comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
foris stantes. ille autem eũ discipulis loque¬
batur: ait. Quȩ michi mater aut qui fr̃s: & exten¬
dens manum suꝑ discipłos suos: dixit. hii sunt
fratres mei. Quicumq fecerit uoluntatem pa¬
tris mei: ille michi mater. et frater. et soror ẽ.
Ergo et maria: quia fecit uoluntatem patris:
hoc mea magnificauit dñs. qͥa fecit uoluntatẽ patͥs:
ñ qͥa carogenuit carnẽ. Intendat caritas ur̃a. Pꝑt̾ea cũ
dñs int̃ turbas. ãmirabilis uideret᷑. faciens signa et
ꝓdigia et ostendens quid late̾t incarne: ammirate
queclam animȩ. dixerunt. Felix uenter qui
te portauit. Et ille. Immo felices. qui audi¬
unt uerbum dei: et custodiunt. hoc ẽ dicere.
Et mater mea. quam appellastis felicem inde
felix: quia uerbum dei custodit. Non quia
in illa uerbum caro factum est. et habitauit
innobis. sed quia custodit ipsum uerbum
dei ꝑ quod facta est: et quod in illa caro factũ
est. Homines non gaudeant ꝓle temporali.

Expanded text:
foris stantes, ille autem cum discipulis suis loqueforis stantes, ille autem cum discipulis suis loquebatur, ait: Quae mihi mater, vel qui fratres? Et extendens manum super discipulos suos, dixit, Hi sunt fratres mei: et, Quicumque fecerit voluntatem Patris mei, ille mihi mater, et frater, et soror est . Ergo et Maria, quia fecit voluntatem Patris. Hoc in ea magnificavit Dominus, quia fecit voluntatem Patris, non quia caro genuit carnem. Intendat Charitas vestra. Propterea cum Dominus in turba admirabilis videretur, faciens signa et prodigia, et ostendens quid lateret in carne, admiratae quaedam animae dixerunt: Felix venter qui te portavit. Et ille: Imo felices qui audiunt verbum Dei, et custodiunt . Hoc est dicere, Et mater mea quam appellastis felicem, inde felix quia verbum Dei custodit: non quia in illa Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; sed quia custodit ipsum Verbum Dei per quod facta est, et quod in illa caro factum est. Homines non gaudeant prole temporali,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm femineũ sexum: non scđm corruptionẽ
integritatis. Et hoc ex lingua ipsius scripture.
Nam et eua statim facta delatere uiri sui. ñ¬
dum contacta auiro suo: nostis quia mulier
appellata est. Et formauit eam inmulierem.
Ergo unde fratres: Cognati mariȩ: fr̃s dñi. De
quolibet gradu: cognati. Unde ꝓbamus : Exip¬
sa scriptura. fr̾s abrahȩ: dictus ẽ loth: filius
erat frĩs ipsius. Lege et inuenies. quia abra¬
ham patruus erat loth: et dicti sunt fr̃s. Un¬
de. nisi quia cognati : Item iacob: labam syrũ
habebat auunculum. frater enim erat labã
matris iacob: id est rebeche uxoris ysaac. Lege
scripturam. et inuenies: quia fr̃s dicuntur
auunculus et sororis filus. Qua regula cogni¬
ta: inuenis om̃s consanguineos mariȩ fr̃es
nati ft̾s ñeeñt: si discipłi non eeñt. Et sine causa
fratres: si magistrũ non agnoscerent fr̃em. Nã qͦdã
loco cũ ei nuntiati eeñt mater et fratres eiꝰ

Expanded text:
secundum femineum sexum, non secundum corruptionem secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua ipsius Scripturae. Nam et Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro suo, nostis quia mulier appellata est: Et formavit eam in mulierem . Unde ergo fratres? Cognati Mariae fratres Domini, de quolibet gradu cognati. Unde probamus? Ex ipsa Scriptura. Frater Abrahae dictus est Lot ; filius erat fratris ipsius. Lege, et invenies quia Abraham patruus erat Lot , et dicti sunt fratres. Unde, nisi quia cognati? Item Jacob Laban Syrum habebat avunculum: frater enim erat Laban matris Jacob, id est Rebeccae uxoris Isaac . Lege Scripturam, et invenies quia fratres dicuntur avunculus et sororis filius . Qua regula cognita, invenies omnes consanguineos Mariae fratrenati fratres non essent, si discipuli non essent: et sine causa fratres, si magistrum non agnoscerent fratrem. Nam quodam loco cum ei nuntiati essent mater et fratres ejus
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. Excelsus ut nos faceret: humilis ut
nos reficeret. Ambulans iter homines. paci¬
ens humana: abscondens diuina. Descendit
ut dixit eugłista capharnaum ipse et mater¬
& mater eius. et fr̃es eius. et discipuli eius: et
ibi manserunt. non multis diebus. Ecce habet
matrem. habet fr̃s: habet discipłos. Inde fr̃s:
unde matrem. fratres enim scriptura nr̃a.
non eos solos appellare consueuit. qui nascun¬
tur. exeodem uiro et femina. aut exeodem
utero. aut ex eodem patre. quamuis diuer¬
sis matribus: aut certe ex eodem gradu. ue¬
lud compatrueles. aut consobrinos. Non solũ
hos nouit fr̃s. dicere scriptura nr̃a. Quomͦ
loquitur: sic incelligenda est. Habet linguã
suam. Quicumq hanc linguam nescit: tur¬
batur et dicit. Unde fratres dño:. Non maria
iterum peperit : absit. Inde cȩpit dignitas
uirginum. Illa femina mater ẽẽ potuit. mu¬
lier ẽẽ non potuit. Dicta est autem mulier.

Expanded text:
hominis: excelsus ut nos faceret, humilis ut hominis: excelsus ut nos faceret, humilis ut nos reficeret, ambulans inter homines, patiens humana, abscondens divina. 2. Descendit, ut dicit Evangelista, in Capharnaum, ipse et mater ejus, et fratres ejus, et discipuli ejus, et ibi manserunt non multis diebus. Ecce habet matrem, habet fratres, habet et discipulos: inde fratres, unde matrem. Fratres enim Scriptura nostra, non eos solos appellare consuevit, qui nascuntur ex eodem viro et femina, aut ex eodem utero, aut ex eodem patre, quamvis diversis matribus; aut certe ex eodem gradu, velut compatrueles aut consobrinos: non solum hos fratres novit dicere Scriptura nostra. Quomodo loquitur, sic intelligenda est. Habet linguam suam: quicumque hanc linguam nescit, turbatur, et dicit, Unde fratres Domino? Num enim Maria iterum peperit? Absit. Inde coepit dignitas virginum. Illa femina mater esse potuit, mulier esse non potuit. Dicta est autem mulier
Abbreviated transcription (Latin):
do blanditur tunc magis cauendus ẽ. S inter
has omnes insidias et eius temptationes qͥd
faciamus. nisi qͦd ibi auduumꝰ: Ego aut̃ẽ cum
michi molesti eeñt induebam me cilitio: et
humiliabã inieiunio animã meam. Est qui
exaudiat: ne dubitetis orare. Qui autem ex¬
audit: intus manet. Non in montem aliquẽ
oculos dirigatis. non faciem instellas. aut so¬
lem. aut lunam. leuetis. Non tunc exaudiri
uos arbitremini: quando suꝑ mare oratis.
Immo detestamini tales orationes. Munda
tantũ cubiculũ cordis. Ubi fueris. ubicũq
oraueris intus ẽ qui exaudiat: intus inse¬
creto. quẽ sinum uocat cũ ait. Et oratio mea
insinum meũ conuertetur. Qui te exaudit:
non ẽ preter te. Non longe uadas nec extolla¬
ris. ut quasi adtingas illum manibus. Magis
site extuleris : cades. site humiliaueris: ipse ad¬
ꝓpinquabit. hic dñs ds̃ noster uerbum dei.
caro factum est: filius patris. filius dei. filius

