comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos significatur atiã in ipso
morse. Nam cũ dixiss&s ꝓpter
dileccionem dĩ. quã p̃cipue fla¬
grabat. si iueni grãm in cons¬
p̾ectu tuo. hostende michi te¬
ipsum manifeste. & ut sim in¬
ueniens grãm antete. cõtinuo
tuus. est gens hec. Illa est gͦ
species. que rapit omnẽ animã
racionalem desiderio sui : Tan¬
to arcdenciorem. quanto mundi¬
orem. Ettanto mundiorem.
quanto ad sp̃alia resurgentem.
Tanto aut̃ ad sp̃alia resurgentẽ.
quanto carnalibus morientem.
Sed dũ ꝑegrinamur adño. & ꝑ
fidem ambulamꝰ. nõ ꝑ speciem.
posteriora xp̃i. hoc est eius car¬
nẽ. ꝑ ipsã fidem uidere debemꝰ.
Id est insolido fidei. fundam̃t o
sitoites. quod significat petra.
& eã de tuli tutissima specula
sides resiqrreccionis eius saluos.
facit atq uistificat. Si enim ere¬
dideris inquid incorde tuo. quia
ds̃ illũ suscitauit amortius. saliuuᷤ
eris. E iterũ. Qui traditꝰ est in¬
quio ꝓpt̃ delictti nr̃a. & resurrex̃

Expanded text:
Quod significatur etiam in ipso Moyse. Nam cum dixisset, propter dilectionem Dei qua praecipue flagrabat, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut sim inveniens gratiam ante te; continuo tuus est gens haec. Illa est ergo species quae rapit omnem animam rationalem desiderio sui, tanto ardentiorem quanto mundiorem, et tanto mundiorem quanto ad spiritualia resurgentem: tanto autem ad spiritualia resurgentem, quanto a carnalibus morientem. Sed dum peregrinamur a Domino, et per fidem ambulamus, non per speciem , posteriora Christi, hoc est carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula fides resurrectionis ejus salvos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et iterum, Qui traditus est, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
Siue quod aetiã. nũc inquantũ
dĩ sapienciã. ꝑ quã factas om̃ia
spiritalit̾ intelligimus. inttoitum
carnalibꝰ a fectibus morimur. ut
mortuũ nobis hunc mundũ. de¬
putũteᷤᷤ nosq ipsi. huic mũdo mo¬
riamur. & dicamus quod ait apłs.
Mundus michi erucifixus est. &
ego mundo. de hac enĩ morteitẽ
dicit. si aut̃ mortui estis cũ xp̃o.
quid adhuc uelud uiuentes. de
hoc mundo decernitis : Hõ gͦ
in merito. nemo potest faciem. id
est ipsã manifestacionẽ. sapien¬
cre dĩ udere. & uiuere. Ipsa ẽ
enĩ species cui cõtẽplande suspi¬
rat om̃ĩs qui affectat diligere
dm̃. extoto corde. & ex totti am̃a.
a ertota m̃te. Ao quã cotepladĩ
cetiã proximũ quantũ potest

Expanded text:
nunc in quantum Dei Sapientiam per quam facta sunt omnia, spiritualiter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoque ipsi huic mundo moriamur, et dicamus quod ait Apostolus, Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . De hac enim morte item dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decerniimmerito nemo potest faciem, id est, ipsam manifestationem sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, ad quam contemplandam, etiam proximum, quantum pot
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ eiꝰ illa dĩ forma. in qͣ nõra¬
dõ patri quã nemo utiq potest
& ubi corpus quoo corumpitur
ad grauat animã. uidebonꝰ facie
adfaciem. sic̃ dic̃ apłi. De hac
enĩ uita in psalmis dr̃. uerũpta¬
men uniuersa uanitaᷤᷤ. omis homo

Expanded text:
ma, in qua non raDeo Patri , quam nemo utique potest a Domino , et ubi corpus quod corrumpitur aggravat animam , videbimus facie ad faciem, sicut dicit Apostolus de hac enim vita in Psalmis dicitur, Verumtamen universa vanitas omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
TAIT DNS ECCẼLO¬
CUS penes me. & stabis supͣ pe¬
trã. sttitĩ ut transie mã maies¬
tus. & ponãte inspecula petrae.
& tegã manũ meã suꝑte. donec
transeã. & auferã manũ meã.
& tunc uidebis posteriora mea.
nã facies mã nõ apparebit tibi.

Expanded text:
ait Dominus: Ecce locus penes me est, stabis supra petram; statim ut transiet majestas mea, ponam te in specula petrae, et tegam manu mea super te donec transeam, et auferam manum meam, et tunc videbis posteriora mea. Na
Abbreviated transcription (Latin):
UID eNNM est̃ Queso quod.
ex ardescimus cũ audimus
&legimus. Ecce nuno tempus accep¬
tabile eccenunc dies salutis. Inquo.¬
quã nullã dantes offensionẽ ut non
rep̃hendatur ministeriũ nrm̃. S&
in om̃ibꝰ comend antes nos medipsos ut
dei ministros. In multa pacientia.
intribulationibꝰ. mnecessitatibis. in
angustiis inplagis incarceribus. in la¬

Expanded text:
uid enim est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis: nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum; sed in omnibus commendantes nosmetipsos ut Dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis, in plagis, in carceribus
Abbreviated transcription (Latin):
umcendus. Uictor primi adam
& tenens genus humanũ. Uictꝰ
ascd̃o adam. & amittens genus
genere abumano erimine.
per eum qui nõ erat mermmine.
quã uis er̃t exgenere. Ut decep¬
tor ille abeo uinceretur geue¬
re. qđ uicerat crimine & hoc
ita gestũ: ut homo nõ extollat᷑.
sec quigłatur: in dño gletur:
Qui enĩ uictus est. homo tantum
scõs regebat illum homi¬
nem s& gerebat. Hec ttartte dei
dona. & si qua alia sunt. que de
hacre nob̾. & querere nunc &
dissere longum est. nisi uerbum
caro fier& nulla essent
Pronobis uerbũ factumẽ.
tempor aliter & localiter fecit.
& ꝑtulit scdm distinctionẽ. quã
demonstrare suscepimus. ad sci¬
entiã ꝑtinent. nõ ad sapientiam.
Quod autẽ uerbũ est sie tempo¬
re. & sine loco est patri quoet᷑¬
num. & ubiq totũ. Dequo si
qͥ quã potest quantũ potest uera¬
cem ꝓfenre sermonem. sermo¬

Expanded text:
vincendus: victor primi Adam vincendus: victor primi Adam et tenens genus humanum, victus a secundo Adam et amittens genus genere ab humano crimine, per eum qui non erat in crimine, quamvis esset ex genere; ut deceptor ille ab eo vinceretur genere, quod vicerat crimine. Et hoc ita gestum est, ut homo non extollatur; sed qui gloriatur, in Domino glorietur . Qui enim victus est, homo tantum sanctos, regebat illum hominem, sed gerebat. Haec tanta Dei dona, et si qua alia sunt, quae de hac re nobis et quaerere nunc et disserere longum est, nisi Verbum caro fieret, nulla essent. pro nobis Verbum caro factum temporaliter et localiter fecit et pertulit, secundum distinctionem quam demonstrare suscepimus, ad scientiam pertinent, non ad sapientiam. Quod autem Verbum est sine tempore et sine loco, est Patri coaeternum et ubique totum; de quo si quisquam potest, quantum potest, veracem proferre sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
ci nõpossent sine peccato. Quã¬
us enĩ carnali concupiscentia.
que in est genittilibus membris
bene uttitur castittis cõiuigalis.
hab& taaen motus nõuolunta¬
rios. Quibus hostendit. uł nul¬
lam inparadiso ante peccatum
eẽ potuisse. uł nõ talem fuisse
si fuit. ut aliquando ressister&
uoluntati Nunc autem ilam
tadem eẽ sentimus. ut repugnãs
legi mentis &iam sinulla ẽ causa
generandi stimulos ingerat coȩ¬
undi. Ubi siei ceditur. peccanꝰ¬
lo sacietur. Si nõ ceditur discen¬
ciendo frenetur. Que duo alie¬
na fuisse a paradiso. ante pecca¬
tum dubiatre quis possit. Nam
neq illa honestas faciebat aliqͥd
indecorum neq illa felici pͥacie¬
batur. aliquid inpacatum. Opor¬
tebat ittiq ut istit carnalis cõ¬
cupiscentia. nulla ibi eẽt om̃mo
quando cõcipiebatur uirginita¬
tis partus. In quo nichil more
dignũ fuerat inuenturus. &
eum tamen occisurus auctor
mortis auctoris uite. morte

Expanded text:
ci non possent sine peccato. Quamci non possent sine peccato. Quamvis enim carnali concupiscentia, quae inest genitalibus membris, bene utatur castitas conjugalis; habet tamen motus non voluntarios, quibus ostendit vel nullam se in paradiso ante peccatum esse potuisse, vel non talem fuisse si fuit, ut aliquando resisteret voluntati. Nunc autem illam talem esse sentimus, ut repugnans legi mentis, etiam si nulla est causa generandi, stimulos ingerat coeundi: ubi si ei ceditur, peccando satietur; si non ceditur, dissentiendo frenetur: quae duo aliena fuisse a paradiso ante peccatum, dubitare quis possit? Nam neque illa honestas faciebat aliquid indecorum, nec illa felicitas patiebatur aliquid impacatum. Oportebat itaque ut ista carnalis concupiscentia nulla ibi esset omnino, quando concipiebatur virginis partus, in quo nihil dignum morte fuerat inventurus, et eum tamen occisurus auctor mortis, auctoris vitae morte
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ aliunde sus cipere
in quo eẽt mediator dei & ho¬
minũ. nõ degenere illiuis adam.
mũ creauit. nõ degenere creauit
alicuius. Ioterat ergo uł sicuł
alio quolib& modo. cfeaie unum
aliunde. quo uinceietur uictor
prioris. S&. melius uidicauit
ut de ipso quod uictũ fuerat.
genere assumeret hominẽ deus.
ꝑ quẽ generis humani uincaer &
mimicum. & tamen ex uirgine
cuius conceptũ sp̃c̃ nõ caro. fides
nõ libido preuenit. Nec in ter¬
fuit carnis concupiscentia. ꝑ
quã seminantur. & concipiunt᷑
ceteri. qui traunt originale
peccatum. S& ea penitus re¬
motissima credendo. nõ concum¬
bendo scã est fecundati uirgi¬
nitas. Ut illud quod nascebat᷑
ex ꝓpagine primi hominis. ten¬
tum modo generis. nõ & eruni¬
nis originem ducer&. Nascebat᷑
namq nõ trangressionis contti¬
gione uiciatu natura. s& om̃iũ
taliũ uiciorum. sola medieina.
habens. nullum habiturus omĩ¬
no peccatũ. Per quẽ renasceren¬
tur liberandi apeecato. qui nas¬

Expanded text:
hominem aliunde suscipere in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, mum creauit non de genere creauit alicuius. Poterat uel sic uel alio quo uellet modo creare unum alium, de quo uinceretur uprioris: sed melius judicavit, et de ipso quod victum fuerat genere assumere hominem Deus, per quem generis humani vinceret inimicum; et tamen ex virgine, cujus conceptum spiritus, non caro: fides, non libido praevenit . Nec interfuit carnis concupiscentia, per quam seminantur et concipiuntur caeteri, qui trahunt originale peccatum: sed ea penitus remotissima, credendo, non concumbendo sancta est fecundata virginitas; ut illud quod nascebatur ex propagine primi hominis, tantummodo generis, non etiam criminis originem duceret. Nascebatur namque non transgressionis contagione vitiata natura, sed omnium talium vitiorum sola medicina. habens, nullum habiturus omnino peccatum, per quem renascerentur liberandi a peccato, qui nas
Abbreviated transcription (Latin):
sensa sunt. ułut introductit. in¬
uentti est altera trinitts. Ubi
appareient eadem tria. unuis
eẽ substantie. Imaginatio cor¬
poris. que minemoria est. Ꝙ inde
informatio. cum adeã cõuertit᷑
acies cogiaantis. Ꝙ utrumq cõ¬
iungens intentio uoluntittis.
S& ideo & ista trinitus ad exte¬
riorem hominẽ reꝑta est ꝑti¬
nere. qui a decorporibus mlata
est. que sentiuntur extrinsecꝰ.
n duodecino discernaenda iuisa
est. sapientia abscientia. E in ea
que ꝓprie scientia nun cupatur
quia inferior est prius quedã
sui generis trinitas in quiren¬
da. Que licos ad interiorem ho¬
minẽ iam ꝑtinẽat. nõdum tam̃
imago dei. uł appellanda sit uł
putunda. Ꝙ hoc agitur ut inter¬
n quarto decimo autẽ. de sapi
entia hominis uera. idest dei mu¬
nere. meius ipsus dei participa¬
cione donatit. que abscientia dos¬
nata est disputitur. Ꝙ eo ꝑue¬
nit disputatio. ut trinittis ap¬
pareat mimagine dei. quod est hoo

