comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sentibant dẽ falsas s non est inducta uera qr qualis int ubilesꝰ iono¬
rabãt itaq sic habuctunt q̃i nulla ec̃t omio quia uesan non poferas
falsã tenebant Nam isti fragilũ cultores enis sint inepto qr e estia te¬
stitut in reb cortuptibilib aq terreni asiqno mesipiꝓ retestn tõ¬
siro tenent Sti quidem hõiu att mutoꝵ ueł solim anet cptte mapo¬
mu in religione disc̾inen est n nõ quanto fuert sipientiores ꝙ nrol¬
lexerunt false religionis ex rorem tanto sunt facti stultiores ꝙ sẽ aliquã
ueramo non putanert Itaq qm̃ facilius est de alienis inohtare ꝙ desu

Expanded text:
t ubi esset, ignorabant. Itaque sic habuerunt, tanquam nulla esset omnino, quia veram non poterant lli qui falsam tenebant. Nam isti fragilium cultores, quamvis sint inepti, quia coelestia constituunt in rebus corruptibilibus atque terrenis, aliquid tamen sapito tenent: siquidem hominum atque mutorum, vel solum, vel certe maximum in religione discrimen est. Hi vero quanto fuerunt sapientiores, quod intellexerunt falsae religionis errorem, tanto facti sunt stultiores, quod esse aliquam veram non putaverunt. Itaque quoniam facilius est de alienis judicare, qu
Abbreviated transcription (Latin):
posse aũt dei est nasi non põt deus non est Homo facit ex eo quod est
quia ꝑ mortalitatẽ imbecillis est. ꝑ imbecillitatem defunte ac modite ptã¬
tis. dẽns aũt facit ex eo quidem quõd non est qr ꝑ et̾nitater fortis est ꝑ¬

Expanded text:
Posse enim, Dei est: nam si non potest, Deus non est. Homo facit ex eo, quod est; Posse enim, Dei est: nam si non potest, Deus non est. Homo facit ex eo, quod est; quia per mortalitatem imbecillis est, per imbecillitatem, definitae ac modicae potestatis: Deus autem facit ex eo, quod non est; quia
Abbreviated transcription (Latin):
qua mest et proidentia cecogitandi et solertia ptãsq faciendi Meluis igẽ
seneca oĩi stoicoꝵ acutissimꝰ qͦui indit nichil aluid eẽ natura ꝙͣ den Er¬
go inquit deũ non laudabimꝰ cui ñalis est uirtꝰ nec illa didicit ẽẽ ox ul¬
sura soluis a quo enĩ fici negas ab codem plane fici mutato noĩe ꝯfiteris.
Sequitur ĩ eptissima comꝑatio ut faber in quit cu quidẽ edificaturꝰ ẽ
non ip̃e facit mãz s utitur ea que sit ꝑata fictorq. itẽ cera Sic isti pro
uidentie diuine mã eẽ p̃sto oportit nõ quã ipẽ facẽt s quã hrẽt pa¬
rata ỹmo nõ non oportuit Eriteñ deus minoris ptãtis si ex ꝑato facit
qđ est hoĩs faber sine ligno nichil edificabit/ qr lignu ipm̃ face̾ non põt.
non posse aũt imbecillitatis est huãne deus uõ facit sibi ipĩ mã quia põt

Expanded text:
qua inest, et providentia excogitandi, et solertia potestasque faciendi. Melius igitur qua inest, et providentia excogitandi, et solertia potestasque faciendi. Melius igitur Seneca omnium Stoicorum acutissimus, qui uidit nihil aliut esse naturam quam deum. ergo inquit deum non laudabimus, cui naturalis est uirtus? nec enim illam didicit ex ulsura soluis, Geta. a quo enim fieri negas, ab eodem plane fieri mutato nomine confiteris. sequitur ineptissima comparatio. ut faber inquit cum quid aedificaturus est, non ipse facit materiam, sed utitur ea quae sit parata, fictorque item cera, sic istinae materiam esse praesto oportuit, non quam ipse faceret, sed quam haberet paratam. » Immo vero non oportuit; erit enim Deus minoris potestatis, si ex parato facit, quod est hominis. Faber sine ligno nihil aedificabit, quia lignum ipsum facere non potest; non posse autem, imbecillitatis est humanae: Deus vero facit sibi ipse materiam, quia potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo sic etiã deus indiget oꝑe alieno Indiget aũt nichil moliri põt nͥ
ab altero illa matiã mĩstretur /ꝙ si fit imiofecte utiq. uirtutis est / eterit
ia potentior iudicandus materie institũtor quo ergo noĩe appellabit᷑
qui potentia deuĩcit Si quidem maius est ꝓpria fice̾ ꝙͣ aliena dispo¬
non faciente et ĩito ẽẽ aliquid aut potuit aut debut Sed ꝓbabile est
nullo dante quã natura nullo generante Si huĩt iu ab aliquo eã sup̃¬
sit a quo añt sum̃e onisi adeo potiut Si huĩt naz que utiq a nascendo dr na¬
ta est aquo aut̃ nisi adeo potiut procreari Hatura enĩ qua dicitis eẽ orta oĩa
si consaliũ non ht̃ efficẽ nichil põt Siaut gnandi ⁊ faciendi potens est ht̃
ergo conscilin et ꝓpte̾a deus sit nct̃e est nec alio noĩe appellari põt ea nis in

Expanded text:
ut homo sic etiam deus ope indiget aliena? indiget autem, si nihil moliri potest, nisi ut homo sic etiam deus ope indiget aliena? indiget autem, si nihil moliri potest, nisi a.b altero illi materia, ministretur. quod si fit, inperfectae utique uirtutis est, et erit iam potentior iudicandus materiae institutor. quo ergo nomine appellabitur qui potentia deum uincit? siquidem maius est propria facere quam aliena dispoque enim deo non faciente et inuito esse aliquid aut potuit aut debuit. sed probabile est nullo dante, quam naturam nullo generante? si habuit uim, ab aliquo eam sumpsit. a quo autem sumere nisi a deo potuit? si habuit naturam, quae utique a nascendo dicitur, nata est. a quo autem nisi a deo potuit procreari? natura enim, qua dicitis orta esse omnia, si consilium non habet, efficere niergo consilium et propterea Deus sit necesse est. Nec alio nomine appellari potest ea vis, in
Abbreviated transcription (Latin):
tis inpugnaueriteos qui prouidentia non ẽẽ dix er̃t Idem mũt ꝙͣ p̃ditor
aliquis ant tũsfuga prondentia conatꝰ est tolle̾. In quosi contͣdice nelis
net cogitatione opus est nec labore. sua ulla dicta recitanda sunt net ppẽ
potit ab illo acero ꝙͣ ab illo aicerone uehementiꝰ refutãi Sed ꝯcedamꝰ hmõi
instituto achademicoꝵ ut liceat homĩb ualde liberis dicẽ ac sentire q uelĩt
sententia ipiꝰ consideremꝰ Non est inquit probabile materiã roꝵ adeo
facta quib hoc argumẽntis doces nichl em̃ dixisti quar hoc nonsit ꝓbabi¬
le Itaq m econt̾rio aaius uel maxĩe ꝓbabile indetur noc tn tem̃ẽ iidet᷑¬
płas esse aliquid in deo quẽ ꝓfecto ad imbecillitatẽ hoĩs redigis ai nichil
alinqͥ ꝙͣ opificui ꝯcedis quo ĩgitur ab hoĩe dimĩa illa ius diffe̾rret sit

