comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te illo eos ñ fecisse quis credat: Hinc ergo fecit do¬
pisce scilicet quem prunis suꝑ positũ uiderant.
huic ad iungens ex illis quos ceꝑant. & de pane
quem nichilominꝰ eos uidisse narratum ẽ. Piscis
assus: xp̃s est passus. Ipse ẽ & panis quide ce¬
lo descendit. Huic cõcorporatur eccłia ad parti¬
cipandam beatitudinẽ sempit̾nam. ꝓptͣ quod
dictum ẽ afferte depiscib quos app̃hendistis ñc̃.
ut om̃s qui hanc spem gerimꝰ ꝑ illum septenariũ
numerũ discipłoꝵ. ꝑ quẽ potest hocloco nr̃a uniũ¬
sitas intelligi figurata. tanto sacram̃to nos com¬
municare nossemꝰ. et eidem beatitudini sociari
Hoc dñi prandium ẽ cum discipłis suis ad quod ioħs
euangłium suum cum haberet dexp̃o alia mul¬
ta que diceret. magna ut existimo & rerum ma¬
gnarum contemplatione concludit. hic enĩ eccłia
qualis in solis bonis futura ẽ. significatur ꝑ captu¬

Expanded text:
te illo eos non fecisse quis credat? Hinc ergo fecit pte illo eos non fecisse quis credat? Hinc ergo fecit ppisce scilicet quem prunis superpositum viderant, huic adjungens ex illis quos ceperant, et de pane quem nihilominus eos vidisse narratum est. Piscis assus, Christus est passus. Ipse est et panis qui de coelo descendit . Huic incorporatur Ecclesia ad participandam beatitudinem sempiternam. Propter quod dictum est, Afferte de piscibus quos apprehendistis nunc; ut omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest hoc loco nostra universitas intelligi figurata, tanto Sacramento nos commHoc Domini prandium est cum discipulis suis, quo Joannes Evangelium suum, cum haberet de Christo alia multa quae diceret, magna, ut existimo, et rerum magnarum contemplatione concludit. Hic enim Ecclesia qualis in solis bonis futura est, significatur per captu
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur nemo audebat dubitare qđ ipse esset. Et
uenit iħs & accepit panem &. dat eis. & pis cem si¬
militer. Ecce dictum est etiam quid pranderint.
dequo prandio aliquid suaue ac salubre dicemꝰ
et nos. si pascatet nos. Suꝑius narratum ẽ qđĩsti
disciplĩ quando descendunt in t̾ram uiderunt pru¬
naspositas. & piscem suꝑpositum & panẽ. Ubi ñ ẽ
intelligendũ etiam panẽ suꝑpositũ fuisse prunis.
s tantum sub audiendũ uidert̃. qđ uerbũ sirepe¬
tamꝰ eo loco ubi sub audiendũ ẽ. ita totũ dici potest.
Niderunt prunaspositas & piscẽ suꝑpositũ. & pa¬
nem. uiderunt. Uel ita potius. Uiderunt prunas
positas. & piscem suꝑpositum. uidert̃ & panem.
ubente etiam dño attulert̃ & depiscib quos ipsi ce-¬
ꝑant. qđ eos fecisse quãuis a narrante ñ esset ex p̃s¬
sum. tam̃ dñm uississe non tacitum est. dit enim. af¬
ferce depiscib quos app̃hendistis nc̃. Et utiq iuben¬

Expanded text:
diceretur: Nemo audebat dubitare quin ipse esset. Et diceretur: Nemo audebat dubitare quin ipse esset. Et venit Jesus, et accepit panem, et dedit eis, et piscem similiter. Ecce dictum est etiam quid pranderint; de quo prandio aliquid suave ac salubre dicemus et nos, si pascat et nos. Superius narratum est quod isti discipuli quando descenderunt in terram, viderunt prunas positas, et piscem superpositum, et panem. Ubi non est intelligendum etiam superpositum panem fuisse prunis, sed tantum subaudiendum, Viderunt. Quod verbum si repetamus eo loco ubi subaudiendum est, ita totum dici potest: Viderunt prunas positas, et piscem superpositum, et panem viderunt. Vel ita potius: Viderunt prunas positas, et piscem superpositum, viderunt et panem. Jubente etiam Domino attulerunt et de piscibus quos ipsi ceperant; quod eos fecisse quamvis a narrante non esset expressum, tamen Dominum jussisse non tacitum est. Ait enim: Afferte de piscibus quos apprehendistis nunc . Et utique juben
Abbreviated transcription (Latin):
beati ioh̃is apłi euangłium t̾minatur: inquo iam
ꝑtrac̾tauimꝰ ut ualuimꝰ partem pͥorem. usq ad eum
locum ubi narratum ẽ captos fuisse pisces. centũ
qͥnquaginta tres. adiscipłis. quib se demonstrauit:
& c̃ magni essent retia ñ ẽẽ disrupta. Deinde que
secuntur considanda sunt: & quantũ ad iuuat dñs
sic̃ respostulare uidebit᷑ disserenda ꝑ acta quippe
illa piscatione dicit iħs: uenite prandete. Et nemo
audebat discumbentium int̾rogare eũ tuqͥs es: scien¬
des qͥa dñs est.Si ergo sciebant. quid opꝰ erat ut int̾ro¬
garent: Si autem ñ opꝰ erat quare dictum ẽ ñ aude¬
bant. quasi opus esset. s timore aliquo nonauderent:
Sensus ergo hicẽ. Tanta erat euuidentia ueritatis. qͥath̃e
illis discipłis apparebat. ut eoꝵ ñ solum negare s
ne dubitare quidem ullus auderet: qm̃ si quisquã
dubitaret. utiq interrogare deberet. Sicergo
dictum est nemo audebat int̾rogare tuquises: acsi

