comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo autẽ ab illo dictum ẽ. nisi qͥs
renatus fuerit ex aqua & sp̃u non
potest intrare in regnum d̃i. & alio
loco qui ꝑdiderit animã suam pro¬
pter me inueniet eam. nemo fit me¬
brum xp̃i. nisi aut baptismate in
ille non ante crucem. dñi sectator. sed
in cruce confessor. de quo non nũqũã
prȩiudicium captat᷑ siue temptatur
contra baptismatis sacramentum:
a cipriano sc̃o inter martyres compu¬
tatur qui suo sangume baptirantur.
quod plerisq non baptiratis feruen¬
de ꝑsecutione ꝓuenit. Lanto namq
pondere appensum ẽ. tantumq ualu-¬
it apud eum qui hȩc nouit appende¬
re. quod confessus est dñm crucifyxũ.
quantum si fuisset ꝓ dño crucifixus.
Tunc enim fides eius de ligno floruit.
quando discipłoꝵ marcuit: nisi cuius
mortis terrore marcuerat. eius refur-¬
rectione reiuresceret. Illi enĩ desperaue-¬
runt de moriente ille sperauit in
commoriente. Refugerunt illi aucto¬

Expanded text:
Ex quo autem ab illo dictum est, Nisi quis Ex quo autem ab illo dictum est, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest intrare in regnum d e i, et alio loco: qui perdiderit animam suam propter m e, inueniet e a m, nemo fit membrum Christi nisi aut baptismate in ille non ante crucem domini sectator, sed in cruce confessor, de quo nonnumquam praeiudicium captatur siue temptatur contra baptismatis sacramentum, a Cypriano sancto inter martyres computatur, qui suo sanguine baptizantur, quod plerisque non baptizatis feruente persecutione prouenit. tanto namque pondere appensum est tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marcuit, nisi, cuius mortis terrore marcuerat, eius resurrectione reuiresceret. illi enim desperauerunt de moriente, ille sperauit in commoriente; refugerunt illi aucto
Abbreviated transcription (Latin):
set. paulis ꝑ alieno in herere peccato.
Quod tolerabiliter diceretur. si ñ iste
uerbis suis implicaret᷑ dicens. quod
meruerit anima es se peccatrix. Unde
se om̃ino non liberat: nisi eum hoc
baptizent᷑ in xp̃o. cum respondere uo¬
luisset: ausus est eis ꝓmittere ñ soluor
paradysum. uerum etiam regnum
cȩloꝵ. non inueniens qua exiret.
ne dm̃ animas innocentes dicere
cogeret᷑ eterna morte damnare. qͣs
nullo merito p̃cedente peccati. carni
inserit peccatrici. Sed ut cumq senti-¬
ens quid mali dixerit. sine ulla xp̃i
eis posse solui originale peccatum
sine xp̃i baptismo in quo fit remissio
peccatoꝵ. uidens ergo in quã se pro¬
funditatẽ naufragosi gurgitis iece¬
rit. sane inquit ꝓ eis oblationes assi¬
duas & offerenda iugit̾ scõꝵ censeo
sacrificia sacerdotum. Ecce aliud un¬
de nũqũa exiturus est. nisi eum dixis¬
se peniteat. Quis enim offerat corpꝰ
xp̃i. nisi ꝓ eis qui membra sunt xp̃i:

Expanded text:
set, paulisper alieno inhaerere peccato. set, paulisper alieno inhaerere peccato. Quod tolerabiliter diceretur, si non iste verbis suis implicaretur, dicens quod meruerit anima esse peccatrix; unde se omnino non liberat, nisi hoc eum baptizentur in Christo, cum respondere voluisset, ausus est eis promittere, non solum paradisum, verum etiam regnum coelorum: non inveniens qua exiret, ne Deum animas innocentes dicere cogeretur aeterna morte damnare, quas nullo merito praecedente peccati, carni inserit peccatrici. Sed utcumque sentiens quid mali dixerit, sine ulla Chriseis posse solvi originale peccatum sine Baptismo Christi, in quo fit remissio peccatorum: videns ergo, in quam se profunditatem naufragosi gurgitis jecerit, « Sane, » inquit, « pro eis oblationes assiduas, et offerenda jugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum. » Ecce aliud unde nunquam exiturus est, nisi eum dixisse poeniteat. Quis enim offerat corpus Christi, nisi pro eis qui membra sunt Christi?
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit anima merito. de qua pęna
liberat grã sine merito. Dicat. ut quod
dixit aliqua si ualuerit ratione defen¬
dat: Non enim hoc exigerem: nisi ipse
dixisset quod anima meruerit esse pec¬
catrix. Dicat meritum eius. utrum bo¬
num fuerit. anne malum.Si bonum:
quo merito bono uenit in malum:
Si malum: unde aliquod malum me¬
ritum. ante omne peccatum: Item dico.
Si bonum: non ergo eã gratis.sed
secundum debitum liberat grã. cuiꝰ
p̾cessit meritum bonum. ac sic gr̃a ĩa
non erit grã.Si autẽ malum: quȩro
quod sit. An quod uenit in carnem.
Quo non uenisset: nisi apud quẽ ñ ẽ
iniquitas ipse misisset. Numqu̾a gͥ
nisi se in peiora p̾cipitans. hanc suam
sententiã molietur astruere. qua dixit.
quod anima meruerit eẽ peccatrix.
& de his quidem paruulis quoꝵ
in baptismo diluitur originale pec¬
catum: inuenit qualitercumq quod
diceret qm̃ prȩscientia dĩ predestinatis
in uitam ȩternam nichil obesse potuis¬

Expanded text:
ervenerit anima merito, de qua poena ervenerit anima merito, de qua poena liberat gratia sine merito. Dicat, ut quod dixit, aliqua, si valuerit, ratione defendat. Non enim hoc exigerem, nisi ipse dixisset quod anima meruerit esse peccatrix. Dicat meritum ejus, utrum bonum fuerit, anne malum. Si bonum, quo merito bono venit in malum? Si malum, unde aliquod malum meritum ante omne peccatum? Item dico: Si bonum, non ergo eam gratis, sed secundum debitum liberat gratia, cujus praecessit meritum bonum; ac sic gratia jam non erit gratia. Si autem malum, quaero quod sit: an quod venit in carnem, quo non venisset, nisi apud quem non est iniquitas, ipse misisset? Nunquam igitur nisi se in pejora praecipitans, hanc suam sententiam molietur astruere, qua dixit quod anima meruit esse peccatrix. Et de his quidem parvulis, quorum in Baptismo diluitur originale peccatum, invenit qualitercumque quod diceret, quoniam praescientia Dei praedestinatis in vitam aeternam nihil obesse potuis
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc si ego de illo dicerem. forsitan suc¬
censeret. Uerba sunt eius. Quibus
prȩmisis: ꝓposuit questionem. in qua
ipsa saxa quib collisus naufragauit
ostenderet. Ad hoc enim ꝑductus ẽ. ꝙ tã
horrendis cautib illisus. impulsus. in¬
fixus. ut eruere se nisi emendando quod
dixit om̃ino non possir. non ualens
ostendere quo merito anima sit facta
peccatrix. quam dicere non timuit an¬
te omne suum peccatum meriusse fieri
peccatricem. Quis tam immane sup-¬
plicium meretur sine peccato: ut in
aliena iniquitate conceptus. anteqũa
exeat de uscerib matris iam non sit
sine peccato: De hac autẽ pęna: paruu¬
loꝵ animas qui regenerantur in xp̃o.
nullis eoꝵ p̾cedentibus meritis gratuita
liberat grã. Alioquin grã iam non est
grã. Proinde homo iste ualde intelligeis.
cui displicet in tanta ꝓfunditate ꝙ si
non docta tamen cauta nr̃a cunctatio:
dicat si potest in hanc pęnam quo ꝑ¬

