comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi olla feruit. & quasiꝰ pluit nubes in terras gr̃am
xp̃i: Scriptũ est enĩ de eo Ecce dñs uenit sedens suꝑ
nibẽ leuem: Uere leuẽ : quȩ c̃ iugii onera nesciuit:
Uere leuẽ : quȩ leuctuit hunc mundũ degirau fȩnore
peccatorũ: Leuis erat : quȩ remissorẽ peccatorũ ute¬
ro gesitibat: Deniq leuauit ioħm inutero constitu¬
tũ. qͥ ad uocẽ eiꝰ exiliuit. & infans exultaiuit gaudio.
Prius sensu deuotionis. quã sp̃s infusione uittilis ani¬
matus: ixcipite igit᷑ excipite sacrȩ uirgines nubis
huiꝰ pluuiam spãlem. temperam̃tũ flagiantiae cor¬
poralis. ut corporis om̃is restinguatis ardores. atq
int̾̃na ur̃ȩ m̃tis umescant: Huiꝰ ymbrẽ nubis sacrate
Patres nr̃i annũticiuer̃ nob̾ salutẽ mundi futurã. Hunc
ymbrẽ significaibant eẽ uenturũ stillicidia stillantia
suꝑ t̾rã. quae yerobaal poposcit et meruit: Bonam
aquã et ñ efflucit uobis: qͥa nubes ẽ: Diluat uos

Expanded text:
Quasi olla ferbuit, et quasi nubes pluit in terras gratiam Christi; scriptum est enim de ea: Ecce Dominus venit sedens super nubem levem . Vere levem quae conjugii onera nescivit: vere levem, quae levavit hunc modum de gravi foenore peccatorum. Levis erat, quae remissionem peccatorum utero gestabat. Denique levavit Joannem in utero constitutum, qui ad vocem ejus exsilivit, et infans exsultavit in gaudio, prius sensu devotionis quam spiritus infusione vitalis animatus . 82. Excipite igitur, excipite, sacrae virgines, nubis hujus pluviam spiritalem, temperamentum flagrantiae corporalis; ut corporis omnes restinguatis ardores, atque interna mentis vestrae humescant. Hujus imbrem nubis sacratae patres nostri annuntiaverunt nobis salutem mundi futuram . Hunc imbrem significabant esse venturum stillicidia stillantia super terram, quae Hierobaal poposcit et meruit. Bonam aquam, et non effluat vobis; quia nubes est, diluat vos,
Abbreviated transcription (Latin):
rtiuit Con sum matũque ẽ illud ꝓphetici oris elo¬
quiũ dicente eodẽ dauid Cybauit eos excidipe fru¬
m̃ti: & de petia melle sciturauit eos In hoc grano
ẽẽ eticĩ liliũ diuinci testant᷑ oracula : qͥa scriptũ
est: Ego sũ flos campi et liliũ cõucilliũ: sic̃ liliũ¬

Expanded text:
ravit: consummatumque est illud prophetici oris eloravit: consummatumque est illud prophetici oris eloquium, dicente eodem David: Cibavit eos ex adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos . 92. In hoc grano esse etiam lilium divina testantur oracula; quia scriptum est: Ego sum flos campi, et lilium co
Abbreviated transcription (Latin):
tritici minuti int̃ lilia eo qđ concinens sibi inomib
xp̃i ortus exuirgine Sic̃ uictores solent scłariũ
proeliorũ strenuorũ uirorũ doncitis torquib onera¬
re ceruices: itti iugũ nr̃m leuauit. ut fidelium
colla uirtutis insignib coronaret Uere autẽ aluus
ille marie crtiter tornatilis. in qͦ ertit scppientia quȩ
miscuit in cratere uinũ suũ. in deficientẽ cognitionis
pie gr̃ton. diuinitatis suae plenitudinẽ sum ministiaan̾
In quo uirginis utero simul aceruus tritici et lilu flo¬
res gra germincibat. Qm̃ ngranũ tritici generti¬
bat et liliũ. Granũ tritici scđm qđ scriptũ est. Am̃
ĩ dico uob̃. nisi grcinũ tritici cadens in derrao
mortuũ fuerit: ipsũ solũ manet: S qͥa de uno grana
tritici aceruus ẽ ftictus. cõpletũ illud ꝓpheticum.
& conucilles abundant frum̃to. quia gremũ illud
mortuũ plurimũ fructũ attulit Hoc ittiq grtinũ.

Expanded text:
tritici muniti inter lilia ; eo quod continens sibi in omnibus tritici muniti inter lilia ; eo quod continens sibi in omnibus Christi ortus ex Virgine, sicut victores solent saecularium praeliorum, strenuorum virorum 269 donatis torquibus honorare cervices; ita jugum nostrum levavit, ut fidelium colla virtutis insignibus coronaret. 90. Vere autem alvus ille Mariae crater tornatilis, in quo erat Sapientia, quae miscuit in cratere vinum suum, indeficientem cognitionis piae gratiam divinitatis suae plenitudine subministrans . 91. In quo virginis utero simul acervus tritici, et lilii floris gratia germinabat; quoniam et granum tritici generabat, et lilium. Granum tritici secundum quod scriptum est: Amen, amen dico vobis, nisi granum tritici cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum manet . Sed quia de uno grano tritici acervus est factus, completum est illud propheticum: Et convalles abundabunt frumento , quia granum mortuum plurimum fructum attulit. Hoc itaque granum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ttimini filiae. cui pulchre c̃uenit illud qđ de eccła pro¬
pħatum est: Speciosi facti sunt gressus tui in calciam̃tis
ne ꝓcessit Speciose ꝓcedit anima quȩ corpore uelud
cl cicim̃to utit᷑: ut quo uelit suũ possit sine impedim̃to
ullo circũ ferre uestigiũ. In hoc calcicãto speciose ꝓcessit.
Mariei. quȩ sine ulla comixtione corporeae c̃suetudi¬
nis. auctorẽ salutis uirgͦ generauit: Unde egregie ioħs
m̃tis humane atq in opis uilitate sermonis absoluere:
Unde et iscucis dix̃ Generationẽ autẽ eiꝰ quis encirrauit.
Speciosi ergo gressus uł marie uł ecłcie. qm̃ specio¬
si pedes euangelizanciũ Quã pulchre eticĩ illa quę
infigurci ecłae de Maria ꝓphetatoi sunt. Si ttim̃
non m̃brti corporis sed mysteria generationis eiꝰ in¬
tendas: Dicit᷑ enĩ ad eã Moduli femorũ tuorũ. simi¬
les torquib oꝑi manuũ artificis. Umbilicꝰ tuus crcit̃
torncitilis non defitiens myxto. Uent̃ tuus acer uus

