comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me quiante nõ intrrrogabant. inue¬
nerunt qui nõ quesierunt me: Uox
silii dei adhoc qđ illi supius dixeranł.
quare errare nos fecisti inuus tuis.
indurasti cornr̃m netimeremuste.
Respondit ille & dixit: Quesierunt me
gentiles ꝑsidem. qui antea non interro¬
gabant :.i. qui antequam uenirem in car¬
ne non ragabat̃. neq inuocabant: inue¬
nerunt me miscdio ad se suscipiendos.
qui non quesicrunt me antra: & de quibꝰ
seriptum ẽ. quibus non ẽ. ad nunciatum
dcco uidebunt. & quinonciudierunt in¬
telligent me. & est sensus: Sulli quime
antra nonquesicrunt. inuenerunt iniscđẽ
et clementẽ .i. gentiles. quare uos me ta
inclem̃tẽ ⁊inmiscricordẽ inuenistis:
Sib̾ quia quilegem die poctuq me¬
dicamine adiacundiam ꝓuocastis rece¬
dendo ame: ec ꝓpt̾ uinam głam iactan¬
tis penitentiam inuoce cuius oꝑa nõ
facitis. Iuo modo gͦ. muenerunt gentiles
Uide centurionem dequo dñs drxit.
Ameri dicouob̾. nec inisrł tantam fidem

Expanded text:
me qui ante non interrogabant, invenerunt qui non quaesierunt me. » Vox Filii Dei ad hoc quod illi superius dixerant, quare errare nos fecisti in viis tuis, indurasti cor nostrum ne timeremus te? respondit ille et dixit: Quaesierunt me gentiles per fidem, qui antea non interrogabant, id est qui antequam venirem in carne, non rogabant neque invocabant, invenerunt me misericordem ad se suscipiendos, qui non quaesierunt me antea. Et de quibus scriptum est: « Quibus non est annuntiatum de eo videbunt, et qui non audierunt intelligent me ; » et est sensus: Si illi qui me antea non quaesierunt invenerunt misericordem et clementem, id est gentiles, quare vos me tam inclementem et immisericordem invenistis? Subaudis: quia qui legem die noctuque meditamini, ad iracundiam provocastis recedendo a me, et propter vanam gloriam jactatis poenitentiam in voce, cujus opera non facitis. Quomodo invenerunt enturionem, de quo Dominus dixit: « Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
offtrentes ei merisa. refertã et ple¬
nam epuł uaru generis: Nec̾ eciã
pocł mulso mixtis. ł quia p̃t̃itum an¬
num fertilẽ ⁊ felicẽ eis reddiderat
ł. ut infuturo anno similiter age¬
ret ħ aũ faciebanti ti isrłitice. om̃iũ
penc simulaerorum portenta uene¬
rantes. & dum debuissent ad nõ sacrisi

Expanded text:
offerentes ei mensam refertam, et pleofferentes ei mensam refertam, et plenam epulis varii generis: necnon etiam poculis mulso mixtis, vel quia praeteritum annum fertilem et felicem eis reddiderat, vel ut in futuro anno similiter ageret. Hoc autem faciebant et Israelitae, omnium pene simulacrorum portenta venerantes. Et dum d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsaronas siue saron que interp̃tatur ualt¬
achor que interp̃tatur uallis turbationis
siue tumultus. significatur gentilitas que
plena erat effusione sanguinis: & tumultu
iturbatione uiciorum manabat .S
uersaẽ. in caulas siue inouilia gregum
ĩcubicule armeritorũ: hoc ẽ. in ecłias
et inreqͥem p̃dicatoꝵ aliorumq sideliũ.
que designant᷑ ꝑ armenta ⁊ꝑgreges ouiũ
sic̃ paulopost manifestat dicens. popło¬
ł. celestem hierłm : qui noliustis credere
in xp̃m quiẽ mons montium. qui poni¬
tis fortune mensam & libatis suꝑ cã:
gladium hic i sedem debemus intel¬
ligere: supplicium ⁊penas quibus ipsi
traditis: Non enim om̃is  isrł gladio¬
captiuitate iduro seruittitis iugo afflictꝰ
Cubd aũ dic̃ quiponitis fortune m̃sã
et libatis suꝑ eam : inalia translatio¬
ne habetur quiparatis fortune m̃sã
fortuna aũ dea erat apđ egipcios
que dicebatit &iã dea felicitatis.
Cuius festiuitatẽ insine anni celebrant

Expanded text:
tatur valAchor quae interpretatur vallis turbationis sive tumultus, significatur gentilitas, quae plena erat effusione sanguinis, et in tumultu et turbatione vitiorum manebat. Sed versa est in caulas sive in ovilia gregum et in cubile armentorum, hoc est in ecclesias et in requiem praedicatorum aliorumque fidelium, qui designantur per armenta et per greges ovium, sicut paulo post manifestat, dicens: Popvel coelestem Hierusalem: vel qui noluistis credere in Christum, qui est mons montium; « qui ponitis Fortunae mensam, et libatis super eam, Per gladium hic et caedem debemus intelligere supplicium et poenas quibus ipsi traditi sunt. Non enim omnis populcaptivitate et duro servitutis jugo afflictusQuod autem dicit: qui ponitis Fortunae mensam et libatis super eam, in alia translatione habetur, qui paratis Fortunae mensam. Fortuna autem dea erat apud Aegyptios, quae dicebatur etiam dea felicitatis; cujus festivitatem in fine anni celebrabant,
Abbreviated transcription (Latin):
saluator cis dix̃. inistoria etiam. ec¬
clesiastica dr̃ quod audite sit̃ uoces
intemplo: dicentes: Tanseamus abis se¬
dibus : Domus scĩficationis nrt̃ que
nos scĩ ficabat. ubi inmolabamus & of¬
strebamus sacrificium. desolata ẽ. ate:
Domus ubi laudaueruntte patresnrĩ.
factaẽ inexustionem ignis: succensaẽ.
aromanis. et omĩa desiderabilia nra .i.¬
sc̃a sc̃orum: & cetera que adonestatem
ꝑtinebant: uersa sunt in ruinas: Domus
unusquisq fideł. quitẽ igni uncendio
traditur. quando luxurie. & auaricie
estibus descruit: Numquid suꝑhis con¬
tineb̾te dnẽ: taceb̾ ccaffliges nos