Expanded text:
sensa sunt velut introducta, insensa sunt velut introducta, inventa est altera trinitas, ubi apparerent eadem tria unius esse substantiae, imaginatio corporis quae in memoria est, et inde informatio cum ad eam convertitur acies cogitantis, et utrumque conjungens intentio voluntatis. Sed ideo ista trinitas ad exteriorem hominem reperta est pertinere, quia de corporibus illata est, quae sentiuntur extrinsecus. In duodecimo discernenda visa est sapiequae proprie scientia nuncupatur, quia inferior est, prius quaedam sui generis trinitas inquirenda, quae licet ad interiorem hominem iam pertineat, nondum tamen imago dei uel appellanda sit uel putanda. et hoc agitur in terin quarto decimo autem de sentia hominis vera, id est Dei munere in ejus ipsius Dei participatione donata, quae ab scientia distincta est, disputatur: et eo pervenit disputatio, ut Trinitas, appareat in imagine Dei, quod est homo
Abbreviated transcription (Latin):
moria seille&. & intelle gentia
tum est. quod mens numquia eẽ
itti potuerit. ut nõ sui meminiᷤ¬
s& nõse intelleger&. & diliger&
quam uis nõ semꝑ se cogititr &.
um autem cogittor& non se acor¬
por alibus rebus eadem cogita¬
cione. discerner&. di Dilatit ẽ
de trinitate ciuus hec imago ẽ
dispututio. ut in ipsis & iã dispit¬
dictio cor ꝑ or alibus uisis inueni¬
retur trinitiis. ⁊ distinccuᷤ mea
lectoris exerceretur intentio.
n un decimo gͦ electus est sensuᷤᷤ
ocłorum. In quo id quod inuen¬
tum eẽt. &iã inceteris. quatu¬
or sensibus corporis. & non dictũ
poss& agnosci. Atq ittt exterio¬
ris hominis trinittis. primo inhi
que cernuntur extrinsecus ex
corpore scilic& quod uidet᷑. &
forma que inde macie cernẽtis
mprimitur. & utrumq copu¬
lantis intentione. uoluntittis
apparuit. S& hec tria non in¬
terse equalia. nec unius eẽ subs¬
tantie claruerunt. De inde in¬
ipso animo. ab his que extrinsecꝰ

Expanded text:
moria scilicet, et intelligentia, moria scilicet, et intelligentia, ertum est, quod mens nunquam esse ita potuerit, ut non sui meminisset, non se intelligeret, et diligeret, quamvis non semper se cogitaret; cum autem se cogitaret, non se a corporalibus rebus eadem cogitatione discerneret: dilata est de Trinitate, cujus haec imago est, disputatio; ut in ipsis etiam corporalibus visis inveniretur trinitas, et distinctius in ea lectoris exerceretur intentio. In undecimo ergo electus est sensus oculorum, in quo id quod inventum esset, etiam in caeteris quatuor sensibus corporis et non dictum posset agnosci: atque ita exterioris hominis trinitas primo in his quae cernuntur extrinsecus, ex corpore scilicet quod videtur, et forma quae inde in acie cernentis imprimitur, et utrumque copulantis intentione voluntatis, apparuit. Sed haec tria non inter se aequalia, nec unius esse substantiae claruerunt. Deipso animo, ab his quae extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
duos meadem trinitate mauis
eẽ aliquid quã unum. Qud om̃s
simul tres maiuis aliquid ẽẽ quã
singulos. De inde ꝑueritatem
que intellectͥti conspicitur: per
bonũ & sum mũ aquo est om̃e bo¬
num.⁊ per iusticiam ꝓpter quã
diligitur animus ustus. ab ani¬
mo &niã nondũ iusto. ut natura
nõ solum incorporalis. uerũ &iã
inmutabilis. quod est ds̃. quantũ
fieri potest. intellegrietur ad¬
monui. Ꝙ ꝑlearttatẽ que in
scripturis scĩs ds̃ dicta est. Perqͣm
cepit. ut cumq &iam trinittis
intellegentibus apparere. Sicut
sunt animas & quod amatur. &
amor. In nono adimaginem
dĩ quod est homo. scđm mentẽ ꝑ¬
uenit disprittitio. Ꝙ mea quedã
trinitus inuenitur. idest mens.
& notieia. quase nouit. & amor¬
quã se noticiãq suã diligit. Uhec
tria etualia interse. & unius hoᷤ¬
tenduntur essentie. In decimo
hoc idem diligentuis substiliusq
tractatum est. Atq ad id ꝑduc¬
tum. ut inueniretur inmente.
euidentior trinitas eius. In me¬

Expanded text:
duos in eadem trinitate maius esse aliquid quam unum, aut omnes simul tres maius aliquid esse quam singulos. deinde per ueritatem, quae intellecta conspicitur, et per bonum summum, a quo est omne bonum, et per iustitiam, propter quam diligitur animus iustus ab animo etiam nondum iusto, ut natura non solum incorporalis uerum etiam immutabilis, quod est deus, quantum fieri potest, intellegeretur admonui, et per caritatem, quae in scripturis sanctis deus dicta est, per quam coepit utcumque etiam trinitas intellegentibus apparere, sicut sunt amans et quod amatur et amor. in nono ad imaginem dei, quod est homo secundum mentem, peruenit disputatio, et in ea quaedam trinitas inuenitur, id est mens et notitia, qua se nouit, et amornotitiamque suam diligit; et haec tria aequalia sunt tenduntur essentiae. In decimo hoc idem diligentius subtiliusque tractatum est, atque ad id perductum, ut inveniretur in mente evidentior trinitas ejus, in me
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc illa omĩa que de xp̃o uen¬
turo. atq incarne passuro. ses
& resurrecturo inlege figuran¬
tur. que dicta ẽ medictis angłoꝵ.
In quibꝰ angłis. erat utiq & pat᷑.
aliquando filius. aliquando sp̃s
sc̃s. aliquando sine ulla distinccio¬
ne ꝑsone. ds̃ ꝑ illos figurabatur.¬

Expanded text:
: hinc illa omnia quae de Christo ven: hinc illa omnia quae de Christo venturo in carne atque passuro, sed et resurrecturo in lege figurantur, quae data est in edictis Angelorum, in quibus Angelis erat utique et Pater, do Filius, aliquando Spiritus sanctus, aliquando sine ulla distinctione personae Deus per illos figurabatur
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sũt. patres &ur̃i. & occider
eos qui p̃nũciabant de ad uentu
iusti cuiꝰ uos proditores nũc. &m¬
terfectores fuistis. Qui accepistiᷤᷤ
legẽ in edistis angłorũ. nec custo¬
distis. Quid hoc euidencius :
Quid tantu auctoritate robustiuᷤ:
n edictis quidem angłorũ illi
aduentus. Ꝙ ipse tãquã uerbũ
dĩ. miro & in effabili mͦ erat in
angłis. in quorũ edictis lex ipsa
clabatur. Unde dic̾ in euãgelio.
Si crederetis morsi. crederetis
forsittm & michi. De me enĩ ille
scripsit. Per angłos gͦ. tunc dĩs
loquebatur. Per angłos filiu dĩ
minũ. futurus exsemine abrahe
suũ disponens ad uentũ. Ut in¬
uenir& a quibꝰ reciperetur cõfi¬
tentes reos. quos lex nõ impleta
fecerat transgressores. Unde
& apłs. ad galatus dicit. Quidgͦ
lex trans gressionis gr̃ã ꝓpositã
est. donec uenir& sem̃ cin rep¬
missũ ẽ. disposita ꝑ angłos. in
manu mediatoris. Quod aut̃
nõ aliquẽ ex angłis dic̃ media
pascha interfeccione agni

