comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mnea qmͣ simma meniim ad amicũ
epła ꝓconsolacõne directa. ¶U et rõ¬
infanstis talamis reuocare conabar:
expon̾e non eos es dedignatꝰ.s płisq
tacitis. quibꝰ amorem ꝯiugio. lib̾ta¬
tem uinculo p̃ferebam. ¶Deum
testem in uoco. si me augustus uniu̾¬
so p̾sidens mundo. mr̃imonii honore
dignaret᷑. totumq mͥ orbem confir¬
maret inꝑpetuo possidendimi: learsꝰ
michi et dignius uid̾ctur tua dici m¬
eretͥx. qmͣ illiꝰ imꝑatͥr. Non enĩ quor
quis dicõr siue potencõr: id̾o et me¬
lior. fortune illud ẽ. ħ uirtutis. Nec
Se minime uenalem estimet eẽ. q̃
libenciꝰ dicõri qmpauꝑi nubit. et plꝰ
ĩ marito sua. qͣm ip̃m ꝯcupisct. certe
dncit. merces ei pociꝰ qͣm gr̃a deber᷑.
Certum quippe ẽ. eam res ip̃as nõ
hominem sequi. et se si posset uelle
ꝓstitũe dicõri. sicut induccõ illa aspa¬
sic pbilosophe aput socraticum es¬
chinem. cum uenofonte et uxore:

Expanded text:
in ea, quam supra memini, ad amicum in ea, quam supra memini, ad amicum epistola pro consolatione directa. Ubi et ratinfaustis thalamis revocare conabar, exponere non es dedignatus; sed plerisque tacitis, quibus amorem conjugio, libertatem vinculo praeferebam. Deum testem invoco, si me Augustus universo praesidens mundo matrimonii honore dignaretur, totumque mihi orbem confirmaret in perpetuo praesidendum, charius mihi et dignius videretur tua dici meretrix quam illius imperatrix. Non enim quo quisque ditior sive potentior, ideo et melior: fortunae illud est, hoc virtutis. Nec se minime venalem aestimet esse quae libentius ditiori quam pauperi nubit, et plus in marito sua quam ipsum concupiscit. Certe ducit, merces ei potius quam gratia debetur. Certum quippe est eam res ipsas, non hominem sequi, et se, si posset, velle prostituere ditiori. Sicut inductio illa Aspasiae philosophae apud Socraticum Aeschinem cum Xenophonte et uxore
Abbreviated transcription (Latin):
solus es quipłimum id mͥ de beas. et
iunic maxime. cum umu̾sa q̃ uisse¬
ris in tm̃ impleu̾im. ut cumte ĩ ali¬
qͦ offend̾e ñ possem: me ip̃am ꝑ iꝰsu
tuo ꝑ d̾e sustin̾̃em. et ꝙmaiꝰ ẽ dictu¬
q mirabile intantam u̾sꝰ ẽ amor ĩ¬
saniam. ut quod ꝯolum appetebat:
ħ ip̃e sͥ sine spe recuꝑacõnis auferret.
cũ ad tuam statim ussionem .tam hĩ¬
tum ip̃a qm aĩmum ĩ mutarem. ut
te tam corꝑismei qͣm animi. unicũ
possõrem ostend̾em. Nichil umqm
deus scit inte nisi te requisiuute pu¬
re ñ tua concupiscens. Non mr̃io¬
nii fed̾a. nõ dotes aliquas exspecta
et si uxoris nomen sanccuis ac nalidiꝰ
uid̾etur. dulciꝰ mͥ semꝑ excitit amice
uocabulum. aut si nõ indigneris:
concubine uł scorti ut quo me uideł.
ꝓte ampliꝰ humiliaren: ampliorem
ap̃ te conse querer gr̃am et sic eciam
excellencio tue głam minꝰ led̾em. Ꝙ
⁊ tu ip̃e. tui gr̃a. oblitꝰ penitꝰ. ñ fiusti.

Expanded text:
solus es qui plurimum id mihi debeas, et solus es qui plurimum id mihi debeas, et tunc maxime cum universa quae jusseris intantum impleverim, ut cum te in aliquo offendere non possem, meipsam pro jussu tuo perdere sustinerem. Et quod majus est, dictuque mirabile, in tantam versus est amor insaniam, ut quod solum appetebat, hoc ipse sibi sine spe recuperationis auferret. Cum ad tuam statim jussionem tam habitum ipsa quam animum immutarem, ut te tam corporis mei quam animi unicum possessorem ostenderem. Nihil unquam Deus scit in te nisi te requisivi; te pure, non tua concupiscens. Non matrimonii foedera, non dotes aliquas exspectavEt si uxoris nomen sanctius ac validius videtur, dulcius mihi semper exstitit amicae vocabulum; aut, si non indigneris, concubinae vel scorti. Ut quo me videlicet pro te amplius humiliarem, ampliorem apud te consequerer gratiam, et sic etiam excellentiae tuae gloriam minus laederem. Quod et tu ipse tui gratia oblitus penitus non fuisti,
Abbreviated transcription (Latin):
composuorint: tua meliꝰ excellentia
qͣm nr̃a paruitas nouiti uñ nõ medi¬
micia tua iam dudum obliuio mo¬
uit. ꝙ nec reu̾encia dei. nec amore
nr̃i. nec scõrum patrum exemplis
ad monrtꝰ. fluctuan tem me et iam di¬
utmo merore confectam. uł ẜmone
p̾sentem. uł epła absentem consola¬
ri temptañis. Cui quidem tanto te
maiore debito nou̾is obligatum. ꝙͣ¬
to te ampliꝰ nupcialis fed̾e sacͣm̃ti
constat esse astrictum. Et eo te mͥ mn
ag̃. ob noxnm: quo te semꝑ ut om̃ĩbꝰ
patet ĩ mod̾ato amore ꝯploxasum.
amiserim. et qm miserabili cãn. sũ¬
ma et ubiq noͣ ꝓdicõ. me ipm quo
mͥ tecum abstułit. ut in comꝑabilit̾
maior sit dolor ex amissionis modo ꝙͣ
ex dampno. Quo u̾o maior ẽ dolen¬
di cã: maiora sirat consolacõnis adi¬
benda remedia. Non utiq abalio set
ate ĩp̃o. ut qui solus es incã dolendi.
Solus sis ingr̃a consolandi. ¶Solꝰ
quippe es qui me contristaro. q̃ me
letificare. ꝯ en consolari: ualeas. et

Expanded text:
excellentia quam nostra parvitas novit. Unde non mediinitia tua jamdudum oblivio movit, quod nec reverentia Dei, nec amore nostri, nec sanctorum Patrum exemplis admonitus fluctuantem me et jam diutino moerore confectam, vel sermone praesentem, vel epistola absentem consolari tentaveris. Cui quidem tanto te majore debito noveris obligatum, quanto te amplius nuptialis foedere sacramenti constat esse astrictum; et eo te magis mihi obnoxium, quo te semper, ut omnibus patet, immoderato amore complexa sum. amiserim, et quam miserabili casu summa et ubique nota proditio meipsam quoque mihi tecum abstulerit, et incomparabiliter major sit dolor ex amissionis modo quam ex damno. Quo vero major est dolendi causa, majora sunt consolationis adhibenda remedia. Non utique ab alio, sed a teipso, ut qui solus es in causa dolendi, solus sis in gratia consolandi. Solus quippe es qui me contristare, qui me laetificare, seu consolari valeas. Et
Abbreviated transcription (Latin):
do ħ feris tantum siue latrombꝰ uacãs.
ulłam homnnium hĩtacõem nouerat.
ulłam doinum hũerat. In ip̃is cubi¬
libꝰ ferarum. imp̃is latibulis latͦnũ.
ubi nec nominari deus solet. dium
de dicasti templum. Aichil ad hoc edi¬
ficandum exregum uł pͥncipum opibꝰ
intulisti. cum płima posses et marĩa.
ut quicquid fieret tͥ ꝯoli posset ascribi.
¶li̾ci siue scolares huc certatun ad
disciplinam tuam confluentes. oĩa
ninstrabant nccͣia. Et qui de bñfi¬
ciis uinebant eccłiasticis. nec oblacõ¬
nes fac̾e nou̾ant. s susciꝑe: et qu.
manꝰ ad suscipiendum nõ ad dandũ¬

