comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solũ pꝰ modernũ. qđ tantoꝵ collectione pontificũ. sub
om̃iũ salubrime ꝓuisionis assensu constat ee̾ ꝑfectũ.
diune cultũ miliciȩ. antȩ fuerint ignoratitia facien¬
inclericatꝰ offitio monstrauer̃ ad tincri discussos.⁊
obuoxios. approbato. custodito legũ tramite. sine int̾
uicariũ p̃stet. aut si ñ habuerit ipse reddat᷑. Residua
officia. sciant neminẽ posse ab obuoxitate s coniuncr̾
uindicari. Quatinꝰ hordine custodito. nec dñoꝵ ui
ta nec pͥui legia ulla ratione ͥa. turbentur. Gelasi eral
ctores illustris femine placidie lemo stephano & uist¬
peitori oblatione conquesti st̃. sabinũ marcellia¬
nensis siue cusilinatis urbantistitẽ antiocũ seruũ iunꝰ
patrone sue absentis dñe occasione captata. ad pbru
honorẽ usq ꝑductũ. eiꝰq frẽm leontiũ. clericał offia
tores. ⁊ eos qͥ conditionis extreme repetunt᷑. obiectam
cognitionẽ uob nr̃a auctoritate deputamꝰ. ut om̃i ui¬

Expanded text:
cilium quod tantorum collectione pontificum sub omnium saluberrimae provisionis assensu constat esse perfectum divinae cultu militiae ante fuerint ignorantia facienin clericatus officio monstraverint detineri, discussos et obnoxios approbatos, custodito legum vicarium praestet, aut si non habuerit, ipse reddatur. Residua officia sciant neminem posse ab hac noxietate, si convincitur, vindicari, quatenus hoc ordine custodito, nec dominorum jura, nec privilegia ulla ratione turbentur. CAP. CLctores illustris feminae Placidae petitorii oblatione conquesti sunt Sabinum Marcellianensis sive Clusionatus urbis antistitem, Antiochum servum juris patronae suae absentis dominae, occasione captata, ad presbyterii honorem usque perductum, ejusque fratrem Leontium clericalis officii tores, et eos qui conditionis extremae repetuntur, objectam cognitionem vobis nostra auctoritate deputamus, ut, omni ve
Abbreviated transcription (Latin):
Iincogiutꝰ monast̾iũ ingredi uoluerit ante crienniũ
monachi habitꝰ ei ñ p̃stet᷑. & si intra .iii. annos aut seruii
aut liebt ł colonꝰ querat᷑ adno suo redoat᷑ ei cũ om̃ib q̃
atulit fide tm̃ accepta de inpunitate. Si aut̃ intͣtri¬
ainiũ non fuerit reqͥsitꝰ pꝰ ea queri ñ pot̃ nͥ sit tã longe
qđ inueniri non possit. ẜ tantũ ea que ad monastium

Expanded text:
incognitus monasterium ingredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non praestetur. Et si intra tres annos aut servus, aut libertus, vel colonus quaeratur a domino suo, reddatur ei cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem intra triennium non fuerit requisitus, postea quaeri non potest nisi sit tam longe quod inveniri non possit; sed tantum ea quae in monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
ecce inqͣntũ ualui concilii anciritani antiꝗͣ plane.⁊
plenã auctoritate sententiã sacͥs testimoniis explana¬
iii. ostendens eũ posse restaurari in ꝓpͥo ordine qui ꝑ
penitentiȩ satis factionẽ noũ ꝓpͥa delicta deflere. Qͥ
uero nec luget que gessit. ilugenda sine ullo pudore
religionis uł timore diuini uiditii cõmittit. eũ nullo

Expanded text:
Ecce, in quantum valui, concilii Ancyrani, antiquam plane, et plenam auctoritatem et sententiam sacris testimoniis explanavi, ostendens eum posse restaurari proprio honore, qui per poenitentiae satisfactionem novit propria de vero negligit nec luget quae gessit, nec lugenda sine ullo pudore religionis, vel timore judicii divini committit, eum nullo
Abbreviated transcription (Latin):
onachus ñ doctoris ht̃ s plangentis officiũ qͥ uł se
Q sciens inbecillitatẽ suã. ⁊ uas fragile qđ portat. ci¬
met offende ne impigat. ⁊ corruat atq frangat᷑. Uñ i
mulierũ maximeq ad olescentularũ uitat aspectum
intm̃ castigator sui÷. Cur inqͥs ꝑgis heremũ : iuoł¬
ut ce ñ audiã. non uideã. ut cuo furore ñ mouear. ut
tua bella non paciar. Neme capiat occłs meritricis. nec
forma pulcherrima ad illicitos ducat. amplexus. Re¬
spondebis. ħ non ÷ pugnare s fug̾e.Sta inatie. ad u̾sa¬
riis armatꝰ obsiste. ut pꝰꝗͣ uiceris coroneris. fateor in becilli¬
titẽ meã. Nolo spe pugnare uictorie. ne ꝑdã aliqñ uictoriã.

Expanded text:
onachus non doctoris habet, sed plangentis officium, qui ve sciens imbecillitatem suam, et vas fragile quod portat, timet offendere ne impingat et corruat atque frangatur. Unde et mulierum maximeque adolescentularum vitat aspectum; et intantum castigator sui ut te non videam, non audiam, in tuo furore non movear, ut tua bella non patiar. Ne me capiant oculi meretricis, nec forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus, respondebis. Hoc non est pugnare, sed fugere. Stans in acie adversariis armatus obsiste, ut postquam viceris, coroneris. Fateor imbecillitatem meam. Nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando victoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ dat᷑ s ad p̾miũ dare. s st̃ ñ nulli qͥ quidem
nũ dꝵ p̃mia exordinatione non accipiunt. ⁊ t̾en sa¬
cros ordines ꝓhumana gr̃a largiuntur. atq del art¬
tate eadem. laudis solum mͦ retͥbutionẽ quer̃. hini¬
mirũ qđ gͣtis acceptũ ÷ gͣtis nontͥbuunt qr de inpa¬
so officio sc̃itatis numinũ fauoris expetunt. Uñ bñ

Expanded text:
tum, sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli, qui quidem nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, sed tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est, gratis non tribuunt , quia de impenso officio sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs aut̃ ep̃oꝵ excepta in euitabili causa ł neces¬
Isitate de pagendo sese concilio absemptaũt
puniꝰ anni spaciũ erit cõmunione plectendus. Ex dc̃¬
uod si egrotans fucrit ep̃c aut felicis p̃p̃ capło xi
Aiqꝰ cũ gͣius necessitas d etinuerit: ꝓse legatũ ads¬
nodũ mutat suscepturꝰ salua fidei u̾icate qͥcqͥd syno¬

Expanded text:
is autem episcoporum excepta inevitabili causa, vel necessitate de peragendo se concilio absentaverit, per unius anni spatium erit communione plectendus. Quod si liqua eum gravis necessitas detinuerit, pro se legatum ad synodum mittat, suscepturus salva fidei veritate quidquid syno
Abbreviated transcription (Latin):
quid estimaret. ł pꝰ quantã cũq penitentiam concedendi
cũ om̃i sit canonice discipline contͣriũ : Hebet gͦ sacͥdoti
pͥuatꝰ lacrimarũ fonte flagitiũ tã in manere diluere
ut calib saltẽ remediis curat᷑. salutis possit inuenure

