comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
icut a nob d̃s. pro suscepti officiinecessitate. loquendi
deposcit officiũ : Ita a uob̾ Rm̃i. audiendi requirit affectũ
Ita in quã caritatiur̃ȩ expedit. hisquȩ ꝓsalute ur̃a dicimnꝰ
oboedire : sicut nob̵ imminet non tacere : Nam si nosos¬
fensam metuimꝰ desilentio : quanto magis uoseã debeti
expauescere de contẽptu: siinquã nob̵ grande pericu¬
lũ est. aliena peccata ñ arguere : quanto periculosius est
uocationẽ nr̃am: Nonenuĩ satis pro dest quodistũ locũ
eapetiuimꝰ: sitales sumꝰ quales in scło esse potuimꝰ: dieñ
bene ꝓspicimꝰ: non solũ ista solitudonos ad ꝑfectionis neces¬
sitatem. sedetiã ipsa congregationis multitudo constrin¬
tor bene agere. et plurimos ad ꝓfectũ exemplũ boni
opis incitare : itapiculo sũ atq ꝑnitiosũ ẽ neglegentius
arendũ multoꝵ fidẽ frangere: multoꝵq animas de¬
prauare: Sicut in quã fructuo sum est. in medio multoꝵ

Expanded text:
Sicut a nobis Dominus, pro suscepti officii necessitate loquendi deposcit officium, ita a vobis, charissimi, audiendi requirit affectum. Ita inquam charitati vestrae expedit, his quae pro salute vestra dicimus obedire, sicut nobis imminet non tacere. Nam si nos offensam metuimus de silentio, quanto magis vos eam debetis expavescere de contemptu? Si, inquam, nobis grande periculum est, aliena peccata non arguere, quanto periculosius est vocationem nostram. Non enim satis prodest, quod istum locum expetivimus, si tales sumus quales in saeculo esse potuimus. Si enim bene perspicimus, non solum ista sollicitudo nos ad perfectionis necessitatem, sed etiam ipsa congregationis multitudo constrinmultorum positum bene agere, et plurimos ad profectum boni operis incitare, ita periculosum atque perniciosum est negligentius agendo multorum fidem frangere, multopravare. Sicut, inquam, fructuosum est in medio tantorum
Abbreviated transcription (Latin):
inuditiosuo. aduasa iniquitatis ꝓlaturus sit: Infer digi¬
tum tuũ huc. & uide manus meas : & affermanũ tuã et
mitte in latꝰ meũ. & agnosce quae ꝓte oimpietas huni¬
na pietas huuna ꝑtulerã: Illa utiq clauoꝵ signa. bons
salutaria : malis terribilia : quȩ usq addiem iuditii non
Idelebunt᷑ : & post haec quid sequet᷑: nisuillud int̃ positũi
uiuos ac mortuos expauescendũ chaos uastũq discrimen
separatio. adulci intuitu scõꝵ: & a societate feliciũ: econ¬
trario int̃ lacrimabiles gemitꝰ: planctꝰq lugentiũ colle¬
giũ tristemiseroꝵ. & ante beatã patriã aet̾nũ teterri¬
neficia recolentes: ita cũ dĩ adiutorio indefessõ studio

Expanded text:
in judicio suo ad vasa iniquitatis prolaturus sit: Infer digiin judicio suo ad vasa iniquitatis prolaturus sit: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum , et agnosce quae pro te impio pietas divina perpessa sit. Illa utique clavorum signa bonis salutaria, malis terribilia, quae usque ad diem judicii non delentur. Et post haec quid sequitur, nisi illud interpositum inter vivos ac mortuos expavescendum chaos vastumque discrimen,separatio a dulci intuitu sanctorum et a societate felicium; et econtrario ire inter lacrymabiles gemitus lanctusque lugentium, et collegium triste miserorum, et ante beatam patriam aeternum subire teterrineficia recolentes, ita cum Dei adjutorio indefesso studio
Abbreviated transcription (Latin):
gratia dĩ expoliat: quẽ mendatus uł maledictis lingua
conmaculat: Nonne ipse sefallit. non ne ipse se iñridec
ac decipit. sicredat se sine reliquis uirtutib suis. leuniis ac
uigiliis scĩficandũ : & idcirco dilectissimi. ita corpus exerceam᷑
leiuniis : ut m̃tẽ purgemꝰ auitiis: Cogitemillius iudicis in¬
cessant̃ aduentũ : quiutinã sic nos paratos. nueniat: quomͦ
ueniet : millo utiq corpore qđ ꝓnr̃a. solute
fusceprũ: ꝓ nia absolutione dãpnatũ¬
& pronrõt uulnerũ medicina : lancea clauisq confiaũ est :
Prmia enimerit in reos into lerandi sententia reueren¬
dirũ p̃sentia cicatricũ: Quidigit illo tempore facturi
uultu respiciet redẽptio nrã ꝑditionẽ nr̃am: tant uͦ
grauiora er̃ humana delicta: quant um maiora se osten¬
derint: diuina beneficia. ue sendũ est aut̃. neillã uocẽ
resurrectionis: praetiosȩ crucis uestigi ꝓtestantem xĩ

Expanded text:
gratia Dei exspoliat, quem mendaciis vel maledictis lingua gratia Dei exspoliat, quem mendaciis vel maledictis lingua commaculat? Nonne ipse se fallit; nonne ipse se irridet ac decipit, si credat se sine reliquis virtutibus, suis jejuniis ac vigiliis sanctificandum? Et idcirco, dilectissimi, ita corpus exerceamus jejuniis, ut mentem purgemus a vitiis. Cogitemus illius judicis incessanter adventum, qui utinam sic nos paratos inveniat, quomodo veniet: in illo utique corpore quod pro nostra salute susceptum, pro nostra absolutione naturorum vulnerum medicina lancea clavisque confixum est. Prima enim erit in reos intoleranda sententia, reverendarum praesentia cicatricum. Quid igitur illo tempore facturi vultu respiciet redemptio nostra perditionem nostram? Tanto graviora erunt humana delicta, quanto majora se ostenderint divina beneficia. Verendum est autem ne illam vocem resurrectionis pretiosae crucis vestigia protestantem, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
interioro sic est quomodo si aliquis statuã faciat a foris
aureã : uł quomodo sidomꝰ magnifica arte constructa:
a foris pulcherrimis colorib depicta uideat᷑: & ab intꝰ serpen¬
tib et scorpionib plenasit: Quid ꝓdest qđ affligis corpustuũ ⁊
Quando nihil ꝓficit ad cortuũ : Valdedura. et nimis dolenda
conditio est. om̃i intentione studiũ laboris inpendere: et fruc¬
tũ ñ recipere post laborẽ. Ieiunare uigilare. & mores non
corrigere : sicest quomodo si aliquis. extrauineã aut circa ui¬
neã extirpet. aut colat. & uineã ipsam desertã atq incultã
dimittat : ut spinas ac tribulos germinet. quae instente
cultore. iocundissimos ex sefructꝰ potuisset ꝓferre: Agnos
niũ ꝑ astinentiã uitioꝵ fuerit sociatũ: Quid enĩ iuuat. sisit
quis piã corpore castus: et m̃te pollutus: quẽ malitia depra¬
uat: quẽ furor iracundiae facib ex agitat: quẽ suꝑbia omni

Expanded text:
interior: sic est quomodo si aliquis statuam faciat a foris interior: sic est quomodo si aliquis statuam faciat a foris auream, ab intus luteam; vel quomodo si domus magnifica arte constructa a foris pulcherrimis coloribus depicta videatur, et ab intus serpentibus et scorpionibus plena sit. Quid prodest quod affligis corpus tuum, quando nihil proficit cor tuum? Valde dura et nimis dolenda conditio est, omni intentione studium laboris impendere, et fructum non recipere post laborem; jejunare et vigilare, et mores non corrigere: sic est quomodo si aliquis extra vineam aut circa vineam exstirpet et colat, vineam ipsam desertam atque incultam derelinquat, ut spinas acultore jucundissimos ex se fructus potuisset proferre. Agnoscnium per abstinentiam vitiorum fuerit sociatum. Quid enim juvat, si sit quispiam corpore castus, et mente pollutus, quem malitia depravat, quem furor iracundiae facibus exagitat, quem superbia omni
Abbreviated transcription (Latin):
poscit. Non quantũ cupiditas concupiscit: habendenĩ
ro. nisi ad integrũ reset&: ardentior est in paruis et
plustorquet᷑ inminimis: Et nisi ex corde. ac toto affectu
pauꝑsis: paciptas ipsa ñ uirtiũ : ed niseria udicanda est:
Noueriti itaq fr̃s. nihil ꝓdesse sicar ẽ tiram. leru nis
interiora sunt ñ cureniꝰ: Quid enĩ ꝓdest afflictio corpora¬
lis: si lingũa nequitus et obtrectationib: pcliuamus : non¬
ne om̃s labores nr̃i ad nihilũ redigunt᷑: ñ ne om̃e opus nr̃n
ueluc fumus atq umbra euanescit & uel ut stuppe fauiꝰ¬
sabiteubilũ redigitꝰ: Oquanti & quã diuturm labores urs
subito per reuit a quatita boni frequent᷑ ũ ad quisita
acreposita. demanu rapiunt᷑ : dum id qđ querere studuimus:
aut augere. aut custodire neglegimꝰ: Quaꝓpt̃: gratis nob̃
decorporis cruce. & pectoris afflictione blandim. Siexteri¬
or homo nr̃. scĩs laboribus exercetur : & passionib: ñcuratͥ

Expanded text:
poscit, non quantum cupiditas concupiscit. Habendi enim poscit, non quantum cupiditas concupiscit. Habendi enim amor, nisi ad integrum resecetur, ardentior est in parvis, et plus torquentur in minimis: et nisi ex corde atque affectu pauper sis, paupertas ipsa non virtus, sed miseria judicanda est. Noverimus itaque, fratres, nihil prodesse, si carneinteriora sunt, non curemus. Quid enim prodest afflictio corporalis, si linguam nequitiis et obtrectationibus polluamus? Nonne omnes labores nostri ad nihilum rediguntur? Nonne omne opus nostrum, velut fumus atque umbra evanescit, et velut stupae faviilum redigitur? O quanti, et quam diuturni labores nostri subito pereunt, et quanta bona frequenter, jam acquisita ac reposita, de manu rapiuntur, dum id quod quaerere studuimus, aut augere, aut custodire negligimus! Quapropter gratis nobis de corporis cruce, et pectoris afflictione blandimur, si exterior noster sanctis laboribus exercetur, et a passionibus non curatur
Abbreviated transcription (Latin):
dest sun loco quies tantũ corporalit̃ teneat᷑: etiqui¬
etudo in corde uerset᷑: Qiud inqu ̃ ꝓ dest. si in habitatione
ilentiũ sit. etir habitatorib uitioꝵ sit tumultus ⁊ colluct itions¬
ionũ: Siexteriora nr̃a serenitas teneat. & interiora tempestis
onenĩ ideo adistũ locũ conuenimus ut nob̵ mundus famuli¬
ret᷑: ut reb om̃ib habundintes om̃i quiete fruerem: uon
utiq ad requiem. nec idẽcuritatem. sed ad pugnã hic ueni¬
mus: ad agonẽ ꝓcessimus Ad exercendũ cũ uitiis bellaꝑ
perauimꝰ: ut linguie gladiũ retundamus: ut non solũ in¬
inuicẽ nonir feramꝰ iniurias: sed nec sentiam illatas: pecu
liarius aut̃ istud. ad ꝓf̧essionẽ nrãm ꝑtinet: nihil in hac
iectione gaudere: Pauꝑtitis studiũ querere: et ñsolũ fa¬
cultates sed etiã ipsas  piditates. de cordib nrĩs eradicar
cupere res uirtutis: & ideo hu: sibi spetiaut̃ modũ reli¬
siosus lebet ponere: ut tantũ habeat quantũ neressitas

Expanded text:
dest si locus quietus tantum corporaliter teneatur, et inquietudo in corde versetur? Quid, inquam, prodest si in habitatione silentium sit, et in habitatoribus vitiorum sit tumultus, et conluctatio passionum? Si exteriora nostra serenitas teneat: et interiora, tempestas? Non enim ideo ad istum locum convenimus, ut nobretur, ut rebus omnibus abundantes omni quiete frueremur: non utique ad requiem, non ad securitatem, sed ad pugnam huc convenimus, ad agonem processimus, ad exercenda cum vitiis bella properavimus: ut linguae gladios retundamus, non solum invicem non inferamus injurias, sed nec sentiamus illatas. Peliarius autem istud ad professionem nostram pertinet, nihil in hac jectione gaudere, paupertatis studium quaerere, et non solum facultates, sedcupere, res virtutis: et ideo hunc sibi specialiter modum religiosus debet imponere, ut tantum habeat quantum necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
bat inuidia: possideat beniuolentia. ubimendatiũ esse uide¬
igere stueamus : non solũ in alioꝵ corporib demones nonti¬
me mus : sed etiã denr̃ĩs cordib ꝑdĩ gr̃am effugamus: & longe

Expanded text:
bat invidia, possideat benevolentia; ubi mendacium esse videbat invidia, possideat benevolentia; ubi mendacium esse videxiliante agere studeamus, non solum in aliorum corporibus daemones non timemus, sed etiam de nostris cordibus per Dei gratiam effugamus: prae
Abbreviated transcription (Latin):
inimici securitate ꝑseuerandũ : Quienĩ dixit cã conuersis inge¬
mueris salunseris : ipsedixit : Nolite tardare conuertia d dnm̃¬
nec differatis dedie indiem: Optime enĩ maligina id fibi¬
Disellidis adhuc uul nerib adhibent᷑: et cito uulnus sn itir
quod diuputrescere non ꝑmittit᷑ : Et ideoubi aliquis ex nobis
cuius libet pecciti uulnus iccsperit : intequã longa consuetu¬
dine conputrescit: & focteat: om̃i cȩ leritate id penitenȩ
nedicamenta confugiat: peccitum sidiu dominari ꝑmitit̃:
omiub: sc̃is & dm̃ timentib putorẽ te terrimũ exhalare
cognoscitur : Etideo cumdĩ ad iutorio laborandũ est. ut e pur¬
gatis uł mortificatis om̃ib peccitis : in possessionẽ uitiorum
uirtutes introeant: Locum. quẽ teneba t suꝑbia: humilitas
occupet: Quem uastabat : uaritia : obtineat ae lymosina: Qũe
luxuria sordidabat: castitas. mundet atq recipiat: Quẽ tene¬

Expanded text:
inimica securitate perseverandum. Qui enim dixit, Cum conversus ingeinimica securitate perseverandum. Qui enim dixit, Cum conversus ingemueris, salvus eris ; ipsene differatis dela calidis adhuc vulneribus adhibetur; et cito vulnus sanatur, quod diu putrescere non sinitur. Et ideo ubi aliquis ex nobis cujuslibet peccati vulnus acceperit, antequam longa consuetudine putrescat et feteat, omni celeritate ad poenitentiae medicamenta confugiat. Peccatum si diu dominari permittitur, omnibus sanctis et Deum timentibus putorem teterrimum exhalare cognoscitur. Et ideo cum Dei adjutorio laborandum est ut, expurgatis vel mortificatis omnibus peccatis, in possessionem vitiorum virtutes introeant: locumque quem tenebat superbia, humilitas occupet; quem vastaba avaritia, obtineat eleemosyna; quem luxuria sordidabat, castitas mundet atque recipiat; quem tene
Abbreviated transcription (Latin):
est. sine demone esse non possit: scriptura dicit: Inuidia da¬
boli: mors intrauit in orbem terrarum : imitatur aut illĩ:
quisunt exparte ipsius: Nam quod & ille qui fornicatur ad¬
abolo possidetur: Canonica nihil ominus scriptura testator
Sic enumdicit ꝓpħa: Spũ fornicationis: deceptiestis: Quos
uero & om̃is mendax sine maligno spũ ẽẽ non possqꝰ serp¬
tura testis est: ꝑdes inquit om̃s: quilo quuntur mendatũ
Et iterũ : Os quod mentitur: occidit animã : & in libro
regnoꝵ legimus : sp̃m malignũ dixisse dñõ Ego inquit
decipio achab Cui dñs dixit: In quo decipies : & ille res¬
pondit: Egrediar & ero sp̃s mendax : in ore ꝓpħarũ euis
Dixit aut̃ dñs: decipies : et praeualebis : Similit̃ & deceters
capitalib peccatis atq criminib: : credere nos oportet:
Quia nemo illa : niss adiabolo instigante committit : Qus
obnoxos: num quid desperandũ est : ab sit hoc : a popło
npiino non quidem est desperandũ sed nec in ipsispeccats

Expanded text:
Scriptura dicit, Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum; imitantur autem illum qui sunt ex parte ipsius . Nam quod et ille qui fornicatur, a diabolo possidetur, canonica nihilominus Scriptura testatur; sic enim dicit propheta: Spiritu fornicationis decepti estis . Quod vero et omnis mendax sine maligno spiritu esse non possit, Scriptura testis est: Perdes, inquit, omnes qui loquuntur mendacium ; et iterum, Os quod mentitur occidit animam . Et in libro Regum legimus spiritum malignum dixisse Domino: Ego, inquit, decipiam Achab. Cui dixit Dominus, In quo decipies? Et ille respondit: Egrediar, et ero spiritus mendax in ore prophetarum ejus. Dixit autem Dominus, Decipies et praevalebis . Similiter et de caeteris capitalibus peccatis atque criminibus credere nos oportet; quia nemo illa nisi diabolo instigante committit. 3. Utobnoxios, numquid desperandum est? Absit hoc a populo christiano. Non quidem desperandum est, sed nec in ipsis peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
bumndĩ tardius ministret᷑: sic hoc moleste accipite: quosꝰ
si cor poriuro cottidiani uictus substantia subtrabat᷑ pon
enimapudnos maior debetesse corporis fames quan
animȩ : nã quantũ animã digniorẽ nouimꝰ tantũ deeꝰ
uictu muorẽ sollic itudinem habere debemus: dieñ
caro indie bis reficitur quare molestũ etineptũ udi¬
cet aliquis: suel post septem dies animadĩ uerbo pusitꝰ¬
a nomodo   enĩcaro reficit᷑ cibo isto terreno: scecan¬
ma pascit᷑ di uerbo : &ideo quotiens uob oblatũ ñ fuert¬
ꝑscam importunitatẽ urãm. excitate pigritiam nrãm
& quod uob ex iure debetur exigite ⁊ Sacerdotes enimui¬

Expanded text:
bum Dei ministretur, sic hoc moleste accipite, quomodo si corpori vestro quotidiani victus substantia subtrahatur. Non enim apud nos major debet esse corporis fames quam animae. Nam quantum animam digniorem esse novimus, tantum de ejus victu majorem sollicitudin in die reficitur; quare molestum et ineptum judicet aliquis, si vel post septem dies anima Dei verbo pascatur. Quomodo enim caro reficitur cibo isto terreno; sic et anima pascitur Dei verbo. am importunitatem vestram excitate pigritiam nostram, et quod vobis jure debetur exigite. 4. Sacerdotes velu
Abbreviated transcription (Latin):
est tuum: Si dimiseris non tehabeo in illo gradu in quo
liamea : noneras ante oculos meos: noneras deministris
meis: tameneras defamilia mea : non tam̃ eras mecũ
sedtañ ereatura mea eras : ex quo mihi militare coepisti
sireresseris nonte habeo defamilia : sed certe fugitiuũa
p̃uaricatorẽ: non enĩ inuenies : ubime possis fugere : Ideo
hoc totũ dico quia innra ẽ potestate dĩ ꝓmittere: non est
lunra potestate dimittere : pro misisti: prȩmiũ habe¬
nem ẽ: dicimꝰ iterũ atq iterũ dicimꝰ: ecce ante oculos
tuos uia mortis. & uia uitȩ elige quod uolueris : hoc torũ
dico. fr̃s lim̃i nequis deuob putet se habere liberã potes¬
tatẽ discedere : & ꝑdescendere cũ diabolo in infernũ : Ergo
egt qui sum monachus. qui desii esse secularis & factusse
monachus aut monachus saluor aut alit̃ non saluor Ipse

Expanded text:
est tuum. Si dimiseris, non te habeo in illo gradu in quo est tuum. Si dimiseris, non te habeo in illo gradu in quo eras de familia mea; non eras ante oculos meos, non eras de ministris meis, tamen eras de familia mea; non eras mecum, sed tamen creatura mea eras. Ex quo militare coepisti, si recesseris, non te habeo de familia, sed certe fugitivum et praevaricatorem. Non enim invenies ubi me possis fugere. Ideo hoc totum dico, quia in nostra est potestate Deo promittere, non est in nostra potestate dimittere. Promisisti, praemium habenem est. Dicimus iterum, atque iterum dicimus: Ecce ante oculos tuos via mortis, et via vitae: elige quod volueris. Hoc totum dico, fratres charissimi, ne quis de vobis putet se habere liberam potestatem discedere et perdescendere cum diabolo in inferum. Ergo ego, qui sum monachus, qui desii esse saecularis, et factus sum monachus: aut monachus salvor, aut aliter non salvor. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo martyres ceteri sustinuerunt: & habuert̃
corpora sic̃tu habes: Omonachȩ. quile suniũ fugis. pu¬
tas te ignem fugere : Qui ebrietati consentis: crediste.
& apłs. quid loquit᷑ deuiduis quȩ scđos duxer̃ maritos :
quidicit : habentes damnationerq : quia pͥmã fidẽ
irritam fecerunt: Vnde quid dicit. Ouidua anteqũa
mihi promit teres quodesses uidua: intua eras potestite
ut nubcxxs : ex quo tempore confessa es. quod inihi pmi¬
neres. exeo tempore. mea esse coepisti : Siuolueris eto
maritũ ducere : me cotempsisti: Sic atumon ich n
teqdũa nubi ꝓmnteres: intua erat uoluntate facere
uelles: Uox tua ligauit te mihi: Nũ quid te cõpuli: nũqł
exnecessitate feci: non ne liber eras: intua fuit potestito
promittere: Promisisti & meus eẽ coepisti: me nolo
dimittas. non tibi licet ea licentia dimittere : qui ame¬
cum habes causã:. Promittere tuũ fuit : dimittere non

Expanded text:
quomodo martyres caeteri sustinuerunt? Habuerunt quomodo martyres caeteri sustinuerunt? Habuerunt corpora sicut tu habes. O monache, qui jejunium fugis, putas te ignem fugere? qui ebrietati consentis, credis te et Apostolus quid loquitur de viduis quae secundos duxerunt maritos? Quid dicit? Habentes damnationes, quia primam fidem irritam fecerunt . Viduae quid dicit? o vidua, antequam mihi promitteres quod esses vidua, in tua erat potestate ut nuberes: ex quo tempore confessa es quod mihi permaneres, ex eo tempore mea esse coepisti; si volueris secundum maritum ducere, me contempsisti. Sic et tu, monache, antequam mihi promitteres, in tua erat voluntate facere quod velles: vox tua ligavit te mihi. Nunquid te compuli? nunquid ex necessitate fecisti? nonne liber eras? in tua fuit potestate promittere. Promisisti, et meus esse coepisti: meum nolo dimittas, non tibi libet dimittere quia mecum habes causam. Promittere, tuum fuit; dimittere, non
Abbreviated transcription (Latin):
martyriũ ẽ : Aduliscentem : libido carnis ꝑsequit᷑: Vult libi¬
do occidere: eteffundere sanguinẽ animȩ: Sed quando
periclitat᷑ anima tua et in grandi periculo est constituta :
tunc oportet ieiuniis et orationib in dnm nr̃m iħm xp̃m
animũ firmit̃ statuere & non consentiamꝰ morti: Siergo
sunt martyria in pacis tempore sunt & negationes : Ne mo
ergo dicat: non est martyrium: Et martyriũ est & nega¬
tio est : Egc hodie : qui uideor esse monachus: sirupero
propositũ meũ . xpm negaui : Et simnpace xp̃m nego inꝑ
secutione quid facerem: Sidũ nontor queor nec exuror
denego : Si tor querer et exurerer quid facerem: quȩ
enĩ plaga est. quȩ debeat abamore xp̃i separare : quid
enĩ dicet᷑ tibi. hoc incendio ardebas. in eculeo pendebas.
propt̃ me torquebaris: & dicis non portui sustinere
tormenta : Quomodo sustinuit petrus: quomodo paulꝰ.

Expanded text:
martyrium est. Si adolescentem libido carnis persequitur, vult martyrium est. Si adolescentem libido carnis persequitur, vult occidere et effundere sanguinem animae. Sed quando periclitatur anima tua et in grandi periculo est constituta, tunc oportet jejuniis et orationibus in Dominum nostrumanimum firmiter stare, et non consentire morti. Si ergo sunt martyria in pacis tempore, sunt et negationes. Nemo ergo dicat, non esse martyrium: et martyrium est, et negatio est. Ego hodie, qui videor esse monachus, si rupero propositum meum, Christum negavi. Et si in pace Christum nego, in persecutione quid facerem? Si dum non torqueor nec exuror denego: si torquerer et exurerer, quid facerem? Quae enim plaga est quae debeat ab amore Christi separare? Quod enim dicitur tibi hoc est: incendio ardebas, in eculeo pendebas, propter me torquebaris; et dicis, non potui sustinere tormenta? Quomodo sustinuit Petrus? quomodo Paulus?
Abbreviated transcription (Latin):
arbori conparatus est: Sed audiat dnm dicentem : Arbor
bona: bonos fructus facit. mala aut̃ arbor. malos fructis
facit: Sed magis timeat illud quod sequitur : Om̃is inquit
arbor. qui enonfacit fructũ bonum : excidetur. & in ignem
mittetur: Eatendat ergo manus adelẏmo sinas uit pos¬
sit euadere. aet̾nas flãmas: Om̃s ergo diuites timeant
nemplũ illius arboris in fructuosȩ & sterilis id est ilius
quipurpura. abisso induebatur: Arbor enim am enas
sublimis erat inmundo : Sed quia ramos miscđdiae non eapor¬
do ilalatarum: flammas recipere meruit. in infernũ
& ab illo petebat guttam: cuinegauerat micams: haecergo
mur: unius sunt nominis: caueant. nesint unuis conditions
tias : siaurũ: siargentũ : si possessiones : quȩ cumq: uidero
& desiderauero: hoc ꝑsequitur animã meã : Nonputemus
effusionem sanguinis tantũ: esse martyriũ: Semꝑ ergo

Expanded text:
arbori comparatus est, si audiat Dominum dicentem, Arbor arbori comparatus est, si audiat Dominum dicentem, Arbor bona bonos fructus facit; mala autem arbor malos fructus facit: sed magis timeat illud quod sequitur, Omnis inquit, arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Extendat ergo manus suas ad eleemosynas, ut possit evadere aeternas flammas. Omnes ergo divites timeant exemplum illius arboris infructuosae et sterilis, id est, illius qui purpura et bysso induebatur. Arbor enim amoena et sublimis erat in mundo: sed quia ramos misericordiae non expandit ad Lazarum, flammas recipere meruit in inferno, et ab illo petebat guttam, cui negaverat micam . Haec ergo mur. unius sunt nominis: caueant ne sint etiam condicionis tias, si aurum, si argentum, si possessiones: quaecunque videro et desideravero, hoc persequitur animam meam. Non putemus effusionem sanguinis tantum esse martyrium, semper enim
Abbreviated transcription (Latin):
id est ad pauperem xp̃i ȩ lemosinarũ suarũ. brachia
quasi ramos piissimos. humilit̃ non expandit: afructib
eternȩ uite: uacuus remanebit. Uitis aut̃ significat
seruos di abbates monachos uł dericos spiritales : in dõ uacan¬
tis ce doctrine iugiter insistentes : & si quisunt ili similes bor
qui contemptomundo dõ die noctuq deseruiunt : quoserut¬
tio huet̃ra beatitudne uberes fructus habere creduntur
p̃i incelo. Quid ergo futurumest ut nec arbor ułmeisimo
fruc eu remaneat. nec uitis int̾ra putrescat : hoc enĩeipo¬
dit fieri: it quomodo arbor ulmei. er tendit ramos suos et
erigit uł sustinet uitem : si c diues sȩculi hiius porrigat ra¬
mossuos id est manus plenas fructib agrisui & sustenta pur¬
peres ap̃i: Quod si fecerit in hoc mundo : sine dubio ab ipsis
pauperib xp̃i multiplicit᷑ illi repensabit᷑ in futuro: Ne¬
dedignetur diues. aut in iuriam sibi aestimet factã quod

Expanded text:
id est, ad pauperem Christi eleemosynarum suarum brachia id est, ad pauperem Christi eleemosynarum suarum brachia quasi ramos piissimos humiliter non expandit, a fructibus aeternae vitae vacuus remanebit. Vitis autem significat servos Dei, abbates, monachos vel clericos spirituales, Deo vacantes, et doctrinae jugiter insistentes, et si qui sunt alii similes horum, qui contempto mundo, Deo die noctuque deserviunt; quo servitio in aeterna beatitudine uberes fructus habere creduntur.pauperes Christi in coelo. Quid ergo futurum est, ut nec arbor ulmea sine fructu remaneat, nec vitis in terra putrescat? Hoc enim expedit fieri, ut quomodo arbor ulmea extendit ramos suos, et erigit vel sustinet vitem; sic dives saeculi hujus porrigat ramos suos, id est, manus plenas fructibus agri sui, et sustentet pauperes Christi. Quod si fecerit in hoc mundo, sine dubio ab ipsis pauperibus Christi multipliciter illi repensabitur in futuro. dedignetur dives, aut injuriam sibi aestimet factam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
euimus inquodam libro. fr̃s dilectissimi. deulmo & uite pro¬
positam nob similitudinẽ : quã qui diligent̃ adtendit.
non paruam animȩ suȩ. aedificationem inueniet : Nã arbor
ulmea et uitis: satis sibi in conuenientes. esse uidentur :
Arbor enĩ ulmea. licet sit amoena & insublime porrecta :
nullũ tamen fructũ habere ꝓbatur: uitis uero. quã uissit
prua & humilis: fructib plena esse cognoscit᷑: Quifruc¬
ts. nisi qualicũq ligno. leuent᷑ in altũ: in t̾ra putrescunt
itq: depereunt. Siuero ulmus extendat ramos suos. & eri¬
gat uitem: & se ornat. & illã deputredine liberat: Qua¬
re istasimilitudosit posita: diligent̃ adtendamus. Ar¬
bor ulmea significat hominẽ diuitem: in hoc mundo:
Sicut enĩ arbor illa. sublimis est & am ena. & humida. et
tamen fructib uacua: ita et quicũq diues sȩculi huius
quauis sublimetur honoribus : inmultis facultatibus
am enus & iocundus esse uideatur: tamen siaduitẽ.

Expanded text:
egimus in quodam libro, fratres charissimi, de ulmo et vite propositam nobis similitudinem; quam qui diligenter attenderit, non parvam animae suae aedificationem inveniet. Nam arbor ulmea et vitis satis sibi convenientes esse videntur. Arbor enim ulmea, licet sit amoena et in sublime porrecta, nullum tamen fructum habere probatur. Vitis vero, quamvis sit parva et humilis, fructibus plena esse cognoscitur: qui fructus, nisi qualicumque ligno leventur in altum, in terra putrescunt atque depereunt. Si vero ulmus extendat ramos suos et erigat vitem, et se ornat, et illam de putredine liberat. Quare ista similitudo sit posita, diligenter attendamus. Arbor ulmea significat hominem divitem in hoc mundo. Sicut enim arbor illa sublimis est et amoena et humida, et tamen fructibus vacua: ita et quicumque dives saeculi hujus, quamvis sublimetur honoribus, in multis facultatibus amoenus et jucundus esse videatur; tamen si ad vitem,
Abbreviated transcription (Latin):
rego uenier s cũ usuris exegissem illã : et quod post hȩc
istuneurs ueriat hoc d̃ a nob: Inutilẽ in quit serũ pieto
intenebras enderiores ibierit fletꝰ & stridordentiu : tua¬
non aliud intelligit᷑ : nisiid quod in ecclesia praedicat
Nũmularii. quipetuniã accipere debent : nonsẽ alu nis
ropuli a piami : Sicut enĩ gͥraue peccatũ erit ad mensacor¬
dis uri. ñ dedissẽ pecuniã dñi nr̃i : itaecontrariounicinq¬

Expanded text:
et ego veniens cum usuris exegissem illam ? Et quid poet ego veniens cum usuris exegissem illam ? Et quid po a nobis: Inutilem, inquit, servum projicite in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium . Quanon aliud intelligitur, nisi id quod in ecclesia praedicatur. Nummularii qui pecuniam accipere debent, non sunt alii nisi populi christiani. Sicut enim nobis grave peccatum erit ad mensam cordis vestri non dedisse pecuniam Domini nostri; ita e contrario et un
Abbreviated transcription (Latin):
ex solueret die noctuq uerbũ dñi p̃dicabat: quid de nob
fiet : quiuix uł post paucos dies. cõmisso nobis gregispiri¬
talia plscua prouidemus: & ꝓsea contestat᷑ idem apłs:¬
estificor coramdõ & xp̃o iħu qui iudicaturus est uiuoset
mortuos: & aduentũ ipsius & regnũ eius: & quasiint̃ roga¬
ns quare tam me tuendã contestationẽ prae mitteret
secutus adiunxit : Predi cauerbũ : insta oportune in¬
portune. argue: obsetra: increpa: Quid est oportune in por¬
tune : nisi oportune uolentibus: in portune nolentibus:
Volentibus audire uerbum dĩ. offerendũ est: fastidientib
ingerendũ : Neforte contranos ante tribunal ap̃istantes
denris manib: requiratur : Vnde congrandi timore aerii¬
more: considerare debemus: neadnos &iam illa terribilis
sententia dirigat᷑: quã seruis ille audire merurt. quiac¬
ceptũ talentũ dupli care noluit: Serue inquit mdleet
piger: quare ñ de disti pecuniã meã nũmularos ad pbao

Expanded text:
absolveret, die noctuque verbum Dei praedicabat; quid de nobis fiet, qui vix vel post multos dies commisso nobis gregi spiritualia pascua providemus? Et propterea contestatur Jesu, qui judicaturus est vivos et mortuos, et adventum ipsius, et regnum ejus . Et quasi interrogaretur quare tam metuendam contestationem praemitteret, secutus adjunxit: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, obsecra, increpa . Quid est opportune, importune; nisi opportune volentibus, importune nolentibus? Volentibus audire verbum Dei offerendum est; fastidientibus, ingerendum: ne forte contra nos ante tribunal Christi stantes de nostris manibus requiratur. Unde cum grandi tremore pensare debemus, ne ad nos etiam illa terribilis sententia dirigatur, quam servus ille meruit audire, qui acceptum talentum duplicare noluit: Serve, inquit, male et piger, quare non dedisti pecuniam meam nummulariis ad mensam;
Abbreviated transcription (Latin):
paru defleerit prȩterita: ne forte nondũ satis fecerit ꝓ
innimerabilib debitis suis neforte magis adueteras iniqu
sos puculas. recentia adhuc crimina in preserit: et conuer
tum istud conscendimꝰ quod locũ habitũq mutauim. Quoo
lic aliquantũ temporis duximꝰ: spemoninẽ in annorũ nume¬
ro collocantes ac sic ꝑnitiosa nosinet ipsos ꝑsuasione fallentes
putamus. quod imalanr̃a spatio temporis eua nuerint: et¬
quia illa nos oblitisumꝰ: credimꝰ qđ de memoria diumȩ se¬
posita atq s̃gnata sunt : Audiamꝰ quiddicit ille quicum
ioso diabolo manu singularis certaminis dimicit beat
Nonne haee colletta st̃ etsignata inthes auris meis: nonpu¬
tune tansacile remitti posse illata semeł crimina etꝓ

Expanded text:
parum defleverit praeterita, ne forte nondum satisfecerit pro parum defleverit praeterita, ne forte nondum satisfecerit pro innumerabilibus debitis suis, ne forte magis ad veteres iniqutiae maculas recentia adhuc crimina impresserit, et conversrunt istud conscendimus, quod locum habitumque mutavimus, quod hic aliquantum temporis duximus, spem omnem in annorum numero collocantes ac sic perniciosa nosmetipsos persuasione fallentes, putamus quod malaquia illa nos obliti sumus, credimus quod de memoria divinae seposita atque signata sunt. Audiamus quid dicit ille qui cum ipso diabolo manu ad manum singulari certamine dimicabat, beatus Nonne haec collecta sunt, et signata in thesauris meis ? Non putemus tam facile remitti posse inusta semel crimina, et
Abbreviated transcription (Latin):
nis : ꝑiuriis: Sacrilegiis nos dñs liberauit : & tunc ui debi¬
mus : quantũ &iam dep̃sentib beneficiis dño debeanius:
Sinunc inscło essemus quid aliud ageremꝰ. quã conuoluere¬
sentire possemus: habet enim hoc infelii consuetudo
peccandi : utquantũ amplius unus quisq peccauerit: tan¬
tian minus. pecata ipsa intelligat: et tantũ eũ plus peccare
delectat: Et ueniet illud qđ propħa peccatorib clamat:
Non est ds̃ inconspectu eiꝰ : Auferunt᷑ iuditia tua a facie enis:
e t enĩ quando surripit peccandi delectatio: ftatĩ futuri ho¬
ditri diemi ꝓbscondit obluuo: econtrario aut̃. quantũ quisq solliti¬
enor circas efuerit: tantũ plus metuit: sicut ait scriptura : Sapi¬
enstinendo: declinat amalo: Sapiens ergosemꝑ in conpunta¬
slepirispericulis puigili sollicitu dine contremiscit: Qui
depreteritis anxius ẽ: & secũ cogitat acreuoluit: neforte

Expanded text:
nis, perjuriis, sacrilegiis, nos Dominus liberaverit; et tunc videbinis, perjuriis, sacrilegiis, nos Dominus liberaverit; et tunc videbimus quantum etiam de praesentibus beneficiis Domino debeamus. Si nunc in saeculo essemus, quid aliud ageremus quam convolveresentire possemus. Habet enim hoc infelix consuetudo peccandi, ut quanto amplius unusquisque peccaverit, tanto minus peccata ipsa intelligat; et tanto eam plus peccare delectet, et veniat illud quod propheta peccatoribus clamat: Non est Deus in conspectu ejus, auferuntur judicia tua a facie ejus . Etenim quando subrepit peccandi delectatio, statim futuri dicii diem abscondit oblivio. Econtrario autem quanto quisque sollicitior circa se fuerit, tanto plus metuit, sicut ait Scriptura: Sapiens timendo declinat a malo. Sapiens ergo semper in compunctifuturis periculis pervigili sollicitudine contremiscit. Qui de praeteritis anxius est, et secum cogitat ac revolvit, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
cimus quidem spiritali militiȩ cuinos mancipa uimꝰ magnã eẽ
infuturũ repositam remunerationẽ: Sed sibene respiciamꝰ.
in hoc ipso opere quod gerimus: quodam modo etiĩ inp̃senti. iã
seculũ potuisse despicere: & dõ seruire coepisse Euasisse uitioꝵ
infelicissimũ dominatũ : etfugisse gulȩ atq luxuriȩ fetidis¬
simã seruitutem: Quid ergo noniã magnapars p̃mu est nihil
cõmune habere cũ mundo: ł uanarũ rerũ cupiditatibus nonexer
citari: scelerib is non ad misceri. & cum innocentia. diem trans¬
agere.  Beate castitati oꝑam dare: gloriose pauꝑtatis suffici¬
entiã. cumtimore dñi possidere : dequa loquit᷑ sapientia:
Melior est exigua portio. cũ timore dñi: quã thesauri magni
sine timore eius: Intelligamꝰ itaq quantũ nob̾ dñs. pia uoca¬
tione contulerit: Numeremus si possumꝰ ex illo tempore
ex quo hic conuersiri iisisumꝰ. quanta peccata lucrifece¬
rimus : dequintis fraudibus : dequantis ad ulteriis: rapi¬

Expanded text:
Scimus quidem spiritali militiae cui nos mancipavimus, magnam esse in futurum repositam remunerationem. Sed si bene respiciamus in hoc ipso saeculum potuisse despicere et Deo servire coepisse; evasisse vitiorum infelicissimum dominatum, et fugisse gulae atque luxuriae foedissimam servitutem. Quid ergo? non jam magna pars praemii est, nihil commune habere cum mundo, vanarum rerum cupiditatibus non exercitari excruciari, sceleribus non admisceri, et cum innocentia diem transigere, beatae castitati operam dare, gloriosae paupertatis sufficientiam cum timore Domini possidere? De qua loquitur Sapientia: Melior est exigua portio cum timore Domini, quam thesauri magni sine timore ejus . Intelligamus itaque quantum nobis Dominus pia vocatione contulerit. Numeremus, si possumus, ex illo tempore ex quo hic conversari videmur, quanta peccata lucrifecerimus, de quantis fraudibus, de quantis adulteriis, rapi
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum est ergo. quod ipse esurit iustitiã : qui discere
optatiustitiã: Prius ergo debemꝰ discere : ut postea merea¬
mur implere : utergo ista beatitudo. ꝑ dĩgrãm impleat᷑
in uob: si inueritate ut eredimꝰ et esuritis & sititis iustitũ:
quotiens uob uerbũ dĩ tardius fuerit p̃dicatũ: nolite ex¬
pectare. ut uob elim ultro debeamus ingerere : sedetiam
uos ipsi quasirem uob exiure debitam: fideliter a nob̃
sumus abillis quipericulũ nr̃m nesciunt : inportuni for¬
sitan iudicari: Sed qui bene nouit. quã graue pondusim¬
mineat ceruicib sacerdotũ. intelligit. quod quã uis assidue
cdama post multos dies : sed clama necesses: quasi tuba

Expanded text:
nifestum est ergo quod ipse esurit justitiam, qui discere nifestum est ergo quod ipse esurit justitiam, qui discere optat justitiam. Prius ergo debemus discere, ut postea mereamur implere. Ut ergo ista beatitudo per Dei gratiam impleatur in vobis, si in veritate, ut credimus, et esuritis et sititis justitiam, quotiespectare ut vobis ultro illud debeamus ingerere; sed etiam vos ipsi, quasi rem vobis jure debitam, fideliter a nobis sumus ab illis qui periculum nostrum nesciunt, importuni forsitan judicari. Sed qui bene novit quam grave pondus immineat cervicibus sacerdotum, intelligit quod quamvis assidue Clama post multos dies; se
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̃ Reliquas beatitudines quas in euangłio dñs & saluator
nr̃ enumerare dignatꝰ est : &iam hoc addidit dicens : Beati
qui esuriunt & siciunt iustitiã qm̃ ipsi saturabunt᷑ : feli¬
cesst̃ quibus istam p̃daram famem & desi derabilem
sitim : ds̃ donare dignat᷑: Quomodo aut̃ esurit᷑ iustitias
fr̃ iustitiã esuris: si uerbũ dĩ patient̃ & libent̃ audire
uolueris detalienĩ cibo dictum est: Quiedunt me : ad¬
huc esurient : & quibibunt me: adhuc sitient : Quã¬
uis enĩ melius sit facere quã nosse : priustam̃ ẽ nosse
quã facere: debes enĩ discere : quod optas implere : deniq:
audisqipturam dicentẽ: Om̃is qui nondidicerit iusti¬
tiã suꝑ terram: ueritatem non faciet: &iterum: Te¬
lus apprehendit populũ in eruditũ : & ignis aduersari¬
os consumet: & hoc loco. Ideo aduersarios. ignis consume¬
re dicit᷑ : quia ñ departe ap̃i: sed de parte diaboli eẽ cognos¬
cuntur: & iterũ: Iusticiã discite : qui habitatis orbem: Ma¬

Expanded text:
nter reliquas beatitudines, quas in Evangelio Dominus ac Salvator noster enumerare dignatus est, etiam hoc addidit, dicens: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Felices sunt quibus istam praeclaram famem, et desiderabilem sitim Deus donare dignatur. Quomodo autem esuritur justitia, fratres? Justitiam esuris, si verbum Dei patienter et libenter audire volueris: de tali enim cibo dictum est, Qui edunt me, adhuc esurient; et qui bibunt me, adhuc sitient . Quamvis enim melius sit facere quam nosse; prius est tamen nosse, quam facere: debet enim discere, qui optat implere. Denique audi Scripturam dicentem, Omnis qui non didicerit justitiam super terram, veritatem non faciet: et iterum, Zelus apprehendet populum ineruditum; et ignis adversarios consumet. Et in hoc loco ideo dicitur ignis adversarius; quia non de parte Christi, sed de parte diaboli esse cognoscitur. Et iterum, Justitiam discite, qui habitatis terram . Ma
Abbreviated transcription (Latin):
de ingun peccatũ &iterũ: Concdude aelemosnã incor¬
de pauperis. a haec ecorabit ꝓte ab omimalo: Faciimus
teneamus: Illam utique : quã supra cõmemoraui. ubi ait : date
&dabit᷑ uob Et iterum : Beati misericordes : qm̃ ipsi miscđiã
consequent᷑: Vnus quisq scđm uires suas. studeat : nead ecłam
uacuus ueniat: debet enĩ aliquid ex hibere: qui optat accipere:
Qui potest: nouo uestimentu. tegat pauperem: qui ñ potest:
uł ueterem porrigat: qui uero ad ista senonsentit idoneũ :
porrigat buccellã : suscipiat peregrinũ : lectulũ faciat:
pedes abluat: ut audire mereat᷑ Axp̃o: Venite benedicti :
hospes fui : & suscepistis me : Nemo sefr̃s lm̃i. dedandis ȩle¬
mosinis excusare poterit : quando ꝓcalice aquȩ frigide. mer¬
edem sexp̃s. redditurũ eẽ ꝓmisit: & quia sicut frequent̃¬
admonui : duo st̃ aelemosinarũ genera. Vnũ bonũ aliud
melius: unũ : ut pauꝑib buccellã porrigas: alterũ ut pec¬

Expanded text:
inguit peccatum : et iterum, Conclude eleemosynam in corde pauperis, et haec liberabit te ab omni malo . Faciamus teneamus. Illam utique quam supra memoravi, ubi ait, Date, et dabitur vobis; et iterum, Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur. Unusquisque secundum vires studeat ne ad ecclesiam vacuus veniat: debet enim aliquid exhibere, qui optat accipere. Qui potest, novo vestimento tegat pauperem: qui non potest, vel vetus porrigat. Qui vero ad ista se non sentit idoneum, porrigat buccellam, suscipiat peregrinum, lectulum faciat, pedes abluat: ut audire mereatur a Christo, Venite, benedicti Phospes fui, et suscepistis me . Nemo se, fratres charissimi, de dandis eleemosynis excusare poterit; quando pro calice aquae frigidae mercedem se Christus redditurum esse promisit . admonui, duo sunt eleemosynarum genera, unum bonum, aliud melius; unum ut pauperibus buccellam porrigas, alterum ut pec
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃s lem̃i. ut aet̃na mala possimus euadere. & adbona per¬
p&ua ꝑuemire: duoquȩ supra dixi. aelemosinarũ genera
quantum possumꝰ. & quã diu uiuimꝰ & ipsi habere & aliis in¬
pendere festinemꝰ: ut securipossimus indiem uidicii dicere
d adñe : quia dedimus : Nosfecimꝰ quod iusisti: tuimple quoa
ꝓmisti Quod ipse prestare dignetur : qui cũ patre & spũ
scõ uiuit & regnat in secula scłoꝵ¬
AUII Elusdem de erepto inergumino

Expanded text:
ssimi, ut aeterna mala possimus evadere, et ad bona perpetua pervenire, duo quae supra dixi eleemosynarum genera, quantum possumus et quamdiu vivimus, et ipsi habere et aliis impendere festinemus; ut securi possimus in die judicii dicere, Da, Domine, quia dedimus: nos fecimus quod jussisti; tu imple quod promisisti. Quod ipse praestare dignetur, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in saecula sa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput eius: Cumenĩ inimico tuo pio animo frequen¬
tius benefeceris : quã lib& sit impius & crudelis barbarꝰ
& cruentus: tamen tandem aliquando erubłsc& et dol&.
& penitere incipit quod amisit: Iam cũ pęnitentiã coe¬
perit agere sensus rationabilis. hoc est caput ipsius inci¬
pit caritatis ignesuccendi: & qui prius quasi rigidus. &
fren&icus contrate consueuerat iracundiã r& inere :
spiritali calore tua bonitate suc census. Incipit te toto
corde diligere: Ecce quomͦ scĩ patres hunc scripturae locũ
intelligendũ esse dixerunt: Nã absit a sensu catholico.
utreo amieis quidu bomi aliquio in imi cosuo con&ur impo¬
perri. uneũ ꝓho e beneficio uelit aetno incendio concro¬
man u nde cũ grandi cautela fidei considerandũest ext

Expanded text:
super caput ejus. Cum enim inimico tuo pio animo frequensuper caput ejus. Cum enim inimico tuo pio animo frequentius benefeceris; quamlibet sit impius et crudelis, barbarus et cruentus, tamen tandem aliquando erubescit et dolet, et poenitere incipit quod admisit. Jam cum poenitentiam coeperit agere, sensus rationalis, hoc est, caput ipsius, incipit charitatis igne succendi: et qui prius quasi frigidus et phreneticus contra te consueverat iracundiam retinere, spirituali calore de tua bonitate succensus incipit te toto corde diligere. Ecce quomodo sancti patres hunc Scripturae locum intelligendum esse dixerunt. Nam absit a sensu catholico, ut eo animo quisque boni aliquid inimico suo conetur impendere, ut eum pro hoc beneficio velit aeterno incendio concremari. Unde cum grandi cautela fidei considerandum est et
Abbreviated transcription (Latin):
potũ da ei: Hoc enĩ faciens: carbones ignis congeres suꝑ
caput eius: hoc loco cũ grandi diligentia obseruandumẽ
ne forte dum nonbene intelligimꝰ : de medicam̃tis. nob
uulnera faciamus: Solent enĩ non nulli hoc p̃ceptũ. qͣsi
ad satiandũ furorẽ suũ ampletti: edicunt enĩ apudse:
Ecce cibo inimicũ meũ : ut ardeat inaet̾num : Auertat ds̃
huius modi intelligentiã ab animis nr̃is: Qualit̃ ergo acci¬
pi debet locus iste : scĩ & antiqui patres reuelante spũscõ
definier̃. Siesurit inquit inimicus tuus: ciba illũ. & cẽta:
hoc enĩ inquit faciens: carbones ignis congeres suꝑ caput
eius: Caput in homine : sensus rationalis intelligit᷑: Qui
sensus cũ a feruore caritatis recedens. factus fuerit frigi¬
c& caritas multoꝵ: necesse est ut quod ÷ saluti contrariũ
sapiat : & cuideber& eẽ amicus inimicus existat: Ad sanan¬
dũ ergo talẽ freneticũ: hominesscõs & caritatis igne
accensos hortatur sp̃s sc̃s dicens: carbones ignis congeres

Expanded text:
ens, carbones ignis congeres super caput ejus . Hoc ergo loco cum grandi diligentia observandum est, ne forte dum eum non bene intelligimus, de medicamentis nobis vulnera faciamus. Solent enim nonnulli hoc praecepto uti, quasi ad satiandum furorem suum. Dicunt enim apud se: Ecce cibo inimicum meum, ut ardeat in aeternum. Avertat Deus hujusmodi intelligentiam ab animis nostris. Qualiter ergo accipi debeat locus iste, sancti et antiqui patres, revelante Spiritu sancto, definierunt. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum, etc.; hoc enim, inquit, faciens, carbones ignis congeres super caput ejus. Caput in homine, sensus rationalis intelligitur: qui sensus cum a fervore charitatis recedens factus fuerit frigi frigidus , necesse est ut quod est saluti contrarium sapiat, et cui deberet esse amicus, inimicus existat. Ad sanandum ergo talem phreneticum, homines sanctos et charitatis igne accensos hortatur Spiritus sanctus, dicens: Carbones ignis congeres
Abbreviated transcription (Latin):
questrate : & sic sit apud uos. quomodo si hociam in manu
dĩ obtuleritis: hoc si scđm quod credimus fidelit̃ facere uo¬
lueritis : uenientib: captiuis & pauperibus. Nonsolũ non ex¬
asperatur aut contristat᷑ animus uerꝰ: sedetiã laetificatur
& gaudet: Dum ea quȩ pro amore dĩ necessitatibus paupe¬
rum deputastis : cũ sũmo desiderio expendere festin&is:
& impletur in uob illud qđ scriptũ est: hilarem datorem :¬
diligit ds̃ & illud quidat pauꝑibus: numquã egebit: Etillud:
dicut aqua extinguit ignem: sic elemosina extinguit
peccatum : Quod et me uuangłio ipsedñs dixit:Uerũta

Expanded text:
questrate, et sic sit apud vos, quomodo si hoc jam in manu questrate, et sic sit apud vos, quomodo si hoc jam in manu Dei obtuleritis. Hoc si, secundum quod credimus, fideliter facere volueritis, venientibus captivis et pauperibus non solum non exasperatur aut contristatur animus vester, sed etiam laetificatur et gaudet; dum ea quae pro amore Dei necessitatibus pauperum deputastis, cum summo desiderio expendere festinatis, et impletur in vobis illud quod scriptum est, Hilarem datorem diligit Deus : et illud, Qui dat pauperibus, nunquam egebit : et illud, Sicut aqua exstinguit ignem, sic eleemosyna exstinguit peccatum : et quod in Evangelio Dominus d
Abbreviated transcription (Latin):
& custodire : cũ ipsius adiutoriolaboremꝰ . Vt ñ solũ indulgenr¬
tiam peccatoꝵ accipere. sedetiã aeterna meream᷑ prȩmia
cis nr̃is oremus & eos tõto corde diligamus: Et aliud ut ꝑ
bonã uoluntatem. & uerã caritatem. quȩ operit multitudi¬
ipsa admonitio ut expositore om̃ino nonegeat : Il la uero
elemosina quã primo locoposuimꝰ. ꝑ qũa ex eo qđ nob̵ ds̃ am¬
plius dat quã nob opus est. etpeccata redimere & prȩmia nob¬
aet̾na possimꝰ inspirante dño praepare : Consiliũ meũ si ui¬
b& is audire : cũgaudio illã & cũl&icia poteritis dõ auxi¬
liante ꝑficere: Quotiens aut messes. aut umndenias colligitis
& ur̃as & omniũ quiaduos ꝑtinent conputate expensas.
Simul &iam et illud quod infisco daturi estis. & id quod uobsu
ꝑesse cognoscitis. qui a non nob̾ proprie datũ est sed sicut iam
dictum est dispensandũ ꝑuos pauperibus transmissum est:
Nut totum. aut quantum ds̃ cordi uestro inspirauerit se¬

Expanded text:
utorio laboremus: ut non solum indulgentiam peccatorum accipere, sed etiam ad aeterna mereamur praemia cis nostris oremus, ut eos toto corde diligamus; et aliud ut per bonam voluntatem et veram charitatem, quae operit multitudiipsa admonitio, ut expositore omnino non egeat. Illam vero eleemosynam, quam primo loco posuimus, per quam ex eo quod nobis Deus amplius dat quam opus est, et peccata redimere, et praemia aeterna nobis possumus inspirante Domino praeparare, consilium meum si vultis audire, cum gaudio illam et cum laetitia poteritis, Deo auxiliante, perficere. Quoties aut messes aut vindemias colligitis, et vestras et omnium qui ad vos pertinent computate expensas, simul etiam et illud quod in fisco daturi estis; et id quod vobis superesse cognoscitis, quia non vobis proprie datum est, sed, sicut jam dictum est, dispensandum per vos pauperibus transmissum est, aut totum, aut quantum Deus cordi vestro inspiraverit, se