comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui exgentibus ꝑme saluantur et p̃cipue huius urbiste primũ obtu¬
Terimdõ. Sedecaliud intuere quia si periculũ peccatitimes sus¬
cipere: et refugiens ecłae gub̵ nacula. certus esto quia amplius
iuuure subt̃ fugis. tuitantũ modo habens considerationẽ etñ qđ
in commun eomnibus expedit ꝓuidens sed certus esto quod necesse
est tesuscipere omne periculũ quia nec ego ꝓsalut eomniũ obsecran¬
docessabo qu anto ergo mihicitius atqui eueris. tanto mecicus la¬
boris ettristiciae mee megorore releuabis: Nouietiã hoc. oclemens
quod abitedia. et molestias pericula. etiamecobꝓbria ineruditiuulȩ
indocilisque conciliem. que cutamen scio quod constant̃ et fortiter
feres respiciens adillã spem quaetibia puddm̃ pacientiae p̃parit
coronã. Sed etillud cupio temecũ iustaratione ꝑspicere. quando
maxima operatua indiget xp̃s : Nunccum in imicus aduersus

Expanded text:
qui ex gentibus per me salvantur, et praecipue hujus urbis, te primum obtuqui ex gentibus per me salvantur, et praecipue hujus urbis, te primum obtulerim Deo. Sed et aliud intuere, quia si periculum peccati timens, suscipere refugis Ecclesiae gubernacula, certus esto quia amplius juvare possis, subterfugis: tui tantummodo habens considerationem, et non quod in commune omnibus expedit providens. Sed certus esto quod necesse est te suscipere omne periculum, quia nec ego pro salute omnium ab obsecrando cessabo. Quanto ergo mihi citius acquieveris, tanto me citius laboris et tristitiae meae moerore relevabis. Novi etiam hoc, o Clemens, quod tibi taedia et molestias, pericula etiam et opprobria ineruditi vulgi indocilisque conciliem; quae tu tamen, scio quod constanter et fortiter feres, respiciens ad illam spem quae tibi apud Deum patientiae praeparat coronam. Sed et illud cupio, te mecum justa ratione, perspicere, quando maxime opera tua indiget Christus, nunc cum inimicus adversus
Abbreviated transcription (Latin):
famoia quualqui dẽ aocłes regula nouerit . Ipsum erg audite
cientes quia quicũ qr contristauerit doctoreuertatis : percatin
sfim̃a et p atremomniũ exacerbatdm̃. Propt qđ et uita cuire bit
ssaa ute qus est ceteris oporte mediciuicẽ agero ÷ etñ fero¬
l loftue furortrõmouer. Hec eodicento ego ꝓcidens adpetꝰ
sius rogala ꝙx cusansme edelinans hononã cathed¬
ł porestatẽ At illeres pondens: Prohoc inquit nemeroga uens
ho cenifieri statutũ est mibi et eomagis coexcusas. Quia hec całt¬
dra cu qui cupit eã. et audact̃ ex petitnon requirit. sedornatũ
moribus et in uerbis eruditũ. quod si esset alius melior. siq̃s
mihi alius adiutortã sed ulus astitisset. si qui stã plenȩ meae
rationẽ coepis set. sed etecdesi asticas disposiciones a metã ple¬
nae didicisset: habens aliũ talem. ñ tegerẽ bonũ opus susci¬
pere nolentẽ. suꝑfluũ est ergo aliũ quaerere cũ primitias eorũ

Expanded text:
ad liquidum Ecclesiae regulam noverit. Ipsum ergo audite, scientes quia quicunque contristaverit doctorem veritatis, peccat in Christum, et Patrem omnium exacerbat Deum, propter quod et vita carebit. Ipsum autem qui praeest caeteris, oportet medici vicem agere, et non ferae bestiae furore commoveri. Haec eo dicente, ego procidens ad pedes ejus, rogabam, excusans me et declinans honorem cathedl potestatem. At ille respondens: Pro hoc, inquit, ne me rogaveris. Hoc enim fieri statutum est mihi, et eo magis quod excusas; quia haec cathedra eum qui cupit eam, et audacter expetit, non requirit, sed ornatum moribus et in verbis eruditum. Quod si esset alius melior, si quis mihi alius adjutor tam sedulus astitisset, si quis tam plene doctrinae meae rationem cepisset, sed et ecclesiasticas dispositiones a me tam plene didicisset; habens alium talem, non te cogerem opus bonum suscipere nolentem. Superfluum est ergo alium quaerere, cum primitias eorum
Abbreviated transcription (Latin):
taredignet᷑ etrłꝗ . Ouibus ex pletis dũ dictũ fuerit archidiaco
gentes residente metropolitano ab ipso primũ incipientes. os¬
culũ sibi inuicẽ om̃s parit̃ dabunt. Iicq: data sibunuicem pacecon¬
uentus conciluabsoluatur.DRATIO DIEI SECUNDI
entes. discretionis arduae. subtile iuditiũ faciamꝰ. acmiseri¬
ꝓclamantes unanimit̃ postulamus. ut respectut uaegratiae
solidatip̃cones uirtutis efficiamur intrepidituũq ualea mus
uerbũ cũom ni fiducialoqui. EXPLICIT. INVEΠEET̃A CS¬
ratione romanꝰ ex patrefaustino seđ annos vui mens ii diesx
fuitaut ẽ temporib galphe etues passiani usq adues passiana
MIE ΑTEΝS lacobo dño et ep̃o epis coporit regenti hebrcori
scam̃ ecclesiã hiero solimis sed etom̃s ecclesias. quae ubiq
quia simon petrus. qui uerefidei merito. et integrȩ p̃dicati
tus et conuiuadni et comes effectus. tam quã bonus epbtissim
quod quidẽ necesseest. licet tarde ꝓferre: Hicdeniq ipso