Expanded text:
tamini, filiae, cui pulchre convenit illud quod de Ecclesia prophetatum est: Speciosi facti sunt gressus tui in calceamentis, edicatione processit. Speciose procedit anima, quae corpore velut calcamento utitur; ut quo velit, suum possit sine impedimento ullo circumferre vestigium. 88. In hoc calceamento speciose processit Maria, quae sine ulla commixtione corporeae consuetudinis auctorem salutis Virgo generavit. Unde egregie Joannmentis humanae, atque inopis vilitate sermonis absolvere. Unde et Esaias dicit: Generationem ejus quis ennarrabit ? Speciosi ergo gressus vel Mariae vel Ecclesi Quam pulchra etiam illa quae in figura Ecclesiae de Maria prophetata sunt; si tamen non membra corporis, sed mysteria generationis ejus intendas! Dicitur enim ad eam: Moduli femorum tuorum similes torquibus, operi manuum artificis. Umbilicus tuus crater tornatilis non deficiens mixto. Venter tuus sicut acervus
Abbreviated transcription (Latin):
sed uue tua florecint: Ortꝰ clusus es filia. nemo aufe¬
itit sepem pudoris tui. quia scriptũ est & destruen¬
tẽ sȩꝑẽ mordebit serpens Sed illc̃ solã auferat. deqͣ
dictũ est Quid incisa est sȩpis : Nemo parietẽ tuũ
destruat: nesis in conculcationẽ: Pairaidr̃sus es uirgo.
euã caue: Fons signatꝰ es uirgo: nemo aquã tuam
polluat. nemo conturbet. ut imaginẽ tuc̃ infonte
tuo semꝑ attendas Porta clausa es uirgo nemo ape¬
riat icnuã tuã quã semel clcusit sc̃s & uerꝰ qͥhabet

Expanded text:
sed uvae tuae floreant. Hortus clausus es, filia, nemo aufesed uvae tuae floreant. Hortus clausus es, filia, nemo auferat sepem tui pudoris: quia scriptum est: Et destruentem sepem mordebit serpens . Sed illam solam auferat, de qua dictum est: Quid incisa est sepis ? Nemo parietem tuum destruat, ne sis in conculcationem. Paradisus es, virgo, Evam cave. 61. Fons signatus es, virgo, nemo aquam tuam polluat, nemo conturbet; ut imaginem tuam in fonte tuo semper attendas. 62. Porta clausa es, virgo, nemo aperiat januam tuam, quam semel clausit Sanctus et
Abbreviated transcription (Latin):
Sed c̃firmaiuit ꝓfecto nseruauit intdietã: deniq
ñ est aꝑtti Audicant igit᷑ ꝓpħum dicentẽ. Non apiet᷑.
eritq d caisci. Hoc est. non aꝑiet̾ abeo cui desponsabit᷑
eũ inqͥt erit claiusa. Hoc est ñ aꝑiat eã ioseph q̃m
dicit᷑ ei. noli timere accipe mariã c̃iugẽ tuã. qđ
gmittis est. Et ortus lausus uirginitas. nfons signatꝰ
uirginitas. Audi gͦ diligentius aꝑtis auribus. nclauso
pudore. Aꝑi manus. ut te pauꝑ agnoscat᷑. Elcuide ostiũ.
ne temercitor irrepait. Aperĩ m̃tem seruai signaculũ:
Uirga quoq anadice uirginitas est. Sic enĩ scriptũ est
G xiet uirgit aradice iesse. et flos arcidice ascendet
Non caciatti.ẽ. hȩc uirgei sed solida Nemo gͦ adu¬
rat uirgã tuct̃. ut florẽ suũ custodicit Uirga es ho
o uirgo. ñ curueris. non inflectaris in t̾ram. ut inte
flos paternȩ radicis ascendat Ortus clciusus es uir¬
go serua fructus tuos: non ascendant inte spinae

Expanded text:
enique non est aperta. 57. Audiant igitur prophetam dicentem: Non aperietur, eritque clausa, hoc est, non aperietur ab eo cui desponsabitureum, inquit, erit clausa, hoc est, non aperiet eam Joseph; quoniam dicetur ei: Noli timere accipere Mariam cginitas est: et hortus clausus virginitas: et fons signatus virginitas. Audi, virgo, diligentius apertis auribus, et clauso pudore, aperi manus, ut te pauper agnoscat: claude ostium, ne temerator irrepat: aperi mentem, serva signaculum. 59. Virga quoque a radice virginitas est, sic enim scriptum est: Exiet virga a radice Jesse, et flos a radice ejus ascendet . Non cavata est haec virga, sed solida. Nemo ergo adurat virgam tuam, ut florem tuum custodias. Virga es, o virgo, non curveris, non inflectaris in terram, ut in te flos paternae radicis ascendat. 60. Hortus clausus es, virgo, serva fructus tuos: 264 non ascendant in te spinae,
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ rogent quesi ignorant. & alii respondent. Dñs
fortis et potens. dñs poteus in p̃lio: ipse ẽre&x głae:
Et iepetiuit ꝓpħa cosdẽ uersiculos. et nichil ominus
illi quasi ignorantes iterũ int̾ rogauer. sic enim
seriptũ ẽ. Tollite portas principis ur̃i. n eleuamini
porte aet̾nales & introibit rex głaȩ. Quis ẽ iste rex¬

Expanded text:
spondent: Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio, ipse est Rex gloriae. Et repetivit Propheta eosdem versiculos, et nihilominus illi quasi ignorantes iterum interrogaverunt; sic enim scriptum est: Tollite portas, principes, vestras, et elevamini portae aeternales
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt pͥncipis ur̃i. et eleuamini portȩ aet̾nales et in¬
troibit rex głae Qucintomagis ergͦ portei ercit in
maria. in qua sedit xp̃e corporalit̃ et exiuit:
Est enĩ et portai uentris. Unde ait iob sc̃s: Intenebres¬
cant in qͥt stellȩ noctis illius. qͥa ñ conclusit portas
uentris matris meae Est gͦ et portti uentris sed ñ om̃is
elciusci semꝑ. Uerci unci sola potuit mcinere elciu
sci. quã sine dispendio claustrorũ genitaliũ uirginis
partus exiuit. Ideo ait ꝓpħa: Portti hȩc olcnisci erit
⁊ñ aꝑiet᷑ :inemo transibit ꝑecĩ. hoc.ẽ. nemo ominũ.
id est et post trainsitũ dñi eritq elaiusa. Non aꝑiet᷑
potuit auellere: Hȩc porta uad orientẽ aspiciebat.
qm uerũ lum̃ effudit: quȩ genertiuit orientem
peperitq solẽ iusticiae: Audiant gͦ imprudentes.
Ilciusa in qͥt hȩc portt est. quę solũ recepit dm̃
isrłis. Igit᷑ de quo dictũ est adęccłam. qm̃ c̃fortauit¬

Expanded text:
 principes, vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit Rex gloriae . Quanto magis ergo porta erat in Maria, in qua sedit Christus, et exivit? Est enim et porta ventris. Unde ait Job sanctus: Intenebrescant, inquit, stellae noctis illius; quia non conclusit portas ventris matris meae . 55. Est ergo et porta ventris, sed non clausa semper: verum una sola potuit manere clausa, per quam sine dispendio claustrorum genitalium virginis partus exivit. Ideo ait propheta : Porta haec clausa erit: non aperietur, et nemo transibit per eam, hoc est, nemo hominid est, ante et post transitum Domini erit clausa: et non aperietur potuit avellere. 56. Haec porta ad orientem aspiciebat; quoniam verum lumen effudit, quae generavit Orientem, peperitque Solem justitiae. Audiant ergo imprudentes: Clausa, inquit, erit haec porta, quae solum recipit Deum Israel. Is igitur de quo dictu
Abbreviated transcription (Latin):
tis iurgo quẽ admodũ istti soluantur Aꝑi adhȩc aures
tucs. os tuũ elcuide Aꝑi aures. ut fidẽ audias. Elcuide
os ut teneas uerecundiã dĩ. De illo legunt qͥa dixit
siginfictuit: sed unũ trinitatis nom̃ asseruit. Unꝰ atq¬
ds. unũ nom̃. una diuinitas: una maestas Nullus
ꝙͦ scđs. qͥa pͥncipiũ om̃iũ trinitus ẽ. ⁊ trinitatis pri¬
matus suꝑ om̃a est Ergo unꝰ et noͣn ẽ scđs. U̾nus ẽ
qui sc̾m ñ habet. quici unicꝰ solus sine peceato. Solus
sine ad iutorio qͥait. Nespexi et ñerat ad nitor . Non¬