Expanded text:
unt patres vestri? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus nunc vos proditores et interfectores fuistis, qui accepistis legem in edictis Angelorum, nec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem Angelorum lex illi adventus; et ipse tanquam Verbum Dei miro et ineffabili modo erat in Angelis, in quorum edictis lex ipsa dabatur. Unde dicit in Evangelio, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Per Angelos ergo tunc Dominus loquebatur, per Angelos Filius minum futurus ex semine Abrahae suum disponebat adventum, ut inveniret a quibus reciperetur, confitentes se reos, quos lex non impleta fecerat transgressores. Unde et Apostolus ad Galatas dicit, Quid ergo lex? Transgressionis gratia posita est, donec veniret semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Medinon aliquem ex Angelis dicit mediatPascha in interfectione agni
Abbreviated transcription (Latin):
lum eẽ se certa est. Sic enĩ cogi¬
tat igne̾ aud aerẽ .⁊ quicquid
aliud corporis cogitat. Neq ullo
modo fieri poss& ut ita cogititras
id quod ipsa est quẽ ad modũ cogi¬
tut. id quod ipsa nõ est. Per fan¬
tasiã quippe imaginariã cogitat
hec omĩa. Siue ignẽ siue aerem
siue illud uł illud corpus. Partem¬
ue illã uł illã seu conpaginẽ tem¬
perationẽꝙ corporis. Nec utiq
istit omiã s& aliquid orum esse
dicitur. Si quid horum autem
er̃t. aliter ad quã cetera cogi¬
titr&. Non scilic& ꝑ imagmale
figmentũ. sic̃ cogitantur ab sen¬
tia que sensu corporis titnta sũt.
siue om̃ino ipsa siue eiusdem ge¬
neris aliqua. s& quadã interiore
rũ cogitationibus sinichil sibi af¬
fingat. ut tale aliquid seputa
eẽ quicquid ei dese reman& hoc
solum ipsa est. cp̃.xi. De memo

Expanded text:
lum esse se certa est. Sic enim cogilum esse se certa est. Sic enim cogitat ignem aut aerem, et quidquid aliud corporis cogitat. Neque ullo modo fieri posset ut ita cogitaret id quod ipsa est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam quippe imaginariam cogitat haec omnia, sive ignem, sive aerem, sive illud vel illud corpus, partemve illam, seu compaginem temperationemque corporis; nec utique ista omnia, sed aliquid horum esse dicitur. Si quid autem horum esset, aliter id quam caetera cogitaret, non scilicet per imaginale figmentum, sicut cogitantur absentia, quae sensu corporis tacta sunt, sive omnino ipsa, sive ejusdem generis aliqua; sed quadam interiore, rum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid se esse putet; quidquid ei de se remanet, hoc solum ipsa est. Nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quod illi mentẽ ipsã dicũt
eẽ substantiã. in quo sub iectosit
intellegentia. Isti autẽ ipsã mẽ¬
tẽ in sub iecto eẽ dicunt. Corpo¬
re scilico cuius compositio uel
temperatio est. Unde cõsequen¬
ter &iã intellegentiã quidali¬
ud quã meodẽ sub iecto corpore
existimant. Qui om̃s nõ ad¬
uertunt mentẽ nosse se. & iam
cum queritse sic̃ iã hostendimiᷤ.
Hullo modo autẽ recte dr̃ sciri aliqͣ
res dum eius ignoratur substan¬
tia. Qua ꝓpter dũ se mens no¬
uit. substantiã suã nouit. ⁊ cũ
dese certit est. de substantia sua
certa est. Certti est aut̃ dese
sic̃ comuncunt ea que supͣ dic¬
tit sunti. N ee uño certe est¬
doutrũ amłm ignis sit. an aliquad
corpus. uł aliquid corporis. Nõ ẽ
igitur aliquid eorũ. Totumq
illud quod se uibetur ut nouerit
ad hoc ꝑtina uͥt certa sit nõ ee
aliquid etrũ de quibꝰ incerct ẽ.
dq solũ se eẽ certa sit. quod so¬

Expanded text:
rest, quod illi mentem ipsam dicunt rest, quod illi mentem ipsam dicunt esse substantiam, in quo subjecto sit intelligentia: isti autem ipsam mentem in subjecto esse dicunt, corpore scilicet cujus compositio vel temperatio est. Unde consequenter etiam intelligentiam quid aliud quam in eodem subjecto corpore existimant? 16. Qui omnes non advertunt, mentem nosse se etiam cum quaerit se, sicut jam ostendimus. Nullo modo autem recte dicitur sciri aliqua res, dum ejus ignoratur substantia. Quapropter, cum se mens novit, substantiam suam novit; et cum de se certa est, de substantia sua certa est. Certa est autem de se, sicut convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino certa est, utrum aer, an ignis sit, an aliquod corpus, vel aliquid corporis. Non est igitur aliquid eorum: totumque illud quod se jubetur ut noverit, ad hoc pertinet ut certa sit non se esse aliquid eorum de quibus incerta est, idque solum esse se certa sit, quod so
Abbreviated transcription (Latin):
si dubitat uiuit. Di dubitad und̾̃
dubit& memnit. Si dubiecit du¬
bititre se intelligit. Si dubitut
certus er̃ uult. Si dubitat cogi¬
itid. Si dubittid scit se neseite. Su
dubittd uidieat. se nõtimere con¬
sentire oportere. Iuisquis igitur
aliunde dubitut. delis om̃ibus du¬
bititre nõ debos. Que si nõ ex̾̃nt. de
ulla ne dubitare. nõpossa. H ec
omia qui uł corpus. uł conpositio¬
nem seu temperationẽ corporis
ex mentẽ putant in sub iecto ͤ uo
lunt᷑nideri. ut substantia sit
ariiuł ignisa siue aliud aliquid
corpusi quõdimentẽ puttait. Intel¬
legentia uero. itti insit iuc cor¬
pori sic̃ qualittis eius. Ut illud
sub iectũ. sit hec insubiecto. Sub¬
iectũ scilũ&ᷤᷤ mens quã corpus
ex̃ arbitrantur. In subi ect oaut̃
intellegentia suie quid aliud eoꝵ
que tertit nobis ex̃ cominemor a¬
uimus. Iuxttique opinantur &iã
illi. qui mentẽ ipsã negant eẽ
corpus. s& conpaginẽ. aud tem¬
perantiã corporis. Hoc enĩ int̾¬

Expanded text:
Si dubitat, vivit; si dubitat, unde dubitat meminit; si dubitat, dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat; si dubitat, scit se nescire; si dubitat, iudicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet; quae si non essent, de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant, in subjecto esse volunt videri, ut substantia sit aer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in subjecto autem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse commemoravimus. Juxta opinantur etiam illi qui mentem ipsam negant esse corpus, sed compaginem aut temperationem corporis. Hoc enim inte
Abbreviated transcription (Latin):
Itemq ipsã uoluntatẽ refer̾ ada¬
liquid quod ea uoluntitte uolũt.
Meminisse &iã se sciunt. Simulq sei¬
unt quod nemo meminiss& nisi eẽt
hacuiuer&. S& & ipsam memo¬
meminimus. Duobꝰ igitur horum
trium memoria & intellegentia
multitrũ rerũ noticia atq scien¬
tia continetur. Uolunttis autem
ad est ꝑ quã fruamur eis uł utti¬
mur. Pruimur enĩ cognitis in quibꝰ
uoluntts ipsis ꝓpter se ipsa delec¬
tatu cõqui escit. Utimur uero eis
que ad aliud referimus quod fru¬
endum est. Nec est alia uitti ho¬
minũ uiciosa atq culpabilis quã
male utens & male fruens. dequa
re nõ est nunc disserendi locus.