Expanded text:
tis inpugnauerit eos qui prouidentiam non esse dixerunt, idem nunc quasi proditor tis inpugnauerit eos qui prouidentiam non esse dixerunt, idem nunc quasi proditor aliquis aut trans fuga prouidentiam conatus est tollere. in quo si contra dicere uelis, nec cogitatione opus est nec labore: sua illi dicta recitanda sunt; nec enim poterit ab ullo Cicero quam a Cicerone uehementius refutari. sed concedamus hoc mori et instituto Academicorum, ut liceat hominibus ualde liberis dicere ac sentire quae uelint: sententias ipsas consideremus. non est inquit probabile materiam rerum a deo factam. quibus hoc argumentis doces? nihil enim dixisti quare hoc non sit proba-bile. itaque mihi e contrario uel maxime probabile uidetur, nec tamen temere uidetplus esse aliquid in deo, quem profecto ad inbecillitatem hominis redigis, cui nihil aliut quam opificium concedis. quo igitur ab homine diuina illa uis differet, si
Abbreviated transcription (Latin):
deũ diremisse onĩc illa congerie singulisq reb ex ꝯfuso seꝑates acẽuo
in ordinem descriptis instruxisse mundu pariter et ornasse . quib facile
est rñdere ptãtem de non intelligentib quẽ credant nichil office̾ posse
nisi ex materia subiacente ac ꝑata inquo errore etiã pħi fuer̃t./ Et nã cice¬
to de nã deor disputans ait sic p̾mu igitur non est ꝓbabile eã materiã
rer unde omiã orta sunt eẽ diuina prouid̃ntia effecta S ethr̃e etha
buisse in ⁊ natura sua ut igitur faber arz quid edificaturꝰ est non ipẽ
facit materia s utitur ea quesit ꝑata fictorq Ite cera Sic isti ꝓuidentie
diuine matia p̾sto eẽ oportuit non quã ipẽ facẽt s quã hr̃et ꝑatam
nib et libris fere om̃ib prouigdentie fuĩt asẜtor et qr ac̾rimis argumẽ¬

Expanded text:
deum diremisse omnem illam congeriem singulisque rebus ex confuso aceruo separatis deum diremisse omnem illam congeriem singulisque rebus ex confuso aceruo separatis in ordinemque discriptis instruxisse mundum pariter et ornasse. quibus facile est respondere potestatem dei non intellegentibus, quem credant nihil efficere posse nisi ex materia. subiacente ac parata.: m quo errore etiam philosophi fuerunt. nam Cicero de natura deorum disputans ait sic: primum igitur non est proba-. bile eam materiam rerum unde omnia. orta. sunt esse diuina prouidenbuisse vim et naturam suam. ut igitur faber cum quid aedificaturus est non ipse facit materiam sed utitur ea quae sit parata, fictorque item cera, sic isti providentiae divinae materiam praesto esse oportuit nnibus et libris fere omnibus pronidentia-e fuerit adsertor et qui acerrimis argumen
Abbreviated transcription (Latin):
laqi suapte ĩuidia tanꝙ̃ ueneno infectꝰ est et cx bono ad malu tñs¬
cendit suoq arbit̾o quod illi adeo libeꝵ fuca̾t datu griu sibi nomen
ascunt unde apparet cunctor maloꝵ fontem c̃ẽ luiorem Inuidit
o enĩ ancẽssori suo illiqui deo prĩ ꝑsenerando tur ꝓbatus tu etia ⁊ carꝰ est Hlũc
appellant enĩ nos crimi¬
natore nocam̃us qui c̃mina inque ipã illiat uel madit ad dem deferat.
Seorsus igitur deus et fabrica mundi illũ p̾mu et maxim filiu p̃fecit opc̃i
uniuerso eoꝙsimul consideratione nsus est etartifice in excogitandis ornan¬
dis ꝑficiendis q rebiis qm̃is et prudentia et ratione et ptate ꝑfedtꝰ est
de q̃uo mĩc partiusq alio loco et uirtꝰ ens et nomen et ratie enarranda
nobis ert Hemo querat ex quib ista materiis tam magna ta mirifica oꝑa
deus fecit Omiã enĩ fecit ex nnchilo Hec audiendi sunt poete qui auĩt
chaos in principio fusse .i. confusionem rer ator dementoꝵ postea nero

Expanded text:
aque suapte inuidia. tamquam ueneno infectus est et ex bono ad malum trancendit suoque arbitrio, quod illi a deo liberum fuerat datum, contrarium sibi nomen a.dsciuit. unde apparet cunctorum malorum fontem esse liuorem. inuidit enim illi antecessori suo, qui deo patri perseuerando cum probatus tum etiam carus est. hunc appellant, nos criminatorem uocamus, quod crimina in quae ipse inlicit ad deum deferat. exorsus igitur deas fabricam mundi illum primum et maximum filium praefecit operi uniuerso eoque simul et consiliatore usus est et artifice in excogitandis ordinandis perficiendisque rebus, quoniam is et prouidentia et ratione et potestate perfectus est; de quo nunc parcius, quod alio loco et uirtus eius et nomen et ratio enarranda nobis erit. nemo quaerat ei quibus ista materiis tam magna, tam mirifica opera deus fecerit: omnia enim fecit ei nihilo. nec audiendi sunt poetae, qui aiunt chaos in principio fuisse, id est confusionem rerum atque elementorum, postea uero
Abbreviated transcription (Latin):
oportete quo uultu et aĩu tam tectu ẽẽ olebere ꝙ̃ corpꝰ utid cui
dnari det̃ mutetur. ueꝵ hoies ⁊ noĩs sui et rõnis obliti oculos suos ab
alto deiouint. soloq defigunt. ac timent oꝑa digitoꝵ suoꝵ. qi uero
Ue igitur amentia aut ea fingẽ que ipĩ postea timeant¬
aut̃timere que finxerint. non ipã inquiũt timemꝰ s eos
quoꝵ ad ymagine ficta et quor noĩb ꝯsecrata sunt / nẽpe
io timetis ꝙ eõs in celo ẽẽ arbit̾mur neq enĩ si dni sunt.
aliter fieti põt Cur igitur oculos non in telũ tolliti et aidhio catis pide

