comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ermes eent. hec armorum innouatio repentina
et insueta spetiẽ tyranni magis ꝗͣ principis trib¬
uere uidebatur. pro inde coortis suspitionibus con¬
festim arma sus cimunt. ac diuersi hinc inde tu¬
multus cõnectantur. oum is igitur. & huius modi
tumus tibus: tota ei uitas. in uosueretur cur suus donat
qui carolum clanculum sequebat. poshidie captata te¬
poris oportunitate cum quibusdam. complicibus
suis. ea parte ad urbis menia peruenit qua recto
tramite ad fessulas itur. atq amicorum & clien¬
tum opre fractis foribus urbem in greuitur. In¬
gressus uoꝰ mox ad publicos. & pretorios carceros
contendit. auibus ad apertis. relaxatisq captiuis
euestigio ai priorum edes decurnit. eosq potesta.¬
te publica exutos de alto dignitatis gradii ĩpriua¬
tã formã redegit. deinde ribi necibuo dirertiõib
facibus & incendiis in tra &traq urbẽ omni genere
cladis albos satis diuq scuitum fuit tande ip̃i ciui¬

Expanded text:
inermes essent. Haec armorum innovatio repentina inermes essent. Haec armorum innovatio repentina et insueta speciem tyranni, magis quam principis, tribuere videbatur. Proinde coortis suspicionibus confestim arma suscipiuntur ac diversi hinc inde tumultus concitantur. 22 Cum his igitur et huiusmodi tumultibus tota civitas involveretur, Cursius Donatus, qui Carolum clanculum sequebatur, postridie captata temporis opportunitate cum quibusdam complicibus suis ea parte ad urbis moenia pervenit qua recto tramite ad Faesulas itur atque amicorum et clientum ope, fractis foribus, urbem ingreditur. Ingressus vero mox ad publicos et praetorios carceres contendit, quibus adapertis relaxatisque captivis, e vestigio ad priorum aedes decurrit eosque potestate publica exutos de alto dignitatis gradu in privatam formam redegit. 23 Deinde ubi necibus, direptionibus, facibus et incendiis intra extraque urbem – omni genere cladis – adversus Albos satis diuque saevitum fuit, tandem ipsi civi
Abbreviated transcription (Latin):
grope stagiam accedentibus se cacis comconende grã ueni¬
sse resconderat. Quo cirea ip̃m demũ aduentantẽ recepe¬
runt atꝙ ingrediẽtẽ magnificis eum honoribus. magistra¬
tibus et sacerdotibus cum solemnibus sacris obiuam eũ¬
tibus. & iuuentute ludiora equoꝵ hastiliumq &ibente
generose ad modum: prosecuti sunt. uer hunc igitus mo¬
dum carelus florentiam ingressus paulo pose con
bilibus ciuibus & omnibus ppł. consultoribus in
nouella beate marie basilica congregata est ibi corã
omnibus se pacis cã uenisse ꝯfir mauit. ꝗd ut faci¬
Lius peruenisse ꝑ ficere posset liberam. sibi potestate
perppm. concedi opportere suasit. id postquam promi¬
ssum fuit se recte pacateq iure iurando prestito cu
ius ꝗͣ inuria auctoritatẽ illam mendaciterne dicĩ
falso habrturum ceͣ predixit. nam suscepta publica
potestate milites/ eius armati prodibant cum cintea

Expanded text:
prope Stagiam accedentibus se pacis componendae gratia veniprope Stagiam accedentibus se pacis componendae gratia venisse responderat. Quocirca ipsum demum adventantem receperunt atque ingredientem magnificis eum honoribus, magistratibus et sacerdotibus cum solemnibus sacris obviam euntibus et iuventute ludicra equorum hastiliumque exhibente, generose admodum prosecuti sunt. 20 Per hunc igitur modum Carolus Florentiam ingressus, paulo post conbilibus civibus et omnibus populi consultoribus – in Novella Beatae Mariae Basilica congregata est. Ibi coram omnibus se pacis causa venisse confirmavit, quod ut facilius perficere posset, liberam sibi potestatem per populum concedi oportere suasit. 21 Id postquam promissum fuit, se recte pacateque, iure iurando praestito, sine cuiusquam iniuria auctoritatem illam mendaciter – ne dicam falso – habiturum esse praedixit. Nam suscepta publica potestate milites eius armati prodibant, cum antea
Abbreviated transcription (Latin):
is florentiã mictitur ut albis qĩ ubiq pertotam pro¬
uinciam. dominãtibus adueysus quos. boni fatius nõ
paruam indignationẽ susceperat aliquatenus regug¬
naret. Ut igit florentini hunc caro lum cum ingẽ¬
tibus copiis uersus fiorentiã contendere intellex erunt
uarias de aduentu eius consultationes uaria q consilia
habuerunt talis enim tantarum. Coprarum: aduentus
albis propterea molesfissimus erat qm̃ soli pulsis &
urbe aduersaris. dominabant atq unam qͥq rerum
innouationẽ sibi & statui suo periculosam &. suspi¬
cio sam fore arbitrabantur. ob sũmã tam̃ pontificis
simul atq regie domus uenerationẽ obuiare ac resiste¬
re uerebant. Unde qui rem .p. gubernabant multis
hinc inde rationibus. adductis eum in urbe recipere ꝗͣ
repellere satius cẽ xistimarunt aq p̾cipue resposiãh
suis ad receptionẽ. facilius mouecant qm̃ legatis ad eum

Expanded text:
is Florentiam mittitur ut Albis, quasi ubique per totam prois Florentiam mittitur ut Albis, quasi ubique per totam provinciam dominantibus, adversus quos Bonifatius non parvam indignationem susceperat, aliquatenus repugnaret. Ut igitur Florentini hunc Carolum cum ingentibus copiis versus Florentiam contendere intellexerunt, varias de adventu eius consultationes variaque consilia habuerunt. Talis enim tantarum copiarum adventus Albis propterea molestissimus erat, quoniam soli, pulsis ex urbe adversariis, dominabantur atque unamquamque rerum innovationem sibi et statui suo periculosam et suspiciosam fore arbitrabantur. Ob summam tamen pontificis simul atque regiae domus venerationem, obviare ac resistere verebantur. 19 Unde qui rem publicam gubernabant, multis hinc inde rationibus adductis, eum in urbe recipere quam repellere satius esse existimarunt; atque praecipue responsionibus eius ad receptionem facilius movebantur, quoniam legatis ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
runt urbem totam artes & monia finitimaq ecꝵ
orida multis custodibus plurmisꝑ armorum
gencribus egregie ad modum munierunt. quo fi¬
cto oratoros. ad carolum miserunt ut urbẽ
ingrederet᷑. et atꝙ et roguntes. Ille uõ ceuuis
prudens. & cautus preparatarum. munitionũ
non agnarus. nec conceptam suptionẽ augeret i¬
gredi rocusauit licet ad pontẽ usqo cognomine
longum mille circiter passus apistorio distantẽ ꝑue¬
niret. arolos igitur sic prope urbẽ tran seunti multi
nobiles ac populares. ciues cum plerisq adolescẽtibut
eratulabundi equestribus ludis obuiã fuerunt sed cũ
inbugiano eadẽ die hostitaretur fcm̃ ẽ ut magna.
nigror manus ad eum: conquerendi grã. concurreret
paucos deinde dies ibidẽ cõmoratus uersus ananiã cã¬
panie urbem ubi ea tempes tate. pontificalis cuna re¬
sidebat iter amripuit. ibi abonifatio benigne &. honori fi¬
ce. susceptus paulo post cum magnis militum copi¬

