comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus qd ilse ẽ uiderint ꝙ̃ admodum
eẽ ꝑ suasũ.iam sane hoc młtũ faueo
sibri huiꝰ auctori qd adu̾sus eos qui
dicũt rõnabile quid̾ uidetͣ ẽẽ qd asẜ¬
is s suꝑbũ ẽ dici hõiem absq pcc̃o eẽ
posse.ita Rndet ut oĩo si ueꝵ ẽ nulso
mͦ suꝑbũ ẽẽ dicẽdũ sit. Ait eĩ acutis¬
sime acq ĩnssie ĩ qua mag̾ ꝑ ce hũili¬
tas cossocãda ẽ sine dubio flicatis si
ĩ ea q̃ u̾itatis ꝓbat᷑ ẽẽ suꝑbia ẽ. Ac ꝑ¬

Expanded text:
prorsus quod ille est, uiderint quemadmodum esse persuasum. Iam sane hoc multum faueo libri huius auctori, quod aduersus eos qui dicunt: \'rationabile quidem uidetur esse quod aseris, sed superbum est dici hominem absque peccato esse posse; » ita respondet, ut omnino si verum est, nullo modo superbum esse dicendum sit. Ait enim acutissime atque verissime: « In qua magis parte humilitas collocanda est? Sine dubio, falsitatis, si in ea quae veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ diuino oꝑi s hũane uosũtati uiste¬
q ilłiꝯ uidc̃e tribuamꝰ. S ut ĩ nr̃a pore¬
state funsse ne acciderẽt ꝯfitemͣ.Itaut
dicinase saluatoris auxiliũ tm̃ in hoe
põit ut ignoscat cõmissa p̾t̾ita nõ ut
adiuuet ad fut᷑a uitãda. hic ꝓmosis¬
sime fallitͣ ħ ẽ si ne sciẽs ꝓhibet nos ui¬
gisare ⁊ orare ne ĩtremͦ ĩ tẽptatõem cũ ħ
ne nob̃ accidat ĩ nr̃a tm pot̾̃ate ẽẽ ꝯtẽdit.

Expanded text:
non diuino operi, sed humanae uoluntati iustaeque illius uindictae tribuamus; sed ut in nostra potestate fuisse ne acciderent confitemur, itdicinale saluatoris auxilium tantum in hoc ponit, \'ut ignoscat commissa praeterita, non ut adiuuet ad futura uitanda\'. hic perniciosissime fallitur; hic etsi nesciens prohibet nos uigilare et orare ne intremus in temptationem, cum hoc ne nobis accidat in nostra tantum potestate esse contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtus in spũ tamꝙͣ foris an u̾e foris corã
oculis carnis. De illa u̾o colũba que doã
ẽ corͣli spẽ descẽdisse. nullus umꝙͣ dubi¬
tauit quõ eculis iusa sit Nlec sic̃ ditimus
illa .n. petra iã erat increatura et ꝑaccõis
mod̃ conũcupata ẽ noiẽ xpĩ quẽ sigͥfica¬
bat sic̃ laprs ille quẽ iacob poĩtum ad ca¬
put eciã unctõm ad sigͥficand̃ dimi as¬
sumpsit sic̃ ysaac xp̃c erat cũ ad se ĩmo¬
lãdum ligna portabat. Accessit istis actõ
quedã significatiua iam exñtib. nõ at̃
sicut illa columba et ig̾s ad hoc tm̃m᷑ sigͥ¬
ficanda repente excit᷑unt Mag ista siłia
nĩ uident ͦ flãme illi que in rubo appuit
moysi. ⁊ illi colũbe ꝙͣ ppłs in hemo seq̃ba¬
tur. et fulgorib ac tonitribus q̃ fiebãt
cũ lex daret᷑ inmõte. ad ħ .n. uex illaꝵ corͣ

Expanded text:
intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus Illa enim petra jam erat imodum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum L
Abbreviated transcription (Latin):
apperet spẽ sc̃s sicut assũptuo ẽ filius
homĩs in qua forͣ ipĩus u̾bi dei ꝑsona
pñtaretur nõ ut hrẽt u̾bũ dei sic̃ alii scĩ
sapiẽtes. S p̃ participibus suis nõ uti
q ꝙ amplius hẽbat u̾bum ut eẽt qmͣ
ceteri excellẽciore sapĩa. S qd̃ ipm̃ u̾bũ
euit. Aliud ẽ .n. u̾bũ incarne. aliud ca
debit omĩs caro salutare dei. Nõ .n. sñ
aĩa uł sñ m̃te. s ita oĩs caro. Ac si drẽ¬
tur. oĩs hõ. Non gͦ sic est assumpta c̾a¬
tura in qua apperet spc̃ sc̃s. sicut assũpta

Expanded text:
piritus sanctus, sicut assumptus est filius hominis, in qua forma ipsius Verbi Dei persona praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verdebit omnis caro pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac si diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
psoẽ sue munitatẽ hĩtumꝙ cõuinxit
ẽ natura spc̃ scĩ ut nõ hec ex creatura fi¬
erent. S ipẽ in illudatq illud mutabi¬
lit̾ u̾teret ᷑ sic̃ aqua in glaciẽ. s apꝑa¬
ruert̃ ista sicut oꝑtune appere debue¬
it treatura ẜuiente creatori et ad mi¬
tũ eius incõmutabiłr in seipõ ꝑmanẽ¬
tis ad eum sigͥficandũ. et demr̃andũ
sicut significari et demiuri morlib oꝑ¬
tebat mutata atq conu̾sa. Pinde ꝙͣꝙͣ
illa colũba sp̃e dcã sit. et de illo igne cũ
diuise uelut ignis qui et insedit suꝑ
unũquẽq eoꝵ. et ceꝑunt lĩgius loqui
ꝙ̃ ad modũ spt̃ dabat eis ꝓnũciare ut

Expanded text:
 unitatem habitumque conjunxit est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque conversa. Proinde, quanquam illa columba Spiritus dicta sit , et de illo igne cum divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linquis logui, quemadmodum Spiritus dabat eis pronuntiare , u
Abbreviated transcription (Latin):
ut nou̾it querentẽ se iam nouit iam se
ergo nouit. Quappter non põt oĩo nesci¬
re se quedum se nescientẽ seit se utiq i
scit. S̾i autẽ se nescientẽ nesciat nõ se
querit ut sciat. Quappt̾ eo ipõ quo se q̃¬
rit magis ẽẽ sibi nota qͣm ignota esse

Expanded text:
ut noverit, quaerentem se jam novit. Jam se ut noverit, quaerentem se jam novit. Jam se ergo novit. Quapropter non potest omnino nescire se, quae dum se nescientem scit, se utique scit. Si autem se nescientem nesciat, non se quaerit ut sciat. Quapropter eo ipso quo se quaerit, magis se sibi no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uidet. studetq in se fieri quia ꝙͣuis
sibi nota non sit. notum taiẽ ei est ꝙ̃
bonun sit ut sibi nota sit. Et hoc quidez
ꝑ mirabile est nõdum se nosse. et qm̃ sit
pulcrũ se nosse iam nosse an aliquem
sinẽ optim̃ .i. securitatẽ et btĩtudiem su¬
am uidet ꝑ qͣndam occultam memoriã
que in longniquũ eam ꝓgressam nõ de¬
seruit ⁊ credit ad eundem fiẽm nisi se
ipain cognouit se ꝑuenire non posse Ita
dum illd̃ amat hoc querit. et notũ illud
uabtĩtudinis sue potuit et meõria sui
ꝑduuare cum ea non potuit ut tam se nos
acerbiusq tollerat seipãm deesse sciẽcie
sue qua uult cũcta comprehẽdere. Nlouit
autẽquid sit nosse. et dũ ħ amat qd̃ no
nouit eciam sctupit eẽ nosse. ubi gͦ nos¬
se suum nouit si se non nouit. Nlam no¬
uit ꝙ alia nou̾it se autẽ nõ nou̾it. Hinc
etemm nouit et quid sit nosse. Qͦ pacto
sam. Scit igitur se ipãm. Dem̃ cũ seq̃rit

Expanded text:
quod videt, studetque in se fieri? quia quamvis quod videt, studetque in se fieri? quia quamvis sibi nota non sit, notum tamen ei est quam bonum sit, ut sibi nota sit. Et hoc quidem permirabile est, nondum se nosse, et quam pulchrum sit se nosse, jam nosse. An aliquem finem optimum, id est securitatem et beatitudinem suam videt, per quamdam occultam memoriam, quae in longinqua eam progressam non deseruit, et credit ad eumdem finem, nisi se ipsam cognoverit, se pervenire non posse? Ita dum illud amat, hoc quaerit: et notum amat ibeatitudinis suae potuit, et memoria sui cum ea perdurare non potuit, ut tam se nossacerbiusque tolerat se ipsam deesse scientiae suae, qua vult cuncta comprehendere? Novit autem quid sit nosse, et dum hoc amat quod novit, etiam se cupit nosse. Ubi ergo nosse suum novit, si se non novit? Nam novit quod alia noverit, se autem non noverit: hinc enim novit et quid sit nosse. Quo pactosam. Scit igitur se ipsam. Deinde cum se quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
cum ardenter se ipãm querit ut
nouit dum incognita sibi est. Ecce enĩ
mens semetipãm querit ut nou̾it dũ ĩ¬
Amat gͥ. s quid amat: si seipãm quõ
cum se nõdum nou̾it. nec quisꝙ̃ possit
amare qd̃ nescit. An ei fama p̃dicauit
spẽm suã. sieut de absentibus solemus
audire. forte ergo non se amat. s qd̃ de
se fungit hoc amat. longe fortasse aluid
qͣm ipã est. Aut si se mens sui similẽ fin¬
git. et iõ cũ ħ figniẽtũ amat se amat
anteꝙͣ nou̾it quia id ꝙ sui simile est ĩ¬
tuetur. Nouit gͦ alias mentes exquib
se fingat et gen̾e ip̃o sibi nota est Cur
sibi possit ẽẽ presẽcius. Qd̾ si ut oculis
corpis magis alii oculi noti sunt qͣm
ipĩ ibi sibi. Non se gͦ querat numꝙͣ in¬
uentura. Nũqͣm enim oculi se preter spe¬
cula uidebunt nec ullo modo putand̾
est eciam rebus incorpeis contẽplãdis
tale ad adhiben ut mens tamꝙͣ ĩ specło
speciosũ sit nosse semetipãm. Et ħ amat

Expanded text:
cum ardenter se ipsam quaerit ut noverit, dum incognita sibi est? Ecce enim mens semetipsam quaerit ut noAmat igitur: sed quid amat? Se ipsam? Quomodo, cum se nondum noverit, nec quisquam possit amare quod nescit? An ei fama praedicavit speciem suam, sicut de absentibus solemus audire? Forte ergo se non amat, sed quod de se fingit, hoc amat, longe fortasse aliud quam ipsa est: aut si se mens sui similem fingit, et ideo cum hoc figmentum amat, se amat antequam noverit; quia id quod sui simile est intuetur: novit igitur alias mentes ex quibus se fingat, et genere ipso sibi nota est. Cur sibi possit esse praesentius? Quod si ut oculis corporis magis alii oculi noti sunt, quam ipsi sibi; non se ergo quaerat nunquam inventura. Nunquam enim se oculi praeter specula videbunt: nec ullo modo putandum est etiam rebus incorporeis contemplandis tale aliquid adhiberi, ut mens tanquam in speculo speciosum sit nosse semetipsam, et hoc amat
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dicemus: Anꝙ exꝑte se nouit ex ꝑte
non nouit. S absurdũ est dre non eam
totam scire ꝙ scit. nõ dico totũ scit. s qd̃
scit totũ scit. Cum itaq aliquid de se scit
ꝙ nisi tota nõ põt totam se scit. s cit aũt
aliquid se scientẽ nec potest quitꝙͣ scire
nisi tota scit se igitur totã.

Expanded text:
ergo dicemus? an quod ex parte se novit, ex parte non novit? Sed absurdum est dicere, non eam totam scire quod scit. Non dico, Totum scit; sed quod scit, tota scit. Cum itaque aliquid de se scit, quod nisi tota non potest, totam se scit. Scit autem se aliquid scientem, nec potest quidquam scire nisi tota. Scit se igitur totam.
Abbreviated transcription (Latin):
sibros meos qͦs iste seg̾ de liho arbi¬
trio. nõ segũt. Atq issis nõ sectis i
hũc forsitan legũt de hac re sm̃a
mea satis aꝑpeat ex ip̃is libris com¬
memorare me oz ꝙ iste si sentiret
atq ĩ sius lr̃is pon̾et ulla ĩter nos
de hac re ꝯtrou̾sia reman̾et. Conti¬
nuo qͥppe post u̾ba mea que iste cõ¬
memorauit ꝙ occrere pot̾at ip̃e sub̃

Expanded text:
libros meos, quos iste legit, de Libero Arbitrio non legerunt, atque illis non lectis, hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret, nulla inter nos de hac re controversia remaneret. Continuo quippe post verba mea quae iste commemoravit, quod occurrere poterat ipse
Abbreviated transcription (Latin):
çio bonũ. S qd odi malũ hoc ago. at¬
q aliis ĩ hac siña cõmemoratis te¬
dãpnatõe uẽienciũ. Nã si nõ ẽ ista
pena sp̃is s nat᷑a nlła ista pcc̃a sunt.
Deĩde paulopost resiqͥtur. Crgo ĩꝙͣ
ĩ hac pena nsta de dãpnatc̃e hõis
carnali ꝯsuetudine q̃ molẽçia mor
successionis quodã mͦ nalit̾ mole¬
uit. uideat qͥd recte faciẽdum sit
et uesit nͥ possit ĩpsere issa ẽ eĩ põi
pena nistissia ut amittat qͥsq quo
Sñ uti nolint. Cũ sine ulla posset
difficultate si uellet idẽ aũt ut qui
sciẽs recte nõ facit. Amittat sare
qd rectũ sit ⁊ qͥ recte fac̾e cũ posset
nolinit. amnictat posse cũ uelit. Nã
sũt re u̾a oĩ peccãti aĩe duo ista pe¬
nalia ignorãcia et difficultas. ex
ignorãçia de hpnestat error ex dif¬
ficultate cruciatꝰ affligit s aꝓpba¬
re fla ꝓ ueris ut erret ĩuitꝰ et resi¬
stẽte atq corq̃nte dosore carnał in¬
culi nõ posse a libidinosis oꝑibꝰ tem¬

Expanded text:
cio bonum, sed quod o.di malum, hoc ago\'? atque aliis in hac sententia commemoratis tedamnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaluit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reunalia, ignorantia et difficultas. Ex ignorantia dehonestat error, ex difficultate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus tem
Abbreviated transcription (Latin):
corporisꝯ uos qͥdẽ n asiq̃ unitas ꝯtine¬
ret nch eẽtis. S rursus si nos eẽtis
ip̃a mnitas corpora nõ eẽtis. Recte illi
cas corpora quã n indẽs uidicare nõ
posses qd eõ nõ impleat. Ei aũt hiis
corporeis ccsis eã uidẽs nõ u̾e dicẽs¬

Expanded text:
s, Vos quidem nisi aliqua unitas contineret, nihil essetis, sed rursus si vos essetis ipsa unitas, corpora non essetis; recte illi cas corpora, quam nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non
Abbreviated transcription (Latin):
bi hat posse assequi eã ꝙͣ seqͥt᷑ imita¬
tẽ. Quare si ħ ita ẽ flagitabo ut Rn¬
deat ubi uideat ip̃e initatẽ hãc auit
uñ udeat quã si nõ uidẽt uñ cognos¬
ceret. st qͥd mutaret᷑ corpoꝵ sp̃es ⁊ qͥd

Expanded text:
bi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut respondeat, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam si non videret, unde cognosceret et qu
Abbreviated transcription (Latin):
ita eẽ asiꝙͥ us nõ ita. Ad indicãdũ uero
ad dimͦ aliꝙͥ quo significemꝰ posse ẽẽ ⁊ alii
uesut cũ dñis. Ita ẽẽ debet aut ita ẽẽ de¬
binit aut ita ẽẽ debebit. ut ĩsuis opibus
delectatõ nͣ uosũt tendẽ ad suꝑiora ut
uidicẽt cur ista insibisia placeãt. Itaq
si q̃rã ab artifice uno arcu ꝯstructo cur
deãt. Porro si pargã q̃rere id ip̃m cur eli¬
gat dicet ħ decẽ hoc ẽẽ pulcrũ. ħ desecta¬
re c̾nẽtes ncħ audebit ampliꝰ. Incsina¬
tus eĩ recũbit ocłis et unde pendeat nõ
ĩtessigit. At ego mr̃ ĩtͥnsecꝰ ocusatũ et ĩ¬
insibisit̾ udẽtẽ nõ desmã cõmou̾e cur
ista placeãt ut uidex ẽẽ audeat ip̃iꝯ di¬
lectõis hũane. Ita eĩ suꝑfert᷑ illi. nͨ ab
ea tenet᷑ dũ nõ ẜm ip̃am s ip̃am nidi¬

Expanded text:
non ita: ad judicandum vero addimus aliquid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur deant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non
Abbreviated transcription (Latin):
nare. Nam si nich̾ tale recordatus eẽm
quid heri cendium iecordari uelle non
possem. uñ intlłigi pot uoluntatẽ renuĩ¬
scendi ab hiis quid̾e rebus que meõria
continentur. ꝓcedere adiunctis simłers¬
que in de ꝑ recordacõem cernẽdo exp̃mũ¬
tur .i. ex copulacõe rei cuiusda qͣm recor¬
dati sumus. Et uisionis que inde frãẽ
in acie cogitantis cũ recordati sumus ꝙͥ
ipã que utrũq copulat uoluntas reqͥ¬
rit. et aliud qd̃ qͣi uicinũ est atq cõtigu¬
um recordanti

Expanded text:
nare. Nam si nihil tale recordatus essem, nare. Nam si nihil tale recordatus essem, quid heri coenaverim, recordari velle non possem. Unde intelligi potest, voluntatem reminiscendi ab iis quidem rebus quae memoria continentur procedere, adquae inde per recordationem cernendo exprimuntur, id est, ex copulatione rei cujusdam quam recordati sumus, et visionis quae inde facta est in acie cogitantis cum recordati sumus. Sed ipsa quae utrumque copulat voluntas, requirit et aliud quod quasi vicinum est atque contiguum recordanti
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ pacto demrãu potest uoluntatem
nec quasi ꝑentem nec quasi ꝓlem ẽẽ
siue corpee similitudĩs que meõria cõ¬
tinetur siuie eius que inde cũ recordamͣ
expͥmitur. qñ utrũq in cogitando ita
copulat. ut taniq̃m unũ singłarit᷑ a ꝑ¬
peat. et discerni nisi rõe non possit. Ac¬
q illd̃ primũ uidendũ est nõ esse posse
uoluntatẽ remini scẽdi nisi uel totum
uł aliquid rei eius q̃in renũsci uolum᷑
in penetrabilib meõrie teneamus. Qd̃
em̃ omĩ modo. et ex omĩ ꝑte obliti fueri¬
mus nec renũscẽdi uoluntas exoritur
qmĩ quitꝙ̃ recordari uolumus. recordati
iam sumus in memor̾ nrã eẽ uł fuisse
u̾bi grã. Si recordari uolo quid heri ce¬
nau̾im. aut recordatus iam sũ cenasse
me aut si et hoc nondum certe cca ipm̃
tempus aliquid recordatus sum si nich̾
aliud. ipm̃ saltem. Hesternã diẽ et eius
eam partẽ qua cenari solec. et quid sit ce¬

Expanded text:
igitur pacto demonstrari potest, voluntatem igitur pacto demonstrari potest, voluntatem nec quasi parentem, nec quasi prolem esse, sive corporeae similitudinis quae memoria continetur, sive ejus quae inde cum recordamur exprimitur, quando utrumque in cogitando ita copulat, ut tanquam unum singulariter appareat, et discerni nisi ratione non possit? Atque illud primum videndum est, non esse posse voluntatem reminiscendi, nisi vel totum, vel aliquid rei ejus quam reminisci volumus, in penetralibus memoriae teneamus. Quod enim omni modo et omni ex parte obliti fuerimus, nec reminiscendi voluntas exoritur: quoniam quidquid recordari volumus, recordati jam sumus in memoria nostra esse vel fuisse. Verbi gratia, si recordari volo quid heri coenaverim, aut recordatus jam sum coenasse me, aut si et hoc nondum, certe circa ipsum tempus aliquid recordatus sum, si nihil aliud, ipsum saltem hesternum diem, et ejus eam partem qua coenari solet, et quid sit coe
Abbreviated transcription (Latin):
inniimus uid̾emus. qͣntomagis prius¬
qͣmid memorie mandaremus. Qͣmꝙͣ
itaq forma que fit macie recordãtie
ex ea fiac que mest memorie. ipã tam̃
acies non inde existit. sed erat añ istã
Conseqñs est autẽ ut si non est illa ue-¬
ra parens. nec ista sit uera proles. Sed
et illa quasi parens. et ista quasi proles
aliquid insinuãt. unde int̾iora atq iu̾¬
ora exercitacius cerciusq uideantur .i
Difficilius iam plane disc̾nitur. utrũ
uoluntas que memorie copulat iusio¬
nẽ non sit alicuius eoꝵ siue parẽs siue
proles. Et hanc discretionis difficulta
discernebatur formatus sẜus a sẜibili
corpe et uoluntas ab utroq ꝓpter nateͣ
diu̾sitatẽ que mest inuicem ab omĩbus
tribus. dequa satis supͣ disẜuimus. Ita
et hic pot. Qmuis enim hec trinitas
de qua nunc queritur formsecus ĩuec¬
ta est aĩo. Intus tñ agitur et nõ est qͥtꝙͣ
eius preter ipĩus animi naturã. Nͦ

Expanded text:
minimus videremus; quanto magis priusminimus videremus; quanto magis priusquam id memoriae mandaremus? Quanquam itaque forma quae fit in acie recordantis, ex ea fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non inde existit, sed erat ante istam. Consequens est autem, ut si non est illa vera parens, nec ista vera sit proles. Sed et illa quasi parens, et ista quasi proles aliquid insinuant, unde interiora atque veriora exercitatius certiusque videantur. 12. Difficilius jam plane discernitur, utrum voluntas quae memoriae copulat visionem, non sit alicujus eorum sive parens sive proles: et hanc discretionis difficultatdiscernebatur formatus sensus a sensibili corpore, et voluntas ab utroque, propter naturae diversitatem quae inest ab invicem omnibus tribus, de qua satis supra disseruimus, ita et hic potest. Quamvis enim haec trinitas, de qua nunc quaeritur, forinsecus invecta est animo; intus tamen agitur, et non est quidquam ejus praeter ipsius animi naturam. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Am uero in alia truntate int̾iore quidã
qmͣ est ista in sẜibilibus et insẜ̾ibus. s
tam̃ que inde concepta est cum iã non
ex corꝑe sẜus corꝑis. sed ex memoria for¬
matur acies ammi cum in ipã mẽoriͣ
spẽs inheẜ it corꝑis qd̃ formsecus sẽ si¬
mus illam spẽmque inmẽoria est qͣi
pentem dicimus eius que fit in fanta¬
sia cogitantis. Erat .n. inmẽoria et pri¬
usꝙͣ cogitaretur a nobrs sicut erat cor¬
pus mloco et priusꝙͣ sentiretur ut ui¬
sio fieret. Sed cũ cogitatur ex illa qͣm
memoria tenet exprimitur macie co¬
gitantis ⁊ eius remũscendo formatur
ea spẽs que q̃i proles est eius q̃m meõ¬
ua tenet. Sz neq illa uer patens. n
ista uera proles ẽ. Acies quippe anmi
que formatur ex meõria cum recordã¬
do aliquid cogitamus. non ex ea specie
ꝓcedit ꝙͣ memm̃imus uisã qñ quidẽ
eoꝵ memĩsse nõ possemus insi uidis¬
semus. Acies atẽ ai que remĩscendo
for̃tur erat eciã priusꝙ: corpus qd̾ me¬

Expanded text:
am vero in alia trinitate, interiore quidem, quam est ista in sensibilibus et sensibus, sed tamen quae inde concepta est, cum jam non ex corpore sensus corporis, sed ex memoria formatur acies animi, cum in ipsa memoria species inhaeserit corporis quod forinsecus sensimus, illam speciem quae in memoria est, quasi parentem dicimus ejus quae fit in phantasia cogitantis. Erat enim in memoria et priusquam cogitaretur a nobis, sicut erat corpus in loco et priusquam sentiretur, ut visio fieret. Sed cum cogitatur, ex illa quam memoria tenet, exprimitur in acie cogitantis, et reminiscendo formatur ea species, quae quasi proles est ejus quam memoria tenet. Sed neque illa vera parens, neque ista vera proles est. Acies quippe animi quae formatur ex memoria cum recordando aliquid cogitamus, non ex ea specie procedit quam meminimus visam; quandoquidem eorum meminisse non possemus, nisi vidissemus: acies autem animi quae reminiscendo formatur, erat etiam priusquam corpus quod me
Abbreviated transcription (Latin):
or sensibus corꝑis et nõ dem̃ possit agͦ¬
sci. Atq ita exterioris ho mĩs trnitas pͥ¬
mo in huis que cernunt᷑ extrinsecus ex
em cernẽtis imprimunt᷑ et utr̃q copu¬
lantis intencõe uoluntatis appuit. S
hec tra non inter se equalia nec unuis
ta muenta est altera trinitas. ubi appa¬
rent eademtria unius eẽ sb̃e ymagina-¬
cõ corꝑis que in memoria ẽ et inde ĩre¬
formacõ cum ad eam conu̾titur acies
cogitantis. et utiũq coniungẽs inten-¬
cõ uoluntatis. Sed iõ et ista trinitas ad
exteriorẽ hoiem reputata est ꝑtinere qr
decorporibus illata est que sentiuntur

Expanded text:
ris et non dictum posset agnosci: atque ita exterioris hominis trinitas primo in his quae cernuntur extrinsecus, exe cernentis imprimitur, et utrumque copulantis intentione voluntatis, apparuit. Sed haec tria non inter se aequalia, nec uniusta inventa est altera trinitas, ubi apparerent eadem tria unius esse substaio corporis, quae in memoria est, et inde formatio, cum ad eam conuertitur acies cogitantis, et utrumque coniungens intentio uoluntatis. sed ideo et ista texteriorem hominem reperta est pertinere, quia de corporibus illata est, quae sentiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
que fecit omẽs ceteras magnas ꝑuas¬
q naturas eis quas fecit sũ dubitacõe
p̃stantior ac ꝑ hec hac etiã de qua loqui¬
mur rõnali et intlłcuali que homĩs
mẽs est ad eius qui eam fecit ymagi¬
nẽ fcã. Illa autẽ ceteris natura p̾stãci¬
or deus est. Et quidẽ non longe positꝰ

Expanded text:
quae fecit omnes caeteras magnas parvasquae fecit omnes caeteras magnas parvasque naturas, eis quas fecit sine dubitatione praestantior, ac per hoc hac etiam de qua loquimur, rationali et intellectuali, quae hominis mens est, ad ejus qui eam fecit imaginem facta. Illa autem caeteris natura praestantior Deus est. Et quidem non longe positus
Abbreviated transcription (Latin):
tuinitas mentis nõ pp̃ea ymago
dei est quia sui memĩt mẽs et intelligit
ac diligit se. s quia põt eciã menũsse. ⁊
intlłire et amare a quo fcã est. Qd̾ cum
stulta est. Memĩt itaq dei sui. ad cuius
y maginem fcã est eumq intlłigat atq
diligat qd̃ breuius dicam colat deum
tus est sapĩa et non sua luce s sũme il¬
luis lucis ꝑticipacõe sapiẽs erit. atq ubi
et̾na ibi beata regnabit. Sic .n. d̾r ista ho¬
mĩs sapĩa. ut ⁊̃ sit dei. Tunc .n. uera est.
slam si hũa est uana est. ueꝵ nõ ita dei
qua sapiẽs est deus. n enim ꝑticipacõ¬
ne siu sapiẽs est. sicut mens ꝑticipacõe
dei. S quẽadmod̃ d̾r eciam iusticia dei
non solum illa qua ip̃e iustus est. S qͣm
dat honuĩ cum iustificat impiũ. Quã
cõmẽdans apłus ait de quibusdã. Igno¬
Sic .n. dici ĩ de quibusdã pot̃ igͦrantes d̾i
sapͣm et suam uolẽtes constitue sapiẽ dei
nõ sũt sb̾iecti. Est igitur natura nõ fc̃ã

Expanded text:
trinitas mentis non propterea Dei est imago, quia sui meminit mens, et intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta est, eumque intelligat atque diligat. Quod ut brevius dicam, colat Deum tus est sapientia : et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei qua sapiens est Deus. Neque enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sed quemadmodum dicitur etiam justitia Dei, non solum illa qua ipse justus est, sed quam dat homini cum justificat impium, quam commendans Apostolus ait de quibusdam, Ignode quibusdam, Ignorantes Dei sapientiam, et suam volentes constituere, sapientiae Dei non sunt subjecti. 16. Est igitur natura non facta,
Abbreviated transcription (Latin):
slam et m illo scd̾m corpus uiuimus
et mouemur ⁊ sumus. Uñ scd̾m mẽtẽ
que fcã est ad eius ymagiẽm d hoc ac¬
cipi excellenciore quodã eodemq non
uisibili sed intlłigibili mͦ. Nam qͥd nõ
est in ipõ de quo dĩne sc̃ptũ est. ex ip̃o
si in ipõ sũt om̃ia in quotandẽ posst̃
nisi in quo sũt. Non tamẽ om̃s eũ illo
sũt eo in ͦ quo ei dcĩ est. ego semꝑ tec̃
nec ip̃e cũ omĩbus eo mͦ dicimus. dñs

Expanded text:
illo secundum corpus vivimus, et movemur et sumus. » Unde, secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi excellentiore quodam eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est: Quoniam si in ipso sunt omnia, in quo tandem possunt nisi in quo sunt? Non tamen omnes cum illo sunt eo modo quo ei dictum est, Ego semper tecum . Nec ipse cum omnibus eo m
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ei est cupiditas. cũ ꝓpt̾ se amatͤ
creatã tũc nõ utẽtem adiuuat. s corp
fruẽtẽ. Cũ gͣ aut par nobis aut inferior
creatura sit infenore utẽdũ est aid deum.
Pari aut̃ fuiedũ s indeo. sic̃ .ii. te ip̃õnõ
interpõ frui debes s mes qui fecit te. Sic
eciam illo quẽ diligis. tamꝙͣ te ipõ. Et nb̃¬
nos nec ad nosmetipõs remitt̾e aut qͣi
relaxare deorsũ uersus audiamꝰ. Nasci¬
tur autẽ u̾bum cũ excogitatũ placet
aut ad peccandũ aut ad recte faciẽdũ.
medius amor cõiungit seq cũ eris ter¬
cui complexu corpeo sñ ulla cõfusiones
strĩgit

Expanded text:
Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum. Et nobnos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit
Abbreviated transcription (Latin):
excemplũ qd̃ nb̃ ut reformem᷑ ad yma¬
ginẽ dei prebet ymago equalis patri
cũ de sapĩa scͥptura loquit ᷑ De filio loqr
qmẽ sequim᷑ iuuẽdo sapient. qͣmuis et
pr̃ sit sapiã sicuc lum et deus. Spc̃ qͦ sc̃s¬

Expanded text:
exemplum quod nobis ut reformemur ad imaginem Dei praebet imago aequalis Patri, cum de sapientia Scriptura loquitur, de Filio loquitur, quem sequimur vivendo sapienter: quamvis et Pater sit sapi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mutando dĩnitatẽ suã. s nrãm mu¬
tabilitatem assumẽdo. Et forͣm ẜui acci¬
piens uenic ad nos inhunc mũdũ qͥ ĩ
hoc mũdo erat quia mundus ꝑ eũ fc̃s ẽ
ut exemplũ sur sũ uidentib deũ. exẽpł
deorsũ mirantibus hoĩem. exemplũ sa¬
nis ad ꝑmanẽdũ. Exemplũ infirmis
ad conualescẽdũ. exemplũ moritis ad
surgẽdũ eẽt. et momĩb ipẽ p̾matũ tenẽs

Expanded text:
non mutando divinitatem suam, sed nostram mutabilitatem assumendo; et formam servi accipiens , venit ad nos in hunc mundum , qui in hoc mundo erat, quia mundus per eum factus est ; ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum deorsum mirantibus hominem, exemplum sanis ad permanendum, exemplum infirmis ad convalescendum, exemplum morituris ad surgendum esset, in o
Abbreviated transcription (Latin):
caro fcm̃ ẽ et hĩcauit in nb̃. Ppterea igͤ cũ
ꝓnunciat᷑ in scͥptinis ut enarrat᷑ ad¬
de sapiã siue dicẽte ip̃a. siue cũ de illa d̾r
filius nobis potissimũ insinuat᷑ cuius
ymaginis exemplo et nos nõ discedamꝰ
nobis exemplũ est. Neq .n. imitat᷑ ali¬
quẽ precedentẽ ad patrẽ a quo nũꝙͣ ẽ
oĩo seꝑabilis quia idipmñ est qd̃ ille de
quo est. Nos autẽ nitentes imitam᷑
manentẽ et sequim ᷑ stantẽ et in ipõ am¬
bulantes tendimus ad ipm̃ qui fc̃s est
nobis iua temꝑalis ꝑ hũlitatẽ. q̃ mã¬
sio nb̃ et̾na est ꝑdĩnitatẽ. Qm̃ qͥ ppe spĩti¬
bus mundis intellectualib qui suꝑbia
non lapsi sũt in forma dei. et deo equal
et deus p̾bet exemplũ. ut se idem exem¬
plũ redeundi. lapso etiã preberet honũ
qui pp̃ immũdiciã pocõꝵ penãq moͣrliͭ¬

Expanded text:
ea igitur cum pronuntiatur in Scripturis, aut enarratur alde sapientia, sive dicente ipsa sive cum de illa dicitur, Filius nobis potissimum insinuatur. Cujus imaginis exemplo et nos non discedamusnobis exemplum est. Neque enim imitatur praecedentem aliquem ad Patrem a quo nunquam est omnino separabilis, quia idipsum est quod ille de quo est. Nos autem nitentes imitamur manentem, et sequimur stantem, et in ipso ambulantes tendimus ad ipsum: quia factus est nobis via temporalis per humilitatem, quae mansio nobis aeterna est per divinitatem. Quoniam quippe spiritibus mundis intellectualibus, qui superbia non lapsi sunt, in forma Dei et Deo aequalis et Deus praebet exemplum: ut se idem exemplum redeundi etiam lapso praeberet homini, qui propter immunditiam peccatorum poenamque mor
Abbreviated transcription (Latin):
oẽm hoĩem. Et ip̃a et sũma sapia deus
uñ nc̃ agimus. bapiã gͦ filius de sapĩa
prẽ. sicut lum̃ de luiẽ et d̾s ded̾o. ut sĩgu¬
lus pr̃lum̃. et singulus filius lum̃. et sĩ¬
gulus pr̃deus. et singulus filius deus
Ergo et singulus pater sapĩa et sĩgłus
filius sapĩa. et sieut utr̃q simul unũ lu¬
men et unus deus sic utr̃q una sapĩa.
Sz filius fc̃s est nobis sapĩa a deo ⁊ iusti¬
cia et scificacõ quia tẽꝑalit̾ nos ad illũ¬

Expanded text:
Omnem hominem, ea ipsa et summa sapientia Deus, unde nunc agimus. Sapientia ergo Filius de sapientia Patre, sicut lumen de lumine, et Deus de Deo, ut et singulus Pater lumen, et singulus Filius lumen; et singulus Pater Deus, et singulus Filius Deus: ergo et singulus Pater sapientia, et singulus Filius sapientia. Et sicut utrumque simul unum lumen, et unus Deus, sic utrumque una sapientia. Sed Filius factus est nobis sapientia a Deo, et justitia et sanctificatio , quia temporaliter no
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa ẽ quia fc̃s ẽ hõ An pp̃ea nõ loqͥt᷑
ius sit et pr̃ ipe sapt̃a. quia illa nb̃ sapiͣ
cõmendanda erat et imitanda cuĩ mu
tacõe formam᷑. Pater .n. eam dicit ut uer¬
bum eius sit nõ quõ ꝓfertur ex ore uer¬
bũ sonans. aut ante pronũciacõez co¬
gitatur spacus .ii. tempoꝵ hoc complet᷑
Iud̾ autẽ et̾num est et iliuĩando dic̃ nb̃
et de se et de prẽ qd̃ dicendum ẽ homũb
Ideoq ait. Neõ nouit filiũ nisi pr̃. ⁊ neõ

Expanded text:
ia est, quia factus est homo. An propterea non loquitur amvis sit et Pater ipse sapientia, quia illa nobis sapientia commendanda erat et imitanda, cujus tatione formamur? Pater enim eam dicit, ut Verbum ejus sit; non quomodo profertur ex ore verbum sonans, aut ante pronuntiationem cogitatur: spatiis enim temporum hoc completur, illud autem aeternum est, et illuminando dicit nobis et de se et de Patre, quod dicendum est hominibus. Ideoque ait, Nemo novit Filium, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mea procedat ex illis. sed ab eis mea sai¬
tem sit tuta snĩa tuta conscĩa te tuente
Sapiẽs quidã cũ de te loqueret᷑ in libro
sus. qui eccãsticus ꝓpͥo noĩe iam uocat᷑
Multa inquit dicimus et nõ ꝑueĩmus
et cõsũmacõ ẜmonũ unu̾sa est ipẽ. Cũ
g ͦ ꝑuen̾imus adte cessabũt młta ista q̃
diximus et nõ ꝑ ueĩmus et maneb̾ unus
omĩa in omibus ⁊ sine fine dicemꝰ unũ¬
agnoscant et tui. siqua de meo. et tu igͤ¬

Expanded text:
mea procedat ex illis; sed ab eis mea salmea procedat ex illis; sed ab eis mea saltem sit tuta sententia, tuta conscientia, te tuente. Sapiens quidam cum de te loqueretur in libro suo, qui Ecclesiasticus proprio nomine jam vocatur, Multa, inquit, dicimus, et non pervenimus, et consummatio sermonum universa est ipse . Cum ergo pervenerimus ad te, cessabunt multa ista quae dicimus, et non pervenimus; et manebis unus omnia in omnibus : et sine fine dicemus unuagnoscam et tui: si qua de meo, et tu ign
Abbreviated transcription (Latin):
sti suscipe itͣntẽ. ubi clausisti aꝑi pulsã¬
ti. Meminerĩ tui intlłigam te Diligã te.
Auge in me ista donec me reformes ad
integrũ. Scio sc̃ptũ eẽ. in multileqͥo nõ
effugies pcc̃m. Sed utinam p̃dicando
u̾bumtusi et laudando te tm̃m᷑ loq̃rer. ñ
solum sug̾em pecm̃. s mentũ bonũ acq̃¬
insta oꝑtune imꝑtune. Nũquid dd̾m ẽ
istum nõ multũ locutũ. qui nõ solũ oꝑ¬
tune. u̾m eciã imꝑtune u̾bum tuũ do¬
tiloquio qd̃ pacior intus ĩ aĩa mea mise¬
ra in conspeũ tuo. ⁊ cõfugientẽ ad mĩa
tuam. Non .n. cogita cõibus taceo eciam
tacẽs uecibus. Et siquidẽ nõ cogitarẽ.
nisi qd̃ placeret tibi non utiq rogarẽ
ut me ab hoc multiloquio lib̃ares. ẜ ed
multe sũt cogitacões mee tales quales
me delcant eas nch̾ominus imꝓbare
nec in eis uelut dormitando ĩmorau. Nec
intin ualeant apud me ut quid ĩ opera

Expanded text:
sti, suscipe intrantem; ubi clausisti, aperi pulsansti, suscipe intrantem; ubi clausisti, aperi pulsanti. Meminerim tui, intelligam te, diligam Auge in me ista, donec me reformes ad integrum. Scio scriptum esse, In multiloquio non effugies peccatum . Sed utinam praedicando verbum tuum, et laudando te tantummodo loquerer! non solum fugerem peccatum, sed meritum bonum acquinsta opportune, importune . Numquid dicendum est istum non multum locutum, qui non solum opportune, verum etiam importune verbum tuum, Dotiloquio quod patior intus in anima mea, misera in conspectu tuo, et confugiente ad misericordiam tuam. Non enim cogitationibus taceo, etiam tacens vocibus. Et si quidem non cogitarem nisi quod placeret tibi, non utique rogarem ut me ab hoc multiloquio liberares. Sed multae sunt cogitationes meae, tales quales me delectant, eas nihilominus improbare, nec in eis velut dormitando immorari. Nec in tantum valeant apud me, ut aliquid in opera
Abbreviated transcription (Latin):
tizate gentes in noiẽ pr̃is et filii et sp̃
scĩ. nisi trinitas eẽs necbaptizari nos
iuberes. Dne deus nr̃ meius noĩe qui
nõ est dñs deus. Necdiceret ͨ uoce dĩna
Audi isrł dñs deus tuus deus unus ẽ
nisi trinitas ita eẽs ut unus dñs deus
eẽs. Et insi tu deus pater ipẽ eẽs ⁊ filius
misit deus filiũ suũ. nec tu unigeĩte di¬
ceres de spũ scõ. quẽ mittet pr̃ in noiẽ
meo. et quẽ ego mittã ub a patre qd hõc
regulain fidei dirigens intencõm meã
qͣntum potui qͣntum me posse fecisti q̃¬
siu te et desideram intlłcu uidere qd̾ cre¬
didi. et multum disputaui et labora ui
Dnẽ deus m̃s una spes mea exaudi
me. ne fatigatus nolin te quere̾. sedq̃¬
ram faciem tuã semꝑ ardent̾. Tu da q̃¬
rendi iures qui illiũari me fecisti ⁊ ma¬
gis magisq inueĩendi te spem dedisti
Corĩ te est firmitas et infirmitas mã
illam ẜua. istã sana. Corã te est sciẽcia¬
mea et igͦrancia mest ubi michi aꝑui¬

Expanded text:
tizate gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti , nisi Trinitas esses. Nec baptizari nos juberes, Domine Deus, in ejus nomine, qui non est Dominus Deus. Nec diceretur voce divina: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Dominus unus est , nisi Trinitas ita esses, ut unus Dominus Deus esses. Et si tu Deus Pater ipse esses, et FiliMisit Deus Filium suum : nec tu Unigenite diceres de Spiritu sancto: Qui mittet Pater in nomine meo, et quem ego mittam vobis a Patre . Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam, quantum potui, quantum me posse fecisti; quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multum disputavi et laboravi. Domine Deus meus, una spes mea, exaudi me, ne fatigatus nolim te quaerere; sed quaeram faciem tuam semper ardenter. Tu da quaerendi vires, qui te inveniri fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti. Coram te est firmitas et infirmitas mea: illam serva, istam sana. Coram te est scientia et ignorantia mea: ubi mihi aperui
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autẽ se cogitaret non se acorꝑa¬
libus rebus eadem cogitacõe disc̾nẽt
dilata est de trinitate cuius hec ymago
est disputacõ ut in ipĩs eciã corꝑalib
uisis inueniret᷑ trinitas et distinctõ.
unde lectoris exerreret᷑ intencõ

Expanded text:
cum autem cogitaret, non se a corporalibus rebus eadem cogitatione discerneret: dilata est de trinitate, cuius haec imago est, disputatio, ut in ipsis etiam corporalibus uisis inueniretur trinitas et distinctius in ea lectoris exerceretur intentio.
Abbreviated transcription (Latin):
tortũ quẽ iuder ubi grã carthagiẽ aĩo re¬
uoluo res quedã nũciata mẽti ꝑ cculos
memorieq tnsfusa ymagĩariũ cõspec¬
tum facit. sed aliuid mẽte cõspicio scd
qd̾ michi opus illd̃ placet. Uñ eciã si
displicet corug̾em. Itaq de istis ẜm illã
iudicamus. et illam c̾nimus uo̾alis mẽ¬
tangimus. aut ut ymagiẽs absẽtium
fixas ĩmemoria recordam᷑ aut ex eaꝵ si¬
militudiẽ talia fingimus qualia nosinz
ip̃i si uellemus atq possemus etiã oꝑe
molirentur. ałr figurantes aĩo ymagi¬
nes corpum aut ꝑcorpus corꝑa udẽtes
Aliter autẽ rões artẽq ineffabłr pulcrã
taliũ figuraꝵ suꝑ aciem mẽtis simplici
itlłncia capiẽtes

Expanded text:
tortum, quem vidi, verbi gratia, Carthagine, animo revolvo, res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaeque transfusa, imaginarium conspectum facit. Sed aliud mente conspicio, secundum quod mihi opus illud placet; unde etiam, si displiceret, corrigerem. Itaque de istis secundum illam judicamus, et illam cernimus rationalis mentangimus, aut imagines absentium fixas in memoria recordamur, aut ex earum similitudine talia fingimus, qualia nos ipsi, si vellemus atque possemus, etiam opere moliremur: aliter figurantes animo imagines corporum, aut per corpus corpora videntes; aliter autem rationes artemque ineffabiliter pulchram talium figurarum super aciem mentis simplici intelligentia capientes
Abbreviated transcription (Latin):
cõne ꝑfiuendi ad intencõem cõsulendi
incõmutabili desuꝑ iusticia iubente de¬
flexus ẽ. ipã u̾o forͣ incõcusse ac stabił
u̾itatis. Et inqua fruerer hoiẽbonũ eum
credens. et in qua consulo ut bonus sit ea¬
dem lute incoꝵptibilis sincerissiẽq rõis
et mee m̃tis a spẽm. et illam fantasie nu¬
bemqͣm desuꝑ cerno cũ eunde hoiem ꝙ̃¬

Expanded text:
tione perfruendi ad intentionem consulendi, tione perfruendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer homine bonum eum credens, et in qua consulo ut bonus sit, eadem luce incorruptibilis sincerissimaeque rationis et meae mentis aspectum, et illam phantasiae nubem, quam desuper cerno, cum eumdem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
hẽat atq exprimi uolo spiritalẽq cõple¬
xum credendo molior quia ꝑuestigare tã
cito et cernere penitus eius int̾iora non
possum. Amoitaq fidelẽ ac fortẽ iuꝵ aõre
casto atq g̾mano. Qd̾ si michi int̾ loque¬
las niũs fateatur aut incautus aliquo
modo se indicet. ꝙ uel de deo credat incõ¬
grua. aut in illo queq ad carnale deside¬
ret. et protali errore illa ꝑtulerit uł spe¬
rate pecciũe cupiditate aut inani auidi¬
tate laudis hũae statim amorille quoĩ
eum ferebar offensus. Et qͣi reꝑcussus at¬
q ab indigno hoĩe ab latus inea forͣ per¬
manet. ex qua eum credẽs talẽ amauerã.
uisi forte ad hoc amoiam ut talis sit cum
talem nõ compero eẽ. At millo hoĩe nicħ
mutatũ est. mutaritũ põt ut fiat qd̾ eũ
iam ẽẽ crediderã. In mente autẽ mã mu¬
tata est. utiq ipã existimacõ que de illo
alit̾ se hẽbat et alit̾ ht̃. Idemq aor ab intẽ¬

Expanded text:
habeat atque exprimi volo, spiritualemque complehabeat atque exprimi volo, spiritualemque complexum credendo molior, quia pervestigare tam cito et cernere penitus ejus interiora non possum. Amo itaque fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat incongrua, atque in illo quoque carnale aliquid desideret, et pro tali errore illa pertulerit, vel speratae pecuniae cupiditate, vel inani aviditate laudis humanae: statim amor ille, quo in eum ferebar, offensus, et quasi repercussus, atque ab indigno homine ablatus, in ea forma permanet, ex qua eum talem credens amaveram. Nisi forte ad hoc amo jam, ut talis sit, cum talem non esse comperero. At in illo homine nihil mutatum est: mutari tamen potest, ut fiat quod cum jam esse credideram. In mente autem mea mutata est utique ipsa existimatio, quae de illo aliter se habebat, et aliter habet: idemque amor ab inten
Abbreviated transcription (Latin):
ci cum recte aliq̃d aꝓpbamus aut im¬
ꝓbamus. Nam et cũ recolo carthaginis
menia que iudi. ⁊ cũ fingo alexandrie
que nõ iudi easdẽq ymaginarias forͣ̃s
sui uiris incoxptissimis regulis firmũ
est. Et si coͣrlium ymaginũ qͣi quodã nu¬
bilo sb̾texitur non tam̃ inuoluit᷑ atq cõ¬
funditur. S interest utr̃ ego sb̾ illa uł ĩ
illa caligine tamꝙy a celo ꝑspicuo seclu¬
dar. an sicut m altissĩs montibus accide
solet int̾ utr̃q aere libero fruẽs et sere¬
nissiãm lucẽ supͣ et densissiãs nebulas
subt aspiciã. Nam unde mine fr̃ni aõ¬
us inflãmatur ardor cũ audio iux ali¬
quẽ pro fidei pulctudine et firmitate a¬
criora torm̃ta tollerasse. Et si michi digi¬
to ostẽdatur ip̃e hõ studeo michi coniunge.
notũ facere amicicia colligare. sicq si fa¬
cultas datur accedo. alloqͦr. sinonẽ cõfero
affectũ meũ m illũ quibus possum exp̃¬
mo u̾bis. uicissimq meo fieri quẽ mine

Expanded text:
ncimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et cum recolo Carthaginis moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas sui juris incorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexitur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub illa vel in illa caligine, tanquam a coelo perspicuo secludar; an sicut in altissimis montibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulchritudine et firmitate acria tormenta tolerasse? Et si mihi digito ostendatur ipse homo, studeo mihi conjungere, notum facere, amicitia colligare. Itaque si facultas datur, accedo, alloquor, sermonem confero, affectum meum in illum quibus verbis possum exprimo, vicissimque in eo fieri quem in me
Abbreviated transcription (Latin):
ipãm nouit humanumẽs ⁊ amat
se ip̃ãm nõ aliquid incõmutabile nouit
et amat aliteriz unusquisq homo loꝙ̃do
enunciat mentẽ suam quid inseipõ aga¬
tur actẽdẽs. Alit autẽ hũanã mentẽ spã¬
li aut generali cognicõe desmit. Itaq cũ
michi de sua ꝓpria loquit᷑ utrũ itlłigat
hoc aut illd̃ an non intlłigat et utr̃ uelit
aut nolit. hoc aut illd̾ credo. Cum u̾o de
humana spãliter aut gen̾ałr ueꝵ dãc
agnosco et aꝓpbo unde maĩfestũ est ali¬
ud unũquẽq uidere in se qd̾ sibi alius
dicẽti credat nõ tamẽ uideat. Aluid aũt
i ipã u̾itate qd̾ alius quisq possit ĩtu¬
eri. quoꝵ alt̾m mutari ꝑ temꝑa. alt̾m ĩ

Expanded text:
ipsam novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari pe
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ possumus diffimamus. nõ qͣlis
sit uuiscuiusq hoĩs mẽs. S qualis
ẽẽ sempit̾ius rõnibus debeat. unde ⁊̃
stas et quod̾a mͦ infusas mẽorie. Ex qui¬
bus eciam ea que nõ iusa s̃ ficto fãtasia¬
te cogitent : Siue alit̾ qͣm sũt. siue fortur¬

Expanded text:
iamus, non qualis sit uniuscujusque hominis mens, sed qualis esse sempiternis rationibus debeat. 10. Unde etiam stas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus etiam ea quae non visa sunt, ficto phantasmate cogitantur, sive alit
Abbreviated transcription (Latin):
det. Quid est autẽ ostñde michi temet¬
ses ut cumq ferẽdi ẽẽnt stulti qui pu
culis eius fuisse cõspituã. Cũ uͦ hic aꝑ¬
tissiẽ demrẽtur nec desiderãti hoc fuisse
cõcessũ. Quis audeat dic̃e ꝑ uisibiles for¬

Expanded text:
det? Quid est autem, Ostende mihi temetses, utcumque ferendi essent stulti, qui putculis ejus fuisse conspicuam: cum vero hic apertissime demonstretur, nec desideranti hoc fuisse concessum; quis audeat dicere per similes for
Abbreviated transcription (Latin):
scuptum est. et locutus ẽ dñs ad
moysen facie ad faciẽ. sicut quis loqi᷑
ad amicũ suũ. cũ paulo post dicat ide
moyses. Si gͦ inueni grãm ante teoñ¬
de michi te metipm̃ manifeste ut uideã
te ut sim. Inueĩens grãm asi terut scrã

Expanded text:
scriptum est, Et locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum: cum paulo post dicat idem Moyses, Si ergo inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; ut sim inveniens
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑseipm̃ usibilis filius dei. et ꝙ intra¬
uerat in nebulã moyses. ad hoc intrasse
uidebatur ut oculis quid̃ ppłi oñderet᷑
caligo nebulosa. ille autẽ intus uba dei
tamꝙ̃ eius faciẽ contẽplatus audiret
et ꝙ mõ dem̃ est. locutus ẽ dñs ad moy¬
sen facie ad faciẽ sic̃ quis loquit᷑ ad ami¬
spcũ tuo oñde michi temetip̃m maĩfeste
Nouerat utiq qd̾ coͣrliter uidebat. ⁊ ue¬
ram uisioẽm dei spiritałr requirebat. lo¬
cucõ quippe illa que fiebat inuocib sic
modificabat᷑ tamꝙͣ eẽt amiciloqñtis
ad amicũ. s deum prẽm quis corꝑeis
oculis uidet. Et inprincipio erat u̾bum
et u̾bum erat apd̃ deũ et deus erat u̾bũ¬

Expanded text:
 seipsum visibilis Filius Dei; et quod intraverat in nebulam Moyses, ad hoc intrasse videbatur, ut oculis quidem populi ostenderetur caligo nebulosa, ille autem intus verba Dei tanquam ejus faciem contemplatus audiret et quomodo dictum est, Locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amistende mihi temetipsum manifeste? Noverat utique quod corporaliter videbat, et veram visionem Dei spiritualiter requirebat. Locutio quippe illa quae fiebat in vocibus, sic modificabatur, tanquam esset amici loquentis ad amicum. Sed Deum Patrem quis corporeis oculis videt? Et quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbu