comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos omnẽ causam: in qua boc ostenoitur
nti ne arrogantiã requiramus. uł elatio¬
nem. s equitatẽ nature cognoscamus. &
exequemus nos eis qui uidentur inferiores.
Hoc enĩ est ꝓprie infantum equales eis esse.
quib non nobilitate s etate iunguntur: do¬
nec ꝓcessu temporis & monitoꝵ nequitia. e
Quid est prudentẽ esse sicut serpentẽ. &
simplicem sicut columbam: Resp̃
Paudens quidẽ ut serpens ẽ: qui circon¬
specde &e confiderate ea quȩ sunt possibilia.
& quȩ bonesta. uł utilia ꝑuidens. dotrinã
suã dispensat. & aptat. ea arte qua suade¬
ri auditores ad obedientiã possint. Simplex
autẽ ut columba est: qui nec in corde pror¬
sus recipit cogitationem ulciscendi in eos
qui ledunt. s ꝑmanet in benefaciendo.
scd̾m quod apłs dicit. uos autẽ nolite de¬
sicere benefacientes. Dñs autẽ ao predi¬
cacionem mutens discipłos. hec eis pre¬
cipiebat: ubi sine dubio opus erat sapien¬
tia ad suadendũ eis qui docebantur. & pa¬

Expanded text:
nos omnem causam; in qua hoc ostenditur uti ne arrogantiam requiramus vel elationem, sed aequalitatem naturae cognoscamus, et exsequemus nos eis qui videntur inferiores. Hoc enim est proprie infantium, aequales esse his quibus non nobilitate sed aetate junguntur; donec processu temporis et monitorum nequitia elaIO CLXII. Quid est, prudentem esse sicut serpentem et simplicem sicut columbam ? RESP. Prudens quidem ut serpens est, qui cum circumspecte et considerate quae sint possibilia et quae honesta vel utilia pervidens, doctrinam suam dispensat, et aptat ea arte qua suaderi auditores ad obedientiam possint. Simplex autem ut columba est, qui nec in cor prorsus recipit cogitationem ulciscendi in eos qui laedunt; sed permanet in benefaciendo, secundum quod Apostolus dicit: Vos autem nolite deficere benefacientes . Dominus ad praedicationem mittens discipulos, haec eis praecipiebat: ubi sine dubio opus erat sapientia, ad suadendum eis qui docebantur; et pa
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃. esse arbitior qđ decit ce debitua. ab in¬
feriorib desciti suꝑiorib: scłm hanc ip̃am
rationem. qua eminentiores uidentua. Ius¬
tum autẽ hoc qd ꝓ oꝑis merito unicuiq
quam mali retributio designatur. int̾ꝵ
tas. ante porcos. aut quom accidit illud quod
addit᷑. ne sorte conculctut eas peoib suis. & con¬
uersi dirumpant uosꝰ responsio
¶Ianifeste nobis apłs tradidit ex bis quȩ ad

Expanded text:
m esse arbitror hoc quod decet et debetur ab inferioribus deferri superioribus, secundum hanc ipsam rationem qua eminentiores videntur. Justum autem hoc, quod operis pro merito unicuiqueam boni quam mali retributio designatur. INTERRtas ante porcos ? aut quomodo accidit illud quod additur: Ne forte conculcent aut pedibus, et conversi disrumpant vos? RESP. Manifeste n
Abbreviated transcription (Latin):
Quom possumꝰ timere iuditia  ¶ ꝓloqͥ cogit:
Naturaliter expectatio omnis mali timo¬
rem incutit. Ita namq etiã bestias timemꝰ
&e principes: scientes imminere ex bis ali¬
quid qd̾ ad uite exitium ꝑtinet. Si gͦ creda¬
mus quia uere sunt cõminationes futiu
iuditii dei. & recordemur terribile illud fu¬
turi ex aminis tribunal: timebimꝰ iuditia

Expanded text:
Quomodo possumus timere judicia Dei RESP. Quomodo possumus timere judicia Dei RESP. Naturaliter exspectatio omnis mali timorem incutit. Ita namque bestias etiam timemus et principes; scientes imminere ex eis aliquid quod ad vitae exitium pertinet. Si ergo credamus quia verae sunt comminationes futuri judicii Dei, et recordemur terribile illud futuri examinis tribunal, timebimus judicia
Abbreviated transcription (Latin):
de ore ur̃o ñ ꝓcedat: s si quis bonus ad edifi¬
cationẽ fidei. Necessaria uͦ ẽ taciturnitas.
usquequo uitia si qua illa sunt linguȩ. uł
sermonũ temeritas resecentur. & discat o¬
portune. & in tempore & utiliter loqui. ut
sicut scriptum ẽ. sermo eoꝵ sale conditus
Preter eos qui ministerii sollicitudinẽ
gerunt. uł eos quib discipline cura ꝑ¬
missa est. uł dispensationes oꝑum. qui &
ip̃i tam̃ considerantius agere debent. ut
quantũ necessitas exigit. hoc solũ loquan¬
tur. ce hoc ip̃m cũ quiete. & honestate ne
interturbent. aut offendiculũ faciant cete¬
ris: cunctos ceteros silentiũ habere conue¬
nit. Si enĩ ꝓpb̃is in eccłia docentib apłs
dicit. quia si sedenti reuelatũ fuerit pͥor
taceat. quantomagis in tempore psalmoꝵ.
uł orationũ tacere. & silentium agere cunc¬
tis conuenit. nͥ si quẽ forte ut suꝑus dixi¬
mus. commnunis ꝓuidentie causa aliquid

Expanded text:
de ore vestro non procedat; sed si quis bonus ad aedifide ore vestro non procedat; sed si quis bonus ad aedificationem fidei . Necessario vero est taciturnitas, usquequo vitia si qua illa sunt linguae vel sermonum temeritas resecetur, et discat opportune et in tempore utiliter loqui, ut sicut scriptum est: Sermo eorum sale conditus Praeter eos qui ministerii sollicitudinem gerunt, vel eos quibus disciplinae cura commissa est vel dispensationis operum; qui et ipsi tamen considerantius agere debent, ut quantum necessitas exigit, hoc solum loquantur, et hoc ipsum cum quiete et honestate, ne interturbent aut offendiculum faciant; caeteris cunctis silentium habere convenit. Si enim prophetis in Ecclesia docentibus Apostolus dicit: Quia si alii sedenti revelatum fuerit, prior taceat ; quanto magis in tempore psalmorum vel orationum tacere et silentium agere cunctis convenit; nisi quem forte, ut superius diximus, communis providentiae causa aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus est. & resurrexit. Talem eigo af¬
fectũ uł fidem p̾parare debet in animo suo
is qui de pane & de calice ꝑcipit. int̾
Prudentia quidẽ ce sensus qui in xp̃o est.
⁊ uirtus animȩ quȩ ad dei głam ꝑtinet:
thesaurus est bonus. Imprudentia autẽ &e
sensus malicie. & in bis saꝑe. que d̾s ficai ñ
uult. thesaurus ẽ malus. Ex quib ꝓferun¬
tur. scd̾m diuĩ uocẽ. suo quoq tempore.
Silentiũ & taciturnitas tunc bonũ est R
cum uł ad ꝑsonas. uł ad tempus aptatur:
sicut a scã scriptura docemurs quȩ dicit.
Aliquando quidẽ. quia qui intelligit in illo
tempore tacebit: quia tempuĩ malum est.
Auquando autẽ posui ori meo custodiã dũ
consistit peccator aduersus me: obmutu
&̾ humiliatus sum &e silui a bonis. Et
alibi. Quod si alii sedenti reuelatũ fuerit. pͥor
taceat. Et iterũ. Mulieres ur̃ȩ in eccłiis tace¬
ant. S alio tempore his qui incontinentem
linguã habent dicitur. Omnis sermo malus

