comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bi turicensis archiep̃s aimo. respondens dix̃. Textũ epła papa ioħis om̃ib: gal¬
liarũ ep̃is directȩ. ante hos.xu. dies in c̃cilio bituri c̃si ubi plures epĩ ẽ gre
ceptationẽ sub magna dis cretione ex aminantes. inuener̃sanũ eẽ qđ i
flante de hac iustissima re instituistis. Ne modenegat eũ fuisse. unũ
ne roman&e apłica sadis decreto et imperio repugnaremꝰ Intestimoniũ
ueritatis in eodẽ c̃cilio tomũ scribere rogauimꝰ quẽ manib: corro¬
borauimꝰ nr̃is quatinꝰ om̃ib: sit nogũ nos de hacre aro mana sede in¬
nime uelle desciscere qr ñ oportet. Porro uerbũ idem dũ in ece ł x to cius con¬
spectu contionaretur ilico om̃is ppłs quasi uirunꝰ una uoce dm̃ benedixit
senti contione generali. hanc sententiã iustã & necessariã scãe eccłae testificamun
isse Tunc dõ a mabilis iordanꝰ resp̃. Hoc equidẽ uerbũ qualit̃ ante hos anno

Expanded text:
Bituricensis archiepiscopus Aimo respondens, dixit: « Textum epistolae papae Joannis omnibus GalBituricensis archiepiscopus Aimo respondens, dixit: « Textum epistolae papae Joannis omnibus Galliarum episcopis directae, ante hos quindecim dies in concilio Bituricensi, ubi plures episcopi conceptationem sub magna discretione examinantes, invenerunt sanum esse qflante, de hac justissima re instituistis. Nemo denegat eum fuisse unum ne Romanae apostolicae sedis decreto et imperio repugnaremus. In testimonium vero veritatis, in eodem concilio tomum scribere rogavimus, quem manibus corroboravimus nostris, quatenus omnibus sit notum nos de hac re a Romana sede minime velle desciscere, quia non oportet. Porro verbum idem dum in Ecclesiae totius conspectu concionaretur, illicio omnis populus quasi vir unus una voce Dominum benedixit, aesenti concione generali hanc sententiam justam et necessariam sanctae Ecclesiae testificamur esse. » Tunc Deo amabilis Jordanus respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis sẽꝑ sit cõmunis ꝑ os om̃i ũ scõꝵ tã in ueteri quã nouo instruõ¬
qr quasi negare uidetur eiꝰ ꝓpriũ. ⁊ inimicitias in eccta parit. Negͥscis¬
sura in eccła dĩ hac fieripossit occasione. sũ mopere ÷ ꝓuidendũ uc om̃
sono cordeiore unũ id qđ melius ÷ ꝓnuntient. Sola quae obesse uidecur au¬
rib: c̃suetudo in melius accipiatur & scisma ac murmuratio atq dubi¬
tas prorsus a nr̃o cõmuni coetu ab oleatur. Qđ siqͥs c̃traire p̃sũ pserithuic pa¬
cifica c̃cordiae de c̃tentiosisi scis maticis unꝰ iudicetur. Adhaec uenerana
t̃ catio ad aures apłica sc̃ae romana sedis ꝑueniret. Suꝑ quo dõnꝰ ioħ spapo
ex ẽ plar epła nob̾ ÷ dignatꝰ destinare. magnoper testisicans apł atus cius
ł am. ⁊ redarguens om̃s qͥ eũ c̃ tradicunt eẽ apłm. Quae epła sacra c̃seruato
in promptu habetur. inqͣ facile claret testimoniũ uerũ romana sedis. Lu

Expanded text:
os omnium sanctorum, tam in Veteri quam Novo Instrumehi videtur, quia quasi negare videtur ejus proprium, et inimicitias in Ecclesia parit. Ne igitur scissura in Ecclesia Dei hac fieri possit occasione, summopere est providendum ut omnes consono corde et ore unum id quod melius est pronuntient. Sola quae obesse videtur auribus consuetudo, in melius accipiatur, et schisma ac murmuratio atque dubietas prorsus a nostro communi coetu aboleatur. Quod si quis contraire praesumpserit huic pacificae concordiae, de contentiosis et schismaticis unus judicetur. » Ad haec veneraaltercatio ad aures apostolicae sanctae Romanae sedis perveniret. Super quo Dominus Joannes papa exemplar epistolae nobis est dignatus destinare, magnopere testificans apostolatus ejus gloriam, et redarguens omnes qui eum contradicunt esse apostolum. Quae epistola sacra conservata in promptu habetur, in qua facile claret testimonium verum Romanae sedis. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtẽpuit req trtnscendit. Verũ nec ad leuã nec ad sinistrã deui ans
ꝑuiã rectã iustitiae gradit᷑ Igit̃si pars aliqͣ ꝓbabilis antiqssimoꝵ patrũ
deincepsas suescere ipsũ ñ cunctent᷑. Haȩc ⁊ hissimilia eo dicente alius
eoipisuidelicet is embtꝰ picta uensis eccła rector egenit erplanase
dic Q de hoc uerbo ẽtrouersiã parit nodũ inscirpo quaertaroorẽ

Expanded text:
contemnit, neque transcendit, verum, nec ad laevam nec ad sinistram devians, per viam rectam justitiae graditur. Igitur si pars aliqua probabilis antiquissimorum Patrum deinceps assuescere ipsum non cunctentur. » Haec et his similia eo dicente, alius ex episcopis, videlicet Isembertus Pictavensis Ecclesiae rector, coepit explanare, dicens: « Qui de hoc verbo controversiam parit, nodum in scirpo
Abbreviated transcription (Latin):
legis rpndrant Sufficit ad consodiendos ad uracios boctela anms
is hoo÷ soha beati hieronimi sententia. Itẽ mucrone ueli dutimio
pauliapti nulla arte aut ui umquã retundendo om̃is pars c̃centios a
am aplos fulsse om̃s quos dit̃s ĩ carne ad hucdegens misit adẽdicandũ
Vit hieronimꝰ. uc in p̃senti recitaeũ ÷ lectione. Om̃s q dñm in carne uideñ. ex̃

Expanded text:
legis repudiant. Sufficit ad confodiendos adversarios hoc telum acutissimum, hoc est sola beati Hieronymi sententia. Item mucrone validissimo Pauli apostoli, nulla arte aut vi unquam retundendo, omnis pars contentiosa los fuisse omnes quos Dominus in carne adhuc degens misit ad praedicandum. Ait Hieronymus, ut in praesenti recitatum est lectione: Omnes qui Dominum in carne viderunt, eumque
Abbreviated transcription (Latin):
der si plicit̃ c̃sessore autumant : Tuno qͥdã morib: ⁊atate grandeuus
ex ep̃is qͥ sedebant in õcilio. albiensis uidelicet ec cłe pastor emilius
facto sił tiadit᷑. Hunc aqͥtanicȩ patria choruscũ in luminatorẽ qͥ ad
banc plagã patres nr̃os uenit pͥmꝰsaluare quẽ xp̃s dñs ⁊beatus pecrus alt̃¬
imꝑans ut magist̃ et dñs discipłm et seruũ. alt̃ ex hortans ut condis¬
cipulus ⁊ conꝓpinquus condiscipłm ee cotꝓpinquũ ad salitẽ ⁊ lum̃
gentiũ galliarũ in tenebris & ũbra mortis sedentiũ direxer̃ iustis¬
simũ ⁊ dignissimũ ẽẽ om̃imodis censemꝰ. ut quomagis possumꝰ excel¬
lentiori  abeamꝰ honore scđm tam̃ rectã ueritatis normã haec
quã in eo teneamꝰ quae ñ sint ultra ueritatẽ & qđ uerũ ⁊ clarissimũ
illit̃ nec p̃t̃mittentes. Onec excedentes. quo eũ magenalemꝰ : hon¬
rumꝰ Si enĩ uere ad ño ad p̃dicandũ missus ÷ si discipłs eiꝰ incarne fuit

Expanded text:
 simpliciter confessorem autumant. » Tunc quidam, moribus et aetate grandaevus, ex episcopis qui sedebant in concilio, Albiensis videlicet Ecclesiae pastor Aemilius, facto silentio, dixit: « Hunc Aquitanicae patriae coruscum illuminatorem, qui ad hanc plagam patres nostros venit pimperans ut magister et Dominus discipulum et servum, alter exhortans ut condiscipulus et compropinquus condiscipulum et compropinquum, ad salutem et lumen gentium Galliarum, in tenebris et umbra mortis sedentium, direxerunt, justissimum et dignissimum esse omnimodis censemus ut, quo magis possumus, excellentiori habeamus honore, secundum tamen rectam veritatis normam. Haec, inquam, in eo teneamus quae non sint ultra veritatem: et quod verum et clarissimum illic est nec praetermittentes nec excedentes, quo eum mage valemus honoremus. Si enim vere a Domino ad praedicandum missus est, si discipulus ejus in carne fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sectari dignũ ducamꝰ: Nne hic pat̃ ateneriꝰ atq beredictꝰ rector inonas¬
rerii clusae sc̃i micahelis. pluresq alii doctis suntoee serentiss pnce bbates
teftfica set nobis cũ bonũ q iaac uiscũ dõ ibeneplaitũ ducunt: ug aui
mulfiropinuens incaut aureꝓbendo obscurar umo qđ abie maral sause
tanti gestp patroni udebimur Qua enĩratione possomꝰ eũ negare suisse
discipłm dñi. cũq ĩ carne secutũ : Sed qͥsnã temere inficiare auleateẽ ta
dño ud dicandũ missũ. necñ ⁊ ligandi soluendiq cũ aliis apłis potertate
pmocũ: partẽq gentilitatis enormẽ in occiduo dimate specialẽ in so
ec de illo ab nuunt. qͥ cũ aut ñ credunt eẽ apłm. aut si credunt ñ libenm
suscipiunt Iui in quã haec denegare uidentur qͥ eũ ñ quẽ ad modũ ioħm eugłstã¬

Expanded text:
non sectari dignum ducamus? Nonne hic pater Azenerius, atque Benedictus rector monasnon sectari dignum ducamus? Nonne hic pater Azenerius, atque Benedictus rector monasterii Clusae Sancti Michaelis, pluresque alii doctissimi et reverentissimi abbates testificantur nobiscum, bonumque id ac justum Deoque beneplacitum ducunt? Cur autem multorum opinioni incaute aurem praebendo obscurare, imo, quod absit! infalsare tanti gesta patroni videbimur? Qua enim ratione possumus eum negare fuisse discipulum Domini, eumque in carne secutum? Sed quisnam temere inficd praedicandum missum, nec non et ligandi solvendique cum aliis apostolis potestate promotum; partemque gentilitatis enormem in occiduo climate specialem in sorec de illo abnuunt, qui eum aut non credunt esse apostolum, aut, si credunt, non libenter suscipiunt. Illi, inquam, haec denegare videntur, qui eum non quemadmodum Joannem eva
Abbreviated transcription (Latin):
creuitmos ñ tam̃ in om̃ib locis Ñ nullȩ qͥppe eccłae. hodieq hac inre ar¬
quiorẽ retinere uident᷑ obseruantiã: Quã licet alii ꝑmutas sent in t̾ris.
nullaten tam̃ potuere eiꝰ inminuere neq: obscurare głã in caelis. ubi in¬
gens apłicũ decꝰ ingłoso rutilans apłoꝵchoro unte conspectũ maiesta¬
tis gł adĩ ꝑ ennit̃ possidet. Sigͦ pͥora ⁊ anti quiora patrũ scđm ueritatẽ et i¬
ton abilẽ auctoritatẽ dõ inspirante recuꝑamꝰ instituta olĩ humanis ad in¬
uentionib ablata atq depͣ uata. idq agimꝰ renouando magis quã nouita
p̃sũptiuã tradendo ut qͥd culpamur uelut transgressores pat̃noꝵ t̃minoꝵ :
Deqͥb scriptũ ÷ Ne t rans grediaris t̃minos antiquos quos posuer̃ pates
tui. Cũr inquã durt̃ id aliqͥb uidebit᷑ si rectã ueritatis lineã seqͥ¬
mur. si ꝑspicatiores patres anti quos hac in re imitem᷑ siminꝰ acutos

Expanded text:
Nonnullae quippe Ecclesiae hodieque hac in re antiquiorem retinere videntur observantiam, quam licet alii permutassent in terris, nullatenus tamen potuere ejus imminuere neque obscurare gloriam in coelis, ubi ingens apostolicum decus, in glorioso rutilans apostolorum choro, ante conspectum majestatis gloriae Dei perenniter possidet. Si ergo priora et antiquiora patrum, secundum veritatem et rationabilem auctoritatem, Deo inspirante, recuperamus instituta, olim humanis adinventionibus ablata atque depravata, idque agimus renovando magis quam novitatem praesumptivam tradendo, utquid culpamur velut transgressores paternorum terminorum, de quibus scriptum est: Ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui? Cur, inquam, durum id aliquibus videbitur, si rectam veritatis lineam sequimur, si perspicaciores patres antiquos hac in re imitemur, si minus acutos
Abbreviated transcription (Latin):
dã aut̃ magnũ deuenientes monasteriũ inquo pͥmꝰ anglorũ ep̃s reqͥescit
ꝑorpore augustinꝰ. cõperer̃ ñ ibi haberi librũ de actib: beatimarti alis
ꝑlaetanias tam̃ atq martirlogia in eodẽ loco inueniebant eundẽ patron
nomine apłico deroratũ. Atcũ apatre monasterii ꝑ qͥ rerent̃dic̃tes ut qͥd mar¬
ti alẽ inuris letanis p̃dicatis apłm cũ eiꝰ gesta dicatis ñ haberi penes uo

Expanded text:
oddam autem magnum devenientes monasterium, in quo primus Anglorum episcopus requiescit oddam autem magnum devenientes monasterium, in quo primus Anglorum episcopus requiescit corpore Augustinus compererunt enim ibi non haberi librum de actibus beati Martialis, per litanias tamen atque Martyrologia in eodem loco invenerunt eumdem patronum nomine apostolico decoratum. At cum a patre monasterii perquirerent, dicentes: « Ut quid Martialem in vestris litaniis praedicatis apostolum, cum ejus gesta dicatis n
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor annis suꝑ uix̃. Haec & hissimilia de c̃uenientia annoꝵ cũ satis factũ eẽt ⁊ ille
engolis m̃sis clericꝰ iterũ diceret q nichil mirũ simartialẽ lucas nomine ꝓpͥo ñ expͥmit.
lomodo scribat: itẽrũ odolricꝰpat̃ allo cutꝰ ÷ c̃ciliũ dicens. Neqͥs forte nos dica
nunc nouũ fateri apłm ⁊ hactenꝰ ñ auditũ de apłatꝰ eiꝰ antiqͥtate eo qđ iã olĩ p̃occupat᷑
ab antiqͥs ⁊ testificat᷑ fuent iterũ ꝑ hibebotestimoniũ uerũ ouenerabiles ep̃i. Ecceduo
sacerdotes ex fr̃ib: nr̃is corã ads. quos olĩ hac ipsa de rausa britanniã misi utan¬
glorũ a gregorio ut reor p̃sirã legẽ annosã diligentius ꝑscrutarent᷑. ⁊ om̃i sũ mo¬
to m̃dacio ad nos referrent. Quicũ ad anglos ꝑuenissent tã in marcir logiis
ebꝵ quã inlaetaniis martialẽ ab antiqͥtate reꝑiebant apłmscriptũ adqđ¬

