comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relectationi aptus om̃ibus qui aspicerent locus abꝑat̃e¬
pe: Qd sequitur de eodẽ rege iosia absculio qͦ equosas
dederant. reges iuda soli in introitu templidna &u paulo
post. curruis autẽ solis cõbussit igni: osterda oriso gran¬
tulm idola terrarũ supstitioni iudeos eod tepore fuisse. mar¬
cipatos. ita ut inuenerationẽ solis que paore genculiin
duam co. credebant. simulachro eiꝰ qd fecerano eurtuns
equosq subdiderint. & hoc in atrus demuli dñi. Dic enĩ
solent gentiles pingere uel facere simulachrũsolis ut gue¬
rum imberbem in curru ponentes. equos eidem quasi eur¬
sucelũ petentes subiungant. Cui ꝓpt̾ea pueri aptant una¬
tiniem. quiã sol uelut cotidie. nouo ortunatus. millum
ꝯscła senium incidit. Ut autẽ eidem currus de equos. enis¬

Expanded text:
delectationi aptus omdelectationi aptus omret. Quod sequitur de eodem rege Josia: Abstulit quoque equos quos dederant reges Juda soli in introitu templi Domini; et paulo post: Currus autem solis combussit igni, ostendit omnium gentium idololatrarum superstitioni Judaeos eo tempore fuisse mancipatos, ita ut in venerationem solis, quem more gentilium Deum esse credebant, simulacro ejus quod fecerant currus equosque subdiderint, et hoc in atriis templi Domini: sic enim solent gentiles pingere vel facere simulacrum solis, ut puerum imberbem in curru ponentes, equos eidem quasi curru coelum petentes subjugent. Cui propterea pueri aptant imaginem, quia sol velut quotidie novo ortu natus nullum per saecula senium incidit. Ut autem eidem currus et equos tri
Abbreviated transcription (Latin):
iste amplius chophet & uallis filii ennon. sed uallis occisi¬
onis. Et dissipabo consiliũ iudȩ & ierłm in loco isto. & sub¬
uertam eos gladio. Isaias quoq manifestissime thophet
infernum appellat. Quicũ ꝑpetuum diaboli interitũ
sub nomine. assur describeret dicens. a uoce enim dñi par¬
bit. assur uirga ꝑcussus. & erit transitus uirgȩ funda¬
tus quã requiesdere faciet dñs suꝑ eũ. statim quomod
et ubi ẽẽt. periturus subdidit dicens. Prȩparata ẽ. enĩ
ab herithopheth a rege p̃parata ꝓfunda &e dilatat a
ulchre ait & dilatata. quia thophet dicitur latitudo
utrimenta inquit eiꝰ ignis & ligna multa. flatus dñi sicu
torrens sulphuris succendens eam. Contaminauit autẽ
iosias thophet uł ossa mortuorũ sicut insequentibu᷑:
de aliis idolorum locis fecisse legitur. uel alia quȩlibet
mimnunda disꝑgens quatinꝰ ab ominationi podus quã

Expanded text:
iste amplius Thophet et vallis filii Ennon, sed vallis occisiiste amplius Thophet et vallis filii Ennon, sed vallis occisionis: et dissipabo consilium Judae et Hierusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. » Isaias quoque manifestissime Thophet infernum appellat. Qui cum perpetuum diaboli interitum, sub nomine Assur, describeret, dicens : « A voce enim Domini pavebit Assur virga percussus, et erit transitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum: » statim quomodo, et ubi esset periturus, subdidit, dicens: « Praeparata est enim ab heri Thophet, a rege praeparata, profunda, et dilatata. » Pulchre ait « et dilatata, » quia Thophet dicitur latitudo. « Nutrimenta, inquit, ejus ignis et ligna multa, status Domini sicut torrens sulphuris, succendens eam. » Contaminavit autem Josias Thophet, vel ossa mortuorum ibi sicut in sequentibus de aliis idolorum locis fecisse legitur, vel alia quaelibet immunda dispergens, quatenus abominationi potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
locus in eadẽ conualle. iuxta piscinã fullonis cuiꝰ meminu
scriptura. & iuxta agrũ acheldemach. quiusq hodie
monstratur ad australem plagã montis syon Soleban
autem in thophech quia locus erat amenissimꝰ. uNde
hodieq ortorũ prebet delicias posita ara sacrificare de¬
monibus. nefandoq igne suos consecrare. liberos. siue
holocaustũ offerre. sicut in libro uerboꝵ dierũ de achar
rege scriptũ est. ipse ÷ qui adoleuit incensũ in uallebe¬
nennon: & lustrauit filios suos in igne. Benennon siqui¬
dem. ennon significat. Uallis autẽ ennon dicit᷑ hebraice
gehennon: cuiꝰ nomine. in nouo testamento pena inferorũ
gehenna cognominatur. Quia nimirũ sicut in conual¬
punientur. Deniq ieremias eũ referret p̃cepisse sibi dñm
ac dixisse egredere ad uallẽ filii ennon quȩ ẽ. iuxta intro¬
tum portȩ fictilis. paulopost. dicit. & non uocabitur loc

Expanded text:
locus in eadem convalle juxta piscinam fullonis, cujus meminit locus in eadem convalle juxta piscinam fullonis, cujus meminit Scriptura, et juxta agrum Aceldema, qui usque hodie monstratur ad australem plagam montis Sion. Solebant autem in Thophet quia locus erat amoenissimus, unde hodie quae hortorum praebet delicias posita ara sacrificare daemonibus, nefandoque igne suos consecrare liberos, sive holocaustum offerre: sicut in libro Verborum dierum de Achaz rege scriptum est : « Ipse est, qui adolevit incensum in valle Benennon, et lustravit filios suos in igne. » Benennon siquidem Ennon significat, vallis autem Ennon dicitur Hebraice Benennon, cujus nomine in Novo Testamento poena inferorum gehenna cognominatur. Quia nimirum sicut in convalpunientur. Denique Jeremias cum referret praecepisse sibi Dominum ac dixisse : « Egredere ad vallem filii Ennon, quae est juxta introitum portae fictilis. » Paulo post dicit: « Et non vocabitur locus
Abbreviated transcription (Latin):
disses uestimenta sua. & misisset helchiam sacerdodẽ. et
ceteros qui subsequent̾ annumerant᷑ ad oldan ꝓpheces:
uxorem sellum quȩ habitabat in ierłm inscda. Quid si¬
gnificat illud aͦd dicitur in scdã. in libro paralipome¬
non declaratur ubiscriptũ ÷ de prȩfato rege er echia. Edi¬
pprium nomen loci transtulitꝰ in masena. Masena qͥppe.
int̾pretatur seda. Qͦd ergo dicit᷑ ꝓphecissa habitas se
in scdã. in scdi muri parte intellige. Eͦd dicitur de losia
rege contam in auit. quoq thopheth qͦd ẽ. in conualle fili
ennon. ut. nemo consecraret. filiũ suum aut filiã per ignẽ
moloch: Frequens ẽ. in scripturis hoꝵ mentio locorũ. mna¬
xime in libro regũ & iereinia ꝓpħa. Est autẽ uallis fili¬
ennon siue ennon iuxta murũ ierłm contra orientem.
in qua nemꝰ pulcherrimũ silos fontib irrigatur. Ta¬
phech autẽ siue thopheth. utrunq enĩ seribitur. erat

Expanded text:
disset vestimenta sua, et misisset Helchiam sacerdotem et disset vestimenta sua, et misisset Helchiam sacerdotem et caeteros qui subsequenter annumerantur, ad Oldam prophetam uxorem Sellum, quae habitabat in Hierusalem in secunda. Quid significet illud quod dicitur, « in secunda, » in libro Paralipomenon declaratur, ubi scriptum est de praefato rege Ezechia : « Aediproprium nomen luci transtulit in Masena. Masena quippe interpretatur secunda. Quod ergo dicitur prophetissam habitasse « in secunda, » in secundi muri parte intellige. Quod dicitur de Josia rege: « Contaminavit quoque Thophet, quod est in convalle filii Ennon, ut nemo consecraret filium suum aut filiam per ignem Moloch. » Frequens est in Scripturis horum mentio locorum, maxime in libro Regum et Jeremia propheta. Est autem vallis Ennon, sive filii Ennon juxta murum Hierusalem contra orientem, in qua nemus pulcherrimum Siloe fontibus irrigatur. Thophet autem sive Thophec utrumque enim scribitur erat
Abbreviated transcription (Latin):
cecera. Post morte quoq er echie narrat scriptura manal¬
sen filium eiꝰ regnasse in ierłm. Quicũ ad idola colenda se
abominationes faciendas se conuerteret relinquens dmpa¬
trum suorũ & bona exempla quȩ ingenitore suo erechia
orum cepert̾q manassen. & uinctũ catenis atq compedibus
duxert̃ inbabylonẽ. Qui postquã coangustatus ẽ. orauit
dnĩn deum suũ. & egit pęnitentiã ualde coram dõ patrum
ethec pęnitentia manassȩ qd post cõmissa scdera nullus
debet de dĩ miscđia desꝑare. sed magis ꝑ pęnitentiã con¬
gruam sꝑem habere. uẽniȩ si eã rite ꝑfecerit. Post hunc
regnauit filiꝰ eius amon idolatra. Poit quẽ iosias filius ci
rex iustissimus regnauit. qui omnẽ spurcitiam sdoloriẽ
quam patres sui fabricauerunt emundauit: & se urder
cultum strenue exereuit. Ed merito. quia longe ante
do dñi. Quod autẽ sequitur de eodem rege. qđ audito libe
legis dni quem helchias sacerdos inuenit in domo dm̃ sei¬

Expanded text:
etc. » Post mortem ergo Ezechiae, narrat Scriptura Manassem filium ejus regnasse in Hierusalem; qui cum ad idola colenda, et abominationes faciendas se converteret, relinquens Deum patrum suorum et bona exempla, quae in genitore suo Ezechia orum, ceperuntque Manassen, et vinctum catenis atque compedibus, duxerunt in Babylonem. Qui postquam coangustatus est, oravit Dominum Deum suum, et egit poenitentiam valde coram Domino Deo patrum est haec poenitentia Manasse quod post commissa scelera nullus debet de Dei misericordia desperare, sed magis per poenitentiam congruam spem habere veniae, si eam rite perfecerit. Post hunc regnavit filius ejus Ammon idololatra. Post quem Josias filius ejus rex justissimus regnavit, qui omnem spurcitiam idolorum quam patres sui fabricaverunt, emundavit, et se in Dei cultu strenue exercuit. Et merito, quia longe ante do. Quod autem sequitur de eodem rege, quod audito libro legis Domini, quem Helchias sacerdos invenit in domo Domini, sci
Abbreviated transcription (Latin):
instanter meditari. quã septiformis sp̃s grã inscripturis
saeris constituit. atq ad salutẽ humani generis gemino
testamento edidit. Qui autẽ solam fidem Sine oꝑib bonis
et meditatione legis dĩ sibi sufficere credunt ad salutẽ. re

Expanded text:
instanter meditari, quam septiformis Spiritus gratia in Scripturis instanter meditari, quam septiformis Spiritus gratia in Scripturis sacris constituit atque ad salutem humani generis gemino Testamento edidit. Qui autem solam fidem sine operibus bonis et meditatione legis Dei sibi sufficere credunt ad salutem, re
Abbreviated transcription (Latin):
dam. mansuetudinẽ. certa bonũ certamenfidei. App̃¬
hende uitam ȩcernã in qua uocatus es. & ait heliseus.
ad regem. Tolle. sagittas. Qui cũ tulisset. rursũ dixit ei.
Percute iaculo terram. Et cũ ꝑcussisset trib uicibus et
stetisset. iratus ẽ. contra eũ uir dei & ait. Si ꝑcussisse
quinquies aut sexies siue septies. ꝑcussisses syriã usq
ad consũmationem. Nunc autẽ tribus uicib ꝑcuties
eam. Ecce. mandat ꝓpha regi iaculo ꝑcudere derrã. Et
cum ꝑcutit trib uicibus & stat. irascitur contra eũ quod
nus studiose agͥunt merito increpatione diuina arguunt᷑.
uid ẽ. enim tribus uicib derrã iaculo ꝑeutere. nisi drinit¬
tis fidem carnalib ꝑ doctrinã insinuare Sed eũ hoc
agit sadis doctor hominesq ad fidẽ ꝑducit. necesse est ut
adhuc instet uerbo. donec illos doceat. quinq sensib corpo¬
ris imꝑare bonisq oꝑibus quȩ ꝑsenariũ numerum ex¬
primuntur studiũ impendere. liecñ & scientiam sp̃ualẽ

Expanded text:
onum, certamen fidei, apprehende vitam aeternam in qua vocatus es . » « Et ait Elisaeus ad regem: Tolle sagittas. Qui cum tulisset, rursum dixit ei: Percute jaculo terram. Et cum percussisset tribus vicibus, et stetisset, iratus est vir Dei contra eum, et ait: Si percussisses quinquies, aut sexies, sive septies, percussisses Syriam usque ad consummationem. Nunc autem tribus vicibus percuties eam. » Ecce propheta mandat regi jaculo percutere terram, et cum percutit tribus vicibus et stat, irascitur contra eum quod nus studiose agunt, merito increpatione divina arguuntur. Quid est enim tribus vicibus terram jaculo percutere, nisi Trinitatis fidem carnalibus per doctrinam insinuare? sed cum agit hoc satis doctor, hominesque ad fidem perducit, necesse est ut adhuc instet verbo, donec illos doceat quinque sensibus corporis imperare, bonisque operibus quae per senarium numerum exprimuntur studium impendere, necnon et scientiam spiritualem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut corpus sine spũ mortuum ẽ. ita & fides sine oꝑibusd
mortua ẽ. Ee alibi seriptũ est. Qui ignorat: ignorabitur.
Mortuus ẽ. ergo heliseus. & sepeliert eum. Latrunculi quoe
cos moab uenert litertam qrł in ipso anno. Quidaman¬
dem sepelientes hominẽ uiderunt. Latrunculos. & ꝓiecer̃t
cadauer in sepulchrũ helisei. Qꝰ d mox ut detigit ossa helisei
reuixit. homo & stecit. suꝑ pedes suos. Quid significat hȩc¬
resuscitatio cadaueris mortui ꝑ contactũ ossuum helisei.
nisi uitã fidelium quȩ in mort e. xp̃i ueraciter constat:
lucunq gͦ firia fide tangit mortẽ xp̃i & sꝑem suam ue¬
raciter in ipso collocat: sine dubio particeps erit resurr¬
ctioniseiꝰ. Dicit enĩ ipsa ueritas. Ego sum resurrectio eo
uita. Qui credit. in me etiã si mortuus fuerit uiuet. Et. oĩs
qui uiit & credit in me. ñ moriecur in eternũ. & alibi.

Expanded text:
us sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est . » Et alibi scriptum est: « Qui ignorat ignorabitur . » « Mortuus est ergo Elisaeus et sepelierunt eum. Latrunculi quoque de Moab venerunt in terram Israel in ipso anno. Quidam au sepelientes hominem, viderunt latrunculos, & proiecerunt cadauer in sepulcrum Helisæi. Quod vt tetigit ossa Helisæi, reuixit homo, & stetit supra pedes suos. Quid mirabilius, resuscitatio cadaveris mortui per contactum ossium Elisei, nisi vitam fidelium, quae in morte Christi veraciter constat? Quicunque ergo firma fide tangit mortem Christi, et spem suam veraciter in ipso collocat, sine dubio particeps erit resurrectionis ejus. Dicit enim ipsa Veritas: « Ego sum resurrectio et vita. Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet. Et omnis qui vivit et credit i
Abbreviated transcription (Latin):
quid a prȩtereuntib iustis scientiȩ spũalis uel bonoꝵ exẽploꝵ
in thesaurũ dñi collatum ẽ. ꝑsacerdotũ hoc prędicadoꝵ
officia ad instaurationẽ templispũalis conferatur. qua
restaurent : ne forte ꝓ negligentia magistrorũ depereat
cesimum terciũ annũ regis ioas ñ instaurauer sacerdodes
sarta tecta tẽpli significat qͦd ante aduentũ saluatoris li¬
cet doctrina legis ingente. iudeorũ fuerit. tamen ꝑdoctoꝵ
negligentiam in multis corrũpebatur. donec ueniret ip̃se
qui legem dedit. & ꝑsc̃ȩ trinitatis fidem decalogũ legis
in moysi & ꝓpħarum scriptis sp̃ualiter obseruandum
doceret. Uocauitq rex ioas ioladam pontifict & sacerdotes
dicens eis. Quare sarta decta ñ instaurastis tẽpli: Nolite gͦ
amplius accipere pecuniã iuxta ordinẽ. ur̃m. sed ad instas
te regiones quia albȩ st̃ iam ad messem. Rogate dñm me¬

Expanded text:
quid a praetereuntibus justis, scientiae spiritalis vel bonorum exemplorum quid a praetereuntibus justis, scientiae spiritalis vel bonorum exemplorum in thesaurum Domini collatum est, per sacerdotum, hoc est, praedicatorum officia ad instaurationem templi sprestaurent; ne forte per negligentiam magistrorum depereat um annum regis Joas non instauraverunt sacerdotes sarta tecta templi, » significat, quod ante adventum Salvatoris licet doctrina legis in gente Judaica fuerit, tamen per doctorum negligentiam in multis corrumpebatur, donec veniret ipse qui legem dedit, et per sanctae Trinitatis fidem Decalogum legis in Moysi et prophetarum scriptis spiritaliter observandum doceret. « Vocavitque rex Joas Joiadam pontificem et sacerdotes, dicens eis: Quare sarta tecta non instaurastis templi? Nolite ergo amplius accipere pecuniam juxta ordinem vestrum, sed ad instaurte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Rogate Dominum me
Abbreviated transcription (Latin):
monio designat. decreta legis dei quib quidagere rer
debeat: qualiter uiuere. p̾cipiatur. Deniq inlibrouer¬
borm dierũ apertius. & imposuert inquitei diadema
deoeruntq in manu eiꝰ tenendã legem. E magnutiꝙx
arat. salutarisq prudentiȩ ut pt tyrannice impisꝙ ne¬
cem reginȩ. succedenti in regnũ filio regis legitami. eum
ipso hãbitu regni simul disciplina legis dĩ seruanda cõ¬
muteretur. Et̃ qui se prȩlatũ popło regendo iuderet.
ipse se regendũ diuinis legib subdi debere meminisset.
precio animȩ. & quã sponte & arbitrio cordis su inferum
in templũ dñi accipiant saceydotes iuxta ordinẽ suup
et instaurent sarta tecta domꝰ. si quid necessarium iude¬
rinc instaurationi. Mandat rex nr̃ doctoribus suis
ut accipiant omnẽ pecuniam quȩ aprȩt̾euntib offertur
in teplum dñi ꝓ precio animȩ & uoto cordis sui. eũ quic¬

Expanded text:
monio designat decreta legis Dei, quibus, quid agere rex monio designat decreta legis Dei, quibus, quid agere rex debeat, qualiter vivere, praecipitur. Denique in libro Verborum Dierum apertius: « Et imposuerunt, inquit, ei diadema, dederuntque in manu ejus tenendam legem . » Et magnae utique erat salutarisque prudentiae, ut post tyrannicae impiaeque necem reginae, succedenti in regnum filio regis legitimi, cum ipso regni habitu simul disciplina legis Dei servanda committeretur, ut qui se praelatum populo regendo videret, ipse se regendum divinis legibus subdi debere meminisset.pretio animae et quam sponte et arbitrio cordis sui inferunt in templum Domini accipiant illam sacerdotes iuxta ordinem suum et instaurent sarta tecta domus, si quid necessarium viderint instauratione, » etc. Mandat rex noster de doctoribus suis, ut accipiant omnem pecuniam, quae a praetereuntibus offertur in templum Domini pro pretio animae et voto cordis sui, cum quid
Abbreviated transcription (Latin):
thronumꝰ regũ. ubi & porta seir & domꝰ messa quȩ cũ polia
scutarioꝵ nominant᷑ esse uidentur. Seutarios autẽ tuto¬
res regis appellat destante libro paralipomenon. qui cũ
roboam scuta ęrea ꝓ aureis fecisse cõmemorasset. adiecit.
Ed tradidit illos principib scutarioꝵ qui custodiebant ue¬
stibulum palatii. In quo uidelicet libro. cuncta hae c
abbatũ sacerdotum & leuitarũ et ianitorũ erit in portis
aiauͭ pars addomũ regis. & tercia inporta quȩ appellae
sundamenti. Om̃e uͦ reliquum uulgus sit inatrus dorras
om. Nec quisquã alius ingrediatur domũ dñi nisisacerdo¬
oh & qui ministrant de leuitis ipsi tantũ modo ingrodo¬
antu quia scificatisunt . Et om̃e reliquum uragus ob
sentes singuligrina sua. & cetera. Qd sequt de eodem
bduxitq filiuꝰ regis. & posuit suꝑ cũ dia dema et testi¬
monium. in diademate insigne capitis regiũ. intester¬

Expanded text:
thronum regum. Ubi etiam porta Seir, et domus Messa, quae cum porta thronum regum. Ubi etiam porta Seir, et domus Messa, quae cum porta Scutariorum nominatur, esse videntur. Scutarios autem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon; qui cum Roboam scuta aerea pro aureis fecisse commemorasset, adjecit: Et tradidit illos principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . In quo videlicet libro distinctius haec sabbatum sacerdotum et Levitarum et ianitorum erit in portis tertia vero pars ad domum regis et tertia in porta quae appellatur Fundamenti omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini nec quisquam alius ingrediatur domum Domini nisi sacerdotes et qui ministrant de Levitis ipsi tantummodo ingrediantur quia sanctificati sunt et omne relibentes singuli arma sua . » Quod sequitur de eodem: « Produxitque filium regis, et posuit super eum diadema et testimonium; » in diademate insigne capitis regium, in testi
Abbreviated transcription (Latin):
et illos qui iã suam septimanã ministrando impleue
rant. ne abirent retinuit. Qui alios qͦ leuitas de cuncais
urbibus iuda simul & pͥncipes familiarũ isrł. missis
in hoc centurionib lerosolimã congregauerat ut uer¬
ba dierũ narrant᷑ : quo educturꝰ filium regis tali ratio¬
ne distinxit. ut om̃s qui impleuerant sabbatũ et egre¬
suri erant in duas diuisi partes regẽ. in interiorib atru
locis armati circunstarent. Reliqͦua uͦ multitudo idẽ.¬
ii qui ñ erant de stirpe leui. exderiores atrioꝵ ianua
contra furorẽ. regine si quid forte aduersi moliretur cu¬
stodirent. Porro ii qui nuꝑ ad sabbatũ uenerant sacer¬
dotes. leuitȩ & ianitores intres diuisi partes domũ regis
idẽ. palatium obseruarent. ne uel hoc regina collecto ex
debatur sicut infra dicto᷑. Duxeruntq regẽ de domo dñi
et uenert̃ ꝑuiam portȩ scutariorũ in palatiũ. & sedit suꝑͣ

Expanded text:
et illos qui jam suam septimanam minet illos qui jam suam septimanam minrant, ne abirent, retinuit. Qui alios quosque Levitas de cunctis urbibus Juda simul, et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus Hierosolymam, congregaverat, ut Verba dierum narrant, quos educturus filium regis tali ratione distinxit, ut omnes, qui impleverant sabbatum, et egressuri erant, in duas divisi partes regem in interioribus atrii locis armati circumstarent: reliqua vero multitudo, id est qui non erant de stirpe Levi, exteriores atriorum januas contra furorem reginae, si quid forte adversi moliretur, custodirent. Porro hic qui nuper ad sabbatum venerant Sacerdotes, Levitae, et Janitores in tres divisi partes, domum regis, id est palatium, observarent: ne vel hoc regina collecto exedebatur, sicut infra dicitur: duxeruntque regem de domo Domini, et venerunt per viam portae scutariorum in palatium, et sedit super
Abbreviated transcription (Latin):
ad ioiadã sacercdotẽ. Qui dedit eis hastas & arma regis
dauid quȩ erant in domo dñĩ. & steterunt singłi
habentes arma in manusua a parte. tẽpli dextra
usq ad partẽ sinistram altaris & edis circũ regem.
Hȩc autẽ quomodo facta sint & in quib locis. si quis
ea quȩ suꝑius de atriis domꝰ dñi dicta sunt bene com¬
memor auerit. ita intelligere potest. Sed ne fastidium
faciamus lectori. his omissis quȩ iã exposita st̃ adil
lud qđ de diuisione turbȩ diccum ẽ. ueniamus. Cuiꝰ
rei ratio talis ẽ. E rant autem sortes uiginti quatauor et̃
sacerdotum & leuitarũ et lanitorum. qui ꝑ dotidẽ septim¬
nas sibi ex ordine succederent sabbato noua turma in¬
trante ad officiũ. & pͦt sabbatum ea quȩ ꝓxima sept¬
mana ministrauerat domũ redeunte. ded hic pontife
ꝓpter necessitatẽ agendi circa nouũ regem exercitꝰ. et
eos qui intrandi sepͣtimanã ordinem habebant. suscepit

Expanded text:
ad Joiada sacerdotem: qui dedit eis hastas et arma regis ad Joiada sacerdotem: qui dedit eis hastas et arma regis David, quae erant in domo Domini. Et steterunt singuli habentes arma in manu sua a parte templi dextra usque ad partem sinistram altaris et aedis circum regem. » Haec autem quomodo facta sint et in quibus locis, si quis ea quae superius de atriis domus Domini dicta sunt bene commemoraverit, ita intelligere potest. Sed ne fastidium faciamus llud quod de divisione turbae dictum est veniamus, cujus rei ratio talis est. Erant autem sortes viginti quatuor et sacerdotum et levitarum et janitorum, qui per totidem septimanas sibi ex ordine succederent, sabbato nova turma intrante ad officium, et post sabbatum ea quae proxima septimana ministraverat domum redeunte. Sed hic pontifex propter necessitatem augendi circa novum regem exercitus, et eos qui intrandi septimanam ordinem habebant, suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
ueri  nis. Aimno autẽ septimo misit loiada. &e assumepes
centuriones & milites introduxit ad se in templũ. ñi. pepi¬
qnq cũ eis fectus. E adiurans eos in domo dñi ostendt en
filium regis. & p̃cepit eis dicens. Iste ẽ. sermo quẽ facere cle¬
betis. Tercia pars ur̃m introeat. sabbato. & obseruet excubi
dum domus regis. Tercia autẽ pars sit ad portã seir. et̃
tercia pars ad portã quȩ ẽ. post habitaculũ scutario¬
rum. & custodietis excubitũ domus messa Due uͦ partes
e uobis om̃s egredientes sabbato custodiant Excubias dom
dñi circum regẽ. & uallabitis eũ habentes arma in ma¬
nibus ur̃is. Si Quis autẽ ingressus fuerit septa t̾epli:. int̾fi¬
ciatur. Eritisq cũ rege intrgeunte & egrediente. Et fece¬
runt centuriones iuxta om̃ia quȩ p̃cẽperat eis ioiada sa¬
cerdos & assumentes singuli uiros suos qui ingrediebant᷑
sabbatũ cum iis qui egrediebant᷑ asabbato: uenerunt

Expanded text:
verit poenis. « Anno autem septimo misit Joiada, et assumens verit poenis. « Anno autem septimo misit Joiada, et assumens centuriones et milites introduxit ad se in templum Domini pepigitque cum eis foedus et adiurans eos in domo Domini ostendit eis filium regis et praecepit illis dicens iste sermo quem facere debetis tertitum domus regis; tertia autem pars sit ad portam Seyr, et tertia pars ad portam quae est post habitaculum scutariorum. Custodiete vobis, omnes egredientes sabbato, custodiant excubias domus Domini circum regem, et vallabitis eum habentes arma in manibus vestris. Si quis autem ingressus fuerit septa templi, interficiatur. Eritisque cum rege introeunte et egrediente. Et fecerunt centuriones juxta omnia quae praeceperat eis Joiada sacerdos. Et assumentes singuli viros suos, qui ingreabbatum, cum his qui egrediebantur a sabbato, venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uda. ipse ꝑcussit edom inualle salinarũ decem milia. es
Mprehendit pecrã in prelio uocauitq nomeneiꝰ ierechel usa
ipresentẽ diem: uallis salinarũ erat ubi sal faciebant. uł
eno uidelicet salsuginis ut multis in locis deciso. exiecato
ormncenso. uel aqͥs puteoꝵ salsis feruefactis & usꝙ acd salis fir¬
itatem coquendo ꝑductis. uł alio quolibet ordine qͦ salfi¬
a consueuit. In quło etiam loco loab duodecĩ milia idume¬
orum ꝑcussisse legitur. Nec prȩc̾eundum qͦd ꝓualle salina¬
rum iłetus editio quasi nomen regionis gemelam posuit.
etra autẽ ciuitas ẽ. arabiȩ nobilis in eadem terra edom que
in libro numeroꝵ recem dicit᷑. & a syris hodieq sic appellat᷑
erechel uͦ quod amasias uictor ei nomen imposuit. int̾pretat᷑
cetus dĩ uel auxiliũ dei. agente eo fideliter: ut ꝑenni iudere¬
cur memorie qͦd hanc uel cetus di popłi. uel dõ aduiuan.¬

Expanded text:
narum decem millia, et apprehendit Petram in praelio vocavitque nomen ejus Jectehel. Vallis Salinarum erat, ubi sales faciebant, vel feno videlicet salsuginis, ut multis in locis deciso, exsiccato et incenso; vel aquis puteorum salis fervefactis, et usque ad salis firmitatem coquendo perductis, vel alio quolibet ordine, quo sal fieri consuevit; in quo etiam loco Joab duodecim millia Idumaeorum percussisse legitur. Nec praetereundum quod pro valle Salinarum vetus editio quasi nomen regionis Gemela posuit. Petra autem civitas est Arabiae nobilis in eadem terra Edom, quae in libro Numerorum Recem dicitur, et a Syris hodieque sic appellatur. Jectehel vero, quod Amasias victor ei nomen imposuit, interpretatur Coetus Dei, vel Auxilium Dei, agente eo fideliter, ut perenni inderetur memoriae, quod hanc vel coetu populi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ. ut considerent nĩ qui pecuniã spũalem uerbidĩ ad
dispensandũ conseruis suis oꝑariis scilieet diuinis Acci¬
piunt. quanta fide quantaq discretione. illis opus ẽ. qͥbu
ratio de eadem pecunia reddenda ẽ. ut studeant ñ minus
fideles in sp̃ualib inueniri. quã isti in corporalibꝰ inuent¬
templũ dñi. quia sacerdotũ erat. Hȩc sententia ostendit
quod non quis ꝓprio arbitrio facile se credere debet. sed
magis sciat aꝰ qd confessio peccatoꝵ & pęnitentia sacerdotũ
iudicio ꝑagenda ẽ. qui habent scientiã discernendi im
mundum & iminundũ. & leprȩ maculam iudicare. Et
egrotabat infirmitate qua et mortuus ẽ. Descenditq
ad eũ ioas rexisrł. & flebat corã eo. dicebatq Pater mi

Expanded text:
sse est ut considerent hi, qui spiritalem pecuniam verbi Dei ad sse est ut considerent hi, qui spiritalem pecuniam verbi Dei ad dispensandum conservis suis, operariis scilicet divinis, accipiebant; quanta fide, quantaque discretione illis opus est, quibus ratio de eadem pecunia reddenda est, ut studeant non minus fideles in spiritalibus inveniri, quam isti in corporalibus futemplum Domini, quia sacerdotum erat. » Haec sententia ostendit, quod non quis proprio arbitrio facile se credere debet, sed magis sciat, quod confessio peccatorum et poenitentia sacerdotum judicio peragenda est, qui habent scientiam discernendi inter mundum et immundum, et leprae maculam dijudicare, et Elisaeus autem aegrotabat infirmitate, qua et mortuus est. Descenditque ad eum Joas rex Israel, et flebat coram eo, dicebatque: Pater mi
Abbreviated transcription (Latin):
deo. & cũ ꝓpheta dicere possunt: Dirigatur oratio mea sicut
incensum in conspectu tuo. Tubȩ autẽ quid aliud sunt
quam p̾dicatores scĩ qui in doto orbe terrarũ uocem
euangłicȩ prȩdicationis emittunt: Quoꝵ ꝑsonȩ ꝑpro¬
phetam dictum ẽ. Clama ne cesses quasi tuba ex alta
uocem tuã. & annuncia popło ineo scelera eorũ & domu
iacob peccata eorũ. Et psalmista. In omnẽ terram exiut
sonus eorũ. & infines orbis t̾rȩ uerba eorũ. Sequitur.
t ñ fiebat ratio his hominib qui accipiebant pecuniam
ut. distribuerent eã artificibus. sed infide tractabant eĩ
Deuotionẽ oftendit eoꝵ de quib sermo ẽ. quia tantum
studii in religione habuerint ut nullus dubitauerit qr
pecuniam dñi sine. alicuiꝰ fraudis suspicione tractarent.
et hanc de erario sullatã fideliter artificib ad munien¬
dam domum ꝓut singulis opus eẽt. offerrent. Unde nece¬

Expanded text:
Deo, et cum Propheta dicere possunt: « Dirigatur oratio mea sicut Deo, et cum Propheta dicere possunt: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » Tubae autem quid aliud sunt, quam praedicatores sancti, qui in toto orbe terrarum, vocem evangelicae praedicationis emittunt? Quorum quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum . » Et Psalmista: « In omnem terram exivit sonus eorum: et in fines orbis terrae verba eorum . » Sequitur: « Et non fiebat ratio his hominibus, qui accipiebant pecuniam, ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam. » Devotionem ostendit eorum, de quibus sermo est: Quia tantum studii in religione habuerunt, ut nullus dubitaverit quin pecuniam Domini, sine alicujus suspicione fraudis tractarent. Et hanc de aerario sublatam, fideliter artificibus, ad muniendam domum, prout singulis opus esset, offerrent. Unde nece
Abbreviated transcription (Latin):
parandorũ lignorũ & saxoꝵ in edificiũ domus. Quia alia
debet ee. doctr ina quarudes imbuunt᷑ adfidem. & alia quã
iam ꝑfecti instrinuntur ad scientiȩ plenitudinẽ. Bene autẽ
uasa domus dñi illi posst̃ intelligi qui iam aꝑti st̃ ad capi¬
enda munera diuina. & habiles frunt ad ministeriũ dei
am hydriȩ eos significare posst̃ qui aquã sapientiȩ diuinȩ
inse continent. Fuscinulȩ qͦ doctores spuales. quoꝵ officiũ
libus abnegare. necnon & sp̃ualem alimoniã uerbi cuiq
ꝓut conue̾n̾it. disꝑtiri. Quia st̃. inuerbis dĩ non nulla quae
nr̃s humilitati reuelare.. ad nr̃e epulas refectionis concede¬
re dignatus ẽ. Sunt itẽ alia tantȩ ꝓfuditatis quȩ solũ mode¬
scientiȩ pateant. nr̃e uͦ capacitatis ꝑ om̃ĩa mensurã transcen¬
darit᷑. ⁊ huribula autẽ illos figurate demonstrant. &ͥ mun¬
dam orationẽ ex conscientia pura & fide non ficta offerunt:

Expanded text:
parandorum lignorum et saxorum in aedificium domus. Quia alia parandorum lignorum et saxorum in aedificium domus. Quia alia debet esse doctrina qua rudes imbuuntur ad fidem, et alia qua jam perfecti instruuntur ad scientiae plenitudinem. Bene autem vasa domus Domini illic possunt intelligi, qui jam apti sunt ad capienda munera divina, et habiles fiunt ad ministerium Dei. Nam hydriae eos significare possunt, qui aquam sapientiae divinae in se continent. Fuscinulae quoque doctores spirituales, quorum officium libus abnegare, nec non et spiritalem alimoniam verbi cuique, prout convenit, dispertiri. Quia sunt in verbis Dei nonnulla quae nostrae humilitati revelare, ad nostrae epulas refectionis concedere dignatus est. Sunt item alia tantae profunditatis, quae sscientiae pateant, nostrae vero capacitatis per omnia mensuram transcendant. Thuribula autem illos significare demonstrant qui mundam orationem ex conscientia pura et fide non ficta offerunt
Abbreviated transcription (Latin):
bant. qͣndo illa quȩ ꝑheresim & scismata rupta erant. pe¬
edificabant. alii saxa cedebant. cũ duros corde & incredu¬
los fortiter increpabant ita ut impleret᷑ instauratio domus
dñi in uniuersis quȩ indigebant expensa ad domũ Anĩ
muniendã iuxta illud utiq apłi quo ait. Unicuiq autem
nr̃m cdata ẽ. grã scłm mensura donationis xp̃i. Et paulo
post. Et ipse inqt dedit quosdã quidẽ apłos. quosdã autẽ
ppħias. alios uͦ eu angłistas. alios autẽ pastores & doccores
ad consũmationem scorum in opus ministerii inedifica¬
tionem corporis xp̃i. Quod autẽ sequitur ueruntamen
nonfiebant ex eadẽ pecunia hydriȩ tẽpli dñi. & fuscinu¬
le. & churibula. et tube. & om̃e uas aureũ & argenteum de
pecunia quȩ inferebatur intẽplum dñi. significat qͦd alia
debet eẽ. ratio formandorũ uasorum in ministeriũ dñi. alia

Expanded text:
bant, quando illa quae per haeresim et schismata rupta erant, rebant, quando illa quae per haeresim et schismata rupta erant, reaedificabant. Alii saxa caedebant, cum duros corde et incredulos fortiter increpabant, ita ut impleretur instauratio domus Domini, in universis quae indigebant expensa ad domum Domini muniendam, juxta illud utique Apostoli quo ait: « Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi . » Et paulo post: « Et ipse inquit dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas: alios vero evangelistas, alios autem doctores et pastores, ad consummationem sanctorum, in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi . » Quod autem sequitur: « Verumtamen non fiebant ex eadem pecunia hydriae templi Domini, et fuscinulae, et thuribula, et tubae, et omne vas aureum et argenteum, de pecunia quae inferebatur in templum Domini, » significat quod alia debet esse ratio, formandorum vasorum in ministerium Domini, alia
Abbreviated transcription (Latin):
inueniebatur in domo dñi. & dabant eã iuxta numerĩ
atq mensurã in manu eoꝵ qui prxerant cementariis de¬
mus dñi. Qui imꝑendebant eã infabris lignorũ et
cementariis. & iis qui oꝑabant᷑ ĩn domo dñi. & cȩtera
Dcribam regis et pontifieem appellat sũmos doctores qui
pecuniã collatam iuxta nimerũ atq mensurã illis tribu¬
ebant qui p̾erant fabris et cementariis hoc ẽ. dispensa¬
toribus uerbi diuini qui euangłici tritici mensuram
conseruis sius iis qui oꝑantur indomo dñi. & uirtutum
ohera in edificio diuno cõponunt. tribuebant. Quid gͦ
alud fecer̃t apłi qͦs principes in eccła electio diuina const¬
auo. qͣndo ꝑsubiectos sibi discipłos uerbi diuini semina ꝑ
cotum orbẽ sparserunt: Quatinꝰ oꝑarios uoluntatis dĩ ido¬
neos in auditorib suis ꝑficerent. quoꝵ alii fabricabant ligna
eĩ semet ipsos & eos qui sibi oboediebant ligna fructifera
in domo dñi parare studebant. Alii sarta tecta tẽplifacie¬

Expanded text:
dabant eam juxta numerum atque mensuram in manu eorum qui praeerant coementariis domus Domini, qui impendebant ea in fabris lignorum, et in caementariis his qui operabantur in domo Domini. » Scribam regis et pontificem appellat summos doctores, qui pecuniam collatam juxta numerum atque mensuram illis tribuebant qui praeerant fabris et coementariis, hoc est, dispensatoribus verbi divini, qui evangelici tritici mensuram conservis suis his qui operantur in domo Domini, et virtutum opera in aedificio divino componunt, tribuebant. Quid ergo aliud fecerunt apostoli, quos principes in Ecclesia electio divina constituit, quando per subjectos sibi discipulos verbi divini semina per totum orbem sparserunt quatenus operarios voluntati Dei idoneos in auditoribus suis perficerent. Quorum alii fabricabant ligna, cum semetipsos ein domo Domini parare studebant, alii sarta tecta templi facie
Abbreviated transcription (Latin):
gnta salutis dñi contra sẏriã. Percutiesq syriã in aph
onee consumas eam. & reliqua. Quid ẽ. quod ꝓbheser
regi isrł iubet. arcũ & sagrdã afferre. nisi quodredo¬
pior nr̃ rectorib eccłs armis spũalibus se indui. et
contra hostem antiquum p̃cipit preliari: Arcusenĩ non¬
qunquã insacro eloquio ꝓ ipso saero eloquio ponisolet.
qd ex utroq testamento uelut ex cori & corda constat.
ꝙ uetus quippe testamentũ figuratur cornupyt diari¬
eiam. ł nouu quod incarnato dño figuratume signat᷑
corda. & dũ corda trabit᷑ cornu curiatur quia eũ no

Expanded text:
Syriam in Aphec, donec consumas eam, » et reliqua. Quid est quod propheta regi Israel jubet arcum et sagittam afferre, nisi quod Redemptor noster rectoribus Ecclesiae, armis spiritualibus se indui, et contra hostem antiquum praecipit praeliari? Arcus enim nonnunquam in sacro eloquio, pro ipso sacro eloquio poni solet, quod ex utroque Testamento velut ex cornu et chorda constat. Per Vetus quippe Testamentum figuratur cornu propter duritiam. Per Novum, quod incarnato Domino figuratum est, signatur chorda, et dum chorda trahitur, cornu curva
Abbreviated transcription (Latin):
entium in domũ dnĩ. Quia hȩc ẽ. intentis electoꝵ qui ꝑfids
ingrediuntur eccłam. ut aqdeternã beatitudinẽ quam
dextra significat ꝑueniant. In hoc gͦ mittunt sacerdoces
qui custodiunt ostia tẽpli omnem pecuniã quȩ defert᷑
ad tẽplum dñi. cũ prȩdicatores scĩ qui seruant introitũ
fidei offert̃ uota fideliũ in uerbis & oꝑibꝰ. & in eccłam

Expanded text:
omini, quia haec est intentio electorum, qui per fidem ingrediuntur Ecclesiam, ut ad aeternam beatitudinem, quam dextra significat, perveniant. Istuc ergo mittunt sacerdotes, qui custodiunt ostium templi, omnem pecuniam quae defertur ad templum Domini, cum praedicatores sancti, qui servant introitum fidei, offerunt vota
Abbreviated transcription (Latin):
accepistis gratis date. Et tulit ioiada pontifex garofilaci¬
um unũ. aꝑuitq foramen desuꝑ. & posuit. illud iuxta alta¬
re ad dexterã ingredientiũ domͥum dñi. Mittebantq in eo
sacerdõtes qui custodiebant ostia omne pecuniam quȩ de
ferebatur ad tẽplum dnĩ. Deniq pontifex nr̃ qui semet i¬
psum obtulit hostiã immaculatam dõ gazofilaciũ unũ
posuit. hoc ẽ. unam eccłam catholicam fecit. Cui foramen
desuper posuit. quia transitũ inde ad cȩlos parauit. Posu¬
ltq illud iuxta altare. ad dexterã ingredientium indomũ
dnui. Altare uidelicet corꝑus dñi ẽ. iuxta qͦd gazofilacium

Expanded text:
arta tecta domus et tulit Ioiada pontifex gazofilacium unum aperuitque foramen desuper et posuit illud iuxta altare ad dexteram ingredientium domum Domini mittebantque in eo sacerdotes qui custodiebferebatur ad templum Domini. » Denique pontifex noster, qui semetipsum obtulit hostiam immaculatam Deo, gazophylacium unum posuit, hoc est unam Ecclesiam catholicam fecit. Cui foramen desuper posuit, quia transitum inde ad coelos paravit. Posuitque illud juxta altare ad dexteram ingredientium in domum D
Abbreviated transcription (Latin):
pletum ẽ. illud uaticiniũ isaiȩ. Quia scissȩ st̃ in deser¬
to aquȩ. & correntes in solitudine: & quȩ erat arida in
stagnum. et sitiens in fontes aquarũ. Unde dñs ꝑ ipsum
ꝓpħetam loquens ait. Om̃s sitientes uenite ad aquas. &
ui non habetis argentũ ꝓperate emite & comedite.
enite emite absq argento. & absq ulla cõmutatione ui

Expanded text:
pletum est illud vaticinium Isaiae: « Quia scissae sunt in deserpletum est illud vaticinium Isaiae: « Quia scissae sunt in deserto aquae, et torrentes in solitudine, et quae erat arida in stagnum, et sitiens in fontes aquarum . » Unde Dominus per ipsum prophetam loquens ait: « Omnes sitientes venite ad aquas, et qui non habetis argentum, properate, emite et comedite. Venite, emite abs
Abbreviated transcription (Latin):
n depore hoc eras modius similȩ uno statere erit. & du
modui hordei statere uno in porta samariȩ. Quid enim
modius similȩ. nisi ꝑfectã mensuram diuinȩ sapientis
quȩ ẽ. in nouo destamento: Et quid duo mocdii hordei.
nisi seientiã legis & ꝓpħarum significant: Qͥ compara¬
tur statere uno. hoc ÷ fide catholica. In porta samariȩ.
in predicatione uidelicet. apłica. ꝑ quam intratur in
eccłam. In dempore inquit hoc cras. modius similȩ une
statere erit. & reliqua. Acsi dixisset. Cessante turbine
ꝑsecutionis quȩ fit hodie. dabit dñs cras. hoc ẽ. tempore
futuro quietẽ & tranquillitatem: ut prȩdicatio euang¬
lii ꝑfecte credentib compleatur. fuit enĩ dempore pas¬
sionis dñicȩ quasi fames uerbi dñi. cũ apłi relicto eõ
om̃s fugerunt. & domi se ꝓpter metũ iudeoꝵ. incluse¬
runt. Et iterũ scriptũ ẽ. quia nemo palã de illo ausus
õ. loqui. ded relucente die resurrectionis. lã aderat

Expanded text:
tempore hoc, cras modius similae uno statere erit, et duo modii hordei, statere uno in porta Samariae. » Quid enim modius similae, nisi perfectam mensuram divinae sapientiae, quae est in Novo Testamento? et quod duo modii hordei, nisi scientiam legis et prophetarum significant? qui comparantur statere uno, hoc est fide catholica. In porta Samariae, in praedicatione videlicet apostolica, per quam intratur in Ecclesiam. « In tempore, inquit, hoc, cras modius similae uno statere erit, » et reliqua. Ac si dixisset: Cessante turbine persecutionis, quae fit hodie, dabit Dominus cras, hoc est tempore futuro, quietem et tranquillitatem, ut praedicatio Evangelii perfecte credentibus compleatur. Fuit enim tempore passionis dominicae quasi fames verbi Domini, cum apostoli relicto eo omnes fugerunt, et domi se propter metum Judaeorum incluserunt. Et iterum scriptum est: Quia nemo de illo palam ausus est loqui: sed relucente die resurrectionis, jam aderat
Abbreviated transcription (Latin):
Uolunt autt̃ annũ fuisse uicesimũ quintũ oriȩ quando he
cciderunt. cuiꝰ reliqui anni sunt iugintiseptẽ. Diñsenim
eaut annos quinquaginta duos. Postea regnauit io athai
eus annis sedeci. & hinus filiꝰ achai alis sedecum. Etquẽ
renauis erechias cuiꝰ sexto imꝑi anno capta samariae cato
re fici simul annos sexaginta quiq. Seriptũ est enĩ quod
eglad phallasar rex assyrioꝵ subrege achar asceneler rire
damascu & uastaueritea. & cranscuserit habitatorese feir

Expanded text:
Volunt autem annum fuisse vicesimum quintum Oziae, quando haec Volunt autem annum fuisse vicesimum quintum Oziae, quando haec acciderunt, cujus reliqui anni sunt viginti septem. Omnes enim regnavit annos quinquaginta duo. Postea regnavit Joatham filius ejus annis sedecim, et hujus filius Achaz, aliis sedecim. Post quem regnavit Ezechias, cujus sexto imperii anno, capta Samaria est, atque ita effici simul annos sexaginta quinque. Scriptum est enim quod Theglathphalasar rex Assyriorum sub rege Achaz ascenderit in Damascu
Abbreviated transcription (Latin):
deficiet ephrau eẽ. popłs. Duas aute caudas titionũ idẽ.
torrium fumigantiũ uocat rasin rege̾ syris & phacee filiũ
romeliȩ regẽ samariȩ. eoqͦd in illis finitũ sit regnũ sẏriȩ id
ẽ. damasci. & regnũ samariȩ idẽ. decẽ tribuum qui alio
nomine appellabant᷑ ephraim. Dexaginta autẽ & quino
anni ñ atẽporib achar. sed ab oris numerant᷑. Igitur he¬
brei hunc locũ ita edisserunt. ut amos &ͥ sub oria cepit pro¬
phetare. qͣndo & isaias ꝓphetiȩ suȩ habuit exordiũ. prim
ꝓpħauit contra isrł dicens. isrł autẽ captiuus ducetur
de terra sua. Titulus quoq ꝓphetie eiꝰ contra samariã fit
et ꝓphetare. cepit indieb oris regis uida ante duos annos
terre motus. Quẽ uolust eo tẽꝑore accidisse. quo ingressus
orias intẽplum dĩ sibi sacerdodiũ uendicabat. & derrapi¬
cussa ẽ. & cineres altaris effusi st̃. & ipse rex ꝑcussus lepra

Expanded text:
et desinet Ephraim esse populus. » Duas autem caudas titionum, id est et desinet Ephraim esse populus. » Duas autem caudas titionum, id est torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae, et Phacee filium Romeliae regem Samariae, eo quod in illis finitum sit regnum Syriae, id est Damasci, et regnum Samariae, id est decem tribuum, qui alio nomine appellabantur Ephraim. Sexaginta autem et quinque anni, non a temporibus Achaz, sed ab Oziae numerantur. Igitur Hebraei hunc locum ita edisserunt, ut Amos qui sub Ozia coepit prophetare, quando et Isaias prophetiae suae habuit exordium, primus prophetavit contra Israel, dicens: « Israel autem captivus ducetur de terra sua. » Titulus quoque prophetiae ejus contra Samariam fit, et prophetare coepit in diebus Oziae regis Juda, ante duos annos terraemotus; quem volunt eo tempore accidisse, quo ingressus Ozias in templum Dei, ibi sacerdotium vindicabat, et terra percussa est et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex percussus lepra.
Abbreviated transcription (Latin):
una die centũ uiginti milia ꝑcussit de iudea hominũ bella¬
nita preda insamariã duxisse captiua. Rursũ ueniunt
ad iudeam. & lerłm cuꝑiunt debellare. & ñ potuerunt
quia auxiliatus ẽ. ei dñs. ut sub occasione miscđiȩ qͥ popłi
turum:. sic̃ isaiȩ. ꝓpħȩ liber cõmemorat. Huic ñ suo merito
sed dñi grã oftendendo. egredi in occursũ isaias iubet᷑ ad
extremum aquȩ ductꝰ piscinȩ suꝑioris in uia agrifulloni
et dicere ad eum. Uide ut sileas. Noli timere & cor tuũ ne¬
formidet aduab caudis ditionũ fumigantiũ istorũ. in ira
furoris rasin & syriȩ et filu romeliȩ. eo quod consiliũ inierit
contra de syria pessimũ ephram & filiꝰ romeliȩ dicente.
scendamus ad iudã & suscitemus et euellamꝰ eum ad nos
et ponamꝰ regem in medio eiꝰ filium thabeel. Hec dicit dñs
deus. Non stabit & ñ erit istud. sed caput. syriȩ damascus
ct caput damasci rasin. Et adhuc sexaginta &e qͥnq anni

Expanded text:
lia percussisse de Judaea hominum bellanita praeda in Samariam duxisse captiva. Rursum veniunt ad Judaeam, et Hierusalem cupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus est ei Dominus, ut sub occasione misericordiae, quaturum, sicut Isaiae prophetae liber commemorat . Huic non suo merito, sed Domini gratiam ostendendo, egredi in occursum Isaias jubetur, ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri fullonis et dicere ad eum: igantium istorum, in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae, eo quod consilium inierit contra te Syria pessimum, et Ephraim et filius Romeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum, et evellamus eum ad nos, et ponamus regem in medio ejus filium Tabeel. Haec dicit Dominus Deus: Non stabit et non erit istud, sed caput Syriae Damascus, et caput Damasci Rasin. Et adhuc sexaginta quinque anni,
Abbreviated transcription (Latin):
minister uiri dĩ egressus ẽ. uiditq exercitũ in circũi¬
tu ciuitatis. nunciauit ei dicens. Heu̾̃ heu heu dñe mi¬
quid faciemus: Hȩc sententia denotat illos qui ꝓpt̃ pusil¬
lanimitatẽ cordis sui penas uerent᷑ corporales. quib ꝓpħa
respondic. Noli timere plures enĩ nobiscum st̃ quam cũ
uobis. Quin potius eũ timete. qui potest & animã et corpꝰ
perdere in gehennã. Et petro dñs in passione sua ait. An
putas quia non possũ rogare. patr̃e incͦum. & exhibebit m mo¬
do plusquũ duodecim legiones angłorum: Cũq orasset

Expanded text:
minister veri Dei egressus est; viditque exercitum in circuiminister veri Dei egressus est; viditque exercitum in circuitu civitatis, nuntiavitque ei dicens: Heu! heuquid facimus? » Haec sententia denotat illos qui propter pusillanimitatem cordis sui, poenas verentur corporales, quibus propheta respondit: « Noli timere, plures enim nobiscum sunt quam cum bent quid faciant vobis: quin potius eum timete, qui potest et animam et corpus perdere in gehennam , » et Petro Dominus in passione sua ait: « An putas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi plus quam duodecim legiones angelorum?
Abbreviated transcription (Latin):
rege assyrioꝵ. & unaqueq gens sabricata ẽ. deum suũ. posi¬
eruntq eos in phanis excelsis quȩ fecerant samarie genᷤ
et gens inurbib suis in quib habitabant. Uiri enĩ babr̃¬
lonii. fecerunt sochot benoth. Uiri autt̃ cutheni fecer unt
iberis e fucrint ciuitatos quas constricit inr̾egio neo nader¬
amaritani qde babilonia transierant. a sua s. oppilum

Expanded text:
que gens fabricata est deum suum, posueruntque eos in fanis excelsis, quae fecerant Samaritae, gens et gens in urbibus suis, in quibus habitabant; viri enim Babylonii fecerunt Socoth Benoth, viri autem Cutheni fecerunt Net Nergel fuerint civitates, quas construxerint in regione Juda
Abbreviated transcription (Latin):
mt qͦ dauid arcã & boues. argerti siclis quinquaginta. qi
in paralipomenon ita legit᷑. Dedit ergo clauid ornamploco
sielos auri iustissimi ponderis sescentos. Intellirenddui paoeo
eł boues argenti siclis quinquaginta. aream uͦ sescentis alii¬
reasemisse. Ec etlificauit ibi daudaltare. dño. & obtisat
holocausta ꝑacifica. & reppiciatus ẽ. dñs terrȩ. & cohibita ẽ

Expanded text:
 David aream et boves argenti siclis quinquaginta. » Quod in Paralipomenon ita legitur: « Dedit ergo David Ornan pro loco siclos auri justissimi ponderis sexcentos. » Intelligendum namque est boves argenti siclis quinquaginta, aream vero sexcentis aureis emisse. « Et aedificavit ibi David altare Domino, et obtulit holocausta et pacifica.