comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bidine. quod uerũ idcitium ẽ Quintũ.
quod fit placendi cupiditate desucui¬
loquio his om̃ibus pęnitus euitatis. atq
reiectis : sequit᷑ sextũ genus. quod et nul¬
li ob est: & ꝓdest cilicui Uelut siqͥs quã
pecumã alicuiꝰ in iuste tollendã. sciens
ubi sit. nescire se m̃tiat᷑.: quocumq int̾¬
ad mortẽ quesitũ ꝓdere m̃ticit̾. non solũ uis¬
tũ atq in nocentẽ sed et reũ. quia xp̃iane dis¬
cipline sit. ut neq decunquam correctione
desperet᷑. neq cinquã pęnitendi aditus in¬
tercludat̾ De quib duob. generibus quȩ
solent habere magnã controuersiã satis
tractauimꝰ. & quoͥd nobis plccer& osten¬
dimꝰ. suscipiendis in cõmoditatib. quȩ ho
neste ac fortit̾ tolerant᷑:. Hȩc quoq ge¬
nerci deuitent᷑ a fortibꝰ. & fidelibus. ac ue¬
racibꝰ. uiris & feminis Octauũ est genus
m̃datu. quod & nulli obest. & ad hoc pro¬
dest. ut ab in mundicii corporali aliquem

Expanded text:
bidine, quod merum mendacium est. Quintum, quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibus penitus evitatis atque rejectis, sequitur sextum genus, quod et nulli obest, et prodest alicui: velut si quispiam pecuniam alicujus injuste tollendam, sciens ubi sit, nescire se mentiatur quocumque interad mortem quaesitum prodere, mentiatur; non solum justum atque innocentem, sed et reum; quia chriciplina sit, ut neque de cujusquam correctione desperetur neque cuiquam poenitendi aditus intercludatur. De quibus duobus generibus, quae solent habere magnam controversiam, satis tractavimus, et quid nobis placeret ostendimus, ut suscipiendis incommoditatibus, quae honeste ac fortiter tolerantur, haec quoque genera deuitentur a fortibus et fidelibus et ueracibus uiris ac feminis. octauum est genus mendacii, quod et nulli obest et ad hoc prodest, ut ab inmunditia corporali aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
homicidia. adulteria. fornicationes. fur¬
ta falsa testimonia. blasphemiȩ: Hȩc s.
quȩ comquinant hominẽ: hic siunũ quod
est corporis in tellexeris : quomodo in tellectu¬
rus es. que autẽ ꝓcedunt deore: decor¬
de exeunt. cũ & sputus & uomitus
deorẽ ꝓcedant. nisi forte tune quisq¬
non co inꝗdatur: cũ edit aliquid in mun¬
dũ. co in quinat᷑ aũ: cũ id euomit. qđ si
absurdissimũ ẽ: restat ut os cordis in¬
tellȩgamꝰ adño expositũ cũ ait. quȩ
ꝓcedunt deore: decorde exeunt. Nã &
furtũ cũ possit. & sepe ita fiat.⁊̃ insib̃cio
corporcilis uocis atq oris ꝑpetrari:
dementissimũ est sic intelligere. ut tunc
putemꝰ quẽ quã peccato furti contami¬
nari : cũ id fatetur. aut indicat. cũ aut̃

Expanded text:
fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae: haec sunt quae coinquinant hominem . Hic si unum os, quod est corporis, intellexeris, quomodo intellecturus es, Quae autem procedunt de ore, de corde exeunt; cum et sputus et vomitus de ore procedant? Nisi forte tunc quisqinatur, cum edit aliquid immundum; coinquinatur autem, cum id evomit. Quod si absurdissimum est, restat ut os cordis intelligamus a Domino expositum, cum ait, Quae procedunt de ore, de corde exeunt. Nam et furtum cum possit, et saepe ita fiat, in silentio corporalis vocis atque oris perpetrari; dementissimum est sic intelligere, ut tunc putemus quemquam peccato furti contaminari, cum id fatetur aut indicat; cum aut
Abbreviated transcription (Latin):
tus murmurantionũ non cibscondet̾ Custo¬
dite ergo uos amͬmuratione quȩ nichil ꝓde¬
rit. & adetractione linguę parcite. qm̃ res¬
ponsum obscurũ inucicuum non ibit. osau¬
tem quod m̃titur occidit animã Uidet ergo
his minari qui obscurũ putant & secretũ ẽẽ:
quod corde agitant atq. uersant. tam uõ
clarũ ostendere uoluit hoc ẽẽ aurib dĩ: ut¬
&iam tumultũ eũ cipellauerit Mam feste
ȩtiã in euangelio inuenimꝰ os cordis. ut uno
loco & corporis et cordis: os dñs commemoras¬
se inueniat᷑. ubi ait. adhuc & uos sine iN¬
tellectu estis. non intelligitis quia om̃e qđ
in os intrat in uentrẽ uadit. et in secessum

Expanded text:
condetur. Custodite ergo vos a murmuratione, quae nihil prodest, et a detractione linguae parcite: quoniam responsum obscurum in vacuum non ibit. Os autem quod mentitur, occidit animam . Videtur ergo his minari, qui obscurum putant et secretum esse quod corde agitant atque versant. Tam vero clarum ostendere voluit hoc esse auribus Dei, ut etiam tumultum eum appellaverit. 32. Manifeste etiam in Evangelio invenimus os cordis; ut uno loco et corporis et cordis os Dominus commemorasse inveniatur, ubi ait: Adhuc et vos sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Non enĩ cũ dicim ciceronẽ prudent̃
in uestigasse comurationẽ catiline
teperanter ullo corruptũ fuisse p̃mio
quo parceret malis iuste illo Sũmo suppli¬
cio senat̾ auctoritute mactasse fortiter
sustinuisse omĩa tela inimicorũ ⁊ molem
ut ipse dix̃ inuidię non in eo fuissent uir.¬
tutes iste nisi catilina rei ł. cancã ꝑniciẽ

Expanded text:
erat. non enim, cum dicimus Ciceronem prudenter inuestigasse coniurationem Catilinae, temperasse, nullo corruptum fuisse praemio, quo parceret malis, iuste illos summo supplicio senatus auctoritate mactasse, fortiter sustinuisse omnia tela inimicorum et molem, ut ipse dixit, inuidiae, non in eo fn;ssent uirtutes istae, nisi Catilina rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
tanta bona tua licenti absorbeat ob¬
liuio. Quando enĩ nr̃e. littere ñ sibi
hec mandari flagitent. Dica plane
tibi qđ sentio. dispuctibo ad uersus te
quantũ possũ. Non enĩ mͥ si me uiceri
maior triũphus dari potest. Si autem
uł calliditate uł acuto ciudã errori
hominũ qͦrũ partes suscipere tẽpeabo
cesserit in becillicts tua que min pastte
eruditione disciplinarũ tantũ dm̃
fortasse sustinere ñ poterit. resitẽ ipsa
cõmonebit quante tibi uires ut in eũ
firmior reddeas partinde sint. simul
quia ⁊ istũ disputationẽ nr̃am lima.

Expanded text:
tanta bona tua, Licenti, absorbeat obliuio. quando enim nostrae litterae non sibi haec mandari flagitent? dicam plane tibi quod sentio. disputabo aduersus te, quantum possum; non enim mihi, si me uiceris, maior triumphus dari potest. si autem uel calliditati uel acuto cuidam errori hominum, quorum partes suscipere temptabo, cesserit inbecillitas tua, quae minus pasta eruditione disciplinarum tantum deum fortasse sustinere non poterit, res te ipsa commonebit, quantae tibi uires, ut in eum firmior redeas, parandae sint, simul quia et istam disputationem nostram elima
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. uł discerno ł conecto racio sum.
Illud quo mortale appellor non ẽ meum
A ut si anima non id. est qđ racio. ⁊ tamen
racione utor ⁊ ꝑ racione melior sũ. ade¬
teriore ad melius amortali ad in morta¬
le fugiendũ ẽ. hęc ⁊ alia multti secum
anima bene eruditti. loqͥtur atq agit.¬
i que ꝑseqͥ nolo ne cũ ordinẽ uos docere
cupio modũ excedã qͥ pat̾ est ordinis.
Gradati enĩ se ⁊ ad mores uitt̃q optimna
non iã sola fide s certa racione pducit
Cui numerorũ ui atq potencia diligent᷑
intuenti nimis indignũ uidebit̾ & nimis
lendũ ꝑsuã scienciã uersũ bene currere
cychardmq concinere ⁊ suã uitt̃ seq ipsã
que anima est deuiũ iter seqͥ idominance
sibi libidinẽ cũ curpissimo seuiciorũ stre

Expanded text:
omnia uel discerno uel conecto, ratio sum, illud, quo mortale appellor, non est meum; aut si anima non id est, quod ratio, et tamen ratione utor et per rationem melior sum, a deteriore ad melius, a mortali ad inmortale fugiendum est. haec et alia multa secum anima bene erudita loquitur atque agitat, quae persequi nolo, ne, cum ordinem uos docere cupio, modum excedam, qui pater est ordinis. gradatim enim se et ad mores uitamque optimam non iam sola fide sed certa ratione perducit. cui numerorum uim atque potentiam diligenter intuenti nimis indignum uidebitur et nimis lendum per suam scientiam uersum bene currere citharamque concinere et suam uitam seque ipsam, quae anima est, deuium iter sequi et dominante sibi libidine cum turpissimo se uitiorum stre
Abbreviated transcription (Latin):
Aut si falsum testimoniũ ẽ. om̃e m̃ daciũ:
uidendũ ẽ trum ammittat. cõpenscieio¬
nẽ. ut diccit᷑. uitandi incuoris pecetti gr̃a.¬
qe sicut illud qđ seriptũ ẽ. honora patrẽ
& matrẽ: rapiente officio forciore con¬
tẽpnit᷑. Unde ultimũ sepulturę honorẽ.
patri ꝓhibet᷑ exsoluere: quiabipso
dño. ad regnũ dĩ ad nunciandũ : uoeat᷑.
tẽ qđ scriptũ ẽ. Uerbũ castodiens filiꝰ.
aper dictione longe aberit. excipiens

Expanded text:
aut si falsum testimonium est omne mendacium, aut si falsum testimonium est omne mendacium, uidendum est, utrum admittat conpensationem, ut dicatur uitandi maioris peccati grasicut illud, quod scriptum est: honora patrem et matrem, rapiente officio potiore contemnitur: unde ultimum sepulturae honorem patri prohibetur exsoluere, qui ab ipso domino ad regnum dei adnuntiandum uocatur. Item quod scriptum est: uerbum custodiens filius a perditio
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ dr̃: Tunc tantũ in corde ueritas am¬
plectenda ẽ. Cũ aut̃ homini dr̃: & iã ore
corporis uerũ ꝓferendũ ÷. qr homo nonẽ.
cordis inspector ¶sedplane de ipso testimmo¬
nio
non absurde quęrit᷑: apud quẽ quisq
sictestis. Nonenĩ apud quoscũq loqͥm.
testes sumꝰ. sed apud eos quib. expedit.
& debet᷑: ꝑnos cognoscere aut credere
ueritatẽ. sicuti ẽ udex. ne iniudicando
erret. aut ꝗdocet᷑ doc trina religionis.
ne erret infide. aut inipsa doctoris aue¬
roritate: dub ius filuctu&. Cũ aut̃ ille te
int̃rogat. aut uult exte aliꝗd nosse.
ꝗ ec̃ rẽquerit quȩ ñ cdeũ ꝑtineat. aut
quã ei nocesse ñ expedit: ñ testẽ sed ꝓ¬
ditorẽ requirit. Itaq si & m̃tiaris. astl¬
so fortusse testimonio alienꝰ eris. sedam̃¬
dacio ꝓfecto ñeris. Saluo igit᷑ eo qđ
falsum testimoniũ dicere nũquã licet:
querit᷑ utrũ liceat aliquando m̃tiri.

Expanded text:
tantum dicitur, tunc tantum in corde ueritas amtantum dicitur, tunc tantum in corde ueritas amplectenda est; cum autem homini dicitur, etiam ore corporis uerum proferendum est, quia homo non est cordis inspector. sed plane de ipso testimonio non absurde quaeritur apud quem quisque sit testis. non enim apud quoscumque loquimur, testes sumus, sed apud eos, quibus expedit et debetur per nos cognoscere aut credere ueritatem: sicuti est iudex, ne in iudicando erret; aut qui docetur doctrina religionis, ne erret in fide aut in ipsa doctoris auctoritate dubius fluctuet. cum autem ille te interrogat aut uult ex te aliquid nosse, qui eam rem quaerit, quae non ad eum pertineat, aut quam ei nosse non expedit, non testem, sed proditorem requirit. itaque si ei mentiaris, a falso fortasse testimonio alienus eris, sed a mendacio profecto non eris. Saluo igitur eo, quod falsum testimonium dicere numquam licet, quaeritur, utrum liceat aliquando mentiri.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph&ai: in quo nulli parcat᷑. idẽ si pec¬
cacta sua qͥsq confiteri detractans: de¬
fendat ea poeiꝰ. & nolit agere peniten¬
y trũsit quici oꝑat᷑ iniquitatẽ: Nisi & iã iustꝰ
uideri uolens: medicinȩ c̃fessionis ñ sue cũbat.
ut & ipsa ũborũ distrĩccio: ñ aliud intimare
iudect᷑. Odisti om̃s qͥ oꝑant᷑ inquitatẽ. sed
ñ ꝑdes: si penitendo in confessione uerita¬
tẽ loquant᷑. ut fcciendo istã ueritatẽ: ueni¬
ant adlucẽ. sicut in eũgłio seđm ioħem
dicit᷑. Qui cuit̾ facit ueritatẽ. uenit ad
lucẽ. Perdes aut̃ om̃s. qui ñ solũ oꝑant᷑ qđ
odisti: sed &icĩ locunt᷑ m̃daciũ. falsam iusti¬
ciã p̃tendendo. Nec inpęnitencia confiten¬
do peccata. Nã de falsa testimonio qđ in
decẽ p̃ceptis legis positũ ẽ: nullo modo qͥdẽ
contendi potest. dilectionẽ ueritatis in
corde seruandã: & ꝓferendũ falsum ad
eũ. apud quẽ dr̃ testimoniũ. Cũ enĩ dõ

