comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frigidos. s qͥd calidis ẽ decuis.⁊ frigi¬
dis. tepidos facit. ut euomant᷑ ex ore
Am̃i iħu: qͦs ꝓpt̾ gͣuia peccata reiecer
Ista ẽ qͦ ñ paucoꝵ: s omniũ excitat
egͥtudines. Omne caput in dolore qͥ¬
sapientes qͥ estimantur. dolore cruei¬
ant᷑ auaritiȩ. Sensꝰ enĩ sapientis in
capite eiꝰ. qͦd referri potest etiã ad ecs
p̃minentes. Om̃e cor in mestitia. qͣno
sapimꝰ qͥ s̃ carnalia: ⁊ corꝑalib uolui¬
tatib aciem nr̃i cordis infodimꝰ. Hnde
ait dñs ad huiꝰmodi: qͦd decłit illis an
carneũ. A pedib usq ad caput serpit
lues dira morboꝵ: qͣndo laborant ꝯta¬
gio. qͣndo ꝯpatiunt᷑ aliis. Siqͥs efficͥ
libidinis defraudet᷑. uiduȩ pudorẽ ex¬
pugnare ñ potuit. agrum inuader¬
dolet. ⁊ egre cunctis atq inuicẽ lan¬
g̾res se tͣnfferunt. Qͦtiens ingemiset̃
seniores. qͦd du potare ñ possint. qͦti¬
ens dolent. qͦd scortari desierint. cum

Expanded text:
frigidos, sed, quod et calidis est deterius et frigifrigidos, sed, quod et calidis est deterius et frigidis, tepidos facit, ut euomantur ex ore domini Iesu quos propter grauia peccata reiecerit. ista est quae non paucorum, sed omnium excitat aegritudines. omne caput in doloresapientes qui aestimantur dolore cruciantur auaritiae. sensus enim sapientis in capite eius; quod referri potest etiam ad ecclesiae praeminentes. omne cor in maestitia, quando sapimus quae sunt carnalia et corporalibus uoluptatibus aciem nostri cordis infodimus. unde ait dominus ad huiusmodi, quod dederit illis cor carneum. A pedibus usque ad caput serpit lues dira morborum, quando laborant contagio, quando compatiuntur aliis, si quis effectu libidinis defraudetur, uiduae pudorem expugnare non potuit, agrum inuadere, et aegri cuncti inuicem languores transferunt. quotiens ingemiscunt seniores, quod diu potare non possint! quotiens dolent, quod scortari desierint, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: filiꝰ. qͥa ex d̃o natꝰ. tante auctorẽ lu¬
nob̃. ñ manicheis. Nob̃ natus ẽ: qͥaui¬
bum caro factum ẽ. ⁊ inhabitauit in
nob̃. Nob̃ natus ẽ. qͥa carnẽ suscept̃
ex uirgine: qr homo natꝰ ẽ ex maria.
Caro nascit᷑ nob̃: uerbũ dat᷑. Qͦd nr̃m
ẽ: int̾ nos natum ẽ. Qͦd supͣ nos ẽ nob̃
donatum ẽ. Satis excucurrimꝰ ut pu¬
sipe succedit.⁊ letitia tͥbulatiomi. De¬
niq qͥ tͥbulatione ñ frangit᷑. ⁊ legeni

Expanded text:
est, filius, quia ex deo natus tantae auctor est luest, filius, quia ex deo natus tantae auctor est lunobis, non Manicheis. nobis natus est, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis, nobis natus est qui carnem suscepit excaro nascitur nobis, uerbum datur; quod nostrum est, inter nos natum est, quod supra nos est, nobis donatum est. Satis excucurrimus, ut pusaepe succedit et laetitia tribulationi. denique qui tribulatione non frangitur
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ dĩ. Bibe xꝑ̃m qͥa pax ẽ: bibe
xꝑi. qͥa flumina de uentre eiꝰ flueg
aquȩ uinȩ. Bibe xꝑ̃m: ut bibas san¬
gͥnem qͦ redemptꝰ es. Bibe xꝑm: ut bi¬
bas sermones eiꝰ. Sermo eiꝰ testam̃tũ
ẽ uetꝰ. sermo eiꝰ testam̃tũ ẽ nouum
Bibit᷑ scͥptura diuina: ⁊ deuorat᷑ scͥp¬
tura diuina: cũ in uenas m̃tis ac ui¬
res animȩ. suc̃ uerbi descendit et̾mi.
Deniq ñ in solo pane uiuit homo: smn
oñi uerbo d̃i. hoc uerbũ bibe: s ordu
suo bibe. Primũ in uet̾i test am̃to: cit
fac ut bibas ⁊ in nouo testam̃to. Et ta¬
qͣm ipse festinet: dicit. Galilea gentũ
& partes uide: ppłs qͥ ambulatis int¬
in regione umnbre mortis: lux fulgebit
suꝑ uos. Bibe gͦ cito. ut lux tͥ effulgea
magna: lux ñ cotidiana. ñ diei. ñ sot̃
ñ lunȩ: s illa qͦ umbrã mortis exclidat
Nam siin umbra mortis s̃: lucẽ utiꝙ
sit: respondet. Qm̃ puer natꝰ ẽ nobis.
filiꝰ datꝰ ẽ nob̃. Puer. qͥa ortꝰ ex uirgine

Expanded text:
ciuitatem dei, bibe Christum, quia pax est, bibe Christum, quia flumina de uentre eius fluent aquae uiuae, bibe Christum, ut bibas sanguinem quo redemptus es, bibe Christum, ut bibas sermones eius; sermo eius testamentum est uetus, sermo eius testamentum est nouum. bibitur scriptura diuina et deuoratur scriptura diuina, cum in uenas mentis ac uires animae sueus uerbi desDenique non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Hoc verbum bibe, sed ordine suo bibe. Primum bibe in veteri Testamento: cito fac ut bibas et in novo Testamento. Et tamquam ipse festinet, dicit: Galilaea gentium et partes Judaeae, populus qui ambulatis in tin regione mortis, lux fulgebit super vos . Bibe ergo cito, ut lux tibi effulgeat magna, lux non cotidiana, non diei, non solis, nor lunae, sed illa quae umbram mortis excludat. nam qui in umbra mortis sunt, lucem utique sit, respondet: quoniam puer natus est nobis, filius datus est nobis, puer, quia ortus ex uirgine
Abbreviated transcription (Latin):
reformaret. Ile calicẽ aureũ babilo¬
nis excogitauit. ut qͥcumq plꝰ bibent
płꝰ sitirent: ⁊ qͥa potus placere ñ pote¬
rat. auri p̃cio illiceret ab bibendũ.
pinauit de suo uino: cin etiam me¬
Qͥ biberunt in typo: satiatis̃. Q bibe¬
runt in ueritate: mebͥatis̃. Bona ebͥ¬
& poculum tuũ inebͥans qͣm p̃clarũ ẽ.
Nec te moueat. qͦd babilonis aureũpo¬
culum ẽ: qͥa ⁊ tu bibis pocłm sapien¬
uitis ẽ: bibe xꝑm qͥa petra ẽ qͦ uomu¬
it aqͣm. Bibe xꝑm qͥa fons uite ẽ. bibe

Expanded text:
reformaret. ille calicem aureum Babyloreformaret. ille calicem aureum Babylonis excogitauit, ut quicumque plus biberent plus sitirent et, quia potus placere non poterat, auri pretio inliceret ad bibendum. propinauit de suo uino, cui mequi biberunt in typo satiati sunt, qui biberunt in ueritate inebriati sunt. bona ebret poculum tuum inebrians quam praeclarum est! nec te moueat, quod Babylonis aureum poculum est, quia et tu bibis poculum sapienuitis est, bibe Christum, quia petra est quae uomuit aquam, bibe Christum, quia fons uitae est, bibe
Abbreviated transcription (Latin):
tientiã oꝑat᷑. patientia autẽ ꝓbatio¬
nẽ ꝓbatio uͦ spem: spes autẽ ñ ꝯfun¬
dit. Piũ bibe tͥbulationẽ. ut pꝰea tͥ
tot uirtutũ pocła ministrent᷑. Et
ut scias qͥa bibit᷑ tͥbulatio: audisti
hodie dicentẽ ꝓpħam: potasti nos ui¬
no ꝯpunctionis. Et in posteriorib ait.
Et potum dabis eis in lacͥmis in m̃¬
sura. In m̃sura petit potum. ñ supͣ
m̃suram: ne ferre ñ possit. Deniq qͣm
bono hoc p̃caret᷑ affectu. suo ꝓbat exẽ¬
plo. qͥ potum suũ cũ fletu miscebat:
ut dñi se inclinaret miscđia. Bibegͦ
biberis: scdm bib̃e ñ poteris. Bibe pͥm̃.
ut siti mitiges. Dibe scđ̃m: ut bi¬
bendi satietatẽ haurias. In uet̾i testa¬
iñto comƿunctio: in nouo letitia ẽ.
Nide. qͤmadmodũ dñs artib diabłi
ꝓ suis seruuł obuiauerit. Ille cibo frau¬
dis decepit unũ. ut in uno om̃s cͥcũ¬
ueniret: iħc autẽ cibo salutis om̃s re¬
demit. ut in om̃ib ⁊ illũ qͥ deceptꝰ fuerat

Expanded text:
tientia autem probationem, probatio uero spem; spes autem non confundit. primum bibe tribulationem, ut postea tibi tot uirtutum pocula ministrentur. et ut scias, quia bibitur tribulatio, audisti hodie dicentemprophetam:potasti nos uino conpunctionis, et in posterioribus ait: et potum dabis eis in lacrimis in mensuram. in mensuram petit potum, non supra mensuram, ne ferre non possint. denique quam bono hoc precaretur affectu, suo probabat exemplo, qui potum suiun cum fletu miscebat, ut domini in se inclinaret misericordia. Bibe ergo biberis, secundum bibere non poteris. bibe primum ut sitim mitiges, bibe secundum ut bibendi satietatem haurias. in ueteri testamento conpunctio, in nono laetitia est. uide quemadmodum dominus artibus diaboli pro suis seruulis obuiauerit. ille cibo fraudis decepit unum, ut in uno omnes cireumueniret; Iesus autem cibo salutis omnes redemit, ut in omnibus et illum, qui deceptus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ei: qͥ deliqͥsti semitas directas. abe¬
undo in uias tenebrarũ. Cognoui¬
mꝰ gͥ q sit peccatoꝵ uia: in qͦ standiu
ñ eẽ ꝓpħa nos ammonet. S etiã eccli¬
stes docet qͥ ait. noli stare in sermone
malo: hoc ẽ ñ ꝑsistere in malis sermo
ysi dicit᷑: tu autẽ sta mecũ. Qͥ de egy¬
to fugit: ⁊ cũ dño stans. ꝑseuerabat
Et in eũgłio. qͥ stetert̃ usq ad horam
undecimã: eqͦlem m̃cedẽ oꝑantib ac¬
ceꝑunt. Et qͦ steterant uͥgines uscꝙpad
aduentũ sponsi: ad nuptias simul
intͣre meruert̃. Qͤ autẽ discessert̃. ⁊ pͥa
reuerterunt: dñicȩ excludunt᷑ aueto¬
ritate sententiȩ. Didicert̃ gͦ ñ starem
uia peccatoꝵ: stare autẽ in uirtutis

Expanded text:
ei: qui dereliquisti semitas directas ab.eei: qui dereliquisti semitas directas ab.eundo in uias tenebrarum. Cognouimus igitur quae sit peccatorum uia, in qua standum non esse propheta nos ammonet, sed etiam Ecclesiastes docet, qui ait: noli stare in sermone malo, hoc est: non persistere in malis sermonysi dicitur: tu autem sta mecum, qui de Aegypto fugit et cum domino stans perseuerabat. et in euangelio, qui steterunt usque ad horam undecimam, aequalem mercedem operantibus acceperunt et quae steterant uirgines usque ad aduentum sponsi, ad nuptias simul introire meruerunt, quae autem discesserunt et postea reuerterunt, dominicae excluduntur auctoritate sententiae. didicimus ergo non stare in uia peccatorum, stare autem in
Abbreviated transcription (Latin):
delectationes p̃sentiũ. Hic lib̃tas ẽ
cupiditatũ. illic seruitꝰ iniuriarũ:
facere qͤ ñ uis. ⁊ ab his qͥ desid̾ aueris
abstinere. Hic ꝯuiuium: illic ieiuni¬
um. Hic intemꝑantia gaudioꝵ: illic
ꝑseuerantia lacͥmarũ. Hic saltatio
illic ploratio. Hic cantꝰ dulces: illic
gemitꝰ gͣues. Scͥptum ẽ qͥdem. Cor
sapientiũ in domo luctus: ⁊ cor stul¬
toꝵ in domo epłarum. Meliꝰ ẽ audi¬
re incͤpationem sapientis: magis qͣm
uirũ audientẽ canticũ stultoꝵ. S
pauci hec audiunt: pautiores secun¬
tur. Allicit homines magis dulce
peccati: qͦd ad p̾sens influit ⁊ impin¬
guat audientis affectũ: qͣm tͥste uir¬
tutis. qͥ fidei spem. uelut qͦdam cor¬
tice amari laboris inuoluit. Beatꝰ
gͦ atq mirabił. qͥ taliũ uiarũ positꝰ
electione. ñ fuerit illecebris uolup¬
tatis inflexꝰ: ut gͣdum suũ suꝑ ua¬
dosa ⁊ pͣua constituat. Non dicit᷑

Expanded text:
delectationes praesentium. hic libertas est delectationes praesentium. hic libertas est cupiditatum, illic seruitutis iniuria facere quae non uis et ab his quae desideraueris abstinere; hic conuiuium, illic ieiunium, hic intemperantia gaudiorum, illic perseuerantia lacrimarum, hic saltatio, illic oratio, hic cantus dulces, illic gemitus graues. scriptum est quidem: cor sapientium in domo luctus et cor stultorum in domo epularum. melius est audire increpationem sapientis magis quam uirum audientem canticum stultorum; sed pauci haec audiunt, pauciores se-cuntur. allicit homines magis dulce peccati, quod ad praesens influit et inpinguat audientis affectum, quam triste uirtutis, quae fidei spem uelut quodam cortice amari laboris inuoluit. beatus ergo atque mirabilis, qui talium uiarum positus in electione non fuerit inlecebris uoluptatis inflexus, ut gradum suum super uadosa et praua constituat; non dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
N solũ autẽ uita nr̃a uia ẽ: s etiam
uita nr̃a. aut uͥtutis uia ẽ. aut mni¬
qͥtatis. Caue gͥ ne in te gͣssus suoscol¬
locet auaritia. ⁊ sis uia cͥminis: ne
tis. itinerantib detͥta flagitus. Licet
tͥ eligere qͦs seqͣris: aut iustos aut in¬
iustos. Iustoꝵ uia ang̾tior ẽ: in iꝰtoꝵ
latior. Illa sobͥetatis angustior: hec
ebͥetatis latior. ut possit caꝑe fluc
sentior: in illis spes tardior. Qͤ enim
suauia s̃. ñ differt̃ diut᷑nã expecta¬
autẽ serum ẽ labore querit᷑: eo qͦd be¬
ata cogitatione uix capit᷑. qͦd ocłs
ñ uidit. nͨ auris audiuit. qͦ pparauit
ds diligentib se. Difficile solemꝰ cre¬
dere: qͦñ uidemꝰ. Et id̾o anima estu¬
at.⁊ huc atq illuc uelut ocłos qͥslã
cͥcumfert cogitationes suas. Lunc
illi oceͬrunt dit̾isȩ rerũ spẽs: seq of¬
fund̃t. Si ad sempit̾na intendat. uir¬
tutẽ eligit: si ad pͣsentia. uoluptatẽ
pponit. Graue ⁊ iniquũ c̃tam̃: adu̾s

Expanded text:
utem uita nostra uia est, sed etiam ipsa uita nostra aut uirtutis uia est aut iniquitatis. caue igitur, ne in te gressus suos collocet auaritia et sis uia criminis, ne tis itinerantibus detrita flagitiis. licet tibi eligere quos sequaris, aut iustos aut iniustos. iustorum uia angustior est, iniustorum latior; illa sobrietatis angustior, haec ebrietatis latior, ut possit capere fluctsentior, in illis spes tardior; quae enim suauia sunt, non differunt diuturnam expectaautem serium est labore quaeritur, quod beata cogitatione uix capitur, quod oculus non uidit nec auris audiuit quae praeparauit deus diligent i b u s s e. difficile solemus credere quae non uidemus et ideo anima aestuat et huc atque illuc uelut oculos quosdam circumfert cogitationes suas. tunc illi occurrunt diuersae rerum species seque offundunt; si ad sempiterna intendat, uirtutem eligit, si ad praesentia, uoluptatem praeponit. graue et iniquum certamen aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ potestatẽ. Donauit nob appellati¬
onis eiꝰ ꝯmune consortũ: qͦ digna esti¬
mata ẽ honore diuino. Considemꝰ nc̃
qͣ ratione. beatꝰ uir dixerit. ⁊ ñ magis
beati homines: cũ ut̾q sexꝰ uocet᷑ ad
gr̃am. Nunqͥd a ꝯsortio beatitudinis
exclusit mulieres: qͥa iuirũ solũ bea¬
tũ nuncupauit: Absit. Qa nͭ a ꝯsor¬
tio cͤaturȩ exclusit d̃s feminas: qr pͥꝰ
iuirũ condidit. Dixit enĩ d̾s. faciamꝰ
hominẽ scd̃m ymaginẽ nr̃am:⁊ scd̃m
similitudinẽ nr̃am. Et fecit inqͥt
d̾s hominẽ. ad ymaginẽ d̃i fecit illũ:
mascłm ⁊ feminã fecit eos. In hoĩe utqs
signat᷑: in uiro sexꝰ expͥmit᷑. S qͤm ad¬
intelligit᷑. Deniq ħ uocabit᷑ inqͥt mu¬
lier: qm̃ de uiro suo sũpta ẽ. Accedit

Expanded text:
ditur potestatem; donauit nobis appellatiditur potestatem; donauit nobis appellationis eius commune consortium, quae digna aestimata est honore diuino. Consideremus nunc, qua ratione \'beatus uir\' dixerit et non magis \'beati homines\', cum uterque sexus uocetur ad gratiam. numquid a consortio beatitudinis exclusit mulieres, quia uirum solum beatum nuncupauit? absit, quia nec a consortio creaturae exclusit deus feminas , quia prius uirum condidit. dixit enim deus: faciamus hominem secundum imaginem nostram et secundum similitudinem nostram, et fecit, inquit, deus hominem, ad imaginem dei fecit illum, masculum et feminam fecit e o s. in homine uterque signatur, in uiro sexus exprimitur. sed quemadintellegitur. denique haec uocabitur, inquit, mulier, quoniam de uiro suo sumpta est. accedit
Abbreviated transcription (Latin):
qui non abiit in con¬
silio impiorum. Qͣm
aptum: quam opor¬
tunum principium.
Namq ut hii quia¬
gonis aliquam sollempnitatẽ rece¬
ꝑint exhibendam. ꝓponere solent
preiniũ. iactare coronȩ nobilitatẽ.
quo certaturi studio maiore conue¬
niant. nisu qͦ ꝓpensiore decertent:
ti ⁊ ꝓmotiones dignitatũ innume
dauid hortat᷑ milites. athletas uocat:
p̃mium expͥmit dicens. Beatꝰ uir qͥñ
abiit in consilio impioꝵ. A p̃mio cepit.
ut pondꝰ futuri c̾taminis eleuaret. M¬
cedem p̃misit: ut unꝰqͥsq p̾̃sentiũ rerũ
sollicitudines ac labores corde tͣnsiliens.
ad emerendã beatitudinẽ futuroꝵ a
uida festinatione contend̾et. Beatꝰ in¬
qͥt uir. Qd płꝰ potuit homini donari:
quã qͦ nicħ ampliꝰ dõ potuit apłica au¬
ctoritate deferri: Deatꝰ enĩ ⁊ solꝰ poteis.
&. rex regũ. ⁊ dñs dñantiũ. ds dictꝰ ẽ.
ille solꝰ potens. ille rex regũ. ille dñs do¬
minantiũ: beatitudinis tñ ñ suꝑgre¬

Expanded text:
qui non abiit in consilio impiorum. quam aptum, quam oportunum principium ! namque ut hi, qui agonis aliquam sollemnitatem receperint exhibendam, proponere praemium solent, iactare coronae nobilitatem, quo certaturi studio maiore conueniant, nisu quoque propensiore decertent, ti et promotiones dignitatum in numerDauid hortatur milites, athletas uocat, praemium exprimit dicens: beatus uir qui non abiit in consilio impiorum. a praemio coepit, ut pondus futuri certaminis eleuaret, mercedem praemisit, ut unusquisque praesentium rerum sollicitudines ac labores corde transi- liens ad emerendam beatitudinem futurorum auida festinatione contenderet. beatus, inquit, uir. quid plus potuit homini donari quam quo nihil amplius potuit deo apostolica auctoritate deferri ? beatus enim et solus potens et rex regum et dominus dominantium deus dictus est. ille solus potens, ille rex regum, ille dominus dominantium beatitudinis tamen non supergre
Abbreviated transcription (Latin):
mã uictoriȩ ꝓuocauit. Beatꝰ inqͥt uir
qͥ ñ abiit in ꝯsilio impioꝵ. uide uͥbeatͦ
appellerio hõ. Nin diuitiis ñ in potesta¬
tibri honorib ñ in nobilitate gen̾is. aut
decore. aut pulchritudĩe. ñ in corꝑis salu¬

Expanded text:
mam uictoriae prouocauit. beatus, inquit, uir qui non abiit in consilio impiorum. uide, ubi beatus appelleris o homo: non in diuitiis, non in potestatibus et honoribus, non in nobilitate generis aut decore et pulchritudine, non in corporis salu
Abbreviated transcription (Latin):
sciens imꝑfectũ. a qͦ int̾rogabat᷑ qͥb
ad uitã eternã oꝑib ꝑueniret: res¬
pondit ei. ñ aduilt̾abis. ñ homicidi¬
um facies. ñ furtũ facies: ⁊ cet̾a. De¬
niq dicenti qͦd fecisset illa oĩa: ad¬
iecit ꝑfectiora dicens. Hende omĩa
qͤ habes. ⁊ da pauꝑib: ⁊ habebis the¬
saurũ in celo. Tantũq abeẽ docuit.
int̾ maloꝵ declinationẽ. ⁊ imitati¬
onẽ bonoꝵ: ut hec abnueret. qͥ illa
sͥ facilia iudicabat. S qͥa nͨ illa as¬
cenderat: id̾o ad hec se aptare ñ po¬
tuit. Nam si dilexisset ꝓximũ: po¬
tuisset pauꝑi subsidia sui patͥmo¬
nii ñ negare. Id̾oq gͣdum pͥmũ legis
ascende: ut possis ad euangłii ce¬
leste fastigium ꝑuenire. Unde ar¬
bitror. qͦd quasi sub lege positꝰ mo¬
rẽ legis in pͥmo psalmo sequutꝰ ex
da denuntiet. quã sequenda ꝓpo
tatio magis uirtutis fiat. qͣm errori
rep̃ssio. De passione enim loquit᷑. Et

Expanded text:
sciens imperfectum, a quo interrogabatur quibus sciens imperfectum, a quo interrogabatur quibus ad vitam aeternam operibus perveniret, respondit ei: Non adulterabis, non homicidium facies, non furtum facies, etc. . Deinde dicenti quod fecisset illa omnia, adjecit perfectiora dicens: Vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo . Tantumque abesse docuit inter malorum declinationem, et imitationem bonorum, ut haec abnueret, qui illa sibi facilia judicabat. Sed quia nec illa ascenderat, ideo ad haec se aptare non potuit. Nam si dilexisset proximum, potuisset pauperibus subsidia sui patrimonii non negare. Ideoque gradum primum Legis ascende, ut possis ad Evangelii coeleste fastigium pervenire. Unde arbitror quod quasi sub Lege positus, morem Legis in primo psalmo secutus, exis cavenda denuntiet, quam sequenda proptatio magis virtutis fiat, quam erroris depressio; de passione enim Salvatoris l
Abbreviated transcription (Latin):
sitꝰ ÷ ut ꝑ illũ cognosceremꝰ gͣdum uirtutis noᷤ¬
paulatim ꝓferre debere. ⁊ ita posse ab
inus ad sũmina conscend̾e: si ꝑ ꝓces¬
S gͣdiam᷑ exiguos. ad ea qͤ uident᷑ hu¬
manȩ altiora naturȩ. Hasgͥ scalas.
semꝑ habeto ꝓpositas. Ne cuneas o
homo: gͣdus hos ascend̾e disciplinȩ.
Pmꝰ gradꝰ uicuiꝰ ẽ t̾re: seqͤns similis
ẽ pͥori. Sic ꝑ equales grad̾ ad sũma
conscendit᷑. Ne fastidias ohomo: pͥ¬
mũ illũ uelut uilissimũ gͣdum. Iile
pͥmꝰ ascensꝰ: a t̾ris te seꝑat. Aerẽ cal¬
cas: uͥ ab humo eleuas uestigiũ. In
u̾tute positꝰ surgendo reliqͥsti t̾ram.
Terrã relinqͥs: si culpã declinas. Ex¬
ordiũ gͦ ꝓcessionis ad uͥtutem ẽ: absti¬
nere a peccato. ut sciamꝰ autẽ hanc
disciplinã eẽ doct᷑nȩ: audi legẽ dicen¬
tẽ. Non adult̾abis: ñ homicidiũ fa¬
cies. Inꝑfectis enĩ: ista p̃cepta ꝯueni
entia uidebant᷑. Deniq ipse dñs iħc

Expanded text:
st, ut per illum cognosceremus gradum uirtutis paulatim nos proferre debere et ita posse ab imis ad summa contendere, si per processus gradiamur exiguos ad ea, quae uidentur humanae altiora naturae. has tibi scalas semper habeto propositas. ne timeas, o homo, gradus hos ascendere disciplinae. primus gradus uicinus est terrae, sequens similis est prioris. sic per aequales gradus ad summa conscenditur. ne fastidias, o homo, primum illum uelut uilissimum gradum. ille primus ascensus te a terris separataaerem calcas, ubi ab humo eleuaueris uestigium. in uirtute positus surgendo reliquisti terram; terram relinquis, si culpam declinas. exordium ergo processionis ad uirtutem est abstinere a peccato. Ut sciamus autem hanc disciplinam esse doctrinae, audi legem dicentem: non adulterabis, non homicidium faciea videbantur. Denique ipse Dominus Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
rupta montiũ. densa siluarũ. tedia
uersa diuit̾na sunt. Qi qͣsi in uia
locatũ. neq scda extollant. neq ad¬
uersa te frangant: nͨ plausibilia de¬
morent᷑. nͨ mesta detineant. festina
semꝑ ad finẽ: festina ut ꝑuenias. E¬
lige tñ uiam: anteqͣm cͤras. Duȩ uiȩ
s̃: una iustoꝵ. alt̾a peccatoꝵ. Una
eqͥtatis. alt̾a iniqͥtatis: de qͣ dixit ꝓ

Expanded text:
aerupta montium, densa siluarum: taediaaerupta montium, densa siluarum: taediauersa diuturna sunt. ergo quasi in uia locatum neque secunda extollant neque aduersa te frangant nec plausibilia demorentur nec maesta detineant. festina semper ad finem, festina, ut peruenias; elige tamen uiam, antequam curras. Duae uiae sunt, una iustorum, altera peccatorum, una aequitatis, altera iniquitatis, de qua dixit
Abbreviated transcription (Latin):
in naui dormientes uento agunt᷑ in
portꝰ. ⁊ si nullꝰ qͥescentib sensꝰ ẽ naui¬
gandi. tñ cursꝰ eos urget ad finem &
impellit ignaros: sic uitȩ nr̃ȩ spacio
defluente. ad ꝓpͥum unꝰqͥsq finẽ c̃su
labente deducit᷑. unde ⁊ dicit᷑. Surge
qͥ dorinis. Tu enĩ dormis. ⁊ tempꝰ tuũ
cor tuum ñ feriet᷑. Si cor ociosum sit:
ñ sint ociosa temꝑa tua. In uia es
o homo. ambula. ut ꝑuenias. ne &
nox te in uia occupet: ne ꝯsumat᷑ dieᷤᷤ
uitȩ. anteqͣm ꝓgͥ. a uirtutis acceleres.
Niator es uitȩ huiꝰ. Om̃s tͣnseunt. oĩa
post te fuint: om̃ia in hac uia cernis.
ꝙ tͣnsis. Uidisti amenitatẽ arboꝵ. her¬
barũ uiriditatẽ. puritatẽ fontiũ.⁊
qͦdcumq huiꝰmodi qͦ delectant᷑ ocłi.
uiuit spectare. delectauit parumꝑ
attendere. Dum attendis. ꝑtͣnsisti. Ite¬
rũ dũ ambulas. incidisti scopłosum
e confragosũ iter: ꝯcaua rupiũ. p̃¬

Expanded text:
in nauibus dormientes uentis aguntur in in nauibus dormientes uentis aguntur in portus, etsi nullus quiescentibus sensus est nauigandi, tamen cursus eos urget ad finem et impellit ignaros, sic uitae rostrae spatio defluente ad proprium unusquisque finem cursu latente deducitur. unde dicitur: surge qui dormis - tuenimdormis et tempus tuum cor tuum non ferietur; si cor otiosum non sit, non sunt otiosa tempora tua. in uia es o homo; ambula, ut peruenias, ne te nox in uia occupet, ne consumatur dies uitae, antequam progressum uirtutis acceleres. uiator es uitae huius, omnia transeunt, omnia post te fiunt, omnia in hac uia cernis et transis. uidisti amoenitatem arborum, herbarum uiriditatem, puritatem fontium et quodcumque huiusmodi, quo delectantur oculi, iuuit spectare: delectauit parumper attendere; dum attendis, pertransisti. iterum, dum ambulas, incidisti scopulosum et confragosum iter, concaua rupium, pr
Abbreviated transcription (Latin):
uere. Has cathedras de templo salua¬
tor eiecit. eoꝵ qͥse de honore iactarent
pͥmatꝰ qͤrerent dignitatũ. eoꝵ qͥ sac̃¬
dotio uel pͥmatu honoris uterent᷑ ad
q̃stum: eoꝵ qͥ indulgentes gulȩ. neqͥqͣm
debitam ꝯtinentiȩ p̃stare uolebant
custodiam. Hec uera ẽ pestilentia le¬
niq heli filii erant filii pestilentie. n
hac qͥdam sede uitioꝵ ꝓhibet nos sẽp¬
tura ceruicẽ reflectere: uresq totus
corꝑis reclinare. Aduerte gͥ ꝓpͥetates. Be¬
atus uir qͥ in uia peccatoꝵ ñ stetit:
&. in cathedra qͦ pestilentiȩ ñ sedit.
Niam dici uitȩ huiꝰ c̃sum in dubium
ñ uenit. cũ scͥptura dicat diuina. in
uia hac qͦ ambulabam abscondert̃
laqͦum mͥ: et. esto consentiens aduer¬
sario tuo cito. dum es cum illo inuia
Etenim qm̃ cͤsum uitȩ huiꝰ crimꝰ. ha¬
bemꝰ seiuitã ꝑ qͣm ambulamꝰ cotidl
donͨ ꝑueniamꝰ ad finem. Et siñuide¬
m̃ corꝑalit̾ sentire: ꝓgͥdim᷑. Nam sic̃

Expanded text:
uere. has cathedras de templo saluauere. has cathedras de templo saluator eiecit eorum, qui se de honore iactarent, primatus quaererent dignitatum, eorum, qui sacerdotio uel primatu honoris uterentur ad quaestum, eorum, qui indulgentes gulae nequaquam debitam continentiae praestarent custodiam. haec uera est pestilentia; denique Heli filii erant filii pestilentiae. in hac quadam sede uitiorum prohibet scriptura nos ceruicem reflectere uiresque totius corporis reclinare. aduerte igitur proprietates. Beatus qui in uia peccatorum non stetit et in cathedra quoque pestilentiae non sedit. uiam dici uitae huius cursum in dubium non uenit, cum ipsa scriptura dicat: in uia hac qua ambulabam absconderunt laqueum mihi, et: esto consentiens aduersario tuo cito, dum es cum illo in uia. etenim quamdiu cursum uitae huius currimus, habemus semitam per quam ambulamus cotidie, donec perueniamus ad finem; etsi non uidemur corporaliter ire, progredimur. nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fusa enĩ illecebͥs m̃te: delinqͥmꝰ. Caldi
s̃ qͥ sid̾um cursꝰ uanȩ studio suꝑsti¬
tionis explorant: ⁊ impie ferunt gen¬
tilitatis errores. Ab his fuge. ne te ca¬
piant: ne te gͣui laqͦo captiuitatis
innecꝰtant. Abraham caldeꝰ fuit: s
fugit acaldeis ⁊ ante legẽ. Tu suble¬
ge iam dampnatꝰ es: fuge ab impus.
Ille hereditatẽ patrũ respuit. ut fid̾̃i
possideret: tu successionẽ corꝑis de¬
relinqͣ. ħeditatẽ deuotionis adqͥre.
Si autẽ in peccato ñ steteris: nͨ sic
beatꝰ. Adhuc habes qͦ carere debeas.
Multe s̃ illecebie: multi a urtuce
deflexꝰ. Grauia s̃ irritam̃ta uolupta¬
tũ. gͣuis fomes auaritiȩ. cupiditas
potestatũ. honoris ambitio: qͣ uelut
ueneno qͦdam m̃tes hominũ. ⁊ qͣdã
animas pestilentia. uitioꝵ uidelicet
tabe ꝯtaminant. Hec ẽ cathedrapes¬
tilentiȩ. suꝑ quã sedert̃ scͥbȩ ⁊ phari¬
sei. qͥ imponunt hominib onera gͣ¬
uia: ipsi autem digito nolunt eamo¬

Expanded text:
lecebris mente delinquimus. Chaldaei sunt, qui siderum cursus uanae studio superstitionis explorant et impiae serunt gentilitatis errores. ab his fuge, ne te capiant, ne te graui laqueo captiuitatis innectant. Abraham Chaldaeus fuit, sed fugit a Chaldaeis et ante legem; tu sub lege iam natus es, fuge ab impiis. ille hereditatem patrum respuit, ut fidei possideret; tu successionem corporis derelinque, hereditatem deuotionis adquire. Si autem in peccato non steteris, nec sic beatus; adhuc habes quo carere debeas. multae sunt inlecebrae, multi a uirtute deflexus, grauia inritamenta sunt uoluptatum, grauis fomes auaritiae, cupiditas potestatum, honoris ambitio, quae uelut ueneno quodam mentes hominum et quadam animas pestilenti uitiorum tabe contaminant. haec est cathedra pestilentiae, super quam sederunt scribae et Pharisaei, qui inponunt hominibus onera grauia, ipsi autem digito nolunt ea mo
Abbreviated transcription (Latin):
rii iacła spargebant᷑: ⁊ scuta ꝑfi¬
diȩ combussit igni. ut scutũ fid̾i
nulla animaꝵ sit occupatio. ne
offusio scłarium ꝑt̾bationũ. in¬
t̾nȩ ocłm m̃tis obducat. Uacate
inqͥt ab errorib. uacate a ꝑtͤbati¬
onib. uacate a pecc̃is: qͥa om̃is qͥ
peccat ñ uidet d̃m. nec cognoscit
eũ. sic̃ in epła sua dixit ioħes eũgłi¬
sta. Hacate gͦ studio cognoscendȩ
diuinitatis: nolite t̾renis oꝑibꝰ oc¬
cupari. Ido rex egyptioꝵ augeri¬
ubebat numerũ latͥum. ⁊ cetera
cultui sacͤ uacarent: offensꝰ moy¬
si ⁊ aaron uoce scoꝵ. qͥ dicebant.
dimitte ppłm di. ut eamꝰ ⁊ serui¬
amꝰ dño d̾o nr̃o. Exaltabor inter
gentes: ⁊ exaltabor in t̾ra. Erat
sublimis dñs in excelsis. id ẽ in an¬
głis. ⁊ arcbangłis. in partͥarchis
&. ꝓpħ̃is. qͥ de illo sublimia senti¬
ebant: nec eũ t̾renis imaginib
& symulachris sculptis ꝯferebat.
S ñ erat sublimis in ppłis nati¬

Expanded text:
rii iacula spargebantur et scuta perfirii iacula spargebantur et scuta perfidiae combussit igni, ut scutum fidei nulla animarum sit occupatio, ne offusio saecularium perturbationum internae oculum mentis obducat. uacate, inquit, ab erroribus, uacate a perturbationibus, uacate a peccatis, quia omnis qui peccat non uidit deum nec cognouit eum, sicut in epistula sua dixit Iohannes euangelista. uacate ergo studio cognoscendae diuinitatis, nolite terrenis operibus occupari. ideo rex Aegyptiorum augeri iubebat numerum laterum et cetera cultui sacro uacarent, offensus Moysi et Aaron uoce sanctorum, qui dicebant: dimitte populum dei, ut eamus et seruiamus domino deo nostro. Exaltabor inter gentes et exaltabor in terra. erat sublimis dominus in excelsis, id est in angelis et archangelis, in patriarchis et prophetis, qui de illo sublimia sentiebant nec eum terrenis imaginibus et simulacris scrupeis conferebant, sed non erat sublimis in populis nati
Abbreviated transcription (Latin):
ut recte ꝑ totũ orbem apł̃i mitt̾en¬
t᷑: dicente dño iħii. Euntes docete
om̃s gentes. Illis qͥdem etiã int̾clu¬
sa barbaricis montib regna paru¬
ert. ut thomȩ india. matheo psi¬
ca. S tñ qͦ plura abirent spatia t̃¬
rarũ. in exortu eccłe potestatẽ roma¬
nuimꝑii toto orbe diffudit: ⁊ dissi¬
dentiũ mentes t̾rarũq diuortia
donata pace composuit. Didicert̃
om̃s homines sub uno t̾rarũ imꝑio
uiuentes: uniꝰ di om̃ipotentis ĩꝑiũ
fideli eloqͥo confiteri. Abstulit gͦbel¬
la usq ad fines t̾rȩ: qͦd factum ẽẽ
ñ dubium ẽ. S uide ne bella infir
rit: iam ñ dicit. foris pugnȩ. intꝰ
timores: s dicit. Nr̃a autẽ conu̾sa¬
tio in celis ẽ. Transi gͦ mundũ: ut
incipias ẽẽ supͣ mundũ. Phase enĩ¬
tare. Abstulit gͦ dñs bella. q̃ moue¬
bat nob̃ neqͥtia sp̃italis: & deuicto
diabło. pacem suã nob̃ reliqͥt. Ar¬
cũ confregit. de qͦ ignita adu̾sa¬

Expanded text:
 totum orbem apostoli mitterentur dicente domino Iesu: euntes docete omnes gentes. illis quidem etiam interclusa barbaricis motibus regna patuerunt, ut Thomae India, Matthaeo Persia. sed tamen, quo plura obirent spatia terrarum, in exortu ecclesiae potestatem Romani imperii toto orbe diffudit et dissidentium mentes terrarumque diuortia donata pace composuit. didicerunt omnes homines sub uno terrarum imperio uiuentes unius dei omnipotentis imperium fideli eloquio confiteri. Abstulit ergo bella usque in fines terrae, quod factum esse non dubium est. sed uide ne bella infirmrit, iam non dicit: foris pugnae, intus timores, sed dicit: nostra autem conufersatio in caelis est. transi ergo mundum, ut incipias esse supra mundum; neQaoai enimtare\'. abstulit ergo dominus bella quae mouebat nobis nequitia spiritalis et deuicto diabolo pacem suam nobis reliquit. arcum confregit, de quo ignita aduersa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonare. Sonuert̃ gͦ aqͣ. id ẽ inmin¬
di sp̃c. cũ tbarent᷑ uidentes oꝑa d̃i
in dñi salutaris aduentu: appropin¬
qͣre sͥ iudiciũ ꝑtimescentes. Sonue¬
& dictũ ẽ. Qre fremuert̃ gentes: ⁊ pi¬
płi meditati st̃ mania: Et alibiseͥi
tura dicit. Periit memoria eoꝵ cũ
strepitu. Diabolꝰ sonũ q̃rit: xp̃c sileu¬
neq contendet. nec qͥsquã audiet
in platea uocẽ eiꝰ: donec eitiat in
uictoria iudiciũ. Qͤ ẽ ista: nͥ de ser¬
pente uictoria: In hac fortitudine
filii di. cont᷑bati st̃ montes: cũ dia¬
bolꝰ ⁊ ministͥ eiꝰ uident mortuos re¬
surgentes. Isti st̃ montes qͥ tͣbant᷑ il
montes de qͥb tͣnslatis in paradi

Expanded text:
sonaret. Sonuerunt ergo aquae, id est inmundi spiritus, cum turbarentur uidentes opera dei, in domini salutaris aduentu appropinquare sibi iudicium pertimescentes. sonueet dictum est: quare fremuerunt gentes et populi meditati ptura dicit: Periit memoria eorum cum strepitu . Diabolus sonum quaerit, Christus silenneque contendet nec quisquam audiet in platea uocem eius, donec eiciat in uiotoria iudic.i u m. quae est ista nisi de serpente uictoria? in hac fortitudine filii dei conturbati sunt montes, cum diabolus et ministri eius uiderent mortuos resurgentes. isti sunt montes qui turbantur, illi montes qui transferuntur in paradi
Abbreviated transcription (Latin):
eam xp̃c. Maria qͥd ploras: qͤm
q̃ris: Numqͥd eũ qͥs posset aufer¬
re: Audiuit uocẽ ⁊ recognouit
eũ: ⁊ uolebat ꝯtingere. Et ait dĩs
Noli me tange. quẽ putas mortui
ad patͤm uado. siraris qͦd in tum¬
lo ñ inuenisti: qͣm celestia p̃stolai¬
sa. plena eũ tetigit fide. uñ aitd̃is
Tetigit me aliqͥs: sentio de meiuir¬
tutem exisse. Qͦ dicto. agnouit ila
in se: qͦd exeunte fuerat uͥtute cu¬
rata: ⁊ statim confessa ẽ sui cons¬
cia. qͦd dñm ipsa tetigisset. Nñ dñs
ait. fides tua te saluam fecit: uadei
fuero. om̃ia tͣham ad meipsũ: uł ꝙͥ
facta ẽ uoluntas eiꝰ sicut in celo:
in t̾ra. Et repetit dicens. B̃s uirtu¬
tũ nobiscũ: susceptor nr̃ d̾s lacob.
Repetitio confirmatio ẽ. ułqͥa ñ
solum q̃n natꝰ ex uͥgine ẽ. factꝰ ẽ no¬
b̃cum d̃s. s etiam pꝰ resurrectionẽ

Expanded text:
 quid ploras? quem quaeris ? numquid eum qui posset auferri? Audivit vocem, et recognovit eum, et volebat contingere; et ait Dominus: Noli me tangere , quem putas mortuum. Ad Patrem vado. Miraris quod in tumulo non invenisti, quem coelestia praestolanissa plena eum tetigit fide. Unde Dominus ait: Tetigit me aliquis: sentio de me virtutem exisse . Quo dicto, agnovit in se illa quod exeunte fuerat virtute curata; et statim confessa est sui conscia quod Dominum ipsa tetigisset. Unde Dominus ait: Fides tua te salvam fecit: vade fuero, omnia traham ad me ipsum, uel quod facta est uoluntas eius sicut in caelo et in terra. Et repetit dicens: deus uirtutum n ob i s cum, susceptor no ster deus I acob. repetitio confirmatio est. uel quia non solum, quando natus ex uirgine est, factus est nobiscum deus, sed etiam post resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. & in omnia scła scłorum añ
uius titulus hic ẽ: psal¬
mus cantiei filus chorl
scd̃a salbati. Bonͥ filii chore. ⁊ psalmiᷤᷤ
iam suꝑiorib approbati. eo qͦd congͥ¬
is sensib ⁊ cogitationib ad uͥtutũ
studia ꝯuienientib in semetipsis.
pang̾ent sp̃ale psalt̾ium: ⁊ cogniti¬
om diuinitatis ꝑuigiles specłam̃¬
tis intenti. celestiũ myst̾ioꝵ digni
forent haurire secͤta. Et ił̃o ẽpsal¬
moꝵ añ archam dñi cotidie canen¬
doꝵ munꝰ ⁊ officiũ recepissent:. ui¬
dent᷑ electi. ut psalmũ cantici in
scd̃a sabbati specialit̾ reciꝑent ꝯci¬
nendũ. Etenum qͥb recꝰte uidebat᷑
eẽ ꝯmissũ. ut ascensionẽ dñi ab in¬
feris resurgei. us uoce sua psallent.
hiis utiq deferendũ fuit. ut ipsum
resurrectionis diem nn̾e suo mi¬
nist̾io q celebͣrent. Qͥd ẽ enĩ scl̃a sab¬
bati. nͥ dñica dies: q̃ sałbatũ seq̃bat᷑
Dies autẽ sabbati. erat dierũ ordine

Expanded text:
semper et in omnia saecula saeculorum. amen. uius titulus hic est: Psalmus cantici filiis Core, secunda s abb at . boni filii Core et psalmis iam superioribus approbati, eo quod congruis sensibus et cogitationibus ad uirtutum studia conuenientibus in semet ipsis pangerent spiri- tale psalterium et cognitioni diuinitatis peruigili specula mentis intenti caelestium mysteriorum digni forent haurire secreta. et ideo cum psalmorum ante arcam domini cotidie canendorum munus et officium recepissent, uidentur electi, ut psalmum cantici in secunda sabbati specialiter reciperent concinendum. etenim quibus recte uidebatur esse commissum, ul ascensionem domini ab inferis resurgentis uoce sua psallerent, his utique deferendum fuit, u1 ipsum resurrectionis diem munere suo ministerioque celebrarent. quid est enim secunda sabbati nisi dominica dies, quae sabbatum sequebatur? dies autem sabbati erat dierum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
recusso uelamine. Dauid autẽ sub
lege posit᷑. ⁊ mod̾ationẽ tenuit de¬
bitȩ cautionis. ⁊ myst̾ium ñ rep̃s¬
sit. ut scda salb̃i diem dñicã decla¬
raret: qͦ apud uid̃os ordinẽ numi
putaret ẽẽ seruatũ. ⁊ sp̃itale sacͣ¬
mentũ agnosceret reuelatũ. Au¬
dicmnꝰ gͥ qͥd dicat: qͥ in scd̃a salba¬
ti deo psallit.

Expanded text:
recusso uelamine, Dauid autem sub lege positus et moderationem tenuit debitae cautionis et mysterium non repressit, ut secunda sabbati diem dominicam declararet, quo Iudaeis ordinem numeri putaret esse seruatum et spiritale sacramentum agnosceret reuelatum. audiamus igitur quid dicat qui in secunda sabbati deo psallirecusso uelamine, Dauid autem sub
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ enĩ dñica dies cepit p̃cellere qͣ
dñs resurrexit: salb̃m qͦd pͥmum
erat. scđ̃m hab̃i cepit apͥmo. Pri¬
ma enĩ reqͥes ressauit: scd̃a suc¬
cessit. uñ ⁊ ad hebͤos scͥbens apłs:
ait. Post̾a gͦ die restat reqͥes ppło
cessasione. s in resurrectionis ẽ
temꝑe. Id̾o q qͥ salbati scđm le¬
gem sollempnitatẽ custodiebaq̃:
unã salbati nuncupabant. qͣsi
unũ eẽt salb̃m. ⁊ ñ aliud. Nos qͥ
obseruantiã induimꝰ sp̃ĩtalem.
& ad similitudinẽ ⁊ requiẽ dĩ cu¬
pimꝰ nr̃am formare militiã. atq
in illa ciuitate celesti. nr̃m exhi¬
bere muinist̾ium. uͥ ẽ ñ exemplar.

