comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
destructor. sic̃ nullũ areatu liberũ
repꝑit: ita lib̾andis om̃ibꝰ uenit. E.x¬
ult& sẽs: quia appropinquat ad pal¬
mam. Gaudeat peccator: quia inui¬
tatur ad ueniam. Animetur genti¬
liis: quia uocatur ad uitam. Dĩ namq
filiꝰ scđm plenitudinẽ temporis quã
diuini cõsilii inscrutabilis altitudo
disposuit. recõciliandam auctori suo
naturam generis humani assumpsit:
ut inuentor mortis diabolus ꝑ ipsã
quam uicerat naturã uinceret᷑. In quo
cõflictu ꝓ nob̾ inito. magno & mira¬
bili equitatis iure certatũ ẽ: dum
sua maiestate. sed in nr̃a cõgreditur
humilitate: obitiens ei eandem formã
eandemq naturam. mortalitatis qui¬
dem nr̃e participem: sed peccati tociꝰ
exꝑtem. Alienum quippe abhac na¬
tiuitate est: qd̃ de om̃ib legitur. Nemo
mundꝰ a sorde: nec infans cuius est
uniꝰ diei uita suꝑ terrã. Nichil ergo
in istius singularem natiutatem. de
carnis cõcupiscentia transiuit: ni¬
chil depeccati lege manauit. Uuigo

Expanded text:
uctor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dumsua majestate, sed in nostra congreditur humilitate, objiciens ei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
testimo niũ queritis de xp̃o: in lege
ur̃a scriptum est. quod duoꝵ hominũ
testimoniũ uerum sit. Procedant ẽx
lege nõ tantũ duo. sed etiam plures
testes xp̃i: & cõuincant auditores legi.
nec factores. Dic isaya testimonium
piet. & pariet filium. & uocabit᷑ no¬
men eius hemanuhel: quod est int̾

Expanded text:
Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium piet, et pariet Filium, et vocabitur nomen eju
Abbreviated transcription (Latin):
sed esset mollis ad obsequiũ: soli¬
da ad scĩmoniã. R ecte ergo maria
uelleri comparatur: de cuiꝰ fructu
salutaria ppłis uestim̃ta texͥunt᷑
Uellus plane maria est: siquidem
de molli sinu eiꝰ agnus egressus est.
Qui & ipse matris lanitiem. hoc ẽ
carnem gestans: molli uellere cũẽ¬
toꝵ oꝑit uulnera ppłoꝵ Om̃e enim
peccati uulnꝰ. xp̃i lana suffundit᷑.

Expanded text:
sed esset mollis ad obsequium, solised esset mollis ad obsequium, solida ad sanctimonium. Recte, inquam, Maria velleri comparatur, de cujus fructu salutaria populis vestimenta texuntur. Vellus plane Maria est; siquidem de molli sinu ejus agnus egressus est, qui et ipse matris laniciem, hoc est, carnem gestans, molli vellere cunctorum operit vulnera populorum. Omne enim peccati vulnus Christi lana suffunditur,
Abbreviated transcription (Latin):
silentio: ut ortum eiꝰ scłm penitus
ignorar&. Ignorauit enĩ scłm: quia
nõ genuit. Maria partum posuit.
quem sexus cõsuetudine nõ creauit.
futurũ suspicaretur: nemo c̾reden&.
quod postea quam factum est. fac.¬
tum esse uix credunt: Xam quod
ita latenter. & secreto saluator de¬
censurus esset in uirginẽ: iam ante
dauid ꝓpħa restatꝰ ẽ dicens. descen¬
det sic̃ pluuia in uellus. Quid enĩ¬
& tam silenter & sine strepitu fit:
quã cum ymb̾ in lanȩ uellus in¬
funditur: Nullius aures sono uer¬
berat: nullius corpꝰ humore reꝑciñi
roris aspergit. Sed sine inquietu¬
dine omniũ. totum ymbrem ꝑ
multiplic̾es effusum partes. toto cor
ens: solida mollitudine plure̾ p̃b&
meat᷑. Et quod clausum uidetur
ꝑ densitatem: est patulũ ꝑ tenui¬
tatem. Recte ergo maria uelleri
comparamꝰ: quȩ ita cõcepit dñm.
ut totum cum auriret corpore: nec
eius discissuram corpore pateret᷑.

Expanded text:
silentio, ut ortum ejus saeculum penitus silentio, ut ortum ejus saeculum penitus ignoraret. Ignoravit enim saeculum; quia non genuit: Maria partum posuit, quem sexus consuetudine non creavit. futurum suspicaretur, nemo crederet, quod posteaquam factum est, factum esse vix credunt? 6. Nam quod ita latenter et secreto Salvator descensurus esset in Virginem, jam ante David propheta testatus est, dicens: Descendet sicut pluvia in vellus . Quid enim tam silenter et sine strepitu fit, quam cum imber in lanae vellus infunditur? Nullius aures sono verberat, nullius corpus humore repercussi roris aspergit: sed sine inquietudine omnium totum imbrem per multiplices effusum partes toto corpoens, solida mollitie plures praehens meatus: et quod clausum videtur per densitatem, est patulum per tenuitatem. 7. Recte ergo Mariam velleri comparamus, quae ita concepit Dominum, ut toto eum hauriret corpore, nec ejusdem scissuram corporis pateretur:
Abbreviated transcription (Latin):
cere ueritatem simplex rusticatio.
quam suꝑba dñatio. Quod enim
cognouerunt pastores: principes
cognoscere nequiuerunt. Unde
& beat᷑ apłs ait. Quam nemo prin¬
cipum sełi huius cognouit: & re¬
liqua ¶Ergo innatiuitate dñi. angli
pariter cumpastorib sũt lȩtati:
uicinis quodã modo & iunctis cho¬
ris: di głam predicauerunt. Unde
etiam credo eosdem angłos. in eiꝰdem
britate gaudere. Nam qui solent
ꝓpter xp̃i ortum alloqui pastores.
nõ possuit ꝓpter eiusdem gaudium.
xp̃i nõ inquirere sacerdotes. Si qͥd ẽ
& quod tunc ad illos suꝑ gregem
suum uigilias obseruantes. noctis
intempesta locuti sũt: huiꝰ tẽporis
mysteriũ designabat. Nam illo¬
quidem facto hoc utiq monstrabat᷑.
gregem populũ. noctem scłm: sacer¬
dotes. esse pastores. Qui iugi suꝑ
plebem sollicitudine uigilantes ꝓpt̾
xp̃m. ab angłis minime deserum¬
tur. hodierna igitur die scđm car¬
nem natus est dñs: ita secreto. ita