Expanded text:
opheta, in quo nulli parcatur; id est, si peccata sua quisque confiteri detrectans defendat ea potius et nolit agere paenitenparum sit quia operatur iniquitatem, nisi etiam iustus uideri uolens medicinae confessionis non succumbat, ut et ipsa uerborum distinctio non aliud intimare uideatur: odisti omnes, qui operantur iniquitatem — sed non perdes, si paenitendo in confessione ueritatem loquantur, ut faciendo istam ueritatem ueniant ad lucem, sicut in euangelio secundum Iohannem dicitur: qui autem facit ueritatem, uenit ad lucem - perdes autem omnes, qui non solum operantur quod odisti, sed etiam loquuntur mendacium, falsam iustitiam praetendendo nec in paenitentia confitendo peccata. Nam de falso testimonio, quod in decem praeceptis legis positum est, nullo modo quidem contendi potest dilectionem ueritatis in corde seruandam et proferendum falsum ad eum, apud quem dicitur testimonium. cum enim deo
Abbreviated transcription (Latin):
adeo eẽ. om̃e m̃dciciũ malũ. & ꝑfectis
atq spĩttilib animis om̃i modo fugien¬
dũ. ut nec ipsis ꝓficientib as siduitas eiꝰ
ꝑ mittenda sit. dic tũ est enĩ iã de obste¬
tricib aegipcis. qđ de indole ad melius
ꝓficiendi : mencientes apꝓbates. quia ñ¬
nullus gradus ẽ. ad diligendã uerã acsem¬
piternã salutẽ: Cũquisq miscđiter. & iã
ꝓ alicuiꝰ quãuis mortali scilute: mentitur.
Itẽ qđ scriptũ ẽ. Perdes om̃s qͥlocunt᷑ m̃da¬
ciũ: Alius dic̃. Nullũ hic exceptũ eẽ.
m̃ daciũ. sed om̃e dãpnatũ. ita dic̃.itauꝰ.
sed qui locunt᷑ excorde m̃daciũ. scđm¬

Expanded text:
adeo esse omne mendacium malum et perfectis atque spiritalibus animis omni modo fugiendum,. ut nec ipsis proficientibus assiduitas eius permittenda sit. dictum est enim iam de obstetricibus Aegyptiis, quod de indole ad melius proficiendi mentientes adprobatae sunt, quia nonnullus gradus est ad diligendam ueram ac sempiternam salutem, cum quisque misericorditer etiam pro alicuius quamuis mortali salute mentitur. Item quod scriptum est: perdes omnes, qui loquuntur mendacium, alius dicit nullum hic exceptum esse mendacium, sed omne damnatum. alius dicit: ita uero, sed qui loquuntur ex corde mendacium s
Abbreviated transcription (Latin):
sentencia possint intellegi. Aut om̃e
m̃daciũ ñ solũ m̃tiri noli. sed nee
uelle m̃tiri: Aut noli uelle. seduł
inuitꝰ m̃tire. cũ fugiendũ est aliqđ gra¬
uius. aut noli om̃e. ut exceptis aliquib.
m̃ daciis. ceterat ꝑmittunt᷑: Unũ hic ꝓ his
quib. m̃tiri nũquã placet. duo ꝓhis qui
aliqͣndo puttnt eẽ menciendũ: inueniun
tur. sed ttm̃ ꝗđ sequitur. assidutias enĩ
eiꝰ ñ ꝓficiet adbonũ : Nescio utrũ pos¬
sit primȩ harũ triũ sentencię suffra¬
gari. nisi forte ita ut ꝑfectorũ p̃ceptũ
sit: om̃ino nũquã. Nonsolũ ñttiri. seduł
uelle m̃tiri. Assiduitas uero m̃ciendi:
nec ꝓficientib. ꝑ mittcit᷑. Iam quã si cũ
p̃ciperet᷑. nũquã prorsus ñ solũ non mẽ¬

Expanded text:
sententia possint intellegi, aut: omne sententia possint intellegi, aut: omne mendacium non solum mentiri noli, sed nec uelle mentiri, aut: noli uelle, sed uel inuitus mentire, cum fugiendum est aliquid grauius, aut: noli omne, ut exceptis aliquibus mendaciis cetera permittantur, unum hic pro his, quibus mentiri numquam placet, duo pro illis, qui aliquando putant esse mentienditur: assiduitas enim eius non proficiet ad bonum, nescio utrum possit primae harum trium sententiae suffragari; nisi forte ita ut perfectorum praeceptum sit omnino numquam non solum mentiri, sed uel uelle mentiri, assiduitas uero mentiendi nec proficientibus permittatur. tamquam si, cum praeciperetur numquam prorsus non solum me
Abbreviated transcription (Latin):
dis: cũ maiꝰ malũ cauentes : m̃ timur in¬
uiti. Est & tereius intellectus quosie
accipias. Noli om̃e. ut exceptis aliqͥb.
m̃ daciis: m̃tiri tesinat. tũ quã sidiceret.
Noli uelle credere om̃i hominis utiq
ut nulli crederet᷑ moneret: sed ut ñom¬
b. Aliquib. aut̃ crederet᷑. & id qđ seqͥt᷑
Assiduitas enĩ eiꝰ ñ ꝓfici&e. ad bonũ: ita
sonat. quasi ñ amendacio. sed abassi¬
duo m̃ dacio. id ÷ a consuetudine &tq
amore m̃ciendi: ꝓhiberẽ uideat᷑. quo
ꝓfecto delabaͥt̾ quisqͥs uł om̃i m̃dacio
puttuerit abutendũ. Ita enĩ nec il¬
lud cauebit qđ est indoc trina pieta¬
tis &religionis. quo sceleratꝰ qͥd facile
inuenias. ñ int̾ om̃iapoudeeit sed int̾ om̃i¬
a peccatti uł cilieui m̃dacio. quãuis fa¬
cili. quã uis innoxio: uotũ uoluntitts
a cõmodaueris. ut ñ inuitꝰ eucdendi ma¬
ioris mali causa: sed uolens libensq
m̃eicitur Itt cũ triaisint quȩ in hac

Expanded text:
dis, cum maius malum cauentes mentimur indis, cum maius malum cauentes mentimur inuiti. est et tertius intellectus, quo sic accipias: noli omne, ut exceptis aliquibus mendaciis mentiri te sinat. tamquam si diceret: noli uelle credere omni homini, non utique ut nulli crederetur, moneret, sed ut non omnibus, aliquibus autem crederetur. et id, quod sequitur: assiduitas enim eius non proficiet ad bonum, ita sonat, quasi non a mendacio, sed ab assiduo mendacio, id est a consuetudine atque amore mentiendi prohibere uideatur. quo profecto delabatur, quisquis uel omni mendacio putauerit abutendum — ita enim nec illud cauebit, quod fit in doctrina pietatis et religionis: quo sceleratius quid facile inuenias non inter omnia mendacia, sed inter omnia peccata? — uel alicui mendacio, quamuis facili, quamuis innoxio, nutum uoluntatis adcommodauerit, ut non inuitus euadendi maioris mali causa, sed uolens libensque mentiatur. ita cum tria sint, quae in hac
Abbreviated transcription (Latin):
monio usq adeo generalit om̃e men¬
daciũ ẽẽ. detestandũ. Ut &iã siquis
mentirg uelit. &iã si ñ menciat᷑ iã uolun¬
tos ipsa dãpnanda sit : atq. ad hoc int̾¬
p̃tetur qđ ñdictũ ẽ. Noli mentiri om̃e
mendaciũ. sed noli uelle m̃tiri om̃e men¬
daciũ. ut ñ solũ mentiri. sed neȩ uelle m̃ti¬
ri quisq audecit ullo m̃dacio: dicit aliꝰ.
immo qđ ait. noli uelle m̃tiri om̃e m̃da¬
ciũ : Deore cordis ext̃minandũ. atq ali¬
enandũ ẽẽ. mendaciũ : uolint. ut aquibus¬
dã mendaciis : ore corporis abstinendũ
sit. sicut illa sunt maxime. quȩ ꝑtinent
ad doc trinã religionis. aquib dã uero.
nonsit ore corporis abstinendũ: simtio¬
ris mali euitandi cacusa exigit. Ore aut̃
cordis: abom̃i m̃dacio penitus abstinere
debecinꝰ. ubi oportet intelligi qđ dictũ
ẽ. noli uelle Uoluntas quippe ipsa: qͣsi
os cordis accipit᷑. ut ñ ꝑtineat ad os cor¬

Expanded text:
monio usque adeo generaliter omne menmonio usque adeo generaliter omne mendacium esse detestandum, ut etiam, si quis mentiri uelit, etiamsi non mentiatur, iam uoluntas ipsa damnanda sit, atque ad hoc intepretetur, quod non dictum est: noli mentiri omne mendacium, sed: noli uelle mentiri omne mendacium, ut non solum mentiri, sed nec uelle mentiri quisque audeat ullo mendacio, dicit alius: immo quod ait: noli uelle mentiri omne mendacium, de ore cordis exterminandum atque alienandum esse mendacium uoluit, ut a quibusdam mendaciis ore corporis abstinendum sit, sicut illa sunt maxime, quae pertinent ad doctrinam religionis, a quibusdam uero non sit ore corporis abstinendum, si maioris mali euitandi causa exigit, ore autem cordis ab omni mendacio penitus abstinere debeamus. ubi oportet intellegi quod dictum est: noli uelle; uoluntas quippe ipsa quasi os cordis accipitur, ut non pertineat ad os cor
Abbreviated transcription (Latin):
id tatitꝰ cõmittit. inco inquinatũ arbi¬
trari. At uero siad oscordis qđ dictũ
ẽ. referamꝰ: ni hil om̃ino peceati tacite
cõmiti potest. Non enĩ cõmitat᷑: nisis
exore illo interiore ꝓcedat. Sicut aut̃
querit̾ dequo ore dixerit. os aut̃ qđ men¬
titur¬
occidit animã: Ita quęri potest de
cqͦmendacio. Uidetur enĩ deillo pro¬
priȩ dicere : quo cuiquã detrahitur.
Ait enĩ. Abstinete gͦ uos amur mura¬
cione. quȩ nihil prodest. & a detrae¬
cione parcite linguȩ. S it aut̃ ista
detritecio: ꝑ mali uolenci̾ Cũ quisq
ñ solũ ore acuoce corporis ꝓfert qđ con¬
fringit in aliquẽ: sed & iã tacitus talẽ
uult credi. quod est utriq ore cordis
detrahere. qđ dicit obscurũ & occul¬
tũ dõ. eẽ non posse. Nãqđ alio loco
scriptũ est Noli uelle m̃tirr om̃e
mendaciũ. Non adhoc uolunt ualere :
ut nullo m̃dacio quisq menciat᷑. Itaq
cũ alius dixerit existo scripturȩ testi¬

Expanded text:
id tacite committit, incoinquinatum arbitrari. at uero si ad os cordis quod dictum est referamus, nihil omnino peccati tacite committi potest; non enim committitur, nisi ex ore illo interiore procedat. Sicut autem quaeritur de quo ore dixerit: os autem, quod mentituroccidit animam, ita quaeri potest, de quo mendacio. uidetur enim de illo proprie dicere, quo cuiquam detrahitur. ait enim: abstinete ergo uos a murmuratione, quae nihil prodest, et a detractione parcite linguae. fit autem ista detractatio per maliuolentiam, cum quisque non solum ore ac uoce corporis profert, quod confingit in aliquem, sed etiam tacitus talem uult credi — quod est utique ore cordis detrahere — quod dicit obscurum et occultum deo esse non posse. Nam quod alio loco scriptum est: noli uelle mentiri omne mendacium, non ad hoc uolunt ualere, ut nullo mendacio quisque mentiatur. itaque cum alius dixerit ex isto scripturae testi
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinã redegit̾. appellauitq geometri¬
cam: Mocus eã cęli multũ mouebat ⁊ ad
se diligent̃ considerandũ in uittibat &iã
ibi ꝑ constantissimas tepm uices ꝑ astrorẽ
ratos definitosq cursus ꝑ interuallorũ
spacia moderattĩ in cellex̃ nichil aliud
quã illã dim̃sionẽ numerosq dnari.
Quȩ similit̃ definiendo ac secernendo mnor
dinẽ nectens astrologiã. genuit: magnu
religiosis argum̃tũ torm̃tũ q cũriosis
n his igit᷑ om̃ib disciplinif currebant ei omĩ a
numerosa. quȩ tm̃ in illis dim̃sionib ma¬
nifestius eminebant qͥs inse ipsa cogitan¬
do atq uoluendo intuebat᷑ uerissimas.
Inbis atitẽ que senciunt᷑. ũbras eorũ pocius
atq uestigia recolebat. hic se multum

Expanded text:
disciplinam redegit appellauitque geometricam. motus eam caeli multum mouebat et ad se diligenter considerandum inuitabat. etiam ibi per constantissimas temporum uices, per astrorum ratos definitosque cursus, per interuallorum spatia moderata intellexit nihil aliud quam illam dimensionem numerosque dominari, quae similiter ddinem nectens, astrologiam genuit; magnum religiosis argumentum, tormentumque curiosis. 43. In his igitur omnibus disciplinis occurrebant ei omnia numerosa, quae tamen in illis dimensionibus manifestius eminebant, quas in seipsa cogitando atque volvendo intuebatur verissimas: in his autem quae sentiuntur, umbras earum potius atque vestigia recolebat. Hic se multum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ cupiditatũ opprimamꝰ: Hic iam̃
inquit interroga orote si possim hoc
tantũ iescio quid explicare uerbis
meis hoc ipsũ inqua michi responde
primo: unde tibi uideat᷑ aqua istu
non temere sic ordine influere. Nam
lib suꝑ labit̾ & ducit̾ usq inusus nr̃os
pocest ad ordinẽ ꝑtinere. Factũ est enĩ
ab ominibus ratione utentibus: ut uno
eius itinere. simul ibiberent & lauarent
& plocorũ oportunitatib consequens
erat ut ittfieret qđ uero illa ut di¬
uis folia sic incider ut hoc qđ ad mira¬
tisumus euenret qđ tande rerũ ordine
ac non casu pocius factũ putti¬
uimus. quasi uero inquit ille alit
atq ceciderunt debuisse aut po¬
tiusse cadere. cuiquã uideri po

Expanded text:
rum cupiditatum opprimamus. Iam, inquit, interroga, oro to, si possim hoc tantum nescio quid explicare et uerbis et meis. — Hoc ipsum, inquam, mihi responde, primo unde tibi uideatur aqua ista non temere sic sed ordine influere. nam libus superlabitur et ducitur usque in usus nostros, potest ad ordinem pertinere. factum est enim ab hominibus ratione utentibus, ut uno eius itinere simul et biberent et lauarent, et pro locorum oportunitatibus consequens erat, ut ita fieret, quod uero illa, ut dicis, folia sic inciderunt, ut hoc, quod ammirati sumus, eueniret, quo tandem rerum ordine ac non casu potius factum putabimus? - Quasi uero, inquit ille, aliter, atque ceciderunt, debuisse aut potuisse cadere cuiquam uideri po
Abbreviated transcription (Latin):
bo abestus qđ rttionale. alio adiuinis
separat᷑ qđ morcale dicit᷑. Illud igitur
Nsi tenuerit: bestia erit. Hinc nisi se
auerterit diuina non erit. s qm̃ solent
doctissimi uiri quid int̾rationale acru¬
tionabile int̾sit acute subtilit̾q discer¬
nere. Mullo mͦ est ad id qđ instituimus
negligendũ. Nam rationale eẽ dixerunt
qđ ratione uteret᷑ ueluti posset. Ratio¬
nabile autẽ qđ ratione factũ eet aut
dictũ. Ittiq has balnetis raicionabiles
possumꝰ dicere nrm̃q sermonẽ. Raciona¬
les autẽ uł illũ qui has fecit uł nos qͥloqͥm̃.
Ergo ꝓcedit ratio ab anima racionali.
scilicet in eti que uł fiunt rationabilia
uł dicunt᷑. duo igit᷑ udeo in quib poten¬
ciauisq rationis possit &iã ipsis sensib
ad moueri. Opera hominũ quȩ uident᷑¬
⁊ uerba quȩ audiunt᷑. Inutroq autẽ utit᷑
mens gemino nuncio ꝓcorporis necessitt¬
te. Uno qui oculoru est: altero auriũ

Expanded text:
bo a bestiis, quod rationale, alio a diuinis separatur, quod mortale dicitur. illud igitur nisi tenuerit, bestia erit, hinc nisi se auerterit, diuina non erit. sed quoniam solent doctissimi uiri, quid inter rationale ac rationabile intersit, acute subtiliterque discernere, nullo modo est ad id quod instituimus neglegendum. nam rationale esse dixerunt, quod ratione uteretur uel uti posset, rationabile autem, quod ratione factum esset aut dictum. itaque has balneas rationabiles possumus dicere nostrumque sermonem, rationales autem uel illum, qui has fecit, uel nos, qui loquimur. ergo procedit ratio ab anima rationali scilicet in ea, quae uel fiunt rationabilia uel dicuntur. Duo igitur uideo, in quibus potentia uisque rationis possit ipsis etiam sensibus admoueri, opera hominum, quae uidentt uerba, quae audiuntur. in utroque autem utitur mens gemino nuntio pro corporis necessitate, uno, qui oculorum est, altero auriu
Abbreviated transcription (Latin):
ras funderet . itti adolescentẽ int̾uerecun¬
dĩã atq consttinciã : exagitatũ tenebã
Sed cũ his uerbis eũ iocanter quasi adues¬
cendã particulã suã ꝓuocamꝰ: Anim¬
aduerti ceteros: rei tocius ignaros &
scire cupientes: qͥd int̾ nos solos tã iocun¬
de ageret᷑: sine risu uos intueri. qͥd michi
prsus similes uisi sunt. qđ plerũq solet :
his qui cũ epulant᷑ int̾ auidissimos repa¬
cissimosq conuiuas. arapiendo uł grti¬
uitate sese abstinẽt: uł pudore terent᷑.
i quia ego inuitauert̃. ⁊ magni cuius.¬
dã homiuis ꝑsonã. atq ut totũ explicẽ
ueri hominis. & iã in illis epulis inuitato¬
rẽ sustinere docuisti: cõmouit me illa
in equalitas mense nr̃ae. ⁊ discrepancia
adrisi matri. atq illa liberrime. qđ minꝰ
habebant quasi de suo cellario ꝓmendũ
isti achademici. ⁊ quid sibi uelint. Cui
breuit cũ exposuissem. aꝑteqrata ut ne.¬
mo illoꝵ ignarus abscederet: Isti homi.¬

Expanded text:
lescentem inter uerecundiam atque constantiam exagitatum tenebam. Sed cum his uerbis eum iocantes quasi ad uescendam particulam suam prouocamus, animaduerti ceteros rei totius ignaros et scire cupientes, quid inter nos solos tam iucunde ageretur, sine risu nos intueri. qui mihi prorsus similes uisi sunt — quod plerumque solet- his, qui cum epulantur inter auidissimos rapacissimosque conuiuas, a rapiendo uel grauitate sese abstinent uel pudore terrentur. et quia ego inuitaueram et magni cuiusdam hominis personam atque, ut totum explicem, ueri hominis etiam in illis l\'pulis inuitatorem sustinere docuisti, commouit me illa inaequalitas mensae nostrae et discrepantia. adrisi matri. atque illa liberrime, quod minus habebant, quasi de suo cellario promenduisti Academici et quid sibi uelint. — Cui breuiter cum exposuissem aperteque ita, ut nemo illorum ignarus abscederet: Isti homi
Abbreviated transcription (Latin):
accipia: metuebat tam̃. Erat enĩ ut dr̃
ingenii non mali: ne illa om̃ia sibi uł
uno aduerso impetu raperent᷑. ñ enĩ
magnũ erat intelligeret alia cunc:¬
ta. quantacũq eẽnt. ẽẽ sub casib consti¬
tutti Iũgo arridens. Uides inquam
licenti. fortunatissimũ istũ hominem:.
abetta uita. in genii bonitate. inpedi¬
tũ quo enĩ erat acutior. eo uidebat
illa omia se posse amittere. quo metu

Expanded text:
accipiam, metuebat tamen — erat enim, ut dicitur, ingenii non mali — ne illa omnia sibi uel uno aduerso impetu raperentur. non enim magnum erat intellegere talia cuncta, quantacumque essent, esse sub casibus constituta. — Tum ego arridens: Uides, inquam, Licenti, fortunatissimum istum hominem a beata uita ingenii bonitate inpeditum. quo enim erat acutior, eo uidebat illa omnia se posse amittere; quo metu
Abbreviated transcription (Latin):
cõpurasset. Uirtus enĩ ꝑse ipsa non ꝑaliqđ
huius modi opus considerunda ẽ ⁊ in homi¬
ie qͣnto magis indõ si tm̃ in angustus
rerũ atq uerborũ cõponere illis quo quo
modo iste ꝑmittim᷑. Nã ut intelligamꝰ
qui ds̃ semꝑ iustus fuit. qͣndo excitit
mulũ qđ ab ono se iungeret nichił distulit
sua cuiq cribuere. Non enĩ tunc ei eruit
discenda iusticia sed tc̃ eti utendũ quam
semꝑ habuit. Qđ cũ ilicencius ⁊ mater
intanta necessitate apꝓbassent. Quid
inquã dicis bcenti. ubiest qđ cã magnoꝑe
asseruisti nichil pret̃ ordinẽ fieri. Nđem
factũ est ut malũ nasceretur non utiq di
ordine fuctũ est sed cũ eẽt natũ di ordine
indusum est. & ille ad miruns as moleste
ferens qđ cã repente bona causa eẽt lapsa
demanib Prorsus inqͥt demanib ex illo
dico cȩpisse ordinẽ ex quo maluĩ eẽ coepit:
Ergo inqͣm ut ipsũ malũ non ordine
fuctũ est si postqua malũ ortũ est ordo

Expanded text:
comparasset. uirtus enim per se ipsa, non per aliquod huius modi opus consideranda est et in homine, quanto magis in deo, si tamen in angustiis rerum atque uerborum componere illis quoquo modo ista permittimur. nam ut intellegamus, quia deus semper iustus fuit, quando extitit malum, quod a bono seiungeret, nihil distulit sua cuique tribuere; non enim tunc ei erat discenda iustitia, sed tunc ea utendum, quam semper habuit. Quod cum et Licentius in tanta necessitate approbassent: Quid, inquam, dicis, Licenti? Ubi est quod tam magnopere asseruisti, nihil praeter ordinem fieri? Quod enim factum est ut malum nasceretur, non utique Dei ordine factum est; sed cum esset natum, Dei ordine inclusum est. Et ille admirans ac moleste ferens quod tam repente bona causa esset lapsa de manibus: Prorsus, inquit, ex illo dico coepisse ordinem, ex quo malum esse coepit. Ergo, inquam, ut esset ipsum malum, non ordine factum est, si postquam malum ortum est, ordo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ait fecimꝰ orote ad huc inqͣm nec fateriᷤ
saltẽ peccatũ tuũ. tu nescis in illa scola gra.¬
uit me sthomacari solitũ qđ usq adeo pueri
non utilittite ac decore. disciplinarũ s in a¬
nissime laudis amore ducerent᷑. ut quosdam
&iã aliena uerba recitare non puderet excipe¬
rent que plausus. Oingemiscendũ malii ab eis¬
dẽ ipsis quorũ erant illa que recitabant.
ltti uos qmͣ uis nichil ũqͣm ut opinor tale fece.¬
ritis. tam̃ & inphilosophiã ⁊ ineã uitt̃ qmͣ me
tandẽ occupasse lete remir Ittionis tabi¬
fice atq in anis iactanciã ultimã sed nocen

Expanded text:
enim, ait, fecimus, oro te ? - Adhuc, inquam, nec fateris saltem peccatum tuum ? tu nescis in illa schola grauiter me stomachari solitum, quod usque adeo pueri non utilitate ac decore disciplinarum sed inanissimae laudis amore ducerentur, ut quosdam etiam aliena uerba recitare non puderet exciperentque plausus — o ingemescendum malum! — ab eisdem ipsis, quorum erant illa, quae recitabant. ita uos, quamuis nihil umquam, ut opinor, tale feceritis, tamen et in philosophiam et in eam uitam, quam me tandem occupasse laetor, aemulationis tabificae atque inanis iactantiae ultimam sed nocen
Abbreviated transcription (Latin):
habere uoluisse.: Hoc ignoram s quod
satis est questioni. faciamꝰ eũ non deside¬
rasse amplius quã tenebat. uidet̾ ne
uobis eguisse: & iã si concedã inquit
licencius. uichil eũ plus desiderasse. qđ
in homine non sapiente nescio quomodo

Expanded text:
habere uoluisse. hoc ignoramus. sed, quod habere uoluisse. hoc ignoramus. sed, quod satis est quaestioni, faciamus eum non desiderasse amplius, quam tenebat; uideturne uobis eguisse? — Etiamsi concedam, inquit Licentius, nihil eum plus desiderasse, quod in homine non sapiente nescio quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uidete utru &iã om̃is qui miser ẽ:
egett. Nã huic sentencie concedende.
difficultatẽ illa res facit: qđ multi in
magna fortuittrũ rerũ copia constitu¬
ti. quib: ita faicilia sunt omĩa. ut ad eoꝵꝰ
nutũ presto sit. quicqͥd cupidittis possit:
difficilis quidẽ ista uitt est: S fingamꝰ
aliquẽ tam̃. qualẽ tullius fuisse dicit
orattĩ: Quis enĩ facile dicat oratam
egestate laborasse. hominẽ ditissimũ.
amoenissimũ. delitiosissimũ. cui ueq ad
uoluntatẽ quicquã defuit. neq ad gram.
neq ad bonã in tegrãq ualitudinem.
nã ⁊ p̃diis que studiosissimis namicis io¬
cundissimis. quantũ libuit: abundauit
⁊ illis om̃ib aptissime: ad salutẽ corporis
usus ÷. eiq ut breuit̾ totũ explicẽ. omẽm
institutũ. uoluntatẽq. om̃em : successio
ꝓperti consecutt est. S fortasse inqͥet
aliquis urm: plus illũ quã habebat i

Expanded text:
nunc uidete, utrum etiam omnis, qui miser est, nunc uidete, utrum etiam omnis, qui miser est, egeat. nam huic sententiae concedendae difficultatem illa res facit, quod multis in magna fortuitarum rerum copia constitutis, quibus ita facilia sunt omnia, ut ad eorum nutum praesto sit quidquid cupiditas poscit, difficilis quidem ista uita est. sed fingamus aliquem tamen, qualem Tullius fuisse dicit Oratam. quis enim facile dicat Oratam egestate laborasse, hominem ditissimum amoenissimum deliciosis simun, cui neque ad uoluptatem quicquam defuit neque ad gratiam neque ad bonam integramque ualetudinem ? nam et praediis quaestuosissimis et amicis iucundissimis, quantum libuit, abundauit et illis omnibus aptissime ad salutem corporis usus est eiusque, ut breuiter totum explicem, omne institutum uoluntatemque omnem successio prospera consecuta est. sed fortasse inquiet aliquis uestrum plus illum, quam habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
desinit eis bene utũsi ipsa ndesunt:
Uerissima ẽ eni illa sentencia. na cu
qđ uittre possis. stultu ad mittert est
uitubͥt gͦ mortẽ acdolorẽ quantũ
potest. i quantũ decet. ne si minime
uitauerit: uon exeo miser sie quia hȩc
accidunt: s qͥa uittre cũ posset. noluit
qđ manifestũ stulticię signum est
Erit gͦ ista nq̃uituns: non earũ rerum
ꝑpessione : s stulticia miser Si autem
non ualuerit euitare. cũ id sedulo acde¬
cent̃ egerit: non eiusta in ruencia mise:¬
rũ facient. ⁊ enĩ & illa eidem cõmici sen:¬
tencia non minus uera est qm̃ nonpo:¬
test id fieri qđ uis: id uelis qđ possis. Quo¬
modo erit miser cui nichil accidit pret̃
uoluntatẽ. quia qđ sibi uidet: non pos:¬
se ꝓuenire. non potest uelle. habet enĩ
rerũ certissimarũ uolunttitẽ. id est ut
quod agit. non agat :nisi ex uirtutis qͦdã
p̃scripto ⁊ diuina lege sapiencie. quae
nullo habeo pacto: eripi possunt. lam

Expanded text:
desinit eis bene uti, si ipsa non desunt. desinit eis bene uti, si ipsa non desunt. uerissima est enim illa sententia: nam tu quod uitare possis, stultum admittere est. uitabit ergo mortem ac dolorem, quantum potest et quantum decet, ne, si minime uitauerit, non ex eo miser sit, quia haec accidunt, sed quia uitare cum posset, noluit, quod manifestum stultitiae signum est. erit ergo ista non uitans non earum rerum perpessione, sed stultitia miser. si autem non ualuerit euitare, cum id sedulo ac decenter egerit, non cum ista inruentia miserum fac-ient. etenim et illa eiusdem comici sententia non minus uera est: quoniam non potest id fieri, quod uis, id uelis, quod possis. quomodo erit miser, cui nihil accidit praeter uoluntatem, quia, quod sibi uidet non posse prouenire, non potest uelle? habet enim rerum certissimarum uoluntatem, id est ut quidquid agit non agat nisi ex uirtutis quodam praescripto et diuina lege sapientiae, quae nullo ab eo pacto eripi possunt. lam
Abbreviated transcription (Latin):
uma negabat. Quid om̃is ante annũ
sepult̾ non e. iuuit: Hon ait. Sequit᷑. gͦ
inqua Nan sequit᷑. ut si om̃is qͥ eget
miser e: om̃is qͥ non eget sit beatus ꝗͣuis
int̾ miserũ & becitũ. ut int̾ uiuũ ⁊ mor¬
tuũ: mediũ nichil inueniriquetit. Qđ
cũ aliqͥ eoꝵꝰ paulo tardius intellexissent.
me id quib potui uerbis. ad eoꝵ sensum
ad cõmodatis. aperiente atq uersentu
dubitat uemo. nec nos terrent quȩdã
sapiencui corpori necessaria. Non eni eseget
ipse anim. inqͦ posita ẽ beatu uitti. ipse enĩ
ꝑfectus ẽ . nullus aut̃ ꝑfectꝰ: aliqͦ eget ⁊ qđ
uidet᷑ corpori necessariũ: sumet si ad fuerit.
si non ad fuerit: noneũ istitrũ rerũ fran¬
git in opia: Omis naq sapienb fortis est:
Hullus aut̃ fortis ⁊ aliquid metuit. Ñ igitur
metuit sapiens. aut mortẽ corporis. aut
dolores. quib pellendis. ł euitandis. uł
differendis: sunt necessaria illa: quoꝵr
ei pocest contingere inopia. s ttim non

Expanded text:
 negabat. — Quid? omnis, qui ante annum sepultus non est, uiuit? — Non, ait, sequitur. — Ergo, inquam, non sequitur, ut, si omnis qui eget miser est, omnis qui non eget sit beatus, quamuis inter miserum et beatum ut inter uiuum et mortuum medium nihil inueniri queat. Quod cum aliqui eorum paulo tardius intelme id quibus potui verbis ad eorum sensum accommodatis aperiente atque versante: dubitat nemo: nec nos terrent quaedam sapientium corpori necessaria. Non enim eis eget ipse animus, in quo posita est vita beata. Ipse enim perfectus est; nullus autem perfectus aliquo eget et, quod uidetur corpori necessarium, sumet, si adfuerit, si non adfuerit, non eum istarum rerum franget inopia. omnis namque sapiens fortis est, nullus autem fortis aliquid metuit: non igitur metuit sapiens aut mortem corporis aut dolores, quibus pellend\'0 uel uitandis uel differendis sunt necessaria illa, quorum ei potest contingere inopia. sed tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ ꝓrsus trahunt. qͥd enĩ carnifice te¬
trius qͥd illo animo truculencius atq diri
at int̾ ipsas leges locũ necessariũ tenet¬
⁊ inbene moderatȩ̨ ciuitatis ordinẽ in¬
sertor ẽ quȩ suo animo nocens ordine autẽ
alieno poena nocentiũ qͥd sordidius qͥd in aniꝰ
decoris ⁊ turpitudinis plenius meretricibus
lenonib ceterisq. hoc genꝰ pestib dici potest.
Aufer meretrices de reb humanis turbaue¬¬
ris om̃ĩa libidinib constitue matronarũ loco
labe ac dedecore de honestaueris. Eta igit᷑ hoc
genus hominũ ꝑ suosmores inpurissimũ uita
ꝑ ordinis leges conditione uilissimũ nonne in
corporib animanciũ quȩdã mẽbra si sola at¬
tendas ñ possis attendere. tum̃ naturę ordo
nec qͥa necessaria sunt de eẽ uoluit nec quia
in decorȩminere ꝑmisit. Quȩ tam̃ deformia
suos locos tenendo. meliorẽ locũ concessere

Expanded text:
tiendum prorsus trahunt. quid enim carnifice tetiendum prorsus trahunt. quid enim carnifice tetrius ? quid illo animo truculentius atque dirius ? at inter ipsas leges locum necessarium tenet et in bene moderatae ciuitatis ordinem inseritur estque suo animo nocens, ordine autem alieno poena nocentium. quid sordidius, quid inanius, dedecoris et turpitudinis plenius meretricibus lenonibus ceterisque hoc genus pestibus dici potest? aufer meretrices de rebus humanis, turbaueris omnia libidinibus; constitue matronarum loco, labe ac dedecore dehonestaueris. sic.igitur hoc genus hominum per suos mores impurissimum uita, per ordinis leges condicione uilissimum. nonne in corporibus animantium quaedam membra, si sola adtendas, non possis adtendere? tamen ea naturae ordo nec, quia necessaria sunt, deesse uoluit nec, quia indecora, eminere permisit. quae tamen deformia suos locos tenendo meliorem locum concessere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eos ipsos minime constans minimeq or¬
dincta sit ꝑ diuinã tam̃ puidenciã ne¬
cessario rerũ ordine indudit̾ ⁊ quasi
qͥbusdã locis illa in effcibili ⁊ sempit̾ na
lege dispositis nullo mͦ ẽẽ sinit᷑ ubi eẽ ñ debet
I tafit ut angusto animo ipsam solã quisq
consideruns ueluti magna reꝑcussus foedi¬
tite auerset᷑. si aut̃ mentis oculos erigens
atq diffundens simul umuersa conlustret
Hichil ñ ordinatũ suisq semꝑ ueluti sedib
distinctũ dispositũq reperiet. Quã mag¬
na inqͣm qͣm mirt mͥ ꝑuos ds̃ ille atq ipse
ut magis magisq credere ad ducor. rerum
nescio quis occultus ordo respondet. Nã & ea
dicitis que nec qͦmodo dicantur non uisa nec
qͦmꝰ ea uideatis incelligo. Ita ea ⁊ uera ⁊ altu
eẽ suspicor. Simile aut̃ aliqđ in istũ senten.¬
ciã tu fortasse unũ reqͥrebas. At mͥ it̾ occur¬
rerunt in numerubilia que me ad consen¬

Expanded text:
per eos ipsos minime constans minimeque orper eos ipsos minime constans minimeque ordinata sit, per diuinam tamen prouidentiam necessario rerum ordine includitur et quasi quibusdam locis illa ineffabili et sempiterna lege dispositis nullo modo esse sinitur. ubi esse non debet. ita fit, ut angusto animo ipsam solam quisque considerans ueluti magna repercussus foeditate auersetur. si autem mentis oculos erigens atque diffundens simul uniuersa conlustret, nihil non ordinatum suisque semper ueluti sedibus distinctum dispositumque reperiet. Quam magna, inquam, quam mira mihi per uos deus ille atque ipse, ut magis magisque credere adducor, rerum nescio quis occultus ordo respondet! nam ea dicitis, quae nec quomodo dicantur non uisa nec quomodo ea uideatis intellego; ita ea et uera et alta esse suspicor. simile autem aliquod in istam sententiam tu fortasse unum requirebas. at mihi iam occurrunt innumerabilia, quae me ad consen
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ redeamus. ut nobis aliqͣndo reddat᷑
licencius. Illud enĩ ex uobis iã requiro.
utrũ quęcũq agit stultus ordine uobis
agere uideat᷑. N ã uidete rogutio quos
laqueos habeat. si ordine dixeritis. ubi
erit illa definitio ordo ẽ qͦ ds̃ agit omĩa
quȩ sunt si &iã stultus quȩ agit agit
ordine. Si autẽ ordo non est in his quȩ
aguntur ab stulco. erit aliqͥd qđ ordo
nonteneat. Heucri autẽ uultis udete
quȩso ne cuncta ipsius ordinis defensione
tͥbetis. Hic iter trygetius nã ille alter
ad huc om̃ino absenserut. facile est inqͥt
huic qͥdẽ respondere cõplexioni tue. sed
me in p̾sentia similitudo deficit. qua
sentenciã meã uideo asseri illustrari quȩ
debere. Iam̃ dicã qđ sencio facies enim
cu qđ paulo ante fecisti. Hon enĩ illa cõ¬
memoratio tenebrtrũ ad id qđ ame in¬
uolutũ ꝓlatũ erat. parũ Nobis attulit
luminis. Nãq om̃is uitti stultorũ qͣmius

Expanded text:
dinem redeamus, ut nobis aliquando reddatur dinem redeamus, ut nobis aliquando reddatur Licentius. illud enim ex uobis iam requiro, utrum quaecumque agit stultus ordine uobis agere uideatur. nam uidete, rogatio quos laqueos habeat. si ordine dixeritis, ubi erit illa definitio: ordo est, quo deus agit omnia, quae sunt, si etiam stultus, quae agit, agit ordine? si autem ordo non est in his, quae aguntur ab stulto, erit aliquid, quod ordo non teneat; neutrum autem uultis. uidete quaeso, ne cuncta ipsius ordinis defensione turbetis. — Hic item Trygetius — nam ille alter adhuc omnino absens erat —: Facile est, inquit, huic quidem respondere conplexioni tuae, sed me in praesentia similitudo deficit, qua sententiam meam uideo asseri inlustrarique debere. tamen dicam, quod sentio; facies enim tu, quod paulo ante fecisti. non enim illa commemoratio tenebrarum ad id, quod a me inuolutum erat, parum nobis attulit luminis. namque omnis uita stultorum quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
Nã id utiq attendens qđ tu dixisti dicere
est ueritus cũ ei sit ista uã de doctorum
libris nota sentencia: tum sensũ ipsũ conside¬
runs corporis. Hã ⁊ isto ipso animi utitur
⁊ ipsa sola est cũ incellectu qͣliscũq colla¬
tio ad ducor ut dicam neminẽ posse uidere
tenebrtis Quã obrẽ si m̃ti hoc est intelli¬
gere qđ sensui uidere ⁊ licet qͥsq oculis
aꝑtis sanis que sit uidere cum̃ tenebrus
non potest. Hon absurde dr̃ in celligi non
posse stulticiam. uã tullas alias m̃tis tene¬
brus nominamus. Nec iã illud mouebit
qͦ modo stulticia possit non in tellectt
uituri. ut enĩ oculis tenebras uitumus
eo ipso qͦ nolumꝰ uidere sic quisquis no¬
let uitare stulticia non eã conet̾ intelli¬
gere sed eaquę possunt intelligi ꝑ hane
se non intelligere doleat eã que sibi ee
p̃sentẽ non quo ipsc̃ magis intelligi. sed
quo alia minus intelligi senciat. sed ad or¬

Expanded text:
nam id utique attendens, quod tu dixisti, dicere nam id utique attendens, quod tu dixisti, dicere est ueritus, cum ei sit ista etiam de doctorum libris nota sententia — tamen sensum ipsum considerans corporis — nam et isto ipso anima utitur et ipsa sola est cum intellectu qualiscumque conlatio-addueor, ut dicam neminem posse uidere tenebras. quam ob rem si menti hoc est intellegere, quod sensui uidere, et licet quisque oculis apertis sanis purisque sit, uidere tamen tenebras non potest, non absurde dicitur intellegi non posse stultitiam; nam nullas alias mentis tenebras nominamus. nec iam illud mouebit, quomodo stultitia possit non intellecta uitari. ut enim oculis tenebras uitamus eo ipso, quo nolumus non uidere, sic quisquis uolet uitare stultitiam, non eam conetur intellegere, sed ea. quae possunt intellegi, per hanc se non intellegere doleat eamque sibi esse praesentem, non quo ipsam magis intellegit sed quo alia minus intellegit, sentiat. Sed ad or
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis dedi. uł si uicti putroni nulla quidẽ
sua culpa consilio libenter auscultant. ⁊ in
hoc ia tibi cędant ⁊ sint incęteris cautiores
Non contẽnam inqͣm qđ intua defensione
trygecius nescio quid &iã ꝑstrepens dicere
cupiebat. faiciãq bona tua uenia. nã for¬
tasseNon bene instructus es qui recens
huic negocio suꝑuenisti. ut remoto patrocinio
ipsos causam suã ꝑ agentes audiã pacienter
ut cȩpertĩ. Tum trygetius licencio ꝓrsus ab¬
sente. ꝯuomodo uultis inqͥt accipite ⁊ ridete
stulticiã meam. non mͥ uidet᷑ debere dici
incellectus quo intelligit᷑ ipsa stulticia que
ñ intellendi uł sola uł maxima causa est:
Hon facile inqͣm recuso istud accipere
qͣmuis enim me multũ moueat qđ sentit
alipius qͦmodo recte possit quisq docere
qualis Sit res qͣm non intelligit qͣntã que
menti afferat ꝑniciẽ qđ m̃te ñ uidet.

Expanded text:
temporis dedi; vel, si victi patroni nulla quidem temporis dedi; vel, si victi patroni nulla quidem sua culpa consilio libenter auscultant, et in hoc jam tibi cedant, et sint in caeteris cautiores. 10. Non contemnam, inquam, quod in tua defensione Trygetius nescio quid etiam perstrepens dicere cupiebat, faciamque bona tua venia: nam fortasse non bene instructus es, qui recens huic negotio supervenisti, ut remoto patrocinio ipsos causam suam peragentes audiam patienter, ut coeperam. — Tum Trygetius Licentio prorsus absente: Quomodo uultis, inquit, accipite et ridete stultitiam meam. non mihi uidetur debere dici intellectus, quo intellegitur ipsa stultitia, quae non intellegendi uel sola uel maxima causa est. — Non facile, inquam, recuso istud accipere. quamuis enim me multum moueat, quod sentiat Alypius, quomodo recte possit quisque docere, qualis sit res, quam non intellegit, quantamque menti afferat perniciem, quod mente non uidet —
Abbreviated transcription (Latin):
iã stulticiam ñ intelligo: qđ quidẽ ab eo
si audire̾ non uererer ad monere homine
ut comes nobis fieret simulq magistrum
aliũ queremus ut enĩ plene stulticiã non
intelligo. uideo cam̃ nichil responsione ac
ee stulcius sed pudebit eũ fortasse itti nos
aut relinquere. aut seqͥ. Dispuctibit ergo
⁊ exaggerabit copiosissime stulticie mala:
Nos autẽ bene nobis ꝓuidentes aut audiemꝰ
attente hominẽ nescientẽ que loqͣtur. aut
credemus eum id qđ non intelligit scire iaa
huc dõ susceptorũ tuorũ rutione stulticia
copulata est. Nichil autẽ superiorũ est qđ
uideo posse defendi. Restut igit᷑ qđ ñ uultis
extremum. Nuquam te inqͥt inuidũ senserã
Nam si ab istis ut dicis susceptis quicqͣm hono¬
rari ut solet accepissem tum ratiocinationis
huius nimiũ tenaxes id modo reddere coge¬
rer. Quare uł hoc contenti sint. qđ me tecũ
laborante non paruũ eis ad excogitandũ

Expanded text:
jam stultitiam non intelligo. Quod quidem ab eo jam stultitiam non intelligo. Quod quidem ab eo si audirem, non vererer admonere hominem ut comes nobis fieret, simulque magistrum alium quaereremus. Ut enim plene stultitiam non intelligo, video tamen nihil responsione hac esse stultius. Sed pudebit eum fortasse ita nos aut relinquere, aut sequi. Disputabit ergo et exaggerabit copiosissime stultitiae mala. Nos autem bene nobis providentes, aut audiemus attente hominem nescientem quae loquatur, aut credemus eum id quod non intelligit scire, aut adhuc Deo susceptorum tuorum ratione stultitia copulata est. Nihil autem superiorum est quod video posse defendi. Restat igitur, quod non vultis, extremum. Nunquam te, inquit, invidum senseram. Nam si ab istis, ut dicis, susceptis quidquam honorarii, ut solet, accepissem, dum ratiocinationis hujus nimium tenax es, id eis modo reddere cogerer. Quare vel hoc contenti sint, quod me tecum laborante non parum eis ad excogitandum