Expanded text:
runt, urbem totam, arces et moenia finitimaque eorum runt, urbem totam, arces et moenia finitimaque eorum oppida multis custodibus plurimisque armorum generibus egregie admodum munierunt. 17 Quo facto oratores ad Carolum miserunt, ut urbem ingrederetur etiam atque etiam rogantes. Ille vero, ceu vir prudens et cautus, praeparatarum munitionum non ignarus, ne conceptam suspicionem augeret, ingredi recusavit, licet ad Pontem usque cognomine Longum, mille circiter passus a Pistorio distantem, perveniret. Carolo igitur sic prope urbem transeunti multi nobiles ac populares cives cum plerisque adolescentibus gratulabundi equestribus ludis obviam fuerunt; sed cum in Bugiano eadem die hospitaretur, factum est ut magna Nigrorum manus ad eum conquerendi gratia concurreret. 18 Paucos deinde dies ibidem commoratus, versus Ananiam, Campaniae urbem, ubi ea tempestate pontificalis curia residebat, iter arripuit. Ibi a Bonifatio benigne et honorifice susceptus, paulo post cum magnis militum copi
Abbreviated transcription (Latin):
tempestate bonifatius octauus romane eccłie pre¬
sidebat. adquem cursius donatus eaueo f lorentinus.
eflorentiã studio partium iam antea relagatus. suplex
auxilii petẽdi gra confugerat. ac eius prudenti grtaunq
consilio: sũmus pontifex. paulo post plurimũ ute¬
batur. cursius nigrorum epistorio ubi aliauot ante
annis. pretor fuerat. relegatione audita ꝓbonititi¬
um pontificẽ. hortabat. ut acarolo tunc frantoꝵ
rege: carolum quendam uolusianũ eius frẽm cum ma¬
gnis gallorũ copiis eccłiasticis sumptibus potoret.
ut in italiã ueniret. Unde pontifex cursii consilio
usus oratores. ad carolum huiue modi postulationi¬
bus ordinauit. carolus pontificalium legcitor poti¬
tionibus. ac qui escens alterum. carolus cus frẽm
ut abeo pete batur. ad pontificem mi sit. is magna eꝗ¬
tum peditumq. manu uia bononiensi uersus pisto¬
rium contendit qd ubi aloi pistorienscos pre sense¬

Expanded text:
tempestate Bonifatius Octavus Romanae ecclesiae praetempestate Bonifatius Octavus Romanae ecclesiae praesidebat, ad quem Cursius Donatus, eques Florentinus, e Florentia studio partium iam antea relegatus, supplex auxilii petendi gratia confugerat ac eius prudenti gravique consilio summus pontifex paulo post plurimum utebatur. Cursius Nigrorum e Pistorio, ubi aliquot ante annos praetor fuerat, relegatione audita, Bonifatium pontificem hortabatur ut a Carolo, tunc Francorum rege, Carolum quemdam Volusianum eius fratrem cum magnis Gallorum copiis ecclesiasticis sumptibus peteret ut in Italiam veniret. 16 Unde pontifex, Cursii consilio usus, oratores ad Carolum regem huiusmodi postulationibus destinavit. Carolus pontificalium legatorum petitionibus acquiescens, alterum Carolum eius fratrem, ut ab eo petebatur, ad Pontificem misit. Is magna equitum peditumque manu via Bononiensi versus Pistorium contendit. Quod ubi Albi Pistorienses praesense
Abbreviated transcription (Latin):
cipes formatis capita libus processibus pernuntios citari
fecit. At illi ꝗͣꝗͣ citati eẽnt susceptorum tamen armoꝵ
formidinẽ cobortẽ enim preconiam una cum quibus¬
dam aliis peditibus arma capere iusserat comparere
non audentes exilio atq proscriptione bonorum dam¬
nati sunt. domusq eorum incense. nec his contentus ma¬
gna comparatorum militum manu innigros ueq ad eo
deseuit ue post impran quandam non nullorum bo¬
minu truicidationẽ oñs familias populares & gene¬
rosas. illius factionis sectatrices pluribus calamitatũ
generibus afficeret nam & tedicios & tebertellos & si
necibus partim exiliis. & incendiis multum. ad mo¬
dum afflixit intercetera enim edificia q̃ combu¬
sta narrantur. maximũ quodam ubanorum om¬
niũ palatium fuit qđ cancella niorum. nigroꝵ erat
& damiata dicebatur. ꝑ hunc igitur modum. albi ni¬
gris exurbe depulsis soli dominari uidebantur ea

Expanded text:
cipes, formatis capitalibus processibus, per nuntios citari cipes, formatis capitalibus processibus, per nuntios citari fecit. At illi, quamquam citati essent, susceptorum tamen armorum formidine – cohortem enim praetoriam una cum quibusdam aliis peditibus arma capere iusserat – comparere non audentes, exsilio atque proscriptione bonorum damnati sunt domusque eorum incensae. 14 Nec his contentus, magna comparatorum militum manu in Nigros usque adeo desaeviit ut post impiam quamdam nonnullorum hominum trucidationem omnes familias populares et generosas illius factionis sectatrices pluribus calamitatum generibus afficeret. Nam et Tedicios et Sinnecibus partim exsiliis et incendiis multum admodum afflixit. Inter cetera enim aedificia, quae combusta narrantur, maximum quoddam urbanorum omnium palatium fuit quod Cancellariorum Nigrorum erat et “Damiata” dicebatur. 15 Per hunc igitur modum Albi, Nigris ex urbe depulsis, soli dominari videbantur. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
libera ciuitatis. dominatio ꝑ tric̃niũ tradere
t. quo facto legatos talibus.& huius modi tra¬
dende urbis con missionibus florentiã misert
Florentini hanc pistoriensium legationẽ leti &
alacres sus cepeyunt ac benigne. ad modum au¬
dierunt. mox suscepta libere ut ao oratoribus
enbuebat. ci uitatis dominatione preside mac
p̃torem duos ciues suos. delegerunt qui & ui¬
bem Custodirent. ciuitatemꝙ regerent. Ni toto
gubernationis sue tpe albos semꝑ nigno oppres¬
sis ad omnes dignitatis gradus & tulerunt duob
deinde illis functis muneribus: suis andream ge¬
rardinũ equitẽ florentinũ uirum perea tempora
magne in re .p. autoritatis ynum solum sustitu¬
erunt. Andreas paulo pose qͥ ciuitatis curam sus¬
cepit: ut erat florentie albarum partium sic pisto¬
rii eam factionẽ auide cõplexus. baschieram ribeum
equitẽ pistoriẽsem & quosdam alios adueysariorum pñ¬

