comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. quo transeunte clamauerunt cȩci. miserere nr̃i
fili dauid & contimio miscłia eius lumen recepert̃.
sed attente commendat apłs. scribens ad timotheum
Memor esto inquit xp̃m iħm resurrexisse a mortu¬
is ex semine dauid scđm euangłm meũ in quo laboro
usq ad uincula tamquã male operans. sed sermo dĩ
non ẽ alligatus Ipse itaq saluator scđm carnẽ fac¬
tus ex semine dauid figurat᷑ in hoc loco nomine dauio.
aperiente dño in parabolis os suũ. Nec moueat qͦđ
cũ hxisset elegit dauid quo nomine xp̃m significauit
addidit seruũ suũ non filiũ suũ. Inimo uero hinc agnos¬
camus non patri coaeternã unigeniti substantiã. sed
formã serui susceptã ex semine dauid. Et sustulit
cũ de gregib ouium. de post fetantes accepit eũ pasce¬
re iacob seruũ suũ & istł hereditatẽ suã Iile quidem
dauid ex cuius semine caro xp̃i est ab officio pastorali
pecorũ ad hominũ regnũ translatus est: nr̃ aut̃ daiid

Expanded text:
m, quo transeunte clamaverunt caeci, Miserere nobis, fili David; et continuo misericordia ejus lumen receperunt sed attente commendat Apostolus, scribens ad Timotheum: Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David, secundum Evangelium meum, in quo laboro usque ad vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus . Ipse itaque Salvator secundum carnem factus ex semine David, figuratur in hoc loco nomine David, aperiente Domino in parabolis os suum. Nec moveat quod cum dixisset, Et elegit David, quo nomine Christum significavit, addidit, servum suum; non, filium suum: imo vero hinc agnoscamus, non Patri coaeternam Unigeniti substantiam, sed formam servi susceptam ex semine David. 44. Et sustulit eum de gregibus ovium; de post festantes accepit eum, pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Ille quidem David, ex cujus semine caro Christi est, ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum translatus est: noster autem David,
Abbreviated transcription (Latin):
bebat fidẽ quȩ impetrat quę lex imperat. Quando
enĩ cũ sp̃u dĩ operante sp̃s hominis cooperat᷑. tunc qͦd
ds iussit implct̾. Et hoc non fit nisi credendo in eũ
qͥ iustificat impiũ. Quã fidẽ ñ habuit generatio pra¬
ua & amaricans. Et ideo de illa dictũ ẽ. non ẽ creditꝰ
cũ dõ sp̃s cuis. Multo enĩ exp̃ssius hoc dictũ ẽ ad
significandã gr̃am dĩ. quȩ non solũ operat᷑ remissionẽ

Expanded text:
bebat fidem, quae impetrat quod Lex imperat. Quando bebat fidem, quae impetrat quod Lex imperat. Quando enim cum Spiritu Dei operante spiritus hominis cooperatur, tunc quod Deus jussit impletur; et hoc non fit, nisi credendo in eum qui justificat impium . Quam fidem non habuit generatio prava et amaricans; et ideo de illa dictum est: Non est creditus cum Deo spiritus ejus. Multo enim hoc expressius dictum est, ad significandam gr
Abbreviated transcription (Latin):
in dõ spẽ suã. Ita enĩ non suã iustitiã iusti uolunt
constituere. sed reuelant ad dm̃ uiã suã: & sperant
in cũ ut ipse faciat. Et ne obliuiscant᷑ operũ dĩ.
magnificando scilicet & iactando opera sua tamquã
ipsi faciant cũ dĩ sit qui operat᷑ in eis qui bona operan¬
tur. ut uellet operari ꝓ bona uoluntate. Et manda¬
ta eius exquirant. Cũ iã ea didicerint. quomodo ex¬
quirent. Quanta enĩ inquit mandauit patrib
nr̃is nota ea facere filuis suis. ut cognoscat generatio
altera. Quid cognoscat.Utiq mandata quę man¬
dauit. Quomͦ ergo adhuc exqͥrant. nisi quia ponendo
in dõ spem suã : Tunc mandata cius exquirant. ut
ab eis illo adiuuante compleat᷑ ne fiant sicut patres
coꝵ generatio praua & amaricans. generatio quac ñ¬
direxit cor suũ. Et dicit quare. continuo subiungen¬
do. & non c̃ creditus cũ dõ sp̃s eius. id est quia ñ ha¬

Expanded text:
in Deo spem suam. Ita enim non suam justitiam justi volunt in Deo spem suam. Ita enim non suam justitiam justi volunt constituere, sed revelant ad Deum viam suam, et sperant in eum, ut ipse faciat . Et non obliviscantur operum Dei: magnificando scilicet et jactando opera sua, tanquam ipsi faciant; cum Deus sit qui operatur in eis qui bona operantur, et velle, et operari, pro bona voluntate . Et mandata ejus exquirant. Cum jam ea didicerint, quomodo exquirant? Quanta enim, inquit, mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, ut cognoscat generatio altera. Quid cognoscat? Utique mandata quae mandavit. Quomodo ergo adhuc exquirant, nisi quia ponendo in Deo spem suam, tunc mandata ejus exquirant, ut ab eis illo adjuvante compleantur? Ne fiant, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae nquare, continuo subjungendo, Et non est creditus cum Deo spiritus ejus: id est, quia non ha
Abbreviated transcription (Latin):
facere ea filiis suis. ut cognoscat generatio altera. fi¬
lii qui nascent᷑ & exsurgent. & narrent filuis suis: ut
ponant in dõ spem suã. & ñ obliuiscant᷑ opera dĩ &
mandata eius exquirant. nc fiant sicut patres corũ¬
generatio praua & amaricans. generatio quae ñ dire¬
xit cor suũ. & non ẽ creditus cũ dõ sp̃s eius. Haec
uerba indicant duos quodammͦ popłos. alterũ ad uetꝰ.
alterũ ad nouũ testamentũ ꝑtinentẽ. Nã quod
ait quanta mandauit patrib nr̃is nota facere ca filus
suis : mandata eos accȩpisse dixit nota facere ea filus
suis. non tamen eos agnouisse aut fecisse. Sed ad hoc
accȩperunt ipsi ut cognoscat generatio altera. quod
illa ñ cognouit filii qui nascentur & exsurgent. Nã
illi qui nati sunt ñ exsurrȩxerunt. quia ñ sursũ cor
seo in terra potius habuerunt. Cũ xp̃o enĩ exsiga
unde dictũ est. Si exsurrexistis oũ xp̃o. quȩ sursũ
sunt sapite. Et narrent inquit filus siuis. ut ponati

Expanded text:
facerent ea filiis suis. Ut cognoscat generatio altera  filii, qui nascentur, exurgent, et narrabunt ea filiis suis. Ut ponant in Deo spem suam  et non oblibiscantur operum Dei sui: et mandata eius exquirant. Ne fiant, sicut et patres prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus. » Haec verba indicant duos quodammodo populos; alterum ad Vetus, alterum ad Novum Testamentum pertinentem: nam quod ait, Quanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, mandata eos accepisse dixit, nota facere ea filiis suis, non tamen eos agnovisse aut fecisse; sed ad hoc acceperunt ipsi, ut cognoscat generatio altera, quod illa non cognovit. Filii qui nascentur et exsurgent. Nam illi qui nati sunt, non exsurrexerunt, quia non sursum cor, sed in terra potius habuerunt. Cum Christo enim exsurgitur: unde dictum est, Si exsurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite . Et narrent, inquit, filiis suis, ut ponant
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid suscitatũ est. Sine lege enĩ ait apłs peccatũ
mortuũ est. Ego autẽ uiuebã aliquando sine lege
Adueniente autem mandato peccatum reuixit. Ccce
quod suscitatũ est ꝑ testimoniũ quod est lex: ut appa¬
reat quod latebat sicut paulopost dicit. Sed peccatũ
ut appareat peccatum. ꝑ bonũ mili operatũ est
mortẽ Iosuit autẽ legẽ dictũ est. tamquã iugũ pecca
torib. Vnde dicit᷑. quia iusto non ẽ lex posita. Testi¬
moniũ c̃ igit᷑ in quantũ aliquid prolat: lex autẽ inqͣn¬
tũ iubit. cũ sit una cademq res. Quo circa sicut la¬
pis xp̃c sed credentib in caput iguli. ñ credentib
aut̃ lapis offensionis & petra scandali. ita testimoniũ
legis eis qui lege non legitims utunt᷑ testimoniũ est.
quo conuincantur puniendi peccatores. His uero qui
ca legitime utunt᷑ testunoniũ est. quo demonstrat᷑
ad quẽ liberandi confugere debent peccatores In eius

Expanded text:
aliquid suscitatum est. Sine Lege enim, ait Apostolus, peccatum aliquid suscitatum est. Sine Lege enim, ait Apostolus, peccatum mortuum est. Ego autem vivebam aliquando sine Lege: adveniente autem mandato, peccatum revixit. Ecce quod suscitatum est per Testimonium quod est Lex, ut appareat quod latebat, sicut paulo post dicit: Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Posuit autem Legem, dictum est, tanquata . Testimonium est igitur, in quantum aliquid probat; Lex autem, in quantum jubet; cum sit una eademque res. Quocirca sicut lapis Christus; sed credentibus in caput anguli , non credentibus autem lapis offensionis et petra scandali; ita Testimonium Legis eis qui Lege non legitime utuntur. Testimonium est quo convincantur puniendi peccatores; his vero qui ea legitime utuntur, Testimonium est quo demonstratur ad quem liberandi confugere debent peccatores. In ejus
Abbreviated transcription (Latin):
& ficbant. uelatis significationib condebant᷑. & ñ re¬
enĩ sunt ꝓmissiones dĩ. in illo etiã amen. Quisquis
igit᷑ xp̃o adheret. totũ bonũ quod etiã in litteris le¬
gis non intelligit habet. Qiuisquis autẽ ẽ alienus
a xp̃o. nec intelligit nec habet. Suscitauit ergo te¬
stimoniũ in iacob. & legẽ posuit in isrł. Morc suo
repetit. Nã quod est testimoniũ suscitauit. hoc est
legẽ posuit. Et quod est in iacob hoc est in isrł Iã
sicut ista duo nomina sunt unius hominis. ita lex & te¬
stimoniũ duo nomina sunt unius rei Interest aliquid
ait quispiã int̾ suscitauit & posuit. Ita sane. Quemad¬
uni sunt imposita. iacob propt̃ subplantationẽ qm̃
nascentis tenuit plantã fr̃is. ifrł aut̃ propt̾ usionẽ dĩ.
sic aliud est suscitauit. aliud posuit. Nã suscita¬
uit testimoniũ quantũ existimo dictũ est: quod illo

Expanded text:
et fiebant, velatis significationibus condebantur, et non reet fiebant, velatis significationibus condebantur, et non reenim sunt promissiones Dei, in illo Etiam, Amen . Quisquis igitur Christo adhaeret, totum bonum quod etiam in litteris Legis non intelligit, habet; quisquis est autem alienus a Christo, nec intelligit, nec habet. Suscitavit ergo Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. More suo repetit. Nam quod est, Suscitavit Testimonium; hoc est, Legem posuit: et quod est, in Jacob; hoc est, in Israel. Nam sicut ista duo nomina sunt hominis unius, ita Lex, et Testimonium duo sunt nomina rei unius. Interest aliquid, ait quispiam, inter suscitavit et posuit. Ita sane; quemadini sunt imposita; Jacob propter supplantationem, quoniam nascentis tenuit plantam fratris; Israel autem propter visionem Dei . Sic aliud est, suscitavit, aliud posuit. Nam, suscitavit Testimonium, quantum existimo, dictum est, quod illo
Abbreviated transcription (Latin):
narrauerunt nob̃. Non sunt abscondita a filiis coꝵ
in generatione altera. Hȩc c̃ generatio nr̃a. in qua no¬
bis donata ẽ regeneratio. Aniuntiantes laudes dñi
& potentias cuis & mirabilia cuis quę fecit. Ordo uer¬
boꝵ est. Et patres nr̃i narrauerunt nob̾ annunti¬
antes laudes dm̃i. Laudatur dñs ut amct᷑. Quid enĩ
legẽ posuit in isrł. Hoc ẽ intiũ de quo supradictũ
ẽ . cloquar ꝓpositiones ab initio. Initiũ est ergo uetꝰ
testamentũ. finis nouum. Timor enĩ pręualet
morem. qm nunc sine lege iustitia dĩ manifestata ẽ.
suscitauit testimoniũ in iacob. & legẽ posuit in isrł.
Lam & illud quod tam insigni & pleno tantis sig¬
nificationib opere tabernaculũ constitutũ est: tab̾¬
naculũ testimonii nominat᷑. in quo erat uelamen
contra archã legis sicut uelãmen contra faciẽ mi¬
nistri legis. quia in illa difpensatione parabolae &
propositiones erant. Ca quippe quȩ predicabant᷑

Expanded text:
ers. 4. Non sunt abscondita a filiis eorum, in generatione altera. Haec est nostra generatio, in qua nobis donata est regeneratio. Annuntiantes laudes Domini, et potentias ejus, et mirabilia ejus quae fecit. Ordo verborum est, Et patres nostri narraverunt nobis, annuntiantes laudes Domini. Laudatur Dominus ut ametur: quid enim Legem posuit in Israel. Hoc est initium de quo supra dictum est, Eloquar propositiones ab initio. Initium est ergo Vetus Testamentum, finis Novum. Timor enim praevalet morem , quoniam nunc sine Lege justitia Dei manifestata est. suscitavit Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Nam et illud quod tam insigni et pleno tantis significationibus opere tabernaculum constitutum est, tabernaculum Testimonii nominatur , in quo erat velamen contra arcam Legis, sicut velamen contra faciem ministri Legis; quia in illa dispensatione parabolae et propositiones erant. Ea quippe quae praedicabantur
Abbreviated transcription (Latin):
populus m̃s
legẽ mean.
Quẽ hic cre¬
damꝰ loqui
nisi dĩn. Ip¬
se enĩ legem
dedit popło
suo. quẽ libe¬
ratũ ex egip¬
to congregauit
Quȩ congre¬
gatio ꝓprie
sinagoga nicupat᷑. quod int̾pretat asaps: Utru
ergo ita dictũ est intellectus asaph. quod ipse asapħ
intellexerit an figurate intelligendũ quod ẽadẽ sina¬
goga id est idem popłs intellexerit cui dicit᷑. attendite
popłs m̃s legem meã: Quid est ergo quod eidem popło
ꝑ propham iñcrepat dicens. isrł aut̃ me ñ agnouit. &
popłs nĩs me ñ intellexit. Ded ꝓfecto crant ẽtiam
in illo popło qui intelligerent habentes fidẽ quę postea
reuelata est. non ad legis litterã sed ad gr̃am sp̃s ꝑ
tinentẽ. Non enĩ sine ipsa fide fuerunt qui cius
in xp̃o futurã reuelationẽ pręuidere & pręnuntiare
potuerunt. cũ & illa uetera sacramenta significantia
fueriit futuroꝵ. An soli propbȩ habebant hanc fidẽ:
Non & popłs. Immo uero etiã qui ꝓpħas fidelit̃

Expanded text:
populus meus, legem meam. Quem hic credamus loqui nisi Deum? Ipse enim legem dedit populo suo, quem liberatum ex Aegypto congregavit, quae congregatio proprie Synagoga nuncupatur, quod interpretatur Asaph. Utrum ergo ita dictum est, Intellectus Asaph, quod ipse Asaph intellexerit; an figurate intelligendum, quod eadem Synagoga, hoc est, idem populus intellexerit, cui dicitur, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod eumdem populum per prophetam increpat, dicens: Israel autem me non agnovit, et populus meus non intellexit ? Sed profecto erant etiam in illo populo qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad Legis litteram, sed ad gratiam Spiritus pertinentem. Non enim sine ipsa fide fuerunt, qui ejus in Christo futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An soli Prophetae habebant hanc fidem, non et populus? Imo vero etiam qui Prophetas fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc uerba nob̃ inferens questionẽ dicat quomodo eis
hȩc omnia collata ẽẽ commemorat cũ ipsi ñ fuerint
ꝑducti in terrã ꝓmissionis qui ab aegipto liberati st̃
qm̃ illi sunt mortui. quid respondebimꝰ nisi eos dictos
quia idemipse popłs fuit. ꝑ successionẽ filioꝵ. Si ergo
cũ audiuimus maxime quia futuri temporis uerba st̃¬
& propitius fiet peccatis eoꝵ & ñ perdet cos. & ab un¬
dauit ut auertat iram suã. & non accendit omnẽ irã

Expanded text:
ec verba nobis inferens quaestionem dicat: Quomodo eis haec omnia collata esse commemorat, cum ipsi non fuerint perducti in terram promissionis, qui ab Aegypto liberati sunt, quoniam illi mortui sunt? quid respondebimus, nisi eos dictos, quia idem ipse populus fuit per successionem filiorum? Sic ergo, cum audimus, maxime quia futuri temporis verba s propitius fiet peccatis eorum et non perdet eos et abundabit ut avertat iram suam et non accendet omnem iram
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ds̃ irascit᷑. quid miscdia confert᷑ humana. An po¬
tius simul cũ eis compeditos ẽtiã electos intelligi uolu¬
it. ut qui mente & uita discernebant᷑ ad exemplũ non
iustitiae tantũ sed ctiã patientie cum illis molestiam
sustinerent.Nam sc̃os cũ peccatorib ñ ob aliã forsi¬
dysen legimus quod est potius compediuit. Sed gene
huc. & non crediderunt in mirabilib eius. & defecert̃
in uanitate dies eoꝵ: cũ possent si crederent dies in ue¬
ritate sine defectu habere apud cũ cui est dictũ. anni
tui ñ deficient. Defecerunt ergo inuanitate dies eoꝵ.¬

Expanded text:
enim Deus irascitur, quid misericordia confertur humana? An poenim Deus irascitur, quid misericordia confertur humana? An potius simul cum eis compeditos etiam electos intelligi voluit; ut qui mente et vita discernebantur, ad exemplum non justitiae tantum, sed etiam patientiae, cum illis molestias sustinerent? nam sanctos cum peccatoribus non ob aliam forsiδισεν legimus, quod est potius compedivit. 19. vershuc, et non crediderunt in mirabilibus ejus. Et defecerunt in vanitate dies eorum: » cum possent, si crederent, dies in veritate sine defectu habere apud eum cui dictum est: Anni tui non deficient . Defecerunt ergo in vanitate dies eo
Abbreviated transcription (Latin):
tos meridianos feruentes & lucentes prȩdicantiũ sp̃s.
& hoc in uirtute sua ne sibi tribuat affricus quod ha¬
bet ex dõ. ueniunt autẽ ultro uenti isti ad homines. ap¬
portant eis uerba diuinitus ut in suis sedib & circa
tabernacula sua colligant eiusmodi uolatilia. & adoret
unusquisq dm̃ de loco suo om̃s insulę gentiũ. Sed in¬
fidelib tamquã prauę & amaricanti generationi cum
adhuc ęsca esset in ore eoꝵ: ira ascendit in eos. & occi
pingues eoꝵ. Quod quidem in grecis quos habuimus
non inuenumꝰ. Sed si hoc est uerius. quid aliud intelli¬
gendi sunt pingues eoꝵ. nisi in suꝑbia prȩualentes &e
quib dicit᷑. prodict quasi ex adipe iniquitas eoꝵ. Et
electos isrł impediuit. Crant illic etiã electi. quorũ
fidei ñ contemperabatur generatio praua & amari¬
cans Impediti sunt autẽ ne aliquid eis prodessent.
quib paterno affectu consulere cupiebant. Quibus

Expanded text:
tos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; tos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; et hoc in virtute sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua colligant ejusmodi volatilia, et adoret unusquisque Dominum de loco suo, omnes insulae gentium . 18. Sed infidelibus tanquam pravae et amaricanti generationi, cum adhuc esca esset in ore ipsorum, ira Dei ascendit in eos, et occipingues eorum. Quod quidem in graecis quos habuimus, non invenimus. Sed si hoc est verius, quid aliud intelligendi sunt pingues eorum, nisi superbia praevalentes, de quibus dicitur: Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum ? Et electos Israel impedivit. Erant illic etiam electi, quorum fidei non contemperabatur generatio prava et amaricans. Impediti sunt autem ne aliquid eis prodessent, quibus paterno se affectu consulere cupiebant. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
runt in medio castroꝵ corũ circa tabernacula eorũ.
& manducauerunt & saturati sunt nimis. & desideriũ
coꝵ attulit eis. non sunt fraudati a desiderio suo. po¬
test & non teptantiũ sed credentiũ paruuloꝵ fidẽ car¬
ne editis uocũ signis & ꝑ acrem transcurrentib tam¬
quã uolatilib pascere. ñ tamen ab aquilone uenientib
ubi frigus & caligo pręualet id est cloquentia quę hiuc
scło fauet. sed transferendo austrũ de cȩlo. Quo nisi ad
terras. ut qui in fide sunt paruuli audiendo terrestria
nutriant᷑ ad capienda cęlestia. Si enĩ terrestria ingͥt
credetis : Translatus enĩ erat ille de cęlo quodãmͦ ubi
mente excesserat dõ. ut temperans eis osset qͥb dicebat
Non potui loqui uobis quasi sp̃ualib sed qͣsi carnalib
Ibi enĩ audierat ineffabilia uerba quac in terra illi ñ
licebat loqui ꝑ uerba sonantia quasi ꝑ uolatilia penna¬
ta. Et inducendo in uirtute sua affricũ hoc est ꝑ uen¬

Expanded text:
eorum: et manducaverunt, et saturati sunt nimis, et desiderium eorum attulit eis, nec sunt privati a desiderio suo, » potest et non tentantium, sed credentium parvulam fidem, carne editis vocum signis et per aerem transcurrentibus, tanquam volatilibus pascere: non tamen ab Aquilone venientibus ubi frigus et caligo praevalent, id est, eloquentia quae huic saeculo placet; sed transferendo Austrum de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestia. Si enim terrestria, inqui vobis, credetis ? Translatus enim erat ille de coelo quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo in virtute sua Africum, hoc est, per ven
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. Non sum missus nisi ad oues quę periert̃ do¬
mus isrł. Nam & congregabunt᷑ ante eũ om̃s gentes.
& separabit cas sicut pastor oues ab hedis. Sic igit᷑
audiamus quod dictũ est. attendite popłs ins legem
meã. inclinate aurẽ ur̃am in uerba oris mei. ñ tãquã
iudaeis sed potius tamquã nobis. uel certe tã etiã
nobis quã uidaeis ista dicant᷑. Cũ enĩ dixisset apłs
sed ñ in omnib illis bene placitũ est dõ ita ostendens
fuisse ibi etiã illos in quib bene placitũ est dõ. conti¬
nuo subiecit. Prostrati sunt enĩ in deserto. Deinde ad¬
iunxit. Hec autẽ figurae nr̃e factę sunt: ut ñ simus
concupiscentes mala sicut & illi concupierunt. neq ido¬
lis seruientes sicut quidã coꝵ. sicut scriptii est. Sedit
popłs mancucare &e bibere. & surrȩxcrunt ludere.
Neq fornccm̃ sicut quidã eoꝵ fornicati nant: ce

Expanded text:
bus prius dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt dobus prius dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Nam et congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabod dictum est, Attendite, populus meus, legem meam, inclinate aurem vestram in verba oris mei, non tanquam Judaeis, sed potius tanquam nobis, vel certe tam etiam nobis ista dicantur. Cum enim dixisset Apostolus, Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo, ita ostendens fuisse ibi etiam illos in quibus beneplacitum est Deo; continuo subjecit, « Prostrati enim sunt in deserto: » deinde adjunxit, « Haec autem figurae nostrae factae sunt, ut non simus concupiscentes mala, sicut et illi concupierunt: neque idolis servientes, sicut quidam eorum; sicut scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Neque fornic
Abbreviated transcription (Latin):
aurẽ tuã. & excipe uerba intellectus. Datis itaq am¬
moniti sumus etiã istũ psalmũ huius intellectꝰ a sapħ.
quia genitiuo casu in titulo positũ ẽ huiꝰ intellectꝰ
ñ hc intellectus inclinata aure suscipere. id est humi¬
li pictate. Nec ipsius asaph dictũ est. sed ipsi asapł
Quod greco articulo apparet. & in quibusdã latinis co¬
dicib inuenit᷑. Uerba ergo ista intellectus sunt. id
ẽ intelligentiȩ sunt quę data c̃ ipsi asaph quod ñ uin
gregatio magis pecorũ. conuocatio uero magis homi¬
nũ intelligi solet. tam̃ & illã dictã inuenimꝰ eccłam.
Et nobis fortasse potius conuenit dicere. Dalua nos
mur nomini scõ tuo. Neq dedignari nos oportet
immo grãs meffabiles reddere. quod sumus oues ma¬
nuũ eius quas prȩuidebat cũ diceret. habeo oues alias
quȩ ñ sunt de hoc ouili. oportet me & ipsas adducere
ut sit unus grex & unus pastor. iungendo scilicet fi

Expanded text:
aurem tuam, et excipe verba intellectus . Satis itaque adaurem tuam, et excipe verba intellectus . Satis itaque admoniti sumus etiam istum psalmum hujus intellectus Asaph quia genitivo casu in titulo positum est, hujus intellectus; non, hic intellectus inclinata aure suscipere, id est humili pietate. Nec, ipsius Asaph dictum est; sed, ipsi Asaph: quod graeco articulo apparet, et in quibusdam latinis codicibus invenitur. Verba igitur ista intellectus sunt, id est, intelligentiae sunt quae data est ipsi Asaph; quod non uni quia congregatio magis pecorum, convocatio vero magis hominum intelligi solet: tamen et illam dictam invenimus Ecclesiam, et nobis fortasse potius convenit dicere, Salva nos,mur nomini sancto tuo . Neque dedignari nos oportet, imo gratias ineffabiles agere, quod sumus oves manuum ejus, quas praevidebat cum diceret, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor : jungendo scilicet fid
Abbreviated transcription (Latin):
menbra corporis rp̃i cũ suo capite regenerata sunt ñ
cominunis est omnib. Nam & heretici habent eun¬
dẽ baptismũ. & falsi fr̃s in comminione catholici no¬
minis. Ergo & hc recte dicit᷑. Sed ñ in omnib illis
bene placitũ est dõ. Neq tunc tamen neq nunc
infructuosa ẽ uax dicentis. attendite popłs meus legẽ
meã. Quȩ locutio nota ẽ in omnib litteris quod ñ
ait attende. sed attendite. Ex multis enĩ popłis
constat. quib multis quod sequitur pluralit̾ dicit᷑
Inclinate aurẽ ur̃am in uerba oris mei. Quod est
attendite. hoc est inclinate aurẽ ur̃am. Et quod illic
ait legẽ meam. hoc hic ait in uerba oris mer lile namq
pie attendit legẽ dĩ & uerba oris eius. cuius aurẽ incli¬
nat humilitas. ñ cunis erigit ceruicẽ suꝑbia. Quod
cnĩ infundit᷑. concauo humilitatis excipitur: eminentia
tumoris expellitur. Unde alio loco inclina inquit

