comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enĩ eu̾gliste quatuor: neq
de passione dñi. neq de resur¬
rectione eiꝰ tacere potuerunt.
Nam quia multa fecit dñs ih̃s.
ũ om̃s omĩa conscripserunt:
s aliꝰ ista. alius illa: summa
tam̃ concordia ueritatis. Mul¬
ta enim cõmemorat ioħs eu̾¬
Tanta facta sunt: quanta tẽ fi
dantur euangliste om̃s .iiiͬi.
in eo quod simul om̃s dicunt.
&e non p̃t̾mittunt. id est de
passione uel de resurrectio
ne.xp̃i. ñ int̾ se dixisse contͣ¬
ria: ualde operosus ẽ labor.
Non nulli putauerunt eos
int̾ se ẽẽ contrarios: cũ ipsi es¬
sent contrarii auime sue. ce
ideo data est oꝑa ab eis qͥ
putuerunt adiuuante dño:
ut ostendentur int̾ se ñ ẽẽ
contrarii. S sicut dixi ut
hoc uob̾ ostendam. & in po¬
pulo uelim ista tractare:
multitudo audientiũ. priꝰ
obruitur tedio. quã releuat᷑
scientia ueritatis. S scio fidem
urãm. id est fidem huiꝰ totiꝰ mul¬
titudinis: & eoꝵ qui hodie
hic ũ st̃. & tam̃ fideles st̃. No¬

Expanded text:
Omnes enim Evangelistae quatuor, neque de passione, neque de resurrectione ejus tacere potuerunt. Nam quia multa fecit Dominus Jesus, non omnes omnia conscripserunt: sed alius ista, alius illa; summa tamen concordia veritatis. Multa etiam commemorat Joannes evaTanta facta sunt, quanta tunc fidantur Evangelistae omnes quatuor, in eo quod simul omnes dicunt et non praetermittunt, id est, vel de passione, vel de resurrectione Christi, non inter se dixisse contraria, valde operosus est labor. Nonnulli enim putaverunt eos inter se esse contrarios, cum ipsi essent contrarii animae suae. Et ideo data est opera ab eis qui potuerunt, adjuvante Domino, ut ostenderentur inter se non esse contrarii. Sed, sicut dixi, si hoc vobis ostendam, et in populo velim ista tractare, multitudo audientium prius obruitur taedio, quam reveletur scientia veritatis Sed scio fidem vestram, id est, fidem hujus totius multitudinis, et eorum qui hodie hic non sunt, et tamen fideles sunt; no
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis. eccl̃iam nrãm
splendore niuei candoris illu
bemꝰ: qd̾ dum scĩ pasche sollẽp¬
nitatem colimꝰ. future resur¬
rectionis speciem iaui uidemꝰ.
Resurrecturũ ẽ enim huma¬
nũ genus in scłi consũmatiõe
post mortem: nunc resurgit
in baptismũ. Suscitandꝰ est
tunc di popłs post soporem:
nunc suscitatur post infide¬
litatem. Lib̾andꝰ est tunc a
mortali conditione: nunc lib̾a¬
tur ab iguorantie cecitate. Re¬
nasciturus ẽ ad et̾nitatem: ne
renascitur ad salutem. Om̃s
enĩ qͥ olim in xp̃o baptizati
assumere non possunt can¬
didam uestem: conuersatioẽm
saltem candidam ñ relinquañ.
Solet sub nigro habitu anima
satis pura latitare: nec multũ
inter ẽ. si ñ habet qͥs candidã
uestem. Talis fuit latro ille in
eu̾gło: qui crucifixus cũ sal¬
uatore clamasse dr̃: mem̃to
mei dñe cũ ueneris in regnũ
tuum. Attendite gͦ dilectissimi

Expanded text:
resurrectionis Ecclesiam nostram resurrectionis Ecclesiam nostram splendore nivei candoris illumbemus, quod dum sancti Paschae solemnitatem colimus, futurae resurrectionis speciem jam videamus. Resurrecturum est enim humanum genus in saeculi consummatione post mortem, nunc resurgit in Baptismo: suscitandus est tunc Dei populus post soporem, nunc suscitatur post infidelitatem: liberandus est tunc a mortali conditione, nunc liberatur ab ignorantiae caecitate: renasciturus est ad aeternitatem, tunc renascitur ad salutem. Omnes enim qui olim in Christo baptizati, assumere non possunt candidam vestem, conversationem saltem candidam non relinquant. Solet sub nigro habitu anima satis pura latitare; nec multum interest si non habet quis candidam vestem. Talis latro fuit ille in Evangelio, qui crucifixus cum Salvatore clamasse dicitur, Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Attendite ergo, charissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
regnum est celi. salus mundi:
ta credentiũ÷ resurrectio mortuoꝵ:
testimoniũ miserationis diui¬
ne ⁊ pͣmium redemptionis hu¬
mane: contͥtio mortis abolitio cͥminiᷤᷤ. qͦ
festiuitas dei sacrata mysterio. & cog¬
nita sacram̃to. uirtutẽ dñice
resurrectionis ꝑ anglos indicat:
ꝑ apłos manifestat: ꝑ corda
credentiũ bona multiplicat.
Hec gͥ est dies dilectissimi qmͣ
fecit dñs ut audistis excelsior
cunctis. lucidior uniuersis an
qua dñs resurrerit. in qua no¬
uam sibi plebem ut ipsi uide¬
tis. geueratione sp̃us conqͥsiuit:
in qua singłoꝵ mentes. gaudio
& exultatione ꝑfudit. Sic gͦ
dies resurrectionis. xp̃i. defu¬
nctis uita: peccatorib uenia:
scĩs ẽ gła. Siquidem oꝑatiõe
uirtutũ eleuat de imis. sus¬
citat de t̾renis: collocat u ex¬
celsis: consummat iustos: fir¬
mat dubios: dampnat incre¬
surrexit: ut imaginem nobis
future resurrectionis ostendet.
Et ido hodie uitali lauachro
resurgens dei popłs: ad instar

Expanded text:
regnum est coeli, salus mundi, a supernorum, resurrectio mortuorum, testimonium miserationis divinae, praemium redemptionis humanae, contritio mortis abolitae. Quae festivitas Dei sacrata mysterio et cognita sacramento, virtutem Dominicae resurrectionis per Angelos indicat, per Apostolos manifestat, per corda credentium bona multiplicat. Hic igitur est dies, dilectissimi, quem fecit Dominus , ut audistis, excunctis, lucidior universis, in qua Dominus resurrexit: in qua novam sibi plebem, ut ibi videtis, regenerationis spiritu conquisivit; in qua singulorum mentes gaudio et exsultatione perfudit. Hic ergo dies resurrectionis Christi defunctis vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria: siquidem operatione virtutum elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis, consummat justos, firmat dubios, damnat incresurrexit, ut imaginem nobis futurae resurrectionis ostenderet: et ideo hodie vitali lavacro resurgens Dei populus ad instar
Abbreviated transcription (Latin):
dit : ut reum solueret. Qͥs tan¬
tam digne possit eloqui pi¬
etatem: Innocens affligit᷑. ut
norius liberetur. Ut redimat᷑
seruus: occiditur filiꝰ. Aspicite
pharisei uacuũ monumentũ:
& impietatis ur̃e cognoscite sa¬
crilegium. Clauos quos fixera¬
tis agnoscimꝰ: & quẽ occidistis
adoramꝰ. Uidete quẽ cõpun¬
ristis. Poterat fixuras clauoꝵ¬