Expanded text:
hoc si ego de illo dicerem forsitan suchoc si ego de illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt eius—: quibus praemissis proposuit quaestionem, in qua ipsa saxa, quibus conlisus naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est et tam horrendis cautibus inlatus, inpulsus, infixus, ut eruere sc nisi emendando quod dixit omnino non possit non ualens ostendere, quo merito anima sit facta peccatrix, quam dicere non timuit ante omne suum peccatum meruisse fieri peccatricem. quis tam immane supplicium meretur sine peccato, ut in aliena iniquitate conceptus, antequam exeat de uisceribus matris, iam non sit sine peccato? de hac autem poena paruulorum animas, qui regenerantur in Christo, nullis eorum praecedentibus meritis gratuita liberat gratia; alioquin gratia iam non est gratia. proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet in tanta profunditate non docta, tamen cauta nostra cunctatio, dicat si potest, in hanc poenam quo p
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Quid est quod dicit peccatrix
esse non potuit. uel in peccato esse non
potuit: nisi credo. si non ueniret in car-¬
nem: Heq enim potuit originali pec¬
cato esse peccatrix. aut quoquo modo
in originali peccato ẽẽ. nisi ꝑ carnẽ.
si de parente non trahit᷑. Uidemus ergo
eam ꝑ grãm liberari a peccato. sed non
uidemus unde meruerit herere pecca¬
to. Quid ẽ ergo quod dicit. si peccatrix
esse meruit: non tamen in peccato re¬
mansit: Si enim ab illo quȩrã cur non
in peccato remanserit: rectissime respon-¬
debit. quod eã xp̃i grã liberauit. Sicut
ergo dicit. unde anima paruuli fuerit
liberata peccatrix. sic etiã dicar unde
meruerit eẽ peccatrix. Sed quid dicit.
cui hoc quod prelocutus est contigit.
Namq ur istam questionẽ sibi ꝓpone¬
ret ait.Alia substruunt᷑ opprobria que¬
rulis murmurationib oblatrantum:
q excussi quasi quodam turbine identi¬
dem inter immania saxa collidimur.

Expanded text:
potuit. quid est quod dicit \'peccatrix potuit. quid est quod dicit \'peccatrix esse non potuit\' uel \'in peccato esse non potuit\' nisi, credo, si non ueniret in carnem? neque enim potuit originali peccato esse peccatrix aut quoquo modo in originali peccato esse nisi per carnem, si de parente non trahitur. uidemus ergo cani per gratiam liberari a peccato, sed non uidemus unde meruerit haerere peccato. quid est ergo quod dicit: \'si peccatrix esse meruit, non tamen in peccato remansit\'? si enim ab illo quaeram, cur non in peccato remanserit, rectissime respondebit: \'quod cani Christi gratia liberauit. sicut ergo dicit. unde anima paruuli fuerit liberata peccatrix, sic etiam dicat, unde meruerit esse peccatrix. Sed quid dicit, cui hoc quod praelocutus est contigit? namque, ut istam quaestionem sibi proponeret, ait: alia substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et excussi quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur —
Abbreviated transcription (Latin):
liberare: sed frustra. Prȩscientia quippe
dĩ eos quos sanaturus ẽ peccatores pre¬
noscit. ñ facit. Nam si eas animas liberat a
peccato. quas innocentes ꝙ mundas
implicuit ipse peccato: uulnus sanar
qd̃ intulit nobis. non quod inuenit
in nobis. Auertat autẽ ds̃. ꝙ om̃ino
absit: ut dicamus quando lauacro re-¬
generationis d̾s mundat animas par-¬
uuloꝵ. tunc eum mala sua corrigere.
quȩ illis ipse fecit. cum eas nullũ haben¬
tes peccatum peccatrici carni ciuius
originali peccato contaminarentur
admiscuit. Quas tam̃ iste accusans. dic̃
inquinari meruisse ꝑ carnẽ: nec potest
dicere unde tantum mali meruerint
ante carnẽ. Hanc ergo questionem fru¬
stra se putans de p̾scientia di posse dissol¬
uere. adhuc se in uoluit & dicit. Anima
si peccatrix eẽ meruit quȩ peccatrix
ẽẽ non potuit: tamen neq in peccato
remansit. quia in xp̃o prefigurata in
peccato esse non debuit. sicut esse non

Expanded text:
liberare, sed frustra. praescientia quippe liberare, sed frustra. praescientia quippe dei eos quos sanaturus est peccatores praenoscit, non facit. nam si eas animas liberat a peccato, quas innocentes et mundas inplicuit ipse peccato, uulnus sanat quod intulit nobis, non quod inuenit in nobis. auertat autem deus et omnino absit, ut dicamus, quando lauacro regenerationis deus mundat animas paruulorum, tunc eum mala sua corrigere, quae illis ipse fecit, cum eas nullum habentes peccatum peccatrici carni, cuius originali peccato contaminarentur, ammiscuit. quas tamen iste accusans dicit inquinari meruisse per carnem nec potest dicere, unde tantum mali meruerint ante carnem. Hanc ergo quaestionem frustra se putans de praescientia dei posse dissoluere adhuc sese inuoluit et dicit: anima si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ante carnem nichil mali fecit:
Si autẽ hoc meritum ex dõ dicitur
habuisse: quis hoc audiat. quis fe¬
rat. quis dici impune ꝑmittat: Non
enim hoc loco queritur quid merue-¬
rit ut iudicaretur damnanda post
carnem: sed quid meruerit ante carnẽ
ita damnari ut inquinanda mitteret᷑
in carnem. Explicet hoc si potest. qui ẽ
ausus dicere inquinari animã meruis¬
se ꝑ carnẽ. Item alio loco cum eandem
qua se ipse implicuerat uelut expli¬
candam ꝓponeret questionem. tãq̃
ex ꝑsona aduersarioꝵ: aut cur inqͥ¬
unt ds̃ animam tam in iusta anamai¬
animaduersione multauit. ut in corpꝰ
eam peccati religare uoluerit. cum con-¬
sortio carnis peccatrix esse incipit. quȩ
peccatrix esse non potuit: In huius que¬
stionis tãquam scopuloso gurgite de-¬
buit utiq cauere naufragium: nec eo
se cominittere. unde se non eruet tran¬
seundo. sed forte redeundo.idest peni-¬
tendo. Nam de p̾cientia d̾i se nititur