Expanded text:
mortuus est, et resurrexit . Talem ergo affectum vel fidem praeparare debet in animo suo is qui de pane et calice percipit. INTERPrudentia quidem et sensus qui in Christo est, et virtus animi, quae ad Dei gloriam pertinet, thesaurus bonus est. Prudentia autem et sensus malitiae; et in his sapere, quae Deus fieri non vult, thesaurus est malus: ex quibus proferuntur, secundum Dei vocem , suo quoque tempore uSilentium et taciturnitas tunc bonum est, cum vel ad personas vel ad tempus aptatur, sicut a sacra Scriptura edocemur, quae dicit, aliquando quidem: Quia qui intelligit, in illo tempore taceautem: Posui ori meo custodiam, dum consisteret peccator adversum me. Obmutui et humiliatus sum, et silui a bonis . Et alibi: Quod si alii sedenti revelatum fuerit, prior taceat ; et iterum: Mulieres vestrae in ecclesiis taceant . Sed et alio tempore his qui incontinentem linguam habent, dicitur: Omnis sermo malus
Abbreviated transcription (Latin):
& quid gloriaris in malicia qui potens
es in iniquitate. uł scdm illud. cũ faci¬
unt aliquid boni operis. ut uideantur
ab hominib. & ꝓpter hoc ip̃m qđ uolunt.
laudan. gloriantur in his quȩ fecerunt.
S buiusmodi homines. etiam sacrilegi
designantua: cũ grãm quȩ a deo data est.
ꝓpriam faciunt. & głam quȩ deo debetur.
In semetipsos conueru̾tere conantuR. int̾¬
ualem intelligentiã. uł prudentiã a d̾o̾
pecẽre debeinus. uł quomͦ eam possumus
ñ glorietun sapiens in sapientia sua. nec
glorietua fortis in fortitudine sua. nec glori¬
ctua diues in diuitiis: sed in hoc glorietur. qui

Expanded text:
 Quid gloriaris in malitia, qui potens es in iniquitate ? vel secundum illud, cum faciunt aliquid boni operis: ut videantur ab hominibus ; et per hoc ipsum quod volunt laudari, gloriantur in his quae fecerunt. Sed hujuscemodi homines etiam sacrilegi designantur, cum gratiam quae a Deo donata est propriam faciunt, et gloriam quae debetur Deo in semetipsos converualem intellectum vel prudentiam a Deo petere debemus? vel quomodo eam possumus n glorietur sapiens in sapientia sua nec glorietur fortis in fortitudine sua nec glorietur diues in diuitiis suis, sed in hoc glorietur qui
Abbreviated transcription (Latin):
inferre dicuntus. hii de quib sermo est. ꝓbi¬
bet hic. & abdicat dñs. Et quia eucnit ut etiã
infideles. & ñ credentes. cũ uident nos preuarica¬
ri mandata. contemptũ habeant religionis
& doctrine dñi. & ex his ipsis arguant nos.
quȩ scripta sunt in lege nt̃a. & uelut rumpant
nos && afficiant. & exprobrantes. & confunden¬
des tanquã legis ꝓprie transgressores. int̃¬

Expanded text:
ibus sermo est, prohibet hic et abdicat Dominus. Et quia evenit ut etiam infideles et non credentes, cum vident nos praevaricari mandata, contemptum habeant religionis et doctrinae Domini, et ex ipsis his arguunt nos quae scripta sunt in lege nostra, et velut rumpant nos, et afficiant exprobrantes et confundentes, tanquam legis propriae transgressores. INT
Abbreviated transcription (Latin):
mus om̃e uerbũ dci uerum esse. Si enĩ inqͥt
ñ credideritis. ñ intelligetis. int̾̃
sp̃m datur sermo sapientiȩ. alii sermo sci¬
entiȩ. quomͦ dñs increpat discipulos suos
dicens. quia & uos adbuc insensati estis.

Expanded text:
mus omne verbum Dei verum esse: Si enim, inquit, non credideritis, neque intelligetis . INTERSpiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae ; quomodo increpat Dominus discipulos suos dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tineat qł requieat: sed ostenditur. ꝑ hoc
huiuscemodi anima. malis uitiis uł pas¬
sionib pregrauari. quoꝵ dñatione ad
nalis sum. uenundatus sub peccato: non
enĩ qd ego uolo ago. s qđ odi hoc facio.
Et rursũ. Nunc autem iam ñ ego. operor il¬
lud. s qđ habitat in me peccatũ. Quod

Expanded text:
tineat quod requirit. Sed ostenditur per hoc, tineat quod requirit. Sed ostenditur per hoc, hujuscemodi animam aliis vitiis vel passionibus praegravari, quorum dominatione ad nalis sum, venundatus sub peccato. Non enim quod volo ago; sed quod odi, hoc facio . Et rursum: Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ties uindicatũ est de cam. de lamech uͦ sep¬
dam genere incidit ei dolor quidẽ cordis.
oe compunctio timoris dei. aliquotiens aũ¬
tanta securitas. &e negligentia animũ tenet.
ut etiam si cogitet se homo. non possit dolorem
aliquẽ. uł conpunctionẽ cordis assumere: Res
Huiuscemodi quidẽ conpunctio ex dei do¬
no uenit. ad ꝓuocandũ desideriũ: ut degustanꝰ
anima dulcedinẽ huiuscemodi compund̃a¬
onis. uł doloris ꝓuocetur. & inuitetur ad
imitandã similem grãm. Ostenditur enim
quia si cdatur etiam non satis agentib. qͣn¬
tomagis dabitur & his qui desiderant. & la¬
borant semꝑ esse in compunctione timoris
dei: & ut sint in excusabiles. qui ꝑ negligen¬
tiam istã grãm ꝑduntꝰ. Quod uͦ aliquocienᷤᷤ
compellimus nosmetip̃os. & ñ possumus ob¬
tinere: indicatur ex hoc qđ in alio tẽpore
multũ negleximus. Non enĩ possibile est.
sibito ueniat ad orationẽ. & continuo ob¬