Expanded text:
itemque ipsam voluntatem referunt ad aitemque ipsam voluntatem referunt ad aliquid, quod ea voluntate volunt. Meminisse etiam se sciunt; simulque sciunt quod nemo meminisset, nisi esset ac viveret: sed et ipsam memomeminimus. Duobus igitur horum trium, memoria et intelligentia, multarum rerum notitia atque scientia continentur: voluntas autem adest, per quam fruamur eis vel utamur. Fruimur enim cognitis, in quibus voluntas ipsis propter se ipsa delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus quo fruendum est. Nec est alia vita hominum vitiosa atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De qua re non est nunc disserendi locus.
Abbreviated transcription (Latin):
UM ERGO UeRBL GRA
Mens aerẽ se putait aerẽ
intelligere se puttit. se ticm̃ intel¬
lligere scit. Aerẽ autẽ se eẽ nõ
sit s& putat. Se cernat quodpu¬
tat. cernat quod scit. Hoc eire¬
maneat unde nec illi quidem
dubrtti uerunt qui aliud atq
aliud corpus tũ mentẽ et̃ puta¬
uerunt. Neq enĩ omĩs mens ae¬
rem eẽ existimat. S& alie ignẽ
alie cerebrũ. alieq aliud corpus
⁊ alie aliud. sic̃ supra comemo¬
raui. Om̃ ttam̃ s intelligere noue¬
runt ⁊ eẽ & uiuere. S& intelli¬
gere ad id quod intellegunt rese¬
runt. Esse autẽ & iuiuere. ad
se ipsas. & nulli est dubiũ nec quẽ¬
quã intelligere qui nõ uiuat
nec quemquã uiuere qui nonsit.
Ergo consequenter & tẽ &iuuere
id quod intelligit. Non sicuti ẽ
cadauer quod nõ nouit. nec sic̃¬
iuiiuid anima que nõ intelligit
s& ꝓprio quodã etdemq prestioi¬
tiore modo. Item uelle se sciunt
neq hoc posse quemquã quinon
sit. ⁊ qui nõ uiuat pariter sciũt.

Expanded text:
um ergo, verbi gratia, mens aerem se putat, aerem intelligere putat, se tamen intelligere scit: aerem autem se esse non scit, sed putat. Secernat quod se putat, cernat quod scit: hoc ei remaneat, unde ne illi quidem dubitaverunt, qui aliud atque aliud corpus esse mentem putaverunt. Neque enim omnis mens aerem se esse existimat, sed aliae ignem, aliae cerebrum, aliaeque aliud corpus, et aliud aliae, sicut supra commemoravi: omnes tamen se intelligere noverunt, et esse et vivere; sed intelligere ad id quod intelligunt referunt, esse autem et vivere ad se ipsas. Et nulli est dubium, nec quemquam intelligere qui non vivat, nec quemquam vivere qui non sit. Ergo consequenter et esse et vivere id quod intelligit, non sicuti est cadaver quod non vivit, nec sicuti vivat anima quae non intelligit, sed proprio quodam eodemque praestantiore modo. Item velle se sciunt, neque hoc posse quemquam qui non sit et qui non vivat, pariter sciunt:
Abbreviated transcription (Latin):
remoueamus a consideratione
nr̃a. om̃s noticias que capiunt᷑
ex trinsecus ꝑ sensus corporis. &
ea que nouimus om̃s mentes de
se ipsis nosse certtisq eẽ diligen¬
tius attendamus. Utrum enĩ
aeris sit ius uiuendi. reminis¬
cendi. intellegendi. uolendi.
cogititndi.sciendi. uidicandi.
Un ignis. an cerebri. an sanguis.
an athamorũ. an pieter usita¬
ta quatuor helementa. quinti
nesicio cuius corporis. An ipsiuis
carnis nr̃ẽ conpago uł tempe¬
ramentũ. hec eficere ualead
dubitauerunt homines. & ali¬
us hoc alius illud adfirmare co¬
natus est. Uiuere se titmen. imy¬
minisse & indelligere ⁊ uelle &

Expanded text:
consideratione nostra omnes notitias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mentes de se ipsis nosse certasque esse, diligentius attendamus. Utrum enim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compago vel temperamentum haec efficere valeat, dubitaverunt homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto quã uis & sic miser eẽt.
minus timen ẽ&. si nichil eoꝵ
que ꝑperam uoluiss& habere
potuiss&. &iam mala enim
uoluntateꝰ. uł sola quisq miser
eficitur. S& misereor potes¬
tate qua desiderium mabeuo-¬
luntutis impletur. Qua ꝓpt̃¬
ti uelint idq unum ardentis-¬
simo amore app&cant. ⁊ ꝓpter
hoc cetera quȩq app& unt nec
quis quã ꝑa potest amare
quod om̃ino quid uł quale sit
nescit. nec potet nescire quͥd
sit. quod uelle se scit. seqͥtur
ut om̃s beattm uittan sciant.
om̃s autem beati habent qͦd
uolunt. quã uis nõ om̃s qui
habent quod nõrecte uolunt᷑.
Beatus igitur non est nisiqui
hab& omĩa que uult. & nichil
uult male : Capł .ui.

