comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerit᷑ aũt cur solus septimꝰ decimus psalmꝰ. in libris regũ reꝑi¬
atur conscͥptus. Nec immerito psalmꝰ iste in regnorũ libris solꝰ
inuenit᷑. qͥa regnũ illud significat. ubi adu̾sariũ ñ habebimꝰ. Titu-¬
lus enĩ eius ẽ. in die qua eripuit eũ dñs de manu omniũ inimni¬
coꝵ eiꝰ. ⁊ demanu saul. Quid enĩ figuralit̾ in dauid. nͥ ille qui
uenit in carne ex semine d auid. qͥ utiq in corpore suo qd̃ ẽ eccł̃ia.
adhuc patit᷑ inimicose Unde ⁊ illi ꝑsecutori quẽ uoce mactauit
& in suũ corpꝰ traitiens. quodãmͦ manducauit. insonuit de cȩlo.
Saule saule qͥd me ꝑsequeris: Qnͣdo aũt meret᷑ eripi hoc corpus
eiꝰ de manu omniũ inimicoꝵ eiꝰ. nͥ cũ illa nouissima inimica destruet᷑¬

Expanded text:
eritur autem cur solus septimus decimus psalmus in libris Regum reperiatur conscriptus. Nec merito Psalmus iste in Regnorum libris solus invenitur, quia regnum illud significat, ubi adversarium non habebimus. Titulus enim ejus est, in die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saul. Quis enim figuratur in David, nisi ille qui venit in carne ex semine David? Qui utique in corpore suo, quod est Ecclesia, adhuc patitur inimicos. Unde et illi persecutori, quem voce mactavit, et in suum corpus trajiciens quodammodo manducavit, insonuit de coelo: Saule, Saule, quid me persequeris? Quando autem meretur arripere hoc corpus ejus de manu omnium inimico
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit domũ dĩ. ⁊ ñ poterant sac̾dotes ministrare ꝓpt̃ nebulam.
hec sententia suꝑbos iudeoꝵ pontifices ac doctores insinuat. qui
dũ natiuitatis. xp̃i. sacram̃ta inuestigare despiciunt. debitũ fidi
sue minist̾ium. ꝑ erroris nebulã ꝑdiderunt. Ita enĩ eoꝵ mentes
infidelitatis caligo impleuit. ut exigentib ꝓpriis m̾itis. ñ agnoscant
cultũ credulitatis. Qd̃ uͦ idem salomon in eodem cẽplo.xii. boues
ereos fecit. qͦs in ereo labro consti¬
tuit. qui fa¬
cie quide ꝑ diu̾sas partes attendunt. s in uno loco ꝑ posteriora
ut expost̾ĩorib adunent᷑. qͥa in hac p̾senti uita ad p̾dicationis
officiũ in diu̾sis mundi partib st̃ duisi: In illa uͦ uita qͦ huic
uite post̾i̾or ẽ. quia pͦt hanc uidet᷑. int̾nȩ głȩ unitate conueni¬
unt. ꝑ diuersũ gͦ mundũ p̃dicando respiciunt. s in unũ ueni-¬
endo consistunt. Ideo aũt̃ erei. qr clamor p̾dicationis eoꝵ in to¬

Expanded text:
plevit domum Dei, et non poterant sacerdotes ministrare propter nebulam: haec sententia superbos Judaeorum pontifices ac doctores insinuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Ita enim eorum mentes infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis, non agnoscant cultum credulitatis. Quod vero idem Salomon in eodem templo duodecim boves aereos fecit, quos in aereo labro constituit, qui facie quidem per diversas partes intendunt, sed in uno loco per posteriora ut ex posterioribus adunentur. Quia in hac praesenti vita ad praedicationis officium in diversisvitae posterior est, quae post hanc videtur aeternae gloriae unitate conveniunt. Per diversum igitur mundum praedicando respiciunt, sed in unum conveniendo consistunt. Ideo autem aerei, quia clamor praedicationis eorum in to
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ adu̾sarioꝵ. ⁊ hauserunt aquã de lacu qͥ erat in
bethleem. ⁊ obtulerunt regi bibendã. S rex noluit bibere. s ꝓ¬
fudit illã dño. dixitq. Non ꝯtingat mͥ hoc facere. ut sanguinẽ
uiroꝵ qͥ abierunt. ⁊ animaꝵ ꝑiculũ bibã. Luicit gͦ nat᷑am ut si¬
tiensũ biberet. & exemplũ de se p̾buit. qđ omĩs exercitꝰ tolerare si¬
tim disceret. Qđ si altiꝰ uelis expectare. ⁊ introspicere misterium.
sitiebat dauid ñ aquã que ẽ in bethleem. s orundũ in eadẽ beth
ñ aquã fluminis. s lauacrũ ex latere xp̃i fluentẽ. hoc ẽ ñ aquaꝵ
s dño fudit. significans sitire se xp̃i sacͥficium. ñ nature fluen¬
tũ. s illud sacͥficium. in qͦ eẽt remissio peccatoꝵ. illũ sitire fontem

Expanded text:
multitudinem adversariorum, et hauserunt aquam de lacu, qui erat in Bethleem, et obtulerunt regi bibendam, sed rex noluit bibere, et profudit illam Domino: dixitque, non contingat mihi hoc facere, ut sanguinem virorum, qui abierunt, ex animis illorum bibam. Vicit ergo naturam, ut sitiens non biberet, et exemplum de se praebuit, quo omnis exercitus tolerare sitim disceret. Quod si altius velis spectare, et introspicere mysterium, sitiebat David, non aquam quae est in Bethleem, sed oriundum in eadem Bethlnon aquam fluminis, sed lavacrum ex latere Christi pluentem: hoc est, non aquarum oblatam, sed Domino fudit significans sitire se Christi sacrificium, non naturae fluentem, sed illud sacrificium, in quo esset remissio peccatorum, illum si
Abbreviated transcription (Latin):
securis ⁊ om̃e ferramentũ non ẽ auditũ in templo dĩ cũ edificare¬
tur. notandum ẽ. Quid enĩ domꝰ illa ut p̾dictum ẽ. nͥ sc̃ãm eccl̃am
quã incelestib dñs in habitat figurabat: Ad cuiꝰ edificationem
electoꝵ animȩ quasi qͥdam expoliti lapides deferunt᷑. Quȩ cum
edificat᷑ in celis nullus illic disciplinȩ malleus resonat. qͥa dolati
atq ꝑfecti illuc lapides ducimͣ. ut locis uixta meritũ congrius
tẽpli int̾ius ligno tegunt᷑. hoc ob mist̾ium dñice crucis imaginatũ¬
ẽ. sub cuiꝰ tutela ꝓtegunt᷑ om̃s scĩ. qͥ indirupte pacis ꝑseuerantia
tamqͣm lapides uiui. instructura eccłe unitate fidei solidant᷑.
Et bene int̾ius uestit᷑ ligno templũ. qͥa corde credit᷑ ad iusticiã.
Qd̃ uͦ temꝑe dedicationis gła dñi impleuit domũ. gła dñs intelligi

Expanded text:
icaretur. Quid enim domus illa, ut praedictum est, nisi sanctam Ecclesiam, quam in coelestibus Dominus inhabitat, figurabat? Ad cujus aedificationem electorum animae quasi quidam expoliti lapides deferuntur. Quae cum aedificatur in coelis, nullus illic disciplinae malleus resonat, quia dolati atque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis templi interius ligno teguntur, hoc ob mysterium dominicae crucis imaginatum, sub cujus tutela proteguntur omnes sancti, qui indisruptae pacis perseverantia tanquam lapides vivi, in structura Ecclesiae unitate fidei solidantur, et bene interius vestitur ligno templum, quia corde creditur ad justitiam. Quod vero tempore dedicationis gloria Domini implevit domum: gloria Domini inte
Abbreviated transcription (Latin):
uccedit deinde salomon. in qͦ qͥdem ñ nulla imago rei
future facta ẽ. in eo qđ templũ edificauit. ⁊ pacẽ habuit
scd̃m nom̃ suũ. Salomon qͥppe int̾pretat᷑ pacificus. Ac ꝑ hoc tale¬
uocabulũ illi uerissime congruit. ꝑ quẽ mediatorẽ ex inimicis accep¬
ta remissione peccatoꝵ. reconciliam᷑ do. Et enĩ cum inimici essemus.
reconciliati sumꝰ do ꝑ mortẽ filii eiꝰ. Idem ipse ẽ pacificꝰ qui fecit u

