comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in regno patris mer: uult intelligi
hoc uetus ẽẽ cum ullud nouum die̾.
Quia gͦ de ꝓpagine acdam qui uetus
homo appellatur corpꝰ suscepat. qd̾ in
passione morti traditurus erat: un
etiam ꝑ iuni sacram̃tum comm̃dat
sanguinem suum: quid aliud ui¬
num nouum nisi immortalitatem
ipsis resurrectionem corporum ad
induendam immortalitatem ꝓmit¬
tit uobiscum enim non ad id tempꝰ¬
s adeandem innouationem dictum
accipiendum ẽ nam et nos licit apłs
resurrerisse cum rp̃o ut fides rei fu¬
ture iam leticiam presentem afferat.
Qd̾ au̾t de hoc genimine uitis etiam
illud nouum ẽẽ dicit: significat ead̾
utiq corpora resurrectura scd̃m in no¬
uationem cȩlestem que nunc scd̃m¬
t̾renam uctustatem moritura sunt.
passionis calicem bibit ipsos iudeos
intellereris: significatum ẽ etiam ip¬
iutȩ accessuram cum ingressa plen¬
tudine gentium om̃is ifrł saliuus ¬
sentiam gc̃e respuunt. Item tanq. es¬
laphis eum cedunt: qui ei honores su¬

Expanded text:
regno Patris mei, vult intelligi hoc vetus esse cum illud novum dicit. Quia ergo de propagine Adam, qui vetus homo appellatur, corpus susceperat, quod in passione morti traditurus erat, unde etiam per vini sacramentum commendat sanguinem suum, quid aliud novum vinum nisi immortalitatem ipsis resurrectionem corporum ad induendam immortalitatem promittit. Vobiscum enim non ad idem tempus, sed eamdem innovationem dictum accipiendum est. Nam et nos dicit Apostolus resurrexisse cum Christo, ut spes rei futurae jam laetitiam praesentem afferat. Quod autem de hoc genimine vitis etiam illud novum esse dicit, significat eadem utique corpora resurrectura secundum innovationem coelestem, quae nunc secundum vetustatem moritura sunt. passionis calicem bibit, ipsos Judaeos intellexeris, significat etiam ipe novitatem accessuram, cum ingressa plenitudine gentium, omnis Israel salvus fsentiae gratiam respuunt. Item tanquam colaphis eum caedunt qui ei honores su
Abbreviated transcription (Latin):
dabimꝰ. neq si non manducaueris
egebimꝰ. et illud non ẽ enim regni
dei esca ⁊ potꝰ: s iusticia ⁊ par ⁊i gai¬
dium. Et quia solent hoĩes inultum
gaudere de carnalib epulis addidli

Expanded text:
si non manducaverimus egebimus; et illud: Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium. Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
neccessitate quis capiat s quanti
facilitate ⁊ serenitate animi cara
cum his ueloportet uel etiam neceo
ẽ carere ut illud in anima xp̃iam q
pleatur qd̾ apłs dicit scio ⁊ minꝰ habe

Expanded text:
necessitate quis capiat, sed quanta facilitate et serenitate animi careat, cum his uel oportet uel etiam necesse est carere, ut illud in animo christiani compleatur quod apostolus dicit: scio et minus habere,
Abbreviated transcription (Latin):
e pueris sedentib inforo ⁊ ad inui¬
cem clamittantib comi̾iso ordine ad
ꝓposita respondit. Nam qd̃ ait lam̃ta¬
uimꝰ ⁊non plorastis ad ioh̾m ꝑtinet
euiꝰ abstinentia acibo ⁊ potu luctum
penitentie significabat. Qd aũt ait
cantauimꝰ tibiis ⁊ non saltastis ad
ipsum dñm qui utendo cum cet̃is
cibo ⁊ potu leticiam regni significa
bat: illinec humiliari eum ioħ̾e
nec cum xp̃o gaudere uoluerunt.
uoracem ⁊ ebriosum ⁊ amicum pu

Expanded text:
e pueris sedentibus in foro et ad inuicem clamantibus conuerso ordine ad proposita respondit. nam quod ait: lamentauimus, et non plorastis, ad Iohannem pertinet, cuius abstinentia a cibis et potu luctum paenitentiae significabat; quod autem ait: cantauimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum dominum, qui utendo cum ceteris cibo et potu laetitiam regni figurabat. at illi nec humiliari cum Iohanne nec cum Christo gaudere uoluerunt uoracem et ebrio
Abbreviated transcription (Latin):
edificanti domum qui fodit in al¬
tum ⁊ posuit fundam̃ta supra pe¬
tram. Fõdere dirit humilitatem xp̃i¬
anam t̾rena omina exhaurire de corde
suo ne ꝓpt̃ aliquid tale dm̃ colat. Ai
tum aũt fodere donec ad patrem ꝑ¬
ueniat in tantum gratis xp̃m sequi
et gratis eum colere ut non solum

Expanded text:
aedificanti domum, qui fodit in altum, et posuit fundamentum super petram; fodere dixit, humilitate christiana omnia terrena exhaurire de corde suo, ne propter aliquid tale Deum colat. In altum autem fodere, donec ad petram perveniat: in tantum Christum gratis sequi, et gratis eum colere, ut non solum
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ dñs dic̃ cum uiditis nubem xxii¬
orientem ab occasu carnem suam
a morte resurgentem significat le
illo enim omnib t̃ris imber euangite
p̃dicationis infusus est. Austrum
flantem ante estus tͥbulationes leul¬
ores añiuditium xxuiii

Expanded text:
Dominus dicit, Cum videritis nubem orientem ab occasu, carnem suam a morte resurgentem significat: ex illo enim omnibus terris imber evangelicae praedicationis infusus est. Austrum flantem ante aestus, tribulationes leviores ante judicium. XXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
yoi ed̾ ait nunc uos pharisei qd̾ deforis ẽ xlo
calicis et catini muncdatis
auIIDe digito dd̾.
rin e ieuino filioꝵ sponsi.¬
cho ⁊ meidit in latrones.
xi. Qd̾ martha excepit illum indomum
suam uͥ marra sedebat ad pedes dñi.
exri e illoqui media noct̾e ab amico petit
axii le pane pisce nouo.
arin Qd̾ ait tulistis elauem scientie¬

Expanded text:
od ait, Nunc vos, Pharisaei, quod deforis est calicis, et catini mundatis. XVII. De digito Dei. XVIII. De jejunio filiorum sponsi.cidit in latrones. XX. Quod Martha excepit illum in domum suam, ubi Maria sedebat ad pedes ejus. XXI. De illo qui media nocte ab amico petit XXII. De pane et pisce et ovo. XXIII. Quod ait, Tulistis clavem scienti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħia cum uenienti magnace¬
lebritate. oecurrentes ac clama.
rent bñdictus quiuenit in no¬
quod idem matheus princi¬
pes sacertlotum et seniores po¬
puli dix̃ accessisse ad dominũ
et quesiuisse. in qua potesta¬
te hec faceret. et quis ei dederit
hanc potestatem quando eos
de baptismo ioħis iticissim in¬
terrogauit unde eẽt de celo aner
hominibus: quibus responden¬
tibus quod nescirent. ait nece¬
go uobis dico in qua potestate
hec facio. Inde enim secutus eft
contertu loquendo etait. Quid

