comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͣm alius impitoꝵ aut impioꝵ pu¬
taret. Qunc aut quid etiam ꝓphice signi¬
ficatõnis hu̾it requirend̾ est. Qd̾ excis
młtos qui sibi absente ip̃o ydolũ fabri¬
cau̾unt sine ulla cuiusq̃m ncc̃itudinis
distuctione iussit int̾imi. facile est
ut intlłigatur hoĩm illoꝵ int̾emptõ¬
nem significare uitioꝵ talium qual
illi ad eamd̃ ydolatͥani deflux̾unt. In
talia quippe uitia nos seuire iubet psal¬
mista cum dicit. Irascunimi: ⁊ uolite
peccare. In talia uitia seuire nos iubet
apłs: cum dicit sortificate m̃bra ur̃a
que sunt suꝑ t̾ram. fornicatõm. ĩmũ¬
ditiam. luxuriam. ꝯcupĩam malam.
et auaritiam que est ydoloꝵ seruitus
O quid sibi uelit quod pͥus fecit ut ip¬
sum uitulũ igne comburẽt. minutã
concid̾et. ⁊ in aquam sparg̾et ⁊ potũ
ppło daret: maiorem intentõm ꝑscru¬
tande significatõnis inquirit. St enĩ
tabulas quas digito dei. hoc est opatõ
indignos eos quib eas legẽt indicaun

Expanded text:
ut inpiorum putaret. nunc autem quid etiam propheticae significationis habuerit, requirendum est, quod ex eis multos, qui sibi absente ipso idolum fabricauerunt, sine ulla cuiusquam necessitudinis distinctione iussit interimi. facile est, ut intellegatur hominum illorum interemptionem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idolatriam defluxerunt. in talia quippe uitia saeuire nos iubet psalmus, cum dicit: irascimini et nolite peccare. in talia uitia saeuire nos iubet apostolus, cum dicit: mortificate membra uestra, quae sunt super terram, fornicationem, inmunditiam, luxuriam, concupiscentiam malam et auaritiam, quae est idolorum seruitus. Sed quid sibi uelit, quod prius fecit, ut ipsum uitulum igne conbureret minutatim concideret et in aquam spargeret et potum populo daret, maiorem intentionem perscrutandae significationis inquirit. si enim tabulas, quas digito dei, hoc est operatiindignos eos, quibus eas legeret, iudicauit,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. ⁊ illis inscrutabilib iuditiis
dei apud quem nõ est miquitas. Pro¬
ditum est enĩ nob̃ poc̃m adam fideli elo¬
quio dei: ⁊ qr in illo omnes moriuut᷑.
et qr ꝑ illum poc̃m intͣuit in hũc mũ¬
dum. ⁊ ꝑ poc̃m mors: u̾acit̾ scriptum
est. Et qr ex hac pena corpus corrum
pitur ⁊ aggͣuat aĩam. ⁊ depͥmit t̾re¬
na hĩtatio sensum młta oogitantem
inssimũ nob̃q notissimũ est. Et qr de
hac iusta pena nõ lib̾at nisi dei mi¬
sericors grã: certum est. Et hinc apłs
gemebundus exclamat. Infelix ego
homo. quis me lib̾abit de corpore mor¬
nrm̃. S que sit distributio iudicãtis
et miserantis dei cur alius sic. alius
aut̃ sic occultis fit causis: iustis tam̃
Nõ tñ tõ nescimus omnia ista iuiditio
aut mĩa dei fiert. licet in abdito posi¬
tis m̃suris ⁊ nim̾s ⁊ pondib quib
omuia disponuntur a deo creatore oĩm
que naturalit̾ sunt. nec auctore. s tñ

Expanded text:
uenit et illis inscrutabilibus iudiciis uenit et illis inscrutabilibus iudiciis dei, apud quem non est iniquitas. proditum est enim nobis peccatum Adam fideli eloquio dei; et quia in illo omnes moriuntur, et quia per illum peccatum intrauit in hunc mundum et per peccatum mors, ueraciter scriptum est. et quia ex uat animam et deprimit terrena habitatio sensum multa cogitantem, uerissimum nobisque notissimum est, et quia de hac iusta poena non liberat nisi misericors gratia, certum est. et hinc apostolus gemebundus exclamat: infelix ego homo! quis me liberabit de corpore morm. sed quae sit distributio iudicantis et miserantis dei, cur alius sic, alius autem sic, occultis fit causis, iustis tamen. non tamen ideo nescimus omnia ista iudicio aut misericordia dei fieri, licet in abdito positis mensuris et numeris et ponderibus, quibus omnia disponuntur a deo creatore omnium, quae naturaliter sunt, nec auctore, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
possit quod iniuste uolu̾it. Ac ꝑ hoc in
omnib que humana infirmitas horet
aut ninet. Lola iniquitas ure dampua¬
tur: cet̾a sunt uł tributa naturaꝵ. uł
m̾ita culpaꝵ. Fit aut̃ homo iniquus cũ
pp̃ se ip̃as diligit res pp̃ aliud assum̃das:
et pp̃ aliud appetit res pp̃ se ip̃as diligen¬
das. Sic enum qnͣtũ in ip̃o est ꝑturbat
m se ordinem naturalem: quem lex et̾
na conseruari iubet. Fit aut̃ homo ui¬
aut̃ deo fru pp̃ ip̃m: se ꝙ ⁊ amico ĩ ip̃o
deo pp̃ eumd̾ ip̃m dm̃. Ppt̃ dm̃ enim a¬
mat amicũ: qui dei amorem amat in
amico. Siue aut̃ iniquitas siue iusti¬
tia: nisi ẽẽt in uoluntate nõ ẽẽt in po¬
testate. Porro si in potestate non eẽt
nlłm p̾miũ: ulła pena iusta ẽẽt. Quod
nemo sapit: nisi qui desipit. Ignoran¬
tia u̾o ⁊ infirmitas ut uł nesciat hõ
quid uelle debeat. uł nõ omne quod uo¬
luerit possit: ex occulto penaꝵ ordine

Expanded text:
possit quod injuste voluerit. Ac per hoc in possit quod injuste voluerit. Ac per hoc in omnibus quae humana infirmitas horret aut timet, sola iniquitas jure damnatur: caetera sunt vel tributa naturarum, vel merita culparum. Fit autem homo iniquus, cum propter se ipsas diligit res propter aliud assumendas, et propter aliud appetit res propter se ipsas diligendas. Sic enim, quantum in ipso est, perturbat in se ordinem natrna conseruari iubet. fit autem homo iuautem deo frui propter ipsum seque et amico in ipso deo propter eundem ipsum deum. propter deum enim amat amicum, qui dei amorem amat in amico. siue autem iniquitas siue iustitia, nisi esset in uoluntate, non esset in potestate. porro si in potestate non esset, nullum praemium, nulla poena iusta esset: quod nemo sapit, nisi qui desipit. ignorantia uero et infirmitas, ut uel nesciat homo, quid uelle debeat, uel non omne. quod uoluerit, possit, ex occulto poenarum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
luntas: cur arma portari p̃cepisset
quib eos uti noluisset. U̾mptñ ad
illum cum rõne p̾ciꝑe: ad istos aute
sine retractatõne p̾cepta fac̾e̾ ꝑtinebat
Calumpniosa ergo imꝑitia moyses re¬
p̾henditur ꝙ bella gesserit: qui minꝰ
rep̾hendi debuit. si sua sponte ger̾et
qͣm si iubente deo nõ gereret. Ip̃m u̾o
dm̃ ꝙ talia iusserit audere rephende̾.
uł dm̃ iustum ⁊ bonũ talia iubere po¬
tuisse nõ crede̾. hoĩs est ut mitus lo¬
quar cogitare nõ ualentis. diuine ꝓ¬
uidentie ꝑ cuncta sũma atq ima ten¬
denti. nec nouũ ẽẽ quod oritur. nec pe¬
rtre quod moritur. s in suo singula
queq ordine siue naturaꝵ. siue meri¬
toꝵ. uł credere. uł succedere. uł man̾e.
Hoĩm aut̃ rectam uoluntatem diui¬
ne legi ꝯuingi: mordinatam u̾o cu
piditatem diuine legis ordine oohet¬
ceri. Ut nec bonus aliud qͣm p̃cipitur
uelit: nec malus amplius qͣm ꝑmit¬
titur possit. Ita sane: ut nõ impune

Expanded text:
luntas, cur arma portari praecepisset, luntas, cur arma portari praecepisset, quibus eos uti no- • luisset. uerumtamen ad illum cum ratione praecipere, ad istos autem sine retractatione praecepta facere pertinebat. Calumniosa ergo inperitia Moyses reprehenditur, quod bella gesserit, qui minus reprehendi debuit, si sua sponte gereret, quam si deo iubente non gereret; ipsum uero deum, quod talia iusserit, audere reprehendere uel deum iustum et bonum talia iubere potuisse non credere hominis est, ut mitius loquar, cogitare non ualentis diuinae prouidentiae per cuncta summa atque ima tendenti nec nouum esse, quod oritur, nec perire, quod moritur, sed in suo singula quaeque ordine siue naturarum siue meritorum uel cedere uel succedere uel manere; hominum autem rectam uoluntatem diuinae legi coniungi. inordinatapiditatem divinae legis ordine coerceri; ut nec bonus aliud quam praecipitur velit, nec malus amplius quam permittitur possit; ita sane, ut non impune
Abbreviated transcription (Latin):
gunt ꝙ̃ admod nlła inconstantia p̾cipi¬
entis: s rõne dispensantis ꝓ tpr̃m diu̾¬
sitate p̾cepta uł consilia urͣ ꝑmissa mi
tentur: Nam si dicunt certi misteru
gr̃a hoc detollendo sacculo ⁊ emendo gla¬
dio loquutũ fuisse: cur nõ admittunt
certi mist̾ii gr̃a eumd̾̃ unũ dm̃ tunc
ꝓphas gere bella uississe. nunc apłos ꝓ
hibuisse: Neq enĩ in eo ꝙ ex euͣngłio cõ¬
s obtemꝑantiũ quoq discipłoꝵ facta
sequuta sunt. Nam ⁊ tunc line sacculo
et pera ierunt. ⁊ nicħ eis defuit: sicut
eius int̾rogatio ⁊ coꝵ responsio declara¬
uit: ⁊ nunc dix̾und et cum de gladio
emendo iussisset. Ecce sunt hic duo gla¬
dii. Et ille respondit. Siifficit. Hinc ⁊
petrus armatus inuentus est: cum
aurem ꝑsecutoris abscidit. Ubi spon¬
tanea eius cohercetur audatia: qr nõ
ut iussus fu̾at ferrũ tollere: ita ius¬
sus fu̾at ⁊ ferire. Latebat certe dñi uo¬

Expanded text:
gunt, quemadmodum nulla inconstantia praecipigunt, quemadmodum nulla inconstantia praecipientis, sed ratione dispensantis pro temporum diuersitate praetentur? Nam si dicunt certi mysterii gratia hoc de tollendo sacculo et pera et emendo gladio locutum fuisse, cur non admittunt certi mysterii gratia eumdem unum Deum tunc Prophetas gerere bella jussisse, nunc Apostolos prohibuisse? Neque enim in eo quod ex Evangelio comsed et obtemperantium quoque discipulorum facta secuta sunt. nam et tunc sine sacculo et pera ierunt et nihil eis defuit, sicut eius interrogatio et eorum responsio declarauit. et nunc dixerunt ei, cum de gladio emendo iussisset: ecce sunt hic duo gladii. et ille respondit: sufficit. hinc et Petrus armatus inuentus est, cum aurem persecutoris abscidit: ubi spontanea eius cohercetur audacia, quia non ut iussus fuerat ferrum tollere, ita iussus fuerat et ferire. latebat certe domini uo
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ ip̃o nõ noĩato: ꝓpħiam tñ eius
ubis suis inserit dicens. Uos aut̃
genus electum regale sacerdotium.
gens scã. ppłs adquisitionis: quo uir¬
tutes etus annuntietis qui de tene¬
bris uos uocauit in admirabile lu¬

Expanded text:
quidem ipso non nominato prophetiam tamen eius quidem ipso non nominato prophetiam tamen eius uerbis suis inserit dicens: uos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus adquisitionis, quo uirtutes eius adnuntietis, qui de tenebris uos uocauit in illud admirabile lu
Abbreviated transcription (Latin):
ego nõ ero ur̃ ds̃. Et erit nũs filiorũ
isrł qͣi harena maris que sine m̃sura
est: ⁊ nõ num̾abitur. Et erit in loco uͥ
dcm̃ est eis nõ ppłs meus uos: dicetur
eis. filii dei iui. Et congregabuntur
filii uida ⁊ filii isrł. ⁊ ponent sibimet
caput unũ. Et ascendent de t̾ra: quia
magnus dies terrael. Dicite fratrib
figuram ip̃e dñs ꝑ eamd̃ scripturam
p̾dicatõne testentur: quis est qui au¬
deat dicere nõ pp̃ea uissum ⁊ factum
pp̃ quod se iussisse ⁊ ꝓpham fecisse. ip̃e
m scĩs litt̾is qui iussit exponit:Ait
enim apłs paulus. Ut notas faceret
diuitias głe sue in uasa mĩe. que p̃¬
pauit in gła: quos ⁊ uocanit nõ so
lum ex uideis ũm etiam ex gentib
sicut ⁊ osee dicit uocabo nõ plebem me¬
am plebem ineam. ⁊ nõ dilectam di¬
lectam. Et erit in loco ubi dictũ est
eis. nõ ppłs meus uos: ibt uocabun¬
tur filii det iui. Hoc ergo de gẽtib
ꝓph̾atum paulus ostendit. Unde ⁊
petrus scribens ad gentes. ꝓpheta

Expanded text:
go non ero uester deus. et erit numerus filiorum Israhel quasi arena maris, quae sine mensura est et non numerabitur; et erit in loco, ubi dictum est eis: non populus meus uos, dicetur eis, filii dei uiui. et congregabuntur filii Iuda et filii Israhel et ponent sibimet caput unum et ascendent de terra, quia magnus dies Iezrahel. dicite fratribusfiguram ipse dominus per eandem scripturam praedicatione testentur: quis est, qui audeat dicere non propterea iussum et factum, propter quod se iussisse et prophetam fecisse ipse in sanctis litteris qui iussit exponit? ait enim apostolus Paulus: ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa miseauit in gloriam; quos et uocauit nos, non solum ex Iudaeis, uerum etiam ex gentibus . sicut et Osee dicit: uocabo "non plebem meam plebem meam" et "non dilectam dilectam" et erit in loco, ubi dictum est eis: non populus meus uos, ibi uocabuntur filii dei uiui. hoc ergo de gentibus prophetatum Paulus ostendit. unde et Petrus scribens ad gentes propheta
Abbreviated transcription (Latin):
ut hĩtaret in nob̾. Iam u̾o filio eius
iacob ꝙ ꝓigenti crimine qͣtuor obi¬
tumtur uxores: gen̾ali p̾loquutõne
purgatur. Nñ enim mos erat: cͥmen
nõ erat. Et nunc pp̃ea crimen est: qr
mos nõ est. Alia sunt enĩ pocã ꝯtra
naturam: alia ꝯtra mores. alia ꝯtra
p̾cepta. Que cum ita sint: quid tand̾
criminis est. quod de płib sił hĩtis
uxorib obicitur scõ uiro iacob: Si
naturam consulas: nõ lasciuiendi
s gignendi causa illis mulierib
utebatirr. Si morem: illo tpẽe atq
in illis t̾ris hoc factitabatur. Si p̾¬
ceptũ: ulła lege ꝓhibebatur. Nunc
u̾o cur crim̃ ese si quis hoc faciat: nͥ
qr ⁊ morib ⁊ legib hoc nõ licet: Que
duo quisquis ꝯtempserit. ⁊ si tũmͦ¬

Expanded text:
ut habitaret in nobis? Iam uero filio eius ut habitaret in nobis? Iam uero filio eius Iacob quod pro ingenti crimine quattuor obiciuntur uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos erat, crimen non erat; et nunc propterea crimen est, quia mos non est. alia enim sunt peccata contra naturam, alia contra mores, alia contra praecepta. quae cum ita sint, quid tandem criminis est, quod de pluribus simul habitis uxoribus obicitur sancto uiro Iacob ? si naturam consulas, non lasciuiendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur; si morem, illo tempore atque in illis terris hoc factitabatur: si praeceptum, nulla lege prohibebatur. nunc uero cur crimen est, si quis hoc faciat, nisi quia et moribus et legibus hoc non licet ? quae duo quisquis contempserit, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
fecĩt turpis est. U̾m hoc quod ad mo¬
res humanitatis ꝑtinet dix̃im: ne qͥs¬
qm durus ⁊ sine affectu id ip̃m ꝓ cri
luserit. Tales enim hoĩes inhuinani
si aliquem grauem uirũ ludicrum
aliquid garrientem pu̾is etiam par¬
nulis uiderunt. quo eoꝵ lacteũ sen¬
sum affabili ⁊ nutritoria facilitate
demulcoat tamqͣm delirantem repre¬
bendunt: obliti unde creu̾int. aut in¬
grati ꝙ creu̾int. Quid aut̃ sibi uelit
fecto quisquis ne aliquid errando in
eccłam peccet. secretum uiri eius in
scripturis scĩs diligent̾ intuetur. ⁊
iuenit eum maiestatem suam q̃
in forma dei equalis est patri. parilis¬
par abscondisse in forma serii: ut eiꝰ
capax esse humana infirmitas posset.
eoq modo se ꝯuigi congruent̾ aptaret.
Nuid enim absurdũ mimo quid nõ
guenient̾ futuroꝵ p̾nuntiationi ac¬
commodatũ. si ꝓpħa dei carnale aliqͥd
lusit ut eum cãꝑet affectus uxoris.
cum ip̃m u̾bum dei caro factum sit

Expanded text:
fecerit, turpis est. Verum hoc, quod ad mofecerit, turpis est. Verum hoc, quod ad mores humanitatis pertinet, dixerim, ne quisquam durus et sine affectu id ipsum pro cconjuge sua luserit. Tales enim homines inhumani si aliquem gravem virum ludicrum aliquid garrientem pueris etiam parvulis viderint, quo eorum lacteum sensum affabili et nutritoria facilitate permulceat, tanquam delirantem reprehendunt: obliti unde cregrati. quod ereuerint. quid autem sibi uelit fecto, quisquis, ne aliquid errando in ecclesiam peccet, secretum uiri eius in scripturis sanctis diligenter intuetur, et inuenit eum maiestatem suam, qua in forma dei aequalis est patri, paulisper abscondisse in forma serui, ut eius capax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter futurorum praenuntiationi adcommodatum, si propheta dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet adfectus uxoris, cum ipsum uerbum dei caro factum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
rorem finxit. Genus enĩ rebacce nõ ta¬
citus est. ⁊ eam ꝑ notissimam ꝓpinqui¬
tatem sororem eius fuisse maĩm est.
ut aut̃ tace̾t uxoeem quid mirũ: Aut
quid p̃uum si imitatus est pr̃em cum
cad̾ iustitia defendatur qua pat̾ eius
de simili obiecto inculpatus inuentus
est: Que igitur ꝑ abrabam ꝙ ad hauc
rem ꝑtinet adũsus criminantem fau¬
stum diximus: ead̃ etiam ꝓ ysaac filio
eus ualent. Que recensere nõ est diffi¬
cile. sisi forte studiosoꝵ aliquis querat.
in cuius figure sacram̃to accipiend sit.
ꝙ rex alienigena rebeccam utri stu cõ¬
iugem tunc ẽẽ cognouit. qñ eum cũ
illa laudentem iudit. Nuod nõ oogno¬
uisset nisi cum ꝯuige ille sic luderet.
quõ cum ea que ꝯuiux nõ eẽt ludere
dunt enĩ quodãmodo ad feminei sexꝰ
ifirmitatem: ut aliquid blanda n¬
polar itate uel oitant ues faciant nõ
eñuantes s tempantes nirilem ugorẽ
quod ei que uxor nõ est qui dix̾it aut

Expanded text:
rorem finxerit. genus enim Rebeccae non tarorem finxerit. genus enim Rebeccae non tacitum est, et eam per notissimam propinquitatem sororem eius fuisse manifestum est. ut autem taceret uxorem, quid mirum aut quid prauum, . si imitatus est patrem, cum eadem iustitia defendatur, qua pater eius de simili obiecto inculpatus inuentus est? quae igitur pro Abraham, quod ad hanc rem adtinet, aduersus criminantem Faustum diximus, eadem etiam pro Isaac filio eius ualent. quae recensere non est difficile; nisi forte studiosorum aliquis quaerat, in cuius figurae sacramento accipiendum sit, quod rex alienigena Rebeccam uiri sui coniugem tunc esse cognouit, quando eum cum illa ludentem uidit: quod non cognouisset. nisi cum coniuge ille sic luderet, quomodo cum ea, quae coniux non esset, ludere dunt enim quodam modo ad feminei sexus infirmitatem. ut aliquid blanda hilaritate uel dicant uel faciant, non eneruantes, sed temperantes uirilem uigorem: quod tamen ei, quae uxor no
Abbreviated transcription (Latin):
facto ulłm iustitie testimoniũ ꝑhibu̾it
qua dementia tem̾itatis hic illas lit¬
teras accusare contendunt: cum alus
caꝵ locis aꝑtissime inueniantur diui¬
nis p̾ceptis ista ꝓhiberi: Unde in illa
re gesta de oꝑe filiaꝵ loch narrata ista
sunt nõ laudata. Quedam u̾o enũtiato
dei iuditio: quedam tacito narrari opor¬
tuit. Ut qñ ꝓmitur quid inde iudicaue¬
rit deus. instruatur nr̃a imꝑitia: qñ
aut̃ tacetur uł ex̾deatur ꝑitia. ut quod
alibi dicimus recolamus. uł excutiat᷑
pigritia. ut quod nond̃ nouimus in¬
quiramus. Deus ergo qui nouit et de
hoĩm oꝑe malo facere oꝑa bona. gentes
quas uoluit ex illo semine ꝓpaganit.
nõ scripturas suas scãs pp̃ hõim poc̃a
dampnauit. Prodidit quippe ista non
fecit: ⁊ cauenda ammonuit. nõ ꝓposuit
unitanda. Mirabili sane imprudẽtia
faustus ysaac quoq filium abeahe cͥmi¬
natus est: ꝙ rebeccam que uxor erat so¬

Expanded text:
facto nullum iustitiae testimonium perhibuerit, facto nullum iustitiae testimonium perhibuerit, qua dementia temeritatis hinc illas litteras accusare contendunt, cum aliis earum locis apertissime inueniantur diuinis praeceptis ista prohiberi? unde in illa re gesta de opere filiarum Loth narrata ista sunt, non laudata. quaedam uero enuntiato iudicio dei, quaedam tacito narrari oportuit, ut quando promitur, quid inde iudicauerit deus, instruatur nostra inperitia; quando autem tacetur, uel exerceatur peritia, ut, quod alibi didicimus, recolamus, uel excutiatur pigritia, ut, quod nondum nouimus, inquiramus. deus ergo, qui nouit et de hominum opere malo facere opera bona, gentes, quas uoluit, ex illo semine propagauit, non scripturas suas propter hominum peccata damnauit. prodidit quippe ista, non fecit, et cauenda admonuit, non proposuit imitanda. Mirabili sane inpudentia Faustus Isaac quoque filium Abrahae criminatus est, quod Rebeccam, quae uxor erat, so
Abbreviated transcription (Latin):
bra uina miscentib. aut fortasse nec
nuxta crebro porrigentib consentiret
aut crederet: Iu ad hoc filias nimiã
tristitiam fingentes ita uoluit ꝯso¬
lari ut illius destitutõnis ⁊ mat̾ni luc¬
tus dolor de cogitatõne m̃tis ebrie fu¬
garetur: etiam ip̃as tantũdem bibete
existimans. ⁊ aliqua fraude agentes
ne biberent : S etiam talem tristib
suis adhibere consolatõm. quõ uirum
iustũ decuerit. nõ uidemus. An aliqua
sodomitaꝵ arte pessima etiam paucis
poculis prẽm sic mebriare pocuerũt.
ut illud pcc̃m cum ignorante. uł po¬
tius de ignorante &mitt̾ent.: S mir̃
si hoc scriptura diuina tacuisset: uł
seruũ suum ds̃ sine aliquo uolunta¬
tis eius uitio ꝑpeti sineret. Nos tam̃
scripturas sc̃as nõ hoĩm pcc̃a defen¬
dimus. fon aut̃ sic de huius facti
iusti hot̃es in illis libris appellentur. ut
si uoluint peccare nõ possinc. Cum ergo
i lict̾is quas isti rep̾hendunt d̾s̃ huic

Expanded text:
bra uina miscentibus aut fortasse nec bra uina miscentibus aut fortasse nec mixta crebro porrigentibus consentiret aut crederet? an ad hoc filias nimiam tristitiam fingentes ita uoluit consolari, ut illius destitutionis et materni luctus dolor de cogitatione mentis ebriae fugaretur, etiam ipsas tantundem bibere existimans et aliqua fraude agentes ne biberent? sed etiam talem tristibus suis adhibere consolationem quomodo uirum iustum decuerit, non uidemus. an aliqua Sodomitarum arte pessima etiam paucis poculis patrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum ignorante uel potius de ignorante conmitterent ? sed mirum, si hoc scriptura diuina tacuisset uel seruum suum deus sine aliquo uoluntatis eius uitio perpeti sineret. Nos tamen scripturas sanctas, non hominum peccata defendimus, sic autem de huius facti iusti homines in illis libris appellentur, ut si uoluerint peccare. non possint. cum ergo in litteris. quas isti reprehendunt, deus huic
Abbreviated transcription (Latin):
orbe t̾raꝵ: neq enim discern̾e pocerant
quousq ignis ille seuerit misce̾ se prĩ
uolu̾unt. Que potius quid̃ nũqͣm ẽẽ m¬
tres. qͣm sic uti pr̃e debũunt umptñ¬
młtũ int̾est ꝙ ea causa use sunt: qͣm si
concupĩa tam fimeste uoluptatis ute¬
rentur. Ab illo aut̃ oꝑe ita pr̃em ab hor¬
rere sentiebant: ut id se impleturas eẽ
nõ crederent nisi eius ignorantiam ꝓ¬
curarent. Namq ut scriptũ est mebria¬
uerunt eum: ⁊ se nescienti miscũunt
Quapp̃ culpandus est quid̃. nõ tñ qntũ
ille incestus. s qͣntũ illa m̾etur ebrietas
Nam ⁊hanc lex et̾na condempnat: quia
cibum ac potum ad ordinem natura¬
lem nõ nisi grã conseruande salutis
est ebrius. nec quisquis alñ ebrius cõ¬
seq̃nt̾ ebriosus est. tñ in hoĩe iusto huiꝰ
ip̃ius. ⁊ si nõ ebriositatis. aut certe e¬
brietatis causa querenda est. Quid emĩ
tandem cogebatur ut filiab sius cre¬

Expanded text:
orbe terrarum - neque enim discernere poterant, orbe terrarum - neque enim discernere poterant, quousque ignis ille saeuierit — miscere se patri uoluerunt. potius quidem numquam esse matres quam sic uti pmultum interest. quod ea causa usae sunt, quam si concupiscentia tam funestae uoluptatis uterentur. Ab illo autem opere ita patrem abhorrere sentiebant. ut id se inpleturas esse non crederent. nisi eius ignorantiam procurarent. namque, ut scriptum est, inebriauerunt eum et se nescienti miscuerunt. quapropter culpandus est quidem, non tamen quantum ille incestus, sed quantum illa meretur ebrietas. nam et hanc lex aeterna condemnat, quia cibum ac potum ad ordinem naturalem non nisi gratia conseruandae salutis est ebrius nec quisquis aliquando ebrius consequenter ebriosus est — tamen in homine iusto huius ipsius etsi non ebriositatis, at certe ebrietatis causa quaerenda est. quid enim tandem cogebat, ut filiabus suis cre
Abbreviated transcription (Latin):
significatõne futuroꝵ. Pinde illud
factũ cum in scã scriptura narratur.
ꝓpħta est. Cum ũo in iloꝵ uita qui ꝑ¬
hoc ꝯmiserunt consid̾atur: flagitiũ
est. Nec rursus tanta rep̃hensione at
accusatione res digna est: qͣntam in
eam faustus mimicus ⁊ cecus euomuit
Consulitur enim et̾na lex illa ordinẽ
naturalem conseruari iubens: ꝑtur¬
bari uetans. Et nõ ita de hoc fcõ iudi¬
cat. ac si ille in filias ne farta libidĩe
exarserit. ut eaꝵ incestato corpore
frueretur: aut eas hrẽt uxores. Sed
nec de illis feminis: ac si in sui pr̃is
carnem execrabili amore flagrassent.
Rõ quippe iustitie nõ tm̃ quid fc̃m
sit um etiam qͣre fc̃m sit intuetur.
ut er cinlis sinofaetu pensentia libris¬
to equitatis examinet. Cum igitur ille
ad conu̾latõm gen̾is ꝓlem quererent.
qr utiq in eis humanus erat ⁊ natura¬
lis affectus. nec se iuenire cred̾ent posse
alios uiros uelut exusto illa ꝯflagtõne

Expanded text:
significatione futurorum. proinde illud significatione futurorum. proinde illud factum cum in sancta scriptura narratur, prophetia est: cum uero in illorum uita, qui hoc commiserunt, consideratur, flagitium est. Nec rursus tanta reprehensione atque accusatione res digna est, quantam in eam Faustus inimicus et caecus euomuit. consulitur enim aeterna lex illa ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans, et non ita de hoc facto iudicat, ac si ille in filias nefaria libidine exarserit, ut earum incestato corpore frueretur aut eas haberet uxores, sed nec de illis feminis, ac si in sui patris carnem execrabili amore flagrassent. ratio quippe iustitiae non tantum, quid factum sit, uerum etiam, quare factum sit, intuetur, ut ex causis suis facta pendentia libramento aequitatis examinet. cum igitur illae ad conseruationem generis prolem quaererent, qui utique in eis humanus erat et naturalis adfectus, nec se crederent inuenire posse alios uiros uelut exusto illa conflagratione
Abbreviated transcription (Latin):
in statuam salis conũsa est. nam cum
p̾cipet ut se quisq ꝑseu̾antissima an¬
t̾ioꝵ intentione ab hus que retrosũt
eripet. mem̃tote inquit uxoris loth.
sic ⁊ in ip̃o loth qñ cum eo filie ꝯcubue¬
runt. nõ illud quod cum a sodomis
lib̾atus est. s aliud aliquid figuratũ
est. Nam tunc ille ip̃e loth future legis
uidetur gestasse ꝑsonam: quam quid¬
ex illa ꝓcreati ⁊ sub lege positi. male ĩ¬
telligendo quodãmodo debriant. ea q
nõ legittune utendo infidelitatis õ¬
pera paruint. Bona est enĩ lex ait a¬
pls: si quis ea legitime utatur. Rec
iõ tũ hoc fc̃m uł ip̃ius loch uł eius fi¬
liaꝵ iustificamus: qr significauit:
aliquid quod futuram quoꝵdam ꝑu̾¬
sitatem p̾mintiaret. Aliud enim ille
ut hoc fac̾ent intend̾unt. aliud deus
qui hoc fieri ꝑmisit. ut etiam aliqͥd¬
inde demonstraret manente recto
iuditio suo suꝑ pocm hoĩm tunc p̾sen¬
tium.⁊ euigilante ꝓuidentia sua pro

Expanded text:
in statuam salis conuersa est. nam cum in statuam salis conuersa est. nam cum praeciperet, ut se quisque perseuerantissima anteriorum intentione ab iis. quae retro sunt, eriperet, mementote, inquit, uxoris Loth. sic etiam in ipso Loth, quando cum eo filiae concubuerunt, non illud, quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud aliquid figuratum est. nam tunc ille ipse Loth futurae legis uidetur gestasse ex illa procreati et sub lege positi, male intelligendo, quodammodo se inebriant, eamque non legitime utendo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, inquit Apostolus, si quis ea legitime utitur . Cideo tamen hoc factum uel ipsius Loth uel eius filiarum iustificamus, quia significauit aliquid, quod futuram quorundam peruersitatem praenuntiaret. aliud enim illae, ut hoc facerent, intenderunt, aliud deus, qui hoc fieri permisit, ut etiam inde aliquid demonstraret manente recto iudicio suo super peccatum hominum tunc praesentium et uigilante prouidentia sua pro
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem młto facilius ꝓluuus alient
et quis agnouit eum: Et homo est.
qr ꝓditur ꝙ frat̾ est. Et quis agnos¬
cit eum: qr occultatur ꝙ sponsus est
Lec de pre abraham: adu̾sus impru¬
dentissimam ⁊ imꝑttissimam et ca¬
lumpniosissimam fausti uocem sa¬
tis dicta sunt. Loch aut̃ frater eius
iustus ⁊ hospitalis in sodomis.⁊ ab
omni sodomitaꝵ ꝯtaminatione pu¬
rus atq integer. ex illo incendio qd
erat siłitudo futuri inditu meruit
saluus euadere: cypum gestans cor¬
poris xp̃i quod in omnib scĩs ⁊ nũc
int̾ intquos atq impios gemit: qͦꝵ
fcĩs nõ consentit. ⁊ a quoꝵ ꝯmixtio¬
ne in scł̃i fine libabitur: illis damp¬
natis supplitio ignis et̾ni. Sicut aut̾
illuo genus hot̃m in eius uxore figatũ
trum ⁊ respiciens retro aptus est reg¬
no celoꝵ. nec illud exemplũ tacuit quo
nos tamq̃m sale condiret ut nõ fatui
neglig̾emus. s prudentes caueremus
hoc malum. unde ⁊ illa ut hoc admoũet

Expanded text:
lieniget quis cognoscet eum? Et homo est, quia proditur, quod frater est. et quis agnoscit eum? quia occultatur, quod sponsus est. haec de patre Abraham aduersum inpudentissimam et inperitissimam et calumniosissimam Fausti uocem satis dicta sunt. Loth autem frater eius iustus et hospitalis in Sodomis et ab omni Sodomitarum contaminatione purus atque integer ex illo incendio, quod erat similitudo futuri iudicii, meruit saluus euadere, typum gestans corporis Christi, quod in omnibus sanctis et nunc inter iniquos atque inpios gemit, quorum factis non consentit et a quorum conmixtione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis subplicio ignis aeterni. sicut autem aliud genus hominum in eius uxore figuratutrum et respiciens retro aptus est regno caelorum. nec illud exemplum tacuit, quo nos tamquam sale condiret, ut non fatui neglegeremus. sed prudentes caueremus hoc malum. unde et illa, ut hoc admoneret,
Abbreviated transcription (Latin):
atura. Scd hoc enĩ sponsus ⁊ sponsa.i
na. hoc est de patre nõ de mr̃e. ⁊ effabi¬
lius dicitur. ⁊ capatius auditur. Nam¬
et int̾ se omnes sc̃i ꝑ eamd grãm fr̃es
sunt: sponsus aut̃ cetoꝵ societati i¬

Expanded text:
atura. secundum hoc enim sponsus et sponsa atura. secundum hoc enim sponsus et sponsa na, hoc est, de patre, non de matre, et effabilius dicitur, et capacius auditur. Nam inter se 309 omnes sancti per eamdem gratiam fratres sunt, sponsus autem in eorum societate n
Abbreviated transcription (Latin):
tem tp̃raliter generat uocans in aliam
uitam ubi nlłs moritur negare nos
xp̃c docuit nõ fat̾i: cũ disciplis ait. Ne
uob̾dicatis prem in t̾ra. unus est ens
pat̾ ũr qui in celis est. Ciius rei pre¬
buit exemplum: qñ ⁊ ip̃e dixit. Que
mͥ mat̾ aut qui fr̃es. Et extendens:
mnane lupdisciplos ait. Hi sunt liõs
mei. Et ne quisqͣm in hoc uocabulo ter¬
renam cognatõm cogitaret: adiunxit.
ceret. de deo patre hanc cognatõm appel¬
lo: nõ de synagoga mr̃e. Ad et̾nam qͥppe
uitam nunc uoco ubi immortaliter
natus sum. nõ ad tp̃ralem unde ut
uocarem mortalis effectus sum. Qd̃
ergo eccła cuius uxor sit occultatur
alienigenis. cuius aut̃ soror tacetur.
hec int̾mi catesa facile occurrit. qr oc¬
cultũ ⁊ difficile ad intlligend est quõ
anima humana u̾bo dei copuletur.
siuue misceatur. siue quid melius ⁊
altius dici pt. cum sit illud d̾s ista cre¬

Expanded text:
tem temporaliter generat uocans in aliam tem temporaliter generat uocans in aliam uitam, ubi nullus moritur. negare nos Christus docuit. non fateri, cum discipulis ait: ne uobis dicatis patrem in terra; unus est enim pater uester, qui in caelis est. cuius rei praebuit exemplum. quando et ipse dixit: quae mihi mater aut qui fratres? et extendens manum super discipulos ait: hi sunt fratres mei. et ae quisquam in hoc uocabulo terrenam cognationem cogitaret, adiunxit: ceret: de deo patre hanc cognationem appello, non de synagoga matre. ad aeternam quippe uitam nunc uoco, ubi inmortaliter natus sum, non ad temporalem, unde ut uocarem mortalis effectus sum. Quod ergo ecclesia cuius uxor sit occultatur alienigenis, cuius autem soror, - non tacetur, haec interim causa facile occurrit, quia occultum et difficile ad intellegendum est, quomodo anima humana uerbo dei copuletur siue misceatur siue quid melius et aptius dici potest, cum sit illud deus, ista cre
Abbreviated transcription (Latin):
secreto spñiali anima humana inberet
u̾bo dei: ut sint duo in carne una. Qd
magnũ ꝯiugii sacram̃tũ: in xp̃o ⁊ in
eccł̃a ꝯuiendat apłs. Pinde regnum
t̾renum scłi huius cuius figuram
gerebant reges qui saram polluere
pmissi nõ sunt. nõ exꝑtum est. nec in
subdita coħ̾eret. nisi cum iuolare tẽp¬
tauit ⁊ diuino testimonio ꝑ fidẽ mar¬
tyrum cessit. corruptamq in postĩo¬
rib regib honorauit mun̾e: quam
corrupcioni sue subdere in pͥorib nõ
eualuit. seam ꝙ tunc in cod̃ rege pͥus
et post̾ius figuratum est: hoc in isto
regno pͥorib ⁊ postĩorib regib admi¬
pletur. Cum aut̃ dr̃ de patre c̃ẽ sororẽ¬
xp̃i eccłam nõ de mr̃e. nõ t̾rene gen̾a¬
tionis que euacuabitur s gr̃e celestis
que in et̾num manebit cognatio cõ¬
mendatur: scd̃ quam grãm genus
mortale nõ erimus. accepta potestate
Hanc u̾o cognatõm t̾renam que ad mor¬

Expanded text:
secreto spiritali anima humana inhaeret secreto spiritali anima humana inhaeret uerbo dei, ut sint duo in carne una: quod magnum coniugii sacramentum in Christo et in ecclesia commendat apostolus. proinde regnum terrenum saeculi huius. cuius figuram gerebant reges, qui Saram polluere permissi non sunt, non expertum est nec inusubdita cohaereret, nisi cum uiolare temptauit et diuino testimonio per fidem martyrum cessit correptumque in posterioribus regibus honorauit munere, quam correptioni suae subdere in prioribus non eualuit. nam quod tunc in eodem rege prius et posterius figuratum est, hoc in isto regno prioribus et posterioribus regibus adinpletum. Cum autem dicitur de patre esse sororei ecclesiam, non de matre, non terrenae generationis, quae euacuabitur, sed gratiae caelestis, quae in aeternum manebit, cognatio commendatur. secundum quam gratiam genus mortale non erimus accepta potestate, hanc uero cognationem terrenam, quae ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
illud accipimus ꝙ pr̃ abraham nec
temptau̾it dm̃ qñ uite sue qͣnͣtum
potuit homo consuluit: ⁊ spauit in
dm̃. cui pudiciciam ꝯuigiis ꝯmenda¬
uit. Iam u̾o in hac regesta. atq indi¬
uinis libris posita. fidelit̾q narrata
quem nõ delectet etiam fc̃m ppħicum
ꝑscrutari. ⁊ sacram̃ti hostiũ pia fide
studioq pulsare ut aꝑiat dñs ⁊ ostẽ¬
dat quis tunc in illo figurabat᷑ uiro
et cuius lit uxor que in hac pegrinatõe
atq int̾ alienigenas posliui maculari q
nõ sinttur: ut sit uiro suo sine macula
et ruga: In gła quippe xp̃i recte utuit
eccła. ut pulcheitudo etus honori sit uiro
eius. sicut abraham pp̾sare pulchritudi¬
nem int̾ alienigenas honorabatur. Ei¬
q ip̃i cui dicitis in canticis canticoꝵ
opulchra int̾ mlieres. ip̃ius pulcdi¬
tudinis m̃ito reges offerunt numera.
sicut sare obtulit rex abymelech. plꝰ
in ea intrans forme docus quod amare
Occulte quippe acq intus in abscõdito

Expanded text:
illud accipimus, quod pater Abraham nec illud accipimus, quod pater Abraham nec temptauit deum, quando uitae suae quantum potuit homo consuluit et sperauit in deum, cui pudicitiam coniugis commendauit. Iam uero in hac re gesta atque in diuinis libris posita fideliterque narrata quem non delectet etiam factum propheticum perscrutari et sacramenti ostium pia fide studioque pulsare, ut aperiat dominus et ostendat, quis tunc in illo figurabatur et cuius sit uxor, quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularique non sinitur, ut sit uiro suo sine macula et ruga ? in gloria quippe Christi recte uiuit ecclesia, ut pulchritudo eius honori sit uiro eius, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alienigenas honorabatur; eique ipsi, cui dicitur in Canticis canticorum: o pulchra inter mulieres, ipsius pulchritudinis merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech plus in ea mirans formae decus, quod amare occulte quippe atque intus in abscondito
Abbreviated transcription (Latin):
cum int̾ ignotos pp̃ excellentissimam
pulchritudinem sare ⁊ eius pudicitis
et mariti uita ẽẽt in dubio. nec utr̃q
tueri posset abraham u̾mptñ unum
hoꝵ posset .i. uitam. ne dm̃ suũ temp¬
taret fecit quod potuit: quod aut̃ no
potuit illi ꝯmisit. Qui ergo se hoĩem
occultare nõ ualuit. maritũ se occul¬
tauit ne occidẽtur: ucorem deo credidit
ne pollueretur. Qmqͣm scrupulosius
disputari possit. utrũ illuis mulie¬
ris pudicitia molaretur. etiam si qͥs¬
q̃m carni eius ꝯmixtus foret cũ id
in se fieri ꝓ mariti uita nec illo nes¬
ciente s ubente ꝑmitt̾et: neqͣqͣm fi¬
dem deserens ꝯuigalem. ⁊ potestatem
nõ abiuiens maritalem: sicut ille
adult̾ nõ fuit qñ uxoris obtemꝑans
potestati de ancilla ꝓlem gigne con¬
sensit. S pp̃ uim p̾ncipioꝵ qr nõ ita
duob iuris uius ad ꝯcumbend̃ fe¬
nuna subditur. sicut due femine:
uni uiro: młto uerius ⁊ honestius

Expanded text:
cum inter ignotos propter excellentissimam cum inter ignotos propter excellentissimam pulchritudinem Sarae et eius pudicitia et mariti uita esset in dubio nec utrumque tueri posset Abraham, uerumtamen unum horum posset. id est uitam, ne deum suum temptaret, fecit quod potuit; quod autem non potuit, illi commisit. qui ergo se hominem occultare non ualuit, maritum se occultauit, ne occideretur; uxorem deo credidit, ne pollueretur. Quamquam scrupulosius disputari possit, utrum illius mulieris pudicitia uiolaretur, etiam si quisquam carni eius conmixtus foret, cum id in se fieri pro mariti uita nec illo nesciente, sed iubente permitteret, nequaquam fidem deserens coniugalem et potestatem non abnuens maritalem, sicut ille adulter non fuit, quando uxoris obtemperans potestati de ancilla prolem generare consensit . sed propter uim principiorum, quia non ita duobus uiris uiuis ad concumbendum femina subditur, sicut duae feminae uni uiro, multo uerius et honestius
Abbreviated transcription (Latin):
nec eam pon̾et nisi cum uellet: in e¬
gyptum tũ infans portantib parẽ¬
tib fugit. Et ad diem festum nõ eu¬
dent̾ s latent̾ ascendit: cum alias
palam loq̃retur iudeis irascentib.
et mimicissimo animo audientib.
nec tñ ualentib m eum mittere
manus: qi nond̾ uen̾at hora eius. Nõ cuꝰ
Hore ncc̃itudine coge̾tur mori. s cuius hor
oportunitate dignaretur occidi. Qui erge
palam docendo ⁊ arguendo. ⁊ tñ mimicor
rabiem ualere in se aliquid nõ sinendo
dei demonstrabat potestatem. idem tñ fu¬
giendo ⁊ lacendo hoĩs instruebat infir¬
mitatem: ne dm̃ temptare audeat qñ
ht̃ quod faciat: ut quod cau̾e oportet en¬
adiutorium ꝓtectõm q diuinam. fidẽ¬
q ꝑdiderat: qñ ꝑ murũ in sporta sum¬
missus est ut mimicoꝵ manus effuge¬
ret. Ron ergo in dm̃ nõ ꝯcredendo sici
fugit: s dm̃ temptando sic fug̾e nolu¬
isset. cum sic fugere potuisset. ꝑinde

Expanded text:
nec eam poneret, nisi cum uellet, in Aenec eam poneret, nisi cum uellet, in Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit. et ad diem festum non euidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur Iudaeis irascentibus et de inimicissimo animo audientibus nec tamen ualentibus in eum mittere manus, quia nondum uenerat hora eius: non cuius horae necessitate cogeretur mori, sed cuius horae opportunitate dignaretur occidi. qui ergo palam docendo et arguendo, et tamen inimicorum rabiem ualere in se aliquid non sinendo dei demonstrabat potestatem, idem tamen fugiendo et latendo hominis instruebat infirmitatem, ne deum temtare audeat, quando habet quod faciat, ut quod cauere oportet euadiutorium protectionemque diuinam fidemque perdiderat, quando per murum in sporta submissus est, ut inimicorum manus effugeret. non ergo in deum non credendo sic fugit, sed deum temptando sic fugere noluisset, cum sic fugere potuisset. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
maria uirgo peꝑit s ex eius consan¬
giuueitate omnes ꝓpinqui. Dicet ali¬
quis. Cur nõ potius ita de deo suo pre¬
sumpsit abraham ut fac̾ĩ nõ timeret
uxorem: Neq enim d̃s̃ ab illo mortem
nõ pot̾at repellere quam timebat: eũ¬
qr cum ꝯuige sua ab omini ꝑuitie ĩ
illa pegrinatione tutari: ut nec uxor
eius qmius eẽt pulchrima appetẽtur
ab aliquo nec pp̃ illam ip̃e necaretur.
pot̾at sane hoc efficere ds̃. Quis ita de¬
mens ut hoc neget: S si int̾rogatus
abraham illam feminam indicasset
uxorem.duas res tuendas ꝯmuteret
deo ⁊ suam uttam ⁊ ꝯuigis pudicitiã.
ꝑtinet aut̃ ad sanam doctrinam qñ
ht̃ quod faciat homo: nõ temptare
dm̃n dm̃ sitũ. Neq enĩ ⁊ ip̃e saluator
nõ pot̾at tueri discipłos suos. quib
tñ ait. Si uos ꝑsecuti fu̾int in una
ciuitate: fugite in aliam. Cuius rei
pͥor exemplum p̾buit. Nam cum po¬
testatem hr̃et ponendi aĩam suam.¬

Expanded text:
Maria uirgo pepererat, sed ex eius consanMaria uirgo pepererat, sed ex eius consanguinitate omnes propinqui. Dicet aliquis: "cur non potius ita de deo suo praesumpsit Abraham, ut fateri non timeret uxorem ? neque enim deus ab illo mortem non poterat repellere. quam timebat, eumque cum coniuge sua ab omni pernicie in illa peregrinatione tutari, ut nec uxor eius, quamuis esset pulcherrima, adpeteretur ab aliquo nec propter illam ipse necaretur." poterat sane hoc efficere deus; quis ita sit demens, ut hoc neget? sed si interrogatus Abraham illam feminam indicasset uxorem, duas res tuendas committeret deo, et suam uitam et coniugis pudicitiam. pertinet autem ad sanam doctrinam: quando habet, quod faciat homo, non temptare dominum deum suum. neque enim et ipse saluator non poterat tueri discipulos suos, quibus tamen ait: si uos persecuti fuerint in una ciuitate. fugite in aliam. cuius rei prior exemplum praebuit. nam cum potestatem haberet ponendi a
Abbreviated transcription (Latin):
consanguineos nlła lege ulla potesta¬
te ꝓhibita ꝯsuetudo iungebat: quid
mirũ si sororem suam .⁊. ex patris
sui langiune ꝓcreatam hebat inarem
Cam hoc ip̃e reddenti sibi cam regi dixit
de prẽ eẽ sororem nõ de mr̃e. Ubi certe
ut sororem mentiretur nlło iam tumo¬
re cohoebatut. qñ ille ucorem eius ẽẽ di¬
dicerat. ⁊ cam diinitus t̾ritis cum ho¬
nore reddebat. Frẽs aut̃ siuie sorores ge¬
nerali nomine ꝯsanguineos ul ꝯsan¬
gutncas solere apud uetes appellari.
scriptura testatut. Ram ⁊ thobias dixit
deo cum oraret añqͣm misce̾tur uxori
et nunc dñe tu scis qm̃ nõ luturie cã
accipto sororem ncam. cum ẽẽt illa nõ
ex ꝯcubitu eiusd̾ pr̃is. nec eiusd̃ ma¬
tris utero. s ex ead styrpe cognationis
exorta. Et loth frat̾ abrahe dicitur. cũ
patruus eius ẽẽt abraham. Ex qua uo¬
cabuli consuctudine etiam fr̃es dũi
uocantur in eũngłio. nõ utiq quos

Expanded text:
consanguineos nulla lege, nulla potestaconsanguineos nulla lege, nulla potestate prohibita consuetudo iungebat, quid mirum, si sororem suam, id est ex patris sui sanguine procretam habebat uxorem? nam hoc ipse reddenti sibi eam regi dixit de patre esse sororem, non de matre: ubi certe ut sororem mentiretur , nullo iam timore cogebatur, quando ille uxorem eius esse didicerat et eam diuinitus territus cum honore reddebat. fratres autem siue sorores generali nomine consanguineos uel consanguineas solere apud ueteres appellari scriptura testatur. nam et Tobias dicit deo, cum oraret, antequam misceretur uxori "et nunc, domine, tu scis, quoniam non luxuriae causa accipio sororem meam," cum esset illa non ex concubitu eiusdem patris nec ex eodem matris utero, sed ex eadem stirpe cognationis exorta; et Loth frater Abrahae dicitur, cum patruus eius esset Abraham: ex qua uocabuli consuetudine etiam fratres domini uocantur in euangelio, non utique quos
Abbreviated transcription (Latin):
negare uxorem:⁊ negare saluatorem.
Nunc u̾o cum hẽam quod intlłigam
ne hoc intlłigam: ulła causa cogor te¬
m̃itate labi ad rep̾hendend̃ quem ne¬
mo ꝯuncit timore lapsum fuisse ad
mentiend̃. seq enĩ utrũ eius uxor
ẽet int̾rogatus nõ eẽ respondit: s cũ
ab eo q̃reretur quid ei eẽt illa mulier
indicauit sororem: nõ negauit icorẽ
Taciit aliquid uert: nõ dixit aliquid
falsi. An usq ad eo desipimus ut fau¬
stum seq̃mur qui ait sororem m̃titũ¬
qͣi genus sarre aliunde didic̾it cũ io
scã scriptura nõ apu̾it: Pnto iustũ
ẽe ut in ea re quam nou̾at abraham
nos aut̃ nõ nouimus: patͥarche potiꝰ
credamus loq̃nti quod scit: q̃m mani¬
cheo criminanti quod nescit. Cum gͥ
abraham eo tpr̃e iu̾et in reb huma¬
nis. quo quid iam frẽs ex utroq aut
ex alt̃o uł alt̾a parente natos. necti
ꝯuigio nõ licebat: filios aut̃ fratrum
alios q longiquiore gradu generis

Expanded text:
negare uxorem et negare saluatorem. negare uxorem et negare saluatorem. nunc uero cum habeam, quod intellegam, ne hoc intellegam, nulla causa cogor temeritate labi ad reprehendendum , quem nemo conuincit timore lapsum fuisse ad mentiendum. neque enim utrum eius uxor esset interrogatus, non esse respondit, sed cum ab eo quaereretur, quid ei esset illa mulier, indicauit sororem, non negauit uxorem: tacuit aliquid ueri, non dixit aliquid falsi. An usque adeo desipimus, ut hic Faustum seqquasi genus Sarae aliunde didicerit, cum id sancta Scriptura non aperuerit? Puto justum esse ut in ea re, quam noverat Abraham, nos autem non novimus, Patriarchae potius credamus loqchaeo criminanti, quod nescit. cum igitur Abraham eo tempore uiueret in rebus humanis, quo quidem iam fratres ex utroque aut ex altero uel altera parente natos necti coniugio non licebat, filios autem fratrum aliosque longinquiore gradu generis
Abbreviated transcription (Latin):
rem. dixit sororem: ne se occiso ab alieni¬
genis atq impus captiua possideretur:
certus de deo suo ꝙ nicħ eam turpe fla¬
gitiosum ꝑpeti sineret. Nec eum fides
ac spes fefellit. ⁊amq pharao t̾ritus
monstris młtis ꝙ pp̃ eam malis affli¬
ctus: ubi eẽ eius uxorem diuinitus
didicit illesam cum honore restituit.
lbymelech aut̃ sompnto ꝯmotus ⁊
edoctus siłr focit. Non ulłi quid non
calumpniosi ⁊ maledici sicut faustꝰ.
s eisdem libris honorem debitũ defe¬
rentes quos iste uł nõ intsłigendo re¬
p̃hendit. uł rep̾hendo nõ intlłigit. cũ
hoc abrahe fc̃m consid̾arent. iuisum est
eis ꝙ a firmitate fidei subdefec̾it atq
titubau̾it: ⁊ timore mortis sic̃ dñm
petrus. ita iste negau̾it uxorem. Qd̃
si ita ncc̃e eẽt inelsigi. pcc̃m hõis ag¬
noscem: nec iõ cuncta eius m̃ita dele¬
ta atq oblitt̾ata censerem. sicut nec il¬
lius apłi. Qm̃qm culpa nõ sit eqͣlis

Expanded text:
rem, dixit sororem; ne se occiso, ab alienirem, dixit sororem; ne se occiso, ab alienigenis atque impiis captiva possideretur; certus de Deo suo quod nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. Nec eum fides ac spes fefellit: namque Pharao territus monstris, multisque propter eam malis afflictus, ubi ejus esse uxorem divinitus didicit, illaesam cum honore restituit; Abimelech autem somno commonitus et edoctus similiter fecit. Nonnulli quidem non calumniosi et maledici sicut Faustus, sed eisdem libris honorem debitum deferentes, quos iste uel non intellegendo reprehendit uel reprehendendo non intellegit, cum hoc Abrahae factum considerarent, uisum est eis, quod a firmitate fidei subdefecerit atque titubauerit et timore mortis sicut dominum Petrus, ita iste negauerit uxorem. quod si ita necesse esset intellegi, peccatum hominis agnoscerem; nec ideo cuncta eius merita deleta atque oblitterata censerem, sicut nec illius apostoli. quamquam culpa non sit aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
gib abymelech ⁊ pharaoni diuersis
tpr̃ib saram ꝯuigem suam sororem
mentitum.qr erat pulcħrima incon¬
cubitum asserit uendicasse. non ore
tem: s ore maledico totum ũtit in
crimen. Hoc enim abrabe factũ leno¬
cino siłe uidetur: s nõ ualentib ex
ulius et̾ne legis lumine a pecratis
recte facta discerñe. Nuib ⁊ ꝯstantia
ꝑtinatia uideri pt̾. ⁊ uirtus fidutie
uitiuum putari audatie: ⁊ quecũq
siłr obitiuntur q̃i nõ recte agentib
a nõ recte cernentib. seq enĩ abra¬
ham flagitio consensit uxoris. eiꝰ¬
qr uendidit adult̾ium. s sicut illa
famulam suam nõ libidint mari¬
ci ꝑmisit. s offitio gen̾andi ultͦ intu¬
lit. neq̃qͣm ꝑturbato ordine natu¬
rali ubi eius potestas erat iubens
potius obedienti qͣm cedens ꝯcupis¬
centi: sic ⁊ ip̃e ꝯuigem castam et ca¬
sto corde sibi cohetentem. de cuiis
animo uibi pudititie iurtus hita¬
nt millo modo dubitilit cacut ureo¬

Expanded text:
gibus, Abimelech ac Pharaoni, diversis gibus, Abimelech ac Pharaoni, diversis temporibus Saram conjugem suam sororem mentitum, quia erat pulcherrima, in concubitum asserit venditasse; non ore tem, sed ore maledico totum vertit in crimen. Hoc enim Abrahae factum lenocinio simile videtur, sed non valentibus ex illius aeternae legis lumine a peccatis recte facta discernere: quibus et constantia pertinacia videri potest, et virtus fiduciae vitium putari audaciae, et quaecumque similiter objiciuntur quasi non recte agentibus, a non recte cernentibus. Neque enim Abraham flagitio consensit uxoris, ejusque vendidit adulterium: sed sicut illa famulam suam non libidini mariti permisit, sed officio generandi ultro intulit, nequaquam turbato ordine naturali, ubi ejus potestas erat, jubens potius obedienti, quam cedens concupiscenti; sic et ipse conjugem castam et casto corde sibi cohaerentem, de cujus animo, ubi pudicitiae virtus habitat, nullo modo dubitabat, tacuit uxo