Expanded text:
imum tam rectum esse debere, quam corpus, ut id, cui dominari debet, imitetur. Verum homines, et nominis sui, et rationis obliti, oculos suos ab alto dejiciunt, soloque defigunt, atque timent opera digitorum suorum, quasi vero e igitur amentia est, aut ea fingere quae ipsi postmodum timeantaut timere quae finxerint? Non ipsa, inquiunt, timemus, sed eos, ad quorum imaginem ficta, et quorum nominibus consecrata sunt. Nempe ideo timetis, quod eos esse in coelo arbitramini: neque enim, si dii sunt, aliter fieri potest. Cur igitur oculos in coelum non tollitis; et advocatis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
bili firmitate suspendit qui celu distinxit astris fulgentibus qui
solem reb humanis clarissimũ ac singulare lumen in argum̃tu sue
unice maiestatis accendit. terris aũt mtaria arcũfudit flumina sem¬
pit̾no lapsu flũe p̃cepit Iussit et extendi campos sub sidẽ ualles fron¬
de tegi siluas lapidosos surg̃ẽ montes Que utiq omĩa iupit non fecit
qui ante annos mue septingentos natus est Mille opifex rerũ mũ¬
di melioris origo qui uocatur deus cuiꝰ principiũ qm̃ non põt comp̃¬
hendi nec q̃ri debet quidẽ satis est homi ad plena ꝑfecta q prudẽtia
si deuin esse intelligat Cuiꝰ intelligentie ins ⁊ sũma hec est ut suspitiat
et honorificet coem parentem gm̃s humani et reru mirabilium

Expanded text:
bili firmitate suspendit, qui caelum distinxit astris fulgentibus, qui bili firmitate suspendit, qui caelum distinxit astris fulgentibus, qui solem rebus humanis clarissimum ac singulare lumen in argumentum suae unicae maiestatis accendit, terris autem maria circumfudit, flumina sempitde tegi silvas, lapidosos surgere montes. Quae utique omnia non Jupiter fecit, qui ante annos mille septingentos natus; sed idem: Ille opifex rerum, mundi melioris origo, qui vocatur Deus, cujus principium, quoniam non potest comprehendi, ne quaeri quidem debet. Satis est homini adsi deum esse intellegat. cuius intellegentiae uis et summa haec est, ut suspiciat et honorificet communem parentem generis humani et rerum mirabilium
Abbreviated transcription (Latin):
les bona dedert nauigatione sit ctia uerti bonam ꝯe̾tem tribuissẽ udẽit
in qua sacrilegiis suis tũsquille frui poss Ha frementib postea bellis auili¬
bus sub obtentu dampnationis ab omi ꝑiculo at metii remotꝰ alioꝵ q̃ues
casus ac miẜabiles exitꝰ andiebat quia qui cecidise solus uniu̾s stanti¬
crilegio partis et inta satiatuz ac senectute ꝯfectuz proscriptio fu iura¬
lis auferret/ et eadem sailicet que abstulit uiolate ddeoꝵ maiestatis ulto¬
rem quin etia felix in coip̃o fuit ꝙ ante suã mortẽ crudelissimũ exitũ
siuus accusatoris audiunt diis indelicet promđntib ut facrilegus at p̃¬
do ille religionuz suaꝵ non ante motetur ꝙͣ solatiũ de ultione cepiss¬
capłm̃ quintu Quanto ergo rectius obmissis insensibilib et
uanis eotendere ubi sedos ubi habitatio est dei ueri qui terra sta¬

Expanded text:
les bonam dederant nauigationem, sic etiam Verri bonam quietem tri}uisse uideantur, les bonam dederant nauigationem, sic etiam Verri bonam quietem tri}uisse uideantur, m qua. sacrilegiis suis tranquille frui posset? nam frpmentibus postea bellis ciuilibus sub obtentu damnationis ab omni periculo ac metu remotus aliorum graues casus ac miserabiles exitus audiebat et qui cecidisse solus uniuersis stanticrilegio partis et uita satiatum ac senectute confectum proscriptio triumuiralis auferret, eadem scilicet quae Tullium uiolatae deorum maiestatis ultorem. quin etiam felix in eo ipso fuit, quod ante suam mortem crudelissimum exitum sui accusatoris audiuit, diis uidelicet prouidentibus ut sacrilegus ac praedo ille religionum suarum non ante moreretur quam solacium de ultione cepisset. Quanto igitur rectius est omissis insensibilibus et uanis oculos eo tendere ubi sedes, ubi ha.bitatio est dei ueri, qui terram sta
Abbreviated transcription (Latin):
ne adorandi quidem gr̃a licebat uel antiquissima quã senatꝰ iplũs q fo¬
manus sacrifichis donis q placauerat. ex archanis ac netustis penetralib
a s̃ uerre ĩmissis litromib seriuis impine sublata est Idem uõ cu affirma¬
lubris q substulerat de celo quoq substulerat unde apparet istost deos nichi
habere in se amplius ꝙ̃ mat̾ia de qua sunt fabricati nec ĩmerito ad te M.
ualere Essent em̃ stultissimi si ad cos ob defendendas ĩnirias hoiũi ⁊ fugis¬
sent/ qui s. uerti nec pipis irati ẽe potuer̃ Ac enĩ uerres ob hec facinora clap¬
natus est / non ergo an uindicanerũt s Ciceronis industria qua uel defen¬
sores eins apressit ul grẽ resistit Quid ꝙ apud ip̃m uertem non fuit ulla dap¬
natio s uacatio ut ꝙ̃admodu cdhyomisio deoꝵ spolia gestanti dn ĩmorta¬

Expanded text:
ne adorandi quidem gratia licebat, vel antiquissima, quam Senatus Populusque Rone adorandi quidem gratia licebat, vel antiquissima, quam Senatus Populusque Romanus sacrificiis donisque placaverat, ex arcanis et vetustis penetralibus, a Caio Verre, immissis latronibus servis, impune sublata est. Idem vero cum affirmaibus delubrisque sustulerat, de coelo quoque sustulerat. Unde apparet istos deos nihil habere in se amplius quam materiam de qua sunt fabricati. Nec immerito ad te, Marce valere. Essent enim stultissimi, si ad eos ob defendendas injurias hominum confugissent, qui Caio Verri nec pro seipsis irati esse potuerunt. At enim Verres ob haec facinora damnatus est. Non ergo dii vindicaverunt, sed Ciceronis industria, qua vel defensores ejus oppressit, vel gratiae restitit. Quid, quod apud ipsum Verrem non fuit illa damnatio, sed uacatio, ut quemadmodum Dionysio deorum spolia gestanti dii inmorta
Abbreviated transcription (Latin):
eidem dyomsio et falaridi et tirãnis amĩb ꝯꝑat / nonnie omẽ sacilia
xpilauit sublatis deoꝵ simulacris ornamentisq fanoꝵ Ociosu est ꝓsequi¬
fiulac̃ singula. unũ libet ꝯmemorare in quo accusator omĩb cloip̃tie ui¬
rib omĩ deniq conatu uocis et corporis deploranit deo cetere nel Car¬
mensi nel ethnensi quoꝵ altins tanta fuit religio ut adire templi euis sect᷑a
penetlia uiris nephas esfet. Altu̾s antiquitas t̾anta ut om̃s hystorie loquant.
ipã deam fruges in othne solo pͥmu reꝑisse filiaq enis uirginem ex eodẽ
loco mapta Demiq garganis tprib turbata re publica et seditionib ⁊ ostẽtis
cu reptu eẽt in carmib sibillims antiquissima trerẽ debete placari lega¬
tisut ethna missi Hec igitur ceres uel religiosissima qua nidere marib

