comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. hocest om̃s possunt udere qui cecisunt.
sime lumen requirint. Accedite et uos. et inlui¬
namini. ut uidere possitis. deinde quid sibi uult.
qđ his quitã refundebat imꝑio. salutem pcepto
dabat. dic̃s mortuo. exiforas. Et egressus ẽ laza¬
portabit. Ꝙ dinquã sibiuult quod exsputo fec̃
lutum et insuꝑ ux oculos cęci. et dixit ei. uade
et laua insiloam. quod int p̃tatur missus. et abit
et lauit. et indere cepit. Quȩ ista ratio est:
magna ifallor. Plus em̃ uidet quem iħs tangit.
simul et diuinitatẽ et scĩficationẽ eĩ aduertẽ.
quasi lux tetigit et lum̃ infudit. Quasi sac̃dos ꝑ
figurã baptismatis: mysteria grẽ sp̃alis impleuit.

Expanded text:
mundi ; hoc est, omnes possunt videre, qui caeci sunt, mundi ; hoc est, omnes possunt videre, qui caeci sunt, si me lumen requirant. Accedite et vos, et illuminamini, ut videre possitis . 4. Deinde quid sibi vult quod is, qui vitam refundebat imperio, salutem praecepto dabat, dicens mortuo: Exi foras , et egressus est Lazaportabatur: quid, inquam, sibi vult, quod exspuit et fecit lutum, et superunxit oculos caeci, et dixit ei: Vade et lava in Siloam, quod interpretatur missus; et abiit, et lavit, et videre coepit ? Quae ista ratio est? Magna, ni fallor; plus enim videt, quem Jesus tangit. 5. Simul et divinitatem et sanctificationem ejus adverte. Quasi lux tetigit, infudit: quasi sacerdos per figuram baptismatis, mysteria gratiae spiritalis implevit.
Abbreviated transcription (Latin):
udisti fr̃ lectionẽ euangłũ in qua decursum est.
tereundum dñs nonputauit. Presertim cum age¬
neritione cecus fuerit. quod non otiose est positũ.
Est enĩ cecitas quȩ plerumq uia egritudinis aciẽ
obducit oculoꝵ eademq temporis spatio mittig
Est cecitas. quae humoꝵ infusione generat̃. Ea qͦq
uitio plerumq sublato. medicine arte depellitur.
Ut cognoscas ꝗa qđ iste sanat̃ ꝗa generatione sua cec̃
est: non artis esse. sed potestatis. Don uit em̃ dñs sa¬
nitatem. non medicinã exercuit. Eos eni sanauit
dñs iħs. quos nemo curaret. Quam stolidi autem
iudei qui interrogint. hic peccauit anpirentes eĩ.
Debilitates corpoꝵ referentes admerita delictoꝵ.
Et idõ dñs ait. Neq hic peccauit neq parentes. sedut
manifestarent̃ oꝑadĩ millo. Quod enĩ naturę defuit.
creatori competit reformare qui auctor nature ẽ.
unde addidit. Cumin hoc mundo sum lux sum hui

Expanded text:
udisti, frater, lectionem Evangelii, in qua decursum est tereundum Dominus non putavit; praesertim cum a generatione caecus fuerit, quod non otiose est positum. 2. Est enim caecitas, quae plerumque vi aegritudinis aciem obducit oculorum, eademque temporis spatio mitigatur: est caecitas, quae humorum infusione generatur; ea quoque, vitio plerumque sublato, medicinae arte depellitur; ut cognoscas quia quod iste sanatur, qui a generatione sua caecus est, non artis est, sed potestatis. Donavit enim Dominus sanitatem, non medicinam exercuit; eos enim sanavit Dominus Jesus, quos nemo curaret. 3. Quam stolidi autem Judaei, qui interrogant: Hic peccavit, an parentes ejus ? debilitates corporum referentes ad merita delictorum. Et ideo Dominus ait: Neque hic peccavit, neque parentes ejus: sed ut manifestarentur opera Dei in illo . Quod enim naturae defuit, creatori competit reformare, qui auctor naturae est. Unde addidit: Cum in hoc mundo sum, lux sum hujus
Abbreviated transcription (Latin):
pene saltim denuntiatione deterreat. Euangłium
aut̃ indulgentiã habet. quo peccata donantur.
iure gͦ ait paulus quia littera occidit sp̃s aut̃ unn¬
ficat. Littera igitur occidit exiguam corporis
portionem. sp̃s intellegens circum cisionẽ totius
aĩa corporisq custodit. ut suꝑfluis amputatis.
Quid enĩ tamsuꝑfluũ. quam auaritie uitia libidimꝰq
peccata : Quȩ natura non habuit culpa quęsiuit.
Castimonia teneatur. frugalitas diligatur. signũ
igitur circum cisio corporalis. ueritas autem circũ¬
cisio sp̃alis est. Illa menbrũ amputat. ista peccatũ.
Nichil inꝑfectũ in hominẽ naturi generiuit. nec
tãquã suꝑfluũ iubebat̃ auferri. Sed ut aduerterent
qui partẽ sui corporis amputabant multomagis
amputanda peccata recidendos eos ꝗ delicta sua¬
deant. etiam siquadã unitate corporis conecterent̃.
sicut habes scriptũ. Sidextera manus tua scanda¬

Expanded text:
poenae saltem denuntiatione deterreat: Evangelium poenae saltem denuntiatione deterreat: Evangelium autem indulgentiam habet, quo peccata donantur. 4. Jure ergo ait Paulus, quia littera occidit, spiritus autem vivificat . Littera igitur circumcidit exiguam corporis portionem: spiritus intelligens circumcisionem totius animae corporisque custodit; ut, superfluis amputatis quid enim tam superfluum, quam avaritiae vitia, libidinisque peccata, quae natura non habuit, culpa quaesivit, castimonia teneatur, frugalitas diligatur. Signum igitur circumcisio corporalis: veritas autem circumcisio spiritalis est: illa membrum amputat, ista peccatum. Nihil imperfectum in homine natura generavit, nec tamquam superfluum jubebatur auferri: sed ut adverterent, qui partem sui corporis amputabant, multo magis amputanda peccata, recidendos eos, qui delicta suadeant, etiamsi quadam unitate corporis connecterentur, sicut habes scriptum: Si dextera manus tua scanda
Abbreviated transcription (Latin):
pueri : hocest etatis infirmȩ. Pedagogus ergo sic̃
ctiã inter p̃tatio latina habet doctor est pueri qutiq
inꝑfectȩ aetati non potest ꝑfecta adhibere p̃cepta
Dabo uob̃ precepta nonbona. hoc est nonꝑfecta. quod
eñi bonũ utiq ꝑfectum. Idem aũt ds̃ euangłio ꝑfec¬
tiora seruauit. siquidem ait. Nonueni legem soluere
sedimplere. Quȩ igitur istius causa. distantiȩ nisi hu¬
et non audiret. õculis uideret et ñ inderet. lubrico
quodam infaͣtie. leuẽ et immemorẽ. preceptoꝵ
Et idõ legẽ tamquã pedagogũ mobili plebis inge¬
nio et m̃ti adhibuit infirmȩ. ipsaq legis precepta
motleratus. Aliud legi uoluit aliud intellegi. ut in¬
sipiens saltim quod legeret custodiret. et ap̃scripto
sententiam quam littera non resonar
inpru¬
dens seruaret legis imperiũ. prudens
mysterium. Idõ lex seueritatẽ gladii habet tãquã
pedagogus baculũ. ut inꝑfecte plebis. infirmitatẽ.

