comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
płe quo ad romanos sicut adga
futuri. quoꝵ unum in sola disputa¬
tione ip̃ius absolutõnis absolui ab
cum uellemꝰ solũe moedendem sermo¬
sanctum qd̾ nõ remittatur necq in ħ
scło. necq in fururo. S demde cessaut
alia uolumĩa adiũgere exponendo
epłam totam. Ipĩns antem oꝑis magni¬
tudine ac labore det̾nt᷑. ⁊ in alia facilio¬
ora defluxͦ sum ita frm̃ est ut librum ꝙ
fec̾am primũ relinqueram solum cuiꝰ.
ẽẽ tytulum uolui epłe ad romanos ĩcho¬
ata exp̃o. Ubi qd̾ dixi grãm ẽe in diuis¬
one pecc̃oꝵ. pacem u̾o in reꝯciliat̾onem di
ubicumq hoc dixi nõ sic accipiendum est
ac si pax ip̾a ⁊ reconciliatio nõ ꝑtineat
noĩe remissionem significau̾it peccatoꝵ
sint ⁊ pphete. Hic lib̾ sic incipit. In e¬
pistola gmͣ paulus apłt scͥpsit ad romanoᷤ¬
dam prolixum opus qui tñ unus deputa
cartisias młtas. am ab ip̃o primo tempore
⁊u̾sionis mee post eaꝑm in affricam ue¬

Expanded text:
e quoque ad Romanos sicut ad Gafuturi, quorum unum in sola disputatione ipsius salutationis absolui, ab cum uellemus soluere incurrentem sermosanctum, quod non remittitur neque in hoc saeculo neque in futuro. sed deinde cessaui alia uolumina adiungere exponendo epistulam totam, ipsius autem operis magnitudine ac labore deterritus et in alia faciliora delapsus sum. ita factum est, ut librum, quem feceram primum, relinquerem solum, cuius esse titulum uolui: epistulae ad Romanos incoata expositio. Vbi quod dixi, gratiam esse in dimissione peccatorum, pacem uero in reconciliaubicumque hoc dixi, non sic accipiendum est ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat gratiae remissionem significaverit peccatorum. sint et Prophetae. Hic liber sic incipit: In Epistola quam Paulus apostolus scripsit ad Romanodam prolixum opus, qui tamen unus deputatcartulas multas, quoniam ab ipso primo tempore conuersionis meae, posteaquam in Africam ue
Abbreviated transcription (Latin):
qd bñ oꝑmiir. ⁊ oĩo ꝟissimũ est.
S paꝵ de ip̃a nocatõne disserm que
sit scd̾m ꝓpoĩtum d̾i. Non enĩ om̃i
elegit deus nõ oꝑa s fites ĩchoat mi¬
tum ut ꝑ mimꝰ d̾i bñ oꝑentar. Sic ĩ
hiis quos dampnat infdelitas. ⁊ mi
pietas inchoat pene m̾itum nt per
ip̃am penam ⁊̃ male oꝑentur. W̾is¬
sime dixi. S fid̾i m̾itum ⁊̃ ip̃m ẽẽ
donum d̾i nec putaui q̃rend̾ c̃ẽ nec
dixi. ⁊ alio loco cuiꝰ enim mise̾tur in¬
qͣmͣ facit. enm bñ oꝑari. ⁊ ꝯm̃ obdu¬
⁊ ista obduratio precedenti impieta
fideł eẽt. Leginꝰ enim dnͣte apło mĩm¬
esequt̾ sum ut fidelis eẽm. nõ ait qr fi¬
delis eram. fideł g ͦ datur qͥd̾. s data
est ⁊ ut ẽẽt fitelis. Rectissime itaq ali¬
o loco in eodem libro dixi. qm̃ si nõ ex
credentib prest.itur ut bñ oꝑemur.
Non est gntib ĩ indenda mĩa ꝯmuis

Expanded text:
verissimum est. Sed parum de ipsa vocatione disserui, quae fit secundum propositum Dei: non enim omnium elegit Deus. non opera, sed fides inchoat meritum, ut per munus Dei bene operentur; sic in his quos damnat, infidelitas et ipietas inchoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur; verissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum dei nec putaui quaerendum esse nec dixi. Et alio loco: cuius enim miseretur, inquam, facit eum bene operari, et quem obdu ista obduratio prfidelis esset. Legimus enim dicente Aposecutus sum, ut fidelis essem , non ait, quia fidelis eram. Fideli ergo datur quidem, sed data est etiam ut esset fidelis. Rectissime itaque alio loco in eodem libro dixi: Quoniam si noncredentibus praestatur ut bene operemur, non est gentibus ista invidenda mis
Abbreviated transcription (Latin):
spualib qͣles facit gratia d̾ĩ Qd̾ uti¬
q nõ ex ꝑsona apłi accipi uolua qui
iam ꝙp̃ualis erat s hoĩs sub lege põi¬
ti nũdum sub gr̃a. sic enĩ prius ħ u̾
ba sapiebam que postealectis qͥb di

Expanded text:
spiritalibus, quales facit gratia dei. quod utique non ex persona apostoli accipi uolui, qui iam spiritalis erat, sed hominis sub lege positi, nondum sub gratia. sic enim prius haec uerba sapiebam, quae postea lectis qui
Abbreviated transcription (Latin):
di dignus fu̾it nõ ip̃ins est qr si rebar¬
queret  int̾iret. s misentis d̾i ꝯmeiꝰ
precib dolorib q subue̾it. pͥarum est
enĩ uelle nͥ dens misereatur. S dens ñ
mise̾tur qui ad pacem uocat nͥ uolumn¬
tas p̾cessit ad pacem. hiodictam ÷ post

Expanded text:
fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi uoluntas praecesserit ad pacem. hoc dictum est post
Abbreviated transcription (Latin):
prima. de hoĩe fc̃o ad ymaginem. ⁊ si¬
militudinem di. ubi qͥd est qd̾ dixi
h̃o sine uita nõ recte appłłatur. cum
Item dixi. necqs ĩiuste distiguitur qd̾ a¬
liud est ymago ⁊ su̾itudo dei. aliud ad

Expanded text:
e homine facto ad imaginem et similitudinem Dei. Ubi quid est, quod dixi, Homo sine vita non recte appellatur; cum Item dixi: Neque inscite distinguitur, quod aliud sit imago et similitudo Dei, aliud ad
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ⁊ isla hora nemo scit necq ange¬
li celoꝵ. necꝙ fili h̾ois nͥ pat̾ solusn. Se¬
ragesima prima. de eo qd scͥptum est
in ew̾angelio turbas dñm ĩmonte
pauisse depanib quĩq ubi qd̾ dixi du¬
os pisces duas illas significare ꝑsonas
sc̾a illa unctio ꝑtinebat. dd̾ potius fuit
maxĩe ꝑtinebant qm unctos aliqndo le¬
gimus. ⁊ prophetas. Item qd dixi. lucas
qui tangͣm ascendentem post abolit̾one̾
misus erat cuins correptione dd̾ ipsuis
peccati abolitionem penitendo ĩpetrauit
non sic accipiend̾ est tamꝙͣ ip̃e fir̾it