Expanded text:
eidem Dionysio, et Phalaridi, et tyrannis, omnibus comparat. Nonne omnem Siciliam eidem Dionysio, et Phalaridi, et tyrannis, omnibus comparat. Nonne omnem Siciliam compilavit, sublatis deorum simulacris, ornamentisque fanorum? Otiosum est persequi singula. Unum libet commemorare in quo accusator omnibus eloquentiae viribus, omni denique conatu vocis et corporis deploravit, de Cerere Catinensi, vel Ennensi; quarum alterius tanta fuit religio, ut adire templi ejus secreta penetralia viris nefas esset; alterius antiquitas tanta, ut omnes historiae loquantur ipsam deam fruges in Ennae solo primum reperisse, filiamque ejus virginem ex eodem loco raptam. Denique Gracchanis temporibus, turbata republica et seditionibus et ostentis, cum repertum esset in carminibus Sibyllinis antiquissimam Cererem debere placari, legati sunt Ennam missi. Haec igitur Ceres vel religiosissima, quam videre maribus
Abbreviated transcription (Latin):
rentirr et seuint/ non tam ira ꝙͣ metu/ ne sideoꝵ ĩniria non iundicam̃t
ipõs expectant pene .s. incredibili uanitate qui noci turos sib deos putent
obaliena scelera qui ip̃is aquib iuolati spoliatiq sunt ꝑseipõs pichil nocẽ
potuerĩt At enĩ sepe ipiquoq in sacrilegos nndicauert pot id uel casu ac
aidisse ꝙ aliqñ non semꝑ s tñ paulo post quõ id accidĩt ostenda Huncĩ¬
teriz queto cur illa ac tanta sacrilegia in dyonisio uindicauerint / qui
non furtim s pala ludibrio deos habuit Cur hunc ta potñtem facci¬
legu a templis mꝰ cerimoniis ab ymagĩb sius non arguert Cur etiã saceis
rebus ablatis prosꝑ nauigauit quod ioco ip̃e testatus est ut solebat.
Uidetis nein quit comitib suis naufragin timentib ꝙ prosꝑa sacale¬
gis nauigatio ab ipĩs dys ĩmortalib tribuatur Sed hic fortasse a plato¬
ne hidicerat deos nichil esse Quid G uerres quẽ tulnis accusator eius

Expanded text:
rentur; et saeviunt non tam ira, quam metu, ne si deorum injuriam non vindicaverint, ipsos expetant poenae; incredibili scilicet vanitate, qui nocituros sibi deos putent ob aliena scelera, qui ipsis, a quibus violati spoliatique sunt, per seipsos nihil nocere potuerunt. At enim saepe ipsi quoque in sacrilegos vindicaverunt: potest id vel caiquando, non semper. Sed tamen paulo post, quomodo id acciderit, ostendam. Nunc interim quaero, cur illi tot et tanta sacrilegia in Dionysio non vindicaverunt, qui non furtim, sed palam deos ludibrio habuit? Cur hunc tam potentem sacrilegum a templis, a ceremoniis, ab imaginibus suis non arcuerunt? Cur etiam sacris rebus ablatis, prospere navigavit? quod joco ipse testatus est ut solebat. Videtisne inquit comitibus suis naufragium timentibus quam prospera sacrilegis navigatio ab ipsis diis immortalibus tribuatur? Sed hic fortasse a Platone didicerat, deos nihil esse. Quid Caius Verres? quem Tullius, accusator ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
optime poeta ingemosus assignanit pronaq cu spectent aialia cetera
terra Os homĩ sublime dedit celuq iudere iussit et erectos ad sydera
tossẽ uultus. Hinc utiq Antropon greci appellauer qđ sursu spectet
Ipi eigo sibi renuntiant. seq hoĩm noiẽ ibdicant qui non sursu aspi¬
cuit s deorsu snisi forte idip̃m ꝙ recti suꝰ sine cã homĩ attributu pu¬
utant pectare nos celum deus uoluit utiq non frustra nã et aues
et ex mutis pene omiã celu uident s nobis ꝓprie datu est celu rigidis
oculis non possumꝰ aĩo con̾teplemur iquod ꝓfecto non fatuĩt quiles at aut
lapidẽ.que simt terra uenerent᷑. Est aut pͥuissimu cũ rõ corporis¬
sit recta quod est temꝑale qm̃ uo amicu quisit etnus huilem ficĩ

Expanded text:
optime ingeniosus poeta signauit: pronaque cum spectent animalia cetera optime ingeniosus poeta signauit: pronaque cum spectent animalia cetera terram, os homini sublime dedit caelumque uidere iussit et erectos ad sidera tollere uultus. hinc utique ἄνθρωπον Graeci appellauerunt, quod sursum spectet. ipsi ergo sibi renuntiant seque hominum nomine abdicant qui non sursum aspiciunt, sed deorsum: nisi forte id ipsum quod recti sumus sine causa homini adtributum putant. spectare nos caelum deus uoluit utique non frustra. nam et aues et ex mutis paene omnia caelum uident, sed nobis proprie datum est caelum rigidis , quoniam oculis non possumus, animo contemplemur: quod profecto non facit qui aes aut lapidem, quae sunt terrena, ueneratur. est autem prauissimum, cum ratio corporis rect
Abbreviated transcription (Latin):
Etũqiõ alacres id dẽoꝵ templa scurrunt sis libant ns lacrificant hosco¬
Itonant i deo aute que ipa necessitate in plorauerat ne uerbo quide i¬
gras agunt Adeo ce reru prospitate lueutia et lascuua nõ ac intia omĩa.
sic impietas aduersus deu nascitur quanã istud er cã fieri putemꝰ.
nisi eẽ aliquã puersa potestates/ que ueritatis sit semp iimica que huã¬
nis errorib oandeat cui unu ac ꝑpetuu sit epꝰ obfunaere tenebras et ho¬
minu cecare mentes nelucem uideant ne deniq in celu aspitiãt ac natu
spectent qr rõnem ac sapiã non accepert / nobis aũt statꝰ rectꝰ. uultꝰ sub¬
limꝰ ab artifice deo datus sit sapp istas religiones deoꝵ non cerationis
humane qr arruant celeste aiãl ad ueneranda terrena farens eniz
eñ uõ ex humo sublenatu ad contem platione sin artificis erexit quod

