comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut ignis aut qua tolli possit: sic eito
conteremini uos achaldeis. ⁊ nõ rema¬
nebint exuob̾ qui aptisint ad aliqđ
opris. Quia hec dicit scs isrł. Si re¬
uertamim ab iniqͥtate ut agatis pe¬
ntentiã: ⁊ quiescatis in loco isto
saluierius amalo. Horttit᷑ sermo diui¬
nus longe ante popłm reliqiuarum
quam ueniat eis calamitis ad penitenã
ifresipiscat ab om̃ibꝰ sceleribꝰ suis : et
quiescat int̾ra sua ut possit saluari. uer¬
sa ira dni ad miscdiam. Dixi uob̃ insilen
erit fortitudo ur̃a iđ defensio ur̃a. Ae si
diceret aliis uerbis. Habete fiduciam
p̃ceptis meis ponentes fidutiam inumbra
egipti. Et dixistis. Nequaꝗͣ hic manebi¬
mus : s ad equos egiptiorum fugiemus.
Idõ quia hoc dixistis certe fugietis. sed
uelociores erunt caldei : qui ꝑsequent᷑
uos quoꝵ manꝰ effugere non poteritis.
Aille homines egiptioꝵ inquib confiditis

Expanded text:
aut ignis aut aqua tolli possit: sic cito aut ignis aut aqua tolli possit: sic cito conteremini vos a Chaldaeis, et non remanebunt ex vobis qui apti sint ad aliquod opus. « Quia hoc dicit sanctus Israel: Si revertamini » ab iniquitate ut agatis poenitentiam « et quiescatis » in loco isto, « salvi eritis » a malo. Hortatur sermo divinus longe ante populum reliquiarum quam veniat eis calamitas ad poenitentiam, ut resipiscat ab omnibus sceleribus suis et quiescat in terra sua, ut possit salvari, versa ira Domini ad misericordiam. Dixi vobis « in silent« erit fortitudo, » id est defensio « vestra. » Ac si diceret aliis verbis: Habete fiduciam verbis meis, ponentes fiduciam in umbra Aegypti. « Et dixistis, nequaquam » hic manebimus: « sed ad equos » Aegyptiorum « fugiemus. Ideo » quia haec dixistis, certe « fugietis, sed velociores erunt » Chaldaei « qui persequuntur vos » quorum manus effugere non poteritis. « Mille homines » Aegyptiorum in quibus confiditis
Abbreviated transcription (Latin):
lite indicare nob ꝓsꝑa. Uidentes appel¬
lantur propħe eo qđ futura p̃uidearet
Dicebant enĩ illis prophis. Holite nobis
adnunciare uerbum dñi quia nõ audi¬
emus illuo. Qđ autẽ dicit ⁊ aspicientib
nolite aspicere nob. ea que retla sunt
idemq dñs iubet ut hic stemiꝰ. idipsũ e
Loquimini nob ohieremia ⁊i barue. Et
olda placentia: scilicet ut eamꝰ mnegip¬
tum ⁊ oꝑe adimpleamus. Uidete nobis
a nob̾ rec titudo. ⁊ declinate ame semit¬
tam id tollite ame ueritatẽ. Cesset afaciȩ
P roptẽa qđ reprobastis dm̃ dicentes cesset
hoc est indeceptionẽ: unnisi estis suꝑ
eo hoc÷ spem posiustis intu multũ.¬
in suꝑbia egipti: proptẽa erit uob̾ ini¬
qͥitis hec iđ transgressio p̃cepti sicut
inerruptio iđ obmissio cadens. Et est
sensus. Sieut murus sablimis casu
ruens post longam int̾missionẽ diu
reparatur: i sieut uas fic tile penitus
cõminutũ nõ remanet exeo pars in qͥ

Expanded text:
idere » prospera. Videntes appellantur prophetae eo quod futura praevideant. Dicebant enim illi prophetis: Nolite nobis annuntiare verbum Domini, quia non audiemus illud. Quod autem dicit « et aspicientibus, nolite aspicere nobis ea quae recta suntDominus jubet ut hic stemus, idipsum est. « Loquimini nobis, » o Jeremia et Baruch et Olda, « placentia, » scilicet ut eamus in Aegyptum, et opere adimplebimus. « Videte nobis a nobis rectitudo, « et declinate a me semitam, » id est, tollite a me veritatem. « Cesset a facie,« Propterea » quia reprobastis Deum, dicentes cesset hoc est in deceptionem: « et innixi estis super eo, » hoc est spem posuistis « in tumultuin superbia Aegypti. « Propterea erit vobis iniquitas haec, » id est transgressio peccati « sicut irruptio, » id est obmissio « cadens. » Et est sensus. Sicut murus sublimis casu ruens post longam intermissionem dure reparatur, et sicut si vas fictile penitus sit comminutum, non remanet ex eo pars in qua
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqͥ Rnũ cuͣrrentiũ sunt doc trina
sp̃itił euangłũ. Dies uͦ int̾fectionis die
uiditii intelligitur:. ꝑturres diabolus
⁊ om̃s suꝑbi et potentes istius scłi. In
diȩ gͦ uidicii quando om̃s impii ꝑibt̃
& intficientur gladio uerbi dĩ omnes
reprobi cecideri nt. et ipsi demones
qui muniunt modo suos ut turres.
colles ⁊ montes riui discurrent. quia
& bona oꝑa scõꝵ apparebunt quȩ ꝑ
obseruantiam mandatoꝵ impleuer
& pene ꝑom̃s gs doc trina euangłii
que mͦ millis non lucet. appropinqͤ̾an¬
te diȩ iudicii helia & henoe p̃dicantib

Expanded text:
Rivi currentium sunt doctrina spiritualis Evangelii. Dies vero interfectionis, dies judicii intelligitur. Per turres diabolus et omnes superbi et potentes istius saeculi. In die ergo judicii, quando omnes impii peribunt, et interficientur gladio verbi Dei omnes reprobi, et ceciderint ipsi daemones, qui muniunt modo suos ut turres, per colles et montes rivi discurrent, quia et bona opera sanctorum apparebunt, quae per observantiam mandat per omnes gentes doctrina Evangelii quae modo in illis non lucet, appropinquante die judicii, Helia et Enoch praedicantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui libenter uerba dĩno susceꝑunt. Drĩs
enĩ dieit in euangłior& u̾r bẽt uatores
audiendi: audiat. Sunilit it iobs ii
apocalipsi sua loquens ad septẽ aecełius
Cor stultoꝵ intelliget scientiam. & linga
balboꝵ uelociter loquetur & planei.i
Stulti appellantur qui nõ habebant ante n¬
ad uentũ dñi scientiam. neq sidem ut
fuer̃ apłi Balbus est qui nor potest exẜ¬
pedite loqui uł qͥ non abt̃ ꝑfẽeltĩ fidem.
S quid fecit dñs ueniens inhune mundũ.
Pincarnationis mysterium uocauit stultos¬
et incios & in literatos. & qui lum̃ uere fidi.
non habebant. repleuit illos sua sapientia.
& pillos ad nichilum redegit sapientes huiꝰ
słi. Infirma enĩ mundi elegit ds̃ ut cori¬
sunderet fortia. P otest ⁊ ꝑcor stultoꝵ ppłs
gentilis intelligi: qui erat stultus. alienus
soilic̃ axp̃o: ante p̃dicationem apłoꝵ. Post
ascenfionem gͦ filii dĩ adcelos doc trina et