Expanded text:
membra corporis Christi cum suo capite regenerata sunt, non membra corporis Christi cum suo capite regenerata sunt, non communis est omnibus. Nam et haeretici habent eumdem Baptismum, et falsi fratres in communione catholici nominis. Ergo et hic recte dicitur: Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo. 3. Neque tunc tamen, neque nunc infructuosa est vox dicentis: Attendite, populus meus, legem meam. Quae locutio nota est in omnibus litteris, quod non ait, Attende; sed, Attendite. Ex multis enim populus constat; quibus multis quod sequitur pluraliter dicitur: Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Quod est, Attendite; hoc est, Inclinate aurem vestram: et quod illic ait, legem meam; hoc ait hic, verba oris mei. Ille namque pie attendit legem Dei et verba oris ejus, cujus aurem inclinat humilitas; non cujus erigit cervicem superbia. Quod enim infunditur, concavo humilitatis excipitur, eminentia tumoris expellitur. Unde alio loco: Inclina, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt. & om̃s eundẽ potũ sp̃ualc̃ biberunt. bibe¬
bant aut̃ de sp̃uali sequente cos petra: petra autẽ
erat xxp̃c. Idem itaq in misterio cibus & potꝰ illoꝵ
qͥ nr̃. sed significatione idem ñ specis. quia idemip
sc axp̃c illis in petra figuratus. nob̾ in carne manife¬
statusẽ Ded ñ inquit in omnib illis bene placitum
est dõ. Oñis quidem cundẽ cibũ sp̃ualẽ manducaue¬
runt. & cundẽ potũ sp̃ualẽ biberunt. id est sp̃uale
aliquid significantẽ. Ded non in omnib illis benepla¬
citum est dõ. Cũ dicit ñ in omnibus. erant ergo
ibi aliqui in quib bene placitũ est dõ. Et cũ essent
omnia comniunia sacramenta. ñ commnunis erat om̃b
gr̃a. quae sacramentoꝵ uirtus ẽ: sicutanunc iã reue¬
lata fide quę tunc uelabat᷑ omnib in nomine patris
& filii & sp̃s sc̃i baptizatis cominune ẽ lauachrũ rege¬
nerationis. sed ipsa gr̃a cuius ipsa sunt sacramenta qua

Expanded text:
lem biberunt: bibebant enim de spirituali consequente eos petra; petra autem erat Christus. » Idem itaque in mysterio cibus et potus illorum qui noster; sed significatione idem, non specie; quia idem ipse Christus illis in petra figuratus, nobis in carne manifestatus. « Sed non, » inquit, « in omnibus illis beneplacitum est Deo . Omnes » quidem « eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et eumdem paliquid significantem; « sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo. » Cum dicit, « Non in omnibus, » erant ergo ibi aliqui in quibus beneplacitum est Deo; et cum essent omnia communia sacramenta, non communis erat omnibus gratia, quae sacramentorum virtus est. Sicut et nunc jam revelata fide quae tunc velabatur, omnibus in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptizatis , commune est lavacrum regenerationis; sed ipsa gratia cujus ipsa sunt Sacramenta, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Et ad periculũ cuuũ. ut deprecaret᷑ regẽ ꝑ ciuib suis¬
insiegit orare. &e in ipsa oratione confessa et ulaonna
msignia ergalia sic sibi ec̃ uelut pannũ menstruata onp
hoc mulieres possunt. uiri non possunt. Et si hoc potu
Emulier udea n poterit ȩccłia axpiana. Hoc engo sye¬
Aui dearitati ur̃ae. diuitis si affluant i apponatis cpr

Expanded text:
est ad periculum civium, ut deprecaretur regem pro civibus suisest ad periculum civium, ut deprecaretur regem pro civibus suis; coepit orare, et in ipsa oratione confessa est illa omnia insignia regalia sic sibi esse velut pannum menstruatae . Si haec mulieres possunt, viri non possunt? Et si haec potuit mulier Judaea, non poterit Ecclesia christiana? Hoc ergo dixerim Charitati Vestrae: Divitiae si affluant, ne apponatis cor
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: Cransierunt omnia tamquã umbra. Oxiphei
ad sinistrã stantes. sero penitet uos in umbra floriusse.
Quare dauid quẽ prodebatis int̾ uo̾ latere ñ agnoseclu¬
tis : Qunc enĩ si corrigeremini. dolor ite in fructuosus
n essit. Est enĩ dolor fructuosus. est infructuosus: fruc¬
tuosus dolor numne ẽ cum te accusas. cũ reprelendis ma¬
res tuos malos. cũ reprehensos ꝑsẽqueris. ꝑsecutos exliu¬
dis. erclusis ilis mutaris. exuens te uetere hominem
indius nouũ. eligens potius ap̃i opprobriũ quã florẽ
tipheoꝵ. Porro si tibi contigerit habenti in occulto bonũ
tiusi oe satenti uit ⁊ ipheos. habenti etiã in occulto pra¬
missionẽ mercedis tuac. aliqua sublimita scłi noli:x¬
tolli ł Nam si clatus ex illa fueris: cades in florem ⁊¬
pbroꝵ. Sit enĩ mulier quȩdã sc̃a hester in illo tunc
poplo uooꝵ. cũ esset uror regis alienigene. Qentu

Expanded text:
nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra . O Ziphaei nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra . O Ziphaei ad sinistram stantes, sero poenitet vos in umbra floruisse! Quare David, quem prodebatis inter vos latere, non agnoscebatis? Tunc enim si corrigeremini, dolor iste infructuosus non esset. Est enim dolor fructuosus, est infructuosus; fructuosus dolor nunc est cum te accusas, cum in te reprehendis malos mores tuos, cum reprehensos persequeris, persecutos excludis, illisque exclusis mutaris, exuens te veterem hominem et induens novum, eligens potius Christi opprobrium quam florem Ziphaeorum. Porro si tibi contigerit habenti in occulto bonum tuum et latenti inter Ziphaeos, habenti etiam in occulto promissionem mercedis tuae, aliqua sublimitas saeculi, noli extolli: nam si elatus ex illa fueris, cades in florem Ziphaeorum. Sic enim mulier quaedam sancta Esther in illo tunc populo Judaeorum, cum esset uxor regis alienigenae, ventum
Abbreviated transcription (Latin):
postea quã intellexit in nouissima. Quod eiũ in eodem
psalmo paulopꝰ dicit hoc labor est ante me id est mag¬
na mili questio surrexit in corde quare homines mala
faciunt & in scł̃o florent. multi autẽ benc agunt & in
hac terra laborant. questio ergo ista cũ magna esset
ante oculos meos & laboriosa ad inuestigandũ: labor
est inquit ante me donec intrem in sc̃uariũ dĩ. & intel¬
ligã in nouissima. Quȩ sunt ista nouissima. nisi quae
scimus in cuangłio iã pręnuntiata: Cũ eñ uenerit fi¬
liuis homius. congregabunt̾ ante eũ om̃s gentes: & scpa¬
rabit cos sicut pastor segregat oues ab hedis. oues ponet
ad dextrã. hedos ad sinistrã. Cecc iã illi xipħei sẽpara¬
buntur. flamima sequit separationẽ: Ubi est flos eoꝵ qͥ
ad sinstrã stabunt. Nonnc ingemiscent: Honie
tunc sera penitentia torquebunt᷑ &e dicent. quid nobis
profuit superbia. & duutiarũ iactantia quid ooñtulit

Expanded text:
postea quam intellexit in novissima. Quod enim in eodem postea quam intellexit in novissima. Quod enim in eodem psalmo paulo post dicit, Hoc labor est ante me: id est, magna mihi quaestio surrexit in corde, quare homines male faciunt, et in saeculo florent; multi autem bene agunt, et in hac terra laborant. Quaestio ergo ista cum magna esset ante oculos meos, et laboriosa ad investigandum; Labor est, inquit, ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Quae sunt ista novissima? Quae, nisi quae scimus jam in Evangelio praenuntiata? Cum enim venerit Filius hominis, congregabuntur ante eum omnes gentes; et separabit eos, sicut pastor segregat oves ab haedis: oves ponet ad dexteram, haedos ad sinistram . Ecce jam illi Ziphaei separabuntur: flamma sequitur separationem. Ubi est flos eorum qui jam ad sinistram stabunt? Nonne tunc ingemiscent? nonne tunc sera poenitentia torquebuntur, et dicent: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit
Abbreviated transcription (Latin):
boni latent hic: quia bonũ eoꝵ intus est. absconditũ est
incorde. Ubi fides. ubi spes. ubi karitas. ibi thesaurus il¬
lorum. Numquid haec bona apparent in scło. Et bȩc
bona latent. & hoꝵ bonorũ merces latet. At uero dig¬
nitas scłi quomodo alba est. Nitet ad tempus. Num¬
quid semꝑ nitebit: Herba est hiemalis. usq ad estatẽ
uret. Non ergo fiat in animo. quod in alio psalmo
inuenimus. Confitet᷑ enĩ quidã prope se cecidisse nu¬
tantẽ. & labasse gressus suos ambulantes in uia dĩ. cũ
aspiceret florẽ quendã felicitatẽqiniquoꝵ. Et postra¬
quã cognouit quid iniquis in fine seruaret ds̃. & quid
iustis laborantib ꝓmitteret qui falli ñ potest:. agens
gr̃as de hac cognitione ait. Quãbonus isrł ds̃ rectis cor.¬
de. Quare hoc dicis: Mei autẽ inquit pęne cõmoti
sunt pedes. Vnde: Quia zelaui in peccatoribus
pacẽ peccatoꝵ inituens Confirmati st̃ aut̃ gressus eius.

Expanded text:
boni latent hic, quia bonum eorum intus est, absconditum est, boni latent hic, quia bonum eorum intus est, absconditum est, in corde est, ubi fides, ubi charitas, ubi spes, ubi thesaurus illorum. Numquid haec bona apparent in saeculo? Et haec bona latent, et horum bonorum merces latet. At vero dignitas saeculi quomodo alba est? Nitet ad tempus: numquid semper nitebit? Herba est hiemalis, usque ad aestatem viret. Non ergo fiat in animo quod in alio psalmo invenimus. Confitetur enim quidam prope se cecidisse nutantem, et labasse gressus suos ambulantes in via Dei, dum aspiceret florem quemdam felicitatemque iniquorum: et posteaquam cognovit quid iniquis in finem servaret Deus, et quid justis laborantibus promitteret qui fallere non potest, agens gratias de hac cognitione, ait: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Quare hoc dicis? Mei autem, inquit, pene commoti sunt pedes. Unde? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Confirmati sunt autem gressus ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
tempus ut fęnũ. Hi sunt ziphei inimici dauid floren¬
tes in scło. Hos aliquando attendunt ctiã filii lucis
infirmi. & nutant eis pedes cũ uiderint malos felici¬
tate florere: & dicunt apud seipsos. Quid mͥ prodest
innocentia. Quid mihi confert quod dõ seruio. qͦđ
mandata eius custodio. quod neminẽ premo. nenii ali¬
quid rapio. nulli noceo. quod possum presto. Cece hes
omnia facio. & florent illi: ego laboro. Quid enim:
Et tu z ipheus uelles ẽẽ: Florent in scło. arescent in
& tu : Ignoras quid tibi promiserit qui ad te uenit. qͥđ
in scipso hic ostenderit: Si fiores zipheoꝵ appetendi
essent. ipse dñs ds̃ tuus nonne & in hoc scło floruisses:
Aut uero deerat illi posse florere. Sed maluit inter
⁊ iphẽos latere. & dicere pontio pilato interroganti tam¬
quã & ipsi flori xipheoꝵ & suspecto de regno eius. Reg¬
nũ meũ non est de hoc mundo. Ergo hic latebat. & om̃s

Expanded text:
tempus ut fenum. Hi sunt Ziphaei inimici David, florentempus ut fenum. Hi sunt Ziphaei inimici David, florentes in saeculo. 3. Hos aliquando attendunt etiam filii lucis infirmi, et nutant eis pedes, cum viderint malos felicitate florere; et dicunt apud seipsos: Quid mihi prodest innocentia? Quid mihi confert quod Deo servio, quod mandata ejus custodio, quod neminem premo, nemini aliquid rapio, nulli noceo, quod possum praesto? ecce haec omnia facio, et florent illi, ego laboro. Quid enim? Et tu Ziphaeus velles esse? Florent in saeculo, arescent in et tu? Ignoras quid tibi promiserit qui ad te venit, quid in seipso hic ostenderit? Si flos Ziphaeorum appetendus esset, ipse Dominus tuus nonne et in hoc saeculo floruisset? Aut vero deerat illi hic posse florere? Sed hic maluit inter Ziphaeos latere, et dicere Pontio Pilato interroganti, tanquam et ipsi flori Ziphaeorum, et suspecto de regno ejus: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo hic latebat: et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quo dictũ est eoce homo qui non posuit dm̃ adiutorem
suũ. sed sperauit in multitudine diuitiarũ suarũ. &
preualuit in uanitate sua. Isti sunt florentes filii scłi.
quos modo ex cuangłio audistis: quia in suo agere astu¬
tiores sunt filiis lucis. Etenĩ ipsi uident᷑ prospicere in
posterũ. qui nesciunt utrũ ueniat. Audistis quid fece¬
rit domino suo uillicus ille faciens se bonũ de reb sui¬
domini. & largiens debitorib illuiꝰ ut cũ amotus esset
a uillicatione susciperet᷑ ab eis. Et quamuis fraudem
fecerit domino suo. tam̃ cor eius laudauit dñs eiꝰ. non
facere nobis amicos de mammona iniquitatis. Mamino¬
na enĩ diuitiac interpretatur. Nr̃ac autẽ diuitiae
ibi sunt. ubi est domus nr̃a acterna in cęlis. Proinde
pecunã temporalẽ illi appellant diuitias qui nisi tem¬
poralit̾ florere non possunt. nec in aeternũ sibi ex his
amicos facere uolunt: quia ueras diuitias non nouert̃.
Has ergo diuitias sola iniquitas putat florentes ad

Expanded text:
i non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua? Isti sunt florentes filii saeculi, quos modo ex Evangelio audistis quia in sua generatione astutiores sunt filiis lucis. Etenim ipsi videntur prospicere in posterum, quo nesciunt utrum veniant. Audistis quid fecerit domino suo villicus ille faciens sibi bonum de re domini sui, et largiens debitoribus illius, ut cum amotus esset a villicatione, susciperetur ab eis. Et quamvis fraudem fecerit domino suo, tamen cor ejus laudavit dominus ejus, non facere nobis amicos de mammona iniquitatis ? Mammona enim divitiae interpretantur. Nostrae autem divitiae ibi sunt, ubi est domus nostra aeterna in coelis. Proinde pecuniam temporalem illi appellant divitias, qui nisi temporaliter florere non possunt, nec in aeternum sibi ex his amicos facere volunt, quia veras divitias non noverunt. Has ergo divitias sola iniquitas putat, florens ad
Abbreviated transcription (Latin):
re uolumus. Inueniamꝰ hic primo dauid latentẽ. & in¬
ueniemus ei aduersarios florentes. Attende dauid la¬
tentẽ. Mortui eiũ estis dicit apłs menbris xp̃i. & ui
ta ur̃a abscondita est cũ xp̃o in dõ. Isti ergo latentes
erunt isti florentes. tunc erunt illi ⁊ iphei arescentes
Cui nanq flori illorũ gła comparetur attendite. Om̃is
caro fenũ. & omnis honor carnis ut flos fęni. Quis fi¬
nis : fenũ aruit. flos decidit. Tunc ubierit dauid:
Uide quid sequit᷑. Cerbũ autẽ dñi manet in aet̾nũ.
Illa duo genera hominũ sunt. quae & distinguere debe¬
tis. & eoꝵ alterũ eligere. Quid enĩ nosse tibi ꝓdest
si eligere piger es: Equidẽ nunc eligendi potestas
adiacet. Ueniet tempus quando tibi potestas deerit
eligendi. cũ iam ds̃ sententiã ñ differet udicandr. Qui
sunt enĩ isti florentes ⁊iphei. nisi corpus illud doech idu¬

Expanded text:
re volumus. Inveniamus hic primo David latentem, et inre volumus. Inveniamus hic primo David latentem, et inveniemus ei adversarios florentes. Attende David latentem: Mortui enim estis, dicit Apostolus membris Christi, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Isti ergo latentes erunt isti florentes, tunc erunt illi Ziphaei arescentes. Cui namque flori illorum comparetur gloria, attendite: Omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni. Quis finis? FenVide quid sequitur: Verbum autem Domini manet in aeternum . Illa ergo duo genera hominum sunt, quae et distinguere debetis, et eorum alterum eligere. Quid enim tibi prodest nosse, si eligere piger es? Et quidem nunc eligendi potestas adjacet: veniet tempus quando tibi potestas decrit eligendi, cum jam Deus sententiam non differet judicandi. Qui sunt enim isti florentes
Abbreviated transcription (Latin):
rat dauid cũ eũ uellet saul inuenire &e occidere. Isti
ergo ⁊iphei cũ cognouissent. prodiderunt cũ regi ꝑse¬
cutori dicentes. Honne ecce dauid absconditus est
apud nos : Nilul quidem profuit illis ꝓditio coꝵ
ce ipsi dauid nibil obfuit. Namq animus illorũ na¬
lignus demonstratus ẽ Saul uero nec post eorũ ꝓ¬
ditionẽ potuit comprehendere dauid: sed potius in ipsiuᷤ
regionis quadã spelunca cũ in eius manib datus esset
occidendus saul pepercit illi dauid. & quod habebat
in potestate non fecit ille. Ille autẽ quȩ rebat facere.
quod in potestate ñ habuit. Liphei ergo uiderint illi
qui fuerint. quos nob̃ psalmus ex illoꝵ occasione intel¬
ligendos offerat uideamus. Quȩxamꝰ ergo quid inter¬
pretent᷑ ⁊iphei. Inuenimus florentes. Horentes ergo
nescio qui inimici erant sco dauid. florentes latenti
Inueniamus cos in genere humano. si psalmũ intellige¬

Expanded text:
rat David, cum eum vellet Saül invenire et occidere. Isti rat David, cum eum vellet Saül invenire et occidere. Isti ergo Ziphaei cum hoc cognovissent, prodiderunt eum regi persecutori, dicentes, Nonne ecce David absconditus est apud nos ? Nihil quidem profuit illis proditio eorum, et ipsi David nihil obfuit. Namque animus eorum malignus demonstratus est: Saül vero nec post eorum proditionem potuit comprehendere David; sed potius in ipsius regionis quadam spelunca, cum ejus manibus datus esset occidendus Saül, pepercit ibi David, et quod habebat in potestate non fecit . Ille autem quaerebat facere quod in potestate non habuit. Ziphaei ergo viderint illi qui fuerint: quos nobis Psalmus ex illorum occasione intelligendos offerat, videamus. 2. Si quaeramus ergo quid interpretentur Ziphaei, invenimus Florentes. Florentes ergo nescio qui inimici erant sancto David, florentes latenti. Inveniamus eos in genere humano, si Psalmum intellige
Abbreviated transcription (Latin):
SALM huius titulus habet fructũ prolixi¬
tatis suae si intelligat᷑. Et quia psalmꝰ breuis ẽ.
compensemus in mora tituli quod in psalmo ñ
m̾morabit᷑. Inde ciũ pendet om̃is uersus qui cantatia.
Diquis itaq agnoscat quod in domus fronte pręfixũ est.
securus intrabit. nec cũ intrauerit errabit. Hoc ciĩ in
ipso poste prȩnotatũ est: quomodo interuis ñ erretur.
Titulus ita se habet. In finẽ in ymnis intellectus ipsi
dauid: cũ uenerunt xiphei. & dixerunt ad saul. Non.
ne ecce dauid absconditus ẽ apud nos. Quod saul ꝑ¬
ꝯsecutor erat scĩ uiri dauid optime nouimꝰ. Quod figu¬
rã gerat saul temporalis regni non ad uitã sed ad
mortẽ ꝑtinentis. & hoc ur̃ac karitati nos comiñdasse
meminimus. Itẽq quod ipse dauid figurã gerelut xp̃i
uel corporis xp̃i & nosse debetis. & recolere quod iam
nostis. Quid ergo ziphc̃i:Uicus quidã erat ziph
cuius habitatores ⁊ iphẽi. in quoꝵ regione se absconde.¬

Expanded text:
salmi hujus titulus habet fructum prolixitatis suae, si intelligatur: et quia Psalmus brevis est, compensemus in mora tituli quod in Psalmo non immorabimur. Inde enim pendet omnis versus qui cantatur. Si quis itaque agnoscat quod in domus fronte praefixum est, securus intrabit; nec cum intraverit, errabit. Hoc enim in ipso poste praenotatum est, quomodo interius non erretur. Titulus ejus sic se habet: In finem, in hymnis, intellectus ipsi David, cum venerunt Ziphaei, et dixixerunt: Ecce David absconditus est apud nos. Quod Saul ersecutor erat sancti viri David, optime novimus: quod figuram gerebat Saül temporalis regni, non ad vitam, sed ad mortem pertinentis, et hoc Vestrae Charitati nos commendasse meminimus. Itemque quod ipse David figuram gerebat Christi, vel corporis Christi, et nosse debetis, et recolere qui jam nostis. Quid ergo Ziphaei? Vicus quidam erat Ziph, cujus habitatores Ziphaei, in quorum regione se absconde
Abbreviated transcription (Latin):
st unt cogtatones eue. Do auois mius ꝓtiunee fa¬
te sunt cogitationes tuȩ. Clir im prũdens ñ cognos¬
cet. oe stultꝰ ñ intelliget bec. Quid non intelliget:
Qũ exorient᷑ peccatores sicut fȩnũ. & ꝓspexerint om̃s
qui operant᷑ iniquitatẽ ut intercant in scłm scłi: de¬
lectauit cos flos maloꝵ. chixerunt apud sc. Cere mali
florent. Puto inalos amat ds̃. Et delectati tempo¬
rali Flore iniquoꝵ: conuersi sunt ad iniquitatẽ ut in¬
terirent. non ad tempus sicut illi florent sed in słm
scłi. Vlnde hoc: Quia uir imprũdens ñ cognosaet
&e stultus ñ intelliget hec: non intrans in sc̃uariũ
di. ut intelligat in noiussima. Et quia difficilis ali¬
quantulũ c̃ intellectus hic: inde cȩpit psal mus iste

Expanded text:
mis profundae factae sunt cogitationes tuae: vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget haec. Quid non intelliget? Cum exorientur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem, ut intereant in saeculum saeculi . Delectavit eos flos malorum: dixerunt apud se, Ecce mali florent, puto malos amat Deus: et delectati temporali flore iniquorum, conversi sunt ad iniquitatem, ut interirent. Non ad tempus sicut illi florent, sed in saeculum saeculi. Unde hoc? Quia vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget haec, non intrans sanctuarium Dei, ut intelligat in novissima. Et quia difficilis est aliquantulum intellectus hic inde coepit psalmus iste
Abbreviated transcription (Latin):
dõ sperat: eruit̾ a muscipula uenantiũ & a uerbo aspero.
Quomꝰ autẽ te protegit dĩ. Int̾ scapulas suas obumbrabit tͥ
id est ante pectus suũ te ponit ut alis suis te protegat. si
modo cognoscas infirmitatẽ tuã. ut quasi pullus infirmus
fugias sub alas matris. ne a miluo rapiaris. Milui sunt
enĩ aereae potestates. diabolus & angłi eius. Rapere uo¬
lunt infirmitatẽ nr̃am. fugiamus sub alas matris sapien¬
tiae. quia ce ipsa sapientia infirmata est propt̃ nos: quia
uerbũ caro factũ est. Dicut infirmat᷑ gallina cũ pullis su¬

Expanded text:
Deo sperat, eruitur a muscipula venantium et a verbo aspero. Deo sperat, eruitur a muscipula venantium et a verbo aspero. Quomodo autem te protegit Deus? «Inter scapulas suas obumbrabit tibi:» id est, ante pectus suum te ponet, ut alis suis te protegat; si modo agnoscas infirmitatem tuam, ut quasi pullus infirmus fugias sub alas matris, ne a milvo rapiaris. Milvi sunt enim aereae potestates, diabolus et angeli ejus: rapere volunt infirmitatem nostram. Fugiamus sub alas matris Sapientiae, quia et ipsa Sapientia infirmata est propter nos; quia Verbum caro factum est . Sicut infirmatur gallina cum pullis su
Abbreviated transcription (Latin):
passio pro nob̾ ad caput p̾tinet. sed propt̃ passionẽ illius
pro nob &e quod ad nos ꝑtinet delictorũ soluitur. Dic &
in isto psalmo iã istos uersus hesterna dic tractauimꝰ breuit¬
cominemoremꝰ illos. Qui habitat in adiutorio altissimi. in ꝑ¬
tectione dĩ cȩli commorabit᷑. Hoc cõmendauimꝰ karitati ur̃ȩ
in istis uersib. ne quisquã in se spem ponat. sed totã spem suã
in illo ponat in quo sunt iuires nr̃ae. Ex adiutorio enĩ eius
iuncimus. non ex nr̃a praesũptione. Protegit ergo nos ds̃ celi.
si dicamus dño quod sequitur. Dicet dño susceptor m̃s es tu.
& refugiũ meũ ds̃ ĩs sperabo ineũ. qm̃ ipse eruet me de mus¬
cipula uenantiũ. & a uerbo aspero. Diximus quia multiti¬
mentes asperũ uerbũ. incidunt in muscipulas uenantium.
uit. & timens aspera uerba insultatoꝵ incidit in laqueos dia¬
boli. ut ñ sit triticũ in area sed palcã sequat᷑. Qui autẽ in

Expanded text:
passio pro nobis ad caput pertinet: sed propter passionem illius passio pro nobis ad caput pertinet: sed propter passionem illius pro nobis, et quod ad nos pertinet delictorum solvitur . Sic et in isto psalmo. 2. commemoremus illos. «Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur.» Hoc commendavimus Charitati Vestrae in istis versibus, ne quisquam in se spem ponat, sed totam spem suam in illo ponat, in quo sunt vires nostrae; ex adjutorio enim ejus vincimus, non ex nostra praesumptione. Protegit ergo nos Deus coeli, si dicamus Domino quod sequitur: «Dicet Domino, Susceptor meus es tu, et refugium meum, Deus meus, sperabo in eum; quoniam ipse eruet me de muscipula venantium, et a verbo aspero.» Diximus quia multi timentes asperum verbum incidunt in muscipulam venantium. vit; et timens aspera verba insultatorum, incidit in laqueos diaboli, ut non sit triticum in area, sed paleam sequatur. Qui autem in