Expanded text:
cere veritatem simplex rusticatio, cere veritatem simplex rusticatio, quam superba dominatio; quod enim cognoverunt pastores, principes cognoscere nequiverunt. Unde et beatus Apostolus ait: Quem nemo principum saeculi ejus cognovit , et reliqua. Ergo in nativitate Domini angeli pariter cum pastoribus sunt laetati, vicinis quodammodo et junctis choris Dei gloriam praedicaverunt. 4. Unde et credo eosdem angelos in ejusdeminitate gaudere; nam qui solent propter Christi ortum alloqui pastores, non possunt propter ejusdem Christi gaudium non inquirere sacerdotes. Siquidem et quod tunc ad illos super gregem suum vigilias observantes nocte intempesta locuti sunt, hujus temporis mysterium designabat. Nam illo facto hoc utique monstrabatur, gregem populum, noctem saeculum, sacerdotes esse pastores, qui jugi super plebem sollicitudine vigilantes propter Christum ab angelis minime deseruntur. 5. Hodierna igitur die secundum carnem natus est Dominus, ita secreto, ita
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in natiuitate xp̃i & dõ honorẽ¬
in celis. & hominib pacem repre¬
sentat in terris. Ante saluatoris enĩ
ortum. nec cęlestia reuerentiam de¬
ferebant : nec terrena requiem possi¬
debant. Sed uidete quid dicat ipsa
sententia. Pax hominib bonȩ uo¬
luntatis. Nõ quib cũꝙ hominibus.
s bonȩ uo luntatis hominibus: ut
intelligas pacem xp̃i. no debiti eẽ
sed meriti. Nõ enĩ eam meret᷑ cõditio.
tarunt angeli in illa nocte. qua pas¬
tores nascentem dnm supra gregem
suum uigilias obseruantes : primi¬
pra om̃ib didicerunt. Ipsĩ enim
primi ortum saluatoris. ante om̃s
homines nuntiantib angłis cogno¬
uerunt. Unde mirum est qd̃ redẽp.¬
tionẽ scłi : ante pastores scłi potue¬
runt scire. quam principes. Nõ eñi
angłi annuntiauerunt regib: non
Nõ ergo iam mirandũ est: si xp̃i
grãm ante scire meruerit in nocen¬
tĩa. quã potestas. Et prius cognos¬

Expanded text:
quae in nativitate Christi et Deo honorequae in nativitate Christi et Deo honorein coelis, et hominibus pacem repraesentat in terris; ante Salvatoris enim ortum nec coelestia reverentiam deferebant, nec terrena requiem possidebant. Sed videte quid dicat ipsa sententia: Pax hominibus bonae voluntatis . Non quibuscumque hominibus, sed bonae voluntatis hominibus; ut intelligas pacem Christi non debiti esse, sed meriti; non enim eam meretur conditio, tarunt angeli in illa nocte, qua pastores nascentem Dominum super gregem suum vigilias observantes, prae omnibus primi didicerunt; ipsi enim primi ortum Salvatoris ante omnes homines, nuntiantibus angelis agnoverunt. Unde non mirum est quod redemptionem saeculi ante pastores saeculi potuerunt scire, quam principes; non enim angeli nuntiaverunt regibus, non Non ergo jam mirandum si Christi gratiam ante scire meruerit innocentia, quam potestas: et prius cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ua gratia. uel quib łe uiiu
ladib hunc diem nataliᷤ dñi
predicem. ꝓrsus ignoro. Intanta enĩ
festiutate. ad magnificandum dm̃ hu¬
mana loquela nõ sufficit. Nam si tuẽ
cum nascebatur xp̃s. angłoꝵ uoce
lauda tus ẽ: nunc humana̾ lauda¬
ndus est uoce cum regnat. Suꝑ gre¬
ditur enĩ illius temporis festiuitatẽ.
mã solempnitas. Si quidẽ tunc stu¬
puerunt illi tantum nascentem dñm:
nos illum suscipimꝰ nascentem. resur-¬
gentem pariter: & regnantem. Tanto
igitur facundior laudatio esse deb&
huius temporis. quanto sunt maiora
miracula. Sed qm̃ dignam predicatio¬
nem exhibere nõ potest humana
fragilitas: ad angłoꝵ nos precona¬
conferamus. Et quia merito eis ȩqui¬
ꝑari nõ possumus. deuotione comi¬
temur. Hoc est in ea festiuitate eadẽ
qua illi lȩticia: nos sententia ꝑsulte¬
nius dicentes. Gła in excelsis dõ. &
in terra pax hominib bonȩ uolun¬
tatis. Digna plane & iusta sententia:

Expanded text:
ua gratia vel quibus laudibus hunc diem natalis dominici praedicemus prorsus ignoro. In tanta enim festivitate ad magnificandum Deum humana loquela non sufficit. Nam si tunc cum nascebatur Christus angelorum voce laudatus est, qua nunc humana laudandus est voce, cum regnat? Supergreditur enim illius temporis festivitatem nostra solemnitas; siquidem tunc stupuerunt illi tantum nascentem Dominum, nos illum suscipimus nascentem, resurgentem pariter, et regnantem. Tanto igitur fecundior laudatio esse debet hujus temporis, quanto sunt majora miracula. Sed quoniam dignam praedicationem exhibere non potest humana fragilitas, ad angelorum nos praeconconferamus. Et quia merito eos aequiparare non possumus, devotione comitemur; hoc est in ea festivitate, eadem qua illi laetitia, nos sententia persultemus, dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Digna plane et justa sententia,
Abbreviated transcription (Latin):
os inquam conuenio o iudei: qui
usq in hodiernum diem negastis fili¬
um dei. Nõne uox ura illafuit. quan¬
do eum uidebatis miracula facientẽ
aiq temptante  Alcebatis: quo usq
animas nrãs suspendis : Si tues xp̃c:
dic nob̾ pulam. Ille aũt uos ad cõside¬
rationem miraculoꝵ mittebat dicens.
Oꝑa quȩ ego fatio. ipsa testimonium
ꝑhibẽt̃ de me: ut xp̃o testimoniũ di¬
cerent. nõ uerba sedfacta. uos aũt nõ
agnoscentes saluatorem. qui oꝑabatur
salutem inmedio terrȩ urę: Adicien.¬
tes inmalo aistis. Tu de te ipso testi.¬
monium dicis : Testimoniũ tuum nõ
est uerum. Sedadhȩc ille qui uob̾ res.¬
ponderit: aduertere noliunstis. Nõne
seriptum est in lege ur̃a. quod duoꝵ¬

Expanded text:
Vos, inquam, convenio, o Judaei, qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duo
Abbreviated transcription (Latin):
res samariȩ. in suꝑbiã & magnitu.¬
dinem cordis dicentes. Lateres cecide¬
runt. sed quadris lapidib edifica¬
bimus. Si comoros succiderut: sed
cedros immutabimꝰ ¶Et eleuabit
dñs hostes rasin suꝑ eum. & inimi¬
cos eiꝰ in tumultũ uertet. Syriam
ab oriente. & philistuim ab occiden.¬
te: & deuorabiit isrł toto ore. In
omnib his nõ est auersus furor eiꝰ.
sed adhue manꝰ eiꝰ extenta. Et ppłs
nõ est reuersus ad ꝑcutientem se:

Expanded text:
tes Samariam, in superbia et magnitudine cordis, dicentes: Lateres ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus: sycomoros succiderunt, sed cedros immutabimus. Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum, et inimicos ejus in tumultum vertet, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, et populus non est reversus ad percutie
Abbreviated transcription (Latin):
nichili cęlo. & expandit eos sicut tab̾¬
naculũ ad inhabitandũ. quidat secre¬
toꝵ scrutatores quasi nõ sint. iudices
trȩ. uelut in ane fecit. E̾quidẽ neq
plantati. neq sati. neq radicato in t̾ra
trunco eoꝵ. Repente flauit in eos &
aruerunt. & turbo quasi stipulã aufe¬
r& eos. & cui assimilastis me ad ȩquã¬
tis dicit sc̃e : Leuate in excelsũ ocło¬
ur̃os. & uidete quiscreauit hec. Q ui
educit innumero militiam eoꝵ. &
om̃s ex nomine uocat. Premultitudi¬
ne fortitudinis & roboris uirtutisq
eiꝰ. neq unum reliquum fuit. Quare
dicis iacob & loqueris isrł. ab̾ cõdita
est uia mea adño. ⁊ a dõ meo iudici¬
um meũ transibit: Xum quid nescis

Expanded text:
eos sicut tabernaculum ad inhabitandum qui dat secretorum scrutatores quasi non sint iudices terrae velut inane fecit et quidem neque plantatos neque satos neque radicato in terra trunco eorum repente flavit in eos et aruerunt et turbo quasi stipulam auferet eos et cui adsimilastis me et adaequastis dicit Sanctus levate in excelsum ocvestros: et videte quis creavit hec. Qui educit in numero miliciam eorum: et omnes ex nomine vocat. Pre multitudine fortitudinis et roboris virtutisque ejus: neque unum reliquum fuit. Quare dicis Jacob: et loqueris Israel: abscondita est via mea a Domino: et a Deo meo judicium meum transibit
Abbreviated transcription (Latin):
in syon laudantes. & leticia sempit̾na
suꝑccpita eoꝵ. Gaudium & lȩticiã
tenebunt: fugiet dolor & gemitus.
Ego. ego ipse cõsolabor uos. Quis tu
arescet. Et oblitus es factoris tui:
furoris eiꝰ. qui te tribulabat & para¬
uerat ad perdendum. Ubi nunc est
furor tribulantis: Cito uenit gradienᷤ
adaꝑiendum: & nõ interficiet usq
ad int̾nicionem. nec deficiet panis eiꝰ.
Ego aut sum diis ds tuus: qui cõturbo
mare. ei intumescunt fluctus euis.
Dnĩs exercituũ nom̃ meũ. Posui uerba
mea in ore tuo. & in umbra mamꝰ meȩ

Expanded text:
on laudantes, et laetitia sempiterna super capita eorum, gaudium et laetitiam tenebunt, fugiet dolor et gemitus. Ego, ego ipse consolabor vos: Quis tu arescet? Et oblitus es Domini  Al. Dfuroris ejus qui te tribulabat, et paraverat ad perdendum: Ubi nunc est furor tribulantis? Cito veniet gradiens ad aperiendum, et non interficiet usque ad internecionem. nec deficiet panis ejus. Ego autem sum Dominus Deus tuus, qui conturbo mare, et intumescunt fluctus ejus: Dominus exercituum nomen meum. Posui verba mea in ore tuo, et in umbra ma
Abbreviated transcription (Latin):
& animalia eiꝰ nõ sufficient ad ho¬
locaustũ. Om̃s gentes quasi nõ sint.
sic sũt coram eo: & quasi nichilum &
mane reputate sũt ei. Cui ergo similẽ
fecistis din: Aut quam imaginẽ pone¬
tis ei : Numquid sculptile conflauit
faber. aut aurifex auro figurauit illud.
& lamminis argentis argentarius: forte
lignũ & imputribile eligit sapiens ar¬

Expanded text:
ad holocaustum. Omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram eo, et quasi nihilum et inane reputatae sunt ei. Cui ergo similem fecistis Deum? aut quam imaginem ponetis ei? Numquid sculptile conflavit faber? aut aurifex auro figuravit illud, et laminis argenteis argentarius? Forte lignum et imputribile elegit artifex sa
Abbreviated transcription (Latin):
ipse saluum faciet ppłm suĩ apecca¬
tis eoꝵ. ut uere ds̃: Dĩ enĩ uirtutis
est npeccato saluare: uel peccata
dimitere. Iste ergo filius dĩ habens
ppłm suũ. ipsum uenit ut dictũ est¬

Expanded text:
Ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis a peccato salvare, vel peccata dimittere. Iste ergo filius Dei habens populum suum, ipsum venit, ut dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
natus est nob: & filius datus est nob̾.
Patris & enim unigenitꝰ filius exuir¬
gine generatꝰ est: ut ista iurginem
priorem ȩuam quȩ ceciderat. iterum
renouaret atq erigeret. Et qui per
prauam uoluntatem filii effecti fue¬
rant diaboli: ꝑ adoptionẽ grȩ filios
efficer& dĩ. Pari& inquit filiũ: &
uocabis nom̃ eiꝰ iħm. U irgo generat. &¬
tu hunc genitum uocab̾ iħm: quod
interpretatur saluator. Ipse enim
saluum faci& ppłm suũ. apeccati eoꝵ.
U ocab̾ ait nom̃ eius hoc qd̃ ante fuit.
qd̾ ante scła nominatũ ẽ. nõ tu ei
nom̃ pones. nec ex te ei uocabulum
cõstitues: sed nomina & uoca exuil.