Expanded text:
ndo blanditur, tunc magis cavendus est. Sed inter ndo blanditur, tunc magis cavendus est. Sed inter has omnes insidias et ejus tentationes, quid faciemus, nisi quod ibi audivimus, Ego autem, cum mihi molesti essent, induebam me cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam. Est qui exaudiat, ne dubitetis orare: qui autem exaudit, intus manet. Non in montem aliquem oculos dirigatis, non faciem in stellas aut solem aut lunam levetis. Non tunc exaudiri vos arbitremini, quando super mare oratis: imo detestamini tales orationes. Munda tantum cubiculum cordis: ubi fueris, ubicumque oraveris, intus est qui exaudiat, intus in secreto, quem sinum vocat cum ait, Et oratio mea in sinu meo convertetur . Qui te exaudit, non est praeter te. Non longe vadas, nec te extollas, ut quasi attingas illum manibus. Magis si te extuleris, cades: si te humiliaveris, ipse appropinquabit. Hic Dominus Deus noster Verbum Dei, Verbum caro factum, Filius Patris, Filius Dei, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
N psalmo audistis gemitum pauꝑis: cuius
membra ꝑtotam terram tribulationes pati¬
untur usq infinem seculi. Satagite fratres
mei eẽ. in his m̃bris: et dehis membris. Nã
tribulatio tota transitura ẽ. Ue gaudentib:
ueritas dicit. Beati lugentes: qm̃ ipsi con¬
solabuntur. Ds̃ homo factus est. Quid futu¬
rus ẽ homo. ꝓpter quem ds̃ factus est homoᷤ
hȩc spes consoletur nos inomni tribulatione.
& temptatione huius uitȩ. Non enim cessat
inimicus ꝑsequi. Et si non aꝑte seuit: insidiis
agit. Quid enim agit : Et suꝑ iram dolose age¬
bant. Indedictus est leo & draco. S quid dicit᷑
xp̃oͤ & conculcabis leonem & draconem. Leo:
ꝓpter aꝑtam iram. Draco: propter occultas in¬
sidias. Draco eiecit adam depara diso. Idem
ipse leo ꝑsecutus ẽ eccłiam dicente petro. Quia
ad uersarius ur̃ diabolus. tamquam leo rugi¬
ens: circuit querens quẽ deuoret. Non tibi se¬
uitiam suam ꝑ didisse diabolus uideatur. Qnͣ¬

Expanded text:
n Psalmo audistis gemitum pauperis, cujus membra per totam terram tribulationes patiuntur usque in finem saeculi. Satis agite, fratres mei, esse in his membris et de his membris: nam tribulatio tota transitura est. Vae gaudentibus ! Veritas dicit: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Deus homo factus est: quid futurus est homo, propter quem Deus factus est homo? Haec spes consoletur nos in omni tribulatione et tentatione hujus vitae. Non enim cessat inimicus persequi; et si non aperte saevit, insidiis agit. Quid enim agit? Et super iram dolose agebant . Inde dictus est leo et draco. Sed quid dicitur Christo? Et conculcabis leonem et draconem . Leo propter apertam iram, draco propter occultas insidias. Draco ejecit Adam de paradiso, idem ipse leo persecutus est Ecclesiam, dicente Petro, Quia adversarius vester diabolus sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Non tibi saevitiam suam perdidisse diabolus videatur: qua
Abbreviated transcription (Latin):
pacem serui eius. Ipsius populi. ipsius serui:
uox est illa eiudens. quam in lam̃tationib
audistis in psalmo: et mouebamini cũ audire¬
tis. qͥa inde estis. Quod cantabatur abuno:
de om̃ib cordibus resonabat. Felices qui se
in illis uocibus: tamquam inspeculo cognos¬
cebant. Qui ergo uolunt pacem serui eius. pa¬
cem populi eiꝰ. pacem unius illiꝰ quam dicit
unicam. et quam uult erui aleone. ꝙ erui
de manu canis unicam: Qͥ dicunt: semper
magnificetur dñs. Ergo boues illi. dñm mag¬
nificauerunt: non se. Uidete bouẽ magni¬
ficantem dũm suum: quia cognouit bos pos¬
sessorem suum. Attendite bouem timentẽ ne
deseratur possessor bouis. et inbouem p̾suma¬
tur: quomͦ expauescit eos. quo uolunt in illo
ponere spem. Numquid ꝓuobis paulus cruci¬
fixus est. aut in noĩe pauli baptizati estis:
Qd̃ dedinͣ ego dedi.Eratis accepistis: colũba

Expanded text:
pacem servi ejus. Ipsius populi, ipsius servi pacem servi ejus. Ipsius populi, ipsius servi vox est illa evidens, quam in lamentationibus audistis in Psalmo, et movebamini cum audiretis, quia inde estis. Quod cantabatur ab uno, de omnibus cordibus resonabat. Felices qui se in illis vocibus tanquam in speculo cognoscebant. Qui ergo volunt pacem servi ejus, pacem populi ejus, pacem unius quam dicit unicam, et quam vult erui a leone, Erue de manu canis unicam meam ? Qui dicunt semper, Magnificetur Dominus. Ergo boves illi Dominum magnificaverunt, non se. Videte bovem magnificantem Dominum suum, quia agnovit bos possessorem suum : attendite bovem timentem ne deseratur possessor bovis, et in bove praesumatur; quomodo expavescit eos qui volunt in illo ponere spem: « Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis » ? Quod dedi, non ego dedi: gratis acc
Abbreviated transcription (Latin):
buunt. quod non sunt: cum excolluntur
putantes se aliquid ẽẽ cum nichil sint. Tot
partes dese fecerunt. S quid ineis imple¬
tũ est qui nolunt corrigi. nisi quod audistis
inpsalmo: Discif si sunt: nec compuncti st̃.
Qui gͦ boues uendunt:  Boues intelligunt᷑:
qͥ nobis scripturas scãs dispensauerunt. Bo¬
ues erant apłi: boues erant ꝓpħe. Unde di¬
cit apłs. Boui tritutranti: os non infrena¬
bis. Numquid debubus ꝑtinet addm̃: an
propter nos dicit: Propter nos enim dicit:
quia debet inspe qui arat arare: et tritiiranᷤ
inspe participandi. Ergo illi boues reliquer̃t
nobis menioriam scripturarum. Non enĩ de
suo dispensauerunt: qͥa gloriam dñi quesuie¬
runt. Quid enim audistis in ipso psalmo : Et
dicant semꝑ magnificetur dñs: qui uolunt
pacem serui eiꝰ. Seruus dei: popłs dei. eccłia
dei. Qui uolunt pacem eccłiȩ ipsius. dnm̃
magnificent: non seruum. Et dicant. semꝑ
magnificetur dñs. Qui dicant: Qͥuolunt

Expanded text:
buunt quod non sunt, cum extolluntur buunt quod non sunt, cum extolluntur putantes se aliquid esse cum nihil sint , tot partes de se fecerunt. Sed quid in eis impletum est quod nolunt corrigi, nisi quod audistis in Psalmo, Discissi sunt, nec compuncti sunt? 7. Qui ergo boves vendunt? Boves intelliguntur qui nobis Scripturas sanctas dispensaverunt. Boves erant Apostoli, boves erant Prophetae. Unde dicit Apostolus: « Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum? An propter nos dicit? Propter nos enim dicit; quia debet in spe qui arat arare, et triturans in spe participandi » . Ergo illi boves reliquerunt nobis memoriam Scripturarum. Non enim de suo dispensaverunt, quia gloriam Domini quaesierunt. Quid enim audistis in ipso Psalmo? Et dicant semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus . Servus Dei, populus Dei, Ecclesia Dei. Qui volunmagnificent Dominum, non servum; et dicant semper, Magnificetur Dominus. Qui dicant? Qui volunt
Abbreviated transcription (Latin):
columba apparuit sp̃s sc̃s. Qui ergo uendunt
columbas fr̃s. qui sunt nisi qui dicunt. nos
damus sp̃m sc̃m: quare enim hoc dicunt:
Et quo precio uendunt: Preciũ honoris sui¬
accipiunt. Accipiunt preciũ. cathedras tem¬
porales: ut uideantur ipsi uendere colũbas.
Caueant aflagello deresticulis facto. Colũba
non est uenalis. Eratis datur: quia gratia
uocatur. Ideo frs mei quomodo iuidetis eos qͥ
uendunt. ꝓpolarios: Quisq quod uendit
laudat. Quot ꝓposita fecerunt᷑: Alterũ pro¬
postum. Habet carthagini primianus: alte¬
rum habet maximianꝰ. alterũ habet inmaurita¬
nia rogatꝰ. Alterũ habent in numid ia illi: ⁊illiqͦs iã nec
nominare sufficimus. Circuit ergo aliqͥs eme¬
re columbam. Unus quisq ad ꝓpostũ suũ:
laudat quod uendit. Auertatur illius corab
omni uendente: ueniat ubi gratis accipit᷑.
Nec sic erubescunt fr̃s: quia ꝑiplas dissensi¬
ones suas amaras et malitiosas. cũ sibi tri¬

Expanded text:
columba apparuit Spiritus sanctus . Qui ergo vendunt columba apparuit Spiritus sanctus . Qui ergo vendunt columbas, fratres, qui sunt, nisi qui dicunt, Nos damus Spiritum sanctum? Quare enim hoc dicunt, et quo pretio vendunt? Pretio honoris sui. Accipiunt pretium cathedras temporales, ut videantur ipsi vendere columbas. Caveant a flagello de resticulis. Columba non est venalis: gratis datur, quia gratia vocatur. Ideo, fratres mei, quomodo videtis eos qui vendunt, propolarios, quisque quod vendit laudat: quot proposita fecerunt? Alterum propositum habet Carthagine Primianus, alterum habet Maximianus, alterum habet in Mauritania Rogatus, alterum habent in Numidia illi et illi, quos jam nec nominare sufficimus. Circuit ergo aliquis emere columbam, unusquisque ad propositum suum laudat quod vendit. Avertatur illius cor ab omni vendente, veniat ubi gratis accipitur. Nec sic erubescunt, fratres, quia per ipsas dissensiones suas amaras et malitiosas, cum sibi tri
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sunt qui oues uendunt et columbas :¬
Ipsi sunt qui sua querunt inȩccłia: iñ quȩ
iħu xp̃i. Uenale habent totum: quia noluns
redimi. Emi nolunt: et uendere uolunt.
Bonum est enĩ eis. ut redimantur sangui¬
ne xp̃i: et ꝑueniant ad pacem xp̃i. Quid
enim ꝓdest ad quirere in hoc scło quodlibet
temporale et transitorium : Siue sit pecunia
siue sit uoluptas uentris & gutturis. siue
sit honor inlaude humana nonne omĩa fu¬
mus et uentus: Nonne omĩa transeunt et
currunt: Et uehis qui heserint transeunti
bus: quia simul transeunt. Nonne omĩa ut¬
fliuuus preceps currens inmare: Et ue qui
ceciderit quia inmare trahitur. Ergo tenere
debemus omnes affectus: atalibus concupis¬
centiis. Fratres mei. qui talia querunt: uen¬
dunt. Nam et simon ille. ideo uolebat eme
dñs detemplo flagello eiecit. Talis enim ipse
erat: et quod uenderet emere uolebat. De il¬
lis erat. qui columbas uendunt. et enim in