Expanded text:
s dixit. In historia ecs dixit. In historia ecclesiastica dicitur: quae auditae sint voces in templo dicentes: Transeamus ab his sedibus. Domus sanctificationis nostrae quae nos sanctificabat, ubi immolabamus et offerebamus sacrificium, desolata est a te, Domus ubi laudaverunt te patres nostri, facta est in exustionem ignis, succensa est a Roma, et omnia desiderabilia nsanctorum, etc., quae ad honestatem pertinebant, versa sunt in ruinas. Domus unusquisque fidelis, qui tunc igni et incendio traditur, quando luxuriae et avaritiae aestibus deservit. « Nunquid super his continebis te, Domine, tacebis et affliges nos
Abbreviated transcription (Latin):
nuum tuarum om̃s nos: Ideoq nõ
possumus resistere potentie tuȩ̨: & ÷
sensus : Nonde pris meritis p̾sumentes
que nullasunt talia dicimiis: s decua
clementia ⁊ miseratione p̾sumentes au¬
demus preces fundere: Henasceris dnẽ
satis et neultra memineris inquitates
ecce respice. popłe tuus om̃s nos: Ne¬
neris iniquitatis prẽ: Ecce respice
ad nos ⁊ adtende miscđiam tuam:
popłc tuus quondam suimus om̃s nos
Ciuitas scĩ tui facta ẽ. deserca. srori.
deserta facta ẽ. hierłm desolata domꝰ
scĩ ficationis nrẽ. igłie prẽ: ubi lauda¬
uerunt᷑ : patres nr̃i facta ÷ in exulticis
ignis : ⁊ omĩa desiderabilia nr̃ã uersa
sunt inruinas Ciuitas scĩ tui hoc ẽ.
sanctuarii tui ł templi tui facta ẽ.
deserta sron ate: Sror ⁊hierłm licct
duo nomina suit: Tameri unam signi¬
ficationem habent isto in loco .i. tem¬
plum & ciuitatem significant ubi quonda
fuit speculum untutum et uisio pacis
descitao sactaẽ. hicrłm adco. iurta qđ¬

Expanded text:
nuum tuarum omnesque nos, ideoque non possumus resistere potentiae tuae. Et est sensus: Non de nostris meritis praesumentes, quae nulla sunt, talia dicimus, sed de tua clementia et miseratione praesumentes, audemus preces fundere. « Ne irascaris, Dsatis et ne ultra memineris iniquitatis ecce respice populus tuus omnes nos cneris iniquitatis nostrae. Ecce, respice ad nos, et attende misericordiam tuam: populus tuus quondam fuimus omnes nos. « Civitas sancti tui facta est deserta Sion, deserta facta est Hier ubi laudaverunt te patres nostri, facta est in exustionem ignis, et omnia desiderabilia nostra versa sunt in ruinas. » Civitas sancti tui, hoc est sanctuarii tui vel templi tui, facta est deserta Sion a te. Sion et Hierusalem, licet duo nomina sint, tamen unam significationem habent isto in loco, id est templum et civitatem significant, ubi quondam fuit speculum et visio pacis. deserta facta est Hier
Abbreviated transcription (Latin):
nuerunt in egipto ut indeserto. non ẽ.
tribulatus id non est cõ passus salua
tor ut cos ab omni angustia liberarit
s parumꝑ descruerit eos subtrahendo
auxilium suum abeis Ut posicos in
tribulatione cogeret cos ad rogan¬
dum : Aliter mom̃im tribulatione eor
& ipse c̃ictibulatus : quia cõ. passus :
cortm iniuris atq miseriis : imisit
eis angłm suum qui eos saluaret. Ai¬
scđm illud Cece micto angłm meũ
ante facieni tuam qui precedecte
Hic angłs. michabl ÷ intelligendus.
qui p̃positus ẽ. illi popło adeo uix¬
ta qđ danieli dr̃ : Nemo c̃. adiutor
m̃s inonuibus his nisi michad princꝗᷤ
tir̃. qui astat profilus popłi tui
Angłs autem faciei eius dr̃ quia
angłi semꝑ faciem dei uident quia
inpresentia dei sunt Indilectione
sua sub̾ quia dilexi eos: & indul¬
gentia sua idẽ in largitate misgdia¬
rum suarum Ipsen redanit eosuis

Expanded text:
nuerunt in Aegypto vel in deserto, non est nuerunt in Aegypto vel in deserto, non est tribulatus, id est, non est compassus salvator eorum, ut eos ab omni angustia liberaret: sed parumper deseruit eos, subtrahendo auxilium suum ab eis, ut positos in tribulatione cogeret eos ad rogandum. Aliter: In omni tribulatione eorum et ipse est tribulatus, quia compassus est eorum injuriis atque miseriis, et misit eis angelum suum qui eos salvaret, secundum illud: « Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praecedet te . » Hic angelus Michael est intelligendus, qui praepositus est illi populo a Deo: juxta quod Danieli dicitur: « Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester, qui astat pro filiis populi tui . » Angelis autem faciei ejus dicitur, quia angeli semper faciem Dei vident, quia in praesentia Dei sunt. « In dilectione sua » subaudis qua dilexi eos « et in indulgentia sua, » id est, in largitate misericordiarum suarum. « Ipse redemit eos »
Abbreviated transcription (Latin):
nobis & dix .s. dĩs. uerumptameri po¬
płs nis ẽ. filii non negantes. ⁊ factꝰ:
cis saluator. Pro pħa loquitur.
Cum udisset inquit dñs peniten¬
cim corum dix̃. Uerumptameri
popłe ns ẽ. iudaica plebs dequa
olim dixi hereditas mea isrł.
& filu non negantos id÷ filii mei er̃
sime spernere desierintisime nõ
negauerint: & factus : eis saluator
isrł : qui credendo in eum ueram
penitentiam egerunt. Sin autem
dixerimus filii non negantis sic̃
quidam codices habent erit sens
isti qui penitentiam agunt ⁊in me
credunt filii sunt sub popłi nõ
negantis. id ÷ filii patriarcharum &
ꝓpħarum qui in me ueraciter cre¬
diderunt In om̃i tribulatione coꝵ
ut beatus hieronimus dic̃. Uerbum
est ambiguum apd̾ hebreos qđ dr̃
lo. quod significat non et ipse. ⁊ ha¬
betur apđ cos isto in loco ubi ipse
transtulit non ÷ tribulatus Qua ꝓpt̃
dupplicit̾ possumus intelligere hoc
modo : inomini tribulatione quam susti¬

Expanded text:
s: Verumtamen populus meus es, filii non negantes, et factus est eis salvator. » Propheta loquitur: Cum vidisset inquit Dominus poenitentiam eorum, dixit: Verumtamen populus meus es, Judaica plebs, de qua olim dixi: « Haereditas mea Israel . » Et filii non negantes, id est filii mei erunt, si me spernere desierint, et si me non negaverint, et factus est eis salvator, subaudis quia credendo in eum veram poenitentiam egerunt. Sin autem dixerimus filii non negantis, sicut quidam codices habent, erit sensus: Isti qui poenitentiam agunt et in me credunt, filii sunt, subaudis populi non negantis, id est, filii patriarcharum et prophetarum, qui in me veraciter crediderunt. « In omni tribulatione eorum » ut beatus Hieronymus dicit: Verbum est ambiguum apud Hebraeos quod dicitur Io, quod significat non, vel et ipse. Et habetur apud eos isto in loco ubi ipse transtulit non est tribulatus. Quapropter dupliciter possumus hoc intelligere hoc modo: In omni tribulatione quam susti
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersi. ⁊ iniquitates prẽ quasi uentꝰ
abstulerunt nos Uentus in sac̾ scriptura
uarias habet significationes: Aliquando
enim significat commotionem aeris.
tus ÷ inquit repente sonus tamquam
to ponitu: insignificatione spẽ scĩ ali¬
quando signisicat temptationem demo¬
num. ⁊ malorum hominum: ut in eũgło.

