comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ facinus aestimosi secundũ uerba histo n&ȩ como¬
d& adsensus : quin enim fier poterat ut arte magica a¬
her&uruir &natiuitate sc̃s & uite operb iustus aut sina
tractus ẽ consensit qđ utrũq de uiro iusto credere adue
est: si enĩ inuidus ad ductus ẽ nullũ suffragiũ hab& iustias
uoluntarius aũ amisit meritũ spiritalis quẽ positus in car
q squerat qđ ualde ab sordũ ẽ ꝓhinc quiiustus receditꝑa¬
n& iustus porro au hocẽ prestigiũ satane quo ut plurime
allat & iam bonos in potestate sehabere confingit : qđ apo¬
lus inter c&era ait : ipse satanas transsigurat se mn ang
lucis: ut eñierrorẽ fecer& in quogloriatꝰ in habituur
iusti& nomine sesubor nauit ut nihil ꝓficere spemqui¬
dicabant dĩ cultorib mentir&ũr : quan do hinc & euntesi
finxit in sua eẽ potestate : sed hoc quosdam fallit qđ demess
saul & filuꝯ non sit mentitus quasi magnũ sit diabulo ans¬

Expanded text:
dignum facinus aestimo, si secundum uerba historiae commodetur adsensus. qui enim fieri poterat, ut arte magica adtraheretur uir et natiuitate sanctus et uitae operibus iustus? aut, si non adtractus est, consensit? quod utrumque de uiro iusto credere aduersum est. si enim inuitus adductus est, nullum suffragium habet iustitia; si uoluntarius autem, amisit meritum spiritalis, quod positus in carne quaesiuerat quod ualde absurdum est, quia hinc qui iustus recedit permanet iustus. porro autem hoc est praestigium satanae, quo ut plurimos fallat, etiam bonos in potestate se habere confingit. quod apostolus inter cetera ait: ipse satanas transfigurat se in angelum lucis. ut enim errorem faceret, in quo gloriatur, in habitu uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil praedicabant Dei cultores, mentiretur, quando hinc exeuntes justos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, quod de morte Saul et filii ejus non sit mentitus, quasi magnum sit diabolo an
Abbreviated transcription (Latin):
ut prũptius fallat ac ꝑ hoc captis in prudentib suggere
quae pluseos faciat peccatores ꝙ ut cause suce aliqua cons¬
rat medicinam granditꝰ homines suad& peccare : Magñi
eo querens solitiũ ducnꝰ minis sui sotios multos ostenditla¬
uẽ panam astimans acsi grauis sit sise cumultos iudes
ingelienna . Viderint in peccatis c&egs homines dum
cuntꝰ uitiis aut ꝑignor antia diffendent nuincanda hi
q: contrarꝰa decipit concupiscentia autq obstat caligo

Expanded text:
ut promtius fallat, ac per hoc captis inprudentibus suggerit per ut promtius fallat, ac per hoc captis inprudentibus suggerit per quae plus eos faciat peccatores, quia, ut causae suae aliquam conferat medicinam, granditer homines suadet peccare magnum ex eo quaerens solatium, dum criminis sui socios multos ostendit leuem poenam aestimans, acsi grauis sit, si secum multos uideat in gehenna. uiderint in peccatis ceteris homines, dum uincuntur uitiis, aut per ignorantiam defendent non uindicanda hic. Quae contraria decipit
Abbreviated transcription (Latin):
adbiecit demonia ut populu a fide eiꝰ a uerterent : talirẽ & sip̃
nemorat orũ uersictia q: ut castitatis & scimonia amatores
ũsesimulent &iam nuptias dicunt eẽ damnandis ut ꝑ id com¬
ĩdentꝰ & populu aueritate a uertent: & ut abstinentiaȩ
studere sefingant : tẽperandũ acrbis tradunt : ut ꝑ hac ali¬
nosse amundo ad rȩlestia regna festinare ostendant ꝑ qđ
ntes hominũ inlicientes deinceps in licita docent licere &
cita quasi in concessa danare: haec st̃ p̃strigia satanae ut
unisas inuertat : quasi nouu in sinuas aliquid & cludit uentatẽ
stũ ab aduer suos ee aptatũ
quiseni audiat dimuentũ re probure & qđ nũ qũa alis
obfuit nisi aduersan os ueritatis quiin puntatẽ siam
gat scͥi moniu pͥdicat quẽ ñ amat: ut du& eose quasi lonȩ
luntatis ostende inlicita suad& qua si licita : com̃datens

Expanded text:
a in Belzebul eiciebat demonia, ut populum a fide eius auerterent. talis est et supra a in Belzebul eiciebat demonia, ut populum a fide eius auerterent. talis est et supra memoratorum uersutia, quia, ut castitatis et sanctimonii amatores esse se simulent, etiam nuptias dicunt esse damnandas, ut per id commendentur et populum a ueritate auertant, et, ut abstinentiae studere se fingant, temperandum a cibis tradunt, ut per haec alienos se a mundo ad caelestia regna festinare ostendant. per quod mentes hominum inlicientes deinceps inlicita docent licere et licita quasi inconcessa damnare. Haec sunt praestrigia satanae, ut causas inuertat, quasi nouum insinuans aliquid excludat ueritatem, istum ab aduersario esse aptatum? quis enim audeat dei inuentum reprobare et quod numquam alicui obfuit nistegat, sanctimonium praedicat, quem non amat, et, dum ex eo se quasi bonae uoluntatis ostendit, inlicita suadet quasi licita? commendat enim se,
Abbreviated transcription (Latin):
duo seluna caro qđ er gꝓđs cõiunxit homo ñ separ&:: hos
ẽ unde rogatus adnuptias ut libent᷑ ne fructudi & po¬
trissiuinfirmare uider& : Magis aulegis u&esse
noue doctina concordar& ostendens nuptias nsolu non
ꝓhibuit : sed& int̾ ee dignatus ẽ : testimoniu eis tibuens q
ds auctor earũ ẽ & qđ ado iunctue neq ꝓhibed neq sepras
cõmendauit : qua obrem & nos ꝑominia legis u&ess & nous
mandata aut parenters honoremꝰ docemur qđ nisi feceyͥn
ditam dicit habere conscientũ quiꝓ hibentes nupere : & aqu
quos ds ad ꝑcipiendi creauit abstinendudocent: Hoc enimn
pochꝰ si inimicitiaru causa facere denotantꝰ : ut legemadõ tra¬
lt̃ iyminentꝰ alii : ideostudentes p̃ceptis salitanb: obuias
nuiꝰ tendunt ut prauae doctiinaȩ in andata comindenti acꝑ
uc cautenatam habere dicuntꝰ conscientiã corrupta enimte
hiudscientes aliud ꝓsitentꝰ : Si c & iudei quin ignorantes gesta

Expanded text:
s coniunxit, homo non separet. hinc est unde rogatus ad nuptias iit libenter, ne factum dei et patris sui infirmare uideretur; magis autem legis ueteris et nouae doctrinam concordare ostendens nuptias non solum non prohibuit, sed et interesse dignatus est testimonium eis tribuens, quoniam deus auctor earum est, et quod a deo iunctum est neque prohiberi neque separari commendauit. quam ob rem et nos per omnia legis ueteris et nonae mandata ut parentes honoremus docemur, quod nisi fecerimus, riatam dicit habere conscientiam, qui prohibentes nubere et a cibis, quos deus ad percipiendum creauit, abstinendum docent. hoc enim in hypocrisi inimicitiarum causa facere denotantur, ut legem a deo traditam criminentur. Alii ideo studentes praeceptis salutaribus obuias manus tendunt, ut prauae doctrinae mandata commendent, ac per hoc cauteriatam habere dicuntur conscientiam. corrupta enim mente aliud scientes aliud profitentur, sicut et Iudaei, qui non ignorantes gesta
Abbreviated transcription (Latin):
itaq & nos licita & mundest addiau dignitate quasi mnlis¬
ta& in mundast: quanqua enbona sint ditam ꝑ sonȩ no
conp&unt : nuquid non tonica mediocis hominis qua¬
uis munda imperatori tam sordida & in licita eꝰ similis
& saxonicia senatori ac ꝑ hoc antestiterdi puriores ee
debent qua c&eri ꝙ & xpi habent ꝑsona & ministrosdim
dioreset oport& nemo eni imperatori ministrat non
accuratus igitꝰ uestituclaris mundis. inditiministra
gis qua uestib: mundosee oport& xc¬

Expanded text:
dignitatem quasi illicita et immunda sunt; quanquam enim bona sunt, Dei tamen personae non competunt. Numquid non tunica mediocris hominis, quamvis munda, imperatori tamen sordida et illicita est? similiter et Saxonicia senatori? Ac per hoc antistites Dei puriores esse teri, quia et Christi habent personam et ministros dei mundiores esse oportet. nemo enim imperatori ministrat non accuratus; igitur uestibus claris mundis induti ministrangis quam uestibus mundos esse oport
Abbreviated transcription (Latin):
istũhominis causa ee faby catũ quicũ diuersis const& substo¬
tus unꝰ ẽ tam multis membiꝰ s aptatus it ec his inuicemm¬
tiuso pehbi quȩ necessanꝰ ahomini futura erant gigneres¬
tꝰ: Dom̃ enifactaest homini cũ annona: ita ut singula coꝵ
sitam potentiam in ꝓpago unius cuiusq genenꝰ seorũ crea¬
r&ꝰ intͥris : Origines eni instreutaes quarũ sem ꝓficer&
adpcreationem multiplicandoru generũ suꝑt̾ra : Vnde
soriptura testatꝰ dicr & benedix illa ds dicͥs crescite &mul¬
tipli camini suꝑtra : Similimodo &iam hominũ genꝰ bene

Expanded text:
inis causa esse fabricatum, qui, cum diuersis constet substantiis, unus est tamen multis membris. aptatus, ut ex his inuicem mutuis operibus, quae necessaria homini futura erant, gignerentur. domus enim facta est homini cum annona, ita ut singula eorusitam potentiam, ut propago unius cuiusque generis eorum crearetur in terris. origines enim institutae sunt, quarum semen proficeret ad procreationem multiplicandorum generum super terram. Unde scriptura testatur dicens et benedixit ilia deus dicens: crescite et multiplicamini su
Abbreviated transcription (Latin):
pm xp̃iꝑ ipsũ filuidĩ dicant᷑ ꝑ id qđ dedõ ẽ que in sehabent
m: infilis eñĩ quaius ad optatiui sint. patris tam ecali¬
ua parte deb& uieꝰ substantia: in mundo em ꝗ resinꝑ
eq uocabula sine reb: inania sunt a postolus nr̃ hancad¬
tdi id est secr&a hoc in loco deneg& dic̃s inscrutabilia eẽ

Expanded text:
 per ipsum filii dei dicantur, per id quod de deo est quem in se habent spiritum. in filiis enim, quamuis adoptatiui sint, patris tamen ex aliqua parte debet uideri substantia. In mundo enim quia requia uocabula sine rebus inania sunt. Apostolus noster hanc adalta dei, id est secreta, hoc in loco deneget dicens inscrutabilia esse? sed
Abbreviated transcription (Latin):
piant a iudice do ultraqua fuerat concessuada : it in fia
tem lectionis cupositus est& homo in paradiso. haȩc acc
mandata x om̃ni in quit ligno qđ ẽ in paradiso ad esca ederl
memorat fructus adedenducreatorũ deniq uno nomin
ligna dicuntꝰ seduaria intellegunt᷑ in fructib: õma tamli¬
ediphibuit at reuerentia creatoris & aliquaparte hal¬
rent quioma in potestate acciperant : Duunareuatae a
bor: cuiuslicentia n haberent ut merioresessent condit
lege quomo & sententia pec catigenꝰ intellegebat᷑ & hon¬
dae eni & malefico & adultero & in fami congruit haec se¬
tia: Achar quoq filius charmicu pec cass& consumica
omnib suis adiudicatus e quomodo potest & sentia perca
ententia cũ sciant᷑ a lit̃ deliquisse : & amaneoi & sodomite cumomni¬
ut sententia & diuersi criminis peo catores uno atq eodẽ gene¬
õ punantꝰ: qua obremade & eue nꝰ ec data sententia peccitige

Expanded text:
piant a iudice deo ultra quam fuerat concessum Adae, ut in futuro partem lectionis. cum positus esset homo in paradiso, haec accepit mandata: ex omni, inquit, ligno, quod est in paradiso ad escam, edesquae memorat, fructuum sunt ad edendum creatorum. denique uno nomine ligna dicuntur, sed uaria intelleguntur in fructibus; omnia tamedi prohibuit, ut reuerentiam creatoris ex aliqua parte haberent, qui omnia in potestate acceperant, dum una reseruata est arbor, cuius licentiam non haberent, ut memores essent conditionis legem. Quo modo ex sententia peccati genus intellegebatur? et homicidae enim et malefico et adultero et infami congruit haec sententia. Achar quoque filius Charmi cum peccasset, consumi cum omnibus suis adiudicatus est. quo modo potest ex sententia peccati sententia, cum sciantur aliter deliquisse. et Aman enim et Sodomitae cum omniiantur sententia, et diversi criminis peccatores uno atque eodem genere puniantur. Quamobrem Adae et Evae non ex data sententia peccati genus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum au legitꝰ fec dr & benedix qđ fecit quis hinc dispit& qur
sed forte subdi nomine mor seserrore induxit satis tibi
ciant signa & ꝓdigia ꝑ morsen facta in aegipto suadeant
tibi mirabiliaq: in rubro manꝰ gestas adliberatione si¬
ruꝰ isrł: Audimagos confitentes q
gids de hic consenti a postolo dicenti: nolo em ait uosignora¬

Expanded text:
cit deus. et: \'benedixit quod fecit., quis hinc disputet? quis us benedicit et reprobus? Sed forte sub dei nomine Moyses errorem induxit! satis tibi faciant signa et prodigia per Moysen facta in Aegypto: suadeant tibi mirabilia quae in rubro mari gesta sunt ad liberationem filiorum Israhel; audi magos confitentes quia ei est hic; consenti apostolo dicenti: nolo enim, ait, uos ignora
Abbreviated transcription (Latin):
binurin dicente iudȩis : Sicre deritis morsi crederitis &
thi quia deme scripsit morses quis huic concordie sidemde¬
g& quis audat dicere qđ unue discre pare quistam male
tiseꝰ ut indiuiduam can tatẽ uiden contendat inimicitiam:
tcehabes & uerborũ testimonia & &empla uirtutũq am
atuũ subiungent ueritati ut nꝰ aliud putes ueru qua quod
icus ueruee in tantu eiꝰ auctortas deb& ꝓferri : ut &ia
iqđ a speru & forte absordu a nob̵ estimat᷑ accepto ferride¬

Expanded text:
um -dicentem Iudaeis: si crederetis Moysi, crederetis et mihi, quia de me scripsit Moyses. quis huic concordiae fidem deneget? quis audeat dicere quod unum est discrepare? quis tam malae mentis est, ut indiuiduam caritatem uideri contendat inimicitiam? ecce habes et uerborum testimonia et exempla uirtutum, quae animum tuum subiugent ueritati, ut non aliud putes uerum quam quod diciis uerum esse, in tantum eius auctoritas debet praeferri, ut etiam id, quod asperum et forte absurdum a no
Abbreviated transcription (Latin):
ubere idẽ ut ordinatis ia nͥ liceat conuenire: quis nesciat
aliquando nͥ lic& : antequa eni cec clesiasticus quis sit lic& ei
re aliquando lic& aliquando uero n lic&: ꝓpt dies eni ꝓces¬
sionis aliquando n lic& conuenire quia &iam alicitis ab¬
stinendũ est ut facilius imp&ranꝰ possit qđ postulatur
undẽ apostolus ex consensu ait abstinendũ ad tẽpus ut ua¬
c&is orationinam & scđm lege in ieiuinio cedi & iurgay
nlic& post ealic& quia maior reuerentia deb& di causis m¬
quidomne qđ intͥc&eros lic& ante imperatore lic&
quanto magis indi causis acꝑ hoc antestite eiꝰ puriore c&¬
ee oport& ipsius enim ꝑ sona habere uid&ur est eniui
rius eiꝰ ut quod c&eris lic& illin liceat. qui anecesse habi

Expanded text:
habere, id est, ut ordinatis iam non liceat conuenire?\' quis nesciahabere, id est, ut ordinatis iam non liceat conuenire?\' quis nesciaet aliquando non licet. antequam enim ecclesiasticus quis sit, licet ere aliquando licet, aliquando uero non licet. propter dies enim processionis aliquando non licet conuenire, quia etiam a licitis abstinendum est, ut facilius impetrari possit quod postulatur. unde apostolus: ex consensu ait abstinendum ad tempus, ut uacetis orationi. nam et secundum legem in ieiunio caedi et iurgari non licet, postea licet, quia maior reuerentia debetur dei causis. Numquid omne, quod inter ceteros licet, ante imperatorem licet? quanto magis in dei causis! ac per hoc antestitem eius puriorem cecarius ejus: ut quod caeteris licet, illi non liceat; quia necesse habea
Abbreviated transcription (Latin):
adeq ses p&erus uxore & filios habuisse cognoscit᷑ & pymaet
ut aociper& intͥ a postolos n eiobstitit generatio filioris
modoergo condemnandũ putatꝰ qđ nͥ i pedit meritis lni
apostolustũ quiux ore habeat sunc&eris serud mende
ud tam aꝑtũ eiꝰ demen a postoli uoxẽ dicentis deuirginibus
apehu dni nꝰ habeo : cuenicorinthi & agitarent᷑ ab hereti¬
squ in hi pocrisi nuptias danandas docebant consuluerꝰ apos¬
dulit teris anlicer& nubere aut uxore remittere : tunc
cpit a postolus ñ debereuxore aiuro recedere : cuhialiuest
ccisione dicendi sisciss& sic docendũ nͥlicere nubere uiri: qđ
liscipulorũ docere qđ a magistro traditũ n .e. & que audeat
idicante uolo adolescentas nubere filios ꝓcreare : sed forte
dicatꝰ silic& & bonu e nubere : cur sacerdotib: nͥ lic& uxores

Expanded text:
aeque sanctus Petrus uxorem et filios habuisse cognoscitur et, primatum aeque sanctus Petrus uxorem et filios habuisse cognoscitur et, primatum ut acciperet inter apostolos, non ei obstitit generatio filiorum. quo modo ergo condemnandum putatur quod non inpedit meritis? Hinc apostolus eum qui uxorem habeat, si in ceteris seruet mandata, quid tam apertum? eiusdem enim apostoli uox est dicentis: de uirginibus imperium domini non habeo. cum enim Corinthii exagitarentur ab hereticis. qui in hypocrisi nuptias damnandas docebant, consuluerunt apostolum litteris, an liceret nubere aut uxorem remittere. tunc praecepit apostolus non debere uxorem a uiro recedere, cum habuerit occasionem dicendi, si scisset sic docendum, non licere nubere quoquo modiscipulorum docere quod a magistro traditum non est et quem audiat praedicantem: uolo adulescentas nubere, filios procreare? Sed forte dicatur: si licet et bonum est nubere, cur sacerdotibus non licet uxores
Abbreviated transcription (Latin):
c&eraq: ad remuneratione fidȩi eiꝰ ꝑtinent: cũ senior ẽẽ &ia
filiu generare dignꝰe iudicatus: quomodo ergo accussari
potest qđ ꝓmerito cessisse uid&ur ut qui ipsidi uoluntate feo¬
rat ds̃ uoluntate eiꝰ impler&q: minime fuis s& impl& anis
noxia e& nec dr impler& qđ male uel in perite posciuides
maxime ab eo qui sibi placer& hocem neo homini conuenit
& an nacusterelis e& & dindiliger & p&it ut haber&e filius
accipit: qđ si contrariu e& muneri potuit ab eoque diligeba
ne rem postular& aduer sa & natus ex eascis simꝰ samuheł ami¬
filios genuit & nͥtam iustitiae sue meritaminuitꝰ primaema
it filiũ quonato meruit ꝓph & are quaigitꝰ ratione accussa
qđ minime obeeꝓbatꝰ & quis neg& bonũ debere dici qđ nem¬
ne ledit et ut hoc loco aliqudde a postolis dicatꝰ: ad robor ꝑt
cause certe sc̃sio hannis sci monii fuit custoscũ discipulos aus¬

