comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. qđ autẽ ꝑ liberosꝙ ĩ potes¬
Itate habemꝰ. si ex obligatione¬
ꝓp fuerit acqͥsitũ. hoc tibi dat᷑¬
id est usus fructꝰ quẽ nr̃a decre¬
uit ẽstitutio. ut qđ ab actione
qͥdem hãbeat pat̃. ꝓpͥctas autẽ

Expanded text:
testate habemus, ex obligatione fuerit acquisitum, hoc dividatuid est ususfructus quem nostra decrevit constitutio, ut quod ab actione quidem habeat pater, proprietas autem
Abbreviated transcription (Latin):
ibertꝰ uł liberta innullis nego¬
ciis c̃tra quẽquã testimoniũ di.¬
cere admittant᷑. excepto inaliqͥb
causis ubi ingenuitas deesse cog.¬
noscit᷑. sic̃ ꝑmissũ ẽ. & de seruis.¬

Expanded text:
ibertus vel liberta in nullis negotiis contra quemquam testimonium dicere admittantur, excepto in aliquibus causis, ubi ingenuitas deesse cognoscitur, sicut permissum est et de servis.
Abbreviated transcription (Latin):
i c̃sultatio speret᷑. Isenatũ.
& pͥnceps occupatꝰ ñ possit se¬
natũ ad hoc ipsũ colligere.ad¬
legationes litigatoꝵ maneant
in eadẽ figura. & nullũ p̃iudiciũ
patiantur. quãius tẽpus statutũ
transactũ sit. usq eo uidelic&.¬

Expanded text:
i consultatio speretur, et princeps occupatus non possit senatum ad hoc ipsum colligere, allegationes litigatorum maneant in eadem figura, et nullum praejudicium patiantur, quamvis tempus statutum transactum sit, usque eo videlic
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ultrã ipsoꝵ corpora dñis dãp¬
nosã esse. dñs noxali udicio ser¬
ui sui nomine euentꝰ. seruũ aucꝰ¬
torẽ qͥdem noxe dedendo liberat᷑
deditus ẽ resarcierit: quesita
pecunia auxilio p̃toris inuito
si manumissus uł alienatus fue.¬
rit seruus. ullã actionẽ c̃tra
De his que ꝑ seruos uł ꝑfilias ac.¬

Expanded text:
pora dominis damnosam esse. Dominus noxali judicio servi sui nomine conventus, servum actori quidem noxae dedendo liberaturdeditus est resarcierit, quaesita pecunia auxilio praetoris invito si manumissus vel alienatus fuerit servus, ullam actionem contra De his qu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sic intelligenda st̃ ut nullã
ficultatẽ habeat reditor resuen.¬
dicare priusquã ꝑsonales actio.¬
nes exerceat. tã ẽtra ipsũ reum
principalẽ ꝗͣ c̃tra fideiussores et̃
⁊ mandatores. eosq ñ soluendos ẽẽ

Expanded text:
autem sic intelligenda sunt ut nullam facultatem habeat creditor res vindicare, priusquam personales actiones exerceat, tam contra ipsum reum principalem quam contra fidejussores ejus et mandatores, eosque non solvendo esse
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ nulla iniuria fieri intel.
Non tam̃ hisdẽ modis. qͥb etiã
ꝑ liberos & uxores. Sed ita cũ
ꝗd latrocinii c̃missũ fuerit. &
qđ aꝑte ad c̃tumeliã dñi respi.¬
cit : ueluti si qͥs alienũ seruũ¬

Expanded text:
quidem nulla iniuria fieri intellenon tamen iisdem modis quibus etiam per liberos et uxores, sed ita cum quid atrocius commissum fuerit et quod aperte ad contumeliam domini respicit: veluti si quis alienu
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ criminis noxiũ defendere
Si cuiꝰdã criminis seruus obno.¬
xius postulat᷑. dñs eũ defendere
potest. & inuidicio sistere accusa.¬
toris intentionib responsurũ.

Expanded text:
dere Si cuidam crimini servus obnoxius postulatur, dominus eum defendere potest, et in judicio sistere accusatoris intentionibus responsurum.
Abbreviated transcription (Latin):
luntate dñi qͥ sciens uendidit
seu donauit. uł alio modo alie.¬
nauit: nchil ei diminuere pot̃.
e si õtrectet uł apud se detinu.¬
erit: furtũ facit. Pandectarũ¬
cũ dñi dep̃caturus confugit.
non est fugitiuus.
ea m̃te ut ñ impetrato auxilio
domũ ñ reũtatur: ñ dũ fugni.¬

Expanded text:
luntate domini qui sciens vendidit, seu donavit, vel alio modo alienavit, nihil ei diminuere potest. Et si contrectet, vel apud se detinuerit, furtum facit. CAcum domini deprecaturus confugit, non est fugitivus: n impetrato auxilio domum non revertatur, nondum fugiti
Abbreviated transcription (Latin):
liquando illicito/ fugientiͥ.
ĩugo & ĩpbo subiecti fuguint
ad eccłam. qua retinentur in
Siquis parentẽ uł filiũ. uł frẽm.
uł patronũ. heredẽ instituerit.
& legatũ siue fidei c̃missũ abeo le¬
gib ñ incognitũ alicui reliq̃rit.
siqͥdẽ uoluntatẽ defuncti scriptꝰ
heres impleuerit. & sine frustra¬
tione legatũ ex soluerit: habeat
firmit̾ hereditatẽ defuncti. &
iudicio potiat᷑ ciꝰ. cuiꝰ euerti iudi.¬
ciũ passus ñ ẽ. Si autẽ reluctandũ
eẽ uoluntati testatoris existima.¬
uerit. & legatario morã fecerit.
in tantũ ut etiã legatariꝰ iudicẽ
adeat: & uictricẽ sententiã capi.¬
at. & tam̃ nichilominꝰ heres moras
similit᷑ faciat. & post iudicialẽ
calculũ annale p̃tereat spaciũ:
tẽ solã legitimã portionẽ fibi de.
ntra annũ modis om̃ib seisdẽ
relictũ p̃stetur legatũ. Initiũ
aut̃ anni cẽ oportet illud tẽpꝰ qđ
iudiciali sententia reus ad monitꝰ.

Expanded text:
liquando illicito jugo et improbo subjecti fugiunt ad ecclesiam, qua retinentur ingquis parentem, vel filium, vel fratrem, vel patronum haeredem constituerit, et legatum sive fidei commissum ab eo legibus non incognitum alicui reliquerit, si quidem voluntatem defuncti scriptus haeres impleverit, et sine frustratione legatum exsolverit, habeat firmiter haereditatem defuncti, et judicio potiatur ejus cujus everti judicium passus non est. Si autem reluctandum esse voluntati testatoris existimaverit, et legatario moras fecerit, in tantum ut etiam legatarius judicem adeat, et victricem sententiam capiat, et tamen nihilominus haeres moras similiter faciat, et post judicialem calculum, annale praetereat spatium, tunc solam legitimam portionem sibi ntra annum modis omnibus relictum praestetur legatum; initium autem anni esse oportet illud tempus, quo judiciali sententia reus admonitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulerit. meuius dũ uult thi¬
ciũ in ipso dep̃hendere ꝓmisit
seruũ quasdã res ad eũ ꝑferre:
utrũ furti anserui corrupti
teneat᷑ thicius anneutro. Et
cũ nobis suꝑ hac dubitatione sug¬
gestũ est. & antiquoꝵ prudenti.¬
u suꝑ hoc alt̃cationes ꝑspeximꝰ.
qͥbdam neq furti neq serui
corrupti actionẽ p̃stantib qͥb¬
dã furti tantũ modo nos huiꝰ.¬
modi calliditati obiuã euntes:
ꝑ nr̃am decisionẽ sanximꝰ. ñ
solũ furti actionẽ: s etiã ser.¬
ui corrupti õtra cũ dari. Licie
enĩ is seruus deterior a sollici.¬
tatore minune factꝰ c̃. & ideo
ñ c̃currant regulȩ quȩ serui
corrupti actionẽ introducant:
tam̃ c̃siliũ corruptoris. ad ꝑnicĩt
ꝓbitatis serui introductũ c̃. ut
fit ei pena lis actio imposita:
tanꝗͣ Si reipsa fuerit seruuscor¬
ruptꝰ. ne ex huiꝰ modi ĩpiuutate
& maliũ seruũ qͥ possit corrũpi.
tale facinꝰ a qͥbidam ꝑpetretur.

Expanded text:
ulerit; Maevius dum vult Titium in ipso deprehendere, permisit servum quasdam res ad eum perferre: utrum furti, an servi corrupti teneatur Titius, an neutro. Et cum nobis super hac dubitatione suggestum est, et antiquorum prudentium super hoc altereationes perspeximus, quibusdam neque furti neque servi corrupti actionem praestantibus, quibusdam furti tantummodo, nos hujusmodi calliditati obviam euntes, per nostram decisionem sanximus, non solum furti actionem, sed etiam servi corrupti contra eum dari. Licet enim is servus deterior a sollicitatore minime factus est, et ideo non concurrant regulae quae servi corrupti actionem introducant, tamen consilium corruptoris ad perniciem probitatis servi introductum est, ut sit ei poenalis actio imposita, tanquam si re ipsa fuerit servus corruptus, ne ex hujusmodi impunitate, et in alium servum qui possit corrumpi tale facinus a quibusdam perpetretur.
Abbreviated transcription (Latin):
& c̃cordia sit int̾ ep̃os & comites.
placuit. ut siqͥs ep̃c domi residens
c̃uentũ popłi eẽ uoluerit. &co.¬
mes nichil ominꝰ in ipsa eadẽq die
placitũ condixerit. effectũ obti¬
neat qͥ prior inlicauerat. salua
tam̃ dignitate & potestate ep̃i.¬

Expanded text:
et concordia sit inter episcopos et comites, et concordia sit inter episcopos et comites, placuit, ut si quis episcopus domi residens conventum populi esse voluerit, et comes, nihilominus in ipsa eademque die placitum condixerit, effectum obtineat qui prior indicaverat. Salva tamen dignitate, et potestate epi
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ & comes scłare placitũ una¬
gens ep̃atũ circũ eundo ꝑrexerit.
& placitũ canonice c̃stitutũ decre.¬
uerit. popłmq sibi creditũ illo
muitauerit. atq comes eadẽ die
sciens placitũ ab ep̃o ẽdictũ. uł
nesciens. placitũ cũ popło suũ c̃¬
dixerit. & banno illuc uenire p̃.¬
ceꝑit: placitũ comitis om̃s post¬
ponant. & comes ipse idemq po¬
płs post ep̃m festine ꝑgant. sci¬
entes se ñ illic seditiosa c̃tent io¬
ne decertare. s ꝓfide catholica
inuigilare. ñ cumulũ pecuniaꝵ
s lucrũ cõgregare animaꝵ. Un
s multoꝵ ꝓfectã auertit. & sic
multis nocet: ita a multis ẽ argu¬
endꝰ. Et qͥa cd̃ causã ipedit. & statũ
ȩccłẽ c̃turbat. ideo a liminib eiꝰ¬
arceat᷑. Quaꝓpt̃ nullꝰ comes. nul¬
lusq uidex. nullus om̃ino in cleri¬
catu uł inscłari habitu c̃stitutꝰ.
legationẽ ep̃oꝵ impediat. uł c̃tur.¬
bare p̾sumat. Ut aut̃ unanimitas

Expanded text:
ticum, et comes saeculare placitum ungens, episcopatum circumeundo perrexerit, et placitum canonice constitutum decreverit, populumque sibi commissum illo invitaverit, atque comes eadem die sciens placitum ab episcopo condictum, vel nesciens placitum cum populo suo condixerit, et banno illuc venire praeceperit, placitum comitis omnes postponant, et comes ipse, idemque populus post episcopum festine pergant, scientes se non illic seditiosa contentione decertare, sed pro fide catholica invigilare, non cumulum pecuniarum sed lucrum congregare animarum. Undsed multorum profectum avertit. Et sicut multis nocet, ita a multis est arguendus: et quia Dei causam impedit, et statum Ecclesiae conturbat, ideo a liminibarceatur. Quapropter nullus comes, nullusque judex, nullus omnino in clericatu, vel seculari habitu constitutus, legatione episcoporum impediat, vel conturbare praesumat. Ut autem unanimitas
Abbreviated transcription (Latin):
Ccruus tuus pecunã mutuã acci¬
piens. ita demũ te institoria actio¬
ne obligauit. si eũ cũ officio alicui
uł negociationi exercendȩ ꝓpone.
siqͥd mr̃ẽ tuã uersũ ꝓbabit᷑ actione
ineidt̃ re ꝓposita cogeris ex soluere.

Expanded text:
rvus tuus, pecuniam mutuam accipiens, ita demum te institoria actione obligavit, si cum eum officio alicui, vel negotiationi exercendae praeponsi quid in rem tuam versum probabitur, actione in eadem re proposita cogeris exsolvere.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩquũ eñꝓea parte qua dñs qͥsq
ẽ estimationẽ in uriȩ fieri. s
ex dñoꝵ ꝑsona. qͥa ipsis fit miuria.
in seruo thicii ẽ. ꝓprietas
meuii est. magis meiuo fieri
iniuria intelligit᷑. Sedsi libero
qͥ tibi bona fide seruit inuria
facta sit: nulla tibi actio dabu.
s suo noĩe id exꝑiri poterit. nͥ
in c̃tumeliã tuã pulsatꝰ sit.
Tunc enĩ ẽpecit & tibi iniuri.¬
arũ actio. idest & in seruo ali-¬
eno bona tibi fide seriuenti
ut totiens admittat᷑ imuriaꝵ
actio. qͦtiens in tuã ẽtume.¬
liã eimiuria factasit. Argys¬

Expanded text:
ea parte qua dominus quisque est aestimationem iniuriae fieri, sed ex dominorum persona, quia ipsis fit iniuria. in servo Titii est, proprietas Maevii est, magis Maevio iniuria fieri intellegitur. Sed si libero, qui tibi bona fide servit, iniuria facta sit, nulla tibi actio dabitur, sed suo nomine is expereri poterit: nisi in contumeliam tuam pulsatus sit, tunc enim competit et tibi iniuriarum actio. idem ergo est et in servo alieno bona fide tibi serviente, ut totiens admittatur iniuriarum actio, quotiens in tuam contumeliam iniuria ei facta sit.
Abbreviated transcription (Latin):
De seruo qͥ fugerat dñm suũ m.¬
terrogabas. Si ille in illa flga
mortiuis fuerit: utrũ liceat ꝓ
eo orare. anñ. Hoc indiuinis liᵈ¬
bris ñ inuenimꝰ ꝓhibitũ. s tam̃¬

