comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lit: langoresq cura¬
uit płimos ⁊ diu̾sos
Cuidã sinistre manꝰ
digitũ ex morbo fi¬
stule pluriũ foramiũ
cõcauitate defossũ:
mira ꝯsolidatõne sa¬
nauit. Caudã in suꝑ
puer excasui grauie¬
siino sic oppressus. nͭ
motu ⁊ sensu penuus
destitutus. canꝙͣ mor¬
tuus defleretur: mox
apposita de suo pecto¬
ri. sacro eiusdẽ inris
truore cõtacta. incolu¬
mis exsurrexit. Qdã
cuius carnẽ. canc̾ e

Expanded text:
lit languoresque curavit plurimos et diversos. Cuiusdam sinistre manus digitum ex morbo fistule, plurium foraminum concavitate defossum, mira consolidatione sanavit. Quidam insuper puer ex casu gravissimo sic oppressus, et motu et sensu penitus destitutus, tanquam mortuus defleretur, mox apposita de terra suo pectori, sacro eiusdem martiris cruore contacta, incolumis exurrexit. Quedam cuius carnem cance
Abbreviated transcription (Latin):
gitur qd̃ natura ñ ha¬
buit. usus nescii. ig¬
norauit ratio. mens
ñ capit humana. pa¬
uet celũ. stuper tra.
creatura omĩs etiã ce¬
lestis miratur. Hoc
de tali tantaq loqui
me ĩdignũ fateor. s
⁊ puto qd̃ nemo p̃su¬

Expanded text:
gitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc de tali tantaque loqui, me indignum fateor: sed et puto quod nemo s
Abbreviated transcription (Latin):
plinã. Uere gr̃a plẽa
bre suꝑfusa est oĩs crea¬
tura. Et ideo satis eam
deuotissiine pͥmũ an¬
gelus ueneratur et sa
teor uł ꝯsueta fuit hec
salutatio:s om̃i ãmi¬
ratione digna. Si qͥdẽ
uen̾ationis fuit dela¬
tio. oblatõ munis. fa¬

Expanded text:
plena. Vere plena, per imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum angelus veneratur et salteor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, fa
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia ualeatis. Et ut
ad uenerabile eiꝰ sepul¬
crũ ardentius ⁊ effluẽ¬
at multitudo ae cele¬
brius eiꝰdem mr̃is co.¬
latur festiuitas: oib
uere pñitentib ⁊ cõ¬
fessis qui cũ reu̾entia
illue ĩ eodem festo an¬
nuatĩ accessint ip̃ius
suffragia petituri. de
u̾o annis singłis ad
p̃dictum sepulcrũ. in¬
fra eiusdem festi quin

Expanded text:
ui valeatis. Et ut ad venerabile eius sepulcrum ardentius et affluenat multitudo ac celebrius eiusdem confessoris colatur festivitas, omnibus vere poenitentibus et confessis, qui cum reverentia illuc in eodem festo annuatim accesserint ipsius sufverò annis singulis ad prædictum sepulcrum infra ejusdem festi
Abbreviated transcription (Latin):
Ot ecce int̃ utrãq
scalam sedes pos¬
ta erat inimo: ⁊ supra
sedem sedens. Et qͥ se¬
debat simił erãt fr̃
hñti faciemuelatã ca¬
ordine moris est fr̃es
mortuos sepeliri. Tra¬
mr̃e eius. trahebat᷑ ⁊ se

Expanded text:
s; et inter utramque scalam sedes posita erat in imo, et supra sedem sedens; et qui sedebat similis erat fratri habenti faciem uelatam caordine moris est fratres mortuos sepeliri. Tramatre eius, trahebatur
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃is ad celestem uitã
translata es ab ange¬
lis ⁊inter choros uir¬
grniũ sicut sol fulgẽs
suscepisti pr̃ĩcipatũ
super archangłos ĩ
celo. O exellentissia
qͣm paradysus exce¬
pit gaudens qͣm che¬
rubin ⁊seraphin cũ

Expanded text:
ris ad coelestem vitam translata es ab angelis, et inter choros virginum, sicut sol fulgens, suscepisti principatum super archangelos in coelo. O excellentissima! quam hodie paradisus excepit gaudens, quam cherubim et seraphim cum
Abbreviated transcription (Latin):
succurre miseris ad
te cõfugientib. uẽiã¬
te confidunt. Ora ꝓ
totius mũdi piacuł.
intueni pro clero. in¬
t̃cede pro monachoꝵ¬
to femineo sexu. Sẽ
men.Sit tͥ compassio¬
suꝑ afflictione capti¬
uoꝵr. Sit pius affect᷑
Et quia te sine fine
tantẽ aspicis. q̃ sumꝰ
ut preces nr̃as qͣs tͥ
cum fletib fundimꝰ
ad dm̃ ip̃a admitras.
eumq ut ꝓpriũ filiũ
pro nobis int̃pelles
ut cum ille ĩ fine se¬
culi iudex apparuerit
cũ ip̃o ⁊ nos apparea¬
mus ĩ gła qui cũ pa¬

Expanded text:
ssima, miseris ad te confugientibus, ate confidunt. Ora pro totius mundi piaculis, interveni pro clero, intercede pro monachoto femineo sexu: sentmen. Sit tsuper afflictionem captivorum, sit pius affectusos. Et quia te sine fine tantem aspicis, quatenus ut preces nostras quas tibi cum fletibus fundimus ad Deum ipsa admittas, eumque ut proprium filium pro nobis interpelles, ut cum ille in fine saeculi judex advenerit, cum ipso et nos appareamus in gloria; qui cum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
sis. cethim. & dodanĩ. ab bis diui¬
se sunt infulȩ gentiũ in regioni¬
b fuisc unus quisq scd̾m linguam
& familias in nationib suis. Filii
autẽ cham chuis. & mesraim. &
futh. & chanaan. filii chus. saba.
& eiula. & sabatha. & regina. et
sabbathaga. filii regina saba. et
dadan. Porro chus: genuit nẽroth.¬
Ipse cȩpit ẽẽ potens in terra. et

Expanded text:
m et Dodanim ab his divisae sunt insulae gentium in regionibus suis unusquisque secundum linguam et familias in nationibus suis filii autem Ham Chus et Mesraim et Fut et Chanaan filii Chus Saba et Hevila et Sabatha et Regma et Sabathaca filii Regma Saba et Dadan porro Chus genuit Nemroipse coepit esse potens in terra et
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ suꝑ trã. ⁊ dẽpsisse aꝗͣ. ⁊ cõclusos fontes
abẏssi. ⁊ catharectas cęli. & detentã pluui¬
rata sunt. q̃ pꝰ .xl. dies pliuuȩ fieri cepe
ad ipsos aqͣ exaltata ÷. aut de fontib abyssi¬
a cessante iã pluiia. aut q mansit in al¬
titudine sua. dũ nullo spũ siccaret᷑. Cȩt̃a

Expanded text:
ritum super terram et desisse aquam et conclusos fontes abyssi et cataractas caeli et detentam pluuifacta sint an pad ipsos aqua exaltata est, aut de fontibus abyssi cessante jam pluvia, aut quia mansit in altitudine sua, dum nullo spiritu siccaretur; ca
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is illa regio: futhensis dr̃. ¶ Chanaan: a quo chanei. s filii chus: saba .i. arabia regio thrifera.
¶ Euilath: pars ethiopiȩ occidentat. ¶ Sabatcha: regina. ⁊ sabathaga: hoꝵ noĩa ab usu recesserunt. &
quȩ pro eis nc̃ hañtur ignoramꝰ. s filii regina: saba. aua ÷ ħ saba ꝗͥ illa quȩ suꝑiꝰ legit᷑.⁊ difft᷑
in scͥptura. Nã illa ꝑ sin: ħ ꝑ samech scbit᷑. Nã in psalmo uͥ uos cantamꝰ reges arabẽ ⁊ saba. in he¬
breo habetur reges saba ⁊ saba. ¶ Dadan: et hiopiȩ ultima regio ÷. ¶ Chiis. genuit nemroth.¬