Expanded text:
quatuor annis supervixit. » Haec et his similia de convenientia annorum cum satisfactum esset, et ille quatuor annis supervixit. » Haec et his similia de convenientia annorum cum satisfactum esset, et ille Engolismensis clericus iterum diceret quia nihil mirum si Martialem Lucas nomine proprio non exprilo modo scribat, iterum Odolricus Pater allocutus est concilium, dicens: « Ne quis forte nos dicat nunc novum fateri apostolum, et hactenus non auditum: de apostolatus ejus antiquitate, eo quod jam olim praeoccupatus ab antiquis et testificatus fuerit, iterum perhibebo testimonium verum, o venerabiles episcopi. Ecce duo sacerdotes ex fratribus nostris coram adsunt, quos olim hac ipsa de causa in Britanniam misi, ut Anglorum a Gregorio, ut reor, praefixam legem annosam diligentius perscrutarentur, et omni submoto mendacio ad nos referrent. Qui cum ad Anglos pervenissent, tam in Martyrologiis eorum quam in litaniis Martialem ab antiquitate reperiebant apostolum scriptum. Ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
Sab que haerede dne passus : suuq frat̃ archelauid ÷ filiꝰ illiꝰ haȩrodis sub quo xp̃s natꝰ :. Post¬
haerodẽ utetarchã regnauit agrippa annis .uii. ipse: haro desqia cobũ occidit ⁊pe¬
trũ cõp̃bendit ⁊ ab anglo ꝑcussus : Cuiꝰ harodis annoqͥnto hoc : claudii caesaris scđo
perrus ⁊ martialis ut ia diximꝰ pͥmouener̃ romã. Post agrippã haerodẽ regnauit filius
eiꝰ alt̃ agrippa annis .xxvi. hoc ÷ usq: in scđm annũ uespasiani quando uideoureg¬
ũ defecit. Post neronẽ quippe imꝑauit uespasianꝰ cuiꝰt̃cio anno imꝑii marcia¬
suꝑ uix̃ uno integro anno ⁊ crastinadie hoc ÷ pͥma alterius incipientis anni die cȩ¬
los cũ xp̃o as cendit Atq ipso anno quo basilicã in qͣ ipse mẽbris qͥescit in honor po

Expanded text:
sub quo Herode Dominus passus est, fuitque frater Archelai, id est filius illius Herodis sub quo Christsub quo Herode Dominus passus est, fuitque frater Archelai, id est filius illius Herodis sub quo Christgrippa annis septem. Ipse est Herodes qui Jacobum occidit, et Petrum comprehendit; et ab angelo percussus est. Cujus Herodis anno quinto, hoc est Claudii Caesaris secundo, Petrus et Martialis, ut jam diximus, primo venerunt Romam. Post Agrippam Herodem, regnavit filius ejus alter Agrippa annis 26, hoc est usque in secundum annum Vespasiani, quando Judaeorum regnum defecit. Post Neronem quippe imperavit Vespasianus, cujus tertio anno imperii Martiasupervixit uno integro anno, et crastina die, hoc est prima alterius incipientis anni die, coelos cum Christo ascendit. Atque ipso anno quo basilicam, in qua ipse membris quiescit, in honore P
Abbreviated transcription (Latin):
romã pͥnceps apłoꝵpecrus ⁊ c̃discipłr eiꝰ martialis. Ipsiꝰ aut̃claudu quarto cor nioit
marcus in agipto martialis in gallia dñm p̃dicare coeper̃ Post claudiũ qͥ imꝑaui
xiii. m̃sib ui. dieb xxuiIIͦ. Nã trededi plenis annis regnauit ⁊ quarco decimo
plus quã medio mortuus :. huiꝰ imꝑn pmo. rex galliarũ stephantromã cũlegiotub
gelloꝵ ad eũ ꝑrex̃ quẽ admͦdũ litteris ꝑueredarios ei fueratiussũ. Ipsius quot
ueronis anno scđo paulus apłs pͥmitũs uenit romã hoc ÷ qͣrto decimo anno pꝰrđ
uentũbeatipetri. Necdũ enĩ fuerat paulus roma: qͣndo stephanꝰ adneroo ẽ pfi¬
aussus ÷ aut uinetꝰ romã paulus tferto p̃side iudeae & caesarẽ aꝑpella uerar eui:
annopmotiberi haerodes de trarcha apud iudeos coepitrgnare St pegnauit
ꝑanoiosot ben id÷ uisꝗ  ad pͥmũ annũ gai galiculȩ qͥ fuit successor tiberii¬

Expanded text:
rum Petrus, et condiscipulus ejus Martialis; ipsius autem Claudii quarto anno Marcus in Aegypto, Martialis in Gallia, Dominum praedicare coeperunt. Post Claudium, qui imper13, mensibus 7, diebus 28; nam 13 plenis annis regnavit, et quarto decimo plusquam medio mortuus est. Hujus imperii primo, rex Galliarum Stephanus Romam cum legionibus Gallorum ad eum perrexit, quemadmodum litteris per veredarios ei fuerat jussum. Ipsius quoque Neronis anno secundo, Paulus apostolus primitus venit Romam, hoc est quarto decimo anno post adventum B. Petri: necdum enim fuerat Paulus Romae, quando Stephanus ad Neronem pautem vinctus Romam Paulus a Festo praeside Judaeae, quia Caesarem appellaverat. Item anno primo Tiberii, Herodes tetrarcha apud Judaeos coepit regnare, qui regnavit per annos 24, id est usque ad primum annum Caii Caligulae, qui fuit successor Tiberii
Abbreviated transcription (Latin):
mata ad officiũ apłicũ ꝑtinentia. cũ aliis ad ño accepit apłis: Vbiiã enĩ ꝑuenit
ut integra eẽt atatis. hoc ÷ un noꝵ triginta. ꝑ beati pecri legationẽ a qͥtanicagen¬
tilitatis apłatũ efficacissimo oꝑe. ad ño suscepit. Qđ aut̃ dñs iussit petro ut diri¬
geret marcialẽ ad p̃dicandũ ꝓuinti is galliarũ. idem ÷ sim illimũ illi quo doc¬
torib antio chiae degentib. it sp̃s sc̃s. Segregate mͥ paulũ ⁊ barnaban. in opꝰ quo
assũpsi eos. Atilli orantes ⁊ ieiunantes imposuer̃ eis manꝰ ⁊ dimiser̃ eos. Et sic̃ illi
galliã. licet ꝑ legationẽ et c̃sultũ beatipecri. Qui uocante ⁊ eligente se dño. xta

