comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actum est uerbũ dñi suꝑ iohannẽ Lachariȩ
filiũ in deserto. Congregatur᷑ eccłiã di filꝰ.
ante oꝑat᷑ inseruulo. & idõ bene posuit sc̃ lue
factũ eẽ dĩ uerbũ suꝑ ioħem ⁊achariȩ filiũ n&
oꝑib colebat᷑. neq ullũ adhuc arbores ille qi
fructũ ferre poterant. meritoꝵ suoꝵ uerticẽ pr¬
ferebant. Nondũ uenerat qui diceret. Ego aii
sic̃ oliua fructifera indomo dñi. Nondũ uitsil
cȩlestis. fructꝰ palmitib suis: uerboꝵ qͦdã suq
traduce ministrabat. factũ ẽ. gͦ uerbũ. ut quȩ
erat ante deserta: fructũ nobis t̾ra generant.
factũ ẽ. uerbũ: uox secuta ẽ. Uerbũ enĩ pris apcͥ¬

Expanded text:
Factum est uerbum dei super Iohannem Zacchariae Factum est uerbum dei super Iohannem Zacchariae filium in deserto. congregaturus ecclesiam dei filius ante operatur in seruulo. et ideo bene posuit sanctus Lucas factum esse dei uerbum super Iohannem Zacchariae filium in operibus colebatur neque ullum adhuc arbores illae, quae fructum ferre poterant, meritorum suorum uerticem praeferebant. nondum uenerat qui diceret: ego autem sicut oliua fructifera in domo domini, nondum uitis illa caelestis fructus palmitibus suis uerborum quodam suorum traduce ministrabat. factum est ergo uerbum, ut quae erat ante deserta fructum nobis terra generaret, factum uerbum est, uox secuta est; uerbum enim prius
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ tuȩ utilitatis p̃cepta: & exempla pietatis
agnosce. Disce quid parentib tuis debeas: cũ
legis apatre filiũ ñ uoluntate. ñ oꝑe. ñ tẽpore
discrepare. & si ꝑsonis duo: potestate unũ st̃.
Et utiq nullũ pat̾ ille cȩlestis labo ̃. Si rem
generationis exꝑtus est. Tu matri de Une ĩ
bes pudoris inuiriã. uirginitatis dispendium.
partus ꝑicłm. matri longa fastidia. matri lon.¬
ga fastidia. matrilonga discrimina: cuimiserȩ in
ipsis uotoꝵ fructib maius ꝑ icłm est. Q cũ ediderit
qd optauit: partu absoluit᷑ ñ timore. Quid anxios
patres loquor ꝓfilioꝵ ꝓfectu. & multiplicatos ali¬
enis usib census. iactaq agricolȩ semina posteroꝵ
ȩtatib ꝓfutura: Nonne ꝓ his obsequia saltẽ opor-¬
tet rependi: Cur imꝑio patri. aita ꝓlixior. & cõ¬
munitas patrimonii uideatur angustior. cum
xp̃c non refugiat coheredes:

Expanded text:
potius tuae utilitatis praecepta, et exempla pietatis potius tuae utilitatis praecepta, et exempla pietatis agnosce. Disce quid parentibus tuis debeas, cum legis a Patre Filium non voluntate, non opere, non tempore discrepare: etsi personis duo, potestate unum sunt. Et utique nullum Pater ille coelestis laborem generationis 1303 expertus est: tu matri debes bes pudoris iniuriam, uirginitatis dispendium, partus periculum, matri longa fastidia, matri longa discrimina, cui miserae in ipsis uotorum fructibus maius periculum est, et cum ediderit quod optauit, partu absoluitur, non timore. quid annos patres loquor pro filiorum profectu et multiplicatos alienis usibus census iactaque agricolae semina posterorum aetatibus profutura? nonne pro his obsequia saltim oportet rependi? cur inpio patris uita prolixior et conmunitas patri-monii uideatur angustior, cum Christus non refugiat coheredes?
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem ut alienis aux lis̃ aiserat eũ qͥ mittitur
inq̾ gere: nunqͥd & humano egebat auxilio. ut ma¬
terno sein.ret imꝑio: Deferebat homini: deferebat
ancillȩ. Ipsa enĩ dic. E: ancilla dñi. Deferebat
sim lato patii & miriis si dõ detulit: An homini
deferre pietatis ẽ. dõ deferie infirmitatis est :¬
Uł exhumanis na ꝑpende: & qͥd patrihono¬
ris debeat᷑ agnosce. Pat̾ honorificat filiũ. ñ uisut
filius honorificet patrẽ : Pat̾ uoce celesti infilio
se cõplacere ꝓfitet᷑.ñ uis ut filiꝰ bumanȩ amictũ
carnis indutꝰ. cũ humana i ocelumano loqͣtur
affectu. patre se dicat c̾e̾ minorẽ: Nã si magnus
dñs & laudabilis nimis. & magnitudinis eiꝰ ñ est
finis: utiq magnitudo quȩ finẽ ñ habet.
nec augm̃tũ ht̃. S cur ñ accipiam religiosis au¬
rib filiũ patri in susceptione corporis obedientẽ.
cũ religione accipiã patrẽ filio deferentẽ: Disce

Expanded text:
majorem; ut alienis auxiliis asserat cum qui mittitur, majorem; ut alienis auxiliis asserat cum qui mittitur, indigere: numquid et humano egebat auxilio; ut materno serviret imperio? Deferebat homini, deferebat ancillae ipsa enim dicit : Ecce ancilla Domini , deferebat simulato patri: et miraris si Deo detulit? An homini deferre pietas est, Deo deferre infirmitas est? Vel ex humanis divina perpende, et quid patri amoris debeatur, agnosce. Pater honorificat Filium , non vis ut Filius honorificet Patrem: Pater voce coelesti in Filio se complacere profitetur , non vis ut Filius humanae carnis indutus amictu, cum humana voce, humano loquatur affectu, Patrem dicat esse majorem ? Nam si Magnus Dominus, et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis : utique magnitudo quae finem non habet, nec augmentum habet. Sed cur non accipiam religiosis auribus Filium Patri in susceptione corporis obedientem, cum religiose accipiam Patrem Filio deferentem?. 66. Disce
Abbreviated transcription (Latin):
& idõ quȩ supra naturã. supra ȩtatẽ. supͣ consue¬
tudinẽ fiunt: ñ humanis assignanda uirtutibꝰ.s
diuinis st̃ referenda potestatibꝰ. Alibi eũ ad my ste¬
riũ mat̾ impellit: hic matrẽ arguit. qͥa ad hue
quȩ humana st̃ exigat. S cũ hic duodecim descri¬
bat᷑ annoꝵ. illic discipłos hab̾e docet᷑: uides ma¬
trem didicisse de filio. ut exigeret a ualidiore¬
mysteriũ. quȩ stupebat in iuniore miracłm.  ue¬
nit nazareth: & erat subditus illis. Quid enĩ ma¬
gister i rutis. nisi officiũ pietatis impleret᷑ Et
mitaris ĩi pacri defert honorẽ. qui subdit᷑ matric
Nonutiq intirmitatis: s pietatis ẽ. ista subiectio.¬
Atto lac licet seiis emissus latebris coluber ꝑfidiȩ
ciput. &e sei pentars euomatenena pectoribꝰ cũ
Aait se filiꝰ misiũ: maiorẽ heretici.s appellans pa¬
trem. ut imꝑfectũ filiũ dicat qui pocest habere

Expanded text:
et ideo quae supra naturam, supra aetatem, supra consueet ideo quae supra naturam, supra aetatem, supra consuetudinem fiunt non humanis adsignanda uirtutibus, sed diuinis referenda. sunt potestatibus. alibi eum ad mysterium mater inpellit, hic mater arguitur, quia adhuc quae humana sunt exigat. sed cum hic duodecim describatur annorum, illic discipulos habere doceatur, uides matrem didicisse de filio, ut exigeret a ualidioremysterium, quae stupebat in iuniore miraculum. et uenit Nazareth et erat subditus illis. quid enim magister uirtutis nisi officium pietatis inpleret? et miramur si patri defert, qui subditur matri? non utique infirmitatis, sed pietatis ista attollat licet saevis emissus latebris coluber perfidiae caput, et serpentinis evomat venena pectoribus. Cum dicit se Filius missum , majorem haereticus appellat Patrem; ut imperfectum Filium dicat, qui potest habere
Abbreviated transcription (Latin):
nonputamꝰ iteranda. N on ociose tam̃ annos octo¬
ginta qua tuor uiduitatis es exp̃ssit: qͥa & sep¬
tem decades. dux quadragesimȩ: sacrũui.¬
dent᷑ numerum designare.
It cum facti e̾e̾nt illi anni duodecim. A
duodecimo anno ut legimꝰ. dñicȩ sumit᷑
dãpensationis exordiũ. Hic enĩp̃dicande fidei
euangłi ⁊antiũ numerꝰ debebat᷑. Nec ociose im¬
memor suoꝵ scdm carnẽ parentũ. qͥ scđm carnẽ
utiq sapientia dĩ implebat᷑ & gr̃a. post triduũ
reꝑit᷑ai intẽplo: ut eẽt indicio qͥa post triduũ¬
sumt triũphalis istiꝰ passionis. insede gelesti
ce  honore diuino fidei nr̃e se resurrecturꝰ offer¬
ret. qui mortuus credebat᷑. Quid est qđ me quȩ¬
rebatis: Nescitis quia inhis quȩ patris mei fc̃ opor.¬
tet me ẽẽ: Duȩ st̃ in xp̃o generationes. Una est
paterna: materna altera. Paterna illa diuinior:
mat̾na uero. quȩ in nr̃m laborẽ usũq descendit.

Expanded text:
non putamus iteranda. non otiose tamen annos LXXnon putamus iteranda. non otiose tamen annos LXXXIIII uiduitatis eius expressit, quia et septem duodecades et duae quadragesimae sacrum uidentur numerum designare. 16 Et cum facti essent illi anni duodecim. a duodecimo anno, ut legimus, dominicae sumitur disputationis exordium; hic enim praedicandae fidei euangelizantium numerus debebatur. nec otiose inmemor suorum secundum carnem parentum, qui secundum carnem utique sin templo, ut esset indicio quia post triduum triumphalis illius passionis in sede caelesti et honore diuino fidei nostrae se resurrecturus offerret, qui mortuus credebatur. quid est quod me quaerebatis? nescitis quia in patris mei oportet me esse? duae sunt in Christo generationes: una est paterna, materna altera; paterna illa diuinior, materna uero quae in nostrum laborem usumque descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
transibit gladiꝰ. Nec littera nec historia docet.xx
hac uita mariã corporalis necis passione migrasse
Nen enĩ anima. s corpus materiali gladio trans¬
uerberat᷑: & idõ prudentiã marie haut ignarã
mysterii cȩlestis ostendit. Uiuũ enim uerbũ lĩ
& ualidũ. & acutũ om̃i gladio acutissimo: pene¬
trans usq ad diuisionẽ animȩ & sp̃s. artuumq
& medullarũ. cogitationes cordis & socreta scru¬
tat᷑ animoꝵ: quia nuda mentiũ & aꝑta st̃ oĩa¬
dĩ filio. quẽ conscientiȩ secreta ñ fallunt. Prophe¬
tauit itaq symeon. ꝓpħauerat copulata c̃iugio.
ꝓpħauerat uirgo. debint etiã uidua: ne aut ꝓses¬
sio deesset aut sexus. Ꝙ idõ anna & stipendus ui¬
duitatis & morib talis inducit᷑. ut digna plane
fuisse credat᷑: quȩ redẽptorẽ uenisse ꝯm̃iũ nun¬
tiaret. Cuiꝰ merita cũ alibi descripserimꝰ. cum
uiduas hortarem᷑: hoc loco q̃m ad alia ꝓꝑamus

Expanded text:
ertransibit gladius. nec littera nec historia docet ex ertransibit gladius. nec littera nec historia docet ex hac uita Mariam corporalis necis passione migrasse; non enim anima, sed corpus materiali gladio transuerberatur. et ideo prudentiam Mariae haut ignaram mysterii caelestis ostendit. uiuum enim uerbum dei et ualidum et acutum omni gladio acutissimo, penetrans usque ad diuisionem animae et spiritus artuumque et medullarum cogitationes cordis et secreta scrutatur animorum, quia nuda mentium et aperta sunt omnia filio, quem conscientiae secreta non fallunt. prophetauit itaque Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ustꝰ expectat. Ꝙ bene iustꝰ: qui ñ suã s popli
ram requirebat. cupiens ipse corporeȩ uin-¬
culis fragilitatis absolui. s expectans uidere
pmissũ. Sciebat enĩ: quia beati oculi qͥ uide¬
fent. Nunc inquit dimitte seruum tuum.
uide iustũ uelut corporeȩ carcere molis in¬
clusũ uelle dissolui: ut incipiat ẽẽ cũ. xp̃o.
isolui enĩ & cũ xp̃o eẽ: multo meliꝰ. S qͥ uult
lei. cõplectat᷑ quibdã fidei suȩ brachiis. Iunc
dimittet᷑ ut uideat mortem: qui uiderit ui¬
tam. Uides uberẽ in om̃s gr̃am dm̃ generatio¬
ne diffusã: & ꝓphetiã incredulis negatã eẽ ñ
iustis: Ecce & symeon ꝓpħat in ruinã & re¬
ureetionẽ plurmoꝵ uenisse dñm ibͥm xp̃m:¬
ut iustoꝵ iniquoꝵq merita discernat. & ꝓ nr̃oꝵ qua¬
litate factoꝵ. iudex uerꝰ & iustus: auc suplicia de¬
cernat. aut p̾mia. Et tuã inquit ipsiꝰ animã ꝑ¬

Expanded text:
iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat, cupiens ipse corporeae uinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse cum Christo; dissolui enim et cum Christo esse multo melius. sed qui uult dei et conplectatur quibusdam fidei suae bracchiis. tunc dimittetur, ut non uideat mortem, qui uiderit uitam. uides uberem in omnes gratiam domini generatione diffusam et prophetiam incredulis negatam esse, non iustis. ec.ce . et Symeon prophetat in ruinam et resurrectionem plurimorum uenisse dominum ut iustorum iniquorumque- merita discernat et pro nostrorum qualitate factorum iudex uerus et iustus aut supplicia decernat aut praemia. et tuam inquit ipsius animam p
Abbreviated transcription (Latin):
futuri misterii pia legis diuinȩ p̃scripta signa¬
pant: eo quod solus sc̃ẽ eccłȩ uirginis ad gene¬
andos popłos dei immacłatȩ fecunditatis
upiret genicale secretũ. Hic gͦ solus: aꝑuit si¬
hi uuluã. Nec mirũ. Qui enĩ dixerat ad pro¬
pham. priꝰquã te formarẽ inutero noui ce. &
nuulua matris sc̃ificaui te: qui gͦ uuluã
uͥficauit alienã ut nasceret᷑ ꝓpħa: hic est qͥ
upit matris suȩ uuluã. ut ĩmacłatꝰ ex iret.
tecce homo erat in ierłm: cui no¬
men symeon. & homo iste iustus & ti¬
ndratꝰ: expectans consolationẽ isrł. Nonsolũ
ib angłis & ꝓpħis. apastorib & parentibꝰ: s
tiã aseniorib & nustis. generatio dĩ accepit
estimoniũ. Om̃is etas & uterq sexus: utroꝵq
niracła fide astruunt. Uirgo generat. sterilis
urit. mutꝰ loquit᷑. helisabeth ꝓpħat. magus
idorat. ut̾o clausus exultat. iudua ꝓficet᷑:

Expanded text:
futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signafuturi mysterii pia legis diuinae praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris sanctificaui te, qui ergo uuluam sanctificauit alienam, ut nasceretur propheta, hic est qui aperuit matris suae uuluam, ut inmaculatus exiret. Et ecce homo erat in Hierusalem, cui nomen Symeon, et homo iste iustus ctans consolationem Israhel. non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et iustis generatio domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur,
Abbreviated transcription (Latin):
seriem fuisse speciẽ futuri. Nã & circũcisi
purgationẽ significat delictoꝵ. S q̃m pn
& mentis fragilitas. in extricabilib uicũ
implicat᷑: eo ꝑ octauũ circ̃̾cisionis diemo
pȩ totiꝰ futura purgatio resurrectionis
figurabat᷑ ȩtate. Hoc ẽ. enĩ illud. quia oñ
masculinũ ad aꝑiens uuluã: scm̃ dñoue
cabit᷑. Uerbis enim legis ꝓmittebat᷑ uri¬
nis partus: & uere sc̃s. quia immacła
Deniq ipsũ e̾ẽ quilege signet᷑: in eoda
modo ab angło repetita u̾ba declarans
Qua quod nascit᷑ inquit scm̃: uocabit᷑ filiꝰ dei.
Non enĩ uirilis coitꝰ uuluȩ uirginalis secreta re¬
pauit: s ĩmaculatũ sem̃. inuiolabili ut̾o sp̃s
omis masculus. cũ multos sceleratissimos fu¬
se ñ lateat: Nunqͥd sc̃s achab: Nunqͥd sc̃i
seudo ꝓpħȩ quos ad heliȩ p̃ces ultor cęlestis
muriȩ ignis absũpsit: S ille sc̃s ꝑ quẽ figurã

Expanded text:
seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio purgationem significat delictorum — sed quoet mentis fragilitas inextricabilibus uitiis inplicatur, eo per octauum circumcisionis diem culpae totius futura purgatio resurrectionis praefigurabatur aetate. hoc est enim illud: quia omne masculum adaperiens uuluam sanctum domino uocabitur; uerbis enim legis promittebatur uirginis partus. et uere sanctus, quia inmaculatus. denique ipsum esse qui lege signetur in eundem modum ab angelo repetita uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero spiromnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram
Abbreviated transcription (Latin):
tam sapientiũ: s plebẽ dñs simplicẽ reqͥss
quȩ falerare audita. & fucare nesciretd
plicitas enĩ quę̧rit᷑: non ambitio desidera
rum. Apastorib enĩ maria fidẽ colligit.
storib popłs ad dĩ reuerentiã congregatus
Mirui enĩ st̃: de his quȩ dicebant᷑ apastn¬
ad ipsos. Maria aut̃ conseruabat omĩa uat
hȩc: conferens incorde suo. Discamꝰ sce uns¬
nis in om̃ib castitatẽ: quȩ ñ minꝰ ore pudia
quã corpore. argum̃ta fidei c̃ferebat in or
Si maria apastorib discit. cur tu dedinas¬
cere asacerdotibꝰ: Si maria ante p̾cepta an¬
accepit: exẽplũ edidit. Circũcidit᷑ itaqp
Quis ille puer. nisi ille de qͦ dictũ ẽ. puer na
est nobis. & filiꝰ cdatus ẽ. nobis : factꝰ ẽ. enĩs
lege: ut eos qui sub lege erant lucrificari
Quid sit aut̃ in ierłm sisti dño dicerem:
in isaiȩ cõmentis ante dixissẽ. Circũcisa

Expanded text:
referta sapientum, sed plebem Dominus simplicem requisivit, referta sapientum, sed plebem Dominus simplicem requisivit, quae phalerare audita, et fucare nesciret. Simplicitas enim quaeritur, non ambitio desideratur. phetarum: a pastoribus etiam Maria fidem colligit: a pastoribus populus ad Dei reverentiam congregatur; mirati enim sunt de iisad ipsos. Maria autem conseruabat omnia haec uerba conferens in corde suo. discamus sanctae uirginis in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore argumenta fidei conferebat in corde. si Maria a pastoribus discit, cur tu declinas discere a sacerdotibus? si Maria ante praecepta apostoliaccepit, exemplum edidit. Circumciditur itaque puer. quis ille puer nisi ille de quo dictum est: puer natus est nobis, filius datus est nobis? factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifaceret. quid sit autem in Hierusalem sisti domino dicerem, nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis. Bene angłoꝵ nominat᷑ exercit᷑: qui
ducẽ militiȩ sequebant᷑. Cui gͥ laudẽ angeli.
nisi dño suo dicerent: Iuxta qđ scriptũ ẽ. Lau¬
date dñm de cęlis: laudate eũ in excelsis.
de celis dñs: & uidet᷑ in terris. De qͦ sc̃s marcus
ait: quia cũ bestũs erat. & angłi ministrabant
ei: ut in alt̾o miscdiȩ insigne. in alt̾o diuinȩ
iudiciũ potestatis agnoscas. Tuũ est qđ bestias
patit᷑: suum qd ab angłis p̃dicat᷑. Ꝙ aunt.
Uideamꝰ hoc uerbũ qđ factũ ẽ: sic̃ dñs ostendit
nobis. & uenert̃ festinant᷑. Uides festinane
Uides pastores angło credidisse: & tu pat
quã signate scrip̃tura singłoꝵ libret moma
uerboꝵ. festinant inqͥt u̾bũ uidere. Etenla
caro dñi uidet᷑ uerbũ uidet᷑: qđ est fili
mediocre fidei tͥ hoc uideat᷑ exemplũ: nres
ꝑsona pastoꝵ. Certe quo uilior ad prudes
eo p̃ciosior ad fidẽ. Non gymnasiã choris:

Expanded text:
luntatis. bene angelorum nominatur exercitus, qui luntatis. bene angelorum nominatur exercitus, qui ducem militiae sequebantur. cui igitur laudem angeli nisi domino suo dicerent iuxta quod scriptum est: laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. de caelis dominus et uidetur in terris, de quo sanctus Marcus ait quia cum bestiis erat et angeli ministrabant ei, ut in altero misericordiae insigne, in altero diuinae indicium potestatis agnoscas. tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis praedicatur. et aiunt: uideamus hoc uerbum quod factum est, sicut dominus ostendit nobis. et uenerunt festinantes. uides festinare m requirit. uides pastores angelo credidisse: et tu patquam signate scriptura singulorum libret momenta uerborum. festinant\' inquit \'uerbum uidere. etenim cum caro domini uidetur, uerbum uidetur, quod est filius. non mediocre fidei tibi hoc uideatur exemplum, non uilis persona pastorum. certe quo uilior ad prudentiam eo pretiosior ad fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ui etiam pastores in illa faciebat regio¬
ne uigilare: custodicntes ⁊ igilias noctis
supra gregem suum. Uidete ȩccłiȩ surgentis exor
qui gentiũ greges pecudũ mͦ ante uiuentes.
in caulã dñi congregarent: ne quos sp̃ualium
bestiarũ ꝑ offusas noctiũ teneb as paterent᷑ in¬
cursus. Et bene pastores uigilant: quos bonꝰ
pastor informat. Grex gͥ popłs. nax secłm. pa¬
stores st̃ sacerdotes. Aut fortasse etiã ille sic
pastor: cui dicit᷑. Esto uigilans: & confirmare.
Quia nonsolũ ep̃os ad tuendũ gregẽ dñs ordi¬
nauit: s etiam angłos destinauit. Ecce angłs
dñi stetit ante illos. Uidete quẽ ad modũ diui¬
na cura fidẽ astruat. Angłs mariã. angłs io.¬
seph: angłs pastores edocet. Non satis ẽ. semel
missũ: duob enĩ & trib cestib stat om̃e u̾bũ.
Et facta ẽ. cum angło multitudo exercitus
cȩlestiũ : laudantiũ dm̃ & dicentiũ. Gła in
excelsis dõ: & in t̾ra pax hominib bonȩ uo¬

Expanded text:
ui etiam pastores in illa faciebat regione uigilare custodientes uigilias noctis supra gregem suum. uidete ecclesiae surgentis exordqui gentium greges pecudum modo ante uiuentes in aulam domini congregarent, ne quos spiritalium bestiarum per offusas noctium tenebras paterentur incursus. et bene pastores uigilant, quos bonus pastor informat. grex igitur populus, nox saeculum, pastores sunt sacerdotes. aut fortasse etiam ille sit pastor, cui dicitur: esto uigilans et confirma, quia non solum episcopos ad tuendum gregem dominus ordinauit, sed etiam angelos destinauit. ecce angelus domini stetit ante illos. uidete quemadmodum diuina cura fidem adstruat. angelus Mariam, angelus Ioseph, angelus pastores edocet. non satis est semel missum; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. et facta est cum angelo multitudo exercitus caelestium laudantium deum et dicentium: gloria in altissimis deo et in terra pax hominibus bonae uo
Abbreviated transcription (Latin):
uasi homo carnẽ uinceret. & uincere me do¬
rit: Docuit enĩ qua ratione possim t̾renis
incretã uiciis obnoxiȩ carnis illuuiẽ sepeli
criminibꝰ: renouare uirtutibꝰ. Quere di¬
mã in ipsa humilitate dñi ꝓspicientiam.
uanto enĩ abiectior humilitas: tanto diuinior
uidentia. In iuriarũ suarũ a cerbitate cłs ꝓdit᷑:
remedioꝵ suoꝵ usu qui nullis remedũs indi¬
ret ds̃ ꝓbat᷑. Quid enĩ tam diuinũ adpopłos
uocandos. quã ut nemo refugiat lauacrum

Expanded text:
quasi homo carnem uinceret, ut uincere me doquasi homo carnem uinceret, ut uincere me doceret? docuit enim qua ratione possim terrenis concretam uitiis obnoxiae carnis inluuiem sepelire criminibus, renouare uirtutibus. o uere diuinam in ipsa humilitate domini prospicientiam! quanto enim abiectior humilitas tanto diuinior prouidentia. iniuriarum suarum acerbitate deus proditur et remediorum suorum usu, qui nullis remediis indigeret, deus probatur. quid enim tam diuinum ad populos prouocandos quam ut nemo refugiat lauacrum
Abbreviated transcription (Latin):
tionis non solus usurpat. Scriptũ ẽ. de tẽpo
quod edificauit salomon. in quo typus ecchs
fuit: quia tria milia sescenti erant quis
neris portarent. & septuaginta lapidis cesores.
mnant angłi illi. ueniant lapidis cesores: cedant᷑
qui in humeris portant. Scriptũ ẽ. enĩ. supra
eristis: uenit ad ioh̃is baptisma. S iobannis
n habes: Ille enĩ baptizandus ⁊ ame: qͥ pecca¬
m habet. Qui aut̃ peccatũ ñfecit. lauacrũ
nicentiȩ cur requirit: Sine inqͥt mͦ. Hoc est
im ȩccłia edificet᷑: decet nos implere om̃em
mĩ dedit pauꝑibꝰ: iusticia eiꝰ manet inȩt̾nũ.
dit mͥ pauꝑi. dedit mͥ inopi gr̃am quã ante
n habui. Iusticia gͦ eiꝰ manet mȩt̃nũ. Quȩ est
sbcia. nisi quod alterũ facere uelis pͥor ipse
cipias. ut tuo alios horteris exẽplo: Qi ȩ est
sicia. nisi ut quia carnẽ suscepit. N n qua ĩ
sensũ aut ministeriũ carnis excluderet sed

Expanded text:
cationis non solus usurpat. scriptum est de templo cationis non solus usurpat. scriptum est de templo dei, quod aedificauit Salomon, in quo typus ecclesiae fuit, quia LXX milia erant qui in umeris portarent et LXXX milia lapidicaesores. ueniant angeli illi, ueniant lapidicaesores, caedanturqui in umeris portant; scriptum est enim: supra am cetera conperistis. uenit ad Iohannis baptisma, sed lohannis non habes? ille enim baptizandus est qui peccatum habet, qui autem peccatum non fecit lauacrum paenitentiae cur requirat?\' sine inquit modo — hoc est: dum ecclesia aedificetur — decet nos inplere omnem m, dedit pauperibus: iustitia eius manet in aeternum. dedit mihi pauperi, dedit mihi inopi gratiam, quam ante non habui; iustitia eius ergo manet in aeternum. quae est iustitia nisi ut quod alterum facere uelis prior ipse incipias et tuo alios horteris exemplo? quae est iustitia nisi ut quia carnem suscepit non quasi deus sensum aut ministerium carnis excluderet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in quo om̃is structura cõpaginata crescit intes
Ueniat gͦ ds̃. edificet mulierẽ. illã quidẽ ab¬
& nunc format᷑. & nc̃ mulier figurat᷑. & nc̃cra
fica mulierẽ istam. edifica ciuitatẽ. Ueniate
ertuus. libi enĩ credo dicenti: ipse edificabi
ciuitatẽ mͥ. Ecce mulier om̃ium mater. eccedos
sp̃ualis. ecce ciuitas quȩ uiuit inȩt̃̾num: qͥa mot
nescit. Ipsa est enĩ ciuitas ierłm quȩ nc̃ udq
fuit. Transferet᷑ suꝑ enoch: cuiꝰ mors ñ inuen
Ille enĩ raptus ẽ. ne malicia mutaret cor eiꝰ.
etur ꝓfecto. assumet᷑: transferet᷑ ad celũ. Ecae
Rapiem᷑ in quit innubib obuiam. xp̃o in aera:
tunt᷑ ꝓphȩ.mittit᷑ gabriel archangłs. innut
angłi dirigunt᷑. & multitudo cȩlestis exercitis
dm̃ laudat: quia ciuitatis huiꝰ edificatio ꝓps¬
quabat. Mittunt᷑ plures ad eam: s xp̃c eam
lus edificat. Uerum ñ est solus: quia pat̃ p̃sa
est. E si solus edificat: gr̃am tam̃ tantȩ edibꝰ¬

Expanded text:
in quo omnis structura conpaginata crescit in templum. Ueniat ergo deus, aedificet mulierem, illam quidem ad nunc formatur et nunc mulier figuratur et nunc ce deus, aedifica mulierem istam, aedifica ciuitatem. ueniat et puer tuus; tibi enim credo dicenti: ipse aedificabit ciuitatem mihi. ecce mulier omnium mater, ecce domus spiritalis, ecce ciuitas, quae uiuit in aeternum, quia mori nescit. ipsa est enim ciuitas Hierusalem, quae nufuit — transferetur super Enoch, cuius mors non inuenitur; ille enim raptus est, ne malitia mutaret cor eius, pietur profecto, assumetur, transferetur ad coelum. Ecce Rapiemur, inquit, in nubibus obviam Christo in aera, et tae, mittitur Gabrihel archangelts, innumeri angeli deriguntur et multitudo caelestis exercitus deum laudat, quia ciuitatis huius aedificatio propinquabat. mittuntur plures ad eam, sed Christus eam solus aedificat; uerum non est solus, quia pater praesens est, et si solus aedificat, gratiam tamen tantae aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ: ego a pat̾ unũ sumꝰ. Qui gͦ filio ñcre¬
dit: non credit patri. Testis est ille de filio. Si
dubitat᷑ de filio: patris ñ credit᷑ cestimonio.
Deinde cum dicit in quo cõplacui: non aliena
infilio. s sua laudat. Quid est dicere in quo
int̾ patrẽ & filium: s unã patrifilioq parti¬
cipat potestatẽ. Credamꝰ patri: cuiꝰ uocẽ ele¬
menta sonuert̾. Cre damꝰ patri: cuiꝰ uoci ele¬
m̃ta obseqͥum p̃buert̃. Credidit mundꝰ inele¬
mentis: credat in hominibꝰ. Credidit in exani¬
mis: credat in uiuentibꝰ. Credidit in mucis.
ut dñm cognoscerent consecuti sunt.

Expanded text:
te: ego et pater unum sumus. qui ergo filio non credit non credit patri. testis est ille de filio. si dubitatur de filio, paterno non creditur testimonio. deinde cum dicit: in quo conplacui, non aliena in filio, sed sua laudat. quid est enim dicere: in quointer patrem et filium, sed unam patri filioque participat potestatem. credamus patri, cuius uocem elementa sonuerunt, credamus patri, cuius uoci elementa obsequium praestiterunt. credidit mundus in elementis, credat in hominibus; credidit in exanimis, credat in hominibus; credidit in mutis, ut deum cognoscerent consecuti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ: plenitudo uirtutũ ẽ. & idõ om̃ib est ꝓposi¬
ta ꝑfectȩ forma uirtutis: ne uestim̃tis alim̃¬
tisq suis parcant. Miscłiȩ tam̃ ipsiꝰ ꝓpossibili¬
tate conditionis humanȩ m̃sura seruat᷑: ut ñ
sibi unusquisq totũeripiat. s quod habet cum
ꝑauꝑe partiatur.
stimante aut̃ popło & cogitantib omnib
incordib suis de ioħe ne forte ipsee̾et. xp̃c:
respondit dicens. Ego quidẽ baptiro uosin aqͥ:¬
& in penitentia. Uidebat gͦ ioħ̃es cordis occultas
consideremꝰ cuiꝰ hȩc gr̃a. Quẽ ad modũ aut ppa
palam fiant cordis occulta: paulus ostenar ꝙ
Occulta qͦq cordis eiꝰ manifesta fient: & ped¬

Expanded text:
enim plenitudo uirtutum est. et ideo omnibus est proposienim plenitudo uirtutum est. et ideo omnibus est proposita perfectae forma uirtutis, ne uestimentis alimentisque suis parcant. misericordiae tamen ipsius pro possibilitate condicionis humanae mensura seruatur, ut non sibi unusquisque totum eripiat, sed quod habet cum paupere partiatur. Aestimante autem populo et cogitante in cordibus suis de Iohanne, ne forte ipse esset Christus, respondit dicens: ego quidem uos baptizo in aqua in paenitentia. uidebat ergo Iohannes cordis occulta. sed consideremus cuius haec gratia. quemadmodum autem prophetis palam fiant cordis occulta Paulus ostendit dicens: occulta quoque cordis eius manifesta fient, e
Abbreviated transcription (Latin):
occupent. S qui adhuc ñ ht̃ fructũ. conet᷑ ut af¬
ferat in futurũ. Bonꝰ ille cultor agri int̃ueniet
ꝓ nobis. ꝓ nobis infecundis. ꝓ nobis infructuo¬
sis. ut detur spaciũ. patientia deferat᷑: si forte
& nos aliquẽ fructũ dõ ferre possimꝰ. Singulis
itaq generib hominũ. conueniens tribuit sc̃s
baptista responsum unũ om̃ibꝰ. Ita publicanis ne
ultra prescriptũ exigant. militib ne calũpniã
faciant. predã ne requirant: docens iccirco stipen-¬
dia constituta militiȩ. nedũ sũptus querit᷑. p̃do
crasset᷑. S hȩc & alia officioꝵ p̃cepta ꝓpͥa singłoꝵ:¬
miscdie cõmunis ẽ. usus. Idõ cõmune p̃ceptum
om̃ib officũs. om̃ib etatibꝰ: necessarie tam̃ õib
deferendũ. Non publicanꝰ. ñ miles excipit᷑. non
agricola uł urbanꝰ. diues & pauꝑ: om̃s in cõmu¬
ne admonent᷑. ut conferant ñ habenti. Miscdia

Expanded text:
occupent. sed qui adhuc non habent fructum conentur at adoccupent. sed qui adhuc non habent fructum conentur at adferant in futurum. bonus ille cultor agri interueniet pro nobis infecundis, pro nobis infructuosis, ut detur spatium, patientia deferatur, ne forte et nos aliquem fructum deo ferre possimus. singulis quoque generibus hominum conueniens tribuit sanctus Baptista responsum, unum omnibus, ita publicanis, ne ultra praescriptum exigant, militibus, ne calumniam faciant, praedam requirant, docens idcirco stipendia constituta militiae, ne dum sumtus quaeritur, praedo grassetur. sed haec et alia officiorum praecepta propria singconmune praeceptum, omnibus officiis, omnibus aetatibus necessaria et ab omnibus deferenda. non publicanus, non miles excipitur, non agricola uel urbanus, diues et pauper, omnes in conmune admonentur, ut conferant non habenti; misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
plent᷑ fructibꝰ. frondib uestiunt᷑. Atq utinã nos fe¬
cundarũ usum arboꝵ possimꝰ imicari. meritisq
crescentib longeue humilitatis radice fundati.
sublimes ab humo. decori ad speciẽ. adultos fruc¬
tuosoꝵ operũ uertices erigamꝰ : ne euangelici
securis agricola. trunci radicẽ siluestris excidat.
Ue enĩ mͥ est: si ñ euangłirauero. S uox ista apłi¬
ca est. Ne mͥ est: si ñ peccata defleuero. Ue mͥ:
si non media nocte surrexero ad confitendũ tibi.
Ue mͥ: si dolũ ꝓrimo meo fecero. He. si locutꝰ
non fuero ueritatẽ. Ad radicẽ securis ẽ : faciat
fructũ qui pocest gr̃ȩ qui debet penitentiȩ.
Adest dñs qui fructũ requirat: fecundos uiuificet.
steriles dep̃hendat. Anni tres st̃ ex quo uenit. &
fructũ in iudeos inuenire ñ potuit. Utinã inueni¬
at in nobis. Iussurꝰ est succidi infructuosos: ne t̾rã

Expanded text:
plentur fructibus, frondibus uestiuntur. atque utinam nos feplentur fructibus, frondibus uestiuntur. atque utinam nos fecundarum usum arborum possimus imitari meritisque crescentibus longaeuae humilitatis radice fundati sublimes ab humo, decori ad speciem adultos fructuosorum operum uertices erigamus, ne euangelici securis agricolae trunci radicem siluestris excidat. uae enim mihi est, si non euangelizauero — sed uox ista apostolica est — uae mihi est, si non peccata defleuero; uae mihi, si non media nocte surrexero ad confitendum tibi; uae mihi, si dolum proximo meo fecero; uae, si locutus non fuero ueritatem. iam ad radicem securis est; faciat fructum qui potest gratiae, qui debet paenitentiae. adest dominus, qui fructum requirat, fecundos uiuificet, steriles deprehendat. anni tres sunt ei quo uenit et fructum in Iudaeis inuenire non potuit: utinam inueniat in nobis! iussurus est succidi infructuosos, ne terram
Abbreviated transcription (Latin):
lapidũ. non usu corporis s mentis habitu uerte¬
rent᷑. Deniq ex abrahȩ scd̾m carnẽ successione ma¬
nentes: & pͥncipes sodomoꝵ appellant᷑. & parie¬
tes dealbati. Ita sibi p̃rogatiuam generis: morũ
magis similitudo uindicat. quã ordo maiorũ.
Quin etiã. ut scias quia lapidib cõparati st̃ hoĩes:
arborib qͦq bomines cõparauit subiciens ꝓpħa.
quia iam securis ad radicẽ arboꝵ posita ẽ. Exẽpli
aut̃ idõ facta cõmutatio est: ut illo cõparatio¬
nis ꝓcessu. quidã intelligat᷑ in homines clemen¬
tior iam ꝓfectus. Nam illi ante deformes ad usũ.
nudi ad ornatũ. steriles ad fructũ. irrationabiles
ad ꝓfectũ. iam in arboꝵ speciẽ figurant᷑ p̃rogatiuage¬
neris moꝵ: quȩ rationabili quodã nacurȩ munere
decore ad usum. ad aspectũ uenustȩ. ad fructum
opimȩ. surgunt cacuminibꝰ. fundunt᷑ brachiis. re¬

Expanded text:
lapidum non usu corporis, sed mentis habitu uertelapidum non usu corporis, sed mentis habitu uerterentur. denique ex Abrahae secundum carnem successione manantes et principes Sodomorum appellantur et parietes dealbati. ita sibi praerogatiuam generis morum magis similitudo uindicat quam ordo maiorum. quin etiam ut scias quia lapidibus conparati sunt homines, arboribus quoque homines conparauit subiciens propheta: quia iam securis ad radices arborum posita est. exempli autem ideo facta mutatio est, ut illo conparationis processu quidam intellegatur hominis clementior iam profectus. nam illi ante deformes ad usum, nudi ad ornatum, steriles ad fructum, inrationabiles ad profectum iam in arborum speciem figurantur, quae rationabili quodam naturae munere decorae ad usum, ad aspectum uenustae, ad fructum opimae surgunt cacuminibus, funduntur bracchiis, re
Abbreviated transcription (Latin):
surrȩxit animoꝵ. Et enĩ parabat ds m̃tiũ nr̃arum
dura mollire: & delapidib offensionis excitare cul¬
tores religioni s. Quid enĩ aliud quã lapides habe¬
bebant᷑. qui lapidib seruiebant : Similes utiq
his qui facerent eos. Propħat᷑ gͥ saxos s gentilium
fides infundenda pectoribꝰ. & futuros ꝑfidẽ filios
abrahȩ oracula pollicent᷑: quib ꝑ duriciã mentis
saxeus quidã insensibilis irrationabilisq naturȩ
usus inoleuerat. nam si lapidib uiuis firmatos
uiros fidei robore sententia apłica õparauit. iux¬
ta quod scriptũ ẽ. & uos tanquã lapides uiui edi¬
ficamini domos sp̃uales. in sacerdotiũ sc̃m offeren¬
tes hostias sp̃uales: multo aptiꝰ hic uident᷑ uoce
ꝓpħica lapidib homines cõparati. qͥ ita humanȩ
sensummentis a miserant. ut dũ lapidib putant
diuinitatis alicuiꝰ in esse rationẽ: ipsi in naturã

Expanded text:
surrexit animorum. etenim parabat deus mentium nostrarum surrexit animorum. etenim parabat deus mentium nostrarum dura mollire et de lapidibus offensionis excitare cultores religionis. quid enim aliud quam lapides habebantur qui lapidibus seruiebant, similes utique his qui facerent eos? prophetatur igitur saxosis gentilium fides infundenda pectoribus et futuros per fidem Abrahae filios oracula pollicentur, quibus per duritiam mentis saxeus quidam insensibilis inrationabilisque naturae usus inoleuerat. nam si lapidibus uiuis firmatos uiros fidei robore sententia apostolica conparauit iuxta quod scriptum est: et uos tamquam lapides uiui aedificamini domus spiritalis in sacerdotium sanctum offerentes hostias spiritales, multo altius hic uidentur uoce prophetica lapidibus homines conparati, qui ita humanae sensum mentis amiserant, ut dum lapidibus putant diuinitatis alicuius inesse rationem, ipsi in naturam
Abbreviated transcription (Latin):
referenda ẽ. cõparatio iuꝑarũ. Aut forcasse iuxta qd
scriptũ ẽ. estote prudentes sic̃ serpentes: istendant᷑
habere prudentiã naturalẽ. qui ꝓfutura uideant.¬
& sponte deposcant: s adhuc noxia non reunquant.
& idõ admonent᷑ claritatẽ sibi magis oꝑis. quã no¬
bilitatẽ generis uindicare : qđ nulla in successione
p̃rogatiua st. nisi fidei astipilet᷑ hereditas: quã ĩ
nutr ad popłos gentiliũ transferendã. sermo.e ꝓ¬
phetico reuelauit dicens. Potens ẽ. ds̃ de apidib his
suscitare fiͥ ios abrahȩ. Nam licet ds̃ possit d ilsas
conuertere & cõmutare naturas: tam̃ qͥ i plus mi hi
mysteriũ quã miracłm ꝓdest. in p̃nuntio xp̃ n chil
magis quã edificationẽ ȩccłȩ debeo urgentis agno¬
scere: qȩ ñ rupeis saxis. s uiuis lapidib extructa
in habitacłm dĩ & fastigiũ templi. conu̾sione nr̃oꝵ

Expanded text:
referenda est conparatio uiperarum. aut fortasse iuxta quod referenda est conparatio uiperarum. aut fortasse iuxta quod scriptum est: estote prudentes sicut serpentes ostenduntur habere prudentiam naturalem, qui profutura uideant et sponte deposcant, sed adhuc noxia non relinquant. et ideo admonentur claritatem sibi magis operis quam nobilitatem generis uindicare, quod nulla in successione praerogatiua sit, nisi fidei adstipuletur hereditas, quam dei nutu ad populos gentilium transferendam sermone prophetico reuelauit dicens: potens est deus de lapidibus his suscitare filios Abrahae. nam licet deus possit diuersas conuertere et conmutare naturas, tamen quia mihi plus mysterium quam miraculum prode est, in praenuntio Christi nihil magis quam aedificationem ecclesiae debeo surgentis agnoscere, quae non rupeis saxis, sed uiuis lapidibus exstructa in habitaculum dei et fastigium templi conuersione nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
quia uox p̃cedit. inferior. uerbũ seqͥt᷑ qđ p̃cellit.
dõ & a ioħe uoluit baptizari: quia in hominib
uerbũ consecrat᷑ uoce doctoris. Idõ fortasse & ⁊ a¬
harias uocẽ recepit: quia uocẽ locutꝰ ẽ.Genera¬
io uiꝑarũ quis ostendit uob̾ fugere auenturaira :¬
acite gͦ fructus dignos penitentiȩ. & ne ceꝑitis
licere : pat̾ nr̃ est abraham. Dico aut̃ uobis : qͥa
potens ẽ. ds̃ de lapidib istis suscitare filios abra-¬
ȩ.Argui quidẽ uidebat᷑ malicia iudeoꝵ. eo
uod uario noxiȩ mentis ueneno serpentinos
aipsus & t̾rena cubilia: non diuinȩ aliqd myste-¬
iũ cognitionis oꝑent᷑. S tam̃ cũ dicit᷑. qͥs osten¬
lit uob̾ fugere auentura ira: ostendit᷑ his dei
nseratione infusa prudentia. ut gerant suoꝵ
penitentiã delictoꝵ. futuri terrorẽ iudicui ꝓuida deuoti¬
one metuentes. Ad generationẽ gͦ non ad successionem

Expanded text:
quia uox praecedit inferior, uerbum sequitur, quod praecellit. quia uox praecedit inferior, uerbum sequitur, quod praecellit. ideo et a Iohanne baptizari uoluit, quia in hominibus uerbum consecratur uoce doctoris. ideo fortasse et Zaccharias uocem recepit, quia uocem locutus est. Generatio uiperarum, quis ostendit uobis fugere a uentura ira? facite ergo fructus dignos paenitentiae, et ne coeperitis dicere: pater noster est Abraham. dico autem uobis, quia potens est deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae, argui quidem uidetur malitia Iudaeorum, eo quod uarii noxiae mentis ueneno serpentinos lapsus et terrena cubilia, non diuinae aliquod mysterium cognitionis operentur, sed tamen cum dicitur: quis ostendit uobis fugere a uentura ira? ostenditur his dei miseratione infusa prudentia, ut gerant suorum paenitentiam delictorum futuri terrorem iudicii prouida deuotione metuentes. ad generationem ergo, non ad successionem
Abbreviated transcription (Latin):
ioce sonũ querelȩ ederet. uerbũ uitȩ ignoraret.
opłs congregat᷑: eo uberior ꝓpħici oris usus auget᷑.
alueariũ legis plebis iudaicȩ fȩtu reꝑta. s in cã-¬
is & foliis siluȩ gentiliũ errore diffusa. iuxta
quod dictũ ẽ. Inuenimꝰ eã in cãpis siluȩ. Ꝙ bic
quidẽ mel sil uestre edebat. annuntians popłos
etrȩ mellis saturandos : sic̃ scriptũ ẽ. De petra
nellis saturauit eos. Sic̃ etiã heliã corui cibo
duenticio & lucratiuo potu. int̾ deserta pauert̃:
it indicio foret popłos nationũ tetro squalentes
lore meritoꝵ. qui ante cibũ fetidis in cadaue-¬
ib requirebant: nunc de se aduenticiã ꝓpħis
limoniã prebituros. Cib enĩ ꝓpħ arũ. diuinȩ
ioluntatis effectꝰ ẽ : sic̃ ipse dñs declarauit di¬
ens. Meus cib est: ut faciã uoluntatẽ eiꝰ qͥ mi
tme. Uox clamantis in deserto. Bene uox dicit᷑

Expanded text:
uoce sonum querellae ederet, uerbum uitae ignoraret. uoce sonum querellae ederet, uerbum uitae ignoraret. populus congregatur, eo uberior prophetici oris usus augetur.aluearium legis plebis Iudaicae fetu repperta, sed in campis et foliis siluae gentilium errore diffusa, iuxta quod dictum est: inuenimus eam in campis siluae. et hic quidem mel siluestre edebat adnuntians populos de petrae melle saturandos, sicut scriptum est: et de petra mellis saturauit eos. sic etiam Helian corui cibo aduecticio et lucratiuo potu inter deserta pauerunt, ut indicio foret populos nationum taetro squalentes colore meritorum, qui ante cibum faetidis in cadaueribus requirebant, nunc de se aduecticiam prophetis alimoniam praebituros; cibus enim prophetarum diuinae uoluntatis effectus est, sicut ipse dominus declarauit dicens: meus cibus est, ut faciam uoluntatem eius qui me misit. uox clamantis in deserto. bene uox dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
in illo tropheo crucis amictu quodã se nr̃ȩ cari
exueret. Quid aut̃ sibi uult cinctꝰ ⁊ onȩ pellice
nisi qd caro ista quȩ m̃tẽ priꝰ grauare consueue
ea post aduentũ dñi non impedim̃to cepit ei
cingulo. eo quod & uxta dauid insalicib orgi¬
na nr̃a suspendimꝰ : Ꝙ iuxta apłm cͣfidentia
ñ habemꝰ in carne. & c̃fidentiã habemꝰ in corpois
In insp̃uferuens uigeat affectus. & ad om̃e accingam̃
sseqͥum cȩlestiũ p̃ceptoꝵ deuotione m̃tis intenti: at
apparatu corporis expediti. Cibus qͦ ꝓpheticꝰ: in-¬
ex osficũ nuntiꝰq mysterũ est. Quid enĩ tã ociosũ
i hominis officiũ. quã locustas querere. & qͥd tam
senũ ad uatis mysteriũ : Nam quo magis ad fru¬
tum mutiles. ad usũ inertes. ad tactũ fugaces. ua
osaltu. ore stridulȩ sunt locustȩ: eo conuenien¬
dus his popłi figura gentilis aptat᷑. qui nullo usu
iboris. nullo oꝑis sui fructu sine grauitate. sine

Expanded text:
in illo tropaeo crucis amictu quodam se nostrae carnis in illo tropaeo crucis amictu quodam se nostrae carnis exueret. quid autem sibi uult cinctus zonae pelliciae nisi quod caro ista, quae mentem prius grauare consueuerat, ea post aduentum domini non inpedimento coepit esse, sed cingulo? eo quod iuxta Dauid in salicibus organa nostra suspendimus et iuxta apostolum confidentiam non habemus in carne et confidentiam habemus in coriritu feruens uigeat adfectus et ad omne adcingamur obsequium caelestium praeceptorum deuotione mentis intenti atque adparatu corporis expediti. cibus quoque propheticus index officii nuntiusque mysterii est. quid enim tam otiosum ad hominis officium quam lucustas quaerere et quid tam plenum ad uatis mysterium? nam quo magis ad fructum inutiles, ad usum inertes, ad tactum fugaces, uagae saltu, ore stridulae sunt lucustae, eo conuenientius his populi figura gentilis aptatur, qui nullo usu laboris, nullo operis sui fructu, sine grauitate, sine
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ. aut̃ uerbũ: ut sc̃s baptista ioħs penite¬
tiam p̃dicaret. Q idõ pleriq scõ ioħi typũ legs
imponunt: eoqđ lex peccatũ denuntiare por
do iare ñ potuit. Lexenĩ unũquẽq qui uiã ga¬
tium sequebat᷑ reuocat aberrore. restringici
crimine. pęnitentiã suadeti ut gr̃am c̃sequaᷤ
clararet ꝓpħam. dicens factũ ẽẽ. suꝑ eũ di ut¬
bum: alia ñ addens. Nullus enĩ eget indico su
qui u̾bo dĩ abundat. Unũ itaq dixit: & om̃u
declarauit. At uͦ sc̃s matheus & marcus. & uesti¬
tu & cinctu & cibo ꝓpħam declarare uolueri
eo qdđ uestitũ depilis cameloꝵ habuit. & ⁊onãp¬
liceã circa lumbos suos. locustas aut̃ & mel silue¬
stre edebat. Prenuntiꝰ enĩ xp̃i: ñ patiebat᷑ ĩmu¬
darũ ꝑire exuuias bestiarũ. ipso qͦq uestitꝰ i¬
dicio designans. xp̃m ẽẽ. uenturũ: qͥ beluni
illuuia eque contexta. ꝓ nr̃oꝵ deformitaten
ritoꝵ gentilitatis immun dȩ peccata suscipiensꝰ

Expanded text:
 est autem verbum, ut sanctus Baptista Joannes poenitentiam praedicaret. Et ideo plerique sancto Joanni typum Legis imponunt; eo quod Lex peccatum denuntiare potuit, donare non potuit. Lex enim unumquemque qui viam gentium sequebatur, revocat ab errore, restringit a crimine: poenitentiam suadet, ut gratiam consequatur. clararet prophetam dicens factum esse super eum dei uerbum. alia non adderet; nullus enim eget indicio sui qui uerbo dei abundat. unum itaque dixit et omnia declarauit. at uero sanctus Matthaeus et Marcus et uestitu et cinctu et cibo prophetam declarare uoluerunt, eo quod uestitum de pilis camellorum habuit et zonam pelliciam super lumbos suos, lucustas autem et mel siluestre edebat. praenuntius enim Christi non patiebatur inmundarum perire exuuias bestiarum ipso quoque uestitus indicio designans Christum esse uenturum, qui beluina inluuieque contexta pro nostrorum deformitate meritorum gentilitatis inmundae peccata suscipiens
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Sy mon ioħis diligis me: Ꝙ it̾ũ respon¬
dit. Etiã dñe. tu scis quia diligo ce. Et c̾cio int̾¬
rogatꝰ aic. Omĩa tuscis. cu nosti quia amote.
Confirmauit itaq caritatẽ trina responsio. uł ab ole¬
uit trinȩ negationis errorẽ. & hic trinã responsionẽ

Expanded text:
dixit: 'Simon Iohannis, diligis me?' Et iterum respondixit: 'Simon Iohannis, diligis me?' Et iterum respondit: 'Etiam, Domine, tu scis, quia diligo te'. Et tercio interrogatus ait: 'Omnia tu scis, tu nosti, quia amo te. Confirmavit itaque caritatem trina responsio, vel abolevit trinae negationis errorem. Et hic trinam respo
Abbreviated transcription (Latin):
Cũtacet urget nos. Dilectionis utiq diuinȩ cari¬
tatis gr̃a significat᷑. quia diligimꝰ illua qđ ẽ. suꝑ
om̃ia desiderabilia desiderabile. de qͦ scriptũ:
diliges dñm dm̃ tuũ. Ergo discedens eterris aĩa
occurrerent. cũ sese ad sublimia & suꝑna sub¬
rigeret. dicebat dilexi. Hichil hoc pleniꝰ. nicħ
expressĩ. In t̾rogabant angłi uł archangłi. Qͥa
egisti in t̾ris: Occultoꝵ enĩ solus cognitor ds di
cebat. dilexi. Hoc ẽ. dicere. legẽ impleui. euan¬
głium ñ preteriui. Hoc ẽ. dicere. morti me ob¬
tuli. & tota die estimatꝰ fũ sic̃ ouis occisionis.
Ꝙ idõ confido: quia neq mors. neq uita. neq
angeli. neq uirtutes. neq altitudo. neq ꝓfundũ.
neq creatura alia poterit nos separare a caritate
etiã in euangłio dñs iħc docet ẽẽ seruandũ. cũ
dicit ad petrũ. Symon ioħis diligis me: de ille
respondit. Tn scis dñe. quia diligo te. & iterũ

Expanded text:
Cum tamen tacet, urget nos. Dilectionis utique divinae cariCum tamen tacet, urget nos. Dilectionis utique divinae caritatis gratia significatur, quia diligimus illud, quod est super omnia desiderabilia desiderabile, de quo scriptum est: 'Diliges dominum Deum tuum'. Ergo discedens e terris piaoccurrerent, cum sese ad sublimia et superna subrigeret, dicebat: 'Dilexi'. Nichil hoc plenius, nichil expressius. Interrogabant angeli et archangeli: 'Quid egisti in terris?' – occultorum enim solus cognitor Deus –, dicebat: 'Dilexi'. Hoc est dicere: 'legem implevi, euangelium non preterivi'; hoc est dicere: 'morti me optuli et tota die estimatus sum, sicut ovis occisionis. Et ideo confido, quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque virtutes, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia poetiam in euangelio dominus Iesus docet esse servandum, cum dicit ad Petrum: 'Simon Iohannis, diligis me?' Et ille respondit: 'Tu scis, Domine, quia diligo te'. Et iterum