comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu uͦ homo unãnimiᷤ dux m̃s  notꝰ m̃s qͥsimul mecũ dulceᷤ capietã
cibo. Quos dulce̾ cibo̾ nobcũ capiunt. qͥ nob̾cũ sẽꝑ futuri ñ st̃. Luo
dulcẽᷤ ciboᷤ. nisi gustate & uidete quam dulcis ei ⁊ dñS:
Inter illos necesse est ut gemamus. Sed quo se separaturuᷤ
est cxp̃ianus. ut non gemat int̾ falsos fr̃s . Quo iturꝰ ẽ.
Quid facturus. Solitudinẽ petat. sequnt᷑ scandala.
Quid si  ipsum antequã proficeret nemo uellet pati.
Si ergo quia ꝓficit nullũ hominc̃ uult pati. coipso quo
non uult aliquẽ hominẽ pati coniuncitur quod non pra¬
fecerit. Intendat karitas ur̃a. Sustinentes inuicem ait
apłs in dilectione. satagentes seruare unitatẽ sp̃s in uin¬
culo pacis. Sustinentes inuicem. Non habes quod in te
alius sustineat. Miror si non est. Sed ecce ñ sit. Co ro¬
bustior es ad cȩteros sustinendos. quo iã non habes quod
in te alu sustineant. Non sustinẽris. sustine cȩteros.

Expanded text:
capiebas cibos» . Quos dulces cibos nobiscum capiunt, qui nobiscum semper futuri non sunt? quos dulces cibos, nisi, «Gustate et videte quam dulcis est Dominus» ? Inter illos necesse est gemamus. 9. Sed quo se separaturus est christianus, ut non gemat inter falsos fratres? Quo iturus est? quid facturus? Solitudines petat? Sequuntur scandala. Quid si et ipsum, antequam proficeret, nemo vellet pati? Si ergo, quia proficit, nullum hominem vult pati, eo ipso quo non vult aliquem hominem pati, convincitur quod non profecerit. Intendat Charitas vestra: «Sustinentes invicem,» ait Apostolus, «in dilectione, satagentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis» . «Sustinentes invicem:» non habes quod in te alius sustineat? Miror si non est: sed ecce non sit; eo robustior es ad caeteros sustinendos, quo jam non habes quod in te alii sustineant. Non sustineris, sustine caeteros.
Abbreviated transcription (Latin):
dño uniuersa terra. Est plane & hic gaudiũ de spe futu¬
rae uitae. Gustatur inc: unde ibi satiem. Sed necesse ẽ
ut multa ꝑferant frum̃ta int̾ zizania. Sunt grana
inter paleas. est lilium inter spias. Quid enim audit
aeccła: Sicut lilium inter spinas. ita ꝓpxima mea in
medio filiarũ. Non dictũ est in medio alienarum. sed in
medio filiarũ. Odñe. quomodo consolaris: Quomͦ c̃fortas.
Quomͦ terros: Quid est quod dicis. sicut liliũ in medio:
Quarum. Spinarum. lta praxima mea in medio Qua¬
rum. filiarum. Quas dicit spina .S. ipsas filia s res¬
pondet. Spinae sunt propt̃ mores suos. filiae ꝓpt̾ sacra.¬
m̃ta mea. Utinã ergo int̾ gemitus alicnarũ gemeret᷑. mi¬
nꝰ gemeret᷑ Illo est maior gemitus. qm̃ si inimicus exꝓbras¬
sct mili. sustinuissem utiq. & si is qui oderat me super
me magna locutus fuisset. absconderẽ me utiq ab eo.

Expanded text:
Domino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futuDomino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futurae vitae gustatur hic unde ibi satiemur. Sed necesse est ut multa perferant frumenta inter zizania: sunt grana inter paleam , est lilium inter spinas. Quid enim audit Ecclesia? «Sicut lilium in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum» . Non dictum est, In medio alienarum; sed, «in medio filiarum.» O Domine, quomodo consolaris, quomodo confortas, quomodo terres? Quid est quod dicis? «Sicut lilium in» «medio,» quarum «spinarum? Ita proxima mea in medio,» quarum «filiarum?» quas dicis spinas, ipsas filias? Respondet: Spinae sunt propter mores suos; filiae, propter sacramenta mea. Utinam ergo inter gemitus alienorum gemeretur; minus gemeretur. Ille est major gemitus, «Quoniam si inimicus exprobrasset mihi, sustinuissem utique; et si is qui oderat me, super me magna locutus
Abbreviated transcription (Latin):
tas sed karitas seruit. Uos inquit in libertatẽ uocati estis
fr̃s. tantũ ne libertatẽ in occasionẽ detis carnis: sed ꝑ kari¬
te ueritas facit. Si manseritis inquit in uerbo meo. uers
discipłi mei estis: & cognoscetis ueritatẽ. & ueritas liberabit
uos. Simul es e scruus ce liber. seruus quia factus es. liber
Non enĩ id agunt murmura tua ut ñ seruias. sed ut malus
seruus seruias. Serius es dñi. libertus es dm̃ Non te sic
queras manumitti. ut recedas de domo manumissõris tui.
Seruite dño in iocunditate Plena erit illa & ꝑfecta iocun¬
ditas. cũ corruptibile hoc induerit incorruptionẽ. & mor¬
tale hoc meluerit immortalitatem. Tunc erit ꝑfecta io¬
cunditas. tunc illa ꝑfecta uibilatio. tunc laus sine defectu.
tunc amor sine scandalo. tunc fructus sine timore: tunç
uita sine morte. Quid hic. Nullumne gaudium:
Si nullũ gaudium. nulla iubilatio. Quomͦ: Iubilate

Expanded text:
tas, sed charitas servit. «Vos,» inquit, «in libertatem vocati estis, tas, sed charitas servit. «Vos,» inquit, «in libertatem vocati estis, fratres: tantum ne libertatem in occasionem carnis detis; sed per chariseritis,» inquit, «in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . Simul es et servus et liber: servus, quia factus es; liber,non enim id agunt murmura tua, ut non servias, sed ut malus servus servias. Servus es Domini, libertus es Domini; non te sic quaeras manumitti, ut recedas de domo manumissoris tui. 8. «Servite Domino in jucunditate.» Plena erit illa et perfecta jucunditas, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc erit perfecta jucunditas, tunc illa perfecta jubilatio, tunc laus sine defectu, tunc amor sine scandalo, tunc fructus sine timore, tunc vita sine morte. Quid hic? nullumne gaudium? Si nullum gaudium, nulla jubilatio: quomodo, «Jubilate
Abbreviated transcription (Latin):
non possumꝰ. Uerbũ cius quo dicti sumꝰ. filius cius est.
Ut a nobis ut cumq infirmis diceret᷑. factus est infirmus
lubilationẽ ꝓ uerbo possumꝰ dicere. uerbũ ꝓ uerbo ñ possumꝰ.
lubilate ergo dño om̃is terra. Seruite dũo in iocunditate
Om̃is seruitus amaritudine plena est. Dm̃s conditione ob
ligati & scruiunt & murmurant. Nolite tuere illuis
dñi seruitutẽ. Non erit ibi gemitus. non murmur: ñ indig¬
natio. Nemo se petit inde uenalem. quia dulce est quod
redempti om̃s sumus. Magna felicitas fr̃s est: esse in ista
domo magna scriũ. & si cum compedib. Noli tinere scruc
compedite. confitere dño. Meritis tius at tribue compedes tu¬
as. Confitere in compedib. si uis ut in ornamenta uertant᷑
Non frustra nec sine erauditione dictũ est. intret in con
Libera scruitus est apud dñm. libera seruitus ubi ñ necessi¬

Expanded text:
non possumus . Verbum ejus quo dicti sumus, Filius ejus est: non possumus . Verbum ejus quo dicti sumus, Filius ejus est: ut a nobis utcumque infirmis diceretur, factus est infirmus. Jubilationem pro verbo possumus dicere, verbum pro verbo non possumus. «Jubilate» ergo «Domino, omnis terra.» 7. «Servite Domino in jucunditate.» Omnis servitus amaritudine plena est: omnes conditione servili obligati et serviunt, et murmurant. Nolite timere illius Domini servitutem: non erit ibi gemitus, non murmur, non indignatio; nemo se petit inde venalem, quia dulce est quod redempti omnes sumus. Magna felicitas, fratres, esse in ista domo magna servum, etsi cum compedibus. Noli timere, serve compedite, confitere Domino: meritis tuis attribue compedes tuas; confitere in compedibus, si vis ut in ornamenta vertantur. Non frustra, nec sine exauditione dictum est, «Intret in conLibera servitus est apud Dominum; libera servitus, ubi non necessi
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sentis dici non posse quod sentis. Cũ autẽ ibi didiceris di¬
ci non posse quod sentis. tacebis. non laudabis. Ergo mutꝰ
eris in laudib dĩ. & gr̃arum actionẽ dĩ non reddis ei qui
uoluit se notũ tibi facere: Laudabas cũ quęreres. silebis
cum inueneris. Nullo pacto non eris ingratus. Debet᷑
honor. debetur reuerentia. debet᷑ magna laudatio. Te¬
attende qui sis. Terra ce cinis. Uide quis meruerit quid
uidere. Vlide quis. quid. Homo dm̃. Agnosco ñ meritũ
hominis. sed miscđiam dĩ. Lauda ergo miserantẽ. Quomͦ
inquis laudabo modicum ipsum quod sentire possum ex
parte in enigmate ꝑ speculum. Lam explicare non possũ.
Audi ergo psalmũ lubilate dño om̃is terra. Intellexisti
tionẽ tuã in alias atq alias res diuidere. Postremo cȩtera
dici possunt ut cumque. ille solus est ineffabilis qui dixit
ce facta sunt om̃ia. Dixit &e facti sumꝰ. sed nos eũ dicere

Expanded text:
ibi sentis dici non posse quod sentis. Cum autem ibi didiceris diibi sentis dici non posse quod sentis. Cum autem ibi didiceris dici non posse quod sentis, tacebis, non laudabis? Ergo mutus eris in laudibus Dei, et gratiarum actionem non reddes ei qui voluit se notum tibi facere? Laudabas, cum quaereres; silebis, cum inveneris? Nullo pacto; non eris ingratus. Debetur honor, debetur reverentia, debetur magna laudatio. Attende te qui sis, terra et cinis: vide quis meruerit, quid videre; vide quis, quid, homo Deum. Agnosco non meritum hominis, sed misericordiam Dei. Lauda ergo miserantem. Quomodo, inquis, laudabo? Modicum ipsum quod sentire possum ex parte in aenigmate per speculum , jam explicare non possum. Audi ergo Psalmum: «Jubilate Domino, omnis terra.» Itionem tuam in alias atque alias res dividere. Postremo caetera dici possunt utcumque. ille solus est ineffabilis, qui dixit, et facta sunt omnia. Dixit, et facti sumus: sed nos eum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃resens. ubiq totus. Sapientia eius attingit a fine usq
ad finem fortit̃. & dispõnit om̃ia suauit᷑. Quod autẽ ds̃ pat̃
hoc uerbũ eius. & sapientia eius: lux de luce. dĩ de dõ. Quio
ergo optas uidere: Non est a te longe quod uis uidere
Apłs dicit. Cquidẽ non longe positũ ab unoquoq nr̃m.
in ipso enim uiumus. mouemur & sumꝰ Quanta ergo mi¬
seria est longe esse ab eo qui ubiq: est. Esto ergo similis
pietate. & diligens cogitatione. qm̃ inuisibilia eius ꝑ ea quȩ
facta sunt intellecta conspiciunt᷑. Ca quae facta sunt u¬
tuẽre. mirare. quȩre auctorem. Si dissimilis sis: repelleris.
Si similis: cxultabis. Et cũ accedere cȩperis similis. & per.¬
sentiscere dm̃ quantũ in te karitas crescit. quia & karitas
ds̃ est. senties quiddã quod dicebas & non dicebas. Ante
cnum quã sentires dicere te putabas dm̃. Incipis sentire. &

Expanded text:
praesens est, ubique totus. Sapientia ejus attingit a fine usque praesens est, ubique totus. Sapientia ejus attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Quod autem Deus Pater, hoc Verbum ejus et Sapientia ejus, lux de luce, Deus de Deo. Quid ergo optas videre? Non est a te longe quod vis videre. Apostolus dicit equidem non longe positum ab unoquoque nostrum: «in ipso enim vivimus et movemur et sumus» . Quanta ergo miseria est; longe esse ab eo qui ubique est? 6. Esto ergo similis pietate, et diligens cogitatione: quoniam invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur ; ea quae facta sunt intuere, mirare, quaere auctorem. Si dissimilis sis, repelleris; si similis, exsultabis. Et cum accedere coeperis similis, et persentiscere Deum, quantum in te charitas crescit, quia et charitas Deus est , senties quiddam quod dicebas, et non dicebas. Ante enim quam sentires, dicere te putabas Deum: incipis sentire, et
Abbreviated transcription (Latin):
sed suꝑ iustos ce iniustos. Quantũ accedis ad similitudi¬
nem. tantũ proficis in Raritate: & tanto incipis sentire
dm̃. Et quem sentis: Qui uenit ad te. an ad quẽ tu re¬
dis Nam ille numquã discessit ate. Rccedit ate ds. cũ
tu recedis a dõ. Prȩsentia sunt cęcis om̃ia. sicut uidentibus
Uno loco stant cęcus &e uidens. isdem formis rerũ uterquecir¬
cumfundit᷑. Ille est pręsens rebus. ile absens. Car duob uno
loco stantib unus est prȩsens. alius absens: non rebi ipsis
ad alterũ accedentib & ab altero recedentib. sca propter
dissimilitudinẽ oculoꝵ suoꝵ. Iile qui cȩcus dicit᷑ quia exstinctũ
e ibi quod contemplari solet. luci cuncta uestienti frustra
est prȩsens rebus quas ñ uidet. immo rectius absens quam
prȩsens dicit᷑. Ubi enim ñ est sensus eius. recte dicit᷑ absens
Hoc est enĩ absentẽ esse. sensu abesse. Sic & ds̃ ubiq est

Expanded text:
sed super justos et injustos. Quantum accedis ad similitudised super justos et injustos. Quantum accedis ad similitudinem, tantum proficis in charitate, et tanto incipis sentire Deum. Et quem sentis? qui venit ad te, an ad quem tu redis? Nam ille nunquam discessit a te: recedit a te Deus, cum tu recedis a Deo. Praesentia sunt caecis omnia, sicut videntibus: uno loco stans caecus et videns, iisdem formis rerum uterque circumfunditur; ille est praesens rebus, ille absens: ex duobus uno loco stantibus, unus est praesens, alius absens; non rebus ipsis ad alterum accedentibus et ab altero recedentibus, sed propter dissimilitudinem oculorum suorum. Ille qui caecus dicitur, quia exstinctum est ibi quod contemperari solet luci cuncta vestienti, frustra est praesens rebus quas non videt; imo rectius absens quam praesens dicitur: ubi enim non est sensus ejus, recte dicitur absens; hoc est enim absentem esse, sensu abesse. Sic et Deus ubique
Abbreviated transcription (Latin):
Cõntere illam in corde tuo. & munda. Eapelle illã de
corde tuo. ubi uult habitare quẽ uis uidere. Accedit er¬
go utcumq anima humana interioe homo recreatꝰ ad di¬
imaginẽ. qui creatus ad unaginẽ dĩ. Qui tanto erat lon¬
ge factus. quanto ierat in dissimilitudinẽ. Nononĩ locoꝵ
interuallis accedit᷑ ad dm̃. aut recedit᷑ a dõ. Dissimilis fac¬
tus longe recessisti. Similis factus praxime accedis. Ui¬
de quomodo nos uult accedere dñs. faciens primo similes
ut accedamus. Estote ait sicut pat̾ ur̃ qui in cęlis est. qui
solem suũ oriri facit suꝑ bonos & malos. & pluit super
iustos & iniustos. Disce diligere inimicũ. si uis cauere mni¬
micum. In quantũ autẽ in t̾e karitas crescit. efficiens te
& rẽuocans te ad similitudinẽ dĩ ꝑtendit usq ad inimi¬
cos. ut sis ei similis qui facit solem suũ oriri suꝑ nonbonos
tantũ sed suꝑ bonos & malos. & pluit ñ suꝑ iustos tantum

Expanded text:
Contere illam in corde tuo, et munda; expelle illam de Contere illam in corde tuo, et munda; expelle illam de corde tuo, ubi vult habitare quem vis videre. Accedit ergo utcumque anima humana, interior homo recreatus ad imaginem Dei, quia creatus ad imaginem Dei; qui tanto erat longe factus, quanto ierat in dissimilitudinem. Non enim locorum intervallis acceditur ad Deum, aut receditur a Deo: dissimilis factus, longe recessisti; similis factus, proxime accedis. Vide quomodo nos vult accedere Dominus, faciens primo similes, ut accedamus. «Estote,» ait, «sicut Pater vester qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Disce diligere inimicum, si vis cavere inimicum. Inquantum autem in te charitas crescit, efficiens te et revocans te ad similitudinem Dei, pertendit usque ad inimicos; ut sis ei similis qui facit solem suum oriri, non super bonos tantum, sed super bonos et malos; et pluit, non super justos tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
linguã moueo. qui uerba ꝓnuntio. sensusq discerno. &
quando comprebendo me in me. Unde ergo possum qͦd
supra me. Promittit᷑ tam̃ cordi humano uisio dĩ. & inde¬
dicit᷑ quedã operatio mundandi cordis. Hoc dicit᷑ a scrip¬
tura: Para unde uideas quod amas ante quã uideas. Au¬
dito enĩ dõ & nomine eius. cui non dulce est quod audit
nisi impio. multũ temoto. multũ longe facto. Qm̃ eae
Perdidisti omnẽ qui fornicat᷑ abs te. Nobis autẽ quid:
Quia illi longe &e ideo in tenebris. & ita sauciatis oculis
in tenebris ut lumen non solũ non desiderent sed ẽtiama
ꝑhorrescant. nobis in longinquo inuentis quid dicit᷑. Acde¬
dite ad eum. & illuminamini. Ut autẽ accedas &e illumi¬
neris. displiceant tibi tenebrȩ tuę. Damna quod es: ut me¬
rearis esse quod non es. Et si iniquus: esse debes iustus.
Numquã iustitiã ꝑcepturus es. si adhuc tͥ placet iniqͥtas

Expanded text:
linguam moveo, qui verba pronuntio, sensusque discerno. Et linguam moveo, qui verba pronuntio, sensusque discerno. Et quando comprehendo me in me? Unde ergo possum quod supra me? Promittitur tamen cordi humano visio Dei, et indicitur quaedam operatio mundandi cordis; hoc dicitur ab Scriptura: Para unde videas quod amas, antequam videas. Audito enim Deo et nomine ejus, cui non dulce est quod audit, nisi impio multum remoto, multum longe facto? «Quoniam «Perdidisti omnem qui fornicatur abs te» . Nobis autem quid? Quia illi longe, et ideo in tenebris, et ita sauciatis oculis in tenebris, ut lumen non solum non desiderent, sed etiam perhorrescant; nobis in longinquo inventis quid dicitur? «Accedite ad eum, et illuminamini» . Ut autem accedas et illumineris, displiceant tibi tenebrae tuae; damna quod es, ut merearis esse quod non es. Es iniquus, esse debes justus: nunquam justitiam percepturus es, si adhuc tibi placet iniquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
quid tu qui consideras. quis ille qui fecit consideranda
&e considerantẽ. Quis est iste: Dic illũ. Elt dicas illũ.
cogita illum. Potes enim aliquid cogitare. & forte non
potes dicere. Nullomodo autẽ poteris dicere. quod non
potueris cogitare. Ergo cogita illũ priusquã dicas illũ.
Ut cogites illũ: accȩde ad illũ. Quod enĩ uis bene ui¬
dere. ut habeas quod loquaris: accedis ut inspicias. ne for¬
te longe uidendo fallaris. Sed ut oculis ista corpora.: sic
ille mente conspicitir. Corde attendit᷑ & uidetur. Et
ubi ẽ cor unde ille uideat᷑: Beati ait mundi corde. qm̃
ipsi dm̃ uidebunt. Audio. credo. ut possum intelligo cor¬
de uderi dm̃. nec posse iusi munddo corde conspier. Dea
audio aliam scripturã. Quis głabitur mundũ se habe¬
re cor: Nut quis gloriabit se mundũ esse a peccato:
ipso qui loquor. qui menbra uẽgeto. qui uocẽ intendo. qui

Expanded text:
quid tu quae consideras? Quis ille qui fecit consideranda quid tu quae consideras? Quis ille qui fecit consideranda et considerantem? quis est iste? Dic illum; ut dicas illum, cogita illum. Potes enim aliquid cogitare, et forte non potes dicere; nullo modo autem poteris dicere quod non potueris cogitare. Ergo cogita illum priusquam dicas illum; ut cogites illum, accede ad illum. Quod enim vis bene videre, ut habeas quod loquaris, accedis ut inspicias, ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista corpora, sic ille mente conspicitur, corde attenditur et videtur. Et ubi est cor unde ille videatur? «Beati,» ait, «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Audio, credo, ut possum intelligo, corde videri Deum, nec posse nisi mundo corde conspici; sed audio aliam Scripturam: «Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ipso qui loquor, qui membra vegeto, qui vocem intendo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dum. intereundi decessum. currere uolumina scłorũ sine
ulla ꝑturbatione. stellas uolui quodam modo ab oriente
in occidentẽ. ꝑ agere cursus annoꝵ iudemus. dimiensiones
mensiũ. distensiones horarũ. inq his om̃ib nescio quia
inuisibile quod sp̃s uel anima dicit᷑. iesse om̃ib animan¬
tibus ad appetendã uoluptatẽ fugiendamq molestiã.
ad conseruandã incolumitatẽ suam uestigium quoddã
unitatis. inesse ctiam homini commune quiddã cũ ange¬
lis dĩ. non cũ pecorib. sicut est uiuere. audire. uidereꝰ.
& ꝗetera. sed quod intelligat dm̃ quod ad mentẽ ꝓpric
pertineat. quod sicut oculus albũ & nigrũ ita aeqͥtatẽ
iniquitatẽq discernat: in hac tota consideratione crea¬
turae quã nominare ut cumq & percutrere potiumꝰ
interroget se anima quis fecit haec om̃ia. quis hacc¬
creauit. quis in hns teipsam. quid sunt ista que c̃sideras.

Expanded text:
dum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine dum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio quid invisibile, quod spiritus vel anima dicitur, inesse omnibus animantibus ad appetendam voluptatem fugiendamque molestiam, ad conservandam incolumitatem suam vestigium quoddam unitatis; inesse etiam homini commune quiddam cum Angelis Dei; non cum pecoribus, sicut est vivere, audire, videre, et caetera, sed quod intelligat Deum, quod ad mentem proprie pertineat, quod sicut oculus albam et nigrum, ita aequitatem iniquitatemque discernat. In hac tota consideratione creaturae, quam nominare utcumque et percurrere potuimus, interroget se anima: Quis fecit haec omnia? quis creavit haec? quis in his teipsam? Quid sunt ista quae consideras?
Abbreviated transcription (Latin):
marime iubilant qui aliquid in agris operant᷑ cõpia fru¬
ctuũ iocundãti uel messores uel uindemiatores uel fru¬
ctus aliquos metentes. & in ipsa fȩcunditate terrae &
feracitate gaudentes exultando cantant. & int̾ cantica
quae uerbis enuntiant iñserunt uoces quasdã sine uerbis
in elatione exultantis animi. & haec uocatur iubilatio.
Diquis forte propterea ñ recognoscit quia numquã aduer¬
tit: aduertat de cȩtero. Atq utinã non inueniat quos
aduertat. ne ds̃ inueniat quos euertat. Sea tam̃ quia
non quiescunt nasci spinae in maleexultantib. aduer¬
tamus iubilationẽ improbandã. & offeramus dõ iubila¬
tionẽ coronandam. Quando ergo nos uibilamꝰ. Quan¬
do laudamus quod dici non potest. Attendimꝰ enim
unuersam creaturã. terrã & mare & cȩlũ & om̃ia quac
in cis sunt. Attendimus singula habere origines & cau¬
sas suas. ium seminũ. nascendi ordinem. permanend mo¬

Expanded text:
maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia frumaxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos advertat, ne Deus inveniat quos evertat. Sed tamen quia non quiescunt nasci spinae, in male exsultantibus advertamus jubilationem improbandam, et offeramus Deo jubilationem coronandam. 5. Quando ergo nos jubilamus? Quando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi mo
Abbreviated transcription (Latin):
ce ñ intelligere uibilationẽ ut uox nr̃a sola iubilet. c
cor non iubileo: Sonus enim cordis intellectus ẽ. Quod
nostis dicturꝰ sũ. Qui iubilat: non uerba dicit. sed sonus
quidã est letitias sine uerbis. Ulax est enim animi le¬
titia diffusi. quantũ potest exprimentis affectũ. non sen¬
sum comprehendentis. Gaudens homo in exultatione sua
ex uerbis quibusdã qua ñ possunt diei &e intelligi erũpit
in uocẽ quandã exultationis sine uerbis. ut appareat
eũ ipsa uoce gaudere quidem. sed quasi repletũ gaudio ni¬
mio non posse uerbis explicare quo gaudet. Aminadũ¬
tite hoc in eis qui cantantetiã non hõneste. Non enim
talis erit iubilatio nr̃a. qualis ipsorum est. Hos enĩ in
iustificatione iubilare debemꝰ: illi aut̃ iubilant in iniqͥtate
Itaq nos in confessione. illi non in confessione. Tam̃ ut
hoc quod dico intelligatis. imimo recordemini rẽ cognitã.

