comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solitar s.d suspitione aliqua retardatã
equsue tud inem rei p bencgerende : Qon
est passus ille uir qui scele ratissimoser¬
ues qui acerrimos hostos qui nationes
qui reges qui gentes feras atq in auditas
pui predonum infimtam manum qui
uon seruitia uurtute iuctoriaq domius¬
set qui omnibis bellis terra mariꝙ com¬
ptessit imperium populi t urbes terraꝵ
ter mnonis definisset tem ꝑ euerti scelere
pauco quam ipse non solum consilis sed
etiamr sub sanguine sepe dofendisset ac¬
melinatio uisa est decreuit senatus fre
patefacto ferroq de prchenso ille inclus:
domi tam diu fuit quam diu inimic
meus intribunatu de meo reditu unip¬
aueldrirate ac scientia sua pisone atꝙ
Sabnmno repiignanitibus causam sus copit
tribuuisq ꝑlebis ceteris referentibus pres¬
tantssimar deme sententiam dirit hocs¬

Expanded text:
sopitam, sed suspicione aliqua retardatam sopitam, sed suspicione aliqua retardatam consuetudinem rei publicae bene gerendae. non est passus ille vir, qui sceleratissimos civis, qui acerrimos hostis, qui maximas nationes, qui reges, qui gentis feras atque inauditas, qui praedonum infinitam manum, qui etiam servitia virtute victoriaque domuisset, qui omnibus bellis terra marique compressis imperium populi Romani orbis terrarum terminis definisset, rem publicam everti scelere paucorum, quam ipse non solum consiliis sed etiam sanguine suo saepe servasset: acinclinatio visa est. decrevit senatus freqpatefacto ferroque deprenso, ille inclusus domi tam diu fuit quam diu inimicus meus in tribunatu. de meo reditu auctoritate ac sententia sua, Pisone et Gabinio repugnantibus, causam suscepit, tribunisque plebis octo referentibus praestantissimam de me sententiam dixit. qu
Abbreviated transcription (Latin):
henda aduolauerunt Amitto gratulatioẽs
epulas partitionem erarii benefitia spe re
promissa predam letitiamq paucoꝵ in luc¬
tu omnium uexabatur uxot mea liberi
ad necem querebantur gener & piso si
pisonis consulis pedibiis stipplex teucebat᷑
bona diripiebantur eaq ad con sules de¬
ferebantur domus ardebat in palatio con¬
sules epulabantur Quod si meis in cõmodis
letabatitur urbis tamen periculo commo¬
uerentur Sed ut ad meam causam iam
redeam reliquas illuis anni pestes recorda¬
mini sic ein facillime perspitientes quã¬
tam uim omnium remedior a magistra¬
multis que contempta que sperata que
cogitata. Quid dicam. quod genus imperii¬
erat qui illo anno non erat gmendum li¬
bi quod non haberet aut redimendur
ꝗuiod habebat arbitr aretire. Quis pronim¬
as quis pecuniam quis leganos ero ase¬
notu Petebat nam nati doqurescetuno
corisulatus petitio illi ipsi popi lat saccido¬
ti comparabant hic gemebane boni sperdo¬

Expanded text:
henda advolaverunt. omitto gratulationes, henda advolaverunt. omitto gratulationes, epulas, partitionem aerari, beneficia, spem, promissa, praedam, laetitiam paucorum in luctu omnium. vexabatur uxor mea, liberi ad necem quaerebantur, gener, et Piso gener, a Pisonis consulis pedibus supplex reiciebatur, bona diripiebantur eaque ad consules deferebantur, domus ardebat in Palatio: consules epulabantur. quod si meis incommodis laetabantur, urbis tamen periculo commoverentur. sed ut a mea causa iam recedam, reliquas illius anni pestis recordamini—sic enim facillime perspicietis quantam vim omnium remediorum a magistramultis, quae conscripta, quae sperata, quae cogitata, quid dicam? querat qui illo anno non aut emendum sibi quod non habebat, aut redimendum quod habebat arbitraretur? quis provinciam, quis pecuniam, quis legationem a senatu petebat? damnatis de vi restitutio, consulatus petitio ipsi illi populari sacerdoti comparabatur. haec gemebant boni, spera
Abbreviated transcription (Latin):
anno scelere consilium regi .p. esse con¬
fectam primum illo ipso dic qui mihi
funestus fuit omnibus bonis luctuosis
quom ego me complerii patrie conspec¬
tuq uestro erupissem & metu uestri peri¬
cul nomen furori hominis sceleri ꝑfidie
telis inuiisq cessissem patriamq que m
erat carissima propter ipsius patrie cari¬
tatem ueliquissem Quon meum illum
casum tam horribilem tam grauen ta
repentinum non solum homines. sed tec¬
ta urbes ac templa lugerent nemo uru
inꝙͣ ipso die. die dico. ⁊tiio hora atq
etiam pincto temporis. Eodem mihi ieiq
.p. pernities Cabinio & Pisonĩ prouincia
rogata est proh. dii immortales custodes
& conseruatores huis urbis atq imperii:
quenam illa in re .p. monstra que scelerne
u disti hac tanta perturbatione ciuitatis ne¬
noctem quidem consules inter meum casu
& suam predam interesse passi surit. Sta¬
tim me periculoso ad meum sanguinema hau

Expanded text:
anno scelere consulum rem publicam esse conanno scelere consulum rem publicam esse confectam, primum illo ipso die, qui mihi funestus fuit, omnibus bonis luctuosus, cum ego me e complexu patriae conspectuque vestro eripuissem, et metu vestri periculi, non mei, furori hominis, sceleri, perfidiae, telis minisque cessissem, patriamque, quae mihi erat carissima, propter ipsius patriae caritatem reliquissem, cum meum illum casum tam horribilem, tam gravem, tam repentinum non solum homines sed tecta urbis ac templa lugerent, nemo vestinquam, ipso die—die dico? immo hora atque etiam puncto temporis eodem mihi reique publicae pernicies, Gabinio et Pisoni provincia rogata est. pro di immortales, custodes et conservatores huius urbis atque imperi, quaenam illa in re publica monstra, quae scelera vidistinoctem quidem consules inter meum interitum et suam praedam interesse passi sunt: statim me perculso ad meum sanguinem haur
Abbreviated transcription (Latin):
sibi manu uitam exhausisse qua mor̃¬
tem sepe hostibus optuliss& hec ego &
multa alia sepe cogitans hoc uddlebam
si causam poplili mea mors peremisse
neminem unꝙͣ fore qui auderet susci¬
siue etiam morbo extinctus essem fore
putabam ut exemplum rerp. conseruade
metum simul interitet. Quis enim unꝙͣ
sem interfectus accidere non potuisset¬
auderet attingerę Suam igitur remp
dis cessu meo sudices & cedem a nobis
liberisq uestris nastitatem incendia ra¬
pinas meo dolore luctuq depuli & uinꝰ
rem .p. uobis seruaui se in gloria iterum
er uuna mea nunc me restituto uiuit¬
mecum simul exemplum fidei publice
quod sum mortale tenetur quis nõ intel¬
ligat immortalem hanc ciuitate futã
Quare moneo uos adulesçentes atos hoc
rem .p. qui gloriam spectatis ne siqua
aliquando os necessitas ad rem.p. con
a donsiliis fortibus refugiatis. Sed ut¬
reuertar ad illud quod mibi in hac ora
tione est propositura omnibus malis illo

Expanded text:
sibi manu vitam exhausisse qua morsibi manu vitam exhausisse qua mortem saepe hostibus obtulisset. haec ego et multa alia cogitans hoc videbam, si causam publicam mea mors peremisset, neminem umquam fore qui auderet suscietiam si morbo exstinctus essem, fore putabam ut exemplum rei publicae conservandae mecum simul interiret. quis enim umquam sem interfectus, accidere non potuisset,auderet attingere? servavi igitur rem publicam discessu meo, iudices: caedem a vobis liberisque vestris, vastitatem, incendia, rapinas meo dolore luctuque depuli, et unus rem publicam bis servavi, semel gloria, iterum aerumna meamecum simul exemplum fidei publicae; quod si immortale retinetur, quis non intellegit immortalem hanc civitatem fuqua re moneo vos, adulescentes, atque hoc qui rem publicam, qui gloriam spectatis, ne, si quae vos aliquando necessitas ad rem publicaei casus a consiliis fortibus refugiatis. primurevertar ad illud quod mihi in hac omni est oratione propositum, omnibus malis illo
Abbreviated transcription (Latin):
sapientum mentes ac fortium uirorum
quom corpore excessissent sentire ac uige¬
re quoꝵ alterum fugiendum pon esse da¬
rere sensu alterum del optandum melio¬
re esse sensu Demq quot ominium semꝑ
ad dignitatem ⁊łtilissem nec sine cał
ꝯicꝙ expotendum esse homini ĩuita
putassem mortem quam etiam uirgi¬
nos athenis regis opinor. Fxithei filia
pro patria contempsisse dicuntut ego
uir consularis tantis rebus gestis cane/¬
rem presertim quom ȩ̨uis essem ciuitatis
ex qila . Q Mutuis solus in castra prose¬
mine uenisset cumq interficere ꝓposita
sibi morte cognitus esset ex qua . p. Deciꝰ
primum pater post aliquot annos pa¬
tria nirtute preditus filius se ac ulta
alii partim ad ipis cende laudis. partim
uitande turpitundis causa morte an
uariis bellis equissimis animis oppetisset̃
in qua ciuitate ipse meminissem patre
Hunis M. Crassi fortissimur uurum
nȩ uideret uictorem inimicum eade

Expanded text:
mentis sapientium ac fortium virorum, mentis sapientium ac fortium virorum, cum e corpore excessissent, sentire ac vigere? quorum alterum fugiendum non esse, carere sensu, alterum etiam optandum, meliore esse sensu. denique, cum omnia semper ad dignitatem rettulissem nec sine ea quicquam expetendum esse homini in vita putassem, mortem, quam etiam virgines Athenis, regis, opinor, Erechthei filiae, pro patria contempsisse dicuntur, ego vir consularis tantis rebus gestis timerem? praesertim cum eius essem civitatis ex qua C. Mucius solus in castra Porsennae venisset eumque interficere proposita sibi morte conatus esset; ex qua P. Decius primum pater, post aliquot annos patria virtute praeditus filius se ac vitam alii partim adipiscendae laudis, partim vitandae turpitudinis causa mortem in variis bellis aequissimis animis oppetissent; in qua civitate ipse meminissem patrem huius M. Crassi, fortissimum virum, ne videret victorem vivus inimicum, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
iecissent ipsi me potuis in profimdum ut
ceteros conseruarem quam illos tam mei
cupidos non modo ad certam mortem sed
in magnum uite discrimen adducerem
Quomꝰ uero in hanc rei.p nauem erep¬
tis senatiu guberna culis fluitante ĩ alto
tempestatibus seditionum ac discordiaꝵ¬
attenuate tot classes nisi ego omen unus
deditus incursure uiderentur depugna
ac subirem An mihi ipsi ut quidam putat¬
fuit mors equo animo oppetenda. Quid
illas restañtes in tanta unproboꝵ multi¬
tudine quom gerebam non mihi mors
non exilium ob oculos uersabatur. Num
bitatę tanta spoliatione omnium rerupa
quas mihi aut natura aut fortuna de¬
derat uita retinenda tam etam rudis
tam ignatus rerum tarpi expers consilii
aut m̾geniuis nihil audierato nihil uide¬
ram ni hil ipse legeado querendo cogno/¬
ueram. Nescibam inter sapientissimos
honiines hanc contentionen fuisseut alii
dicerent aninos hommuuimi sensusque e
morte restin&. Ali autem quom maxiẽ

Expanded text:
iecissem ipse me potius in profundum, ut iecissem ipse me potius in profundum, ut ceteros conservarem, quam illos mei tam cupidos non modo ad certam mortem, sed in magnum vitae discrimen adducerem. cum vero in hanc rei publicae navem, ereptis senatui gubernaculis fluitantem in alto tempestatibus seditionum ac discordiarum, armatae tot classes, nisi ego essem unus deditus, incursurae viderentur, cum ac subiremfuit mors aequo animo oppetenda? quid? arem? aut ego illas res tantas in tanta improborum multitudine cum gerebam, non mihi mors, non exsilium ob oculos versabatur? non bitate, tanta spoliatione omnium rerum quas mihi aut natura aut fortuna dederat, vita retinenda? tam eram rudis, tam ignarus rerum, tam expers consili aut ingeni? nihil audieram, nihil videram, nihil ipse legendo quaerendoque cognoveram? nescihomines hanc contentionem fuisse, ut alii dicerent animos hominum sensusque morte restingui, alii autem tum maxime
Abbreviated transcription (Latin):
cendum quid erat bis uincere id ꝑfecto
ut cum amentissimo.tr.pl decertassem cũ
consulibus ceterisq eius ultoribus dimicas¬
quam bis uincere quid si in prima conte¬
tlone itribuntia uittus in foro cuimlns
do uenissent quem totum de ciuitate de¬
leuerant ad arma uocarent qui ne uestitũ
teritum dissedissent qui tandem hotem me¬
am pestis & suoꝵ premior esse uoluissent
unum mihi restabat illud forsitan quod¬
non nemo fortis & acris atum magm qp
dixerit restitisses tepugnasses mnor̾tert
pugnam oppetisses de quote te inquam
me uestrarum sedium temploꝵq causa
me propter salutem meor ciuium que
milli semper fuit mea carior uita dmi¬
entioner sedemq fugisse. Et enu si mihi
in aliqua naue clim fneis amicis nauigat
dones classibus eam nauen se ꝯppressuros mi¬
nitarent nisi me unum sibi dedissent si id
uectores negarent aut mecum simul inter¬
ire quam me tradere hostibus mallent

Expanded text:
cendum. quid erat bis vincere? id profecto, cendum. quid erat bis vincere? id profecto, ut, si cum amentissimo tribuno plebis decertassem, cum consulibus ceterisque eius ultoribus dimicamus. quid, si in prima contentione vi tribunicia victus in foro cum multdo, vocassent, quem totum de civitate delerant; ad arma vocassent, qui ne vestitu qibuno plebis post interitum dissedissent, qui eandem horam meae pestis et suorum praemiorum esse voluissent. unum autem mihi restabat illud quod forsitan non nemo vir fortis et acris animi magnique dixerit: restitisses, repugnasses, mortem pugnans oppetisses. de quo te, te, inquam, me vestrarum sedum templorumque causa, me propter salutem meorum civium, quae mihi semper fuit mea carior vita, dimicationem caedemque fugisse. etenim si mihi in aliqua nave cum meis amicis navigantdones classibus eam navem se oppressuros minitarentur nisi me unum sibi dedidissent, si id vectores negarent ac mecum simul interire quam me tradere hostibus mallent,
Abbreviated transcription (Latin):
oratio ualida presertim tam improbe in
clatissimos iuros coniecta metiouit me
uero non mouit illuis oratio sed con taci¬
tariittis in quos illa oratio tam improba
conferebatur qui quota quanq̃ ob alias cau
pacendo loqui non inficiam confiteri uide¬
erant occulta senatum sinȩ quo citutas
state non posset omnitio de ciuitate esse
sublatum consules qui duces publici con¬
silii esse deberent perfecisse ut per ipsos pub¬
licum consilium funditus tolleretut eosq
plurimos possent opponi omnibus contioni
mutatione terum esse tenoratam hec non
uiderem quid agerem iud Scio enimn tuc
non mihi uestrum studium sed meum ppe
defuisse contenderem contra.tr .pl. pruiarus
armis uenissent improbos bori fortes iner¬
tes interfectus esset is qui hac̨ una medici¬
na sola potuit ⁊ terp peste depelli. Ques
bunitius nullo presertim publigo consilio
profusus consales ultores & defensotec

Expanded text:
oratio, vana praesertim, tam improbe in oratio, vana praesertim, tam improbe in clarissimos viros coniecta me movit? me vero non illius oratio, sed eorum taciturnitas in quos illa oratio tam improba conferebatur; qui tum, quamquam ob alias causimentibus tacendo loqui, non infitiando confiteri videerant occulta,—senatum, sine quo civitas stare non posset, omnino de civitate esse sublatum; consules, qui duces publici consili esse deberent, perfecisse ut per ipsos publicum consilium funditus tolleretur; eos qui plurimum possent opponi omnibus contionibmutatione rerum esse renovatam:—haec cum viderem, quid agerem, iudices? scio enim tum non mihi vestrum studium, sed meum prope vestro defuisse. contenderem contra tribunum plebis privatus armis? vicissent improbos boni, fortes inertis; interfectus esset is qui hac una medicina sola potuit a rei publicae peste depelli. quid bunicius, nullo praesertim publico consilio profusus, consules ultores et defensores
Abbreviated transcription (Latin):
Fuit auttm mihi contentio non cum uic¬
tore exercitu sed cum operis conducti &
d diripiendum urbem conciati habe¬
bam inimicum non unde manum ter¬
orem hostium sepe subsidiumq patrie
ed duo importuna prodigia quos eges¬
tas quos eris alieni magnitudo que
Nec mihi erat tes cum satlirnio sed cũ
scurrarum locupletum scorto cum soro
uenefico latrone quos homines si quid
uerebar. nequis autem tim indepullatr tep̃
connonibus illa futia clamabar seque facet᷑
contra saluter meata facere mictote: CD.
Pompeio clarissimo uiro mihq & tilrat
quo adlicuit atmicissimo . M.cdassus uir
esse meis fortunis predicabartre .C. Cesar q
ame nullo meo merito alienus ess debeba
inimicissimus esse mei saluri ab codem co¬
tidianis contionibus dicebatur isse tribris
auctoribus i consiliis eapiendus ad iutt̃io
dieunt populi nec ultimam aliquaa conte¬
tionem nee disceptationem aut catse dieti¬
oriem sed uim arma exercitus imperato¬
res castra denuntiabat. Quid ergi init

Expanded text:
erat autem mihi contentio non cum victore exercitu, sed cum operis conductis et ad diripiendam urbem concitatis; habebam inimicum non C. Marium, terrorem hostium, spem subsidiumque patriae, sed duo importuna prodigia, quos egestas, quos aeris alieni magnitudo, quos nec mihi erat res cum Saturnino, qui scurrarum locupletium scorto, cum soro latrone; quos homines si, id ucontionibus illa furia clamabat se quae faceret contra salutem meam facere auctore Cn. Pompeio, clarissimo viro mihique et nunc et quoad licuit amicissimo; M. Crassus, quoesse meis fortunis praedicabatur; C. Caesar, qui a me nullo meo merito alienus esse debebat, inimicissimus esse meae saluti ab eodem cotidianis contionibus dicebatur. his se tribus aucudicium populi nec legitimam aliquam contentionem nec disceptationem aut causae dictionem, sed vim, arma, exercitus, imperatores, castra denuntiabat. quid ergo? inimici
Abbreviated transcription (Latin):
respirare homines uidebantur non dum
malis oranibus ac execrationibus duo uui¬
tures paludati quibus utinam ipsis euenis¬
sent cstum homines precabantur ineñt¬
magistratum alii qui omnes depromulga¬
turos confirmarunt ex his princeps enit¬
titur ab iniicis meis quem homines in
luctu irridentes gratum uocabant quonã
idetiam factum ciuitatis fuit ut ilsa ex
uepreculis extracta in cedula conaretur¬

Expanded text:
respirasse homines videbantur nondum rmalis ominibus atque exsecrationibus duo vulturii paludati. quibus utinam ipsis evenissent ea quae tum homines precabantur! nem tribuni plebis, qui omnes se de me promulgaturos confirmarant. ex iis princeps emitur ab inimicis meis is quem homines in luctu inridentes Gracchum vocabant, quoniam id etiam fatum civitatis fuit ut illa ex vepreculis extracta nitedula re
Abbreviated transcription (Latin):
Cesse est nequis inuitus ciuitate mutetur
neue in ciuitatę maneat iuitus. Nec
sunt enim fundamenta firmassima nrẽ
libertatis sii quemq iuris & retinendi &
dimittendi esse dominum. Illud uerosi¬
Ne ulla dubitatione maxime nostrum fu
princeps ille creator hinis urbis romu¬
lus federe sabino docuit & hostibus reci¬
piendis augeri ciuitatem hanc oportere
quoius auctoritate et exemplo hunꝙͣ ẽ
intermissa a maioribus nostris largitio
& communicatio ciuitatis itaq exlatio
multi ut tusculani & lanuuinꝰ & ex ce¬
teris generibus gentes uniuerse ĩ ciuita¬
tem sunt recepte ut sabinoꝵ uolscorum
Hernicor quibus ex ciuitatibus nec coae¬
tiessent ciutatem mutare siqui noluissẽt
nec si qui essent ciuitate nostram henefis¬

Expanded text:
cesse est,—ne quis invitus civitate mutetur cesse est,—ne quis invitus civitate mutetur neve in civitate maneat invitus! haec sunt enim fundamenta firmissima nostrae libertatis, sui quemque iuris et retinendi et dimittendi esse dominum. illud vero sine ulla dubitatione maxime nostrum funprinceps ille creator huius urbis, Romulus, foedere Sabino docuit etiam hostibus recipiendis augeri hanc civitatem oportere; cuius auctoritate et exemplo numquam est intermissa a maioribus nostris largitio et communicatio civitatis. itaque et ex Latio multi, ut Tusculani, ut Lanuvini, et ex ceteris generibus gentes universae in civitatem sunt receptae, ut Sabinorum, Volscorum, Hernicorum; quibus ex civitatibus nec coacti essent civitate mutari, si qui noluissent, nec, si qui essent civitatem nostram benefi
Abbreviated transcription (Latin):
tum quo errore ductos uidi egomet nõ
nullos imperitos homines noscios ciuis
athenis inimmieto uidicum atq ariopa¬
gitar certa tribu certo nũo quom gao¬
xarent si illam ciuitatem essent ad ep̾ti
Hane se perdidisse insi post liminio heci¬
perassent. Peritus uero noseri moris ac
luris neno uinquam qui hane cuuitater
zetmere uellet in aliam se cuntatem dicauit.
Sed hic totus locus disputationis atq oratio¬
uis mec iud pertinet ad commune uis mutã¬
darum cnitatum nichil habet quod sit ꝓ¬
prium religionis ac federum. Defendo eru
rem uniuersam nullam esse gentem exoĩ
regione terrarum neq tam dissidenter a
p.S odio quodam atq discidio neq tam
fide bemiuolentiaq conuunctam exqua no¬
bis interdictum sit neq asciscere cuiem
aut ciuitate donare possimus. ꝙ iura pre
comparata ne quis nostrum plusꝙͣ uniꝰ
ciuitatis esse possit. Dissimililido enim
ciuitatum uarietatem uiris habeat ne¬

Expanded text:
tum. quo errore ductos vidi egomet non tum. quo errore ductos vidi egomet non nullos imperitos homines, nostros civis, Athenis in numero iudicum atque Areopagitarum, certa tribu, certo numero, cum ignorarent, si illam civitatem essent adepti, hanc se perdidisse nisi postliminio reciperassent. peritus vero nostri moris ac iuris nemo umquam, qui hanc civitatem retinere vellet, in aliam se civitatem dicavit. sed hic totus locus disputationis atque orationis meae, iudices, pertinet ad commune ius mutandarum civitatum: nihil habet quod sit proprium religionis ac foederum. defendo enim rem universam, nullam esse gentem ex omni regione terrarum, neque tam dissidentem a populo Romano odio quodam atque discidio, neque tam fide benivolentiaque coniunctam, ex qua nobis interdictum sit ne quem adsciscere civem aut civitate donare possimus. O iura praecomparata, ne quis nostrum plus quam unius civitatis esse possit,—dissimilitudo enim civitatum varietatem iuris habeat ne
Abbreviated transcription (Latin):
tel indemnnati & incolumes his tebus re¬
lictis alias sem cuutates contulerũt quod
stcuien .x. licet esse gaditanum sine eci¬
lio siue postlimmnio siue ratiotiehui qiuita¬
tis ut iam ad fedus ueniam quod ad cau¬
sam nichil pertines de ciuitatis enim uite
non defederibus disceptamꝰ quid ese quã
obrem ciui gaditano infiane ciuitatem
uenire non liccat equidem longe secue
sentio nam quom ex omnibus c̾iuitatib
uia sit innostram cumq nostris ciuibus
sione pactione federe est coniuncta ita
mibi marime cõmunionem beneficior
premior ciuitatis contineri iudecur Atq
cetere ciuitates omnes non dubitarent
nostros recipete in suas ciitates siidem
nos uirs haberemus quod ceteri sed nos
non possumus et luiꝰ esse ciuitatis & quor
preterea ceteris concessum est Itaq qno
grecis ciuitatibus uidermiis athenis tho¬
dios lacedemonios ceteros undiq ascri¬
bi multarũꝙ esse eos dem homines ciuta¬

Expanded text:
te, indemnati et incolumes, his rebus rete, indemnati et incolumes, his rebus relictis alias se in civitates contulerunt. quod si civi Romano licet esse Gaditanum sive exsilio sive postliminio sive reiectione huius civitatis,—ut iam ad foedus veniam, quod ad causam nihil pertinet: de civitatis enim iure, non de foederibus disceptamus,—quid est quam ob rem civi Gaditano in hanc civitatem venire non liceat? equidem longe secus sentio. nam cum ex omnibus civitatibus via sit in nostram, cumque nostris civibus sione pactione foedere est coniuncta, ita mihi maxime communione beneficiorum praemiorum civitatis contineri videtur. atqui ceterae civitates omnes non dubitarent nostros homines recipere in suas civitates, si idem nos iuris haberemus quod ceteri; sed nos non possumus et huius esse civitatis et cuiusvis praeterea, ceteris concessum est. itaque in Graecis civitatibus videmus Atheniensis, Rhodios, Lacedaemonios, ceteros undique adscribi multarumque esse eosdem homines civita
Abbreviated transcription (Latin):
tomano ut sitis cinis gaditanus magnapo¬
testas sit modo ciui mutande ciuititis. ndec
federe impediatur quo minus eonices
ciuis gaditanus possit esse Duat cuuta tũ
cuis nolter esse lure ciuili nemo potese nõ
esse huius ciuitatis ciius quise alis cuutati
dicari potest neq solum dicatione quod
in calamitate clarissimis uiris .Q Mlaxiõ
Silenati .E Philippo Nucerie C Catoni
Tarraconeẽq &. Cepioni P Rutilio sime¬
ne uuidimus accidisse ut earum ciuitatu
fierent ciues hanc ante amittere nõ potu¬
issent quam hoc solum ciuitatis inutticioe
uertissent sed etiam poselimimo potese ci¬
utitis fieri mutatio. Neq enini sinc cã
de EN publitio menandro libertino hoie
quem apud maiores legati nostri ingretia
poficiseentes interpretera secuta haocte
uoluerunt ad poplilura latum ut is publi¬
cium si domunꝰ geuertissit & inde roma
tedisset neminus cis esset. Multi etiam
superiore memoria ciues .t. sua uolunta¬

Expanded text:
Romano ut sit is civis Gaditanus, magna poRomano ut sit is civis Gaditanus, magna potestas sit nostro civi mutandae civitatis, nec foedere impediatur quo minus ex civi Romano civis Gaditanus possit esse. duarum civitatum civis noster esse iure civili nemo potest: non esse huius civitatis qui se alii civitati dicarit potest. neque solum dicatione, quod in calamitate clarissimis viris Q. Maximo, C. Laenati, Q. Philippo Nuceriae, C. Catoni Tarracone, Q. Caepioni, P. Rutilio Zmyrnae vidimus accidisse, ut earum civitatum fierent cives, cum hanc ante amittere non potuissent quam hoc solum civitatis mutatione vertissent, sed etiam postliminio potest civitatis fieri mutatio. neque enim sine causa de Cn. Publicio Menandro, libertino homine, quem apud maiores legati nostri in Graeciam proficiscentes interpretem secum habere voluerunt, ad populum latum est ut is Publicius, si domum revenisset et inde Romam redisset, ne minus civis esset. multi etiam superiore memoria cives Romani sua volunta
Abbreviated transcription (Latin):
atis ptenuis uirtutis. quam si omnino uer
sari hi nostris bellis non liceret. Etemm
quom pro sua patria pauçi post genus
ominlim natim reperti suit quĩ nullis
ptemis propositis uitam suam hostiã telis
pleceesat pro aliena .r.p. quenquat fore pi¬
tatis qui se opponat peticillis non modo nillo
peoiposito premio sed etiam interdicto. Sed q̃
st illud imperitissime dictum de populi di¬
dis quod commune liberor & populor nõ
ptopriu federator ex quo intelligi necesse
est aut neminem ex sotus ciueri ficri posse
aut etiam posse ex federitis Tum ueto lis
cause noster iste magister mutaude cuuta¬
tis ignorat quod est iud non solum ĩ legi¬
bus publicis positum sed etiam inpruritor
uoluntate iure emi nirõ neq mutate cius¬
tatem quisq inuitus potelt neq siuelit in¬
tate non potese modo asciscaput ib ea cin¬
tate quorus esse se ciuitatis uelit ut sigadi¬
tam sciuerint nominatim de aliquo ciue

Expanded text:
latis virtutis praemiis, quam si omnino iis latis virtutis praemiis, quam si omnino iis versari in nostris bellis non liceret. etenim cum pro sua patria pauci post genus hominum natum reperti sint qui nullis praemiis propositis vitam suam hostium telis ecerint, pro aliena re publica quemquam fore putatis qui se opponat periculis non modo nullo proposito praemio, sed etiam interdicto? sed cum est illud imperitissime dictum de populis fundis, quod commune liberorum est populorum, non proprium foederatorum,—ex quo intellegi necesse est aut neminem ex sociis civem fieri posse aut etiam posse ex foederatis,— tum vero ius omne noster iste magister mutandae civitatis ignorat, quod est, iudices, non solum in legibus publicis positum, sed etiam in privatorum voluntate. iure enim nostro neque mutare civitatem quisquam invitus potest, neque si velit mutare non potest, modo adsciscatur ab ea civitate cuius esse se civitatis velit: ut, si Gaditani sciverint nominatim de aliquo cive
Abbreviated transcription (Latin):
tiis multos ciuitate donatos uudemus
& qui hostes ad nostros imperatores per¬
fugissent & mago usu tti .p. nostre fuis¬
sent scimus cuuitate esse donatos. Seruos
demq quoꝵ uis fortune conditio in fu¬
maese bene de .xp meritos per sepe libex¬
eis qui sisuis decretis legibus ue sanxissent
nequis suoꝵ cuum castra imperatoruta
p.raniret nequis seꝑro nostro impetio
inpericulum capitis atq inuite discrimẽ
inimo & uirtute precellens pro nostro
inperio periculosuo dimicatet graniter
d iure ferremus minui auxilia . p .r. de¬
bilitari animos fortissimor niroꝵ alic¬
genaꝵ nos hominut studiis atq pa¬
tettia uirtute priuari. At qui nichil int¬
est uid utrum hec federati uira consti¬
uerint ut ne quoi liceat ex his cuurati¬
bus ad nostroꝵ bellor pericula accedere
in que nos eor ciuibus urctutis causa tri¬
buetimus ea rata esse non possint nichil
uim magis uteremur his adutoribus sub¬

Expanded text:
ciis multos civitate donatos videmus, ciis multos civitate donatos videmus, et, qui hostes ad nostros imperatores perfugissent et magno usui rei publicae nostrae fuissent, scimus civitate esse donatos; servos denique, quorum ius, fortuna, condicio infima est, bene de re publica meritos persaepe liberipsis? qui si suis decretis legibusve sanxissent ne quis suorum civium castra imperatorum populi Romani iniret, ne quis se pro nostro imperio in periculum capitis atque in vitae discrimen animo et virtute praecellens pro nostro imperio periculo suo dimicaret, graviter id iure ferremus, minui auxilia populi Romani, debilitari animos fortissimorum virorum, alienigenarum nos hominum studiis atque paterna virtute privari. atqui nihil interest, iudices, utrum haec foederati iura constituant, ut ne cui liceat ex iis civitatibus ad nostrorum bellorum pericula accedere, an, quae nos eorum civibus virtutis causa tribuerimus, ea rata esse non possint; nihil enim magis uteremur iis adiutoribus, sub
Abbreviated transcription (Latin):
ula slmma utilitate dc maximo sepe pre¬
sidio inpericulis atq asperis temporibus
arendium exit. Sed per deos immortales
que est ista sorietas que amicitia quod fi¬
dus ut aut nr̃a ciuitas careat in ssus peri¬
uilis massiliensi propugnatore eareat ga¬
litano careat sagunitino aut siquis ex illi¬
opulis sit exortus qui nostros duces aur¬
lo laboris commeatus periculo suo uiuerit
qui cum hoste nostro cominus inatie sype
ugoitit qui se sepetalis hostium quidini¬
catiomi capitis qui morti obiecerit nulla c̃
cxcellenti uictutt preditis qui uelint cum
periculis nostris sua cõmumcare ĩ socios
uero ipsos & meos de quibus agimus fede¬
catos iniuriosum & contumellosum est
s premiis & iis ho noribus exclusos esse
fidelissimos & conunctissimos socios. qͣ
pattant stipendiariis pateant hostibus
pateant seruis nam & stipendiarios ex
africa Sicilia sardinia ceteris prouin¬

Expanded text:
cula, summa utilitate ac maximo saepe praecula, summa utilitate ac maximo saepe praesidio periculosis atque asperis temporibus carendum nobis erit. sed, per deos immortalis, quae est ista societas, quae amicitia, quod foedus, ut aut nostra civitas careat in suis periculis Massiliensi propugnatore, careat Gaditano, careat Saguntino, aut, si quis ex his populis sit exortus qui nostros duces auxilio laboris, commeatus periculo suo iuverit, qui cum hoste nostro comminus in acie saepe pugnarit, qui se saepe telis hostium, qui dimicationi capitis, qui morti obiecerit, nulla coexcellenti virtute praeditis, qui velint cum periculis nostris sua communicare; in socios vero ipsos, et in eos de quibus agimus foederatos, iniuriosum et contumeliosum est iis praemiis et iis honoribus exclusos esse fidelissimos et coniunctissimos socios quae pateant stipendiariis, pateant hostibus, pateant saepe servis. nam stipendiarios ex Africa, Sicilia, Sardinia, ceteris provin
Abbreviated transcription (Latin):
de sius tebus quo ulre uti uelint tui utea
difacti sint annoꝵ querendum esse uidea
de nostra uero re .p. de nr̃o impetio demi¬
suruis de testamentis tulit. R. Uocdin
de mulior herediratibus in numerabil
ilic leges de ciuili iirę sunt late quas la¬
ni uoluerunt asciuetũt. Ipsa demq puli
qua lege ciuitas est sotiis & latimss lit
qui fuuidi populi facti non essent cunt
non haberent in quo magua cont
eracliensiuta & neapolit mor fuit qu
magna pars in his eluitatibus fede
suili bertatem cuntati ante ferret f¬
dentue ut sentuant ipsi nor di nosttis sed de
tebis quo uite ati ulint tuta urum fuo¬
d facti sint ati non que iisponidendum c
furdos populos fieti nolicrunt atquisi to¬
peratoribus nrĩs si senatui sipopillo .t non
cebit propositis premus clicete ex ciuitatib
ocior atq amico fortissimu atq optimu
quemq ad subentida pro silute nostra peri¬

Expanded text:
de suis rebus, quo iure uti velint, tum utrum de suis rebus, quo iure uti velint, tum utrum fundi facti sint an non quaerendum esse videatur; de nostra vero re publica, de nostro imperio, de nurius de testamentis, tulit Q. Voconius de mulierum hereditatibus; innumerabiles aliae leges de civili iure sunt latae; quas Latini voluerunt, adsciverunt; ipsa denique Iulia, qua lege civitas est sociis et Latinis data, qui fundi populi facti non essent civitatem non haberent. in quo magna contentio Heracliensium et Neapolitanorum fuit, cum magna pars in iis civitatibus foederis sui libertatem cvideatur ut statuant ipsi non de nostris sed de suis rebus, quo iure uti velint, tum utrum fundi facti sint an non quaerendum esse fundos populos fieri noluerunt. atqui si imperatoribus nostris, si senatui, si populo Romano non licebit propositis praemiis elicere ex civitatibus sociorum atque amicorum fortissimum atque optimum quemque ad subeunda pro salute nostra peri
Abbreviated transcription (Latin):
licę tabale accusator fatetur sed negite
federato populo quenꝙͣ potusse insisp
prlus fundus factus esset in hane cuutat
uenire. O preclarum interpretom tis
auctorem intiquitatis cortectorm at
emendatorem nostre ciuitatis qui hano
penam federibus ascribat ut omaniu p̃mio
beneficioꝵq nostroꝵ expertes faciat f¬
ratos. Quidꝰ enim poruit dici imperitiu
quam federatos populos fieri fundos op¬
tere nam id non magis est propriuui fec¬
rator quam omnium liberorum sed torit
hoc uid in ea fuit positum sempet catione i
lex quam nos habeteius eadem inpopio
aliquotanq in fundo resedisset ut tume¬
te cadem is populus teneretur uor ut c
nosero uite aliquid diminueretur sed uti
populi ant uire eo quod a nobis esset co¬
tutum aut aliquo commodo. aut benefit
Queroi ut fundi populi beneficio nosero no
deatur ut statuatit ipi non de uoltris. e

Expanded text:
blicae tabulae. accusator fatetur, sed negat ex blicae tabulae. accusator fatetur, sed negat ex foederato populo quemquam potuisse, nisi is populus fundus factus esset, in hanc civitatem venire. O praeclarum interpretem iuris, auctorem antiquitatis, correctorem atque emendatorem nostrae civitatis, qui hanc poenam foederibus adscribat, ut omnium praemiorum beneficiorumque nostrorum expertis faciat foederatos! quid enim potuit dici imperitius quam foederatos populos fieri fundos oportere? nam id non magis est proprium foederatorum quam omnium liberorum. sed totum hoc, iudices, in ea fuit positum semper ratione atet si ea lex, quam nos haberemus, eadem in populo aliquo tamquam in fundo resedisset, ut tum lege eadem is populus teneretur, non ut de nostro iure aliquid deminueretur, sed ut illi populi aut iure eo quod a nobis esset constitutum aut aliquo commodo aut beneficio verbi, ut fundi populi beneficio nostro, noendum esse videatur ut statuant ipsi non de nostris sed
Abbreviated transcription (Latin):
ingemum hum anitatis ex infimo genere
fortunc gradu non modo amicitiasꝰ & reifa¬
miliaris copias consequut ese sed summan
audem honores glotiam dignitatem non mi¬
ligo quor potius inuidia uiolatut a uixtute.
Cornelii quata equitas uestra pudorem eiu
aduitura uideatur. Itaq quod maxime pe¬
tenedum est a uobis id circo non peto indit
ne de uestra sapientia atq de uestra huta¬
nitate dubitate uidear est autem hoc per¬
dum ne odetitis ingenium & inimici sitii
industrie. ne huma nitatem opprimet
ne uirtutem pumendam putetis. Illud pro
ut si causam ipsam perse firmam esse &c
bilem uideritis hordinis ipsius ornamenta
adiumento cause potius quam impedim¬
to esse malitis. Nascitut. iud. causa corn¬
lii ex ea lege quam. L Gelluis . CN. Corneli
ex senatus sententia tulerunt qua lego
deamius satis esse sancti ut ciues .x. sitit
quos. CN. Pompeius de consilu sentenna
neliu presens pompeuis dicit indicant pu¬

Expanded text:
ingenium, humanitas ex infimo genere ingenium, humanitas ex infimo genere et fortunae gradu non modo amicitias et rei familiaris copias consecuta est, sed summam laudem, honores, gloriam, dignitatem, non intellego cur potius invidia violatura virtutem L. Corneli quam aequitas vestra pudorem eius adiutura videatur. itaque quod maxime petendum est a vobis idcirco non peto, iudices, ne de vestra sapientia atque de vestra humanitate dubitare videar: est autem petendum ne oderitis ingenium, ne inimici sitis industriae, ne humanitatem opprimendam, ne virtutem puniendam putetis. illud peto, ut, si causam ipsam per se firmam esse et stabilem videritis, hominis ipsius ornamenta adiumento causae potius quam impedimento esse malitis. nascitur, iudices, causa Corneli ex ea lege quam L. Gellius Cn. Cornelius ex senatus sententia tulerunt; qua lege videmus rite esse sanctum ut cives Romani sint ii quos Cn. Pompeius de consili sententianelium praesens Pompeius dicit, indicant pu
Abbreviated transcription (Latin):
tudme ciuitatis noscre renouabo ea que
dicta sunt nichil enim michi noui hilgil
integni neq. M. Crassus qui totam causi
ius oratio omnibus ornameptis ab undiuit
ad dicendum reliquit. Sed quoniam me
recus inte placuit ab omnibus adhiberi hũc
⁊ me quasi perpoliendi quendam operis ex¬
tremum laborera. peto ⁊ uobis ut me offitii
potius quam dicendi studio hanc suscepisse
operim ac munus putetis. Ac prius quama
iggrediar ad uis causamq Coruelii quid¬
dm de communi condicione omniu
nostrum deprecande maliuolentie causa
breuiter cora memorandum uidetur. Si
quo quisq loco nostrum est iudices natus
lut si in qua fortuna est nascendi initio
constitutus hunc iute statum usq ad lo¬
nectutem obtinere deberet & siomnes qͦ
aut fortuna extulit aut ip̃oꝵ illustrauit
abor & mndustria pena sunt afficiendi nõ
grauior.L. Cornelio quam multis turie
boros ac fortibus constituti. Lex uite & cõ¬
dicio uidetur Siti autes multoꝵ uretue

Expanded text:
tudine civitatis nostrae renovabo ea quae tudine civitatis nostrae renovabo ea quae dicta sunt; nihil enim mihi novi, nihil integri neque M. Crassus, qui totam causam, cuius oratio omnibus ornamentis abundavit, ad dicendum reliquit. sed quoniam me recusante placuit ambobus adhiberi hunc a me quasi perpoliendi quendam operis extremum laborem, peto a vobis ut me offici potius quam dicendi studio hanc suscepisse operam ac munus putetis. ac prius quam adgrediar ad ius causamque Corneli, quiddam de communi condicione omnium nostrum deprecandae malivolentiae causa breviter commemorandum videtur. si quo quisque loco nostrum est, iudices, natus, aut si, in qua fortuna est nascendi initio constitutus, hunc vitae statum usque ad senectutem obtinere debet, et si omnes quos aut fortuna extulit aut ipsorum inlustravit labor et industria poena sunt adficiendi, non gravior L. Cornelio quam multis viris bonis atque fortibus constitui lex vitae et condicio videretur: sin autem multorum virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
docent in ambra & otio ca.CN. Pompciu
neque quom requiesceret littere neq quor
ret geberet reglones ipse docere potuert
Atq ut ego sent̾io idices causa dlcta elt
tempor magis ego nat huius inq̃ genẽ
uelle ipsum florem dignitatis infringere
& enim si cN. Pompeuis ab hinc annos
quingentos fuissec islur aquo senatus ad¬
ules centulo atq equite romano sepe com¬
mutiis salutis alrciltum expetisset quouas
nq peragrassert quouis tres triumphi teltes
essent totam orbem terrarui nostro imperio
fedus factum dicęretur quis audiret nemo
profecto. Mors enim quom extmxisset ĩui¬
diam teseius geste sempiterni nominis glo¬
ria intęressent. Quonis igitur audita ułr¬
tus dubitationis locum non daret hunis
presctis experta atq perspecta obtrectator
noce lederiit Omitam igitur pompcium
am oratione me telinquam. sed lios u¬
dices animis ac memoria tenetote de lege
de fedete de exemplis de perpetua consue¬

Expanded text:
docent in umbra atque otio, ea Cn. Pompeium docent in umbra atque otio, ea Cn. Pompeium neque cum requiesceret litterae, neque cum rem gereret regiones ipsae docere potuerunt. atque, ut ego sentio, iudices, causa dicta est. temporum magis ego nunc vitiis quam genere videre, velle ipsum florem dignitatis infringere. etenim si Pompeius abhinc annos quingentos fuisset, is vir a quo senatus adulescentulo atque equite Romano saepe communi saluti auxilium expetisset, cuius rique peragrassent, cuius tres triumphi testes essent totum orbem terrarum nostro imperio foedus factum dicereprofecto: mors enim cum extinxisset invidiam, res cius gestae sempiterni nominis gloria niterentur. Cuiusigitur audita virtus dubitationi locum non daret, huiu praesens, experta, atque perspecta obtrectatorum voce laederur? omittam igitur Pompeium iam in oratione mea reliqua: sed vos, Iudiccs, animis ac memoria tenetote de lege, de federe, de exemplis, de perpetua consue
Abbreviated transcription (Latin):
stancia preditum federa scientem ne¬
glexisse. uiolasse rupisse dicere aude¬
Bit gratificatur mithi gestum accu¬
satot nescientem CN. Pompcium fecis¬
se sigificat quasi uero leuius sit quo
in tanta re .p. uersere & marimis ne¬
gotus presis facere aliquid quod scias non lic¬
re an omnino nescire quid liceat. Et erum
quom in hispania bellum acerrimum & max¬
imum gesserat quo iure gaditana ciuitas es¬
set nesciebat. An quonis singuam populi nõ¬
esser interpretationem federis noti tenebat
nullo studio militari prediti quod librario¬
li demq scire profiteantur Equidem cont
existimo. lud cum in omni genere ac ua¬
rietate artium etiata illaritm que sine sũ¬
mo otio non facile discuntur CN. Fompei
excellat singula tem quandam laudem &
prest abilem esse scientiam infederibus pac¬
tionibis conditionibus populoꝵ reguma &¬
terrarum nationum in uniuerso demq bel¬
li uire atq pacis insi forte ea que tios libri

Expanded text:
stantia praeditum, foedera scientem nestantia praeditum, foedera scientem neglexisse violasse rupisse dicere audebit? gratificatur mihi gestu accusator: inscientem Cn. Pompeium fecisse significat,—quasi vero levius sit, cum in tanta re publica versere et maximis negotiis praesis, facere aliquid quod scias non licere, quam omnino non scire quid liceat! etenim utrum qui in Hispania bellum acerrimum et maximum gesserat quo iure Gaditana civitas esse nesciebat, an, cum ius illius populi nosset, interpretationem foederis non tenebat?nullo studio praediti militari, quod librarioli denique scire se profiteantur? equidem contra existimo, iudices, cum in omni genere ac varietate artium, etiam illarum quae sine summo otio non facile discuntur, Cn. Pompeius excellat, singularem quandam laudem et praestabilem eius esse scientiam in foederibus, pactionibus, condicionibus populorum, regum, exterarum nationum, in universo denique belli iure atque pacis; nisi forte ea quae nos libri
Abbreviated transcription (Latin):
est iurandi causa ad aras acrederet
una uoce omnes uidices ne id uitaret
reclamasse quom greci homines spec¬
tati uiri no luerunt teligione uidete
potius quam ueritate fide esse constric¬
tam uos etiam in ipsa religione & legu
& federum conseruanda qualis fuetitꝰ¬
CN. Pompeius dubitamus utrum eni
in scientem uultis contra federa fecisse
an in scientem siscientem o nomen no
CN. Pompei sic late longeq diffusa laus
ut cius glorie domiciliam cõmunis im¬
perii finibus terminetur. O. nationes
urbes populi tetrarche toranm testes
CN. pompei non solum uirtutis i bello
sed etiam religionis ipace. uos demq
mute regiones imploro & sola terraꝵł
ultimaram uos maria portus insulę
littoraq Que est enm ora que sedes
qui lociis inquo non extent Huiꝰ cum
fortitudinis tum uero humanitaties
tum animi tum consilii impressa ues¬
tigia hunc quisꝙͣ meredibili quadã
aeq maudita grauitate. uirtute con¬

Expanded text:
est, iurandi causa ad atasaccederet, est, iurandi causa ad atasaccederet, una voce omnes iudices, ne is iuraret, reclamasse, cum Graecihomines, spectati viri, noluerint religione videri potius, quam veritate fidem esse constrictam; nos etiam in ipsa religione et legum et federum conserCn. Pompeius dubitabimus? utrum enim inscientem vultis contra foedera fecisse an scientem? si scientem,—O nomen nosCn. Pompei sic late longeque diffusa laus ut eius gloriae domicilium communis imperi finibus terminetur! O nationes, urbes, populi, reges, tetrarchae, tyranni,—testes Cn. Pompei non solum virtutis in bello sed etiam religionis in pace! vos denique, mutae regiones, imploro, et sola terrarum ultimarum; vos, maria, portus, insulae, litora! quae est enim ora, quae sedes, qui locus in quo non exstent huius cum fortitudinis tum vero humanitatis, cum animi tum consili impressa vestigia? hunc quisquam, incredibili quadam atque inaudita gravitate virtute con
Abbreviated transcription (Latin):
natus populusq Romanus amplissime dig¬
itatis premia dedit non postulantitis¬
peria uerum etiam recus atti. ł uius de
id facere quod fecit an uero non dicas
nomlieuerit sed ne fas fuerit contra fođꝰ
uobis. Auli hoc deparente meo puer
patrie sallis dultior quam conspectus
fuit. qui de ciuitate decedere quam de
sentergua maluit hoc igitur causatt di¬
cente quom ipsius tabule circum ferren¬
tur ispitiendi nominis causa fuisse uidi¬
cem ex illis equitibus romanis grauissi¬
mis curis neminem qui remoueret oclos
sed totum ad uerteret ne forte quod ille
mtabulas publicas retulisser dubitass&
quis quam uerum ne an falsum esse
ui deretur nos EN. Pompei decretume
iuditium de consilii sententia pronun¬
tiatum recognoscemus cum legibiis con¬
feremus cum federibus quoꝵ acerbis¬
sima diligentia est per tendemus Athe¬
nis auintꝰ quom quidam apud cos qui
sancte grauiterq uxisset & testimioni
um dixisset publice & ut mos grecoru

Expanded text:
natus populusque Romanus amplissimae dignatus populusque Romanus amplissimae dignitatis praemia dedit non postulanti, imperia vero etiam recusanti, huius de ei facere quod fecit, an vero non dicam non licuerit, sed nefas fuerit— contra foedus vobis? audivi hoc de parente meo puer,patriae salus dulcior quam conspectus fuit, qui de civitate decedere quam de sentecente, cum ipsius tabulae circumferrentur inspiciendi nominis caussa. suisse iudicem ex illis equitibus Rom. gravissimis viris, neminem, quin removerit oculos et se totum averteret: ne forre, quodille in tabulas publicasretulisset, dubitasse quisquam, verumne, an falsum esser, vidererur. nos Cn.Pompiedecretum, iudicium deconsilii sententia pronuntiatum recognoscemus? cum legibus conferemus? cum federibus, quorum acerbissima diligentia est, perpendemus? Athenis aiunt, cum quidem apud eos, qui sanctegraviterque vixisser, et testimonium publice dixisset et, utmoris Graecorum
Abbreviated transcription (Latin):
quod si ad esset iure hoc & tribui & con¬
cedi putaremus. Usus ne rerum quipu¬
eritie tempus extremum principilira ha¬
buit belloꝵ atq imperioꝵ maximoru
quouis pleriq equales minus sepe cast
uderunt qulam hic triumphauit qui
tot habet triumphos quot ore sunt par¬
tesq terrarura tot uictorias bellicas ꝗt
suit in rerum natura genera belloru
Ati ingenium quit etist ipse casus euẽ¬
tusq terum non duces sed comites crꝰ
consilioꝵ fuerũt in quo una ita sũma for¬
tuna cum summa uirtute certauit ut
omnium iudicio plusquam decet tribue¬
retur.Anpudor an inregritas an religio
ineo an diligentia ⁊inqu̾am requisita ẽ
quem prouintie nostre quem liberi populi
quem reges quem altere gentes castiore
moderafiorem sanctiorem non modo
iudexunt sed aut sperando unꝙͣ aut op¬
tando cogitauerunt quid dicatti de auc¬
toritate que tanta est quanta inhis tantis
uirtutibus ac laudibus esse debet quor se¬

Expanded text:
quod, si adesset, iure haec ei tribui et conquod, si adesset, iure haec ei tribui et concedi putaremus? Vsusne rerum? qui pueritiae tempus extremum principium habuit bellorum atque imperiorum maximorum, cuius plerique aequales minus saepe castra viderunt quam hic triumphavit, qui tot habet triumphos quot orae sunt partesque terrarum, tot victorias bellicas quot sunt in rerum natura genera bellorum. an ingenium? quin etiam ipsi casus eventusque rerum non duces, sed comites eius consiliorum fuerunt: in quo uno ita summa fortuna cum summa virtute certavit ut omnium iudicio plus homini quam deae tribueretur. an pudor, an integritas, an religio in eo, an diligentia umquam requisita est? quem provinciae nostrae, quem liberi populi, quem reges, quem ultimae gentes castiorem, moderatiorem, sanctiorem non modo viderunt, sed aut sperando umquam aut optando cogitaverunt? quid dicam de auctoritate? quae tanta est quanta in his tantis virtutibus ac laudibus esse debet. cui se