Expanded text:
Amen. Quibus expletis, cum dictum fuerit ab archidiacongentes, residente metropolitano ab ipso primum incipiente, osculum sibi invicem omnes pariter dabunt. Sicque data sibi invicem pace, conventus concilii absolvatur. Oratio diei secundaeentes, discretionis arduae subtile judicium faciamus, ac miseri vocibus proclamantes, unanimiter postulamus, ut respectu gratiae tuae solidati, praecones virtutis tuae efficiamur intrepidi, tuumque valeamus verbum cum omni fiducia loqui. 2 INCIPIUNT Cregione Caeliomonte, ex patre Faustino, sedit annos IX, menses II, dies X. Fuit autem temporibus Galbae et Vespasiani, a consulaCLEMENS, JACOBO domino episcopo episcoporum, regenti Hebraeorum sanctam Ecclesiam Hierosolymis, sed et omnes Ecclesias, quae ubique quia Simon Petrus, qui verae fictus, et conviva Domini et comes effectus, tanquam bonus et probatissimus quod quidem necesse est, licet tarde, proferre? Hic denique ipse
Abbreviated transcription (Latin):
teataudire prudent̃ eũ debemꝰ eludere : Nãnihil omni¬
norespondere auditorũ causȩ utileñ uidet ne forteesma
nos responsionis poenuria declinare certamen. et fide seoꝵ
contumelia et grauenobis erit peccatũ sut a desipiamus et
uideamus eã qui idolacolit eẽ sobriũ nos quidẽ colimus
sobrii eẽ recusemus. Non hoc sit int̃nos sed magnũ habea¬
musstudiũ. ut sulli quierrant homicidiũ ñ faciunt nos ne
ira scam᷑ quidẽ : Etsulli adulteriũ non cõmittunt. nos ne
concupiscamus quidẽ alienã m ulierẽ : Su illiamant ꝓximos
suos nos diligamus etiã ꝓximosnrõs: Si illi mutdodant

Expanded text:
teat audire, prudenter eum debemus eludere. Nam nihil omniteat audire, prudenter eum debemus eludere. Nam nihil omnino respondere, auditorum causa, utile non videtur, ne forte existiment nos responsionis penuria declinare certamen, et fides eorum ve nobis erit peccatum, si ita desipiamus ut videamus eum qui idola colit esse sobrium, nos qui Deum colimus sobrii esse recusemus. Non hoc sit inter nos, sed magnum habeamus studium, ut si illi qui errant homicidium non faciunt, nos ne irascamur quidem. Et si illi adulterium non committunt, nos nec concupiscamus quidem alienam mulierem. Si illi amant proximos suos, nos diligamus etiam inimicos nostros. Si illi mutuo dant
Abbreviated transcription (Latin):
eũ cibũ sumamus quanto magis conuenit noscere quis
qualis uesit iscui mortalitatis uerba credendas : solli¬
citienĩ et ualde sollicit essed ebemꝰ. nemargarittas nr̃as
mittamus ante porcos. sed et alias obcausa sutileest uiri
huius mehaberenctitiã : Sed enim sciã quia in his dequib
non potest dubitari qđ bona sit. emendatus ÷ et inculpabi¬
lis hoc÷ si sobrius. simisericors. siuistus. simitis. et hu¬
manꝰ ÷ quae uti que boneẽ nullus ambigit: Tunc con¬
sequens uidebitur ut ei qui obtinec bona uirtutũ etiã quđ̃
de est fidei et scientie conferatur. et in quibus macula riui
decur eiusuita que est in reliquis ꝓ babilisemendet᷑ siuero
in his quae palã s̃ peccatisin uolutus ꝑ manet et in quinat᷑:.
Nõmeo portet aliquid desecrecioribus. et remotis diume
scientiae ꝓloqui sed magis ꝓtestari et conuenire eũ ut pec¬
caredesinat et actus suos auicus emendet: Quod sunges¬
serit se e ꝓuoc auit nos dicere quae eũ minꝰ recte a gente nopor¬

Expanded text:
eum cibum sumamus; quanto magis nosse convenit, quis qualisve sit is, cui immortalitatis verba credenda sunt? Soliciti enim et valde soliciti esse debemus, ne margaritas nostras mittamus ante porcos. Sed et ob alias causas utile est viri hujus habere me notitiam. Si enim sciam, quia in his de quibus non potest dubitari quod bona sint, emendatus est et inculpabilis hoc est, si sobrius, si misericors, si justus, si mitis, et humanus, quae utique bona esse nullus ambigit, tunc consequens videbitur, ut ei, qui obtinet bona virtutum, etiam quod deest fidei et scientiae conferatur, et idetur ejus vita, quae est in reliquis probabilis, emendetur. Si vero in his quae palam sunt peccata involutus permanet inquinatus, non me oportet aliquid de secretioribus et remotis divinae scientiae proloqui, sed magis protestari et convenire eum, ut peccare desinat et actus suos a vitiis emendet. Quod si ingesse, et provocaverit nos dicere quae eum minus recte agentem non opor
Abbreviated transcription (Latin):
his quihabent undereddant. nos etiã hisdemus a quibus reci¬
pere ñ speramꝰ. et ꝑomnianos quiae t̃nis sđi hered itatem spe
tes quia sio peraillorũ nrĩsoperibus collata indieiudicu simi¬
lia inueniant᷑ acparia confusion ẽb erit qđ ȩquales inuenimꝰ
in operib: his qui ꝓpt̃ ignorantiã condempnant᷑ et nullã
spem futuri sđi habuerint. Et uera digna confessio ÷ ubi
nihilamplius gessimꝰ ab his quib: ãpliusintellex imus
Q uod si confusio nõberit ae quales his inueniri in operib:
bonis quiderit nob̵ si inferiores nos ac deceriores ex aminatio
futura repperiato audi teergo quo modo dehis nosipse
uerus ꝓphecadocuerit. ad eo sautẽ qui neglegunt audire¬
uerba sapientiaȩ ita ait .: Regina austri surge iniudicio
um generatione hac it condem pnabiteã quia uenit afi¬
nibust̃rae audiresapientiã salomonis et ecceplus qua sa

Expanded text:
his qui habent unde reddant, nos etiam his demus a quibus recipere non speramus. Et per omnia nos qui aeterni saeculi haereditatem sperrunt, scientes quia si opera illorum nostris operibus collata, in die judicii similia inveniantur ac paria, confusio nobis erit quod aequales invenimur in operibus his, quae propter ignorantiam condemnantur, et nullam spem futuri saeculi habuerunt. Et vere digna confusio est, ubi nihil amplius gessimus ab his quibus amplius intelleximus. Quod si confusio nobis erit, aequales his inveniri in operibus bonis, quid erit nobis si inferiores nos ac deteriores examinatio futura reperiat? Audite ergo quomodo de his nos ipse verus Propheta docuerit. Ad eos autem qui negligunt audireverba sapientiae ita ait: « Regina austri surget in judicio cum generatione hac, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire
Abbreviated transcription (Latin):
nabilẽ brutorũ umentorũ delabit᷑ similitudinẽ qpo¬
quisq: diligentius adtendat prima conditionissuae
tiam et uenerandã scoe trinitatis in seipso imagineag
nabiliusq insecundo re ftrmautes : Omnisigitur beniõ qui
adimaglmnẽ di factus illã debiatimitari cuius ad taginẽ
cori di tusest. alius deba se nuefigia quiehgu dim igm̃s¬