Expanded text:
Succedit deinde Salomon, in quo quidem nonnulla imago rei futurae facta est, in eo quod templum aedificavit et pacem habuit secundum nomen suum. Salomon quippe interpretatvocabulum illi verissime congruit, per quem mediatorem ex inimicis, accepta remissione peccatorum reconciliamur Deo. Etenim , cum inimici essemus reconciliati sumus Deo per mort
Abbreviated transcription (Latin):
tie. Inde & scriptũ est. Constituit dñs popło suo legẽ
& iudicia. & tẽptauit eum. Alio quoq sensu qͦd aque
mara .i. amare. ligno in sesuscepto dulcescunt.indici¬
o erat amaritudinem gentiũ ꝑ lignũ crucis xp̃i. in
usum dulcedinis qñq esse u̾tendam. Sciendũ uero
uxta suꝑiorẽ sensum. quod pͥmum ductꝰ : isrł ad
aquas sassas atq amaras. & ligno monstrato a dño
dulces effecte sunt. Postea uenitur ad fontes. Primo
neat de amaritudine recede non potest. De xͦii. fontib¬
um uͦ ꝑ lignũ uite dulcis fuerit effecta. & in¬
postolicos. Ibi enĩ arbores reꝑiunt᷑ septuaginta pal¬
referuntur. ꝑ quos palmas uictorie xꝑi mundus¬
płos in septenario mim̾o decuplatos rigant̾e. ut ꝑ
septiforme sp̃c donũ legis deca logus impleatur

Expanded text:
Constituit Dominus populo suo legem, et judicia, et tentavit eum. 3. Alio quoque sensu, quod aquae Marae, ligno in se suscepto, dulcescunt, indicium erat amaritudinem gentium per lignum crucis Christi in usum dulcedinis quandoque esse vertendam. 4. Sciendum vero juxta superiorem sensum, quod primum ductus est Israel ad aquas salsas et amaras, et ligno monstrato a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Primo net, de amaritudine recedere non potest. CAPUT XXII. ro per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et incos fontes. Ibi etiam arbores reperientur septuaginta palreferuntur: pulos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme Spiritus donum legis decalogus impleatur.
Abbreviated transcription (Latin):
non habuert aquã & ꝑuenert ad fonte̾ marathi
qͥ ex amaritudine nomen accepit. Murmurat po¬
pulus uidens aquas & potare non sustinens. Mit¬
tit lignũ moises in aquas. & facte sunt dulces In¬
tellige amaras aqͣs occidentis lit̾e &legis hab̾e figuram
qͥb si immutatur confessio crucis. & passionis dñice
sacram̃tũ iungatur. tẽ efficitur a qua amara su auis

Expanded text:
non habuerunt aquam; et pervenerunt ad fontem amarum, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens, mittit lignum Moyses in aquis, et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et Legis habere figuram, quibus si immittatur confessio crucis et passionis Dominicae sa
Abbreviated transcription (Latin):
capillos neq ungulas habeat. Qͥd habuit quod
scđ̃m legem demere uidetur: Nos uͦ qͥb mili¬
tia sp̃uał est. & arma ñ carnalia s potentia deo.
si decorã mulierẽ. idẽ animã q̃ adeo pulcͣ creata¬
it᷑ lugubrib penitentie indum̃tis. deploratq pa¬
trẽ &matrẽ. hoc ÷ omnẽ inemoriã mundi. eiusq
carnales illecebras. Deinde u̾bi dei nouacła & doc¬

Expanded text:
capillos neque ungulas habeat, quid habuit quod capillos neque ungulas habeat, quid habuit quod secundum legem demere videretur? Nobis vero quibus militia spiritalis est, et arma non carnalia, sed potenti a Deo, si decoram mulierem, id est animam, quae a Deo pulchra est creataitur lugubribus poenitentiae indumentis, deploratque patrem et matrem, hoc est, omnem memoriam mundi ejusque carnales illecebras. Deinde verbi Dei novac
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑. ñ septem gs̃ legͣr dinumerasse s detem qͣrum
t̾ra semini eiꝰ danda ꝓmittit᷑. qui numerꝰ adiecta ydola¬
tria gentium. blasphemia iudeorũ. errore hereticoꝵs. eui¬
dentissime ad implet᷑: quib añ noticiã dĩ & gr̃am bap¬
tismi. uł impietate gentilium. ł blasphenna iudeoꝵ¬
uł errore hereticorum. multitudo subiecta ẽ: donec in
intellectuali egypto cõmorant᷑. Si autem ab renunti-¬
tiũ lib̃atus. contͣ septem tantũ que ꝑ moisen di¬
num̾antur. bella suscipiet De muliere decora capta in
ad bellum contͣ inimicos tuos. &uidis mu¬
liere decora sp̃e. & concupieris eam. rades omnẽ¬
gubrib. & sedebit in domo lugens patrẽ suum et
matrẽ suam. & domĩi pat̾nam. sua. & post tͥginta
dies erit tͥ uxor. Dicant iudei qͦmͦ ap̃eos ista seruẽ¬
tur. qd cause. quid rationis ẽ. decaluari mulierẽ
& ungulas eiꝰ abscidi: Uerbi causa ponamꝰ quod
ita inuen̾it eam is qui dicit᷑ inuenisse: ut neq

Expanded text:
loqueretur, non septem gentes legitur dinumerasse sed decem, quarum terra semini ejus danda promittitur: qui numerus adjecta idololatria gentium, blasphemia Judaeorum, errore haereticorum, evidentissime adimpletur, quibus ante notitiam Dei et gratiam baptismi vel impia gentium, vel blasphema Judaeorum multitudo subjecta est, donec in intellectuali Aegypto commorantur. Si autem abrenuntitium liberatus, contra septem tantum, quae per Moysem dinumerantur, bella suscipiet. 472 CAPUT XVIII. De muliere decora capta in contra inimicos tuos, et videris muliereumentis: et sedebit in domo lugens patrem suum et matrem suam et domum paternam suam, et post triginta dies erit tibi uxor. Dicant Judaei quomodo apud eos ista serventur. Quid causae, quid rationis est, decalvare mulierem, et ungulas ejus abscindi. Verbi causa ponamus quod si ita invenerit eam is qui dicitur invenisse, ut neque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ab raditur. Hoc enĩ st̃ capilli capitis. & ungule
mulieris. atq ita demũ salutaris lauachri unda
purificata. coniugit᷑ scĩs dei. scił cũ iam nichil in
capite mortuũ. nichil in manib ex ilł qͣ ꝑ infide¬
litatem in ortis dicunt᷑ habuerit. ut neq sensib
neq actib ĩmundũ aliqͥd aut mortuũ gerat. Qd̃u̾ post¬
nãq num̾o ac denario. fides opꝰq signifi catur
ꝑfidem gͦ tͥnitatis atq opꝰ legis recte sociat᷑ qͥcũq
sine macła &eruga. sinceritate fidei & actuũ purita¬
te.Alii putauert hanc mulierẽ decora spetie ratio¬
nabilem aliquã disciplinã significare: que sapient̾
dicta inuenitur ap̃d gentiles. Hanc ga nob̾ reꝑtam
cionis eiꝰ ĩmundiciã. & sic eam in studio ueritatis assu¬
me. Nicħ enĩ mundũ habent discipline gentilium
qͥa nulla ap infideles sapientia ẽ: cui ĩmundicia aliqͣ

