comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parris ĩtegͣm nec mat̾ͥs seruat intuꝗͣm
Nõ gͥ pocest fieri homo d̾s ꝙ̃ q̃rimus
ex diuina et humana natura. aut
ꝯu̾entiõe alt̾iꝰ in alt̾am. aut corrup¬
tua ꝯmixtiõe utriꝰq i terciam.
sit deuꝰ ⁊ ñ id̾ sit d̾s qͥ n homo ĩposibłe
est ut ambo faciant qd̾ fieri necesse. ẽ.
Nam ds̃ nonfaciet qd̾ non dobebit
⁊ ho non faciet qd̾ non potĩt. Ut

Expanded text:
patris integram, nec matris servat naturam, Non igitur potest fieri homo Deus, quem quaerimus, ex divina et humana natura, aut conversione alterius in alteram, aut corruptiva commistione utriusque in tertiam, sit Deus, et non idem sit Deus qui et homo; impossibile est ut ambo faciant quod fieri necesse est. Nam Deus non faciet, quia non debebit; et homo non faciet, quia non poterit: ut
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ re ad h eã factam esse rõnale̾ dubium
non est. Simili rõe probatur. qr ad ħ ac¬
cepit pocestatem discernendi ut odiss ⁊
uicaret malũ. ac amaret ⁊ dilige̾t boñ.
potestarem qr in uañ discerneret sid scd̃m
discreti onenz non manaret iuiret. S
non ꝯuenit ut deus cantam pocestarẽ frustͣ
dederit. ad hoc itaq factam esse rõnałe
naturam factam ẽe̾ certũ est ut summũ
boã super omraa amaret ⁊ elig̾et. non

Expanded text:
Quare ad hoc eam factam esse rationalem dubium non est. Simili ratione probatur quia ad hoc accepit potestatem discernendi, ut odisset et vitaret malum, ac amaret et eligeret bonum, quia in 87 vanum discerneret, si secundum discretionem non amaret et vitaret. Sed non convenit ut Deus tantam potestatem frustra dederit. Ad hoc itaque factam esse rationalem naturam certum est, ut summum bonum super omnia amaret et eligeret, non
Abbreviated transcription (Latin):
Nh. ⁊ humana nat᷑a ñ possunt ĩ muicẽ
mutari. ut diuina fiat humana aut
humana diuina. nec ita misceri ut q̃da
t̾cia fiat . ex duab. q̃ uec diuina sit oĩno
nͦ hũa. Deniq sifieri posset uͭ alt̾a inal¬
teram ꝯuert̾e̾tur: a ut ess tancũ d̾s ⁊ nõ

Expanded text:
 humana non possunt in invicem mutari, ut divina fiat humana, vel humana divina; nec ita misceri, ut quaedam tertia sit ex duabus, quae nec divina sit omnino, nec humana. Denique si fieri posset ut altera in alte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ restaurabitur ꝯ suo inquouiuit
in hac uita corpore restauretur. B.
Qd respondebimus siquis dicat
qr ħ fieri oportes de hiis inqͥb humañ
geuꝰ restaurabit᷑. de reprobis uero
nou est necesse: Sichil iustꝰ aut. A¬

Expanded text:
cum restaurabitur, cum suo, in quo vivit in hac vita, corpore restauretur. BOS. Quid respondebimus, si quis dicat quia hoc fieri oportet de illis, in quibus humanum genus restaurabitur; de reprobis vero non est necesse
Abbreviated transcription (Latin):
est ut necessitate non moreret᷑ hinc
facile probatur. qr ut iã diximꝰ. sapi¬
ẽtie ⁊ lꝰticie dei repugnat. ut coge̾t
iuoitem pati sine culpa. quẽ iustũ
fec̃ ad et̾nã beatitudiẽm. Sequit᷑ gͦ¬

Expanded text:
sit, ut necessitate non moreretur, hinc facile probatur; quia, ut jam diximus, sapientiae et justitiae Dei repugnat, ut cogeret hominem mortem pati sine culpa, quem justum fecit ad aeternam beatitudinem. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
est cognosc̾e. q̃m aut ħ de humana natiła
ꝑroficiet d̾s qd̾ in cepit aut in uañ fec̃.
tã sublimam naturã ad tantum boñ.
At si nichil p̃ciesiꝰ ꝯtiosoitur d̾s fecisse
ꝙͣ rõnałe naturam. ad gaudondũ dese.
nitus uaturã perire siuat .B. Non pot̾¬

Expanded text:
oniam aut hoc de humana natura perficiet Deus quod incoepit; aut in vanum fecit tam sublimem naturam ad tantum bonum. At si nihil pretiosius agnoscitur Deus fecisse, quam rationalem naturam ad gaudendum de se; naturam penitus perire sinat. BOS. Non pot
Abbreviated transcription (Latin):
humanã naturã pͥmitus fecit insolo
adã. tͦ feminã ut de utroꝙ sex u mul¬
tiplicarentur homine fac̃ẽ uoluit
nͥ de iꝑo aꝑte moustrauit se non¬
nͥ de adam uoluisse fatẽ qd̾ de natura

Expanded text:
humanam naturam primitus fecit in solo Adam, nec feminam, ut de utroque sexu multiplicarentur homines, facere voluit nisi de ipso, aperte monstravit se nonnisi de Adam voluisse facere quod de
Abbreviated transcription (Latin):
sit. simlꝰ ad hoc rõnał ⁊ iusta facta est.
Qd̃ si ad summũ boñ eligñdã ⁊ amandũ
endo aut tał ad hoc facta est ut aliq̃u
assequeret᷑ qd̾ amaret :⁊ elige̾t auͭnon.
S s ad hoc uista non est facta ut qd̾ sic
amat ⁊ eligit asseqͣtur frustra facta
est talis. ut sic illud amet ⁊eligat
nec ulla erit r̃o cͤ illud asseqͥ debeat alq̃n.
Qͣui du gͦ amando ⁊ eli gendo summũ
boñ. usta faciet ad qd̾ facta est misera

Expanded text:
est. Quod si ad summum bonum eligendum et amandum  talis ad hoc facta est, ut aliquando assequeretur quod amaret et eligeret, aut non. Sed si non ad hoc justa est facta, ut quod sic amat et eligit assequatur, frustra facta est talis, ut sic illud amet et eligat; nec ulla ratio erit cur illud assequi debeat aliquando. Quandiu ergo amando et eligendo summum bonum, justa faciet ad quod facta est, misera
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ simlꝰ dampnati ee̾nt. ita miusti sic eum
aut ułꝰ unꝙͣ confiriaretur: aut necesse
erat aliquem casurum. qui ad alios ꝯfir¬
mandos puniret᷑. q̃ utraꝙ absurda st̃
Illo itaꝙ modo ꝯfirmati sunt illiqͥsteter̃t
qͣ parit᷑ confirmati essent õs si stetissent
quem modũ ostendi sic̃ potui. uͥ tͣctaui
E d̾s diabolo perseuerantian non dedit.
B. Probasti malos angłos de hum̾a nat᷑a
raestaurandos. ⁊ patet ex ħ rõe qr non ĩ
minori nũo erunt. hoĩes electiꝙͣ st̃ an¬