Expanded text:
tis, virgo, quemadmodum ista solvantur. Aperi ad haec aures tuas, os tuum claude. Aperi aures, ut fidem audias: claude os, ut teneas verecundiam. 67. Deinde illud legunt, quia dixit:significavit, sed unum Trinitatis nomen asseruit. 68. Unus ergo secundus: quia principium omnium Trinitas est, et Trinitatis primatus super omnia est. Ergo unus et non est secundus. Unus est, qui secundum non habet; quia unicus solus sine peccato, solus sine adjutorio, qui ait: Respexi, et non erat adjutor .
Abbreviated transcription (Latin):
tene qđ habes. nemo accipicit coronã tucĩ Quȩ est
coronci tua. Nisi illa dequa dictũ ẽ & eris coronaa
de coris in mani dñi. Quis hoc dicit. nisi ille de quo
dicit ecdesiastes. est unꝰ et non est scđs: Quis est ille.
nͥ ille dequo dictũ est. magister ur̃ unꝰ est xp̃e :
Unus ẽ. qͥa unigenitꝰ dĩ filius. Unus. qͥa solus. ut scriptũ

Expanded text:
tene quod habes: nemo accipiat coronam tuam . Quae est corona tua, nisi illa de qua dictum est: Et eris corona decoris in manu Domini ? 64. Quis hoc dicit, nisi ille de quo dixit Ecclesiastes: Est unus et non est secundus ? Quis est iste, nisi ille de quo dictum est: Magister vester unus est
Abbreviated transcription (Latin):
me cuiꝰ oculꝰ ñ satiat᷑ druitus. quia ipse est altitudo
diuitiarũ scipientię ⁊ scientiae dĩ. in quo sunt the¬
scairi mysteriorũ caelestiũ: Cur gͦ scło potius labo¬
namꝰ. & fitudamꝰ animã nitim tantae bonitaitis
dispendio : qui nulli alii nisi huic seruire dño
debemꝰ : Hic gͦ non ẽ seđs. Ego certe hoc testimo¬
nũ defero. Lego qͥa primꝰ ẽ. lego quia non est
scd̾s: Illi qui scđm aiunt : docetnt lectione: S dicu
aliquis qͥa scriptũ est: Primꝰ homo de t̾ra terrenꝰ

Expanded text:
 Cujus oculus non satiatur divitiis ; quia ipse est altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, in quo sunt thesauri mysteriorum coelestium. Cur ergo saeculo potius laboramus, et fraudamus animam nostram tantae bonitatis dispendio, qui nulli alii nisi huic servire Domino debemus? 71. Hic ergo non est secundus. Ego certe hoc testimonium defero: lego quia primus est, lego quia non est secundus. Illi qui secundum aiunt, doceant lectione. 72. Sed dicit aliquis quia scriptum est: Primus homo de terra terrenus,
Abbreviated transcription (Latin):
negarent uirginẽ ꝑseuercisse Hoc tritũ sacrilegiũ.
silere iam dudũ maluimus. Sed quia causa uocauit
mmediũ. ita ut eiꝰ ꝓ lcipsionis etiã ep̃s argueret᷑: indem¬
natũ ñ puttiuimus derelinquendũ. & maxime quia et mu¬
lierẽ eã legimꝰ Sic̃ ait in canci gtilile& ipse dñs dicenti
sibi. Uinũ non habent fili : Respondit: Quid mͥ ntibi est
mulier : Et alibi legimꝰ qđ dixerit mattħs de ioseph et
maria: In uentti est ante quã c̃uenirent in utero habens
de spũ scõ It infrai. ñ cognouit eã donec peꝑit: Literũ
de ioseph: Noluit eã traducere: Q fr̃es dñi uidentur
significaire qđ de maria suscepti sint: Ꝙ apłs ait: Post qͥa
uenit plenitudo tẽporis. misit ds̃ filiũ suũ factũ ex mu
liere. faictũ sub lege Quae singula enotanda nob̾ sunt
ut qͥ illci legit sermonis huiusmodi iunculo ñ alliget
Respondeimꝰ ittiq suo ordine: De mulieris nomine quid
moueam : Ad sexũ rettulit: Non enĩ corruptelȩ sed

Expanded text:
negarent virginem perseverasse. Hoc tantum sacrilegium silere jamdudum maluimus: sed quia causa vocavit in medium, ita ut ejus prolapsionis etiam Episcopus argueretur, indemnatum non putamus relinquendum; et maxime quia et mulierem eam legimus, sicut qui in Cana Galilaeae ipse Dominus ait dicenti sibi: Vinum non habent, fili, respondit: Quid mihi et tibi est, mulier ? Et alibi legimus quod dixerit Matthaeus de Joseph et Maria: Inventa est antequam convenirent, in utero habens de Spiritu sancto . Et infra: Non cognovit eam, donec peperit . Et iterum de Joseph: Noluit eam traducere . Et fratres Domini videntur significare, quod de Maria suscepti sint. Et Apostolus ait: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex 258 muliere, factum sub lege . Quae singula enodanda nobis sunt ut qui illa legit, sermonis hujusmodi vinculo non alligetur. Respondeamus itaque suo ordine. 36. De mulieris nomine quid moveamur? Ad sex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã xp̃c intrrunt inhunc mundũ. quando uir¬
gincli fusus ẽ partu: ngenitalia uirginitatis elcuis¬
titi ñ soluit: Mansit intemeratũ septũ pudoris.
et in uiolcita in tegritatis durciuere signacula. cũ
exiret ex urgine. cuiꝰ altitudinẽ mundꝰ sustinere
ñ posset Hȩc inqͥt portt elcuisa erit et ñ aperiet᷑

Expanded text:
travit in hunc mundum, quando virginali fusus est partu, et genitalia virginitatis claustra non solvit. Mansit intemeratum septum pudoris, et inviolata integritatis duravere signacula; cum exiret ex virgine, cujus altitudinem mundus sustinere non posset. 53. Haec, inquit, porta clausa erit, et n
Abbreviated transcription (Latin):
Unꝰ et unꝰ. quici non duo dii Onus filius qui cũ patre
unũ est. sic̃ ipse dix̃ Ego cipat̃ unũ sumus At unus sp̃s.
quici unittis trmnitatis est: non ordine distineta ñ tem¬
pore: Sed dicunt lectũ: Ite baptizate gentes ĩ nomine
patris et filii et sp̃s scĩ. Et obiciunt quic pͥmo patrem
nominciuit. scđo filiũ. tercio spm scm. Nũquid gͦ quici
dic̃ eucngłm inpͥncipio erat uerbũ et uerbũ erat apdđ̃
dm̃. inferiorẽ significauit patrẽ: quia pͥmo uerbũ
dĩ in pͥncipio semꝑ eẽ ac fuisse memorauit : aut cum
dioẽ apłs in regno xp̃i & dĩ. ordinẽ fecit: Aut cũ

