comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fis uram caritas ñ
habet ⁊ ⁊ impacientia nes¬
cit modũ: ⁊ desiderium ñ
sustinet.Unde ⁊ nos oblite
uirium tuarũ ⁊ ñ qͥd possimus. sed
quid uelimus tantum cogicandes.
magistram cupimꝰ docere discipule:
et ut est uulgare ꝓuerdiũ sus arti¬
um reꝑtricem. Tu q̃ prima scintulã
np̃o fomiti subiecisti. q̃ ad hoc studiũ
nos ⁊ sermone hoitata es t exemplo.
et quasi gatuna congregasti sub alas pul¬
los tuos ⁊ nunc nos libere absq matre
uolitare pateris. ⁊ accipitris pauere for¬
midinẽ: ad omnẽ umbram p̾teruolan¬
tium auium formiclare. Igit᷑ qd̾ solũ
absentes facere possumus. querulas
fundimus preces. ⁊ desiderium nr̃m ñ
tam fletib qͣm eulatib condestamur
illam suauem. illã omni mellis dulce¬
dine dultiorem : ñ patiaris apud eas
eẽ rigidam ⁊ tristem rugare frondem:
quas affabilitate sua ad simile uite
studium ꝓuocauit. Certe si sunt me¬
liora que poscimus. ñ est impuclensꝰ

Expanded text:
suram caritas non habet et inpatientia nescit modum et desiderium non sustinet. unde et nos oblitae uirium nostrarum et non, quid possimus, sed, quid uelimus, tantum cogitantes magistram cupimus docere discipulae et, ut est uulgare prouerbium: sus artium reppertricem. tu, quae prima scintillam nostro fomiti subiecisti, quae ad hoc studium nos et sermone hortata es et exemplo et quasi gallina congregasti sub alas pullos tuos, nunc nos libere absque matre uolitare pateris et accipitris pauere formidinem et ad omnem umbram praeteruolantium auium formidare? igitur, quod solum absentes facere possumus, querulas fundimus preces et desiderium nostrum non tam fletibus quam heiulatibus contestamur, illam suauem, illam omni melle et dulcedine dulciorem non patiaris apud eas esse rigidam et tristem rugare frontem, quas adfabilitate sua ad simile uitae studium prouocauit. Certe, si sunt meliora, quae poscimus, non est inpudens
Abbreviated transcription (Latin):
siiubeas: habeo alũpnos. qͥ antique¬
me artis erudiunt. Neq uͦ benefici¬
um ꝓ eo qd̃ postulo polliceor. Helyodo¬
tus fr̃. mͥ indicauit te multa de scrip¬
turis querere: nͨ sic ĩuenire. Aut si
omĩa habes: incipiet sibi caritas
uendicare plus petere. Magistrũ
autẽ pueri tui de qͦ dignatus es res¬
critere. quẽ plagiatorẽ ẽẽ eius noz
dubium ÷: sepe euagrius prb̃r dum
adhuc anthyochie eẽm. me p̾sende
corripuit. Cui ille respondit. Ego
nichil timeo. Dicit se a dño suo fu¬
isse dimissum. & si uob̾ plac: ecce
hic ẽ. tͣnsmitite eum qͦ uultis. In¬
hoc arbitror me ñ peccare: si hõiem
uagum ñ sinam longius fugere.
Quaꝓpter quia ego in hac solitudine
constitutus. non possum agere qd̾ iussi¬
sti: rogaui carissimum michi euagri¬
um. ut tam tui ꝙͣ mei causa. instant̾
negotium ꝓsequatur

Expanded text:
si iubeas: habeo alumnos, qui antiquasi iubeas: habeo alumnos, qui antiquariae arti seruiant. neque uero beneficium pro eo, quod postulo, polliceor. Heliodorus frater mihi indicauit te multa de scripturis quaerere nec sic inuenire; aut si omnia habes, incipiet sibi caritas uindicare plus petere. Magistrum autem pueri tui, de quo dignatus es rescribere, quem plagiatorem esse eius non dubium est, saepe Euagrius presbyter, dum adhuc Antiochiae essem, me praesente corripuit. cui ille respondit: \'ego nihil timeo\'. dicit se a domino suo fuisse dimissum et, si uobis placet, ecce hic est; transmittite eum, quo unltis. arbitror me non peccare, si hominem uagum non sinam longius fugire. quapropter quia ego in hac solitudine constitutus non possum agere quod iussisti, rogaui carissimum mihi Euagrium, ut tam tui quam mei causa instanter negotium prosequatur
Abbreviated transcription (Latin):
ut tu petas plurimum q̃ro ut tͥ bea¬
ti reticii augustudunensis ep̃i com¬
mentarios ad describendũ largiat᷑:
in quib canticum canticoꝵ sb̾limi
ore d ssetuit. Scripsit mͥ ⁊ quidam de
patria supradicti fr̃is Rufini paulus
senex. tertulliani suum codicẽ apud
eum eẽ: qiem uehement̾ reposcit. Qex
hoc queso. ut eos libros quos me nõ
habere breuis subditus edocebit: li¬
brarii manu in carta scribi uibeas.
Int̾pretatõem quoꝙ psalmors claui¬
ticoꝵ ⁊ ꝓlixum ualde de synodis libꝵꝵ
sc̃i hylarii. quem ei apud treueris
manu mea ip̃e descͥpseram: ut mͥ
tranfferas peto. Nosti hoc esse xp̃i¬
ane anime pabulũ: si in lege dñi me¬
ditet᷑ die ac nocte. Cet̾os hospito re¬
cipis. solatio foues: sumptib iuuaᷤ
Michi si rogata prestiteris: multa
largitus es. E qm̃ tribuente dño
multis sacre bybliothece codicib ha¬
bundamꝰ: imꝑa uicissim: qd̾cumq
uis mittam. Nec putes mͥ graue esse

Expanded text:
ut tu petas, plurimum quaeso, ut tibi beaut tu petas, plurimum quaeso, ut tibi beati Reticii Augustodunensis episcopi commentarios ad describendum largiatur, in quibus Canticum Canticorum sublimi ore disseruit. scripsit mihi et quidam de patria supra dicti fratris Rufini Paulus senex Tertulliani suum codicem apud eum esse, quem uehementer repoposcit. et ex hoc quaeso, ut eos libros, quos non habere me breuis subditus edocebit, librarii manu in charta scribi iubeas. interpretationein quoque psalmorum Dauiticorum et prolixum ualde de synodis librum sancti Hilarii, quae ei apud Treueris manu mea ipse descripseram, aeque ut mihi transferas peto. nosti hoc esse Christianae animae pabulum, si in lege domini meditetur die ac nocte. ceteros hospitio recipis, solacio foues, sumptibus iuuas; mihi si rogata praestiteris, multa largitus es. et quoniam tribuente domino multis sacrae bibliothecae codicibus abundamus, impera uicissim: quodcumque uis, mittam. nec putes mihi graue esse,
Abbreviated transcription (Latin):
Nea mͥ parte heremi cõmoranti que
iuxta syriam sarracenis uingit᷑: tue di¬
lectionis scripta ꝑlata sunt. Quib le¬
ctis. ita reaccensus est animꝰ iherosoli¬
mam ꝓficisci: ut pene nocuent propo¬
sito. qd̾ profuerit caritati. Nunc gͥ qͦ
modo ualeo ꝓ me tͥ litteras representor
& si corꝑe absens. amore ⁊ spũ uenio: ĩ¬
pendio exposcens. ne nascentes amiciti¬
as. que xp̃i glutino coheserunt. aut
temꝑis aut locoꝵ magnitudo diuel¬
lat÷ quin potius federemus eas reciꝓ¬
cis epłis. Ille inter nos currant. ille se
obseuient: ille nobiscum loquantur.
Non multum ꝑditura erit caritas
si tali secum sermone fabuletur. Ru¬
finus autẽ fr̃ ut scribis necdum ue¬
nit ÷ et si uenerit. ñ multum ꝓderit
desiderio meo: cum eum iam uisurꝰ
non sim. Ita enim ⁊ ille longo inter¬
uallo sepdratus est. ut huc nõ possit
cuirere : ⁊ ego arrepte solitudinis ter¬
minis arceor: ut ceperit mͥ iã non li¬
cere qd̃ nolui. Ob hoc ⁊ ego obsecro ⁊