Expanded text:
hetia, cum uenienti magna cehetia, cum uenienti magna celebritate occurent, Benedictus qui venit in noquod idem Matthaeus principes sacerdotum et seniores populi dixit accessisse ad Dominum, et quaesivisse in qua potestate haec faceret, et quis ei dederit hanc potestatem, quando eos de baptismo Joannis vicissim interrogavit unde esset, de coelo an ex hominibus; quibus respondentibus quod nescirent, ait, Nec ego vobis dico in qua potestate haec facio. Inde enim secutus est contextim loquendo, et ait: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tum enum ualet sicut hoc
etiam ipse exponit. Quid ẽ
gͣ quod scriptum ẽ: lapidem
quei reprobauerunt edifi¬
cantes hic factus ẽ. in caput au¬
guli: hanc enum sententiȩ uolũ¬
tatem intunat. siue munꝗ.
legistis. siue hoc legistis. siue
quid ẽ gͦ hoc quos scriptum e̾
Restat gͦ ut intelligamus iple¬
be. quȩ audiebat quoscdam res
pondisse quod matbeus. com¬
memorat dicens atunt illi ma¬
los male. ꝑdet. et uineam suã
locabit alus agricolis. quosdã
uͦ illuo quod ucas non tacuit.
hoc ẽ absit His gͦ qui ulus domi¬
no responderant. uu alu respõ¬
derunt absit. S illortu respõ¬
sio quibus isti reculerunt ab
sit ꝓpt̾ea domino tributa ẽ. et
amarco et aluca: quia sicut di¬
ri ꝑ eos ueritas ipsa locura e̾ si
ue ꝑnescientes si malierant si¬
cut ꝑ caiphan qui nesciens quio
tauit: siue ꝑscientes acĩa intel¬
lentes atq credentes. Ibi enum
erat etiam illa multitudo: ꝑ
quam iam erat impleta illa¬

Expanded text:
tumdem enim valet, sicut hoc tumdem enim valet, sicut hoc etiam ipse ponit, Quid est ergo hoc quod scriptum est: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? hanc enim sententiae uoluntatem intimat siue numquam legistis siue nec hoc legistis siue quid est ergo hoc quod scriptum est? Restat ergo, ut intellegamus in plebe, qupondisse quod Matthaeus commemorat dicens, Aiunt illi: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis; quosdam vero illud quod Lucas non tacuit, hoc est, Absit. Iis ergo qui illud Domino responderant, illi alii responderunt, Absit: sed illorum responsio quibus isti retusit, propterea domino tributa est et a Marco et a Luca, quia, sicut dixi, per eos ueritas ipsa locuta est, siue per nescientes, si mali erant, sicut per Caifan. qui nesciens. quid tauit, siue per scientes ac iam intellegentes adque credentes. ibi enim erat etiam illa multitudo, per quam iam erat impleta prop
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur dixerunt malos ma¬
le ꝑclet. et uineam suam locabit
aius agricolis qui reddant ei frri¬
ctian temporibus suis cum se¬
cindum lucam talibus uerbꝰ
contraduerint dicentes absit:
Et reuera quod secutus dominꝰ
att de lapide reprobato ab edifi¬
cantibus et facto incapite an¬
guli. ita illatum ẽ: ut hoc testi¬
monio conuincerentur ili.
ꝑabole contradicentes. Nai et
spse matheus hoc sic comme¬
morat dictum: tanquam con¬
tradicentibꝰ cum ait. Ilumꝙ
legistis inscripturis: lapidem
quem reꝓbauerunt edifican¬
tes hic factus ẽ. in caput angu¬
li: quid ẽ enim nun quam le¬
gistis nisi quia hoc responderãt
quod eẽt contrarium: Noc et¬
et martus significat. qui hec
ipsu uerba ita refert. Nam scri¬
pturam hanc legistis lapidem
quem reprobauerunt edificã¬
tes hic factus ẽ incapuit angu
ii.Quȩ sententia secundum
lucam magis apparet loco suo
dicta pꝰ illorum contradictio¬
nem qua dixerunt absit. Tan¬

Expanded text:
ibus haec loquebatur, dixerunt, Malos maibus haec loquebatur, dixerunt, Malos male perdet, et vineam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum temporibus suis; cum secundum Lucam talibus verbis contradixerint dicentes, Absit? Et revera quod secutus Dominus ait de lapide reprobato ab aedificantibus, et facto in caput anguli, ita illatum est, ut hoc testimonio convincerentur illi parabolae contradicentes. Nam et ipse Matthaeus hoc sic commemorat dictum, tanquam contradicentibus, cum ait, Nunquam legistis in scripturis: lapidem. quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? quid est enim numquam legistis, nisi quia hoc responderant quod esset contrarium? hoc et Marcus significat, qui haec ipsa uerba ita refert: nec scripturam hanc legistis: lapidem quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caputli? Quae sententia secundum Lucam magis apparet loco suo dicta, post illorum contradictionem qua dixerunt, Absit. Tan
Abbreviated transcription (Latin):
suis Q uod marcus non abtp¬
sis responsiun ẽẽ. cõmemorat
s dnm hoc consequent̃ locu¬
tum. pꝰ int̾rogationem suã
ipsum sͥ quodam mͦ respon¬
disse. Itaq enmdicit. Qui
gͦ faciet dominus uinȩe:
Ueniet et ꝑdet colonos: et da¬
uit uineam alus. S facile po¬
test intelligi uel iuorumuo¬
cem ita subiunctam utͣ int̾¬
poneretur illi querunt au
ilu responderunt. s tamꝰin¬
telligerctur. aut icleo respõ¬
sionem istam dño potiꝰ atrr¬
butam quia cum uerumdi¬
rerunt etiam cle ills hocii
respondit qui ueritas. S illu
magis mouet. quod lucas m
solum eos hoc respondisse. Nõ
dicit. hec etiam u̾ba ip̃e quoq
sic̃ marcus dño attribuens.
uerum etiam contrariam con¬
retulisse. responsionem dicis
Absit Itaenim narrat. Quidẽ
neam alus. Quo audito. dir¬
runt illi. abfit. Ille autem asp¬
ciens eos: ait. Qud ẽ hoc quo
scriptum est: lapidem ques
repbraueruerunt edificantes ine
factus ẽ incaput anguli: Quomͦ