Expanded text:
 quia cum Patre unum est, sicut ipse dixit: Ego et Pater unum sumus . Et unus Spiritus, quia unitas Trinitatis est, non ordine distincta, nec tempore. 65. Sed dicunt lectum: Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti ; et objiciunt, quia primo Patrem nominavit, secundo Filium, tertio Spiritum sanctum. Numquid ergo, quia dicit Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum , inferiorem significavit Patrem; quia primo Verbum 265 Dei in principio semper esse ac fuisse memoravit? Aut cum dixit Apostolus: In regno Christi et Dei , ordinem fecit? Aut cum
Abbreviated transcription (Latin):
meis donec ponã inimicos tuos scabellũ pedum
tuorũ. Nũ quid sub iectis popłis nationũ. qͥ ante
uidebantur in imici cũ sclutis auctorẽ negarent
simul cicris ser uirent: ad dext̾am patris filiꝰ sedere
desiuit. aut inꝓpetuũ ñ sedebit: Quid autẽ prȩ iudi¬
ule maria. si cęlestis c̃sili mosteriũ ioseph ñ inte¬

Expanded text:
ec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Numquid subjectis populis nationum, qui ante videbantur inimici, cum salutis auctorem negarent, simulacris servirent, ad dexteram Patris Filius sedere desivit, aut in perpetuum non sedebit? 39. Quid autem praejudicat Mariae, si c
Abbreviated transcription (Latin):
ut de corum aliquid disputatione sumcimus. redco¬
guendi gr̃a non ꝓbandi: Magnã ium dicunto leẽ
natuitatis ecanq minutis quibusdcĩ icertis colligo
oportere mom̃tis. ac nisi ueriꝰ colligatur: summci eẽ
distanticori: Breui enĩ atomo. exiguoq momerito
distare naitiuitatẽ in opis ⁊i potenitis. egentis iduutis.

Expanded text:
ut de eorum aliquid disputatione sumamus, redarut de eorum aliquid disputatione sumamus, redarguendi gratia non probandi, magnam vim dicunt esse nativitatis, eamque minutis quibusdam et certis colligi oportere momentis: ac nisi verius colligatur, summam esse distantiam; brevi enim atomo, exiguoque momento distare nativitatem inopis et potentis, egentis et
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoribus Non utiq netiuitatis suae hora.
sed ap̃i eos scĩficauit aduentꝰ. & horci dñicȩ passioniꝰ
crucifixus : ñ beneficio natiuitatis sucię sed fidei con¬
fessione ad paradysi aet̾nci transiuit: Ionã in mare
ñ uis natuutritis sed dissimulate diuinȩ p̃ceptionis
prȩcipitciuit offensa: eundemq cȩtus excipiens ad i¬
diciũ futuri mysterii. post triduũ reuomuit: et pro
series libauit: Paulũ cęcitris conuertit ad grãm. et
ꝑcussũ auipera turbatumq nciufragio. ñ remedici
natiuitatis: sed deuotionis meritei seruar̃ Quid de illi
dicimꝰ qui eorũ p̃cib cũ fuissent mortui resurrexer̃.
Quid opꝰ fuit ut ieiunis se ꝑiculisq comitterent.
Si quo uolebant natiuittitis beneficio poterant per¬
uenire :: Qđ si credidissent dũ expectant fcitorũ neces¬
sitatẽ: Num qua ad tentã ꝓuenissent gr̃am. Inutili
igit᷑ tua ꝑsucisio. quid quod etiã impossibilis. Nam

Expanded text:
peccatoribus: non utique nativitatis suae hora, peccatoribus: non utique nativitatis suae hora, sed Christi eos sanctificavit adventus, et hora Dominicae passionis no crucifixus, non beneficio nativitatis suae, sed fidei confessione ad paradisi 68 aeterna transivit. Jonam in mari non vis nativitatis, sed dissimulatae divinae praeceptionis praecipitavit offensa, eumdemque cetus excipiens, ad indicium futuri mysterii post triduum series liberauit. Paulum caecitas conuertit ad gratiam et percussum a uipera turbatumque naufragio non remedia natiuitatis, sed deuotionis merita exurat. quid de illis dicimus qui eorum precibus, cum fuissent mortui, resurrexerunt? Quid opus fuit, ut se jejuniis periculisque committerent, si quo volebant nativitatis beneficio poterant pervenire? Quod si credidissent, dum exspectant fatorum necessitatem, numquam ad tantam pervenissent gratiam. Inutilis igitur ista persuasio. Quid quod etiam impossibilis? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
signũ aduentus eiꝰ. respondit Sol obscurabitur.
i luna ñ dabit lum̃ suũ. & stelle cadent decęlo
Hec dixit fore signa futurae consum mationis:
Deniq ñ nulli natiuittitũ temptaiuer̃ exprime¬
re qualitates: qualis futurus sit unꝰ quisq qui
ttm mutile. quã ut ut unꝰ quisq ꝑ sucidecit sibi
hoc ce qđ natus ẽ: Nemo gͦ debẽt uitã suam.¬
ficitũ. moresq uitore eniti quoꝰ melior fiat. sed
c̃dempnare improbũ. qui necessitciti natuutatis
sucie respondere udecitur Q quomͦ dñs autbonis
p̃micai ꝓposuit. aut improbis poencis. si fricit neces¬
sictis disciplinã. ⁊ cõuerscitionẽ stellarũ cursus in¬
format. Et quid est aliud quã hominẽ de homine
exuere. Si nichil moribus. nichil institutioni. niehil
studus derelinquit᷑. Quã multos uidemꝰ ereptos
criminib atq peccatis in meliorẽ statũ ẽẽ con¬
uersos Redẽpti sunt apłi & congregati ex

Expanded text:
signum aduentus eius respondit: sol obscurabitur signum aduentus eius respondit: sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de caelo. haec dixit fore signa futurae consummationis, Denique nonnulli natiuitatum temptauerunt exprimere qualitates, qualis futurus sit unusquisque quitam inutile quam ut unusquisque persuadeat sibi hoc esse quod natus est ? nemo estatum moresque mutare et eniti quo melior fiat, sed condemnare improbum, qui necessitati nativitatis suae respondere videatur. Et quomodo Dominus aut bonis praemia proposuit, aut improbis poenas, si facit necessitas disciplinam, et conversationem stellarum cursus informat? Et quid est aliud quam hominem de homine exuere, si nihil moribus, nihil institutioni, nihil studiis derelinquitur? Quam multos videmus ereptos criminibus atque peccatis in meliorem statum esse conversos! Redempti sunt Apostoli, et congregati ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ asserant non in t̾mittere ium naturę & quasi
nciturtilis niris p̃uciricator habecitur: cuiꝰ pictu¬
ra non eticm umbrã suã exprimat Ergo sicut
indie cũ eregione solis aliquod corpꝰ occurrit. ex
eci parte qua lumine reꝑcutitur umbra subsistit:
sic cũ decedente die eregione luminis eiꝰ
aut solis. terrȩ obiectus occurrit: obũbrat᷑
aere Unde liqu&. qđ noc tẽ fciciat umbra
terrtirũ. Fecit gͦ solem & lunã & stellas.
⁊ p̃stituit illis mensuras temporũ. soli diurncis:
lunȩ stellisq nocturnas: Ut iste augeat diei grãm.
illȩ umbrã tenebrasq illuminent. & sint insignci et
intẽpora. & indies et in annos Diuisa tẽpora habent
paresq mensurtis ꝓmensiũ uicib sol & lunci cũ stelliᷤᷤ.
et sunt insigna. Nõ possumꝰ negtire qđ exsole et
lunci signa aliqua colligant᷑. Nã et dñs dix̃. Et er̃
signa insole & lunci et stellis: Et querentib apłis