Expanded text:
pueri, hoc est, aetatis infirmae. Paedadogus enim, sicut pueri, hoc est, aetatis infirmae. Paedadogus enim, sicut etiam interpretatio Latina habet, doctor est pueri: qui utique imperfectae aetati non potest perfecta adhibere praecepta, Dabo vobis praecepta non bona , hoc est, non perfecta; quod enim bonum, utique perfectum. Idem autem Deus Evangelio perfectiora servavit; siquidem ait: Non veni Legem solvere, sed implere . 3. Quae igitur istius causa distantiae, nisi huet non audiret, oculis videret, et non videret, lubrico quodam infantiae levem et immemorem praeceptorum; et ideo Legem tamquam paedagogum mobili plebis ingenio et menti adhibuit infirmae, ipsaque Legis praecepta moderatus, aliud legi voluit, aliud intelligi; ut insipiens saltem quod legeret, custodiret, et a praescripe mentis sententiam, quam littera non resonaret: imprudens servaret Legis imperium, prudens mysterium. Ideo Lex severitatem gladii habet tamquam paedagogus baculum; ut imperfectae plebis infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
inoꝑib ꝗa nemo factis suis iustificat̃ sed ꝗistus est do¬
natum habet quia ꝑ lauacrũ iustificatus ẽ. Fides ergo
catum remittit̃ et uemiadonat̃. Ualefili et nos dilige
lutas arbitror questiones que plerosq mouere ẽsuert.
Sunt enĩ ꝗdicunt cumlegẽ ds̃ moysi dederit. ꝗd causa
est. ut pleraq inlege sint quȩ ꝑeuangłium iã uacuata
uideant̃. Et quomodo unus utriusq cditor testam̃ti.
cũ quolicebat in lege. ꝑ. eugłium coeꝑit ñlicere ut ẽ
circumcisio corporalis. Quȩ licet etiã
signo datasit. ut circũ cisionis sp̃alis
ueritã
teneretur tam̃ quaratione uł in ipso signo fuit. cur
ista diuersitas aestimat᷑. ut tc̃ circũcidi pietas crederet̃.
nc̃ impietas iudicetur. Deinde sabbati diẽ feriatũ ẽẽ
debere obseruabat̃ exlege itaut siquis onus aliquod
Et pleraq p̃cepta sunt legis quȩ p̃senti tẽpore cessare
uideantur. Ꝙo gͦ causȩ sit consideremus. Non enim

Expanded text:
ia nemo factis suis justificatur: sed qui justus est, donatum habet, quia per lavacrum justificatus est. Fides ergo catum remittitur, et venia donatur. Vale, fili, et nos dilige; lutas arbitror quaestiones, quae plerosque movere consuerunt. Sunt enim qui dicant: Cum Legem Deus Moysi dederit, quid causae est ut pleraque in Lege sint, quae per Evangelium jam vacuata videntur? Et quomodo unus utriusque conditor Testamenti, cum id quod licebat in Lege, per Evangelium coeperit non licere; ut est circumcisio corporalis, quae licet etiam tunc signo data sit, ut circumcisionis spiritalis veritas teneretur; tamen qua ratione vel in ipso signo fuit? Cur ista diversitas aestimatur, ut tunc circumcidi pietas crederetur, nunc 1081 impietas judicetur ? Deinde sabbati diem feriatum esse debere observabatur ex Lege; ita ut si quis onus aliquod Et pleraque praecepta sunt Legis, quae praesenti tempore cessare videntur. 2. Quid ergo causae sit consideremus; non enim
Abbreviated transcription (Latin):
solueret. Postea ꝑerucem ut legem impłeret. Ces¬
sauit ergo quod erparte est. ꝗauenit quod ꝑfectũ
est. Crux eni inxp̃o nonunum menbrum. sed totiũ
circum cidit suꝑfluas corporis uoluptates. Fortã¬
se adhuc queritur quaritione circum cidi expir¬
te uoluerit quiuenerat ꝑfectã circum cisionẽ de¬
monstriturus. Dequo non puto esse diutius deli¬
berindum. Nam si peccatũ factus est. ut nr̃a pecea¬
ta mundaret simaledictũ ꝓnobis factus est. ut
legis maledicta uacuaret: earitione: et circum cis
ꝓnob̃ est. ut circũ cisionẽ legis auferret: daturus
salutem crucis. spũ igitur exfide spem iustitię
expectanda nob adserit apłs. et in libtatẽ uocatõ.
libtatem nr̃im in occasionẽ carnĩ non debere con

Expanded text:
solveret: postea per crucem, ut legem impleret . Cessolveret: postea per crucem, ut legem impleret . Cessavit ergo quod ex parte est, quia venit quod perfectum est; crux enim in Christo non unum membrum, sed totius circumcidit superfluas corporis voluptates. 4. Fortasse adhuc quaeritur qua ratione circumcidi ex parte voluerit, qui venerat perfectam circumcisionem demonstraturus. De quo non puto esse diutius deliberandum. Nam si peccatum factus est, ut nostra peccata mundaret : si maledictum pro nobis factus est, ut legis maledicta vacuaret ; ea ratione et circumcisus pro nobis est, ut circumcisionem Legis auferret, daturus salutem crucis. 5. Spiritu igitur ex fide spem justitiae exspectandam nobis asserit apostolus , et in libertatem vocatos, libertatem nostram in occasionem car
Abbreviated transcription (Latin):
AMBROSIUS ORONTANO
Ii habrahã credidit dõ. et reputatum est ei ad
iustitiam. quod aut̃ reputatur adiustitiã ex
mcredulitate addfidem est. Utiq ex fide iustifi¬
camur non exoꝑib legis. Abrahȩ aut̃ ipsȩ duo
filii. ismahel: et ysaac. unus deancilla. et alter de
libera. Et responsum huimodi et expelleret an¬
cillam. et filium ancille. Nonem̃ heredẽ fore
ancille filium. Et ido non ancille nos filios esse.
quo himagis abrahe filii qui exfide. Prestant
enĩ fidei quam generationis heredes. lexpedago¬
gus est. fides liba. Abiciamus ergo oꝑa seruituti
teneamus gram libertatis. Deserimus umbrã solẽ
secuti. Ritus iudaicos deserimus. Circum cisio
menbri unius nichil ꝓdest. Deniq ait apłs. Eee
ego paulus dico uob̃. qm̃ sicircũ cidamini. xp̃s uõb
nichil ꝓderit. Nonquia non possit. sed quia indig¬
nos beneficiis sins iudicet. qui uias enis deserant.
Etquidẽ ante seffora circum cidit filiũ suũ. et ꝑiculã