Expanded text:
libera civitatis dominatio per triennium traderetur. libera civitatis dominatio per triennium traderetur. 12 Quo facto legatos talibus et huiusmodi tradendae urbis commissionibus Florentiam miserunt. Florentini hanc Pistoriensium legationem laeti et alacres susceperunt ac benigne admodum audierunt; mox suscepta liberae – ut ab oratoribus tribuebatur – civitatis dominatione, praesidem ac praetorem duos cives suos delegerunt, qui et urbem custodirent civitatemque regerent. Hi toto gubernationis suae tempore Albos semper, Nigris oppressis, ad omnes dignitatis gradus extulerunt. 13 Duobus deinde illis functis muneribus suis, Andream Gerardinum equitem florentinum, virum per ea tempora magnae in re publica auctoritatis, unum solum substituerunt. Andreas paulo postquam civitatis curam suscepit, ut erat Florentiae Albarum partium, sic Pistorii eam factionem avide complexus, Baschieram Rubeum equitem Pistoriensem et quosdam alios adversariorum prin
Abbreviated transcription (Latin):
factionũ complicibus diuersa & contraria sentien¬
tibus antea profecisse intelligerent hac ꝑ hoc ciui¬
tatẽm suam ĩmani festam ruinam atꝙ certã ꝑnitiẽ
acutum ruituram. eẽ cernẽtes nisi celeriter prouide¬
retur. desalubri quodam eius remedio cogitabant: In¬
tercogitandum uero nullum. salubrius occurrebat.
qͣm si florentino populo liberam ciuitatis domina¬
tionẽ per aliquot annos. cõcessissent. qđ & si sue rei.
.p. utile fore censerent adid tamen studio partium
facilius. trahebant. rati suta fieret ut alborum fa¬
uore qui tunc nigris ex actis florentie dominari
uidebant᷑. diuerse factionis homines & ica pistono
pellerent. illi enim prudentes & graues ciueo albis
adherebant. Unde ordine dato ue concio congrega¬
ret eo modo a forma q̃ usq ad tempora nr̃a depi¬
storiensium. more seruant᷑ propositum & consul¬
tum ac tandẽ decretum. fuit. ut florentinis.

Expanded text:
factionum complicibus diversa et contraria sentienfactionum complicibus diversa et contraria sentientibus, antea profecisse intelligerent ac per hoc civitatem suam in manifestam ruinam atque certam perniciem actutum ruituram esse cernentes nisi celeriter provideretur, de salubri quodam eius remedio cogitabant. 11 Inter cogitandum vero nullum salubrius occurrebat quam si Florentino populo liberam civitatis dominationem per aliquot annos concessissent; quod etsi suae rei publicae utile fore censerent, ad id tamen studio partium facilius trahebantur, rati – si ita fieret – ut Alborum favore, qui tunc Nigris exactis Florentiae dominari videbantur, diversae factionis homines ex ipsa Pistorio pellerentur; illi enim prudentes et graves cives Albis adhaerebant. Unde ordine dato ut contio congregaretur eo modo et forma quae usque ad tempora nostra de Pistoriensium more servantur, propositum et consultum ac tandem decretum fuit ut Florentinis
Abbreviated transcription (Latin):
erat bifariam sequebantur. ꝑ huc itiq modum partita cu¬
etas nrã ludis magnificentiis ac festiuitatibus: solem nib¬
q conuiuiis. quibus hactenus operam namt fine im¬
posuit ac se am. ipam totam ad seditiones & disco¬
dias conuertit atq postremo intantam insaniã pror¬
pit ut ad prelia & uulnera & ciuium &xilia prosiliret
& enim. intercetera diuersarum partiũ facinora uni cir¬
culorum cui riconuerino nom erat in rixa. iuuenũ oor¬
ta nasus ã scĩdit᷑. & cursius postea. donatus una cum
simbaldo eius frẽ. Rubeotosa Giachinotto pactio. Ge¬
rio spina cunctis nobilitatis/ suarum familiarum
equitibus ac principibus. & pluribus alii proximis
& agnatibus nigroꝵ fautoribus inagrum. pera smo
relegtantur. pistorienses quidam. poulo prudentio¬
res. & grauiores uiri. non multo post hanc cance¬
larior relegationẽ. cum parum uel potius ni¬
hil in relegandis ciuibus suis reliquis enrundem

Expanded text:
erat, bifariam sequebantur. 9 Per hunc itaque modum partita cierat, bifariam sequebantur. 9 Per hunc itaque modum partita civitas nostra ludis, magnificentiis ac festivitatibus solemnibusque conviviis, quibus hactenus operam navarat, finem imposuit ac se ipsam totam ad seditiones et discordias convertit; atque postremo in tantam insaniam prorupit ut ad proelia et vulnera et civium exsilia prosiliret. Etenim inter cetera diversarum partium facinora uni Circulorum, cui Ricoverino nomen erat, in rixa iuvenum coorta nasus abscinditur; et Cursius postea Donatus una cum Sinibaldo eius fratre, Rubeo Tosa, Giachinotto Pactio, Gerio Spina, cunctis nobilitatis suarum familiarum equitibus ac principibus et pluribus aliis proximis et agnatis, Nigrorum fautoribus, in agrum Perusinum relegantur. 10 Pistorienses quidam paulo prudentiores et graviores viri, non multo post hanc Cancellariorum relegationem, cum parum vel potius nihil in relegandis civibus suis, reliquis earundem
Abbreviated transcription (Latin):
sub leuati easdem uel maiores incendii faces in florẽtirã
urbem iniecerunt. nam ea labes primo ita nobi litatem
inͣ repsit. ue nulla domus. paulo insignior. remaneret
que non bifariam. scinderet. Iitpopulares dein ueluti
tabes. aliqua longius progressa usq adeo &arsit ut
totam pene ciuitatẽ eiuoꝙ agrum corrumperet. di¬
uersa e. namq domus diuerse familie diuersi deniq
fr̃es utriusq partis fautores reperiebant & enim
donatorum pactiorum bis dominonĩ bonde montũ
gian figliaz iorum. Aliorum brnelis corum saui¬
cciulonim familie & pars tosingiorum cum rela¬
uis com plicibus nigris fauebant. At uersa uice cir¬
culi adimares cauiccuili dum taxat exceptis abba¬
ctoꝵ ainguccioꝵ morii scalii spinii caualcantes de¬
niq om̃s cum aliis quibus dam: sectatoribus albis adh¬
erebant. has nobilitas et prepotentes/ familias cuncti
populares ꝙ uniuersa pleds uane ut cuiq ingeniũ

Expanded text:
sublevati easdem vel maiores incendii faces in Florentinam sublevati easdem vel maiores incendii faces in Florentinam urbem iniecerunt. Nam ea labes primo ita nobilitatem irrepsit ut nulla domus paulo insignior remaneret quae non bifariam scinderetur. 7 In populares deinde, veluti tabes aliqua longius progressa, usque adeo exarsit ut totam paene civitatem eiusque agrum corrumperet. Diversae namque domus, diversae familiae, diversi denique fratres utriusque partis fautores reperiebantur. Etenim Donatorum, Pactiorum, Bisdominorum, Bondelmontum, Gianfigliaziorum, Alliorum, Brunelliscorum, Cavicciulorum familiae et pars Tosingorum cum reliquis complicibus Nigris favebant. 8 At versa vice Circuli, Adimares, Cavicciulis dumtaxat exceptis, Abbattorum, Arrigucciorum, Mozii, Scalii, Spinii, Cavalcantes denique omnes cum aliis quibusdam sectatoribus Albis adhaerebant. Has nobilitatas et praepotentes familias cuncti populares et universa plebs varie, ut cuique ingenium
Abbreviated transcription (Latin):
tarent sed cum tandẽ nihil iam pridẽ obstinatis
uerdrumꝙ animis. proficere potuisset. pistoriensos
ue tanto ciuilium dis cordiarum malo si qua po¬
sent. aliquatenus. mederent cancollario sprin¬
cipos factionũ. anquã loxati epistorio. recoderent
inflorentie urbem relegarunt. relegati ubif¬
lorentiam uencrunt uarie aciuibus ut diu̾se
eoꝵ affinitates & amicitie erant bifariã suscep¬
ti pluribus sibi locis habrtacula constituerunt. nigri
enim partim trãs arnum uixta frescobaldorum parti
habitarunt. Albi uero cis amum inuia garbensi prope eri¬
culorum beni uolorum. & affinium domos cõmorabant
Quid olura: breui post tempore. hoc pessimum rabidarĩ
discordiarum semen non modo pistorium nõ purgauit.
sed qd longe non peius fuit ciuitate mem penitus & oĩo
infecit homines enim nobiles. uanis ut diximus. hospiti¬
Is ab amicis.&. ab finibus suscepti diuersis q fauoribus

Expanded text:
tarentur; sed cum tandem nihil iam pridem obstinatis tarentur; sed cum tandem nihil iam pridem obstinatis utrorumque animis proficere potuissent, Pistorienses – ut tanto civilium discordiarum malo, si qua possent, aliquatenus mederentur – Cancellarios principes factionum, antequam legati e Pistorio recederent, in Florentiae urbem relegarunt. 5 Relegati ubi Florentiam venerunt, varie a civibus, ut diversae eorum affinitates et amicitiae erant, bifariam suscepti, pluribus sibi locis habitacula constituerunt. Nigri enim partim trans Arnum iuxta Frescobaldorum, partim habitarunt; Albi vero cis Arnum in via Garbensi prope Circulorum benevolorum et affinium domos commorabantur. 6 Quid plura? Brevi post tempore hoc pessimum rabidarum discordiarum semen non modo Pistorium non purgavit sed – quod longe peius fuit – civitatem nostram penitus et omnino infecit; homines enim nobiles variis, ut diximus, hospitiis ab amicis et affinibus suscepti diversisque favoribus
Abbreviated transcription (Latin):
non nulla prosertim inprincipio huius secundi libri ubi
reliquoꝵ fundamenta iaciunt clarius. & euidentus re¬
plicabimus Prepotentõ cancellanoꝵ familiã nati int̃
se dissensionibus intantam in saniam ac rabiẽ in calcẽ pri¬
mi libri prorupisse retulimus ut preter frequenteo
minum cedos quas factiosi quotidie machinabant᷑. cun¬
etos pistorienseo ac florentinos ciues & a gresto huiuomo¬
di factionibus corrupisse uiderctur. Vn florentinio¬
ꝑtimut . partium principes. piscorienses coꝵ amicbs̃a¬
& familiares. & qui post predictum manfredi conflie¬
tum eagdem factiones sectabant᷑ in ultimũ discrimet
ob ciuiles dum taxat. dis cordias iam deuenisse conspi¬
cientes curam. finitime ac beni uole. ciuitatis nõ neg¬
lexerũt. ueriti si ne glessissent ne eoꝵ amici ciui¬
tate. pelleront quippe legatos. cuestigio pistoruim
miserunt qui ad concordiam & unionẽ eiues &or¬

Expanded text:
nonnulla, praesertim in principio huius secundi libri, ubi nonnulla, praesertim in principio huius secundi libri, ubi reliquorum fundamenta iaciuntur, clarius et evidentius replicabimus. 3 Praepotentem Cancellariorum familiam, natis inter se dissensionibus, in tantam insaniam ac rabiem in calce primi libri prorupisse retulimus, ut praeter frequentes hominum caedes, quas factiosi quotidie machinabantur, cunctos Pistorienses ac Florentinos cives et agrestes huiusmodi factionibus corrupisse videretur. Unde Florentini optimarum partium principes, Pistorienses eorum amicos et familiares et qui post praedictum Manfredi conflictum easdem factiones sectabantur in ultimum discrimen ob civiles dumtaxat discordias iam devenisse conspicientes, curam finitimae ac benevolae civitatis non neglexerunt, veriti, si neglexissent, ne eorum amici civitate pellerentur. 4 Quippe legatos e vestigio Pistorium miserunt, qui ad concordiam et unionem cives exhor
Abbreviated transcription (Latin):
tudinaria hec pistoriensium. ancellarioꝵ rixa ac.
dissensio & pistoriun & florentiã & totam deniq ita¬
liam: uehementes corrumpit. et ita quidem corue¬
pit uc mutatis quẽ ad modũ supͣ diximus. guelfoꝵ
ac gibellinoꝵ nominibus albi. c& nigri ubiqͦ appella
ACTEN US PRIORILiIbro multa ac
uasia premisimus q̃ aprimeua etrus corũ
nr̃oꝵ orgine per aliquot annoꝵ milia ad
ratarum partium studia deduximus qd id circo fecimus
partim ue eaq scriberemus ceu quodam uetustatis sale cõ¬
dita digniora redderent. partim et ue cetera q̃ multis. post
scculis facta fuerunt ab illis. antiquissimis & dignissimis.
rebus plurimũ degenerasse uiderẽt᷑ quẽ ad modum cun¬
otis deinceps hec nra legentibus palam & aperte demo
& nigraꝵ partium. studia omnium pene. i talicaꝵ ne
sunt initium causee. C originem fuisse constat de huius¬
modi cunc taꝵ aliaꝵ factionum. ut ita dixerim capitibus

Expanded text:
tudinaria haec Pistoriensium Cancellariorum rixa ac tudinaria haec Pistoriensium Cancellariorum rixa ac dissensio et Pistorium et Florentiam et totam denique Italiam vehementer corrupit; et ita quidem corrupit, ut mutatis, quemadmodum supra diximus, Guelforum ac Gibellinorum nominibus, Albi et Nigri ubique appellarDUS 1 Hactenus priori libro multa ac varia praemisimus, quae a primaeva Etruscorum nostrorum origine per aliquot annorum milia aatarum partium studia deduximus. Quod idcirco fecimus, partim ut ea quae scriberemus, ceu quodam vetustatis sale condita, digniora redderentur, partim etiam ut cetera, quae multis post saeculis facta fuerunt, ab illis antiquissimis et dignissimis rebus plurimum degenerasse viderentur, quemadmodum cunctis deinceps haec nostra legentibus palam et aperte demoet Nigrarum partium studia omnium paene Italicarum, neubsecutae sunt, initium, causam et originem fuisse constat, de huiusmodi cunctarum aliarum factionum – ut ita dixerim – capitibus
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem accepit. qd obdo repulseq uiginis parentes ac
propinqui usꝙ adeo moleste. tulerũt ut in iuriam illã
tam uehementẽ. & tam contumdiosam nece & micida¬
tione. bondelmontis quo quo modo ulcisci constituerent.
quod paulo post fecerunt nec pascatis solemnitati¬
bus anefaria genero si equitis occisione abstine potuer¬
unt. tantis irarum furoribus agebant. Quo circa ꝑhãc
contumeliosam repulse uirginis abdicationẽ acꝑ per
scelestam tanti & tam generosi equitis occisionẽ uni¬
uersa ciuitas uariis ac diuersis fauoribus. trahebat᷑
Nam nobiles quiq ciues partim bondel mõtibus. qui guel¬
fas partim lambertis fauebant. ꝗ gibellinas sacniõ¬
nes sectabãt. Itae quẽ ad modum ciudelis & in hũa
generosi equitis trucidatio. diuersa partium studia
parua adhuc & pene lamguida & citauit & citaq ita
adauxit. ut uniuersam ciuitatẽ in ficeret sic uicissi¬

Expanded text:
uxorem accepit. Quod Obdo repulsaeque virginis parentes ac uxorem accepit. Quod Obdo repulsaeque virginis parentes ac propinqui usque adeo moleste tulerunt ut iniuriam illam tam vehementem et tam contumeliosam nece et trucidatione Bondelmontis quoquo modo ulcisci constituerent; quod paulo post fecerunt. 157 Nec Paschatis solemnitatibus a nefaria generosi equitis occisione abstinere potuerunt, tantis irarum furoribus agebantur. Quocirca per hanc contumeliosam repulsae virginis abdicationem atque per scelestam tanti et tam generosi equitis occisionem universa civitas variis ac diversis favoribus trahebatur. 158 Nam nobiles quique cives partim Bondelmontibus, qui Guelfas, partim Lambertis favebant, qui Gibellinas factiones sectabantur. Itaque quemadmodum crudelis et inhumana generosi equitis trucidatio diversa partium studia, parva adhuc et paene languida, excitavit excitataque ita adauxit ut universam civitatem inficeret, sic vicissi
Abbreviated transcription (Latin):
quam ut stabilior eẽt affinate nuptiisq firmarunt.
Nam bondel monti quandam obdonis & sorore neptẽ
matrimonio uinxerunt res iam uulgata & dies
dicta erat adnuptraꝵ. solempnia peragenda. hac̃
affinitatẽ nõ nulli bondel montis fautons d̃ pote
õge sibi imparem uehementer carpebant itaq cũ
ip̃e forte pei eos dies spatiandi gr̃a ruxta donatorũ
edes equitaret. matrona q̃dam impudens certeac ni¬
mium prouocax iuuenem. paulo audacius cõpellatũ
obiurgtre cepit. ꝙ longe. nobilis imparẽ sibi genẽ for¬
maꝙ uxorem accepisset mox hanc equidem inquit
tuis asseruabam nuptiis filiam uirginẽ formosari
ostendens: percussere illico pectus celsiors quelle
uultus. atq ita percussere. ut qi furiis agitatus ac nu¬
leficris incantationibus. fas cinatus secunda uota pͥ¬
oribus. nuptiis preferre nõ dubitaret Unde posiridie
ad matronam. reuersus eius filiam prima abd̃icata

Expanded text:
quam ut stabilior esset, affinitate nuptiisque firmarunt. quam ut stabilior esset, affinitate nuptiisque firmarunt. Nam Bondelmonti quamdam Obdonis ex sorore neptem matrimonio iunxerunt. Res iam vulgata et dies dicta erat ad nuptiarum solemnia peragenda. Hanc affinitatem nonnulli Bondelmontis fautores, utpote longe sibi imparem, vehementer carpebant. 155 Itaque cum ipse forte per eos dies spatiandi gratia iuxta Donatorum aedes equitaret, matrona quaedam – impudens certe ac nimium procax – iuvenem paulo audacius compellatum obiurgare coepit, quod longe nobilis imparem sibi genere formaque uxorem accepisset. Mox «Hanc equidem» inquit «tuis asservabam nuptiis», filiam virginem formosamque ostendens. Percussere illico pectus celsioris puellae vultus atque ita percussere ut, quasi Furiis agitatus ac maleficis incantationibus fascinatus, secunda vota prioribus nuptiis praeferre non dubitaret. 156 Unde postridie ad matronam reversus, eius filiam, prima abdicata,
Abbreviated transcription (Latin):
et aperta inpublica et aperta partium studia prodibãt
ut detestandis guelfoꝵ. & gibellinoꝵ nominibus mirũ
in mdum oblectacenitꝰ et qm altercatio quedam inter
non nullos  ciues m̃os. habita eodem ciuilium disco¬
diarum fluctus florentie induxerat quẽ ad modum
comemorata pistoriesium siuium contentio & rabies pi¬
storii pariter effecerat/ nõ inutile fore. putauimus
si prodemos trandis multoꝵ hominum leuitatibus / noua
illius dissensionis originem hoc loco paucis explicaremꝰ.
Interbon del monte equitem florentinum ea tempestate
in primis splendideum. & obdonẽ fifantẽ nobili gene
oriundum. simulta tes quedam. & grauiores inimici¬
tie uigebant. nam utraq pars. &t suis. & amicorum. &
propinquoꝵ opibus iuuabat᷑: sed cum unus quis mul¬
tis familiaꝵ clientelis niteret᷑. atq ad alterius necẽ
prouiribus machinaretur bonis tandẽ. quibus uiris
intercedentibus. ad concordiam . & pacem conuenere

Expanded text:
 in publica et aperta partium studia prodibant  in publica et aperta partium studia prodibant ut detestandis Guelforum et Gibellinorum nominibus mirum in modum oblectarentur. 153 Et quoniam altercatio quaedam inter nonnullos cives nostros habita eosdem civilium discordiarum fluctus Florentiae induxerat, quemadmodum commemorata Pistoriensium civium contentio et rabies Pistorii pariter effecerat, non inutile fore putavimus si pro demonstrandis multorum hominum levitatibus novam illius dissensionis originem hoc loco paucis explicaremus. 154 Inter Bondelmontem equitem Florentinum, ea tempestate in primis splendidum, et Obdonem Fifantem, nobili genere oriundum, simultates quaedam et graviores inimicitiae vigebant. Nam utraque pars et suis et amicorum et propinquorum opibus iuvabatur; sed cum unusquisque multis familiarum clientelis niteretur atque ad alterius necem pro viribus machinaretur, bonis tandem quibusdam viris intercedentibus, ad concordiam et pacem convenere;
Abbreviated transcription (Latin):
pore. processerunt. ut cunctos germanos uel uolentes
ad celebre duellũ allicerẽt uł inuitos. & repugnãtes
attraherẽt: alii nãq uni: alii uo̾ alteri. fauebant
Quid plura. non multo post talia partium studia in
germania uoq adeo in ualuerunt ut nullus germa¬
noꝵ mirabile: dictu expers. remaneret. qui nõ huius¬
modi factionum desiderio aliquatenus traheret. ꝯxqͦ
factum est ut qui guelfo opitularẽt guelfi qui uero
gibellino fauerẽt gibellini appellarẽt᷑: nec solum hu¬
iusmodi partiũ studia germaniam ut diximus totã
corrumperũt. sed ubi in italiã prorũperũt eam non
secus ꝗͣ ingermania fecerat passim hinc inde repẽ¬
intercessissent/ nateꝙ fuissent factiones due una
fautrix pontificum imperatonbus aduersa altera im¬
peratorio nõi oĩo addictam obnonã tam̃ predictaꝵ sedi¬
tionum accessionẽ om̃s italie ppħ bifariam partiti ita¬

Expanded text:
pore processerunt ut cunctos Germanos vel volentes pore processerunt ut cunctos Germanos vel volentes ad celebre duellum allicerent vel invitos et repugnantes attraherent. Alii namque uni, alii vero alteri favebant. 151 Quid plura? Non multo post talia partium studia in Germania usque adeo invaluerunt ut nullus Germanorum – mirabile dictu – expers remaneret qui non huiusmodi factionum desiderio aliquatenus traheretur. Ex quo factum est ut qui Guelfo opitularentur “Guelfi”, qui vero Gibellino faverent “Gibellini” appellarentur. Nec solum huiusmodi partium studia Germaniam – ut diximus – totam corruperunt, sed ubi in Italiam proruperunt eam, non secus quam in Germania fecerant, passim hinc inde repens iam pridem intercessissent nataeque fuissent factiones duae – una fautrix pontificum imperatoribus adversa, altera imperatorio nomini omnino addicta – ob novam tamen praedictarum seditionum accessionem omnes Italiae populi bifariam partiti ita
Abbreviated transcription (Latin):
pente guelforum gibellinorũq iam dudum inuetera¬
tis nominibus albi. & nigri ubiq appellarentur
Sed qm̃ inguel fonuim & gibelli norũ mentionẽ inci¬
dimus forte non alienũ esse uidebit̾ si pro ex pressi¬
ori. & euidentiori haꝵ notitia rerum. unde talia ce
tam insausta ac tam pernitiosa cognominia abinitio
profluxerint / quo snie progressus habuerĩt pancis
iam dudum ab ip̃o principio egermania initaliã ꝓ¬
uenisse atq exinde ꝑ hũc modum originẽ traxisse
perhibentur. Duo magni germanie proceres alter ad¬
uersus alterũ sperandi. et profligandi cã cõiuraue¬
rant. Intercetera utriusq principis opida. duo ali¬
IS longe nobiliora erãt. quoꝵ alteꝵ ab altero: possi¬
debatur. Unum guel fum reliquũ gibellinũ. appellabatꝰ.
Ut igit indictis inuicẽ bellis arma capere. cepe¬
yunt. tanto odio tantisq si multatibus breui post tem¬

Expanded text:
pente Guelforum Gibellinorumque iam dudum inveterapente Guelforum Gibellinorumque iam dudum inveteratis nominibus, Albi et Nigri ubique appellarentur. Sed quoniam in Guelforum et Gibellinorum mentionem incidimus, forte non alienum esse videbitur si pro expressiori et evidentiori harum notitia rerum unde talia et tam infausta ac tam perniciosa cognomina ab initio profluxerint quosve progressus habuerint paucis iamdudum ab ipso principio e Germania in Italiam provenisse atque exinde per hunc modum originem traxisse perhibentur. Duo magni Germaniae proceres alter adversus alterum, superandi et profligandi causa, coniuraverant. Inter cetera utriusque principis oppida duo aliis longe nobiliora erant, quorum alterum ab altero possidebatur; unum “Guelfum” reliquum “Gibellinum” appellabatur. 150 Ut igitur indictis invicem bellis arma capere coeperunt, tanto odio tantisque simultatibus brevi post tem
Abbreviated transcription (Latin):
antea inuannem fecerat turpiter deformiterq fe¬
darunt. hac per hunc modum. ita saucium laceratũ¬
q confestim ad patrem. &e fre̾s remiserũt. quẽ ut
illi cesa manu saucio. & laniato uultu totuq cruore
conspersum & sanguinẽ fedatũ conspicati sunt. di¬
ci non poͬt ꝗͣto dolore ꝗͣtisq cruciatibus augerẽt:
Hanc enim nimia ut eis uiddeoat ultionẽ usq adeo
moleste tulerut ut euestigio adulciscendum totis
animi. et corporis quẽ admodum dicit uiribus prepa¬
yarentur. Talis igit & tam ingens huius prepotentis
familie dissensio tantu ualuit ut nõ modo pistorium
totã cunctosꝗ pistorienses ciues. &e Glonos sed florẽ¬
tiam qͥͦs om̃sq florentinos ac uniuersam penc italiã
iactatis hinc inde pessimarum factionũ seminibus
corrumoeret. Quid pluribus uerbis opus ẽ hec egritu¬
do ĩmo ut rectius dixerim. hec lepra hec tabes. hec
pestis adeo irrexit. adeoq inualuit. ut mutatis re¬

Expanded text:
antea in Vannem fecerat, turpiter deformiterque foeantea in Vannem fecerat, turpiter deformiterque foedarunt ac per hunc modum ita saucium laceratumque confestim ad patrem et fratres remiserunt. Quem ut illi caesa manu, saucio et laniato vultu totumque cruore conspersum et sanguine foedatum conspicati sunt, dici non potest quanto dolore quantisque cruciatibus angerentur. 147 Hanc enim nimiam, ut eis videbatur, ultionem usque adeo moleste tulerunt ut e vestigio ad ulciscendum totis animi et corporis, quemadmodum dicitur, viribus praepararentur. Talis igitur et tam ingens huius praepotentis familiae dissensio tantum valuit ut non modo Pistorium totam cunctosque Pistorienses cives et colonos, sed Florentiam quoque omnesque Florentinos ac universam paene Italiam, iactatis hinc inde pessimarum factionum seminibus, corrumperet. 148 Quid pluribus verbis opus est? Haec aegritudo, immo – ut rectius dixerim – haec lepra, haec tabes, haec pestis adeo irrepsit adeoque invaluit ut, mutatis re
Abbreviated transcription (Latin):
indignationem uel penitus tollere uel aliquate.¬
nus se dare cupiẽtes dorum captum. ad propriam
lesi hominis domũ cum huius modi cõmissionibus
tras miserũt: ut illi in uiriã eis recenter illatã imn
priuatam percussoris per sonam decenter ulcis¬
cerent. rati ꝓhunc humilitatis modũ ut accep¬
te iniurie & candescentia. & rabies obmoderatã
quandam & cõueniẽtem ultionẽ uel om nino tol¬
leret uel saltem magna. exparte leniretui. Res uo
Longe ałir. se habuit᷑. ꝗ̃ putabat᷑. nam illi ubi do¬
rum captum ut apparentibus missus erat indo¬
mo progria astare conspexerunt illico. ira acfu¬
rore. perciti eum inquodam eorum stabulum
uelut accomodatiorem. bi pedalium belluarũ car¬
cerẽ traduxerunt mox dexteram. eius manum
arripuerũt ac suꝑ memoniti stabuli presepio
cclenter asciderunt uultũq & facĩẽ suam.¬
ato uulneribus atq cruore quem admodum ip̃e

Expanded text:
indignationem vel penitus tollere vel aliquateindignationem vel penitus tollere vel aliquatenus sedare cupientes – Dorum captum ad propriam laesi hominis domum cum huiusmodi commissionibus transmiserunt: ut illi iniuriam eis recenter illatam in privatam percussoris personam decenter ulciscerentur, rati per hunc humilitatis modum ut acceptae iniuriae excandescentia et rabies ob moderatam quamdam et convenientem ultionem vel omnino tolleretur vel saltem magna ex parte leniretur. 145 Res vero longe aliter se habuit quam putabatur; nam illi, ubi Dorum captum, ut a parentibus missus erat, in domo propria astare conspexerunt, illico ira ac furore perciti eum in quovelut accommodatiorem bipedalium beluarum carcerem traduxerunt. 146 Mox dexteram eius manum arripuerunt ac super memorati stabuli praesepio celeriter absciderunt vultumque et faciem suam vulneribus atque cruore, quemadmodum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ad proditoris pedes monbundus occubuissetnã
totam manum pollice dum taxat. & cepto tanto ĩ¬
petu ascidit ut inuultum usq prorumperet et in
facit plurimũ uulneyaret. Uannes paulo pose uubne¬
ribus acceptis auicinis qui ad magnos eius clamo¬
res ingentesq einlatus concunerant lectica dela¬
tus domũ baiuilat hanc tãtã dori aduersus uanem
filium inuiriam gualfredus carlini pater cetenq
fres equo animo substine̾ ac tollerare nullatenꝰ
ualuerũt quin immo magnis armatorum dĩe telis
cateruisq nec ipi in ermes ita perurbem incedebãt
ut cunctos suos domesticos. inimicos multum ad¬
modum terrere uiderentur. Quid plura: ita mina¬
bundi proficiscebantur: ut eorum aduersarios pro¬
priis domibus tutele grã continere. cogerent. qd
cum illi ad animaduerterent paucis postͦ diebus
guglielmus dori pater aliiq nepotes & liberi ira
gentiliũ & cognatoꝵ simul. atꝙ hostium suorum

Expanded text:
ditur – ad proditoris pedes moribundus occubuisset; nam ditur – ad proditoris pedes moribundus occubuisset; nam totam manum, pollice dumtaxat excepto, tanto impetu abscidit ut in vultum usque prorumperet et in facie plurimum vulneraret. 143 Vannes, paulo post vulneribus acceptis, a vicinis, qui ad magnos eius clamores ingentesque eiulatus concurrerant, lectica delatus domum baiulatur. Hanc tantam Dori adversus Vannem filium iniuriam Gualfredus, Carlini pater, ceterique fratres aequo animo sustinere ac tolerare nullatenus valuerunt; quin immo magnis armatorum clientelis catervisque, nec ipsi inermes, ita per urbem incedebant ut cunctos suos domesticos inimicos multum admodum terrere viderentur. 144 Quid plura? Ita minabundi proficiscebantur ut eorum adversarios propriis domibus tutelae gratia se continere cogerent. Quod cum illi animadverterent, paucis post diebus Guglielmus, Dori pater, aliique nepotes et liberi – iram gentilium et cognatorum simul atque hostium suorum
Abbreviated transcription (Latin):
dorus niger. & carlinus albus alter guglmi alt
Quat fredi amborum equitum filius inuicissi tudina¬
riiã quandam altercationem deuenerunt. inqͦ
cum dorus a carlino superaretur talem gentilis cog¬
natiq in iuria licet abinitio paruam equo animo
ferye. non potuit insalutato enim ut dicit hospite
exinde discedens germanũ aliquẽ carlini eius rixe
ignarum nam multi erant ulciscedi grã solus pre
quendã ꝑ unum ex carlini fribus uiris peritũ ubi po
urbem spatiandi cã equitantẽ prospexit huma ac
sub missa uoce benigne. adse se accersiuit ille uero
totius rei ignarus adeum tanꝗͣ ad cognatũ suum
libentes tendebat. adque sic ad se ip̃m proficis cẽtẽ
dorus obuiam factus caput eius uehementer per¬
cussisset nisi perporrectionẽ alterius manus uehe¬
mẽtiam ictus aliquatenus retudisset. At uero ni¬
si saucius ille manum ponexisset. profecto ut cre¬

Expanded text:
– Dorus Niger et Carlinus Albus, alter Guglielmi alter – Dorus Niger et Carlinus Albus, alter Guglielmi alter Gualfredi amborum equitum filius – in vicissitudinariam quamdam altercationem devenerunt, in qua cum Dorus a Carlino superaretur, talem gentilis cognatique iniuriam, licet ab initio parvam, aequo animo ferre non potuit; insalutato enim, ut dicitur, hospite exinde discedens, germanum aliquem Carlini eius rixae ignarum – nam multi erant ulciscendi gratia – solusquemdam, unum ex Carlini fratribus iuris peritum, ubi per urbem spatiandi causa equitantem prospexit, humana ac submissa voce benigne ad sese accersivit. Ille vero totius rei ignarus ad eum tamquam ad cognatum suum libenter tendebat; ad quem sic ad se ipsum proficiscentem Dorus obviam factus, caput eius vehementer percussisset, nisi per porrectionem alterius manus vehementiam ictus aliquatenus retudisset. 142 At vero nisi saucius ille manum porrexisset, profecto – ut cre
Abbreviated transcription (Latin):
ma ferentes numerarent᷑ tale igr hominum
genus cum diuitiis. tum uirorũ multi tudine un¬
diq cons picuum nõ modo inpropria ciuitate
plurimũ poterat. sed ꝑtotã quoq etruriam inma¬
gna quadam nominis opinione habebatur. Itaq ob
nimias opes. ingentesq diuitias. adeo asbinuicem
dissesserunt ut exlehissimis causis que admodum
supra liximus ad arma. E tanguinẽ prosilirent atꝑ
paulo post intantam insaniã paulatim process crũt
ut uariis e diuersis cognominibus appellarentur
Qui enim ex una memorati cancellaris uxorẽ nam
duas habuisse diccbat. nati erant nigri qui uõ gal¬
fuisse ꝑhibct dum enim. non nulli ex hac nobrli &
opulenta familia oriundi ad cauponam epulis uino ac
talaribus ludis. uoluptatis grã indulgerent mero¬
ꝙ incalescerent. & paulo hilayiores. efficerentur.
contumeliis primo temulentoꝵ more hinc inde
iactatis mox in uerbera. euaserunt duo ex multis

Expanded text:
ma ferentes numerarentur. 137 Tale igitur hominum ma ferentes numerarentur. 137 Tale igitur hominum genus cum divitiis tum virorum multitudine undique conspicuum non modo in propria civitate plurimum poterat sed per totam quoque Etruriam in magna quadam nominis opinione habebatur. 138 Itaque ob nimias opes ingentesque divitias adeo ab invicem dissenserunt ut ex levissimis causis, quemadmodum supra diximus, ad arma et sanguinem prosilirent atque paulo post in tantam insaniam paulatim processerunt ut variis et diversis cognominibus appellarentur. Qui enim ex una memorati Cancellarii uxore – nam duas habuisse dicebatur – nati erant “Nigri”, qui vero ex alfuisse perhibetur. Dum enim nonnulli ex hac nobili et opulenta familia oriundi ad cauponam epulis, vino ac talaribus ludis voluptatis gratia indulgerent meroque incalescerent et paulo hilariores efficerentur, contumeliis primo temulentorum more hinc inde iactatis, mox in verbera evaserunt. 140 Duo ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
una cum alto quodam maioris basi lice fornite
iam antea ut diximus. Combusto ac postea ree¬
dificato non sine pluriũ ꝑsonaꝵ oppressionibus
ad solum ueq corruerint que quidem res pri¬
dentibus uiris certa quedam. futuraꝵ salani¬
tatum. signa uidebantus. Hoc eodem tẽpae
pistonensibus pros pere. ad modum agentibus
nobiles quidam. ac prepotentes ciues uulgo
cancellarios appellabant acancellario quo¬
dam Scriba uiro opulentissimo ac ditissi¬
imo. sic nucupatos: ob ni mias opes. ĩ gen¬
tesꝙ oiuitias & leuissimis causis ab iniutẽ
dissentire ceperunt. ab hoc igit. cancella
primo talis & tanti gnĩs auctore multi
filii ne potesꝙ. & lib̾eri ut auint. liberor
pleriꝙ prestantes uiri & equestri digni¬
tate in signiti mirabiliter pro uenerunt. aqui¬
bus nõ m̃lto post. tempore non tanta soboles
uelut oropago q̃dam longius deriuata pro¬
fluxerat ut centũ ciyciter homines tũc ar¬

Expanded text:
una cum alto quodam maioris basilicae fornice una cum alto quodam maioris basilicae fornice – iam antea, ut diximus, combusto ac postea reaedificato – non sine plurium personarum oppressionibus ad solum usque corruerint; quae quidem res prudentibus viris certa quaedam futurarum calamitatum signa videbantur. 136 Hoc eodem tempore, Pistoriensibus prospere admodum agentibus, nobiles quidam ac praepotentes cives – vulgo “Cancellarios” appellabant, a Cancellario quodam scriba, viro opulentissimo ac ditissimo, sic nuncupatos – ob nimias opes ingentesque divitias ex levissimis causis ab invicem dissentire coeperunt. Ab hoc igitur Cancellario primo talis et tanti generis auctore multi filii nepotesque et liberi, ut aiunt, liberorum plerique praestantes viri et equestri dignitate insigniti mirabiliter provenerunt, a quibus non multo post tempore tanta soboles, velut propago quaedam, longius derivata profluxerat ut centum circiter homines tunc ar
Abbreviated transcription (Latin):
tiani postea tempora apus germanos partam uicto¬
riam rome. ea ip̃a die fama certissima diuulga¬
Ie. scribit᷑. q̃ cum ita sint. ceu ab optimis auc¬
toribus. scriptum fuisse ꝯstat. hoc idem parites
mis gratie di uine. temporibus contigere potui¬
sse nõ dubitamus. nisi iam manũ dñi deiq po¬
tentiam post aduetum xpi defecisse credere¬
mus ab hoc tempore. usq ad rrecentesimũ supᵈ mi¬
llesimũ x piane salutis. annũ nichil memora¬
tu dignum pistorien sibus. accidisse nouimus
nisi bis dum taxat. aduersus arretinos. bisq ad¬
uersus. pisanos una cum florentinis. ac lucẽsibus
et aliis etrurie sociis aima mouerunt biẽnio
ante me moratu trecentesimum cristiane sal.¬
utis annũ multis ꝑ italiam terremotus apga¬
iuerunt. In etiuria at hec tola pistorũesium
ciuitas tantis. per octo continuos dies terre
motibus agitare cepta ẽ. ut multe hinc inde
turres. Ex magne domus atꝗ ingentia palatia

Expanded text:
tiani postea tempora apud Germanos partam victotiani postea tempora apud Germanos partam victoriam Romae ea ipsa die fama certissima divulgasse scribitur. Quae cum ita sint, ceu ab optimis auctoribus scriptum fuisse constat, hoc idem pariter nostris gratiae divinae temporibus contingere potuisse non dubitamus, nisi iam manum Domini Deique potentiam post adventum Christi defecisse crederemus. 134 Ab hoc tempore usque ad trecentesimum supra millesimum Christianae salutis annum nihil memoratu dignum Pistoriensibus accidisse novimus, nisi quod bis dumtaxat adversus Arretinos bisque adversus Pisanos una cum Florentinis ac Lucensibus et aliis Etruriae sociis arma moverunt. Biennio vero ante memoratum trecentesimum Christianae salutis annum multi per Italiam terrae motus apparuerunt. 135 In Etruria autem haec sola Pistoriensium civitas tantis per octo continuos dies terrae motibus agitari coepta est ut multae hinc inde turres et magnae domus atque ingentia palatia