Expanded text:
ationabilem brutorum jumentorum delabatur similitudinem? Qationabilem brutorum jumentorum delabatur similitudinem? Qquisque diligentius attendat primae conditionis suae excellentiam, et venerandam sanctae Trinitatis in seipso imaginem amirabiliusque in secundo reformavit. Omnis ergo homo qui ad imaginem Dei factus est, illum debet imitari, cujus ad imaginem conditus est, illius debet sequi vestigia, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ecceteri uirtutũ scã rũ in signia qua deeo leguntun. Itaho¬
mo creatus est ut caritatẽ haberet ut bonus essectiustus ut
patiens at qunitis munduset misericorsforat. qua suirtutes
quanto plus quisq in seipsohabet tantoꝓpicius estdo etmaior
t atq suiconditoris gerit similitudinẽ:. Si uero quod ab sit aliquis
ꝑ deuia uitiorũ et diuortia criminũ abac nobilissima condito¬
ris similitudine degent̃ oberrat. Tuncfie deeo quodscripaiẽ
E thomo cũ in honore essec ñ intellexit cõparatu sestiumentis
insipientibus et similis factus estillis: Quimaior honor petuit
bomini esse quã ut ad similitudinẽ sui factoris conderet᷑ Et
cisdẽ uirtutũ uestimentis ornaretur quibus et conditor de quo
legitur dñ s regnauit decore indutꝰ esIde fcomniũ uirtutũ
splendore et cotius bonitatis decoreornat᷑ꝰ: Vł quod maius
homini potest ce dedecus autinfelicior miseria : qua uthace
miliaudinis gloria sui conditoris amissa ad informẽ etainr¬

Expanded text:
anctarum virtutum insignia, quae de eo leguntur, ita homo creatus est, ut charitatem haberet, ut bonus esset et justus, ut patiens atque mitis, mundus, et misericors foret. Quas virtutes quanto plus quisque in seipso habet, tanto propior est Deo et major est, ac sui Conditoris gerit similitudinem. Si vero quod absit aliquis per devia vitiorum et divortia criminum ab hac nobilissima sui Conditoris similitudine degener aberrat, tunc fiet de eo quod scriptum est: « Homo cum in honore esset non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Qui major honor potuit homini esse, quam ut ad similitudinem sui factoris conderetur, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur; quibus et conditor, de quo legitur: Dominus regnavit, decorem indutus est ; id est, omnium virtutum splendore, et totius bonitatis decore ornatus? Vel quod majus homini potest esse dedecus, aut infelicior miseria, quam ut hac similitudinis gloria sui conditoris amissa, ad informem et irr
Abbreviated transcription (Latin):
finis eorũ qui non credunt dĩ euuangelio ec suustusuix
saluabitur: Impius ec peccator ubi parebunt iitaq: et hi
p̃dictus antecessor nr̃t. Simili sestomnis ecłae status
nauimagne quae ꝑundo sũ pelagus diuersis e lociset ragionib:¬
ui rosportat. Ad unã potentis regni urbẽ ꝓperare cupien¬
toruero sitxp̃s Tum deinde ꝓreteofficiũ ep̃simpleat
Prbr̃ nautarũ. Dia conidis pensatorũ locũ teneant hi qui
catezizant nausto logis conferunt᷑ Epibatis autẽ totius
frat̃nitas multitudo sit similis. Ipsũ quoq mare hic munđ
habeat᷑ . Ventorũ uero uarietates et turbinũ diuersistemp¬
tationib: conferantur ꝑ secutiones tribulationes siue pe¬
ricula fluctibus ex sequentur. Terreni uero sp̃s qui decor
torũ. Seuprauae doctrinae uerbadocentur. Promunctoria

Expanded text:
rum qui non credunt Dei Evangelio? Et si vix justus salvabitur, impius et peccator ubi parebunt? » Itaque et hi praedictus, antecessor noster similis est omnis ecclesiae status navi quae per undosum pelagus diversis e locis et regionibiros portat, ad unam 461 potentis regni urbem properare cupient Christus. Tum deinde proretae officium episcopus impleat, presbyteri nautarum, diaconi dispensatorum locum teneant; hi qui catechizant, naustologis conferantur; epibatis autem totius fraternitatis multitudo similis sit; ipsum quoque mare hic mundus habeatur; ventorum vero varietates et turbinum, diversis tentationibus conferantur; persecutiones tribulationes et pericula, fluctibus exaequentur. Terreni vero spiritus, qui vtorum, seu pravae doctrinae verba ducantur; promontoria
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimis fratribus et condiscipulis hiero solimis
cum lm̃o fratreia cobo co ep̃o habit antibus. cle¬
mens ep̃s. Communis uita fr̃s omnibu sest necessa¬
ria et maximehis quidõ in rep̃hensibit̃ militaricupiunt
et uitam apłorũ eorũq: discipulorũ imitariuolunt. cõmu¬
nis enim ususomniũ quaȩ suntin hocmundo omnib: essehomi¬
nibus debuit sed ꝑ iniquitatẽ alius hoc suũ dicit eẽ etalius
illud. et sic int̃ mortales facta diuisio est: Deniq grecorum
quidam sapientissimus. haecita scienseẽ ait. communia de¬
bere ẽẽ amicorũ omnia. in omnibus autẽ s̃ sine dubio et con¬
iuges. Et sicut non potest inquit diuidi a .er neque splen¬
dorsolis. it a nec reliqua quae com muniter in homundo
omnibus datas̃ adhabendũ diuidi debere. sed habenda
ee communia. Vnde ec dñs ꝑ ꝓphetã loquiturdicens. Eccequam
dinis moreretenta etiã apłieorũq discipuli ut p̃dictũ est una nob

Expanded text:
Dilectissimis fratribus et condiscipulis, Hierosolymis cum dilectissimo fratre Jacobo coepiscopo habitantibus, Clemens episcopus. Communis vita, fratres, omnibus necessaria est, et maxime his, qui Deo irreprehensibiliter militare cupiunt, et vitam apostolorum eorumque discipulorum imitari volunt. § 1. Communis enim usus omnium, quae sunt in hoc mundo, omnibus esse hominibus debuit. Sed per iniquitatem alius hoc suum esse dixit, et alius illud, et sic inter mortales facta divisio est. § 2. Denique, Graecorum quidam sapientissimus, haec ita sciens esse, ait: Communia debere esse amicornm omnia. In omnibus autem sunt sine dubio et conjuges. Et, sicut non potest, inquit, dividi aer, neque splendor solis, ita nec reliqua, quae communiter  in hoc mundo  omnibus data sunt ad habendum, dividi debere, sed habenda esse communia. Unde et Dominus per prophetam loquitur, dicens: Ecce quam dinis more retento etiam apostoli eorumque discipuli, ut praedictum est, una nob
Abbreviated transcription (Latin):
sobolẽ dicimus nisi exibeat quoduocat᷑ ł gouero nolo
erroremeo alien a sculpas asserere ut factũ doleo admisisse
iniquitatem. ꝑdes loquentes mendatiũ: Nirũ sanguinũ
et dolosum ab ominabit᷑ dñs: Ego autem in multi tũdine
more eorũ recta interiora eorũ in sidiaei epulerũ patens¬
est guttureorũ linguã suã lenificant. condem pna eo sds̃
decidant a consilis suis iuxta multitudinẽ scelerũ eorũ
in sclm laudabunt. It ꝓteges eos eclecabuntur intequidi¬
cabilitatis coronabunt eũ. Dõenim ꝑ fecte sacrificantes¬
ñ debent uexari sed portari. consolari atq: ab omnib: uene¬
rari. ipsi autẽ quundo dñ o sacrificant non solihoc agere
debent sed testessecũ adhibeant ut dõ ꝑfecte in sac rãtis dõ
sacrificare locis p̃bentur. Aitnamq auctoritas legis
diuine. Viden eofferas holoc austatua in omni loco quem
uideris sed in loco que melegerit dñsdstuus. Quos E÷¬

Expanded text:
sobolem diximus, nisi exhibeat quod videtur. Ego vero nolo sobolem diximus, nisi exhibeat quod videtur. Ego vero nolo errore meo alienas culpas asserere, ut factum quod doleo admisisse iniquitatem, et dolosum abominabitur Dominus. Ego autem in multitudine enim in ore eorum rectum, interiora eorum insidiae: Sepulcrum patens guttur eorum, linguam suam lenificant. Condemna eos Deus, decidant a consiliis suis: Juxta multitudinem scelerum eorum in saeculum laudabunt: Et proteges eos, et laetabuntur in te, qui dicabilitatis coronabis eum. VICTORI non debent vexari, sed portari, consolari, atque ab omnibus venerari. Ipsi autem quando Domino sacrificant, non soli hoc agere debent, sed testes secum adhibeant, ut Deo perfecte in sacratis Domino locis sacrificare probentur. Ait namque auctoritas legis Divinae: Vide, ne offeras holocausta tua in omni loco, quem videris; sed in loco, quem elegit Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
obligatac arceribus . Si c̃ artia in sua queq operinuinitur mat
instantia . It a nouerta eruditionis est neglegentia Null
ergo piudicuũ alter faciat neque quod sibifieri nonuult &¬
erceat Nemodictũ dealico inueniet quodineius actibus non
agnoscat. ł goa utẽ labefactatã non solũ quietẽ mea sei
e salutẽ inimicorũ ualitudine etrumorũ ꝓcellis agnosco
Potens estdiuinitas in mensecempestatis incerta . bono sena¬
nitatis amouere Et quid aliud sixp̃s passus estꝓ nob̵ uob
tribulationibus compaciamus ut xpi ueridiscipuli in uenia¬
m᷑ quidixit: Quiuult uenire postme : ab neget semei psit
sidoniorũ beneficia famuli non sequantur. obsequiũ ergo
aestimandũ puto qđ pariturus inpendo. Ouidestergo quđ̃
pluscreditur filuuocabulũ ualere quã obsequiũ etñ
querit᷑ qui dinamoris lancȩ ꝓmoueas sed quale ad p̃iudi
estimanti nomen opponas. cũ apud prudentes frus

Expanded text:
obligata carceribus. Sicut artium in suo quoque opere invenitur mater obligata carceribus. Sicut artium in suo quoque opere invenitur mater instantia, ita noverca eruditionis est negligentia. Nullus ergo praejudicium alteri faciat, neque quod sibi fieri non vult exerceat. Nemo dictum de aliquo inveniat, quod in ejus actibus non agnoscat. Ego autem labefactatam, non solum quietem meam, sed et salutem inimicorum valetudine et rumorum procellis agnosco. Potens est divinitas immensa tempestatis incerta bono serenitatis amovere. Et quid aliud si « Christus passus est pro nobtribulationibus compatiamur, ut Christi veri discipuli inveniamur, qui dixit: Qui vult post me si dominorum beneficia famuli non sequantur. Obsequium ergo aestimandum puto, quod pariturus impendo. Quid est enim, quod plus creditur filii vocabulum valere quam obsequium, et non quaeritur quid in amoris lance promoveas, sed quale ad praejudicium aestimanti nomen apponas, cum apud prudentes frustra
Abbreviated transcription (Latin):
tinent mala quae scĩs magiss ad scribenda quam meritis:
Datamenimscimus satane potestatẽ ut seruos xp̃i cri¬
braret ut quod detritico inuenirepossit orreis iungert᷑¬
et quod depaleis adigniũ alimenta transiret. Aduos
specialit̃ dictũ est. Nolitetimere pusillus grex cõpla¬
cuit patriur̃o da reuob̵ regnũ: Uenitint̃ uos gladius
ꝑfidorũ ut marcida eccłae mẽbraresecaret et adgȩ¬
lestẽ gloriã sana ꝑduceret. Quo habeat xp̃s milites
certa men ostendit. quitriũ phũ mereantur ꝑbella
cognoscuntur. Scimꝰ autẽ multos obid infȩstare doc
et bona intentione recedredebent. Scientes quiati
qui ꝑ secutionem patiuntur ꝓpt̃ iusticiã: Nihilau
illo est pastoremiserus quilupora laudib: gloriat᷑¬
quibus siplacere uoluerit atq ab his a maride legerit ere
binc ouibus magnapnicies Nullu sergo pastori placerelupis
et gregibusouiũ potest ꝑditenĩ laboris memoriã menstrenis

Expanded text:
tinent mala quae saeculis magis sunt ascribenda quam meritis. tinent mala quae saeculis magis sunt ascribenda quam meritis. Datam enim scimus Satanae potestatem, ut servos Christi cribraret, ut quod de tritico inveniri possetr, quod de paleis ad ignium alimenta transiret. ad uos specialiter dictum est: nolite timere, pusillus grex: conplacuit patri uestro dare uobis regnum. uenit inter uos gladius perfidorum, qui marcidae ecclesiae membra resecaret et ad caelestem gloriam sana perduceret. quos habeat Christus milites certamen ostcognoscuntur. Scimus autem multos ob id infestare doctet bona intentione recedere debent, scientes quia « beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . » Nihil autem illo est pastore miserius, qui luporum laudibus gloriatQuibus si placere voluerit atque ab his amari delegerit, erit hinc ovibus magna pernicies. Nullus ergo pastorum placere lupis et gregibus ovium potest, perdit enim laboris memoriam mens terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
PRTCIΡIT̃ HΟELIB: Scimusenĩ quia multum deroga¬
tio p̃ualet quando derogatur creditur fide dignus Idõ
et primates eclesi&ȩ. sed magis apłorũ et doctorũ regu
nformariet roborari. Vndeiuis tumest omnes inu¬
enso romanorũ orbedoctoreslegis. eaq legis sunt
precte sapere etoperare. et ñ regulas nascenti s eodesiae
confundi aut fidem acdoctrinã apłorum uarus
malcuredo ctrinis. nec fr̃s infestare. Siaut e momnia
in hoc scło uindicanda eẽt locũ diuina iudicia ñ haberent
supua cui senem ad beneficia laborat inpendiis. qui so¬
lemcertat facibus adiuuare. Idõ suliquisputat dõ in
hoc placere quod seruos suos accusat et ut meliores fiant
dic̃ sehocagere inuanũ laborat ec plus inuidiae famu¬
li s agitatur quam caritatis. Om̃ gratiae plenitudo ad¬
iectione nonindiget. neculla requirit commendatio¬
nis augmenta, Frigitergo doctores conscientia sua
etsi quando incertistemporũ flatibus opponuntur. hus¬

Expanded text:
 » Scimus enim quia multum derogatio praevalet, quando derogator creditur fide dignus; ideoet primates Ecclesiae, sed magis apostolorum et doctorum regulis informari et roborari, unde justum est omnes in universo Romanorum orbe doctores legis, ea quae legis sunt recta sapere et operari, et non regulas nascentis ecclesiae confundi, aut fidem aut doctrinam apostolorum variis maculare doctrinis, nec fratres infestare. Si autem omnia in hoc saeculo vindicata essent, locum divina judicia non haberent, supervacuis enim ad beneficia laborat impendiis, qui solem certat facibus adjuvare; ideo si aliquis putat Domino in hoc placere quod servos suos accusat, et ut meliodicit se hoc agere, in vanum laborat, et plus invidiae stimulis agitatur quam charitatis, quoniam gratiae plenitudo adjectione non indiget, nec ulla requirit commendationis augmenta. Erigunt ergo doctores conscientias suas, et si quando incertis temporum flatibus opponuntur, sus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aithȩo  ut hominibus placeat. sed ecilla speties castimoniae
obseruanda est : ut inepassim et libidinis solicausa feminiscoe
at. sed posteritatis reparandẽ gratia: Qua eobseruantia cũ
atiã in non nullis pecudibus inueniatur. sudoriẽ si non ab homi¬
nib: rationabilib: et dm̃colentib: obseruet᷑. Ergo o m̃s pecca

Expanded text:
cum agit haec ut hominibus placeat, sed et illa species castimoniae cum agit haec ut hominibus placeat, sed et illa species castimoniae observanda est, uti ne passim et libidinis solius causa feminis coeat quis, sed posteritatis reparandae gratia, quae observantia cum etiam in nonnullis pecudibus inveniatur, pudoris est si non ab omnibus rationabilibus et Deum colentibus observetur. Ergo omnes p
Abbreviated transcription (Latin):
catur. sed quod sequaela sit illius boni hoc inquo caro diuol¬
uitur. Sic enim et magisternr̃t quosdã phariseorũ et scriba¬
ra qui uidest eẽceteris meliores et auulgo separati in cro¬
pabat dicen seo shypocritas quia ea solũ modo qua hominib:
uidebantur purificabant. Cordauero quae solusdsaspicit
non adom̃ s dicebant: Uȩ uobis scribeet pharisaei. Hypocrite
dũ Uereenĩ simens mundetur. lucescientiae cũ ipsa fuerit
munda acspbendida  Tuncetiã eius quideforis est hominis
ipsa necessario curamgerit. Idestcarnis suae utetipsa puri¬
ficetur. ubi autẽ ista quaedeforis est purificacio carnis ne¬
glegit᷑. certũ estibi nequedepuritatementis ac mundicia
cordis curãgeri, lta ergofit in his quiins trinsecus mundđã
mund etursine dubio ec extrinsecus. Nonsem ꝑ autẽ is quimun
datus. ex trinsecus. etiã intrin secus mundus est. Videolicet

Expanded text:
catur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro dilcatur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro diluitur, sicut enim et Magister noster quosdam Pharisaeorum et Scribarum, qui videbantur esse caeteris meliores et a vulgo separati, increpabat, dicens eos hypocritas, quia eo solummodo quae hominibus videbantur, purificabant, corda vero, quae solus Deus aspicit, non ad omnes, dicebat: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, dum. Vere enim si mens mundetur luce scientiae, cum ipsa fuerit munda ac splendida, tunc etiam ejus qui deforis est hominis ipsa necessario curam gerit, id est carnis suae, ut ipsa purificetur; ubi autem ista quae deforis est purificatio carnis negligitur, certum est neque de puritate mentis ac munditia cordis curam geri. Ita ergo fit ut is qui intrinsecus mundus est mundetur sine dubio et extrinsecus; non semper autem is qui datur extrinsecus, etiam intrinsecus mundus est, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ nesciat. odiũeta uaritiã fugat. lrã suꝑbiã lactan¬
tiã respuat et ex secret᷑. inuidiã quoq: etcecerahis similia
paenitus a seducataliena. Est sane ꝓpria quedã nre religionis¬
obseruantia quae nontam in ponitur hominibus. quã ꝓpriae
abuno quoque dm̃ colente causa puritatis expetitur. Decasti¬
moniae dico cautela. cuiusspecies multe s. Sed primo ut obser¬
uet unus quisque ne menstruate mulierimisceat᷑. hoc enĩ
ex secrabiledic lex dĩ: Quod e si lex dehis non ad monuissec
no sut cantarilibent̃ uolueremor instercorae. Debemusã
plius habere animalibus ut poterationabiles homines et ce¬
lestium sens uum capaces. Quibus summi studii eẽ debet
ab omnii qui namento cordis conscientiã custodire: bonũ
estaute et puritati conueniens etiã corpus a quadeluere
bonũ uero dico non quasi principale illud inquomens purifi¬

Expanded text:
terium nesciat, odium et avaritiam fugiat, iram, superbiam, jactanterium nesciat, odium et avaritiam fugiat, iram, superbiam, jactantiam respuat et exsecretur. Invidiam quoque et caetera his similia penitus ad se ducat aliena. Est sane propria quaedam nostrae religionisobservantia, quae non tam imponitur hominibus quam proprie ab unoquoque Dominum colente causa puritatis expetitur, de castimoniae dico cautela cujus species multae sunt. Sed ut primo observet unusquisque, ne menstruatae mulieri misceatur, hoc enim exsecrabile ducit lex Domini. Quod si lex de his non admonisset, nos ut catuli libenter volveremur in stercore. Debemus aliquid amplius habere animalibus, utpote rationabiles homines et coelestium sensuum capaces, quibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Bonum est autem et puritati conveniens etiam corpus aqua diluere. Bonum vero dico non quasi principale illud in quo mens purifi
Abbreviated transcription (Latin):
ada quasistas solae sunt enim que pos s̃uimfuturi ignis extin¬
guere. Adquus quimoratur accedere. Constatineo infideli¬
necessariũ ẽ iusto quidẽ ut adimpleat᷑ in eo ꝑfeccio et rege¬
nẽ returdõ: in iusto uero ut peccatorũ quaeges sitremissĩo
concedatur. Omnibu sergo festinandũ est sine mora re¬
nascidõ et demũ consigñariab ep̃o id est septi formẽ gratiã
sp̃s sc̃ĩ ꝑcipere . quia incertus est uniuscuisq exitu suitae : Cũ
autem regeneratus fuerit ꝑ aquam et postmodũ septi formi
sp̃s gratia ab epõ ut memoratũ est confirmatus quia alit̃
ꝑ fectus eẽ xp̃ianus nequaquã poterit nec sedẽ habereint̃
ꝑ fectos. siñ necessitate sed incuria autuoluntate reman¬
dinẽ eius qui eum genuit patris. Posthacuero agnoscatdm̃
honorare honor autẽ eius est utitauiuat sicuti pseuult
Multautẽ unũ quemq: itauiuere et homicidiũ etadul¬

Expanded text:
ad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstinad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstinguere. Ad quas qui moratur accedere, constat in eo adhuc infidelinecessarius est, justo quidem ut adimpleatur in eo perfectio et regeneretur Deo, injusto vero ut peccatorum quae gessit remissio concedatur. Omnibus ergo festinandum est sine mora renasci Deo, et demum consignari ab episcopo, id est, septiformem gratiam Spiritus sancti percipere, quia incertus est uniuscujusque exitus vitae. Cum autem regeneratus fuerit per aquam, et postmodum septiformis Spiritus gratia ab episcopo, ut memoratum est, confirmatus, quia aliter perfectus esse Christianus nequaquam poterit, nec sedem habere inter perfectos si non necessitate, sed incuria aut voluntate remandinem ejus, qui eum genuit, Patris. Post haec vero agnoscat Dominum honorare, honor autem ejus est, ut ita vivat sicut ipse vult; ult enim unumquemque ita vivere, ut homicidium, et adul
Abbreviated transcription (Latin):
sed si ita gerantur sicut ds̃ iubet Ds̃ autẽ iussit omnem co¬
lentẽ se baptis mocon signari. Quod siuos rennueritis et
urã uoluntati magisquã obtemperetis. contrarisin edu¬
bio et inimiciestis uoluntatieius. Seddicitis fortasse. quid
BAPTIMUS ADDĨcuLTuM. Primo quidem qui a qđ dõ
placuitimplet: Secundo quia regenerato ex aquis et dõ
renato fragilitas prioris natiuitatis quae uobis ꝑ homi¬
nẽ facta est amputatur ec it a demum ꝑuenire poteritis
ad salute. Alit̃ in possibileest. Sic enĩ nobi scũ sacramento
denuorenatus fuerit ex a quauiua non introibit in reg¬
nũ caelorũ. Etideo accelerate Estenun aqui sistis mise¬
ricordia eius. quaedã quaeex in itio ferebat᷑ suꝑ eas.
et agnosciteos quibaptizant᷑ sub a ppellatione triplicis sacra¬
menti eteripiteos desupplicus futuris qua sidonũ quoddam̃
offerens dõ animas ꝑbaptis mũ consecratas. confugiteergo

Expanded text:
sed si ita gerantur sicut Deus jubet: Deus autem jussit omnem cosed si ita gerantur sicut Deus jubet: Deus autem jussit omnem colentem se baptismo consignari. Quod si vos renueritis, ut vestrae voluntati magis quam Dei obtemperetis, contrarii sine dubio et inimici estis voluntati ejus. Sed dicetis fortasse: Quid i cultum? Primo quidem, quia quod Domino placuit impletur. Secundo, quia regenerato ex aquis et Deo renato fragilitas prioris nativitatis quae vobis per hominem facta est amputatur, et ita demum pervenire poteritis ad salutem. Aliter impossibile est. Sic enim nobis cum sacramento denuo renatus fuerit ex aqua viva, non introibit in regnum coelorum . » Et ideo accelerate. Est enim in aquis istis misericordia ejus quaedam quae ex initio ferebatur super eas, et agnoscit eos qui baptizantur sub appellatione triplicis sacramenti, et eripit eos de suppliciis, futuris, quasi donum quoddam offerens Deo animas per baptismum consecratas. Confugite ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur exaquis. a qua uiero ꝑ unigenitũ ex initio facta e st
unigenitiero omp̃s ds̃ capud est ꝑ quem talior dine. ut
supra diximus ꝑuenitur ad patre . cumautem ꝑueneritis
gnoscare hanceõ uolunta temeius. ut ꝑ aquas qua prime¬
creates denuoranascamini. Qui enĩ regeneratus fuerit
ꝑ a quã bonis operibus repletis heres efficit᷑ eius. a quo in in¬
corruptione generatꝰ ÷. Propt̃ quod paratis animis accedi¬
te quasi filii ad patrẽ ut peccata ur̃a deluantur. etc ausa
eorũ solaignorantia fuisse ꝓbeca pud dm̃. Nam si postag¬
nitionẽ horũ ꝑmanetis in incredulitatẽ. uobiã ꝑdicionis
ur̃ae causa ec ñ ignorantiae reputabitur. Nec putetis quod
etiã siom nẽ piecatẽ colatis omnemq iusticiã. baptis mum
uero non accipitis spempositis habere apuddm̃. immo
maiore poena dignieritis. quibon aopera ñ beneo perati
estis. conferturenĩ meritũ bonihomini exbonis gestis

Expanded text:
nuntur ex aquis, aqua vero per Unigenitum ex initio facta est, nuntur ex aquis, aqua vero per Unigenitum ex initio facta est, Unigeniti vero omnipotens Deus caput est, per quem tali ordine, ut supra diximus, pervenitur ad Patrem. Cum autem perveneritis, agnoscite hanc esse voluntatem ejus, ut per aquas, quae primsunt, denuo renascamini. Qui enim regeneratus fuerit per aquam, bonis operibus repletus, haeres efficitur ejus a quo in incorruptione regeneratus est. Propter quod, paratis animis accedite, quasi filii ad patrem, ut peccata vestra diluantur et causa eorum sola ignorantia fuisse probetur apud Dominum. Nam si post agnitionem horum permanetis in incredulitate, vobis jam perditionis vestrae causa, et non ignorantiae, reputabitur; nec putetis etiam quod si omnem pietatem colatis omnemque justitiam, baptismum vero non accipiatis, spem possitis habere apud Dominum, imo majore poena digni eritis qui bona opera non bene operati estis. Confertur enim meritum homini ex bonis gestis,
Abbreviated transcription (Latin):
ulu faceret angelis. inferiora uohominib: Propt̃ uoser
oius sudĩ aqua quae erat suꝑ faciemt̃rae seces sit uttrauob
pducere fructus. Cuietiã humorũ uenas latent̃ in seruit:
utuob ex ea ꝓfluerent fontes e flumina. Propt̃ uos ꝓduce¬
re ius saestanimantia. Etomnia quae ur̃o usui uoluntatiq
seruirent. Aut non ꝓpt̃ uos uenti spirant. ut ex ipsis conci¬
piens fructus uob t̃raparturiat a nom ꝓpt̃ uosimbres ꝑflu¬
unt. et tem porauicis situdines mutant  non ꝓpt̃ uos solorit᷑
ttocerdit et mutationes lunaȩ ꝑpetitur: ꝓpt̃ uosmarexhi¬
er fanunlatum suii ot uobis ingratis cuncta subia ceant: Nen¬
epbi somnibus iustaerit ulcionis poena quiahorũ omnit
argitorem quemante omnia et agnoscere et ueneraride¬
buistis solũ p̃ceteris ignoratis sed ecnunc isdẽuos ad hucin
reile gentiam eius duco. Videtis ecenim quod omnia gig¬

Expanded text:
culum faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter vos culum faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter vos jussu Dei aqua quae erat super faciem terrae secessit, ut terra vobis produceret fructus. Cui etiam humorum venas latenter inseruit ut vobis ex ea profluerent fontes et flumina. Propter nos producere jussa est animantia et omnia quae nostro usui voluntatique servirent. An non propter vos venti spirant? ut ex ipsis concipiens fructus vobis terra parturiat? Nonne propter vos imbres profluunt et tempora vicissitudines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetitur? propter vos mare exhibet famulatum suum, ut vobis ingratis cuncta subjaceant? Nonne pro his omnibus justa erit ultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum 12 prae caeteris ignoratis? Sed et nunc per idem vos adhuc in intelligentiam ejus duco. Videtis etenim quod omnia gig
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ diligendũ sciamus n ed illũ inquit cognoscere potuimus
istos autẽ et nouimus. et in affectu habemꝰ. łsto nom po¬
tuistis cognoscere quid sit ds̃. quitamen ñ sitds̃ ꝑ facile
scire potuistis. Nam quo modo latere potuit hominem.
quod lignũ. aut lapis. autaes. uł alia huius modi mate¬
ria nonsit quod si in his quae facere dep̃hendere potuis¬
tis animũ ad dis cuciendũ noluistis intendere. Certũ est
quia et agnitione dĩ impediti estis non in possibilitatis. s
ignauia euitio. Nam si uolu issecis ex hisipsis utilibus si¬
mulacras. ꝓfecto accepissecis intelle gentiaeuiam. Certũ
est. quia ꝑferrũ factas simulacra. Ferrũ uero ꝑignem
fuctum est. Ouiignis aqua extinguitur. A qua autem.
esꝓpheta in principio fecitdscelũ et t̃rã. Terra a ut ẽerat
smanus lucem separauit a tenebris. et postillud inui si¬
lecelũ istudui sibi le ꝓduxit. ut superiora quidẽ habita¬

Expanded text:
esse diligendum sciamus, sed illum, inquit, cognoscere non potuimus, esse diligendum sciamus, sed illum, inquit, cognoscere non potuimus, istos autem et novimus, et in affectu habemus. Esto, non potuistis cognoscere quis sit Deus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis aut aes vel hujusmodi materia Deus non sit? Quod si in his quae facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum voluistis intendere, certum est quia et in agnitione Dei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluissetis ex his ipsis inutilibus simulacris profecto accepissetis intelligentiae viam. Certum est, quia per ferrum facta sunt simulacra, ferrum vero per ignem confectum est. Qui ignis aqua exstinguitur, aqua autem pepropheta: « In principio fecit Deus coelum et terram. Terra autem erat sa manus Conditoris lucem separavit a tenebris, et post illud invisibile coelum istud visibile produxit, ut superiora quidem habita
Abbreviated transcription (Latin):
ciuntent quia peccatũ ipsorũ. causa ignorantiae est .¬
Propt̃ eodẽ q ipꝑsemagist̃ cum abhis qui igno rabantead
ceretura derucem ora bat patrẽ ꝓint fitoribus sui sa d¬
cebat. Pat̃ dimitehis peccatũ nesciuntenim quida¬
ciunt lmitantes quoq discipuli magistra. etiamipsi
cuĩ paterent᷑ similit̃ ꝓint̃ feccoribus suis orabant: Buc
disciplina nobestorare etiã ꝓint̃ fectoribus et ꝑ secutorib
nr̃is. quomodo ñ etiã parentũ et ꝓpinquorũ ꝑ secutiones
ferre et ꝓconuersioneeorum orarecredimur: Tumde¬
inde etiã illud diligentius consideremus quae sit nobcat¬
saparentes diligendi ꝓ eo inquid quoduitȩ nr̃ae uidentur
auctores: A uct ores quidem uit enrae parentes ñ s̃. sed
ministri. Non enĩ uitã p̃bent. sed ingrediendi nobi s ad
hancuitã exibent ministeriũ. Auctor a utẽ uite unuse
solus estds. Si autẽ auctorẽ uitae diligereuolumus. illud nõs

Expanded text:
Sciunt enim quia peccatum ipsorum causa ignorantiae est.Sciunt enim quia peccatum ipsorum causa ignorantiae est.Propterea denique ipse Magister cum ab his qui ignorabant eum duceretur ad crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, similiter pro interfectoribus suis orabant. Quod si disciplina nobis est orare etiam pro interfectoribus et persecutoribus nostris, quomodo non etiam parentum et propinquorum persecutiones ferre, et pro conversione eorum, orare credimur? Tum deinde etiam diligentius consideremus quae sit nobis causa parentes diligendi, pro eo, inquit, quia vitae nostrae videntur auctores. Auctores quidem vitae nostrae, parentes non sunt, sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc vitam exhibent ministerium, auctor autem vitae unus et solus est Deus. Si autem auctorem vitae diligere volumus, illum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
et erroris pugna consurgit. Et ob hociterũ dicebat qui nos
misit. non uenipacem mittere in t̃rã sed gladiũ. Quod
sidicit aliquis et quomodoiustũ uidet sperarifilios a pa¬
rentibus : Audi quomodo. Oui a sicũ ipsis sineerrore ꝑ¬
maneant. nequeillis ꝓder̃ ec ipsum illis parit̃ int̃eribunt
iustũigit᷑ et ualde iustũ ẽ separarieum qui sedariuult ab eo
qui non uult. Sed et illud a uerte. quia non exillis qui rec¬
tius intellegunt uenit ista separatio. illienĩ uelint eẽpa¬
rit̃ et ꝓdessehis ee doceremeliora. Sed est illud ꝓprium ig¬
norantiae uitiũ. ut confarantẽ se ueritatis lucem non fe¬
rat habere deꝓximo. etideo ex illis istanascitur separatio.
uã qui scientiã ueritatis accipiunt quia bonitatis plenaẽ
tanquã abono dõ datã cupiunt eã sifieri potest cũ omnib:
ha bere communẽ etiã cũ his quio der̃ eos et ꝑsecuntur

Expanded text:
et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos misit: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . » Quod si dicit aliquis: Et quomodo justum videtur separari filios a parentibus ? Audi quomodo: quia cum ipsis si in errore permaneant, neque illis proderunt, et ipsi cum illis pariter interibunt, justum igitur et valde justum est separari eum qui salvari vult ab eo qui non vult. Sed et illud adverte, quia non ex illis qui rectius intelligunt, venit ista separatio, illi enim volunt esse pariter et prodesse his et docere meliora. Sed proprium est ignorantiae vitium, ut confutantem se, veritatis lucem non ferat habere de proximo. Et ideo ex illis ista nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis accipiunt, quia bonitatis plena est, tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere communem. Etiam
Abbreviated transcription (Latin):
si qui forte resipiscerent ec lumenueritatis aspicerent
deceptosse et in p̃cipitia erroris abstractos merito dole¬
rent eti racundiae salutaris i gnẽ aduersũ deceptricem
suã conorperentignorantiã. obhocitaq: dicebat Ignẽ
ueni matereint᷑̃rã que muo loutaccendatur. Estergo
pugna quedã. quae gerenda nobis est in hacuita. Sermoenim
ueritatis et scientiae necessario separat homines aberrore
etignorantia. sic̃ sepeuidemus putrefactas et mortua cor¬
poris carnes aconexione uiuentiũ membrorũ ferro secan¬
tes separari :. T aleergo aliquid est quod ait ueritatis ag¬
nitio : Nec esse estenĩ ut saluti scausa filius uerbi gratia
qui sermonẽ receperit ueritatis. a parentibus separetur
incredulis. Autrursũ pat̃ separetur a filio. Aut filiaa ma¬
tre. et hoc modo int̃ꝓpinquos. et consanguineos creden¬
tes atq incredulos scientiae atq: ignorantia ueritatisq

Expanded text:
si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario separat homines ab errore et ignorantia, sicut saepe videmus putrefactas et emortuas carnes corporis a connexione viventium membrorum ferro secantis separari. Tale ergo aliquid est quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut salutis causa filius verbi gratia qui sermonem receperit veri tatis a parentibus separetur incredulis, aut rursum, pater separetur a filio, aut filia a matre. Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque incredulos, scientiae atque ignorantiae veritatisque
Abbreviated transcription (Latin):
semini uerbi dei fecundiorem cordis p̃paratglebã. Puto
autem quod satis dignas habeatis causas iracundia ex
quibus iustissimꝰ ignisistecoalescat. si conside retis in quan¬
to suo serrores deduxerit ignorantiae malũ quantosq: lap¬
sus et quanta p̃cipicia ad peccandũ dedit. Aquantis uos bo¬
nis abstraxit. et inq̃ p̃cipitauit mala. et qđ ÷ suꝑ omnia
grauius quoduos in futuro scło aet̃nis poenis obnoxios fecit.
Nonne ꝓ hisomnibus ubi uob̵ueritatis lumeneffulsit ignis
iustissime indignationis accenditur. etira cundiaedõ placi¬
te intrauos consurgit incendiũ quo consumatur etradici¬
tꝰ intereatom negermen: Sic̃ forte intrauos male concupis¬
centiae pullulauit Vndeetipsequimi sitnos cũ uenis sit
et omnẽ mundũ uidis sec ad maliciã declinasse . ñ continuo ei
pacem inerroribus posito dedit neeũ confirmaret in malis:
sed ignorantiae eius. ruinis suentiã ueritatis opposuit. ut

Expanded text:
semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccandum dedit, a quantis vos bonis abstraxit, et in quae praecipitavit mala, et, quod est super omnia gravius, quod vos in futuro saeculo aeternis poenis obnoxios fecit. Nonne pro his omnibus ubi vobis veritatis lumen effulsit, ignis justissimae indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnem mundum vidisset ad malitiam declinasse, non continuo ei pacem, in erroribus posito, dedit, ne eum confirmaret in malis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
fulta diligentia ad excolendũ uis menti surae. Vt hic
ermo ueritatis quiestuerus et diligens cordiscolo nꝰ assidius
ex colat disciplinis. Vrm̃ ergo ÷ p̃bere oboedientiã et occu¬
pationes acsollicitudines suꝑfluas amputare nebonũ
uerbi sem̃ enecet noxiũ germ̃. Potestenĩ fieri ut multi tem¬
poris neglegentiã breuis et assidua reparet diligentia: incer
salutẽ neforte cunetantẽ mors repentina p̃ueniat : Et ob
uc acrius innitendũ ÷ utdũ est temporis spatiũ colleota
male con suetudinis uicia re secent᷑ : Quod nonalit facere
poteritis nisi utira scamini quod ammodo ad uersum uos¬
metipsos ꝓhis quȩ in utilit̃ gessistis acturpit̃ QUOBIRACVVOIA
Haecenĩ estiusta et necessaria iracundia. ut unus quisq: in his
quibu serrauit et ꝑperagessit. in dignet et semetipsũ accu¬
set. Ex qua in dignatione accendit᷑ in nobignis quidã.
qui uelut agro sterili inmissus consumptis et ex coctis

Expanded text:
multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incert est ad salutem, ne forte cunctantem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collecta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascamini quodammodo adversum vosmetipsos pro his quae inutiliter gessistis, ac turpiter. et justa, et necessaria iracundia, ut unusquisque in quibus erravit et perperam gessit, indignetur et semetipsum accuset. Ex qua indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus, consumptis et excoctis