Expanded text:
AMBROSIUS HORONTIANO. 1. Si Abraham credidit Deo, et reputatum est ei ad justitiam , quod autem reputatur ad justitiam, ex incredulitate ad fidem est: utique ex fide justificamur, non ex operibus legis. Abrahae autem ipsi duo filii Ismael et Isaac, unus de ancilla, alter de libera . Et responsum hujusmodi, ut expelleret ancillam, et filium ancillae; non enim haeredem fore ancillae filium: et ideo non ancillae nos filios esse, de colligitur quod ii magis Abrahae filii, qui ex fide; praestant enim fidei quam generationis haeredes. Lex pedagogus est, fides libera: abjiciamus ergo opera servitutis, teneamus gratiam libertatis: deseramus umbram, solem secuti: ritus Judaicos deseramus . 2. Circumcisio membri unius nihil prodest. Denique ait Apostolus: Ecce ego Paulus dico vobis, quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . Non quia non possit, sed quia indignos beneficiis suis judicet, qui vias ejus deserant. 3. Et quidem ante Sephora circumcidit filium suum, et periculum
Abbreviated transcription (Latin):
lum erroris suꝑioris. quo adam et eua exuerant omẽm
ꝓpriȩ seriem successionis. Vñ et dñs quasi oboediens ueñ
ut inoboedientiȩ et p̃uaricationis humane laqueus
solueretur. Itaq sicut ꝑmobo edientiã peccatũ ĩtrauit

Expanded text:
lum erroris superioris, quo Adam et Eva nexuerant omnem lum erroris superioris, quo Adam et Eva nexuerant omnem propriae seriem successionis. Unde et Dominus quasi obediens venit; ut inobedientiae et praevaricationis humanae Iaqueus solver
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑata est. subiectionẽ. subiectio humilitatẽ humilitas
oboedientiã. Itaq ꝗa suꝑbia culpã contraxerat. econ¬
trario culpa oboediennã generauit. Unlex scripta q̃
uidebat᷑ suꝑflua. facta ẽ necessaria ut peccatũ peceato
solueret. Sedne rursus aliꝗs deterreat̃ et dicat. mere¬
m̃tũ peccati factũ eẽ ꝑlegẽ. et legẽ ñsolũ ñ ꝓfuisse: sed
etiã obfuisse. arbitret̃: habet quo solari suã possit sollici¬
tudinẽ. ꝗa et si ꝑ legẽ suꝑ habundauit peccatusip¬
gi ꝑlegẽ agnitio peccati. et coepit mihi obesse scire id
qđ ꝑ infirmitatẽ: uitare non possem. Ad cauendũ em̃i
ꝓdest presciscere. sed sicauere non queã obfuit nosse.
Uersi ergo lex incontrariũ. tam̃ ipso peccati in crem̃to facta
est mihi utilis. ꝗahumiliat̾sũ. Uñ et dix̃ đđ. Bonũ est
mihi qđ humiliatussũ. Humiliando aut̃ me solui uincu¬

Expanded text:
operata est subjectionem, subjectio humilitatem, humilitas operata est subjectionem, subjectio humilitatem, humilitas obedientiam. Itaque quia superbia culpam contraxerat, e contrario culpa obedientiam generavit. Unde lex scripta, quae videbatur superflua, facta est necessaria; ut peccatum peccato solveret. 7. Sed ne rursus aliquis deterreatur, et dicat incrementum peccati factum esse per Legem, et Legem non solum non profuisse, sed etiam obfuisse arbitretur; habet quo solari suam possit sollicitudinem, quia etsi per Legem superabundavit peccatu Legem agnitio peccati , et coepit mihi obesse scire id, quod per infirmitatem vitare non possem; ad cavendum enim prodest praescisse: sed si cavere non queam, obfuit nosse. Versa ergo Lex in contrarium, tamen ipso peccati incremento facta est mihi utilis; quia humiliatus sum. Unde et dixit David: Bonum est mihi, quod humiliatus sum . Humiliando autem me, solvi vincu
Abbreviated transcription (Latin):
rupisset imꝑiũ et oboediens fuisset mandatis cęlestib
p̃rogatiuã naturȩ atq ingenitȩ sibi innocentiȩ. heredib
ꝓpniis reseruauisset. Ergo ꝗa ꝑ inoboediennã pre¬
roganua naturalis legis corropta atq int̃lita est. Idã
scriptũ legis estimatũ ẽ necessariũ ut uł partẽ haberet
fuit. suꝑbia aut̃ ortaẽ exp̃rogatiua innocentiȩ. Debint
ea lex ferri quã subdiũ dõ et subiectũ redderet. Nam sine
lege peccatũ nesciebat̃. Et minor erat culpa ubi erat
culpȩ ignorantia. uñ et dñsait. sinonuenissem: et locũt
fuissem his. peccatũ non habent. Nc̃ aut̃ excusationẽ
nonhabent depeccato. lata ẽ gͦ lex. pͥmã ut excusationẽ
data ẽ. sedetiã gentes uocauit. ꝓseliti eñ exgentib so¬
ciantur. Deq ũ exceptus uidĩ potest. quocatus defuit.
Lex eñi quos uocauit et alligauit. Uniũsoꝵ. itaq eulpa

Expanded text:
rupisset imperium, et obediens fuisset mandatis coelestibus, rupisset imperium, et obediens fuisset mandatis coelestibus, praerogativam naturae atque ingenitae sibi innocentiae haeredibus propriis reservasset. Ergo quia per inobedientiam praerogativa naturalis legis corrupta atque interlita est, ideo scriptum legis existimatum est necessarium; ut vel partem haberet, fuit, superbia autem orta est ex praerogativa innocentiae; debuit ea Lex ferri quae subditum Deo et subjectum redderet . Nam sine Lege peccatum nesciebatur, et minor erat culpa, ubi erat culpae ignorantia. Unde et Dominus ait: Si non venissem, et locutus non fuissem iis, peccatum non haberent: nunc autem excusationem non habent de peccato . 6. Lata est ergo Lex, primum ut excusationem data est, sed etiam gentes vocavit; proselyti enim ex gentibus sociabantur. Neque vero exceptus videri potest, qui vocatus defuit; Lex enim quos vocavit et alligavit. Universorum itaque culpa
Abbreviated transcription (Latin):
defenditur innocentia. Itaq cũ semꝑ pateat dño. tum
maxime indie iudien manifestabit̃ quando occulta cor¬
dis in examen uenient. que putabantur latere. Quoꝵ
tam̃ ꝓditio occultoꝵ scilicet nequaquã noceret. silex
naturał in esset. pectorib humanis. Est em̃ scã sine uer¬
sutia smne fraude. consors iustiuȩ. expers imꝗtatis. De
niq interrogem infantiã uideam̾ si quͦd inea crimen
reperit̃. si auariua. ambitio. dolus. se uitia. insolentia.
Nichil suũ nouit. nullos honores sibi arrogat. p̃ferre
se alt̃i ignorat. fraudẽ nescit. uindicare sese nec uult
nepotest. insolentia quid sit puro ac simplici neꝗd aĩo
conp̃hendẽ. soluit hanc legem adam. ꝗuoluit sibi ar¬
rogare qđ non acceꝑat. ut eẽt. sicut creator et ẽditor
suus. et diuinũ honorẽ. affectaret. Itaq ꝑino boedientiã
offensã traxit. et culpã incidit. exinsolentia: Q sinon

