comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
radiis illustras ⁊ ꝙ diligã illũ ex dono tuo
⁊ suo m̾ito tu scis: ⁊ ego sentio Quatmuᷤ
aũt diligã: tu scis. ego nescio: Tu inqͣm adne
ꝗ dedisti: scis qͣntũ dedisti. uł illi me. uł mͥ ill
amare Et qͦmͦ aliꝗs nr̃m cui tu ñ dixisti.
audet dicere. plus amans minꝰ diligor:
nͥ forte ꝗ iã in lumine iuo uideat lum̃
suũ. id÷ in lumine tue u̾itatis agnoscat
tenebras m̃as ÷ qͦ ad usq uisites sedentẽ i
tenebris ⁊ ũbra mortis: ⁊ ꝑ te reuelentus
cogitatioẽs cordiũ.⁊ manifesta fiant ab¬
scondita tenebraꝵ: fugatisq tenebris ĩa
ñ uideat᷑ in lumine tuo nͥ lum̃. Sentio
ꝗdẽ de munere tuo ꝙ eũ diligã: s necdũ
uideo in lumine tuo. si uł satis diligam:
Neq enĩ scio si ĩa ꝑuenerĩ ad illã qua nemo
maiorẽ haber duectionẽ: ut aĩam suã po¬

Expanded text:
radiis, illustras; quod diligam illum ex dono tuo, radiis, illustras; quod diligam illum ex dono tuo, et suo merito, tu scis, et ego sentio: quatenus autem diligam, tu scis, ego nescio. Tu, inquam, Domine, qui dedisti, scis quantum dedisti vel illi me, vel mihi illum amare. Et quomodo aliquis nostrum, cui tu non dixisti, audet dicere, « Plus amans, minus diligor: » nisi forte qui jam in lumine tuo videat lumen suum, id est, in lumine tuae veritatis agnoscat tenebras meas, quoadusque visites sedentem in tenebris et umbra mortis, et per te revelentur cogitationes cordium, et manifesta fiant abscondita tenebrarum, fugatisque tenebris jam non videatur in lumine tuo nisi lumen: sentio quidem de munere tuo quod eum diligam; sed necdum video in lumine tuo, si vel satis diligam. Neque enim scio si jam pervenerim ad illam, qua nemo majorem habet, dilectionem, ut animam suam po
Abbreviated transcription (Latin):
Discipłi de ꝓditiõe dñi nec in suis fidentes ꝯ¬
scientiis: singli respondebant: Nũꝗd ego sũ
dñe: Dauid suã de se igͦrantiã fatet᷑: orans
⁊ clamans. ⁊ igͦrantias mãs ne memineris
dñe: Tu uͦ nescio qua fidutia ñ solũ de tuo.
s ⁊ de mõ corde tã aꝑte declamas⁊ ut plus
ra: S ⁊ tu siscis. un scis. Unde inqͣm ꝓbasti
mag̾ nos a te diligi. qͣm te a nob̾: An ex ho
ꝙ in tuis lut̾is subiunxisti. qr uidelicet qui
uadunt ⁊ ueniunt ꝑ te de nr̃is. nullũ tͥ
a nob̾ deferunt monim̃tũ gr̃e uł amoris:
reꝗris: Nũꝗd forte scrupulũ mouet tͥ qd̾
posse putarẽ scͥptitatioĩb ĩꝑitie mee: Sa¬
ebã enĩ ꝗdixit: filioli ñ diligamꝰ u̾bo neq
lingua: s oꝑe ⁊ u̾itate: Quando uͦ ũqͣm
oꝑe mõ. opus tͥ fuit ⁊ defuit. Oscruians
renes ⁊ corda ds̃. ꝗunus sol iustitie diu̾sa
seruoꝵ tuoꝵ corda. cdiu̾sis gratiis uelur

Expanded text:
Discipuli de proditione Domini, nec in suis fidentes cDiscipuli de proditione Domini, nec in suis fidentes conscientiis, singuli respondebant: Nunquid ego sum, Domine? David suam de se ignorantiam fatetur orans et clamans: Et ignorantias meas ne memineris Tu vero nescio qua fiducia, non solum de tuo, sed et de meo corde tam aperte declamas: « Ut plus ra. Sed et tu, si scis, unde scis? unde, inquam, probasti magis nos a te diligi, quam te a nobis? An ex hoc quod in tuis litteris subjunxisti, quia videlicet qui vadunt et veniunt per te de nostris, nullum tibi a nobis deferunt monimentum gratiae vel amoris? requiris Nunquid forte scrupulum movet tibi, qposse putarem scriptitationibus imperitiae meae? Sciebam enim qui dixit: Filioli, non diligamus verbo neque lingua, sed opere et veritate Quando vero unquam opere meo opus tibi fuit, et defuit? O scrutans renes et corda Deus! qui unus sol justitiae diversa servorum tuorum corda diversis gratiis, velut
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nec usus suppetat dictandi nec otium.
Inemo scit q̃ sunt in ad eunde̾ lxxix.
hoĩe. nͥ sp̃e hoĩs ꝗ in ip̃o ẽ: si sola in fatie
uidet hõ. qr solus ds̃ intuet᷑ cor: miror nec sa¬
tis mirari possũ. qͦmͦ. qua ratioẽ. sic tuã atq
meã adĩuincẽ dilectionẽ ⁊ pensare ⁊ distin¬
guire potuistr. qͣtmꝰ ñ solũ de ꝓpͥo. s ⁊ de alie¬
no sententiã corde ꝓferres. Error ẽ ꝗdẽ huma¬
ne m̃tis. ñ mͦ bonũ putare malũ ⁊ malũ bo¬
nũ: aut uerũ falsũ ⁊ eꝯu̾so: s eciã certa reciꝑe x
dubiis. dubia ꝓcertis. forte uerũ ẽ ꝙ dicis:
minꝰ scilicet a me amari te qͣm me diligis: s
mas de qͦ certũ ẽ qr certꝰ minime sis. Mirũ:
Paulus se suo iuditio ñ credit: s neq inꝗens
me ip̃m iudico: Petrus luget suã qua se fe¬
fellerat p̃sũptionẽ: cũ de suo loq̃ret᷑ dicens:
Et si oportuerit me mori tecũ. ñ te negabo:

Expanded text:
cum necum nei nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui ipso est ; si sola in facie videt homo, quia solus Deus intuetur cor , miror, nec satis mirari possum, quomodo, quave ratione sic tuam atque meam ad invicem dilectionem pensare et distinguere potuisti, quatenus non solum de proprio, sed et de alieno sententiam corde proferres. Error siquidem est humanae mentis, non modo bonum putare malum, et malum bonum, aut verum falsum, et e converso: sed etiam certa recipere pro dubiis, dubia pro certis. Forte verum est quod dicis, minus scilicet a me amari 88 te, quam me diligis: sedmas, de quo certum est quia certus minime sis? Mirum! Paulus se suo judicio non credit, sed neque, inquiens, me ipsum judico . Petrus luget suam qua se fefellerat praesumptionem, cum de suo loqueretur, dicens: Etsi oportuerit me mori tecum, non te negabo .
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑi. oꝑam dare uibes ꝑq tollendũ
sit scandalũ de regno di᷑: libent̃ accipio: s
qͦm᷑ id uelis fieri. necdũ satis elucet mͥ. Nã
xi ꝗdẽ te ueile. ut illis ꝗ de nob tãqͣ detras¬
torib cluniacensis ordinis ꝯq̃runt᷑ satis¬
fatiã: qͣtenꝰ uidelicet sciat᷑ ñ eẽ uerũ ꝙ. ma¬
le huc usq de nob̾ putarunt. ułputari
uoluerunt: At si post hanc satisfationẽ
rursui uictꝰ eoꝵ acuestitꝰ suꝑfluitatẽ. ⁊ ce¬
tera q̃ subuingis. quẽadiodũ inuingis
carpere uoluero: ⁊ mͥ uidebor ꝯtradicere:⁊
qͦmꝰ sine scandalo facere queã ñ uideo ÷ nͥ
forte ⁊ ordinẽ ꝗdẽ laudabilẽ. ⁊ ordinis rep̃¬
forte alit̾ mag̃ expedire uides. manda aꝑtiꝰ ⁊ ⁊
ut ualeã ꝙ uis. eo mͦ qͦ uis: ora instantiꝰ. Scito
tñ ñ modico me in huiꝰmoĩ scͥptitatioĩb feri¬
ri detrim̃to ⁊ qr multũ hinc mͥ deuonioĩs sub¬
trahit᷑. dũ studiũ oratioĩs int̾mittit᷑. p̃sertĩ

Expanded text:
odi operam dare jubes, per quod tollendum sit scandalum de regno Dei, libenter accipio: sed quomodo id velis fieri, necdum satis elucet mihi. Nalexi quidem te velle, ut illis qui de nobis tanquam detractoribus Cluniacensis Ordinis, conqueruntur, satisfaciam: quatenus videlicet sciatur non esse verum, quod male hucusque de nobis putarunt, vel putari voluerunt. At si post hanc satisfactionem rursus victus eorum ac vestitus superfluitatem, et caetera quae subjungis, quemadmodum injungis, carpere voluero; et mihi videbor contradicere, et quomodo sine scandalo facere queam, non video. Nisi forte, et Ordinem quidem laudabilem, et Ordinis repreforte aliter magis expedire vides, manda apertius; et ut valeam quod vis, eo modo quo vis, ora instantius. Scito tamen non modico me hujusmodi scriptitationibus feriri detrimento: quia multum hinc mihi devotionis subtrahitur, dum studium orationis intermittitur, praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ẽ ñ dubito ÷ me uͦ minꝰ illũ qͣm debeo. qi
minꝰ ualeo: S qͣnto inte tͥ pat̃ dico. maior
ẽ cantas : tanto minꝰ ꝯtẽpnenda ẽ ate nr̃a
plius accipiamꝰ: un largiꝰ diligamꝰ: Qͥd gͦ
ii niteris nos ap̃phendere ⁊ ⁊ q̃reris ñ posse
qͦs iã app̃hendisti si attendisti.⁊ adhuc facẽ
losꝑabas: Nescio ꝗppe ꝗd aliud intueris
deoq ñ ꝯseq̃ris qr ñ sufficimꝰ: ⁊ ut deniq ĩ
epła tua iuste causaris. ds̃ tͥ in nob̾. ñ noᷤ
deficimꝰ: Nunc uͦ si talia placent. qualia
nͦ nugatꝰ sũ: mandato ⁊ additiã: ut cũ o¬
bediero. p̃sũptioĩs ñ timeã notã: Prefati¬
unculã qͣm tͥ mitti iussisti: ñ habui mͦ
ad manũ: Neq enĩ adhuc dictauerã. qr
amicis tuis recte uis: ꝗ dedit uelle. det:
ꝑficere ꝓ bona uoluntate⁊ om̃i mͥ amicitie
iure colende. pie ac reu̾entissume pat̃:

Expanded text:
 non dubito; me vero minus illum quam debeo, quia minus valeo? 4. Sed quanto in te tibi, pater, dico major est charitas, tanto minus contemnenda est a te nostra plius accipiamus, unde largius diligamus. Quid ergo tu niteris nos apprehendere, et 89 quereris non posse? quos apprehendisti, si attendisti; et adhuc facere quales sperabas. Nescio quippe quid aliud intueris onsequeris, quia non sufficimus: et ut denique in epistola tua juste causaris, Deus tibi in nobis, non nos deficimus. Nunc vero si talia placent, qualia modo nugatus sum, mandato, et adjiciam: ut cum obediero, praesumptionis non timeam notam. Praefatiunculam quam tibi mitti jussisti, non habui modo ad manum: neque enim adhuc dictaveram, quibi, vel amicis tuis recte vis; qui dedit velle, det et perficere pro bona voluntate, omni mihi amicitiae jure colende, pie ac reverendi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra pietatẽ ñ ẽ ꝓpt̃ multitudinẽ adisan¬
tiũ. qͣmuis iusta ⁊ sca desid̾ia paucoꝵ pleruq
ñ ꝑfici. Sic aaron sceleratis tumulniantiᷤᷤ ppłi
ꝯtra uoluntatẽ suã clamorib cessit⁊ sic samu¬
el eidẽ ppło mordinate regẽ petenti. inuitus
saulẽ inunxit: sic dauid cũ uellet ꝯstruere
tẽplũ ꝓpt̃ infestantiũ tñ bella inimitoꝵ. qr
uir bellicosus erat ꝓhibitꝰ ẽ facere. ꝙ sc̃ẽ ꝓposuit.¬
siti tui tͥ ꝯsentientiũ rigorẽ sic tẽꝑesͥ ut infir¬
moꝵ salutẽ ñ negligas. Inuitandi ꝗppe st̃ ad
artiorẽ uitã ñ cogendi: ꝗb unq semel ior¬
dine illo cluniatensi p̃esse ꝯsensisti:. Illis aũt ꝗ
altius uiuere desid̾ant. aut ꝯdescendere ĩbe¬
cilliorib ex caritate qͣntũ sine pectato pos¬
sunt suadendũ ẽ: aut ibidẽ tenereq cupi¬
unt ꝑmittendũ. si absq utraꝵq partiũ
scandalo fieri potest ⁊ aut certe de ꝯg̾gati¬

Expanded text:
tra pietatem non est, propter multitudinem adversantium, quamvis justa et sancta desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron sceleratis tumultuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir bellicosus erat, prohibitus est facere 87 qusiti tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere imbecillioribus ex charitate, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de congregati
Abbreviated transcription (Latin):
intelligimꝰ sanũ fidelit exhibeni Qͥs enĩ
sine anxietate uideat petrũ de mediis fluc¬
tib brachia tendentẽ ⁊ sine dolore audiat
qͦm̾ cantabimꝰ canticũ dñi in t̾ra aliena:¬
lir: o ꝓfund eciã nẽ leuantis ocłos suos
inmontes.ĩ.i ueniat auxiliũ sibi respi¬
ciat: Uerũtñ nos ad qͦs ꝓhumilitare
tua respicere te dicis. montes ñ sumꝰ s :
ip̃i de ꝯualle lacͥmaꝵ laboriosis conatib
enitentes adu̾sus renitentis inimici insi¬
dias. ac mundialis malite uiolentiã tecũ
clamamꝰ: auxiliũ nr̃m a dño ꝗ fec̃ celũ ⁊¬

Expanded text:
intelligimus sanum, fideliter exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore audiat Quomodo cantabimus canticum Domini in terra alienalimo profundi etiam nunc levantis oculos suos in montes, unde veniat auxilium sibi, respiciat? Verumtamen nos, ad quos pro humilitate tua respicere te dicis, montes non sumus; sed et ipsi de convalle lacrymarum laboriosis conatibus enitentes adversus renitentis inimici insidias, ac mundialis malitiae violentiam, tecum clamamus: Auxilium nostrum a Domino, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nistrũ reꝑiret ibidẽ: eiꝰ ⁊ studio ⁊ sollicitu¬
dine corrigeret᷑ Cuiꝰ tã iustũ ⁊ tã piũ ꝓpo¬
sitũ. si hortatu nr̃o roborare curaui: cur te mñ
lesũ iure ꝯq̃raris ñ uideo: Puto enĩ me recte
fecisse. si de domo dĩ celũ dĩ habens. eiꝰ ꝓuidẽ¬
tiã ꝗ emĩdaturus erat cõmonui Qd̃ aũt ex
auctoritate scripte arguis ine pectasse. qͣsi ꝗ priꝰ
te ñ corripuerĩ: scito me nullã de ꝑsona tua
q̃relã habere: s solũ ut pax fiat in eccła tua ex
caritate ꝓcurare: Deniq ip̃ius rei u̾itatẽ ple¬
niꝰ cogͦsces: si ad nos causã ip̃am ut dicis at¬
tuleris. Poteris aũt me hic inuenire: qͣcũq
instantis ebdomade die libuerit ad abbatẽ¬

Expanded text:
um reperiret, ibidem ejus et studio et sollicitudine corrigeretur. Cujus tam justum et tam pium propositum si hortatu nostro roborare curavi, cur te inde laesum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei habens, ejus providentiam qui emendaturus erat, commonui. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam habere; sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei veritatem plenius cognosces, si ad nos causam ipsam, ut dicis, attuleris. Poteris autem hic me invenire, quacunque instantis hebdomadae die libuerit. EPIST
Abbreviated transcription (Latin):
penses. ut ꝙ tͥ dignũ ẽ ñ ꝯsideres ⁊ ut uide¬
m qͦ ꝓpt̾ te ⁊ ꝓpt̃ se ip̃m satis carũ. ore tuo
⁊ nr̃o sp̃u cõmonemꝰ: ut ñ eatenus sua:
siiusta indignatioẽ debriet᷑. qͣtinꝰ dñici
illꝰ p̃cepti ñ obliuiscat᷑. qͦ ꝑcutienti unã
maxillã. p̃bere iuber ⁊ alterã. Ad girardũ¬

Expanded text:
penses, ut quod tibi dignum est non consideres: ut videpenses, ut quod tibi dignum est non consideres: ut vide et propter se ipsum satis charum, ore tuo et nostro spiritu commonemus, ut non eatenus sua, etsi justa, indignatione debrietur, quatenus dominici illius praecepti obliviscatur; quo percutienti unam maxillam, praebere jubemur et alteram .
Abbreviated transcription (Latin):
cognitor. bonoꝵ ĩmissor. S rursũ cũ ꝯsi¬
dero ñ ꝑ quẽ s a qͦ ĩmissa sit hec tribula¬
tio ⁊ qͣntũ tͥ de p̃senti molestia cõpatior: ñn
de ꝓsꝑitate mox futura sꝑo ꝯgͣtulari: si tñ ⁊
tu ꝯsiliũ in ꝑturbatioẽ ñ amutendo id ip̃m
mecũ sapias. ⁊ de manu dñi manila sic̃ ⁊
bona cũ scõ iob equanimit̃ suscipias ⁊ ĩmo
exẽplo scĩ dauid ñ tãhis ⁊ si seruis tuis ꝓ tantiᷤᷤ
malis indignari. qͣm sub potenti dĩ manu
qͥ ꝓculdubio illos misit ad male fatiendũ
tͥ. humiliari te oportere scias. Uerũ qr ⁊ ad
te ꝯstat ꝑtinere correptionẽ illoꝵ. ut pote
ẜuoꝵ eccłe tͥ cõmisse ÷ dignũ ẽ ut ꝓ tã ne¬
pharia p̃sũptioẽ. serui nequã corripiant᷑:
ac de reb eoꝵ dãpnũ monast̾ii aliqua ex
parte recõpenset᷑: S ne tuã mag̃ in hoc ul¬
cisci iniuriã. qͣm illoꝵ ferire culpã uideariᷤ.
rogo. rogansq ꝯsulo: ne tã ꝙ illi digni st̃

Expanded text:
 immissor. Sed rursum cum considero, non per quem, sed a quo immissa sit haec tribulatio; quantum tibi de praesenti molestia compatior, tantum de prosperitate mox futura spero congratulari: si tamen et tu consilium in perturbatione non amittendo, idipsum mecum sapias, et de manu Domini mala, sicut et bona, cum sancto Job aequanimiter suscipias ; imo exemplo sancti David, non tam his, etsi servis tuis, pro tantis malis indignari, quam sub potenti manu Dei qui procul dubio illos misit ad malefaciendum tibi humiliari te oportere scias . Verum quia et ad te constat pertinere correctionem illorum, utpote dignum est ut pro tam nefaria praesumptione servi nequam corripiantur, ac de rebus eorum damnum monasterii aliqua ex parte recompensetur. Sed ne tuam magis in hoc ulcisci injuriam, quam illorum ferire culpam videaris; rogo, rogansque consulo, ne tam quod illi digni sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uolente iste forsitan ñ ꝯsentit: aut cũ utriq
cõplaceat forte ñinueniat᷑ ꝗeũ reciꝑe uelit
tẽ oportet ut aut urgente necessitatis causa.
qͦcũq ad saluandã aĩam suã ire uolu̾it. cũ
litis dimittat᷑: aut dispensante pietatis
gĩa. in loco suo retineat᷑: si tñ ꝑsentiri potu¬
rit. qͦmͦ ibidẽ oĩs ei occasio it̾andi aut semi¬
nandi omnẽ turpitudinẽ penitꝰ subtra¬
hat᷑ Et de isto. ista suffitiunt: Est aliud
ap̃ uos de qͦ ea p̃suptioẽ qͣ soleo ñ cunctabor
dicere ꝗ sentio: De molendino illo dico:
ꝙ ꝯu̾si custodientes. feminarũ pati cogunt᷑
freq̃ntiã Si mͥ credit᷑. unũ e trib fiet: Aut
uidelicet feminaꝵ accessus omĩmodi a mo¬
lendino ꝓhibebit᷑⁊ aut molendinũ cuic̃q
extraneo ⁊ ñ ꝯu̾sis custodiendũ cõmutet᷑.
aut idẽ omĩo molendinũ relinq̃ndũ.

Expanded text:
volente iste forsitan non consentit, aut cum utrique volente iste forsitan non consentit, aut cum utrique complaceat, forte non inveniatur qui eum recipere velit; tunc oportet ut aut urgente necessitatis causa, quocunque ad salvandam animam suam ire voluerit, cum litteris dimittatur; aut dispensante pietatis gratia, in suo loco retineatur: si tamen persentiri potuerit, quomodo ibidem 84 omnis ei occasio iterandi aut seminandi hanc turpitudinem penitus subtrahatur. Et de isto ista sufficiant. 3. Est aliud apud vos de quo ea praesumptione, qua soleo, non cunctabor dicere quod sentio. De molendino illo dico, quod Conversi custodientes, feminarum pati coguntur frequentiam. Si mihi creditur, unum e tribus fiet: aut videlicet feminarum accessus omnimodis a molendino prohibebitur; aut molendinum cuicunque extraneo, et non Conversis custodiendum committetur; aut idem omnino molendinum relinquetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rũt̃ qr sic tͥ placuit. uideris tu cur ita pl¬
cuerit: ego labia mã ñ ꝓhibebo: Si fr̃ suiꝰ
tor emersit: nicħominꝰ ꝗdẽ eiꝰ si fieri poresi
curatioĩ oꝑam dari nece̾e̾ ẽ: s alit̃: fortal¬
tabe ꝯtaminet᷑: Nec tñ filio qͣntũlibet pecta¬
tori: pat̃na omĩo claudenda st̃ uiscera: arbi¬
tror aũt ⁊ patͥ piũ.⁊ filio tutũ eẽ ꝯsiliũ: si q̃¬
rasei qͦmͦ in aliqua e remotiorib dñi nol¬
berti domib recipiat᷑: uͥ sub districtiori di¬
sciplina mutato loco ñ ꝓposito penitentiã
agat: donec q̃nq cũ tͥ uisũ fu̾it ad locũ ꝓpͥũ¬
nu̾tat᷑: Nã ad nr̃m ordinẽ ut tͣnseat: ur̃o
fortassis ñ expedit: Et ꝗdẽ ꝙ scͥpsisti illũ sepe
dixisse nr̃a se ꝓmissiõẽ tenere. qr eũ si cũ licen¬
tia ueniret susciꝑemꝰ: hoc in nr̃a p̃sentia eciã
ip̃e negauit: Sane si tͥ ñ placet usq eũ illoꝵ
q̃ dixi locoꝵ mittere ad habitandũ ⁊ aut te

Expanded text:
uia sic tibi placuit, videris tu cur ita placuerit, ego labia mea non prohibebo. Si frater cator emersit, nihilominus quidem ejus, si fieri potest, curationi operam dare necesse est, sed aliter. Fortastabe contaminetur. Nec tamen filio, quantumlibet peccatori, paterna omnino claudenda sunt viscera. Arbitror autem et patri pium et filio tutum esse consilium, si quaeras ei quomodo in aliqua e remotioribus domini Norberti domibus recipiatur, ubi sub districtiori disciplina, mutato loco, non proposito, poenitentiam agat, donec quandoque, cum tibi visum fuerit, ad locum pur. Nam ad nostrum Ordinem ut transeat, vestro fortassis non expedit. Et quidem quod scripsisti illum saepe dixisse nostra se promissione tenere quia eum, si cum licentia veniret, susciperemus; hoc in nostra praesentia etiam ipse negavit. Sane si tibi non placet usquam eum illorum quae dixi locorum mittere ad habitandum, aut te
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidco. Qidenĩ Blandit᷑ deposite sartine
libertas: S caritas ñ q̃rit q̃ sua st̃ Forte ꝗe¬
tis ꝓuocat ⁊ ocuĩ gustus suauior: s euacuat᷑
lo Ubi enĩ scandalũ: ibi ꝓculdubio carita¬
tis ẽ detrim̃tũ. Ubi aũt diminutio carita¬

Expanded text:
id enim? blanditur depositae sarcinae libertas? Sed charitas non quaerit quae sua sunt. Forte quietis provocat et otii gustus suavior? Sed evacuatur lo. Ubi enim scandalum, ibi procul dubio charitatis est detrimentum: ubi autem diminutio charita
Abbreviated transcription (Latin):
intue ꝑsone accusationẽ: ñ recordor uͦ
uerũ ẽ Ceterũ si ꝓ eccła tua ad eundẽ pͥn¬
cipẽ litt̾as misi: hoc ñ adu̾sũ te. s ꝓ te e¬
gisse ine arbitior. Siꝗdẽ audieram ip̃m
tuo ⁊ assensu ⁊ ꝯsilio ꝓposuisse uenire
ad ui iitandũ uos: ad ꝓbandũ de rantiᷤᷤ
malis q̃ de domo ur̃a diuulgabant᷑. a⁊

Expanded text:
in tuae personae accusationem, nec recordor, nec verum est. Caeterum si pro ecclesia tua ad eumdem principem litteras misi, hoc non adversum te, sed pro te egisse me arbitror. Siquidem audieram ipsum tuo et assensu, et consilio proposuisse venire ad visitandum vos; ad probandum de tantis malis quae de do
Abbreviated transcription (Latin):
s̃pondere deberẽ. s. qr uiro ꝯsilii ꝯsiliũ dare.
aut p̃sũptuosũ iudicabã aut suꝑfluũ:
Ceterũ cogitans ꝙ plerisq ĩmo cunctis pene
dubiis. plus alieno se qͣm ꝓpͥo credere iudi¬
tio: ⁊ ꝗ alioꝵ facile ãbigua qͦq elucidant.
in suis ꝯsueuerint scrupulosius hesitare:
statutũ ñ ut arbitͦr irratioabilit̃ frango.
sanius sapienti: Significasti mͥ nͥ fallor
ꝑ uirũ religioĩs ursũ abbatẽ scĩ dionisii.
suggeri tͥ a cogitatioĩb tuis deserere patriã
domũq cui dõ auctore p̃es: ⁊ ꝑgere ihe¬
rosolumã: uacare deinceps dõ: uiuere tͥ:
Et ꝗdẽ tẽdenti ad ꝑfectionẽ. patriã relinq̃re
drtai: as expediat. dicente dõ. exi de tra
tua ⁊ d: cognatiõe tua s qua raniõe cu

Expanded text:
 viro consilii consilium dare aut praesumptuosum judicabam, aut superfluum. Caeterum cogitans quod plerisque, imo cunctis pene dubiis plus alieno se, quam proprio credere judicio; et qui aliorum facile ambigua quaeque elucidant, in suis consueverunt scrupulosius haesitare: statutum non, ut arbitror, irrationabiliter frango, sanius sapienti. Significasti mihi, nisi fallor, per virum religiosum Ursum abbatem Sancti Dionysii, suggeri tibi a cogitationibus tuis, deserere patriam, domumque, cui Deo auctore praees; et pergere Jerosolymam, vacare deinceps Deo, vivere tibi. Et quidem tendenti ad perfectionem, patriam relinquere fortassis expediat, dicente Deo: Exi de terra tua et de cognatione tua : sed qua ratione cu
Abbreviated transcription (Latin):
bia ꝓcertis. ĩmittit eciã uera ꝓfalsis.
aut ꝯferat ꝙ frustra sꝑas: s: ut aufe¬
eat ꝙ fructuose tenes: Circuit ⁊ q̃rit
qualit ouib curã pastoris subripiat.
rendo illi maledicto subitiat. ue illi ꝑ
quẽ scandalũ uenit: S ꝯfido de sapĩa
abduci uł seduci pot̾is: spe incerti bo¬
ni. certũ inire malũͥ ⁊ eque certũ de¬

Expanded text:
bia pro certis, immitit etiam vera pro falsis: non ut conferat quod frustra speras, sed ut auferat quod fructuose tenes. Circuit et quaerit, qualiter ovibus curam pastoris subripiat, rendo illi maledicto subjiciat: Vae illi per quem scandalum venit . Sed confido de sapientabduci vel seduci poteris, spe incerti boni certum inire malum, et aeque certum de
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ: S dicis. Uñ gͦ mͥ tantũ desideriũ. si
ex dõ ñẽ: Pace tua dixͥim ꝙ sentio: Aque
furniue dultiores st̃: ⁊ huiꝰcemoĩ om̃i ut i¬
ra loquar absinthio amariorẽ dul cedinẽ
ab angło satbane. sub p̃tex tu angłi lucis.
sitienti cordi tuo infundi ñ dubitat ꝙiꝗs
eiꝰ astutias ñ ignorat: Et reuera ꝗ alius
possit scandaloꝵ eẽ suggestor. u̾iscidii au¬
ctor. turbator unitatis ⁊ pacis nͥ u̾itans
adu̾sariꝰ. caritatis emulus. h ostis antiquꝰ
gn̾is nr̃i.⁊ inimicus crucis xͥ diabolus.
Siꝗdẽ is cuiꝰ inuidia mors intrauit mor¬

Expanded text:
rium, si ex Deo non est? Pace tua dixerim quod sentio. Aquae furtivae dulciores sunt , et hujuscemodi omni, ut ita loquar, absinthio amariorem dulcedinem ab angelo satanae sub praetextu angeli lucis, sitienti cordi tuo infundi non dubitat, quisquis ejus astutias non ignorat. Et revera quis alius possit scandalorum esse suggestor, discidii auctor, turbator unitatis et pacis, nisi veritatis adversarius, charitatis aemulus, hostis antiquus generis nostri, et inimicus crucis Christi diabolus? Siquidem is cujus invidia mors intravit in or
Abbreviated transcription (Latin):
puscula mã q̃ habes. da oꝑam cũ oportune
ĩpendere sibi possunt absentes ami¬
ci puto ⁊ me debere tͥ. mͥ deberi ate. ñ so¬
lũ ob ꝯsortiũ ꝓpositi ⁊ religioĩs. s eciã ex debi¬
to nr̃e inuicẽ pͥstine societatis. Que tã gra
ta utriq tãq debita deuono. qͣntũ in uno¬
qͦ nr̃m ferueat. in nullo euidentiꝰ agnosce¬
re seu ignotescere possumꝰ: qͣm si alterutrũ
ñ celemꝰ. siꝗd forte de alterutro ꝙ ñ deteat
audimꝰ Audiui aũt ego de te ꝙ de sc̃o con¬
uentu tuo. abbatiã in hyspaniã ꝯstrue¬
re uelis ꝙ mͥ nimirũ in magnã ãmi¬
rationẽ uenit: ꝗd cause uidelicet sit. ꝗd

Expanded text:
puscula mea quae habes, da operam, cum opportune puscula mea quae habes, da operam, cum opportune mpendere sibi possunt absentes amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te, non solum ob consortium propositi et professionis, sed etiam ex debito nostræ invicem pristinæ societatis, qta utrique; tamque debita devotio quantum in unoquoque nostrum ferveat, in nullo evidentius agnoscere seu innotescere possumus, quam si alterutrum non celemus, si quid forte de alterutro quod non deceat audimus. Audivi autem ego de te, quod de sancto conventu tuo abbatiam in Hispania construere velis. Quod mihi nimirum in magnam admirationem venit, quid causae videlicet sit
Abbreviated transcription (Latin):
posse fieri credimꝰ iudito separet.¬
Prũ ostendistri dũ minoris te ñ solũ
ñ ꝯtẽpseris monita. s gr̃as in suꝑ renilers
monitori: prudent̃ utq ñ a qͦ s ꝗd mo¬
nereris attendens. Gratias ago ⁊ ip̃e dõt ꝙ
m̃a p̃sũptio gr̃am egit mag̃: qͣm indigͣ¬
tionẽ m̾uerit: Tenentes itaq tue tante
humilitatis in signe: ãpliori ĩa fidutia
monemꝰ. ꝙ ⁊ pͥus monuimꝰ Obsecramꝰ¬

Expanded text:
posse fieri credimus judicio, separet.posse fieri credimus judicio, separet.rum ostendisti, dum minoris te non solum non contempseris monita, sed gratias insuper retuleris monitori, prudenter utique non a quo, sed quid monereris attendens. Gratias ago et ipse Deo, quod mea praesumptio gratiam egit magis, quam indignationem meruerit. Tenentes itaque tuae tantae humilitatis insigne, ampliori jam fiducia monemus quod et prius monuimus. Obsecram
Abbreviated transcription (Latin):
bitu religioĩs ꝯu̾sationẽ. ad scłm redisse:
ꝗq pͥus ⁊ adhuc pͥore sua uxore uiuente
ac ꝯsentiente. fortissime diu ac deuotissime
ꝯtinentiã tenuit: scd̾is rursũ aplexib in
eptissime atq in honestissime ĩplicuisse.
Quia tñ publice ac sollẽpnit̃ iuxta morẽ
eteroꝵ hõĩnũ. sine q̃rela uł calũpnia
ip̃m qualecũq ꝯiugiũ celebraiũ fuit:¬
ñ nob̾ uidet᷑ tutũ. illũ illã ñ ꝯsentiẽtẽ
dimutere. nͥ priꝰ ep̃alis auctoritatis uł
respicere credimꝰ. exeo qppe ꝙ uolentẽ ac fla¬
gitantẽ suũ ꝯfirmare ꝓpositũ.nimis susci¬
ꝑe distulistr: occasioe sũpta diabolus in hec
eũ i nala p̃cipitauit: omĩo ex caritate sua¬
sũptu uł labore pores. miserũ omĩo sata¬
gas lib̾are ⁊ ꝯueniendo scilicet aut mulierẽ
ut illũ sponte dimittat. ⁊ ꝯtinentiã ꝓmit¬
tat: aut ep̃m ut ãbos uocari iubeat ⁊ ⁊ ꝙ recto

Expanded text:
bitu religionis conversationem, ad saeculum redisse, bitu religionis conversationem, ad saeculum redisse, quique prius, et adhuc prior uxore sua vivente ac consentiente, fortissime ac diutissime continentiam tenuit, secundis rursus amplexibus se ineptissime atque inhonestissime implicuisse. Quia tamen publice ac solemniter juxta morem caeterorum hominum, et sine querela vel calumnia, ipsum qualecumqtutum, illum illam non consentientem dimittere, nisi prius episcopalis auctoritatis vel respicere credimus ex eo quippe quod volentem ac flagitantem suum confirmare propositum, nimis suscipere distulisti, occasione sumpta, diabolus in haec eum mala praecipitavit, omnino ex charitate suasumptu vel labore potes, miserum omni modo satagas liberare: conveniendo scilicet aut mulierem, ut illum sponte dimittat, et continentiam promittat; aut episcopum, ut ambos vocari jubeat, et, quod recto
Abbreviated transcription (Latin):
re cupis. in locũ utiq tã longinquũ: tã¬
to sũptu ⁊ labore ⁊ q̃rendũ ⁊ edifica¬
dũ: cũ ꝓpe re habere possis. uͥ eos colloces
iã edificatũ : bene p̃paratũ. Nec eñi ut.
reor. hinc te extusare potes. ꝙ locꝰ ille tu¬
us ñ sit: cũ certissime sciam.ꝙ facilime
siuis tius ẽe possit: Nũꝗd nã dñs abb̃s
p. ꝗ illũ tenet ⁊ tͥ reꝗrenti negaret: Im
dũ ualde tͥ parit̃ ẽ ⁊ mͥ. ne si sollicite ĩ
mo adolescentiã tuã ꝯtẽpnat: citius
qr iuuenes sumꝰ de leuitate notem᷑: S ꝯ¬
fido qr tu ꝯsultius ages: ⁊ locũ ꝗ uitinior eciã
ꝯstructꝰ ẽ eliges: quẽ amico ꝗdẽ renenti. no¬
sti oneri eẽ : tͥ aũt necessariũ fore: Ad eun¬
nde placuit tue dignatiõi. de̾ .lxxii.¬
frẽm hunc nr̃am paruitatẽ ꝯsule
reꝵ quas scis suꝑflua narratiõe te gͣuemꝰ:
hec ẽ sũma ꝯsilii: Piculosũ ꝗdẽ ẽ. ⁊ fortassis
illicitũ. hoĩem post cduitinã in domo ⁊ ha¬

Expanded text:
utique tam longinquum, tanto sumptu et labore et quaerendum et aedificandum, cum prope te habere possis, ubi eos colloces, jam aedificatum et bene praeparatum. Nec enim, ut reor, hinc te excusare potes, quod locus ille tuus non sit, cum certissime sciam quod facillime, si vis, tuus esse possit. Numquidnam domnus abbas illum tenet, tibi requirenti negaret? Immdum valde tibi pariter et mihi, ne si sollicite in mo adolescentiam tuam contemnat: citius, quia juvenes sumus, de levitate notemur.» Sed confido quia tu consultius ages, et locum qui vicinior et jam constructus est, eliges: quem amico quidem tenenti nosti oneri esse, tibi autem necessarium fore. Valende placuit tuae dignationi fratrem hunc nostram parvitatem consulerrerum quas scis superflua narratione te gravemus, haec est summa consilii. Periculosum quidem est et fortassis illicitum, hominem, post diutinam in domo et ha
Abbreviated transcription (Latin):
ñ unm̾ito tumet᷑ abhis ꝗinscola dĩ. diu
ĩa ꝯtra liaboli tẽptam̃ta luctati. ꝓpͥa exꝑiẽ¬
tia edocti dicere possunt cũ apło: ñ enĩ igͦ¬
ramꝰ astutias eiꝰ Teniq qͣm ñ negligent᷑
te oporteat audire ñ meũ. s ipsiꝰ apłi de h
re ꝯsiliũ ĩmo p̃ceptũ aꝑte clamantis. fu¬
gite fornicationẽ: istiꝰ nẽ tã turpit lapsi

Expanded text:
non immerito timetur ab his qui, in schola Dei diu jam contra diaboli tentamenta luctati, propria experientia edocti dicere possunt cum Apostolo: Non enim ignoramus astutias ejus . Denique quam non negligenter te oporteat audire non meum, sed ipsius Apostoli de hac re consilium, imo praeceptum, aperte clamantis, Fugite fornicationem , ipsius nunc tam turpiter lapsi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib suffitias ꝑ dĩ gr̃am solatiari: ans
mine omniũ indigeas ꝯfortari: Deni¬
q in qͣntũ gͣuaris. in tantũ lucraris. ⁊ in
qͣntũ iuuaris. in tantũ tͥ tua p̃mia mi
menedis participes erunt: Sciens gͦ te
missũ iuuare ñ iuuari: illiꝰ re agnosce
uicariũ. ꝗ uenit ministrare ñ ministͣri
Plura tͥ ad tui ꝯsolationẽ scribere uolebã: s

Expanded text:
omnibus sufficias per Dei gratiam solatiari, et a omnibus sufficias per Dei gratiam solatiari, et a nemine omnium indigeas confortari? Denique in quantum gravaris, in tantum lucraris; et in quantum juvaris, in tantum tua tibi praemia min dubio et mercedis participes erunt. Sciens ergo te missum juvare, non juvari, illius te agnosce vicarium qui venit ministrare, non ministrari. Plura
Abbreviated transcription (Latin):
meũ tͥ partitꝰ sũ ut filio᷑. ut necessario. ut fi¬
deli coadiutori mõ Uide qͦmͦ te oporteat pi¬
ternã portare saitinã: Si enĩsic portas ut me
ñ alleues s mag̃ p̃mas: tu ꝗdẽ es oneratus.
s ego ñ sũ exoneratꝰ hoc aũt onus aĩaꝵ ẽ. ⁊i
firmaꝵ: Nam q̃ sane st̃. portari ñ indigent:
neris tristes⁊ pusillanimes : murmurie sos
ip̃oꝵ te patrẽ: ip̃oꝵ te nou̾is eẽ abbatẽ:
Consolando. ex hortando. increpando. agis
opꝰ tuũ portas onus tuũ: ⁊ portando sa¬
nas. qͦs sanandes portas. Siꝗs uͦ ita san
ẽ ut mag̃ iuuet te. qͣm iuuet᷑ a te: huiꝰ
te ñ patr̃e s parẽ ÷ ñ abbatẽ s comitẽ agno¬
scas. Qͥd gͥ causaris re aliqͦꝵ ꝗ tecũ st̃. ma¬
gis grauari ꝯsortio qͣm frui solatio: cum
solus omniũ. om̃ib datus sis solatiũ.
tamꝗ̃ om̃ib sanior: om̃ib fortior: qui

Expanded text:
meum tibi partitus sum ut filio, ut necessario, ut fimeum tibi partitus sum ut filio, ut necessario, ut fideli coadjutori meo. Vide quomodo te oporteat paternam portare sarcinam. Si enim sic portas ut me non alleves, son sum exoneratus. 2. Hoc autem onus animarum est, et infirmarum. Nam quae sanae sunt, portari non indigent, neris tristes, pusillanimes, murmurosos, ipsorum te patrem, ipsorum te noveris esse abbatem. Consolando, exhortando, increpando agis opus tuum, portas onus tuum, et portando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est ut magis juvet te quam juvetur a te, hujus te non patrem, scas. Quid igitur causaris te aliquorum qui tecum sunt magis gravari consortio quam frui solatio, cum solus omnium omnibus datus sis solatium, tanquam omnibus sanior, omnibus fortior, qui
Abbreviated transcription (Latin):
retrahant: Quomͦ: Quandoq uidelicet
cognoscentes pleniꝰ quẽ ĩmoderatius lau¬
dant. ⁊ ꝯseq̃nt̃ erubescentes uł suũ errorẽ.
uł amici dep̃hensã inutilitatẽ: Et hoc
mͦ utrũq nocentiũ genꝰ.⁊ illi scilicet ꝗ
uolunt mͥ mala ⁊ me adulatorie cõm̃¬
dant  ⁊ hii ꝗlicet innocent̃. tñ nocent. dũ
beniuole ꝗdẽ s nimie laudant. au̾tant᷑
retrorsũ ⁊ erubescant. hoc ẽ t̃ uilis eis ⁊ ab¬
iectus appareã: qͣtmꝰ pudeat eos talẽ ita
laudasse ⁊ ⁊ sic desinant iã indiscrete lau¬
dare: Igit᷑ adu̾sus utrosq laudatores. il¬
lis me duob munire ꝯsueui u̾siculis
ꝯtra maliuolos ꝗdẽ pͥorem. au̾tant᷑ retrsũ

Expanded text:
retrahant. Quomodo? Quandoque videlicet retrahant. Quomodo? Quandoque videlicet cognoscentes plenius quem immoderatius laudant, et cousequenter erubescentes vel errorem suum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, tam vilis et abjectus eis appaream, quatenus pudeat eos talem ita laudasse, et sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me duobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem, Avertantur retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
muteret ⁊ leuigatꝰ ꝑ gr̃am ⁊ rotiᷤ eugłicis
suꝑpositꝰ. uelocit̃ in omnẽ trã ex iuit:
⁊ infines orbis t̃re celerrime ꝑuolauit:
S longe nimis digredior: Tu itaq dilectis¬
sie cessa iã indebitis me honorib ma¬
gis obruere: qͣm attollere: Alioqn cetui
te inimicantiũ mͥ. amica licet uoluntate
cõmisces. Ip̃i st̃ de ꝗb soleo. soli dõ ita ꝯq̃ri in
oratioib. Er ꝗ laudabant me: adu̾sũ me
iurabant: Ad qͣm meã q̃rimoniã dm̃ ari¬
dio respondentẽ. mox ⁊ attestantẽ ꝙ uerax
sit: Uere inꝗt ꝗ te beatificant: in errorẽ
tĩ erubescentes: ꝗdicunt mͥ euge euge:
Qͦd tñ ne putet᷑ in qͦscũq adu̾sarios. a me
q̃nq in torta maledictio uł imp̃tatio:
ex ponere debeo qualit̃ intelligã ꝓ recor
nimirũ ut ꝗcũq estimant de me supra
id ꝙ uident in me. aut audiunt aliꝗd
ex me au̾tant᷑: id a laudib mĩs inqͣs
ignari ferunt᷑ nimie resiliant.⁊ pedẽ

Expanded text:
tis evangelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alioquin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respondentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere, inquit, qui te beatiftim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge . Quod tamen ne putetur in quoscunque adversarios a me quandoque intorta maledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resiliant et pedem
Abbreviated transcription (Latin):
portabiliorẽ reddit: Onus oneri addit᷑:
⁊ minꝰ onerat: Sic ⁊ oneri gͣuissimo le¬
gis accedens quadnga eugłii. ⁊ auxit ꝑfec¬
tionẽ: ⁊ difficultatẽ minuit: Uelociter
iniudea tantũ. nec se p̃ sui ꝗdẽ graue¬
dine ualens ultra extendere. ꝗppe ꝗ ⁊ ipsiꝰ¬

Expanded text:
portabiliorem facit. Onus oneri additur, portabiliorem facit. Onus oneri additur, et minus onerat. Sic et oneri gravissimo legis accedens quadriga Evangelii, et auxit perfectionem, et difficultatem minuit. Velociter, in Judaea tantum, nec se prae sui quidem gravedine valens ultra extendere, quippe qui et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ ñ grauat. s leuat: Qͥd eo leuius one¬
re ꝙ ñ solũ ñ onerat ⁊ s ⁊ portat om̃e cui por¬
tandũ ĩponit᷑: hoc onus uterũ potuit gra¬
uidare uirgineũ. grauare ñ potuit: Hoc
onus ip̃a ꝗb se p̃buit sustentandũ senis
symeonis brachia sustentabat: hoc etiam
paulũ ingraui licet ⁊ corruptibili corꝑe
positũ. rapiebat usq ad tertiũ celũ: Que¬
io in reb siꝗd forte huic exoneranti one¬
ri simile inueniã⁊ ⁊ occurrit mͥ de pen¬
nis auiũ. ꝙ ei ut cũq coaptẽ: q̃ qͦdã uide¬
licet singłari mͦ. ⁊ corpulentiorẽ reddũt
substantiã ⁊ agiliorẽ: Mirũ opꝰ nature:
Unde grossescit materia inde sartina leui¬
gat᷑: ⁊ qͣntũ crescit in massa. tantũ decre¬
scit in pondere: hoc plane in pennis xp̃i
oneris expͥmit similitudinẽ: ꝙ ⁊ ip̃e fe¬
runt aꝗb ferunt᷑ Qͥd ⁊ de quadriga di¬
cã: hec nimirũ admota ium̃to. sartinã
q̃ ab ip̃o moueri ñ pot̾at. auget ꝗdẽ: sed

Expanded text:
tantem non gravat, sed levat? Quid eo levius onere, quod non solum non onerat, sed et portat omnem, cui portandum imponitur? Hoc onus potuit uterum gravidare virgineum, gravare non potuit. Hoc onus ipsa, quibus se praebuit sustentandum, senis Simeonis brachia sustentabat. Hoc etiam Paulum, in gravi licet et corruptibili corpore positum, rapiebat usque ad tertium coelum. Quaero in rebus si quid forte huic exoneranti oneri simile inveniam, et occurrit mihi de pennis avium, quod ei utcumque coaptem; quae, quodam videlicet singulari modo, et corpulentiorem reddunt substantiam et agiliorem. Mirum opus naturae! Unde grossescit materia, inde sarcina levigatur; et quantum crescit in massa, tantum decrescit in pondere. Hoc plane in pennis, Christi oneris exprimit similitudinem, quod et ipsae ferunt a quibus feruntur. Quid et de quadriga dicam? Haec nimirum admota jumento, sarcinam quae ab ipso moveri non poterat, auget quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ itaq tuis attollor fauorib: rantũ his
molib p̃mor Uñ m̾ito in psalmo ñ
ueriꝰ fortasse ꝓferrẽ ꝙ sentio÷ qr uidelie
ꝗ me exaltat humiliat: ⁊ ꝗ me humilat
exaltat: Tu me gͦ potiꝰ exaltando deicis:
extollendo p̃mis. S ne ita p̃mas ut op¬
pͥmas. ꝯsolant᷑ me ⁊ hec ⁊ his similia ue¬
ritatis testimonia ⁊ q̃ miro mͦ dũ repri¬
munt erigunt: dũ deitiunt erudiunt.
ita ut unde ꝓiectꝰ. inde ⁊ ꝓuectꝰ tota cũ
hylaritate decantẽ: Bonũ mͥ dñe qr¬
humiliasti me: ut discã iustificatiões
tuas. Bonũ mͥ lex oris tui: suꝑ milia
auri ⁊ argenti: Et hoc miratulũ agit
sermo dĩ uiuus ⁊ efficax: hoc illud u̾bi
ꝑ ꝙ facta st̃ oĩa. benignissime ⁊ potẽ¬

Expanded text:
tum itaque tuis attollor favoribus, tantum his molibus premor. Unde merito in Psalmo non verius fortasse proferrem quod sentio: quia videlicet qui me exaltat, humiliat; et qui me humiliat, exaltat. Tu me ergo potius exaltando dejicis, et extollendo premis. Sed ne ita premas ut opprimas, consolantur me haec et his similia Veritatis testimonia, quae miro modo, dum reprimunt, erigunt; dum dejiciunt, erudiunt; ita ut unde projectus, inde et provectus, tota cum hilaritate decantem: Bonum mihi, humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Bonum mihi lex oris tui, super millia auri et argenti . Et hoc miraculum agit sermo Dei vivus et efficax; hoc illud Verbum per quod facta sunt omnia, benignissime et poten
Abbreviated transcription (Latin):
ria Curamꝰ siꝗdẽ uos: tãqͣm uiscera nr̃a.
Simat̃ potest filii uteri sui negligere cu¬
rã: possũ ⁊ ego forsan insuspitionẽ du¬
ci. ⁊ argui negligentie: Itaq oportuni¬
tatẽ expectauimꝰ ⁊ expectamꝰ: ut cũ ue¬
nerimꝰ uisitatio nr̃a ñ sit sine fructu
Int̾m de absessu paiͥs ur̃i. ñ iurbet᷑ cor
ur̃m Deus uob̃ ꝓuidebit aliũ. sic̃ sꝑamꝰ¬

Expanded text:
ria. Curamus siquidem vos tanquam viscera nostra. Si mater potest filii uteri sui negligere curam, possum et ego forsan in suspicionem duci et argui negligentiae. Itaque opportunitatem exspectavimus et exspectamus, ut, cum venerimus, visitatio nostra non sit sine fructu. Interim de abscessu patris vestri non turbetur cor vestrum. Deus vobis providebit alium, sicut s
Abbreviated transcription (Latin):
ne mireris si terrear dignitatis nõib:
cũ me ip̃is sentiã reb indignũ Et te
ꝗdẽ decet ut facis: s mͥ assentue ñ ex pe¬
dit: Nã si tͥ obseruandũ putas illud.
ẽ inuicẽ. intelligis ⁊ mͥ eque utrũq con¬
in m̃tẽ uenit ex regła u̾itatis: erunt pn¬
mi nouissimi.⁊ nouissimi pͥmi:⁊ ꝗma¬

Expanded text:
ne mireris si terrear dignitatis nominibus, cum me ipsis rebus sentiam indignum. Et te quidem decet ut facis, sed mihi assentire non expedit. Nam si tibi observandum putas illud, est invicem, intelligis et mihi aeque utrumque conin mentem venit ex regula Veritatis: Erunt primi novissimi, et novissimi prim
Abbreviated transcription (Latin):
gni sui aꝑte destructionẽ. sue corone ꝓ¬
nuntiat inimicã: Et alt̃ herodes xp̃m
ñ ĩa in cunabulis ht̃ suspectũ: s in eccłus
inuidet exaltatũ Nec aliud sane credimꝰ
Deniq si fallere de his q̃ attestam᷑. falli¬
ue putam᷑⁊ ur̃e citius inueniet exami¬
dimꝰ ꝙ custodias innocentiã.⁊ uideas eꝗ¬
tatẽ alioqn rediici causã in regis poten¬
tia atq p̃sentia: ñ plane ẽ aliud qͣm tra

Expanded text:
rte sui regni destructionem, suae coronae prorte sui regni destructionem, suae coronae pronuntiat inimicam? Et alter Herodes Christum non jam in cunabulis habet suspectum, sed in ecclesiis invidet exaltatum. Nec aliud sane credimusDenique si fallere de his quae attestamur, fallive putamur; vestrae citius inveniet examidimus, quod custodias innocentiam, et videas aequitatem. Alioquin reduci causam, in regis praesentia atque potentia, non plane est aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ sponse dñi suꝑ tanto custode. ⁊ sponsi
amico suꝑ labore tã fructuoso fident̃ ꝓur¬
de atq fidelit̃. ur̃e pat̾nitati suggerimꝰ. q̃ in
regno nr̃o. eidẽ matͥ nr̃e dolentes cernimꝰ
adũsari Quantũ ꝗdẽ nos sentimꝰ ꝗ uicini
sumꝰ. rex lodouicꝰ ñ tã ep̃os. qͣm in ep̃is iusti¬
facile adu̾tere potest: ꝙ ꝗ añ inhabitu actu¬
q scłari honorati st̃ sublimes : iudicati fide¬
les : habiti familiares: mͦ inimici facti st̃
digne suo sacerdotio ꝯu̾santes. ⁊ ꝑ oĩa hono¬
rificantes ministeriũ suũ hinc gͣuib ꝯ¬
tumeliis ⁊ iniuriis. ep̃i parisiensis in no¬
centia pulsata ẽ s ñ quassata: qr dñs sup¬
posuit manũ suã. cũ ur̃am opposuit: hĩc
labefactare conat᷑: ut metͦpolitano ꝙ ab¬
sit eiecto. facile ꝓut uolu̾i̾t crasset᷑ in suf¬
fraganeos. Postremo ꝗs ãbigit ñ aliud eũ
qͣm oppugnare religionẽ ⁊ qͣm nimirũ re¬

Expanded text:
tes et sponsae Domini super tam fido custode, et sponsi amico super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem matri nostrae dolentes cernimus adversari. Quantum quidem nos sentimus qui vicini sumus, rex Ludovicus non tam episcopos, quam in episcopis justifacile advertere potest, quod qui ante in habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacerdotio conversantes, et per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia pulsata est, sed non quassata; quia Dominus supposuit manum suam, cum vestram opposuit. Hinc labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! dejecto, facile prout voluerit, grassetur in suffraganeos. Postremo quis ambigit non aliud eum quam oppugnare religionem, quam nimirum ape
Abbreviated transcription (Latin):
amanti se dõ. uicẽ rependit amoris. Qd̃ ñ
suꝑ sua salute futura: Que sane reuelatio
ñ aliud quam infusio gr̃e spiritalis ꝑ qͣm
dum facta carnus mortificant᷑: homo
ad regnum p̃parat᷑ qd̾ caro ⁊ sangius nõ
possident. simul accipiens inuno sp̃u ⁊
uñ se p̃sumat amatum. ⁊ unde redam ⁊.
ne gratis amatus sit. Hoc est itaq isid̾
sacit secretumq ꝯsilium. ꝙ apatre filiꝰ
insp̃ũ scõ accipiens. suos quos nouit per

Expanded text:
manti se Deo vicem rependit amoris? quod noDei propositum super sua salute futura. Quae sane revelatio non est aliud quam infusio gratiae spiritualis, per quam, dum facta carnis mortificantur, homo ad regnum praeparatur, quod caro et sanguis non possident; simul accipiens in uno Spiritu, et unde se praesumat amatum, et unde redamet, ne gratis amatus sit. 10. Hoc itaque est illud sacrum secretumque consilium, quod a Patre Filius in Spiritu sancto accipiens, suis, quos n
Abbreviated transcription (Latin):
tardabit. ad reꝗrendũ utiq ꝙ suũ ẽ cum
usura: Suũ nẽpe asserit om̃e q. te in nua
patria. pomposis s ꝑiculosis fauorib nobi¬
litare uidet᷑: Genus clarũ. corpꝰ aptũ. for¬
ma elegans. ingeniũ uelox eruditiõĩs
ei aqͦ st̃: Si tͥ usurpas: ẽ ꝗ q̃rat ⁊ iudicet. Esto¬

Expanded text:
tardabit, ad requirendum utique quod suum est cum usura. Suum nempe asserit omne, quod te in tua patria pomposis, sed periculosis favoribus nobilitare videtur. Genus clarum, corpus aptum, forma elegans, ingenium velox, eruditionis ei a quo sunt. Si tibi usurpas, est qui quaerat et judicet.
Abbreviated transcription (Latin):
uotẽ dĩ sui. Non uultis o miseri dicere
ũ dauid. Audiã ꝗd loquat᷑ in me dñs dõ.
otiq foris fusi inuanitates ⁊ insanias
falsas. intimũ optimũq ñ reqritis u̾ititiᷤᷤ
auditũ: filii hominũ usq qͦ graui corde
ut ꝗd diligitis uanitatẽ. ⁊ q̃ritis m̃datiũ.

Expanded text:
vocem Dei sui . Non vultis, o miseri, dicere vocem Dei sui . Non vultis, o miseri, dicere cum David, Audiam quid loquatur in me Dominus Deus : utique foris fusi in vanitates et insanias falsas, intimum optimumque non requiritis veritatis auditum. Filii hominum, usquequo gravi corde? utquid diligitis vanit
Abbreviated transcription (Latin):
adusus xp̃m eiꝰ Et enĩ si dicente script᷑ã
pietas ẽ cultus dĩ: ꝓfecto ꝯsꝗs plus amat
ꝯuincit᷑: colens ⁊ seruiens qrature potius
qͣm creatori: Habentib aũt ut dictũ ẽ scĩs
atq ĩpiis suũ ad se ꝗbq ꝯsibũ mamũ¬
ꝓculdubio in utrosq chaos firmatũ ẽ: Nã
qͦmͦ iustꝰ longe se facit aꝯsilio ⁊ sulio
malignantiũ: ita nec resurgunt ĩpii in
iuditio. neq peccatores in ꝯsilio iustoꝵ:
Est ꝗppe iustoꝵ ꝯsiliũ pluuia uoluntaria:
quã segregauit ds̃ hereditati sue: Est ꝯsi¬
liũ uere secretũ: descendens nimirũ sic̃ plu¬
uia in uellus. Est fons signatꝰ cui alienus
ñ cõmunicat Est sol iustitie: ꝗ tuñtib
dm̃ tantũ orit᷑: Porro cereros adu̾tens ꝓpħr
in sui sictitate ⁊ cecitate remanerites. iusto¬
rũ siꝗdẽ ymbris ⁊ lucis ⁊xꝑtes: infecundor
ac tenebrosos. ꝯfusos ⁊ au̾sos subiannat et¬
⁊ notat ÷ hec ẽ inꝗens gens q̃ ñ audiuit

Expanded text:
um ejus. Etenim si, dicente Scriptura, Pietas est cultus Dei, profecto quisquis plus amat convincitur, colens et serviens creaturae potius quam Creatori. Habentibus autem, ut dictum est, sanctis atque impiis suum ad se quibusqucul dubio inter utrosque chaos firmatum est. Nam quomodo justus longe se facit a consilio et concilio malignantium, ita nec resurgunt omnino impii in judicio, neque peccatores in consilio justorum. Est quippe justorum consilium, pluvia voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae: est consilium vere secretum, descendens nimirum sicut pluvia in vellus: est fons signatus, cui alienus non communicat: est sol justitiae, qui timentibus Deum tantum oritur. 12. Porro caeteros advertens propheta in sui siccitate et caecitate remanentes, justorum siquidem imbris et lucis expertes infecundos ac tenebrosos, confusos et aversos, subsannat et notat: Haec est, inquiens, gens quae non audivit