Expanded text:
Qui sunt qui oves vendunt et columbasQui sunt qui oves vendunt et columbasIpsi sunt qui sua quaerunt in Ecclesia, non quae Jesu Christi . Venale habent totum, qui nolunt redimi. Emi nolunt, et vendere volunt. Bonum est enim eis ut redimantur sanguine Christi, ut perveniant ad pacem Christi. Quid enim prodest acquirere in hoc saeculo quodlibet temporale et transitorium, sive sit pecunia, sive sit voluptas ventris et gutturis, sive sit honor in laude humana? Nonne omnia fumus et ventus? Nonne omnia transeunt, et currunt? Et vae his qui haeserint tranbus, quia simul transeunt. Nonne omnia fluvius praeceps currens in mare? Et vae qui ceciderit, quia in mare trahetur. Ergo tenere debemus omnes affectus a talibus concupiscentiis. Fratres mei, qui talia quaerunt, vendunt. Nam et Simon ille ideo volebat emerDominus de templo flagello ejecit. Talis enim ipse erat, et quod venderet emere volebat: de illis erat qui columbas vendunt. Etenim in
Abbreviated transcription (Latin):
suis restem sibi texit. ꝓpħa dicit. ue his qui
trahunt peccata: sicut restem longuam. Qͥs
facit restem longuam: Qui peccatum addit
peccato. Quomͦ adduntur peccata peccatis: Cũ
peccata quȩ facta sunt: co oꝑiuntur aliis
querit mathematicum. Sufficerat furtum
fecisse. Quare uis ad iuingere peccatum pecca¬
to: Ecce duo peccata. Cum ad mathematicum
prohiberis accedere: blasphemas ep̃m. Ecce tͥa
peccata. sum audis micte illum foras de eccłia:
dicis. Duco me ad partem donati. Ecce ad dis
quartum. Crescit restis: tune restem. Bonũ
est tibi. ut hinc inde cum flagellaris corriga¬
ris: ne infine dicatur. Ligate illi manus. &
Crinib enim peccatorum suoꝵ unusquisq
constringitur. Illud dñs dicit. illud alia scrip¬
tura dicit. sed utrũq dñs dicit. De peccatis
suis ligantur homines. et mittuntur inte¬
nebras exteriores. Qui sunt tam̃ qui uendt̃
oues. ut infigura queramꝰ misterium facti:

Expanded text:
suis restem sibi texit. Propheta dicit, Vae his qui suis restem sibi texit. Propheta dicit, Vae his qui trahunt peccata sicut restem longam! . Quis facit restem longam? Qui peccato addit peccatum. Quomodo adduntur peccata peccatis? Cum peccata quae facta sunt, cooperiuntur aliis quaerit mathematicum. Sufficeret furtum fecisse; quare vis adjungere peccatum peccato? ecce duo peccata. Cum ad mathematicum prohiberis accedere, blasphemas episcopum: ecce tria peccata. Cum audis, Mitte illum foras de Ecclesia; dicis, Duco me ad partem Donati: ecce addis quartum. Crescit restis: time restem. Bonum est tibi ut hic inde cum flagellaris, corrigaris; ne in fine dicatur, Ligate illi pedes et Criniculis enim peccatorum suorum unusquisque constringitur . Illud Dominus dicit, illud alia Scriptura dicit; sed utrumque Dominus dicit. De peccatis suis ligantur homines, et mittuntur in tenebras exteriores. 6. Qui sunt tamen qui vendunt boves? ut in figura quaeramus mysterium facti.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Si negociationis domus non debet fi¬
eri domus dei: potacionis debet fieri: Nos au¬
tem quando ista dicimus. stridunt dentibus
suis aduersus nos: et consolatur nos psalmus
quem audistis. Striderunt suꝑ me dentib
suis. Nouimus et nos audire unde curemur.
& si ingeminantur flagella xp̃o: quia flagel¬
latur sermo ipsius. Congregata st̃ inqͥt in me flagel¬
la: et nesciert̃. flagellatus ẽ flagellis uideorũ: flagel¬
lat᷑ blasphemiis falsorũ xp̃ianorũ. multiplicant
flagella dño suo et nesciunt. facimus nos:
quantum ipse adiuuat. Ego autem cũ michi
molesti eeñt induebam me cilicio: & humilia¬
bam in ieunio animam meã. Dicimus tam̃
fr̃s. Non enim & ipse peꝑcit illis. Qui flagel¬
landꝰ ab eis erat: prior illos flagellauit. Signũ qͦddã
nobis ostendit quod fecit flagellũ d̾resticłis: und̾ indisci¬
plinatos negotiationem dedei templo facien¬
tes flagellauit. Et enim unusquisq peccatis

Expanded text:
tionis? Si negotiationis domus non debet fitionis? Si negotiationis domus non debet fieri domus Dei, potationis debet fieri? Nos autem quando ista dicimus, stridunt dentibus suis adversus nos: et consolatur nos psalmus quem audistis, Striderunt super me dentibus suis. Novimus et nos audire unde curemur, etsi ingeminantur flagella Christo, quia flagellatur sermo ipsius: Congregata sunt, inquit, in me flagella, et nescierunt. Flagellatus est flagellis Judaeorum, flagellatur blasphemiis falsorum christianorum: multiplicant flagella Domino suo, et nesciunt. Faciamus nos, quantum ipse adjuvat, Ego autem, cum mihi molesti essent, induebam me cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam . 5. Dicimus tamen, fratres non enim et ipse pepercit illis: qui flagellandus erat ab eis, prior illos flagellavit, signum quoddam nobis ostendit, quod fecit flagellum de resticulis, et inde indisciplinatos, negotiationem de Dei templo facientes, flagellavit. Etenim unusquisque in peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
et mensas subuertit. Et his qui columbas uen¬
debant dixit. Auferte ista hinc: et nolite face¬
re domum patris mei. domum negotiationis.
Quid audimus fr̃s : Ecce templum illud figu¬
ra adhuc erat. Et eiecit inde dñs om̃s qui sua qͤ¬
rebant. qui ad nundinas uenerant. & quȩ ibi
uendebant illi: quȩ opus habebant homines
insacrificiis illius temporis. Nouit enim cari¬
tas ur̃a. quod sacrificia illi populo. ꝓeius car¬
nalitate et corde adhuc lapideo talia data
sunt: quibus teneretur ne ad ydola deflue¬
ret. Et immolabant ibi sacrificia: boues et o¬
ues. et columbas. Nostis: quia legistis. Non
gͦ magnum peccatum. si hoc uendebant in
templo. quod emebatur ut offerretur intem¬
plo: et tamen eiecit inde illos. Quid si ibi ebri.¬
osos in ueniret. quid faceret dñs. si eiecit¬
uendentes ea quȩ licita sunt et contra iusticiã
non sunt: Quȩ enim honeste emuntur: non
inlicite uenduntur. Expulit tamen: & non
ẽ passus domũ orationis fieri domũ negotia¬

Expanded text:
i columbas vendebant, dixit, Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. » Quid audivimus, fratres? Ecce templum illud figura adhuc erat, et ejicit inde Dominus omnes qui sua quaerebant, qui ad nundinas venerant. Et quae ibi vendebant illi? Quae opus habebant homines in sacrificiis illius temporis. Novit enim Charitas vestra quod sacrificia illi populo pro ejus carnalitate et corde adhuc lapideo talia data sunt, quibus teneretur ne in idola deflueret; et immolabant ibi sacrificia, boves, oves et columbas: nostis, quia legistis. Non ergo magnum peccatum, si hoc vendebant in templo, quod emebatur ut offerretur in templo; et tamen ejecit inde illos. Quid, si ibi ebriosos inveniret, quid faceret Dominus; sivendentes ea quae licita sunt, et contra justitiam non sunt quae enim honeste emuntur, non illicite venduntur, expulit tamen, et non est passus domum orationis fieri domum negotia
Abbreviated transcription (Latin):
tabo illud. Numquid dixit soluite templũ.
quod triduo pater resuscitet: S quomͦ cũ
pater resuscitat. & filius resuscitat: sic cum
filius suscitat. & pater suscitat. Qͥa filius di¬
sibi uult numerus .xl.ui: Interim ipse adã
quia ꝑtotum orbem terrarũ est: audistis
iam hesterno die inquatuor litteris grecis.
quatuor uerborũ grecorum. Si enĩ ista uer¬
ba quatuor scribas subinuicẽ. id est noĩa
quatuor partiũ mundi. orientis. occidentiᷤ.
aquilonis. et meridiani. qd̃ ẽ totus orbis:
unde dicit dñs aquatuor uentis collecturũ
se electos suos. cũ uenerit ad iudiciũ: si gͦ

Expanded text:
tabo illud. Numquid dixit, Solvite templum, tabo illud. Numquid dixit, Solvite templum, quod triduo Pater resuscitet? Sed quomodo cum Pater suscitat, et Filius suscitat; sic cum Filius suscitat, et Pater suscitat: quia Filius disibi uult numerus XLVI? interim ipse Adam quia per totum orbem terrarum est, audistis iam hesterno die in quattuor litteris graecis quattuor uerborum graecorum. si enim ista uerba quattuor scribas subinuicem, id est nomina quattuor partium mundi, orientis, occidentis, aquilonis et meridiani, quod est totus orbis — unde dicit dominus a quattuor uentis collecturum se electos suos, cum uenerit ad iudicium — si
Abbreviated transcription (Latin):
atq concorcdia spiritali: et gemit unus pauꝑ
modo ipse adam. S in xp̃o renouatur. quia
sine peccato u̾enit ut peccatũ ade solueret
incarne sua: et ut redintegraret sibi ad ima¬
ginẽ dei adam. adam ergo: caro xp̃i de adã.
Ergo deadam templũ qd̃ destruxerunt uidei:
& resuscitauit dñs triduo. Resuscitauit enĩ
carnẽ suã. Uidete quia ds̃ erat ȩqualis patͥ:
fr̃ẽs mei. Dicit apłs. Qui eum suscitauit a
mortius. De quo dicit: De patre. factus inqͥt
obediens usq ad mort̾ẽ: mortem autem cru¬
cis. ꝓppter qđ & ds̃ eum suscitauit amortu¬
is. et dedit ei nomen qđ est suꝑ om̃e nomen.
Resuscitatus et exaltatus ẽ dñs: resuscita¬
uit eum. Quis ͤ Pater: cui dicit inpsalmis.
excita me: et reddam illis. Ergo pater eum
resuscitauit. non se ipse: Quid autem facit
pater sine uerbo: Quid autẽ fecit pater sine
unico suo : Nam audi: quia et ipse ds̃ erat.
Soluite templũ hoc. & tribus diebus susci¬

Expanded text:
atque concordia spirituali. Et gemit unus pauper atque concordia spirituali. Et gemit unus pauper modo ipse Adam, sed in Christo innovatur: quia sine peccato venit Adam, ut peccatum Adam solveret in carne sua, et ut redintegraret sibi Adam imaginem Dei. De Adam ergo caro Christi: de Adam ergo templum quod destruxerunt Judaei, et resuscitavit Dominus triduo. Resuscitavit enim carnem suam: videte, quia Deus erat aequalis Patri. Fratres mei, dicit Apostolus, Qui eum excitavit a mortuis. De quo dicit? De Patre: « Factus, » inquit, « obediens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et Deus illum excitavit a mortuis, et dedit ei nomen quod est super omne nomen » . Resuscitatus et exaltatus est Dominus. Resuscitavit eum, quis? Pater, cui dixit in Psalmis, Excita me, et reddam illis. . Ergo Pater eum resuscitavit. Non se ipse? Quid autem facit Pater sine Verbo? quid facit Pater sine Unico suo? Nam audi quia et ipse Deus erat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus exci
Abbreviated transcription (Latin):
et tribus dieb suscitabo illud. Et illi. Quadra¬
plũ hoc & tu triduo suscitabis illud : Dicebat
autem ait eugłista: detemplo corporis sui.
Et manifestũ est occisum dñm: post triduũ
resurrexisse. Hoc modo om̃ib nobis notũ ẽ.
Ꝙsi uideis clausum ẽ quia foris stant. nobis
tamen aꝑtum ẽ. quia nouimus inquem cre¬
dimus. Ipsius templi solutionẽ. et ȩdificati¬
onem. anniuersaria sollemnitate celebratu¬
ri sumus. ad qm uos exortamur ut p̾pare¬
tis uos: si qui estis cathecumini ut accipia¬
tis grãm. Iam nunc tempus ẽ: iam parturi¬
atur. quod tunc nascatur. Ergo illud noui¬
mus: s forte hoc exigitur anobis. utrum
multa: quȩ hinc dici possint. S quod breui¬
ter dici potest. et facile intelligi: hoc interun
dicamus. fr̃s diximus iam nisi fallor esterno
die. adam unum hominẽ fuisse: et ipsum ẽẽ
totum genus humanũ. Nam ita diximꝰ. si
ligitur et quasi conflatur inunũ. societatȩ

Expanded text:
et tribus diebus excitabo illud. XLVI et tribus diebus excitabo illud. XLVI plum, et triduo suscitabis illud? Dicebat autem, ait Evangelista, de templo corporis sui. Et manifestum est, occisum Dominum post triduum resurrexisse. Hoc modo omnibus nobis notum est: et si Judaeis clausum est, quia foris stant; nobis tamen apertum est, quia novimus in quem credimus. Ipsius templi solutionem et reaedificationem, anniversaria solemnitate celebraturi sumus: ad quam vos exhortamur, ut praeparetis vos, si qui estis catechumeni, ut accipiatis gratiam; jam nunc tempus est, jam nunc parturiatur quod tunc nascatur. Ergo illud novimus. 11. Sed forte hoc exigitur a nobis, utrum  multa quae hinc dici possint; sed quod breviter dici potest et facile intelligi, hoc interim dicimus. Fratres, diximus jam, nisi fallor, hesterno die, Adam unum hominem fuisse, et ipsum esse totum genus humanum. Nam ita diximus, siligitur, et quasi conflatur in unum societate
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea. ipsam in tegrã seruem deo: eia
non tibi uenit inmentẽ seruus ille. qui
abscondit talentũ & noluit erogare: Nun¬
quid enim accusatus ẽ. quia ꝑdidit. & non
quia sine lucro seruauit: Sicͥ ergo audite
fr̃s mei: ut non qui escatis. Ego uobis consili¬
um daturis sum. Det ille qui intus est: qui¬
a et si ꝑ me dederit. ille dat. Nostis quid aga¬
tis: unus quisq indomo sua. Cum amico. cũ
inquilino. cũ cliente suo. cũ maiore: cũ mino
uerbo suo: nolite qui escere lucrari xp̃o. quia
Soluite templũ hoc: et tribus diebus excita¬
bo illud. Dixerunt ergo iudei. Quadragin¬
ta et sex annis edificatũ est templũ hoc: et
tu dicis. tribus dieb excitabo illud ͤ. Caro
erant : carnalia sapiebant. Ille loquebatur
spiritaliter. Quis aut̾e posset intelligere. de
quo templo dicebat: S non multum quera
mus: ꝑ eugłistam nobis aꝑuit. Dixit de
quo templo diceret. Soluite templũ hoc:

Expanded text:
anima mea; ipsam integram servem Deo: eia, anima mea; ipsam integram servem Deo: eia, non tibi venit in mentem servus ille qui abscondit talentum, et noluit erogare? Numquid enim accusatus est quia perdidit, et non quia sine lucro servavit ? Sic ergo audite, fratres mei, ut non quiescatis. Ego vobis consilium daturus sum: det ille qui intus est; quia etsi per me dederit, ille dat. Nostis quid agatis unusquisque in domo sua cum amico, cum inquilino, cum cliente suo, cum majore, cum minoranuam verbo suo, nolite quiescere lucrari Christo; quia Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu dicis, In tribus diebus excitabo illud? » Caro erant, carnalia sapiebant: ille vero loquebatur spiritualiter. Quis autem posset intelligere de quo tmus; per euangelistam nobis aperuit. dixit de quo templo diceret: soluite templum hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternam. Domũ tuam intras ꝓpter reqͥ¬
em temporalem: domũ dei intras ꝓpter requi¬
em sempiternã. Si ergo indomo tua. nequid
ꝑuersum fit satagis: indomo dei ubi salus
ꝓposita ẽ. et requies sine fine. debes pati qͣn¬
tum inte est si quid forte ꝑuersũ uideris:
Uerbi gr̃a. Uides frẽm curtere ad theatrũ: ꝓ¬
hibe. mone. contristare: si zelus dei comedit
te. Uides alios currere et inebriari uelle.
et hoc uelle in locis scĩs quod nusquã decet:
ꝓhibe quos potes. tene quos potes: terre qͦs
potes. Quib potes blandire: noli tamen
quie scere. Amicus ẽ: a moneatur leniter.
Uxor est: seuerissime refrenetur. Ancilla
est: etiam uerberibus compescatur. fac qͥcqͥd
potes ꝓpersona quam portas: et ꝑficis zelus
domus tuȩ comedit me. Si aut̃ẽ fueris frigi¬
dus. martidus. ad te solum spectans. et qua¬
si tibi sufficiens & dicens incorde tuo. quid
michi ẽ curare aliena peccata: sufficit michi

Expanded text:
sempiternam. Domum tuam intras propter requsempiternam. Domum tuam intras propter requiem temporalem; domum Dei intras propter requiem sempiternam. Si ergo in domo tua ne quid perversum fiat satagis; in domo Dei ubi salus proposita est et requies sine fine, debes pati quantum in te est, si quid forte perversum videris? Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? prohibe, mone, contristare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere et inebriari velle, et hoc velle in locis sanctis, quod nusquam decet? prohibe quos potes, tene quos potes, terre quos potes, quibus potes blandire; noli tamen quiescere. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes, pro persona quam portas; et perficis, Zelus domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum spectans, et quasi tibi sufficiens, et dicens in eo de tuo, Quid mihi est curare aliena peccata? sufficit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
infine. Ligate illi manus et pedes: et ꝓicite
intenebras exteriores. Tunc dictũ est. Lelus
domus tue comedit me. Recordati sunt dis¬
cipłi: quia zelo domus dei. eiecit istos de
templo dñs. fratres. uinusquisq xp̃ianus in
membris xp̃i: zelo domus dei comedatur.
Qͥs comeditur zelo domus deiͦ. Qui omĩa qͤ
forte ibi uidet ꝑuersa satagit corrigi: cupit
emendari. tion quiescit. Si emendare ñ potest:
tolerat. gemit. Non excutitur de area granũ.
sustinet paleam: ut intret inorreum. cũ pa¬
lea fuerit separata. Tu ante horreum si gra¬
num es noli excuti de area: ne prius ab auib
colligaris. quam in horreum congregeris. Aues
enim cȩli aerie potestates: ex pectant aliquid ra¬
pere dearea. Ꝙ non rapunt: nisi qd inde fuerit
excussũ. Ergo relus domus dei comedat te. Unũ¬
quemq xp̃ianum. zelus domus dei comedat:
inqua domo dei membrũ est. Non enu magis
est domus tua: quam domus ubi habes salutẽ

Expanded text:
in fine, Ligate illis manus et pedes, et projicite in fine, Ligate illis manus et pedes, et projicite in tenebras exteriores. 9. Tunc scriptum esse, Zelus domus tuae comedit me, recordati sunt discipuli: quia zelo domus Dei ejecit istos de templo Dominus. Fratres, unusquisque christianus in membris Christi zelo domus Dei comedatur. Quis comeditur zelo domus Dei? Qui omnia quae forte ibi videt perversa, satagit corrigi, cupit emendari, non quiescit: si emendare non potest, tolerat, gemit. Non excutitur de area granum, sustinet paleam; ut intret in horreum, cum palea fuerit separata. Tu ante horreum, si granum es, noli excuti de area; ne prius ab avibus colligaris, quam in horreum congregeris. Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non rapiunt nisi quod inde fuerit excussum. Ergo zelus domus Dei comedat te: unumquemque christianum zelus domus Dei comedat, in qua domo Dei membrum est. Non enim magis est domus tua, quam domus ubi habes salutem
Abbreviated transcription (Latin):
rigauit: s qui incrementum dat ds̃. Et dicant.
semꝑ magnificetur dñs: qui uolunt pacem
serui eius. Isti autem descripturis ipsis fal¬
lunt populos. ut accipiant abipsis honores
et laudes: et ñ conuertantur homines ad
ueritatẽ. Quia uero ipsis scripturis fallun
populos. aquibus querunt honores: uen¬
dunt boues. uendunt & oues: id ẽ ipsas
plebes. Et cui uendunt nisi diabolo: Hamq
fratres mei si xp̃i unica eccłia est. et una ẽ:
quicquid inde p̾ciditur. quiᷤ tollit nisi ille
leo rugiens. et cirrumiens querens quem
deuoret: Ne his qui preciduntur. Nam illa
integra ꝑmanebit. Nouit enim dñs qui
sunt eius. Tamen quantũ in ipsis ẽ: uendt̃
boues et oues. uendunt et columbas. Ob¬
seruunt flagellum peccatoꝵ suorũ. Certe
quando tale aliquid paciuntur. propter
istas iniquitates suas: agnoseant quia dñs
facit flagellum de resticulis. et adhuc admo¬
net eos ut mutent se: ut non sint negotia¬
tores. Nam si se non mutauerint: audient