Expanded text:
defenditur innocentia. Itaque cum semper pateat Domino, tum defenditur innocentia. Itaque cum semper pateat Domino, tum maxime in die judicii manifestabitur; quando occulta cordis in examen venient, quae putabantur latere. Quorum tamen proditio, occultorum scilicet, nequaquam noceret, si lex naturalis inesset pectoribus humanis; est enim sancta, sine versutia, sine fraude, consors justitiae, expers iniquitatis. 4. Denique interrogemus infantiam, videamus si quod in ea crimen reperitur, si avaritia, ambitio, dolus, saevitia, insolentia. Nihil suum novit, nullos honores sibi arrogat, praeferre se alteri ignorat, fraudem nescit, vindicare sese nec vult, nec potest. Insolentia quid sit puro ac simplici nequit animo comprehendere. 5. Solvit hanc legem Adam, qui voluit sibi arrogare quod non acceperat, ut esset sicut creator et conditor suus, sic ut divinum honorem affectaret. Itaque per inobedientiam offensam traxit, et culpam incidit ex insolentia. Qui si non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑfunctorie motus es ꝗa audisti hodie lectum.
lex eni irã oꝑat᷑. U̾bi aut̃ ñẽ lex nec p̃uaricatio. Uñ
et ẽsulendũ arbitrat̾ es. cur datasit lex sinichil ꝓderat.
turalẽ legẽ quã ds̃ creator infudit singuloꝵ pectorib.
homines reseruare potuissent. ñfuerait opus ea lege
quȩ intabulis scripta lapideis. implicauit atq ĩno¬
dauit magis humani genis infirmitatẽ. quȩ laqueauit
atq ab soluit. Esse aut̃ legẽ naturalẽ in cordib nr̃is
etiã apłs docet ꝗseribit. Ꝙa plerũq et gũs natalit̃
ea quȩ legissunt faciunt. et cũlegẽ non legerint. op̾
tam̃ legis scriptum ht̃ incordib suis. Ea igit̃ lex non
scribit̃. sed innascit̃. nec aliqua ꝑcipit lectione sed ꝓ¬
flno quodã naturȩ fonte insingulis expͥmit̃. et huma¬
nis ingennis haurit. Quã debuim̾ uł futuri iudicii me¬
tu seruare cuĩ testis conscientia nr̃a. tacitis cogitationib
apud dm̃ ipsase ꝓdit. ꝗb uł redarguit̃ imꝓbitas uel

Expanded text:
n perfunctorie motus es; quia audisti hodie lectum: Lex enim iram operatur: ubi autem non est Lex, nec praevaricatio . Unde et consulendum arbitratus es cur lata sit Lex, si nihil proderat; turalem legem, quam Deus creator infudit singulorum pectoribus, homines servare potuissent, non fuerat opus ea lege quae, in tabulis scripta lapideis, implicavit atque innodavit magis humani generis infirmitatem, quam elaqueavit atque absolvit. Esse autem legem naturalem in cordibus nostris eea, quae Legis sunt, faciunt; et cum Legem non legerint, opus tamen Legis scriptum habent in cordibus suis . 3. Ea igitur lex non scribitur, sed innascitur: nec aliqua percipitur lectione, sed profluo quodam naturae fonte in singulis exprimitur, et humanis ingeniis hauritur. Quam debuimus vel futuri judicii metu servare, cujus testis conscientia nostra tacitis cogitationibus apud Deum ipsa se prodit, quibus vel redarguitur improbitas, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ita iudeis mandata sunt. nonplena precepta
sedexparte. uelut unã menbrisui partem mundã
seruare preceptisunt. ꝗtotũ corp̃ suum mundũ
seruare non poterint.sabbati quoq ferias uno
die in ebdomade celebrare iussisunt. ut nulli
onere subderent̃ ꝗmudationis oꝑib absoluti.
Utinã sic abissent ut inillud ꝑpetuũ futuroꝵ sab¬
bitum scłoꝵ nulla secũ grauium ueherent onera
delictoꝵ. sed quia lubricum ppłm ds̃ nouerat.
partem infirmiorib diei uniȩus obseruatione p̃¬
scripsit. plenitudinẽ fortiorib. Reseruauit.
sinagoga diem obseruat. aeccła inmortalitatẽ.
consumunt̃ incendio. Umbrã tenet quisolẽ refu¬
git. Tibi sol iustitiȩ umbrim impedim̃tũ eẽ non
passus. aꝑtum grẽ suȩ lum̃ in fundens ait. Uade
et ammodo uide nepecces. Tibi etermi illius solis
mintitornait. Siꝗs aut̃ suꝑ edificauerit. suꝑ
fundamentũ. iurũ. argentũ. Lapides pretiosos:
ligna. fenũ stipulã. unius cuiusq opus manifestã

Expanded text:
ita Judaeis mandata sunt non plena praecepta, sed ex parte, et velut unam membri sui partem mundam servare praecepti sunt, qui totum corpus suum mundum servare non poterant. 5. Sabbati quoque ferias uno die in hebdomada celebrare jussi sunt , ut nulli oneri subderentur, qui mundanis operibus absoluti utinam sic abiissent; ut in illud perpetuum futurorum sabbatum saeculorum nulla secum gravium veherent onera delictorum. Sed quia lubricum populum Deus noverat, partem infirmioribus diei unius observatione praescripsit, plenitudinem fortioribus reservavit: Synagoga diem observat, Ecclesia immortalitatem. consumuntur incendio. Umbram tenet, qui solem refugit. Tibi sol justitiae umbram impedimento esse non passus, apertum gratiae suae lumen infundens ait: Vade, et amodo vide ne pecces . Tibi aeterni illius solis imitator ait: Si quis autem superaedificaverit super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam; uniuscujusque opus manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
ipłs dix̃. si habeã omẽm fidem itaut montes trans¬
feram. Caritatẽ autẽ ñ habeã nichil mihi ꝓdest.
Et enim cum tria sint. maxime inuiro xp̃iano. spes
fides. caritas. maior. his caritas. sed arbitror ꝓpostti
grã hoc dissise apłm. Neq enim uidẽt mĩhi ꝙ
habeat omem fidem ita ut montes transferat. ca

Expanded text:
s dixit: Si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Etenim cum tria sint maxime in viro christiano, spes, fides, charitas: major his est charitas . 7. Sed arbitror propositi gratia hoc dixisse Apostolum; neque enim videtur mihi qui habeat omnem fidem, ita ut montes transferat
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ munia. quã cumulanda arbitror: oportuit ipso
presertim regrediente:. ꝗme tanto litteri: tuaꝵ affeut
nomine referpe aliquod officium: sermonis mei. ut
ego utriq ur̃m et ille tibi. absolueretur ꝗd ebebat re¬
ferre quod acceꝑat. Uale et diligenteste dilige. lxii

Expanded text:
tiae munia, quam cumulanda arbitror: oportuit ipso tiae munia, quam cumulanda arbitror: oportuit ipso praesertim regrediente, qui me tanto litterarum tuarum affecit nomine, referri aliquod officium sermonis mei; ut ego utrique vestrum, et ille tibi absolveretur, qui debebat referre quod acceperat. Vale, et diligentes te dilige. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
non desim pectori. Nam cũid pendas quod pluris
est quipotes etiam idnegare quod sepe etiam. in
multos defluit nontã amoris usu quam officii uicis¬
situdine. Ego uero etiam exmeo animo tuã uicẽ
estimo utnumquã me tibi. et te mihi absentem putẽ.
qm̃ semꝑ animis haeremus. Numquã tuas litteras de
ẽẽ opinarer. ut meas tibi cumte cottidię corã allo¬
quar inte oculos studia. atq omĩa officia mea dirigã
his tecũ delectat congredi. Nam littere. tu e ut aper¬
tecũ indiuiduo pectoris mei loquar uerecundari me
faciunt. Unde peto ut suꝑ sedeas grã relatu. Michi
eñĩ mei iuos officii summa merces est. sime debito
ergauos muneri nondefuisse arbitrarer. Uale et nos
AMBROSIUS ALIPIO
litteras. nec suꝑsedi. respondi munere. Nã ꝑmeoꝰ
homines dedi litteras. et nifallor alia aborta copia
geminaui epłam. Sedꝗa nontã remetienda amici¬