Expanded text:
ties vindicatum est de Cain: de Lamech veties vindicatum est de Cain: de Lamech vedam genere incidit ei dolor quidam cordis et compunctio timoris Dei; aliquoties tanta securitas et negligentia animam tenet, ut etiamsi cogat se homo, non possit dolorem aliquem vel compunctionem cordis assumere? RESP. Hujuscemodi quidem compunctio ex Dei dono venit, ad provocandum desiderium; ut degustans anima dulcedinem hujuscemodi compunctionis vel doloris, provocetur et incitetur ad imitandum similem gratiam. Ostenditur enim quia si datur etiam non satis agentibus, quanto magis dabitur et his qui desiderant et laborant semper esse in compunctione timoris Dei? et ut sint inexcusabiles, qui per negligentiam istam gratiam perdunt. Quod vero aliquoties compellimus nosmetipsos, et non possumus obtinere, indicatur ex hoc quod in alio tempore multum negleximus. Non enim possibile est usubito veniat ad orationem, et continuo ob
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnib subuersis miseranda morte corru¬
eret. Quod si uł in ppłm ignorantẽ. de unius
peccato uł in patrem qui commonuerat & cor¬
ripuerat filios pro peccato. tanta dei iracundia
accensa est: quid sꝑandum est de his qui cog¬
noscunt alioꝵ delicta &e reticent nec qualẽcunq
adhibent correptionẽ: Quos utiq conueniret
obseruare. illud qd apłs ad corinthios dicit.
Quare ñ magis luctũ habuistis. ut tolleret᷑
de medio ut̃m qui hoc opus fecit: Et ueliqͣ.
Uel illud: ecce enĩ boc ip̃m. scdm deũ con-¬
tristari. quantã oꝑatũs ẽ in uobis sollicitu¬
dinẽ. s extusationem. s indignationẽ. s timo¬
temr. s desideriũ. s emulationẽ. s uindicta
Unde & metuere debent. ne forte etiã similẽ
ueterib interitũ sumant. hii qui similiter
negligunt. immo & grauius: quanto sꝑne¬
re legem xp̃i ꝑniciosius est. quã legẽ moysi:
&e hĩ competit illud aptari. qđ dixit. sep¬

Expanded text:
super omnibus subversis miseranda morte corrusuper omnibus subversis miseranda morte corrueret. Quod si vel in populum ignorantem de unius peccato, vel in patrem qui corripuerat filios, pro peccato, tanta Dei iracundia incensa est, quid sperandum est de his qui cognoscunt aliorum delicta et reticent, nec qualemcunque adhibent correptionem? Quos utique conveniret observare illud quod Apostolus ad Corinthios dicit: Quare non potius luctum habuistis; ut tolleretur e medio vestrum, qui hoc opus fecit? et reliqua . Vel illud: Ecce enim hoc ipsum secundum Deum contristari, quantum operatum est in vobis sollicitudinem, sed excusationem, sed indignationem, sed timorem, sed desiderium, sed aemulationem, sed vindictam ? Unde et metuere debent, ne forte etiam nunc similem veteribus interitum sumant, hi qui similiter negligunt, imo et tanto gravius, quanto spernere legem Christi perniciosius est quam legem Moysis. Et his compedit illud aptari, quod dixit: Sep
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ & ip̃os non audierit: dic ȩccłiȩ. Si uͦ nec
eccłiam audierit: fiat tibi uelut gentilis.
publicanus. Quantũ aut̃ sit crimen huius pec
uitã eternã. s ira dei manet suꝑ eũ: deinde
to referuntur. Nam achar ille cũ furatus ẽet
regłam aureã. suꝑ omnẽ ꝓpłm fcã ẽ ira cłi
cẽ quidẽ ppłs peccatũ qđ cominiserat ignora¬
bat. usquequo manifestũ est. & ꝑtulit cum
om̃i domo sua horrendũ illũ. ac famosissimũ
interitũ. S & heli sacerdos. equidẽ cũ ñ silu¬
isser peccantib filiis. qui erant filiĩ pestilen¬
nȩ. immo & frequenter cominonens & casti¬
gans. & dicens. nolite filii. ñ bene audio de
uobis. & cetera. quȩ pectatũ arguerent. uł de
bei uiditio commonerent: qm̃ tam̃ ñ uindicauit.
neq digno zelo dei aduersus eos motus est. in tan¬
tum nracundiam dñi ꝓuocauit. ut etiã uniues¬
sus ppłs paritea cũ filiis extingueretur. & aR¬
cha testam̃ti ab alienggenis rapetua: & ip̃e in¬

Expanded text:
autem et ipsos non audierit, dic Ecclesiae. Si vero nec Ecclesiam audierit, sit tibi sicut gentilis et publicanus . Quantum autem sit crimen hujus peccvitam aeternam; sed ira Dei manet in eo Novo referuntur. Nam Achar ille, qui cum furatus esset regulam auream, super omnem populum facta est ira Dei . Et quidem populus peccatum quod commiserat ignorabat usquequo manifestatum est, et pertulit cum omni domo sua horrendum illum ac famosissimum interitum. Sed et Heli sacerdos, et quidem cum siluisset peccantibus filiis, qui erant filii pestilentiae, imo frequenter monens et castigans dixit: Nolite, filii: non bona ego audio de vobis, et caetera : qui cum peccatum argueret, et de Dei judicio commoneret, tamen quoniam non vindicavit, neque digno zelo Dei adversus eos motus est, in tantum iracundiam Dei provocavit, ut etiam universus populus pariter cum filiis suis exstingueretur, et arca testamenti ab alienigenis raperetur, et ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
pro xp̃o legatione fungunur. tanquã dõ
exbortante ꝑ nos obsecramus pro xp̃o recon¬
ciliamini deo. Et iterum. Iustificati gͥ ex fi¬
de: pacem habeamus ad dm̃. Iua enĩ alia pax.
repudiata est. xp̃o dicente. Pacem meã do uo¬
bis: non sicut hic mundus dat. ego do uob̃:¬

Expanded text:
Pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos, obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . Et iterum: Justificati ex fide pacem habeamus ad Deum . Illa enim alia pax repudiata est a Christo, dicente: Pacem meam do vobis, non sicut hic mundus dat, etiam ego do vob
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝓfectib mandatoꝵ dei. una mensuia ẽ.¬
omniũ. an alius amplius. alius minus. ha
in omnib.s quia alii plus creditur alii
minus: manifestũ est ex ip̃is dñi uerbis
dicentis. aliud semen cecidit in tercã bonã.
&̾ hic est qui audit uerba mea & intelligit.
& fructum affert. aliud centesimũ. & aliud
sexagesimũ. aliud tricesimũ. Hoc idẽ aut̃

Expanded text:
fectibus mandatorum Dei una est mensura omnium? An alius amplius, alius minus debein omnibus, sed quia alii plus creditur et alii minus, manifestum est haec ipsius Domini verbisdicentis: Aliud semen cecidit super terram bonam: et hic est qui audit verba mea et intelligit, et fructum affert, aliud centesimum, aliud sexagesimum, aliud vero trigesimum . Hoc idem autem
Abbreviated transcription (Latin):
Non resistere malo scdm̃ qł scriptũ est. R
s ei qui ꝑcusserit te in dexterã maxillã prt¬
be &e alteram. & implere ea omĩa quȩ sequun¬
tur: uł illud cũ ꝑsequuti uos fuerint in u¬
na ciuitate fugite in alteram. Int̃ ꝙ
Furoris quidẽ &e ire differentiã puto in ani¬
mo constare & motu: quia qui irascitur int̾
animos suos adhuc uitium uoluit. sieut ex¬
hoc ip̃o indicatur. quod dicitur. Irascimini
& nolite peccare. Qui uͦ fuerit amplius ali¬
quid: ꝑ motũ gerit. furor enĩ inquit eis scd̃m
similitudinẽ serpentis. uehementius uͦ fu¬
rorẽ concitan: irritacio nominatur. Ama¬
ritudo autẽ illa est: cũ malicia in corde etiã
arte quadã omponitur & armatur Int̾¬

Expanded text:
tere malo , secundum quod scriptum est; sed et ei qui te percusserit in dexteram maxillam, praebere et alteram , et implere ea omnia quae sequuntur: vel illud: Cum persecuti vos fuerint in una civitate, fugite in alteram . INTERRFuroris quidem et irae differentiam puto in animo constare et motu: animos suos hoc voluit, sicut ex ipso indicatur quod dicitur: « Irascimini et nolite peccare ; qui vero furit, amplius aliquid per motum gerit. Furor enim, inquit, eis secundum similitudinem serpentis . Vehementius vero furorem concitare, irritatio nominatur. Amaritudo autem illa est, cum malitia in corde etiam arte quadam componitur et armatur
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ quis obtineat ut possit babere
existamus erga beneficia eius: qđ etiam
in mutis animalib fies uidemus. Nam ce
canes inteidũ diligunt eos qui sibi cibũ pre¬
bent. S & isaias ꝓpħa boc dicit. cũ arguit
ingratã gentẽ: &e dicit ex ꝑsona dm̃i. filios
genui. & exaltaui: ip̃i autẽ spreuerunt me.
Agnouit bos possessorem suũ. & asinus pre

Expanded text:
Quomodo quis obtineat ut possit in se hles existamus erga beneficia ejus, quod etiam in mutis animalibus fieri videmus. Nam et canes interdum diligunt eos qui sibi cibum praebent. Sed et Isaias propheta hoc docet, cum arguit ingratam gentem, et dicit in persona Domini: Filios genui, et exaltavi: ipsi autem me spreverunt. Agnovit bo
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m. apłs paulus dicens. Si patitur unũ
menbrũ: conpatiuntur omĩa membra.
Quod utiq scłm rationẽ caritatis xp̃i di
ceb.at. Et sigłificatur. unũ membrũ. congau¬
dent omĩa membra. Qui autẽ talem non
habet affectum erga fic̃m: certũ est qđt¬
qđ ñ scb̃m dei caritatem diligit ꝓximum suum. Int̾¬
smur. & quomͦ diliguus immicos nr̃os.
prestando eis beneficia tantũ modo aut e¬
tiam affectũ eis exbibentes. & si hoc possi¬

Expanded text:
ipsum apostolus Paulus, dicens: Si patitur unum ipsum apostolus Paulus, dicens: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra ; quod utique secundum rationem charitatis Christi dicebat: et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Qui autem talem non habet affectum erga fratrem, certum est quod non secundum charitatem Dei diligit proximum suum. mur? et quomodo diligamus inimicos nostros, praestantes ei beneficia tantummodo, aut etiam affectum eis exhibentes? et si hoc poss
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & illud. qui amat animã suã ꝑdet eã
& qui odit animã suã in hoc mundo. in ui¬
is qui talis est hoc modo. si ea que facit ꝓ se¬
metip̃o facit. etiam si uideantur scd̃m man¬
datum dei esse quȩ facit. Qui enĩ ꝓ sua reqͥe
patitur aliquid deesse necessitati. uł usib fra¬
tris. siue eoꝵ quȩ ad animã necessaria sunt.
siue ad corpus: hinc manifeste philatos id
est se ip̃m diligens. deprehenditur. cuius
uitii finis interitus est. interrog̃.
mandatũ dei. &e quomͦ arguit᷑ qͥ ñ diligiteᷤ
Caritatis duo ista signa precipua sunt:
cum contristam᷑ & grauites feremus in
his in quib leditur ille quẽ diligius.
Et cũ uł satis agimus ut ñ fiant: uł gaude¬
mus si ꝓuenerint aliqua. in quib utili¬
tas uł ꝓsectus est eius qui diligitur. Beatꝰ
gͦ est. qui luget suꝑ eũ qui delinquit. cuiꝰ
uidet uitȩ imminere ꝑiculum: & gaudet
ꝓ eo qui ꝓficit. & suum lucrũ deputat ꝓ¬
fectum ꝓxum sui. Contestatur aut̃ hoc

Expanded text:
sicut et illud: Qui amat animam suam, perdet eam; et qui odit animam suam in hoc mundo, in viis qui talis est hoc modo: si ea quae facit pro semetipso facit, etiamsi videantur secundum mandatum Dei esse quae facit. Qui enim pro sua requie patitur aliquid deesse necessitati vel usibus fratris, sive eorum quae ad animam necessaria sunt, sive quae ad corpus, manifeste philautus, id est seipsum diligens, deprehenditur: cujus vitii finis interitus est. INTERROGATImandatum Domini; et quomodo arguitur qui non diligit? RESP. Charitatis duo ista praecipua signa sunt, cum contristamur et graviter ferimus in iis in quibus laeditur ille quem diligimus; et cum vel satis agimus, ut fiant; vel gaudemus, si provenerint aliqua, in quibus utilitas vel profectus est ejus qui diligitur. Beatus ergo est qui luget super eum qui delinquit, cujus videt vitae imminere periculum: et gaudet pro eo qui proficit, et lucrum suum deputat profectum proximi sui. Contestatur autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
me ñ intellexit. Sicut enĩ boui & asino ꝓ
eo beneficio qđ pascitur. dilectio spontane¬
a nascitua erga pastorem: ĩta etiã nos si
gratanter &e fideliter beneficia dei suscipi¬
amus. sine dubio diligimus beneficioꝵ
prebitorem deũ. & absq ulla doctrina na¬
turali quodã instinc̾tu. in eius concitam᷑
asfectu: si tam̃ sanitas suȩ anime presto sit.

Expanded text:
me non intellexit . Sicut enim bovi et asino pro eo beneficio quo pascitur dilectio spontanea nascitur erga pastorem, ita etiam nos, si gratanter et fideliter beneficia Dei suscipiamus, sine dubio diligimus beneficiorum praebitorem Deum; et absque ulla doctrina, naturali quodam instinctu, in ejus concitamur affectum, si tamen sanitas animae praesto sit.
Abbreviated transcription (Latin):
nost̃. & quomͦ ei consentire debemus in uia:
Sic spetialiter dñs eũ qui auferre a nobisa res̃.
liquid conatu adu̾sarium nominauit Con¬
sentimus autẽ ei si seruemus preceptũ dñi di¬
centis. si quis autẽ uoluerit tecũ iudicio con¬
tendere. & auferre tunicã tuã dimitre ei ce pau¬
lium: quod & in omnib similit̾ obseruare opor
Si bonũ est statuere ad ceitumint᷑ Ntet.¬
tempus. uerbi causa abstinere se a tali. uł a¬
cemodi diffinicio incongrua est. Q uod sci¬
ens dauid dicebat. Iuraui &e statui custodi¬
re iudicia iusticie tue: ñ meȩ uoluntatis.
Si quis uoluntate peccauerit. condemnat᷑. int̃
an etiam ille qui ꝑ ignorantiã extra uolun-¬
tatem loquutus fuerit aliquid: resp̾
uditium dei etiani in his qui ꝑ ignorantiam
peccant manifestum est: cum dicit. quia qui
nescit. & ñ fecerit digna. plagis uapulabit pau¬
cis. Ubiq tam̃ digne gesta penitentia. ueniȩ¬

