comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lo abbis et frm̃ deseruisse. solũꝙ
habitare in nescio qͦ satis inconue¬
nienti soco. Quorumore nobis ꝑ¬
motis. anxieq q̃rentib si qͣt modo
a nobis posset consultum iri. nich̃
paratiꝰ occurr̾ẽ potuit: qͣm ut te
uocato ad nos. ꝑ te de te certiores
priꝰ effici curaremꝰ. sicq qd̾ in pr̃p¬
tu eẽt. presentes p̾senti consusemꝰ.
S iam tuo scͥpto. nr̃oq rescͥpto.
utrorũq ab alt̾utro false suspitio¬
nis timore depulso parit̾ qͥescamꝰ.
Uerum hac falsitate qͣm uera sit
ad nos inuicẽ dilectio comꝓbatũẽ.
Qm qͥdem dilectioẽm ꝑ hãc mutu¬
am nr̃i sollicitudiẽm ñ infructu¬
ose nc̃ renouatã ẽẽ putau̾im. Cuuꝰ
fructũ tũc nos quidem copiosum
speraremꝰ acciꝑe: situi nobis copia
cũ oportunitate daret᷑. Alioquin
oportumꝰ ducimꝰ nos nr̃a contẽ¬
dos ẽẽ inopia. qͣ importuna copia
iminꝰ uos ꝓtanti oꝑis suscep¬
tione feruere comꝑissemꝰ: hor¬
tandus nobis suꝑ hoc et obsecran¬

Expanded text:
lo abbatis et fratrum deseruisse, solumque habitare in nescio quo satis inconvenienti loco. Quo rumore nobis permotis, anxieque quaerentibus si quo modo tibi a nobis posset consultum iri; nihil paratius occurrere potuit, quam ut, te vocato ad nos, per te de te certiores prius effici curaremus: sicque quod in promptu esset, praesentes praesenti consuleremus. Sed jam tuo scripto, nostroque rescripto, utrorumque ab alterutro falsae suspicionis timore depulso, pariter quiescamus. Verum hac falsitate quam vera sit ad nos invicem dilectio, comprobatum est; quam quidem dilectionem per hanc mutuam nostri sollicitudinem, non infructuose nunc renovatam esse putaverim; cujus fructum tunc nos quidem copiosum speraremus accipere, si tui nobis copia cum opportunitate daretur. Alioquin opportunius ducimus nos nostra contentos esse inopia, quam importuna copia minus vos pro tanti operis susceptione fervere comperissemus, hortandus nobis super hoc et obsecran
Abbreviated transcription (Latin):
cinium ip̃a sibiũ querat. s ⁊ ferat
incligentib. Quase ẽ hoc absq int̾¬
uentu cuiuspiam angłorum uel
hominum sola diuine gr̃e confi¬
dentia. accedere ꝑ temet ip̃m ad
uultum głe capessere summã re¬
rũ actingere tociꝰ magnificentie
culmen: Lerũ qualib ista tutibi
impedias reb. utinam sine dissi¬
musatione attendas. Ue ue uapor
ẽ ad modicum parẽs qd̾ et̾ne felici¬
tatis aditum int̾cludit. qd̾ ꝑhẽnis
luminis incͥcũ scͥptam claritatẽ ab¬
scondit: qd̾ uniu̾sitatis scientia fray¬

Expanded text:
ium ipsa sibi non quaerat, sed et ferat indigentibus. Quale est hoc, absque interventu cujuspiam angelorum vel hominum, sola divinae gratiae confidentia, accedere per temetipsum ad vultum gloriae, capessere summa rerum, attingere totius magnificentiae culmen? 2. Verum qualibus ista tu tibi impedias rebus, utinam sine dissimulatione attendas. Vae! vae! vapor est ad modicum parens, quod aeternae felicitatis aditum intercludit, quod perennis luminis incircumscriptam charitatem abscondit, quod universitatis scientia fra
Abbreviated transcription (Latin):
ciciam: quos u̾itas beatos clamat.
et reges pronuntiat celorum. Qm̃
qͥdem beatitudiẽm ñ inuidemꝰ tͥ.
Nec enim communicata nobis
minuit᷑. nec nr̃i ꝑinde t̾mini restͥn¬
magnitudini. consortium multi¬
titudo nil detrahit᷑. Nolo te ẽe ami¬
cum pauꝑum. mag̾autem imitã¬
torẽ. Ille gradus ꝓfitientium ẽ. hic
ꝑfectorũ. Amicicia pauꝑum re¬
gum amicos constituit. amor par¬
ꝑtatis reges. Regnũ deniq celoꝵ
pauꝑum ẽ: et est regie potestatis
beate ꝓ uoluntate amicos. facite
ait uobis amicos de mammona in¬

Expanded text:
iam, quos Veritas beatos clamat, et reges pronuntiat coelorum . Quam quidem beatitudinem non invidemus tibi: nec enim communicata tibi, nobis minuitur; nec nostri proinde termini restrinmagnitudini consortium multitudo nil detrahit? Volo te esse amicum pauperum, magis autem imitatorem. Ille gradus proficientium est, hic perfectorum. Amicitia pauperum, regum amicos constituit; amor paupertatis, reges. Regnum denique coelorum pauperum est; et est regiae potestatis beare pro voluntate amicos. Facite, inquit, vobis amicos de mammona in
Abbreviated transcription (Latin):
dicis fuisse turbatũ. frat̃. Wo. ci
ad te dirigendum. Si qͥdẽ ip̃e suo
more dei gra fortit̾ agit alienam
a se uit̾im adhuc faciẽs illam seure¬
tiam. uir duplex animo inconsias
est ii om̃ibus uĩs suis. uias qpe
dñi smplicit̾ ac ꝑhoc confidenter¬

Expanded text:
dicis fuisse turbatum, frater Willelmad te dirigendum. Siquidem ipse suo more Dei gratia fortiter agit, alienam a se interim adhuc faciens illam sententiam: Vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis . Vias quippe Domini simplicit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sue nu̾to scĩtatis: Nouis morbis
nouis obuiandum ẽ medicam̃tis.
Atilissime ut multis uidet᷑. iustissi¬
meq eos apłica falcis om̃i succid̾et
eccłiastica dignitate: ita ut ⁊ habi¬
tis careant. et decet̾o ad alias ñ as¬
req̃nter et amicabilẽ recordatio
mẽdare soletis: ego postmod̾ ip̃i fre¬
q̃nter testatꝰ sum. En a uobis exigi¬
tur. ñ uerbo aut lingua. s oꝑe et
u̾itate ꝓbare. nec me fuisse fallacẽ.
nͨ uos mendacem. Sic ur̃a int̾ẽ. ñ