Expanded text:
non desim pectori. Nam cum id pendas, quod pluris non desim pectori. Nam cum id pendas, quod pluris est; qui potes etiam id negare, quod saepe etiam in multos defluit, non tam amoris usu, quam officii vicissitudine? 2. Ego vero etiam ex meo animo tuam vicem aestimo, ut numquam me tibi, et te mihi absentem putem; quoniam semper animis adhaeremus: numquam tuas litteras mihi deesse opiner, aut meas tibi; cum te quotidie coram alloquar, in te oculos, studia, atque omnia officia mea dirigam. 3. His tecum delectat congredi; nam litterae tuae, ut aperte cum individuo pectoris mei loquar, verecundari me faciunt. Unde peto ut supersedeas gratiarum relatu; mihi enim mei in vos officii summa merces est, si me debito erga vos muneri non defuisse arbitrarer. Vale, et nos  AMBROSIUS ALYPIO.litteras, nec supersedi respondendi munere; nam per meos homines dedi litteras, et ni fallor, alia oborta copia, 1108 geminavi epistolam. Sed quia non tam remetienda amici
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi agnationis ius. habere ñqueant. sed cognatio¬
nis tantum sibi titulo conexisint. Unde oportet
abea discedas intentione. quȩ aetiã siliceret tam̃
tuam familiã non ꝓpagaret. Debet enim tibi. fi¬
lius nr̃ nepotes. debet etiã neptis carissima ꝓnepo¬
tes.ale cumtuis om̃ib.Lx.
AMBROSIUS CINEGIO
Uã ingenuo cõmendasti pudore. ꝗa deeo
Sconsuleres quod non ꝓhares. sedmorem
gereres parenti. ut pietatẽ non lederes. securus.
quod non aliud ame posset refer. nisi quod scãs
decerneret necessitudines. Ego uero libenter. tua
mine onera suscepi. et auo neptem ut opinor re¬
fudi. Qm nescio plane qua opinione nurum sibi
fieri desid̾abat. ut auũ socero mutaret. Plura ñ
opus est. nehoc quoq accedat aduerecundiã. Ua¬
le fili ec nos diluge ꝗanos quoq te diligimus. Lxi.¬
AMBROSIOS ANTONIO
uniquã est acitus mihi. nec unquã tuome t̃ns¬
missum silentio querir. quisciam quod tuo

Expanded text:
et ipsi agnationis jus habere non queant, sed cognatioet ipsi agnationis jus habere non queant, sed cognationis tantum sibi titulo connexi sint. 11. Unde oportet ab ea discedas intentione, quae etiamsi liceret, tamen tuam familiam non propagaret: debet enim tibi filius noster nepotes, debet etiam neptis charissima pronepotes. Vale cum tuis omnibus.AMBROSIUS CYNEGIO. 1. Quam ingenuo commendasti pudore, quia de eo consuleres, quod non probares, sed morem gereres parenti; ut pietatem non laederes, securus quod non aliud a me posset referri, nisi quod sanctas deceret necessitudines. 2. Ego vero libenter tua in me onera suscepi, et avo neptem, ut opinor, refudi. Quam nescio plane qua opinione nurum sibi fieri desiderabat, ut avum socero mutaret. Plura non opus est, ne hoc quoque accedat ad verecundiam. Vale, fili, et nos dilige; quia nos quoque te diligimus. EPIAMBROSIUS ANTONIO. 1. Numquam es tacitus mihi, nec umquam tuo me transmissum silentio querar, qui sciam quod tuo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam theodosius imꝑator aetiã patrueles fr̃s. et con¬
sobrinos uetuit interse comugii conuenire noĩe.
et seuerissimã penã statuit. Siquis temerare ausus
eẽt. et frõm pia pignora. et tam̃ illi inuicẽ sibi eqͣ¬
lessunt. tantũmodo ꝗa ꝓpinꝗtatis necessitudine.
et fraternȩ societatis ligantur uinculo pietati eõ
uoluit habere quod natisunt. seddicis alicui rela
statuit̃. ei tantũ ꝓfecit. cui relaxatũ uidetur lon¬
ge diuersa mudia. Illud tam̃ licet inueteri tes¬
tam̃to legimus. ut aliꝗs uxorẽ suã sororẽ diceret.
Istud inauditũ ut ꝗsquã neptẽ suã inuxorẽ ac¬
cipiat et coniugem dicat. Iamillud pulcherri¬
mũ quod negisti neptem tuam auunculo suo
tuo filio ꝓpinqui semie conuenire. quia non agͥni¬
tionis copuletur necessitudine. Quasi uꝰ. et uterim
fr̃s. idẽ diuerso patre. sed eadem matre geniti pos¬
sint diuerso sexu interse coniugiũ conuenire. cũ

Expanded text:
Nam Theodosius imperator etiam patrueles fratres et conNam Theodosius imperator etiam patrueles fratres et consobrinos vetuit inter se conjugii convenire nomine, et severissimam poenam statuit, si quis temerare ausus esset fratrum pia pignora; et tamen illi invicem sibi aequales sunt: tantummodo quia propinquitatis necessitudine et fraternae societatis ligantur vinculo, pietati eos voluit debere, quod nati sunt. 9. Sed dicis alicui relaxstatuitur, ei tantum proficit, cui relaxatum videtur, longe diversa invidia. Illud tamen licet in veteri Testamento legimus, ut aliquis uxorem suam sororem diceret; istud inauditum, ut quisquam neptem suam in uxorem accipiat, et conjugem dicat. 1020 10. Jam illud pulcherrimum, quod negasti neptem tuam avunculo suo tuo filio propinquo semini convenire; quia non agnationis copuletur necessitudine. Quasi vero et uterini fratres, id est, diverso patre, sed eadem matre geniti, possint diverso sexu inter se in conjugium convenire; cum
Abbreviated transcription (Latin):
prscriptione pietatis. titulo necessitudinis. Quin
talumodi inuenies nonẽe inter dicta lege ꝑmoy¬
sen edita. et tam interlicta sunt. quaddã uoce natȩ.
Multaq sunt quaelicet facere sednon expedit. Oĩa
eñĩ licent. sednon expediunt. Omĩa licent. sed ñ
aedificant. si ergo aetiam abhis nos reuocat apł̃s
que ledificant. quomodo faciendũ putamus qd
et ñlicet legis oraculo: Et ñ aelificat discrepante
pietatis ordine : Et tam̃ illa ipsa uetera q̃ fuerañ
sierunt uetera: ecce facta sunt noua. Quidtã solẽ¬
pne quã osculũ: inter auũ culũ et neptem: Qđ
iste quasi filiae debet. haecquasi parenti Hoᷤ gͥ
inoffense: pietatis osculum suspeꝓtum facies de
talib cogitando nuptiis. et religiosissimã sacram̃¬
tum caris pignorib eripies. Sedsidiuina te prete¬
reunt. saltim imꝑatoꝵ precepta aꝗb amplissimũ
accepisti honorẽ. haut quaquã p̃terire te debuer̃

Expanded text:
praescriptione pietatis, titulo necessitudinis. Quanta praescriptione pietatis, titulo necessitudinis. Quanta hujusmodi invenies non esse interdicta lege per Moysen edita, et tamen interdicta sunt quadam voce naturae! 6. Multaque sunt, quae licet facere, sed non expedit; omnia enim licent, sed non expediunt : omnia licent, sed non aedificant. Si ergo etiam ab iis nos revocat Apostolus, quae non aedificant; quomodo faciendum putamus, quod et non licet Legis oraculo, et non aedificat, discrepante pietatis ordine? Et tamen illa ipsa vetera, quae fuerant su: Transierunt vetera, ecce facta sunt nova . 7. Quid tam solemne quam osculum inter avunculum et neptem, quod iste quasi filiae debet, haec quasi parenti? Hoc igitur inoffensae pietatis osculum suspectum facies de talibus cogitando nuptiis, et religiosissimum sacramentum caris pignoribus eripies. 8. Sed si divina et praetereunt, saltem imperatorum praecepta, a quibus amplissimum accepisti honorem, haudquaquam praeterire te debuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eñi est quod dubitari queat cumlex diuina etiã
parueles fr̃s ꝓhibeat conuenire inconiugilem co¬
pulã. quisibi quarto sociantur gridu :. Hic autẽ
gradus tertius est ꝗetiã ciuili iure aconsortio con¬
ugn exceptus uidetur. sed prius sardegis scita
interrogemus. Pretendis eñi. intuis litteris. quod
ꝑmissum. hoc diuino iure conubiũ huimodi pig¬
norib existimetur eo quod nonsit ꝓhibitũ. Ego
aut̃ et ꝓhibitũ ad sero. Ꝙa cũleuiora inter dicta
tiors ẽ plenũ necessitudinis inter dictum arbitror
Qem̃ leuiora ulstringit. grauiora ñbluit sed alliꝗit.
Quod si idõ ꝑmissum putas q specialiter non est
pibrtum: nec illud ꝓhibitum. sermone legis rep¬
pnes: ne pat̃ filiã suã accipiat uxorem. Numqd
ulõ licet. ꝗa non ẽ ꝓhibitũ: minime : Inter dictã
eeñ nature iure. inter dictũ est lege: que est
incordib singuloꝵ. Inter dictũ est inuiolabili

Expanded text:
enim est, quod dubitari queat; cum lex divina etiam enim est, quod dubitari queat; cum lex divina etiam patrueles fratres prohibeat convenire in conjugalem copulam, qui sibi quarto sociantur gradu? Hic autem gradus tertius est, qui etiam civili jure a consortio conjugii exceptus videtur. 4. Sed prius sacrae legis scita interrogemus; praetendis enim in tuis litteris, quod permissum hoc divino jure connubium hujusmodi pignoribus existimetur, eo quod non sit prohibitum. Ego autem et prohibitum assero; quia cum leviora interdicta ctioris est plenum necessitudinis, interdictum arbitror. Qui enim leviora astringit, graviora non solvit, sed alligat. 5. Quod si ideo permissum putas, quia specialiter non est prohibitum; nec illud prohibitum sermone Legis reperies, ne pater filiam suam accipiat uxorem. Numquid ideo licet, quia non est prohibitum? Minime; interdictum est enim naturae jure, interdictum est lege, quae est in cordibus singulorum: interdictum est inviolabili
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Sednisi fallor compares appellari solent
boues ꝗuingunt̃ adaratrũ. aequos ad currũ. pares
eligit et ut etas conueniat et forma nec natura dis¬
crepet. nec decoloret diuersitas. Tu copulare partȩs
filium tuũ et neptẽ exfilia. Hoc est at accipiat soro¬
ris suae filiam diuessa licet matre quã soerus aed it᷑.
Interroga nominũ religionẽ. nempe auunculus. iste
illius illa hiñ neptis uocatur. Nec ipse terre uocat
sonus nominũ. cũhic auũ resonet. illa hoc nomen ad
auunculum. quod ad auũ referat. Quanta deinde
etiã reliquoꝵ confusio uocahuloꝵ idẽ auus et socer
uocabiere. eã quoꝙ tibi neptis et nurus diuerso
nomine nuncupabit. Mutuabuntur ȩtĩa fr̃s did̾sa
uocabula. ut illa socrus frissit iste gener sorori. Nu¬
bat auimculo suo neptis et in maculatoꝵ pigno
bendũ putasset. Nonscribendũ aut̃ significabit᷑sc
quod nequaquã hinc dubitandu arbitretur. Oed

Expanded text:
sint? Sed, nisi fallor, compares appellari solent. sint? Sed, nisi fallor, compares appellari solent. Boves qui jungit ad aratrum, equos ad currum, pares eligit, et ut aetas conveniat et forma, nec natura discrepet, nec decoloret diversitas. Tu copulare paras filium tuum, et neptem ex filia, hoc est, ut accipiat sororis suae filiam, diversa licet matre quam socrus editus. Interroga nominum religionem: nempe avunculus iste illius, illa hujus neptis vocatur. Nec ipse te revocat sonus nominum; cum hic avum resonet, illa hoc nomen ad avunculum, quod ad avum referat? Quanta deinde etiam reliquorum confusio vocabulorum? Idem avus et socer vocabere, ea quoque tibi neptis et nurus diverso nomine nuncupabitur. Mutuabuntur etiam fratres diversa vocabula, ut illa socrus fratris sit, iste gener sororis. Nubat avunculo suo neptis, et immaculatorum pignribendum putasset: non scribendo autem significavit quod nequaquam hinc dubitandum arbitraretur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
AMBROSIUS
PATERNO
aterni quidem unanimimei salutationẽ. legi
sed consolationẽ haut quaquã paternã ut ueli
filio neptem copulare exfilia sednec auote nec patre
dignã. Itaq quid consulueris consideri. Om̃e n
quod agere uolumus prius nom̃ facti eiꝰ interrogem
et tẽ utrũ laude anuituꝑatione dignũ sit estima¬
bimus. Uerbigrã misceri mulieri quibdã uolup¬
tas est medicoꝵ etiã pueri corporib uule fuerunt.
Sed considandũ coniugian extranee: deinde nuptȩ:
aninnupte. Siꝗs desponsata sibi et tradita utatur
coniigium uocat. Quialiene expugnat pudorẽ
adulteriũ facit. cũ uł solo nomine reprimitur ple¬
rũq aptandi audatia. Hostẽ ferire uictoria est.
reũ eꝗtas innocentẽ homicidiũ. Quod siquis recipi¬
at animoreuocat manũ. Ergo etiam tu qui consu¬
las quȩso tecũ tractes. Coniugium uis int̃ filios nr̃os
cõponere. quero utrũ pares copulandaͥ. an impares