Expanded text:
beati Joannis apostoli Evangelium terminatur: in quo jam pertractavimus, ut valuimus, partem priorem, usque ad eum locum ubi narratum est captos fuisse pisces centum quinquaginta tres a discipulis quibus se demonstravit, et cum magni essent, retia non esse disrupta. Deinde quae sequuntur consideranda sunt, et quantum adjuvat Dominus, sicut res postulare videbitur, disserenda. Peracts: Venite, prandete. Et nemo audebat discumbentium interrogare eum, Tu quis es? scientes quia Dominus est. Si ergo sciebant, quid opus erat, ut interrogarent? Si autem non opus erat, quare dictum est Non audebant, quasi opus esset, sed timore aliquo non auderent? Sensus ergo hic est: Tanta erat evidentia veritatis qua Jesus illis discipulis apparebat, ut eorum non solum negare, sed ne dubitare quidem nullus auderet, quoniam si quisquam dubitaret, utique interrogare deberet. Sic ergo dictum est: Nemo audebat interrogare. Tu quis es? ac si
Abbreviated transcription (Latin):
fundauit eã altissimꝰ: qͥa inprincipio erat
uerbum. & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat
uerbum. Omĩa ꝑ ipsum facta sunt. Quia
uero condidit istam patriã: hic habeat ho¬
norem. Reppulit eum patria inqua gene¬
ratus ẽ: suscipiat eum patria quam rege¬
nerauit.
beo qd̃ scriptum ẽ. Post hȩc erat dies uidoꝵ¬

Expanded text:
fundavit eam Altissimus; quia in principio erat fundavit eam Altissimus; quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt . Quia vero condidit istam patriam, hic habeat honorem. Repulit eum patria in qua generatus est; suscipiat eum patria quam regeneravit. od scriptum est, Post haec erat dies
Abbreviated transcription (Latin):
regni ibunt intenebras exteriores. Habeat
gͦ apud nos honorẽ ꝓpha: qui ñ habuit
honorem inpatria sua. Non habuit honore
inpatria in qua conditus ẽ: habet honorẽ
inpatria quam condidit. In illa enĩ conditꝰ
ẽ: conditor omniũ. Conditus in illa ẽ scd̃m
forma serui. Nam ipsam ciuitatẽ inqua con¬
ditus ẽ. ipsam syon. ipsam uideoꝵ. gentem
ipsam ierłm ipse condidit: cũ eẽt apud pa
trem uerbũ dei. Omĩa enim ꝑ ipsũ facta st̃:
& sine ipso factum ẽ nichil. De illo gͦ hoĩe
mo. Quidam homo: mediator dei & homi¬
nũ homo: mat̾ syondicet. Quare mater
syon dicet: Quia inde accepit carnẽ. inde
uirgo maria de cuius utero forma serui
suscepta ẽ: inqua dignatus est apparere
humillimꝰ. Mater syon dicet homo: & ho¬
ẽ inea. Quia homo factus ẽ inea. ipse fun¬
dauit eã altissimus. non humillimꝰ. ho¬
mo factus ẽ in ea. Humillimꝰ: qͥa uerbũ
caro factum ẽ. & habitauit in nobis. Ipse

Expanded text:
regni ibunt in tenebras exteriores . 7. Habeat regni ibunt in tenebras exteriores . 7. Habeat ergo apud nos honorem Propheta, quia non habuit honorem in patria sua. Non habuit honorem in patria, in qua conditus est; habeat honorem in patria quam condidit. In illa enim conditus est conditor omnium, conditus in illa est secundum formam servi. Nam ipsam civitatem in qua conditus est, ipsam Sion, ipsam Judaeorum gentem, ipsatrem Verbum Dei: Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. De illo ergo homine mo. Quidam homo, mediator Dei et hominum homo, Mater Sion dicit. Quare Mater Sion dicit? Quia inde accepit carnem, inde virgo Maria, de cujus utero servi forma suscepta est, in qua dignatus est apparere humillimus. Mater Sion dicit homo, et hoest in ea. Qui homo factus est in ea, ipse fundavit eam Altissimus , non humillimus. Homo factus est in ea humillimus; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodũ inseratur oleaster ex ipso
centurione. quẽ ꝓpter comparationẽ huiꝰ
reguli cõmemorandũ putaui. Am̃ inqͥt
dico uobis: non inueni tantam fidem in
isrł. Propterea dico uobis: quia multi ab
oriente & occidente. Quam late terram
occupauerat oleaster. Amara silua mundꝰ
hic fuit: sed propter humilitatẽ. ꝓpter non
sũ dignus ut subtectum meũ intres. mul¬
ti aboriente & occidente uenient. Et puto
qͥauenient. quid de illis fiet : Si enim ue¬
nient: iam precisi sunt desilua. Ubi inse¬
rendi sunt ne arescant : Et recumbent in¬
quit cũ abraham & ysaac: & iacob. Inquo
conuiuio. ne forte ñ inuites ad sẽꝑ uiuendũ.
s ad multũ bibendum : Recumbent cũ abra¬
hã & ysaac. et iacob. Ubi ͤ In regno inqͥt cȩloꝵ.
Et qͥd erit de illis qui uenerunt destirpe
abrahe: Quid fiet deramis quib arbor ple¬
na erat: Quid nisi qͥa precidentur ut isti
in serantur: Doce quia precident᷑. filii autẽ

Expanded text:
quemadmodum inseratur oleaster, ex ipso quemadmodum inseratur oleaster, ex ipso centurione, quem propter comparationem hujus reguli commemorandum putavi. Amen, inquit, dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel: propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva mundus hic fuit: sed propter humilitatem, propter Non sum dignus ut sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem
Abbreviated transcription (Latin):
deritis: non crecdetis. Presentiam meã uis
indomo tua: possum & uerbo iubere. Noli
tu designis tantummͦ credere. Centurio
alienigena credidit me posse uerbo facere:
& antequã facerem credidit. Uos nisi signa
cx ꝓdigia uideritis non credetis. Ergo si ita
ẽ: frangant᷑ suꝑbi rami. humilis urseratur
oleaster. Maneat tamen radix: illis p̾cisis.
istis receptis. Ubi manet radix : In patriar¬
chis. Et enim patria xp̃i. popłs isrł: quia ex
eis uenit scd̃m carnẽ. S huius arboris ra¬
dix abraham. ysaac. & iacob. patriarche¬
& ꝓpħȩ scĩ. Et ubi isti : In requie apud dm̃.
inhonore magno: ut in abrahȩ sinũ ad iu¬
tus ille pauꝑ post corporis exitũ leuaret᷑.
& inhabrahȩ sinũ debonginquo asuꝑbo
diuite uideretur. Ergo radix manet. radix
laudatur. S rami suꝑbi: et p̾cidi & aresce¬
re meruerunt. Oleaster autem humilis:
illorũ precisione inuenit locum. Audi gͦ
quẽadmodũ precidantur rami naturales:

Expanded text:
deritis, non creditis: praesentiam meam vis deritis, non creditis: praesentiam meam vis in domo tua, possum et verbo jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo posse facere, et antequem facerem credidit; vos, nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriarchis. Etenim patria Christi populus Israel, quia ex eis venit secundum carnem: sed hujus arboris radix, Abraham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a superbo divite videretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami naturales,
Abbreviated transcription (Latin):
tutus. habens subme milites: & dico hiuc
uade & uadit. et huic ueni & uenit. et ser¬
uo meo fac hoc & facit: conuersus ad eos qͥ
se sequebantur dixit. Amen dico uobis: ñ
inueni tantam fidem inisrł. Quare non
inuenit tantam fidem in isrł: Qͥa ꝓpħ̾a
inpatria sua honorẽ non habet. Num quid
ñ & illi centurioni poterat dicere dñs.
quod dixit hiuuic regulo. uade puer tuus
uiuit: Hidete distinctionẽ. Regulus istȩ.
ad domum suam dñm descendere cupie¬
bat: ille centurio indignum se ẽẽ dicebat.
Ilsi dicebant᷑ ego ueniam et curabo eum:
hiuic dictum ẽ. uade filiꝰ tuus uiuit. Illi
p̃sentiã suã ꝓ mitcebat: hc̃ u̾bo sanabat. Iste
tam̃ p̃sentiã eiꝰ extorqͤbat.: ille se p̾sentia eiꝰ indignũ
ẽẽ dicebat. Hic cessũ ẽ elationi: illic concessũ ẽ humi¬
tati. Tamquã hiuc diceret. Uade filiꝰ tuus uiuit:
noli michi tediũ facere. Nisi signa et ꝓdigia ui¬

Expanded text:
tutus, habens sub me milites, et dico huic, tutus, habens sub me milites, et dico huic, Vade, et vadit; et huic, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. Conversus ad eos qui se sequebantur, dixit, Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. » Quare non invenit tantam fidem in Israel? Quia propheta in patria sua honorem non habet. Numquid non et illi centurioni poterat dicere Dominus, quod dixit huic regulo, Vade, puer tuus vivit? Videte distinctionem: regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat; ille centurio indignum se esse dicebat. Illi dicebatur, Ego venio et curabo eum; huic dictum est, Vade, filius tuus vivit. Illi praesentiam promittebat; hunc verbo sanabat. Iste tamen praesentiam ejus extorquebat; ille se praesentia ejus indignum esse dicebat. Hic cessum est elationi; illic concessum est humilitati. Tanquam huic diceret, Vade, filius tuus vivit, noli mihi taedium facere. Nisi signa et prodigia vi
Abbreviated transcription (Latin):
miserat: quia diuinitatis p̃sentia non dimi¬
serat. Ergo quando dicebat dñs thomȩ ueni
mitte manũ tuam. & noli ẽẽ incredulus
s fidelis: & cũ ille ex clamaret tactis uul¬
nerũ locis. & diceret. dñs ms̃ & ds̃ m̃s: incre¬
patur & dicitur ei. Quia uidisti credidisti.
Quare. nisi qͥa ꝓpħa in patria sua honorẽ
ñ habet: Qͥa uero apud alienigenas ꝓpħa
iste honorẽ habet quid sequitur: Beati qͥ
ñ uident & credunt. Predicti sumꝰ nos: &
qd̃ dñs ante laudauit. et innobis implere
dignatus ẽ. Uidert̃ qui crucifixerunt. pal¬
pauerunt: et sic pauci crediderunt. Non
culo. quia ꝓramis fractis inserti sumus.
hos enĩ ramos se fracturũ ẽẽ monstrabat.¬
& hunc oleastrũ inserturũ: quando cõmo¬
tus centurionis fide qui ei dixit. non sũ
dignus ut sub tectum meum intres. s
tantum dic uerbo et sanabitur puer m̃s:
nam & ego homo sum sub potestate consti¬

Expanded text:
miserat, quia divinitatis praesentia non dimimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, et noli esse incredulus, sed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et diceret, Dominus meus, et Deus meus: increpatur et dicitur ei, Quia vidisti, credidisti. Quare, nisi quia propheta in patria sua honorem non habet? Quia vero apud alienigenas propheta iste honorem habet, quid sequitur? Beati qui non viderunt et crediderunt . Praedicti sumus nos; et quod Dominus ante laudavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crediderunt: nos non culo, quia pro ramis fractis inserti sumus. 5. Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide, qui ei dixit, « Non sum dignus ut sub tectum meum intres; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus: nam et ego homo sum sub potestate consti
Abbreviated transcription (Latin):
tã in patria sua honorem non habet.
Deniq illi ambulantem dnm̃ iħm int̾¬
ra. facientemq miracula cecos illumi¬
nantem. surclis aures aꝑientẽ. mutorũ
ora soluentem. paraliticorũ mẽbra strin
ta signa facientẽ uiderunt: & ux inde
pauci crediderunt. Populo dei loquor. Tam
uidimus: Illud ergo quod factũ est: hoc
qd̾ nunc agitur portendebat. Iudei fuerui
uel sunt similes galileis: nos similes illis
samaritanis. Eugłium audiuimus. eugłi¬
uis enim unus exduodecĩ ȩlectis et scĩs. ta¬
men israhelita fuit. degente scilicet dñi:
thomas ille qui in loca uulnerũ digitos
mittere cupiebat. Sic eum arguit dñs: quo¬
modo istum regulũ. Huic dixit. Nisi signa
& ꝓdigia uideritis: non creditis. Illi autẽ
dixit. Quia uidisti: credidisti. Ad galileos
uenerat post samaritanos. qui sermoni eiꝰ
crediderunt: apud quos nulla miracula
fecerat. quos firmos infide. securus cito di¬

Expanded text:
ta in patria sua honorem non habet. ta in patria sua honorem non habet. Denique illi ambulantem Dominum Jesum in terra, facientemque miracula; caecos illuminantem, surdis aures aperientem, mutorum ora solventem, paralyticorum membra stringta signa facientem viderunt, et vix inde pauci crediderunt. Populo Dei loquor: tam vidimus? Illud ergo quod factum est tunc, hoc quod nunc agitur portendebat. Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audivimus, Evangelivis enim unus ex duodecim electis et sanctis, tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca vulnerum digitos cupiebat mittere. Sic eum arguit Dominus quomodo istum regulum. Huic dixit, Nisi signa et prodigia videritis non creditis: illi autem dixit, Quia vidisti, credidisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula fecerat, quos firmos in fide securus cito di
Abbreviated transcription (Latin):
ubi factum ẽ. Quid igitur fr̃s: Quid nobis
comm̃dat ds̃ : Tunc galilea uideȩ patria
erat dñi: quia ibi nutritus ẽ. Nunc uero
quia portendit aliquid res illa. non enim
sine causa dicta sunt ꝓdigia. nisi quia
aliquid portendunt : ꝓdigium enim ap¬
pellatum ẽ quasi prodicium. qd porro di¬
cat. Quod porro significet: et aliquid futu¬
rum ẽẽ portendat. Quia gͦ aliqͥd illa omĩa
portencdebant. aliquid illa om̃ia p̃dicabant:
interra: nisi scđm carnem quã accepit in
terra. faciamus gͦ patriam dñi: popłm ui¬
deorum. Eece inpatria sua honorem non ha¬
bet. Modo adtende uideorum turbas. ad¬
tende iam gentem illam disꝑsam toto or¬
be terrarum: et euuilsam radicib suis.
Adtende ramos fractos. concisos. disꝑsos.
aridos: quibus fractis inseri meruit ole¬
aster. Uide turbam uideorũ: quid dicit
modo. Quem colitis. quem ad oratis: fra¬
ter nr̃ erat. Et nos respondeamꝰ. Prophe¬

Expanded text:
ubi factum est. Quid igitur, fratres, quid nobis ubi factum est. Quid igitur, fratres, quid nobis commendat Dominus? Tunc Galilaea Judaeae patria erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia praedicebant, in terra, nisi secundum carnem, quam accepit in terra; faciamus ergo patriam Domini populum Judaeorum. Ecce in patria sua honorem non habet. Modo attende Judaeorum turbas, attende jam gentem illam dispersam toto orbe terrarum, et evulsam radicibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri meruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid dicit modo? Quem colitis, quem adoratis, frater noster erat. Et nos respondeamus, Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
mus. S ille ꝓnuntiauit: qui & uerba au¬
diuit & cor inspexit. Demq et ipse eugłis¬
ta testimonio narrationis sue ostendit. qͥa
non dum crediderat: qui uenire ad domũ
suam dñm cupiebat ad sanandum filiũ eiꝰ.
Nam postea quam ei nuntiatum ẽ sanum
ẽẽ filium eiꝰ. & inuenit ea hora sanatum qͦ
hora dñs dixerat. uade filius tuus uiuit:
credidit inquit ipse & domus eius tota.
Si gͦ ꝓpterea credidit ipse & domus eiꝰ tota.
quia nuntiatus ẽ filius eius sanꝰ. & com¬
parauit horam nuntiantiũ hore p̾nunti¬
antis: quando rogabat. non dum credebat.
Samaritani nullum signũ expectauerant:
uerbo euis tantum modo crediderant. siues
autem eiꝰ audire meruerunt: nisi signa
& ꝓdigia uideritis non creditis. Et ibi ta¬
men facto tanto miraculo: non credidit
nisi ipse &domus eius. Ad solum sermo¬
nẽ crediderunt plures samaritani: ad il¬
lud miraculum sola illa domus credidit

Expanded text:
mus: sed ille pronuntiavit, qui et verba aumus: sed ille pronuntiavit, qui et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ejus, et invenit ea hora sanatum, qua hora Dominus dixerat, Vade, filius tuus vivit; et credidit, inquit, ipse, et domus ejus tota. Si ergo propterea credidit ipse et domus ejus tota, quia nuntiatus est ei filius ejus sanus, et comparavit horam nuntiantium horae praenuntiantis; quando rogabat, nondum credebat. Samaritani nullum signum exspectaverant, verbo ejus tantummodo crediderant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi signa et prodigia videritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto miraculo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritani: ad illud miraculum sola illa domus credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
pergit ingalileã: et uenit inciuitatẽ chana
galileȩ. ubi aquã uinũ fecit. Ibi autẽ quan¬
do aquam inuinũ conuertit. sicut scribit
ipse iohannes: crediderunt in eum discipłi¬
eius. Et utiq plena domus erat turbis con¬
uiuantiũ. factum ẽ tam magnũ miraculũ:
iñ ineũ credidert̃ nisi discipłi eiꝰ. Hanc ciui¬
tatẽ galileȩ: modo repetiuit. Et ecce quidã
regulus cuiꝰ filius infirmabatur uenit ad
eum. et rogare cȩpit ut descenderet ad illã
ciuitatẽ uel domũ : & sanaret filiũ eius.
Incipiebat enim inquit mori. Qui roga¬
bat: non credebat. Quid ame expectas au¬
dire : Dñm in terroga: quid de illosenserit.
Rogatus enim: talia respondit. Nisi signa
& ꝓdigia uideritis: non credetis. Arguit
hominem infide tepidũ aut frigidum.
aut omnino nullius fidei: s temptare cu¬
pientem desanitate filii sui qualis eẽt xp̃c.
quis esset: quantũ posset. Uerba enĩ rogan¬
tis audiuimus: cor diffidentis non uide¬

Expanded text:
pergit in Galilaeam, et venit in civitatem Canam Galilaeae, ubi aquam vinum fecit. Ibi autem quando aquam in vinum convertit, sicut scribit ipse Joannes, crediderunt in eum discip et utique plena erat domus turbis convivantium. Factum est tam magnum miraculum, et non in eum crediderunt nisi discipuli ejus. Hanc civitatem Galilaeae modo repetivit. Et ecce quidam regulus, cujus filius infirmabatur, venit ad eum, et rogare coepit ut descenderet, ad illam civitatem vel domum, et sanaret filium ejus; incipiebat enim mori. Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? Dominum interroga quid de illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, qualis esset Christus, quis esset, quantum posset. Verba enim rogantis audivimus, cor diffidentis non vide
Abbreviated transcription (Latin):
mo quia uerũ ẽ et ñ fallor. melius enĩ quã
ego uidit eugłista quid diceret. Melius
me ueritat̾e uidebat: qui eam depectore
dñi bibebat. Ipse est enim ioħs eugłista qui
inter om̃s discipłos suꝑ pectus dnĩ discumbe¬
bat. et quem dñs caritatem debens om̃ib: ta¬
men p̃ceteris diligebat. Ergoille falleretur.
et ego recta sentirem: Immo sipie sapio obe¬
dienter audiam quod dixit: ut merear senti¬
re quod sensif. Accipite itaq km̃i quid hic sen¬
tiam: sine p̃ uidicio. si uos melius aliqͥd sense¬
ritis. Magistrum enim om̃s unũ habemus:
& inuna scola cũ discipłi sumus. hoc gͦ senti¬
o. & uidete si non aut uerum ẽ: aut ꝓꝑinqͣt
ueritati quod sentio. Insamaria biduum fe¬
cit: & crediderunt ineum samaritani. Tot
lei. Retẽxite uel recolite memoria: hesterm
diei & lectionẽ & sermonem. Uenit insama¬
riã. ubi eum primo mulier illa p̃dicauerat:
cum qua ad puteum iacob locutus erat. mag¬

Expanded text:
mo quia verum est, et non fallor, melius enim quam mo quia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos super pectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen prae caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite itaque, charissimi, quid hic sentiam, sine praejudicio, si vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum Samaritani: tot laei. Retexite vel recolite memoria hesterni diei et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad puteum Jacob locutus erat mag
Abbreviated transcription (Latin):
sisset. Incendat gͦ caritas ur̃a insinuatum
nobis ñ modicũ sacram̃tũ: suggerente dño
& donante quod loquor. Questionẽ ꝓpositã
cognouistis: solutionẽ eius exquirite.S
reputamus ꝓpositionẽ: ut solutionẽ desi¬
derabilẽ faciamꝰ. Mouit nos cur eugłista
dixerit. Ipse enĩ ihc destimoniũ ꝑhibuit:
quod ꝓpħa inpatria sua honorẽ non habet.
hoc commoti reteximus uerba superiora:
ut inueniamus cur hoc eugłista dicere uo¬
luerit. et inuenimus superiora uerba eius
ita narrantis: qm post biduũ ꝓfectus ẽ. de
samaria ingalileam. Propter hoc gͦ dixistio
eugłista testimoniũ ꝑhibuisse ihm qd̃ ꝓpħa¬
inp̾atria sua honorẽ non haberet. quia post
biduũ reliqͥt samariã. et ꝓperauit uenire
ingalileam: Immo uero quasi uideor mi¬
chi congruentius intelligere. quia si hono¬
rem inpatria sua xp̃c ñ haberet: non ad eã
relicta samaria festinaret. S nisi fallor. im¬

Expanded text:
sisset. 2. Intendat ergo Charitas vestra insinuatum sisset. 2. Intendat ergo Charitas vestra insinuatum nobis non modicum sacramentum, suggerente Domino et donante quod loquar. Quaestionem propositam cognovistis, solutionem ejus exquirite. Sed repetamus propositionem, ut solutionem desiderabilem faciamus. Movet nos cur Evangelista dixerit, Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quod propheta in patria sua honorem non habet. Hoc permoti reteximus verba superiora, ut inveniamus cur hoc Evangelista dicere voluerit; et invenimus superiora verba ejus ita narrantis, quoniam post biduum profectus est de Samaria in Galilaeam. Propter hoc ergo dixisti, o Evangelista, testimonium perhibuisse Jesum qin patria sua honorem non haberet; quia post biduum reliquit Samariam, et properavit venire in Galilaeam? Imo vero quasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, i
Abbreviated transcription (Latin):
odierna euengelica lectio.
hesterni diei sequitur lecti¬
onem: quȩ nobis ad dispu¬
tandũ ꝓponitur. Inqua qui¬
dem sensus non sunt inuesti¬
gatione difficiles. s digni
predicatione. digni ad miratione: et lauda¬
tione. ꝓinde locum istum eugłii cũ cõmen¬
datione cõmemoremus potius: quã cum
difficultate tractemus. Abiit enim ih̾c post
biduũ qd̃ fecerat insamaria ingalileã: ubi
nutritus erat. Secutus autẽ eugłista ait.
Ipse enĩ iħc testimoniũ ꝑhibuit. qͥa ꝓpħa
inpatria sua honorẽ ñ habet. Non ꝓpterea
post biduũ discessit desamaria iħc: quia
honorẽ insamaria ñhabebant. Non enĩ sa¬
maria patria ipsius erat: s galilea. Cũ gͦ
istos deseruisset tã cito. & ad galileã uenisset
ubi nutritus erat. quomͦ ad testatur quia
ꝓpħa inpatria sua honorẽ ñ habet : Magis
uidetur ad testari potuisse. quia ꝓpħa in
patͥa sua honorẽ non haberet: si contẽpne¬
ret ꝑgere ingalileã. et insamaria reman¬

Expanded text:
odierna evangelica lectio, hesterni diei sequitur lectionem, quae nobis ad disputandum proponitur. In qua quidem sensus non sunt investigatione difficiles, sed digni praedicatione, digni admiratione et laudatione. Proinde locum istum Evangelii cum commendatione commemoremus potius, quam cum difficultate tractemus. Abiit enim Jesus post biduum quod fecerat in Samaria in Galilaeam ubi nutritus erat. Secutus autem Evangelista ait: Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quia propheta in patria sua honorem non habet. Non propterea post biduum discessit Jesus de Samaria, quia honorem in Samaria non habebat: non enim Samaria patria ipsius erat, sed Galilaea. Cum ergo istam deseruisset tam cito, et ad Galilaeam venisset ubi nutritus erat; quomodo attestatur quia propheta in patria sua honorem non habet? Magis videtur attestari potuisse quod propheta in patria sua honorem non haberet, si contemneret pergere in Galilaeam, et in Samaria reman
Abbreviated transcription (Latin):
quam ut animã suam ponat qͥsꝑamicis suis. Eumq
sic imitem᷑ pia obedientia. ut ei nos cõparare nulla p̃su¬
mamus audatia.
Omlia . L. De eo qđ dicit. Uos amici mei estis. si feceritis que
p̃cipio uobis. iam ñdicam uos seruos. quia seruus

Expanded text:
 ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque  ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia. XXXV. De eo quod dicit, Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo atq ꝓuerbio humana infirmitas conuenit᷑.
eiq dicitur. Noli extende te cum sis pauꝑ. contra di¬
uitem. Diues est enim. qui nec hereditario nec ꝓpͥo
umquam debito obnoxiꝰ. & ipse iustus est & alios
iustificat xp̃s. Noli contra eum te extendere. intan¬
tũ pauꝑ. ut remissionis peccatoꝵ appareas cotidianꝰ
in oratione mendicus. Tuo autem inquit consilio ab¬
stine te. Unde nisi ap̃sumptione fallaci : Ille qͥppe qͥa
non tantũ ẽ homo s etiam ds̃. ido numquã reus. Si e¬
nĩ duxeris oculum tuum ad illum: nusquã parebit
oculus tuus. Oculũ uidelicet humanũ quo cernis huma¬
na: si duxeris ad illũ nusquã parebit. qm̃ uideri ñ
potest. quẽ ad modum uidẽ tupotes. Parabit enĩ sibi
pennas sic̃ aqͥla. & uadet indomũ p̃positi sui unde
ad nos utiq uenit nec tales qualis uenit inuenit.
met ipsum ꝓ nobis. Maiorẽ hac dilectionẽ nemo habet.¬

Expanded text:
verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. metipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ martires ꝓ fr̃ib sanguinẽ suũ fuderunt: hac̾tenꝰ talia
exhibuerunt. qualia de m̃sa dnĩca ꝑceꝑunt. In ceteris
autẽ que dixi quamus nec omĩa dicere potui. martir
xp̃i longe imparẽ rpisto. Quod si quisquã se ñdico po
dosanare s suũ saltem nullum habere peccatũ: etiam
sic auidior ẽ. quam ratio salutis exposcit. Multũ est ad
illũ: non capit tantũ. Et bene quod ista ꝓuerbiorum
sententia cõmonetur. que continuo subiungit & dic̃.
Qđ si auidior es: noli cõcupiscere cibos eius. Satius ẽ¬
est enĩ ut nichil inde sumas. quam ut tibi plusquam
oportet assumas. Hec enim h abent inquit uitã falla¬
cem. hoc ẽ ypo crisin. Dicendo enĩ se sine peccato esse
iustũ non potest exhibere sed fingere. Ideo dictũ ẽ:
ẽ solus. qui & carnem hominis habere: & peccatũ po¬
tuit ñ habere. Merito qđ sequit᷑ nobis p̃cipit᷑. & tali

Expanded text:
ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potdo sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, olus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali
Abbreviated transcription (Latin):
pace reqͥescunt. ut etiã ꝓ eis oremus. s magis ipsi ꝑ no¬
bis. ut eoꝵ uestigiis hereamꝰ quia impleuerunt ipsi
Karitatẽ qua dñs dixit esse ñ posse maiorẽ. Talia enĩ
suis fr̃ib exhibuerunt. qualia de dñi m̃sa parit̃ accepe¬
pares esse possimꝰ si ꝑ illo usq ad sanguinẽ martiriũ
duxerimꝰ. Ille potestatẽ habuit ponendi animã suam
& iterũ sumendi eam. Nos autẽ nec quantũ uolumus
iuuimꝰ & morimur etiã si nolumꝰ. Ile moriens mox
in se occidit morcem. nos eius morte lib̾amꝰ a morte. Iuius
caro non uidit corruptionẽ. nr̃a post corruptionẽ infine
scł̃i ꝑ illũ induetur incorruptione. Ille nobis ñ indiguit
ut nos saluos faceret. nos sine illo nichil possumꝰ facere.
tam̃ in peccatorũ frat̾̃noꝵ remissionem. nullius sanguis
martiris funditur. qđ fecit ille ꝓ nobis. neq in hoc qͥd
mirarem᷑: s quid gratularem᷑ contulit nobis. Quatinꝰ

Expanded text:
pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nopace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter accepepares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: tamen in fraternorum peccatorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
quis ꝓ amicis sius. Quia gͦ suꝑiꝰ dixerat hoc ẽ mandatũ
meum ut diligatis inuicẽ. sicut dilexi uos: quib uerbi
addidit quod ñc audistis. maiorẽ hacdilec̾tionẽ nemoha¬
bet. ut animam suam ponat quis ꝓ amicis suis. fit ex hoc
consequens qđ ide iste euangłista ioħs. in epła sua dicit.
sicut ipse dilex̃ nos. qͥ pro nobis animã suã posuit. Ni¬
mirũ hoc est qđ legitur in ꝓuerbiis salomonis. Si sede¬
ris cenare ad m̃sam potentis considerans intellige que
apponunt᷑ tibi. & sic mitte manum tuam sciens qm̃
talia oportet te p̃parare. Nã que mensa ẽ potentis. nisi
dere : Et quid ẽ considare ꝙ intelligere. que apponunt᷑
tibi. nisi digne tantã grãm cogitare : Et qͥd ẽ sic mittere
manũ. ut scias quia talia oportette p̃parare. nisi quod
re. Hoc beati martires ardenti dilectione fecer̃t. Quorũ
si ñ inaniter memorias celebramꝰ atq in coniuuio quo
mensam ñ sic eos cõmemoramꝰ quẽ admodũ aliosqͥ in

Expanded text:
 dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, tique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi dere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod re. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in
Abbreviated transcription (Latin):
tre & filiũ. maneat parib int̾uallis ista distinc̾tio:
equalis erit sp̃s sc̃s filio: Sed nec hoc uultis. Ubigͦ
eũ posituri estis: si qͣnta filium patͥ. tanta apłm filio
discretione supponitis. Cohibete itaq urẽ p̃sumpti¬
onis audatiam: & in his uerbis nolite querere quan¬
tam filii & apłi tantã patrisfiliiq distantiam. Ipsũ filiũ
uobis. inter genitorẽ & uiugenitũ nullam distantie
stras petra confregit. S hereticoꝵ calũpnia refutata.
qnam mͦ nos accepturi sumꝰ hec uerba dnĩca. qͥ accipit
siquẽ misero me accipꝰ: qui autẽ me accipit. accipit

Expanded text:
trem et Filium maneat paribus intervallis ista distinctio, trem et Filium maneat paribus intervallis ista distinctio, aequalis erit Spiritus sanctus Filio? Sed nec hoc vultis. Ubi ergo eum posituri estis, si quanta Filium Patri, tanta apostolum Filio discretione supponitis? Cohibete itaque vestrae praesumptionis audaciam; et in his verbis nolite quaerere quantam Filii et apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiaestras petra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, quonam modo nos accepturi sumus haec dominica verba, Qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me acci
Abbreviated transcription (Latin):
ent̃ ipsum es patrem dm̃ Hoc fisto modo acepiunĩ
nescio quos gradus qđ ab sit. arrianorũ more faciemꝰ.
Illiquippe cũ audiunt hec euangłica uerba. seu legt̃.
statim ad illos gradus sui dogmatis currunt. quibꝰ
n̾ ascendunt ad uitã. sed p̾cipitantur in moetẽ. Con¬
tinuo qͥppe dicunt. Quantũ apłs filii distat afilio.
qͣmiuis dixerit qͥ accipit si quẽ misero me accipit.
tantũ & filius distat apatre: quãuis dixerit qͥ autẽ
me accipit. accipit eũ qui me misit. S si hoc dicis:
oblitus es heretice gradus tuos. Si enum tanto int̾¬
uallo ꝓpt̾hec dñi uerba filiũ apatre. quanto apłm
distingius afilio: ubi positurꝰ essp̃m scm̃: Exciditne
tͥ. uos eum ponere solere pꝰfilium: Erit gͦ ipse int̾ apłm
& filiũ: & multo ampliꝰ distabit filiꝰ ab apło. quã pat̾
a filio. Anforte ut int̾ filium & apł̃m. atq int̾ pa-¬

Expanded text:
inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipit si quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim tanto intervallo propter haec Domini verba Filium a Patre, quantum apostolum distinguis a Filio, ubi positurus es Spiritum sanctum? Exciditne tibi, eum vos ponere solere post Filium? Erit ergo ipse inter apostolum et Filium; et multo amplius distabit Filius ab apostolo quam Pater a Filio. An forte, ut inter Filium et apostolum, atque inter Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ gͦ qđ alio loco dicit ñne ego uos duo decĩ elegi
& unꝰ ex uobis diabolus ẽ: An & ipse ad aliqͥd electẽ.
ad quod erat utiq necessariꝰ ñ autẽ ad beatitudinem.
dequa modo ait. beati eritis si feceritis ea᷑ hoc ñ de
om̃ib dicit. Scit enim quos ad societatẽ beatitudiniꝰ
huius elegerit. Non ẽ ex eis iste: qui panẽ illiꝰ sic ede¬
bat. ut suꝑ eum leuaret calcaneum. Illi manducabãt
panẽ dñm: ille panẽ dñi contra dñm. Illi uitã. ille
penã. Qui enĩ manducat indigne ait apłs: iudici¬
ego sum. de quo illa scͥptura p̃cessit ubi dictũ est. Qͥ
manducat meum panem: leuabit suꝑ me calcane¬
ũ. Deinde sequit᷑ & dicit. Am̃ am̃ dico uobis: quia qͥ
accipit eũ quẽ misero. me accipit. Qui autẽ me acci¬
pit: accipit eũ qui me misit. Tantũ ne distare intel¬
ligi uoluit. intereũ quem mittit & seipsum: qͣntũ

Expanded text:
Quid est ergo quod alio loco dicit: Nonne ego vos duodecim elegi, Quid est ergo quod alio loco dicit: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? An et ipse ad aliquid est electus? ad quod utique erat necessarius, non autem ad beatitudinem, de qua modo ait: Beati eritis si feceritis ea. Hoc non de omnibus dicit. Scit enim quos ad societatem beatitudinis hujus elegerit. Non est ex eis iste, qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem dominicum, ille panem Domini contra Dominum. Illi vitam, ille panem. Qui enim manducat indigne, ait Apostolus, judiciego sum de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est: Qui manducat meum panem, levabit super me calcaneum. Deinde sequitur, et dicit: Amen, amen dico voaccipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Tantumne distare intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
cente. anĩ am̃ dico uobis ñ est seruus maior
dño suo: neq apłs maior eo qͥ misit illum. Si
hec scitis: beati eritis si feceritis ea. Hoc ideo
dir̃. quia lauerat discipłoꝵ pedes magister humilitatis
& uerbo & exemplo. S poterimꝰ eaque sunt oꝑosius dis¬
serenda ipso adiuuante disserere. siñ in eis que mani¬
festa sunt immorem᷑. Cum gͦ hec dñs p̾misisset adiũ¬
xit. Non de om̃ib uobis dico. ego scio quos elegeri. sed
ut impleat᷑ scͥptura. qͥ manducat panẽ meũ leuabit su
ꝑ me calcaneũ suũ. Hoc qͥd ẽ aliud. nͥ conculcabit me:
Notum ẽ dequo loquat᷑. Iudas ille traditor eiꝰ attingit᷑.
Ergo ipsum ñ elegerat: Inde ab eis qͦs elegit. isto sermo
ñ de om̃ib uobis dico. Est int̾ uos qui ñ erit beatus:
neq faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos nͥ eos qui
beati eruiit faciendo q̃ p̃cepit. ac facienda mõstrauit.
qui efficere beatos potest. Non ẽ gͥ traditor iudas elect᷑.

Expanded text:
 est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, levabitum. Hoc quid est aliud, nisi, Conculcabit me? Notum est de quo loquatur. Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat; unde ab eis quos elegit isto sermons ea, non de omnibus vobis dico, est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos? nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda commonstravit, qui efficere beatos potest. Non est igitur traditor Judas electus?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ gigas ille substantie. qui exultauit ad currendã
uiam: Uerbum enm caro fac̾tum est: hoc est
ds̃ homo factus est. Proinde ita dixisse posset uide
sit. S cũ ista dicebat: non ab illo nature unitas.
sed in eo qͥ mittit᷑ mittentis cõmendabat᷑ aucto¬
in illo eum accipiat. qͥ misit illũ. Si gͦattendas xpi¬
stum in petro: inuenies discipłi p̃ceptoreᷤ. Si autem
attendas patrem infilio. inuenies unigeniti ge¬
nitorem: ac sic in eo qͥ missus ẽ. sine ullo accipis
errore nttentem. Ea que sequnt᷑ in euangłio: ñ
st̃ temporis breuitate eoartanda. & idõ sermo iste
Rarissimi. uelut ouiũ scãrum cibus. si sufficit salubrit᷑
capiatur: si exiguus ẽ. desidabilius ruminetur. Omłic¬
xx.U. Abeo ubi dicit. Cum hec dixisset iħs: turbatꝰ ẽ

Expanded text:
substantiae, qui exsultavit ad currendam viam : Verbum enim caro factum est , hoc est, Deus homo factus est. Proinde ita dixisse posset vidersit. Sed cum ista dicebat, non ab illo naturae unitas; sed in eo qui mittitur, mittentis commendabatur auctoin illo eum qui misit attendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine ullo accipis errore mittentem. Ea quae sequuntur in Evangelio, non sunt temporis brevitate coarctanda. Et ideo sermo iste, charissimi, velut ovium sanctarum cibus, si sufficit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter ruminetur. TRACLX. In illud, Cum haec dixisset Jesus turbatus est
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑ infinita spatia locoꝵ. quasi mole distenta s ubiq
tota & ꝑfecta. & infinita: sinenitorib coloꝵ. sine figu¬
ris liniam̃toꝵ sine notis litterarũ. sine serie sillabarũ.
ipsi mente cõspicere & acciꝑe ualeatis. Ecce dixi aliqͥd.
qđ forte inde sit. & tam̃ accepistis: & ñ solum ferre po¬
tiustis: uerũetiam libent̾ audistis. S si ille magister
interior qͥ ẽ adhuc discipłis ex teriꝰloqueret᷑ ait. ad huc
multa habeo uobis dicere s ñ potestis portare mͦ. siuel¬
let nobis id qđ de incorporea dei natura dixi. intrinse
cꝰdicere. ita sicut scĩs angłis dicit qͥ semꝑ uident faciem
patris: ñdũ ea portare possem. Prouide qđ ait. docebit
uos om̃em ueritatẽ. uel deducet uos in om̃i ueritate:
ñ arbitror in hac uita in cuiusquã mente posse cõpleri.¬

Expanded text:
nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc discipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente posse compleri
Abbreviated transcription (Latin):
ut sp̃u feruentes & sp̃italia diligentes. spĩtalẽlucẽ spi¬
talemq uocem quã carnales & animales homines ferre
ñ possunt. ñ aliquo signo corporalib oculis apparente
nec aliquo sono corporalib aurib instrepente. s interio¬
re cõspec̃tu & auditu nosse possitis. Non enĩ diligit᷑ qđpe
nitꝰ ignorat᷑. s cũ diligitur qdex quantula c̃q parte cog¬
noscit᷑ ipsa efficit᷑ dilectione. ut meli & pleniꝰ cognoscat᷑
Sigͦ in caritate ꝓfitiatis quã diffundit in cordib sp̃s sẽs.¬
docebit uos om̃em ueritatẽ: uł sic̃ alii codices habent.
deducet uos in om̃em ueritatẽ. Inde dictũ ẽ. Dedue
me dñe in uia tua: & ambulabo inueritate tua. Sic fiec
ut ñ adoctorib exteriorib illa discatis. que noluit dñs
t̃c dicere. s sitis om̃s docilesdõ: ut ea ipsa que ꝑ lectiones
atq sermones extrinsecꝰ adhibitos didicistis & credidi¬
stis de natura dei. ñ corporea. nec aliquo loco inclusa.

Expanded text:
tu ferventes et spiritualia diligentes, spritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate docebit vos omnem veritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet vos in omni veritate: unde dictum est, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa,