quinon iudigent pęnitentiã:
Plus de conuersis peccatoribus quam destantib iusti
gaudiumerit incaelo: quia plerumq hi quinullis se
oppressor peccatorum molibus sciunt : stant quidẽ

Expanded text:
cinos, dicens illis: Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam, quae perierat. Inventa ove ad domum rediit, quia pastor noster, reparato homine, ad regnum coeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt: vicini quoque ejus sunt, qui claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur. Et notandum quod non dicat Congratulamini ovi inventae, sed mihi, quia, videlicet, ejus est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. Dico vobis quod ita gaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam habente, quam super nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia. Plus de conversis peccatoribus quam de stantibus justis gaudium erit in coelo, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen adhuc in uidiȩ facibus tabescati sedminus est
ualde quod dicimus ut qui peccata deplorat: ploranda
ut quise in licita meminit commisisse : a quibus dam
&iam licitis studeat abstinere. Quatenus ꝑhoc condito¬
risuo satirfaciat : ut qui commisit ꝓhibita sibim& ipsi
abscidere debeat &iam concessa: EBD U. post pex¬

Expanded text:
et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscidere debeat etiam concessa: ut se re
Abbreviated transcription (Latin):
diderao: Quae amice uł uicinȩ nisiille potestates
sunt caelestes iam superius dictȩ : quae tanto suꝑne sapi¬
entiȩ iuxta sunt : quanto ei ꝑ grãm continue uisionis
acdppinquant. Sed intuendum curista mulier decem
dragics habuisse ꝑinb&ur angelorum quippe & ho¬
minum naturam ad cognos cendum sedñs condidit quã
dum consistere ad a &ernitatem uoluit: eam ꝓcul
dubio ad suam similitudinem creauit. decem uero
diignar habuit mulier: quinoue sunt or dines angelox
sedut compleretur electo rum numerus homa decimus
creaturẽ : quia conditore suo nec post cul pamperiit :
quia hunc a&erna sapientia ꝑ carnem miraculis coruscans
glumine testa reparauit: Ita dico uobis caudiuo erat
gere & plangenda non ꝑperare . Nlam quisic alia de¬
plorat ut tamen alia committat: adhuc paenitentiam
agere autigiorat : aut dis simulat. quidenim prodẽ si
peccata quis luxuriȩ defleat & tamen adhuc auaritiȩ esti¬
bus anelat autquid prodẽ sure culpas iamlugeat

Expanded text:
etc. Quae amicae vel vicinae? nisi illae potestates sunt coelestes, jam superius dictae, quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant; sed intuendum cur ista mulier decem dragmas habuisse perhibetur. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero dragmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum; sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus creatus est, qui conditori suo, nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. Ita dico vobis, gaudium erit gere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere, aut dissimulat, aut ignorat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelat? Aut quid prodest si irae culpas jam lugeat,
Abbreviated transcription (Latin):
aduer sir hominer sed aduersus potestater etrestorer
tenebrarũ harũ Idẽ poctatoris quin ten ebrris oit¬
nent iniquitatis quos rectores angelos ẽe deser¬
tores designat, Sed sunt quiꝑ gratiam di non pro¬
prus meritis inde eruuntur. Dequib ait apłr,¬
ẜ uistis aliquando tenebrȩ.: nunc autem lux indño
ut filiilucis ambulate: Sed gratias dõ quieruit
nos Nc̃ idem dicit apłr. depotestate tone brarum
& transtulit in regnum fili i claritatis suȩ : inquo¬
princeps huius mundi hoc ẽ tenebrarum harum:
N on habebat quicquam : quianeq cumpectato
ds̃ uenerat nec eius carnem depeccati ꝓpagine
uirgo pepererat : & tamquam ei dicer&ũr. Cur
ergo morieris si non haber peccatum cui debeba¬
tur mortis supplicium  continuo subiecit: Sedut
bens enim dis cumbentibus loquebatur: Eamus
aũt. Dixit quo. Nisi ad illum locũ unde fuerat
tradendus : Est morti traditus quinullũ habe¬
bat meritum mortis: sed habebat ut morer&ur

Expanded text:
s homines, sed adversus potestates, et rectores tenebrarum harum , id est, peccatorum, qui in tenebris manent iniquitatis. Quos rectores, angelos 603 esse desertores designat. Sed sunt qui per gratiam Dei non propriis meritis inde eruuntur, de quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino, ut filii lucis ambulate . Sed gratias Deo qui eruit nos, sicut idem dicit Apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum claritatis princeps hujus mundi, hoc est, tenebrarum harum, non habebat quidquam: quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine virgo pepererat. Et tanquam ei diceretur: Cur ergo morieris, si non habes peccatum, cui debebatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed utte, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dixit; quo? nisi ad illum locum, unde fuerat tradendus. Est igitur morti traditus, qui nullum habebat meritum mortis: sed habebat ut moreretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec iNuennat:: Qui signatur ꝑ pastorem : ipse
& ꝑmulierem ipse enim ds̃ ipse & dĩ sapientia
quia imago &primitur indragma. Mulier drag¬
mam ꝑdidit : quando homo qui conditus ad imagi¬
nem dĩ fuerat peccando asimili tudinȩsue condi¬
toris recessit. Sed accendit mulier lucernam
qua sapientia dĩ apparuit inhumanitate. Lucer¬
na quippe: lumen intestaẽ. Lumenuero incesta
est: diuinitas incarne. Ac censa autem lucerna
euertit domum : quia mox uteius diuinitas ꝑ carnẽ
claruit : omnisse nr̃a conscientia concussit : Domus
nacmq: euertitur cum consideratione reatus sui huma¬
na conscientia ꝑturbatur. E uersa uero domo inuenit᷑
dragma quiadum ꝑturbatur conscientia hominis
reparatur in homine similitudo conditoris: et cuonin¬

Expanded text:
 etc. Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem, ipse enim Deus, ipse et Dei sapientia, quia imago exprimitur in dragma. Mulier dragmam perdidit quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccando a similitudine sui conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia sapientia Dei apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est. Lumen vero in testa, est divinitas in carne. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox, ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit; domus namque evertitur, cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. Eversa vero domo invenitur dragma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum in
Abbreviated transcription (Latin):
ta legis inradiat. & nouȩ gratiȩ mundo ful gorẽm
fundit᷑: et requiem non habebant die ac uocte¬
Ecã animalia. cuncta tempora scłi: unã domina¬
tionẽ dĩtatis omnipotentiã a&ẽnitatem sc̃ȩ trinita¬
tis ad firmant. Manente intellectu alis creaturȩ
ꝑp&ua in caelestib laude procident uic inti¬
quat tuon seniones ante sedenteo inthrono
etad or abuut uiuentem in gecula seculonũ:
Inimalib ꝑsonantib laudem idẽ euangelistis p̃¬
dicantib: xp̃i dispensationem omnis ecđa quae
in p̃positis constat & populis. Hoc enim geminatus
duo denarius numerus signisicat statim cadens
infaciem : & ad orat uiuentem in sđa scłorũ: & mit¬

Expanded text:
ta legis irradiat, et novae gratiae mundo fulgorem ta legis irradiat, et novae gratiae mundo fulgorem infundit. Et requiem non habebant die ac noctea animalia cuncto tempore saeculi unam dominationem Deitatis, omnipotentiam et aeternitatem sanctae Trinitatis affirmant, manente intellectualis creaturae perpetua in coelestibquatuor seniores ante sedentem in throno, et adorabunt viventem in saecula saeculorum. nimalibus personantibus laudem, id est, Evangelistis praedicantibus Christi dispensationem, omnis Ecclesia, quae in praepositis constat et populis hoc enim geminatus duodenarius numerus significat, statim cadens in faciem, adorat viventem in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
autem nunc euangelixtas. nunc totam signisi¬
cat eccłam : cuius fortitudo in leone: Vistima inuitulo:
Humilitas in homine: Sublimitas in aquila uolante
monstratur: gin qula eoruo habebant alas
Seuas. Perfectionis suȩ doctrina ecđam ad al¬
ta subleuant: Sencrius enim numerus ideo ꝑfec¬
tus dicitur : quia primis suis partib: impletur:
V num quippe qđ ẽ sexta senarii pars: & duo qđ est
tertia : &tria qđ est dimidium eundem senarium
faciunt. Aliter ale sine quattuor animaliũ. quȩ
sunt uiginti & quattuor: totidem ueteris instru¬
menti libros insinu ant quib: euangelistarum
ta cun dicer&. Omnis gła eius. filiȩ regis ab intus
Exteriores uero continuo subdit . Insimbriis aure¬
is circum amicta uari&ate: Aliter. Siue litte¬
ram adtendas : siue allegoriam quaeras lucẽ semꝑ
in eugło repperis. alia trans latio sichab&. plena
oculis ante &r&ro: Quialux euangelii & enigma¬

Expanded text:
autem, nunc evangelistas, nunc totam signifiautem, nunc evangelistas, nunc totam significant Ecclesiam. Cujus fortitudo in leone, victimatio in vitulo, humilitas in homine, sublimitas in aquila volante monstratur. Singula eorum habebant alas senas. Perfectione suae doctrinae Ecclesiam ad alta sublevant. Senarius enim numerus ideo perfectus dicitur, quia primus suis partibus impletur. Unum quippe, quod est sexta senarii pars, et duo, quod est tertia, et tria, quod est dimidium, eumdem senarium faciunt. Aliter. Alae senae quatuor animalium, quae sunt viginti quatuor, totidem veteris instrumenti libros insinuant, quibus evangelistarum ta, cum dicit: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Exteriores vero, cum continuo subdit: In fimbriis aureis circumamicta varietate . Aliter. Sive litteram attendas, sive allegoriam quaeras, lucem semper ex Evangelio reperies. Alia translatio sic habet: Plena oculis ante se et retro. Quia lux Evangelii in aenigma
Abbreviated transcription (Latin):
et iumedio sedis.etua cincuiti gedis quat tuoꝵ
ani mralia plena oculs aute et retro: Gunc¬
tas throni dĩ idẽ eccłȩ partes lumen euangelii
de p̃teritorum futurorumq scientia repl&
Haec animalia multifariȩ interp̃tantur. Beatus
autem agustinus iuxta ordinem libri istius:
Matheum leonem dicit intellegi qui regi& dignita¬
tir in xp̃o ꝓsapitiam narrat: qui & iuicit leo d&ri¬
bu iuda : Catulus enimleonis iuda: &inquo utrex
cit & adultimum re segregat oues ab aedis:
Lucam inuitulo qui hostia magna fuit. Inlege eius
enim non solum principia circa templum & sacrifi¬
cia diuersantur : sed ita concluditur. &erant
semꝑ intempla laudantes & benedicentes dm̃
Facies uero hominis marcum significat: quinihil
deregcli uł sacerdotali dñi potentia loqutus tan¬
tum hominis xp̃i gesta simpliciter narrat:
Aquila autem. iohannes est . quinatiuitatem uerbi
uł ut morem solis ꝑ spicuȩ &pectat: Anima lic

Expanded text:
Et in medio sedis et in circuitu sedis, quatuor Et in medio sedis et in circuitu sedis, quatuor animalia plena oculis ante et retro. Cunctas throni Dei, id est, Ecclesiae partes, lumen Evangelii de praeteritorum futurorumque scientia replet. Haec animalia multifarie, interpretantur. Beatus autem Augustinus juxta ordinem libri istius Matthaeum in leone dicit intelligi, qui regiae dignitatis in Christo prosapiam narrat, qui et vicit Leo de tribu Juda. Catulus enim leonis Juda . Et in quo ut recit, et ad ultimum rex segregat oves ab haedis. Lucam in vitulo, qui hostia magna fuit in lege. Ejus enim non solum principia circa templum et sacrificia diversantur, sed et ita concluditur: Et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum . Facies vero hominis Marcum significat, qui, nihil de regali vel de sacerdotali Domini potentia locutus, tantum hominis Christi gesta simpliciter narrat. Aquila autem Joannes est, qui nativitatem Verbi velut ortum solem perspicaciter aspectat. Animalia
Abbreviated transcription (Latin):
cationem consummant. Nam quater seni xx iiii or
faciunt: Circuo aoncti uestiorentis alpis &
incapitibus eorum cononȩ aureae. Idẽ bonis
operibus indutos ꝑ hennimentis memoria gau¬
dia suꝑna quaerentes. Sepe enim capitis nomine¬
mens sol& itelligi : et dethrono pnocedunt
pulgura etuoces & tonitaua. Hoc ẽ qđ marcus
ait Illi autem ꝓfecti p̃dicauerunt ubiq dño oso
operante & sermonẽ confirmante sequentib signis
ecgepteor Lampades ardeue ante thronuo qui
Vnus ẽ enim sp̃r: septi fir mittas enim ꝑfestio ẽ & ple¬
nitudo commemarato uero spũ sco conuenienter
unda baptismi sequitur. inqua idẽ spr ꝑcipi cre¬
ditur: et in cons pectu sedis taoquam orane
uitreuor sionle chrigtallo : Propter fidem
ueri baptis matis refertur ad utrum. in quo non
aliud uid&ur ex terius. quam qđ gestat interius:
Chrystallo quoq qđ deaqua in glaciem & lapidẽ
p̃ciosum efficitur : bantis migratia figuratur:

Expanded text:
catione consummant. Nam quater seni viginti quatuor catione consummant. Nam quater seni viginti quatuor faciunt. Circumamictos vestimentis albis, et in capitibus eorum coronas aureas. Id est, bonis operibus indutos, perenni mentis memoria gaudia sumens solet intelligi. Et de throno processerunt fulgura, et voces, et tonitrua. Hoc est quod Marcus ait, illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante, sequentibus signis. Et septem lampades ardentes, ante thronum, unus enim est Spiritus. Septiformitas autem perfectio est et plenitudo. Commemorato vero Spiritu sancto, convenienter unda baptismi sequitur, in qua idem Spiritus percipi creditur. Et in conspectu sedis, tanquam mare vitreum, simile crystallo. Propter fidem veri baptismi refertur ad vitrum, in quo non aliud videtur exterius quam quod gestat interius. Crystallo quoque, quod de aqua in glaciem et lapidem pretiosum efficitur, baptismi gratia figuratur.
Abbreviated transcription (Latin):
In ame thysto caelestis semꝑ regni in humilium
animo memoria designatur
Singuliq: lapides pͣciosi singulis s̃ fundam̃tis deputati:
quialic& omnes ꝑfesti quib: ciuitas dĩ nr̃i in monte
scõ eius ornatur atq fundatur spiritalis gratiae
sintlucȩ fulgentes: Alii tamen ꝑstm̃ datur sermo
sapientiae. Alii sermo scientiae. Alii gr̃a sanitatum
Alii genera linguacrum. alufides in eodẽ spũ. & cãt
in una sede uiderat eandem ꝑ geminum testa¬
mentum depatri archis & apłir generatam in
xxiiior sedilibus cernit: sedentem autem ꝓpt̃
uidiciariam eius in xp̃o dignitatem Sedebunt aũt
& iudi cabunt uniuersa membra sed in uno & punũ
caput Nam quo modo poterunt sc̃i iniudicio sedere
stantes ad d&x teram iudicis: Possunt &iam xxinior
seniores in illis intellegi qui ꝑ fectionem operis quae
senario numero cõmendatur clara euangelii p̃di¬

Expanded text:
In amethysto, coelestis semper regni in humilium In amethysto, coelestis semper regni in humilium animo memoria designatur, singulique lapides pretiosi singulis sunt fundamentis deputati, qui licet omnes perfecti, quibus civitas Dei nostri in monte sancto ejus ornatur atque fundatur, spiritalis gratiae sint luce fulgentes, alii tamen per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae, alii gratia sanitatum, alii genera linguarum, alii fides in eodem spiritu, etc. in una sede viderat, eamdem per geminum testamentum de patriarchis et apostolis generatam, in viginti quatuor sedilibus cernit, sedentem autem propter judiciariam ejus in Christo dignitatem. Sedebunt enim et judicabunt universa membra, sed in uno et per unum caput. Nam quomodo poterunt sancti in judicio sedere, stantes ad dexteram Judicis? Possunt etiam viginti quatuor seniores in illis intelligi, qui perfectionem operis, quae senario numero commendatur, clara Evangelii praedi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmixto uiolatio colore & quasi rosȩ nitorȩ quosdãq
leniter flammulas fundens : Sed & quidam in pur¬
pura illius non & toto igneum sed quasi uinum rubens
appar&. Purpureus ergo decor celestis regni habi¬
tum . Roseus uero atq uiolatius. humilem scorum
uere cundiã p̃ciosamq mortem designat:
In iaspide ergo fidȩi uiriditas
Insapphero spȩicȩlestis altitido
Incalendone flãma caritatis internȩ figurat᷑
Intsmariglo aut ei de ficdei soutis incera diersa consesso
Insardonico scorũ inter uirtutes humilitas:
Inscerdio reuerendus martyrũ cruor & primitur.
Inchresolito uox spiritalis int̃miracula p̃dicatio:
Inberillo praecantium ꝑfecta operatio
Intopation eoꝵdẽ ardens contẽplatio monstra t̃:
Porro inchryso prassobeatoꝵ martrũ opus parit᷑ & p̃miũ :
I niacincto doctorum caelestis ad alta subleuatio
& ꝓpter infirmos humilis adhumana descensio:

Expanded text:
permixto violaceo colore, et quasi rosae nitore, quasdam permixto violaceo colore, et quasi rosae nitore, quasdam leniter flammulas fundens, sed et quiddam in purpura illius non ex toto igneo sed quasi vinum rubens apparens. Purpureus ergo decor coelestis regni habitum, roseus vero atque violaceus humilem sanctorum, vere avidam pretiosamque mortem designat. In jaspide ergo, fidei viriditas; in saphyro, spei coelestis altitudo; in calcedonio, flamma charitatis internae figuratur. In smaragdo autem, ejusdem fidei fortis inter adversa confessio. In sardonice, sanctorum inter virtutes humilitas. In sardio, reverendus martyrum cruor exprimitur. In chrysolito, vox spiritalis inter miracula praedicatio. In beryllo praedicantium perfecta operatio. In topazion, eorumdem ardens contemplatio monstratur. Porro in chrysoprasio, beatorum martyrum opus pariter et praemium. In hyacintho, doctorum coelestis ad alta sublevatio, et propter infirmos humilis ad humana descensio.
Abbreviated transcription (Latin):
mento luc&. purificata suauiter florem trahit. Hic
aut̃ non rutilat aequaliter: sed cum faciȩ cȩli mutat᷑:
Sereno enim ꝑspicuus atq gratus ẽ: nubilo coram
oculis euanescit : atq morcescit : Indicat autem ani¬
mas celesti semꝑ intentione deditas : atq angelicȩ
quodã modo quantũ mortalib: fasẽ conuersatio¬
nł ꝓpinquantes : quib: om̃a custodia discr&ionis con
serucre p̃cipitur : neuł nimia sensus subtilitate ca¬
lentes altiora sequerere & fortiora se scrutari au¬
deant: Cloria enim dñi caelare uerbum idẽ cautȩ
dedõ uł homine xp̃o phylo sophari uł rursum desidia
torpente adinfirma fidȩi initia atq elementa &or¬
dii sermonem dĩ relabantur : qui potius uia regia gra¬
dienter a dextris &a sinistris. ꝑ arma iustitię tuta¬
ti ꝓcedant: quasi ac cinctus nubilo circumdatus lo
ait. sapientiã autem loquimur inter ꝑfectos
Ouodecimus amethystus: A methestus purpureur est

Expanded text:
mento lucet, et purificatum suaviter florem trahit. Hic mento lucet, et purificatum suaviter florem trahit. Hic autem non rutilat aequaliter, sed cum facie coeli mutatur. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit. Indicat autem animas coelesti semper intentioni deditas, atque angelicae quodammodo, quantum mortalibus fas est, conversationi propinquantes. Quibus omni custodia discretionis cor servare praecipitur, ne vel nimia sensus subtilitate callentes, altiora se quaerere et fortiora se scrutari audeant . Gloria enim Domini celare verbum, id est, caute de Deo vel homine Christo philosophari; vel rursum desidia torpente ad infirma fidei initia atque elementa exordii sermonum Dei relabantur. Quin potius via regia gradientes, a dexteris et a sinistris per arma justitiae tutati procedant , aait: Sapientiam loquimur inter perfectos . Duodecimus amethystus. Amethystus purpureus est,
Abbreviated transcription (Latin):
gregib: habunchait: & quicumq soli iustitiȩ uicinus
habitauerit. a&herei nimirum nominis fulgore colo¬
r&ur: & pulchrȩ sicut in octauo ordine actiuȩ uitȩ ꝑ¬
sectio sic i nono speculatiuȩ suauitatis gemma ponitur
Qiuequia nouem ordines angelorum quorum uitã i¬
mittantur inscriptura scã repperiantur:
Decimus chryso prassus : Chryso prassus ẽ uiridis auri¬
aequi commixture: quida &iam pur pureum iubar tra¬
hens. aureis in teruenientib: guttis: Nascitur autem in
india: qui significat eos qui uiriditatem a&nae patriȩ
ꝑfecte caritatis fulgore ꝓmerentes . ẽam &iã c&eris
dnĩ in carne apparentis &empla sequntur : iam uelud
in india : idẽ ꝓpesolis ortum meritorum suorum
fulgorẽ ostendunt:
Vndecimus hiacinctur : niacinctus in a& hiopia reppe¬
ritur caeruleum colorem habens optimus . qui nec ra¬
rus ẽ : nec densitate obtunsus sed & utroq tempera

Expanded text:
gregibus abundent, et quicunque soli justitiae vicinus gregibus abundent, et quicunque soli justitiae vicinus habitaverit, aetherei nimirum luminis fulgore coletur. Et pulchre in octavo ordine, activae vitae perfectio, sic in nono speculativae suavitatis gemma ponitur, sive quia novem ordines angelorum quorum vitam imitatur, in Scriptura sancta reperiantur. Decimus chrysoprasius. Chrysoprasius est viridis aureaeque commixturae, quoddam etiam purpureum jubar trahens aureis intervenientibus guttis. Nascitur autem in India, qui significat eos qui viriditatem aeternae patriae, perfectae charitatis fulgore promerentes, eam etiam caeteris  Domini in carne apparentis exempla sequuntur, jam velut in India, id est, prope solis ortum, meritorum suorum fulgorem ostendunt. Undecimus hyacinthus. Hyacinthus in Aethiopia reperitur, caeruleum colorem habens optimus, qui nec rarus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tione rarus : tantum mertium quantitate p̃cio¬
sus ẽ : qui duos habere fertur colores : unũ auri
purissimi & alterum a&herea claritate relucentẽ:
Haec regibus ipsis fertur eẽ mirabilis ut interdiui¬
cias suas nihilse simile possidere cognoscant : Cuius
pulcherrima naturȩ qualitas contem platiue uitȩ
decori dignissima comparatur. Hanc enim reges
sc̃i quorum corẽ in manudĩ. cunctis bonoꝵ operũ
diuicins uniuersisq: uirtutum gemimis merito
p̃ferunt: tanto ardentius celestis uitȩ dulcedinẽ
animo complectentes : quanto frequentius suꝑnȩ
gratiȩ suerint splendore ꝑcussi: Habent ergo sc̃ĩ
uiri aureum colorem &cinternȩ flamma cari¬
tatis. Habent a& hereum x suꝑnȩ contempla¬
tione dulcedinis: qđ uero in insula thebaide
quae topazion appellatur : unde & ipse nom̃ accepit
inueniri dicitur : Dupliciter intelle gendum ẽ: quia &
illȩ p̃cipuȩ Idẽ egyptiorum regiones monachorum

Expanded text:
tione rarus, tantum mercium quantitate pretiotione rarus, tantum mercium quantitate pretiosus est; qui duos habere fertur colores, unum auri purissimi, et alterum aetherea claritate relucentem. Hic regibus ipsis fertur esse mirabilis, ut inter divitias suas nihil se simile possidere cognoscant. Cujus pulcherrima naturae qualitas, contemplativae vitae decori dignissima comparatur. Hanc enim reges sancti, quorum cor est in manu Dei, cunctis bonorum operum divitiis, universisque virtutum gemmis merito praeferunt, tanto ardentius coelestis vitae dulcedinem animo complectentes, quanto frequentius supernae gratiae fuerint splendore percussi. Habent ergo sancti viri aureum colorem, et interea flammae charitatis habent aethereum, ex supernae contemplatione dulcedinis. Quod vero in insula Thebaida, quae Topazion appellatur, unde ipse nomen accepit, inveniri dicitur, dupliciter intelligendum est, quia et illae praecipue, id est, Aegyptiorum regiones, monachorum
Abbreviated transcription (Latin):
hi quu ntellestu suꝑne uereq sapientiȩ fulgentes.
uerba & ortationis in ꝓximos uł &iam uirtutũ signa
quasi scintillas ignis effundunt. quorum ut arator
ait mentib: instat amor sermonib: aestuat ardor
qđ quia solo spiritalis gr̃ae munere geritur : decen¬
tissime septimo fundamento chrysolitus in ẽ: Septifoe¬
mienim sepe numero sol& sp̃s sc̃ĩ grã figurari:
Otauur berillus. Gerillus ẽ quasi conderes aquam so¬
ls fulgore ꝑcussam rubicundum hacde corum
reddere colorem : sed nonfulg& nisi in sex angulam
formam poliendo figur&ur. Reꝑcusso enimꝰ angu¬
lorum splendor illius acuatur. Signisicat autem
homines ingenio quidẽ sagaces sed amplius suꝑnȩ
gratiȩ lumine resulgentes. qđ que tenentes manũ
adhurere dicitur : ꝓculdubio pat& quia quisquis
scõ uiro coniungitur eius nimirum bonȩ conuer¬
sationis igne recre atur:
Nonus topatius : Topatius lapis : quantum inuen¬

Expanded text:
hi qui, intellectu supernae veraeque sapientiae fulgentes, hi qui, intellectu supernae veraeque sapientiae fulgentes, verba exhortationis in proximos, vel etiam virtutum signa, quasi scintillas ignis, effundunt. Quorum, ut Arator ait: Mentibus instat amor, sermonibus aestuat ardor, quod quia solo spiritualis gratiae munere geritur, decentissime septimo fundamento chrysolithus inest. Septiformi enim saepe numero solet SpirOctavus beryllus. Beryllus est, quasi consideres aquam solis fulgore percussam, rubicundum ac decorum reddere colorem, sed non fulget nisi in sexangulam formam poliendo figuretur. Repercussione enim angulorum, splendor illius acuitur. Significat autem homines ingenio quidem sagaces; sed amplius supernae gratiae lumine refulgentes, quodque tenentes manu adurere dicitur, procul dubio patet, quia quisque sancto viro conjungitur, ejus nimirum bonae conversationis igne recreatur. Nonus topazius. Topazius lapis, quantum inven
Abbreviated transcription (Latin):
sitate sđi quam sigura scithiȩ designant adtẽp¬
tantur: eo ampliusꝰ hereditatem inmarces cibilẽ
& aẽnam conseruatam incaelis &mente concipere
sperando & inꝓximo satagunt spar gere p̃dicando:¬
Q uintus sardonix hic & onitȩ candorem &ardio ru¬
borem trahens ab utroq: sardonici nomen accipit:
Sunt aũt generaeius plurima Alius enim terrae
rubrȩ similitudinem ten& : Alius quasi ꝑhumanã
ungem sanguinis eniteat bicolor appar&: aliis
corporis passione rubicundi sp̃s puritate candidi
sed mente sibim& humilitate dispecti:
Sextus sardius qui& integro sanguinei colorsẽ. mar
terum głam signisicat : Dequa dicitur. Preciosa in
cons pectu dñi mars scõrum eius: Merito sexto loco
positus cum dñs nr̃ & secta a&ate scđi in carnatus. &
sexta feria sitꝓ totius mundi salute crucifixus :
Ceptimus chrisolitus. Chry solitus lapis quasi aurũ ful¬
g& scintillas habens ardentes: cuius speciȩ figurant᷑

Expanded text:
sitate saeculi, quam frigora Scythiae designant, tensitate saeculi, quam frigora Scythiae designant, tentantur, eo amplius haereditatem immarcescibilem et aeternam conservatam in coelis et mente concipere sperando, et in proximos satagunt spargere pQuintus sardonix. Hic ex onice candorem, ex sardio ruborem trahens, ab utroque sardonici nomen accepit. Sunt autem genera ejus plurima. Alius enim, terrae rubrae similitudinem tenet. Alius quasi per humanum unguem sanguis eniteat, bicolor apparet. Alius corporis passione rubicundi, spiritus puritate candidi, sed sibimet humilitate despecti. Sexttyrum gloriam significat, de qua dicitur: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Merito sexto loco positus, cum Dominus noster et sexta aetate saeculi incarnatus, et sexta feria sit pro totius mundi salute crucifixus. Septimum chrysolithus. Chrysolithus lapis quasi aurum fulget, scintillas habens ardentes. Cujus specie figurantur
Abbreviated transcription (Latin):
re consistat: p̃sigurat eum quiportat imaginẽ suꝑse¬
cȩlestẽ &cũ apło potest dicere : Nr̃a aut conuersatio in
quasi ignis lucernae pallentis speciẽ r&in&: &
hab& sulgorem subdiuo. Non in domo: quode¬
monstrantur Hiqui calesti desiderio subiuncti
hominib: tunclatent. & quasi in abs condito
ieiunium aelemosinã p̃cesq suas agunt Sed cũ¬
uł dostrinȩ uł alii scõꝵ usib: inseruituri ad publi¬
cum ꝓcedere iubentur: Mox quid fulgoris
intur gesserint ostendunt: de quorum una di
citur : Ille erat lucerna ardens & lucens:
Ardens uidelic& amore lucens sermone::¬
Quartus tsmaragdus Ss maragdus nimiģ uiri¬
ditatis est. ad eo ut herbas uirentes: frondesq
gemmnas &iam omnem inficiens circase uiridi¬
sed nobiliores scithici: secundum locũ tenent
bastriani: Tercium aegxptii : significat autem
animas fide semꝑ uirentes : quaȩ quo magis aduer¬

Expanded text:
re consistat, praefigurat eum qui portat imaginem superre consistat, praefigurat eum qui portat imaginem supercoelestis, et cum Apostolo potest dicere: Nostra conversatio in quasi ignis lucernae pallentis specie renitet, et habet fulgorem sub dio, non in domo: quo demonstrantur hi, qui coelesti desiderio subnixi, hominibus tamen latent, et quasi in abscondito jejunium, eleemosynam, precesque suas agunt; sed cum doctrinae vel aliis sanctorum usibus inservituri, ad publicum procedere jubentur, mox, quid fulgoris intus gesserint, ostenduncitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet amore, lucens sermoneQuartum smaragdus. Smaragdus nimiae viriditatis est, adeo ut herbas virentes, frondesque et gemmas superet omnes, inficiens circa se viridised nobiliores Scythici. Secundum locum tenent Bactriani. Tertium Aegyptii. Significat autem animas fide semper virentes, quae quo magis adver
Abbreviated transcription (Latin):
loris & tinctus quasi floribus appar&. aliur
es maragdi. habens similitudinem sed crassi co¬
loris quo om̃a fantas mata fugari autumant:
Alius niue &spuma marinorum fluctuum qua¬
simixto cruore obrutilans. Per iaspide mergo.
fidȩi uiror in marciscibilis indicatur quȩ do¬
minicȩ passionis sacram̃to ꝑundam baptis matis in¬
buitur: atq ad om̃s spiritaliũ gratiarũ florłs ꝓfici¬
entib: meritis instruitur. Hanc enĩ qui habuerit ua¬
nos timorer fugat : monente beato p&ro apło. ad¬
uersarius urdiabolus tamquam leo rugiens circu¬
it quȩrens quẽ deuor& cui resistite fortes infide:
Secundus sapphyrus: huiur lapidis colorẽ parit̃ & sa¬
cramentum moyses &posuit cũ dĩ habitũ descri¬
bens dicer&. Subpedib: eius quasi opus lapidis sap¬
phyri & quasi celum cũ serenũ ẽ : Hie zechihel
quoq: dicit qđ locus in quo thronus dĩ sit : Sapphy¬
rihabeat simili tudinem: & gloria dñi in hoc colo¬

Expanded text:
loris, et tinctus quasi floribus, apparet; alius loris, et tinctus quasi floribus, apparet; alius smaragdini habens similitudinem, sed crassi coloris, quo omnia fantasmata fugare autumant. Alius nivi et spumae marinorum fluctuum, quasi mixto cruoris obrutilans. Per jaspidem ergo, fidei viror immarcescibilis indicatur, quae Dominicae passionis sacramento per undam baptismatis imbuitur, atque ad omnes spiritalium gratiarum flores, proficientibus meritis instruitur. Hanc enim qui habuerit, vanos timores fugat, monente Petro apostolo: Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Secundus saphyrus. Hujus lapidis colorem pariter et sacramentum Moses exposuit, eum Dei habitum describens, diceret: Sub pedibus ejus quasi opus lapidis saphyri, et quasi coelum cum serenum est , Ezechiel quoque dicit, quod locus in quo thronus Dei sit, saphyri habeat similitudinem , et gloria Domini in hoc colo
Abbreviated transcription (Latin):
aspidis color aquam: sardis: ignem significat :
quibus duobus iudicium nouim uscalebrari:
Cicutenim inquit dieb noȩ: itaerit & aduentus silii
hominis ethyris erat incircuitu sedis si¬
Hyris quesit sole nubes inradiante & postdiluuium
prima ꝓpiciationis inditio facta ẽ intercessu sc̃o¬
rum quos dñs inlustrat ecłmm muniri designa
quibene esinaragdo lapidi uiriditatis nimiȩ
conparatur . Quo enim hereditatem in marcerci¬
bilem fide ꝑfectiori expeltant : Eopotentius &iã
c&eros orando ꝓtegunt: Quia hic deistis tribus
lapidibus parua diximus lib& &ut deistis parit̃
& aliis nobilibus lapidibus paululũ latius dispute¬
mus : De quibus & isa ias ait . Ecce ego sternã ꝑor
dinẽ lapidestuos & fundabote in sapphy ris & reliqua:
S tatim quasi &ponens sub iecit. uniuersos filios
tuos doctos adño: ꝥundam̃tũ primum iaspis:
a spidum multa sunt genera. Alius enĩ uiridi co¬

Expanded text:
Jaspidus color aquam, sardis ignem significat. Jaspidus color aquam, sardis ignem significat. Quibus duobus judicium novimus celebrari. Sicut enim, inquit, in diebus Noe, ita erit et adventus Filii hominis . Et iris in circuitu sedis, siIris quae fit sole nubes irradiante, et post diluvium primo propitiationis indicio facta est, intercessu sanctorum, quos Dominus illustrat, Ecclesiam muniri designat. Quae bene smaragdo lapidi viriditatis nimiae comparatur. Quo enim haereditatem immarcessibilem fide perfectiori exspectant, eo potentius etiam caeteros orando protegunt. Quia hic de istis tribus lapidibus parva diximus, libet ut de istis pariter et aliis nobilibus lapidibus paululum latius disputemus, de quibus et Isaias ait: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in saphyris, et reliqua, statim quasi exponens subjecit, universos filios tuos a Domino doctos . Fundamentum primum jaspis. Jaspidum multa sunt genera: alii enim viridi co
Abbreviated transcription (Latin):
Iidi ostium apertum incaelo Nescriptir
ecđȩ operibus quae & qualis futura eẽ reca¬
pitulat axp̃i natiuitate eadem alit̃ dicturus: to¬
tũ enĩ tempus eccłȩ uariis in hoc libro figuris rep¬
p&it: Ecceinquit hostium aꝑtũ in cȩlo conuenien¬
ter hostium celeste ascensurus aspicit : cuicelsa
misteria pandiꝓmit tunt᷑: uł quia hostiũ xp̃s ẽ qui illũ
crediderit natum & passum conscendit celũ Idẽ
eccłe altitudinem. & uid& sutura spiritali affec¬
tu sicut dicit: et statior pui insp̃u. et uoxproa
quaoi audiui taonquam tũbae loquentis mecuor¬
utiq priori uoci quae dixerat. qđ uides scribẽ inli¬
bro: et ecce seds posita erat incaelo. et supua
cedeor gȩdens: Ecłam in celesti conuersatione
positam dñs inhabitat : Cregorius papa soliumdĩ
inuisionẽ michȩȩ angelicas potestates int̃p̃tat :
quarum mentib: altius p̃sidens inferius cuncta
disponit: et qui sedebat sionlis enat aspectui
Lapidis. ias pidis. et sardiNi:

Expanded text:
ostium apertum in coelo. Descriptis Ecclesiae operibus, quae et qualis futura esset, recapitulat a Christi nativitate, eadem aliter dicturus. Totum enim tempus Ecclesiae variis in hoc libro figuris repetit. Ecce, inquit, ostium apertum in coelo. Convenienter ostium cmysteria pandi promittuntur, vel quia ostium Christus est, qui illum crediderit natum et passum, conscendit coelum, id est, Ecclesiae altitudinem, et videt futura speciali effectu sicut dicit. Et statim fui in spiritu, et vox prima quam audivi tanquam tubae loquentis, eutique priori voci, quae dixerat: Quod vides, scribe in libro . Et ecce sedes posita erat in coelo, et supra sedem sedens. Ecclesiam in coelesti conversatione positam Dominus inhabitat. Gregorius papa solium Dei in visione Micheae angelicas potestates interpretatur. Quarum mentibus altius praesidens, inferius cuncta disponit. Et qui sedebat, similis erat aspectui lapidis jaspidis et sardinis.
Abbreviated transcription (Latin):
moritur ꝓ nobis. Dilectio patris unde ꝓbata ẽ
in nob̵: quia silium suum unicum misit moriꝓ nob:
Sicut & paulus apłs dicit. quiꝓprio filiosuo non
peꝑcit sed ꝓ nobis omnibs tradidit eum. quomo¬
donon &iam cum illo om̃a nob̵ donauit: et in
hoc est caritas Nonquasi dilexerimus dm̃: sed
qm̃ dilexitiuos. Nonillum dileximus prius. nam
ad hocnos dileit ut diligamus eum. Gratia quip¬
pe hominẽ p̃uenit ut diligat dm̃. qua dibestione
operetur bona Vnde psalmista. dr̃m̃s inquid¬
midia eius p̃ueni& me: Et onsit pilium guuor
maximũ innos diuine caritatis inditium : quia
cum necdũ ipsi ꝓpeccatis nr̃is eum petere nos se¬
mus misitille filium suum adnos. qui nobis inse
credentibus ultro ueniam dar& . osorud pat̾nȩ
h ic uersiculus italegitur & misit filiũ suũ litato¬
rem ꝓpeccatis nr̃ir. Litator autem sacrificatorẽ
sacrificauit enim filius dĩ ꝓpeccatis nr̃is. non
hostias pecudum. sed seipsum offerendo. Vnde be¬

Expanded text:
moritur pro nobis. Dilectio patris unde probata est in nobis? quia filium suum unicum misit mori pro nobis, sicut et Paulus apostolus dicit, qui proprio filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit? Et in hoc est charitas, non quasi nos dilexerimus Deum, sed quoniam, etc. Non illum dileximus prius, nam ad hoc nos dilexit, ut diligamus eum. Gratia quippe hominem praevenit ut diligat Deum, qui dilectione operetur bona, unde Psalmista: Deus meus, inquisit Filium suum maximum in nos divinae charitatis indicium, quia cum necdum ipsi pro peccatis nostris eum petere nossemus, misit ille Filium suum ad nos, qui nobis in se credentibus ultro veniam daret, nosque ad paterodicibus hic versiculus ita legitur: Et misit Filium suum litatorem pro peccatis nostris. Litator autem sacrificator est. Sacrificavit enim Filius Dei pro peccatis nostris non hostias pecudum, sed seipsum offerendo. Unde be
Abbreviated transcription (Latin):
nime potest uideri Sola autem sidelium pi&as nouit:
quia peccator in fontem descendit : sed purificatus
ascendit: p ilius mortis descendit : sed filius resur¬
rectionis ascendit: Filius p̃uaricationis descendit :
sed silius reconciliationis ascendit: pilius irȩ descendit:
sed filius micđiȩ ascendit: pilius diaboli descendit :
sed filius dĩ ascendit : Sola hȩc eccła mater quaegene¬
rat nouit: c&erum oculis inspicientium uid&ur ta¬
lis &re defonte : qualis intrauit : Totumq ludus esse¬
quod agitur: Vnde in sine uidentes głam sc̃oꝵ dicent
gementes in tormentis : Hi sunt quos aliquando habu¬
imus inderisum & insimilitudinem imꝓperii. quomo
Rm̃i inquit nunc siliidĩ sumus & nondum apparuit
tatur hominem & de carnel efficitur spiritalis:
Quia ideo recte non solum spiritalis. sed&iam sp̃r uo
catur : quia sic̃ substantia spr inuis ibilis ẽ nr̃is as¬

Expanded text:
nime potest videri. Sola autem fidelium pietas novit nime potest videri. Sola autem fidelium pietas novit quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit. Filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit. Filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit. Filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola hoc Ecclesia mater, quae generat, novit. Caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit, totumqquod agitur. Unde in fine videntes gloriam sanctorum dicent gementes in tormentis: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum et in similitudinem improperii, quomod charissimi, inquit, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit tatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur; quia sicut substantia spiritus invisibilis est nostris as