comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
repetitus. ut ampliore ui⁊ maior intentione male¬
dictionẽ isrł quã in iacobbalach uidet᷑ exposcere.
Bonec enim quis tantũ iacobẽ. hoc est in actib et
inpugnat᷑. Ubi aut ꝓfecerit & interiorẽ hominẽ¬
& ꝓuocare iam ceꝑit. cunc ñ iã in maledictis ab ini
ledictoꝵ iaculis impugnabit᷑. S tunc quidẽ osbalaã
maledicti one & amaritudme plenum erat. ⁊ sub
lingua eius labor⁊ dolor. & sedebat in insidiis cũ diui¬
tibus. expectabat enim mercedẽ a diuite rege. ut in oc¬
cultis int̾ficeret innocentẽ. s d̾s qui facit semp mira¬
bilia solus. ex inimicis opatur salutẽ. Iniecit enĩ uerbũ
moseuus. quamuis nondũ eor eius caꝑe posset u̾bũ dĩ.
Adhuc enim erat in corde eius merced̃is cupiditas ꝓp¬
ter quod etram post ũbum dĩ qd̾ habuit in ore suo dice¬
bat ad balach. Ueni & dotibi consiliũ. & docebat
eum quomodo muteret scandalum in confpectu fili¬
oꝵ isrł. ut manducarent ydolis mmolata. & ut for¬

Expanded text:
el? Ampliore vi et majore intentione maledictionem in Israel quam in Jacob Balaam videtur exponere. Donec enim quis tantum Jacob est, hoc est, in actionibuimpugnatur. Ubi tamen profecerit, et interiorem homineocare jam coeperit, tunc non solum maledictis ab inimledictorum jaculis impugnabitur. Sed tunc quidem os Balaam maledictione et amaritudine plenum erat, et sub lingua ejus labor et dolor, sed et in insidiis cum divitibus . Exspectabat enim mercedes a divite rege, et in occultis interficere innocentes. Sed Deus, qui facit semper mirabilia solus, ex inimicis operatur salutem. Injecit verbum in os ejus, quamvis nondum cor ejus capere posset verbum Dei. Adhuc enim erat in corde ejus merces cupiditatis, propter quod etiam post verbum Domini, quod habuit in ore ejus, dicebat ad Balac: Veni et do tibi consilium. Et docebat eum quomodo mitteret scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et ut for
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit me balach rex moab. exmontib orientis
Mesopofamiã diete t̾ram quȩ int̃ flumira babylonie
iacet. de quibus scribit᷑. Suꝑ flumina babylonis illic
sedimus & fleuimus dũ rccordarem᷑ syon. Si quis gͦ
int̃ flumina istafuerit babylonis. si quis reumatibꝰ
libidinis inundat᷑. & lixurie estibus circamliitar
iste non dicit᷑ stare. sed sedere. & ideo qui ibi rep̃hen¬
si sunt dicebant. Suꝑ flumina babilonis illie sedi¬
mus &e fleuimus dum recorda remur syon.S ne
fiere quidẽ antepossunt. nisicum recordat fuerure
syon.bonoꝵ namq recordatio maloꝵ causas la¬
mentabiles facit. Nisi enim quis recordetur syon
uocatur balaam. ab istis orientis montib inuitat᷑.
Montes isti ñsunt scĩ. montes illi de quib seriptũ¬

Expanded text:
vocavit me Balac rex Moab, et ex montibus Orientis. Mesopotamiam dicit terram, quae inter flumina Babyloniae jacet, de quibus scribitur: Super flumina Babylonis, illic sedimus et flevimus, cum recordaremur tui, Sion . Si quis ergo inter ista flumina fuerit Babylonis, si quis rheumatibus libidinis mundatur, et luxuriae aestibus circumvolvitur, iste non dicitur stare, sed sedere. Et ideo, qui ibi comprehensi sunt, dicebant: Super flumina Babylonis, ibi sedimus cum recordaremur tui, Sion. Sed nec flere quidem ante possunt, nisi recordati fuerint Sion. Bonorum namque recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion,vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Montes isti, sanc
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ edificat᷑ ut ciuitas cuius participatio eius
in id ip̃m. & mon tes in ciretttu eiꝰ. & dñs in cir¬
cuitu popli sui. Non funt gͦ tales mesopotamiȩ mon¬
des. s illi d̾e quib dr. Montes tenebrosi. & it̾de
moutesinquibus ẽomiisgraltatio. extollens oeadũeus
scientiam di. Ab istis gͦ montibus accersitur & balaam
hic. Quales aũt sunt ist mondes. talem etiã hñeoriendẽ.
habet enim et fotum lummis sii. ille qui conuertit se
sicutangłm lucis. Habet etiam lueẽ: de qua scͥptũ est
lux impiorũ extinguet᷑. & sicut lux ista impiorum.
& illa qua conuertit se sicut angelum lucis contraria
est illi luci quȩ dicebat. egosum lux mundi. ita ⁊ iste
oriens contrarius illi orienti ẽ. de quoseriptũ ẽ in ihe¬
remia. Ecce uir oriens nomen ẽ e. Ea illius gͦ non ex

Expanded text:
participatio ejus in idipsum. Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Non sunt ergo tales Mesopotamiae montes, sed illi de quibus dicitur: Montes tenebrosi. Et iterumontes, in quibus est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo montibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montes, talem habent et Orientem. Habet enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Habet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, et sicut ista lux impiorum, et illa quae convertit se sicut in angelum lucis, contraria est illi luci, quae dicebat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, contrarius est illi Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo no
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͦ calis quedam in ministerio p̾scientiȩ oꝑatio
demonum: quȩ artibus quibusdam abhis qui sedemo¬
nibus mancipauerint colligitur. & nunc ꝑ eas quas
sortes nominant. nunc ꝑ ea quȩ auguria appellaire. nẽ
etiam ex contemplatione fibrarum. quȩ extispiscia uo¬
cant. alisq horum similibus p̃stigus comp̃hendi ui¬
dentur: & intelligi. Que arces intantũ addecipiendũ
genus hominum ꝓfecerunt. ut etiam iustissimi erechi¬
e filius manasses. hocerrore deceptus. edificau̾ie ut
scriptura dicit altare omni exercitui cȩli in utraq do¬
modomini. Hunc autem ẽẽ arbitror exercitum cęl. quẽ
paulus sp̃uales nequitias in celestibus positas describit.
Nisi gͦ multum in his artibus deceptionis eẽt ⁊ erroris
non puto tanti uiri filium in lege dñi educatum.
in illas impietates potuisse corruere.quȩ in quarto
regnoꝵ libro de eo scripta referunt᷑. Ait enim. &e sor¬

Expanded text:
Est ergo tali quaedam in ministerio praescientia operatio daemonum, quae artibus quibusdam ab his qui se daemonibus mancipaverunt colligitur, nunc per eas quas sortes nominant, nunc per ea quae auguria appellant, nunc etiam ex contemplatione librarum, quae extispicium vocant, aliisque horum similibus praestigiis comprehendi, videtur intelligi. Quae artes in tantum ad decipiendum genus humanum profecerunt, ut etiam justissime Ezechiae filius Manasses hoc errore deceptus, aedificaverit ut Scriptura dicit, altare omni exercitui coeli, in utraque domo Domini . Hunc autem arbitror exercitum coeli, quem Paulus, spiritales nequitias in coelestibus positas scribit . Nisi ergo multum in his artibus deceptionis esset et erroris, non puto tanti viri filium, in lege Domini educatum, in illas impietates potuisse corruere, quae in quarto regnorum libro de eo scriptae referantur. Haec enim o
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes.non mult nobiles.s quȩstulta mundi
sunt elegit ds̃ ut confundat sapientes. Isti gͦ cales
sicut eugłica quȩ in parabolis agebant᷑ gesta desig¬
nant. ab istis pessimis dominis scribis et phariseis
metis asinam alligatã & pulbũ eius. solaentes adducite
Sicut gͦ ineugłio non ip̃e dominus s discipuli solrnt
asinȩ. & sicut in eugłiis qui non uident arguunt ui¬
dentes. ita ⁊ hicqui mutierant arguunt loquentes.
& hoc est quod dicebat dñs. Pat̃ gr̃as ago tib qͣ̃m ab¬
scondist hec a sapientibus et pradentibos. & reue¬
lasti ea paruulis. Scribȩ gͥ & pbarise erant qui

Expanded text:
ed quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Isti ergo tales, sicut evangelica, quae in parabolis agebant, gesta designant, ab istis pessimis Dominis Scribis ac Pharisaeis nietis asinam alligatam, et pullum ejus. Solvite et adducite . Sicut ergo in Evangelio non ipse Dominus, sed discipuli solvunt asinae. Et sicut in Evangeliis, qui non vident arguunt videntes, ita et hic qui muti erant arguunt loquentes. Et hoc est quod dicebat Dominus: Pater, gratias ago tibi, quoniam abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvul
Abbreviated transcription (Latin):
ueret abraham non fuerunt ausi philiston re¬
sunt puceis eius. s reparant᷑ postmodũ ꝑ ẏsaac. et¬
puceos inuenit rebeccã. quȩ int̾pretat᷑ patientia.
Hec efficitur uxor ysaac. non alib nisi apud putees.
Similit᷑ & iacob cum mesopotamiã uenit. habens pre¬
ceptum patris ne alien generis. uł extranei sangui¬
nit rachel. & moẏses sephoram apud puteos reꝑpe¬

Expanded text:
eret Abraham, non sunt ausi Philistaei resunt puteis ejus, sed reparantur per Isaac. puteos invenit Rebeccam, quae interpretatur Patientia: haec efficitur uxor Isaac, sed apud puteos ; similiter Jacob cum ad Mesopotamiam venit habens praeceptum patris, ne alienigenam duceret unit Rachel; et Moy
Abbreviated transcription (Latin):
s illiusuer pontificis. Prunt & alii porcio lenitarũ
sicut iam supra diximus uł angelis uł aliis celestib
uirtutibus sequestrata. Suto aũt qd̾ erunt quidã
portio etiam hominũ. eoꝵ dumtadcat qu in hac
runt. Hoc enim arbitror in eugłiis designari a
domino. ubi ait adeum cui crediderat.u. mnas.
& fecerat dehis decem. Esto ait potestatem habens
suꝑ ddecem eiuitatẽs. Cui uͦ erediderat unã ⁊ fece¬
rat ex ea quinq. esto potestatẽ inquit habens suꝑ
quinq eiuitates. Que emm hic potestas ciuitatũ
intelligenda est. nisi gub̾natio animarũ. Unde

Expanded text:
Christi, erunt et alii portio Levitarum, sicut jam supra diximus, vel angelis, vel coelestibus virtutibus sequestrata. Puto autem quod erunt quidam portio hominum eorum duntaxat, qui in hac uerunt. Hoc enim arbitror in Evangeliis designari a Domino, ubi ait ad eum cui crediderat quinque minas, et fecerat ex eis decem: Esto potestatem habens super decem civitates . Cui crediderat unum et facerat ex ea quinque: Esto potestatem habens supra quinque civitates. Quae enim hic potestas civitatum intelligenda est, nisi gubernatio animarum? Omne
Abbreviated transcription (Latin):
funt edificare ñ solũ istł. s ⁊ reliquas gentes. Siem̃
ꝓpħie eius a moyse sacris insertȩ sunt uolumimbus.
quantomagis discretȩ sunt abbis qui habitabant tunc¬
cum eomesopotamiã apud quos magnificat᷑ babe¬
batur balaam. quosq artis eius constat furisse discpłos.
Ex illo demq fertur magoꝵ genus ⁊ insticutio inparꝰ¬
tibus orientis uigere. qui descripta apud se ba¬
erunt scriptum quodorietur stella ex iacob. & exurget
homo de isrł. Hec scripta habebant magi apud semetip¬
sos ⁊ ideo quando natusest ih̃c agnouerunt stellam. &
intellexerunt adimpler ꝓpħiam. magis ip̃i qm ppłs
exhis tantum que balaam scripta reliquerat agnos¬
centes ad ẽẽ tempus. uenerunt. & requirentes eum¬
statim adorauerunt. & ut fidem fuam magnam ẽẽ
declararent. paruum puerũ quasi regẽ uenerat st̃.¬

Expanded text:
sint aedificare non solum Israel, sed et reliquas gentes. Si enim prophetiae ejus a Moyse sacris inserta sunt voluminibus, quanto magis descriptae sunt ab his qui habitabant tunc Mesopotamiam, apud quos magnificus habebatur Balaam, quosque artis ejus constat fuisse discipulos? Ex illa denique fertur magorum genus et institutio in partibus Orientis vigere: qui descripta haerunt quod oriretur stella ex Jacob , et surgeret homo de Israel? Haec scripta habebant Magi apud semetipsos: et ideo quando natus est Jesus agnoverunt stellam, et intellexerunt adimpleri prophetiam, magis ipsi quam popex hoc tantum quae Balaam scripta reliquerat, agnoscentes adesse tempus, venerunt; et requirentes eum adoraverunt, et ut fidem suam magnam esse declararent, parvulum puerum quasi regem venerati s
Abbreviated transcription (Latin):
forte ignorant̃ in hoc incidat requiramus. Hidet᷑
gͦ mͥ futuroꝵ p̃scientiȩ quantũ ad ipsam rem spec¬
tat medium quiddã ẽẽ. id est neq ꝓpriebonum
neq: ꝓprie malũ. quando quidẽ potest nrẽdum
etiam a parte diaboli ad notieiam hominũ futuro¬
rum uenire p̃scientia. Sine dubio aut̃e cum tempꝰ
& oportunitas possit. & uoluntas ci fuit. dat᷑ etiam

Expanded text:
forte ignoranter in haec incidat, requiramus. Videtur forte ignoranter in haec incidat, requiramus. Videtur ergo mihi futurorum praescientia quantum ad ipsam rem spectat, medium quiddam esse, id est, neque proprie bonum, neque proprie malum: quandoquidem potest interdum etiam a parte diaboli ad hominum notitiam, futurorum venire praescientia. Sine dubio autem cum tempus et opportunitas poscit, et voluntas Dei fuerit, datur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Unicornus quidem fergur eẽ animal. eo babitu
animal frequent̃ inscripturis diuinis positũ legimꝰ
sed p̃cipue apud iob dei ipsius uocibus potentia eiꝰ
& uirtus exponitur. in quibus ut inquamplura¬
mis xp̃c intelligit᷑ designari. & inscripturis diui¬
nis cornu ꝓ regno posicum sepe reperimus. si cire ⁊¬
hoc est unum regnumeius. Omnia enim pat̃
subiecit sub pedibus eius. usque quo nouissimꝰ
in imicus destruat mors. & tamquã unicornis
et ip̃e in eugłio dicit dominus. Pat̃ da eis ut sicut
& ideo similis gła dabitur isrłi. sicut ẽ gła unicor¬
nis. maxime cum transformabit corpus humilita¬
tis nr̃ȩ. conforme corꝑi głȩ suȩ. Non erit augu¬
riacio in ia cob neq̃diuinatio in isrł. In tempore
Igitur q̃m iu̾sum ẽ iam nob diligentꝰ delingulis
quibusq discutere. non uidet᷑ absurdum. si etiam
quid sit auguriatio uł diuinatio. qm quidẽ placu¬
it scripturȩ diuinȩ commemorare dehis nequis

Expanded text:
nis. Unicornis quidem fertur esse animal eo habitu quod animal frequenter in Scripturis divinis positum legimus, sed praecipue apud Job Dei vocibus potentia ejus et virtus exponitur: in quibus ut in quamplurimis Christus intelligitur designari. Et in divinis Scripturis cornu pro regno positum saepe reperimus: sicut et phoc est, unum regnum ejus. Omnia euim Pater subjecit pedibus ejus, usque quo et novissimus inimicus destruatur mors, et tanquam unicornis,et ipse in Evangelio Dominus dicit: Pater, da eis, ut sicut et  ideo similis gloria dabitur Israeli, sicut est gloria unicornis. Maxime cum transformabit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori gloriae suae, non erit auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. In tempore Igitur quoniam visum est etiam diligentius de singulis quibusque discutere, non absurdum si etiam quid sit auguratio vel divinatio, quam quidem placuit Scripturae commemorare, de his ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
filium dĩ se fecit. ꝑ quȩ singula quidem uidentur
scribȩ et pharisei.⁊elum dĩ habere s simulatũ. Asina
uͦ eui sedebatbalaam. qm scriptum dicunt homnes
& iumenta saluos facies aomine. ea pars credentium
potest intelligi. quȩ fiuȩ ꝓstulticia sipe ꝓ innocentia
ammalibus comparat᷑. sic enm & apłs diẽ. Ui dete¬

Expanded text:
fecit . Per quae singula videntur quidem Scribae et Pharisaei zelum Dei habere, sed simulatum. Asina vero, cui sedebat Balaam, quomodo Scriptura dicit: Homines et jumenta salvos facies, Domine , et pars credentium potest intelligi: quae sive pro stultitia, sive pro innocentia, animalibus comparatur. Sic enim et Apostolus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
lus herbam campi: Obhoc sine dubio. quia uitubus ore
abrumpit herbam decampo & linguatanquã falce
queqũq inuenerit secat. Ita & populus hic quasi uitu¬
lus or ⁊ labispugnat. & arma habet in uerbis ac p̃cib
hecg rex sciens mitat ad balaam. ut et ip̃e deferat u̾ba¬
uerbis contraria. & p̃cibus p̃ces. Nec mireris si est in
magiea arte tale aliquid. Desigrat hãc artem etiã scͥpt᷑a

Expanded text:
lus herbam campi. Ob hoc sine dubio, quia vitulus ore abrumpit herbam de campo, lingua tanquam falce, quaecunque invenerit secat. Ita et populus hic quasi vitulus, ore et labiis pugnat, et arma habet in verbis ac precibus. Haec igitur sciens mittit ad Balaam, ut et ipse deferat verba contraria, et precibus preces. Nec mireris, si est in magica arte tale aliquid. Esse enim hanc artem designat etia
Abbreviated transcription (Latin):
auribus ꝑcipe destis fili sepboa. Non sicut hõ deus
frustratur. neq sicut filius hominis t̾retur: Ipse cũ
dixerit ñ faciet. loquetur & non ꝑmanebit. & ecce
ad benedicendum assumptꝰs ũ. benedieã ⁊ ñ auercã
eum. Non eritlaborin ia cob. neꝙ uidebit᷑ dolorin
isrł. Dominus deus fuus cumipso. p̃clara prinerpũ
cum ip̃o sunt. Beus qui eduxit eũ de egypto. sient

Expanded text:
auribus percipe, fili testis Sephor. Non sicut homo Deus auribus percipe, fili testis Sephor. Non sicut homo Deus frustratur, neque sicut filius hominis terretur. Ipse cum dixerit, nonne faciet? Loquetur et non permanebit? Ecce ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Non erit labor in Jacob, nec videtur dolor in Israel. Dominus Deus suus cum ipso, praeclara principum cum ipso sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
one crederet posse celari. & qui nesciret quia ñ pot̃
abscondi ciuitas suꝑ montẽ posita. & assumpsit
inquit eum in speculam agri in u̾tic̃ẽ montis cesi
& construxitibi .uii. aras. & imposuit uitulum et
arietem suꝑ aram. & dix̃ balaam adbalach. Assiste
& dixit sine dubio ds̃. Conuertere ad balach. ⁊ hec
loqueris. At ille hoc ẽ balach stabat uixta holo cau¬
stomata sua. & omnes principes moab eum ipso.
dixit ei balach. Quid locutus est dominus. Res
quidem ꝓpbanis sacraficuis gerebat᷑. & diuinatio
dare gratiam. ubi suꝑ abundauit peccatũ. adesse dig¬
natur. nec refugit abhis quȩ ñ scd̃m isrłitic̃ã discipl¬
sacrificiis s in occursum uenient. & ibi dat uerbũ
suum. atq ibi mysteria futura ꝓminerat. ubi maxi¬
me fides oe admiratio gentiliũ penet. ut qͥ nr̃is
Suis. & assumens inquit parabolamsuã dix̃. fer
parabolam gͦ dicit balaam. Surge balach & aucti:

Expanded text:
one crederet posse celari, et qui nesciret quia non potest one crederet posse celari, et qui nesciret quia non potest abscondi civitas super montem posita . Et assumpsit eum, inquit, in speculam agri, in vertice montis caesi; et construxit ibi septem aras, et imposuit vitulum et arietem super aram. Et dixit Balaam ad Balac: Siste m et dixit, sine dubio Deus: Convertere ad Balac et haec loqueris. At ille, hoc est, Balac, stabat juxta holocaustomata sua, et omnes principes Moab cum ipso: Et dixit ei Balac: Quid locutus est Dominus? Res quidem profani sacrificii gerebatur, et divinatio arte dare gratiam, ubi superabundavit peccatum, adesse dignatur nec refugit ab his quae non secundum gentilsacrificiis, sed in occursum venienti, et ibi dat verbum suum, atque ibi mysteria futura praenuntiavit, ubi maxime fides et admiratio gentilium pendet, ut qui nostsuis. Aparabolam ergo dicit Balaam: Surge, Balac, et audi:
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur balach rex uelut atcontt ⁊ ꝑcussus ex his quȩ
contra spem dici uidebat a balaam. benedictiones
enim ꝓ maledictionibus audiebat. ultra nonferens
interrupit u̾ba eius. & ait. Quid fecist mͥ. Ad male¬
dicendos mimicos meos uocauite. & ecce benedixis¬
t benedictione. Non culit rex amarus benedictio¬
num dulcedinem: s maledicta querit maledicta
deposcit. E st enim de cognatione illiꝰ ad quẽ dix̃ dñs.
maledictus tu ab omnib bestiis t̾rȩ. Sed adhȩc quid
respondit e ille. cui u̾bum deus in ore posuerat: non¬
ne quecumq in quit in iecerre d̃s in os meum hec
obseruabo loqui: Adhec balach putans quia ꝑterri¬
tus eẽt balaam populi isrłitici multitudine. ⁊ ideo ñ
fuisset ausus ꝓferre maledicta. mutationẽ loci credi¬
dit ꝓfuturam. & ait adeũ. Ueni adhuc mecũ in lo¬
cum alium de quo ñ uideas eũ. s partem aliquam
eius uideas. om̃s aũt non uideas. & maledic michi
eum inde. Demens qui isrłiticam grãm loci obiecti¬