Expanded text:
quid destinaret, vel post quantamcunque poenitentiam concedendum, quid destinaret, vel post quantamcunque poenitentiam concedendum, cum omni sit canonicae disciplinae contrarium? Debet ergo sacerdotio privatus lacrymarum fonte flagitium tam immane diluere, ut talibus saltem remediis curatus, salutis possit invenire
Abbreviated transcription (Latin):
qͣde prehensi. ł capti fuerint publice in ꝑ iurio furto
atq fornicatione. ⁊ cetis huiꝰ mõi criminib scdđm sacͦu
cinonũ instituta agͣdu ꝓprio deponant᷑. qr scandalũ
est popło dei cales ꝑsonas suꝑ positas hr̃e. quas ult᷑ mo¬
dũ uiciosas ee̾ constat. Nempe inde dechunt hõies sa¬
cͥficio dei. sic̃ quondã filiis heli peccantib fecisse legũ¬
tur ⁊ rebelles huic atq cont̾rii existentes. eꝵ puis exem¬
plis cotidie peiores fiunt. Qui aut̃ desupͣ dictis pecca¬
tis abscondite ase ad missis. ꝑ occultã confessionẽ corã
occłis dei p̾sente :̃ sacdote qͥ eis indicturꝰ ÷. penitentiã
confitent᷑. ⁊ semet ipsos gͣuit̾ deliqͥsse quer̃. si se ꝑ ieui¬
nia ⁊ elemosinas uigiliasq ⁊ sacras orationes cũ lacͥ
p̃ ꝑ petratũ homicidiũ insac̾detio ministrare. uno qđ
est in eptius. nob sua de uelle ut ipsi tali p̃sũptioni pbe¬
mus assensum. Q̾ senĩ tam clemens. tãꝗ̃ ꝑu̾si sens cale

Expanded text:
qui deprehensi vel capti fuerint publice in perjurio, furto atque fornicatione, et caeteris hujusmodi criminibus secundum sacrorum canonum instituta a gradu proprio deponantur; quia scandalum est populo Dei tales personas superpositas habere, quas ultra modum vitiosas esse constat. Nempe inde detrahunt homines sacrificio Dei, sicut quondam filiis Heli peccantibus fecisse leguntur ; et rebelles hinc atque contrarii existentes eorum pravis exemplis quotidie pejores fiunt. Qui autem de praedictis peccatis abscondite a se admissis per occultam confessionem coram oculis Dei, praesente etiam sacerdote, qui eis indicturus est poenitentiam confitentur, et semetipsos graviter deliquisse queruntur, si se per jejunia et eleemosynas, vipost patratum homicidium in sacerdotio posse ministrare, imo, quod est ineptius, nobis suadere velle, ut ipsi tali praesumptioni praeberemus assensum. Quis enim tam clemens tamque perversi sensus tale
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. ipse denuntiat sacerdoti in sacͣrio ieiunioꝵ dies.
atq sollẽpnitatũ .⁊ ab ipso ineccłia publice p̃dicantur.
Qñ uͦ archidliconꝰ absens ÷ uicẽ eiꝰ diaconꝰ sequens ad im¬
plet. Ad pͥmiseriũ ꝑtinent acoliti. exorciste ꝓsalmiste.
atq lectores. Signũ qͦ dandũ ꝓofficio clericoꝵ. ꝓ uite
honestate ⁊ officiũ cantandi ⁊ ꝑagendi sollicite latio
dice debeat. Ordo qͦ ⁊ modꝰ psallendi inchoro ꝓsollep¬
nitate ⁊ tp̃re ordinatio quoq ꝓluminarib sepetandis.
delinquere cognoscit. ipse distringuat qͦs uͦ em̃dare
ñ ualet eoꝵ excessus ad agnitionẽ ep̃i deferat. basilia¬
rios ipse constituat ⁊ mat̾culas ipse disponat. Q ñ au
p̃paratio cura crismatis conficiendi cura baptistii orih¬
nandi p̃paratio luminarioꝵ insacͥficio ⁊i sacͥficii

Expanded text:
norum; et ipse denuntiat sacerdoti in sacrario jejuniorum dies norum; et ipse denuntiat sacerdoti in sacrario jejuniorum dies atque solemnitatum, et ab ipso in ecclesia publice praedicantur. Quando vero archidiaconus absens est, vicem ejus diaconus sequens adimplet. Ad primiscerium pertinent, acolythi, exorcistae, psalmistae, atque lectores. Signum quoque dandum pro officio clericorum, pro vitae honestate et ofdicere debeat. Ordo quoque et modus psallendi in choro pro solemnitate et tempore. Ordinatio quoque pro luminaribus deportandis, delinon valet, eorum excessus ad agnitionem episcopi deferat. Basilicarios ipse constituat, et matriculas ipse disponat. Quando autem praeparatio, cura chrismatis conficiendi, cura baptisterii ordinandi, praeparatio luminarium in sacrificio et sacrificii
Abbreviated transcription (Latin):
mo icł incnismate in patena ⁊ calice. Obserilationes quoq
inferre ⁊ dispon̾e inaltare cõpon̾e ⁊̃ m̃sam dñi atq ues¬
torib uetᷤ cestam̃tũ. ita diaconib nouũ p̃dicare p̃ceptũ:÷
ao ipsũ quoq ꝑtinet officiũ p̃cũ. ⁊ recitatio nominũ. Ip
Ao ep̃m ꝑtinet basilicarũ consectio. unctio altaris. nac̃ fatio
crismatis. Ipse p̃dicta officia ⁊ ordines eccłiasticos distri
nisfia clericoꝵ. que tin auctoritate pontificali in archi¬
diconi cura ⁊ pͥmiscerii ac thesaurũ sollicitudme oi
ris aAleiutis cura incensi ⁊ sacrificii necessaria solicitu
seu responsoriũ mdm̃cis dieb aut sollẽpnitatũ decant&
Solicitudo qͦq parrochiarum ⁊ ordinatio ⁊ uirgia
adeiꝰ ꝑtinẽt curã ꝓ reparandis diocesianis uasilicis ipse
suggeret sacerdoti. Ipse abit parrochias cũ uissione
ep̃a i enam̃ta ł res basilicirũ. ł purrochiarũ gesta li¬
bacũ eccliafficarũ ep̃o iadẽ refert. Collecta pecuniani

Expanded text:
mo vel in chrismate, in patena et in calice. Oblationes quoque inferre et disponere in altare, componere etiam mensam Domini atque vesVetus Testamentum, ita diaconibus Novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum quoque pertinet officium precum et recitatio nominum. IpsAd episcopum pertinet basilicarum consecratio, unctio altaris et confectio chrismatis. Ipse praedicta officia et ordines ecclesiasticos distrnisteria clericorum, quae tamen auctoritate pontificali in archidiaconi cura et primicerii ac thesaurarii sollicitudine ris a Levitis, cura incensi et sacrificii necessaria sollicituseu responsoria in dominicis diebus aut solennitatibus decantet. Solicitudo quoque parochiarum et ordinatio et jurgia ad ejus pertinent curam, pro reparandis dioecesanis basilicis ipse suggerit sacerdoti; ipse inquirit parochias cum jussioneet ornamenta, vel res basilicarum vel parochiarum: gesta libertatum ecclesiasticarum episcopo idem refert. Collectam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
& sic p̾ea penitentia credat᷑ ce fructuosa. Qͥd enĩ ꝓdest
iticũ seminare ⁊ fructũ eiꝰ non colligere : Aut conistru¬
ere. ⁊ ñ illic habitate. Post dignã eni̾m satis factionẽ
credimꝰ lapsũ redire posse ad honorẽ ꝓpħa dicente.
Nũqͥd qͥ cadit non aditiet ut resurgat  iqͥ aduers:¬
indigni sedem. lapsũ ee̾ cognoscimꝰ. S negonẽ peni¬
lere. non dubites inconspectu diuinitatis miscdiã con¬
seqͥ. qi nullũ peccuantẽ reusũ despic̃. qͥ peccatores sangͥne