Expanded text:
n suae merito sanctitatis? Novis morbis novis obviandum est medicamentis. Utilissime, ut multis videtur, justissimeque eos apostolica falce ab omni succideres ecclesiastica dignitate, ita ut et habitis careant, et de caetero ad alias non asrequentem et amicabilem recordationnsem commendare soletis, ego postmodum ipsi frequenter testatus sum. En a vobis exigitur non verbo aut lingua, sed opere et veritate probare, nec me fuisse fallacem, nec vos mendacem. Sic vestra interest, non
Abbreviated transcription (Latin):
om̃io possum desperare salutẽ.
nec uacuã credere fidem. nec cõ¬
fundere spem. nec excid̾e carita¬
dem. tm̃ siaqͣm ñ contẽptus: s
solaut dixi prohibeat impossibi¬
litas. Si quis aliter sapit. ud̾it
unde sibi qd̃ asserit ꝑsuaserit.
nam me ñ facile fateor assentire.
siñ firmior induxerit. uł ratio
ad intelligendum. uł ad credẽ¬
dum auctoritas. S miror admo¬
dum. si nouus iste nouarũ inuẽ¬
tor assertionum. ⁊ assertor in¬
uentionũ. inuenire in hoc rati¬
onem pot̾uit. q̃ scõs patres sa¬
tuerit. ambrosium et augusti¬
num. siue auctoritatẽ eorũdem
auctoritate potiorem. Nam si
nescit: ut̾q idem ꝑfecto sentit.
qd̾ fatemur sentire et nos. li¬
brum certe ambrosi de morte

Expanded text:
omnino possum desperare salutem, omnino possum desperare salutem, nec vacuam credere fidem, nec confundere spem, nec excidere charitatem: tantum si aquam non contemptus, sed sola, ut dixi, prohibeat impossibilitas. Si quis aliter sapit, viderit unde sibi quod asserit persuaserit: nam me non facile fateor assentire, si non firmior induxerit vel ratio ad intelligendum, vel ad credendum auctoritas. 7. Sed miror admodum, si novus iste novarum inventor assertionum, et assertor inventionum, invenire in hoc rationem potuerit, quae sanctos Patres latuerit Ambrosium et Augustinum, sive auctoritatem eorumdem auctoritate potiorem. Nam si nescit, uterque idem profecto sensit, quod fatemur sentire et nos. Librum certe Ambrosii de morte
Abbreviated transcription (Latin):
et filii et sp̃c sc̃i. s ex eotempore
tm̃ cuiq cepit antiq̃ obseruatõ
ñuasere. et ñ baptiratus quisq
noui precepti reus existere. ex
qͦ preceptum ip̃m in excusabilit̾
paruulis et necdũ ratione utẽ¬
tib. qr sola creclitur nocere pec¬
cati contagio. ñ euiã mandati p̾¬
uaricatio: tandiu creclendũ ẽ
antiqua ualuisse sacram̃ta.
qͣmdui palam int̾clicta ñ fuis¬
se constit̾it. Anuero ultrã: penes
dm̃ ẽ ñ meum diffinire. Porro
in maiori etate quisqͥs post uul¬
gatum uͥq baptismi remecli¬
um renuit iam baptirari: ge¬
nerali originaliq macłe addit.
et ex ꝓpͥo crimen supbie dupli¬
cem secum portãs iustissume
dãpnationis cãm. si sic de cor¬
pore exire contig̾it. Tam̃ si añ
exitum resipuerit. et uolu̾it et
petierit baptizari. sed mortis p̾¬
occupatus arcicło. forte obtine
nequiu̾it: dum ñ desit fides rec¬
ta. spes pia. caritas sincera. ꝓpi¬
tius sit mͥ deus qr huic ego ob
solam aqͣm si defuerit. nequaꝗͣ

Expanded text:
 sed ex eo tempore tantum cuique coepit antiqua observatio non valere, et non baptizatus quisque novi praecepti reus existere, ex quo praeceptum ipsum inexcusabiliter parvulis et necdum ratione utentibus, quia sola nocere creditur peccati contagio, non etiam mandati praevaricatio; tandiu credendum est antiqua valuisse sacramenta, quandiu palam interdicta non fuisse constiterit. An vero ultra? Penes Deum est, non meum definire. Porro in majori aetate quisquis post vulgatum ubique Baptismi remedium renuit jam baptizari, generali originalique maculae addit et ex proprio crimen superbiae, duplicem secum portans justissimae damnationis causam, si sic de corpore exire contigerit. Tamen si ante exitum resipuerit, et voluerit, et petierit baptizari, sed mortis praeoccupatus articulo forte obtinere nequiverit; dum non desit fides recta, spes pia, charitas sincera: propitius sit mihi Deus, quia huic ego ob solam aquam, si defuerit, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
pora. q̃ sola a scłis omni penitꝰ sa¬
lutis remedio uacua tͣnsierunt.
dum et circumcisio q̃ illo usq
iuguerat. prodẽe iam subripiẽ¬
te baptismate ñ auderet. et bap¬
tisma qm̃ adhuc lateret nõ suc¬
curreret. forsan dormiebat eo
temꝑis deus. nec fuit int̾um qͥ
redim̾et neq qui saluũ faceret.
Satis profecto ex his qͣntum peor
apparet. qd̾ dampnatio ñ bapti¬
zatorum. et frustratio cͥcumci¬
sorum. et euaciratio sacrifitioꝵ
q̃ forte contra originale pecc̃mri¬
tus obseruabat antiquus. gen̾a¬
lit̾iam tũc minime ceꝑit. qñ ni¬
chodemo clam dictum ẽ. nͥ qͥs
renatus fu̾it ex aqua et sp̃usc̃o¬

Expanded text:
pora! quae sola a saeculis omni penitas salutis remedio vacua transierunt, dum et circumcisio quae illo usque viguerat, prodesse jan subripiente Baptismate non auderet: et Baptisma, quoniam adhuc lateret, non succurreret Forsan dormiebat eo tempore Deus, nec fuit interim qui redimeret, neque qui salvum faceret. Satis profecto ex his, quantum reor, apparet, quod damnatio non baptizatorum, et frustratio circumcisorum, et evacuatio sacrificiorum, quae forte contra originale peccatum ritus observabat antiquus, generaliter jam tunc minime coeperit, quando Nicodemo clam dictum est: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ pium ẽ. nullas tuas angusti¬
as dissimulare: tͥ tñ ducum ẽ.
sic affecto cunctas indicare. S
ecce unde meas mͥ curas creclicdi
leuigari: inde fateor amplius gͥ¬
uari me sentio. Nã ante qͥdem
sola que de innotescente ꝑcepe¬
ram: aut dolebam. aut metue¬
bam. Nũc autem quid ũquã
mali euenire pot̃. qd̾ ego nom
metuam. Immo uycta tuum
ouidium. qͣndo ego ñ timu
gra ili uora ꝑicula ueris:
eo ligra quipꝑe suspectus oĩa
qͦ incertꝰ de omnib: ueram
sepe de falsis tͥsticiam cogor cõ
trahere. Mens siquidẽ qm se¬
mel affecerit caritas. sui iuriꝰ
ẽẽ ñ sunitur. Metuit que nes¬
cit. dolet qd non oportet. solli¬
citatur plusqͣ uoluerit. ⁊ ũde
noluerit. compatitur nolens.
misetur inuita. Et qr uides fi¬
si nec meam meticulosam in¬
dustriam. nec tuam piam pru¬
dentiã. in hac parte prodẽẽ. mͥ:
iã queso noli celare que circa
te aguntur. ne unde te mͥ par¬
cere putas. magis affligas. Opꝰ¬
cula mea que habes. da operã

