comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fabulaꝵ delitamentis drabolo ⁊ morti eterne ꝯtͣdidit.
De quoquifuit ⁊ quid docu̾it pp̃ eos qui librũ istũ lcũti
sũt. ut scilicet ꝙ elegerint melius intelligant ⁊ quam
decestabilis tam uita quã doct̾na illus eetiterit sc̃iant
dicendũ uidet᷑ Putant enĩ quidã hurit ncholaum
laitaꝵ ab eo dcõꝵ sectam que et in apotalip̃ ioh̾is ar-
guit᷑ hanc mod̾noꝵ saeratenoꝵ legem existe̾ sõpniãt
⁊ alii alios. ⁊ sicut lcõnis incuriosi ⁊ ⁊̃ reꝵ gestaꝵ ignari
Sicut et in aliis casibus falsa quelibet opmant᷑ fuit
autẽ iste sicut eciã chronica ab anastasio romane eccłie
bibliothecario de greco in latinũ translata aꝑtissime
uarrat temꝑe imꝑatoris Eraclii. paulo post tempa
magni ⁊ primi gregorii Romani pontificis ante annos
fere qnͥgentos ⁊ qnquaginita. arabe natione. iułis genẽ
antiquesprimũ ydolatrie cultor. sicut ⁊ alii arabes tunt

Expanded text:
fabularum deliramentis diabolo & morti æternæ contradidit. fabularum deliramentis diabolo & morti æternæ contradidit. De quo, quis fuerit, & quid docuerit, propter eos qui librum istum lecturi sunt, vt scilicet quod legerint, melius intelligant, & quam detestabilis tam vita quam doctrina ipsius extiterint, sciant, dicendum videtur. Putant etiam quidam hunc Nicolaum lguitur , hanc modernorum Saracenorum legem existere. Somniant et alii alios, et sicut lectionis incuriosi, et rerum gestarum ignari, sicut et in aliis casibus falsa quaelibet opinantur. Fuit autem iste, sicut etiam Chronica ab Anastasio Romanae Ecclesiae bibliothecario de Graeco in Latinum translata apertissime narrat, tempore imperatoris Heraclii, paulo post tempora magni et primi Gregorii Romani pontificis, ante annos quingentos fere et quinquaginta, Arabs natione, vilis genere, antiquae primum idololatriae cultor, sicut et alii Arabes tunc
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ. qr morte non est dignus. ỹuro cũ illum uidei
interfice̾. uellent de manib eoꝵ elapsũ ascendisse ad astra
Ibiq nũc in corne uiuere in pñtia creatoris usq ad ad
interficiet et iudeos residuos ad legem suam conuertet. apĩa¬
nos alutẽ qui iam a longotemꝑe legem eius atq eipange¬
oñĩs xpĩani sicut et illi prĩmi sui discipuli saluabũtur
Cum qbus simlꝰ ⁊ om̃ibꝰ creaturis seraphin quẽ ipi diꝯ̃t
archangelũ unũ sonante buccinam moriet᷑ ⁊ ip̃e ppũs
postea resurrecturus cũ cetis ⁊ ad iudiciũ suos ducturus
iudicaturus Deus eĩ solus iudicabit. ꝓphe uero⁊ legati
singuli cum sius et ꝓ sus intercessores aderũt ⁊ auxilia¬
tores Dic enĩ docuit eos miserrimus atq ĩpiissimus
mahumet.qui omĩa sacͣmenta epĩane pietatis quibꝰ
maxime hoines saluant᷑ ab negans. iam pene tertiam
hũani gnis ꝑtem nestimus quo dei iudicio mauditis

Expanded text:
mortuum, quia morte non est dignus. Imo cum illum Judaei mortuum, quia morte non est dignus. Imo cum illum Judaei interficere vellent, de manibus eorum elapsum, ascendisse ad astra; ibique nunc in carne vivere in praesentia Creatoris, usque ad ainterficiet, et Judaeos residuos ad legem suam convertet; Christianos autem, qui jam a longo tempore legem ejus atque EvangeChristiani, sicut et illi primi discipuli, salvabuntur. Cum quibus simul et omnibus creaturis, seraphim, quem ipsi dicunt archangelum unum, sonante buccina, morietur et ipse Christus, postea resurrecturus cum caeteris, et ad judicium suos ducturus, iudicaturus. Deus enim solus iudicabit: Prophetæ vero & legati singuli cū suis, & pro suis, intercessores aderunt, & auxiliatores. Sic enim docuit eos miserrimus atque impiissimus Machumet, qui omnia Sacramēta Christianæ pietatis, quibus maxime homines saluātur, abnegans, iam pene tertiam humani generis partem, nescimus quo Dei iudicio, inauditis
Abbreviated transcription (Latin):
siue hismarlitaꝵ ħ est /In primis primus et
maximus ipõꝵ exegtandus est error: ꝙ trini¬
tatem in unitate deitatis negant Sicq dum
in yna duinitatis essentia trium ꝑsonaꝵ nũ
piũ atq finem sicq ceꝵ formataꝵ cãm et originẽ atq ter¬
minũ non recipĩt. deũ licet ore ꝯfitentes. ip̃m penitus
nesciũt. ipsi autem deuii ipi uariabiles pncipiũ uab̾etatis
et alt̾itatis omis uidelicet binariũ solũ in unitate ꝯfitẽt᷑
scilicet ipãm diuinã eẽntiam: et eius aĩam. Uñ dm̃ plu
raliter loquentẽ dicit se ꝑ alchoran. quo noĩe legẽ suam
nũcupant Et int̾pretant᷑ alchoran ex arabito collcĩo p̃¬
ceptoꝵ Illi eñ ceci deũ creatorẽ patrem esse negant
eruia scdm eos nullus fit pater sine coitu. xp̃m itaq lic
ẽ diuino spũ conceptũ dei filiũ esse non credunt: nec
eciã deum S ꝓpham bonũ. ueracissimũ omĩs mendacii
acq pccĩ ĩminẽ.marie filiũ sine patre genitũ nũquã

Expanded text:
seu Ismaelitarum, haec est. In primis, primus, et maximus ipsorum exsecrandus est error, quod Trinitatem in unitate deitatis negant. Sicque dum in una divinitatis essentia trium personarum pium atque finem, sicque rerum formatarum causam & originem atq. terminum non recipiunt, Deum licet ore confitentes, ipsum penitus nesciunt. Ipsi autem deuij, ipsi variabiles, principium varietatis, & alteratis omnis, videlicet binarium solum in vnitate confitentur, scilicet ipsam draliter loquentem introducit suum Alcoran, quo nomine legem suam nuncupant. Et interpretatur Alcoran ex Arabico, Collectio praeceptorum. Illi autem caeci Deum Creatorem Patrem esse negant, quia secundum eos nullus fit pater sine coitu. Christum itaque, licet ex divino Spiritu conceptum, Dei Filium esse non credunt, nec etiam Deum, sed prophetam bonum, veracissimum, omnis mendacii atque peccati immunem, Mariae filium, sine patre genitum, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
ad nostroꝵ noticiã uenire feci. ut quã spurta et fruola hẽ¬
sis esset sciretur. et aliq̾s dei seruus ad eam sc̃pto cefellendã
non est qui faciat Exspectaui enĩ diu ⁊ non fuit qͥ apiret
os. et zelo scẽ xpĩanitatis moue̾t pennã ⁊ ganuiret. ego
ip̃e saltem si magne occupacõnes mee ꝑmiserũt qñq id

Expanded text:
ad nostrorū notitiam venire feci; vt quam suspecta & friuola hæread nostrorū notitiam venire feci; vt quam suspecta & friuola hæresis esset, sciretur, & aliquis Dei seruus ad eam scripto refellendamnon est qui faciat: expectaui enim diu, & non fuit, qui aperiret os, & zelo sanctæ Christianitatis moueret pennam, & ganniret ego ipse, saltem si magnæ occupationes meæ permiserint, quandoque id
Abbreviated transcription (Latin):
multis etiã uocatis paucos electos esse dixit unde ego
magis eligens contremisce̾ ꝙͣ disputa̾e̾. ista breuiter
p̃notaui. ut qui legerit intelligat Et si talis est qui cõt
totam heresim istã st̃bere et uelit ⁊ possit cũ quolibet hos¬
minia liberet. qz sailz cũ omnes siue antiquas siue modernas
hereses usq ad nostra temꝑa rñdendo ꝯfutauerit. Hiuic soli q̃
sup omnes alias tam in corpib quã in aĩabus infinitam hu¬
mani generis stragem dedit non solũ nichil rñdit S nec
quid tanta pestis esse aut unde ꝓcesserit inq̾rere saltẽ iel re¬
nuiter scuduit. nam et hec totri causa fuit qua ego petrus
sancte duinacẽn ecc̃e humilis abbas cũ in hispaniis ꝑ uisita¬
tionẽ locoꝵ nc̃oꝵ que ibisũt demorarer magnostudio ⁊ impẽ¬
sis totcm impiam sectam eiusq pessimi iuuentoris execra¬
bilem uitam de arabico in latinũ transferri. ac denudatam

Expanded text:
multis vocatis paucos electos esse dixit. Vnde ego multis vocatis paucos electos esse dixit. Vnde ego magis eligerem contremiscere, quam disputare. Ista breuiter prænotaui, vt qui legerit, intelligat. Et si talis est, qui cōtra totam hęresim istam scribere & velit & possit, cum quali hosminia, liberet. Quia scilicet cum omnes siue antiquas, siue modernas hæreses vsque ad nostra tēpora respondendo cōfutauerit, huic soli, quæ super omnes alias tam in corporibus quam in animabus infinitam humani generis, ruinā dedit, non solum nihil respondit, sed nec quid tanta pestis esset, aut vnde processerit, inquirere saltem vel tenuiter studuit. Nam & hæc tota causa fuit, qua ego Petrus sanctæ Cluniacensis Ecclesiæ minimus Abbas, cum in Hispaniis pro visitatione locorum nostrorū, quæ ibi sunt, demorarer, magno studio & impensis totam impiam sectam, eiusque pessimi inuentoris execrabilem vitam de Arabico in Latinum transferri, ac denudatam
Abbreviated transcription (Latin):
de ciuitate dei. ⁊ pͥmũ de consensũ ewãgelistaꝵ ibi em̃ si
boni ac studiosi ingenii est cõniciet ꝓ c̾to et quis dpa ᷝ ꝯ
machinatꝰ sit faceꝰ S non ꝑmissus. Et quid̾ tandẽ oc¬
culto iudicio ꝑmittente in hac sola misertima gẽte
fecerit relaxatus nullo enĩ modo tales fabulas quales
hic sc̾pte secunt᷑ aliquis mortaliũ insi dyalo pñtialite
cooꝑante finge̾ potiusset ꝑ quas pꝯ multa ridiculosa
⁊ insanissima deliramẽta hoc p̃cipue omĩmodo sachã¬
hũani generis conditor et redemptor eẽ credatur Et h
est uere ꝙ ꝑ porphiliũ tũc ꝑsuadeꝰ noluit d ꝑ dei mise¬
exsufflatus tandẽ miferrimo hoĩe isto mahumet ⁊ ut
fertura multis arreticio ⁊ cadente quasi instrumẽto
et organo sibi apertissimo usus ꝓthdolor gentẽ mari¬
mã et quoiam pene dimidia pars mũdi reputati p̃t
secũ in eternã ꝑdicõnem dem̾sit. ꝙ qrͣ illi ꝑmissũfit
ille solus nouit cui nemo p̃t diceꝰ tur ita facis Et qui de

Expanded text:
De civitate Dei, et I De consensu evangelistarum. Ibi enim, si boni ac studiosi ingenii est, conjiciet pro certo et quid diabolus tunc machinatus sit facere, sed non permissus; et quid tandem, occulto judicio permittente, in hac sola miserrima gente fecerit relaxatus. Nullo enim modo tales fabulas, quales hic scriptae sequuntur, aliquis mortalium, nisi diabolo praesentialiter cooperāte fingere potuisse. Per quas post multa ridicula, & insanissima deliramenta, hic præcipue omni modo Satahumani generis esse conditor & redēptor credatur. Et hic est vere, quod per Porphyrium tunc persuadere voluit, sed per Dei miseexsufflatus, tandem miserrimo homine isto Machumet, & vt fertur a multis, arreptitio & cadente, quasi instrumēto & organo sibi aptissimo vsus, proh dolor! gentem maximam, & quæ iam pene dimidia pars mūdi reputari potest, secum in æternam perditionem demersit. Quod quare isti permissum sit, ille solus nouit, cui nemo potest dicere, Cur ita facis? & qui de
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos eius grauit peccauisse qui ei diuinitatẽ asi¬
bentes rem quã ip̃e de se nõ dixãt confmxissent . q uis
suĩa pene eisdem uerbis in istis fubulis mbent᷑ sepiis¬
me. quãta autẽ ħ dya ᷝ ͥ subtilitas extiterit ut de xp̃o
aliqͥd boni dice̾t. de quo si ex toto maledixisset. nllatenꝰ
Cianisibi credi sciebat. non curans quitqd xpt putare᷑.¬

Expanded text:
discipulos eius grauiter peccasse, qui ei diuinitatem ascribentes, rem, quam ipse de se non dixerat, confinxissent. Quæ sententia pene iisdem verbis in istis fabulis inuenitur sæpissime. Quanta autem hæc diaboli subtilitas extitit, vt de Christo aliquid boni diceret? de quo si ex toto male dixisset, nullatenus iam sibi credi sciebat, non curans quicquid Christus putare
Abbreviated transcription (Latin):
in usus diuinos post eius tꝑa transierũt. Manserũt itaq is¬
ta aliꝙͣto tꝑe ociosa. sed inc̃bente ncc̃itate apparuerũt que
diu uacauerãt fructuosa. nec tñ ut michi uidet᷑ istud eciã
hoc tꝑe ociosũ uocare debeo. qm̃ iuxta apłm ur̃m est et omn¬
doctoꝵ uiroꝵ oem̃ scĩa extollentẽ se adũsꝰ altitudinẽ dei oĩ
studio ⁊ u̾bo et scp̃to. ĩpugnare destru̾e. ꝯculcare. Q si hinc
errãtes ꝯu̾ti nõ pñt saltem ĩfirmis eccłie qui scandaliz ari
uł occulte moueri leubꝰ eciã ex cauẜ solent ꝯsulere. et proui¬
dere doctos uł doctor si zelum ht̃ iusticie nõ debet negligere. ꝓ¬
pono inde uob pr̃es om̃is et p̃cipue pr̃ẽ augustinũ qui licet᷑¬