Expanded text:
universi, et iniquitates nostrae quasi ventus universi, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos. » Ventus in sacra Scriptura varias habet significationes. Aliquando enim significat commotionem aeris, tus est inquit repente sonus tanquam to ponitur. In significatione Spiritus sancti aliquando significat tentationem daemonum et malorum hominum, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ⁊ factisumus om̃s ut mmnundus. idẽ
sicut lepsus: aut pollutus alia re& uni¬
uerse iusticie rit. circumcisio scilicet. in¬
molatio agni. obseruatio sabbati: postqͣ
uenit grã cũgłii. factefunt in munde
quasi pannus menstruate mulieris. quo
pichilẽ in mundlis : Aluna que ebraice
uocatur mene dicuntur menstruate
mulieres: que singulis mensibus solent
fluxũ sanguinis pati. quibus diebus ob¬
seruare se deb& unus quisq uir abuxore
sua: Exillo enim concubitu plerumq
adõ ꝑmittente nascuntur paruuli de¬
biles imembris contracti: ut quia patͥ
et matri non fuit ueretundia tẽpr̃e mens¬
truo ad concubitum in conclaui misceri.
diam palam omnib uideant. Sicut
gͦ. pannus menstruate mulieris. inmun¬
dus reputat᷑ ab om̃ibus: ita omĩs obser¬
uatio legis. ꝗ iudei carnaliter impleuer̃
postquam data c̃. grã eũgłii: uelut in¬
munda reputata c̃. Sequitur & cecidimꝰ
sub gladio romanorum quosi folium

Expanded text:
tis, et facti sumus omnes ut immundus, id est, tis, et facti sumus omnes ut immundus, id est, sicut leprosus aut pollutus alia re. Et universae justitiae nostrae circumcisio, scilicet immolatio agni, observatio sabbati, postquam venit gratia Evangelii, factae sunt immundae quasi pannus menstruatae mulieris, quo nihil est immundius. A luna quae hebraice vocatur mene, dicuntur menstruatae mulieres, quae singulis mensibus solent fluxum sanguinis pati, quibus diebus observare se debet unusquisque vir ab uxore sua. Ex illo enim concubitu plerumque, Deo permittente, nascuntur parvuli debiles et membris contracti, ut quia patri et matri non fuit verecundia tempore menstruo ad concubitum in conclavi misceri, diam palam omnibus videant. Sicut ergo pannus menstruatae mulieris immundus reputatur ab omnibus, ita modo observatio legis quam Judaei carnaliter impleverunt, postquam data est gratia Evangelii, velut immunda reputata est. Sequitur: « Et cecidimus » sub gladio Romanorum « quasi folium
Abbreviated transcription (Latin):
mundi cordes Ocurristi letanti & faci¬
enti iusticiam : inuiis tuis recordabunt᷑
Noc dupliciter pot̾ intelligi Ocurristi
ciam ut simeoni: quadragesimo die
natiuitatis tuȩ. Inuis tuis id inp̃ceptis
cuis recordabuntur electi tui. ut idẽ
symeon. ⁊ anna uidua: aliiq fideles
Alit̃. Occurristi id÷ subuentiti. ⁊ auxiliũ
prebuisti letãti & confidenti. et facienti
iusticiam: ut đđ & iude machabeo:
Ecce tuiratus es et peccauimus: Impsis¬
fuimus semꝑ ⁊ saluabimur: E factisumꝰ
ut inmundus om̃s nos: quasi pannus
menstruate. uniuerse iusticię nrẽ:¬
E ꝑsona popłi iudeorum loquitur
quinoluit transire aduersitatem eũ¬
głii dño p̃dicante. E positus incri¬
bulatione. poenitentiam preferebat
inuoce: quam non habebat inoꝑe:
iratus es ⁊ peccauimus Prius enim
nos peccamus ⁊ peccando pro¬
uocamus eum aduindictam: Neq
enim ille iratus ẽ. cum nos peccamꝰ¬
semꝑ. ⁊saluabimur tua grã non nr̃is meri¬

Expanded text:
ndo corde . » « Occurristi laetanti et facienti justitiam, in viis tuis recordabuntur. » Hoc duplici modo potest intelligi. Occurristiventu, ut Simeoni quadragesimo die nativitatis tuae. In viis tuis, id est in praeceptis tuis, recordabuntur electi tui , ut idem Simeon, et Anna vidua, aliique fideles. Aliter: Occurristi, id est, subvenisti, et auxilium praebuisti laetanti de te et confidenti, et facienti justitiam, ut David et Judae Machabaeo. « Ecce tufuimus semper et salvabimur et facti sumus ut inmundus omnes nos quasi pannus menstruatae universae iustitiae npersona populi Judae loquitur, qui noluit transire ad veritatem Evangelii, Domino praedicante. Et positus in tribulatione, poenitentiam praeferebat in voce, quam non habebat in operiratus es, et nos peccavimus. Prius enim nos peccavimus, et peccando provocavimus eum ad vindictam. Neque quia ille iratus est nos peccavimuet salvabimur tua gratia non nostris meri
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃i scõ sibi reuelante. aduentum
dni futurum: misterium scilicet in¬
carnationis filii dei. & ab loccionẽ
popłi sui. & uocationem gentium:
loquitur exꝑsona sua. ⁊ omnium
scõrum patriarcharum et ꝓpħarũ.
aduentum illius desiderantium: Eti¬
nam disrumꝑes dñe celos & des¬
cenderes. id: utinam apires celos
cd escenderes desii paterne malesta¬
tis : in quo ĩ accessibił iinuisibua es
nr̃is aspectibus & te incarnatum at
uisibilem humanis aspetibus osten¬
deres. & ipso amore ardebut pss¬
mista cum dicebat. Exita dnẽ po¬
tentiam tuam iueni & hoc deside¬
no flagrabat pitriarha abraham̃
dequo dñs dixit iudeis. abraham
pater ur̃ exultauit ut uideret dic̃
incum: Similiter om̃s scĩ ab incio
mundi. qui dñi aduentum in carne
futurum spũ scõ reuelante cogno¬
uerunt. & desiderauerunt eum ueni¬
it et uidere : sic̃ ipse dñs dixit apłis¬

Expanded text:
Spiritu sancto sibi revelante adventum Spiritu sancto sibi revelante adventum Domini futurum, mysterium scilicet incarnationis Filii Dei, et abjectionem populi sui, et vocationem gentium, loquitur ex persona suaorum patriarcharum et prophetarum, adventum illius desiderantium: Utinam dirumperes, Domine, coelos et descenderes, id est, utinam aperires coelos, et descenderes de sinu paternae majestatis in quo inaccessibilis et invisibilis es nostris aspectibus, et te incarnatum atque visibilem humanis aspectibus ostenderes. Et ipso amore ardebat Psalmista, cum dicebat: « Excita, Domine, potentiam tuam, et veni . » Ex hoc desiderio flagrabat patriarcha Abraham, de quo Dominus dixit Judaeis: « Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum . » Similiter omnes sancti ab initio mundi, qui Domini adventum in carne futurum, Spiritu sancto revelante cognoverunt: et desideraverunt eum venire et videre, sicut ipse Dominus dixit ap
Abbreviated transcription (Latin):
et sine suo labore possederunt nos
hostes nr̃i. chaldei uidelicet atq
uocarrmur in abralsm. quia tare ido¬
la coluit quondam ł qͥndo eramus
megipto colentes. ⁊dola non haben¬
tes Pregem. req principesonta oro¬
pħas. s cramus sinedeo . ec sine
legt: ⁊ sine sacerdote: hec iestie¬
oc parce ante dñ aduentum cõ¬
plecasint : Omnia tamen p dñi
passionem impleta sunt: & cotidie
implentur. dum manet suꝑ illos
illa maledictia quani s inp̾catist̃.
dicentes. sanguis ciis suꝑnos et
suꝑ filios nr̃os Quam qui enim
inuetustate legis manserint. & eu¬
głii ueritatem non receꝑit. nequa¬
quam popłs dei uocabitur: ut axp̃o
rumꝑes celos & descenderes: afatie
tua montes deflucrent sicuc ex¬
ustio ignis tabescerent. atq arle¬
rent igni. siue scđm sim machum
aqͣ demari arderent igni. ut notũ
sieret nomen tuun inimicis tiuis.
a facie tua g̾s turbareutur. sub
sidescenderes. Preuidens ꝓpħa isaiã