Expanded text:
neque angeli caelorum neque filius hominis, nisi pater solus; sexagensima prima de eo, quod scriptum est in euangelio, turbas dominum in monte pauisse de panibus quinque. ubi quod dixi: duos pisces duas illas significare personas,sancta illa unctio pertinebat, dicendum potius fuit: maxime pertinebat, quoniam unctos aliquando legimus et prophetas. item dixi: Lucas, qui tamquam ascendentem post abolitionem missus erat, cuius correptione Dauid ipsius peccati abolitionem paenitendo inpetrauit. non sic accipiendum est, tamquam ipse fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
it fr̾ib. Int̾ ista qͥ colligebant scͥpse¬
utrum rem ullam alius alio magis ⁊̃¬
telligat. atq ita eiusdem rei ꝑ infim¬
tum eat intelligentia. Nrͣ .iii. de me
nich est aliud h̾ere ꝯmͣ nosse nõ satis a¬
ꝓꝓbo. Necꝙ eĩ dm̃ nõ h̾e̾bant de qͥbus
dictum est. nescitis qr templum di estis.
⁊ sp̃us d̾i hitat inuobis. Nec tñ eu:
nou̾at uł non sicut nosdend̾ est nou̾ant
Item qd̃ dixi nemo gͥ beatam uitam no¬
uit. ⁊ miser est noꝑa dixi. quo modo mͦ¬
nosdenda. Nam quieampenit us nescit
tas ꝓprie ur purgatissuma ⁊ ꝯsũmata
sinichil alind amatur. qd̃ si u̾m est qͦ.¬
modo gͦ apłs ait. nemo unigm carne
suam odio h̾t. ⁊ ex hac ãmonet ut di¬
ligantur uxores. S ĩo dictñ ÷ ꝓpriedi
ligi cum eam nolumꝰ eẽ deformẽ ad
aliud referendum est decus eius. ad
illud .s. a quo decora sunt omĩa .xxͣxunͣ.¬

Expanded text:
it fratribus, inter ista, quae colligebant, scripseutrum rem illam alius alio magis intellegat atque ita eiusdem rei per infinitum eat intellegentia. tricensima tertiil est aliud habere quam nosse, non satis adprobo. neque enim deum non habebant, de quibus dictum est: nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? nec tamen eum nouerant uel non, sicut noscendus est, nouerant. item quod dixi: nemo igitur beatam uitam nouit et miser est, nouit dixi, quomodo noscenda est. nam quis eam penitus nescit tas proprie dicitur purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur. Quod si verum est, quomodo ergo Apostolus ait: Nemo unquam carnem suam odio habuit . Et ex hoc admonet ut diligantur uxores. Sed ideo dictum est, proprie diligi, cum eam nolumus esse deformem, ad aliud referendum est decus ejus, ad illud scilicet a quo decora sunt omnia. Tri
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a eam scbere uolu̾nt. Est autẽ cmꝰ¬
dam fontei Rargagiẽsis de mente mũ¬
danda ad iudend̾ deum. Qd̾ paganꝰ qͥdã
scͥpsit. S ip̃ianꝰ baptizat᷑ est mortuus
Terciadecima est quo documento ꝯstet
cima de intellectu. Septadecima de filio
Septima decima de fllio octaua decima de
tͥuitate. Nonadecima ded̾o ⁊ cratura.
uicesima deloco d̾i. Uicesima prima u¬
trum deus mali auctor non sit. ubi ui¬
dendũ ne male intelligatur. qd̾ dixi
mali anctor nõ est qr oĩm quia oĩm q̃
sunt auctor est. qr inqnͣtum sunt tã¬
tum bona sunt. ⁊ ne hinc putetur ñ
ab illo ẽe penã in alioꝵ. que utios ma¬
lum hus quipuniu̾̃tar. S hoc itadi¬
xi gãnad̾ dictum est deus mortẽ non
fecit. cum alibi scͥptum sit. Mors ⁊
uata a dño d̾o est. Maloꝵ gͦ pena aue a
antur. ⁊ utiq bonum est utiq qd̃ us¬
o ubi dixi qd̾ eam ip̃e genu̾it qua sapi
nem in lidro de tͥnitate post ea tͣctaui

Expanded text:
nostra eam scribere uoluerunt. est autem cuiusdam Fontei Carthaginiensis: de mente mundanda ad uidendum deum, quod paganus quidem scripsit, sed Christianus baptizatus est mortuus. tertia decima est: quo documento constecima de intellectu; sexta decima de filio; septima decima de scientia dei; octaua decima de trinitate; nona decima de deo et creatura; uicensima de loco dei; uicensima prima: utrum deus mali auctor non sit. ubi uidendum est, ne male intellegatur, quod dixi: mali auctor non. est, quia omnium, quae sunt, auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui puniuntur. sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: deus mortem non fecit, cum alibi scriptum sit: mors et uita a domino deo est. malorum ergo poena, quae a antur, et utique bonum est omne, quod iuso. ubi dixi, quod cum ipse genuerit, de qua sapienem in libro postea de trinitate tractaui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qm̃ diffusa caritas in cordib nr̃is.
is ad malefatiend̾ s potiꝰamꝰ bona fati¬
amꝰ. Unde qͥd̾ iam eũtitur heresis pe¬
lagiana que uult nõ ex d̾o nobis. S
ex nobis ẽẽ caritatẽ qua bñ ac pie ui¬
nimus. S i illis libris quos adu̾sus
eos edidimꝰ ⁊̃ spũalis hõĩs iamq sb̾
gr̃a ꝯstituti meliꝰ intelligi u̾ba ista
monstͣmmꝰ ꝓpt̾ corpus carnis qd̾ spi¬
rituale nundum est. ent autẽ ĩ re¬
surrectione mortuoꝵ. ⁊ p̃p ip̃am car¬
nis ꝯcupĩam. cum qua ita ꝯfligunt¬
scĩ nõ ei asentientes ad malum ut cã¬
tñ eis motib quib repugnãtib resi¬
stũt nõ careant in hac uita. nõ eos
autẽ ħebunt in illa ubi ab sorbebitur
mors inuictoriam ꝓpt̾ hãc itat ꝯcu

Expanded text:
m diffusa caritas in cordibus nostris is ad male faciendum, sed potius bona faciamus. unde quidem iam euertitur heresis Pelagiana, quae uult non ex deo nobis, sed ex nobis esse caritatem, qua bene ac pie uiuimus. sed in illis libris, quos aduersus eos edidimus, etiam spiritalis hominis iamque sub gratia constituti melius intellegi uerba ista monstrauimus propter corpus carnis, quod spiritale nondum est, erit autem in resurrectione mortuorum, et propter ipsam carnis csancti, non ei consentientes ad malum, ut tamen ejus motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac vita: non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in victoriam. Propter hanc itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
orgitatõnes nr̃as ind̾e possmꝰ. Ubi od̾¬
dix angelum corꝑa qͣlia nos se sꝑamꝰ
hĩturos lucidissimos atq echerea cre¬
RE
dend̾ est esse si hoc sine menbri que ñc
h̾emus. ⁊ sine sub̾a qmͣ uis incorrup¬
tibłis tñ carns accipiatur erratur. mł¬
to autẽ meluis in oꝑe de ciuitate d̾i
q̃o ista tradita est dẽ uidendis cogitat̃o¬
nib nr̃is. Quadragesima octaua est de

Expanded text:
tamquam sub paedagogo paruulos custodidixi: angelica corpora, qualia nos speramus habituros, lucidissima atque aetheria esse dendum est, si hoc sine membris, quae nunc habemus, et sine substantia quamuis incorruptibilis, tamen carnis accipiatur, erratur. multo autem melius in opere de ciuitate dei quaestio ista tractata est de uidendis cogitationibus nostris. quadragensima octaua de
Abbreviated transcription (Latin):
missus est. p̃p ĩ mortalitatẽ dictũ ÷ to
lem a qua sigͣm̃ recessit in qua totꝰ de¬
us erat. ⁊ tum moritur᷑ adhuc erat
hũc autem sensum seq̃ntia mainfes¬
taut adĩuxi enĩ dicens. priores sũt