Expanded text:
 pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare . » Sed ecce unde meas mihi curas credidi levigari, inde fateor amplius gravari me sentio. Nam ante quidem sola quae te innotescente perceperam, aut dolebam, aut metuebam; nunc autem quid unquam mali evenire potest, quod ego non metuam? Imo juxta tuum Ovidium . Quando ego non timui graviora pericula veris? eo quippe suspectus omnia, quo incertus de omnibus, veram saepe de falsis tristitiam contrahere cogor. Mens siquidem quam semel affecerit charitas, sui juris esse non sinitur. Metuit quod nescit, dolet quod non oportet, sollicitatur plus quam voluerit, et unde noluerit, compatitur nolens, miseretur invita. Et quia vides, fili, nec meam meticulosam industriam, nec tuam piam prudentiam in hac parte prodesse mihi, jam, quaeso, noli celare quae circa te aguntur, ne unde te mihi parcere putas, magis affligas. Opuscula mea quae habes, da operam,
Abbreviated transcription (Latin):
igitur fortiori studio intend̾at. p¬
tro respic̾e conuincit᷑. si relictis eo¬
nis ampliorib ad minima reto¬
qtur. Item ip̃e in omelia t̾cia suy
ierechielem. Sunt ñnulli quibo
na qͥdem q̃ nou̾unt opantur.acq
hec oꝑanter meliora delibant. Ed
retractantes meliora que deliba¬
u̾ant immutãt. Etqͥdem bonaa¬
gunt q̃ ceꝑant. s a meliorib q̃ deli¬
berau̾ant succumbũt. Hinimir̃
ante humana iudicia stare uidẽ¬
tur in opere. s ante om̃ipotenti¬
dĩ ocłos cecid̾unt in delibatione
En specłm. In hoc ñ uustum nati¬

Expanded text:
Qui igitur fortiori studio intenderat, rQui igitur fortiori studio intenderat, retro respicere convincitur, si relictis bonis amplioribus ad minima retorquetur . » Item ipse in Homilia tertia super Ezechielem: « Sunt nonnulna quidem, quae noverunt operantur; atque haec operantes meliora, quae deliberant, sed exspectantes meliora, quae deliberant, mutantur. Et quidem bona agunt quae coeperant; sed a melioribus, quae deliberaverant, succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere; sed ante Dei omnipotentis oculos ceciderunt in deliberatione. » En speculum, in hoc non vultum nati
Abbreviated transcription (Latin):
s expetitis a me litt̾is tͣnsmar uãt¬
nis. qd̾ utinam ab alio pociꝰ que¬
sissetis. Coartor siqͥdem e duob
Sienĩ ñ respondero. tacit᷑itas ꝯͦ
me posse ñ uideo. cum quicquid
respondero necẽe sit. aut scanda¬
lum cuipiam gen̾are. aut redd̾e
securum qͥcqͣm plusq̃m oportet.
aut certe in quo ñ oportet. Qd̾ a
uobis recessunt fres ur̃i. nec nr̃o
ex deo fuisse. qd̾ nec tantis potuit
dissolui conatib. Creclimus hoc
idẽ et ip̃os sentire fr̃es. qui nr̃m
tantoꝑe de se ipĩs consilium fla¬
gitant: credo remordente eos cõ¬
scientia. qd̾ retro abierint. Alio¬
nec respondendo molestus sim cui¬
qͣm. Ita fortassis expecliar: simi¬
sero eos qui me int̾rogant ad doc¬
tiorem. et cuiꝰ reu̾entior scienti¬
orq auctoritas sit. Sc̃s papa gre¬
gorus in libro pastorali. quisqͥs
fecit. Ad qd̾ ꝓbandum subum¬
git. testimoniũ de euugłio di¬
cenc. siemo mittens manum
suam ad aratrũ et respiciẽs retix
aptꝰ ẽ. regno celorum. Et infert.N.

Expanded text:
 expetitis a me litteris transmarinis, quod utinam ab alio potius quaesissetis. Coarctor siquidem e duobus. Si enim non respondero, taciturnitas cme posse non video, cum quidquid respondero, necesse sit aut scandalum cuipiam generare, aut reddere securum quemquam plus quam oportet, aut certe in quo non oportet. Quod a vobis recesserunt fratres vestri, ex Deo fuisse, quod nec tantis potuit dissolvi conatibus. Credimus hoc idem et ipsos sentire fratres, qui nostrum tantopere de se ipsis consilium flagitant, credo remordente eos conscientia quod retro abierint. Alionec respondendo molestus sim cuiquam? Ita fortassis expediar, si misero eos qui me interrogant, ad doctiorem, et cujus reverentior sanctiorque auctoritas sit. Sanctus papa Gregorius in libro Pastorali: « Quisqufecit. » Ad quod probandum subjicit testimonium de Evangelio, dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum , et infert: «
Abbreviated transcription (Latin):
ox sanguinis archembasdisub¬
diaconi aurelianensis inualuit.
Nam ecce ꝓthdolor uixta ꝓpħam sã¬
guis sanguinem tangit. et simul
iuncti fortiꝰ clamãt ad uos de frãcia
slamat inqͣm et uocifa̾tur uterq
sanguis clamore tã ualido. ut ua¬
leat ip̃m quoq palatium celeste cõ¬
cut̾ẽ: tam pio. ut et saxea pectora
debeat emollire. Quid facis amice
sponsi. custos sponse xp̃i. pastoroui¬
um xp̃i: Putasne sufficies excogi¬
tare remedium. qd̾ huic obiuet
pesti tã nefande tã in audite. Id sa¬
ne necẽe ẽ. inueniri qd̾ et recenti
eccłie uuln̾i imp̾sentiarũ medelã
affa̾t: et post̾is ualeat ad cautelã.
Ergo accinge gladio suꝑ femur.t.¬
.po. Si nõ stet̾it et nũc finees et pla¬
cau̾it. non cessabit qͥssacio. Sunqͣm
uigor eccłiasticus peꝑcer itistis ioħi
sucerte. forte et instinctu. sanguis
innoxius effusus ẽ suꝑt̾ram: quis

Expanded text:
ox sanguinis Archembaldi subdecani Aurelianensis invaluit. Nam ecce, proh dolor! juxta prophetam, sanguis sanguinem tangit , et simul juncti fortius clamant ad vos de Francia. Clamat, inquam, et vociferatur uterque sanguis clamore tam valido, ut valeat ipsum quoque palatium coeleste concutere, tam pio, ut et saxea pectora debeat emollire. Quid facis, amice sponsi, custos sponsae Christi, pastor ovium Christi? Putasne sufficies excogitare remedium, quod huic obviet pesti tam nefandae, tam inauditae? Id sane necesse est inveniri, quod et recenti Ecclesiae vulneri in praesentiarum medelam afferat, et posteris valeat ad cautelam. Ergo accingere gladio tuo su. Si non steterit et nunc Phinees et placaverit, non cessabit quassatio. Si, inquam, vigor ecclesiasticus pepercerit istis, Joansu certe, forte et instinctu sanguis innoxius effusus est super terram; quis
Abbreviated transcription (Latin):
malicia inualescit: ñ p̾ualeat. xxu.¬
Si turbat: ñ ꝑturbet. Mirabiles e¬
lationes maris: sed mirabilior in ai¬
tis dñs. Benigne si ñ dissimulas egit
tec̃ usq adhuc suꝑna misa̾tio pat̾ il¬
lusiͥc ꝓuida nãq dispensatioẽ ñ prius
p̾fectꝰ es malis. ꝙͣ sociatus bonis. Quoꝵ
consortio et exemblo bonus fieres. ⁊
sic postinodum etiã int̃ malos bo.¬
nus uiuere posses. Et qͥdem int̾ bonos
bonũ ẽẽ. salutẽ habet: int̾ malos uͦ
et laudem. Illud tãte facilitatis ẽ:
qͣnte ⁊ securitatis. Hoc tante uͥtutis:
qͣnte ⁊ difficultatis. Quale nempe ẽ.
istus tang̾e picem ⁊ ñ inqͥnari exea.
inigne sine lesione u̾sari.⁊ intene¬
bris absq caligine: Palpabãt qͦn¬
dam tenebras egiptii. cũ tam̃ de
ppło dei scͥptura dicat. Ubicũq is