Expanded text:
noster? et quomodo ei consentire debemus in via? RESP. Hic specialiter Dominus eum, qui auferre quid a nobis conatur, adversarium nominavit. Consentimus autem ei, si servemus praeceptum Domini dicentis: Si quis autem voluerit tecum judicio contendere, et auferre tunicam tuam, dimitte ei et pallium . Quod et in omnibus fideliter obsSi bonum est statuere ad certum tempus, verbi causa, abstinere se tali cemodi definitio incongrua est. Quod sciens David, dicebat: Juravi, et statui custodire judicia justitiae tuae , et non meae voluntatiSi quis voluntate peccaverit, condemnatur? an etiam ille qui per ignorantiam extra veritatem aliquid fuerit locutus? RESP. Judicium Dei etiam in his qui per ignorantiam peccant manifestum est, cum dicit: Quia qui nescit, et non fecerit digna, plagis vapulabit paucis . Ubique tamen digne gesta poenitentia veni
Abbreviated transcription (Latin):
głe cupidus est: qui ꝓpter solam głam scłi.
id ẽ ꝓpter eos qui uident & qui audiunt. de se
aliquid qđ uł laudari possit uł ammiraai. fa¬
cit a liquid uł dicit. Hominib aut̃ placens il¬
le est. qui ad uoluntatẽ alicuius hominis ut
placeat ei. facit aliquid uł dicit: etiã si indignũ
sit & inuiriosum hoc ip̃m qd facit. uiter¬

Expanded text:
e cupidus est, qui propter solam gloriam saeculi, id est, propter eos qui vident et audiunt de se aliquid quod vel laudari possit vel admirari, facit aliquid vel dicit. Hominibus autem placens ille est qui voluntate alicujus hominis, ut placeat ei, facit aliquid vel dicit, etiamsi indignum sit et injuriosum hoc ipsum quod facit. INTER
Abbreviated transcription (Latin):
Ouid est ꝓperam agere: aespon.
Quicquid non ꝓpter usus necessarios. s
s qui scd̾m ꝓpositum uniuscuiusq hones
esse homini potest in tempore hiemis. & in
tempore estatis: neq idem habitus operan¬
tis &e quiescentis. nec militis idem est & pri¬
uati: neq uiri idem qui mulieris. int̃
menta ita composite utatuR. ut studeat de¬
corem in de aliquẽ capere. si peccat. aut ui¬
cio aliqͦ uid facere putandus est: Resp̃
Qui uult ꝑ decorem habitus placere ho¬
min̾ib: manifestũ est eũ huiꝰ ipsius uicii
egritudine laborare. idẽ hominib placen¬
di. & certũ est mentẽ eius. a deo longe ua¬
gari. S hoc ip̃m est uitium ꝑperam agere. cũ in¬
dumentis uł calciamentis ñ usus causa utitur.
PNouincialis idẽ gentilis ille sermo est uelud R¬
conuitii lenioris: qui domesticis & bis quoꝵ
fidutiam quis gerit. dici solet. resp̃ Int̾¬

Expanded text:
uid est perperam agere? RESP. Quidquid non propter usus necessarios, sed s qui secundum propositum uniuscujusque honestesse potest in tempore hiemis et in tempore aestatis: neque idem habitus est operantis et quiescentis; nec militis idem est et privati, neque viri idem qui mulieris. INTERmenta, ita composite utatur, ut studeat decorem inde aliquem capere; si peccat, aut vitio aliquo id facere putandus est? RESP. Qui vult per decorem habitus placere hominibus, manifestum est eum hujus ipsius vitii aegritudine laborare, id est, hominibus placendi; et certum est mentem ejus a Deo longius evagari. Sed et hoc ipsum est vitium, perperam agere, cum indumentis vel calceamentis, non usus causa utitur, Provincialis, id est, gentilis illius sermo est velut convicii levioris, quod domesticis et his quorum fiduciam quis gerit, dici solet . INT
Abbreviated transcription (Latin):
Auaricia usq ad quẽ modũ dissinit᷑. mñmͥ.
Cum transgressus quis fuerit modũ lege R
statutum. quod designatur. scd̾m uettis qui¬
dem testamentũ. in eos qui se plus diligunt.
qui uł plus in pecunia. uł in necessarus de
se sit sollicitus. quã de ꝓximo. Scriptum ẽ
enĩ.  iliges ꝓximum tuum tanquã te ipm.
Scd̾m euuangeliũ uͦ si quis plus sollicitus
sit. quã de presenti die. si indelicet causa
uel corporis. iste sine dubio audiet stulte
bac nocte repetent a te ammã tuã ce quȩ
preparasti cuius erunt Quib addidit dñs
dicens. ita erit &e is qui sibi tbesauritat. ⁊ ñ

Expanded text:
Avaritia usque ad quem modum definitur? RESP. Avaritia usque ad quem modum definitur? RESP. Cum transgressus quis fuerit modum legis statutum. Quod designatur, secundum Vetus quidem Testamentum, in eo, si quis plus se diligat, vel plus in pecunia vel necessariis de se sit sollicitus, quam de proximo. Scriptum est enim: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Secundum Evangelium vero, si quis plus sollicitus sit quam de praesenti die, sui videlicet causa vel corporis, iste sine dubio audiet: Stulte, hac nocte repetent abs te animam tuam; et quae praeparasti, cujus erunt ? Quibus addidit Dominus dicens: Ita e
Abbreviated transcription (Latin):
sua. & nominib & uerbis bis utitur. qͥb¬
possit nobis possit nobis in noticiam ad¬
ducere. docmata ueritatis. Sicut gͦ hiĩ qui
ambulant in uia. si a recto itinere declinent.
quod certis lineis. & manifesto calle conclu¬
ditur spatia multa ce uaga incedunt: ita
gͦ ce is qui excesserit de uia. quȩ ducit ad
regnũ cęloꝵ. multã latitudinem erroris¬
Oromͦ angusta porta & arta uia ẽ que
ducit ad uitam: Respoñ
Et hic similiter angustum & artum boc in¬
dicat: quia uia hec idẽ uita nr̃a angustatur.
&e coartatur in tribulationib. Constringim᷑
enĩ ex utraque parte nos. qui ites agimus:
ne prorsus in aliud aliquid declinemus. ꝑicu¬
lum est enĩ in utrãlibet partẽ declinare: sicut
in exigui pontis transitu ubi ex utraq parte
eum qui forte declinauerit conciti fluminis un¬
da rapiat & auferat. ꝓpterea gͦ scriptum est.se
declinaueris in dexteram. neq in sinistram.
Et dauid ait: iuxta semitã scandalũ posuerunt