Expanded text:
missus est, propter immortalitatem dictum est: « lem, a qua nunquam recessit, in qua totus Deus erat, et cum moriturus adhuc erat. Hunc autem sensum sequentia manifestant; adjunxi enim dicens: Priores sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sub gr̃a põitus d̾re ista omĩa que hic¬
ee dixi u̾ba hoĩs nõdum sub gr̃a po¬
siti s sub lege Qd̾ hic ostendere sõ¬
gum est. ⁊ ubi hoc ostend̾im dc̃m ÷
Item qd̾ disputans qͥdeleg̾it deus ĩ
nũdum nato cui dixit seriturum
ee maior est. ⁊ quid in eodem ma¬
iore siłr nũdum nato reprobau̾it
dequib p̃p hoc ⁊ memoratur ꝯm̃uis
longe postea prolatum ꝓpheticum te¬
stimonium. iacob dilexi es mantẽ odiꝰ
hũa. ad hoc ꝑ duxi ratiocmationem
ut dr̃em. No gͦ elegit tens oꝑa cuius¬

Expanded text:
sub gratia positus dicere ista omnia, quae esse dixi uerba hominis nondum sub gratia positi, sed sub lege. quod hic ostendere longum est et ubi id ostendi dictum est. Item quod disputans, quid elegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, de quibus propter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuius
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾unt ĩ manꝰ meas quedã dispu¬
tat̾ones admmiati qͥ fu̾at discipłs ma¬
nichei qͣs esc̾psit adu̾sus legem. ⁊ ꝓ¬
phetas ueludatͣa eis. swangelica ⁊
apłica scͥpta demonstre conatus. Huic
gͦ Rndi uerba eiꝰ ponens erq red¬
deus Risionẽ meã qd̃ op̾ uno nolu¬
ume ꝯclusi. ⁊ in eo qͥbdam q̃oib¬

Expanded text:
nerunt ad manus meas quaedam dispunerunt ad manus meas quaedam disputationes Adimanti, qui fuerit discipulus Manichei, quas conscripsit aduersus legem et prophetas, uelut contraria eis euangelica et apostolica scripta demonstrare conatus. huic ego respondi uerba eius ponens eisque reddens responsionem meam. quod hic uno uolumine inclusi et in eo quibusdam q
Abbreviated transcription (Latin):
qd scͥptum deus mortem non fecit. s
⁊̃ illud nõ minꝰ u̾m est. uita ⁊ mors
a dño d̾o est. inta .s. a donãte mors a
umidicante. Item qd̾ dixi donatũ cuiꝰe
epłam refellebam irgasse ut imꝑator
int̾ ip̃m ⁊ cecilianũ tͣnsmarmot epi¬
scopos indices daret nõ ip̃m s alium
donatum eiusdem tñ scimatis hoc fe
Nec sa donatꝰ kartagiẽsis ut xp̃iani
rebaptizarentur instituit. qd̃ ego eũ
lit de media snĩa u̾ba ad rem neccia uͥ
cum scͥptum sit que baptizatur a mor¬
tuo. ⁊ it̾um tangit illum quid profi¬
cit lanatio enis. Iste sic posint tamgtͣ
scͥptum ẽ̾et ciui baptizat᷑ a mortno
quid proficit lauatio eiꝰ. Nos antem
⁊ antega e̾et pars donati sic hũisse
codices płimos. u̾mptũ afros ut nõ
ẽet ĩmedio. ⁊ it̾um tangit slłñ post
ea didiscimꝰ. Qd̃ si iam scirem non
i istum tamꝗͥm̃ in furem diumi e¬
loquiĩ molatorem tanta dixissem.
Nic lib̾ sic incipit. absce ip̃o presen¬

Expanded text:
m non fecit. sed etiam illud non minus uerum est: uita et mors a domino deo est, uita scilicet a donante, mors a uindicante. Item quod dixi Donatum, cuius epistulam refellebam, rogasse, ut imperator inter ipsum et Caecilianum transmarinos episcopos iudices daret, non ipsum, sed alium Donatum, eiusdem tamen scismatis, hoc fenec sane Donatus Carthaginiensis, ut Christiani rebaptizarentur, instituit — quod ego eum lit de media sententia uerba ad rem necessaria, ubi, cum scriptum sit: qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid proficit lauatio eius? iste sic posuit, tamquam scriptum esset: qui baptizatur a mortuo, quid proficit lauatio eius? nos autem et antequam esset pars Donati, sic habuisse codices plurimos, uerum tamen Afros, ut non esset in medio: et iterum tangit illum, post addidicimus. quod si iam scirem, non in istum tamquam in furem diuini eloquii uel uiolatorem tanta dixissem. Hic liber sic incipit: Abs te ipso praesen
Abbreviated transcription (Latin):
stitem qui beato sucorssit ambrosio de
or est de dõ qd̾ scͥptum est quid gͣ dicemꝰ
lex pec̾cm est. absit usqs ad illud ubia
gere ostenditur eo mͦ exposui tamqm̃ ħo
descͥbatur adhuc sub lege nũdum sub
gratia astitutus. longen enmm post ea
⁊̃ spũalis hõĩs. ⁊ hoc probabłiꝰ esse posse
illa u̾ba cognoui. postĩor in hoc libro
qo est ab eo loco ubi ait nõ solum autẽ
sed ⁊ rebecra ex uno ꝯcubitu hñs ysaac
pr̃i nr̃o usq ad illud ubi ait. Nisi dñs sa¬
baoth reliquiss nobis semen sicut so¬
doma st̃i eẽmus. ⁊ sicut gomorra siłes
laboratum est quid̃ prolibo arbitͥo uo¬
luntatis humane s incit d̾i gratia nec

Expanded text:
stitem, qui beatissimo successit Ambrosio, deior est de eo quod scriptum est, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit; usque ad illud ubi aigere ostdescribatur adhuc sub lege, nondum sub gratia constitutus. Longe enim postea, etiam spiritualis hominis et hoc probabilius esse posse illa verba cognovi. Posterior in hoc libero o est ab eo loco, ubi ait: non solum autem, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri, usque ad illud, ubi ait: nisi dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes laboratum est quidem pro libero arbitrio uoluntatis humanae, sed uicit dei gratia, n
Abbreviated transcription (Latin):
ent ubi caro incorruptiblis erit qͣt¬
uis ⁊ alit̾ possit intelligi. In carnem
⁊ sanguniẽ oꝑacarnis. ⁊ sangu̾is
dixisse accipiamꝰ apłm. ⁊ eos di reg¬
num nõ possessuros qui ꝑseu̾ant̾ ista
dilex̾unt. Hic lib̾ sic nc̃ipit corona
tos ꝯꝑissem ꝑficere malui gm eis
t̾cium qui scͥptus fu̾at usco ad emu

Expanded text:
aro incorruptibilis erit. Quamvis et aliter possit intelligi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus Apostolum, et eos regnum Dei non possessuros, qui perseveranter ista dilexerint. Hic liber sic incipit: Corona comperissem, perficere malui quam eis t
Abbreviated transcription (Latin):
dite. Unde michi tangmͣ scͥptã sit
eo qd̾ scͥptum est. tñc ⁊ ip̃e filiut sub¬
iectus erit ei qui illi subiecit oĩa.
Septuagesima. de eo qd̾ apłs dicit
absorta est mors in uctoria. Ubi est
mors atent̾o tua. ubi est mors acu¬
lens tuus. aculeus antẽ mortis pec¬
catum uirtus autẽ peccati lex. Septu¬
agesima prima de eo qd̃ scͥptum est in¬
uicem hon̾a ur̃a portate. ⁊ sic ad im¬