Expanded text:
est nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius ex Virgine generatus est, ut per illam Virginem priorem Evam quae ceciderat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Virgo generat, et tu hunc genitum vocabis Jesum, quod interpretatur salvator. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Vocabis, ait, nomen ejus hoc quod ante fuit, quod ante saecula nominatum est. Non tu ei impones nomen, nec ex te ei vocabulum constitues, sed nomina
Abbreviated transcription (Latin):
aut quis cõsiliarius eiꝰ fuit. & osten¬
dit illi: Cum quo iniit cõsilium. &
.instruxit eum. & docuit eum semi¬
tam iusticiȩ. & erudiuit eum scien¬
tia: ⁊ uiam prudentie ostendit illi :¬

Expanded text:
aut quis consiliarius eius fuit et ostendit illi? Cum quo iniit consilium et instruxit eum, et docuit eum semitam iustitie, et erudivit eum scientiam et viam prudentie ostendit illi
Abbreviated transcription (Latin):
deitiam. ut legis instituta nõ destruã
Et in consequentib demonstrabo. qd̃
ista nec tua coniunx scđm cõsuetudi¬
nem cõuigii habeatur: nec iste qui
de spũ scõ est: quia scilicet co oꝑa¬
tor huuis natiuitatis spc̃ sc̃s est.
nam unigenit̾ filius qui ante scła in¬
effabiliter ex solo patre natus est: rã
scłi ꝓpinquante fine. ex uoluntate pa¬
tris in humano corpore: spii sc̃o eooꝑ.¬

Expanded text:
dejiciam, ut legis instituta non destruam, dejiciam, ut legis instituta non destruam, et in sequentibus demonstrabo quod ista nec tua conjux secundum consuetudinem conjugii habeatur, nec iste qui de Spiritu sancto est, quia scilicet cooperator hujus nativitatis Spiritus sanctus est: nam unigenitus Filius, qui ante saecula ineffabiliter ex solo Patre natus est, jam saeculi appropinquante fine, ex voluntate Patris in humano corpore, sancto coope
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ filius dauid: ne timueris accipere
mariam conuigem tuam. Netunue¬
ris. ne trepidaueris. ne cõturberis: s
securus & intrepidus accipe eam.
scđm legis preceptum uxorem tibi
nominatã: sed scđm nuptiaꝵ cõsue¬
tudinẽ & cõuinctionẽ. longe alienã.
Accipe ergo eam sicut cõmendatũ cȩles¬
tem thesaurũ: ut deitatis diuitias. sic̃
le templum. sic̃ domũ dĩ: sic̃ ereatoris
omiũ ꝓpriã. sic̃ regis sponsi cęlestis do¬
mum unmaculatam. Ita eigo ioseph
fili dauud netimeas acciꝑe eam tibi
cõmendatã. tuȩ religiositati creditã.
Serua. fereuram. attende. fugiens ab
herode duc in egiptum: iterum redi¬
ens post herodis mortem dediic in
terram isrł. Netunueris acciꝑe mari¬
am couigem tuam. Coniugem audieñ
nõ ex pauescas. nõ cõturberis: nec tu
nec quisquã sequentium usq in con¬
sumationem scłi. Conugem dico ꝓpt̾¬
ea. ut diabolo uuginitatẽ eiꝰ occulte:
ut udeoꝵ prauitatem ex cludamatq

Expanded text:
eph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris, ne trepidaveris, ne conturberis, sed securus et intrepidus, accipe eam secundum legis praeceptum, uxorem tibi nominatam, sed secundum nuptiarum consuetudinem et conjunctionem, longe alienam. Accipe ergo eam sicut commendatum coelestem thesaurum, ut Deitatis divitias, sicutle templum, sicut domum Dei, sicut Creatoris omnium propriam, sicut regis sponsi coelestis domum immaculatam. Ita ergo, Joseph, fili David, ne timueris accipere eam tibi commendatam, tuae religiositati creditam serva, fer curam, attende fugiens ab Herode, duc in Aegyptum, iterum remeans post Herodis mortem, deduc in terram. Israel. Ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Conjugem audiens, non expavescas, nec conturberis, nec tu nec quisque sequentium usque in consummationem saeculi. Conjugem eam dico propterea ut diabolo virginitatem ejus occultem, et Judaeorum pravitatem excludam atque
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam ãtiquissimũ saluatorem ꝓ¬
fitere. Ipse enĩ saluũ faci& ppłm suũ
appeccatis eoꝵ. duo enĩ ꝑ hoc uerbũ
p̃clara designant᷑. qd & ds̃ fuerit &
dñs prius ante in carnationẽ xp̃e:¬

Expanded text:
simum salvatorem. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Duo enim per hoc verbum praeclara designantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante incarnationem
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ meũ & seruituti subitio. ne
forte aliis predicans: ipse reprob
in ueniar. Quod uero ait: ut luce¬
at om̃ib qui in domo sũt: domũ
puto dictam habitationẽ hominũ.
idest ipsum mundum: ꝓpt̃ id quod
suꝑius ait. Uos estis lumen mundi.
Aut si domũ quisq uult accipere
hominib : ut uideat bona facta
uĩa. & glorificent patrem ur̃m qͥ
in celis est. Si tantũmodo diceret.
sic luceat lumen ur̃m coram homi¬
nib̾. ut uideant bona facta ur̃a:
fine̾ cõstituisse uderet᷑ in laudibuᷤ¬
hominũ. quasquerunt hypochritȩ:¬
& qui ambiunt ad honores. & cap¬
tant manissimam głam. Contra
quos dicitur. Si adhuc hominibꝰ

Expanded text:
corpus meum, et servituti subjicio, ne corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar . Quod vero ait, Ut luceat omnibus qui in domo sunt, domum puto dictam habitationem hominum, id est ipsum mundum, propter id quod superius ait, Vos estis lumen mundi: aut si domum quisque vult accipere hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est. Si tantummodo diceret, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra; finem constituisse videretur in laudibuhominum, quas quaerunt hypocritae et qui ambiunt ad honores, et captant inanissimam gloriam. Contra quos dicitur: Si adhuc hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
pore. Ut illic inquit apłs recipiat
unus quisq quȩ gessit incorpore.
Et tanquã de hoc modio corporis:
alio loco dicitur. In qua mensura
mensi fueritis: in ea remetietur
uob̾. Siue qm̃ temporalia bona
quȩ corpore peragunt᷑. certa dieꝵ
mensura & in choantur & transe¬
unt: qua fortassis. significat modiꝰ.
E terna uero & spiritalia: nullo
tali fine choercent᷑. Non enĩ aid
mensuram: dat ds̾ sp̃m. Sub mo¬
dio ergo lucernam ponit. quisquiᷤᷤ
lucem doctrinȩ bonȩ commodis
temporalib obscurat & tegit.
suũ ministerio dĩ subicit. ut suꝑi¬
or sit predientio ueritatis: & in fe¬
rior seruit᷑ꝰ corporis. Per ipsam tam̃
corporis seruitutem. excelsior luce.¬
at doctrina: quȩ ꝑ officia corpo¬
ralia. idest ꝑuocem & linguam &
cȩteros corporis motus: inbonis
oꝑib in sinuatur dicentib. Super
candelabrum ergo ponit lucernã:
eum dicit apostolus. Nõ sie pugno
quasi aerem cedens: sed castigo

Expanded text:
pore, ut illic, inquit Apostolus, recipiat pore, ut illic, inquit Apostolus, recipiat unusquisque quae gessit in corpore : et tanquam de hoc modio corporis alio loco dicitur, In qua enim mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis : sive quoniam temporalia bona, quae in corpore peraguntur, certa dierum mensura et inchoantur et transeunt, quam fortasse significat modius; aeterna vero et spiritualia nullo tali fine coercentur: Non enim ad mensuram dat Deus spiritum . Sub modio ergo lucernam ponit, quisquis lucem bonae doctrinae commodis temporalibus obscurat et tegit. suum ministerio Dei subjicit, ut superior sit praedicatio veritatis, et inferior servitus corporis: per ipsam tamen corporis servitutem excelsior luceat doctrina, quae per officia corporalia, id est per vocem et linguam et caeteros corpooperibus insinuatur discentibus. Super candelabrum ergo ponit lucernam, cum dicit Apostolus: Non sic pugno, tanquam aerem caedens, sed castigo
Abbreviated transcription (Latin):
& extinguendis putorib apłicum
salem misit dñs. Et hic mundum
nõ cȩlum. nõ terrã. sed homines qͥ
sũt in mundo uel diligunt mũdum
oportet intelligi: quibꝰ illuminã dis
apłi missi sũt. Nõ potest ciuitas
abscõdi suꝑ montẽ posita : id est
fundata suꝑ in signem magnamq
iusticiam. quã significat etiam ipse
mons in quo disputat dñs. Neq ae¬
cendunt lucernã: & ponunt eam
sub modio. Quid putamꝰ ita esse dic¬
tum sub modio. Ut occultatio tan¬
tum lucernȩ accipienda sit: tanꝗ̃
diceret. Nemo accendit lucernam:
& occultat illam. An aliquid etiã
modius significat: Ut hoc sit po¬
nere lucernam sub modio. suꝑi.¬
ora facere corpori cõmoda quã
predicationẽ ueritatis: ut ideo
quisq ueritatẽ nõ predicet. dum
timet ne aliquid in rebus corpora¬
lib & temporalib molestiȩ paciu¬
tur. et bene modius dicit᷑. siue
ꝓpt̃ retributionem mensure: quia
ea quisq recipit quȩ gessit in cor¬

Expanded text:
et exstinguendis putoribus apostolicum et exstinguendis putoribus apostolicum salem Dominus misit. Et hic mundum non coelum et terram, sed homines qui sunt in mundo vel diligunt mundum, oportet intelligi, quibus illuminandis Apostoli missi sunt. Non potest civitas abscondi super montem constituta: id est, fundata super insignem magnamque justitiam, quam significat etiam ipse mons in quo disputat Dominus. Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio. Quid putamus? ita esse dictum sub modio, ut occultatio tantum lucernae accipienda sit, tanquam si diceret, Nemo accendit lucernam, et occultat illam? an aliquid etiam modius significat, ut hoc sit ponere lucernam sub modio, superiora facere corporis commoda, quam praedicationem veritatis; ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus molestiae patiatur? Et bene modius dicitur, sive propter retributionem mensurae, quia ea quisque recipit quae gessit in cor
Abbreviated transcription (Latin):
estis sal terrȩ. Ostendens fatuos eẽ
udicandos. qui temporaliũ bonau
copiam sectantes. uel in opiam
metuentes: amittunt ȩterna quȩ
nec dari possunt ab hominibꝰ nec¬
auferri. Itaq si sal infatuatum fue¬
rit. in quo salietur: Id est si uos
ꝑquos condiendi sũt quodam modo
ppłi. metu ꝑsecutionũ temporaliũ
amiseritis regna cęloꝵ: qui erunt
homines ꝑ quos uob̾ error auferat᷑.
cum uos elegerit ds̃ ꝑ quos errorẽ
auferat cȩteroꝵ: Ergo ad niehilum
ualet sal infatuatum. nisi ut mit¬
tatur foras: & calcetur ab hominibꝰ.
Nõ itaq calcatur ab hominib. qui ꝑ
nem timendo infatuatur. Calcari
enĩ nõ potest: nisi inferior. Sed in¬
ferior nõ est: qui quamuis corpore
fixus ẽ in cęlo. Sequit᷑. Uos estis
lumen mundi Q uomodo dixit suꝑiꝰ
sal trȩ. sic nunc dicit lumen mũdi.
S ed neq suꝑiꝰ ista terra accipienda
est quam pedibꝰ corporeis calcamꝰ:
sed homines qui interra habitant.
uel etiam peceatores: quoꝵ cõdiendĩ

Expanded text:
estis sal terrae: ostendens fatuos esse judicandos, qui temporalium bonorum vel copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, necauferri. Itaque si sal infatuatum fuerit, in quo salietur? id est, si vos per quos condiendi sunt quodammodo populi, metu persecutionum temporalium amiseritis regna coelorum; qui erunt homines per quos a vobis error auferatur, cum vos elegerit Deus, per quos errorem auferat caeterorum? Ergo ad nihilum valet sal infatuatum, nisi ut mittatur foras, et calcetur ab hominibus. Non itaque calcatur ab hominibus qui panem timendo infatuatur. Calcari enim non potest nisi inferior: sed inferior non est qui quamvis corpore fixus in coelo est. 17. Vos estis lumen mundi. Quomodo dixit superius sal terrae, sic nunc dicit lumen mundi. Nam neque superius ista terra accipienda est, quam pedibus corporeis calcamus, sed homines qui in terra habitant, vel etiam peccatores, quorum condiendis
Abbreviated transcription (Latin):
uantib eam. uel eiꝰ beatissimã animã:
ad honorem illuis qui aib ipsa gene-¬
randus erat. Dehine inuenta nõ in¬
cõgrue putatur. ab ipso beato ioseph
sc̃o & iusto: qui bene licentia marita¬
li licet eam nõ cõtigerit. future ramĩ
ut putabatur ucoris omĩa nouerat.
Iloseph autẽ uir eius inquit
cum esset homo uistus. & nollet eam
traducere. Uirum apellauit cõtra ui.¬
deoꝵ prauitatẽ: ut ad uersus uir

Expanded text:
vantibus eam, vel ejus beatissimam animam vantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus
Abbreviated transcription (Latin):
sũt saluans. Ubiq om̃i potens. in¬
seisus. in diuisus: ac sẽs unigenitꝰ
ds. Si enĩ hoc uerbum humanum
& corporale. immissum in auribus
plurimoꝵ nõ diuiditur ꝑ singulos.
ut pars in alio & pars sit iterum in
alio: sed in omnib integrum & ple¬
num habetur. ut in uno quoq totũ
sit: quantomagis uerbum dĩ unige¬
nitus filius ubiq totus est & in celo
& in terra. & apudo patrem. ⁊ apud
iurginem. & no diuiditur ut dictũ
est neq seinditur. neq in partes effi¬
citur: sed totus totum tenet. totũ
implet. totum illustrat & possidet :
Huius itaq filii unigeniti dĩ: dicit᷑
hȩc mater uirgo marra: digna
digni. immaculata scĩ : una unius.
unica unier. Nee eni alter unigenit̾
suꝑ terram uenit: aut alia uirgo uni¬
genitum genuit. In omnib his quȩ
dicta sũt: desponsata legitur mat̾
eius maria. Et ait. Inuenta est. in.
utero habens. Qui inuenta. aut aquo
inuenta est: Primo ab angłis custo¬
dientib eam: ꝓtegentib eam. cõser¬

Expanded text:
sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conser
Abbreviated transcription (Latin):
Usq adfundum calicis soporis bibisti:
& potasti usq ad feces. Nõ est qui sulten¬
tet eam: ex omib filiis quos gxenuit.
& no est qui apprehendat manum eius:
ex om̃ib filiis quos enutriuit¶ Duo
sut que occurrerunt tibi. Quis cõtris¬
tabitur suꝑ te: Uastitas & cõtritio.
& fames & gladius. Quis cõsolabitur
te: filis tui ꝓiecti sũt. dormierunt
in capite om̃iũ uiarũ. sic̃ orix illa¬
queatꝰ: pleni indignatione dñi & in¬
erepatione dĩ tui. Idcireo audi hoc
pauꝑcula. ⁊ ebria nõ auino. Hec die
dñator tuus dñs: & ds tuus qui pugna
uit ꝓ ppło suo. Ecce tuli demanu tua
caliem soporis: fundum calicis in dig.¬
nationis meȩ. Non adicias ut bibas
illum ultra. Et ponã: illud inmanu
eoꝵ qui te humilia uerunt. & dixerũt
animȩ tuȩ: in curuare ut transeamus.
Et posuisti ut terrã corpꝰ tuũ: quasi uiã
transeuntib. Consurge. cõsurge. indu

Expanded text:
is bibisti, et potasti usque ad faeces. Non est qui sustentet eam ex omnibus filiis quos genuit: et non est qui apprehendat manum ejus ex omnibus filiis, quos enutrivit. Duo sunt quae occurrerunt tibi; quis contristabitur super te? Vastitas, et contritio, et fames, et gladius: quis consolabitur te? Filii tui projecti sunt, dormierunt in capite omnium viarum, sicut oryx illaqueatus: pleni indignatione Domini, increpatione Dei tui. Idcirco audi hoc, paupercula, Et ebria non a vino. Haec dicit dominator tuus Dominus, et Deus tuus, qui pugnapulo suo: Ecce tuli de manu tua calicem soporis. fundum calicis indignationis meae, non adjicies ut bibas illum ultra. Et ponam illum in manu eorum, qui te humiliaverunt, et dixerunt animae tuae: Incurvare, ut transeamus: Et posuisti ut terram corpus tuum, et quasi viam transeuntibus. Cap. LII. Consurge, consu
Abbreviated transcription (Latin):
eius ipsa quȩ genuit. Quis istaum.
quam audiuit: Quis uidit talia: et¬
quis hoc excogitare potuit. ut mat̃
uugo esset. in tacta gene. raret. quȩ
& uirgo ꝑmansit & genuit: Sicut
em̃ quondam rub comburi uidebat᷑¬
& eum ignis nõ tangebat: & sic̃ tres
pueri in camino in clusi habebantur.
& tam̃ eos nõ ledebat incendium. nec
odor fumi erat in eis: uel quẽadmo
mansit. Mater effecta est: sed uugi¬
nitatẽ nõ amisit. Genuit infantem:¬
& ut iam dietum est uirgo ꝑmansit.¬
Mater filii facta est: & castitatis sigillũ
nõ ꝑdidit. Quia nõ homo iste tantum
qui uidebatur: sed unigenitus erat.
ds̃. qui in carne ad uenerat. Nec subito
carnalit̾ genitꝰ est: sed perfecta dei¬
tas incorpus ꝑuenit. In teger ergo is¬
te & indiuisus ds̃. in humanum ad¬
uenit uel genitꝰ ẽ corpore: quamquã
ds̃ & dñs figuram serui suscepit. No
enĩ pars unigeniti uenit in corpus:
nec se ipse dun sit ut dimidius ĩ pa

Expanded text:
ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta generaret, quae et virgo permansit et genuit? Sicut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat in eis: vel quemadmodermansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset
Abbreviated transcription (Latin):
ue fuit necessitas ut recta¬
desponsata esset maria ioseph.
nisi ꝓpterea quatinus hoc sa.¬
cram̃tũ diabolo celaret᷑.
& ille malignus fraudis commenta
aduersus desponsatã uuginem nul¬
la penitꝰ mueniss& : Uel ideo suerat
desponsata ioseph: ut nato infanti.
uel ipsi marie curam uideretur
gerere ioseph: siue in egiptũ iens.
ut ĩde denuo ueniens. Ideo despon¬
sata fuit ioseph: nõ tamen in con¬
cupiseentia iuncta. Mater inquit
eius. mater in maculata: mater in.¬
corrupta. mater in tacta. Mater
eius. cuius eius: Mater dei unige¬
niti dñi & regis omniũ: plasmato¬
ris & ereatoris eunctoꝵ. illus qui
in excelsis sine matre. & in terra ẽ
sine patre. Ipsuis qui in cęlis scđ̾mn
dĩtatẽ in sinu ẽ patris: & in terris
seđm corporis susceptionẽ in sinu ẽ
matris. O magnȩ ammirationis gr̃a:
õ inenarrabilis suauitas. o in effa¬
bile. magnumq sacramentũ. Ipsa
eadem uugo. ipsa & mater dñi: ipsa
genitrix. ipsa euis ancilla: plasmatio

Expanded text:
uerit necessitas ut desponsata esset Maria Joseph, nisi propterea quatenus hoc sacramentum diabolo celaretur, et ille malignus fraudis commenta adversus desponsatam virginem nulla penitus invenisset? Vel ideo fuerat desponsata Joseph, ut nato infanti, vel ipsi Mariae curam videretur gerere Joseph, sive in Aegyptum iens, vel inde denuo veniens: ideo desponsata fuit Joseph, non tamen in concupiscentia juncta. Mater, inquit, ejus. Mater immaculata, mater incorrupta, mater intacta. Mater ejus: cujus ejus? Mater Dei unigeniti, Domini et regis omnium, plasmatoris et creatoris cunctorum: illius qui in coelis est sine matre, et inqui in coelis secundum deitatem in sinu est Patris, et in terris, secundum corporis susceptionem, in sinu est matris. O magnae admirationis gratia! o inenarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio
Abbreviated transcription (Latin):
de: quod sequit᷑. Beati qui nõ uide¬
runt. & crediderunt. In qua nimir̃
sententia nos specialit̾ signati sumꝰ.
qui eum quẽ carne nõ uidimus. ĩte
retinemus. Nos signati sumus: si fi.
dem niãm oꝑibus sequimur. Ille
& eñi uere credit: qui exere& oꝑan¬
do quod credit. Quo contra de his
qui fidem nominẽtenus retinent.:
paulus dicit. Confitent᷑ se nosse dm̃:
factis aut negant. Ninc iacobꝰ ait.
F ides sine oꝑib: mortua est. Serm.

Expanded text:
de quod sequitur: Beati qui non videde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quo contra de his qui fidem nomine tenus retinent Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est
Abbreviated transcription (Latin):
ante natiuitatẽ suã hab̾e mariã
sponsũ uoluit. qui tamen ad euis
am ita factus est discipulus dubi¬
tans & palpans. testis uerȩ resur¬
rectionis: sicut sponsus matris. fu¬
erat custos integerrimȩ uirginitatiᷤᷤ.
p alpauit aũt: & exclamauit. Dñs
m̃s. & ds̃ m̃s. Dicit ei iħc. Quia uidĩ
ti me credidisti. Cum paulus aposto¬
lus dicat: est enim fides sꝑandaꝵ sub.¬
stantia rerum. argum̃tui nõ apparen¬
tum: ꝓfecto liquet. quia fides illaꝵ
rerum argum̃tum est: quȩ apparere
nõ possunt. Quȩ & eñ apparent. iam
fidem nõ habent: sed agnitionem.
Dum ergo uidit thomas. dũpalpau¬
it. cur ei dicitur quia uidisti me
credidisti: Sed aliud uidit: aliud
credidit. A mortali quippe homine:
diuinitas uideri nõ potuit. Homi¬
nem igitur uidit. & dm̃ cõfessus ẽ
eigo credidit. qui cõsiderando ueꝵ
homine̾: hunc dm̃ quẽ uidere non
poterat exclamauit. Letificat ual¬

Expanded text:
ante nativitatem suam habere Mariam ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, 1557 qui tamen ad ejus Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. 8. Palpavit autem, et exclamavit: Dominus meus, et Deus meus. Dicit ti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, ergo credidit, qui considerando verum hominem, hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit 9. Laetificat val
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur didimus: nõ erat eũ eis
Ste unus discipulus de fuit reuer¬
sus quod gesium ẽ audiuit: audita
credere renuit. Uenit iterũ dñs.
& nõ credenti discipulo latus pal¬
pandum prebuit: manus ostendit.
& ostensa suoꝵ cieatrice uulnerũ:
in fidelitatis illuis uulnꝰ sanauit.
Q uid fratres kem̃i. quid inter hȩc
animaduertitis : Numquid casu
gestum creditis. ut electus ille dis¬
cipulus tunc deesset. post aũt ue¬
niens audiret. audiens dubitare.
dubitans palparet palpans crede¬
ret: Nõ hoc casu: sed diuina dispe¬
nsatione gestum est. Egit namq
miro modo suꝑna elementia: ut
discipulꝰ dubitans. dum in magistro
suo uulnera palparet carnis: in nob̾
uulnera sanaret infidelitatis. Plus
enim nob̾ infidelitas thomȩ ad fidẽ
quã fides credentiũ discipuloꝵ ꝓ
fuit. quia dum ille ad fidem pal¬
pando reducit᷑: nr̃a mens om̃i du¬
bitatione post posita. in fide solidat᷑.
Sic quippe diis discipulũ post resur
tam̃ indubitatione deseruit: sie

Expanded text:
icitur Didymus, non erat cum eis te unus discipulus defuit: reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelitatis illius vulnus sanavit. Quid, fratres charissimi, quid inter haec animadvertitis? Nunquid casu gestum creditis ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet. Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum potamen in dubitatione deseruit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
geniti dĩ dñationẽ atq uirtutem
om̃ib gentib predieantes: Ad huc
& martyres scĩ. cõtra ignes & gladi¬
os usq ad mortem resistentes. Deinde
cuncti credentes. hoc ipsum nomen
laudantes. Et uocabunt nomen eiꝰ
hemanuel qd̃ ẽ interpretatũ nob̾eũ
ds̃. Qui uocabunt. nisi isti quoꝵ uo¬
cabitur in terra nom̃ nouum: Nõ
sic̃ prius infiguris & imaginibꝰ. sed
facie ad faciem apparente nobeũ dõ.
A brahȩ patri credentiũ. tribꝰ orarũ
temporib. lic& nõ ꝑ ipsam in effabilẽ
dĩtatis suȩ substantiã: sed potius
angłicã spetiem a meridie uisus ẽ.
ñ obis trignita trib annis interra ap¬
paruit: & cum hominib cõuersari
dignatꝰ est. lacob etiam breu tẽp̃re¬
ꝑ angłm nichilominꝰ apparuit. col¬
luctans cum eo: quiq se ab eo suꝑ¬
ari ꝑmisit. ut hinc mudicorde me¬
rito benediceret: atq isrł nomina¬
r&. Nob̾cũ ds̃ amplius. magisq p.
nob̾ mugnificũ certamen ad implen̾.

Expanded text:
iti Dei dominationem atque virtutem omnibus gentibus praedicantes. Adhuc et sancti martyres, contra ignes et gladios usque in mortem resistentes. Deinde cuncti credentes, hoc ipsum nomen laudantes. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Qui vocabunt, nisi justit quorum vocabitur in terra nomen novum, non sicu, prius in figuris et in imaginibus, sed facie ad faciem apparentem? Nobiscum Deus. Abrahae patri credentium tribus horis temporis, licet non per ipsam ineffabilem deitatis substantiam, sed potius per angelicam speciem a meridie visus est : nobis triginta tribus annis in terra apparuit, et cum hominibus conversari dignatus est. Jacob etiam per angelum nihilominus apparuit colluctans cum eo , quique ab eo superari permisit ut hunc mundicordem merito benediceret, atque Israel nominaret. Nobiscum Deus, amplius magis pro nobis magnificum certamen adimplens,
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic̃ centurio ad eundem dñm mutẽ:
dicebat. Nõ sum dignꝰ ut intres subtec¬
tum meum: quia neq me ipsum dignũ
estimaui ad te uenire. uel siẽ sea he
lisab&: ad ipsam beatã locuta est
marram dicens. Et unde hoc mihi. ut¬
ueniat mat̾ dñi mei ad me: Sic & ioseph
iustꝰ humilias se in omnib: cauebat¬
& timebat sibimet istiꝰ tantȩ scĩtatis
cõunctionẽ adhibere. Ideiro uole¬
eam dicens: & ame longe faciã eam.
& a cõiunectione mea. Maor ẽ enim
eiꝰ digni tas. suꝑ excellit eiꝰ scĩtas:
nec meę cõgruit in dignitati. Ideo uo¬
lebat occulte dimittere eam. hȩc ergo
eo cogitante. angłs dñi ꝑuisum appa¬
ruit illi dicens. Quid dubitas o ioseph:
qui generatur: uirgo quȩ generat.¬
Huius generationis minister es: & non
largitor. Serius & nõ dñs: mancipiũ
& nõ plasmator. ꝓpterea ministra. ser¬
& huic a qua generat᷑. & enim si tibi
uxor nominatur. si in desponsatione

Expanded text:
Vel sicut ille centurio ad eumdem Dominum mittens, Vel sicut ille centurio ad eumdem Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, quia nec meipsum dignum existimavi ad te venire . Vel sicut sancta Elisabeth ad ipsam beatam locuta est Mariamveniat mater Domini ad me? Sic et Joseph juste humilians se in omnibus cavebat, timebat sibimetipsi tantae sanctitatis conjunctionem adhibere. Idcirco voleaciam eam, et a cognitione mea. Major est enim ejus dignitas, superexcellit ejus sanctitas, nec meae congruit indignitati. Ideo volebat eam occulte dimittere. Haec autem eo cogitante, angelus Domini per visum apparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? enim qui generatur. Hujus generationis minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propterea ministra, seret huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata
Abbreviated transcription (Latin):
in legis cõsumatione: iust̾ minitio
gr̃e. Iustus itaq cõfuiss&. ⁊ noll&
etm traducere: uoluit occulte di¬
muttere eam. Noluit eam traduce¬
re. noluit eam acciꝑe. noluit eam
diffamare: s& uoluit eam occulte
misericors. Talis ergo cum ess& io¬
seph: cogitabat occulte eam dimit
occulte eam dimitteret. Hȩc cogi¬
tabat. ut eam dimitter&. Si suspi¬
cionem in eam habebat. quomodo
iustuf erat: Si ergo nõ est suspicat᷑.
& tale aliquid cogitauit: cur eam di.¬
muttere uolebrit. ut immaculatam
&̾ scãm uellet dimittere ÷ In iustum
enĩ & hoc erat. Sed tu simplicem sen¬
sum: audi huius orationis. Ioseph
iustus erat: & illa uirgo immaculata
erat. Sed ideo eam dimutere uole¬
bat: qm̃ uirtutẽ misterii. & sacram̃¬
tum quoddam magnificum in eadẽ
cognoscebat: cui approximare se in¬
dignũ estimabat. Ergo humitians
se ante tantã et tam in effabilem
rem: querebat se longe facere. sicut
Recede a me dñe: qm̃ ego peccator sũ.

Expanded text:
onsummatione, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Noluit eam traducere, noluit eam accipere, noluit eam male diffamare, sed voluit eam occulte cut misericors. Talis ergo cum esset Joseph, cogitabat eam occulte dimittocculte eam dimitteret. Haec cogitabat ut eam dimitteret. Si suspicionem in ea habebat, quomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat? ut immaculatam et sanctam voluit dimittere. Injustum enim et hoc erat. Sed enim simplicem sensum audi hujus dictionis. Joseph justus erat, et illa Virgo immaculata erat. Sed ideo illam dimittere volebat quoniam virtutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui approximare sese indignum aestimabat. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere, sicut Recede a me, Domine, quia homo peccator sum .