comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it ñ licebit. si tñ id nou̾it quod
uonendũ fuit. sicuti ẽ ꝓpetua nͥ¬
guntas. uł continenciã pꝰ exꝑta
ꝯnubia solutis a iundo ꝯuigali
uł ex consensu uiuentib ⁊ carna¬
lia debita sͥ innicem relaxantib
fidelib castisq coniugib. ꝙ alt̾¬
um sine alt̾a. uł alt̾am sũ alto
uouere fas non ẽ. ħ gͦ ⁊ si qͣ alia
sũt q̃ rectissime nouent᷑. cũ hoĩes
⁊ hoc dnm p̾cepisse intlłigñdũ ẽ
ubi legitur. uouete ⁊ reddite dño
do ur̃o. Unde apłs de quibdã q̃

Expanded text:
licebit; si tamen id uouerit quod uouendum fuit, sicuti est perpetua uirginitas uel continentia post experta conubia solutis a uinculo coniugali uel ex consensu uouentibus et carnalia debita sibi inuicem relaxantibus fidelibus castisque coniugibus, quod alterum sine altera uel alteram sine altero uouere fas non est. haec ergo et si qua alia sunt, quae rectissime uouentur, cum homines et hoc dominum praecepisse intellegendum est, ubi legitur: uouete et reddite domino deo uestro. unde apostolus de quibusdam,
Abbreviated transcription (Latin):
infideles: ut consentientis hĩtare
setũ ñ dimitt̾ent. Qutiq ĩo mone¬
dñ ñ iubendũ fuit. qr ñ tanto ꝑon¬
d̾e ꝓhibendi sunt homĩes fac̾e̾ licita
illa q̃ iubendo ñ sunt monere dig¬
natus ẽ. ħ fec̃ parcendo ĩfirmitati
ñ p̾iudicando iussioni. Uñ si dix̾
ñ ut confund̾a uos. ħ scribo. s ut
filios meos karissimos moneo
itaq ista similia. qr ⁊̃ illa q̃ iubet

Expanded text:
entientes habitare secum non dimitterent. Quod utique imo monendum, non jubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita,illa, quae iubenda sunt! monere dignatus est, hoc fecit parcendo infirmitati, non praeiudicando iussioni. unde si dixit: non ut confundam uos, haec scribo, sed ut filios meos carissimos moneo,itaque ista similia, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
citũ est. Et ubi erunt illa q̃ licita ẽẽ:
s ñ expedite apłs dixit. si om̃e ꝙ nõ
expedit licitum ñ est: Qua ꝓp̃ quia
u̾m dixisse apłm dubitare ñ possumꝰ.
⁊ aligna pcc̃a ẽẽ licita dr̃e ñ audemꝰ.

Expanded text:
citum est. et ubi erunt illa, quae licita esse, sed non expedire apostolus dixit, si omne quod non expedit, licitum non est? quapropter quia uerum dixisse apostolum dubitare non possumus et aliqua pec
Abbreviated transcription (Latin):
colere. Unde iusserat dominꝰ ꝑ scm̃
moysen. nequis uxorem aliengenã
duceret. Mento gͦ qͣs duxerant do¬
mino ꝓhibente:. dn̾o iubente di¬
miserunt. Eum uͦ cepisset gentib
eunͣgłium p̾dicani: iam ꝯuinctos
gentiles gentilibz compent con¬
iuges. Exquib si non ambo crederẽt.
s unus aũ unia infideł cum fideli cõ¬
semtiret habitare: nec ꝓhibĩ a dño
debuit fidelis infidelem dimitt̾e. nͨ
ꝑmittit ã fornicante disced̾e. ⁊ in¬
fidel hominis formcatõ ẽ: maior
ĩ corde. Nec u̾a pudicitia eiꝰ cũ con¬
debuer fideles ab infidelib seꝑari:
qr ño . cc. iuissionem domini gentiles
fu̾ant ambo coniuncti. Qm̃ gͦ ab
infideli fidelem discedere nͨ ꝓhibet nͥ
in quodare posset utile ⁊ fidele con¬
silium. Unde cum dixisset de muli¬
ere cuiꝰ iux mortuus fu̾it. beatior
a̾ erit si sic ꝑmanserit scdm meũ
consiliũ: nequis ħ consiliũ tanꝙͣ

Expanded text:
colere. unde iusserat dominus per sanctum colere. unde iusserat dominus per sanctum Moysen, ne quis uxorem alienigenam duceret. merito ergo quas duxerant domino prohibente, domino iubente dimiserunt. cum uero coepisset gentibus euangelium praedicari, iam coniunctos gentiles gentilibus comperit coniuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec rnicante discedere, et infidelis hominis fornicatio est major in corde, nec vera ejus pudicitia cum condebuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra iussionem domini gentiles fuerunt ambo coniuncti. Quoniam ergo ab infideli fidelem discedere nec prohibet in quo dare posset utile et fidele consilium. unde cum dixisset de muliere, cuius uir mortuus fuerit: beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium, ne quis hoc consili
Abbreviated transcription (Latin):
mechatur. u ⁊ si non nuilla exempli¬
ria u̾bis diu̾sis eundẽ senssi hñt int̾¬
pͥtatũ: nõ tamen ab eo ꝙ intelligit᷑
disciepant. Alia quippe hñt qͥcũq di¬
misent. alia om̃s qui dimiserit. Itq
alia excepta cã forncafonis: alia
p̾t̾ cãm forncatõnis alia. nͥ ob cãm
fornicõnis. It alia qui solutã auiro
dux̾t mechatur: alia qui diissa
a uiro duxit: mechatur. U putos
nideas nichil int̾cẽ. ad unã eand̃ẽ

Expanded text:
ulla exemplaria uerbis diuersis eundem sensum habent interpretatum, non tamen ab eo quod intellegitur discrepant. alia quippe habent: quicumque dimiserit, alia: omnis qui dimiserit; itemque alia: excepta causa fornicationis, alia: praeter causam fornicationis, alia: nisi ob causam fornicationis; item alia: qui solutam a uiro duxerit, moechatur, alia: qui dimissam a uiro duxerit, moechatur. ubi puto quod uideas nihil interesse ad unam eandemque
Abbreviated transcription (Latin):
eligendũ ꝑmisit. Non aꝰ in hoꝵ alt
um compulit. Man̾e ĩnupta eligo.
ac sic p̾ceptum impleo. Cornpe.¬
argue. increpa. utere. qͣ noluers
Neq eñ ille p̾cepiss si a uiro di¬
cesserit. ĩmiptã man̾e mulierẽ. nͥ
eã au discede licuiss sla indelicet
una causa que ibi p̃pea tacita est
quia notissima ẽ. hoc est forncatoĩs.
hanc enĩ solam d̾s magr̃ excepit.
tum de dumitenda loqueret᷑ uxo¬
re. deditq intelligi talem formã.
mulier non ht potestatẽ corꝑis si
s uir: s simułr ⁊ uir nõ ht̃ pͥotesta¬
tẽ corꝑis sui s mulier. Eñ gͦ tuũ
maritũ arguere de formcatõne nõ
possis. quomꝰ putas quod ab eo
discedis non nb̃e nubendo excusa¬
te. a quo tͥ non licet omĩno disce
ut dicat p̃pea se manete ĩ nuꝑtã
cessit. Nam si ille fornicat᷑ ẽẽt.
non solum sͥ discedere. uerũ ⁊
nub̾e licuiss. Neqͣqmͣ hoc illa di¬
ce̾t. cum ⁊ ip̾e sis uetundatꝰ. istã

Expanded text:
eligeneligenerum compulit. Manere innupta eligo, ac sic praeceptum impleo. Corargue, increpa, utere qua uoluerisneque enim ille praecepisset, si a uiro discesserit, innuptam manere mulierem, nisi eam, cui disce causa, quae ibi propterea tacita est, quia notissima est, hoc est, fornicationis. Hanc enim solam Deus magister excepit, cum de dimittenda loqueretur uxore; deditque intelligi talem formam mulier non habet potestatem corporis sui, sed uir; sed similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier. cum ergo tuum maritum arguere de fornicatione non possis, quomodo te putas quod ab eo discedis non nubendo excusare, a quo tibi non licet omnino discedut dicat propterea se manere innuptam, cessit; nam si ille fornicatus esset, non solum sibi discedere, uerum etiam nubere licuisset. Nequaquam hoc illa diceret, cum ipse sis uerecundatus istam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinent̾. ip̃a . s. casta mensura. sed
rũ. qui cũ se ñ ꝯtinuerit. alt̾am
ret. Quid sumꝰ dicturi mulieri. nͥ ꝙ
dñs dicit. etcłie sana doctrina red¬
de debitũ uiro. ne dum tu queris
unde ampliꝰ honoretis: ille unde
dampnet᷑ iueniat. hoc enĩ ⁊ illi di¬
ceremꝰ: si te nolente contine uolu¬
iss: Non enĩ hẽs potestatẽ corpis
tiu s ille. sicut net ille ħt potesta¬
tẽ corꝑis sui s tu. Nolite ĩuicem
fraudare nͥ ex consensu. Eũ hec
atq huiꝰmõi pła que ad hoc ꝑtine¬
ant dixerimꝰ. placet netͣ ut nob̃
mulier ista tua rõne respond̾at.
ego audeo apłm dicentem. p̾cipio
mulierẽ a uiro nõ discedere. quod¬
si discesserit man̾e. ĩmiptã aut
uiro suo reconciliari. Ecce discessi
nolo reconciliari uiro. s m̃nupta ꝑ¬
mango. Non enĩ ait si disceisent᷑
man̾e ĩnuptam donec uiro suo re¬
concilietur: s manem in qͥd ĩnuꝑ¬
tam. auͥ uiro suo reconalian. hoc
inquid faciat aũ illd̾. Unũ eduob

Expanded text:
tinenter, ipsa scilicet casta mansura, sed rum; qui cum se non continuerit, alteram quaeret. Quid sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit Ecclesiae sana doctrina? Redde debitum viro, ne dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille unde damnetur inveniat. Hoc enim et illi diceremus, si te nolente continere voluisset. Non enim habes potestatem corporis tui, sed ille: sicut nec ille habet potestatem corporis sui, sed tu. Nolite invicem fraudare, nisi ex consensu. Cum haec atque hujusmodi plura quae ad hoc pertineant dixerimus, placetne tibi ut nobis mulier ex ista tua ratione respondeat: ego apostolum audio dicentem: praecipio mulierem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari? ecce discessi, nolo reconciliari uiro, sed innupta permaneo. non enim ait: si discesserit, manere innuptam, donec uiro suo reconcilietur, sed, manere, inquit, innuptam aut uiro suo reconciliari. hoc, inquit, faciat aut illud. unum e duobus
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam consecutꝰ a domino ut fide
siliũ meodem spñ de quo ait. puto
donata fidele consilium. Ibi alind
fac̾e nõ licet hic aũ licet. ita sane
ut ipm̃ licitum ꝑtim qͥdem expedi¬
at. ꝑtim u̾o nõ expediat. Expedit
fertur. Uelut cũ dat consiliũ ñ nubẽ¬
di apłs uirgini. unde p̾ceptũ dm̃ se
ñ hr̃e testatur: licet aliud face̾ .i. nui
bere ⁊ mimis ꝙͣ continencie. bonũ tñ
tenere nuptiar̃. Ipm̃q licitũ ⁊̃ ex¬
pedit: qm̃ inuenta ⁊ illictta mitur¬
am carnis infirmitatẽ sic excipit
honestatẽ nubũdi ut neminẽ in¬
pediat ad salutẽ. Qmͣuis mag̾ exp¬
diret: mag̾q honestũ ẽẽt: si irigo
consiliũ quo p̾ceptũ eam ñ cõpesui¬

Expanded text:
iam consecutus a Domino ut fidelsilium in eo Spiritu, de quo ait: Puto donata, fidele consilium. Ibi aliud facere non licet, hic autem licet: ita sane ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim vero non expediat. Expedit fertur: velut cum dat consilium non nubendi Apostolus virgini, unde praeceptum Domini se non habere testatur; licet aliud facere, id est, nubere, et minus quam continentiae, bonum tamen tenere nuptiarum. Ipsumque licitum etiam expedit: quoniam in vetita et illicita ruituram carnis infirmitatem sic excipit honestate nubendi, ut neminem impediat ad salutem; quamvis magis expediret, magisque honestum esset, si virgo consilium, quo praeceptum eam non compe
Abbreviated transcription (Latin):
iexpedit. qmͣ id quod licet nͨ expedͭ
his de cansis fcm̃ est. ut exponens
domini sermonẽ ꝙ̃ ꝓlixum ĩmon¬
te hũit. uͥuentũ est ad q̃onem de
coningib dimittẽdis. uł ñ dimit¬
tendis adhibitis ⁊̃ apłicis testimo¬

Expanded text:
et expedit quam id, quod licet nec expedit. et expedit quam id, quod licet nec expedit. His de causis factum est, ut exponens domini sermonem, quem prolixum in monte habuit, ubi uentum est ad quaestionem de coniugibus dimittendis uel non dimittendis, adhibitis apostolicis eti
Abbreviated transcription (Latin):
tomim apꝰ ad moneret. n contra
uissionem eiꝰ aͥd ꝓhib̾et. ꝓinde in
his duab causis. nna de nubñdo.
uł nõ nubendo. alt̾a de infideli con¬
inge dimittendo uł non dimittendo
aͥd siile est in u̾bis apłi. a ͥd dissi¬
mile. Smule quidẽ illd̾ quod ⁊ ibi dicͭ
preceptũ domini nõ haboo. consiliũ aͥ
do: ⁊ hic dicit. ego dico non dr̃s. Q¬
le est enĩ p̾ceptum dñi non hẽo tale
ẽ non dicit dominꝰ. Et quale ẽ con¬
silium do: tale est ego dico. Illud
aut̃ dissimile est. quia de nuben
fĩ. illud meliꝰ. qm̃ utrumq expedit.
minꝰ aliud. mag̃ aliud. at u̾o de con¬
iuge infideli dimittendo. uł ñ dinĩ¬
tendo. qm̃ unũ hoꝵ nõ expedit: a¬
liud expedit: dcm̃ oportet. qͥ dunit¬
tit benefacit. ⁊ qui ño dimittit meliꝰ
facit. S dici oportet ñ dimittat.
qr ⁊ si licet non expedit. Sic gͦ pos¬
sumꝰ dr̃e. meliꝰ ẽẽ infidelem ꝯnigẽ
ind̾m recte dmĩs meliꝰ ẽẽ. ꝙ ⁊ licet

Expanded text:
tolus aliquid moneret neque contra iussionem aliquid prohiberet. proinde in his duabus causis, una de nubendo uel non nubendo, altera de infideli coniuge dimittendo uel non dimittendo, aliquid simile est in uerbis apostoli, aliquid dissimile. simile quidem illudquod et ibi diPraeceptum Domini non habeo, consilium autem do, et hic dicit: Ego dico, non Dominus. Quale est enim: praeceptum Domini non habeo, tale est: non dicit Dominus, et quale est: consilium do, tale est: ego dico. Illud autem dissimile est, quia de nubende fieri, illud melius, quoniam utrumque expedit, minus unum, magis aliud; at vero de conjuge infideli dimittendo vel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet, qui dimittit bene facit, et qui non dimittit melius facit: sed dici oportet, non dimittat, quia, etsi licet, non expedit. Sic ergo possumus dicere, melius esse infidelem conjugem odum recte dicimus melius esse, quod et licet
Abbreviated transcription (Latin):
nou̾int ꝯtinenciã: ñ licet. nͨ expe¬
dit. Porro discedere ab infideli con¬
iuge licet s non expedit. Man̾e
antẽ cum illo si cohabitare consi¬
tit ⁊ licet ⁊ expedit: qr si nõ lice̾t
expedire nõ posset: Potest gͦ ad
licere ⁊ ño expedire. expedire autͥ¬
ꝙ non licet non potest. Ac ꝑ hoc
nõ omĩa licita expediunt. omĩa

Expanded text:
uouerint continentiam, nec licet nec expedit. porro discedere ab infideli coniuge licet, sed non expedit; manere autem cum illo, si cohabitare consentit, et licet et expedit, quia, si non liceret, expedire non posset. potest ergo aliquid licere et non expedire; expedire aut non licet non potest, ac per hoc non omnia licita expediunt, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uxor aliena ẽ. Si enĩ iam sue non
aliene miscet᷑ uxori: utiq ñ metat᷑.
Methat᷑ ã. aliena ẽ gͦ cui miscet᷑.
nupsit. Et si huiꝰ est: ñ mechus
iudicandꝰ est s maritus. S qͥañ
eũ maritũ dicit scriptura s me¬
chũ: ad huc illa illus ẽ a quo ⁊̃
cã forncõnis abiecta ẽ. Et ĩo qmͣ¬
cũq ⁊ ip̃e ille dimissa duc̃ uxorẽ.
qr cũ alieno marito ꝯcumbit ad¬
qmͣ duxit: Iam nunc illud uidea
Qd̾ mͥ uisũ ẽ eum monendo dixis
gem licite potuit infidelem. ĩo h

Expanded text:
 si enim iam suae, non alienae miscetur uxori, utique non moechatur; moechatur autem. aliena est ergo cui miscetur. nupsit; et si huius est, non moechus iudicandus est, sed maritus. sed quia non eum maritum dicit scriptura, sed moechum, adhuc illa illius erit, a quo etiam causa fornicationis abiecta est. et ideo quamcumque etiam ipse illa dimissa ducit uxorem, quia cum alieno marito concumbit, adquam duxit?. IQuod mihi visum est eum monendo dixissuere conjugem licite potuit infidelem, ideo f
Abbreviated transcription (Latin):
cũ expon̾e uoluisses. quid sͥ uellet
ꝙ ait. ego dico ñ doꝰ. cũ alloquereꝰ
fideles quib ẽẽnt comuges infide¬
les: dixisti quia dñs iussit ne con¬
iugia sibimet diu̾se religionis
copłarent᷑. ⁊ ip̃m adhibinsti testi¬
moniũ dm̃ dicentis. Non accipies
uxorem filio tuo de filiab aliem¬
genarũ ne traducat eũ post deos
suos. ⁊ ꝑeat aĩa eiꝰ. addidisti eciã
qmͣ din uir eius uiuit. Quod si mor
tuus fu̾it uir eiꝰ: liberata ẽ cui nult
nubat tm̃ in domino. Ꝙ ita expo¬
ceptũ tam inuet̾i testam̃to qͣm
in nouo. ⁊ hoc iubet dommꝰ. ħ docz
contͣ p̾ceptũ testam̃ti uet̾is ⁊ noui
iubet apłs ut diu̾se fidei ꝯiugia
maneant copłata: Quia paulus
inquis gencium p̾dicatur ⁊ apłs.
iam ĩ coniugio positos ñ solũ man
s ⁊ iubet ut si unꝰ aũ una econiu¬
gib credidiss alt̾m uł alt̾am ño
credentẽ secũ tñ hĩtare ꝯsencientẽ
ñ dimittent. his uerbis tuis aliud

Expanded text:
cum exponere voluisses quid sibi vellet quod ait, Ego dico, non Dominus, cum alloqueretur fideles quibus essent conjuges infideles; dixisti, « Quia Dominus jussit ne conjugia sibimet diversae religionis copularentur: » et ipsum adhibuisti testimonium Domini dicentis, Non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigenarum, ne traducat eum post deos suos, et pereat anima ejus . Addidisti etiam quamdiu vir ejus vivit. Qutuus fuerit vir ejus, liberata est; cui vult nubat: tantum in Domino. Quod ita expoceptum tam in ueteri testamento quam in nouo et hoc iubet dominus, hoc dcontra praeceptum testamenti ueteris et noui iubet apostolus, ut diuersae fidei coniugia maneant copulata? \'quia Paulus, inquis, gentium praedicator et apostolus, iam in coniugio positos non solum monet, sed etiam iubet, ut si unus aut una e coniugibus credidisset, alterum non credentem, secum tamen habitare consentientem non dimitteret\'. his uerbis tuis aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnupta ꝑmaneant. non discedend
aufertur licencia: s nubendi. Qd
si ita est: datur gͦ licencia feminis
q̃ continentes se uoluerint. nullũ
maritoꝵ expectare consensũ. ut qd̾
dcm̃ est mulierẽ a iuiro suo nõ disted̾
eis p̾ceptum ẽẽ uideat᷑ q̃ possent ehig̾e
nõ continenciã s tale diuortiũ. ꝯͥ
liceret eis inalioꝵ iptias ꝯuẽne.
puide q̃ dilexerint nullũ desiterare
concubitũ. nullũ ferre cõnubiũ. l¬
cebit eis iuros suos ⁊̃ sñ ulla form¬
tafonis cansa relinquere. ⁊ ĩmptas

Expanded text:
innupta permaneat, non discedendi innupta permaneat, non discedendi aufertur licentia, sed nubendi. Quod si ita est, datur ergo licentia feminis quae continentes esse voluerint, nullum maritorum exspectare consensum, ut quod dictum est, mulierem a viro non discedere, eis praeceptum esse uideatur, quae possunt eligere non continentiam, sed tale diuortium quo liceret eis in aliorum nuptias conuenire. proinde quae dilexerint nullum desiderare concubitum, nullum ferre conubium, licebit eis uiros suos etiam sine ulla fornicationis causa relinquere et innuptas
Abbreviated transcription (Latin):
Rima q̃o est frat̾ diledissi¬
me pollenti earum qͣs ad
e scribens tanqmͣ ꝯsulen¬
do tractasti. quod ait apłs. his a̾
qui sunt inconiugio pͥcipio ñ ego
s dñs mulierẽ a nro ño discedere.
ꝙ si discesserit: manere ĩnuptam.
aut uiro suo reconciliari. ⁊ uir ux¬
orem nõ dimittat. utrũ ita sit ac¬
cipiendũ ut eam ꝓhibuisse nib̾e
intelligatur. que sine cã formca¬
tõnis recessit a uiro. id enĩ sentis:
an sicut ego sensi meis libris qͦs
ante płimos annos dum sermo¬
ne eunͣgłico scuipsi ꝙͣ scõm mathe¬
nm saluator hũit in monte. illas
ĩmptas man̾ere p̾ceꝑit. que a
uiris suis ea causa recesserint. qͤ
sola ꝑmissa ẽ id ẽ fornicatõnis
uidetur enĩ tͥ tũc a inrodiscenden¬
tẽ feminam ib̾e ño debere. si uł¬
la uiri fornicatõe compulsa dis¬
cesserit. Nec attendis si nullam
discedentẽ manere ĩnuptam. sed
oĩo discedere non debere. Nã utiq
cun pͥcipit᷑. ut si a uiro discessenit.

Expanded text:
Prima quaestio est, frater dilectissime Pollenti, earum quas ad me scribens, tanquam consulendo tractasti, quod ait Apostolus, His autem qui sunt in conjugio praecipio, non ego, sed Dominus, mulierem a viro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari; et uir uxorem ne dimittat, utrum ita sit accipiendum, ut eam prohibuisse nubere intellegatur, quae sine causa fornicationis discessit a uiro — id enim sentis an, sicut ego sensi in eis libris, quos ante plurimos annos de sermone euangelico scripsi, quem secundum Matthaeum habuit saluator in monte, illas innuptas manere praeceperit, quae a uiris suis ea causa recesserint, quae sola permissa est, id est fornicationis. uidetur enim tibi tunc a uiro discedentem feminam nubere nla viri fornicatione compulsa discesserit. Nec attendis, si nullamdiscedentem manere innuptam, sed omnino discedere non debere. Nam utique cui praecipitur, ut si a viro discesserit
Abbreviated transcription (Latin):
oux̾it mechꝰ u̾ba u̾o q̃ ip̃e posuti
unde tͥ insum est ñ mechari eũ qui
p̃p̃ causã fornicatõnis uxorẽ dimi¬
serit ⁊ aliam duxerit obscure qͥdem
põita sunt. nñ nõ miror ineis intel¬
sigendis laborare lectorẽ. s ñ sant
ĩ eo sermone domini qui tunc a
me tractabat᷑ qũ illa ꝯscripsi. qͤ
cum leg̾es te mouerilt. alibi quad
matheus ea dnm̃ dixisse narraũ
ñ cũ illũ ꝓlixum fac̾et ĩ montes¬
monẽ: s cũ int̾rogatꝰ eẽt aphui¬
seis utrum lice̾t ex quatũq causa
dimitt̾e nxorẽ. S ꝙ minus intel

Expanded text:
 ipse posuisti, unde tibi uisum est non moechari eum, qui propter causam fornicationis uxorem dimiserit et aliam duxerit, obscure quidem posita sunt. unde non miror in eis intellegendis laborare lectorem; sed non sunt in eo sermone domini, qui tunc a me tractabatur, quando illa conscripsi, quae cum legeres te mouerunt. alibi quippe idem Matthaeus ea dominum dixisse narrauit, non cum illum prolixum faceret in monte sermonem, sed cum interrogatus esset a pharisaeis, utrum liceret ex quacumque causa dimittere uxorem. sed quod minus intel
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ẽẽ ꝯgnoscimꝰ. Neq enĩ quis¬
qmͣ ittiẽ absurdũs. ut mechũ
neget c̃e. qui dux̾it eam qͣm ma¬
ritus pp̃ causã formcationis abie¬
cit. cum mechũ dicat eum qui
duxent eam que p̾ter cansam
fornicatõnis abiecta est: Sic ergo
ambo isti sunt mechi. unde cum
dicimꝰ. qͥcumq mulierẽ p̾t̾ causã
fornicatonis a niro dunissã dux¬
eũ qͥ eam duxerit. ꝙͣ pp̃ cansam
forncatõnis marit᷑ dnuuserit. Ita
c̃ ꝯmbo sunt mechi.⁊ ille .s. qui
lam fornicatonis uxore dimissa
se alt̾i copulau̾it. ꝓfecto qñ de
uno eoꝵ legimꝰ non ita intellig̾e
debemꝰ quasi ex hoc alt̾ mechus
negatus sit. ꝙ act̾ expressus sit.
s si hoc eungłista matheꝰ qr exp̾̃s¬
sa una sp̃e alt̾am tacuit. facit ad
intelligend̾ difficile. numqͥd no
alii generałr id ip̃m ita complexi
sunt. ut deutroq posset intlłigi:
Nam si scd̾m marchũ sic scͥptum
T̃quicumq dimiserit uxorem
suam ⁊ alt᷑am duxerit. adult̾iũ

Expanded text:
enim quisquam ita est absurdus, ut moechum neget esse qui duxerit eam, quam maritus propter causam fornicationis abiecit, cum moechum dicat eum, qui duxerit eam, quae praeter causam fornicationis abiecta est. sicut ergo isti ambo sunt moechi — unde, cum dicimus: quicumque mulierem praeter causam fornicationis a uiro dimissam duxeum, qui eam duxerit, quam propter causam fornicationis maritus dimiserit — ita, cum ambo sint moechi, et ille sam fornicationis uxore dimissa se alteri copulaverit; profecto quando de uno eorum legimus, non ita intelligere debemus, quasi ex hoc alter moechus negatus sit, quod alter expressus sit. 10. Sed si hoc evangelista Matthaeus, quia expressa una specie alteram tacuit, facit ad intelligendum difficile; numquid non alii generaliter idipsum ita complexi sunt, ut de utroque posset intelligi? Nam secundum Marcum sic scriptum est: Quicumque dimiserit uxorem suam, et alteram dux
Abbreviated transcription (Latin):
cũq dimiserit uxorẽ suã pt̾ cansã
forncatõnis ⁊̃ aliam duxerit mecha᷑.
q̃siermꝰ utrũ tantũ iste mechet᷑ du¬
dimissa uxore alt̾am duxerit. ut
iͥ sit ⁊̃ ille qͥ fornicantẽ diiserit
ñne scd̾m marchũ resꝑondebit᷑ no¬
b̃. quid q̃ntis utrũ ile sit mechꝰ
⁊ille nõ sit: Qcũq diiserit uxo¬
temsuã ⁊ aliam duxerit: adult̾iũ
ꝯmittit. Nonne ⁊̃ scd̾m lucã dicet᷑
nob̾. quid ambigitis utr̃ ille qui
pp̃ cãm forncõnis uxorẽ diguserit.
⁊ aliam dux̾it non methet᷑. Omĩs
qui dumitit uxorẽ suã ⁊ ducit alt̾¬
am mechat᷑. Ac ꝑ hoc qm̃ fas ño ẽ
nt eunͣgłistas qmuis diu̾sis u̾bis
de una re loqñtes. ab uno sensu ea¬
demq sentencia dissentire dicamꝰ.
restat ut math̾m intelligamꝰ ã
ꝑte totũ significare uoluisse ean¬
dẽ tñ tenuisse sũam. ut dumittẽs
uxorẽ allã ducens quidã mechet᷑¬

Expanded text:
rit uxorem suam praeter causam fornicationis et aliam duxerit, moechatur, quaesierimus, utrum tantum iste moechetur dudimissa uxore alteram duxerit, ut ibi sit etiam ille qui fornicantem dimiserit, nonne secundum Marcum respondebitur nobis: quid quaeritis, utrum ille sit moechus et ille non sit? quicumque dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, adulterium committit. nonne etiam secundum Lucam dicetur nobis: quid ambigitis, utrum ille, qui propter causam fornicationis uxorem dimiserit et aliam duxerit, non moechetur? omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram moechatur. ac per hoc, quoniam fas non est, ut euangelistas quamuis diuersis uerbis de una re loquentes ab uno sensu eademque sententia dissentire dicamus, restat, ut Matthaeum intellegamus a parte totum significare uoluisse, eandem tamen tenuisse sententiam, ut dimittens uxorem et alteram ducens non quidam moechet
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Simłr ⁊ uir ñ ħt̃ potestatẽ cor¬
ꝑis sui: s mulier. Eur gͦ inquis
int̾posuit dñs cansã forntatõnis.
miserit uxorem suã. ⁊ aliã duxe¬
rit: mechat᷑. s ⁊ ille mechus est
qui dimissa fornicante muliere
alt̾am dux̾it: Eredo qr ilid̾ quod
luit. Maiꝰ enĩ adult̾ium ẽẽ qͥs
negat uxore ñ fornicante dimis

Expanded text:
estatem corporis sui, sed mulier. \'Cur ergo, inquis, interposuit dominus causam fornicationis miserit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur, si et ille moechus est, qui dimissa fornicante muliere alteram ducit?\' credo, quia illud quod luit. maius enim adulterium esse quis ne
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem a uiro ño discedere. ꝙ si disces¬
senit manere ĩ nuptã. ⁊ eũ uelit int̾¬
sulamꝰ. Eur dixisti apłe ꝙ si dispessit
man̾e ĩ nuptam. licet ne discede̾ an
nõ : Si non licet: cur p̾cipis disceden¬
i ut maneat ĩ nupta: Si a̾ licet.
ꝓfecto ẽ aliqͣ cã qͣ liceat. ħ a ĩqͥsitaũ¬

Expanded text:
si discesserit, manere innuptam, et eum uelut intesulamus: cur dixisti. apostole, quodsi discesserit, manere innuptam? licetne discedere an non licet? si non licet, cur praecipis discedenti. ut maneat innupta? si autem licet, profecto est aliqua causa, qua liceat. haec au
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ mnet̾nũ: ut srẽm ñ scandalidem.
Itaq alibi. Omĩa: quid̃ munda:
s malũ ẽ homini qui ꝑ offensionẽ
manducat. Ꝙ ẽ omĩa licita sunt.
ipm̃ ẽ omĩa quidẽ munda. et qd̾
ẽ s ñ omĩa expediunt. ip̃m ẽ s ma¬
lum ẽ homini qui ꝑ offensionẽ mã¬
expedit pociꝰ ẽẽ trnctanda ñ ꝓͥscͥpto
legis s consilio caritatis. ħ sunt
q̃ ampliꝰ arogantur santio. qui c
a domino precipi. qmͣuis dño n
ueant᷑ offerri: ut tanto inte¬
gant᷑ ẽẽ graciora. qnͣto magi
tendunt᷑ indebitas. ea q̃ in hua
lia sunt. ut qmͣuis sĩt licita ñe
pediant. ñ ĩ eis dici pͭ. bonũ ẽẽ he
s illd̾ ẽ meliꝰ sic̃ dcm̃ est qui dat mm¬

Expanded text:
lizem, itemque alibi: omnia quidem munda, sed malum est homini qui per offensionem manducat. quod est \'omnia licita sunt\', ipsum est \'omnia quidem munda>; et quod est sed non omnia expediunt\', ipsum est sed malum est homini qui per offensionem manexpedit, potius esse tractanda non praescripto legis, sed consilio caritatis. haec sunt, quae amplius erogantur saucio, qui cua domino praecipi, quamuis domino moneantur offerri, ut tanto intellegantur esse gratiora, quanto magis ostenduntur indebita. Sed ea, quae in his talia sunt, ut, quamuis sint licita, non expediant, non in eis dici potest: bonum est hoc,. sed illud melius, sicut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ s ⁊ muker obꝓbrium hebit.
E uiꝰ sentencie tue rationẽ reddẽs.
dicent enĩ inquis ĩo eam discessis¬
se. ut alium uirum sͥ comungẽt.
Et si tał forte fuerit quała quo
discessit. facile enĩ uiris ẽ in hoc
morbi uicium ixruere. si & ⁊ ipm̃
dimiserit. ⁊ alii nuꝑserit: magis
mag̾q dicẽt eam mun̾ositatẽ in¬
roꝵ appetisse. hac redgita rõne:
concludis ⁊ dicis. his gͦ ꝑtractatis
uł ⁊ discussis. oportet mulierẽ ui¬
tũ tolerare. aũ mimptã man̾e.
Bonũ plane dedisti consiliũ mu¬
lierib. nt cum sciant sͥ õe ꝑmis¬
sũ. si adult̾os uiros dimiserint
alii conũgari ñ tñ faciant ꝓpt̾
uiros. ne uideant᷑ hac occõne
multis uelle misceri. eo qd diffi¬
cile sit ut ñõ talem ĩuenat mubi¬
mulieri q̃ uirũ fornicantẽ dimi¬
serit. alteri nubere non licere. tu
ã dicis licere quidem. s ñ expedire.
cantem uir̃ dimittit. nub̾e si de¬
b̾e. U̾m hoc int̾ est. ꝙ nos qnͣdo cõ¬

Expanded text:
m, sed et mulier obprobrium habebit\'. cuius sententiae tuae rationem reddens, 'dicent enim, inquis, eam ideo discessisse, ut alium uirum sibi coniungeret, etsi talis forte fuerit qualis a quo discessit; facile enim uiris perquam est in hoc morbi uitium inruere. si autem et ipsum dimiserit et alii nupserit, magis magisque dicent eam numerositatem uirorum adpetisse\'. hac reddita ratione concludis et dicis: his ergo pertractatis uel etiam discussis oportet mulierem uirum tolerare aut innuptam manere\'. bonum plane dedisti consilium mulieribus, ut, cum sciant sibi esse permissum, si adulteros uiros dimiserint, aliis coniugari, non tamen faciant propter uiros, ne uideantur hac occasione multis uelle misceri, eo quod difficile sit, ut non talem inueniat mulimulieri, quae uirum fornicantem dimiserit, alteri nubere non licere, tu autem dicis licere quidem, sed non expedire, icantem uirum dimittit, nubere non debere. uerum hoc interest, quod nos, quando con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinentib uiris inꝯtinentes mulie
ponebat᷑ a nob̾ s tñ alibi ait qtũq
dimisit uxorẽ suã nͥ ex causa for¬
nicatomis.⁊ aliam duxerit mecat᷑.
si ħ mͦ intelligend̾ ẽ. ut qͥcũq cã¬

Expanded text:
tinentibus uiris incontinentes mulierponebatur a nobis, sed tamen alibi ait: quicumque dimiserit uxorem suam nisi ex causa fornicationis et aliam duxerit, moechatur, si hoc modo intellegend
Abbreviated transcription (Latin):
cante discesserit. ñ ei licere alten
nubere pp p̾ceptũ. si a̾̃ a uiro for¬
nicante discesserit non expedire¬
ei nubere pp̃ obꝓbrium. Mulier̃
itaq ñ nuꝑturã discedere a mro¬
suo siue fornicante siue nõ form
cedere. Restat ut eam ꝓhibeat si
decesserit nubere ꝙͣ ꝑmittit a for¬
incante discedere. De qͣ em̃dicit᷑.
si a uiro discesserit nõ nubat: en
condicõne discede̾ ꝑ mittit᷑ ut nõ¬
uir mibat. Sigꝰ eleg̾i̾t ñ nubere.
nĩ ẽ cur ꝓhibeatur discedere. sic̃
illa de qua dr᷑. si se ñ continet:
nubat. hac utiq conditõne non
tinere ꝑmittet᷑. ut tam̃ nubat.
Si gͦ eleg̾it nubere: cogi nõ pot̾
contin̾e. Si gͦ ista inꝯtinens cõ¬
pellit nubere. ut posset ꝙ nõ cõ¬
tinet ñ ẽẽ dampn̾abile: Sic a
uno ina discedens ĩnupta ꝯpel¬
lit᷑ ꝑman̾e. ut possit qd̃ disced̾
nõ ẽẽ culpabile. Eulpabiłr a̾ ain¬

Expanded text:
icere alteri nubere propter praeceptum; si autem a fornicante discesserit, non ei expedire nubere propter obprobrium. mulierem itaque non nupturam discedere a uiro siue fornicante siue non fornicedere restat, ut eam prohibeat, si discesserit, nubere. quam permittit a fornicante discedere. de qua enim dicitur: si a uiro discesserit, non nubat, ea condicione discedere permittitur, ut non nubat. si ergo elegerit non nubere, non est, cur prohibeatur discedere, sicut illa, de qua dicitur: si se non continet, nubat, hac utique condicione non continere permittitur, ut tamen nubat. si ergo elegerit nubere, cogi non potest continere. sicut ergo ista incontinens conpellitur nubere, ut possit quod non continet non esse damnabile, sic a uiro illa discedens innupta conpellitur permanere, ut possit quod discedit non esse culpabile. culpabi
Abbreviated transcription (Latin):
manere p̾cipitur si decesserit. qͥ
a fornicante discedit. Q ͤ cũ ita
le hãnt: si eo mͦ intellexerimꝰ apłm
ut mulierib dicamꝰ ita. nolite disce¬
dere a uiris urĩs ⁊̃ pudicis. ut si dis¬
ced̾e uolu̾itis ĩnupte maneatis: õs
quib placu̾it continencia. ã non
ꝯsencientib uiris existimabunt. sͥ

Expanded text:
cipitur, si discesserit, quae a fornicante discedit. Quae cum ita se habeant, si eo modo intellexerimus Apostolum, ut mulieribus dicamus, Ita nolite discedere a viris vestris etiam pudicis, ut si discedere volueritis, innuptae maneatis; omnes quibus placuerit continentia, etiam non consentientibus viris, existimab
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. uͥ.n. d̾r p̾cipio ñ discede̾. qd̾¬
si discesserit. manere ĩnuptã ab¬
sit ut cͣcͣ hoc p̾ceptũ faciat. q̃ sic dis¬
cedit ut inmupta ꝑmaneat. nͥ gͦ
illa intelligat᷑ cui licet discede. ñ aũ
licet nͥ uiro fornicante. qͦmͦ iubet᷑
ĩnupta si discessert ꝑman̾e. Qs
ẽ quidicat si discessert mulier a
uiro non fornicante ĩnpta ꝑma¬
neat. cũ ei nͥ a uiro formgante dic¬
cedere omĩno nõ liceat: Sensꝰ ita
iste tuus qnͣtũ adu̾set᷑ uindo com¬

Expanded text:
raecipio non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam. absit, ut contra hoc praeceptum faciat, quae sic discedit, ut innupta permaneat. nisi ergo illa intellegatur, cui licet discedere — non autem licet nisi uiro fornicante — quomodo iubetur innupta, si discesserit, permanere? quis est, qui dicat: si discesserit mulier a uiro non fornicante, innupta permaneat. cum ei nisi a uiro fornicante discedere omnino non liceat? sensus itaque iste tuus quantum aduersetur uinculo con
Abbreviated transcription (Latin):
gati non sunt. qr si coniugati
eẽnt pares ñ eẽnt: cet̾os omĩno
huiꝰ temꝑis coniugatos. uł pꝰt
exꝑtum coniubiũ continentes¬
a se suꝑari non dubitent. Non
qnͣtũ ab anna. susanna: s qnͣtũ
ambe a maria suꝑantꝰ : ꝙ ad ip¬
sam ꝑtinet scãm carnis integ¬
tatem loquor. Nam qd̾ aliasĩt
marie menta. quis ignoret. Mo¬
res itaq congruos huic tanto
ꝓpõito adiungant ut de ppollen¬
ti p̾mio c̾cam securitatẽ gerant.
Scientes sane sibi atq omĩb fi
aboriente ⁊ occidente uemientib.
⁊ si int̾ se distincte ꝓm̾itis głe ful
gentib: hoc tam̃ magnũ ⁊ com¬
mune prari. ut cm abraham.
ĩ ysaac. ⁊̃ iacob: recumbant ĩ reg¬

Expanded text:
gati non sint, quia si coniugati gati non sint, quia si coniugati essent, pares non essent, ceteros omnino huius temporis coniugatos, uel post expertum concubitum continentesa se superari non dubitent, non quantum ab Anna Susanna, sed quantum ambae a Maria superantur. quod ad ipsam pertinet sanctam carnis integritatem, loquor; nam quae alia sint Mariae menta, quis ignorat? mores itaque congruos huic tanto proposito adiungant, ut de praepollenti praemio certam securitatem gerant, scientes sane sibi atque omnibus fab oriente et occidente uenientibus, etsi inter se distante pro meritis glgentibus, hoc tamen magnum in commune praestari, ut cum Abraham et Isaac et Jacob recumbant in reg
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtum moꝵ consuetudo. qnͣtũ
legum sanctitas: p̾scribunt. hoc
quoq ĩo deillis pr̃ib homĩes sus¬
picant᷑  quia nͥꝑ incontinenciam
uł nuptias elegerunt. uł cõiugi¬
b intemꝑant᷑ utuntur. at n̾o
continentes uł mares qui defũc¬
tis uxorib uł femine q̃ defunctis
uiris uł utriq qui pari consensu
continentiã d̾o uouerunt. Sciant
sͥ quidem m̾cedis ampliꝰ deberi ꝙͣ
conugalis castitas possit: s sc̃oꝵ
prũm nuptias qui ꝓphence un¬
gebant᷑. qui n inconcubitu nͥ ꝓ
sem neq in ip̃a ꝓle nisi ꝙ ĩ carne
multo maxime ꝯmonemꝰ. ũ tan¬
ta norint humilitate tuendũ eẽ:
ꝙ int̾ra int̾im uiuunt: qnͣtomag̾
celi ẽ qd̃ uouerunt. Nempescͥptũ
ẽ. Qnͣto magnus es humilia te
in om̃ib. Nrm gͦ ẽ dũ magnitu¬
dine eoꝵ ad dicere. illoꝵ dum¬
magna humilitate laudari. ex¬
ceptis gͥ quib dam ilł ꝯiugatis
prib ⁊ mr̃ib sanctis quib s̃o isti
meliores ñ sunt qmuis coniu¬

Expanded text:
ntum morum consuetudo, quantum legum scita praescribunt. Hoc quippe ideo de illis patribus homines suspicantur, quia ipsi per incontinentiam vel nuptias elegerunt, vel conjugibus intemperanter utuntur. At vero continentes vel mares qui defunctis uxoribus, vel feminae quae defunctis viris, vel utrique qui pari consensu continentiam Deo voverunt, sciant sibi quidem mercedis amplius deberi, quam conjugalis castitas poscit: sed sanctorum patrum nuptias, qui prophetice conjungebantur, qui neque in concubitu nisi prolem neque in ipsa prole nisi quod in carne multo maxime commonemus, ut tanta norint humilitate tuendum esse, quod in terra interim uiuunt, quanto magis caeli est quod uouerunt. nempe scriptum est: quanto magnus es, tanto humila to in omnibus. nostrum ergo est de magnitudine eorum aliquid dicere, illomagna humilitate cogitare. exceptis igitur quibusdam illis coniugatis patribus et matribus sanctis, quibus ideo isti meliores non sunt, quamuis coniu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ht̃ potestatẽ corꝑis su s mub¬
er: hoc quomodo uerũ erit. nͥ qͥa
nolente coninge. nõ licet cõuigio¬
tinere: Namsi licet mulieri sic
dimitt̾e uirũ ut maneat ĩ nupta:
non uir h̃t. s ip̃a siu corꝑis pͥatem.
Qd̾ eciam de uiro intelligit᷑. Deiide
tũ dc̃m̃ ẽ quicumq diunserit uporẽ
suam excepta cã formcatonis fa¬
ait eam mechari. quomodo dcm̃ in¬
tellecturi sumus nsi ꝓhibrtũ eẽ ho¬
minẽ dimitte uxorem si nuna cã
forncatõnis exstiterit: Et dictum ẽ
quare. ne scilicet eam faciat mecha¬
ri. Utiq id̾o: quia ⁊̃ si non ip̃a dum¬
sent. s dimissa fin̾t: erit mecha si¬
nupserit. pp̃ hoc gͦ tam magnũ ma¬
lũ nõ licet homini dimitt̾e uxorẽ. nͥ
ex cã forncatõnis. Tunc enĩ ñ ip̃e di¬
mittendo facit adult̾am. s duitit
adult̾am. Qͥd si gͦ dicat diuutto qͥ¬
dem uxorem meã sũ ulla c̃a forncatõ¬
mo. s continens ꝑmanebo. ⁊deo ne di¬
temꝰ eum impune fecisse qd̃ fecit: es

Expanded text:
non habet potestatem corporis sui, sed mulier? hoc quomodo uerum erit, nisi quia nolente coniuge non licet coniugi continere? nam si licet mulieri sic dimittere uirum, ut maneat innupta, non uir habet, sed ipsa sui corporis potestatem: quod etiam de uiro intellegitur. deinde cum dictum est: quicumque dimiserit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moechari, quomodo dictum intellecturi sumus, nisi prohibitum esse homini dimittere uxorem, si nulla causa fornicationis extiterit? et dictum est quare, ne scilicet faciat eam moechari; utique ideo, quia, etiamsi non ipsa dimiserit, sed dimissa fuerit, erit moechago tam magnum malum non licet homini dimittere uxorem nisi ex causa fornicationis. tunc enim non ipse dimittendo facit adulteram, sed dimittit adulteram. quid? si ergo dicat: dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, ideone dicemus eum inpune fecisse quod fecit? quis
Abbreviated transcription (Latin):
q dimisent uxorẽ nͥ obformcatõ¬
nẽ aũ ꝙ magͥ ingreco legr̃ pͥter
cansam foruicatõnis ⁊ aliam duxe¬
nt mechatur: non debeturis ꝯtinuo
putare illum ñ mechari. qui ꝓpter
causam fornicatõnis duiserit. et
aliam duxerit. s ad huc ambig̾e.
tonec eunͣgłm scd̾m alios euͣngłias
ãquib hoc narratũ consulamꝰ. Qͥd¬

Expanded text:
t uxorem nisi ob fornicationem, aut, quod magis in graeco legitur, praeter causam fornicationis et aliam duxerit, moechatur, non debemus continuo putare illum non moechari, qui propter causam fornicationis dimiserit et aliam duxerit, sed adhuc ambigere, donec euangelium secundum alios euangelistas, a quibus hoc narratum est, consulamus. q
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiis ꝑmanebunt. Eunc em̃ eis
ut putas alia coningia lic̾e̾t in¬
nasceretur. Eum ũo ista causai
si discesserit: sine coniugio mane¬
at: aũ ad pͥstinũ coningiũ reu̾tar᷑.
Nulla gͦ existente cansa formca¬
tonis: cuilibet ꝯiugi licebit uaũ
de trib elig̾e. aut no discedere a
coniuge. aut si discesserit: sic ma¬
nere. aut si non sie mansent non
alt̾m querere. s se pͥori reddere. Et
ubi ẽ ꝙ idem apłs act. nec ad tempꝰ
ut uacetur oroni nͥ ex consensuno¬
luit coniuges carnabi fraudare ĩ¬
uicem debito: Qͦmͦ saluũ erut:¬

Expanded text:
nuptiis permanebunt. tunc enim eis, ut putas, alia coniugia liceret innasceretur. cum uero ista causa nsi discesserit, sine coniugio maneat aut ad pristinum coniugium reuertatur. nulla ergo existente causa fornicationis cuilibet coniugi licebit unum de tribus eligere: aut non discedere a coniuge aut, si discesserit, sic manere aut, si non sic manserit, non alterum quaerere, sed priori se reddere. Et ubi est, quod idem apostolus nec ad tempus, ut uacetur orationi, nisi ex consensu uoluit coniuges carnali fraudare inuicem debito? quomodo saluum erit
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝵ gͦ ait. que innupta ẽ cogitat
ea q̃ suit domini ut sit sc̃a t corpe
⁊ sp̃u: non sicaccipiendũ ẽ nt pute
iugem castam. Omnnb quippes
delib dictum est. HIescitis qm̃o¬
coniugatoꝵ fidem gͥ ĩtomino seruꝰ¬
ciũ. Em sanctitati ciuiꝰlibet eoꝵ n
infidelem conigem obsist̾e. s poꝰ
uiri ꝓdesse infideli uxori: idem ap
tostis est dicens. Sanctificatꝰ ẽ ens
uix infidelis muxore fideli. ⁊ sant¬
tificata ẽ mulier infideł insrẽ. ꝓñ¬

Expanded text:
Quod ergo ait: quae innupta est, cogitat ea quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu, non sic accipiendum est, ut putemiugem castam. omnibus quippe fidelibus dictum est: nescitis, quia corconiugatorum fidem sibi et domino seruantium. cui sanctitati cuiuslibet eorum nec infidelem coniugem obsistere, sed pouiri prodesse infideli uxori idem apostolus testis est dicens: sanctificatus est enim uir infidelis in uxore, et sanctificata est mulier infidelis in
Abbreviated transcription (Latin):
sũ qͥdem melior qmͣ ab raham.ĩ hoc
uũ taxat gñe ꝯtinencie qua ille
ũ carebat. ⁊ si nõ apparebat. s sũ
dicat plane ista. Quia ⁊ si nolu̾it
głari: nõ erit ĩsipiens u̾tatem
em̃ dic̃. Si a̾ parcit nequis eũ ex¬
istimet suꝑ id ꝙ eũ uidet aũ ali
quid audit ex illo: auferat a ꝑso¬
ra sua nodũ q̃onis. ⁊ ñ de hom̃e
s de re ip̃a respondeat ⁊ dicat. Qͥ
nõ potint ãplidrẽ. Sic ⁊ femina
ĩnupta q̃ cogitat ea q̃ sunt dm̃
ut sit sancta. ⁊ corꝑe ⁊ spũ: cũ au
torẽ dicentẽ. tu gͦ melior qmͣsara:
respondeat. Ego melior sũ: s his qͤ¬
nͥtute huiꝰ continentie carent. ꝙ
de sara non credo. fecit gͦ illa cũ
ista uirtute quod illi temꝑi con¬
gruebat: a quo ego sum ĩu̾nis. aĩ
inmeo ⁊ corꝑe appareat: ꝙ illa in
amino ꝯscruabat. Res gͦ istas si
comparemꝰ:. nullo mͦ dubitandũ ẽ
meliorẽ ẽẽ castitatẽ continencie ꝙͣ

Expanded text:
sum quidem melior quam Abraham, in hoc sum quidem melior quam Abraham, in hoc dumtaxat genere continentiae, qua ille non carebat, etsi non apparebat; sed sum Dicat plane ista: quia et si voluerit gloriari, non erit insipiens; veritatem enim dicit. Si autem parcit, ne quis eum existimet super id quod eum videt, aut audit aliquid ex illo ; auferat a persona sua nodum quaestionis, et non de homine, sed de re ipsa respondeat, et dicat, qui non potuit ampliorem. sic et femina innupta. quae cogitat ea quae sunt domini, ut sit sancta et ctorem dicentem: Tu ergo melior quam Sara? respondeat: Ego melior sum, sed his qvirtute hujus continentiae carent: quod de Sara non credo. Fecit ergo illa cum ista virtute quod illi tempori congruebat, a quo ego sum immunis, ut in meo etiam corpore appareat quod illa in animo conservabat. Res ergo ipsas si comparemus, nullo modo dubitandum est meliorem esse castitatem continentiae quam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ imꝑtias recusanti. Eu gͦ mełdr
qmͣ abraam: Quod ille cũ audie¬
rit non ꝑturbetur. nͨ auderat dr̃e
melior: ne aꝓposito delabatur.
Illd̾ enĩ nõ uere dicit. hoc ñ recte
facit. S dicat ego quidem ã sũ
melior qmͣ abraam. s melior est
castitas celibum. qmͣ castitas nup¬
tiar̾. Quar̃ abraham unã hebat in
usu: ambas inh̃rtu. ẜaste quippe
ꝯugalit̾ uixit: ẽẽ aũ castꝰ sineꝰ cõ¬
igio potuit. S tũc ño oportuit.
ego ñ facileꝰ ñ utor nuptus quilib
usus ẽ abraham: ꝙͣ sic utor nupci¬
is q̃mad̾m est usus abraam. et s̃o
melior sũ illis qui ꝑ amini ĩ ꝯtinẽ¬
tiam nõ possunt qd̾ ego. ño ilł qui¬
illi egerunt. sic ego nc ag̾em: ⁊ si
nunc agendũ ẽẽt. Aut si talem se
sentit iste ⁊ nouit: ut salua ⁊ ꝑma¬
nente in habitu animi sui uͥtute
ꝯtinentie si adusũ imꝑtiar exali¬
qͥ religionis officõ descendisset:
abraham: Audeat plane respond̾e
illi captioso int̾rogatori ⁊ dr̃e. Nõ

