comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lugens qͦ qđ rarũ quemq inueniat recꝰ¬
te incedentiũ. uelut si spica alicubi post
messores. ł racemus pꝰ uindemiatores inue¬
niat᷑: arguit nichilominꝰ int̾dum ⁊ pͥnci¬
pes expetentes. et uidices u̾ba ad gr̃am lo¬
quentes: & pene similit᷑ sic̃ beatꝰ dauid
inungit᷑: & luctũ precipit his qͥ altari
deseruiunt. cum famis uastitas ĩminer&:
& in tantũ deliciȩ & affluentia ꝓhibent᷑
ieiuniũ. & p̃dicare curationẽ : senes qͦq
⁊ paruulos adhib̾e ętates om̃i miseratiõe
dignas: Sed ⁊ ipsi ascende iubentur ad
templũd & in cinere se saccoq ꝓsternere:
ad ipsum sermonẽ suum contulit dm. &¬
t
uelut benignitatis dñicȩ fiducia ꝓ ini¬
quitate iudicum in ipsum ut ita dixerĩ
& dolores ut aspiciam infelicitatẽ hane. &
impietatẽ in c̾spectu meo factũ ẽ iudicix̃:
⁊ iudex accepit Propt̾ea subu̾tit᷑ lex: ⁊ nͦ

Expanded text:
lugens quoque quod rarum quemque inueniat reclugens quoque quod rarum quemque inueniat recte incedentium, uelut si spica ali­ cubi post messores uel racemus post uindemiatores inueniatur, arguit nihilo minus interdum et principes expetentes et iudices uerba ad gratiam loquentes et paene similiter sicut beatus Dauid iniungit et luctum praecipit his qui altari deseruiunt, cum famis uastitas inmineret — in tantum deliciae et afluentia prohibentur ieiunium et praedicare curationem, senes quoque et paruulos adhibere, aetates omni miseratione dignas. sed et ipsi ascendere iuben­ tur ad templum et in cinere se saccoque prosternerad ipsum sermonem suum contulit deum et uelut benignitatis dominicae fiducia pro iniquitate iudicum in ipsum, ut ita dixerim, et dolores, ut aspiciam infelici­ tatem hanc et inpietatem? in conspectu meo fac­ tum est iudicium et iudex accipit. propterea sub­ uertitur lex et non
Abbreviated transcription (Latin):
in corde hierłm: quȩ omia ysaias imputat
⁊ exprobrat i cuiꝰ labia ꝑ seraphyn ignea
pruna purgauit: S quid opꝰ quidẽ tantr̃
aut tale est : etiam laboriosũ cordi sensi¬
bili. ꝑiculum uͦ le e aut nullũ. & lapsus.
de nob̾ sac̾dotibꝰ ⁊ de pͥncipibꝰ: qm̃ inqͥt¬
laqueuᷤ facti sumꝰ in spelunca. & sic̃ rete
qd̃ extensum ẽ suꝑ itabẏrium d extensũ ÷
ab his qui humanas animas capiunt:
⁊ igni consumendos iudices eoꝵͥ cessandũ
qͦq e̾e ab unguendis regibꝰ ⁊ principibꝰ
ferens fabricari syon in sanguine. & hierłm
in iniquitate principũ suoꝵ. qͥ cũ muneribꝰ
iudicabant᷑. & cuiꝰ sac̾dotes cũ mercedibꝰ
respondebant: & ꝓpħȩ cum pecuma diui¬
nabant: Pro. quibꝰ uł aliis similibꝰ iniqͥta¬
tibꝰ: dic̃ quiꝰa icut ager arabit᷑ ⁊ & hierłn
sicut casa in pomario relinquet᷑: & mois
in quo domus dĩ ẽ. erit sic̃ lucus siluȩ:

Expanded text:
in corde Hierusalem. quae omnia Esaias inputat in corde Hierusalem. quae omnia Esaias inputat et exprobrat, cuius labia per Seraphin ignea pruna purgantur. 57. Sed quid? opus quidem tantum ac tale est et tam laboriosum cordi sensibili, periculum uero leue aut nullum et lapsus cde nobis sacerdotibus et principibus: quoniam, inquitlaqueum facti sumus ip specula et sicut rete quod extensum est super Itabyrium, quod extensum est ab his qui humanas animas capiunt.  igni consumendos iudices eorum. cessandum quoque esse ab ungendis regibus et principibus ferens fabri­ cari Sion in sanguine et Hierusalem in iniquitate principum suorum, qui cum muneribus iudicabant, et cuius sacerdotes cum mercedibus respondebant et prophetae cum pecunia diuina­ bant. pro quibus uel aliis similibus iniquitatibus dicit quia Sion sicut ager arabitur et Hierusalem sicut casa in pomario derelinquetur et mons, in quo domus dei est, erit sicut lucus siluae.
Abbreviated transcription (Latin):
ducit ⁊ exigua ꝓ desiderio xp̃i: etiam si
ab hierłm ⁊ in circuitu usq ad illiricũ
repleat ęu̾głium. etiam siusq ad t̾ciũ celũ
raptꝰ ascendat. etiam si pͦaradysũ deducat᷑.¬
⁊ ibi audiat u̾ba quȩ ñ licet hominibꝰ loqͥ:
in his om̃ibꝰ ñ głat᷑. nͥ tantũ in infirmita¬
tibꝰ suis: S hȩc paulus:⁊ siqui forte sunt
in sp̃u similes ei Nos uͦ uereor ne scđm
illud qđ scriptũ est. stulti quidam simus
pͥncipes thaneos. aut exauctores. ꝓpło̾s
racemantes. ł beatificantes ppłm ad seduc¬
tionẽ. & semitas pedum eorum contͦbantes :¬
aut etiam ex illis ex quibꝰ dr̃ qͥa illusores
dominabunt᷑ eoꝵ. & iuuenes pͣpositi. et
pueri sensibꝰ. qui fortassis ne panẽ quidẽ
ł uestim̃tũ habeamꝰ ad hocipsum ut pͥnci¬
pes aliquor simus: aut ꝓpħȩ docentes
iniqua: ⁊ beatificamur incassum: Multũ
certe nob̾ deest ut simus sac̾dotes loqntes

Expanded text:
ducit et exigua pro desiderio Christi. etiamsi ducit et exigua pro desiderio Christi. etiamsi ab Hierusalem in circuitu usque ad Illyricum repleat euangelium, etiamsi usque ad tertium caelum raptus ascendat, etiamsi in paradisum deducatur et ibi audiat uerba quae non licet hominibus loqui, in his omnibus non gloriatur nisi tantum in infirmitatibus suis. sed haec Paulus et si qui forte sunt in spiritu similes ei. nos uero uereor ne secundum illud quod scriptum est stulti quidam simus principes Taneos aut exactores populos racemantes uel beatificantes populum ad seductionem et semitas pedum eorum conturbantes aut etiam ex illis, de quibus dicitur quia inlusores domi­ nabuntur eorum et iuuenes praepositi et pueri sensi­ bus, qui fortassis ne panem quidem uel uestimentum habea­ mus ad hoc ipsum ut principes aliquorum simus, aut prophe- tae docentes iniqua et qui beatificamur in cassum. multum certe nobis deest, ut simus sacerdotes loquentes
Abbreviated transcription (Latin):
omne qđ carnale ẽ: exultat aut̃ in sp̃ualibꝰ
⁊ głatur: Ꝙ cum ñ sit imꝑitꝰ in scientia:
tam̃ ꝑ speculum ⁊ in enigmate uidere se dic̃
Confidit sp̃u : ettam̃ corpꝰ affligit uelut
clandestinũ adu̾sariũ destruens: Qͥd nos
edocens ꝑ hȩc. & quid erudiens nͥ nichil
ex his quȩ deorsum st̃ p̾sumere. neq in¬
flari ꝑ scientiã. neq carnẽ adu̾sum sp̃m
erigere: lugnat gͦ ille ꝓ om̃ibꝰ: orat pro
om̃ibꝰ ⁊ zelatur om̃s dĩ zelo̾ accendit᷑ ꝓ õibꝰ:
⁊ inflãmat᷑ ꝓ his qui extra legẽ sunt. ꝓ his
qͥ in lege sunt: Magister gentium᷑: iudeoꝵ
aduocatꝰ ꝓ quibꝰ etiam audet aliqͥd ultra
quã fas est. ꝓ fr̃ibꝰ scilicet sedm carne̾: ut¬
⁊ ego audeam aliquid simile dicere. ultͣ
mandatũ dei nitit᷑ Nam ꝓximos suos ñ
sicut se: s plusꝙͣ sẽ diligit. Deniq se etiã
abiecto. illos ꝓ se introduciorat ad xp̃m
ita dicam extra pietatem fieri ꝓ pietate:

Expanded text:
le est, exultat autem in spiritalibus et gloriatur; et cum non sit inperitus in scientia, tamen per speculum et in aenigmate uidere se dicit. confidit spiritui, et tamen corpus adfligit uelut clandestinum aduersarium destruens, quid nos edocens per haec et quid erudiens nisi nihil ex his quae deorsum sunt praesumere neque inflari per scientiam neque carnem aduersum spiritum erigere? pugnat ergo ille pro omnibus, orat pro omnibus, zelatur omnes dei zelo, accenditur pro omnibus et inflammatur, pro his qui extra legem sunt, pro his qui in lege sunt, magister gentium, Iudaeorum aduocatus. pro quibus etiam audet aliquid ultra quam fas est, pro fratribus scilicet secundum carnem, ut et ego audeam simile aliquid dicere. ultra mandatum dei nititur; nam proxi- mos suos non sicut se sed plus quam se diligit. denique se etiam abiecto illos pro se introduci orat ad Chrisita dicam, extra pietatem fieri pro pietate,
Abbreviated transcription (Latin):
rat ꝑ oꝑam ⁊ scientiam. siue eoꝵ q̃ sũma
sunt. seu quȩ ꝓpt̾ nos inferiora sunt eiꝰ
& nouissima. id ÷ scire qd̾ ds̃ ẽ. & quod
filiꝰ dei. scire etiam qͦmͦ ẽ. qđ unago est.
qđ u̾bum. q sapientia. qd ueritas. q lux.

Expanded text:
rat per opera et scientiam siue eorum quae summa rat per opera et scientiam siue eorum quae summa sunt seu quae propter nos inferiora sunt eius et nouissima? id est scire quod deus est et quod filius dei, scire etiam quomodo est, quod imago est, quod uerbum, quod sapientia, q
Abbreviated transcription (Latin):
minatis eloquiis dñi corde accendat᷑ ⁊ m̃te.
triplicit᷑ in latitudine cordis sui. ita ut sen¬
sum habeat. xp̃i ÷ anteꝗͣ absconditos ogt̾is
inuisibiles atq obscuros thesauros scien¬
tiȩ ingredi mereat᷑. ita ut ꝑceptis inde
diuitiis possit etiam cęt̾os iꝑse ditare spu¬
alibꝰ comparans p̃lia÷ anteꝗͣ. contemplet᷑
sic̃ c̃templari dignũ ẽ delecꝰtationẽ dñi
⁊ uisitet templũ eiꝰ. immo potiꝰ ipse fiat
anteꝗͣ. figurȩ ⁊ ueritatis discretionẽ cogni¬
tionẽq cognoscat. ut possit scire diligen¬
tiꝰ a quo debeat recedẽ. & quid debeat ob-¬
tinere: qm̃ueritas obtinet & umbra ꝑtͣn¬
sit ÷ & ut in tegre possit effugere a uetusta¬
te litterȩ ⁊ seruire in nouitate spͣs. & ex
in tegro transire ad gr̃am a lege quȩ cõplet᷑
sp̃ualit̾ in destructione corporis: anteꝗͣ.¬
ꝑ om̃s sp̃s appellationes uirtutesq decur¬

Expanded text:
minatis eloquiis domini cor accendatur et mentminatis eloquiis domini cor accendatur et menttripliciter in latitudine cordis sui, ita ut sensum habeat Christi? ante- quam absconditos ceteris inuisibiles atque obscuros thesauros scientiae ingredi mereatur, ita ut perceptis inde diuitiis possit etiam ceteros ipse ditare spiritalibus conparans spiritalia? antequam contempletur, sicut contemplari dignum est, delecta- tionem domini et uisitet templum eius, immo potius ipse fiat antequam figurae et ueritatis discretionem cognationemque cognoscat, ut possit scire diligentius, a quo debeat recedere et quid debeat obtinere, quoniam ueritas obtinet et umbra pertransit, et ut integre possit effugere a uetustate litterae et seruire in nouitate spiritus et ex integro transire ad gratiam a lege, quae conpletur spiritaliter in destructione corporis? ante Christi appellationes uirtutesque decur
Abbreviated transcription (Latin):
aurem quȩ ñ grauit᷑ audiret. & e̾et sardiũ
p̾ciosum. inauris in aure mea qdesermo
sapientis in aure obedienti᷑ qui ñ priꝰ
os meũ aꝑui ⁊ attraxi sp̃m. uł dilataui os
meũ ut sp̃u repleret᷑ ad ꝓloquenda myst̾ia
⁊ dogmata pietatis ÷ qui ñ obtuli linguã
meã ut soluat᷑ in tempore ⁊ repleat᷑ exul¬
tatione in psalmis ⁊ canticis dñi. exurgeis
uelut plectrũ matutinũ in psalt̾io ⁊ cytha¬
ra. exurgens diluculo ⁊ clamans ad dñm
usq qͦ raucȩ fiant fauces meȩ. & adhereat
lingua mea faucibꝰ meis: priꝰquã supͣ petrã
stent pedes mei ⁊ c̃sũment᷑ sic̃ cerui. ut dirigant᷑
scđm dmgressus mei ut ñ infirment᷑. nec
paulominꝰ effundant᷑ uestigia mea. priꝰquã
om̃ia menbra mea fiant arma iusticiȩ &
omĩs in me mortalitas absorbeat᷑ a uita ⁊
subiecꝰta sit caro sp̃ui: Quis audeat adire
ad istum gradum. anteꝗͣᷤ castis ⁊ igne exa¬

Expanded text:
aurem, quae non grauiter audiret, et esset sardius aurem, quae non grauiter audiret, et esset sardius pretiosus inauris in aure mea, quod est sermo sapientis in aure oboedientis? qui non prius os meum aperui et adtraxi spiritum uel dilataui os meum, ut spiritu repleretur ad proloquenda mysteria et dogmata pietatis? qui non obtuli linguam meam, ut soluatur in tempore et repleatur exultatione in psalmis et canticis domini exsurgens uelut plectrum matutinum in psalterio et cithara, exsurgens diluculo et clamans ad dominum usque quo raucae fiant fauces meae et adhaereat lingua mea faucibus meis? priusquam supra petram stent pedes mei et consummentur sicut cerui, ut dirigantur secundum deum gressus mei, ut non infirmentur nec paulo minus effundantur uestigia mea? prius­ quam omnia membra mea fiant arma iustitiae et omnis in me mortalitas absorbeatur a uita et subiecta sit caro spiri­ tui? 96-99. Quis audeat adire ad istum gradum, antequam castis et igne exa
Abbreviated transcription (Latin):
soli accedẽ ultra uit̾ius uelum licebat: et
archam testamenti ac ꝓpitiatoriũ ⁊ cheru¬
bin uidere: Quȩ nunc om̃s sibi ⁊ uidere
⁊ contingere lititum putant: Hȩc igt᷑ ego
sciens qm̃ nemo dignꝰ ẽ sumini dĩ uł sac̾dos
ẽẽ uł sacͥficium qui ñ priꝰ semetipsũ exibuit
hostiam uiuam. scam placentẽ deo. & ratio¬
nabile suum obsequiũ gessit. & ĩmolauit
deo sacͥficium laudis. & sp̃m c̃tribulatũ. qd̾
solum sacrificiũ expetit ds. cęt̾is omnibꝰ
abiecꝰtis atq contemptis⁊ quomͦ poterã
audere ad sae̾dotiũ accedẽ & ad hostias
offerendas. & imagine̾ ac figuram sacra¬
mentoꝵ cęlestium celebrandũ : Uł qͦmͦ
habitum sa c̾dotalẽ nom̃q susciꝑem. qͥ nͣ
priꝰ scirem me oꝑibꝰ scĩs consummasse
qui nundũ oculũ docuissem recte uidere
ereaturã dĩ ÷ qui ñ aure̾ meã priꝰ aꝑuissem
eruditioni dñi. ita ut mererer addi michi

Expanded text:
soli accedere ultra interius uelum licebat et soli accedere ultra interius uelum licebat et arcam testamenti ac propitiatorium et Cherubin uidere, quae nunc omnes sibi et uidere et contingere licitum putant! 95. Haec igitur ego sciens et quoniam nemo dignus est summi dei uel sacerdos esse uel sacrificium, qui non prius semet ipsum exhibuit hostiam uiuam sanctam placentem deo et rationabile suum obsequium gessit et immolauit deo sacrifi­ cium laudis et spiritum contribulatum, quod solum sacrifi- cium expetit deus ceteris omnibus abiectis atque contemptis, quomodo poteram audere ad sacerdotium accedere et ad hostias offerendas et imaginem ac figuram sacramentorum caelestium celebrandam? uel quomodo habitum sacerdotalem nomenque suscipere, qui non prius scirem me operibus sanctis consummasse ondum oculum docuissem recte uidere creaturam dei, qui non aurem meam prius aperuissem eruditioni domini, ita ut mererer addi mihi
Abbreviated transcription (Latin):
morte multatꝰ ẽ: S̾cio ego ne corporis quidẽ
maculas in sac̾dotibꝰ p̃t̾mitti: s ꝑscrutari ⁊¬
⁊ requiri om̃ia ꝑ legem. nequid corporalis
uitĩ uł hostia habeat uł sacerdos: Quȩ
utiq figurȩ. sunt ꝑfectionis eiꝰ ⁊ puritatis
quȩ e̾e debet in corde ⁊ in anima sac̾dotis:
S ne ipsa quidem indumenta sacerdotalia
uł ministerii uasa: cuilibet contingere saltẽ
aut contrectare fas est. Ipsa qͦq sacͥficia
ñ passim om̃ibꝰ s certis quibꝰq indulget᷑
insumere: & intra certũ tempꝰ. & intra
p̃finitũ locum S ne compositionẽ qͥdẽ
olei crismatis imitari cuiꝗͣ fas ẽ: neq mix¬
turam incensi Oe quid ampliꝰ dicam : Ne
ipsum quidẽ templũ ingredi sitt᷑: qui ñ
fuerit etiam minimis quibꝰq anima mũdꝰ
⁊ corpore: Ꝙ quomͦ temere ⁊ inconsidate
irruimꝰ in ipsa sc̃a scor. qͦ uni soli pontisi¬
ci. & ipse semel in anno ingredi fas erat cui

Expanded text:
morte multatus est? 94. Scio ego ne corporis quidem morte multatus est? 94. Scio ego ne corporis quidem maculas in sacerdotibus prae- termitti sed perscrutari et requiri omnia per legem, ne quid corpo­ ralis uitii uel hostia habeat uel sacerdos. quae utique figurae sunt perfectionis eius et puritatis, quae esse debet in corde et anima sacerdotis. sed ne ipsa quidem indumenta sacerdotalia uel ministerii uasa cuilibet contingere saltim aut contrectare fas est. ipsa quoque sacrificia non passim omnibus sed certis quibusque indulgetur insumere et intra certum tempus et intra praefinitum locum. sed ne conpositionem quidem olei chrismatis imitari cuiquam fas est neque mixturam incensi. et quid amplius dicam? ne ipsum quidem templum ingredi sinitur qui non fuerit etiam in minimis quibusque anima mundus et corpore. et quomodo temere et inconsiderate inrui- mus in ipsa sancta sanctorum, quo uni soli pontifici et ipsi semel in anno ingredi fas erat, cui
Abbreviated transcription (Latin):
cautela Moyses uͦ solus ⁊ monte̾ ascendit¬
⁊ nubem ingredit᷑: & flagrantibꝰ nusquã
flãmis adurit᷑. & tabulas suscepit: Ad
multitudinẽ quidẽ uulgi tabulas litterȩ
ad eos aut̃ qui capiunt quȩ sunt sp̃s. ta
altaris obtulerant: ꝓ hoc solo c̃sumunt᷑ igni:
Et eundẽ pene locum. pene ⁊ int̾itꝰ quem
culpȩ ⁊ impietatis habuere: E ne a aron
quidẽ idoneus ad int̾cedendũ fuit. cum
utiq pat̾ e̾et : & scds̃ pꝰ moysen deo. honore
sacerdotii ꝓpinquaret Hely qͦq sac̾dos
ꝓ filior iniquitate dampnat᷑: quod eos
diuina sacͥficia temerantes. minus seuera
animadu̾sione plectebat Miserũ me. etqͥdẽ
cohercuit᷑. etquidẽ corripuit: s lenitate ⁊
mansuetudine patris. ñ seueritate ⁊ auctori¬
tate pontificis: Quid oza ille qͥ archã
testamenti dñi cum iuuenca fȩtꝰ impatiens
directi limitis orbitam declinasset. iamq
lapsuram. manu sedula ac sollicita sustentas:

Expanded text:
cautela —, Moyses uero solus et montem ascendit etcautela —, Moyses uero solus et montem ascendit et nubem ingreditur et flagrantibus nusquam flammis aduritur et tabulas suscipit, ad multitudinem quidem uulgi tabulas litterae, ad eos autem, qui capiunt quae sunt spiritus,altaris obtulerant, pro hoc solo consumuntur igni, et eundem paene locum poenae et interitus quem culpae et inpietatis habuere. et ne Aaron quidem idoneus ad interceden­ dum fuit, cum utique pater esset et secundus post Movsen deo honore sacerdotii propinquaret. Heli quoque sacerdos pro filiorum iniquitate damnatur, quod eos diuina sacrificia teme- rantes minus seuera animaduersione plectebat. miserum me et quidem cohercuit et quidem corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non seueritate et auctoritate pontificis. quid Oza ille, qui arcam testamenti domini, cum iuuenca fetus inpatiens directi limitis orbitam declinasset, iam iamque lapsuram manu sedula ac sollicita sustentasse
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte me arbitremini plus iusto e̾e meti¬
culosum: indicare uob debeo ut ñ tam
tunidũ me quã c̃sulentẽ mͥ me iudicetis:
Ds̃ cum ad moysen loqueret᷑ in monte. plu¬
res quoq alios cum eo iussit ascendere: In
quibꝰ erat & a aron cum filiis suis sac̾dotibꝰ.
& septuaginta prb̃i ex senioribꝰ Qui om̃s
astantes eminus iussi sunt adorare: ꝓpe
uͦ accedẽ moyses solus iubet᷑ nec alius cũ
eo ullus ascendẽ: Ex quo manifeste indicat᷑.
qd ñ est cuiꝰlibet ꝓximũ fierideo: nͥ sit
aliquis quał moyses. qui caꝑe insemetipso
possit głam di S & antea cum pͥmũ legis
latio pararet᷑ : cęt̾os quidẽ tubaꝵ sonus
⁊ fulgura ac tͥonitrua ꝑstrepunt. caligo qͦ
& fumus montis ardentis ⁊ metꝰ ac terror
horribilis. ita ut uł bestia si montẽ con¬
tigisset lapidaret᷑: & ita ꝓcul astantibꝰ.
magnũ erat eis uł sonitum uocis audire.
& hoc sc̃ificatis cum om̃i diligentia et

Expanded text:
ne forte me arbitremini plus iusto esse metine forte me arbitremini plus iusto esse meticulosum, indicare uobis debeo, ut non tam timidum me quam consulentem mihimet iudicetis. deus cum ad Moysen loqueretur in monte plures quoque alios cum eo iussit ascendere, in quibus erat et Aaron cum filiis suis sacerdotibus et septuaginta presbyteri ex senioribus, qui omnes adstantes eminus iussi sunt adorare, prope uero acce­ dere Moyses solus iubetur nec alius cum eo ullus ascendere. ex quo manifeste indicatur quod non est cuiuslibet proximum fieri deo, nisi sit aliquis qualis Moyses, qui capere in semet ipso possit gloriam dei. sed et antea, cum primum legis latio pararetur, ceteros quidem tubarum sonus et fulgura ac tonitrua perstrepebant, caligo quoque et fumus montis ardentis et metus ac terror horribilis, ita ut uel bestia, si montem contigisset, lapidaretur — et ita procul adstantibus magnum eis erat uel sonitum uocis audire, et hoc sanctificatis cum omni diligentia et
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in nos beneficio diuinȩ. ac primȩ illiꝰ
c̃ditionis influxit Unde iux aliquis
fortasse longa se ⁊ distincta regens phy¬
losophia. & paulatĩ nobilitatẽ aĩesuȩ
recolens. naturã lucis quȩ in se ẽ. humili
huic ⁊ tenebroso luto coniuncꝰtã: reuocet
ac reflectat ad dm̃. Uł si certe ꝓpitio eo
agat. utrumq parit᷑ reuocauit: si tam̃
longa ⁊ assidua meditatione insueseat
sursũ semꝑ aspicere. ⁊ deorsum male tra¬
hentẽ ac degrauantẽ mnateriã sibimet as¬
tricꝰtam. frenis artioribꝰ subleuare: Priꝰ
aut᷑ quã hoc obtineat. & ut in quantũ fi¬
eri pot̃᷑ cęteros homines cordispuritate
p̃cedat: p̾esse his uelle ñ debet. quoꝵ se
purgatiorẽ e̾e ñ sentit᷑: nec tutũ putare
mechatorẽ effici ppłi ap̃ dm̃. qđ ẽ speciale
officium sac̾dotis: nͥ se ꝓximũ ⁊ amicũ
uideat dĩ Uerũ unde᷑ in hc̃ metũ uenerĩ

Expanded text:
quod in nos beneficio diuinae ac primae illius quod in nos beneficio diuinae ac primae illius conditionis influxit. unde uix aliquis fortasse longa se et destricta regens philosophia et paulatim nobilitatem animae suae recolens naturam lucis, quae in se est humili huic et tenebroso luto coniuncta, reuocet ac reflectat ad deum; uel si certe propitio eo agat, utrumque pariter reuocabit, si tamen longa et adsidua meditatione insuescat sursum semper aspicere et deorsum male trahentem ac degrauantem materiam sibimet adstrictam frenis artioribus subleuare. prius autem quam hoc obtineat et ut, in quantum fieri potest, ceteros homines cordis puritate praecedat, praeesse his uelle non debet, quorum se purgatiorem esse non sentit, nec tutum putare mediatorem effici populi apud deum — quod est speciale officium sacerdotis —, nisi se proximum et amicum uideat dei. 92. Uerum unde in hunc metum uenerim,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uitis uera. tota fructifera in amaritudinẽ
uersa ẽ: & diadema decoris conu̾sũ ẽ in
ignominiã: Signaculũ dexterȩ meȩ &
corona głationis in c̾fusionẽ facꝰta est mͥ:
Siꝰ quis alius audacit᷑ ⁊ fortit᷑ huiꝰcemodi
p̃lior paratꝰ ẽ subire certamina: hunc &
beatum dico ego ꝓ ẽfidentia sua ⁊ p̾me fero:
Illorꝑ uͦ belloꝵ nundũ facio mentionẽ. qͥbꝰ
intra nosmetipsos ꝓpriis uitiis ac passio¬
nibꝰ impugnamur: & die nocꝰtuq ignitis
stimulis corporis humilitatis huiꝰ ⁊ corporis
mortis urgemur: Nunc latent᷑. nc̃ etiam
palam ꝓuocantibꝰ ubiq ⁊ irritantibꝰ rerũ
uisibiliũ illecebris. luto hoc fecis cui inhe¬
simus eeni sui fetorem uenis capacioribus
exhalante: s & lege peccati quȩ ẽ in m̃bris
nr̃is legi sp̃s repugnante.dum imaginẽ re¬
giam quȩ intra nos ẽ captiuam ducere
studet ut sꝑoliis eiꝰ cedat. qͥcqͥd illud ẽ

Expanded text:
et uitis uera, tota fructifera in amaritudinem et uitis uera, tota fructifera in amaritudinem uersa est et diadema decoris conuersum est in ignominiam; signaculum dexterae meae et corona gloriationis in confusionem facta est mihi. si .uero quis alius audacter et fortiter huiuscemodi proeliorum paratus est subire certamina, hunc ego et beatum dico pro confidentia sua et prae me fero. 91. Illorum uero bellorum nondum facio mentionem, quibus , intra nosmet ipsos propriis uitiis ac passionibus inpugnamur et die noctuque ignitis stimulis corporis humilitatis huius et corporis mortis urguemur, nunc latenter nunc etiam palam prouocantibus ubique et inritantibus rerum uisibilium inlece­ bris, luto hoc faecis, cui inhaesimus, caeni sui foetorem uenis capacioribus exhalante, sed et lege peccati, quae est in mem­ bris nostris, legi spiritus repugnante, dum imaginem regiam, quae intra nos est, captiuam ducere studet, ut spoliis eius cedat quidquid illud est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẏmbrẽ eliciens. tonitrua mouens: Quis
hec digne lamentabit & flebit: Hiere¬
mias nempe aliquis. nouã lam̃tationẽ ꝓ
nr̃a hac noua captiuitate conseribens ex¬
clamet iterum ad dm̃ & dicat: Parce dñe
nob̾ noe & damhel ⁊ iob orabit ad dñm
ut cess&⁊ quiescat parũꝑ a nob̾ ista uasta¬
tio. ut aliquando redeamꝰ ad nosmetipsos.
& uelut depulsa ab ocłis caligie recognos¬
camus qđ uniꝰ patris filii. qđ fr̃s sumus:
nec roboam ⁊ ieroboam. nec hierłm ⁊ sama¬
ria. quȩ nunc in captiuitatẽ traduntur.
necdum lamentant᷑: & ego quidem fateor
inualidissimũ me e̾e ad hłꝰcemodi p̾lia:
⁊ ꝓpt̾ea terga me dedisse confiteor. Unde ⁊
uelans faciem meã c̃fusione. sedi singłaris:
quia amaritudine repletꝰ sum Quesiui
⁊ tacere tamꝗͣ. intelligens qđ tempꝰ malũ
sit: quia recaleitrauer̃ dilecti: & facti st̃
filii discedentes. Uitis quoq lȩta palmitibꝰ

Expanded text:
imbrem eliciens, tonitrua mouens — quis imbrem eliciens, tonitrua mouens — quis haec digne lamen- tabit et flebit? 89. Hieremias nempe aliquis nouam lamentationem pro nostra noua hac captiuitate conscribens exclamet iterum ad deum et dicat: parce, dominobis Noe et Danihel et Iob orabit ad dominum, ut cesset et quiescat parumper a nobis ista uastatio, ut aliquando redeamus ad nosmet ipsos et uelut depulsa ab oculis caligine recognoscamus quod unius patris filii, quod fratres sumus, nec Roboam et Hieroboam nec Hierusalem et Samaria, quae nunc in captiuitatem traduntur, nunc domi lamentantur? 90. Et ego quidem fateor inualidissimum me esse ad huiusce- modi proelia et propterea terga me dedisse confiteor. unde et uelans faciem meam confusione sedi singularis, quia amaritu­ dine repletus sum. quaesiui et tacere tamquam intellegens quod tempus malum sit, quia recalcitrauerunt dilecti et facti sunt filii discedentes. uitis quoque laeta palmitibus
Abbreviated transcription (Latin):
tentiones nrͣas: blasphemare facimus in
gentibꝰ nom̃ diͣ Et quidẽ ex tͣna bella ñ
metuo: nec istam bestiam quȩ nc̃ insurrex̃
ȩccłus ꝑtimesco. in qͣ÷ diaboli plenitudo
Licet ignes minet᷑ : licet gladios intentet¬
om̃s qui ante se fuer̃ erudelior fiat. licet
supplicior noua genera exquirat: unu̾
mͥ ẽ ad omĩa remediũ. una uictoria. libent̃
nũ bellum quid agam nescio: quȩ michi
auxilia comparẽ ÷ qui mͥ sapientiȩ̨ sermo
succurrat: qđ donum sp̃c inuocem: qͥbꝰ
armis sp̃ualibꝰ adu̾sum diaboli astutiam
me circumde̾: Quis moyses extensis in
montẽ manibꝰ ⁊ crucis iam tẽ simulachra
p̾nuntians. bella ista cohibeat: Quis iħe
castror dĩ ꝓbabilis militiȩ pͥnceps: Qͥs
dd̾ aut psallens in cythara. aut in fun¬
diabalo pugnans. & a deo uirtute p̾cineᷤ¬
tus ad bellum. & digitos aptatos ad p̃liũ :
Quis helẏas orationibꝰ celum concitans:

Expanded text:
tentioneS nostras blasphemari facimus in tentioneS nostras blasphemari facimus in gentibus nomen dei. 87. Et quidem externa bella non metuo nec istam bestiam quae nunc insurrexit ecclesiis pertimesco — in quo inest .diaboli plenitudo —, licet ignes minetur, licet gladios intentet etomnes qui ante se fuerunt persecutores crudelior fiat, licet noua suppliciorum genera exquirat: unum mihi est ad omnia ista remedium, una uictoria, libenterem intestinum bellum quid agam nescio, quae mihi auxilia conparem, qui mihi sapientiae sermo succur­ rat, quod donum spiritus inuocem, quibus armis spiritalibus aduersum diaboli astutias me circumdem, quis Moyses extensis in monte manibus et crucis iam tunc simulacra praenuntians bella ista cohibeat, quis Hiesus castrorum dei probabilis mili­ tiae princeps, quis Dauid aut psallens in cithara aut in fundi­ bulo pugnans et a deo uirtute praecinctus ad bellum et digitos aptatus ad proelium, quis Samuhel orationibus caelum concitans.
Abbreviated transcription (Latin):
nos inuicem impugnamꝰ ÷ dum uidem᷑ nob̾
nimis catholici. nimis fideles: & zelo dĩ
excitari. s ñ sic̃ expedit. & certare ꝓ deo.
s ñ sicut fas ẽ: nec ut lex certaminũ con¬
tinet: Qđ certam̃ nr̃m in hoc uenit ut
uictoriã capiamus in famẽ ut tc̾ magis
ꝑdamus palmã. cum in certamine uiceri¬
mꝰ: Aut ñ legimus quia nemo coronat᷑. nͥ
legitime certauerit: Certanti sola non
sũfficit uirtꝰ: nͥ ⁊ artis athleticȩ instituta
mat᷑ inter gentes: sic̃ scriptũ ẽ. Demones
quidẽ usq adhuc eum inuocat᷑ nom̃ xp̃i
ẽtremiscunt: & ne nr̃a quidẽ malicia e¬
uanescere fecit uirtutẽ tanti nominis
⁊ potestatẽ: & nos ñ reuerem᷑ hoc nom̃.
s agimus omĩa ad iniuriã tanti nominis:
s. ꝓ eo qđ mandatũ habemus ita agere ut
uidentes homines oꝑa nr̃a bona. magni¬
ficent dm̃ patrẽ nr̃m qui in cęlis ẽ: los
uim p̾cepti in ẽtrarium ꝑmutantes ꝑ con¬

Expanded text:
nos inuicem inpugnamus, dum uidemur nobis nos inuicem inpugnamus, dum uidemur nobis nimis catholici, nimis fideles et zelo dei excitari, sed non sicut expedit, et certare pro deo, sed non sicut fas est nec ut lex certaminum continet, quia certamen nostrum in hoc uenit, ut uictoriam capiamus infa­ mem, ut tunc magis perdamus palmam, cum in certamine uicerimus. aut non legimus quia nemocoronatur nisi legi- time certauerit? certanti sola non sufficit uirtus, nisi et artis athleticae instituta matur inter gentes, sicut scriptum est. 86. Daemones quidem usque adhuc cum inuocatur nomen Christi contremescunt, et ne nostra quidem malitia euanescere fecit uirtutem tanti nominis et potestatem; et nos non reuere- mur hoc nomen sed agimus omnia ad iniuriam tanti nominis, et pro eo quod mandatum habemus ita agere, ut uidentes homines opera nostra bona magnificent patrem nostrum qui in caelis est, nos uim praecepti in contrarium permutantes per con
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid adu̾sum quẽpiã de sac̾dotibꝰ uł
ier ministris dĩ. culpabile ł rep̾hensibile
ab istis qͥ supͣ dorsũ nr̃m fabricant᷑ audi¬
erint÷ tamꝗͣ. ꝓ honestate ac religione
animi sui execrabiliꝰ qł criminat᷑ accipiuns:
& qđ de uno iam credidint. id de om̃ibꝰ
sentiunt & facꝰti sumꝰ theatrũ quodđã
publicũ ñ angłis ⁊ hominibꝰ sicẽ athleta
dĩ paulus dicebat. qui adu̾sum pͥncipatꝰ
⁊ potestates agones desudabat⁊ s theatrũ
facti sumus abiectis hominibꝰ ⁊ indignis:
& ut ita dixerim monstris ⁊ beluis. ꝑ om̃e
tempꝰ ⁊ in omni loco. in plateis. in tab̃nis.
in conuiuiis. in conciliis: Etiam usq ad
ipsam scenã qđ cum lacrimis dico deduci¬
mur: & a turpissimis atq impudicissimis
histrionibꝰ irridemur : & nicħ iam ita
delectabile geritur in mimis. nichil ita
grate cantat᷑ in comediis quã xp̃iani sac̾¬
dotes: Hoc aut̃ nob̃ inde descendit: dũ

Expanded text:
aliquid aduersum quempiam de sacerdo­ tibus aliquid aduersum quempiam de sacerdo­ tibus uel ministris dei culpabile uel reprehensibile ab istis qui supra dorsum nostrum fabricantur audierint, tamquam pro honestate ac religione animi sui exsecrabilius quod crimina­ tur accipiunt, et quod de uno iam crediderint id de omnibus sentiunt. et factipublicum non angelis et hominibus, sicut athleta dei Paulus dicebat, qui aduersum principatus et potestates agones desudabat, sed theatrum facti sumus abiectis omnibus et indignis et, ut ita dixerim, monstris et beluis per omne tempus et in omni loco, in plateis in tabernis in conuiuiis in consiliis. etiam usque ad ipsam scaenam — quod cum lacrimis dico — deducimur et a turpissimis atque inpudicissimis histrionibus inridemur, et nihil iam ita delectabile geritur in mimis, nihil ita grate cantatur in comoediis quam Christianus. 85. Hoc autem nobis inde descendit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ego opto ⁊ desid o unus ex ipsis fieri. qͥ
intẽgro ⁊ ꝓpositoᷤ sano. certam̃ ꝓ ueritate
suscipiunt: qui ꝓ fide dei ceruices suas
& animã ponunt: Melior ẽ enim talis
pugna quȩ deo ꝓximũ facit: quã pax
illa quȩ separat deo: Propt̾ea enim ⁊ man¬
numero. me qͦq cupio inueniri Sed sunt
quidã qui ingentes rixas mouent ex
rebꝰ uł sermonibꝰ paruis: etiam ñ diuinis.
s humanis motibꝰ incitati Hii uł quã
plurinos adsciseunt insaniȩ sue sotios.
dum contentioni atq in solentiȩ suȩ mag¬
nificum ⁊ uenerabile om̃ibꝰ fidei nomen
imponunt: fedissime intentionis sue cau¬
sam. honestissimi huiꝰ uocabuli specie
habemur int̾ gentes : & qđ est grauiꝰ nec
habemꝰ fiduciã dicendi. quia oderunt nos
gratis: Sed & ipsi nr̃oꝵ ppło: pessime cõ¬
mendam᷑: Q his p̃cipue: qͥ ł honesti.
ł religiosi uident᷑ inꝑlebe Hii enim cũ

Expanded text:
ego opto et desidero unus ex ipsis fieri, qui ego opto et desidero unus ex ipsis fieri, qui integro et sano proposito certamen pro ueritate suscipiunt, qui pro fide dei ceruices suas et animam ponunt; melior est enim talis pugna quae deo proximum facit quam pax illa quae separat a deo; propterea enim et mannumero me quoque cupio inueniri. 83. Sed sunt quidam qui ingentes rixas mouent ex rebus uel sermonibus paruis, uel etiam non diuinis sed humanis motibus incitati. hi quam plurimos adsciscunt insaniae suae aocios, dum contentioni atque insolentiae suae magnificum et uenerabile omnibus fidei nomen inponunt foedissimae inten­ tionis suae causam honestissimi huius uocabuli specie habemur inter gentes et, quod est grauius, nec habemus fiduciam dicendi quia oderunt nos gratis. sed et ipsi nostrorum populo pessime commendamur, et his praecipue qui uel honesti uel religiosi uidentur in plebe. 84. Hi enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
laniam̃us. scilicet ut ab inuicẽ c̃sumam᷑
Sed fortassis plebs quide̾
ita ẽ: sac̾dotes uͦ astt᷑ Immo u illud mͥ¬
nc̃ udet᷑ idet᷑ imple̾ri qđ dictum est.
factꝰ eͣ sac̾dos sic̃ ppłs : qđ aliquando
in maledicꝰti loco dicebat᷑ Aut fortasse
uirͥgꝰ quidẽ ignobile ⁊ imꝑitũ urget᷑
his malis: nobiliores uͦ quiq in ppło &
uastiores alit̾ agunt. Quin ĩmo isti etiã
manifestiꝰ & ualidi᷑ impugnant sac̾dotes:
Et fortassis qm̃ etiam isti scli homines st̃.
nadhue ideirco hȩc faciunt: continentes
Iu̾ nr̃i ⁊ in hoc ipsum ut dicunt uacantes
deo. quietiꝰ agunt: Isti uͦ etiam aꝑtum
bellum ⁊ certam̃ impudens aduersum
sae̾dotes gerunt: eo magis qͦ specie religi¬
osi habitꝰ facilius eis credi a uulgo etiam
calumpniantibꝰ pot̾: precipue. cum de fide
quȩ ẽ suminarerũ. questiones mouent:
Non illos dico de quor numero ẽẽ etiã

Expanded text:
laniamus, scilicet ut ab inuicem consumamur. 82. laniamus, scilicet ut ab inuicem consumamur. 82. Sed fortassis plebs quidem ita est, sacerdos uero aliter. immo uero illud mihi nunc uidetur inpleri quod dictum est: factus est sacerdos sicut populus, quod aliquando in maledicti loco clicebatur. aut fortasse uulgus quidem ignobile et inperitum urguetur his malis, nobiliores uero quique in populo et uastiores aliter agunt. quin immo isti etiam mani- festius et ualidius inpugnant sacerdotes; sed fortassis, quoniam etiam isti saeculi homines sunt adhuc, idcirco haec faciant, continentes uero nostri et in hoc ipsum, ut dicunt, uacantes deo quietius agant. isti uero etiam apertum bellum et certa­ men inpudens aduersum sacerdotes gerunt eo magis quo specie religiosi habitus facilius eis credi a uulgo etiam calum- niantibus potest, praecipue cum de fide, quae est summa rerum, quaestiones mouent. non illos dico, de quorum numero esse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
crastino si fuerit partis abt̾ius displiceb̃t̃.
& qui laudabat᷑ esterno: culpabit᷑ hodie
Tum uͦ ea quȩ apud alios culpant᷑: apud
nos in admiratione habent᷑ Ignoscimꝰ
aut̃ omia facile ⁊ libent̃ fauctoribꝰ nr̃is
etiam si impie cõmittant: ut in malis
benigni uideamur & magnifici: facꝰta
sunt omĩa sicut ab initio. cum mundꝰ
nundũ erat ꝑ ordinẽ suum speciesq
dis positꝰ: s cum erant ẽfusa omĩa &
in composita. & potente in conditoris
m..anũ uirtutemq poscebant: Sumꝰ
gͣ uelut in nocꝰturno quodã p̾lio per¬
exiguo lunȩ lumine utentes: & ipso
interdũ int̾uenientibꝰ assiduis nubibꝰ
obfuscato Sotior & hostium agnitio
nulla: nulla discretio. Uł sic̃ in nauali
certamine cum ⁊ uentorꝓ rabies ꝑurg&e
⁊ fluctuũ ȩstus attollitur. impulsiones
cunctorꝑ resultant. clamor nauticus
intonat. fragor nauium c̾crepat. uulne

Expanded text:
crastino, si fuerit partis alterius, displicebunt, crastino, si fuerit partis alterius, displicebunt, et qui laudabatur hesterno culpabitur hodie. tum uero ea quae apud alios culpantur apud nos in admiratione habentur. ignoscimus autem omnia facile et libenter fautoribus nostris, etiamsi inpie committantur, ut in malis benigni uideamur et magnifici. 81. Facta sunt omnia sicut ab initio, cum mundus nondum erat per ordinem suum speciesque dispositus, sed cum erant confusa omnia et inconposita et potentem conditoris manum uirtutemque poscebant. sumus ergo uelut in nocturno quodam proelio perexiguo lunae lumine utentes et ipso interdum inter­ uenientibus adsiduis nubibus obfuscato — sociorum et hostium agnitio nulla, nulla discretio — uel sicut in nauali certamine cum et uentorum rabies perurguet et fluctuum aestus adtollitur, inpulsiones contorum resultant, clamor nauticus intonat, fragor nauium concrepat, uulner
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾dum etiam udices eligimus dẽ deo. cos
qͥ ignorant dm̃n. & iacꝰtamus sc̃a canibus.
⁊ mittimus margaritas ante porcos. pollu¬
tis uidelicet auribꝰ ⁊ animis diuina myft̾ia
adire ñ liceat: ꝑ nos tam̃ sc̃a nr̃a ẽculeanꝰ
Aꝑuimus gͦ om̃ibꝰ ñ portas iusticiȩ. sed
maledicendi ⁊ obtrectandi animum atq
insolentiȩ uiam: & illos solos obtimos
iudicamus. ñ qui nec u̾bũ quide otiosũ
de ore ꝓtulerint ꝓpter
timorẽ dĩis quicũq p̃otuerint de fr̃ibꝰ
latius ⁊ acerbiꝰ obtrectare: uł certe
qui subtilit̾ & co figuralit᷑ momordint
⁊ sub lingua sua posuerint laborẽ & dolo
Obseruamus inuicẽ diligent̃ ñ nr̃a s aliena
peccata: ñ ut plangamꝰ s ut imputemus
& expbremus: nec ut curemus. s ut ãpliꝰ
u̾ulnieremus Malos aut̃ & boͥs ñ ex moribꝰ
neq ex conu̾satione: s ex cõparibꝰ iudicam᷑:
Et ea quȩ placebant hodie in aliquo:

Expanded text:
interdum etiam iudices eligimus de deo eos interdum etiam iudices eligimus de deo eos qui ignorant deum, et iactamus sancta canibus et mittimus margaritas ante porcos pollutis uidelicet auribus et animis diuina mysteria adire non liceat, per nos tamen sancta nostra conculcant. aperuimus ergo omnibus non portas iustitiae sed maledicendi et obtrectandi aditum atque insolen- tiae uiam. et illos solos optimos iudicamus, non qui ne uer­ bum quidem otiosum de ore protulerint propter timorem dei, sed quicumque potuerint de fratribus latius et acerbius obtrec- tare uel certe qui subtiliter et figuraliter momorderint et sub lingua sua posuerint laborem et dolos eorum. 80. Obseruamus inuicem diligenter non nostra sed aliena peccata, non ut plangamus sed ut inputemus et exprobremus, nec ut curemus sed ut amplius uulneremus. malos autem et bonos non ex moribus neque ex conuersatione sed ex partibus iudicamus, et ea quae placebant hodie in aliquo,
Abbreviated transcription (Latin):
marũ gubnacula ẽtinere. &t p̃cẽ cȩteris
ac regere alios: cum ipse recte regentibꝰ
obedire nundũ didicerĩ. supra me e̾e
negotiũ duxi: p̾cipue in hoc tempore
in quo uidemus homines huc atq illuc
c̃uerti. & c̃turbare omĩa ⁊ ut nichil esse
melius uideat᷑ quã fugere de medio &
latere: Om̃ĩa enim impugnat & ꝑt᷑bat
inimicꝰ. & uelut in cęca caligine bellũ
mouet: quo magis adu̾sum se inuicem
dimicent menbra. & effugent᷑ reliquiȩ
siquȩ illȩ sunt caritatis. dum noua no¬
mina. nouis sac̾dotibꝰ adquirunt᷑ Et
sic̃ scriptũ ẽ effusum ẽ obꝓbriũ suꝑ pͥnci¬
pes⁊̃ effugatꝰ est timor om̃is ex animis: &
ubiq obtinet impudentia Quicumq
uoluerit scientiȩ sibi uendicat sumcimã:
& ꝓfunda sp̃s intra se e̾e deputat: Om̃ĩs
aut᷑ ex hoc docti ⁊ chat᷑olici uolumꝰ uicłi:
si alios rep̾hendamꝰ. & impios uidicemꝰ

Expanded text:
marum gubernacula continere et praeesse ceteris marum gubernacula continere et praeesse ceteris ac regere alios, cum ipse recte regentibus oboedire nondum didicerim, supra me esse negotium duxi praecipue in hoc tempore, in quo .uidemus homines huc atque illuc conuerti et conturbare omnia, ut nihil esse melius uideatur quam fugere e medio et latere. omnia enim inpugnat et perturbat inimicus et uelut in caeca caligine bellum mouet, quo magis aduersum se inuicem dimicent membra, ut effugentur reliquiae, si quae illae sunt, caritatis, dum noua nomina nouis sacerdotibus adquiruntur et, sicut scriptum est, effusum est obpro­ brium super principes. 79. Effugatus est timor omnis ex animis et ubique obtinet inpudentia. quicumque uoluerit scientiae sibi uindicat summam et profunda spiritus intra se esse deputat. omnes autem ex hoc docti et catholici uolumus uideri, si alios reprehendamus et inpios iudicemus.
Abbreviated transcription (Latin):
donũ mat̾nȩ ꝓmissionis oblatꝰ sũ. & pꝰ hȩc
ꝑ ꝑicula c̾firmatus sum. & desid̾ium eiꝰ ĩme
conualuit: & in id om̃ia concurrer̃. Unde
etiam ego obtuli me in possessionẽ ei cui
fueram ex incunabulis mancipatꝰ. & a qͦ
fuerã de pericuł lib̾atꝰ: obtuli ei ⁊ om̃a mea
Qd dico omĩa: hoc qd hab̃e solum uidebar
litteras. & instituta lib̾alia & quibꝰ hoc
solum lucri habui: ut uiderer habere qͥ
sum magis in u̾bis diͣ & effecꝰta sunt mͥ
eloquia eiꝰ sicut fauus mellis: & uocaui
prudentiam. & sapientiȩ dediuocẽ meã
Sed ne in cgt̾is quidem neglexi: id est
iracundiã cohertere. frenare linguam.
oculumpudicitiꝰ agere. uentrẽ castigatius
gub̾nare. calcare humanã głam: Secd
uelut insipiens loquor: dumñ a uob cela¬
ũ uolo. qđ in his quidẽ ꝓut potuimꝰ stuꝰ¬
dium gessimus. ñ satis ẽẽ cet̾is inferiores
Phylosophari uͦ sed̾m dm̃. & scire aniei¬

Expanded text:
donum maternae promissionis oblatus sum, et post haecdonum maternae promissionis oblatus sum, et post haecicula confirmatus sum et desiderium eius in me conualuit et in id omnia concurrerunt. unde etiam ego obtuli me in possessionem ei cui fueram ex incunabulis mancipatus et a quo fueram de periculis liberatus; obtuli ei omnia mea. quid dico omnia? hoc quod habere solum uidebar: litteras et instituta liberalia, ex quibus hoc solum lucri habui, ut uiderer habere quolectatus sum magis in uerbis dei et effecta sunt mihi eloquia eius sicut fauus mellis, et uocaui prudentiam et sapientiae dedi uocem meam. sed ne in ceteris quidem neglexi, id est iracundiam cohercere, refre- nare linguam, oculum pudicius agere, uentrem castigatius gubernare, calcare humanam gloriam. sed uelut insipiens loquor, dum non a uobis celatum uolo quod in his quidem prout potuimus studium gessimus non satis esse ceteris inferiores. 78. Philosophari uero secundum deum et scire ani
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰ & s abitet maccessibilẽ. qͥ in om̃ibꝰẽ.
⁊ extra om̃s ẽ. qui om̃e bonũ ẽ. & supͣ om̃e
bonũ ẽ. qui illuminat mentẽ. & effugit
mentẽ. in tantũ secedens qͣntũ abscesseris.
sensu scilieet. ut dum ipse ult᷑ refugit
& abscedit. ꝓuocet & inuitet ad interiora
amatorẽ sui. & ampliꝰ desideret᷑. dum iam
quasi comp̃hensꝰ elabit᷑ ⁊ cum gͦ tał & tantꝰ
sit quẽ querimꝰ & quem desidamꝰ. quẽ seqͥmͦ
⁊ ad quem festinamus: qualẽ oportet e̾e eũ
ꝑ quẽ desid̾antes animȩ accessum habere
debent ad illum qui querit᷑ & desiderat᷑:
Michi quidem ingens metus ẽ. ne etiam de
ipso thalamo sponsi foras ꝓiciar. colligatis
manibꝰ pedibꝰq uelut mͥ qui ñ p̃parauerĩ
indumenta nuptialia: s qͥ temere irrepseri
in medium recumbentiũ Etquidẽ ut ꝓdã
aliquid eorum quȩ apud nos latent÷ & egõ
a puericia inuitatꝰ sum a deo. & in ipsum
iactatꝰ sum ex ut̾o. ac de uentre matris

Expanded text:
itet inaccessibilem, qui in omnibus est et extra omnes est, qui omne bonum est et supra omne bonum est, qui inluminat mentem et effugit mentem in tantum secedens quantum accesseris sensu sci­ licet, ut, dum ipse ultra refugit et abscedit, prouocet et inuitet ad interiora amatorem sui et amplius desideretur, dum iam quasi conprehensus elabitur. 77. Cum ergo talis et tantus sit quem quaerimus et quem desideramus, quem sequimur et ad quem festinamus, qualem oportet esse eum, per quem desiderantes animae accessum habere debent ad illum qui quaeritur et desideratur? mihi quidem ingens metus est, ne etiam de ipso thalamo sponsi foras proiciar conligatus manibus pedibusque, uelut qui mihi non praeparauerim indumenta nuptialia, sed qui temere inrepserim in medium recumbentium. et quidem — ut prodam aliquid eorum quae apud nos latent — et ego a pueritia inuitatus sum a deo et in ipsum iactatus sum ex utero ac de uentre matris
Abbreviated transcription (Latin):
illud gn̾ali intentione obseruandũ putõ.
ut sic̃ his quibꝰ ꝑ districtos in excelso
funes incedere disciplina ẽ. huc ł illucꝰ
declinare discrimen ẽ. deuiare aliqͣͥntulũ
quauis illud ꝑ exiguum uideat᷑ interitꝰ ẽ:
omnis aut̃ eis in eosalus ẽ. si contentã &
directam incessus sui lineam teneant: ita
⁊ in his nr̃is actibꝰ in quãcumq qͥs partẽ
quacumq ex causa declinauerit. siue id
malicia. siue etiam imꝑitia faciat: ultimi
ꝑiculi res ẽ Si uͦ ⁊ aliis presit: ñ sibi soli A¬
s & eg̨t̾is ęterni causa efficiet᷑ interitus
Igitur uia regia incedendum ẽ: & neq his
quȩ a dextris sunt. neq illis quȩ asinis
sermo p̃monuit: Sufficiat gͦ hȩc de
qͥ scđm script᷑e sententiã scient᷑ scit aĩas
pecorꝑ suoꝵ & regit gregem scđm u̾¬

Expanded text:
illud generali intentione obseruandum puto: illud generali intentione obseruandum puto: ut sicut his, quibus per districtos in excelso funes incedere disciplina est, huc uel illuc declinare discrimen est et deuiare aliquantulum, quamuis illud peregi­ guum uideatur, interitus est, omnis autem eis in eo salus est, si contentam et directam incessus sui lineam teneant, ita et in his nostris actibus, in quamcumque quis partem quacum­ que ex causa declinauerit, siue id malitia siue etiam inperitia faciat, ultimi periculi res est. si uero et aliis praesit, non sibi soli sed et ceteris aeterni causa efficietur interitus. igitur uia regia incedendum est et neque his quae a dextris sunt neque illis quae a sinissermo praemonuit. sufficiat ergo haec de qui secundum scripturae sententiam scienter scit animas pecorum suorum et regit gregem secu
Abbreviated transcription (Latin):
Et alioꝵ quidem ꝓsꝑitatem ⁊ potentiam:
aliors uͦ pauꝑtatẽ ⁊ deiec̾tionẽ collauda¬
re ñnumꝗͣ conuenit. & amplecꝰti Non
enĩ sicut uirtutis ⁊ ignauiae ordo se ac
species habet. ut una semꝑ in laude sit.
⁊ alia semꝑ in culpa: ita etiam nr̃ȩ disci¬
plinȩ ordo deposcit. ut qđ sanũ ⁊ utile
cõmodũ ẽ. id semꝑ eger recipiat animꝰ:
uerbi gr̃a uł acrius corripi ł leniꝰ cõmo¬
neri: uł ex om̃ibꝰ quȩ supͣ cõmemorauimꝰ
alterũ semꝑ eligere: s ab aliis quidem
hoc ab aliis aut᷑ qđ contrariũ ẽ: recipi
pot̾ ꝓut uł tempꝰ uł res. ł ipsa animoꝵ
egritudo ꝑmitrit Uerũ uniu̾sa sermone
distingue. & explicare ꝑ singula. ita ut
om̃em medendi curã ꝑ ordinẽ descͥbamꝰ:
imp ossibile puto etiam his qͥ sapientiȩ
ipsiꝰ meruer᷑ archana cognoscere. Iuan¬
tũ aut̃ nob̾ ꝑ u̾bum dĩ patefacꝰtum ẽ.
⁊ breuis exꝑientia potuit inuenire:

Expanded text:
et aliorum quidem prosperitatem et potentiam, et aliorum quidem prosperitatem et potentiam, aliorum uero paupertatem et deiectionem conlau­ dare nonnumquam conuenit et amplecti. 33. Non enim, sicut uirtutis et ignauiae ordo se ac species habet, ut una semper in laude sit et alia semper in culpa, ita etiam nostrae disciplinae ordo deposcit, ut quod sanum et utile et commodum est id semper aeger recipiat animus — uerbi gratia uel acrius corripi uel lenius commoneri uel ex omnibus, quae supra commemorauimus, alteram semper eligere-, sed ab aliis quideautem quod contrarium est recipi potest, prout uel tempus uel res uel ipsa animorum aegritudo permittit. uerum uniuersa sermone distinguere et explicare per singula, ita ut omnem medendi curam per ordinem describamus, inpossibile puto etiam his qui sapien- tiae ipsius meruerunt arcana cognoscere. 34. Quantum autem nobis per uerbum dei patefactum est et breuis experientia potuit inuenire,
Abbreviated transcription (Latin):
honesto ac sedulo officio retribuentes:
Alior conuenit obseruari om̃ia diligentĩ
⁊ usq ad minimũ discuti: eoꝵ precipue.
qͥ dum mala sua certe arte quadã celare
tamꝗͣ ñ uidisse. & audientes tamꝗͣ. non
audisse uideamur: scdm ꝓu̾bii sententiã
utine ad contẽptũ ultimũ ueniant ꝑ inere¬
pationẽ. qui fortassis erubescunt culpas¬
se extendere ac multiplicare. donec eas
ignorari putant: Audaces uͦ ⁊ precipites
efficiunt᷑: cum eis ultimũ emendationis
atq unicum remediũ int̾rupta fuerit
uerecundia Int̾dum etiam irasci debemꝰ
aliquibꝰ ñ irati:. & contempnere aliquos
s ñ contempnentes: & desꝑare ñ desꝑan¬
tes:. quandoquidẽ ita uniꝰcuiꝰq requirit¬
ingenium: Alios uͦ curare lenitate debemꝰ
alios humilitate: coniungendo eis uideli¬
cetinos metipsos ⁊ unam eandemq spei
regulam pollicendo Et alios quidẽ uin¬
cere: ab aliis aut̃ uinci int̾dum meliꝰ fuit:

Expanded text:
honesto ac sedulo officio retribuentes. 32. honesto ac sedulo officio retribuentes. 32. Aliorum conuenit obseruari omnia diligentius et usque ad minimum discuti, eorum praecipue qui, dum mala sua arte quadam celare tamquam non uidisse et audientes tamquam non audisse uideamur secundum prouerbii sententiam, uti ne ad contemptum ultimum ueniant per increpationem, qui fortassis erubescunt culpas extendere ac multiplicare, donec eas ignorari putant, audaces uero et praecipites efficiuntur, cum eis ultimum emendationis atque unicum remedium interrupta fuerit uere- cundia. interdum etiam irasci debemus aliquibus non irati et contemnere aliquos sed non contemnentes et desperare non desperantes, quando quidem ita uniuscuiusque requiritingenium; alios uero curare lenitate debemus, alios humilitate, coniun­ gendo eis uidelicet nosmet ipsos et unam eandemque spei regulam pollicendo. et alios quidem uincere, ab aliis autem uinci interdum melius fuit;