Expanded text:
 simul damnati essent: ita injusti, si cum  simul damnati essent: ita injusti, si cum aut nullus unquam confirmaretur, aut necesse erat aliquem casurum, qui ad alios confirmandos puniretur: quae utraque absurda sunt. Illo itaque modo confirmati sunt illi, qui steterunt, quo pariter confirmati essent omnes, si stetissent: quem modum ostendi, sicut potui, ubi tractavi cur Deus diabolo perseverantiam non dedit. BOS. Probasti malos angelos de humana natura restaurandos: et patet ex hac ratione quia non in minori numero erunt electi
Abbreviated transcription (Latin):
turam que dei ꝯtemplatione beata. uel
est uel futura est in quodam rõnabili
et ꝑfecto numꝰ. p̃scitã esse ad̾o. itaut nec
maiorem nec minorẽ illum esse deceat.
ñ est dubitandum. Aut enin neseit d̾s
ĩn quo num̾o meliꝰ eam deceat ꝯstitui
qd̾ falsum est aut siscit in ed illan ꝯsti¬
tuet. qͦn ad hoc decentõreu intelliget.
Q ꝑꝑ aut angu̾ illi qui ceciderant factierãt
cessitate cẽderunt qd̃ absurdum est op
aut restaurandus est ex necessitate nu¬
ierus eoꝵ. auñm perfecto remanebit¬
numo̾ rõnalis natura. q̃ ui nũo ꝑfẽc̃o
ẜre stita est qd esse non potest .B. restaurã¬
uidebis nr̃e ineapnanois difficultaten.
intelłes eoꝵ reconciliatioĩs impossibłitatẽ.
Alii autem angłi proillis restitu non posst̃
id̾o utͣ tacean quomͦ hoc repugnart uide¬
atur. pͥme cͤarioĩs ꝑfectõi. qi ñ debñt uͥ tales
e̾e possint. qͣles illifuissent si non peccassẽt.¬

Expanded text:
turam, quae Dei contemplatione beata vel est, vel futura est, in quodam rationabili et perfecto numero praescitam esse a Deo; ita ut nec majorem, nec minorem illum esse deceat, non est dubitandum. Aut enim nescit Deus in quo numero melius eam deceat constitui, quod falsum est: aut si scit, in eo illam constituet, quem ad hoc decentiorem intelliget. Quapropter aut angeli illi qui ceciderunt, facti erant cessitate ceciderunt: quod absurdum est opiaut restaurandus est ex necessitate numerus eorum; aut in imperfecto numerationalis natura, quae in numero perfecto praescita est: quod esse non potest. BOS. Restauranvidebis nostrae restaurationis difficultatem intelliges eorum reconciliationis impossibilitatem. Alii autem angeli pro illis restitui non possunt, ideo ut taceam quomodo hoc repugnare videatur primae creationis perfectioni quia non debent; nisi tales esse possint, quales illi fuissent, si non peccassent
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. ⁊ constet unt̾ nos hoĩen esse factum
ad beatitudiñe que in hac uita haberi non
porest. nec ad illam posse peruenire quẽ ꝙͣ
nͥ dimissis pecẽis. nͨ ullũ hãien hanc uicã
transire sine pecc̃o. ⁊ alia quors fides ad¬
ad salutemi eternã necessaria est. B. Ita
fiet qr nchil in hiis impossibile aut in¬
conueniens d̾o uidetur. A Necessaria gͥ est

Expanded text:
fuisse: et constet inter nos hominem esse factum ad beatitudinem, quae in hac vita haberi non potest; nec ad illam posse pervenire quemquam, nisi dimissis peccatis; nec ullum hominem hanc vitam transire sine peccato: et alia quorum fides ad salutem aeternam necessaria est. BOS. Ita fiat; quia nihil in his inconveniens, aut impossibile Deo videtur. ANS. Necessaria est
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum esto. dimittat d̾s ei qui non
solũ qd̾ debet iccͥco qm̃ non pocest. B. Ira
uellem. A. Ad quam diu non reddet. aut
uolet redd̾e aut non uolet. S si uolet
qd̾ nõ poterit indigens erit. Si uero ñ
uolet inuistus erit . B. hoc nithil clariꝰ.
A. Si uero indigens siue iniꝰtus sit beatꝰ
non erit . B. ⁊ hoc aꝑtũ. A. ꝙͣy diu gͦ non
uidetur. A. Rõem postulasti. rõẽ accipe.
Misericordenz deuesse non nego qui hoĩes
deb̾e̾. nͥ illi penitus ciui dimissa sunt pecc̃a.
nechanc dimissionẽ fieri nis reddito debito.
qd̾ debef᷑ pro pecc̃o sodm̃ magnitudiuẽ
ꝑeccati supͣpositis rõib puto me sufficiẽ¬

Expanded text:
Verum esto: dimittit Deus ei, qui non solvit quod debet, idcirco quoniam non potest. BOS. Ita vellem. ANS. At quandiu non reddet, aut volet reddere, aut non volet. Sed si volet quod non poterit, indigens erit: si vero non volet, injustus erit. BOS. Hoc nihil clarius. ANS. Sive autem indigens, sive injustus sit, beatus non erit. BOS. Et hoc apertum. ANS. Quandiu ergo non videtur. ANS. Rationem postulasti, rationem accipe; misericordem Deum esse non nego, qui hominedebere, nisi illi, cui penitus dimissa sunt peccata; nec hanc dimissionem fieri, nisi debito reddito, quod debetur, pro peccato secundum magnitudinem peccati, supra positis rati
Abbreviated transcription (Latin):
uideõ. A Neꝙ ego si bent ꝯsid̾e̾ntur ex¬
istimo. Uerumpt̃n si uel una deõib
qͣs posu in eypugnabili uericare robo¬
ratur. suffice debi. Siue nanq uno
siue plurib augmentis ueritas in ex¬
pugnabilit̾ monstret᷑. eqͣłr ab oĩ du¬
bitatiõe monstrenir .B. Eoce ita esti
Oe modo gͦ saluus erit homo: su ip̃e nõ

Expanded text:
ego, si bene considerentur, existimo: verumtamen si vel una de omnibus, quas posui, inexpugnabili veritate roboratur, sufficere debet. Sive namque uno, sive pluribus argumentis veritas inexpugnabiliter monstretur, aequaliter ab omni dubitatione defenditur. BOS. Ecce ita est. Quomodo ergo salvus erit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑiã reddende deo qd̃ deberet tᷝioͦn fac̃ ut ũ
reddat. ñ ereusat hoĩem si non reddit q̃m
effectũ peccati ñ excusat peccatũ qd̾ fac̃.
.B. Et gͣue uinisest. ⁊ ita e̾e̾ necesse est.
reddit. ⁊ ĩustus qr redd̾e nequit .A. Nullus
autẽ inuistus ad mutetur ad beatitudi¬
nem. qm̃ quem ad modum beatitudo est
sufficiẽtia inqͣ nulla est indigentia. sie nulli
ꝯueñ nͥ in quo ita pura est iusticia ut nulla
⁊̃ eosit in iustieia .B. Non audeo aliter
eredere E ergo nõ solũ deo qd̃ deb⁊ non
pot̾ eire beatus . B. nec hoc ꝯsequi negare
possum. A. Qd̃ si uis dice̾ deus misericors
dirautit supplicanti qd̾ debet. iccirco qd̃
qd̾ hõ sponte redde̾ debet nec potest .i. qd̃

Expanded text:
otentia reddendi Deo quod debet, quae facit ut non reddat, non excusat hominem, si non reddit: quoniam effectum peccati non excusat peccatum quod facit. BOS. Et grave nimis est, et ita esse necesse est. justus est, quia reddere nequit. ANS. Nullus autem injustus admittetur ad beatitudinem; quoniam quemadmodum beatitudo est sufficientia, in qua nulla est indigentia: sic nulli convenit, nisi in quo ita pura est justitia, ut nulla in eo sit injustitia. BOS. Non audeo aliter credere. ANS. Qui ergo non solvit Deo, quod debet, non poterit esse beatus. BOS. Nec hoc consequi negare possum. ANS. Quod si vis dicere quia misericors Deus dimittit supplicanti quod debet, idcirco quia t hoc, quod homo sponte reddere debet, nec potest, id
Abbreviated transcription (Latin):
qr hoc ꝑꝑ nos ñ ꝑꝑse nulliꝰ egens incepit.
Non enĩ illũ latuit qͥd hõ facturꝰ erat ꝯillũ
fecit ⁊ tñ bonitate sua illum creando
sponte se ut ꝑfic̾e̾t inceptum boñ qd obli¬
gaũ. Deniꝙ d̾s nichil fecit ex netessi tate
qr nullo modo cogitur: aut proibetur

Expanded text:
 se nullius egens incoepit. Non enim illum latuit quid homo facturus erat, cum illum fecit: et tamen bonitate sua illum creando, sponte se ut perficeret incoeptum bonum quasi obligavit. Denique Deus nihil facit necessitate, quia nullo modo cogitur, aut prohibetur
Abbreviated transcription (Latin):
mus. A. Pater qr scd̾m quntitatẽ peccati exͥit
dẽ satisfationẽ. B ⁊ Ion possum negare. A. Non
gͦ satis facis. si ñ reddis aliqͥd maiꝰ ꝙͣ sit id pro
quo pecc̃mfad̾e non debueras . B. Et rationem
uidõsic exigͥetomĩno eẽ inpossibłe. A. Nec
ds̃ ullũ obligatũ aliqͣtenus debito peccati
assum̾e pot̾ ad beatitudinẽ. qr ñ debet . ẜ.
Nimis est grauis h̾sententia .a. audiat hñs adhuc
aliud.cur nõ miñ sit difficile hoẽm reconcili¬
ari d̾o. .B. Nisi fides me consolaret᷑. ħ solum
cato factꝰ qͣi positus est ꝓ do. int̾ dm̃ ⁊ diabolũ
ut uincͥet diabolum ñ ꝯsentiendo suadenti
pecc̃m. ad excusationẽ ⁊ honorem dõi ⁊ ad con¬
fusionem diaboli. cũ ille infirmior itͥra¬
Et cũ ħ facile pesset efficere nullã ui eoaic¬
tus sola se suaszone spunte uĩci ꝑmisit
ad uoluntatẽ dicboli ⁊ ꝯͣ uolũtatt̃ ⁊ honcẽẽ¬

Expanded text:
us. ANS. Patet quia secundum quantitatem exigit Deus satisfactionem. BOS. Non possum negare. ANS. Non ergo satisfacis, si non reddis aliquid majus, quam sit id pro quo peccatum facere non debueras. BOS. Et rationem video sic exigere, et omnino esse impossibile. ANS. Nec Deus ullum obligatum aliquatenus debito peccati assumere potest ad beatitudinem, quia non debet. BOS. Nimis est gravis haec sententia. ANS. Audi adhuc aliud, cur non minus sit difficile hominem reconciliari Deo. BOS. Nisi fides me consolaretur, hoc solum cato factus, quasi positus est pro Deo inter Deum et diabolum, ut vinceret diabolum non consentiendo suadenti peccatum ad excusationem et honorem Dei, et ad confusionem diaboli; cum ille infirmior et, cum hoc homo facile posset efficere, nulla vi coactus, sola suasione sponte se vinci permisit ad voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
alicrãẽ ñ intelligit. & omĩa si perirent poss
sic̃ ea fec̃ restituere. N. Faceri nec̃sse est qr pro
conseruanda tota cͤatura nichil deberem fac̾e
contͣ᷑ coluntatem dei .A. Ee d si plures eẽnt
mundi pleni creat᷑is sic̃ iste ẽ . B. Si infinito
nilo młtiplicarent᷑ ⁊ similit̾ mͥ ostend̾entur
so ip̃m respondẽ . A. Nichil rectiꝰ potes. S cõ¬

Expanded text:
lo indiget, et omnia, si perirent, posset, sicut ea fecit, restituere. BOS. Fateri me necesse est quia pro conservanda tota creatura nihil deberem facere contra volontatem Dei. ANS. Quid, si plures essent mundi pleni creaturis, sicut iste est? BOS. Si infinito numero multiplicarentur, et similiter mihi ostenderentur, idipsum responde
Abbreviated transcription (Latin):
face̾ ũ feẽ. ⁊ qd̾ p̃ceptũ est ne faceret fec̃.
A.Ita ho qͥse sponte obligauit illo debito
ĩpotentram. ut neo illud possit solu̾e qd̃
debebat añ peccatũ .i. ne peccaret nec l
qd̃ debet qr peccaũ. in excusabilis est. Ip̃a
namꝙ ĩpotentia culpa est qr nõdeb eã
hab̾e. ininio deb⁊ eã non hab̾e. Nã siẽ
culpa est ñ hab̾e qd̾ hab̾e debet. ita cul¬
pa est hab̾e qd̾ deb: non hab̾e. Sicut
gͣ culpa est hõi non hab̾e potestatem
illã quã accepit ut poss cau̾e peccatũ
sic culpa est hab̾e illi ĩpotẽtiã qd̾ uec
iusti ciam ten̾e̾ ⁊ peccatũ cau̾e nͨ qd̾ pro
peccõ debet redd̾e. pot̾: Sponte nanq¬

Expanded text:
fecit; et quod praeceptum est ne faceret, fecit. ANS. Ita homo, qui se sponte obligavit illo debito,impotentiam, ut nec illud possit solvere, quod debebat ante peccatum, id est ne peccaret; nec hoc quod debet quia peccavit: inexcusabilis est. Ipsa namque impotentia culpa est; quia non debet eam habere, imo debet eam non habere: nam, sicut culpa est non habere quod debet habere, ita culpa est habere quod debet non habere. Sicut ergo culpa est homini non habere potestatem illam, quam accepit ut posset cavere peccatum: sic culpa est illi habere impotentiam, qua nec injustitiam tenere, et peccatum cavere; nec quod pro peccato debet redde
Abbreviated transcription (Latin):
nia huiꝰ contumelie dõ irrogante: nͥ pͥus oreo¬
uerit dm̃ uincendo diabolum. sic̃ illũ in ho¬
norauit uictus a diabolo. uictoria uͦ talis
debet ẽẽ ut sic̾ fortis ac potestate in mortał
consensit facile diabolo ut peccaret uñ iu¬
ste incurrit penã mortalitatis. ita infir¬
mꝰ ⁊ mortalis qualem ip̃e se fecit. ꝑ mortis
disficultatẽ uincat diabolum ut nllo mͦ
pecc. Quod fac̾e non potͥ. qͣm diu ex uuln̾e
pͥmi peccati ꝯcipit᷑. ⁊ nassitut in peccato.

Expanded text:
hujus contumeliae Deo irrogatae, nisi prius honoraverit Deum vincendo diabolum; sicut inhonoravit illum victus a diabolo. Victoria vero talis esse debet, ut sicut fortis ac potestate immortalis consensit facile diabolo ut peccaret, unde juste incurrit poenam mortalitatis: ita infirmus et mortalis, qualem se fecit ipse, per mortis difficultatem vincat diabolum, ut nullo modo peccet; quod facere non potest, quandiu ex vulnere primi peccati concipitur et nascitur in peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
estis⁊ si de c̃seruo tuo te iũdicas iudiciuma qd̾
ꝑto pͥuin dñi ⁊ iudicis ommĩũ est  super illum
cebe p̃sunis. In obedientia uͭ qͥd das deo.
bus his. dicẽ me dare dõ quͣd habeo . A. ed
gͦ solues deo pro peccato tuo. Ed ergo erit
de te. Quomͦ potͣis saluus esse .B. Si rõnes
tuas consid̾o ñ uid̾o quo mͦ. si aũ ad fsdem
recurro: in fide xͥana q̃ per dilectĩoem oꝑa¬
turꝰ. spero me posse uiuari:  q legimꝰ si
imustus qu̾sus fuerit ab in iusticia iusti¬

Expanded text:
 judicium, quod proprium Domini et judicis omnium est, super illum superbe praesumis. In obedientia vero quid das Deo, omnibus dicere me dare Deo, quod debeo. ANS. Quid ergo solves Deo pro peccatode te? quomodo poteris salvus esse? BOS. Si rationes tuas considero, non video quomodo. Si autem ad fidem meam recurro; in fide Christiana, quae per dilectionem operatur , spero me posse salvari, et quia legimus, si injustus conversus fuerit ab injustitia s
Abbreviated transcription (Latin):
delectationes mũdanas. q̃ animũ ab illa ila qͥcte
&e delectatoĩe reuocant fugẽ. nͥ qnͣtum ad inten¬
tionem illuc ꝑueniendi cognossis fuge. susfic̾e.
Dationẽ il ita. consid̾are debes te facere ex debito:
sieut intelligis qr quod das nõ ate habes. s ab
illo cuiꝰ seruus es tu. & iue cui das. Et nat᷑a te
docet ut cõ seruo tuo .i. hõ hõi facias. ꝙ tͥ ab ilo¬

Expanded text:
ctationes mundanas, quae animum ab illa vera quiete et delectatione revocant, fugere: nisi quantum ad intentionem illuc perveniendi cognoscis sufficere. Dationem vero ita debes considerare te facere ex debito; sicut intelligis quia quod das a te non habes; sed ab illo, cujus servus es tu, et ille cui das: et natura te docet ut converso tuo, id est homo homini facias, quod ti
Abbreviated transcription (Latin):
imipossibile .A. Anñ intelligis ex his
que supͣ diximꝰ. qr necesse est aliqͦs
hoĩes ad beatitudinem ꝑuenire.
ꝯaliqͣ maclã ꝑ duc̾e̾ ad hoc ad qd̾ illũ
sine om̃i macła fec̃. ne aut boni in¬
esse credenda est. Qd̃ .N. necessaria
ras michi fidei dubitationem. s ut osten

Expanded text:
impossibile. ANS. An non intelligis ex his quae supra diximus, quia necesse est aliquos homines ad beatitudinem pervenire? aliqua macula perducere ad hoc, ad quod illum sine omni macula fecit; ne aut boni inesse credenda est. Quod enim necessaria ras mihi fidei dubitationem; sed ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
.G. Similitudinẽ si ds̃ is fac̾et negare ñ audes
et iccireo eum ħ facͥe posse ñ annuo. Uid̾et᷑
N. aut qd̾ proposuerat ꝑagere ñ potuisse. aut
boni propositi eũ penituisse: que in dm̃ ca
nec ds̃ pot̾ peccatũ impunitũ dimute. nc
peccator ad beatitudinẽ e talem qͥlẽ hapelat

Expanded text:
BOS. Similitudinem, si Deus hoc faceBOS. Similitudinem, si Deus hoc faceet idcirco eum hoc facere posse non annuo. Videretur enim aut quod proposuerat peragere non potuisse, aut boni propositi eum poenituisse: quae in Deum cadnec Deus potest peccatum impunitum dimittere, nec peccator ad beatitudinem vel talem, qualem habebat
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝙͣ tllus possit alius amou̾e de manu cuis
nͥ ipso pernitãte. ⁊ eam disponat rec̃d̾e in
thessaurum suum. uͥ sint carissima ⁊ p̃cio¬
sissima que possidet. ħ. Cogito ħ uelł añ uos
sit. A. Qd si ipse permitat eandem marga¬
ritam ab aliquo ĩuido excuti de manu sua
incenũ cũ prohib̾e passit. ac pꝰ ea eã de ceno
sumens pollutã ⁊ ñ lotam in aliquẽ suu̾
mundum & carum locum deinceps illam
sic seruaturꝰ recondat. Putab̾ ne ullum
sapientẽ. B. Quo mͦ ħ possum: Nam ñ¬
margaritam suam mundam tenẽt et
seuaret qͣm pollutam . A. Non ne similitͥ
faceret ds̃. qͥ hoĩe angłis sociandum sine por¬
cato qͣi in manu sua tenebat in paradiso. ⁊ ꝑ¬
misit ut accensus inuidia diabolus cũ inlu¬
tũ peccati qͣuis consentientẽ deie̾et si ñ phi¬
u̾e uellet diabolũ ñ possettemptare hoĩm.
ñ ne umꝙͣ similitͥ fac̾et. si hoĩem peccati sor
paradisum de quo eiectus fuerat reducentee

Expanded text:
 alius possit amovere de manu ejus, nisi ipso permittente: et eam disponat recondere in thesaurum suum, ubi sunt charissima et pretiosissima quae possidet. BOS. Cogito hoc, velut ante nos. ANS. Quid, si ipse permittat eamdem margaritam ab aliquo invido excuti de manu sua in coenum cum prohibere posset, ac postea eam de coeno sumens, pollutam et non lotam in aliquem locum suum mundum et charum, deinceps illam sic servaturus, recondat: putabisne illum sapientem? BOS. Quomodo hoc possum? nam nomargaritam suam mundam teneret et servaret quam pollutam? ANSEL. Nonne similiter faceret Deus, qui hominem angelis sociandum sine peccato, quasi in manu sua, tenebat in paradiso; et permisit ut accensus invidia diabolus eum in lutum peccati, quamvis consentientem, dejiceret? Si enim prohibere vellet diabolum, non posset tentare hominem. Nonne, inquam, similiter faceret, si hominem peccati sordparadisum, de quo ejectus fuerat, reduceret?
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ⁊ amorem in cord̾ contͥcionẽ. leticiã temꝑalẽ
abitio: in abstinentiis ⁊ laborib delectationes.
e⁊ quietem huiꝰ uitẽ calco. indando. ⁊ dimittando
q̃ mã sunt largior. in obedientia me ipͣm ali
subitio: A. Cum reddis aliqͥd qud̃ debes dõ. ⁊ a
Tant᷑ namq debet cẽ in hac uita mortali amor
& ad quem ꝑtinet orõ desideriũ pmouendi ad
id ad quodfactus es. ⁊dolor q nũdum ibies.
& timor ne nõ ꝑuenias. ut ilła s ieticiã sen¬
tire debeas nͥ de his. que tͥ aut auxliũ aut spẽ
dant ꝑueniendi. Non enim meris hab̾e. ꝙ non¬

Expanded text:
ejus et amorem, in cordis contritione laetitiam temporalem abjicio, in abstinentiis et laboribus delectationes et quietem ejus vitae calco, in dando et dimittendo quae mea sunt largior, in obedientia meipsum illi subjicio? ANS. Cum reddis aliquid quod debes Deo, etiamsi Tantus namque debet esse in hac mortali vita amor; et, ad quod pertinet oratio, desiderium perveniendi ad id ad quod factus es; et dolor, quia nondum ibi es; et timor, ne non pervenias; ut nullam laetitiam sentire debeas, nisi de his quae tibi aut auxilium, aut spem dant perveniendi. Non enim mereris habere
Abbreviated transcription (Latin):
li . B. Nonme peniret quia coegite. ut
de angłis hec diceres. Nam ñ frustra fac¬
tum est. Nonc redi ad id uñ digressi sumꝰ.¬
A. Coustat d̾m proposuisfe ut de hominib
angłos qui ceciderunt restauraret . B. Cer¬
tum est .xix. Atales ergo opporter ẽẽ hoĩes
in illa ciuitate suꝑna qͥ pro angłis in ilła
assumentur. qͣles ibi futuri erant illi proqͥd
ibidem erunt .i. qͣles nũc sunt boni angłi.
Alioqͥn ñ cerunt restaurati qui ceciderunt.
Et sequitur qi d̾s aut non poterit ꝑsic̾e
boñ quod incepit. aut penirebit eñ tantũ
boñ incepisse que duo absurda sunt .H.
U̾e opporret ut equales sint hoĩes uonis

Expanded text:
li. BOS. Non me poenitet quia coegi te ut de angelis haec diceres; nam non frustra factum est: nunc redi ad id unde digressi sum. Constat Deum proposuisse ut de hominibus angelos, qui ceciderant, restauraret. BOS. Certum est. ANS. Tales ergo oportet esse homines in illa civitate superna, qui pro angelis in illam assumentur, quales illi futuri ibi erant, pro quibus ibidem erunt, id est, quales nunc sunt boni angeli; alioquin non erunt restaurati qui ceciderunt: et sequetur quia Deus aut non poterit perficere bonum quod incoepit, aut poenitebit eum tantum bonum incoepisse: quae duo absurda sunt. BOS. Vere oportet ut aequales sint homines bonis
Abbreviated transcription (Latin):
aris. A. Ponam omĩa illa que mͦ posuisti te
ꝓ peccato posse solu̾e te ñ debere. ⁊ uideamꝰ
utm possint suffid̾e ad satisfatioem utuꝰ cã
ꝑarui poc̃ei. sicuti ÷ unꝰ aspectus qͣ uolunta¬
tem dei .B. Nisi q audio te bͥ pon̾e in quͤsti¬
oñe. putarem me ħ peccatũ una sola ꝯpunctõe
delert .A. Nondũ consid̾asti. qnͣti pond̾is fit
peccatũ. B. Nuẽ ostñde mͥ . A. Si uid̾es te
in conspectu di. ⁊ aliqͥs tͥ dicͥet aspice illuc.
e ds̃ enͣ. tillã teñ uolo ut aspicias. qͣre tu ip̃e
in corde tuo qͥd sit in om̃ib q̃ sũt. pro qͦ ꝯͣ¬
ea necessitate positꝰ. ut sit ne resse me aut h̾
cessitatẽ. & de solo ħ pecc̃o consid̾a si possis illd̃
fac̾e ꝓte ip̃o redim̃do. ħ. Aꝑte cudeo qi nou
possum. A. Ne te diuitus ꝓ tͣham. qd si ne¬
rem ꝯͣ uoluntatem dei: b. Com ꝯsidero ac¬
tionẽ ip̃am. leuissimũ qͥeqm uideo eẽ. s cñ¬

Expanded text:
ANS. Ponamus omnia illa, quae modo posuisti, te pro peccato posse solvere, te non debere; et videamus utrum possint sufficere ad satisfactionem unius tam parvi peccati, sicuti est unus aspectus contra voluntatem Dei. BOS. Nisi qpunctione delere. ANS. Nondum considerasti quanti ponderis sit peccatum. BOS. Nunc ostende mihi. ANS. Si videres te in conspectu Dei, et aliquis tibi diceret. Aspice illuc; et Deus econtra: Nullatenus volo ut aspicias; quaere tu ipse in corde tuo, quid sit, in omnibus quae sunt, pro qea necessitate positus, ut sit necesse me aut hoccessitatem: et de solo hoc peccato considera, si possis illud facere pro teipso redimendo. BOS. Aperte video quia non possum. ANS. Ne te diutius protraham: quid, si nerem contra voluntatem Dei? BOS. Cum considero actionem ipsam, levissimum quiddam video e
Abbreviated transcription (Latin):
tione ablati sibi honoris. deceat d̾m peccatũ
dimittere .B. Non ui deo curnon deceat.
satisfactione ñ est nͥ punire si non puni¬
tur. in ordinatum dimitititur. B. Ro¬
nabile est qd̃ dicis. a. Dm̃ uero decet

Expanded text:
tione ablati sibi honoris, deceat Deum peccata dimittere. BOS. Non video cur non deceat. satisfactione, non est nisi punire; si non punitur, inordinatum dimittitur. BOS. Rationabile est quod dicis. ANS. Deum vero non decet
Abbreviated transcription (Latin):
nisibi inuitem ꝙ̃ suo modo eterne ꝯgauden¬
do icundaretur. q̃tinꝰ qd uoluntas in rõnaħ
natura sponte fãc suid̾r qr siadam non pec.¬
casset differret tñ illam eiuitatem d̾s¬
perfic̾e̾ donec conpleto ex hõib quenz ex¬
pectabat nũo. iꝑi ꝙͦ hoĩes in corporum.
ut ita dicam immortałe inmortalitatẽ¬

Expanded text:
et sibi invicem, quaeque suo modo aeterne congaudenet sibi invicem, quaeque suo modo aeterne congaudendo jucundaretur; quatenus quod voluntas in rationali natura sponte facit, casset, differret tamen Deus illam civitatem perficere, donec, completo ex hominibus, quem exspectabat, numero, ipsi quoque homines in corporum, ut ita dicam, immortalem tra
Abbreviated transcription (Latin):
impossibile sit illum in illa cinitate futu¬
rum inconuemens. uidetur necesse esse
ut angn̾ non sint facti in illo ꝑfc̃o nũo
n plures fut᷑ifint beati hoĩes ꝙͣ sint mi¬
seri angłi. B. Non uideo qͣr̃oe ħ nega¬
ri q̃at. A. Aliam adhuc eiꝰdem sententie
posse dici puto rõem. B hanc ꝙͦ proferre
debes .A. credimꝰ hanc mondi molem
corpoream in meliꝰ renouandam. nͨ ħ
fut᷑um esse douͦ impleatur numerus
electoꝵ hoĩum. ⁊ illa beata ꝑficiatur
ciuitas. nec post eiꝰ perfectionẽ differẽ¬
dun. Uñ colligi pot̃ dñ ab initio pro¬
posuisse ut uruanꝙ simul ꝑfic̾e̾t.
qͣcinus ⁊ inmor que dm̃ non sentiret na¬
rura añ maioren que deo frui deberet
neqͣꝙ̃ ꝑfic̾etur. ⁊ m maioris perfectione mu¬
tara in meliꝰ suo quodan modo qͣsiꝯgratu¬
ref᷑ unmo oĩs creaturãde tã głosa ⁊⁊ tari
ad mirabili sui consuminatione ip̃i ereatori

Expanded text:
impossibile sit ullum in illa civitate futuimpossibile sit ullum in illa civitate futurum inconveniens, videtur necesse esse ut angeli non sint facti illo perfecto numero, et plures futuri sint beati homines, quam sint miseri angeli. BOS. Non video qua ratione hoc negari queat. ANS. Aliam adhuc ejusdem sententiae posse dici puto rationem. BOS. Hanc quoque proferre debes. ANS. Credimus hanc mundi molem corpoream in melius renovandam; nec hoc futurum esse, donec impleatur numerus electorum hominum, et illa beata perficiatur civitas; nec post ejus perfectionem differendum. Unde colligi potest, Deum ab initio proposuisse ut utrumque simul perficeret; quatenus et minor, quae Deum non sentiret, natura ante majorem, quae Deo frui deberet, nequaquam perficeretur; et in majoris perfectione, mutata in melius, suo quodam modo quasi congratularetur; imo omnis creatura de tam gloriosa et tam admirabili sui consummatione ipsi Creatori,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯrempserunt ea tunc fuit occasio ut ad gentes
illa leticia de alieno casu. B. Uñ nͥ qi cͥtus
b̾et ñ eic̃et uñ ulłꝰ de alieno dampno gaude¬
ret .B. Ita uidetur.A. Putas ne illoꝵs aliꝙͤ
habiturun hanc certitudinẽ si multo
plures erunt ꝙͣ qͥ c ediderunt.ẜ. Neqͣꝙͣ
possum oppinari qd̃ eam habeat aut bab̾e
debeat. Emodo namq poterit quis scire
utrum prorestaurando qd̃ ĩminurum erat
aut pro ꝯplendo qd̾ ñdum ꝑfetũ erat.
de illo numero constituende ciuitatis yt
factus: S õs c̃cier̃ se factos esse ad ꝑfici¬
endam ilła ciuitatem. A. G si plures erũt
ꝙͣ reprodi angħ nullꝰ poti̾t aut debebit
scire. señ esse ibi assumptum. nͥ ꝓ alieno
casu .B. uer̃ est. A. N gͥ habebit ahqͥs
cur gaud̾e debeat de alt̾ius ꝑdiciõe .B.
ita seq̃r. A. Cum itaq uideamus. qr .xix.
si pluros erunt hoĩes electi ꝙͣ sint rȩꝓ¬
brangłi. illanon seqͣr inconuenientia.
ꝙͣ srqͥ necesse est siplures non erunt. ⁊ ꝯ

Expanded text:
empserunt, ea tunc fuit occasio ut ad Gentes illa laetitia de alieno casu? BOS. Unde, nisi quia certus on esset unde ullus de alieno damno gauderet. BOS. Ita videtur. ANS. Putasne aliquem illorum habiturum hanc certitudinem; si multo plures erunt, quam qui ceciderunt? BOS. Nequaquam possum opinari quod eam habeat, aut habere debeat. Quomodo namque quis poterit scire utrum pro restaurando quod imminutum erat, aut pro complendo quod nondum perfectum erat de illo numero constituendae civitatis, sit factus: sed omnes certi erunt se factos esse ad perficiendam illam civitatem? ANS. Ergo si plures erunt quam reprobi angeli nullus poterit aut debebit scire se non esse ibi assumptum, nisi pro alieno casu. BOS. Verum est. ANS. Non igitur habebit aliquis cur gaudere debeat de alterius perditione. BOS. Ita sequitur. ANS. Cum itaque videamus quia si plures erunt homines electi quam sint reprobi Angeli, illa non sequatur inconvenientia quam sequi necesse est, si plures non erunt: et cum
Abbreviated transcription (Latin):
A. hoc debes ab illis nunc exige̾ qͥ xp̃m .XU
non esse credunt necesfariũ̃. ad illan
salutem hõis qͦꝵ uice loq̃ris. ut dicant
non possunt ullo modo. desinant nos
irridere. ⁊ a ccedant et ungant se nob̾
saluari. Aut desperent hoc ullo modo
querã sic̃ ĩ cepi ut ostendas mͥ qͣ rõe
aliquo aut nullo modo poterit ho
salus esse Q propt̾ si falsum est
qr nlło aiit aliquo modo pot᷑ hoc
debimꝰ : a. Qd respondedũ est illi

Expanded text:
ANS. Hoc debes nunc ab illis exigere qui Christum non esse credunt necessarium ad illam salutem hominis quorum vice loqueris; ut dicant  Quod si non possunt ullo modo; desinant nos irridere, et accedant, et jungant se nobisse per Christum aut desperent hoc ullo modo quaeram, sicut incoepi, ut ostendas mihi qua ratione aliquo, aut nullo modo poterit homo salvus esse: quapropter si falsum est quia nullo, aut aliquo alio modo potest hoc debimus? ANS. Quid respondendum est illi
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse dicatur. E si rata sunt plures electi
iuxta numerum filioꝵ isrł: Quiddicam quia
d̃ Sic exponunt. ut scd̃m numerum bonoꝵ
angloꝵs assumendus intelligatur numerus
angli cecidissent. quot remanserunt. Nã
si plures sunt angłi electi quam reprobiꝰ
⁊ necesse est ut reprobos electi homines
restauront : i potest fieri ut beatoꝵ nu̾o co¬
equentur. ⁊ sic plures erunt homines iusti.
quam angli iniusti. S memento quo pacto
incepi respond̾e questionitue. Uidelie⁊ ut siqͥõ

Expanded text:
fuisse dicatur. Quae si rata sunt, plures erunt fuisse dicatur. Quae si rata sunt, plures erunt juxta numerum filiorum Israel? Quod quidam, quia Dei, sic exponunt; ut secundum numerum bonum angelorum, assumendus intelligatur numerus angeli cecidissent, quot remanserunt. Nam si plures sint Angeli electi, quam reprobi; 83 et necesse est ut reprobos electi homines restaurent; et potest fieri ut beatorum numero coaequentur; et sic plures erunt homines justi quam angeli injusti. Sed memento quo pacto inc
Abbreviated transcription (Latin):
di noui renouacionẽ. mox opporteret
fieri. qd̾ non ꝯuenit. Qd̾ aũ eãd̃e
confirmatio usꝙ ad mundi futurã
renouationem differre d̾s uoluerit
inconuenieus uid̾r p̾sertĩ ꝯ illam in
alquibus tam cito perfecerit ⁊ cun intelligi
possit. qi in pͥmis hominib quando peccauer̃t
illam fecis si non peccassent sicut fecit inper¬
seuerantib angłis. Quamuis enĩ noñ proiie¬
herentur ad illam cq̃litatem angł̃os. ad qͣni
ꝑuenturi erant homines. oꝑfectus ess numerꝰ
de illis assumendus. in illa tamen iusticia urdr
confirmarẽtur cum õi propagine sua. ut ult
peccare non possent. quem admodum qi uiebi
peccauerunt sic infirmati sunt ut qͣntum in
ip̃is ͤ sine peccato esse non possunt. Quis enĩ
audeat dic̾e plus ualere iniustieram ad alligã¬
dum in seruitute hominem in prima suasiõe
S consentientem: quam ualeret iusticia ad cõ¬
firmandum eum. in lib̾tate sͥ inead̾ primates¬
tanõe adherentem: Nam quem ad modun

Expanded text:
di novi renovationem mox oporteret fieri: quod non convenit. Quod autem eamdem confirmationem usque ad mundi futuram renovationem differre Deus voluerit, inconveniens videtur, praesertim cum illam in aliquibus tam cito perfecerit; et cum intelligi possit quia in primis hominibus quando peccaverunt, illam fecisset, si non peccassent, sicut fecit in perseverantibus angelis. Quamvis enim nondum proveherentur ad illam aequalitatem angelorum, ad quam perventuri erant homines, cum perfectus esset numerus de illis assumendus. In illa tamen justitia, in qconfirmarentur cum omni propagine sua, ut ultra peccare non possent: quemadmodum quia victi peccaverunt, sic infirmati sunt, ut, quantum in ipsis est, sine peccato esse non possint. Quis enim audeat dicere plus valere injustitiam ad alligandum in servitute hominem in prima suasione sibi consentientem, quam valeret justitia ad confirmandum eum in libertate, sibi in eadem prima tentatione adhaerentem? Nam quemadmodum qu
Abbreviated transcription (Latin):
per utͣnꝙ: idem est qd̾ sisolum per angłos
d̾i. Si uero tota celestis enutas. hie est sensꝰ
quia tam diu assumuntur popłi donec de¬
hominib predestiuatus nimerus illius
ciuitatis nondum uondum perfectus com¬
pleatur. S non uideo quomodo soli angli
aut sunul ⁊ angłi et homines sc̃i ꝑ filios
isrł intelligantur. Sc̃os autem homines
filios isrł sieut filios abͣ he uocari non est
alienunz. Qui angłi quoq di per hoc
gecte possunt uocari. qr uitã angłica imitat᷑

Expanded text:
per utrumque, idem est quod si solum per angelos per utrumque, idem est quod si solum per angelos Dei; si vero tota coelestis civitas, hic est sensus, quia tandiu assumentur pophominibus praedestinatus numerus illius civitatis nondum perfectus compleatur. Sed non video nunc quomodo soli angeli, aut simul angeli et homines sancti per filios Israel intelligantur: sanctos autem homines filios Israel, sicut filios Abrahae vocari non est alienum. Qui angeli quoque Dei per hoc recte possunt vocari, quia vitam angelicam im
Abbreviated transcription (Latin):
illud rõe probare non uidear non alia certitu¬
dine uideatur acipetͣnisi quia incerim michi ita
uidetur doneo michi deus melius aliquo modo
reuelet. Certus enim sum qd̾ siqͥd dics ep̾ sacre
scͥꝑture absq dubio contradicat qi falsum est:
nec illud renere uolo si cognouero. S si in illis
istiut de qͥb nunc agimus. si enim nesscimus
utͣm plures homines eligendisnt quã sint angli
perditi annon. ⁊ alterum hoꝵ magis estutiamus.
quan alterum. nullum puto esse aĩe ꝑꝰicłm.
Si inquam in huiꝰ mõda reb sic exponimus di¬
uina dicta. ut diu̾sis sententus fauere uideãt᷑
nec alicubi inuenitur. ubi quid indubitanter
tenendum sit det̾minent. non arbitror rep̃.¬
hendi deb̾e̾. Illud aũ qd̾ dixisti constituit ter¬
minos popłoꝵ seu gentium iux̃ numerum angłͥx di
significant᷑ aut diuersa sine repugnantra.
aut soli angłi per filios isrł. ⁊ iti homines
per angłos dei. Si boni angłi tm̃ designant᷑

Expanded text:
itudine accipiatur, nisi quia interim mihi ita videtur, donec mihi Deus melius aliquo modo revelet. Certus enim sum, si quid dico quod sacrae Scripturae absque dubio contradicat, quia falsum est: nec illud tenere volo, si cognovero. Sed si in illis illud unde nunc agimus: si enim nescimus utrum plures homines eligendi sint quam sint angeli perditi, an non, et alterum horum aestimamus magis quam alterum, nullum puto esse animae periculum: si, inquam, in hujusmodi rebus sic exponimus divina dicta, ut diversis sententiis favere videantur, nec alicubi invenitur, ubi quid indubitanter tenendum sit determinent, non arbitror reprehendi debere. Illud autem quod dixisti: Constituit terminos populorum, seu gentium, juxta numerum angelorum Dei, t idem significant, aut diversa sine repugnantia, mines justi. Aut soli angeli per filios Israel, et justi homines per angelos Dei. Si boni angeli tantum designantur
Abbreviated transcription (Latin):
duni ꝑfice̾t aut etian siminu̾e̾t᷑ restitue¬
ret. Si aũ tota creatura simił facta est¬
⁊ dies illi inqub moyses istum mundum
ñ simł e̾ẽ factum uidetur dic̾e alicer st̃
intelli gendi. ꝙͣsiout uedemꝰ istos dies inqͥb

Expanded text:
ficeret; aut, etiam si minueretur, restitueret. Si autem tota creatura simul facta est; et dies illi, in quibus Moyses istum mundum non simul factum esse videtur dicere, aliter sunt intelligendi, quam sicut videmus istos dies, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
per mortenz suanz. nou ut ostende̾t mortẽ
sse ueqͣꝙͣ ualusse uitare. Nam q̃cunꝙ de
eo diꝯt᷑ hus q̃ dictast̃ similia. sic st̃ exponenda:
ut nulla necessitate s libera uoluntate mor¬
tuus credatur. Erat nanq dipotens. et

Expanded text:
 suam; non ut ostenderet se mortem nequaquam valuisse vitare. Nam, quaecunque de illo dicuntur his quae dicta sunt, similia sic sunt exponenda, ut nulla necessitate, sed libera voluntate mortuus credatur. Erat namque omnipotens, et
Abbreviated transcription (Latin):
Dic illam. A. Si angł̾i ni illo perfc̃o nũo
facti sunt ⁊ nullatenus factist̾ hoĩes nͥ
prorestauratiõe ꝑditoꝵ ãgłors palam est
qr nͥ angłi ab illa beatitudine cecidissẽt:
hĩes ad illam non a ascend̾ent. Bͥ. sonstat¬
h. A. Siqͥs gͦ dixit᷑ qr tantum letabunt᷑
eleoti hoĩes de angłoꝵ perditiõe. qͣutũ
gaudebunt de sua ꝑditiõe assumpriõe
qͣm̃ absꝙ dubio ħ non esset nͥ illa fuiss. qͦmodo
poterunt ab haperuersa gͣtulatiõe de¬
fendi  Aut quomodo dicemus angłos
qui ceciderunt in hominib restaurã¬
tos. si illi sine hoc uitio ꝑmansuri erant
si non cecidissent .i. sine gͣtulatiõe de ca¬
sualioꝵ. isti uͦ sine illo e̾e̾ ñ poter̃. Immo

Expanded text:
Dic illam. ANS. Si angeli in illo perfecto numero Dic illam. ANS. Si angeli in illo perfecto numero facti sunt, et nullatenus facti sunt homines, nisi pro restauratione perditorum angelorum, palam est quia, nisi angeli , ab illa beattiudine cecidissent, homines ad illam non ascenderent. BOS. Hoc constat. ANS. Si quis vero dixerit quia tantum laetabuntur electi homines de angelorum perditione, quantum gaudebunt de sua assumptione, quoniam absque dubio haec non esset, nisi illa fuisset, quomodo poterunt ab hac perversa gratulatione defendi? Aut quomodo dicemus angelos, qui ceciderunt, ex hominibus restauratos ; si illi sine hoc vitio permansuri erant, si non cecidissent, id est sine gratulatione de casu aliorum; isti vero sine illo esse non poterunt? Imo
Abbreviated transcription (Latin):
ñe̾ Sic possibile est esse. ⁊ si simł facti st̃.
ꝙ magis putant multi qñ legr̃. Qi uiuit
inecerñ creauit oĩa simł. uiidr̾ necesse e̾e̾.
S et si perfectio mundane creature.
non tantũ ost inrelligñda in nũo indiusduoꝵs
qͣntum in nũo naturarũ. necesse est hũanã
naturã aut ad ꝯplemẽtñeiꝰdeu perfectiõis
e̾e̾ factam aut illi suꝑ habundare qd̾ mid¬
nimi uermicłi̾ natura dicere non audemꝰ.
Qre pro se iꝑa ibi facta est ⁊ non solum p̃ nest¬
staurandis indiuiduis alt̾iꝰ nature. Uñ pała
est qr etiã si angłus nlłꝰ periss. hoĩes tñ u
celesti eiuirate suum locũ habuissent. Seq̃r
ñ erat ille perfectus nũs. Alioqͥn necesse
erat ut aut hoĩes aut angł aliqui ca¬
d̾ent. qñ extra nũm perfectun nullus¬
ibi mane̾ pota̾t . B. Non nichil hefecisti:
A. Est ⁊ alia rõ ut modo uid̾r. q̃ nou par̃
suffragatur illi sententie q̃ angłos non
esse factos in perfecto nũo existuat. B.

Expanded text:
 sic possibile est esse, et si simul facti sunt, quo magis putant multi, quoniam legitur: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul : videtur necesse esse. Sed et si perfectio mundanae creaturae non tantum est intelligenda in numero individuorum, quantum in numero naturarum, necesse est humanam naturam aut ad complementum ejusdem perfectionis esse factam, aut illi superabundare: quod de minimi vermiculi natura dicere non audemus. Quare pro seipsa ibi facta est, et non solum pro restaurandis individuis alterius 82 naturae. Unde palam est quia etiamsi angelus nullus periisset, homines tamen in coelesti civitate suum locum habuissent. Sequitur non erat ille perfectus numerus: alioquin necesse erat ut aut homines, aut angeli aliqui caderent: quoniam extra numerum perfectum ibi nullus manere poterat. BOS. Nonnihil effecisti. ANS. Est et alia ratio, ut mihi videtur, quae non parum suffragatur illi sententiae, quae angelos non esse factos in perfecto numero existimat. BOS.
Abbreviated transcription (Latin):
subiace nolit. ñ tam̃ eam fug̾e ualet qr si
uult fug̾e de sub uotuntate iubente. eur¬
rit sub uoluntatem punientẽ. nsi q̃ ris
tatis p̃fate ordinem . ⁊ pulch̾tudinen sum¬
ma sapient ia conuertit. Ip̃a nanꝙ ꝑu̾sitatis
facit. in eadem uniu̾sitate suum ten̾et
locun. ⁊ ordinis pulchritudinen. Qas
si diuina sapientia uͥ peruersitas rectũ ordi¬
nem per turbare nittitur non add̾et. fie¬
ret in iꝑa uniuersitate. ep d̾s debet ordi¬
nare q̃dlam eriuolata oidinis pusc hritudie
deformitas ⁊ d̾s in sua disposiõe uide̾tur
ita sunt impossibilia: necesse est ut õe

Expanded text:
subjacere nolit, non tamen eam fugere valet; quia si subjacere nolit, non tamen eam fugere valet; quia si vult fugere de sub voluntate jubente, currit sub voluntatem punientem. Et si quaertatis praefatae ordinem et pulchritudinem summa sapientia convertit. Ipsa namque perversitatis facit in eadem universitate locum tenent suum et ordinis pulchritudinem. Quas si divina sapientia, ubi perversitas rectum ordinem perturbare nititur, non adderet, fieret in ipsa universitate, quam Deus debet ordinare, quaedam ex violata ordinis pulchritudine deformitas, et Deus in sua dispositione videretita sunt impossibilia; necesse est ut omne
Abbreviated transcription (Latin):
pertinet ad di uel minui. Idem nauq ip̃e
sibi est honoe in corruptibilis et nullo
modo mutabłis. Uerũ q̃ñ una ꝙ̃ crea¬
tura suum ⁊ qͣi sibi p̃ceptun ordinen.
obedire. ⁊ eũ honorare dr̃. ⁊ ħ maxĩe ratio¬
nalis natura. oui datũ est intellig̾e qͥd
debeat. Q cum uult qd̾ debet dñ ho¬
norat. Es quia illi aliqͥd ꝯfert. s qr spon¬
te eius se uoluntati. ⁊ dispositioni subdit.¬
⁊ in rerum uniu̾sitate ordinem suum. ⁊ ra
ei sumuersitatis pulchritudinenz qͣntũ
in ip̃a est seruat. Cum uero non uult
qd̃ debet. dñi qͣntũ ad illam pertinet in¬
tudinen. qͣntum in se est ꝑ turbat. licn
potestaten aut dignitatem dĩ nullatenus
ledat. aut decolorer. Si enim ea q̃ celi
ambini ꝯtinentur uellent ñ esse sub celo.
aut elongars a celo. nullatenus possent
elongarent᷑. tanto magis opposite parti
propinqͣrent. Ita qͣmuis homo ł malus
angłus diuine uoluntati ⁊ ordinanõi

Expanded text:
pertinet, addi vel minui. Idem namque ipse pertinet, addi vel minui. Idem namque ipse sibi honor est incorruptibilis, et nullo modo mutabilis. Verum quando unaquaeque creatura suum, et quasi sibi praeceptum ordinem, ime rationalis natura, cui datum est intelligere quid debeat. Quae cum vult quod debet, Deum honorat; non quia illi aliquid confert, sed quia sponte se ejus voluntati et dispositioni subdit, et in rerum universitate ordinem suum, et ejusdem universitatis pulchritudinem, quantum in ipsa est, servat. Cum vero non vult quod debet, Deum, quantum ad illam pertinet, intudinem, quantum in se est, perturbat, licet potestatem aut dignitatem Dei nullatenus laedat aut decoloret. Si enim ea, quae coeli ambitu continentur, vellent non esse sub coelo aut elongari a coelo, nullatenus possent elongarentur, tanto magis oppositae parti appropinquarent. Ita, quamvis homo, vel malus angelus divinae voluntati et ordinationi
Abbreviated transcription (Latin):
do. siue qd̾ peccat soluendo uoluntare
spontaneaexibet. aut ds eum inutũ
rorq̃ndo subicit. ⁊ sic se dm̃n eius esse
osfendit. qd̾ ip̃e ho uoluntate fati̾ recii¬
sat. In quo considerandũ qr sicut hõ
fert qd̾ hĩs est. Qippe non solum id suũ
factus est ut beatitudinem hab̾e pesset
Sinon peccaret. cumꝑꝑ peccatũ beatitu¬
dine et oĩ bono pͥuatur. de. suo ꝙͣuis
inuitus soluit qdꝰ rapuit. qr lieꝰ d̾s hoc
ad usun suni comiñdi ñ tͣnsferat qd̾ aufert.
Sieut h̾o peruniam qͣni alus aufert. insuam
conu̾tit humilitaten. ħ tũ qd̾ aufert u̾titur
insuur  hoͣnoren. ꝑ ħ qd̾ aufert. Auferen¬
do enim pecc̃oren. ⁊ q̃ illiꝰ sunt ^ lubiecta e̾e̾.
sidag itasicut probas. suum debet hono¬
rem seruare. cur uł modicum. patitur
illum uiolari:. Qd enim aliqͦ modo ledi
sinitur. non integre nec ꝑfecte eustoditur
A. Dñnt honori nequit aliqͥd qͣntũ ad illũ

Expanded text:
do, sive quod peccat solvendo, voluntate do, sive quod peccat solvendo, voluntate spontanea exhibet; aut Deus eum invitum sibi torquendo subjicit, et sic se Dominum ejus esse ostendit, quod ipse homo voluntate fateri recusat. In quo considerandum quia sicut hofert quod hominis est. Quippe non solum id ipsumo homo ita factus est ut beatitudinem habere posset, si non peccaret: cum, propter peccatum beatitudine et omni bono privatur, de suo, quamvis invitus, solvit quod rapuit; quia licet Deus hoc ad usum sui commodi non transferat, quod aufert; sicut homo pecuniam, quam alii aufert, in suam convertit utilitatem: hoc tamen quod aufert, utitur ad suum honorem, per hoc, quia aufert. Auferendo enim, peccatorem, et quae illius sunt, subjecta sibi esse si Deus ita, sicut probas, suum debet honorem servare, cur vel ad modicum patitur illum violari? Quod enim aliquo modo laedi sinitur, non integre nec perfecte custoditur. ANS. Dei honori nequit aliquid, quantum ad illum