Expanded text:
a et nominibus et verbis his utitur, quibus possit nobis in notitiam adducere dogmata veritatis. Sicut ergo ii qui ambulant in via, si a recto itinere declinent, quod certis lineis et manifesto calle concluditur, spatia multa et vaga incedunt; ita ergo et is qui excesserit de vita quae ducit ad regnum coelorum, multam latitudinem odo angusta porta et arcta via est quae ducit ad vitam? RESP. Et hic similiter angustum et arctum hoc indicat, quia via haec, id est vita nostra, angustatur et coarctatur in tribulationibus. Constringimur enim ex utraque parte nos qui iter agimus, ne prorsus in aliud aliquod declinemus. Periculum enim est, in utramlibet partem declinare: sicut in exigui pontis transitu, ubi ex utraque parte eum qui forte declinaverit, conciti unda fluminis rapit et aufert. Propterea ergo scriptum est: Ne declinaveris in dextram neque in sinistram . Et David ait: Juxta semitam scandalum posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uolentis om̃s homines saluos fieri. & in ag¬
didicit. qui unicuniq diuidit gr̃am dei: iste cognos¬
cit tarditatẽ intellectus. ñ ex culpa eius descen¬
dere. qui dona distribuit. s eoꝵ qui desidia
& infidelitate sua id suscipene ñ merentur:
& ideo recte culpatua insipiens. uł insensatꝰ
quia uelud sole orto claudit oculos suos. ne
uideat. s in tenebris ambulat. Int̾ie
quom̾ poterimus. & dño digne & integre
gr̃as agere. &e ei qui beneficiũ prestitit. qua¬
li mensura uti debemus. in utroq  Res p̃
Si łm auctorẽ ce consũmatorem omniũ
bonorũ. esse credamus: eũ uͦ ꝑ quẽ boni ali¬
quid consequuti sumus. ut ministrũ dei gr̾e
ce muneris agnoscamus: int̾rogatio

Expanded text:
olentis omnes homines salvos fieri, et ad agdidicit, qui unicuique dividit gratiam Dei; iste cognoscit tarditatem intellectus non ex culpa ejus descendere qui dona distribuit, sed eorum qui desidia et infidelitate sua id suscipere non merentur. Et ideo recte culpatur insipiens vel insensatus, qui velut sole orto claudit oculos suos ne videat, sed in tenebris ambulet. INTERROquomodo poterimus et Domino digne et integre gratias agere, et ei qui beneficium praestitit? Quali mensura uti debemus in utroque? RESP. Si Deum auctoritatem et consummatorem omnium bonorum esse credamus; eum vero per quem boni aliquid consecuti sumus ut ministrum Dei gratiae et muneris agnoscamus. INTERROGATIO
Abbreviated transcription (Latin):
ardentior animus. & desideriũ insatiabile:
quo qui constringit᷑. ñ habebit ocium. nec
tempus occupari erga corporales usus. uł
& aliud est preceptũ dñi dicentis. oꝑamini
det requiri aliquid ad uitã cũ dicit. Nolite
querere quid manducetis. aut quid biba
rit. adoidit. s eũ qui ꝑmanet in uitã ȩternã:
& quĩ hoc esset ip̃e in alio loco ostendit di¬
cens. Meus cibus est ut faciam uoluntatẽ eiꝰ
qui misit me patris. Uoluntas autẽ patris ẽ.
esurientib cibũ dare. sicientib potum. nu¬
dos cooꝑire: & cetera huiꝰcemodi. Tum deinde
necessariũ est. & apłm imitaR dicentẽ. Omĩa
ostendi uobis: quia sic oportet nos laborante ᷤᷤ
suscipere infirmos. Et cũ uerũ doceat. magis
aut̃ laboret unusquisq manib suis oꝑans.
qđ bonũ est: ut possit imꝑtire necessitater
pacienti. Cũ gͦ bec ita nobis dñs in euuange

Expanded text:
ardentior animus et desiderium insatiabile: ardentior animus et desiderium insatiabile: quo qui constringitur, non habebit otium nec tempus occupari erga corporales usus vel et aliud est praeceptum Domini dicentis : Operamini tere requiri aliquid ad vitam, cum dicit: Nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatrit , addidit: Sed eum qui permanet in vitam aeternam . Et quid hoc esset ipse in alio loco ostendit, dicens: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus, qui misit me, Patris . Voluntas autem Patris est esurientibus cibum dare, sitientibus potum; nudos operire, et caetera hujuscemodi. Tum deinde necessarium est et Apostolum imitari, dicentem: Omnia ostendi vobis, quia oportet nos laborantes suscipere infirmos . Et cum iterum doceat: Magis autem laboret unusquisque, manibus suis operans quod bonum est, ut possit impertire necessitatem patientibus . Cum ergo haec ita nobis
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Si aũ ⁊̃ quis quacunq ex causa impo¬
sitã sibi pauꝑtatem. scd̾m uoluntatẽ dnĩ.
dispenset. & sufferat. sicut ille lazarus: etiam
iste a beatitudine ñ erit alenus. dño preci¬
piente. Nolite solliciti esse quid manducetiᷤᷤ
uł qͥd bibatis. uł quid induamini. InteR
Mandati quidẽ obseruatio est usq ad mor¬
tem: quia & dñs obediens factus est usq ad
mortẽ. Adimpleri aut̃ potest. ꝑ hoc qđ ha¬
bet unusquisq desideriũ &e amorẽ cłi. Dñc
enĩ cũ exclusisset. sollicitudinẽ scłi. conun¬
git statim ꝓmissionis spem dicens: scit enĩ
pater pauest̾ quib opus habetis. antequã pe¬
tatis. S ce apłs dicit quia ip̃i in nobis ip̃is
responsum mortis babemus. ut ñ simus fi¬
dentes in nobis. s in dño qui suscitat mortuo ᷤᷤ
Sedm ꝓpositũ gͦ nr̃m. & animȩ preparatio¬
nẽ cotidie morimur. uoluntate aut̃ dei resea
bat. ut morientes. & ecce uiuimus. Iuuat aũ
buiꝰcemodi ꝓpositum. etiã circa mandata dĩ

Expanded text:
bus . Si autem etiam quis quacunque ex causa impositam sibi paupertatem secundum voluntatem Domini dispenset, et ferat, sicut ille Lazarus , etiam iste a beatitudine non erit alienus, Domino praecipiente: Nolite esse solliciti quid manducetis, vel quid bibatis, vel quid induamini . INTERMandati quidem observatio est usque ad mortem, quia et Dominus obediens est factus usque ad mortem: adimpleri autem potest per hoc quod habet unusquisque desiderium et amorem Dei. Dominus enim cum exclusisset sollicitudinem saeculi, conjungit statim promissionis spem, dicens: Scit enim Pater vester, quibus opus habetis, antequam petatis . Sed et Apostolus dicit: Quia nos ipsi in nobis ipsis responsum mortis habemus, ut non simus fidepositum ergo nostrum et animae praeparationem, quotidie morimur, voluntate autem Dei reserbat: Ut morientes, et ecce vivimus . Juvat autem hujuscemodi propositum etiam circa mandata Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
semetip̃m exmaniuit. formã serui accipienᷤ.¬
in similitudinẽ hominũ factus. & babitu
inuentus ut homo. humiliauit se ip̃m
factus obediens usq ad mortẽ. mortẽ autẽ
crucis. Cũ gͦ anima fidem habet his dictis.
&e considerat magnificentiã głe ipsius. qͦ
ad mortẽ. ꝓ nr̃a uita. puto quia ꝓuocari
possit ad affectũ &e dilectionẽ. & ipsius dei
patris. qui unico filio ñ peꝑcit. s pro nob̃
omnib tradidit eũ: & ad amorẽ unigeni¬
ti eius. eo amplius ꝓuocabitur. quo eũ ui¬
deat mortẽ turpissimã ꝓ nr̃a redẽptione to¬
lerasse. sicut &e apłs de eo dicebat. quia ca¬
ritas xp̃i constringit nos. iudicantes quia
si unus ꝓ omnib mortuus est gͦ om̃s mortui