Expanded text:
in usus divinos post ejus tempora transierunt. Manserunt itaque isin usus divinos post ejus tempora transierunt. Manserunt itaque ista aliquanto tempore otiosa, sed incumbente necessitate, aperuerunt quae diu vacaverant fructuosa Nec tamen, ut mihi videtur, opus istud etiam hoc tempore otiosum vocare debeo, quoniam, juxta Apostolum, vestrumorum, omnem scientiā extollentem se aduersus altitudinem Dei: omni studio, verbo & scripto impugnare, destruere, cōculcare. Quod si hinc errantes cōuerti non possint, saltem infirmis Ecclesiæ, qui scādalizari vel occulte moueri leuibus etiā ex causis solent, consulere & prouidere doctus vel doctor, si zelum habet iustitiæ, non debet negligere. Propono inde vobis Patres omnes, & præcipue Patrē Augustinum: qui licet
Abbreviated transcription (Latin):
generis ꝑtem deceptã. et a conditore suo ꝑ spurcissimi hõĩs
sectã nefariã eciã post redemptoris graciã tam leuitꝰ au̾sã.
specialit᷑ aũt uob̾ hec oĩa notificaui ut et tãto amico studia¬
nra ꝯmunicarem. et ad scribendũ contͣ tam ꝑniciosũ erro¬
rem illã urãm quã nr̃is diebꝰ deꝰ uobiscũ singularit̾ cõtu¬
lit doctrine magnificẽtiã aĩarem. Nã licet hoc ꝑditis illis
ut estimo prodesse nõ possit. Riñsionem tñ condignã sicut cõ¬
tra alias hereses ita et contͣ hanc pestem xp̃ianũ armariũ
hr̃e deceret quã si suꝑfluã quilibet causatus fu̾it ꝙͣ quibus
resistere debeãt. talibꝰ armis muniti nõ assũt nouerit in
republica magni regis quedã fiei̾ ad tutelã. quedã fieri ad
decorem. quedã eciã ad utrũq. Nam ad tutelã fcã st̃ a salo¬
natui deputata. S nec illa eiꝰ tꝑe alicui usui profecerũt. s

Expanded text:
generis partē deceptam, & a conditore suo per spurcissimi hominis generis partē deceptam, & a conditore suo per spurcissimi hominis sectam nefariam, etiam post Redemptoris gratiam tam leuiter auersam. Specialiter autem vobis inostra communicarem, et ad scribendum contra tam perniciosum errorem illam vestram, quam nostris diebus vobis Deus singulariter contulit, doctrinae magnificentiam, animarem. Nam licet hoc perditis, ut aestimo, prodesse non posset, responsionem tamen condignam, sicut contra alias haereses, ita et contra hanc pestem Christianum armarium hresistere debeant talibus armis muniti non adsunt, noverit in republica magni regis quaedam fieri ad tutelam, quaedam fieri ad decorem, quaedam etiam ad utrumque. Nam ad tutelam facta sunt a Salonatui deputata. Sed nec illa ejus tempore alicui usui profecerunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
briele de celo allatã miserrimiꝰ hoibꝰ ꝑsuasit nichilommꝰ
archydiaconꝰ est hermãno que dalmara acutissimi et lrãti ĩ-
gemi scolastico quos in hyspania circa hibum astrologie arti
studẽtes inueni. eos q ad hoc faciendũ multo p̃cio condigei. fuit
rierũt. qnͣ ei totis fidei uiribꝰ resisterẽt. et scriptis atq dis¬
putacionibꝰ esse detestandã ac dãpnabilẽ demõstrarent. N
ergo de p̃çipuo errore erroꝵ de hac fere uniusaꝵ ⁊ hesm ĩ
qua õim dyabolicaꝵ sectaꝵ que ab ip̃o saluatoris aduentu
orte sũt reliquie cõfluxerũt fac̾e̾ uolui ut sicut letali peste di¬
midius pene orbis infectus agnosat᷑. ita ꝙͣ execrãdus et cõcul¬
candꝰ detecta eius stulticia et turpitudine a nesciẽtibꝰ ag¬
noscat᷑. agnoscetis ip̃e legẽdo. et sicut arbitror ut dignũ est
deflebitis ꝑ tam nefarias abiectissimas sordes tãtã hũan

Expanded text:
briele de cœlo collatā miserrimis hominibus persuasit: nihilominus briele de cœlo collatā miserrimis hominibus persuasit: nihilominus Archidiaconus est: Hermano quoque Dalmata agenii scholastico. Quos in Hispania circa Iberum astrologicae arti studentes inveni, eosque ad haec faciendum multo pretio conduxi. Fuit rierunt, quin ei totis fidei viribus resisterent, & scriptis atque disputationibus esse detestandam ac damnabilem demonstrarent. Hæc ergo de hoc pręcipuo errore errorum, de hac fæce vniuersarū hæresum, in quam omnium diabolicarum sectarū, quæ ab ipso Saluatoris aduentu ortæ sunt, reliquiæ confluxerunt, facere volui: Vt sicut eius lethali peste dimidius pene orbis infectus agnoscitur, ita quam execrandus & cōculcandus detecta eius stultitia & turpitudine a nescientibus agnoscatur. Agnoscetis ipsi legendo, & sicut arbitror, vt dignum est, deflebitis, per tā nefarias & abiectissimas sordes tantam humani
Abbreviated transcription (Latin):
Ingulaĩ ueneratiõe colendo totis caritatis brachus
amplectẽdo indiuiduo cordis mei hospiti dño buar¬
do dareuallis abbi. fr̃ petrus humilis clumacensis abbas
salutẽ ad quã suspirat etnã. mitto uob̾ kñie nouã tnͣslacio¬
nẽ nr̃a cont̾pessimã nequã mahumet hẽsim disputantẽ.
in latinã. feci aũt eã tnͣfferri a ꝑito utriusq lingue uuro
ingr̃o Petro toletano. Sed quia lingua larma nõ adeo ei
familiaris uel nota erat ut arabica dedi ei adiutorẽ doctũ ui¬
rũ dilectũ et filiũ et fr̃e. Petrũ. notariũ nr̃m reuerencie
or̃e ut estimo bene cognitũ. qui u̾ba latina ĩpolite et cõfuse ple¬
rũq ab eo prolata poliens et ordinãs epła ỹmo libellũ nil¬
tis ut credo ꝓpt̃ ignorataꝵ rerũ noticiã ꝑutilẽ ꝑfecit. Sed ⁊̃¬
totã impiã sectã uitãq nepharii hõis ac legem que in alcho¬
ran .i. collectaneũ p̃ceptoꝵ appellauer̃t. sibiq ab ãgelo ga¬

Expanded text:
ingulari veneratione colendo, totis charitatis brachiis amplectendo, individuo cordis nostri hospiti, domino BERNARDO Claraevallis abbati, frater PETRUS humilis Cluniacensis abbas, salutem, ad quam suspirat, aeternam. Mitto vobis, charinostram, contra pessimam nequam Machumet haeresim disputantem. in Latinam. Feci autem eam transferri a perito utriusque linguae viro magistro Petro Toletano. Sed quia lingua Latina non ei adeo familiaris, vel nota erat, ut Arabica, dedi ei coadjutorem doctum virum dilectum filium et fratrem Petrum notarium nostrum, reverentiae vestrae, ut aestimo, bene cognitum. Qui verba Latina impolite vel confuse plerumque ab eo prolata poliens et ordinans, epistolam, imo libellum multis, ut credo, propter ignotarum rerum notitiam perutilem totam impiam sectam, vitamque nesarij hominis, ac legem, quam Alcoran, id est, Collectaneum præceptorum, appellauit, sibiq. ab Angelo Ga
Abbreviated transcription (Latin):
norosam uitã demonstrẽ. nulla fuit alia oꝑatio uł medi¬
tatio. qmͣ hoẽs int̾fice̾ aliena diripe̾. incestus ⁊ adulteria
ꝓpetiare. qui etiã tale dedecus in sc̾ptura ꝓphĩe sue sibi
potentissimos in coitu fortitudine libidĩs adequato. ubi¬
quoq int̾ tet̾a rebꝰ odoriferis. ⁊ mlieribꝰ suꝑ omĩa se de¬
lectari dicit s ut etiã de hiis aliqua noĩatim dicamꝯ

Expanded text:
nerosam demonstrem nulla fuit alia operatio aut meditatio, quam homines interficere, aliena diripere, incestus et adulteria perpetrare, qui etiam tale dedecus inscriptum prophetiae suae sibi aginta uiros potentissimos in coitu et fortitudine libidinis adequare; Vbi etiam rebus odoriferis, et mulieribus super omnia del
Abbreviated transcription (Latin):
minime latuit sapientĩa q̃ me ꝯpulit intrm ascrono¬
mie geometrieq scudiũ meũ principale p̃t̾mittẽ Ed
ne ꝑhemiũ fascidiũ generet ip̃i finem ĩpono tibiq.
celesci celũ om̃e penetranti celeste minꝰ uoueo quod
atq mensurã celestes circulos om̃s et eoꝵ quãtitates ac
ordines et habitudines demũscellaꝵ motus oĩodiis et eo¬
rundem effectus atq naturas et huiꝰ cetã diligẽtissiẽ
diligentibus aꝑit nũc nõnũqmͣ nccͣriis argumẽtis ĩ

Expanded text:
minime latuit sapientiam, quae me compulit interim astronominime latuit sapientiam, quae me compulit interim astronomiae geometriaeque studium meum principale praetermittere. Sed ne prooemium fastidium generet ipsi finem impono, tibique coelesti, coelum omne penetranti, coeleste munus voveo, quod atque mensuram coelestes circulos omnes et eorum quantitates et ordines et habitudines, demum stellarum motus omnimodos, et earumdem effectus atque naturas, et hujusmodi caetera diligentissime diligentibu
Abbreviated transcription (Latin):
trio distursum patefeti Ius igitur exigit ut hosciũ castrũ
ỹmo cautam delendo puteũ ox sicrando cũ tu sis dextre
mũdi pars eptima eos religionis acutissima caritat᷑
manus largifla tuoꝵ munimen corrobores tela diligẽ¬
ter acuas fontemq suũ fortiuis emanare sueq caritatis
uallũ ꝓtensius atq capacius efficias si quis me uilita¬
tis ⁊ ĩcõposicionis reꝵ atq u̾boꝵ argnat licet iu̾ste.
forsan/ obsetro tñ ut cesset sciens meũ nĩqmͣ hoc fuisse
ꝓpositũ floribus uenenũ tegere remq uilem et abscindẽ¬
dam deaurare qd̾ et añni tui Iux admirabilis mira fa¬
cundia pollens manu fortissima uigens michi inde sepiꝯ
et scudiose de liberante sũmatimq dicere uolenti clarifi¬
cauit Lex tñ ista licet letifera multis in locis maximũ
testioniũ arguinẽtũq firmissimũ sc̃itatis et ex cellencie
nrẽ legis uidentibus et electus prebet istud quidem tuã

Expanded text:
tuo discursum, patefeci. Jus igitur exigit ut hostium castrum, tuo discursum, patefeci. Jus igitur exigit ut hostium castrum, imo caveam delendo, puteum exsiccando, cum tu sis dextra mundi pars optima, cos religionis acutissima, charitatis manus largiflua, tuorum munimen corrobores, tela diligenter acuas, fontemque suum fortius emanare, suaeque charitatis vallum protensius atque capacius efficias. Si quis me utilitatis et incompositionis rerum atque verborum arguat, licet juste forsan, obsecro tamen, ut cesset, sciens meum nunquam hic fuisse propositum floribus venenum tegere, remque vilem et abjiciendam deaurare. Quod et animi tui lux admirabilis, mira fecundia pollens, manu fortissima vigens, mihi inde saepius et studiose deliberanti, summatimque dicere volenti clarificavit. Lex tamen ista, licet lethifera multis in locis, maximum testimonium, argumentumque firmissimum sanctitatis et excellentiae nostrae legis, videntibus et electis praebet. Istud quidem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
et heredem sapiẽtie cohors sapiẽciũcconfluat conscipet
suas manus tus mitibus benigne conferens quoꝵ cõ¬
uentu me minime dignũ ad hũc sencio urm̃ iñ muimuis¬
culũ putẽũ p̃signatũ pandens raltem semel nõ oblique
hint eloquiipenuria illuc sc̃ie tenuitas cũ id qd̾ ad ml
bilem. ac ĩcõpaginatam materĩa ꝑ sui mõ ꝓrsus arabico
tm semoto uelamĩe tue marescati p̃bendam. nõ minus
tñ obnoxie tuũ obsequiũ aggressus sum confisus ilef¬
fectu cassari quo tuũ uotũ igne diuino plenũ afpirat
lapides igit᷑ et ligna ut tuũ deñ pult̾rimũ et ꝯmo¬
dissimũ edificiũ cementatũ et indigsolubile furgat nl
excerpens nil sensibilit̾ insi ꝓpter intelligentiã tñi alterãt
actuli machometi ꝙ fumũ ad ipiũs tuis follib ex¬
tinctũ et pntẽñ ad illius oxhauscũ tuo nase ignisq nr̃i
tuo uentilabro fomẽtũ atq feruorem nostriq frĩs eductũ

Expanded text:
et haeredem sapientiae cohors sapientium circumflua constipet, et haeredem sapientiae cohors sapientium circumflua constipet, suas manus tuis nutibus benigne conferens, quorum conventu me minime dignum adhuc sentio, vestrum tamen munusculum, puteum praesignatum pandens, saltem semel non oblique hinc eloquii penuria, illinc scientiae tenuitas, tum id quod ad nil bilem ac incompaginatam materiam, pro sui modo prorsus, Arabico tantum semoto velamine, tuae majestati praebendam, non minus tamen obnixe tuum obsequium aggressus sum, confisus nil effectu quassari, quo tuum votum igne divino plenum aspirat. Lapides igitur et ligna, ut tuum deinde pulcherrrimum, et commodissimum aedificium coagmentatum et indissolubile surgat, nil excerpens, nil sensibiliter, nisi propter intelligentiam tantum, alterans, attuli, Machumetique fumum, ad ipsius tuis follibus exstinctum, et puteum ad illius exhaustum tuo vase, ignisque vestri tuo ventilabro fomentum atque fervorem, nostrique fontis eductu
Abbreviated transcription (Latin):
dimino suo petro diuino ĩstinctu clumatẽn abbati
aminꝰ sołius ⁊ tocius bom scudiosus sitiuit sceriem palu¬
dem sarracene secte nũdum inse fertilem. effice̾ suũq pu¬
teñ ex haurire ꝑpugnatula ꝙ prorsus dirimꝰ e ego pedit
tm̃ officio p̃mi functus uias et additus diligentissime pa¬
tefeci quis em̃i gressũ dilatabit quis nõ citissime cͣret ut
nõ dicã ꝑnicioẜ ĩcẽmodis ignorãcie negligentie ue p̃ssã
suoꝵ hosciũ cam̃ et ignorae tamẽ depellẽ passa tua est / tua
uero ꝑcugil ꝓuidencia sc̃ĩssimos et p̃electos ecc̃e doctores
semꝑ aspicĩẽs hͦ nillatenꝰ noluit tñ illũ itaq prẽm atꝙ
doctorem cuiꝰ omĩs hereditas om̃i pro sua facultate uenał
statuit tu discrpulus atq filius imiit̾is et nusqmͣ alias
reflexus speraui me licet om̃i tuoꝵ mĩmũ tuã graciã
ꝑmiereri posse si mũdani sompni milicieq uoto poscpo ͭ ͦ
tiuis scudius mitib uigilantem. und̾ ꝙͣꝙͣ te uelud alũp ͫ¬

Expanded text:
Domino suo PETRO divino instinctu Cluniacensi abbati,animus solius et totius boni studiosus sitivit sterilem paludem Saracenae sectae nondum visae fertilem efficere, suumque puteum exhaurire, propugnaculaque prorsus diruere, ego peditis tantum officio praevii functus, vias et aditus diligentissime patefeci. Quis enim gressum dilatabit? Quis non citissime curret, ut non dicam perniciosis incommodis ignorantia negligentiave pressa, suorum hostium causam et vero peruigil prouidentia, sanctissimos, & præelectos Ecclesiæ Doctores semper aspiciens, hoc nullatenus uoluit. Cum illum itaq. Patrem atque doctorem, cuius omnis hæreditas omni pro sua facultate venalis statuitur, vt discipulus atque filius imiteris: nusquam alias reflexus, speraui me, licet omnium tuorum minimum, tuam gratiam promereri posse, si mundani somnij, militiæque voto postposito, tuis studiose nutibus inuigilarem. Vnde quāquam te velut alu
Abbreviated transcription (Latin):
eligerent int̾ penã huiꝰ scl̃i ⁊ penã alterius Elegerũt hanc¬
Deprehensi sũt ergo ꝑ cathenas ferreas demissis capitibꝰ in
puteo behil usq in diem iudicii Quid ergo abdia: ⁊ sonne
sufficiens uidetur causa cur et illic licitũ sit uinũ. ⁊ hic illici¬

Expanded text:
eligerent inter poenas saeculi huius et alterius ̧ elegerunt hanceligerent inter poenas saeculi huius et alterius ̧ elegerunt hanc; Suspensi sunt ergo per catenas ferreas demissis capitibus in puteo Behil usque in diem iudicii. Quid ergo Abdias? Nonne sufficiens uidetur causa, cur in paradiso licitum sit uinum et hic illici
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ extorqueas. utrũq gͦ exponã. Et illic esse licitũ. Et hic
illicitũ Erant enĩ angeli dei duo. haroch ⁊ maroch missi olim
a deo de celis in terram gub̾nando ⁊ instruendo geneiꝰ huã¬
no. tribus hiis int̾dictis. Ne occiderent. nec ĩiuste iudicarent
neq uinũ biberent multo ittiq tꝑe sic hĩto. cũ noti iudices
essent ꝑ uniuersũ orbem uenit eis die quadã mulier p̃ ꝯctis
feminib oĩmodo pulchrima cõm hñs adu̾sus maritũ que ut ꝑti
tat ministrans offert crebro instat ut sumant Quid plu̾a:
uicerũt blandicie mulieris. inebriati poculis in hospitẽ for-¬
mosam incaluerũt. uicti accubitũ postulant. Spondet con¬
dicõe. dũ alter uerbũ doceat ꝑ quod ascendebant celos. alter
est subito ⁊ ascendit celos Quod cũ uideret deus explorata
causa posuit eam luciferũ ita pulchrimã int̾ stellas ut fua̾t
int̾ mulieres Illis in iudiciũ euocatis ꝯposuit eis deus ut

Expanded text:
ecessario responsionem extorqueas; utrumque ergo exponam et illic esse licitum, et hic illicitum. Erant Angeli Dei duo Horoth et Maroth missi olim a Deo de caelis in terram, gubernando et gubernando generi humano tributi, his interdictis ne occiderent, neque iniuste iudicarent, neque uinum biberent; Multo itaque tempore sic habito, cum noti iudices essent uniuerso orbi, uenit ad eos quadam die mulier prae cunctis feminis omnino pulcherrima causam habens aduersutat administrans, affert crebro, instat ut sumant, quid plura? uicerunt blanditiae mulieris; inebriati poculis, in hospitam formosam incaluerunt, uicti accubitum petierunt, spondet conditione, dummodo alter uerbum doceat, per quod ascendebant in caelum, alest subito et ascendit in caelum. Quod cum uidisset Deus, explorata causa, posuit eam Luciferam, ita pulcherrimam inter stellas, ut fuerat inter mulieres; illis in iuditium uocatis; proposuit Deus ut
Abbreviated transcription (Latin):
uisu ilia pauefacta d̾m obse¬
cͣt ut se ab illo i dm̃ tim eat.
est .s. il nisi dei nuntius sũ
qui tͥ pum optime crescen¬
tem ꝓmutit. s espondit ip̃ã
Cum uitͣ non tetigi n hoc¬

Expanded text:
uisu illa pauefacta, Deum rogat, ut se ab illo tueatur. est, nihil nisi Dei Nuncius sum, qui tibi puerum optime crescentem promittit. Respondit ipsa: “Cum uirum non tetigi,
Abbreviated transcription (Latin):
frica ac ꝑte hispanie paulatim̃ occu¬
paus in sb̃ictos sicut imꝑuĩ sic ⁊
errorem trãsfudit. Hos licet hecicos
uominem qr aliquã nobiscũ credunt
iũ płi̾bus a nob̃ dissentiuut fortassis
rectius paganos aut echuicos ꝙ plꝰ
est uominarẽ. qr ꝙͣuis de dũõ uera
aliqua dicant. plura tamen falsa p̃¬
dicant nec baptis mati. sacͥficio. penitẽ¬
ꝙͣ ullus p̃ter hos hereticꝰ fect coni¬

Expanded text:
frica, ac partem Hispaniæ paulatim occufrica, ac partem Hispaniæ paulatim occupans, in subiectos sicut imperium, sic & errorem transfudit. Hos licet hæreticos nominem, quia aliqua nobiscum credunt, in pluribus a nobis dissentiunt: fortassis rectius paganos aut ethnicos, quia plus est, nominarem. Quia quamuis de Domino vera aliqua dicant, plura tamen falsa prędicant, nec baptismati, sacrificio pœnitenquam vllus, præter hos hæreticos fec
Abbreviated transcription (Latin):
nales. mences hominũ poss. gule ac
libidiui frena laxauit. ⁊ ip̃e simul de¬
cem ⁊ octo urõres habens. atq mul¬
toꝵ alioꝵ urores uelut er. respouso
nudiq monstruosus ut ille ait. Hu¬
mano capiti ceruicem equinã ⁊ plu¬
mas auium copulat. Qui quĩ suadẽ¬
te iaui dicto monacho ac p̃fatis indeis
ydolatͥam ex toto ⁊ reliquit ⁊ reliꝙ̃¬
dam quib potuit ꝑsuasit. atq unũ
dñi deoꝵ młtiplicitate relicta. cõleudũ
ẽẽ p̃dĩcauit homib agrestib ⁊ imꝑi¬
tis maudita dicere uisus est. ⁊ qr roi
temporis ⁊ erroris ĩ regẽ ab eis ꝙ ꝯ
cupierat sublimatꝰ est. Sic bonã mał
ꝑmiscens uera falsis ꝯfinideus. erroris
duxit. Nam statim romauo laugues¬
ceate iuiuuio pene deficiẽte ĩꝑio ꝑ¬
iittente eo ꝑ queni reges regnant
arabum uł sarrachenoꝵ ac peste. in¬
fectoꝵ sucrexit pͥncipatus. atq ui ar¬
mata maximas asie ꝑtes cũ tota a¬

Expanded text:
nales mentes hominum posset, gulæ ac nales mentes hominum posset, gulæ ac libidini fræna laxauit, & ipse simul decem & octo vxores habens, atque multorum aliorum vxores, velut ex responso vndiq. monstruosus, vt ille ait, humano capiti ceruicem equinam & plumas auium copulat. Qui quoniam suadente iam dicto Monacho, ac præfatis Iudæis, idololatriam ex toto & reliquit, & relinquendam quibus potuit persuasit, atque vnum Deum, Deorum multiplicitate relicta, colendum esse prædicauit, hominibus agrestibus & imperitis inaudita dicere visus est. Et quia rtemporis & erroris in Regem ab eis, quod concupierat, sublimatus est. Sic bona malis permiscens, vera falsis confundens, erroris m produxit. Nam statim Romano languescēte, imo pene deficiente imperio, permittēte eo per quem Reges regnant, Arabum vel Sarracenorum hac peste infectorum surrexit principatus. Atque vi armata, maximas Asiæ partes, cum tota A
Abbreviated transcription (Latin):
tis angłice. nec usionis diuine. nł
guis. inuno fer caruis ⁊̃ saugͥuis ꝯ¬
cupiscebat. qualẽq sibi parari opta¬
bat. depiurit. Ibi carniũ ⁊ ouni ge¬
n̾oꝵ fructuũ ẽsum ibi lactis ⁊ mese
finitur. sectatorib suis ꝓmictit. Iut̾
ista omiues pene antiquaꝵ heresũ. feces
quas dyabolo imbuento sorbuerat re¬
nomens. cum sabellio tͥnitatẽ abue¬
gat cũ suo uestoris ⁊ pi deitatẽ abicit
cum manicheo mortẽ dñi difficetur
licet reg̾ ssũ esꝰ ñ neget ad celos. His
⁊ similib nõ ad quisitionis s ꝑditõis
ppłm̾ imbnens. a deo plenissime auertit.
tne enuangłicus sermo ultra in eis
posset hẽre locum. uelut omnia q̃
sunt enuãglã ⁊ xp̃i scientib. cordiũ
eoꝵ aditum fecreo impetatis obice
obturauit. Circũcisionẽ in suꝑ uł¬
ut abhismahele gentis illius patre
simuptã tenendã ẽẽ decrenit. ⁊ super
hec omuia quo mag̃ sibi allicere car¬

Expanded text:
atis angelicae, nec visionis divinae, nec atis angelicae, nec visionis divinae, nec guis, immo fæx carnis & sanguinis cōcupiscebat, qualemque sibi parari optabat, depinxit. Ibi carnium & omnigenorum fructuum esum, ibi lactis & mellifinitur, sectatoribus suis promittit. Inter ista omnes pene antiquarum hæresum fæces, quas diabolo imbuente sorbuerat, reuomens, cum Sabellio Trinitatem abnegat: cum suo Nestorio Christi diuinitatem abiicit, cum Manichæo mortem Domini diffitetur, licet regressum eius non neget ad cælos. His & similibus non acquisitionis, sed perditionis, populum imbuens, a Deo plenissime auertit. Et ne Euangelicus sermo vltra in eis possit habere locum, velut omnia quæ sunt Euangelij & Christi sciētibus, cordis eorum aditum ferreo impietatis obice obturauit. Circumcisionē insuper velut ab Ismahele gentis illius primo sumptam, tenendam esse docuit. Et super hęc omnia, quo magis sibi allicere car
Abbreviated transcription (Latin):
di ignorantem let l haustu ĩfeat
remit. Sic pl im̃pius ille fecit.
quando s rp̃i mã ⁊ iudcam legem
Inde est ꝙ moysen optimũ ꝓpħami
fuysse: xi̾nũ dnu. maiorẽ ouinib ex¬
tidisse ꝯu̾rinat. uatum de mug̾ine
p̃dicat nunt iũ dei. u̾bum der spũi
dei facetur: nec. nũtiũ u̾bunt aut
spm ut nos aut intelligit aut fater᷑
filiũ dei dici aut cdi ꝓrses rediret
Et de humane gr̃ationis siulituie
uaccimis homo filii dei ec̃tm neci¬
uitatem mentiens. uł gignae nel
gñeri deum potuusse ꝙͣto potest ni¬
su deuegat qͥ subsannat. Resurret¬
tionẽ carius sepe replicando astruit
iudiciũ ꝯmiie ĩ fine secłi nõ a rp̃
s a deo exeiendũ eẽ nõ negat. Illi
samen iudicio a pm ut omniũ post¬
deuni marimũ ac seip̃m ad gentis sue
pĩdiũ ¶futurum. uesanit. Iufni
cormenta cialia sibi łibuit: ⁊ qpa¬
lia adĩuenire magnũ ꝑsendo ꝓpiam
decuit: describit. Namdyssĩ ñ socꝰ i¬

Expanded text:
Deum ignorantem lethali haustu infecit,Deum ignorantem lethali haustu infecit,remit. Sic plane ille impius fecit, quando & Christianam & Iudaicam legem Inde est fuisse, Christum Dominum majorem omnibus exstitisse confirmat, natum de Virgine praedicat, nuntium Dei, Verbum Dei, Spiritum Dei fatetur, nec nuntium, Verbum, et Spiritum, ut nos, aut intelligit, aut confitetur. Filium Dei dici, aut credi, prorsus deridet. Et de humanae generationis similitudine vaccinus homo Filii Dei aeternam nativitatem metiens, vel gignere, vel generari Deum potuisse, quanto potest nisu denegat et subsannat. Resurrectionem carnis saepe replicando astruit, judicium commune in fine saeculi non a Christo, sed a Deo exercendum esse non negat. Illi tamen judicio Christum, ut omnium Dominum, ac seipsum ad gentis suae praesidium adfuturum vaesanit. Inferni tormenta qualia sibi libuit, et qualia adinvenire magnum pseudoprophetam decuit, describit. Para disum non societ
Abbreviated transcription (Latin):
torem ab eccłia expulsũ ad ꝑtes illas
arabie trausiisit. ⁊ monachũ here¬
ticũ psendo ꝓpħe ꝯimirit. Itaq ser¬
gius ꝯiũctus mahuiuet. ꝙ ei teerat
suppleuit. ⁊ scripturas sacras caui
uetͥens testam̃ti ꝙpͣ noui scdm magi¬
stri sui nestorii intellectũ. qui salua¬
ꝓut sibi uisuui est ei ex ponens sunulq
apocritoꝵ fabuł eum plenissime uubu¬
ens. xp̃ĩanũ uestorignũ effecit. Et ut to¬
ta iinqͥcatis plenitudo ĩ mahumet com¬
flueret. ⁊ nichil ei ad ꝑditionẽ siũ uł
aliox decẽt. adimicti sunt indei heretico.
Due uerus ip̃ianus fieret dolose p̃cauẽ
nunt us habundant mahumet iu¬
dei insibilant. Sic ad optimis doctorib
uideis hereticis mahuuuet ĩstitut᷑. al¬
choran snũ ꝯdĩdit s tam ex fabuł iũ¬
fariam scͥptum̃. barbaro illo suo mͦ
conterint. Q paulatim ꝑ chomos. ⁊
gabrielẽ tuꝰ iam nom̃ ex sacra scͥpta᷑
cognon̾at sibi aslatũ iñtitus geutẽ

Expanded text:
torem ab Ecclesia expulsum ad partes illas torem ab Ecclesia expulsum ad partes illas Arabiæ trāsmisit, & Monachum hæreticum pseudoprophetæ coniunxit. Itaque Sergius coniunctus Machumet, quod ei deerat, suppleuit, & scripturas sacras tam veteris Testamenti quam noui, secundum magistri sui Nestorij intellectum, qui Saluaprout sibi visum est, ei exponēs, simulque apocryphorum fabulis eum plenissime imbuens, Christianum Nestorianum effecit. Et vt tota iniquitatis plenitudo in Machumet confluerealiorum deesset, adjuncti sunt Judaei haeretico; et ne verus Christianus fieret dolose praecavenunc usque abundant, Mahumet Judaei insibilant. Sic ab optimis doctoribus Judaeis et haereticis Mahumet institutus, Alcoran suum condidit, et tam ex fabulis Jufaratim per tomos a Gabriele, cuius iam nomen ex sacra Scriptura cognouerat, sibi allatū mentitus, gentem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑior ad regnũ sue gentis aspirare
cepit. ¶umq uniu̾sis pari modo re¬
sibentib eusq ignobilitatẽ ꝯtemp¬
nẽtibꝰ ud̾et se hac nia nõ posse ꝯseqͥ
ꝙ sperabat qr uigladii non potuit
religionis uelamine. & di̾us ꝓpħe uõie
rex fieri aitẽptauit. ⁊ qr uit̾ barba¬
ros barbarus. int̾ ydolatis ⁊ ip̃e ꝯdo¬
latra habitabat. atq int̾ illos quos
ut pote p̃cunctis gentib tam di̾ne
ꝙͣ humaue logis er ꝑtes ⁊ ignaros
taciles ad seducend̾. nouerat. ꝯtepte u¬
quitati dare oꝑami cepit. Et qũi ꝓphe¬
tas dei magnos fuisse homines audi¬
erat. ꝓpħaui eins se eẽ dicens. ut ali¬
quid boni simularet er ꝑte illos ab y¬
dolatra nõ tamẽ ad dñi uerimi. s ad
sue quã ꝑcinire iam ceꝑat heresis
fallaciam craducẽ conabat᷑ Cum
retur cui uult. t ꝙ nult idurat.
dedit sathan successũ errori. ⁊ sergi¬
ui mouachũ. heretia nestorũ secta¬

Expanded text:
superior, ad regnum suae gentis aspirare superior, ad regnum suae gentis aspirare coepit. Cumque universis pari modo resistentibus, et ejus ignobilitatem contemnentibus, videret se hac via non posse cōsequi quod sperabat: quia vi gladij non potuit, religionis velamine, & diuini Prophetæ nomine, Rex fieri attentauit. Et quia inter barbaros barbarus, inter idololatras & ipse idololatra habitabat, atque inter illos, quos, vt pote præ cunctis gentibus, tam diuinæ quam humanæ legis expertes & ignaros, faciles ad seducendum esse nouerat, conceptæ iniquitati dare operā cœpit. Et quoniam Prophetas Dei magnos fuisse homines audierat, Prophetā eius se esse dicens, vt aliquid boni simularet, ex parte illos ab idololatria, nō tamen ad Deum vnum, sed ad suæ, quam parturire iam cœperat, hæresis fallaciam, traducere conabatur. Cum retur cui vult, & quem vult indurat, dedit Satan successum errori, & Sergium Monachum hæretici Nestorij secta
Abbreviated transcription (Latin):
dictoꝵ sectom. q̃ ⁊ ĩ apochalypsi ioħis
argnitur. hauc mod̾uoꝵ sarrache¬
uoꝵ legẽ eristere. Sompuiant ⁊ a¬
liĩ alios ⁊ sicut lectionis icuriosi s ir̃
gestaꝵ ignan. sicut ⁊ ĩ aliis casibus
falsa q̃lib opinantur. fuit autem
iste sicut eciã chronica ab auastasio
romaue eccłie bibliochecano de greco
ĩ latinã trauslata aꝑassime narrat
tempore imꝑatoris hecachii paulo pt̾
tempora ꝓ magni ⁊ primi gregor ro¬
mani pontificis aute anuos fere qͥngẽ
.tos ⁊ quinqͣgnita ambs uatione. uilis
geuere. autiq pͥmũ ydolat᷑ e cultor. sł¬
cut ⁊ alu ambes tunt ad huc erante ĩ¬
ecuditus nullaꝵ pene liccetaꝵ stoenuus
ĩ secularib ⁊ calliditate multa. de ig¬
nobili. ⁊ egeno indinitẽ ⁊ famosum
ꝓuectus. Hic paulatĩ crescendo. S ꝯ¬
tignos quosq ac maxine sangͥnis
ꝓꝓinquos iusidus. rapinis ĩcursionib
quos pot̾at publice occidendo. tarrorem
sui aurit. ⁊ sepe ĩ ꝯgressionib factus

Expanded text:
 quæ & in Apocalypsi Ioannis arguitur, hanc modernorum Saracenorum legem existere. Somniant & alij alios, & sicut lectionis incuriosi, & rerum gestarū ignari, sicut & in aliis casibus falsa quælibet opinantur. Fuit autem iste, sicut etiam Chronica ab Anastasio Romanæ Ecclesię Bibliothecario de Gręco in Latinum translata apertissime narrat, tempore Imperatoris Heraclij, paulo post tempora magni & primi Gregorij Romani Pontificis, ante annos quingentos fere & quinquaginta, Arabs natione, vilis genere, antiquæ primum idololatriæ cultor, sicut & alij Arabes tunc adhuc erant, ineruditus, nullarum pene litterarum. Strenuus in singularibus, & calliditate multa, de ignobili & egeno in diuitem & famosum prouectus. Hic paulatim crescendo, & contiguos quosque ac maxime sanguinis propinquos insidiis, rapinis, incursionibus quos poterat publice occidendo, terrorem sui auxit; et saepe in congressionibus factus
Abbreviated transcription (Latin):
co. ⁊̃ quid dyabolus tunt machinatꝰ
culto iudicio ꝑuctẽte. ĩ hac sola mi¬
serruua geute fecit relaratꝰ. Nullo
enim iuͦ sales fabulas quales. hic scͣ¬
pte seciuitur aliqͥs mortaliũ nͥ dya¬
bolo p̃sentiałr cooꝑante. fiunge̾ potu¬
ssset. ꝑ quas post uulta riditula. ⁊ iu

Expanded text:
 quid diabolus tunc machinatus culto judicio permittente, in hac sola miserrima gente fecerit relaxatus. Nullo enim modo tales fabulas, quales hic scriptae sequuntur, aliquis mortalium, nisi diabolo praesentialiter cooperante fingere potuisset. Per quas post
Abbreviated transcription (Latin):
pestis eet̃ aut uisde ꝓcesserit ĩ qͣrere sa¬
tem uł tenuiter studut. Nam ⁊ ħ to¬
ta cã fuit. cia ego petrus sc̃ẽ aunsacẽ¬
sis eccłie humił albas cũ ĩ hispamis ꝑ¬
rarer. magno studio ⁊ npensis cotam
ipiã sectã eiꝰq pessimi ĩ nentoris ere¬
crabilẽ uitã de arabico iñ latiũ frãt¬
ferri. ac demudatã ad nr̃o ꝵ uotitiã uẽt¬
re fec ut ꝙͣ spurca ⁊ fruola heresis
eet̃ saret  ⁊ aliqͥs dei su̾us ad eam sc̃pto¬

Expanded text:
pestis esset, aut vnde processerit, inquirere sapestis esset, aut vnde processerit, inquirere saltem vel tenuiter studuit. Nam & hæc tota causa fuit, qua ego Petrus sanctæ Cluniacensis Ecclesiæ minimus Abbas, cum in Hispaniis rarer, magno studio et impensis totam impiam sectam, ejusque pessimi inventoris exsecrabilem vitam de Arabico in Latinum transferri, ac denudatam ad nostrorum notitiam venire feci, ut quam suspecta et frivola haeresis esset, s
Abbreviated transcription (Latin):
sufflatus. tandẽ muserrimo honiie
isto mahunet. ⁊ ut fertur a multis airep¬
ticio ⁊⁊ cadeute qi iustruũto ⁊ orgauo
sibi aptissimuo usus. pooh dolor genten
marimã ⁊ aue iam peue diuudia pars
tionẽ demersit. Ꝙ quare illi ꝑmissim
sit. ille solus uouit cui uemo pt̃ dicere
cur ita facis. ⁊ quii de młtis ⁊ uocatis
paucos electos eẽ duit. Uũ ogo magis
eligeus ꝯtrenuscere ꝙͣ disputare. ita bre¬
uiter p̃uotani. ut qui leg̾it iutelligat.
⁊ si tał est qui contra totã hesu istam
scͥbere ⁊ uelit ⁊ possit cũ quali hoste
pugnaturꝰ sit agnoscat. Eut enĩ fortasse
ad huc cuiꝰ spñi dñs suscitabit. ut eccãui
dei a magua ꝙͣ uide pacitur ignonii¬
ua lib̾et. qr scilicet cũ omnes suuie au¬
tiquas siue mod̾uas hereses us ad uo¬
itra tẽpora respõdendo ꝯfutau̾it. huit
soli q̃ suꝑ omnes alias tã iñ corꝑib ꝙͣ
ĩ aĩab infiuitã hũaui gn̾s stragẽ dedit
non solũ nicħ respõdit. s uec ꝙ tanta

Expanded text:
sufflatus, tandem miserrimo homine isto Machumet, et, ut fertur, a multis, arreptitio et cadente, quasi instrumento et organo sibi aptissimo usus, proh dolor! gentem maximam, et quae jam pene dimidia pars tionem dimersit. Quod quare isti permissum sit, ille solus novit, cui nemo potest dicere: Cur ita facis? et qui de multis vocatis paucos electos esse dixit. Unde ego magis eligerem contremiscere quam disputare. Ista breviter praenotavi, ut qui legerit, intelligat. Et si talis est, qui contra totam haeresim istam scribere et velit et possit, cum quali hoste pugnaturus sit agnoscat. Erit fortasse adhuc, cujus spiritum Dominus suscitabit, ut Ecclesiam Dei a magna, quam inde patitur, ignominia, liberet. Quia scilicet cum omnes siue antiquas, siue modernas hæreses vsque ad nostra tēpora respondendo cōfutauerit, huic soli, quæ super omnes alias tam in corporibus quam in animabus infinitam humani generis, ruinā dedit, non solum nihil respondit, sed nec quid tanta
Abbreviated transcription (Latin):
padysum fontibus amenam.
⁊ illic anulas. ⁊ torqͥs aure¬
os. ⁊ ornatus̃ seritos uirides
⁊ deauratos possidebunt. ⁊ in
lectis auleatis accũbent. ⁊¬

Expanded text:
e Paradisum fontibus amenum. Et illic annulos et torques aureos, et ornatos sericos, uirides et deauratos possidebunt, et in lectis auleatis accumbent, e
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt gͦ ꝑ catheuas ferreas. deuls¬
sis capitibus ĩ puteo bebil. usq ĩ diẽ
iudici. Quid gͥͦ abdia. Nõne suffi¬
cieus uidetur causa cur ⁊ illic licitũ
sit uinũ ⁊ hic illicitũ. Ait. Certe sa¬

Expanded text:
si sunt ergo per catenas ferreas demissi sunt ergo per catenas ferreas demissis capitibus in puteo Behil usque in diem iudicii. Quid ergo Abdias? Nonne sufficiens uidetur causa, cur in paradiso licitum sit uinum et hic illicitum? Ait, uera sa
Abbreviated transcription (Latin):
roch missi olun a deo de celis iñ terrã
gub̾uando ⁊ iustruando gĩ humauo
tͥbus his uit̾dictis. ne occid̾eut mec ui
iuste iudicarent. neq uiuũ bib̾ent.
Multo itaq tpr̃ sic habito. cũ uoti uĩ¬
quodã mulier p̃cunctis feminis oĩmodo
pulcherruna. cam̃ habens adũsus ma¬
ritũ. Que ut ꝑti sue accõmodaret iũ¬
⁊ pocula niui apponit. astat uũstrãs
offert crebro. iustat ut suuiãt. Quid
plura: Uicerunt blaudicie uulieris
Inebriati poculis. ui hospitã formosaui
iũcalueriuit. Uicti accubitũ postulant
spondet ꝯditõue. dum alt̾ u̾buui doce
at ꝑ ꝙ ascẽdebant celos. alt̾ ꝑ qr descẽ¬
debau̾t. ꝓlacet ꝯditio. Cum gͦ didi¬
cilset. eleuata eit subito.⁊ ascendit oe
lus. Ꝙ cum ud̾et deus explorata cã
posiusti eaui luciferũ. Ita pulcherri¬
niã uit̾ stellas. ut fuerat uit̾ uulie¬
res : Illis aũ iũ iuudiciũ uocatis ꝓposuit¬
eis deus ut elig̾ent int̾ penã huiꝰ scli

Expanded text:
roth missi olim a Deo de caelis in terram, gubernando et gubernando generi humano tributi, his interdictis ne occiderent, neque iniuste iudicarent, neque uinum biberent; Multo itaque tempore sic habito, cum noti iuquadam die mulier prae cunctis feminis omnino pulcherrima causam habens aduersus maritum, quae ut causae suae accommodaret iuet pocula uini opponit, adstat administrans, affert crebro, instat ut sumant, quid plura? uicerunt blanditiae mulieris; inebriati poculis, in hospitam formosam incaluerunt, uicti accubitum petierunt, spondet conditione, dummodo alter uerbu descendebant; placet conditio. Cum ergo didicisset eleuata est subito et ascendit in caelum. Quod cum uidisset Deus, explorata causa, posuit eam Luciferam, ita pulcherrimam inter stellas, ut fuerat inter mulieres; illis in iuditium uocatis; proposuit Deus ut eligerent inter poenas saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
cassari quo tuũ notũ igne diuiuo
plenĩ aspurit. Lapides gͥ ⁊ ligna
ut tuũ deinde pulcherrunũ. ⁊ ꝯmo
dissimũ edificiũ cem̃tatũ. ⁊ ĩ disso¬
lubile surgat. uil ercerpeus. uil sẽ¬
sibilit̾ uisi pp̃ intelligẽtiã tantũ
alt̾ans. attuli machonietiq fumũ
ad ip̃ius tuis follib extinctũ. ⁊ pu¬
teũ ad illius erhaustũ tuo uase. ig¬
iusq mĩ tuo uentilabro fom̃tũ atꝑ
feruorẽ nriq fontis eductu tuo dis¬
cursũ pacefe̾o. Ius gͥ exigit ut ho¬
stiũ castrũ. ĩ mo caueam. deleudo. pu¬
teũ ex siccando. cũ ta sis dextre uũdi
pars optima icos religionis acutissi¬
ia. ccauitatis manus largiflua. croꝵ¬
uiunimẽ corrobores. tela diligenter
acuas fontẽq suũ fortiꝰ emauere.
sueq caritatis uallũ ꝓcensius atq
capatius efficias. Si quis me nlitatis
⁊ ĩ ꝯpositionis rerũ acq uerborum
arguat. licet iuste forsan. obsecro tũ¬

Expanded text:
quassari, quo tuum votum igne divino quassari, quo tuum votum igne divino plenum aspirat. Lapides igitur et ligna, ut tuum dissimum ædificium coagmentatum, & indissolubile surgat, nil excerpens, nil sensibiliter, nisi propter intelligentiam tantum, alterans, attuli: Machometique fumum, ad ipsius tuis follibus extinctum, & puteum ad illius exhaustum tuo vase, ignisq. vestri tuo ventilabro fomentum atque feruorem, nostriq. fontis eductu tuo discursum, patefeci. Ius igitur exigit, vt hostiū castrum, imo caueam delendo, puteum exsiccando, cum tu sis dextra mundi pars optima, cos religionis acutissima, charitatis manus largiflua, tuorum munimen corrobores, tela diligenter acuas, fontemque suum fortius emanare, suæque charitatis vallum protensius atque capacius efficias. Si quis me vilitatis & incompositionis rerum atque verborum arguat, licet iuste forsan; obsecro t