Expanded text:
at, sed qui incrementum dat Deus . Et dicant semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus. » 8. Isti autem de Scripturis ipsis fallunt populos, ut accipiant ab ipsis honores et laudes, et non convertantur homines ad veritatem. Quia vero ipsis Scripturis fallunt populos, a quibus quaerunt honores; vendunt boves, vendunt et oves, id est ipsas plebes. Et cui vendunt, nisi diabolo? Namque, fratres mei, si Christi unica Ecclesia est, et una est; quidquid inde praeciditur, quis tollit, nisi leo ille rugiens et circumiens, quaerens quem devoret ? Vae his qui praeciduntur! nam illa integra permanebit. Novit enim Dominus qui sunt ejus . Tamen quantum in ipsis est, vendunt boves et oves, vendunt et columbas: observent flagellum peccatorum suorum. Certe quando aliquid tale patiuntur propter istas iniquitates suas, agnoscant quia Dominus fecit flagellum de resticulis, et ad hoc admonet eos ut mutent se, ut non sint negotiatores: nam si se non mutaverint, audient
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc& nepharios ritus suos hominib sacͥ lega curiosita¬
te deceptis. uł decipiendis: magicarũ arciũ doctrina cõ-¬
mendat. Hunc ille illicite diuinationes. inspectis pecudũ
iuscerib occisoꝵ aut uocib & uolatib auiũ. aut signis
multiformib demonum. insusurant᷑ aurib hominũ ꝑi¬
turoꝵ: ꝑ colloquia ꝑditoꝵ. Propt̾ hec illicita atq pum¬
enda secreta: mulier illa ñ solum insipiens uerũ audax
etiam nuncupatur. S hec ñ solum a reipsa uerũ & a no¬
mine nr̃e religionis aliena sunt. Quid qđ hec mulier in
sipiens & audax sub xꝑiano uocabulo tot scelestas here¬
ses condidit. tot nefandas fabulasfinp̃: Utinã tales qua¬
les intheatris siue cantant᷑ siue saltant᷑. siue in unica scri¬
litate ridentur: & ñ quasdam tales quales aduersus dm
fingere potuisse sicillã doleamꝰ insipientiã. ut mirem᷑

Expanded text:
Hinc et nefarios ritus suos hominibus sacrilega curiositaHinc et nefarios ritus suos hominibus sacrilega curiositate deceptis vel decipiendis magicarum artium doctrina commendat. Hinc illae illicitae divinationes inspectis pecudum visceribus occisorum, aut vocibus et volatibus avium, aut signis multiformibus daemonum, insusurrantur auribus hominum periturorum per colloquia perditorum. Propter haec illicita atque punienda secreta, mulier illa non solum insipiens, verum audax etiam nuncupatur. Sed haec non solum a re ipsa, verum et a nomine nostrae religionis aliena sunt. Quid quod mulier haec insipiens et audax, sub christiano vocabulo tot scelestas haereses condidit, tot nefandas fabulas finxit? Utinam tales quales in theatris sive cantantur, sive saltantur, sive mimica scurrilitate ridentur; et non quasdam tales, quales adversus Deum fingere potuisse sic illam doleamus insipientiam, ut miremur
Abbreviated transcription (Latin):
ruatis in illud enigia salomonis. uͥ mulier insipiens
& audax. in obspanis effecta: conuocat p̃tereuntes
dicens p anes occultos libent̃ attingite: & aque furci¬
ue dulcedinem. Hec enĩ mulier uanitas ẽ impioꝵ. cũ
sint insipientissimi aliqͥd se scire opinantũ: sicut de
ista muliere dic̾tum ẽ. in obspanis efficitur. Que cũ
sit in obspanis. ꝓ mittit panes. id est cũ sit ignara ue¬
ritatis ꝓmittit̾ scientiam ueritatis: occultos tamen
panes ꝓmittit. qͦs dicit libent̃ aitingi & aque furci¬
uedulcedinem: ut ea scilicet libenti& dulciꝰᷤ audian-¬
tur & agant᷑. que palam in eccłia disci crediq ꝓhi¬
bentur: Ipsa qͥppe occultatione condiunt quodãmͦ
nepharii doctores sua uenena euriosis. ut ideo se exi¬
stiment dicere aliquid magnum. quia meruit habere se¬
cretum: & suauiꝰ hauriant insipientiam. quã putant sci¬
entiam. cuiꝰ phibitam quodammnꝰ furant᷑ audientiam.

Expanded text:
ruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens ruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, aliquid se scire opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo furantur audientiam. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
capiatis: ñ ab eo doctore qͥur̃is aurib sonat. hoc ẽ fo¬
rinsecꝰ oꝑando plantat & rigat. s abeo quidat incre¬
m̃tum p̾etere &. sꝑare debetis. Pinde sic̃ p̃terito sermo¬
ne cõmonui. cauete maxime qͥ ꝑ aruuli estis. & ad huc
alim̃tis lacteis indigetis. ne hominib sub hac occasione
deceptis ac deceptorib. qͥ a dñs ait. ad huc multa habeo
uob̾ dicere. s ñ potestis portare modo. aurẽ curiosam p̃¬
beatis ad in cognita scienda. c̃ mentes inualidas habeatiꝰ
obscenissimas: quas docuit uanitas animas instabilesatq
carnales. ad hoc deo sinente ut eius ubiq sint trem̃da ui¬
dicia. & in cõparatione impure neqͥtie. dulcescat purissi¬
ma disciplina: atq ut illi det honorẽ. timorẽ autẽ uel
pudorẽ sibi. qͥ in illa mala uł illo regente ñ cecidit: uel
illo inde leuante surrex̃. Cauete tim̃do & orando neir¬

Expanded text:
capiatis; non ab eo doctore qui vestris auribus sonat, hoc est, focapiatis; non ab eo doctore qui vestris auribus sonat, hoc est, forinsecus operando plantat et rigat, sed ab eo qui dat incrementum , petere ac sperare debetis. 2. Proinde, sicut praeterito sermone commonui, cavete, maxime qui parvuli estis et adhuc alimentis lacteis indigetis, ne hominibus sub hac occasione deceptis ac deceptoribus, quia Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, aurem curiosam praebeatis ad incognita scienda, cum mentes invalidas habeatis as turpitudines, quas docuit satanas animas instabiles atque carnales, ad hoc Deo sinente, ut ejus ubique sint tremenda judicia, et in comparatione impurae nequitiae dulcescat purissima disciplina; atque ut illi det honorem, timorem autem vel pudorem sibi, qui in illa mala vel illo regente non cecidit, vel illo inde levante surrexit. Cavete timendo et orando, ne ir
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs hominũ iam istam sileat tͥnitatẽ: & tam̃ qͥs hominũ
sic̃ angłi sapiat tͥnitatẽ : & ipsa gͦ que dedei et̾uitate
ueritate. scĩtate. in ꝓmptu & palam sine cessatione
dicunt᷑. ab aliis bene ab aliismale intelligunt᷑ immo
ab aliis intelligunt᷑. ab aliis ñ intelligunt᷑. Qui enum
male intelligit: ñ intelligit. Ab eis ipsis autẽ a quib
bene intelligunt᷑ ab aliis minꝰ. ab aliis ampliꝰ m̃tis uiua¬
citate cernunt᷑: & a nullo hominũ sic̃ ab angłis capiun¬
tur. In ipsa gͦ mente hoc ẽ in interiore homine. quodã mͦ
crescitꝰ. ñ solũ ut ad cibum a lacte transeat᷑ uerumetiam
ut amplius atq ampliᷤꝰ cibus ipse sumat᷑ Non autem
crescit᷑ spatiosa mole. s intelligentia luminosa: quia &
ipse cib intelligibilis lux ẽ. Ut ergo crescatis eumq ca¬
piatis. & quanto magiscrescatis tantomagis magisq

Expanded text:
quis hominum jam istam sileat Trinitatem: et tamen quis hominum quis hominum jam istam sileat Trinitatem: et tamen quis hominum sicut Angeli sapiat Trinitatem? Ea ipsa ergo quae de Dei aeternitate, veritate, sanctitate, in promptu et palam sine cessatione dicuntur, ab aliis bene, ab aliis male intelliguntur: imo ab aliis intelliguntur, ab aliis non intelliguntur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab eis ipsis autem a quibus bene intelliguntur, ab aliis minus, ab aliis amplius mentis vivacitate cernuntur, et a nullo hominum sicut ab Angelis capiuntur. In ipsa ergo mente, hoc est in interiore homine, quodammodo crescitur, non solum ut ad cibum a lacte transeatur, verum etiam ut amplius atque amplius cibus ipse sumatur. Non autem crescitur spatiosa mole, sed intelligentia luminosa; quia et ipse cibus intelligibilis lux est. Ut ergo crescatis, eumque capiatis, et quanto magis crescitis, tanto magis magisque
Abbreviated transcription (Latin):
& seribimꝰ. audimꝰ & dicimꝰ. siuellet eo modo nobis xp̃s
dicere. sicut ea dicit angłis scĩs. inseipso unigenito
patris uerbo. patriq coet̾no. qͥd namportare homine̾
possent. etiã siam essent sp̃itales. quales adhuc apłi
non fuerant. quando eis ista dñs loquebat᷑. qualesq
postea ueniente sp̃u scõ facti sunt : Namutiq qͥcqͥd
de creatura sciri potest. minꝰ est ipso creatore. qͥsũmꝰ
& uerꝰ & immutabilis d̾s̃ est & qͥs eũ tacet. Ubi ñ
alegentib. disputantib. querentib. respondentib.
laudantib cantantib. quo qͦ modo sermocinantib
postremo ab ipsis etiam blasphemantib nominatur:
Et cum eum nemotaceat: quis ẽ qui eum sicut intelligen¬
dum est capiat: Cum de orib & aurib hominũ ñ recedat:
quis ẽ cuius acies ad eum mentis accedat : Quis ẽ qͥeum
esse trinitatẽ scisset: nͥ ipse sic innotescere uoluisset: &

Expanded text:
et scribimus, audimus et dicimus, si vellet eo modo nobis Christus et scribimus, audimus et dicimus, si vellet eo modo nobis Christus dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur, qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? Ubi non a legentibus, disputantibus, quaerentibus, respondentibus, laudantibus, cantantibus, quoquomodo sermocinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut intelligendus est capiat, cum de oribus et auribus hominum non recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis accedat? Quis est qui eum Trinitatem esse scisset, nisi ipse sic innotescere voluisset? Et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s sc̃s quem ꝓmisit dñs se discipłis suis esse mis¬
surum. qͥ eos doceret om̃em ueritatẽ. quã tc̃ qͣn¬
do cũ eis loquebatur. portare ñ poterant. deqͦ
dit. si quisq in ea caritate ꝓfitiat qua & diligat cogni¬
ta & cognoscenda desideret: itaut ea qͦq ipsa que nẽ qͦ¬
modo ẽq cognoscit uondũ se scire sciat. quomͦ scienda st̃.
in ea uita. nec oculus uidit nec auris audiuit. nec incor
hominis ascendit. Quo sciendi modo sinc̃ ea uellet in¬
terior magist᷑ dicere. idest nr̃e menti aꝑire. atq mõstra¬
re: humana infirmitas portare ñ posset. Unde me ur̃a
dilectio meminit iam locutũ: cum scĩ euangłii ũbatra¬
ctarẽ. ubi dñs ait. adhuc multa habeo. uobis dicere. s
ñ potestis portare mͦ. Nonut in his dñi uerbis nescio que
secreta. & nimis abdita suspicem᷑. que cũ dici a docente
possint. portari a discente ñ possint: s eaipsa que in
doctrina religionis inquorũlibet hominũ noticia legimꝰ

Expanded text:
sanctus quem promisit Dominus se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non poterant: de qudit, si quisque in ea charitate proficiat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: ita ut ea quoque ipsa quae nunc quomodocumque cognoscit, nondum se scire sciat, sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dicere, id est, nostrae menti aperire atque monstrare; humana infirmitas portare non posset. Unde me vestra Dilectio meminit jam locutum, cum sancti Evangelii verba tractaremus, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Non ut in his Domini verbis nescio quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fec̾tos. Et illud. Sp̃italib sꝑitalia cõparantes anima¬
lis autem. non ꝑcipit que sunt sp̃s dĩ. st ulticia enĩ ẽ illi.
Hoc totum quale sit. ne rursusꝓpt̾ hec uerba apłi ꝓpha¬
nis uocum nouitatib secreta querant᷑. & ea que debet
castoꝵ sp̃s corpꝰq uitare. dicant᷑ carnales sustinere non
posse: sermone alio si dñs donauerit disputandũ est.
ut iam istum sermonem aliquando claudamus. Omłia

Expanded text:
perfectos; » et illud « Spiritualibus spiritualia comparantes: animaperfectos; » et illud « Spiritualibus spiritualia comparantes: animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi » . Hoc totum quale sit, ne rursus propter haec verba Apostoli profanis vocum novitatibus secreta quaerantur, et ea quae debet castorum spiritus corpusque vitare, dicatur carnales sustinere non posse, sermone alio si Dominus donaverit, disputandum est, ut jam istum aliquando claudamus. TRA