comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que dista ert̃. argum̃tando hisdẽmuns quib comectura oĩs tractatur᷑ themꝰ ad ueri similẽ suspitionẽ. Iden
hoc incestimoniis facere oportebit. sontra questiones. hoc modo dicemus pͥmũ maiores uolusso certis imit̃o
itponi questiones. cũq uere aicerent̃ seruari. seu que falso in questione ꝓnuntiarent᷑. refelli possent ħ
ẽdi ñ oportere. qđ alio recensior sit indolore. quod ingeniosior ad cõminiscendã. quoa demꝙ sepe sciro aut
sinspitari possic qͥã quesitornelit audire. Quoa cum dixerit: intelligat ĩ finẽ doloris futurĩ. hec dispu¬
tano eomybabitur si refellimꝰ q̃ in questionib ert̃ aicta. ꝓbabili argum̃tatione. Idq partib comettre
quas ante exponuus facere oporcebit. ł Db argumentis ⁊ signis. ⁊ ceteris latis. qͥb augetur suspitio.
portere. itẽ plus oportere signis ⁊ argum̃tis c̃i ꝗͥ testib. hec ir ħ modo exponi. qͦmͦ reuera sint gestas

Expanded text:
omnis coniectura tractatur, trahemus ad veri similem suspicionem; idemque hoc in testimoniis facere oportebit. Contra quaestiones hoc modo dicemus: primum maiores voluisse certis in rebus interponi quaestiones, cum, quae vere dicerentur, sceirei, quae falso in quaestione pronuntiarentur, refelli possent, hocredi non oportere, quod alius alio recentior sit in dolore, quod ingeniosior ad eminiscendum, quod denique saepe scire aut suspicari possit, quid quaesitor velit audire; quod cum dixerit, intellegat sibi finem doloris futurum. Haec disputatio conprobabitur, si refellemus, quae in quaestionibus erunt dicta, probabili argumentatione; idque partibus coniecturae, quas ante exposuimus, facere oportebit. CAPUT 11 Ab argumentis et signis et ceteris locis, quibus augetur suspicio, oportere. Item plus oportere signis et argumentis credi quam testibus: haec enim eo modo exponi, quo modo re vera sint gesta;
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus. Fsuri dicialis constitutio est cũ factũ conuenit. fisi iure an iniuria factũ sit querit᷑. bul
constitutioms partes st̃ due. Quarũ una absoluta. alt̾a assũptiua nominatur. Absoluta est. tũ iã ip̃si
qđ factũ ẽ. ut alnuid nich̃ foris assumat᷑ recte foctũ ẽẽ dicemꝰ. Ea est hunꝰ mõi. Mimus qͥdã nom mousi

Expanded text:
dicamus. CAPUT 24 Iuridicialis constitutio est, cum factum convenit, sed iure an iniuria factum sit, quaeritur. Eius dicamus. CAPUT 24 Iuridicialis constitutio est, cum factum convenit, sed iure an iniuria factum sit, quaeritur. Eius constitutionis partes duae sunt, quarum una absoluta, altera adsumptiva nominatur. Absoluta est, cum id ipsum, quod factum est, ut aliud nihil foris adsumatur, recte factum esse eam re
Abbreviated transcription (Latin):
familia. pecunaq eiꝰ agnatori gentiliũq esto. Maleolus iudicatus est. matrẽ necasse. E dãpnatio. statĩ
follicso obuolutũ ossupino: & solee lignee pedibꝰ̾iducte ft̃ incarcerẽ ductꝰ ẽ. Qu defendebãt eũ tabulis
incarcerẽ asfert̃. testamentum ip̃o p̃senteconseribĩ. testes rͣte asfuert̃ de illo splicium sumit᷑. hiqͥhe¬
redes erant testam̃to hereditatẽ ad eunt. fr̃ mino malleoli quieũ oppugnau̾at in eiꝰ ꝑido. suam uoca
hereditatẽ lege agnationis: hic certa lex in rem nulla affertͤ. ⁊ tm̃ mułte afferuntur. ex quib rõdi¬
natio nascit᷑. quare potuerit aut non potuerit iure testamentum facere. Constitutio legitima exrõ¬
cinatione uiius modi partes ẽẽnt legitime constitutionis ostendimus. nẽ deiuri diciali constiutioe

Expanded text:
familiafamiliaeum, tabulas in carcerem adferunt, testamentum ipso praesente conscribunt, testes recte adfuerunt; de illo supplicium sumitur. Ii, qui heredes erant testamento, hereditatem adeunt. Frater minor Malleoli, qui eum obpugnaverat in eius periculo, suam vocat hereditatem lege agnationis. Hic certa lex in rem nulla adfertur, et tamen multae adferuntur, ex quibus ratiocinatio nascitur, quare potuerit aut non potuerit iure testamentum facere. Constitutio legitima ex ratiocinatione. Cuiusmodi partes essent legitimae constitutionis ostendimus: nunc de iuridiciali constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ.⁊ extnslatioẽ ꝯtuersia nascit᷑. cũ aut tẽpꝰ differendũ auacusatorẽ mutandĩrant nidices mutandos. iꝰ
dicit: hac parte ꝯstitutionis greci iniudicis nos iniure enili plerumq utimur. In hac parte nos iurisci
publica q̃e loco pͥuato aicatur sustulisse possit dr̃e. cũ diffinitione sit usus. qͥd sit furtum qͥd sit peculatꝰ sã
furti agi. ñ peculatꝰ oportere. hec partitio legitime ꝯstituti õs. his decauns rarouenit. iniuditnũ. qđ in
questionib cauetur legib. ut ante si reo cõmodum sit. iudicium de accusatore fiat. utrum illi liceat aceusa
dine quadã occupatur. Ca ẽ huius modi lex. Si furrosus existet. agnatoꝵ gentiliũq in eo pecumaq: eꝰ
potestas esto. Et ley Qui parentẽ necasse iudicatꝰ erit. uis obuolutꝰ. ⁊ obligatꝰ corio. deueat᷑ ĩꝓsluentẽ.
Et lex pͥat̃ familias uti sr̃ familias pecunia ue sualsgauerit: ita ius esto ⁊ lex si pat̃ familias int̾estatꝰ mors̃.

Expanded text:
Ex translatione controversia nascitur, cum aut tempus differendum aut accusatorem mutandum aut iudices mutandos reus dicit. Hac parte constitutionis Graeci in iudiciis, nos in iure civili plerumque utimur in hac parte nos iuris cipublica de loco privato dicatur sustulisse, possit dicere, cum definitione sit usus quid sit furtum, quid peculatus: secum furti agi, non peculatus oportere. Haec partitio legitimae constitutionis his de causis raro venit in iudicium, quod in estionibus cavetur legibus, ut ante, si reo commodum sit, iudicium de accusatore fiat, utrum illi liceat accusardine quadam aucupatur. Ea est huiusmodi: Lex: si furiosus existet, adgnatum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. Et lex: qui parentem necasse iudicatus erit, ut is obvolutus et obligatus corio devehatur in profluentem. Et lex: paterfamilias uti super familia pecuniave sua legaverit, ita ius esto. Et lex: si paterfamilias ‹intestato moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidet᷑ ubi ostendifse. quane ñ accusaret. ꝙ d̃ postea : Quid ait nc̃ egote ab sũmo iam detexam exmb
inmes qͦs illi caros hñt. ledant᷑ añ ali quo huiusmodi uitio leditur auditoris uoluntas. Ptẽ uitiosũ
non omnes partes ꝯfirmare. qͣs ꝑ ollitꝰ sis in expositione. tẽ uerendũ ẽ nede asia re dicatur cum
aia de re c̃troñsia sit. Inq hunis modi uitio c̃sid̾andũ est. ne aut ad rem addatur aliqͥd. aut qͥppiadi
Utẽ ẽsidandũ ẽ nealiud accisatoris criminatio contineat. aliud defensaris pͥurgatio purget. qđ se
pemulti c̃sulto ab reo faciũ angustiis cause coacti. Uti ꝗs cum aceusetur ambitu magistratũ pe¬
ciisse. ab ĩꝑaturib sepe numero dicit: apud exercitũ õonatũ se eẽ. hoc si diligenter in oratione