Expanded text:
suis. quod Marcus non ab ipsuis. quod Marcus non ab ipsis responsum esse commemorat, sed dominum hoc consequenter locutum post interrogationem suam ipsum sibi quodammodo respondisse. ita enim dicit: quid ergo faciet dominus uineae? ueniet et perdet colonos et dabit uineam aliis. sed facile potest intellegi uel illorum uocem ita subiunctam, ut non interponeretur \'illi dixerunt\' aut \'illi responderunt\', sed tamen intellegeretur aut ideo responsionem istam domino potius adtributam, quia, cum uerum dixerunt, etiam de illis hoc ipse respondit qui ueritas est. Sed illud magis mouet, quod Lucas non solum eos hoc respondisse non dicit haec etiam uerba ipse quoque sicut Marcus domino adtribuens, uerum etiam contrariam rettulisse responsionem dicentes: absit. ita enim narrat: quid erineam aliis. quo audito dixerunt illi: absit. ille autem aspiciens eos ait: quid est ergo hoc quod scriptum est: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus
Abbreviated transcription (Latin):
post ea aũt penitentia motus
ab nt accedens aũt ad alterum.
dixit similit̾. At ille respondẽs
ait c eo dñe. Et noniit. et cetera
usq ad illuo uͥ ait. Et quiceci¬
cderit suꝑ lapidem istum: cõ¬
fringetur. Suꝑ quem uͦ ceci¬
derit: conteret eum. Marcus
et iucas non cominemorant¬
de duobꝰ istis filus quibꝰ imꝑa¬
tum e̾ ut irent atq oꝑatentur
in uinea. S quod pꝰ hoc natrat
matħs de uinea quȩ locata
ẽ agricolis qui ꝑsecuti sunt
seruos missos ad se et pꝰea di
lectum filium occiderunt et
eiecerunt extra uineam: eti¬
am uli ambo non tacent. eo¬
dem ordine custodito. Id est
pꝰ ea quam de baptismo ioħis
interrogati iudei se nescire
direrunt: et respondit eis nec
nantiȩ questio nascuur: nisi
qd̃ matħ̃s cum dixiss qd dñs
intertogauerit iudeos cum
uenerit dñs uinȩe quid faci¬
et agricolis: iulos respondisse
subiungit atq dixisse. Malos
male ꝑdet et utneam suam¬
locabit alus agricolis qui red¬
dant ei fructum temporibus

Expanded text:
autem paenitentia motus abiit. accedens autem ad alterum dixit similiter. at ille respondens ait: eo, domine; et non iit, et cetera usque ad illud ubi ait: et qui ceciderit super lapidem istum confringetur; super quem uero ceciderit, conteret eum. Marcus et de duobus istis filiis, quibus imperatum est ut irent atque operarentur hi uinea, sed quod post hoc narrat Mattheus de uinea, quae locata est agricolis, qui persecuti sunt seruolectum filium occiderunt, et ejecerunt extra vineam, etiam illi ambo non tacent, eodem ordine custodito , id est, posteaquam de baptismo Joannis interrogati Judaei se nescire dixerunt, et respondit eis, Necnantiae quaestio nascitur, nisi quod Mattheus, cum dixisset quod dominus interrogauerit Iudaeos: cum uenerit dominus uineae, quid faciet agricolis illis? illos respondisse subiungit adque dixisse: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui reddent ei fructum temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
eo nullam causam inuenio. erut
gͦ ihic portans spineam coronam
et purpureum uestimentum et
dicit eis ecce homo. ut illa uelut
ignominiosa spetie uisa. placa¬
rentur. S adiinrit et dix̃ Ciu gͦ
uidissent eum pontifices et mi¬
nistri: clamabant dicentes. Cruci

Expanded text:
eo nullam causam inuenio. exiit eo nullam causam inuenio. exiit ergo Iesus portans spineam coronam et purpureum uestimentum. et dicit eis: ecce homo, ut illa uelut ignominiosa specie uisa placarentur. sed adiungit et dicit: cum ergo uidissent eum pontifices et ministri. clamabant dicentes: cr
Abbreviated transcription (Latin):
rarum illis t̾cio dixerit. quid enĩ
mali fecit: licet intelligere. quan¬
tum indagande ueritati satis ẽ.
et pꝰ ea quod ait instabant uocibꝰ
magnis et inualescebant uoces.
eorum quis non uideat ideo fac¬
tum quia uidebant pilatum eis
nolle tradere dominum: Et qui
hoe magno ꝙere nolebat non utiq
in mom̃to tempos cessit.ẜ ueldue
hore et aliquid amplius inilla cũc¬
tatione transierunt. Ioħm quoq ĩ¬
terroga et uide. quanta fuerit pila¬
ti illa cunctatio et recusatio tam
fȩdi ministerii. Idem namq multo
explicatius enarrat quanuis nec
ipse dicat utiq omnia in quibus
duȩ horȩ et de serta aliquid p̾terflui
Tam̃ cum flagellass iħm et a militi¬
bus ueste illusoria multis q illusio¬
nibus male tractari ꝑmississet cre¬
do ut hoc modo saltem eorum furo¬
rem mitigaret ne usq ad mortem
seiuire ꝑtenderent erut iterum pila¬
tus foias et dicit eis ecce adduco eum
uobis foras ut cognoscatis quia in

Expanded text:
rarum illis tertio dixerit: quid enim rarum illis tertio dixerit: quid enim mali fecit? licet intellegere, quantum indagandae ueritati satis est, et postea quod ait: instabant uocibus magnis et inualescebant uoces eorum, quis non uideat ideo factum, quia uidebant Pilatum eis nolle tradere dominum? et qui hoc magnopere nolebat, non utique in momento temporis cessit, sed uel duae horae et aliquid amplius in illa cunctatione transierunt. Iohannem quoque interroga et uide, quanta fuerit Pilati ilia cunctatio et recusatio tam foedi ministerii. idem namque multo explicatius ea narrat, quamuis nec ipse utique dicat omnia, in quibus duae horae et de sexta aliquid praeterfluxit. tamen, cum flagellassbus veste illusoria, multisque illusionibus male tractari permisisset credo ut hoc modo saltem eorum furorem mitigaret, ne usque ad mortem saevire pertenderent, « Exiit iterum Pilatus foras, et dicit eis: Ecce adduco eum vobis foras
Abbreviated transcription (Latin):
ea sederat ꝓ tribunali pilatus sed
uiter illa que prius gesta narrabat
recordatus matheus quod de pila¬
ciurore dix̃. uoluit hoc ibi interpo¬
nere.ut p̾strueret qua inarime cay¬
sa pilatus nec nouissime uolebat
eum tradere. iudeis. Iucas autem
narrat cum dixisset pilatus. em̃¬
datum gͦ illum dimittam: excla¬
masse uniu̾sam turbam. Tolle. he.
et dimitte nobis baraban. S forteisse
nondum dixerant crucifige: Ite¬
rum autem pilatus scd̃m eumdẽ
lucam locutus ẽ ad illos uolens di¬
mittere. ihm. At illi subclamabat
dicentes. Crucifige crucifige. illũ.
sunc intelligitur fuisse hora t̾cia.
Quodgͦ sequitur lucas et dicit ille.
autem tercio dix̃ ad illos quid en̾i
malifecit iste. nullam causam
mortis inuenio in eo. corripiam
gͦ illum et dimittam at illi insta¬
bant uocibus magnis postulan¬
tes ut crucifigeretur et inuales¬
cebant uoces eorum: satis etiam
ipse significat magnum tumul¬
tum fuisse. Et pꝰ quantum mo¬

Expanded text:
ea sedebat pro tribunali Pilatus, sed ea sedebat pro tribunali Pilatus, sed inter illa quae prius gesta narrabat recordatus Mattheus quod de Pilati uxore dixit uoluit hoc ibi interponere, ut praestrueret, qua maxime causa Pilatus nec nouissime uolebat eum tradere Iudaeis. Lucas autem narrat, cum dixisset Pilatus: emendatum ergo illum dimittam, exclamasse uniuersam turbam: tolle hunc et dimitte nobis Barabban; sed fortasse nondum dixerant \'crucifige\'. iterum autem Pilatus, secundum eundem Lucam, locutus est ad illos uolens dimittere Iesum. at illi succlamabant dicentes: crucifige illum. tuncQuod ergo sequitur Lucas, et dicit, Ille autem tertio dixit ad illos: Quid enim mali fecit iste? nullam causam mortis invenio in eo: corripiam lum et dimittam. at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum, satis etiam ipse significat magnum tumultum fuisse, et post quantum mo
Abbreviated transcription (Latin):
morat. intelligat qui hoc dicit:
multa p̾termissa eẽ: que in medio
gesta sunt. cum pilatus ageret qͥ¬
rens quomͦ eum a uideis eriꝑet. et
adu̾sus eorum insanissimam uo¬
lumtatem quibuscumq inodis
potuit instantissime interetur
Matheus enum ait. Dicit illis pilatꝰ
Quid gͥ faciam de ih̃u qui dicitur
.xp̃c: Uicunt om̃s. Crucifigatur. li
fuisse dicimus horam terciam. Q
autem matħs sequitur et narrat
uidens autem pilatus quia nichil
ꝓficeret s magis tumultus fieret:
et inconatibus pilati ad cripienda
dominum et intumultu iudeor
contra iitentium consumptum
tempus duarum horarum intel¬
ligimis. et cȩptam fuisse fusaia
Qua nondum terminata: gesta
sunt quȩ ab eo tempoie quo pla¬
tus dominum tradidit usꝙ ad
tenebras factas narrantur. Quod
autem matheus supra commemeris
sedente. autem illo ꝓ tribunali ml¬
sit ad illum ui or eius dicens malll
tibi et iusto illi: multa enum passa
sum hodie ꝑuisum ꝓpt̾ eum: post¬

Expanded text:
morat. intellegat qui hoc dicit morat. intellegat qui hoc dicit multa praetermissa esse quae in medio gesta sunt, cum Pilatus ageret quaerens, quomodo eum a Iudaeis eriperet et aduersus eorum insanissimam uoluntatem, quibuscumque modis potuit, instantissime niteretur. Mattheus enim ait: dicit illis Pilatus: quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? dicunt omnes: crucifigatur. tunc fuisse dicimus horam tertiam. quod autem Mattheus sequitur et narrat: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, et in conatibus Pilati ad eripiendum dominum et in tumultu Iudaeorum contra nitentium consumtum tempus duarum horarum intellegimus et coeptam fuisse sextam, qua nondum terminata gesta sunt quae ab eo tempore, quo Pilatus dominum tradidit, usque ad tenebras factas narrantur. quod autem Mattheus supra commemorat: sedente autem illo pro tribunali misit ad illum uxor eius dicens: nihil tibi et iusto illi, multa enim passa sum hodie per uisum propter eum, post
Abbreviated transcription (Latin):
trumq potuerit libentissime
adquiescam. Non enim sententi¬
am meam. s euangelii diligo ue¬
ritatem. Ato utinam enam plures
ab alus inueniantur huius exitꝰ
questionis: quod donec fiat utere
mecum isto si placet. Si enun nul¬
lus aliꝰ eritus potuerit imueniri:
solus iste sufficiet. Si autem potu¬
erit cum demonstratus fuerit eli¬
gemꝰ. tantum non putes conseq̃ns
eẽ: ut quilibet omnium quatu¬
or euangelistarum m̃titus sit:
aut in tanto et tam sc̃o culmine
auctortatis errauerit. Si aũt quis
dierit inde se conuuncere. non
fiusse. horam terciam cum illuo
uidei clamauerunt: quia pꝰ ea¬
quam duit ulem marcus. piliatꝰ
autem iterum respondens air illis
quio gͦ uultis faciam regi iudeoꝵ
at illi iterum clamauerunt cruci¬
fige. eum non int̃pouitur aliquio
morarum ab eodem marco in ei
narratione et continuo ad id ꝑue¬
nitur ut traderetur ad crucem
dominus a pilato: quod iołis ho¬
ra quasi serta factum ẽẽ. comme¬

Expanded text:
trumque potuerit; libentissime trumque potuerit; libentissime requiescam. Non enim sententiam meam, sed Evangelii diligo veritatem. Atque utinam etiam plures ab aliis inveniantur hujus exitus quaestionis: quod donec fiat, utere mecum isto si placet. Si enim nullus alius exitus potuerit inveniri, solus iste sufficiet: si autem potuerit, cum demonstratus fuerit, eligemus. Tantum non putes consequens esse ut quilibet omnium quatuor Evangelistarum mentitus sit, aut in tanto et tam sancto culmine auctoritatis erraverit. 44. Si autem quis dixerit se inde convincere non fuisse horam tertiam, cum illud Judaei clamaverunt, quia posteaquam dixit idem Marcus, Pilatus autem iterum respondens ait illis: quid ergo uultis faciam regi Iudaeorum? at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, non interponitur aliquid morarum ab eodem Marco in eius narratione et continuo ad id peruenitur; ut traderetur ad crucem dominus a Pilato, quod Iohannes hora quasi sexta factum esse comme
Abbreviated transcription (Latin):
te eum uos: et scd̾m legem urãm
iudicate eum. Itrerunt gͦ uidei.
Nobis non licet int̾ficere quemꝙͣ.
Quod gͦ marime uideri fecisse no¬
lebant: hoc eos hora t̾cia fecisse mar¬
cus ostendit. uerissime uidicans
magis fuisse domini neccatricẽ
lingam uideorum militum qͣm
manus. Quis quis autem direrit
non fuisse. hioram t̾ciam. cum hoc
iudei primitus clamauerunt: in¬
sanissime. se ostendit inimicum
euangelii. nisi forte aliter potue
rit eamdem disoluere quȩstionẽ:
Non enim habet unde: conuincat
non fuisse. tunc horam terciam
Et ideo ueridico euangeliste po¬
tius credendum: quam conten¬
tiosis suspitionibus hominum.
Unde inquit ꝓbas horam t̾ciam
fuisse: Respondeo. Quia credo euã¬
gelistis. Quibꝰ et tusi credis: osten¬
de quemadmodum et hora serta
et hora t̾cia potuerit dominus cru¬
cifigi. Ue serta enim ut fateamͣ:
uarratione. iohis urgemur. Ter¬
ciam marcus commemorat. Quibꝰ
siuterq nrm credit: ostende tu
aliter quemadmodum fieri u¬

Expanded text:
et secundum legem uestram iudicate eum. dixerunt ergo Iudaei: nobis non licet interficere quemquam. quod ergo maxime uideri fecisse nolebant hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit uerissime iudicans magis fuisse domini necatricem linguam Iudaeorum quam militum manus. Quisquis autem dixerit non fuisse horam tertiam, cum hoc 1 Iudaei primitus clamauerunt, insanissime se ostendit inimicum euangelii, nisi forit eamdem dissolvere quaestionem: non enim habet unde convincat non fuisse tunc horam tertiam; et ideo veridico Evangelistae potius credendum, quam contentiosis suspicionibus hominum. Unde, inquis, probas horam tertiam fuisse? Respondeo, Quia credo Evangelistis: quibus et tu si credis, ostende quemadmodum et hora sexta et hora tertia potuerit Dominus crucifigi? De sexta enim, ut fateamur, narratione Joannis urgemur; tertiam Marcus commemorat: quibus si uterque nostrum credit, ostende tu aliter quemadmodum fieri u
Abbreviated transcription (Latin):
magis nos: sed non sumꝰ ufi hac
potestate: Unde apparet hec non
ita p̃cepisse dominum tanquam
euangelistȩ iuiuere aliunde. nõ
debeant: quam eis p̃bentibus
quibus annumtiant euangeli¬
um. alioquin contra hoc p̃ceptũ
fecit idem apłs qui uictum de
manuum suarum laboribꝰ trã¬
iꝑatur: nͥ fiat inobedientie culpa ẽ. Ciu
potestas datur. licet cuiq non¬
uti: et tanquam de suo iure re¬
ced̾e. Nec gͦ dominus loquens
discipulis: ioagebrit qd̾ ip̃e a¬
płs paulo post aꝑtiꝰ ita explicat
lescitis qm̃ qui in templo oꝑã¬
tur quȩ de templo sunt edunt
qui altari deseriiunt altari cõ¬
partiuntur: Sed cdominus ordi¬
nauit is qui euangelium annũ¬
tant de euangelio uiuere: Eg
autem nullius horum usus sũ
Cum itaq dicit dominum itas¬
clinasse. se autem usum norẽ
utiq ostendit utendi potestã
cdatam. non impofitam seruii¬
cdi neccessitatem. hoc gͦ dominuls
ordinans qd̃ eum ordinasse dicii

Expanded text:
magis nos? sed non sumus usi hac magis nos? sed non sumus usi hac potestate. unde apparet non haec ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus annuntiant euangelium — alioquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus traeratur, nisi fiat, inobedientiae culpa est; cum autem potestas datur, licet cuiquti, et tanquam de suo jure cedere. Haec ergo Dominus loquens discipulis, id agebat, quod ipse Apostolus paulo post apertius ita explicat: nescitis, quoniam qui in templo operantur quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt altario conpartiuntur? sic et dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum dinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non impositam serviendi necessitatem. Hoc ergo ordinans Dominus quod eum ordinasse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
diceret nolite possidere aurum ne¬
q argentum. neq pecuniam in
ronis urĩs. non peram inuia neq
duas tunicas. neq calciamenta
neq uirgam: continuo subiecit.
dignus est enim oꝑarius cibo suo.
unde satis ostendit. cur eos possi¬
dere hȩc ac ferre noluerit. Non quo
necessaria non sint sustentationi
nuius uitȩ : s quia sic eos mittebat
ut eis hec deberi demonstraret: ab
uuis ipsis a quibus euangeltum cre¬
cdentibus annuntiarent tamquã
stipencdia militantibus tanquam
fructum uinee planctatorbus tã¬
quam lat regis pastoribus. Unde
paulus dicit. Quis militat suis¬
um quam stipendiis: Quis plan¬
tat uineam: et de fructu eius ñ
eclit: Quis pascit gregem: et cle lac¬
te gregis non ꝑcipit : tunc entm
loquebatur deis quȩ neccessaria
sunt p̃dicatoribus euangelii. Un¬
de paulo post clicit. Si nos uodis
spũalia seminauummus: magnũ¬
ẽ. si ur̃a carnalia metamus : Si
alii potestatis uir̃e participant nõ

Expanded text:
diceret eis: nolite possidere aurum nediceret eis: nolite possidere aurum neque argentum neque pecuniam in zonis uestris, non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam, continuo subiecit: dignus est enim operarius cibo suo. unde satis ostendit, cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi huius uitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi demonstraret ab illis ipsis quibus euangelium credentibus adnuntiarent, tamquam stipendia militantibus, tamquam fructum uineae plantatoribus, tamquam lac gregis pastoribus. unde Paulus dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregemte gregis non percipit? hinc enim loquebatur de his quae necessaria sunt praedicatoribus euangelii. unde paulo post dicit: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum, si uestra carnalia metamus? si alii potestatis uestrae participant, non
Abbreviated transcription (Latin):
quisq: et tunc insemet ipso
gloriam habebit. et non in al¬
tero. ynusquisq enm propri¬
um omis portabit. Nisi oneris
nomen sub diuersis significati¬
ombus acceperis: ꝓculdubio pu¬
tabis eitndem sibim loquendo
eẽ contrarium. et hoc in una sẽ¬
tentia tam uicine positis uerbꝰ
Qui cum paulo ante diceret.
alter altertus onera portate:
post ea dirit. unusquisq propͥ¬
um omis portabit. S alia sunt
onera participande. infirmita¬
tis: alia recddende rationis cłe ac¬
tibus nr̃is. Illa cum fratribus su¬
stinenda communcantur. hȩc
propria ab uno quoq portantur
ita et uirga intelligitur sꝑualit
de qua dicebat apłs in uirga ueni¬
am aduos. et corporaliter quau¬
tumir siue ad equum siue ad.ali¬
quid aliud opus fucrit. ut iterim
omiitam. et alias huius nomuns
siguratas significationes. ytrum¬
q ergo accipiendum ẽ: a domino
aplis dictum: et ut nec uirgam
ferrent: et ut non nisi uirgam fer¬
rent. Cum enum scd̃m inatheum

Expanded text:
quisque, et tunc in semetipso quisque, et tunc in semetipso gloriam habebit et non in altero; unusquisque enim proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diuersis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc in una sententia tam uicine positis uerbis; qui cum paulalter alterius onera portate, postea dixit: unusquisque proprium onus portabit. sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis deo de actibus nostris; illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec propria ab unoquoque portantur. ita et uirga intellegitur spiritaliter, de qua dicebat apostolus: in uirga ueniam ad uos? et corporaliter, qua utimur siue ad equum siue ad aliquid aliud opus fuerit, ut interim omittam et alias huius nominis figuratas significationes. Utrumque ergo accipiendum est a domino apostolis dictum, et ut nec uirgam ferrent et ut nonnisi uirgam ferrent cum enim secundum Mattheum
Abbreviated transcription (Latin):
uditiz et aliter de quo dictum
est.Iudicame deus et discerne
causam meam de gente non scã.
Illud eium iuditium dampna¬
tionis ẽ: uoͦuͭ discretionis. Et mł¬
ta alia sunt uerba quȩ non ha¬
bent unam significationem.
s diuersis mocdis congruenter po¬
sita. diuerso modo intelligu¬
tur: eã aliquando cum expositi¬
one dicuntur ut est illuo. Nloli¬
te. pueri effici sensibus: ses ma¬
utia pariuili estote. ut sensibus
ꝑfecti sitis. hoc enm breuiter clau¬
sa sententia dicipotuit: Nolite.
eẽ paieri: sed estote pueri. et iiuo
Si quis putat se ẽẽ. sapientem
in uobis in hoc seculo stultus fi¬
at ut sit sapiens. Quio eium ali¬
uo duit quam non sit sapiens
ut sit sapiens: Auquando aũt
clause. ita dicuntur ut ererceãt
inquirentem ut ẽ quos ait ao
galatas. Inuicem honera ur̃a por¬
tate: et sic. adinplebitis legem
.xp̃i. Qui enim putat se ẽẽ aliqͥd
cum nichil sit: se ipsum seducit
Opus autem suum probet iniꝰ

Expanded text:
iudicii, et aliter, de quo dictum iudicii, et aliter, de quo dictum est: iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta. illud enim iudicium damnationis est, hoc discretionis. Et multa alia sunt uerba, quae non habent unam significationem, sed diuersis locis congruenter posita diuerso modo intelleguntur et aliquando cum expositione dicuntur, ut est illud: nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, ut sensibus perfecti sitis. hoc enim breuiter clausa sententia dici potuit nolite esse pueri, sed estote pueri\'. et illud: si quis putat se sapientem esse in uobis in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens. quid enim aliud dixit quam non sit sapiens, ut sit sapiens\'? aliquando autem clause ita dicuntur, ut exerceant inquirentem, ut est quod ait ad Galatas: inuicem onera uestra portate et sic adimplebitis legem Christi. qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit. opus a
Abbreviated transcription (Latin):
obus uel tribus nomibus.
minem uiuum uocari:: Solet
tem queri quomoso matheuis
et lucas et cominemorauerint di¬
risse domurum discipulis ut nͦ
uirgam ferrent. cum dicat inat¬
cus. et p̃cepit eis ne quio tollerẽt
iuia nisi uirgam tantiuun:
sequatur etiam ipse: non peram.
non panem. neq in rona hes:
ut ostencdat in eodem loco uer¬
sari narrationem suam in quo
et illorum qui dixerunt nec uir¬
gam ferendam. Quoo ita solui¬
tur: ut intelligamꝰ sub alia sig¬
nificatione dictam uirgam
que scõm marcum ferenda est.
et sub alia illam quȩ secd̃m ma¬
theum et lucam non est feren
da. Sub alia significatione in¬
telligitur temptatio de quadic¬
tum ẽ deus neminem temptat:
et sub alia de qua dictum est. tẽp¬
tat uos dominus deus uester. ut
sciat si diligitis eitm. iua sedue¬
tionis ẽ: hec bꝓbationis. Sicut
udicium aliter accipitur de qͦ
dictum ẽ qui benefecerunt in
resurrectionem uitȩ: qui ma¬
lefecerunt in refurrectionem

Expanded text:
obus uel tribus nominibus obus uel tribus nominibus hominem unum uocari? Solet item quaeri, quomodo Mattheus et Lucas commemorauerint dixisse dominum discipulis, ut nec uirgam ferrent, cum dicat Marcus: et praecepit eis, ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum, et sequatur etiam ipse: non peram, non panem, neque in zona aes, ut ostendat in eodem loco uersari narrationem suam, in quo et illorum qui dixerunt nec uirgam ferendam. quod ita soluitur, ut intellegamus sub alia significatione dictam uirgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Mattheum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intellegitur temtatio, de qua dictum est: deus neminem temtat, et sub alia, de qua dictum est: temtat uos dominus deus uester, ut sciat, si diligitis eum. illa seductionis est, haec probationis, sicut iudicium aliter accipitur, de quo dictum est: qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae; qui male fecerunt, in resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
narraret marcus. prius post resus¬
citatam filiam archisinagogi iuo
narrauit ubi dominum in patria
sua mirabantur unde: eẽt ulitã¬
ta sapientia et uirtutes cum eiꝰ
cognitionem nossent. Quod mas
post ammonitionem istam cdi¬
cipulorum et post alia multa con¬
memorat. Itaq incertum ẽ utrũ
hoc quoo agitur in eius patria
matheus omissum reuocauerit.
an marcus recordatum ante ce¬
perit quisnam eorum ordinem
rei geste: et quis recordationis su
tenuerit. lucas autem continuo
post resurrectionem filiȩ iairi
sub iungit hunc locum de po-¬
testate. et ammonitione discipi¬
lorum tam breuiter sane quan
marcus. Neq ipse ita. ut hocse¬
qui etiam in rerum gestarum
ordine appareat. In omnibust
go cliscipulorum lucas qui en
alio nomine nominat. cum pil¬
us eliguntur in monte a mathe
non liscrepat. nisi nomtne il¬
de iacobi quem matheus tadde¬
um appellat. Nonmulli autod
dices habent. la eb da erti. Qula
tem uinquam prohibuerit al¬

Expanded text:
narraret Marcus, prius post resusnarraret Marcus, prius post resuscitatam filiam archisynagogi illud narrauit ubi dominum in patria sua mirabantur, unde illi esset tanta sapientia et uirtutes, cum eius cognationem nossent, quod Mattheus post admonitionem istam discipulorum et post alia multa commemorat. itaque incertum est, utrum hoc, quod agitur in eius patria, Mattheus omissum reuocauerit, an Marcus recordatum anteceperit, quisnam eorum ordinem rei gestae et quis recordationis suae tenuerit. Lucas autem continuo post resurrectionem filiae Iahiri subiungit hunc locum de potestate et admonitione discipulorum. tam breuiter sane quam Marcus, neque ipse ita, ut hoc sequi etiam in rerum gestarum ordine appareat. in nominibus ergo discipulorum Lucas, qui eos alio nomine nominat, cum prius eliguntur in monte, a Mattheo non discrepat nisi in nomine Iudae Iacobi, quem Mattheus Thaddeum appellat, nonnulli autem codices habent Lebdeum. quis autem umquam prohibuerit du
Abbreviated transcription (Latin):
um regni. et curans omnem lan¬
gorem et omnem infirmitatem.
Uidens autem turbas misertus
est eis quia erant uexati et iacen¬
tes sicut oues non habentes pasto¬
rem. Tunc dicit discipulis suis.
aaessis quidem multa: oꝑari au¬
tem pauci. Rogate ergo dominũ
messis: ut eitiat operarios in mes¬
sem suam. Et conuocatis duode¬
cun discipulis suis: decdit illis
potestatem spirituum inmunoo¬
it. amen dico uobis: non ꝑdet m̾¬
cedem suam. In hoc toto loco quẽ
nunc commemoramus. multa mo¬
nuit discipulos suos. Seo utrum
anei ordo narrandi recoroatio sua
fuerit: sicut dictum ẽ non appa¬
ret. hunc locum breuiter iuidetur
ꝑstruixisse. marcus: et eum sic in¬
gressus ẽ dicens. Et circuibat cas¬
telta in circuitu docens. et conuo¬
cauit duodecim. et cepit eos init¬
tere binos et dabat uuis potestatẽ
spirituum un mundorum. Et ce¬
tera usq ao alõ ubi ait. Ercutite.
puluerem de pedibus ur̃is in testi¬
monium ilis. Seo antequam hoc

Expanded text:
um regni et curans omnem lanum regni et curans omnem languorem et omnem infirmitatem. uidens autem turbas misertus est eis, quia erant uexati et iacentes sicut ones non habentes pastorem. tunc dicit discipulis suis: messis quidem multa operarii autem pauci rogate ergo dominum messis ut eiciat operarios in messem suam et convocatis duodecim discipulis suis dedit illis potestatem spirituum inmundoit, Amen dico vobis non perdet mercedem suam . In hoc toto loco, quem nunc commemoramus, multa monuit discipulos suos: sed utrum rit, an ei ordo narrandi recordatio sua fuerit, sicut dictum est, non apparet. Hunc locum brevitur videtur perstrinxisse Marcus, et eum sic ingressus est, dicens: Et circumibat castella in circuitu docens. Et convocavit duodecim, et coepit eos mittere binos; et dabat illis potestatem spirituum immundorum, et caetera usque ad illud ubi ait: excutite puluerem de pedibus uestris in testimonium illis. sed antequam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tes et dicentes. Miserere nostri.
fili dauio. Et cetera usq ad iꝯ
ubiait. Pnarisei autem dicebãt
in principe demoniorum. eicit
demones. hoc de duobus cecis
et de inuto demonio solus ma¬
theus ponit. Ini enim duoceci
de quibus et alu narrant non
sunt isti. seo tamen simile fac¬
tum ẽ. ita ut si ipse matheus
non etiam ipsius facti non me¬
minisset posset putari hoc quos
nunc narrat dictum fuisse eti¬
am ab alus duobus. Quos com¬
menoare inemoriȩ diligenter
debemus: eẽ quedam facta si¬
milia quod ꝓbatur cum idem
ipse euangelista utrumq com¬
memorat ut si quando talia sin¬
gula apud singulos inuenerimꝰ.
atq mneis contrarium quoo solui
non possit occurrat nobis non ħoc
cẽ factum seo aliud simile: uel si¬
militer factum Sane deinceps
non apparet ordo temporum ges¬
tarum. Nam post hec duo facta de
cecis et muto cdemonio ita sequit᷑.
et circumibat iħc omnes ciuita
tes et castella docens in sinago¬
gis eorum et predicans euangeli¬

Expanded text:
nostri, fili Dauid, et cetera usque ad illud ubi ait: Pharisaei autem dicebant: in principe demoniorum eicit demones. hoc de duobus caecis et muto demonio solus Mattheus ponit. illi enim duo caeci, de quibus et alii narrant, non sunt isti, sed tamen simile factum est, ita ut, si ipse Mattheus non etiam illius facti meminisset, posset putari hoc quod nunc narrat dictum fuisse etiam ab aliis duobus. quod commendare memoriae diligenter debemus esse quaedam facta similia, quod probatur, cum idem ipse euangelista utrumque commemorat, ut, si quando talia singula aput singulos inuenerimus adque in eis contrarium quod solui non possit, occurrat nobis non hoc esse factum, sed aliud simile uel similiter factum. Sane deinceps non apparet ordo rerum gestarum. nam post haec duo facta de caecis et muto demonio ita sequitur: et circuibat Iesus ciuitates omnes et castella docens in synagogis eorum et praedicans euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
einde quos subuingit.
et accedens unus scriba.
ait iui. Magister sequar te quo¬
cumq ieris. usq ad uiuo ubi
ait. dimittite mortuos sepelire
mortuos suos: hoc similit̃ nar¬
rat et lucas. Ses ille post plu¬
ra nec ipse sane exp̃sso ordine
temporum: ses recordantis mͦ.
Utrum quoo prius omisit an
quoo posteruis etiam factum
quam sunt ea quȩ secuntur
p̃occupauit incertum ẽ. Ita e¬
nun cdicit. factum ẽ. autem
ambulantibus uiis iniua.

Expanded text:
eindequodsubiungit: et accedens unusscriba ait illi: magister, sequar te, quocumque ieris, usque ad illud ubi ait: dimitte mortuos sepelire mortuos suos, hoc similiter narrat et Lucas. sed ille post plura nec ipse sane expresso ordine temporum, sed recordantis modo, utrum quod prius omisit an quod posterius etiam factum quam sunt ea quae sequuntur praeoccupauit, incertum est. ita enim dicit: factum est autem ambulantibus illis i
Abbreviated transcription (Latin):
um quoo pasti ante faciem: om¬
nium populorum: tumen adu
uelationem gentium et gloriai
plebis tue. ifcł et erat pater eius
et mater: mirantes suꝑ his quę
dicebantur de illo. Et bñduit ilt
simeon: et dixit admariam ma¬
trem eius. Ecce positus est bicu
ruinam. et inresurrectionem mi¬
ltorum in ifrł: et in signum cu
contradicetur. et tuam ipsius.
nimam: ꝑtransiet gladius uti
uelentur. ex multis cordibus cos¬
tationes. Et erat anua ꝓphecissa
filia fanuhel de tribu aser: hec
ꝓcesserat indiebus muitis et ui¬
rerat cum uiro suo septem anno¬
a uirginitate sua. Et hec uidua

Expanded text:
aciem omnium populorum: Lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuae Israel. Et erat pater ejus et mater mirantes super his quae dicebantur de illo, et benedixit illis Simeon, et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum in Israhel et in signum, cui contradicetur, et tuam ipsius animam pertransiet gladius, ut reuelentur ex multis cordibus cogitationes. et erat Anna prophetissa filia Fanuhel de tribu Aser. haec processerat in diebus multis et uixerat cum uiro suo annis septem a uirginitate sua, et h
Abbreviated transcription (Latin):
mam pueri. Qui consurgens accepit
puerum et matrem eius nocte et
uenit in tram ifrahel Audiens
autem quod archelaus regnaret
in uidea pro herode patre suo:
timuit illuc ire: Et admonitus
in somnis: secessit in partes gali¬
lee et ueniens habitauit in ciui¬
tate que uocatur narareth. ut

Expanded text:
mam pueri. Qui consurgens: accepit puerum et matrem ejus: et venit in terram Israel. Audiens autem quod Archelaus regnaret in Judea pro Herode patre suo: timuit illuc ire. Et admonitus in somnis: secessit in partes Galilee: et veniens habitavit in civitate que vocatur Nazar
Abbreviated transcription (Latin):
dominum. secundum consuetu¬
dinem sacerdotii sorte erut ut
incensum poneret ingressus in
templum domini. et omnis mui¬
titudo erat populi orans foris
hora incensi. Apparuit. autem cli
angelus domini stans adertis alta¬
ris incensi. Et tacharias turbatus
est uidens et timor irruit suꝑ e
um. Ait autem ad utum ange¬
lus. Ne timeas racharia: quont¬
am eraudita ẽ deprecatio tua.
et itror tua helisabeht pariet tibi
filium: et uocabis nomen eius
iohem. Et erit tibi gaudium et
erultatio: et mutiti in natiuita¬
te eius gaudebunt. erit entm.
magnus coram domino: etuinũ
et ficeram nonbibet et spiritu sc̃o
replebitur adhuc exutero mat̾s
suȩ: et multos fiiorum isit con¬
uertet ad dominum deum ipsoꝵ
et ipse precedet ante illum in spi¬
ritu et uirtute heliȩ: ut conuer¬
tat corda patrum infilios. et in
credulos ad prudentiam iustoꝵ
parare domino plebem ꝑfectam.
et dirit racharias ãngelum ao. Un¬
de hoc sciam: ego enim sum senex
et uror mea procesfit in diebus su¬

Expanded text:
Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Et omnis multitudo populi erat orans foris, hora incensi. Apparuit autem illi angelus Domini, stans a dextris altaris incensi. Et Zacharias turbatus est, videns; et timor irruit super eum. Ait autem ad lus: Ne timeas, Zacharia, quoniam exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabet pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Joannem. Et erit tibi gaudium et exultatio et multi in natiuitate eius gaudebunt; erit enim magnus coram domino et uinum et siceram non bibet et spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae et multos filiorum Israhel conuertet ad dominum deum ipsorum et ipse praecedet ante illum in spiritu et uirtute Heliae, ut conuertat corda patrum in filios entiam iustorum parare domino plebem perfectam. et dixit Zacharias ad angelum: unde hoc sciam? ego enim sum senex et uxor mea processit in diebus su
Abbreviated transcription (Latin):
me : ecce enim ut facta ẽ. uox sa¬
lutationis tue in auribus meis
erultauit in gauidio insans inu¬
tero meo et ueata quȩ credidit:
quoniam ꝑficientur ea quȩ dicła
funt ei a domino. Et ait maria.
Magnificat antia mea domtnũ̃:
et erultauit spiritus in deo salu¬
tar meo Quia resperit. humilita

Expanded text:
est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo.  Et beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum: et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Quia respe
Abbreviated transcription (Latin):
bi enm et bonum nominauu̾t
nondum ẽ. int̾rogatio. cõmo¬
dissime ergo intelligitur utrũ¬
q dictum: quid me dicis bonu̾
et int̾rogas me de bono.

Expanded text:
bi enim et bonum nominauit enondum est interrogatio. commodissime ergo intellegitur utrumque dictum: quid me dicis bonum et interrogas me de bono
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt intertam genesar: et
cum cognotussent eum uiri lo¬
ci illius: miserunt inuntuetsã
regionem ullam et obtulerunt
ei omnes male habentes. et roga¬
bant eum ut uel fimbriam ues¬
timenti et tangetent. Et quicũ¬
q tetigerunt: salui facti sunt.
Tunc accesserunt ad eum ab iero¬
rosolimis scribe et pharisei di¬
centes. Quan discipuli tui tr̃as¬
grediuntur traditionem sen

Expanded text:
nerunt in terram Gennesar. et nerunt in terram Gennesar. et cum cognouissent eum uiri loci illius, miserunt in uniuersam regionem illam et obtulerunt ei omnes male habentes, et rogabant eum, ut uel fimbriam uestimenti eius tangerent. et quicumque tetigerunt salui facti sunt. tunc accesserunt ad eum ab Hierosolymis scribae et Pharisaei dicentes: quare discipuli tui transgrediuntu
Abbreviated transcription (Latin):
torum cophim duodecim. deĩ¬
de subuuit. Et factum ẽ. cum
solus eẽt orans: erant cum ilio
et discipuli. Et interrogauit illos
dicens. Quem me dicunt ẽẽ turbȩ:
am detuceps auuo natrans:
non quoo illi tres qui dominum
ambulantem fuꝑ ꝯquas uenisse
ad nauigantes discipulos retu¬
lerunt. Nec ideo putari debet in
illo monte quo eum dirit ma¬
theus ascendisse. ut solus oraret
dixisse discipulis quem me dict̃¬
eẽ turbe:: lucas enim uidetur in
hoc congruere matheo. quia dix̃
cum solus eẽt orans. cum ille di¬
risset. ascendit in moutem solus
orare. seo omnino aubi cum fol
oraret et eeñt cum illo discipuli
hoc interrogauit. Solum guippe
uicas fuisse cixit non sine disci¬
pulis sicut matħs et ioħs quan¬
do ab illo discesserunt ut p̃ced̾ent
eum trans mare: Iste namq aꝑ¬
tissime. aducixit. erant cum il¬
io et discipuli Proinde solum di¬
xit sine turbis quȩ cum illo nõ
equitur math̾s dicens.
Et cum tranfretassent: ue¬

Expanded text:
torum cophini duodecim, deintorum cophini duodecim, deinde subiunxit: et factum est, cum solus esset orans, erant cum illo et discipuli et interrogauit eos dicens: quem me dicunt esse turbae? iam deinceps aliud narrans, non quod illi tres, qui dominum ambulantem super aquas uenisse ad nauigantes discipulos rettulerunt. nec ideo putari debet in illo monte, quo eum dixit Mattheus ascendisse, ut solus oraret, dixisse discipulis: quem me dicunt turbae? — Lucas enim uidetur in hoc congruere Mattheo, quia dixit: cum solus esset orans, cum ille dixisset: ascendit in montem solus orare — sed omnino alibi, cum solus oraret et essent cum illo discipuli, hoc interrogauit. solum quippe Lucas fuisse dixit, non sine discipulis, sicut Mattheus et Iohannes, quando ab illo discesserunt, ut praecederent eum trans mare. iste namque apertissime adiunxit: erant cum illo et discipuli. proinde solum dixit sine turbis, quae cum illo non Sequitur Mattheus dicens: et cum transfretassent, ue