comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruandis. Ex dictis basilu. cap̃. xxuii.
ccłasticarũ constitutionũ quasdam
accepimꝰ. quȩdã uͦ consuetudine robora¬
ta apꝓbauit usus. Quib par ritus. ⁊ idẽ
utrisq pietatis debet᷑ affectꝰ. Vndẽ quis
uł aliquantulũ sacrarum exꝑtꝰ script᷑a¬
rũ hesitauerit. : Si enĩ attestauerimus
consuetudines eccłȩ ñ ꝑscripturas apa¬
trib traditas nichil estimare: qͣntum
religio detrim̃ti latura sit despicien¬
tib liquido constabit. Quȩ enim ut
inde ordiamur scriptura salutiferȩ
crucis signaculo fideles stͣ docuit insi¬
gniri : Quȩ uł triphariam digestas suꝑ
panen ⁊ calicem ꝓlixe orationis. uel¬
etiã consecrationis uerba cõm̾dauit.¬

Expanded text:
stratur. Ex dictis Basilii, c. 28. Ecclesiarum institutiones quasdam accepimus, quadam vero consuetudine roboratas approbavit usus. Quibus par ritus et idem utrisque pietatis debetur affectus. Unde quis vel aliquantulum sacrarum expertus Scripturarum haesitaverit? Si enim attentaverimus consuetudines Ecclesiae non per scripturas a Patribus traditas, nihil aestimare, quantum religio detrimenti latura sit, despicientibus liquido constabit. Quae enim, ut inde ordiamur, scriptura, salutiferae crucis signaculo fideles docuit insigniri? Quae vel trifariam digesta super panem et calicem prolixae orationis et consecrationis
Abbreviated transcription (Latin):
gentes aliqͥd sibi de phariseoꝵ assu¬
mnunt suꝑcilio. ut uł dãnent in no¬
centes. uel soluere se noxios arbitn
cũ apud dnm̃ ñ sententia sac̾dor.
ed reorũ uita querat᷑. De co qui.¬
S

Expanded text:
gentes, aliquid sibi de phariseorum sumunt supercilio, ut vel dampnent innocentes, vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed rerum merita querantur. Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
ui ad scripturas scãs ad missa fuerint
uł officia mendacia. qͥd in eis remane¬
bit auctoritatis. quȩ tandem de script᷑is
ilł sententia ꝓferetur: Cuiꝰ ponde c̾ten¬
in sacris libris ẽẽ mendaciũ. idẽ. eos
homines ꝑ quos nob̾ illa scriptura
ministrata ẽ. atq c̾scripta. aliquos in sins
libris fuisse m̃titos. Alia questio ẽ utrũ
scriptorẽ scãrum scripturarũ m̃tiri
oportuerit. immo non. alia uero. sed
tantũ auctoritatis fastigium officioso
m̃dacio aliqͦ nulla illoꝵ libroꝵ parti¬
cula remanebit. que ñ ut cuiq uide¬
bit᷑ uł ad mores difficilis. uł ad fidem
incredibił. eadem ꝑniciosissima ad m̃¬
tientis auctoris consiliũ officiũq referatis.

Expanded text:
 ad Scripturas sanctas admissa fuerint vel officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de Scripturis illis sententia proferetur? cujus pondere contenin sacris libris esse mendacium, id est eos homines per quos nobis illa scriptura ministrata est, aut conscripta, aliquid in suis libris fuisse mentitos. Alia quaestio est utrum scriptorem sacrarum Scripturarum mentiri oportuerit: imo non alia, sed tantum auctoritatis fastigium officioso mendacio aliquo, nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique videbitur, vel ad mores difficilis vel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima ad mentis auctoris consilium officiumque referatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uis nesciat scam script᷑am canonicam
ã uet̾is quã noui testam̃ti certis suis
dubitari ⁊ disceptari ñ possit. utrum
uerum uł utrum rectum sit qͥcqͥd in ea
doctiorẽq prudentiã ⁊ ꝑ c̃cilia licere rep̃¬
hendi siquid in eis forte aueritate deui¬
bi enĩ de re obscurissima disputat᷑ ñ
adiuuantibꝰ diuinarũ scripturarũ c̾tis
clarisq docum̃tis: cohib̾e se debet hu¬
mana p̾sumptio. nichil faciens in al¬
terã partem declinando. Itẽ. Nequis
dinẽ sequi: aut circa fr̃s inuidus ẽ
⁊ malignꝰ quib ueritas reuelat᷑. aut
circadm̃ ingratꝰ ÷ inspiratione cuius¬
eccła eiꝰ instruit᷑. Nam dñs in euangłio.
Ego suͣ inqͥt ueritas. Non dixit. ego sũ
consuetudo. Reuelatione gͥ facta ueri¬
tatis. cedat error ueritati. quia ⁊ petrus
qͥ circuncidebat cessit paulo ueritatem

Expanded text:
 nesciat sanctam scripturam canonicam tam ueteris quam noui testamenti certis suis dubitari et disceptari non possit, utrum uerum uel utrum rectum sit quidquid in ea doctioremque prudentiam et per concilia licere reprehendi, si quid in eis forte a ueritate deuiit, de re obscurissima disputatur, non adiuuantibus diuinarum scripturarum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio, nihil faciens in alteram partem declinando. Cap. 52. dinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eiEgo sum, inquit, veritas . Non dixit: Ego sum consuetudo. Revelatione igitur facta veritatis, cedat error veritati, quia et Petrus qui circumcidebat, cessit Paulo veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmanẽre c̃cedimꝰ. siue de pͥmatibꝰ c̃stitu¬
endis. cęt̃isq capituł. exceptis his qͥ ex
donatistis ad epãtum ꝑueniunt. quos
cos ad locum eundẽ deferat modis om̃ib
plibemꝰ. Sufficiat autẽ itł cõmisse sibi

Expanded text:
manere concedimus, sive de primatibus constituendis, caeterisque capitulis; exceptis his qui ex Donatistis ad episcopatum perveniunt, quos  clericorum eos ad locum eumdem deferat, modis omnibus prohibemus. Sufficiat autem illis commissae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
causa apud quem uis iudicem ciuilem
siue militarem ꝓducat᷑ uł exhibeatur.
nͥ imꝑialis iussio ꝓcesserit. Magistratus
enĩ qui hoc iub̾e ausus fuerit: amissio ẽ
cinguli. ⁊ .xx. librarũ auri c̃dẽnatione
plectat᷑. ut istę .xx. librȩ eccłȩ addicant᷑.
cuiꝰ epc̃ ꝓduci uł exhiberi uissus ẽ. litis
autẽ executor ptͦ cinguli amissionem
tormentis subiciat᷑. ⁊ in eculeomittat᷑.¬

Expanded text:
causa apud quemuis iudicem, sive civilem, sive militarem producatur vel exhibeatur, nisi imperialis iussio praecesserit. Magistratus enim, qui hoc iubere ausus fuerit, amissione cinguli et viginti librarum auri condemnatione plectetur, ut istae XX librus produci vel exhiberi jussus est. Litis autem exsecutor post cinguli amissionem tormentis subjiciatur et in equuleo mittat
Abbreviated transcription (Latin):
cpõr statuta inueniunt᷑. nec c̃suctudi¬
ne unu̾se ȩccłȩ roborata st̃. s diu̾sorũ
locoꝵ diu̾sis morib innumerabilit̾ ua¬
riant᷑. ita ut uix aut omĩno nunquam
inueniri possint causȩ quas in eis insti¬
iuendis homines secuti st̃. ubi facultas
cribuit᷑ sine ulla dubitatione resecan¬
da estimo. Qͥnuis enĩ neq hoc inueniri
possit qͦmͦ c̃tra fidem sint. ipsam tamen
rligionẽ quã paucissimis ⁊ manife¬
tissimis celebrationũ sacram̃tis miã¬

Expanded text:
suetudine uniuersae ecclesiae roborata sunt, sed diuersorum locorum diuersis motibus innumerabiliter uariantur, ita ut uix aut omnino numquam inueniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existimo. quamuis enim neque hoc inueniri possit, quo modo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramentis m
Abbreviated transcription (Latin):
cipũ quȩ utiqͦ multis in uoluminibus
habebant᷑ intra .xii. libroscoartauit. idẽq
uolum̃ codicem iustiniani appellari
p̾cepit. Rursus singuloꝵ magistratuũ
siuc iudicum leges qͦuȩ usq ad duo milia
pene libros erant extensȩ. intra. b libroꝵ
siue pandectarũ uocabulo nuncupauit.
Quattuor eciã institutionũ libros in qͥbꝰ
breuit̾ uniu̾sarũ legũ textꝰ cõp̾hendit᷑¬
De causa lotharti regis n uxoris suę.
t̃ diu̾se ut gs̃: ita ⁊ earũ leges quas si
xp̃iani st̃ in suis ordinib quȩ iustast̃
decernentes eccła sua ñ reicit.

Expanded text:
cipum, quae utique multis in voluminibus habebantur, intra duodecim libros coartavit eodemque volumen codicem Iustinianum appellari praecepit. Rursumque singulorum magistratuum sive iudicum leges, quae usque ad duo milia pene libros erant extensae, intra quinquaginsive pandectarum vocabulo nuncupavit. Quattuor etiam institutionum libros, in quibus breviter universarum legum textin causa Lotharii regis et uxoris suae. Sunt diversae ut gentes, ita et earum leges, quas si Christiani sunt, in suis ordinibus quae justa sunt decernentes, Ecclesia sua non rejicit.
Abbreviated transcription (Latin):
distinctis officia potestatis utriꝰq disc̾uit.
ꝓpͥa uolens medicinali humilitate sur¬
sum efferri. ñ humana suꝑbia rur sus
in inferno demergi. ut etiam. xp̃iani
imꝑatores ꝓ et̾na uita pontificibꝰ indi¬
gerent ⁊ pontifices ꝓ cursu temꝑalium
tantũmͦ rerũ imꝑialib legib uterent᷑¬

Expanded text:
tatibus distinctis, officia potestatis utriusque discrevit propria volens medicinali humilitate hominum corda sursum efferri, non humana superbia rursus in inferno demergi, ut etiam Christiani imperatores pro aeterna vita pontificibus indigerent, et pontifices, pro cursu temporalium tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Os ÷ uctustate ꝓbat¬
consuetudo. siue leu
ñ scripta. Itẽ. Consu¬
a maiorib institutũ qͦd ꝓ lege suscipu
cũ defic̾ lex. Nec differt utrum scriptui
an ratione consistat. Codicum libro¬

Expanded text:
st vetustate probatconsuetudo, sive lex non scripta. Item consum moribus institutum quod pro lege suscipitur, cum deficit lex. Nec differt utrum scriptura an ratione consistit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
suis. ⁊ insuꝑ ab ono tacit᷑nus qͦd magis
officit sibi ⁊ omĩb: nichilominꝰ innu¬
merabiles popłos cat̾uatim secum duc̃.
pͥmo mancipio gehennȩ cũ ipso multis
plagis inet̾num uapulaturus. Huius
culpas istic redarguere p̾sumit morta¬
liũ nullꝰ qr cunctos ipse iudicaturus
unemine ⁊ iudicandꝰ nͥ dep̃hendat᷑
ifide deuius. ꝓ cuiꝰ ꝑpetuo stata uniu̾¬
sitas fideliũ tanto instantius orat. qͥnto
suã salutẽ ptͦꝰ dm̃ ex illiꝰ incolumitate
inimaduertunt ꝓpensius pendere.
ag de unicobaptismo. libro scđo.¬
Iuto qͦd sine ulla sui c̾tumelia cẏpͥanꝰ
ereri debeo. ne in petrũ c̃tumeliosus
ristam. Qͥ senĩ nescit illũ apłatus
rincipatu cuilibet epãtui pꝰferen¬
ũ : S etiã si distat cathedrarũ grã.
pacis atq unitatis uincło custodito
martyrium ꝓmouet᷑. qͥnto faciliꝰ
fortiꝰ quod ꝑꝰ uniu̾se eccłȩ statuta

Expanded text:
us, et insuper a bono taciturnus, quod magis officit sibi et omnibus, nihil ominus in numerabiles populos cateruatim secum ducit, primo mancipio gehennae, cum ipso plagis multis in aeternum vapulaturus. Huius culpas istic redarguere praesumit mortalium nullus: quia cunctos ipse iudicaturus, nemine est judicandus, nisi deprehendatur a fide devius; pro cujus perpetuo statu universitas fidelium tanto instantius orat, quanto suam salutem post Deum ex illius incolumitate animadvertit propensius pendere.II De unico baptism. conPuto quod sine ulla sui contumelia Cyprianusm. Caeterum magis vereri debeo, ne in Petrum contumeliosus existam. Quis enim nescit illum apostolatus principatu cuilibet episcopatui praeferendum Sed etiamsi distat cathedrarum gratiapacis atque unitatis vinculo custodito ad martyrium promovetur, quanto facilius et fortius quod per universae Ecclesiae statut
Abbreviated transcription (Latin):
Iabent enĩ scripture canonicȩ hc̃ argu¬
endi morem. ut tanꝙͣ. om̃ib dicat᷑. &
ad qͥsdam u̾bum ꝑueniat. Item ibi. Noli
tã indubitata testimonia colligere uelle
calumnias ex epõꝵ scriptis siueͦ nr̃orũ
siue hilarii. siue antequã pars donati
separaret᷑ ipsius unitatis sic̃ cẏpriani.
⁊ agrippini. Primo qͥa hoc genꝰ litt̾arũ
ab auctoritate canonis distingendum ẽ
Non cnĩ sic legunt᷑ canꝗͦ. ita ex eis cestima¬
niũ ꝓferatũr. ut ctra sentire non licea
sicubi forte alit̾ sapuerint quã ueritas
postulat. In eo qͥppe numero sumꝰ. ut
ñ dedignem᷑ etiam nob̾ dictũ ab apło
acciꝑe. Et si qͥd alit̾ sapitis. id qͦq uob¬
Ieq qͦrũlibet disputationes quanui
Icatholicoꝵ ⁊ laudatoꝵ hominum.
uelut scripturas canonicas hab̾e de¬
bemꝰ. ut nob̾ ñ liceat salua honoris¬
centia quȩ ilł debet᷑ hominib aliq
in eoꝵ scriptis imꝑbare atq respus
si forte inuenerimus qͦd alit̾ senseru

Expanded text:
abent etiam Scripturae canonicae hunc arguendi morem, ut tanquam omnibus dicatur, et ad quosdam verba perveniant. Item, ibi. Noli, tam indubitata testimonia colligere velle calumnias ex episcoporum scriptis, sive nostrorum, sicut Hilarii. sive antequam pars Donati separaretur, ipsius unitatis, sicut Cypriani et Agrippini; primo, quia hoc genus literarum ab auctoritate canonis distinguendum est: non enim sic leguntur, tanquam ita ex eis testimonium proferatur, ut contra sentire non liceat, sicubi forte aliter sapuerint, quam veritas postulat. In eo quippe numero sumus, ut non dedignemur etiam nobis dictum ab Apostolo accipere: Et si quid aliter sapitis, id quoe quorumlibet disputationes, quamvis catholicorum et laudatorum hominum, veluti scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat, salua honorificentia que illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis inprobare atque respuere, si forte inueuerimus, quod aliter senserint,
Abbreviated transcription (Latin):
stinendo necdmanducando eẽ iusticiã.
s in equanimitate tolerandi in opiam.
⁊temꝑantiã ꝑ abundantiã. non se corrũ¬
pendi. atq oportune sum̃di. uel non
sum̃di. ea quoꝵ ñ usus sed c̃cupiscentia
rep̃hendenda ẽ. Non enĩ int̾est omĩno
qͥd alim̃toꝵ sumas ut succurras necessita¬
ti corporis. dũ mͦ c̃gruas in generibus
alim̃toꝵ his cum quib tͥuiuendũ ẽ. neq
qͥntũ sumas multum int̾est. cũ uideamꝰ
alioꝵ stomachũ cuiꝰ saturari. ⁊ eos tam̃
illi ipsi paruo quo satiant᷑ ardent̃. ⁊ in¬
tolcrabilit̾. ⁊ omnino turpit̾ inhiare.
alios autẽ plꝰ paulo poculo qͥdẽ satiari.
s tolerabilit̾ inopiam ꝑpeti. & uł ante
horam positas epulas si id in tempore
aut opꝰ sit. aut necesse sit cũ tranqͥllitate
aspicere neq tangere. Magis gͦ int̾est
ñ quid. uł quantum alim̾toꝵ ꝑ c̃gruen¬
tia hominum atq ꝑsone suȩ:⁊ ꝓ suę
ualitudinis necessitate qͥd accipiat: sed

Expanded text:
ndo nec in manducando esse iustitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam et temperantiam per abundantiam, non se corrumpendi atque opportune sumendi uel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentoti corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi vivendum est, neque quantum sumas multum interest, cum videamus aliorum stomachum citius saturari, et eos tamen illi ipsi parvo quo satiantur ardenter et intolerabiliter, et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabiliter inopiam perpeti, et vel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit, aut necesse sit cum tranquillitate aspicere, neque tangere. Magis ergo interest, non quid, vel quantum alimentorum pro congruentia hominum atque personae suae et pro suae valetudinis necessitate quis capiat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
olent plures qui se ieiunare putam
in quadragesima mox ut signũ aulis
adhorã nonã manducare. Qui nullatenꝰ
iciunare credendi st̃. si ante manducauerint
qua uesꝑtinum celebret᷑ officium. Concur¬
rendũ enĩ ad missam ẽ ⁊ auditis missarũ
sollẽnib n uesꝑtinis officus largitis ele¬
mosinis ad cibũ accedendũ ẽ. Si uͦ aliqͥs
nccessitate constrictꝰ fuerit. ut ad missã
uenire ñ ualeat: estimata uesꝑtina hora
completa oratione sua ieiuniu̾ soluat.
non fiant. Ex concilio ap̃ erphesur
habito. uissu henrici regis. cap̃.u.
lacita scłaria dñĩcis dieb. uł aliis p̾ci¬
puis festis. seu etiam in his dieb in quib̾
legitima ieiunia celebrant᷑ scđ̾m cano¬
nicam c̃stitutionẽ minime fieri decre¬
uimꝰ. Insuꝑ etiã scã sy nodꝰ decreuit ut
nulla uidiciaria potestas licentiã hãt
sua auctoritate.xpianos ad placitum
bannirẽ in supradictis dieb id ẽ .uii.
ues ante natalem diũ usq in octauas

Expanded text:
 cap. 5. Solent plures qui se jejunare putant in Quadragesima mox ut signum audierint, ad horam nonam manducare. Qui nullatenus jejunare credendi sunt, si ante manducaverint, quam vespertinum celebretur officium. Concurrendum est enim ad missam, et auditis missarum solemnibus et vespertinis officiis, largitis eleemosynis ad cibum accedendum est. Si vero aliquis necessitate constrictus fuerit, ut ad missam venire non valeat aestimata vespertina hora, completa oratione sua, jejunium solvat. non fiant. Ex concilio apud Erphord habito jussu Henrici regis, cap. 2. Placita saecularia Dominicis diebus, vel aliis praecipuis festis, seu etiam in his diebus in quibus legitima jejunia celebrantur, secundum canonicam constitutionem minime fieri decrevimus. Insuper sancta synodus decrevit, ut nulla judiciaria potestas licentiam habeat sua auctoritate Christianos ad placitum bannire in supradictis diebus, id est septem dies ante Natale Domini usque in octavas
Abbreviated transcription (Latin):
rit lex honesta iusta. possibilis scđ̾m
naturam. scd̾m c̾suetuidinem patrię.
oco temporiq c̾tieniens. necessaria. utił.
nanifesta qͦq ne aliqͥd ꝑ obscuritatẽ
n cautione contineat. nullo priuato
p̃modo s ꝓ cõmuni ciuium utilitate

Expanded text:
rit lex honesta, justa, possibilis, secundum naturam, secundum consuetudinem patriae, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque ne aliquid per obscuritatem in cautione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ si illoꝵ quoꝵ meministis dicta
ieronimi. augustini. isidori. uł ceto
similit̾ scõꝵ doctoꝵ similium reꝑta
ratur detalib. Quam obcausã lucis¬
lentiꝰ ⁊ magna uoce ꝓnunciare ñ time
qr qui illa quȩ diximus scõꝵ patrum

Expanded text:
tunc si illorum, quorum meministis, dicta tunc si illorum, quorum meministis, dicta Hieronymi, Augustini, Isidori, vel caeterorum similiter sanctorum doctorum similium, reperta ratur de talibus. Quam ob causam luculentius et magna voce pronuntiare non timeo, quia qui illa quae diximus sanctorum Patru
Abbreviated transcription (Latin):
his omnib inspectis huius questionis
qualitas ñ lucide inuestigat᷑. seniores
ꝓuintiȩ c̃grega. ⁊ eos interroga. faciliꝰ
nanq inuenitur quod aplurͦib senio¬
rib querit᷑. Uerus etiam repromissor
dñs ait. Si duo ex uob̾ uł tres c̾ueni¬
unt suꝑ t̾ram in nomine meo: de oĩ
re quãcunq petierint fiet illis a patre
Ioli meis litt̾s quasi scripturis cano¬
nicis inseruire. s in illis ⁊ quod non
credebas cum inueneris incunctant᷑
crede. In istis autẽ quod certũ ñ habebas
nͥ certum intellexeris: noli firme reti
aliquos iudicare. ⁊ scõꝵ conciliorum
canones relinquere. uł decretalium
regulas. id ÷ quȩ habent᷑ apud nos
sium. gangrensium. antiocensium.
laodicentium. calcedonensium. sardi¬
& cũ ilł regulȩ p̾sulum romanoꝵ
Siluri. Syricii. innocentii. ⁊osimi. cȩ¬
lestini. Leonis. gelasii. hylarii. symachi.
cmerserit uł cͣtigerit inusitatũ neqo¬
tiũ qͦd minune possit ꝑ istos finiri.

Expanded text:
omnibus inspectis, hujus quaestionis qualitas non lucide investigatur, seniores provinciae congrega, et eos interroga. Facilius namque invenitur, quod a pluribus senioribus quaeritur. Verus etiam repromissor Dominus ait: Si duo ex vobis, vel tres conveniunt super terram in nomine meo, de omni re quamcunque petierint, fiet illis a Patre oli meis litteris, quasi Scripturis canonicis deservire, sed in illis, et quod non credebas, cum inveneris incunctanter crede. In istis autem quod certum non habebas nisi certum intellexeris, noli firme teneraliquem iudicare et sanctorum conciliorum canones relinquere, vel decretalium regulas, id est quae habentur apud nos,sium, Grangrentium, Antiochentium, Laodicentium, Chalcedonensium, Sardit cum illis regulae presulum Romanorum Silvestri, Siricii, Innocentii, Zosimi, Celestini, Leonis, Gelasii, Hilarii, Simachi, emerserit vel contigerit inusitatum negotium, quod minime posset per istos finiri,
Abbreviated transcription (Latin):
go solis eis scriptoꝵ qui iam canon
appellant᷑ didici hunc timorẽ hoct¬
errasse aliquid firmissime credam. u
si aliquid in eis offendero quod uide
int̾p̃tem qͦd dictũ ẽ. uł me minimei¬
tellexisse non ambigam. Alios aut̃ t
lego. ut quantalibetꝰ scĩtate doctrin
polleant: ñ idõ uerũ putem qr ipsi
auero ñ abhorreat ꝑsude potueri¬

Expanded text:
 solis eis scripturarum libris, qui iam canonici appellantur, didici hunc timorem honom scribendo errasse aliquid firmissime credam ac, si aliquid in eis offendero litteris, esse, quod dictum est, vel me minime intellexisse, non ambigam. Alios autem ita lego, ut quantalibet sanctitate doctrinaque polleant, non ideo verum putem, quia ipsi a vero non abhorreat, persuadere potuer
Abbreviated transcription (Latin):
rustra inquit quidẽ qͥ ratioẽ uincunt᷑
c̃suetudinẽ nob̾ obiciunt qͣsi consuetudo
ueritas consuetudini p̃ponenda ẽ. sed
cũ c̃suctudini ueritas suffragat᷑. nicħ
oportet firmius retinere. Augustinꝰ¬

Expanded text:
rustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis obiciunt, quasi -consuetudo ueritas consuetudini praeponenda est. sed cum consuetudini ueritas suffragatur, nihil oportet firmius retineri. dein
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ si łl̃ iunu in quarta feria aut ante
euenerit᷑: in subsequente ebdomada cele¬
bret᷑ ieiunium. Et si in qͥnta aut in sex
feria aut in sabbato c̾tigerit. ieiunu
in terciã ebdomadã reseruet᷑. Et hoc sc
endũ ÷ ut si quando ieiuniũ m̃sis iuini
inuigilia pentecostes scđm p̾dictã regł
euenerit: ñ ibi celebrandum erit. s u
ipsa ebdomada sollẽti pente costes. qͥ
cantet᷑. ⁊ flectamꝰ genua ñ dicat᷑. Eoda
mͦ de seꝑtembris ieiunio constitutũ o¬
aut antea. iciuniũ intercia eb domi
dum erit. In decembri uͦ illud obseru¬
dum erit. ut ꝑ rimo sabbato ante uigili
natał dnĩ celebret᷑ ieumiũ. qr si uigili¬

Expanded text:
ii in quarta feria aut antea evenerint, in subsequente hebdomada celebretur jejunium. Et si in quinta, aut sexta feria, vel Sabbato contigerit, jejunium in tertiam hebdomadam reservetur. Et hoc suod si quando jejunium mensis Junii in vigilia Pentecostes secundum praedictam regulam evenerit, non ibi celebrandum erit; sed in ipsa hebdomada solemni Pentecostes, quia cantetur, et Flectamus genua non dicatur. Eodem modo de Septembris jejunio constitutum aut antea, jejunium in tertia hebdomada dum erit. In Decembri vero illud observandum erit, ut proximo Sabbato ante vigiliam Natalis Domini celebretur jejunium, q
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quib sutorib fabularũ sub apłoꝵ
nomine scriptas: que suoꝵ scriptorum
tẽporib in auctoritate scẽ eccłȩ recipi
cti qͥ tc̃ in hac uita erant ⁊ examinare
colia pot̾ant: eos uera locutos eẽ cogno¬
sccrent. Ibi tam̃ legunt apłm thomã
cũ eẽt in qͦdã nuptiarũ conuiuio &¬
nistro palma ꝑcussłm : imp̃catum
fuisse homini continuã seuamq uin¬
dicta. Nam cũ egressus fuissetad fontẽ
ut inde aquã c̃uiuantib ministraret.
cũ leo rugiens int̾emit. manu̾q eiꝰ quã
caput apłi leui ictu ꝑcusserat acorpore
auulsam scđm uoçem eiusdẽ apłi id
ꝓptantis atq imp̾cantis canis intulit
mensis in quib ipse discũbebat apłs.¬
d̾ beata maria patrẽ habuerit ex
tribu leui sacdotẽ quendã nomine
pachim: canonicum nonẽ. Isi dorus¬

Expanded text:
sutoribus fabularum sub apostolorum nomine scriptas: quae suorum scriptorum temporibus in auctoritatem sanctae ecclesiae recipi qui tunc in hac uita erant et examinare talia poterant, eos uera locutos esse cognoscerent. ibi tamen legunt apostolum Thomam, cum esset in quodam nuptiarum conuiuio pnistro palma percussum, imprecatum fuisse homini continuam saevamque vindictam. Nam, dum egressus fuisset ad fontem, ut inde aquam convivantibus ministraret, eum leo rugiens interemit, manumque ejus, qua caput apostoli levi ictu percusserat, a corpore evulsam, secundum vocem ejusdem apostoli id optantis atque imprecantis, canis intulit mensis, in quibus discumbebat aposd beata Maria patrem habuerit ex tribu Levi sacerdotem quemdam, nomine Joachim, canonicum non es
Abbreviated transcription (Latin):
uel a medicis sectus est uel a
barbaris castratꝰ placuit. ut iste
ꝑmaneat in clero. Siquis autẽ
sanꝰ se ipsũ abscidit: etiã si ẽ in
dero cessare debet. & ex hoc nullũ talẽ
oportet ordinari. Sic̃ autẽ de his qui uł
iffectauer᷑ hȩc uł ausi st̃ se ipsos absci¬
aere. hȩc quȩ diximꝰ statuta st̃: ita siqͥ
ibarbaris uł a dominis suis facti & ꝓba
derũ. De his qͥ pt baptismũ statĩ ad clerũ¬
sitatẽ siue ex quacunq causa contra
regulam gesta sc̃. ita ut homines ex uita
gentili nuꝑ adhuc cathecitati uł insti.¬
tuti. statim ad spũalẽ baptismũ uenis¬
sent. & c̾tinuo cũ baptitati st̃ etiã ad
epãtum uł ad prb̃ium ꝓuecti sint : re¬
cte gͥ uisũ ẽ de cet̾o nichil tale debere
fieri. Nam & tẽpore opus ẽ ut sit cate¬
cuminꝰ. & ptͦ baptismũ multa ꝓbatioe
indiget. Euidens nanq ẽ aplicũ p̾ce¬
ptũ dicens. Noneophitũ. neforte elatus¬

Expanded text:
el a medicis sectus est vel a barbaris castratus est, placuit ut iste talis permaneat in clero: si quis autem sanus seipsum abscidit, etiam si est in clero, cessare debet, et ex hoc nullum talem oportet ordinari: sicut autem de his qui vel affectaverunt vel ausi sunt seipsos abscidere, haec quae diximus statuta sunt, ita si qui vel a barbaris vel a dominis suis facti sunt, clerum. II. De his qui post baptisma statim ad clerusitatem sive ex quacunque causa contra regulam gesta sunt, ita ut homines ex vita gentili nuper adhuc catechizati vel instituti statim ad spiritalem baptismum venissent, et continuo cum baptizati sunt etiam adopatum vel presbyterium provecti sunt: recte igitur visum est, de cetero nihil tale debere fieri. Nam et tempore opus est, ut sit catechumenus, et post baptismum multa probatione indiget. Evidens namque est apostolicum praeceptum, dicens: Non neoph
Abbreviated transcription (Latin):
recte u̾isũ ẽ ꝑ singulos annos in singuł¬
quibꝰq ꝓuincus bis in anno epõrum
c̃ciliũ fieri. ut simul in unũ c̾uenientes
ex cõmuni ꝓuincia huiꝰmodi examinent
questiones. ut ita demũ qͥ obculpaᷤ suas
epõꝵ suoꝵ offensas merito contraxert᷑.
digne etiã acęt̾is ex cõmunicati similit̃
habeant᷑. qͦusq in cõmuni uł ipsi epõ
suo uisũ fuerit humaniorem circa cos
ferre sententiã. habeat᷑ autẽ semel c̃ciliũ
ante dies quadragesimȩ ue omĩbꝰ siquȩ st̃
simultatib amputatis: mundũ. sollẽne
dõ munꝰ possit offerri. scđm uͦ agat᷑: circa

Expanded text:
recte visum est, per singulos annos, in singurecte visum est, per singulos annos, in singulis provinciis bis in anno episcoporum concilium fieri, ut simul in unum convenientes ex communi provincia hujusmodi examinent quaestiones, ut ita demum hi qui ob culpas suas episcoporum suorum offensas merito contraxerunt digne etiam a caeteris excommunicati similiter habeantur, quousque in communi vel ipsi episcopo suo visum fuerit humaniorem circa eos ferre sententiam. Habeatur autem semel concilium ante dies Quadragesimae, ut omnibus, si quae sunt, simultatibus amputatis, mundum solemne Deo munus possit offerri. Secundum vero agatur circa
Abbreviated transcription (Latin):
admiserit. & c̃uictꝰ duobꝰ uł trib testib
c̃cilu gerens: etiã ipse ꝑiclitabit᷑ de statu
suicleri. De sub introductis mulieribꝰ .iii.
nanq ꝑsonis solis & harum similibus
omĩs quȩ ex mulierib ẽ suspicio decli
pm̃ oportet ab omĩbꝰ epĩs sificripotest
qui st̃ in ꝓuincia eiꝰ ordinari. Siuͦboc
difficile fuerit uł aliqͥ urgente necessi¬
tate uł itineris longitudine: certe tres
epĩ debent in unum eẽ c̾gregati. ita ut
etiã cet̾oꝵ qͥ ab sentes consensum litteris
teneant. & ita faciant ordinationem.
Potestas sane uł confirmatio ꝑtinebit
ꝑ singłas ꝓuincias ad metropolitanũ epm̃.
e ex communicatis clericis siue laicis .o.¬
eruet᷑ & ista sententia. ut hi qͥ ab aluis
excõmunicant᷑: ab alus ad cõmunionẽ
ñ recipiant᷑. Reqͥrat᷑ sane si forte exaliqͣ
indignatioẽ auc c̾tentioẽ aut qualibet
cõmotione epĩsui excõmunicati sint.
Ut gͦ digna hȩc possint examinatioẽ ꝑqͥri.

Expanded text:
admiserit, et convictus duobus vel tribus testibus concilii gerens, etiam ipse periclitabitur de statu sui cleri. III. De subintroductis mulieribus. Omninamque solis personis et horum similibus omnis quae ex mulieribus est suspicio declinopum oportet ab omnibus episcopis, si fieri potest, qui sunt in provincia ejus ordinari; 3 si vero hoc difficile fuerit vel urgente necessitate vel itineris longitudine, certe tres episcopi debeant in unum esse congregati; ita ut etiam caeterorum qui absentes sunt consensum litteris teneant, et ita faciant ordinationem. Potestas sane vel confirmatio pertinebit per singulas provincias ad metropolitanum episcopum. V. De excommunicatis clericis sive laicis. Servetur et ista senexcommunicantur ab aliis ad communionem non recipiantur. Requiratur sane si forte aliqua indignatione, aut contentione, aut qualibet commotione episcopi sui excommunicati sint. Ut ergo digna haec possint examinatione perquiri
Abbreviated transcription (Latin):
ad rei ueritatẽ ꝑueniat᷑. Frequent᷑ int̾¬
rogari oportet. ne aliqͥd p̃termissum
forte remanȩat.ꝙ annecti conueniat.
nduciȩ enĩ nͦ modice ad inquirendũ
dande st̃. ne aliqͥd p̃ꝓpe agi aquacunq
parte uideat᷑ qr ꝑ subreptionẽ multa
ꝓueniunt. Hichil tamꝰ absq legitimo
& idoneo accusatore fiat. Nã & dñs nr̃¬
egit. ꝓ dignitate ministeru ratũ man¬
sit. Nam si leges scłi accusatores reqͥrt̃᷑.
qͣntomagis eccłasticȩ regulȩ : Docent
enĩ terrestria & humana. quę sint eccła¬
stica acq cȩlestia. De accusationibꝰ uͦ coͣp¬
uincialib ita legit᷑ eẽ statutũ. Intra¬

Expanded text:
ue rei veritas perveniatur. Frequenter inteue rei veritas perveniatur. Frequenter interrogari oportet, ne aliquid forte remaneat quod annecti conveniat; induciae enim non modicae ad inquirendum dandae sunt, ne aliquid praepropere agi a quacunque parte videatur, quia per subreptionem multa proveniunt. Nihil tamen absque legitimo et idoneo accusatore fiat. Nam et Dominegit, pro dignitate ministerii ratum mansit. Nam si leges saeculi accusatores requirunt, quanto magis ecclesiasticae regulae! docent enim terrestria et humana quae sint ecclesiastica atque coelestia. De accusationibus vero comprovincialibus ita legitur esse statutum:
Abbreviated transcription (Latin):
suo. De accusationib gͦ dericoꝵ de qͥb
consulti sumꝰ. qr om̃s coꝵ accusationes
difficile c̃ ad sedem apłicã deferri: fini
& huiꝰ scẽ sedis auctoritate finiant᷑. sic̃
ab apłis eoꝵq successorib multorum
consensu ep̃oꝵ iã definitũ ẽ. Nec in eoꝵ
ȩccłus alii aut p̃ponant᷑ aut ordinent᷑.
anteꝗͣ hic coꝵs iuste t̾minent᷑ negotia.
Qm̃ qͣͥnuis liceat apud ꝓuinciales & me¬
tropolitanos atq pͥmates eoꝵ uentilare
accusationes uel criminationes: ñ tam̾
licet definire sccus quã p̃dictũ ẽ. Reliqͦꝵ¬
uͦ dericoꝵ apud ꝓuinciales. & metro¬
politanos & pͥmates. & uentilare &
iuste finire licet. Iudicantẽ tam̃ oportet
cuncta rimari. & ordinẽ rerũ plena
inquisitione discutere. in terrogandi
ac ꝓponendi adiciendiq p̾bita pati¬
entia ab eo. ut ibi actio amboꝵ partiũ
limitata sit plenit᷑. Hon ẽẽ iudican¬
Iec litigantib iudex pͥus sua uelit sen

Expanded text:
. De accusationibus ergo clericorum, de quibus consulti sumus, quia omnes eorum accusationes difficile est ad sedem apostolicam deferri, finitut hujus sanctae auctoritate finiantur, sicut ab apostolis eorumque successoribus multorum consensEcclesiis alii aut praeponantur, aut ordinentur, antequam hic eorum juste terminentur negotia Quoniam, quamvis liceat apud provinciales et metropolitanos atque primates, eorum ventilare accusationes vel criminationes, non tamen licet diffinire secus quam praedictum est. Reliqum causas apud provinciales et metropolitanos, et primates ventilare, et juste finire licet. Judicantem tamen oportet cuncta rimari, et ordinem rerum plena inquisitione discutere, intac proponendi adiciendique pacientia praebita ab eo, ut ibi actio partium limitata sit pleniter. Neclitigantibus sua velit sent
Abbreviated transcription (Latin):
i autẽ ꝓpt̾ nimiã longinqͥtatem aut
tẽpor̾is incõmoditate̾. uel itineris
aspitatẽ graue ad hanc sedẽ ciꝰ causam
deferre fuerit: tc̃ ad eiꝰ pͥmatem causa
deferat᷑. & penes ipsũ huius scę̃ sedis
auccoritate iudicet᷑. Similit̾ si aliqͥsepoꝵ¬

Expanded text:
i autem propter nimiam longinquitatem, aut temporis incommoditatem, vel itineris asperitatem, grave ad hanc sedem ejus causam deferre fuerit, tunc ad ejus primatem ejus causa deferatur, et penes ipsum hujus sanctae sedis auctoritate judicetur. Similit
Abbreviated transcription (Latin):
eadelent atq c̾stimunt qͥ qͣnto digniores
fuerint: tanto faciliꝰ in necessitatib pro
aut fraude decipiunt aliqͥs cͥfessionis suȩ
ñ requisitione rerũ aut qͦd det̾iꝰ ẽ alieni
erroris secta scripturas facere. & propͥis
manib roborare. & corã popłis recitare
acq c̃ficeri. Alios dict̃ carceribꝰ & argafuł
retrudi. ut saltẽ his cerriti insidus deui¬
ent dñi sac̾dotes & suis faueant uolupta¬

Expanded text:
ea delent atque consumunt, qui quanto digniores fuerint, tanto facilius pro necessitatibus eorum pro aut fraude decipiunt, aliquas confessionis suae, m requisitione rerum, auterroris secta scripturas facere, et propriis manibus roborare, et coram populis recitare atque confiteri. Aliquos dicunt carceribus et ergastulis retrudi, ut saltem his territi insidiis devient Domini sacerdotes, et suis faveant volunta
Abbreviated transcription (Latin):
Idecretali. Sacratas dõ feminas uel
monachas sacra uasa. uł sac̾tas pallas
penes uos cͦtingere. & incensum circa
altaria deferre ꝑlatũ õ ad apłicã sedẽ.
Quȩ omã rep̾hensione & uituꝑatione
plena ce̾ nulli recte sapientiũ dubiũ ẽ.
uobis resecare funditꝰ qͣntocitiꝰ poteritis
censemꝰ. Et ne pestis hȩc latiꝰ diuulget᷑
ꝑ om̃s ꝓuincias abstergi citissime man¬
Non ec̃ iudicandum donec utrinq sit ꝑoratum.
Intra prouinciam exerendas pulsati actiones.
III Non eẽ iudicandũ absente iudicato. Eccłiis gallię.¬

Expanded text:
cemus. Sacratas Deo feminas vel monachas, sacra vasa vel sacratas pallas penes vos contingere et incensum circa altaria deferre perlatum est ad apostolicam sedem, quae omnia reprehensione et vituperatione plena esse, nulli recte sapientium dubium est.aec omnia vobis resecare funditus, quanto citius poteritis, censemus, et ne pestis haec latius divulgetur per omnes provincias, abstergi citissime manNon esse judicandum, donec utrinque sit peroratum. 3. Intra provinciam exercendas pulsati actiones. 4. Non esse judicandum absente judicato, id e
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentia uł consilio epoꝵ aut eorũ aut
alias causas nͥ eas cantũ quȩ ad ꝓpͥã suã
ꝑtinent parrochiã agere. aut eos gͣuare
uoluerit: ab omĩb districte corrigat᷑.
ne talia deinceps p̾sumere audeat᷑. Si¬
uͦ incorrigibilis cisq inobȩdiens appa¬
referat᷑. ut uindicta de eo fiat. & cęteri

Expanded text:
presentia vel consilio episcoporum aut eorum aut alias causas nisi eas tantum que ad propriam pertinent parrochiam agere aut eos gravare voluerit, ab omnibus districte corrigatur, nec talia deinceps presumere audeat. vero incorrigibilis eisque inobediens appareferatur, ut vindicta de eo fiat, ut caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
ues pastorẽ suũ ñ rep̾hendant. plebꝰ
a dõ st̃ iudicandi. qui cos sibi ocłos clegit.
randi. Et in seq̃ntib. Nemo bonũ faci¬
ens alt̾i. u̾bo aut facto nocere uult. qͥnto
minꝰ in suspicionẽ debet uenire fidelis
hõ. ut dicat aut faciat ea quȩ pati nꝰ uult:
Qͥa omĩs suspicio potiꝰ ÷ repellenda. quã
apꝓbanda uel recipienda. Icẽ ipse in scdo

Expanded text:
es pastorem suum non reprehendant, plebs a Deo sunt judicandi, qui eos sibi oculos elegit. randi. Et in sequentibus. Nemo bonum faciens alteri verbo aut facto nocere vult. Quanto minus in suspicionem debet venire fidelis homo ut dicat aut faciat ea quae pati non vult! Quia omnis suspicio potius repellenda est quam approbanda vel recipienda. « Charitas enim no
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs uͦ frm̃ pulsatus fuerit in aliqͣ adu̾¬
sitate : licent᷑ hanc scãm & apłicã ap¬
pellet sedẽ. & ad eam quasi ad caput
suffugiũ habeat. ne in nocens damnet᷑.
aut ęccła sua detrim̃tum patiat᷑.iii.
iautẽ receseei euenerit. eãq appellare
minune uoluerit. & uocatꝰ tam̃ ab hac

Expanded text:
is vestrum pulsatus fuerit in aliqua adversitate, licenter hanc sanctam apostolicam appellet sedem, et ad esuffugium habeat, ne innocens damnetur, aut Ecclesia sua detrimentum patiatur. ei necesse evenerit, eamque appellare minime ausus fuerit, et vocatus tamen ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ atq p̾dictum õ id ẽ. ut om̃s suffra¬
ganei eum ordinent nullatenꝰ ĩmu¬
tari licet. qi qui ilł preest ab omnib
epis quib p̾est debet consticui. Sinalit̾
p̃sumptũ fuerit: uirib carere ñ dubi¬
um ẽ q irrita eric eiꝰ sccus acta ordina.¬
tio. Ipse autẽ archiepc̃ nichil de eorum
causis aut aliis cõmunib uixta statuta
apłoꝵ absq cunctoꝵ illoꝵ agat c̃silio.
nec illi nͥ quantũ ad ꝓpͥas parrochias ꝑ¬
tinet sine suo: qm̃ tali gaudet c̃cordia
altissimus. & głat᷑ in membris suis.

Expanded text:
t atque praeceptum, id est, ut omnes suffraganei eum ordinent, nullatenus immutari licet; quia qui illis praeest, ab omnibus episcopis quibus praeest debet constitui. Sin aliter praesumptum fuerit, viribus carere non dubium est, quia irrita erit ejus secus acta ordinatio; ipse autem archiepiscopus nihil de eorum causis, aut de aliis communibus juxta statuta apostolorum absque cunctorum illorum agat consilio; nec illi, nisi quantum ad proprias parochias pertinet sine suo, quoniam tali gaudet concordia Altissimus et gloriatur in membris suis.
Abbreviated transcription (Latin):
epm̃ ordinari deb̾e. S crescente numero
plures augeri. id.ẽ. si archiepõ dic̃ obie¬
rit. & alt̾ ordinandus archiepc̃ clectus
fuerit: om̃s eiusdẽ ꝓuincie epĩ ad sedẽ
metropolim c̃ueniant. ut ab omnibꝰ
ipse ordinet᷑. Oportet autẽ ut ipse qͥ
ilł om̃ib pesse debet. ab omnib illis
eligat᷑ & ordinet᷑. Reliqͥ uͦ ꝓuinciales
ep̃i si necesse fuerit ceteris c̾sentientibꝰ
a tribꝰ. iussu archiepĩ consecrari posst̾
epĩs. S melius ẽ si ipse cũ omĩb eum q
dignus c̃ elegerit. & cuncti parit̾ sacus¬
necessitate cogence concessũ sic illud¬

Expanded text:
opum ordinari debere. Sed crescente numero plures augeri. Id est si archiepiscopus diem obierit, et alter ordinandus archiepiscopus electus fuerit, omnes ejusdem provinciae episcopi ad sedem metropoleos conveniant, ut ab omnibus ipse ordinetur. Oportet autem ut ipse qui illis omnibus praeesse debet, ab omnibus illis eligatur et ordinetur. Reliqui vero provinciales pi, si necesse fuerit, caeteris consentientibus, a tribus jussu archiepiscopi consecrari possunt episcopis. Sed melius est si ipse cum omnibus eum qui dignus est elegerit, et cuncti pariter consecravecessitate cogente concessu
Abbreviated transcription (Latin):
on debet ut apatrib accepimꝰ & ipsa
ratio docet in calice dni aut uinũ solu̾
aut aqͥ sola offerri. s utranq ꝑmixtũ:
qͥa utrunq ex latere eiꝰ sua in passione
perfluxisse legitur. .iii.
ichil enĩ in sacrificus maius eẽ pocest.
qͣm corpꝰ & sanguis xpĩ. Nec ulla oblatio
hac pocior.ẽ. s hȩc omis p̃cellit. Quȩ pura
conscientia dño offtrenda c̾. & pura m̃te
sum̃da. atq ab omĩb ueneranda. ⁊ sicut¬

Expanded text:
 debet ut a Patribus accepimus, et ipsa ratio docet in calice Domini aut vinum solum, aut aqua sola offerri, sed utrumque permixtum, quia utrumque ex latere ejus in passione profluxisse legitur. C. II. ichil in sacrificiis maius esse potest quam corpus et sanguis Christi, nec ulla oblatio hoc potior est, sed hec omnes precellit; que pura conscientia Domino offerenda est et pura mente summenda et ab omnibus veneranda. Innoc
Abbreviated transcription (Latin):
Nolo mortẽ peccatoris s ut c̾u̾tat᷑ & uiuat.
ꝑpetua tam̃ notant᷑ in famia. & exilio
uocẽ obstruimus. qͦs ñ humanis s diui¬
nis actib mortuos scimꝰ. Itẽ de extorta c̃¬
cõpulsa s spontanea fieri debet. ipso
attestante qui ait. Ex corde enĩ ꝓcedt᷑
homicidia. adult̾ia. fornicationes. blas¬
phemiȩ. & cȩt̾a quȩ st̃ ad hȩc ꝑtinentia.
N ec tantũ actendenda st̃ quȩ funt. qͣntũ
qͦ animo fiunt. Quoꝵ exempla si omã
scrib̾e ceꝑimꝰ. ante dies qͣm exempladefi¬
cient. Vnde & illud ẽ qͦd dñs ad munera
abel respexit. & ñ ad cam. qr magis in¬
tendit ad offerentis animũ: qͥ ad ca

Expanded text:
lo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat, perpetua tamen notantur infamia, et exsilio vocem obstruimus, quos non humanis, sed divinis actibus mortuos esse scimus. C. X. Detraccompulsa, sed spontanea fieri debet, ipso attestante, qui ait: « Ex corde enim procedunt homicidia, adulteria, fornicationes, blasphemiae » et caetera quae sunt ad haec pertinentia. Nec tantum attendenda sunt quae fiunt quantum quo animo fiant, quorum exempla, si omnia scribere coeperimus, ante dies quam exempla deficient. Unde et illud est quod Dominus ad munera Abel respexit et non ad Cain, quia magis intendit ad offerentis animum quam ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
atq mundabat: multomagis aqͥ sale
asꝑsa diuinisq pͣcib sacrata populam
scĩficat acq mundat. Et si sale asꝑso
ꝑ heliscũ ꝓpħam sterilitas aqͦ sanata ẽ:
qͣncomagis diuinis p̾cib sacratꝰ steri¬
tatẽ rerum aufert humanarũ & com¬
quinatos sci̾ficat & purgat. & cȩtera
bona multiplicat. & insidias diaboli
au̾tit. & afantasmatis uerstitus hoc̾s

Expanded text:
atque mundabat: multo magis aqua sale aspersa, divinisque precibus sacrata, populum sanctificat atque mundat. Et si sale asperso per Eliseum prophetam sterilitas aquae sanata est : quanto magis divinis precibus sacratus sterita rerum et aufert humanarum, et coinquinatos sanctificat et purgat, et caetera bona multiplicat, et insidias diaboli avertit, et a fantasmatis versutiis hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ad cogitationes. & spontaneas uolun¬
tates: ꝙͣ. ad actꝰ qui ꝑ simplicitatẽ aut
necessitatẽ fiunt. Confessio uͦ ñ extor¬
queri debet in talibꝰ. s. potuis sponte
ꝓfiteri. Pessimũ ẽ enĩ de suspicione aut
extorta confessione quenꝗͣ. iudicare.
cũ magis inspector sit cordis dñis. quã¬

Expanded text:
s ad cogitationes et spontaneas voluntates, quam ad actus qui per simplicitatem aut per necessitatem fiunt. Confessio enim non extorqueri debet in talibus, sed potius sponte profiteri, pessimum est enim de suspicione aut extorta confessione quemquam judicare, cum magis inspector cordis 21
Abbreviated transcription (Latin):
uł ut se lib̾arc possent. quocunq ab eis
conscriptȩ uel laborate fuerint ingenio:
ad nullũ eis p̃iudiciũ uł nocum̾tum
ualert censemꝰ. neq ullã eis infamiam.
uł calũniam. aut a suis sequestrationẽ
bonis unꝙͣ. auctore dõ & scĩs apłis coꝵq¬
sio ent᷑ in talib ñ compulsa. s sponta¬
nea ficri debet. Omĩs enĩ confessio
q̃ fit ex necessitate. fides ñ ẽ. Confessio
gͦ in talib ñ extorqueri. s debet sponte
Non potest auct̃ diuino condẽnari exa¬
mine. quc̃ dñs suo reseruauit iudicio.
Si omã nanq in hoc scło uindicat a
cẽnt. locũ diuina iudicia non hab̾ent.
querelã iustã se hab̾e credidit: ñ prius
pͥmates aut alios adeat iudicesꝙͣ ipsos
a quib se lesũ cxistimat c̾uenit familiarit.
ñ semel s scpissime. ut abeis aut sua i̾ticiã
accipiat. aut excusationẽ. Si autẽ secꝰ egerit:
ab ipsis & ab alus cõmunione pͥuct᷑. tanqͥm

Expanded text:
ut se liberare possent quocunque ab eis conscriptae vel laboratae fuerint ingenio, ad nullum eis praejudicium vel nocumentum valere censemus, neque ullam eis infamiam aut calumniam, aut a suis sequestrationem bonis unquam auctore Deo, et sanctis apostosio enim in talibus non compulsa, sed spontanea fieri debet: omnis enim confessio quae fit ex necessitate, fides non est. Confessio ergo in talibus non extorqueri, sed debet sponte Non potest autem humano condemnari examine, quem Dominus suo reservavit judicio. Si omnia namque in hoc saeculo vindicata essent, locum divina judicia non haberent. querelam justam habere crediderit, non prius primates aut alios adeat judices, quam ipsos a quibus se laesum existimat conveniat familiariter, non semel, sed saepissime ut ab eis aut justitiam suam accipiat, aut excusationem. Si autem secus egerit, ab ipsis et ab aliis communione privetur, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
s omp̃s ut nos a p̾cipi. spiti sententia.¬
tante sententię ꝓlatione compesceret
cũ omã nuda & aꝑta sint oculis cius.
mala tamͦ sodonis̨ noluit audita uidi¬
uidebo utrũ clamore᷑ qͥ uenit ad me
oꝑe cõplecierint. an nͦ e̾ ita ut sciam.
Ds̃ omp̃s cui nichil absconditũ ẽ s omã
ei manifesta st̃ ctiã anteꝗ̃. fiant ñ ob
aliud bęc & alia multa qus hic ꝓlixi

Expanded text:
pe, ut nos a praecipiti sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audita judividebo, utrum clamorem, qui venit ad me, opere compleverint, an non est ita, ut sciam. Deus omnipotens, cui nihil est absconditum, sed omnia ei manifesta sunt etiam antequam fiant, non ob aliud haec
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciatis hoc ficri ñ licere. s ꝓpͥos re¬
uocari. & integerrime restitui deb̾e.
Illos uͦ qui adulterina fęditate suas spon
sas qͥs & uxores eoꝵ p̾firo cenore esse
incelligimꝰ. tenent: eici. & adulteros
atq infames fucri. eosq ab eccłasticis bo-¬
noribꝰ arceri: iubemꝰ. Si aut̃ adu̾sꝰ eos
aliꝙͣ querelã habucritis:: his ꝑactis

Expanded text:
ut sciatis hoc fieri non licere, sed proprios revocari et integerrime restitui debere, illos vero qui adulterina feditate sponsas suas quas et uxores eorum praefixo tenore esse intelligimus, tenent, ejici ut adulteros atque infames fieri, eosque ab ecclesiasticis honoribus arceri jubemus. Si autem adversus eos aliquam querelam
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ uxori ñ licet dimittere uirũ suum
ut alteri se uiuente eo matrimonio
pta: ita eccłs ñ licet dimittere aut ab
ea segregare epm̃ suu̾ ut alterum co
uiuente accipiat. s aut ipstĩ habeat.
aut innupta mancat. id .cͦ. ne alterũ
epm̃ co uiuente accipiat. uo fornicati¬
onis aut adulterii sui crim̃ incurrat.
Nam si adulterata fuerit. id .ẽ. si se alt̾i
ꝑ acerrimã penitentiã aut suo rec̾cili¬
etut epõ. aut innupta ꝑmaneat .I Et¬
paulo ptͦ. Non ẽ itaq aplebe aut a uul¬
garib hominib arguendꝰ uł accusand̾
epc̃. licet sic ihiordinatꝰ: qͥa ꝓ meritis
subdicoꝵ disponit᷑ a dõ uita rectorum.

Expanded text:
icut uxori non licet dimittere virum suum, ut alteri se, vivente eo, matrimonio pta: ita Ecclesiae non licet dimittere, aut ab ea segregare episcopum suum, ut alterum eo vivente accipiat, sed aut ipsum habeat, aut innupta maneat, id est, ne alterum episcopum, suo vivente, accipiat, ut fornicationis aut adulterii crimen incurrat. Nam si adulterata fuerit, id est, si se alteri per acerrimam poenitentiam aut suo reconcilietur episcopo, aut innupta permaneat. ae . Non est itaque a plebe aut a vulgaribus hominibus arguendus vel accusandus episcopus, licet sit inordinatus; quia pro meritis subditorum disponitur vita rectorum.
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ consficu̾ta. um debent cẽ qͥui
custodiant epm̃ p̃dicantẽ. ne ipse ab in¬
sidiatorib quoqͥ mͦ infestet᷑. auc ledat᷑
asins. aut t̾ba diuina detrabendã aut
insidiando polluant᷑. uel despiciant᷑.

Expanded text:
 constituta septem debent esse, qui custodiant episcopum praedicantem, ne aut ipse ab insidiatoribus quoquo modo infestetur, aut laedatur a suis, aut verba divina detrahendo aut insidiando polluantur, vel despiciantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cusatores .&. cestes ec̃ ñ posst̃. qͥ ante hest̾
Uiũ aut nudius t̾eiꝰ diem inimici fucrt̃:
ne irati nocere cupiant. uł lesi se ulcisci
uelint. Inoffensus gͥ accusatoꝵ & testiũ
affectus querendus c̃ & non suspectus.
Et paulo inferiꝰ. Pet̾iores quippe sc̃
qui p̾positoꝵ uitã moresq corrũpunt:
his qui substanttas alioꝵ p̾diaq diripi¬
exorbitauerit. erit afidelib corrigendꝰ.
s ꝓ reprob̾ morib magis ẽ tolerandus

Expanded text:
cusatores et testes esse non possunt, qui ante hesternum diem aut nudiustertius inimici fuerunt, ne irati nocere cupiant, vel laesi se ulcisci velint. Inoffensus ergo accusatorum et testium affectus quaerendus est, et non suspectus. Et paulo inferius. Deteriores quippe sunt qui praepositorum vitam moresque corrumpunt, his qui substantias alioexorbitaverit, erit a fidelibus corrigendus; sed pro reprobis moribus magis est tolerandus
Abbreviated transcription (Latin):
ane ꝑcussor ille dr̃ doctor. qͥ sermnone
inutili c̃scientiã ꝑcutit infirmoꝵ. Idõ
tenere uos & om̃s fideles oportet cum
qͥ scđm doctrinã ẽ fidelem sermonẽ.
ut potens sic consolari in doctrina scã.
& contradicentes redarguere. & recte
uiuentes atq rectã fidem tenentes con¬

Expanded text:
ane percussor ille dicitur doctor, qui sermone inutili conscientiam percutit infirmorum. Ideo tenere vos et omnes fideles oportet cum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sancta, et contradicentes redarguere, et recte viventes atque rectam fidem tuentes con