comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾na ꝯscͥptio. Codicellũ ut uet̾es auir
snͣ dubio ab auctore clictũ. qͥ hoc seͥpt᷑e
genꝰ instituit. Est aũ scͥpt̾a uulla iudi¬
gens sollẽpuitate u̾boꝵ.s. sola testato¬
ris uoliuitate qͣlicũq scͥpte sig̾catione
exp̃ssa. Suiꝰ beneficio uoliuitatibꝰ defũ

Expanded text:
alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nullam indigens sollemnitatem verborum, sed solam testatoris voluntatem qualicumque scripturae significatione expressam. Cuius beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
uile. istud apd̃̾ p̾tores. riñ iuris p̾to¬
rii. Testam̃tũ aũ signare notare ẽ.
id ÷ ut notũ sit ꝙ scͥptũ ẽ. Olografũ
testam̃itũ ẽ manu auctoris totũ ꝯscͥ¬
ptũ. atq subseͥptũ. unͣ.⁊ noui accep̃.
Irritũ testam̃tũ ẽ. si is qͥ testat᷑. capi¬
te diminutꝰ ẽ. aut si ñ rite factũ sit.
In officiosũ testam̃tũ c̃.ꝙ. frustͣ lib̾is
ex heredatis. sine officio nat̾ał̾ pie¬
tatis in extͣneas ꝑsonas redactũ ẽ.
Ruptũ testam̃tũ inde uocatũ. eoq.
nascente posthunio. neq ex he reda¬
to noĩatim. neq herede instituto
fraude heredũ. uł legatorioꝵ. seu
si pͣdictis ꝑsonis ñ ꝓferat᷑. suppͥmi¬
tũ uidet᷑. Nuncirpatio ẽ qͣm in tabuł
cerisq testator recitat clicens. Hec
ut in his tabuł cerisq scͥpta ft̃. ita
dico. ita lego. Itaq uos eries romani
cupatio. Nuncupare enĩ ẽ. pala uoĩa¬
libis inuioẽ ꝓ loco pignerũ hereditatis

Expanded text:
vile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; unde et nomen accepit. Inritum testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non rite factum est. Inofficiosum testamentum est, quod frustra liberis exheredatis sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, fraude heredum vel legatariorum seu si praedictis personis non proferattamen videtur. 12. Nuncupatio est cum in tabulis cerisque testator recitat, dicens: Haec, ut in his tabulis cerisque scripta sunt, ita do, ita lego; itaque vos, cives Romani,cupatio; nuncupare enim est palam nominaliberis invicem pro loco pignorum hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
re sponde dĩr. ꝯsulentibꝰ. uude
S⁊ responsa pauli dicta. Fuert̃ enĩ qͥdã
prudentes ⁊ arbitri eqͥtatis. qͥ institu¬
tiones cuuł iuris ꝯpositas edididert.
qͥb dissidentiũ lites ꝯtentionesq so¬
pirent: S legib ꝯsularib ⁊ tͥbunieuł .x.u.¬
runt. ut ꝯsulares. tͥbuniciȩ. iu¬
lię. cornelię. Nã. ⁊ sub octauiano cesa¬
dis lib̾is. sub code qͦ imꝑatore. Falci¬
diꝰ tribunꝰ pleb̾ legẽ fec̾. ne qͥs plꝰ in
extͣneis testam̃to legaret.qͣ. ut qͣrca
pars suꝑ eẽt heredib ex cuiꝰ uoĩe
ler falcidia nũcupata ẽ. Ne lege sa

Expanded text:
respondere dicuntur consulentibus; unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri aequitatis, qui institutiones civilis iuris conpositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent. De legibus consularibus et tribunitiis . Qurunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesadis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidia nuncupata est. Aquilius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓobscura somnia reuelauit. ⁊ st̾ilita¬
tẽ pͣdix̃. Tam̃ qr hoc nonĩ ab egyptio
ponit᷑ ipsiꝰ linguę debet habere r̾onẽ.
Int᷑p̃tat᷑ gͦ saphanet egyptio sermone
saluator mundi. eo qͥ orbem t̾rȩ ab iimi¬
nenti fams excidio lib̾arit. Benianiin
int̾p̃tat᷑ filiꝰ dext̾e. q ẽ uirtutis. Uext̾a
enĩ appellat᷑ iamin. Mat̾ quippe eiꝰ mo

Expanded text:
quod obscura somnia revelavit et sterilitaquod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen, quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo Zaphanath Aegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin.
Abbreviated transcription (Latin):
icło qr mandragoris filii rubm introitũ
uiri qͥ racheli debebat᷑. ad se emerat lia.
meã. Tabulon int̾p̃tat᷑ habitacłm. Sex¬
tũ enĩ hunc filiũ genuerat lia. ꝓpt̾ea
iã secura dix̃. habitabit mecũ uir m̃suñ
⁊ filiꝰ eiꝰ uocatꝰ ẽ habitacłm. Neptalim
de ꝯu̾sione. siue ꝯꝑatione. causa nõis
eiꝰ ẽ. unde ⁊ dix̃ rachel cũ eũ peꝑisset.
ancilla eiꝰ bala. habitare me fec̃ ds̃ ha¬
bitatione cũ sorore mea. Dan int̾p̃tat᷑
iudiciũ. Bala dũ eũ peꝑisset. dix̃ rachel
dña eiꝰ. Iudicauit me dñs. R. exaudiens
dedit mͥ filiũ. causã nominis exp̃ssit. ut ab
eo qͥ uidicasset se dñs. filio ancille rudicii
nom̃ imnipon̾et. Gad ab euentu. siue ꝓem¬
ctu uocatꝰ ẽ. Qñ enĩ peꝑit eũ zelfa di¬
beata di cat᷑. ex ȩthimologia uois bea¬
tũ uocauit. Ioseph ab eo ꝙ sͥ aliũ addi
mat̾ optau̾at. uocauit augm̃tũ. Hunc
pharao saphanet appellauit. ꝙ hebra¬
ice absconditoꝵ reꝑtorẽ sonat. ꝓ eo

Expanded text:
ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia: meam. Zabulon interpretatur habitaculum. Sextum enim hunc filium genuerat Lia. Propterea jam secura dixit: Habitabit mecum vir meus. Unde et filius ejus vocatus est habitaculum. Nephthalim e conversione, sive comparatione causa nominis ejus est. Unde et dixit Rachel, cum eum peperisset ancilla ejus Bala: Habitare me facit Deus habitatione cum sorore mea. Dan interpretatur judicium. Bala enim dum eum peperisset, dixit Rachel domina ejus: Judicavit me Dominus, et exaudiens dedit mihi filium. Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus, filio ancillae judicii nomen inponeret. Gad ab eventu, sive procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelpha, dibeata dicatur, ex etymologia nominis beatum vocavit. Ioseph ab eo, quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hunc Pharao Zaphanath appellavit, quod Hebraice absconditorum repertorem sonat, pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hominis s honoris. sic̃ ⁊ apͥ nos augͦti appellant᷑
reges. cũ ꝓpͥis nominib censeant᷑. Expͥ¬
mit᷑ añ in latinũ pharao denegans eũ.
utiq dm. siue dissipator eiꝰ. Populi enĩ
cłi fuit afflictor. Ianines. marinꝰ. siue uͥ
ẽ signũ. Cessit enĩ ⁊ defecit signũ eiꝰ.
corã signis moysi. Hñ dixert̃ ⁊ magi.¬
tꝰ ex aqua. Inuenit eũ ẽnĩ ad ripã flumi¬
nis expositũ filia pharaonis. quẽ colligerᷤ

Expanded text:
non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis Moysi; undetus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis. Quem c
Abbreviated transcription (Latin):
ilosus. qr ñ ht̃ lenitatẽ.
Rebecca patientia. siue quȩ multũ acce¬
ꝑit. Lia laboriosa. utiq gen̾ando. Plu¬
rimos enĩ dolores qͣm rachel fecundita¬
te pariencli exꝑta ẽ. Rachel intp̃tat᷑o
ius. ꝓea enĩ iacob pauit oues laban. Tel¬
fa oriens. Bala inuet̾ata. Dina transfert᷑
in causã. Iurgii enĩ insichimis causa ex¬
titit. Thamar amaritudo ꝓ uiris mortu¬
is eade ⁊ ꝯmutans. Mutauit enĩ se in ha¬
bitũ meretͥcis qñ cũ socero suo ꝯcubuit.
Phares diuisio. ab eo q̃ diuiserit m̃bra¬
nullaᷤ secundaꝵ diuisoris. Iñ ⁊ phares
sortitꝰ ẽ nom̃. Unͣ ⁊ pharisei qͥ se qͣsi uistoᷤᷤ
a ppło seꝑabant. diuisi appellabant᷑. Ta¬
ra frͣ eiꝰ in euiꝰ manu erat coccinũ int̾pͣ¬
tat᷑ oriens. siue qr pͥmꝰ apparuit. siue qs
pellatꝰ ẽ. Iob in latinũ uertit᷑ dolens. &
recte dolens ꝓpt̾ ꝑcussionẽ carnis ⁊ passi¬
ones doloꝵ. Calamitates enĩ suas nõis
ethimologia p̃fig̾auit. Pharao. nom̃ẽ

Expanded text:
ilosus, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi experta est. Rachel interpretatur ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves Laban. Zelpha os hians. Balain causam, jurgii enim in Sichimis causa exstitit. 39. THAMAR amaritudo pro viris mortuis. Eadem, bitu meretricis, quando cum socero suo concubuit. Phares divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum, divisoris, id est phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod pellatus est. Iob in Latinum vertitur dolens; et recte dolens, propter percussionem carnis et passiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̾ enĩ in adrutoriũ ⁊ ꝯsolationẽ
onũi ppło illi redeunti ad patriã. Nã
⁊ tẽplũ dñi itẽ reedificauert᷑.&. mu¬
roꝵ ac turriũ opꝰ ipsi restaurauer̃.
Ananias grã dĩ. idem ⁊ sẏdrac lin¬

Expanded text:
Fuerunt enim in adjutorium et consolationem omni illi populo redeunti ad patriam. Nam et templum Domini idem reaedificaverunt, et murorum ac turrium opus ipsi restauraverunt. 24. ANANIAS, gratia Dei. Idem, et Sidrac lin
Abbreviated transcription (Latin):
meya. audiens dnm. Asaph ꝯg̾gans.
Ethan. robustꝰ. siue ascensꝰ Idithũ. tͣn¬
siliens eos. siue saliens eos. Edã eni
inherentes huimo. curuatos in t̾ram.
⁊ ca q̃ in imno cogitantes ft̃ ⁊ in rebꝰ
tͣnseuntibꝰ spem ponentes. tͣnͣsiliuit
cauendo iste qͥ uocat᷑ tͥnsiliens. ẜman
Accipiens. uł fornido eoꝵ. ẜman rob̾tꝰ.
Saracina. benedictꝰ dñi. uł benedictus
dñs. Olda. districtio siue diu̾ticłmi. Iu¬
dith. laudans uł ꝯfideis. Ester. absconsa.

Expanded text:
MEIA, audiens Dominum. ASAPH, congregans. ETHAN, robustus, sive accensus. 28. IDHITUM, transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transiliens. Eman accipiens, vel formido eorum. Ethan robustus. Barachia benedictus Domini, vel benedictus Dominus. Olda districtio, sive diverticulum. Iudith laudans, vel confitens. Hester absconsa.
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ. ⁊ ipse ex p̾sagio fut᷑i cognominatꝰ.
Post̾itas enĩ eiꝰ eam t̾re partẽ posse¬
dit. q̃ uicino sole calentior ẽ. Nñ ⁊ e¬
gẏptꝰ usq hodie egẏptioꝵ lingua
chani dr̃. Iaphet latitudo. Ex eo enĩ
ppłs gentiũ nascit᷑. ⁊ qr lata ẽ ex
gentib mn ultitudo credentiũ. ab ea¬
cłẽ latitudine iaphet dictꝰ ẽ. Cana¬
am filiꝰ cham int̾p̃tat᷑ motꝰ eoꝵ. As
qͥd ẽ aliud nͥ opꝰ eoꝵ : ẜ motu enĩ patͥs¬
id ÷ ꝓ oꝑe eiꝰ maledictꝰ ẽ. Arfaxat sa
nans deppłationẽ. Chus hebraice ethi¬
os int̾pͣtat᷑. a posti̾tate sui gn̾is nomͣ
sortitꝰ ẽ. Ab ipso enĩ ft̃ ꝓgeniti ethi¬
opes. Nembroth int̾pͣtat᷑ tẏrannꝰ.
Iste enĩ pͥor arripuit insuetã in ppłi ᷤ
tyrannide.&. ipse aggressꝰ eͣ adu̾sus
dm̃ impietatis edificare turrẽ. Ne¬
ber transitꝰ. ethimologia eiꝰ mistica ẽ.
ꝓ ab eiꝰ stirpe dstͣnsiret. nec ꝑserera¬
ret in eis tͣnslata in gentibꝰ gr̃a.Ex

Expanded text:
dus, et ipse ex praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Kam dicitur. Iapheth latitudo. Ex eo enim populus gentium nascitur; et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patrinans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
notandȩ st̃. Uocabula enĩ eoꝵ satis
ostendt̃. qͥd in fut᷑is factis dictisq suis
p̃nuntiassent. Elẏas int̾p̃tat᷑ dñs ds̃.
ex futi᷑ gͥ p̃sagio sic uocatꝰ. Nam dũ
alt̾caret᷑ in sacͥ ficio cũ qͣ dringentis sa¬

Expanded text:
notandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt, quid in futuris factis dictisque suis pronuntiassent. Elias interpretatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatus. Nam cum altercaretur in sacrificio cum q
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m dm s scd̃m suã uoluntatẽ. Dauid for¬
tis manu. utiq qr fortissimꝰ in p̃liis. Ip¬
se ⁊ desid̃ ab ił in stirpe scilicet sua. De
qua p̃clixerat ꝓpħa. Ueniet desidatꝰ eum¬
ctis gentibꝰ. Salonion tͥbꝰ nominibꝰ fuissẽ
ꝑhibet᷑. Primũ uocabulũ eiꝰ salomond̾r:

Expanded text:
sed secundum suam voluntatem. 64. DAVID, fortis manu, utique, quia fortissimus in praeliis fuit. Ipse et desiderabilis, in stirpe scilicet sua, de qua praedixerat propheta: Veniet Desideratus cunctis gentibus. 65. Salomon trinomius fuisse perhibetur. Primu
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ paraclitꝰ. a consolatione dr. Paracli¬
sis enĩ goc. latine ꝯsolatio appellat᷑. Ep̃c
tor enĩ tristibꝰ matit᷑. scđm illã eiꝰdem
dñi sententiã. Deati lugentes: qm̃ ip
mabꝰ quȩ gaudiũ temporale anintunt
Alii paraelitũ. latine oratorẽ uł aduoca¬

Expanded text:
itur Paracletus, a consolatione dicitur. Paraclisis enim Latine consolatio appellatur. Chritor enim tristibus mittitur secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam mabus quae gaudium temporale amittunt. Alii Paracletum Latine oratorem, vel advoca
Abbreviated transcription (Latin):
oblitꝰ laboꝵ suoꝵ. Ita enĩ hebraice uocat᷑
obliuio. Effraim eo ꝙ auxerit eũ ds. &
ex hoc nocabulo in lingũa nr̃am tͥnffer
ꝓpħas uocant. qͣsi p̃fatores qr porro
fant᷑ &ẜ de fut᷑s uera p̃clicunt. Qui aut̃
a nob̾ ꝓpħȩ. in uet̾i testam̃to uidentes
appellabant᷑. qr uidebant ea q̃ cet̾i ñ
iuidebant. & ꝓspiciebant ꝗ̃ in misti̾o
abscondita erant. Hinc ẽ q scͥptũ ẽ in

Expanded text:
oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. 21. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus, et ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertprophetas vocant, quasi praefatores, quia porro fantur, et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur, quia videbant ea quae ceteri non videbant, et praespiciebant quae in mysterio abscondita erant. Hinc est quod scriptum est in
Abbreviated transcription (Latin):
mahel intͣpͣtat᷑ auditio di. Sic enĩ scͥp¬
tũ ẽ. E uocauit nom̃ eiꝰ ismahel. qͥa
exaudiuit eũ ds. ẜ sau tͥnomiꝰ ẽ. ⁊ ex
ꝓpͥis causis uarie nuncupatꝰ. Yr esau.
tis. ita appellatꝰ. cuiꝰ edulio pͥmogenita
ꝑdidit. Eclom aũ ob ruborẽ corꝑis dictꝰ ẽ.
ꝙ latine sanguineꝰ dr̃. Seyr uͦ q fuerit¬

Expanded text:
mahel interpretatur auditio Dei; sic enim scmahel interpretatur auditio Dei; sic enim sct vocavit nomen eius Ismahel, quia exaudivit eum Deus.' Esau trinomius est, et ex propriis causis varie nuncupatur. Dicitur tis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus d
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑauit salem. Iustꝰ ꝓ eo qͥ discerneis
sacram̃ta legis ⁊ eugłii. ñ pecudũ uic¬
timas. s oblationẽ panis ⁊ calicis in
sacͥficiũ obtulit. Loth declinans.
factis enĩ sodomoꝵ ñ ꝯsensit. s illoꝵ
illicita carnis incendia declinauit.
Moab ex patre.&. totũ nom̃ ethimo¬
logiã ħt. Concepit enĩ eũ pͥmoge¬
nita filia de patre. Ammon cuiꝰ cau¬
sa nom̃ reddit᷑. filiꝰ ppłi mei. sic diri¬
uat᷑ ut exparte sensus nõis. ex par¬
te ipse sit sermo. Ammi enĩ aqͦ dic¬
ti st̃ ammanitȩ. uocat᷑ ppłs ins. Sara¬
y int̾p̃tat᷑. pͥnceps mea. eo q ẽ ⁊ uniꝰ
tantũmͦ domꝰ mat̾ familias. Postea
causa nominis ablata ĩmmutata de
dñs pollicitꝰ fuearat ad abrahã. Dabo tͥ
gentes.:⁊ reges ppłoꝵ ert̃ ex eo. a gar
aduena uł ꝯu̾sa. Fuit enĩ egẏptia.¬
Aduena causa gen̾andi.dataq pꝰ ꝯ
temptũ angło increpante ꝯu̾sa ẽ ad
saram. Cethura timiama int̾pͣtat᷑. Is¬

Expanded text:
ravit Salem, iustus quia discernens sacramenta legis et evangelii non pecudum victimas sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo domus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de Dominus pollicitus fuerat ad Abraham Gen. 17,gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advena, vel conversa. Fuit eniadvena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram. Cethura thymiama. Is
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣffert᷑ pat̾ muiltaꝵ gentiũ. q erat ad¬
in nomine. s subaudit᷑ uxta illud. Erit
nom̃ tuũ abraham. qr patrẽ multarũ
gentiũ posuite. Ysaac ex risu nom̃ ae
gͦ causa nom̃ accepit ysaac. Int̾p̃tat᷑ enĩ
risus. Sciendũ aũ qd qͣtuor in uet̾i testam̃¬
to absq ullo uelamine. nominibꝰ suis anteqͣ
nascerent᷑ uocati st̃. Ismahel. ysaac. salomon.
nosias. lege scͥpt᷑as. Iacob supplantator int̾¬
p̃tat᷑. siue ꝙ in ortu plantam nascentis fris
app̃hendit. siue qͥ pꝰea frẽm arte deceꝑit. Uñ

Expanded text:
pater multarum gentium, quod erat adin nomine, sed subauditur, juxta illud: Erit nomen tuum Abraham, quia patrem multarum gentium posui te. 3. Isaac, ex risu nomeergo causa nomen accepit Isaac; interpretatur enim risus. Sciendum autem quod quattuor in Veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt: Ismahel, Isaac, Salomon osias. Lege Scripturas. Iacob subplantator interpretatur, sive quod in ortu plantam nascentis fratris adprehenderit, sive quod postea fratrem arte deceperit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. ħ scđm accentuũ ⁊ litt̾aꝵ euenit
diu̾sitatẽ. ut in uariis sig̃catiomibuᷤ
noĩa ꝯmutent᷑. Adam sic̃ beatꝰ hie¬
rouimꝰ tradit. homo siue t̾renꝰ. siuie
t̾ra rubra int̾pͣtat᷑. Ex t̾ra enĩ facta
ẽ caro.&. humꝰ hoĩs faciendi mat̾ies
fuit.ẜ. ua int̾p̃tat᷑ uita. siue calanni¬
tas. siue ue. Uita. qr origo fuit nascen¬
di. s alamitas ⁊ ue. qr ꝑ p̃uaricationẽ
causa extitit moriendi. A cadendo
latã. qr sepe mulier uiro causa salutiᷤ
ẽ sepe calamitatis ⁊ mortis. q ẽ ena. sa¬
in possessio int̾p̃tat᷑. Uñ ȩthimologiã
ipsiꝰ expͥmens pat̾ eiꝰ ait. Possedi hominẽ
ꝑ dm. Idem ⁊ lamentatio. eo q ꝓ inter¬
fecto abel int̾fectꝰ sit. ar penã suisce¬
leris dederit. Abel luctꝰ int̾pͣtat᷑. quo
noĩe p̃figabat᷑ occiclendꝰ. idem ⁊ uani-¬
tas qr eito solitus ẽ atq subtͣctꝰ. Seth¬

Expanded text:
litterarum evenit diversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. Adam, sicut beatus Hieronymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. Eva interpretatur vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendi. A cadendo lata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis, quod est vaCain possessio interpretatur, unde etymologiam ipsper Deum.' Idem et lamentatio, eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. Abel luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtract
Abbreviated transcription (Latin):
ad ppłm fuit isrł qui iã auulsꝰ erat
a dño.&. aureis uitulis seruiebat. siue
auulsꝰ a regno stirpis daiud. Naum
g̾men. siue ꝯsolator. Increpat eiũ cuii¬
tatẽ sanguinũ. & pꝰ eu̾sionẽ illiꝰ ꝯsolat᷑
syon dicens. ecce suꝑ montes pedes eugli¬
tantis ⁊ annuntiantis pacem. Aba¬
cuch amplexans. qͥ uł ex eo q̃ amabił
dñi fuit. uocat᷑ amplexatio. uł qͥ cũ dõ
tis sortitus ẽ nom̃. Nullꝰ enĩ tã audaci
uoce. iusus e̾ dm̃ addisceptationẽ iusti¬
cie ꝓuocare. cur in reb humanis ⁊ niun¬
cli istaꝰtanta rerũ u̾sat᷑ uuqͥtas. Miche¬

Expanded text:
us erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David. 13. NAHUM, gemens, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem . 14. HABACUC amplexans, quia, vel ex eo quod amabilis Domini fuit, vocatur amplexatio, vel quod tis, sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem iustitiae provocare, cur in rebus humanis et mundi istius tanta rerum versatur iniquitas. Miche
Abbreviated transcription (Latin):
tione angustiȩ ꝓ his qui in captiuitatẽ
ab eo ducti sunt orobabel apud hebreos
ex tribꝰ integris nominibꝰ tradit᷑ e̾ẽ .ꝯ.¬
positꝰ.To. iste .ro. magist᷑. babel ꝓpͥe ba¬
biloniũ sonat. & efficit᷑ nom̃ torobabel.
iste magist̾ de babilone. In babilore ẽ¬
nĩ ortꝰ ẽ. uͥ ⁊ pͥnceps gentis iudee ex¬
patͥarchaꝵ e thimologiȩ notan¬
dȩ st̾. ut sciamꝰ qͥd in suo uocabulo reso

Expanded text:
tione angustiae, pro his qui in captivitatem tione angustiae, pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt. Zorobabel apud Hebraeos ex tribus integris nominibus traditur esse conpositus: zo iste, ro magister, babel proprie Babylonium sonat; et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babylone. In Babylone enim ortus est, ubi et princeps gentis Iudaeae expatriarcharum etymologiae notandae sunt, ut sciamus quid in s
Abbreviated transcription (Latin):
dm d mon fidelis. uł honestꝰ. Iosias ubi est incen¬
sum d̃ni. ꝓpͥa ethimologia nominis. Iste est enĩ.
qui sumulacra combussit. Ioacaꝵ. robustꝰ. Io¬
achim. ubi ẽ p̃paratio Cliachim. d̾ni resurrectio.
Iechonia p̃paratio dñi Sedechias. iustꝰ dñi.
Ieroboam iudicatio siue causa ppłi. uł
a regno stirpis dauid Diuisionis enĩ ppłi
causa. iste extitit. Namri psalmꝰ uł canti¬
cum meũ aAmri crispans m̃s lab fr̃ patͥs
Ierabel fluxus sanguinis. uł fluens sangͥ¬
nemis: milius. ubi est st̃quilinũ Precipita¬
ta Enĩ al pi sũ cͥomed̾unt carnes eiꝰ canes. sicut
rabel sicut st̃cus suꝑ faciem t̾re Ochorias
app̃hendens dm. Ieu ip̃e uͦ c̃. Ioathiã robustꝰ
Sella umbra eiꝰ uł petitio Manaem ꝯsolanᷤᷤ
faceas aꝑiens Nabuchodonosor ꝓpħia lan¬
guncsȩ anguste. siue ꝓpħans istimodi sig¬
nũ Pro somnio scilicet fut᷑oꝵ. qͦd uidisse nar¬
rat᷑. & daniel int̾ptatꝰ est. siue sessio in agni¬

Expanded text:
 Amon fidelis vel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iudicatio sive causa populi, va regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste extitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comederunt carnes eius canes, sicut zabel sicut stercus super faciem terrae.' Ochozias adprehendens Deum. Iehu ipse, vel est. Ioatha robustus. Sella umbra eius, vel petitio. Manahem consolans. Paceas aperiens. Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet futurorum quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive sessio in agni
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulũ ħuit. De eo enĩ scͥptũ ẽ. turic
initiũ fuit inuocandi nom̃ dñi. licet
pleriq hebreoꝵ arbitrent᷑. qͣ tẽ pͥmũ
in noĩe dñi ⁊n similirudine eiꝰ fabri¬
cata st̃ ydola. E noc dedicatio. In ipsiꝰ e¬

Expanded text:
abuit: de eo enim scriptum est ‘tunc initium fuit invocandi nomen Domini’, licet plerique Hebreorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et similitudine illius fabricata sunt ydola. H
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ noĩa ex ꝓpriis causis
originẽ nominũ hñt. quib ita ꝓpħi¬
ce indita ft̃ uocabula. ut aut futuriᷤ
aut p̾cedentibꝰ eoꝵ causis conuenianł.
In qͥb tũ manente spũali sacram̃to.
nc̃ tm̃ ad litt̾am intellectũ hystoriȩ
ꝑsequim᷑. Ubi aũ ethimologię int̾p̃¬
tationẽ ñ attingimꝰ. ip̃am solã in la

Expanded text:
hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula; ut aut futuris, aut praecedentibus eorum causis conveniant. 2. In quibus tamen manente spirituali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequemur. Ubi autem etymologiae interpretationem non at
Abbreviated transcription (Latin):
lã int̾p̃tat᷑ mortuus ẽ. eiuidens ȩthimo¬
logia nominis. Qͥdam enĩ eũ cũ patre
tͣnslatũ fuisse. & diluuiũ pret̾isse pu¬
tauer̾. Ob hoc signant̾ tͣnffert᷑ mortu¬
uiũ. s in eode cataclisino fuisse defuẽ¬
tũ. Soli enĩ octo hoĩes in archa dilu-¬
uiũ euasert̃. Lamerh ꝑcutiens. Iste e¬
nĩ ꝑcussit ⁊ int̾fecit caim. q ĩ ipse

Expanded text:
LAM interpretatur mortuus est. Evidens ethimologia nominis: quidam enim cum patre eum translatum fuisse et diluvium preterisse putaverunt; ob hoc signanter transfertur mortuin eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in Arca diluvium evaserunt. 14. LAMECH percutiens. Iste enim percussit et interfecit Cain; quod etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ruisse eos in nuuuidi ꝯstat exordio. Nã q
tit mͥ. Qñ apparet nullũ eẽ locũ eui an¬
geli ñ p̃sint. Preft᷑ enĩ ⁊ auspiciis oꝑũ
om̾iũ. Hic ẽ ordo uł distinctio angłoꝵ.
qͥ pꝰ lapsũ maloꝵ in cȩlesti irgore steter.
Nam pꝰ qm apostatę angłi cecider. hi ꝑ¬

Expanded text:
ruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia ruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia tit mihi.' Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓ eo qͣuicin iꝰ positi. diuna scientia
cet̾is ampliꝰ pleni st̃. cherubin .i. pleni¬
tudo scientiȩ appellant᷑. Ip̃a illa duo ani¬
malia suꝑ ꝓpitiatoriũ archȩ. facta ex me¬
tallo ꝓpt̾ sig̾candã angłoꝵ p̾sentiã. in qͦ¬
rũ medio ostendit᷑ ds. Seraphui qͦ simi¬
lit̃ multitudo ẽ angłoꝵ. qͥex hebreo in
latinũ ardeutes uł incendentes int̾p̃¬
tant᷑. Qͥ iccirco ardentes uocant᷑. qr int̾
eos ⁊ dm̃ nulli alii angli ꝯsistunt. Et idõ
qnͣto uiciniꝰ corã eo ꝯsistũt. tanto magͣ
Uñ ⁊ ipsi uelant faciẽ ⁊ pedes seden¬
tis in throno dĩ.R. icc irco cet̾a angłoꝵ
turba uidere dĩ eẽntiã plene ñ ualet.
qũi cherubin eã tegit. Hȩc gͥ uocabula
agininũ angłoꝵ ita st̃ specialia ordinũ
singłoꝵ. ut tũ suit ex parte ꝯmunia
omniũ. Nam dñ throni sedes dĩ in
pͥuatis uõib appellant᷑. q ħ ip̃m officiũ
ordiiubꝰ deputant᷑. Unicuiq eiũ sic̃ p̾¬

Expanded text:
positi, divina scientia caeteris amplius plena sunt, Cherubim, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae facta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphim quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quod inter eos et Deum nulli alii angeli consistunt; et ideo quantum vicinius coram eo consistunt, tanto magis Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut pr
Abbreviated transcription (Latin):
uisiouẽ linguarũ ut ignis apparuit. qͥ
iisedit suꝑ unũ quẽq eoꝵ P ropt̾ea
aũ diu̾sarũ linguarũ grãm apłis dedit.
ut idonei esficerent᷑. fideliũ eruditiõe
t̃ isd cause ẽ. ut intelligat᷑ ꝑ pliues ũ
fuisse diuisus. s mansisse in singłis totꝰ.
siẽ fere ignibꝰ mos ẽ. Hanc enũ ħt ua¬
t᷑am ignis accensꝰ. ut qͣnti ad eũ. qͣnti
ad crinẽ purpurei sple neloris afpere¬
ruit. tantis uisũ suę lucis iꝑriat. ta¬
tis minisf̾iũ sui muu̾is tͥbuat .&. ipse
nichominꝰ in sui integritate ꝑmane

Expanded text:
isionem linguarum ut ignis apparuit, qui et insedit super unumquemque eorum. Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditione tur, id causa est, ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad crinem purpurei splendoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse n
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃. Et uide potestatũ nomune ñcupan¬
t᷑. qr maligni fp̃c eoꝵ potestate coher¬
cent᷑. ne tm̃i muudo noceant qͣntũ cu¬
piunt. Principatꝰ hi st᷑. qui angłoꝵ ag¬
minibꝰ p̃sunt. Qui ꝓ eo ꝓ subditos an¬
głos ad explendũ minist̾iũ diuinũ dis¬
ponunt. pͥncipatꝰ uocabulũ acceꝑunt.
Nam alii fc̃ qͥ auimiuustrant. alii qͥ assistũt.

Expanded text:
t, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui adsistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nathan colũbȩ donũ. Absalon patͥs pax
ꝑ antifrasin. eo qͥ bellũ adu̾sus patr̃e ges¬
sisset. siue q̃ in ipso bello dauid pacatũ
fuisse legit᷑ filio. adeo ut ⁊ͥ magno cũ do¬
lore extinctũ plangeret. Roboam lati¬
tudo ppłi.s. ipsũ ꝑ antifrasin q de cẽ tri¬
bubꝰ ab eo seꝑatis. duȩ tm̃ ei relictȩ ft̃.
Abia. pat̾ dñs. uł pat̾ fuit. Asa. tollenssi¬
ue sustollens. Iosaphat dm̃ iudiciũ. Iorã
qͥ ẽ excelsus. Achaz ias app̾hendens dñm.
Athalia. tempꝰ dni. Ioas aspirans uł ro¬
bur dnĩ. lmasias ppłm tollens. Qzias
fortitudo dñi. Marias auxiliũ dñi. S
tias aũ ipse ẽ qui azarias ditplici noĩe.
Iste ẽ qui illicitũ sͥ sacerdotiũ uendica¬
re conatꝰ. lepͣ in froute ꝑcussis ẽ. Ioa

Expanded text:
columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore extinctum plangeret. Roboam latitudo populi, et ipsud per antiphrasin, quod decem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens Dominum. Athalia tempus Domini. Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo Domini. Azarias auxilium Domini. Ozias autem ipse est qui Azarias duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est.
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃sagio contra hostes fut᷑am uictoriã ex¬
pediret. Ex quo fict᷑o exꝑĩto ethimolo¬
giam nominis sumpsit Abimelech. pat̾̃
ieus rex. Tola uermicłm. uł coccinũ. Iahir
illummans. Gepte. aꝑiens. uł aꝑtꝰ łsebon
cogitatio. siue uincłm meroris. Abdo. ser¬
uus eius. Sanson. sol eor. uł solis fortitudo
fuit enĩ uirtute clarus. & lib̾auit isrł. de
hostib Dalila pauꝑcła. uł situla. Booꝵ. in
fortitudine. siue in quo robur. Noemi. qͣm
int̾pretari possums consolatã. eo qͦd marito
⁊ lib̾is ꝑegre mortuis. nurũ moabitidẽ. in
ꝯsolatione sua tenuit. Nuth int̾p̃tat᷑ festinars
Alienigena enĩ erat ex popło gentili. que re
gr̃a eius int̾pretat᷑. qr dũ pͥus esset sterilis na¬
tura. post̾mo di gr̃a fecundata est Ely d̾s
meus Ofm discalciatꝰ. filiꝰ enĩ fuit ele.electꝰ
in minist̾ium sac̾dotii. Cuiꝰ amissionẽ. suo¬
expressit uocabło. Apłs enĩ ait. Calciati pe

Expanded text:
li praesagio contra hostes futuram victoriam exli praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. Abimelech pater meus rex. Tola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperiens, vel apertus. Esebon cogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila paupercula, vel situla. Booz in fortitudine, sive in quo robur. Noemi, quam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consolatione sua tenuit. Ruth interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex populo gentili, quae regratia eius interpretatur, quia, dum prius esset sterilis natura, postremo Dei gratia fecundata est. Heli Deus meus. Ophni discalciatus. Filius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cuius amissioneexpressit vocabulo. Apostolus enim ait: Calciati ped
Abbreviated transcription (Latin):
piens in medio suꝑstitũ ⁊ int̾emptoꝵ ob¬
uiã stetit. & ruinã mortis qͣsi quida mons̾
fortis erclusit. Eleatar di adiutoriũ. Ba¬
lach p̃cipitans siue deuorans. Balaã. uanꝰ
ppłs.Finees ori parcens. Tranffixit enĩ pu¬
gione zambri cũ scorto madianitide. ꝙ
dñi furorẽ placauit ut parceret. Cambri
iste lacessiens. uł amaricans. Ryrie enĩ
nomĩ ab amaritudine figͣatũ. qͥ peccan¬
do amarirauerit ppłm. Raab latitudo
tił famis siue impetꝰ. Iosue intͣp̃tat᷑ sal¬
uator. Ipse enĩ ui figura xͥ ppłm a deser¬
to saluauit.⁊ in t̾ram reꝓmissionis in¬
ditx̃. Caleph qͣsi cor aut canis. Othoni¬
el tempꝰ eiꝰ ds uł responsio dĩ. Aoth głosꝰ
Barach fulgurans. Debora apis. uł loqͣx.
Apis qr fuit ad bellũ ꝓmptissima. dinu¬
cans adu̾sus sisaram. Quo ꝑempto ceci¬
nit canticũ. inde loqͣx. Iahel ascensio.
Gedeon exꝑimentũ iniqͥtatis eoꝵ. fre¬
qͣntib enũ docum̃tis informatus est. qua¬

Expanded text:
piens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus. Phinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste lacessiens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus. Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vel responsio Dei. Aoth gloriosus. Barach fulgurans. Debbora apis vel loquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est qua
Abbreviated transcription (Latin):
habitabit᷑ ierłm. Si enĩ in ipsis officiis
angłoꝵ neqͣquã potestates suꝑiores infe¬
riores dispon̾ent. nullomͦ ħ ꝙ honiini di¬
au̾ archangłoꝵ pͥuatis nõib appellant᷑. ut
ꝑ uocabula ip̃a in oꝑe qͥd ualeant desig¬
net᷑. Gabriel hebraice. in linguã nr̃am u̾¬
tit᷑ fortitudo dĩ. Ubi enĩ potentia diuina
uł fortitudo manifestat᷑. gabriel mittit᷑.
riã. ut illũ annuntiaret qͥ ad debellandaᷤ
aerias potestates humił uenire dignatꝰ
ẽ. Michael int̾p̃tat᷑ quis ut ds̃. Qñ enim
aliqͥd in mundo mirȩ uirtutis fit. hic
archangłs mittit᷑.&. er ipso oꝑe nom̃ eiꝰ
ẽ. qr nenio ualet fac̾e. q fac̾e pot̾ ds. Ra¬
phael int̾p̃tat᷑ curatio uł medicina dĩ.
Ubicũq enĩ curandi ⁊ medendi necessa¬
riũ opꝰ ẽ. hic archangłs a do mitit᷑.q. iii¬

Expanded text:
Jerusalem . 8. Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, autem archangelorum privatis nominibus appellantur, 314 ut per vocabula ipsa in opere suo, quid valeant designetur. 10. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur.riam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur, Qui sicut Deus. Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archang
Abbreviated transcription (Latin):
cipatꝰ.&. potestates.ẜ. uirtutes. qͥb uni¬
u̾sam cęlestẽ societatẽ apłs ꝯplectitur.
ordines angłoꝵ ⁊ dignitates intelligũr.
Et ꝓhac ip̃a distributiõe officioꝵ. alii
throni. alii dñatiões. alii pͥncipatꝰ. alii
potestates dñr ꝓ certis dignitatibꝰ quibꝰ
umiee distingñr. Uirtutes angłica qͥdã
ininist̾ia ꝑhibent᷑. ꝑ qͣs signa ⁊ miraclã

Expanded text:
cipatus, et potestates, et virtutes, quibus universam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quae signa et miracula
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ in libris eugłiĩ aꝑtissime declarat᷑.
Cũ eiũ unꝰ eugłista dixisset undigito
dĩ ettio demonia. aliꝰ hoc idem ita di¬
rit. in spũ dĩ eicio demonia. Uñ ⁊ cli¬
gito dĩ scͥpta ẽ lex. cdata die qͥnqͣgesi¬
mo ab occisioe agni .&. die qͥnqͣ gesimo.¬

Expanded text:
libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia, alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia. Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesimo ab occisione agni; et die quinquagesimo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ ꝑhibet᷑. Iurta opionionẽ aut̃
gͣcoꝵ cytharę usus reꝑtꝰ fuisse ab ap¬
ederet᷑. appellatãq ẽadẽ causa. Nam
Paulatĩ aut̃ plures sp̃es eiꝰ extitert̃.
ut psalt̾ia. lire. barbite. fenices. ⁊ pecti
des. ⁊ q̃ dñr indice. et feriunt᷑.i duo¬
bꝰ simul Itẽ aliȩ atq alię ⁊ qͣdrata for¬
ma uł trigonali. Cordaꝵ etiã nume¬
rꝰ multiplicatꝰ ẽ ⁊ ꝯnuutatũ genꝰ. Ue¬
t̾es aũ eytharã fidiculã uł fidicen
eiꝰ. quã bene ꝯueniat. int̾ qͦs fides
sit.alntiqͣ aũ cẏthara septẽ cordis e¬
rat. Unde ⁊ uirgiliꝰ. septẽ discrimina
uocũ. Discrimuna aũ ido.q nulla cor¬
da uicinę cordę similẽ sonũ reddat.¬

Expanded text:
t, perhibetur. Juxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Aederetur, appellataque eadem de causa. Nam Paulatim autem plures ejus species exstiterunt, ut psalteria, lyrae, barbiti, phoenicdes, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae atque aliae, et quadrata forma vel trigonali. Chordarum etiam numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem ejus, quam bene conveniunt inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septem chordis erat; unde Virgilius: Septem discrimina vocum. 5. Discrimina autem ideo, quod nulla chorda vicinae chordae simile
Abbreviated transcription (Latin):
q utit᷑. Laboriosiꝰ in hifpania ⁊ gal¬
lia eruit᷑ plumbũ. uã in britanina
sũmo t̾rȩ corlo Pe stagno.a .xii.¬
zon. id ẽ seꝑaus & secernens.
mirta enĩ ⁊ adult̾ata int̾ se ꝑ ignẽ
metalla dissociat. & ab auro .&. argen¬
to. es plumbñq secernit. Alia qͦ me
talla ab igne defendit. & cũ sit ntta
eris ferriq durissima.
si absq stagno fu̾it.

Expanded text:
sque utimur. Laboriosius in Hispania et Galsque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam in Brittania summo terrae corio. De stagno . Sζων, id est, separans, et secernens. Mista enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et cum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stanno fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ candidũ. ꝙ priꝰ in in
sulis athlantici ma¬
ris inuentũ est.
Siqͥdẽ &. in lusitana &. in galacia gig¬
uit᷑ sũpta t̾ra harenosa ⁊ coloris
nigͥ. &. pond̾e grauis. Int̾ueniũt
⁊ minitti calculi. maxime ẽ torren¬
tib siccatis. lauant eas harenas. & qͣ
subsidit coqunt in fornacib. Inue¬
niunt᷑ .un aurarus metallis aqͣ mis¬
sa calcłi nigͥ & graues. &. dũ aurũ eol¬
ligrͣ. cũ eo remanent. Postea seꝑati ꝯ¬
flant᷑. & in plu̾bũ albũ resoliint᷑.
Inde ⁊ eadẽ grauitas plrĩbi. q̃ auri.
Iigrũ plũbũ cirea cantabriã habun¬
dat. cuiꝰ origo duplex ẽ. Aut enĩ solꝰ
ex sua uena ꝓdit. aut cñ argento
nascit᷑ mixtisq uenis ꝯflat᷑. Huiꝰ
pͥmũ infornacibꝰ liquor stagnũ ẽ.
scđ̾s argentũ. Qd̃ remanet suꝑ ad¬
clita uena. rurs q ꝯflata. fit nigrũ
plũbũ. India neq es neq plubum
ht̃. gẽmis tm̃ & margaritis hȩc ꝑ¬
mittat. Nigro plũbo fistula lamina¬

Expanded text:
 candidum, quod prius in sulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, quoquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent; postea separati conflantur et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lammina
Abbreviated transcription (Latin):
bulũ nom̃q traxert̃. Epieurei dicti
ab epicuro qͦdam philosopho ama
tore uanitatis ñ sapientiȩ. quẽ ẽ ip¬
si philosophi porcũ noĩauert̃. qͣsi uo¬
luptans in ceno carnali. uoluptatẽ
corꝑis sũmũ bonũ asserens. Qͥ & dixͣ
nulla diuina ꝓuidentia instructũ
thomis .i. insecabilibꝰ ac solidis corꝑibꝰ
assignauit. qͦꝵ fortuitis ꝯcursionibꝰ
uniu̾sa nascunt᷑. ⁊ nata ft̃. Asscruit

Expanded text:
bulum nomenque traxerunt. 15. Epicurei dicti bulum nomenque traxerunt. 15. Epicurei dicti ab Epicuro, quodam phtore vanitatis, non sapientie, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt: qui quasi volutans in ceno carnali, voluptatem corporis summum bonum asserunt: qui etiam dixit, nulla divina providentia instructum tomis, id est, insecabilibus ac solidis corporibus assignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Asseruit
Abbreviated transcription (Latin):
plato docebat. Hii omĩa incerta opi¬
nant᷑. s sic̃ fatendũ ẽ multa incerta
⁊ occulta ẽẽ. q̃ uoluit ds intelligen¬
tiã hominis excede. si tñ płima ẽẽ
q̃ possint ⁊ sensꝰ penetratiõe ꝯp̃hen¬
di. Hanc sectã arcesilaus cirinaicꝰ
philosophꝰ repꝑit. Cuiꝰ sectator fuit
democritꝰ. qui dixͣ. tamꝗͣ. in puteo
alto.ita ut fundꝰ nulłꝰ sit. ita in occul¬
to iace̾ ueritatẽ. ꝑipatetici. adeam¬
bulatiõe dicti. eo q aristotiles aue¬
tor eoꝵ. deambulans disputarr so¬
litꝰ eẽt. Hii dñt quandã particłam
aĩȩ eẽ ȩt̾nam. de reliqͦ magna ex
parte mortalẽ.Cynici ab immun¬
dicia impudicicię nuncupati. ꝯtra
humanã enĩ uerecundiã in ꝓpatu¬
lo coire cũ coniugibꝰ mos eis erat.
censentes licitũ honestũq eẽ pa¬
iustũ ẽ. publice id p̃dicantes ageridũ.
ut caues in uicis uł plateis. Unde ⁊a
canibꝰ quoꝵ uitã imitabant᷑ &̃. uoca¬

Expanded text:
Plato docebat. Hi omnia incerta opiPlato docebat. Hi omnia incerta opinantur; sed, sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere, sic tamen plurima esse quae possint et sens12. Hanc sectam Arcesilaus Cyrenaicus philosophus reperit; 363 cujus sectator fuit Democritus, qui dixit tanquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto jacere veritatem. 13. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quamdam particulam animae esse aeternam, de reliquo magna ex parte mortalem. 14. Cynici ab immunditia impudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum conjugibus eis mos erat: censentes licitum honestumque esse pajustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis, vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam voca
Abbreviated transcription (Latin):
cis ꝯuenticłoꝵ: ⁊ stationũ suaꝵ. ut
ꝑipatetici. ⁊ stoici. ⁊ aca demici. Pla¬
tonici. a platone philosopho dicti. hii
animaꝵ creatorẽ ẽẽ dm̃. corpoꝵ angłoᷤ¬
ẽẽ asserunt. & ꝑ multos aunoꝵ cir¬
cłos in diu̾sa corꝑa redire animas
dnt. Stoici a loco dicti. Porticꝰ enĩ fu¬
entiũ atq uroꝵ fortiuĩ historie In
hac porticu sapientes philosophabant.
ex qͦ i stoici dicti ft᷑. Grece enĩ porticꝰ
stoa d̾r. Hanc sectã primꝰ zenon insti¬
tuit. Hii ne gant sine uirtute officii
quenꝗͣ beatũ. om̃e peccatũ unifor¬
me eẽ assert̃. dicentes sic ille nocense¬
rit qͥ paleas furatꝰ fu̾it. qͣ qui aurũ. qͥ
mergũ occicłit. qͣm qͥ equũ. Non enĩ
animal crim̃. s animꝰ facit. Hii &̃. ani¬
tutẽ ꝯtinentie et̃ negant. affectãt
głam et̾nam. cũ se fateant᷑ ñ eẽ et̾̃¬
nos. A cademici appellati a uilla pla-¬
tonis acadenua athenar̃. ubi idem

Expanded text:
cis conventiculorum et stationum suarum, ut cis conventiculorum et stationum suarum, ut peripatetici, stoici, academici. Platonici a Platone philosopho dicti: hi animarum creatorem esse deum, corporum angelos asserunt et per multos annorum circulos, in diversa cordicunt. 8. Stoici a loco dicti. Porticus enim fuentium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex qua et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zeno instituit. 9. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: Sic ille nocens erit qui paleas furatus fuerit, quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum; non enim animal crimen, sed animus facit. 10. Hi etiam aniVirtutem continentiae esse negant. Affectant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi idem
Abbreviated transcription (Latin):
mitẽ tenet. Nom̃ philosophoꝵ pͥmũ
a pitagora fert᷑ exortũ. Nam dũ antea
g̾ci uet̾es sophistas .i. sapientes aut do¬
ctores sapientię semet ipsos iactantiꝰ
nõĩarent. iste int̾rogatꝰ qͥd ꝓfiteret᷑. ue¬
recundo noĩe philosophũ .i. amatorẽ sa¬
pientiȩ se eẽ respondit. Qm̃ sapientẽ
ꝓsiteri arrogantissimũ uidebat᷑ ita de¬
inceps post̾is placuit. ut qͣntalibet cle
reb ad sapientiã ꝑtinentibꝰ doctͥna
qͥsq uł sͥ uł aliis uidet᷑ ercellere. ñ
nͥ philosophꝰ uocaret᷑. Ideni aũ philo¬
sophi tͥplici gn̾e diuidunt᷑. Nã aut
phisici st̃. aut ȩthici. aut logici. Phisi¬
ci dicti. qr de nat᷑is tractant. Nat᷑a qͥp¬
pe g̾ce phisis uocat᷑. E thici qr de mo¬
rib disputant. Mos enĩ apd̃ g̾cos ethis
appellat᷑. Logiciaũ.&. in natͦis ⁊ in mo¬
rib ronẽ adiungunt. Ro enĩ g̾ce
hntes qͥdem noĩa ex auctoribꝰ ut pla¬
tonici. epicurei. pitagorici. Alii a lo¬

Expanded text:
enet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus dcellere, non nisi philosophus vocaretur. Iidem autem philosophi triplici genere dividuntur. Nam aut physici sunt, aut ethici, aut logici. Physici dicti, quia de naturis tractant: natura quippe graece physis vocatur. Ethici, quia de moribus tractant. Mos enim apud Graecos ethos appellatur. Logici autem, quia in naturis et in moribus rationem adjungunt: ratio enim graece habentes quedam nomina ex authoribus, ut platonici, epicurei, pythagorici. Alii a lo