comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noui testamenti. qđ lex ibi in tabulis hic
in cordibus scribitur. ut qđ ibi forinsecus¬
terret hic delectet intrinsecus. ibiq fiat
p̃uaricator ꝑ occidentẽ litterã. hic dilec¬
tor ꝑuiuificantẽ sꝑm. ñ ideo dicendum
ẽ. quod łs ad iuuet nos ad oꝑandã iusticiã
atq oꝑetur in nobis et uelle et operari
pro bona uoluntate. quia p̃ceptis iusticiȩ
forinsecus in sonat sensib nr̃is. s quia
intrinsecus incrementũ dat. diffunden.¬
do caritatẽ in cordibus nr̃is ꝑsꝑm scm̃ qͥ¬

Expanded text:
Novi Testamenti, quod lex ibi in tabulis, hic Novi Testamenti, quod lex ibi in tabulis, hic in cordibus scribitur, ut qterret, hic delectet intrinsecus, ibique fiat praeuaricator per occidentem litteram, hic dilector per uiuifieantem spiritum, non ideo dicendum est, quod deus adiuuet nos ad operandam iustitiam atque operetur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate, quia praeceptis iustitiae forinsecus insonat sensibus nostris, sed quia intrinsecus incrementum dat diffundendo caritatem in cordibus nostris per sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinerent ad nouũ testamentũ et eorum
scripturas incordibus Unde apłs sumpsit
ñ attramento s sꝑu dei uiui: Non intabu¬
lis lapideis. s in tabulis cordis carnalibus:
Sempiternãq mercedẽ iustificationis.
huius. ñ t̃ram de qua pulsi sunt amorrei. &
cethei et aliȩ gentes quȩ ibi commemoran¬
tur. s ipsum dñm cui adherere bonũ ẽ ut
bonũ dei qđ diligunt ds sit ipse quẽ dili-¬
gunt: Int̾ quẽ et homines nisi peccata non
separant. quȩ ñ nisi ꝑ eandẽ grãm di-¬
mittant᷑: Unde cum dixisset. om̃s enĩ cog¬
noscent me. a minore usq ad maiorem
eorũ. mox addidit. quia ꝓpitius ero iniqͥ¬
tati eorũ. et peccatorũ eorũ ñ memora
bor. amplius: Plegẽ gͦ factorũ dicit dñs.
ñ concupisces. ꝑ legẽ fidei dicit dñs. sine
me nichil potestis facere Agebat enĩ de
bonis oꝑibus hoc ẽ de palmitũ fructibus:
Cum gͥhȩc appareat distantia ueteris et

Expanded text:
pertinerent ad hoc testamentum, et eorum pertinerent ad hoc testamentum, et eorum scripturus in cordibus — unde apostolus sumpsit non atramento, sed spiritu dei uiui, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus — sempiternamque mercedem iustificationis huius non terram de qua pulsi sunt Amorrei et Cethei et aliae gentes, quae ibi commemorantur, sed ipsum deum, cui adhaerere bonum est, ut bonum dei, quod diligunt, deus sit ipse quem diligunt, inter quem et homines nisi peccata non separant, quae non nisi per eandem gratiam dimittuntur. unde cum dixisset: omnes enim cognoscent me a minore usque ad maiorem eorum, mox addidit: quiapropitius ero iniquitati eorum et peccata eorum non memora or ultra. per legem ergo factorum dNon concupisces : per legem fidei dicit Dominus, Sine me nihil potestis facere ; agebat enim de bonis operibus, hoc est, de palmitum fructibus. Cum igitur haec appareat distantia Veteris et
Abbreviated transcription (Latin):
simul enĩ ꝓmissam dei contemplationẽ
accepturi sunt. om̃s quia et illi ꝓ nobis me.¬
liora ꝓuiderunt. ne sine nobis ꝑficerent᷑.
res quia minus dilati sunt. sicut in illo
ȩuangelico denario ꝑ similitudinẽ dicit᷑
quẽ prius accipiunt qui posterius uene¬
runt ad uineã: Siue quolibet alio mͦ qui
me in p̃sentia forsitan fugit minores. ma.¬
ioresq accipiendi sunt: Iluo tamen qͣntũ
potes diligent̃ attende. qđ tanto molimi¬
ne conor ostendere Cum testamentũ no¬
uũ ꝓpħa ꝓmitteret. ñ scđm testamentũ
qł prius factũ ẽ populo isrł ex egipto li¬
berato. nichil eum de sacrificiorũ uel quo¬
rumq sacramentorũ commnutatione dix-¬
isse: quãuis et ipsa sine dubio fuerat se¬
cutura. sicut secutã uidemꝰ qđ multis aliis
locis eadẽ scriptura ꝓpħiȩ testatur. s tan¬
tummͦ istã commendasse distantiam quod
leges suas claturus eẽt łs inmentẽ eorũ qͥ

Expanded text:
simul enim promissam dei contemplationem simul enim promissam dei contemplationem accepturi sunt omnes, quia et illi pro nobis meliora prouiderunt, ne sine nobis perfecti perres, quia minus dilati sunt, sicut in illo euangelico denario per similitudinem dicitur, quem prius accipiunt qui posterius uenerunt ad uineam , siue quolibet alio modo, qui IIIC in praesentia forsitan fugit, minores maioresque accipiendi sunt. Illud tamen, quantum potes, diligenter adtende, quod tanto molimine conor ostendere, cum testamentum nouum propheta promitteret non secundum testamentum quod prius factum est populo Israhel ex Aegypto liberato, nihil eum de sacrificiorum uel quorumque sacramentorum commutatione dixisse, quamuis I\'t ipsa sine dubio fuerat secutura, sicut secutam uidemus, quod multis aliis locis eadem prophetica scriptura testatur, sed tantummodo istam commendasse distantiam, quod leges suas daturus esset deus in mentem eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autẽ uenerit qđ ꝑfectum ẽ. & totũ
hoc qd ex parte ẽ fuerit euacuatũ. tunc
det se ipsum dilectoribus suis Tunc erit
uita ȩterna. ut cognoscamus unũ uerũ
dm̃: Tunc similes ei erimꝰ qm̃ tunc cognoᷤ.¬
cemus sicut et cogniti sumus: Tunc non
docebit unusquisq cuiẽ suũ aut frẽm su¬
um dicens cognosce dñm. om̃s enim cog¬
noscent eum a minore usq admaiorem
eorũ: Quod multis modis intelligi pot̃.
siue quia et illic quisq scorum tanquam
stella abstella disfert ingła. nec ad
rem quicqͣm int̾. ẽ utrum a minore usq ad
maiorẽ. sicut dictũ ẽ. ansi a maiore usq
ad minorẽ diceret᷑ Quod similit̃ nichil
int̾ ẽ. etiã si minores intellexerimꝰ qui tã¬
tummͦ credere. maiores autẽ qui etiã in¬
telligere quantũ in hac uita pot̾ lumen
incorporeũ atq in commutabile ualuerun:
Siue minore tempore posteriores. maio.¬
res autẽ tempore priores intelligi uoluit

Expanded text:
cum autem uenerit quod perfectum est et totum cum autem uenerit quod perfectum est et totum hoc quod ex parte est fuerit euaeuatum, tunc det se ipsum dilectoribus suis: tunc erit vita aeterna, ut cognoscamus unum verum Deum ; tunc similes ei erimus , quoniam tunc cognoscemus sicut et cogniti sumus . Tunc non docebit unusquisque civem suum, aut fratrem suum dicens: cognosce dominum; omnes enim cognoscent cum a minore usque ad maiorem eorum. quod multis modis intellegi potest: siue quia et illic quisque sanctorum tamquam stella ab stella differt in gloria — nec ad rem quicquam interest, utrum a minore us q ue ad maiorem, sicut dictum est, an si a maiore usque ad minorem diceretur; quod similiter nihil interest, etiamsi minores intellexerimus, qui tantummodo credere, maiotes autem, qui etiam intellegere, quantum in hac uita potest, lumen incorporeum atque incommutabile ualuerunt —, sine minores tempore posteriores, maiores autem tempore priores intellegi noluit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quodammͦ scriptus. ñ quo ad ornetur
s quo p̃mat᷑ pondus oneris non titulus
honoris
Sicut lex factorũ scripta in tabulis lapi¬
deis. mercesq eius t̾ra illa ꝓmissionis. qͣm
carnalis domus isrł cum ex egipto libera¬
tus eẽt accepit. ꝑtinet ad testamentum
uetus: ita lex fidei scripta in cordibus
mercesq eius species contemplationis
quã spiritalis domus isrł ab hoc mundo
liberata ꝑcipiet. ꝑtinet ad testamentum
nouũ: Tunc fiet quos apłs dicit. Siue
prophiȩ euacuabunt᷑ siuȩ linguȩ cessa.¬
bunt. siue scientia euacuabitur. illa scili.¬
cet paruulorũ scientia. in qua hic uiuit᷑
quȩ ex parte ẽ ꝑspeculũ in enigmate:
ꝓpter hanc enĩ necessaria ẽ ꝓpħia. cum ad
linguȩ id ẽ multiplicitas significationũ.
cum ex alio atq alio aliud atq aliud ad mo¬
net᷑. qui nundũ ȩt̾nam lucẽ ꝑspicuȩ ue.¬
ritatis mente purgatissima contemplat᷑.

Expanded text:
est quodammodo scriptus, non quo adornetur, est quodammodo scriptus, non quo adornetur, sed quo prematur; pondus oneris, non titulus honorisgo lex factorum scripta in tabulis lapideis mercesque eius terra illa promissionis, quam carnalis domus Israhel, cum ex Aegypto liberata esset, accepit, pertinet ad testamentum uetus, ita lex fidei scripta in cordibus mercesque eius species contemplationis, quam spiritalis domus Israhel ab hoc mundo liberata pertinet, pertinet ad testamentum nouum. tunc fiet quod apostolus dicit: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacua bitur, illa scilicet paruulorum scientia, in qua hic uiuitur, quae ex parte est per speculum in enigmate. propter hanc enim necessaria est praeteritis, linguae, id est multiplicitas significationum, cum ex alio atque alio aliud atque aliud admonetur, qui nondum aeternam lucem perspicuae ueritatis mente purgatissima contemplatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eos dicit dñs Qm̃ hoc ẽ testamentũ qđ
constituã domui isrł post dies illos dicit
dñs. dabo leges meas inmentẽ eorum et
in cordibꝰ eorũ scribã eas Ecce quomͦ uo-
luit iste legem sibi yoni a dño: Non sicut
in iustis et ñ subditis ad uetus testam̃tum
ꝑtinentibus posita ẽ in tabulis lapideis. s
et in cordibus scribitur. non qũa memoria
teneant. et uita negligant. s quã sciant
intelligendo. faciant diligendo. in lati.¬
tudine amoris. ñ intimoris angustus:
Nam qui timore penȩ. ñ amore iusticiȩ
opus legis facit. ꝓfecto inuitus facit:
Quod autẽ inuitus facit. si posset fieri
mallet utiq ñ iuberi Ac ꝑ hoc legis quã
uellet ñ ẽẽ ñ ẽ amicus s potius in imicꝰ.
nec mundatur oꝑe. qui inmundus ẽ uo¬
lex in lapideis tabulis ponit᷑ p̃uaricatio¬
nis reos. ñ ꝓmissionis efficit filios S et
ille qui euis meminit nec eã diligit. eodẽ
modo reus ẽ: quia memoria eius lapis illi

Expanded text:
oc est testamentum quod constituam domui Israel: Post dies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in mentibus eorum, et in cordibus eorum scribam eas» ? Ecce quomodo vult iste legem sibi poni a Domino; non sicut injustis et non subditis, ad vetus testamentum pertinentibus posita est, in tabulis lapideis; sed et in cordibus scribitur: non quam memoria teneant, et vita negligant; sed quam sciant intelligendo, faciant diligendo, in latitudine amoris, non in timoris angustiis. Nam qui timore poenae, non amore justitiae opus legis facit, profecto invitus facit. Quod autem invitus facit, si posset fieri, mallet utique non juberi: ac per hoc legis, quam vellet non esse, non est amicus, sed potius inimicus; nec mundatur opere, qui immundus est volex in lapideis tabulis ponitur, praevaricationis reos, non promissionis efficit filios. Sed et ille qui ejus meminit, nec eam diligit, eo modo reus est; quia memoria ejus lapis illi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi lex a dño ponatur. si ñ ponetur iusto:
An eo mͦ ñ ponitur iusto. quomͦ posita est.
populo contumaci. in tabulis lapideis. non
intabulis cordis carnalibꝰ. scłm testam̃tũ
uetus ex monte syna. qđ in seruitutẽ ge¬
nerat. ñ scđm testamentũ nouũ de qͦ scrip.¬
tum ẽ ꝑiheremiã ꝓpħam. ecce dies ueni.¬
unt ddicit dñs. et consummabo domui isrł
et domui uida. testamentũ nouũ. ñ scdm
testamentũ qđ disposui patribꝰ eorũ indie
qua app̃hendi manũ eorũ. ut educerem