Expanded text:
Igitur Balac rex veluti attonitus et percussus ex his quae contra spem dici videbat ad Balaam benedictiones enim pro maledictionibus audiebat, ultra non ferens interrupit verba ejus et ait: Quid fecisti mihi? Ad maledicendum inimicos meos vocavi te, et ecce benedixisti benedictionem. Non tulit rex amarus benedictionem dulcedinis, sed maledicta quaerit, maledicta deposcit. Etenim ex cogitatione illius ad quem dixit Dominus: Maledictus tu ab omnibus bestiis terrae . Sed ad haec respondit ei ille, cui verbum Deus in ore posuerat. Nonne quaecunque, inquit, injecerit Deus in os meum, haec observabo loqui? Ad haec Balac putans quia perterritus esset populi Israelitici Balaam multitudine, et idcirco non fuisset ausus proferre maledicta, immutationem sibi loci reddidit profuturam, et ait ad eum: Veni adhuc mecum in locum altum, de quo non videas eum totum: sed partem aliquam ejus videas, omnes autem non videas, et maledic mihi eum inde. Demens, qui Israeliticam gratiam loci objecti
Abbreviated transcription (Latin):
minauit. Gentilis aũt consuetado uł tripodas ut
cortinas uł aliis huiꝰ mõi uocabrihsappellat. quȩ qͣfi
ad hocipsum consecrata moueri abeis et contrectar
solent. Seriptura sane diuina effod qd̾̃dã uernacło
sermone nomiauit in ꝓpħis. qd̾ indumentũ tradt̃

Expanded text:
ilis autem consuetudo, vel tripodas vel cortinas, vel aliis hujusmodi vocabulis appellat. Quae quasi ad hoc ipsum consecrata, moveri ab eis et contrectari solent. Scriptura divina sane Ephot quoddam vernaculo sermone nominat in prophetis, quod indumentum tradunt
Abbreviated transcription (Latin):
grã erant inegypto incantatores et magi.Quis
potest hominũ fortitudine corꝑis uirgã mutare in
serpentem. quod ab illis factum refertur: Aut quis
potest uirib corꝑis aquam in sanguinẽ uertere:
fẽcerunt hoc tamen egyptioꝵ incantatores magi.
fecerat enim hoc prius moyses. Sed quia sciebat
rexegypti quod possunt hec arte quadam fieri
uerborum quȩ habetur int̾homines.putauit &
moysen ñ hec di uircute. s magica arce fecisse. &
quod humana arte fecerat. id dĩ uirtute factũ si¬
mularet. Conuocat continuo egyptioꝵ incantores
& magos. int̾ eum qui turtutedĩ oꝑabat᷑. & eos qui
demones inuocabant facit ẽẽ certamen. Efficit tam̃

Expanded text:
gratia, erant in Aegypto incantatores et magi. Quis potest hominum fortitudine corporis virgam mutare in serpentem, quod ab illis factum refertur? Aut quis potest viribus corporis aquam in sanguinem vertere? Fecerunt tamen hoc Aegyptiorum incantatores et magi. Fecerat enim haec prius Moyses. Sed quia sciebat rex Aegypti, quod possent haec arte quadam fieri verborum, quae habentur inter homines, putavit et Moysen non haec Dei virtute, sed magica arte fecisse, et quod humana arte fecerit, id Dei factum virtute simulare. Convocat continuo Aegyptiorum incantatores et magos, inter eum qui virtute Dei operabatur, et eos qui daemones invocabant, facit
Abbreviated transcription (Latin):
paucis diebus adueniunt. & cito discedunti nec
in meditatione u̾bidei diutiꝰ immorant᷑ camen
ꝓ his quistodiosi funt & sitiunt audire. possunts caꝑe
sp̃ualem sensum. pauca aliqua dicemꝰ ex multis. Po
possunt. Numquid ñ pot̃ ds̃ deffendere a demoni¬
bus populum: uimq eoꝵ in malefaciendo destru¬
ere. Quid gͦ opus erat. ut ipse ueniret adbalaam &
consuetos demonas phiberetaccedere. ne uł tempta¬
rentant conarentur ledere uelle popłm siũ: Ad hec
gͦ licet ñ om̃a quȩ possunt occurrere ꝓferenda sint.
tamen dicemts ex parte quia ñ uult ds̃. demonũ
genus ante cempus damprare. Sciunt enĩ & ip̃i
corqueret eos ante tempꝰ. neq in abyssũ mitteret.¬
& obhoc neq diabolum remouit a principatu

Expanded text:
paucis diebus adveniunt, continuo discedunt, nec paucis diebus adveniunt, continuo discedunt, nec in meditatione verbi diutius immorantur. Tamen pro his qui studiosi sunt et sitiunt audire, possuntque capere spiritalem sensum pauca aliqua dicimus ex multis. Potpossunt: nunquid non potest Deus defendere a daemonibus populum, vimque eorum in malefaciendo destruere? Quid ergo opus erat, ut ipse veniret ad Balaam, et consuetos daemones prohiberet accedere, ne vel tentarent aut conarentur laedere velle populum Dei? Ad haec ergo, licet non omnia quae possunt occurrere proferenda sunt, tamen dicimus ex parte, quia non vult Deus daemonum genus ante tempus damnare. Sciunt enim et ipsi torqueret eos ante tempus, neque in abyssum mitteret. Et ob hoc neque diabolum removit a principatu
Abbreviated transcription (Latin):
am diuinaculis acceptis cum solerent demones
ad seuenire. fugatos quidẽ demonas udet. ad esse
dm. & ideo dicit in t̾rogare sedm̃. quia confuetos
sibi parere nusquam demonas uidet. Uenit gͦ ip̃e
ad balaam. ñ quo ip̃e dignus essetad quẽ ueniret
deus. s ut illfagarentur. qui ei ad maledicenctum¬
& ad malefaciendũ adesse confueuerant. Iam enĩ
hinc ꝓuidebat ds̃ popło suo. Ad est gͦ & diẽ ds ad
eum. Quid homines ist uenerunt ad te: & dix̃
balaam ad dm. Balach filius sephor rex moab. mi¬
fit eos ad medicens. E cce populus exiit ex egỹpto
& copuit faciem t̃re. & hi sedet uixta me. Uenig
mine & male fie michi eum. si forte potim̃ ꝑcutere
eum ⁊ eicere. Ꝙ dixit d̃s adbalaam. Non eas cũ eis
neq maledicas populum est enim benedictꝰ. Alti¬
or hic oritur questio: & nescio utrũ conueniat rẽ
tam ꝓfundi mysterii demidare. & ꝓferreadtur¬
bas. & ad eas tutbas quȩ adauditoriũ ũbi dĩ ñ nisi

Expanded text:
am divinaculis acceptis, cum solerent daemones ad se venire, fugatos quidem daemones videt, sed adesse Deum; et ideo dicit interrogare se Deum, quia consuetos sibi parere nusquam daemones videt. Venit ergo ipse ad Balaam, non quod dignus esset ad quem veniret Deus, sed ut fugarentur illi qui ei ad maledicendum et male faciendum adesse consueverant. Jam hinc enim providebat Deus populo suo. Adest ergo, et dicit Deus ad eum: Quid homines isti venerunt at te? Et dixit Balaam ad Deum: Balac filius Sephor rex Moab, misit eos ad me, dicens: Ecce populus exivit de Aegypto et cooperuit faciem terrae, et hic sedit juxta me. Veni ergo nunc et maledic eum, si forte poterimus percutere eum et ejicere. Et dixit Dominus ad Balaam: Non eas cum eis, neque maledicas populum. Est enim benedictus. Altior hic exoritur quaestio; et nescio utrum conveniat rem tam profundi mysterii denudare, et proferre ad turbas, et eas turbas, quae ad auditorium verbi Dei, non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tͥantia. ds̾ uͦ ꝓ emendatione cont̾ret. Post hȩc ait ip̃e.
Cum dixerit non faciet. loquetur & ñ ꝑmanebit :
Sic legendus ẽ locus quasi int̾rogantis affectu diceat
ip̃e hoc est ds̃. Quoddicit. nonne ⁊ faciet. & quȩ loquu¬
tus fuit ñ ne ꝑmanebit in eis: cum utiq homines
non facrunt quȩ dicunt. & uiciohumanȩ fragili¬
tatis inl̾is ñ ꝑmaneant quȩ loquunt᷑. Mutabilis e
est homo. mmniutabilis uͦ ds̃. S pot̾ aliquis occtirre

Expanded text:
tantia, Deus vero pro emendatione conterret. Post haec ait: Ipse tantia, Deus vero pro emendatione conterret. Post haec ait: Ipse cum dixerit non faciet? Loquetur et non permanebit? Sic legendus est locus, quasi interrogantis affectu dicat. Ipse, hoc est, Deus. Quod dicit nonne et faciet? Et quae locutus fuerit non permanebit ex eis? Cum utique homines non faciant quae dicunt vitio humanae fragilitatis, et his non permaneant quae loquuntur. Mutabilis enim est h
Abbreviated transcription (Latin):
& iõ nũquam frustrari pot̃ quia quicquid ratione pro¬
fertur. carere ratione ñ pot̃. Non est gͦ ds̃ sicut homo.
qui frustra loquatur. neq sicut filius hõĩs tret᷑. uł ut
in aliis exemplaribus legitur. neq sicut filiꝰ hõis terret.
In hominibus int̾dum sententiã mutat t̾ror. ds aũt qui
supra omnia ẽ. a quo t̾rer pot̾ ut sententiã inttet: Si uͦ
scađm hoc accipiamus. quod in aliis exemplarib dieimus
lectum hoc est neq sicut filius hõis t̃ret. illud quidẽ u¬
faciunt ⁊ minas. etiam his ñnũquã quib nocere ñ posst̃.
Deus aũt ñ ita t̃ret homines. quasi qui puinire ñ possit.
s et si tret racione t̃ret. Terret enim ut corripiat hominẽ
in auditionis tribulatione. ut uerbo cõminationis de¬
terricus emendetur. S qui maleagit terret ne ꝑueni¬
at ad eum ip̃a uindicta malegestoꝵ suoꝵ. Non ita
gͦ deus t̃ret ut homo. homo enim ut diximus ꝓ rac¬

Expanded text:
et ideo nunquam frustrari potest, quia quidquid ratione profertur, carere non potest ratione. Non est ergo Deus sicut homo, qui frustra loquatur, neque sicut filius hominis terretur, vel, ut in aliis exemplaribus adhuc legimus, neque sicut filius hominis terret. In hominibus interdum sententiam mutat et terret. Deus autem qui supra omnia est, a quo terreri potest, ut sententiam mutet? Si vero secundum hoc accipiamus, quod in aliis exemplaribus diximus lectum, hoc est neque filius hominis terret, illud vifaciunt et minas etiam his, quibus nonnunquam nocere non possint. Deus autem non ita terret homines, quasi qui punire non possit, sed et si terret, ratione terret. Terret enim ut corripiat hominem in auditionis tribulatione, et verbo comminationis deterritus, emendet se, qui male agit, ne perveniat ad eum ipsa vindicta male gestorum suorum. Non ergo ita Deus terret ut homo: homo enim, ut diximus, pro jac
Abbreviated transcription (Latin):
enim nĩ & delere facit o it̾m restituit. Contraria aũt
uirtus male quielem facere aliquid pot̾. s restituere
in integrũ non pot̃. Hȩc aũt omnia prenisimus
ut opera balaam. uel uerba eius possimtis ad n̾tere.
Sunt enim & magoꝵ ñnulle differentiȩ. Alii enĩ plus
ualent aluimintis. Hic balaam famosissimꝰ erat
in arte magica. & in carminibꝰ prepotens. Non
ledicendum inuitantur. ñ ad benedi cendum.
& icło quasi exꝑtusintalib in opinione erat om¬
nibus quierant mnoriente. Nisi etum eius exꝑim̃ta
stem uertisfet armãtũ. ñ utiq p̃sumpsisset rex hoc
posse fiori sermonib qd̾ ferro et acie iux
tis ed auxilus bellicis mittit᷑ ad eumle¬

Expanded text:
autem noster dolere facit, et iterum restituit; contraria autem virtus male quidem facere aliquid potest, sed restituere in integrum non potest. Haec autem omnia praemisimus, ut opera Balaam vel verba ejus, possimus advertere. Sunt et magorum nonnullae differentiae. Alii enim plusuam propheta. Hic Balaam famosissimus erat in arte magica, et in carminibus noxiis praepotens. Non ledicendum invitantur, non ad benedicendum. Et ideo quasi expertus in talibus, in opinione erat omnibus qui erant in Oriente. Nisi enim experimenta ejstem vertisset armatum, non utique praesumpsisset rex hoc posse fieri sermonibus, quod ferro et acie vix ntis et auxiliis bellicis, mittit ad eum le
Abbreviated transcription (Latin):
te enim ex illis opus habemus aliquibus & ñnullis
san tamen hoc ẽ de turpitudine nullo penitus
indigenus nicħ exea relinquamus. excidenda om
lo enim potest honestamẽẽ qd̃ turpe est. Et ꝓfec
diinde filii isrł collocauerunt castra ab occidente
moab iuxta iordanẽ contra iherico. & ut uidit
balaac filns sephoret reliqua om̃a. Iam que de
balaam & asina ens scribunt᷑ plena negociis hẏs¬
toria. in terior uͦ intellectus multo negociosior. et
nescio si facileste uelipsas tantũ hystoricas explanare
sententias. deo tamendonante breuit̃ que possimus

Expanded text:
te enim ex illis opus habebat aliquod, et nonnullis te enim ex illis opus habebat aliquod, et nonnullis san tamen, hoc est de turpitudine, nullo penitus indigemus, nihil ex eo relinquamus. Excidenda omnia, lo enim potest honestum esse, quod turpe est. CAPUT i filii Israel collocaverunt castra ab Occidente Moab juxta Jordanem contra Jericho, et vidit Balac filius Sephor, et reliqua omnia quae de Balaam et asino scribit historia plena negotiis . Interior vero intellectus multo negotiosior: et nescio si facile sit vel ipsas tantum historicas explanare sententias: Deo tamen donante, breviter quae possumus
Abbreviated transcription (Latin):
referunt᷑. Posteaemm quã obtinuerunt fili isrł
ciuitaces amorreoꝵ. ascenderunt etiam uiã que
ducit inbasan ubi erat og rexbasan. S adhunc
cum eo & suꝑant eũ cã ipsum qm ppłm suti.
Uidleamus g̃ quȩ ẽ basan. Basan int̾ pretat᷑
turpitudo.Mlerito gͥ nec legat mitunt̃ ad istã
gentem. nec tranfitus ꝑt̾ram enus poscit᷑. Nullus enĩ
transitus nob̃ debet ẽẽ. nullus accessus ad turpitudinẽ
s abmniciostatim expugnanda. & omnimodis cauen¬
daest. Og aũt qui rexdicitur ẽẽ basan. int̃̾clusio int̾¬
pretatur. Potest hic figuram tenere ommũ carnaliũ
& materialium rerum: quarũ amore ⁊ desidĩo deten¬
ta anma excludit᷑ & separat᷑ a dõ. Aduersum hos
gͦ ita p̃cipiturbellum gerendũ. ut non relinquat¬
in quit ex eo uiuentẽ. Nullum gͦ afiliis isrł relinqui
oportet in regno turpitudinis & dedecoris uiuentẽ
s decet isrłiticam uirtatẽ excidẽ ⁊ resecare turpra.
& pia queq in anima reedificare. atq honesta ac

Expanded text:
ejus. Postea enim quam obtinuerunt filii Israel civitates Amorrhaeorum, ascenderunt etiam viam, quae ducit in Basan, ubi erat Og rex Basan. Sed ad hunc cum eo et superant, tam ipsum quam populum ejus. Videamus ergo, quae est Basan. Basan interpretatur turpitudo. Merito ergo nec legati mittuntur ad istam gentem, nec transitus per terram ejus poscitur. Nullus enim nobis transitus debet esse, nullus accessus ad turpitudinem, sed ab initio statim expugnanda, et omnimodis cavenda est. Og autem, qui rex esse dicitur Basan, interclusio interpretatur. Potest hic figuram habere omnium carnalium et materialium rerum, quarum amore et desiderio detenta anima excluditur, et separatur a Deo. Adversus hos ergo ita praecipitur bellum gerendum, ut non relinquatur ex eo vivens. Nullum enim a filiis Israel oportet relinqui in regno turpitudinis et dedecoris viventem, sed decet Israeliticam virtutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque in animo reaedificare, atque honesta ac
Abbreviated transcription (Latin):
bilis est cum edificat aras ⁊ uictimas imponit demonis
& apparatu magico poscit diuina confulta. Culpab¬
lis est cum consiliũ pessimũ dat. ut populus decipiat᷑
ꝑ mulieres madiamtas. & cultu idoloꝵ. Rurgum
tandabilis ostendit᷑ cum uerbum dĩ ponit᷑ in ore eiꝰ
cum sp̃s dĩ fit suꝑ eũ. cum de xp̃o ꝓphetat. eũ rudeis

Expanded text:
bilis est, cum aedificat aras, et victimas imponit daemoniis, et apparatu magico poscit divina consulta: culpabilis est, cum consilium pessimum dat, ut populus decipiatur per mulieres Madianitas, et cultum idolorum. Rursus laudabilis ostenditur, cum verbum Domini ponitur in ore ejus, cum Spiritus Dei fit super eum, cum de Christo prophetat, cum Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
putabatur & sapiens. Uerum posthec conueniens iam
uidetur aliqua etiã deallegoria contingere. Balaam
hic qui interpretat᷑ populus uanꝰ. uidetur michi hab̾e
ꝑsonam seribarũ & phariseoꝵ uidaicippłi. Balach uͦ
qui exclusio uł deuoratio int̃pretar. & ip̃e psonam
hr̃e intelligendus est unius alicuꝰ sp̃ualiũ mundi
huius contrariȩ potestatis. qui exeludere & deuorare
cupiebat isrł. non eum qui seđm carniem est.sed eũ
qui sedm sp̃m. Uolens gͦ potestas ista contrarra dele¬
ri. & penitus extingui sp̃ualem isrł. non aliis utit

Expanded text:
videbatur et sapiens. Verum post haec conveniens jam videbatur et sapiens. Verum post haec conveniens jam videtur aliqua etiam de allegoria contingere. Balaam hic, qui interpretatur populus vanus, videtur mihi habere personam Scribarum et Pharisaeorum Judaici populi. Balac vero, qui exclusio vel devoratio interpretatur, et ipse personam habere intelligendus est unius alicujus spiritalium mundi hujus contrariae potestatis, quo excludere et devorare cupiat Israel, non eum qui secundum carnem est, sed eum qui secundum spiritum. Volens ergo potestas illa contraria delere, et penitus exstingui spiritalem Israel, non
Abbreviated transcription (Latin):
consilium diuinȩ dispensationis expletur. Bicitur
enim ad eum. Uerbum quodeumq dedero inore
cuo hoc loqueris. Si dignus fuuset bala am uerbũ¬
hinm deus non more eiis sed mcorde posuisset. Nune
autem q̃m in cordeeiꝰ desid̾ium mercedis erat. & cu¬
piditas pecumȩ. uerbum di non in corde s in ore
eius ponit᷑. Agebaturenim mira & magna dispensatio.
ut q̃m ꝓpharum uerba quȩ intra aulam continebant᷑
istłiticam ad gentes ꝑuenire ñ poterant. ꝑ balaam cui
fides ab uniuersis gentib habebat᷑ in notescerent et¬
am nationib secreta dexp̃omysteria. & thesaurum
magnũ ꝓferret ad gentes. ñ tam corde & sensu. quã
ore et sermone paratũ.S ne ꝑsingula immorem. ñ
eium temꝑis est euncta dissolui. ascensasua asina ba¬
laam ibatꝑuiã. occurrit ei angelas ille sine dubio qͥ
aderat filus isrł. aꝑitos asine ut arguatur ꝑ eã balaã
& muti pecudis uocibus confutaretur is qui diuinus

Expanded text:
consilium divinae dispensationis expletur. Dicitur consilium divinae dispensationis expletur. Dicitur enim ad eum: Verbum quod dedero in ore tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbusuum Deus non in ore ejus, sed in corde posuisset. Hunc autem quoniam in corde ejus desiderium mercedis erat, et cupiditas pecuniae, verbum Dei non in corde, sed in ore ejus ponitur. Agebatur enim mira et magna dispensatio, ut quoniam prophetarum verbum, qui intra aulam continebantur Israeliticam, ad gentes pervenire non poterant, per Balaam, cui fides ab universis gentibus habebatur, innotescerent etiam nationibus secreta de Christo mysteria, et thesaurum magnum proferret ad gentes, non tam corde et sensu quam ore et sermone portatum. Sed ne per singula immoremur non enim tempus est cuncta dissolvi, ascensa asina sua, Balaam ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os asinae, ut arguatur per eam Balaam et muti pecudis vocibus confutetur is qui divinus
Abbreviated transcription (Latin):
quam futura p̃noscens. Rogatura balach rege ad ma¬
in manibus ferunt. Stant attonitȩ gentes. & anxiȩ
expectantes quid respondeat balaam: de quo ꝑsuafũ
habebant quod dignus diuinis eloquiis haberet᷑. Hi¬
de nune quomodo sapientia dĩ uasistud ad contume¬
liam p̃paratum ꝓficere facitad utilitatẽ. non solum
gentis unius. s pene totiusmundi. & binic cui solebãt
Stupescit balaam. & mirat᷑ ꝓhibentis auctoritatem.
Non enim solebat malum demoribus displicereSed
interim remittit legatos dicens. non se posse facere
nisi uerbum qͦd s dederit more eus. Ledeunt
rursum legati itm requirit. it̾m molestus est. it̾m
cupit audire. non enim facile cupidus mercedibus
caret. Quid eg audit scdo a dõ: Siuoeare te inquit
uenerunt homines isti. surge & uadecum eis. In quo
uoluntati quidem cupiditatis eus cedit ds̃. ut com¬
pleatur illud qd̾ scriptum ẽ. Bimisit eos in desiderra
cordis eoꝵ: ibunt in uoluntatibus suis. S tamen

Expanded text:
noscens. Rogatur a Balac rege ad mai veniunt, stant attonitae gentes, et anxie exspectantes, quid respondeat Balaam, de quo persuasum habebant, quod dignus divinis eloquiis haberetur. Vide quomodo nunc sapientia Dei vas istud ad contumeliam praeparatum, proficere facit ad utilitatem non solum gentis unius, sed pene totius mundi. Et huic cui solebant iter. Obstupescit Balaam, et miratur prohibentis auctoritatem. Non enim solebat daemonibus displicere, sed interim remittit legatos, dicens non se posse facere, nisi verbum, quod Deus dederit in ore ejus. Redeunt rursus legati, iterum requirit, iterum molestus est, iterum cupit audire. Non enim facile cupidus, facile mercedibus caret. Quid ergo audit secundo a Deo? Si vocare te, inquit, venerunt homines isti, surge et vade cum eis. In quo voluntati quidem cupiditatis ejus cedit Deus, ut compleatur illud quod scriptum est: Dimisi eos in desideria cordis eorum: ibunt in voluptatibus suis . Sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
impletio. Sienim ueniamus & nos ad locũ istum
idest ad expletionẽ mandatoꝵ. etiam sicũ om̃i exer¬
citu ueniat aduersũ nos seon iste. elat ⁊ supbꝰ diabolꝰ
& confligatadu̾s ũ nos. si om̃s suos demones contra nos
complere enim mandata hoc ẽ diabolũ & omnẽ exer
citum eius suꝑare. & tunc complebit᷑ in nob̃ apłi or̃o

Expanded text:
impletio. Si ergo veniamus et nos ad locum istum, impletio. Si ergo veniamus et nos ad locum istum, id est, ad impletionem mandatorum, etiamsi cum omni exercitu adversum nos veniat Sehon iste elatus, et superbus diabolus, et confligat adversum nos, si omnes suos contra nos Complere enim mandata, hoc est diabolum et omnes ejus exercitus superare, et tunc complebitur in nobis Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
sub principe diabolo agentes. loqui norunt tantũ mͦ
s loquunt᷑ mania. Uerbi gr̃a ut poetȩ illoꝵ ut astro¬
logi. ut nonnulli etiam pbilosophoꝵ: qui mania lo¬
quuntur & uana. fidelium aũt regnũ qd̾a dõ est. ñ
in sermone ẽ s in uirtute. Uolumus gͦ nos pacifice
transire ꝑmundũ. s bocip̃m magis incitat pͥncipẽ
munch. qd̾ dicimꝰ nos nolle ꝑmanere cũ ip̃o. nec
morari. nec aliquideius uelle conting̾e. Inde mag̃
exacerbatur inde extollit᷑ & irascit᷑. & commouet no¬
bis ꝑsecutiones ꝑicula suscitat. eruerat᷑ intentat. et
ideo dicit. Congregauit inquit seon omnẽ populũ
suum: & exiit confligere aduergũ isrł. Quis ẽ omĩs
populus seon. quem concitat contra ifrł. Principes ac
iudices muncdi. cunctiq nequitie ministei. qui impug¬
nant semꝑ & ꝑsecuntur populũ di. S quid facit isrłs
uenit inquit in isaar. Isaar int̾pretatur mandati ad¬

Expanded text:
sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum, qui inania loquuntur et vana. Fidelium autem regnum, quod a Deo est, non in sermone est, sed in virtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum: sed hoc ipsum magis incitat principem mundi quod dicimus nos nolle permanere cum illo nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit: « Congregavit iniquus Sehon populum suum, et exiit confligere adversum Israel. » Quis est omnis populus Sehon, quem concitat contra Israel? Principes ac judices mundi, cunctique nequitiae ministri, qui impugnant semper et persequuntur populum Dei. Sed quid facit Israel? « Venit, inquit, in Jasa, » quod interpretatur mandati ad
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣm de lacu erus pollice̾t᷑ se eẽ potatarũ. Non ultra
disciplinȩ diabolicȩ. non astrologie ñ magice. non
ullius omnino doctrinȩ quȩ contra dĩ pietatẽ
aliquid doceat poculum sumitfidelis. Habet enĩ¬
salutaribus. non bibit aquã de lacuseon. Nec relin¬
quens ẽ fontẽ aquȩ inuȩ. congregat sib lacꝰ con¬
fractos. Sed ⁊ ura regah incessurũ seꝑfitet᷑. Que ẽ
uia regalis: Illa sine cdubio que diẽ. ego sum uia
ueritas ⁊ uita. & m̾ito regalis. Ip̃e est enĩ de quo
neq in umeã eius. id est neq ad oꝑa. neq ad sen¬
suscliabolicos declinareultra mens fidelrũ debet.
Quomodo gͦ uolumus fines amorreoꝵ cũ pace
transire: Amorrei. infideliũ qui sunt in hoc mũ¬
do pars actipi pot. S il intqpretant᷑ uit siupdipiñ
quorꝰ quidẽ in amarituctinẽ adducant d̃m infideles
& increctuali expositione ñ in diget. Quod aũt ait loquen¬
des ad illam partem trahi pot̾. qura in ficleles quiq et

Expanded text:
am de lacu ejus pollicetur se esse potaturum. Non enim ultra disciplinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae, quae contra Dei pietatem aliquid doceat, poculum sumet. Fidelis enim habet salutaribus. Non bibet aquam de lacu Seon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos, sed via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio, quae dicit: Ego sum via, veritas, et vita . Et merito regalis. Ipse est enim, de quoneque in vineam ejus, id est, neque ad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo volumus ergo fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo, pars accipi potest. Sed isti interpretantur, ut supra odo in amaritudinem quidem adducant Deum infideles et increduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quique et
Abbreviated transcription (Latin):
conuertent᷑ ad patrẽ. Scłm hoc enim etiã illud dicit᷑.
arguamur. quia diabolus principatũ tenet in nob̃:
Att non palam ẽ sub quo principeagat impudieꝰ¬
& incestus & iniustas: Numquid pot̾ huiꝰ mõi hõ
dicere. quia sub xp̃o positus hȩc ago. etiã si sub
xp̃i nomme censeri uideat᷑. In quo xp̃c pͥncipatũ
gerit. nulla ibi immunditia. nilla inquitas ad

Expanded text:
convertuntur ad Patrem. Secundum hoc enim etiam illud dicitur:convertuntur ad Patrem. Secundum hoc enim etiam illud dicitur:arguamur quia diabolus principatum tenet in nobis; aut non palam est, sub quo principe agat impudicus, injustus? Nunquid non potest hujusmodi homo dicere, quia sub Christo positus haec ago, etiam si sub Christi nomine censeri videatur? In quo Christus principatum gerit, nu
Abbreviated transcription (Latin):
s deprecemur dominũ ut aliquiddignũ possimus in inte¬
rioribus euis sensibus ꝑuidere. Seon dupplicẽ habet int̾¬
p̃tationẽ. siue arbor infructuosa siueelat᷑. Mutit gͥ ifrł
legatos ad seon. mittit ad arborẽ infructuorã. mictit ad
elatum et suꝑbũ. Hic aũt seon rex ẽ amorreoꝵ. qui et
ip̃e in t̃pretat᷑ in amaritudinẽ adducentes uł loquentes.
Mitit gͥ ad seon regem amorreoꝵ moyses uerbis pacificis
dicens. transibimus ꝑt̾ram tuã. Si scm spũalẽ intelligentiã
dixerimus seon regẽ figurã tenerechabol. quia ip̃e ẽ elat᷑
& infructuosus. puto qd̾ non debeas mirari. qd̾ eũ dixerĩ
regem cum audias etiam tp̃m dominũ & faluatorẽ nr̃m
in eugłiis de eocticentẽ Ecce nunc uenit princeps huiꝰ
esse in eugłiis dr. non debet absurdũ uideri. si seonre¬
gi amorreoꝵ uł etiam abhis quibus libet gentiũ regi¬
bus comparet᷑. Princeps aũt dr mundi. ñ quia creau̾it
mundum. s quia multi sunt in hoc mundo pec̃ores.

Expanded text:
sed deprecemur Dominum, ut aliquid dignum possimus in interioribus sensibus pervidere. Seon duplicem habet interpretationem, sive arbor infructuosa, sive elatus. Mittit igitur Israel legatos ad Seon: mittit ad arborem infructuosam, mittit ad elatum et superbum. Hic autem Seon rex est Amorrhaeorum, qui et ipsi interpretantur in amaritudinem adducentes vel loqueAmorrhaeorum Moyses verbis pacificis, dicens: Transibimus per terram tuam. Si secundum spiritalem intelligentiam dixerimus Seon regem figuram tenere diaboli, quia ipse est elatus et infructuosus, puto quod non habeas mirari quod eum dixerim regem, cum audis ipsum etiam Dominum et Salvatorem nostrum, in Evangelio de eo dicentem: Ecce nunc venit princeps hujus esse in Evangeliis dicitur, non debet absurdum videri, si Seon regi Amorrhaeorum, vel etiam aliis quibuslibet gentium regibus, comparatur. Princeps autem dicitur mundi, non quia creaverit mundum, sed quia multi sunt in hoc mundo peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
in campo moab a uertice montis excels qui respic̃
uocabulis.quam amiue p̃fec librs constare ratio erplanati¬
onis asseruit. Post omnia uenimus in nemus. siueut in aliis
exemplaribus habet᷑ in ianan qd̾ int̃pretat᷑ ascensꝰ fiue ue¬
rax montis. Post hec gͦ ꝑuenit᷑ uel ad illud famosissimũ
diuini paradysi nemus. & ad amenas delicias habitatio¬
ins antiq uelcerte ad uertiẽe ꝑfectionis. & beatitudinis
summitatem. ita ut possis etiam ip̃e dr̃e. quia refuscitauit
nos cum ipso. & sedere fecit in celestib in xp̃o.Uides qͦ¬

Expanded text:
n campo Moab, a vertice montis caesi, qui respicit vocabulis, quam animae profectibus constare ratio explanationis asseruit, post omnia ista venimus ad nemus, sive ut in aliis exemplaribus habetur, in Janam, quod interpretatur ascensus, sive vertex montis. Per haec ergo, vel ad illud famosissimum divini paradisi nemus, ad amoenas delicias habitationis antiquorum, vel certe ad verticem perfectionis et beatitudinis summitatem, ita ut possis etiam ipse dicere, quia resuscitavit nos cum ipso, et sedere fecit in coelestibus in Christo. Vides q
Abbreviated transcription (Latin):
in nahaliel. qd̾ int̃pretatur ex dõ. Quid ẽ ex deoͦ sost¬
ea quam obtulerimus nos quȩ ex nob̃st̾. uenimus ad
hocut consequamur quȩ ex dõsunt. Cum enim fidẽ
nr̃am & affectum obculerimus. tunc et ip̃e nob̾ largi¬
deo sunt. Cax nahaliel uenimus inbamoth. qd̃ int̃pre

Expanded text:
in Nahaliel, quod interpretatur ex Deo. Quid est ex Deo? Postea quam obtulerimus nos, quae ex nobis sunt, venimus ad hoc ut consequamur ea quae ex Deo sunt. Cum enim fidem nostram et affectum obtulerimus ei, tunc et ipse largide qu
Abbreviated transcription (Latin):
mentibus te. Isti gͣ sunt principes qui foderunt¬
Quod dixit excuderunt. n ab excidendo dictumẽ.
Exccudi enim d̾r. qd̾ in saxo uel cedit᷑ uł format᷑.
Principes gͦ tamquã aliquanto inferiores. fod̾e¬
dñr puteum. hoc est quasi int̾re molliciẽ alcicudi¬
nem quandã demergere. Ist uͦ quos reges appel¬
lat quasi fortiores & eminentiores. ñ solũ t̃re ꝓfuin¬
dum. s et saxi duritiam penetrant. ut ꝑuenire¬
eo uenas abysfi ꝑscrutent᷑. scientes iudicia dĩ esse
ꝓfunda possunt. & tam abscondita putei ꝑscrutari
merito apłos dixerimus. ex quibus aliquis dicebat. No¬

Expanded text:
Principes ergo foderuntquod ab excudendo, non excidendo dictum est. Excudi enim dicitur, quod in saxo caeditur vel formatur. Principes ergo tanquam inferiores foderunt, id est quasi in terrae mollitiem altitudinem quamdam demerserunt: hi vero quos reges appellat, quasi fortiores, non solum terrae profundum, sed saxi duritiam penetrant, ut per venas perscrutentur, scientes judicia Dei esse profunda possunt, et tam abscondita putei perscrutari, merito apostolos dixerimus, ex quibus aliquis dicebat: No