Expanded text:
malitia invalescit, non praevaleat; si turbat, non perturbet. Mirabiles elationes maris, sed mirabilior in altis Dominus. Benigne, si non dissimulas, egit tecum usque adhuc superna miseratio, pater illustris. Provida namque dispensatione, non prius praefectus es malis, quam sociatus bonis, quorum 42 consortio et exemplo bonus fieres, et sic postmodum etiam inter malos vivere bonus posses. Et quidem inter bonos bonum esse, salutem habet; inter malos vero, et laudem. Illud tantae facilitatis est, quantae et securitatis: hoc tantae virtutis, quantae et difficultatis. Quale nempe est istud, tangere picem, et non inqui ari ex ea; in igne sine laesione versari, et in tenebris absque caligine? Palpabant quondam tenebras Aegyptii, cum tamen de populo Dei Scriptura dicat: Ubicunque Is
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus cogitans qͣlis eẽt illa salutati.
⁊ thimoteo p̾cipitur nemini cito
manũ impon̾e. Dico tñ ego pontia
notꝰ. ne qͥd nimis. Dico ut ⁊ fami¬
Dudet fateoͣ qd̾ serpens uetustissimꝰ no¬
ua audatia. relictis insipientib mu¬
sierib. etiam robur pectoris ur̃i ui¬
sus ẽ. attemptare. et tantã eccłie cõ
amicus sponsi stat et gaudet. aduo¬
cẽ sponsi. uocem exłtationis et salu

Expanded text:
us cogitans qualis esset ista salutatio. Et Timotheus praecipitur: Nemini cito manum imponere . Dico tamen ego notus pontifici. Ne quid nimis, dico, ut famiPudet, fateor, quod serpens vetustissimus, nova audacia, relictis insipientibus mulieribus, etiam robur pectoris vestri visus est attentare, et tantam Ecclesiae camicus sponsi stat, et gaudet ad vocem sponsi, vocem exsultationis et salu
Abbreviated transcription (Latin):
positano atq conuenientiꝰ posse cõ¬
nitti putau̾im. quiet om̃ia nouit
et in multis probatꝰ eccłie testimo¬
nio. fidelis inuentꝰe. Alioquin uide¬
te quid illis ep̃atib faciatis. metẽ¬
si scilier atq tullensi. quia ut uer̃
fatear. uidentur ẽẽ absq ep̃is. Et u¬
tinam absq tirannis. Tales cum de¬
fensant᷑ sustentant᷑. honorantur.
fouent᷑. mirantur nimirũ et scã¬
dalizantur multi qͥ illam morib
et uita eorum cͥtissime sciunt. q̃
penitꝰ. Que qͥdem et me scͥbere pudu¬
it. nec uos decuisset audire. Esto
qd̾ nemine accusante nõ possĩt
deponi. ñquid tñ quos passim
accusat fama apłice sedis eent¬

Expanded text:
politano, atque convenientius posse compolitano, atque convenientius posse committi putaverim, qui et omnia novit, et in multis probatus, Ecclesiae testimonio fidelis inventus est. Alioquin videte quid illis episcopatibus faciatis, Metensi scilicet atque Tullensi; quia, ut verum fatear, videntur esse absque episcopis: et utinam absque tyrannis. Tales cum defensantur, sustentantur, honorantur, foventur; mirantur nimirum et scandalizantur multi, qui illa in moribus et vita eorum certissime sciunt, quae : quae quidem et me scribere puduit, nec vos decuisset audire. Esto quod nemine accusante non possint deponi: nunquid tamen quos passim accusat fama, apostolicae Sedis e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. ut qd̾ semel bone uite et fame.
canonicis ur̃a fuãt ꝓuidaet necessa¬
ria dispensatione concessum. scd̾o
confirmatũ. t̾cio ut aĩt robora¬
tum. rursum ueniat inius. reuo¬
cet᷑ in discussioẽm: Siquid̾ ⁊ duo
illa supͣ memorata. ꝑ uos nichomi¬
nꝰ sanccita. ꝑuos et conuulsa dic̃¬
tur. Talib hostiis nõ prom̾etur
deus. heu nõ placatur ira. nõ conci¬
liat᷑ gr̃a. non prouocat᷑ miscd̾ia. ꝓhi
atq fimilib. necdum au̾titur furor
domini. ẜ adhuc brachium eius
extentum: et uirga illa apd̾ iere
qͥdem iratus ẽ. deus scismaticis. s
catholicis nequaqͣm ꝓpitius. Eccłia
quoq metensis. graui qd̾ uob̾ bene¬
one ꝑiclitatur. Suꝑ quo qͥd decer¬
n̾e uobis plac̾uit. uos scitis. s pax
ñdum ẽ. nec ꝓxime futura sꝑat᷑.
Egout qd̾ suꝑhis mee uisum ẽ par¬
lutati nontaceã. et hoc et duo illa
alia. tullense dico ac iurdunense
t̾minanda negocia. securiꝰ metro¬

Expanded text:
tum est, ut quod semel bonae famae et vitae tum est, ut quod semel bonae famae et vitae canonicis vestra fuerat provida et necessaria dispensatione concessum, secundo confirmatum, tertio, ut aiunt, roboratum, rursum veniat in jus, revocetur in discussionem? siquidem et duo illa supra memorata, per vos nihilominus sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! non placatur ira, non conciliatur gratia, non provocatur misericordia. Pro his atque similibus necdum avertitur furor Domini; sed adhuc brachium ejus extentum, et virga illa apud Jerem. 3. Et quidem iratus est Deus schismaticis: sed catholicis nequaquam propitius. Ecclesia quoque Metensis gravi episcopi eone periclitatur. Super quo quid decernere vobis placuerit, vos scitis: sed pax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod super his meae visum est parvitati, non taceam et hoc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metro
Abbreviated transcription (Latin):
dor. quos cachinnos res ista mouit
et mouet eccłie inimicis. eisq etiã
ip̃is quorũ fortasse metu aut fauore
a recto tramite abducti sumꝰ. Ami¬
ciconfundunt᷑. fidelib insultatur.
teptum. quoꝵ dum recta iudicia
contẽpnunt᷑. ur̃e quoq płimũ de¬
rogat᷑ auctoritati. Ĩi sũt enimqͥ
honorẽ ur̃m zelant. qui ur̃a ꝓ pa¬
ce et exłtatione laborant fideliter
qͥdem. s u̾eorne in efficacit̾. Quid
uobis uires minuitis. qͥd robur uĩm
depͥmitis: Quousq retunditis ar¬
ma fidelia militantia uob̃. humilia¬
tis cornua erecta ur̃e uirtutis et sa¬
lutis: Plorans plorat desolatioẽm
suam. apd̾ tullum ecella scĩ gengul¬
fi. nonẽ qui consolet᷑ eam. Quis enĩ
se opponat brachio excelso. torrentis
archiep̃o iam nõ ualente eum defen¬
d̾e ab insania monachorũ: quippe
apłicis sustentationib ampliꝰ con¬
fortata. quasi nõ satis ꝑse insanirẽt.
Quid q̃so noue rationis tandẽ inuẽ¬