Expanded text:
et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et cor non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus quidam est laetitiae sine verbis: vox est enim animi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam,
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa terra. Et tam̃ hanc uocẽ au¬
diuit uniuersa terra: lam iubilat dño u¬
muersa terra. & quac adbuc ñ iubilat:
cõnstruit. Et mixti sunt boni malis. &
mali ꝑ omnẽ terrã. & boni ꝑ omnc̃ terrã
In malis murmurat omnis terra. in bonis
iubilat om̃is terra. Quid ẽ ergo iubilart.
Multũ enim attentos nos fecit ad hoc
uerbũ & praesentis psalmi titulus qui in.¬
scribit᷑ in confessione. Quid est in confes¬
sione iubilare: Et alterius cuiusdã psal¬
mi sententia dicentis. Bcatus popłs qui in¬
telligit iubilationẽ. Profecto magnum
aliquid est: quod intellectũ beatos facit.
Dñs ergo ds̃ nr̃ beatificator hominũ det
mibi intelligere quod digã. det uobis in¬
telligere quod auditis. Deatus populus
qui intelligit iubilationẽ. Curramꝰ ergo
d hanc beatitudinẽ. intelligamꝰ iubilationẽ: non eã sine
intellectu fundamus. Quid opus est iubilare. & non ob.¬
temperare huic psalmo dicenti iubilate dõ om̃is terra.

Expanded text:
tamen hanc vocem audivit universa terra. Jam jubilat Domino universa terra; et quae adhuc non jubilat, construit: et mixti sunt boni malis, et mali per omnem terram, et boni per omnem terram. In malis murmurat omnis terra, in bonis jubilat omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi sententia dicentis, «Beatus populus qui intelligit jubilationem» : profecto magnum aliquid est, quod intellectum beatos facit. Dominus ergo Deus noster beatificator hominum, det mihi intelligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,»
Abbreviated transcription (Latin):
SAAMFẜ Scũ cantaretur au¬
distis. breuis est: nec obscurus. Quasi secu¬
titatẽ dederi ne laborẽ timeatis. uideamꝰ
tam̃ attentius. & quanto liberius tanto
diligentius quid sibi uelint eaipsa quae
aperte sonant. ut quantũ dñs donare dignat᷑ sp̃ualit̃ in¬
telligat᷑ uor dĩ quolibet organo sonans. tamen uox dĩ.
Ncq enim delectat aures cius nisi uox eiꝰ. Ham & nos
qĩ soquim᷑. tunc eũ delectamus. cũ ipse de nobis loquitur
Psalmꝰ in confessione. Pauci uersus sunt. magnarũ rerũ
grauidi Pariant semina in cardib ur̃is. ut paret᷑ horreũ
messi dñicas Psal mus iste in confessione hoc nobis iubet.
ad hoc nos hortat᷑ ut iubil emus dõ: nec hortat᷑ uelut
aliquẽ unũ angulũ terrae aut unã aliquã habitationĩ
congregationẽq hominũ. sea quia se ubiq nouit benedi¬

Expanded text:
s, cum cantaretur, audistis; brevis est, nec obscurus: quasi securitatem dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; neque enim delectat aures ejus, nisi vox ejus: nam et nos cum loquimur, tunc eum delectamus, cum ipse de nobis loquitur.«Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia ubique novi
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit &e ait. Nescitis quia ego in patre. & pater
in me est. Id est. Et me uiso uidetur & pater. &
patre iuso uidetur & filius Patris & filii separari ñ
potest uisio. Ubi non separat᷑ natura & substantia uniꝰ.
uisio se parari non potest. Nam ut noueritis illuc
loco dicit. Qui habet mandata mea & seruat ea.
ipse est qui diligit me. Qui autẽ diligit me. dili¬
getur a patre meo. & ego diligã eum. & manifesta¬

Expanded text:
atre, et Pater in me?» id est, et me viso videtur et Pater, et Patre viso videtur et Filius. Patris et Filii separari non potest visio: ubi non separatur natura et substantia, visio separari non potest. Nam ut noveritis illuc loco dicit: «Qui habet mandata mea et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem diligit me, diligetur a Patre meo;
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod dici potest. cogitari ux potest. & satiat te
& ñ satiat te. quia utrũq inuenio in scriptura. Nã
cũ diceret beati esurientes quia ipsi saturabunt᷑. & rur¬
sus dictũ de sapientia qui te manducant iterũ esuri¬
ent. & qui te bibunt iterũ sitient. inimo uero ñ dixit
hic esurient. sic comedendo esurient. & qui te bibunt
sic bibendo sitient. Quid est bibendo sitire: Hun¬
quã fastidire. Si ergo ista ineffabilis & sempiterna
dulcedo erit. modo quid a nobis petit fr̃s nisi fidem ñ
fictam. spem firmã. karitatem purã. Et ambulet
homo in uia quam ds dedit. ferat temptationes. & sus¬
cipiat consolationes.

Expanded text:
nisi quod dici potest, cogitari vix potest? Et satiat te, nisi quod dici potest, cogitari vix potest? Et satiat te, et non te satiat: quia utrumque invenio in Scriptura. Nam cum diceret, «Beati esurientes, quia ipsi saturabuntur» : est rursus dictum de Sapientia, «Qui te manducant, iterum esurient: et qui te bibunt, iterum sitient» . Imo vero non dixit, huc esurient:» sic cum edunt, esurient; et qui te bibunt, sic bibendo, sitient. Quid est, bibendo sitire? Nunquam fastidire. Si ergo ista ineffabilis et sempiterna dulcedo erit; modo quid a nobis petit, fratres, nisi fidem non fictam, spem firmam, charitatem puram, et ambulet homo in via quam Dominus dedit, ferat tentationes, et suscipiat consolationes?
Abbreviated transcription (Latin):
Si refrigescit amor nr̃. refrigescet actio nr̃a.
Amor ergo quietus in uultu dĩ quẽ modo desideramus.
cui suspiramus cũ ad cũ uenerimus quomodo nos accen¬
det. in quẽ nondũ uisum suspiramus. Cũ ad eũ ueneri¬
mus. quomodo illuminabit. Quomodo nos mutabit:
Quid de nobis faciet. Quid ergo agemus fr̃s. Esal¬
nus dicat nobis. Dcati qui habitant in domo tua
Vnde : In scła scłoꝵ laudabunt te. Haec erit actio
nr̃a. laus dĩ Amas & laudas. Desines laudare. dẽsines
amare. Non autẽ desines amare. quia talis est quẽ
uides. qui nullo te offendat fastidio. & satiat te: &
non te satiat. Oirũ est quod dico. Si dicã quia sati¬
at te. timeo ne quasi satiatus uelis abscedere quomodo
de prandio. quomͦ de cęna. Ergo quid dico. Hon
te satiat. Cimeo rursus ne si dixero ñ te satiat ui¬
dearis indigens & quasi inanior existas. & minus in te
sit aliquid quod debeat impleri. Quid ergo dicam

Expanded text:
Si refrigescet amor noster, refrigescet actio nostra. Si refrigescet amor noster, refrigescet actio nostra. Amor ergo quietus in vultu Dei, quem modo desideramus, cui suspiramus, cum ad eum venerimus, quomodo nos accendet? In quem nondum visum sic suspiramus, cum ad eum venerimus, quomodo illuminabit? quomodo nos mutabit? quid de nobis faciet? Quid ergo agemus, fratres? Psalmus nobis dicat: «Beati qui habitant in domo tua.» Unde? «In saecula saeculorum laudabunt te» . Haec erit actio nostra, laus Dei. Amas, et laudas. Desines laudare, si desines amare. Non autem desines amare, quia talis est quem vides, qui nullo te offendat fastidio: et satiat te, et non te satiat. Mirum est quod dico. Si dicam quia satiat te, timeo ne quasi satiatus velis abscedere; quomodo de prandio, quomodo de coena. Ergo quid dico? Non te satiat? Timeo rursus ne si dixero, Non te satiat, indigens videaris; et quasi inanior existas, et minus in te sit aliquid quod debeat impleri. Quid ergo dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
Sanitas immortalitasq permanet. Nemo tibi
dicit sepeli mortuũ. Dm̃s in uita ȩterna erunt
Cessant opera miscdis. quia miseria ñ inuenitur
Et quid ibi faciemus. Dormiemus fortasse.
Si modo pugnamus contra nos quamuis geramꝰ
domũ somnii carnẽ istã. & iugilamꝰ in his lumina¬
ribus. & sollemnitas ista dat nobis animũ uigilan¬
di. dies ille quales uigilias nobis dabit.Ergo ui¬
gilabimus. ñ dormiemus. Quid agemꝰ. Opera
miscđie ista ñ erunt. quia nulla miseria erit for:¬
te opera necessitatis erunt iusta quę hic sunt mͦ se¬
minandi. arandi. coquendi. molendi. texendi. Hi¬
hil horũ. quia necessitas non crit. Dic non erunt
opera miscđ̾ię. quia transuit miscria. Ubi necessitas
ñ erit nec miseria. opera necessitatis & muscđiȩ non
erunt. Quid ibi erit. Quod negotium nr̃m .
Quae actio nr̃a. An nulla actio̾. quia quies:
Sedebimus ergo & torpebimus. & nihil agemus:

Expanded text:
sanitas immortalitasque permanet. Nemo tibi sanitas immortalitasque permanet. Nemo tibi dicit, sepeli mortuum: omnes in vita aeterna erunt. Cessant opera misericordiae, quia miseria non invenitur. Et quid ibi faciemus? Dormiemus fortasse? Si modo pugnamus contra nos, quamvis geramus domum somni carnem istam, et vigilamus in his luminaribus, et solemnitas ista dat nobis animum vigilandi; dies ille quales vigilias nobis dabit? Ergo vigilabimus, non dormiemus. Quid agemus? Opera misericordiae ista non erunt, quia nulla miseria erit. Forte opera necessitatis erunt ista quae hic sunt modo, seminandi, arandi, coquendi, molendi, texendi? Nihil horum, quia necessitas non erit. Sic non erunt opera misericordiae, quia transit miseria: ubi necessitas non erit nec miseria, opera necessitatis et misericordiae non erunt. Quid ibi erit? quod negotium nostrum? quae actio nostra? An nulla actio, quia quies? Sedebimus ergo, et torpebimus, et nihil agemus?
Abbreviated transcription (Latin):
in tribulationib istis. in peregrinatione sua. Et quia
agnoscunt se eẽ in ista miseria & gemunt. beati sunt
Quare lugent. Contristatus est beatus ciprianus
in passione. modo consolatus est in corona. Modo &
interpellat ꝓ nobis. om̃s martires qui cũ illo sunt
interpellant ꝓ nob̃. Non transcunt interpellatio.¬
nes ipsorũ. nisi cũ transierit gemitus nr̃. Cũ autem
transierit gemitus nr̃ : om̃s in una uoce. in uno popło.
angłis chorus cȩlestiũ potestatũ in una ciuitate u¬
uentiũ. Quis ibi gemit. Quis ibi suspirat. Quis
ibi laborat. Qu̾is ibi eget. Quis ibi morit᷑: Quis
ibi miscđiam prębet. Quis frangit panẽ esurien¬
ti. ubi om̃s pane iustitie saginantur. Nemo tibi
dicit. hospitẽ suscipe. Peregrinus ibi nemo erit.
om̃s in patria sua uiuunt. Nemo tibi dicit. con¬
corda amicos tuos litigantes. In pace sempiterna
dĩ uultu perfruunt᷑. Nemo dicit iusita egrũ.

Expanded text:
in tribulationibus istis, in peregrinatione sua; et quia in tribulationibus istis, in peregrinatione sua; et quia agnoscunt se esse in ista miseria, et gemunt, beati sunt. Quare lugent? Contristatus est beatus Cyprianus in passione; modo consolatus est in corona. Modo et interpellat pro nobis : omnes Martyres qui cum illo sunt, interpellant pro nobis. Non transeunt interpellationes ipsorum, nisi cum transierit gemitus noster: cum autem transierit gemitus noster, omnes in una voce, in uno populo, Angelis, choris coelestium Potestatum in una civitate viventium. Quis ibi gemit? quis ibi suspirat? quis ibi laborat? quis ibi eget? quis ibi moritur? quis ibi miseriordiam praebet? quis frangit panem esurienti, ubi omnes pane justitiae saginantur? Nemo tibi dicit, Hospitem suscipe: peregrinus ibi nemo erit; omnes in patria sua vivunt. Nemo tibi dicit, Concorda amicos tuos litigantes: in pace sempiterna Dei vultu perfruuntur. Nemo tibi dicit, Visita aegrum:
Abbreviated transcription (Latin):
luctũ conuertatur. Uidetis quae auditis. Quando
nobis hȩc dicerentur in regione securitatis. Utiq
regio ista scandaloꝵ est &e temptationũ & omniũ ma¬
lorũ. ut hic gemamus & meream ibi gaudere. hic tri
a lacrimiꝰᷤ pedeᷤᷤmeoᷤᷤ a ruina. qm̃placebo dño inregione uiuoꝵ. Ista
regio mortuoꝵ ẽ. Cransit regio mortuoꝵ. & uenit regio
uiuorum. In regione mortuoꝵ labor. dolor. timor. tri¬
bulatio. temptatio. gemitus. suspiriũ. hnc falsi felices.
uere infelices: quia falsa felicitas uera miseria est
Qui uero se agnoscit in uera miscria eẽ. erit etiã
in uera felicitate. Et tamen nunc quia miser es.
audi dñm dicentẽ. Beati lugentes. Obeati lugentes
Ninl tã conunctũ miserię quã luctus. nihil tam
remotũ & contrariũ miserias quã beatitudo. Cu di¬
cis lugentes. & tu dicis beatos: Intellige inquit quod
dico. Beatos dico lugentes. Quare beati: In spe
Quare iugentes. In re. Etenĩ lugent in morte ista.

Expanded text:
luctum convertatur» . Videtis quae audistis: quando nobis haec dicerentur in regione securitatis? Utique regio ista scandalorum est, et tentationum, et omnium malorum, ut gemamus hic, et mereamur gaudere ibi; hic triba lacrymis, pedes meos a labina»; «placebo Domino in regione vivorum» . Ista regio mortuorum est. Transit regio mortuorum, venit regio vivorum. In regione mortuorum labor, dolor, timor, tribulatio, tentatio, gemitus, suspirium: hic falsi felices, veri infelices; quia falsa felicitas, vera miseria est. Qui vero se agnoscit in vera esse miseria, erit etiam in vera felicitate: et tamen nunc quia miser es, Dominum audi dicentem, «Beati lugentes» . O, «beati lugentes!» Nihil tam conjunctum miseriae quam luctus; nihil tam remotum et contrarium miseriae quam beatitudo: tu dicis lugentes, et tu dicis beatos! Intelligite, inquit, quod dico: beatos dico lugentes; quare beati? In spe. Quare lugentes? In re. Etenim lugent in morte ista,
Abbreviated transcription (Latin):
Quae hoc non patitur: ñ dicat. Si autẽ anima ap̃ia¬
na est. nouit quia mala patit Si agnoscit in se suã¬
passionẽ. agnoscat hic uocẽ suaur Si autem extra pas¬
sionem est. & extra uocem est. Si autẽ ñ sit extra
passionẽ. ambulet ꝑ uiã angustã. & incipiat pie iuiuere
in.xp̃o necesse est ut hanc per secutionem patiatur.

Expanded text:
Quae hoc non patitur, non dicat. Si autem christiana aQuae hoc non patitur, non dicat. Si autem christiana anima est, novit quia mala patitur: si agnoscit in se passionem suam, agnoscat hic vocem suam; si autem extra passionem est, et extra vocem sit; ut autem non sit extra passionem, ambulet per viam angustam , et incipiat pie vivere in Christo, necesse est ut hanc persecutionem patiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gem prȩteriret. Prȩtereuntes legẽ insurrexerunt
suꝑ me. Et passus est dñs quaę nouimus. Putas mͦ¬
nihil tale patitur corpus eius. Unde fieri potest.
Si patrẽ familias beel zebub uocauert̃. quantoma¬
gis domesticos cius. Non est discipulus suꝑ ma
gistrũ. nec seruus super dñm suũ. Patitur & corpꝰ.
Protere untes legem insurgunt super corpus ap̃i
Pretereuntes legem qui sunt: Numquid forte iudȩi
audent insurgere suꝑ axp̃m. Hon. Nã nec ipsi no¬
bis ualde faciunt tribulationẽ Nondũ enĩ credidert̃.
nondũ salutem agnouerunt. Insurgunt suꝑ corpus
xp̃i mali axp̃iani. de quib cotidie tribulationẽ patit᷑
corpus xp̃i. Omina scismata. om̃s hereses. intus pessi¬
me uiuentes & mores suos bene inuentibus imponen¬
tes. & ad sua trahentes. & malis colloquiis bonos mores
corrumpentes. prętercuntes legẽ insurrererunt in me
Dicat omnis anima pia. dicat omnis anima cxp̃iana.

Expanded text:
aeteriret legem. «Praetereuntes legem insurrexerunt aeteriret legem. «Praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Et passus est Dominus quae novimus. Putas nihil tale patitur modo corpus ejus? Unde fieri potest? «Si patrem familias Beelzebub vocaverunt; quanto magis domesticos ejus? Non est discipulec servus super dominum suum» . Patitur et corpus praetereuntes legem; et insurgunt super corpus Christi. Praetereuntes legem qui sunt? Numquid forte Judaei audent insurgere super Christum? Non: nam nec ipsi nobis valde faciunt tribulationem. Nondum enim crediderunt, nondum salutem agnoverunt. Insurgunt super corpus Christi mali Christiani, de quibus quotidie tribulationem patitur corpus Christi. Omnia schismata, omnes haereses, omnes intus pessime viventes, et mores suos bene viventibus imponentes, et ad sua trahentes, et malis colloquiis bonos mores corrumpentes ; ipsi «praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Dicat omnis anima pia, dicat omnis anima christiana.
Abbreviated transcription (Latin):
erat in carcerẽ. Uenit alius. defendit cũ. Gr̃as a¬
gens qͥd dicit. Eriusti animã meã de carcere. Sus-¬
pendendus erat debitor. solutum est pro eo. Libera¬
tus dicit᷑ de suspendio. In his ominib non erant. Ded
quia talib meritis agebant᷑ ut nisi subuentũ esset
ibi essent. inde se recte dicunt liberari. quo ꝑ libe¬
ratores suos non sunt ꝑmissi ꝑduci. Ergo fr̃s siue
illud siue illud sit. Hic me scrutatorẽ uerbi dĩ non
temerariũ affirmatorẽ teneatis. Et eriusti animã
gem. Non paganos. qui non acceperunt legemi
Nemo enim praeterit. quod non accȩpit. Dicit
apłs definite. Ubi enĩ lex non est: nec p̃uaricatio
Practereuntes legem pracuaricatores legis dicit
Quos ergo intelligimus fr̃s. Si ab ipso dño accr¬
piamus hanc uocẽ: prętereuntes legẽ iudȩi erant
Insurrexerunt super me prȩtercuntes legẽ. ñ ser¬
uauerunt legẽ. & accusauerunt axp̃m quasi ipse le¬

Expanded text:
erat in carcerem. uenit alius, defendit eum; gratias aerat in carcerem. uenit alius, defendit eum; gratias agens quid dicit? "eruisti animam meam de carcere". suspendendus erat debitor; solutum est pro eo; liberatus dicitur de suspendio. in his omnibus non erant. sed quia talibus meritis agebantur et, nisi subuentum esset, ibi essent, inde se recte dicunt liberari quo per liberatores suos non sunt permissi perduci. ergo, fratres, siue illud siue illud sit, hic me scrutatorem uerbi dei, non temerarium affirmatorem teneatis. et eruisti animam gem? Non Paganos, qui non acceperunt legem. Nemo enim praeterit quod non accepit: dicit Apostolus definite, «Ubi enim lex non est, nec praevaricatio» . Praetereuntes legem, praevaricatores legis dicit. Quos ergo intelligimus, fratres? Si ab ipso Domino accipiamus hanc vocem, praetereuntes legem Judaei erant. «Insurrexerunt super me praetereuntes legem:» non servaverunt legem, et accusaverunt Christum, quasi ipse pr
Abbreviated transcription (Latin):
memento quia ꝑcępisti bona in uita tua. lazarus aut̃
mala. Nunc aut̃ hic requiescit. tu uero torqueris.
ẽ: ut nec nos possimus uenire ad uos. nec inde aliquis
uenire ad nos. Ergo int̃ ista duo fortasse inferna qua¬
rum in uno quieuerunt animę iustoꝵ. in altero tor¬
quentur animę impioꝵ: attendens hic quidã orans
iam hc in corpore xp̃i positus & orans in uoce xp̃i e
ruisse dm̃ animã suã ab inferno inferiori dixit. quia
liberauit se a talib peccatis ꝑ quae posset deduci ad
tormenta inferni inferioris: que madmodũ si medicus
uideat tibi imminentẽ egritudinẽ forte in aliquo la¬
bore. & dicat. Parce tibi. sic te tracta. requiesce. Ins
cibis utere. Nam si ñ feceris. egrotabis. Tu autẽ
si feceris. & saluus fueris. recte dicis medico. liberasti
me ab egritudine ñ in qua iã eras. sed in qua futurus
cras. Nescio quis habens causam molestã mittendꝰ

Expanded text:
«memento quia recepisti bona in vita tua; Lazarus autem «memento quia recepisti bona in vita tua; Lazarus autem mala: nunc autem hic requiescit, tu vero torqueris. est; ut nec nos possimus venire ad vos, nec inde aliquis venire ad nos» . Ergo inter ista duo fortasse inferna, qurum in uno quieuerunt animae iustorum, in altero torquentur animae impiorum, attendens quidam orans hic, iam hic in corpore Christi positus et orans in uoce Christi, eruisse deum animam suam ab inferno inferiore dixit, quia liberauit se a talibus peccatis, per quae posset deduci ad tormenta inferni inferioris. quemadmodum si medicus uideat tibi imminentem aegritudinem forte ex aliquo labore et dicat: "parce tibi, sic te tracta; requiesce, his cibis utere; nam si non feceris, aegrotabis"; tu autem si feceris et saluus fueris, recte dicis medico: "liberasti me ab aegritudine", non in qua iam eras, sed in qua futurus eras. nescio quis habens causam molestam mittendus
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo. ad illud moriendo Propterea uox cuis
est in illo psalmo non quoquã homine coniciente
sed apło exponente ubi ait. qm̃ non derelinques
animã meã in inferno. Ergo aut ipsius uex est
ille peruenit usq ad infernũ. ne nos remanere¬
mus in inferno. Aliam etiã opinionem dicam.
Fortassis enim apud inferos ipsos est aliqͣ pars
inferior. quo trudunt᷑ impii qui plurimũ peccauert̃
Et eium apud inferos utrũ in locis quibusdã fuisset
abrahã non satis possumus definire. Hondũ enim
dñs uenerat ad infernũ. ut inde crueret omniuin
quidã diues cũ torqueret᷑ apud inferos. cũ uideret
abrahã leuauit oculos. Non eũ posset leuatis oculis
uidere. nisi ille esset superius: ille inferius Et quid
ei respondit abrabã cũ diceret. pat̾ abralã mitte
lazarũ ut intinguat extremũ digiti sui & stillet
in linguã meã. qm̃ crucior in luc flamina: Fili ait

Expanded text:
nascendo, ad illud moriendo. propterea uox eius nascendo, ad illud moriendo. propterea uox eius est in illo psalmo, non quoquam homine coniciente, sed apostolo exponente, ubi ait: quoniam non derelinques animam meam in inferno. ergo aut ipsius uox estille peruenit usque ad infernum, ne nos remaneremus in inferno. Aliam etiam opinionem dicam. fortassis enim apud ipsos inferos est aliqua pars inEtenim apud inferos utrum in locis quibusdam non fuisset Abraham , non satis possumus definire. Nondum enim Dominus venerat ad infernum, ut erueret inde omnium squidam dives cum torqueretur apud inferos, cum videret Abraham, levavit oculos. Non eum posset levatis oculis videre, nisi ille esset superius, ille inferius. Et quid ei respondit Abraham, cum diceret, «Pater Abraham, mitte Lazarum, ut intinguat digitum suum, et stillet in linguam meam, quoniam crucior in hac flamma? Fili,» ait,
Abbreviated transcription (Latin):
res. letitiae incertę. spes fragilis. caduca substantia.
Puto quia omnis ista pars non potest comparari illi
cęlo. de quo loquebar paulo ante. Si ergo illi parti
liȩc pars ñ comparatur. illa suꝑna est. hȩc inferna
Et post mortẽ quo huic. nisi sit infernũ inferius
hoc inferno. in quo sumus in carne & ista mortalita¬
te: Corpus enĩ mortuũ est ait apłs propt̾ pecca¬
tũ. Orgo & hic sunt mortui. ut ñ mireris quia
infernũ dicitur si mortuis abundat. Non enĩ ait
corpus moriturũ est : sed corpus mortuum est.
Adlic habet uitã utiq corpus nr̃m. & tam̃ com¬
paratũ corpori illi quod futurũ est qualia sunt
angeloꝵ corpora: inuenitur corpus hominis mor¬
tuum quamuis adhuc habens animã. Sed rursus
ab hoc inferno id est ab hac parte inferni est ali
Etenim fr̃s propt̾ ista duo inferna missus est fi¬
lius dĩ undiq liberans. Ad hoc infernũ inissus ẽ

Expanded text:
res, laetitiae incertae, spes fragilis, caduca substantia, res, laetitiae incertae, spes fragilis, caduca substantia, puto, quia omnis ista pars non potest comparari illi caelo, de quo loquebar paulo ante. si ergo illi parti haec pars non comparatur, illa superna est, haec inferna. et post mortem quo hinc, nisi sit infernum inferius hoc inferno, in quo sumus in carne et ista mortalitate? corpus enim mortuum est, ait apostolus, propter peccatum. ergo et hic sunt mortui, ut non mireris quia infernum dicitur, si mortuis abundat. non enim ait: "corpus moriturum est" sed: corpus mortuum est. adhuc habet uitam utique corpus nostrum; et tamen comparatum corpori illi, quod futurum est qualia sunt angelorum corpora, inuenitur corpus hominis mortuum, quamuis adhuc habens animam. sed rursus ab hoc inferno, id est ab hac parte inferni, est alietenim, fratres, propter ista duo inferna missus est filius dei undique liberans; ad hoc infernum missus est