comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis qđ meũ uocabas renuere. Paulũ uero hoĩez circuitorẽ mũdi et
seminiuerbiũ de materialibꝰ ad ĩmaterialia nõ uelle susciꝑe. Immo me
refellẽ do, qm̃ paterna religiõis iura degener ounttẽs ĩ sacrilegia nefaria
terer mea mͥ sufficere. et nõ nuuiã dĩna seu leges patrias derogare. Ut
aũt lux suꝑna paterne gliesplẽdorẽ in fue mẽtis tenebras radiare suõ
proposito destiãuit: penetralibꝰ cordis mei ĩfudit, ut tibi mẽoriale pns¬
qͣsi sexta, lũã se mime ei ĩiciente, sol est horribłiter obscuratꝰ: qr nõ deꝰ
sed creatura dei/ lucis sue occubitu lucere neqͥuĩt. Questueq sũ apd te
qd hĩc fibi prudẽtissĩẽ uideret᷑. Ex qͦ prudẽtia tua rñdit. qd̾ tenaciter adeo
cordi mẽtie mee ĩhesit. Ut nulla obliteratõe abradi: nulla mortis ꝑmagie

Expanded text:
majestatis, quod meum vocabas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et majestatis, quod meum vocabas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens, in sacrilega nefaria terer mea mihi sufficere, et non numina divina, seu patrias leges derogarem. Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiare, suo proposito destinavit, penetralibus cordis mei infudit, ut tibi memoriale piisquasi sexta, luna se ei injiciente, sol est horribiliter obscuratus, quia non Deus, sed creatura Dei lucis suae occubitu lucere nequivit: questusque sum apud te, quid hinc tibi, prudentissime, videretur: ex quo prudentia tua respondit quod adeo tenaciter cordi mentis meae inhaesit, ut nulla obliteratione abradi, nulla mortis imagine
Abbreviated transcription (Latin):
dete replicãs. Teq initi mẽte super ue cordi nocte tibi friuolitatis diutiã
ꝑtiãcia arguẽs. et dete phanatica illusionũ fãtasmata ĩsultãs: suꝑnalẽ
modificatõez benignitatis dermagnificẽtissiẽ et diligẽtissiẽ adorãdo: tibi
bene resipiscẽti pars aĩe mee cũ iubilo. Tuisqz te despectõibꝰ cõpellabo-
Ut illa tibi iterata cõmẽdẽ: qͦrũ p̾dẽ cõtẽpseras notionẽ Frequẽtissime
qͥdẽ et diligẽter satis dilucidaui tibi moyse ꝓdente adñõ hoiẽm elimo fẽts
et trãs gressiones eiꝰ cataclismo piatas Iequẽter quoq eũ ĩ amicitia sũ¬
ptũ, multaq ĩ egipto et egressiõis sue itiere: pro eo et ĩ eo fecisse magͣlia.
atz theologos multimõdos effecisse: qͦrũ p̃noscẽtia deꝰ hũãtꝰ est diꝗ̃tus
ignorare: uerũ et qͥs idẽ moyses fuerit ꝑ nescire: euãgliũq ihũ xp̃i dei totiꝰ

Expanded text:
de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia arguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente, a Domino hominem de limo factum, et transgressiones ejus cataclysmo piatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque in Aegypto et egressionis suae itinere pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus ignorare, verum et quis idem Moyses fuerit, pernescire; Evangeliumque Jesu Christi, Dei totius
Abbreviated transcription (Latin):
uanã glãs poetarũ seruitutẽ induce̾studeãt. creature potius ꝙͣ
creatori. Uñ et apollofami sophiste cultoris. scil solis faciẽs inẽtiõe
et scto policarpo de eo suadẽs fct̃i in sole sub ezechia miradĩ recordatur:
cui fidẽ ciccõ modare idẽ appolofamꝰ detractauit. Atz ut ei nõ possit mo-¬
nẽti resistere, bl̃z policarpũ ĩstruit, et remẽorari eũ apollofanio petit
de signo fenebrarũ in saluatoris crucifixione facto. earũdẽq tenebra
accessionẽ et recessionẽ ab oriẽte ĩ orientẽ extitisse mirablem: sicut
ĩ eliopoli cĩtate cõstituti pariter uiderũt. Addens et uerba q̃ eitũe stu¬
pefactꝰ apollofamꝰ dixerat: utiplemꝰ ĩ eplã ad ip̃m directa ĩfra docebr̃
Quã ob plemorẽ rerũ gestarũ cognitoe, huic sub nectexe iũdicauimꝰ
hñtẽ in se hec uerba. Apollofamõ cõcreto et cõphilopho. Nũc nũt adte
mͥ sero dirigit᷑ p̃cordialis aõr multos fibi sollicitudinũ mearũ angores

Expanded text:
am gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum instruit, et rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec verba: « Apollophanio concreto et conphilosopho. « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores
Abbreviated transcription (Latin):
Si op̃s est deꝰ: quõ dicit᷑ qͥd nõ posse: Et paulũ calũmãtem silogistico spicło
ferebrat: et cor cerebrũq eiꝰ. idest ĩtellctm̃ et sẽsũ ꝑfodit atq cõminuit.
Demagno et mĩore: et de idipõ et altero. Desimili et ĩsimili/ destatu de
motu et eqͣlitate. De oĩpotẽte: de ãtiquo dierũ: et descło et tp̃e. De pace et
ꝗͥd uult ip̃ quod ip̃m dicit᷑: et q̃ est ipã uita/ et q̃ est ip̃a uirtꝰ et q̃ sic dicũt᷑.¬

Expanded text:
Si omnipotens est Deus, quomodo dicitur quid non posse? Et Paulum calumniantem syllogistico spiculo Si omnipotens est Deus, quomodo dicitur quid non posse? Et Paulum calumniantem syllogistico spiculo terebrat, et cor cerebrumque ejus, id est, intellectum et sensum perfodit atque comminuit. De magno et minore, et de idipsum, et de altero, et de simili et insimili, de statu, de motu, et aequalitate: de omnipotente, de antiquo dierum, et de saeculo, et tempore: de pace, et quid vult ipsum, quod ipsum dicitur, et quae est ipsa vita et ip
Abbreviated transcription (Latin):
capło bt̃i ignatii cupiditatẽ etiã in bono accipi debere asserẽs: cũ uene.¬
ratoĩs laude cõmẽorat scribẽtis ĩ quodã locosic. Mea cupiditas ĩquit
crucifixa est: dñs ihm̃ uoles infelligi. sz et capła supͣscripti ierothei cõtraphilo.¬
sophos nõ pauca ĩterserit. In qͥbꝰ ita ꝑstrophatos silogisinos de uicalo disputãs:
cõstrĩgit eos ut ĩ neutrã ꝑtẽ deflectere, neq post tergũ regredi. s et nec alio
seipõs dirigere: nisi qͦ ip̃e eos cogit ĩpĩgere. De est et de paradiginis: ĩ quo
sensũ didimi philosophica cuspide redarguit. Deuita, et ĩ hoc refellit amẽ¬
tiã magisimonis: et cõtenciosos eiꝰ serõnes. a dĩno choro repellit. De
scipiã, de mẽte, de uerbo, de ueritate de fide. De uirtute, de iustia desalute, de
redẽptõe. et de ĩequalite. Ubi elymã magũ ancipiti gladio ꝑcutit dicẽtẽ.

