comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i qui sunt clerici extra sa¬
cros ordines constituti. qͥ
se continere non possint. sor¬
tiri uxores debent: et stipen¬
dia sua exterius accipiant:
uecti sunt: p̃cipimus ut siuo¬
luerint. uxores accipiant:
S: lectores cantores ꝙ tantũmͦ¬
m̃ in qͥbus dam ꝓiunciis
concessum ẽ. lectoribus et
ꝓ salmistis uxores ducere: con¬
stituit scã synodus ñ licere
cuiquam ex his acciꝑe. secte
alterius uxorem Concilio car¬
niunt. cogant᷑ autux ores

Expanded text:
i qui sunt clerici extra sacros ordines constituti, qui si continere non possunt, sortiri uxores debent, et stipendia sua exterius accipiant. fecti sunt, praecipimus ut, si voluerint, uxores accipiant: sed lectores res cantoresque tantumm in quibusdam provinciis concessum est lectoribus, et psalmistis, uxores ducere, constituit sancta synodus, non licere cuiquam ex his accipere sectae alterius uxorem. CAP. CXI. Ln
Abbreviated transcription (Latin):
laici siue lectores licite etux¬
ores ducere. et filios ꝓcreare
potuerunt: S cum ad p̃dic¬
tos ꝑuenerunt gͣdus: cepit
eis non licere qͦd licuit: Uñ
ut. de carnali fiat sp̃uale con¬
uigium. oportet eos dimit¬
tere uxores. et quasi non ha¬
beant habere: quo ut salua
sit qualitas conubiorum.
et cessent oꝑa nuptiarum:
Leo contra epłam nicete abb.¬
dibus clericorum agit: clerico.
enim hostiarios. lectores. exor¬
cistas. a colitos. si extra uotum
et habitum monachi inueni¬
antur. et continentiam ꝓfite¬
ri nolunt: uxorem ducere uir¬
ginem cum benedictione sa¬
cerdotal ꝑmittit: Non autẽ
uiduam aut repudiatã: quia
ꝓpter hoc deinceps nec ad sub¬
diaconatum ꝓuehi poterunt.:
nec laicus non uirginẽ sortitꝰ
urorem. aut bigamus ad cleri¬
catum Quod siquis ex p̃fatis
ordinibus desiderat ad subdi¬
aconatũ ascendere. non potest
sine consensu uxoris sue: ut
fiat de carnali deinceꝑs con¬
uigium spiritale. nemine eos

Expanded text:
laici sive lectores, licite et uxores ducere et filios procreare potuerunt. Sed cum ad praedictos pervenerint gradus, coepit eis non licere quod licuit. Unde ut de carnali fiat spirituale conjugium, oportet eos nec dimittere uxores et quasi non habeant sic habere, quod et salva sit charitas conjugiorum, et cessent opera nuptiarum. Leo contra epistolam Nicetae abbdibus clericorum agit; clericos enim ostiarios, lectores, exorcistas et acolythos, si extra votum et habitum monachi inveniantur et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem cum benedictione sacerdotali permittit; non autem viduam aut repudiatam, quia propter hoc deinceps nec ad subdiaconatum provehi promeruit, nec laicus non virginem sortitus uxorem aut bigamus ad clerie. Quod si quis ex praefatis ordinibus desiderat ad subdiaconatum accedere, non potest sine consensu uxoris suae, ut fiat de carnali deinceps conjugium spirituale, nemine eos
Abbreviated transcription (Latin):
atq gennadius eccłasticos
scriptores toto orbe queren¬
tes ordine ꝑsecutisunt eoꝵq
studia in uno uoluminis in¬
diculo comp̃henderunt: Beda

Expanded text:
atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in unum voluminis indiculo comprehenduntur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
li resydens synodo dixit
Nemo uidicabit pͥmam sedẽ.¬
fex iustitiam temꝑari desideran¬
tem Neque enim ab augus

Expanded text:
li residens synodo dixit: « Nemo judicabit primam sedem justitiam temperare desiderantem. Neque enim ab Augus
Abbreviated transcription (Latin):
studio plebs ȩuangłica eandẽ
impleat uissionem. et ciuma¬
ior ẽ numerus sacerdotum. et
sincerior cultus sacramentoꝵ:
tet. quȩ necessaria sunt. sicut
suꝑius ostendimus Etut sacer¬
dos ac magistri ȩccłȩ. cura et sol¬
licitudine necessitatum corꝑa¬
lium. sine quibꝰ hec uita tran¬
sigi non potest. releuati: libe¬
riores fiant ad meditationẽ

Expanded text:
studio plebs evangelica eamdem studio plebs evangelica eamdem impleat jussionem, cui et major est numerus sacerdotum et sincerior cultus sacramentorumestet quae necessaria sunt, sicut superius ostendimus. Ac ut sacerdotes et ministri Ecclesiae, cura et sollicitudine necessitatum corlium quibus sine haec vita transigi non potest, relevati, liberiores fiant ad meditatione
Abbreviated transcription (Latin):
ecimas dõ et sacerdotibus dĩ
dandas. abraham factis ia¬
cob ꝓmissis insinuat Deindeᷤ
lex statuit. et om̃s doctores sc̃ĩ
cõmemorant. et ꝓphetatĩi erat
ut isrłite decimas pecorum
et frugum et omĩum pͥmiti¬
arum dño darent. qͥ eos libe¬
rauerat a decem plagis. qͥbus
ꝑcussit egyptios: et innouissi¬
ma plaga pͥmogenita cunc¬
titit. ut impetratis pecuniis
spoliarent egyptum: De qͥbus
decimis. augustinus doctor ue¬
nerabilis dicit Decime ex de¬
bito requiruntur Quid si di¬
ceret ds. nemꝑe mĩs ẽ. homo.
mea ẽ terra quam colis. meast̃
semina quȩ spargis. mea ani¬
malia quȩ fatigas. m̃s ẽ solis
calorꝰ et cum om̃ia mea sint.
tu qͥminus accõmodas. solã
decimam uix merebaris. s re¬
seruo tͥ nouem. da mͥ decimã:
Sinon dederis mͥ decimã. au¬
feram tͥ. nouem: Si dederis
m̾ decimam: multiplicabo
nouem Cum itaq uidaicus¬
popłs p̃ceptum decimarũ tan
no. ut ipse dñs testatur deci¬
mam daret: cur non maiori

Expanded text:
ecimas Deo et sacerdotibus Dei dandas, Abraham factis, Jacob promissis insinuat. Deinde lex statuit, et omnes doctores sancti commemorant. Et profecto dignum erat ut Israelitae decimas pecorum, et frugum, et omnium pecuniarum Domino darent, qui eos liberaverat a decem plagis, quibus percussit Aegyptios, et in novissima plaga primogenita cunctitit, ut impetratis pecuniis spoliarent Aegyptum. De quibus decimis Augustinus doctor venerabilis dicit: Decimae ex debito requiruntur. Quid si diceret Deus, nempe meus es, o homo, mea est terra quam colis, mea sunt semina quae spargis, mea animalia quae fatigas, meus est solis calor; et cum omnia mea sint, tu qui minus accommodas, solam decimam merebaris, sed reservo tibi novem, da mihi decimam. Si non dederis mihi decimam, auferam novem. Si dederis mihi decimam, multiplicabo nopopulus praeceptum decimarum tantno, ut ipse Dominus testatur , decimas daret, cur non majori
Abbreviated transcription (Latin):
na de qua ipse ait caromea
uere cibus. et sanguism̃s ue¬
re.ẽ. potus. et nͥ manducaue¬
ritis carnem meam. et san¬
guinem meum biberitis. ñ

Expanded text:
na, de qua ipse dixit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus ; et: Nisi manducaveritis carnem meam, et sanguinem meum biberitis, non
Abbreviated transcription (Latin):
scđm leges solus eorũ con¬
sensus. quorũ de conuinctioĩ¬
bꝰ agitur: Qui consensus cum
solus innuptiis forte defuerit:
cetera omnia &̃ cũ ipso coitu
cȩlebrata frustrant᷑. ioħe crissoᷤᷤ¬
tomo magno doctore. testante
qͥait Matrimoniũ ñ facit coitꝰ.
iuerum e̾e̾ constiterit qͦdno¬
bis legati iordanis pͥncipis
retulerunt. scilicet qd̾ ipse co¬
actus & dolens. filiam suam
infantulam. nolentem. flentẽ.
& ꝓuiribꝰ renitentem. ñ assen¬
tientibꝰ s ualde dolentibꝰ matre
et parentela. rainaldo ridelli
filio desponsauerit: qm̃ canonũ
& legũ auctoritas. talia spon¬
salia ut infra ostendetur non
approbat: ne ignorantibꝰ lege̾
et canones. nimis durũ qͦddi¬
cimꝰ uideat᷑. ita sententiã tẽꝑa¬
mꝰ: ut si pͥnceps cum assensũ
filie & matris. et parentelȩ. id
qͦd ceptum ẽ. ꝑficere uoluerit.
concedamꝰ S̾in autẽ. legatꝰ nr̃
utrasq partes audiat᷑. & sini¬
chil fuerit ex parte supͣdicti ra¬

Expanded text:
dum leges solus eorum consensus, quorum de conjunctionibus agitur, qui consensus cum solus in nuptiis defuerit, forte caetera omnia etiam cum ipso coito celebrata, frustrantur, Joanne Chrysostomo magno doctore attestante, qui ait: « Matrimonium non facit coitus verum esse constiterit quod nobis legati Jordanis principis retulerunt, scilicet quod ipse coactus et dolens filiam suam infantulam nolentem, flentem et pro viribus renitentem, non assentientibus sed valde dolentibus matre et parentela, Ramaldo Ridelli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritate talia sponsalia, ut infra ostenditur, non approbant, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae et matris et parentelae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus; sin autem, legatus noster utrasque partes audiat, et si nihil fuerit ex parte supradicti Ra
Abbreviated transcription (Latin):
i is ad quẽ ancillȩ ꝑtinet
usus. fructus. partũ suum
ẽẽ credens uendiderit. aut
donauerit: furtũ ñ cõmitat.
Furtũ enim. sine affectu furan¬
di non cõmittitur.

Expanded text:
i is ad quem ancillae pertinet usus fructus, partum suum esse credens vendiderit, aut donaverit, furtum non committit. Furtum enim sine affectu furandi non committitur.
Abbreviated transcription (Latin):
trauit alienum: reuerti illũ
purgatum absolutũq ꝑmi¬
simus Quia sicut dignum
erat. ut si in aliquo reus ex¬
isteret. culpam in eo canoni¬
ce puniremus: ita dignum
ñ fuit. ut eum adiuuante
innocentia diutius retine¬
re uel affligere in aliquo de

Expanded text:
travit alienum: reverti illum purgatum absolutumque permisimus: quia, sicut dignum erat ut, si in aliquo reus existeret, culpam in eo canonice puniremus, ita dignum non fuit ut eum, adjuvante innocentia, diutius retinere, vel affligere in aliquo de
Abbreviated transcription (Latin):
orandi & psallendi dõ cultum.
penitꝰ nichil agatur. ut nomini
huic & oꝑa iuigit᷑ impensa con¬
concessas e̾e̾ canonica auctori¬
tas demonstrat: a laicis possidẽ¬
ri. apłica auctoritate ꝓhibemus
Siue enum ab epĩs uel regibꝰ uel
quibꝰlibet ꝑsonis eas acceꝑint. nͥ
eccłȩ reddiderint. sciant se sacͥle¬
gii cͥmen cõmittere. et eternȩ dãp¬
nationis ꝑicłm incurrerẽ. Urbanꝰ¬

Expanded text:
orandi psallendique Deo cultum, penitus nihil agatur, ut nomini huic et opera jugiter impensa conconcessas esse canonica auctoritas demonstrat, a laicis possideri apostolica auctoritate prohibemus. Sive enim ab episcopis, vel regibus, vel quibuslibet personis eas acceperint, nisi ecclesiae reddiderint, sciant, se sacrilegii crimen committere, et aeternae damnationis periculum incurrere.
Abbreviated transcription (Latin):
elatum ẽ. auribꝰ nr̃is. ẽẽ qͦs¬
dam ꝑuerse agentes qͥ sub¬
uertere atq diuidere conan¬
tur eccłȩ unitatem: uidelicet
abbates. et monachi qͥ ñ stu¬
dio caritatis. s zelo rapacita¬
tis inuigilant. et docent. atq
seducere non cessant scłares
homines quos illaqueare
possunt. ut ressuas atq posses¬
siones in uita siue in morte in
monasteriis illoꝵ tradant. et
eccłiis quibꝰ subiecti e̾e̾ uiden¬
tur. et aqͥbus baptismũ. peni¬
tentiam. eucharistiam. necñ
pabulũ uitȩ cum lacte carnis
acceperunt. uel accipiut. ni¬
chil de bonis relinquunt suis:
Hanc deniq fraudem discordiȩ
nos anim aduertentes. omnibꝰ
modis inhibere uolumꝰ. et ne
amplius fiat. omino ꝓhibemꝰ.
considerantes ñ ẽẽ bonum. ut
illi qui olim fuerunt socii pas
munes a societate consolatio
mercede sua. idoq p̃cipimus
atq uibemus. ut quicumq
amͦ in monasterio conuerti
uoluerit. siue in uita siue in
morte. ut om̃iũ rerum et pos

Expanded text:
elatum est auribus nostris esse quosdam perverse agentes, qui subvertere atque dividere conantur Ecclesiae unitatem: videlicet abbates et monachi, qui non studio charitatis, sed zelo rapacitatis invigilant, et docent atque seducere non cessant saeculares homines, quos illaqueare possunt, ut res suas atque possessiones in vita vel in morte in monasteriis eorum tradant, et ecclesiis quibus subjecti esse videntur, et a quibus baptismum, poenitentiam, Eucharistiam, nec non pabulum vitae cum lacte carnis acceperunt vel accipiunt, nihil de bonis suis relinquant. Hanc denique famam discordiae nos animadvertentes, omnibus modis inhibere volumus, et ne amplius fiat omnino prohibemus, considerantes non esse bonum, ut illi qui olim fuerunt socii pass sint immunes a societate consolations mercede sua , ideoque praecipimus atque jubemus ut quicunque amodo in monasterio converti voluerit, sive in vita, sive in morte, ut omnium rerum suarum
Abbreviated transcription (Latin):
Eti uͦ aut aliqͥd exigi papa.¬
omnimodo ꝓhibemꝰ. ne qͦd
irreligiosum ualde ẽ. aut ue¬
nalis dicatur ȩccła: aut uos
uideamini de humanismor¬
tibus gratulari. si exeorũ ca¬
daueribus studeatis querere
quolibet mͦ cõpendium Ex¬
placuit ut altaria que passim
ꝑagros et ꝑuillas tamquã
mẽmoriȩ martirum consti¬
tuunt᷑. in qͥbus nullum corp
aut reliqͥȩ martyris condite
tantur: Si autem hoc ꝑtumul¬
tus populares non sinitur ple¬
bes tamen ammoneantur. ne
illa loca frequentent: ut qui
recte sapiunt. nulla ibi suꝑ¬
stitione deuicti teneantur. &
omnino nulla memoria mar
aut origo alicuius habitatio¬
nis. uel possessionis. uel passi¬
onis. fidelissima origine tradi¬
tur Namq ꝑ somnia et ꝑ in¬
anes quasi reuelationes quo
rumlibet hominũ ubicumq
constituunt᷑ altaria: omĩmͦ

Expanded text:
eti vero aut aliquid exigi omnino prohibemus, ne, quod irreligiosum valde est, aut venalis dicatur Ecclesia, aut vos videamini de humanis mortibus gratulari, si ex eorum cadaveribus, studeatis quaerere quolibet modo compendium. Placuit, ut altaria, quae passim per agros et per villas tanquam memoriae martyrum construuntur, in quibus nullum corpus aut reliquiae martyrum conditae tantur. Si autem hoc propter tumultus populares non sinitur, plebes tamen admoneantur, ne illa loca frequentent, ut qui recte sapiunt nulla ibi superstitione devicti teneantur. Et omnino nulla memoria martaut origo alicujus habitationis, vel possessionis, vel passionis fidelissima origine traditur. Nam quae per somnia et per inanes quasi revelatiorumlibet hominum ubicunque constituuntur altaria, omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
gro necessitate ȩccłȩ ingru¬
ente. diaconem constituimꝰ.:
qđ non reiterationẽ estima¬
ri censemus. s tantum inte¬
gram diaconi dationem:qñ

Expanded text:
gro, necessitate Ecclesiae ingruente, diaconum constituimus, eo quod non reiterationem aestimari censemus, sed tantum integram diaconii dationem
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdote ꝑ impositionem
manus paracditus traditur bap¬
tizato. ut roboretur ꝑ sp̃m scm̃
qd̾ ipse in baptismate consecut᷑
signatur enim baptizatus cũ
crismate ꝑ sacerdotem in capi¬
tissũmitate: ꝑ pontificem uero
infrontẽ. ut in pͥori unctione
descensio ad habitationem dõ
consecrandam: in scd̃a quoq
ut eiusdem sp̃s scĩ septiformis
grã cum omni plenitudine
scĩtatis et scientiȩ et uirtutis
uenire in homine declaretur

Expanded text:
sacerdote per impositionem manus Paracletus traditur baptizato, ut roboretur per Spiritumquod ipse in baptismate consecutus Signatur enim baptizatus cum chrismate per sacerdotem in capitis summitate; per pontificem vero in fronte, ut in priore unctione  ipsum descensio ad habitationem Deo consecrandam: in secunda quoque, ut ejusdem Spiritus sancti septiformis gratia cum omni plenitudine sanctitatis, et scientiae, et virtutis venire in hominem declaretur
Abbreviated transcription (Latin):
go solis eis scripturarum
libris qui iam canonici
appellantur. didici hunc
timorem honoremq referre.
ut nullum eorum auctorem
scribendo errasse aliqͥd firmis¬
sime credam: Aut si aliqͥd in
uel ñ e̾e̾ᷤ assecutum interp̃tẽ
qd̾ dictum ẽ: uel minime in¬
tellexisse. non ambigam. Ali¬
os autẽ ita lego ut quantali¬
bet scĩtate doctrmaq polle¬
ant. non ido uerum putem¬
quia ipsi ita senserunt: s quia
mͥ uel ꝑ illos auctores et cano¬
nicas uel probabiles rõnes. qͦd
a uero non abhorreat ꝑsuade
litteris quasi scriptis cano¬
nicis inseruire. s in illis et qͦd
non credebas cum inueneris.
incunctanter crede In istis
autem et qd̾ certumꝰ non ha¬
bebis. nͥ certum intellexeris.
exitiosissime credi aliqͥd
in sacris libris esse mendati
um .i. eos homines ꝑ qͦs nob̾
illa scriptura ministrata ẽ.
atq conscripta. aliqͥd in suis
libris fuisse mentitos Alia
questio ẽ. utrum scriptorem
scãrum scripturarum men¬

Expanded text:
 solis eis scripturarum libris, qui iam canonici appetimorem honoremque deferre, ut nullum eorum auctorem scribendo errasse aliquid firmissime credam, aut si aliquid in vel non esse assecutum interpretem, quod dictum est, vel minime intellexisse non ambigam. Alios autem ita lego, ut quantalibet sanctitate doctrinaque polleant, non ideo verum putemquia ipsi ita senserunt, sed quia mihi vel per illos auctores et canonicas vel probabiles rationes, quod a vero non abhorreat persuadlitteris quasi Scripturis canonicis inservire, sed in illis et quod non credebas cum inveneris, incunctanter crede. In istis autem et quod ante certum non habebas nisi certum intellexeris, ihi videtur exitiosissime credi aliquid in sacris libris esse mendacium, id est eos homines per quos nobis illa scriptura ministrata est, aut conscripta, aliquid in suis libris fuisse mentitos. Alia quaestio est utrum scriptorem sacrarum Scripturarum men
Abbreviated transcription (Latin):
et timor atq auaritia. ple¬
rumq sensus hebetant hii¬
manos. et ꝑuertunt opini¬
ones: ut questum pietatẽ
putent: et pecuniam qͣsi m̾

Expanded text:
et timor atque avaritia plerumque sensus hebetant humanos, et pervertunt opiniones, ut quaestum pietatem putent, et pecuniam quasi m
Abbreviated transcription (Latin):
mergimur. ut trinitatis unũ
appareat sacramentũ: ltem
Licet ter baptizetur. ꝓptermis¬
terium trinitatis: tamen
unus baptismus reputatur.
ulti sunt qui in nomine so¬
lũmodo xp̃i una etiã mersi¬
one se asserunt baptizari: Fu̾
nos ammonet in nomine tri¬
nitatis trma etiam mersione
scm̃ baptisma unicuiq tribu
om̃s gentes in nomine patriᷤ
et filii et sp̃s scĩ Si reuera¬
hi de prefatis hereticis qui in
locis dilectioni tuȩ uicinis
cõmorari dicunt᷑. solũmodo

Expanded text:
mergimur, ut Trinitatis unum appareat sacramentum. Item: Licet ter baptizetur propter mysterium Trinitatis, tamen unus baptismus reputatur.Multi sunt qui in nomine solummodo Christi, una etiam mersione se asserunt baptizari. Evannos admonet, in nomine Trinitatis, trina etiam mersione sanctum baptisma unicuique tribueomnes gentes in nomine Patris et filii et Spiritus sancti . Si revera de praefatis haereticis qui in locis tuae ditionis vicinis commorari dicuntur, solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ qd̾ in pacis federauenit.
tunc solidiꝰ subsistit. cum
uiram̃ti hoc inter positio roborat:
S & omne qd̾ animos amicorũ con¬
ciliat: tunc fidelius durat. cũ eos
sacͣm̃ti uincła ligant Omẽ enĩ
qđ testis astipulatur. ueriꝰ con¬
stat. cũ adiectio uirationis affir¬
mat Qđ & si testis deficiat. in no¬
centis fidem sola uirisiurandi
taxatio manifestat: aug̃. suꝑ