Expanded text:
 enim Dominica dies coepit praecellere, qua Dominus resurrexit; sabbatum quod primum erat, secundum haberi coepit a primo. Prima enim requies cessavit, secunda successit. Unde et ad Hebraeos scribens Apostolus ait: Postera ergo die restat requies populo cessatione, sed in resurrectionis est tempore. ideoque qui sabbati secundum legem sollemnitatem custodiebant, unam sabbati nuncupabant, quasi unum esset sabbatum et non aliud. nos, qui obseruantiam induimus spiritalem et ud similitudinem et requiem dei cupimus nostram formare militiam atque in illa ciuitate caelesti nostrum exhibere ministerium, ubi non est exemplar,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd uirgo in ut̾o accepit ⁊ peꝑit
Audemꝰ ⁊ nos dicere. ds uͥtutum
nob̃cũ. pꝰeaqͣm emmanubel: hoc ẽ
đs cepit ẽẽ nob̃cum. uͥgͦ emmanu¬
hel: ibi ds uͥtutum nob̃cũ. suscep¬
tor nr̃ ds iacob. Imitem᷑ gͦ patͥar¬
cham iacob: odorẽ eiꝰ. uͥtutem eiꝰ. la¬
borẽ eiꝰ. Sic̃ eim abrahȩ opera fat
debemꝰ. ut filii eiꝰ appellari iure m̾e¬
amͦ: ita etiã ex̾citia atq c̃tamina
qͣsi ds iacob. nos uiuare dignabit.
imago ei infusa ẽ futuroꝵ: ⁊ iides
ex gͣui ꝑtͣbatione belloꝵ. pacẽ toto
orbe diffusam in aduentu dñi sa¬
lutaris: clamat ad uniu̾sos dices
uenite ⁊ uidete oꝑa dñi. qͣ posuit
ꝓdigia suꝑ t̾ram. Uenite. ad cong¬
gationẽ spectat: uidete. ad incen¬
tionẽ. ⁊ cognoscendȩ studiũ u̾ita¬
tis. uidete inqͥt oꝑa dñi. plena n¬
racłis: in qͥb magnaꝵ st̃ signaiͥ¬
tutũ. Deniq ꝓdigia gce: admira¬
da dicunt᷑ latine. N gͦ qͣsi ꝓdigial

Expanded text:
quod uirgo in -utero accepit et peperit. quod uirgo in -utero accepit et peperit. audemus et nos dicere: deus uirtutum nobiscum, posteaquam Emmanuel, hoc est deus coepit esse nobiscum. ubi ergo Emmanuel, ibi deus uirtutum nobiscum. S us ceptor noster deus I acob. imitemur ergo patriarcham Iacob, odorem eius, uirtutem eius, laborem eius. sicut enim Abrahae opera facere debemus, ut filii eius appellari iure mereamur, ita etiam exercitia atque certamina quasi deus Iacob nos iuuare dignabiturimago ei infusa est futurorum et uidens ex graui perturbatione bellorum pacem toto orbe diffusam in aduentu domini salutaris clamat ad uniuersos dicens: uenite et uidete opera domini, quae posuit prodigia super terram. \'uenite\' ad congregationem spectat, \'uidete\' ad intentionem et cognoscendae studium ueritatis. uidete, inquit, opera domini plena miraculis, in quibus magnarum sunt signa uirtutum. denique xeQara Graece admiranda dicun
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃. om̃is t̾ra ꝯmota ẽ. ut ritꝰ gen¬
tiliũ solueret᷑. fieretq t̾ra dñi &
plenitudo eiꝰ. ut scͥptum ẽ. Cessa¬
rent augͣia ꝑfidoꝵ. sacͥficiũ impi¬
etatis. cognitio fidi. ⁊ studiũ de¬
uotionis abołent. Dat uocẽ suam
dñs cotidie. ⁊ resultat in cordib
singłoꝵ. ut t̾renum om̃e decedat
eiꝰ qͥ bñ eͤdit affectu. atq om̃is in¬
t̾ioꝵ sencꝰ animoꝵ: ab errore ad
correptionẽ luxuriȩ. ⁊ dissolutioẽ.¬
ut ad cognitionẽ celestiũ sacͣm̃toꝵ
& studiũ castitatis: a neqͥtia ad
uͥtutem. pia confessione moueat᷑.
Motos gͦ eos dicit qͥ in t̾ra st̃: ułq
t̾ra erant om̃s homines. in quib
erat t̾rena corruptio. qͥa ocłos m̃ti¬
ũ ad sublune gr̃ȩ celestis eleuare
atq attollere nesciebant: nec po¬
auctor erroris. S pꝰteaqͣm uox dñi
in eũgłio resultauit. audet ꝓpħa
dicere: d̾s uirtutũ nob̃cũ. Bñdi¬
cit. ds̃ uirtutũ nob̃cũ: qͥ eͤdidit

Expanded text:
is terra commota est, ut ritus gentilium solueretur, fieret terra domini et plenitudo eius, ut scriptum est, cessarent auguria perfidorum, sacrificium impietatis cognitio fidei et studium deuotionis abolerent. dat uocem suam dominus cotidie et resultat in cordibus singulorum, ut terrenum omne decidat eius qui bene credit affectu atque omnis interiorum sensus animorum ab errore, a corruptione luxuriae et dissolutione ad cognitionem caelestium sacramentorum et studium castitatis, a nequitia ad uirtutem pia confessione moueatur. Motos ergo eos dicit qui in terra sunt, uel quia terra erant omnes homines in quibus erat terrena corruptio, quia oculos mentium ad sublime gratiae caelestis eleuare atque attollere nesciebant nec poauctor erroris.. sed posteaquam uox domini in euangelio resultauit , audet propheta dicere: deus uirtutum nobiscum. bene dicit: deus uirtutum nobiscum, qui credidit
Abbreviated transcription (Latin):
ta comburet igni. Et uͭ anteꝙͣ ro¬
manũ diffundet᷑ imꝑiũ. ñ solum
singłaꝵ urbiũ reges adu̾sum se p̃¬
liabant᷑. s etiã ipsi romani bellis
freq̃nt̾ cuulib att̾ebant᷑. Pugna¬
uit mariꝰ aduersꝰ cinnã: in utͣq
parte romanꝰ fus ẽ sangͥs. Sylla
insurrexit: ⁊ rursꝰ mario uctori
cuulia bella ꝯmouit. Lepidꝰ serto¬
riꝰq: rebelles se romano imꝑio p̃bu¬
galliaꝵ furorẽ excitauit aduersꝰ
arma romana Ieuicto seniore põ¬
peio: uniorẽ in hyspaniaꝵ partibꝰ
debellauit. Qd tͥumiuros loqͣr ex
hostib amicos. ex amicis rursꝰ in
hostiles tumultꝰ eẽ ꝓgͣssos: maria
qͦ lactiaco bello insecta sangͥne
romanoꝵ: Uñ factum ẽ. ut tedis
belloꝵ cuuliũ. iulio augꝰto roma¬
nũ deferret᷑ imꝑiũ: ⁊ ita pͣlia intes¬

Expanded text:
antequam Romanum diffunderetur imperium, non solum singularum urbium reges aduersum se proeliabantur, sed etiam ipsi Romani bellis frequenter ciuilibus atterebantur. pugnauit Marius aduersus Cinnam, in utraque parte Romanus fusus est sanguis. Sylla insurrexit et Mario uictori rursus ciuilia bella commouit. Lepidus Sertonusque rebelles se Romano imperio praebuGalliarum furorem excitauit aduersus arma Romana. deuicto seniore Pompeio iuniorem in Hispaniarum partibus debellauit. quid triumuiros loquar ex hostibus amicos, ex amicis rursus in hostiles tumultus esse progressos, maria quoque Actiaco bello infecta sanguine Romanorum ? unde factum est, ut taedio bellorum ciuilium Iulio Augusto Romanum deferret
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris adu̾sariȩ potestates cũ
sua legione tͣbate st̃: uissȩ ab hu¬
manis exire corꝑib: ⁊ pͣcate ut
mitt̾ent᷑ in porcos. Turbatis neqͥs¬
simis potestatib. necesse fuit t᷑ba¬
ricultores symulachroꝵ: inclina
i qͦ regna peccati. Erat enĩ regnũ
gue: qͦd sͥ in gͣne seruitiũ subiuga¬
u̾at omniũ an nos pecc̃oꝵ. Q enĩ
pecc̃m facit: seruus ẽ pecc̃i. Regnũ

Expanded text:
saluatoris aduersariae potestates cum saluatoris aduersariae potestates cum sua legione turbatae sunt iussae ab humanis exire corporibus et precatae, ut mitterentur in porcos. turbatis nequissimis potestatibus necesse fuit turbari cultores simulacrorum, inclinari quoque regna peccati. erat enim graue regnum, quod sibi in graue seruitium subiugauerat omnium animos peccatorum; qui enim peccatum facit s
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑: aduuiat eã d̃s uultu su¬
Qͥd hoc qͦ significet: ip̃se ꝓpħa nos
doceat. Namq ipse in post̾ioribꝰdi¬
Et ostende faciẽ tuam: ⁊ salui eri¬
uultu nr̃m ẽ adium̃tũ. in qͦ qͣnta
uis sit. diuina scͥptura declarat.
q̃ ñ otiose adtexuit. qͦd respexit d̾i
cayn ñ respexit. Et id̃o contͥstat᷑
ẽ cayn. qͦd sacͥficium suũ dõ disil¬
cuisse cognouit. placuisse g̾manis
uñ ⁊ illud qͦd hodie in psalmi resi¬
sorͥo decantatũ ẽ. płimum nr̃e
ducit assertioni. Expectans exp¬
taui dñm: ⁊ respexit me. Quẽ dĩs
respicit: saluat. Deniq in dñpes¬
sione cũ titubaret petrꝰ sermo¬
ne ñ m̃te. licet ipse petͥ sermoti¬
tubantis fidelior sit. quã dochie
fleuit. qͦ ꝓpͥum lauit errorẽ: ita qͦm
uoce uis ẽ denegare. lacͥmis fate¬
bat᷑. Cont᷑bate st̃ gentes. incliua¬
ta st̃ regna: dedit uocẽ suã altis¬
simꝰ. ⁊ mota ẽ t̾ra. Aduentu dñi

Expanded text:
inuenitur: adiuuat eam deus uultu. quinuenitur: adiuuat eam deus uultu. quid hoc quoque significet, ipse propheta nos doceat; namque ipse in posterioribus dixit: ostende faciem tuam, et salui eriuultu nostrum est adiumentum. in quo quanta uis sit, diuina scriptura declarat, quae non otiose adtexuit, quod respexit deus non respexit; et ideo contristatus e?t Cain, quod sacrificium suum deo displicuisse cognouit, placuisse germani. unde et illud, quod hodie in psalmi responsorio decantatum est, plurimum nostrae conducit asseitioni: expectans expectaui dominum, et respexit m e. quem dominus respicit saluat. denique in domini passione cum titubaret Petrus sermone, non mente -licet ipse Petri sermo titubantif1 fidelior sit quam doctrina fleuit, quo proprium lauit errorem. ita quem uoce uisus est denegare, lacrimis fatebatur. Conturbatae sunt gentes, inclinata sunt regna; dedit uocem suam altissimus et mota est terra. aduentu domini
Abbreviated transcription (Latin):
uebit᷑. Sequit᷑. Adiuuabit eã d̃s¬
mane dilucło: qͦ significat᷑. qͥa re¬
surrectio matutina adium̃toꝵ
nobis celestiũ subsidia confert. q̃
noctẽ reppulit. diem refudit: di¬
cente scͥptura. Surge qͥ dormis: ⁊
exurge a mortuis: ⁊ illucescet tͥ xͦ.¬
rexit: sic enim scͥptum ẽ. Una au¬
tem sabbati uenit maria magda¬
lene pͥma luce ad monum̃tũ cum
adhuc ẽẽt obscurũ: ⁊ uidit lapi¬
dem amotũ ab ostio. Ad uesperã
mundi occidit᷑. deficiente iam lu¬
ce: qr in tenebris erat. Hic totus
mundꝰ maiorib fuisset tenebraꝵ
pora geni refusurꝰ humano. Pas
scientiȩ purioris dies resplenduit:
sit: dies appropinqͣuit. Quigilauus
gͥ. iam ñ dormiamꝰ: uestẽ lucis in¬
duimꝰ. ñ in amictꝰ tenebrosȩ coni¬
satioĩs atq exuuias reu̾tam᷑. Con¬
messationib atq deliciis qͤ noctu
stͣ temꝑis ualediximꝰ. sobͥetatẽ elt¬
ginꝰ: cuiꝰ gr̃a iacob pͥmat᷑ qͦs nͭ ha¬
bebat inuenit. In aliis qͦ codicib

Expanded text:
ur. 14. Sequitur: Adjuvabit eam Deus diluculo. Quo significatur quia resurrectio matutina adjumentorum nobis coelestium subsidia confert, quae noctem repulit, diem refudit, dicente Scriptura: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illucescet trexit; sic enim scriptum est: una autem sabbati uenit Maria Magdalene prima luce ad monumentum, cum adhuc esset obscurum, et uidit lapidem amotum ab ostio. ad uesperam mundi occiditur deficiente iam luce, quia in tenebris erat hic totus mundus et maioribus fuisset tenebrarupora generi refusurus humano. passsoientiae purioris et dies resplenduit sit, dies appropinquauit. euigilauimus igitur, iam non dormiamus; uestem lucis induimus, non in amictus tenebrosae conuersationis atque exuuias reuertamur; comessationibus atque deliciis, quae nocturni sunt temporis, uale diximus, sobrietatem elegimus, cuius gratia Iacob primatus quos non habebat inuenit. In aliis quoque codicibus
Abbreviated transcription (Latin):
lachroꝵ. ⁊ illecebͣ pecc̃i cepit ĩmi¬
nui eũgłice p̃dicatione doctͥnȩ.
Inclinata ẽ ꝑfidia: pꝰeaqͣm fides
cepit in nationũ regnare pecto
ꝑfidiȩ uoce sua dñs: dicens. ueni¬
te ad me om̃s qͥ laboratis ⁊ onati
estis: ⁊ ego uos reficiam. Hanc uo¬
cẽ dedit altissimꝰ. ⁊ om̃s sequuti
st̃ ppłi nationũ. dura pecc̃i regna
fugientes. ⁊ ꝑpetuȩ mortis atroci¬
tatẽ atq intołabilem flagitioꝵ
omniũ seruitutẽ. cũ pollicet᷑ fes¬
sis reqͥem. captiuis remissionem.
seruientibꝰ lib̃tatem: ⁊ decussoui¬
go ferreo babylonii regis. ugum
suũ suane c̾uicib fideliũ subro¬
garet: ne uacua colla gentiliũ
b̾at: ⁊ qͦs astͥngit absoluit. Deniq

Expanded text:
 inlecebra peccati coepit inminui euangelicae praedicatione doctrinae. inclinata est perfidia, postea quam fides coepit in nationum regnare pectorperfidiae uoce sua dominus dicens: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. Hanc uocem dedit altissimus et omnes secuti sunt populi nationum, dura peccati regna fugientes et perpetuae mortis atrocitatem atque intolerabilem flagitiorum omnium seruitutem, cum polliceretur fessis requiem, captiuis remissionem, seruientibus libertatem et decusso iugo ferreo Babylonii regis iugum suum suaue ceruicibus fidelium subrogaret, ne uacua colla gentilium berat et quos adstringit absoluit. denique,