Expanded text:
e, abraditur; hoc enim sunt capilli capitis et ungulae mulieris. Atque ita demum salutaris lavacri unda purificata conjungitur sanctis Dei, scilicet, cum jam nihil in capite mortuum, nihil in manibus ex illis quae per infidelitatem mortua dicuntur habuerit, ut neque sensibus, neque actibus immundum aliquid aut mortuum gerat. 5. namque ac denario numero fides opusque significatur. fidem ergo Trinitatis atque opus legis recte sociatur. Quaecusine macula, sinceritate fidei, et actuum puritate. Alii putaverunt hanc mulierem decora specie rationabilem aliquam disciplinam significare, quae sapienter dicta invenitur apud gentiles. Hanc igitur a nobis tionis ejus immunditiam, et sic eam in studio veritatis assumere. Nihil enim mundum habent disciplinae gentilium, quia nulla apud infideles sapientia est cui immunditia aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
q pͥorib que nob̾ a nr̃a natiuitate coħentia. uelut af¬
finitate qͣdam & ꝯsanguinitate coruncta st̃. siue dedo¬
mo patͥs nr̃i .i. ab om̃i memoria mundi. ut ei renunti¬
antes. possimꝰ in popło dei dilatari: & in t̾ram celestiᷤ
reꝓmissionis cum tempꝰ aduen̾it introduci. Nue aut̃
reꝓmissiones abrahe dantur. Una ꝑ quã t̾ram chana¬
an. possessurũ sem̃ eius ꝓmittit᷑. dum dicit ds. uade
in t̾ram quã demonstrauero tͥ. faciamq te ingentẽ
magnã. Alia uͦ longe p̾stantior ẽ. ñ de carnali s sp̃u

Expanded text:
que prioribus, quae nobis a nostra nativitate cohaerentia velut affinitate quadam et consanguinitate conjuncta sunt. Sive de domo patris nostri, id est omni memoria mundi, ut ei renuntiantes, possimus in populo Dei dilatari, et in terram coelestis repromissionis cum tempus advenerit introduci. Duae autem promissiones Abrahae dantur: una, per quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: Vade in terram quam monstravero tibi, faciamque te in gentem ma
Abbreviated transcription (Latin):
edificant turri impietatis sue. ac dogniata suꝑ bienefa¬
rio usu confingunt: uolentes curiositate ñ licita. ipsuis
celi alta penetrare. S sic̃ illi ꝑ suꝑbiã ab una lingua in
multis diuisi st̃. ita & ħetici ab unitate fidei & ꝯfessione
segregati. int̾ se diu̾sitate erroris qͣsi ꝑ dissonantiã lingue.
inuicem disc̾nunt᷑. & qͦs armat ad u̾sus dm̃ elate conspira¬
tionis ꝑ niciosa ꝯsensio.rursus int̾cidente dogiatũ dicor¬
dia. diuidit repente oborta ꝯfusio. Quos qͥdem ipsa tͥnitaᷤᷤ
dãpnat in quã offendunt: ipsa eo disꝑgit dũ dicit. Ue¬
nite & ꝯfundamꝰ linguas eoꝵ. in uarietate utiq erroris
siue scismatũ. Eo autempore qñ linguar̾ facta ÷ uarietaᷤ:
in sola domo heber. qͥ antea fuit lingua remansit. Nẽ

Expanded text:
edificant turrim, ac dogmatum superbiam nefario ausu confringunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare; sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multis divisi sunt, ita et haeretici ab unitate fidei confessione segregati inter se diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae invicem secernuntur, et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio. Rursum intercedente dogmatum discordia dividit, oborta repente confusio, quos quidem ipsa Trinitas damnat, in quam offendunt, ipsa eos dispergit dum dicit: Venite et confundamus ibi linguam eorum , in varietate utique erroris sive schismatum. Eo autem tempore quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit lingua remansit; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Rimꝰ post diluuiũ int̾ hoĩes nembroth filiꝰ chus. noua
unꝑii cupiditate tyrannidẽ arripuit. regnauitq
in babilonia. que ab eo qđ ibidẽ confuse sunt lingue. babel
appellata ẽ. quod interpretat᷑ confusio. cuiꝰ edificandet᷑ris
idem nebroth extitit auctor. Quiq ꝓ eo qͦd ultͣ nat᷑am suã
celi alta penetͣre contendit. ñ in congrue diabolo comꝑat᷑:
qͥ cogitatiõe cordis sui intumescens. suꝑ sid̾a exaltare se uo-¬
luit .i. suꝑ omnẽ potestatẽ angłoꝵ deo se coeqͣre disponens
cum dicit: ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ. & ero similis altiᷤᷤ
simo. Qͦd autẽ dr̃ uenator qͥd sig̃catur hoc noĩe nͥ animar̃
t̾rigenarũ deceptor: & capiens hoĩes ad mortem : Turris eiꝰ
suꝑbia huiꝰ mundi ẽ. uł impia dogmata ħ eticoꝵ. qͥ pꝰquã¬

