comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas in cęlo n int̾ra nominat᷑. Queris
cuiꝰ rei grã hoc supra dixerat ꝓpter
qđ peto non infirmari intͥbulationib
meis ꝓ uobis. Hoc gͦ eis optat ut non
infirm̃t᷑ intͥbulationib aplĩ. quas pro
illis sustinebat.⁊ ꝓpt̾ hoc genua flecte¬
ꝑ spm eiꝰ. Hȩ sunt diuitiȩ de quib dic̃.
o altitudo diuitiarũ. Abditas enĩ ha-¬
bent causas. ubi nullis p̾cedentib me
In interio
re inqui d homine
habitare
scłi. abinitio fidei usq ad finẽ speciei.
Ut in caritate inqͥt radicati ⁊ fun¬
dati p̾ualeatis cõp̾hendere cum oĩb
scĩs. Ista ẽ commnunio. cuiꝰcdã diuinę
cȩlestisq rei publicȩ. Hinc saturant᷑
paupes ñ sua querentes. s quȩ iħu
xꝑi. id ẽ non cõmoda pͥuata sectan¬
tes. s in cõmune ubi salus ẽ omͣtum
consulentes. Nam de ipso pane quo
tales saturant᷑ quodã loco apłs dicit.
unꝰ panis. unũ corpus multi sumꝰ.
A.uid gͦ cõprehendere: Que sit in¬
quit latitudo sicut iam dixi in bo¬

Expanded text:
tas in coelo et in terra nominatur. Quaeris cujus rei gratia? Hoc supra dixerat: Propter quod peto non infirmari in tribulationibus meis pro vobis; hoc ergo eis optat ut non infirmentur in tribulationibus Apostoli quas pro illis sustinebat, et propter hoc genua flecteper spiritum eius. hae sunt diuitiae, de quibus dicit: o altitudo diuitiarum abditas enim habent causas; ubi nullis meritis praecedin interiore, inquit, homine habitare saeculi ab initio fidei usque ad finem speciei, ut in caritate, inquit, radicati et fundati praeualeatis comprehendere cum omnibus sanctis. ista est communio cuiusdam diuinae caelestisque reipublicae; hinc saturantur pauperes, non sua quaerentes, sed quae Iesu Christi, id est non commoda priuata sectantes, sed in commune, ubi salus omnium est, consulentes. nam de ipso pane, quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comprehendere? quae sit, inquit, latitudo, sicut iam dixi, in bo
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Merito gͦ istoꝵ qͥ saturant᷑. uiuent
habitat in cordib eoꝵ interim ꝑ fidẽ
post etiã ꝑspeciẽ. Lident enĩ ñc per
speculũ in eniginate. tt̾ aũ facie ad
faciem. Ende ipsa caritas nc̃ in bonis
oꝑib cdilectionis exercet᷑. qua se ad sub¬
ueniendũ quaquau̾sũ potest porrigit.
Et hȩc latitudo ẽ. Nc̃ lon ganimitate
aduersa tolerat. ⁊ in eo qͦd ueracit᷑
tenuit ꝑseuerat. Et hȩc longitudo ẽ.
hoc aũ totũ propt̾ adhipiscendã uitã
facit ȩt̾nam. quȩ illi ꝓmittit᷑ ierol¬
so. Et hȩc altitudo ẽ. Existit uͦ exocculto
ista caritas: ubi fundati quodamͦ &c ra
cdicati sumꝰ. ubi causȩ uoluntatis dei
non uestigant᷑. cuiꝰ grã sumꝰ salui fac¬
ti: ñ ex oꝑib iustitiȩ q̃ nos fecim̃. sed
scdm̃ eiꝰ miscctiã. Uoluntariȩ qͥppe genu¬
it nos uerbo ueritatis. Et hec uoluntas

Expanded text:
bis. merito ergo istorum. qui saturantur, uiuent bis. merito ergo istorum. qui saturantur, uiuent habitat in cordibus eorum interim per fidem post etiam per speciem. uidspeculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. unde ipsa caritas nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, qua se ad subueniendum quaquauersum potest porrigit; et haec latitudo est. nunc longanimitate aduersa tolerat et in eo quod ueraciter tenuit perseuerat; et haec longitudo est. hoc autem totum propter adipiscendam uitam facit aeternam, quae illi promittitur in excelso, et haec altitudo est. existit uero ex occulto ista caritas, ubi fundati quodam modo et radicati sumus, ubi causae uoluntatis dei non uestigantur, cuius gratia sumus salui facti non ex operibus iustitiae, quaenos fecimus, sed secundum eius misericordiam. uoluntarie quippe genuit nos , uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. Finis emfenĩ p̃cepti ẽ caritas de cor¬
de puro ⁊ conscientia bona ⁊ fide non
fict̾a. caritas quȩ ñ emulat᷑ non inflat᷑
qr non altũ sapit s timet: n iđo cohe¬
ret timore casto ꝑmanente in scłm scłi.
Inicium aũ omis peccati suꝑbia. quia di¬
abolus in reuocabilit̾ in exteriora pro¬
gresus ẽ: hominẽ inuidendo ⁊ ei simi¬
le aliqͥd suadendo deiecit: cui homini
inquadã scriptura dr᷑. qͥd suꝑbit t̾ra
⁊ cinis. Qm̃ inuita sua proiecit intima
sua: in uita sua dict̾ũ est tanqͣ. in ꝓpͥa
sua. & quasi pͥuata qua delectat᷑ omĩs
suꝑbia. Unde caritas in cõmune magiꝰ
quã in pͥuatũ consulens dicit᷑ non que¬
rere quȩ sua sua st̃. Hac uiuunt corda
in scłm scli. tanquã saturata pane cę¬
lesti de qua dicit ipse saturator. nisi
manducaueritis carnẽ meã n⁊ sangui¬
nẽ biberitis. non habebitis uitã in uo¬

Expanded text:
peccati. finis autem praecepti est caritas de corpeccati. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, caritas, quae non aemulatur, non inflatur, quia non altum sapit, sed timet: et ideo cohaeret timore casto, permanente in saeculum saeculi. initium autem omnis peccati superbia, qua diabolus inreuocabiliter in exteriora progressus est hominemque inuidendo et ei simile aliquid suadendo deiecit. ! cui homini in quadam scriptura dicitur: Quid superbit terra et cinis, quoniam in uita sua proiecit intima sua? in uita sua\' dictum est tamquam in propria sua et quasi priuata, qua delectatur omnis superbia. Unde caritas in commune magis quam in priuatum consulens dicitur non quaerere. quae sua sunt. hac uiuunt corda in saeculum saeculi tamquam saturata pane caelesti, de qua dicit ipse saturator: Nisi manducaueritis carnem meam et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dicit. Vota mea reddã corã tim̃¬
tib eum. edent pauperes n saturabun¬
eum. Ipsi st̃ paruuli de quib dixit. n
reuelasti ea paruulis. Tim̃tes eũ ⁊ pau-¬
peres id ẽ humiles. qui ñ alta sapiunt
sed timent timore illo casto. iñ quo
pena formidat᷑: sed qͦ grã conseruat᷑.
Nota uͦ sua sacrificiũ uult intelligi
corporis sui. qđ ẽ fideliũ sacram̃tũ.
Idõ cũ dixisset uota mea reddã corã
tim̃tib eum. continuo subiunxit. Edent
pauꝑes n saturabunt᷑. Ipsi enĩ satura¬
bunt᷑ pane qͥ de cęlo descendit: quiei
coherentes. n eiꝰ pacẽ delectationẽq
seruantes. imitant᷑ eiꝰ humilitatẽ. Idõ
inquit dñm qui requirt̾ eũ. intelli¬
gentes ñ meritoꝵ. suoꝵ. s illiꝰ eẽ grẽ¬
patit᷑ temꝑałẽ tribulationẽ uł mortẽ.
uiuent corda eoꝵ in scłm scł̃i. Hȩc uita
cordis non ẽ insenfib corporis: secre¬
ta ẽ in luce quȩ intꝰ ẽ. non intenebris
quȩ foris st̃ infine p̃cepti. non initioꝵ

Expanded text:
reddam coram timentibus eum. edent pauperes et saturabuneum. ipsi sunt paruuli, de quibus dixit: Et reuelasti ea paruulis, timentes eum et pauperes, id est humiles, qui non alta sapiunt, sed timent timore illo casto, non quo poena formidatur, sed quo gratia conseruatur. Vota uero sua sacrificium uult intellegi corporis sui, quod\' est fidelium sacramentum. ideo cum dixisset: Vota mea reddam coram timentibus eum, continuo subiunxit: Edent pauperes et saturabuntur. ipsi enim saturabuntur pane, qui de caelo descendit, qui ei cohaerentes et eius pacem dilectionemque seruantes imitantur eius humilitatem; ideo inquit, dominum, qui requirunt eum intellegentes non meritorum suorum sed illius epatitur temporalem tribulationem uel mortem, uiuent corda eorum in saeculum saeculi. haec uita cordis non est in sensibus corporis; secreta est in luce, quae intus est, non in tenebris, quae foris sunt, in fine praecepti, non in initio
Abbreviated transcription (Latin):
a sapientib oleum. hoc ẽ aliquã consolatio¬
nẽ. nec inueniunt nec accipiunt illis res¬
pondentib se nescire utrũ uel sibi suffi¬
ciat ipsa conscientia. qua expetant mise¬
ricordiã sub illo uidice. qui cũ inthro¬
no sederit. quis głabit᷑ castũ se habere
cor. aut quis głabit᷑ mundũ se eẽ a pec¬
cato. nisi suꝑ exaltet miscdĩam tudicio.
quȩ suꝑ eos erit. qui miscđiȩ oꝑa illa in¬
tentione fecert̃. ut eoꝵ. miseret᷑ a quo
se sciebant accepisse qͦd habebant. nec
głabant᷑ quasi acceꝑint. sed ꝑ se ipsos
habuerint quo placerent sic̃ stulti
qui & sibi placent tanqͣ. de bono a se sibi
parto. & ab adulantib uł errantib ita
laudant᷑. ac si ipsi sint aliquid. Qui
au̾ putat se e̾e̾ aliquid cum nichil sit:
sicut dicit apłs se ipsũ seducit. Opus
autẽ suum probet unusqͥsq & tunc in
se ipso tantũ głam habebit. ⁊ non in al¬
tero. Hoc est portare oleũ secum non

Expanded text:
a sapientibus oleum, hoc est aliquam consolatioa sapientibus oleum, hoc est aliquam consolationem: nec inueniunt nec accipiunt illis respondentibus se nescire, utrum uel sibi sufficiat ipsa conscientia, qua expectant misericordiam sub illo iudice, qui cum in throno sederit, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi superexultet misericordia iudicio, quae super eos erit, qui misericordiae opera illa intentione fecerunt, ut eorum misereretur, a quo se sciebant accepisse, quod habebant, nec gloriabantur, quasi non acceperint, sed per se ipsos habuerint,, quo placerent, sicut stulti, qui et sibi placent tamquam de bono a se sibi parato et ab adulantibus uel errantibus ita laudantur, ac si ipsi sint aliquid. qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, sicut dicit apostolus, se ipsum seducit. opus autem suum probet unusquisque et tunc in se ipso tantum gloriam habebit et non in altero. hoc est portare oleum secum, non
Abbreviated transcription (Latin):
tuba ẽ illa quã comemorat apłs ubi
dicit. Canet enĩ tuba ⁊ mortur resur-¬
gent in corrupti. Tube nomine aliqͦd eui¬
xtentisfimũ ⁊ p̃cdarissimũ signũ uult in¬
telligi. quã uocẽ archangłi ⁊ tubã dei
alio loco dicit. quȩ etiã uox ipsius dni nr̃i
ihu xp̃i in eugłio dicit᷑. quã audienthi
qui in monum̾tis sunt & ꝓcedent. Sur
suis. S t̾e̾ illius clamoris euidentia ⁊ re¬
surrectione mortuor quia nulla erit
dubitatio. iã instantis p̾stantisq uidicũ
subtrahet᷑ om̃e solatiũ laudis humanȩ
Neq enĩ uacabit de alio disceptare uł
de alio tudicare aut gratificari atq
suffragari alteri. quando unusqͥsq
propͥum onus portabit . & de suoꝵ factoꝵ
reddenda racione cogitabit. Ac phoc fe.¬
retur quidẽ animꝰ uirginũ stultarũ con-¬
suetudine propͥa s non uentis humanis
laudib deficiet. neq enĩ germanitus
dixerunt aput te laus mea. ł in dño lau¬

Expanded text:
ipsa est tuba illa, quam commemorat apostolus, ubi ipsa est tuba illa, quam commemorat apostolus, ubi dicit: Canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti. tubae nomine aliquod euidentissimum et praeclarissimum signum uult intellegi, quam uocem archangeli et tubam dei alio loco dicit. quae etiam uox ipsius domini Iesu Christi in euangelio dicitur, quam audient hi, qui in monumentis sunt, et procedent. surgsuis. Sed tunc illius clamoris euidentia et resurrectione mortuorum quia nulla erit dubitatio iam instantis praesentisque iudicii, subtrahetur omne solatium laudis humanae. neque enim uacabit de alio disceptare uel de alio iudicare aut gratificari atque suffragari alteri, quando unusquisque proprium onus portabit et de suorum factorum reddenda ratione cogitabit. ac per hoc feretur quidem animus uirginum stultarum consuetudine propria, sed non inuentis humanis laudibus deficiet. neque enim germanitus dixerunt: Apud te laus mea, uel: In domino lau
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ boni amore debeamꝰ oꝑari iusticiã.
hoc ẽ sacrificare sacrifictũ iustitiȩ. sig¬
natũ est inqͥt nobis lum̃ uultꝰ tui do¬
mine. dedisti lecitiã incorde meo.
Cuiꝰ boni aliquantũ participatri ple¬
nius ꝑfecti participandi intentione.
qui bene oꝑant᷑ & laudabilit̾ etiã in
extingunt᷑. quia ñ in eis caritas refri¬
gescit abundante iniquitate: s ꝑse-¬
uerat usq in finẽ. Hoc oleũ stulte uir¬
gines ñ habent secũ. qmͣ sibi tͥbuendo
si quid bom oꝑis faciunt. necesse ẽ in¬
flent᷑ suꝑbia. & ꝓpt̾ hoc uiciũ. sic lau¬
de delectent᷑ humana. ut eiꝰ gaudio
siqͥdboni agunt feruere ⁊ lucere ui-¬
deant᷑. Tardante au̾ sponso dorimert̃
om̃s. Non enĩ tc̾ ueniet cum sꝑat᷑. sed
media nocte cum ualde obscurũ idẽ
occultũ erit anueniat. Unͣ dicit media
nocte clamorẽ factũ. ecce sponsus uenit:
exite obutã ei. Nimirũ clamor iste

Expanded text:
cuius boni amoie debeamus operari iustitiam, cuius boni amoie debeamus operari iustitiam, hoc est sacrificare sacrificium iustitiae, signatum est. inquit, in nobis lumen uultus tui, domine; dedisti laetitiam in corde meo. cuius boni aliquantum participati et plenius perfectiusque participandi intentione qui bene operatur et laudabiliter etiam in extinguantur, quia non in eius corde caritas refrigescit abundante iniquitate, sed perseuerat usque in finem. hoc oleum stultae uirgines non habent secum, quoniam sibi tribuendo, si quid boni operis faciunt, necesse est inflentur superbia et propter hoc uitium sic laude delectentur humana, ut eius gaudio, si quid boni agunt, feruere et lucere uideantur. Tardante autem sponso dormierunt omnes. non enim tunc ueniet, cum speratur, sed media nocte, cum ualde obscurum, id est occultum erit, an ueniat. unde dicit media nocte clamorem factum: Ecce sponsus uenit, exite obuiam ei. nimirum clamor iste
Abbreviated transcription (Latin):
sponso qͥdẽ filio dei. sponsȩ aũ siue
quia in eo corpore uenturꝰ qͦd sũpsit
ex iurgine. siue quia ipsa ȩccła tẽ
clarior apparebit. ut ad uniuersicor¬
poris congregationẽ menbra con¬
currant. quib coͥcurrentib eiꝰ mag¬
nitudo monstrabit᷑: uirgrnes ꝓpt̃
continentiã nũcupauit. Uacẽ uero
id ẽ quinq n⁊ propt̾ numerũ quo
censet᷑ corporis sensus. in quo habitat
continentia cũ a uoluptatib turpib
⁊ illicitis abstinetur. Lapades sicut
est bona st̃ oꝑa. maximeq
ad miscd̃ia pertinentia. & ipsam qͦ
etiã coram hominib lucet laudabił
conuersati o. S magni int̾est qua
mentis intentione fiat. Idõ dicit alias
sapientes. alias stultas. s hinc eas dis¬
cenit. qđ stulte non sũpsert᷑ oleũ secũ.
sapientes aũ acceꝑunt oleũ inuafis
sius. hoc ẽ in cordib suis. ubi fit ipsa
participatio intimi ac superniboni.
nobis bona. Deinde ut manifestaret.

Expanded text:
Sponso quidem, Filio Dei: sponsae autem, sive Sponso quidem, Filio Dei: sponsae autem, sive quia in eo corpore venturus est quod sumpsit ex Virgine; sive quia ipsa Ecclesia tunc clarior apparebit, ut ad uniuersi corporis congregationem membra concurrant, quibus concurrentibus eius magnitudo monstrabitur. Virgines propter continentiam nuncupauit, decem uero, id ecensentur corporis sensus, in quibus habitat continentia, cum a voluptatibus turpibus et illicitis abstinetur. Lampades, sicutest, bona sunt opera maximeque ad misericordiam pertinentia et ipsa. quae etiam coram hominibus lucet, laudabilis conuersatio. sed magni interest, qua mentis intentione fiat; ideo dicit alias sapientes alias stultas, sed hinc eas discernit, quod stultae non sumpserunt oleum secum, sapientes autem accep eru n t oleum in uasis suis, hoc est in cordibus suis, ubi fit ipsa participatio intimi ac superni boni. : Quis ostendit nobis bona? deinde ut manifestaret,
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiã sapientes. qͥ hoc ꝓpt̾ea faciunt
ut laudet᷑ ds̃. exꝑiunt᷑ ista̾ mortẽ. Ex
utroq enĩ genere moriunt᷑. ⁊ ista mors
sepe in scripturis dormientiũ ponitur.
propt̾ futurã resurrectionẽ uelut eui¬
gilationẽ. Hinc apls dicit. De dormi¬
entib aũ. nolo uos ignorare frs. Et
alio loco. Ex quib plures manent
usq ad huc: quida aũ dormiert᷑. Et
alia innumerabilia in hoc testimonio
aꝑte ꝑ scripturas utriusq testam̃ti
repperunt᷑. Unde ⁊ ille ait consangui¬
neus lȩtisopor. Et si aduertas mul¬
ta inuenias etiã scłarib litteris. ubi
mors somno cõꝑat᷑. Significauit gͦ
dñs futurũ esse tempꝰ quo inter
tribulationes tẽptationesq huius
scłi. iamiamq eiꝰ expectaret᷑. & sꝑare¬
tur aduentꝰ tanꝗͣ ꝓpinquus atq¬
imminens. adquẽ se p̾parent qui
in eius familia ẽe̾ uident᷑. Hoc ẽ eñĩ
qđ ait exisse obuiã sponso ⁊ sponse.

Expanded text:
rum etiam sapientes, qui hoc propterea faciunt, rum etiam sapientes, qui hoc propterea faciunt, ut laudetur deus, experiuntur istam mortem; ex utroque enim genere moriuntur. et ista mors saepe in scripturis dormientium dicitur | propter futuram resurrectionem uelut euigilationem. hinc apostolus dicit: De dormientibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures manent usque adhuc; quidam autem dormierunt; et alia innumerabilia in hoc testimonia aperte per scripturas utriusque testamenti reperiuntur. unde et ille ait: Consanguineus leti sopor et, si aduertas, multa inuenies etiam in saecularibus litteris, ubi mors somno comparatur. significauit ergo dominus futurum fuisse tempus, quo inter tribulationes temptationesque huius saeculi iam iamque eius expectaretur et speraretur aduentus taimminens, ad quem se praeparent qui in ejus esse familia videntur. Hoc est enim quod ait, exisse obviam sponso et sponsae.
Abbreviated transcription (Latin):
uerant̾ bona oꝑa lucent. cũ laus fue¬
rit humana subtract̃a. p̃ropt̾ quã illi
faciebant. huc usq intentionẽ suam
ꝑducentes. ut uiderent᷑ ab hominib
non ut głificaret᷑ pat̾ qui in cęlis ẽ.
uȩ intentio perhennis ẽ głe. qua
nouit anima dõ se debere quod iusti¬
ficata ẽ ad facienda oꝑa bona. ⁊ ideo
in illo ñ in se laudari amat. Inde ali¬
bi homo cd̃i cantat. In dño laucdabit᷑
anma mea: ut qͥ głatur in dño głet᷑.
tum. ẽ: om̃s sponso tardante dormis¬
se: ᷤ Si sonnũ istũ intellexerinꝰ qͦd
uelut tardante iudicio ad qͦd facien¬
dũ uenturꝰ ẽ xp̃c. abundante iniqui¬
tate. caritas refrigescit: quomͦ ibipo¬
nemꝰ uirgines sapientes. cũ potiꝰ in
illis sint de quib dicit᷑. qui aũ ꝑseue¬
rauerit usq in finẽ hic saluus eritos¬
Dictũ est gͦ. dormierunt om̃s. qr ñ tan
tũ stulti que propt̾ hu manã lau¬
dẽ bene oꝑantur corã hominib. ue¬

Expanded text:
ueranter bona opera lucent, cum laus fueueranter bona opera lucent, cum laus fuerit humana subtracta, propter quam illa faciebant hucusque intentionem suam perducentes, ut uiderentur ab hominibus, non ut glorificaretur pater, qui in caelis est, quae intentio perennis est gloriae, qua nouit anima deo se debere, quod iustificata est ad facienda opera bona, et ideo in illo, non in se laudari amat. unde alibi homo dei cantat: In domino laudabitur anima mea, ut, qui gloriatur, in domino tum est, omnes sponso tardante dormisse? Somnum istum si intellexerimus, quod velut tardante judicio, ad quod faciendum venturus est Christus, abundante iniquitate charitas refrigescit, quomodo ibi ponemus virgines sapientes, cum potius in illis sint de quibus dicitur: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus eritDictum est ergo, Dorstulti, qui propter humanam laudem bene operantur coram hominibus,, ue
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ sic p̾sumat de conscientia
sua. ut certꝰ sit eam fibi in iudicio diꝰ
iudicet:  Iudiciũ enĩ sine miscdĩa illi
qui ñ fecit miscdĩam. Ipsȩ au̾ funt lampa¬
des accensȩ. oꝑa scilicet bona de quibus
dicit. Luceant opera ur̃a corã hominib
ut uideant bona fact̾a ur̃a ⁊ głificent
patrẽ urm qui incelis ẽ. Huc usq per¬
tendit intentio uirginũ sapientium.
ut icło uelint uideri ab hominib bona
oꝑa sua. ñ quo ab eis laudent᷑ ipse. sed
ut głificet᷑ ds̃ a quo illis ẽ qđ bene
oꝑant᷑. ac ꝑ hoc interiore bono gaude¬
dent qđ est corã deo ubi ẽ elemosina
in occulto. ut pat̾ qui uidet in occulto
reddat. & ido non deficiunt lãpades.
quia interiore oleo uegetant᷑. id ẽ in¬
tentione bonȩ conscientiȩ. qua coram
dõ fit in eiꝰ głam. quicqͥd corã homi¬
nib in bonis oꝑib lucet. At uͦ stulta
rũ uirginũ hoc oleum ñ secũ portan¬
tiũ deficiunt łapades: id ẽ non ꝑse¬

Expanded text:
quis enim sic praesumat de conscientia sua, ut certus sit eam sibi in iudicio dei iudicet? iudicium enim sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. ipsae autem sunt lampades accensae opera scera uestra coram hominibus, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hucusque pertendit intentio uirginum sapientium, ut ideo uelint uideri ab hominibus bona opera sua, non quo ab eis laudentur ipsae, sed ut glorificetur deus, a quo illis est, quod bene operantur; ac per hoc interiore bono gaudent, quod est coram deo, ubi elemosyna in occulto, ut pater, qui uidet in occulto, reddat. et ideo non deficiunt lampades, quia interiore oleo uegetantur, id est intentione bonae conscientiae, qua coram deo fit in eius gloriam, quicquid coram hominibus irginum hoc oleum non secum portantium deficiunt lampades, id est non perse
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia quȩ insapientib uirginib
habitat scđm illud quod ante p̃dixe¬
rat. cũ ait contẽptorib ⁊ sanã doc-¬
trinã accipere recusantib. & ego ut̃e
perditioni suꝑ ridebo: dicit uirginib
stultis. lte potius aduendentes. ⁊emite
uobis. Tanquã diceret. Ibi sunt qͥ uos
fallebant mendosissimis laudib. quando
⁊ a uobis fallebamini. quia in uob̾ non
in dño głabamini: d aũ dicit. ⁊ dũ
irent emere uenit sponsus. & quȩ para¬
te erant intrauert cum eo: hoc mͥ uide¬
tur intelligendũ quod uitioso cordis
affectu inhiabunt. inani głę quã uane
mentis elatione sect̾ate st̃. Et ipse ap

Expanded text:
sapientia quae in sapientibus virginibus habitat, secundum illud quod ante praedixit, cum ait contemptoribus et sanam doctrinam accipere recusantibus: Et ego uestrae perditioni superridebo, dicit uirginibus stultis: Ite potius ad uendentes et emite uobis, tamquam diceret: Ubi sunt, qui uos fallebant mendosissimis laudibus, quando et a uobis fallebamini, quia in uobis non in domino gloriabamini? quod autem dicit: Et dum eunt emere, uenit sponsus et, quae paratae erant, intrauerunt cum eo, hoc mihi uidetur intellegendum, quod uitioso cordis affectu inhiabunt inani gloriae, quam uanae mentis elatione sectatae sunt. et ipse ap
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Suscipiant montes pacẽ popłõ
tuo. Et multa de his montib scripta
sunt figurata locutione. quȩ cõmemo¬
rare  longũ est. S quia hoc ipsũ qđ
dñs iustificat homines nimis occulto
aũ grã. non ex oꝑib. alioqͥn grã iam
non ẽ grã. Ex hoc qͥppe incipiunt oꝑabo¬
na ex quo iustificamur. ñ quia p̾cessert̃
iustificam᷑. ⁊ hoc ẽ ꝓfundũ de quo suꝑiꝰ
multa iam diximꝰ. Continuo aũ psalmo¬
in eodẽ psalmo. cũ dixisset iustitia tua
uelut montes di: subiunxit iudicia
tua uelut abissus multa. Inde uenit
ad salutẽ hominib ium̾tisq cõmunẽ.

Expanded text:
dicitur: Suscipiant montes pacem populo dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo. et multa de his montibus scripta sunt figurata locutione, quae commemorare nunc longum est. sed quia hoc ipsum, quod deus iustificat homines. nimis occulto autem gratia, non ex operibus, alioquin gratia iam non est gratia; ex hoc quippe incipiunt opera bona, ex quo iustificamur, non, quia praecesserunt, iustificamur: et hoc est profundum, de quo superius multa iam diximus —, continuo in eodem psalmo cum dixisset: Iustitia tua uelut montes dei, subiunxit: Iudicia tua uelut multa abyssus. inde uenit ad salutem hominibus iumentisque communem.
Abbreviated transcription (Latin):
impietate abstitit. humili pietate conũ¬
sa subsistat: in quo affectu ꝓficiens qͥc¬
qͥd boni facit dño facit. hoc ẽ in eius
laudẽ cuiꝰ grã ꝑcepit ut faciat. Unoᷤ
est act̾io grãrũ. quȩ intimo fideliũ
misterio celebrat᷑. Illud aũ qđ seqͥtur¬
nascet᷑ quẽ fecit dñs superioris sensus
confirmatio ẽ. Nan qđ ibi dictũ est
anuntiabit᷑ dnõ generatio uentura:
hoc dictũ hic. annuntiabunt celi ui¬
stitiã eiꝰ. Ipsa qͥ ppe generatio quȩ uen
ignorantes dei iustitiã ⁊ sua uolen¬
tes constituere: iustitie di non st̃ sub.¬
iustitia eiꝰ nos simꝰ. cũ iustȩ iuiumꝰ cre¬
dentes credentes in eũ qui ustificat
impiũ. ñ illa qua ipse iustꝰ ẽ. eterna
sua ⁊ in cõmutabili iustitia. hȩc itaq
iusticia qua nos dei munere iusti sumꝰ
significat᷑ inpsalmo illo ubi scriptũ
est: iustitia tua sic̾ montes dei. Mon-¬
tes qͥppe dei scĩ eiꝰ sunt: de quib alibi

Expanded text:
impietate abstitit, humili pietate conuerimpietate abstitit, humili pietate conuersa subsistat. in quo affectu proficiens quicquid boni facit, domino facit, hoc est in eius laudem, cuius gratiam percepit, ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium mysterio celebratur. Illud autem, quod sequiturnascetur, quem fecit dominus, superioris sensus confirmatio est. nam quod ibi dictum est: Adnuntiabitur domino genertio uentura, hoc dictum est hic: Adnuntiabunt iustitiam eius. ipsa quippe generatio, quae uenignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi
Abbreviated transcription (Latin):
tiare. sic̃ est dño uiuere. Sic dictũ ẽ
qui manducat dño manducat. ⁊ qͥ ñ
manducat lño ñ manducat. Qld hoc
quippe addidit. ⁊ grãs agit dõ ut osten¬
deret᷑ quid e̾e̾t dnõ facit : id ẽ in eiuis
laude facit. Tc̾ enĩ recte. tunc iuste tẽ
pie. fit. cũ opus bonũ in eiꝰ laude fit:
cuiꝰ grã donat᷑ ut fiat. ꝯc ꝑ hoc etiã¬
si eo modo quispiã uerba hȩc intellige¬
re uelit. ut eoꝵ iste ordo sit. anmin¬
tiabit᷑ dño generatio uentura. id ẽ
ea generatio annuntiabit᷑ quȩ tlno
uentura ẽ: generatio scilicet pioꝵ atq
scõꝵ. qͥa impioꝵ ⁊ sceleratoꝵ gene¬
ratio. ñ dño sed sibi uentura ẽ: ab
eadẽ significatione ñ receditur qua
intelligat᷑ anime participatio in io
ipsũ. id est rationalẽ creaturã cũ sit
mutabilis. non fieri beatã nisi ã propͥo
suo mutabili ał in cõmutabile bonũ.
icdẽq cõmune qđ ds est. Aquo supba

Expanded text:
tiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: tiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur, ut fiat. ac per hoc, etiamsi eo modo quispiam uerba haec intellegere uelit, ut eorum iste ordo sit: Adnuntiabitur domino generatio uentura, id est ea generatio adnuntiabitur, quae domino uentura est, generatio scilicet piorum atque sanctorum, quia impiorum et sceleratorum generatio non domino sed sibi uentura est, ab eadem significatione non receditur, qua intellegatur animae participatio in id ipsum. id est rationalem creaturam, cum sit mutabilis, non fieri beatam, nisi a proprio suo mutabili ad incommutabile bonum idemque commune, quod deus est, a quo superba
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ annuntiabt̃ cęli iustitiã eiꝰ. popłõ
qui nascet᷑ quẽ fecit dñs. Non ait
annuntiabit᷑ dñs generationi uen¬
turę. s annuntiabit᷑ dño generatio
uentura. Quod ñ sic accipiendũ est
tanquã nescientienti aliqͥd annunti¬
etur ut sciat: s sic̃ annuntiant an¬
geli ñ solu nob̾ beneficia dei. ueru̾
etiã illi pͣces nr̃as. Nam scͥptũ est ubi
angłs hominib dic̃. ego obtuli me-
moriã orationis ur̃ȩ. non ut tc̾ noue¬
rit ds qͥd uelimꝰ ul quo indigeamꝰ.
S quia necesse habet rationalis crea¬
tura obtẽꝑans dõ tẽꝑales causas ad
ȩt̾nã ueritatẽ referre siue petendo
qͥd erga se fiat siue consulendo. qͥd
ipsa sit bonũ quo beata fiat. s illudm
cõmutabile cuiꝰ participatione etiam
sapiens efficitur. Siue ita dictũ est.
annuntiabit᷑ dño generatio uentura.
ac si diceret᷑ dño placebunt. qͥ annun¬
tiabunt ñ sibi. ut ita sit dñõ annun¬

Expanded text:
adnuntiabunt iustitiam eius populo, adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit do minus. non ait: Adnuntiabitur dominus generationi uenturae, sed: Adnuntiabitur domino generatio uentura. quod non sic accipiendum est, tamquam nescienti aliquid adnuntietur, ut sciat, sed sicut adnuntiant angeli non solum nobis beneficia dei uerum etiam illi preces nostras. nam scriptum est, ubi angelus hominibus dicit: Egmoriam orationis vestrae : non ut tunc Deus noverit quid velimus, vel quo indigeamus;sed quia necesse habet rationalis creatura obtemperans deo temporales causas ad aeternam ueritatem referre siue petendo, quid erga se fiat, siue consulendo, quidipsa sit bonum, quo beata fiat, sed illud incommutabile, cuius participatione etiam sapiens efficitur. I I I Siue ita dictum est: Adnuntiabitur domino generatio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnuntiabunt non sibi\', ut ita sit domino adnun
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ patris & manet in eiꝰ carita¬
te. Hȩc quippe nos ammonens & exem¬
plo suo exhortans in eugłio suo locu-¬
tus ẽ. Si aũ ipse cum in forma di ee̾̃t¬
ȩqualis patri tam̃ ꝑ formã seruiqͣ.
propt̾ nõs accepit ñ suã uoluntatem
sed patͥs se facere cõmendauit. quanto
magis nos propͥa priuataq nr̃a uo¬
luntate contẽpta. qua tenebrati su¬
accedere. qđ illuminat omnẽ homi¬
nẽ uenientem in hc̃ mundũ. ut ani¬
ma nr̃a illi uiuat: Hoc etiã de nob̾
consequent᷑ adiugit cũ dicit. Et sem̃
meum seruiet illi. qm̃ qͥ seminat bo¬
nũ semen filius ẽ hominis. Bonũ aũ se¬
men. hi st̃ filii regni. hȩc porro omĩa
quȩ in psalmo isto dicta st̃. qr ñ ad
p̃sens tempꝰ s ad futuroꝵ. prophiam
ꝑtinebant. fic̾ etiã ipsis reb apparet.
sic eũ concludere uoluit. ut ostende¬
ret se ñ p̾sentia de monstrare. uel
narrarȩ p̃terita s futura ꝓphetare.

Expanded text:
uoluntatem patris et manet in eius caritauoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accepit, non suam uoluntatem sed patris se facere commendauit, quanto magis nos propria priuataque nostra uoluntate contempta, qua tenebrati suaccedere, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, ut anima nostra ipsi uiuat! hoc enim etiam de nobis consequenter adiungit, cum dicit: Et semen meum seruiet illi, quoniam, qui seminat bonum semen, filius est hominis; bonum autem semen hi sunt filii regni. Haec porro omnia, quae in psalmo isto dicta sunt, quia non ad praesens tempus sed ad futurorum prophetiam pertinebant, sicut etiam ipsis rebus apparet, sic eam concludere uoluit, ut ostenderet se non praesentia demonstrare uel narrare praeterita sed futura prophetare.
Abbreviated transcription (Latin):
feliciores uident᷑: tantomagis in t̾rã
descendunt. hoc ẽ in t̾ram depͥmunt᷑.
Et ido in conspectu eiꝰ procedent. hoc
est ubi ipse uidet. ñ ubi homines ui-¬
dent. qui eos excelsos humilesq arbi¬
trant᷑. Et auima inqͥt i ea ipsi inuet.
lpsi utiq ñ sibi sic̃ suꝑboꝵ pͥuato suo
bono letantiũ. ⁊ a cõmuni omĩum bono
qđ ds̃ ẽs inani elatione resilientium.
Hoc utiq deuitemꝰ. ⁊ cõmuni potius
uero omĩum bonoꝵ ꝑfrui. qu̾apͥuato
nr̃o gaudere queramꝰ: ut qͥ uiuit iã
ñ sibi uiuat sic̾ ait apłs. s ei quipro
ipsis mortuus ẽ ⁊ resurrexit. Phoc
enĩ mediator effectꝰ ẽ: ut nos recon-¬
ciliet dõ ꝑ humilitatẽ. aquo ꝑ impiã
suꝑbiam longe recesseramꝰ. Neq enĩ
cium om̃is peccati suꝑbia: s etiã hoc
ibi legit᷑. inicium suꝑbiȩ homines apos-¬
tatare a dõ. Non gͦ sibi uiuat qͥsq sed
xp̃o. faciens ñ suã s ipsius uoluntatẽ:
⁊ manens in eiꝰ caritate sic̾ ⁊ ipse fecit

Expanded text:
s uidentur, tanto magis in terram descendunt, hoc est in terrena deprimuntur. et ideo in conspectu eius procident, hoc est ubi ipse uidet, non ubi homines uident, qui eos excelsos sublimesque arbitrantur. Et anima, inquit, mea ipsi uiuit; ipsi utique, non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod deus est, inani elatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque enitium omnis peccati superbia, sed etiam hoc ibi legitur: Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit
Abbreviated transcription (Latin):
mentib ab oriente ⁊ occidente ^ qͣ ui
recunbent cuͣ abrahã isaac ⁊ iacob
in regno celoꝵ. St̃ enĩ modo inexte¬
ris tenebris. unde correctio desꝑanda
non ẽ. Quã si contẽpserint. ibunt in
tenebras exteriores: ubi correptionis
locus tion erit. qm̃ d̾̃s lux ẽ. ⁊ tene¬
bre ineo ñ sunt ullȩ: s cordis non
istoꝵ qui in carne st̃ oculoꝵ: nec omĩ¬
no talis qualis huiꝰ uisibilis lucis
phantasya cogitat᷑. quãꝗͣ. & ibi ẽ uidẽ.
sed longe alit̾. longe dissimilit̾. Qual
enĩlux ẽ ipsa caritas. qͥs uerb̾ expli¬
cet.  Quis earũ rerũ quȩ sensib
corporis ad iacent. ullo de monstrat
exemplo. s y In forte lux caritas non ẽ:
ꝯlucti apłm̃ iohannẽ. Ipse qͥppe dixit
irł modo cõmemoraui. qmͣ ds̃ lux ẽ
& tenebre meo non st̃ ulle. Qui rur¬
sus dicit. ds̃ caritas ẽ. Ac ꝑ hoc si ds
lux ẽ. u ds caritas ẽ: profecto caritas
lux ipsa ẽ quę diffundit᷑ in cordib¬

Expanded text:
entibus ab oriente et occidente multis, qui recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum: sunt enim modo in exteris tenebris, unde correctio desperanda non est, quam si contempserint ibunt in tenebras exteriores, ubi correctionis locus non erit; quoniam Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae, sed lux cordis, non istorum qui in carne sunt oculorum, nec omnino talis qualis hujus visibilis lucis phantasia cogitatur, quanquam et ibi est videre, sed longe aliter, longe dissimiliter. Qualis enim lux est ipsa charitas, quis verbis explicet? quis earum rerum quae sensibus corporis adjacent, ullo demonstret exemplo? An forte lux charitas non est? Audi apostolum Joannem, ipse quippe dixit quod modo commemoraui: quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae, qui rursus dicit: deus caritas est. ac per hoc, si deus lux est et deus caritas est, profecto caritas lux ipsa est, quae diffunditur in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ ista sinagoga quȩ irridet mor¬
tem derelict̾i. sed in eccła magna
diffusa ꝑ om̃s gentes que credit in
resurrectionẽ nͥ derelicti. Hęc ẽ unica
illa quã de manu canis erui. desetͣlam
paulo ante dixit: in medio eccłȩ lau¬
dabo te. Et nc̃ qđ ait confitebort̃.: in
eis ut iq. confitebunt᷑. in qͥb ⁊ loqͥtur.¬

Expanded text:
ta ista synagoga est, quae inridet morta ista synagoga est, quae inridet mortem derelicti, sed in ecclesia magna diffusa per omnes gentes, quae credit in resurrectionem non derelicti. haec est unica illa, quam petit de manu canis erui, de qua etiam paulo ante dixit: In medio ecclesiae cantabo te, et nunc quod ait: Confitebor tibi, in eis utique, qui confitebuntur, in quibus et loq
Abbreviated transcription (Latin):
se saluator corꝑis ꝓpt̾ nos pauper factꝰ
est: cum diues ee̾t. ut eiꝰ pauꝑtate dita¬
remur. Ex forma enĩ serui pauꝑ fact᷑
est: ex qua p̾cẽ fudit. In eaqͥppe
humiliauit semet ipsũ factꝰ obedienꝰ
usq ad mortẽ. Uide gͦ qͥd dicat. Qm
non sp̃uit neq despexit p̾cem paupis.
neq auertit faciẽ suã a me. Ubi ẽ illd̃
quare me dereliqͥsti si nec faciem auer¬
tit ab eo. nisi quia ⁊ derelinquens ñ
derelinqͥt. quando inbonis tẽpib ñ
exaudit. non ad insipientiã nobis .s
ut sapiamꝰ qͥd auferat ⁊ qͥd offerat
uit me. Facit gͦ qđ paulo ante rogatꝰ
est: ubi ei dep̾cans dixit. ne discedas
a me. Si enĩ exaudiuit. profecto fecit
non utiq discessit. Non gͦ dereliqͥt
hoc modo. qͥ alio modo dereliquit
uelle deberemꝰ. Apud te laus mea.
Quid gͦ nocent. qͥ tanꝗͣ uicto insultant
qđ me intẽꝑ alib dereliquerit᷑:n
eccła magna confitebortͥ. Non quan¬

Expanded text:
se saluator corporis propter nos pauper factus se saluator corporis propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate ditaremur. ex forma enim serui pauper factus est, ex qua et precem fudit; in ea quippe humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem. uide ergo, quid dicat: Quoniam non spreuit neque despexit precem pauperis neque auertit faciem suam a me. ubi est illud: Quare me dereliquisti, si nec faciem auertit ab eo, nisi quia et derelinquens non derelinquit, quando in bonis temporalibus non exaudit non ad insipientiam nobis, sed ut sapiamus, quid auferat et quid offerat uit me. fecit ergo, quod paulo ante rogatus \'est, ubi ei deprecans dixit: Ne discedas a me. si enim exaudiuit, profecto fecit, non itaque discessit. non ergo dereliquit hoc modo, qui alio modo dereliquit,uelle debemus. Apud te laus mea. quid ergo nocent, qui tamquam uicto insultant, quod me in temporalibus dereliqueris? in ecclesia magna confitebor tibi, non quan
Abbreviated transcription (Latin):
Corpꝰ quippe ẽ animȩ exteriꝰ. ut sint
animȩ mala. quib a ueritatis lumine
auersa: inpeccatis oblectat᷑ exterȩ te¬
nebrȩ. Corꝑis aut̾ẽ mala quib et̾ nis
infinẽ retorquebit᷑. exteriores tenebrȩ¬
sunt : quas solas timent qͥ seruili
adhuc timore detinent᷑. Nam si eis
liceret in illis exteris quȩ st̃ inpecca-¬
tis. impune semꝑ uołiui ⁊ in uolui: ꝓ¬
fecto nũqua uellent accedere ad tm
⁊ illuminari. n inherere illi ꝑ carita¬
tem. ubi ẽ timor castꝰ ꝑ manens in scłm̃¬
scłi. qͥ timor ñ cruciat. sed tenaciorẽ
facit anrinã boni illius. qđ si dimiserit
cadit. Iineat eũ ome sem̃ ifrł. & ui-¬
de causã quã contingit. Qmͣ non spre-¬
uit inquit neq despexit p̃cem partis.
Pauꝑem humile dicit. Hinc ẽ. noli al¬
tum sapere s time. Timeat gͦ eum
ome semen isrł: qmͣ non despexit eius
p̃cem qui non altũ sapuit s timuit.
Potest hoc & capiti coaptari. quia ip¬

Expanded text:
Corpus quippe est animae exterius, ut sint Corpus quippe est animae exterius, ut sint animae mala, quibus a charitatis lumine aversa mens, in peccatis oblectatur, exteriores tenebrae, corporis autem mala, quibus aeternis in fine torquebitur, exteriores tenebrae, quas solas timent qui seruili adhuc timore detinentur. nam si eis liceret in illis exteris, quae sunt in peccatis, impune semper uolui et inuolui, profecto numquam uellent accedere ad deum et inluminari et inhaerere illi per caritatem, ubi eat timor castus, permanens in si, qui timor non cruciat, sed tenaciorem facit animam boni illius, quod si dimiserit, cadit. , Timeat eum omne semen Israhel. et uide causam, quam coniungit: Quoniam non spreuit, inquit, neque despexit precem pauperis. pauperem humilem dicit; hinc est: Noli altum sapere, sed time. timeat ergo eum omne semen Israhel, quoniam non despexit eius precem, qui non altum sapuit, sed timuit. potest hoc et capiti coaptari, quia ip
Abbreviated transcription (Latin):
ut quanto st̃ istȩ tenebrȩ exteriores :
tanto sit lum̾ illud interius. Non hȩc
ꝑ locoꝵ. int̾ualla in ani phantasmate
cogitanda st̃. Localia spatia non occu¬
pant nͥ corpoꝵ moles. Non ẽ hoc sp̃c ui-
tȩ. non ẽ hoc anima rationalis: multo
minꝰ ds̃ om̃ium benignissimꝰ conditor.
⁊ ustissimꝰ orctinator. Ioluntatib ⁊ af¬
fectib ista uł ꝓpinquare. ł longe fie¬
ri ł intrare. ł exire dicunt᷑. S qr ma-¬
lo oꝑe id ẽ tenebroso delectant᷑ faci¬
entes. secutura ẽ au̾ pęna quȩ torqueat.
idõ dñs ubi dicit tenebras exteriores.
tium: ne talib oblectationib qualib
hic iniqui ꝑfruunt᷑. quando infeli¬
citate atq inustitia tenebrescunt.
etiã in illo supplicio se usuros clem̃ter
existiment. Quia enĩ uolentes in iuste
utunt᷑ bonis: iuste uolentes crucia-¬
bunt᷑ malis. Unde possunt etiã tene¬
brȩ exteriores intelligi pene corpales.

Expanded text:
ut, quanto sunt istae tenebrae exteriores, ut, quanto sunt istae tenebrae exteriores, tanto sit lumen illud interius. non haec per locorum interualla inani phantasmate cogitanda sunt; localia spatia non occupant nisi corporum moles. non est hoc spiritus uitae, non est hoc anima rationalis, multo minus deus omnium benignissimus conditor et iustissimus ordinator. uoluntatibus et affectibus ista uel pri, vel intrare, vel exire dicuntur. Sed quia malo opere, id est tenebroso, delectantur facientes, secutura est autem poena quae torqueat; ideo Dominus ubi dicit: Tenebras exteriores, tium; ne talibus oblectationibus, qualibus hic iniqui perfruuntur, quando infidelitate atque injustitia tenebrescunt, etiam in illo supplicio se usuros dementer existiment. Quia enim volentes injuste utuntur bonis, juste nolentes cruciabuntur malis; unde possunt etiam tenebrae exteriores intelligi poenae corporales.
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde infideles homines tenebre st᷑:
qui ꝑ fidẽ conuersi ad dm̃ quadã prȩ¬
missa illumiatione. lux furnt. Inqua
ꝓficiendo si ex fide ad speciem ꝑuene¬
rint. ut id qđ credunt. etiã conspice¬
re sicut tantũ bonũ potest conspici
mereant᷑ ꝑfectã recipient imaginẽ
dĩ. Talib enĩ dic̃ apłs. Fiustis aliqͣndo
tenebre. nc̃ autẽ lux in dño. Porro dia¬
bolus ⁊ angłi eiꝰ tenebre ͤ infidelib ho-¬
minib exteriores. Plus enĩ ab illa cari¬
tate. auersi. ⁊ in suũ fastũ obstinatio-¬
nẽq ꝓgressi. sunt. E qm̃ extremo iidi¬
cio dicturꝰ est eis. quos ad sinistrã dis
cernet. ite in igne̾ ȩt̾num qͥ paratꝰ ẽ
cdiabolo ⁊ angłis eiꝰ: his malignis spi¬
ritib coniungendos. simulq dapnan¬
dos. dicet icuros in tenebras exteriors
id ẽ in societatẽ penalẽ diaboli ⁊ angłoꝵ
eiꝰ. Huic pęne contrariũ est. qͦd bono
seruo dicit᷑. intra ingaudiũ dnĩ tui.

Expanded text:
Proinde infideles homines tenebrae sunt. Proinde infideles homines tenebrae sunt. qui per fidem conuersi ad deum quadam praemissa inluminatione lux fiunt. in qua proficiendo si ex fide ad speciem peruenerint, ut id, quod credunt, etiam conspicere. sicut tantum bonum potest conspici, mereantur, perfectam recipient imaginem dei; talibus enim dicit apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. porro diabolus et angeli eius tenebrae sunt infidelibus hominibus exteriores; plus enim ab illa caritate auersi et in suum fastum obstinationemque progressi sunt. et quoniam extremo iudicio dicturus escernet, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ; his malignis spiritibus conjungendos, simulque damnandos, dicit ituros in tenebras exteriores, id est in societatem poenalem diaboli et angelorum eius. huic poenae contrarium est, quod bono seruo dicitur: Intra in gaudium domini tui,
Abbreviated transcription (Latin):
siue in eugłico sp̃u. siue in humana¬
anima. ita facta ẽ. ut sͥ ipsa bonũ
quobeata fiat ẽẽ non possit.: s mutabilitas
eiꝰ si conuertat᷑ ad in cõmutabile bonum
fiat beata. Unde si auertat᷑. misera est.
auersio eiꝰ iiciũ eiꝰ & conuersio uirtꝰ eiꝰ.
est. Natura gͦ non ẽ mala. quia crea¬
tura sp̃c uite ẽ. Rationalis &̾ pͥuatabo¬
no. cuiꝰ participatione beatificat᷑. id ẽ
etiã uiciosa. melior ẽ corpore qđ sũmũ ẽ
in corporib id ẽ hac luce qua sentitur
oculis carnis. quia ⁊ ipsa corpus est. Om̃i
aũ corꝑe quęlibet in corporea natura p̾s¬
tantior. non mole qr ñ nisi corꝑoꝵ ẽ mo¬
les. s ui quadã qua suꝑ gredit᷑ omñe
phantasiã. qu̾a uolutat. animꝰ haustam
& ipse aer meliora fiunt participatione
melioris. cũ ei coherent purissima & sc̃ĩs¬
sima caritate: qua omĩmͦ si caruerint
tenebrescent. ⁊ obdurescent qͦdãmodo

Expanded text:
siue in angelico spiritu siue in anima hsiue in angelico spiritu siue in anima humana ita facta est, ut sibi ipsa bonum, quo beata fiat, esse non possit, sed, mutabilitas eius si conuertatur ad incommutabile bonum, fiat beata; unde si auertatur, misera est. auersio eius uitium eius et conuersio uirtus eius est. natura ergo non est mala, quia creatura spiritus uitae rationalis etiam priuata bono, cuius participatione beatificatur, id est etiam uitiosa, melior est corpore, quod summum est in corporibus, id est hac luce, quae sentitur oculis carnis, quia et ipsa corpus est. omni autem corpore quaelibet incorporea natura praestantior, non mole, quia non nisi corporum est moles, sed ui quadam, qua supergreditur omnem phantasiam, quam uolutat animus haustam ut terra et aqua et ipse aer, meliora fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima caritate; quam omni modo si caruerint, tenebrescent et obdurescent quodam modo.
Abbreviated transcription (Latin):
lut glaciali duricia aruert̃. ⁊ idõ per
figurã tanꝗͣ. in aquilonẽ ponunt᷑. Uñ
cũ humano generi diabolus incubaret.
uentura grã saluatoris dr̃ incantico
canticoꝵ. Exurge aquilo ⁊ ueni aust̃.
& ꝑfla hortũ meũ ⁊ fluent a romata.
Exurge qͥ irriusti. qui subditis incũ¬
bis. qͥ possessos p̾mis. exurge ut a tuo
pondere releuati erigant᷑. quoꝵ am¬
mas p̃mendo curuasti. E ueni aust̃
die uelut a parte feruida nlumino¬
sa ut fluant aromata. Uñ apłs dicit.
captiuitatẽ nr̃am. sic̾ torrens in aus¬
tro: captiuitatẽ scilic&e qua sub dia¬
bolo tanꝗͣ. sub aquilone tenebant᷑. ubi
abundante iniquitate friguerant.
n⁊ quod̾amͦ congẽlauerant. Hinc enũ
quitas. refrigescet caritas multoꝵ
At uͦ flante austro glacies resoluit᷑.
ntorrentes fluunt: id ẽ peccatis re¬
missis popłi ad rp̃m caritate concur¬
runt. Hinc ⁊ alibi scriptũ ẽ.Sicut
glacies in sereno: ita soluunt᷑ pecca¬
ta tua. Proinde racionalis creatura.

Expanded text:
lut glaciali duritia torperunt et ideo per figuram tamquam in aquilone ponuntur. unde cum generi humano diabolus incubaret, uentura gratia saluatoris dicitur in cantico canticorum: exsurge, aquilo, et ueni, auster, et perfla hortum meum, et fluent aromata. exsurge qui irruisti, qui subditis incumbis, qui possessos premis; exsurge, ut a tuo pondere releuati erigantur quorum animas premendo curuasti. et ueni, auster, die uelut a parte feruida et luminosa, ut fluant aromata. unde apostolus dcaptiuitatem nostram sicut torrens in austro; captiuitatem scilicet, qua sub diabolo tamquam sub aquilone tenebantur, ubi abundante iniquitate friguerant et quodam modo congelauerant. hinc enim quitas, refrigescit caritas multorum. at uero flante austro glacies resoluitur et torrentes fluent, id est peccatis remissis populi ad Christum caritate concurrunt. hinc et alibi scriptum est: sicut glacies in sereno, ita soluuntur peccata tua. Proinde rationalis creatura
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cęloꝵ. Ipsi enĩ st̾ mites. lugentes
esurientes. & sitientes iustitiã: miseri
cordes. mundo corde pacifici. & qui per¬
secutionẽ patiunt᷑ propt̾ iustitiã. quib
p̃dicationib singillatiꝰ beatitudinẽ¬
adiuuxit. Contra gͦ diuites terrȩ hoc
loco suꝑbi intelligendi st̃: neq enĩ
frustra ita disti st̃. unde paupib su¬
pra diceret᷑. edent paupes ⁊ satura
ducti st̃ ad m̃sã xp̃i: & accipiunt de
corpore ⁊ sanguine eiꝰ S adarant tan¬
tũ non etiã saturant᷑. qm̃ non imitan¬
tur. Manducantẽs enĩ pauperẽ dedig¬
nant᷑ e̾e̾ paperes. quia xp̃e ꝓ nobis pas¬
sus ẽ. relinquens tobis exempłũ ut se

Expanded text:
regnum caelorum; ipsi enim sunt mites, lugentes, esurientes et sitientes iustitiam, miseri cordes, mundo corde, pacifici etqui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quibus praedicationibus singillatim beatitudineadjunxit . Contra ergo divites terrae hoc loco superbi intelligendi sunt. Neque enim frustra ita distincti sunt, ut de pauperibus supra diceretur, Edent pauperes, et saturabducti sunt ad mensam Christi, et accipiunt de corpore et sanguine ejus; sed adorant tantum, non etiam saturantur, quoniam non imitantur. Manducantes enim pauperem, dedignantur esse pauperes: quia Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum ut se
Abbreviated transcription (Latin):
dñm uniuersi fines terrȩ: & adora¬
bunt in conspectu eiꝰ uniu̾se patrie
gentium. qm dnĩ est regnũ ⁊ ipse
dñãbit᷑ gentiũ. Ille irrisus. ille cruci¬
fixus. ille derelictꝰ. hoc regnũ adqui¬
rit.⁊ tradit in fine dõ n⁊ patͥ. nonut
ipse amittat. sed qd in fide semina¬
uit cũ uenit minor patre hoc ꝑdu¬
cat ad speciem. in qua ȩ qualis ñ recessit.
ã patre. Manducauert̃ & ad orauert̃
om̃s diuites t̾rȩ. Uiuites t̾re suꝑbos in¬
telligere debemꝰ. si recte suꝑuis paupe

Expanded text:
adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium: quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. Ille irrisus, ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum acquirit: et tradet in fine Deo et Patri; non ut ipse amittat, sed quod in fide seminavit, cum venit minor Patre, hoc perducat ad speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae: divites terrae, superbos intelligere debemus, si recte superius