Expanded text:
ea mihi parte heremi commoranti, quae iuxta Syriam Sarracenis iungitur, tuae dilectionis scripta sunt perlata, quibus lectis ita reaccensus est animus Hierosolymam proficiscendi, ut paene nocuerit proposito, quod profuerit caritati. nunc igitur, quomodo ualeo, pro me tibi litteras repraesento. etsi corpore absens, amore et spiritu uenio inpendio exposcens, ne nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut temporis aut locorum magnitudo diuellat. quin potius foederemus eas reciprocis epistulis; illae inter nos currant, illae se obuient, illae nobiscum loquantur. non multum perditura erit caritas, si tali secum sermone fabuletur. Rufinus autem frater, ut scribis, necdum uenit et, si uenerit, non multum proderit desiderio meo, cum eum iam uisurus non sim. ita enim et ille longo a me interuallo separatus est, ut huc non possit currere, et ego arreptae solitudinis terminis arceor, ut coeperit mihi iam non licere, quod nolui. ob hoc et ego obsecro et,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ recipit diabolum. Diabolus semĩat
in carne semina sua: io est homici¬
dium ⁊ fornicationem ÷ cõcupiscenci¬
am: libidinẽ: irã: rixã: ebrietatẽ:
suꝑbiam: furtũ: ⁊ omnẽ suggesti

Expanded text:
quae recipit diabolum: diabolus enim seminat in carne nostra semina sua, id est, homicidium, fornicationem, concupiscentiam, libidinem, iram, rixam, ebrietatem, superbiam, furtum et omnem suggesti
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis colluctatõ adu̾sus carnẽ
et sangiũem ÷ s aduersus sp̃m car¬
ĩ celestib. De diabolo dicit. qui sp̃c
lis suis de quib dicit᷑ in apocalypsi.
ecce proiestꝰ est accusator fr̃m nr̃oꝵ¬

Expanded text:
carnem et sanguinem, sed adversus spiritus carin coelestibus . De diabolo dicit, qui spiritus lo cum angelis suis, de quibus dicitur in Apocalypsi: Ecce projectus est accusator fratr
Abbreviated transcription (Latin):
t profecti de mari rubro: castͭ
metati sunt in solitudine syn.
Octaua mansio: lic uixta ordinem
exodi. septima sit. S sciendum qd̾¬
cum om̃is usq ad montẽ synai heremꝰ
sẏn uocet᷑ ex tota ꝓuincia &ẽ locus
unuis mansionis nom̃ acceꝑit: sicut¬
& moab tam urbis ꝙͣ ꝓuincie nom̃
sit. In hac solitudine: mansiones
& heremus syn ⁊ depha. & halus ⁊
raphydym: de quib loquem᷑ in cõse¬
quentib. Syn autẽ: int̾pretatur
rubus uel odium: quoꝵ utrumq
facit ad mysticos intellectus. quod
postqͣm uenerimꝰ ad eum locum de qͦ nobis
sit dñs locuturus: grande odiũ merea cͦs
inimici. Tunc uidebimꝰ ardere rubum
et nõ comburi: inflãmari eccłiam ꝑse-¬
cutionibus ÷ et eam. loquente in illa
dño non perire. E nota qd̾ in octaua
mansione. in qua torcularia nr̃a sunt.
unde et octauus psalmꝰ hoc tytulo p̾no¬
tatur. desertum capimꝰ rubi: qr plureᷤᷤ
filii deserte. magis ꝙͣ eius q̃ ht uirum.
t ꝑfecti de deserto syn:¬

Expanded text:
t profecti de mari Rubro, castra metati sunt in solitudine Sin . Octava Mansio, licet juxta ordinem Exodi septima sit. Sed sciendum, quod omnis usque ad montem Sinai eremus Sin uocetur et ex, tota prouincia etiam locus unius mansionis nomen acceperit, sicut et Moab tam urbis quam prouinciae nomen est. in hac solitudine quinque et heremus Sin et Dephca et Halus et Raphidim, de quibus loquemur in consequentibus. Sm autem interpretatur rubus uel odium, quorum utrumque facit ad mysticos intellectus, quod, postquam uenerimus ad eum locum, de quo nobis sit dominus locuturus, grande odium mereamur inimici. tunc uidebimus ardere rubum et non comburi, inflammari ecclesiam persecutionibus et eam loquente in illa domino non perire. et nota, quod in octaua mansione, in qua torcularia nostra sunt, unde et octauus psalmus hoc titulo praenotatur, desertum capimus rubi, quia plures filii desertae.magis quam eius, quae habet uirum. Et profecti de deserto Sin
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ pater crediderat portionem ꝓfusa.
necdum me ad genitoris genua sub¬
misi: necdum cepi pͥoris a me luxurie
blanclim̃ta depellere. Et quia paulu¬
lum ñtam cdesiui a uitiis. qͣm cepi.
uelle desinere. nunc me nouis diabo
menta ꝓponens. maria undiq circũ¬
dãt. ⁊ undiq pontum: nunc in me¬
dio constitutus elemento. nec regre¬
cli uolo. nec progredi possum. Suꝑẽ.
ut oratu ur̃o sancti sp̃c aura me pro¬
uehat: et ad portum optati littoris
prosequatur

Expanded text:
mihi pater crediderat portione profusa mihi pater crediderat portione profusa necdum me ad genitoris genua submisi, necdum coepi prioris a me luxurię blandimenta depellere. Et quia paululum non tam desiui a uitijs, quam coepi uelle desinere, nunc me nouis diabolenta proponens maria undique circumdat et undique pontum. Nunc in medio constitutus elemento nec regredi uolo nec progredi possum. Superest ut oratu uestro Sancti Spiritus aura me peruehat et ad portum optati littoris prosequatur
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uellem nunc ur̃oͤ
interesse conuentui:⁊
admirandum consorti¬
um. licet isti oculi non
mereantur aspicere. tota exultatiõe
complecti. Spectarem desertum. om¬
nium amenors ciuitatẽ: uiclerem de¬
solata ab accolis loca. quasi ad qͦndã
paralysi instar. scõtum cetib obside¬
ti. Uerum qi hoc mea fecere delicta. ne.
consortio beatoꝵ insereret᷑ obsessum
omni crimine caput ÷ iccirco obsecro
quia uos impetrare posse ñ ambigo:
ut me existius seculi tenebris ur̃o li¬
beretis oratu. yt ante dixeram p̾sens.
& nunc ꝑ litteras uotum indicate ñ
cesso: qd̾ mens mea om̃i ad id siudiũ
cupiclitate rapiatur. Nunc ur̃m est:
ut uoluntatem sequatur effc̃s. Me¬
um est ut uelim: obsecrationũ ur̃aꝵ
est. ut uelim ⁊ possim. Egoita sum:
quasi a cuncto gregeorhida oberrais
Mus. Quod nisi me tonus pastor acl
suastabula humeris impositum repor¬
det lababunt gressus: et in ip̃o cona¬
mine uestigia concident assurgentis.
Ego sum ille prodigꝰ filius qͥ om̃i qͣm

