comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ihu hec aqua in animã meã. in meã carnẽ. ut huiꝰ
humore pluuiȩ. nr̃arũ conualles mentiũ atq in¬
timi cordis arua uiridescant. Ueniant in me stillici¬
dia tua. gr̃am inmortalitatẽq rorantia. Dilue gres¬
sus mentis meȩ. ne iterũ peccem. dilue animi mei
calcaneũ. ut possim abolere maledictũ. ne mor sũ
serpentis interiore pede sentiã. s sic̃ ipse iussisti se¬
quentib te: ut serpentes & scorpiones illeso possim
calcare uestigio. Redemisti mundũ. redime unius
animã peccatoris. Hȩc ẽ. specialis tua p̃rogatiua pi¬
etas: qr totũ mundũ insingłis redemisti. Helias
ad unã missus ẽ. Uuarũ. heliseus mundauit unũ.
tu nob̾ dñe iħu hos hodie mille mundasti. Qntos
in urbe Roma. qͣntos alexandriȩ. antiochiȩ. qͣntos

Expanded text:
haec aqua in meam animam, in meam carnem; ut hujus humore pluviae nostrarum convalles mentium atque intimi cordis arva viridescant . Veniant in me stillicidia tua, gratiam immortalitatemque rorantia. Dilue gressus mentis meae, ne iterum peccem. Ablue animi mei calcaneum, ut possim abolere maledictum ; ne morsum serpentis interiore pede sentiam, sed, sicut ipse jussisti sequentibus te, ut serpentes et scorpiones illaeso possim calcare vestigio . Redemisti mundum, redime unius animam peccatoris. 17. Haec est specialis tuae praerogativa pietatis, qua totum mundum in singulis redemisti. Elias ad unam missus est viduam , Elisaeus mundavit unum : tu nobis, Domine Jesu, hos hodie mille mundasti. Quantos in urbe Roma, quantos Alexandriae, quantos
Abbreviated transcription (Latin):
sors naturȩ: ita etiã scĩficans angłos. dñationes &
potestates. non ht consortiũ creaturȩ. Siqͥ aut̃ pu¬
tant ñ ẽẽ sp̃ualẽ in angłis scĩtatẽ. s aliã qͣndã gr̃am
conferre ñ audeant. nec possint negare qđ hominib
cionẽ habent: angłis p̃ferendi. S cũ angłi hominib
madium̃ tũ descendant: intelligendũ ẽ. qđ creat᷑a
quidẽ suꝑior angłoꝵ sit. quȩ plus rẽcipit gr̃e sp̃ualis.¬

Expanded text:
sors naturae; ita etiam sanctificans Angelos, Dominationes et Potestates, non habet consortium creaturae. Si qui autem putant non esse spiritalem in angelis sanctitatem, sed aliam quamdam gratiam conferre non audeant, nec possint negare quod hominibtionem habent, angelis praeferendi. 618 Sed cum angeli hominibus in adjumentum descendant , intelligendum est quod creatura quidem superior angelorum sit, quae plus recipit gratiae spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
aaron insacerdotib eiꝰ. Moyses qui cũ dõ appa¬
ret in gła. moyses gͦ ille posteriora tantũm dĩ in
tẏpo uidit. arrius totã dĩ faciẽ ad faciẽ cõp̃hen¬
dits S nemo inqͥt uidere potest faciẽ meã &e uiuit.
Paulus etiã de inferiorib dicit. Ex parte cognoscimꝰ.
& exparte etiã ꝓphetamꝰ. Arriꝰ dicit. Ex coto dm non
ex parte cognoui. Inferiorgͦ paulus quã arriPuas
electionis ex parte scit. uas ꝑditionis cotũ scit Scio
in quit hominẽ siue in corpore siue extra corpꝰ nescio
Aisscit. qũi raptus ẽ. in parads sũ. & audiuit u̾ba inef.¬
fabilia. Paulus raptus usq ad terciũ cȩlũ. seipsum
ne scuuit. arriꝰ in stercore uolutatꝰ dm̃sciuit: Paulus
dicit de seipso. ds scit. arriꝰ de dõ dicit. ego nouicS
non arriꝰ raptꝰ incelũ. quãuis eũ secutꝰ sit qui iactati¬
one damnabili diuina p̃sumeret dicens. Ponam thro¬

Expanded text:
Aaron in sacerdotibus ejus, Moyses qui cum Domino appaAaron in sacerdotibus ejus, Moyses qui cum Domino apparet in gloria; Moyses ergo ille posteriora tantummodo Dei in typo vidit: Arius totum Deum facie ad faciem comprehendit. Sed nemo, inquit, videre potest faciem meam, et vivit . 237. Paulus etiam de inferioribus dicit: Ex parte cognoscimus et ex parte etiam prophetamus . Arius dicit: Ex toto Deum, non ex parte cognovi. Inferior ergo Paulus, quam Arius; et vas electionis ex parte scit, vas perditionis totum scit: Scio, inquit, hominem, sive in corpore, 595 sive extra corpus nescio, Deus scit, quoniam raptus est in paradisum, et audivit verba ineffabilia . Paulus raptus usque ad tertium coelum, se ipsum nescivit: Arius in stercore volutatus Deum scivit. Paulus dicit de se ipso: Deus scit; Arius de Deo dicit: Ego novi. 238. Sed non Arius raptus in coelum, quamvis 596 eum secutus sit, qui jactatione damnabili divina praesumeret, dicens: Ponam thro
Abbreviated transcription (Latin):
Pete tͥ signũ. Ꝙ cũ ille dixisset. ñ petã & ñ tẽpta¬
bo dñm: responsũ ẽ. Ecce uirgo in utero accipiet.
Ergo signũ diuinitatis uidere ñ possumꝰ m̃surã
querimꝰ: Uȩ̃ misero mͥ. Impie discutere audemꝰ.
quẽ digne rogare non possumꝰ : Uiderint tam̃ qͥd
facient arriani. Ego te pat̾ si maiorem omĩb dixe¬
ro: iniuriose te tuis oꝑib cõparaui. Si maiorẽ fi¬
lio. ut arriꝰ asserit. impie iudicaui : de te priꝰ erit
illa sententia. Nam neq ulla fieripotest nͥ ex cõ¬
paratione prelatio. neq preferri quisquã. nͥ de quo
priꝰ fuerit uidicatũ. Iurare nob̾ ꝑ cęlũ ñ licet. udi¬
care dedo licet: S filio tuo soli iudiciũ de omĩb
hannes ꝓhibebat dicens. ego ate debeo baptizari.
& tii uenis ad mẽ. & ego xp̃m rudicio meo subdã᷑
Moy ses excusat sacerdotiũ. Petrus imꝑatũ in my¬
sterio declinat obseqͥum. arriꝰ scrutat᷑ etiã alta dĩ:
ꝓhibet᷑. arriꝰ meruit uidere secretũ: Moyses &

Expanded text:
te tibi signum. Et cum ille dixisset: Non petam, neque tentabo Dominum, responsum est: Ecce virgo in utero accipiet . Ergo signum divinitatis videre non possumus, mensuram quaerimus? Vae misero mihi, impie discutere audemus, quem digne rogare non possimus? 233. Viderint tamen quid faciant Ariani: ego te, Pater, si majorem omnibus dixero, injuriose te tuis operibus comparavi: si majorem Filio, ut Arius asserit, impie judicavi. De te prior erit illa sententia, nam neque ulla fieri potest nisi ex comparatione praelatio, neque praeferri quisquam, nisi de quo prius fuerit judicatum. 234. Jurare nobis per coelum non licet , judicare de Deo licet: sed Filio tuo soli judicium de omnibusannes prohibebat dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ; et ego Christum judicio meo subdam? 235. Moyses excusat sacerdotium, Petrus imperatum in ministerio declinat obsequium: Arius scrutatur etiam alta Dei? secretum. Moyses et
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ creaturis om̃ibꝰ. s etiã patri qđ dictu nefas ẽ.¬
eum preculit.S absit. Non enĩ int̾ omĩa pat̾. ñ int̃
plebẽ quandã creaturarũ suarũ. Subter creatura
om̃is. supra diuinitas patris & filii & sp̃s sci. Illa seruit.
hȩc regnat. Illa subiacet. ista dñat᷑. Illa opꝰ. hȩc auctor
bes adoret sp̃s sc̃s. Et infra. Ad quẽ aut̃ angłoꝵ dix̃ ali¬
quando. sede ad dexterã meã. donec ponã inimicostuos
scabellũ pedũ tuoꝵ: Nonne om̃s st̃ inqͥt ministri sp̃s. in¬

Expanded text:
fas est praetulit. Sed absit; non enim inter omnia Pater, non inter plebem quamdam creaturarum suarum. Subter creatura omnis, supra divinitas Patris et Filii et Spiritus sancti. Illa servit, haec regnat; illa subjacet, ista dominatur: illa opus, haec auctor bes: Adoret Spiritus sanctus. Et infra: Ad quem autem angelorum dixit aliquando: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? Nonne omnes sunt, inquit, ministri sp
Abbreviated transcription (Latin):
lauo: meas abluo. S ñ hoc om̃s audire poterant
hospitalitatis affectu. Uolebat & gedeoñ qͣuasi is qͥ¬
deferret obseqͥum. ñ qui donaret consortiũ. hoc ias
steriũ magnũ ẽ. qd̾ nemo cognouit. Deniq petro
dixit. Quod ego facio tu nescis. cognosces postea.
Hoc inquã diuinũ inyst̾ium ẽ: quod etiã qͥ laueruit
requirent. Non ÷ enim simplex aqua cȩleste my¬
steriũ.ꝑ quã consequim᷑ ut partẽ cũ xp̃o hab̾e me¬
ream̃. Est & quȩdã aqua quã mittamꝰ in peluẽ ani

Expanded text:
lavo, meas abluo. Sed non hoc omnes haurire poterant lavo, meas abluo. Sed non hoc omnes haurire poterant hospitalitatis affectu . Volebat et Gedeon lavare deferret obsequium, non qui donaret consortium. 603 Hoc mysterium magnum est, quod nemo cognovit. Denique Petro dixit: Quod ego facio tu nescis, cognosces postea . Hoc, inquam, divinum mysterium est, quod etiam qui laverint, requirent. Non est ergo simplex aqua coelestis mysterii, per quam consequimur, ut partem cum Christo habere mereamur. 16. Est et quaedam aqua quam mi
Abbreviated transcription (Latin):
petro soli: s unicinq dic̃ fideli. Nisi lauero t̃ pedes ñ
tua uestias. Prec inge te ꝓpt̃ nos linteo: ut nos tui
muneris ĩmortalitatẽ p̾cingas. Micte aquã in peluẽ.
laua ñ solũ pedes: s etiã caput. Non solũ corporlue
nr̃i. s etiã m̃tis uestigia. Uolo exuere om̃s nr̃e soroes
fragilitatis. ut & ego dicã. Nocte exui tunicã meã.
eos Quanta ista maiestas ẽ: Quasi minster pedes
fa muloꝵ tuoꝵ lauas. quasi ds rorẽ mittis in cęlo.
Nec solũ pedes lauas. s etiã ut tecũ recũbamꝰ iniui¬
tas. & exemplo nos tuȩ dignationis hortaris dic̃s.
Uocatis me dñm & magistrũ. & benedicitis. Sum
& enim. Sigͦ ego laui pedes ur̃os dñs & magister: &
uare fr̃m meoꝵ. uolo dñi implere mandatũ. uolo in
me ñ uerecundari. ñ dedignari qđ ipse priꝰ fecit
bonũ minisf̾ium humilitatis. qr dũ alienas sordes

Expanded text:
edes; non enim Petro soli, sed unicuique dicit fideli: Nisi lavero tibi pedes, non edes; non enim Petro soli, sed unicuique dicit fideli: Nisi lavero tibi pedes, non tua vestias. Praecinge te propter nos linteo, ut nos tui muneris immortalitate praecingas. Mitte aquam in pelvim: lava non solum pedes, sed etiam caput: nec solum corporis nostri, sed etiam mentis vestigia. Volo exuere omnes nostrae sordes fragilitatis; ut et ego dicam: Nocte exui tunicam meam, nabo illos ? 14. Quanta ista majestas est! Quasi minister pedes famulorum tuorum lavas, quasi Deus rorem mittis e coelo. Nec solum pedes lavas, sed etiam ut tecum recumbamus invitas, et exemplo nos tuae dignationis hortaris dicens: Vocatis me dominum et magistrum, et bene facitis; sum etenim. Si ergo ego lavi pedes vestros dominus et magistvare fratrum meorum, volo Domini implere mandatum, volo in me non verecundari, non dedignari quod ipse prius fecit. Bonum mysterium humilitatis; quia dum alienas sordes
Abbreviated transcription (Latin):
isẽ. tritici. Messis aut̃ multa. oꝑarũ aut̃ pauci.
sroeo qđ ꝑfidẽ dñi. futura eẽt. messis. fecunda
uirtutũ. Nec illud otiose qđ exsiccauit uellus iudai¬
cum. & rorẽ eiꝰ misit in peluẽ. ut repleat᷑ aqua:
non tam̃ ipse eo rore pedes lauit. Alii debebat᷑ tanti
progatiua mysterũ. E xpectabat᷑ ille qͥ sordes om̃iũ
solus possit abluere. Non erat tantꝰ gedeon. qͥ hoc
sibi ministeriũ uindicaret. Non enĩ gedeon .s. fui
hominis uenit ñ ministrari s ministrare. Itaq
cognoscans. in quo hȩc mystia uideant᷑ c̃ẽ cõpleta.
Non in sc̃o ieroboal. Adhuc enim erant illa pͥnci¬
pia.Idõ isrł uicit: quia siccitas erat adhuc ingen¬
cbꝰ. Id̾o isrł uicit: quia ros tc̃ manebat in uellere.
eniamꝰ ad di euangłium. Inuenio dñm meũ spo¬
iantẽ se uestim̃ta. & p̃cingentẽ se linteo. mitten¬
tem aquã in peluẽ. lauantẽ pedes discipulorũ.
Dec erat aqua ros ille cȩlestis. hoc ꝓpħabat᷑. qd̾

Expanded text:
sis est tritici: Messis enim multa, operarii autem pauci ; eo quod per fidem Domini futura esset messis fecunda virtutum. 11. Nec illud otiose quod exsiccavit vellus Judaicum, et rorem ejus misit in pelvim, ut repleretur aqua, non tamen ipse eo rore pedes lavit . Alii debebatur tanti praerogativa mysterii. Exspectabatur ille qui sordes omnium solus posset abluere. Non erat tantus Gedeon, qui hoc sibi mysterium vindicaret. Non enim Gedeon, sed Filius hominis venit non ministrari, sed ministrare . Itaque cognoscamus in quo haec mysteria videantur esse completa. Non in sancto Hierobaal; adhuc enim erant illa principia. Ideo gentes victae, quia siccitas erat adhuc in gentibus: ideo Israel vicit, quia ros tunc manebat in vellere. 12. Veniamus ad Dei Evangelium. Invenio Dominum spoliantem se vestimenta, et praecingentem se linteo, mittentem aquam in pelvim, lavantem pedes discipulorum . Haec erat aqua ros ille coelestis, hoc prophetabatur
Abbreviated transcription (Latin):
etiã constantinopoli. Nam etiã constantinopolis iã dĩ
uerbũ recepit. eiudentia meruit tui docum̃ta iudi¬
cii. Et̃ enim quã diu uenena arrianoꝵ suis fouebat
inclusa uisceribꝰ: bellis finitiinis inqͥeta. muros ar¬
mis circũdabat hostilibꝰ. Postea uͦ quã fidei exules ab¬
dicauit: hostẽ ipsũ iudicẽ regũ. quẽ semꝑtremere
consueuerat: deditũ uidit. supplicẽ recepit. morien¬
tẽ obruit. sepultũ possedit. Quantos gͦ & constanti¬
nopoli. qnͣtos postremo toto hodie in orbe mundasti.
Non mundauit ambrosius. ñ mundauit G̃ReGoꝵi.¬
Nr̃a enĩ seruitia. s tua st̃ sacram̃ta. Neq enĩ huma¬
meo suꝑ om̃em carnẽ. & ꝓpħabt̃ filii & filiȩ eoꝵ. Hic
ẽ. in typo ros ille cȩlestis. hec pluuia uoluntaria sic̃
legimꝰ. Nluuiã uoluntariã segregabis ds̃ hereditati