Expanded text:
acans, acans, nullam hominum habitationem noverat, nullam domum habuerat. In ipsis cubilibus ferarum, in ipsis latibulis latronum, ubi nec nominari Deus solet, divinti proprium dedicasti templum. Nihil ad hoc aedificandum ex regum vel principum opibus intulisti, cum plurima posses et maxima, ut quidquid fieret, tibi soli posset ascribi. Clerici sive scholares huc certatim ad disciplinam tuam confluentes omnia ministrabant necessaria; et qui de beneficiis vivebant ecclesiasticis, nec oblationes facere noverant, sed suscipere, et qui manus ad suscipiendum non ad dandu
Abbreviated transcription (Latin):
epłe. Et ꝓ ad nͨsitatibꝰ quidem suis.
S de tuis. Quas indeł. tuas diligẽ
ti de solacõni. Et duieiꝰ mederi
uulm̃bꝰ cuꝑes. noua quedam u¬
nob uuln̾a doloris infuxisti. et prio¬
ra auxisti. Sana obsecro ip̃a que feci¬
sti. qui que alii fecerunt curare sata¬
gis. O orem quidem aunco et socio
gessisti. et tam amicicie qmͣ societatis
debitum ꝑsoluisti. s maioee te debito
nob̃ astrintisti quas nõ tam amicas
qmͣ annassimas. nõ tara soçias qm̈
filias ꝯuenit nominar uł si ꝙ dulciꝰ
et sanctius uo cabulum pot̾ excogitari
Qnͣto. lutem debito te erga eas obliga¬
u̾is. non argumentis nõ testimoniis ĩ¬
diget. ut qi dubium comꝓbetur. Et
Si omnes taceant res ip̃a damat. huiꝰ
quippe loci tu post deum solus es funda¬
tor. solus huius ora torii constructor.
Solus hinus cong̾gacõnis edificator. nͨ
ħ suꝑ a lienum edificasti fi dam̃tũ.
Totum quod ħ ẽ. tua creacõ ẽ. Solitu

Expanded text:
epistolae, et pro adversitatibus quidem suis, epistolae, et pro adversitatibus quidem suis, sed de tuis. Quas videlicet tuas diligentti desolationi, et dum ejus mederi vulneribus cuperes, nova quaedam nobis vulnera doloris inflixisti, et priora auxisti. Sana, obsecro, ipse quae fecisti, qui quae alii fecerunt curare satagis. Morem quidem amico et socio gessisti, et tam amicitiae quam societatis debitum persolvisti; sed majore te debito nobis astrinxisti, quas non tam amicas quam amicissimas, non tam socias quam filias convenit nominari, vel si quod dulcius et sanctius vocabulum potest excogitari. Quanto autem debito te erga eas obligaveris, non argumentis, non testimoniis indiget, ut quasi dubium comprobetur; et si omnes taceant, res ipsa clamat. Hujus quippe loci tu post Deum solus es fundator, solus hujus oratorii constructor, solus hujus congregationis aedificator. Nihil hic super alienum aedificasti fundamentum. Totum quod hic est, tua crea
Abbreviated transcription (Latin):
solacõem qui condolent. Et ꝙ libet
honus płibꝰ impositum leuius susti¬
netur. siue de fert᷑. Q. si paululum
ħ̾ tempestas quieu̾it. tanto ampliꝰ
maturande sunt lr̃e qͣnͣto sunt io¬
cundiores future. De quibꝰcũq aut̃
nob̾ scribas. ñ paruum nob remedi¬
uin conferes. hoc saltem uno ꝙ te
nr̃i memorem ẽẽ monstrabis. Qmͣ
iocunde u̾o sint absencium lr̃e a
micoꝵ. ip̃e nos exemplo ꝓpͥo seneca
docet ad amicum lucilium quodã
bis grasago. Nam quo uno modo po¬
tes te mͥ ostendis. N iniqͣm epłam.
tuam accipio. qͥn ꝓtimis una simus.
Si imagnies nob̃ amicorũ absenciũ
iocunde sunt q̃ memoriam renonãt.
et desiderium ab sencie falso atq in¬
ani solacõ leuant. qnͣto iocundiores
sunt lr̃e que amici ab sentis ueras:
notas affermit: Deo aut̃ gr̃as ꝙħ
redd̾e nulla inuidia ꝓhib̾is.nulla:
difficultate p̃pediris. nulla obsecro
nogligencia retarderis. ¶ Scripsi¬
ti ad amicum plixe consolacõem

Expanded text:
condolent, et quodlibet onus pluribus impositum levius sustinetur, sive defertur. Quod si paululum haec tempestas quieverit, tanto amplius maturandae sunt litterae, quanto sunt jucundiores futurae. De quibuscunque autem nobis scribas, non parvum nobis remedium conferes; hoc saltem uno quod te nostri memorem esse monstrabis. Quam jucundae vero sint absentium litterae amicorum, ipse nos exemplo proprio Seneca docet, ad amicum Lucilium quodam bis, gratias ago. Nam quo uno modo potes te mihi ostendis. Nunquam epistolam tuam accipio, quin protinus una simus. » Si imagines nobis amicorum absentium jucundae sunt, quae memoriam renovant, et desiderium absentiae falso atque inani solatio levant, quanto jucundiores sunt litterae, quae amici absentis veras notas afferunt? Deo autem gratias,reddere nulla invidia prohiberis, nulla difficultate praepediris, nulla, obsecro, negligentia retarderis. Scripsisti ad amicum prolixae consolationem
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ debeas meditare. atq ut cet̾as om¬
itam. qͣnto erga me te obligau̾is de¬
bito. pensa. ut ꝙ de uotis ꝯmuniter
debes femmnis: innce tue de uocius
Soluas. ¶Quot ant̾ et qͣntos tracta¬
tͦ in doctrina uł exhortacõne sey etiã

Expanded text:
bus debeas meditare. Atque ut caeteras ombus debeas meditare. Atque ut caeteras omittam, quanto erga me te obligaveris debito, pensa, ut quod devotis communiter debes feminis, unicae tuae devotius solvas. Quot autem et quantos tractatus in doctrina, vel exhortatione, seu e
Abbreviated transcription (Latin):
ris maxime plantis freq̃ns ut ꝓfici¬
ant nccͣia ẽ irrigacõ. Satis ex ip̃a fe¬
minei sex᷑ natura debilis est. Hec plan¬
tucõ et infirma etiam si nõ eẽt nona.
Uñ diligñcõrem culturam exigit et
freq̃n cõrem. uirta illud apłi. Ego pl¬
antan apollo rigauit. d̾s autem incre¬
m̃tum dedit. P lantau̾at apłs atq
fundau̾at infide ꝑ p̾dicacõnis sue do¬
arinam corichios quibꝰ scribebat.
Rigau̾at pꝰt modum eos ip̃iꝰ apłi di¬
scipłis aposlo sactisexorta cõmbꝰ. et sic
eis increm̃tum uirtutum diuinal¬
argita ẽ gr̃a. ¶Uitis alieno uineam
qͣm nõ plantasti mamaritudmem
tibi ou̾sam. admonicõmbꝰ seꝑe cassis
et sacris frustra sermonibꝰ ex colis.⁊
Qind tuc debeas attñde qui s̾ curam
mpendis alione. doces et aminones
rebelles nͨ ꝓficis: frustra an te pore¬
cos. dnuimi eloquii margaritas spar¬
gis. qui obstinatis. tanta impendis̃
quid obedientibꝰ debeas considora
Qui tanta hostibꝰ largiris. quid filia¬

Expanded text:
ris maxime plantis frequens, ut proficiant, necessaria est irrigatio. Satis ex ipsa feminei sexus natura debilis est haec plantatio: est infirma, etsi non esset nova. Unde diligentiorem culturam exigit et frequentiorem, juxta illud Apostoli: « Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit . » Plantaverat Apostolus atque fundaverat in fide per praedicationis suae doctrinam Corinthios, quibus scribebat. Rigaverat postmodum eos ipsius Apostoli discipulus Apollo sacris exhortationibus, et sic eis incrementum virtutum divina largita est gratia. Vitis alienae vineam, quam non plantasti, in amaritudinem tibi conversam, admonitionibus saepe cassis, et sacris frustra sermonibus excolis. Quid tuae debeas attende, qui sic curam impendis alienae. Doces et admones rebelles, nec proficis. Frustra ante porcos divini eloquii margaritas spargis . Qui obstinatis tanta impendis, quid obedientibus debeas considera. Qui tanta hostibus largiris, quid filia
Abbreviated transcription (Latin):
lissimus. illiꝰ ex actoris et pessimorũ
quos filos nominas monachorũ
ꝓfectꝰ miẜabilem hẏstoriam con¬
sũmasti. Qͤ cum siccis oculis ne¬
minem ł log̾e ł audire posse esti¬
ma.tanto dolores meos renouar¬
unt qͣnto diligũaꝰ singła exp̾sser¬
unt. et eo mag̾ aux̾unt quo inte.
ad huc ꝑiła cresc̾e̾ retulisti. ut õs
parit̾ de uita tua desꝑare cogamur.
et cotidie ultimos illos de nece tua
rumores trepioancia nr̃a corda et
palpitancia pectora expectonti per
ip̃m ita qui te sͥ ad huc quoqͦmͦ¬

Expanded text:
lissimi scilicet illius exactoris, et pessimorum, lissimi scilicet illius exactoris, et pessimorum, quos filios nominas, monachorum profectus miserabilem historiam consummasti. Quae cum siccis oculis neminem vel legere vel audire posse aestimem, tanto dolores meos amplius renovarunt quanto diligentius singula expresserunt, et eo magis auxerunt quo in te adhuc pericula crescere retulisti, ut omnes pariter de vita tua desperare cogamur, et quotidie ultimos illos de nece tua rumores trepidantia nostra corda et palpitantia pectora exspectent. Per ipsum itaque, qui te sibi adhuc quoq
Abbreviated transcription (Latin):
lesti reu̾a in cpła illa quod mexor¬
dioeiꝰ amico ꝓmisisti. ut ui delic¬
incomꝑatõne tuarum suas mole¬
stias nullas uł paruas reputaret. uͥ
quioem expõitis pꝰ magistrorum
tuorum uite ꝑ secucõnibus. dem̃ in
corpꝰ tuum simime ꝑci cõmis ĩ uiria.
ad con discipłorumi quor tuo ꝵ albe¬
riti. iudeł. remensis. et lotusfi lũ¬
bardi oxecrabilem inuidiam et ĩ¬
festacõ em niniam. stilum contuli¬
sti. Q uorũ quidem suggestionibꝰ
ꝙͣ de gł̾ioso illo theologie tue oꝑe.
quid de te ip̃o qiͣ incarcere damp¬
nato actumi sit ñ p̾t̾misistumde
ad abb̾atis tui fr̾mq falsoꝵ machi¬
na cõem accessistuet detraccõnes il¬
las tibi granissimas duorum illoꝵ
psendo apłorum ap̾dc̃is emulis in
te cõmotas atq ad scandalum pleris
subhortinti de nomine ꝑaditi orato¬
rio p̾ter consuetudinem impõito.
deuiq ad intołabłes illas et ad huc
continuas uite ꝑ secucõnes crude¬

Expanded text:
lesti revera in epistola illa quod in exorlesti revera in epistola illa quod in exordio ejus amico promisisti, ut videlicin comparatione tuarum suas molestias nullas vel parvas reputaret. Ubi quidem expositis prius magistrorum tuorum in te persecutionibus, deinde in corpus tuum summae proditionis injuria, ad condiscipulorum quoque tuorum, Alberici videlicet Remensis, et Lotulfi Lombardi exsecrabilem invidiam, et infestationem nimiam stylum contulisti. Quorum quidem suggestionibus quid de glorioso illo theologiae tuae opere, quid de teipso quasi in carcere damnato actum sit non praetermisisti. Inde ad abbatis tui fratrumque falsorum machinationem accessisti, et detractiones illas tibi gravissimas duorum illorum pseudoapostolorum a praedictis aemulis in te commotas, atque ad scandalum plerisque subortum de nomine Paracleti oratorio praeter consuetudinem imposito: denique ad intolerabiles illas et adhuc continuas vitae persecutiones, crude
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientissimus atrendebat. cum
in ꝓñbus dic̾et. Non constrabit
iustum quicquid ei accid̾it. Ex
quo manifeste aiusticia eos rece¬
de demonstrat.quicũq ꝓaliquo
sin grauamine his irascuntur. q̃
ẽga se diuma dispensacone geri nõ
dubitant. et se ꝓpͥe uoluntati in¬
agͣ qͣm diuine subiciunt. et ei ꝙ
in u̾b̃ sonat. fiat uoluntas tua.:
desid̾ns occultis repugnant. diui¬
ne uoluntati ꝓpͥam anteponent¬
es.yale.
omino suo ĩmo pr̃i. ꝯuigi suo.
ĩmo frĩ: ancilla sua. inmo fi¬
lia. ip̃ius uxor. ĩmo soror. abaedlardo.
heloysa missam ad amicum ꝓ con¬
solacõne epłam dilectissime nr̃am
ad me forte quioam nuꝑ attulit.
Qmͣ ex ip̃a statim tituli fronte ue¬
stram ẽẽ consid̾ans. tanto ardenaᷤ
eam cepi legere. qͣnͣto scͥptorem ip¬
sum karius amplector. ut cuiꝰ rem
ꝑdidi u̾b saltem tanqͣm eiꝰ quadã
ymagie recreer. Erant memitu¬
Aba huius epłe fere omina felle et ab
cruces assiduas referebant. comp¬

Expanded text:
endebat, cum in Proverbiis diceret: « Non contristabit justum quidquid ei acciderit . » Ex quo manifeste a justitia eos recedere demonstrat, quicunque pro aliquo suo gravamine his irascuntur, quae erga se divina dispensatione geri non dubitant; et se propriae voluntati magis quam divinae subjiciunt, et ei quod in verbis sonat, « fiat voluntas tua, » desideriis occultis repugnant, divinae voluntati propriam anteponentes. Vale. Domino suo, imo patri; conjugi suo, imo fratri; ancilla sua, imo filia; ipsius uxor, imo soror ABAELARDO HELOISSA. Missam ad amicum pro consolatione epistolam, dilectissime, vestram ad me forte quidam nuper attulit. Quam ex ipsa statim tituli fronte vestram esse considerans, tanto ardentius eam coepi legere, quanto scriptorem ipsum charius amplector, ut cujus rem perdidi, verbis saltem tanquam ejus quadam imagine recreer. Erant, memini, hujus epistolae fere omnia felle et abscruces assiduas referebant. Comp
Abbreviated transcription (Latin):
ist quos p̾ dici eiectis ad ꝯuentum
abbacie reclissem. et reliquis fr̃bꝰ
quos minꝰ suspicabar me cõmitt̾em.
młto hos peiores qͣm illos reꝑi.
ͦs iam quid̾. ñ de ueneno. s deg¬
ladio in uigulum meũ tractant¬
es cuiꝰdam ꝓceris terre conluctu:
uix euasi sin quo eciam adhuc la¬
boro ꝑiculo. et cotidie qiͣ ceruici
mee gladumi ĩminentem suspicõ.
ut irt̾ epilas uix respirem isicut
de illo legitur qui cam ayonisii ty¬
rauni potenciam atq opes conqͥ¬
sitas. maxine nputaret beati¬
tudim. filio latenter apensum sr̃
am potñciam felicitas ꝯsequatur
edoctusẽ. Q nũc quo ip̃e depan¬
cessant̾ exꝑior. tanto .s. msenor.¬
qnͣto cicõr effcũs. ut ur̃o ẽciam ex¬
emplo eor qui io sponte appetũt
ambicõ refrenetur. T dilectissiẽ
miliarissime comes de calamitatum
meaꝵ hẏstoria in quibꝰ qiͣ a cimabłis
iugit᷑ laboro: tue me dissolacõm atq
ĩ iutie itla te scripsisse sufficiat. ut

Expanded text:
illis, quos praedixi, ejectis ad conventum illis, quos praedixi, ejectis ad conventum abbatiae rediissem, et reliquis fratribus, quos minus suspicabar, me committerem, multo hos pejores quam illos reperi. Quos jam quidem non de veneno, sed de gladio in jugulum meum tractantes cujusdam proceris terrae conductu vix evasi. In quo etiam adhuc laboro periculo, et quotidie quasi cervici meae gladium imminentem suspicio, ut inter epulas vix respirem: sicut de illo legitur, qui cum Dionysii tyranni potentiam atque opes conquisitas maximae imputaret beatitudini, filo latenter appensum super sam potentiam felicitas consequatur edoctu est. Quod nunc quoque ipse, de paucessantnto ditior effectus, ut nostro etiam exemplo eorum, qui id sponte appetunt, ambitio refrenetur. Haec, dilectissime miliarissime comes, de calamitatum mearum historia, in quibus quasi a cunabulis jugiter laboro, tuae me desolationi atque injuriae illa
Abbreviated transcription (Latin):
nfestaͭ dmnibꝰ eorum nequicia ꝑa¬
tent iam cepi eorum ꝓut poteram
insidias de dinare et am iam acon¬
uentu abbcie me subtra here. et
incelluł. cum pancis hĩtare. Qui
si me tͣnͣsiturum aliquo p̾sensissont
corruptos ꝑpecciñam latrones in
iuis aut scmitis ut me int̾ficerent
opponobant. D̾ um aut̃ ĩ istis labo¬
rarem ꝑiculis forte me die quadata
de nr̃a lapsum cquitatura manius
domini ue hem̃ter collisit. colli ui¬
delicet mei carnalem ꝯfringẽs. Et
mlt̾o nc ampliꝰ ħ fractura afflix¬
it et debilitauit qͣm pͥor plaga. Q¬
uandoq horum in domitam rebe¬
dam corum quos mag̃ fornidab¬
ami ad hoc compuli ut fide sua seu
uros. Qui pn᷑. et mpndentissime
tam fidem datam quam saccam̃¬
ta fc̃a iuolantes. tandem ꝑ auctem
romani pontificis in nocencii lega¬
to ꝓpͥo ad ħ destinato inp̾sençia co
si sunt. et pleraq alia. nec sic ad h¬
uc quieuerunt. ¶ Iuꝑ aut̾ cum

Expanded text:
nifesta omnibus eorum nequitia, panifesta omnibus eorum nequitia, patenter jam coepi eorum prout poteram insidias declinare, etiam a conventu abbatiae me subtrahere, et in cellulis cum paucis habitare. Qui si me transiturum aliquo praesensissent, corruptos per pecuniam latrones in viis aut semitis, ut me interficerent, opponebant. Dum autem in istis laborarem periculis, forte me die quadam de nostra lapsum equitatura manus Domini vehementer collisit, colli videlicet mei canalem confringens. Et multo me amplius haec fractura afflixit et debilitavit, quam prior plaga. Quandoque horum indomitam rebedam eorum, quos magis formidabam, ad hoc compuli, ut fide sua seu uros. Qui publice et impudentissime tam fidem datam quam sacramenta facta violantes, tandem per auctoritatem Romani pontificis Innocentii, legato proprio ad hoc destinato, in praesentia comsi sunt, et pleraque alia. Nec sic adhuc quieverunt. Nuper autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dere tempta uerunt. sicut et inbe
ꝑiculo. temerariꝰ dei temptator po¬
cius qmͣ amator ĩmo mei ip̃iꝰ ꝑem¬
ptor inuenirer. A talibꝰ autem coti
dianis eorum insidiis tum mn in ad¬
ꝓuid̾em. imp̃o altaris sacrificio to¬
xicare mie moliti sunt. ueneno scł
calici inmisso. Qu etiam quadam
die cum nãnetũ ad comitem in eg̃¬
tudine sua iusitand̾ uenissem. hos.¬
pitatum me iͥ indomo cinꝰdam frĩs
mei carnalis ꝑ ip̃m qui ĩ ꝯmitatu
nr̃o erat famulum ueneno int̾ fice
machinati sunt. Ubi me uideł. in
mus atali machinacõne timere cre¬
did̾unt. Aiuina aut̃ disꝑosicõne tt̃¬
aut̃ actum ẽ. ut dum cibum ili aꝑ¬
ꝑat̾um nõ curarem: fr̃ quidam ex
monachis quem mecum ad duxer¬
am ħ cibo ꝑignoranciam usus ibi dẽ
mortuus occumberet. et famulus
ille qui ħ p̾sumpẜat tam conse̾nae¬
ente suc quam testionio ip̃iꝰ rei
ꝑt̾ritus aufug̾et. Ex tunc ita ma¬

Expanded text:
perdere tentaverunt! sicut et in beperdere tentaverunt! sicut et in bepericulo temerarius Dei tentator potiusquam amator; imo meipsius peremptor invenirer. A talibus autem eorum quotidianis insidiis cum mihi in adproviderem, in ipso altaris sacrificio intoxicare me moliti sunt, veneno scilicet calici immisso. Qui etiam quadam die cum Namneti ad comitem in aegritudine sua visitandum venissem, hospitatum me ibi in domo cujusdam fratris mei carnalis, per ipsum qui in comitatu nostro erat famulum veneno interficere machinati sunt, ubi videlicet me minus a tali machinatione providere crediderunt. Divina autem dispositione tunc actum est, ut dum cibum mihi apparatum non curarem, frater quidam ex monachis quem mecum adduxeram, hoc cibo per ignorantiam usus ibidem mortuus occumberet, et famulus ille, qui hoc praesumpserat, tam conscientiae suae quam testimonio ipsius rei perterritus aufugeret. Extunc itaque ma
Abbreviated transcription (Latin):
ac maior ꝑsecucio filiorum qmͣ
olim fcm affug̾e̾t ad eas de estui
hutus tempesfatis qiͣ ad q̃n dam
tiͣs quilitatis portum recurret̾e. a¬
tq ibi aliqͣntulum respirare.et
qui in monachis nullum aliquẽ
s altem in illis asseq̃rer fructum:
ac tanto mͥ fieret id mag̾.salub̾i¬
niũ. qnͣto id earum infiriitati
mag̾ eẽt. nccͣium. Nunc aut̃ ita me
Sathanas impediuit ut uͥ requies¬
cere p̾sim. aũ eciam uiuere. nõ ĩ ue¬
mam. s ĩag̃̾. et ꝓfugꝰ. ad instar:
maledci. caym uͥq cirtunferat
quem ut supͣ menmi foris pugne
nitus timores incessant̾ cruciant:
et crebrior ꝑsecucõ filioꝵ ad u̾fũ me
seuit. qͣm hostium. Isto ᷤ quippe sꝑ̃
p̾sentes hẽo et eorum insidias u¬
git̾ sustmeo. Hostium uiolençiam
incorꝑis mei ꝑid̾m uideo. si a dau¬
stro ꝓcedam N n daustro aut̃ filiorũ
i. monachorum mͥ tanqͣm alb̾ti ħ
ẽ. patri cõmissorum tam uiolent a
qͣm dolosa inçessant̾ sustineo mani¬
chinam̃ta. E quociens ueneno nie

Expanded text:
ecutio filiorum quam olim fratrum affligeret, ad eas de aestu hujus tempestatis quasi ad quemdam tranquillitatis portum recurrerem, atque ibi aliquantulum respirarem, et qui in monachis nullum, aliquem saltem in illis assequerer fructum. Ac tanto id mihi fieret magis saluberrimum, quanto id earum infirmitati magis esset necessarium. Nunc autem ita me Satanas impedivit, ut ubi quiescere possim, aut etiam vivere, non inveniam: sed vagus et profugus ad instar maledicti Cain ubique circumferar : quem, ut supra memini, « foris pugnae, intus timores » incessanter cruciant, et crebrior persecutio filiorum adversum me saevit quam hostium. Istos quippe semper praesentes habeo, et eorum insidias jugiter sustineo. Hostium violentiam in corporis mei periculum video, si a claustro procedam. In claustro autem filiorum, id est monachorum mihi tanquam abbati, hoc est patri, commissorum tam violenta quam dolosa incessanter sustineo machinamenta. O quoties veneno me
Abbreviated transcription (Latin):
cum hanc in qͣm int̾m uirum de
cluc̾em. ñ modicam hinc consqla¬
cõem q̃rebam. in quiens.O. si tã¬
tam suspicõnis causam emuli in¬
ei in me reꝑirent qͣnta me detrac¬
na mĩa ab bac suspicõne lib̾ato.
quomodo huiꝰ ꝑꝑetrande turprtu¬
dinis facultate ab lata suspicõ re¬
man: Qͦ ẽ. tam impudens hec
caminacõ nouissima. Ad eo nam¬
q res ista om̃om huiꝰ turpitudi¬
uis suspicõem ap̃ om̃es remouet.
ur quicinmq mulieres obfuare
diligenciꝰ student. eis cunuchos ad¬
hibeaut. Sic̾ de hester et cet̾is regis
assueri puelł. sacra narrat hystor¬
ia legimꝰ et potũtem illum regi¬
ne candacis eunucbum uniu̾sis
eiꝰ gazis p̾eẽ. Ad quem ꝯuertend̾ ⁊
baptizand̾. phiupp᷑ apłs ab angło
clirectus ẽ. Tales quippe semꝑ ap̃
uerecun das et honestas feminas
tanto ampliꝰ dignitatis et familia¬
ritatis ad eptisunt. qͣnto longiꝰ abͥ
hac absistobant suspicõne. ad qͣm

Expanded text:
» Cum hanc, inquam, in tantum virum det» Cum hanc, inquam, in tantum virum detducerem, non modicam hinc consolationem carpebam, inquiens: O si tantam suspicionis causam aemuli mei in me reperirent, quanta me detrecia ab hac suspicione liberato, quomodo hujus perpetrandae turpitudinis facultate ablata suspicio remanet? Quae etiam tam impudens haec criminatio novissima? Adeo namque res ista omnem hujus turpitudinis suspicionem apud omnes removet, ut quicunque mulieres observare diligentius student, eis eunuchos adhibeant, sicut de Esther et caeteris regis Assueri puellis sacra narrat historia . Legimus et potentem illum reginae Candacis eunuchum universis ejus gazis praeesse . Ad quem convertendum et baptizandum Philippus apostolus ab angelo directus est. Tales quippe semper apud verecundas et honestas feminas tanto amplius dignitatis et familiaritatis adepti sunt, quanto longius ab hac absistebant suspicione. Ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
m autem om̃es earum uduni¬
uicun uebement̾ me culpar¬
ent quod ear in opie minꝰ quam
p̾sem et deb̾em consularem. et fa¬
cile id nr̃a saltem p̾dicõne uale̾m.
cepi sepius ad cas reu̾ti. ut eis quo¬
quonio do subuenirem. in quo nͨ
ĩ uidie mi chi murmur defuit. et
ꝙ me fac̾e sincera karitas compe¬
llebat. solita derogancium praui¬
tas impudentissime accusabat. di¬
cens me ad buc qͣdam carmał cõ¬
cupissencio oblectacõne teneri.qͣ
pͥstine dilecte sustin̾e absenciam
uix aut nũcqͣm paterer. Qui fre¬
q̃nt̾ illam bĩ ieronumi q̃rimoni¬
am mecũ uoluens ad asellam de
fictis amicis scribeus ait. Ntichil
mͥ obicitur nͥ serus me̾ꝰ. et ħ nũc¬
qmͣ obic̾tur. nͥ cum ierosolimã
paula ꝓficiscitur. Et iterum. añ
qͣm in quit domũ sce paule noss¬
em. tocius in me urb studia con¬
sonabant. omĩm pene uidicõ dig¬
nus summo sacerdo cõ decerneb
aris scio ꝑ bonam et malam fa¬
mam ꝑuenire ad regna celorũ:

Expanded text:
m autem omnes earum vicini vehementer me culparent, quod earum inopiae minus quam possem et deberem consulerem, et facile id nostra saltem praedicatione valerem: coepi saepius ad eas reverti, ut eis quoquomodo subvenirem. In quo nec invidiae mihi murmur defuit, et quod me facere sincera charitas compellebat, solita derogantium pravitas impudentissime accusabat, dicens me adhuc quadam carnalis concupiscentiae oblectatione teneri, qui pristinae dilectae sustinere absentiam vix aut nunquam paterer. Qui frequenter illam beati Hieronymi querimoniam mecum volvens, qui ad Asellam de fictis amicis scribens , ait: « Nihil mihi objicitur nisi sexus meus, et hoc nunquam objiceretur nisi cum Hierosolymam Paula proficisc Antequam domum S. Paulae nossem, totius in me Urbis studia consonabant: omnium pene judicio dignus summo sacerdotio decernebar. Sed scio per bonam et malam famam pervenire ad regna coelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas ꝓpende si merenti ampli.
ꝑsoluis minus. mimo nich peritus.
p̾sertim cum pariuim sit quod exige¬
Nĩs. et tͥ facillimumi ꝑ iỹm itaq:
cui te obtulisti deum ce obsecto. ut
qͦmodo potes tuam mͥ p̾senciam red¬
das consolacõem uidel. mͥ aliqͣm res¬
cribendo. Hoc saltem pacto: ut sic re¬
creata diuino alaccior uacem obse¬
quio. cum me ad turpesolim uol¬
ultates expetens crebris me epłis
iisicabas freq̃nti carmine tulam
in ore omitium heloysam poneb:¬
as. me platee. onines me domꝰ sing¬
ule resonabant. Quanto aut̃ rec¬
cius. me nunc in deum. qmͣ tunc
in libi dinem excitares .ꝓpende ob¬
secro que debes. attende que pꝰtulo.
et longuam eplara breui fine con¬
cludo . uale ꝟnice.

Expanded text:
iniquitas perpende, si merenti amplius iniquitas perpende, si merenti amplius persolvis minus, imo nihil penitus, praesertim cum parvum sit quod exigeris, et tibi facillimum. Per ipsum itaque, cui te obtulisti, Deum te obsecro, ut quoquo modo potes tuam mihi praesentiam reddas, consolationem videlicet mihi aliquam rescribendo. Hoc saltem pacto, ut sic recreata divino alacrior vacem obsequio. Cum me ad temporales olim voluptates expeteres, crebris me epistolis visitabas, frequenti carmine tuam in ore omnium Heloissam ponebas. Me plateae omnes, me domus singulae resonabant. Quanto autem rectius me nunc in Deum, quam tunc in libidinem excitares? Perpende, obsecro, quae debes, attende quae postulo; et longam epistolam brevi fine concludo. Vale, unice.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e uebement᷑ dolui. atq erubui.
Eque aut̃ d̾s scit ad uulcania:
loca tepꝑantem p̾ced̾e et sequi
ꝓiussu tuo: minime dubitaremi.
Non em̃ mecum animꝰ m̃s. s tec̃
erat. S et nũc maxime si tecũ
nõ est. misqͣm esti esse uͥo sine te ne¬
qua qͣm pot̃. s ut tecum bene sit.
age obsecro. bñ autem tecũ fu̾it:
Si teꝓpicium inuenit. Si gr̾amre¬
feras ꝓ gr̃a. mocdica ꝓmagnis. uer¬
ba ꝓrebus. Utinam dilecte tua de
me cdilectõ minus confid̾e̾t. ut sollici¬
cior eẽt. q quo te ampliꝰ nunc secu¬
rum redadidi. negligencõrem susti¬
neo ⁊ opemento ob setro que fece¬
rim. et quanta de beas attende. du
tetum carnali fiuerer noluptate.
utrum id amore uł libidine ag̾em.
incertum płibus hẽbatur. nũc no:
funs indicat. quo id inchoau̾um pͥn¬
cipio. Om̃s michi demq uoluptat¬
es int̾dra. ut tue parerem uolunta¬
ti. Nichil mͥ reseruaui. nisi sic tuam
minc p̾cipue fieri. Que u̾o tuasit

Expanded text:
dere vehementer dolui atque erubui. dere vehementer dolui atque erubui. Ego autem Deus scit ad Vulcania loca te properantem praecedere vel sequi pro jussu tuo minime dubitarem. Non enim mecum animus meus, sed tecum erat. Sed et nunc maxime, si tecum non est, nusquam est. Esse vero sine te nequaquam potest. Sed ut tecum bene sit age, obsecro. Bene autem tecum fuerit, si te propitium invenerit, si gratiam referas pro gratia, modica pro magnis, verba pro rebus. Utinam, dilecte, sua de me dilectio minus confideret, ut sollicitior esset! Sed quo te amplius nunc securum reddidi, negligentiorem sustineo. Memento, obsecro, quae fecerim, et quanta debeas attende. Dum tecum carnali fruerer voluptate, utrum id amore, vel libidine agerem, incertum pluribus habebatur. Nunc autem finis indicat quo id inchoaverim principio. Omnes denique mihi voluptates interdixi, ut tuae parerem voluntati. Nihil mihi reservavi, nisi sic tuam nunc praecipue fieri. Quae vero tua sit
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ꝯninins. nõ tam pͥuata qui
puͣ. Utinam mͥ soli sic iud̾et.
atq aliqͦs in excusacõnem sinͥ
amor tuus inueniret .ꝑ quos do¬
lor meuꝰ paululum re sideret.
itinam occõnos fingere possẽ.
quibus te excusando mei quo qͦ¬
modo teg̾eta uilitatem Attende
obsecco que requiro. et parna h
uderis. et tͥ facilima. dumi tui p̾¬
sencia fraudor. u̾borum saltem.
notis quorum tͥ cõpia ẽ. tue m
iagiis presenta hulcedmem.
frustra te mrebꝰ datilem exspͤto: :¬
Si in u̾b auarũ sustineo. Nimc u̾o
płmnm ate me ꝑmereri credide
uiuenculam admonastice ꝯuer¬
sacõnis asꝑitateni. ũ religionis
deuocio. s tua tm̃ ꝑtraxit uissio.
ubi si nicħ a te ꝓmerear. quam
frustra laborem diuidica. Nul¬
la mͥ suphoc m̾ces exspoctanda
ẽ ad eo. cuiꝰ ad huc amore nichil
constat me egisse. P roꝑantem
te ad d̾ni secuta sum habitu. ĩ¬
mo p̾cessi. qiͣ enĩ memor uxoris
te ip̃m. do mancipastiqn quo fa¬
teor imo. minus te de me confi¬

Expanded text:
privata quam publica. Utinam mihi soli sic videretur, atque aliquos in excusationem sui amor tuus inveniret, per quos dolor meus paululum resideret. Utinam occasiones fingere possem, quibus te excusando mei quoquomodo tegerem vilitatem. Attende, obsecro, quae requiro; et parva haec videris et tibi facillima. Dum tui praesentia fraudor, verborum saltem votis , quorum tibi copia est, tuae mihi imaginis praesenta dulcedinem. Frustra te in rebus dapsilem exspecto, si in verbis avarum sustineo. Nunc vero plurimum a te me promereri crediderjuvenculam ad monasticae conversationis asperitatem non religionis devotio, sed tua tantum pertraxit jussio. Ubi si nihil a te promerear, quam frustra laborem dijudica. Nulla mihi super hoc merces exspectanda est a Deo, cujus adhuc amore nihil me constat egisse. Properantem te ad Deum secuta sum habitu, imo praecessi. Quasi enim memor uxoris teipsum Deo mancipasti. In quo, fateor, uno minus te de me confi
Abbreviated transcription (Latin):
oderit. ¶Et ad heliodorum monac
rens circinit. et tu pacem putas: sedet
ĩ insi diis cum auntibꝰ et c̃ Hĩs ita
docum̃tis atq eremplis aĩati tanto se¬
curius ista toleremus. qnͣto in uirioᷤ¬
sius accidunt. Que si nõ ad m̾itum
nob̃ saltem ad purga cõem aliqm
ꝑfic̾e nõ dubitemus et qm̃ omnia
cuuma dispõne gerunt᷑. in h se saltẽ
quisq ficelium i om̃i p̾ssum ꝯ¬
soletur quod nicħ mordinate fieri
nũ qͣm simima dei bonitas ꝑmit
fine ip̃e terminat. Uñ et ei de oĩ¬
bus recte et dicitur. fiat uolũ tas
tua. Quanta deniq diligentiũ

Expanded text:
m monachaerens circuit, et tu pacem putas? Sedet in insidiis cum divitibus . » His itaque documentis atque exemplis animati, tanto securius ista toleremus, quanto injuriosius accidunt. Quae si non ad meritum nobis, saltem ad purgationem aliquam proficere non dubitemus. Et quoniaatione geruntur, in hoc se saltem quisque fidelium in omni pressura consoletur, quod nihil inordinate fieri unquam summa Dei bonitas permifine ipse terminat. Unde et ei de omnibus recte dicitur: « Fiat voluntas tua . » Quanta denique diligentium
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͣm uir se astrrazant: niqua
tamen pleraq ꝯtinentur q̃ a femi¬
nis tamp̃latis qmͣ subiectis nulla¬
tenus possunt ad impleri smpłis⁊
ad praua desid̾a̧ia mclucere pꝰ se
qͣnto eis amplius hñt p̾ẽe. ct iu¬
gum illud. in eos gͣnissimum ex̃ce¬
re. quod sactcꝰ ille consid̾ansait.
Sororibus ilł ꝓuide̾. et carum cu¬
ram age̾ disposu̾am. Et quo me
ampluis reuerentur. corꝑali qͦ
p̃sencia eis inuigilare. et sic eciam

Expanded text:
nae quam viri se astringant. In qua nae quam viri se astringant. In qua tamen pleraque continentur quae a feminis tam praelatis quam subjectis nullatenus possunt adimpleri. In plerisque ad prava desideria inducere posse, quanto eis amplius habent praeesse, et jugum illud in eos gravissimum exercere. Quod satyricus ille considerans ait:sororibus illis providere, et earum curam agere disposueram; et quo me amplius revererentur, corporali quoque praesentia eis invigilare. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ent. Qnͣto id crimini ꝯscriberent:
quod egregius ille doctor cum uidiss
maxime cõnĩdans ait. Etrat illic
sener quidam nomine malchus eiꝰ¬
dem loci indigena. Anus quo ĩ ciꝰ
contub̾nio. ¶Studiosi ambo reni¬
gionis. et sic eccłie. lim̃ therentes
ut zichariam et helysabeth de eun¬
głio crederes nisi ꝙ ioħ̾s in medio nõ
erat. Q̾ ur deniq a detraccõne sc̃õꝵ
pr̃m se continent. qͦs freqͥnter legi¬
niis. uł eciam ui dimꝰ monasteria
quoꝵ femmaꝵ constitũe. atq eis
minstrare. exemplo quid̾ .uii. diaco¬
norum quos ꝓse apłi m̃sis et ꝓ cura¬
cõm młerum p̃fecer̃. adeo namq
sexꝰ infirmior forcõris indiget aux¬
ilio. ut semꝑ uirum młri quasi cap̃
p̾esse apłs statuat in cuiꝰ eciam rei
signo ip̃am semꝑ uelatum hr̃c cap̃
p̾cipit. Uñ nõ mediocͥter miror cõ¬
ita et feminis atb̾tisse sponantur.
et ciꝰdem regłe ꝑfessione tam fenn¬

Expanded text:
cerent? Quanto id crimini ascriberent, cerent? Quanto id crimini ascriberent, quod egregius ille doctor cum vidisset, maxime commendans, ait: « Erat illic senex quidam nomine Malchus ejusdem loci indigena, anus quoque in ejus contubernio. Studiosi ambo religionis, et sic ecclesiae limen terentes, ut Zachariam et Elisabeth de Evangelio crederes, nisi quod Joannes in medio non erat. » Cur denique a detractione sanctorum Patrum se continent, quos frequenter legimus, vel etiam vidimus, monasteria quoque feminarum constituere atque eis ministrare, exemplo quidem septem diaconorum, quos pro se apostoli mensis et procurationi mulierum praefecerunt? Adeo namque sexus infirmior fortioris indiget auxilio, ut semper virum mulieri quasi caput praeesse Apostolus statuat. In cujus etiam rei signo ipsam semper velatum habere caput praecipit . Unde non mediocriter miror conita et feminis abbatissae praeponantur, et ejusdem regulae professione tam femi
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃o. p̾b̾ro. diacono. subdiacono ..¬
ꝓpͥam irtorem causa religionis
abicere cura sua ut ñ ei uictum ⁊
uestitum largiatur. s nõ ut cum
illa carnałr i a̾eat. Sic et scõs
apłos legimus egisse. beato paulo
cut fr̃es dm̃ et cephas. Uide ĩ si¬
pions. quia ñ dixit. Nũcquid non
hẽmꝰ pot̾atem sororem młerem.
m̾cede p̾dicacõnis sustentarentur
ab eis. nec tñ de inceps foret int̾ eos
carnale ꝯ uigummi. ꝓpe c̾te phariseuꝯ
qui intͣ se de dño ait. Hic sicẽt pro¬
pħa. sciret utiq que et quał ẽẽt in¬
ulier q̃ tangit eñ quia pectatrix est.
multo ꝯmodiorem qͣntum ad hum¬
anum uidicium spͤtat. turpitudĩs
ꝯiecturam de ddiino concipere pote¬
rat. qmͣ de nob̃ isti aut qui matrem
idebant multo ꝓbabillorem iñ
susꝑicõem contrahere.Quid etiam
dixissent isti detractores nr̃i.si ma¬
lchum illum captiuũ monachum
de quo bs̃ scribit ieronimus codem ꝯ¬
tubnio cum urore uictitantẽ conspi¬

Expanded text:
presbytero, diacono, subdiacono propriam uxorem causa religionis abjicere cura sua, ut non ei victum et vestitum largiatur, sed non ut cum illa carnaliter jaceat. Sic et sanctos apostolos legimus egisse, beato Paulo cut fratres Domini et Cephas? Vide insipiens quia non dixit: Nunquid non habemus potestatem sororem mulierem mercede praedicationis sustentarentur ab eis, nec tamen deinceps foret inter eos carnale conjugium. » Ipse certe Pharisaeus, qui intra se de Domino ait: « Hic, si esset propheta, sciret utique quae et qualis esset mulier quae tangit eum, quia peccatrix est : » multo commodiorem, quantum ad humanum judicium spectat, turpitudinis conjecturam de Domino concipere poterat quam de nobis isti, aut qui matrem videbat, multo probabiliorem inde suspicionem contrahere. Quid etiam dixissent isti detractores nostri, si Malchum illum captivum monachum, de quo beatus scribit Hieronymus, eodem contubernio cum uxore victitantem conspi
Abbreviated transcription (Latin):
uitates et castella enumgłirano
regnum deu et .xii. cumillo ⁊ mu¬
lieres alique que erant curate a
sp̃itibꝰ in mundis et infirmitati¬
q̃ miuistrabant ei defacultatibꝰ

Expanded text:
castella evangelizans regnum Dei, et duodecim cum illo, et mulieres quae erant curatae a spiritibus immundis et infirmitatiquae et ministrabant ei de facultatibus
Abbreviated transcription (Latin):
diuinam ñam ꝓpiciam fuisse. ut
ꝙ illo minꝰ ꝓuide creditur egisse atq
m̃ nõ modicum crimen incurrisse.
id aliena culpa in me ag̾e̾t. ut ad si¬
nule opꝰ me lib̾um p̾pararet. Ac tan¬
to minore pena. qnͣto breuiore ac su¬
bita. ut opp̾ ssus sompno crun mͥ ma¬
ns micerent. nicħ pene fere senti¬
rem. S tunc ꝙ forte minꝰ ꝑtuli ex
plector. et plus ex detͥmonto fame.
qm eccorꝑis crucõr diminucõne. Sic̃
enĩ scriptum ẽ. melius ẽ. nom̃ bonũ
qͣm duncie młte. Et ut beatꝰ me¬
ninit augustinꝰ in sermone quodã
de uita et moribꝰ cłicorum: qui fid
coram d̾o. s eciam coram ħominibꝰ.
ꝓpt̾ nos consciencia nr̃a suffic̾. nob̃.
pp̃t̾ nos fama nr̃a ñ pollui. s polle¬
re d in uob̃. Aue res sunt. ꝯsciẽcia
et fama. consciencia tͥ. fama ꝓxĩo¬
tuo¶Quid autem horum inundia
Si in eorum temporibus existeret.
cum eos iudelicet corꝑe in tegros tã
familiare̾ ꝯu̾sacõne feminis p̾cip¬

Expanded text:
diam propitiam fuisse, ut quod ille minus provide creditur egisse, atque inde non modicum crimen incurrisse; id aliena culpa in me ageret, ut ad simile opus me liberum praepararet, ac tanto minore poena, quanto breviore ac subita, ut oppressus somno cum mihi manus injicerent nihil poenae fere sentirem. Sed quod tunc forte minus pertuli ex plector, et plus ex detrimento famae quam ex corporis crucior diminutione. Sicut enim scriptum est: « Melius est nomen bonum quam divitiae multae . » Et ut beatus meminit Augustinus in sermone quodam De vita et moribus clericorum: « Qui ficoram Deo, sed etiam coram hominibus . Propter nos conscientia nostra sufficit in nobis. Propter nos fama nostra non pollui, sed pollere debet in nobis. Duae res sunt conscientia et fama. Conscientia tibi; fama proximo. » Quid autem horum invidia si in eorum temporibus existeret, cum eos videlicet corpore integros tam familiari conversatione feminis praecip
Abbreviated transcription (Latin):
iudeatur exquirere. ⁊ int̾dum
ubi quicquid tribuit᷑ donantis u¬
tilitas duplicatur. Quapp̃t ulus
augctanis clausuris iugit᷑ consti¬
tutis annonas sicut aliis quoq
decrete sunt sinc ã dubitat̃o ne
prestare ut utilitatis.r.p. grato
animo compleatur. que emolimĩ¬
torum ꝯmoditatib adiuuat᷑. de¬
cet enim cogitare demilitis tnͣs¬
actione qui progenerali quiete
finalib locis noscitur insudare.
Et .i. quadam porta ꝓuincie gẽ¬
tiles introitus probatur excludẽ
In procinctu sperit qui barbaros
ꝓhibere contendit. quia solus n:¬
metus cohibet quos fides promiᷤ¬
sa non retinet.

Expanded text:
ideatur exquirere et interdumubi quicquid tribuitur, donantis utilitas duplicatur! quapropter ilAugustanis clusuris iugiter constitutis annonas, sicut aliis quoque decretae sunt, sine aliqua dubitatione praestare, ut utilitas rei publicae grato animo compleatur, quae emolumentorum commoditatibus adiuvatur. Decet enim cogitare de militis transactione, qui pro generali quiete finalibus locis noscitur insudare et quasi a quadam porta provinciae gentiles introitus probatur excludere. in procinctu semper erit, qui barbaros prohibere contendit, quia solus metus cohibet, quos fides promissa non retinet. VI.
Abbreviated transcription (Latin):
na ñ appetit. dum girosi est ami¬
mi obstare quod sĩmum  audẽ¬
tes facit homines fiducia sui qr
se ñ patitur ocułe quem p̾cipitat¬
nis ne. Redizt ⁊ ce csalpine fa¬
milie consulatus ⁊ orẽtes lau¬
rus uiridi g̾mine renouasti. Sa¬
candidatam. Tende ꝙ ad laud̾
celsa nestigia priores tuos quõ
honore reperas uictute trans cen
te tantoꝵ desideriis p̃senti com¬
proba largitate. hic profecto locus:
ubi p̾conium m̾etur effusio. ⁊ ur:¬
amare. ubi tantum oppinionis ad¬
quiritur. qnͣtum facultatib ab ro¬
gatur. Respice te supͣ oĩuni hume¬
tos atq ora uolitare. calemq te p̾¬
be ut dignus genere. dignus urbe
dignus nr̃o iudicio. dignus tͣbeis
estmieris

Expanded text:
na non appetit, dum generosi est anina non appetit, dum generosi est animi optare quod summum est. Audentes facit homines fiducia sui, quia se non patitur occulere, quem praecipitinae familiae consulatus, et arentes laurus viridi germine renovasti. Sacandidatam. Tende igitur ad laudum celsa vestigia; ut priores tuos, quos honore reparas, virtute transcendte tantorum desideriis praesenti comproba largitate. Hic profecto locus est, ubi praeconium meretur effusio; et viramare, ubi tantum opinionis acquiritur, quantum facultatibus abrogatur. Respice te supra omnium humeros atque ora volitare; talemque te praebe, ut dignus genere, dignus Urbe, dignus nostro judicio, dignus trabeis aestimeris
Abbreviated transcription (Latin):
decebat crescere qui meliora uisus:
elegisse. Mutatur enim fortua
cum dm̃s. ⁊ in laude regnantis ꝓ¬
ficit quod subiectus ad quirit. at
tu parem te h indulgentie pris¬
titisti. Iilustri enim honore dita¬
tus tanta te maturitate tractabaᷤᷤ
ut annos leues pat̾is ẽẽ sub pond̾e
qm̃i ñ potuit in prima etate ⁊ uin¬
cere fortissima uis uature. Dat̾¬
na enim sub̾a locupletatus que
suꝑ nouos extorlit heredes conẜ¬
uasti diuicias cum ad eas p̾terla¬
boris studia ꝑuenilses. Sol̃et em̃.
facile labi quod sine difficultan¬
b potuit inueniri. Auxisti pr̃i¬
monium ui ciuitatis instantia
Nam ꝙ signum magis bone dis¬
pensatiomis queratur ubi testis
est consulatus in tanta faculta¬
te meruisti ad quod uix eusis pa
libertates publicas enutͥuit.
Transisti gu̾am pr̃is dispone la¬
udabili ⁊ quod ills assumero nõ
ualuit de erus opib effecisti. Cel¬
so currus nisi confidentia mag¬

Expanded text:
decebat crescere, qui meliora visus est decebat crescere, qui meliora visus est elegisse. mutatur enim fortuna cum dominis: et in laude regnantis proficit, quod subiectus adquirit. At tu parem te huic indulgentiae praestitisti. illustri enim honore ditatus tanta te maturitate tractabas, ut annos leves patereris esse sub pondere, quem non potuit in prima aetate vincere fortissima vis naturae. paterna enim substantia locupletatus, quae semper novos extollit heredes, conservasti divitias, cum ad eas praeter laboris studia pervenisses. solet enim facile labi, quod sine difficultatibus potuit inveniri. Auxisti patrimonium vivacitatis instantia. nam quod signum magis bonae dispensationis quaeratur, ubi testis est consulatus? in tanta facultate meruisti, ad quod vix eversis patliberalitates publicas enutrivit. transisti gloriam patris dispositione laudabili: et quod ille assumere non valuit, de eius opibus effecisti. celsos currus nisi confidentia mag
Abbreviated transcription (Latin):
niumus beneficia nr̃a o.
ganinare necs emel p̾stat
largitas collata fastidium ma¬
gisq nos prouocant ad freq̃us p̃
impenditur. fauor aũt semel pl¬
acitis exhibr᷑ decoꝵ est enim pͥnci¬
pis arbitria ñ hr̃e qria ꝯmendã¬
tur priora post̾iori z donis ⁊ fir¬
matur omnis indubitata dere¬
petitione sm̃a. Prid̃ tibi honorũ
tribuimus gradia nunc fastigi¬
um concedimus dignitatum ut
antiora merito contulisse uidra¬
mur ⁊ inseq̃ntib constanti am
temere nr̃a benciguitas estime¬
tur. Non euim patimat ingłio
reliquid quigeneris cdaritate pre¬
dicantur. eurrat quin ĩmo hono¬
rum gr̃a per parentes siommꝑio
honi principis or̃um fortuna ꝓ¬
.ficiat. Nam quis desperet aug¬
mentum ubi est in amore doñ
ta clementie cenes me aprobas¬
se cums oĩ genitalis fortura de¬
relicta uelud quodam post li¬
minio mantiqͣm pr̃iam ꝯmeasses
Excepit ten. affõs implebit bene¬
ficiis manus fecitq ẽẽ uotum qd̃
nr̃m expetisses imperium. Sic em̃

Expanded text:
mus beneficia nostra geminare, nec semel praestat largitas collata fastidium; magisque nos provocant ad frequens prm judicium impenditur, favor autem semel placitis exhibetur. Decorum est namque principis arbitria non haerere, quia commendantur priora posterioribus donis, et firmatur omnis indubitata de repetitione sententia. Pridem tibi honorum tribuimus gradum, nunc fastigium concedimus dignitatum: ut et anteriora merito contulisse videamur et in sequentibus constantiam tenere nostra benignitas aestimetur. Non enim relinqui inglorios patimur, qui generis claritate praedicantur. currat quin immo honorum gratia per parentes, sub imperio boni principis omnium fortuna proficiat. nam quis desperet augmentum, ubi est in amore donum nta clementiae te retines approbasse, cum soli genitalis fortuna derelicta velut quodam postliminio in antiquam patriam commeasses. excepit te noster affectus, implevit beneficiis manus fecitque esse votum, quod nostrum expetisses imperium. sic enim