Expanded text:
dor! quos cachinnos res ista movit dor! quos cachinnos res ista movit et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! Amici confunduntur, fidelibus insultatur, temptum: quorum dum recta judicia contemnuntur, vestrae quoque plurimum derogatur auctoritati. 2. Ipsi sunt enim qui honorem vestrum zelant, qui vestra pro pace et exaltatione laborant fideliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua erecta vestrae virtutis et salutis? Plorans plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrentis archiepiscopo jam non valente eum defendere ab insania monachorum, quippe apostolicis sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, novae rationis tandem inven
Abbreviated transcription (Latin):
fecem retinet. Querimonia dñi tre¬
u̾ensis. non ẽ eius soluis. s cõmu¬
nis multoꝵ. eorumq p̾cipue qui
sinc̾iori affc̃u uos diligunt. Nox
una om̃ĩum qui fideli apd̾ uos
cura ppłis p̾sunt: iusticiam ĩ eccłia
depire. annuilari ecclle claues.
ep̃alem om̃ĩo uilescere auctoritatẽ.
dum nemo ep̃orum in prõptu hẽc
ulcisci inuirias dei. nulli liceat illiei
stigare. Causam refu̾nt in uos. ei¬
amq romanã. Recte gesta ab ip̃ĩt
ut aiuint destruxistis. Iuste destrue¬
ta statuitis. Quiq flagitiosi et cõ¬
tentiosi de ppło siue de clero. aut
etiã ex monastiis pulsati currũt
aduos. redeuntes iactant et gesti¬
unt se obtinuisse tutores quos ma¬
gis ultores sensisse debuerãt. Ann
gladius finees ꝓmptissime. atq uistic¬
sime eductꝰ fuerat ad condempnã¬
dum incestuosum concubitum
drog̾. et mił: s confusus atq retu¬
sus abiit retrorsum. scuto nimirũ
apłice desensionis opposito. Pthpu¬

Expanded text:
faecem retinet. Querimonia domini Trefaecem retinet. Querimonia domini Treverensis non est ejus solius, sed communis multorum, eorumque praecipue, qui sinceriori affectu vos diligunt. Vox una omnium, qui fideli apud nos cura populis praesunt, justitiam in Ecclesia deperire, annullari Ecclesiae claves, episcopalem omnino vilescere auctoritatem, dum nemo episcoporum in promptu habeat ulcisci injurias Dei, nulli liceat illicitstigare. Causam referunt in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum concubitum Drogonis et Milis? Sed confusus atque retusus abiit retrorsum, scuto nimirum apostolicae defensionis opposito. Proh pu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm de me ut sibi me p̾ẽe uellent.
conceperant. dum compiant eccłie
sue ꝑ me mag̾ imminui dignita¬
tem: cuiꝰ ꝑ me etiam antiqͣ dap̃¬
na restitui restitui posse putaue¬
rãt. Hec om̃ia sustineo. ⁊ siñ siben¬
ter. certe pacient̾. neumꝗͣ uidear
recascitrare obedientie: ꝓ qua etiã
dare aiãm si necẽe sit deb̾e me fa¬
teor. Kerũ hoc sollicitudiẽm urãm
attend̾e uesim. creationis in uiriã.
respic̾e ad creantem. et uires quas
mͥ subtrahitis. uobis minuitis. ⁊
contẽptus meus. et deiectio mea
redundat in uos. Multa habeo cõ¬
q̃ri uobis de uobis. sed reseruo ea
pandenda ñtio quem noui ad ħ
satis industͥum et fidelem. Signi¬
fico etiã uobis sustin̾e nos ꝑicusũ
in falsis frĩbus. Legati quippe scis¬
maticoꝵ intͣnt et exeunt ad qͥs¬
dam de nr̃is lib̾uis qͣm solebant.:
et u̾ba tiranni siculi familiarit̾
amo. Nec enim fidelis ẽ amor. ubi
dubietatis scrupulus. suspicionis

Expanded text:
quam de me, ut sibi me praeesse vellent, quam de me, ut sibi me praeesse vellent, conceperant: dum comperiant Ecclesiae suae per me magis imminui dignitatem, cujus per me etiam antiqua damna restitui posse putaverant. Haec omnia sustineo, etsi non libenter, certe patienter, ne unquam videar recalcitrare obedientiae, pro qua etiam dare animam, si necesse sit, debere me fateor. Verum hoc sollicitudinem vestram attendere velim, creationis injuriam respicere ad creantem; et vires quas mihi subtrahitis, vobis minuitis; et contemptus meus, et dejectio mea redundat in vos. Multa habeo conqueri vobis de vobis: sed reservo ea pandenda nuntio, quem novi ad hoc satis industrium et fidelem. Significo etiam vobis sustinere nos periculum in falsis fratribus. Legati quippe schismaticorum intrant et exeunt ad quosdam de nostris liberius quam solebant, et verba tyranni Siculi familiariter amo. Nec enim sincerus est amor, ubi dubietatis scrupulus suspicionis
Abbreviated transcription (Latin):
umqͥd petiui ep̃atum a dño
meo: Et si forte cathedrã affec¬
taui: s non treu̾ensem. Sciebã
quippe domũ exasꝑantem. ⁊ ppłoꝯ
dure ceruicis. O derã illos qd̾ semꝑ
in fece discordie iacuissent. eccłie
resistentes. Pro qua siquos labo¬
res qñq sustinui. non me piget.
s hũc inde fructum ñ sꝑaui nͦ
uolui. Laboraui sustinẽs. libẽs
quidẽ s nõ in hac spe premii. Du¬
ram ꝑuintiam nactus sum.
pec̃cis meis exigentib. Int̾ cet̾a
quib angor suffraganeos acce¬
pi uiuenes et nobiles. Aduitoreᷤ
ẽẽ debent. et utinam non ad¬
u̾sarentur. S suꝑsedeo. ꝑ ali¬
um malo ut innotescãt uobis
mores eorum. et studia. si nesci¬
tis. dico tñ ius. fas. honestas.
lare non audeo. breuit̾ simpli¬
dentie ur̃e ꝑ me corrigi: ꝑme
saltẽ uobis qui corrig̾e potestis in¬
notescat. ne omĩo uacuum udear
cura᷑ Bene qd̾ dignus sum paciar.
tanq̃ male oꝑans. Sim c̾te ꝯppbrio ⁊̃¬
in eis sua spe nimirum frustratis.