Expanded text:
tari, probet ille qui praeest. Si autem a sola benetari, probet ille qui praeest. Si autem a sola benedictione aliquis abstentus est, et indulgetur repertus ut homo, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem est, etiam in hoc contentiosi notam suscipere debet, et considerat magnificentiam gloriae ejus, ead mortem pro vita nostra; puto quia provocari possit ad affectum et dilectionem, et ipsius Dei patris, qui unico Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum: et ad amorem unigeniti ejus eo amplius provocabitur, qui eum videat mortem turpissimam pro nostra redemptione tolerasse. Sicut et Apostolus de eo dicebat: Quia charitas Christo constringet nos, judicantes hoc; quod si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mort
Abbreviated transcription (Latin):
pediatur. &e non possit etiã reliquis dieb exer¬
cui iniuncta est oꝑum cura. & qui pre est con¬
suerantius obseruare debet uniuscuiusque.
uł uites uł possibilitatẽ. & ꝓut quis aptus ẽ.
ita etiã opus iniungere. ne audiat &e ip̃e qđ
scriptum est. qui fingit laborẽ in precepto.
Iue tam̃ cui iniungitur contradicere non
deber: quia obedientia usq ad mortẽ seruari
Gimorẽ quidẽ docet nos apłs dicens. resp̃
qui manducat & bibit indigne uditium
sibi manducat ce bibit: fidem uͦ edocet noᷤᷤ
sermo dm̃i dicens. Hoc est ẽ corpus meũ qđ
pro multis datur: hoc facite in meã com¬
memorationẽ. Et sermo ioħis dicentis. quia
uerbũ caro factum ẽ. & habitauit in nob̃:¬
& uidimus głam eius sicut unigeniti a
patre. plenum gr̃ȩ & ueritatis. S & apłs
scribens. qui cũ in forma dei esset. ñ rapi¬
nam arbitratus ẽ esse se equalem deo: s¬

Expanded text:
pediatur, et non possit etiam reliquis diebus exerpediatur, et non possit etiam reliquis diebus exercui injuncta est operum cura, et qui praeest, considerantius observare debet uniuscujusque vel vires vel possibilitatem; et prout quis aptus est, ita etiam opus injungere: ne audiat ipse et id quod scriptum est: Quia fingit laborem in praecepto . Ille tamen cui injungitur, contradicere non debet; quia obedientia usque ad mortem serTimorem quidem docet nos Apostolus, dicens: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Fidem vero docet nos sermo Domini, dicens: Hoc est corpus meum, quod pro multis datur: hoc facite in meam compersonarum acceptione unicuique sorori opus Verbum caro factum est, et habitapiat, et dicit: Quia si non accepto eulogiam, non manduco; si debemus audire eum? RESP. Siquidem tanti modi est culpa, pro qua condemnatus est, ut dignum sit etiam cibo eum ve
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝓptee usum corporis: s ꝓpter afflictionẽ eiꝰ
inuentũ est huiꝰcemodi indum̃tum. & ꝓ hu¬
militate animȩ. Cũ aut̃ duas tunicas habere
ꝓhibeat sermo diuinus. quomͦ potest hoc sus¬
Si licet ei qui ministrat maiori uoce idestꝰ
cum clamore loqui: respoñ.
Uocis mensurã diffinit audiendi modus Si
ergo breuior fuerit. & comprehensior uox quã
res poscit: ꝓpe est. ut murmur potius. uł sui¬
surratio. uideatur quã sermo. Si uͦ maior sit
quã res requirit. cũ possit audire ille cui lo¬
non erit uox. s clamor. qđ est notabile. nisi for¬
te grauior sit auditus. eius cui loquimuR. &
necessitas nos cogat ad clamandũ. ꝓpterea enĩ
de dño scriptum est: quia ib̃c clamabat di¬
cens. Si quis credit in me: ñ credit in me. sed
in eũ qui me męsit. Clamare enĩ dicitur de
bis quoꝵ interior auditus surdus ce̾ obdurat᷑
in coquina laborauerit supra uires. ita ut in¬

Expanded text:
enim propter usus corporis, sed propter afflictionem ejus enim propter usus corporis, sed propter afflictionem ejus inventum est hujuscemodi indumentum, et pro humilitate animae. Cum autem duas tunicas habere prohibeat sermo divinus, quomodo potest hoc susERROGATIO CXXX. Si licet ei qui ministrat, majore voce, id est cum clamore, loqui? RESP. Vocis mensuram definit audiendi modus. Si ergo brevior fuerit et compressior vox quam res poscit, prope est ut murmur potius vel susurratio videatur quam sermo. Si vero major sit quam res requirit, cum possit audire ille cui losed clamor; quod est notabile: nisi forte gravior sit auditus ejus cui loquimur, et necessitas nos cogat ad clamandum. Propterea et de Domino scriptum est: Quia Jesus clamabat dicens: Si quis credit in me, non credit in me, sed in eum qui me. misit . Clamare enim dicitur pro his quorum interior auditus surdus et obturatus in coquina, laboraverit supra vires ita ut im
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is quidẽ solliciti esse ñ debemus. neq labo¬
sitates ꝓximoꝵ. & solliciti c̾t̾ debemus. &
oꝑaRi attentius: & maxime qđ dñs in se¬
quasi cogitans de talib. iudicandus sitͦ Res
Siquidẽ ñ id temporis ẽ. quo naturalitea re¬
quirere cibos famis necessitate commonemur.
manifestũ est id esse uage mentis inditiũ. & ani¬
mȩ erga presentia affectũ gerentis. & erga uo¬
luntatẽ dei. desidis &e remisse. ꝓximã tam̃ bt̃
dei miscłiam. ce ꝓ hoc ip̃m. quod seip̃m argu¬
it. & notauit. nota criminis exuitur: si tam̃
seruet de cȩtero cogitationũ lapsus. inemor
dñĩci sermonis. quo ait. Ecce sanus fac̾tus es.
iam noli pectare. ne quid tibi deterius fiat. Si
id temporis sit. quo naturaliter de cibis appe¬
dendis cõmonemur. mens autẽ in meliorib
occupata. inseriora sꝑnit & despicit ñ recor
alterã. uł ciliciũ. uł aliam quãlibet᷑ Res
Cilicii quidẽ usus habet ꝓpriũ tempus. Non