Expanded text:
a. Quid enim prodest triticum seminare et fructum illius non colligere? aut domum construere et illam non habitare? Post dignam igitur satisfactionem credimus redire posse ad honorem, Domino dicente: Nunquid qui cadit non adjiciet ut resurgat? Et qui aversunc corpus indigni sedemus lapsum esse cognoscimus. Sed plere, non dubites in conspectu divinitatis misericordiam consequi, quia nullum peccantem reversum despicit, qui peccatores sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
cimore diũi. qͥ extp̃r accepti ordinis plum suant
ut sororẽ diligens. ⁊ quasi hostẽ cauens. ad se ꝓpius nũꝗͣ
accede sinebat. eamq sibi met ꝓpinqͣre nulla occasione
ꝑmictens. ab ea sibi cõmunionẽ funditꝰ familiarita.
licitis longe sint ase plerũq ñ sicita abscidunt. Uñ
id: uir. nẽꝗͣ. ꝑ eã incurreret culpã. sibi ꝑ eã ̃ minis¬

Expanded text:
imore Domini, qui ex tempore accepti ordinis, presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius nunquam accedere sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritat semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita abscindunt, unde idem vir nequam per eam incurreret culpam, sibi, per eam, etiam minis
Abbreviated transcription (Latin):
dmnationẽ alicuiꝰ fr̃is. aut synodũ inuitet. pꝰposi¬
tis om̃ib excepta gͦui in firmitate corporis. aut
p̃ceptione regia ad constitutã diẽ ad eẽ ñ differat.
Qđ si defuerint sic̃ pͥsca canonũ p̾cepit auctoritas.
usq ad ꝓximã synodũ caritate fr̃m. ⁊ eccłie com¬

Expanded text:
licujus fratris, aut ad synodum invitet, postpositis omnibus, excepta gravi infirmitate corporis, aut praeceptione regia, ad constitutam diem adesse non differant. Quod si defuerint, sicut prisca canonum praecepit auctoritas, usque ad proximam synodum charitate fratrum, et Ecclesiae com
Abbreviated transcription (Latin):
te nom̃ meũ suꝑ isrł. ego dñs benedicã eos. ut grãm
nis sacerdotał: hinc aduertamꝰ. dictũ ÷ aut̃ de neqs¬
simo carpha. interfectore saluatoris interceta. ħ aut̃
a semet ipso non dix̃. s cũ eẽt pͥnceps sacerdotũ anui
illiꝰ ꝓpħauit. ꝑ quod ostendit᷑ sp̃m gr̃arum ñ ꝑsonã¬
seqͥ aut digiu ł maligni.s. ordinẽ craditionis. utq̃¬
uis aliqͥs boni m̾iti sit. non tñ possit benedicere nͥ
fuerit ordinat᷑ ut officii minit̾iũ exhibeat. dĩ: ali
effectũ tribuere benedictionis. exẽeł colitano mus¬
p̃c. pƀr. aut diaconꝰ. si ag̃du suo in iuste ae iact̾.¬
in scda synodo in nocens repꝑiat᷑. non pot̃ ee quos
fuerat. nͥ gͣdus ao missos recipiat corã altario dema

Expanded text:
er filios Israel, ego Dominus benedicam eos, ut gratiam nis sacerdotalis, hinc advertamus. Dictum est autem de nequissimo Caipha interfectore Salvatoris inter caetera : Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset princeps sacerdotum anni illisequi digni vel indigni, sed ordinem traditionis: ut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere nisi fuerit ordinatus, ut officii ministerium exhibeat. Dei autem est effectum tribuere benedictionis. Hinc r, aut diaconus, si a gradu suo injuste dejectuin secunda synodo innocens reperiatur, non potest esse quod fuerat, nisi gradus amissos recipiat, quoniam coram altario de ma
Abbreviated transcription (Latin):
sit. necante benedictionis sacm̃tũ negligent̃ uideat᷑
impletũ. ⁊ iõ pie ⁊ laudabilit̾ apłicis morẽ gesseris in¬
stitutis si hanc oroinandoꝵ sacerdotũ formam ꝑ eccłias
q̃b dñs p̃eeᷤ te uoluit. ñ ipse reseruaueris. ut his qͥcũ¬
secrandi st̃. nũꝗͣ benedictio nͥ indie resurrectionis¬

Expanded text:
ne tantae benedictionis sacramentum negligenter videatur impletum. Et ideo pie et laudabiliter apostolicis morem gesseris institutis, si hanc ordinandorum sacerdotum formam per Ecclesias quibus Dominus praeesse te voluit etiam ipse servaveris, ut his qui consecrandi sunt nunquam benedictio nisi in die domini
Abbreviated transcription (Latin):
i qͥ ordinari petunt. nullatenꝰ ordinent᷑ nͥ in loco
c̾to ⁊ religioso. ł ⁊̃ in ciuitate saltẽ uno anno in moret
ut deuita ⁊ conu̾satione atq doctͥna illoꝵ certitudo
ullũ absolute ordinari deb̾e pb̃rm aut diaconum
ordinandꝰ : ꝓnuntiet᷑. Qͥ uͦ ab solute ordinant᷑ decrruͥ
sinodꝰ irritã hr̃i huiꝰ cemõi manꝰ impositionẽ. inusq̃

Expanded text:
Si qui ordinari petunt nullatenus ordinentur, nisi in loco certo et religioso, vel etiam civitate, saltem uno anno immorentur, ut de vita et cNullum absolute ordinari debere presbyterum, aut diaconum,ordinandus est, pronuntietur. Qui vero absolute ordinantur, decrevit synodus irritam haberi hujuscemodi ma
Abbreviated transcription (Latin):
t ep̃c deloco ignobili ad nobilẽ ꝑ ambitionẽ nitͣnset.
nec qͥsquã inferioris ordinis dericus. Sane si ꝓutilitate
ep̃is porrecto. inp̃sentiã sy nodali cͣnsferat᷑ nichilomi¬
nus alio eiꝰ loco ep̃o subrogato. Inferioris uͦ gͣdis sacer
chia inaliã. nec ad limina apłoꝵ causa orationis suę
ecdie cura derelicta. nec ad palatiũ ciusa int̾pellandi.
loca se tͣnsfert̃ placuit ut idẽ locis ministrent. Qđ
on licet clericũ induarũ ciuitatũ consc̾bi simul

Expanded text:
Ut episcopus de loco ignobili ad nobilem per ambitionem non transeat, nec quisquam inferioris ordinis clericus, sane si utilitas aicorum episcopis porrecto, in poenitentiam synodi transferatur, nihilominus alio ejus loco, episcopo subrogato, inferioris vero gradus sacchia ad aliam, nec ad limina apostolorum causa orationis, suae Ecclesiae cura derelicta, nec ad palatium causa interpellandi. loca se transferunt, placuit ut iisdem locis ministrent quibon liceat clericum in duarum civitatum simul
Abbreviated transcription (Latin):
canonica p̃decessoꝵ apłoꝵ nr̃oꝵ pontificũ. q̃ ł synoda¬
lit̃ statuer̃. ⁊ ꝓbata sunt con firmare. ⁊ indiminuta
c̃seruare. ⁊ sic̃ ab eis statuta st̃. in sui uigoris stabilitati
custodire. Queq ł quosq condẽpnauer. ł ab dicauer̃
simili sententia condẽpnare. ⁊ ab dicare. Ex libꝰ ponti
p̃decessorib meis tͣditã. ⁊ seruatã repꝑi. diminuer
ł mutare aut aliꝗ̃ nouitatẽ ad mitt̾e. s feruent̾ ut ay¬
uere discipłs ⁊ seqͥpeda totis m̃tis mee conatib que
tͣdita canonice comꝑio. obseruare ac uen̾ari ꝓfiter.