Expanded text:
cto quamvis et sic miser esset, minus tamen esset, si nihil eorum quae perperam voluisset, habere potuisset? Etiam mala enim voluntate vel sola quisque miser efficitur: sed miserior potestate, qua desiderium malae voluntatis impletur. Quapti velint, idque unum ardentissimo amore appetant, et propter hoc caetera quaecumque appetunt; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit quod velle se scit; sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati habent quod volunt, quamvis non omnes qui habent quod non recte volunt. Beatus igitur non est, nisi qui et habet omnia quae vult, et nihil vult male. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinẽ. sic amamus ꝑ sua¬
dere nobis audent. ut ipsã bea¬
titudinẽ nõ amemus. Quod si
faciunt &iam ipsas utiq amare
desistimus. quando illã ꝓpter
quã solã isttam amauimus. nõ
amamus . De inde quomodoerit
uera illa ttan ꝑspectti. tam ex¬
aminatti tam eliquatit. tũ cer¬
ta sententia. beatos eẽ omnes
homines uelle. si ipsi qui iã bea¬
tisunt. beati eẽ nec nolunt. nec
uolunt. Aud si uolunt ut ueri¬
ttis clamat. ut nature cõpellit.
cui sũme bonus & inmutaibilit̾
beatus. creator hoc indidit. si
uolunt in quã beati eẽ qui bea¬
tisunt. beati nõ eẽ utiq nolũt.
Si autẽ beati nõ eẽ nolunt. ꝓcul
dubio nolunt consumi. & perire
quod beati sunt. Nec nisi iuiuen¬
tes. beati ẽẽ possunt. Nolunt
igitur perire quod uiuunt. In¬
mortales gͦ eẽ uolunt. quicũq
uere beati uł sunt. uł eẽ cupi¬
unt. Non autẽ uiuit beate.
uult. Nullomodo igitur ee
poterit uitti ueraciter beatt

Expanded text:
beatitudinem sic amamus, persuabeatitudinem sic amamus, persuadere nobis audent, ut ipsam beatitudinem non amemus. Quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam propter quam solam istas amavimus, non amamus. Deinde quomodo erit vera tam illa perspecta, tam examinata, tam eliquata, tam certa sententia, beatos esse omnes homines velle, si ipsi qui jam beati sunt, beati esse nec nolunt, nec volunt? Aut si volunt, ut veritas clamat, ut natura compellit, cui summe bonus et immutabiliter beatus Creator indidit hoc; si volunt, inquam, beati esse qui beati sunt, beati non esse utique nolunt. Si autem beati non esse nolunt, procul dubio nolunt consumi et perire quod beati sunt. Nec nisi viventes beati esse possunt: nolunt igitur perire quod vivunt. Immortales ergo esse volunt, quicumque vere beati vel sunt vel esse cupiunt. Non autem vivit beate, vult: nullo modo igitur esse poterit vita veraciter beata,
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Unde cesi nullus sensus
relinquitur quosit misera.
ꝓpterea enĩ beati uitti discedit.
qm̃ tatti uitti discedit. Miser ẽ
tamen quã du sentit. quia scit
se nolente consumi. ꝓpter qͦd seit¬
cetera. & quod preceteris dili¬
git. Non igitur potest uitti . &.
beata eẽ molentem desereie. Ix
beatus nemo nolens fit. Hac ꝑ hoc
quanto magis nolentẽ deserendo
miserũ facit. Que si nolenti
presto eẽt miserũ facer&. Siaut̃
uolentẽ deserit. giã sic quomodo
beata erat. qua perire uoluit.
qui habebat . Restat ut dicant
neutrũ eẽ manimo beati. idẽ eũ
deseri abeata uitti. cum ꝑmortẽ
deserit totit uita. nec nolle. nec
uelle. Ad utrumq enĩ parato.
& equo corde consistere. S& nec
ista beata est uitti que talis est
ut quẽ beatum facit. amore
eius indigna sit. Quomodo est
enĩ beatti uitti. quã nõ amat
beatus. Aud quomodo amatur
quod utrum iuigeat anpereat.
indifferenter accipitur. Nisi
forte uirtutes quas ꝓpter sola

Expanded text:
erit? Unde etsi nullus sensus erit? Unde etsi nullus sensus relinquitur, quo sit misera propterea enim beata vita discedit, quoniam tota vita discedit, miser est tamen, quamdiu sentit, quia scit se nolente consumi propter quod caetera et quod prae caeteris diligit. Non igitur potest vita et beata esse, et nolentem deserere: quia beatus nolens nemo fit; ac per hoc quanto magis nolentem deserendo miserum facit, quae si nolenti praesto esset miserum faceret? Si autem volentem deserit, etiam sic quomodo beata vita erat, quam perire voluit qui habebat? Restat ut dicant neutrum esse in animo beati; id est, eum deseri a beata vita, cum per mortem deserit tota vita, nec nolle nec velle, ad utrumque enim parato et aequo corde consistere. Sed nec ista beata est vita, quae talis est, ut quem beatum facit, amore ejus indigna sit. Quomodo enim est beata vita, quam non amat beatus? Aut quomodo amatur, quod utrum vigeat, an pereat, indifferenter accipitur? Nisi forte virtutes, quas propter solam
Abbreviated transcription (Latin):
debeatitudine om̃s eam se uelle
respondent. S& qualis cumq
beatitudo. que potius uocetur
quã sit. in hac uitt queritur.
mino uero fingitur dũ inmor¬
ttlituis desperatur. sine
qua uera beatitudo eẽ nõ po¬
test. Ille quippe beate iuiuit.
quod iam superius diximus.
& astruendo satis fecimus. qui
uiuit ut uult. nec male aliqͥd
uult. Nemo autem male uult
mmnor tulittitẽ. si eius umana ca¬
pax est dõ donante natura.
uius si capax nõ est. nec beati¬
tudinis capax est. Ut enĩ homo
beate iuiuat. oport& ut uiuat.
Quẽ porro morientem. uitu ip¬
sa de serit. beata uita cum illo
manere qui potest. Cum autẽ
deserit. aud nolentẽ ꝓcul du
neutrum. Si nolentẽ quomodo
est beata uitti. que ita est in
uo luntate. ut nõsit in potestate.
Cumq beatus nemosit aliquid
uolendo nec habendo. quant o
minus beatus est. qui nõ hono¬
re nõpossessione. nõ qualib&
alia re. s& ipsa uita nolens de¬
seritur. quando ei uita nulla

Expanded text:
de beatitudine, omnes eam se velle de beatitudine, omnes eam se velle respondent. Sed qualiscumque beatitudo, quae potius vocetur quam sit, in hac vita quaeritur, imo vero fingitur, dum immortalitas desperatur, sine qua vera beatitudo esse non potest. Ille quippe beate vivit, quod jam superius diximus, et astruendo satis fiximus, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Nemo autem male vult immortalitatem, si ejus humana capax est Deo donante natura: cujus si non capax est, nec beatitudinis capax est. Ut enim homo beate vivat, oportet ut vivat. Quem porro morientem vita ipsa deserit, beata vita cum illo manere qui potest? Cum autem deserit, aut nolentem deserit neutrum. Si nolentem, quomodo beata vita est, quae ita est in voluntate, ut non sit in potestate? Cumque beatus nemo sit aliquid volendo nec habendo, quanto minus est beatus qui non honore, non possessione, non qualibet alia re, sed ipsa beata vita nolens deseritur, quando ei nulla vita
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ quod uult nõpotest. Hec ẽ
totit utrũ ridenda anpotius
miseranda. suꝑborũ beatitudo
mortalium. Głantium seuiuere
ut uolunt. quia uolentes pacient̃
ferunt. que accidere sibi nolũt.
Noc est enĩ auint. quod sapienter
dixit terentus. Qm̃ nõpotest
id fieri quod uis. id uelis quod
possis. Gomode hoc dictum eẽ
quis nergat : S& consiliũ est da¬
tum misero. ne eẽt miserior.
Beatus aut̃ quales se tẽ om̃s uo¬
lunt nec recte nec uere dicit᷑.¬
ubi nõpotest fieri quod uis. Si
enĩ beatus est. quic quid uult
fieri potest. quia nõ uult quod
fieri nõpotest. S& nõ est mor¬
talitatis huius hec uitu. nec
erit nisi quando obmmor taditti
erit. Que si nullo modo lio¬
beatitudo quereretur. que sine
inmor ⁊ tilit uite non potest
Um eRGo Beati ee
Om̃s homines uolunt.
si uerũ uolunt ꝓfecto eẽ & in¬
mortailes uolunt. Aliter enĩ
beati eẽ nõpossunt. Deniq de
inmortalitute inteirogati. sic̃