Expanded text:
e ad remunerationem fidei ejus pertinent, cum senior esset, unum filium generare dignus est judicatus . Quomodo ergo accusari potest quod pro merito concessum videtur, ut qui ipsius Dei voluntatem fecerat, deus uoluntatem eius impleret? quae minime fuisset impleta, nisi innoxia esset, nec deus impleret. quod male uel inperite posci uidebat, maxime ab eo, qui sibi placeret; hoc enim nec homini conuenit. et Anna, cum sterilis esset et deum diligeret, petit ut haberet filium et accepit. quod si contrarium esset, moneri potuit ab eo quem diligebat, ne rem postularet aduersam. et natus ex ea sanctissimus Samuhel filios genuit et non tamen iustitiae suae merita minuit. prima enlium genuit, quo nato meruit profetare. qua igitur ratione accusatur quod minime obesse probatur? et quis neget bonum debere dici quod neminem laedit? Et ut hoc loco aliquid de apostolis dicatur, ad robur pertinet causae. certe sanctus Iohannes sanctimonii fuit custos; condiscipulus au
Abbreviated transcription (Latin):
rari credens consilio serpenter qua fecerat ds ad instractũ
rstinur euo car&ꝰ: Cũ laboris dispendio t tͥraeiscdđm labo
nmimimȩ responder& maledicta ñ sbi sedoperib eĩ &osteo

Expanded text:
rari credens consilio serpentis quam fecerat Deus, ad institutum rari credens consilio serpentis quam fecerat Deus, ad institutum pristinum revocatur cum laboris dispendio; ut terra ei secundum laborem minime responderet, maledicta non sibi, sed operibus ejus;
Abbreviated transcription (Latin):
tua & ipse tuidominabitꝰ: numquid alt fuerat decr&uq
mulier dominio uinesset subiecta : hinc ergo appar&
mulierẽ reuocata ee adid qđ fuerat facta : cu addita¬
sincipit ad creandũ sed ad ereaturȩ q fuerat concesta pni¬
uem mulieri ad pamendũ filios dolor addit̃ disfficultas mnponi
enpereationis noua sorma conponitꝰ: nasiex hoc rectespe¬
ratꝰ generatio intellegi potest: magis arbitrio serpen¬
nisgeneratione &c stitisse quadm̃ : & ẽ uere ut ait ille ꝓgeni
superan : Siqͥs ause & istimat itinatũ quid mereatꝰ aduar¬
it ut ꝓptꝰ peccatũ amplificar& eidolor partutq modici¬
nunctertio ꝓmitꝰ inuirusententia talis q̃uo audistim quit
oce miler istiue: & edistideligno dequop ciperũ tibi ne uliqe¬
o edistimaledieta t᷑ ramoperibituis & in meroribituis
a&eu libos seffectusutubi aũ spreuit p̃ ceptũdi meliusi sapca¬

Expanded text:
tua et ipse tui dominabitur. Numquid aliter fuerat decretum, quam tua et ipse tui dominabitur. Numquid aliter fuerat decretum, quam mulier dominio uiri esset subiecta? hinc ergo apparet mulierem reuocatam esse ad id, quod fuerat facta, cum additamennon incipit ad creandum, sed ad creaturae, quae fuerat concessa, perniciem. mulieri ad pariendum filios dolor additur, difficultas inponitur, non procreationis noua forma conponitur. nam si ex hoc recte speratur generatio, intellegi potest magis arbitrio serpentis generationem extitisse quam domini et est uere, ut ait ille, progenies uiperarum. si quis autem se existimat ita natum, quid mereatur, aduertat, ut propter peccatum amplificNunc tertio promitur in virum sententia talis: Quoniam audisti, inquit, vocem mulieris tuae, et edisti de ligno, de quo pro edisti, maledicta terra in operibus tuis et in maeroribus tuis eum laboris effectus: at ubi autem sprevit praeceptum Dei, melius sibi procu
Abbreviated transcription (Latin):
senrationẽ supͥsisẽ principiũ ubie:t qđ dictũ est cres¬
cite & multiplicammi intellege ergo hoc ad poena tantua
& ut durior & multiplicata muliere seꝑ urguer& : ad ditꝰ cor¬
danabat in seruiscur ad deb& adiuirtꝰ conuersiotua : Nemoqđd
nat hoc ꝓpoena constituat : Cum utiq paena sit danatio contr¬
ria necuqua & uno sed contra ꝓuemiat qđ si iuno essent danatis¬
ne : Nemom& usr &: deinde aliquis in hoc ad dicer& & quo m leges
commis sũ uider& : hoce confirmasse n punisse peccatũ : Sudeo
datꝰ in posita quo ꝑ mulierem subiectus factus fuerat uir : &
dubio superior uidebatꝰ cuius consilio ususputauit ꝓdisse : qđ su
ut factudi subtilitate serpentis destrui uider&ur : in staur
tionẽ humiliatata iuiro sic fuerat. Constitutu & ad ditꝰ e
qđ additꝰ ad paenam cu audit replens replebo memor estu¬
& gemitu tiũ intristitia paries filios & aduiru tiui. conuer

Expanded text:
generationem sumpsisse principium, ubi erit quod dictum est: cresgenerationem sumpsisse principium, ubi erit quod dictum est: crescite et multiplicamini? intellege ergo hoc ad poenam tantumet ut durior et multiplicata mulierem semper urgueret, additur con dominus damnabat in seruis, cur addebat: ad uirum conuersio tua? nemo, quod damnat, hoc pro poena constituat, cum utique poena sit damnato contraria nec umquam ex uno, sed e contra proueniat. quod si in uno essent, damnationem nemo metueret. deinde aliquis in hoc addiceret, ex quo in legem commissum uideret? hoc est confirmasse, non punisse peccatum. si ideocredatur inposita. quoniam per mulierem subiectus factus fuerat uir et dubio superior videbatur, cujus consilio usus putavit prodesse quod suasit, ut factum Dei subtilitate serpentis destrui videretur: instauratjectionem humiliata viro, sicut fuerat constitutum; et additum ei quod additur ad poenam, cum audits et ad uirum tuum conuersio
Abbreviated transcription (Latin):
di neo qđ factis ñ manerent iuet &iam adder&etis laber ad
enã : Cũemom̃a pecora & animantia homini fuissent sic leginꝰ
bata ser pens uero contrahanc constititione erexit seado
ꝑsallatiã circuuentũ homine sibi subiecer at sine dubioetu
malique capit intra se cũ facit ꝓptꝰ qđ serpens ne astitie suae
ffectũhaber & sententiadi reuo cat᷑ &repͥmitꝰ ultra qua sie¬
at factus ne suipra hiomine e&e ut calliditate sua nͥ solunihil ꝑfi¬
ise se doleat : sed& deerior esse : cuem prudentior ligat᷑
ise e&eris bestiis post qua decepit homine maledictus sactus
ulomnibi bestus tͥrȩ p̃sententiã dita in serpentẽ sequet it&
eder qua sibisociauerat ad condemnendam di legem &cipi¬
e sententiã: ait enim replens replebo memores tuosa ge¬
atũtuũ intristitia pariesfilios &adurũ tiũ conuer sotia
osetiudominabitꝰ : Nemo qđ r ep̃hendit ipse confirnl&:

Expanded text:
 eo quod facti sunt non manerent, uerum etiam adderetur eis labor ad poenam. cum enim omnia pecora et animantia homini fuissent, sicut legimus, subiecta, serpens uero contra hanc constitutionem erexit se et dolo per fallaciam circumuentum hominem sibi subiecerat. sine dubio enim qui aliquem capit intra se eum facit. propter quod serpens, ne astutiae suae effectum haberet, sententia dei reuocatur et reprimitur ultra quam fuerat factus, ne supra hominem esset, ut calliditate sua non solum nihil profecisse se doleat, sed et deteriorasse. cum enim prudentior legatur fuisse ceteris bestiis, postquam decepit hominem, maledictus factus est ab omnibus bestiis terrae. Post sententiam datam in serpentem sequitur ut et mulier, quam sibi sociauerat ad contemnendam dei legem, excipiat sententiam. ait enim: replens replebo maerores tuos et gemitum tuum: in tristitia paries filios et ad uirum tuum conuersio tua et ipse tui dominabitur: nemo quod reprehendit ipse confirmet.
Abbreviated transcription (Latin):
creaturȩ salutẽ in trinitatis diuinitate consistere de¬
cui sit neq dignitas sienim ne eiꝰdem diuinitatis aud
stulte aut gratiosȩ factue qđ ab sit : qui seniprudes¬
ũ deneg& creatorẽ cũ creatura connumeran ñ posse
neq: xernũ cum eo qui sub initiosit compararineq dn
cũ seruo equasi nec potentẽ cum in potente confersi
neq scium cum inscio depitamꝰ sediam cess& calumna:
tertius enim ordine ẽ nonnatura gradu non diunta
par. sed a qualis diuinitate sub stantiae : deniq q legi
nobis : ec cescriptura ambos aduo catos ẽe ostendes
ic̃ ueritatis illũdix sp̃mnihilillu asse differre ostendit :¬
uadix̃ ego ueritas missũ sea patre dix &ipsemittere se
uint it diuer sapossint : Ninaẽ eñi triũ potentia ut ni hil
ngulis desit hic finis sit: iameñ in libello aduersusar¬
ũ impi&atem digesto reliqua plene tractata sun
nihil ꝓderit iustitia eiꝰ inquadie exerrauerit. & ꝙ in

Expanded text:
creaturae salutem in trinitatis diuinitate consistere deicui sit neque dignitas. si enim non est eiusdem diuinitatis, aut stulte aut gratiose factum est, quod absit. quis enim prudentium deneget creatorem cum creatura connumerari non posse neque aeternum cum eo, qui sub initio sit, conparari neque dominum cum seruo aequari nec potentem cum inpotente conferri neque scium cum inscio deputari? Sed iam cesset calumnia. tertius enim ordine est, non natura; gradu, non diuininpar, sed aequalis diuinitate substantiae. Denique quae legimus pro nobis. ecce scriptura ambos aduocatos esse ostendit. et cum ueritatis illum dixit spiritum, nihil illum a se differre ostendit, quia dixit: ego ueritas. missum se a patre dixit et ipse mittere sesunt, ut diuersa possint. una est enim trium potentia, ut nihil singulis desit. Hic finis sit; iam enim in libello aduersus Arriam inpietatem digesto reliqua plene tractata sunt, nihil proderit iustitia eius, in qua die exerrauerit, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
qua nescit natiuitatẽ filudi : Sic̃ subst antuus ẽ ei numquid
potest una eademq sub stantia & scire & nescire : certe
slus di misteriũ natiuitatis sue nondidicit: Scit eñi
uit quia om̃a tiouit ꝑ substantiã: Sic̃ eñi difilius ita & sp̃s
m̃apatre dicit ꝓcedere & desuo accipere : &id rom quit
dridemeo accipi& ꝗomnia que patiiss mea s : Sia patre
cedit & defilio accipit quo modo nescit filina tnnitatẽ:¬
rgo ambigitꝰ despusco aneiusdem diuinitatissit cum set
selen sibstantie: nam sic̃ de se dxit dis ꝗadopcessitita
quit ꝓcedit & demeo accipi& ut a patre ꝓcedere hoc sit de
xpͥo accipere : Eu enim dir̃ defiliodĩ accipere nambigeꝰ

Expanded text:
quia nescit natiuitatem filii dei, si consubstantiuus est ei? numquid quia nescit natiuitatem filii dei, si consubstantiuus est ei? numquid potest Una eademque substantia et scire et nescire? certe filius dei mysterium natiuitatis suae non didicit; scit enim cat, quia omnia nouit per substantiam? Sicut enim dei filius, ita itum sanctum a patre dicit procedere et de suo accipere: et ideo, inquit, dixi: de meo accipiet, quia omnia quae patris sunt mea sunt. si a patre procedit et de filio accipirgo ambigitur de spiritu sancto, an eiusdem diuinitatis sit, cum sit eiusdem substantiae? nam sicut de se dixit dominus quia quit, procedit ; et, De meo accipiet : ut a Patre procedere, hoc sit de Christo accipere. Cum enim dicitur de Filio Dei accipere, non ambigitur
Abbreviated transcription (Latin):
nesit eiꝰdem scientiae cum eiꝰdem non neg&ꝰ eẽ substantie :
qđ plus ẽ concidiss& qđ minꝰ ẽ r&ines : creaturaem disco
& incipit aliquanta scire deauctore suo &er̃ eiq didicerto
cuauctore suo cãmunia : substantia au uel diuinitas nonpes¬
test do ee & creaturae communis : namdi substantia non
b& quod discat qui anihil ẽ qđ ignor at : Sub stantiauer
hominu n hab& natura ut sciat sed ut discat : Itaq natus
hominu accidit scientia n tam immotat᷑ sub stantia quab
minis natura de hab& scientiam : Sieni conditae substas¬
tia ut post &xercitium ad quirat scientiam : igtꝰ ma¬
ior ẽ substantia qua scientia qua nͥscientia ad quih t sulb¬
stantiã sed substantia scientiam : & substantia ẽ sine scientia :
sibiscientia : quã obremom̃a indo substantiua dicuntur
substantia enĩ cuinihil deẽ om̃a sub stantialit̃ hab& quatih
ln accesst post studium : quomodo igitꝰ dicipotest despuscõ:

Expanded text:
em non negetur esse substantiae? quod plus est concedis et quod minus est retines. creatura enim discit et incipit aliquanta \' scire de auctore suo et erant ei quae didicerit cum auctore suo communia, substantia autem uel diuinitas non potest deo esse et creaturae communis. nam dei substantia non habet quod discat, quia nihil est quod ignoret; substantia uero hominum non habet in natura ut sciat, sed ut discat. itaque naturae hominum accedit scientia, non tamen inmutatur substantia, quia hominis natura dehabet scientiam; sic enim condita est substantia, ut per exercitium adquirat scientiam. Igitur maior est substantia quam scientia, quia non scientia adquirit substantiam, sed substantia scientiam; et substantia est sine scientia, sibi scientia. quam ob rem omnia in deo substantiua dicuntur. substantia enim, cui nihil deest, omnia substantialiter habet, quia nihil ei accessit per studium. Quo modo igitur dici potest de spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
dem consilio ablurtꝰ: ut sic̃ ꝑconteptũ difuerat pullutu ita
iedientia abluatꝰ ut effugiat sententiã data adae & possit
sirgere : itaq: si ab anima caepit peccatu curnatura cor¬
tis accu satꝰ : Cu in causa peccati adaen fuerit desideri ãĩ¬
porale sed spedeitatis in lecta anima trans gressa sit
pceptũ ut & corpussuũ subiugar& peccato nascerentur
ennes sub peccato qđ quide ni hil obest hominisi tamea
lẽ dli oboediat nis qđ noritꝰ cuirei bene uolentia ch pinis

Expanded text:
per fidem consilio abluimur: ut sicut per contemptum Dei fuerat pollutum, ita per fidem consilio abluimur: ut sicut per contemptum Dei fuerat pollutum, ita per obedientiam abluatur, ut effugiat sententiam datam Adae, et possit resurgere. Itaque si ab anima coepit peccatum, cur non a corpore accusatur, cum in causa peccati Adae non fuerit desiderium corporale, sed spe deitatis illecta anima transgressa sit ceptum, ut corpus suum subjugaret peccato, et nascerentur homines sub peccato? Quod quidem nihil obest homini, si tamen legi Dei obediat, nisi quod moritur: cui rei benevolentia Dei promis
Abbreviated transcription (Latin):
n para disus ꝓmit ter&ꝰ nͥuita &na n regnoruͥ caelorusq
paena gehenna ꝑditio ut timer& alteru generar& quis
scir& natu ad ꝑditione ut in licite natũ non licer& genera
sed forte dicatꝰ regnũ quide celorũ ꝓmissũ e sed fidelb &
bene agentib: : recte uides itaq nideoreos fier homia¬
caeru ut natiuitati in putent quibi ñ dabitur ꝓmissues
nelior fiat & bona dic&ꝰ : Si uero malo surculo inseratꝰ
d en a accidat doc trina bonos faci& fructus : si aumala
tontra siutilis ẽ natiuitascur renascit᷑ nrenascere mur
itilis e& natiuitas : Renascieni renouane & qui renouatꝰ
tiuratꝰ. Nonergo accu sat renascibilitas natiuitatẽ
reformat : & qđ reformatꝰ bene abinitio institutũ ꝓba
gitꝰ qđ renascimur consiliomitamur: corporis expiatio
s̃cepta ut reddamur ad pristinustatu adx animaȩ
pe cato maculatũ e corpus qđ repparato & meliorato

Expanded text:
non paradisus promittenon paradisus promittepoena gehenna perditio, ut timeret alterum generare, qui se sciret natum ad perditionem, ut inlicite natum non liceret generare. Sed forte dicatur: \'regnum quidem caelorum promissum est, sed fidis et bene agentib, ut natiuitati inputent, quibus non dabitur; promissum est melior fiet et bona dicetur, sin uero malo surculo inseratursi bona accedat doctrina, bonos faciet fructus; si autem mae contra: \'si utilis est natiuitas, cur renascitur?\' non renasceremur, nisi utilis esset natiuitas. renasci enim renouari est et qui renouatur instauratur. non ergo accusat renascibilitas natiuitatem, sed reformat, et quod reformatur bene ab initio institutum probatur. igitur quod renascimur, consilio mutamur corporis expiatioscepta, ut reddamur ad pristinum statum Adae. Animae autem peccato maculatum est corpus, quo reparato et meliorato
Abbreviated transcription (Latin):
tradantꝰ quȩ dmuraru adseritis animarũ : nam gau¬
uo cũ manichaei uocamini : ꝑ hoc eni nom liberationẽ uram
ugitatis qđ utiq nescir&is nisinatiess&is : Longe itaq
euangelio teste ꝓdisse hominis natiuitate : Cusymeonenꝰ
iustus uell& e ire desȩculo sufficere sibi pitans creatoris
misterueiꝰ cognitione notitiã ñ ꝑmissũ e einisi cremtũs
cer& indi ꝑceptione ut plena haber& fidȩi suae mercede¬
se ui deniq natũ saluatore accipiens in manibi benedix des¬
& dix dñe nc demitte seruituũ scđm uerbũ tiui in pag
quo uider oculimei salutaretuũ: Manifeste ostensie
beneficiũ ee in hominis natiuitate: quando uiro iusto dem¬
uatus inuitan ꝑmissuse mori nisi speisuaȩ fructũ ui dis
ut securus e&q deuita aduitamtransir& : quomodope¬
test dici n huic ꝓfuisse natiuitas: Sienimalu est qđ nascus

Expanded text:
tradantur, quem deum uestrarum adseritis animarum. nam gautradantur, quem deum uestrarum adseritis animarum. nam gaudetis, cum Manichei uocamini. per hoc enim nomen liberationem uestram flagitatis quod utique nesciretis, nisi nati essetis. longe itaque euangelio teste prodesse hominis natiuitatem. cum Symeon enim uir iustus uellet exire de saeculo sufficere sibi putans creatoris sine mysterii eius cognitione notitiam, non permissum est ei, nisi crementum faceret in dei perceptione, ut plenam haberet fidei suae mercedem. denique natum saluatorem accipiens in manibus benedixit demine, nunc dimitte seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. manifeste ostensum est dei beneficium esse in hominis natiuitate, quando uiro iusto de muatus in uita non permissus est mori, nisi spei suae fructum uidisset, ut securus esset quia de uita ad uitam transiret, quo modo potest dici non huic profuisse natiuitas? Si enim malum est quod nascimur,
Abbreviated transcription (Latin):
ninuptias ꝓhibes forte marcion qua corpus nado fabycatũ
cassed a diabulo : anima uero error ẽ quodam lapsũ passam ut
enebrarũ partes inquib: nunc munduse uenir & conten
quomodo ergo post& hincliberari siphber&ꝰ generan:
tus eni cogno uisti casutiu & da taopera i degisti ut rema¬
s ad patricã sedẽ redditus fontituo : Deniq gratia s age
s age uero sinatus non esses cessar & cognitio nec ꝓseqr&ꝰ
deratio : Itaq sigaudes anima liberare fauenatiuitati:
asinatiuitati resistis inimicuses animarũ aut se manic¬
uses qui nuptias quasi contraria srennuis quaero a tẽ quia
orporaminime gignerentꝰ: quomodo anima hinc qua
ssa intenebrarũ parte & herente hilicis reb asseris
nper&ꝰ : nascendo eni liberariea in libris uris sciptu
b&is ut aluna susceptae animae &x euntes decorporb so