Expanded text:
e quod in pacis foedera venit, tunc solidius subsistit, cum uramenti hoc interpositio roborat. Sed et omne quod animos amicorum conciliat, tunc fidelius durat, cum eos sacramenti vincula ligant. Omne enim quod testis astipulatur, verius constat, cum id adjectio jurationis affirmat. Quod et si testis deficiat, innocentis fidem sola jurisjurandi taxatio manifestat. CAP. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
estimoniũ autem sic exhi¬
beri oportet: ut dicant tes¬
tes. qd̾ sub p̃sentia sua uel sus¬
ceptum ẽ depositum uel qd̾ de¬
positarius suscepisse conscrip

Expanded text:
estimonia autem sic exhiberi oportet, ut dicant testes, quod sub praesentia sua vel susceptum est depositum, vel quod depositarius se suscepisse conscrip
Abbreviated transcription (Latin):
accitis audent uentilare. ut qͥs¬
qͥs suos ꝑimat malis artibꝰ mi¬
micos: hi cẽ sanguine utunt᷑.
& uictimis sepe contingunt
corꝑa mortuorũ Higro mantii
sunt. quorũ p̃cationib uident᷑
resuscitati. mortui diuinare:
ad int̾rogata respondere Nigͦ.
.enĩ grece. mortiiis: mantia. di¬
uinatio nuncupat᷑. Ad qͦs sus¬
citandos cadaueris sanguis ad¬
icitur: Nam amare demones
sanguinẽ dicuntur Id̾oq quo¬
tiens nigromantia sit. cruor
aque miscet᷑. & colore sanguinis
facilius ꝓuocantur: Idromantii:
ab aqua dicti Est enĩ idroman¬
tia. in aquarũ inspectione um¬
bras. demonũ euocare: ꝙ ima¬
gines ludificationis eorũ uide̾.
ibiq ab eis aliqua audire Uad
hibito sanguinȩ. &̃ inferos ꝑhi

Expanded text:
accitis audent ventilare, ut quisaccitis audent ventilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur, et victimis saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt, quorum praecantationibus videntur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia divinatio nuncupatur. Ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicuntur: ideoque quoties Necromantia fit, cruor aquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, inferos
Abbreviated transcription (Latin):
ec mirũ de magorũ p̃strigiis do
quorũ intantũ ꝓdiere male mi¬
ficiorũ artes. ut ꝙ̃ moysi in illis ni¬
signis resisterent. uertentes uir¬
gas in dracones. aquas in sangui¬
nẽ cũfert᷑ etiã in gentiliũ libris.
qd̾ q̃dam maga formosissima cir¬
ce. sotios ulixis mutauerit in bes¬
tias. Legitur & de sacͥficio qd̾ ar¬
chades dõ suo lieo immolabant.
ex quo qͥcũq sumerent. in besti¬
arũ formas conuerterentur:
Ded hȩc omnia magicis p̃stigiis
potiꝰ fingebantur quã rerũm
ueritate cõꝑlerent᷑. Ut gͦ ip¬
si errores ignorantibꝰ manifesti
fiant. de eorũ ꝓͥetate atq inuen¬
toribꝰ. iuxta tͦditionẽ maiorũ
pͥmũ dicere congruũ arbitͣm.
Magi sunt. qͥ uulgo malefici ob
facinorũ magnitudinẽ nun¬
cupant᷑. Hii ꝑmissu dĩ elem̃ta
concutiunt: turbant mentes
hominũ. minꝰ confidentium in
dõ. ac sine ullo ueneni haustuui¬
olentia tantũ carminis interi¬
munt. Unde & lucanꝰ. mens hau¬

Expanded text:
ec mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Moysi in illis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem . Fertur etiam in gentilium libris, quod quaedam maga, famosissima Circe, socios Ulyssis mutaverit in bestias. Legitur et de sacrificio quod Arcades Deo suo Dycaeo immolabant, ex quo quicunque sumerent in bestiarum formas converterentur. Sed haec omnia magicis praestigiis potius fingebantur quam rerum veritate complerentur. Ut ergo ipsi errores ignorantibus manifesti fiant, de eorum proprietate atque inventoribus, juxta traditionem majorum, primum dicere congruum arbitramur. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum suorum magnitudinem nuncupantur. Hi permissu Dei elementa concutiunt, turbant mentes hominum minus confidentium in Deo ac sine ullo veneni haustu, violentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hau
Abbreviated transcription (Latin):
arceri In decͥtis hilarii. capł .ii.
ilarius romane eccłe ep̃c.¬
synodo residens dixit: Ca
nem non duxit aspiret: Re¬
pellendi sunt etiam quiq
in scdȩ uxoris nuptias contͤ

Expanded text:
AP. L. In Decretis Hilarii, cap. 2. Hilarius Romanae Ecclesisynodo residens dixit: Cavnem non duxit, aspiret. Repellendi sunt etiam quicunque in secundae uxoris nuptias cont
Abbreviated transcription (Latin):
aut diaconꝰ. ł qͥlibet ex¬
QU ordine clericorũ. arus
rtitil. pices aut ariolos. aut
certe augures. ł sortilogos. ł eoᷤᷤ
qͥ ꝓfitentur artem magicam.
aut aliquos eorũ similia exer¬
centes. consuluisse fuerit dep̃hen¬
sus ab honore dignitatis suȩ de¬
p̃ssus. monasterii curam excipi¬
at. ibiq ꝑpetuȩ penitentiȩ dedi¬
tꝰ scelus admissi sacͥlegii soluat.

Expanded text:
ve diaconus, vel quilibet ex ordine clericorum magos aut aruspices, aut ariolos, aut certe augures vel sortilegos, vel eos qui profitentur artem magicam, aut aliquos eorum similia exercentes, consuluisse fuerit depsus, ab honore dignitatis suae depositus, monasterii censuram excipiat, ibique perpetua poenitentia scelus admissi sacrilegii luat.
Abbreviated transcription (Latin):
t i loco unde ẽ ille qͥ accu¬
satur. aut si ibi aliquã te¬
merariȩ multitudinis uim
metuerit: locums congruũ
eligat. quo absq timore suossi
nẽcessitas exposcerit testes ha¬
bere. et absq impedimento su¬
am canonice sententiã finire
ualeat. quia multa ꝑsubrep¬
tionem euenire solent. Felix

Expanded text:
t in loco unde est ille qui accusatur, aut si alibi alicujus temerariae multitudinis vim metuerit, locum sibi congruum eligat, quo absque timore suos, si necessitas exposcerit, testes habere et absque impedimento suam canonice sententiam finire valeat, quia multa per subreptionem venire solent.
Abbreviated transcription (Latin):
ca nullis synodicis constitũ¬
tis. ceteris eccłiis p̃lata ẽ. s eũ
glica uoce dnĩ et saluatoris
nrĩ pͥmatũ obtinuit Tues in
quiens dñs. petrus et suꝑ hanc
petram. edificabo ȩccłam meã
Cui data ẽ. etiam sotietas bea¬
tissimi pauli apłi uasis electi¬
onis: qͥ ñ diuerso sicut heretici
garriunt. s uno tempore uno
eodemq die.głosa morte cũ
petro in urbe roma sub cesare
nerone agonizans coronatꝰe.
et pariter supͣdictam romanã
eamq omĩbꝰ urbibꝰ in uniu̾so
muuido. sui p̃sentia atq triũ¬
pho p̃tulerunt: Est gͦ pͥma pe¬
tri apłi sedes romana ȩccła ñ
habens macłam nec rugam.
nec aliqͥd huiusmodi In decRet̾
sedes ẽ. cȩlesti beneficio ro¬
mana eccła: quã ut memora¬
tum ẽ. beatissim petrus & pau¬
lus suo martirio consecrarunt:¬

Expanded text:
nonnullis synodicis constitutionibus caeteris ecclesiis praelata est: sed et evangelica voce Domini Salvatoris nostri primatum obtinuit: quit Dominus, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Cui etiam data est societas beatissimi Pauli apostoli vasis electionis, qui non diverso, sicut haeretici garriunt, sed uno tempore, uno eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub caesare Nerone agonizans coronatus est, et pariter supradictam Romanam eamque in omnibus urbibus in universo mundo sui praesentia atque triumpho praetulerunt. Est ergo prima Petri apostoli sedes Romana Ecclesia non habens maculam nec rugam, nec aliquid hujusmodi. CAP. sedes est coelesti beneficio Romanae Ecclesiae, quam, ut memoratum est, beatissimi Petrus et Paulus suo martyrio consecrarunt
Abbreviated transcription (Latin):
rat modium unũ. et seruat
pe lucrũ dicimus Capitulaͦ
iquilibet seruus dñm
fugiens. aut latitans.
aut adhibitis testibꝰ p̃cio
conductis uel corruptis.
aut qualibet calliditate ł
fraude ad gͣdus eccłasticos
ꝑuenerit. decretũ ẽ. ut de¬
ponatur: et dñs eius eum
ter ab alia patria in aliam
migrans. in eadem ꝓuintia
filium genuerit: et ipse fi¬
lius ibidem educatꝰ et ad
gradus ȩccłasticos ꝓmotus
fuerit. et utrum seruus sit
ignorauerit: et postea ue¬
niens dñs eius. legibꝰ eum
adquisierit: sanccitum ẽ ut
si dñs eius illi libertatem
dare uoluerit. in gͣdu suo
ꝑmaneat: si uͦ eum cathe¬
na seruitutis a castris dñi¬
cis abstrahere uoluerit. gͣdũ

Expanded text:
rat modium unum, et servat pe lucrum dicimus. CAP. quilibet servus dominum suum fugiens aut latitans aut adhibitis testibus munere conductis vel corruptis aut qualibet calliditate vel fraude ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est, ut deponatur et dominus eius eum ter ab alia patria in aliam migrans in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignoraverit, et postea veniens dominus illius legibus eum adquisierit, sancitum est ut si dominus eius illi libdare voluerit, in gradu suo permaneat; si vero eum cum catena servitutis a castris Dominicis abstrahere voluerit, gradum
Abbreviated transcription (Latin):
udices autẽ sententiã scͥptis
dicantꝰ et ꝓuocationes condẽp¬
nato ñ denegent᷑. nͥ forte ter
appellare aliquis maluerit.
uel contumax in absentia fii¬
erit: nam & t̾tia ꝓuocatio. p̃¬
iudicata ẽ: & contumaces con¬
dẽpnati. appellare non pos st̃:¬
iseruus qũe possidebam.
fugerit. &̃ si ꝓ libero gerat. ui¬
debitur a dño possideri: s hoc
tunc intelligendũ ẽ. si cũ ap¬
p̃hensus fuerit. non sit ꝓ lib̾¬
tate sua paratꝰ litigareᷤ. nan
si paratꝰ est litigare. non uide¬
bitur a dño possideri. cui se ad¬
uersariũ p̾parauit:

Expanded text:
udices sententiam scriptis dicant, et provocationes condemnato non denegentur, nisi forte ter appellare aliquis maluerit, vel contumax in absentia fuit; nam et tertia provocatio praejudicata est, et contumaces condemnati appellare non possservus quem possidebam fugerit, et si pro libero se gerat, videbitur a domino possideri, sed hoc tunc intelligendum est, si cum apprehensus fuerit, non sit pro libertate sua paratus litigare. Nam si paratus est litigare, non videbitur a domino suo possideri, cui se adversarium paravit
Abbreviated transcription (Latin):
s sequantur Cuius libertatis car¬
ta. ante ordinationem. in am¬
bone publice legatur. & sinul¬
lus contradixerit. rite consecͣ¬
buntur Porro seruus ñ cano

Expanded text:
am. Cujus libertatis charta ante ordinationem in ambone publice legatur, et si nullus contradixerit, rite consecrabuntur. Porro servus non cano
Abbreviated transcription (Latin):
quoq aut aliqua parte corpo¬
te ris minutos. nullus p̃sumat
ad clerum ꝓmouere: quia nec
litteris carens. sacris potest e̾e̾
aptus officiis: et uiciosum ni¬
chil dõ prorsus offerri legalia
p̃cepta sanxerunt: Similiter
qͥ seipsos abscidunt: Ex concilio¬

Expanded text:
que, aut aliqua parte corporis imminutos, nullus praesumat ad clerum provehere. Quia nec litteris carens, sacris esse potest aptus officiis, et vitiosum nihil Deo prorsus offerri legalia praecepta sanxerunt. Similiter qui seipsos abscindunt. CAP. XI
Abbreviated transcription (Latin):
ab eccłiis et sedibꝰ ꝓpriis pelhi.
suaq eis auferri suppellectilia:
et sic nudos. et expoliatos ad
iudicia uocari: qd om̃iratiõe
caret: cũ constituta apłicoꝵ
eorumq successorũ. et p̃cepta
imꝑatorum ac constitutiones¬
quis statutis. ep̃os eiectos.
atq suis rebꝰ expoliatos. eccłas
ꝓpͥas reciꝑe: et pͥmo sua omĩa
pondere debere: quã omĩa sua
eis et eccłiis eorum legibꝰ inte¬

Expanded text:
ab ecclesiis et sedibus propriis pelli, suaque eis auferri supellectilia, et sic nudos et exspoliatos ad judicia vocari: quod omni ratione caret, cum statuta apostolorum eorumque successorum, et praecepta imquis statutis, episcopos ejectos, atque suis rebus exspoliatos ecclesias proprias recipere, et primo sua omnia pondere debere, quam omnia sua eis et ecclesiis eorum legibus inte
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissȩ expoliatꝰ aut qͦd absit
qđ alienũ ab om̃ibꝰ ee̾ debet
fidelibꝰ a sede ꝓpͥa eiectus: aut¬
indetentione aliqua a suis
ouibꝰ fuerit sequestratus: tẽ
canonice ante in pͥstino statu
restituat᷑ cũ om̃i pͥuilegio sui
honoris: et sua omĩa q̃ insidiis
inimicorũ suoꝵ ei ablata fu¬
erint. legibꝰ redintegrent᷑ nec
c̃uocari nec udicarĩ pot̾it. nͥ
ipse ꝓsua necessitate minime
tamen uidicandus adueni¬
re sponte elegerit Hullate¬
nꝰ gͦ a qͦquã cogat᷑: antequã
integerrime om̃ia q̃ ꝑ sug¬
gestiones inimicorum suo

Expanded text:
commissae exspoliatus, aut quod absit! quod alienum ab omnibus esse debet fidelibus, a sede propria ejectus, in detentione aliqua a suis civibus fuerit sequestratus, tunc canonice ante in pristino statu restituatur, cum omni privilegio sui honoris, et sua omnia quae insidiis inimicorum suorum ei ablata fuerint, legibus redintegrentur, nec convocari aut judicari poterit, nisi ipse pro sua necessitate, minime tamen judicandus advenire sponte elegerit. Nullatenus ergo a quoquam cogatur antequam integerrime omnia quae per suggestiones inimicorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
tes apłica auctoritate iube¬
mus. ne pastorẽ suũ oues q̃
ei cõmisse fuerint. nͥ infide
errauerit: rep̃hendere aude¬
ant: Si autẽ a fide deuiaue¬
rit. erit corrigendus. pͥus se¬
crete a subditis Quod si incor¬
tunc erit acusandus apud pͥ¬
mates suos. aut apud sedem
apłicam Pro aliis uͦ actibus
suis. magis tolerandus ẽ. ab
sandus. aut publice derogan¬
dus: quia cũ in eum a subditis
delinquit᷑ eiꝰ ordinationi obus¬
atur. qui eum p̃tulit eis. dicen¬
te apło. Dei ordinationi resis¬
tit : qui potestati resistit. ephe

Expanded text:
tes apostolica auctoritate jubemus, ne pastorem suum oves quae ei commissae fuerint, nisi in fide erraverit, reprehendere audeant. Si autem a fide deviaverit, erit corrigendus prius secrete a subditis. Quod si incorerit, erit accusandus ad primates suos, aut ad sedem apostolicam. Pro aliis vero actibus suis, magis tolerandus est ab uam accusandus, aut publice derogandus, quia cum in eis a subditis delinquitur, ejus ordinationi obviatur, qui eos pertulit, eis dicente Apostolo: Dei ordinationi resistit qui potestati resistit . DE
Abbreviated transcription (Latin):
si non sint lapidea. crisma¬
tis unctione non consecrent᷑:
Ad celebranda autem diuina
officia: ordinem quẽ metro¬
politani tenent. conproum¬
tiales eorum obseruare debe

Expanded text:
si non sint lapidea, chrismatis unguine non consecrentur. Ad celebranda autem divina officia, ordinem quem metropolitani tenent, comprovinciales eorum observare debe
Abbreviated transcription (Latin):
enim consecratione. et de
missarum cęlebrationibus.
non alicubi quam in sacra¬
tis dño locis absq magna ne¬
cessitate fieri debere. liquet
om̃ibꝰ qͥb sunt nota noui &
ueteris testamenti p̃cepta Ta¬
bernacłm uͦ moysen dño pre¬
cipiente fecisse et consecrasse.
cum mensa et altari eius. &
certis uasis et utensilibꝰ ad di¬
uinum cultum explendum
scĩ olei unctione dño ubente

Expanded text:
enim consecratione, et de missarum celebrationibus, non alicubi quam in sacratis Domino locis absque magna necessitate fieri debere, liquet omnibus quibus sunt nota Novi et Veteris Testamenti praecepta. Tabernaculum vero Mosen Domino praecipiente fecisse, et sacrasse, cum mensa et altari ejus, et caeteris vasis utensilibus ad divinum cultum explendum sancti olei unctione, Domino jubente,
Abbreviated transcription (Latin):
is. si liceret dimittere uxorem.
atq exponeret fieri ñ debere.
paret. Acnec de his locutꝰ ẽẽ cre¬
datur. qͥ pꝰ baptismũ uxores sor¬
tiunt᷑ meminerint hoc & a ui¬
deis interrogatũ. & iudeis esse
siuna et eadem sit uxor eiꝰ qͥ añ
cathecuminꝰ pꝰea fidelis sũpsit.
filiosq ex ea cum e̾e̾t cathecu¬
minꝰ susceꝑit & postea alios cũ
fidelis. utrum sint fratres appel¬
landi: annon habeant p̾ea defũc¬

Expanded text:
is si liceret dimittere uxorem, atque exponeret fieri non debere, paret . Ac ne de his locutus esse credatur qui post baptismum uxores sortiuntur, meminerint hoc a Judaeis interrogatum, et Judaeis esse si una eademque sit uxor ejus qui ante catechumenus, postea fidelis sit, filiosque ex ea cum esset catechumenus susceperit, ac postea alios, cum fidelis: utrum sint fratres appellandi? an non habeant, defunc
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ constitute sunt: ut qͥcũq
apud uidicem qͥ causam eius
audiuit appellare. et ad aliũ
fra .u. dies appellet: et inipsis
diebꝰ.u. ad uidicem adquẽ ꝓ¬
uocauerit. sine aliqua dissi¬
mulatione ꝑueniat: et ipse
dies in quo accepit litteras.
in his .u. diebꝰ spaliter cõpute¬
t᷑. Qd̾ si longius iter sit . excep¬
tis his .u. diebꝰ. spatium dierũ
qͦ iter agi possit cõputetua.
heo a quo appellatum est.
ad eum qui de appellati¬
one cogniturest. lntere di¬
missorie dirigantur. quȩ uul¬
go epła appellatur. quarum
postulatio et acceptio. int᷑ .u.
diem ex offitio finienda ẽ. Ista
tionibus et pęnis appellatio¬
num interp̃tata ẽ: qui intra
tempora p̾̃stituta dimissorias
non postulauerint uel acceꝑiii
uel reddiderint rescͥptionem.
ab agendo submoueant᷑: & pe¬
nam appellationis ferre co¬

Expanded text:
ne constitute sunt, ut quicumque apud iudicem qui causam eius audivit appfra dies appellet, et in his ipsis diebus V ad judicem ad quem provocaverit sine aliqua simulatione perveniat, et ipse dies in quo accepit litteras, in his V diebus specialiter computetur. Quod si longius iter sit, exceptis his V diebus, spatium dierum quo iter agi possit, computetur.  A quo appellantuad eum qui de appellatione cognitus est, litterae dimissoriae dirigantur, quae vulgo apostoli appellantur; quarum postulatio et acceptio intra diem quintum ex officio facienda est. Ista tionibus et poenis appellantium interpretata sunt, qui intra tempora praestita dimissorias non postulaverint vel acceperint, vel reddiderint, praescriptione ab agendo submoneantur, et poenam appellationis ferre co
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sul romanus. epĩs omnibꝰ.
Mutationem epõrũ scitote com¬
muni utilitate. uel necessita¬
ut ibidem potius ꝓficere pos¬
set Eusebius quoq de quadã
ritate. mutatus ẽ in alexan¬
driam Similiter felix de cuii¬
tate qua ordinatus erat electi

Expanded text:
sul Romanus, episcopis omnibus. Mutationes episcoporum, scitote, communi utilitate vel necessitaut ibidem potius proficere possit. Eusebius quoque de quadam s causa mutatus est in Alexandriam; similiter Felix de civitate qua ordinatus erat electi
Abbreviated transcription (Latin):
lericis uel monachis. sine
cõmendaticiis epłis. licen¬
tia non pateat euagandi In
mutandus: non ꝑse hoc agat.
s fratribus inuitantibꝰ & auc¬
toritate huius scẽ sedis faciat.
non ambitus causa. s utilita¬
tis uel necessitatis In decretis¬