Expanded text:
tum vero alacres ad deorum templa concurrunt; his libant, his sacrificant, hos cotum vero alacres ad deorum templa concurrunt; his libant, his sacrificant, hos coronant. Deo autem, quem in ipsa necessitate imploraverant, ne verbo quidem gratias agunt: adeo ex rerum prosperitate luxuria, ex luxuria vero, ut vitia omnia, sic impietas adversus Deum nascitur. Quanam istud ex causa fieri putemus? nisi esse aliquam perversam potestatem, quae veritatis sit semper inimica, quae humanis erroribus gaudeat, cui unicum ac perpetuum sit opus offundere tenebras, et hominum cspectent, quia rationem ac sapientiam non acceperunt, nobis autem status rectus, sublimis uultus ab artifice deo datus sit, apparet istas religiones deorum non esse rationis humanae, quia curuant caeleste animal ad ueneranda terrena. parens enim eum uero ex humo subleuatum ad contemplationem sui artificis erexit. quod
Abbreviated transcription (Latin):
fas non est. nam et ai uirant et cu ꝙtant et cu grãs agunt. nõ iouẽ
aut deos multos s deum noiañt sadeo ueritas. ipa cogente na etia ab
deus ex memoria hõiu elabitur eu bnficiis eius fruentes honorẽ dare
diuine indulgentie debeant At ũõ si qua ncc̃itas grauis p̃sserit tunt
den ⁊ecordant᷑ Sibelli terror fremuit si morboꝵ pestifera uis in¬
Icubuit soi alimenta frugib longa siccitas denegauit si seua tempestas
Si grando ingruat ꝯ fugitur adeo petitur anxilin dens ut subuerãt
fligatur hunc potius implorat si quis ad ext̾mam nct̾itate mendicando
dednctus uictu p̃cib exposcit den solu obtestatur. ꝑ cius diuinu atq
iuictu nome shõiu sibi miẜicordia querit Nu ꝙ igr deũ meminert᷑
nisi dum in malis uel ꝑiculis sunt postꝙ metus deẜut et picula recesserũt

Expanded text:
fas non est. Nam et cum jurant, et cum optant, et cum gratias agunt, non Jovem fas non est. Nam et cum jurant, et cum optant, et cum gratias agunt, non Jovem aut deos multos, sed Deum nominant: addeus ex memoria hominum elabitur, cum beneficiis eius fruentes honorem dare diuinae indulgentiae debent. at uero si qua necessitas grauis presserit, tunc deum recordantur: si belli terror infremuit, si morborum pestifera uis incubuit, si alimenta frugibus longa siccitas denegauit, si saeua tempestas, si grando ingruit., ad deum confugitur, a deo petitur auxilium, deus ut subueniat flictatur, hunc potius inplorat, si quis ad extremam mendicandi necessitatem deductus uictum precibus exposcit, deum solum obtestatur, per eius diuinum unicum nomen hominum sibi misericordiam quaerit. Numquam igitur Dei meminerunt, nisi dum in malis sunt. Postquam metus deseruit et pericula recesserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
q intelligerent plus ẽẽ in hoĩe ꝙ indetur / cuꝰ ui conditione q
non aliter posse retineri. nisi cultu ueri parentis sui deposita p̃nitate de¬
posuerant susceꝑint. Equidem sic̃ portet. de suma reꝵ spẽ. nũo egitãs.
admirari soleo maiestatem dei singularis que continet regitq orã3
in tanta ueĩsse obliuionem ut que sola debeat colissola potissimũ negli¬
gaturr. hoiẽs aut̃ ip̃os ad tantam tecitatẽ ẽẽ deductos ut uerd ac muo deo
mortuos p̃ferant. Terrenos aut sepultosqei qui fundator ipiũs terre
fut. et tñ huit impietati hoim̃ poss ꝯcedi uenia. si onĩo ab ignoran¬
Etia diuini noĩs ueniret hicerror. Cu uo ip̃os deoꝵ cultores uideamꝰ
deũ sũmu confiteri et predicare quã uenia sperare sibi pñt impieta¬
tis sue qui non cognoscunt cultum eius quem prorsus ignorãĩ ab hoĩe

Expanded text:
que intellegerent plus esse in homine quam uidetur: cuius uim condicionemque que intellegerent plus esse in homine quam uidetur: cuius uim condicionemque non aliter posse retineri, nisi cultum ueri parentis sui deposita prauitate susceperint. equidem sicut oportet de summa rerum saepenumero cogitans admirari soleo, maiestatem dei singularis quae continet regitque omnia in tantam uenisse obliuionem, ut quae sola debeat coligatur; homines autem ipsos ad tantam caecitatem esse deductos ut vero ac vivo Deo mortuos praeferant, terrenos autem sepultosque in terra ei qui fundator ipsius terrae fuit. Et tamen huic impietati hominum posset venia concedi, si omnino ab ignorantia divini nominis veniret hic error. Cum vero ipsos deorum cultores saepe videamus Deum summum et confiteri et praedicare, quam sibi veniam sperare possunt impietatis suae? qui non agnoscunt cultum ejus, quem prorsus ignorari ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
fontem ipm̃ patefaciet erroꝵ causasq om̃s
explicabit / quib decepti hoiẽs et p̃mitꝰ de¬
os ee crediderint / et post modu ĩueterata ꝑsuo¬
sione in susceptis prauissime religionib pseuerauerint Gestio enĩ
re maiestatem Suscipiens utilius et maiꝰ offituu reuocandi hoĩes
frustra omĩo natos putant /que opiõ plerosq ad intia. pellit Ina
du existimant nulli deo ẽẽ nos cure aut post mortem nichil eẽ¬
futuros totos se libidinib adituĩt et du licere sibi putant. hauriẽ¬
dis uoluptatib sicient᷑ incumbunt ꝑ quas inprudentes in laq̃cos
mortis incurrunt Ignotant enĩ heis quesit hoĩs iatio. quã si tenẽ
uellent in p̾mis deu suũ agnoscerent uirtutẽ iustitia q seq̃tentͦ
terrenis figmentis aiãs suas non subst̾nerent mortifetas libidmn
uo luptates non appeterent. deniq se ip̃os magni existimarent at¬

Expanded text:
fontem ipsum patefaciet errorum, causasque omnes fontem ipsum patefaciet errorum, causasque omnes explicabit, quibus decepti homines, et primitus deos esse crediderint, et postmodum inveterata persuasione in susceptis pravissime Religionibus perseveraverint. Gestio enimre maiestatem, suscipiens utilius et maius officium reuocandi homines frustra omnino natos putent, quae opinio plerosque ad uitia compellit. nani dum existimant nulli deo esse nos curae aut post mortem nihil futuros, totos se libidinibus addicunt et dum licere sibi putant, hauriendis uoluptatibus sitienter incumbunt, per quas inprudentes in laqueos mortis incurrant. ignorant enim quae sit hominis ratio: quam si tenere uellent, in primis dominum suum agnoscerent, uirtutem iustitiamque sequerentur, terrenis figmentis animas suas non substernerent, mortiferas libidinum suauitates non adpeterent, denique se ipsos magni aestimarent at
Abbreviated transcription (Latin):
Estant adiyic aliqua que ad arguendis regiones filsac plutiu ua¬
leant ⁊ eod iam finem libro ficreui decremi ne modũ excedat
e⁊ em̃ plenius sunt cecquenda ut om̃ibis refitatis que uifati
udentur obstate. Hoic̃s qui bonoꝵ ignorantia uagantut meti sals ren¬
ligiont ꝗ uera possumꝰ imbuere. pͥmꝰ aũt sapĩe gridus esti falsa un¬
rlige suc nero uera cognoscẽ engo ap̃ quem pͥmahee iustitatio nũ
ꝑfecerit qua falsa deteximꝰ exa tabitur ad ueri cognitionem qua mul¬
bs est hom̃i iocundior uoliptas et eritiam celestis sapĩe. discipline sa¬
pia dignuis qui ad cognoscenda cctaĩ libens ac ꝑatus a ctesbit
Uamꝙ pͥmo libro religiones deor falsac ẽẽ mõ siut¬
strauerim ꝙ ii quoꝵ uarios dissilẽsq cultꝰ¬
ꝑumuersa terra consensus hoñi stulta ꝑsua¬
sione ꝑcepit mortales fuerint fuctiq uita
diuine ncc̃itati morte concesẜint/ tamen
ne qua duibitatio relinquatur Hic ẜus liber

