comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ siuis sacris altarib impositã. & tantis p̾cibꝰ cõ¬
mendatã. ipse ꝑ uirtutẽ sp̃c descenlentis. ita
legitimã & ꝑfectã eucharistiã efficiat. ut in oibꝰ
ad scͥpta: id ÷ in numerũ placitoꝵ sibi munerũ
recepta Sit etiã rata. idz immobili firmitate
firmũ as inconuulsũ Sit quoq eiꝰdem sp̃c scĩ¬
oꝑante uirtute. rationabilis. & ꝑ hȩc oiã sin-¬
gularitꝰ dõ grata & acceptabilis: ut quãuis a si¬
plicibꝰ t̾re frugibꝰ sũpta. diuine benedictionis
ineffsabili potentia. efficiat᷑ fulelibꝰ corpꝰ & sangͥs
unigeniti filii di. sic̃ ipse unigenitꝰ testat᷑ diceis
Caro enĩ mea uere ẽ cibus: & sangius meus uere

Expanded text:
nem suis sacris altaribus impositam et tantis precibus commendatam, ipse per virtutem descendentis ita legitimam et perfectam eucharistiam efficiat, ut in omnibus sit ascripta, id est in numerum placitorum sibi numeretur recepta; sit etiam rata, id est immobili firmitate firmum et inconvulsum. Sit quoque ejusdem Spiante virtute, rationabilis et per haec omnia singulariter Deo grata et acceptabilis, ut, quamvis de simplicibus terrae frugibus sumpta, divinae benedictionis ineffabili potentia efficiatur corpus et sanguis unigeniti Filii Dei, sicut ipse testatur: Caro mea
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ pollit peccata. nͥ ille de qͦ dictũ ẽ. ecce
agnꝰ dĩ ecce qͥ tollit peccatũ mundi Cui nul¬
lũ bonũ hoĩs impossibile: nullũ malũ ẽ in¬
apłs petrꝰ ostendit qͥ ait Non corruptibi¬
lib argento uł auro redẽpti estis de uana¬

Expanded text:
enim tollit peccata, nisi ille de quo dictum est: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi, cui nullum bonum hominis impossibile, nullum malum est inus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus argento et auro rede
Abbreviated transcription (Latin):
dis p̾cipue orare debemꝰ: ut liberem᷑ a uenta¬
ia: a dãpnatione ꝑpetua ꝗͤ sine dubio mala
cȩ dictũ est. s lib̾a nos a malo. ita nob̾ ꝑ dẽi
ti accidt᷑: uł in fito accide posse formidart᷑.
Unde & dñs sciens fragilitatẽ nram in tan¬
tis ꝑicłis ꝯstitutã. misericordit̾ admonet di¬
cens Uigilate & orate. ne intretis in tẽpta-¬
tionẽ & iterũ: Nigilate itaq omi tẽpore¬

Expanded text:
 ut liberemur a ventura damnatione aeterna, quae sine dubio malis nicae dictum est: Sed libera nos a malo, ita nobis per Deti accidunt, vel in futuro accidere posse formidantur. Unde et Dominus, sciens fragilitatem nostram in tantis periculis constitutam, misericorditer admonet, dicens: Vigilate et orate, ne intretis in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
ducent gͦ qui manducant. & bibant qͥ bibunt :
esuriant. & siciant Uitã manducent . uitam
bibant. Illud manducare: refici est S sic re¬
ficeris: ut ñ deficiat unde reficeris Illud bibe
qͥd est nͥ uiuere: Manduca uitã: bibe uitam:
ha bebis uitã: & integra ẽ uita Tunc aut̃
Dhoc erit idr uita unieuiq erit corpꝰ et
sanguis xp̃i. si quod in sacram̃to uisibilit̾ sumit᷑
in ipsa ueritate spãlit̾ manducet᷑. sp̃alit̾ bibat᷑.

Expanded text:
ducent ergo qui manducant, et bibant qui bibunt, ducent ergo qui manducant, et bibant qui bibunt, esuriant et sitiant, vitam manducent, vitam bibant. Illud manducare, refici est. Sed sic reficeris, ut non deficiat unde reficeris. Illud bibere quid est, nisi vivere? Manduca vitam, bibe vitam, habebis vitam, et integra est vita. Tunc autem hoc erit, id est vita unicuique erit corpus et sanguis Christi, si quod in sacramento visibiliter sumitur, in ipsa veritate spiritaliter manducetur, spiritaliter bibatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagando ẜ t̃ ego in qͥt oꝑor. subaudit᷑
usq mͦ cũ eo cuncta disponens. regens. accumu¬
lans In quib uerbis ȩqualẽ se dõ patͥ manifestis¬
sime p̾dicauit : qͥa quoꝵ ẽ una eademq oꝑatio.
ꝓculdubio ȩqualis est & maiestas ł ipsũ gͦ ut
dictũ ẽ. ds pat̾ hȩc omĩ̃a bona semꝑ creat:¬
& creata ac sius conspectibꝰ oblata scͥĩficat: ut
quȩ erant simplex creat᷑a. fiant sacramenta:
Sicq scĩficando uiuificat: ut sint myft̾ia ui¬
tȩ. ut sumat᷑ in eis uita uitalẽ substantiã ac¬
cipientibꝰ subministrent. Scĩ̾ficando aut̃
s uiuificando ineffabilit̾ benedicit: qr ea om̃i
benedictione celesti ꝙ gra accumulat: Ita u̾
scĩficata. & uiuificata. & benedicta p̾stat nobis.
ꝑ eundẽ secũ parit̾ scĩficantẽ. uiuificantem.
& beneilicentẽ : qui de nob̾ corpore ac sangui¬
ne suo dedit tam salubre̾ refectionẽ: A an¬

Expanded text:
propagando. Et ego, inquit, operor, subauditur propagando. Et ego, inquit, operor, subauditur usque modo, cum eo cuncta disponens, regens, accumulans. In quibus verbis aequalem se Deo Patri manifestissime praedicavit: quia quorum una eademque operatio, procul dubio aequalis est et majestas. Per ipsum enim, ut dictum est, Deus Pater haec omnia bona semper creat, et creata ac suis conspectibus oblata sanctificat, ut quae erant simplex creatura, fiant sacramenta; sicque sanctificando vivificet, ut sint mysteria vitae, ut sumatur in eis vita, ut vitalem substantiam accipientibus subministrent. Sanctificando autem et vivificando ineffabiliter benedicit, quia ea omni benedictione coelesti et gratia accumulat. Ita vero sanctificata, et vivificata, et benedicta praestat nobis per eumdem secum pariter sanctificantem, vivificantem et benedicentem, qui nobis de corpore et sanguine suo dedit tam salubrem refectionem. Man
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa scła scłoꝵ. Amen. Per ipsũ enim
omp̃c pat̾ hȩc bona omĩa quȩ sacris alta¬
ribꝰ consecrant᷑. ñ solũ in exordio mundi
creauit condendo qd̾ non erat. quando ꝑ¬
eundẽ unigenitũ uerbũ suũ dixit & fac¬
tũ est. Germinet t̾ra herbã uirentẽ & faf¬
ferentẽ semen. lignũq pomiferũ faciens
fructũ In qua creatione utiq & herba fru¬
menti. & lignũ uini exortũ est: s etia sem¬
ꝑ eadẽ bona creat. ꝓpagando & reparando.
uę segetes. & noua uina nascant᷑. De hac
namq oꝑatione regendȩ ꝓpagandȩ. &. re¬
parandȩ creature. ipse unigenitꝰ filiꝰ. in
eugłio dic̃ ad iudeos. indignantes qd̃ in sab¬
bato curaret. Pat̾ meus usq mͦ oꝑat᷑. & e
go oꝑor Tanquã diceret Non sex tantũ
cdieb pͥmis ut putatis pat̾ oꝑatꝰ est: s usq
mͦ oꝑat᷑   non nouu̾ creaturę genꝰ instituen¬
do: s quȩ in pͥncipio creauerat. ne deficiar

Expanded text:
 etc. Per ipsum enim omnipotens Deus haec bona omnia quae sacris altaribus consecrantur non solum in exordio mundi creavit, condendo quod non erat; per eumdem unigenitum Verbum suum dixit, et factum est: Germinet terra herbam virentem et afferentem semen, lignumque pomiferum faciens fructum : in qua creatione utique et herba frumenti et lignum vini exortum est; sed etiam semper eadem bona creat propagando et reparando, vae segetes et nova vina nascantur. De hac namque operatione regendae, propagandae et reparandae creaturae, ipse unigenitus Filius in Evangelio dicit ad Judaeos indignantes quod in sabbato curaret: Pater meus usque modo operatur, et ego operor, tanquam diceret: Non sex tantum diebus primis, ut putatis, Pater operatus est, sed usque modo operatur, non novum creaturae genus instituendo, sed quae in principio creaverat, ne deficiant,
Abbreviated transcription (Latin):
teri qͥ spem ñ hñt Dormiunt gͦ in somno
tentiã sanati. & ꝑ orationẽ eccłe cui in pet᷑.
dictũ ẽ. qͦd̾cũq solueris suꝑ t̾rã erit solutũ
& in gelis reconciliati. & redẽptionis mysterio
sociati. utiq in pace obierunt: miserante
illo qͥ ñ uult mortẽ pecccatoris. s ut ꝯu̾tat᷑ s
uiuat: Heq enĩ pioꝵ animȩ mortuoꝵ. se¬
parant᷑ ab eccła: Alioqͥn: nec ad altare fiero
eoꝵ memoria in ꝯmunicatione corporis x.
nec aliqͥd ꝓdesset ad eiꝰ baptismũ in ꝑieuliᷤs
currere. ne sine illo fimat᷑ hec uitaꝰ nec ad
reconeiliationẽ. si forte ꝑ penitentiã uł ma¬
lam ꝯscientiã qͥsq ab eodem corpore separatꝰ
e Cur enĩ fiunt ista. nͥ qr fideles ẽ defuncti
m̾bia ft̃ eiꝰ. Quamuis gͦ nondũ cũ suis corpo¬

Expanded text:
tione suscitandi. Dormiunt ergo in somno sanati, et per orationem Ecclesiae, cui in Petro dictum est: Quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis , reconciliati et redemptionis mysterio sociati, utique in pace obierunt, miserante illo qui non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat. Neque enim piorum animae mortuorum senum Christi. Alioquin nec ad altare Dei fieret eorum memoria in communicatione corporis Christi; nec aliquid prodesset ad eius baptismum in periculis currere, ne sine illo finiatur haec uita; nec ad reconciliationem, si forte per paenitentiam malamue conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Quur enim fiunt ista, nisi quia fideles etiam defuncti membra sunt eius? Quamuis ergo cum suis corpo
Abbreviated transcription (Latin):
pitiꝰ pacẽ in dieb nr̃is: manifeste iuxtaᷤ
eremplũ qd̃ in ysaia legit᷑. hoc fac̃: Cũ it.
p̃clixisset idem ꝓpħa etechiȩ regi iusto uen¬
ture captiuitatis mala : ꝯpunctꝰ respondit
Bonũ uerbũ dñi qd̾ locutꝰ ẽ : fiat tantũ
pax ⁊ ueritas in dieb meis: uidelicet. fu¬
tura humilit̾ dĩ iudicio reseruans. Ue
p̃senti uͦ qd̃ ad suã & ppłi sui salutẽ ꝑtinebat.
Sencans. fiat in qͥt pax & ueritas in dieb meis
Pxx. ne regni tranqͥllitas ab hostib turbaret᷑.
qͥt & inͣquillã uitã agamꝰ in omĩ pietate. Nã
quies ⁊ tnͣquillitas ꝑtinet ad pacẽ: pietas ad
diuini cultꝰ religiont̃: Ita gͦ ⁊ eccła dep̾cat᷑.
pacẽ fien in diebꝰ nr̃is: qd̃ s post nos alii. &
pꝰ ipsos alii usq ad ꝯsũmationẽ scłi utiq si¬
let: subiungit. Uidelicet ut ope id ⁊ auxi¬

Expanded text:
pitius pacem in diebus nostris, manifeste juxta exemplum quod in Isaia legitur, hoc facit. Cum enim praedixisset idem propheta Ezechiae regi nostro venturae captivitatis mala, compunctus respondit: Bonum verbum Domini quod locutus est; fiat tantum pax et veritas in diebus meis , videlicet futura humiliter, Dei judicio reservans, de praesenti vero quod ad suam et populi sui salutem pertinebat, deprecans: Fiat, inquit, pax et veritas in diebus meis: pax, ne regni tranquillitas ab hostibus turbaretur; quit, et tranquillam vitam agamus in omni pietate. Nam et quies et tranquillitas pertinet ad pacem, pietas ad divini cultus religionem. Ita ergo et Ecclesia deprecatur pacem fieri in diebus nostris, quod et post nos alii, et post ipsos alii usque ad consummationem saeculi utique silet, subjungit videlicet ut ope, id est auxi
Abbreviated transcription (Latin):
certissime credens qr sanguis ille p̾ciosus. qͥ
ꝓ multis effusus ẽ in remissionẽ peccatoꝵ. ñ
solũ ad salutẽ uiuentiũ. s etiã ad absoluti
onẽ ualeat defunctoꝵ: sic̾ beatꝰ ioħes testat᷑
dicens ẜ sanguis filii eiꝰ iħu xp̃i: emunidat.
nos ab om̃i peccato: Precedunt enĩ fideles de
Dormiunt aut̃ tanꝗͣ uere in resurrectione

Expanded text:
certissime credens quia sanguis ille pretiosus, qui pro multis effusus est in remissionem peccatorum, non solum ad salutem viventium, sed etiam aonem valeat defunctorum, sicut beatus Joannes testatur dicens: Et sanguis Filii ejus Jesu Christi emundat nos ab omni peccato . Procedunt enim fideles de Dormiunt autem tanquam vere in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓ nobꝰ ut siue uigilemꝰ siue dormiamꝰ: simul
cũ illo uiuamꝰ: In qͥb u̾bis uigilantes. uiuentes. ⁊¬
clormientes. mortuos intelligi uoluit: sicut
mox ut huiꝰ carnis claustra exeunt. in cȩlesti
t᷑ dicens Ubi fuerit corpꝰ: illuc ꝯgregabunt᷑
ꝙ ahuilȩ: qr uͥ ipse redeptor nr̃ est corpore::
illuc ꝓculdubio colligunt᷑ & animȩ iustoꝵ:b

Expanded text:
 ut, sive vigilemus, sive dormiamus, cum illo vivamus . In quibus verbis vigilantes, viventes, dormientes, mortuos intelligi voluit, sicut mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coelestibstatur dicens: Ubi fuerit corpus, illic congregabuntur et aquilae , quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illic procul dubio colli
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb mirabiliꝰ : ut ꝑ augłica minift̾ia & supplica¬
tiones. tanꝗͣ de sublum altari. diuinȩ maiesta¬
tis ꝯspectibꝰ offerat᷑ In illa nãq ĩmolationis
re ꝯmodũ uidet᷑ aliqͣ beati ambrosii u̾ba po-¬
nere. de expositione eugłii scđm lucã Non
enĩ dubites inqͥt assiste̾ angłm. qñ xp̃c assi

Expanded text:
pplicationes tanquam de sublimi altari divinae majestatis conspectibus offerantur in illa immolationis re commodum videtur beati Ambrosii verba ponere de Expositione Evangelii secundum Lucam : Non enim dubites, inquit, assistere angelum, quando Chri
Abbreviated transcription (Latin):
spiritibꝰ defunctoꝵ ꝑ oblationẽ pietatis ut in
beatis electoꝵ sedibꝰ mereant᷑ retinere lo¬
cũ refrigerii. lucis & pacis. consequent̾ oratur
omp̃c ds̃. ut etiã cet̾os fideles qͥ suꝑstites st̃
ꝙ uiuunt. id ÷ sac̾dotes & ppłm. ꝑ uirtutem

Expanded text:
spiritibus defunctorum per oblationem pietatis, ut in beatis electorum sedibus mereantur obtinere locum refrigerii, lucis et pacis. Consequenter oratur omnipotens Deus ut etiam caeteros fideles, qui superstites sunt et vivunt, id est sacerdotes et
Abbreviated transcription (Latin):
łrespondit dñs angło u̾ba bona: u̾ba ꝯsola-¬
toria: Similit̾ & ad tobiã raphael angłs dicit.
Quando orabas tu cũ lacrimis.& sepeliebas
mortuos: ogo obtuli orationẽ tuã dño. & nc̃
misit me dñs ut curarẽ te & cet̾a fit gͦ & in

Expanded text:
respondit Dominus angelo verba bona, verba consolatoria. Similiter et ad Tobiam Raphael angelus dicit: Quando orabas tu cum lacrymis, et sepeliebas mortuos, ego obtuli orationem tuam Domino, et nunc misit me Dominus ut curarem te
Abbreviated transcription (Latin):
benedictione celesti & grã repleamͣ Ista enĩ
mun̾a. ista st̃ dona suꝑ omnẽ głam ꝯstituta.
qͥb fideles suos omp̃c ds̃ reficiens głoso filii
sui corpore. nii uificat. scĩficat. et̾nitati p̾parat:
ꝑ hec corda fideliũ. omĩ beneilictione celesti re¬
plet & grã: tribuens corporib castimoniã. m̃ti¬
bꝰ fidẽ : cogitationibꝰ puritatẽ ł hȩc tuetͣ su
os mĩa. ꝯfirmat spe: uaunit caritate : ut tanta
dni participatione. qͥ intͣ se dm̃ suscipiunt.
tẽplum eiꝰ effici mereant᷑ Qͥd sit gͦ ꝑ parti-¬
cipationẽ corporis & sanguinis filii dĩ. omi be-¬
nedictione celesti & gr̃a repletĩ & quantũ hoc¬

Expanded text:
enedictione coelesti et gratia repleamur. Ista enim munera, ista sunt dona super omnem gloriam constituta, quibus fideles suos omnipotens Deus reficiens, glorioso Filii sui corpore vivificat, sanctificat, aeternitati praeparat, per haec corda fidelium omni benedictione replet coelesti et gratia, tribuens corporibus castimoniam, mentibus fidem, cogitationibus puritatem. Per haec tuetur suordia, confirmat spe, munit charitate, ut, tanta Domini participatione, intra se Deum suscipientes, templum ejus effici mereantur. Quid sit ergo per participationem corporis et sanguinis Filii Dei omni benedictione coelesti et gr
Abbreviated transcription (Latin):
toris sublimata. & sibi inuicẽ ꝑ sp̃m pacis u¬
nita: uerũ & sublime altare dĩ existit: ex
qͦ accipit ds̃ sempit̾nũ sacrificiũ laudis: &
hostiã iubilationis Ad cuiꝰ altaris unitatem.
ad iungit᷑ nunc ꝑ fidẽ: & in futo ꝑ diuinȩ con¬
pẽplationis spẽm. om̃is multitudo hominũ
electoꝵ: S quandiu in ista mortalitate
uiuunt. anteꝗͣ re ipsa ingrediant᷑ ad illud al¬
tare dĩ. anteꝗͣ ꝑueniant usq ad cornu alta¬
ris. in orationib & supplicationibꝰ suis : tanꝗͣ.
in inferioribꝰ ad huc positi a suꝑnis uirtutibꝰ
iuuant᷑. ut earũ int̾uentione exaudiant᷑ &
quasi de sublimitate altaris suscipiantur:
sic̾ legimꝰ & daniheli oranti & dep̾canti gabri¬
elem angłm apparuisse. eiq dixisse: Ab mnitio
p̾eũ tuarũ egressus ẽ sermo: & ego ueni ꝓpt̃
sermones tuos. & nemo ẽ adiutor ms in oĩb᷑

Expanded text:
toris sublimata, et sibi nimium per spiritum pacis unita, verum et sublime altare Dei existit, ex quo accipit Deus sempiternum sacrificium laudis et hostiam jubilationis, ad cujus altaris unitatem adjungitur nunc per fidem, et in futuro per divinae contemplationis speciem omnis multitudo hominum electorum. Sed quandiu in ista mortalitate vivunt, antequam reipsa ingrediantur ad illud altare Dei, antequam perveniant usque ad cornu altaris, ut orationibus et supplicationibus suis, tanquam in inferioribus adhuc positi, a supernis virtutibus juventur, ut earum interventione exaudiantur, et quasi de sublimitate altaris suscipiantur; sicut legimus, et Danieli oranti et deprecanti Gabrielem angelum apparuisse, eique dixisse: Ab initio precum tuarum egressus est sermo, et ego veni propter sermones tuos, et nemo est adju
Abbreviated transcription (Latin):
mutabitatas a conditione creat᷑e Currunt
scła p̾sentia: mutabihũ rerũ cursu labentia
Succedent uͦ scła futͣa: incõminabli rerũ
statu ȩt̾nalit̾ ꝑmanentia Uerũ qͥa hec oĩa
in et̾na dĩ sapientia. sine ullo omino initio
uł mutabilitate fixa ft̃: qr ut in eugłio le-¬
gimꝰ. qd̾ factũ est in ipso uita erat. bene
nentia. istoꝵ quȩ cũ tẽpore tͣnseunt es¬
ficientia scłoꝵ Aut certe simplicit᷑ accipi
p̾cetdentiaĩ: ut continuata s conexione co¬
pulent᷑ quȩ appellant᷑ scła scłoꝵ: donec
rũ scłm qđi ñ habet finẽ. ubi ds uidebit᷑
& laudabit᷑ sine fine Am̃ aut̃ qd̃ ab omni
eccła respondet᷑: int̾pretat᷑ uerũ: Non ubi¬
cũq & quomͦcũq s mystica religione. Hoc
gͦ ad tanti mysterii consũmationẽ sic̃ & in
om̃i legimana oratione respondent fideles
& respondendo subscribunt: Ad iungit aut̃
adhuc sacerdos & dicit: Oremꝰ. p̃ceptis salu¬

Expanded text:
abilitas a conditione creaturae: currunt saecula praesentia, mutabilium rerum cursu labentia; succedent vero saecula futura, incommutabili rerum statu aeternaliter permanentia. Verum quia haec omnia in aeterna Dei sapientia, sine ullo omnino initio vel mutabilitate fixa sunt: quia, ut in Evangelio legimus, quod factum est in ipso vita erat , benenentia, istorum quae cum tempore transeunt efficientia saeculorum. Aut certe simpliciter accipipraecedentium, vel ut continuata sibi commistione copulentur, quae appellantur saecula saecrum saeculum, quod non habet finem, ubi Deus videbitur et laudabitur sine fine. Amen autem quod ab omni Ecclesia respondetur, interpretatur verum, non ubicunque et quomodocunque, sed mystica religione. Hoc ergo ad tanti mysterii consecrationem, sicut et in omni legitima oratione respondent fideles, et respondendo subscribunt. Adjungit autem adhuc sacerdos et dicit: Oremus. 75. Praeceptis salu
Abbreviated transcription (Latin):
es sollẽpnis ꝯstituit᷑: cũ in lacrimas ꝓ amore
eiꝰ assidue mens mouet᷑. Cui uelut si diceremꝰ.
quainchu ista acturi sumꝰ: quanchu tͥbulatio¬
ne afficim᷑: ilico t̾minũ qͦusq fieri debeat. sub-¬
iunxit dicens Usq ad cornu altaris: Cornu qͥp-¬
pe altaris ẽ: exaltatio sacrificii int̾ioris Ubi
cũ uenerimꝰ: ĩam nulla necessitas ẽ. ut sollẽp¬
nẽ diẽ dño de nr̃a lamentatione faciamꝰ Bea-¬
tus qͦ augustinꝰ de eodẽ sublimi altari diui-¬
no. exponens u̾siculũ psalmi Lauabo int̾

Expanded text:
es solemnis constituitur, cum in lacrymas pio amore es solemnis constituitur, cum in lacrymas pio amore ejus assidue mens movetur, cui velut si diceremus: Quandiu ista acturi sumus? quandiu tribulatione afficimur? Illico terminum quousque fieri debeat subjunxit, dicens: usque ad cornu altaris; cornu quippe altaris est exaltatio sacrificii interioris, ubi cum venerimus, jam nulla necessitas est ut solemnem diem Domino de nostra lamentatione faciamus. Beatus quoque Augustinus de eodem sublimi altare dicit, exponens versiculum psalmi:
Abbreviated transcription (Latin):
ec u̾ba mysterii. tã ꝓfunda.tam mira. & stu¬
penda. qͥs ꝯp̃hendere sufficiat: qͥs inde digne
aliqͥd loquat᷑. Magis uen̾anda sunt & pauen¬
da: quã & discitienda Beatꝰ tam̃ gregorius
idoneus tanti saitramenti utterpres. in quo¬
dam loco aliqͥd de his tanquã de re meffabi¬
li: pene ineffabilit̾ loquit᷑. Qͥs enĩ fidehũ inqͣt
habere dubiũ possit. in ipsa immolationis ho¬
ra. ad sac̾dotis uocẽ celos aꝑiri: In illo iħu xp̃i
mysterio angełoꝵ choros adesse: sũmis ima
sociari. t̾ram celestib iungi. unũ qͥd ex uisibi¬
libꝰ atq muisibilibꝰ fieri᷑ Idem d̾ doctor qͦmͦ ac-¬
cipiendũ sit sublime altare idi. in ꝯspectu di¬
uinȩ maiestatis eiꝰ. quodã loco subtilit̾ osten¬
dit: exponens illũ u̾siculũ psalmi. constituite
diẽ sollẽpnẽ in confrequentationibꝰ. usq ad cor-¬
nu altaris Dies inqͥt sollẽpnis ẽ dño: ꝯpuncti¬
o cordis nr̃i S tunc in confrequentatione di-¬

Expanded text:
ec verba mysterii tam profunda, tam mira et stupenda quis comprehendere sufficiat? quis inde digne aliquid loquatur? magis veneranda sunt et pavenda quam discutienda. Beatus tamen Gregorius, idoneus tanti mysterii interpres, in quodam loco aliquid de iis tanquam de re ineffabili pene ineffabiliter loquitur . Quis enim fidelium, inquit, habere dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Jesu Christi mysterio angelorum choris adesse, summis ima sociari, terram coelestibus jungi, unum quid ex visibilibus atque invisibilibus fieri? Idem etiam doctor quomodo accipiendum sit sublime altare Dei in conspectu divinae majestatis ejus quodam loco subtiliter ostendit, exponens illum versiculum psalmi: Constituite diem solemnem in confrequentationibus usque ad cornu altaris . Dies, inquit, solemnis est Domino conjunctio cordis nostri; sed tunc in confrequentatione di
Abbreviated transcription (Latin):
catiꝰ ꝯm̃darent᷑. Admonet᷑ gͦ tota eccła. &
dicit᷑ ei a sac̾dote. oremꝰ ẜ orat eccła cũ sa¬
cerdote: non uoce s corde.Labia clausa stͣ:
s patet conscientia: Silentiũ est: & clamat
pectus: s in aurib dĩ. Ille audit: qui mise¬
retͥ. Nam & susanna cũ dãpnaret᷑ ab inustiᷤ
iudicibꝰ tacebat. & orabat Os eiꝰ non audi¬
ebat᷑ ab hominibꝰ: cor eiꝰ clamabat ad dm̃
Hũquid qͥa uox eiꝰ ore corporis ñ ꝓcessit:
ꝓpterea exaudiri ñ meruit. Exaudita
est illa: S quando orauit: nemo hominũ
sciuit Orat gͦ sacerdos simul cũ eccła: con¬
uersus ad dm̃. & dicit: Preceptis salutaribꝰ
enĩ p̾ceptũ nob̾ est salutare. id ÷ ad salutẽ
mãm ꝓficiens: quo nos unigenitꝰ filiꝰ ꝑ laua-¬
crũ regenationis. & spm ad optionis dĩ filios
effectos. dicere monuit. dicere iussit ꝙ ñ hu
mana. s diuina sua institutione. ipse nob̾ oran-¬
di formã instituit: Et ut dõ audeamꝰ dicere

Expanded text:
. Admonetur ergo tota Ecclesia, et dicitur a sacerdote Oremus, et orat Ecclesia cum sacerdote, non voce, sed corde: labia clausa sunt, sed patet conscientia: silentium est, clamat pectus, sed auribus ille audit qui miseretur. Nam et Susanna dum damnaretur ab injustis judicibus, tacebat et orabat: os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum. Nunquid quia vox ejus ore corporis non processit, opterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa, sed quando oravit, nemo hominum scivit. Orat ergo sacerdos simul cum Ecclesia, conversus ad Dominum, et dicit: Praeceptis salutaribus enim praeceptum nobis est salutare, id est, ad salutem nostram proficiens, quo nos unigenitus Filius per lavacrum regenerationis et spiritum adoptionis Dei filios effectos, mana, sed divina institutione ipse nobis orandi formam tribuit, ut Deo audeamus dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
uificet᷑ Hoc ẽ enĩ manducare illã escã. &
illũ bibere potũ: in xp̃o man̾e. & illũ manen¬
tẽ in se habere: sic̾ ipse dic̾: Qͥ manducat
meã carnẽ. & bibit meũ sanguinẽ: in me manet
& ego in illo S equit᷑ in mysterio S upra qͥ

Expanded text:
vificetur. Hoc est enim manducare illam escam, et vificetur. Hoc est enim manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere, sicut ipse dicit: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem in me manet, et ego in illo . Sequitur in mysterio. 65. Supra quae
Abbreviated transcription (Latin):
destenidit de cęlo: & dat uitã mumdo ꝓ alio loco
dicit. Qͥ manducat hunc panẽ.: iiuet in etͥnum
Et qd̾ iste sit panis corporis sui: ipse exponit di-¬
cendo .ẜ panis quẽ ego dabo caro mea ẽ: ꝓ mun¬
di uita Ergo & calix sanguinis eiꝰ calix ẽ salutiᷤᷤ¬
ȩt̾ne: qr sanguis ille ꝓ multis effusus ẽ in re-¬
missione peccatoꝵ. ut saluũ faceret ppłm suu̾
a peccatis eoꝵ De hoc canit᷑ in psalmo C alicẽ
salutaris accipiã: & nom̃ dñi inuocabo Est e¬
nĩ calix iste salutaris accipienti. & in sacra¬
m̃ti ꝑceptione. & in passionis imitatione:
scͣ a sci̾s martyribꝰ acceptꝰ est Hunc panẽ
significauit manna: hunc panẽ tͥbuit altare
corpore homo fuerit: accipiet de xp̃i spũ:
Sic̃ aut̃ corpꝰ nrm sine spũ nͥ pot̾ uiuere.
sic ñ habebit spm̃ uitȩ. nisi qͥ in xp̃i corpo-¬
re fuerit inuentꝰ Qͥ uult uiuere accedat.
credat: uiuat dõ de dõ in corporet᷑ ut ui¬

Expanded text:
ndit de coelo et dat vitam mundo . Et alio loco dicit: Qui manducat hunc panem, vivet in aeternum . Et quod iste sit panis corporis ipse exponit dicendo: Et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . Ergo et calix sanguinis ejus, calix est salutiguis ille pro multis effusus est in remissionem peccatorum, ut salvum faceret populum suum a peccatis eorum. De hoc canitur in psalmo: Calicem salutaris accipiam et nomen Domini invocabo . Est enim calix iste salutaris accipienti, et in sacramenti perceptione, in passionis imitatione, sicut a sanctis martyribus acceptus est. Hunc panem significavit manna, hunc panem tribuit altare corpore homo fuerit, accipiet de Christi spiritu. Sicut autem corpus nostrum sine spiritu non potest vivere, sic non habebit spiritum vitae, nisi qui in Christi corpore fuerit inventus. Qui vult vivere, accedat, credat, vivat Deo de Deo; incorporetur, ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seipsã clamat istã uocẽ Dilectio ipsa. uox
est. Hec de sublimi altari di in ꝯspectu diuinȩ
maiestatis eiꝰ. necessario in hoc loco ex scõꝵ pa¬
trũ uerb̃̾ posita st̃: ne qͥs carnalit̾ cogitans⁊
estimet in cęlis esse altare corporeũ. ex celesti si¬
ue suꝑ felesti corpore factũ: sed potiꝰ uixta sp̃a¬

Expanded text:
per se ipsam clamat istam vocem: Dilectio ipsa vox per se ipsam clamat istam vocem: Dilectio ipsa vox est. Haec de sublimi altare Dei in conspectu divinae majestatis ejus necessario in hoc loco ex sanctorum Patrum verbis posita sunt, ut quis carnaliter cogitans, aestimet in coelis esse altare corporeum, ex coelesti sive supercoelesti corpore factum; sed potius, juxta sen
Abbreviated transcription (Latin):
illũ u̾siculũ: & introibo ad altare dĩ. ad dm̃ qͥ
letificat iuuentutẽ mea : de eadẽ re sic dic̾ Est
enĩ quoddã dĩ inuisibile : ad qd̃ ñ accedit Iniustꝰ.
Ille solꝰ accedit : qͥ ad istud securꝰ accedit Illic in¬
ueniet uitã suã: qui in isto dise̾nit causã suã:
Qͣle ibi sacrificiũ ẽ: Ipse qͥ intrat: assumit᷑ in
holocaustũ. ẜ repetit aliis u̾bis: qͥd hoc altare
quẽ & beatꝰ gregoriꝰ: Si enĩ est inqͥt in ilomo
illa sempit̾na sacͥficiũ laudis & sac̾dos sempit̾¬
nus: est & altare sempit̾nũ. pacata mens ipsa
iustoꝵ Non gͦ sufficiat in t̾ra dies sollẽpnis.¬
ĩsta: quo agnꝰ o ccisus ẽ: s ꝯstituite illũ in con¬
denfis: scͥpturarũ alta & secreta rimantes.
usq ad eiꝰ diuinitatẽ ꝓ qͥd ibi aliud nͥ laudes
cantabimꝰ: qͥd ibi ahud dicemꝰ. nisi ds̃ m̃s es ai.
& ꝯfitebor tͥ. ds m̾s estu & exaltabo te Non stre¬
pitu u̾boꝵ ista dicemꝰ : s dilectio in herens illi.

Expanded text:
o ad altare Dei, ad Deum qui laetificat juventutem meam, de eadem re sic dicit: Est enim quoddam altare invisibile, ad quod non accedit injustus, ille solus accedit qui ad istud securus accedit. Illic inveniet vitam suam, qui in isto discernit causam suam; quale ibi sacrificium est, ipse qui intrat assumetur in holocaustum. Et repetit aliis verbis quid hoc altare quem et beatus Gregorius: Sic enim est, inquit, in domo illa sempiterna sacrificium laudis, et sacerdos sempiternus est, et altare sempiternum, pacata mens ipsa justorum. Non ergo sufficiat in terra dies ille solemnis quo Agnus occisus est, sed constituite illum in condensis sempiternum, alta et secreta rimantes, usque ad ejus divinitatem. Et quid ibi aliud, nisi laudes cantabimus? quid ibi aliud dicemus, nisi Deus meus es tu, et confitebor tibi; Deus meus es tu, et exaltabo te? Non strepitu verborum istud dicemus, sed dilectio inhaerens illi,
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ. erat enĩ sac̾dos dĩ altissimi. benedixit
abrahã Cuiꝰ & sacerdotũ ⁊ sacrificiũ tantũ
magnificat᷑ : ut dicat de eo apłs. ad hebreos¬
scribens. Primũ quidẽ melchisedech. qͥ int̾p̃¬
tat᷑ rex iusticie. deinde rex salem. qd̃ ẽ rex
pacis: sine patre.sine matre. sine genealogia
neq initiũ dierũ. nꝑe finẽ uitȩ habens. as

Expanded text:
enim sacerdos Dei altissimi, et benedixit Abraham , cujus sacerdotium et sacrificium tantum magnificatur, ut dicat de eo Apostolus: Primum quidem Melchisedech, qui interpretatur rex justitiae, deinde rex Salem, quod est rex pacis, sine patre, sine matre, sine genealogia, neque initium dierum neque finem ha
Abbreviated transcription (Latin):
da memores sint parit̾ sac̾dotes & ppłus. uni¬
u̾sa uidelicet eccła. beate passionis eiꝰ:. ẜ uere
beatȩ : quȩ sine peccato suscepta. totiꝰ mundi
peccata deleuit Et qr ñ solũ ut apłs ait mortu
us ꝓpt̾ delicta nĩa. s ꝙ̃ resurrexit ꝓpt̾ iustificati¬
onẽ niãm: ac sic mortẽ nia̾m moriendo destrux̃:
& urtã refurgendo reparauit: Memores simus
resurrectionis eiꝰ ab inferis: ꝑ qm spoliato in

Expanded text:
sacerdotes et populus, universa videlicet Ecclesia, beatae passionis ejus. Et vere beatae, quia sine peccato suscepta, totius mundi peccata delevit, et quia non solum, ut Apostolus ait: Mortupropter delicta nostra, sed etiam resurrexit propter justificationem nostram, ac sic mortem nostram moriendo destruxit, et vitam resurgendo reparavit? Memores sumus resurrectionis quoque ejus, per quam spoliavit in
Abbreviated transcription (Latin):
itaq omp̃c ds̃ ut placabilis & ꝓpiciꝰ factꝰ sereno
uultu. id ÷ declarata bonitatis & pietatis suȩ p̾¬
sentia. respiciat dignant̾ eccłȩ suȩ mun̾a  ac¬
cepta ac bene placita habeat sic̾ mun̾a pueri
sui iusti abel. cuiꝰ & fides & iusticia. & oblatiõis
acceptatio. & in lege uet̾i ꝯm̃dat᷑ ubi scͥptũ ẽ.
& respexit ds̃ ad abel & ad mun̾a eiꝰ. & in eugłio

Expanded text:
tens Deus, ut, placabilis ac propitius factus, sereno vultu, id est declarata bonitatis et pietatis suae praesentia, respiciat dignanter Ecclesiae suae munera, et accepta et beneplacita habeat, sicut munera pueri sui justi Abel, cujus fides et justitia et oblationis acceptio et in lege veteri commendatur, ubi scriptum est: Et respexi
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine egressa ẽ uinũ de uera carnis erus
uite cũ aqua expressũ ostendit:. Hȩc sunt
enĩ sacram̃ta eccłȩ. sine qͥb ad uitã quȩ ue¬
ra uita ẽ ñ intrat᷑ Ille sanguis in remissioe
fusus ẽ peccatoꝵ: aqua illa salutare tẽꝑat po¬
culũ Hȩx & lauachrũ p̃stat & potũ: Hoc totũ
dnicȩ oblationis mysteriũ. quanta pietate &
amore agendũ & accipiendũ sit: cõmendar
nob ipse dñs dicendo Hec qͦtienscũq feceritiᷤᷤ.
in mei memoriã facietis Qd̾ exponens apłs

Expanded text:
sanguine / egressa vinum de vera carnis eius sanguine / egressa vinum de vera carnis eius vite cum aqua expressum ostendit. Haec sunt enim sacramenta ecclesię, sine quibus ad vitam, quę vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum, aqua illa salutare temperat poculum: Haec et lavacrum pręstat et potum. Hoc totum dominicae oblationis mysterium quanta pietate et amore agendum et accipiendum sit, commendat nobis ipse dominus, dicendo: Hęc, quotienscumque feceritis, in mei memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
dñabit᷑: tam̃ in se ipso ĩmortalit̾ atq incorrupti¬
bilit̾ uiuens: ꝓ nob̾ iterũ in hoc myst̾io sꝗerȩ ob¬
lationis ĩmolat᷑ ẜius qͥppe ibi corpꝰ sumit᷑: eiꝰ ca¬
ro in ppłi salute partit᷑: eiꝰ sangius nͥiani inma¬
nꝰ infideliũ: s in ora fideliũ fundit᷑. Hinc gͦ pen¬
semꝰ. quale sit ꝓ nob̾ hoc sacrificiũ: qd̾ ꝓ absolitr¬

Expanded text:
iter atque incorruptibiliter vivens pro nobis iterum hoc mysterio sacrae oblationis immolatur. Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro populi salute partitur; ejus sanguis non in manus infidelium sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus quale sit
Abbreviated transcription (Latin):
tõmagis reconciliati salui erimꝰ in uita ipsiꝰ Noc
ͦ agendũ. hoc frequentandũ ꝯm̃dauit ecelsẽ
quousq ipse ueniat in fine scłi. qnͣ erit Icõ¬
rũ reqͥes. ñ adhuc in sacram̃to spei qͦ in hhoc
tẽpore consociat᷑ eccła. quancdu bibit᷑ qd de xp̃i la¬
tere manauit: s iam in ipsa ꝑfectione salitts
et̾nȩ: cũ tradet᷑ regnũ dõ patri: ut in illa ꝑspicua
ꝯtẽplatione incõmutabilis ueritatis. nullis mysti¬

Expanded text:
onciliati salvi erimus in vita ipsius. Hoc ergo agendum, hoc frequentandum commendavit ecclesię, quousque ipse veniat infine sęculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur ecclesia, quamdiu bibitur, quod de Christi latere / manavit, sed tam in ipsa perfectione salutis aeternę, cum tradetur regnum deo et patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis mysteri
Abbreviated transcription (Latin):
In eoꝵ gͦ ꝯmunione ⁊ memoriȩ uenatione. tan¬
qm in uero tẽplo di: offert deuotio fidelum
dõ uota & mun̾a sua ꝓ iđo ft̾ ꝯmunicantes eoꝵ
memoriȩ tanꝗͣ filii patrũ: ⁊ sectatores p̾ceden¬
tiũ. Quid est enĩ ꝯmuni cantes: nisi ꝯmunionẽ
s societatẽ tenentes :  qͥd est eoꝵ memoria ue-¬
nerariꝰ nͥ cũ pietate & humilitate eoꝵ uestigia
tiatio: ait Ut & uos societatẽ habeatis nobiscum
ꝓne qͥs ꝯtẽpnendã putaret hanc societatẽ tanqͣm
hominũ: ꝯtinuo subiunxit ẜ societas nr̃a sit cũ
patre ⁊ filio eiꝰ iħu xp̃o: manifeste ostendens. qͥa

Expanded text:
riae veneratione tanquam in templo vero Dei, offert devotio fidelium Deo vota et munera sua, et ideo fiunt communicantes eorum memoriae tanquam filii patrum et sectatores praecedentium. Quid est enim communicantes, nisi communionem et societatem tenentes? Et quid est eorum memoriam venerari, nisi cum pietate et humilitate eorum vestigia tiatio, ait: Ut et vos societatem habeatis nobiscum. Et ne quis contemnendum putaret hanc societatem tanquam hominum, continuo adjunxit: Et societas vestra sit cum Patre et Filio ejus Jesu Christo, manife
Abbreviated transcription (Latin):
tis panẽ hunc & calice̾ bibetis: mortẽ dñi an¬
nuntiabitis donec ueniat Illiꝰ gͦ panis & cali-¬
cis olatio: mortis x p̃i est cõmemoratio & annuntiatio
Qusȩ ñ tam u̾bis qm mysteriis ipsis agit᷑: ꝑ quȩ nr̃is
m̃tsib mors illa p̃ciosa altiꝰ & fortiꝰ cõmendat᷑. Qͥd ẽ

Expanded text:
panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis, donec veniat . Illius ergo panis et calicis oblatio mortis Christi est commemoratio, et annuntiatio, quae non tam verbis quam mysteriis ipsis agitur, per quae nostris mentibus mors illa pretiosa, altius et fortius commendatur. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipientẽ. rationabile obsequiũ urm. Ut eni
hoc apłs diceret: utiq de spãli sacrificio loqueba¬
tͣ. Unde & alibi ait Necesse est gͦ exemplaria qͥ¬
de̾ cȩlestu̾ his mundari: ipsa autͣ in cęlestia me-¬
lioribꝰ hostiis qͣm istis Ut enĩ corda fidelũ fie-¬
rent celestia. & sic̾ portauerant imaginẽ t̾re-¬
ni.portarent & imaginẽ eiꝰ qͥ de cęlis ẽ ꝓ qua¬
lis cȩlestis tales fierent & celestes: ñ brutoꝵ ani¬
malũ cruore: s rationabili sanguinis xp̃i ob
latione mundari debuert̾ Qͥ ut idem testat᷑¬
apłs ꝑ spm scm̃ semeripsũ obtulit ĩmaculatũ
dõ H ec nãq nob̾ in sacram̃to corporis ⁊ sangui¬
nis filii dĩ cotidie instaurat᷑ Hoc corpꝰ & hic san¬
guis. ñ in spicis & in sarm̃tis colligit᷑: s certa
consecratione mysticꝰ fit nob̾: non nascit᷑. Cum
panis & uuini creat᷑a: in sacram̃tũ carnis & san¬
guinis eiꝰ. in effabili sp̃c scificatione tͣnffert᷑.

Expanded text:
cipientem rationabile obsequium nostrum. Ut enim hoc Apostolus diceret, utique de spiritali sacrificio loquebatur. Unde et alibi ait: Necesse est ergo exemplaria quidem coelestium his mundari ; ipsa autem coelestia melioribus hostiis quam istis. Ut enim corda fidelium fierent coelestia, et, sicut portaverant imaginem terreni, portarent et imaginem ejus qui de coelis est, et qualis coelestis tales fierent et coelestes, non brutorum animalium cruore, sed rationabili sanguinis Christi cruore mundari debuerunt; qui, ut idem testatsemetipsum obtulit immaculatum Deo. Hoc namque nobis in sacramento corporis et sanguinis Filii Dei quotidie instauratur. Hoc corpus et hic sanguis non in spicis et in sarmentis colligitur, sed certa consecratione mysticus fit. Novus non nascitur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ine
Abbreviated transcription (Latin):
des scđm spem uitȩ ȩt̾nȩ: e reꝓmissionẽ accipi¬
unt qͥ uocati st̃ ȩt̾nȩ hereditatis: Et idõ sangͥs
ille uere noui & et̾ni est testam̃ti: q nos a uetꝰ¬
tate in nouat. ad ȩt̾nã hereditatẽ ꝑducit Hinc
eacharias ꝓpħa uelut ad ipsũ loquens dñm ait:
Tu qͦ in sanguine testam̃ti tui emisisti uinctos
tuos de lacu in qͦ non erat aqua: qr uidelicet
ꝑ huiꝰ sanguinis effusionẽ & antiqui iusti spe
ficturȩ redẽptionis deuincti. ab inferni claustris edu
& de lacu miseriȩ ac de luto fecis eripiunt᷑: Itẽ qd̾ hic
dr̃. mysteriũ fidĩ. & in illis u̾bis dnĩ quibꝰ mysteriũ
forporis & sanguinis sui tradidit ñ legit᷑. uidetur
hoc eodẽ sacram̃to qͥbusdã discipłis nͥ credentibus.
loquens ait Uerba ꝗͤ ego locutꝰ sũ uobis: spẽ ⁊ ui¬

Expanded text:
et repromissionem accipiunt, / qui vocati sunt, aeternae hereditatis. Et ideo sanguis ille vere novi et aeterni est testamenti, quia quos a vetustate innovat, ad aeternam hereditatem perducit. Hinc Zacharias propheta, velut ad ipsum dominum loquens, ait: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non erat aqua. Quia videlicet per huius sanguinis effusionem et antiqui iusti, spe futurae redemptionis devincti, ab inferni claustris educet de lacu miserię ac de luto fecis eripiuntur. Item quod hic dicitur 'mysterium fidei' et in illis verbis domini, quibus mysterium corporis et sanguinis sui tradidit, non legitur, videtur hoc eodem sacramento quibusdam discipulis non credentibus loquens ait: Verba, quę ego locutus sum vobis, sp
Abbreviated transcription (Latin):
hoc om̃s : hoc ẽ enĩ corpꝰ meu̾: Simili modo pꝰea¬
qm cenatũ est. accipiens & hunc p̾clarũ calice̾
Aitendat fidelis qͥsq qͥd est qd̃ dic̃ hunc Uide¬
licet qr calix quẽ sac̾dos catholicꝰ sacrificat. ñ
est aliꝰ nͥ ip̃se quẽ dñs apłis tͣdidit: Sic̾ ergo
de fariguine : sic qͦ corpore sentiendũ & teꝰ¬
nendũ est Qd̃ aut̃ preclaru̾ calicẽ dicit: ma¬
nifeste de psalmo suptum ẽ uͥ canit᷑. ꝓ calix
qͥ sanguis offertͣ ĩmaculatꝰ: nulla peceati nebu¬
la tactꝰ. Hoc poculo fidehũ in ebriat᷑ affectꝰ.
ut leticiã induat de remissione peccati. Hac
ebrietate animꝰ ñ ꝯfundit᷑ : s ꝯsecrat᷑ Item¬

Expanded text:
s; hoc est enim corpus meum. Simili modo posteaquam coenatum est, accipiens et hunc calicem praeclarum. Attendat fidelis quisque, quid est quod dicat hunc, videlicet quod calix, quem sacerdos catholicus sacrificat, non est alius, nisi ipse quem Dominus apostolis tradidit. Sicut ergo de sanguine, sic quoque de corpore sentiendum et tenendum est. Quod autem praeclarum calicem dicit, manifeste de psalmo sumptus est: Et calix quo sanguis offertur immaculatus, nulla peccati macula tectus. Hoc poculo fidelium inebriatur affectus, ut laetitiam induat de remissione peccati. Hac ebrietate animus non confunditur, sed consecrat
Abbreviated transcription (Latin):
teris testam̃ti t̾renis oꝑibꝰ ante ponitur
.ẜ. in imolatione unici & dilecti filii abiahe
ĩmolatio eiꝰ p̃signabat᷑ de quo dicit pat̾ Hic
re erat significatio sacrificii xp̃i: ut inde p̃¬
dictũ sit. Tu es sac̾dos inet̾nũ: scd̾m orditiẽ
melchisedech Sequit᷑ in mysterio Suppli¬

Expanded text:
teris Testamenti terreni operibus anteponitur, teris Testamenti terreni operibus anteponitur, et in immolatione unici et dilecti filii Abrahae immolatio ejus praefigurabatur, de quo dicit Pater: Hic ra erat significatio sacrificii Christi, ut inde praedictum sit: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Sequitur in mysterio: 66. Suppli
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ sanctũ sacrificiũ immaculatã hostiã. ad su¬
ꝑiora referendũ uidet᷑. itbi dictũ est. supͣ
quȩ ꝓpicio ac sereno uultu respicere digne¬
ris: ut ad ꝯplendã peticionẽ subrunctũ sit
Hoc aut̾ tantũ exorat᷑ om̃po ds: uidelicet
ut sacrificiũ eccłe ita acceptũ habeat. ut sac̾¬
ficiũ iusti abel. & patͥarchȩ abrahȩ. & sũmi
sac̾dotis melchisedech: qr i in illis antiquis
sacrificiis imago erat huiꝰ ueri sacrificii:
Et hoc ipsũ uni dõ auctori ut riꝰq testam̃ti
& u triꝰq sacrificii. ordinatissima tẽpoꝵ dispo¬
sitione. tunc placebat in p̃figuratione uentu¬
rȩ ueritatis: qd̾ & nc̃ placet in adimpletione
eiusdẽ ueritatis Nam & in sacrificio abel
qd̾ de pͥmogenitis ouiũ & adipibꝰ earũ ob¬
latũ. sacrificio cam qd̾ ex t̾re fructibꝰ offere¬
bat᷑ p̃ latũ est. noui testam̃ti fides p̃figura¬
bat᷑. Quȩ ex innocentia grę dm̃ laudans ue¬

Expanded text:
gitur sanctum sacrificium, immaculatam hostiam, ad superiora referendum esse videtur, ubi dictum est: Super quae propitio ac sereno vultu respicere digneris, ut ad complendam petitionem subjunctum sit. Hoc autem totum exoratur omnipotens Deus, ut sacrificium Ecclesiae ita acceptum habeat, ut sacrificium justi Abel, et patriarchae Abrahae, et summi sacerdotis Melchisedech; quia et in illis antiquis sacrificiis imago erat hujus veri sacrificii, et hoc ipsum uni Deo auctori utriusque Testamenti et utriusque sacrificii ordinatissima temporum dispositione tunc placebat in praefiguratione venturae veritatis, quod et nunc placet in adimpletione ejusdem veritatis. Nam et in sacrificio Abel, quod de primogenitis ovium et adipibus earum oblatum, sacrificio Cain quod ex terrae fructibus offerebatur, praelatum est, Novi Testamenti fides praefigurabatur, qua innocentia gratiae Deum laudans, Ve
Abbreviated transcription (Latin):
tas eccłȩ offerentis ostendit᷑. quando in illa sacroscã
ob̾latione. ꝯmunis seruitꝰ exhibet᷑ dõ. tam a sacer¬
dotibꝰ quã a cuncta familia domꝰ dĩ Hȩc aut̃ ẽ fer¬
uitus. quȩ nulli alii debetͣ. nec sc̃is angłis. nec sanctis
animabꝰ. nisi uni dõ uiuo & uero : de quo nob̾ p̾¬
cipit᷑. Dnmͣ tlm tuũ ad orabis. & illi soli serui¬
es ꝙ si enĩ ab hoĩe fit uł offert᷑ : tam̃ sacrifici¬
ũ res diuina ẽ Unde & alibi diuina lege p̾cipi¬
t᷑ Sacrificans diis eradicabit᷑ nͥ año soli U̾nde
merito illi in celestibꝰ sedibꝰ ꝯstituti ĩmortales &
beati: qr nos mortales & miseros ut immortales
beatiq simꝰ misericordit̾ diligunt. nolunt sibi
sacrificari. s ei cuiꝰ & ipsi nobiscũ sacrificium
se ẽẽ nouerunt: Cũ ipsis enĩ sumꝰ una ciuitas
dĩ: cuiꝰ dr̃ in psalmo Głosa dicta st̃ de te: cuitas
dĩ Cuiꝰ pars in nob̃ ꝑegrinat᷑: pars in illis opitu¬

Expanded text:
tas Ecclesiae offerentis ostenditur, quando in illa sacrosancta oblatione communis servitus exhibetur Deo tam a sacerdotibus quam a cuncta familia domus Dei. Haec autem est servitus quae nulli alii debetur, nec sanctis angelis, nec sanctis animabus, nisi uni Deo vivo et vero, de quo nobis praecipitur: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Etsi enim ab homine sit vel offertur, tamen sacrificium res divina est, unde et alibi divina lege praecipitur: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli. Unde merito illi in coelestibus sedibus constituti immortales et beati, quia nos mortales et miseros, ut immortales beatique simus misericorditer diligunt; nolunt nos sibi sacrificari, sed ei, cuius et ipsi nobiscum sacrificium se esse nouerunt. Cum ipsis enim sumus una ciuitas Dei, cui dicitur in psalmo: Gloriosissima dicta sunt de te, ciuitas Dei; cuius pars in nobis peregrinatur, pars in illis opitu
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ paracliti uirtute. & celesti benedictione. scm
corpꝰ & sanguinẽ siui esse ꝑfic̾ Qd̃ aut̃ de pa¬
ne ait. accipite & manducare ex hoc om̃s: Simi¬
lit̾ aut̃ & de calice. accipite & bibite ex eo os.
ꝯm̃datio ẽ unitatis & pacisꝰ ut ꝑ hoc myst̾iu
xpo participantes. unu̾ om̃s simꝰ in illo: sicͥ
apłs affirmat dicens: Non ẽ iudeus neq gre-¬
cus: ñ est seruus neq liber: ñ ẽ masculus

Expanded text:
s paracliti virtute et coelesti benedictione sanctum corpus et sanguinem suum esse perficit. Quod autem de pane ait: Accipite et manducate ex hoc omnes; similiter et de calice: Accipite et bibite ex eo omnes, commendatio est unitatis et pacis, ut per hoc mysterium Christo participantes, unum omnes simus in illo, sicut Apostolus affirmat, dicens: Non est Judaeus neque Graecus; non est servus neque li
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo p̾ssurã habemꝰ: in illo pacẽ habeamus:
finito aut̃ huiꝰ mortalitatis cursu ab et̾na dãp¬
natione ereptos. in electoꝵ suoꝵ grege nos an¬
num̾are dignet᷑. qͥa ipsa qͦ ꝑhennis regni pdesti-¬
natio. ita ẽ ab omĩpotente dõ disposita. ut ad
hoc electi ex labore ꝑueniant: quatinꝰ postulan

Expanded text:
in mundo pressuram habemus, in illo pacem habeamus. Finito autem hujus mortalitatis cursu, ab aeterna damnatione ereptos, in electorum suorum grege nos annumerare dignetur. Quia ipsa quoque perennis regni praedestinatio ita est ab Omnipotente disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant, quatenus po
Abbreviated transcription (Latin):
stellas cȩli. Nec dubitandũ ẽ fidelũ peticiones ab
spiritibꝰ iustoꝵ sciri qͥa qͥ intꝰ omĩpotentiᷤᷤ do clari¬
tatẽ uident. nullomꝰ credendũ ẽ qr sit foris aliqͥd qd̾
ignorent: Postulat gͦ eccła suffragia scoꝵ martyrũ.
nec tam̃ erigit altaria in qͥbꝰ sacrificet martẏribꝰ.¬
qͥ in mundũ in eiꝰ ꝯfessione uicerunt. suo loco & or-¬
dine nominant᷑. ñ tam̃ a sacerdote qͥ sacrificat in uo-¬
cant᷑. Dõ qͥppe ñ ipsi sacrificat. quãuis in memoriis
sacrificet eoꝵ. qr dĩ sacerdos ẽ ñ illoꝵ: Ipsu uͦ sacri¬
ficiũ corpꝰ est xp̃i Qd̃ ñ offert᷑ ipsis. qͥa hoc ft̃ & ip-

Expanded text:
a spiritibus justorum sciri, quia qui intus omnipotentis Dei claritatem vident, nullo modo credendum est quia sit foris aliquid quod ignorent. Postulat ergo Ecclesia suffragia sanctorum martyrum, nec tamen erigit altaria inquibus sacrificet martyribqui mundum in eius confessione uicerunt, suo loco et ordine nominantur, non tamen a sacerdote, qui sacrificat, inuocantur. Deo quippe, non ipsis sacrificat, quamuis in memoria sacrificet eorum, quia Dei sacerdos est, non illorum. Ipsum uero sacrificium corpus est Christi, quod non offertur ipsis, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dauid pueri sui ꝓ sic̃ sacrificiũ in qͥt patͥarchȩ
nr̃i ab̃rahȩ: Utiq qd̃ sacrificauit in oblatione
unigeniti sui isaac. offerens eu̾ dõ in holo cau¬
stũ. Qd̃ ita acceptũ fuit: ut statĩ mereret᷑ audire ¬
ł meipsit ipsũ iuraui dic̃ dñs. qr fecisti re̾ hanc &

Expanded text:
 sicut sacrificium, inquit, patriarchae nostri Abrahae. Utique quod sacrificium in oblationem unigeniti filii Isaac offerens cum Deo holocaustum, quod ita acceptum fuit ut mereretur audire: Per memetipsum juravi, dicit Dominus, quia fecisti rem hanc,
Abbreviated transcription (Latin):
cietati debent adunari: illamq fidẽ ad discere & etꝰ
sacram̃tis imbui. qmͣ apłi ab ipsa p̾sente in carne
ueritate ꝑceꝑunt: Pro ipsa enĩ & sci̾ martyres
passĩ st̃: & ipsa catholica fundat᷑ eccła cui beate
&̃ glose uirginis partꝰ extitit salutis exorchũ Q ͤ¬
uere semꝑ credit᷑ uirgo: qr uł si dño nascente
corrũꝑet᷑ eiꝰ integritas. ñ iam ille de uirgine nas-¬
ceret᷑: eũq falso qd̾ absit. natũ de uirgine maria
tota ꝯfiteret᷑ eccła Tui ꝓ humani gen̾is salute
uero hoĩ facto. singłari mun̾e datũ est: ut statiꝰ
ex qͦ in ut̾o uirginis ꝯcipi. & homo fieri inciꝑet.
uerus eẽt & ds̃ Unde & eadẽ głosa semꝑ uirgo
maria.uere dĩ genitrix credenda & confitenda ẽ:
Ipsa gͦ in hac uen̾abili ꝯmemoratione scoꝵp̾ pͥma

Expanded text:
ri, illamque fidem addiscere, et ejus sacramentis imbui, quam apostoli ab ipsa praesente in carne Veritate perceperunt. Pro ipsa enim et sancti martyres passi sunt, et ipsa catholica fundatur Ecclesia, cui beatae et gloriosae Virginis partus exstitit salutis exordium. ere semper creditur virgo, quia vel si Domino nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de Virgine nasceretur, cum que falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia, cui pro humani generis salute vero homini facto singulari munere datum est ut, statim ex quo in utero Virginis concipi et homo fieri inciperet, verus esset et Deus: unde et eadem gloriosa semper virgo Maria vera Dei genitrix credenda est et confitenda. Ipsa ergo in hac venerabili communione sanctorum prima