Expanded text:
Clericis vel monachis sine commendatitiis epistolis licentia non pateat evagandi. DE mutandus, non per se hoc habet, sed fratribus invitantibus, et auctoritate hujus sanctae sedis faciat, non ambitus causa, sed utilitatis vel necessitatis. C
Abbreviated transcription (Latin):
dẽpnatur Ex conc̾ meldensi. cap̾¬
unt. rapinas & dep̃dationes ꝑag̃t.
placuit ut excõmunicent᷑. nec añ
ex parrochia exeant. qũa que ꝑpe¬
trarunt digne emendent: Quo¬
recipiant anteꝗͣ. illuc redeant
u rapinam fece̾runt: & om̃ia ple¬
niter emendent: Ex decr̃ hono¬
epĩs. excõmunicatorũ om̃ino
rochianis pariter indicare: eaq
in cȩlebri loco posita ꝓ foribꝰ eccłe.
cunctis conuenientib inculcare.
qͣtinꝰ in utͣq diligentia & excõmu¬
datur. et excusationis causa omĩ¬

Expanded text:
 in concilio Meldensi capunt, rapinas et depraedationes peragunt: placuit ut excommunicentur, nec ante ex parochia exeant, quam quae perpetrarunt digne emendent. Quorecipiant antequam illuc redeant ubi rapinam fecerunt, et omnia pleniter emendent. » Adversus hanopis excommunicatorum omnino  suis parochianis pariter indicare, eaque in celebri loco posita prae foribus ecclesiae cunctis venientibus inculcare, quatenus in utraque diligentia excommugetur, et excusationis causa omni
Abbreviated transcription (Latin):
debet ȩccła omnimodout
sacerdotes. et leuitȩ. cum
uxoribꝰ sius non miscean¬
tur: quia ministerii cotidi¬
ani necessitatibꝰ occupant᷑.
Scriptum ẽ enim: scĩ estote

Expanded text:
debet Ecclesia omnimodo, ut sacerdotes et levitae cum suis uxoribus non misceantur, quia ministri divini quotidianis necessitatibus occupantur. Scriptum est enim: Sancti estote
Abbreviated transcription (Latin):
anno uicis suȩ non discede¬
bant sicut de zacharia le¬
gimus: nec domũ suam
omnino tangebat Quibꝰ
utiq ꝓpter sobolis successi¬
onem usus fuerat relaxatꝰ
quia ex alia tribu. p̃ter ex
semine aaron. ad sacerdo¬
tiũ nullus fuerat p̃ceptus
accedere Quantomagis hi
sacerdotes. uel leuitȩ pudi¬
citiam ex die ordinatioĩs
suȩ obseruare debent. qͥbꝰ
uel sacerdotium uel minis¬
terium sine successione ẽ.
nec p̃sterit dies. qua uela
sacrificiis diuinis. uel a bap¬
tismatis officio uacent. In no¬

Expanded text:
anno vicis suae non discedebant, sicut de Zacharia legimus, nec domum suam omnino tangebant, quibus utique propter sobolis successionem uxoris usus fuerat relaxatus , quia et ex alia tribu et praeter ex semine Aaron, ad sacerdotium nullus fuerat praeceptus accedere ; quanto magis hi sacerdotes vel levitae pudicitiam ex die ordinationis suae servare debent, quibus vel sacerdotium vel ministerium sine successione est, nec praeterit dies, qua vel a sacrificiis divinis, aut a baptismatis officio vacent?
Abbreviated transcription (Latin):
modi controu̾siis reqͥrunt᷑. Hec
idcirco diximꝰ: ut ostendamꝰ ꝙ̃
legum c̃flictũ lothariꝰ c̃gredi
posse autum it. cũ ꝑsona quã in
sius penetralibꝰ cotidiȩ fatigat
et c̃terit. qñ uult ad iudicium.
qñ uult ad claustra reducit. &
qñ educta fuerit. nͥ ea ꝓfiteatur
lib̾tati cõmitti. et omĩ opp̃ssioe
atq potestate illiꝰ cũ qͦ iit᷑ c̃flictꝰ
oportet li berari: atq sius libera¬
lit̾ uti: & suspectas ꝑsonas c̃ue¬
nit declinare. q̃ se abobiectis osten¬
d̾e cupit inmunẽ Nicholaus.
c̃fessionẽ tuã ꝙͣ. ñ uoluntas
fuerit. ad multoꝵ ꝑnitiẽ potest
crescẽ. Deniq si hoc licet os̾ uiri
posit̃. qͣs iure sortiti st̃ feminas.
si has odio habuerint. diu̾sis af¬
flictionibꝰ macerare. & qd̾ legiti¬
me ñ fuerint assũpte. statĩ coge̾.
quin &̃ ut mortale cͥm̃ c̃tͣse dicañ.
illatiᷤᷤ intolerabilibꝰ penis cõpel¬
Nornicari hominibꝰ sẽꝑ ñ licet.
negotiari uͦ aliqñ licet: aliqñ

Expanded text:
siis requiruntur. Nec dcirco diximus ut ostendamus quem legum conflictum Lotharius congredi posse autumat, cum personam quam in suis penetralibus quotidie fatigat et conterit, et quando vult ad judicium, quando vult ad claustra reducit, et quando educta fuerit, nisi ea profiteatur libertati committi, et omni oppressione atque potestate illius cum quo initur conflictus oportet liberari atque suis liberaliter uti, et suspectas personas convenit declinare quae se ab objectis ostendere cupit immunem. CAP. fessionem tuam, quam non voluntas, fuerit, ad multorum perniciem potest accrescere. Denique si hoc licet, omnes viri possunt, quas jure sortiti sunt feminas, si has odio habuerint, diversis afflictionibus macerare, et quod legitime non fuerint assumptae, fateri cogere: quin etiam, ut mortale crimen contra se dicant, illatis intolerabilibus poenis compelfornicari omnibus semper non licet; negotiari uero aliquando licet et aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
tere In balneo nũquã lauare.
in conuiis letantium. nũꝗͣ te
miscere In ȩccła seg̃gatꝰ ab aliis
xp̃ianis. p̾ostiũ & postes humi¬
liter te repone: ingredientiũ et
egredientium suppliciter or̾oĩbꝰ
cõm̃dare Cõmuniõe corꝑis & san¬
gunis dñi: cc̃tis dieb uitȩ tuȩ. te
ĩdignũ existimes In ultimo tñ
exitꝰ uitȩ tuȩ die si merueris. ꝓ
uiatico si sit qͥ tribuat. tm̃mͦ ue¬

Expanded text:
tere. In balneo nunquam lavare, tere. In balneo nunquam lavare, in conviviis laetantium nunquam te miscere. In ecclesia segregatus ab aliis Christianis post ostium et postes humiliter te reponere, ingredientium et regredientium suppliciter orationibus commendare. Communione corporis et sanguinis Domini cunctis diebus vitae tuae indignexitus vitae tuae die, si merueris pro viatico si sit qui tribuat tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
a uirtute nom̃ acceꝑit. et mulier
a mollitia .i. fragilitate: qͣre contͣ
crudelissimã bestiam libidinis
uult unusqͥsq uxorẽ suã e̾e̾ uic¬
tricem. cũ ipse ad pͥmũ libidinis
ictum uictus cadat: Nam qͥcqͥd
contra fidem catholicam ñ licet
mulieribꝰ. nec uiris licebit Si au¬
tem eadem mulier timore ꝑt̾rita.
a loco uͥ eam ep̃s destinauit aufu¬
gerit: et uir eiꝰ ab ep̃o semel aut
bis. aut sepius repetierit. si uitã
ei obtine̾ possit ꝑqͥrat. & reddat:
Sin autẽ: omĩno ñ reddat Maritꝰ
uͦ. quãdiu ipsa uiuit: nullo modo
addere studuit: si cuiꝰ uxor ad¬
ulterium ꝑpetͣuerit.
utrũ marito ipsius li.. ceat
scđm mundanã legẽ eam int̾¬
ficere S dĩ scã eccła mundanis
nũꝗͣ constringit᷑ legibꝰ. gladiũ

Expanded text:
a virtute nomen acceperit, et mulier a virtute nomen acceperit, et mulier a mollitia, id est fragilitate, quare contra crudelissimam bestiam libidinis vult unusquisque uxorem suam esse victricem, cum ipse ad primum libidinis ictum victus cadat? Nam quidquid contra fidem Catholicam non licet mulieribus, nec viris licebit. Si autem eadem mulier timore perterrita a loco ubi eam destinaverit, abfugerit, et vir ejus ab episcopo semel, aut bis, vel saepius repetierit, si vitam ei obtinere possit, perquirat et reddat: sin autem, omnino non reddat. Maritus vero, quandiu ipsa vivat, nullo modo addere studuit, si cujus uxor adulterium perpetraverit utrum marito ipsius liceat secundum humanam legem eam interficere. Sed Dei sancta Ecclesiae mundanis nunquam constringitur legibus, gladium
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓpinqͥtas ał uel alia q̃li¬
bet actio criminał impediat:
Qͦd si ꝓbatũ fuerit: sine ulla spe
coniugii. cum penitentia ꝑpe¬
tuo maneant. Si autẽ negaue¬
rit se eandem feminã uiuente
uiro neqͣꝗͣ adulterasse:⁊ p̾fati homi¬
cidii neut̃ eorum conuinci po¬
tuerit: purgent legalit̃ famã
suȩ opinionis: et sumpto utan¬
tur conuigio. si alia ut diximꝰ
ñ impedierit ratio Ex concilio¬
uxor constupͣta fuerit. & ꝓpte¬
rea maritꝰ capitali sententia
delere illam machinauerit.⁊
ipsa uͦ urgente mortis ꝑiculo
ad epm̃ confugerit. et auxiliũ
bore desudet ne occidatur. si
uͦ ñ potest. nullomͦ liceat ei re¬
qͥrenti eam redde ad occidendũ:
q̃ se ei obtulit ad defendendum:
S: sollerti cura transmittat eam
ad locũ que ipsa delegerit. ut
secura possit uiuere. Si uͦ int̾¬
dũ maritꝰ eam inuenerit. et re¬
petierit: scd̾m scłi potestatem habe¬
bit qͦd ei agere uelit: S audiat
augustinũ dicentẽ Cũ enĩ uir

Expanded text:
aut propinquitas, vel alia quaelibet actio criminalis impediat. Quod si probatum fuerit, sine ulla spe conjugii cum poenitentia perpetuo maneant. Si autem negaverit se eamdem feminam, vivente viro, nequaquam adulterasse, et praefati homicidii neuter eorum convinci potuerit, purgent legaliter famam suae opinionis, et sumpto utantur conjugio, si alia, ut diximus, non impedierit ratio. Cuxor constuprata fuerat, et propterea maritus capitali sententia delere illam machinaverit; ipsa vero urgente mortis periculo ad episcopum confugerit, et auxilium piscopus laborare desudet ne occidatur. Si vero non potest, nullo modo liceat ei requirenti eam reddere ad occidendum, quae se ei obtulit ad defendendum, sed solerti cura transmittat eam ad locum quem ipsa delegerit ut secura possit vivere. Si vero interdum maritus eam invenerit et repetierit, secundum saeculi potestatem habebit, quidquid ei agere velit. Sed audiat Augustinum dicentem: « Cum enim vir
Abbreviated transcription (Latin):
facienda adult̾ia. &̃ uolunta¬
te gn̾randi regenerandos. quẽ ad
uoluntate pascendi pauꝑes scõs:
qd̾ tñ ẽ. faciendũ. ñ furta ꝑpetran¬
do .s bñ utendo mamona iqͥtatĩ¬

Expanded text:
facienda adulteria, etiam voluntate generandi regenerandos, quemadmom voluntate pascendi pauperes sanctos: quod tamen faciendum est, non furta perpetrando, sed bene utendo mammona iniquitati
Abbreviated transcription (Latin):
icut multorũ relatu didiscimꝰ.
lothariꝰ rex c̃uentũ cȩlebͣre dis¬
posuit: & theib̾gã reginã. ex ami¬
ni ꝓpͥo & iudicio meditat᷑ sub¬
icere: & siꝗ eam p̃strigiis falsita¬
tis suȩ poterit exhib̾e. quasi ñ fue¬
rit legitima sua uxor: uult pe
nitꝰ a se sequestrare: Sin autẽ.
suũ. et hominẽ theb̃ge. admono¬
machiã ĩpellere.: & si homo ipsiꝰ
regine ceciderit. disponit hanc
sine dilatiõe ꝑimere Itẽ. Prete¬
rea siue de coniugii fede. siuede
adulteri cͥmine uidiciũ sit agi¬
tandũ: nulla ratio patet. theiber
gam cũ lothario posse ũre c̃flic¬
dꝰ ẽ: in qͦsit nulla uis multitu¬
dinis formidanda: & ñ sit diffici¬
le testes ꝓducere. ł ceteras ꝑsonaᷤ

Expanded text:
latu didicimus, Lotharius rex conventum celebrare disponit, et Theibergam reginam examini proprio et judicio meditatur subjicere: et siquidem eam praestigiis falsitatis suae potuerit exhibere, quasi non fuerit legitima sua uxor, vult eam penitus a se sequestrare. Sin autem vsuum, et hominem Theibergae ad monomachiam impellere, et si homo ipsius reginae ceciderit, disponit hanc sine dilatione perimere. Item. Praeterea sive de conjugii foedere, sive de adulterii crimine judicium sit agitandum, ngam cum Lothario posse inire conflicdus est in quo nulla sit vis multitudinis formidanda, et non sit difficile tes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eam sanguine suo adqͥsiuit. so¬
lutꝰ sis in ceł. Sin autẽ alit̾̃ feceris:
& scẽ matris eccłe tã salubrit ãmo¬
nitionẽ despexeris: ipse tͥ sis iudex.
& ĩ lahueo diaboli qͦ irretitꝰ teneriᷤᷤ
ꝑmaneb Sanguis tuus sr̃ capt̃
tuũ: nos alieni a c̃sortio tuo. ꝓ
aliorũ filiorũ dĩ salute ipso opi¬
tulante oĩ sollicitudine nitim᷑
desudare: & dñi attentiꝰ miscdiã
cotidie ĩplorare: Qui cũ patre

Expanded text:
it, solutus sis in coelis. Sin autem aliter feceris, et sanctae matris Ecclesiae tam salubrem admonitionem despexeris, ipse tibi sis judex, et in laqueo diaboli quo irretitus teneris, permanebis. Sanguis tuus super caput tuum, nos alieni a consortio tuo pro aliorum filiorum Dei salute, ipso opitulante, omni sollicitudine nitimur desudare et Domini attentius misericordiam quotidie implorare. Qui cum Patre