Expanded text:
AMBROSIUS PATERNO. 1. Paterni quidem unanimi mei salutationem legi, sed consultationem haudquaquam paternam; ut velis filio neptem copulare ex filia: sed nec avo te, nec patre dignam. Itaque quid consulueris, considera; omne enim quod agere volumus, prius nomen facti ejus interrogemus, et tunc utrum laude an vituperatione dignum sit, aestimabimus. Verbi gratia, misceri mulieri quibusdam voluptas est, medicorum etiam pueri corporibus utile ferunt: sed considerandum utrum conjugi, an extraneae; deinde nuptae, an innuptae. Si quis 1018 desponsata sibi et tradita utatur, conjugium vocat: qui alienae expugnat pudorem, adulterium facit, cujus vel solo nomine reprimitur plerumque tentandi audacia . Hostem ferire victoria est, reum aequitas, innocentem homicidium: quod si quis perspiciat animo, revocat manum. Ergo etiam tu quid consulas, quaeso tecum retractes. 2. Conjugium vis inter filios nostros componere. Quaero utrum pares copulandi, an impares
Abbreviated transcription (Latin):
saturũ. ꝓmisi gͦ dete qm̃ et tibi ideo me licet. ꝓmisi illi
exegi mihi. Presũptũ enĩ habeo quod ad futur̾ sis qa
debes adeẽ. N ergo te magis meũ ꝓmissũ tenebit quã
tuũ institutũ ꝗd in animũ induaris ut quod oportit
fatias. adũtis itaq ꝗa nontã ꝓmisi audax quã tui con¬
scius fr̃ĩs popondi. Ueni igitur ne duos. acerdotes re¬

Expanded text:
saturum. Promisi ergo de te, quoniam et tibi id de me licet: promisi illi, saturum. Promisi ergo de te, quoniam et tibi id de me licet: promisi illi, exegi mihi; praesumptum enim habeo quod affuturus sis, quia debes adesse. Non ergo te magis meum promissum tenebit, quam tuum institutum, qui id in animum indueris, ut quod oportet facias. Advertis itaque quia non tam promissi audax, quam tui conscius fratri spopondi. Veni igitur, ne duos sacerdotes re
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: ꝑueniam̃ ad patientia matrẽ fideliũ et adpatrem
isiãc iđ io cunditatis capacẽ lecitię redundantẽ. Uhi
iã patientia ubi letitia: ꝗa post tribulationes patientia.
patientia aut̃ ꝓbationẽ oꝑat̃ inqua ẽ spes. Deq̃ non con
qñ erubescis inpassionib xp̃i głãri.¬
MBROSIUS Felici Salutea. Et si corporis
mihi pectoris tui legi ñ mediocrẽ sumpsi ad conua¬
lescendũ grãm quasi quodã tui aloꝗii poleiore fotus.
simul ꝗa celebrẽ uiriq nr̃m adnuntiasti diem ad fore
mom̃tũ cũ frẽ nr̃o bassiano loquebar. Ort̾ enĩ sermo
debasilice quã condidit apłoꝵ nõe dedicatione: de¬
dicatione. dedit huic sermoni uiã. siquidẽ significa¬
bat qđ sedulo tuȩ quereret sc̃ĩtatis p̃sentia. Tum ego
nrĩs fabulis intexi diẽ natalis tui ꝗforet in exordio
ipso. Icalenda nouembriũ. eũq sinon fallerer ad p¬
pinquasse et crastina celebrandũ die postꝰ ac non excu¬

Expanded text:
merum, perveniamus ad patientiam matrem fidelium, et ad patrem Isaac, id est jucunditatis capacem, laetitiae redundantem. Ubi jam patientia, ibi laetitia; quia post tribulationes patientia, patientia autem probationem operatur, in qua est spes, de qua non confqui non erubescis in passionibus ChriMBROSIUS FELICI salutem. 1. Etsi habitu mihi pectoris tui legi, non mediocrem sumpsi ad convalescendum gratiam, quasi quodam tui alloquii puleio refotus; simul quia celebrem utrique nostrum annuntiasti diem adfore, momentum cum fratre nostro Bassiano loquebar. Ortus enim sermo de basilicae, quam condidit Apostolorum nomine, dedicatione, dedit huic sermoni viam; siquidem significabat quod sedulo tuae quaereret sanctitatis praesentiam. 2. Tum ego nostris fabulis intexui diem natalis tui, qui foret in exordio ipso kalendarum Novembrium: eumque, si non fallerer, appropinquasse, et crastina celebrandum die; unde posthac non excu
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ necessitatis infiror. uoluntatis fortior. Qa
pulchriũ ẽ bonũ qđ ñ exnecessitate fit. sed exnolunta¬
te. Idõ pͥmo ei iugũ inposuit necessitatis. postea bene¬
dictionẽ uoluntariȩ subiectionis inꝑtiuit. Non igit̃
nat᷑a seruũ facit sedinsipientia: nec manu missio li̾ũ.
sed disciplina. Deniq esau lib̃nat̾ ẽ et seruus factus ẽ
oseph uendit̾ inseruitutẽ ẽ. et electus ẽ ad potestatẽ

Expanded text:
est enim necessitatis infirmior, voluntatis fortior; quia est enim necessitatis infirmior, voluntatis fortior; quia pulchrius est bonum, quod non ex necessitate fit, sed ex voluntate ideo ei primo jugum imposuit necessitatis, postea benedictionem ei voluntariae subjectionis impertivit. 9. Non igitur natura servum facit, sed insipientia: nec manumissio liberum, sed disciplina. Denique Esau liber natus est, et servus factus est: Joseph venditus in servitutem est , et electus est ad potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
hinus oĩum pectorib infudit: Ꝙsapientię merito
certaret pat̾no. seddiscreparet iudicio. Affect̾ eñi neces¬
situdine fert̃. meritis aũt iudicia formant̃. Cũ diuidet
tiã. ut remedio eiseruitus sit ꝗa stultus regere se non
posset. Et nisi modatorẽ habeat p̃cipitat̃ ꝓpͥis uolun¬
tatib. Diligens ergo pat̾ et consulens. seruũ eũ frĩs sui
fecit ut eius regeret᷑ c̃silio. id eo in consultis ppłis sapi¬
entes quiq adhibent̃ rectores ꝗ plebe iã insipientiã in¬
gore ꝓp̾oregant ut potentia spetȩ dñent̃. Quo uel
inuitos auctoritate potestatis subitiant adoboedien¬
tiã prudentiorib et obseq̃ndũ legib. In posuit igit
insipienti uelut indomito iugũ: et cui ingladiosuo ui¬
uendũ dixerat lib̃tatẽ negauit netemeritate laberetur
Prefecit ei frẽm cuiꝰ auctoritate et modatione subiectus
ꝓficeret adc̃uersionẽ. Et ꝗaseruit habet discretionẽ.

Expanded text:
hujus omnium pectoribus infudit, qui sapientiae merito hujus omnium pectoribus infudit, qui sapientiae merito certaret paterno, sed discreparet judicio affectus enim necessitudine defertur, meritis autem judicia formantur cum dividertiam, ut remedio ei servitus sit; quia stultus regere se non potest, et nisi moderatorem habeat, praecipitatur propriis voluntatibus. 8. Diligens ergo pater et consulens, servum eum fratris sui fecit, ut ejus regeretur consilio. Ideo inconsultis populis sapientes quique adhibentur rectores, qui plebeiam insipientiam vigore proprio regant; ut potentiae specie dominentur, quo vel invitos auctoritate potestatis subjiciant ad obediendum prudentioribus, et obsequendum legibus. Imposuit igitur insipienti velut indomito jugum, et cui in gladio suo vivendum dixerat, libertatem negavit; ne temeritate laberetur, praefecit ei fratrem, cujus auctoritate et moderatione subjectus proficeret ad conversionem. Et quia servitus habet discretionem
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. ñ attollit̾ ꝓsꝑis. ñ tristib mergit̃. ubi em̃ sapientia
ibi uirtus animi. ibi c̃stantia et fortitudo. sapiens ergo
idem ẽ animo. ñminuit̃. ñ augẽt rerũ mutationib.
nec ut paruulus fluctuat ut circũ ferãt om̃i uento doc¬
trine : sedmanet ꝑfectus inxp̃o. fundat caritate. ra¬
dicat fide. sapiens ꝗͣ defect̾ rerũ ignorat. et uarius aĩ
nescit. sedfulgebit sic̃ sol iustitiȩ ꝗ in regno patrissui
fulget. Uñ tam̃hoc plemus auserit philosophia deqͣ
patrũ disciplina et prudentia c̃sidemus. Ñ ne pͥmus
noe cũ adũtisset ꝗainsipient̃ filius suus cham riserat
nudatũ patrẽ maledixit ei dic̃s. maledict᷑ cham seruu̾
domesticus erit fr̃ĩb suis. Et p̃posuit ei fr̃seĩ dños. ꝗa
sapient̃ patrissenectutẽ honorandã putar̾. Nonne etiã
fons ille disciplinar oiũ iacob ubtatẽ disputationis

Expanded text:
tatur, non attollitur prosperis, non tristibus mergitur; ubi enim sapientia, tatur, non attollitur prosperis, non tristibus mergitur; ubi enim sapientia, ibi virtus animi, ibi constantia et fortitudo. Sapiens ergo idem est animo, non minuitur, non augetur rerum mutationibus: nec ut parvulus fluctuat, ut circumferatur omni vento doctrinae, sed manet perfectus in Christo, fundatus charitate, radicatus fide. Sapiens ergo defectus rerum ignorat, et varios animi casus nescit: sed fulgebit sicut sol justitiae, qui in regno Patris sui fulget . 6. Unde tamen hoc plenius hauserit Philosophia, de qua Patrum disciplina et prudentia, consideremus. Nonne primus Noe, cum advertisset quia insipienter filius suus Cham riserat nudatum patrem, maledixit ei, dicens: Maledictus Cham, servus domesticus erit fratribus suis ; et praeposuit ei fratres ejus dominos, qui sapienter patris senectutem honorandam putarunt? 7. Nonne etiam fons ille disciplinarum omnium Jacob, ubertatem disputationis
Abbreviated transcription (Latin):
matici magis : quã disputatoris fungat̃ munere. In eo
consociabile. patrius amor ñhabet. Tum ꝗanon ie iu¬
nem me fecisse iã quod postulas arbitratus es. parebo
uoluntati tuȩ. admonit̾ p̃sertim et ꝓuocat᷑ exemplo
meo. qđ mihi ñ difficilimũ: ꝗañ magnũ aliquẽ sed me
ipsũ imitabor. cũ inmeos ñmagnos aliquos usus reũto
Et dec̃siliis ꝗdẽ cũbeatȩ uitȩ imago atq effi gies nr̃o ser¬
mone expͥmerẽt̃. putam̃ eã factã conplexionẽ ut plurib
fortasse alias tibi certe amanti nr̃i ñ inꝓbem̃ licet diffi¬
cilius sit tuo iudicio quã plurimũ ñdisplicere. sediu¬
dicii pondus affectu ab leuas : eoq mihi blandior. Haec
autẽ epistola qm̃te absentẽ offendit. desententuis pau
empti estis. nolite fieri serui hõium. Ostendens lib̾tatẽ
losophis fluctuata atq iactata ẽ disputationis molimi¬
ne dicentib ꝗaomĩs sapiens liber. omĩs aũt insipiens

Expanded text:
matici magis quam disputatoris fungatur munere. 931 2matici magis quam disputatoris fungatur munere. 931 2consociabile, patrius amor non habet tum quia non jejune me fecisse jam, quod postulas, arbitratus es, parebo voluntati tuae, admonitus praesertim, et provocatus exemplo meo, quod mihi non difficillimum; quia non magnum aliquem, sed me ipsum imitabor, cum in meos non magnos aliquos usus revertor. 3. Et de consiliis quidem, cum beatae vitae imago atque effigies nostro sermone exprimeretur, putamus eam factam complexionem, ut pluribus fortasse aliis, tibi certe amanti nostri non improbemur; licet difficilius sit tuo judicio, quam plurium non displicere: sed judicii pondus affectu ablevas, coque mihi blandior. 4. Haec autem epistola, quoniam te absentem offendit, de sententiis Pauempti estis, nolite fieri servi hominum , ostendens libertatemlosophis fluctuata atque jactata est disputationis molimine, dicentibus quia omnis sapiens liber, omnis autem insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
mores egrptioꝵ transire in eoꝵ ꝑfidiã escae ciuitatẽ
et luxuriȩ deformitatẽ ꝗ eo transit descendit: ꝗd escendit
cadit. Declinem itaq egẏptiũ hoiẽm et ñdm̃. uitus
eñĩ sũ etiã ipse rexegyptioꝵ inpotestatẽ datus. cuius
cõparatione moyses ds̃ estimat̾ ẽ: imꝑans regnis. subi¬
ciens sibi potestates unde ei dictũ legim̃: Fatiãte indm̃
regiphario. Uale et nõ ut facis. qͣsi filius dilige.
MBROSIUS SIMPLCIANO SALUTẼ
ꝓxime cũ uetis amoris usu familiari
int̃ nos sermo cedetur: delectari te
insinuasti michi: cũ aliꝗd depauli
apłi scriptis corã ppło addisputan¬
dũ adsumerẽ. Quod eiꝰ ꝓfundũ
inconsiliis ix cõp̃hendat̃ sublime insententiis au¬
dientẽ erigat. disputantẽ accendat. Tumꝗa inplerĩq
ita se ipse suis exponat sermonib : ut is ꝗtractat nichil
inueniat qđ adiciat suũ. Acsi uelit aliꝗd dicere: gra¬

Expanded text:
mores Aegyptiorum, transire in eorum perfidiae saevitatem, mores Aegyptiorum, transire in eorum perfidiae saevitatem, et luxuriae deformitatem. Qui eo transit, descendit: qui descendit, cadit. Declinemus itaque Aegyptium hominem, et non Deum. Vitiis enim suis etiam ipse rex Aegyptiorum in potestatem est datus, cujus comparatione Moyses Deus aestimatus est, imperans regnis, subjiciens sibi potestates. Unde ei dictum legimus: Faciam te in Deum regi Pharaoni . Vale, et nos, ut facis, quasi filius dilige.MBROSIUS SIMPLICIANO salutem. 1. Proxime cum veteris amoris usu familiaris inter nos sermo caederetur, delectari te insinuasti mihi, cum aliquid de Pauli apostoli scriptis coram populo ad disputandum assumerem; quod ejus profundum in consiliis vix comprehendatur, sublime in sententiis audientem erigat, disputantem accendat: tum quia in plerisque ita se ipse suis exponat sermonibus, ut is qui tractat, nihil inveniat quod adjiciat suum; ac si velit aliquid dicere, gram