Expanded text:
canonica praedecessorum nostrorum pontificum, quae vel synodaliter statuerunt et probata sunt confirmare, et indiminuta conservare, et sicut ob eis statuta sunt in sui vigoris stabilitate custodire. Quaeque vel quosque condemnaverunt vel abdicarunt, simili sententia condemnare et abdicedecessoribus meis traditam et servatam repperi, diminuere vel mutare aut aliquam novitatem admittere, sed ferventer ut eorum discipulus et sequipeda totis mentis meae conatibus, quae tradita canonice comperio, observare ac venerari profiteor.
Abbreviated transcription (Latin):
suis non copulent᷑ uxorib nos antiquũ sequentes
canonẽ apłice diligentie ⁊ constitutionis sacroꝵ us̃¬
rũ legales nuptias ⁊ amodo uailere uolumꝰ nulloũ
cũ uxorib sins eoꝵ conubia dissoluentes. aut pͥuan¬
tes eos familiaritate ad inuicẽ intp̃r oporcuno.
mͦ phibent᷑ adtalem astende gͣdũ ꝓuroris sue so¬
habitatione nec intp̃r odinationis sue ꝓfiten
cogat᷑ qã abstine debeat alegał uxoris familiati¬
tate. Ic̃ ꝯportet eos qui altari ministratt anoe¬

Expanded text:
suis non copulentur uxoribus: nos antiquum sequentes canonem apostolicae diligentiae et constitutiones, sacrorum virorum legales nuptias amodo valere volumus, nullo modo cum uxoribus suis eorum connubia dissolventes, aut privantes eos familiaritate ad invicem in tempore opportuno. talem ascendere gradum, pro uxoris suae cohabitatione, nec in tempore ordinationis suae profiteri cogatur, quod abstinere debeat a legalis uxoris familiaritate. Item: Oportet eos qui altari ministrant, in
Abbreviated transcription (Latin):
atq destructor cociꝰ xp̃ianitatis. nec aliqͣ suꝑ hos abi¬
dientia aliqñ ei reseruet᷑. ẜ ab om̃i eccliastico. gtao
in quocũq pͥus fuerat sine recͣctacione de poniatien
Cui qͥsqͥs aoheserit ł qualẽ cũq tãꝗ pontifies ponr¬
tia exhibuerit. aut in aliqͦ illũ defende pͥsupsert
parisententia sit mancipat. Q s qͥs h nr̃e deiart li¬
senftentiş cemerator extit̾it ⁊ romanã eecliami su
p̃suptione confunde. ⁊ pturbare cont̃ ħstatutun
aemptauerit. ꝑpetuo anathemate atq ex cõmunicatione
dãpiraitꝰ. & cum impiis qͥ non resurgent in iudicio re¬
pitet᷑. d m̃uipotentis scł dĩ patris ⁊ filiiꝰ ⁊ sp̃c scĩ contͣ
seuã senciat. ⁊ scõꝵ apłoꝵ petri ⁊ pauli quoꝵ p̃sumit¬

Expanded text:
s, nec aliqua super hoc audientia aliquando ei reservetur, sed ab omni ecclesiastico gradu in quocumque prius fuerat sine retractatione deponatur. cui quisquis adhęserit vel qualemcumque tamquam pontifici reverentiam exhibuerit, aut in aliquo illum defendere pręsurmpserit, pari sententia sit mancipatus. quisquis autcm huius sententiae violator extiterit, et Romanam aecclesiam sua praesumptione confundere et perturbare contra hoc statutum temptaverit, perpetuo anathemate atque excommunicatione dampnetur, et cum impiis, quando resurgent in iudicio, reputetur. Omnipotentis scilicet Dei Patris et Filii et Spiritus sancti contra se
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hanc p̃sũptionẽ scĩ patres ap̃ calcedoniã detes¬
cati st̃. ut dioscoꝵ alepandrinũ antistitẽ. int̾cet̃a ic-¬
cco potissimũ sine ulla restitutione dãpnauerint.
q ponens incęlũ ossuũ. ⁊ lingͣ eius tͣnseunte super
t̾ram ex cõmunicationẽ insc̾m papã leonẽ dictauit.
ita ut insententiã contͣ ipsũ ꝓlatã ħ uideant᷑ memo¬
rare p̃cipue dicentes. Qm̃ scdsꝰ excessus pͥorẽ iniqͥtatẽ¬

Expanded text:
apud Chalcedonem detestati sunt, ut Dioscorum Alexandrinum antistitem inter caetera idcirco potissimum sine ulla restitutione damnaverint; quia ponens in coelum os suum et lingua ejus transeunte super terram , excommunicationem in sanctum papam Leonem dictavit: ita ut in sententia contra ipsum prolata hoc videantur memorare praecipue dicentes, quoniam secundus excessus secundis e
Abbreviated transcription (Latin):
metropolitanũ hĩe non pot̃. cardinales ep̃i ꝓcul dubio me¬
cropolitani uice fungunt᷑. qͥ uidĩ electũ antistitẽ ad apłia
culminis apicẽ ꝓuehant. Eligat᷑ aut̃ de ipsi eccłiȩ gre
assumatur. saluo debito honore. ⁊ reuerentia dilecti fi¬
lu nr̃i henrici. qͥ inp̃sentiarũ rexhabet᷑ i fut̾us imꝑa¬
tor deo concedente sꝑat᷑. sic̃ iã sibi concessimꝰ ⁊ suecesso¬
rib illiꝰ. qͥ ab hac apłica sede ꝑsonalit̾ ħuis impetuuit.¬
Qa si pͣuaꝵ atq iniquoꝵ hominũ ita ꝑuersitas unia¬
luerit. ut pura sincera atq gͣtuita electio fieri in
urbe non possit cardinales ep̃i. cũ religiosis clerics.
catholicisq laicis. licet paucis iis potestatis optineant
eige apłice sedis pontificẽ. uͥ ẽgruentiꝰ iudicauint.
cumq hominũ conat̾ꝰ malignitatis studio resficit
ut his qͥ electus ÷ in apłica sede uirta consueudine
ponendi om̃s facultates illiꝰ qd̾ beatũ gregoriũ aite

Expanded text:
procul dubio metropolitani vice fungantur, qui electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehant. Eligant autem de ipsius Ecclesiae gremassumatur. Salvo debito honore et reverentia dilecti filii nostri Henrici, qui in praesentiarum rex habetur, et futurus imperator Deo concedente speratur, sicut jam sibi concessimus et successoribus illius qui ab hac apostolica sede personaliter avorum atque iniquorum hominum ita perversitas invaluerit ut pura, sincera, atque gratuita electio fieri in urbe non possit, cardinales episcopi cum religiosis clericis catholicisque laicis, licet paucis, jus potestatis obtineant eligere apostolicae sedis antistitem ubi congruentius judicaverint. alignitatis studio restiterit, ut is, qui electus est, in apostolica sede juxta consuetudinem ponendi omnes facultates illius quod beatum Gregorium ante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpam uporẽ causa religionis abice cura sua. scł ut ei
uictũ ⁊ uestitũ largiatur. s ñ ut cũ illa ex more car
dicente nũqͥd ñ habemꝰ potestatẽ. sororẽ mulierẽ cir.¬
ñ diri nuqͥd ñ bm̃s potestatẽ mulierẽ sororẽ amplec¬
tẽdi s circũ ducendi. scł ut mercede p̃dicationis
sustentarit᷑ ab eis. nec tñ de inceps foret int̾eos ultiꝰ
carnale conuigiũ.

Expanded text:
propriam causa religionis abjicere a cura sua, scilicet ut ei victum et vestitum provideat, non ut cum illa ex more carndicente: « Nunquid non habemus potestatem sororem mulierem circn dixit: Nunquid non habemus potestatem sororem mulierem amplexandi, sed circumducendi, scilicet ut mercede praedicationis sustentaretur ab eis, nec tamen deinceps foret inter eos ulterius carnale conjugium.
Abbreviated transcription (Latin):
Romotiones & consectiones ep̃oꝵ concofilans cap̃.xi¬
porib conliis. clericoꝵ aectione. ac decreto ⁊ ep̃oꝵ conaꝵr¬
ta ⁊ mẽgrua hinc fiat contentio ł confusio. p̃sertĩ cum
nullã intalib potestatẽ quẽꝗͣ potestatiuoꝵ ł cet̃oꝵ laicoꝵ¬
hr̃e conueniat. s siłe ⁊ attende sibi usq qͦ regularit᷑ a
collegio eccdiȩ suscipiat finẽ electio fut᷑i pontificis. Si uͦ
q̃s laicoꝵ ad concertandũ ⁊ co oꝑandũ inuitat᷑ ab eccłia.
licet huiꝰ mõi cũ reu̾entia si forte uoluerit obtẽꝑare se

Expanded text:
romotiones et consecrationes episcoporum concordans prioribus conciliis, clericorum electione ac decreto, et episcopornordinata et incongrua hinc fiat contentio vel confusio, praesertim cum nullam in talibus potestatem, quemquam potestativorum, vel cre conveniat. Sed silere et attendere sibi, usquequo regulariter a collegio Ecclesiae suscipiat finem electio futuri pontificis. Si vero quis laicorum ad concertandum et cooperandum invitatur ab Ecclesia, licet hujusmodi, cum reverentia, si forte voluerit, obtemperare se
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuni utilitate ł necessitate fieri licere. s non libitu
dem pociᷤ ꝓfic̾e posset. Eusebius qͦq dequadã parua
cuutate apłica auctoritate mutatus: inalexandriã.
dimilit̾ felix deciuitate qua &rdinatꝰ erat electione
auiũ. ꝓpt̾ doctrinã ⁊ bonã uitã quã habebat. co ep̃oꝵ¬
irdiquoꝵ sacerdotũ ac popłoꝵ consilio tͣns lat: effesũ.
Non enĩ transit deciuitate inciuitatẽ. qͥ non suo libitu
aut ambitu hoc facit. s utilitate quadã aut necessita¬
te. alioꝵ hortatu ⁊ consilio pocioꝵ trans fert᷑. Nec etiã¬
tͥns fert᷑ deminori ciuitate ad maiorẽ. qͥ hoc non abitu
nec ꝓpͥa uoluntate facit. s aut .iii. aut ꝓpͥa sede de¬
pulsus. aut necessitate coactꝰ aut utilitate loci. aut płi

Expanded text:
communi utilitate atque necessitate fieri licere, sed non libitu dem potius proficere posset. Eusebius quoque de quadam parva civitate apostolica auctoritate mutatus est Alexandriam. Similiter et Felix de civitate, qua ordinatus erat electione civium, propter doctrinam et bonam vitam quam habebat, corum sacerdotum ac populorum consilio, translatus est Ephesum. Non enim transit de civitate ad civitatem, qui non suo libitu aut ambitu hoc facit, sed utilitate quadam, aut necessitate, aliorum hortatu, et consilio potiorum transfertur. Nec transfertur de minori civitate ad majorem, qui hoc non ambitu nec propria voluntate facit, sed aut vi a propria sede pulsus, aut necessitate coactus, aut utilitate loci, aut populi,
Abbreviated transcription (Latin):
amedicis huerit secta. similit̾ ⁊ qͥ ab arbaris aut dñis
stulcis fucrint castrati. ⁊ morib digni fuerint uisi.
hos qua non abmittit ad clericat᷑ officiũ ꝓ moueri.
Siquis aut̃ sanꝰ non ꝑdisciplinã religionis ⁊ abstinen¬
carnales concupiscentias amputari castuerit se. non
eũ admitti decernunꝰ ad aliqͦd clericatꝰ officiũ qđ si
iam ante fuerat ꝓ motꝰ ad clerũ ꝓhibitꝰ a suo minutio¬

Expanded text:
medicis habuerit secta, similiter et qui a barbaris aut dominis stultis fuerint castrati, et moribus digni fuerint visi, hos canon admittit ad clericatus officium promoveri. Si quis autem sanus non per disciplinam religionis et abstinencarnales concupiscentias amputari, castraverit se, non eum admitti decernimus ad aliquod clericatus officium. Quod si jam ante fuerat promotus ad clerum, prohibit
Abbreviated transcription (Latin):
n nomine dñi di saluatoris nr̃i iħu xͥ. anno ab incarnatiõe
ciꝰ.m .l.i.x. mnse apͥli indictione .xii. p̃positis saero sancti ᷤ
euangłiis p̃sidente qͦq reuerentissimo abcatissimo nicho¬
lio apłico papa. inbasilica lat̾anensi patͥarchi. que co¬
gnominatur constantiniana c̃sidentib ĩ reuentissimis
uens de electione sũmi pontificis inqͥd. Nouit beatitudo
ura dilectisuimi fr̃s ⁊ qͦ ep̃i inferiora qͦq m̃bra ñ latuit.
defuncto pie memoriȩ dño stephano decessore nr̃o. hec
cunsionib sub iacuerit. ad eo ut colũpna dei iuiuentis
ĩ iã pene uidet᷑ nutare. ⁊ sagena sũmi piscatoris ꝓcellis
intunescentib cogeret᷑ in naufragii ꝓ funda sub m̾gi.
Uñ si placet fr̃nitati ur̃e debemꝰ auxiliante deo fut᷑is
cisib prudent̃ occurre. ⁊ eccłiastico statui ne reduuua¬

Expanded text:
 Domini nostri Salvatoris Jesu Christi, anno ab Incarnatione ejus 1059, mense Aprilis, indictione XII, praepositis sacrosanctis Evangeliis, praesidente quoque reverendissimo ac beatissimo Nicolao apostolico papa, in basilica Lateranensi patriarchica quae cognominatur Constnendę electionis summi pontificis inquit: Novit beatitudo vestra, dilectissimi fratres et episcopi, inferiora quoque membra non latuit, defuncto piae memoriae domino Stephano praedecessore nostro, haec tunsionibus subiacuerit, adeo ut columpna Dei viventis iamiam pene videretur nutare, et sagena stimmt piscatoris, procellis intumescentibus, in naufragii profunda submergi. Unde, si placet fraternitati vestrae, debemus auxiliante Deo futuris casibus prudenter occurrere et ecclesiastico statui, ne red
Abbreviated transcription (Latin):
giosã audientes. ab huiꝰ ce peccati uincło absolutum.
insuscepti sacerdotii officio confirmamꝰ. Gelasi palladio¬
Irecepti canonũ qͥb eccłiastica regit᷑ disciplina. ep̃o¬
sic̃ adsacerdotiũ debiles corporẽ ñ patitur uenire ita
isi qͥs ineo actu fuerit conititutꝰ aut fuerit sauciatus

Expanded text:
giosam audientes, ab hujus te peccati vinculo absolutum in suscepto sacerdotali officio confirmamus. CCLXVIecepta canonum quibus ecclesiastica regitur disciplina, sicut ad sacerdotium debiles corpore non patiuntur venire, ita et si quis in eo actu fuerit constitutus, ac fuerit sauciatus,
Abbreviated transcription (Latin):
nem scẽ sedi apłicȩ exponere detrectantes usũ pallu
neq expetunt neq ꝑcipiunt. ac ꝑ hoc ep̃oꝵ consecratio
uiduitatis eccłiis non sine ꝑicło ꝓtelat᷑. placuit utdlo
metropolitanꝰ ultra tres m̃ses consecͣtionis sue ad fiden
suã exponendã palliũq suscipiendũ. ad apłicã sedes
do ep̃os subuenire. Si uero consecrandi ep̃i negligel¬
tia ꝓuen̾it. ut ult᷑ cres m̃ses eccłia iuduata consifas¬
õmunione pͥuet̾. quo usq aut loco cedat. aut se consec̃ndũ
p̃bere non differat. Qđ suilt᷑ qͥnq m̃ses ꝑsuã negligen¬
cũ retinuerit uiduatã ęccłiã. neq ibi neq alicubi con

Expanded text:
nem, sanctae sedi apostolicae exponere detrectantes, usum pallii neque expetunt, neque percipiunt, ac per hoc episcoporum consecratio viduatis Ecclesiis non sine periculo protelatur, placuit ut quisquis metropolitanus ultra tres menses consecrationis suae ad fidem suam expondo episcopo subvenire. Si vero consecrandi episcopi negligentia provenerit, ut ultra tres menses Ecclesia viduata consistacommunione privetur, quousque aut loco cedat, aut se consecrandum praebere non differat. Quod si ultra quinque menses per suam negligentiam retinuerit viduatam Ecclesiam, neque ibi, neque alicub
Abbreviated transcription (Latin):
incendio. riuna. naufragio. aut quo libet simili
tam saluã facere: suã p̃culerit. Si seruũ uł
cauia.ł quecũq alia. aliquis ab alto acdusũ cñ seruiati
rito u dño retiet᷑. Si facto pcio it̃ uendenta aiat¬
eui eũꝙ eedidit. ⁊ dũ abeo uendenda ꝑfeit᷑. qͥcuq

Expanded text:
incendio, ruina, naufragio, aut quolibet simili tam salvam facere, suam praetulit. Si servum vel equum vel quaecunque alia aliquis ab altero ad usum tantum servienti rito a domino retinetur. Si facto pretio rem vendendam ae crediderit, et dum ab eo vendenda profertur, quacunque
Abbreviated transcription (Latin):
absit fuisset sic̃ ad ult̃ mñtitꝰ:. pꝰ octo annos penit̾ntia
forsitan ꝑacta. dimittẽ eã ꝑ aꝓbatã ciusã pot̾as si uo¬
luisses. occide tñ eam. nullatenꝰ debiusti. Non enim
uult ds̃ mortẽ peccatoris. s ut conuertat᷑ ad penitñtiã ⁊
uiuat. Io circo placeat tͥ consiliũ nr̃m. ⁊ faciat tͥ ħ qđ
sis cuus tͥmet ipsi homicida. Relin. quere qua ꝑꝑ te
rogamꝰ ħ malũ scłm: qd̾ te traxit adtã in manisuimũ
peccati facinꝰ. In grede in monastiũ. humiliare sub ma¬
infinita dĩ bonitas peccatis tuis. & refrigeret aĩa tua
scias. Sin aut̃ publicã penitñtiã ꝑ mauens indomo tua

Expanded text:
absit, fuisset, sicut adulter mentitus est, post octo annos poenitentia absit, fuisset, sicut adulter mentitus est, post octo annos poenitentia forsitan peracta dimittere eam per approbatam causam poteras, si voluisses, occidere tamen eam nullatenus debuisti. Non enim Deus vult mortem peccatoris, sed ut convertatur ad poenitentiam et vivat . Idcsis tuus tibimet ipsi homicida. Relinque quapropter te rogamus hoc malum seculum, quod te traxit ad tam immanissimum peccati facinus, ingredere monasterium, humiliare sub mainfinita dei bonitas peccatis tuis et refrigeret animam tuam, scias. Sin autem publicam penitentiam in domo tua
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾arũ. uł aliqͥd huiꝰ mõi quid aliud hñdi sunt nsi¬
minonere te cũ lacͥmis ⁊ multo gemuitu cordis cusi¬
mus fili aitulfe. s ñfiliꝰ dici debes. qui tam crudelit
infelix homicidiũ ꝑpetasti. Nam occidisti urorẽ cuã
paitẽ corporis tui. logitimo mat̾monio tͥ sociatã. si n
causa mortis. ñ tibi resistentẽ. non insidiantẽ qͦcũq
mn uitȩ tuȩ. ñ inuenisti cã cũ alio iuro ne fariã rẽ faci¬
more. atrocius eã gladio tuo crudelior om̃i bestia int̾¬
ophanos fecisti. Inducere suꝑ eã uis mortis causa pꝰmor¬
ulla diuina humanaq lex. testimonio ĩ idoneo. quẽ¬
piã condepnat ł uistificit. quanto mag̃ ꝑistũ flagitiosis¬
simũ ⁊ celestũ. nec illa uiua debuit condẽpnari. noc tu
pꝰeuis mortẽ accusari : Prius causa cͥminis subtilit̾ erat
inuestiganda. ⁊ tunc si ita fuisset inuenta scđ̾ legis tra¬
mitẽ. debuit exciꝑe ultionis uindictã. Nã si uerũ qd

Expanded text:
adulterarum, vel aliquid hujusmodi, quid aliud habendi sunt Admonere tecum lacrymis, et multo gemitu cordis curamus, fili Hastulphe, sed non filius dici debes, qui tam crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam partem corporis tui legitimo matrimonio tibi sociatam, sine causa mortis; non tibi resistentem, non insidiantem quocunque modo vitae tuae. Non invenisti eam cum alio viro nefariam rem facicinii more atrocius eam gladio tuo, crudelior om, filios tuos orphanos fecisti. Inducere super eam vis mortis causam post morneo, quempiam condemnat, vel justificat: quanto magis per istum flagitiosissimum et scelestum, nec illa viva debuit condemnari, nec tu post mortem ejus excusari. Prius causa criminis: subtiliter erat investiganda, et tunc si ita fuisset inventa, secundum legis tramitem debuit excipere ultionis vindictam. Nam, si verum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
capud tuũ. nos alieni a consortio tuo. ꝓ alioꝵ filiorũ
dei salute. ipso opitulante om̃i sollicitudine nitim
iquod ueriꝰ : dr̃ non licet homini xp̃iano adult̾an
con uigẽ occide. s tñ dimict̾e: qͥs ÷ tam demens qui
ei dicat. fac qđ non licet. ut liceat tͥ qđ non licet: Cũ
enĩ utrũq scđm legẽ xp̃i illicitũ sit. siue ad ult̾am oc¬
cide. siue illa uiuente altam ducere : ab utroq: ab¬
stinendũ. non illicitũ ꝓ illicito faciendũ. Si enĩ fac¬
turꝰ ÷ qđ non licet. iã faciat ad ult̾iũ: ⁊ ñ faciat homi
cidiũ. ut uiuente uxore aliã ducat: ⁊ ñ humanũ san¬
uo matris hortatu filiam desidii regis longobarde¬
Rarolus duxisset uxorẽ: incertũ ÷ qua decausa eã pꝰ annũ
repuduuit. ⁊ hildigarda degente suesioꝵ p̃cipue nobi¬
litatis femina. in matͥmoniũ accepit: de qua tres filios