Expanded text:
estant adhuc aliqua quae ad coarguendas religiones falsas plurimum ualeant, sed iam finem libro facere decreui, ne modum excedat. ea enim plenius sunt exequenda, ut ommbus refutatis quae ueritati uidentur obstare homines qui bonorum ignorantia uagantur incerti ad religionem ueram possimus inbuere. primus autem sapientiae gradus est falsa intellegere, secundus uera cognoscere. ergo aput quem prima haec institutio nostra profecerit, qua falsa deteximus, excitabitur ad ueri cognitionem, qua nulla est homini iucundior uoluptas, et erit iam caelestis disciplinae sapientia dignus, qui ad cognoscenda cetera libens ac paratus accesserIS. Quamquam primo libro religiones deorum falsas esse monstrauerim, quod per universam terram consensus hominum stulta persuasione suscepit, mortales fuerint, functique vita, divinae necessitati morte concesserint; tamen ne qua dubitatio relinquatur, hic secundus liber
Abbreviated transcription (Latin):
Iupiter saturni hoc certe non poete tradunt. s antiquaꝵ reru scp̃to¬
res que adeo uera sunt ut ea q̃ sibillinis uersib ⁊firment qui sunt

Expanded text:
Iuppiter Saturni. hoc certe non poetae tradunt, sed antiquarum rerum scriptoIuppiter Saturni. hoc certe non poetae tradunt, sed antiquarum rerum scriptores. quae adeo uera sunt, ut ea Sibyllinis uersibus confirmentur, qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut se adiiuet sed ut ẜnet uitã salutẽq t̾ribuat ꝙ mlto plus ac m auuis
inta impartit. salutẽ tribuit uictũ multiplicẽ submĩstrat. non intellig̃
et ex rebus gestis etex morib hoĩe fuisse in t̾raq regnasse depñdimuis.
Suꝑ est ut̾ mortẽ quoq eius ĩuestigemꝰ Enius infac̃ hystoria descrip¬
tis omĩb que in uita sua gessit ad u̾ltimu sicait. Deiñ iupit postꝙͣ
quĩquies terras arcuiuit om̃ibus q amicis atq ꝯgnatis sus impia di¬
usit. reliquit q omĩb leges mores fenmẽta q parauit. multãq alia
bona fecit ĩ mortali głia memoria q affectꝰ sempit̾na monum̃ta suis te¬
liquit etate ꝑsũmata In creta uita ꝯmutauit et ad deos abiit. eñq cũ¬
retes filii sin curanerũt: decorauert̃q en et sepulccu enis est in
creta i opido enosso et dr uesta hant nebẽ crcauisse in qua sepult :

Expanded text:
tur, ut se adiuuet, sed ut seruet, ut uitam salutemque tribuat: quod multo plus ac maius tur, ut se adiuuet, sed ut seruet, ut uitam salutemque tribuat: quod multo plus ac maius vitam impertit, salutem tribuit, victum multiplicem subministrat. Non intelligit et ex rebus gestis et ex moribus hominem fuisse in terraque regnasse deprehendimus, superest ut mortem quoque eius inuestigemus. Ennius in Sacra Historia descriptis omnibus quae in uita sua gessit ad ultimum sic ait: deinde Iuppiter postquam quinquies terras circuiuit omnibusque amicis atque cognatis suis imperia diuisit reliquitque hominibus leges mores frumentaque parauit multaque alia bona fecit, inmortali gloria memoriaque adfectus sempiterna monumenta sui reliquit. aetate pessum acta in Creta uitam commutauit et ad deos abiit eumque Curetes filii sui curauerunt decoraueruntque eum; et sepulchrum eius est in Creta in oppido Gnosso et dicitur Vesta hanc urbem creauisse; inque sepulchro
Abbreviated transcription (Latin):
statem ac leporẽ carmĩbus suis iddint Quuit non in telligunt quõ
ant quate quio qr figuretur poctas uelut mendices et sacrilegos insequĩ
derũt ee parte ꝙ erat ueru eñ s. de quo poete loquũtur hoiem̃ fiisse In
illo aute naturali Ioue uulgari ꝯsuc tudine religionis inducti erranert̃
ꝙ in deum nom̃e hõis tnstulerunt qui ut supdiximus qr solus est non
Solent em̃ quida ertotes suos hic ercusatione defendẽ qui cõmc¬
ti mnno deo cz io negare non possunt i pmñse colẽ affirmant ueru
hoc sibi placere ut iupiter noietur quo quid est absurduis iupiter eñi
sinc contubnio ziugis filie q soli non solet Unde quis sit ipparet
pater dicitur quod nomiẽ in deu mĩme congruit. qr iuiuare homis ẽ
opis aliꝗd ⁊forentis in eũ qui sit alienꝰ et exigni bñfici. nemosic deũ p̃ci¬

Expanded text:
statem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quomodo statem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quomodo ant quare quidque figuretur, poetas uelut mendaces et sacrilegos insecuntuderunt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de quo poetae loquantur hominem fuisse, in illo autem naturali Ioue uulgari consuetudine religionis inducti errauerunt, quod in deum nomen hominis transtulerunt, qui ut supra diximus quia solus est, nonsolent enim quidam errores suos hac excusatione defendere: qui conuicti de uno deo cum id negare non possunt, ipsum se colere adfirmant, uerum hoc sibi placere ut Iuppiter nominetur. quo quid absurdius? Iuppiter enim sine contubernio coniugis filiaeque coli non solet. unde qui sit apparet, pater dicitur: quod nomen in deum minime congruit, quia iuuare hominis est opis aliquid conferentis in eum qui sit alienus, et exigui beneficii. nemo sic deum preca
Abbreviated transcription (Latin):
tu posteris cẽt rerum sua. Hant ystoru int̾p̃tatus est henius et secui
tus auꝰ uerba hec sõt Ibr iupiter neptuno imperiũ dat maris ut in¬
sulis om̃ibus et que secus mare loca cent omibus regnaret. Ueri sunt
ergo que loquiit poete s obtenta aliquo spẽq uelãta põt. et mons ołi¬
pus figutar poctis dedisse ut Ionem dicerent celi regnũ ẽẽ fortitu ꝙ olimpꝰ
imbiguu nomẽ est et montis et celi In oluinpo aut Iouẽ habitasse docet ea¬
dem hustoria que dicit Ea tempestate iupiter in monte olimpo mari¬
maz partẽ uite colebat et eo ad eu in ini ueniebint sique tes in ꝯtro¬
nersia erant itsiquis quis nom inuencit q id uita humanã ytile eẽt
coueniebant et loui oñdeb int Iulta in hũc modu pocte tnsferũt.
non ut in deos mentiantũe quos colunt s ut figiiris usi colorib uenii¬

