comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hincenim ꝑsem & ipsã ueritas
dicit: nemopotesł duob: domi¬
nis seruire : hinepaulus ait:
nemomilitans dõ inplicatsene¬
gotus secularib ut ei placeat
cui seprobauit:¬
proph&ã dñs ammo¬
n& dicens: Vacate &iud&e
nisi ab externa in plicationeces¬
xlui. Dt humilitate uel
opeRe monachoruco:
Immonendur ẽ monachus. ut
Areuerentiã habitus sui ain astu
in locutione in cogitatione
sua semꝑ circums piciat. adq
eaquae mundir̃ ꝑfectae de¬
serat & qđ ostendit hum anis
oculis habitu: hoc antedĩocu¬
los morib p̃tendat :
Sie monachorũ mentercũ
de ẽ exteriorũ curarũ ad¬
ministratio in his exteriorib:
inplicari ñ quaerunt : grauit̃
aum &iam cum adsunt ferunt.
qui a ꝑexteriorũ curã astexi
reꝑtimescunt :
Om̃s monachi quiincuris ex¬
teriorib spargire fugiunt :
simplices in cogitatione atq
in conscientiae suae habita¬
tione consistunt: h incde
iacob scriptumẽ: Iacob aũm
uir simplex habitat in taber¬

Expanded text:
Hinc enim per semetipsam Veritas Hinc enim per semetipsam Veritas dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus ait: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavitProphetam Dominus admot dicens: Vacate et videnisi ab externa implicatione ces. De humilitate vel opere monachorum. --1. Admonendus est monachus ut reverentiam habitatus sui in actu, in locutione, in cogitatione sua semper circumspiciat, atque ea quae mundi sunt perfecte deserat, et quod ostendit humanis oculis habitu, hoc ante Dei oculos moribus praetendat. Piae monachorum mentes, cum deest exteriorum curarum administratio, in his exterioribus implicari non quaerunt. Graviter autem etiam, cum adsunt, ferunt, quia per exteriorum curam a se exire pertimescunt. Omnes monachi qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione, atque in conscientiae suae habitatione consistunt. Hinc de Jacob scriptum est: Jacob autem vir simplex habitabat in taber
Abbreviated transcription (Latin):
tanto magis. qͥuanto uideritis
ad propinquantẽ diẽ : Laboran¬
tẽ quippeconsolariẽ. parit̃ in
labore persistere : quia subleua¬
tio laboris ẽ. iusio conlaborants
leriq: monachorũ quia ab
operib mundi ñ torporesed
uirtute sopiuntur. laboriosius
dormiunt quamuigilare potu¬
erunt: quiameo quo actiones
huius scłi deserentes superant.
robusto conflistu cotidie con¬
trasem& ipsos pugnant : ne
mens ꝑ neglegentiam torpe¬
at. ne sub acta otio ad desideru
inmunda frigescit : ne in ipsis
bonis desideriis plus iusto in fer¬
ueat. ne sub discretionis specie
sibim& parcendo a ꝑfectione
languescat :¬
onus monachur ab liuius mun¬
di inqui& a concupiscentia sepen¬
tus subtrait: ac terrenarũ ac
tionũ s trepitũ deserit . & ꝑ quie¬
tisstudiũ ei. mens uir tutib in¬
tenta : quasiuigilans dormit :
Unus quisq monachur ad contẽ¬
planda int̃naminim e ꝑducitur
nisi ab his quae exteriur in pli¬
cantstudiose subtrahatur :

Expanded text:
tanto magis, quanto videritis tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem . Laborantem quippe consolari est pariter in labore persistere, quia sublevatio laboris est visio collaborantis. Plerique monachorum, quia ab operibus mundi non torpore, sed virtute sopiuntur, laboriosius dormiunt quam vigilare potuerunt; quia in eo quod actiones hujus saeculi deserentes superant, robusto conflictu quotidie contra semetipsos pugnant, ne mens per negligentiam torpeat, ne subacta otio, ad desideria immunda frigescat, ne in ipsis bonis desideriis plus justo inferveat, ne sub discretionis specie sibimet parcendo, a perfectione languescat. Bonus monachus ab hujus mundi inquieta concupiscentia se penitus subtrationum strepitum deserit, et per quietis studium ejus mens virtutibus intenta, quasi vigilans dormit. Unusquisque monachus ad contemplanda interna minime perducitur; nisi ab iis quae exterius implicant, studiose subtrahatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sed eorum desideriũ differtur
ut proficiat & tarditatis suue
siniinutritur ut crescat:
Incanticis canticorũ s ponsa in¬
sponsi suis peciẽ ane lansclamat:
In lectulo meo ꝑ nocter quae siui
quem diligit animameo : quaesi¬
ui illũ & ñ inueni Absconditse
sponsus cũ quaeritur. ut ñ inuen¬
tus ardentius quaeratur : & dif¬
fertur quaerens spons aneinue¬
niat . ut tarditate sua capacior
reddita. multiplicius quandoq
inueniat quod quaerebat:
Cum sp̃ales monachiplenȩ
mortificationẽ suã app&unt
quanto siunt uici niores ad fi¬
nẽ : tantoseex hibent ardentio¬
res in opere: Laborando ergo
ñ deficiunt sed magis adusũ
laboris crescunt : qui quoiam
p̃mia propinquiora conside¬
rant eo mopere de letabilius
exsudant :
Paulus apłr quasi quib: dam
monachis absconditũ a &erna
patriae thes aurũ quaerentib:
dicit: ñ deseremes colletio¬
nẽ nr̃am sicut ẽ consu&udmis¬
s quorumdã sed consolantes &

Expanded text:
sed eorum desiderium differtur, sed eorum desiderium differtur, ut proficiat, et tarditatis suae sinu nutritur, ut crescat. In Canticis canticorum sponsa sponsi sui faciem anhelans clamat: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et non inveni . Abscondit se sponsus, cum quaeritur, ut non inventus ardentius quaeratur. Quare differtur quaerens sponsa ne inveniat, ut tarditreddita, multiplicius quandoque inveniat quod quaerebat. Cum spiritales monachi plene mortificationem suam appetunt, quanto fiunt viciniores ad finem, tanto se exhibent ardentiores in opere. Laborando ergo non deficiunt, sed magis ad usum laboris crescunt; qui quo jam praemia propinquiora considerant, eo in opere delectabilius exsudant. Paulus apostolus quasi quibusdam monachis absconditum aeternae patriae thesaurum quaerentibus, dicit: Non deserentes collectionem notram, sicut est consuetudinis quorumdam, sed consolantes, et
Abbreviated transcription (Latin):
cifixũ eẽ głatur: quod quia mul¬
timonachi app&unt. sed tam̃
usq ad culm̃ extinctionis omni¬
mode ñ ad surgunt : Retege¬
mentes dicunt: quare dataest
misero lux &uita his qui in amo¬
ritudine s̃ animae:
gementibq tribuitur. penase
ualidissimi timoris afficiunt
qui a& supsimundũ ñtenent. ad¬
huc tam̃ tales seeẽ m&uunt :
qui amundo teneantur : qui anisi
ei quantulũ cumq uiuerent. hos
adiisum suũ procul dubio ñ ama¬
r& : Mareenĩ uiua corpora in
sem & ipsor&in& nã mortua
extrasẽ protinus expellit :¬
onnumquã monachi idcir¬
coad concepta desideria mini¬
me ꝑueniunt. ut ipsa int̃uenien¬
re tarditate adeadẽ desideria
laxatomentis sinu dilatentur:
& quae extenuari fortasse in¬
plicita poterant: magnadis posi¬
tione agitur : ut repulsa multi¬
plicuis crescant:
leriq: monachorũ sic in p̃¬
sens sđm mortificari app&unt.
ut iam ꝑfecte siliceat condi¬
toris sui faciẽ contemplentur:

Expanded text:
cifixum esse gloriatur. Quod quia mulcifixum esse gloriatur. Quod quia multi monachi appetunt, sed tamen usque ad culmen exstinctionis omnimode non assurgunt, recte gementes dicunt: Quare data est misero lux, et vita his qui in amaritudine animae sunt ? gementibusque trvalidissimi timoris 238 afficiunt; quia etsi ipsi mundum non tenent, adhuc tamen tales esse se metuunt, qui a mundo teneantur; quia nisi ei quantulumcunque viverent, hos ad usum suum procul dubio non amaret. 3. Mare enim viva corpora in semetipso retinet, nam mortua extra se protinus expellit. Nonnunquam monachi idcirco ad concepta desideria minime perveniunt, ut, ipsa interveniente tarditate, ad eadem desideria laxato mentis sinu dilatentur. Quare quae extenuari fortasse impleta portant, magna dispositione agitur, ut repulsa multiplicius crescant. Plerique monachorum sic in praesens saeculum mortificari appetunt, ut jam perfecte, si liceat, Conditoris sui faciem contemplentur;
Abbreviated transcription (Latin):
sus actionib: rapere c̃tendit :¬
despicer& & talẽ sefastũ uide¬
r& quẽ iã hoc scłm concupiscere
omninoñ poss& ruptir huius uitx
uinculis liberdicit : Mihimundus
crucifixus est: &egomundo :
Mundus quippe ei crucifixus su¬
erat : quia hunc cordisuoiã mor¬
tuũ ñ amabat. sed& ipͤsũ mundo
crucifixerat: quiatalẽ se eiex hi¬
bere studuit. ut ab eo quasimor¬
tuus concupisciñposs&:
tam̃ mortuũ uid&: Siuero utri¬
q: sint mortui: alter alterũ ne¬
quaquã uid&. itaquiã mundũ ñ
amat sed tam̃ ab illo uł ñ uolens
amatur : & ipseuelut mortuus
mundũ ñ uid&. hunc tam̃ mundus
adhuc ñ mortuus uid& : Si uero
nec ipse in amore mundũ reun&
necrur sum amundi amorer&i¬
nedur. uicissim sibiutriq: extinc
tir̃ quiadũ alt̃ alterũ ñ app&it
quasi mos tuũ mortus ñ adtendit:¬
aulus uaselectionis quia nec
mundigłam quaerebat. nec
amundigła ipsequȩ rebatur:
& semundo & mundũ sibi cru¬

Expanded text:
suis actionibus rapere contenditsuis actionibus rapere contenditdespiceret, et talem se factum videret, quem jam hoc saeculum concupiscere omnino non posset, ruptis hujus vitae vinculis liber dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Mundus quippe ei crucifixus fuerat, quia hunc cordi suo jam mortuum non amabat. Sed et se ipsum mundo crucifixerat, quia talem se ei exhibere studuit, ut ab eo quasi mortuus concupisci non posstamen mortuum videt; si vero utrique sint mortui, alter alterum nequaquam videt. Ita qui jam mundum non amat, sed tamen ab illo vel non volens amatur, etsi ipse velut mortuus mundum non videt, hunc tamen mundus adhuc non mortuus videt. Si vero nec ipse in amore mundum retinet, nec rursum a mundi amore retinetur, vicissim sibi utrique exstincti sunt; quia dum alter alterum non appetit, quasi mortuum mortuus non attenditPaulus vas electionis, quia nec mundi gloriam quaerebat, nec a mundi gloria ipse quaerebatur; et se mundo et mundum sibi cru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiustitiae sententiã proster
tes punire flendo ñ desinunt
quaedeli querunt.: grauise me¬
rore afficiunti quia longe huc
a facie conditoris proiecti. ad huc
in aernae patriae gaudus ñs̃¬
De quorũ corde bene ꝑsalomo¬
nẽ dicitus. Corquod nouit ama¬
ritudinẽ anim ae suae ingaudio
illius ñ miscebitur extraneus :
Cordabonorũ monachorĩtama¬
ritudinẽ suã nouerunt : quia erĩ¬
nã exiluqua proiecti lacerantur
intellegant. & quã sint tranquil¬
la quae ꝑdiderunt quã confusa
inquib cetiderunt sentiunt :
Monachi quiina maritudine
animaes̃ morimundo funditus
concupiscunt. ut sicut in scło ipsi
nihil app&unt itaiã ascło nulla
obligatione teneantur :
Plerũq contingitutiãmon aol
mundũ mentẽ ñ tenet : sedtam̃
monichũ quib dã occupationib
ustringat : &ipsequidẽ mundo
ĩ mortuus ẽ : sedipsimundus ad¬
hucuiuit: Ad hucnamq mundus
cũ concupiscit : dũ aliũ intentũ in