Expanded text:
caput tuum; nos alieni a consortio tuo, pro aliorum filiorum caput tuum; nos alieni a consortio tuo, pro aliorum filiorum Dei salute ipso opitulante omni sollicitudine intentitur non licet homini Christiano adulteram conjugem occidere, sed tantum dimittere, quis est tam demens, qui ei dicat: Fac quod non licet, ut liceat tibi quod non licet? Cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si enim facturus est, quod non licet, iam fcidium, ut, vivente uxore, aliam ducat, et non humanum sanum matris hortatu filiam Desiderii regis Langobardorum duxisset uxorem, incertum qua de causa post annum eam repudiavit et Hildigardam de gente Suaborum praecipuae nobilitatis feminam in matrimonium accepit; de qua tres filios
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ poites. humilit̾ te rẽpone ingie̾dientiũ. ⁊ egredien¬
tiũ supplicit̾ orationib cõmendare. Cõmunione cor¬
poris &̾ sanguinis dñi cunctis dieb uitȩ tuȩ indignũ
te existimes. Inultuno tñ exit᷑ uice tuȩ. die si merue¬
ris. ꝓuiatico sisit qͥ cribuat: cm̃ mͦ uenialit̾ ut accipiaᷤ
erant iurta magnũ pondus peccati in felix adicienda.
S si ħ om̃ia que supͣ miscđit̾ dicta sunt. ꝑ fecto corde
año auxiliante feceris ⁊ custodieris: confidimꝰ dem¬
mensa dei clem̃tia. remissionẽ te tuoꝵ habiturum
peccatoꝵ. ⁊ scđm dictũ uisti boniq pastoris. resoluit te
scã eccłia ab hoc uincło peccati int̾ris. ut ꝑ ipsius gr̃am.
qͥ cam sanguine suo ad quisunt. solutꝰ sis in cęlis. Sin
aut̃ alit̾̃ feceris. ⁊ scẽ matͥs eccłie tam salubrit̾ amio¬
nitionẽ despexeris: ipsetͥ sis uidex. ⁊ inlaqueo diabo¬
li quo irrecitꝰ teneris. ꝑ manebis. Sanguis tuus suꝑ.

Expanded text:
ngredientium et egredientium suppliciter orationibus commenda te, communione corporis et sanguinis Domini cunctis diebus vitae tuae indignum te existimes; in ultimo tamen exitus vitae tuae die, si merueris, pro viatico, si sit qui tribuat, tantummodo venialiter ut accipias erant juxta magnum pondus peccati, infelix, adjicienda. Sed si haec omnia quae tibi misericorditer dicta sunt, perfecto corde, Domino auxiliante feceris et custodieris, confidimus de immensa Dei clementia remissionem te tuorum habiturum peccatorum, et secundum dictum justi bonique Pastoris resolvit te sancta Ecclesia ab hoc vinculo peccati in terris, ut per ipsius gratiam qui eam sangautem aliter feceris et sanctae matris ecclesiae tam salubrem admonitionem despexeris, ipse tibi sis iudex et in laqueo diaboli, quo inretitus teneris, permanebis. Sanguis tuus super
Abbreviated transcription (Latin):
i uitute uinc̾e. ⁊ exemplo regere feminas. It̃. Non erit
curpis. neq difficilis. ĩ pꝰ patrata atq purgata ad ult̾ia
reconciliatio con iugiũ. uͥ ꝑ claues regni celoꝵ ñ dubi¬
tat᷑ fieri remissio peccatoꝵ. ñ ut pꝰ uiri diuortiũ adultã
reuocetur. s ut pꝰxp̃i consortiũ adulta non uocetur.

Expanded text:
et virtute vincere, et exemplo regere feminas. » Item : « Non erit et virtute vincere, et exemplo regere feminas. » Item : « Non erit turpis neque difficilis etiam post patrata atque purgata adulteria reconciliatio coniugum, ubi per claues regni caelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum, non ut post uiri diuortium adultera reuocetur, sed ut post Christi consortium adultera non uocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. ut pꝰadult̾iũ reconcilietur coniuigi c̃iux: sifides
assit : ñ erit durũ. Cur enĩ deputamꝰ ad huc adult̾os.¬
⁊ quos uł baptismate ab lutos. ł penitñtia c̃dimꝰ eẽ se¬
natos: hec cͥmina inuet̾i lege dei nullis sacrificiis
mundabantur. que noui testam̃ti sanguine. sine dubitati¬
one mundantur. ⁊ iõ tunc om̃imͦ ꝓhibitũ cẽ ab alio con¬
caminatã uiro: reciꝑe uxorẽ. Quã uis ađ saulis filiã. ꝗͣ
pat̃ eiꝰđ mulieris abeo seꝑatã ded̾at altĩ. tãꝗͣ noui cestam̃
a p̃figurator. sine contaminatione receꝑit. Nunc aut̃
ceps noli peccare. ⁊ quis intelligit non deb̾e ignoscere
maritũ ꝙ uid et ignouisie dñm amboꝵ. nec iam se deb̾e
adultam dicere. cuiꝰ penitñtis crim̃ diuina credit mi¬
seratione delctũ : Item. Indignant᷑ mariai: si audiant
ad ulteros pende similes ad ult̾is feminis penas. cũ tan¬
to gͣuiꝰ eos puniri oportuerit. quanto mag̃ ad eosꝑtine.

Expanded text:
idetur, ut post adulterium reconcilietur conjugi conjux; si fides adsit, non erit durum. Cur enim adhuc deputamus adulteros, quos vel Baptismate ablutos, vel poenitentia credimus esse sanatos? Haec crimina in vetere Dei lege nullis sacrificiis mundabantur, quae Novi Testamenti sanguine sine dubitatione mundantur: et ideo tunc omni modo prohibitum est ab alio contaminatam viro recipere uxorem; qpater ejusdem mulieris ab eo separatam dederat alteri , tanquam Novi Testamenti praefigurator sine contaminatione receperit. Nunc autceps noli peccare , quis non intelligit debere ignoscere maritum, adulteram dicere, cuius paenitentis crimen diuina credit miseratione deletum? adulteros viros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
rit p̃dicta filia eius tantũ in dño nubat.Ur. san
te articulo. sub fidei pollicitatione firmasti. ħ eqͥ¬
tate dictancte de cernimꝰ: ut ũ illa uirũ illũ om̃i¬
no ut dr̃renuit. ⁊ in eadẽ uoluntatis auctoritate
ꝑsustit. ut uiro illi se ꝓrsus deneget nupturã: ne¬
quaꝗͣ eã inuitã ⁊ renitentẽ. eiꝰdem uiri cogas con¬
iuigio sociari. Quoꝵ enĩ unũ corpꝰ ÷. unꝰ debet eẽ
⁊ animꝰ. ne forte cum uirgo fuerit alicui inuita
discidii aut crimen fornicationis incurtat. cuiꝰ
uidł peccati malũ incũ redundare constat. qͥ eã
c̃iunx̃ in uitã. qd pari tenore deuiro: ĩ sentiendũ.
S

Expanded text:
rit, praedicta filia ejurit, praedicta filia ejute articulo sub fidei pollicitatione firmasti, hoc aequitate dictante decernimus, ut, si illa virum illum omnino, ut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi se prorsus deneget nupturam, nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociari. Quorum enim unum corpus est unus debet esse et animus, ne forte cum virgo fuerit alicui invitdissidii, aut crimen fornicationis incurrat. Cujus videlicet peccati malum in eum redundare constat, qui eam conjunxit invitam. Quod pari tenore de viro etiam est s
Abbreviated transcription (Latin):
dimittunt. ut aut illicita. aut aliena p̾sumant.
si añ quã ap̃ ep̃os conꝑiuntiales discidũ causas
dixerint. ⁊ pͥus uxores quã uiditio dãpnent᷑ abie¬
cerint. a comunione cccłiȩ.⁊ sco popłi cetu. ꝓ eo qd̃
fidẽ ⁊ con uigia maculant. excludantur. Hich
consensus. quoꝵ de conuitionib agr̃. Si con¬
sensus solus in nuptus forte defuerit᷑. cetã om̃ia
ĩ cũ ipso coitu celebrata frustrantur. iħe cͥsostomo
magno doctore testante qͥ ait. Matͥmoniũ ñ facit
filiam suã infantulã. nolentẽ flentẽ. ⁊ ꝓuirib re¬
nitentẽ. non assentientib s ualde dolentib matre
⁊ parentela. runaldo ridelli filio desponsauerit.
qm̃ canonũ.i legũ auctoritas talia sponsalia ut
infra ostendetur non approbit. neignorantib le¬
ges. ⁊ canones nimis durũ quod dicimꝰ uideatur.
concedansꝰ. Sin aut̃. legaitꝰ ur̃ utrisq puites audiat.
tes. de inceps non phibemꝰ. quin alii uiro si uolue¬

Expanded text:
dimittunt, ut aut inlicita aut aliena praesumant, si antequam apud episcopos conprovinciales dissidii causas dixerint, et priusquam uxores iudicio dampnentur, abiecerint, a communione ecclesiae et sancti populi coetu, pro eo quod fidem et coniugium maculant, excludantur. 306. consensus, de quorum conjunctionibus agitur. Qui consensus si solus in nuptiis forte defuerit, caetera omnia etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur, Joanne Chrysostomo magno doctore testante, qui ait : Matrimonium non facit filiam suam infantulam nolentem, flentem, et pro viribus renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus matre et parentela, Rainaldo Rodeli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia ut infra ostenditur non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat, tes deinceps non prohibemus, quin alii viro, si volue
Abbreviated transcription (Latin):
nscationẽ carius ꝑmittatur uxor a coniuge seꝑari. ꝗͥnto
magis in conaementis fornicatio: de testanda. id elt
infidelitas. N fidgos hominis fornicatio maior incorde.
Ne uia eiꝰ pudicitia dici pot̃ cũ coniuge. q om̃e qđ ñ etł
cio. fornicatio ÷. Pñs aut̃ ꝑmisit causa fornicationis uro¬
rẽ dimitti. S q ꝑmisit. non uissit. dedit locũ apło inonẽ¬
di ut qui uoluerit non dimitat urorẽ infidelẽ qͦ sic
fortasis possit fideł fieri. It̃. Si infidelitas fornicatio÷.
illicitã concupiscentiã pot̾ recte a fornicatioiuis gñe seꝑa¬
re. si auaritia fornicatio ÷. Ex quo intelligr̃. qđ ꝓpt̾ illi¬

Expanded text:
nicationem carnis permittitur uxor a conjuge separari, quanto magis in conjuge mentis fornicatio est detestanda, id est infidelitas? Infidelis hominis fornicatio est major in corde, nec vera ejus pudicitia dici potest cum conjuge, quia omne quod non est  fornicatio. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti, sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit, non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortassis possit fidelis fieri. Item: Si infidelitas fornicatio illicitam concupiscentiam potest recte a fornicationis genere separare, si avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur propter illi
Abbreviated transcription (Latin):
m lebia impellere. ⁊ si homo ipiius regine cecidit: dis¬
porut haric sine dilatione ꝑimere. Item. P ret̾ea siue de
coniugii fede. siue de ad ult̾ii crimine iudicium sit
agitandum. nulla ratio patet cheibgam cũ lothario posse
mire conflictũ. uł legitimũ controu̾sie uure certam̃. nͥ¬

Expanded text:
machiam impellere, et si homo ipsius reginae ceciderit, dismachiam impellere, et si homo ipsius reginae ceciderit, disponit hanc sine dilatione perimere. Item. Praeterea sive de conjugii foedere, sive de adulterii crimine judicium sit agitandum, nulla ratio patitur Theibergam cum Lothario posse inire conflictum, vel legitimum controversiae inire certam
Abbreviated transcription (Latin):
uio in om̃ib peccatis ÷ adult̾io gͣuiꝰ : Scd̾m nãq inpe¬
nis obtinet locũ. quẽ pͥdem pͥmũ illi non hiit qͥ aberrint
dult̾ium dr̃ cũ uł ꝓprie libidinis initinctu. ł aliene
consensu. cum altõ uł alta contra pactũ conuigale con¬
cũbitur. atq ita frangitur fides. q̃ inreb ⁊̃ corporeis ⁊ ab¬
iectis magnũ animi bonũ ÷. & iõ cam saluti quoq corpo¬
rili. quã ĩ uita ista continetur. cortũ ÷ deb̾e pꝰponi.
ne quisꝗ̃ p̃t̾ mat̾monii feda. aliis feminis misceatur
ad explendã libidinẽ. Nam adulc̾ium facit sp̃italiter.
ic̃ multoꝵ relatu didicimꝰ. lothariꝰ rex conuentũ cele¬
Iorare disposuit. ⁊ cheib̾gam reginã examini ꝓͥo ⁊ ui
dicio meditatur subicere. ⁊ siđ eam p̃strigiis falsitatis
sue poterit exhibe. quasi nonfuerit legitima sua uror.
uul penit asc sequestrare. Sin aut̃: uist eam cãꝗͣ ꝓpͥã
lare atq ꝑhoc hominẽ suũ. ⁊ hominẽ cheibge: ad mono¬

Expanded text:
uid in omnibus peccatis adulterio gravius? secundum namque in poenis obtinet locum: quoniam quidem primum habent illi qui aberrant dulterium, cum uel propriae libidinis instinctu uel alienae consensu cum altero uel altera contra pactum coniugale concumbitur. atque ita frangitur fides, quae in rebus etiam corporeis et abiectis magnum animi bonum est; et ideo eam saluti quoque corporali, qua etiam uita ista continetur, certum est debere praeponi.ne quisquam praeter matrimonii foedera aliis feminis misceatur ad explendam libidinem. Nam adulterium facit spiritaliter, . Sicut multorum relatu didicimus, Lotharius rex conventum celebrare disponit, et Theibergam reginam examini proprio et judicio meditatur subjicere: et siquidem eam praestigiis falsitatis suae potuerit exhibere, quasi non fuerit legitima sua uxor, vult eam penitus a se sequestrare. Sin autem vult eam tanquam proplare, atque pro hoc hominem suum, et hominem Theibergae ad mono