Expanded text:
De servo qui fugerit dominum suum interrogabas, si ille in illa fuga mortuus fuerit, utrum liceret pro eo orare, an non. Hoc in divinis libris non invenimus prohibitum, sed tam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tra canones & decreta p̃sulũ
romanoꝵ uł bonos mores hulliꝰ
ex imꝑatoꝵ Iimꝑatoria lege.
docanonica uentilantur nisi sint
religiosi. laici non inter sint.
minant᷑ : neq aliquos laicos int̾¬
esse nisi religiosos oportet. & nisi
hos tantũmodo qͥ in ꝓpͥa appellant᷑

Expanded text:
decreta praesulum Romanorum, vel bonos mores, nullius e imperatoria lege. do canonica ventilantur, nisi sint religiosi, laici non intersint. Eminantur, neque aliquos laicos interesse, nisi religiosos, oportet, et nisi hos tantummodo, qui in propria appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
nusquisq sobolẽ stiã nutriat.
Qͥ si exponendã putaueritiani¬
maduersioni quȩ c̃stituta c̃ subia¬
cebit. s nec dñis uł patronis repe.¬
tendi aditũ relinqͥmꝰ. si abipsis ex¬
posiros qͦdã modo ad mortẽ uolun.¬
tas quȩ miscdiȩ c̃ amica ñ college
diue ab ingenuis genitorib
puer pariuis ꝓcreatꝰ. siue ali¬
bertina ꝓgenie. siue seruili ẽdi ͭ¬
tione maculatꝰ. expositꝰ sit. eũ
puerũ in suũ dñiũ ussidicarei siue.
noĩe. siue asscriptione. siue colona.¬
riȩ c̃ditionis. s neq his qͥ eos nutri.
lere. & educationẽ eoꝵ ꝓcurare
hii qͥ ab huiꝰ modi hõib educati st̃
liberi & ingenti appareant. Cp̃.l.

Expanded text:
nutriat; quod si exponendam putaverit, animadversioni quae constituta est subjacebit, sed nec dominis, vel patronis repetendi aditum relinquimus si ab ipsis expositos quodammodo ad mortem, voluntas quae misericordiae est amica, non collegere ab ingenuis genitoribus puer parvulus procreatus, sive a libertina progenie, sive a servili conditione, maculatus expositus sit, eum puerum in suum dominium vindicare sive nii, sive ascriptione, sive colonariae conditionis. Sed neque his qui eos nutrienlere, et educationem eorum procurare hi qui ab hujusmodi hominibus educati sunt, liberi et ingenui appareant. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
uũ int̾ pellatꝰ fuerit: primũ
legitimũ actorẽ sue libertatis
ꝓferat. & in sua libertate ꝑse.¬
ueret. Si uͦ legitimꝰ actor defu.¬
erit: testimonio bonoꝵ hoĩtĩ
qͥ tc̃ aderant: quando liber di.¬
missus fuerat. sedefendere ꝑ.¬
mittat᷑. Si uͦ testes defuerint:
cũ duab aliis cartis que eiꝰdẽ
cancellarii manu firmate st̃
uł scripte suã cartã q̃ t̃cia est
uerã & legitimã ẽẽ ẽfirmet.
Cancellarius autẽ talis ẽẽ deb&.
qͥ pagensib loci illiꝰ notꝰ fuisset.
& acceptꝰ. Si autẽ qͥ int̃pellatus
fuerit ad seruũ. nec auctorẽ.
nec testimonia habuerit. neq
alias duas cartas ad suã c̾firmandã
inuenire potuerit: tẽ isqͥ eũ
int̃pellauit scdm legẽ ipsã cartã
falsã efficiat. & seruũ c̃quirat.

Expanded text:
itium interpellatus fuerit, primo legitimum auctorem suae libertatis proferat, et in sua libertate perseveret. Si vero legitimum auctorem defuerit, testimonium bonorum hominum, qui tunc aderant quando liber dimissus fuit, se defendere permittatur. Si vero testes defuerint, cum duabus aliis cartis, quae eiusdem cancellarii manu firmatae sunt vel subscriptae, sua carta, quae tertia est, veram et legitimam esse confirmet. Cancellarius tamen talis esse debet, qui pagensibus loci illius notus fuisset et acceptus. Si autem qui interpellatus fuerit ad servitium, nec auctorem, nec testimonia habuerit, neque alias duas cartas ad suam cartam confirmandam invenire potuerit, tunc is qui eum interpellavit, secundum legem ipsam cartam falsam efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
ingratꝰ fuerit. rescindi debet li.¬
graritudines quȩ legib cognitȩ
st̃. ueluti silibertꝰ manus suas
melias atroces ei fecerit. uł si mag.¬
nũ & intolerabile dãpnũ eide¬
derit. id est. si addedecus eiꝰ ꝑti-¬
nentes iniurias effuderit. Si enĩ
horũ aliqͥd patronꝰ uł liberi eiꝰ ꝑ.¬
bauerĩt: ad pristinũ statũ c̃uictꝰ¬

Expanded text:
ngratus fuerit, rescindi debet ligratitudinis legibus cognitae sunt: veluti si libertus manus suas melias atroces ei fecerit, vel si magnum et intolerabile damnum ei dederit; idem est, et si ad dedecus eius pertinentes iniurias effuderit. Si enim horum aliquid patronus vel liberi eius probaverint, ad pristinum statum convict
Abbreviated transcription (Latin):
tificant᷑. dũ p̃cedentiũ cupidita.¬
tẽ & maliciã corrigunt. Nã re
uera peccatis eoꝵ c̃municant. si
qđ illi diripueruntu sti retẽp.¬
tant. Cuiꝰ peccatũ qͥsq seqͥt . neces¬
se c̃ut eiꝰ penã sequat᷑. Neq enĩ erit¬
impar supplicio. cuiꝰ errore. qͥsq
Quod reges legibus tenęantur.
sustũ ẽ principẽ legib obtẽꝑare.
suis. Tunc enĩ iuira sua ab om̃ib
oustodienda existice. quando
& ipss illis reuerentiã p̃bet.
principes legib teneri sius. nee
inse posse dapnare nira quȩ in
subiectis c̃stituunt. Iusta enĩ uo¬
cis eaꝵ auctoritas
si qđ popłis ꝓhibent. sibi ñlicere
patiant᷑. Sub religionis disci.¬
plina scłi potestates subiectȩ st̃.
& quãius culmine regnisunt p̃.¬
diti: uinculo tam̃ fidei tenent᷑
astricti. ut fidẽ. xp̃i sius legib
p̃dicent. & ipsã fidei p̃dicationẽ
morib bonis c̃seruent. Erdictis¬

Expanded text:
tificantur: dum praecedentium cupiditatificantur: dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si quod illi diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatimpar supplicio, cujus errore quisque Quod reges legibus teneantur.Justum est, principem legibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, ne in se posse damnare jura, quae in subditis constituunt. Justa enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. Sub religionis disciplina seculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent. C
Abbreviated transcription (Latin):
tanto si delinquat peccato maior
ẽ.Potentis enĩ potent᷑̃ torm̃ta
patiunt᷑. Cu enĩ plusc̃mati
plus ab eo exigit᷑. etiã cũ m̃sura
penaꝵ. Reges uitã subditoꝵ faci.¬
le exemplis suis uł edificant. uł
subuertunt. Ideo principt̃ ñ opor.¬
tet delinquere. ne forma peccan.¬
di faciat peccati eiꝰ impunita li.¬
centia. Nã rex qͥruit in uiciis. cito
uiã ostendit erroris. Sicut legit᷑
de Ieroboam qͥ peccauit. & pecoa.¬
re fecit isrł. Illtꝰ aut̃ ascribit᷑.
qͥcqͥd exẽplo eius a subditis ꝑpetra.¬
tur. Sic̃ ñ nulli bonoꝵ pͥnoipũ dõ
placita facta sequuntur. ita faci.¬
le multi praua eoꝵ exẽpla sectant᷑.
Pleriq autẽ apud iniqͦs pͥncipes
necessitate magis quã uoto mali
existunt. dũ imꝑiis eoꝵ obedi¬
unt. Honnulli autẽ sicut ꝓmpti
st̃ seqͥ reges in malũ. sic pigri it̃
imitari illos in bonũ. Sepe unde
mali reges peccant. inde mali ius.¬

Expanded text:
tanto, si delinquat, peccato major tanto, si delinquat, peccato major est. Potentes enim, potenter tormenta patiuntur. Cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum mensura poenarum. Reges vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant, vel subvertunt. Ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Hieroboam, qui peccavit, et peccare fecit Israel. Illius autem ascribitur, quicquid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur: plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem, sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni jus
Abbreviated transcription (Latin):
etiã maloꝵ errores dissimulare
nouit. ñ qđ iniqͥtati eoꝵ c̃sentiat.
tionis expectet quando eoꝵ uicia
uł em̃dare ualeat. uł punire.
Multi acdũsus pͥncipes c̃iurationis
crimine detegunt᷑. s ꝓbare uo.¬
lens łs clem̃tiã principũ illos
male cogitare ꝑmittit. istos ñ
deserit. De illoꝵ malo bene istis
facit. dũ culpas quas illi agunt.
isti mira patientia indulgent.
Reddere malũ ꝓmalo: uicissi.¬
tudo ẽ iustioie. S qͥ clem̃tiã ad.¬
dit iusticiȩ. ñ malũ ꝓmalo cul¬
patis reddit. s bonũ ꝓmalo of¬
De delictis regũ seu ex omplis.
Difficile ẽ principẽ regredi
ad melius siuiciis fuerit impli¬
catꝰ. Popłi enĩ peccantes iudicẽ
metuuint. Reges autẽ ñ nisi solo
di timore metuq gehenne co¬
hercent᷑ liberi in p̃ceps ꝓr̾uuint.
& ꝑ abrutũ licentiȩ inom̃e facin
uicioꝵ labunt᷑. Quantoqͥsq in
suꝑiori c̃stitutꝰ t̃ loco: tanto
splendoris honore. qͥsq celsior est :

Expanded text:
errores dissimulare novit. Non quod iniquitati eorum consentiat, tionis expectet, quando eorum vitia, vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo, vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo ofDe delictis regum seu exemplis. Difficile est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes, judicem metuunt. Reges autem, nisi solo Dei timore, metuque gehennae coerceantur, liberi in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae, in omne facinus vitiorum labuntur. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto splendoris honore quisque celsior est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicat illi. ignosce mͥ. damͥ ueniã.
ñ qͥa ñ deb&e facere: s ne ille in¬
cipiat suꝑbire. Qđ gͦ.: Ante ocłos
di pęniteat eũ. ante oculos dei
puniat cor suũ. & si ñ potest serpo
dicere. qͥa ñ oportet. da mͥ ueniã.
blande illũ alloquat᷑. Blanda
enĩ appellatio. uenie ẽ postu¬

Expanded text:
. Non quia non debet facere, sed ne ille incipiat superbire. Quid ergo? Ante oculos Dei poeniteat eum, ante oculos Dei puniat cor suum: et si non potest servo dicere, quia non oportet, Da mihi veniam; blande illum alloquatur. Blanda enim appellatio, veniae est postu
Abbreviated transcription (Latin):
pęna diuinitꝰ illata t̃ seruitutis.
ut qͥb aspiciunt ñ c̃gruere liber.¬
tatẽ: his misericordius irrogent
ideo discreuit hominib uitã. alios
seruos c̃stituens: alios dños. ut
licentia male agendi seruoꝵ .po.¬
testate dñantiũ restringat᷑. Nã
si om̃s sine metu fuissent: qͥseẽt
qͥ a malis quẽ piã cohiberet. Inde
& ingentib principes regesq
electist̃. ut t̃rore suo popłos a
malo cohercerent. atq ad recte
iuuendũ legib subderent. Quan.¬
tũ ad petri rationẽ ñ ẽ ꝑsonaꝵ
acceptio apud dm̃. qͥ mundi ele¬
git ignobilia. & c̃tẽptibilia. &
quȩ ñ st̃: ut ea quȩ st̃ destrue¬
ret. negłetur om̃is caro. hoc est
carnalis potentia corã illo. Unus
enĩ dñs equalit̃ & dñis fert cõ¬
sultũ: & seruis. Melior est sub¬
iecta seruitꝰ. quã elata libertas.
Multi enĩ inueniunt᷑ dõ libere.¬

Expanded text:
poena divinitus illata est servitutis, ita poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericorditer irroget ita discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dlicentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum ad poenae rationem, non est personarum acceptio apud Deum, qui mundi elegit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt, destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus, aequaliter et dominis fert consultum et servis. Melior est subjecta servitus, quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere
Abbreviated transcription (Latin):
Dincipes scłi ñ nũquã intra ee.¬
cłam potestatis adepte culmina
tenent. ut ꝑ eande̾ pot̾estatẽ dis.¬
oiplina. eccłasticã muniant. Ce.¬
terũ intra eccłam potestatesne.¬
cessarie ñ essent. nisi ut qđ ñ p̃.¬
ualet sac̃dos efficere ꝑ doctrinȩ
sermonẽ potestas hoc imperce ꝑ
discipline t̾rorẽ. Sepe ꝑ regnũm
t̃renũ celeste regnũ ꝓficit. Et
qͥ intra ȩccłam positi c̾tra fidẽ oe
discipłinã eccłȩ agunt: rigore
pͥncipũ õterant᷑. ipsãq discipli¬
nã quã eccłȩ utilitas exercere
testas pͥncipalis imponat. & sic
bene rationẽ meret᷑. ut uirtu.¬
tẽ potestatis imꝑtiat. Cognos.¬
cant principes scłi deo debere.
reddere se rationẽ ꝓpt̃ eccłam
quã a xcp̃o tuendã suscipiunt.
Nã siue augeat᷑ pax & disciplina
uatur: ille ab eis rationẽ exigit.
qͥ eoꝵ potestati suã eccłam credi.¬
ad libertatẽ. alios autẽ ad serui.¬
peccato primi hõis humano gen̾i

Expanded text:
incipes saeculi nonnumquam intra ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut, quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum caeleste regnum proficit, ut, qui intra ecclesiam positi disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conterantur, ipsamque disciplinam quam Ecclesiae utilitas exercere testas principalis imponat, et ut bene rationem mereantur virtute potestatis impertiat. Cognoscant principes seculi, Deo debere reddere se rationem, propter Ecclesiam quam a Christo tuendam suscipiunt. Nam sive augeatur pax et disciplina vatur, ille ab eis rationem exiget qui eorum potestati suam Ecclesiam crediad libertatem, alios autem ad st, primi hominis, humano generi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e neq subscribente neq iubente
dño pecuniã mutuã prisce dedis.¬
ses: tam̃ ea quantitas siurrem dñȩ
eiꝰ iustis erogationib uersa est. api
suũ iudicẽ eũ cõueni. õsequuturꝰ
scd̃m iuris formã id qđ tibi deberi

Expanded text:
te, neque subscribente, neque jubente domino, pecuniam mutuam Priscae dedisses, tamen ea quantitas si in rem dominae ejus justis erogationibus versa est, apud suum judicem eam conveni, consecuturus secundum juris formam, id quod tibi deberi
Abbreviated transcription (Latin):
tatoris ñ adim plouerut. ab
ep̃o loci illiꝰ onsisres quhis relic᷑.¬
itib et ooterisemolu tis. Et uota¬
ccilio. Cp̃a. Ut laici quãuis reli¬
giosi eccł astica ñ disponant.
Laicis quãuis religiosis nullomo¬
do de eccłasticis facultatib aliqͥd
disponendi unquã attribuat᷑ fa.¬
Ouires eccłȩ petunt a regib &
horrendȩ cupiditatis impulsu
egentiũ substantiã rapiunt: irrita
habeant᷑ que obtinent. & a c̃mu¬
nione eccłe cuiꝰ facultatẽ aufer¬
re cupiunt excludant᷑. Ex c̃cilio¬

Expanded text:
tatoris non impleverint, ab episcopo loci illius omnis res, quae his relictibus et CAP. 35.-- Ut laici quamvis religiosi ecclesiastica non disponant. Laicis, quamvis religiosis, nullo modo de ecclesiasticisis facultatibus aliquid disponendi unquam attribuatur faQui res Ecclesiae petunt a regibus, et horrendae cupiditatis impulsu egentium substantiam rapiunt, irrita habeantur quae obtinent, et a communione Ecclesiae, cujus facultatem auferre cupiunt, excludantur. C
Abbreviated transcription (Latin):
õsecratꝰ. aut ab eo ꝑ c̃m̃daticias
litteras susc ipiat᷑. Alulti enĩ sibi¬
maeipsis m̃daces multociens ser¬
ui cuiꝰquã fugã arripientes. dñis
suis sem& ipsos quasi c̃secratos
prb̃ros annũtiant. dũ ñ sint. St̃
autẽ ministri diaboli & ñ dĩ. &
qͥ eos suscipiunt similit̃. qͥa sẽp.

Expanded text:
consecratus, aut ab eo per commendatitias consecratus, aut ab eo per commendatitias litteras suscipiatur. Multi enim sibimetipsis mendaces, multoties servi cujusquam fugam arripientes, dominis suis semetipsos quasi consecratos presbyteros annuntiant, dum non sint. Sunt autem ministri diaboli et non Dei, et qui eos suscipiunt similiter: q
Abbreviated transcription (Latin):
dmoneouos dilectissimi dm̃ ti¬
mere. sac̃aotes honorare redden.¬
tes eis debitũ sc̃itatis. ut uobis ad.¬
iuuantib ipsi inc̃turbati ualeañ
atq securi sAlutaria p̃dicare. &
regulã atq uigorẽ ȩccłasticũ c̃ser¬
uare. ita ut clerici om̃s suis subia¬
ceant ep̃is. & ab illisdoceant᷑. Pcep.¬
tũ qͥppe s a dño. reddite q̃ st̃ cesa¬
p̃ceptũ uobis mando. ut nullus
scłaris clericũ in suũ habeat ob.¬
sequiũ. s illi cuiꝰ signaculũ in ca¬
pite habet m̃te deseruiat & cor¬
de. & educat᷑ in his quȩ a suo p̃ei.¬
piunt᷑ ep̃õ. Detestabile ẽ enĩ &
iniquũ opꝰ. clericũ in ludis inue¬
niri. aut cũ accipitrib uł uena¬
tionib degere uitã. tantisq sce¬
nicis causis sauciatũ: adep̃atũ
lis uiciis plenũ. Scriptũ nãq ẽ.
Iui diligitis dñm. odite malũ.
urãm. ut iuxta sc̃oꝵ canonũ in¬
stituta nec eccłiis anobis funda¬
tis aliunde ueniens prbͣr susei¬

Expanded text:
dmoneo, vos, dilectissimi, Deum timere, sacerdotes honorare, reddentes eis debitum sanctitatis, ut vobis adjuvantibus ipsi inconturbati valeant atque securi salutaria praedicare, et regulam atque vigorem ecclesiasticum conservare, ita ut clerici omnes suis subjaceant episcopis, et ab illis doceantur. Praeceptum quippe est a Domino: Reddite quae sunt Caesapraeceptum vobis mando, ut nullus saecularis clericum in suum habeat obsequium, sed illi, cujus signaculum in capite habet , mente deserviat et corde, educatus in his quae a suo praecipiuntur episcopo. Detestabile est enim et iniquum opus clericum in ludis inveniri, aut cum accipitribus vel venationibus degere vitam, tantisque scenicis causis sauciatum ad episcopalis vitiis plenum. Scriptum namque est: Qui diligitis Dominum, odite malum . vestram, ut iuxta sanctorum canonum instituta nec aecclesiis a vobis fundatis aliunde veniens presbyter susci
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis imꝑator. ñ ne extitit apos.¬
tata. iniquus idolatra: Milites
xp̃iani seruiert̃ imꝑatori infideli.
Ubi ueniebat᷑ ad causa xp̃i. ñ ag.¬
noscebant nisi illũ qͥ in celo erat.
p̃ponebant illidm̃. Iuando autẽ
dicebat. ꝓducite aciem. ite c̃tra
illã gent̾ẽ: statĩ obtẽꝑabant. Dis.¬
tinguebant dñm et̃nũ a dño tẽpo¬

Expanded text:
perator. Nonne exstitit apostata, iniquus, idololatra? Milites Christiani servierunt imperatori infideli. Ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant nisi illum, qui in coelo erat. praeponebant illi Deum. Quando autem dicebat, producite aciem, ite contra illam gentem, statim obtemperabant. Distinguebant dominum aeternum a domino tempo
Abbreviated transcription (Latin):
uidebit᷑ a dño possideri: s hoc tẽ
intelligendũ ẽ. cũ si app̃hensus
fuerit ñ sit paratꝰ ꝓ libertate sua
litigare. Ha si ꝑatꝰ ẽ litigarer
ñ uidebit᷑ a dño possideri. cuise
aduersariũ p̃parauit. Tituł . uiiͦ.

Expanded text:
idebitur a domino possideri. Sed hoc tunc intelligendum est, eum si is apprehensus fuerit, nolit pro libertate sua litigare; nam si paratus est litigare, non videbitur a domino possideri, cui se adversarium praeparavit. CAP. 76.
Abbreviated transcription (Latin):
i seruus sciente dño oceidit: in.
solidũ dñm obligat. ipse enĩ ui¬
det  dñs occidisse. Si autẽ insci.¬
ent̃. noxialis ẽ. Hec enĩ debuit ex
maleficio serui in plus teneri. quã
ut noxe eũ dedatis. Sermo sc̃i

Expanded text:
i seruus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim uidetur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat.Is qui
Abbreviated transcription (Latin):
Im̃ipotenti deoreus ẽ. qͥ serenis.¬
purus ñ ẽ. Ego autẽ indignꝰ po.¬
testatis ur̃ȩ famulus in hae sugges.¬
tione mea neq ut ep̃o. neq ut ser.¬
uus iure rei publicȩ. s iure p̾uato
loquor qͥa screnissime dñe ar illo
iã tẽpore dñs meus fiusti. qͣndo
adhuc dñs om̃iũ ñ eras. Illa p̃posi.¬
toꝵ sollicitudontilis. illa ẽ cau.¬
tela laudabilis. in qͣ totũ ratio
agit. & furor fibi nil uindicat.
nis tẽpore iustũ putat ira qđ fe.¬

Expanded text:
eus est qui serenispurus non est. Ego autem indignus pietatis vestrae famulus, in hac suggestione mea, neque ut episcopus, neque ut servus jure reipublicae, sed jure privato loquor. Quia, serenissime domine, et illo jam tempore dominus meus fuisti, quando adhuc dominus omnium non eras. Illa praepositorum sollicitudo utilis, illa est cautela laudabilis, in qua totum ratio agit, et furor sibi nil vindicat. nis tempore, justum putat ira quod fe
Abbreviated transcription (Latin):
prii oiuib accusatos. aliqͦs uide¬
licet ex suspitione. &. aliqͦs ex certa ra¬
tione. & iccirco qͦsdã suis reb eẽ expo¬
liatos. qͦsdã uͦ a ꝓpͥa sede pulsos. qͦs
sciatis me ad syno dũ cõpuncialẽ.
nec ad generalẽ posse cõuocarianteꝗͣ
eoꝵ redintegrent᷑. Priꝰ gͦ oportet oĩa
illis legib redintegrari. & eccłas q̃ sibi
sublatȩ st̃ cũ om̃i priuilegio suo resti¬
spaciũ qͣntũ expoliati uł expulsi eẽ ui¬
uocari ad causã nec iudicari potest ex.u¬
poliatꝰ ł expulsus: qͥa ñ ẽ pͥuilegiũ qͦ ex¬
poliari possit iã nudatꝰ. Unde & antiqͥtꝰ
decretũ ẽ. Om̃s possessiones & oĩa sibi sub¬
lata. atq fructꝰ cunctos ante litẽ ẽ testa¬
tã. p̃ceptor uł p̾mas possessori restituat.¬
surripit alienã. illi cuiꝰ res direpta ẽ.
in undecuplũ q̃ sublata st̃ restituat. Et
in lege diuina legit᷑. Alaledictꝰ om̃is qͥ
tranffert t̃minos ꝓ ximi sui. &dicit og̃

Expanded text:
ropriis ovibus accusatos, aliquos videlicet ex suspicione, et aliquos ex certa ratione, et idcirco quosdam suis esse rebus exspoliatos, quosdam vero a propria sede pulsos; quos sciatis nec ad synodum comprovincialem, nec ad generalem posse convocari, nec ieorum redintegrentur. Prius ergo oportet omnia illis legibus redsublatae sunt, cum omni privilegio suo resti, quantum exspoliati vel expulsi esse viur. Nam nec convocari ad causam, nec dijudicari potest expoliatus vel expulsus: qui non est privilegium, quo expoliari possit jam nudatus Unde et antiquitus decretum est, ut omnes possessiones, et omnia sibi sublata, atque fructus cunctos, ante litem contestatam perceptor vel primas possessori restituatsurripit alienam, illi cujus res dirempta est, in undecuplum quae sublata sunt restituat. Et in lege divina legitur. Maledictus omnis qui transfert terminos proximi sui: et dicit omnis
Abbreviated transcription (Latin):
pore apłoꝵ in hac scã urbe seruatũ et̃.
accusatores & accusationes qͣs extere cõ¬
suetudinũ leges ñ asciscunt acdericoꝵ
ac cusatione submotas. Similit̾ laicos ñ
accusasse ep̃os hactenꝰ obseruatũ & ẽsti¬
tutũ ẽ. qͥa eiꝰdẽ ñ st̃ cõu̾saitionis. & oppdo
eis qͥ dã infesti existunt. qͥppe cũ uta
& secreta eoꝵ a laicoꝵ actib debetuit eẽ
remota: nec abhis ĩpeti deber̃ qͦꝵ aisti¬
tatẽ & gͣuitatẽ nolunt imitari. mꝓxime
cũ nec eos in suis uolt reciꝑe accusatio

Expanded text:
in hac sancta urbe servatum esse accusatores et accusationes, quas exterarum consuetudinum leges non asciscunt, a clericorum accusatione submotas. Similiter laicos non accusasse episcopos hactenus observatum et constitutum est, quia ejusdem non sunt conversationis. Et oppido eis quidem infesti existunt, quippe cum vita et secreta eorum a laicorum actibus debeant esse remota, nec ab his impeti debeant, quorum castitatem et gravitatem nolunt imitari, maxime cum nec hi eos in suis volunt recipere accusatio
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ep̃is sic̃ dudũ decretũ repꝑimꝰ aut
homicidȩ. aut malefici. fures. sacrilegi.
raptores. adult̃i. incesti. uenefici. sus¬
pecti criminosi. domestici. ꝑiuri. & qͥ
raptũ fecerint uł falsũ testimoniũ
dixerint. seu qͥ ad sortilegos diumosq
c̃currerint. similesq eoꝵ: nullatenꝰ ad
accusationẽ uł ad testimoniũ ert̃ admit¬
tendi. qͥa infames st̃ & iuste repellendi.¬

Expanded text:
scopis, sicut dudum decretum reperimus, ut homicidae, malefici, fures, sacrilegi, raptores, adulteri, incesti, venefici, suspecti, criminosi, domestici, perjuri, et qui raptum fecerunt, vel falsum testimonium dixerunt, seu qui ad sortilegos divinosque concurrerunt, similesque eorum, nullatenus ad accusationem vel ad testimonium sint admittendi, q
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ gła adornari. idẽ patricios atq
cõsules effici:nec ñ & cȩt̃is dignitatib
ĩꝑialib eos ꝓmulgantib decorari. & sic̃
imꝑialis militia. ita & clero sc̃e roma¬
Ipse beatissimꝰ papa suꝑcoronã clericatꝰ.
ꝗͣ gerit ad głam beati petri om̃io ip¬
sa ex auro ñ ẽ passus uti corona. frigiũ
uͦ candido nitore. splendidã resurrec¬
tionẽ dñicã designans eiꝰ sacratissimo
uertici manib nr̃is imposumꝰ. & te¬
nentes frenũ equi ipsiꝰ ꝓ reuerentia
beati Petui stratoris officiũ illi exhibu¬
imꝰ. statuentes eodẽ frigio om̃s eiꝰ sue¬
cessores singłarit᷑ uti i ꝓcessionib
ad imitationẽ imꝑiinr̃i. Unde ut ñ
pontificalis apex uilescat. s magis am¬
ut p̃latũ ẽ. quãq romane urbis & om̃s
italiȩ. seu occidentaliũ regionũ ꝓuin¬
cias. loca. & ciuitates. sepe fato beatis¬
simo pontifici patͥ nr̃o SiLUest& o

Expanded text:
ter videtur gloria adornari, id patricios atque ter videtur gloria adornari, id patricios atque consules effici, nec non caeteris dignitatibus imperialibus eos promulgantibus decorari, et sicut imperialis militia ita et clero et sanctae RomaIpse beatissimus papa super coronam clericatus quam gerit, ad gloriam beati Petri omnino ipsa ex auro non est passus uti corona. Phrygium vero candido nitore splendidum, resurrectionem Dominicam designans, ejus sacratissimo vertici manibus nostris imposuimus, et tenentes frenum equi ipsius, pro reverentia beati Petri, stratoris officium illi exhibuimus, statuentes eodem phrygio omnes ejus successores singulariter uti in processionibus, ad imitationem imperii nostri. Unde ut non pontificalis apex vilescat, sed magis amut praelatum est quam Romae urbis et omnes Italiae seu occidentalium regionum provincias, loca et civitates saepe fato beatissimo pontifici Patri nostro Silvestro
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimis petro & paplo. & ꝑeos etiã
beito SIUEStRio patri nr̃o sũmo
pontifici & uniũsali urbis romȩ pupe.
& om̃ib eiꝰ successorib pontificib qͥ
usq infinẽ mundi in sede berti petri
ert sessuri. atq de p̃senti cõtͣclimꝰ iula¬
tiũ imꝑii nr̃i lateranense. qđ oĩb in
toto orbe t̾raꝵ p̃fert᷑ atq pcellit pula¬
tiis. Deinde diadema iudelicet coro
nã capitis nr̃i simulq frigiũ. necñ &
suꝑ humerale. uidelicet lorũ qd̾ imꝑia¬
le cirẽdare assolet collũ. uerũ etiã cla¬
midẽ purpureã. atq tunicã coccineã.
& oĩa imꝑralia indum̃ta: seu & digni¬
tarẽ imꝑialiũ p̃sidentiũ. equũ c̃feren¬
tes etiã. & ĩꝑialia scept᷑a. simulq &
ornam̃ta ĩꝑialia. & omnẽ ꝓcessionẽ
imꝑialis culmintis. et głam potestatis
nr̃e. Uiris enĩ reuerentissimis cleri¬
cis dũsis ordinib eidẽ sacroseẽ roma¬
ne eccłȩ seruientib illud culm̃. sin¬

Expanded text:
beatissimis Petro et Paulo, et per eos etiam beato Silvestro patri nostro, summo pontifici et universali urbis Romae papae, et omnibus ejus successoribus pontificibus, qui usque in finem mundi in sede beati Petri erunt sessuri, atque de praesenti contradimus palatium imperii nostri Lateranense, quod omnibus in toto orbe terrarum praefertur, atque praecellit palatiis. Deinde diadema, vidnam capitis nostri, simulque phrygium nec non et superhumerale, videlicet lorum, quod imperiale circumdare assolet collum, verum et chlamidem purpuream atque tunicam coccineam, et omnia imperialia indumenta seu dignitatem imperialium praesidentium, equitum, et conferentes imperialia sceptra simulque namenta imperialia, et omnem professionem imperialis culminis et gloriam potestatis nostrae; viris enim reverendissimis clericis in diversis ordinibus ejusdem sacrosanctae Romanae Ecclesiae servientibus, illud culmen sin
Abbreviated transcription (Latin):
EEt insuꝑ in p̃dicta scã nicena sẏnodo
statutũ. ut nemo anathema in nr̃a sus¬
cipiat᷑ accusatione. nec illi qͥnos in sua
nos. Et sic̃ maior ñ potest aminore iudi¬
cari: ita nec colligari. qͥa rarũ ẽ om̃e qd̾
magnũ ẽ. Portamꝰ onera om̃iũ qͥ gra¬
uant᷑. qͥn ĩmo hoc portat in nobis beatꝰ
apłs petrus. cuiꝰ uice fungim᷑ legati¬
one. & cuiꝰ regula informamur.
quatinꝰ eiꝰ fulti auxilio ab om̃ib nc̃ &
imꝑpetuũ tueamur aduersis Fel ix.
De petendis induciis. & ut qͥ timent. lo¬
cũ sibi tutũ eligant. Inem ep̃ors.
De differentia eccłastice & scłaris cause.
Accusatũ legitime ad c̃ciliũ ire deb̾e.
Qui ñ debeant admitti ad accusatio

Expanded text:
Est insuper in praedicta sancta Nicaena synodo statutum, ut nemo anathema in nostra suscipiatur accusatione: nec illi qui nos in sua nos. Et sicut major non potest a minori judicari, ita nec colligari: quia rarum est omne, quod magnum est. Portamus onera omnium qui gravantur, quinimo haec portat in nobis beatus apostolus Petrus, cujus vice fungimur legatione, et cujus regula informamur, quatenus ejus fulti auxilio ab omnibus nunc et in perpetuum tueamur adversis. De petendis induciis, ut qui timent locum, sibi tutum eligant. 2. De differentia ecclesiasticae et saecularis causae. 3. Accusatus legitime ad concilium ire debere. 4. Qui non debeant admitti ad accusatio
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑalios ñ fiant . nͥ ꝑ ipsos qͥ crimina
intendt̃. si tam̃ ipsi digni & irrep̃hen¬
sibiles apparuerint. & actis docueriq̃
publicis. omi se carere suspicione. atq
inimititia & irrep̃hensibilẽ fidẽ ac
conuersationẽ ducere. De apellatione.¬

Expanded text:
alios non fiant, nisi per ipsos qui crimina intendunt, si tamen ipsi digni et irreprehensibiles apparuerint, et actis docuerint publicis omni se carere suspicione, atque inimicitia et irreprehensibilem fidem ac conversationem ducere. Unde pl
Abbreviated transcription (Latin):
naculũ intͣret & exiret. qͥitꝰ cotẽ¬
plationẽ raptꝰ foris infirmantiỹ nego¬
ciis urgebat᷑. intꝰ dĩ archana c̃siderans.
foris onera carnaliũ portabat. Cuiꝰ
typũ sac̃dotes in eccła agere debent.
ut dũ foras exeunt adexercenda nego¬
cia ꝓnecessitatib subditoꝵ. intꝰ ad se
redeant ꝑ cõtẽplationẽ mandatoꝵ
sic̃ pulꝰ qͥ celestib secretis iserit᷑. & tñ
ꝑ cõdescensionis iuscera carnaliũ cubile

Expanded text:
naculum intraret et exiret? qui intus contemplatione raptus, foris infirmantium negotiis urgebatur: intus Dei arcana considerans, foris onera carnalium portabat. Cujus typum sacerdotes in ecclesia agere debent, ut dum foras exeunt ad exercenda negotia pro necessitatibus subditorum, intus ad se redeant per contemplationem mandatorum: sicut Paulus, qui coelestibus secretis inseritur, et tamen per condescensionis visce
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpositionẽ scĩsp̃s gr̃a que ab hereticis
dari ñ potest cõfirmaret. In qͣ etiã
sẏnodo consensu & subseriptione.
om̃iũ ẽstitutũ ẽ. ut nullꝰ laicꝰ crim̃
clerico audeat inferre. ñ tantũ de¬

Expanded text:
ti Spiritus gratia, quae ab haereticis dari non potest, confirmaret. In qua et consensu et subscriptione omnium constitutum est, ut nullus laicus crimen clerico audeat inferre. Et ut
Abbreviated transcription (Latin):
nus. uł aliqͥs de clero ꝓpriã ȩccłam
derelinquens ad alterã eccłam ua¬
dit. & ibi multo tẽpore demorat᷑:
om̃ino nũquã ministret inelero.
Et si admonuerit esi ep̃c suus ut ad
suã redeat parroechiã. & redire
noluerit: ubi ẽ: ibi de suo officio
deponat᷑. ita ut nũquã in suũ
reũtat᷑ gradũ ꝓpt̃ dissolutionis
peccatũ. Si autẽ ep̃c alt̾ illũ fus
ip̃sũ ep̃m fine increpatione ĩ cõ¬
muni c̃cilio ñ admitti. ut eccłas¬
ticũ canonẽ ultͣ ñ soluat. De im
aut diaconꝰ ex cõmunicatꝰ in c̃ci¬
bere putat. illis exponat. Si aut̃
c̃tẽpserit. & importans se palatio
aures pͥncipũ inqͥetare uoluerit.
hic ad nullã ueniã poterit ꝑueni¬
re. neq spem futurȩ rec̃ciliatio¬
nis habebit. De purganda opinione
prbr. aut hyaconꝰ in alicuiꝰ here¬
nisi priꝰ in c̃muni c̃cilio porrecto
fidei suȩ libello satiffaciat om̃ib.
& ita liberã teneat suã purgatio¬
nẽ. Hoc itlem & de fidelib laicis

Expanded text:
nus, aut aliquis de clero propriam ecclesiam derelinquens, ad alteram ecclesiam vadit, et multo tempore ibi demoratur, omnino nunquam ministret in clero, et si admonuerit eum episcopus suus, ut ad suam redeat parochiam, et redire noluerit, ubi est, ibi de officio suo deponatur, ita ut nunquam in suum revertatur gradum propter dissolutionis peccatum. Si autem episcopus alter eum ipsum episcopum sine increpatione in communi concilio non admitti, ut ecclesiasticum canonem ultra non solvat. XXXV. aut diaconus excommunicatus in concibere putat, exponat. Si autem contempserit et importunans se palatio aures principum inquietare voluerit, hic ad nullam veniam poterit pervenire neque spem futurae reconciliationis habebit. XXXVI. De purganda opinione yter, aut diaconus, in alicujus haerenisi prius in communi concilio, porrecto fidei suae libello, satisfaciat omnibus, et ita liberam teneat suam purgationem. Hoc idem et de fidelibus laicis
Abbreviated transcription (Latin):
annis. & recipiat c̃munionẽ. Pris
autẽ quã in eccła admittat᷑ ad
orationẽ: adnulliꝰ conuimũ xp̃ia¬
ne mulieris accedat. Qđ si admissa
fuerit: etiã hȩc quȩ eã receꝑit
habeat᷑ absens. Corruptorẽ etiã
par pena c̃stringat. Quȩ autẽ
maritũ acceꝑit: ñ admittat᷑ ad
penitentiã. nisi ad huc uiuente

Expanded text:
ecipiat communionem. Prius autem quam in ecclesia admittatur ad orationem, ad nullius convivium christianae mulieris accedat. Quod si admissa fuerit, etiam haec, quae eam receperit, habeatur absens. Corruptorem etiam par poena constringat. Quae autem maritum acceperit, non admittatur ad poenitentiam, nisi a
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ in reb eccłȩ ut dispens et
necessitatẽ habentib cũ om̃i reue¬
rentia & timore dei. Participare¬
& eũ oportet q̃ necessaria st̃. si tam̃
ipse autqͥ c̃ eo st̃ fr̃s indig uerini
aliqͥd. ut necessitatẽ nullomꝰ patian

Expanded text:
potestatem in rebus ecclesiae ut dispenset necessitatem habentibus. Cum omni reverentia et timore Dei participare eum oportet quae necessaria sunt: si tamen ipse aut qui cum eo sunt fratres indiguerint aliquo, necessitat
Abbreviated transcription (Latin):
Nonliceat ante duas septimanas
paschȩ. s ante tres ad baptismũ
susciꝑe aliquẽ. Oportet aut̃ ut in
ipsis dieb qͥ baptizandi st̃ symbo¬
lũ discant. & inqͥnta feria nouissi

Expanded text:
Non liceat ante duas septimanas Paschae, sed ante tres ad baptismum suscipere aliquem. Oportet autem, ut in his diebus hi, qui baptizandi sunt, symbolum discant, et in quint
Abbreviated transcription (Latin):
Hyaconꝰ qͥ eligit᷑ sicut testatꝰ fu¬
erit ꝓ accipiendo matrimonio. &e
dixerit se ñ posse in castitate ꝑma¬
nere. hic ñ ordinet᷑. Qđsi in ordi.¬
natione tacuerit. & ordinatꝰ fue¬
rit & postea matrimoniũ deside¬
rauerit. alienꝰ sit a ministerio. &
conũ ante prb̃rm sedere. nisi cũ
Non liceat quẽlib& ministeria
tangere nisi subdiacono. aut aco¬
lito insecretorio uasa dm̃ca. He¬
Non liceat mulieros in secretoriõ
Lector si uduã al. Irius acoint.¬
teriꝰ uxorẽ acoeꝑit: in lectoratu
ꝑmaneat. aut si forte necessitas
ep̃o lectores st̃ ordinati. De his qͥ¬

Expanded text:
aconus qui eligitur, si contestatus fuerit pro accipiendo matrimonio, et dixerit non posse in castitate permanere, hic non ordinetur; quod si in ordinatione tacuerit, et ordinatus fuerit, et postea matrimonium desideraverit, alienus sit a ministerio, ut conum ante presbyterum sedere, nisi cum liceat cuilibet ministeria tangere, nisi subdiacono aut acolytho, in secretario vasa Dominica. t mulierem in secreLector si viduam alterius uxorem acceperit, in lectoratu permaneat, aut si forte necessitas presbytero lectores sunt ordinati. XLVI.
Abbreviated transcription (Latin):
nocationẽ p̃sũpserit sue ep̃e ille:
aut prb̃r. uł dia conꝰ facere oblati¬
onẽ. uł matutinũ uł uesꝑtinũ
sacrificiũ. quasi in officio suo age¬
re sicut priꝰ ñ liceat ei. nec in abio c̃õ¬
cilio spem rec̃ciliationis habere. nec
ultra rec̃ciluris etiã eosqͥei c̃mu¬
nicauerint om̃s ab eccła respui. ma¬
xime eos qͥ scieliant cũ ẽẽ deiectũ.
Si autẽ ꝑmanserit turbans & c̃citats
eccłam ꝑforasticã potestatẽ. oportet
eũ sicut sedicionariũ ab om̃i plebe
expelli. Ut in scdis nuptis prbri ñ¬

Expanded text:
nicationem praesumpserit sive episcopus ille aut presbyter vel diaconus facere oblationem vel matutinum aut vespertinum sacrificium quasi in officio suo agere sicut prius, non liceat ei nec in alio concilio spem reconciliationis habere nec ultra recolligi; sed etiam eos qui ei communicaverint omnes ab Ecclesia respui, maxime eos qui sciebant eum esse dejectum. Si autem permanserit turbans et concitans Ecclesiam per forasticam potestatem, oportet eum sicut seditionarium ab omni plebe expelli.