Expanded text:
esse asserant non intermittere 67 vim naturae: et quasi esse asserant non intermittere 67 vim naturae: et quasi naturalis juris praevaricator habeatur, cujus pictura non etiam umbram suam in die cum e regione solis aliquod corpus occurrit, ex ea parte, qua lumen repercutitur, umbra subsistit, sic cum decedente die e regione luminis eius aut solis terrae obiectus occurrit, obumbratur aer. unde liquet quod noctem faciat umbra terrarum. fecit ergo solem et lunam et stellas et praestituit illis mensuras temporum, soli diurnas, lunae et stellis nocturnas, ut iste augeat diei gratiam, illae umbram tenebrasque moneri et sint in signa et in tempora et in dies et in annos. diuisa tempora habent paresque mensuras pro mensuum uicibus sol et luna cum stellis et sunt in signa. non possumus negare quod ex sole et luna signa aliqua conligantur; nam et dominus dixit: et erunt signa in sole et luna et stellis et quaerentibus apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
ad perfunctionẽ bonorũ. exustio uehemens ad
supplitiũ peccatorũ S reuertam ad discretionẽ diei
ac noctis: Oriente diei lumine nox fugatur. dece¬
dente die. nox infundit᷑ Non ẽ enĩ luci societais
ulla cũ tenebris: Siquidẽ naiturali lege. hoc dñs
in prima oꝑatione constituit. & enĩ quando lum̃
fecit. ⁊ discretionẽ fecit int̾ lum̃ & tenebras Deniq
uł nirgulti alicuius alumine se parciri. ut mcine ad
occasum dirigatur : uesꝑi retorqueatur morientẽ.
neridicinis horis inseptentrionẽ inelinet. lumir
tam̃ nõ confunditur atq miscetur. sed cedit & re¬
fugit. Similit̾ et nox cedere uidetur diei. et se ab
enis lumine reclincire Est enĩ ut ꝑitiores ꝓbarunt
qui nobis uł ȩtoite uł munere p̃currer̃. umbra terrȩ̨
Naturaliter enim umbra corpori ad heret atq ad iun¬
gitur: adeo ut eticim pictores umbrtis corporum
quȩ pinxerint nitantur ex primere. idq artis

Expanded text:
est ad perfunctionem bonorum, exustio vehemens ad est ad perfunctionem bonorum, exustio vehemens ad supplicium peccatorum. 11. Sed revertamur ad discretionem diei ac noctis. Oriente diei lumine nox fugatur, decedente die nox infunditur. Non est enim luci societas ulla cum tenebris; siquidem naturali lege hoc Dominus in prima operatione sua constituit. Etenim quando lumen fecit, et discretionem fecit inter lucem ac tenebras. Denique vel virgulti alicujus a lumine separari, ut mane ad Occasum dirigatur, vesperi retorqueatur in Orientem, meridianis horis ad Septentrionem inclinet: lumini tamen non confunditur atque miscetur, sed cedit et refugit. Similiter et nox cedere videtur diei, et se ab ejus lumine declinare; est enim, ut peritiores probarunt qui nobis vel aetate vel munere praecurrerunt, umbra terrae. Naturaliter enim umbra corpori adhaeret atque adjungitur, adeo ut etiam pictores umbras corporum quae pinxerint, nitantur exprimere, idque artis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ds̃ uolens morsi ostende sucie oꝑationis mira¬
culũ. quo morsen adoboediendi studium ꝓuocar&.
atq ad fidẽ inflcaaret eiꝰ affectũ : inigne uisus ẽ
in rubo. & rubus non exurebatur. sed tantũ splende
ignis specie ñ uidebatur Alterũ igitur munus ignis
ucicabat : alterũ oꝑabcitur Uacabat ex ustionis uis : oꝑbat᷑
illuminationis: Ideo stupebat morses. quia c̃tra noturã
suc̃ĩ ignis ñ exurebat rubũ. qui etiã uehementiorem
maiteriem c̃sueuit exurere. Sed dñi ignis illum inare
solet. exurere nõ solet: Ac forte diccis quomͦ seriptũ ẽ
egosum ignis c̃sumens : Bene ad moniusti. Nonsolet
c̃ sumere nisi sola peccatti: In re tributionibus quoq¬
meritorũ collegimꝰ diuidi ignis naturã. ut alios
illuminet : alios exurat Illuminet iustos: exurat
impios Non eosdẽ quos illuminat exurit. & qͦs
exurit illumincit: s illumincitio eiꝰ iextingiubi

Expanded text:
unde deus uolens Moysi ostendere suae operationis miraunde deus uolens Moysi ostendere suae operationis miraculum, quo Moysen ad oboediendi studium prouocaret atque ad fidem inflammaret eius adfectum, in igne uisus est in rubo, et rubus non exurebatur, sed tantum splendere ignis specie uidebatur. alterum igitur munus ignis generis, alterum operabatur. uacabat exustionis uis, operabatur inluminationis. ideo stupebat Moyses, quia contra naturam suam ignis non exurebat rubum, qui etiam uehementiorem materiem consueuit exurere. sed dsolet, exurere non solet. 10. At forte dicas: Quomodo scriptum est: Ego sum ignis consumens ? Bene admonuisti. Non solet consumere, nisi sola peccata. In retributionis quoqmeritorum colligimus dividi ignis naturam; ut alios illuminet, alios exurat, illuminet justos, exurat impios. Non eosdem quos illuminat, exurit; et quos exurit, illuminat: sed illuminatio ejus inextinguibilis
Abbreviated transcription (Latin):
comparauit. de in de ñsolum unũ signũ sed etiã duo
uoluit ẽẽ diurnȩ discretionis atq nocturnȩ. Ut et
lux discretionẽ fciciat : et solis ex ortus. & iterum
lucis defectus & stellarũ ortus: int̾ occasũ diei dis¬
tingat. ⁊ noetis exordiũ. Nã ubi occidit sol: mci¬
net tam̃ adhuc aliquid reliquicirũ diei. donec
tenebrȩ terrã oꝑicnt. & tunc lunci oritur & stelle
Ꝙ de nocte quidẽ aꝑte liquet. quia lunȩ  istellorũ
illuminaitio: noctis spaitici testentur. Siquidẽ ꝓdiẽ
fulgorẽ illũ lunarẽ. stellcrumq omniũ: sol exortus
abscondit: Dedie autẽ uł ipsa solis flagrantia doce¬
re nos potest: diuersam diurni luminis et solis:
ẽẽ naiturã. & ipsã speciẽ ẽẽ discolorem Simplex
enĩ lucis. ẽ. species ut lum̃ p̃becit At uͦ sol ñ solũ
uirtutẽ illuminandi habet. sed etiã uciporcordi
Igneus. ẽ. enĩ: Ignis autẽ n illumancit et exurit:

Expanded text:
comparauit. deinde non solum unum signum, sed etiam duo comparauit. deinde non solum unum signum, sed etiam duo uoluitnoluit esse diurnae discretionis atque nocturnae, ut et lux discretionem faciat et solis exortus et iterum lucis defectus et stellarum ortus inter occasum diei distinguat et noctis exordium. nam ubi occiderit sol, manet tamen adhuc aliquid reliquiarum diei, donec tenebrae terram operiant, et tunc luna oritur et stellae. et de nocte quidem aperte liquet, quia lunae et stellarum inluminatio noctis spatia testantur, siquidem per diem fulgorem illum lunarem stellarumque omnium sol exortus abscondit. de die autem uel ipsa solis flagrantia docere non potest diuersam diurni luminis et solis esse naturam et ipsam esse speciem discolorem. simplex enim lucis est species, ut lumen praebeat: at uero sol non solum uirtutem generis habet, sed etiam uaporandi; igneus est enim, ignis autem et inluminat et exurit.
Abbreviated transcription (Latin):
ducitus appar&: Inde cornua eiꝰ refulgent: qͥa corp
eiꝰ morbem diffunditur. s uelut deficiente portio¬
nis luce sinuatur Mouere autẽ potest qđ ait. ut¬
ficint luminaria ad illuminationẽ suꝑ t̾ram. quȩ discer¬
ncint int̾ diem noctẽ. Quia & suprci ic̃ ubi lumen
fecit: dixerat Sepcirauit ds̃ int̾ lucẽ & tenebras:
Et factum est uesꝑe. nftictum ẽ mane dies unus. Sed ẽ¬
sideremus quia aliud est lum̃ diei : aliud lum̃ solis et lunȩ
& lum̃ stellarum. eo qđ sol ipse radiis suis fulgorem
diurno lumini uideatur ad uingere. Quod uł ortus diei
potest prodere uł occasus: Nam ante solẽ lucet quidẽ
sed non fulg& dies. qui ampliꝰ quoq meridicino sole res¬
plendet. qͦd ostendit ꝓpħci dicens Et educet sic̃ lum̃
usticiã tuã. & iudiciũ tuũ sic̃ meridie Non solũ
erũ lumini. sed etiã meridiano lumini: scĩ iusticiam

Expanded text:
duatus adparet. et inde cornua eius refulgent, quia corpus duatus adparet. et inde cornua eius refulgent, quia corpus eius in orbem diffunditur et uelut deficiente portionis luce insinuatur. Mouere autem potest quod ait: fiant luminaria ad inluminationem super terram, quae discernant inter diem ac noctem, quia et scriptura, ubi lumen fecit, dixerat: separauit deus inter lucem et tenebras. et factus est uesper et factum est mane, dies unus. sed consideremus quia aliud est lumen diei, aliud lumen solis et lunae et lumen stellarum, eo quod sol ipse radiis suis fulgorem diurno lumini uideatur adiungere, quod uel ortus diei potest prodere uel occasus. nam ante solem lucet quidem, sed non refulget dies, quia amplius quoque meridiano sole resplendet. quod ostendit propheta dicens: et educet sicut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum sicut meridiem. non solum enim lumini, sed etiam meridiano lumini sancti iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
uenit horci clcrifica filiũ tuũ. ut illo occafu suo
gebatur occasu. et aeccłci temporci sua habeat : ꝑse¬
cutionis uidelic& et pacis Nam uidet̾ sicut lunci
de ficere : sed non deficit Ob umbrari potest: defic
non potest Quciȩ aliquorũ quidẽ in ꝓsequatioribus
discessione manutt᷑ : ut martirũ confessionib implecit᷑
& effusi ꝓ xp̃o sanguinis clarificcitri uictoris. mauis
de uotionis et fidei sucie toto orbe lum̃ effundcit.
Namq lunci luminis imminutionem habet ñ corporis.
Quando ꝑ uices menstruas de ponere uidet᷑ suum
lum̃. ut mutuet᷑ asole. qđ fticile puro aere atq
ꝑspicuo quando nulla eũ obducat nebulci caligan
em colligi potest Orbis enĩ integer man
lunẽ. & si nõ simalit̾ totus ut pars eiꝰ effulgeat.
& qucilis uideri solet cũ plenus ẽ luminis. talis est
magnitudine. sed ꝑ umbram quandc̃i lumne suo ui¬

Expanded text:
uenit hora: clarifica filium tuum. ut illo occasu suo uenit hora: clarifica filium tuum. ut illo occasu suo s urguebantur occasu, et ecclesia tempora sua habeat, persecutionis uidelicet et pacis. nam uidetur sicut luna deficere, sed non deficit. obumbrari potest, deficere non potest, quae aliquorum quidem in persecutionibus discessione minuitur, ut martyrum confessionibus impleatur et effusi pro Christo sanguinis clarificata uictoriis maius deuotionis et fidei suae toto orbe lumen effundat. namque luna luminis scripto habet, non corporis, quando per uices menstruas deponere uidetur suum lumen, ut mutuetur a sole, quod facile puro aere atque perspicuo, quando nulla eam obducta nebula caligantem facit, colligi potest. orbis enim integer manet lunae, etsi non similiter totus ut pars eius effulgeat, et qualis uideri solet, cum plenus est luminis, talis est magnitudine, sed per umbram quandam lumine suo ui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ crecibunt᷑: & renoricibis fciciẽ terrę Et mengłio
Cõsiderate uolatilia cęli. qͥa neq serunt neque
metunt. & pat̾ ur cȩlestis pascit illa. Non ergo
sol aut lunci fecunditatis auctores sunt: sed ds̃ pat᷑¬
ꝑ d̃m iħm omia lib̾alitate fertilitatis imꝑtit
ulehre autẽ exposuit nob̃ ꝓpħi quid sit qđ ipse
ait. Quia fecit ds̃ solẽ inpotestate diei. ⁊ luncim
inpotestate noctis Nam inisto psalmo centesimo ter¬
cio dequo supra diximꝰ: seripsit Fecit lunã intẽpora.
sol agnouit occasũ suũ Cũ enĩ dies horcis sucis con¬
plere coepit: sol debitũ sibi agnoscit occasũ Est
ergͦ indiei potestate sol: ⁊ luna in potestate noc¬
tis. quȩ dẽporũ uicib oboedire cõpellit᷑. nnime
impletur lumine atq uacuat᷑: Licet plerique
hunc locũ mystice de xp̃o & eccłai uideant᷑ accipere:
qđ agnouit xp̃c ꝓprii corporis passionẽ qui ait Pat̃

Expanded text:
et creabuntur et renouabis faciem terrae et in euangelio: et creabuntur et renouabis faciem terrae et in euangelio: considerate uolatilia caeli, quia neque serunt neque metunt, et pater uester caelestis pascit illa. non ergo sol aut luna fecunditatis auctores sunt, sed deus pat omnibus liberalitatem fertilitatis inpertit. Pulchre autem exposuit nobis propheta quid sit quod ipse ait quia fecit deus solem in potestatem diei et lunam in potestatem noctis. nam in ipso psalmo centesimo tertio, de quo supra diximus, scripsit: fecit lunam in tempora, sol agnouit occasum suum. cum enim dies horas suas complere coeperit, sol debitum sibi agnoscit occasum. est ergo in potestate diei sol et luna in potestate noctis, quae temporum uicibus oboedire conpellitur et nunc impletur lumine atque uacuatur. licet plerique hunc locum mystice de Christo et ecclesia uideantur accipere, quod agnouit Christus proprii corporis passionem, qui ait: pater,
Abbreviated transcription (Latin):
fundasti t̾rã et ꝑmanet. dispositione tua perman&
dies qm̃ uniuersa seruiunt tibi & emĩ cũ dies
seruat. quomꝰ ñ seruit sol. qͥ ffictus ẽ mpotestade
diei : Quomͦ ñ seruit lunci & stelle quę factȩ sunt
in potestcite noctis: Et enĩ quanto maorẽ his gr̃am
creator donauit. ut aer solito ampliꝰ solis claritate
resplendeat. dies serenius luceat. noctis illuminent᷑
rib micet. ut para diso putes uenerande de pictũ.
spirantiũ rosarũ uiuis monilib renitere: Quanto gͥ
ne aplerisq ornam̃tum cęli. ẽ. nuncupatũ : eo qđ
sit stellarũ monile p̃tiosũ Atq ut scicimus
quia fertilitus t̾rarum ñ calori solis ascribitur.
sed diuinȩ indulgentiȩ deputcit᷑: ait ꝓpħa. O mĩa
ate expectunt: ut des illis cybũ intempore Dante te
eis colligent sibi: apiente te manũ tuã. uniuersa
implebunt᷑ bonitatẽ: & infra Emit tes sp̃m tuum