Expanded text:
mata ad officium apostolicum pertinentia, cum aliis a Domino accepit apostolis? Ubi jam enim pervenit mata ad officium apostolicum pertinentia, cum aliis a Domino accepit apostolis? Ubi jam enim pervenit ut integrae esset aetatis, hoc est annorum triginta, per beati Petri legationem Aquitanicae gentilitatis apostolatum efficacissimo opere a Domino suscepit. Quod autem Dominus jussit Petro ut dirigeret Martialem ad praedicandum provinciis Galliarum, idem est simillimum illi quo doctoribus Antiochiae degentibus ait Spiritus sanctus: Segregate mihi Paulum et Barnabam in opus quo assumpsi eos. At illi orantes et jejunantes imposuerunt eis manus, et dimiserunt eos . Et sicut illi Galliam, licet per legationem et consultum beati Petri. Qui, vocante et eligente se Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
qtti abaptis mate iohis usq indiẽ ascensionis oꝑ adñi uidant. ꝑ fectae aetatis ex¬
itentes Si en ipsȩ dñs n antetricesimũ atatis ⁊ ecorses ꝑdicare aniouros
qͣ tetomagis disciptosrii. oporteban ance atatẽ ꝑfectã tesces dñi publicos
iudeis eẽ. Porrosi martialis qͣndo dñs ascendit incaelũ nec dũ uicesimũ atat
annũ attigerat. quid in eo p̃iudicare possumꝰ. qđ minime ĩ locũ iuda sub¬
stitutus fuerit p̃sertĩ cũ anteriores xii testes uł grandeui uł ꝑfectae eentata¬
hic aut̃ ñdũ impletã corporis aetatẽ haberet: Si aut̃ đđ cũ ad huc ẽẽt ad olescens
ad ño electus in regnũ.⁊ eo ubente t̃secratione regĩa unctꝰ ÷. tam̃ ñ ante regna
coepit quã triginta çtatis cõpleret annos. qͥdmirũ si marcialis aetate adhuc ado¬
lescens unctionẽ scĩ sp̃s inpotestate ligandi atq soluendi ⁊ caetera grãrũ ca¬

Expanded text:
qui a baptismate Joannis usque in diem ascensionis opera Domini viderant, perfectae aetatis existentes. Si enim ipse Dominus non ante tricesimum aetatis est exorsus praedicare annum, quanto magis discipulos duodecim oportebat non ante aetatem perfectam testes Domini publicos Judaeis esse? Porro si Martialis, quando Dominus ascendit in coelum, necdum vicesimum aetatis annum attigegerat, quid in eo praejudicare possumus, quod minime in locum Judae substitutus fuerit, praesertim cum anteriores duodehic autem nondum impletam corporis aetatem haberet? Si autem David, cum adhuc esset adolescens, a Domino electus in regnum, et eo jubente consecratione regia unctus est, tamen non ante regnare coepit quam triginta aetatis compleret annos, quid mirum si Martialis aetate adhuc adolescens unctionem sancti Spiritus in potestate ligandi atque solvendi, et caetera gratiarum charis
Abbreviated transcription (Latin):
siano ĩ pace orcubuit. usq intẽpora nepotũ caroli augusti qͣndo in monasticũ
canonicalis ordo facientib pipinoec carolo fr̃ĩb filiis hludo uici in quo ego res¬
immo deteri sapiendo coeper̃ nouitatẽ inferredi c̃tes. Licet nobpatronũ aqͥ ta¬
niae de loco apłoꝵ in quo nunc ultimꝰ ÷ trans mutare. ut sit nob honorabili
si pͥmũ in c̃fessorũ serie eũ dicamꝰ. Sit nob pͥncipiũ c̃fessorũ . ñ ex tremitas

Expanded text:
pasiano, in pace occubuit, usque in tempora nepotum Caroli Augusti, quando in monasticum pasiano, in pace occubuit, usque in tempora nepotum Caroli Augusti, quando in monasticum canonicalis ordo, facientibus Pippino et Carolo fratribus, filiis Ludovici, in quo ego reimo deterius sapiendo, coeperunt novitatem inferre, dicentes: Licet nobis patronum Aquitaniae de loco apostolorum, in quo nunc ultimus est, transmutare, ut sit nobis honorabilior, si primum in confessorum serie eum dicamus; sit nobis principium confessorum, non extremit
Abbreviated transcription (Latin):
deã fec̃. ⁊ post cũ petro antiochiae septẽ ꝑ mansic. At uero dehinc sequenti anno
cognoscitur. Si qͥdẽ t̃cio uespasiant anno migrauit. Hisigit᷑ uerbis amulos
ꝑtinatia cũ pullu lans facileeĩt extincta. om̃sq: ꝑitoꝵ accla massent satis fuisse
ueniens. &tatis ꝑfectionẽ in illis qͥ xii apłi pͥores electis extitisse interĩ in illol̃¬
cilio pictauensi suꝑ hoc capitulo cessatũ ÷ Subiunx̃ &iã idẽ ueneranđ senior ꝗ haa
ꝑorabat. dic̃s Quid in ulta necesse dilectissimi : Nil ꝓfecto hic obesse conspi¬
tis quã illã minꝰ c̃gruã multoꝵ ẽsuetudinẽ. ñ ratione ꝑspicaeẽ. sed incuria ut
assolet torpente penes plures in ueteratã. Quo aut̃ mͦdo haec quae in mulcis i¬
ucluit traditio. ex quo uideamꝰ fonte descendit : Nr̃oꝵ eqͥdẽ patrũ ñ incerta didi¬
cimꝰ relatione &x longeolĩ immo ab ipsius discipłi dñi tẽpore quo imꝑante ues¬

Expanded text:
daeam fecit, et post cum Petro Antiochiae septem permansit: at vero dehinc sequenti anno,cognoscitur: siquidem tertio Vespasiani anno migravit. » His igitur verbis aemulorum pertinacia cum pullulansecim apostoli priores electi sunt, exstitisse: interim in illo concilio Pictavensi super hoc capitulo cessatum est. Subjunxit etiam idem venerandus senior qui haec perorabat, dicens: « Quid multa necesse, dilectissimi? Nil profecto hic obesse conspicitis, quam illam minus congruam multorum consuetudinem, non ratione perspicacem, sed incuria, ut assolet, torpente, penes plures inveteratam. Quo autem modo haec quae in multis invaluit traditio, ex quo videamus fonte, descendit. Nostrorum equidem patrum non incerta didicimus relatione quia longe olim, imo ab ipsius discipuli Domini tempore, quo, imperante Ves
Abbreviated transcription (Latin):
scribit dicens Si las quoq et iudas. ab apłis apłi appellatis. Si ab aptis illi
ñ in cassũ apłos existimabant. Nec appellassent nisi eẽnt. Prae terea paulus
ceptis xi. cent Non inuanũ qͥ ppe neq m̃dacit aliqđ uerbũ loguoꝰ cpaio uer¬
barsaban abapdos reitoset scatutos. Et occulta sorte mathrã rerrilor saban
ati fuerant di c̃tedño Ite ecce egomicto uos sic̃ agnos int̃luxos. Saneqͥ sdđ¬

Expanded text:
interpres scribit, dicens: Silas quoque et Judas ab apostolis apostoli appellati sunt. Si ab apostolis illi non incassum apostolos existimabant; nec appellassent, nisi essent. Praeterea Paulus ceptis undecim, non Barsabam ab apostolis electos et statutos, et occulta sorte Matthiam, ut in locum Jnati fuerant, dicente Domino: Ite, ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos . Sane quis di
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qͥ pͥmꝰ galliarũ fuit ep̃s. cuiꝰ nom̃ in eugliis reti cẽtur. Vt scilicet uere il
dĩ fuisse sciamꝰ discipłm in carne ⁊ cũ xiͦi pͥorib: electis discipłis. inaximã adõ ac¬
cepisse apłatus gr̃am hancgentẽ occiduã possidendi signũ apłatus inaet̃n
Hoc aut̃ in martiale fieri uidemꝰ qđ &iã in barnaba luca ⁊ marco ⁊ antiqͥ
faciebant ⁊ moderni hactenꝰ faciunt. Nã eoꝵ alii memoriã de c̃fessorib n

Expanded text:
um fuit episcopus, cujus nomen in Evangeliis reticetur, ut scilicet vere illum Dei fuisse sciamus discipulum in carne, et cum duodecim prioribus electis discipulis maximam a Deo accepisse apostolatus gratiam, hanc gentem occiduam possidendi signum apostolatus in aeternum. Hoc autem in Martiale fieri videmus, quod etiam in Barnaba, Luca et Marco et antiqui faciebant, et moderni hactenus faciunt. Nam eorum alii memoriam de confessoribus, non
Abbreviated transcription (Latin):
lus qͥ ibidẽ ad erant ep̃is. Conicere inqͥens possumꝰ quã egregiae auctoritatis sit beatꝰ
aqͥta noꝵ patronꝰ. dequo gregoriꝰ in illa sui laboris gente hanc legẽ tradidicobi¬
seruandã . Nimirũ imꝑitoꝵ ÷ dubicare dequo ses papa gregorꝰ ñ dubit
Videtis erce õ ep̃i in hoc codice qͥ apud anglos scriptꝰ: Ip̃ t̃missũ eẽ timotheũ
et cleopan ⁊ silan ⁊ alios quoꝵ nomina in eugłiis ⁊ in actib apłicis si ue

Expanded text:
aliis qui ibidem aderant episcopis: « Conjicere, inquiens, possumus quam egregiae auctoritatis sit beatus aliis qui ibidem aderant episcopis: « Conjicere, inquiens, possumus quam egregiae auctoritatis sit beatus Aquitanorum patronus, de quo Gregorius in illa sui laboris gente hanc legem tradidit observandam. Nimirum imperitorum est dubitare de quo sanctus papa Gregorius non dubitavit. Videtis ecce, o episcopi, in hoc codice, qui apud Anglos scriptus est, praetermissum esse Timotheum, et Cleopham, et Silam, et alios, quorum nomina in Evangeliis, et in Actibus apos
Abbreviated transcription (Latin):
tribhoc nẽis obseniatũ ÷ quor nullatenꝰ in mutare possumꝰ cipditionẽ
Sepiꝰ inpe doctore snitõs priores de gregorii ꝓflurus se magisterio. At tam̃
hac dere creberrime dudũ dõ supplic abamꝰ certos nos reddi Nec in aduen¬
tu ur̃o derelicti spe nr̃a uidemur. immo exultandũ nob: detã egregi a ui¬
gloꝵ de huiꝰ auctoritatis uetustate. testes ueraces narrauer̃ nob̵ sese cõpi
Ilud quoq: mͥ memorandũ ÷ qđ ante hos .uii. annos rerangloꝵ ducuas¬
taniaȩ regalia munera misit. simulq: codicẽ litteris aureis scriptũ inquo
murasc̃oꝵ distincta cũ imaginib c̃tinebant᷑. Qđ uolum̃ iã olĩ in c̃ciliopiet¬
uensi dũ hac eadẽ dete qͦuestio eẽt. idem dux guillelmꝰ litteris edoctꝰ ĩ ter¬
timoniũ antiqͥtatis pontificib ostendit. erat enĩ ibi martialis in alioꝵ apł oꝵ ca¬
ta logo positus. Qui ꝑitissimꝰ pͥnceps. dicebat archi epoburdegalensi ea

Expanded text:
tribus hoc nostris observatum est, quorum nullatenus immutare possumus traditionem. Scimus quippe doctores nostros priores de Gregorii profluxisse magisterio; attamen hac de re dudum creberrime Deo supplicabamus certos nos reddi. Nec in adventu vestro derelicti spe nostra videmur; imo exsultandum nobis est de tam egregiae viglorum de hujus auctoritatis vetustate testes veraces narraverunt nobis sese comperisse. Illud quoque mihi memorandum est quod ante hos septem annos rex Anglorum duci Aquitaniae regalia munera misit, simulque codicem litteris aureis scriptum, in quo. Quod volumen jam olim in concilio Pictavensi, dum hac eadem de re quaestio esset, idem dux Willelmus, litteris edoctus, in testimonium antiquitatis pontificibus ostendit. Erat enim ibi Martialis in aliorum apostolorum catalogo positus. Qui peritissimus princeps dicebat archiepiscopo Burdigalensi, et
Abbreviated transcription (Latin):
cationis qͥppefructificatio marimit illi int̃ alios apłos extitisse ꝓbat᷑: Si qͥdem
prat̃paulũ & illos rii. nescimꝰ tanta copia stuctificasse aliũ aptoꝵ. qnta
marti alis p̃dicando fruccificauit. Hec ec hissimila cũ suꝑhis duxꝑorass et
enꝰq: uerbo nullus c̃traue quiuisset. qͥdã clericoꝵ de eruditeserit adeos nco
debant ł c̃cilio N ignoramꝰ q machias delex duob dudũ fueritra post ꝑconit.

Expanded text:
: praedicationis quippe fructificatio maxima illi inter alios apostolos exstitisse probatur; siquidem, praeter Paulum et illos duodecim, nescimus tanta copia fructificasse alium apostolorum, quanta Martialis praedicando fructificavit. « Haec et his similia cum super his dux perorasset, ejusque verbo nullus contraire quivisset, quidam clericorum de eruditis ait ad eos qui sedebant in concilio: Non ignoramus quia Matthias d
Abbreviated transcription (Latin):
ħ orinthioꝵ ep̃s elo quio clarus sub antoni nofloruit impre quotẽpore policartꝰ du cipłi
derotineer macerari eoepittimen. Tunc sẽs laurentiꝰ corroborans aetatis eiꝰ ĩ fantiã ait ad eũ
Aetrcellr penitortuus egeas noluit xp̃m credere. Nã mat̃tua marcellina ⁊ fr̃stuis aturminꝰ ⁊di¬
marcellus cũ anastasio cõmilitone xp̃iano. ut iret ubi erat frat̃ suus saturnansep̃s ꝑue
ipsa passio in c̃ciliũ eoꝵ potest sine mora deferri. Haecmͥ ã discrepare uident᷑. ascriptu¬
ra quae penes nos egolismae dedionisii gestis habet᷑ : Ibi enĩlegit᷑ qr clemens quendã phi
mina gentib tadidit eroganda. quẽ ingalliã misit. Sociosq ei saturninũ marcellinũ¬

Expanded text:
i i scopum videret puer macerari, coepit timere. Tunc sanctus Laurentius corroborans aetatis ejus infantiam, ait ad eum: Marcelle, genitor tuus Aegeas noluit Christum credere, nam mater tua Marcellina, et fratres tui Saturninus et DiMarcellus cum Anastasio commilitone Christiano, ut iret ubi erat frater suus Saturninus episcopsi velint episcopi, ipsa passio in concilium eorum potest sine mora deferri. Haec mihi non discrepare videntur a scriptura quae penes nos Engolismae de Dionysii gestis habetur. Ibi enim legitur quod Clemens quemdam Philmina gentibus tradidit erroganda; quem in Galliam misit, sociosque ei Saturninum, Marcellinu
Abbreviated transcription (Latin):
epm nomineausoniũ ex ipsa patria oriundũ quẽ ipsebapti auerat ordinaur :
Et cũ qͥdã ex c̃cilio dicerent curdionisiꝰ qͥ longe pꝰ marcialẽ ĩ galliã uenit in librdaccuũ
discipłs paulifuit. ⁊ lucas comespaul erat qͥ in illo libroplus gesta pauli qua uidit e¬
ã ĩ festiuititib minime nouimꝰ Denasone illo antiqͦ discipło dephilippo eugłs
nua speciatĩ ñ cigat᷑. nob tam̃ occidentalib qͥ eiꝰ aduentu ĩluminati sumꝰ calesti
claritate qͥ eũ in caelo ⁊ t̾ra patronũ occidius gentib eẽ scimꝰ. ñ ignobili recorda¬
tione sẽꝑ ꝓoportunitatib: habenda ÷ gaudioꝵ. Porro aut̃ dedionisio ario pagi¬
ta qͥ in actib apłoꝵ memorat᷑. putare solebã ipsũ eẽ qͥ ingalliã cũ rustico ⁊ eleu¬
therio pꝰ decessũ apłoꝵ petri ⁊ pauli ⁊ martialis uenit. donecnuꝑ c̃tigit mͥ fortuiti
adutilitatẽ ec cł& scripsit. huiꝰ dionisii hieronimꝰ inchronica sua m̃tionẽ faciens dr̃ẽ Dicrap

Expanded text:
m nomine Ausonium, ex ipsa patria oriundum, quem ipse baptizaverat, ordinavit. » Et cum quidam ex concilio dicerent: « Cur Dionysius, qui longe post Martialem in Galliam venit, in libro Actuu Quia Dionysius gentilis discipulus Pauli fuit, et Lucas comes Pauli erat, qui in illo libro plus gesta Pauli, quae vidit, eam in festivitatibus minime novimus. De Jasone illo antiquo discipulo, de Philippo evangelista, nua speciatim non agatur, nobis tamen Occidentalibus, qui ejus adventu illuminati sumus coelesti claritate, qui eum in coelo et terra patronum occiduis gentibus esse scimus, non ignobili recordatione semper pro opportunitatibus habenda est gaudiorum. Porro autem de Dionysio Areopagita, qui in Actibus aptherio post decessum apostolorum Petri et Pauli et Martialis venit, donec nuper contigit mihi fortuito ad utilitatem Ecclesiae scripsit. --Hujus Dionysii Hieronymus in Chroni
Abbreviated transcription (Latin):
ta erat: dilaniata ademonio. Itẽ penes mauritaniã oppidũ maritimũ qͥ antepe¬
deseiꝰ qs mortui acebant. ut eunctꝰ ppłs mortuos eos cređdec nouẽ simuliurossus¬
ertuu aneruatẽ dico t̃m̃tior nisi martialis ab eo qͥ disciptissuis potestatẽ mortu¬
ee suse sandi tradiar. tanta signor grãm hab̾et ñ tantã ⁊ alo gentilitatr̃ acqeret
tea libesegus barbari facile potuere fidẽ ⁊xp̃i nom̃ suscipei & sosaut̃ ita do opẽteren¬
te in ereia cachobiea eonstantes sumꝰ ⁊ solidi ut quã uis omusiet asiof icido que feren¬

Expanded text:
ta erat dilaniata a daemonio. Item penes Mauritaniam oppidum maritimum, qui ante peta erat dilaniata a daemonio. Item penes Mauritaniam oppidum maritimum, qui ante pedes ejus quasi mortui jacebant, ut cunctus populus mortuos eos crederet, novem simul viros suscitavit. Veritatem dico, non mentior; nisi Martialis ab eo qui discipulis suis potestatem mortuos suscitandi tradidit, tantam signorum gratiam haberet, non tantam coelo gentilitatem acquireret. Talibus signis barbari facile potuere fidem et Christi nomen suscipere. Nos autem ita, Deo opem ferente, in Ecclesia catholica constantes sumus et solidi, ut, quamvis omnia hae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ remissionẽ peccatorũ in om̃s gentes. incipientes ab hiero solima. Et alibi dic̃. Erit
mͥ testes in hi ersłm ⁊ in om̃i iudea ⁊ samaria ⁊usq: adultimũ t̃rȩ. Vbi aut̃ ÷ locꝰ in
quo frontus georgiũ legitur suscitasse : Porro apud else monstatur sẽꝑ locꝰ ubi
tialis austriclinianũ suscitauit. Martinꝰ turonensis. tantã post apłos grãm adõle¬
itur habusse . ut triũ mortuorũ suscitator fieret. Discipłi eꝰ orbẽ lustrassedicunt᷑.
siquẽ forte tunc uuentẽ inuenire potuissent ĩ suscitationetriũ mortuoꝵ martino
si milẽ: nec inuenire potuer̃. Dic nob stat̃ quos martires quos c̃fessores quas uirgi
ferret. sex mortuos tãquã uere apłs suscitauit . Sex ipsos mortuos intestmoniũ uerita¬
tis possumꝰ ostendere. in qͥb iacent monum̃tis. Austriclinianũ qͥppe ⁊ filiũ nerua
duosq idoloꝵ pontifices. atq armigerũ stephani ifiliũ archadii. nouimꝰ ubi qͥes

Expanded text:
Eritis mihi testes in Jerusalem, et in omni Judaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae . Ubi autem est locus ubi Frontus Georgium legitur suscitasse? Porro apud Else monstratur semper locus ubi Martialis Austriclinianum suscitavit. Martinus Turonensis tantam post apostolos gratiam a Deo legitur habuisse, ut trium mortuorum suscitator fieret. Discipuli ejus orbem lustrasse dicuntur, si quem forte tunc juvenem invenire potuissent in suscitatione trium mortuorum Martino similem, nec invenire potuerunt. Dic nobis, frater, quos martyres, quos confessores, quas virgines ferret, sex mortuos tanquam vere apostolus suscitavit. Sex ipsos mortuos in testimonium veritatis possumus ostendere in quibus jacent monumentis. Austriclinianum quippe, et filium Nervae, duosque idolorum pontifices, atque armigerum Stephani, et filium Arcadii
Abbreviated transcription (Latin):
pletꝰ. ad nõ potestatẽ ligandi atq soluendĩ sublimatꝰ. ad ñõ ad p̃dicandũ missus fructisica¬
or maximus inofficio apłatus existere meruit: ⁊ hanc regulã rationabilẽ ⁊ auctoritat
antiquorũ plenã ⁊ dĩ uoluntate inspiratã de inceps uidicaui ⁊ ex eo defendere totis iirib:
ante om̃s ⁊ suꝑ om̃s galliarã urbes eminebat arcẽ regni aqͥ tanici tenens. Et puenit adea
beatꝰ martialis: qͥ a dño ꝑlegationẽ beati petri gentib: a quitanicis ÷ destinatus ipts

Expanded text:
pletus, a Domino potestate ligandi atque solvendi sublimatus, a Domino ad praedicandum missus, fructificatpletus, a Domino potestate ligandi atque solvendi sublimatus, a Domino ad praedicandum missus, fructificator maximus in officio apostolatus existere meruit; et hanc regulam rationabilem, et auctoritatis antiquorum plenam, et Dei voluntate inspiratam, deinceps judicavi, et ex eo defendere totis viribus ante omnes et super omnes Galliarum urbes eminebat, arcem regni Aquitanici tenens: et pervenit ad eam beatus Martialis, qui a Domino per legationem B. Petri gentibus Aquitanicis est destinatus apos
Abbreviated transcription (Latin):
apłos sed tantũ discipłos: illiptinꝰ nos fugientes ⁊ signo crucis se munientes: coeper
detestari uocẽ nr̃am dicentes. Disceditȩ ꝓcula nob̵ miseri. &e heretici estis cũ ñ crediti
uerbis dñi dic̃tis ad illos. Ite ec ce ego mittouossic̃agnos int̃ lupos N creditis eẽ apłos illos:
quos ipse in carnatꝰ dñs ad p̃dicandũ misit. Duo decĩ misit binos ⁊ postea nichil omi
biros misit alios lexiͦ. Grȩci sẽ ꝑ latinis sapientiores fuer ⁊ scripture latinoꝵ exgrȩco¬
rũ fonte diriuate s̃ Martialẽ pinde quȩ̃ nos dicimꝰ oagios marhialos uerescimꝰ ẽẽ u¬
inmontesinai in eloquio nr̃o habemꝰ. Hoc ego testimonio agrȩcis accepto: coepi me¬
cũ multa uoluere. ⁊ cumos eantiquoꝵ uoluminũ archana rimatꝰ frequentiꝰ martialẽ
cõperiebar ab antiqͥs ꝓnuntiatũ eẽ apłm. Anĩ aduerti quoq paulũ ⁊ barnaban silan
apti ⁊ memoria illis apłica exhibetur. Sic dõ reuelante patent̃ intelligere coepi: uere

Expanded text:
apostolos, sed tantum discipulos, illi protinus nos fugientes, et signo crucis se munientes, coeperunt detestari vocem nostram, dicentes: « Discedite procul a nobis, miseri, quia haeretici estis, cum non creditis verbis Domini, dicentis ad illos: Ite, ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos . Non creditis esse apostolos illos quos ipse incarnatus Dominus ad praedicandum misit? Duodecim misit binos, et postea nihilominus binos misit alios septuaginta duos. Graeci semper Latinis sapientiores fuerunt, et Scripturae Latinorum ex Graecocorum fonte derivatae sunt. Martialem proinde, quem nos dicimus septuaginta duorum, in monte Sinai in eloquio nostro habemus. » Hoc ego testimonio a Graecis accepto coepi mecum multa volvere, et, curiose antiquorum voluminum arcana rimatus, frequentius Martialem comperiebam ab antiquis pronuntiatum esse apostolum. Animadtur apostoli, et memoria illis apostolica exhibetur. Sic, Deo revelante, patenter intelligere coepi vere i
Abbreviated transcription (Latin):
tas erat. ubi scolȩ scripturarũ diuinarũ. ubi clericatus ordo erat. Legitur eũ potiu
hȩremitã uixisse. quã ep̃m. Dicere nescis quaȩ signa ille oꝑatꝰ ÷ ut petrucoricenses con¬
uerteret. Potiꝰ ille eos dõ ad qͥsiuit. qͥ omnẽ aqͥ taniã cũ stephano pͥncipegalliarũ ad
fidẽ trax̃. Neq frontꝰ neq saturninꝰ neq dionisius legunt᷑ mortuos suscitasse. Et utiq sine
suscitatione mortuorũ. si ne ostensione signoꝵ pͥmigentiles ñ potuer̃ credere : Dicen¬
te dño. Nisi signa ⁊ ꝓdigia uideritis. ñ creditis. It̃ alibi dicit᷑. Illi aut̃ ꝓfecti p̃dica
ubiq. dño cooꝑante ⁊ sermonẽ c̃firmante sequentib: signis. Apłsnullus fuit nisi

Expanded text:
tas erat, ubi scholae Scripturarum divinarum, ubi clericatus ordo erat. Legitur eum potius tas erat, ubi scholae Scripturarum divinarum, ubi clericatus ordo erat. Legitur eum potius eremitam vixisse quam episcopum. Dicere nescis quae signa ille operatus est, ut Petracoricenses converteret. Potius ille eos Deo acquisivit, qui omnem Aquitaniam cum Stephano principe Galliarum ad fidem traxit. Neque Frontus, neque Saturninus, neque Dionysius leguntur mortuos suscitasse. Et utique sine suscitatione mortuorum, sine ostensione signorum primi gentiles non potuerunt credere, dicente Domino: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis . Item alibi dicitur Illi autem profecti praedicaubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis . Apostolus nullus fuit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mat Ail utestantꝰ eũ ee apłm aliiẽ apłm. Quid gͦ fr̃i in hoc sentura: Agille me¬
morat᷑ ueneratada eanitie doatrina ⁊ morib egregꝰ cfesti admirando si gnate
aueob meuso pontise maiorẽ inducitis nouitatẽ. In nr̃o siqͥdẽ monaieeso iceȩteris in
quã audiui martialẽ rȩcitari nisi cũ aliis apłis. Interea in c̃cilio illo cũ qͥdã exle¬
cis petrucoricae urbis dĩ patre monas terii sollẽpmacensis altercaretur ⁊ diceret
eodẽ modo sc̃m frontũ possumꝰ dicere apłm. illecorã om̃ib sic ei resp̃. Iace inqu¬
frat̃ melius :÷ ut sileas. & qͣndo nos inscolis magistroꝵ mel et lac bibebamꝰ: tusolã
rumin abas fabã. Scripturã de sc̃o fronto nouã euitu auctoritate niteris g
Quaaut̃ ratione ille potest eẽ apłs. qͥ in digena petrucoricensis fuit : ꝑfecto si ibi a
ero psalteriũ didicit si c̃ in eiꝰ gestis legit᷑ ⁊ ibi clericꝰ ÷ factꝰ iã ibi sacerdotiũ & xp̃iani¬

Expanded text:
 quid ergo, fratres, in hoc sentitis? At ille memoratus veneranda canitie, doctrina et moribus egregius, confestim admirando signare sauribus meis, o pontifex, majorem inducitis novitatem. In nostro siquidem monaquam audivi Martialem recitari nisi cum aliis apostolis. » Interea in concilio illo, cum quidam ex clericis Petracoricae urbis cum patre monasterii Solemniacensis altercaretur, et diceret: « Eodem modo sanctum Frontum possumus dicere apostolum; » ille coram omnibus sic ei respondit: frater; melius est ut sileas: quia quando nos in scholis magistrorum mel et lac bibebamus, tu solam ruminabas fabam. Scripturam de sancto Fronto novam, cujus tu auctoritate niteris, G exstitit. Qua autem ratione ille potest esse apostolus qui indigena Petracoricensis fuit? Profecto si ibi a puero psalterium didicit, sicut in ejus gestis legitur, et ibi clericus est factus; jam ibi sacerdotium et Christiani
Abbreviated transcription (Latin):
fiet illis apatre meo qͥ incaelis : Ubi enĩ s̃ duo uł tres c̃ gregati ĩ nomine meo ibi inmedioe
ego sũ. ł in de quotiens cũq solus ep̃s c̃uocatis suae di ocesis primorib. leges ppło de iustitia
spernat nemo eiꝰ iussa absq animae suae in gentiꝑiculo c̃tẽpnit. Quotiens uͦ p̃sul p̃sulẽ sibi
aduidicandi opẽ ut iã sint duo ad sciuerit. iãduo ep̃i unũ sapientes. unũ idip sũ senti¬
tes in nomine dñi c̃ gregati. dñm in medio sui haberecreduntur qͣsi t̃ciũ iudicẽ. eorũq sente¬
tiarũ ẽ firmatorẽ. Quotũ duoꝵ qͥ auctoritatẽ c̃tẽpnit. ipsũ qͥ in medio eoꝵse asserit in t̾esse

Expanded text:
s a Patre meo qui in coelis est; ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. » Proinde quotiescunque solus episcopus, convocatis suae dioecesis primoribus, leges populo de justitia qui eum spreverit Christum spernat, nemo ejus jussa absque animae suae ingenti periculo contemnit. Quoties vero praesul, praesulem sibi adjudicandi opem, ut jam sint duo, adsciverit, jam duo episcopi unum sapientes, unum idipsum sentientes, in nomine Domini congregati, Dominum in medio sui habere creduntur quasi tertium judicem, eorumque sententiarum confirmatorem; quorum duorum qui auctoritatem contemn
Abbreviated transcription (Latin):
recuꝑata potiꝰ quã pͥmo inchoata. uiuentib: rege rocb̵to ⁊ gaueleno bituricensi arehiep̃o
Ego aut̃ egolismae positꝰ ubi &iã ab in eunti aetate educatꝰ sũ dũ int̃ alios quasi sciolus uud¬
rer. ante om̃s et suꝑ om̃s huic sanae regulaes repugnabã . putans eẽ uanũ ⁊ falsũ siue
ex elãtione descendisse : &r martialẽ audiebã inhac urbe lemouicensi p̃dicari eẽ a p̃
meon alt̃ nomine cosmas. c̃sonoore responder̃ dic̃tes. Utiq: martialẽ nouimꝰ apłm¬