Expanded text:
etiam Constantinopoli! Nam etiam Constantinopolis jam Dei verbum recepit, et evidentia meruit tui documenta judicii. Etenim quamdiu venena Arianorum suis fovebat inclusa visceribus, bellis finitimis inquieta, muros armis circumsonabat hostilibus. Postea vero quam fidei exsules abdicavit, hostem ipsum judicem regum, quem semper timere consueverat, deditum vidit, supplicem recepit, morientem obruit, sepultum possidet. Quantos ergo et Constantinopoli, quantos postremo toto hodie in orbe mundasti! 18. Non mundavit Damasus, non mundavit Penostra enim servitia, sed tua 604 sunt sacramenta. Neque enim humameo super omnem carnem, et prophetabant filii et filiae eorum . Hic est in typo ros ille coelestis: haec pluvia voluntaria, sicut legimus: Pluviam voluntariam segregans Deus haereditati
Abbreviated transcription (Latin):
hominib conuersatꝰ ẽ. & hominẽ egit & carues
suscepit. nr̃m assũpsit affectũ. ut nr̃a ignoran
nescire se diceret. ñ qͥa aliqͥd ipse nesciret. Ner
si homo in ueritate corporis uidebat᷑: erattes
uita. erat lux. & uirtus exibat de eo. quȩ inu¬
nera saucioꝵ maiestatis suȩ auccoritate sanas¬

Expanded text:
inibus conversatus est, et hominem egit, et carnem suscepit, nostrum assumpsit affectum; ut nostra ignoratione nescire se diceret, non quia aliquid ipse nesciret. Nam etsi homo in veritate corporis videbatur; erat tamen vita, erat lux, et virtus exibat de eo, quae vulnera sauciorum majestatis suae auctoritate sana
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ignorare ñ potuit. s scđm nr̃e conditions
sumptionẽ ignorare sẽ quasi filiũ homins
diuinitatẽ proficit. in quo habitat plenitudi
uinitatis : Aut quid ÷ qđ nesciat dĩ filiꝰ. qͥ diceas
quid cogitatis mala in cordib ur̃is: Quomas
nesciebat de quo dicit scriptura. iħe aut̃ nore
ut ad suꝑiora redeam. qui ꝓposuerim scripo
quia pat᷑ dix̃. fortasse uerebunt᷑ filiũ meus¬

Expanded text:
t, ignorare non potuit, sed secundum nostrae conditionis assumptionem ignorare se quasi Filium hominis divinitatem proficit, in quo habitat plenitudo divinitatis ? Aut quid est quod nesciat Dei Filius qui dicebat: Quid cogitatis mala in cordibus vestris ? Quomodo nesciat, de quo dicit Scriptura: Jesus autem nout ad superiora redeam, qui proposuerim scriptum quia Pater dixit: Fortasse reverebuntur Filium meu
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃m sc̃m dicas. & aut patris aut filuĩ aut sp̃s scĩ minu¬
as potestatẽ: uacuũ ẽ. om̃e myst̾ium. Deniq & illi ipsi
qui dixerant. nec si sp̃s sc̃i sit audiuimꝰ: bapti ati ip
postea in noĩe dñi nri tħu xp̃i. & hoc abund auit ad gr̾am:¬
qm̃ sp̃m sc̾m paulo p̃dicante cognouerant. Nec contia¬
riũ debet uideri. qr quãuis etiã postea tacitũsit de
sp̃u. tam̃ creditũ ẽ. & quod uerbo tacitũ fuerat. ex¬
pressũ ẽ. fide. Cũ enĩ dicit᷑ in nomine dñ nr̃a iħu xp̃i:¬

Expanded text:
 sanctum dicas et aut Patris aut Filii aut Spiritus sancti minuas potestatem; vacuum est omnino mysterium. Denique et illi ipsi qui dixerant: Nec si Spiritus sanctus sit audivimus ; baptizati sunt postea in nomine Domini Jesu Christi, et hoc abundavit ad gram sanctum Paulo praedicante cognoverant. Nec contrarium debet videri; quia, quamvis etiam postea tacitum sit, de Spiritu tamen creditum est. Et quod verbo tacitum fuerat, expressum est fide. Cum enim dicitur in nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ud Sarnẽ. Minorẽ dict̃. Quero qͥ mensussit. Qͥs
n exaltati cordis. qui uelut ante tribunal suũ
trẽ dm̃ filiũq constituat. ut de prelatione di¬
dicet: Nonẽ. exaltatũ cor meũ. neq in uanũ
lati st̃ oculi mei. dauid dicit. Rex dd̾ exaltare
metuit in reb humanis. nos ex altamꝰ adu̾sus
uina secreta: Quis gͥ iudicat de dĩ filio: Thro
dñationes. angłi. potestates: S famulant᷑
seruiunt. Archangłi: S ministrant. Cherubin
seraphin: S laudant. Quisgͥ uidicat de dĩ filio.
legeris qr ipse pat̾ nouerit filiũ ñ iudicet: Ne¬
o enĩ nouit filiũ nͥ pat̃. Nouit inqͥt. ñ iudicat.¬

Expanded text:
 226. Minorem dicunt: quaero quis mensus sit, quis tam exaltati cordis, qui velut ante tribunal suum Patrem Deum et Filium constituat; ut de praelatione dijudicet? Non est exaltatum cor meum, neque in vanum elati sunt oculi mei, David dicit . Rex David exaltare cor metuit in rebus humanis, nos exaltamus adversus divina secreta. Quis igitur judicat de Dei Filio? Throni, Dominationes, Angeli, Potestates? Sed famulantur 593 et serviunt Archangeli, sed ministrant Cherubim et Seraphim, sed laudant. Quis igitur judicat de Dei Filio, cum legerit quia ipse Pater noverit Filium, non judicet; Nemo enim novit Filium, n
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ scire memorauerit: solemnẽ eiꝰ in discipulos
karitatẽ etiã in hoc loco & gr̃am recognosco. qđ
ex frequentia ipsa debet omib ẽẽ iam cognitum.
Mauult enĩ dñs nimio indiscipłos amore ꝓpensꝰ
petentib his quȩ cognitu inutilia uidicaret. ui¬
deri ignorare qđ nouerat: quã negare. Plusq a¬
mat nr̃am utilitatẽ instruere. quã suã potentiã
demonstrare.Sunt tam̃ pleriq. ñ ita timidiores
ucego. malo enĩ alta cimere quã saꝑe. st̃ am¬

Expanded text:
e memoravit , solemnem ejus in discipulos charitatem etiam in hoc loco et gratiam recognosco, quod ex frequentia ipsa debet omnibus esse jam cognitum. Mavult enim Dominus nimio in discipulos amore propensus, petentibus his quae cognitu inutilia judicaret, videri ignorare quod noverat, quam negare; plusque amat nostram utilitatem instruere, quam suam potentiam demonstrare. 221. Sunt tamen plerique non ita timidiores, ut ego; malo enim alta timere, quam sapere:
Abbreviated transcription (Latin):
aut requirens dm̃. Quasi & illic. si ñ descenderet
ds. & hic si ñ ꝓspiceret dñs: aut oꝑa hominũ
ignoraret aut merita. S etiã in euangłio babes
scđm lucam. quia pater dixit. Quid faciam:
Mittam filiũ meũ dilectissimũ. forsitan hunc
filiũ meum. In uno libro dicit. forsitan uerebunt᷑.
& quasi nesciens dubitat. Nam hic sermo: dubi¬
tantis ẽ. In duob autẽ aliis libris: uerebunt᷑ in¬
quit filiũ meũ. Hoc ẽ: confirmat reuerentiam
deferendã. S neq dubitare dĩẽ: neq falli.
Dubitat enĩ. qui ignorat qđ futurũ ẽ. fallitur
aut̃ qui aluid predixit. & aliud est secutum.
Quid aut̃ euidentĩ. quã qd script᷑a habeat.
aliud patrẽ dixisse de filio. &. aliud accidisse eadẽ
scriptura testet᷑: Ille dixit. uerebunt᷑ filiũ meũ.
filiꝰ aut̃ uapulauit. illusus ẽ. crucifixus ẽ. mortu

Expanded text:
ut requirens Deum ; quasi et illic si non descenderet Deus, et hic si non prospiceret Dominus, aut opera hominum ignoraret aut merita? 215. Sed etiam in Evangelio habes secundum Lucam, quia Pater dicit: Quid faciam? Mittam Filium meum dilectissimum, forsitan hunc Filium meum . In uno libro dicit: Forsitan verebuntur, et quasi nesciens dubitat; nam hic sermo dubitantis est: in duobus autem aliis libris: Verebuntur, inquit, Filium meum; hoc est, confirmat reverentiam deferendam. 216. Sed neque dubitare Dei est, neque falli; dubitat enim, qui ignorat quod futurum est: fallitur autem, qui aliud praedixit, et aliud est secutum. Quid autem evidentius, quam quod Scriptura habet aliud Patrem dixisse de Filio, et aliud accidisse eadem Scriptura testatur? Ille dixit: Verebuntur Filium meum: Filius autem vapulavit, illusus est, cru
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Nouit gub̾nator quota uigilia ꝓcedat arcturꝰ.
quales ortꝰ exploret orionis. ñ tam̃ colligationes
uergiliarũ. cȩterarũq stellarũ aut numerũ no¬
uit aut nomina : sic̃ ille qui numerat multitudi¬
nem stellarũ. & om̃ib his nomina uocat. quẽ utiq
non fallit oꝑis sui uirtꝰ. Quomͦ enĩ uultis hȩc fecisse
dĩ filiũ : Nunqͥd quasi anulũ qui ñ sentit qd̾ expͥmit:
S omĩa in sapientia ꝑfecit. Id÷ omĩa ꝑfiliũ fecit. qͥ
ẽ. uirtꝰ dĩ atq sapientia. Sapientiȩ aut̃ id conuenit.
ut suoꝵ oꝑum & uirtutes norit & causas. Ꝙ idõ
non potuit creator omĩũ ignorare qd fecit. nesci
sitio: tam̃ ut descripturis satisfaciã tibi. disce qͥa
non solũ preterita fecit: s etiã quȩ futura sunt.
Scriptũ ẽ. Qui fecit quȩ aduentura st̃. Ꝙ alibi ait
script᷑a. ꝑquẽ & facta st̃ scła. splendor ÷ głȩ ꝙ ca¬

Expanded text:
fecit omnia. Novit gubernator quota vigilia procedat Arcturus, 587 fecit omnia. Novit gubernator quota vigilia procedat Arcturus, 587 quales ortus exploret Orionis; non tamen colligationes Vergiliarum, caeterarumque stellarum aut numerum novit, aut nomina, sicut ille, Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus his nomina vocat : quem utique non fallit operis sui virtus. 197. Quomodo enim vultis haec fecisse Dei Filium? Numquid quasi annulum, qui non sentit quod eper Filium fecit, qui est virtus Dei et sapientia : sapientiae autem id convenit, ut suorum operum et virtutes norit et causas. Et ideo non potuit creator omnium ignorare quod fecit, nescirsitio, tamen ut de Scripturis satisfaciam tibi, disce quia non solum praeterita fecit, sed etiam quae futura sunt, sicut scriptum est: Qui fecit quae adventura sunt . Et alibi ait Scriptura: Per quem et facta sunt saecula, splendor est
Abbreviated transcription (Latin):
Nam nͥ didicerit: scire ñ poterit. Cũ gͦ multis ani¬
mantib suppetat ex natura facere &e scire quȩ
ñ didicerint: quid censes de dĩ filio. utrũ ex insti¬
tutione an ex nat᷑a habeat scientiã: Si ex insti¬
tutione : gͦ ñ ÷ natꝰ sapientia. & exꝓcessu cepit
ẽẽ ꝑfectꝰ. nec erat semꝑ. Quod si naturalẽ scientiã
ht̃ : utiq ꝑfectꝰ in pͥncipio erat. ꝑfectꝰ ex patre
ꝓcessit. & ideo p̃scientia ñ eguit futuroꝵ. Nongͦ
& ex parte nescire. Nã quomͦ potest nescire patrẽ.
qui fecit omĩa. cũ minꝰ sit scire quã facere: Mul¬
ta enĩ scimꝰ quȩ facere ñ possumꝰ. Nec eodẽ mͦ om̃s
scimꝰ: s ex parte cognoscimꝰ. Nouit enĩ uentoꝵ
ui stellarũq cursus. alit̃ rusticꝰ. alit̃ ciuitatis
incola. alit̃ gub̾nator. Q si ñ om̃s norunt omĩa:
tam̃ nosse dicunt᷑. Solus aut̃ plene nouit ille qui

Expanded text:
nam nisi didicerit, scire non poterit. Cum ergo mutis aninam nisi didicerit, scire non poterit. Cum ergo mutis animantibus suppetat ex natura facere et scire quae non didicerint, quid censes de Dei Filio, utrum ex institutione, an ex natura habeat scientiam? Si ex institutione: ergo non est natus sapientia, et ex processu coepit esse perfectus, nec erat semper. Quod si naturalem scientiam habet, utique perfectus in principio erat, perfectus ex Patre processit; et ideo praescientia non eguit futurorum. 196.parte scire, et ex parte nescire. Nam quomodo potest nescire partem, qui fecit omnia; cum minus sit scire, quam facere? Multa enim scimus, quae facere non possumus: nec eodem modo omnes scimus, sed ex parte cognoscimus. Novit enim ventorum vim, stellarumque cursus aliter rusticus, aliter civitatis incola, aliter gubernator. Etsi non omnes norunt omnia, tamen nosse dicuntur: solus autem plene novit ille, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptũ ẽ. inqͥunt. De die aut̃ illa & hora nemo
scit. neq angłi cȩloꝵ. nec filiꝰ. nisi pat̾ solus. Pri¬
mũ ueteres ñ babent codices greci.qr nec filius
scit. S non mirũ si & hoc falsart̃: qui scripturas
int̾polauere diuinas. Qua ratione aut̃ uideat᷑
adieccũ ꝓdit᷑: dũ ad int̾pretationẽ tanti sacrilegũ de¬
riuat᷑. Pone tam̃ ab euangłistis scriptũ. Mediũ utiq
nom̃ ẽ. filũ. Nam filiꝰ hominis dr̃: ut scdm impruden¬
tiam assũptionis nr̃ȩ. diẽ futuri uidicũ nescisse
uideat᷑. Nam quomͦ nesciret diem dĩ filiꝰ. cũ in ipso
sint thesauri sapientiȩ & scientiȩ dei absconditi :
Quero aut̃ utrũ ex substantia. an ex accidentia
habuerit scientiã. Om̃is enĩ scientia. aut ex nat᷑a.
aut ex disciplina ẽ. Ex nat᷑a sũppetit: ut equo cur¬
rere. pisci natare. Hoc enĩ faciunt. antequã dis¬
cant. Ex disciplina rursus suppetit natare hoi.

Expanded text:
193. Scriptum est, inquiunt: De193. Scriptum est, inquiunt: Descit, neque angeli coelorum, nec Filius, nisi solus Pater . Primum veteres non habent codices Graeci quia nec Filius scit: sed non mirum si et hoc falsarunt, qui Scripturas interpolavere divinas. Qua ratione autem videatur adjectum, proditur, dum ad interpretationem tanti sacrilegii derivatur. 194. Pone tamen ab evangelistis scriptum. Medium utique nomen est Filii: nam et Filius hominis dicitur; ut secundum imprudentiam assumptionis nostrae diem futuri judicii nescisse videatur. Quomodo enim nesciret diem Dei Filius, cum in ipso sint thesauri sapientiae et scientiae Dei absconditi ? 195. Quaero autem utrum ex substantia, an ex accidenti habuerit scientiam; omnis enim scientia aut ex natura, aut ex disciplina est: ex natura suppetit, ut equo currere, pisci natare; haec enim faciunt antequam discant: ex disciplina rursus suppetit natare homini;
Abbreviated transcription (Latin):
do etiã ipsa quȩ st̃ in usu hominũ & successione
fruunt᷑ humana. non sẽꝑ aliqua solemnis dispen-¬
satione rationis. s plerunq secretis lacentibq
decursa mysteriis euenire cernunt᷑. Cogitauert̃
inquit & locuti st̃ neqͥtiã. iniquitatẽ in excelsũ
locuti st̃. posuert̃ in cęlũ ossuũ. Uidemꝰ itaq qd̃
impii sacrilegii reos damnet. qui ex similitudi
ne humanȩ naturȩ. dispositionẽ sibi arrogent
cȩlestis archani. Et dixert̃. Quomͦ sciuit dĩ: Et.
Si est scientia omĩs in altissimo: Nonne hȩc coti¬
die ꝑstrepunt arriani. scientiã om̃em in xp̃o ee̾.
non posse. qr ipse inqͥunt diei & horȩ. ẽ. se ꝓfessꝰ¬
ignarũ : Nonne dict̃ quomͦ sciuit. qui eũ ñ potu¬
isse scire cõmemorant nͥ quȩ audierit & uiderit.
& ea quȩ spectant ad diuinȩ unitatẽ nat᷑e. ad
infirmitatẽ sacrilega int̾̃pretatione deriuant:

Expanded text:
do etiam ipsa quae sunt in usu hominum, et successione do etiam ipsa quae sunt in usu hominum, et successione generis humani, non semper aliqua solemnis dispositione rationis, sed plerumque secretis latentibusque decursa mysteriis, evenire cernamus. 191. Cogitaverunt, inquit, et locuti sunt nequitiam, iniquitatem in Excelsum locuti sunt, posuerunt in coelum os suum . Videmus itaque quod impii sacrilegii reos damnet, qui ex similitudine 586 humanae naturae, dispositionem sibi arrogent coelestis arcani. 192. Et dixerunt: Quomodo scivit Deus? et si est scientia omnis in Altissimo ? Nonne haec quotidie perstrepunt Ariani, scientiam omnem in Christo esse non posse? Quia ipse, inquiunt, diei et horae se professignarum. Nonne dicunt: Quomodo scivit, qui eum non potuisse scire commemorant, nisi quae audierit, et viderit: et ea quae spectant ad divinae unitatem naturae ad infirmitatem sacrilega interpretatione derivant?
Abbreviated transcription (Latin):
tem dei ẽẽ. quȩ ẽ.xp̃i. Deniq non otiose posuit ha¬
intelligeres karitatẽ. Nichil autẽ ẽ. qđ karitas
diuidat. nichil qđ diuinitas sempit̾na ñ possit. ni¬
chil qđ lateat ueritatẽ. fallat iusticiã. p̃tereat
rant. & a sp̃u scõ ẽẽ. damnatos. scire debemꝰ. Quos
enĩ alios nisi specialit̃ arrianos ꝓpħa condẽnat.
qui dicunt quod dĩ filiꝰ nesciat tẽpora & annos:
Non enĩ ẽ. aliquid qđ ignoret dis̃. Est autẽ ds̃ xp̃c.¬
ad modũ sc̃s dauid huiꝰcemodi homines qui dĩ filũ
scientiã derogent ꝑhorrescat. Sicenĩ habes. In
laborib hominũ non st̃. & cũ hominib ñ flagella¬
bunt᷑. Ideo tenuit obtinuit eos suꝑbia eoꝵ. cooꝑti
sunt iniquitate & impietate sua. Produt quasi ex
adipe iniquitas eoꝵ. ꝑtransiert̃ in dispositionẽ¬
cordis. Eos utiq condeminat qui ex dispositione
cordis. estimanda quȩ diuina st̃ arbitrantur.
Nam d̃ nec dispositioni ẽ. subiectꝰ nec cordi. qͣn¬

Expanded text:
tem Dei esse, quae Christi est. Denique non otiose posuit chaintelligeres charitatem. Nihil autem est quod charitas dividat, nihil quod divinitas sempiterna non possit, nihil quod lateat veritatem, fallat justitiam, praetereat rant, et a Spiritu sancto esse damnatos scire debemus. Quos enim alios, nisi specialiter Arianos Propheta condemnat, qui dicunt quod Dei Filius nesciat tempora et annos? Non enim est aliquid quod ignoret Deus: est autem Deus Cadmodum sanctus David hujuscemodi homines qui Dei Filio scientiam derogent, perhorrescat; sic enim habes: In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur; ideo obtinuit eos superbia eorum; cooperti sunt iniquitate et impietate sua: prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum, pertransier eos condemnat qui ex dispositione cordis aestimanda quae divina sunt, arbitrantur: nam Deus nec dispositioni est subjectus, nec ordini; quan
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dei. Uidete gͥ ne aut negando sp̃m sc̃m scur.
negetis & patrẽ scire. quia quȩ dĩ st̃ cognouit
sunt: aut confitendo quia sp̃s dĩ nouit qđ ne¬
gatis filiũ scire: contra ur̃am assertionẽ sp̃m
filio p̃feratis. Uerũ ñ solũ sacrilega ista. s etu
inepta dubitatio. Nc̃ consideremꝰ quib modis
scientia colligat᷑. & ostendamꝰ ipsũ filiũ demñ¬
Trasse quia & diem sciret. Quod enĩ scimꝰ: aut
empore. aut loco. aut signis. aut ꝑsonis decla¬
amus. aut ordine. Quomͦ gͥ nesciit uidicũ diẽ.
ui & horã iudicii. & locũ. & signũ exp̃ssit. & cau
Is: Deniq sic habes. In illa hora qui fuerit in
culoꝵ euentꝰ: ut etiã p̃sidia ꝑiclitantib demon¬
raret. An poterat diẽ dñs ignorare. qͥ ipse de se¬

Expanded text:
s Dei . Videte igitur, ne aut negando Spiritum sanctum scire, negetis et Patrem scire; quia quae Dei sunt, cognovit sunt: aut confitendo quia Spiritus Dei novit, quod negatis Filium scire, contra vestram assertionem Spiritum Filio praeferatis. Verum non solum sacrilega ista, sed etiam inepta dubitatio. 203. Nunc consideremus quibus modis scientia colligatur, et ostendamus ipsum Filium demonstrasse quod et diem sciret. Quod enim scimus, aut tempore, aut loco, aut signis, aut personis declaramus, aut ordine. Quomodo igitur nescivit judicii diem, qui et horam judicii, et locum, et signa expressit et causas. 204. Denique sic habes: In illa hora qui fuerit in periculorum eventus, ut etiam praesidia periclitantibus demonstraret. 205. An poterat Domin
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ scriptũ ẽ. recepert̃ eum: dedit eis potestatẽ fi¬
lios dĩ fieri. Dicet aliquis. Ergo iã subiectꝰ ẽ. xp̃c.
quia plurimi credider̃t: Minime. qr ñ in paucis
ẽ. xp̃i subiectio. s in om̃ibꝰ. Sic̃ enĩ si in me concupi¬
ita quia om̃is ȩccłia unũ corpꝰ ẽ. xp̃i. quã diu genꝰ
dissentit humanũ. xp̃m diuidimꝰ. Nondũ gͦ subie¬
ctus ẽ. xp̃c. cuiꝰ non st̃ adhuc m̃bra subiecta. Cũ
aut̃ fuerimꝰ non multa m̃bra s unꝰ sp̃s. tc̃ & ipse sub

Expanded text:
receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . 169. Dicet aliquis: Ergo jam subjectus est Christus; quia plurimi crediderunt? Minime; quia non in paucis est Christi subjectio, sed in omnibus. Sicut enim si in me concupiita quia omnis Ecclesia unum corpus est Christi, quamdiu genus dissentit humanum, Christum dividimus. Nondum ergo subjectus est Christus, cujus non sunt adhuc membra subjecta. Cum autem fuerim
Abbreviated transcription (Latin):
multo magis de nidicũ credendũ ẽ. cdie. eo qđ o
tionẽ eiꝰ habeat dei filiꝰ. tanquã a se iã facte qͥds
ꝑmanet dixꝰ. sed etiã ꝑmanebit: ut eiꝰ dispostis
quȩ uentura st̃ gubernent᷑. Quȩ disposiuit gͦ no
notut: Nui plantat aurẽ ñ audit : Qui finr̃ oebi¬

Expanded text:
multo magis de judicii credendum est die; eo quod cognitionem ejus habeat Dei Filius tamquam a se jam factae; quipermanet dixit, sed etiam permanebit; ut ejus dispositione quae ventura sunt, gubernentur. Quae disposuit ergo, non novit? Qui plantavit aurem, non audi
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ sit. scite quȩ maxima st̃: despexisse magis
uidet᷑ degeneris oꝑis uilitatem. fastidio gͥ absor¬
tus ẽ. non potestate fraudatꝰ. Quod si magnũa
sũmũ arbitrant᷑. scire iudicuĩ diẽ: dicant quoddi
patre maiꝰ aut meliꝰ sit. Patrẽ gͥ dm̃ nouit ut ipse¬

Expanded text:
otentiae sit scire quae maxima sunt, despexisse magis videtur degeneris operis vilitatem. Fastidio igitur absolutus est, non potestate fraudatus. 201. Quod si magnum et summum arbitrantur scire judicii diem, dicant quid Deo Patre majus aut melius sit. Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã tractatꝰ nr̃ ascendat. quo faciliꝰ hi qͥ fidẽ
non defert̃. uł ratione flectant᷑. Possunt enĩdicere in
pͥncipio. Nec nos dicimꝰ seruire sp̃m. S cũdicant serui¬
re xp̃m. quomͦ posst̃ negare de sp̃u: Quod si scđm carnẽ
in serui forma consentiunt xp̃m seruisse: constat & con¬
uenit. Ergo si scđm diuinitatẽ suã xp̃c ñ seruit: ñ ser¬

Expanded text:
quosdam tractatus noster ascendat, quo facilius hi qui fidem quosdam tractatus noster ascendat, quo facilius hi qui fidem non deferunt, vel ratione flectantur. Possunt enim dicere in principio: Nec nos dicimus servire Spiritum. Sed cum dicant servire Christum, quomodo possunt negare de Spiritu? Quod si secundum carnem in servi forma consentiunt Christum fuisse, constat et convenit. Ergo si s
Abbreviated transcription (Latin):
& exigentẽ audire aliquid expressiꝰ.: ñ morabor. p̃ser¬
tim cũita & assertione istiꝰ modi testificatꝰ sis ꝓrime¬
ne ullo monitore preciꝑes reformari. fidei itaq uł tuȩ
possumꝰ dicere. nisi scĩ sp̃s hanc fuisse gr̃am: qđ ignoran¬
tib om̃ibꝰ. subito basilicã reddidisti. Sp̃s inquã scĩ hoc
munꝰ. hoc opus est : qui a nob̾ quidẽ tc̃ predicabat᷑. s inte
oꝑabat᷑. Nec suꝑioris tẽporis dãna deploro: qͣndoqͥdẽ
sequestratio illa basilicȩ. cuiꝰdã fenoris traxit usuras.
Uenim basilicã sequestrasti. ut fidẽ ꝓbares. Impleuit
gͥ ꝓpositũ suũ pietas tua. quȩ sic sequestrauerat ut ꝓ¬
baret. sic ꝓbauit ut redderet. Nec fructũ amisi. & iudi¬
ciũ teneo. Patuitq om̃ib inquadã facti discretione.
discretã tͥ nunquã fuisse sententiã. Patuit inquã oĩb.
& tuũ ñ fuisse cũ sequestrares. & tuũ ẽe̾ cũ redderes.
Rimũ gͥ ab inferiorib inchoemꝰ. ut qͣsi ꝑ gradus

Expanded text:
et exigentem audire aliquid expressius, non morabor; praesertim cum ita te assertione istiusmodi testificatus sis proxine ullo monitore praeceperis reformari. 20. Fidei itaque tuae grpossumus dicere, nisi sancti Spiritus hanc fuisse gratiam quod ignorantibus omnibus, subito basilicam reddidisti. Spiritus, inquam, sancti hoc munus, hoc opus est, qui a nobis quidem tunc praedicabatur, sed in te operabatur. 21. Nec superioris temporis damna deploro; quandoquidem sequestratio illa basilicae, cujusdam fenoris traxit usuras. Etenim basilicam sequestrasti, ut fidem probares. Implevit igitur propositum suum pietas tua, quae sic sequestraverat, ut probaret; sic probavit, ut redderet. 605 Nec fructum amisi, et judicium teneo, patuitque omnibus in quadam facti discretione discretam tibi numquam fuisse sententiam. Patuit, inquam, omnibus et tuum non fuisse, cum sequestrares: et tuum esse, cum redderes.itur ab inferioribus inchoemus, ut quasi per gradus
Abbreviated transcription (Latin):
głi adorant. & tutͥ p̃sumptione sacrilega soliũ aĩ
sternis: Scriptũ ẽ. inquies. Quia cũ mortui esse¬
mus peccatis: conuiuificauit nos in xp̃o. cuiꝰ gr̃a
estis salui facti. & simul suscitauit. simulq fecit
sedere in cęlestib in xp̃o tħu. Agnosco scriptũ. s
non ut homines sedere ad dexterã sibi patiat᷑ ds̃.
s ut in xp̃o sedere. quia ipse ẽ. omĩum fundamtũ.
& ipse ẽ. caput ȩccłȩ. in quo cõmunis scđ̾m carnem
natura. prerogatiuã sedis cȩlestis emeruit. In xp̃o
enĩ dõ caro. in carne aut̃ humani nat᷑a generis.
om̃ium hominũ particeps honorat᷑. Sic̃ nos gͦ in illo
sedemꝰ ꝑ corporeȩ cõmunitatẽ naturȩ: ita & ille qͥ
ꝑ susceptionẽ nr̃ȩ carnis maledictũ ꝓ nob̾ factꝰ est.¬

Expanded text:
geli adorant, et tu tibi praesumptione sacrilega solium Dei geli adorant, et tu tibi praesumptione sacrilega solium Dei sternis? 181. Scriptum est, inquies, quia cum mortui essemus peccatis, convivificavit nos in Christo, cujus gratia estis salvi facti; et simul suscitavit, simulque fecit sedere in coelestibus, in Christo Jesu . Agnosco scriptum: sed non ut homines sedere ad dexteram sibi patiatur Deus, sed ut in Christo sedere; quia ipse est omnium fundamentum, et ipse est caput Ecclesiae , in quo communis secundum carnem natura praerogativam sedis coelestis emeruit: in Christo enim Deo caro, in carne autem humani natura generis omnium hominum particeps honoratur. 182. Sicut nos ergo in illo sedemus per corporeae communitatem naturae, ita et ille qui per susceptionem n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ita non ꝓse s ꝓ nob subiectꝰ erit in nob̾. ñ innata
subiectꝰ ȩt̾na. neq innat᷑a maledictꝰ ȩt̾na. Malt¬
dictꝰ enĩ om̃is qui pendet in ligno. Maledictꝰ. qui
nr̃a maledicta suscepit. Subiectꝰ qͦq qr subiectio¬
nem nr̃am ipse suscepit. s inseruilis formȩ suscep¬
one assũptione. ñ in dĩ maiestate. Ut dũ ille nrȩ fa¬
gilitatis se preberet in carne consortẽ: nos in uir¬
tute sua diuinȩ faceret consortes naturȩ. Nonqͥ
aut hoc nob̾ cũ suꝑna xp̃i generatione naturale
consortiũ. aut diuinitatis in xp̃o sit illa subiectur
s sic̃ in illo ꝑ carnẽ illã quȩ ẽ. pignꝰ nr̃e salutis. se¬
& ille ꝑ nr̃ȩ assũptionẽ naturȩ. dr̃ subiectꝰ in nobis.
Quis enĩ tam demens. qui putet ut supradiximꝰ:
quod ad dexterã dĩ patris sedes sibi uenerabilis de¬
beat᷑. cũ licet etiã scđ̾m carnẽ xp̃o ea apatre. gn̾a¬
tionis tam̃ suꝑnȩ & ȩqualis potentiȩ deferat᷑: An¬

Expanded text:
 in nobis, non in natura subjectus aeterna, neque 583 in natura maledictus aeterna: Maledictus enim omnis qui pendet in ligno . Maledictus, quia nostra maledicta suscepit: subjectus quoque, quia subjectionem nostram ipse suscepit, sed in servilis formae assumptione, non in Dei majestate; ut dum ille nostrae fragilitatis se praeberet in carne consortem, nos in virtute sua divinae faceret consortes naturae . Non quo aut hoc nobis cum superna Christi generatione naturale consortium, aut divinitatis in Christo sit illa subjectio: sed sicut in illo per carnem illam, quae est pignus nostrae salutis, seet ille per nostrae assumptionem naturae dicitur subjectus in nobis. 180. Quis enim tam demens qui putet, ut supra diximus , quod ad dexteram Dei Patris sedes sibi venerabilis debeatur; cum licet etiam secundum carnem Christo ea a Patre, generationis tamen supernae et aequalis potentiae deferatur? An
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa oꝑat᷑: ñ utiq in diuinitatis maiestate subiectꝰ
ẽ. s in nob. Quom̃ aut̃ subiectꝰ ẽ. in nob. nisi eo mͦ
quo minor angłis factus ẽ. in corporis scilicet sagra¬
mento: In eo enĩ nondũ subiecta ei omĩa uidebant
dicens. In carcere eram. & uenistis ad me. In firmꝰ
eram. & uisitastis me. Qđ enĩ uni hoꝵ minimoꝵ ft¬
cistis: mͥ fecistis. Infirmũ audis & ñ moueris. sud¬
iectũ audis & moueris. cũ in eo infirmꝰ in qͦ subiet
in quo peccatũ atq maledictũ ꝓ nob̾ factus ẽ:s

Expanded text:
 utique in divinitatis majestate subjectus est, sed in nobis. Quomodo autem subjectus est in nobis, nisi eo modo quo minor angelis factus est, in corporis scilicet sacramento? In eo enim nondum subjecta ei omnia videbantur, pse ostendit dicens: In carcere eram, et venistis ad me: infirmus eram, et visitastis me. Quod enim uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis . Infirmum audis, et non moveris: subjectum audis, et moveris; cum in eo infirmus, in quo subjectus, in quo peccatum atque maledictum pro nobis factus es
Abbreviated transcription (Latin):
filio: nec de se credatis. Si enĩ fallere nos uoluit.
quia dixit dubitasse patrẽ quia nesciret qđ ẽẽt fu¬
turũ: fallere gͦ etiam de sẽ nos uoluit. qr fut᷑a
nescire se dixit. Multoq tolerabiliꝰ ad pudorẽ.
si ignorantiã ante pretendit. qđ de se fecit: quã
si contrario ꝓmissis lusus uideat᷑ effectu. qđ de
patre p̃dicauit. S neq fallit᷑ pat̾. neq fallit
filiꝰ. Uerũ ea ẽ. in scripturis consuetudo diuinis.
sic̃ & suꝑiora & multa alia exempla testant᷑.
ut ds̃ dissimulet se nescire qđ nouit. Ꝙ in hoc gͦ
unitas diuinitatis & unitas dispensationis in
patre ꝓbat᷑ & filio. si quẽ ad modũ dĩ pat̾ cogni¬
ta dissimulat. ita filiꝰ etiã in hoc imago dĩ. quȩ

Expanded text:
Filio, nec de eo credatis; si enim fallere nos voluit, Filio, nec de eo credatis; si enim fallere nos voluit, quia dixit dubitasse Patrem, quasi nesciret quod esset futurum: fallere ergo etiam de se nos voluit, quia futura nescire se dixit; multoque tolerabilius ad pudorem, si ignorantiam ante praetendit, quod de se facit, quam si contrario promissis lusus videatur effectu, quod de Patre praedicavit. 219. Sed neque fallitur Pater, neque fallit Filius: verum ea est in Scripturis consuetudo divinis, sicut et superiora, et multa alia exempla testantur, ut Deus dissimulet se nescire quod novit. Et in hoc ergo unitas divinitatis, et unitas dispositionis in Patre probatur et Filio, si quemadmodum Deus Pater cognita dissimulat, ita Filius etiam in hoc imago Dei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ti grauiora scđm carnẽ passus ẽ. fefellit gͥ pat̃.
anignorauit. uł subuenire non potuit: Es uerꝰ
nescit fallere. Scriptũ ẽ. enim. fidelis ds̃: qui ñ
mentit᷑. Quomͦ aut̃ ignorauit. qui nouit om̃ia :
Aut quid ñ potuit. qui omĩa pocest: Iam̃ si aut
ignorauit. aut non potuit: faciliꝰ enĩ adqͥescitis.
ut dicatis patrẽ ignorasse. quã conficeamini filiũ
scisse: uidetis quia ex hoc ipso uniꝰ substantiȩ ẽ. fi¬
lius cũ patre. si quẽ adinodũ pat̾ ita & filiꝰ. ut scdm
ur̃am insipientiã loquar. aut non om̃ia nouit.
aut ñ omĩa potest. Non sũ enĩ auarꝰ aut p̃ceps
circa filii laudes. ut plus audeã dicere filiũ pos¬
se quã patrẽ. qui nullã int̾ patrẽ & filiũ discre¬
tionẽ facio potestatis. S fortassedicitis non ita
dixisse patrẽ. s de patre filiũ fefellisse. Iã gͦ ñ
solũ infirmitatis filiũ: s etiã sacrilegũ & men¬
dacũ arguetis. Ueruntam̃ si ñ creditis de patre

Expanded text:
ti, graviora secundum carnem passus est. Fefellit igitur Pater, an ignoravit, vel subvenire non potuit? Sed verus nescit fallere; scriptum est enim: Fidelis Deus qui non mentitur . Quomodo autem ignoravit, qui novit omnia ? Aut quid non potuit, qui omnia potest? 217. Tamen si aut ignoravit, aut non potuit facilius enim acquiescitis, ut dicatis Patrem ignorasse, quam confiteamini Filium scisse, videtis quia ex hoc ipso unius substantiae est Filius cum Patre; si quemadmodum Pater, ita et Filius, ut secundum vestram insipientiam loquar, aut non omnia novit, aut non omnia potest. Non sum enim avarus aut praeceps circa Filii laudes, ut plus audeam dicere Filium posse quam Patrem, qui nullam inter Patrem et Filium discretionem facio potestatis. 218. Sed fortasse dicatis, non ita dixisse Patrem, sed de Patre Filium fefellisse. Jam ergo 591 non solum infirmitatis Filium, sed etiam sacrilegii et mendacii arguitis. Verumtamen si non creditis de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
sua gͥ oꝑa xp̃c. & genera diuersa uirtutũ. erit in
nobis patri subditus. cũ uiciis abdicatis & ferian¬
te delicto. unꝰ in om̃ib deo ceꝑit uno sensu popłoꝵ
omium sp̃s adherere. Ec̃ erit di om̃ia & inomnibꝰ.¬
Conclusionẽ gͥ cots absolutionis breuit᷑ colligamꝰ.
Unitas pocestatis: opinionẽ inuiriosȩ subiectionis
excludit. Euacuatio pocestatũ. & uictoria de mor¬
te quesita: triũphatoris utiq ñ minuit pocesta¬
tem. Su biectionẽ oꝑat᷑ obedientia. Obedientiam
xp̃c assupsit. Obedientia usq ad crucẽ.crux ad sa¬
lutẽ. Ergo ubi opꝰ: ibi & auctor ÷ oꝑis. Cũ gͥomĩa¬

Expanded text:
s et genera diversa virtutum erit in nobis Patri subditus; cum vitiis abdicatis, et feriante delicto, unus in omnibus Deo coeperit in uno sensu populorum omnium spiritus adhaerere, tunc erit Deus omnia et in omnibConclusionem igitur totius absolutionis breviter colligamus. Unitas potestatis opinionem injuriosae subjectionis excludit. Evacuatio potestatum, et victoria de morte quaesita triumphatoris utique non minuit potestatem. Subjectionem operatur obedientia, obedientiam Christus assumpsit, obedientia usque ad crucem, crux ad salutem: ergo ubi opus, ibi auctor operis. Cum igitu
Abbreviated transcription (Latin):
Cĩ xp̃c fuerit omĩa & in om̃ibꝰ: erit omĩa & ĩ oĩb
ãs. quia pat̾ manet semꝑ infilio. Quomͦ gͦ infirmi¬
tatis arguit᷑. quia redemit infirmos: Ac ne for¬
te & illud ad infirmitatẽ filii referas qd̃ scriptũ
ẽ. quia subiecit ei d̃s omĩa: disce quomͦ omĩa sibi
etiã ipse subiecerit. Scriptũ ẽ. enĩ. Nr̃a aut̃ conuer¬
satio in cȩlis ẽ. Unde & saluatorẽ expectamꝰ dñm
iħm. qui transfigurabit corpus humilitatis nr̃ȩ.
conforme ut fiat corpori głȩ suȩ. scdm oꝑationẽ¬

Expanded text:
istus fuerit omnia et in omnibus, erit omnia et in omnibus Deus; quia Pater manet semper in Filio. Quomodo ergo infirmitatis arguitur, qui redemit infirmos? 184. Ac ne forte et illud ad infirmitatem Filii referas, quod scriptum est quia subjecit ei Deus omnia; disce quod omnia sibi etiam ipse subjecerit; scriptum est enim: Nostra autem conversatio in coelis est; unde et Salvatorem exspectamus Dominum Jesum, qui transfigurabit corpus humilitatis nostrae, conforme ut fiat corpori gloriae suae
Abbreviated transcription (Latin):
bat. cũ sepeliret᷑ resuscitabat. Hac subiectũ se potesta¬
ti prebebat humanȩ. alias tdñm se maiestatis declara¬
bat ȩternȩ. Erat sub iudice. & ad dexterã dĩ solium sibi
iudex ꝑpetuus uindicabat. Scriptũ ẽ. deniq. Amodo
sub lege erat: ante abraham supra legẽ erat. Incru¬
ce uenerandꝰ natura. Deniq sol refugit. tra contre¬
muit. conticuert̃ angłi. Cuiꝰ gͥ passionẽ elem̃ta uide¬
re timuert̾. huiꝰ gn̾ationẽ uidere potuert̃: Ꝙ in qͦ
subiectionẽ corporis ñ tulert̃. in eo subiectionẽ nat᷑e

Expanded text:
bat: cum sepeliretur, resuscitabat; ac subjectum se potestabat: cum sepeliretur, resuscitabat; ac subjectum se potestati praebebat humanae, alias se Dominum majestatis declarabat aeternae. Erat sub judice, et ad dexteram Dei solium sibi judex perpetuus vindicabat. Scriptum est denique: Amodosub Lege erat, ante Abraham supra Legem erat . In cruce venerandus natura: denique sol refugit, terra contremuit, conticuerunt angeli . Cujus igitur passionem elementa videre timuerunt, hujus generationem videre potuerunt? Et in quo subjectionem corporis non tulerunt, in eo subjectionem
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ mortis. Ostendit itaq minorẽ factũ. in car¬
nis susceptione. Quid gͥ impedit. quin etiã subi ecti¬
onẽ in carnis susceptione significet. ꝑ quã subiciet
sibi omĩa. dũ in ipsa patridõ & ipse erit subiectꝰ:¬
Consideremꝰ itaq subiectionẽ. Pater inqt m̃s. si uis
transfer calicẽ hc̃ ame. Uerũ. ñ mea uoluntate. s
tua fiat. Ergo scđ̾m humanȩ naturȩ assuptionem
erit illa subiectio: qr sic̃ legimꝰ. specie inuentꝰ ut
homo humiliauit semet ipsũ. factꝰ obediens usq
ad mortẽ. Subiectio utiq obedientiȩ ẽ. obedien¬
tia mortis. mors assũptionis humanȩ. Assũptionis
dũ patri dõ: ego lego mariȩ subditũ matri. quia
scriptũ ẽ. de ioseph & maria. Ꝙ erat subditus illis.
Aut si hoc putant: dicant quia hominib erat subdita
p̃iudicat quia seruus legit᷑. qr crucifixus asserit᷑. mor¬
tuus p̃dicat᷑. Cũ moreret᷑ uiuebat. cũ subiceret᷑ regna¬

Expanded text:
sionem mortis. Ostendit itaque minorem factum in carnis susceptione. Quid igitur impedit quin etiam subjectionem in carnis susceptione significet, per quam subjiciet sibi omnia, dum in ipsa Patri Deo est ipse subject ejus subjectionem: Pater, inquit, meus, si vis, transfer calicem hunc a me: verum non mea voluntate, sed tua fiat . Ergo secundum humanae naturae assumptionem erit illa subjectio; quia sicut legimus: Specie inventus ut homo, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem : subjectio utique obedientiae est, obedientia mortis, mors assumptionis humanae; assumptionis dum Patri Deo, ego lego Mariae subditum matri; quia scriptum est de Joseph et Maria: Et erat subditus illis Aut si hoc putant, dicant quia hominibus erat subjectpraejudicat, quia servus legitur, quia crucifixus asseritur, mortuus praedicatur. Qui cum moreretur, vivebat; cum subjiceretur, regna