comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curitte cuntui Nuntiatũ ẽ enĩ mihi de uobis fr̃sabali¬
quib: qui inunt congregatione sumt & ad nos inde uenerun
ꝑquos &istu direximus quod de hucre dis sensiones inuo¬
ritus. Moneo uos primũ ut dehis quae in telligitis agi¬
tis dõ gratius. quicquid .ẽ. aut̃ quoꝑuenire nondũ porest
unẽ mentis intentio pacẽ int̃uos &curitutẽ seruun¬
tes ad nõ ut intelligatis orate. &donecuos ipse ꝑducut
ad ea quae nondũ intelligitis. ibi ambulate quo ꝑuenire
potuistis. Hoc ui mon& apłs puulus: quicũ dixiss& nõ¬
dũ seeẽ ꝑfectũ: paulo postait: quot quor ergo ꝑfecti hoc
supiamus : id .ẽ it anos ẽẽ ꝑfectos ut nondũ ad ꝑfectionẽ
quae nobis sufficit ueneremus: Continuo que subiunx
& siquid uliter supitis hoc quoq uobis ds̃ reuedabit.

Expanded text:
ritate curavi. Nuntiatum est enim mihi de vobis, fratres, ab aliquibus qui in vestra congregatione sunt, et ad nos inde venerunt, per quos et ista direximus, quod de hac re dissensiones in voritas, moneo vos primum, ut de iis quae intelligitis, agatis Deo gratias: quidquid est autem quo pervenire nondum potest vestrae mentis intentio, pacem inter vos et charitatem servantes, a Domino ut intelligatis orate; et donec vos ipse perducat ad ea quae nondum intelligitis, ibi ambulate quo pervenire potuistis. Hoc admonet apostolus Paulus, qui cum dixisset nondum se esse perfectum, paulo post ait, Quotquot ergo perfecti hoc sapiamus; id est, ita nos esse perfectos, ut nondum ad perfectionem quae nobis sufficit venerimus: continuoque subjunxit, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit:
Abbreviated transcription (Latin):
imen sinediqateia si porsa hocfierimnon posten slicenur
ssecatẽ rectos fuci & cursus tuos etinena tua impare
pduea Nolite ergo declinacrẽ index tm̃ neq in sinis¬
uitur quẽius liudentur uiae quae a dextris sun &
un tupacentur quae sunta sinistris. Hoc ẽ. enĩ propt̃
cid delidit aueste aut̃ pede tuũ auia malas: hoc prasins¬
tui qđ manifestat in consequentib dicens uias enim
quae adextris sunt nouit ds̃ peruersȩ auit̃ sunt quae
asinifiris sunt : Eas ituquius ambulare debemus quas
nouitds̃ dequuib in psad mo legitur Nouit dñr uiã iustorũ
ruitrt im piorũ peribit: Hanc enĩ non nouit dñs quiasi¬
custro ẽn sicut dicturus ẽ &i ã illis adsinistnẽ consticu¬
qss au nouiuos. Quid ẽ. iait̃ qđ ille non nouit quiuti¬
sundur oninit si ue bona hominũ siuo mada ged
qulied odu onlioleuuod snin taler uos ego non feci: Quẽ¬

Expanded text:
si posset hoc fieri, non postea diceretur, Ipse autem rectos faciet cursus tuos, et itinera tua in pace producet. 6. Nolite ergo declinare in dexteram neque in sinistram; quamvis laudentur viae quae a dextris sunt, et vituperentur quae sunt a sinistris. Hoc est enim propter quod addidit, Averte autem pedem tuum a via mala, hoc est a sinistra: quod manifestat in consequentibus, dicens, Vias enim quae a dextris sunt, novit Dominus: perversae vero sunt quae a sinistris sunt. Eas utique vias ambulare debemus, quas novit Dominus: de quibus in Psalmo legitur, Novit Dominus viam justorum, et via impiorum peribit . Hanc enim non novit Dominus, quia sinistra est: sicut dicturus est etiam illis ad sinistram constitutis, Non novi vos . Quid est autem quod ille non novit, qui utique novit omnia sive bona hominum, sive mala? Sed quid est, Non vos novi, nisi tales vos ego non feci? Quem
Abbreviated transcription (Latin):
amera : qud eis utorse obrauerat  gratian
inquit aome debemus dõ. semper prouotns pra
uesraabundac caritas unius cuius que uestru
ininuicem. Hoedixit. ne forte deantobono quod
ex dõ habeb ait.tam qũa ex seipsis idliabentes ex tol¬
lerentur : quod ergo super crescit fides uestra
inquit & habundac caritas unius cuiusq uestr̃u
in inuicem gratias agere debemus dõ deuobis:

Expanded text:
jam erat, quod eis ut esset optaverat: Gratias, jam erat, quod eis ut esset optaverat: Gratias, inquit, agere debemus Deo semper vestra, et abundat charitas uniuscujusque vestrum in invicem . Hoc dixit, ne forte de tanto bono quod ex Deo habebant, tanquam ex se ipsis id habentes extollerentur. Quod ergo supercrescit fides vestra, inquit, et abundat charitas uniuscujusque vestrum in invicem, gratias agere deb
Abbreviated transcription (Latin):
aliud indicat nobis: si enĩ nos prius dileximus ut hoc me¬
rito nos ipsediliger&: Prius illũ nos elegimus ut cb illo
egi mereremur : Sed ipse qui ueritus ẽ aliud dic̃ & huic
uanitati hominũ aꝑtissime contrardicit: Nonuos me ele¬
gistis inquit. Siergo non elegistis: sine dubio nec dilexistis
Quomodo enĩ eũ eligerent quẽ non diligerent᷑ sed ego
inquit uos elegi Num quid non &ipsi postea elegerẽ
eũ & omnib: bonis huius scłi pru&ulerunt : sed quia
electi sunt elegerunt. Non quia elegerunt electi suñ:
elegentiũ hominũ meritũ nullũ ess&. Nisi eos elegen¬
tis dĩgnatia p̃uenir&. Vnde & apłs paculus benedi¬
cens colosenses : Uos inquit dñs multiplic& & hubun¬
dure faciat incaritate in inuicẽ & inomnes: Hunc
benedictionem dedit ut nos inuicẽ dilegeremus : Qui
leenideder it inuicerdilogamus Nernq: alialo eo
duosdem. quia sineduluo inquibusdameporum

Expanded text:
aliud indicat nobis. Si enim nos prius dileximus, ut hoc mealiud indicat nobis. Si enim nos prius dileximus, ut hoc merito nos ipse diligeret; prius illum nos elegimus, ut ab illo eligi mereremur. Sed ipse qui veritas est, aliud dicit, et huic vanitati hominum apertissime contradicit: Non vos me elegistis inquit. Si ergo non elegistis, sine dubio nec dilexistis: quomodo enim eum eligerent, quem non diligerent? Sed ego, inquit, vos elegi. Numquid non et ipsi postea elegerunt eum, et omnibus bonis hujus saeculi praetulerunt? Sed quia electi sunt, elegerunt: non quia elegerunt, electi sunt. Eligentium hominum meritum nullum esset, nisi eos eligentis gratia Dei praeveniret. Unde et apses: Vos, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Hanc benedictionem dedit ut nos invicem diligeremus, qui legem dederat ut invicem diligamus. Denique alio loco ad eosdem, quia sine dubio in quibusdam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nuq: ex nobis sed exdõ .ẽ. quurergodictũ ẽ diliga m
inuicem quia dilectio exdo ẽ : Nisi quic p̃cepto ad monitũ
ẽ. liberũ arbitrium ut quȩ rera didonũ : qđ qui dem
sine suo fructu prsus ad moner&ur nisi prius accipera
aliquid dilectionis ut ud disibi quuerera unde qđ iube¬
bitur impler&: Cũdicitur diligamur in uicẽ lex ẽ.
Cũdicitur quia dilectio exdõ ẽ gratia ẽ: Sapientia
quippedĩ legem & misericordiã in lingua postat. un¬
de scriptũ .ẽ. inpsalmo & enĩbene distionẽ dabit qui
lege dedit Nemo ergo uos fullat fr̃s mei quia non di¬
ligeromus dm̃ Nisinos prior ipse diligera : Idẽ iohanies
aptissime hocostendit & dicit nos diligimus quia ipseprior
dilexituos: gnaetia nos facit legis dilectores. Lex uero ips
sine gnatia nonnisi pnreuaricatores fucit. & qđ discipulis
sius dixit dñs. non uos me elegistis sed ego uos elegi: Nihil

Expanded text:
itaque ex nobis, sed ex Deo est. Cur ergo dictum est, Diligamus itaque ex nobis, sed ex Deo est. Cur ergo dictum est, Diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est; nisi quia praecepto admonitum est liberum arbitrium, ut quaereret Dei donum? Quod quidem sine suo fructu prorsus admoneretur, nisi prius acciperet aliquid dilectionis, ut addi sibi quaereret unde quod jubebatur impleret. Cum dicitur, Diligamus invicem, lex est: cum dicitur, quia dilectio ex Deo est, gratia est. Sapientia quippe Dei legem et misericordiam in lingua portat . Unde scriptum est in Psalmo: Etenim benedictionem dabit qui legem dedit . 38. Nemo ergo vos fallat, fratres mei: quia nos non diligeremus Deum, nisi nos prior ipse diligeret. Idem Joannes apertissime hoc ostendit, et dicit, Nos diligamus, quia ipse prior dilexit nos . Gratia nos facit legis dilectores, lex vero ipsa sine gratia nonnisi praevaricatores facit. Et quod discipulis suis dicit Dominus, Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ; nihil
Abbreviated transcription (Latin):
haec omnia p̃cepta dilectionis id ẽ curitatis quȩ tunta
& talia sunt. ut quicquid homo seputa uerit facere bene:
si fiut sine caritate nullo modo fiatbene : huec ergo p̃cepta
curitatis in aniterdarentur hominib: non habentib: be¬
rum uoluntatis arbitriũ : sed quia ꝑlegẽdantur &u&erẽ
& nouam quãuis in noua uenerit gratia quuȩ ꝓmitteba¬
tur inu&ene : Lex uutem sine gratia litterat ẽ. occidens
ingnatia uero sp̃s uiuificans : Vnde ẽ. in hominib: cari¬
tus dĩ &xpximi nisi exipsodõ : Num si non exdõ sed ex
hominib: uicerunt pelugiani: siuut̃ exdõ uicimus pela¬
giunos : Sedeat ergo internos iudex apłs iohannes
&dicat nobis. carissimi diligamus inuicem : In his uer¬
bis iohannis cũ seilli ex tollere coeperint & dicere ut¬
quid nobis hoc praecipitur Nisiquia ex nobis hubemus
ut in uicẽ diligamus  Sequitur continuo idem iohan¬
nes confundens eos & dicens quia dilectio exdõ .ẽ Non

Expanded text:
Haec omnia praecepta dilectionis, id est charitatis, quae tanta et talia sunt, ut quidquid se putaverit homo facere bene, si fiat sine charitate, nullo modo fiat bene; haec ergo praecepta charitatis inaniter darentur hominibus, non habentibus liberum voluntatis arbitrium: sed quia per legem dantur et veterem et novam quamvis in nova venerit gratia quae promittebatur in vetere, lex autem sine gratia littera est occidens, in gratia vero spiritus vivificans, unde est in hominibus charitas Dei et proximi, nisi ex ipso Deo? Nam si non ex Deo, sed ex hominibus, vicerunt Pelagiani: si autem ex Deo, vicimus Pelagianos. Sedeat ergo inter nos judex apostolus Joannes, et dicat nobis: Charissimi, diligamus invicem. In his verbis Joannis cum se illi extollere coeperint et dicere, Utquid nobis hoc praecipitur, nisi quia ex nobis habemus ut invicem diligamus? sequitur continuo idem Joannes, confundens eos et dicens, quia dilectio ex Deo est . Non
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝓfanastis ingentib: quo intrstis illuc. & scificubo
nomen meũ magnũ qđ ꝓfunatũ ẽ ingentib qđ ꝓfunas¬
tis in medio eorũ. & scientgentes qui uego sũ dñs: dic̃ ad¬
onui dñs cũ scificatus fuero in uobis antaculos eorũ & ac¬
cipiam uos degentib &. ongregabo uos exomnib: terris

Expanded text:
fanastis in gentibus, quo intrastis illuc. et sanctificabo nomen meum magnum, quod profanatum est ingentibus et profanastisin medio eorum, et scient gentes quia ego sum dominus, dicit Adonai dominus, cum sanctificatus fuero in uobis ante oculos eorum. et accipiam uos de gentibus et congregabo uos ex omnibus terris
Abbreviated transcription (Latin):
inuobis & faciã ut in iustificationib: meis ambul&is
& iudicia mea obseru&is & faciatis.. Quis itu sit
cȩcus ut non uideat: quis italapideus ut non sentiat istã
gictiã Non secundũ meritua bonue uoluntatir duri
dindi sonie quqte slinae ego fuciodomus i srł sed opt̃ nom̃¬

Expanded text:
in vobis: et faciam ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis . Quis ita sit caecus, ut non videat; quis ita lapideus, ut non sentiat, istam gratiam, non secundum merita bonae voluntatis dari, Domino dicente atque testante, Ego facio, domus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur ad regnũ xp̃i : Non solũ secundũ ouginis uerum
&ium secundum ꝓpriue uoluntatis merita iudicium re¬
postabum. boni uero &ium ipsi quidẽ secundũ bonce uo¬
luntatis suue merita p̃miũ consequentur. sed &iũ ipsum

Expanded text:
sferuntur ad regnum Christi, non solum secundum originis uerum sferuntur ad regnum Christi, non solum secundum originis uerum etiam secundum propriae uoluntatis merita iudicium reportabunt. boni uero etiam ipsi quidem secundum bonae uoluntatis suae merita praemium conseque
Abbreviated transcription (Latin):
honorando finxtri ualentino & fratrib: quitecũ sunt. Augus¬
tinus indnõ salutẽ. Cresconium felicẽ & aliũ felicẽ dĩ seruos
qui ex unt̃ congregatione ad nos uenerunt: nobiscũ egis se
puscha nouerit curitas ura. Quos ideo tenuimus aliqu¬
anto diutius ut instructiores aduos redirent aduersos
nouos her&icos pelagianos inquiũ errorẽ cadit qui
putit secundũ aliqua merita humana durigratiũ dĩ
sus qui putat quando adiudiciũ dñs uenerit non iudicari
hominẽ secundũ opera sua quiiã ꝑ u&atẽ uti potuit libe¬
ro uoluntatis arbitrio nihile ominus inerrore . ẽ. soli
enĩ paruuli qui nondũ habent opere ꝓpria uelbona uel
mala secundũ solũ originale peccatũ damnabuntur.
quib: ꝑliuadrũ regenenationis non sub uenit gratia sal¬
uatoris : C&eriaut om̃s quuic ̃utentes libero arbitrio
suu ꝓpria peccata originuli peccato insuꝑ addiderunt : side
potestate tenebrarũ ꝑgratiã dĩ non eruuntur nec tran¬

Expanded text:
HONORANDO FRATRI VALENTINO ET FRATRIBUS, QVI TECUM SUNT, AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Cresconium, Felicem et alium Felicem dei seruos, qui ei uestra congregatione ad nos uenerunt. nobiscum egisse pascha nouerit caritas uestra. quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad uos redirent aduersus nouos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit, qui putat secundum aliqua merita humana dari gratiam dei, sus qui putat, quando ad iudicium dominus uenerit, non iudicari hominem secundum opera sua, qui iam per aetatem uti potuit libero uoluntatis arbitrio, nihilo minus in errore est. soli enim paruuli, qui nondum habent opera propria uel bona uel mala, secundum solum originale peccatum damnabuntur, quibus per lauacrum regenerationis non subuenit gratia saluatoris. ceteri autem omnes, qui iam utentes libero arbitrio sua propria peccata originali peccato insuper addiderunt. si de potestate tenebrarum per gratiam dei non eruuntur nec tran
Abbreviated transcription (Latin):
tuisi ehuuae ab isto sola clamatur non ẽe necessicria cũ ticca
qui siomnino nihil deqratia dĩ dicer&: nec eã questionẽ soluen¬
dũ sibi ꝓponer& ut use dehucre inuidiã remouera Pos sie
puturi hoc quidesentire qđ ueritas hab& : sed nondixisso quia
nonubiq: omni dicenda sunt : Proposuit de gractia questionẽ
d respondit qđ habebat in corde: definitaquestio ẽ: Nonquam
uoleb an sedubi quidsentir& dubitabamus de indemultis
uerbis a postoli conatur ostendere : unde non ẽ controuersia
d etro abillo ita sepe nomin&ur : ut uelit intelligi non
substantiã sedoperar curnis. Quid hoc ad remutiu carnis
contrae rit sunt uoluntati hominis. non natura accusatur
sodurus medicus quueritur: quid ẽ qđ int̃rogat q̃us sec̃ ho¬
muni spm̃: & respond& sibi sine dubiodr̃ &item introgat:

Expanded text:
tur;quao ab isto sola clamatur non esse necessaria, cum tacetur. tur;quao ab isto sola clamatur non esse necessaria, cum tacetur. qui si omnino nihil de gratia dei diceret nec eam quaestionem soluendam sibi proponeret, ut a se de hac re inuidiam remoueret, posset putari hoc quidem sentire, quod ueritas habet, sed non dixisse. quia non ubique omnia dicenda sunt. proposuit de gratia quaetionem, id respondit quod habebat in corde; definita quaestio est, non quam nolebamus. sed ubi quid sentiret dubitabamus. Deinde multis uerbis apostoli conatur ostendere, unde non est controuersia, \'quod caro ab illo ita saepe nominetur, ut uelit intellegi non substantiam, sed opera carnis\'. quid hoc ad rem? uitia carnis contraria sunt uoluntati hominis; non natura accusatur, sed uitiis medieus quaeritur. quid est quod interrogat: uitiis fecit homini spiritum? et respondet sibi: sin
Abbreviated transcription (Latin):
cuto : Nontunc de illi gratia questio .ẽ. qua .ẽ. homo conditus
orantes dicunt Nenos inferus intẽptationẽ sed libera nos a¬
malo : Si ad est possibilitas : ut quid orunt: aut a quo malo se
libeneri orcnt. nisimaxime decorpore mostis huius : linde
de substantia corporis quue bona. ẽ : sed deuitus curnalib
non liberatur homo sine gratia sil uutoris. nec quando ꝑ mor¬
tem corporis discedit acorpore: & hoc ut dicer& upłs: quid su¬
pardixerat : uideo aliũ legẽ in mẽbris meis repugnantem
legimentis mea : & captiuũ meducentẽ in legepeccati quae ẽ¬
a in membris meis. Ecce qđ uitium naturȩ humanȩ in oboedientia
uoluntatis inflixit: Oare sinatur: ut sun&ur squid tantũ dena¬
turue possibilitate praesumitur: uulnerusicutiati. uexuta
ꝑdita estuent confessiõ Non fadsa defensione opus hab& :
nitia ergodĩ non qua instituatur sed qua restituatur quȩ ra¬

Expanded text:
cato\'? non tunc de illa gratia quaestio est, qua est homo conditus, cato\'? non tunc de illa gratia quaestio est, qua est homo conditus, orantes dicunt: ns o nos inferas in temptationem, sed libera nos malo. si adest possibilitas ut quid orant? aut a quo malo se liberari orant nisi maxime de corpore mortis huius, unde de substantia corporis, quae bona est, sed do uitiis carnalibus, unde non liberatur homo sine gratia saluatoris nec quando per mortem corporis discedit a corpore. et hoc ut diceret apostolus, quid supra dixerat ? uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in lege paceati, quae est in membris meis.ecce quod uitium naturae humanae inoboedientia uoluntatis inflixit. orare sinatur, ut sanetur. quid tantum de naturae possibilitate praesumitur? uulnerata, sauciata, uexata. perdita est. uera confessione, non falsa defensione opus habet. gratia ergo dei, non qua instituatur, sed qua restituatur, quaera
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ aduersantur ut non quae uultis faciatis: Adgalatas ut
pinor id scripsit: quib: dicit, quiergo tribuit uobis spm̃ &us
tes operatur in uobis exoperib: legis anex iuiditu fidei : Vnde
appar& eũ xp̃ianis loqui & quib: ds̃ tribuerat sp̃m : ergo &im
baptiratis ⁊ ecce & baptitatis curo inuenitur. ẽẽ. contruria: &
non eẽ possibilitas illa quã in sepanebiliter insitum dicit ẽe na
tunx e⁊ ubi ẽ. qđ ait quifieri potest ut cuicũq baptizato sit caro
contri. Quomodo lib& intellegat curnẽ : quia reuerxe non na¬
iunx eius quae bona . ẽ seduitia carnalia carnis hoc locon¬
ne nuncuputur: Eccetumen &iũbaptiratis curo contruria
est: & quomodo contraria : ut non qđuo lł fuciunt  Eccead¬
est uoluntas in homine. ubi .ẽ. possibilitas illaoaturȩ : fute¬
amur gratiã necessariã clamemus: miser ego homo quis me
liberabit de corpore mostis huius: & res pondeatur nobis gra
quure sine adiutorio gratiue dicitis hominẽ posse. eẽ. sine pec¬

Expanded text:
inuicem aduersantur, u t non ea quae uultis faciatis. ad Galatas, ut opinor, id scripsit, quibus dicit: qui ergo tribuit uobis spiritum et uirtutes operatur in uobis, ex operibus legis an ex auditu fidei? unde apparet eum Christianis loqui et quibus deus tribuerat spiritum, ergo etiam baptizatis. ecce et baptizatis caro inuenitur esse contraria et non adesse possibilitast ut cuicumque baptizato sit caro contraria? quomodolibet intellegat carnem, quia reuera non natura eius, quae bona est, sed uitia carnalia carnis hoc loco nomine nuncupantur, ccco tamen etiam baptizatis caro contraria est. et quomodo contraria? ut non quod uolunt faciant. ecce adest uoluntas in homine; ubi est possibilitas illa naturae? fateamur gratiam nccessariam, clamemus: miser ego homo! quis me liberabit de corpore mortis huius? et respondeatur nobis: gra\'quare sine adiutorio gratiae dei dicitis hominem posse esse sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
qu s psons quimultis modis ꝑcreaturã sibid nõ seruientem
a sosuni uocet doceat credentẽ consolaur spenentẽ diligentẽ
erelbortea uar⁊ cohentẽ adiuua. ex audiat de pcunte nontibi de¬
sedod uolenre sa nane con comnis⁊ a e xhorti tor scon quan¬
nupotu adre ore iuuendũ a guctiãdi noneuacuatu s suea qu
natiproebumana iam contenebrata atquitiata in suminar
nom potest acsanari⁊ Dequure cũistis coria uestilir questio

Expanded text:
que sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem que sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem auersum nocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi desed quod nolentem sanare contemnis. ita et exhortatus sum, quantum potui, ad recte uinendum et gratiam dei non euacuaui, sine qua natura humana iam contenebrata atque uitiata inluminari non potest et sanari. de qua re cum istis tota uertitur quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
amittat posse cum uelit. Nam sunt reuera omni peccun¬
ti unimae duo ista poenaliu ignorantia & difficultas: exig¬
norentia dehonestut error. ex difficultute cruciatus affli¬
git sedapprobare falsa ꝓueris uterra inuitus & resistente atq
terquente dolore carnalis uinculi nom posse alibidinosis operib
tempenere non ẽ natunr instituti hominis sed poena damnati
inauĩ delibent uoluntate recte faciendi loquimur deilla scilica
i qua lomo fectus ẽ loquimur. Hnnciam hominib: deipsius ig¬
nonintiue difficultatisq in plem primi hominis traiectis uitus
anq tixns fusis uel ut iustã qua erellũ deponentib: itac responsũ ẽ
uibi breuiter inquã respondaur ut quiescant &uduersur dm̃
mur nuuugo desistunt Necte eñ fostis se quererentus sier¬
roris & libidinis nullus hominũ uictor exsistor&: Cũuero uibi¬

Expanded text:
amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanamittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti homi n i s, se d poena damnati. cum autem de libera uoluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus e s t, . loquimur. hinc iam hominibus de ipsius ignorantiae difficultatisque in prolem primi hominis traiectis uitiis atque transfusis uelut iustam querellam deponentibus ita responsum est : quibus breuiter, inquam, respondetur, ut quiescant et aduersus deum murmurare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s et libidinis nullus hominum uictor existeret; cum uero ubi
Abbreviated transcription (Latin):
plis &ium deinfirmitate locuntus sũ dicens: sunt &ium ne¬
cessitute fucta impbunda ubi uult hamo recte fucere & nõ
moratis testimoniis diuinorũ eloquiorũ: sed huec inqua mom¬
nidominũ sunt uoces ex illa mortis damnatione uenien¬
tium. Nam sinon ẽ. ista poena hominis sed natura nulla
ista peccita sunt: de inde paulo postrrelinquitur ergo inqua
ut haec poena iusta dedam natione hominis ueniat. Nec
minaendũ .ẽ qđ uel ignorando non hab& arbitriũ liberum uo¬
luntatis ad eligendũ quid recte ficciat: uel resistente carnali
consu&udine quae uolentia mostadis successionis quodũ modo
naturaliter inoleuit: uideat qui recte fuciendũ sit &ue lit
nec possit implere. Illa ẽ enim peccati poena iustissima
ut amittut quisq: quobene uti noluit cũ sine ulla poss& diffi¬
cultate si uell&. Idẽ aut̃ ut quisciens recte non facit amittat
scire quid rectũ sit. & qui recte facere cum possit noluit:

Expanded text:
plis etiam de infirmitate locutus sum dicens: sunt etiam neplis etiam de infirmitate locutus sum dicens: sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non moratis testimoniis diuinorum eloquiorum: sed hac, inquam, omnia hominum sunt uoces ex illa mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
nodis edluio in corpore cauaur morbi malũ : exit non accidat
ꝓuns aeciderie ettoscnaur: ut non accidat cicuca mus dicen¬
doneus infenes intemptationem ut oito simaur :cauca mus
slcendo diitte nobis debitcnñt. siue ergo immineatt suinus
sit: cauori igitur potest: sedit non tuantũ illi uerũ oric his quico
libros meos quos stelegit de libro arbitrio non legerunt atq
illis non lectis hunc forsitan legunt de hac re sententiamea
satis a p̃pareat ex ipsis libris commemoraro ineoposta : qđ isto
si sentir& atq in suis litteris poner& : nulli internos de hacre con¬
t rouersia remaner&. Continuo quippe post uerba mea quȩ
iste commemorauit qđ occlirro repoterat ipse subiet i: et
quantũ potui ꝑtraet cundicens : &etumen &iam ꝑignorantic̃
fucta quaedã in ꝓbantur & corrigenda iudicantur sicut in
diuinis auctoritatib legimus: Atq hinc adhibitis exem¬

Expanded text:
modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: nenos inferas in temptationem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siue ergo immineat siue insit, caueri igitur potest. Sed ut non tantum illi, uerum etiam his, qui eosdem libros meos, quos iste legit, De libero arbitrio non legerunt atque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret nulla inter nos de hac re controuersia remaneret. continuo quippe post uerba mea, quae iste commemorauit, quod occurrere poterat ipse subieci ut, quantum potui. pertractaui dicens: et tamen etiam per ignorantiam facta quaedam inprobantur ut corrigenda iudicantur, sicut in diuinis auctoritatibus legimus. atquc hinc adhibitis exem
Abbreviated transcription (Latin):
dener essitaatib meis educme : quicc & in huius modi oritione
coslamn en ẽ. aduersus temptatorem. deipsu contntnos necensit¬
mus adnos: item inquit augustims ep̃s in libris delibero arbi¬
trio: quccetũq istu causa q̃ uoluntatis sinon potest ei resisti sine
pece ato eli ceditur. siccutẽ potest non eicedatur & non peccabiꝰ:
an forte fallit macut u ergo caueat nefallatur. antanta fallata
Nuo pecriti ieo qđ c̃a cueri nullo modo potest : petcater adts
nauer ignousceporest u agnosco uerbu mea sunt sed& ia ipso dig¬
pedur eguo scere naperius cunctuquuo dicta sunt degra tipsquuie
rcoutesi teeno sinfenrs intẽprationẽ qeł adiutoriu non posco¬
remus sicaoisi uuillomodo posse credermus poteis per posc
psuer a sedopit ulante illo qui nom potest falli poce si mechocu
posuri ade siendũ peccatũ ꝑtina : siueracit dicimus dimitte nob
ebit nntõ sicut & nos dimittimur debitorib nriu dloiitca not

Expanded text:
De necessitatibus meis educ me . Quia et in hujusmodi oratione De necessitatibus meis educ me . Quia et in hujusmodi oratione certamen est adversus tentatorem de ipsa contra nos necessitmus ad nos: Item, inquit, Augustinus episcopus in libris de Libero Arbitrio, Quaecumque ista causa est voluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur: si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. An forte fallit incautum? ergo caveat, ne fallatur. An tanta fallaciaenim peccat in eo quod caveri nullo modo potest? Peccatur autem: caveri igitur potest. Agnosco, verba mea sunt: sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. De gratia quippe dicentes, Ne nos inferas in tentationem: quod adjutorium non posceremus, si resisti nullo modo posse crederemus. Potest peccatum caveri, sed opitulante illo, qui non potest falli. Nam et hoc ipsum ad cavendum peccatum pertinet, si veraciter dicimus, Dimiebita nostra, sicut c t nos dimittimus debitoribus nostris. duobus enim
Abbreviated transcription (Latin):
quos non arguit conscientia ulla peccati : & adiecitmundus mun¬
do corde conspicitur: templũdĩ non potest. eẽ. pollutum. Hoc utiq
ugitur in nobisconando laborando. orando. imp&rundo utud
illa ꝑfectione: inqua possimus dm̃ mundo corde conspicere eius
toditũ eõ. presbitero liberi arbitrii nos condiditds̃ nec ad uir¬
tutem nec ud urtia necessitate trachimur. Alioquin ubi necessi¬
tus uec coronu .ẽ : Quis non agnoscat: quis non toco corde suscipiat
quis aliter conditũhumanam neg& esse nutunt̃ sed in recte facien¬
do ideo nullũ .ẽ. uinculũ necessitatis. quia libestas. ẽ. caritatis. Redi
ergo ad a postolicũ sententiã caritusdĩ diffusc ẽ incordib: nr̃is ꝑsp̃m̃
nuteuit aptuuitatom dedit doncchominibus : Quod icut &x uitus
natartce non ex conditione naturao sit quaedã peccandinecern¬
des dudiat homo atq ut eadẽ neces sitas non ss discatdo dicore

Expanded text:
quos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus munquos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus mundo corde conspicitur, templum dei non potest esse pollutum. hoc utique agitur in nobis conando, laborando, orando, impetrando, ut ad illam perfectionem, in qua possimus deum mundo corde conspicere, eiusto dictum esse presbytero: liberi arbitrii nos condidit deus, nec ad uirtutem nec ad uitia necessitate trahimur: alioquin ubi necessitas, nec corona est, quis non agnoscat, quis non toto corde suscipiat, quis aliter conditam humanam neget esse naturam ? sed in recte faciendo ideo nullum est uinculum necessitatis, quia libertas est earitatis. Redi ergo ad apostolicam sententiam: caritas dei diffusa est in cordibus nostris per tivavit captivitatem, dedit dona hominibus ? Quod autem ex vitiis naturae, non ex conditione naturae, sit quaedam peccandi necessitas, audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit, discat Deo dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
nonuulli questio ẽ. sedinter uipios bene quaeritur Intquos tumen
constẽ sieriporso & sino medultoredi & hominũ homino x poihũ fieri nõ
porse : Tamenut dicere coepenm prudenter xistus ai monuit necũ
fuerit quisq talis fuctus & ꝑhoc recte interdifilios deputatus puta
ipsius fuis se potestatis quã ꝑ gratiũ accopit adõ cũ eã non habere
innatumuiti ata atq depraruata. sicut
ineuun¬
gelio legitur: quat quot autẽ receperunt
eum dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri
qđ utiq non enrm ꝑnatunam nec omni¬
no essent nisi eum recipiendo accepis sent
peius gratiã huius modi potestatem . Huec ẽ
potestas quũ sibi uindicat fortitudo cantutis: quae non est in
uenenrbilis hieronimus dixit in his quȩ illũ dixisse cominemorat:
cum exponera qđ scriptũ .ẽ. beatimundo corde quõ ipsidm̃ udebuñ

Expanded text:
nonnulla quaestio est, sed inter pios bene quaeritur, inter quos tamen nonnulla quaestio est, sed inter pios bene quaeritur, inter quos tamen constat fieri posse et sine mediatore dei et hominum homine Christo Iesu fieri non posse -, tamen. ut dicere coeperam, prudenter Xystus ammonuit, ne cum fuerit quisque talis factus et per hoc recte inter dei filios deputatus, putetur ipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non haberet in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio legitur: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri; quod utique non erant per naturam nec omuino essent, nisi cum recipiendo accepissent per eius gratiam huiusmodi potestatem. haec est potestas, quam sibi uindicat fortitudo caritatis, quae non est in tiam presbyter uenerabilis Hieronymus dixit in his, quae illum dixisse commemorat, cum exponeret quod scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt?
Abbreviated transcription (Latin):
qui& uobdon& & nobis ut deunẽ pace &pia consensione nun¬
tus celerrimis gaudeamus. Saluto uos non solũ meo
nomine sed &iũ fratrũ qui mecũ sunt. & rogo ut ꝓnobis con¬
corditer atq: instanter or&is: sit uobiscũ dñs amen.

Expanded text:
obis donet et nobis, ut de uestra pace et pia consensione nuntiis celerrimis gaudeamus. saluto uos non solum meo nomine sed etiam fratrum. qui mecum sunt, et rogo, ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. sit uobiscum dominus. amen.
Abbreviated transcription (Latin):
insipienter estis inpopulo & stulti aliquando sapite. Eo ipso
quippe qđ prueceptũ atq: imperatũ .ẽ. ut intelligamus atq
supiumus : oboedientiã nuxm̃ requirit. quae nulla potest. ẽẽ.
sine libero arbitrio : sedsi poss& hoc ipsum sine adiutorio gratiãt
fieri ꝑliberũ arbitrium ut intellegeremus atq: saperemus:
Non dicereuuirdõ : damihi intellectũ ut discum mandatictua
neq: in euangelio scriptũ ess&. tunca peruit illis sensum
ut intelligerent scripturas Necia cobus apłs dicer& siqͥs

Expanded text:
insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite. Eo ipso insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite. Eo ipso quippe quo praeceptum atque imperatum est ut intelligamus atque sapiamus, obedientia nostra requiritur, quae nulla potest esse sine libero arbitrio; sed si posset hoc ipsum sine adjutorio gratiae Dei fieri per liberum arbitrium, ut intelligeremus atque saperemus, Non diceretur Deo: Da mihi intellectum ut discam mandata tua; neque in Evangelio scriptum esset: Tunc aperuit illis sensum, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
pace dñi nr̃i patientiã salutẽ existimate. sicut & dilectis si¬
mus frat̃ noster paulus secundũ eã quuedata .ẽ. ei supienti¬
am scripsit uobis ut & in omnib: epistolis. loquens ineis de
his inquib: sunt quaedã difficilia intellectu quae indocti
&instabiles homines ꝑuestunt sicut & c&enas scriptuner
ad ppriũ suũ eritũ. Caua eergo qđ tuntus apłs tam ter¬
ribiliter dicit & ubi sentitis non uos intelligere interim
credite diuinis eloquus. Quia &liberũ hominis ẽ. arbitri¬
um & gatiudĩ sine cuius ud iutorio liberũ arbitrium pec
conuesti potest addm̃ necꝓficere indm̃. & qđ piecreditir
ut &ium sapienter intelligatis orate : &ud hoc ipsum enim
id ẽ ut supienter intelligumur : ẽ utiq liberũ arbitrium
Nisi enĩ libero arbitrio intelligeremus atq: su peromus non
nobis prueciper&ur dicente scriptunx intelligite ergo qui

Expanded text:
pace et domini nostri patientiam salutem existimate, sicut et dilectissipace et domini nostri patientiam salutem existimate, sicut et dilectissimus frater noster Paulus secundum eam, quae data est ei, sapientiam scripsit uobis ut et in omnibus epistulis loquens in eis de his. in quibus sunt quae dam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles homines peruertunt sicut et ceteras scripturas ad proprium suum inter itum. Cauete ergo, quod tantus apribiliter dicit; et ubi sentitis vos non intelligere, interim credite divinis eloquiis, quia et liberum est hominis arbitrium, et gratia Dei, sine cujus adjutorio liberum arbitrium nec converti potest ad Deum, nec proficere in Deo: et quod pie creditis, ut etiam sapienter intelligatis orate; et ad hoc ipsum enim, id est ut sapienter intelligamus, est utique liberum arbitrium. Nisi enim libero arbitrio intelligeremus atque saperemus, non nobis praeciperetur dicente Scriptura: Intelligite ergo qui
Abbreviated transcription (Latin):
per quos uobis rescripsimus ista sed scripsimus: nullas em̃¬
adnos untẽ caritatis littenes adtulenrnt. tamen suscepim
eos quõ simplicitus eorum satis indicabat nihil illos nobis po¬
tuisse confingere. Ideo aut̃ festinauerun ut upud uos age¬
reni pascha quopossit udiuuante dñotum sc̃s dies uncm̃
pucem : quũ dissensionẽ potius in uenire. Melius aut̃ fucie¬
tis qđ multũ rogo snpsũ a quodicunt sefuisse turbatos ad
me mittere non grauemini. Aut enĩ non intelligit librum
meum. aut forte ipse non intelligitur quando difficillimã
quȩstionem & paucis intelligibilẽ soluere atq: enodure co¬
natur. Ipsu ẽ enĩ quȩstio de gratia dĩ quae fecit ut homines
non intelligentes puturent apłmpaulũ dicere fucia mur
mala ut ueniantbona. Vnde apłs p&rus insecunda epis¬
tola sua qua propter inquit curissimi haec exspectantis
satis agite in uiolati & in maculati apud eũ re periri in

Expanded text:
per quos uobis non rescripsimus ista, sed scripsimus, nullas eper quos uobis non rescripsimus ista, sed scripsimus, nullas enos uestrae caritatis litteras adtulerant; tamen suscepimus eos, quoniam simplicitas eorum satis indicabat nihil illos nobis potuisse confingere. ideo autem festinauerunt, ut apud uos agerent pascha, quo possit adiuuante domino tam sanctus dies uestram pacem quam dissensionem potius inuenire. Melius autem facietis, quod multum rogo, si ipsum, a quo dicunt se fuisse turbatos, ad me mittere non grauemini. aut enim non intellegit librum meum aut forte ipse non intellegitur. quando difficillimam quaestionem et paucis intellegibilem soluere atque enodare conatur. ipsa est enim quaestio de gratia dei, quae fecit, ut homines non intellegentes putarent apostolum Paulum dicere: Faciamus mala, ut ueniant bona. unde apostolus Petrus in secunda epistula sua: Quapropter, inquit, carissimi, haec expectantes satis agite inuiolati et inmaculati apud eum reperiri in
Abbreviated transcription (Latin):
recue fidem nullo modo in nobis cẽ portiurse . rusihuet ac¬
minum: Nequis quũ dicat meritis operũ suoruã uel meri¬
tis onrtionũ suarũ uel meritis fidoistim sbitirditã digra¬
tium. & put &ur uerũ eẽ qđ illi her&ici dicum patiãdo
secundũ merita nñ dari qđomnino fidiissi mũ ẽ: Non
quic nullũ .ẽ. meritum uel bonũpiorũ uel madũ impiorum:
Alioquin quomodo udiarbit ds̃ mundũ. sed msericordia &
qratiudĩ conuest̃ hominẽ dequa psalmus dicit ds̃ nĩs mise¬
ricordiu eius p̃ueni& me ut iustific&ur impius. Hoc e ex
impio fiatiustus : & incipiat habere meritũ bonũ qđ dñs
coronubit quando iudicabitur mundus: Multu enent
que uob mittere cupiebam quib: lectis totã ipsũ causam
quae conslus episcopalib: acta .ẽ. aduersus eosdẽ pelugi¬
cnos her&icos diligentius & plenius nosse poss&is. sed fes¬
tinauerunt fr̃s qui ex numero ur̃o adnor uenenen

Expanded text:
et rectam fidem nullo modo in nobis esse potuisse, nisi haec acet rectam fidem nullo modo in nobis esse potuisse, nisi haec acminum ; ne quisquam dicat meritis operum suorum, vel meritis orationum suarum, vel meritis fidei suae, sibi traditam Dei gratiam, et putetur verum esse quod illi haereticisecundum merita nostra dari, quod omnino falsissimum est, non quia nullum est meritum uel bonum piorum uel malum impiorum - alioquin quo modo iudicabit deus mundum? —, sed misericordia et gratia dei conuertit hominem, de qua psalmus dicit: Deus meus, misericordia eius praeueniet me, ut iustificetur impius, hoc est ex impio fiat iustus et incipiat habere meritum bonum, quod dominus coronabit, quando iudicabitur mundus. Multa erant, quae uobis mittere cupiebam, quibus lectis totam ipsam causam, quae conciliis episcopalibus acta est aduersus eosdem Pelagianos haereticos, diligentius et plenius nosse possetis, sed festinauerunt fratres, qui ex numero uestro ad nos nenerant,
Abbreviated transcription (Latin):
distam epistolũ axystũ rebiterũ ecđue romane contur
nouos heraicos pelagiunos noueritis . ẽe conseniptum qui
dicunt giatiũ dĩ scđm meritannõduri ut quigloriatur non in
a seipsis iustos fieri putantes quasi hoc eis non ds̃ dederit sed
ꝑditionis quae facta .ẽ. ex adam non discernit hominem
uteum faciat uas in honorem non in contumelia nisi ds̃: sed
quo homo curnalis & inaniter inflatus: cũ audirra quis em̃
cedicerit possa respondere uel uoce uel cogitaitione a dicero
discernit me fides mea discernit me ortiomca. discer nit ic
iustrtumea : Mex apłs occurrit cogitationib: eius eediit
Q iud enim habes quod non accepisti: suauit & accepisti quidglori¬
aris quusi non acceperis sice ni glouiantur quasi non accepe¬
rin quise a seipsis iustificariputant. acphoc inseipsis po
indno glor antur. Propter qđ ego in huc episioli quie ad
uos puenit ꝓbicui ptestimonia scriptunt rum scã rũquae¬
ibi porestis inspicere & bona opere nnr̃ & pias orutiones

Expanded text:
ontra novos haereticos Pelagianos noveritis esse conscriptam, qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, ut qui gloriatur, non in a se ipsis justos fieri putantes, quasi hoc eis non dederit Deus, seperditionis quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat vas in honorem, non in contumeliam, nisi Deus. Sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus cum audisset, Quis enim te discernit? posset respondere vel voce vel cogitatione, et dicere, Discernit me fides mea, discernit me oratio mea, discernit me justitia mea; mox Apostolus occurrit cogitationibus ejus, et dixit, Quid enim habes, quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc in se ipsis non in domino gloriantur. Propter quod ego in hac epistula, quae ad uos peruenit, probaui peibi potestis inspicere, et bona opera nostra, et pias orationes,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabit ds̃ mundũ quando uenturus ẽ. sicut tota eccła insym¬
bulo confit&ur iudicare uiuos & mostuos. Siergo non ẽ di
qratiu quomodo saluat mundũ: & sinon .ẽ. liberũ arbitrium
quomodo iudicat mundũ : pinde librũ uł epistolã mecm
quã secum ad nos supra dicti adtulerunt secundũ hanc fidem
intelligite ut neq neg&is dĩ gratiũ neq liberũ arbitriũ sic defen¬
datis ut adĩgratia separdis tũ quã sineilla uel cogitare aliqd
uelugere scđm dm̃ ulla ratione possimus qđ ominino non possu¬
mus. Propt̃ hoc enĩ dñs cũ defructu iustitiue loqueraur

Expanded text:
iudicabit deus mundum. quando \'uenturus est\', sicut tota ecclesia in symiudicabit deus mundum. quando \'uenturus est\', sicut tota ecclesia in symbolo confitetur, \'iudicare uiuos et mortuos\'. si ergo non est dei gratia, quo modo saluat mundum? et si non est liberum arbitrium, quo modo iudicat mundum? proinde librum uel epistulam meam, quam secum ad nos supra dicti adtulerunt, secundum hanc fidem intellegite, ut neque negetis dei gratiam neque liberum arbitrium sic defendatis, ut a dei gratia separetis, tamquam sine illa uel cogitare aliquid uel agere secundum deum ulla ratione possimus, quod omnino non possumus. propter hoc enim dominus, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
deur̃ congregitione se eẽ dicontes. qui nobis reculerunt mo¬
nosterium urm̃ nonnulla dissensione turbatũ eo qđ quidẽ ui
uobis ssic gratiũ p̃dicent ut negent hominis eẽ liberui arbitriũ
& qđ ẽ. gnruius dicant qđ indieiudion non sit redditurur ar
unieuiq seđdm opent eius: Aiaem hoc tamen indica uerun qđ
plures urm̃ non itusentiant sed liberũ arbitrium ad iuuari
fateantur ꝓdignetiam ut recta sapiamus atq fuciamur &
cuue norit dñs reddere unicuiq scđmoper eius inueniat opene
nũ bona quae p̃panruit dẽ ut inillis ambulemus: Hocquisenti¬
unt benesentiunt : Obsecro itaq uos fr̃e sicut corinthios obse
enruit apłs ꝓ nomendm̃ nr̃ ihũ xp̃i utidipsũ dicatis om̃nes & nõ
sint inuobis se is matu: primo enĩ dñr ihs̃ sicut scriptũ . ẽ. inoua¬
gelio iohannis apłi nonuenit ut iudicar& mundũ sedut saluit¬
r&ur mundus ꝑ ipsum. Poste& uero sicut scribit apłs puulus

Expanded text:
ra congregatione se esse dicentes, qui nobis rettulerunt monasterium uestrum nonnulla dissensione turbatum eo, quod quidam in uobis sic gratiam praedicent, ut negent hominis esse liberum arbitrium et, quod est grauius, dicant, quod in die iudicii non sit redditurus deus unicuique secundum opera eius.. etiam hoc tamen indicauerunt, quod plures uestrum non ita sentiant, sed liberum arbitrium adiuuari fateantur per dei gratiam, ut recta sapiamus atque faciamus et, cum uenerit dominus reddere unicuique secundum opera eius, inueniat opera nostra bona, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. hoc qui sentiunt, bene sentiunt. Obsecro itaque uos, fratres, sicut Corinthios obsees et non sint in uobis schismata. primo enim dominus Iesus. sicut scriptum est in euangelio Iohannis apostoli, non uenit, ut iudicaret mundum. sed ut saluaretur mundus per ipsum; postea uero. sicut scribit apostolus Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo istȩ similitudines falsȩ sunt: itu & illud ꝓpt̃ qđ eas uoluit ad hibe¬
re Sequitur enim &dicit simili ergo modo de non peccandi possibi¬
litute intellegendũ ẽs qđ nom pec care nrin sit : posse uero non peccare
non urm Side integra & suna hominis natunx loquer&ur: quã modo
non habemus : speenĩ sidiu facti sumus speruiũ quae uid&ur non ẽ
spes sicut̃ qđ nonuidemus speramus ꝑpatientiã exspectumus :
quo ud iuti uideant sepbere uolentibus.: quiuuero dehucuita
disputat. ubi corpus qđ corrũpitur ad grauut animũ & deprimit
terrena in halntatiosensu multa cognuntẽ miror quo cordã &iã¬

Expanded text:
ergo istae similitudines falsae sunt, ita et illud propter quod est uoluit adhibeergo istae similitudines falsae sunt, ita et illud propter quod est uoluit adhibere. sequitur enim et dicit: si- mili ergo modo de non peccandi possibilitate intellegendum est, quod non peccare nostrum sit, posse uero non peccare non nostrum. si de integra et sana hominis natura loqueretur— quam modo non habemus; spe enim salui facti sumus; spes autem quae uidetur non est spes. si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus —, quo adiuti uideant, se praebere uolentibus. quia uero de hac uita disputat, ubi corpus quod corrumpitur adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, miror quo corde etia
Abbreviated transcription (Latin):
possumus uel non possumus innñ potestite non ẽ sed in naturȩ
censtrictione : quod uero audimus uel nonaudimus: hoc ẽ. ꝓpriȩ
uoluntatis : quurnon attendit quantu audiamis inuitiquȩ penaran
insensu urm̃ &iam aurib optunctis sicuti ẽ ꝓximo serrȩ stridor
uelorusnitus su is quũ quã optunttio auriũ ostendit nonin potesti¬
te nnt eẽ. Aptis aurib non audiro : facitaiũ fatasie talis opturatio
quae ipsum sensu nrũ adimat ut innnr̃ potestate sit &iã audire non
posso Deodoratuautẽ quid dicit uis purũ qđ dic̃ attendit
odores graues & molestos quando constituti fuerimus siquis nos
illic manib: ligatis constituat seruatu prsus integritaae acsalute
mem brorum uelimus nonodorurȩ ne comnino possimus : quiacum
spm̃ ducere cogimur simul & odoiem quẽ nolumus trochimus: Sicut

Expanded text:
possumus uel non possumus in nostra potestate non est, sed in naturae possumus uel non possumus in nostra potestate non est, sed in naturae constrietione, quod uero audimus uel non audimus. hoc est propriae uolnntatis, cur non adtendit, quanta audiamus inniti. quae penetrant in sensum nostrum etiam auribus opturatis. sicuti est de proximo serrae stridor uel grunnitus suis? quamquam opturatio aurium ostendit non in potestate nostra esse apertis auribus non audire, facit etiam fortasse talis opturatio, quae ipsum sensum nostrum adimat, ut in nostra potestate sit etiam audire non posse. de odoratu autem quod dicit. nisi parum quod dicit adtendit, odores graues et molestos quando constituti fuerimus, si quis nos illic manibus ligatis constituat, seruata prorsus integritate ac salute membrorum uelimus non odorari nec omnino possimus, quia cum spiritum ducere cogimur, simul et odorem quem nolumus trahimus. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dicere audemus : Id eo dm̃ non uoluntatem sed necessita t eiusfitiȩ
quia non potest uelle peccare.: Ad tendite &ium quae sequundur
hoc inquit & deauditu odoratu uel uisu sentiri pos sibileẽ: qđ uudi¬
re odorari uidero potestutis nruẽ sit : Posse uero audire uel
odorar. uel uidere potestutis non sit sedinnaturali necessitato
consistut: Autego tion intellago quid dicat: aut ipse quomodo eñ
in porestude niũ non ẽ uidendi possibilitas sicin potestato iñt
e nonundendi neces situsi quia in poresiats ẽ. eocitas quuaicdis
uidere posso nobisꝰ uolumus adimamus : quomodo aucẽ in nnĩ poter¬
tutẽ iudere siuelimus cũ &iam salua integritate natunc̃ corpo¬
ris oculorum que nr̃orum nec uolentes uiderepossimus si ue
ꝑ noctom luminib: quue forin secus adiibentur. ademptis siuo
nos quis qpuũ intenebro seloco aliquo includat : Item si qđ audire

Expanded text:
dicere audemus ideo deum non uoluntatem sed necessitatem habere iustitiae. dicere audemus ideo deum non uoluntatem sed necessitatem habere iustitiae. quia non potest uelle peccare. Adtendite etiam quae sequuntur. hoc, inquit, et de auditu, odoratu uel uisu sentiri possibile est, quod audire, odorari, uidere potestatis nostrae sit, posse uero audire uel odorari uel uidere potestatis nostrae non sit, sed in naturali necessitate consistat. ant ego non intellego quid dicat ant ipse. quomodo enim in potestate nostra non est uidendi possibilitas, si in potestate nostra est non uidendi necessitas, quia in potestate est caecitas. qua id ipsum uidere posse nobis, si uolumus, adimamus? quomodo autem in nostra potestate est uidere, si uelimus, cum etiam salua integritate naturae corporis oculorumque nostrorum nee uolentes uidere possimus siue per noctem luminibus quae forinsecus adhibentur ademptis siue nos quisquam in tenebroso loco aliquo includat? item si quod audire