Expanded text:
tum posteris esset rerum suarum. hanc historiam et interpretatus est Ennius et secutus. tum posteris esset rerum suarum. hanc historiam et interpretatus est Ennius et secutus. cuius haec uerba sunt : ubi Iuppiter Neptuno imperium dat maris et insulis omnibus et quae secundum mare loca essent omnibus regnaret. uera sunt ergo quae locuntur poetae, sed optentu aliquo specieque uelata. potest et mons Olympus figuram poetis dedisse, ut Iouem dicerent caeli regnum esse sortitum, quod Olympus ambiguum nomen est et montis et caeli. in Olympo autem Iouem habitasse docet eadem historia, quae dicit: ea tempestate Iuppiter in monte Olympo maximam partem uitae colebat et eo ad eum in ius uenie-, bant, si quae res in controuersia erant. item si quis quid noui inuenerat quod ad uitam humanam utile esset, eo ueniebant atque loui ostendebant. multa in hunc modum poetae transferunt, non ut in deos mentiantur, quos colunt, sed ut figuris uersicoloribus uenu
Abbreviated transcription (Latin):
pior. occidentis aũt inferior ẽẽ ioeatur sic ueritatem mendatio uela¬
uerunt. ut ueritas ipã ꝑsuasioni publice nichil derogaret de reptuni
forte manifestu est. cmꝰ regnu tale fiusse dicimꝰ quale m antõii fuit
infinitu illuo imperiu cuũꝰ totuis ore maritime ptãtem senatus de¬
creuerit ut predones ꝓsequẽtur. ac mare om̃e placaret. Dic ne ptuuo in dͥe¬
tima cmĩa cum insussit obuenerunt. quõ id probari põt ni mu uetẽ
historie docent Antiquus autor Simerus qui fuit ex ciuitate messena res
oestas Iouis et cetor qui dii putantur collegit historia q ꝯteeuit er
titulis et inscriptionibus ficris. qui in antiquissimis templis habebant
marime qr in fano Iouis triphilii ubi aurta columpna posita ẽe ab ip̃o
Ioue titulus uiditabat inqua colupna sua oesta pscripsit. ut monumen¬

Expanded text:
perior, occidentis autem inferior esse uideatur. sic ueritatem mendacio uelaperior, occidentis autem inferior esse uideatur. sic ueritatem mendacio uelarunt, ut ueritas ipsa persuasioni publicae nihil derogaret. de Neptuni sorte manifestum est: cuius regnum tale fuisse dicimus, quale Marci Antoni fuit infinitum illud imperium, cui totius orae maritimae potestatem senatus decreuerat, ut praedones persequeretur ac mare omne pacaret. sic Neptuno maritima omnia cum insulis obuenerunt. quomodo id probari potest? nimirum ueteres historiae docent. antiquus auctor Euhemerus, qui fuit ex ciuitate Messene, res gestas Iouis et ceterorum qui dii putantur collegit historiamque contexuit ex titulis et inscriptionibus sacris quae in antiquissimis templis habebantur maximeque in fano Iouis Triphylii, ubi auream columnam positam esse ab ipso Ioue titulus indicabat, in qua columna sua gesta perscripsit, ut monumen
Abbreviated transcription (Latin):
hns tñ creddunt. umo nõ non ee mentitos reipã probant. ita enĩ deoꝵ
simulãc confinguntur. ut ex ipã diui̾sitate fexus appareant uera c̃ẽ q̃
dicunt poete: na ꝙ alud argumentu heãt ymago cathamiti et effigi¬
es aquile cuz ante pedes iomi ponuntur in templis et cu ipo pariter a¬
derantur nisi ut nephanoi sceleris ac stupri memoria maneat met̾nu
figuratione al obscuratu quo uĩtas iuoluta teg̾etur. sicut illuo de sorti¬
cione regnor. auĩt enĩ ioui celu obtigisse. neptimo mare. Inferna
plutoni Cur non terra potius in sortem tertia uenit. nisi ꝙ in terra res
zesta est. ergo illud in uero est ꝙ regnu orbis ita partit fortitiq sũt
ut ouentis imperiu ioui cedet. plutoni cui cognomen agesilao. fuit pars
occidentis obtinge̾t. ita ꝙ plaga brientis ex qua lux mortalib datur su¬

Expanded text:
his tamen credunt; immo vero non esse mentitos, re iphis tamen credunt; immo vero non esse mentitos, re ipsimulacra confingunt, ut ex ipsa diuersitate sexus appareat uera esse quae dicunt poetae. nam quod aliud argumentum habet imago Catamiti et effigies aquilae, cum ante pedes Iouis ponuntur in templis et cum ipso pariter adorantur, nisi ut nefandi sceleris ac stupri memoria maneat in aeterfiguratione obscuratum, quo ueritas inuoluta tegeretur, sicut illut de sortitione regnorum. aiunt enim Ioui caelum optigisse, Neptuno mare, inferna Plutoni. cur non terra potius in sortem tertiam uenit? nisi quod in terra gesta res est. ergo illud in uero est, quod regnum orbis ita partiti sortitique sunt, ut orientis imperium loui cederet, Plutoni, cui cognomen Agesilao fuit, pars occidentis optingeret, eo quod plaga orientis, ex qua lux mortalibus datur, su
Abbreviated transcription (Latin):
etice licentie moũs quousq progredi fingendo liceat cu officiu poete
in eosit ut ea que uera gesta sunt in alias spẽs obliquis figurationib cu
decore aliquo zuersa trãducant Iotuz autẽ quod referas fingẽ io est mep¬
tuz esso et mendacem potius ꝙͣ poctam S finxerunt istã que fabulosa
credimtur ał credduntur Nu ctia ilta que de onis fcĩs. deorq conubns
dicta sunt Cur igũ sic figurantur sic colunt᷑ nisi forte non tm̃ poete s
pictores etia fictores queq umaginũ mentũit᷑ Si enĩ hic est Iupiter
qui a uobis dr deus. si non is este qui ex ope et saturno natus est. non opor¬
tuit insi soluis simulacru in templis omĩbus collocãi quio sibi mulicrũ
effigies uolunt. quid scxus infirmus et imbecillis in quem si cecidit Ie
Iup̃iter en nõ ip̃i lapides hoiem̃ fitebunt᷑ Mentitos cẽ poetas am̃t et

Expanded text:
eticae licentiae modus, quousque progredi fingendo liceat, cum officium poetae eticae licentiae modus, quousque progredi fingendo liceat, cum officium poetae in eo sit, ut ea quae uere gesta sunt in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conuersa traducat. totum autem quod referas fingere, id est ineptum esse et mendacem potius quam poetam. sed nnxennt ista. qucreduntur; num etiam illa, quae de diis foeminis, deorumque connubiis dicta sunt? Cur igitur sic figurantur, sic coluntur? nisi forte non tantum poetae, sed pictores etiam fictoresque imaginum mentiuntur. Si enim hic est Jupiter, qui a vobis dicitur deus, si non is est, qui ex Saturno et Ope natus est, non oportuit nisi solius simulacrum in templis omnibus collocari. Quid sibi mulierum effigies volunt? quid sexus infirmus? in quem si cecidit hic Jupiter, eum vero ipsi lapides hominem fatebuntur. Mentitos aiunt esse poetas, et
Abbreviated transcription (Latin):
obsita bos tnsisse dicitur mare. In egiptu q uenisse atq ibi recepta
pristina spetie dea facta que nũc ysis uocatur Quoigit argumẽto
probari põt nec e urdpa in tauro sedisse noc io bonom ficta ꝙ cẽ
tus dies hẽtur in fastis quo usidis nauigiũ celebratur q̃res docet nos tra¬
nasse illa s nauigasse Igitur qui sap̃ẽ sibi iudeantur qui intelligunt in¬
uu terrenũq corpus in celo oẽ non posse. totam ganumedea fabula pro
falso repudiant nec sentãt in terra id ẽẽ factu qr res ac libido ipã t̾rena
est Non ergo res gestas ipãs finxer poete. qd si facerent eeñt uanissimi
s rebus gestis addider̃t quenda colorem. non enĩ obtrectantes illa dice¬
bant s ornare cupientes. Hinc hoiẽs decipiũt᷑ maxime ꝙdum hec oĩa
ficta ẽẽ a poetis arbitrantur colunt ꝙ ignorant. Hescuit enĩ quio sit po¬

Expanded text:
obsita., iam bos, tranasse dicitur mare in Aegyptumque uenisse atque ibi recepta obsita., iam bos, tranasse dicitur mare in Aegyptumque uenisse atque ibi recepta pristina specie dea facta quae nunc Isis uocatur. quo igitur argumento probari potest nee Europam in tauro sedisse nec Io bouem factam? quod tus dies habetur in fastis quo Isidis nauigium celebratur: quae res docet non tranasse illam, sed nauigasse. igitur qui sapere sibi uidentur, quia intellegunt uiuum terrenumque corpus in caelo esse non posse, totam Ganymedeam fabulam pro falso repudiant nec sentiunt in terra id esse factum, quia res ac libido ipsa terrena est. non ergo res ipsas gestas finxerunt poetae, quod si facerent, essent uanissimi, sed rebus gestis addiderunt quendam colorem. non enim obtrectantes illa dicebant, sed ornare cupientes. hinc homines decipiuntur, maxime quod dum haec omnia ficta esse a poetis arbitrantur, colunt quod ignorant. nesciunt enim qui sit po
Abbreviated transcription (Latin):
de hõĩbus loquebantur s ut eos ornarent quoꝵ memoriã laudibus
celebrabant deosẽe dixer̃t Itaq illa potius ficta sunt que tamꝙͣ de
dns non illa que tamꝙ de homĩb sunt locuti quod darũ fiet exẽ¬
plo qđ inferemus danaen uiolaturus. aureos nũmos largiter insi¬
nu eius infudit. hec stupri mꝰces fuit At poete qui qͣi de deo loquebãt
ne auctoritatẽ credite maiostatis. infrmg̾et. finxer ipm̃ in aureo ym¬
bre delapsum Cadem figura qua ymbres ferreos dicũt cũ multitu¬
dinem telorũ sagittaꝵq describũt Rapuisse dr in Aquila catamitũ
poeticuis color est s aut ꝑ legionem rapuit anus insigne aquila est.
aut nauis in qua est impofitus totalem hũĩt in aquila figura.sicut
taurus cu rapuit et tñsuexit entopa Codem modo ꝯũtisse in bone
tradicur io machifilia quent ira Iunonis effuge̾t ut erat iam fetis

Expanded text:
de hominibus loquebantur, sed ut eos ornarent quorum memoriam laudibus de hominibus loquebantur, sed ut eos ornarent quorum memoriam laudibus celebrabant, deos esse dixerunt. itaque illa potius ficta sunt quae tamquam de diis, non illa quae tamquam de hominibus sunt locuti: quod clarum fiet exemplo quod inferemus. Danaen uiolaturus aureos nummos largiter in sinum eius infudit, haec stupri merces fuit. at poetae, qui quasi de deo loquebantur, ne auctoritatem creditae maiestatis infringerent, finxerunt ipsum in aureo imbre delapsum eadem figura qua imbres ferreos dicunt, cum multitudinem telorum sagittarumque describunt. rapuisse dicitur in aquila Catamitum: poeticus color est. sed aut per legionem rapuit cuius insigne aquila est aut nauis in qua est inpositus tutelam habuit in aquila figuratam, sicut taurum, cum rapuit et transvexit Europam. eodem modo conuertisse in bouem traditur lo Inachi filiam, quae ut iram Iunonis effugeret, ut erat iam saetis
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas cogit Nu cui dubin est quin is qui alicui rei obsequitur max¬
imus non sit Nam si sit non accipiat facta s faciat. Nlũt ad id qđ obmi¬
seram redeo In una itaq sola fuit continentigo cum ea deperiret nõ
urtute aliqua s metu successoris que formido utiq eius est qui sit
mortalis et imbecillis et nichil quippe qui potuit tũc cu nasce̾tur
extingisicut frater eius ante ꝯentus extinctus est. qui si uiuẽ po¬
tuiss. nũꝙͣ minori ꝯcossiss imperin. ip̃e aũt furto ẜuatus. furtim
aĩas que uirtus solius dei est. quã enĩ ip̃e possit inspirare aĩa qui
ip̃e accepit aliũde s quod p̃mus ex liberis faturm marib uixerit. po¬
cuert igitur hoiẽs aliũ deñ hr̃e rectorẽ. si saturnꝰ non fuiss ab uxbre
delusus At om̃ poete ista finxerũt Errat quisquis hoc putat Illi eĩ

Expanded text:
cessitas cogit? num cui dubium est quin is qui alicui rei obsequitur maxcessitas cogit? num cui dubium est quin is qui alicui rei obsequitur maximus non sit? nam si sit, non accipiat fata, sed faciat. — nunc ad illud quod omiseram redeo. in una itaque sola fuit continentior, cum eam deperiret, non uirtute aliqua, sed metu successoris. quae formido utique eius est qui sit et mortalis et inbecillus et nihili, quippe qui potuit et tunc cum nasceretur extingui, sicut frater eius ante genitus extinctus est, qui si uiuere potuisset, numquam minori concessisset imperium. ipse autem furto seruatus furtimquanimas, quae uirtus solius dei est — quam enim possit inspirare animam qui ipse accepit aliunde? —, sed quod primus ex liberis Saturni maribus uixerit. potuerunt igitur homines alium deum habere rectorem, si Saturnus non fuisset ab uxore delusus at enim poetae ista finxerunt. errat quisquis hoc putat. illi enim