Expanded text:
per justitiae sententiam prosterper justitiae sententiam prostertes, punire flendo non desinunt quae deliquerunt. Gravi se moerore affligunt, quia longe huc a facie conditoris projecti, adhuc in aeternae patriae gaudiis nDe quorum corde bene per Salomonem dicitur: Cor, quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio illius non miscebitur extraneus . Corda bonorum monachorum amaritudinem suam noverunt, quia aerumnam exsilii, qua projecti lacerantur, intelligunt; et quam sint tranquilla quae perdiderunt, quam confusa in quibus ceciderunt, sentiunt. Monachi, qui in amaritudine animae sunt, mori mundo funditus concupiscunt; ut sicut in saeculo ipsi nihil appetunt, ita jam a saeculo nulla obligatione teneantur. Plerumque contingit ut jam monachus mundum mente non teneat, sed tamen monachum quibusdam occupationibus astr mortuus est, sed ipsi mundus adhuc vivit. Adhuc namque mundus eum concupiscit, dum alio intentum in
Abbreviated transcription (Latin):
oue ã ericius hab& in reprob
quiamalitiose mentis duplici¬
tassese intrase colligens abs¬
condit intenebris defensionis:
Der a bacuchproph& am di¬
citur:. Eccedies dñiuenit mag¬
nus & orribilis suꝑ om̃s ciuita¬
tes munitas & suꝑom̃s angu¬
los excelsos Quid enim ꝑciui¬
tates munitas exprimitur nisi
sus pectae mentes & fallacisem¬
ꝑ defensione circumdate quae
quotiens earũ culpa corripitr
ueritatis ad seiacula ñ ammit¬
tunt.
Quid ꝑexcelsos angulos. duplex
quippe semꝑẽ in angulisparies
nisi in pura corda signãtur que
dũ ueritatis simplicitatẽ fugi¬
unt. ad sem & ipsa quod ã modo
duplicitatis ꝑuersitate replican¬
tar: Ira quippe extremiiudi¬
cii hum anacorda & defensionib:
contra ueritatẽ claus a destruit :¬
& duplicitatib: inuoluta dissobr
Tunc munitȩ ciuitates cadunt:
quiamentes dõ in pen&ratedã¬
nabuntur : tuncex celsi anguli
corruunt. quia corda quaese
ꝑ inpuritatis prudentiã erigunt

Expanded text:
oveam ergo ericius habet in reprobis, oveam ergo ericius habet in reprobis, quia malitiosae mentis duplicitas sese inter se colligens abscondit in tePer Habacuc prophetam dicitur: Ecce dies Domini venit magnus, et horribilis super omnes civitates munitas, et super omnes angulos excelsos. Quid enim per civitates munitas exprimitur, nisi suspectae mentes, et fallaci semper defensione circumdatae, quae quoties earum culpa corripitur, veritatis ad se jacula non admittunt? Quid per excelsos angulos duplex quippe semper est in angulis paries nisi impura corda signantur? quae dum veritatis simplicitatem fugiunt, ad semetipsa quodammodo duplicitatis perversitate replicantur. Ira quippe extremicii humana corda et defensionibus contra veritatem clausa destruit, et duplicitatibus involuta dissolvit. Tunc enim munitae civitates cadunt, quia mentes Deo impenetratae damnabuntur. 49 Tunc excelsi anguli corruunt, quia corda quae se per impuritatis prudentiam erigunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& corpus omne conspicitur.
Sedmox ut adp̃hensus fue¬
rit sem& ipsum inspherã
colligit : pedes introrsus
subtrahit caput abscondit:¬
& intratenentis manurto¬
tũ simul amitutur. qđ to¬
tũ simul ante uidebatur
Cum in purementes insuis ex¬
cessib: conp̃henduntur. qua¬
si caput ericucernitur : q̃uia
quo initio adculpã peccator
accesserit uid&ur.: pedes
ericu conspiciuntur : qui aqui¬
b: uestigus nequitia sit ꝑ p&ra¬
ta cognoscitur. & tam̃ ad duc¬
tis repente excus ationib in¬
puramens introrsus pedes
colligit: qui acunsta iniqui¬
tatissuae uestigia abscondit
Caput subtrait : quia miris de¬
fensionibꝰ nec in quo asre se
malũ aliquid ostendit :
Quasi sphieramm anitenentis
ericius reman&: quia his qui
corripit cuncta quae iam
cognouerat subito amittens.
in uolutũ intra conscientiã
peccaitorẽ ten& : & qui totum
um dep̃hendendo uiderat :
tergiuers atione prauȩ defen¬
sionis in lusustotũ parit̃ ignorat :¬

Expanded text:
et corpus omne conspicitur; et corpus omne conspicitur; sed mox ut apprehensus fuerit, semetipsum in sphaeram colligit, pedes introrsus subtrahit, caput abscondit, et intra tenentis manus totum simul amittitur quod totum simul ante videbatur. Cum impurae mentes in suis excessibus comprehenduntur, quasi caput ericii cernitur, quia quo initio ad culpam peccator accesserit, videtur. Pedes ericii conspiciuntur: quia quibus vestigiis nequitia sit perpetrata cognoscitur, et tamen adductis repente excusationibus, impura mens introrsus pedes colligit, quia cuncta iniquitatis suae vestigia abscondit. Caput subtrahit: quia miris defensionibus nec inchoasse malum aliquod ostendit. Quasi sphaera in manu tenentis ericius remanet: quia is qui ccognoverat subito amittens, involutum intra conscientiam peccatorem tenet. Et qui totum jam deprehendendo viderat, tergiversatione pravae defensionis inclusus totum pariter ignorat. F
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã ꝑ p&rata corripimꝰ :
sed quasi ad huc neꝑ p&rari
debeant prohibemus:
Pleriq: clericorũ dũ inculpa
sua dep̃hendi m&uunt. semꝑ
in probas defensiones quae¬
runt : Semꝑ pauidis suspicio¬
nib: agitantur: nihil quippe
est ad defendendũ puritate
tutius : nihil addicendũ ueri¬
tate facilius : nam dũ fallaciã
suam tueri cogitur : labore du¬
ro corfatigatur :¬
lerumq inculpaclericide¬
p̃hensi dum quales sint cog¬
noscire fugiunt : sese sub falla
quod peccant qđq iam̃ aꝑtȩ
cernitur excus a remoliuntur:
Plerumq contingit ut his quĩ
prauorũ dericorũculpascor¬
ripere stud& adsparse fal¬
sitatis nebulis sedustur pene
amisisse se uideat : qđ deeis
iam̃ certumtenebat :
Derproph&am dicitur:
Ibi habuit foueam ericius:
Ericu quippe nomine : in pu¬
rementis seseq callidede¬
fendentis duplicitas desig¬
natur: Ericuis namq cum
adp̃henditur. eius & caput
cernitur & pedes uidentur:

Expanded text:
tanquam perpetrata corripimus, tanquam perpetrata corripimus, sed quasi adhuc ne perpetrari debeant prohibemus. Plerique clericorum dum in culpa sua deprehendi metuunt, semper improbas defensiones quaerunt, semper pavidis suspicionibus agitantur. Nihil quippe est ad defendendum puritate tutius, nihil ad dicendum veritate facilius. Nam dum fallaciam suam tueri cogitur, labore duro cor fatigatur. Plerumque in culpa clerici deprehensi, dum quales sint cognosci refugiunt, sese sub fallacquod peccant, quodque jam aperte cernitur, excusare moliuntur. Plerumque contingit ut is qui pravorum clericorum culpas corripere studet, aspersae falsitatis nebulis seductus, pene amisisse se videat quod de eis jam certum tenebat. Per prophetam dicitur: Ibi habuit foveam ericius . Ericii quippe nomine impurae mentis seseque callide defendentis duplicitas designatur. Ericius namque cum apprehenditur, ejus et caput cernitur, et pedes videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recusent quia facta p̃posito¬
rũ oris gladio feriendañs &iã
cũ rectie rep̃hendenda iudi¬
cantur:
Plerosq clericos ab inpuden¬
tiae uitio ñ nisi increpatio duro
conpescit: Quiadũ se de linq¬
renescint : nec esse est ut apl¬
rib increpentur:
erecundos clericos plerũq
ad melius exortatiomodesti
conponit. quia eis ad conuer¬
sionẽ sufficit qđ doctor eis imi¬
la sua saltim lenit̃ ad memoriũ
Reducit :
Haior profectus modestis de¬
ricis adducitur. si hoc qđ in eis
rep̃henditur : quasimanu lin¬
quae blandientis ex latere ta¬
gatur:
Dusillanimes clericos artius ad
it̃ bene agen direducimꝰ : siquaes
illorũ bona exlatere requiram
ut dũ in eis alia rep̃hendenda
corripim: alia amplectendo
laudemus quatinus eorũ tene¬
ritudinẽ laus audita nutriat.
quã culpa increpata castigat:
lerũq: utilius aput dericor
proficimus si& eorũ beneges¬
ta memoramꝰ : & siqua ab eis
inordinatae gestasunt ñ iam

Expanded text:
non recusent; quia facta praepositonon recusent; quia facta praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Plerosque clericos ab impudentiae vitio non nisi increpatio dura compescit, quia dum se delinquere nesciunt, necesse est ut a pluribus increpentur. Verecundos clericos plerumqad melius exhortatio modesta componit, quia eis ad conversionem sufficit quod doctor eis mala sua saltem leniter ad memoriam reducit. Major profectus modestis clericis adducitur, si hoc quod in eis reprehenditur quasi manu linguae blandientis ex latere tangatur. Pusillanimes clericos aptius ad iter bonum agendi reducimus, si quaedam illorum bona ex latere requiramus; ut dum in eis alia reprehendo corripimus, alia amplectendo laudemus, quatenus eorum teneritudinem laus audita nutriat, quam culpa increpata castigat. Plerumque utilius apud clericos proficimus, si et eorum bene gesta memoramus. Et si qua ab eis inordinate gesta sunt, non jam
Abbreviated transcription (Latin):
religionis nr̃e estimatio graua¬
tur:
lericidiscant ut quae a seni¬
õrib suis iubentur impleat :
ut humilit̃ eorũ imperus sub¬
iaceant. ut nec subiectio eos
conterat : nec locus superior
extollat:
lericidiscant quomodo ante
occulti arbitris oculos ꝑhu
militatẽ & oboedientiã sua
interiora conponant : quate¬
nus ñ cum re prob̵puniantur.
sed cũ electis a&erna p̃mia
sortiantur:
Immonendis̃ clericut tanto
Acircase sollicitius uiuant quan¬
toeos alienacura ñ inplicat
icendũ ẽ clericis nep̃ posito¬
rũ suorũ uitam temere iudi¬
cent siquideos fortasse age¬
re rep̃hensibilit̃ uident. neun¬
derectae mala redarguunt
in deꝑelationis inpulsum in pro¬
fundiora mergantur:¬
Ammonendir̃ clericinetũ
culpas suorũ p̃positorũ consi¬
derant . contraeos audacioro
fiant : sed sic eorũ praua a pu
sem & ipsos diuidicent ut tiñ
diuinotimore constricti fer¬
re subeis iugũ reuerentue

Expanded text:
religionis nostrae aestimatio gravareligionis nostrae aestimatio gravatur. Clerici discant ut quae a senioribus suis jubentur impleant, ut humiliter eorum imperiis subjaceant; ut nec subjectio eos conterat, nec locus superior extollat. Clerici discant quomodo ante occulti arbitris oculos per humilitatem et obedientiam sua interiora componant, quatenus sed cum electis etiam praemia sortiantur. Admonendi sunt clerici, ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat. Dicendum est clericis ne praepositorum suorum vitam temere 236 judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora merganturAdmonendi sunt clerici, ne cum culpas suorum praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant; sed sic eorum prava apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae
Abbreviated transcription (Latin):
eius : ad camn uero & ad munera
illius ñ res pexit: Iratusq: ẽ
cain uehem̃ter: & concidit
uultus eius: Itaq: liuor sacri¬
ficii fratricidu seminarium
fuit : nam quẽ meliorẽ seeẽ
se ista intrinsctus peste c̃sumunt
&iã quid quid inse aliud boniha¬
bere uidentur interimunt.
Vnde scriptumẽ : uita carniũ
sanitascordis : putredo ossuũ
inuidia:⁊ Perliuoris uitium
antedĩ oculos pereunt: &iãq:
humanis oculis forti auiden¬
tur:: Ossa quippe ꝑ inuidiam
putrescere est quaed ã &iã
robusta deperire:
Illee uere humilis sub iectus in
bonis quiñ est defensor in ma¬
lis : Nanidũ demalis suis subiet¬
tus arguitur. & contra uerba ar¬
guentis accenditur : quandode
bonis suis quasi humilit̃ titubat.
ꝑ humilitatis uocẽ ornari appe¬
tit: ñ doceri:¬
XLIIII. DECLERICIS QUALES
COSOPORTEATESSE:
lericus ammonendus est.
quatenus sicuiuat utbonũ
exemplũ uitae suae scłarib
p̃bieat: Inclericosiquid iuste
rep̃henditur ex eius uitio ipsa

Expanded text:
ad munera ejus non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Itaque livor sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis: putredo ossium invidia . Per livoris vitium ante Dei oculos pereunt, etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Ille est vere humilis subjectus in bonis, qui non est defensor in malis. Nam dum de malis suis subjectus arguitur, et contra verba arguentis accenditur, quando de bonis per humilitatis vocem ornari appetit, non doceriXLIV. De clericis, quales eos oporteat esse. Clericus admonendus est quatenus sic vivat, ut bonum exemplum vitae suae saecularibus praebeat. In clerico si quid juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Assume animã istã ut eamꝰ. Cui michahel responditꝰ: Iussi sumꝰ ad nĩo : ut sine
ddore eici amꝰ ex Ideoq: ñ possumꝰ cũ uolentia euellere eã. Exclamauit
escit nob t egrediat : Venit aut̃ eiuox dicens. Eccemtto cũ chithara
&om̃s psallentes hierusalẽ : ut audiens psalmodiã aduocẽ ꝓsoꝵ egrediatꝰ
Cũq descendis seNt om̃s in circuitu animȩ illius cantantes hr mnũ exi¬
ens anima illa. sedit in manib: macha hel. & assup̃taest cũ gaudio

Expanded text:
ussi sumus a Domino ut sine dolore ejiciatur, ideoque non possumus cum vi avellere eam. Exclamavit escit nobis ut egrediatur? Venit autem ei vox: Ecce mitto David cum cythara et omnes psallentes Jerusalem, ut audiens psalmum ad vocem ipsorum egrediatur. Cumque descendissent omnes in circuitu animae illius cantantes hymnis, sic exsiliens anima illa sedit in manibus Michaelis, et assumpta est cum gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
uidũ frat̃ ille tarta reũ quendũ in ferNi. descendentẽ su ꝑ solitariũ : habente
tridemt̃ igneũ : Et audiuit uocẽ dicentẽ : Sicut animã istã ñ fecitrequiescere
utun a horaan se : sicneq: miserearistũ tius euellens cũ De ponensigit᷑ tarta
ille quẽ tenebat igneũ tridentẽ in corde solitarii illius : ꝑ multas horastor
tũ. abstrax̃ animã eꝰ Posthaec aut̃ : ingressus frat̃ ille inciuitatẽ : inuena
hominẽ peregrinũ iacentẽ in platea ȩgictũ. ũ habentẽ quiq curã adhiber&.
michadẽ & gabrldẽ descendentẽ ꝓ pt̃ animẽ eꝰ . & sedentẽ unũ adextris & unum¬

Expanded text:
um inferni descendentem super solitarium illum, nabentem tridentem igneum, et audivit vocem dicentem: Sicut anima ista non me fecit quiescere, neque una hora in se, sic neque tu miserearis ejus evellens eam. Deponens igitur tartaricus ille quem tenebat tridentem igneum in cor solatarii illius, per multas horas torquens eum, abstraxit animam ejus. Posthaec autem ingressus frater ille in civitatem, invenit hominem peregrinum jacentem Michaelem et Gabrielem descendentes propter animam eius. Et seden
Abbreviated transcription (Latin):
ingressusẽ. lupꝰ adtũ Eitenens orefuo uestim̃ta ipsius fris trahebat sũ foras
Sargensait̃ frat̃ ille sequebat᷑eũ : Lupaut̃ duã cũ usq: ad aliquã ciuita te
Ecdimittens fratrẽ illĩ recessit : Cũ uero edis set forisciũitatẽ : in monafario
quodã erat quidaris habitans qui habebat Nom̃ quasi magni soltaris
In seutrosolitarius infirmerat. ex petans orã mortissuȩ Erat̃ igit᷑ illequi ubidẽ
uenerat. uidit multã p̃ paratonẽ fien certoꝵ. & lã padarł ꝓpt̃ solita riũ illã : tãꝗ

Expanded text:
ahebat eum foras. Surgens autem frater sequebatur eum: lupus autem duxit eum usque ad aliquam civitatem, et dimittens fratrem illum, recessit. Cum vero sederet foras civitatem in monasterio, in quo erat quidam habitans, qui habebat nomen quasi magni solitarii, ipse vero solitarius infirmus erat, exspectans horam mortis suae. Frater ille qui ibidem venerat
Abbreviated transcription (Latin):
Iuidinuidis infelicius quos
dũ conspecta felicitas af¬
ficit penanequiores seddit :
Aliorũ uero bona quar habere
ñ possunt. sidiligerent : sua se¬
cissent : Nr̃a nimirũ s̃ bona
aliorũ quae &si imitari ñ pos¬
sumur amamus inaliis: & aman¬
tiũ fiunt quaeq: amantur in
nobis: Hincergo pensent in¬
uidi Raritas quantȩ uis tutis
est : quie alieni laboris opera
nr̃a sine labore facit :
Iumse in uidi aliuore minime
custodiunt: inantiquã uersu¬
ti hostis nequitiã de merguntur:
Seillonamq scriptũ ẽ Inui¬
dudiabolimnors intrauit in or¬
bẽ terrarũ : qui aenim ipsecae¬
lũ ꝑdidit condito hoc homini
inuidit & damłnationẽ suã
ꝑditus: adhucalios ꝑdendo cu¬
mulauit:
ognoscant inuidi quantis lap¬
sib subcrescentisruine sub¬
iaceant : qui adũ liuorẽ a corde
ñ pro hiciunt. ad aꝑtas operũ
nequitias deuoluuntur:: nisi

Expanded text:
uid invidis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona, quae habere non possunt, si diligerent, sua fecissent . Nostra nimirum sunt bona aliorum. quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis: et amantium fiunt, quaecunque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera. nostra sine labore facit. Dum se invidi a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Quia enim ipse coelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Cognoscant invidi quantis lapsibus subcrescentis ruinae subjaceant: quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nãin aqua expetra ꝓducta : mor̾ sen
Inferro uero qđ ex ꝓfundo a quȩrediit : eliseũ
in aquȩitinere petrũ
Incorui obedientia : heliã
nluctu aut̃ mortis inimici : dauid
Uideo & ꝑpendo ui riste spũ iustoꝵ
omniũ plenus fuitꝰ¬

Expanded text:
Nam in aqua ex petra producta, Moysem. In ferro vero, quod ex profundo aquæ rediit, Elisæum. In aquæ itinere, Petrum. In corui obedientia, Eliam. In luctu autem mortis inimici, Dauid video, & perpendo. Vir iste Spiritu Iustorum omnium, plenus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ritas quia dm̃simul acpro¬
ximũ diligit: quasi ex dupli¬
ci tinitura fulgescit:
Iuisicauitoris speciem
hanelat ut proximorũ
curam neglegat : uel sic
proximorũ curam ex sequi¬
tur. ut adiuino amore tor¬
pescat: quia unũ horũ quod¬
lib& negligit. insuꝑ hume¬
ralis ornamento habere
coccum bistinctumnescit .
um rectorse ad loquendũ
p̃parat. subquanto cau¬
tele studioloquatur ad¬
tendat: nesi in ordinate
ad loquendũ rapitur. erro¬
ris uulnere audientiũ cor¬
daferiantur: & cum for¬
tasse sapiens uideridesi¬
derat unitatis conpagẽ
insipienter abscidat:
neu angelio ueritas ait :
hab&e sal in uobis: & pacẽ
hab&e interuos: persal

Expanded text:
ritas, quia Deum simul ac proritas, quia Deum simul ac proximum diligit, quasi ex duplici tinctura fulgescit. Qui sic ad auctoris speciem anhelat ut proximorum curam negligat, vel sic proximorum curam exsequitur ut a divino amore torpescat, quia unum horum quodlibet negligit, in superhumeralis ornamento habere coccum bis tinctum nescit. Cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur attendat; ne si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur, et cum fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscidat. In Evangelio Veritas ait: Habete sal in vobis, et pacem habete in
Abbreviated transcription (Latin):
deserens inrerum culmi¬
ne stare uideatur : tan¬
toq facilius subditos ad me¬
lioraper trahat . quanto ꝑ
uitae meritum de supernis
clamat :¬
ectae &iam sacerdos suꝑ si¬
humerale ex auro. iacinto
purpura bistini tococco
& torta fieribisso habere
precipitur : ut quanta uir¬
tutum diuersitate clares¬
ceredebeat de monstr&ur:
nsacerdotis quippe habitu
ante omnia aurum fulg& :
ut meo intellectus sapien¬
tiae principalit̃ emic& :
Cui iacintus qui aerło co¬
lore resplen d& adiungi¬
tur : ut per omne qđ intel¬
legendo pen&rat ñ ad fauo¬
res infimos sed ad amorẽ
caelestiũ surgat : nedum suis
incautus liudib: capitur.
ipso &iam ueritatis intellec¬
uro uidelic& iacinto ac
purpuret bis tinctus coccus
adiungitur : ut ante in terni
iudicis oculo somnia uirtu¬
tum bona ex caritate de co¬
rentur & cuncta quae corã
hominib rutilant. haec
inconspectu occulti arbi¬
tris flamina intimiamoris
accendat: quae scilic& ca¬

Expanded text:
deserens, in rerum culmideserens, in rerum culmine stare videatur, tantoque facilius subditos ad meliora pertrahat, quanto per vitae meritum de supernis clamat. Recte etiam sacerdos superhumerale ex auro, hyacintho, purpura, bis tincto cocco, et torta fieri bysso habere praecipitur; ut quanta virtutum diversitate clarescere debeat, demonstretur. In sacerdotis quippe habitu ante omnia aurum fulget, ut in eo intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui hyacinthus, qui aereo colore resplendet, adjungitur; ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amorem coelestium surgat; ne dum suis incautus laudibus capitur, ipso etiam veritatis intellecuro videlicet, hyacintho ac purpurae bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni Judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur, et cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspectu occulti arbitris flamma intimi amoris incendat. Quae vero scilicet cha
Abbreviated transcription (Latin):
ad sua singulis congruat.¬
& tamen a comiunis edi¬
ficationis artenum quã
recedat:
Quidenim sunt intente
mentes auditorũ. nisut ita
dixerim quaedam incithara
tensiones strate cordarũ :
Quas tangendi artifex ut non
sibim & ipsi dissimile can¬
ticum ficciat : dissimilit̃
pulsat: & id cirocorde
consonam modulationẽ
seddunt : qui auno idemple¬
tro sed nonuno quidẽ pulsu
feriuntur:
octor quisq ut unacunc¬
tos uirtute claritatis edifi¬
c& exunadoctrina non
una eademq: exortatione.
tangere corda audientiũ
octor & enim qui locis ui
necessitate. exigitur sũ ma
dicere: ac eadem neces sitate.
conpellitur summa mons¬
trare : Illanamq: uox liben¬
tius auditorũ cõrpen&rat.
quam dicentis uita cõmen¬
dat : quia quodloquendo
imperat. ostendendo ad¬
iuuat ut fiat :¬
erpro ph&am dñr dicit :
Super montem ex celsũ
ascend&cii qui euangelizas
syon: ut uidelic& quicaeles¬
tip̃dicatione utitur ima
iam terrenorũ operum

Expanded text:
ad sua singulis congruat, etad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi, ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum, quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissimiliter pulsat? Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno quidem impulsu feriuntur. Doctor quisque, ut una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audientium Doctor etenim qui loci sui necessitate exigitur summa dicere, hac eadem necessitate compellitur summa monstrare. Illa namque vox libentius auditorum cor penetrat quam dicentis vita commendat, quia quod loquendo imperat, ostendendo adjuvat ut fiat. Per prophetam Dominus dicit: Super montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion . Ut videlicet qui coelesti praedicatione utitur, ima jam terrenorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
menpi&atis limitẽ feruen¬
do transcendat:
Nectoris officiumes sede¬
b& ut ingratos beneficis
adamorẽ prouoc& ut gra¬
tos quoq: ministerus in a¬
morẽ seru& ut proximo¬
rũ mala cum corrigere
non ual& taceat : & quae¬
cumq corrigiloquendo
possunt silentiũ consensũ
esse pertimescat :
XXXU. QLAUTERPRATLAI
CUSIECIDE DOCUANT
AECEATIESOS DISCRE¬
TA CIRCURPSPTCUONT
PRATUIDTANT
uia igitur qualis esse
debeat pastor superius
ostendimus : nuncqualit̃
doceat de monstremus:
Nonuna eademq cunctis
exhor tatio congruit quia
nec cunstos parmorũ qua¬
litas astringit: Sepenãq
aliis officiunt quae aliis pro¬
sunt : qui a & plerumq: her¬
bae quae haec animalianu¬
triunt. alia occidunt: & le¬
nis sibilus equos mitigat
catulor instigat : & medi¬
camentum quod huncmor¬
bum inminuit. alteriuires
iungit : & panis quiuitam
fortium roborat. paruulo¬
rumnecat:
Proqualitate igitur audi¬
entium.formarideb&
sermodoctorum : ut &

Expanded text:
men pietatis limitem fervenmen pietatis limitem fervendo transcendat. Rectoris officium esse debet ut ingratos beneficiis ad amorem provocet, ut gratos quosque ministeriis in amore servet: ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat; et quaecunque corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat. CAPUT XXXV. Qualiter praelati subjectos doceant ac semetipsos discreta circumspectione praevideant. Quia igitur qualis esse debeat pastor superius ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt quae aliis prosunt, quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt, et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit: et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
equae stare ñ ual& alter
regatur ab altero :¬
uncti quip̃ sunt ñ in se potes¬
tatem debent ordinis. sed
equalitatẽ pensare conditi¬
onis : necp̃ esse hominib:
gaudeant sed prodesse :
Quãmui de lic& potentiã
bene regit : qui & tenere
illam nouerit. & inpug¬
nare: benehancregit qui
scit per illam super culpas
erigi. scit cum illa c&eris
equalitatem conponi
Quam tamen potes tatem
rectae dispensat. quisol¬
licite nouerit & sumere
ex illa quod adiuuat: & ex¬
pugnare quod tem ͤtat :
& equalemse cum illa cele¬
riscernere & tamen se
peccantibus ⁊eloultionis
ante ferre :¬
redicator quisq studeat.
ut minas potentium ratio¬
cinatione mitig& : ut obpres¬
sorum angustias quanta
p̃ual& ope leu& ut foris
resistentibus opponat pati
entiam : & intus superbien¬
tibus. exibeat cum patien¬
tia disciplinam. ut erga
errata subditorũ sic man¬
su&udo zelũ temper&:
quatinus aiustitiae studio
non eneru&. sic adultio¬
nem ⁊elus ferueat: nela¬

Expanded text:
aeque stare non valet, alter aeque stare non valet, alter regatur ab alteron in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis: nec praeesse hominibus gaudeant, sed prodesse. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit, et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas eraequalitate componi. Quam tamen poterecte dispensat, qui sollicite noverit, et sumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat: et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Praedicator quisque studeat ut minas potentium ratiocinatione mitiget; et oppressorum angustias, quantum praevalet, ope levet: ut foris resisentiam, et intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam: ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet; sic ad ultionem zelus ferveat, ne ta
Abbreviated transcription (Latin):
adu&us tatem uitae perso¬
ci&atem s aec ulariũ ducitur
ad amorẽ semper sp̃alis
patriae conpunctionis ad¬
spiratione renou&ur :¬
xXXIIII. DEHUMILLIAII
PRAEPO SITO RVA
it rector dis cr&us insi¬
lentio : humilis in uerbo
ne aut tacenda proferat.
aut proferenda re&icescit
Nam sicut in cauta locutio
inerrorẽ pertrait: itain¬
dis cr&um silentium hos
quierudiri poterant iner¬
rore derelinquid
Sit restor bene agentibus
perhumilitatẽ socius. con¬
tra delinquentiũ uitia per
zelum iustitiae erectus. ut
& bonis innullose p̃ferat :¬
& cum prauorũ culpaexi¬
git. potestem protinus sui
prioratus agnoscat : quati¬
nus & honore subpresso
equalẽ sesubditis beneui¬
uentibus deput& . & erga ꝑ¬
uersos iura rectitudinis.
non exercere formid& :¬
Om̃s homines natura equa¬
les genuit : sed uariante me¬
ritorũ ordinealios aliis cul¬
papostponit : Ips a autem
diuersitas quae accessit
exuitio. diumo iudicio dis¬
pensatur : ut qui omnis homo

Expanded text:
ad vetustatem vitae per soad vetustatem vitae per societatem saecularium ducitur, ad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratione renoveturXXXIV. De humilitate praepositorum. Sit rector discretus in silentio, utilis in verbo, ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos qui erudiri poterant in errore derelinquit. Sit rector bene agenper humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, ut et bonis in nullo se praeferat, et cum pravarum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso, aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis non exercere formidomnes homines natura aequales genuit; sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur, ut, quia omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
plac&. quia meo quod pla¬
cese app&it. non se sed per
se hominibus placere ueri¬
tatẽ quaerit :¬
ecesse est ut rector ani¬
marũtuir tutes acuitia
uigilanticura dis cernat:
ne aut cortenacia occup&
& parcum se uideri indis¬
pensationib: exult& :¬
Aut cum effuse quid per
ditur. largumse quasimise¬
rando glori&ur: aut re¬
mit tendo quod ferire de¬
buit. ad acerna supplicia
subditos per trahat: aut
inmanit feriendo quod
delinquitur ipse grauius
delinquat : aut hoc quod
agisectae acgrauit̃ potuit.
inmature p̃ueniens leui¬
g& : autbone actionis me¬
ritum differendo add&e¬
riora permut&:
Omne hoc quo d p̃misimus
rite a rectore agitur. si super¬
nȩ formidinis & dilectio¬
nis sp̃u afflatus studiose
cotidie sacrielo quii p̃cepta
medit&ur : ut in eo uim solli¬
citudinis. & erga caelestem
uitam prouide circums pec¬
tionis. quam humanar conuer¬
sationis usus indesinent̃ des¬
truit. diuinae ammonitio¬
nis uerba restaurent : & qui

Expanded text:
placet, quia in eo quod plaplacet, quia in eo quod placere appetit, non se, sed per se, hominibus placere veritatem quaerit. Necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet, aut cum effuse quid fuerit perditum, largum se, quasi miserando, glorietur, aut remittendo, quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat. aut immaniter feriendo, quod delinquitur, ipse gravius delinquat, aut hoc, quod agi recte ac graviter potuit, immature perveniens leviget, aut bonae actionis meritum differendo ad deteriora permuOmne hoc quod praemisimus rite a rectore agitur, si supernae formidinis et dilectionis spiritu afflatus studiose quotidie sacri eloquii praecepta meditari, ut in eo vim sollicitudinis et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam humanae conversationis usus indesinenter destruit, divinae admonitionis verba restaurent; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
se potuerit : sic inuocirli¬
bertatem prodeat ut tam̃
libertas in superbiam non
erumpat: nedumfortas¬
se inmoderatius . linguae
cis libertas conceditur. ui¬
tae abhis humilitas amit¬
tatur:
port& igitur. ut rectores
boni. sic placere hominib:
app&ant ut suae estima¬
tionis dulcedine. proximos
in affectum ueritatis tra¬
hant : non ut se a maride si¬
desent sed ut dilectionẽ
suam quasi quandamuiã
faciant per quamcor da
audientium ad amorẽ con¬
ditoris introducant: dif¬
ficile quippeẽ : ut quem li¬
b& recta denuntians prȩ¬
dicator qui non diligitur
amorem suũ prosem &ip¬
sonon quaerere : ne inueni¬
atur ei cui seriuire ꝑ ofsi¬
cium cernitur occulta
cogitationis tirannide
resultare :
Quodbene paulus apłs
insinuat cum sui nobis stu¬
du occulta manifestatidi¬
cens: sicut & egoperom¬
nia omnibus placeo : qui
tamenrursurdicit: Si ad¬
huc hominibus placerem :¬
xp̃i seruus nonessem
Plac& ergo paulus & non

Expanded text:
re potuerit, sic in vocis lire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Oportet igitur ut rectores boni sic placere hominibus appetant, ut suae aestimationis dulin affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est, ut quamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur,amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inatur ei cui servire per officium cernitur occulta cogitationis tyrannide resultare: quod bene Paulus apostolus insinuat, cum sui nobis studii occulta manifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem : Placet ergo Paulus et non
Abbreviated transcription (Latin):
permoderatam cordis in¬
tentionẽ non inpeditur. ca¬
pilli in capite sacer dotis&
seruantur ut cutẽ cooperiant.¬
& resecantur . neoculos
claudant:
ec esse est ut rector sol¬
lerter inuigil&. ne hunc
cupido placendi hominibus
puls& necum studiose in¬
teriora pen&rat. cumpro¬
uide exteriora subminis¬
trat : semagis a subditis di¬
ligi quamueritatem quae¬
rat necumbonis actibus
fultus: amundo uid&ur alie¬
nus. hunc austori reddat
ex traneum amorsuus :
Sostis redemptoris es ł qui
perrecta opera quae facit.
eius uice abecclesia amari
concupiscit : Quia adulte
rinae cogitationis seus ẽ
siplacere puer sponse ocu¬
lis app&it perquem spon¬
sus donatrans misit :¬
estoresboni dumpriuato
sediligere amore nes¬
ciunt. libere puritatis uer¬
bum a subditis obsequium
humilitatis credunt:
ecessarium ualdere¬
toribus est. ut cura re¬
giminis tantamoderami¬
nis arte temper&ur.
quatenus subditorũmens
cum quaed amrectȩ senti¬

Expanded text:
per moderatam cordis inper moderatam cordis intentionem non impeditur, capilli in capite sacerdotis et servantur, ut aurem cooperiant, et resecantur, ne oculos claudant . 7. Necesse est ut rector solerter invigilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset, ne cum studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subministrat, se magis a subditis diligi quam veritatem quaerat, ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc Auctoris reddat extraneum amor suus. Hostis Redemptoris est, qui per recta opera quae facit ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adrinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit per quem sponsus dona transmisit. Rectores boni, dum privato se diligere amore nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Necessarium valde rectoribus est ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens, cum quaedam recta senti
Abbreviated transcription (Latin):
das̃. a rectoribus summa
cogitanda : ut scilic& oculũ
qui prouidendis gressibus
p̃min& cura pulueris non
obturb&
tiqui p̃sunt : & ut recta pe¬
des ualeant itinera carpere.
haec procul dubio caput
deb& ex alto prouidere ne
a pro uectus sui itenere pe¬
des torpeant. cum curua¬
ta rectitudine corporis. c̃aput
esse adterram declinit:
uncti qui p̃r̃ habere qui¬
dem sollicitudines exte¬
riores debent : nec tamen
eis uehementer in cumbere:
Sacer dotes recte & caput
prohibentur radere & co¬
mam non nutrire : ut cogita¬
tionss carnis deuita sub di¬
torũ & non funditur ampu¬
tent. necrursus adcrescen¬
dũ : nimis relaxent:
Sacerdotib perlegem pre¬
cipitur. ut tondenter ton
dant capita sua : ut ui delic&
curȩ temporalis sollicitu di¬
nis. & quantum nec esse ẽ
prouideant. & tam̃ reci¬
dantur citius : ne in modera¬
tius excrescant: dumigitur
& per adminis tratã exterio¬
rem prouidentiã corporũ
uita protegitur. & rursus

Expanded text:
da sunt, a rectoribus summa da sunt, a rectoribus summa cogitanda, ut scilicet oculum qui providendis gressibus praeeminet cura pulveris non obturbetti qui praesunt; et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad terram declinat. Cuncti qui praesunt habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere. Sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam non nutrire, ut cogitationes carnis de vita subditorum et non funditus amputent, nec rursus ad crescendum nimis relaxent. Sacerdotibus per legem praecipitur, ut tondentes dant capita sua , ut videlicet curae temporalis sollicitudines, et quantum necesse est provideant, et tamen recidantur citius, ne immoderatius excrescant; dum igitur et per administratam exteriorem providentiam corporum vita protegitur, et rursus
Abbreviated transcription (Latin):
uiambonis rectoribus
sternens ut & suam sũ ma
contemplando appeunt :
necessitatibus tamen in¬
firmantiũ conpatiendo
misceantur:
Punc ad alta caritas mi¬
rabilit̃ surgit cum ad
ima proximorũ se mise¬
ricordit̃ ad trahit : &¬
quo benigne descendit ad
infima ualent̃ recurrit
ad summa:
Quiregimine pastorali st̃
aliis prȩlati tales se se¬
exhibeant. quib subiec¬
ti occulta sua prodere ñ
erubescant : ut cuntemp¬
tationũ fluctus paruuli
tolerant ad pastoris men¬
tem quasi admatris sinũ
recurrant : & hoc quod se
inquin aripuls antis culpe
sordibus prȩuident ex or¬
tationis eius solacio acla¬
crimis orationes lauent:
Sic rector internorum cu¬
ram in exteriorum occu¬
patione ñ minuens. exte¬
riorum prouidentiã in in¬
ternorum sollicitu dine
non relinquens : neaut ex¬
terioribus deditur ab inti¬
miscorruat. aut solis inte¬
rioribus occupatus. quae fo¬
ris deb& proximis ñ inpen¬
dat
Isubiectis inferiorageren¬

Expanded text:
viam bonis rectoribus viam bonis rectoribus sternens; ut si etiam summa contemplando appetunt, necessitatibus tamen infirmantium compatiendo misceantur. Tunc ad alta charitas mirabiliter surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer attrahit; et quo benigne descendit ad infima, valenter recurrat ad summa. Qui regimine pastorali sunt aliis praelati, tales se exhibeant, quibus subjecti occulta sua prodere non erubescant; ut cum tentationum fluctus parvuli tolerant, ad pastoris mentem, quasi ad matris sinum, recurrant. Et hoc quod se inquinari pulsantis culpae sordibus praevident, exhortationis ejus solatio ac lacrymis orationis lavent. Sit rector internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens; ne aut exterioribus deditus ab intimis corruat, aut solis interioribus occupatus, quae foris debet proximis non impendat. A subjectis inferiora geren