comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tñ oportet cuncta rimari ⁊ ordinem rer
plena inquisicone discutere Iutrapĩ¬
di ac ꝓ̃ponendi adiciendiq pͥbiꝰta pa¬
ciencia ab eo ut ib accio ambae paro¬
um lumitata sit pleniter. Nec litigã
nichil hcant in qͥstione qd̾ ꝓponant.
Et tam diu accio uẽtletur quousq¬
rei u̾itus repiatur freqñt introga re
oportet ne aliquid p̃termissũ forte re¬
maneat. qd annecti cõueniat. Indure
erĩ non modice ad inquirẽditꝰ duid
sunt nead pre ꝓpere agi a quacumq
parte uideatur quia ꝑ sb̾repcõnem
multa ꝓuenũt. Nichil tamẽ ab sq
legittiõ et ydoneo actusatore fiat Na
deiectus. Et quicqͥd int̾ apłos egit
ꝑ dignitate nĩsteru ratu mausit.

Expanded text:
 oportet cuncta rimari et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi ac proponendi adiciendique pacientia praebita ab eo, ut ibi actio partium limitata sit pleniter. Nec prius nihil habeant in quaestione quod proponant, et tandiu actio ventiletur, quousqrei veritas reperiatur. Frequenter interrogare oportet, ne aliquid praetermissum forte remaneat, quod adnecti conveniat. Induciae enim non modice ad quaerendum dandae sunt, ne aliquid propere agi a quacunque parte uideatur quia per surreptionem multa proueniunt. Nichil tamen absque legitimo et idoneo accusatore fiat namus non est eiectus et quicquid inter apostolos egit pro dignitate ministerii ratum mansit.
Abbreviated transcription (Latin):
zatus. et in monast̾io sedens ad cłi¬
catus ordinem accedere uoluerit.
uxorem oĩo hr̃e non poterit quia
nec bũdici cum sponsa potest iã añ

Expanded text:
zatus et in monasterio sedens, ad clericatus ordinem accedere voluerit, uxorem omnino habere non poterit, quia nec benedici cum sponsa potest iam an
Abbreviated transcription (Latin):
nare. Iategrũ enĩ iudiciũ est quod
pł mmor sentencia cõsequitur
prestitum uideatur. Hec enim in sy¬
nodo nicena constat esse decuitum .iii
Item siquis poso remissionẽ pcc̃or
cuigulũ milicie secularis hũcrit ad
cderum e bmitti ñ debeti. ii
¶t mulierẽ io es uiduã clicus

Expanded text:
nare. Integrum enim judicium est, quod nare. Integrum enim judicium est, quod plurimorum sententia consequitur, praestitum videatur: hoc enim in synodo Nicaena constat esse definitum. III. Item si quis post remissionem peccatorum cingulum militiae saecularis habuerit, ad clerum admitti non debet. IV. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
Tud certe ur̃am deb mẽtem
diłctissim fr̃s uehem̃cuis ex¬
cutere ut ab omni labe scł̃i istius ĩ¬
munes ad dei ꝯspectum seturi ueĩ¬
amus ñ ei erimꝰ ĩmunes quia p̃¬
sumꝰ plebib. Cũ scͥptũ sit Cui mul¬
tum creditum fu̾it plus aib eodem¬
requirit᷑. Ergo qm̃ nõ ꝓ nob̾ tantũ
s ꝓ ppło credito cogunur pstare rõ¬
nem. ꝑꝑdłm disciplinã dcificã hũi¬
lem erudire debemꝰ. Extiterint enĩ
ñ nlłi qui statuta ⁊ maloꝵ ꝯtemp
nentes castitatem eccͣe p̃sũpcõe
molarũt. Uolũtatẽ ppłi seq̃ntes. d̾i
idiciũ ñ tim̃tes.
rqͣo ne pari more filẽtio conuere
atq ad hibere consensum talib uide¬
anim unde gehenne penas possumꝰ
incurrer:. dicente dnõ. furem indeba ᷤ¬
⁊ currebas cum eo ⁊ cum ad ulteris por¬
cionem tuam ponebas hec sunt que
denceps inturtu diumi iudicii om̃s
catholicos epõs erpedit custodire:
Drimũ ut extra ꝯscĩam sedis ap ͨ ͤ¬
hoc est primatis nemo audeat ordi¬

Expanded text:
ud certe vestram debet mentem, dilectissimi fratres, vehementius excutere, ut ab omni labe saeculi istius immunes ad Dei conspectum securique veniamus. Non enim erimus immunes, quia praesumus plebibus; cum scriptum sit, Cui multum creditum fuerit, plus arequiretur. Ergo quoniam non pro nobis tantum sed pro populo credito cogitamus praestare rationem, populum disciplina deifica humilem erudire debemus. Exstiterunt enim nonnulli, qui statuta majorum non tenentes castitatem Ecclesiae praesumptione violarunt, voluntatem populi sequentes, Dei judicium non timentes. Ergo ne pari more silentio connivere atque adhibere consensum talibus videamur, unde gehennae poenas possimus incurrere, dicente Domino: Furem videbas et currebas cum eo et cum adulteris portionem tuam ponebas: haec sunt, quae deinceps intuitu divini judicii omnes catholicos episcopos expedit custodire. I. Ut extra conscientiam sedis aphoc est primatis, nemo audeat ordi
Abbreviated transcription (Latin):
pectacione discussos. diumis fuitaros
applicarc mĩsterus. Neq pro suo li¬
bitu iura studeant aliena puadere
absq sedis apłĩce iusta dispor̃tio ne

Expanded text:
pectatione discussos divinis servituros applicare mysteriis, neque pro suo libito jura studeant aliena pervadere absque sedis apostolicae justa dispositione
Abbreviated transcription (Latin):
Hic aꝑte concubina prohibetur.
aici u̾ o qui hñtes ucores bap¬
tizati sunt ac sic se iustitu̾urr
ut opinio eoꝵ in nlło uacillet ut aut
clicis iuncti sint. aut mõst̾us ex quo
baptizati sunt heseruit. si ñ ꝯcubi¬
nã non pellicẽ nou̾rt. si in omiubꝰ
bonis oꝑib uĩgi lau̾mt ñ ꝓhibẽtur
huimodi ad dericatus honorẽ assu¬
mi. De temꝑib in clero immoran

Expanded text:
Hic aperte concubina prohibetur. Laici vero qui habentes uxores baptizati sunt ac sic se instituerint, ut opinio eorum in nullo vacillet, ut aut clericis juncti sint, aut monasteriis ex quo baptizati sunt haeserint, si non concubinam, non pellicem noverint, si in omnibus bonis operibus vigilarint, non prohibentur hujusmodi ad clericatus sortem adsumi.
Abbreviated transcription (Latin):
uolens ab scidit. Hunc ad clerum ca¬
nones nõ ad mettũt Qui uero casu
aliquo conugit. dum aut operi rus¬
tico curara impendit. aut aliquid
faciens se nõ sponte ꝑcussit hos ca¬
nones ẜcipiuĩt et cłicos fieri. et si ĩ
clero fuerint reꝑti non abitr. In illis
ciũ uolũtus ẽ indicata que sibi an¬
sa fuit ferrum inicere. qd scilicet ⁊
aluid facere dubitari nõ possit. In

Expanded text:
olens abscidit, hunc ad clerum canones non admittunt: cui vero casu aliquo contigit, dum aut operi rustico curam impendit, aut aliquid faciens se non sponte percussit: hos canones praecipiunt et clericos fieri, et si in clero fuerint reperti, non abjici. In illis enim voluntas est judicata, quae sibi ausa fuit ferrum injicere, quod scilicet et alii id facere dubitare non possit: in
Abbreviated transcription (Latin):
tea fuerit copulata cłicus qui eam
acceꝑit eise ñ pot̾it q̃ in lege tm̃ ẽ nõ
iduam ñ abiectã hre posse ꝯigem
sac̾datem. Qui de laicis ad clerum
ñereo religio tua consuluit qd̾
canones ordinere ꝓhibeant Certũ
est qidam hoc regulas eccͣastics ꝯ¬
tinere. ł nõ ita deunitũ ẽ ut de oĩb
sit laycis ostitrtũ Neq em̃ clici nasc
uera. quib ad clicatiun ꝓueĩre non
possunt.i. si quis fidelis muittanit.l
quis fidelis causas esperit. No eit pi
tũtur cauendũ al hus est r trbu a¬

Expanded text:
icus qui eam acceperit esse non poterit, quia in lege cautum est, Non viduam, non abjectam habere posse conjugem sacerdotem. Qui de laicis ad clerum laicis vero religio tua consuluit qcanones ordinari prohibeant: certum est quidem hoc regulas ecclesiasticas continere, sed non ita definitum est, ut de omnibus sit laicis constitutum: neque enim clerici nasci e quibus ad clericatum pervenire non possunt, id est, si quis fidelis militaverit, si quis fidelis causas egerit, hoc est postuntur, cavendum ab his est pr
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiis. quȩ pia. quȩ religiosa. quȩ recta sc̃ elige. & hȩc quasi in fasci¬
culũ collecta apud angloꝵ mentes in c̃suetudinẽ depone:¬

Expanded text:
Ecclesiis quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec quasi in fasciEcclesiis quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec quasi in fasciculum collecta, apud Anglorum mentes in consuetudinem depone
Abbreviated transcription (Latin):
ni aut̃ uita uiuentibꝰ iã de faciendis portionibꝰ uł exhibenda hospi-
talitate & adimplenda miscđia nob̾ qͥd erit loquendũ. cũ omne
qđ suꝑ est in causis piis ac religiosis erogandũ est. dño magistro
om̃ium docente. qđ suꝑest date elemosinã. & ecce omĩa munda st̃
uobis: INTR AUS. Cur cũ una sit fides sunt ȩccłarũ di¬
uersȩ c̃suetudines. & altera c̃suetudo missarũ in scã romana ȩccł̃a.
tua romanȩ ȩccłȩ consuetudinẽ. in qua se meminit enutritã. Sed
mͥ placet. ut siue in romana siue in gallicanoꝵs seu inqualibet
ȩccła aliqͥd inuenisti qđ plus om̃ipotenti dõ possit placere sollici¬
te eligas. & in angłoꝵ ȩccła quȩ adhuc ad fidẽ noua est. institutio¬
ne p̃cipua de multis ȩccł̃iis colligere potuisti infundas. Nonem̃i
ꝓlocis ressed ꝓbonis rebꝰ loca amanda st̃. Ex singulis gͦ quibꝰq

Expanded text:
ni autem vitani autem vitatalitate, et adimplenda misericordia nobis quid erit loquendum, cum omne quod superest in causis piis ac religiosis erogandum est, Domino et magistro omnium docente: « Quod superest date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt ustini: Cum una sit fides sunt Ecclesiarum diversae consuetudines, et altera consuetudo missarum in Romana Ecclesia, tua Romanae Ecclesiae consuetudinem in qua se meminit nutritam; sed mihi placet ut sive in Romana, sive in Galliarum, seu in qualibet Ecclesia aliquid invenisti quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas, et in Anglorum Ecclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua, quae de multis Eccclesiis colligere potuisti, infundas; non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque
Abbreviated transcription (Latin):
rii regulis erudita. seorsũ fieri ñ debet a clericis suis: in eccła angloꝵ
quȩ auccore dõ nuꝑ adhuc adfidẽ ꝑducta . ẽ. hanc debet c̃uersationẽ
instituere quȩ in initio nascentis ȩccłȩ fuit patribꝰ nr̃is. in quibꝰ
nullus eoꝵ exiis quȩ possidebant aliqͥd suũ ẽẽ dicebat. sederant
illis omĩa cõmunia. Siqͥ uͦ st̃ clerici extra sacros ordines c̃stituti.
qͥ se continere ñ possunt: sortiri uxores debent. & stipendia sua
exteriꝰ acciꝑe. Quia & de eisdẽ patribꝰ dequibꝰ p̾fati sumꝰ nouimꝰ
scriptũ. qͦd diuidebat᷑ singulis ꝓut cuiq opꝰ erat. De eoꝵ quoq
stipendio cogitandũ atq ꝓuidendũ est. & sub ȩccłastica regula
sunt tenendi. ut bonis moribꝰ uiuant & canendis psalmis inuigilent.
& ab om̃ibꝰ illicitis cor & linguã & corpꝰ dõ auctore c̃seruent. Cõmu¬

Expanded text:
rii regulis erudita seorsum vivere non debet a clericis suis in Ecclesia Anglorum, rii regulis erudita seorsum vivere non debet a clericis suis in Ecclesia Anglorum, quae auctore Deo nuper ad fidem perducta est: hanc debet conversationem instituere, quae in initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris, in quibus nullus, quae possidebat eorum aliquid suum esse dicit: «Si quis vero sunt clerici extra sacros ordines constituti, qui se continere non possunt, sortiri uxores debent et stipendia sua exterius accipere. Et quia de eisdem Patribus, de quibus prefati sumus, novimus scriptum, quod dividebatur singulis prout cuique opus erat, de eostipendio cogitandum atque providendum est, et sub ecclesiastica regula sunt tenendi, ut bonis moribus vivant, et canendis psalmis invigilent, et ab omnibus illicitis cor et linguam et corpus Deo auctore conservent. Commu
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ sc̃o ligno te e̾e munitũ credis. Ut abeo te ꝓdegat. qui iuueniles
affectiones tͥ suggerit recordari. Ut bonis tius actibꝰ ꝑseuerans. altud
in eiꝰ ascendas amorẽ: ꝓ qͦ solitariũ te fecisti habitarẽ. Ut uita tua eiꝰ
Pro cuius amore uitam etiã uelles finire: ipse te ꝓtegat usq in finẽ qui
NT EAROGAT IO AUSUS TIM EEI cantuͣriorũ ȩccłȩ. de episcopis¬
qualiter cum siuis clericis conuersent᷑. uel de iis quȩ fidelium oblationibꝰ
Qualit̃ ep̃s agere debeat in ȩccła. sacra scriptura testat᷑ qũa tẽ¬
bene niosse ñ dubiũ est. & specialit̾ beati Pauli ad timotheũ
epłȩ. in quibꝰ eũ erudire studuit. qualit̾ in domo dĩ conuersari debu¬
om̃i stipendio qđ accedit. quattuor debeant fieri portiones. Una uide¬
licet ep̃o & familiȩ ꝓpt̃ hospitalitatẽ atq susceptionẽ. alia clero. ter¬
cia pauꝑibꝰ. quarta ȩccłiis reparandis. Sed qͥa tua frat̃̾nitas monaste

Expanded text:
um lignum te esse munitum credis, et ex eo te protegat qui juveniles affectiones tibi suggerit. Recordare ut, in bonis tuis actibus perseverans, alios in ejus accendas amore propter quem solitarium pro cujus amore vitam etiam velis finire: ipse quoque te protegat usque in finem, qui et regnat iqualiter cum suis clericis conversentur, vel de his quae fidelium oblationibus qualiter episcopus agere in Ebene nosse dubium non est, et specialiter beati Pauli ad Timotheum Epistolae, in quibus eum erudire studuit qualiter in domo Dei conversari debuomni stipendio quod accedit, quatuor debeant fieri portiones; una videlicet episcopo et familiae propter hospitalitatem, atque susceptionem; alia clero; tertia pauperibus; quarta ecclesiis reparandis. Sed quia tua fraternitas monast
Abbreviated transcription (Latin):
petit: Sed iuxta qđ scriptũ. ẽ: ex oꝑibꝰ eoꝵ cognoscetis eos: uitãeo
tua caritas attendat. & meritũ intentionis aspiciat. Ut enĩ dilectio¬
ni tuȩ de eadẽ re breuit̾ loquar: scã calcedonensis synodꝰ usq ad
definitionẽ fidei & ꝓlationẽ canonũ de generalibꝰ causis locuta est
Nã post ꝓlationẽ canonu: specialia ep̃oꝵ. certamina sopire curauit
nodi parte iaceat cognoscis. Quȩ uidelicet epła. Nestoriũ in auditũ
& inqͥsitione ñ facta dãnatũ asserit. Cyrillũ uͦ in apollinaris dogil
cetidisse suspicat᷑. Et si totꝰ suꝑiꝰ textꝰ p̾diccȩ synodi legit᷑: qͣntũ hȩc
epła eidẽ sy nodo aduerset᷑ inuenit᷑. Quia scilicet sc̃ã sẏnodꝰ. & nest¬
riũ sicut. ẽ. hereticũ denunciat: & beatũ ꝙẏrillũ patrẽ catholicũ ue

Expanded text:
petit. Sed juxta hoc quod scriptum est: Ex operibus eorum cognoscetis eos. petit. Sed juxta hoc quod scriptum est: Ex operibus eorum cognoscetis eos. tua charitas attendat, et meritum intentionis aspiciat. Ut enim dilectioni tuae de eadem re breviter loquar, sancta Chalcedonensis synodus usque ad definitionem fidNam, post probationem canonum, specialia episcoporum certamina sopire curavit.rte synodi jaceat, cognoscis, quae videlicet epistola Nestorium inauditum, et inquisitione non facta damnatum asserit; Cyrillum vero in Apollinaris dogma cecidisse suspicatur. Et, si totus superior textus praedictae synodi legitur, quantum haec epistola eidem synodo adversatur invenitur, quia, scilicet sancta synodus et Nestorium, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso ꝑquẽ creata sc̃ continent᷑. Sed tam̃ est locus apud eũ. uide¬
licet scȩ ȩccłȩ unitas. Inqua supra petrãstat᷑: dũ c̃fessionis eiꝰ solidi¬
tas humilit̾ tenet᷑. Deqͦ loco subiungit᷑. Tunc uidebis posteriora mea
In petra enĩ idest in scã ęccła stantes. dĩ posteriora uidebimꝰ: qͣndo ea quȩ
in fine ꝓmissa st̃. cȩlestis patriȩ gaudia contẽplabim᷑. Peruersi aũt homi
nes qͥ triũ capituloꝵ occasione reꝑta ȩccłasticã disciplinã fugiunt. &¬
de suis carnalibꝰ actibꝰ rep̃hendi ꝑtimescunt: subesse sedis apłicȩ
pͣceptis nolunt. & nos quasi de fide rephendunt qua ipsi nesciunt. Et
dũ neq infide recti st̃. neq in oꝑibꝰ bonis incenti: student ut certa¬
re ꝓueritate uideant᷑. Sicq fit ut cotidie deteriores fiant dũ in eis
culpa grossescit. quȩ quasi de zelo feruoris uideri etiã laudabilis ap¬

Expanded text:
in ipso per quem creata sunt continentur? Sed tamen locus apud eum, videin ipso per quem creata sunt continentur? Sed tamen locus apud eum, videlicet sanctae Ecclesiae unitas, in qua super petram statur, dum confessionis ejus soliditas humiliter tenetur. De quo loco subjungitur: Tunc videbis posteriora mea. In petra enim, id est in sancta Ecclesia stantes, Dei posteriora videbimus, quando jam ea quae in fine promissa sunt coelestnes qui, trium capitulorum occasione reperta, ecclesiasticam disciplinam fugiunt, de suis carnalibus actibus reprehendi pertimescunt, subesse sedis apostolicae praeceptis nolunt, et nos quasi de fide reprehendunt, quam ipsi nesciunt. Et dum neque in fide recti sunt, neque in bonis operibus intenti, student ut certare pro fide videantur. Sicque fit ut quotidie deteriores fiant, dum in eis culpa grossescit, quae quasi de zelo fervoris videri etiam laudabilis ap
Abbreviated transcription (Latin):
sedibꝰ antistites ordinant᷑: synodales sibi epłas uicissim emittant.
inqͥbꝰ se scam calcedonensẽ sẏnodũ cũ aliis generalibꝰ synodis custo¬
custodit᷑: qͥa eiusdẽ sẏnodi sequax in om̃ibꝰ. illius honorẽ auctorita¬
tẽq custodit. Unde riecesse est ut dulcissima mͥ tua dilectio. in eo
qđ prȩcipue in scĩs moribꝰ uiuit. qđ se ꝑ abstinentiã affligit. qđ doctrinȩ
dĩ uehem̃tius insistit: hoc studiosius cogitet. ne errorẽ scismaticoꝵ
sequens a scȩ uniuersalis ȩccłȩ cõmunione diuisa possit inueniri. Et qͥd
tot labores ꝓdert̃ si in unitate fidei inuenti fuerint. quȩ ante om̃ipo¬
tentis dĩ oculos in bonis accibꝰ animã p̾cipue custodit: Hinc eñi dr̃
Una .ẽ. colũba mea. ꝑfecta mea. Hinc iterũ dñs ad moysen ait: Est locus¬
penes me. & stabis supͣ petrã. Quis . ẽ. locus qͥ ñ sit in dõ. dũ cuncta

Expanded text:
sedibus antistites ordinantur, synodales sibi epistolas vicissim mittant, sedibus antistites ordinantur, synodales sibi epistolas vicissim mittant, in quibus se sanctam Chalcedonensem synodum cum aliis 967 generalibus synodis custocustoditur, quia ejusdem synodi sequax in omnibus illius honorem auctoritatemque custodit. Unde necesse est ut dulcissima mihi dilectio tua in id quod praecipue in bonis moribus vivit, quod se per abstinentiam affligit, quod doctrinae Dei vehementius insistit, hoc studiosius cogitet, ne, errorem schismaticorum sequens, a sancta universali Ecclesia divisa possit inveniri. Et quid tot labores proderunt, si in unitate fidei inventi non fuerint, quae ante Dei omnipotentis oculos in bonis actibus animam praecipue custodit? Hinc enim dicitur: Una est columba mea, penes me, et stabis super petram . Quis est locus qui non sit Domini, dum cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe nanq qͦd fecimꝰ. ꝑ hostis callidi insidias cordis oculis uidemus
Cũq insensibilit̾ in hoc delectatio subrepit: quãuis iã plangat quȩ
fecerit. tȩdet tam̃ infelicẽ animũ quȩdã ñ fȩcisse quȩ plangat. Hȩ
sunt cordis nr̃i tenebrȩ. quas in hacuita uolentes nolentesq sustinemꝰ.
Quis c̃trahȩc quȩrendus est. nisi adiutor ino portunitatibꝰ intribulati¬
one: ii. U alde aut̃ libent̾ accepi. qđ tua me caritas de sua dubi¬
tatione reqͥsiuit. an orientis ȩccłȩ fidẽ atq doctrinã scȩ memoriȩ
leonis seqͣnt᷑. ne fortasse earũ sensus int̾ semet ipsas ꝓtriũ capituiloꝵ
defensione diuisus sit. Vnde certã dilectionẽ tuã eẽ desidero: qͥa¬
p̃dictȩ sc̃issimȩ orientales eccłȩ. uno sensu. una doctrina. fidẽ eiꝰdẽ
scẽ memoriȩ leonis tenent. scãmq calcedonensẽ sẏnodũ ita nob̾cũ
fensor sectatorq ñ fuerit. Hinc est enĩ. ut qͦtiens in qͣttuor pͣcipuis

Expanded text:
pe namque quod fecimus, per hostis callidi insidias oculis cordis videmus. Cumque insensibiliter in hoc delectatio subrepit, quamvis jam plangat quod fecerit, taedet tamen infelicem animum quaedam fecisse quae plangat. Hae sunt cordis nostrae tenebrQuis contra haec quaerendus est, nisi adjutor in opportunitatibus in tribulatione? Valde autem libenter accepi quod tua me charitas de sua dubitatione requisivit, an Orientis Ecclesiae fidem atque doctrinam sanctae memoriae Leonis papae sequantur, ne fortasse earum sensus inter semetipsas pro trium capitulorum defensione divisus sit. Unde certam dilectionem tuam epraedictae sanctissimae Orientis Ecclesiae uno sensu, una doctrina fidem ejusdem sanctae memoriae Leonis tenent, sanctamque Chalcedonensem synodum ita nobiscum fensor sectatorque non fuerit. Hinc est enim ut quoties in quatuor praecipuis
Abbreviated transcription (Latin):
areNRATG Si post illusiont̃ quȩ
ꝑ somniũ solet accidere. uł cepꝰ dñi quilibet acciꝑe ualeat. uł
si sacerdossit sacra mysteria elebrare. PESRGREGR¬
Hunc qͥdem testam̃tũ ueteris legs sicut in suꝑiori capitulo iam
diximꝰ pollutũ dicit. & nisi lõtiaqua & usq aduesꝑam intrare
incelligens sub eodẽ intellectu accipiet que prȩfati sum. Quia qͣsi
ꝑsominũ aludit᷑: qͥ tẽptatꝰ immundicia. ueris imaginibꝰ in cogi¬
tatione inquinat᷑. Sed lauandus . c̃. aqua: ut culpas cogitationis
lacrimis abluat: Et nisi priꝰ ignis tẽptationis recesserit: reum
se quasi usꝙ aduesperũ cognoscat. Sed est in eadẽ illusione ual¬
de necessaria discretio. quȩ subtilit᷑ pensare debeat ex quare acci¬
dat unti dormientis Aliquando eni ex crapula. aliqndo ex natũ¬
re suꝑfluitate uł infirmitate. aliqͣndo ex cogitatione contingit
Et qͥdem cũ ex naturȩ suꝑfluitate uł infirmitate euenerit: omimꝰ

Expanded text:
regorii. Si post illusionem quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quislibet accipere valeat, vel, si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare? Rehunc Testamentum Veteris legis, sicut in superiori capitulo jam diximus, pollutum dicit, nisi lotum aqua. Ei usque ad vesperum intrare intelligens, sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus: quia, quasi per somnium illuditur, qui tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur: sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperum cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio; quae subtiliter pensari debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate, vel infirmitate, aliquando ex cogitatione contingit. Et quidem si ex naturae superfluitate evenerit, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Sed om̃is sententia qͦ plus sacrȩ scripturȩ testimoniis confirmat᷑: faci¬
lius credit᷑. De hoc eni ꝓpħa dicit. Nolo mortẽ peccatoris. sedut con¬
peccantiũ delicta relinqͥt: qͥs hominũ condẽnanda reseruet. cũ apłs
dicat. si ds̃ iustificat. qͥs est qͥ condẽnet: Ad fontẽ miscđiȩ recurren¬
tes. euangłicã ꝓferamꝰ sententiã Gaudebo inqtͥ suꝑ uno peccatore
poenitentiã agente. quã suꝑ nonaginta nouẽ iustis qͥ ñ indigent
penitentia. Et̃ ouẽ adouile reportatã. Si ouis errans post inuentio

Expanded text:
omnis sententia quo plus sacrae Scripturae testimoniis confirmatur, facilius creditur. De hoc enim propheta dicit: Nolo mortem peccatoris, sed ut conpeccantium delicta dereliquit, quis hominum condemnanda reservat, cum apostolus dicat: Si Deus justificat, quis est qui condemnet ? Ad fontem misericordiae recurrentes, Evangelii proferamus sententiam: Gaudebo, inquit, super uno peccatore poenitentiam agente, magis quam super nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
sari. Qđ si passim dimittimꝰ: om̃ibꝰ fugiendi ȩccłastici iuris domi¬
niũ occasionẽ p̃bemꝰ. Si uͦ festinantes ad om̃ipotentis dĩ seruicũ
incaute recinemꝰ : illi inuenim᷑ negare quȩdã. qͥ dedit om̃ia. Inde
necesse.ẽ. ut siqͥs ex iuris ȩcłastici seruitute ad dĩ seruiciũ con¬
uerti desiderat: ꝓbet᷑ prius in laico habitu c̃stitutꝰ. Et si mores
abhumano seruicio liber recedat. qͥ ꝓ diuino obseqͥo districtiorem

Expanded text:
sari. Quod si passim dimittimus, omnibus fugiendi ecclesiastici juris domisari. Quod si passim dimittimus, omnibus fugiendi ecclesiastici juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes, ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimur negare quaedam qui dedit omnia. Unde necesse est ut, si quis ex juris ecclesiastici servitute ad Dei servitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores ab humano servitio liber recedat, qui pro divino obsequio districtiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ambitionẽ simulatio inuenit appellatione pastelli. Quia enĩ
ordinando ep̃o pontifex manũ imponit. euangłicã uͦ lectionẽ mini¬
ficẽ manũ ñ decet quã imponit uendere. ita minister uł notariꝰ ñ
debet in ordinatione eiꝰ uocẽ suã uł calamũ uenundare. Pro ordina
pellatione exigere uł petere force p̾sũpserit: in districto om̃ipo¬
tentis dĩ examine reatui subiacebit. Is aut̃ qͥ ordinatꝰ fuerit. si ñ
ex placito neq exactꝰ aut petitꝰ post acceptas cartas & palliũ. offer¬
re aliqͥd cuilibet exclero gr̃ẽ tantũmͦ causa uoluerit: hoc accip
nullo modo ꝓhibemꝰ. Quia eiꝰ oblatio nullã culpȩ maculã gerit:
quȩ ex accipienttis ambitu ñ ꝓcessit .uI. Cultos exȩccłastica
familia riouimꝰ ad om̃ipotentis dĩ seruiciũ festinare. ut ab humani
seruitute liberi. in diuino seruicio ualeant in monasteriis c̃uer¬

Expanded text:
per ambitionem simulatio invenit appellatione pastelli. Quia enim per ambitionem simulatio invenit appellatione pastelli. Quia enim ordinando episcopo pontifex manum imponit , evangelicam vero lectionem minificem non decet manum quam imponit vendere , ita minister vel notarius non debet in ordinatione ejus vocem suam vel calamum venundare. Pro ordinatpellatione exigere vel deferre forte praesumpserit, in districto Dei omnipotentis examine reatu subjacebit. Is autem qui ordinatus fuerit, si non ex placito, neque exactus, neque petitus, post acceptas chartas et pallium, aliquid cuilibet ex clero gratiae tantummodo causa dare voluerit, hoc accipi nullo modo prohibemus, quia ejus oblatio nullam culpae maculam ingerit, quae ex accipientfamilia novimus ad omnipotentis Dei servitium festinare, ut ab humana servitute liberi in divino mysterio valeant in monasteriis conver
Abbreviated transcription (Latin):
tionis honorẽ declinare. Ex amore qͥppe fideliũ huiꝰ sedis reccoribꝰ
mos ultra meritũ erupit: ut cũ eoꝵ corpora humanda deferunt᷑.
hȩc dalmaticis contegant. easdẽq dalmaticas ꝓsc̃itatis reueren¬
tia sibimet partiendas popłs scindat. Et cũ assint multa a sacris
corporibꝰ apłoꝵ martyrũq uelamina: a peccatoꝵs corpore sumit᷑.
qđ ꝓ magna reuerentia reseruet᷑. De quare pͣsenti decreto constituo:
ut feretrum qͦ romani pontificis corpꝰ ad sepeliendũ ducit᷑. nullo tegmi¬
ne uelet᷑. Quã decreti mei curã gerere. sedis huiꝰ prbros ac diaconos
censeo. Siqͥs uͦ ex eoꝵ ordine hoc curarȩ neglexerit: anathema sit.
Et respondert̃ om̃s. anathema sit .U. Artiquã patrũ regulam
sequens. nichil unquã de ordinationib accipiendũ e̾e constituo. neq
ex datione pallii. neq ex traditione cartarũ. neq ex ea quã noua

Expanded text:
tionis onera declinare. Ex amore quippe fidelium hujus sedis rectoribus tionis onera declinare. Ex amore quippe fidelium hujus sedis rectoribus mos ultra meritum erupit, ut cum eorum corpora humanda 1290 deferuntur, haec dalmaticis contegant, et easdem dalmaticas pro sanctitatis reverentia sibimet partiendas populus scindat; et cum adsint multa a sacris corporibus apostolorum martyrumque velamina, a peccatorum corpore sumitur quod pro magna reverentia reservatur: de qua re praesenti decreto constituo ut feretrum quo Romani pontificis corpus ad sepeliendum ducitur nullo tegmine veletur. Quam decreti mei curam gerere sedis hujus presbyteros ac diaconos censeo. Si quis vero ex eorum ordine haec curare neglexerit, anathema sit. Et responderunt omnes: Anathema sit. 5. Antiquam Patrum regulam sequens, nihil unquam de ordinationibus accipiendum esse constituo, neque ex datione pallii, neque ex traditione chartarum, neque ex ea quam nova
Abbreviated transcription (Latin):
res eiꝰ patrimorii urbana uł rustica prȩdia iuri illiꝰ cõpetere suspi¬
cant᷑: fiscali more titulos impͥmant. atq hoc qđ cõpetere pauꝑibꝰ
estimant: ñ iudicio sed manibꝰ defendant. Et cũ ꝑ p̾dicatores suos
ueritas dicat. nichil ꝑcontentionẽ: etiã ipfũ litigiosȩ c̾tentionis
malũ transcendit᷑. & res quȩlibet cũ estimat᷑ ȩccłȩ posse cõpetere:
ꝑ uim tenet᷑. Proinde p̾senti decreto c̃stituo. ut siquis ȩccłasticoꝵ
unquã titulos ponere siue in rustico siue in sub urbano prȩdio sua
sponte psũpserit: anathema sit. Et respondert̾ om̃s. anathema
factũ digna punire animaduersione neglexerit: anathema sit
Et respondert̃ om̃s. anathema sit .iIII. Sicot indignos ios
ꝓbeati apłi Petri reuerentia mens fideliũ uenerat᷑: ita nr̃am in¬
firmitatẽ decet semet ipsã sẽꝑ agnoscere. & impense sibi uenera¬

Expanded text:
res ejus patrimonii urbana vel rustica praedia jure illis competere posse suspires ejus patrimonii urbana vel rustica praedia jure illis competere posse suspicantur, fiscali more titulos imprimant, atque hoc, quod competere pauperibus aestimant, non judicio, sed manibus defendant. Et cum per praedicatores suos Veritas dicat: « Nihil per contentionem , » etiam ipsum litigiosae contentionis malum transcenditur, et res quaelibet, cum aesper vim tenetur. Proinde praesenti decreto constituo ut si quis ecclesiasticorum unquam titulos ponere sive in rustico sive in urbano praedio sua sponte praesumpserit, anathema sit. Et responderunt omnes: Anathema ua praeceptione factum digna punire animadversione neglexerit, anathema sit. Et responderunt omnes: Anathema sit. 4. Sicut indignos nos beati apostoli Petri reverentia mens fidelium veneratur, ita nostram infirmitatem decet semetipsam semper agnoscere, et impense sibi venera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sub diaconos uł si necessitas exigit ꝑ minores ordines exhiberi:
Siqͥs uͦ contͣ hoc decretũ meũ uenire tẽptauerit: anathema sit. Et
respondert̃ om̃s. anathema sit .II.U Crecundus mos corpore
in discretionis in oleuit. ut huiꝰ sedis pontifici ad secreta cubilis ser¬
uicia. laici pueri ac scłares obsequant᷑. Et cũ pastoris uita e̾e disci¬
pulis sẽꝑ debeat in exemplũ: plerunq clerici qualis in secreto sit
uita sui pontificis nesciunt. quã tam̃ ut dictũ. ẽ. scłares pueri scus
Dequare p̾senti decreto c̃stituo. ut qͥdã exclericis uł etiã exmonachis
electi. ministerio cubiculi pontificalis obsequant᷑. Ut is qͥ in loco. ẽ.
regiminis habeat testes tales. qͥ uerã eiꝰ in secreto c̃uersationẽ uide¬
ant. qͥ ex uisione sedula exemplũ ꝓfectꝰ sumant .iii. Consue¬
tudo Noua in hac ȩccła & ualde rep̾hensibilis erupit. ut cũ recto¬

Expanded text:
per subdiaconos vel, si necessitas exigit, per minores ordper subdiaconos vel, si necessitas exigit, per minores ordcontra hoc decretum meum venire tentaverit, anathema sit. Et responderunt omnes: Anathema sit. Verecundus mos torpore indiscretionis inolevit, ut hujus sedis pontificibus ad secreta cubili servitia laici pueri ac saeculares obsequantur. Et cum pastoris vita esse discipulis semper debeat in exemplo, plerumque clerici qualis in secreto sit vita sui pontificis nesciunt, quam tamen, ut dictum est, saeculares pueri sciunt. De qua re praesenti decreto constituo ut quidam ex clericis vel etiam ex monachis electi ministerio cubiculi pontificalis obsequantur, ut is, qui in loco est regiminis, habeat testes tales qui veram ejus in secreto conversationem videant, qui ex visione sedula exemplum profectus sumant. Consuetudo nova in ecclesia hac et valde reprehensibilis erupit, ut cum recto
Abbreviated transcription (Latin):
Maurici tiberii & theodosii augustoꝵ. eiꝰdẽ dõni Maurici
imꝑii anno.xiͦii. indictione .xiii. quinta die mensis iulu:
GRESORTUS PAPA COrã scĩssimo beati Petri apłi corpore cum
cuncto clero. dixit. In hac sc̃a romana ȩccła cui diuina dispensatio
prȩe̾e me uoluit. dudũ c̃suetudo. ẽ. ualde rep̃hensibilis exorta.
ut quidã ad sacri altaris ministeriũ cantores eligant᷑. & in diaconã
ordine c̃stituti modulationi uocis inseruiant. quos ad pͣdicationis
officiũ & elemosinarũ studiũ uacare c̃gruebat. Unde fit plerunq
ut ad sacrũ ministeriũ dũ blanda uox quȩrit᷑: quȩri c̃grua uita
neglegat᷑. Et cantor minister dm̃ morib stimulet. cũ popłm uocibus
delectat. Quadere. pͣsenti decreto constituo. ut in sede hac sacri alta¬
ris ministri cantare ñ debeant. solũq euangłicȩ lectionis officium
int̾ missarũ solennia exoluant. Psalmos uͦ ac reliqͣs lectiones. cense

Expanded text:
 Augustorum, ejusdem domini Mauricii imperii anno 13, indictione 13, quinta die mensis Julii, Gregorius papa, coram sacratissimo beati Petri apostoli corpore, cumcuncto clero dixit: In sancta hac Romana Ecclesia, cui divina dispensatio praeesse me voluit, dudum consuetudo est valde reprehensibilis exorta, ut quidam ad sacri altaris ministerium cantores eligantur, et in diaconatus ordine constituti modulationi vocis inserviant, quos ad praedicationis officium eleemosynarumque studium vacare congruebat. Unde fit plerumque, ut ad sacrum ministerium, dum blanda vox quaeritur, quaeri congrua vita negligitur, et cantor minister Deum moribus stimulet, cum populum vocibus delectat. Qua de re praesenti decreto constituo ut in sede hac sacri altaris ministri cantare inter missarum solennia exsolvant; psalmos vero ac reliquas lectiones censeo
Abbreviated transcription (Latin):
fideles debeant cũ ꝓpinqͥs sibi coniugio copulari. & Nouercis
t̾rena lex in romana re publica ꝑmittit. ut siue fr̃ & soror. seu duoꝵs
fr̃m germanoꝵs uł duarũ sorors filiꝰ & filia misceant᷑. Sed experi¬
m̃to didicimꝰ. ex tali c̃iugio sobolẽ ñ posse succrescere. Et sacra
lex ꝓhibet. cognationis turpitudinẽ reuelare. Unde necesse est
ut iã t̾cia uł quarta generatio fideliũ. licent̃ sibi iungi debeat
Nã scda quã diximꝰ. a se om̃imꝰͦ debet abstinere. Cũ Nouerca autẽ
misceri graue. ẽ. facinꝰ. qͥa in lege scriptũ est. Turpitudinẽ patris cui
ñ reuelabis. Neq patris turpitudinẽ reuelare potest. Sed qͥa scriptũ
est ert̃ duo in carne una: qͥ turpitudinẽ Nouercȩ quȩ una caro cũ
patre fuit reuelare p̃supserit: ꝓfecco patris turpitudinẽ reuelauit
Cũ cognata qͦq misceri ꝓhibitũ est: quȩ ꝑiunctionẽ priorẽ carofr̃is

Expanded text:
fideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis fideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis orius. Quaedam terrena lex in Romana republica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Et sacra lex prohibet cognationis turpitudinem revelare. Unde necesse est ut jam tertia vel quarta generatio fidelium licenter sibi jungi debeat. Nam secunda quam diximus a se omnimodo debet abstinere. Cum noverca autem misceri grave est facinus, quia et in lege scriptum est: Turpitudinem patris tui non revelabis. Neque enim turpituest: Erunt duo in carne una, qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque misceri prohibitum est, quae per conjunctionem priorem caro
Abbreviated transcription (Latin):
lerit: NESPGR Hoc tua frat̾nitas ex ꝑsona furis pensa¬
re potest. qualit̾ ualeat corrigi. Sunt eñĩ qͥdã qui habentes subsi¬
dia furtũ ꝑpetrant. & sc̃ alii qui in hac re ex inopia delinquunt:
Unde necesse est. ut qͥdã dãnis. qͥdã uͦ uerberibꝰ. & qͥdã districtius.
qͥdã uͦ leuius corrigant᷑. Et cũ paulo districtiꝰ agit᷑: ex caritate
agendũ . ẽ. & ñ ex furore. qͥa ipsi hoc prȩstat᷑ qͥ corrigit᷑ ne geben¬
nȩ ignibꝰ tradat᷑. Sic enĩ nos fidelibꝰ tenere disciplinã debemꝰ: sic̃
boni patres carnalibꝰ filiis solent. Quos & ꝓculpis uerberibꝰ feriunt:
& tam̃ ipsos qͦs doloribꝰ affligunt. habere hȩredes quȩrt̃. Et quȩ pos¬
sident ipsis seruant: qͦs irati insequi uident᷑. Hȩc gͦ caritas inm̃te
tenenda est. & ipsa modũ correctionis dictat. ut mens extra rationis
licet. Nequaqua enĩ in sacris esoquus inuenit᷑. qđ huic capitulo
c̃tradicere uideat᷑. NTRNUE Usq quo tã generationẽ

Expanded text:
rii Papae. Hoc tua fraternitas ex persona furis pensare potest qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant et sunt alii 1153 qui hac in re ex inopia delinquunt. Unde necesse est ut quidam damnis, quidam vero verberibus, et quidam districtius, quidam vero levius corrigantur. agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  Al., dictet, ita ut mens extra rationis licet: nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis infirmitas in semet ipsã relabit᷑. ut aliqͣndo fessa iaceat. & abstu¬
dii sui exercitatione torpescat. Antiquus uͦhostis mox ut otiosam
mentẽ inuenerit: ad eã subqͥbꝰdã occasionibꝰ locuturusuenit. &
quȩdã ei degestis p̾teritis ad memoriã reducit Audita qͦndã uerba¬
ciem cordis oculis opponit. Et quã de pͣsentibꝰ ñ ualet inqͥnare: de
malis transactis conat᷑ illudere. Unde fit. ut decepta mens sepe in
ces meȩ. a facie insipientiȩ meȩ. Cicatrix qͥppe figura . ẽ. uulneris.
sed sanati. Cicatrix gͦ ad putredinẽ redit: quando peccati uulnꝰ qđ¬

Expanded text:
tis infirmitas ad semetipsam relabitur, ut aliquando fessa jaceat, atque a stutis infirmitas ad semetipsam relabitur, ut aliquando fessa jaceat, atque a studii sui exercitatione torpescat. Antiquus vero hostis mox ut otiosam mentem 966 invenerit, ad eam sub quibusdam occasionibus locuturus accedit, et quaedam ei de gestis pciem oculis opponit cordis, et quem de praesentibus non valet inquinare, de malis transactis violat, et deceptam mentem saepe in ces meae, a facie insipientiae meae . Cicatrix quippe figura est vulneris, sed sanati. Cicatrix ergo ad putredinem redit, quando peccati vuln
Abbreviated transcription (Latin):
exquirit: qͣnto te cȩlesti patriȩ feruentiꝰ inhiare cognoscit. Eten
Nos qͥdem qͥ uitã cũ pluribꝰ ducimꝰ: & si formidolosi ac timidi.
tam̃ qͥa contͣ antiquũ hostẽ bellũ ꝓposuimꝰ: quasi in acie stamus
osaut qͥ quasi solitariã uitã ducitis. qͥd aliud quã monomachos
dixerĩ. qui feruore m̃tis etiã ante aciem exire festinatis:: Cur gͦ
eum singularit̃ hostis ũ impetat. a quo se impeti singularit᷑ expecuã
Et nos quidẽ qui int̾ homines uiuimꝰ: sepe ꝑ hominẽ a callido hoste cẽptam᷑.
Uos aut̃ qͥ iã uitã p̾sentẽ extra hominũ frequentiã ducitis. tanto maiora
certamina pati necesse est: qͣnto aduos ipse magister tẽptationũ uenit
Neq enĩ uacare orationibꝰ ac laudibꝰ dĩ. sine aliqͣ int̾ruptione tẽporis
potestis. Quia & si intentio c̃tinue prõpta est: ipsa tam̃ humanita¬

Expanded text:
exquirit quanto te coelesti patriae ferventius inhiare cognoscit. Etenim exquirit quanto te coelesti patriae ferventius inhiare cognoscit. Etenim nos quidem, qui vitam cum pluribus ducimus, etsi formidolosi ac timidi, tamen, quia contra antiquum hostem bella proposuimus, quasi in acie stamus. Vos autem, qui solitariam vitam ducitis, et quid aliud quam quia monachos dixerim, qui etiam fervore virtutis ante aciem exire festinatis? Cur ergo eum singulariter hostis non impetat a quo se impeti singulariter exspectat? Et nos quidem, qui inter homines vivimus, saepe per hominem a callido hoste tentamur; vos autem qui jam vitam praesentem extra hominum frequentiam ducitis, et tanto majora certamina pati necesse est, quanto ipse ad vos magister tentationum accedit. Neque enim vacare orationibus ac laudibus Dei spotestis, quia etsi intentio continue prompta est, ipsa tamen humanita
Abbreviated transcription (Latin):
GREODRTUS SERUUS SEAORUUDEI
Dilectionis tuȩ litteras suscepi. quȩ in meo amoris
melle conditȩ sapuert̃. O quanta aspiratione uitȩ
uerboꝵs tẏpus apparebat. sed solã ueritatis atq caritatis radicẽ
tenentia. ꝑ om̃e qđ locuta st̃ cęlestis patriȩ amore flammabant
In eis uͦ tua mẽ dilectio petere studuit. ut adhanc libellũ exhorta¬
toriũ scribere deberẽ. Sed scire te necesse est fili Kme. qͥa tantis
podagre doloribꝰ. tantisq curarũ tumultibꝰ premor: ut quãuis
nunquã me aliqͥd fuisse reminiscar. ualde tam̃ me uideã ñ esse qđ
fuerim. Qđ uͦ se tua caritas ultra ȩtatẽ qͥnquagenariã adhuc iuue¬
nilibꝰ desideriis asseruit subiacere. in hoc qͦq diuini oraculi implet
pͣceptũ. qđ scriptũ est. Iustus inpͥncipio accusator est sui. Nec tam̃
dubito maiores te hostis antiqͥ insidias ꝑpeti : qͥ maiora contra eũ
bella p̾parasti. Ianto qͥppe ille deceptionis molimina ardentius

Expanded text:
GREGORIUS, servus servorum Dei. Dilectionis tuae litteras suscepi, quae in meo sensu amoris melle conditae sapuerunt. O quanta aspiratione vitae verborum typus apparebant, sed sola veritatis atque charitatis radicem tenentia per omne quod locuta sunt coelestis patriae amore flammabant. In eis vero tua me dilectio petere studuit, ut ad hanc libellum exhortatorium scribere studerem. Sed scire te necesse est, fili charissime, quia tantis podagrae doloribus, tantisque curarum tumultibus premor, ut quamvis unquam me aliquid fuisse reminiscar, valde tamen me videam non esse quod fuerim. Quod autem se tua charitas ultra aetatem quinquagenariam adhuc juvenilibus desideriis asserit subjacere, in hoc quoque divini oraculi imples praeceptum, quo scriptum est: « Justus in principio accusator est sui . » Nec tamen dubito majores te hostis callidi insidias perpeti, qui majora contra eum bella praeparasti. Tanto quippe ille deceptionis molimina ardentius
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ amplissimꝰ nr̃ senatus uidet᷑ gła ad ornari. id est patricios atq
consules effici. nec non & cȩceris dignitatib imꝑialibꝰ eos ꝓmulgantes
bicularioꝵ. nempe & ostiariorũ. atq omniũ excubiarũ ornatu: ia
& scãm romanã ȩccłam decorari uclumꝰ. Et ut amplissime pontifiea¬
le decus prȩfulgeat: decernimꝰ & hoc. uidelicet clericos eiꝰdẽ sc̃
romanȩ eccłȩ. mappulis & linteaminibꝰ idest candidissimo colore¬
eoꝵ decorari equos. & ita equitare. Et sicut senatũ nr̃m calci¬
mentis uti cumudonibꝰ. idest cai dido linteamine illustrari
cã tribuimꝰ ipsi scĩssimo patri nr̃o Siluestro urbis romȩ ep̃o & y  pę.

Expanded text:
cujus amplissimus noster senatus videtur gloria adorari , id est, patricios atque cujus amplissimus noster senatus videtur gloria adorari , id est, patricios atque consules effici, necnon et caeteris dignitatibus imperialibus eos promulgamus biculariorum nempe et ostiariorum, atque omnium excubitorum, ornatur; ita et sanctam Romanam ecclesiam decorari volumus. Et ut amplissime pontificale decus praefulgeat, decernimus et hoc, clericorum ejusdem sanctae Romanae Ecclesiae manipulis et linteaminibus, id est, candidissimo colore decorari equos, et ita equitare. Et sicut noster senatus calceamentis utitur cum udonibus, id est, candido linteamine illustratistiam tribuimus ipsi sanctissimo patri nostro Silvestro urbis Rom
Abbreviated transcription (Latin):
ro quo concedimꝰ ipsisscĩs apłis doi unis mcis beatissimis eetro & sauo
& ꝑ eos etiã beato Siluestro patri nr̃o sũmo pontifici & uniuersali u.¬
bis romȩ. & om̃ib successorib eiꝰ pontificib qͥusq infinẽ mundi
sede beati fetri erunt sessuri. arq de prȩsenti contradimꝰ palatiũ
imꝑii nr̃i lateranense. qđ om̃ib in toto orbe t̾rarũ prȩfert᷑ aq p̾cel¬
assolet collũ. uerũ etiã & clamiclẽ purpureã atq tunicã coccinã
& om̃a imꝑialia indum̃ta. seu & clignitatẽ imꝑialiũ prȩsidentum
equitũ. conferentes etiã & imꝑialia sceptra. simulq & conta ato
signa. blanda etiã & diuersa ornam̃ta imꝑialia. & omnẽ ꝓcessiont¬
clericis diuersis ordinib eidẽ sacro scȩ̃ Romanȩ ȩcłȩ seruientibus.
illud culmen. singularẽ potentiã & prȩcellentiã habere sancimis.

Expanded text:
pro quo concedimus ipsis sanctis apostolis, dominis meis beatissimis Petro et Paulo, pro quo concedimus ipsis sanctis apostolis, dominis meis beatissimis Petro et Paulo, et per eos etiam beato Silvestro Patri nostro summo pontifici, et universalis urbus ejus successoribus pontificibus, qui usque in finem mundi in sede beati Petri erunt sessuri, atque de praesenti contradimus palatium imperii nostri Lateranense, quod omnibus in toto orbe terrarum praefertur atque praecelassolet collum: verumetiam et chlamydem purpuream atque tunicam coccineam, et omnia imperialia indumenta, sed et dignitatem imperialium praesidentium equitum; conferentes etiam et imperialia sceptra simulque et cuncta signa, atque banta etiam, et diversa ornamenta imperialia, et omnem processionclericis in diversis ordinibus eidem sacrosanctae Romanae ecclesiae servientibus, illud culmen singularitate, potentia et praecellentia habere sancimus,
Abbreviated transcription (Latin):
atratisima eoꝵ corpora cũ magno honore recondentes. thecas ipsorũ
t electro cui riulla fortitudo prȩualet elem̃toꝵs constripximꝰ. Et crucẽ
erauro purissimo & gemiis p̃ciosis ꝑ singulas eoꝵ thecas posuimꝰ. &
sacra. tã in oriente qua in occidente uł etiã septentrionali & meridia¬
na plaga. uidelicet in iudea. grecia. asia. tracia. africa & italia at
diuersis insulis nr̃am largitatẽ ris concessimꝰ. ea prorsus ratione:
ut ꝑmanꝰ beatissimi patris nr̃i Si lUIsAi pontificis successorũq ẽ
om̃a disponant᷑. Gaudeat gͦ ir ia nob̾cũ om̃is popłs & gentium
Nationes in uniuerso orbe terrarũ exhortantib om̃s ut dõ nr̃o &
saluatori iłi xẽo immensas un.i nob̾cũ gr̃as referatis. qm̃ ipse ds
in cęlis de suꝑ & int̾ra deorsũ. qͥ nos ꝑ suos scõs uisitans apłos. sc̃m¬
baptismatis sacramentũ ꝑciꝑe. &x corporis sanitate dignos effecit

Expanded text:
sacratissima eorum corpora cum magno honore recondentes, thecas ipsorum sacratissima eorum corpora cum magno honore recondentes, thecas ipsorum ex electro cui nulla fortitudo praevalet elementorum construximus, et crucem ex auro purissimo, et gemmis pretiosissimus per singulas eorum thecas posuimus, et sacram tam in oriente et occidente quam in septentrionali et meridionali plaga, videlicet in Judaea, Grecia, Asia, Tracia, Africa, Italia vel diversis insulis, nostram largitatem eis concessimus, ea prorsus ratione ut per manus beatissimi patris nostri Silvestri pontificis successorumque ejus omnia disponantur. Gaudeat itaque una nobiscum omnis populus et gentium nationes in universo orsu Christo immensas una nobiscum gratias referatis, quoniam ipse Deus in celis desuper et in terra deorsum; qui nos per suos sanctos aposbaptismatis sacramentum percipere, et corporis sanitate dignos effecit,
Abbreviated transcription (Latin):
lũ sustinens beatȩ mortis supsit poculũ. suiq magistri & dñi unitator
apparuit. Et ibi gentes ꝓ.xp̃i Nominis confessione colla flectant: ubi
llic usq infinẽ quȩrant doctorẽ: ubi scm̃ doctoris quiescit corpꝰ. Et ibi
pni achumiliati cȩlestis regisdĩ saluatoris nr̃i iłic. xẽi famulent᷑ offi¬
uo: ubi suꝑbo t̾reni regis seruiebant imꝑio. Interea nosse uolumꝰ omnẽ
popłm uniuersarũ gentiũ ac nationũ ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ: construxisse
nos intra palatiũ nr̃m lateranense eidem saluatori nr̃o dñodõ iłiuxẽo
humeris. Qũa sacro scãm ȩccłam. caput & uerticẽ omniũ ȩccłarũ in
uniuerso orbe t̾rarũ. dici. coli. uenerari. ac p̾dicari sancimꝰ. sicut
palia nr̃a imꝑialia decreta statuimꝰ. Construximꝰ itaq eccłas beatoꝵs
setri & eauli pͥmoꝵ apłoꝵ. quas auro & argento locupletauimꝰ. ubi &

Expanded text:
lum sustinens, beatae mortis sumpsit poculum, suique Magistri et Domini imitator lum sustinens, beatae mortis sumpsit poculum, suique Magistri et Domini imitator apparuit. Et ibi gentes pro Christi nominis confessione colla flectant ubi illic usque in finem quaerant doctorem ubi sanctum doctoris quiescit corpus, et ibi proni ac humiliati coelestis regis Dei salvatoris nostri Jesu Christi famulentur officio, ubi superbi terreni regis serviebant imperio. Interea nosse volumus omnem populum universarum gentium ac nationum, per totum orbem terrarum construxisse nos, intra palatium nostrum Lateranense eidem salvatori nostro Domino Jesu Chrhumeris, quam sacrosanctam Ecclesiam caput et verticem omnium Ecclesiarum universo orbe terrarum dici, coli, venerari ac praedicari sancimus, sicut per alia nostra imperialia decreta constituimus. Construximus itaque ecclesias beatorum rum apostolorum quas auro et argento locupletavimus, ubi et