Expanded text:
am uellem nunc uestro interesse conuentui, et admirandum consortium, licet isti oculi non mereantur, aspicere, tota cum exultatione complecti! Spectarem desertum omni amoenius ciuitate, uiderem desolata ab accolis loca quasi ad quoddam paradisi instar sanctorum coetibus obsideri! Verum quia hoc mea fecere delicta, ne consortio beatorum insereretur obsessum omni crimine caput, iccirco obsecro, quia uos impetrare posse non ambigo, ut me ex istius tenebris sęculi uestro liberetis oratu. Et ante dixeram pręsens, et nunc per litteras uotum indicare non cesso, quod mens mea omni ad id studium cupiditate rapiatur. Nunc uestrum est, ut uoluntatem sequatur effectus. Meum est ut uelim, obsecrationum uestrarum est ut uelim et possim. Ego ita sum quasi a cuncto grege morbida aberrans ouis. Quod nisi me bonus pastor ad sua stabula humeris impositum reportarit, lababunt gressus et in ipso conamine uestigia concident assurgentis. Ego sum ille prodigus filius, qui omni quam
Abbreviated transcription (Latin):
tuos filios suos. Michi uident᷑ egyptio¬
rum pͥmogenita. dogmata ẽẽ phyloso¬
phorum: quib deceptos homines atq
irretitos tenebant. Que cum i̾rł uiuus
hebrei autumant qd̵ nocte qua egres¬
sus ÷ populus. omnia in egypdo tem¬
pla destructa sunt: siue motu terre.
siue tactu fulminum. Spũalit̾ autẽ
discimus qd̵ egredientib nob̾ ex egyp¬
to. errorum ydola corruant: & omnis
ꝑuersorum dogniatum cultura qua¬
ciatuR.

Expanded text:
tuos filios suos. Mihi videntur 471 Aegyptiotuos filios suos. Mihi videntur 471 Aegyptiorum primogenita, dogmata esse Philosophorum, quibus deceptos homines atque irretitos tenebant. Quae cum Israel vivus Hebraei autumant, quod nocte qua egressus est populus, omnia in Aegypto templa destructa sint, sive motu terrae, sive ictu fulminum. Spiritualiter autem discimus quod egredientibus nobis de Aegypto, errorum idola corruant, et omnis perversarum doctrinarum cultura quatiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq cõmoti fuerimꝰ ad euͣngelicam
tubam ⁊ excitati tonitrui. gaudio exi¬
mus in mense pͥmo: quando hyemps
p̾ceriit ⁊ abut sibi÷ siue qͣndo ueris ex-¬
ordium est. qͣndo terra ꝑturit: quando
cuncta renouant᷑: et eximus quintadeci¬
ma die m̃sis pͥmi. in crastinũ pasche.
pleno mensis lumine. post esum agni
ĩmaculati÷ et calciatos pecdes de apło.
& accinctos pudicicia lumbos: et bacu¬
los in manib p̾paratos. Qͣmuis enim
in egypto. qͣrtadecima mensis pascha
facientes. comederimꝰ agnũ: tam̃ tunc
nobis lux plena complet᷑. qͣndo in ma¬
nu excelsa ramessem dimittimꝰ. que
excelsa dicit᷑: uel qd̾ egyptũ ꝑcusserit.
uel qd̃ procexent isi t uidentib egỹptii
qu a mirant᷑ nos exire de seculo. et dorqͤͦn¬
tur inuidia: et postea tenere cupientes
in ꝑsecutionib suffocant᷑: quando ⁊ egỹp¬
cii sepeliunt pͥmogenitos suos. ⁊ patres¬
mortui terrenis oꝑib. opprimunt mor¬

Expanded text:
cumque commoti fuerimus ad euangelicam cumque commoti fuerimus ad euangelicam tubam et excitati tonitrui gaudio, eximus in mense primo, quando hiemps praeteriit et abiit sibi, quando ueris exordium est, quando terra parturit, quando cuncta renouantur, et eximus quinta decima die mensis primi, in crastinum paschae pleno mensis lumine, post esum agni inmaculati et calciatos pedes de apostolo et accinctos pudicitia lumbos et baculos in manibus praeparatos. quamuis enim in Aegypto quarta decima mensis pascha facientes comederimus agnum, tamen tunc lux nobis plena conpletur, quando in manu excelsa Ramessem dimittimus, quae excelsa dicitur, uel quod Aegyptum percusserit uel quod protexerit Israhel uidentibus Aegyptiis, qui admirantur nos exire de saeculo et torquentur inuin persecutionibus suffocantur, quando et Aegyptii sepeliunt pmortui terrenis operibus, opprimunt mor
Abbreviated transcription (Latin):
autem castra de Ramesse: men
tera die post pascha. egressi sunt fi¬
lii isrł in manu excelsa. in conspectu
omnium egẏptioꝵ: & egypcii sepe-¬
liebant quos ꝑcusserat dñs ex eis. omne pͥ¬
mogenitum in derra egypti ÷ et in diis eo¬
rum fecit dñs iudicia. Ramesse a qͥb dã
int̾pretat᷑ cõmotio turbulenta. aut ama¬
ritudo. cõmotioq tinee. Nos autẽ uerqꝰ
estimamus exprimi conitruum gau¬
dii. Ad hanc urbem que in extremis e¬
gypti finib erat. populus congregatꝰ
est. qͥ in desertum exire cupiebat: eo qd̾
cumultũ seculi derelinquens. moueba¬
tur a uicus pristinis ÷ & a comedente
pͥus tinea pocoꝵ: et omnẽ amaritudinẽ
uertens in dulcedĩem. ut dei uocem in
syna monte de suꝑ donantis audiret.
Qd̾ audẽ uerba diuina ⁊ eloquia scrip¬
turarum. in istiꝰ scłi ⁊ mundi rota. to¬
nitriuis appellentͦ Palmista declarat.
dicens. Nox tonitrui tui in rota. & dei
patris uocem in baptysmo saluatoris
audientes: tonitruum putauerunt.

Expanded text:
autem castra de Ramesse, menstera die post Pascha egressi sunt filii Israel in manu excelsa in conspectu omnium Aegyptiorum: et Aegyptii sepeliebant, quos percusserat Dimogenitum in terra Aegypti, et in diis eorum fecit dominus iudicia. Ramesse a quibusdam interpretatur \'commotio turbulenta\' aut \'amaritudo commotioque tineae\', nos autem uerius aestimamus exprimi \'tonitruum gaudii\'. ad hanc urbem, quae in extremis Aegypti finibus erat, populus congregatus est, qui in desertum exire cupiebat, eo quod tumultum saeculi derelinquens mouebatur a uitiis pristinis et ab excomedente se prius tinea peccatorum et omnem amaritudinem uertens in dulcedinem ut dei uocem in Sina monte desuper tonantis audiret. quod autem uerba diuina et eloquia scripturarum in istius saeculi et mundi rota tonitruus appellentur, psalmista declarat dicens: uox tonitrui tui in rota, et dei patris uocem in baptismo saluatoris audientes tonitruum putauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nodi continens. & ad prefatum salustiũ
sine contra cdioscorum. & liber hymnoꝵ.
& mysterioꝵ alius. & cõmentaria in
matheum. & tractatus in iob: quos cle
greto origenis. ad sensum tͣnstulit. &¬
alius elegans li bellus contra auxenci
dam scripsisse eum. et in canticũ can¬
ticorum: sed a nobis hoc opus ignora¬
tur. Mortuus est pyctauis: ualenti¬
mano & ualente regnantib. Dama¬
sus romane urbis ep̃c. elegans in uer¬
sib componencdis ingeniũ habuit:
multa & breuia metro edidit. & ꝓpe
octogenarius sub theodosio principe
uir eloquentissimꝰ. p̃ceptor meus. ex¬
quo scripturas explanante didici. ad
xxͣ. milia uersnum. om̃ia oꝑa sua cõ¬
posuit: ex quib illa sunt. de morte fra
maximi phylosophi post exilium re¬
uersi: quem falso nomine quiclam
herona subscripserunt. Quia est et
alius liber intuꝑationem euisdẽ ma¬
ximi continens. quasi ñ licuerit eum¬