Expanded text:
Fundasti terram, et permanet: disposFundasti terram, et permanet: disposdies, quoniam uniuersa seruiunt tibi. etenim cum dies seruiat, quomodo non seruit sol, qui factus est in potestatem diei? quomodo non seruit luna et stellae, quae factae sunt in potestatem noctis ? etenim quanto maiorem his gratiam creator donauit, ut aer solito amplius solis claritate resplendeat, dies serenius luceat, noctis inluminenturribus micet, ut paradiso putes uernante depictum spirantium rosarum uiuis monilibus renitere, quanto igine a plerisque ornamentum caeli est nuncupatum, eo quod sit stellarum monile pretiosum. atque ut sciamus quia fertilitas terrarum non calori solis ascribitur, sed diuinae indulgentiae deputatur, ait propheta: omnia a te expectant, ut difficultatem cibum in tempore: dante te eis colligent sibi, aperiente te manum tuam uniuersa implebuntur bonitate et infra: emitte spiritum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi incuor ẽ gr̃a: ibi mecũ est. & commaine c̃sortium.
Ubi sol benedicit: ibi t̾ra benedicit Benedicunt ligna
fructifera. benedicunt pecora. Benedicunt uolueres
meae. in mari positus: illũ nauta accusat. me deside¬
rat inmontib illũ pastor declincit. ad mea germi¬
na. ad mecis festincit arbores. quib ex estucans ob¬
umbret᷑ ad meos fontes sitiens et lapsus accurrit:
Sed ne oculorũ tibi exiguum uideatur eẽ testonoriũ.
emunda aurẽ admoue eã cȩlestib oraculis. Duob
enĩ et trib testib stat om̃e uerbũ Audi dicentẽ:
biant luminaria infirmam̃to cęli ad illuminc
cit nisi filio ds: Ergo pat̾ dic̃ ficit sol: nfiliꝰ fecit
solem. Dignũ erat enĩ ut solẽ mundi fticer&e sol
uisticiae. Ipse gͦ eũ mnlum̃ adduxit. ipse eũ illua¬
ncuit. ipse ei donauit fundendi luminis potestatẽ.
Factus ẽ gͥ sol. Ideo & ipse seruit: qm̃ dictũ estio

Expanded text:
 ejus est gratia, ibi mecum est ei commune consortium.  ejus est gratia, ibi mecum est ei commune consortium. Ubi sol benedicit, ibi terra benedicit. Benedicunt Ps. CXLVIII, 3 et seq. ligna fructifera, benedicunt pecora, benedicunt volucres mecum. In mari positus illum nauta accusat, me desiderat: in montibus illum pastor declinat, ad mea germina, ad meas festinat arbores, quibus exaestuans obumbretur, ad meos fontes sitiens et lassus accurrit. CAPUT II. Sed ne oculorum tibi exiguum videatur esse testimonium, emunda aurem, admove eam coelestibus oraculis. Duobus enim et tribus testibus stat omne verbum. Audi dicentem: Fiant luminaria in firmamento coeli ad illuminatcit nisi filio? Deus ergo Pater dicit: Fiat sol; et Filius fecit solem. Dignum enim erat, ut solem mundi faceret Sol justitiae. Ipse ergo eum in lumen adduxit, ipse eum illuminavit, ipse ei donavit fundendi luminis potestatem. Factus est ergo sol; ideo et ipse servit, quoniam dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
prã sine sole posse eẽ fecundc̃i: Nã quȩ potuit sine sole
pirer reru seminci germinare : potest utiq semina
accepta nutrire: &: ꝓpͥo fotu. sine calore solis partus
edener : Noc igit᷑ uoce qucidã suoꝵ munerũ clamat
netura. Bonꝰ quidẽ sol: sed ministerio ñ imperio
bonus. Meaę fecunditcitis ad uitor: sed ñ erea¬
tor Bonus ittiq meorũ altor fructuũ. sed nõ
auctor:. Int̃dũ partus meos et ipse adurit. fre¬
quent̃ michi & ipse demno est Plerisq me locis
indotatũ relinquit. Nonsũ ingratc. conserue
michi ẽ: inusũ deitꝰ. Mecũ labori ẽ mcarcipatus
alccũ sub iectus est uanitati. mecũ corruptionis
subditꝰ seruituti Mecũ c̃ gemiscit ⁊ compartu¬
rit. ut ueniat adoptio filiorũ & humcini generis
redẽptio: quo possimus et nos aseruitio libari Mlecum
assistens laudat auctorẽ. mecũ ymnũ dicit dño dõ nr̃o.

Expanded text:
terram sine sole posse esse fecundam? nam quae potuit sine sole terram sine sole posse esse fecundam? nam quae potuit sine sole prima rerum semina germinare potest utique semina accepta nutrire et proprio fotu sine calore solis partus edere. hac igitur uoce quadam suorum munerum clamat natura: bonus quidem sol, sed ministerio, non inperio, bonus meae fecunditatis adiutor, sed non creator, bonus meorum altor fructuum, sed non auctor. interdum partus meos et ipse adurit; frequenter mihi et ipse damno est, plerisque me locis indotatam relinquit. non sum ingrata conseruo, mihi est in usum datus, mecum labori est mancipatus, mecum subiectus est uanitati, mecum corruptionis subditus seruituti. mecum congemescit, mecum parturit, ut ueniat adoptio filiorum et humani generis redemptio, quo possimus et nos a seruitio liberari. mecum adsistens laudat auctorem, mecum hymnum dicit domino deo nostro.
Abbreviated transcription (Latin):
defectus : quainte manestatis quiait. adhuc ego
semel moueo t̾ram: Illũ t̾ra abscondit. istiuis motũ
ñ potest sustinere : nisi uoluntatis eiꝰ substantia ful¬
cicit᷑ Si cȩco demnũ. ẽ. huiꝰ solis gr̃am non uidere. quan¬
tũ peccatori dcmnũ. ueri luminis munere de fraudatũ.
ꝓpoeuę noctis tenebras sustinere: Ergo cũ uides solẽ.
at tende tram quę ante fundata est. At tende herbã
feni tue p̃stat ordinis priuilegio. At tende ligna quȩ
plaridunt qd priorci luminib cȩli eẽ coepunt. Nũ qd
merita feni icuora quã solis: Aut num qͥd potior
ligni p̃rogatiuci : Absit ut insensibilia : tenti mineris
p̃feranꝰ ministro: Quid igit᷑ preuidit altitudo sapier¬
dieet sientię dĩ. ut priꝰ incipent ligna eẽ quc̃i illa
cluio mundi lumina. et quidã cȩlestis oculi firmam̃ti
nis ut cognoscerent om̃s diuinaę testimonio lectionis.