Expanded text:
 labositatem proximorum solliciti esse debemus et operari attentius; et maxime quia Dominus in sequasi cogitans de talibus judicandus sit? RESP. Siquidem non id temporis est, quo naturaliter requirere cibos famis necessitate commonemur, manifestum est, id esse vagae mentis indicium, et animae erga praesentia affectum gerentis, et erga voluntatem Dei desidis et remissae: proximam tamen habet Dei misericordiam, et pro hoc ipso, quod seipsum arguit et notavit, nota criminis exsolvitur si tamen servet de caetero cogitationum lapsus memor Dominici sermonis, quo ait: Ecce sanus fa ctus es, jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Si autem id temporis sit, quo naturaliter de cibis appetendis commonemur; mens autem in melioribus occupata, inferiora spernit et despicit, non recordalteram, vel cilicinam, vel aliam quamlibet? RESP. Cilicii quidem usus habet proprium tempus, non
Abbreviated transcription (Latin):
nobis donasset. In esse enĩ hoc nature nr̃e osten¬
ditus. cũ bestuis & animalib erga eos qui sib
beneficia alicui prestiterunt in est natutaliᷤ
affectus. Quis aut̃ tantũ bñficii amicis p̾s¬
tat. quantũ inimicus. cũ nobis causa bea¬
titudiuis efficiatur illius quã dñs dicit. be¬
ati estis cũ ꝑsequentua & exprobrauerint
&e dicent om̃e malũ aduersum uos mentien

Expanded text:
nobis donasset. Inesse enim hoc naturae nostrae ostennobis donasset. Inesse enim hoc naturae nostrae ostenditur, cum etiam bestiis vel animalibus erga eos qui sibi beneficii aliquid praestiterunt inest naturalis affectus. Quis autem tantum beneficii amicis praestat quantum inimicis? cum nobis causa beatitudinis efficiatur illius de qua dicit Dominus: Beati estis cum persequentur vos et exprobrabunt, et dicent o
Abbreviated transcription (Latin):
m se ẽ ledunt aiuersis modis. ce insidian¬
tur. uł his qui se uident. uł his qui simul
uiuunt. Et qm̃ ex corpore & anima constat homo:
scdm animã quidẽ diligamus arguentes & com-¬
monentes & om̃imodo ad conuersationẽ eos ꝓ¬
uocantes. scdm̃ corpus uero prestemus eis bene¬
ficia & miscdiam. si indigent uictu: qm̃ nemo
dubitat qł caritas in affectu sita sit. Quod autẽ
possibile sit docuit dñs ꝑ caritatem dei pattis
&e ꝑ obedientiã suã usq ad mortẽ. quã utiq ꝓ
inmicis adbuc & impiis nobis sustinuit: sic̃
& apłs testatur dictus. Commendat autẽ ds
suã caritatem in nobis: quia cũ adhuc pecca¬
tores essemus xp̃c pro nobis mortuus est.S
&e nos ad hoc ip̃m cohortatur dicens. Estote
gͦ imitatores dei. sicut filii carissimi. &e ambu¬
late in caritate dei : sicut ce xp̃c dilexit nos. & se¬
metipm tradidit pro nobis. bostiam ce oblati¬
onem deo. Nũquã aut̃ preciperet hoc iustus
ce clemens deus. nisi utiq etiã possibilitatẽ

Expanded text:
ersis modis, et insidiantur vel his qui vident vel his qui simul vivunt. Et quoniam ex corpore et anima constat homo, secundum animam quidem diligamus, arguentes, et commonentes, et omni modo ad conversionem eos provocantes. Secundum corpus vero praestemus eis beneficia et misericordiam; et si indigent, victum: quoniam nemo dubitat quin charitas in affectu sit. Quod autem possibile sit, docuit Dominus per charitatem Dei Patris et per suam obedientiam, usque ad mortem, quam utique pro inimicis adhuc et impiis nobis sustinuit, sicut et Apostolus testatur, dicens: Commendat autem Deus suam charitatem in nobis, quia cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est . Sed et nos ad hoc ipsum cohortatur, dicens: Estote ergo imitatores Dei, sicut filii charissimi; et ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et semetipsum tradidit pro nobis hostiam et oblationem Deo . Nunquam autem praeciperet hoc justus et clemens Dominus, nisi utique etiam possibilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
respiciat & intelligat. qđ in laqueis dia¬
boli capta detinetur. in quos sua quidẽ
sponte incidit: s iam quasi captuia. non
quȩ uult agit. s qđ odit illud facit. S si
conuertatur ad dñm. qui liberet eã de
corpore mortis huius: statim inueniet
diligitis me mandata mea seruate: & ego ro¬
gabo patrẽ meũ. & aliũ paraclitũ dabit
uobis. sp̃m ueritatis. quẽ hic mundus ñ
potest accipere. Donec gͦ ñ seruamus
mandata diũ. nec sumu̾s tales. ut ip̃e de
nobis testimoniũ ferat dicens. quia uos ñ es¬
tis de hoc mundo: sp̃s sc̃i participiũ babere¬

Expanded text:
resipiscat; et intelligat quod in laqueis diaboli capta detinetur. In quos sua quidem sponte incidit; sed jam quasi captiva, non quae vult agit; sed quod odit, illud facit . Sed si convertatur ad Dominum, qui liberet eam de corpore mortis hujus, statim inveniet diligitis me, mandata mea servate; et ego rogabo Patrem meum, et alium Paraclitum dabit vobis, Spiritum veritatis, quem hic mundus non potest accipere . Donec ergo non servamus mandata Domini; nec sumus tales ut ipse de nobis testimonium ferat, dicens: Quia vos non estis de hoc mundo, Spiritus sancti participium habere
Abbreviated transcription (Latin):
bita est. hoc ip̃m indicat. Cũ enĩ adã ꝓ ex¬
cusatioẽ sua. obiecisset. quia mulier quã¬
mͥ dedisti. ip̃a mͥ dedit. & manducaui: qͥ a
audisti inquit. ds uocẽ mulieris tuȩ. &e man¬
ducasti de ligno de quo preceperã tibi. ne
de solo ip̃o maducares. maledicta terra in
fr̃ib silere. & acquiescere. ⁊ resp̃
Quia ñ oportet: manifestũ ẽ ex ip̃is.
uñi preceptis. quib in ueteri quidẽ testa¬
m̃to clocet. Aigue ꝓximũ tuũ: & ñ assume ᷤᷤ

Expanded text:
bita est, hoc ipsum indicat. Cum enim Adam pro exbita est, hoc ipsum indicat. Cum enim Adam pro excusatione sua objecisset: Quia mulier quam dedisti mihi, ipsa mihi dedit, et manducavi . Quia audisti, inquit Deus, vocem mulieris tuae, et manducasti de ligno, de quo praeceperam tibi, ne de eo manducares, maledicta terra eriribus silere et acquiescere? RESP. Quia non oportet manifesta est haec ipsius Domini praeceptis, quibus in Veteri quidem Testamento dicit: Argue proximum tuum, et n