Expanded text:
uid petivi episcopatum a Domino meo? Et si forte cathedram affectavi, sed non Treverensem. Sciebam quippe domum exasperantem, populumque durae cervicis. Oderam illos, quod semper in faece discordiae jacuissent, Ecclesiae resistentes. Pro qua si quos labores quandoque sustinui, non me piget: sed hunc inde fructum nec speravi, nec volui. Laboravi sustinens, libens quidem, sed non hac spe praemii. Duram provinciam nactus sum, peccatis meis exigentibus. Inter caetera quibus angor, suffraganeos accepi juvenes et nobiles. Adjutores esse deberent, et utinam non adversarentur. Sed supersedeo: per alium malo, ut innotescant vobis mores eorum et studia, si nescitis. Dico tamen: Jus, fas, honestas, lare non audeo, breviter simplidentiae vestrae per me corrigi, per me saltem vobis, qui corrigere potestis, innotescat, ne omnino vacuum videar cura? Bene quod dignus sum, patiar, tanquam male operans. Sim certe opprobrio emeis, sua spe nimirum frustratis,
Abbreviated transcription (Latin):
nec in regno illo uobis et eccłie dei.
homo fidelis et constans. et nulia¬
tenꝰ maliuolis et subu̾sorib assen¬
sum prebens. a quib non deẽ ei fre¬
q̃ns et satis importuna temptatõ.
nec deerit insultatio. si quo minꝰ
a uobis eum exaudiri contig̾it.
slũtium in fine comm̃dare uolui.
s satis eum sue honestatis cõmẽ¬
dant m̾ita. precipueq amor spe¬
cialis et fidelis deuocio. qͣ ip̃m uo¬
nequaꝗͣ ꝑ eum tam familiaria

Expanded text:
net in regno illo, vobis et Ecclesiae Dei net in regno illo, vobis et Ecclesiae Dei homo fidelis, et constans, et nullatenus malevolis et subversoribus assensum praebens, a quibus non deest ei frequens et satis importuna tentatio; nec deerit insultatio, si quo minus a vobis eum exaudiri contigerit. Nuntium in fine commendare volui: sed satis eum suae honestatis commendant merita, praecipueque amor specialis et fidelis devotio, qua ipsum vonequaquam per eum tam familiaria
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃alis honestatis. optinuit metẽ¬
sis. ut et electio fc̃a a canonicis.
ad nutum eius. una cũ eccłie li¬
b̾tate cassetur. et pͥmic̾ius ad cõ¬
silium eius. contra illius eccłie pͥ¬
uilegia eligatur. Qm iustius ho¬
nestiꝰq. si ur̃e placuisset disc̾tioni
homo maiori dignus honore. de¬
bito ꝓpͥoq ñ priuaret᷑. treu̾ensẽ
dicõ. quȩ et ab hoc. et acet̾is dioce¬
sis sue t̾minandis negociis. qua¬
si suspectum et minus exꝑtum: ñ
sine murmure multoꝵ. dm̃ tim̃¬
tium exclusistis. Credite fideli ur̃o
qr proiuntie illi qͣntum comperi.
om̃io nõ expedit. Hec scbens pre¬
sup̃tionis metuerẽ notam. si nesci¬
tẽ cui. et nescirer qui scͥbam. S no¬
ui ingenitã mansuetudiẽm ur̃am.
noui et me totum uobis: et affec¬
tum qͦ hec audeam apd̾ uos dul¬
cissime atq amantissime pat̾. It̾m
de treu̾ensiut sciatis. qͣliter nuntiũ
eiꝰ suscipi oporteat. et uerba q̃ portat.
dico uobis qd̾ magnum locum te¬

Expanded text:
palis honestatis, obtinuit Metensis ut et electio facta a canonicis, ad nutum ejus una cum Ecclesiae libertate cassetur, et primicerius ad consilium ejus contra illius Ecclesiae privilegia eligatur ? Quam justius honestiusque, si vestrae placuisset discretioni, homo majori dignus honore debito proprioque non privaretur? Treverensen dico, quem et ab hoc, et a caeteris dioecesis suae terminandis negotiis, quasi suspectum aut minus expertum, non sine murmure multorum Deum timentium exclusistis. Credite fideli vestro, quia provinciae illi, quantum comperi, omnino non expedit. 5. Haec scribens, prsumptionis metuerem notam, si nescirem cui, et nescirer qui scribam. Sed novi ingenitam mansuetudinem vestram: novi et me notum vobis, et affectum quo haec audeam apud vos, dulcissime atque amantissime Pater. Iterum de Treverensi, ut sciatis, qualiter nuntium ejus suscipi oporteat, et verba quae portat: dico vobis quod magnum locum te
Abbreviated transcription (Latin):
precor ut p̾sentes litt̾as dõno
abbati aqͣcinti monast̾ii dirigere
ñ graueris. Seinde ut ad id qd̾ por¬
tãt ꝓ absente amico p̾sens satagaᷤᷤ
cũ uen̾it locus. Neq enĩ cuiꝰlibr
ne dũ tanti patͥs iustum iniustũ¬
ue adu̾sum me debeo scãdalum
dissimulare. Qd̾ qͣm ñ faciam.
loq̃n pocius ꝗͣ scribens ei aꝑire for¬
sican potuissem. Lã solet ĩtalib
acceptior eẽ sermo uiuus. q̃ scͥpt᷑:
et efficatior lingua ꝗͣ litt̾a. Ocłi
quippe loq̃ntis fidem faciũt dictis:
nec ita pot̾ affectum exprimere
rogo. ut de regno dei qd ẽ. uidelicet
intra nos scandalum auferas.
dũ salubrit̾ potes: ne si qd̾ absit
usq ad angłos qui utiq in fine
scłi in id minift̾ii deputandi st̃.
ꝑdurau̾it rancor: necẽe sit irre¬
uocabilit̾ aut ambos. aut afte¬
rũ ẽ nobis ẽ medio tolli. Uñ au¬
tẽ ad me tu iãdudum scͥpsisti.
cõq̃rendo suꝑ tribusationib ur̃is:.
scis quia iucta ẽ. dñs his qui tri¬

Expanded text:
precor ut praesentes litteras domno abbati Aquiscincti monasterii dirigere non graveris. Deinde ut, ad id quod portant, pro absente amico praesens satagas cum venerit locus. Neque enim cujuslibet, nedum tanti patris, justum injustumve adversum me debeo scandalum dissimulare; quod quam non faciam, loquens potius quam scribens, ei aperire forsitan potuissem. Nam solet in talibus acceptior esse sermo vivus quam scriptus, et efficacior lingua quam littera. Oculi quippe loquentis fidem faciunt dictis; nec ita potest affectum exprimere rogo, ut de regno Dei, quod est videlicet intra nos, scandalum auferas, dum salubriter potes; ne si quod absit! usque ad angelos, qui utique in fine saeculi in id ministerii deputandi sunt , perduraverit rancor, necesse sit irrevocabiliter aut ambos aut alterum a nobis de medio tolli. Unde autem ad me tu jamdudum scripsisti, conquerendo super tribulationibus vestris, scitis quia juxta est Dominus his qui tri
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio. iꝰ ticia ⁊ pax oscłate sc. Nã ꝗͣtũ
mͥuideor coniciẽdo uid̾e qͥd animi t̃c
habiitis. cum ad ulciscendã illam
ticie zelo accensa u̾itas sese ac¬
cing̾et: illa que exemplo ioseph
prudent̾ antea dissimulabat᷑
celate pietatis erupit. seq u̾ita¬
ti adiungens. rep̾ssit motũ. tẽ¬
ꝑauit delum. pacẽ cũ iusticia
fecit. Tũc de purissimo placidi
pectoris fõte. talium credo limpi¬
dissimi cogitationũ riuuli ebul¬
lier̃t. Quid opus ẽ. indignari:
Misereri potius oportet et ñ obli¬
lo et ñ sacͥfitium. et impłe qd ius¬
sumẽ. solliciti ser uare unitatẽ

Expanded text:
judicio, justitia et pax osculatae sunt. Nam quantum judicio, justitia et pax osculatae sunt. Nam quantum mihi videor conjiciendo videre, quid animi tunc habueritis, cum ad ulciscendam illam, stitiae zelo accensa veritas se accingeret, illa quae exemplo Joseph prudenter antea dissimulabaturcelatae pietatis erupit, seque veritati adjungens repressit motum, temperavit zelum, pacem cum justitia fecit. 2. Tunc de purissimo placidi pectoris fonte talium 66 credo limpidissimi cogitationum rivuli ebullierunt: Quid opus est indignari? misereri potius oportet, et non oblilo, et non sacrificium ; et implere quod jussum est: Soll
Abbreviated transcription (Latin):
deus misccłiam qͣm fecistis sc̃õ fi¬
liour̃o godiuno. Audiuimus
enim qd audito eius obitu mox
uelut immemor pͥstine calũpnie
s ñ amicicie: consolatorẽ pocius
ꝗͣ ultorem uos exhibuistis. Patrẽ
quippe uos cognouistis. ut res exi¬
gebat ñ iudicem: ideoq qd pieta¬
tis qd̾ caritatis ẽ. ut uere filio pat̾
impend̾e studiustis. Quid meliꝰ
quid laudabilius. qͥd uob̾ digniꝰ
agere pot̾atis: S quis ħ credet:
Uere nemoscit q̃ sũt in homĩe: nͥ
sp̃c hominis qui in eo ẽ. Ubi est ñc
illa aust̾itas. illa seu̾itas. illa
inlignatio. q̃ olim in illum ling̃.
uultꝰ. ocłi. t̾ribłiter ostentare. et
intentare solebant: Ad unũ nẽ¬
pe ñtium de morte filii pat̾na
iuisc̾a cõcussa sunt: subitoq ħ
om̃ia q̃ simulatoria. s dispensa¬
toria. ac ꝑ hoc tͣnsitoria erãt: dis¬
paruerũt. Illa uͭ q̃ u̾e̾ erãt. s latebãt.
caritaᷤ. pietas. benignitaᷤ. apparuer̃t.
au̾unt s. ⁊ qi nimĩr mĩa suꝑ habũdauit

Expanded text:
Deus misericordiam, quam fecistis sancto filio vestro Goduino. Audivimus enim quod, audito ejus obitu, mox velut immemor pristinae calumniae, sed non amicitiae, consolatorem potius quam ultorem vos exhibuistis. Patrem quippe vos cognovistis, ut res exigebat, non judicem. Ideoque quod pietatis, quod charitatis est, ut vere filio pater impendere studuistis. Quid melius, quid laudabilius, quid vobis dignius agere poteratis? Sed quis hoc crederet? Vere nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est . Ubi est nunc illa austeritas, illa severitas, illa indignatio, quae olim in illum lingua, vultus, oculi, terribiliter ostentare et intentare solebant? Ad unum nempe nuntium de morte filii, paterna viscera commota sunt; subitoque haec omnia, quae simulatoria, sed dispensatoria, ac per hoc transitoria erant, disparuerunt; illa vero quae vera erant, sed latebant, charitas, pietas, benignitas apparuerunt. abundavit
Abbreviated transcription (Latin):
hum̃os uirgas q in manib gestãs
et qͣi ad urãm uissioẽm uapulare
paratus: peto ueniã. gr̃am tre¬
mebundus expecto. Hec qͣlit̾ uob̃
pat̾ accepta sint. ur̃o si uos ñ gra¬
uat citius scire flagitamus rescͥp¬
to: ut si satis iã securi de indulgẽ¬
tia cõsolem᷑ si qͦminꝰ mag̾ ut dignũẽ
humiliem᷑. ⁊ ãpliꝰ aliqͥd a nob̾ si possum̃
exigamꝰ. qͦ dignĩ satifac̾e debeamꝰ. Ad gau¬

Expanded text:
humeros, virgasque in manibus gestans, humeros, virgasque in manibus gestans, et quasi ad vestram jussionem vapulare paratus, peto veniam, gratiam tremebundus exspecto! Haec qualiter vobis, Pater, accepta sint, vestro, si vos non gravat, citius scire flagitamus rescripto; ut, si satis, jam securi de indulgentia consolemur; si quo minus, magis ut dignum est humiliemur, et ampliusaliquid a nobis si possumus, exigam
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus attrahendo. qͦ uos dese¬
reret. uł ad nos ueniret: qͥn pocius
rogantẽ. pulsantẽ. supplicantẽ. ñ
prius deus scit consensimꝰ reciꝑe.
ꝗͣ remitt̾e ad uos tẽptauimus.
Nõ autẽ eo acqͥescente eiꝰ nos impor¬
tunitati uix tãdem acqͥeuimus.
Homĩem ergo religiosum ꝑegͥnũ.
solum siculpa ẽ qd̃ suscepimus. ⁊
ita suscepimus: ñ erit uobis indig¬
nũ semel tm̃ cõmissam culpã ta¬
lẽq culpã dimitt̾e. cui etiã fas
ñ ẽ. ne usq qͥdem septuagies septieꝰ
peccantib in uos ueniã negare. Ut
tñ nou̾itis q̃ ñ leuit̾ seu negligẽ¬
ter. ĩmo ꝗͣ ñ impune feramus ꝙ¬
dimus: sepe deũ testor. qd̾ corꝑe ñ
possum. m̃te ad uos supplici tͥnseo.
sepe genib flexis humilit̾ satisfati¬
ens uobis. astare me. iudeo. Utinã
ip̃e qui id mͥ fortasse inspirat. uob̾
quoq sp̃c sentire faciat. q̃ flebilis
ꝗͣ miserabilis. tãqͣm p̾sens ad genua
usq ur̃a descendo. qͣ freq̃nter nudꝰ

Expanded text:
mus attrahendo, quo vos desereret, vel ad nos veniret; quin potius rogantem, pulsantem, supplicantem non prius, Deus scit, consensimus recipere, quam remittere ad vos tentavimus. Non autem eo acquiescente, ejus nos importunitati vix tandem acquievimus. Hominem ergo religiosum, peregrinum, solum, si culpa est quod suscepimus et ita suscepimus, non erit vobis in dignum semel tantum commissam culpam, talemque culpam dimittere; cui etiam fas non est ne usque quidem septuagies septies peccantibus in vos veniam negare . 4. Ut tamen noveritis quam non leviter seu negligenter, imo dimus, saepe Deum testor, quod corpore non possum, mente ad vos supplici transeo, saepe genibus flexis humiliter satisfaciens, vobis adstare me video. Utinam ipse qui id mihi fortasse inspirat, vobis quoque Spiritus sentire faciat quam flebilis, quam miserabilis, tanquam praesens, ad genua usque vestra descendo! quam frequenter nudus
Abbreviated transcription (Latin):
satisfactio placebit. quib utiq
ꝓ grandi inuiria imponitis qd̃ a
uobis recedens. ã nobis receptus
sit: Quid dicã: Si dixõ ñ recepi¬
mus qd̾ utinã sine pec̃co dicere
possem: m̃tior plane. Si dixo re¬
cepimꝰ qͥdem s iuste: excusare me
uelle iudeor. S tucius responde¬
bo: peccauimus. Uerũtam̃ qͣn¬
tũ: Nõ ad defensioẽm dico. a qͦ
etum ille ñ recipetur: Qus liqͣm¬
łet. aut susceptum expelleret: Q
uͦscit si de ur̃a habundantia nĩar
deus uoluit supplere inopiã. u
scilicr unũ de multis. qͥ forte apd̾
uos religiosi tũc erãt ad nos diri¬
gẽt: nobis qͥdem ad solatium. sec̃
nichominus uobis ad głam: fuꝰ¬

Expanded text:
satisfactio placebit, quibus utique satisfactio placebit, quibus utique pro grandi injuria imponitis quod, a vobis recedens, a nobis receptus sit? Quid dicam? si dixero: Non recepimus quod utinam sine peccato dicere possem, mentior plane; si dixero, Recepimus quidem, sed juste, excusare me velle videor. Sed tutius respondebo, Peccavimus. Verumtamen quantum? Non ad defensionem dico: a quo enim ille non reciperetur? quilleret, aut susceptum expelleret? Quis vero scit si de vestra abundantia nostram Deus voluerit supplere inopiam, ut scilicet unum de multis, qui forte apud vos religiosi tunc erant, ad nos dirigeret, nobis quidem ad solatium, sed nihilominus vobis ad gloriam? F
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾iam conseq̃ntur. Asioqͥn ñ filius
meus erat iste. Quis uero irasci filio
pot̾: Nisi forte tunc tantũ filius
fuit. dũ mecũ fuit: et ñ ⁊̃ cũ me
deseruit. S ñquid qr corpe ad tẽpꝰ
recessit. aĩo etiam recedere potuit:
aut forte uł ip̃a mors eũ mͥ aufer.¬
re pot̾it: Ita ne localis corꝑalis ue
necessitas. animorũ sese amãtiũ
lib̾tatem angustat: sertꝰ sum qr
nec locorũ distantia. nec corꝑm ut
mors uł absentia disiung̾e pot̾it:
qͦs unꝰ sp̃c uegetat. una caritas li¬
gat. Beniq si iustoꝵ aĩe ĩmanu dĩst̾:
ꝓfecto et qͥ iã in ip̃o deposita carne
qͥescũt. et qui ip̃i adhuc in carne
ñ scdm carnem militamus. si¬
mul ꝓculdubio sumꝰ. Meus gͥ
erat uiuus. m̃s erit defunctus:
meũ in patͥa recognoscã. S qͥs ẽ.
qͥ de manu dei possit eruere: et
a me illũ seꝑare ualebit. Itaq ꝑ
filio qͥdem ur̃a uob̾ affectio satis¬
fecit. S de nob̾ pat̾ quid erit:
Que inꝗͣ de nobis digna uobis

Expanded text:
iam consequentur . Alioquin num filius meus erat iste? quis vero irasci filio potest? Nisi forte tunc tantum filius fuit, dum mecum fuit, et non etiam cum me deseruit. Sed nunquid quia corpore ad tempus recessit, etiam animo recedere potuit? aut forte vel ipsa mors eum mihi poterit auferre? Itane localis corporalisve necessitas animorum sese amantium libertatem angustat? Certus sum quia nec locorum distantia, nec corporum vel mors vel absentia disjungere poterit quos unus spiritus vegetat, una charitas ligat. Denique, si justorum animae in manu Dei sunt , profecto et qui jam in ipso, deposita carne, quiescunt, et qui ipsi adhuc in carne non secundum carnem militamus, simul procul dubio sumus. Meus ergo erat vivus, meus erit defunctus, meum in patria recognoscam. Si quis est qui de manu Dei possit eruere, et a me illum separare valebit. 3. Itaque pro filio quidem vestra vobis affectio satisfecit; sed de nobis, pater, quid erit? quae, inquam, de nobis digna vobis
Abbreviated transcription (Latin):
In reliquo ꝓ me satisfacio. Signa
tionis scͥpta ur̃e. quib me ueni¬
re ad uos cũ iubere possetis: roga¬
re dignãtissime maliustis. norit
pat̾nitas ur̃a ad me ante natiui¬
tatem beate marie minime ꝑue.¬
nisse. Itaq ñ dico. Iuga boũ emi. Uͣ.
aut uillã emi. aut uxorẽ duxi.
s plane qd̾ et uos ñ ignoratis par¬
iuilos lactare me fateor: ⁊ ideo qͦ¬
mͦ sñ gͣui scandalo ac ꝑicło ip̃oꝵ

Expanded text:
In reliquo pro me satisfacio. Scripta In reliquo pro me satisfacio. Scripta dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, cum jubere possetis, rogare dignantissime maluistis, norit Paternitas vestra ad me ante Nativitatem beatae Mariae minime pervenisse. Itaque non dico, Juga boum emi quinque; aut, Villam emi; aut, Uxorem duxi : sed plane quod et vos non ignoratis parvulos lactare me fateor; et ideo quomodo sine gravi scandalo ac periculo ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
cłicorum cuiꝰ mat̾ ẽ. negligentia
ep̃orum: ubiq t̾rarum turbat ⁊¬
conu̾si conculcant eos. Merito q̃¬
les fouent. tases et sustinent. Quos
ditant eccłie bonis: ñ corrigũt eoꝵ
mala. malosq grauati portãt. Alie¬
nis nimirũ laborib locupletantur
cl̾ici. comedunt fructũ t̾re. absq
pecunia. et ꝓdit qͣsi ex adipe iniqui¬
tas eorum. Quos ꝓpͥe hodieq respi¬
cit uetus illa scͥptura. Sedit ppłs
mãducare et bibere. et surrexer̃t
ludere. Mens quippe assueta deliciis.
nͨ exculta discipline sarculo. mui¬
tas contrahit sordes. Porro inuet̾a¬
tã rubigĩem si temptes abradere.
ñ sũmis saltem digitis contingi
patietur. sed sic̃ scͥptum ẽ. incrassa¬
tus ẽ. disectus et recascitrauit. Insur¬
rex̾unt in me testes iniqui. homĩes
quos delectat uitam semꝑ alienã
bodere. negligere suã. Supplicat pu
er ur ꝓ eo cuuis in hac discordia
si ñ fallor tota culpa ẽ. qd̾ culpas
redargueret cłicorum. Hec ꝑ ep̃o.

Expanded text:
icorum, cujus mater est negligentia episcoporum, ubique terrarum turbat et conversi conculcant eos. Merito quales fovent, tales et sustinent. Quos ditant Ecclesiae bonis, non corrigunt eorum mala, malosque gravati portant. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus, et recalcitravit . Insurrexerunt testes iniqui, homines quos delectat vitam semper alienam rodere, negligere suam. Supplicat puer vester pro eo cujus in hac discordia, si non fallor, tota culpa est quod culpas redarguerit clericorum. Haec pro episcopo.
Abbreviated transcription (Latin):
nolim fieri qd̾ ur̃e putẽ obui
uobis in pace subicere: et absq con
tradictione possetis: nͨ t̃c qͥd ur̃a
referret uideo. Neq enĩ credicłim
uos delectari in honore: c̃ tãtooñes.
llunc uero cum nec absq magno labore
uendicare uobis p̾fatum monast̾iũ
honesta uobis ut mͥ uidetur. p̾bet᷑

Expanded text:
nolim fieri, quod vestræ putē obuiavobis in pace subiicere, & absque omni contradictione possetis, ne tunc quid vestra referret video. Neque enim crediderim vos delectari honore cum tanto onere. Nunc vero, cum nec absque magno labore vendicare vobis præfatum Monasterium, honesta vob