Expanded text:
capitulo beati Ignatii cupiditatem, etiam in bono accipi debere asserens, cum venecapitulo beati Ignatii cupiditatem, etiam in bono accipi debere asserens, cum venerationis laude commemorat, scribentis in quodam loco sic: mea cupiditas, inquit, crucifixa est, Dominum Jesum volens intelligi. Sed et capitula suprascripti Hierothei contra philosophos non pauca interserit. In quibus ita per strophatos syllogismos de malo disputans, constringit eos, ut in neutram partem deflectere, neque post tergum regredi, sed et nec alio seipsos possint dirigere, nisi quo ipse eos cogit impingere. De est, et de paradigmis. In quo sensum Clymis philosophi acute redarguit. De vita, et in hoc amentiam refellit Magi Simonis, et contentiosos ejus sermones a divino choro repellit. De sapientia, de mente, de verbo, de veritate, de fide. De virtute, de justitia, de salute, de redemptione, et de inaequalitate: ubi Elymam Magum ancipiti gladio percutit dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ et appellat desymbolica theologia/ ex amussi et orthodoxe ut sufficit
ł eo dispirtãs: prĩo capło q̃ est uerbi speculatio et q̃ est dedĩnis nõĩbꝰ editio.
De coaduãta el discreta theologia: et q̃ est diuina coaduãto et diuĩna
discretõ. Que est oroĩs uirtꝰ/ et debtõ ierotheo, et de reuerẽtia et cõscripti¬
o ne theologica. In qͦ oñdit se apd̾ sclam cĩtatẽ penes sepulchrũ ihũ uite
pncipis, a iacobo fr̃ẽ dñi et petro apłorũ pͥncipe/ necnõ atheologo iohe
una cũ p̃fato ierotheo et sccõ thĩotheo alusq ꝙͣ płimis sctis fr̃ibꝰ audisse
disputatoẽz et fidei sacram̃tũ: quõ ab oĩbꝰ tenebat theologis. De dĩnita
et huãitate dñi saluatoris: sed et ex cõseqñtibꝰ suppresso noĩe btm̃ paulũ
his ĩterfuisse demõstrat. Debenigno, de luce debono, et cupiditate et extasi
et de zelo, et qr malũ nec est n ͨ de existẽte: neq ĩ ex istẽtibꝰ est. In quo

Expanded text:
quem et appellat de symbolica theologia, examussim et orthodoxe, ut sufficit, in eo disputans: primo capitulo, quae est verbi speculatio, et quae est de divinis nominibus traditio. De coadunata et discreta theologia et quae est divina coadunatio, et divina discretio, quae est orationis virtus, et de beato Hierotheo, et de reverentia et conscriptione theologica: in quo ostendit se apud sanctam civitatem penes sepulchrum Jesu, vitae principis, a Jacobo fratre Domini, et Petro apostolorum principe; nec non et a Theologo Joanne una cum praefato Hierotheo, et sancto Timotheo aliisque quam plurimis sanctis fratribus audisse disputationem, et fidei sacramentum, quomodo ab omnibus tenebatur theologis, de divinitate et humanitate Domini Salvatoris: sed et ex consequentibus, suppresso nomine, beatum Paulum his interfuisse, demonstrat. De benigno, de luce, de bono et cupiditate; et ecstasi, et de zelo, et quia malum nec est, nec de existente, neque in existentibus est. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
diuina egit beniguꝰ ihs/ neq hũana tm̃ scd̃ hoiẽm: sed uirdeꝰ fcł̃s nouã
quãda dei uirilẽ oꝑatoem nob̃ peremilitauit. Dorotheo quoq ministro
dixexit litteras / ĩnotescens qd dĩna caligo sit lux ĩ accessibłis ĩ qua habi¬
tare deꝰ dicõ. et ĩ qua sit oĩs qͥ eũscire et uidere dignꝰ ĩhoc corꝑefuerit.
sosipatrẽaũt sacerdotẽ breui diplomate monuit. ne boãsua nõ maĩfe.¬
stata iudicet esse neglecta: et ut careat cõtentõe uerborũ. Policarpo iã

Expanded text:
s, neque humana tantum secundum hominem: sed vir Dei factus, novam s, neque humana tantum secundum hominem: sed vir Dei factus, novam quamdam Dei virilem operationem nobis percivilitavit. Dorotheo quoque ministro direxit litteras, innotescens quod divina caligo sit lux inaccessibilis, in qua habitare Deus dicitur, et in qua sit omnis qui eum scire et videre dignus in hoc corpore fuerit; Sosipatrem autem sacerdotem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careat contentione verborum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Quod et argute cepit etbreuibꝰ sed profũdissimis uerbis eiusdẽ apłi :
scriptis suis ea ĩserẽdo defimuit. In scdõ aũt capło tradidit/ quõ oporteat
cocidũciri. et oẽs hỹpnos reponere om̃i cause et suꝑ oĩa. In tercio uero q̃ sũt
lata fatiche id est affirmatie theologie: et q̃ sũt apofcitiche/ i dest negatiẽ.
In qrͣto qr nichilest sensibiliũ/ qd̾ oĩs sensiblis sc̃d suꝑeminẽtiã causa.
Iz et gaio scripsit eplam per sẽtentias differẽtẽ, quõ quadã ignorãtia co
gnoscat deus, et quõ uisus sit ab his qͥ eũ uidisse legũt: et qd benefico et
deifico muere aliquomõ intelligat᷑/ et ꝙ nõ solũ dĩnitatis sed et hũaitatis
xp̃i misteriũ / et dictu archanũ maẽat et ĩtellctũ ignotũ: et quõ ihs qui est
suꝑ oĩa hõibꝰ est subãliter cõstitutꝰ: et qd̾scdm̃ hoĩes de hom̃i subã subalr̃¬