Expanded text:
et sine suo labore possedere nos et sine suo labore possedere nos hostes nostri, Chaldaei videlicet atque vocaremur in Abraham, quia Thare idola coluit quondam: vel quando eramus in Aegypto colentes idola, non habentes regem, neque principes, neque prophetas, sed eramus sine Deo, et sine lege, et sine sacerdote. Haec licet ex parte ante Domini adventum completa sint, omnia tamen post Domini passionem impleta sunt: et quotidie implentur dum manet super illos illa maledictio, quam sibi imprecati sunt dicentes: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros . » Quandiu enim in vetustate legis permanserint, et Evangelii veritatem non receperint, nequaquam populus Dei vocabitur, ut a Chrires coelos, et descenderes. A facie tua montes defluerent, sicut exustio ignis tabescerent atque arderent igni. » Sive secundum Symmachum, aquae de mari arderent igni « ut notum fieret nomen tuum inimicis tuis. A facie tua gentes turbarentur » subaudis, si descenderes. Praevidens propheta Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
sciremus utiq zelum titum id ÷
amorem tuum nob̾ cum eẽ. scđm¬
qđ merebamtir : illud. quem diligit
dñs corripit: flagellat omnem filiũ
quem recipit Quibus uͦ uehemertẽ
et iratus aꝑcuciendo manum suspen¬
dit in p̃senti. ut infuturo remunera¬
tionẽ recipiant suȩ iniquitatis:
Unde quibus dam dicit: Honusitabo
inquiens suꝑ filias urãs cum suerit̃
fornicate. ⁊ suꝑfilios uros cum adultã
ia cob quimͦ ignorant uidentes nos
adnos ad miscdiam tuam. ⁊ hoc nõ
nr̃is meritis ꝓmerentibus s ꝓpter
tuam miscđiam exuberantem. et
ꝓpt̃ seruos tuos patres nr̃os qui
tibi placuerunt: Quorum filii sumꝰ
ꝑcarnem licet abilł non cognoscan᷑
ꝓpt̾ iram peccati Quasi nichilum po¬
sederunt popłm scm̃ tuum hostes
nr̃i conculcauerunt scĩ ficationem
tuam: factisumus sicut in principio
cum non dnareris frĩ: Heq inuocaret᷑
nomeri tuum suꝑnos: Quasi nichi¬
lum inquit id÷ sine uio latione nr̃a

Expanded text:
Sciremus utique zelum tuum, id est amorem tuum, nobiscum esse, secundum illud: « Quem diligit Dominus corripit, flagellat omnem filium quem recipit. » Quibus vero vehementer est iratus, a percutiendo manum suspendit in praesenti, ut in futuro remunerationem recipiant suae iniquitatis. Unde quibusdam dicit: « Non visitabo, inquiens, super filias vestras cum fuerint fornicatae, et super filios vestros cum adulteraJacob, qui modo ignorant nos, videntes nos ad nos ad misericordiam tuam: et hoc non nostris meritis promerentibus; sed propter tuam misericordiam exuberantem, et propter servos tuos patres nostros qui tibi placuerunt. Quorum filii sumus per carnem, licet ab illis non cognoscamur propter iram peccati. « Quasi nihilum possederunt populum sanctum tuum, hostes nostri conculcaverunt sanctificationem tuam: facti sumus sicut in principio, cum non dominareris nostri, neque invocaretur nomen super nos. » Quasi nihilum, inquit, id est sine reluctatione nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
umbra legis iꝓpħarum: Miserationum
dnĩ recordabor: laudem dnĩ sub p̃dicabo¬
suꝑ om̃ibus quereddidit nobis dns
i suꝑ multitudinem bonorum domus
isrł: que largitus : eis scđm indulgen¬
tiam suam.⁊ scđm multitudiem mi¬
sericordiarum suarum sub reddidit¬
nobis dñs. loquitur ꝓpħa exꝑona iui¬
daici popło poenitentiam agentis.
⁊ misericordiam dnĩ erga se magnã
cognoscentis. ib eneficia eius ad memoria
itducentis. qualargitus ÷ cis adic qũa
edux̃ eos de ergastulo egiptiorum
& dic̃. Miscrationum añi recor dabor
et laudem eius predicabo suꝑ om̃ib
quereddidit nobis dñs: cumdic̾ suꝑ
om̃ibus quereddidit nobis ⁊ proꝑ a¬

Expanded text:
num Domini recordabor, et laudem Domini super omnibus quae reddidit nobis Dominus, et super multitudine bonorum domus Israel, quae largitus est eis secundum indulgentiam suam, et secundum multitudinem misericordiarum suarum. » Prenobis Dominus. Loquitur Propheta ex persona Judaici populi poenitentiam agentis, et misericordiam Domini erga se magnam cognoscentis, et beneficia ejus ad memoriam reducentis, quae largitus est eis a die qua eduxit eos de ergastulo Aegyptiorum, et dicit: « Miserationum Domini recordabor, et laudem ejus praedicabo, super omnibus quae reddidit nobis Dominus. » Cum dicit super omnibus quae reddidit nobis, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħe uoluerunt udere queuos
uidetis : ⁊ non uiderunt: & atera.
Lamere cum dic̃ ꝓpħa utinam dis¬
rumꝑ es celos ⁊ descenderes. non
debemius dm̃ localiter putare hã¬
bitasse: s credere  debemus sicua
auctores dicunt. illum ubiq cẽd
ubi crat ubi assũpsit carnem. qͥa
ubiq totus erat: Gclumnautent
appellauit pleuitudinem. ppaterne

Expanded text:
dere quae vos videtis, et non viderunt , » etc. Tamen cum dicit propheta, « utinam dirumperes coelos et descenderes, » non debemus putare Deum localiter habitasse, sed credere debemus sicut auctores dicunt illum ubique esse, et ubi erat ibi assumpsisse carnem, quia ubique totus erat. Coelum autem appellavit plenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. uł quia primum exiudeis collecta ÷
dequa dicit incantico canticorum. filii ma
appellatur filia. quia ad nõ nomen filiationis:
accepit. iuxta qđ ioħs dicit. quot quot rece¬
perunt eum dedit eis potestatem filios dĩ

Expanded text:
dicitur, vel quia primum ex Judaeis collecta est. dicitur, vel quia primum ex Judaeis collecta est. De qua dicit in Cantico canticorum: « Filii mpterea appellatur filia, quia a Domino nomen filiationis accepit, juxta quod Joannes dicit: « Quotquot receperunt eum, dedit eis potesta
Abbreviated transcription (Latin):
untur transire ꝑministros ęccłiȩ ut eos custo¬
diant nealiquis illorum inhereticorum praui¬
tatem corruat: & ut insdem apłicã ctiam
ad crescant: Precipitur etiam custodibus muro¬
rum ut p̃parent uiam popło uolenti intrare
ineccłiam. hoc ÷ ut doctrina ⁊exemplo eis
uiam rectitudinis ostendant: Planumq fa¬
ciant iter: id ÷ auferant omĩa offendicula
dimittendo peccata ꝑbaptismum: & ut eli
rant onita offendiinsidelitatis. ł sepͬent a con¬
sortio credentium reprobos. ⁊duros corde
qui noluerunt credere: Nec non etiam p̾ci¬
pitur ut eleuent sigium crucis adpopłm
nationum : id ÷ ut annuntient ei passionem
iresurrecionem: Sequit᷑: Ecce dñs auditũ
fecit in extremis terrę. subaudis ꝑ apłos sidẽ
sue passionis: ⁊misteria sue resurrectionis:
Dicite silię sion: ecce saluator tuus uenit
ecce merces eius cum eo. iopus eius corã
hoc ÷ eccłiam primitiuam: que ideo filia sion

Expanded text:
untur transire per ministros Ecclesiae, ut eos custountur transire per ministros Ecclesiae, ut eos custodiant, ne aliquis illorum in haereticorum pravitatem corruat, et ut in fidem amplius etiam accrescant. Praecipitur etiam custodibus murorum, ut praeparent viam populo volenti intrare in Ecclesiam. hoc est, ut doctrina et exemplo eis viam rectitudinis ostendant, planumque faciant iter, id est auferant omnia offendicula dimittendo peccata per baptismum. Et ut eligrant infidelitatis: vel separent a consortio credentium reprobos et duricordes, qui noluerint credere. Necnon etiam praecipitur, ut elevent signum crucis ad populum nationum, id est ut annuntient ei passionem et resurrectionem. Sequitur: « Ecce Dominus auditum fecit in extremis terrae. » Subaudis per apostolos fidem suae passionis et mysteria suae resurrectionis. « Dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit, ecce merces ejus cum eo, et opus ejus coram hoc est Ecclesiam primitivam, quae ideo filia Sion
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui comportant illud sub̾ uinum bibent
tudine: qui sunt isti qui congregant. ⁊ por¬
⁊ quibibent in atrus dni : id ÷ indiuersis ȩccłiȩ¬
ordinibus ep̃i. p̃shiteri. diacones. subdiaco¬
nes. om̃sq minustri altaris: qui congregant.
iportant. id÷ quip̃parant ⁊ congregant corpꝰ
⁊ sanguinem anĩ. ⁊ comedunt ⁊bibr̃ in eccłia
laudantes creatorem & redemptorem suum
uł eccłiam. illi quimͦ inp̃senti congregant
uirtutes. ⁊ conportant. id ÷io adunant
dñs dic̃: indomo patris mei mansiones mul¬
tt sunt. Transite transite ꝑpatas. p̃pa¬
rate iuampopło. planũ facite iter:
eligite lapides. ⁊ eleuate signum adpopłm
Custodibus murorum anglis uł prel atis
ecdiȩ. quibus suꝑius docerat. Netacerent
aprecibus ⁊ laudibus. p̃cipit iterum ut
ministerio.introducuntiu credentes
in eccłiam. uł ut transeant uirtutes ambilan¬
do deuirtute inuirtutem. Ideo autem p̃cipi¬

Expanded text:
et qui comportant illud, » subaudis vinum, « bibeet qui comportant illud, » subaudis vinum, « bibetudine. Qui sunt isti, qui congregant et qui bibent in atriis Domini, id est in diversoriis Ecclesiae? Episcopi, presbyteri, diacones, subdiacones, omnesque ministri altaris, qui congregant et portant, id est qui praeparant et consecrant corpus et sanguinem Domini, et comedunt et bibunt in Ecclesia, laudantes Creatorem et Redemptorem suum. Vel etiam illi qui modo in praesenti congregant virtutes, et comportant, id est coadunant,Dominus dicit: « In domo Patris mei mansiones multae sunt. » « Transite, transite per pino, populo planum facite iter, eligite lapides, et elevate signum ad populum. » Custodibus murorum angelis vel praelatis Ecclesiae, quibus superius dixerat ne tacerent a precibus et laudibus, praecipit iterum ut ministerio introducuntur credentes in Ecclesiam: vel ut transeant per virtutes, ambulando de virtute in virtutem. Ideo autem praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
filii dei fruges iudeorum id÷ laudes ⁊ oꝑa
quei dolis impendebat: demones comedebart
S post dñi aduentum. uirtutes i laudes
eccłiȩ non comederunt demones. s dñs epu¬
latus. id÷ letatus ÷ & delectatus in eis: cib
&iam iudeorum erat triticum iumum:
que significant corpus ⁊ sanguinem dñi sic̃
ipse dixit: Caro enim meauere ẽ. cibus.
i sangius m̃s uere ẽ. potus: quia non sumunt᷑
ab heretico. ⁊ paganis ⁊inimicis scẽ ȩccłię
ł non dabo deinceps triticum iuinum tuum
inquo laborasti incibum inimicistuis. id ÷
laudes noꝑa tua non dabo demonibus. s ego
suscipiam eas: ł corpris ⁊ sanguinem meum
in quo tulaboras consecrando. non dabo he
aside tua: quare autem nondet inimicis
cibrim sidelium. manifestat cumdicit: quia
qui congregant illud triticum comedent
illud: ⁊ laudabunt dnm̃ creatorem suum

Expanded text:
Filii Dei fruges Judaeorum, id est, laudes et opera Filii Dei fruges Judaeorum, id est, laudes et opera quae idolis impendebant, daemones comedebant: sed post Domini adventum virtutes et laudes Ecclesiae non comederunt daemones, sed Dominus epulatus, id est laetatus et delectatus est in eis. Cibus etiam Judaeorum erat triticum et vinum, quod significavit corpus et sanguinem Domini, sicut ipse dixit: « Caro enim mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus : » quia non sumuntur ab haereticis et paganis inimicis sanctae n dedero vel non dabo deinceps triticum vel vinum tuum, in quo laborasti, in cibum inimicis tuis, id est, laudes et opera tua non dabo daemonibus, sed ego suscipiam eas. Vel corpus et sanguinem meum, in quo tu laboras consecrando, non dabo hae sunt a me et a fide tua. Quare autem non det inimicis cibum fidelium, manifestat cum dicit: « Quia qui congregant illud, » subaudis triticum, « comedent illud, et laudabunt Dominum Creatorem suum:
Abbreviated transcription (Latin):
mento accipi deb&: quia uerus semꝑ
est inũquam fallit : Dextera autem
et brachium fortitudinis illius filius ÷
ꝑquem omĩa fecit scđ̾m illud: omĩa
ꝑipsum factasunt: Si dederõ eniticuni
tuum ultra cibum ininncis tuis: ⁊sibi¬
berint filii alieni unum tuum in quo
laborasti Eccłiam alloquitun Sepe ds̃
omp̃s quantum adlitteram ⁊ ꝑtinet fru¬
ges iudeorum dedit inimicis. eorum
id÷ uinum ⁊ triticum sicut legimus ũt
libro uldicum qđ madianite tempore
messis uenientes fructus corum colleger̃
et tam an suos qr iumentorum suorum usis
expenderunt : sic etiam quando ductis̃.
incaptiuitatem. quando collocati sunt ibi
samarituni. alienigene qui eorum comede¬
runt fruges. S isto in loco cibum ęccłiȩ
duppliciter possumus intelligere: id÷ uirtu¬
tes ⁊ bona oꝑa. uł &iam corpus cisangui¬
nem illits quod cotidie inscã ęccłia su¬
mitur afidelibus quibus pascitur anima
quondam siquidem. tempore ante aduentũ

Expanded text:
mento accipi debet, quia semper verus est et nunquam fallit. Dextera autem et brachium fortitudinis illius Filius est, per quem omnia fecit, secundum illud: Omnia per ipsum facta sunt. « Si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis, et si biberint filii alieni vinum tuum, in quo laborasti. » Ecclesiam alloquitur. Saepe Deus omnipotens, quantum ad litteram pertinet, fruges Judaeorum dedit inimicis eorum, id est triticum et vinum: sicut legimus in libro Judicum , quod « Madianitae tempore messis venientes fructus eorum collegerunt, et tam in suos quam in inimicorum suorum usus expenderunt. » Sic etiam, quando ducti sunt in captivitatem, quando collocati sunt ibi Samaritani alienigenae, qui eorum comederunt fruges. Sed isto in loco cibum Ecclesiae dupliciter possumus intelligere, id est virtutes et bona opera, vel etiam corpus et sanguinem illius quod quotidie in sancta Ecclesia sumitur a fidelibus, quibus pascitur anima. Quodam siquidem tempore ante adventum
Abbreviated transcription (Latin):
ros tuos hierłm constitui custodes. angło
prelatos eccłiarum. apłos iudelieit eorũq
sequares : totadie ⁊ nocte nontacebunt.
aprecibus exorantes clementiam ⁊ miscđiã
meam. promuris : ut meo auxilio uallent᷑
Iuireminiscimini dnĩ necaccatis. sub ap̃¬
cibus ningentes. uota uotis: inedetis si¬
miscđiam postulate : donec stabiliat id ÷
ut ipsa laudet creatorem suum ꝑ om̃em
mundum dilatuta: uł ut ab om̃ibus gentib
ipsalaudetun : Sustodes murorum alloquicꝰ
sermodiuinus ⁊ ioipsi qui uoluntatem¬
dniꝰ sciunt.  ⁊mutos. clistodire debent:

Expanded text:
constitui custodes, angelos vel praelatos Ecclesiarum, apostolos videlicet eorumque sequaces. Tota die et tota nocte non tacebunt, a precibus, exorantes clementiam et misericordiam meam pro muris, ut meorum auxilio vallentur. « Qui reminiscimini Domini, ne taceatis, » subacibus, jungentes vota votis. « Et ne detis simisericordiam postulate « donec stabiliat, » id est ut ipsa laudet Creatorem suum per omnem mundum dilatata, vel ut ab omnibus gentibus ipsa laudetur. Custodes murorum alloquitur sermo divinus, ut ipsi qui Domini voluntatem sciunt et muros custodire
Abbreviated transcription (Latin):
querentun in nomine dñi: uł distincte
ꝑsioñ reges i principes: Per herłm
sacerdotes ⁊ subiectos corum .Dic. g.
prapħa Propt̾ sion ⁊ propter hierłm¬
t ꝓpt̃ reges. principesq uac sicerdotes.
ab oratione. s tam diu nocte t die uin¬
gam preces precibus. quousq ueniat
xp̃c nobis in lege promissus: ⁊ cunctũ
orbem illuminec: Talequid alio in lo¬
Non tacebo inquit ap̃cibus donec
egrediatur exutero uirginis iustus
eccłie ut splendor. qui iustificat dec¬
tos suos ulluminat omnem ho

Expanded text:
querentur in nomine Domini, vel distincte querentur in nomine Domini, vel distincte per Sion reges et principes, per Hierusalem sacerdotes et subjectos eorum. Dicit ergo Propheta: « Propter Sion et propter Hier reges principesque ac sacerdotes, ab oratione: sed tandiu nocte et die jungam preces precibus quousque veniat Christus nobis in lege promissus, et cunctum orbem illuminet. Tale quid alio in loNon tacebo inquit precibus, donec egrediatur ex utero virginis Justus Ecclesiae ut splendor, qui justificat electos suos, « et illuminat omnem ho
Abbreviated transcription (Latin):
suum. et sicut ortus semeri suum ger¬
minat. sic dñs dcus germinabit iusti¬
ciam : ilaudem coram unuersis gentibꝰ
Istarum conꝑationum prior referenda ÷
adsponsum : scquens ad sponsam: Sic̃
inquit terra celestibus pluuiis irriga¬
ta. profert germen suum. & sic̃ ortus
fontium aquis irrigatus semen suum
dñs ds̃ germinabie. id germinare fa
iusisicat inse credentes. ł iustificationẽ
fidei. ex qua iustus uiuit.⁊ ipse faciec cre¬
cere laudem suam coram uniuersis
gentibus. Non erit solum modo ista ius¬
tificatio iniudeis. neq soli uidei referent
aliudes : s in omnbus credentibus erit
sides & postꝙ suennt iustificati referent
laudes ⁊ gratiarum actionem creato¬
ri suo: ꝑ omnibus beneficris ab illo
sibii datis Sic̃ .g. tena irrigata celitꝰ
non tacebo.⁊ propter ierłm non requi¬
escam. donec legrediatur ut splendor iustꝰ
Pet sion t erłm generaliter possumꝰ
intelligere reges ⁊ principes iudaici
popłi. qui ꝓhibebant ꝓpħas ut nonlo¬

Expanded text:
 suum germinat: sic Dominus Deus germinabit justitiam et laudem coram universis gentibus. » Istarum comparationum prior referenda est ad sponsum, sequens ad sponsam. « Sicut, inquit, terra coelestibus pluviis irrigata profert germen suum, et sicut hortus fontium aquis irrigatus semen suum,Dominus Deus germinabit, » id est, germinare facistum qui justificat in se credentes: vel justificationem fidei ex qua justus vivit: et ipse faciet crescere laudem suam coram universis gentibus. Non erit solummodo ista justificatio in Judaeis, neque soli Judaei referent ei laudes: sed in omnibus credentibus erit fides. Et postquam fuerint justificati, referent laudes et gratiarum actionem Creatori suo pro omnibus beneficiis ab illo sibi datis. Sicut ergo terra irrigata coelitunon tacebo, et propter Hierusalem non requiescam, donec egrediatur ut splendor justus Per Sion et Hierusalem, generaliter possumus intelligere reges et principes Judaici populi, qui prohibebant prophetas ut non lo
Abbreviated transcription (Latin):
rłm eccłia nominenuni & eris corona głe
inmanudñi. ⁊ diadema regni in manu
dei tui: id ÷ inpotentia dei.uł in ipso
xp̃o. qui est manus & dextera patris.
cunte inquit coronoũt multitudo
credentium ueniens ad sidem tuam
exom̃ibus partibus mundi: eris corona
decoris uimanudei. ⁊ quasi diadema reg¬
n inpotestate illius: Honuocaberis ultͣ
derelicta. adõ & terratua id ÷ halitatio
tua non uocabitur amplius desolata.
dno inte: ⁊ terratua in habitabitur Eccłiã
exut᷑q popło collectam alloquitur ser¬
mo ꝓpħicus. ⁊ ꝑmittit qđ nonsit ampliꝰ¬
ita derelicta adõ. sicut quondam suit
quando post idola claudicabat Sc̃ dis¬
plicuit d nõ inuideis in infidelitate ma¬
nentibus. ⁊ingentibus post idolatriam am
bulantibus. sic complacuit ei incredentib
exutroq popłoad fidẽ cius uenientib habita¬
bit enim iuuenis cumuirgine: in castita¬
te carnis. ⁊ maria uoseph Crisantus ⁊ da¬

Expanded text:
 Ecclesiae nominemini. « Et eris corona gloriae in manu Domini, et diadema regni in manu Dei tui, » id est in potentia Dei, vel in ipso Christo qui est manus et dextera Patris. Cum te inquit coronaverit multitudo credentium veniens ad fidem tuam ex omnibus partibus mundi, eris corona decoris in manu Dei, et quasi diadema regni in potestate illius. « Non vocaberis ultra derelicta, » a Deo « et terra tua » id est habitatio tua « non vocabitur amplius desolata, Domino in te, et terra tua inhabitur. » Ecclesiam ex utroque populo collectam alloquitur sermo propheticus, et promittit quod non sit amplius derelicta ita a Deo, sicut quondam fuit quando post idola claudicabat. Sicut displicuit Domino Judaeis in infidelitate manentibus, et in gentibus post idbulantibus: sic complacuit ei in credentibus ex utroque populo, ad fidem ejus venientibus. « Habitabit enim juvenis cum virgine, » in castitate carnis, ut Maria et Joseph, Chrysantus et Da
Abbreviated transcription (Latin):
eccłum que ÷ uisio pacis Muri dicuntur
amuniendo: Dũpliciter possumus hic acciꝑe
muros : ⁊ duppliciter custodes: Muros eccłie
fuerunt apłi ⁊ predicatores qui doctͣma
imiracłis munierunt ȩccłiam: Custodes
uero horum imirorum sunt angłi quicusto¬
diunt muros ȩccłiȩ: ne aduerscirius nr̃
diab olus. quasileorugiens: possit aliquem
rapere exarietibus Unde apłs Om̃s in qͥt

Expanded text:
e est visio pacis. Muri dicuntur a muniendo. Dupliciter possumus hic accipere muros, et dupliciter custodes. Muri Ecclesiae fuerunt apostoli et praedicatores, qui doctrina et miraculis munierunt Ecclesiam. Custodes vero horum sunt angeli qui custodiunt muros Ecclesiae, ne adversarius noster diabolus « quasi leo rugiens » possit aliquem rapere ex arietibus. Unde Apostolus: «
Abbreviated transcription (Latin):
qui ineugłio dixit. Egosum lux mun¬
di & saluator eius id÷ eccłię ut
lampas accendatur: sub̾ incordib
pentecostes: quando ceperunt loqui
lexerint uidebunt inclitum tuum
sine. nobilem tuum. ꝑfidem dequibꝰ
dñs dic̃: Beati quinõ uiderunt ocłis
corporis: ⁊ crediderunt mente. ⁊ uoca¬
bitur tibi nomen nouum. o primiti¬
ua eccła : quod os dñi nominauit
Consuctudo ÷ hebreȩ linguȩ ut exno¬
ius rebus noua nomina inponant᷑:

Expanded text:
qui in Evangelio dixit: « Ego sum lux mundi. » Et salvator ejus, id est Ecclesiae, ut lampas accendatur, subaudis in cordibus Pentecostes, quando coeperunt loqui rexerint. « Videbunt inclytum » sive nobilem « tuum » per fidem, de quibus Dominus dicit: Beati qui non viderunt oculis corporis, et crediderunt mente . « Et vocabitur tibi nomen novum, » o primitiva Ecclesia, « quod os Domini nominavit. » Consuetudo est Hebraeae linguae, ut ex novis rebus nomina imp
Abbreviated transcription (Latin):
demptor nr̃ sub. qui nos redemisti
nos dnc̃ deuiis tuis: indurasti cor
cum neminem fatiat. errart ⁊ Eaua
rectitudinis deuiare. et eum nulliꝰ¬
Quod indurauit dñs cor enis.
id nonemolliũ : Eo modo lo qͥmt̃
isti dicentes Quare ꝑmisistinos erra¬

Expanded text:
dis noster, qui nos redemisti nos, Domine, de viis tuis, indurasti cor cum neminem faciat errare et a via rectitudinis deviare, et cum nulliu, quod induravit Dominus cor ejus, id est non emollivit. Eo modo loquuntur isti dicentes, quare permisisti nos erra
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fãc sponsos ⁊ sponsas. ⁊ camen cinai:
sponsa relli. quelccoratur corona
id÷ multitudine credentium. ex omibus par¬
tibus mundi. in enis societatem uenien¬
tum. & ornaturam monilibus id ÷ om̃ibꝰ
uircutum ornam̃tis que designantur
ꝑmonilia: iuidelicet castitate. humilititt.

Expanded text:
ipse facit sponsos et sponsas, et tamen una est sponsa Ecclesia quae decoratur corona, id est multitudine credentium ex omnibus mundi partibus in ejus societatem venientium. Et ornatur monilibus, id est omnium virtutum ornamentis quae designantur per monilia, videlicet castitate, humilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
torui sp̃s missi ꝓpt̃ eos qui heredi¬
tatis possident salutem Sequit᷑
głe tuȩ. id÷ ut nomeri tuum glo¬
risicaretur. ⁊ laudaretur eternalit᷑.
acdiceretur. ꝑcussit dñs egiptios
multis plagis : ⁊ liberauit popłm suũ
trans ducendo eum ꝑmare ⁊ ꝑt̾rã

Expanded text:
torii spiritus, missi propter eos qui haereditorii spiritus, missi propter eos qui haereditatis possident salutem . » Sequitur: e tuae, » id est ut nomen tuum glorificaretur et laudaretur aeternaliter. Hac de re percussit Dominus Aegyptios multis plagis, et liberavit populum suum transducendo eum per mare
Abbreviated transcription (Latin):
in xii. partes uixta illud quidi¬
tusit mart rubrum indiuisiones
ut faceret sibi nomen sempiternũ:
hoc ẽ. nomen eius. ut eternaliter lau¬
daretur: ꝑcutiente enim moise
mare. diuisum ẽ. in xii. partes. aliiꝰq
tribubus esitantibus. ⁊timentibus
ingredi: prima tribus uida in¬
troit: Quam ob causam regia tb
apellata ẽ : quia exilla reges eli¬
gebantur Ubiẽ. quiedux eos ꝑ
abissos id÷ ꝑ profunditatem maris
quasi equuĩ indeserto nõ inpinguẽ¬
tẽ. id÷ sine inpedimento inceden¬
tem quasi animal in campo des
d̾unt untroierunt illi interram
sibi repromissam: & quare ita tran¬
quille ambulauerit : manifestat sub¬
Sp̃m aut̃ isto in loco angłm de¬
bemus intelligere qui ductor fuic
Ex multis ⁊ enĩ locis possumus coł¬
ligere angłos apellatos eẽ. sp̃s.
equibus ÷ illud. Qui fac̃ angłos suos
sp̃s. & in actibus apłoꝵ: sp̃s inquid
dñi rapuit philippũ: Rursum in
epła adhebreos: Istisunt administra¬

Expanded text:
is in locis, juxta illud: Qui divisit mare Rubrum in divisiones, « ut faceret sibi nomen sempiternum, » hoc est nomen ejus aeternaliter laudaretur? Percutiente enim Mose mare divisum est in duodecim partes, aliisque tribubus haesitantibus et timentibus ingredi, prima tribus Juda introivit . Quam ob causam regia tribus appellata est, quia ex illa reges eligebantur. « Ubi est qui eduxit eos per abyssos, » id est per profunditates maris, « quasi equum in deserto non impingentem, » id est sine impedimento incedentem? « Quasi animal in campo descderunt et introierunt illi in terram sibi repromissam. Et quare ita tranquille ambulaverint, manifestat subm autem isto in loco angelum debemus intelligere, qui ductor fuit Ex multis enim locis possumus colligere angelos appellatos esse spiritus, e quibus est illud: Qui facit angelos suos spiritus . Et in Actibus ni rapuit Philippum . » Rursus in Epistola ad Hebraeos: « Isti sunt administra
Abbreviated transcription (Latin):
baptiremur: siuͦ crediqͥerimus eius
passionem ⁊ resurrectionem: ⁊ nrãm
redemptionẽ ꝑ haec nobis ad futuram.
non merebimur saluari. insi baptizati
fuerimus. in nomine seẽ ginitatis:
Tunc uidebis ⁊ afflues ⁊ mirabitun
⁊ dilatabitur cor tuum. quando con¬
uersa fuerit adte multicudo maris.

Expanded text:
baptizemur. Si vero crediderimus ejus baptizemur. Si vero crediderimus ejus passionem et resurrectionem, et nostram redemptionem per haec nobis affuturam: non merebimur salvari, nisi baptizati fuerimus in nomine sanctae Trinitatis. « Tunc videbis et afflues, et mirabitur et dilatabitur cor tuum: quando conversa f
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulus Tamquam paruulis in xp̃o.
lac uobis potum dedi non aescam. nondũ
enĩ poteratis & petrus. Quasi modo
geniti infantes: lac concupiscite: Tener
⁊ enĩ cybus est cognitio humanitatis dei:
Solidus uero. dehinus diuinitato dicitur
ergo: pramitiue accclȩ. Filii cui delonge
tria recedendo. ⁊ filie tue amime fideliũ
simpliciũ lac. simplicent doecrinam suegent
Q uoqͥ si dixerimus fihi tui delatere
surgent. quod quidam. codiees habent.
ita erit intelligendum Legimus incu¬
uangłio ioħis. quod unus militum lan¬
cea latus enus aꝑuit. statimqu ꝓflux̃
sanguis redemptionis. ⁊ aqua baptisma¬
tis. equibus aedificatti est aeccła. sicut
mater eua omium excostai lateris
ade.formatti est: Quod ita est coniune¬
tũ. ut neque aqua sine sanguine
possi mus saluari. neque sanguine
sine aqua: Nisi enĩ in xp̃o passionem
⁊ resurrectionem crediderimus. ⁊ ꝓnr̃a
redemptione cũ haec omia eẽ passũ
cognouerimꝰ. non saluabimur. licet

Expanded text:
s Paulus: « Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi non escam, nondum enim poteratis . » Et Petrus: « Quasi modo geniti infantes, lac concupiscitis . » Tener etenim cibus est cognitio humanitatis Dei. Solidus vero, de ejus divinitate. Dicitur ergo primitivae Ecclesiae: Filii tui gentiles tria recedendo, et filiae tuae animae fidelium simplicium lac, id est, simplicem doctrinam sugent. Quod si dixerimus, et filiae tuae de latere surgent, quod quidam codices habent, ita erit intelligendum: Legimus in Evangelio Joannis quod « unus militum lancea latus Christi aperuit, » statimque profluxit sanguis redemptionis et aqua baptismatis, e quibus aedificata est Ecclesia: sicut Eva mater omnium ex costa lateris Adae formata est . Quod ita est conjunctum ut neque aqua sine sanguine possimus salvari, neque sanguine sine aqua. Nisi enim Christi passionem et resurrectionem crediderimus, et pro nostra redemptione eum haec omnia esse passum cognoverimus, non salvabimur, licet
Abbreviated transcription (Latin):
delitate iudeorum ⁊ idolatria gentium
S. unde illi erubuerunt. ⁊ confusionẽ
sastinuerunt: ind eisti ⁊ iudei & gentiles
conuersi ad sidem. Laudabt̃ partem suã
dĩm uidelicet dicentes cumpsalnusti.¬
citer dicere: nͥ qui aliam partem non
et ruborem: & illi conuersi. dñm qui
c̃ pars electorum laudauerunt int̾ra
sua: hoc ÷ interrauiuentium. et mansu¬
etorum: dupplicia premia possidebĩ.
id ÷ incorpore i manima. cum receꝑ¬
int in mortalittitem et incorruptionẽ
in corpore. ⁊ in cõmutabilitatem in ani¬
ma: eleticia sempiterna erit eis:
Quii ego dñs diligens iudicium. sub̾
ueritatis: ⁊ hodio habens rapinam in
olo causta: Diuites solent offerre mu
nis deo derapina pauꝑum. s sic pla¬
cet ei eorum oblatio: sicut p̃cium scor¬
ti. & sacrisicnim canis. uł sicut placet
patri quiinmolac filiuin inconspectu
euis: & est senscis: Hoc inquid prestã¬
bit dñs qui magisdiligit iusticiam

Expanded text:
delicet Judaeorum et idololatria gentium. Sed unde illi erubuerunt et confusionem sustinuerunt, inde isti et Judaei et gentiles conversi ad fidem laudabunt partem suam: Dominum videlicet, dicentes cum Psalmistpotest dicere, nisi qui aliam partem non et ruborem, et illi conversi ad Dominum qui est pars electorum. « Laudaverunt in terra sua, » hoc est, in terra viventium et mansuetorum « duplicia » praemia « possidebunt, » id est, in corpore et in anima, cum receperint immortalitatem et incorruptionem in corpore, et incommutabilitatem in anima, « et laetitia sempiterna erit eis. » « Quia ego Dominus diligens judicium, » subaudis veritatis, « et odio habens rapinam in holocausto. » Divites solent offerre Deo munus de rapina pauperum, sed sic placet ei eorum oblatio ut pretium scorti, et sacrificium canis, vel sicut placet patri qui immolat filium in conspectu ejus. Et est sensus: Hoc, inquit, praestabit Dominus qui magis diligi
Abbreviated transcription (Latin):
graĩ sps sci : repletus. habitans inillo õĩs ple¬
ntudo ununitatis corporaliter. sic̃ apłs dic̃.
quia ipse dsihomo. soł sine peccato mansit:
Peceatum enim non sec̃. nec inuentus c̃. dolus¬
tum mansuetis. id÷ mittibus ⁊ pauꝑibus. gaudiũ

Expanded text:
ritus est repletus, habitans in illo omnis plenitudo divinitatis corporaliter dicit: quia ipse Deus et homo solus sine peccato mansit. « Peccatum enim non fecit, nec dolus inventus est dum mansuetis, id est humilibus et pauperibus gaudium