Expanded text:
sit, co, quod scriptum cst: tunc et ipse filius subiectus erit ci, qui illi subiecit omnia; septuagensima de eo, quod apostolus dicit: absorta est mors in uictoriam. ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex; septuagensima prima de eo, quod scriptum est: inuicem onera uestra portate, et sic in
Abbreviated transcription (Latin):
sima adusus appollmaristas. ectigesma
prima de qͥnqͣgesima ⁊ qͣdragesima. Oc¬
togesuma .uͣ. de eo qd scͥptum est quẽ
de ꝯigio. hoc opus sic incipit. utͣm
tis excercitatõnem magis ꝙ moribus
ad ueriloquiũ diligend̾ proficit. hũc
quo afferre statuam op̾culis meis. ⁊
et obscur᷑. ⁊ anfractuosus. ⁊ oĩo mo¬
lestus mͥ uidebatur p̃p̃ qd̃ eum nõ edi¬
deram. Dem̃ cum post ea scͥpsissẽ alt̾ũ
cuiꝰ tytulꝰ est ⁊tͣ mendatium. Młto ma¬
gis istum nõ e̾e decreu̾am. S ⁊ iussam
S nõ est fc̃m itaq in ista retͣctatio¬
ne op̾culoꝵ meoꝵ cum eum incolirm̃
p̃cepi. ͭ Maxĩe qr in eo nõ nlła sunt
neccrã que ĩ illo alt̾o non sunt. p̾rop¬
t̾ea u̾o illius inscͥptio est ⁊tͣ menda¬
tium. Istius autem de mendatio qm̃
ꝑ illũ totum oppugnatio est aꝑta
mendatii. Istius antem magna ꝑs
inquisit̃ois disputatone u̾satur ad
eñdem tñ finem ut̾q dirigitur

Expanded text:
sima, adversus Apollinaristas. Octogesima prima, de Quadragesima et Quinquagesima. Octogesima secunda, de eo quod scriptum est: Quem de coniugio. Hoc opus sic incipit: Vtrumtis administrationem magisque moribus ad ueriloquium diligendum proficit. hunc quoque auferre statueram de opusculis meis, quia et obscurus et anfractuosus et omnino molestus mihi uidebatur, propter quod eum nec edideram. deinde, cum postea scripsissem alterum, cuius titulus est: contra mendacium, multo magis istum non esse decreueram et iusseram, sed non est factum. itaque in ista retractatione opusculorum meorum cum eum incpraecepi: maxime quia in eo nonnulla sunt necessaria, quae in illo altero non sunt. Propterea vero illius inscriptio est, Contra Mendacium; istius autem, De Mendacio: quoniam per illum totum oppugnatio est aperta mendacii; istius autem magna pars in inquisitionis disputatione versatur. Ad eumdem tamen finem uterque dir
Abbreviated transcription (Latin):
quid gͦ lex tͣnsgressionis gratia ꝓpo¬
sita est ita distinguendum putaui
ut int̾rrgatio ẽet quid gͦ ac dem̃ Bn
deo lex tͣnsgressionis gratia ꝓpoĩta est
lege ut intelligamꝰ eos esse sub lege
quoꝵ spus ita ⁊cupiscit adu̾sus carnẽ
ut nõ ea que uolunt fatiant io est nõ
esse teneant inuictos in caritate ius¬
titie. S a ꝯcupiscente adu̾sum se car¬
ne uincantur. hoc ex illo sensu est qͦ
sub lege sunt nũdum sub gr̃a. Adhuc
enim nõ intellex̾am ħ u̾ba ⁊ illis qui
sub gr̃a sunt nõ sub lege ꝓpt̾a ꝓpt̾ea
ruenire. qr ⁊ ip̃i ꝯcupiscentias cͣrms

Expanded text:
quid ergo? lex transgressionis gratia proposita est, ita distinguendum putaui, ut inter- rogatio esset: quid ergo? ac deino, Transgressionis gratia proposita est. Lege » : ut intelligamus eos esse sub Lege, quorum spiritus ita concupiscit adversus carnem, ut non ea quae volunt faciant; id est, non se teneant invictos in charitate justitiae, sed a concupiscente adversum se carne vincantur ; hoc ex illo sensu est, quo sub Lege sunt, nondum sub gratia. Adhuc enim non intellexeram haec verba et illis qui sub gratia sunt, non sub Lege, propterea convenire, quia et ipsi concupiscentias carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ electionem gratie salne facte sunt
que utiq nõ est gr̃a si eam m̾ita ulla
precedunt ne iam qd̾ dat ᷑ nõ scd̾m gͣ¬
tiam s scd̃m debitum reddatur potiꝰ ꝯmͣ¬
qt em̃ idem apłs. idem deus qm oꝑatur
ot̾a i om̃ib. Nusꝯmͣ autẽ dcm̃ est deus cͤ¬
dit oĩa ĩ om̃ib. ac dem̃ subũxi. Qd gͦ cͤ¬

Expanded text:
 electionem gratiae factae sunt; quae utique non est gratia, si eam merita ulla praecedunt, ne iam quod datur non secundum gratiam, sed secundum debitum reddatur potius mcit enim idem apostolus: idem deus, qui operatur omnia in omnibus; nusquam autem dictum est: deus credit omnia in omnibus, ac deinde subiunxi: q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩp̃e ampli precepit gnͣͣ preceptum est
in ullis uet̾ib libris. dem̃ regnũ celoꝵ
illi ppło fuisse promissum nõ legimꝰ
inhns que promuta sunt lege data
ꝑ moysen in monte syna. qd̾ ꝓprie.
uetus d̾r restam̃tam qd̾ prefiguratũ di¬
cit apꝰ. ꝑ anciłlam saire. ⁊ filium eius
s ⁊ ibi figuratũ ÷ ⁊ nouũ ꝑ ip̾̃am sar¬
ram ⁊ filium eius. Promde si figura¬
de discutiant᷑ omĩa ibi pphe̾ repꝑiunt᷑
que sunt presentia uł expectantur p̃
⁊ modestiꝰ dr̾etur pena nlła qmͣ nlła
hic ẽe que nõ sint ⁊ illic. ꝯͣmus illic
sint duo illa precepta de dilectone d̾i
⁊ proximi quo rectissime omĩa omĩa¬
⁊ legͥntimna ⁊ ꝓphetica. ⁊ ewaangelica
⁊ aplica referuntur. Item qd̾ dixi tͥb
modis in scͥpturis sanctis filioꝵ nom̃
accipitur. minus ⁊sid̾are dictum est
⁊ alios enĩ quosdam modos sine du¬
dubio pret̾ misimꝰ sicut dr filiꝰ gehẽ¬
ne uł filiꝰ adoptinus quecumq nec se¬

Expanded text:
st in illis ueteribus libris? deinde regnum caelorum illi populo fuisse promissum non legimus in his, quae promissa sunt lege data per Moysen in monte Sina, quod proprie uetus dicitur testamentum, quod praefiguratum dicit apostolus per ancillam Sarrae et filium eius; sed et ibi figuratum ram et filium eius. Proinde si figurae discutiantur, omnia ibi prophetata reperiuntur, quae sunt praesentata, vel expectantur praet modestius diceretur paene nulla quam nulla hic esse, quae non sint et illic, quamuis illic sint duo illa praecepta de dilectione dei et proximi, quo rectissime omnia et legitima et prophetica et euangelica et apostolica referuntur. Item quod dixi: tribus modis in scripturis filiorum nomen accipitur, minus considerate dictum est. et alios enim quosdam modos sine dubio praetermisimus, sicut dicitur filius gehennae uel filius adoptiuus, quae utique nec se
Abbreviated transcription (Latin):
mus. scd̾m naturĩ sic ud̾i fili abrahe
scdm doct᷑nam sicut filios suos quos e¬
mitatõnem sicut filii abrahe nos sum̾
duerit incorruptionem ⁊ ĩmortalitatẽ
Iam nõ caro ⁊ sanguis erit. scd̾m corrap¬
tionem carnale̾ dc̃m est carnẽ nõ futu¬
pus ⁊̃ post resurrectionem caro appesla¬
ta est. Alio loco nisi qͥsq ncam uolũta¬
tem mutau̾it bonum oꝑari nõ podest
qd̾ i nr̃a potestate esse poi̾tum. aliolo¬
co doc ubiait aut facite arborem malã
⁊ fructum eius bonum. Qd̾ nõ est ꝯtra