Expanded text:
erunt. Dominus enim dicit in Evangelio: « Qui habet aures audiendi, audiat . » Similiter et Joannes in Apocalypsi sua loquens ad septem ecclesias. « Cor stultorum intelliget scientiam, et lingua balborum velociter loquetur et plane. » Stulti appellabantur qui non habebant ante adventum Domini scientiam neque fidem, uti fuerunt apostoli. Balbus est qui non potest expedite loqui, vel qui non habet perfectam fidem. Sed quid fecit Dominus veniens in mundum per incarnationis mysterium? Vocavit stultos, inscios et illitteratos, et qui lumen verae fidei non habebant; replevit illos sua sapientia, et per illos ad nihilum redegit sapientes hujus saeculi. « Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . » Potest et per cor stultorum populus gentilis intelligi, qui erat stultus, alienus scilicet a Christo ante praedicationem apostolorum. Post ascensionem ergo Filii Dei ad coelos, doctrina et
Abbreviated transcription (Latin):
remanserunt dueto sedechia
ot principibꝰ popłi inbabylonẽ.
que ndõ iumenta. obsui insen¬
. sibilittitem appellantur. quia
flagellum dĩ sibi ĩstans nõ declina¬
uerunt ꝑpenitentiam. Uñ inpsalmo
dr̃. homo cumInhonore eẽt non¬
intellexit comparatus est ium̃tis insi¬
pientib. Onꝰ u̾ iumentoꝵ austri idõ
dicit᷑ quia ad australem partẽ habitu¬
bant ipse trib int̾ra tribulationis et
angustie. Terra tribulationis ot angꝰ¬
tiȩ latitudo illiꝰ eremi appella tur
ꝑ quam ioba nã filiꝰ careȩ aliiq duce
reliquiarũ transduxer̃ in egiptũ ipsas
reliquias contra p̾ceptum dñi. uł ipsa
t̾ra inqua duc ti sunt afflicti miseriis
multis. Quod autẽ dicit leęna et leo.

Expanded text:
remanserunt ducto Sedecia remanserunt ducto Sedecia et principibus populi in Babylonem. Qui ideo jumenta ob sui insensibilitatem appellantur, quia flagellum Dei sibi instans non declinaverunt per poenitentiam. Unde in psalmo legitur: Homo cum in honore esset, comparatus est jumentis insipientibus . Onus vero jumentorum Austri ideo dicitur, quia ad australem plagam habitabant ipsae tribus. « In terra tribulationis et angustiae. » Terra tribulationis et angustiae, latitudo illius eremi appellatur, per quam Johannan, filius Careae, aliique duces reliquiarum transduxerunt in Aegyptum ipsas reliquias contra praeceptum Domini. Vel ipsa terra in qua ducti sunt, afflicti miseriis multis. Quod autem dicit « leaena et leo.
Abbreviated transcription (Latin):
U ñ solent propħȩ uti dicere : os enim
dñi locutũ est. Et erit uob fortitudo
pharaonis inconfusionem. Pharao
nom̃ dignititis ẽ. apud egiptios sicut
apud romanos augusti ⁊ cesares
appellantur. Ille enĩ pharao cuiꝰ tp̃ribꝰ
isti confugerunt inegiptũ alio nomine
uofrȩ uocittbatur. Sicut ⁊ pharao
ne cho. Ierant .N. principes tui int̾aniᷤᷤ
ceret. Recesisti idõ ame ut ires ĩt̾anis.
Quid tibi profuit.  Tanis ciuitts est
regalis egipti. inqua magi contra moi¬
sen signa fecerunt. Anes etiã ciuittis
anes. Om̃s confusi sunt suꝑ popło:
qui eis prodesse non potuit. Dicit
beatꝰ yeronimꝰ : quia quando illi ier̃
inegiptũ ad ciuittitem tãnis sꝑantes
ꝓtegi a fortitudine pharaonis uut
parit̾ cũ eis yeremias accipiensq. mag¬
nos lapides conportauit illos super
portam eiuitatis et dixit. Hec dicit
dñs. E cce ego adducam nabucodo¬
nosor seruũ meum. et ponet sedem
confisi estis. eꝑibitis famȩ. captuuta¬
arum tribuum ponitur

Expanded text:
Unde solent prophetae ita dicere: « Os enim Domini locutum est. » « Et erit vobis fortitudo Pharaonis in confusionem. » Pharao nomen dignitatis est apud Aegyptios: sicut apud Romanos ut Augusti et Caesares appellarentur. Ille enim Pharao cujus temporibus isti confugerunt in Aegyptum, alio nomine Vafre vocitabatur, sicut et Pharao Nechao. « Ierant enim principes tui in Taphnisceret: Recessisti ideo a me ut ires in Taphnis, quid tibi profuit? Taphnis civitas est regalis Aegypti, in qua magi contra Mosen signa fecerunt. Anes etiam civitas nes confusi sunt super populo qui eis prodesse non potuit. » Dicit beatus Hieronymus, quia quando illi ierunt in Aegyptum ad civitatem Taphnis sperantes protegi a fortitudine Pharaonis, ivit pariter cum eis Jeremias. Accipiensque magnos lapides comportavit illos super portam civitatis, et dixit: « Haec dicit Dominus: Ecce ego adducam Nabuchodonosor servum meum, et ponet sedem confisi estis, et peribitis fame, captivitaarum tribuum ponitur,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. ⁊ ꝑleonem ioha nã aliiq pͥncipes.
ꝑ manet in methaphora cum dicit exeis.
est uiꝑa ⁊ regulus uolans hoc est cito
transiens. Quis audiuit huiꝰcemodi
rem ut ex leȩna & leone oriretur
uiꝑa ⁊ regulus: iuxta historiam enim
non sunt firma ratione tenenda.
Diximꝰ namq ꝑleenam et leonem
significare ierłm et principes eius.
sernantes methaphoram: ꝑuiꝑam et

Expanded text:
er leonem Johannan aliique principes. Permanet in metaphora cum dicit « ex eiest « vipera, et regulus volans, » hoc est cito transiens. Quis audivit hujuscemodi rem, ut ex leaena et leone oriretur vipera et regulus. Juxta historiam enim non sunt firma ratione tenenda. Diximus namque per leaenam et leonem significari Hierusalem et principes ejus, servantes metaphoram. Per viperam et
Abbreviated transcription (Latin):
srastra auriliabatur ei: clamalii suꝑ¬
quiesce id hic mane int̾ra tua. Uox
hieremie impletũ ẽ. tpr ysaiȩ p̃dic̃.
Nunc ingressus seribe cis suꝑ buxũ. lo¬
quitur dñs adyeremiã. Oyereniia
cum ingressus fueris inegiptũ cumeis
seribe diligent᷑ inburo ⁊ in libro hoc
qđ eis p̃dixi: ut nõ irent inegiptũ
s manerent in loco isto. Et quare
pcipio tibi scribe istud: ut cognoscant
om̃s qui legerint ea. me illis bona
ꝓmssisse. & illos econtra male egisse.
E terit illa scriptura intestimoni indiȩ

Expanded text:
frustra auxiliabatur ei: clamavi super« Quiesce, » id est hic mane in terra tua. Vox Jeremiae impletum est, teNunc ingressus scribe eis super buxum. » Loquitur Dominus ad Jeremiam: O Jeremia, cum ingressus fueris in Aegyptum cum eis, scribe diligenter in buxo et in libro hoc quod eis praedixi, ut non irent in Aegyptum, sed manerent in loco isto. Et quare praecipio tibi scribere istud? Ut cognoscant omnes qui legerint ea me illis bona permisisse, et illos contra me mala egisse. « Et erit » illis scriptura « in testimonium in die
Abbreviated transcription (Latin):
in loco rp̃s est qui desenune ⁊ propa¬
Et discent indic illa errantes spiritu
intellec tum ⁊musitatores dise̾nt lege
& musitatores tam inheremo quam
etiam post quam introdue ti sunt

Expanded text:
 Christus est, qui de semine et propa« Et discent in die illa errantes spiritu intellectum et mussitatores discent legem. et mussitatores, tam in eremo quam etiam postquam introducti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
neq fraudulentus appellabitur maior.
Insipiens uocat philoso phos. humane sapi¬
entiȩ : qui principatum uidebantur
hab̾e inpopłis. ut fuit plato. aristotiles.
aliiq quam plurimi. qui post xp̃i p̃dicam̃¬
ta stulti sunt reputtiti. quia om̃em illoꝵ
sapientiã. xp̃i transcendit doc trina.
Et idõ illoꝵ manis doc trina stulta repu¬
tatti est. Sicut egregius p̃dicator dic̃:
sipientia huiꝰ mundi stulticia est apd̾ dm̃.

Expanded text:
ur major. » Insipientes vocat philosophos humanae sapientiae, qui principatum videbantur habere in populis, ut fuit Plato, Aristoteles, aliique quamplurimi, qui post Christi praedicamenta stulti sunt reputati, quia omnem illorum sapientiam Christi transcendit doctrina. Et ideo illorum inanis doctrina stulta reputata est, sicut egregius praedicator dicit: « Sapientia hujus mu
Abbreviated transcription (Latin):
& dic quid agere debeamꝰ. Scie¬
bant enĩ quȩ intfec tione godolie
quẽ p̃posuerat illqͥs nabucodonosor
mala passuri erant. Decimo autem
diȩ postꝗͣ illi hieremiam consuluer̃.
fac tus est sermo dñi adillum di¬
cens. Dic reliquiis quę remanser̃.
Manete in loco isto. ⁊ protegam uoe
eritq uob̾ bene. Cumq ieremias
hec uerba eis retulisset: dixerunt
illi. non manebimꝰ hic s adegiptũ
sugiemus. ne sorte moriamur
isto in loco interfee ti achaldeies
Consilium ⁊ telam orditisunt absque
ut fugiamus inegiptum et ibi salue¬
mur : quam hic interficiainur. achal¬
deis. Qui ambulatis ut descendatis
inegiptũ. ⁊ osmneum non interrogastis.
Cum dic de ambulatis loquitur de
futuro quasi dep̾senti. Nam abysaia
qui boc predixit usq adyeremiam

Expanded text:
 dic quid agere debeamus. Sciebant enim quia pro interfectione Godoliae quem proposuerat illis Nabuchodonosor, mala passuri erant. Decimo autem die postquam illi Jeremiam consuluerunt, factus est sermo Domini ad illum dicens: « Dic reliquis qui remanserunt: Manete in loco isto, et protegam vos, eritque vobis bene. » Cumque Jeremias haec verba eis retulisset, dixerunt illi: « Non manebimus hic, sed ad Aegyptum fugiemus, ne forte moriamur isto in loco interfecti a ChaldaeisConsilium et telam orditi sunt absqueut fugiamus in Aegyptum et ibi salvemur, quam hic interficiamur a Chaldaeis. « Qui ambulatis ut descendatis in Aegyptum, et os meum non interrogastis. » Cum dicit qui ambulatis, loquitur de futuro quasi de praesenti. Nam ab Isaia qui hoc praedixit usque ad Jeremiam
Abbreviated transcription (Latin):
de albatio significantur gentiles quide¬
albati ⁊ mundati sunt per p̃dicationẽ
inueram scientiam circumcisionis
quȩ circumcisio uerissimã sigͥficat
regenerationis ⁊ creationis ꝑcherme
uͦ qui int̾preititur ut dic tum est sci
entia circũcisionis: uidei expͥmunt᷑
qui incarna se circumcidebant
& non inm̃te. ideoq reputtiti sunt
insaltum. hoc ÷ insiluam infruc tuosa.
Centiles namq ante p̃dicationẽ apłoꝵ
infruc tuosi erant. quia licet facerent
inchermer. ⁊ chermel insaltũ iđ
gentiles que ante erant cauda cori
uersi incaput. ⁊ iudei incaudam
reputtiti sunt. quidondã fuerunt
incapite. Et erit indiȩ illa hoc est
millotẽpr cum p̾dicatio euangłii ad
gentes transierit audient surdi uer¬
ba libri signati. ⁊ detenebris ⁊ caligine
ocłi cȩcoꝵ uidebunt. Gentiles qui
dĩ cognitionẽ ante non ꝑceꝑant et
tenebris ignorantiȩ et caligine pecatos
pressi erant. habentes ocłos cordis

Expanded text:
dealbatio, significantur gentiles: qui dedealbatio, significantur gentiles: qui dealbati et mundati sunt per praedicationem in veram scientiam circumcisionis, quae circumcisio verissima est regenerationis et recreationis. Per Chermel vero qui interentia circumcisionis, Judaei exprimuntur, qui carnaliter se circumcidebant et non in mente, ideoque reputati sunt in saltum, hoc est in sylvam infructuosam. Gentiles namque ante praedicationem apostolorum infructuosi erant, quia licet facerent in Chermel, et Chermel in saltum, id est gentiles qui ante erant cauda, conversi sunt in caput, et Judaei in caudam reputati sunt, qui quondam fuerunt in caput. « Et erit in die illa, » hoc est in illo tempore, cum praedicatio Evangelii ad gentes transierit, « audient surdi verba libri, » signati, « et de tenebris et caligine oculi caecorum videbunt. » Gentiles qui Dei cognitionem, antea non perceperant, et tenebris ignorantiae et caligine peccatorum pressi erant, habentes oculos cordis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. exeo quo ysaias istai p̃dicebat us¬
q ad dm̃ ascensionem. Omĩa enim
comparatti. breuia ⁊ modica uident᷑
eȩ. quia finem hñt. Dĩ autẽ aȩt̾nitas
neq inicio inchoatur neq fine daudit̾
Libanus mons est in prouincia fenicis
& int̾pretaitur edealbatio. Chermel
uͦ similiter mons est inconfinio regio¬
nis palestine ephenicis adiacens ciita¬
ti tholomaide. et intp̃ctitur scientia
circum cisionis. Est autẽ ⁊ alius int̾ra
repromissionis mons eiꝰdem nominis
uñ fuit nabal carmelites: s qđ nos di¬
cimus carmelũ: hebrei dicunt cheriuel
Dicit beatꝰ ieroninꝰ isto in loco. Responde¬
ant nob̾ nunc illi quimisteria diuina¬
rum scripturarum nolunt recipere.
s contempti sunt tantum suꝑficie lit̾ali
ystolialiter omĩa requirentes quando
mons libanus transiuit inchermel.
& iterũ chermel inlibanum. Desiciet
enĩ sensus et cogittitio illoꝵ inhoc
loco. ꝑ libanum namq qui int̃p̃tatur