Expanded text:
nodi continens: et ad praefectum Sallustium, nodi continens: et ad praefectum Sallustium, sive contra Dioscorum: et liber hymnorum, et mysteriorum alius: et commentarii in Matthaeum; et Tractatus in Job, quos de graeco Origenis ad sensum transtulit: et alius elegans libellus contra Auxentiu Aiunt quidam, scripsisse eum et in Cantica canticorum; sed a nobis hoc opus ignoratur. Mortuus est Pictavis, Valentiniano et Valente regnantibsus, Romanae urbis episcopus, elegans in versibus componendis ingenium habuit, multaque et brevia metro edidit, et prope octogenarius sub Theodosio principe ir eloquentissimus, praeceptor meus, quo Scripturas explanante, didici, ad triginta millia versuum omnia opera sua composuit. E quibus illa sunt: de morte fratMaximi philosophi, post exsilium reversi, quem falso nomine quidam Heronis superscripserunt quia est et alius liber vituperationem ejusdem Maximi continens; quasi non licuerit eum
Abbreviated transcription (Latin):
ricia. uigiq sermone construxit: et
nonius a multis culpabilis. dura sen¬
tencia fortiter q uniuersa difficilia
ingerere conatus÷: & quasi contͣ un¬
clas maris naingare ñ potuit. uel con¬
tra impetum currentis aque natare
non ualet: ita cuncta q̃ scripsit contͣ
scripturas scãs obstare ñ poterant: i¬
deo quasi umbra secus hoĩem sunt.
Hylarius urbis pictauoꝵ aqͥtanie
ep̃c. fauctione saturnini arelaten¬
sis ep̃i de synodo bytẽnensi phrigiã
relegatus .xiiͫ. aduersum arrianos
cõfecit libros: & alium librũ de syno¬
dis. quem ad galliarum epõs scripsit:
& in psalmos cõmentarios. primum
.xͦ. usq ad extremum. In quo opere
imitatus origenem: ñ nulla eciam
de suo addidit. Est eiꝰ ad constanciũ
libellus. quem uiuenti constantino¬
polim cdirexerat: & alius in constan¬
cium quem post mortẽ eius scripsit
& lib̾er acluersus ualentem ⁊ ursacium. hy¬
storiam aryminensis et seleuciensis sy¬

Expanded text:
ritia jugique sermone construxit, et ritia jugique sermone construxit, et Favonius a multis culpabilis, dura sententia fortiterque universa difficillima ingerere conatus est, et quasi qui contra undas maris navigare non potest, vel contra impetum torrentis aquae natare non valet, ita cuncta, quae scripsit contra Scripturas sanctas, obstare non poterant: Ideo quasi umbra secus hominem sunt. Hilarius urbis Pictavorum Aquitaniae episcopus, factione Saturnini Arelatensis episcopi, de synodo Biterrensi Phrygiam relegatus, duodecim adversus Arianos confecit libros: et alium librum de synodis, quem ad Galliarum episcopos scripsit: et in Psalmos commentarios, primum octavo usque ad extremum: in quo opere imitatus Origenem, nonnulla etiam de suo addidit. Est ejus et ad Constantium libellus, quem viventi Constantinopoli porrexerat: et alius in Constantium, quem post mortem ejus scripsit: et liber adversus Valentem et Ursacium, historiam Ariminensis et Seleuciensis sy
Abbreviated transcription (Latin):
astutione: nucemq circa nucleum
ñ confringens: multa impossibilia
de scripturis cum fiducia loquitur.
Paulino uisum est magist̾ fieri. &
ñ erat ante discipulus. & fructũ sine
radice oriri fieriq temptau̾it. ideo
eius conscriptiones. scriptore ⁊ caita
ñ indigent. Pelaguis de quo aput fi¬
deles sermo est. de quo eciam & michi
grauis causa disputationis uerborũ
pene in toto orbe ãnunciata est: qm̃
omnes eccłie quasi lupũ de silua com¬
mirantur: aureũ colorem super ni¬
grum uenenum componens. fontẽ
dulcem primi mellis. a maritudinis ma¬
licie cõmiscuit. Iouinianus leta facie. &
corde aspero. potu dulcissimo felle cõmix¬
to multos potauit: & contrarias sendẽ¬
cias ꝑ oclium occasionum xp̃ianis ꝓfe¬
rens composuit: et me quoq in omnib
laroriosum assidue questionib infi¬
lesq cliligenter. unanimiterq in cla¬
nihelis ebdomadib inuestigant. u¬
niuersa tempoꝵs spacia cum omni pe¬

Expanded text:
astutiam, nucemque circa nucleum astutiam, nucemque circa nucleum non confringens, multa impossibilia de Scripturis cum fiducia loquitur. VIII. Paulino visum est magistrum fieri, et non erat ante discipulus, et fructum sine radice oriri fierique tentavit. Ideo ejus conscriptiones, Scriptore et charta non indigent. IX. Pelagius, de quo apud fideles sermo est, de quo etiam et mihi gravis causa disputationis ejus verborum pene in toto orbe annuntiata est, quem omnes Ecclesiae quasi lupum de silva mirantur, aureum colorem super nigrum venenum componens, fontem dulcem primi mellis, amaritudinis malitiae commiscuit. X. Jovinianus laeta facie, et corde aspero, potu dulcissimo felle commixto, multos potavit, et contrarias sententias per odium occasionum Christianis proferens composuit, et me quanquam in omnibus laboriosum assidue quaestionibus infialesque diligenter unanimiterque in Danielis hebdomadibus investigant, universa temporum spatia cum omni pe
Abbreviated transcription (Latin):
os de uia recta in aliam uiam ꝑdu¬
xit: & uenenum eiꝰ quasi tinnulis
uocib syrenarum & canticis plu¬
res nocere potuit. Melior omnib
in bonis. peior in malis. Alia uero
ti tñ alios eius pessimos discipłos
multa uenenosa: sub nomine eiꝰ
edidisse testantur. Ensebius xesariensis.
clauis scripturaꝵ custosq noui testam̃¬
ti. multis maior in conscriptione esse a
stice que nouum testamentũ narrãt
atq custodiũt. & cronicon. id ÷ tem¬
euis uestigia quo iterare potuisset
nunqͣm repperimꝰ. Ely odorus prbr̃
cdomum amplissimã ꝑ modicum fo¬
ramen respiciens. temptansq ostia
cõclusa. clauemq ñ habens uix pau¬
ca ad lucem ꝓdere cõualuit. sed que
potuit narrare: fidelit̾ narrauit.
Ambrosus fr̃̾. ꝓfundorũ penna rap¬
tus. & aeris uolucer. qͣm dui in ꝓfun¬
dum ingredit᷑: fructũ de alto caꝑe
uidetur. R om̃s eius sentencie. fidei
ecclie. & om̃ium uirtutum firme