Expanded text:
mus; secundum naturam, sicut Judaei filii Abrahae : secundum doctrinam, sicut filios suos, quos Eimitationem, sicut filii Abrahae nos sumuduerit incorruptionem et immortalitatem, jam non caro et sanguis erit ; secundum corruptionem carnalem dictum est carnem non futupus post resurrectionem caro appellata est. Alio loco: nisi quisque, inquam, uoluntatem mutaucrit, bonum operari non potest. quod in nostra potestate esse positum alio loco docet, uli ait: aut facite arborem bonam et fructum eius bonum, aut facite a
Abbreviated transcription (Latin):
am ut suꝑ hũc intellig̾etur cnẽ ⁊fe¬
ssus est petrus dicens. tn es xp̃c fili d̾i
uii ac sic petius ab hac petra appel¬
latut ꝑsonam ecri̾e figuraret que
suꝑ hanc petͣm edificatur. ⁊ accepit
clanes regniceloꝵ. Non enm dc̃m÷
illi tues pet᷑. s tues petͥs pet᷑ autem
ta eccĩa afitetur dictus est petrus. Haꝵ
eligat lector. Alio loco dixi. Nullus in¬
mortẽ dens quent qd̾ sic accipiendũ

Expanded text:
am; ut super hunc intelligeretur quem confeam; ut super hunc intelligeretur quem confessus est Petrus dicens, Tu es Christus filius Dei vivi : ac sic Petrus ab hac petra appellatus personam Ecclesiae figuraret, quae super hanc petram aedificatur, et accepit claves regni coelorum. Non enim dictum est illi, Tu es petra; sed, Tu es Petrus. Petra autem ta ecclesia confitetur, dictus est Petrus. harueligat lector. Alio loco dixi: nullius mortem deus quaerit. quod sic acci- piendum
Abbreviated transcription (Latin):
olens ⁊̃ tam donastitaꝵ ad ip̃ius hu¬
qͣles abecedarias appłłant. tres u̾o ulti¬
mas omisi. S pro eis nouissimũ epy
logum adiũxi tamqͣm̃ eos mat̾ alloq̃re
do incipit post proemiñ. Io̾ antẽ nõ ali¬
quo carmĩs gn̾e id fi̾ uolui ne me necoe¬
ssitas m̾etͥtalis ad aliqͣ u̾ba q̃ uulgo mi¬
ra sunt usitata ꝯpellet. iste psalmꝰ sic
incipit. om̃s qui gaudetis de pace modo
u̾m iudicate qd̾ enis ypo ꝑsalma est.
sd̾us post maiorñ ep̃c apd̾ cartaginem
fint eodem pb̾rii mei tempore scripsi ĩ
qua epła ille agit ut nõ nisi in eiꝰ ⁊ mo¬
dicimꝰ in hoc libro in quo dixi quodã
loco de apło petro qd̾ m illo tamꝗͣma in
pet᷑ fundata sit eccłia qui sensus ⁊̃ cã¬
tatur ore musicoꝵ ĩ u̾sib beatissimi
ambrosii ubi de gallo gallinatio ait
hec ip̃e petͣ eccie canente culpã debint
s scio me postea sopissime sic exposui¬
sse qd̾ a dño dictum est. tu es petruc
⁊ suꝑ hans petram edificabo ecciãm me¬

Expanded text:
sam Donatistarum ad ipsius huquales abecedarias appellant. tres uero ultimas omisi, sed pro eis nouissimum quasi epilogum adiunxi, tamquam eos mater adloqueretur do incipit post prooemium. ideo autem non aliquo carminis genere id fieri uolui, ne me necessitas metrica ad aliqua uerba, quae uulgo minus sunt usitata, conpelleret. 2. Iste psalmus sic incipit: Omnes qui gaudetis de pace, modo uerum iudicate, quod eius ypopsalma est.dus post Maiorinum episcopus apud Carthaginem fuit, eodem presbyterii mei tempore scripsi; in qua epistula ille agit, ut non nisi in eius commadicimus in hoc libro. In quo dixi quodam loco de apostolo Petro, quod in illo tam- quam in petra fundata sit ecctatur ore multorum in versibus beatissimi Ambrosii, ubi de gallo gallinaceo ait: Hoc ipsa petra Ecclesiae canente, culpam diluit. Sed scio me postea saepissime sic exposuisse quod a Domino dictum est, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam me
Abbreviated transcription (Latin):
regnum dĩ non possidebunt atco int̾
ceta subiũgit. netq fures necq rapa¬
oes regnum d̾i possicebunt. fallatia ⁊
mendatium ⁊ ip̃a unum sunt. falla¬
tia autem fit igeno. mendatiũ ã
uid impetendo moras mectis nõ
h̾eo qd̾ tibi tribu̾e possim celans

Expanded text:
regnum Dei non possidebunt? » Atque inter caetera subjunxit: « Neque fures, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . » Fallacia atque mendacium, et ipsa unum dicunt. Fallacia fit ingenio, mendacium vero Quid in petendo moras innectis? non habeo quod tibi tribuere possim. Celans
Abbreviated transcription (Latin):
nr̾is sũmo oꝑe querendum
sit ut bom simus alioquin beati
cẽ non pot̾imus. querend̾ est quib
pocius utendum sit. ut bom effici
indelicet scĩa uolunitas. ⁊ usiis. Nã
nisi quis hẽat scĩam bonũ facien¬
doi nequaqmͣ bonum unde salu¬
te consequatur oꝑari pot̾it. Et si
ht̃ scĩam. s uoluntatem oꝑandi
non hu̾it bonus nullo modo erit. ꝙ
si boni agnicionem ⁊ uoluitate
oꝑandi optinu̾it. noc tñ eins usũ
oꝑe ꝯpleuerit cum possit bomis

Expanded text:
nostris summopere. quaerendum sit ut boni simus, alioquin beati esse non poterimus, quaerendum etiam est quibus potius utendum sit ut boni efficiascilicet scientia, voluntas et usus. Nam nisi quis habeat scientiam bonum faciendi, nequaquam bonum, unde salutem consequatur, operari poterit. Et si habet scientiam, sed voluntatem operandi non habuerit, bonus nullo modo erit. Quod si boni agnitionem et voluntatem operandi obtinuerit, nec tamen ejus usum opere compleverit, cum possit, bonus
Abbreviated transcription (Latin):
ces resurrectionem corꝑis sui ut
ad integram ⁊ ꝑpetuam bĩtudinẽ
eũ ip̃o ꝑicͥ ĩmutent. sicut et poc̃o¬
rum anime in inflio sub timore¬
posite exp̾tant resurrectionẽ sui cor¬
poris ut cũ ip̃o ad penã ꝯu̾tãt᷑ et̾nã.
Denicenciam abolere pcc̃a xtuii.
saluare ꝙ ꝑierat. stat ĩmobile. Et
idõ q uoluntas eiꝰ ñ mutatur sñ
em̃dacõe uice si tp̃s conseditur.
siue supplicii confessione. si con¬
tinuo uita exceditur. uenia pcc̃oꝵ
fidelit̾ p̃sumat᷑. ab illo qui non
ult morcem ꝑcẽoris s ut conũ

Expanded text:
tes resurrectionem corporis sui, ut ad integram et perpetuam beatitudinem cum ipso pariter immutentur; sicut et peccatorum animae in infpositae exspectant resurrectionem sui corporis, ut cum ipso ad poenam convertantur aeternam. Poenitentiam abolere peccata, indusalvare quod perierat, stat immobile; et ideo quia voluntas ejus non mutatur, sive emendatione vitae, si tempus conceditur, sive supplicii confessione, si continuo vita exceditur, venia peccatorum fideliter praesumatur ab illo qui non vult mortem pe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ salutis.
tota baptisim sactam̃ ꝯplent᷑. xli. ta¬
B aptrrandus conficetur fidem
suam coram sacdote. et int̾rogatꝰ
respond. ħ et matyr coram ꝑsecu¬
tore facit qui confiret fidem. et
int̾rogatꝰ ixdet. Ille ptꝰ confessio¬
et hic uł asꝑgit sangnine uł tin

Expanded text:
e salutis. tota baptismi sacramenta complentur. Baptizandus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respondit. Hoc et martyr coram persecutore facit qui et confitetur fidem, et interrogatus respondit. Ille post confessioet h
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Illabi aut̃ mãti illi soli p̾sibi¬
it est. qui creauit. qui naca existenᷤ
⁊ poc̾ores in noĩe domini fac̾e ab ip̃s
deo didicimꝰ. et cũ hac p̃sũptone in¬
uent sibi ꝑ ambitõnẽ hũane gle no¬
cent. q gloriant᷑ in dato filso non

Expanded text:
uniri. Illabi autem menti illi soli possibile est qui creavit: qui natura subsistens etiam peccatores in nomine Domini facere, ab ipso Deo didicimus; et cum alios hac praesumptione juvent, sibi per ambitionem humanae gloriae nocent; quia gloriantur in dato falso, n
Abbreviated transcription (Latin):
Q resurrectõne ex mortuis sexus
forma ñ mucabitur. s uir mor¬
tiuis resurget in forma uiri. et
femina in forma femine. ñ carẽs
ñ sp̃e nat᷑ali. ne nõ sit u̾a resur

Expanded text:
In resurrectione ex mortuis sexus forma non mutabitur, sed vir mortuus resurget in forma 41 viri, et femina in forma feminae, carens non specie naturali, ne non sit vera resur
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. Ille conficet᷑ se mundi ac¬
tib renuciatur̃. hic ip̃e renm¬
ciat uite. Illi pcẽa om̃ia remittũ¬
tur. in isto extinguntim. xlii.
Neucaristia ñ d aqua pura of¬
ferri. ut qͥdam sobrietatis ymagi¬
ne fallunt᷑. s uinũ ⁊ aqua nuiyt᷑
q et uinũ fuit in redẽpcõns mi
ex hoc gemimine uitis. ⁊ aqua
lacere eius ꝙ lancea ꝑtossimi ẽ aqͣ
cũ sanguine egressa uinũ de ue
ra carnis eiꝰ uite cũ aqua exp̃ssũ
B ona est caro nr̃a. et ualde bona
ut pote abono ⁊ solo deo condi¬
ta. et ñ ÷ mala ut uolunt sechi¬
nͨ mali causa docuit ut flormuᷤ¬
n ex bono ⁊ malo ꝯpacta ut ma¬
nicheꝰ blasphemat. s cũ sic creatõ¬
ne bona arbit̾o anime efficit nob
uł bona uł mala. ñ ĩmutatõe sb̾e¬

Expanded text:
ur: ille confitetur se mundi actibus renuntiaturum: hic ipsi renuntiat vitae. Illi peccata omnia remittuntur; in isto exstinguuntur. In Eucharistia non debet aqua pura offerri, ut quidam sobrietatis imagine falluntur: sed vinum et aqua mistum, quia et vinum fuit in redemptionis noex hoc genimine vitis . Et aqualatere ejus lancea perfosso aqua cum sanguine egressa , vinum de vera ejus carnis vite cum aqua expressum Bona est caro nostra, et valde bona, ut pote a bono solo Deo condita; et non est mala, ut volunt Sethinec mali causa, ut docuit Flor et bono compacta, ut Manichaeus blasphemat. Sed cum sit creatione bona, arbitrio animae efficitur nobis vel bona vel mala, non immutatione s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tͣ donastitas uehement̾ excebamꝰ
ut eas illi scͥbendo exponem. que sunt
quid sibi uelit. uox illa dm̃i deus deus
mens ut qͥd me derelinquisti. ⁊ quid sit
qd̾ ait apłs. ut in caritate radicati ⁊ fu̾

Expanded text:
 Donatistas uehementer exercebamur iones et rogauit, ut eas illi scribendo exponerem. quae sunt: quid sibi uelit uox illa: deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? et quid sit, quod ait apostolus: ut in caritate radicati et f
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥfitioꝵ distractione. Quarta de eo
monem. Sexta de iona ꝓpha. In quaꝵ
scd̾a ad̾ dixi salus religionis huiꝰ ꝑ ꝯͣm
solam u̾am salus u̾acit̾ que promitti¬
tur nlłi unigm̃ defuit qui dignus fu¬
it. ⁊ cui nõ fuit dignꝰ nõ fuit. nõ ita
dixi tamqͣm̃ ex m̾itis suis qͥsq dignꝰ¬

Expanded text:
sacrificiorum distinctione, quarta de eo,sacrificiorum distinctione, quarta de eo,monem, sexta de Iona propheta. In quarum secunda quod dixi: salus religionis huius, per quam solam ueram salus uera ueraciterque promittitur, nulli umquam defuit, qui dignus fuit, et cui defuit, dignus non fuit, non ita dixi, tamquam ex meritis suis quisque dign
Abbreviated transcription (Latin):
ex idem tempus accidit lib̃. Unus.¬
mͥ. ⁊ quadam disputatone nec¬
cessitas ut de diumatione demonura
libellum scͥberem. cuuꝰ tytulus iste ĩp̃e
est. in eius autem loco quodam ubi
dixi. demones aliqñ ⁊ hoĩm disposi¬
tiones nõ solum uoce prolatas. U̾n
⁊ cigintione ꝯceptas cum signa q̃¬
dam ex aĩo exprimũtur in corpore
tota facilitate ꝑ discere rem dixioc¬
cultissimam audatiore asseu̾atone:
qmͣ debiti. Nam ꝑuenire ad ista ad no¬
tiam demonum. ꝑ nõ ulła ⁊̃ exꝑimenta
tem latentia an alia m. ⁊ ea spũali ista
cognoscant aut difficiłlime pot̾ ab hõib
aut oĩo nõ pot̾ inueniri. Hic lib̾ sic inci¬
ꝓit Quodã die in dib sanctis octauaꝵ.¬
micus quidam ꝗm̃ cupiebam fi̾xp̃ranũ
siculum cuiꝰ celeb̾rima est fama. haꝵ̾
q̃onũ disputatones in unum librum
ꝯtuli nõ prolixum. cuius est tytulus
autẽ prima est de resurectione. scd̾a
de temꝑe ꝓpĩane religionis. Tercia de

Expanded text:
er idem tempus accidit mihi in quadam disputatione necessitas, ut de diuinatione daemonum libellum scriberem, cuius titulus iste ipse est. In eius autem quodam loco, ubi dixi: daemones aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas uerum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscere, rem dixi occultissimam audaciore asseueratione, quam debui; nam peruenire ista ad notitiam daemonum per nonnulla etiam experimentatem latentia, an alia vi et ea spirituali ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus, aut omnino non potest inveniri. Hic liber sic incipit: Quodam die in diebus sanctis Octavarmicus quidam, quem cupiebam fieri ChristSiculum, cuius celeberrima est fama. harum quaestionum disputationes in unum librum contuli non prolixum, cuius est titulus:autem prima est de resurrectione, secunda de tempore Christianae religionis, tertia de
Abbreviated transcription (Latin):
nouam h̾esmm ꝯdid̾unt. In hus antẽ
libris tacenda ad huc abitratus sum
noĩa eoꝵ sicut eos facilius posse cor¬
rigi sꝑnis. Imo ⁊̃ in t̾cio libro que ÷¬
epła. S in libris h̾ita pp̃ dnos quib
eam conectandam putam pelagii ip¬
sius nom̃ nõ sine aliqua laude posui
qr inta eiꝰ a młtis predicabat᷑. ⁊ eius
illa redargui. que ĩ suis scͥptis nõ ex
ꝑtinascissima aĩositate defendit. Cele¬
stmus u̾o .iii. discipłus eius iam ꝓpt̾¬
tales asstiones apud hiartaginem ĩ ep̃a¬
li uditio ubi ego non int̾fui exrõicatõ¬
nem meru̾at. In scd̾o libro quodam lo
etur. ut mortem repentina ⁊muta.¬
tione nõ sentiant. seruans locum di¬
ligentiori de hac re inqͥsitõne aut enĩ
non morientur ant de ista ĩmortẽ aũ
de morte in et̾nam uitam celeruna
mutatone tanqͣm in ictu ocłi tͣnsse¬
undo mortẽ non sentiunt. Noc opus
sic incipit qͣmuis in medũs. ⁊ ma¬

Expanded text:
novam haeresim condiderunt. In his autem novam haeresim condiderunt. In his autem libris tacenda adhuc arbitratus sum nomina eorum, sic eos facilius posse corrigi sperans: imo etiam in tertio libro, quae a, sed in libris habita propter duos, quibus eam conectendam putaui, Pelagi ipsius nomen non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa redargui, quae in suis scriptis non ex pertinacissima animositate defendit. Caelestius uero discipulus eius iam proptales assertiones apud Carthaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. In secundo libro quodam locetur, ut mortem repentina commutatione non sentiant, . seruans locum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamuis in mediis et ma
Abbreviated transcription (Latin):
item dicit. gcnniꝰ qr diligentib d̾m omĩa
ccoꝑant᷑ in bonũ. hus qui scd̾m ꝓpoi̾tum
uocati sunt. de quia uoratiore ait. Ut di¬
gnos uos h̾eat uocatione sua st̃ã. Hic
exponẽ epłe iacob qmͣ recͣctans adu̾ti
ad notat̾ones potiꝰ expoitorium quoꝵdam
eiꝰ locoꝵ in libꝵ redactas fr̃m diligentia.¬
Qui eas in frontib codicis ẽẽ nol̾nt adiu¬
bam̾ anͣdo istadictau. nõ diligent̾ ex
greco h̾ebam int̾pretatam. hic lib̾ sic ĩ¬
cipit. Duodecĩ tͣbub q̃ sũt indisꝑsione
salutem. De pecc̃oꝵ mn̾itis ⁊ remissione
nectͣitas q̃ cellinum. libri .iii. oc
nõ scͥptis s sermonib. ⁊ loqutionibus
agebam ut quisq nr̃m pot̾ aut debe¬
bat. Missis gͦ mͥ a kartagine q̃onib
eoꝵ quas resc᷑bendo dissoluem. scͥpsi pr
diputatur de baptismate ꝑuuloꝵ
i hac uita nemo ita seru mandata
iustĩe. ut nõ sit ei neccmm pro sins
pecratis oranto d̾re dimitce nobis de¬
bita nr̃a. ꝯtͣ que omĩa sentientes illi

Expanded text:
ia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. de qua uocatione ait: ut dignos uos habeat uocatione sua sancta. Hicepistulae Iacobi, quam retractans aduerti annotationes potius expositorum quorundam eiqui eas in frontibus codicis esse noluerunt. Adjubamus quando ista dictavi, non diligenter ex graeco habebamus interpretatam. Hic liber sic incipit: Duodecim tribubus quae sunt in dispersiosalutem. De peccatorum meritis et remissione, vulorum ad Marcellinum libri II. Hocnon scriptis, sed sermonibus et collocutionibus agebamus, ut quisque nostrum poterat aut debebat. Missis ergo mihi a Carthagine quaestionibus eorum quas rescribendo dissolverem, scripsi disputatur de baptismate paruuloin hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non sit ei necessarium pro suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nostra.
Abbreviated transcription (Latin):
librum de uinco baptismo amic
quitem meus uescio quo donastita p̃s¬
ine illum atculit ac uehementer ut
lum here uolui. hoc est de unico bap¬
tismo in quo libro illud qd̾ dixi ꝯftã¬
tisimũ imꝑatorem donastitis crimi¬
nãtib ordinatorẽ ceciliani felicem
aptuagenemsem nõ negasse accu¬
satonis locum qͣmuis eum in oeci¬
lianum fictis crimĩb calupniosus
fuiss. ⁊ exꝑtus in ordine temporum
postea ꝯsideratũ alit̾ inuentum est
Nam prius memoratus imꝑator c̾am
felio is fecit andiri a pro ꝯsule ub le¬
gitur absolutus. ⁊ post ea ip̃e oecilia¬
num cum accusatorib eius auditum
aꝑit ĩnocentem ubi cos exꝑtus est ĩ
eius cͥminib calũpmosos qr ordo tẽ
poꝵ ꝑ ꝯsules declarat᷑ młto uehemẽ¬
tius in ea causa tam calũpnias dona¬
alibi ostendimꝰ. Hic lib̾ sic incipit.
R̾ntere adu̾sa sentientib de maxi¬

Expanded text:
librum de Unico Baptismo amicus quidam meus, a nescio quo donatista presme ille attulit, ac vehementer, utlum habere volui, hoc est, de Unico Baptismo. In quo libro illud quod dixi, Constantinum imperatorem Donatistis criminantibus ordinatorem Caeciliani Felicem Aptungensem, non negasse accusationis locum, quamvis eos in Caeciliani fictis criminibus calumniosos fuisset expertus ; in ordine temporum postea consideratum aliter inventum est. Nam prius memoratus Imperator causam Felicis fecit audiri a proconsule, ubi legitur absolutus; et postea ipse Caecilianum cum accusatoribus ejus auditum comperit innocentem, ubi eos expertus est in ejus criminibus calumniosos. Qui ordo temporum per consules declaratus, multo vehementius in ea causa calumnias Donaalibi ostendimus . Hic liber sic incipit: Respondere adversa sentientib
Abbreviated transcription (Latin):
d gratra destamenti noui de qua dis¬
putans int̾põita exp̃one psalmi uicesi¬
im primi in cuiꝰ capite scͥptum ẽ qd̾
dñs exclamaut incruoe qd ille amic
n primis mͥ ꝓposuit exponend̾ omĩa
illa quĩq dissolur. non i hoc ordine
quo erant ꝓpoĩta. S sicut mͥ deserẽ¬
ti de gratia uoui testamenti tamqm
suis locis ꝯgruent̾ occuir̾ent pot̾uit

Expanded text:
de gratia testamenti noui, de qua disputans interposita expositione Psalmi uicensimi primi, in cuius capite scriptum est, quod dominus exclamauit in cruce, quod ille amicus in primis mihi proposuit exponendum, omnia illa quinque dissolui non hoc ordine, quo erant proposita, sed sicut mihi disserenti de gratia noui testamenti tamquam suis locis congruenter occurrere po
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nrĩs tp̃rib multi fauore uulgi ĩ
sac̾dotiũ subrogati sunt. ex se .ni. sicut
corũ hominũ laudatõ uł poꝰ adulatio

Expanded text:
sicut nostris temporibus multi favore vulgi in sacerdotium subrogati sunt. Ex se autem, sicut corum hominum laudatio vel potius adulatio
Abbreviated transcription (Latin):
Coruus ut nõ reu̾cet᷑ aut aquis int̾cep¬
tus aut aliquo cadauere illectus in¬
sedit. ⁊ sigĩficat illos homines qui
cm̃lib dediti reb dĩ p̃cepta contempñt.
⁊ nlłatenꝰ penitendo ecc̃e satisfaciunt.
ille coruus int̾ceptꝰ. illos significat qͥ
de ecc̃a exeũt ⁊ hereticorũ b aptismo pol¬
ticorum eorũ .s. qui in nõie prĩs ⁊ filii

Expanded text:
Corvus ut non reverteretur, aut aquis interceptus est, aut alicui cadaveri illectus insedit: et significat illos homines, qui carnalibus dediti rebus, Dei praecepta contemnunt, et nullatenus poenitendo Ecclesiae satisfaciunt, ille corvus interceptus est, illos significat qui de Ecclesia exeunt, et haereticorum Baptismo polticorum, eorum scilicet qui in nomine Patris et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aues ad mdoᷤ suos redeũt. s nͦ se¬
nunt ¶postremo corꝑalis uisio sine sp̃u¬
ali esse nõ pocest. Statim gͦ ut au̾timꝰ
ocios ab eis que uidemus in meio¬
na retinemꝰ/ spulis u̾o uisio sine cor¬
ꝑali eẽ potest. uñ ⁊ abessentes bemi¬
nes recordaui. ⁊ ini cenebris ea que iudi¬
mus ymaginalit̾ c̾nims / Inciic̃ualis
nẽpe nͨ corꝑali indiget nͨ spũali. intut¬
tu: ñ corpꝰ uidemꝰ nͨ ymaginem corpo¬
ip̃e deus. ip̃a mens ħominis que uł¬
ium corpꝰ ht̃. nulia similicudinem
ut dm̃ nõ ꝑ coep . non ꝑ similitudinem
corꝑis. s sicut ÷ ip̃a u̾itas c̾neret. cres gͥ

Expanded text:
et aves ad nidos suos redeunt, sed nec senunt. Postremo corporalis ista visio, sine spiritali esse non potest. Ergo cum avertimus oculos ab eis quae vidimus, iria retinemus. Spiritalis vero visio sine corporali esse non potest: unde absentes homines recordamur, et in tenebris ea quae non videmus, imaginaliter cernimus. Intellectualis nempe nec corporali indiget, nec spirituali. Intellectu nec corpus videmus, nec imaginem corpoipse Deus, ipsa mens hominis, quae nullum corpus habet, nullam similitudinem ut Deum non per corpus, non per similitudinem corporis, sed sicut est ipsa veritas cerneret. Tres ergo
Abbreviated transcription (Latin):
In duob filiis maximo ⁊ minimo du¬
O ppłi siguificati sunt. unam uestem
a tͥgo portantes. sacramentũ scil iam
p̃ci̾ce atq transacte dñice passionis
nere non consenciunt ⁊ tñ honorant
uelamenco tãqmͣ sciences unde sint

Expanded text:
in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi figurati unam uestem a tergo portantes — sacramentum scilicet iam praeteritae atque transactae dominicae passionis necem non consentiunt; et tamen honorant uelamento tamquam scientes unde sint
Abbreviated transcription (Latin):
scłi reformat᷑ homo in agnitõnem dei
de om̃i gñe aĩalium atq uolatiliũ ĩmũ¬
da bina in ducunt᷑ in aichã. ⁊ munda
septena: Aug̃. Inmũda illos homines
sigãnt qui ad sc̾isma sunt faciles. Mun¬
dau̾o hoĩes scõs. qui spm̃ septiformem
accipiunt. ⁊ ex fide uiuũt. hĩc qͥdã po¬
eta ait. nũo deus impare gaud. oroi¬

Expanded text:
in agnitionem Dei de omni genere animalium atque volatilium, immunda bina inducuntur in arcam, et munda septena ? RESP. Immunda illos homines significant, qui ad schisma sunt faciles: munda vero, homines sanctos, qui Spiritum septiformem accipientes ex fide vivunt. Hinc etiam quidam poeta ait: Numero Deus impare gaudet.
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃a eccã ut faciat mandata dĩ adiuuat᷑
spũ d̾i dicente psalmographo. Uiam mã¬
datorsi tuorũ cucurri cũ dilatasti cor me¬
um. nisi dilatatũ cor hũiss uã dñi
minime cuciss. et ũ dilat᷑ cor: nͥ per
caritatem sp̃ualem. hĩc ⁊̃ beatꝰ paulus
apłs sunili psłographo uoce consentit.¬

Expanded text:
Ecclesia, ut faciat mandata Dei, adjuvatur Spiritu Dei, dicente Psalmographo: Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum . Nisi dilatatum cor habuisset, viam Domini minime cucurrisset. Et unde dilatatur cor, nisi per charitatem spiritualem? Hinc et beatus Paulus apostolus simili Psalmographo
Abbreviated transcription (Latin):
surrtõnis ⁊ quietis suꝑgressũ÷ omnẽ
scĩam suꝑborũ sapienciũ. ⁊ nlłatenꝰ po¬
cham. dr ad eum. Ingredere tu⁊ filii tui
uxor tua. ⁊ uxores filiorũ tuorũ tecũ.
Seorsũ gͥ ponũt᷑ uin. ⁊ seorsũ feĩe. ⁊ cũ

Expanded text:
surrectionis et quietis, supergressum est omnem scientiam superborum sapientium, et nullatenus pocam, dicitur ad eum, Ingredere, tu et filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum tecum ? Seorsum ergo ponuntur viri et seorsum
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾at ꝙ dicit deu ad abraham egrede¬
ie de t̾ra tua ⁊ de cognacione tua.
ꝑsonã xp̃i portabat. sicut .i. abraham
t̾ram ⁊ cognatonem dimisit. ⁊ dom̃
pũs suis. ⁊ uenit in t̾rã amͣ ignorabat.
ita et ⁊ xp̃c dimisit gentem suam .s.

Expanded text:
icat quod dixit Deus ad Abraham, Egredere de terra tua, et de cognatione tua, ersonam Christi portabat. Sicut enim Abraham terram et cognationem suam dimisit, et domum patris sui, et venit in terram quam ignorabat: ita et Christus dimisit gentem suam, sci
Abbreviated transcription (Latin):
ipebatꝰ ⁊ nudatꝰ in tab̾naculo suo: Ang̃
Deus quodara mͦ plantauit gencẽ iude¬
oꝵ segͥgando eam acunctis gñtib. unde
⁊ circuncislonis signum indidit. legẽ
dedit. Cacrificia insticuit. se ip̃m in car¬
ne uencm in lege p̃dixit. cui non credẽ¬
ces. uinee sue uino .i. malicia ppłi sui¬

Expanded text:
et nudatus in tabernaculo suo ? RESP. Deus quodam modo plantavit gentem Judaeorum, segregando eam a cunctis gentibus. Unde et circumcisionis signum indidit, Legem dedit, sacrificia instituit, se ipsum in carne venturum in Lege praedixit: sed cui non credentes, vineae suae vino, id est, malitia p