Expanded text:
dit, ut reum absolveret. Quis tandit, ut reum absolveret. Quis tantam digne possit eloqui pietatem? Innocens affligitur, ut noxius liberetur; ut redimatur servus, occiditur filius. Pharisaei, vacuum monumentum, et impietatis vestrae cognoscite sacrilegium. Clavos quos fixeratis agnoscimus, et quem occidistis adoramus. Videte quem compunxistis. Poterat clavo
Abbreviated transcription (Latin):
net᷑ ibi. s ubiq regnat. diffici¬
le surgeret:si non antequam
resurgeret. suscitaret. Nam qͦ¬
mͦ de sepulchro exire ñ posst
qͥex incorruptis inͣsceribꝰ. salua
uirginitate ꝓcessit: fefellit
custodes⁊ exiliuit de sepulchro:
apparuit discipulis. ianuis ñ
aꝑtis. inde clausus exiit. hue
exclusus intrauit. Immense
maiestatis arcbanũ fecit etiã
in morte misteriũ. Crucifixus
redit ab inferis: & triũphat.
Infer manum tuã thoma la¬
teri saluatoris. tange uuln̾a.
que nr̃a peccata fecerunt. Scu¬
tare unde sanguis efflurit:
ut nob̾ sanitatis poculum ꝓ¬
pinaret. Intuere thoma p̃ei¬
um nr̃m: signa clauoꝵ dili¬
genter attende: & in ip̃sis uul¬
neribꝰ. medica m̃tũ uel thesau¬
rum humani geueris recognos¬
ce. Nisi hoc ligno. xp̃c figeretur:
ligni illiꝰ p̃uaricatio minime
tolleretur. S ideo se ille ꝑcuti
uoluit: ne nos ditius peccata
ꝑcuterent. In nocentem tradi¬

Expanded text:
netur ibi, sed ubique regnat. Difficinetur ibi, sed ubique regnat. Difficile surgeret, si non antequam resurgeret alios suscitaret. Nam quomodo de sepulcro exire non posset, qui ex incorruptis visceribus salva virginitate processit? Fefellit custodes, exsilivit de sepulcro, apparuit discipulis januis non apertis. Inde clausus exiit, huc exclusus intravit. Immensae majestatis arcanum fecit etiam in morte mysterium. Crucifixus redit ab inferis, et triumphat. Infer manum tuam, Thoma, lateri Salvatoris: tange vulnera, quae nostra peccata fecerunt: scrutare unde sanguis effluxit, ut nobis sanitatis poculum propinaret. Intuere, Thoma, pretium nostrum, signa clavorum diligenter attende; et in ipsis vulneribus medicamentum vel thesaurum humani generis recognosce. Nisi hoc ligno figeretur, ligni illius praevaricatio minime tolleretur. Sed ideo se ille percuti voluit, ne nos diutius peccata percuterent: innocentem tradi
Abbreviated transcription (Latin):
quia redemptionis nr̃e p̃¬
cium ꝑsolutum est. Non mo¬
dica quantitate constamus:
ꝓ quib ipse factus ẽ p̃cium.
Crux fuit mortifera xp̃o: s
salutifera. xp̃iano. Surrexit
saluator: cunctis diuinita¬
tis sue manifestis indiciis.
nã secuti st̃ cũ. stella post
uterum: gła post sepulebrũ.
Regressum custodit angłs:
qui nuntiauerat nasciturũ.
Reddunt inferna uictorem:
& suꝑna respiciunt triũphan¬
tem. Tulit errorem natus:
mortem calcauit occisus: re¬
uocauit ab inferis quẽ crea¬
uit. In illiꝰ cruce. & p̃ciũ nr̃m
pependit & regnũ: dedit in lu¬
cem creatura cũ dũo: Lumen
enim ex lumine susciꝑe me¬
deret. ꝑdidisti. Proiciant suꝑi
tenebras: quas saluator nr̃
etiam inferis denegauit. Con¬
gaudeant hec elem̃ta que plan¬
xerant: quia. xp̃e de sua maie¬
state nichil ꝑdidit: & hominẽ
quẽ fecerat liberauit. Iudei tñ¬
ꝑfidi. monum̃ti lapidem sig¬
egressum. S quẽ mundus ñ
capit: sepultura custodit. Te¬

Expanded text:
quia redemptionis nostrae pretium persolutum est. Non modica quantitate constamus, pro quibus ipse factus est pretium qCrux fuit mortifera Christo, sed salutifera christiano. Surrexit Salvator cunctis divinitatis suae manifestus indiciis. Nam secuta est eum stella post uterum, gloria post sepulcrum. Regressum custodit angelus, qui nuntiaverat nasciturum. Reddunt inferna victorem, et superna suscipiunt triumphantem. Tulit errorem natus, mortem calcavit occisus, revocavit ab inferis quem creavit: in illius cruce et pretium nostrum pependit et regnum. Redit in lucem creatura cum Domino. Lumen enim ex lumine suscipere mederet, perdidisti. Projiciant superi tenebras, quas Salvator noster etiam inferis denegavit. Congaudeant hic elementa quae planxerant; quia Christus de sua majestate nihil perdidit, et hominem quem fecerat liberavit. 2. fidi monumentum lapide sigegressum: sed si eum mundus non capit, sepultura quomodo custodit? Te
Abbreviated transcription (Latin):
bis ad inferos: noli nob decsse
cum fueris reuersus ad suꝑos.
Posiusti titulũ gle iucelo: po
stulatio atq alt̾catio innum̾a¬
biliũ captiuoꝵ: stati dñi
iussu om̃s antiqͥ iusti iura po¬
testatis acceperunt. atq in su¬
os tordores ipsi ꝓtinꝰ torm̃ta
conuertunt: humili supplica¬
tione cũ ineffabili gaudio
clamantes dño. ac dicentes. As¬
cende dũe iħu expoliato infer¬
no. & auetore mortis suis un¬
culis sis ir retito: redde lam
leticiam mundo. Iocundent᷑
in ascensu tuo fideles tur aspi¬
cientes cicatrices corporis tui.
uiuus exiit de se pulchro. Ip̃e
se sua potentia suscitauit: &
iterum immaculata carue
uestiuit. discipłis suis appa¬
ruit: ut dubitationẽ auferret
incredulis. Clauoꝵ uulnera
demonstrauit: ut nullã sus¬
picionẽ relinqu̾et manicbeis.

Expanded text:
bis ad inferos; noli nobis deesse, bis ad inferos; noli nobis deesse, cum fueris reversurus ad superos. Posuisti titulum gloriae in saeculo, ponstulatio atque altercatio innumerabilium captivorum, statim a Domini jussu omnes antiqui justi jura potestatis accipiunt, atque in suos tortores ipsi protinus tormenta convertunt, humili supplicatione cum ineffabili gaudio clamantes Domino, atque dicentes: Ascende, Domine Jesu, spoliato inferno, et auctore mortis vinculis irretito, redde jam laetitiam mundo. Jucundentur in ascensu tuo fideles tui, aspicientes cicatrices corporis tui. n inferno, vivus exiit de sepulcro: ipse se sua potentia suscitavit, et iterum se immaculata carne vestivit. Discipulis suis apparuit, ut dubitationem auferret incredulis: clavorum vulnera demonstravit, ut nullam suspicionem relinqueret Manichaeis.
Abbreviated transcription (Latin):
sic poterant leti ẽẽ captiui. Ut qͥd
huc istũ adducere uoluistr. qͦ
ueniente. om̃s st̃ leticie restitu¬
ti qui aute fuerant desꝑati:
Nullus hic iam solitus eoꝵ mu¬
gitus auditur: nullus resonat
tuas diuitias qͣs pͥmo adqͥsieras
ꝑ paradisi amissiouẽ: nc̃ ꝑdidisti
ꝑcruc̃e. Periit omĩs leticia tua:.
in luctum conuersa st̃ gaudia
tua. dum tu. xp̃m suspendis
in ligno: ignoras quanta dãp¬
na sustineas in iunferno. Pre¬
uid̾e ñ poteras: qͥa euersorem
regni tui in mortẽ sine reatu
aliqͦ ꝑducebas: attenderes
causam: reqͥreres culpam. In
quo nichil mali cognoueras:
quare eũ ad nr̃am patriam ꝑ¬
ducebas: Istũ liberũ addu
infernaliũ uoces: sine aliqua
mora ad imperium dñi ac sal¬
uatoris. om̃s ferrei confracti st̃
uectes. Et ecce subito in nume¬
rabiles scõꝵ popłi qui tenebanͣ
obsecratione deposcunt dicentes.
uens indulgentiam peccatoribꝰ:
mundi soluere defunctos. cap¬
tiuos inferni. Descendisti ꝓ no¬

Expanded text:
. Utquid huc istum adducere voluisti, quo veniente omnes sunt laetitiae restituti, qui ante fuerant desperati? Nullus hic jam solitus eorum mugitus auditur, nullus resonat tuas divitias, quas primum acquisieras per paradisi amissionem, nunc perdidisti per crucem: perit omnis laetitia tua, in luctum conversa sunt gaudia tua. Dum tu Christum suspendis in ligno, ignoras quanta damna sustineas in inferno. Praevidere non poteras, quia eversorem regni tui in mortem sine reatu aliquo perducebas? Si attenderes causam, requireres culpam. In quo nihil mali cognoveras, quare eum ad nostram patriam perducebas? Istum liberum adduxinfernalium voces, sine amora ad imperium Domini et Salvatoris nostri omnes ferrei confracti sunt vectes. Ecce subito innumerabiles sanctorum populi, qui tenebantur obsecratione deposcunt lacrymabilvens, indulgentiam peccatoribus mundi, solvere defunctos captivos inferni. Descendisti pro no
Abbreviated transcription (Latin):
sententia. & dũ sibi uincere uisꝰ
ẽ: ipse potiꝰ uictus atq ꝓstratꝰ ẽ.
O princeps urͣ hic ne ẽ ille. de cuiꝰ
tͥ sẽꝑ fut᷑a morte plaudebas:
Ipse ẽ. in cuiꝰ cruce omnẽ m̃dũ
tͥ subiugandũ ẽẽ credebas: Ip̃e
ẽ. in cuiꝰ exitui nob̾ tanta spolia
ꝓmittebas: qͥd ẽ qd̃ egisti: qͥd ẽ
qd̃ facere uoluisti: Ecce iã totas
tibi tenebras. suo ip̃osplendore
fugauit. & om̃s tuos carceres fre¬
git: captiuos eiecit. ligatos sol¬
uit. luctus eoꝵ in gaudiũ com¬
mutauit. Ecce ipsi qͥ sub nr̃is so¬
lebant suspirare torm̃tis. insul¬
tant nob̾ de ꝑceptione salutis:
ce ñ solũ iã nichil uerent᷑. insuꝑ
& minant᷑. Nunquã hic ita suꝑ

Expanded text:
cere visus est, ipse potius victus atque prostratus est. O princeps noster, hicne est ille de cujus tibi semper futura morte plaudebas? ipsene est in cujus cruce omnem mundum tibi subjugandum esse credebas? ipsene est in cujus exitu nobis tanta spolia promittebas? Quid est quod egisti? Quid est quod facere voluisti? Ecce jam totas tibi tenebras suo splendore fugavit, et omnes tuos carceres fregit, captivos ejecit, ligatos solvit, luctus eorum in gaudium commutavit. Ecce ipsi qui sub nostris solebant suspirare tormentis, insultant nobis de perceptione salutis; et non solum jam nihil verentur, insuper et minantur. Nunqua
Abbreviated transcription (Latin):
unita sue diinitati anima.
ad infernoꝵ ꝓfunda descendit.
Cũq tenebraꝵ t̾minũ. qͣsi qͥdã
dep̃dator splendidꝰ ac t̾ribilis
attigisset: aspicientes eũ impie
tartari legiones. t̾rite ac trem̃¬
tes inqͥrere cepert̃. dicentes. Uñ
ẽ iste tã fortis. tam splendidꝰ. tam¬
qͥ nob subditꝰ fuit semꝑ. qͥ nr̃is usibꝰ
mortis tributa ꝑsoluit. nunquã
talia inferis inunera. destinauit.
qͥs gͦ iste ẽ qͥsic intrepidꝰ nr̃os fineᷤᷤ
ingreditur: & ñ solũ nr̃a supplicia
ñ ueret᷑. in suꝑ & alios de iuncłis
nr̃is absoluit: An forte ip̃e ẽ

Expanded text:
unita suae divinitati anima unita suae divinitati anima ad inferorum profunda descendit. Cumque tenebrarum terminum quasi quidam depraedator splendidus ac terribilis attigisset, aspicientes eum impiae ac tartareae legiones, territae ac trementes inquirere coeperunt dicentes: Quisnam est iste tqui nobis subditus fuit, semperque nostris usibus mortis tributa persolvit, nunquam talia inferis munera destinavit. Quis ergo iste est, qui sic intrepidus nostros fines ingreditur; et non solum nostra supplicia non veretur, insuper et alios de vinculis nostris abs
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe. sp̃c sc̃s euidenter ostendit.
dicens. Us ultionũ dñs: d̃s ul¬
tionũ lib̾e egit. Solus etenĩ ip̃e.
lib̾e egit: qui nob̾ hodie osten¬
dit quid egerit. Libere enim
egit. de quo multũ ante fuerat
ꝓphetatũ: qͥa factus ẽ sicut hõ
sine adiutorio int̾ mortuos lib.
audite quid fecerit. Nulla neces¬
sitate s ꝓͥa uoluntate: in ligno
se suspendi ꝑmisit. Elauis cor¬
pus suũ ꝑforari non renuit:
animã ponendo. mortẽ sustinu¬
it. Carnẽ in sepulchro reposuit:
& comitante secum anima. ad
inferna descendit. Tenebrarũ.
&e mortis pͥncipẽ colligauit:
legiones illiꝰ ꝑturbauit: por¬
tarũ inferui uectes ferreos fre¬
git: om̃s iustos qͥ originali pec¬
pato astrieti tenebantur absol¬
uit: captiuos in lib̾tatem pͥsti¬
nam reuocaqͥt: peccatoꝵ tene¬
bris excecatos splendida luce
descͥbit᷑. Postqm enĩ exaltatus.
id est a iuideis in cruce suspen¬
sus ẽ: ut breuit̾ cuncta ꝑstͥn¬
gam. mor ut sp̃m reddidit.

Expanded text:
 sanctus evidenter ostendit, dicens: Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit . Solus etenim ipse libere egit, qui nobis hodie ostendit quid egerit. Libere enim egit, de quo multo ante fuerat prophetatum, quia factus est sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Audite quid fecerit. Nulla necessitate, sed propria voluntate in ligno se suspendi permisit; clavis corpus suum perforari non renuit, animam ponendo mortem sustinuit, carnem in sepulcro deposuit, et comitante secum anima ad inferna descendit; tenebrarum et mortis principem colligavit, legiones illius perturbavit, portarum inferni vectes ferreos confregit, omnes justos, qui originali peccato astricti tenebantur, absolvit, captivos in libertatem pristinam revocavit, peccatorum tenebris obcaecatos splendida luce describitur. Postquam enim exaltatus, id est, a Judaeis in cruce suspensus est, ut haec breviter cuncta perstringam, mox ut spiritum reddidit,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dr̃. Qd̃ autẽ sono isto ad
aures nras ꝑtinentesdicit᷑: nec
homines latet. Ita qͥppe scrip¬
tũ ẽ. Humanꝰ ẽ enĩ sp̃s sapi¬
entie. & ñ lib̾abit maledietũ
a labiis eiꝰ: qm̃ renũ illiꝰ testis¬

Expanded text:
quod dicitur: quod autem sono isto ad quod dicitur: quod autem sono isto ad aures nostras pertinente dicitur, nec homines latet. Ita quippe scriptum est: Humanus est enim Spiritus sapientiae, et non liberabit maledicum a labiis ejus: q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ corde m̃tiri. qͥ ꝑ uocẽ aliud
quã est in animo ita ꝓfert:
ut maioris mali euitandi cau¬
sa. malũ se ãmittere nouerit
cui tam̃ utrũq displiceat. &e
qͥ hoc asserunt: ita dicunt &̾
ẽ. ñ autẽ semꝑ in ore corꝑis. si
aliqua causa cauendi maioris
mali aliud quã in animo est.
uoce ꝓferri exigat. Os qͥdem
cordis. ex hoc iam intelligi po¬
test qd̵ ubi locutio ẽ: ibi os
ñ absurde intelligit᷑. Nec rec¬
te diceret᷑ qͥ loqͥtur in corde
suo: nisi & os in corde recte in¬
telligeret᷑. quãquã & eo ipso
loco ubi scriptũ ẽ. os autẽ qd̃
m̃tit᷑ occidit animã: si circũ
stantia lectionis consid̾et᷑. ñ
accipiatur fortasse aliud: qmͣ
os cordis. Obscurũ responsũ
ibi ẽ. ubi homines latet. qͥ os
cordis. nͥ os corꝑis consonet
audire ñ possunt. Illud aũt
os dicit in eo loco script᷑a ꝑ¬
tellectus omĩa. nͥ de corde ac¬
cipi. qͥa dnm̃ dicit ñ latere

Expanded text:
non corde mentiri, qui per uocem aliud non corde mentiri, qui per uocem aliud quam est in animo ita profert, ut maioris mali euitandi causa malum se admittere nouerit, cui tamen utrumque displiceat. et qui hoc asserunt, ita dicunt etiest; non autem semper in ore corporis, si aliqua causa cauendi maioris mali aliud, quam in animo est, uoce proferri exigat. et esse quidem os cordis ex hoc iam intellegi potest, quod ubi locutio est, ibi os non absurde intellegitur. non recte diceretur: qui loquitur in corde suo, nisi et os in corde recte intellegeretur. quamquam et eo ipso loco, ubi scriptum est: os autem. quod mentitur, occidit animam, si circustantia lectionis consideretur, non accipiatur fortasse aliud quam os cordis. Obscurum enim responsum ibi est, ubi homines latet, qui os cordis, nisi os corporis consonet, audire non possunt. Illud autem os dicit in eo loco Scriptura ptellectus nisi de corde accipi, quia Dominum dicit non latere
Abbreviated transcription (Latin):
arbitraret᷑. posse tam̃ laudabiliꝰ
ñ fieri in apło paulo satis demon¬
stratũ est: qͥ cũ dic̾et. cõmunicet
autẽ qͥ catecizat᷑ uerbo ei qͥ se
catecizat in om̃ibꝰ bonis. & mul¬
tis locis id salubrit̾ fieri ab eis
quib u̾bũ p̃dicat᷑ ostend̾et. s
tam̃ ego inquit ñ sũ usus hac
potestate. Potestatẽ gͦ dedit dñs
cũ ista diceret. ñ imꝑio constrin¬
xit. Itaq pleraq in uerbis intel¬
ligere ñ ualentes. in factis sc̃oꝵ
colligimꝰ quẽ admodũ oporteat
accipi: qd̃ facile in aliã partẽ
duceret᷑. nͥ exemplo reuocaret᷑.
Sic gͦ qd̾ scriptũ ẽ. os autẽ qd̾
mentit᷑ occidit animã. de quo
ore dixerit: querit᷑. Plerũq
enĩ script᷑a cũ os dicit: concep¬
taculũ ipsũ cordis singnificat.
ubi placet & decernit᷑ qͥcqͥd aetiã
ꝑ uocẽ cũ uerũ loqͥm renunti¬
atur: ut corde mentiat᷑. cui
placet m̃daciũ. possit autẽ

Expanded text:
arbitraretur. posse tamen laudabilius arbitraretur. posse tamen laudabilius non fieri in apostolo Paulo satis demonstratum est. qui cum diceret: communicet autem qui catechizatur uerbum ei, qui se catechizat in omnibus bonis, et multis locis id salubriter fieri ab eis, quibus uerbum praedicatur, ostenderet, sed tamen ego, inquit, non sum usus hac potestate. potestatem ergo dedit dominus, cum ista diceret, non imperio constrinxit. ita pleraque in uerbis intellegere non ualentes in factis sanctorum colligimus quemadmodum oporteat accipi, quod facile in aliam partem duceretur, nisi exemplo reuocaretur. Sic ergo quod scriptum eat: os autem, quod mentitur, occidit animam, de quo ore dixerit, quaeritur. plerumque enim scriptura cum os dicit, conceptaculum ipsum cordis significat, ubi placet et decernitur quidquid etiam per uocem, cum uerum loquimur, enuntiatur, ut corde mentiatur. cui placet mendacium, possit autem
Abbreviated transcription (Latin):
& quid bibatis. & quid indua¬
mini. Cũ autẽ uidemꝰ & ipsũ
dñm habuisse loculos. qͦ ea
que dabant᷑ mittebant᷑. ut
seruari possent ad usus ꝓtẽ¬
pore necessarios. & ipsos apłos
ꝓcurasse multa frũm indi¬
gentie ñ solũ in crastinũ. sed
etiã in ꝓlixius tempus impen¬
dentis famis. sic̃ in actib apo¬
stoloꝵ legimꝰ: satis elucet illa
p̃cepta intelligenda. ut nicħ
oꝑis nr̃i temporaliũ adipis¬
cendoꝵ amore. uel timore ege¬
statis. tanquã ex necessitate
faciamꝰ. Item dictũ ẽ apłis. ut
nichil secũ portantes in uia.
ex eu̾gło uiuerent. & qͦdam
loco etiam ipse dñs significa¬
uit cur hoc dixerit: cũ addi¬
dit. dignꝰ ẽ enĩ oꝑariꝰ merce¬
de sua. Ubi satis ostendit ꝑmis¬
sũ hoc esse. ñ iussũ. ne forte
q hoc fac̾et. ut in oꝑe p̃dicati¬
onis uerbi aliqͥd ab eis qͥb p̃¬
dicaret in usus huiꝰ uite sume¬
ret: illicitũ aliquid se facere¬

Expanded text:
et quid bibatis et quid induaet quid bibatis et quid induamini. cum autem uidemus et ipsum dominum habuisse loculos, quo ea quae dabantur mittebantur, ut seruari possent ad usus pro tempore necessarios, et ipsos apostolos procurasse multa fratrum indulgentiae non solum in crastinum, sed etiam in prolixius tempus inpendentis famis, sicut in Actibus apostolorum legimus: satis elucet illa praecepta sic intellegenda, ut nihil operis nostri temporalium adipiscendorum amore uel timore egestatis tamquam ex necessitate faciamus. Item dictum est apostolis, ut nihil secum portantes in uia ex euangelio uiuerent. et quodam loco etiam ipse dominus significauit, cur hoc dixerit, cum addidit: dignus est enim operarius mercede sua. ubi satis ostendit permissum hoc esse, non iussum, ne forte qui hoc faceret, ut in opere praedicationis uerbi aliquid ab eis, quibus praedicaret, in usus uitae huius sumeret, inlicitum aliquid se facere
Abbreviated transcription (Latin):
tate ad consuetudinem. atq ex
consuetudine in ꝑiuriũ deci¬
datur. & ido ñ inuenitur iu¬
rasse nͥ scribens. uͥ consid̾atio
cautior ñ habet linguã p̃ci¬
pitem. & hoc utiq a malo sicut
dictũ ẽ. Qd̾ autẽ ampliꝰ ẽ. a ma¬
lo est: ñ tam̃ suo. s eoꝵ infir¬
mitatis. quib etiam sic fidem
facere conabatur. Nam qd̃ lo¬
quens iurasset dũ ñ scrib̾et:
nescio utrũ ie d aliqua de
illo scripta ⁊ narrauerit.
& tam̃ dñs omĩo ait ñ iurare.
Non enĩ concessit ut id liceret
scribentib. s quia p̃cepti uio¬
lati reũ paulũ p̃sertim in epłis
conscͥptis atq editis ad spũalẽ
uitam salitẽq popłoꝵ nefas
ẽ dicere: intelligendũ ẽ illud
qd̾ positũ ẽ omĩo. ad hoc posi¬
tũ. ut quantũ in te ẽ. ñ affec¬
tes. ñ ames. ñ quasi ꝓ bono cũ
aliqua delectatiõe appetas ius¬
iurandũ. sicut illud. nolite co¬
gitare de crastino. & nolite
itaq cogitare qͥd manducetis.

Expanded text:
tate ad consuetudinem atque ita ex tate ad consuetudinem atque ita ex consuetudine in periurium decidatur. et ideo non inuenitur iurasse nisi scribens, ubi consideratio cautior non habet linguam praecipitem. et hoc utique a malo, sicut dictum est: quod autem amplius est, a malo est, non tamen suo, sed eorum infirmitatis, quibus etiam sic fidem facere conabatur. nam quod loquens iurasset, dum non scriberet, nescio utrum aliqua de illo scriptura narrauerit. et tamen dominus, omnino, ait. non iurare; non enim concessit, ut id liceret scribentibus. sed quia praecepti uiolati reum Paulum, praesertim in epistulis conscriptis atque editis ad spiritalem uitam salutemque populorum nefas est dicere, intellegendum est illud, quod positum est \'omnino\', ad hoc positum, ut, quantum in te est, non affectes, non ames, non quasi pro bono cum aliqua delectatione adpetas iusiurandum. Sicut illud: nolite cogitare de crastino, et: nolite itaque cogitare quid manducetis
Abbreviated transcription (Latin):
ecce alteram maxillã s ait.
si male dixi. exꝓbra de malo
si autẽ bene quid me cedis:
Ubi ostendit illam p̃ꝑationẽ
alteriꝰ maxille in corde faci¬
endam. Qd̃ etiã apłs paulus
utiq nouerat. Nam &e ipse cũ
esset alapa ꝑcussus ante pon¬
tificẽ: ñ ait ꝑcute maxillam
alterã. s ꝑcutiet te dñs in¬
quit paries dealbate: & tu
sedes iudicare me scđm legẽ.
& contra legem iubes me ꝑ¬
cuti: altissime intuens sacer¬
dotiũ uideoꝵ iã tale factũ
fuisse. ut nomine forinfecus
nitẽret. intrinsecus autẽ lu¬
teis concupiscentiis sorderet:
qd̃ transiturũ ẽẽ uindicta
dñi uidebat in spũ cũ illd̃
diceret. s tam̃ cor paratum
habebat: non solũ ad alias
alapas accipiendas. s etiam
quelibet torm̃ta ꝓ ueritate
patienda. cũ eoꝵ dilectiõe
a quib illa pateret᷑. Scrip¬
tũ ẽ etiã. Ego autẽ dico uob̾:
ñ iurare omnino. Iurauit autẽ
ne scilicet uirando ad facilita¬
tem uirandi ueniat᷑. ex facili¬

Expanded text:
Ecce altera maxilla; sed ait, Si male dixi, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis ? Ubi ostealterius maxillae in corde faciendam. quod etiam apostolus Paulus utique nouerat; nam et ipse, cum esset alapa percussus, ante pontificem non ait: percute maxillam alteram, sed, percutiet te dominus, inquit, paries dealbate; et tu sedes iudicare me secundum legem, et contra legem iubes me percuti? altissime intuens sacerdotium iudaeorum iam tale factum fuisse, ut nomine forinsecus niteret, intrinsecus autem luteis concupiscentiis sorderet: quod transiturum esse uindicta domini uidebat in spiritu, cum illud diceret; sed tamen cor paratum habebat non solum ad alias alapas accipiendas, sed etiam quaelibet tormenta pro ueritate patienda cum eorum dilectione, a quibus illa pateretur. Scriptum est etiam: ego autem dico uobis, non iurare omnino. iurauit autem ne scilicet iurando ad facilitatem iurandi ueniatur, ex facili
Abbreviated transcription (Latin):
assiduo m̃dacio. id est. a consu¬
etudine atq amore m̃tiendi
ꝓhibere uideat᷑. Quo ꝓfecto
delabat᷑. quisqͥs uel om̃i m̃da¬
cio putauerit abutendũ. Ita
enĩ nec illud cauebit qd̃ ẽ in
doctrina pietatis & religioĩs.
cile inuenias: ñ int̾ omĩa m̃¬
dacia. s int̾ omĩa peccata. uel
alicui m̃dacio quãuis facili.
quãuis innoxio nutu uolun¬
tatis accõmodaueris. ut ñ inuitꝰ
euadendi maioris mali causa.
s uolens libensq m̃tiat᷑: ita cũ
tria sint que in hac sententia
possint intelligi. aut om̃e m̃¬
daciũ. ñ solũ mentiri noli. s
uec uelle m̃tiri. aut noli uel¬
le. s uel inuitꝰ m̃tire confugi¬
endũ ẽ aliquid grauiꝰ aut noli
omne ut exceptis aliquibꝰ m̃da¬
cus cetera ꝑmittant᷑. Unũ hie ꝓ¬
his quib m̃tiri nũquã placet.

Expanded text:
assiduo mendacio, id est a consuassiduo mendacio, id est a consuetudine atque amore mentiendi prohibere uideatur. quo profecto delabatur, quisquis uel omni mendacio putauerit abutendum — ita enim nec illud cauebit, quod fit in doctrina pietatis et religionis: cile inuenias non inter omnia mendacia, sed inter omnia peccata? — uel alicui mendacio, quamuis facili, quamuis innoxio, nutum uoluntatis adcommodauerit, ut non inuitus euadendi maioris mali causa, sed uolens libensque mentiatur. ita cum tria sint, quae in hac sententia possint intellegi, aut: omne mendacium non solum mentiri noli, sed nec uelle mentiri, aut: noli uelle, sed uel inuitus mentire, cum fugiendum est aliquid grauius, aut: noli omne, ut exceptis aliquibus mendaciis cetera permittantur, unum hic his, quibus mentiri numquam place
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq audeati ullo m̃dacio. dicit
aliꝰ. immo qd̾ ait noli uelle mñtiri
om̃e m̃daciũ de ore cordis ext̾mi¬
nandũ atq alienandũ ẽẽ m̃daciũ
uoluit. ut a quib da m̃daciis
ore corporis abstinendũ sit: sic̃
illa st̃ maxime que ꝑtinent ad
doctrinam religionis. aqͥbꝰdã
uͦ ñ sit ore corporis abstinendũ.
si maioris mali euitandi causa
exigit. ore autẽ cordis ab omni
mentdacio penitꝰ abstinere de¬
beamꝰ. ubi oportet intelligi
qd̃ dictũ ẽ. noli uelle. Uolun¬
tas quippe ipsa quasi os cordis
accipitur. ut non ꝑtineat ad os
cordis: cũ maiuis malũ cauentes.
m̃tim᷑ inuiti. Est ⁊ terciꝰ intellectꝰ
quo sic accipias. noli omme ut
exceptis aliquib m̃daciis m̃tiri
te sinat. tanquã si diceret. Noli
uelle credere omni homini. ñ
utiq ut nulli credet᷑ moneret.
deret᷑. & id qd̃ sequit᷑. assiduitas
enĩ eiꝰ ñ ꝓficiet ad bonũ ita so¬
nat: quasi ñ a mendacio. s ab

Expanded text:
quisque audeat ullo mendacio, dicit quisque audeat ullo mendacio, dicit alius: immo quod ait: noli uelle mentiri omne mendacium, de ore cordis exterminandum atque alienandum esse mendacium uoluit, ut a quibusdam mendaciis ore corporis abstinendum sit, sicut illa sunt maxime, quae pertinent ad doctrinam religionis, a quibusdam uero non sit ore corporis abstinendum, si maioris mali euitandi causa exigit, ore autem cordis ab omni mendacio penitus abstinere debeamus. ubi oportet intellegi quod dictum est: noli uelle; uoluntas quippe ipsa quasi os cordis accipitur, ut non pertineat ad os cordis, cum maius malum cauentes mentimur inuiti. est et tertius intellectus, quo sic accipias: noli omne, ut exceptis aliquibus mendaciis mentiri te sinat. tamquam si diceret: noli uelle credere omni homini, non utique ut nulli crederetur, moneret, deretur. et id, quod sequitur: assiduitas enim eius non proficiet ad bonum, ita sonat, quasi non a mendacio, sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Uidetur enĩ de illo ꝓpͥe
dicere quo cuiquã detrahit᷑.
Ait enĩ. Abstinete gͦ uos a
murmuratione que nichil
ꝓdest. & a de tractione parcite
lingue. fit autẽ ista detractio
ꝑ maliuolentiam. cũ quisq
non solũ ore ac uoce corꝑis
ꝓfert quod confingit in ali¬
quẽ. s etiã tacitus talem uult
credi qd̾ est. utiq ore cordis de¬
trahere. qd̾ dicit obscurũ et
occultũ deo ee̾ non posse. Nã
qd̾ alio loco scriptũ ẽ: noli
uelle m̃tiri omẽ m̃daciũ: ñ
ad hoc uolunt ualere. ut nullo
mendacio quisq mentiat᷑. Itaq cũ
aliꝰ dixerit ex isto scripture testi¬
monio. usq ad eo generalit̾ om̃e
mendaciũ ẽẽ detestandũ. ut etiã
siquis m̃tiri uelit. etiã si ñ m̃tiat᷑
iam uoluntas ipsa dãpnãda sit:
atq ad hoc int̾p̃tet᷑ qd̃ ñ dictũ ẽ.
noli mentiri om̃e m̃daciũ. s no¬
li uelle mentiri om̃e m̃daciũ.
ut ñ solũ m̃tiri s nec uelle m̃tiri

Expanded text:
cio. uidetur enim de illo proprie cio. uidetur enim de illo proprie dicere, quo cuiquam detrahitur. ait enim: abstinete ergo uos a murmuratione, quae nihil prodest, et a detractione parcite linguae. fit autem ista detractatio per maliuolentiam, cum quisque non solum ore ac uoce corporis profert, quod confingit in aliquem, sed etiam tacitus talem uult credi — quod est utique ore cordis detrahere — quod dicit obscurum et occultum deo esse non posse. Nam quod alio loco scriptum est: noli uelle mentiri omne mendacium, non ad hoc uolunt ualere, ut nullo mendacio quisque mentiatur. itaque cum alius dixerit ex isto scripturae testimonio usque adeo generaliter omne mendacium esse detestandum, ut etiam, si quis mentiri uelit, etiamsi non mentiatur, iam uoluntas ipsa damnanda sit, atque ad hoc interpretetur, quod non dictum est: noli mentiri omne mendacium, sed: noli uelle mentiri omne mendacium, ut non solum mentiri, sed nec uelle mentiri
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ. hic si uuũ qd̾ est corꝑis
intellereris. quomͦ intellecturꝰ
es. que autẽ ꝓcedunt de ore
de corde exeunt. cũ & sputũ
e uomitꝰ de ore ꝓcedant: nisi
forte tunc quisq ñ comqͥnat᷑
cũ edit aliquid immundum.
coinquinatur autẽ cũ ideuo¬
mit: Qd si absurdissimũ ẽ:
restat ut os cordis intelligamꝰ
a dño expositũ cũ ait. que ꝓ¬
redunt de ore de corde ere¬
unt. Nam & furtũ cũ possit.
&e sepe ita fiat in silentio cor¬
poralis uocis atq oris ꝑpetrari.
dementissimũ est sic intelli¬
gere. ut tunc putemꝰ quenquã
peccato furti contaminari cũ
id fatetur aut indicat. cũ autẽ
id tacite cõmittit. in comnqͥnatũ
arbitrari. At uͦ si ad os cordis
qd̵ dictũ ẽ referamꝰ. nic hil oĩo
peccati tacite cõmitti potest.
Non enĩ cõmittit᷑. nͥ ex ore illo
interiori ꝓcedat. Sicut autẽ
querit᷑ de quo ore dixerit. os
autẽ qd̾ m̃titur occidit animã
ita queri potest de quo m̃da¬

Expanded text:
nem. hic si unum os quod est corporis intellexeris, quomodo intellecturus es: quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, cum et sputus et uomitus de ore procedat? nisi forte tunc quisque non coinquinatur, cum edit aliquid inmundum, coinquinatur autem, cum id euomit. quod si absurdissimum est, restat, ut os cordis intellegamus a domino expositum, cum ait: quae procedunt de ore, de corde exeunt. nam et furtum, cum possit, et saepe ita fiat, in silentio corporalis uocis atque oris perpetrari, dementissimum est sic intellegere, ut tunc putemus quemquam peccato furti contaminari, cum id fatetur aut indicat, cum autem id tacite committit, incoinquinatum arbitrari. at uero si ad os cordis quod dictum est referamus, nihil omnino peccati tacite committi potest; non enim committitur, nisi ex ore illo interiore procedat. Sicut autem quaeritur de quo ore dixerit: os autem, quod mentitur, occidit animam, ita quaeri potest, de quo menda
Abbreviated transcription (Latin):
lis p̃cedentib meritis de in¬
ferni carcere erui.qui de te¬
nebris et̾ne noctis merumus
liberari: ita sobrie cͤaste. ac
iuste iuiuere studeamꝰ. ut sto¬
lam baptisini sine aliqua lu¬
xurie macula. integrã illiba¬
tãq seruantes. ad et̾ni sponsi
thalamũ. & ad illud celeste.
ac nuptiale conuiuium. ca¬
ritate splendid i. bonoꝵ oꝑum
margaritis ornati. felicit̃ ueni¬
amus: ipso adiuuante qui cũ
patre & sp̃u scõ uiuit & reg¬

Expanded text:
lis praecedentibus meritis de inferi carcere et de tenebris aeternae noctis meruimus liberari, ita sobrie, caste ac pie vivere studeamus, ut stolam Baptismi sine aliqua luxuriae macula integram illibatamque servantes, ad aeterni sponsi thalamum, et ad illud coeleste ac nuptiale convivium charitate splendidi, bonorum operum margaritis ornati feliciter veniamus; ipso adjuvante qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et reg
Abbreviated transcription (Latin):
sum obscurũ inuacuũ non
ibit. Os autẽ qd̵ m̃tit᷑: occidit
animã. Uidetur gͦ his m ina¬
ri. qui obscurũ putant. & se¬
cretũ ẽẽ qd̃ corde agitant.
atq uersant. tam uero clarũ
ostendere uoluit hoc ẽẽ auns
cłi: ut etiã tumultũ eũ appella¬
uerit. Manifeste etiã in eu̾gło
inuenimꝰ os cordis. ut unolo¬
co & corꝑis & cordis os dñs com¬
memorasse inueniat᷑ ubi ait.
Ad huc & uos sine intellectu es¬
tis: Non intelligitis quia om̃e
qd̾ in os intrat. in uentrẽ ua¬
dit. & in secessũ emittit᷑: Que¬

Expanded text:
sum obscurum in uacuum non ibit, os autem, quod mentitur, occidit animam. uidetur ergo his minari, qui obscurum putant et secretum esse, quod corde agitant atque uersant; tam uero clarum ostendere uoluit hoc esse auribus dei, ut etiam tumultum eum appellauerit. Manifeste etiam in euangelio inuenimus os cordis, ut uno loco et corporis et cordis os dominus commemorasse inueniatur, ubi ait: adhuc et uos sine intellectu estis? non intellegitis, quia omne quod in os intrat, in uentrem uadit
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter attendentibus
notȩ. Una est que nouum
hominẽ parturit. donec
ꝑ baptismum salutarem
omnium preteritoꝵ fiat
obliuio peccatoꝵ. ut tam¬
quã puero nato dolores
transeant. quib uiscera
urgebantur ad partum.
& tristicia leticiam conse¬
quatur. Omnis enim qͥ
ter constitutus est. cum

Expanded text:
diligenter attendentibus notae. Una est quae novum hominem parturit, donec per Baptismum salutare omnium praeteritorum fiat ablutio peccatorum: ut tanquam puero nato dolores transeant, quibus viscera urgebantur ad partum, et tristitiam laetitia consequatur. Omnis enim qui ae constitutus est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tas sic̃ luna. & reliquus po¬
pulus sicut stelle. in lumine
suo deficiunt. quia dulcia
materna uiscera illos ñ calefa¬
ciunt. sed tortuosa mulier
plena rugis & nigredine.
plenaq uipereis morsib. ac
stridentib dentib. horribił
existens in his omibus que
facit. pessime istos scđm mo¬
res porcorũ enutrit. qui de¬
buerunt sc̃i & electi & relin¬
quentes scłm ẽẽ. Ipsi en im
uestem in nocentie scindunt
in semetipsis. inspinatis mo¬
ribus in iracundia. & cor¬
rumpunt uitalia sua in ig¬
in desꝑatione excecantes. &
omĩa indumenta sua ꝑ stul¬
ticiam morum coinquinantes
& se sapientes suꝑ magistros
suos existimantes. Heu heu
filii isrł. in primo ortu ur̃o
non constituit uos sic mysticũ

Expanded text:
tas sicut luna, et reliquus populus sicut stellae in lumine suo, deficiunt, quia dulcia materna viscera illos non calefaciunt, sed tortuosa mulier plena rugis et nigredine, plena vipereis moribus ac stridentibus dentibus horibilis existens in his omnibus quae facit, pessime istos secundum mores porcorum emittit; qui debuerunt sancti et electi et relinquentes saeculum esse. Ipsi enim vestem innocentiae scindunt in semetipsis in spinatis moribus, in iracundia, et corrumpunt vitalia sua in peratione excaecantes et omnia indumenta sua per stultitiam morum coinquinantes, et se sapientes super magistros suos existimantes. Heu! heu! filii Israel, in primo ortu vestro non constituit vos sic mysticum
Abbreviated transcription (Latin):
minus appareant nam deẽẽ
non possunt: non enĩ sic que¬
runt hoiẽs caritate studiosa
quod p̃dicent ad imitatio

Expanded text:
minus appareant, nam deesse non possunt: non enim sic quaerunt homines charitate studiosa quod praedicent ad imitatio
Abbreviated transcription (Latin):
fallendi non habet uolun¬
tatem. uel &e̾ id agit ne fal¬
latur qui alicui denun¬
tiat. quãuis enuntiatioẽm
ipsam falsam habere uo¬
luerit. quia id̾o uoluit
ut uerum ꝑsuaderet. & u¬
trum mentiatur quisqͥs
etiã uerum uolens enun¬
tiat causa fallendi. dubi¬
tari potest. Nemo autẽ du

Expanded text:
fallendi non habet uolunfallendi non habet uoluntatem uel etiam id agit, ne fallatur, cui aliquid enuntiat, quamuis enuntiationem ipsam falsam habere uoluerit, quia ideo uoluit, ut uerum persuaderet; et utrum mentiatur quisquis etiam uerum uolens enuntiat causa fallendi, dubitari potest. nemo autem du
Abbreviated transcription (Latin):
tionem falsam esse uoluit:¬
& ille de uera sua falsum
credi uoluit. Porro si menda¬
cium est. enuntiatio falsum
enuntiare uolentis ut fal¬
lat. neuter mentitus est:qr
& ille habuit uoluntatem
mendacium: si id quod ue
rum credendum recogno¬
uimus. cum opus est enun¬
tiamus: & id uolumꝰ ꝑsuade̾.
quod enuntiamus. Si autẽ
uel quod falsum est uerũ
putantes. uel quod incog¬
nitũ ẽ nobis cognitũ ha¬
bentes. uel qđ credendum
non est. credentes. uel cũ
id non opus est enuntian¬
tes. tam̃ non aliud quam
id quod enuntiamꝰ ꝑsuade¬
re conamur: non ab est
temeritatis error. s ab est
omne mendaciũ. Nulla .n.
definitionum illarũ tũ¬
da est: cum bene sibi con¬
scuis est anunus. hoc se e¬
nuntiare. quod uerũ esse
aut nouit. aut opinatur.
aut credit. neq uelle ali¬
quid. nisi quod enuntiat.
ꝑsuadere. Sed utrum sit
utile aliquando mendaci¬
um: multo maior magisq
necessaria questio est.U¬
trum gͦ mentit᷑ quisquis

Expanded text:
tionem falsam esse uoluit ettionem falsam esse uoluit et ille de uera sua falsum credi uoluit. porro si mendacium est enuntiatio falsum enuntiare uolentis, ut fallat, neuter mentitus est, quia et ille habuit uolmendacium, si rum credendumque cognouimus, cum opus est, enuntiamus et id uolumus persuadere, quod enuntiamus. si autem uel quod falsum est uerum putantes uel quod incognitum est nobis pro cognito habentes uel quod credendum non est credentes uel, cum id non opus est, enuntiantes tamen non aliud quam id, quod enuntiamus, persuadere conamur: non abest quidem temeritatis error, sed abest omne mendacium. nulla enim definitionum illarum timenda est, cum bene sibi conscius est animus hoc se enuntiare, quod uerum esse aut nouit aut opinatur aut credit, neque uelle aliquid nisi quod enuntiat persuadere. Sed utrum sit utile aliquando mendacium, multo maior magisque necessaria quaestio est. utrum ergo mentiatur quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
sibi mortem intulissent. si
aliquid mali quod uere
contigerat de caris suis cog¬
nouissent. falsum putando
sibi peꝑcerunt: atq ita fal¬
li eis ꝓfuit. sicut aliis obfu¬
it uera cognoscere. Non gͦ
id agitur quo animo con¬
sulendi. aut nocendi. uel
ille falsum dirit ne falle¬
ret. uel iste uerum dixit
ut falleret: sed exceptis cõ¬
modis. aut in com modis eoꝵ
quib locuti st̃. quantum
ad ipsam ueritatẽ falsita¬
temq attinet: queritur
quis eoꝵ. aut uterq neut̃¬
ue. mentitus sit. Si enim
mendatium est enuntiatio
cum uoluntate falsum enu¬
ntiaudi. ille potius mentitꝰ
est. qui falsum dicere uoluit.
& dirit qd̃ uoluit: qũauis
ne falleret. dixerit.Si aũt
mendatiũ est quelibet e¬
nuntiatio. cũ uoluntate fal¬
lendi: non ille sed iste menti¬
tus est: qui etiam uerum
dicendo. fallere uoluit. Qd̾¬
si mendacium ẽ enuntiatio
cum uoluntate alicuiꝰ falsi¬
tatis. ambo mentiti sunt:
quia &e ille suam enuntia¬

Expanded text:
sibi mortem intulissent, si sibi mortem intulissent, si aliquid mali, quod uere contigerat, de caris suis cognouissent, falsum putando sibi pepercerunt; atque ita falli eis profuit, sicut aliis offuit uera cognoscere. non ergo id agitur, quo animo consulendi aut nocendi uel ille falsum dixit, ne falleret, uel iste uerum dixit. ut falleret; sed exceptis commodis aut incommodis eorum. quibus locuti sunt, quantum ad ipsam ueritatem falsitatemque adtinet, quaeritur, quis eorum an uterque neuterue mentitus sit. si enim mendacium est enuntiatio cum uoluntate falsum enuntiandi, ille potius mentitus est, qui falsum dicere uoluit et dixit quod uoluit, quamuis, ne falleret, dixerit; si autem mendacium est quaelibet enuntiatio cum uoluntate fallendi. non ille, sed iste mentitus est, qui etiam uerum dicendo fallere uoluit. quodsi mendacium est enuntiatio cum uoluntate alicuius falsitatis, ambo mentiti sunt, quia et ille suam enuntia
Abbreviated transcription (Latin):
incidat. dum putat falsũ
esse. quod ille dixerit. Qͥs
gͦ istoꝵ mentitur. ille qͥ
eligit falsum dicere ne
fallat. an ille qui eligit ue¬
rum dicere ut fallat: Ille
quidem falsum dicendo.
elegit ut uerum sequeret᷑.
titi sunt. ille quia uoluit
falsum dicere. iste qr uoluit
fallere: An potius neuter
eoꝵ. mentirus est. ille qͥa
uoluntatem habuit non
fallendi. & ille quia uolun¬
tatẽ habuit uerum dicendi:
Non enim nunc agitur. qͥs
eoꝵ peccauerit: s quis men¬
titus sit. Cito enim uidetur
ille peccasse qui uerum di¬
cendo egit. ut homo inci¬
deret in latrones: ille autẽ
non peccasse uel etiam be¬
ne fecisse. qui falsum di¬
cendo egit. ut homo ꝑnitiẽ
deuitaret. Sed possunt ex¬
empla ista conuerti: ut et
ille aliquid grauius eum
pati uelit. quem falli non
uult. Multi euĩ quedam
uera cognoscendo. sibi intu¬
lerunt ꝑniciem. si talia fue¬
runt. ut eos latere debue¬
rint: & iste aliquid cõmodi
uelit adipisci eũ quem uult
falli. Non nulli enum qui

Expanded text:
incidat, dum putat falsum esse quod ille dixerit. quis ergo istorum mentitur: ille, qui elegit falsum dicere, ne fallat, an ille, qui elegit uerum dicere, ut fallat? ille, qui falsum dicendo egit, ut uerum sequeretur titi sunt? ille, quia uoluit falsum dicere, iste, quia uoluit fallere. an potius neuter eorum mentitus est? ille, quia uoluntatem habuit non fallendi, et ille, quia uoluntatem habuit uerum dicendi. non enim nunc agitur, quis eorum peccauerit, sed quis mentitus sit. cito enim uidetur ille peccasse, qui uerum dicendo egit, ut homo incideret in latrones, ille autem non peccasse uel etiam bene fecisse, qui falsum dicendo egit, ut homo perniciem deuitaret. sed possunt exempla ista conuerti, ut et ille aliquid grauius eum pati uelit, quem falli non uult — multi enim quaedam uera cognoscendo sibi intulerunt perniciem, si talia fuerunt, ut eos latere debuerint — et iste II aliquid commodi uelit adipisci eum, quem uult falli. nonnulli enim, qui
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatis ꝑ totum orbem
terrarum tam firmo robo¬
re custoditur. ceteroꝵ ho¬
minum nullus transit ad
xp̃m̃ ut incipiat esse quod
non erat. nisi eum penite¬
at fuisse quod erat. Hec
prima penitentia p̃cipit᷑
iudeis. dicente apło petro.
Penitentiam agite & bap¬
tiretur unusquisq urm̃

Expanded text:
auctoritatis per totum orbem terrarum tam firmo robore custoditur: caeterorum hominum nullus transit ad Christum, ut incipiat esse quod non erat, nisi eum poeniteat fuisse quod erat. Haec prima poenitentia praecipitur Judaeis, dicente apostolo Petro, poenitentiam agite, et baptizetur unusqui
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Talis ab ipso dño
imꝑabatur. cum cliceret.
Penitentiam agite. appro¬
pinquabit enim regnum
celoꝵ. De hac etiam ioħs
ita dicit. Gemmina uipe¬
fugere ab ira uentura: facite
gͦ fructum dignũ penit̾etiȩ.

Expanded text:
o imperabatur, cum diceret: Poententiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . De hac etiam Joannes ita dicit: Generatio vipefugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum poenitentiae .
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. & multa his similia:
q̃ in eũgłio obseruans lector
inquit dñs de me. Testimo¬
nium simile ferens ei patris
testimonio de quo ait. testi¬
monium dicit de me qui me¬
misit pater. Mittente autem
filio sp̃m ueritatis quẽ con¬
solatorem uocauit: simul
mittit & pater. Neq enĩ mit
tente filio pat̾ ñ mittit. cũ
eadem uoluntate patris &
rem quoq ꝑ ꝓpħam loquen¬
tem sicut manifestum ẽẽ
poterit qui totũ ꝑlegerit
locum. & nẽ dñs misit me
& sp̃s eiꝰ : siquidem ñ solũ
filium sed & sp̃m mittit
ds̃. Sed & apłs loquitur.
Que nunc ad nuntiata st̃

Expanded text:
sumus : et multa alia his similia, sumus : et multa alia his similia, quae in Evangelio observans lector inquit Dominus, de me, testimonium simile ferens ei Patris testimonio, de quo ait: Testimonium dicit de me, qui misit me Pater . Mittente autem Filio Spiritum veritatis, quem Consolatorem vocavit, simul mittit et Pater. Neque enim Pater mittente Filio non mittit, cum eadem voluntate Patris et re quoque per prophetam loquente, sicut manifestum esse poterit ei qui totum perlegerit locum, Et Dominus misit me, et Spiritus ejus . Siquidem non solum Filium, sed Spiritum misit Deus. Sed et apostolus loquitur, Quae nunc annuntiata sunt