Expanded text:
quae ante carnem nihil mali fecit? quae ante carnem nihil mali fecit? si autem hoc meritum ex deo dicitur habuisse, quis hoc audiat, quis ferat, quis dici inpune permittat? non enim hoc loco quaeritur, quid meruerit, ut iudicaretur danmanda post carnem. sed quid meruerit ante carnem ita damnari, ut inquinanda mitteretur in carnem. explicet hoc, si potest, qui est ausus dicere inquinari animam meruisse per carnem. Item alio loco, cum eandem, qua se ipse inplicuerat, uelut explicandam proponeret quaestionem, tamquam ex persona aduersariorum ait: cur, inquiunt, deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare uoluerit, cum consortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? in huius quaestionis tamquam scopuloso gurgite debuit utique cauere naufragium nec eo se committere, unde se non erueret transeundo, sed forte redeundo, id est paenitendo. nam de praescientia dei se nititur
Abbreviated transcription (Latin):
noua insufflat᷑: Hanc gͦ tam molestã & tã
ꝓfundã enitens enodare questionẽ: merito
inqͥt ꝑ carnẽ pͥscã reparat habitudinẽ. quã
uisa fuerat paulisꝑ amisisse ꝑ carnẽ. ut ꝑ
eam incipiat renasci. ꝑ quã meruerat inqui¬
nari. Cernis nẽpe hoĩem ausũ susciꝑe qͦd ui¬
res eius excedir in tam immane p̃cipi¬
cium decidisse: ut diceret inquinari
animã meruisse ꝑ carnẽ. cum dicere
nullomodo possit unde hoc meritum
traxerit ante carnẽ. Si enĩ a carne
incipit meritum habere peccati. di¬
cat si potest unde ante peccatũ suũ
carne meruerit inquinari. Nam hoc
meritum quo in carne peccatrice mis-¬
sa ẽ ut inqͥnaret᷑. ex illa ꝓfecto aut ex semet
ipsa habuit. aut quod a uero multo
amplius abhorret: ex dõ. Ex carne qͥppe
meritum non potuit habere ante car¬
nem: quo merito inquinanda mittere¬
tur in carnem. Si ergo a semeripsa hoc
meritum habuit: quomodo habuit.

Expanded text:
noua insufflatur, hanc ergo tam molestam et tam noua insufflatur, hanc ergo tam molestam et tam profundam enitens enodare quaestionem: merito, inquit, per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. cernis nempe hominem ausum suscipere quod uires eius excedit in tam immane praecipitium decidisse, ut diceret inquinari animam meruisse per carnem, cum dicere nullo modo possit, unde hoc meritum traxerit ante carnem. si enim a carne incipit meritum habere peccati, dicat, si potest, unde ante peccatum suum carne meruerit inquinari. nam hoc meritum, quo in carnem peceatricem missa est, ut inquinaretur ex illa, profecto aut ex semet ipsa habuit aut — quod a uero multo amplius abhorret — ex deo. ex carne quippe meritum non potuit habere ante carnem, quo merito inquinanda mitteretur in carnem. si ergo a semet ipsa hoc meritum habuit, quomodo habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipso: quia non ẽ immutabilis sicut
ipse. Si autẽ de nulla alia re facta ẽ. de
nichilo facta ẽ ꝓculdubio. sed ab ipso.
Quod uero eam non sp̃m sed corpus
esse contendit: quid aliud uult efficere
quam nos non exanima & corpore.
sed ex duob uel etiã tribus constare
corporibus: Cum enĩ sp̃u. anima. ꝙ cor¬
pore constare nos dicit. ꝙ om̃ia hȩc tͥa
corpora esse asserit: ꝓfecto ex trib corpo¬
ribus nos putat es se compactos. Inqͣ
opinione quanta eum sequat᷑ absurdi¬
tas: illi potius qua tibi demonstrandũ
puto. Uerum iste tolerabilis error ẽ ho¬
minis: qui nondum cognouit esse ali¬
quid. quod cum corpus non sit. corpo¬
ris tamen quandã similitudinẽ gerere
possit. Illud plane quis ferat. quod in
scdđo libro cum quęstionẽ difficillimã
soluere conaretur de originali peccato.
quatinus ad corpus animamq ꝑtine¬
at. si anima ñ de parentib trahit᷑. s a dõ

Expanded text:
ipso, quia non est inmutabilis sicut ipso, quia non est inmutabilis sicut ipse. si autem de nulla alia re facta est, de nihilo facta est procul dubio, sed ab ipso. Quod uero \'eam non spiritum, sed corpus esse\' contendit, quid aliud uult efficere quam nos non ex anima et corpore, sed ex duobus uel etiam tribus constare corporibus? cum enim \'spiritu, anima et corpore constare nos\' dicit et \'omnia haec tria corpora esse\' asserit, profecto ex tribus corporibus nos putat esse conpactos. in qua opinione quanta eum sequatur absurditas, illi potius quam tibi demonstrandum puto. uerum iste tolerabilis error est hominis, qui nondum cognouit esse aliquid, quod cum corpus non sit corporis tamen quandam similitudinem gerere possit. Illud plane quis ferat, quod in secundo libro, cum quaestionem difficillimam soluere conaretur de originali peccato, quatenus ad corpus animamque pertineat, si anima non de parentibus trahitur, sed a deo
Abbreviated transcription (Latin):
de nichilo creata. Neq̃ enim. sicut
homo quando sufflat non potest de
nichilo flatum facere sed que de isto
aere ducit hunc reddit: ita d̾o putan¬
dum est auras aliquas circũfusas iam¬
fuisse.quarum exiguam quandam par-¬
ticulam spirantdo traheret. & respiran¬
do refunderet. quando in hominis fa-¬
ciem sufflauit eiq illo modo anmam
fecit. Quod s̾ si ita esset: nec sic de ipso.
sed de subiacente re aliqua flabili pos¬
ser esse quod flauit. Sed absit ut nege¬
mus om̃ipotentem de nichilo flatum
uitȩ facere potuisse. quo fieret homo
in animam uiuentẽ: atq in eas contru¬
damur angustias. ut uł iam fuisse ali-¬
quid quod ipse non esset unde flatum
faceret opinemur. uł quod mutabile
factum uidemus. de se ipso fecisse credamꝰ.
Quod enĩ de ipso ẽ. necesse ẽ ut eiusdem
naturȩ sit cuius ipse ẽ. ac ꝑhoc etiam
immutabile sit. Anima uero. quod
om̃s fatent᷑. mutabilis ẽ. Non ergo de

Expanded text:
de nihilo creata sit. Neque enim sicut de nihilo creata sit. Neque enim sicut homo quando sufflat, non potest de nihilo flatum facere, sed quem de isto aere ducit, hunc reddit; ita Deo putandum est auras aliquas circufuisse, quarum exiguam quandam particulam spirando traheret et respirando refunderet, quando in hominis faciem sufflauit eique illo modo animam fecit. quod et si ita esset, nec sic dc ipso, sed de subiacenti re aliqua flabili posset esse quod flauit. sed absit, ut negemus omnipotentem dc nihilo flatum uitae facere potuisse, quo fieret homo in animam uiuam. atque in eas contrudamur angustias, ut uel iam fuisse aliquid, quod ipse non esset, unde flatum faceret, opinemur uel quod mutabile factum uidemus dc se ipso eum fecisse credamus. quod enim de ipso est, necesse est ut eiusdem naturae sit, cuius ipse est, ac per hoc etiam inmutabile sit; anima uero, quod omnes fatentur, mutabilis est: non ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
dem a dõ factam: nec dei esse partẽ siue
naturam. quod om̃ino uerum ẽ. Sed
cum eam non uult ex nichilo factam¬
fateri. & aliã nullam creaturã unde sit
facta commemorat. atq ita illi dat au¬
c̾torem dm. ut neq ex nullis extanti-¬
bus id est ex nichilo. neq ex aliqua
re quȩ non ẽ quod d̾s ẽ. sed de seipso
eam fecisse credatur: nescit eo se reuolui
quod declinasse se putat. ut scilicet ni-¬
chil aliud anima quam dĩ sit natura:
ac sic consequent̃ & de di natura fiar
aliquid ab eodem dõ. cui faciendo ma-¬
teria de qua facit sit ipse qui facit. ac
ꝑ hoc ꝙ de di sit natura mutabilis:
ꝙ mutata in deterius. eiusdem ipsius
di ab eodem ipso do natura damnetur.
Quod ꝓ tua fideli intelligentia quam
non sit opmnandum. & quã sit a corde
catholico secludendum longeq fugi¬
endum: uides. Ita quippe anima uł
de flatu facta uł dĩ flatus factus est
ipsa. ut non de ipso sit. sed ab ipso sic¬

Expanded text:
deo quidem factam nec dei esse partem sine deo quidem factam nec dei esse partem sine naturam\', quod omnino uerum est. sed cum eam non uult ex nifateri, et aliam nullam creaturam unde sit facta commemorat, atque ita illi dat auctorem Deum, ut neque ex nullis exstantibus, id est, ex nihilo, neque ex aliqua re, quae non est quod Deus est, sed de se ipso eam fecisse credatur; nescit eo se revolvi, quod declinasse se putat, ut scilicet nihil aliud anima quam Dei natura sit; ac sic consequenter et de Dei natura fiat aliquid ab eodem Deo, cui faciendo materia de qua facit, sit ipse qui facit: ac per hoc et Dei sit natura mutabilis, et mutata in deterius ejusdem ipsius Dei ab eodem ipso Deo natura damnetur. Quod pro tua fideli intelligentia, quam non sit opinandum, et quam sit a corde catholico secludendum, longeque fugiendum, vides. Ita quippe anima vel de flatu facta, vel Dei flatus factus est ipsa, ut non de ipso sit, sed ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
haber multa emendanda: & anunia
exundantia reprimenda. Quod in illo
tibi quoq ut uiro graui sicut tua in¬
dicanr scripta displicuit. Sed hoc uel
facile corrigitur. uel sine detrimento
fidei a leuibus mentib amatur. tolera¬
tur a grauib. Habemus enim ia quosd̾ã
spumeos in sermone: sed in fide sanos.
Non itaq desperandum est etiam hoc
in isto. qũauis sit tolerabile si ꝑmanserit.
posse tamen & purgari. & temperari.
atq ad integrum ꝙ solidum uel per-¬
duci uł reuocari modum: p̃sertm qr
iuuenis esse ꝑhibet᷑: ut quod minus
haber ꝑitia. suppleat diligentia: ꝙ qd̾
cruditas loquacitatis eructat. ȩtatis
maturitas decoquat. Illud molestum
est & ꝑiculosum. uel ꝑnitiosum. si cũ
laudatur eloquentia ꝑsuadeat᷑ in sipi¬
entia : ꝙ in precioso poculo bibatur
pestifera potio. Ut enĩ iam incipiam de-¬
monstrare quȩ precipue sint in eius
disputatione uitanda: animã dicit qui

Expanded text:
habeat multa emendanda et a nimia habeat multa emendanda et a nimia exundantia reprimenda, quod in illo tibi quoque ut uiro graui, sicut tua indicant scripta, displicuit. sed hoc uel facile corrigitur uel sine detrimento fidei a lenibus mentibus amatur, toleratur a granibus; habemus enim iam quosdam spumeos in sermone, sed in fide sanos. non itaque desperandum est etiam hoc in isto, quamuis sit tolerabile, si permanserit posse tamen expurgari et temperari atque ad integrum et solidum uel perduci uel reuocari modum. praesertim quia iuuenis esse perhibetur, ut quod minus habet peritia suppleat diligentia et quod cruditas loquacitatis eructat. aetatis maturitas deeoquat. illud molestum est et periculosum uel perniciosum, si, cum laudatur eloquentia persuadeatur insipientia et in pretioso poculo bibatur pestifera potio. Vt enim iam incipiam demonstrare, quae praecipue sint in eius disputatione uitanda, \'animam\' dicit \'a
Abbreviated transcription (Latin):
qua in explorata culpare. fortassis eñ
amore mei fecit. sciens ad me ꝑuenire
posse quod scripsit. dũ in eis rebus er¬
rare me non uult. in quib se potiꝰ
errare non putat. Et ideo debeo etiam
eiꝰ habere gratam beniuolentiam :
cuis me necesse ẽ imꝓbare senten¬
tiam. Ac ꝑ hoc in eis quȩ non recte
sapit adhuc michi leniter corrigen¬
dus uidetur. non aspere detestandus.
prȩsertim quia sicut audio nuper
catholicus factus est. quod ei gratu¬
landum est. Caruit enĩ donatistarũ
uł potiꝰ rogatistarũ diuisione & erro-¬
re quo antea tenebat᷑. si tamen catholicã
ueritatem sicut oportet intelligat. ut
uere de illius conu̾sione gaudeamꝰ. Ha¬
bet enim eloquium: quo possit expli¬
care quȩ sentit. Unde cum illo agen¬
dum est. eiq optandum ut recta sen-¬
tiat. ne faciat eẽ delectabilia quȩ sunt
inutilia. & quȩ diserta dixerit uera dixis¬
se uideat᷑. Qu̾auis & in ipso eloquio

Expanded text:
quam inexplorata culpare. fortassis enim quam inexplorata culpare. fortassis enim amore mei fecit sciens ad me peruenire posse quod scripsit, dum in eis rebus errare me non uult, in quibus se potius errare non putat. et ideo debeo etiam eius habere gratam beniuolentiam, cuius me necesse est inprobare sententiam. ac per hoc in eis quae non recte sapit adhuc leniter corrigendus mihi uidetur, non aspere detestandus, praesertim quia, sicut audio, nuper catholicus factus est, quod ei gratulandum est. caruit enim Donatistarum uel potius Rogatistarum diuisione et errore, quo antea tenebatur, si tamen catholicam ueritatem sicut oportet intellegat, ut uere de illius conuersione gaudeamus. I Habet enim eloquium, quo possit explicare quae sentit. unde cum illo agendum est eique optandum, ut recta sentiat. ne faciat esse delectabilia, quae sunt inutilia et quae diserta dixerit uera dixisse uideatur; quamuis et in ipso eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
putasti me sic accepturũ quasi tu micbi
iniuriam feceris. notum faciendo qͦd
alius fecit. Quantum autẽ hoc absit
ab animo meo uide: ut ne ab illo qͥd̃e
me passum iniuriam conquerar. Cuor
enim aliter quȩdam qũa ego saperet:
numquã debuit reticere. Unde mi¬
chi gratum esse debet: quod ita non
tacuit ut id etiam legere possimus.
tiꝰ adme. qua ad alterum de me. Sed
quod michi esset ignotꝰ. non ẽ ausus
se michi ingerere in meoꝵ refutatio¬
ne dictoꝵ: nec consulendum me puta¬
uit. ubi sibi uidetur minime dubi¬
tandum. sed plane cognitã & certã
tenere sententiam. Obtemꝑauit au¬
tem amico suo: a quo se ut scriberet.
dicit esse compulsum. Et siquid in¬
ter disputandum quod in meã con¬
tumeliam redundaret ex pressit. non
eum conuitiantis uoluntate credi-¬
derim. sed diuersa sentientis necessi¬
tate fecisse. Ubi enim michi animꝰ
erga me hominis ignotus est ꝙ incer¬
tus: melius arbitror meliora sentire

Expanded text:
putasti me sic accepturum, quasi tu mihi putasti me sic accepturum, quasi tu mihi iniuriam feceris notum faciendo quod alius fecit. quantum autem hoc absit ab animo meo, uide, ut ne ab illo quidem me passum iniuriam conquerar. cum enim aliter quaedam quam ego saperet, numquidnam debuit reticere ? unde mihi gratum esse debet, quod ita non tacuit, ut id etiam legere possimus. tius ad me quam ad alterum de me; sed quod mihi esset ignotus, non est ausus se mihi ingerere in meorum refutatione dictorum. nec consulendum me putauit, ubi sibi uidetur minime dubitandam, sed plane cognitam et certam tenere sententiam. obtemperauit autem amico suo, a quo se, ut scriberet, dicit esse conpulsum. et si quid inter disputandum, quod in meam contumeliam redundaret, expressit, non eum conuiciantis uoluntate crediderim, sed diuersa sentientis necessitate fecisse. ubi enim mihi animus erga me hominis ignotus est et incertus, melius arbitror meliora sentire
Abbreviated transcription (Latin):
IN CERI¬
TATEM
tuam erga
nos renate
& fraternã
beniuo len¬
tiã ac mu-¬
tuȩ dile¬
ctionis affe-¬
tum qui¬
dem & an¬
tea teneba¬
mus. uerum nunc ꝓbatiorem nobis
amica diligentia demonstrasti. quod
michi duos libros eius quidem homi-¬
nis quem penitus ignorabam nec tam̃
ideo contemnendi Uincentii uictoris.
sic enim p̃notatũ ibi nomen eius inue-
ni. ꝓxime p̃terita ȩstate misisti: qũauis
michi eo quod absens fuissem in autũni
fine sint redditi. Quomͦ enim tu caris¬
simus meus posses uel deberes in meã
non ꝓferre noticiam: cum in manus
tuas uenissent cuiuslibet hominis
qualescumq litterȩ licet ad alium scri¬
bentis. ibi tamen nom̃ commemoraret᷑
ꝙ legeretur meum. ita ut contradicere¬
tur uerbis meis. quȩ in quibuscdã opu-¬
sculis edidissem: Hoc itaq fecisti. quod
sincerissimꝰ & dilectissimus amicus me¬
us facere debiusti. Sed hinc angor pau-¬
lulum. quod adhuc tuȩ scĩtati minus
qũa uellem cognitus sũ qͣndo quidem

Expanded text:
inceritatem tuam erga nos, Renate et fraternam benevolentiam, ac mutuae dilectionis affetum quidem et antea tenebamus: verum nunc probatiorem nobis amica diligentia demonstrasti, quod mihi duos libros, ejus quidem hominis quem penitus ideo contemnendi, Vincentii Victoris — sic enim praenotatum ibi nomen eius inueni — proxime praeterita aestate misisti, quamuis mihi eo quod absens fuissem in autumni fine sint redditi. quomodo enim tu carissimus meus posses ucl deberes in meam non perferre notitiam, cum in manus tuas uenissent cuiuslibet hominis qualescumque litterae licet ad alium scribentis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur uerbis meis quae in quibusdam opusculis edidissem? hoc itaque fecisti, quod sincerissimus et dilectissimus amicus meus facere debuisti. Sed hinc angor paululum, quod adhuc tuae sanctitati minus quam uellem cognitus sum, quando quidem
Abbreviated transcription (Latin):
głificare dm̃: ad hoc dicit. ut intelli-¬
gant gentes dñm xp̃m ad iudȩos ẽẽ
missum. ꝙ non suꝑbiant. uideis repel¬
lentib qͦd ad ipsos missũ ẽ : ꝑ qͦd factum
est ut & gentib euangłium p̃dicaret᷑:
quod ꝙ in actib apłoꝵ manifestissime
scribit᷑. cum dicunt apłi iudȩis. Uobis
primo oportuit p̃dicari uerbum: sed
qm̃ indignos uos iudicastis: ecce con¬
uertimur nos ad gentes. Scdm̃ etiã ipsa
dñi testimonia: cum dixit. non sum
missus nisi ad oues ꝑditas domꝰ isrł.
Et iterum. Non est bonum panem
filioꝵ mittere canib. Quod gentes
si bene considerent: intelligunt ista
sua fide qua iam credunt om̃ia mun¬
da mundis. non se debere insultare his.
si qui forte infirmi ex se fuerint qui

Expanded text:
glorificare Deum, ad hoc dicit, ut intelliglorificare Deum, ad hoc dicit, ut intelligant Gentes Dominum Christum ad Judaeos esse missum, et non superbiant. Judaeis enim repellentibus quod ad ipsos missum est, factum est ut Gentibus Evangelium praedicaretur: quod et in Actibus Apostolorum manifestissime scribitur, cum dicunt Apostoli Judaeis, Vobis primum oportuit praedicari verbum; sed quoniam indignos vos judicastis, ecce convertimus nos ad Gentes . Secundum ipsa etiam Domini testimonia, cum dicit, Non sum missus nisi ad oves perditas domus Israel; et iterum, Non est bonum panem filiorum mittere canibus . Quod Gentes si bene considerent, intelligunt ista sua fide, qua jam credunt omnia munda mundis, non se debere insultare his, si qui forte infirmi ex circumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
mini concessum ẽ. tantum audeat
sapit: idest. quia hoc ipsum quod pre¬
sentẽ diem bene iudicat. dño sapit.
Hoc est autẽ bene iudicare ad diem.
ut noueris de correcͣtione non esse de¬
sperandum in futurum. de cuiꝰ culpa
manifesta in p̃sentia iudicaueris. Qd¬
autẽ ait. beatus qui non iudieat semet¬
ipsum in quo ꝓbat. ad id potissimum
referendum est quod suꝑiꝰ dixit. ñ ergo
blas phemetur bonũ nrm̃. Hoc ẽ enim
etiam quod nunc ait ante istam senten¬
tiam. tu fidem quam habes penes temet¬
ipsum habe coram do: ut qm̃ bona est
hȩc fides qua credimus om̃ia munda
mundis. ꝙ in ea fide nos ꝓbamus. bene
utamur ipso bono nr̃o. ne forte cum
ad offendiculum infirmoꝵ frm̃ eo bo¬
no abusi fuerimus. peccemus in fr̃s: &
in eoipso bono nos iudicemus cum
scandalizamus infirmos. in quo bono
nos ꝓbamus cum ipsa fides nobis pla
ueritatẽ di ad confirmandas ꝓmissio¬
nes patrum. gentes autẽ suꝑ miscd̃ia

Expanded text:
mini concessum est, tantum audeat mini concessum est, tantum audeat sapit: id est, quia hoc ipsum quod praesentem diem bene judicat, Domino sapit. Hoc est autem bene judicare ad diem, ut noveris non esse de correctione ejus desperandum in futurum, de cujus culpa manifesta in praesentia judicaveris. autem ait, Beatus qui non judicat semetipsum in quo probat, ad id potissimum referendum est, quod superius dixit, Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Hoc est etiam quod nunc ait ante istam sententiam, Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo: ut quoniam bona est haec fides qua credimus omnia munda mundis , et in ea fide nos probamus, bene utamur ipso bono nostro; ne forte cum ad offendiculum infirmorum fratrum eo bono abusi fuerimus, peccemus in fratres; et in eo ipso bono nos judicemus, cum scandalizamus infirmos, in quo bono nos probamus, cum ipsa fides nobis plac ad confirmandas promissiones patrum, Gentes autem super misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
se tam immane flagitium cõmisisse. Frgo
quȩcumq facta ita tam manifestantur
ut non possit dici bono animo feci. Iu¬
dicanda sunt a nobis. Quȩcũq autem
ita fiunt. ut quo animo fiant incertum
sit: non sunt iudicanda. sed reseruanda
iudicio di. sicut scriptum est. Quȩ oc-¬
alius autẽ uidicat omnẽ dieo: seque¬
strata interim meliore consideratione.
non de duob hominib michi uidet᷑
dictum. sed de homine & dõ. Qui enĩ
alternos dies iudicat: homo ẽ. Potest
enim hodie aliud. eras aliud iudica¬
re. id est ut qũecumq hodie malum
conuictum confessũue damnauerit. cras
bonum inueniat cum se correxerit. uel¬
contra. cum aliquẽ iustum hodie lau¬
dauerit: cras inueniat deprauatum.
Qui autẽ iudicat omnem diem. d̾s
est: quia non solum qualis quisq sit.
sed etiam qualis om̃i die futurus sit
nouit. Ergo unusquisq in suo intelle¬
ctu abundet inquit. id est quantum
humano intellectui uł unicuiq ho¬

Expanded text:
se tam immane flagitium commisisse. Ergo se tam immane flagitium commisisse. Ergo quaecumque facta ita manifestantur, ut non possit dici, Bono animo feci, judicanda sunt a nobis; quaecumque autem ita fiunt, ut quo animo fiant incertum sit, non sunt judicanda, sed reservanda judicio Dei: sicut scriptum est, Quae ocalius autem judicat omnem diem, sequestrata interim meliore consideratione, non de duobus hominibus mihi videtur dictum, sed de homine et Deo. Qui enim alternos dies judicat, homo est: potest enim hodie aliud, cras aliud judicare: id est, ut quemcumque hodie malum convictum confessumve damnaverit, cras bonum inveniat cum se correxerit; contra, cum aliquem justum hodie laudaverit, cras inveniat depravatum. Qui autem judicat omnem diem, Deus est; quia non solum qualis quisque sit, sed etiam qualis omni die futurus sit, novit. Ergo, Unusquisque in suo intellectu abundet, inquit: id est, quantum humano intellectui, vel unicuique ho
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ eoꝵ qui se a talib cibis
& potu abstinebant. & illis infirmis.
ne eos qui carnib non abstinebant
& uinum bibebant. tamqũã pollui
iudicarent. Ad hoc ualet quod conse¬
quent̾ dicit. Qui manducat non man-¬
ꝙ qui non manducat manducantẽ
non iudicet. firmi enim infirmiores
contumaciter contemnebant: & infir-
dicit. tu quis es qui iudices alienum
seruum: ad hoc dicit. ut in his rebus
quȩ possunt & bono animo fieri & ma¬
lo. iudicium dõ dimittamꝰ. nec audea¬
mus de alterius corde quod non uide¬
mus ferre sententiam. In his uero rebus
quȩ ita comp̃henduntur. ut eas bono
&. casto animo non posse fieri manife¬
stum sit: non imꝓbatur si iudicemus.
Itaq hoc quod de cibis dicit quia igno¬
ratur quo animo fiat. non uult nos
esse iudices sed dm̃. De illo autẽ nefario
stupro ubi uxorem patris sui quidam
habuerat: precepit ilebere iudicari. Non
enim poterar ille dicere: bono animo

Expanded text:
infirmitatem illorum qui se a talibus cibis infirmitatem illorum qui se a talibus cibis et potu abstinebant: et illis infirmis, ne eos qui carnibus non abstinebant, et vinum bibebant, tanquam pollui judicarent. Ad hoc valet quod consequenter dicit, Qui manducat, non manet qui non manducat, manducantem non judicet. Firmi enim infirmiores contumaciter contemnebant, et infirmi firmoIV, 4. Quod autem dicit, Tu quis es qui judices alienum servum? ad hoc dicit, ut in his rebus quae possunt et bono animo fieri et malo, judicium Deo dimittamus, nec audeamus de alterius corde, quod non videmus, ferre sententiam. In his vero rebus quae ita comprehenduntur, ut eas bono et casto animo non posse fieri manifestum sit, non improbatur, si judicemus. Itaque hoc quod de cibis dicit, quia ignoratur quo animo fiat, non vult nos esse judices, sed Deum: de illo autem nefario stupro, ubi uxorem patris sui quidam habuerat, praecepit debere judicari . Non enim poterat ille dicere, bono animo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ut eum qui infirmꝰ in fide est
recipiamus. & nr̃a firmitate infirmi¬
tatẽ eius sustineamꝰ. neq duidicemꝰ
cogitationes eius: id est qͥuasi. ferre
audeamus sententiam de corde alie-
no quod non uidemus Ideo sequit᷑
& dicit. alius quid̾ẽ credit mandu¬
care om̃ia. qui autẽ infirmus ẽ olus
manducet: quia illo iam tempore
multi iam firmi in fide et scientes se-¬
cđm sententiã dñi non maculaRe
ea quȩ intrant in os. sed quȩ exeunt:
indifferent̾ sumebant cibos salua con-¬
scientia. Quidam uͦ infirmiores abstine-¬
bant a carnib & a uino: ne uł nescien¬
tes inciderent in ea quȩ idolis sacrifica¬
bantur. Om̃is enim tunc immolaticia
caro in macello uendebatur. & de pri¬
mitiis uini libabant gentes simula-¬
chris siuis. & quȩdam in ipsis torcula¬
ribus sacrificia faciebant. Iubet ergo
apłs & his qui salua conscientia ta¬
lib alimentis utebantur. non sꝑnere

Expanded text:
dicit, ut eum qui infirmus in fide est, dicit, ut eum qui infirmus in fide est, recipiamus, et nostra firmitate infirmitatem ejus sustineamus, neque dijudicemus cogitationes ejus, id est, quasi ferre audeamus sententiam de alieno corde, quod non videmus. Ideo sequitur, et dicit, Alius quidem credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet. Quia illo jam tempore multi jam firmi in fide, et scientes secundum sententiam Domini, non commaculare ea quae in eos intrant, sed quae exeunt , indifferenter sumebant cibos salva conscientia: quidam vero infirmiores abstinebant a carnibus et a vino, ne vel nescientes inciderent in ea quae idolis sacrificabantur. Omnis enim tunc immolatitia caro in macello vendebatur, et de primitiis vini libabant Gentes simulacris suis, et quaedam in ipsis torcularibus sacrificia faciebant. Jubet ergo Apostolus et his qui salva conscientia talibus alimentis utebantur, non spernere
Abbreviated transcription (Latin):
di& ꝓxnmi. Unde & ipse qui legẽ
re non poterat. caritas postinodũ imple¬
ret. Inde ẽ & illud eiusdẽ apłi. Plenitudo au¬
tẽ legis caritas. Et illud. finis autẽ p̾cepti
caritas de corde puro & conscientia bona. ꝙ
hoc scientes tempus quia hora est
iam nos de somno surgere: illud
Spectat quod dictum est. ecce nunc
tempus acceptabile. ecce nunc dies
salutis. Tempus enim euangłii signi¬
ficatur. ꝙ illa oportunitas saluos faci¬
endi credentes in dm̃. Qd autem
ait. & carnis ꝓuidentiam ne ꝑfeceritis
in concupiscentiis: ostendit non esse
culpandam carnis ꝓuidentiam. qͣndo
ea ꝓuident᷑ quȩ ad necessitatẽ salutis
corporalis ualent. Si autẽ ad suꝑ fluas
delectationes atq luxurias ut quisq
in his gaudeat qui carnem sapit: re-¬
cte rep̾hendit᷑ quia ꝓuidentiã carnis
in concupiscentiis facit. qm̃ qui semi¬
nat in carne de carne metet corru¬
in diiudicationib cogitationũ: hoc

Expanded text:
Dei et proximi Unde et ipse qui Legem Dei et proximi Unde et ipse qui Legem re non poterat, charitas postmodum impleret. Inde est et illud ejusdem apostoli, Plenitudo autem Legis charitas: et illud, Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et hoc scientes tempus, quia hora est jam nos de somno surgere, illuc spectat quod dictum est, Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Tempus enim Evangelii significatur, et illa opportunitas salvos faciendi credentes in Deumait, Et carnis providentiam ne feceritis in concupiscentiis, ostendit non esse culpandam carnis providentiam, quando ea providentur quae ad necessitatem salutis corporalis valent. Si autem ad superfluas delectationes atque luxurias, ut quisque in his gaudeat quae carne cupit, recte reprehenditur, quia providentiam carnis in concupiscentiis facit. Quoniam qui seminat in carne sua, de carne metet corruin dijudicationibus cogitationum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
subiectio non in bonis quasi ꝑman¬
suris. sed in necessariis huic tempori
constituenda est. Lamen qm̃ dixit
necessitate subditi estote: nequis non
integro animo & pura dilectione sub¬
ditus fieret huiusmodi potestatibus:
addidit dicens. non solum ꝓpter iram
sed etiam ꝓpter conscientiam. id est non
solum ad iram euacuandam. qͦd po¬
test etiam simulate fieri: sed ut in tua
conscientia certus sis illius dilectione
te facere cui subditus fueris iussu dñi
tui. qui om̃s uult saluos fieri. & in agni¬
tionem ueritatis uenire. Et hoc enim
cum diceret apłs: de ipsis potestatibus
agebat. Hoc est quod seruis alio loco
suadet. non ad oculum seruientes qͣsi
hominib placentes: ut id ipsum quod
subdunt᷑ dominis suis ñ eos oderint. aut̃
fallaciis ꝓmereri desiderent.
rum legẽ impleuit: ostendit consum¬
mationẽ legis in dilectione positam.
id est in caritate. Unde ꝙ dñs in illis
duob p̾ceptis totam legẽ pendere
dicit. & om̃s ꝓpħas: id est in dilectione

Expanded text:
subjectio non in bonis quasi permansuris, sed in necessariis huic tempori constituenda est. Tamen quoniam dixit, Necessitati subditi estote; ne quis non integro animo et pura dilectione subditus fieret hujusmodi potestatibus, addidit, dicens. Non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam: id est, non solum ad iram evadendam, quod potest etiam simulate fieri; sed ut in tua conscientia certus sis, illius dilectione te facere, cui subditus fueris jussu Domini tui, qui omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Et hoc enim cum diceret Apostolus, de ipsis potestatibus agebat. Hoc est quod servis alio loco suadet, Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes : ut idipsum quod subduntur dominis suis, non eos oderint, aut fallaciis promereri desiderent. rum, Legem implevit, ostendit consummationem Legis in dilectione positam, id est, in charitate. Inde et Dominus in illis duobus praeceptis totam Legem pendere dicit, et omnes Prophetas, id est in dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
obsecro uos fr̃s ut intendatis in eos
qui dissensiones & scandala prȩter
doctrinam quam uos didicistis faci¬
unt: de his intelligit᷑ dicere. de quib
ꝙ ad timotheum scribit dicens. Sicut
Rogaui te ut sustineres me cum irem
in macedoniam: ut denuntiares qui¬
busdam ne aliter docerent. neq inten¬
derent fabulis & genealogiis inter¬
minatis. quȩ questiones prȩstant
magis quã ędificationẽ dĩ quȩ ẽ in
fide. Et ad titum. Sunt enim multi
non subditi. uaniloqui. & mentis se¬
ductores. maxime qui ex circũcisione
sunt. quos oportet refelli. qui uniu̾
sas domos subuertunt. docentes quȩ
non oportet. turpis lucri gr̃a. Dixit
quod & hic ait. Hi enim xp̃o dño
non seruiunt: sed suo uentri. De qui¬
bus alio loco dicit. Quoꝵ d̾s uent̃¬

Expanded text:
Obsecro vos, fratres, ut intendatis in eos qui dissensiones et scandala, praeter doctrinam quam vos didicistis, faciunt, de his intelligitur dicere, de quibus et ad Timotheum scripsit, dicens: « Sicut rogavi te, ut sustineres Ephesi, cum irem in Macedoniam, ut denuntiares quibusdam ne aliter docerent, neque intenderent fabulis et genealogiis interminatis, quae quaestiones magis praestant quam aedificationem Dei, quae est in fide » ; et ad Titum, « Sunt enim multi non subditi, vaniloqui et mentis seductores, qui maxime ex circumcisione sunt; quos oportet refelli; qui universas domos subvertunt, docentes quae non oportet, turpis lucri gratia: dixiquod et hic ait, Hi enim Christo Domino non serviunt, sed suo ventri: de quibus alio loco dicit, Quorum Deus vent
Abbreviated transcription (Latin):
legant si possunt. Quod enĩ dictũ¬
est non a se loquetur: non est dictũ
quȩcumq a me audierit. sed quȩ¬
cumq audierit loquetur. Cur aũt
dictum sit. paulo ante iam claruit.
ex ipsius quam cõmemoraui dñi
expositione ubi ait. omĩa quȩ ha¬
ber pater mea sunt. ꝓpterea dixi de
meo accipiet. Unde iam accipier
de audit unde ꝓcedit. Scit enĩ dĩ
uerbum ꝓcedendo inde unde na-¬
scitur uerbum: ita ut sit commu-
ueat quod futuri temporis uerbũ
est accipiet: quasi nondum habe-¬
ret. In different̃ quippe dicuntur
temporis uerba. quauis sine tempo¬
re manere intelligat᷑ ȩternitas.
Nam ꝙ accepit quia de patre ꝓ¬
cessit: &. accipit quia de patre ꝓce-¬
dit: & accipier quia de patre pro-¬
cedere numqũa desinet. sicut d̃s &.
est.ꝙ. fuit .ꝙ. erit. & tamen initiũ
ꝙ finem temporis nec habet nec

Expanded text:
legant si possunt. Quod enim dictuest, Non a se loquetur: non est dictum, Quaecumque a me audierit; sed, quaecumque audierit loquetur . Cur autem dictum sit, paulo ante jam claruit ex ipsius quam commemoravi Domini expositione, ubi ait, Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi, De meo accipiet. Unde autem accipiede audit, unde procedit. Scit enim Dei Verbum, procedendo inde unde nascitur Verbum, ita ut sit communi XXIV. Nec moveat quod futuri temporis verbum est, accipiet; quasi nondum haberet. Indifferenter quippe dicuntur temporis verba, quamvis sine tempore manere intelligatur aeternitas. Nam et accepit, quia de Patre processit; et accipit, quia de Patre procedit; et accipiet, quia de Patre procedere nunquam desinet: sicut Deus et est, et fuit, et erit; et tamen initium vel finem temporis, nec habet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ipse se dicit missum a sp̃ũ sco. qui fun-¬
dauit terram.&. solidauit cȩlum. Ubi
cognoscit᷑ unigenitus. ꝑ qũe facta st̃
om̃ia. Consolatorem uero quod officiũ
tamqũa ꝑsonȩ infimȩ in illa trinita-¬
te isti sp̃ui scõ deputant: dm̃ dicit
apłs. sicut in epła eius legimꝰ adcorin-¬
thios. Is qui consolatur humiles. con¬
solatus est nos d̾s in p̾sentia titi. Scõꝵ
les sunt. Unde tres uiri illi in camino
dicunt. Benedicite scĩ &. humiles cor-
de dñm. Ds est itaq sp̃s sc̃s. qui conso¬
latur humiles. Proinde isti aut quod
si hoc de patre uel de filio dictum

Expanded text:
ipse se dicit missum ab Spiritu sancto, qui funipse se dicit missum ab Spiritu sancto, qui fundavit terram, et solidavit coelum. Ubi agnoscitur Unigenitus per quem facta sunt omnia. Consolatorem vero, quod officium tanquam personae infimae in illa Trinitate isti Spiritui sancto deputant, Deum dicit Apostolus, sicut in Epistola ejus legimus ad Corinthios: Is qui consolatur humiles, consolatus est nos Deus in praesentia Titi . Sancthumiles: unde tres illi viri in camino dicunt, Benedicite, sancti et humiles corde, Dominum . Deus est itaque Spiritus sanctus qui consolatur humiles. Proinde isti, aut quod si hoc de Patre, vel de Filio dictum
Abbreviated transcription (Latin):
strum etiam ipsum uidicem nouit di¬
rit. aduocatum habemus ad patrem
significat. ubi dicit. Rogabo patrẽ.
& alium aduocatum dabit uobis.
nisi hoc esset & filius. Qui tamen ut
inseparabilia sua & patris oꝑa demon¬
strarer. ait. Cum ipse iero mittã eum
aduos. qũaius alio loco dicat quem
mittet pater in nomine meo. Ubi osten¬
dit᷑ quod &. pat̃ &. filiꝰ miserint spmscõi.
nisi filius ꝑ isaiam aduentũ suuor
pręnuntians dicit. audi me iacob &.
isrł que ego uocabo: Ego sum primꝰ
ꝙ. ego inȩternum: & manꝰ mea funda-¬
uit terram. Dextera mea solidauit cȩ¬
lum. uocabo illa & astabunt simul:
conuenient etiam uniuersi. & audi¬
ent quis illis nuntiauit hȩc. Diligens
autem te feci uoluntatẽ tuã suꝑ
Ego locutus sum. ego uocaui. Ad dixi
uenite ad me &. audite ista: nec enim
ab initio in obscuro locutus sum. cũ
fiebant ibi eram. Et nunc dñs misit
me . &. sp̃s eius. Quid euidentius : Ecce

Expanded text:
strum etiam ipsum judicem novit, distrum etiam ipsum judicem novit, dirit, advocatum habemus ad Patrem,significat ubi dicit, Rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobis .us alius, nisi hoc esset et Filius. Qui tamen ut inseparabilia sua et Patris opera demonstraret, ait, Cum ipse iero, mittam eum ad vos : quamvis alio loco dicat, Quem mittet Pater in nomine meo . Ubi ostenditur quod et Pater et Filius miserint Spiritum snisi Filius per Isaiam adventum suum praenuntians dicit: Audite me, Jacob, et Israel, quem ego vocabo: ego sum primus, et ego in aeternum; et manus mea fundavit terram, dextera mea solidavit coelos; vocabo illos, et astabunt simul, convenient etiam universi, et audient: quis illis nuntiavit h te feci uoluntatem tuam super Et locutus sum et ego uocaui; adduxi cedite ad me et ab initio in obscuro locutus sum: cum fiebant ibi eram, et nunc Dominus misit me et Spiritus ejus ? Quid evidentius? Ecce