Expanded text:
os de via recta in aliam viam perduos de via recta in aliam viam perduxit, et venenum ejus quasi tinnulis vocibus Syrenarum, quae canticis pluribus nocere potuit: melior omnibus in bonis, pejor in malis. Alia enim ti tamen alii ejus pessimi discipuli multa venenosa sub nomine hujus edidisse videntur. Eusebius Caesariensis, clavis Scripturarum, custosque Novi Testamenti multis major in conscriptione esse a sticae, quae Novum Testamentum narrant atque custodiunt; et chronicon, id est, temjus vestigia, quod iterare potuisset nunquam reperimus. Heliodorus pater domum amplissimam ramen respiciens, tentansque ostia conclusa, clavesque non habens, vix pauca ad lucem prodere convaluit, sed quae potuit narrare, fideliter narravit. VI. Ambrosius frater, profundorum pinna raptus, et aeris volucer, quamdiu in profundum ingreditur, fructum de alto carpere videtur. Et omnes ejus sententiae, fidei Ecclesiae, et omnium virtutum firmae
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq pacifice impleam Augustinus
ep̃c uolans ꝑ moncium cacumina qͣsi
aquila. & ea que in moncium radicib
fuint ñ considerans. multa celoꝵ spa¬
cia. terrarumq situs ⁊ aquaꝵ cutu¬
lum claro sermone ꝓnunciat. Qui
enim in lignũ fructuosum ascendere
uult. paulatim ad suꝑiora ⁊ maiora
poma carꝑe festinat: ramos autem¬
ꝓximos ꝑuulis relinquit. Nos autẽ
ꝑuuli sumus. infirmiq atq mino¬
res. Si inferiora congregare uolueri¬
mus: nobiscũ bene agitur. Hylarius
ep̃c romanoꝵ lucifer eccłiarum q
lucerna & preciosus lapis. ad quem
mortalia uix ascendunt: pulchro
sermone aureoq ore uniu̾sa loquit᷑.
Si emĩ aliqua secus uiam cecidisse
potuissent: tam̃ ab eo in scripturis
messis magna exortaz. Origenes
aclamancius altiora ac maiora cogi¬
tans: ꝓpͥum q ingeniũ non suffici¬
ens: aliud subnectit. & cum hoc ni¬
mio mentis arclore cogitasset: one¬
rib maiorib carricabat se. Et cum
sic incedere ñ potuisset: ruina mag

Expanded text:
utrumque pacifice impleam. Augustinus episcopus volans, per montium culmina quasi aquila, ea quae in montium radicibus fiunt, non considerans, multa coelorum spatia, terrarumque situs, et aquarum circulum claro sermone pronuntiat. Qui enim in lignum fructuosum conscendere vult, paulatim ad superiora, et ibi majora poma carpere festinat, ramos is proximos parvulis relinquit: nos autem parvuli sumus infirmique ac minores, si inferiora congregare valuerimus, nobiscum bene agitur. Hilarius episcopus Romanorum, lucifer ecclesia rum, quae lucerna et pretiosus lapis, ad quem mortalia ascendunt, pulchro sermone aureoque ore universa loquitur. Si enim aliqua secus viam cecidisse potuissent, tamen ab eo in Scripturis messis magna exorta est. Origenes Adamantius altiora ac majora cogitans, propriumque ingenium non sufficiens, aliud per aliud subnectit; et cum haec nimio mentis ardore cogitasset, oneribus majoribus carricabat se: et cum sic incedere non potuisset, ruina magn
Abbreviated transcription (Latin):
liber unus : contra uilianũ impato¬
rem liber unus : Secutus est autem
polemionum dicendi karactere. ui¬
uoq se ep̃m in loco suo ordinans. ru¬
ri uitam monachi exercuit. decessit ꝙ¬
ante hoc ferme triennium: sub theodosio

Expanded text:
liber unus. Contra Julianum imperatorem libri duo. Secutus est autem Polemonem dicendi charactere, vivoque se episcopum in loco suo ordinans, ruri vitam monachi exercuit. Decessitante hoc ferme triennium sub Theodosio
Abbreviated transcription (Latin):
is nunc acriter mi fratꝰ
clesideri. ut tibi quasi de luia¬
ribus que toto firmamenti
mundo refulgent. pauca
de scriptorib qui nobis multa de obs¬
curitatib que ꝓpter carnalem men¬
tem. intelligenciam impediunt ad
splendorẽ considerationis spiritalẽ
proferre potuerunt. manifestissime
dicam:ͦ Sed uereor susanne helchie
filie. ne in me sentencia. iniquo iu¬
ditio pbr̃orum impleat᷑: dicentis.
luero aliquem ex hus reprehendere.
aduersarios atq inimicicias michi
undiq concitabo. Si aũt noluero:
nunqͣm que postulasti iuenies. S
unius tantum uoluntatẽ condemp¬
nare qͣm multoꝵ consilia transire uł
despicere meluis esse uidetur: qr uniis¬
quisq eoꝵ in scripturis scis diligent̾
laudari meruit. S om̃s leniter leui¬
ter q cum om̃i amore tangam: ut

Expanded text:
is nunc acriter, mi frater Desideri, ut tibi quasi de luminaribus, quae toto firmamento mundi refulgent, pauca de Scriptoribus, qui nobis multa de obscuritatibus, quae propter carnalem mentem intelligentiam impediunt, ad splendorem considerationis spiritualem proferre potuerunt, manifestissime dicam. Sed vereor Susannae Helchiae filiae, ne in me sententia iniquo judicio presbyterorum impleatur, dicentis: luero aliquem ex his reprehendere, adversarios atque inimicitias mihi undique concitabo. Si autem noluero, numquam quae postulasti invenies. Sed unius tantum voluntatem condemnare 962 quam multorum consilia transire vel despicere, melius esse videtur, quia unusquisque eorum in Scripturis sanctis diligenter laudari meruit, sed omnes breviter leviterque cum omni amore tangam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pruclenter lelius uetat. Nisi forte ita
tibi exosus est oriens: ut litteras quoq
tuas huc uenire formides. Pꝑgicescere.
exꝑgiscere. euigila de somp̃no: presta
unam carte scedulam caritati. Inter
delitias patrie ⁊ cõmunes quas ha¬
buimus ꝑegrinationes aliquando
suspira. Si amas. scribe ⁊ si irasceris:
iratus licet scribe. Mlagnum ⁊ hoc de¬
siderii habebo solamen: si amici litte