Expanded text:
quod et argute coepit, et brevibus, sed profundissimis verbis ejusdem apostoli, quod et argute coepit, et brevibus, sed profundissimis verbis ejusdem apostoli, scriptis suis ea inferendo, definivit. In secundo autem capitulo tradidit quomodo oporteat coadunari, et hymnos reponere omnium causae et super omnia. In tertio vero, quae sunt kataphaticae, id est, affirmativae theologiae, et quae sunt apophaticae, id est, negativae. In quarto, quia nihil est sensibilium, quod omnis sensibilis secundum supereminentiam causa. In gnoscatur Deus, et quomodo visus sit ab his, qui eum vidisse leguntur: et quod benignifico et deifico munere aliquo modo intelligatur, et quod non solum divinitatis, sed et humanitatis Christi ministerium, et dictu arcanum maneat, et intellectu ignotum; et quomodo Jesus, qui est super omnia, hominibus est substantialiter constitut
Abbreviated transcription (Latin):
quin et iã eidẽ thiõtheo cõposuit capitulatĩ de mnistica theologia ꝑ hatafrast
id est affirmatoẽm, et ꝑ apofasim id est negociatõez, atz ꝑ ypoteticos idest
cõditõales silogismos oĩa sensibilia et ĩtelligibilia/ et q̃ in terra sũt et q̃ iii
celo sensu trãscẽdẽs: ac prout mortali possibłe est cit licitũ usq ad ip̃iꝰ dĩm.¬
tatis sacrariũ penetrãs. Quapropter a grecorũ sapiẽtibꝰ ex tũc hodieq¬
diomsiꝰ pricerigion taurauii qd latinꝰ serõ explicat ala celi uocat: quia
illic spiritali ĩtelligẽtia et reuerẽtissiẽ reuelatoĩs grã euolãs/ nõ solũ
illa multimoda et magnifica misteria / ac mĩsteria sctorũ spũũ: uerũ
et sẽpiterne deitatis saporẽ palato cordis degustãs didicit. Uñ hec hũa.¬
ne noticie litteris eructauit. In cuiꝰ libri capłõ prĩo dicit ĩtiãtũ sibi abtõ
bartholomeo apło: qͣliter theologiã scl̃q euãglm̃ debuerit ĩtelligere.

Expanded text:
de mystica Theologia per cataphasin, id est affirmationem, et per apophasin, id est negationem, atque per hypotheticos, id est, conditionales syllogismos, omnia sensibilia et intelligibilia, et quae in terra sunt, et quae in coelo, sensu transcendens, ac prout mortali possibile est atque licitum, usque ad ipsius divinitatis sacrarium penetrans. Quapropter a Graecorum sapientibli, vocatur; quia illuc spiritali intelligentia et reverentissimae revelationis gratia evolans, non solum illa multimoda et magnifica et mysteria ac ministeria sanctorum spirituum, verum et sempiternae Deitatis saporem palato cordis degustans, didicit, unde haec humanae notitiae litteris eructavit. In cujus libri capitulo primo dicit intimatum sibi a beato Bartholomeo aposto o, qualiter theologiam, sanctumque Evangelium debuerit intelligere:
Abbreviated transcription (Latin):
ponẽs mmisticũ sacrm̃/ et sic siglãs sĩglis capłis misticorũ sacram̃torũ theo
cõsecratoĩbꝰ fiũt ãglico misterio scd̃ cõuẽientiã umiꝰ cuiꝰq ordĩs una
cũ mmĩstris scłi altaris, et p̃cipue iherarcha hoc est sacerdote: qui unus de
ãglis scd fas dicit̾ celitꝰ oꝑari. maxĩe ĩ misterio sclisacrificii dm̃ce passi¬
onis scłissimi prĩcipatꝰ milicie celestis, cũ cõsortibꝰ sius ĩ proprio ordiẽ,
et laudis officio sẽꝑ assistũt. et ĩ cõsecratõe sacratissimi karismatis, q̃
uniformis et unꝰordo est simboli sctissime eubaristie. In qua uidelicet
karisimatis ĩiciatiõe ordĩem seraphi bẽignũ ihm̃ qͥ ĩ oĩbꝰ scl̃issimꝰ sct̃i.¬
ficat seip̃s pro nob, et oĩ nos scl̃ĩficatõe replet: ĩ ip̃o ꝑfctõs at ex deo natos
tibꝰ etiã ceteris ãglorũ choris: et sensualiter alła cõcinẽtibꝰ liqͥdo incũ.¬

Expanded text:
ponens, et sic singulas singulis capitulis mysticorum sacramentorum theorconsecrationibus fiunt, angelico ministerio secundum convenientiam uniuscujusque ordinis, una cum ministris sancti altaris, et praecipue hierarcha, id est sacerdote, qui unus de angelis secundum fas efficitur coelitus operari: maxime in ministerio sacri sacrificii Dominicae passionis, sanctissimi principatus militiae coelestis, cum consortibus suis in proprio ordine et laudis officio semper assistunt, et in consecratione sacratissimi chrismatis, quae uniformis et uniordo est symbolis sanctissimae eucharistiae: in qua videlicet chrismatis initiatione, ordinem seraphim, benignum Jesum, qui in omnibus sanctissimus sanctificat seipsum pro nobis, et omni nos sanctificatione replet in ipso perfectos, atque ex Deo natos tibus etiam caeteris angelorum choris, et sensualiter Alleluia concinentibus, liquido mani
Abbreviated transcription (Latin):
Quesũt illa brachia et manꝰ qd̾ illud cor: q̃ sũt illa pectora/ q̃ sũt illa dorsã
qui sũt illi pedes, q̃ sũt ille ale q̃ est illa miditas. Euis est ille uestitus, que
est illa spłedidissima uestis. Quis est ille sacerdotalis, q̃ sũt zone/ q̃ sũt ille
uirge q̃ sũt illelãcee/ q̃ sũt ille secures, qͥs est ille geometricalis funis/ qͥ sũt
illi uẽti q̃ ille nubes: qd̾ est illud aer: qd̾ est illud electrũ: qͥ sũt illi colores diffe.¬
rentiũ lapidũ. qͥs uisꝰ leoninꝰ. qͥs uisus aqͥlmꝰ qͥs uisus uituliuꝰ qͥ sũt
illiequi: q̃ sũt differẽtie equorũ colorũ q̃ sũt illa fluimãs qͥ sũt currꝰ q̃st̃ rote¬

Expanded text:
quae sunt illa brachia et manus? quod illud os? quae sunt illa pectora? quae sunt illa dorsa? qui sunt illi pedes? quae sunt illae alae? quae est illa nuditas? quis est ille vestitus? quae est illa splendidissima vestis? quis ille sacerdotalis? quae sunt zonae? quae sunt illae virgae? quae sunt illae lanceae? quae sunt illae secures? quis est ille geometricalis funis? qui sunt illi venti? quae illae nubes? quod est illud aes? quod est illud electrum? qui sunt colores differentium lapidum? quis visus leoninus? quis visus aquilinus? quis visus vitulinus? qui sunt illi equi? quae sunt differentiae equorum coloratorum? quae sunt illa flumina? qui sunt currus?
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait paulꝰ. Illũ deũ p̃dico uob̃: quẽ ĩ cognitũ appellatis. Natꝰ enĩ ex
mͦ uirgiẽ passꝰ sub põtio pilato pro salute hũana: mortuꝰ resurrexit.
celosq ascendẽs sedet ĩ dexterã dei prĩs. uerꝰ deꝰ etuerꝰ homo/ ꝑ quẽ fcta¬
sũt oĩa. et uẽturꝰ est ĩ fiẽ scli iudex oĩs que gerũt᷑. Qui notꝰ est iã in
nõ est alter: qͥ nos de morte sãguinis sui p̃cio reduxit ad uitã. qui celũ
et terrã hoies scilz et ãglõs ĩ unitate regnisui cõiũxit: qͥ mortificat iustꝰ
et uiuificat piꝰ. qͥ daudit et nẽo aperit: aperit et nẽõ claudit. Nec et
ihm̃ deifiliũ et deũ uerũ esse. q̃ ãmica curiositate athenense
propter ipãm nouitatẽ officiosissiẽ acceptabãt. dionisiꝰ uerã doctrinã
et dogina salutis audiens, et nichil esse y dola qͥbꝰ seruiebat. Quin

Expanded text:
Et ait Paulus: Illum Deum praedico vobis, quem incognitum appellatis. Natus enim ex Maria virgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homoia, et venturus est in fine saeculi judex omnium quae geruntur. Qui natus est in non est alter , qui nos de morte, sanguinis sui pretio redux et angelos, in unitate regni sui conjunxit, qui mortificat justus et vivificat pius: qui claudit, et nemo aperit; aperit, et nemo claudit . CAPUT Jesum Dei Filium et Deum verum esse, quae amica curiositate Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, quin
Abbreviated transcription (Latin):
ac sic demũ se tradidit eiꝰ magisterio plemꝰ ĩbuendũ. Inq scletrĩtatis
seucũctis archanis ecclĩasticesctĩtatis affatĩut comes eiꝰ ĩseꝑabłie
qͦcũq gressũ mouerat: abtõ paulo ꝑ trienniũ institutꝰ thessaloĩcã
magro obsequẽdo reuertẽs, aibtõ paulo apło athemẽsiũ est ordiãtꝰ

Expanded text:
ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendum, inque sanctae trinitatis ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendum, inque sanctae trinitatis seu cunctis arcanis ecclesiasticae sanctitatis affatim, ut comes ejus inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per triennium institutus. Thessalonica, m
Abbreviated transcription (Latin):
qui oculis lutũ ĩposuit cecinati et lumẽ ei restituit. ip̃e te potẽtia sũa
illuimẽt. Quẽ mox uidẽtẽ his uerbis affatꝰ. uade ĩquiens ad dionisiũ
et dic er; qz paulꝰ seruus ihũ xp̃i ad tememisit, ut mẽor spõsionis tue
ad eũ ueĩre nõ differas: qͦ baptismũ salutis accipiens, ab oĩbꝰ possis
ab solui nexibꝰ delictorũ. Is aũt qͥ lumẽ recepit obediẽter uerba iubẽtis
ĩpleuit: et ad diomisiũ properãs pauli ei uerba ꝑ ordiẽm nũtiauit.
Dionisiꝰ uero elctonis iã grã p̃uẽtꝰ ut cecũ respexit nõ añ habitis lumm̃bꝰ
cõtuentẽ ait ad eũ. Es netu ille quẽ cecũ natũ cũcti cognouer̃t affines:
m̃ lumẽ indulsit. Qui protinꝰ surgẽs cũ oĩ domo et damariuxoresua-
sobolis eñ sui coegere parẽtes: ad mãdata proꝑat sctĩ pauli. Credẽẽq
et ab negatis erroribꝰ paganorũ sacri est baptismatis unda respersus.

Expanded text:
agister noster, qui oculis lutum imposuit caeci nati, et lumen restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem his est verbis affatus: vade, inquiens ad Dionysium, et dic ei quia Paulus servus Jesu Christi ad te me misit, ut memor sponsionis tuae, ad eum venire non differas, quo baptismum salutis accipiens, ab omnibus possis absolvi nexibus delictorum. Is autem, qui lumen recepit, obedienter verba jubentis implevit, et ad Dionysium properans, Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Dionysicontuentem, ait ad eum: esne tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? mihi lumen indulsit, qui protinus surgens, cum omni domo et Damari uxore suae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Pauli. Credensque fideliter, et abnegatis erroribus paganorum, sacri est baptismatis unda respersus:
Abbreviated transcription (Latin):
et mcix iãz partẽ patrie ad fidẽ ueritatis cõuertit. scripsit et ꝑ idẽ
tp̃s ad thiotheũ ephesiozũ ep̃m suũ aũt cõdiscipłm dĩno usꝯstilo
fulgurãtiserõe: seeiusdem panis uerbo quo uiuũt angłi repletũ
ondens de celesti pͥncipãtit/ id est de ordimbꝰ ãglorũ insigni eloquẽtia
et reuerẽda profũdissimaq ĩtelligẽtia. sicut reuera is qui ĩ celo os
suũ posuerat/ cũ de celestibꝰ loq̃batur ubi corde et cõuersãtõe degebat.
dĩnitatẽ uarie ĩprouidẽtibꝰ procedẽs: manet simplex. Et nõ hoc tm̃. sed
et coadunat illa q̃splẽdorẽ accipiũt. Quia decẽter diuina et celes tia ꝑ
silitudinũ sibola mõstr̃at. Quid est iherarchia/ idest sacer prĩcipatuss/¬

Expanded text:
 idem tempus ad Timotheum Ephesiorum episcopum, suum autem condiscipulum, divino usus stylo, fulguranti sermone, se ejusdem panis verbo quo vivunt angeli repletum ostendens, de coelesti principatu, id est de ordinibus angelorum insigni eloquentia, et reverenda profundissimaque intelligentia, sicut revera is qui in coelo os suum posuerat, cum de coelestibus loquebatur, ubi corde et conversatione degebat.benignitatem varie in providentibus procedens, manet simplex: et non hoc tantum, sed et coadunat illa quae splendorem accipiunt. Secundo, quia decenter divina et coelestia, per insimilitudinum symbola, monstrantur. T
Abbreviated transcription (Latin):
randã eiꝰ ab ĩferis resurrectionẽ seu ĩ celos glosã ascẽsioez
quase maĩfestauit, dĩnitate nĩꝙͣ defuisse , quo rediit ĩuui¬
uersis gẽtibꝰ apłorũ p̃dicatio profutura successit ita ut
fide crescẽte multi mererẽt᷑ fieri xp̃i noĩs cõfessores: quos catholica post¬
modũ gaudet mr̃ ecclĩa promeruisse martires et fideibella tores. que
letabat᷑ in aplĩs tãtos se habere duces alz rct̃ores. Quisiquidẽ cũ suas¬
ĩminere ceruerẽt passiões: que dño ihũ xp̃o didicerãt docẽte. repleti

Expanded text:
 ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernerent passiones, quae, Domino Jesu Christo docente, di
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe et honoresacrate sũt. Dũ uero paulꝰ sĩgula altaria et simulacra
falsorũ deorũ ꝑlustraret: ĩter ceteras aras repperit altareunũ cui erat
titulꝰ suꝑscriptꝰ deo ignoto. Et cõuersꝰ ad eũ paulꝰ: ĩterrogauͭ eũ dicẽs.
Quis est ille deꝰ ignotꝰ: Ad quẽ dionisiꝰ. Adhuc ĩquit nõ est ip̃e deꝰ¬

Expanded text:
nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus incognitus? Ad quem Dionysius: adhuc, i
Abbreviated transcription (Latin):
Hec nox quã nr̃is ocłis nouã descẽdisse mixamur: tociꝰ mũdilucẽ
uerã aduẽturã signauit: at deũ hũcino gñeri effulsurũ serena dĩ
q totiꝰ urbis athene p̃erat, et curieariopagi p̃sidẽs, oĩz negociorum
ciuiliũ publice et pͥuatĩ. ut nobłior nobłissimis moderamĩã dispõe¬
hat, af ĩter pͥmos primꝰ: sophistica et silogistica uniuer saliũ doctri¬
narũ acumĩa et strophas ĩfulatꝰ toga philosophica. ciiubꝰ ac un¬
reserare: ut pote locip̃matẽ cũ ariopagũ adisset. erectis ad uerbũ oĩs
auribꝰ ĩterrogare spãliter cepit paulꝰ qͥd coleret, et qͥbꝰ numĩbꝰ ĩtã
spacioso et uenerabłi loco ĩseruiret. Cuirñdit dionisiꝰ. Deos quos
coluerũt pres nr̃i/ qͦrũ uirtute et solertia mater ferra cõtiẽt᷑: hos co-¬
limꝰ et aidoramꝰ. Are quas uides martis et herculis, mercurii et pͥapi:

Expanded text:
haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, serena dignque totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi praesidens omnium negotiorum civilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac unreserare, ut pote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adoramus: aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi
Abbreviated transcription (Latin):
pleĩtudiẽ diue suꝑnorũ numinũ scie theosophꝰ id est deũ sapiẽs, et
a regiõe urbis qͣ sedule cõmorabat᷑ et ĩnatꝰ pͥncipabat᷑: ariopagita qͣsi
genuinõ uocabło utebat᷑. altissiõ sãgiũe pͥim ẽt magin dionpsñ nõ
illiꝰ semele uel deucalionis sedeiꝰ qͥ uitis ĩuẽtor apd athenas isigins
et excitꝰ. una cũ apollophamio cũ philosopho suo/ astrologice discipłie
uoto: egipti eliopolĩ trãsimgrauit. Ubi sił cũ eo degẽs/ qñ deꝰ hõ dñs
nẽ ihs̃ xp̃s pro mũdi salute ĩuidia iũdeorũ cruci pepẽdit affixꝰ. et sol
siu dm̃ mortẽ pauescẽs lucis sueradios ĩ tetre octis mutauit horrorẽ.
cit orb̾ climata tenebrarũ obtexit caligĩe earũdẽtenebrarũ signo
antea ĩuiso et ĩaudito actonitꝰ. ut oĩs licterarũ disc̃ĩplĩs edoctꝰ dyxit

Expanded text:
plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo degens, quando Deusaffixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios in tetrae mutavit noctis horrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
diriuc̃tꝰ. Cuiꝰ pr̃ inicolaus uir magi ĩgenii lrcirũ studio pollenss
ciuis et argolice artis magr̃ fuit. Hiuꝰ igr̃filiꝰ apollo dũ ĩter phłoforũ
scolas clarꝰ haberef᷑, et autenticas bibliothecas reuolueret, deditꝰq
esset philosophie et uanis suꝑstitõĩbꝰ ritupaganorũ: audiu ͭ paulũ
ciplm̃/ noua et ĩciudita ãtea dogmata p̃dicantẽ. Et cũ ei resistere nõ
ualeret: ĩuent uerã esse doctrmã quã paulꝰ apd at henas docuit. Re¬
linquẽs ergo dc̃o nicas ludificatões et gẽfilicias adĩuẽtões, prouolutꝰ
apłi pedibꝰ dep̃catꝰ est eũ ut illi uerã doctrinã et uiã salutis oñderet:
seq xp̃i et nõ saturi professus est fore discipłm. Uis ita gestis cum
uocis nouitate athẽienses ꝑ moti, cũ qͣdã die paulũ ad ariopagũ du¬
xissẽt ut ibi ex amẽsua doctrĩa acciꝑet: adorsus est dionisiũ / qui ob

Expanded text:
derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens t Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus est eum, ut illi veram doctrinam et viam salutis ostenderet, seque Christi, et non Saturni, professus est fore discipulum. CAPUT V. His ita gestis, cum vocis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob
Abbreviated transcription (Latin):
Hec cĩtas munitissimis menbꝰ/ mare florido mellitis ut sic dc̃t sit
riuulis et flumĩbꝰ satis pĩguissimis/ nemoribꝰ cõsitis/ et aroãtibꝰ odo.¬
ratis, uinetis nectareis et ubertatis copia effluentibꝰ oliuetis habũ¬
dãtissimis, uirectis florẽtibꝰ pascuis, pecoribꝰ sufficiẽtissimis, auri
arr gẽti ceterorũq metallorũ oĩs copñs: nauiũquoq ac uectigaliũ
cõmeatibꝰ et uoluptatũ cũctarũ affluẽt᷑us ultra alias urbes exornata
quõdã nobłissiẽ floruit.S q̃ suo pͥori sclo cũctis mũdi felicitatibus
suꝑ erat: mõ gẽtiũ frequẽti et cõdenso ĩpetu oppressa et ĩtexcepta diri¬
mit᷑. Ubi ĩ aduẽtu pauli qͥdã uir nobilis erat quisĩmistes idest cõse¬
cretalis/ apollo ko nospagita / qm̃ ĩ eadẽ urb̃ regiõe ceteros p̃cellebat
noĩabat᷑: cuiꝰ dã appollis nobłissimi athẽiensiũ pͥncipis prosãpia

Expanded text:
 CAPUT IV. Haec civitas munitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit,  CAPUT IV. Haec civitas munitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia
Abbreviated transcription (Latin):
a pastoribꝰ uenerabãt. Que regio panospagos appellatur: ex noĩe
siluani et faum. Greci eĩ siluanũ pan; et faunos ficarios pamtac
uocitãt. Tertia regio possedo nospagos appellat̃: q̃ incẽdit portũ
neptum. Possidon nãq grece neptunꝰ dr̃. Cuiꝰ simulacrũ et
diane effigiem egei ibidẽ colebãt: et quo recursus totiꝰ ppłilũã
renascẽte ĩ multis fũctionibꝰ cõfluebat. Qu arta regio ĩ cadẽ
urbe est uhi ꝑdolũ martis et simulacrũ herculis ĩcole tritoniĩ
mõtis ĩ medio urbis positesteterãt: ad colẽdũ multis ĩ molatoibꝰ
et delusionbꝰ martẽ et herculẽ: qͥs illi deos maxĩos et fortissiõs
adorabãt. Ubi etiã exercebãt᷑ iũdicia et docebãt᷑ fora ĩgemi¬
q oĩ sollercia. Qui locꝰ ariopagos appellat᷑ a marte. MMars em̃
aris grecẽ uocal. Quĩta regio cĩtatis eiusd̃e uersa est ad portas

Expanded text:
a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam
Abbreviated transcription (Latin):
cicrops et menãder, reges glõsi splẽduer̃t ubi appollo ypocras et aristoteles
ceteriq ĩuentores et propagatores totiꝰ pericie fũt exorfi: et ĩ toto orbe
pis et menãdri regũq succedẽtiũ cultꝰ simulachroꝵ et statuarũ adoratõ
ydolorũq suꝑsticiosa religio pͥma est reperta: et sanctiombꝰ propalata.
Hec quoq ĩ prouectu sui est minerue sacrata: et ip̃i eiꝰ denõie nomen
aiptatũ. Hec prĩa cũctarũ urbiũ leges cõdidit: et aliis iura tradidit
est q̃ egeũ mare respicit: ĩquasitꝰmõs extat sr̃eminẽs urbi. ubi priapi
et saturm: aureestatue uariarũ illusi onuĩ colebãt᷑ demẽtñs. Nec emm
regio lrro nospasgos appellat᷑ ex saturni noĩe: q̃ grece hronos uocatur.
Sedã regio athene est q̃ respicit traciã. ubi terebĩtꝰ mire magiitudis
ĩerat: sub qua siluami et fauni agrestis hoĩs simulacra statutis diebꝰ

Expanded text:
Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe pis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidit, et aliis jura vel tradiest, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ab iherosolimie usq ĩ illiricũ. uerũ etic̃usq ad term̃õs / quõ adeo
cõstitutꝰ mag̃r oĩz gẽtiũ peragrans suꝑiores et uicinas ciuitates
Una urbiũ magnarũ metropolis ĩ cõfimõ traciẽ/ prospiciẽs lacedo¬
momẽterimõs. posita media ĩter achiã et macedomã iacet, qua
nichil habuit̾ grecia clariꝰ situ teriaiũ: emi nẽtibꝰ etfrequẽtibꝰ
collibꝰ mõtuosa/ ãtiquastriptorũ facũdia/ paterna uiscera et ubera
materna appellata. Ionici maris faucibꝰ bitalassi more ĩt er dausã
egeũ pelagꝰ aleua cõtingit. Uibs ĩcdita et ãtiqua: sola p̃ter exter nũ
ĩcrem̃tum glõsa. Cui ĩ ciubꝰ nõ dedit ĩitiũ collecta natĩtas: sed que
illisedes, eadẽ est et origo Cerrarũ fertilitate opulẽta fãdi et eloquẽtie
nutrix / philosophorũ et sapie gẽĩtrix / artiũ liberaliũ et dĩtiarũ oĩ copi-
osa: p̃ urbibꝰ cũctis emicuit. Hecsita est ĩ altica elladis prouãtia/ qua

Expanded text:
erosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, una urbium magnarum metropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum fertilitate opulenta, fandi et eloquentiae nutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cat pͥncipatũ ¶Affectũ tuu
cũ oĩ diligẽtia absoluas ab hiis
õibꝰ q̃ libertatẽ ip̃iꝰ ĩpedire pos¬
sent et ab oĩ re possibilitatẽ ha¬
bente allegandi et tenẽdi ip̃m
gis mosapce faaneat unꝰ qͥsq
apᵈ̾ seme̾ip̃m nullꝰ egͥdiatur
ostiũ domꝰ sue die sabbi et
sabbatizabit ppłꝰ In semetip̃õ
sui et affectioẽs ad unũ bẽrũ
et simplicissimũ bonũ recollige̾
et collectas hr̃e Sabbatiz.tre
uo̾ ẽ cor ab affectiõẽ carnali
aĩa ĩficiente et a curis mũda¬
nis ipã distrahẽtibꝰ absolutũ
ẽẽ et ĩ pace cordis sui tãꝙͣ ĩpor¬
tu silẽcii et ĩ amore et fu frui¬
cione cõditois suauit̾ quiestẽ

Expanded text:
at principatum. Affectum tuum cum omni diligentia ab his omnibus, quae libertatem ipsius impediri possent, et ab omni re possibilitatem habente alligandi et tenendi ipsumgis Mosaicae: Maneat unusquisque apud semetipsum, nullus egrediatur ostium domus suae die sabbati, et sabbatizabit populus . In semetipso sui, et affectiones ad unum, verum et simplicissimum bonum recolligere, et collectas habere. Sabbatizare vero, est cor ab affectione carnali ipsum inficiente, et a curis mundanis ipsum distrahente absolutum esse, et in pace cordis sui, tanquam in portu silentii, in amore et fruitione Conditoris suaviter quiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
mea et eaĩ corde tuo qͣi ĩ libro
scͥbe Poli emulari młt̾itudĩe
eoꝵ qr iã retro cõu̾si st̃. post
desidia cordis sui ĩ quibꝰ deuo¬
cio tepuit caitas refriguit et
defecit hũilis obediẽcia prostra¬
ta ẽ Qui plac̾e̾ hõĩbꝰ cupiũt
honores q̃rũt uentriẜuiũt.
qͥ supra modũ diligũt muni̾a
se quũt᷑ ret̾butoẽs qͥ ĩ hͦ mũdõ
ipm̃ ꝙ q̃rũt pro mercede oꝑis
sui recipiũt et ĩfut᷑o uatui
remanebũt G illos egregios
flores scĩssiõs prẽs qͥ ĩtõꝑabili
flagrabãt studio sc̃itatis attẽ¬
de. et eoꝵ festines ꝓpositũ sili̾
studio et cõu̾sactẽ susciꝑe ꝙͣ
gͥ comedas suie bibas siue
ali qͥd aliud facias semꝑhec
uox pii prĩs resonet ĩ auribꝰ
tius admonẽtis et dicentis
fili my ad cor redeas ab oĩbꝰ
ꝙͣtũ possibile ẽ te ipm̃ abstra¬
hendo sNẽtis ocłm̾n semꝑ ĩpu¬
ritate et tnͣquillitate custodias
ĩtellcm a formis rerũ ĩfinaꝵ¬

Expanded text:
 et ea in corde tuo quasi in libro scribe. Noli aemulari multitudinem eorum qui jam retro conversi sunt post desideria cordis sui: in quibus devotio tepuit, charitas refriguit, et deficit humilitas, obedientia est prostrata: qui placere hominibus cupiunt, honores quaerunt, ventri serviunt: qui supra modum diligunt munera sequuntur retributiones: qui in hoc mundo ipsum quod quaerunt pro mercede operis sui recipiunt, et in futuro vacui manebunt. Sed illos egregios flores sanctissimos patres, qui incomparabili flagrabant studio sanctitatis, attende, et eorum festines propositum simili studio et conversatione suscipere, igitur comedas, sive bibas, sive aliquid aliud facias, semper haec vox pii patris resonet in auribus tuis, admonentis et dicentis: Fili mi, ad cor tuum redeas, ab omnibus, quantum possibile est, teipsum abstrahendo, mentis oculum semper in puritate et tranquillitate custodias, intellectum a formis rerum infir
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ĩ hͦ fragili corꝑe ĩ choabis¬
¶ Nec ẽ fili my salutis uia-
ꝙͣ tuꝰ arseniꝰ ab ãgelo edoctꝰ
suauit et ẜuari suis discipłis
mãdauit ffuge tace et quieste
¶ec ĩquiẽs sũt prĩcipia salu¬

Expanded text:
fragili corpore inchoabis. Haec est, fili, salutis via, quam tuus Arsenius ab angelo edoctus servavit, et servari suis discipulis mandavit: « Fuge, tace, quiesce. » Haec, inquam, sunt principia salu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Oĩ tp̃e puritati cordis debes
uelut clausis carnaliliꝰ sensibꝰ ĩ
temetipm̃ cõu̾tai̾s et cordis ostia
a formis. sensibiliũ. et ymagĩa¬
cõibꝰ t̾renoꝵ ꝙͣtũ possibile est
hẽas diligent᷑ serata Puritas
nai cordis ĩter oĩa ex̾cicia spũa¬
lia sibi quodãmõ tãꝙͣ q̃dam
finał ĩtencio at laboꝵ om̃i ret̾

Expanded text:
ore debes puritati cordis studerelut clausis sensibus carnalibus in temetipsum convertaris, et cordis ostia a formis sensibilium et imaginibus terrenorum, quantum possibile est, habeas diligenter serata. Puritas namque cordis inter omnia exercitia spiritualia est quodammodo tanquam finalis intentio, ac laborum omnium ret
Abbreviated transcription (Latin):
orotheo quoq mnĩstro di¬
rexit lict̾as. ĩnotescens ꝙ diuĩa
caligo sit lux ĩaccessibil. ĩ qua
hĩtare deꝰ dicit᷑. et in quafit oĩs
qui eũ scire et uidere dignꝰ in
hoc corꝑe fuerit/ ¶ Ad sosipa¬
breui dyplomate monuit. ne bo¬
na sua ñ maĩfestata indicet ẽẽ
neglecta. et ut careat cõtenticẽ

Expanded text:
orotheo quoque ministro direxit litteras, innotescens quod divina caligo sit lux inaccessibilis, in qua habitare Deus dicitur, et in qua sit omnis qui eum scire et videre dignus in hoc corpore fuerit; Sosipabrevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careat contentione
Abbreviated transcription (Latin):
qui tam uilissiẽ rei ꝯsciũ sibi
piacłin mĩme celauit Talis
eũ fides ad celũ enexit. hec
illũ fidelitas et dõ carũ et
dauit ecclias. et de carcerẽ

Expanded text:
ui tam vilissimae rei conscium sibi piaculum minime reservavit. Talis eum fides ad coelum evexit, haec illum fidelitas et Deo charum, edavit ecclesias; et de carcere
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq quodã temꝑe.
uffectu pietatis et pa¬
storali cura sollicitꝰ. uenat
re Audiẽs enĩ scãm famã
moͣst̾ioꝵ. suo ium exemplo
in eadem urbe ꝯstitutoꝵ.
desidabat magnoꝵe ꝓpͥo¬

Expanded text:
enique quodam tempore, affectu pietatis et pastorali cura sollicitus, venerre. Audiens enim sanctam famam monasteriorum suo jam exemplo in eadem urbe constitutorum, desiderabat magnopere pro
Abbreviated transcription (Latin):
Lluisd ecia aietenda r¬
didi. ꝙ nuꝑrime pꝰ obitũ
suũ apꝑuit uirbtẽ ĩ uisiõ
noctis. cuidã ꝑsone in aula
regis hĩtanti Cui ĩ hĩtu p̃¬
fulgido assistẽs. p̃cepit ut
sñ aliq ͦ cũctanũe adiens
regiãm balthildẽ. cõmon̾e
eam debe̾̃t. ꝙ ĩsignia auri
ad huc ĩcultu utebat᷑. ob xͥ
iam reuerẽtiã depone̾ non
gͣuaret᷑ Od̾cũ is cui ussũ
eãt negligent̾ silendo p̃te¬
riss. uppuit nichilonĩꝯ