Expanded text:
quoniam quod vult non potest. Haec est quoniam quod vult non potest. Haec est tota, utrum ridenda, an potius miseranda, superborum beatitudo mortalium, gloriantium se vivere ut volunt, quia volentes patienter ferunt quae accidere sibi nolunt. Hoc est enim, aiunt, quod sapienter dixit Terentius, Quoniam non potest id fieri quod vis, Id velis quod possis. Commode hoc dictum esse, quis negat? Sed consilium est datum misero, ne esset miserior. Beato autem, quales se esse omnes volunt, non recte nec vere dicitur, Non potest fieri quod vis. Si enim beatus est, quidquid vult fieri potest; quia non vult quod fieri non potest. Sed non est mortalitatis hujus haec vita, nec erit nisi quando et immortalitas erit. Quae si nullo modo dabeatitudo quaereretur; quia sine immortalitate non potest um ergo beati esse omnes homines velint, si vere volunt, profecto et esse immortales volunt: aliter enim beati esse non possent. Denique et de immortalitate interrogati, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
pati in suo corpore. nec tunc qui¬
dem beatus habendus est. qm̃
nõiuuit ut uult. Ut aenĩ alia
omititã que corpore inleso ada¬
nimi ꝑtinent ofensiones sine qͥb̾
iuuere uellemus & sunt innu¬
merabilia. uell& utiq siposs&.
ita saluũ atq in columen hab̾e
corpus & nulltis exeo pati mo¬
lestias. ut id haber& in potestate
aud in ipsius in corruptione cor¬
poris. Quod quia nõhab& hac
pend& mincerto ꝓfecto nõuunt
ut uult. Quãuis enĩ ꝑfortitu¬
dinem sit paratus excipere. &
equo feire animo. quicquid ad¬
uersitatis acciderit. ma uult
ttoen ut nõ accidat. & si pos¬
sit facit. Atq ita paratus est
inutrumq ut quantũ in ipso ẽ.
alterũ obta. alterum uit&e:
tsi quod uitat incurerit. ideo
uolens ferat. quia fiert nõ po¬
tuit quod uolebat. Ne obpri¬
matur ergo sustin&. s& premi
nol& : Quomodo gͦ uiuit ut
uult : Un quia uolens fortis ẽ.
adꝑferenda que noll& in latu.
ded igitur id uult quod potest.

Expanded text:
pati in suo corpore, nec tunc quipati in suo corpore, nec tunc quidem beatus habendus est, quoniam non vivit ut vult. Ut enim alia omittam, quae corpore illaeso ad animi pertinent offensiones, sine quibus vivere vellemus, et sunt innumerabilia; vellet utique si posset ita salvum atque incolume habere corpus, et nullas ex eo pati molestias, ut id haberet in potestate, aut in ipsius incorruptione corporis: quod quia non habet, ac pendet in incerto, profecto non vivit ut vult. Quamvis enim per fortitudinem sit paratus excipere, et aequo ferre animo quidquid adversitatis acciderit; mavult tamen ut non accidat, et si possit facit; atque ita paratus est in utrumque, ut quantum in ipso est alterum optet, alterum vitet, et si quod vitat, incurrerit, ideo volens ferat, quia fieri non potuit quod volebat. Ne opprimatur ergo sustinet: sed premi nollet. Quomodo ergo vivit ut vult? An quia volens fortis est ad ferenda quae nollet illata? Ideo igitur id vult quod potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ut eam poss& habere ꝑpetuam :
I ttimen quis itti est qui uelit pati
molestias. quas fortiter toler&
quam uis eas uelit. possitq tole¬
rare si patitur : Quis uelit in
tormentis iuiuere &iam quipo¬
test meis ꝑ pacientiã tenendo
iusticiam. laudabiliter uiueres
ransitoria cogitituerunt hec
mala qui ea ꝑtulerunt. uł eu¬
piendo habere uł timendo amit¬
tere quod amabant. siue ne¬
quiter siue laudabi liter. Nã
multi ꝑtransitoriamala ad per¬
mensura bona fortiter tͤender̾.
Qui ꝓfecto spe beati sunt &iã cũ
sunt intransitoriis malis ꝑq ad bo¬
na nõ transitoria ꝑueniunt. S&
qui spe beatus est. nondũ beatꝰ ẽ.
Expectat namq ꝑ pacientiã bea¬
titudinẽ. quã nõdum ten&. Qͥ
uero sine ulla spe ttili. sine ulla
mercede cruciatur. quantum¬
lib& adibeat tolerantiã. nõ ẽ
beatus ueraciter. s&miser for¬
nõ est. quia miserior eẽt. si &
inpacienter miseriã sustiner&
Porro si istti nõ patitur. que noll&

Expanded text:
ut eam posset habere perpetuam? ut eam posset habere perpetuam? Et tamen quis ita est? Quis vult pati molestias quas fortiter toleret, quamvis eas velit possitque tolerare si patitur? Quis velit in tormentis vivere, etiam qui potest in eis per patientiam tenendo justitiam laudabiliter vivere? Transitura cogitaverunt haec mala, qui ea pertulerunt, vel cupiendo habere, vel timendo amittere quod amabant, sive nequiter sive laudabiliter. Nam multi per transitoria mala, ad bona permansura fortiter tetenderunt. Qui profecto spe beati sunt, etiam cum sunt in transitoriis malis, per quae ad bona non transitura perveniunt. Sed qui spe beatus est, nondum beatus est: exspectat namque per patientiam beatitudinem quam nondum tenet. Qui vero sine ulla spe tali, sine ulla tali mercede cruciatur, quantamlibet adhibeat tolerantiam, non est beatus veraciter, sed miser fornon est, quia miserior esset, si etiam impatienter miseriam sustineret. Porro si ista non patitur, quae nollet
Abbreviated transcription (Latin):
CReR hoc iN isti mortu¬
li uita erroribus erũp¬
nis. que plenissima p̃cipue fi¬
des est necessaria. qua indm̃
oreditur. Non enĩ que oumq
bona. maximeq illa quibus quis¬
q illa fit bonus. & illa quibus ha
beatus. unde nisi ad eo ihominẽ
ueniant & homini accedant in¬
ueniri potest. Cum autẽ ex hac
uitti abed qui in his miserus fide¬
lis & bonus est. uentũ fuerit ad
beattim. tunc erit uere. quod
nunc eẽ nullo modo potest. ut
sic homo uiuat. quomodo uult.
erit. & quod est omĩno beatissimũ
ita semꝑ fore certum erit. Nũc
uero fecerunt quidem sibi phi¬
losofi. ficut eorum cinq placuit.
uitts beatts suas. Ut quasi ꝓpria
uirtute possent quod comui
mortalium condicione nõ pote¬
nant. Sic scilic& uiuere ut poͥ ͤᷤ¬
terant. Sentiebãt enĩ aliter
beatum eẽ neminẽ posse. nisi
habendo quod uell&. ⁊ nichil
paciendo quod noll&. Quis aut̃
nõ qualem cumq uitt̃ qua de¬
lecĩtitur. & ideo beatum uocat.
ueller& sic eẽ insua potestute.

Expanded text:
per hoc in ista mortali vita erroribus aerumnisque plenissima, praecipue fides est necessaria, qua in Deum creditur. Non enim quaecumque bona, maximeque illa quibus quisque fit bonus, et illa quibus fiet beatus, unde nisi a Deo in hominem veniant, et homini accedant, inveniri potest. Cum autem ex hac vita ab eo qui in his miseriis fidelis et bonus est, ventum fuerit ad beatam, tunc erit vere quod nunc esse nullo modo potest, ut sic homo vivat quomodo vult. t; et quod est omnino beatissimum, ita semper fore certum erit. Nunc vero fecerunt quidem sibi philosophi, sicut eorum cuique placuit, vitas beatas suas, ut quasi propria virtute possent, quod communi mortalium conditione non poterant, sic scilicet vivere ut vellent. Sentiebant enim aliter beatum esse neminem posse, nisi habendo quod vellet, et nihil patiendo quod nollet. Quis autem non qualemcumque vitam qua delectatur, et ideo beatam vocat, vellet sic esse in sua potestate,
Abbreviated transcription (Latin):
corditer operantur. Tamen
iustificati sumus inxp̃i sangui¬
ne. & reconciliati sumus deo.
ꝑmortem filii eus. & quo mͦ
id factum sit. ut potero &. iam
hic quantum satis uidebitur

Expanded text:
amen justificati sumus in Christi sanguine, et reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; et quomodo id factum sit, ut potero, etiam hic quantum satis videbitur
Abbreviated transcription (Latin):
piens quod nõ erat preter natuir¬
sue detrimentũ. nr̃m dignatus
mire consortium. prius sine ullo
malo suo mertto. mala nr̃a ꝑfer¬
r&. hac si iam ciedentibrs quantũ
nos diligat ds̃. ⁊ quod desperaba¬
mus. iam sperantibus dona innos
sua sine ullis bonis meritis nris.
immo precedentibus & malis me¬
ritis nr̃is. in debita largitate cõ¬
ferr&. Quia & ea que dicuntur.
meritit nr̃a bona dona sunt eius.
Ut enĩ fides ꝑdileccionẽ operetur.
hxarpttis dei difusa est incordibus
Tunc est autẽ datus. quando est
iħc ressuir eccrone clarificatus.
unc enĩ eũ semissurũ ẽẽ ꝓmisit¬
& misit. quia tunc siẽ de illo serip¬
tum est nante predictum.
ascendit ad altum. captiuauit
captiuitatẽ. dedit dona ho¬
minibus. Hec dona sunt meri¬
te nr̃a. quibus ad sũmũ bonũ.
in morttilis beatitudinis ꝑueni¬
mus. Comendat autẽ in quid
apls. Ix aritatẽ suã ds̃ in nobis.¬

Expanded text:
piens quod non erat, praeter suae naturpiens quod non erat, praeter suae naturae detrimentum, nostrae dignatus inire consortium, prius sine ullo malo suo merito mala nostra perferret; ac sic jam credentibus quantum nos diligat Deus, et quod desperabamus jam sperantibus, dona in nos sua sine ullis bonis meritis nostris, imo praecedentibus et malis meritis nostris, indebita largitate conferret? 14. Quia et ea quae dicuntur merita nostra, dona sunt ejus. Ut enim fides per dilectionem operetur , charitas Dei diffusa est in cordTunc est autem datus, quando est Jesus resurrectione clarificatus. Tunc enim eum se missurum esse promisit et misit : quia tunc, sicut de illo scriptum est, et ante praedictum, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Haec dona sunt merita nostra, quibus ad summum bonum immortalis beatitudinis pervenimus. Commendat autem, inquit Apostolus, charitatem suam D
Abbreviated transcription (Latin):
OS RAQUE QUI DICUS
lta ne defuit dõ modus
alius quo liberar& homines ami¬
seria mortalittitis huius. ut
imigenitũ filiũ dm̃ sibi quoeter¬
num hominẽ fieri uell& induen
do animã & carnẽ. mortalemq
factum morte ꝑpeti. parum est
sic refellere. ut istũ modũ quo
dignatur. asserabmus bonum.
& diuine congruum diggnitati.
U erum &oiam ut hostendamus.
nõ alium modum possibilem. deo
defuisse eiuus podestati cuncta
equaliter sub iacent. S& sanan¬
de nr̃e miserte. conuenientior ẽ
modum aliũ nõ fuisse nec er̃ opor¬
tuisse. Qiud enĩ tam necessari.¬
um fuit ad erigendã spem nrãm
mentesq mortidium. condicione
ipsus morttilitatis ab iecltis. ab i¬
mortt litate desperatione liberan¬
das. quã ut desmonstraretur dñs
quanti nospender& ds. quantumq
diliger&: Quid uero huius rei
tanto isto indicio manifestius. atq
preclarius. quã ut dei filius. in¬
muttibiliter bonus. in se manens
quod erat. & anobis ꝓ nobis acci¬

Expanded text:
os itaque qui dicunt, Itane defuit Deo modus alius quo liberaret homines a miseria mortalitatis hujus, ut unigenitum Filium Deum sibi coaeternum, hominem fieri vellet, induendo m animam et carnem, mortalemque factum mortem perpeti? parum est sic refellere, ut istum modum quo s liberare dignatur, asseramus bonum et divinae congruum dignitati: verum etiam ut ostendamus non alium modum possibilem Deo defuisse, cujus potestati cuncta aequaliter subjacent; sed sanandae nostrae miseriae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim tam necessarium fuit ad erigendam spem nostram, mentesque mortalium conditione ipsius mortalitatis abjectas, ab immortalitatis desperatione liberandas, quam ut demonstraretur nobis quanti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis pro nobis acci