Expanded text:
prudenter Laelius uetat; nisi forte ita prudenter Laelius uetat; nisi forte ita tibi exosus est oriens, ut litteras quoque tuas huc uenire formides. expergiscere, expergiscere, euigila de sommo, praesta unam chartae scedulam caritati inter delicias patriae et communis, quam habuimus, peregrinationis aliquando suspiria. si amas, rescribe; si irasceris, iratus licet scribe. magnum et hoc desiderii habebo solamen, si amici litte
Abbreviated transcription (Latin):
Urpylius comicus
tractans de uicissitudi¬
ne litteraꝵs: sola inqͥt
res est. q̃ homines ab¬
sentes presentes faciat. Nec falsam
dedit quam in se nouerat sententiã.
Quid enim. ẽ ut ita dicam tam p̾sens¬
⁊ audire quos diligas: Nam ⁊ rudes
illi ytalie homines quos cassos enniͦ
appeslat. qui sibi ut in rethoncis cice¬
ro ait unctum ferro requirebant:
ante carte ⁊ m̃branarum usum.
aut indedolatis ex ligno codicellis.
aut in corticib arborum. mutua epłaꝵ
alloquia missitabant. Unde ⁊ portitoreᷤᷤ
earum tabellarios: ⁊ scriptores alibris
artorum libranos uocauere. Quantogͥ
ex polito iam artib mundo. id ñ debe¬
mus omittere. qd̾ sibi prestiterunt apd̾
quos erat crucla rusticitas⁊ et qͥ huma¬
nitatem qͦdam modo nesciebant: Ecce
beatus chromatius cum sc̃o ensebio nos
plus natura qͣm moꝵ sibi equalitate.
germano: litterario me ꝓuocauit offi¬
tio. Tumͦ a nobis abitiens recentẽ ami¬
citiam: scindis potius qͣm dissuis. qd̃

Expanded text:
URPILIUS Comicus tractans de vicissitudine litterarum: sola, inquit, res est, quae homines absentes, praesentes facit. Nec falsam dedit, quanquam in re non vera, sententiam. Quid enim est ut ita dicam tam p adloqui et audire quos diligas? nam et rudes illi Italiae homines, quos cascos Ennius appellat, qui sibi, ut in Rhetoricis Cicero ait, uictu fero uitam requirebant, ante chartae et membranarum usum aut in dedolatis ex ligno codicellis aut in corticibus arborum mutua epistularum adloquia missitabant; unde et portitores earum tabellarios et scriptores a libris arborum librarios uocauere. quanto igitur nos expolito iam artibus mundo id non debemus omittere, quod sibi praestiterunt, apud quos erat cruda rusticitas et qui humanitatem quodammodo nesciebant! ecce beatus Chromatius cum sancto Eusebio non plus natura quam morum sibi aequalitate germano litterario me prouocauit officio. tu modo a nobis abiens recentem amicitiam scindis potius, quam dissuis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
omisia que extrinsecus possidebat. extͣ¬
nea bona repente cdecidant: ut magis
ꝓpͥa clarescant. Omnib prorsus ues¬
lut indumentis exuitur ut expeditꝰ
ac fortuis. nudus triumphet hostem:
quem ferendo dampna ante suꝑaue¬
rat. rursus tolerando supplitia. De qͦ
est enĩ similis ei quisqͣm in derris.
homo sine querela. uerus d̾i cultor:
abstinens se ab om̃i oꝑe malo. Nec
quam tumentes suꝑ se fluctus ti¬
mebat dñm ⁊ presentie eiꝰ pondus
ferre ñ poterat ⁊ nͨ audebat aliqͣndo
contempn̾e. quem ita semꝑ adesse
crecdebat: dicebatqr. Securus sum:
ñ enim rep̾hendit me cor meum ĩ
omni uita mea. Qui anteꝙͣ dñs
inimicos preciꝑet ẽẽ diligendoᷤᷤ: di¬
cere pot̾at. Si in malis inimici mei
gauisus sum: si dixi in corde m̃o bñ
factum est. Necdum euͣngłicũ illd̾
sonuerat. om̃i petenti te tͥbue: ⁊ iam
ille dicebat. Si exire passus sum ino¬
pem ianuam meam sine uacuo. Nũ¬

Expanded text:
omnia, quae extrinsecus possidebat; et extraomnia, quae extrinsecus possidebat; et extranea bona repente decidunt, ut magis propria clarescant. Omnibus prorsus velut indumentis exuitur, ut expeditius et fortius nudus triumphet, et hostem, quem ferendo damna ante superaverat, rursus tolerando supplicia devincaest enim similis ei quisquam in terris, homo sine querela, verus Dei cultor, abstinens se ab omni malo . Nec quam tumentes super se fluctus timebat Dominum, et praesentiae ejus pondus ferre non poterat : nec audebat aliquando contemnere, quem ita semper adesse credebat, dicebatque, Securus sum; non enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Qui antequam Dominus inimicos praeciperet esse diligendos , dicere poterat, Si in malis inimici mei gavisus sum; si dixi in corde meo, Bene factum est . Necdum Evangelicum illud sonuerat. Omni petenti te tribue ; et jam ille dicebat, Si exire passus sum inopem januam meam sine riatico . Non
Abbreviated transcription (Latin):
tis uirtutẽ hut usꝙ mirata es: nunc
respice benignitatẽ. Priusꝙͣ ꝓpħa di¬
ceret. unꝰquisq malitiam proximi
sui ñ reminiscat᷑ in corde suo: ille pro
ocdio reodidit caritatem: et cum uide¬
ret fr̃es suos. immo inimicos ex fr̃ib.
cumq ab eis cognosci uellet: dilectõ¬
nis affectum pio dolore testatus est.
Deosculabat᷑ singulos ⁊ ⁊ irriguis fle¬
tib pauentium colla ꝑfundens. odi¬
um frm̃ caritatis lacrimis abluebat.
quos tam uiuo pr̃e qͣm mortuo. ger¬
mano semꝑ dilexit amore: nͨ recorda¬
tus illum ẽ. in quo ad necem fũat de¬
iectus lacum ⁊ ñ cogitauit addictam
germanitatẽ precio: s pro malis bo¬
na restituens. apłicum preceptũ sub
nature adhuc lege compleuit. Qͥ a
athleta dei ÷ qui post direptas opes. et
funditus deleta patrimonia. post
filioꝵ ac filiarum unum subito ĩ¬
teritum. ad ultimum ꝓpͥo contradi¬
abolum corpe dimicauit: Auferani¬
tur

Expanded text:
tis virtutem hucusque mirata es; nunc tis virtutem hucusque mirata es; nunc respice benignitatem. Priusquam Propheta diceret, Unusquisque malitiam proximi sui non reminiscatur in corde suo, ille pro odio reddidit charitatem; et cum videret fratres suos, imo inimicos ex fratribus, cumque ab eis cognosci vellet, dilectionis affectum pio dolore testatus est: deosculabatur singulos, et irriguis fletibus paventium colla perfundens odium fratrum charitatis lacrymis abluebat, quos, tam vivo patre quam mortuo, germano semper dilexit amore. Nec recordatus est ilium, in quem ob necem fuit dejectus, lacum; non cogitavit addictam germanitatem pretio; sed pro malis bonum retribuens apostolicum praeceptum sub naturae adhuc lege complevit . CAPUathleta Dei, qui post direptas opes et funditus deleta patrimonia, post filiorum ac filiarum unum subito interitum, ad ultimum proprio contra diabolum corpore dimicavit? Auferuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem: docuitꝙ exemplo suo et
seruos et liberos in peccando ñ con
ditionẽ cuiquam obẽe s mendem.
Hic queso remorare paulisꝑ:et ca¬
stum animũ sollicite uirgo consi¬
dera. Concupiscit᷑ a dña femina
adolescens. nͨ ad concupiscentiã ꝓ¬
uocatur÷ rogatur: ⁊ effugit. Un a
hac in re ⁊ blandit᷑ ⁊ supplicat: que
ĩ ceteris imꝑabat. Amator dei: mu¬
lieris amore ñ uincitur. Castum
animũ nec etas adolescentie ꝑmo¬
uet: nec diligentis auctoritas. Cor
testib manu impudens apprehendit:
ꝓcatiorib uerbis hortatur ad crimen:
nec quidem hinc uincitur: sed ut uer¬
ba uerbis. ita res reb refert. Nam qui
frequent̾ rogatus negauerat: tunc
comp̾hensus aufugit. & anteꝙͣ ilicl̃¬
euangelium diceret᷑ qui uid̾it mu¬
lierem ad cõcupiscendũ eam. iam me¬
chatus ẽ. in corde suo: ille ñ aspectu so¬
lum. s ip̃o pene cõplexu ꝓuocatus a fe¬
mina: feminã ñ concupiuit. Castita¬

Expanded text:
nitatem; docuitque exemplo suo et nitatem; docuitque exemplo suo et servos liberos in non peccando, et non conditionem cuiquam obesse, sed mentem. Hic, quaeso, remorare paulisper, et castum animum sollicite virgo considera. Concupiscitur a domina femina adolescens, nec ad concupiscentiam provocatur; rogatur et fugit: una hac in re et blanditur et supplicat, quae in caeteris imperabat. Amator Dei, mulieris amore non vincitur; castum animum nec aetas adolescentiae permovet, nec diltestibus manu impudens apprehendit, procacioribus verbis hortatur ad crimen; nec ibi quidem vincitur: sed ut verba verbis, ita et res rebus refert; nam qui frequenter rogatus negaverat, tunc comprehensus aufugit. 5. Benievangelicum diceretur, Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo , ille non aspectu solum, sed ipso pene complexu provocatus a femina, feminam non concupivit. Castita
Abbreviated transcription (Latin):
quit ÷ et ut illum docius mundi ñ¬
in qua habitabat regione peccante. con¬
tra multitudinis uitia tenuit scĩtatẽ.
Qui ut beatus petrus ait. uisu ⁊ audi¬
tu ustus erat ⁊ et inter pessimos põi¬
tus mala eoꝵ ⁊ oculis uersabantur.
⁊ aurib: acq ideo simili exemplo ut
ille cliluuio. ita hic est ereptus incen¬
dio. Qͥd abraham amicũ lĩ. qͥd y-¬
saac ⁊ iacob memorem ÷ qͣm ꝑfecte
impleuerunt dñi uoluntatẽ: Nel
hinc possumꝰ estimare qd̃ familiari
quadam ⁊ precipua dignitate. eoꝵ¬
deum se uoluit nominari. ego sũ
inquit deus abrahã ⁊ cłs ysaac. et
cls iacob. hoc nomen meum ÷ sem¬
piternum: ⁊ memoriale in genera¬
tiones generatõnum. Ioseph fideł
bulationib magis iustus ostendit᷑:
qui pͥmum a fr̃ibus hysmahelitis
in seruum addictus est: ab eisq uẽ¬
ditus a quib se uiderat adorandũ.
Deiñ egyptio dño traditus. semper
tamen ingenue anime tenuit clig¬

Expanded text:
quit. Et ut illum totius mundi exquit. Et ut illum totius mundi exabitat  Al. habitabat, regione peccante, contra multitudinis vitia tenuit sanctitatem. Qui ut beatus Petrus ait visu et auditu justus erat : et inter pessimos positus, mala eorum et oculis aversabatur et auribus: atque ideo simili exemplo, ut ille diluvio, ita hic est ereptus incendio. Qsaac et Jacob memorem? Quam perfecte impleverint Domini voluntatem, vel hinc possumus aestimare, quod familiari quadam et praecipua dignitate, eorum se Deum voluit nominari: Ego sum, inquit, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc nomen meum sempiternum, et memoriale in generationes generationum . Joseph fidelis bulationibus magnis justus ostenditur, qui primum a fratribus in servum Ismaelitis addictus est, ab eisque venditus, a quibus se viderat adorandum; deinde Aegyptio domino traditus, semper tamen ingenuae animae tenuit dig
Abbreviated transcription (Latin):
tas eo magis est ad mirabłis. qͦ toto
prorsus a uisticia declinante mũdo.¬
nͨ ab alio scitatis quesiuit exemplũ.
s ip̃e prebuit: et id̾o tocius orbis ĩmi¬
nente naufragio. solus ex omnib
meruit audire. intra tu ⁊ lomus
tua in archam : quia te uidi iustũ
in gen̾atione ista coram me. Ante
deum autẽ ille uistus ꝓbat᷑: qui et
corpe sc̃s est ⁊ corde. Melchyseclech.
sacerdos dĩ legitur÷ cuius meritũ
ex hoc facile intelligi potest. quocd
multo post futurũ dñi sacram̃tũ
ande signauit. ac sacrifitio panis
et uini. mysteriũ corꝑis ⁊ sanguĩs
expressit. ac sacerdotii sui typo.xp̃i
sacerdotium figurauit: cui a pr̃e
dicit᷑. Tu es sacerdos ĩ eternũ: sccłm
ordinẽ melchysedech. Nam ⁊ qd̃
signantissime ostendit figuram:
qͥ ꝑ ficlem suã et uideis donauit be¬
neclictionẽ ⁊ gentib. Loch quoq
scĩ noe iuitutem sequutꝰ. inter dot
peccantiũ exempla. iusticiã ñ reli¬

Expanded text:
tas eo magis est admirabilis, quod, toto tas eo magis est admirabilis, quod, toto prorsus a justitia declinante mundo ab alio sanctitatis quaesivit exemplum, sed ipse praebuit. Et ideo, totius orbis imminente naufragio, solus ex omnibus meruit audire: Intra tu et domus tua in arcam: quia te vidi justum in generatione ista coram me. Ante Deum autem ille justus probatur, qui et corpore sanctus est et corde. Melchisedec sacerdos Dei legitur : cujus meritum facile ex hoc intelligi potest, quod multo post futurum Domini sacramentum ante signavit: ac sacrificio panis et vini, mysterium corporis et sanguinis expressit: ac sacerdotii sui typo, Christi sacerdotium figuravit, cui a Patre dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Nam et quod signatissime ostendit figuram, qui per fidem suam et Judaeis donavit benedictionem et gentibus. Lot quoque, sancti Noe virtutem secutus, inter tot peccantium exempla, justitiam non reli
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ redclente eis conscĩa eoꝵ:
et inter se inuicem accusantiũ co¬
gitationũ. aut etiam defendentiũ.
Hac lege usi sunt om̃s quos inteR
aclam atq moysen. sc̃e uixisse et
placuisse deo scriptura cõmemo¬
rat ÷ quoꝵ tͥ exempli causa aliqui
ꝓponendi sunt. ut facile intelligas
qͣntum sit nature bonum: cum eã
legis uice docuisse iusticiam ꝓbaue
ris. Abel primus hanc magistram
sequutꝰ. ita dñm promeruit ÷ ut cũ
ei offerret hostiam. tam grate sacͥ¬
ficium eiꝰ acceptum dõ fit. ut frẽm
ĩinuidiam concitaret: quem iustũ
in euangelio dñs ip̃e cõmemorãs
breuit̾ ꝑfectionem eiꝰ exposuit. Om̃s
enim uirtutum speties: uno iusticie
nomine continent᷑. Beatum enoch
ita placuisse deo legimus. ut eum e
mecdio mortalium raperet: et ĩ mun¬
do consummatũ de mundi habita¬
tione transferret. Noe iustus in gn̾a¬
tione sua ⁊ ꝑfectus asserit᷑: cuiꝰ scĩ¬

Expanded text:
testimonium reddente eis conscientia eorum, testimonium reddente eis conscientia eorum, et inter se invicem accusantium cogitationum aut etiam defendentium . Hac lege usi sunt omnes, quos inter Adam atque Moysen sancte vixisse atque placuisse Deo Scriptura commemorat. Quorum tibi exempli causa aliqui proponendi sunt, ut facile intelligas quantum sit naturae bonum, cum eam Legis vice docuisse justitiam probaveris. CAPUT V. Abel primus hanc magistram secutus ita Dominum promeruit, ut, dum ei offerret hostiam, tam grate sacrificium ejus acceptum Deo fuerit, ut fratrem in invidiam concitaret . Quem justum in Evangelio Dominus ipse commemorans breviter perfectionem ejus exposuit. Omnis enim virtutum species, uno justitiae nomine continetur. Beatum Enoch ita placuisse Deo legimus, ut eum e medio mortalium raperet: et in mundo consummatum, de mundi habitatione transferret . Noe justus in generatione sua, et perfectus, asseritur: cujus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ ullus post culpam impunitatiᷤᷤ
locus. dum fit reatus ip̃e supplici¬
um. Hinc est qd̾ e contrario inno¬
cens etiã inter ipsa tormenta fru¬
itur conscientie securitate: ⁊ cum
de pena metuat. de innocentia glo¬
tiatua. Est enint est inqͣm in animis
nr̃is naturalis quelam ut ita dixerĩ
scĩtas. que uelut in arce animi presi¬
dens. exercet mali boni q iudicium ⁊
et ut de honestis rectisq actib fauet.
ita sinstra queq oꝑa condempnat.
atq ad conscĩe testimonium. diu̾sas
ꝑtes domestica quadam lege diui¬
dicat: nͨ ullo prorsus ingenio aut fuca¬
to aliquo argum̃toꝵ colore decipit ⁊
ipsis nos cogitationib fidelissimis
& ĩtegerrimis sane testib aut argu¬
it aut defendit. Huiꝰ legis scribens ad
busdam cordis tabulis scriptam eẽ
testat᷑. Cum enĩ inquit gentes que le¬
gem ñ habent. naturalit̾ que legis¬
bentes. ip̃i sibi sunt lex: qͥ ostendũt
opus legis scriptum ĩ cordib suis.

Expanded text:
nec ullus post culpam impunitati nec ullus post culpam impunitati locus est, dum fit reatus ipse supplicium. Hinc est quod e contrario innocens etiam inter ipsa tormenta fruitur conscientiae securitate, et, cum de poena metuat, de innocentia gloriatur. Est enim, inquam, in animis nostris naturalis quaedam, ut ita dixerim, sanctitas, quae velut in arce animi praesidens, exercet mali bonique judicium; et ut honestis rectisque actibus favet, ita sinistra opera condemnat, atque ad conscientiae testimonium diversas partes domestica quadam lege dijudicat. Nec illo prorsus ingenio, aut fucato aliquo argumentorum colore decipit: ipsis nos cogitationibus fidelissimis et integerrimis sane testibus, aut arguit, aut defendit. Hujus legis, scribens ad busdam tabulis cordis scriptam esse, testatur: Cum enim, inquit, gentes, quae legem non habent, naturalitbentes, ipsi sibi sunt lex: qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵq in melius ꝑ xp̃m instructa na¬
tura est: et qui diuine quoq gr̃e iuuã¬
attencius respiciat. In derrogemꝰ qͥd de
hoc sentiant ꝓpͥe cogitationes ⁊ fe¬
rat sentenciam de nature bono ip̃a
conscĩa: instruamur domestico ma¬
gist̾io animi et m̃tis bona ñ aliũ de
magis queq qͣm ab ip̃a mente clisca¬
mus. Quid illud obsetro ẽ. qd̾ ad õe
peccatum aut erubescimꝰ. aut cime¬
mus. et culpam fc̃ĩ nunc rubors
uultus. nc pallore monstramꝰ. ac
trepidante animo etiã in minimiᷤ
cdelictis testem effugimus. consci¬
entia remorclemur÷ e diu̾so autẽ
in omni bono leti. constantes. intͤ¬
pidi sumus. idq si occultum est
palam etiam fieri uolumus÷ nͥꝙ
ei malum displicet ⁊ ⁊ dum ĩ bo¬
no tantum oꝑe confidit. quid so¬
lum eam doceat ostendit: Hinc
fice in actorem sceleris consciẽtie
tormenta deseuuint. ⁊ latentem
reum secreta mentis pena ꝑseqͥt᷑:

Expanded text:
quorum in melius per Christum instaurata naquorum in melius per Christum instaurata natura est et qui diuinae quoque gratiae iuuanattentius respiciat: interrogemus quid de hoc sentiant propriae cogitationes; ferat sententiam de naturae bono ipsa conscientia; instruamur domestico magisterio animi, et mentis bona non aliunde magis quaeque, quam ab ipsa mente, discamus. Quid illud, obsecro, est quod ad omne peccatum aut erubescimus, aut timemus, et culpam facti nunc rubore vultus, nunc pallore monstramus, ac trepidante animo etiam in minimis delictis testem effugimus, conscientia remordemur; ex diverso autem in omni bono laeti, constantes, intrepidi sumus, idque si occultum est, palam etiam fieri cupimus, et vei malum displicet; et dum in bono tantum opere confidit, quid solum eam deceat, ostendit? Hinc culto in auctorem sceleris conscientiae tormenta desaeviunt, et latentem reum secreta mentis poena persequitur;
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit itaq figmentũ ei qͥ se finxit :
qͥd me fecisti sic: & imꝓbissimi hoĩ¬
num dum dissimulant bene idip¬
sum administͣre qd̾ facti sunt. alit̾
se factos fuisse malunt ÷ ut qui ui¬
tam suam emendare nolunt. uid¬
antur emenclare uelle naturam:
cuiꝰ bonum ita gen̾alit̾ cunctis insti¬
tutum est. ut ĩ gentilib qͦq homi¬
nibus qui sine ullo dei cultu sunt.
se ñ nunqͣm ostendat ac proferat.
Qͣm multos enĩ phylosophorum
⁊ audiuimꝰ ⁊ legimus ⁊ ip̃i uidimꝰ
castos. pacientes. modestos. libera¬
les. abstinentes. benignos.⁊ ho¬
de nature bono: E cum ista q̃ dixi
uel omnia ĩ uno. uel singula iii
singulis haberi uideamus ÷ cum
omnium una natura sit. exẽplo
suo inuicem sibi ostendunt omĩa
ĩ omnib ẽẽ posse: que uel omnia
ĩ omnib uel singula in singulis
inueniant᷑. Qd̾ si etiam sine deo
homines ostendunt quales a deo facti
sunt: uide qͥd xp̃iani facere possunt. ⁊¬

Expanded text:
Dicit itaque figmentum ei, qui se finxit: Dicit itaque figmentum ei, qui se finxit: Quid me fecisti sic ? Et improbissimi hominum, dum dissimulant idipsum bene administrare quod facti sunt: aliter se factos fuisse malunt, ut qui vitam suam emendare nolunt, videantur emendare velle naturam. Cujus bonum ita generaliter cunctis institutum est, ut in gentilibus quoque hominibus, qui sine ullo cultu Dei sunt, se nonnumquam ostendat, ac proferat. Quam multos enim philosophorum et audivimus et legimus, et ipsi vidimus castos, patientes, modestos, liberales, abstinentes, benignos, et hode naturae bono? Et cum ista quae dixi, vel omnia in uno, vel singula in singulis haberi videamus, cum omnium natura una sit, exemplo suo invicem sibi ostendunt, omnia in omnibus esse posse, quae vel omnia in omnibus, vel singula in singulis inveniantur. Quod si etiam sine Deo homines ostendunt, quales a Deo factsunt, uide quid christiani facere possint,