Expanded text:
defectus, quantae maiestatis qui ait: adhuc ego defectus, quantae maiestatis qui ait: adhuc ego semel et mouebo terram! illum terra abscondit, istius motum non potest sustinere, nisi uoluntatis eius substantia fulciatur. si caeco damnum est huius solis gratiam non uidere, quantum peccatori damnum ueri luminis munere defraudatum perpetuae noctis tenebras sustinere! Ergo cum uides solem, adtende terram, quae ante fundata est, adtende herbam faeni, quae praestat ordinis priuilegio, adtende ligna, quae plaudunt, quod priora luminibus caeli esse coeperunt. numquid merita faeni maiora quam solis aut numquid potior ligni praerogatiua ? absit ut insensibilia tanti muneris praeferamus ministro. quid igitur praeuidit altitudo sapientiae et scientiae dei, ut prius inciperent ligna esse quam illa duo mundi lumina et quidam caelestis oculi firmamenti, nisi ut cognoscerent omnes diuinae testimonio lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
solis Non igit᷑ tetanto splendore̾ solis temere com¬
mittos. Oculus ẽ enã mundi. iocunditois diei Caeli
pulchritudo. ñ naturȩ gr̃a: sed p̃stantia creciturę
Sed quando hunc uides: auctorẽ eiꝰ c̃siderci. qͣndo
bunc mireris.: laudci ipsius creatorẽ. Si tam gratus est
sol c̃sors & particeps creaturȩ. quã bonus ẽ sol ille iusticiẽ:
Si tẽ uelox iste ut rapidis cursib indie ac nocte lustrae
omĩa. quanitus ille qui ubiq semꝑ est. et incuestate sua
cõplet omĩci: Si ad mirabilis qui iubet᷑ extre. quã
supͣ admirationẽ qui dicit soli et non exorit᷑. ut le¬
gimꝰ.: Si mcignus est qui ꝑ orcrũ uices locis aut
accedit aut decedit quot tidie. qualis ille qͥ eticm
cũse exmcinur&. ut nos eũ possemꝰ uide. erat lumen
uerũ qđ illuminat om̃em hoẽm uenientẽ in hunc
mundũ : Si p̃sitintissimꝰ qui ob iectu t̾rȩ patit᷑ sȩpe

Expanded text:
solis. non igitur te tanto splendori solis temere comsolis. non igitur te tanto splendori solis temere committas oculus est enim mundi, iocunditas diei, caeli pulchritudo, naturae gratia, praestantia creaturae — sed quando hunc uides, auctorem eius considera, quando hunc miraris, lauda ipsius creatorem. si tam gratus est sol consors et particeps creaturae, quam bonus est sol ille iustitiae! si tam uelox iste, ut rapidis cursibus in die ac nocte lustret omnia, quantus ille, qui ubique semper est et maiestate sua complet omnia! si admirabilis qui iubetur exire, quam supra admirationem qui dicit soli et non exoritur, ut legimus! si magnus est qui per horarum uices locis aut accedit aut decedit cotidie, qualis ille qui etiam, cum se exinaniret, ut nos eum possemus uidere, erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum! si praestantissimus qui obiectu terrae patitur saepe
Abbreviated transcription (Latin):
caue o homo solã eiꝰ ꝑpendere mcignitudinẽ. ne nimniuꝰ
fulgor eiꝰ. uisus tuȩ m̃tis obcȩcet. ut qui eregione
& radiũ eiꝰ intendit: reꝑcusso lumine omnẽ subito
amittit aspectũ. ac nisi in ceteras partes uultũ suũ
oculosq conuertut : aestimcit se nil uidere. & tu¬
endi munere ẽẽ fraudcitũ. Si uͦ deflectat optutũ.:
integrũ sibi officiũ ꝓseuerat: Caue igit᷑ ne ede
tuũ radius eiis exoriens ẽfundat affectũ. Et ideo
pͥus firmcm̃tum cęli aspice qđ ante solẽ factũ ẽ.
terram aspice. quȩantequã sol prodir&. cȩpi
eẽ usibilis atq cõposita Germina eiꝰ aspice an¬
teriorci solis lumine. Anterior bruchus quc̃i sol.
antiquior herba quã lunci Noli  gͦ dm̃ credere.
eui uides dĩ munera eẽ p̃lcitti Tres dies trans agti
sunt & solẽ nemo quȩ siuit. & luminis claritos abũ¬
deuit. Habet enĩ & dies suã lucẽ: quȩ p̃cessor est

Expanded text:
caue, o homo, solam eius perpendere magnitudinem, ne nimius caue, o homo, solam eius perpendere magnitudinem, ne nimius fulgor eius uisus tuae mentis obcaecet, ut qui e regione in radium eius intendit repercusso lumine omnem subito amittit aspectum ac, nisi in ceteras partes uultum suum oculosque conuertat, aestimat se nihil uidere et tuendi munere esse fraudatum, si uero deflectat optutum, integrum sibi officium perseuerat. caue igitur ne et tuum radius eius exoriens confundat aspectum. et ideo prius firmamentum caeli aspice, quod ante solem factum est, terram aspice, quae antequam sol procederet, coepit esse uisibilis atque composita, germina eius aspice anteriora solis lumine. anterior brucus quam sol, antiquior herba quam luna. noli ergo deum credere, cui uides dei munera esse praelata. tres dies transacti sunt: et solem nemo quaesiuit et luminis claritas abundauit. habet enim et dies suam lucem, quae praecessor est
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am de coloret:. Quid enĩ ꝓdest ponere
uitẽ ordine. fodere quot annis. aut aritriꝰ
suleos. ducen putane. subrigere. ad iungere ulmis. et
quodã conibio copulare. si tanto labore uino quȩ siti
spisueris. desiderat. emundat oculos suos nequiso
pulueris. nequid purgam̃torũ oculis eiꝰ insideat. quo
tuentis hebetet᷑ optutus. neue aliquo caligo nebulosi.
corporeos uisus spectantis obducat: Nobis in lectione
exx oriendus ẽ sol. qui ante ñfuerit. Primũ iã diemu
sine sole transiuumus. scđm sine sole trans egimus. terciũ
sme sole c̃ficimus: Quarto diȩ iub& ds fieri lumi¬
neria solẽ ilunã & stellas: Sol incipit. ęmamdci ocu¬
los mentis ohomo animiq interioris optutus: nequa
festuca peccati aciẽ tui p̃stringat ingenu & puri
cordis turbet aspectũ: Emundoi autẽ. ut ucise sincero
scripture diuinȩ nitida fluenta suscipiais: nequa in¬
gredicit᷑ c̃taigio. ꝓ recedit sol magno iubare diem.
magno mundũ complens lumine. uaporcors calore.

Expanded text:
am decoloret. quid enim prodest ponere uitem ordine, fodere quodannis aut aratris sulcos ducere, putare, subrigere, adiungere ulmis et quodam conubio copulare, si tanto labore uina quaesita si quis spectare desiderat, emundat oculos suos, ne quid pulueris, ne quid purgamentorum oculis eius insidat, quo tuentis hebetetur optutus, neue aliqua caligo nebulosa corporeos uisus spectantis obducat. nobis in lectione exoriundus est sol, qui ante non fuerit. primum iam diem sine sole transiuimus, secundum sine sole transegimus, tertium sine sole confecimus: quarto die iubet deus fieri luminaria, solem et lunam et stellas. sol incipit. emunda oculos mentis, o homo, animaeque interiores optutus, ne qua festuca peccati aciem tui praestringat ingenii et puri cordis turbet aspectum. emunda aurem, ut uase sincero scripturae diuinae nitida fluenta suscipias, ne qua ingrediatur contagio. procedit sol magno iubare diem, magno mundum conplens lumine, uaporans calore.