Expanded text:
m post diluvium inter homines Nembroth, filius Chus, nova imperii cupiditate tyrannidem arripuit; regnavitque in Babylonia, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae, Babel appellata est, quod interpretatur confusio: cujus aedificandae turris idem Nembroth exstitit auctor. Qui pro eo quod ultra naturam suam coeli alta penetrare contendit, non incongrue diabolo comparatur; qui cogitatione cordis sui intumescens, super sidera exaltare se voluit, id est, super omnem potestatem angelorum, Deo se coaequare disponens, dum di. Quod autem dicitur venator, quid significatur hoc nomine, nisi animarum terrigenarum deceptor, et capiens homines ad mortem. Turris ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ti cepit his uerbis: & benedicent᷑ in te uniu̾se cogna¬
tiones t̾re. Egressus autẽ abraham de t̾ra sua ħ est¬
de aran. uenit ad sichem: accepto q scđo oracło de ꝓ¬
missione t̾re illiꝰ. ibi ipse edificauit altare. & ꝓfect᷑¬
inde. habitauit in hemo. Inde famis inopia pulsus. descẽ¬
dit in egyptũ uͥ uxorẽ suã ẽẽ dixit sororẽ. nec m̃titus qͥa
ꝓpinqua erat. sanguine. quã tam̃ pharao rex egypti u¬
xorem uolens acciꝑe gͣuissimis t̾ritus monstris. multiᷤq
ꝓpt̾ eam malis afflictus. uͥ eiꝰ ee̾ diuinitꝰ uxorẽ didicit. eon¬
festim illesam cum honore restituit. hoc itaq cũ deabue¬
rũ salua caritate discessit. uitans discordiã: qͥa diuiteᷤ
facti erant. & pastores eoꝵ inui cẽ rixabant. ꝑmansit
autẽ abraham in t̾ra chanaan: habitauitq iuxta qͤr¬

Expanded text:
: Et benedicentur in te universae cognationes terrae. 4. Egressus autem Abraham de Carra venit ad Sichem, acceptoque secundo oraculo de promissione terrae ipsius, aedificavit altare. Et profectinde habitavit in eremo, atque inde, famis inopia expulsus, descendit in Aegyptum, ubi uxorem suam dixit esse sororem. Nec mentibus, quia propinqua erat sanguine. 5. Quam tamen Pharao rex Aegypti volens accipere, gravissimis territus monstris, multisque propter eam malis afflictus, ubi esse ejus divinitus uxorem didicit, confestim illaesum cum honore restituit. Hoc itaque, cum de Abimerum salva charitate discessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abram in terra Chanaan, habitavitque juxta q
Abbreviated transcription (Latin):
ambitionẽ scłi. & refrenat concupiscentiam rerum
Itaq hoꝵ pͥmũ ꝓhibet surreptionẽ. scd̾m errorẽ. t̾ciũ
fornicationẽ. sextum crud elitatem. septimũ rapacita¬
tem. octauũ p̾mit falsitatem. nonum adult̾ii cogita¬
tionem. decimũ mundi cupiditatem & notandum
qͦd decem plagis ꝑcutiuntur egiptii. sic̃ decem p̾ceptiᷤᷤ
conscribuntur tabule. qͥb regantur popłi dei. & demo¬
nes deiciantur.

Expanded text:
ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. Itaque horum primum prohibet superstitionem, secundum errorem, tertium fornicationem, sextum crudelitatem, septimum rapacitatem, octavum perimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, decimum mundi cupiditatem. Et notandum quia de decem plagis percutiuntur Aegyptii, sic decem praeceptis conscribuntur tabulae, quibus regantur populi Dei, ut daemones occidantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs d̾s̃ tuus deis unus ẽ. utiq ut hec audiens unũ deum
patrem colas: & in multos fictos deos fornicationẽ tuã ñ effun-¬
oas.ii. Scdm p̾ceptũ afiliũ ꝑtinet dum dicit. ñ assumaᷤᷤ
nom̃ dñi dĩtui inuanum. id: ñ estimes creaturã ẽẽ filiũ dei.
qm̃ om̃is creat᷑a uanitati subiecta ẽ. s credas eũ eqͣlempa¬
ercium mandatũ de sabb̾o ad sꝑitum scmͣ ