comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cã scĩmartini: & et̃ fecci ct̃ hert¬
dẽmihi : ut liberis ab negatis
uł cũ eađ q̃ habere poteropos¬
sedecĩ in futuro. Consensit
mulier sapiens : uiri pruden¬
tis consilio⁊ Nec mora ꝓcedit
adbasilicã scĩofusaq: oratione
inuitat abbatẽ secũ domiacce¬
dere : Quo accedente tradidi
ei omnẽ possessionẽ suc̃ dicens
sinthaec omnia penes scĩ mas¬
tini ditionẽ q̃ habere uideos
Et hoctantũ ex inđ ut ar utdes
his dũ uixero alar : Consigna¬
tisq reb coegit abbatem
uxon ẽ suct̃ q̃ concipiens pepe¬
ritfilũ sed deinceps alios
habuit : qͦdõ ambigitur daet
uistute scĩ p̃stitũ huic uiro fuis¬
se: Verũ tam̃ ũrefragauit
acceptis filus ꝓmissionẽ ho¬
mo ille ĩ sed eis alia locatri¬
buens q̃ primũ sc̃o largitus
fuerat confirmauit XII
pud tur acensi uero
cenomaneo terr&urii
uillũ qͣ nunc in ipsius
scũe basi e+ licceditonib:
diuturna caecitate d&entas

Expanded text:
icam sancti Martini et eam faciam hereicam sancti Martini et eam faciam heredem mihi, ut, liberis abnegatis, vel cum eadem quae habere potero possedeam in futuro'. Consensit mulier sapiens viri prudentis consilio. Nec mora, proceditur ad basilicam sancti, fusaquc oratione, invitat abbatem secum domi accedere. Quo accedente, tradidit ei omnem possessionem suam, dicens: 'Sint haec omnia penes sancti Martini ditione quae habere videor, et hoc tantum exinde utar, ut de his, dum vixero, alar'. Consignatisque rebus, coegit abbatem uxorem suam, quae concipiens peperit filium. Sed et deinceps alios habuit, quod non ambigitur, haec virtute sancti praestitum huic viro fuisse. Verumtamen non refragavit, acceptis filiis, promissionem homo ille, sed eis alia loca tribuens, quae primum sancto largitus fuerat confirmavit. 12. Apud Turnacensim vero Cenomanici terreturii villam, quae nunc in ipsius sanctae basilicae ditionibus diuturna caecitate detenta
Abbreviated transcription (Latin):
hibita m& allo cristtillina:
simile infirmis beneficiũ p̃bens
sifideliter ex p&atus Bodilo
unus denotariis nr̃is. cũstoma¬
cholassitudine animo turba¬
tus erat. Itaut nec scribere
poterat recensere : Tunc cũ
sciepius uerbis increpar&ur:
suꝑ hanobet tiuri patenã quã
Nob̾ ca ẽẽ diximꝰ ciquã fudit ÷
ips̃q ore trcins ponit mox
sensuisuo redditus. opus officui
sagatius quã consueuera t ex¬
ꝑedibat¬
Sed qͥd mirũ si sensa aduersi¬
tate turbata reddat homi¬
nibi qͥ sciepius sterilitatẽ i fe¬
cunditatẽ conuertit : Blideri¬
cus qͥdã carnoteni terrecaru
ciuis accepta uxor eut donodĩ
ꝓcreationis sucie ꝓleditar&ur
orabat sed nihil exea germinis
merebatur accipere q̃ Tricłsimꝰ
& enĩ annus curriculũ expedie¬
rat uxoresteriliꝑ manente
Cũ uirs oluberrime ꝓanimae
cõmodũ trcictans: atuxori
gigniturꝰ q nob̵ deficientib con¬
gestũ laboris nr̃idebeat possȩ¬
dere Accedã inqͥt adbasil¬

Expanded text:
hibita metallocrystallina, hibita metallocrystallina, simile infirmis beneficium praebens, si fideliter expetatur. Bodillo unus de notariis nostris, cum stomachi lassitudine animo turbatus erat, ita ut nec scribere poterat recensere, tunc cum saepius verbis increparetur, super hanc beati viri patenam, quam nobiscum esse diximus, aquam fudit, ipsamque ore transponit. Mox sensui suo redditus, opus officii sagatius, quam consueverat, expedibatSed quid mirum, si sensa adversitate turbata reddat hominibus, qui saepius sterilitatem in fecunditate convertit? Blidericus quidam Carnoteni terretorii civis, accepta uxore, ut dono Dei procreationis suae prole ditaretur, orabat; sed nihil ex ea germinis merebatur accipere. Tricisimus etenim annus curriculum expedierat, uxore sterili permanente, cum vir, saluberrime pro animae commodum tractans, ait uxori:gignitur, qui, nobis deficientibus, congestum laboris nostri debeat possedere. Accedam', inquit, 'ad basil
Abbreviated transcription (Latin):
mus cognouisse : sic enĩ gloriof
pontifex suct inlustrat urbe
peuit: Contruxerat em̃ ineur
honor ebosi licaq̃uechispigno¬
pib consecrauit: meruitq
ib sus picere mira cula qͣ sceoi¬
us urbsppria hab& expta
Nã pꝰͦduũ aut triũ mensuũ
curricula lit teras saccepi in
ꝗb: indicauit tresparalrt¬
cos contiactis pedib adue¬
nsse qͥstatim utinbas licã
ingressi orationẽ fuderunt :
directis uestigis supdeͣti sunt
seddit: Duo caec in eoloco
iumen recipere facta orato¬
no meruerunt : Et amplius
dica depulso tremore con
scilic& da gobaldus
& laicus theodorus disente
cũdigestionis necessitas aduenis¬
s& cibstratu sub leuarentur
s ed desepulchri puluere hausto
imi impenctoris thesauro de¬
tulisse. Deqͦsuꝑ frigorraicos
centu febriũ qͥs positus qͦcũtre¬
more fieris ol& aduenerist
adeea aquã hauserit mnox scipa¬
tur ⁊ est & apud condatensi
uicũ cilia aeq patena ascõ ex¬

Expanded text:
vimus, cognovisse. Sic enim gloriosus vimus, cognovisse. Sic enim gloriosus Pontifex suam illustrat urbem petiit. Construxerat enim in ejus honorem basilicam, quam his pignoribus consecravit, meruitque ibi suscipere miracula quae saepius urbs propria habet experta. Nam post duorum aut trium mensium curricula, litteras ejus accepi, in quibus indicavit tres paralyticos contractis pedibus advenisse; qui statim ut in basilicam ingressi orationem fuderunt, directis vestigiis, sanitati sunt redditi. Duo caeci in eo loco lumen recipere facta oratione meruerunt, et amplius tica detenti, depulso tremore convscilicet Dagobaldus, et laicus Theodorus, dysentecum digestionis necessitas advenisset, e strato sublevarentur. Sed de sepulcri pulvere hausto,imi imperatoris thesauro detulisse, de qua super frigoriticos accessu febrium quis positus, qui cum tremore fieri solet, si advenerit, et de ea aquam hauserit, mox sanatur. Est et apud Condatensem vicum, alia quoque patena a Sancto ex
Abbreviated transcription (Latin):
cmnus aliqͥs neq p̃stigiũ ar¬
tissuae: sed cogente dolore
uoces dare coepit acdicere
succurrite iro misero subue¬
nite obp̃sso releua ptmadpe¬
so & scĩ antistitis martiniuir¬
tutẽpme dep̃ camini q tali
exitu crucior Tali plaga
adfligor taliincisione dis¬
iungor. Egressus qͦq rex cũ
rem q̃ acta fuerat didicisr& :
Tanto furore contrac puerũ
ẽ accensus : ut eim apꝰ uelit
cibscidere siã suis ꝓhibitus
ofuiss& ⁊ Dicentib tũ p̃te¬
rea famulis poli õrex iudi¬
cio cłi ducẽ adium gereulto¬
ne ris iefortemiuri& quc̃ mi¬
nanis puero itite relorqͥeas
nonc ille conpunctus corde
ingressus basiliccũ pstratusq
cort̃ altare scõcũ lacrimisꝰ
p̃cẽ fudit ad h̃m: Nec ante
flnesculorũ huius porgi¬
culo qͦ nexus fuerat abso¬
rex eleuatur ã solo: Etsic
recipens incolomẽ famulũ
palatiũ rep&iuit : Testabatur
iuit maior p̃fatus haec secb ip¬
sius regs relatiosicꝰ ac tũ namtu¬

Expanded text:
cinnus aliquis neque praestigium arcinnus aliquis neque praestigium artis suae, sed, cogente dolore, voces dare coepit ac dicere: 'Succurrite, viri, misero, subvenite obpresso, relevamini adpenso et sancti antistitis Martini virtutem pro me deprecamini, qui tali exitu crucior, tali plaga adfligor, tali incisione disiungor'. Egressus quoque rex, cum rem quae acta fuerat didicisset, tanto furore contra puerum est accensus, ut ei manus velit abscidere, si a suis prohibitus non fuisset. Dicentibus tum praeterea famulis: 'Noli, o rex, iudicio Dei tuam adiungere ultionem, ne forte iniuriam, quam minaris puero, in te retorqueas'. Tunc ille conpunctus corde, ingressus basilicam, prostratus coram altare sancto, cum lacrimis precem fudit ad Dominum, nec ante flumen oculorum hujus pagivinculo quo nexus fuerat absorex elevatur a solo, et sic recipiens incolumem famulum palatium repetivit. Testabatur autem major praefatus haec se ab ipsius regis relatione, sicut actum narra
Abbreviated transcription (Latin):
tem̃pr miro rex inciuitate
illa qͦ decessor eius basilicã
scĩmastini aedificcauerat
sicut in libro primohuius ope¬
ris exposuimꝰ Antehuius
aedis porticũ. uitiũ camera
ex tensa ꝑtraduces: dependen¬
tib uuis qua sipicta uernabat
sub hac enĩ erat semita q̃ ad
sacrae aedes ualuas peditẽ
deducebat. Cũq rex subhac
p̃teriensꝰ orationis gratia
hoc tẽplũ adir&: dixit suis
Cauele ne contingatis unũ
ex his batrionib neforteof¬
fens oc sc̃ antistitis incuriati
Omnia eni q̃ in hoc habentus
atriõipsi sccrato sunt
Hacec oudiens unius puero¬
rũ. ct infrocse Vtrũ siut
haec huic scõ sacrata anNon ig¬
noro . Vnũscio qͥ adiliberatio
animi. ẽ cibhis uesci. Et statim
iiecta manu. caudã botrio¬
nis coepit hcidere:ꝓtinꝰq dex¬
terx adhaerens eamere arede
lacerto diriguit: Esat enim
minsis regisqͥ eiꝑ uerba⁊ ocu¬
laria la&itiã erat solitur
excitare sedũ eia diuuit ca¬

Expanded text:
tempore Miro rex in civitate tempore Miro rex in civitate illa, qua decessor eius basilicam sancti Martini aedificaverat, sicut in libro primo huius operis exposuimus. Ante huius aedis porticum vitium camera extensa per traduces dependentibus uvis quasi picta vernabat. Sub hac enim erat semita, quae ad sacrae aedes valvas peditem deducebat. Cumque rex sub hac praeteriens orationis gratia hoc templum adiret, dixit suis: 'Cavete, ne contingatis unum ex his botrionibus, ne forte offensam sancti antistitis incurratis. Omnia enim quae in hoc habentur atrio ipsi sacrata sunt'. Haec audiens unus puerorum, ait infra se: 'Utrum sint haec huic sancto sacrata an non, ignoro. Unum scio, quia diliberatio animi est ab his vesci'. Et statim iniecta manu caudam botrionis coepit incidere, protinusque dextera adhaerens camerae, arente lacerto, diriguit. Erat enim mimus regis, qui ei per verba iocularia laetitiam erat solitus excitare. Sed non ei adiuvit ca
Abbreviated transcription (Latin):
Nuo qͦq quasto decimo regis
supras cripti: adueniente
solẽnitatescĩ duodecĩ parals¬
tici directi: tres caecimlumina¬
ti: quinq inergumini emundo¬
tisurit. Ad fuit huic festiuita¬
t et aridius lemouicinae
urbis abbas. cuin superiorib
libellis meminimꝰ ꝑ quẽ dñs
nos carrucaes uꝑ positain
atriobeati confessoris decu¬
buerat directis uestigus res¬
taurduitꝰ Nã adserebat
ips euir dĩ sensisses equasi becui
martini mainũ cũ infirmae
mẽbra inposito signocrucis
Tactus alutaripalpar&
Aduenerat etiã in hacfesti¬
uitate & florentianus ma¬
ior. Cũ romulfo palatii co¬
mite qͥbi tõ parua admirato
fuit degloria confessoris ꝑ
quẽ dñs talia tunc mira cula
dignatus ẽ operare UÑ
t qͥa florenti capimaioris
memoriã fecimꝰ qͥdabeodidice¬
rim nefcs putotacerr. Tempr
qͦdã causa legationis gcillicit̃
adut &tq admironis regis
p̃sentiã caccedens negotiapare¬
fecit iniuncta. Eratenĩ eo

Expanded text:
Anno quoque quarto decimo regis Anno quoque quarto decimo regis supradicti, adveniente solemnitate sancti, duodecim paralytici directi, tres caeci inluminati, quinque inergumini emundati sunt. Adfuit huic festivitati et Aridius Lemovicinae urbis abba, cui in superioribus libellis meminimus, per quem Dominus nos carrucae atrio beati Confessoris decubuerat, directis vestigiis, restauravit. Nam asserebat ipse vir Dei sensisse se quasi beati Martini manum, cum infirmae membra, imposito signo crucis, tactu salutari palparet. Advenerat etiam in hac festivitate et Florentianus maior cum Romulfo palatii comite. Quibus non parva admiratio fuit de gloria confessoris, per quem Dominus talia tunc miracula dignatus est operare. 7. Et quia Florentiani maioris memoriam fecimus, quid ab eo didicerim, nefas puto taceri. Tempore quodam causa legationis Galliciam adiit, atque ad Mironis regis praesentiam accedens, negotia patefecit iniuncta. Erat enim co
Abbreviated transcription (Latin):
exciesis mẽbris cũnullã acci¬
per& cibũ in hoc erat ut som̃
excalar& concurritame
pat̃ cũ lacrimis. Cui egom
diccui ut delato adbasilre
nocte totauigilar&: qdcũ
feciss & staũ puerũ sanep
uistutẽ aantestior serrecep̃ti
dfestiuitatẽ uero q̃ mense
qito celebratur &due¬
palma contrcixerant Ora¬
tionesticta digitis directis
cibscessit Mulieruero
ccieca pꝰ octo annos pstrata
solocorẽ sc̃i sepul thron
lumincitis oculis repeda¬
uit in locũ suũ Tres tunc
inergumin set uirtutemuu¬
datisunt
ocinno id ẽ childeber¬
hiregis tertiodecimo
adfestiuitatẽ q̃ debecto
eius transitu celebratur
seruus theudulsi ciuirturo¬
nici custos suillaẽ du nocte
circa gregẽ creditũ excu¬
bestia raper& cuĩ frcuis
furis auferr& : Oculis subita ca¬
ligine interfusis lum̃ amisit
qͥ ꝑs ex annos incaecitateduropis
ad hanc festiuitatẽ aduenit:
Ptertiũ uero diẽ sci uistute in lu¬
minatus adomnio ẽ dimissus
Ingenuus. UI

Expanded text:
exaesis membris, cum nullum acciexaesis membris, cum nullum acciperet cibum, in hoc erat, ut spiritum exalaret. Concurrit ad me pater cum lacrimis; cui ego indicavi, ut, delatum ad basilicam, nocte tota vigilaret Quod cum fecisset, statim puerum sanum per virtutem antefestivitatem vero, quae mense quinto celebratur, advepalma contraxerant; oratione facta, digitis directis, abscessit. Mulier vero caeca post octo annos, prostrata solo coram sancti sepulchro, inluminatis oculis, repedavit in locum suum. Tres tunc inergumini sancti virtute mundati sunt. 5. Eo anno, id est Childeberthi regis tertio decimo, ad festivitatem, quae de beato eius transitu celebratur, servus Theudulfi civis Turonici custus suillac, dum nocte circa gregem creditum excubestia raperet, aut fraus furis auferret, oculis subita caligine interfusis, lumen amisit. Qui per sex annos in caecitate durans, ad hanc festivitatem advenit; post tertium vero diem sancti virtute inluminatus, a domino est dimissus ingenuus. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
dolore sciur tute fuisse sapa¬
tũ: accessi temerarius adlo¬
cũ sepulchri : ꝑ iectusq solo
orationẽ fudi atq secr&iur
a pendentib uelis unũ sub
uestimento iniectũ crucisab
hoc signiculũ incluo depiux
ptinꝰ dolore sed ccto sapus
cibscessi i
dc̃i uero tem̃pr lingua
mihi grocuit̃ in riguerat:
itaut plerũq dũloqui
uelim̃ balbutire me facerq
qͦd ũmihi sinein ꝑperio erat
Accessi cuit̃ adtumulũ sẽt
acꝑ lignũ cancelli linguã
impeditã traxi ptinus
tumore conp̃sso conuodui
Intumuerat enĩ uolide &
totũ palati repleuerat
ciptrũ: De ind pͥdie tercio
labiũ mihi exiliregrcuitero
coepit: Accessiiterũ q̃ rere
sospitatẽ ad tumulũ Tac¬
teq: a dependentib uelis
ꝓtinus st&it uenaepulsur
Etoredo mihihciec ex cebur¬
ddantia scnguinis eueniste
Ã tam̃ scipgiuniẽ minuere
tam̃ mihiultra molestiã fecit
haec cocusa
tuiq puerulus paruulus
grciuabatur a febre &

Expanded text:
dolore sancti virtute fuisse sanadolore sancti virtute fuisse sanatum. Accessi temerarius ad locum sepulchri, proiectusque solo, orationem fudi atque, secretius a pendentibus velis unum sub vestimento iniectum, crucis ab hoc signaculum in alvo depinxi; protinus dolore sedato, sanus abscessi. 2. Quodam vero tempore lingua mihi graviter inriguerat, ita ut plerumque, dum loqui velim, balbutire me faceret, quod non mihi sine inproperio erat. Accessi autem ad tumulum sancti ac per lignum cancelli linguam impeditam traxi; protinus tumore conpresso, convalui. Intumuerat enim valide et totum palati repleverat antrum. Deinde post die tertio labium mihi exilire graviter coepit. Accessi iterum quaerere sospitatem ad tumulum; tactamque a dependentibus velis, protinus stetit venae pulsus. Et credo, mihi haec ex abundantia sanguinis evenisse; non tamen sanguinem minuere tamen mihi ultra molestiam fecit haec causa. 3. Denique puerulus parvulus gravabatur a febre et,
Abbreviated transcription (Latin):
sepultos: ex acha rodicis stagus
manuiniecta erutos: uitae a&¬
naerestituant : Qͦ circãdum
unus qͥsq: la&ificatur in gau¬
dig̃pprio subpatrono tuncin¬
pensius honorẽ reddit debitũ
cũ sesenserit ab in firmitate
qͣ d&mebatur : eius uir tute mup¬
dcctũ⁊ sicut nunc debecito acto¬
to orbi peculiarepatrono
martiuo cutistite: &NOs &IO
numeri populisunt exꝑtix Et
utinãu gnauia mentis nrce
ꝑ mitter& eũ sic ueaeberi ut de¬
c& aamicũ dĩqͥ tantis in nos mor
uentris dolorẽ in curri
& lic& nonusq: quaq: dabat
solutionẽ . Tam̃ doloris malũ
in illis interaneorũ flexuosis
recessib: uagabatur. ⁊ Ad hibui
fateor scepius balneasc̃itq¬
res calidas suꝑ ipsaf aluitor¬
tuns ligari faciebã. sed nihil
meder poterat infirmitati:
sexta & enĩ dies in luxeratqͦd
magis acmagis dolor inua¬
les cebat Cũmihiuenit in me¬
moria ante paucos annos sicꝰ
in libro secundo huius operis
conten&ur scriptũ mecbhoc

Expanded text:
sepultos, ex Acharonticis stagnis sepultos, ex Acharonticis stagnis manu iniecta erutos, vitae aeternae restituant. Quocirca, dum unusquisque laetificatur in gaudio proprio sub patrono, tunc inpensius honorem reddit debitum, cum se senserit ab infirmitate qua detenebatur eius virtute mundatum; sicut nunc de beato ac toto orbi peculiare patrono Martino antistite et nos et innumeri populi sunt experti; et utinam ignavia mentis nostrae permitteret eum sic venerari, ut decet amicum Dei, qui, tantis in ventris dolorem incurri. Et licet non usquequaque dabat solutionem, tamen doloris malum in illis intraneorum flexuosis recessibus vagabatur. Adhibui, fateor, sres calidas super ipsas alvi torturas ligari faciebam, sed nihil mederi poterat infirmitati. Sexta etenim dies inluxerat, quod magis ac magis dolor invalescebat, cum mihi venit in moria, ante paucos annos, sicut in libro secundo huius operis contenetur scriptum, me ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
poct& in tellectuibum ano quod
oidmoneantur qͥq: ñsolũ ihisunit¬
nes a crimine: uerũ &ã noxi¬
calis criminis malo dediti: cul¬
tũ reuerent̃ereddere amicis
tribuitbeneficiũ uerũ &ica p̃s¬
tat & refrigeriũ in futuro Ncc
cũ sae peuideamus uirtutũ
insignia ꝑderede tumulis
becctorũ : non in merito cõm̃o¬
uemur debitã eis honoris
reuerentiã inpenderẽ aqͥb:
ã desistimꝰ infirmitatũ reme¬
dia flagitare. Quorũ p̃cib
&bps a peccaminũ  remissio¬
nẽnon dubitamus adipisci
Et r̃ modohauo mereriue¬
rũ abinfernalio: supplicus
eorũ int̃uetitu solucri
Confidimꝰ eñi quodsicꝰ hic mor¬
borũ generaresecant. illic
scceuas tormentorũ poenas
auertant: Et sicut hic mio¬
gant febres corporeas. illinc
restingant a &ernas: Et
qͦ modo hicluridae: leprae
ulcera sordentia mundant
illic delictorũ mocculas
mederi: suo int̃uentu obtene anl
Acsicꝰ hic mortuorũ cadocuera
aduitã refuscitant : illic peccão

Expanded text:
 intellectui humano quod admoneantur quique non solum immunes crimine, verumetiam noxialis criminis malo dediti, cultum reverenter reddere amicis tribuit beneficium, verumetiam praestat et refrigerium in futuro. Nam cum saepe videamus virtutum insignia prodire de tumulis beatorum, non immerito commonemur, debitam eis honoris reverentiam impendere, a quibus non desistimus infirmitatum remedia flagitare. Quorum precibus et ipsam peccaminum remissionem non dubitamus adipisci: et non modo hanc mereri, verum ab infernalibus suppliciis eorum interventu salvari. Confidimus enim, quod, sicut hic morborum genera resecant, illic saevas tormentorum poenas avertant, et, sicut hic mitigant febres corporeas, illinc restingant aeternas, et, quomodo hic luridae leprae ulcera sordentia mundant, illic delictorum maculas mederi suo interventu obteneant, ac, sicut hic mortuorum cadavera ad vitam resuscitant, illic peccato
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficiantergo haechiuo
libello q̃ indita sutit Tcem̃
si adhuc miracula cernere
meremur plac& ea alteri
libello inserifit eaq̃ ostendin¬
tur ñoculis ed magis debeã
populciri :Nec& ero uero
uiftartẽ eius deposcimus
ut qͥtalia p̃stat extumulo
nosio apeccatis dõmostuos
suscitare dign&ur. mortis
istius desepulꝓchro ut in illo
res urrectionis carnis omni

Expanded text:
Sufficiant ergo haec huic Sufficiant ergo haec huic libello, quae indita sunt. Tamen, si adhuc miracula cernere meremur, placet ea alteri libello inseri, ut ea quae ostenduntur non oculi, sed magis debeant populari. De cetera vero virtutem eius deposcimus, ut qui talia praestat ex tumulo nos iam a peccatis Deo mortuos suscitare dignetur mortis istius de sepulchro, ut in illo resurrectionis carnis omni
Abbreviated transcription (Latin):
sed dehocpignore potu sũp¬
ta calcata febre roborati ẽ
Duos expueris nr̃is ucilitu¬
dincria febris inuaserat
omniũq: mẽbrorũ iunc turos:
utex hoc contagio plerũq:
ds sol& dolor scieuus obse¬
derat: sed abhacbenedic
tione potati sanati sunt
Egoipse in hoc itnerecũ
dolorẽ dentiũ grauit̃senti¬
rẽ. &icẽñ solũ ips dentes:
sed omnecaput uencrũ
pulsib ac dolorũ spiculis fige¬
r&ur actimpora uclidepsi¬
lirent: hoc p̃sidiũ ex p&sii : sed
mox dolore dep̃sso conualu
Otyriacã in en arrabilẽ
Opigmentũ in effabile
O cipti dothũ laudabils
Opurgatoriũ ut lta dicõ
caeleste : qͦdmedicor ũuin¬
cit argutics : aromatũ sua¬
uitates superat. ungentorĩ¬
q: omniũ robor suꝑ crescit.
qͦdmundatuentrẽ ut agri¬
diũ pulmone ut hisopũ ip¬
sũq: caput purgat ut pẏre¬
trũ. Eticũñsolũ mẽbra de¬
bilia solidat : sed qͦdhis
omnib: magis. ẽ ipsas illas
conscientiarũ maculas
abstergit acleuigat

Expanded text:
sed de hoc pignore potu sumpsed de hoc pignore potu sumpto, calcata febre roboratus est. Duos ex pueris nostris valetudinaria 1112 febris invaserat, omnesque membrorum juncturas, ut ex hoc contagio plerumque assolet, dolor saevus obsederat: sed ab hac beneditione potati, sanati sunt. Ego ipse in hoc itinere, cum dolorem dentium graviter sentirem, et iam non solum ipsi dentes, sed omne caput venarum pulsibus ac dolorum spiculis figeretur, ac timpora valide prosilirent, hoc praesidium expetii, sed mox, dolore depresso, convalui. O tyriacam inenarrabilem! O pigmentum ineffabile! O antidothum laudabile! O purgatorium, ut ita dicam, caeleste! Quod medicorum vincit argutias, aromatum suavitates superat ungentorumque omnium robor supercrescit; quod mundat ventrem ut agridium , pulmonem ut hisopum, ipsumque caput purgat ut pyretrum. Etiam non solum membra debilia solidat, sed, quod his omnibus magis est, ipsas illas conscientiarum maculas abstergit ac levigat.
Abbreviated transcription (Latin):
& potũ : ruborq: genis fuga¬
to pallore redditur me¬
brisq: omnib solidatur
postunitatis couusa
nuꝑ ex t&erat : ut
aeduisi candã gene¬
tricẽ mecterrexoriũ¬
coruellonensis urbir adirẽ
sed m&suens suꝑ uenturar
infirmitates de hoc puluere :
idẽ sepuldiribeat cantesti¬
tis ad ferre & mecũ deser¬
rep̃sumpsi. scilic& ut cũquẽ¬
pit̃ nostrorũ morb aliqͥs
inuosiss& : uistus st̃ ĩope
consu&udinccria subueni¬
r& : Igitur ubi cidmatrẽ
accessi ꝑtinꝰ: unũ puerũ febris
cũ dissenteria arripuit ad te¬
re & consumit Ita ut negato
usuuescendi desolis febrib
oder&ur : Die tertia cũ huec
st at̃iq fugata febre : sed ato
dolore conualuit.
His dieb a uerano andistite
audiui ÷ quod qͦdã temp̃r dũ
typiquastam aestuur er&lur
expertabecti mastinibasili¬
caq̃ in locoillo erat celebrata
uero ex hoc tanere donuer¬
no uenientes: reperimꝰ auitũ
ter concuti ut &iã siciliqͥd
cibi sumer& ftatĩ reicer& :

Expanded text:
et potum, ruborque genis, fugaet potum, ruborque genis, fugato pallore, redditur, membrisque omnibus solidatur. 60. Oportunitatis causa nuper exteterat, ut ad visitandam genetricem meCavillonensis urbis adirem. Sed metuens superventuras infirmitates, de hoc pulvere, id est sepulcri beati Antistitis auferre, et mecum deferre praesumpsi, scilicet ut cum quempiam nostrorum morbus aliquis invasisset, virtus Sancti ope consuetudinaria subveniret. Ubi igitur ad matrem accessi, protinus unum puerum febris cum dysenteria arripit, atterit et consumit, ita ut negato usu vescendi, de solis febribus aleretur. Die tertia cum haec statimque, fugata febre sedatoque dolore, convaluit. His diebus a Verano antistite audivi, quod quodam tempore dum typi quartani aestu ureretur, expetita beati Martini basilica, quae in loco illo erat, celebrata vero ex hoc itinere Arvernum venientes, reperimus Avitum ter concuti, ut etiam si aliquid cibi sumeret, statim rejiceret:
Abbreviated transcription (Latin):
nocturnis febrib uexa¬
bectur intantũ ut abhora
diei octaua usq: in crastinũ
secunda dieihorã hullã aes¬
tu andi qui&ẽ posrt accipe¬
re: Eraet enĩ ei &horribi¬
lꝓforin efcibus N ec quic quã
unđ consortar&ur accipi¬
ebato Dolor &ic̃ saeuur:
mẽbrcomnia quatiebat
sed& pallor genas obsłde¬
erti Dũq sic intermanus
ficgre ourparentũuit aeger:
died uob aͥnere potuĩut adse¬
pel ebrũ beciti antestitis
deferraur  Toandẽ adla¬
pulsi des acros co tumul
puluere deluto potui
sumpsit : mox abhacbene¬
dictione fugato uniuerso
dolore febrir extincta ẽ:
Nec mora secr&a digestionũ
iota puer ex p&it : Seducit᷑
incinguld̃ uentris purgan¬
di gratia : Verũ ubi uolunta¬
tẽ alii flatumpellente ꝓ¬
fudit: statimduo uermẽ
ceb eomn modũ serpentiũ pro¬
cesserunt: ͥ itamoueriocu¬
lis hominũ uidebantur
tit uiuereputarentur
His igitur aibeo digestis
ilico adplenes cinctur &ci¬
bũ ut solitus erat housit

Expanded text:
nocturnis febribus vexanocturnis febribus vexabatur in tantum, ut ab hora diei octava usque in crastinum secunda diei hora nullam aestuandi quietem possit accipere. Erat enim ei et horribile omne cibum, nec quicquam unde confortaretur accipiebat. Dolor etiam saevus membra omnia quatiebat, sed et pallor genas obsederat. Dumque sic inter manus ferreretur parentum ut aeger, aegre obtenere potui, ut ad sepulchrum beati antestitis deferretur. Tandem adlatus, de sacrosancto tumuli pulvere deluto potui sumpsit; mox ab hac benedictione, fugato universo dolore, febris extincta est. Nec mora, secreta digestionum loca puer expetit, deducitur in angulo ventris purgandi gratia. Verum ubi voluntatem alvi flatu inpellente profudit, statim duo vermes ab eo in modum serpentium processerunt, qui ita moveri oculis hominum videbantur, ut vivere putarentur. His igitur ab eo digestis, ilico adplene sanatus, et cibum, ut solitus erat, hausit
Abbreviated transcription (Latin):
euenerat ⁊ Dũ eẽtinqͥt purs
paruulus. et cũ reliqis peco¬
rũ in cãpo custo dicã gerera¬
suꝑ frontẽ qen dã obdor¬
miuit ⁊ aliis qͦq: ad merids
recedentib: hic solus rema¬
sit: Tanđq relictus a som¬
nõdũ consurgeremititur
dolorib cocistatua : mox
mẽbris omnib cantracts
acr&ortis extror sũ brog¬
chus contractir inporete
nerius: Calcaneis adcrur
deductis NCũ nulla eẽt̃ uis¬
tus eundi in mensce ab eo
loccrimaecũ macgnis uocib
effluebant⁊ reuersis ut̃
hic heiulans iniuenitur
De hinc parentũ ulnis ablatis:
domuirestituitur ⁊ pꝰ dies ue¬
ropaucor cũparũꝑ adolori¬
b: lax ar&ur : mendicis qͥb: dõc
deputatus. ẽ ⁊ Cũqͥb ꝑ decĩ
cuit eo cmplius annos : regi¬
ones urbesq: circumiensi ad
hane festiuitatẽ adueniens
mẽbris omnib: solidatus ẽ :
Duo ealdie cclci itluminaq:
Duo in ergumini. cidsepulch¬
rum aentistitis emundo¬
ti sunt. LUIIII.
dolescens qͥdã extĩris

Expanded text:
evenerat. Dum esset, inquit, puer evenerat. Dum esset, inquit, puer parvulus et cum reliquis pecorum in campo custodiam gerersuper fontem quemdam obdormivit; aliis quoque ad meridiem recedentibus, hic solus remansit. Tandemque relictus a somno, dum consurgere nititur, doloribus coarctatur. Mox membris omnibus contractus, ac retortis extrorsum brachiis, contractis in poplite nervis, calcaneis ad crura deductis, cum nulla esset virtus eundi, immensae ab eo lacrymae cum magnis vocibus effluebant. Reversis autem hic ejulans invenitur. Dehinc parentum ulnis ablatus, domui restituitur. Post dies vero paucos cum parumper a doloribus laxaretur, mendicis quibusdam deputatus est, cum quibus per decem aut eo amplius annos regiones urbesque circumiens, ad hanc quoque festivitatem adveniens, membris omnibus solidatus est. Duo eadem die caeci inluminati; duo inergumini ad sepulchrum antistitis emundati sunt. 59. Adolescens quidam ex nostris
Abbreviated transcription (Latin):
iunctis podpebrib fuerant
obserati & qͦd suꝑ deeratui¬
ro: iagnis dolorib tenebat᷑
qͥd plura festiuitatẽ scĩcũ reli¬
qis: deuotus ex p&ut adten¬
te ex ortins lit auistu tebeati
cutistitis uisitari merer&ur:¬
in diesolẽnitatis : sed sacra
solẽma p̃uẽnit potentia con¬
fessoris : ostendens sead ẽẽ
populisi cũ tenebros pepulĩ
lum̃q refudit: Igitur cente
die tertiũ festiui tatis hoc
in atrio qͦd absidã corporis
cambꝗorante : subito oꝑti
sunt oculieius: & oespiciens:
lucẽuidere meruit:
Quod cũhis qͥ aderant cũ
grotiorũ cctione nocrra¬
r& : dictũ ẽ eiut silens potuc
orationẽ funder& uo coe¬
tã uirtutẽ beatus antisti
celerius adimpler& Tuno
ꝓstratus terrae cũ inla¬
crimis prupiss& firmats
oculis in colomis ã solo
surrexit LUIII.
ost diẽ uero tertiũ huius
solẽnitatis: Erat qͥdõ
parcrticus hoc in loco
exorcins : Cui debilitas hacͥ
decausa. utipse enarrouit.

Expanded text:
iunctis palpebribus fuerant iunctis palpebribus fuerant obserati, et quod super deerat viro, magnis doloribus tenebatur. Quid plura? Festivitatem sancti cum reliquis devotus expetiit, adtente exorans, ut a virtute beati antistitis in die solemnitatis. Sed sacra solemnia praevenit potentia Confessoris, ostendens se adesse populis, cum tenebras pepulit, lumenque refudit. Igitur ante diem tertium festivitatis, hoc in atrio quod absidam corporis ambit eo orante, subito aperti sunt oculi ejus, et aspiciens lucem videre meruit. Quod cum his qui aderant cum gratiarum actione narraret, dictum est ei ut silens potius orationem funderet, ut coeptam virtutem beatus Antistes celerius adimpleret. Tunc prostratus terrae, cum in lacrimis prorupisset, firmatis oculis, incolomis a solo surrexit. ost diem vero tertium huius solemnitatis erat quidam paralyticus hoc in loco exorans, cui debilitas hac de causa, ut ipse enarravit,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cũ grauidolore contrac¬
tae sunt: ut ungula e in ipsa
difigerentur palma: Ex
hoc nullus medicis ecredens
posse fomento scinciri be¬
citibasilicõ ex p&iuit: Ibiq
fidelit orans: directisma¬
nib: sanata discessit. Vouĩt¬
q: ut ꝑ singulos menses una
ebdomada ad scm̃ templũ
debeat deseruire qͦd ꝑunũ
annũ eat̃ obseruass e i mani¬
festissime cognitũ ẽ ⁊ pꝰcppũ
uero inter missa uniur
mensis ebdomada Ñacces
adbasilic̃ scc̃um sedenti
uero in hospitiolo suo oculus es
adolore trcus figitur. Illũ
qͦq conp̃mens & alius dolore
coepit ex tẽplo: in unius horae
momento caeca ab oculis
ambob efficitus. Necmora
confessa edp̃sidia nota con¬
fugit ibiq: orationẽ suppli¬
citer fundens ⁊capaenites¬
tiõꝓ neglegentia conpunc¬
taẽ agens : die octaua scp¬
guine ab oculis profluente
inluminata E LUII.
ominis cuius dã oculi:
crcisa corliginis nube
contectiqͦ dõ gluttino con¬

Expanded text:
ejus cum gravi dolore contracejus cum gravi dolore contractae sunt, ut ungulae in ipsa defigerentur palma. Ex hoc nullius medici se credens posse fomento sanari, Beati basilicam expetivit, ibique fideliter orans, directis manibus, sanata discessit; vovitque, ut per singulos menses una ebdomada ad sanctum templum debeat deservire. Quod per unum annum eam observasse, manifestissime cognitum est. Post annum vero, intermissa unius mensis ebdomada, non accessit ad basilicam sanctam. Sedenti vero in hospitiolo suo, oculus ei a dolore transfigitur. Illum quoque conpremens et alius dolere coepit extemplo. In unius horae momento caeca ab oculis ambobus efficitur. Nec mora, confessa ad praesidia nota confugit; ibique orationem suppliciter fundens ac paenitentiam pro neglegentia conpunctae agens, die octava, sanguine ab oculis profluente, inluminata est. 57. Hominis cuiusdam oculi crassa caliginis nube contecti, quodam gluttino con
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ adueniens: dũ aentebeatũ
sepulchrũ ꝑsex decui ebat
assiduet mensesin oration
absoluta lingua. eloqͥũ sicut
tanã diedominico
cũ operã exercer & quã in
dieillo fieripatrũ in hib et¬
irat auctoritas : manur
eius contracta diriguit
digitiq in palmã difixi sunt:
q̃dũ dolorib cruciar&ur
&d scãm ciedẽ confessoris
accessit: Vouitq: ut si abhac
scinar&ur infirmitate :
Nullũ opꝰ deinceps in hacdo¬
minicce resurrectionis
ager& die : qͦd huc diei eẽt
incongruũ: statĩq a motis
digitis a palma mainu direc
insipientes : ut ponens uitiũ
ocnte o culos reddat inpor¬
terũ emendatos : ꝑhaccausa
mulier alia debilitatur
Nc̃cũdie sabbatipꝰsolis occa¬
sũ qͦd adiacit resurrectio¬
nis dominstae nocti : ꝑ anẽ
fornolocar& brachiũ eius
dolore quatitur. Iniectũq
aliũ & tertiũ pane : monꝰ
inuita lignũ qd tenebat
coepit adstringere Intel
Nihilominus  effugere
potuit poenã. Nãitamanus

Expanded text:
Qui adveniens, dum ante beatum Qui adveniens, dum ante beatum sepulchrum per sex decubat assidueabsoluta lingua, eloquium sicut tana in die Dominico cum operam exerceret, quam in die illo fieri Patrum inhibet auctoritas, manus ejus contracta diriguit, digitique in palmam defixi sunt. Quae dum doloribus cruciaretur, ad sanctam aedem Confessoris accessit; vovitque, ut si ab hac sanaretur infirmitate, nullum opus deinceps in hac dominicae resurrectionis ageret die quod illi diei esset incongruum: statimque amotis digitis a palma, manu directinsipienante oculos reddat in posterum emendatos. Pro hac causa mulier alia debilitatur. Nam cum die sabbati post solis occasum, quod adiacit resurrectionis dominicae nocti, panem forno locaret, brachium eius dolore quatitur. Iniectumque alium et tertium panem, manus invita lignum quod tenebat coepit adstringere; intelnihilhominus non effugirpotuit poenam. Nam ita manus
Abbreviated transcription (Latin):
lius qͦq qͥ multa fecerat
Ascelerat & conpunctus
gesserat agebat: A dp̃hep¬
sus sine causa : simili necedõ¬
natur ⁊ in uocans semꝑ beoce
confessoris aux iliũ : qͥcũ ad¬
pensus fuiss& disruptis uip¬
culis in laesus ad terrã ruit
sed malamens hominũ iterũ
adpendit : quẽ ds̃ eripuit.
Quod audiens cibbas monaste¬
ru aloco ꝓximi currit adco¬
mitẽ rogaturus ꝓeo: erat
enĩ exinđ quasi trib milib
Obtentaq: cũ eo reihuius uita
rediit: uiuũq. reperit quo
asuspensdio deposito adduxi
ad moncisteriũ ꝓfitentẽcitq
nat cnim homo lnfrci
*terminũ ipsius turoni¬
caeurbis: ex uico montis
laudiacensis & homo illeera
naturar simplex. Nexus unculo
coniugali. Cuicũ coniuge qͥes¬
centȩ : ñ oc temedia pauor ex¬
oritur: exterritur : Ac delec¬
tulo exiliens: dũꝑhospitiolũ
suũ uagatur trepiđi uocis ꝑ¬
didit famulatũ: Nec mora¬
tus. indicat nutu coniugrut
eũ ad scĩbasilic̃ ex hiber&

Expanded text:
Alius quoque, qui multa fecerat Alius quoque, qui multa fecerat scelera, et conpunctus gesserat agebat, adprehensus sine causa, simili nece damnatur, invocans semper beati confessoris auxilium. Qui cum adpensus fuisset, disruptis vinculis, inlaesus ad terram ruit. Sed mala mens hominum iterum adpendit, quem Dens eripuit. Quod audiens abba monasterii a loco proximi, currit ad comitem, rogaturus pro eo, – erat enim exinde quasi tribus milibus –, obtentaque cum eo rei huius vita, rediit vivumque repperit. Quo a suspendio deposito, adduxit ad monasterium profitentem atque Erat enim homo infra terminum ipsius Turonicae urbis ex vico Montis Laudiacensis, et homo ille erat natura simplex, nexus vinculo coniugali. Cui cum coniuge quiescente nocte media pavor exoritur; exterritus ac de lectulo exiliens, dum per hospitiolum suum vagatur trepidus, vocis perdidit famulatum. Nec moratus, indicat nutu coniugi, ut eum ad sancti basilicam exhiberet.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃orũ uentris fluxũ in currit :¬
cũ febre acpimia defectione
stomachi : & q̃ ꝓiciebat ꝑ inferi¬
orẽ poste : pars maxima
cruorerat. Et ea causa eũ ma¬
gis afficerat qa cibũ qaccipie¬
bat inuales centena us ea stat̃
reiciebat:sedꝓtinus ut dese¬
pulchripuluere bibit : omni
ix firmitate dempta firmatii
ednec hoc sileadũ putaur
qꝰdscepius iti morte p̃ci¬
pites. extenta pi&atis. dex¬
tera subleuauit: Deniq geni¬
toris ciuis nr̃i seruus a iidi¬
cȩpfurti scelere conp̃hensis
potibulo duudicatur: Qcũ
ducer&sur nom̃ bectcin¬
tistitis itauo cabat dicens :
libert mescẽ confessos mar¬
tine . ab inminente periculo
Adp ensus igitur acsolus
relictus ÷ cõmatosubito
uentõ audiuit uocẽ dicentẽ :
liberemus eũ. Et ecce quat¬
tuor pastib: caeli concussus
stipir qͥ hominẽ sustentabat :
cũ inmenso cespite immodu
arboris eradicatae atemar
diuellitur :: Et sic homo most
deditus rediuiuus eregitur

Expanded text:
nostrorum ventris fluxum incurrit nostrorum ventris fluxum incurrit cum febre ac nimia defectione stomachi; et quae proiciebat per inferiorem partem, para maxima cruor erat. Et ea causa eum magis afficerat, quia cibum quod accipiebat, invalescente nausia, statim reiciebat; sed protinus ut de sepulchri pulvere bibit, omni infirmitate dempta, firmatus Sed nec hoc silendum putavi, quod saepius in morte praecipites, extenta pietatis dextera, sublevavit. Denique Genitoris civis nostri servus a iudice pro furti scelere conprehensus, patibulo diiudicatar. Qui cum duceretur, nomen beati antistitis invocabat, dicens: 'Libera me, sancte confessor Martine, ab inminente periculo'. Adpensus igitur ac solus relictus, commoto subito vento, audivit vocem dicentem: ' Liberemus eum'. Et ecce a quattuor partibus caeli concussus stipis, qui hominem sustentabat, cum inmenso cespite in modum arboris eradicatae a terra divellitur, et sic homo morti deditus redivivus eregitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ficcitũ becti mastici reliqͥis
cons ecrauit : Deniq cũ expleca
oratione solliciti essemi si
ibiđ uistus aentiftiuis ostensa
fuiss& respđ Ante oennũter¬
tiũ pͥuerulus iste filius meus
quẽ corã cernitis: cũ adhuc ad
matris pender& papilla : in¬
cãmode cigere coepit: Acꝑtri¬
ginta dies cuteo ampliur :¬
Int̃maniꝰ ñ sine labore depor¬
tabaitur donec ita adduc¬
tus ẽ ut nec mã mellã uale¬
r& sugere : nectiliũ cibũ: De¬
ficiente cut̃ eo lũ dies extopꝰ¬
quõ grcuuuus & gerecoepit :
deposuimꝰ eũ ance altare flqs¬
tes atq eius obitũ p̃stolaner
Ego cuuit̃ dolorẽ ũserens
discessi adomõ maudans
mulieri ut cũ obir& stat̃
eũ s epulturoe locar&
Flente &ut̃ gen&rice lacuĩs
inftans usq: aduesperũ: Ca¬
dente aut̃ sole: eleuat uocẽ
suc̃ dicens: dulcissima soror
ubies. sic enĩ gen&ricẽ
utblandicia infcntũ hab& uoci¬
tares olitus ertit. Atilla ac¬
relata sunt : unuslericorũ

Expanded text:
ficatum beati Martini reliquiis ficatum beati Martini reliquiis consecravit. Denique cum, expleta oratione, solliciti essemus, si ibidem virtus antistitis ostensa fuisset, respondit: 'Ante annum tertium puerulus iste filius meus, quem coram cernitis, cum adhuc ad matris penderet papillam, incomode agere coepit ac per triginta dies aut eo amplius inter manus non sine labore deportabatur, donec ita addictus est, ut nec mammellam valeret sugere nec alium cibum. Deficiente autem eo, iam die sexto, postquam gravius agere coepit, deposuimus cum ante altare, flentes atque eius obitum praestolantes. Ego autem dolorem non ferens, discessi a domo, mandans mulieri, ut, cum obiret, statim eum sepulturae locaret. Flente autem genetrice, iacuit infans usque ad vesperum. Cadente autem sole, elevat vocem suam, dicens: „Dulcissima soror, ubi es?" Sic enim genetricem, ut blandicia infantum habet, vocitare solitus erat. At illa acrelata sunt unus clericorum
Abbreviated transcription (Latin):
neq potũ sumerepossit: Interea :¬
aduenit festiuitas sci mostini
antestitis: At illecelebraths
cũ reliq clero uigiliqͥs ÷ mo¬
n ep̃ cedit omnȩs & adbasili¬
cãscĩfestinat. Nũ cuit̃ ppe¬
rat obuiũ habuit iud acũ :
ut meuistus eius cbhacin¬
firmitatediscutiat: qͥ at:
Meqtinus enĩ nibil tibi ꝑde¬
aedem ex p&is : ũ enĩ poterit
mortuus: uiuentib tribue¬
remedicinõ. Atille despi¬
ciens uerba s erpentis cenłi¬
tratus cort̃ scũs pignorib
orationẽ fudit reperitq
ibiducis candelulas ex ce¬
uor acpapiro formatas ⁊ poras
adsũptes : ad domũ ex hib&
in luminatisq: eis fauilla
papiri cũ aquamunda hau¬
sit .mox scnitatẽ recepit
Iud cieus uero abhac insir¬
mitate correptus ꝑ̃ anni
spcitiũ uentilatus ẽ: sed
nens iniqs ãs tormentis
mircari potuit um quat. L
har degrsilus uero
sanctonicae urbis tiuis
cõgomento grso : susceptis
nob addomũ sucõm̃uitat

Expanded text:
neque potum sumere possit. Interea neque potum sumere possit. Interea advenit festivitas sancti Martini antestitis. At ille, celebratas cum reliquo clero vigilias, mane praecedit omnes et ad basilicam sancti festinat. Dum autem properat, obvium habuit Iudaeum; quut me virtus eius ab hac infirmitate discutiat'. Qui ait: 'Martinus enim nihil tibi prodeaedem expetis. Non enim poterit mortuus viventibus tribuere medicinam. At ille despiciens verba serpentis antitratus coram sanctis pignoribus, orationem fudit, repperitque ibi duas candelulas ex cera ac papiro formatas. Quibus adsumptis, ad domum exhibet, inluminatisque eis, favillam papiri cum aqua munda hausit, mox sanitatem recepit. Iudaeus vero ab hac infirmitate correptus, per anni spatium ventilatus est; sed mens iniqua nec tormentis mutari potuit umquam. 51. Chardegysilus vero Sanctonicae urbis civis cognomento Gyso, susceptis nobis ad domum suam, invitat
Abbreviated transcription (Latin):
reddas : Haec cuit̃ cũ cige¬
rentur scianti stitis rel¬
qͥae quoce sessionicd in pagõ
ferebantur : ꝑ plateõ p̃¬
pscillentiũ uocđs or auit ut eũ
uistus sc̃i curtistitis uisitar&:
Statĩq dissolutis ligaminib:
nullor& enente : basilicã
scc̃m in greditur ⁊ Debiue
adeuotis redemptus. ã
durcbat  Auditls cĩ uiri
miracculas olacri deuoqo¬
ne ba silicã eiꝰ ex p&er&:
humũ antes epulchrũ ÷
mox ut orcitionẽ fudit᷑lum̃
reciperemeruit XUIII.
In hac solẽnitate adue¬
nitpuerolus õculorũ ob¬
titib clocusis ouriũ ad¬
tib oppilatis : oris officis
obstructis: moniuũ usib ꝑ¬
ditis: pedũ gressib condẽna¬
tis, Quid plura ita era t
omniũ mẽbrorũ usũp̃mos¬
tuus ut solo spũ ꝓclpitard:
omniprsus debilitate sub¬
mota : cũ grcitiarũ aactione
sauus a brcessit. L
upus burga lensis urbis
c̃ quastreo trpo uex aibat
Itaut accedence febreneq: cibũ

Expanded text:
reddas'. Haec autem cum agereddas'. Haec autem cum agerentur, sancti antistitis reliquiae, quae Sessionico in pago ferebantur, per plateam prpsallentium voces, oravit, ut eum virtus sancti antistitis visitaret; statimque dissolutis ligaminibus, nullo retcnente, basilicam sanctam ingreditur. Dehinc a devotis redemptus, a ndurabat, audita sancti viri miracula, alacri devotione basilicam eius expeteret. humum ante sepulchrum, mox ut orationem fudit lumen recipere meruit. 49. In hac solemnitate advenit puerolus, oculorum obtutibus clausis, aurium aditibus oppilatis, oris officiis obstructis, manuum usibus perditis, pedum gressibus condemnatis. Quid plura? Ita erat omnium membrorum usu praemortuus, ut solo spiritu palpitaret. omni prorsus debilitate submota, cum gratiarum actione sanus abscessit. 50. Lupus Burdegalensis urbis a quartano typo vexabatur, ita ut, accedente febre, neque cibum
Abbreviated transcription (Latin):
debilitatis ex hoc contigit :
qͦd scuepẽ segetis diedominico
cõponere uoluiss& : XUI
uher expeetauo
terr&urio cuius brachiũ con¬
tractis neruis emarcuerat.
adsepulchrũ bectiuiriueni¬
ens ÷ in oration e uigilusq ꝑ¬
uoctans brachiũ scuiũ r&ulit :
sed ilico adominis inseruitio
mancipata : Eađ incurrit :
reuertitur igitur & scinatur
Funcuenentes domini ens
&l ecĩ aibducerenitentes. ac¬
cepto dereb sc̃i p̃tio qͥ euerutt
Et itahcec libtati donatus
iscedieb: cũ qͥdã ꝓdissol¬
uendo debito qͦd inne¬
cessitatib: suis contraex esat
int̃pellar& : Nec eẽt̃uistus
citq foccultas ad reddendũ
ꝙ̃ mutuocuerat : in carcere
coastatur: Seniq cũ uide¬
r& creditor : qͦdeiuihil ex¬
torqueripossit qͥanihilha¬
bebat. Nec ẽẽt qͥ ei mocnũ
misericordice porreger&
castius eũ inuincula constri¬¬
ngit ⁊ Negatoq cibopotuq
dicebat Egotefccid
ad omniũ docum̃ tũfame
taibescere donec omnia

Expanded text:
debilitatis ex hoc contigit, debilitatis ex hoc contigit, quod saepem segitis die dominico conponere voluisset. 46. Mulier ex Pectavo terreturio, cuius brachium contractis nervis emarcuerat, ad sepulchrum beati viri veniens, in oratione vigiliisque pernoctans, brachium sanum retulit; sed ilico a dominis in servitio mancipata, cadem incurrit. Revertitur igitur et sanatur. Tunc venientes domini eius et eam abducere nitentes, accepto de rebus sancti pretio, quieverunt, et ita haec libertati donatur. 47. Hisce diebus cum quidam pro dissolvendo debito, quod in necessitatibus suis contracxerat, interpellaretur, nec esset virtus atque facultas ad reddendum quae mutuaverat, in carcere coartatur. Denique, cum videret creditor, quod ei nihil extorqueri possit, quia nihil habebat, nec esset qui ei manum misericordiae porregeret, artius cum in vincula constringit, negatoque cibo potuque, dicebat: 'Ego te faciam ad omnium documentum fame tabescere, donec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nidecũbens ꝑdit a debilitaie :
sospita tẽmeruit adipisci
tneob hoc cuiquã q̃rese
nuntur uideantꝰ incre¬
dibilid̃ qͥ a nomina singu¬
orũ nĩ sunt in paaginis p̃notata:
facit hocha eccaus ã qͥacũ a sco
dĩ. in colomitati fuerint red di¬
ci . statĩ recedunt: Et ciliqͦtiqis
ita clã redeunit : ut sidicifas ẽ
apemineuidecintur : Cũq
rumor surrexeritꝰ beaticn¬
testitis apparuis seuirtutẽ :
Vocatis ad nos custodib aedis
q̃ sunt acta cognos cimꝰ : Nomi¬
na tam̃ . ñ semꝑ cibhis discimꝰ ⁊
illos uero plerũq nomina q̃
scribimꝰ qͦs uiderepotubrhmꝰ
cutipsi discutimꝰ: Uenit ad
festiuitatẽ uir qͥdũ exbituri¬
go : incinib: debilis : cuius digiti
in polma eraant defixi in
tantũ ut putar&ur uermib
scatere :s ed celebrata solẽni¬
tate directis ambarũ manuũ
digitis : incolomitatidonatis
ẽ.⁊ Viditq eũ omnispopulis
sospitẽ red euntẽ ÷ Cuic ausa

Expanded text:
ni decumbens, perdita debilitate, ni decumbens, perdita debilitate, sospitatem meruit adipisci. 45. Et ne ob hoc cuiquam quae runtur videantur incredibilia, quia nomina singulorum non sunt in paginis praenotata, facit hoc haec causa, quia, cum a sancto Dei incolomitati fuerint redditi, statim recedunt et aliquotiens ita clam redeunt, ut, si dici fas est, a nemine videantur. Cumque rumor surrexerit, beati antestitis apparuisse virtutem, vocatis ad nos custodibus aedis, quae sunt acta cognoscimus; nomina tamen non semper ab his discimus. Illos vero plerumque nominatim scribimus, quos videre potuerimus, aut ipsi discutimus. Venit ad festivitatem vir quidam ex Biturigo manibus debilis, cuius digiti in palma erant defixi in tantum, ut putaretur vermibus scatere. Sed, celebrata solemnitate, directis ambarum manuum digitis, incolomitati donatus est; viditque eum omnis populus sospitem redeuntem. Cui causa
Abbreviated transcription (Latin):
remie duopuer i dec usto¬
dib: eqͦrũ aegrotarecoeper̃ :
& unus qͥdẽ eorũ uclitudiñ e:
alter disenteria labora¬
bat utrũq tam̃ febris
uclida r&eneb at Lassa¬
tiq tallit̃ ut nec suꝑ cabal¬
lorũ dorsa possiatito po¬
siti susteueri Ex tricctũ¬
uem puluerẽ q ddes epulchro
scĩ cibstulerci  capsella
delutusquoc ipsis hauri¬
ne p̃cipio ⁊ Mox conp̃ssa
febre restincto dolore :
uterq conuoluit NiniI¬
uclitasunt cnĩ miracula :
q̃ cotidie dñs &dloudẽ
autistitis suĩo percer qͥdig¬
Natur . Etut suepe testa¬
tussũ : haec ame imperito
ncirrar e ñ possunt.
Tar̃ utipsa imperitia p̃s¬
tateluc brabuntur :
neõculi uidecintur: mo¬
lulfus qͥdũ ł oronici terri¬
turiiciuis. aegritudine
sceua conp̃ssus : lec tulo
chelus occubuit Ex qͦ
tabesceasini cõmodo.
mciruib pedib:q: controhitꝰ
Quitq uero annorũ cur¬
ricula in hac debilitate
sustetuit. s ex todeniq¬
cuenoo ced scĩbasilicõ se
efferri deposcit inq oratio¬

Expanded text:
remus, duo pueri de custodibus equorum aegrotare coeperunt, et unus quidem eorum valitudine, alter disenteria laborabat. Utrumque tamen febris valida retenebat, lassatique taliter, ut nec super caballorum dorsa possint inpositi susteneri. Extractum pulverem, quod de sepulchro sancti abstuleram capsella, delutum aqua, ipsis haurire praecipio. Mox, conpressa febre, restincto dolore, uterquo convaluit. 44. Inclita sunt enim miracula, quae cotidie Dominus ad laudem antistitis sui operare dignatur, et, ut saepe testatus sum, haec a me imperito narrare non possunt; tamen, ut ipsa imperitia praestat, elucubrabuntur, ne oculi videantur. Malulfus quidam Toronici territurii civis aegritudine saeva conpressus, lectulo anhelus occubuit, ex quo tabescens incommodo, manibus pedibusque contrahitur. Quinque vero annorum curricula in hac debilitate sustenuit. Sexto denique anno ad sancti basilicam se efferri deposcit; in qua oratio
Abbreviated transcription (Latin):
lussisti. Ic̃c̃ enĩ prius quã tẽplõ
scituiuidecim eius beneficis
guutib: burdigala urbe : &d¬
pulsi suat : Egressusq: hiuc de
naui &dbas ilcc̃ scĩ accedenr
aeuotũ suũ ex soluens quae serp¬
sniꝰ cibipsius ore relata cog¬
nouimus. XII.
lia uero festiuitate adueni¬
eneu q̃ in hiemecaele bnatẽ
diconensi seruur aginidicio
nenense martioꝑ incursionẽ
nes us quet̃ umus poplitis ꝑdide¬
sortuss & gressu figerenon
utbets. Ad hibi tosib ad gencu¬
uespuste utmos clauddortacu

Expanded text:
ussisti. Iam enim, priusquam templum sancti tui videam, eius beneficiis gantibus, Burdigala urbe adpulsi sunt; egressusque hinc de navi, ad basilicam sancti accedens ac votum suum exsolvens, quae scripsimus ab ipsius ore relata cognovimus. 41. Alia vero festivitate adveniente, quae in hieme caelebratur, ticonensi, servus Agini ducis, qui mense Martio per incursionem nescio quam unius poplitis perdiderat usum, et gressum figere non valens, adhibito sibi ad geniculum fuste, ut mos claudorum