Expanded text:
tione videtur sibi ostendisse, quare non accusaret. Quid postea? Quid ait? Nunc ego te ab summo iam detexam exordtione videtur sibi ostendisse, quare non accusaret. Quid postea? Quid ait? Nunc ego te ab summo iam detexam exordmines, quos illi caros habent, laedantur aut aliquo eiusmodi vitio laeditur auditoris voluntas. Item vitiosum est non omnis res confirmare, quas pollicitus sis in expositione. Item verendum est, ne de alia re dicatur, cum alia de re controversia sit; inque eiusmodi vitio considerandum est, ne aut ad rem addatur quid aut quippiam de re Item considerandum est, ne aliud accusatoris criminatio contineat, aliud defensoris purgatio purget, quod saepe consulto multi ab reo faciunt angustiis causae coacti; ut si quis, cum accusetur ambitu magistratum petisse, ab imperatoribus saepe numero apud exercitum  donatum esse. Hoc si diligenter in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
fertiuis. Nã nichilo mag̃ quadruplatoris ꝗͣ furis. quã siccarii aũ ꝓiitoris attulit diffinitionẽ Pte
uitiosũ ẽ ꝓ argumentatio sumere. q in disquisitionem positã est. Ut si quis quẽ furtiarguat
dicat eũ eẽ hoĩem ĩ ꝓbũ. auarũ. fraudulentũ. ei rei testimoniũ ẽẽ. qđ sibͥ fecerit furtũ. Utẽ in¬
tiosũ ẽ contͦuersiã in controũtsiã dnssoluere ħ iͦ. Non conuenit cemsores istũ uob satis facere ex eoqad
ait se ñ potuifse ad eẽ ita ut iuratꝰ fuerat. Quod si ad exercitũ non ueniis: id ne tͥbuno militũcticeret᷑
hoc idõ uitiosũ esti qͥa ñ expelita. aut iudicata res. s ĩpedita. ⁊ in simili contͦuersia posita exẽpli locoꝵ
aꝑte fatur dictio. Suntelligas talidari arma. qualis ꝗ gessit fut. iubet potiri. si studeamꝰ ꝑgana
accusem hũc: Lũ id exdispũtando enoluere nam siueretur ꝗd̃ eum accusem qii est ꝓb.: Si mue¬

Expanded text:
ifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris quam furis, quam sicarii aut proditoris attulit definitionem. Item vitiosum est pro argumento sumere, quod in disquisitione positum est; ut si quis quem furti arguat et ita dicat, eum esse hominem inprobum, avarum, fraudulentum: ei rei testimonium esse, quod sibi furtum fecerit. Item vitiosum est controversiam controversia dissolvere, hoc modo: «Non convenit, censores, istum vobis satis facere, quod ait se non potuisse adesse ita, ut iuratus fuerat. Quid? Si ad exercitum non venisset, idemne tribuno militum diceret?» Hoc ideo vitiosum est, quia non expedita aut iudicata res, sed inpedita et in simili controversia posita exempli loco pr, hoc modo: Aperte fatur dictio, sei intellegas: Tali ‹dari arma, qualis qui gessit› fuit, Iubet, potiri si studeamus Pergamum. accusem hunc? tum id exputando evolvere: Nam si veretur, quid eum accuses, qui est probus? Sin inve
Abbreviated transcription (Latin):
glaio meubuit. Ubxes interuenit. occisũ conspicat᷑ eorpe telũ eruentũ educitꝰ leuccer int̾uenit. cũ frẽ
deersũ.  inmicũ fr̃is cũ gladio cruento udit. caprts ace̾rsit. hie qm̃ comectura uerũ q̃ritu defasto
aut exsrapeis aliqͥs cont᷑uersie nascit᷑ Ea diidit᷑ impartes sex. Scriptũ ⁊ sententiã. Cont̾ria leges. Am¬
biguñ diffinitionem. tnslationẽ ratiocinattonẽ. Ex scripto ⁊ sententia contͦuersia nascit᷑. cũ inaet¬

Expanded text:
sum conspicatur, corpore telum cruentum educit. Teucer intervenit: fratrem sum conspicatur, corpore telum cruentum educit. Teucer intervenit: fratrem occisum, inimicum fratris cum gladio cruento videt. Capitis arcessit. Hic coniectura verum quaeritur; de facto aut e scripto aliquid controversiae nascitur. Ea dividitur in partes sex: scriptum et sententiam, contrarias leges, ambiguum, definitionem, translationem, ratiocinationem. Ex scripto et sententia controversia nascitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ue dicamus. ⁊ suspitionẽ affer auditori meditationis. ⁊ artifieñ q̃ res fidẽ abrogat oratori s expositio ẽ cũ res de qͥ¬
dendi. posita ẽ in confirmatione.⁊ confutatione. Nã cũ augmenta nr̃a epposuerimus. contrariaq dissoliterimus. ab-¬
solute imirũ munus oratorium fecerimꝰ. Utrumq gͥ facere poterimus si constituonem cause cognouerimus. Causa¬
rũ eo initutiones. alii qͣtuor fecert̃. nr doctor tres putauit eẽ. non ut de illos qͥcłł detheret imuientione. su ostenderet
ia qđ o portusset siplicit̃ ae singłari mͦ dicere. illos dnsthuisse duplicit ⁊ biptiato. Constitutio ẽ pͥma de p̾catio defen¬
soris. cũ ꝯc eusatoris insimulatione coniuncta Constititiones itaq ut añ aꝑamꝰ. tres st̃. lomesturalis. legitima. Iuri¬

Expanded text:
ue dicamus, et suspitionem affert auditori meditationis et artificii, que res fidem abrogat orationis. Expositio est, cum res de que dicamus, et suspitionem affert auditori meditationis et artificii, que res fidem abrogat orationis. Expositio est, cum res de qdendi posita est in confirmatione et in confutatione. Nam cum adiumenta nostra exposuerimus contrariaque dissolverimus, absolute nimirum munus oratorium confecerimus. Utrumque igitur facere poterimus, si constitutionem causae cognoverimus. Causarum constitutiones alii quattuor fecerunt: noster doctor tres putavit esse, non ut de illorum quicquam detraheret inventione, sed ut ostenderet, id, quod oportuisset simpliciter ac singulari modo docere, illos distribuisse dupliciter et bipertito. Constitutio est prima deprecatio defensoris cum accusatoris insimulatione coniuncta. Constitutiones itaque, ut ante diximus, tres sunt: coniecturalis, legitima, iuri
Abbreviated transcription (Latin):
sumit᷑ oratoris artificiũ dabimꝰ oꝑã. ut ncħominꝰ industrie ꝗͣ reiutilitas postulabit quesisse uideamunsiprius
paucade diuisione causarũ dixerimꝰ. Causarũ disusio. inãuas partes distͥbuta ẽ. pͥmũ pͦ narrationẽ debemꝰ apire¬
reste matrẽ comienit mͥ cũ adu̾sariis. Iure nefecerit. ⁊ licuerit ne ei facere. iẽ in contͦuersia. Itẽ econtͣrio. aga¬
mãntinẽ eẽ aclm mest᷑ occisũ. confitentur. Cũ iã ita sit. me ulcisti parentẽ negat̃. oportusse. Dem̃ cũ ħ fecerimꝰ.
distͥbutione uti debemꝰ. Ca dnuidit̃ in duas partes. enumerationẽ. ⁊ expositionẽ. enum̃atione utemur. cũ dicemꝰ.
nim̃o q̃t de reb dicturi sumus. Eã plusꝗͣ trnĩ partiũ ẽẽ nuim̃o non oportet. Nã ⁊ pericłosũ ẽ ne quando płus iminus

Expanded text:
sumitur oratoris artificium - dabimus operam, ut nihilominus industrie, quam rei utilitas postulabit, quaesisse videamur  si prius sumitur oratoris artificium - dabimus operam, ut nihilominus industrie, quam rei utilitas postulabit, quaesisse videamur  si prius paucareste matrem convenit mihi cum adversariis: iure fecerit et licueritne facere, id est in controversia.» Item e contrario: «Agamemnonem esse a Clytemestra occisum confitentur; cum id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse.» Deinde, cum hoc fecerimus, distributione uti debemus. Ea dividitur in duas partes: enumerationem et expositionem. Enumeratione utemur, cum dicemus numero, quot de rebus dicturi sumus. Eam plus quam trium partium numero ‹esse› non oportet: nam et periculosum est, ne quando plus min
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rerũ ac tẽꝑoꝵ ordinẽ conseruabimꝰ.: ut geste resert̃. aut ut potuisse geri in debantur. N erit considerandum.
neqͥd ꝑturbate. nequid noue. neꝗd contorte. neqũ ambigue dicamus. neꝗͣ in abiã rem tͣnseamꝰ. ne ab ultimo re¬
sit. aut tp̃ris parũ suisse. aut causã nullã. aut locũ id̾oneum. non fuisse. aut homines ip̃os facere. aut ꝑatiñ
potuisse. Si terares erit: nchominꝰ hec om̃na narrando conseruanda sc̃ Nã sepe ueritas. nͥ b̾seruata sint. fi¬
dẽ ñ potest facere Sin erit ficta: eo mag̃ ert̃ conseruanda. Dehis reb caute confligendũ est. qͥb in rebitabule.
cuã rationem ex ordioꝵ haberemꝰ. h c̃ quod reliquum est qm̃ dererũ iuentione disputandũ ẽ. in qͦ singłare con¬

Expanded text:
et rerum ac temporum ordinem conservabimus, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur: hic erit considerandum, et rerum ac temporum ordinem conservabimus, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur: hic erit considerandum, ne quid perturbate, ‹ne quid contorte,› ne quid nove dicamus; ne quam in aliam rem transeamus; ne ab ultimo resit aut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum ydoneum non fuisse, aut homines ipsos facere aut pati non potuisse. Si uera res erit, nichilominus hec omnia conseruanda sunt; nam sepe ueritas, nisi exornata sit, fidem non potest facere; si erit ficta, eo magis est conseruanda. / De hiis rebus caute confingendum est; quibus in rebus tabule cuam rationem exordiorum haberemus. Nunc, quod reliquum est - quoniam de rerum inventione disputandum est, in quo singulare con
Abbreviated transcription (Latin):
roterutea pars diluitur. im. Namsi imꝓbum eẽ trhesꝑoͣntẽ exist  . h cur me hii locabas nuiptin.
Acutior illa suꝑior. facilior hec posterior ad excogitandũ.  Itẽ uitiosa ẽ confirmatio roms. cũ ea res
se. qm̃ sustinet puerũ infantẽ. Nam ħ sua spoͣnte certa signa ñ oñt: si non cetera q̃ similia c̃currant.¬
ateram ł Item uitiosũ est. ia q̃ uulgarem hĩ desensionẽ. ħ mͦ. Iracundia inductiis peccaui. aut
stuloles centia aut amore huꝰ scenoar it deprecationes. si ꝓbabunt᷑ impune maxima peceata dilii¬
entur. Mtẽ urtiosũ est en id ꝓcerio iunitun ꝙ int̾ os ñ constat. ꝗ ⁊ nc̃ inet᷑uersia ẽ sĩ modo
Eatu dn qͥbo ẽ potestas. au motꝰ supũ. auit inferũ. pacẽ int̾ scsȩ c̃citiant. ĩ fert c̃cordi ã. Nã ita ꝑ

Expanded text:
do: Nam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? auctior illa superior, facilior haec posterior ad excogitandum. Item vitiosa confirmatio est rationis, cum ea re, perisse, quoniam sustinet puerum infantem.» Nam haec sua sponte certa signa non habent: sin cetera quoque similia conalteram.» Item vitiosum est id, quod vulgarem habet defensionem, hoc modo: «Iracundia deductus peccavit aut adulescentia aut amore.» Huiuscemodi enim deprecationes si probabuntur, inpune maxima peccata dilabentur. Item vitiosum est, quom id pro certo sumitur quod inter omnes constat, quod etiaciliant, conferunt concordiam. Nam ita pro
Abbreviated transcription (Latin):
nominabunt᷑: nã in primo geñt q̃ st̃ honesta appellabunt᷑ quȩ aut̃ scđo
nestatis tuncta eẽ om̃i no ex duplicignre intellegent᷑. Sod in meliorẽ parẽ

Expanded text:
nominabuntur. nam, in primo genere quae sunt, ho- nesta appellabuntur; quae autem innominabuntur. nam, in primo genere quae sunt, ho- nesta appellabuntur; quae autem innestatis, iuncta esse omnino et duplici genere intelle
Abbreviated transcription (Latin):
adiungent᷑. atq uniꝰ cusꝰq c̃stitutionis exẽplũ supponere ñ grauarem᷑ nisi illiaͦ
uideremꝰ quẽ ad modũ res obscuȩ dicendo ficrent aꝑtiores sic res aꝑtas obscu¬
de riores fier oratione : Nc̃ ad deliberationis p̃cepta ꝑgamꝰ. Iserũ expecundatũ
pleseru gñra st̃. saraut̃ numerꝰ utandarũ exc̃traria parte. Nã ÷ qͥddã qđ suau
nos alliceat ad scse ñ emolum̃to captans aliqͦ ẜ trahens sua dignitate. qd geus
uirtus. scientia. ueritas : Est aliud aut̃ ñ ꝓpt̃ suã uĩ & naturã ẜ ppt̃ frueũ¬
atq utilitẽ petendũ qđ pecuma : Est porro quiddã exboꝵ partib iunctu
qđ & sua uĩ & dignitate. noᷤ inductos ducit. & p̃se qͣndã gerit urilitatẽ. quo
magis expetatur ut amitiua bona ex istimatio: Atq ex his horũ c̃traria facile
tatentib nob̵ intellegent᷑. ẜut expeditus niuo tradat᷑. ea q̃ posuimꝰ breiit᷑

Expanded text:
is exemplum subponere non gra- varemur, nisi illud videremus, quemadmodum res obscurae dicendo fierent apertiores, sic res apertas obscuriores fieri oratione. Nunc ad deliberationis praecepta pergamus. Rerum expetendarum tria genera sunt; par autem numerus vitandarum ex contraria parte. nam est quiddam, quod sua vi nos adliciat ad sese, non emo- lumento captans aliquo, sed trahens sua dignitate, quod genus virtus, scientia, veritas. est aliud autem non propter suam vim et naturam, sed pr partibus iunctum, quod et sua vi et dignitate nos inlectos ducit et prae se quandam gerit utilitatem, quo magis expetatur, ut amicitia, bona existimatio. atque ex his horum contraria facile tacentibus nobis intellegentur. sed ut expeditius ratio tradatur, ea, quae posuimus, brevi
Abbreviated transcription (Latin):
ldt endcat de utriq ex istimari oportere. Ac si ipseqͦq poterit ratiocinationib
utĩ hisdeꝰ qnonib qͥb ante p̃dictũ ÷ utet᷑: si ñ poterit. negabit oportere
quicꝗ nisiqđ scriptũ sit considerare. multis desimilib reb E inunã quãq
re tantũ singulas ẽẽ leges: omĩa posse interse ł similia ł dissimilia demons¬
trari Ioci cõmunes dratio einatione : Oportere c̃iectura ex eo qͦđ scriptũ sit
adid qđ nꝰ sit scriptũ ꝑ uenire & neminẽ posse om̃es resꝑscriturã ãplecti

Expanded text:
ac, si ipse quoque poterit ratiocinationibus uti, isdem rationibus, quibus ante praedictum est, ute- tur; si non poterit, negabit oportere quicquam, nisi quod scriptum sit, considerare; multas de similibus rebus et in unam quamque rem tamen singulas esse leges; omnia posse inter se vel similia vel dissimilia demonstrari. Loci communes: a ratiocinatione, oportere coniec- tura ex eo, quod scriptum sit, ad id, quod non sit scriptum, pervenire; et neminem posse omnes res per scripturam amplecti,
Abbreviated transcription (Latin):
qł aꝑtius scriptũ sit. Deinde suȩ legis ad scriptũ ipsũ sentenuiã qr adiungere. son¬
trariã aut̃ legt̃. utt ad aliã sententiã traducere: ut si fieri poierit. ne diserepar
qͥdẽ uid eant᷑ int̾se. sostremo facert si causa facultatẽ dabit ut na ratione are
lex c̃seruari uideat᷑. ad uersarioꝵ ratione altera sit neccsario neglegenda: Iocos ait
eoiunes .&. qͦs ipsa causadet uidere oportebit & ex utilitatis & honestatis ampl
simis partib sumere demonstrantẽ ꝑ ãplificationẽ adutia potius legẽ acceder
oporteat. Ex ratiotinatione nascit᷑ c̃trouersia cũ exeo qđ uspiam est. alid qd
nusquã seripiũ: ꝑuenit᷑ hoc pacto. lex Sifuriosus ÷ agnatum̃ gentili umahino¬

Expanded text:
egis ad scriptum ipsum sententiam quoque adiungere, contrariam legem item ad aliam sententiam transducere, ut, si fieri poterit, ne discrepare quidem videantur inter se; postremo facere, si causa facultatem dabit, ut nostra ratione utraque lex con- servari videatur, adversariorum ratione altera sit ne- cessario neglegcommunes et, quos ipsa causa det, videre oportebit et ex utilitatis et ex honestatis amplis- simis partibus sumere demonstrantem per amplifica- tionem, ad utram potius legem accedere oporteat. Ex ratiocinatione nascitur controversia, cum ex eo, quod uspiam est, ad id, quod nusquam scriptum est, venitur, hoc pacto: lex: si furiosus est, agna- tum gentiliumq
Abbreviated transcription (Latin):
ale causarũ genꝰ ac cõmodant᷑. de inceps indeliberatiuũ genꝰ & de monstratiua
argu mentandilocos & p̃cepta dabimꝰ. Nonqͦ ñ in aliq̃ constitutione om̃i
seꝑ causa uerset̃ ẜ quia proprii tantũ harũ causarũ qͥdã loci sunte non
a constitutione separati.ẜ ad fines hoꝵ generũ ac cõmodati. sã plac& iniu¬
diciali gnr̃e. finẽ ee equitatẽ. hoc est partẽ quandã honestatis. inddibe

Expanded text:
ale causarum genus adcommodantur, deinceps in deliberativum genus et demonstrativum ale causarum genus adcommodantur, deinceps in deliberativum genus et demonstrativum argumentandi locos et praecepta dabimus, non quo non in aliqua constitutione omnis semper causa versetur, sed quia proprii tamen harum causarum quidam loci sunt, non a constitutione separati, sed ad fines horum generum accommodati. nam placet in iudiciali genere finem esse aequitatem, hoc es
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd ẽ positũ cuiꝰ de ui querit᷑ hoc mͦ Iex qͥ in aduersa tẽpestate nauẽ
reliquerint omia amittunto. Eoꝵ naues &. onera sunto qͥ in nauireman¬
lisericordia qũinoti nauẽ ad eũ ãplicaueruł. hominẽ abse sustulerunt
podo ml̃ nau cũ iđẽ gubernator eet inscapbauil consgerastet
medo rau iolons sui aptppi religatus scapħa annexã trabebat nauĩ q̃
Vgos ẜ moderat᷑ et᷑ Ile aut̃ cuiꝰ merces erant ingladiũ innauuib idẽ
ad cusberaobicile naufragus ad gubernaculũ accessit E nauĩ qđ
potiut e sopitulatus Sedans autꝰ fluctib. Q tẽpestorera cint saueui
nauis in portu ꝑuehit᷑ ille aut qͥ ingladiũ ꝑͣ cubuerat leuit sauenus
facile ex uninete recreas. Nauẽ cũ onere hoxtriũ suã quisq eeu
dicit. hic om̃s scripto ad causã accedunt & ex nominis ui nascitur
c̃trouersia nã & relinquere nauĩ & remanere in naui. Deniq
tiauis ipsa qđ sit definitionib: querit᷑. Hisdẽ aut̃ ex locis omnib

Expanded text:
aliquod est positum, cuius de vi quaeritur, hoc modo: lex: qui in adversa tempestate navem reliquerint, omnia amittunto; eorum navis et onera sunto, qui in nave remanmisericordia commoti navem ad eum adplicarunt, hominem ad se sustuleruntdominus navis, cum idem gubernator esset, in scapham confugeret et inde funiculo, qui a puppi religatus scapham adnexam tra- hebat, navi, quod posset, moderaretur, ille autem, cuius merces erant, in gladium in navi ibidem in- cumberet. hic ille naufragus ad gubernaculum ac- cessit et navi, quod potuit, est opitulatus. sedatis autem fluctibus et tempestate iam commutata navis in portum pervehitur. ille autem, qui in gladium in- cubuerat, leviter saucius facile ex vulnere est recrea- tus. navem cum onere horum trium suam quisque esse dicit. Hic omnes scripto ad causam accedunt et ex nominis vi nascitur controversia. nam et relinquere navem et remanere in navi, denique navis ipsa quid sit, definitionibus quaeretur. isdem autem ex locis om- nibus,
Abbreviated transcription (Latin):
oontendere ẽ si derando utra lex ad maiores hoo :÷ adutliores.
adhonestiores ac magis necessarias resꝑtineat: ex q̃ c̃ficit᷑. ut si legesduc
Deinde utra lex posterius lata sit. nã postrema q̃q grauissima ÷ de inde
utra lex iubeat aliqđ utra ꝑmitat nã id qd imperat᷑ necedariũ. illio¬
qđ ꝑmitut᷑ uoluntariũ ÷ De inde in utralege si ñ obtẽperatũ sit pȩna
afficiat᷑. aut in utra maior pęna statuat᷑: stã maxime c̃seruanda ÷ : ea q̃ diligenusm¬
corrigere uidet᷑ illã q̃ iub& deuide sutraex degenurt ornii utra de parte q̃dã
utra cõmunit inplures. utra in aliquã certã rem scripta uideat᷑. Na ꝗ̃ in partẽ aliquã
& incertã q̃ quandã rẽ scripta ÷ ꝓmtiu ad causã accedere uidet᷑ & adũdiciũ magis pang¬
Dem de ex lege utrũ statĩ fieri necesse sit. utrũ habeat abq morã. & sustentationẽ : naia
qd̃ statĩ faciendũ sit ꝑfici pͥus oport&. De inde operã dare ut sua lex ipso seripto uideñ¬

Expanded text:
contendere considerando, utra lex ad maiores, hoc est ad utiliores, ad hone- stiores ac magis necessarias res pertineat; ex quo conficitur, ut, si leges duae s pertinere videatur; deinde, utra lex posterius lata sit; nam postrema quaeque gravissima est; deinde, utra lex iubeat aliquid, utra permittat; nam id, quod imperatur, necessarium, illitur, voluntarium est; deinde, in utra lege, si non optemperatum sit, poena adiciatur aut in utra maior poena statuatur; nam maxime conservanda est ea, quae diligentissimcorrigere videatur illam, quae iubet; deinde, utra lex de genere omni, utra de parte quadam; utra communiter in plures, utra in aliquam certam rem scripta videatur; nam quae in partem aliquam et quae in certam quandam rem scripta de, ex lege utrum statim fieri necesse sit, utrum habeat aliquam moram et sustentationem; nam id, quod statim faciendum sit, perfici prius oportet; de- inde operam dare, ut sua lex ipso scripto vide
Abbreviated transcription (Latin):
lniodi ut ia deq̃ querit᷑ re deq̃ c̃stet simile eẽ uideat᷑. Postea ammirationẽ
ei pttbuonẽ . qͥ fier possit ut qͥ hoc equũ ẽẽtoncedat illud negat. qđ aut eq ius
uutꝰ eo đẽ sit in gnñe. de inde id circo de hac re nihil ec̃ scriptũ: qđ dũ de
dli cẽo scriptu de bac is qͥ scribebat dubitaturũ neminẽ arbitratus sit
ostea multis inlegib multa p̃terita eẽ q̃ id cireo p̃terita nemo arburetur
Sot e ceueris deqͥbꝰ scriptũ sit intellegi possint. De inde aquitas rei de mons
qu didiẽ ut in niridiciali absoluta. I contra aut̃ qͥdicet similitudinẽ infir¬
are debebit. qđ faci& si de monstrabit illud q̃d c̃ferat᷑ ab eo cui c̃ferat᷑ diuersũ

Expanded text:
eiusmodi, ut id, de quo quaeritur, ei, de quo constet, simile esse videatur; postea admirationem per contentionem, qui fieri pos- sit, ut qui hoc aequum esse concedat, illud neget, quod aut aequius aut eodem sit in genere; deinde idcirco de hac re nihil esse scriptum, quod, cum de illa esset scriptum, de hac is, qui scribebat, dubita- turum neminem arbitratus sit; postea multis in le- gibus multa praeterita esse, quae idcirco praeterita nemo arbitretur, quod ex ceteris, de quibus scriptum sit, intellegi possint; deinde aequitas rei demon- stranda est, ut in iuridiciali absoluta. Contra autem qui dicet, similitudinem infirmare de- bebit; quod faciet, si demonstrabit illud, quod confera- tur, diversu
Abbreviated transcription (Latin):
bia excedit. ĩ uerbiᷤᷤ. &. iud̾ri oppaeit lib̾taᷤᷤ pur¬
tatiᷤ. Nec sic sit humilis. ut for midolosa. qr ali¬
qͣndo timor restringit am̃ũ. ut loqͥ quȩ recta
sut ñ pͣsumat.s tamͣ ĩ ipsa tũmida cogiuicõ¬
ne. humilitate̾ se eę simulat. Nec sic sit porea

Expanded text:
bia excedit in verbis, et videri appetit libertas puritatis. Ne sic sit humilis, ut formidolosa, quia aliquando timor restringit animum, et loqui quae recta sunt non praesumit, sed tamen in ipsa timida cogitatione humilitatem esse
Abbreviated transcription (Latin):
tis qͥdẽ patͥb iudet̃. replebat. s ad noticiam
gentiũ. nec dum ei lum̃ emicuerat. Alũbis uͦ ide
orsum ignis in carruitu resplendie. q postqm de
uirgiue cartiem sumpsit. inbunano gn̾ere lõge
lateq scĩ sp̃s dona dilatauit. E notandũ qͥ igi
iste aliinibis suꝑius. ꝑcircuitũ eẽ describit᷑. n̾a

Expanded text:
tis quidem partibus Judaeam replebat, sed ad notitiam gentium necdum ejus lumen emicuerat. A lumbis vero ejus et deorsum ignis in circuitu splendet. Quia postquam de virgine carnem sumpsit, in humano genere longe lateque sancti Spiritus dona dilatavit. Et notandum quod ignis iste a lumbis superius per circuitum esse describitur, non
Abbreviated transcription (Latin):
studio nõ debimꝰ excute. ne ipsi ꝑeat. eta ꝑsuã
maliciã excitaras d ehemꝰ. eqninit. tolerare ut
ne dunt deub mala dissemmat eorũ qͥ
audire ad bona pot̾ant. innocentiũ corda coitum¬
linguã redarguit dicẽs. Ins qͥ amat pͥmatum
gerere in eis. diotrepes nõ rxcipit nosa ꝓpten
ħ si uenero cõmoueã eiꝰ oꝑa que fõc. uerbiꝰ ma¬
ligitis gairiens innos. Si sepe sui nõis. laud̃ an
pascit᷑. ⁊ qͣsi sub obtentu lucrorũ sptiliũ. cũ se
eorũ seło fuciat. qͦrũ corda abono itnere det¬
entis sermo ꝑ tarbar. Illi gͦ debent magnoꝑe u¬

Expanded text:
studio non debemus excitare, ne ipsi pereant, ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut ne dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire nos ad bona poterant, corda innocentium corrumlinguam redarguit, dicens, Is qui amat primatum gerere in eis diotrepes non recipit nos. Propter hoc si venero commoneam eius opera quæ facit verbis malignis, gapascitur, et quasi sub obtentu lucrorum spiritalium, cum de se eorum zelo faciat quorum corda a bono itinere detrahentis sermo perturbat. Illi ergo debent magnope
Abbreviated transcription (Latin):
diumna mãdata p̾cipiant bene nos fac̾e̾ bis qͥ noꝰ
oder̃. quisqͥs mala face se odientib ex humn᷑ ra.¬
none cogitat. in eiꝰ am̃o uox cirnis sonat. mult
t̾rena cotidie agim Post ħ ad orationem redimꝰ
accendit᷑ ad cõpunctionẽ am̃s. S qd̾ uolente᷑ fo¬

Expanded text:
divina mandata praecipiant , bene nos facere his qui nos oderunt, quisquis malefacere se odientibus cogitat, in ejus animo carnis vox sonat. Multa terrena quotidie agimus, post haec ad orationem redimus, accenditur ad compunctionem animus, sed earum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ lege scriptue᷑. Facie ᷤ & candelabrũ ductile. de
auro mundissimo: Astile ei. ⁊ calamoᷤᷤ sciphoᷤ. ⁊ spe¬
rulas. ac lilia exipso ꝓcedẽtia. Iui ĩ candelabronͥ
redeptor humani generiᷤᷤ. dsignat. qͥ iͣ natura hum¬
nittitis ĩ sulsit lumine diunitatiᷤᷤ. ut mũdi cãdela¬
brũ sierae. qͣtinꝰ. ĩeiꝰ. lumine oĩspeccator ĩ quibus
iacer&s tenebriᷤ uid̾rae. Qd̾ cãdelabrũ ex ciuropu

Expanded text:
 Facies et candelabrum ductile de auro mundissimo, hastile ejus et calamos, scyphos et sphaerulas ac lilia ex ipso procedentia . Quis in candelabro nisi Redemptor humani generis designatur? Qui in natura humanitatis infulsit lumine divinitatis, ut mundi candelabrum fieret, quatenus in ejus lumine omnis peccator in quibus jaceret tene
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siqͣ ut homunes delinqͣt. ħ uicessant᷑ piis actib
redinũt. I gͦ distincii fidelium ordines ab ei¬
ortu sc̃ẽ eccłe. usq ad finẽ mũdi cõcordit᷑ iuuen.¬
tes. cõtra potestates aerias dimicant. castra ambu¬
lant. fit qͣsi quidẽ castrorũ sonit. qr ĩ eis ad laud̃¬

Expanded text:
et si qua ut homines delinquunt, haec incessanter piis actibus redimunt. Quia ergo distincti fidelium ordines, ab exortu sanctae Ecclesiae usque ad finem mundi concorditer viventes, contra potestates aereas dimicant, castra ambulant; et fit quasi quidam castrorum sonitus, quia in eis ad laud
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. ut uieo quod auctorẽ suũ dilig̃. d et̃
speciẽ uide cõcupiscit. de quo seriptũ ⁊ in quem
desid̾ant angłi ꝓspicere. ꝓ ipia iã amoris desid̾ia.
angłis similis dicat᷑. E quanit dõ amabilis
efficit᷑. tanto agit ut maligtus sp̾ib t̾ribilis fi
qr castrorũ acies. tũe hostibꝰ tribilis hostendit᷑.
qͣndo ita fuerit cõstipata. ut nullo loco uideat᷑

Expanded text:
ratur, ut in eo quod auctorem suum diligit, quod ejus speciem videre concupiscit, de quo scriptum est: In quem desiderant angeli prospicere , per ipsa jam amoris sui desideria angelis similis dicatur: quae quanto Deo amabilis efficitur, tanto agit ut malignis spiritibus terribilis fiaquia castrorum acies tunc hostibus terribilis est, quando ita fuerit constipata ac densata, ut
Abbreviated transcription (Latin):
plationis grãm. te metipsũ ad celestia suspendas.¬
Q eñi mira atq in effabilis sacͥ eloqͥi uirt. hostẽdit᷑
cũ suꝑno amore legentis am̃s penetrat᷑. It gͦ anini
ad alta se subleuat. rora uolat. Sq̃r. Quocũq ibat¬
sp̃s. illue eunte spũ. ⁊ rote parit̾ leuabant᷑ seqͤntẽ
eum. Q eñi sp̃us legentis tend. illue ⁊ diuina elo-¬
qͥa leuant᷑. qr si in eis altũ qͥd uidendo quesieris.¬
secunt᷑ sp̃m. qr siquis in eis qͥd morale. aut histori.¬
cũ querit. sens hũc morał historie seqͥtur: biqͥd
typicũ. mox figurata locutio agnoseit᷑. bi ꝗͥd

Expanded text:
plationis gratiam temetipsum ad coelestia suspendas. Et mira atque ineffabilis sacri eloquii virtus agnoscitur, cum superno amore legentis animus penetratur. Quia ergo animal ad alta se sublevat, rota volat. Sequitur: spiritus, illuc eunte spiritu et rotae pariter levabantur, sequentes eum. 9. Quo enim spiritus legentis tendit, illuc et divina eloquia levantur, quia si in eis altum quid videndo et ss enim spiritus, si quid in eis scire morale aut historicum quaerit, sensus hunc moralis historiae sequitur. Si quid typicum, mox 1227 figurata locutio agnoscitur. Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad ut : rursus inc̾ tẽplaconẽ surgat. & amoris pafi
de pcibulo coͣtẽplate uerittitis accipiat. Inqͣ quia
diuse tenere ipsa corruptioniᷤ i sirmitaᷤ ñpotest. &
bona rursus oꝑa rediẽs. suauitatĩ di memoria ua¬
cit᷑ ⁊ forispiis actibꝰ. intꝰ. uͦ scis desid̾ruis nutritur

Expanded text:
uta, rursus in contemplationem surgat, et amoris pastum de pabulo contemplatae veritatis accipiat, in qua quia diu se tenere ipsa corruptionis infirmitas non potest, ad bona rursum opera rediens, suavitatis Dei memoria pascitur, et foris piis actibus, intus vero sanctis desideriis nutritur
Abbreviated transcription (Latin):
si ea parte qua morti. sub iacuit. At post¬
qm̃ mortẽ resugendo calcaũ. humanitatẽ
suã. &iã maiestatib archangłorũ suꝑ posu¬
it. Prius itaq tronꝰ suꝑ firtiam̃tũ ⁊̃ post
gn̾is redeptor: bumanitateni qͣm descen¬

Expanded text:
s, ex qua morti subjacuit. At postquam mortem resurgendo calcavit, humanitatem suam etiam majestatibus archangelorum superposuit. Prius itaque thronus super firmamentum, et post generis Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
que sit illa nat᷑a que tener omia. impl& onia i¬
cũ plectitur omĩa. suꝑ excedit omia sustne qr¬
pl nec alia ex parce sustinae: aq alii
suꝑ excelit. neq alia ex parte impl& atqi ali ed¬
cũ plec̾tit᷑. s cirium plectendo impl& impendo &¬
cũplectit᷑. Sustinendo suꝑ excedit. siꝑ excedis
sustina. Iouiꝰ natẽ potencam cũ strictꝰ inea eo

Expanded text:
quae illa natura sit quae tenet omnia, implet omnia, circumplectitur omnia, superexcedit omnia, sustinet omnia. Nec alia ex parte sustinet, atque alia superexcedit; neque alia ex parte implet, atque alia circumplectitur; sed circumplectendo implet, implendo circumplectitur, sustinendo superexcedit, superexcedendo sustinet. Hujus naturae potentiam cum stri
Abbreviated transcription (Latin):
ł loribus ut cumul& calathos
Ista comantibus efolus
oi unera uirgo puetq date.
A st ego serca choro in medio
⁊ exta feram pede dactilico¬
i ilia marcida. festa tm̃
ic uenerarier ossa libdo
ossibus altar & in positum
Illa dĩ sita sub pedibus
P rospicit hȩc populosq suos
carmine propitiata fou&¬

Expanded text:
, floribus ut cumulet calathos. , floribus ut cumulet calathos. ista comantibus e foliis munera, virgo puerque, date. ast ego serta choro in medio texta feram pede dactylico, vilia, marcida, festa tamen. sic venerarier ossa libet ossibus altar et inpositum: illa Dei sita sub pedibus prospicit haec populosque suos carmine propitiata fo
Abbreviated transcription (Latin):
Uidit &̾ ipse satelles auem.
⁊ eminȩ ab ore meare palam
obscupefactus & attonitus
iͥ rosilit & sua gesta fugit
Lictor & ipse fugit pauidus
ecce niuem glatialis hiems
Ingerit & tegit om̃e forum.
orembra cegit simul eulaliȩ
axe iacentia sub gelido
Pallioli uice linteoli
fedat amor lacrim̃tũ hominũ
Qui celebrare sup̃ma solent¬
⁊ lebile cedat & offitium.
I psa elementa iubente dõ
exequias tibi uirgo ferunt.
Tunc locus emerita. ẽ cumulo
C lara colonia uetoniȩ
Quam memorabilis amnisana
i recerit & uiridante rapax
Qurgite moenia pulchra lauat
Sic ubi marmore perspicuo
Atria luminat alma nitor.
& peregrinus & indigena
Relliquias cineresq sacros
Seruat humus uenerandasinis
ebta chorusca suꝑrutilant
uelaquearibus aureo lis
Saxaq cęsa solum uariant.
⁊loribus ut rosulenta putes
Prata rubescere multimodis
Carpite purpureas uiolas
Sanguineosq crocos mecice
Non caro his genialis hiẽps
Paxat & arua tepens glacies¬

Expanded text:
vidit et ipse satelles avem vidit et ipse satelles avem feminae ab ore meare palam, obstupefactus et adtonitus prosilit et sua gesta fugit, lictor et ipse fugit pavidus. ecce nivem glacialis hiems ingerit et tegit omne forum, membra tegit simul Eulaliae axe iacentia sub gelido pallioli vice linteoli. cedat amor lacrimantum hominum, qui celebrare suprema solent, flebile cedat et officium: ipsa elementa iubente Deo exequias tibi, virgo, ferunt. nunc locus Emerita est tumulo, clara colonia Vettoniae, quam memorabilis amnis Ana praeterit et viridante rapax gurgite moenia pulchra lavit. hic, ubi marmore perspicuo atria luminat alma nitor et peregrinus et indigena, relliquias cineresque sacros servat humus veneranda sinu. tecta corusca super rutilant de laquearibus aureolis saxaque caesa solum variant, floribus ut rosulenta putes prata rubescere multimodis. carpite purpureas violas sanguineosque crocos metite, non caret his genialis hiems, laxat et arva tepens glacies
Abbreviated transcription (Latin):
qui tua xp̃e trophea not ant
Nomen & ipsa sacrum loquitur
Purpura sanguinis eliciti.
Naec sine flecibus & gemitu
Leca canebat & intrepida.
pirus ab est dolor ex animo¬
oi embraq picta cruore nouo
ł onte cutem recalente nouant
Ultima carnificina dehinc
Non laceratio uulnifica.
o recenus nec arata cutis¬
ł lanma sed undiq lampadib
In latera stomachumq furit
Crinis odorus ut in iugulos
ꝓluxerat in uolitans umeris¬
a uo pudibunda pudicitia
yirgineus q lacer& honos¬
d egmine uerticis opposito
Flamma crepans uolat infaciem.
Perq comas uegecata caput.
occupat exsuperatq apicem.
Nirgo citum cupiens obitum
ad pecit & bibit ore rogum
Emicat inde columba repens
Marciris õsniue candidior
uisa relinquere & astra sequi
Spiritus hic erat eulaliȩ
Lacceolus celer in nocuus
Colla fluunt abeunte anima
&̾ rogus igneus emoritur
Pax datur arcubus ex animis
ꝑlatus in a& hereplaudit ouans
templaq celsa petit uolucer

Expanded text:
qui tua, Christe, tropaea notant! qui tua, Christe, tropaea notant! nomen et ipsa sacrum loquitur purpura sanguinis eliciti.’ haec sine fletibus et gemitu laeta canebat et intrepida; dirus abest dolor ex animo, membraque picta cruore novo fonte cutem recalente lavant. ultima carnificina dehinc, non laceratio vulnifica, crate tenus nec arata cutis, flamma sed undique lampadibus in latera stomachumque furit. crinis odorus ut in iugulos fluxerat involitans umeris, quo pudibunda pudicitia virgineusque lateret honos, tegmine verticis opposito, flamma crepans volat in faciem perque comas vegetata caput occupat exsuperatque apicem; virgo citum cupiens obitum appetit et bibit ore rogum. emicat inde columba repens martyris os nive candidior visa relinquere et astra sequi; spiritus hic erat Eulaliae lacteolus, celer, innocuus. colla fluunt abeunte anima et rogus igneus emoritur; pax datur artubus exanimis, flatus in aethere plaudit ovans templaque celsa petit volucer.
Abbreviated transcription (Latin):
Respice gaudia quanta metas
Quȩ tibi fert genialis honor
Ne lacrimis labefacta domus
i rosequitur generisq: eui.
Ingemit anxia nobilitas
łlore quod occidis in tenero
P roxima docibus & thalamo
Non mou& aurea pompatori
Non pietas ueneranda senum¬
a uos cemeraria debilitas
Ecce parata ministeria
ex cruciabilis exitii.
Aut gladio feriere caput
Aut laniabere membra feris
A ut facibus data fumificis
⁊ lebiliterq ululanda cuis
Incineres resoluta flues
haec rogo quis labor. ẽ. fugere
Si modicum salis eminulis
buris & exiguum digitis
Iangere uirgo benigna uelis
P oena grauis procul afuerit.
Marair ad isca nichil sed enim
Infremit inq tiranniculos
Sputa iacit simulacra dehinc
pissipat in positamq: molam
Suribulis pede prosubigit.
Nec mora carnifices gemini
Iuncea pectora dilacerant
ꝟlacus ungula uirgineum
ꝑ ulsat utrimq & ad ossa secat
e ulalia numerance nocas
Scriberis ecce michi dñe
auam iuuat hos apices legere

Expanded text:
respice gaudia quanta metas, respice gaudia quanta metas, quae tibi fert genialis honor. te lacrimis labefacta domus prosequitur generisque tui ingemit anxia nobilitas, flore 1 quod occidis in tenero, proxima dotibus et thalamis. non movet aurea pompa tori, non pietas veneranda senum, quos temeraria debilitas? ecce parata ministeria excruciabilis exitii: aut gladio feriere caput, aut laniabere membra feris, aut facibus data fumificis flebiliterque ululanda tuis in cineres resoluta flues. haec, rogo, quis labor est fugere? si modicum salis eminulis turis et exiguum digitis tangere, virgo, benigna velis, poena gravis procul afuerit.’ martyr ad ista nihil; sed enim infremit inque tyranni oculos sputa iacit, simulacra dehinc dissipat inpositamque molam turibulis pede prosubigit. nec mora, carnifices gemini iuncea pectora dilacerant et latus ungula virgineum pulsat utrimque et ad ossa secat Eulalia numerante notas. ‘scribens ecce mihi, Domine, quam iuvat hos apices legere
Abbreviated transcription (Latin):
o m̃i patremq negare dm̃
Queritis õ miseranda manus
xp̃i colum genus: enego sum
pemonicis inimica sacris
Idola procero subpedibus¬
ẜ eccore &e ore dm̃n faceor.
Vs. is apollo uenus nichil. ẽ
m aximianus & ipse nichil
Illa nichil quia facta manu.
Hic manuũ quia facta colit
⁊riuula utraq & utraq nichil
Maximianus opum dominus
& t̃m ipse cliens lapidum
Prescituat uoueatq suis
Numinibus caput ipse suum
ꝑectora cur generosa quatit
Lux bonus arbiter egregius
Sanguine pascitur in nocuo
corporibusq piis inhians
Uiscera sobria dilacerat
a dud& & excrutiare fidem
Ergo age tortor adure seca.
niuide membra coacta luto
soluere rem fragilẽ facile . ẽ.
Non penetrabitur incerior
e xagitante dolore animus
Talibus excitus infurias
Y recor ait rape precipitem
Lictor & obrue suppliciis
Sentiat esse dieos patrios¬
Nec leue principis imperium
Quam cuperem tm̃ ante necem
Si potis. est reuocare tuam
Borua puellula nequitiam

Expanded text:
Omnipatremque negare deum? Omnipatremque negare deum? Quaeritis, o miseranda manus, Christicolum genus? En ego sum 948 Daemonicis inimica sacris: Idola protero sub pedibus: Pectore, et ore Deum fateor. Isis, Apollo, Venus nihil est, Maximianus et ipse nihil: Illa nihil, quia facta manu: Hic, manuum quia facta colit: Frivola utraque, et utraque nihil. Maximianus opum dominus, Et tamen ipse cliens lapidum, Prostituat, voveatque suis Numinibus caput ipse suum: Pectora cur generosa quatit? 949 Dux bonus, arbiter egregius Sanguine pascitur innocuo: Corporibusque piis inhians, Viscera sobria dilacerat, Gaudet et excruciare fidem. Ergo age, tortor, adure, seca, Divide membra coacta luto. Solvere rem fragilem facile est: Non penetrabitur interior Exagitante dolore animus. Talibus excitus in furias Praetor, ait: Rape praecipitem, Lictor, et obrue suppliciis: Sentiat, esse dnec leve principis imperium. quam cuperem tamen ante necem, si potis est, revocare tuam, torva puellula, nequitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed pia cura parentis agic
uirgo animosa domi ut laceat
Abdica rure & ab urbe procul
Ne fera sanguinis in pretium
Mortis amore puellaruat
Illa perosa quieas opem
ƿegeneri colerare mora
Nocce fores sine ceste moua
Sepcaq claustra fugaxa perie
Inde perinuia carpit iter
I ngredicur pedibus laceris.
Perloca senca situ & uepr bus
Anglico comitata choro
& lic& horrida nox sileat
Lucis hab& tm̃ illa ducem
hic habuit generosa patrum
Burba columniferũ radium
Scindere qui tenebrosa pocens
Nocce uiam face perspicua
P erscitiit intereunte cahos
Non alicer pia uirgo uiam
Nocte scđa diem meruit
Nec tenebris adoporta fuit
Regna canopica cum fugers
d̾ super astra parar& i ter
Illa gradu cita peruigili¬
or ilia multa prius peragite
auam plagapandat eoa polu
miane superba tribunal adit¬
ł ascibus adstat & in mediis
Uociferans rogo quis furor.ẽ.
I erdere precipites animas
& male prodiga corda sui
Sternere rasilibus scopulis

Expanded text:
Sed pia cura parentis agit, Sed pia cura parentis agit, Virgo animosa domi ut lateat, Abdita rure, et ab urbe procul: Ne fera sanguinis in pretium Mortis amore puella ruat. Illa perosa quietis opem Degeneri tolerare mora, Nocte fores sine teste movet, 946 Septaque claustra fugax aperit, Inde per invia carpit iter. Ingreditur pedibus laceris Per loca senta situ, et vepribus, Angelico comitata choro: Et licet horrida nox sileat, Lucis habet tamen illa ducem. Sic habuit generosa patrum Turba columniferum radium: Scindere qui tenebrosa potens Nocte viam face perspicua Praestitit, intereunte chao. Non aliter pia virgo, viam Nocte secuta, diem meruit, Nec tenebris adoperta fuit, Regna Canopica cum fugeret, Et super astra pararet iter. Illa gradu cita pervigili, Millia multa prius peragit, Quam plaga pandat eoa polum 947 Mane superba tribunal adit, Fascibus astat et in mediis. Vociferans: Rogo, quis furor est Perdere praecipites animas, Et male prodiga corda sui Sternere rasilibus scopulis,
Abbreviated transcription (Latin):
ermine nobilis eulalia
Morcis & indole nobilior
e mericam sacra uirgo suam
cuius ab ubere progenita est.
Ossibus ornat amore colit
Proximus occiduo locus. est
Quitulit hoc decus egregium
Urbe pocens populis locuples
Sed mage sanguine marcirii
Uirgineoq potens ticulo
Curriculis cribus acque nouem
dris hiemes quater attigerat
cum trepidante pira trepidos
derruit aspera carnifices
Supplicium sibi dulce rata
Nam dederat prius inditium
⁊endere se patris ad solium
Nec sua membra dicata choro
I psa crepundia reppulerat
Ludere nescia pusioli.
Spernere succina flere rosas¬
⁊ ulua munilia respuere
o reseuera modesta gradu
oioribus donimium teneris
canitiem medicata senũ
est ubi se furata lues
e xcitat in famulos dñi
c risti colasq cruenta iub&
dura cremare iecur pecudis
A orciferis adolere dus
Infremuit sacer eulaliȩ
Spiritus ingeniiq ferox
d urbida frangere bella purat
&rude peccus anhela dõ
⁊ emina prouocat arma uirũ

Expanded text:
ermine nobilis Eulalia, 942 Mortis et indole nobilior, Emeritam sacra virgo suam, Cujus ab ubere progenita est, Ossibus ornat, amore colit. Proximus occiduo locus est, 943 Qui tulit hoc decus egregium, Urbe potens, populis locuples: Sed mage sanguine martyrii, Virgineoque potens titulo. Curriculis tribus atque novem Tres hyemes quater attigerat, Cum crepitante pyra trepidos Terruit aspera carnifices, Supplicium sibi dulce rata. Jam dederat prius indicium, Tendere se Patris ad solium, Nec sua membra dicata toro: 944 Ipsa crepundia reppulerat, Ludere nescia pusiola. Spernere succina, flare rosas, Fulva monilia respuere: Ore severa, modesta gradu, Moribus et nimium teneris Canitiem meditata senum. Ast ubi se furiata lues 945 Excitat in famulos Domini, Christicolasque cruenta jubet Thura cremare, jecur pecudis Mortiferis adolere deis, Infremuit sacer Eulaliae Spiritus, ingeniique ferox Turbida frangere bella parat, Et, rude pectus anhela deo, Femina provocat arma virum.
Abbreviated transcription (Latin):
eiciatur: ideoq non possu¬
mus cum ui euellere eam.
Exclamauit gͦ sẽs micha¬
el uoce magna dicens. Dnͣe
quid uis de anima hac quia
non ad quiescit nobis ut egre¬
diatur: Uenit autẽ ei uox¬
dicens. Ecce mttto dauid cum
cythara. & om̃s psallentes ieru¬
salem: ut audiens psalmodiã

Expanded text:
ejiciatur, ideoque non possuejiciatur, ideoque non possumus cum vi evellere eam. Exclamavit ergo Michael voce magna dicens: Domine, quid vis de anima hac, quia non acquiescet nobis, ut egrediatur? Venit autem ei vox: Ecce mitto David cum cithara, et omnes Deo psallentes in Jerusalem, ut audiens psalmum a