Expanded text:
omnis illa regio Phuthensis dicitur. Chanaan, a quo Chananaei. Vers. 7. Filii Chus Saba. Id est, Arabia regio thurifera. Hevila pars Aethiopiae Occidentalis. Sabatha, Regma et Sabatacha. Horum nomina ab usu rediffert in Scriptura. Nam illa per Sin, haec per Samech scribitur. Nam et in psalmo ubi nos canimus: Reges Arabum et Saba , in Hebraeo habetur: Reges Saba et Saba. Dadan Aethiopiae ultima regio est. Vers. 8. Ch
Abbreviated transcription (Latin):
Qr̃ quare scͥptũ sit sem erat pat̃ o̾iũ fili¬
o̾oꝵ heber. cũ inueniat᷑ heber qͥntꝰ a sem filio
noe. utĩq ex illo hebrei dnr appellati. ł alũ

Expanded text:
r quare scriptum sit, Sem erat pater omnium filiorum Heber; cum inveniatur Heber quintus a Sem filio Noe: utrum quia ex illo Hebraei dicuntur appellati?
Abbreviated transcription (Latin):
q aut aquis utiq int̃teptꝰ. aut aliq̃ suꝑnatante
noĩes in inmundiria cupiditata tetͣrimos. ⁊
obħ adea quę foris funit ĩ ħ inundo. nimis ĩ¬
ci. ⁊ teneri. Qd̾ colũba emissa ñ inuenta reqͥ¬
e reu̾sa ÷: ostendit ꝑ nouũ testam̃tũ reqͥem
lũ intulit. quo sigoaret ñ nullos ⁊̃ extͣ ęcclãm
periore tpr in ore colũbe tãqu̾ã in oscło pa-¬
cis adunitatẽ societatis posse ꝑduci. qd̾ post

Expanded text:
 aut aquis utique interceptus aut aliquo supernatante homines inmunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, nimis inci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem lum retulit, quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam pere in ore columbae tamquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. quod post a
Abbreviated transcription (Latin):
& apiens noe tectũ archȩ
aspexit. uidit e qd̃ exsiccata
est suꝑficies t̾rȩ. Mense scdo
septima & xͭx. die mensis: are¬
facta est t̾ra. locutus est aũt¬

Expanded text:
 aperiens Noe tectum arcae, aspexit, viditque quod exsiccata est superficies terrae. Mense secundo, septima et vicesima die mensis arefacta est terra. Noe tectu
Abbreviated transcription (Latin):
dus. sic̃ abel pͥmȩ. ita ⁊ ipse iniciũ scd̾e mũ¬
di etatis oblatis dõ sacͥficiis. c̃sec̾ret. Qd¬
⁊ ipsũ abraham ac melchisedech uit̾ ini
altari. qd̾ destrurert̃ chaldei. in eodẽ loco.
fecisse referunt᷑. Quȩ cc̾ta figͤam p̃tule¬

Expanded text:
dus, sicut Abel primae, ita et ipse initium secundae mundi aetatis, oblatis Deo sacrificiis, consecraret; quod ipsum et Abraham ac Melchisedech inter inialtari quod destruxerunt Chaldaei, in eodem loco fecisse referuntur: quae cuncta figuram praetule
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Cõsũpta q ÷ om̃is caro qͣ
mouebat᷑ suꝑ t̾ram. uolucrum.
animantiũ. bestiarũ. om̃iũ q¬
reptiliũ. quȩ reptant suꝑ t̾ram.
Uniũsi hoĩes. & cuncta in qͥbus
spiraculũ uitȩ ÷: in terra mor-¬

Expanded text:
est: Consumpta est omnis caro quae movebatur super terram, volucrum, animantium, bestiarum atque reptilium quae reptant super terram, universi homines, et cuncta in quibus spiraculum vitae est, in terra mor
Abbreviated transcription (Latin):
tuit q alterum in locum suum. ut por¬
rgeret ei poculum. alterum suspendet
Et tamen succedentibus ꝓsꝑis. p̃positus pin

Expanded text:
tuitque alterum in locum suum, ut porlg. ei poculum: alterum suspendit Et tamen succedentibus prosperis, praepositus pin
Abbreviated transcription (Latin):
calicem uxta officium. tuum. ficut fa¬
cere ante consieteras tantũ mem̃to
mei cum bñ tibi fuerit. & facias mecũ mi¬
de terra hebreoꝵ & hic innocens in lacũ
missus sum: Uidens pistoꝵ magister. quod
prudenter sõnium dissoluisset: ait. Et ego
uidi somnium qd̃ haberem tria canistra fa-¬
rinȩ suꝑ caput meum. & in uno canistro qd̃¬
erat excelsius. portare me om̃s cibos qui fi
unt arte pistoria. auesq ex eo comedere.
Respondit ioseph. Hec ÷ int̾pretatio sõnii
Tria canistra: tres adhuc sunt dies. pꝰ quos
auferet pharao caput tuũ. ac suspendet
te in cruce. & lacerabunt uolucres carnes
tuas. Ex inde dies tertius natalicius pha-¬
onis erat. Qui faciens grande conuiuium
pueris suis: reccedatus ÷ inter epulas magi¬
stri pincernarũ. & pistoꝵ principis. Resti

Expanded text:
calicem juxta officium tuum, sicut fcere ante consueveras. Tantum memento mei, cum tibi bene fuerit, et facias mecum mide terra Hebraeorum, et hic innocens in lacum missus sum. Videns pistorum magister quod prudenter somnium dissolvisset, ait: Et ego vidi somnium: Quod haberem tria canistra farinae super caput meum: et in uno canistro querat excelsius, portare meunt arte pistoria, avesque comedere ex eo. Respondit Joseph: Haec est interpretatio somnii: Tria canistra, tres adhuc dies sunt: post quos auferet Pharao caput tuum, ac suspendet te in cruce, et lacerabunt volucres carnes tuas. Et exinde tertius natalitius Pharaonis erat: qui faciens grande convivium pueris suis, recordatus est inter epulas magistri pincernarum, et pistorum principis. Resti
Abbreviated transcription (Latin):
uarios fetus. Quando uͦ econtrario ait
alba quȩq accipies ꝙ mercede: omnes¬
erunt decẽ annis. nescio qua opinione du¬
quam annos sonet. Deniq ⁊ ex seqñtib hͥ
magis sensus ꝓbatur. qd ꝑ singłos fetus sẽ¬
ꝑ laban cõditionẽ mutauerit. Si uidebat
uariũ nasci pecus. post fetii dicebat. Uolo
ut in fut᷑o uaria micm nascant᷑. Iacob qͥp¬
pe ħ audito : uirgas in canalib ñ ponebat.
ut futuros fetꝰ sib pecora uniꝰ coloris ꝓcͤa¬
rent. Rursũ cũ uidisset uniꝰ coloris nasci pe¬
cora laban: suȩ partis ea fieri debere dicebt.
⁊ qͥs̃ plura : usq ad uices.x. sẽꝑ a laban pe¬
coris sui iacob mutata conditio ÷. ⁊ ꝗdc̃ũq
sibi ꝓposuerat ut nasce̾t᷑. in colorẽ cõtͣriũ
ũtebatur. Ne cui aũ in sex annis .x. parien¬
di uites in c̾dibiles uideamtr. lege uͥgiliũ
in quo dr̃. bis gͣuide pecudes. Natura autẽ
italicoꝵ ouiuni ⁊ mesopotamiȩ una eẽ dicit᷑.¬

Expanded text:
arios fetus. Quando autem e contrario ait: Alba quaeque accipies pro mercede; omneserunt Decem agnis: nescio qua opinione duquam agnos sonet. Denique et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si varium nasci pecus, post fetum dicebat: Volo ut in futuro mihi varia nascantur. Jacob quippe hoc audito, virgas in canalibus non ponebat, ut futuros fetus sibi pecora unius coloris procrearent. Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Laban, suae partis ea fieri debere dicebat. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui Jacob mutata conditio est; et quodcunque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles videantur, lege Virgilium, in quo dicitur: Bis gravidae pecudes. Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse t
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵꝰ: ad gn̾ationem tuam. eroq tecũ
misit & uocauit rachel. & liam in agre
ubi pascebat greges. dixitq eis. Ui¬
deo faciem patris ur̃i. qd̾ non sit er¬
ga me. sicut heri & nudiust̾tiꝰ. Ds̃ aũ
patris mei fuit mecũ. & ipse nostis:¬

Expanded text:
 ad generationem tuam, eroque tecum. Misit et vocavit Rachel et Liam in agrum, ubi pascebat greges, dixitque eis: Video faciem patris vestri, quod non sit erga me sicut heri et nudiustertius. Deus autem patris mei fuit mecum, et ipsae nostis
Abbreviated transcription (Latin):
Iste egredietur prior. Illo uͦ retͣhen¬
te manum: egͣssus ÷ alter. Dixit q
mulier. Quare diuisa ÷ ꝑꝑ te mace¬
ria : Et ob hanc causam: uocauit
nomen euis phares. Postea  gressus

Expanded text:
Iste egredietur prior. Illo vero trahente manum, egressus est alter. Dixitque mulier: Quare divisa est propter te maceria? Et ob hanc causam vocavit nomen ejus, Phares. Postea egressus
Abbreviated transcription (Latin):
mento bethel. ipse & om̃is ppłus cum
eo. Edificauit q ibi altare. s ues auit
appell
nomen loci: domus: Ibi enĩ apparuit᷑ ds.
cum fugeret frẽm suum. Eodẽ temꝑe
mortua ÷ debbora nutrix rebecce. &
sepulta ÷ ad radicem bethel subt̃ quer¬
cum. Uocatũq ÷ nomen loci. quercus
fletus. Apparuit autẽ it̃m d̃s iacob.
postquã reuersus ÷ de mesopotamia
sẏriȩ. bñdixitq ei dicens. Non uoca

Expanded text:
mento Bethel, ipse et omnis populus cum illo; aedificavitque ibi altare, et appellavit nomen loci, domus Dei; ibi enim apparuit ei Deus, cum fugeret fmortua est Debbora nutrix Rebeccae et sepulta ad radices Bethel subter quercum vocatumque est nomen loci quercus Fletus apparuit autem iterum Deus Iacob postquam reversus est de Mesopotamiam Syriae benedixitque ei dicens non
Abbreviated transcription (Latin):
he suntra in oext̾rã erat t᷑ns fẽndꝰ .i. de ꝑsecutore
Martua ẽ gͦ rachel: & sepulta in uiaq̃
iacob titulum. siꝑ sepul chrũ euis. Hͥ
est titulus monum̃ti rachel. usq in p̃¬
sentem diem. Egressus inde: fuit ta

Expanded text:
exterae mortua est ergo Rahel et sepulta in via Iacob titulum super sepulchrum eius hic est titulus monumenti Rahel usque in praesentem diem egressus inde fixit ta
Abbreviated transcription (Latin):
facta filia syon. L dicunt illo tp̃r iacob.
trans locũ ubi pꝰea tẽplũ edificatũ ÷. habu¬
isse tentoria. S si sequam᷑ ordinẽ uie pa¬
stoꝵ. uixta bethleem locus ÷ ubi ł angłoꝵ
nio futurũ iam tc̃ misfiũ monstrabatur.

Expanded text:
 filia Sion , etc.; illoque tempore Jacob trans locum ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed sequamur ordinem. Via pastorum juxta Bethleem locus est ubi angelornio futurum jam tunc mysterium monstrabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Net moueat aliquem qd int̃ re¬
ꝗges edom cõmemoratur balac. filiꝰ beor.
⁊ de similitudine nõis exstimet ulũ ec̃
balac. qui restitit moysi ducenti ppsum
isrł. ⁊ seiat illũ balac moabitã fuisse. ñ
idumeũ. eũ q fuisse filiũ sefor. ñ filium
beor. s fuisse ⁊̃ ibi filiũ beor balaã. ñ ba¬
lac. quẽ balaã cõdiũat idẽ balac ad

Expanded text:
em moueat aliquem, quod inter reges Edom commemoratur Balac filius Beor et de similitudine nominis existimet illum esse Balac. qui restitit Moysi ducenti populum Israhel, sciat illum Balac Moabitam fuisse, non Idumaeum, eumque fuisse filium Sephor, non filium Beor, sed fuisse etiam ibi tunc filium Beor Balaam, non Balac, quem Balaam conduxerat idem Balac ad
Abbreviated transcription (Latin):
I ad xuii. ꝑ uenit annũ. quo ancio scͥpt᷑a
testante in egẏptũ ⁊ a fr̃ĩb uenditus. p̾lu
ysaac centesimũ ⁊ octogesimũ. ⁊ eiꝰ metẽ
⁊ sepult᷑am : deiñ cõmeniorauit quẽ ad modũ
dig̃ssus ẽẽt esau a frẽ suo de t̾ra chanaan
in monte syr. ⁊ contexuit cõmemoratiõe
regũ. ⁊ pͥncipũ gentis ipsius. in qͣ se constitu¬
it ł quam ꝓpagauit esau. Post ħ narrati¬
onẽ de toseph sic intulit. habitauit autẽ

Expanded text:
imum peruenit annum, quo anno scriptura testante in Aegyptum est a fratribus uenditus, pluriIsaac centesimum et octogesimum et eius mortem ac sepulturam, deinde commemorauit, quemadmodum digressus esset Esau a fratre suo de terra Chanaan in montem Seir, et contexuit commemorationem regum et principum gentis ipsius, in qua se constituit uel quam propagauit Esau; post haec narrationem de Ioseph sic intulit: habitabat autem
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuus ÷ autẽ balac: & regnauit ꝓ eo
iobab filius care debosra. Cũq mortuꝰ
eẽt iobab: regnauit ꝓ eo husam. de
terra themanoꝵ. Hoc qͦ mortuo: re-¬
gnauit ꝓ eo adad. filius badadi. qui ꝑ-¬
cussit madian in regione moab. Et
nom̃ urbis eius auith. Cũq mortuus

Expanded text:
rtuus est autem Bela, et regnavit pro eo Jobab filius Zarae de Bosra. Cumque mortuus esset Jobab, regnavit pro eo Husam de terra Themanorum. Hoc quoque mortuo, regnavit pro eo Adad filius Badad, qui percussit Madian in regione Moab, et n urbis ejus Havith. Cumque mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
cum pasceret asinos sebeon patͥs sui.
Habuit q filium disan. & fliam ooli¬
bama. Et isti filii disan. andan. & ies¬
bam. & iethram. & charam. hi qͦ filii
eser. balaan. & reuan . &. acham. Habu¬
it aut̃ filios disan: hus . & aran. Isti du-¬
ces horreoꝵ. dux lothan. dux sobal. dux
sebeon. dux ana. dux dison. dux eser.
dux disan. Isti duces horreoꝵ trui imꝑa¬
uerunt in t̃ra seyr. Reges aũt̃ qui re-¬
gnauert̃ in terra edom. ante quam ha-

Expanded text:
cum pasceret asinos Sebeon patris sui: habuitque filium Disan, et filiam Oolibama. Et isti filii Disan: Amdam, et Esban et Iethran et Charan hii quoque filii Eser Balaan et Zevan et Acham habuit autem filios Disan Hus et Aran isti duces Horreorum dux Lothan dux Sobal dux Sebeon dux Ana dux Dison dux Eser dux Disan isti duces Horreorum qui imperaverunt in terra Seir reges autem qui regnaverunt in terra E
Abbreviated transcription (Latin):
gros ab ħ admissos eẽ ad asinas. ⁊ ipsũ
muꝰ modi reꝑisse cõcubitũ. ut uelocis¬
simi ex hnis asini nascent᷑. qui uecant᷑
iãmim̃. Heriq putant quod eq̃r gro¬
ges ab asmnis in deserto ipse fec̾it primꝰ
esau. Iti quoq erant filii oolibama. filiȩ
ana. filiȩ sebeon. uxoris esau. quos genuit
esui. Fidii eͥphat pͥmigeniti esau: dux themã.
dux omar. dux sephua. dux cenes. dixx cho¬
rȩ. dux gathan. dux amalech. Hi filii e¬
liphat in terra edom: & hi flii ade. hi qͦ
filis rahuel. filii esau. Pux naath. dix ⁊ara.
dux semina. dux meta. Hi duces rahuel:
in terra edom. Iti filii basemath uxori
esau. Hi aũ filii oolibama uxoris esau. Hur
hieus. & hẏelom. dux chore. Hi duces doliba¬
ma filiȩ ana. uxoris esau. Isti filii esait &¬
hi duces eoꝵ. ipse ÷ edom. Isti fiłii seyr
¶Porrei habitatores terrȩ. hiotham. &
sabal. &. sebeon. & anan. dison. eser. ese¬
bon. disan. Hi duces horrei. filii seyr. in
terra edom. facti sunt aut̃ filii lotham

Expanded text:
gros ab hoc admissos 363 esse ad asinas: et ipsum istius modi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur qui vocantur JAMIM  . Plerique putant, quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus Esau. Isti quoque erant filii Oolibama filiae Ana, filiae Sebeon, uxoris Esau, quos genuit Esau: filii Eliphaz primogeniti Esau: dux Theman, dux Omar, dux Sephu, dux Cenez, dux Core, dux Gatham, dux Amalech. Hi duces Eliphaz in terra Edom, et hi filii Adae. Hi quoque filii Rahuel filii Esau, dux Nahath, dux Zara, dux Semma, dux Miza. Hi autem duces Rahuel in Terra Edom: isti filii Basemath uxoris Esau. Hi autem filii Oolibama uxoris Esau: dux Jeus, dux Jalam, dux Core. Hi duces Oolibama filiae Ana uxoris Esau. Isti filii Esau, et hi duces eorum: ipse est Edom. Isti sunt filii Seir Horrei habitatores terrae Lotham et Sobal et Sebeon et Anan Dison et Eser et Disan hii duces Horrei filii Seir in terra Edom facti sunt autem filii Lotham
Abbreviated transcription (Latin):
remanet sollicitudo tẽptationũ. ⁊ ꝑicu¬
lũ peccatoꝵ. Qd̃ intuens ait scͥptura.
ante mortẽ ne laudes hoĩẽ quẽ quam.
Qd pꝰ narrationẽ iortis ysaac narra¬
tur quas uxores esau acceꝑit. ⁊ qͦs ꝓc̃a¬
ũit recapitulatio intelligenda ÷. Naq .N.
pꝰ mortẽ ysaac fieri cxp̃. cũ iã eẽnt esau

Expanded text:
remanet sollicitudo tentationum et periculum peccatorum. quod intuens ait scriptura: ante mortem ne laudes hominem quemquam. narrationem mortis Isaac narratur quas uxores Esau acceperit, et quos recreaverit, recapitulatio intelligenda est. Neque enim post mortem Isaac fieri coepit, cum jam essent Esau
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ationes esau: ipse ÷ edom. Esau ac-¬
cepit at uxores de filiab chanaan. adã
filiam meloni ethey. & oolibama fili-¬
am ana. filii sebeon euhei. Basemath
qͦ filiam ismael: sororẽ nabaioth.

Expanded text:
ationes Esau, ipse est Edom. Esau accepit uxores de filiabus Chanaan; Ada filiam Elon Hetthaei, et Oolibama filiam Ana, filiam Sebeon Hevaei: Basemath quoque filiam Ismael sororem Nabajoth.
Abbreviated transcription (Latin):
causa sua. ł uxoꝵ suar̃. quas odiosas
uidebat ẽẽ parentib ł qͣlib alta. ⁊
ceꝑat habitare in monte seyr. deiti
pꝰ reditũ iacob frĩs sui. facta int̾ eos cõ¬
co̾idia : reũsus ÷ ⁊ ipse ad parentes. ⁊ cũ
mortiũ patrem simul sepelissent. q e
os plurimũ ditatos t̃ra illa sice̾ scͥotũ :
minime capiebat: abscessit rursus in

Expanded text:
causa uel uxorum suarum, quas odiosas causa uel uxorum suarum, quas odiosas uidebat esse parentibus, uel qualibet alia. et coepit habitare in monte Seir. deinde post reditum Iacob fratris sui facta inter eos concordia reuersus est et ipse ad parentes et, cum mortuum patrem simul sepelissent, quia eos in plurimum ditatos terra illa, sicut scriptum est, minime capiebat, abscessit rursus in
Abbreviated transcription (Latin):
suo iacob. Diuites enim erant ualde. &
simul habitare nõpoterant. nec sustinebt
eos terra ꝑegͥnationis eoꝵ. p̃ multitudiẽ
gregum. habitauit q esau in monte syͤr.
edom: in monte seyr: & ħ nomina filioꝵ
euis eliphat: filius ada ixoris esau. Rahuel
quoq filius basemath ixoris. fuerunt q
filii eliphat: theman. oniar. sephua. &
gatham. & cenee. & chorȩ. Erat autem
thanna concubina eliphat. filii esau. q̃
peꝑit ei amalech. Hi sunt filii ade uxoris
Questio ÷ quom sc̃̾ptura dicat pꝰ
mortẽ ẏsaac patͥs sui. esau abscessisse ᷤ
t̃ra chanaan. ⁊ habitasse in monte seir.
cũ ueniente de mesopotamia ⁊acob fit̃
eiꝰ : legatur qd̾ iã illic habitabat  ꝓm̃¬
qͥd uide dici potuerit. ut scͥpt᷑a falli. uel
fallere c̃datur: in ꝓmptu ÷ cogitare. qd̾¬
seł esau pꝰea ꝙͣ in mesopotamiã fr eiꝰ
abscessit: noluit habitare cũ parẽtib
suis. siue ex illa cõmotione qua dole¬
bat se benedictõe fraudatũ. siue aliqͣ

Expanded text:
im erant valde, et simul habitare non poterant: nec sustinebat eos terra peregrinationis eorum prae multitudine gregum. Habitavitque Esau in monte Seir, Edom in monte Seir, et haec nomina filiorum ejus: Eliphaz filius Ada uxoris Esau: Rahuel quoque filius Basemath uxoris ejus. Fueruntque filii Eliphaz: Theman, Omar, Sephu, et Gatham, et Cenez. Erat autem Thamna, concubina Eliphaz filii Esau: quae peperit ei Amalech. Hi sunt filii Adae uxorisquaestio est quo modo Scriptura dicat, post mortem Isaac patris sui, Esau abscessisse de terra Chanaan, et habitasse in monte Seir; cum ueniente de Mesopotamia Iacob fratre eius legatur, quod iam illic habitabat. proinde quid fieri potuerit, ut scriptura falli uel fallere non credatur, in promtu est cogitare. qet Esau, posteaquam in Mesopotamiam frater eius abscessit, noluit habitare cum parentibus suis siue ex illa commotione, qua dolebat se benedictione fraudatum, siue aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
aran filii fui. & saray. nurũ suã ipro¬
rẽ abram filii sui. & edixit eos de
ur chaldeoꝵ. ut iret in tͣra cha-¬
naan. Uenert̃ q usq arã. & habi¬
tanert ibi. Et facti st̃ dies thare

Expanded text:
 filii sui et Sarai nurum suam uxorem Abram filii sui et eduxit eos de Ur Chaldeorum ut irent in terram Chanaan veneruntque usque Haran et habitaverunt ibi et facti sunt dies Thare
Abbreviated transcription (Latin):
cũ orando allegassent desideria sua. dormie¬
bant in loco. ut ꝑ somniũ mon̾ent᷑. an ad.¬
huc uiuebat melchisedech. cuiꝰ tanta fuit
excellentia. ut a quibidã dubitaret᷑. utrum
homo an angłus fu̾it. an erant. ⁊̃ illo tp̃re¬

Expanded text:
cum orando allegassent desideria sua, dormiebant in loco, ut per somnium monerentur? an adhuc uiuebat Melchisedech, cuius tanta fuit excellentia, ut a nonnullis dubitetur, utrum homo an angelus fuerit? an erant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mare rubrũ: nabathea usq hodie dr̃: q̃ pars
arabiȩ dr̃ est. Nam ⁊ familiȩ eoꝵ. ⁊ oppida
pagi. ⁊ munita castella. ⁊ tͥb hoꝵ fitoꝵ appel¬
latione celebrant᷑. ab uno ex his cedar in de¬
serto. ⁊ duma. alia regio. ⁊ themana ad aui¬
strũ ⁊ cedema adorientalẽ plagam dicitur.

Expanded text:
mare Rubrum Nabathena usque hodie dicitur, quae pars Arabiae est. Nam et familiae eorum, oppidaque et pagi, ac munita castella, et tribus eorum hac appellatione celebrantur: ab uno ex his, Cedar in deserto, et Duma alia regio, et Theman ad austrum, et Cedema ad orientalem plagam dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dnm meum. kesponderunt frẽs euis &
mater. Maneat puella saltem .x. dies
apud nos. & postea ꝓficiscetur. Nolite
ait me retinere. qr dñs omȩxit utã
meam. Dimutite me: ut ꝑgam ad do¬
minũ. Dixerunt. Uocemus ꝓuellam. .¬

Expanded text:
m meum. Responderunt fratres ejus et mater: Maneat puella saltem decem dies apud nos, et postea proficiscetur. Nolite, ait, me retinere, quia Dominus direxit viam meam: dimititte me ut pergam ad dominum meum. Dixerunt: Vocemus puellam,
Abbreviated transcription (Latin):
egͣssus ÷ sermo: non possumus extͣ pla¬
En rebecca coram te est: tolle eam.
& ꝓficiscere. & sit uxor filii dñi tui.
sicut locutus est dominus. Quod cũ
audisset puer abraham: adorauit
argenteis. & aureis ac uestib dedit

Expanded text:
essus est sermo, non possumus extra plaEn Rebecca coram te est, tolle eam, et proficiscere, et sit uxor filii domini tui, sicut locutus est Dominus. Quod cum audisset puer Abraham,  Vulg. aargenteis, et aureis, ac vestibus, dedit
Abbreviated transcription (Latin):
benigne a fidelib honorari solent. ꝓ eo qͥ
piunt. a sorte tñ heditatis alieni. quia
siue infideles. seu carnales. qͥ infra dĩ ꝓfes¬
sionẽ tenent᷑. ad hereditatis ęt̾ne sortẽ. ñ
ꝑueniunt. s tam̃ suꝑnȩ sargitatis glam

Expanded text:
benigne a fidelibus honorari solent pro eo qupiunt, a sorte tamen haereditatis alieni; quia sive infideles, seu carnales, qui intra fidei professionem tenentur, ad haereditatis aeternae sortem non veniunt, sed tamen supernae largit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit. Ut c̃te aquã p̃buit. qr in eo qd̾ cre¬
didit: uacua ñ remansit. Nã mox p̃dicare stu¬
duit. qd̃ audiuit. docendo multos ex se p̃di¬
catores ꝓtulit. a qua qͥꝓpe in hẏdria ÷: scien¬
tia p̃dicatõĩs in m̃sura. q scã eccłã studet

Expanded text:
procedit. Vel certe aquam praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non remansit. Nam mox praedicare studuit quod audivit, et docendo multos ex se praedicatores protulit. Aqua quippe in hydria est scientia praedicationis in mensura, quia sancta Ecclesia studet
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm sibi pat̾s unigenitꝰ uniuit. Qud est
qd̃ ysaac filio dilecto itior de filiab chanane¬
orũ duci ꝓhibet᷑. nͥ qͦd̾ illi de quo scͥptũ ÷. hic ÷
filius nĩs adectꝰ. in quo mͥ cõplacuit. nullȩ
repbe aĩę cõiungñr: De cognatione autẽ
erat. quã ipse unigenitꝰ exp̃dostinatoẽ iã
⁊ p̃sentia extͣnea non habebat. Quis uͦ ⁊÷ pu¬
er. qui ad deducendã uxorẽ mittit᷑. nͥ ꝓphar̃¬
p̃dicõis bonis m̃tib faciunt. ad unã ꝙ̃q ani¬
mam unigenito filio cõiungendã. quasi pro¬
uisores fiunt :
loqnr̃ in semet ipsis uirtutũ diuicias osten¬
dunt. ⁊ tanto citiꝰ ad seq̃ndũ dnm̃ ꝑtͤhunt.
quanto auditorib suis in semet ipsis ostendt᷑
quȩ narrant. Idẽ puer uata fontẽ stetit:
atq ex p̃sita sententia quȩ puella eligẽda
b fiduciã c̾titudinis assumant. Potũ perit.

Expanded text:
ram sibi Patris unigenitus univit. Quid est quod Isaac dilecto filio uxor de filiabus Chananaeorum duci prohibetur, nisi quod ille de quo scriptum est, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi coreprobae animae conjunguntur? De cognatione autem erat, quam ipse Unigenitus ex praedestinatione jam et praescientia extraneam non habebit. Quis vero est puerpraedicationis bonis mentibus faciunt, ad unamquamque animam unigenito filio conjungendam, quasi provisores fiunt. loquuntur, in semetipsis virtutum divitias ostendunt, et tanto citius ad sequendum Deum protrahunt, quantum auditoribus suis in semetipsis monstrant quae narrant. Atque idem puer juxta fontem stetit, atque ex praefixa sententia quae puella eligenda bus fiduciam certitudinis assumant. Potum vero pe
Abbreviated transcription (Latin):
imus. pͥmo nom̃ eiꝰ describr̃ ephron. Scdo epb¬
ran. fostqͣm enĩ p̃cio uictꝰ ÷ ut sepulchrũ
uenderet. ⁊ acciꝑet argentũ licet cogente
ephran. sigc̃ante scpt᷑a. eũ non fuisse cõsum¬
matȩ. ꝑfectȩ q uirtutis. qui potũit me¬
morias uendere mortuoꝵ. Sciant gͥ qͥ sepul¬
chra uenditant. ⁊ ñ cogunt᷑ ut accipiant p̃¬
ciũ. s a nolentib quoq extorquent. ĩmiͥta

Expanded text:
scribitur EPHRON, secundum EPHRAN. Postquam enim pretio victus est, ut sepulcrum venderet argento, licet cogente EPHRAN, significante Scriptura, non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur, qui sepulcra 341 venditant, et non coguntur, ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque exto
Abbreviated transcription (Latin):
digna tradat mͥ eam coram uob̃is. in
possessionẽ sepulchri. Habitabat ephrõ
in medio filioꝵ eheth. Respondit᷑ a
braham. cunctis audientib qui ing̃¬
diebantur portam ciuitatis illiꝰ dices.
Neqͣqͣm ita fiet dñe mi: s magis au-¬
sculta quod loquor. Agrum tͣdo tibi
& speluncam quȩ in eo est. p̃sentib
filiis popłi mei. Sepeli mortuũ tuũ.
Adorauit abraham. coram ppło tͣrȩ.
& locutus est ad ephron circũstante
plebe. Queso ut audias me. labo pe¬
cuam ꝓ agro. Suscipe eam: &. sic sepe¬
iiam mortuũ meũ in eo. Respondit
ephron. Uñe mi audi. Terra ꝗ̃ postu¬
las. quadringentos argenti syclor:
ualet. Istud÷ p̃ciũ int̾ me eote. S
quantũ ÷ hoc : Sepeli mortuũ tuũ.
Quod cũ audisset abraham: appendit
pecuniam quã ephron postulauerat
audientilo filiis heth. q̃or ingentos

Expanded text:
digna tradat mihi eam coram vobis in possessionem sepulchri habitabat autem Ephron in medio filiorum Heth responditque ad Abraham cunctis audientibus qui ingrediebantur portam civitatis illius dicens nequaquam ita fiat domine mi sed magis ausculta quod loquor agrum trado tibi et speluncam quae in eo est praesentibus filiis populi mei sepeli mortuum tuum adoravit AbEt locutus est ad Ephron, circumstante plebe: Quaeso, ut audias me: Dabo pecuniam pro agro; suscipe eam, et sic sepeliam mortuum meum in eo. Respondit Ephron: Domine mi, audi: Terram quam postulas, quadringentos argenti siclos valet: istud est pretium inter me et te: sed quantum est hoc? sepeli mortuum tuum. Quod cum audisset Abraham, appendit pecuniam, quam Ephron postulaverat, audientibus filiis Heth, quadringentos
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ adicsũ dm̃ ĩpietatis iuȩ edificãt fͣrĩ. ac do¬
gmatũ mꝑbiã nefario ausu cõfingt̃. uolen¬
tes curiositate ñ licita ipsiꝰ gli alta penet̾re.
S sic̃ illi ꝑ suꝑbiã ab una lingua in multis¬
linguis diuisi sunt. ita ⁊ hetici ab unnane si¬
dei ⁊ cõfessione seggati int se. diusitate erro¬
ris quasi ꝑ dissonantia linguę inuice secer¬
nunt᷑. ⁊ quos armat adusiis dm̃ elatȩ c̃spi¬
ratois ꝑnitiosa cõsensio. rursus intcidente
dogmatũ discordia. diuidit oborta repen¬
te cõfusio. Quos qͥdẽ ipsa tͥnitas dampnat.
in qͣ offendt̃. ipsa eos durgit. dũ dic̃. Uenne¬
fuit lingua remansit. Nc̃ qͦ in sola ȩccła¬

Expanded text:
tim adversus Deum impietatis suae aedificaverunt turrim, ac dogmatum superbiam nefario ausu confinxerunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare; sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multa divisi sunt, ita et haeretici ab unitate fidei et confessionis segregati, inter se diversitate erroris quasi per dissonantiam linguae invicem secernuntur; et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio, rursus intendente dogmatum discordia, dividit oborta repente confusio. Quos quidem ipsa Trinitas damnat in quam offendunt; ipsa eos dispergit, dum dicit: Venitefuit, lingua remansit. Nunc quoque in sola Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
conditorum. Fleuit q eum egy¬
ptus. septuaginta diebus. Et
expleto planctus tẽpore. locu¬
tis : iosep ad faniliam phara
eũ p̃cesserunt.tam pauci iusti noĩant᷑ ut eos i soeco
appellare cunctem᷑. Nã si dictũ eẽt appositꝰ ã ad pa¬
tres suos: nulla quęstio fieret. an forte pplu̾is ÷ nõ
solũ hõiũ scõꝵ. uer̃ ⁊̃ angłoꝵ ppłis ciuitatis alus.
Uñ dr̃ ad hebreos. S accessistis ad montẽ syon.:¬

Expanded text:
conditorum flevitque eum Aegyptus septuaginta diebus et expleto planctus tempore locutus est Ioseph ad familiam Pharaeum praecesserunt, tam pauci iusti nominantur, ut eos populum appellare cunctemur. nam si dictum esset "adpositus est ad patres suos", nulla quaestio fieret. an forte populus est non solum hominum sanctorum uerum et angelorum populus ciuitatis illius, unde dicitur ad Hebraeos: sed ac
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Huic ppło apponñr. qui pꝰ hanc uitã placen¬
tes dõ fiunt. Tc̃ enĩ dnr̃ apponi qñ nulla iã re¬
tuens ait scͥpt᷑a. añ mortẽ ne landes hoĩe aquam.¬
¶ Quadraginta dres seputȩ quos cõmemorat scͥ¬
tura forte sigẽat aliqͥd penitentiȩ. q̃ pecc̃a sepeliunt᷑:

Expanded text:
um? huic populo adponuntur qui hanc uitam placentes deo finiunt. tunc enim dicuntur adponi. quando nulla iam rerum. quod intuens ait scriptura: ante mortem ne laudes hominem quemquam. Quadraginta dies sepulturae, quos commemorat scriptura, forte
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ utt̾ȩ sequim᷑ : quasi cortide seruamꝰ.
dũ q ab ipsis cortex lutẽ subducit᷑: auegoric̾e
candor int̾uis demonstrat᷑. dũ cortex relinqt̃.
ext̾i intelligentiȩ uirentia exẽpla monstran¬
tur. Quas bñ iacob aquȩ canalib posuit. qrre
demptor eas fixit inlibris sacre scientie. qui¬
b nos uitͥnsetus infandimur. Has aspicientes
ctus dũ in earũ intentione defua sunt. suglĩs
quͥb q actionib ꝑmiscentur. ut tales fetus
oꝑerũ ꝓcreent. qualia exempla p̃cedentiũ
in uoce p̃ceptoꝵ uident. ⁊ diũsũ colorẽ ꝓles

Expanded text:
itterae plerumque sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subtrahitur, allegorice candor interior demonstratur; et cum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos inspiritus, dum in earum intentione defixi sunt, singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptorum vident; et diversum colorem proles
Abbreviated transcription (Latin):
iectus sacri eloquii int̃ textũ ⁊ mistiũ. tanta
÷ de liberatione pensandꝰ ut utq partis lance
moderata. hc̃ neq nimiȩ disscussionis pondus
depͥmat. neq rursũ torpor incurie uacuum
relinquat. Multȩ quippe eius sententiȩ tãta
allegoriarũ conceptione sunt gͣuide. ut qͥtũq
eas ad solã teñe historiã nitit᷑: earũ notitia ꝑ¬
suã incuriã pͥuetur. Non nulle uͦ itaext̾torib
p̃ceptis inseruiunt. ut si quis eas subtiliꝰ penet᷑¬
re desideret: intꝰ quidem nͥl inueniat s hot si¬
bi ĩ qd̃ foras loquunt᷑: abscondat. Uñ bñ quoq
as in exemplũ ppłi p̃bere : Qux nimirũ qr uuta
ratiõis exam̃ recte sunt. uͥge noiant᷑. qͥb ex
parte corticẽ subtͣit. ut in his quȩ expoliant᷑.

Expanded text:
lectus sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae sacri eloquii sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tensuam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque as in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte cort
Abbreviated transcription (Latin):
Iacob prudens ⁊ callidꝰ iusticiã ⁊ ȩquita¬
Stẽ ĩ in noua arte saruabat. Si enĩ agnos
om̃s ⁊ hedos uarios pecora ꝓcreassent. erat aliꝗͣ
suspicio doli. ⁊ aꝑte huic rei laban uiuidus cd̃¬
t᷑ isset. Gͦ ita om̃ia tẽꝑauit. ut ⁊ ipse fruc¬
tum sui laboris acciꝑet. ⁊ iaban ñ penitus ex¬
nebant uirgas. ut uaria foboles nasceret᷑
Quȩtũq aut̃ oues ⁊ capre sero querebant
marẽ : añ harũ oculos ñ ponebat. ut uniꝰ
oloris pecora nascẽnt᷑. & quicqͥd pͥmũ nasce¬
batur. Nũ erat. q discolor ⁊ uariũ erat. qͥc¬
qͥd postea: laban. Uniꝰ .ii. tam in nigro. ꝗͣ in
albo: coloris pecus oriebatur.¬

Expanded text:
acob, prudens et callidus, justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit ut ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus nebat virgas, ut varia soboles nasceretur. Quaecunque oves et caprae sero quaerebant marem, ante harum oculos non ponebat, ut unius coloris pecora nascerentur, et quidquid primum nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat, et quidquid postea, Laban; unius enim tam in nigro quam in albo coloris pecus oriebatur
Abbreviated transcription (Latin):
um diuinos libros legimus. in tanta multi¬
tudine ueroꝵ intellectirũ. qui de paucis ũ¬
bis eruuntur: & sanitate catholicȩ fidĩ mu¬
untur. i potissimũ ddigamus. qd certũ apparuerit
sensise que legimus. Si aũ ħ latet: id c̃te qd cͥcũstan¬
sa sipta. non impedit. ⁊ cũ sana fide cõcordat. Si aut̃
scͥpture cͥcũstantia ꝑtctari ac discuti ñ pot̾: saltẽ ⁊d
is̃ qd fides sana p̃scbit. alud ÷ enĩ qͥd potissimũ scͥptor
fiserit non dmoscere: aluid a regula pietatis errare. Si
trũq uitet᷑. ꝑfecte se ht̃ fructꝰ legentis. Si uͭ utrũq
itar non potest. ⁊̃ si uoluntas scͥptoris inc̾ta sit: sane
pei cõgruam non inutile ÷ erudisse sententiam.¬
Ien rebus obscuris. atq a nr̃is oculis remotissimis. si qͣ
ni septura ĩ diuina leg̾imus. quȩ possunt salua fide alis
utq alis parere sententiss. in nullã earũ nos p̃cipiti affir¬
patiõe ita ꝓiciamus. ut si forte diligentius discussa u̾i

Expanded text:
cum diuinos libros legimus in tanta multitudine uerorum intellectuum, qui de paucis uerbis eruuntur et sanitate catholicae fidei muniuntur, id potissimum deligamus, quod certum adparuerit eum sensisse, quem legimus; si autem hoc latet, id certe, quod circumstantia scripturae non inpedit et cum sana fide concordat; si autem et scripturae circumstantia pertractari ac discuti non potest, saltem id solum, quod fides sana praescribit. aliud est enim, quid potissimum scriptor senserit, non dinoscere, aliud autem a regula pietatis errare. si utrumque uitetur, perfecte se habet fructus legentis; si uero utrumque uitari non potest, etiam si uoluntas scriptoris incerta sit, sanae fidei coItem in rebus obscuris, atque a nostris oculis remotissimis, si qua inde scripta etiam divina legimus, quae possint salva fide aliis atque aliis parere sententiis; in nullam earum nos praecipiti affirmatione ita projiciamus, ut si forte diligentius discussa veri
Abbreviated transcription (Latin):
ne. regnũ dd̾. ħ ȩtas simit ÷ uiuentuti. ⁊ reuera int̾
om̃s ȩtates regnat uiuentꝰ. u psa ÷ firmũ ornamentũ
etatũ om̃iũ. ⁊ iõ bñ cõꝑatur quarto diei quo facta st̃
syda cȩli. in firmam̃to cęli. Quid enĩ eiudentiꝰ sigc̃at
splendorẽ regni quã solis eminentia : ⁊ plebẽ optẽpan¬

Expanded text:
ne regnum David. Haec aetas similis juventutis est. Et revera inter ne regnum David. Haec aetas similis juventutis est. Et revera inter omnes aetates regnat juventus, et ipsa est firmum ornamentum omnium aetatum: et ideo bene comparatur quarto diei, quo facta sunt sidera in firmamento coeli. Quid enim evidentius significat splendorem regni, quam solis excellentia? Et plebem obtemperan
Abbreviated transcription (Latin):
in eis qui trẽ faciebant. ⁊ fit mane ad abraham.S
nec ista ȩtas scd̾a. gn̾auit ppłum dĩ. qr nec pueriti
cõpatur diei t̃cio : quo ab aquis t̾ra sepata ÷. ab oĩbus
eiuĩ gentib. quarũ error instabit. ⁊ uanis simulachio¬
rũ ooctnis. tanqͤuentis om̃ib mobit. qd maris noĩe
tanã t̾ra cũ apparuit arida .i. sitiens imbgem diuuinoꝵ.u
t̾ra ut fruotꝰ utiles possit afferre: scãs scpturas. ⁊ pro¬
psĩas accepit. Hȩc enĩ ȩtas iã potuit gn̾are ppłm dõ. qi¬
⁊ tt̃ia etas .i. adolescentia filios hr̃e pͣotest. ⁊ iõ ad abra¬
hã oictũ ÷. Patrẽ multarũ gentiũ cõstitui te. ⁊ auge.¬
am te nimis. ualde. ⁊ ponam te int̾ gentes ⁊ regẽ
de te ȩxient. ⁊ ponã testam̃tũ meũ int̾ me ⁊ semen
os ⁊ semini tuo post te. ⁊ dabo tͥ ⁊ semini tuo pꝰte t̾rã
in qua habitas om̃e t̾rã chanaan. in possessionẽ ȩt̾̃nã
⁊ ero illis ds. ħ ȩtas porrigit᷑ ab abrabã usq ad dauid

Expanded text:
in eis qui turrem faciebant, et fit mane ab Abraham. Sed nec ista aetas secunda generavit populum Dei, quia nec pueritiacomparatur diei tertio, quo ab aquis terra separata est. Ab omnibus enim gentibus, quarum error instabilis et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nomine tanquam terra cum apparuit arida, id est, sitiens imbrem coelestem dterra, ut fructus utiles posset afferre, sanctas Scripturas et Prophetias accepit. Haec enim  id est adolescentia filios habere jam potest. Et ideo ad Abraham dictum est: Patrem multarum gentium posui te, et augeam te nimis valde, et ponam te in gentes, et reges de te exient. Et ponam testamentum meum inter me et Deus, et semini tuo post te: et dabo tibi et semini tuo post te terram in qua habitas, omnem terram Chanaan in possessionem aeternam, et ero illis Deus . Haec aetas porrigitur ab Abraham usque ad David
Abbreviated transcription (Latin):
noe tanꝗ᷑ pueritia. ⁊ tendr̃ ħ ȩtas usq ad abrahã ali¬
mam̃tũ int̾ aquã ⁊ aquam. qr ⁊ archa in qͣ erat noe
cũ filiis suis. firmam̃tũ erat int̾ aquas inferiores. in
quib natabat. ⁊ suꝑiores. quid cõpluebat᷑. Hȩtas ñ
oaluuto deletur. qr ⁊ pueritia nr̃a ñ obluuone tegi.

Expanded text:
nquam pueritia, et tenditur haec aetas usque ad Abraham alimamentum inter aquam et aquam; quia et arca in qua erat Noe cum suis, firmamentum erat inter aquas inferiores in quibus natabat, et superiores quibus compluebatur. Haec aetas non diluvio deletur, quia et pueritia nostra non obl
Abbreviated transcription (Latin):
obtepantes sibi. quȩ ao ecdãm eius partĩ s̃ gñtus
tim de popło iudõꝵ uenert̃.: ut ab eo domarent᷑. &
insuescẽnt hoĩes. ł carnali cõcupiscentiȩ dediti sic̃ peco
ł tenebrosa obscuritate obscurati. quasi serpentes. ł ela
sn pbiae quasi aues. ⁊ sic̃ in illo die pascr̃ homo. ⁊ aĩalia qͣ
ipso sunt h̃bis seminalib ⁊ lignis fructiferis.⁊ ħbis uiri

Expanded text:
obtemperantes sibi, quae ad Ecclesiam ejus, partim de Gentibus, partim de populo Judaeorum venerunt; ut ab eo domarentur atque mansuescerent homines, vel carnali concupiscentiae dediti sicut pecora, vel tenebrosa curiositate obscurati quasi serpentes, vel elati superbia quasi aves. Et sicut in illo die pascitur homo et animalia, quae cum ipso sunt, herbis seminalibus et lignis fructiferis et herbis viri
Abbreviated transcription (Latin):
est ali ad iusticiam. dix̃ q ad eũ.
Ego dñs qui eduxi te de ur chal¬
deoꝵ. ut darẽ łͥ terram istã. et
possideres eam. at ille ait. Dñe ds¬
m̃s uñ scire possũ qd̾ possessurꝰ sũ
eam: Et respondens dñs. Su me
inquit mͥ uaccam tͥennẽ. & ca-¬

Expanded text:
justitiam. Dixitque ad eum: Ego Dominus qui eduxi te de Ur Chaldaeorum, ut darem tibi terram istam, et possideres eam. At ille ait: Domine Deus, unde scire possum, quod possessurus sum eam? Et respondit Dominus: Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse se uidens. despexit dnãm¬
agis contͣ me. Ego deli ancillã
meam in sinũ tuũ quȩ uidens¬
qd̃ conceꝑit. despectui me hab.
Iudicet dñs int̃ me &te. Cui
respondit abrã. Ecce. Anc illa tu

Expanded text:
cepisse se videns, despexit dagis contra me: ego dedi ancillam meam in sinum tuum, quae videnod conceperit, despectui me habet: judicet Dominus inter me et te. Cui respondit Abram: Ecce, ait, ancilla tua
Abbreviated transcription (Latin):
oportunis illuminant :¬
rã. Nãq aliqñ nebulosus
obsistit aer. ne lune cũ
sol. lunã stellasq matori
lumine ne terrã illus¬
nent. impedit. Unde ei
nom̃ latine acçep̃. iõ qs

Expanded text:
opportunis illuminant terram. Namque aliquoties nebulosus obsistit aer ne vel lunae, cum sol lunam stellasque majore lumine ne terram illuminent impedit: unde et nomen Latine accepit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ne nos redimens. a demoniae dñationis ser¬
uitute. lib̃auit. quȩ uidt̃ dies lunȩ plenis¬
sime in creatione quidẽ mundi quarta pre¬
cessit. ac in tẽꝑe dnicȩ passionis altioris gͣ¬
cia sacm̃ti in quinta sabbati incidit. ut uui¬
delic⁊ dñs sexta sabb̃ti crucifirus. sabbato in
sepulchro quiesceret. ac pͥmã sabbati sua re
fidẽq donaret.

Expanded text:
 a daemoniacae dominationis servitute liberavit. Quae videlicet lunae plenissimae dies in creatione quidem mundi quarta processit. At in tempore Dominicae passionis, altioris gratia sacramenti, in quintam sabbati incidit: ut videlicet Dominus sexta sabbati crucifixus, sabbato ipso in sepulcro quiesceret, ac primam sabbati sua resspemque donaret.
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Huic ppło apponũr. qui pꝰ hanc uitã placen¬
tes dõ funt. Tc̃ enĩ dnr̃ apponi: qñ nulla iã re¬
tuens ait scͥpt᷑a. Añ mortẽ ne landes hoĩẽ q̃quam.¬
¶ Quadraginta dres seputt᷑ȩ quos cõmemorat scͥo¬
tura. forte sigẽat aliqͥd penitentiȩ. q̃ pecc̃a sepeliunt᷑.¬

Expanded text:
um? huic populo adponuntur qui hanc uitam placentes deo finiunt. tunc enim dicuntur adponi. quando nulla iam re. quod intuens ait scriptura: ante mortem ne laudes hominem quemquam. Quadraginta dies sepulturae, quos commemorat scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchro mandauit ñ legant᷑. S ad sententiã u̾ba
onis. Si inueni grãm in conspectu
urõ. loquimini in aurib pharaonis.
eo qd̃ pater meus adurauerit me
dicens. En morior. in sepulcro meo
quod fodi michi in terra chanaan se¬
pelies me. Ascendam igitur & sepe¬
lam patrẽ me ũ. ac reuertar. Px̃¬
q ei pharao. Ascende. & sepeli patrẽ
tuum: ficut ^ uiratiis es. Quo ascen¬
dente. ierunt cum eo omnes senes
domus pharaonis. cunctiq maiores
natu. terrȩ egypti. Domꝰ ioseph cũ
frib suis. absq paruulis. & gregib
& armentis. quȩ reliquerant in t̾ra

Expanded text:
sepultura mandavit, non legantur. Sed ad sententiam verba onis: Si inveni gratiam in conspectu vestro, loquimini in auribus Pharaonis: eo quod pater meus adjuraverit me, dicens: En morior; in sepulcro meo, quod fodi mihi in terra Chanaan, sepelies me. Ascendam igitur, et sepeliam patrem meum, ac revertar. Dixitque ei Pharao ascende et sepeli patrem tuum sicut adiuratus es quo ascendente ierunt cum eo omnes senes domus Pharaonis cunctique maiores natu terrae Aegypti domus Ioseph cum fratribus suis absque parvulis et gregibus atque armentis quae dereliquerant in
Abbreviated transcription (Latin):
mun. Sic̃ enĩ dic̃ hi filii liȩ
q̃s ꝑ̾it ipsi iacob in mesopota.¬
mia sẏriȩ loqñs ⁊̃ de his qui ñ
erant nati . qr illic parentes
sa qua nasce̾nt᷑ ibi nata ÷ .i.¬

Expanded text:
min. sicut enim dicit: hi filii Liae. quos peperit ipsi Iacob in Mesopotamia Syriae, loquens etiam de his qui non erant nati, quia illic parentes sa qua nascerentur ibi nata