Expanded text:
llud etiam annectendum credidi, quod nuperrime post obitum suum apparuit vir beatus in visione noctis cuidam personae in aula regis habitanti, cui in habitu praefulgido assistens praecepit, ut sine aliquo cunctamine adiens reginam Bathildem, commonere eam deberet, quo insignia auri adhuc in cultu utebatur, ob Christi jam reverentiam deponere non gravaretur. Quod cum is cui jussum erat negligenter silendo praeteriis
Abbreviated transcription (Latin):
missa subito corꝑi febre.
cepͭ uehemẽt angi Ouẽ
tũ regĩa egrotãtẽ uisitae̾t.
causas egͥtudũs sãsttti
studuit Tũc eger oportu¬
nitate ĩuenta secreta cor¬
dis detexit. mãdata regie
ĩdicauit. atz omẽ ei teno¬
rem uisioĩs exposuit flec
mora. p ꝯ rerũ narracioẽ.
discedente ex timplo febre.
sanitatẽ pͥstinã recepit
Regina io̾ ñ ambigua de
ꝯfessois ãmonicõne. oĩa ase
ꝯfestim ornamẽta reiecit.
n ͨ p̃t̾ brachiles aureos. sũ
se quitꝙͣ ornamẽtoꝵ reser¬
uauit Mĩa ita ĩ elemosis̃
disꝑciens. pociora q̃q ĩ cͬcis¬
elegant̾ ꝑficiẽs. ad caput
scĩ eligii stabiliri p̃cepit
Iuissit p̃t̾ea et crepã ex au¬
ro et argento mirifice fa-¬
bricare. ꝙͣ supͣ ꝯfessoi̾s mẽ¬
copiosam molẽ argenti et
dignũ est si qͥuero fabrica¬
bo eiꝰ meõriã ffcm̃ qr est ita
Et cũ stabilita in locũ tu¬
muli fuiss. tanta deinceps
copia auri et gẽmaꝵ in
fibuł ac diu̾ẜ speciebꝰ a

Expanded text:
ubito corpori febre coepit vehementer angeri. Quem cum regina aegrotantem visitaret, causas aegritudinis sciscitari studuit. Tunc aeger, oportunitate inventa, secreta cordis detexit, mandata reginae indicavit atque omnem ei tenorem visionis exposuit. Nec mora, et post rerum narrationem discedente extimplo febre, sanitatem pristinam recepit. Regina vero non ambigua de confessoris admonitione omnia a se confestim ornamenta reiecit nec praeter brachiles aureos super se quicquam ornamentorum reservavit: omnia itaque in elemosinis dispertiens, potiora quaeque in cruciseleganter perficiens ad caput sancti Eligii stabiliri praecepit. Jussit praeterea et crepam ex auro atque argento mirifice fabricare, quam supra confessoris memcopiosam molem argenti et dignum est, si quivero, fabricabo ejus memoriam. Factumque est ita, et cum stabilita in locum tumuli fuisset, tanta deinceps copia auri vel gemmarum in fibulis ac diversis speciebus a
Abbreviated transcription (Latin):
iis ita grestis mos
eãt ut diebꝰ qͣdrage¬
sime. pp fulgorẽ auri uel
nitorẽ gẽmaꝵ oꝑiret᷑ tũ¬
ba. uelamĩe linteo urbane
ornatu oloserio. IIng̾diẽte
gͦ qͣdragesiã. p̾cinxerũt
crepam huiꝰmodi sindone.
ut moles radiãtis metalli
uelata. tegeret᷑ dieuꝰ pnĩe
mlti astarẽt sepulchro. mi¬
racłmm aꝑꝑuit ĩ auditum
Cepͭ nã subito linteũ qͦ
tũba tingebat᷑ sudare. ac
deinde paulatĩ paulatĩq
fumigãs. uberiꝰ rore ĩfuso¬
huc humectari Od̾ cum
ccũstantes ꝯspicerẽt. in
magno ꝓtĩꝰ stupore cõu̾si.
magnalia xͥ sibi fatebãt᷑
tũt fieri Meñ cũ distillae̾
c̾nerent lintheũ. uisũ est
senioribꝰ ꝯsiliũ optimũ.
ut auferrẽt illᵈ ex tumu¬
lo. at extorꝙ̃tes in uascło.
aliqͣ ex eodẽ liquore ꝓcu¬
ftm̃ est Et mox tollentes
p̃cinctoriũ. elicuerũt in
uase ereo. atz ex hoc demũ
mltis p̃buerũt sanitatis
ãtidotũ Tanta qͥppe fuit
sucui̾s illiꝰ ubertas. ut etiã

Expanded text:
gestis, mos erat ut diebus Quadragesimae propter fulgorem auri vel nitorem gemmarum operiretur tumba velamine linteo urbane ornatu holoserico. Igitur ingrediente Quadragesima praecinxerunt crepam hujusmodi sindone, ut moles radiantis metalli velata tegeretur diebus poemulti adstarent sepulchro, miraculum apparuit inauditum. Coepit namque subito linteum quo tumba cingebatur sudare ac deinde, paulatim paulatimque fumigans, uberius rore infuso umectari. Quod cum circumstantes conspicerent, in magno protinus stupore conversi, magnalia Christi ibi fatebantur tunc fieri. Deinde cum distillare cernerent linteum, visum est senioribus consilium Optimum, ut auferentes eum e tumulo atque extorquentes in vasculo, aliqua ex eodem liquore factum est, et mox tollentes praecinctorium elicuerunt in vase aereo, atque ex hoc demum multis praebuerunt sanitatis antidotum: tanta quippe fuit sudoris illius ubertas, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ta mox uir sc̃o manu. bñdix̃
ilico poculũ. iussitq statim
eũdem refũde̾ i eo q ͦ exemp¬
tũ fua̾t uasculo Od̾ cũ fcm̃
fuiss. cõfestĩ et uisio dictaci¬
sione sollicitꝰ. ĩtrouut mox
bachi Cũq uascula sua sigil
antea. usq ad os tũc uino
exũdante repletã Ex qͦfcõ
in ãmiracione qu̾sꝰ. facile
potuit adu̾te̾. qnͣtũ bñdictõ
enigmata ꝓmet. ¶bi

Expanded text:
to mox vir sanctus manu benedixit illico poculum, jussitque statim eumdem refundere in eo quo exemptum fuerat, vasculo; quod cum factum fuisset, confestim et visio dicto cisione sollicitus introivit mox bacchi: cumque vascula sua sigillantea, usque ad os tunc vino exundante repletam: ex quo facto in admiratione conversus, facile potuit advertere quantum benedictio aenigmata eti