Expanded text:
et nuptias recusanti: tu ergo melior quam Abraham? quod ille cum audierit, non perturbetur nec audeat dicere: melior, nec a proposito dela batur — illud enim non uere dicit, hoc non recte facit - sed dicat: ego quidem non sum melior quam Abraham, sed melior est castitas celibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. caste quippe coniugaliter uixit; esse autem castus sine coniugio potuit, sed tunc non oportuit. ego uero facilius non utor nuptiis, quibus est usus Abraham, quam sic utor nuptiis, quemadmodum est usus Abraham; et ideo melior sum illis, qui per animi incontinentiam non possunt qilli egerunt, sic ego non agerem, et si nunc agendum esset. aut si talem se iste sentit et nouit, ut salua et permanente in habitu animi sui uirtute continentiae, si ad usum nuptiarum ex aliquo religionis officio descendisset, Abraham, audeat plane respondere illi captioso interrogatori et dicere: non
Abbreviated transcription (Latin):
to. Obedienciã ño illam dico que
p̾ceptis obtemꝑet. ideoq obediẽ¬
cia preceptoꝵ sine uͥgmitate quid̾
pot᷑: s sine castitate eẽ nõ pͭ adcas¬
titatẽ namq ꝑtinet. ñ fornicari.
ñ mechari. nulło illicito ꝯcubitu
macłari. q̃ qui no obseruant: contͣ
p̾cepta dei facnuit: ⁊ ob hoc extor
guntatis accepto ⁊̃ custodita uir¬
ginitate. p̾cepta contempn̾e. sic̃
multas sacras uͥgines nouimꝰ uer¬
bosas. turiosas. ebriosas. litigio¬
sas. auaras. suꝑbas. q̃ contͣ p̾cep¬

Expanded text:
to. oboedientiam uero illam dico, qua to. oboedientiam uero illam dico, qua praeceptis obtemperatur. ideoque oboedientia praeceptorum sine uirginitate quidem potest, sed sine castitate etitatem namque pertinet non fornicari, non moechari, nullo inlicito concubitu maculari: quae qui non obseruant, contra praecepta dei faciunt et ob hoc extorrginitatis accepto et custodita uirginitate praecepta contemnere: sicut multas sacras uirgines nouimus uerbosas, curiosas, ebriosas, litigiosas, auaras, superbas: quae omnia c
Abbreviated transcription (Latin):
nere nõ posset. s tam̃ obediens:
qmͣ meliorẽ dicamꝰ. minꝰ laudabilẽ
qmͣ si u̾go ẽẽt: an dampnabilẽ sic
uirgo ẽ. Ita si conferas ebͥosam uir¬
ginẽ sobrie coniugate: quis dubr¬
tet ⁊ eandẽ fore sũtenciã: Nuptie
quippe ⁊ uͥginitas duo bona surt.
quoꝵ alt̾m maiꝰ. Sobrietas ã ⁊ eb̃¬
etas. sicut obedientia ⁊ cõtinencia:
bonis meliꝰ est hr̃e zachei staturã
c̃ sanitate qmͣ golie cũ febre. Recte
uirgo coniugate obedienti: sed
nnus obediens obedientori com¬
ꝑanda sit: quia ⁊ nulla niptialis
castitas ẽ. ⁊ o bonũ ẽ: s minor qmͣ
uͥginał. Eanto gͦ minor in bono o¬
bediencie qnͣto maior in bono casti¬
tatis. si alt̾ alt̾o comparet᷑: q̃ p̾po¬
uenda sit: indicat qui pͥmo ipm
castitatẽ. ⁊ obedienciã comꝑans
uidet õim uͥtutũ. quodamͦ ma¬
trẽ ẽẽ: obedientiã. ac ꝑ hoc io pot̃
oẽ obedientia sine uͥguntate: quia
uirginitas ex consilio ẽ. ñ exp̾cep¬

Expanded text:
tamen oboediens, quam meliorem dicamus? minus laudabilem quam si uirgo esset, an damnabilem, sicut uirgo est? ita si conferas ebriosam uirginem sobriae coniugatae, quis dubitet eandem ferre sententiam? nuptiae quippe et uirginitas duo bona sunt, quorum alterum maius; sobrietas autem et ebriositas, sicut oboedientia et contumacia, bonis melius est habere Zachaei staturam cum sanitate quam Goliae cum febre. Recte uirgo coniugatae oboedienti, sed minus oboediens oboedientiori conparanda sit, quia et illa nuptialis castitas est et ideo bonum est, sed minor quam uirginalis. tanto ergo minor in bono oboedientiae, quanto maior in bono castitatis, si altera alteri conparetur, quae praeponenda sit iudicat qui primo ipsam castitatem et oboedientiam conparans uidet omnium uirtutum quodam modo matrem esse oboedientiam. ac per hoc ideo potest esse oboedientia sine uirginitate, quia uirginitas ex consilio est, non ex praecep
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiałr usi sunt. Car̃ quippe usꝰ
ita se ht̃: ut si quid ĩ eis ꝑ carius
ꝯmixtionẽ ꝙ excedat generandi
ꝯtaminatio sit. Nam quid expiat
uenia si omĩno ñ contaminat illa
ꝓgressio: aqͣ contaminatõe mirĩ
si ĩ munes ẽẽnt piũ soqfites agnũ. nͥ
uirgines ꝑman̾ent. Bonũ gͥ nuptu
rũ ꝑ omĩs gentes. atq om̃s horais
dio discidente afteri nub̾e dum ur
ip̃a cansa pariendi. Qͤ cũ solasit
qua nuptie tiũt. nec ea re ñ subse¬
nuptiale nͥ coniugis morte. Qũead¬
modũ si fiat ordinato cleri ad ple¬
bem congregandã ⁊ si ꝑleb̾ ꝯgte¬
gacõ ñ subseqͣtur. man tñ nullis
ordinatis sacram̃ta ordinacõnis
⁊ si aliqͣ cusꝑa quisqm ab officio
remoueat᷑ sacram̃to diũ semel mi¬
põito non carebit. qmͣnis adu¬
diciũ ꝑmanente. Gen̾atõnis iͣꝙ
causa fieri nuptias: apłs itates¬
tis ẽ uolo inquid iumores nub̾e̾.
et qiͣ ei drẽtur. ut quid: contuuo

Expanded text:
nuptialiter usi sunt. earum quippe usus nuptialiter usi sunt. earum quippe usus ita se habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat generandi um fuerit, contaminatio sit. nam quid expiat uenia, si omnino non contaminat illa progressio? a qua contaminatione mirum si inmunes essent pueri sequentes agnum, nisi uirgines permanerent. Bor omnes gentes atque omnes homines dio discedentem alteri nubere, dum vir ipsa causa pariendi, quae cum sola sit, qua nuptiae fiunt, nec ea re subsenuptiale nisi conjugis morte. Quemadmodum si fiat ordinatio clerici ad plebem congregandam, et si plebis congregatio non subsequatur, manet in illis ordinatis sacramentum ordinationis; et si aliqua culpa quisquam ab officio removeatur, Sacramento Domini semel imposito non carebit, quamvis ad judicium permanente. Generationis itaque causa fieri nuptias, Apostolus ita testis est: Volo, inquit, juniores nubere. Et quasi ei diceretur, Utquid? continuo