Expanded text:
dixit ex eo quo Isaias ista praedicabat, usdixit ex eo quo Isaias ista praedicabat, usque ad Domini ascensionem. Omnia enim Dei comparata, brevia et modica videntur esse, quia finem habent. Dei autem aeternitas, neque initio inchoatur, neque fine clauditur. Libanus mons est in provincia Phoenicis, et interpretatur dealbatio. Chermel vero similiter mons est in confinio regionis Palaestinae et Phoenicis, adjacens civitati Tolomaidae, et interpretatur scientia circumcisionis. Est autem et alius in terra repromissionis mons ejusdem nominis, unde fuit Nabal Carmelites. Sed quod nos dicimus Carmelum, Hebraei dicunt Chermel. Dicit beatus Hieronymus isto in loco: Respondeant nobis nunc illi qui mysteria divinarum Scripturarum nolunt recipere, sed contenti sunt tantum superficie litterali historialiter omnia requirentes. Quando mons Libanus transivit in Chermel, et iterum Chermel in Libanum? Deficiet enim sensus et cogitatio illorum in hoc loco. Per Libanum namque qui interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. Dicebant enĩ illi. Quis
poterit cognoscere uoluntatẽ. et
oꝑationem nram : Sic dixit patei
nr adam quando fecit erfoliis ficus
ꝑitomatt. post ꝗ aꝑtisunt ocłi eius.
gusttindo deligno uetito. absconditq
se subarbore scientię boni et mali.
puttins se nonuideri adõ. Sie cain
quando dixit. ero uagus ⁊ profugus:
& asfatiȩ tua abscondar. Similiter
desapientib ⁊ philosophis istiꝰ scłi. ait
hereticis est intelligendũ. ꝑ uersa est
hec ura cogittitio quasi silutũ dicat
fac tori suo non fecistime. Sicut
enĩ lutũ si posset loqui et dicere con¬
tra fac torẽ suũ nonscis benefingere
sie ⁊ illorum uerba sonant. Omnis
enĩ creatura creatori suo cognitti est.
nec potest aliqͥd cogittre uł facere ut
ipse omia non uideat. A pud eum
non est nor. Non sunt teriebre.
s omĩa nuda ⁊ aꝑtasunt ocłis eiꝰ.
N or ne adhuc in modico. ⁊breui tp̃r¬
liban̾conuertet᷑ in chermel. ⁊ chermel in
saltum reputabit̾ : modicũ tempus

Expanded text:
ent. Dicebant enim illi: « Quis poterit cognoscere voluntatem et operationem nostram? » Sic dixit pater noster Adam, quando fecit ex foliis ficus perizomata postquam aperti sunt oculi ejus, gustando de ligno vetito, absconditque se sub arbore scientiae boni et mali, putans se non videri a Deo. Sic Cain quando dixit: Ero vagus et profugus, et a facie tua abscondar . Similiter de sapientibus et philosophis istius saeculi, atque haereticis est intelligendum. « Perversa est haec vestra cogitatio, quasi si lutum dicat factori suo: Non fecisti me. » Sicut enim lutum, si posset loqui et diceret contra factorem suum, non scis bene fingere, sic et illorum verba sonant. Omnis enim Creatori suo creatura cognita est, nec potest aliquid cogitare vel facere, ut ipse omnia non videat. Apud eum non est nox, non sunt tenebrae, sed omnia nuda et aperta sunt oculis ejus. « Nonne adhuc in modico et brevi thermel in saltum reputabitur? » Modicum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
manserunt & cito transier sicut et
patres eoꝵ. De istis dicit dñs in euan¬
głio. Generatio uiparum et generatio
mala. ⁊ moyses generatio praua atti.
ꝑuersa. P orttintes suꝑ humeros ium̃toꝵ
fugientes ad popłm egiptioꝵ qui eis
no pfuit. quia ueniente nabucodonosor
sicut iam dictum est parit cum
egiptis inquib confidebant fame

Expanded text:
 sicut et patres eorum. De istis dicit Dominus in Evangelio: « Generatio viperarum . Et generatio mala. » Et Moses: « Generatio prava atque perversa . » « Portantes super humeros jumentorum fugientes ad populum Aegyptiorum qui eis non profuit: quia veniente Nabuchodonosor, sicut jam dictum est, pariter cum Aegyptiis i
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi fuerunt pauꝑes spu. Possumus
uͦ inos gentiles pauꝑes appellari. Nam
paupes nr̃i pauꝑes extiter᷑ quia nori
babuerũt diuitias sp̃ales. ⁊ apinguedi¬
ne spei et dilec tionis exꝑtes manser̃
Cum autẽ debriati fuer̃ aquis sp̃utilib
summatꝰ : illusor. Ante aduentũ
redemptoris nrĩ diabolus p̃ualebat
suꝑ om̃s gentes. quiaipse eas suo dño
subiugatas habuit. donec uenit forcior
illo dñs iħe qui uni uersa arma eiꝰ¬
abstulit sicut in euangłio legitur.
Cum autem forcior illo suꝑ uenerit
tniuersa arta eiꝰ auferet inquib
confidebat. idõ enũ p̃ualebat quia pͥn¬
ceps istius mundi erat. sicut dñ
dixit. Uenit enĩ princeps mundi
huiꝰ : ainme non ht̃ quic quam.
Et mine princeps mundi eicietur
foras. Ipse etiam appelatur inlusor
qui onĩe genꝰ hominũ illudebat.¬
⁊ seducebat ad herrorẽ sui. Succisi
sunt om̃s quiuigilabant suꝑ iniqͥttitẽ.
qui percart faciebant homines in

Expanded text:
ipsi fuerunt pauperes spiritu. Possumus vero et nos gentiles pauperes appellari. Nam patres nostri pauperes exstiterunt, quia non habuerunt divitias spirituales, et pinguedine spei et dilectionis expertes manserunt. Cum autem ebriati fuerint aquis spiritualibus summatus est illusor. » Ante adventum Redemptoris nostri diabolus praevalebat super omnes gentes, quia ipse eas suo dominio subjugatas habuit: donec venit fortior illo Dominus Jesus qui universa ejus abstulit, sicut in Evangelio legitur: « cum autem fortior illo supervenerit, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat . » Ideo enim praevalebat, quia princeps istius mundi erat. Sicut Dominus dixit: « Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . » Et: « Nunc princeps mundi ejicietur foras. » Ipse etiam appellatur illusor, qui omne genus hominum illudebat, et seducebat ad errorem sui. « Succisi sunt omnes qui vigilabant super iniquitatem, qui peccare faciebant homines in
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit dns eo qđ ad propincat
sub mͥ popłs iste ore suo & labiis
me glorificat. cor autẽ longe est.
popłs ifrł dehore suo cum
ydola non colebat. Et glorifica¬
bat illum solummꝰ labiis s cor¬
de clongabatur abeo: quia itt
colebat dm̃.ut infilium eius
non crederet. Et sicut dñs diẽ
ineuangłio. Qui non credit iti
filio: nec credit ei quimisit eum.
Q uomodo gͦ potest adõ elongari
qui ubiq est. & omĩa implet sicut
ipse dicit : Cęlum ⁊ trã ego impleo:
s quando bene oꝑamur implentes
dilet tionem di et prorimi. tunc
proximamꝰ dõ & ipse ad propincat
nobis: quia templum in nobie
illi ĩparamus ⁊ ipse habitacłm
suũ in nob facit. Cum uͦ male
agimus de seruientes fornicationi
ad ulterio. uł aliis uiciis. clongat᷑
anob ds̃: quia nonhabitat incorpore
subdito peccatis. Et timuerunt
et phariseoꝵ. Stribe ⁊ pharisei
p̃termutentes p̃cepcepta legis. suas¬

Expanded text:
« Et dixit Dominus: Eo quod appropinquat« Et dixit Dominus: Eo quod appropinquat « populus iste ore suo, et labiis me glorificat, cor autem eorum longepopulus Israel Deo suo cum idola non colebat, et glorificabat illum solummodo labiis: sed corde elongabatur ab eo, quia ita colebat Deum Patrem, ut in Filium ejus non crederet. Et sicut Dominus dicit in Evangelio: Qui non credit in Filium, nec credit ei qui misit illum . Quomodo ergo potest a Deo elongari, qui ubique est, et omnia implet, sicut ipse dicit: Coelum et terram ego impleo? Sed quando bona operamur implentes dilectionem Dei et proximi, tunc proximamus Deo et ipse appropinquat nobis, quia templum in nobis illi praeparamus, et ipse habitaculum suum in nobis facit. Cum vero male agimus deservientes fornicationi, adulterio, vel aliis vitiis, elongatur a nobis Deus, quia non habitat in corpore subdito peccatis . « Et timuerunt et Pharisaeorum. Scribae et Pharisaei praetermittentes praecepta legis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut possitis euadere cealamitatis ꝑicu
poris. Hoc ÷ alienationẽ m̃tis. ꝓpter
ur̃a itinumekabilia scelera. Clau¬
det occłos ur̃os ut iudentes dic tu
legis ⁊ propłiarum non intelligatis.
propħas ur̃os qui uident uisiones
oꝑiet. id abscondet auob. ĩ principes
ur̃os inquib confiditis oꝑiet. id̾¬
quasi signatti. id sigillat sit. et
cum decłit librum qui apphendit
illum scienti literas. iđ scribe ⁊ pha¬
risei uł legis doc tores. dicet signa¬
tus est lib id obseura est & difficił
michi eiꝰ intelligentia. E t iterũ¬
cum dabitur nescienti literas. id
uulgari popło. qui numꝗͣ litteras
didicit. uł alieui gentili respon¬
debit ignoro literas: qđ nõ est
solũmͦ de uno libro psalmoꝵ i
telligendum. sic̃ quidam senseruis
s de om̃i ueteri testtũto. Quod
tune impletum est quando ami¬
serunt sacerdotium et dignitatẽ
et eiuitas destructa est. ⁊ templũ
euersum aprincipib romanorũ.

Expanded text:
uuporis, » hoc est alienationem mentis propter vestra innumerabilia scelera. « Claudet oculos vestros, » ut videntes dicta legis et prophetarum non intelligatis. « Prophetas vestros qui vident visiones operiet, » id est abscondet a vobis, « et principes vestros, » in quibus confiditiuasi signata, » id est, sigillata sit. « Et cum dederit librum qui apprehenderit illum scienti litteras, » id est scribae et pharisaeo, vel legis doctori, « dicet: Signatus est liber, » id est obscura est, et difficilis mihi ejus intelligentia. « Et cum iterum dabitur nescienti litteras, » id est vulgari populo qui nunquam litteras didicit vel alicui gentili, « respondebit: Ignoro litteras. » Quod non est solummodo de uno libro Psalmorum intelligendum, sicut quidam senserunt, sed de omni Veteri Testamento. Quod tunc impletum est quando amiserunt sacerdotium et dignitatem, et civitas destructa est, et templum eversum a principibus Romanorum.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩũ gentium. qͥt dimicauerurꝰ
contra atihel. A postrophã facit
propba ad romanos. qui ierłm
tente ciuitatem cepissent. ⁊ tẽplũ
om̃sq duucias tam thesauroꝵ
dñi quam etiam popłi. et ex eis
locupletati su̾nt. Non deder̃ deo
gr̃ãs qui hoc eis cessit s glorificaue¬
runt dos suos. quasi illoꝵ uir¬
tute. pree ti ditati eẽnt copiis
iudeoꝵ. Et ideireo loquitur con¬
tra eos propħa qđ tito transituri
& morituri sint. dans erhoe tres
similitudines. Sicut inquit
sompniũ hoc ÷ uisio quȩ uidetur
quando uidet aliquis arbores. et
montes transire statim ut euigi¬
lauerit uacua est anima eius
sic cito transibunt gentes roma¬
noꝵ. quȩ. dimicauerunt contra
qui dedit eis om̃ia bona iudeorum.
s uirtute nominũ suoꝵ puttiuerunt
contra scribas ⁊ phariseos. Inebriami¬
ni et non auino. s adolore cordis
et contricione corporis: qm̃ ueniẽt
suꝑuos mala. Mouemini ⁊ noti
ad ebrictate.. hoc ÷ agite penitentiã

Expanded text:
omnium gentium, quae dimicaverunt contra Ariel. » Apostropham facit Propheta ad Romanos, qui Jerusalem tente, civitatem cepissent, et templum omnesque divitias tam thesaurorum Domini quam etiam populi, et ex eis locupletati essent, non dederunt Domino gratias qui hoc eis concessit, sed glorificaverunt deos suos quasi illorum virtute protecti, ditati essent copiis Judaeorum. Et idcirco loquitur contra eos Propheta, quod cito transituri et morituri sunt, dans ex hoc tres similitudines. Sicut, inquit, somnium, hoc est visio quae videtur, quando videt aliquis arbores et montes transire, statim ut evigilaverit, vacua est anima ejus: sic cito transibunt gentes Romanorum quae dimicaverunt contra qui dedit eis omnia bona Judaeorum, sed virtute numinum suorum putaverunt contra scribas et Pharisaeos. « Inebriamini et non a vino, » sed a dolore cordis et contritione corporis, quoniam venient super vos mala. « Movemini et non ad ebrietatem, » hoc est ag te poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
caminabis tu hoc ÷ contaminatũ ꝓicies
omnẽ sciliẽ ydolatriam tam scudptilem
quam conflatibem exauro uł argento
cum uestib id cum om̃ib ornanitis iri
locum inmundũ: & disꝑges minutatĩ
& dabitur pluuia seminituo: ubicũq
seminaueris int̾ra. Propha alloqͥtur¬
ȩccliam de gentib. P luuiam appellat
A esi dicere aliis uerb̃. Oeccłia de gentibus
congregata dabitur gr̃a cęlestis doc tri-¬
ne tuȩ. ut ubicumq id in quacũq gen¬
tem p̃dicationem tuã infuderis enuttet
fruc tum bone oꝑationis. ⁊ panis frugũ
terrȩ erit uberrimꝰ et pinguis. Panis

Expanded text:
aminabis tu, hoc est contaminatam projicies aminabis tu, hoc est contaminatam projicies omnem, scilicet idololatriam, tam sculptile quam conflatile ex auro vel argento, cum vestibus, id est cum omnibus ornamentis in locum immundum, et disperges minutatim « Et dabitur pluvia semini tuo, ubicunque seminaveris in terra. » Propheta loquitur de gentibus. Pluviam appellat Ac si diceret aliis verbis: O Ecclesia de gentibus congregata, dabitur gratia coelestis doctrinae tuae, ut ubicunque, id est in quamcunque gentem praedicationem tuam infuderis, emittet fructum bonae operationis. « Et panis frugum terrae erit uberrimus et pinguis. » Panis
Abbreviated transcription (Latin):
adme in totocorde ur̃o. ut his amino¬
niciorub flexi anteriora petamus. Hec:
ambulare inuia: nisi xp̃m imitari: ĩ pse
qus ad sinistram decliniare s numnqͥo
si ꝑ dextam ambulat non graditur
recte. S alomon namq dixit. Uiasquȩ
adertris sunt nouit dñs: s ipst alio
in loco ostendit qͥd sit declinare ad
dexteram cum dic̃. Nesis multũ sapiens.
neq s. is multum iustus. Omĩa enim
cum mensura bona sunt. ad dexteram
gͦ de clinat. qui ultra scã in religiosoꝵ
conuersationẽ p̃tendit sc̃ĩtitẽ. Sie
itaq debet unusquisq iustus apparere:
ut de illo ueraciter possit dici. qđ de
tacharia ⁊ helisabeth die tum est. erariꝰ
autẽ iusti ambo ante dm̃ incedentes
inom̃ib mandatis dm̃ sine querela
hoc ÷ sine rep̾hensione ad simstram aũ
de clinare est de bono deuiare adma¬
lum. Nichil gͦ meluis est quã regia
uia gadiendum. Et contaiminab lm¬
minas sculptilium argenti tui. Loqͥt᷑

Expanded text:
ad me in toto corde vestro: » ut his admoad me in toto corde vestro: » ut his admonitionibus flexi anteriora petamus. « Haeambulare in via, nisi Christum imitari? Ipse naquis ad dexteram declinare? Nunquid si per dexteram ambulat, non graditur recte? Salomon namque dixit: « Vias quae a dextris sunt novit Dominus . » Sed ipse alio in loco ostendit: quid sit declinare ad dexteram, cum dicit. Ne sis multum sapiens, neque sis multum justus . Omnia enim cum mensura bona sunt. Ad dexteram ergo declinat, qui ultra sanctam religiosorum conversationem praetendit sanctitatem. Sic itaque debet unusquisque justus apparere, ut de illo veraciter possit dici, quod de Zacharia et Elizabeth dictum est : « Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis Domini, sine querela, » hoc est sine reprehensione. Ad sinistram autem declinare est: de bono deviare ad malum. Nihil ergo melius est, quam regia via gradiendum. « Et contaminabis laminas sculptilium argenti tui. » Loqui
Abbreviated transcription (Latin):
non abstrait filiũ ab ea ꝑcõmunem
cõsensum utriusq ꝑsone. dittitis. s
docet ꝑint̾ñam aspirationẽ : qđ pleniꝰ
implebitur quando erit ds̃ omĩa in
om̃ib et cum illo sine ficei regnabt̃.
Et erunt ocłi tui. hoc ÷ ocłi mentis tue
uidentes p̃ceptorẽ tuũ ipsum np̃m.¬
Modo aeccłia ꝑeñtis. contemplationẽ
uidet dm̃ inspe: tunc autẽ ui debit
post tergum mo nentis. Quando ase
om̃s originem ducimꝰ: sem̃ iustũq.
corpore ⁊ ammo. infaciem ei. locutus.
est dicens. crescite ⁊ multiplicamini &
replete terram. Cum at̾i peccassettist
gusttindo de cibo sibi interdicto quasi
dorsum xp̃o opposuit. quia propter
peceatum suum aprimostatu dignitatis
riusse se nouit. etiam non infacie s post
tergũ audiuit dnm̃ dicentẽ. Maledicra
t̾ra inoꝑe tuo. Incuiꝰ casu nos om̃s retro
iuimꝰ. quia peccator ⁊ transgressor man¬
datoꝵ dĩ. percatores ⁊ transgressores filios

Expanded text:
non abstrahit filium ab ea per communem non abstrahit filium ab ea per communem consensum utriusque personae Deitatis, sed docet per internam inspirationem: quod plenius implebitur, quando erit Deus omnia in omnibus , et cum illo sine fine regnabunt. « Et erunt oculi tui, » hoc est oculi mentis tuae « videntes praeceptorem tuum, » ipsum Modo Ecclesia per mentis contemplationem videt Deum in spe, tunc autem videbit post tergum monentis. » Quando omomnes originem ducimus, sanctum justumque corpore et anima, in faciem ejus locutus est dicens: « Crescite et multiplicamini, et replete terram . » Cum autem peccasset gustando de cibo sibi interdicto, quasi dorsum Christo opposuit: quia propter peccatum suum a primo statu dignitatis ruisse se novit, et jam non in facie, sed post tergum audivit Dominum dicentem: « Maledicta terra in opere tuo. » In cujus casu nos omnes retro ivimus, quia peccator et transgressor mandatorum Dei, peccatores et transgressores filios
Abbreviated transcription (Latin):
adse. S dicit beatus yeronimꝰ pocius
referendum eę ad popłm in enuttite
sidĩ congregatum. ꝑ panem gͦ et
aquam intelligitur isto in loco doc tri¬
na euangłica quȩ artti ẽ. ad cõparatio¬
nem legis. Quid enĩ qua his duobꝰ
mandatis. legem ⁊ propħas consistere:
dñs dicit ineuangłio. Diliges dñmdm̃
tuũ extotocorde tuo ⁊ prarimũ tuiĩ
sic̃ te ipsum. Et addidit. inhis duobus
nobis ẽ. panis aliquando aqua. illis
enĩ in locis panis est ubi ꝓfunda et
occuliti sunt inisteria que nõ facile
anob̾ intelligur s quasi inandendo
gluciuntur ut est illud. Inprincipio
erat uerbum. Aqua uͦ est quandosa¬
cile capitur sicutiest suꝑficies literalis
uł aꝑtti mysteria ut est illud pater
xp̃s est : qui nos docet intrinsecuis.
Misi enĩ dñs cor illustrauerit audientis
iuanum laborat lingua docentis.
Non faciet ergo auolare hoc ÷ recede
ate ds̃ pater : opopłe xp̃iane ultra doc¬
torem tiui: qui propt̃ peccatũ eccłiȩ

Expanded text:
. Sed dicit beatus Hieronymus potius referendum esse ad populum, in unitate fidei congregatum. Per panem ergo et aquam intelligitur isto in loco doctrina evangelica, quae arcta est ad comparationem legis. Quid enim arctius, quam in duobus mandatis legem et prophetas consistere? Dominus dicit in Evangelio: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et proximum tuum sicut teipsum . » Et addidit: In his duobusnobis est panis, aliquando aqua. Illis enim in locis panis est, ubi profunda et occulta sunt mysteria quae non facile a nobis intelliguntur, sed quasi mandendo glutiuntur, ut est illud: « In principio erat Verbum . » Aqua vero est, cum facile capitur, sicuti est superficies litteralis, vel aperta mysteria, ut est illud: « Pater stus est, qui nos docet intrinsecus . Nisi Dominus cor illustraverit audientis, in vanum laborat lingua docentis. Non faciet ergo avolare, hoc est recedere a te Deus Pater, o popule Christiane, ultra doctorem tuum, qui propter peccatum Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
Quid faciemꝰ uiri fr̃s : et petrꝰ ad illos
Penitentiam inqͥt agite. ⁊ baptitet
in nomine ihu unusquisq urm
In pletumq. est illud qđ hic dr̃. Cum
uideritis filios ur̃os apłos meos
effec tos scĩficantes nom̃ meuin
erubescetis de ur̃is scelerib et
confundemini suꝑ ur̃is erroribus.

Expanded text:
Quid faciemus, viri fratres? » Et Petrus ad illos: Quid faciemus, viri fratres? » Et Petrus ad illos: « Poenitentiam, inquit, agite, et baptizetur in nomine Impletumque est illud quod hic dicitur: « Cum videritis filios vestros apostolos meos effectos sanctificantes nomen meum, erubescetis de sceleribus vestris, et confundemini super vestris erroribus.
Abbreviated transcription (Latin):
& pharisei. addiderunt mutes leticiã
et pauꝑes sp̃u gentiles exulitiuerunt
indno. Propt̃ hoc hec dic̃ dns addomũ
i᷑ab qͥredemit abraham. Quo modo
redemit. dñs abrabam:: Leginꝰ
in historiis quia chaldei piecerunt
abrahamuraram inignem qui
linga illoram ur appeguer qu
qđ nolent colere illum. Mortu¬
us est autem ibi aran ante chare
patrem suum.⁊ abraam inlesus
exiunt abeo. Unde et dicit ei
erubescet iacob id uerecundabit̾
et dolebit suꝑ iniqͥttites suas. s cũ
filios suos apłos scilicet meos. oꝑa
manuũ mearũ quos ego creaui
et separaui et erudiui scientia
meum. Postꝗa enĩ dñs ac redẽptor
humani generis deuicto mortis
imꝑio surrexit. & ascendit cid
dexteram dĩ patris. decimo asceu¬
loqͥ magnalia dĩ. Audientes hoc
iudei qui morti tradiderant eru¬
buerunt de peccatis suis qđ dm̃
ac dñm suum clampnassent et
pententia duc ti dixerunt ad apłos.

Expanded text:
et Pharisaei, addiderunt mites laetitiam: et Pharisaei, addiderunt mites laetitiam: et pauperes spiritu, gentiles exsultaverunt in Domino. « Propter haec dicit Dominus ad domum Jacob qui redemit Abraham. » Quomodo redemit Dominus Abraham? Legimus in historiis: Quia Chaldaei projecerunt Abraham et Aran in ignem, qui lingua eorum ur appellatur: eo quod nollent colere illum. Mortuus est autem ibi Aran ante Tharan patrem suum, et Abraham illaesus exivit ab eo . Unde et dicit ei erubescet Jacob, id est verecundabitur, et dolebit super iniquitates suas: sed cum filios suos, apostolos scilicet meos, opera manuum mearum, quos ego creavi et reparavi, et erudivi scientia  enim Dominus ac Redemptor humani generis « devicto mortis imperio resurrexit et ascendit ad dexteram Dei Patris, » decimo ascenloqui magnalia Dei . » Audientes hoc Judaei qui Dominum morti tradiderant, erubuerunt de peccatis suis, quod Dominum ac Deum suum damnassent, et poenitentia ducti dixerunt ad apostolos: «
Abbreviated transcription (Latin):
propħarum qui inporta adminciaban
popło. Quatinus agens peni¬
tentiam conuerteretur ad fidẽ
et oꝑationem. Tam̃ nõ subplanttbat᷑
ille quia nistus exfide uiuens im¬
mobilis ꝑmanebat. Et declinauer̃
frustra iustum. Inquibusdã cꝰ dicibꝰ
rep eritur aiusto. s beatꝰ yronimus
iustum exponit dicens itt. Quantã
in ipsis demonib fuit declinare cona¬
ti sunt iustum aiusticia s frustra.
quia fundatus erat. Possumꝰ etiam
hoc referre ad scribas et phariseeos
qͥ semꝑ uigilabant adiniqͥtatẽ. et qͥ
peccare faciebant homines simplices
conabantur subplantare quando con¬
silium iniebant qualiter caꝑent eũ
insermone. Hie uero sensui congru
& pharisei declinare iustum. quia
non p̃ualuer̃. Ueł etiam quando
dixerunt : non habeniꝰ regem nisi gesarẽ:
frustra declinauer aiusto. hoc est stul¬
te egerunt recedentes auuti et eli¬
gentes mortem. P ostꝗͣ defecit quip̃¬
ualebat diabolus. et succisi sunt tã
demones ministri illius quã scribe

Expanded text:
prophetarum qui in porta annuntiabat populo, quatenus agens poenitentiam converteretur ad fidei operationem: tamen non supplantabatur ille, quia justus ex fide vivens immobilis permanebat . « Et declinaverunt frustra justum. » In quibusdam codicibus reperitur a justo, sed beatus Hieronymus « justum » exponit dicens ita: Quantum in ipsis daemonibus fuit, declinare conati sunt justum a justitia, sed frustra, quia fundatus erat. Possumus etiam hoc referre ad scribas et pharisaeos, qui semper vigilabant ad iniquitatem, et qui peccare faciebant homines simplices conabantur supplantare, quando consilium inibant qualiter caperent eum in sermone . Huic vero sensui congruiet Pharisaei declinare justum, quia non praevaluerunt. Vel etiam quando dixerunt: « Non habemus regem nisi Caesarem , » frustra declinaverunt a justo, hoc est, stulte egerunt recedentes a vita, et eligentes mortem. Postquam idem fecit, quia praevalebat diabolus, et succisi sunt tam daemones ministri illius quam scribae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeuntis hominis. ut ostenderetur
non solum homines. uerum etiam
om̃ia elementa contra illos ee̾ com¬
motti. Pocest etiam referri adromanoᷤ
quicum tonitruo hoc est impetu
magno. et quasi tempestas uenerunt
suꝑ illos: aquoꝵ multitudinȩ tra
uidebatur moueri. Ipsi suerunt
flãma ignis. quia succender tẽplũ

Expanded text:
ines: ut ostenderetur non solum homines, verum etiam omnia elementa contra illos esse commota. Potest etiam referri ad Romanos, qui cum tonitruo, hoc est impetu magno, et quasi tempestas venerunt super illos, a quorum multitudine terra videbatur moveri. Ipsi viderunt flammas ignis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ confirmationẽ sermonis. Cotidiȩ
enĩ ds̃ omps miseretur elec torum
suoꝵ quando aberũpns huiꝰ uitȩ eos
lib̾at et cdgaudia patriȩ cęlestis ꝑuenire
facit. s pleniꝰ post diem uidicii. Hec
miseratio fiet cum receptis corporibus
incorpore et anima renumerabuntur
precũ tuarũ statĩ ut audierit hoc ÷
ut susceꝑit uoiti tua respondebit tibi
obtimusse ueniam. Loquitur propħa
ad popłm inside xp̃i manentẽ. O popłȩ
xp̃iane cum clamaueris ad dm̃ sttitim
exaudiet te. & dicet. E cce adsum.
Multos credentes legimus clamasse ad dñm
&e ti nonstatim exauditos eȩ̃. Orauit
Ne magnitudoꝰ feuaelationii extolleretur
Idõ etiam solet differri nr̃a postulatio
ut premium amplius proꝑseuerantia
capiamꝰ. Et dabit uob dñs panẽ artũ
& quam breuem. Dicunt ebrei qr

Expanded text:
pter confirmationem sermonis. Quotidie enim Deus omnipotens miseretur electorum suorum, quando ab aerumnis hujus vitae eos liberat, et ad gaudia patriae coelestis pervenire facit. Sed plenius post diem judicii haec miseratio fiet, cum receptis corporibus in corpore et anima remunerabuntur est, precum tuarum, « statim ut audierit, » hoc est ut susceperit vota tua: « respondebit tibi » obtinuisse veniam. Loquitur Propheta ad populum: in fide Christi manentem. O popule Christiane, cum clamaveris ad Deum statim exaudiet te, et dicet: Ecce adsum. Multos credentes legimus clamasse ad Dominum, et tamen non statim exauditos esse. Oravit Ne magnitudine revelationum extolleretur. Ideo etiam solet differri nostra postulatio, ut praemium amplius pro perseverantia capiamus. « Et dabit vobis Dominus panem arctum et aquam bre
Abbreviated transcription (Latin):
conuiersus adidolatriam fecit sibi uitidũ
aureũ.⁊ adorauit eũ qͥei fuit in rurna.
Isti etiam dñm adiracundiã ꝓiocauer
& mendaces extiter̃.: quando uenientes
direr̃ iereiiȩ. Cadat eratio nr̃a apd̾¬

Expanded text:
conversus ad idololatriam, fecit sibi vitulum aureum et adoravit eum qui ei fuit in ruinam. Isti etiam Dominum ad iracundiam provocaverunt et mendaces exstiterunt: quando venientes dixerunt Jeremiae: « Cadat oratio n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit sapientia ab omib hominib
s ascribis ⁊ phariseis quisibi sapien¬
tes eẽ uidebantur. cum c̾ent stul¬
ti quam tunc iu dei ꝑdiderunt.
quando et sibi t̾ram datam et
ciuitatem ac templum omnemq
Ue qui ꝓfundi estis corde. ut adño
abscon datis consilium: contra seribas

Expanded text:
ibit sapientia ab omnibus hominibus, sed a scribis et Pharisaeis, qui sibi sapientes esse videbantur cum essent stulti . Quam tunc Judaei perdiderunt, quando et terram sibi datam, et civitatem ac templum, omnemque Vae qui profundi estis corde ut a Domino abscondatis
Abbreviated transcription (Latin):
& pilos pedũ ibarbam uniuersam. Noua¬
cłam mercede conductti. ipsum arbitra¬
mur assiriũ: quẽ inieremia obultionem
popłi peccatoris.: ⁊ animã columbã suã
uocat. Ergo inistti nouacła acutissima
& in his quihabitant trans flum̃ eufraten
in rege uilelic̃ assirioꝵ. om̃s capillos et
spilos tocius corporis. a capite usq adpedes:
decoremq barbȩ. qđ uirilititis indicium
est. radet dñs de uidea. ut nichil iti
illa forte nichil pulcrũ resideat. s effe¬
minatis hominib imnio ignomidiosis
mulieribꝰ com parentur. & erit indiȩ
illa nutriet homo uacam boũ & duas
oues ⁊ p̾ubtate lactis cõmedet bityrũ.

Expanded text:
et pilos pedum et barbam universam. » In novaet pilos pedum et barbam universam. » In novaculam mercede conductam, ipsum arbitrantur Syrum, quem in Jeremia ob ultionem populi peccatoris etiam columbam suam vocat. Ergo in ista novacula acutissima, et in his qui habitant trans flumen Euphraten, in rege videlicet Assyriorum, omnes capillos et pilos totius corporis a capite usque ad pedes, decoremque barbae, quod virilitatis indicium, est, radet Dominus de Judaea, ut nihil in illa forte, nihil pulchrum resideat, sed effeminatis hominibus, imo ignominiosis mulieribus comparentur. « Et erit in die illa, nutriet homo vaccam boum et duas o
Abbreviated transcription (Latin):
intorrentib uallium ⁊ incau̾nis petrarum
& mom̃ib frutectis ununiũsis forami¬
nib. Cunfuerit regum duoꝵ t̾ra deser¬
ta damascus ⁊ samaria quã tu nunc de¬
testaris ⁊ metuis. tunc ad ducet dñs. odomꝰ
ant̃ uidisti ⁊ regem assyrioꝵ. Frustra igit᷑
psentia metuis. semi lstoᷤ torres ⁊ ignẽ penitꝰ
nohabentes : Scire enĩ debes qđ sibilo suo
rus sit: ⁊ ape̾ quȩ ÷ interra assur muscas.
autẽ egyptios uocat. propt̾ sordes idolatriȩ
unbecillem popłm. ⁊ apem assirios quoꝵ
illo tpr potentissimũ regnũ erat ⁊ adbella
& ꝑsidis regis usũ habebat sagittirũ . Hii
gͥ oñs uenient ioccupabunt t̾rã tortu
intorrentib uallium uncauernis petra¬
rũ unom̃ib frutectis i foraminibus
lignisq nemorosis. Hec autẽ ꝑmecuphorã
dñr: ut qͥa semel muscas ⁊ apes nomina¬
uerat. translationẽ seruaret in reliquiis:
ndie illa radet dñs innouacła cõdue tu
in his quitrans flum̃ s̃ uirege assirioꝵ capđ

Expanded text:
 vallium, et in cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et in universis foraminibus. Cum fuerit duorum regum terra deserta, Damascus et Samaria, quam tu nunc detestaris et metuis: tunc adducet Dominus, o domus ante vidisti, et regem Assyriorum. Frustra igitur praesentia metuis, semiustos torres, et ignem penitus non habentes: scire enim debes, quod sibilo suo rus sit: et apem, quae est in terra Assur. Muscas autem Aegyptios vocat propter sordes idololatriae, et imbellem populum: et apem Assyrios, quorum illo tempore potentiPersidis regio usum habebat sagittarum. Hi ergo omnes venient et occupabunt terram totam in torrentibus vallium, et cavernis petrarum et in omnibus frutetis, et foraminibus lignisque nemorosis. Haec autem per metaphoram dicuntur, ut quia semel muscas et apes nominaverat, translationem servet in reliquis. « In die illa radet Dominus in novacula conducta, in his qui trans flumen sunt in rege Assyriorum, caput
Abbreviated transcription (Latin):
sensum magnum inposteriorib laturi sumꝰ.
cuiꝰ traditꝰ potestati. inꝓfundũ ueniet pecca¬
toꝵ. Tante : enĩ arrogantiȩ ut ausus sit
ostende saluatori unuisa regna t̾rȩ. ⁊ dicere
hec om̃ia mͥ traditti sunt. Conabit᷑ quoque
iudam id ÷ domũ confessionis intrare. ⁊cre¬
bro ꝑeos qui meccłia negligentes sut usq ad
collum ueniet. credentes in rp̃o cupiens suffoca¬
re: ẽt extendens alas suas. implens uniuersa
regionẽ emmanuheł: s non poterit obtinere
et uincinuni. Inite consiliũ ⁊disfipabit᷑.
loqͥmini uerbũ ⁊ nõfiet. quia nobeũ as̃.¬

Expanded text:
sensum magnum in posterioribus lecturi sumus cujus traditus potestati, in profundum veniet peccatorum. Tantae est enim arrogantiae, ut ausus sit ostendere Salvatori universa regna terrae, et dicere: Haec omnia mihi tradita sunt . Conabitur quoque Judam, id est, domum confessionis intrare, et crebro per eos qui in Ecclesia negligentes sunt, usque ad collum veniet, credentes in Christo cupiens suffocare, et extendet alas suas, implens universam regionem Emmanuelis; sed non poterit obtinereet vincimini, inite consilium, et dissipabitur, loquimini verbum, et non fiet, quia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
igrũ inuisere audeat. ⁊ derelic tis
ea pestribꝰ locis admontana cũ fugl¬
ant ibiq locoꝵ difficultate muniti
uir asꝑos montes manu fodeant
qͥa boues aratra ⁊ uomeres ñhabebt
Sic gͦ ubi rarꝰ cultor inmontib fuerit
iuentꝰ. inde uitti miserabilẽ susten¬
iabunt. cetera autẽ patebt̃ paseuis
labsq. ullo custode abrutis animan

Expanded text:
at, et derelictis campestribus locis, ad montana confugiant, ibique locorum difficultate muniti, vix asperos montes manu fodiant: quia boves, aratra, et vomeres non habebunt. Sicubi ergo rarus cultor in montibus fuerit inventus, inde vitam miserabilem sustentabunt. Caetera autem patebunt pascuis, et absque ullo