Expanded text:
es, qui nuptias prohibes? forte Marcion, quia corpus non a deo fabricatum es, qui nuptias prohibes? forte Marcion, quia corpus non a deo fabricatum putas, sed a diabolo, animam uero errore quodam lapsum passam, ut ad tenebrarum partes, in quibus nunc mundus est, ueniret, contendis. quo modo ergo posset hinc liberari, si prohiberetur generari? natus enim cognouisti casum tuum et data opera id egisti, at remeares ad patricam sedem redditus fonti tuo. denique gratias agers. age uero, si natus non esses, cessaret cognitio nec prosequeretur liberatio. itaque si gaudes animam liberari, faue natiuitati; nam si natiuitati resistis, inimicus es animarum. Aut si Manicheus es, qui nuptias quasi contrarias rennuis, quaero a te, quia, si corpora minime gignerentur, quo modo anima hinc, quam fusam in tenebrarum partem et haerentem hylicis rebus asseris, eriperetur? nascendo enim liberari eam in libris uestris scriptum habetis, ut a luna susceptae animae exeuntes de corporibus soli
Abbreviated transcription (Latin):
s do credere debemꝰ qua nob̵: infirmitaseninra & inpehtia
tlia sol& iudicare q nociuas & aestimare falsa ꝓueris qđ
tomagis de coniuiugis dubitan ñ deb& dodicente: est enim
res aꝑta & simpl&x corte om̃is homo gaud& cufuoiht
dĩ dignatione adeptus melioram secredit dusacram̃tũ cre¬
tons ad discit qđ utiq ñ ad seqir&ꝰ nisinatus : Curergoplang
dam natidus sed ꝗ ne motam habes est : ut neg& cognitios
uitas ut plus mereatꝰ qua fuerat conlatu adȩ : ꝗ incelo nos
int̾rar egnabunt credentes in paradi sodi patiis ninquo ad
corporalit iussus suerat operan : nam suncenia caȩleb¬
bantꝰ hieruso limis ide dedicationis teplidñi agebat fest
tas quanto magis ipsius hominis caelebrandus natalis ẽ qr
&ernitatis e illud ꝑditionis : itaq quido instituente ne
b& in natalisuo gaudere uideas ꝓfectu ee natiuititisse
uere auilli nascinꝰ debuerꝰ quicreatore suu nrelinqut o¬

Expanded text:
s deo credere debemus quam nobis. infirmitas enim nostra et inperitia utilia solet iudicare quae nociua sunt et aestimare falsa pro ueris, quod to magis de coniugiis dubitari non debet deo dicente! est enim res aperta et simplex. Certe omnis homo gaudet, cum fuerit dei dignationem\' adeptus, et meliorari se credit, dum sacramentum creatoris addiscit, quod utique non adsequeretur nisi natus. cur ergo plangit damnandus? sed quia nemo tam hebes est, ut neget cognitione enim melioratur natiuitas, ut plus mereatur quam fuerat conlatum Adae, quia in caelo, non in terra regnabunt credentes, in paradiso dei patris, non in quo Adam corporaliter iussus fuerat operari. Nam si encenia celebrabantur Hierosolymisvitas; quanto magis ipsius hominis celebrandus natalis est, qaeternitatis est, illud perditionis. itaque qui deo instituente natum us, debet in natali suo gaudere uidens profectum esse natiuitatis suae. uere autem illi nasci non debuerunt, qui creatorem suum relinquen
Abbreviated transcription (Latin):
tante doctrinȩ : Uit hanc macula sco spui infelix ẽe. ho cad
dicens degenerẽ illu significauit : neq empotest dicidedo
eẽ sinescit quae dis quia inferior natura : quid in potior
sit nescit: sinuero eiusdem substantiae ẽ & diuinitatis quomo¬
do potest nescireq suas: Deniq filius diꝰ ꝗ ego inquid & patͥi¬

Expanded text:
tantae doctrinae uirum hanc maculam sancto spiritui inflixisse. hoc enim dicens degenerem illum significauit. neque enim potest dici de deo esse, ei nescit quae dei sunt, quia inferior natura quid in potiore sit nescit. sin uero eiusdem substantiae est et diuinitatis, quo modo potest nescire quae sua sunt? denique filius dei, quia ego, inquit, et pat
Abbreviated transcription (Latin):
serutan & quae s altadi quae dir ꝑuidere scrutan enim
eculta significat pȩne trare ut ꝑid nihil ei occultu
o credat᷑: alta em̃ dimistȩria interior a sunt dĩ
quaȩ scrutan acreatura non poss̃ nam & scđm di uolunta¬
tẽ ꝓscĩs legitꝰ postulare qđ sc̃i utiq nesciunt dicente a post
lo : nam quidoremꝰ sic oport& nescimꝰ : igitꝰ altadi sciress
uoluntatẽ dĩ nonignorare unũ significat : quidem̃ tan
altũ & misteriũ quã uoluntas ẽ dĩ qđ cognitũe sp̃uisco de¬
ris uero in cognitu omnib: contuendu &enie quo modo ds¬
tũe quianemoscit quid sit in homine nisi sp̃s hominis q
in eo ẽ sp̃m anima significauit quia nemoscit quid sit ins¬
st̃ nisi spsdi hocẽ ipsedis̃ : quiem̃ dedo e non alud intelle¬
dĩ secr&a & uoluntatẽ nullus potest cognoscere nisi sit deo
s̃ cogitationes nec eni tractat apud se quid faciat aitq

Expanded text:
scrutari: et quae sunt alta dei, quae dicitur peruidere ? scrutari enim occulta significat penetrare, ut per id nihil ei occultum esse credatur. alta enim dei mysteria interiora sunt dei, quae scrutari a creatura non possunt. nam et secundum dei uoluntatem pro sanctis legitur postulare, quod sancti utlo: Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus . Ergo alta Dei scire, et voluntatem Dei non ignorare, unum significat. Quid enim tam altum mysterium, quam voluntas est Dei, quod cognitum est ris uero incognitum omnibus? Contuendum etenim est quo modo dictum est, quia nemo scit quidsit in homine nisi spiritus hominis, qui in eo est. spiritum animum significauit, quia nemo scit quid sit inris uero incognitum omnibus? Contuendum etenim est quo modo dis dei, hoc est ipse deus. Qui enim de deo est, non aliud intelledei secreta et uoluntatem nullus potest cognoscere nisi sit de deo, eo non sunt cogitationes. nec enim tractat apud se quid faciat aut quid
Abbreviated transcription (Latin):
fr teiquit ueru̾ sit qđ credit᷑ꝰ uolo fieiꝰ xpianꝰ tihil amit¬
canssi falsum ẽ qđ creditꝰ ut quia iam in morte nuolun¬
as pec candi sed pec catu fies desinit temptat: siꝓdese pote¬
yt fides pꝰmortẽ : Cum hoc utiq fuerat utile ut hicuitia
& pec cata emendarentꝰ ubifuerant admissa : Tunc enum
aliquis condem nasse sepͥterita ꝓbatꝰ quando fidȩi linean
sequens conuersationem & uitam uid&ꝰ mutare : Siem̃
prius ideo peccabat quia nesciebat dm: cucogno sc&c eũ ul¬
ira non deb& peccare ne frustra sit cognouisse illũ deb&
enim aliquis ꝓfectus ee &x cognitionedi: xpianꝰ eni ante
ꝓfesionẽ deb& intellegi operib: magis ꝓbantꝰ qua nomine :
soreni uid&ꝰ qui dñm uocat eu cuius pͥcepta contẽpnit. huic
uerba legis recitanda sunt quae dicunt : quia dininrid&ꝰ:
itaq uerbissius condemnabit᷑ quadnm uocat quẽ mini¬

Expanded text:
forte, inquit, \'uerum sit quod creditur, uolo fieri Christianus nihil amitforte, inquit, \'uerum sit quod creditur, uolo fieri Christianus nihil amittens, si falsum est quod creditur\'. ut quia iam in morte non uoluntas peccandi, sed peccatum fieri desinit, temptat si prodesse poterit fides post mortem, cum hoc utique fuerat utile, ut hic uitia et peccata emendarentur, ubi fuerant admissa. Tunc enim aliquis condemnasse se praeterita probat, quando fidei lineam sequens conuersationem et uitam uidetur mutare. si enim prius ideo peccabat, quia nesciebat deum, cum cognoscit eum, ultra non debet peccare, ne frustra sit cognouisse illum; debet enim aliquis profectus esse ex cognitione dei. Christianus enim ante professionem debet intellegi: operibus magis probantur quam nomine. sor enim uidetur qui dominum uocat eum, cuius praecepta contemnit. huic uerba legis recitanda sunt, quae dicunt, quia deus noninridetur. itaque uerbis suis condemnabitur qui dominum uocat, quem mini
Abbreviated transcription (Latin):
remuner & scit quianons condigne passionis hiuius tempo¬
ris ad futura glora quȩ reue labitꝰ in nobis : Ac ꝑ hoc susceo¬
ta arma sidȩi non dubitat congredi contrapi incipes & po¬
eni ut qui intꝰ ꝑfectos & reuellas dñisui regnũ ad pͥseas tes¬
tatꝰ huiusrei in futuro consequatꝰ mercedem : ut uidentis
me apparere mregno didoleant confusi falsũ se estimise
qđ ueruꝰ ee declaratue : neo non &iam quitar de cre¬
dider ñ inuita sed in morte consitentes dm̃ uidentes
quanta glona eoruꝰ e qui sub arma xp̃immlitanteres¬
la imperato sui deuote & fidelitͥ ger̃: pȩniteant
n se uixisse sedmortuosee xpianos: potest emi uas
yminime ido neus monxpͥianos qui uotũ non habis
uiuere xpianis : forte enim iam moriturus id circo
coluit dicixpianꝰ ut quia iam tempus pec candinerat ne

Expanded text:
remuneretur, scit quia non sunt condignae passiones hujus temporemuneretur, scit quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Ac per hoc suscepta armatura fidei non dubitat congredi contra principes et poenim ut qui inter perfidos et rebelles domini sui regnum ad praesens testatur huius rei in futuro consequatur mercedem, ut uidentes imem apparere in regno dei doleant confusi falsum se aestimasse, quod uerum esse declaratum est, nec non etiam hi, qui tarde crediderunt, non in uita, sed in morte confitentes deum, uidentes quanta gloria eorum est, qui sub arma Christi militantes bella imperatoris sui deuote et fideliter gerunt, paeniteant non se uixisse, sed mortuos esse Christianos. Potest enim uideri minime idoneus mori Christianus, qui uotum non habuit uiuere Christianus. forte enim iam moriturus idcirco uoluit dici Christianus, ut quia iam tempus peccandi non erat. ne
Abbreviated transcription (Latin):
tatione & gemitu imp& rat oblit terari peccatũ : sci¬
ensem prudensq pec cauit non qđ aliquis ignor & pec¬
atũ sed qui nescit dm iudicaturũ inpune putat futurꝰ
qđ peccat: ac ꝑ hoc gentilis siceperit infirmari & ip¬
sauita disperatione : tractat apud sede fide & spe
pmissa inte gram hab& causam ut huic credenti
remit tantꝰ peccata nec teneatꝰ in inferis signu fe¬
rens secum eiucte mortis hac spoliate: lic& non ha¬
beat dignitatẽ uel remunerationẽ : quia deb& aliquid int᷑ ÷
in t̃eũ quiꝓuo catus amore domimisai contrahostes ei dima¬
re nontimuit armans se continentia & obseruatione omo¬
uͥuitiorũ ut possit resistere malo: sẽꝑ sollicitus quomodoms¬
riũ dñ sui diffendat : & intꝰ eum qui dum inbre micis dnisui con¬
uemens & eis ad sistens in finẽ uitae ad dnm suu regressus ẽ non
ut regnũ domim sui uindicar& sed ibi soli ꝓdeset messitius

Expanded text:
ntatione et gemitu impetrat oblitterari peccatum. scintatione et gemitu impetrat oblitterari peccatum. sciens enim prudensque peccauit: non quod aliquis ignoret peccatum, sed qui nescit deum iudicaturum inpune putat futurum quod peccat. Ac per hoc gentilis, si coeperit infirmari et ipsa uitae desperatione tractet apud se de fide et spe promissa, integram habet causam, ut huic credenti remittantur peccata nec teneatrens secum evictae mortis ac spoliatae, licet non habeat dignitatem vel remunerationem. Quia debet aliquid interesse inter eum qui provocatus amore sui Domini contra hostes ejus dimicare non timuit, armans se continentia et observatione omnium vitiorum, ut possit resistere malo, semper sollicitus quomodo imperium Domini sui defendat; et inter cum qui cum inimicis Domini sui conveniens, et eis assistens, in fine vitae ad Dominum suum regressus est, non ut regnum Domini sui vindicaret, sed ut sibi soli prodesset esse civis
Abbreviated transcription (Latin):
scientia ut tunc uellit accipere fidẽ quando uamnes
possit nͥ nolit peccare : his conuenit dictum illud faciamꝰ
mala ut uemant bona hoc ẽ modo pecce mꝰ & in nouis simo
redamꝰ & remittatꝰ nobis : ideoq: subiecit. quor aidam¬
natio inquit iustaẽ : nonẽ enim dignũ ut hisd&ꝰ remissio
peccatorĩ qui iam scientes dm̃ quino lit peccare &odio
habeat peccatores peccare gestiunt nolentes aduerte¬
re donũdi : his ꝓficere quiignorantes dmsic peccant ut
ne seiant iudicaturudm : quiau audiuit & tractauit apud
se & uotu hab & pec candi non ut uincatꝰ cogente aliqua
causa sed uellit peccare durue ignosciei : nam ducȩ cau¬
ş sunt quae habent peccatoru remissa : unadoni alia
pȩnitentiae : ut qui post donu pec cauerit̃ ꝑ paenitentiã
refor m&: quia enim in accepta gratia n ꝑmansit ut
in libertate durar& sediteri sesubiecit peccato lamꝰ¬

Expanded text:
scientia, ut tunc uelit accipere fidem, quando iam non scientia, ut tunc uelit accipere fidem, quando iam non possit, non nolit peccare. his conuenit dictum illud: faciamus mala, ut ueniant bona, hoc est \'modo peccemus et in nouissimo credamus et remittetur nobis\'. ideoque subiecit: quorum damnatio, inquit, iusta est. non est enim dignum ut his detur remissio peccatorum, qui iam scientes deum. qui nolit peccari et odio habeat peccatores, peccare gestiunt nolentes aduertere donum dei his proficere, qui ignorantes deum sic peccant, ut nesciant iudicaturum deum. qui autem audiuit et tractauit apud se et uotum habet peccandi, non ut uincatur cogente aliqua causa, sed uelit peccare, durum est ignosci ei. Nam duae causae sunt, quae habent peccatorum remissa: una doni, alia paenitentiae, ut qui post donum peccauerit per paenitentiam reformet. quia enim in accepta gratia non permansit, ut in libertate duraret, sed iterum se subiecit peccato, lame