Expanded text:
recuperata potius quam primo inchoata, viventibus rege Roberto et Gauzleno Bituricensi archiepiscopo. recuperata potius quam primo inchoata, viventibus rege Roberto et Gauzleno Bituricensi archiepiscopo. Ego autem Engolismae positus, ubi etiam ab ineunte aetate educatus sum, dum inter alios quasi sciolus viderer, ante omnes et super omnes huic sane regulae repugnabam, putans esse vanum et falsum, sive ex elatione descendisse, quia Martialem audiebam in hac urbe Lemovicensi praedicari esse apSimeon, alter nomine Cosmas, consono ore responderunt, dicentes: « Utique Martialem novimus ap
Abbreviated transcription (Latin):
angligenaegentis quae fideiru dim̃tũ ⁊ eccłasticas institutiones a gregorio papa ꝑcepit.
ibris minime in ordine apłoꝵ eẽt scriptus. Plaȩtanias siquidẽ uetustoꝵ uoluminũ¬
mathias imartialis uterq cũ aliis apłis in scriptꝰ habet᷑ Pinde ñ ignonibat gregorius
neundẽ etꝰ mathiã qͥ et martialẽ. Ego aut̃ quendã grecũ ꝑitũ int̃rogans didiciabet
mathiã armenia minori p̃dicasse. ⁊ ibi inpacemigrasse. Sedlibent̃ me audiat sacerpa¬
trũ c̃uentꝰ. Ante hosplures annos. qͥ dã ex frĩb demontes in ai in hanc parte adueneroce
duã dĩ disponente nutu. Morib graues. doctrina catholicafidei ꝓfluentes urta ꝑ
om̃a honesti utriusq linguȩ ꝑra. Quicũ diu nob̶ eã egolis mae fecissent expectantes
pͥncipẽ ciuitatis ⁊ lit terisgretis ac latinis eos uideremꝰ ad unguẽ imbutos suꝑhacre int̃¬
are curauimꝰ eos. Eotẽ pore haecregula de apłi memoria in hac urbe frequentabad

Expanded text:
Angligenae gentis, quae fidei rudimentum et ecclesiasticas institutiones a Gregorio papa percepit, ibris minime in ordine apostolorum esset scriptus. Per litanias siquidem vetustorum voluminuMatthias et Martialis, uterque cum aliis apostolis inscriptus habetur. Proinde non ignorabat Gregorius non eumdem esse Matthiam qui et Martialem. Ego autem quemdam Graecum peritum interrogans, didici ab eo Matthiam Armeniae Minori praedicasse, et ibi in pace migrasse. Sed libenter me audiat sacer Patrum conventus. Ante hos plures annos quidam ex fratribus de monte Sinai in hanc partem advenerunt occiduam Dei disponente nutu, moribus graves, doctrina catholicae fidei profluentes, vita per omnia honesti, utriusque linguae periti; qui, cum diu nobiscum Engolismae fuissent exspectantes principem civitatis, et litteris Graecis et Latinis eos videremus ad unguem imbutos, super hac re interrogare curavimus eos. Eo tempore haec regula de apostoli memoria in hac urbe frequentabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: cenomannensis ut ĩgestis ei reperimꝰ. genere romanꝰ fuit. Saturninꝰ qut̃ ut pasnio eiꝰ docet
tepore diodecianti marimiani decio germanico ⁊ grato c̃sulib: pasrꝰ:. Uerũ ñ nullos aue¬
dio in t̃dũ mouere. quomͦ ñ discrepet illud. qđ apud tolosã gesta eꝰ detẽpore narrant. uidẽ¬
bicetsi ante por diocletiani i maximiani. c̃ sulatuũ decii germanici agreli.pͥ mogolo¬
sã aduenit uł qđ ueri eẽ muidecꝰ tẽpordeciiscđm passionẽ supͣdicti marcelli ⁊ subip

Expanded text:
quoque Cenomanensis, ut in gestis ejus reperimus, genere Romanus fuit. Saturninus autem, ut passio ejus docet tempore Diocletiani et Maximiani, Decio Germanico et Grato consulibus, passus est. Verum nonnullos audio interdum movere quomodo non discrepet illud quod apud Tolosam gesta ejus de tempore narrant, videlicet si in tempore Diocletiani et Maximiani, consulatu vero Decii Germanici et Grati, primo Tolosam
Abbreviated transcription (Latin):
diuina eos patres inspirauit dignatio qͣ tinꝰ cõmuni c̃sensu hane diẽ ꝑsingulos in
rdiquũ annos ĩ memoriã diuinae laudis decernerent. qr in ea ⁊ miracula suꝑna¬
dia xp̃i anorũ. atq pax uequies eccłarũ claruȩr̃. Et potius ut et̃na h uiꝰ festiui ta
eẽt cõmemoratio in loco p̃fato ubi sacra patroni mẽbra ꝑ aliquotdies reqͥ eu
ante quã ab solueretur sinodus iterũ relatas: ꝑ om̃a benedictꝰiħcip̃s dñs nr̃nu

Expanded text:
o itaque, divina eos Patres inspiravit dignatio, quatenus communi consensu hunc diem per singulos in o itaque, divina eos Patres inspiravit dignatio, quatenus communi consensu hunc diem per singulos in reliquum annos in memoriam divinae laudis decernerent, quia in ea et miracula sudia Christianorum, atque pax et requies Ecclesiarum claruerunt. Et postea, ut aeterna hujus festivitatis esset commemoratio, in loco praefato ubi sacra patroni membra per aliquot dies requievantequam absolveretur synodus, iterum relata sunt. Per omnia benedictus Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
At ue sotrote cnauibat. : om̃endost inceñ ib le sepalelro infemetit̃ in uas aut¬
reũ ubnut dita s. ecee subito ẽ remotꝰ factꝰ ÷ magnꝰ. ita ut maior ecła cũ om̃ib: que in
ea erant c̃ cuti uideretur nec tam̃ cecidit. Sed ⁊ su ꝑ ppłm tantus terror irruit ut nul¬
latenꝰ mortẽ se euadere posse crederet . Eadẽq hora qͥ ad amonib: uerab int᷑ curatis. Fratq:
oradieit̾cia. ⁊ sic in eccłam maiorẽ sacrapignora deinde imminente nocte lat
erita nocte in aperiendo sepulchro sacerdotes dñi cũ pontifice laborauert it
foris chori psallentiũ ieuini eandẽ noctẽ inpsaliis ⁊ laudib: durore ꝑuigilẽ . hi aut̃
qͥ intrinsecꝰ tã trem̃dũ arripuerant opꝰ. c̃fecti ueiunio ab ipsa pͥma noctis hora¬
bant. Et psalmorũ c̃sũ mata melodia. celebratis circa pullorũ cantũ misteriis. c̃forta
crpore ⁊ sanguine redẽptoris ad extrahendos lapider manus miser̃. Merito

Expanded text:
in vas aureum ubi recondita sunt, ecce subito terrae motus factus est magnus, ita ut major ecclesia cum omnibus qui in ea erant concuti videretur, nec tamen occidit, sed et super populum tantus terror irruit ut nullatenus mortem se evadere posse crederet, eademque hora qui a daemonibus vexabantur curati sunt, eratque hora diei tertia, et sic in ecclesiam majorem sacra pignora deinde imminente nocte lateaeterita nocte in aperiendo sepulcro sacerdotes Domini cum pontifice laboraverant, ita foris chori psallentium jejuni eamdem noctem in psalmis et laudibus duxere pervigilem. Hi autem qui intrinsecus tam tremendum arripuerant opus, confecti jejunio ab ipsa prima noctis hora instabant, et psalmorum consummata melodia, celebratis circa pullorum cantum mysteriis, confortati corpore et sanguine Redemptoris, ad extrahendos lapides manus miserunt. Merit