Expanded text:
sibi lex a Domino ponatur, si non ponitur justo? An eo modo non ponitur justo, quomodo posita est populo contumaci in tabulis lapideis, non in tabulis cordis carnalibus ; secundum Testamentum vetus in monte Sina , quod in servitute generat, non secundum Testamentum Novum , de quo scriptum est per Jeremiam prophetam: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Juda Testamentum Novum, non secundum testamentum quod disposui patribus eorum in die qua app
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce qui dixerat non ꝓmundo rogo. ꝓ mundo
rogat ut credat: quoniam ẽ mundus de quo
scͥptum ẽ ne cum mundo dampnem᷑: Pro isto
mundo non rogat: Neq enim quo sit predesti¬
natus ignorat Et est mundus de quo scriptũ
ẽ: non uenit filius hominis ut udicet mundũ
s ut saluetur mundus ꝑ ipsum: Unde et apłs:¬
ds̃ erat inquit in xp̃o: mundum reconcilians
sibi Proisto mundo rogat dicens: ut mundus
credat quia tume misisti: ꝑ hanc enim fidem
mundus reconciliatur deo: cum credit in xp̃m
qui ẽ missus adeo Si autem diceret. ut cognos.¬
cant quia tu me misisti: tantumdem ualeret
quantum hoc quod ait. ut cognoscat mundus:
Ipsi sunt enĩ mundus non ꝑmanens inimicus¬
quał ẽ mundus damꝑnationi predestinatus:
s ex inimico amicus effectus: ꝓꝑter quem deus
erat in xp̃o mundum reconcilians sibi: Ideo dix̃
ego in eis et tu in me. tanquam diceret. ego in
eis ad quos misisti me: et tu in me. mundum
reconcilians tibi per me:¬

Expanded text:
ecce, qui dixerat: « Non pro mundo rogo , » pro mundo rogat ut credat, quoniam est mundus de quo scriptum est: « Ne cum mundo damnemus . » Pro isto mundo non rogat: neque enim quo sit praedestinatus, ignorat. Et est mundus de quo scriptum est: « Non venit filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . » Unde et Apos erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Pro isto mundo rogat, dicens, Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur Deo, cum credit in Christum qui est missus a Deo. Quomcant quia tu me misisti: tantumdem valeret quantum hoc quod ait, Ut cognoscat mundus. Ipsi sunt enim mundus, non qualis est mundus damnationi praedestinatus, sed ex inimico amicus effectus, propter quem « Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . » Ideo dixi: « Ego in eis, et tu in me; » tanquam diceret: « Ego in eis » ad quos misisti me; « et tu in me, » mundum reconcilians tibi per me
Abbreviated transcription (Latin):
atq pietatem de qua loquebatur apłs. si
non sumus idonei cogitare aliquid quasi
ex nobis metipsis. s sufficientia nr̃a ex deo
ẽ ꝓfecto non sumus idonei credere aliqͥd
quasi ex nobismetipsis quod sine cogita¬
tione non possumꝰ. s sufficientia nr̃a qua
credere incipiamꝰ ex deo ẽ:¬

Expanded text:
atque pietatem de qua loquebatur Apostolus, si atque pietatem de qua loquebatur Apostolus, si non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est; profecto non sumus idonei credere aliquid quasi ex nobismetipsis, quod sine cogitatione non possumus, sed sufficientia nostra qua credere incipiamus, ex Deo e
Abbreviated transcription (Latin):
ommendans istã gr̃am quȩ non dat᷑
scd̾m aliqua m̾ita. sed efficit omnia bo¬
na merita. non quia idonei simꝰ inquit
cogitare aliquid quasi ex nobis metipsiᷤᷤ
s sufficientia nr̃a ex deo ẽ Attendant
hic et uerba ista ꝑpendant. qui putant
ex nobis eẽ fidei ceptum. et ex deo ẽẽ fidĩ
supplementum: Quis enĩ non uideat pͥ¬
us eẽ. cogitare quã credere: Nullus qͥp¬
pe credit aliquid. nͥ priꝰ cogitauerit ẽẽ
credendum: Quãuis enim raptim. ꝗͣuis
celerrime credendi uoluntatẽ quȩdam
cogitationes anteuolent moxq illa ita
sequatur. ut quasi coniunctissima comi-¬
tetur. necesse ẽ tamen ut omĩa quȩ cre-¬
duntur preueniente cogitatiõe credant᷑.
quam quam et ipsum credere nichil est¬
aliud quam assensione cogitare: Non enĩ
omnis qui cogitat credit. cum ideo cogi¬
tent pleriq ne credant. s cogitat omĩs qͥ
credit. et credendo cogitat. et cogitando
credit Quod ergo pertinet ad religionem

Expanded text:
ommendans istam gratiam, quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita: Non quia idonei sumus, inquit, cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Attendant hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Quis enim non videat, prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Quamvis enim raptim, quamvis celerrime credendi voluntatem quaedam cogitationes antevolent, moxque illa ita sequatur, ut quasi conjunctissima comitetur; necesse est tamen ut omnia quae creduntur, praeveniente cogitatione credantur. Quanquam et ipsum credere, nihil aliud est, quam cum assensione cogitare. Non enim omnis qui cogitat, credit; cum ideo cogitent plerique, ne credant: sed cogitat omnis qui credit, et credendo cogitat, et cogitando credit. Quod ergo pertinet ad religionem
Abbreviated transcription (Latin):
tis gͦ lux cum eẽtis. tẽnebrȩ attendite quẽ
rectorẽ habuistis: Quẽ rectorẽ habent ini¬
qui nisi diabolũ quomͦ pii et fideles recto¬
rem habent xꝑm: Ergo diabolũ et angłos
eius rectores mundi appellauit. id ẽ rec¬
tores dilectorũ muncli. rectores peccato¬
rum qd ẽ tenebrarũ harũ¬

Expanded text:
etis ergo lux, cum tenebrae essetis, attendite quem etis ergo lux, cum tenebrae essetis, attendite quem rectorem habuistis. Quem rectorem habent iniqui, nisi diabolum, quomodo pii et fideles rectorem habent Christum? Ergo diabolum et angelos ejus «rectores mundi» appellavit, id est, rectores dilectorum mundi, rectores peccatorum, quod est, «tenebrarum haru
Abbreviated transcription (Latin):
udi apłm dicentẽ: Non ẽ uobis collue¬
tatio ad uersus carnẽ et sanguinẽ: Nolite qͣsi
odia ur̃a conuertere in homines. et eos uob̾
hostes existimare. et eorũ inimiciciis uos con¬
teri putare: Isti om̃s quos timetis caro et san¬
guis sunt: Non ẽ uobis colluctatio aduersus
carnẽ et sanguinẽ Sic uoluit dicere Con¬
tempnes hominũ mortalitatẽ: Q ad uersus
quos: Aduersus principes inquit et potes¬
tates. et rectores huius mundi tenebrarũ
harũ: Ex paueras cum audires. rectores
mundi. Si rectores huius mundi. nunqͥd
preter mundũ iturus es. ut illos non patia.¬
ris: Preter mundũ iturus es ut ab eis eru¬
non rectores cęli et terrȩ: Nam ista fabrica
dei ẽ: Cȩlum et terra mundus dicit᷑. et ho¬
mines mali mundus: Quare et isti mundꝰ:
Quia diligunt mundũ. et ideo tenebrȩ qͥa
impii: Ideoq iam ex ipso numero credentibꝰ
multis. quid dicit apłs: fiustis aliquando te¬
nebrȩ: nunc autẽ lux in dño: Ante quã eẽ¬

Expanded text:
m dicentem: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Nolite quasi odia vestra convertere in homines, et eos vobis hostes existimare, et eorum inimicitiis vos conteri putare: isti homines quos timetis, caro et sanguis sunt; «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sic voluit dicere, contemnens hominum mortalitatem. Et adversus quos? «Adversus principes,» inquit, «et potestates, et rectores hujus mundi, tenebrarum harum» . Expaveras, cum audires, «rectores mundi.» Si rectores mundi istius, numquid praeter mundum iturus es, ubi illos non patiaris? praeter mundum iturus es, ubi ab eis eruarum rectores,» non rectores coeli et terrae; nam ipsa fabrica Dei est. Coelum et terra mundus dicitur, et homines mali mundus. Quare et isti mundus? Quia diligunt mundum: et ideo tenebrae, quia impii. Ideoque jam ex ipso numero credentibus multis, quid dicit Apostolus? «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Antequam ess
Abbreviated transcription (Latin):
cordibus hominũ: Ibi ergo lex extrinsecꝰ
posita ẽ. qua iniusti terrerentur: hic intͥn¬
secus data ẽ qua iustificarent᷑ Nam non
adulterabis. non homicidiũ facies non
concupisces. et si quod ẽ aliud mandatũ.
quodutiq in illis tabulis scriptũ ẽ in hoc
inquit sermone recapitulatur. in hoc quod
tudo autem legis ẽ caritas Hȩc non inta¬
dei est caritas huic prudentia carnis ñ ẽ
subiecta. neq enim potest S ad hanc pru-¬
dentiam carnis t̾rendam cum in tabuł
scribuntur opera caritatis. lex ẽ operum
et littera occidens preuaricatorem Cum
autem ipsa caritas diffundit᷑ in corde cre-¬
dentium. lex ẽ fidei. et sp̃c uiuificans di¬
ut eum forinsecus terrificet. hoc in ipso
homine ut eum intrinseꝰ iustificet: Car-¬
nales autem tabulas cordis dix̃. non car-¬
nalis prudentiȩ. sed tanquã uiuentis sen-¬
sumq habentis in cõparatione lapidis. qͥ
sine sensu ẽ¬

Expanded text:
cordibus hominum. ibi ergo lex extrinsecus cordibus hominum. ibi ergo lex extrinsecus posita est, qua iniusti terrerentur, hic intrinsecus data est, qua iustificarentur. nam: non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces et si quod est aliud mandatum— quod utique in illis tabulis scriptum est — in hoc, inquit, sermone recapitulatur, in eo quod tur. plenitudo autem legis caritas. haec non in tanobis. lex ergo dei est caritas. huic prudentia carnis non est subiecta; neque enim potest. sed ad hanc prudentiam carnis terrendam cum in tabulis scribuntur opera caritatis, lex est operum et littera occidens praeuaricatorem; cum autem ipsa caritas diffunditur in corde credentium, lex est fidei et spiritus uiuificans diut eum forinsecus terrificet; hoc in ipso homine, ut eum intrinsecus justificet. Carnales autem tabulas cordis dixit, non carnalis prudentiae, sed tanquam viventis sensumque habentis, in comparatione lapidis qui sine sensu e
Abbreviated transcription (Latin):
Seraitus dei cuius dono iustificamur. quo
fit in nobis ut ñ peccare delectet. ubi liber-¬
tas est sicut preter hunc spiritum peccare
delectat. ubi seruitus a cuius operibus abs
funditur caritas in cordibꝰ nr̃is quȩ pleni-¬
tudo legis ẽ etiam digitꝰ dei in euangelio dĩ
Unde quia et illȩ tabulȩ digito dei scͥꝑtȩ
mur: ut ex fide uiuentes per dilectionẽ
bene operemur. quẽ non moueat ista con-
in significatione utiq futurȩ dnĩcę passio¬
nis.usq ad diem qua moyses legem accep̃.
in tabuł digito dei conscriptis Similit̃
ab occisione et resurrectione illius quisic̃
ouis ad immolandũ ductꝰ ẽ quinquagin-¬
ta diebꝰ completis congregatos in unum
In hac mirabili congruentia illud certe
plur imum distat quod ibi popłs accede-¬
re ad locũ uͥ lex dabatur horrendo t̃ro¬
re prohibetur hic autem in eos suꝑueñ
in unum fuerant congregati: Ibi in tabu¬
lis lapideis digitꝰ dei operatus ẽ: hic in

Expanded text:
ritus dei, cuius dono iustificamur, quo fit in nobis ut non peccare delectet, ubi libertas est, sicut praeter hunc spiritum peccare delectat, ubi seruitus, a cuius operibus abstfunditur caritas in cordibus nostris, quae plenitudo legis est, etiam digitus dei in euangelio dicitur. unde quia et illae tabulae digito dei conscriptae mur, ut ex fide uiuentes per dilectionem bene operemur, quem non moueat ista congrin significationem utique futurae dominicae passionis, usque ad diem, quo Moyses legem accepit in tabulis digito dei conscriptis; similiter ab occisione et resurrectione illius, qui sicut ouis ad immolandum ductus est, quinquaginta diebus conpletis congregatos in unum In hac mirabili congruentia. illud certe plurimum distat, quod ibi populus accedere ad locum, ubi lex dabatur, horrendo terrore prohibetur, hic autem in eos superuenin unum fuerant congregati; ibi in tabulis lapideis digitus dei operatus est, hic in
Abbreviated transcription (Latin):
on solum autẽ uaniloquos et mentis se¬
ductores fabulosa et falsa garrientes. et
in eis uanitatibꝰ uelut altam scientiam ꝓ¬
mittentes. contra regulã fidei quã catho¬
licam suscepistis cauere debetis. uerum
etiã ipsos qui de ipsa diuinȩ immutabi¬
litatis naturȩ uel incorporea creatura. si¬
ue creatore ueracit᷑ disputant. et qđ di¬
cunt omnino clocumentis atq rationibꝰ
certissimis ꝓbant. et tamen ab uno me-
tanquã pestem insidiosiorẽ cȩteris fugi¬
te: Tales enĩ sunt dequibꝰ dicit apłs. quia
cognoscentes dm non sicut dm glorifica¬
uerunt: Quid enĩ ꝓdest habere intelligen

Expanded text:
 solum vaniloquos et mentis seductores fabulosa et falsa garrientes, et in eis vanitatibus velut altam scientiam promittentes contra regulam fidei, quam catholicam suscepistis, cavere debetis: verum etiam ipsos qui de ipsa divinae immutabilitate naturae, vel incorporea creatura, sive Creatore veraciter disputant, et quod dicunt, omnino documentis atque rationibus certissimis probant, et tamen ab uno Dei tanquam pestem insidiosiorem caeteris fugite. Tales enim sunt de quibus dicit Apostolus, Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt . Quid enim prodest ha
Abbreviated transcription (Latin):
a fides iustos sanauit antiquos. quȩ gr̃a.
sanat et nos. id est mediatoris dei et homi-¬
num hominis xp̃i ihesu: fides sanguinis
eius: fides crucis eius: fides mortis et resur-¬
rectionis euis Habentes autem eundem
spiritum fidei: et nos credimus propt̃
quod et loquimur

Expanded text:
 fides iustos sanauit antiquos, quae sanat et nos, id est mediatoris dei et hominum hominis Christi lesu, fides sanguinis eius, fides crucis eius, fides mortis et resurrectionis eius; habentes ergo eundem spiritum fidei et nos credimus, propter quod et loquimur
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit et dicit: Hoc enim bonũ ẽ et ac¬
ceptum coram saluatore nr̃o deo. qui¬
uult om̃s homines saluos fieri. et ad agni¬
tionẽ ueritatis uenire Ꝙ ne quisquam
diceret posse eẽ salutis uiam in bona cõ¬
uersatione. et unius dei omnipotentis
cultu. sine participatione corporis et
sanguinis.xꝑi. unus enim ls inquit. et
saluos fieri. nullo alio modo intelligatur
prestari. nisi ꝑ mediatorem. non dm̃ qđ
semꝑ erat uerbum. s hominẽ. xꝑm iħm.
cũ uerbũ caro factum ẽ & habitauit in nob̾¬

Expanded text:
adiungit et dicit: hoc enim bonum est et acadiungit et dicit: hoc enim bonum est et acceptum coram saluatore nostro deo, quiqui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi, unus enim deus, inquit, et nes uult saluos fieri\', nullo alio modo intellegatur praestari nisi per mediatorem non deum, quod semper erat uerbum, sed hominem Christum Iesum, cum uerbum caro factum est et habitauit in nob
Abbreviated transcription (Latin):
comminuit᷑. quã totam benedictionem
fere omnis ȩccłia dñica oratione conclu¬
dit: Interpellationes autẽ siue ut ur̃i
codices habent postulationes fiunt. cũ
populus benedicitur Tunc enim antisti.¬
tes uelut ad uocati. susceptos suos ꝑmanꝰ
impositionẽ miscđissimȩ offerunt potesta
ti Quibus ꝑactis et participato tanto sa.¬
rramento gratiarũ actio cuncta conclu¬
dit: quã in his etiam uerbis ultimã cõmen¬
dauit apłs: Hȩc autẽ causa p̃cipuȩ fuit
ista dicendi. ut his breuit̾ prescriptis atq
significatis. non putaretur negligendũ
eẽ quod sequit᷑ ꝓ omnibꝰ hominibus ꝓregi
bus et his qui insublimitate sunt. ut qui¬
etam et tranquillã uitã agamus in omni
pietate et castitate. ne quis quã sicut se
habet humanȩ cogitationis conuersatio¬
uel infirmitas estimaret non eẽ ista fa.¬
cienda ꝓ hĩs aquibus ꝑsecutionem paci¬
ebatur. ȩccłia. cum menbra. xꝑi ex omni

Expanded text:
comminuitur, quam totam petitionem comminuitur, quam totam petitionem fere omnis ecclesia dominica oratione concludit. Interpellationes autem siue, ut uestri codices habent postulationes fiunt, cum populus benedicitur; tunc enim antistites uelut aduocati susceptos suos per manus impositionem misericordissimae offerunt potti. quibus peractis et participato tanto sacramento gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam uerbis ultimam commendauit apostolus. Haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breuiter perstrictis atque significatis non putaretur neglegendum esse, quod sequitur: Pro omnibus hominibus, pro reg i bus et his, qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omni pietate et caritate, ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, existimaret non esse ista facienda pro his, a quibus persecutionem patiebatur ecclesia, cum membra Christi ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
discernunt᷑ ubi ait. obsecro itaq primũ
omniũ fieri obsecrationes. orationes. int̃¬
pellationes. gr̃arũ actiones: Precationes.
et deprecationes. multi nr̃m hoc idẽ putañ.
et hoc cotidiano usu iam omnino p̃ualuit.
Qui autẽ distinctius latinȩ locuti sunt.
p̃cationibus utebantur in optandis bonis.
dep̃cationibꝰ uero in euitandis malis Pre¬
cari enim dicebant eẽ. p̃cando bona opta¬
re. imprecari mala qđ uulgo iam dicit᷑
maledicere. de p̃cari autẽ mala precando
de pellere: S: usitatum iam loquendi mo¬
dum potuis sequamur. et siue p̃cationes
siue de p̃cationes inuenerimꝰ quas greci
deusis uocant. non putemus eẽ emendan
bancda non sunt: S eligo in his uerbis hoc
intelligere qđ omius. uel penȩ omius fre¬
quentat eccłia. ut precationes accipiamꝰ
dictas quas facunus incęlebratione sacͤ.¬
mentorũ antequã illud qd ẽ. in dñi m̃sa
incipiat benedici. orationes cum bene¬
dicitur et sc̃ificatur. et ad distribuendũ

Expanded text:
 ait: obsecro itaque primum omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones. Precationem et deprecationem, multi nostri haec idem putant et hoc cotidiano usu iam omnino praeualuit. qui autem distinctius latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus uero in deuitandis malis. precari enim dicebant esse precando bona optare, imprecari mala, quod uulgo iam dicitur maledicere; deprecari autem, mala precando depellere. sed usitatum iam loquendi modum potius sequamur et siue precationes siue deprecationes inuenerimus, quas Graeci derjaeis uocant, non putemus esse emendandubanda non sint. sed eligo in his uerbis hoc intellegere quod omnis uel paene omnis frequentat ecclesia, ut precationes accipiamus dictas, quas facimus in celebratione sacramentorum, antequam illud quod est in domini mensa incipiat benedici, orationes, cum benedicitur et sanctificatur et ad distribuendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit: Illic namq dei filius humanam sibi
dignatus ẽ coniugare naturam ut sibi capiti
immaculato immaculatam consociaret ȩccli¬
am. quam paulus apłs uirginem uocat. non
solas in ea considerans uirgines corpore. sed¬

Expanded text:
que unigenitus Dei Filius humanam sibi dignatus est conjungere naturam, ut sibi capiti immaculato immaculatam consociaret Ecclesiam: quam Paulus apostolus virginem vocat, non solas in ea considerans etiam corpore
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere.rp̃o: Ergo et eccłia imitans dñi sui
matrem. qm̃ corpore non potuit: mente tñ
et mater et uirgo ẽ: Nullo itaq modo uirgi¬
nitatem matris suȩ nascendo. xp̃c ademit:
qui ȩccłiam suam de fornicatione demonũ
redimendo uirginem fecit Timeo autem ne¬

Expanded text:
itas. Ergo et Ecclesia imitans Domini sui matrem, quoniam corpore non potuit, mente tamen et mater et virgo est. Nullo itaque modo virginitatem matris suae nascendo Christus ademit, qui Ecclesiam suam de fornicatione daemonum redimendo virginem fecit. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
innouantur interiora: donec etiam hoc ipsũ
quod exterius corrumꝑitur reddat debitum
naturȩ: ueniat in mortem: renouetur et hoc
in resurrectione: Tunc fiess reuera omnia no-¬
ua reliqua: quȩ nunc sunt inspe: Agis ergo
aliquid nunc Quid: A¬
ud: A ueteribus te exuendo:
et in noua currendo:

Expanded text:
innovantur interiora; donec etiam hoc ipsum innovantur interiora; donec etiam hoc ipsum quod exterius corrumpitur, reddat debitum naturae, veniat in mortem, renovetur et hoc in resurrectione. Tunc fient revera omnia nova, reliqua quae nunc sunt in spe. Agis ergo aliquid nunc a veteribus te exuendo, et in nova currendo.
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt omĩa noua Nunc inspe: tunc in re:
Innouati enim fide et sꝑe. quanta adhuc uete¬
ra agimꝰ: Non enim sic xp̃o induti sumus: ut
ex adam iam nichil portemus: Uide ueteras¬
centem adam. innouantem xp̃m in nobis &
si exterior in quit homo nr̃ corrũꝑitur: sedin¬
terior renouatur de die indiem: Ergo ad pec¬
catum. ad mortalitatem. ad p̃teruolantia
tempora. ad gemitum. ad laborem et sudorẽ.
ad ȩtates succedentes non manentes. ab infan¬
tia usq ad senectutem sine sensu transeuntes:
ad hȩc intendentes: iudeamus hic ueterem
hominem. ueterem diem. uetus canticum. uetꝰ
testamentum: Cõuersi autem ad interiorem
ad ea quȩ innouanda sunt ꝓ his quȩ immuta¬
buntur: inueniamus hominem nouum. diẽ
nouum. canticum nouum. testamentum no¬
uum: et sic amemus istam nouitatem: ut ñ
ibi timeamus uetustatem: Nunc ergo in occ᷑¬
su transiuimus aueteribus ad noua Ipse tran¬
situs agitur cum corrumpuntur exteriora.

Expanded text:
facta sunt nova : nunc in spe, tunc in re. Innovati enim fide et spe, quanta adhuc vetera agimus? Non enim sic Christo induti sumus, ut ex Adam jam nihil portemus. Videte veterascentem Adam, et innovari Christum in nobis: Et si exterior, inquit, homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Ergo ad peccatum, ad mortalitatem, ad praetervolantia tempora, ad gemitum et laborem et sudorem, ad aetates succedentes, non manentes, ab infantia usque ad senectutem sine sensu transeuntes, ad haec attendentes, videamus hic veterem hominem, veterem diem, vetus canticum, Vetus Testamentum: conversi autem ad interiorem, ad ea quae innovanda sunt, pro his quae immutabuntur, inveniamus hominem novum, diem novum, canticum novum, Testamentum Novum; et sic amemus istam novitatem, ut non ibi timeamus vetustatem. Nunc ergo in hoc cursu transimus a veteribus ad nova: ipse transitus agitur cum corrumpuntur exteriora, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nam gła nr̃a hȩc ẽ. testimoniũ conscientiȩ
nr̃e: S illorũ duorũ id ẽ bonȩ uitȩ et bonȩ
famȩ. uel qđ breuius dicit᷑ uirtutis & lau¬
dis. unũ ꝓpter se ipsum sapientissimȩ. re¬
tinebat. alterum ꝓꝑter alios misericordis¬
sime ꝓuidebat S qm̃ quantalibet huma¬
na cautela suspiciones maliuolentissimas
non potest omni ex parte uitare. ubi ꝓ ex
xistimatione nr̃a quicquid recte possumꝰ
fecerimus. si aliqui de nobis uel male fin¬
gendo. uel male crecdendo famã nr̃am de.¬
colorare conantur. ad sit conscientiȩ sola-¬
tium. planeq etiã gaudium qł merces
nr̃a multa ẽ. in cęlis etiã cum dicunt ho¬
mines mala multa de nobis pie tamen
iusteq uiuentibus: Illa enim merces tan¬
quã stipendium ẽ militantiũ. ꝑ armaiꝰ¬
ticiȩ non solum dextera. uerũ etiã sinist᷑
ꝑ głam scilicet et ignobilitatẽ. ꝑ infamiã

Expanded text:
Nam gloria nostra hec est: testimonium consciencie Nam gloria nostra hec est: testimonium consciencie nostre. Sed illorum duorum, bone vite et bone fame, / vel, quod brevius dicitur, virtutis et laudis, unum propter seipsum sapientissime retinebat, alterum sime prouidebat. sed quoniam quantalibet humana cautela suspiciones maleuolentissimas non potest omni ex parte uitare, ubi pro existimatione nostra quidquid recte possumus fecerimus, si aliqui de nobis uel mala fingendo uel male credendo famam nostram decolorare conantur, adsit conscientiae solacium planeque etiam gaudium, quod merces nostra magna est in caelis, etiam cum dicunt homines mala multa de nobis, pie tamen iusteque uiuentibus. illa enim merces tamquam stipendium est militantium per arma iustitiae non solum dextra, uerum et sinistra, per gloriam scilicet et ignobilitatem, per infamiam
Abbreviated transcription (Latin):
frustra apłs. ꝓuidemus inquit bona non
solum coram deo. uerũ etiã corã homini¬
bus: Item dicit Placete omnibꝰ ꝑ omnia
sicut et ego omnibꝰ ꝑ omnia placeo non¬
querens qđ mͥ utile ẽ. s quod multis. ut
salui fiant: Inquadam etiã exhortatione
dicit: De cętero fr̃s quȩcumq sunt uera.
quȩcunq carissima. quȩcũq bonȩ fame. si
qua uirtus. si qua laus. hȩc cogitate. quȩ
didicistis: et accepistis. et uidistis: et audis¬
tis. in me: Cernis quemadmodũ inter mul¬
ta quȩ exhortando commonuit. non ne-
glexit ponere. quȩcumq bonȩ famȩ. duo¬
busq uerbis cuncta concluserit. ubi ait.
si qua uirtus si qua laus: Aduirtutẽ aut̃
ꝑtinent quȩ ante commemorauit. bona
uero fama ad laudem: Puto qł non ad lau¬
dem hominũ ꝓ magno suadebat apłs dicens
Michi autẽ ꝓminimo ẽ. ut a uobis iudicer
aut abhumano die Q alibi Si hominibus
placerem. xꝑi seruus non eẽm & iterum:

Expanded text:
frustra apostolus, prouidemus, inquit, bona non frustra apostolus, prouidemus, inquit, bona non solum coram deo, uerum etiam coram hominibus; item dicit: placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus querens, quod michi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant! In quadam eciam exhortacione dicit: De cetero, fratres, quecumque sancta, quecumque carissima, quecumque fame bone, si qua virtus, si qua laus, hec cogitate, que didicistis et accepistis et audistis et vidistis in me! Cernis, quemadmodum inter multa, que exhglexerit ponere: quaecumquae bonae famae, duobusque uerbis cuncta concluserit, ubi ait: si qua uirtus, si qua laus. ad uirtutem namque pertinent, quae antea memoraui bona, fama uero ad laudem. puto, quod non laudem hominum pro magno sumebat apostolusMichi autem pro minimo est, ut a vobis diiudicer aut ab humano die. Et alibi: Si hominibus placerem, Cristi servus non essem. Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
cauta debet eẽ. ne forte cum mala uita ñ
sit ꝑ lasciuiam: mala sit fama ꝑ negligẽ¬
tiam: Nec audiendi sunt siue uiri scĩ. siue
feminȩ. qui quando rep̃hensa in aliquo
negligentia sua. ꝑ quã fit ut in malã ue¬
niant susꝑicionẽ. unde uitã suã longe ab¬
eẽ. stiũnt. dicunt sibi coram deo suffice.¬
re conscientiã. existimationẽ hominum
non impudenter solum. uerũ etiã cru¬
deliter contempnentes cum occidunt
animas illorũ siue blasphemantiũ uiam
dei quibus sccłm suã suspicionẽ quasi tur¬
pis quȩ casta ẽ. displicet eis uita scõrum
uel etiã cum excusatione imitantium ñ
quod uident s quod putant: Proinde qͥs¬
quis a criminibus flagitiorũ atq facino¬
rum uitã suã custodit. sibi benefacit:
Qiuis quis autẽ etiã famã. et in alios mi¬
sericors ẽ: Nobis enim necessaria ẽ. uita
nr̃a aliis fama nr̃a E utiq etiam qł ali¬
is ministramus miscłiter ad salutem. ad
nram quoq redunda utilitatẽ Unde ñ

Expanded text:
causa debet esse, ne forte cum mala vita non sit per lasciviam, mala sit fama per negligentiam. Nec audiendi feminae, quando reprehensa in aliquo neglegentia sua, per quam fit, ut in malam ueniant suspicionem, unde suam uitam longe abesse sciunt, dicunt sibi coram deo sufficere conscientiam, existimationem hominum non inprudenter solum, uerum etiam crudeliter contemnentes, cum occidunt animas aliorum, siue blasphemantium uiam dei, quibus secundum suam suspicionem quasi turpis quae casta est displicet uita sanctorum, uel etiam cum excusatione imitantium non quod uident, sed quod putant. proinde quisquis a criminibus flagitiorum atque facinorum uitam suam custodit, sibi bene facit; quisquis autem etiam famam, et in alios msericors est. nobis enim necessaria est uita nostra, aliis fama uestra. et utique etiam quod aliis ministramus misericorditer ad salutem, ad nostram quoque redundat utilitatem. unde non
Abbreviated transcription (Latin):
rus sacrificia quȩ scđ̃m ordinem aaron
in leuitico sacerdotio fiebant non eẽt de
tribu leui. ne ad ipsam tribum et ad ipsum
sacerdotium quod temporalit̾ umbra erat
futuri. ꝑtinere uideretur mundatio
peccatorum Quã dñs oblatione holocauᷤᷤ.¬
ti sui quod inuetere sacerdotio figuraba¬
tur impleuit. et holocausti eius imaginẽ
ad memoriã passionis suȩ in eccłia cele¬
brandã dedit ut eẽt sacerdos in ȩternum¬
chisedech: Reꝓbatio quidẽ fit p̃cedentis
mandati. ꝓpter infirmitatẽ eius et inu¬
tilitatẽ. nichil enĩ ad ꝑfectum adduxit
lex: Introductio uͦ melioris spei. perquã
proximamus ad dm̃¬

Expanded text:
rus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebrandam dedit, ut esset sacerdos in chisedech reprobatio quidem fit praecedentis mandati propter infirmitatem eius et inutilitatem nihil enim ad perfectum adduxit lex introductio vero melioris spei per quam proximamus ad D
Abbreviated transcription (Latin):
quam uos obsecret xp̃c: Quid: Reconciliari
deo: Si exhortatur et obsecrat apłs ut recon¬
ciliemur deo: inimicieramꝰ deo: Hemo enim
reconciliatur: nͥ ex inimiciciis: Inimicos autẽ
nos non natura sed peccata fecerunt Unde
in imici illius: inde serui peccati: Non habet
deus liberos inimicos: necesse ẽ serui sint Et
serui remanebunt: nisi ab illo liberentur cui
peccando inimici ẽẽ uoluerunt: Obsecramꝰ gͦ
ciliamur: nisi soluatur quod inter nos et ipsũ
separat: Ait enim ꝑ propħam: Non grauauit
aurem ne audiat: s peccata ur̃a separant int̾̃
uos et deum: Quia ergo non reconciliamur
nisi ablato qd̾ in medio ẽ: et posito quod in me¬
dio sit Est enim mediũ separans: s contra ẽ
mediator reconcilians Medium separans ẽ
peccatum: mediator reconcilians ẽ dñs xp̃c
separans qd̾ ẽ peccatum: uenit ille mediator
et factus ẽ sacrificium sacerdos ipse & quia
sacrificium factus ẽ ꝓpeccato. offerens seipsũ

Expanded text:
quam vos Christus obsecret. Quid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsecramus ernciliamur, nisi solvatur quod inter nos et ipsum separat? Ait enim per prophetam: Non gravavit aurem ne audiat, sed peccata vestra separant inter vos et Deum . Quia ergo non reconciliamur nisi ablato quod in medio est, et posito quod in medio sit. Est enim medium separans, sed contra est mediator reconcilians; medium separans est peccatum, mediator recseparans quod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. et adhuc inuinea laboramus: finito
die.finito oꝑe. merces restituetur S qͥs
operarius ꝑdurat ad accipiendam merce¬
dem. nisi qui pascitur dum laborat: Non
enim et tu operario tuo mercedem solã
daturus es. non etiam afferes illi unde
uires reparet in labore: Pascis utiq cui
mercedem daturus es:¬

Expanded text:
sumus, et adhuc in vinea laboramus: finito die, finito opere, merces restituetur. Sed quis operarius perdurat ad accipiendam mercedem, nisi qui pascitur cum laborat? Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore? Pascis utique cui mercedem daturus es
Abbreviated transcription (Latin):
teris ullam ꝓxꝑo ꝑsecutionẽ uide ne
nundũ cȩpisti in xꝑo pie uiuere Cum
autẽ cȩperis in xp̃o pie uiuere. ingres.¬
sus es torcular: Prepara te ad pressuras.
s noli eẽ aridus. ne de pressura nichil-
exeat:¬

Expanded text:
secutionem, vide ne nondum coeperis in Christo pie vivere. Cum autem coeperis in Christo pie vivere, ingressus es torcular; praepara te ad pressuras; sed noli esse aridus, ne de pressura nihil exeat
Abbreviated transcription (Latin):
re unitatẽ sꝑc in uinculo pacis. et tem¬
plum enĩ dei scm̃ ẽ qđ estis uos: Hȩc qͥy¬
pe ẽ in bonis fidelibus et scĩs dei seruis
ubiq disꝑsis. et spiritali unitate de unc¬
tis. in eadem communione sacramentore.
siue se facie nouerint. siue ñ nouerint:
Alios autẽ ita dici eẽ in domo. ut ñ ꝑti¬
neant ad compagem domus. nec ad soci¬
etatem fructiferȩ pacificeq iusticie s
sicut palea eẽ dicitur. infrumentis: Nã
et istos in domo eẽ negare ñ possumus
dicente apło: In magna autẽ domo non
solum aurea uasa sunt uel argentea. s
et lignea et fictilia Et alia quidẽ sunt
in honorẽ. alia uͦ in contumeliã Ex hoc
numero innumerabili. non solum turba
intus p̃mens cor paucorũ intante multi¬
tudinis comparatione scõrum s etiam
di ruptis retibus hereses et scismata
existunt. in eis qui magis iam ex domo
quã in domo eẽ dicendi sunt dequibꝰ dr̃

Expanded text:
re unitatem spiritus in vinculo pacis ; et, Temre unitatem spiritus in vinculo pacis ; et, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Haec quippe in bonis fidelibus est, et sanctis Dei servis ubique dispersis et spirituali unitate devinctis in eadem communione Sacramentorum, sive se facie noverint, sive non noverint. Alios autem ita dici esse in domo, ut non pertineant ad compagem domus, nec ad societatem fructiferae pacificaeque justitiae; sed sicut esse palea dicitur in frumentis: nam et istos esse in domo, negare non possumus, dicente Apostolo, In magna autem domo non solum aurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia uero in contumeliam. ex hoc numero innumerabili non solum turba intus premens cor paucorum in tantae multitudinis conparatione sanctorum, sed etiam dirruptis retibus haereses et schismata existunt in eis, qui magis iam ex domo quam in domo esse dicendi sunt, de quibus dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
mnibus consideratis puto me ñ teme-¬
re dicere. alios ita eẽ indomo dei ut ip¬
si etiam sint eadem domus dei quȩ dicit᷑
elificari suꝑ pẽtram. quȩ unica colũba
appellatur. quȩ sponsa pulchra. sine macu
la et ruga. et ortus conclusus. fons sig¬
natus. puteus aquȩ uiuȩ. paradisus cũm
fructu pomorum: Quȩ domꝰ etiã cla-
ues accepit. ac potestatem ligandi ac
soluendi Hanc domũ siquis corripientẽ
corrigentemq contempserit. sit tibi in¬
quit tanquã hennicus et publicanus:
De hac domo dicitur. dñẽ dilexi decorẽ
domus tuȩ et locum habitationis głȩ
tuȩ. et qui habitare facit unanimes in.
domo. et iocundatus sum inhis quȩ dix.¬
hec domus etiã triticũ dicitur. siue
tricenũ. suie sexagenũ. siue centenum.
fructum afferens. cum tolerantia hȩc
domus ẽ in uasis aureis et argentẽis.
et lapidibus preciosis. et lignis imputͥ¬
bilibus: huic domui dicit᷑. sufferentes
inuicem indisectione studentes serua¬

Expanded text:
mnibus consideratis puto me non temere dicere alios ita esse in domo dei, ut et ipsi etiam sint eadem domus dei quae dicitur aedificari super petram, quae unica columba appellatur, quae sponsa pulchra sine macla et ruga, et hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae vivae, paradisus cum frucves accepit, ac potestatem solvendi et ligandi . Hanc domum si quis corripientem corrigentemque contempserit, Sit tibi, inquit, tanquam ethnicus et publicanus . De hac domo dicitur, Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae ; et, Qui habitare facit unanimes in domo ; et, Jucundatus sum in his quae dixHaec domus etiam triticum dicitur, sive tricenum, sive sexagenum, sive centenum fructum afferens cum tolerantia . Haec domus est in vasis aureis et argenteis , et lapidibus pretiosis, et lignis imputribilibus. Huic domui dicitur, Sufferentes invicem in dilectione, studentes serva
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut egentes: et ibi sicut quasi: multos autem di
rat: diuicias nullas possidebat Et quid secutus¬
ait: Quasi nichil habentes: Et ipsum nichil ha-¬
bere apłi: quasi nichil erat Et omnia possiden¬
tes: Ibi non dix̃ quasi: quia quasi egebat: non
chil habebat: non autem quasi. s uere omnia
possidebat

Expanded text:
, et item: Sicut egentes et ibi est sicut vel quasi. Multos autem dit, et item: Sicut egentes et ibi est sicut vel quasi. Multos autem ditrat, divitias nullas possidebat, tamen addidit: Tanquam nihil habentes, et ipsum enim nihil habere Apostoli, quasi nihil habere erat. Et omnia possidentes, ibi non dixit quasi. Quia quasi egebat, non hil habebat; non autem quasi, sed omnia possidebat
Abbreviated transcription (Latin):
ic ergo quid: Labor. pressura. tͥbulatio .iiI.
temptatio Nichil aliud speres Et ubi gaudi-¬
ume In sꝑe futura: Nam clixit apłs: Sempergau-¬
dentes: In tantis tribulationibꝰ sẽꝑ gaudemꝰ:
semꝑer tristamur: Semper gaudentes: quia
ipse dixit: Quasi tristes: semper autem gauden
habet quasi: quia sꝑes certa est Quare tristicia
debam: quasi loquebar: quasi prandebam: quai
equitabam. quasi disputabam Totũ quasi: qͥa
cum euigilauerit non inuenit quod uidebat:
Quasi thesaurum inueneram: dicit mendicus
Si quasi non eẽt: mendicus non eẽt S quia qͣsi
erat: mendicus ẽ: Itaq modo qui ad leticias scła¬
res oculos aperiunt. et corda claudunt: transit
quasi eorum. et uenit uerum ipsorum: Quasi iꝑ¬
sorum. felicitas ẽ scłi: uerum ipsorum. pena est
Nr̃m autem quasi tristicia ẽ: gau dium. non est
quasi. Non enim ait apłs quasi gaudentes. semꝑ
autem tristes: aut quasi tristes et qͣsi gauden¬

Expanded text:
ic ergo quid? Labor, pressura, tribulatio, tentatio: nihil aliud speres. Ubi gaudium? in spe futura. Nam dicit Apostolus, Semper gaudentes. In tantis tribulationibus, semper gaudentes, semper tristes: semper gaudentes, quia ipse dixit, Quasi tristes, semper autem gaudenthabet quasi, quia in spe certa est. Quare tristitia debam, quasi loquebar, quasi prandebam, quaequitabam, quasi disputabam. Totum quasi, quia cum evigilaverit, non invenit quod videbat. Quasi thesaurum inveneram, dicit mendicus. Si quasi non esset, mendicus non esset. Sed quia quasi erat, mendicus est. Itaque qui nunc ad laetitias saeculares oculos aperiunt, et corda claudunt, transit quasi eorum, et venit verum ipsorum, quasi ipsorum, felicitas est saeculi; verum ipsorum poena est. Nostrum autem quasi tristitia est, gaudium non est quasi. Non enim ait Apostolus, quasi gaudentes, semper autem tristantes; aut quasi tristes, et quasi gauden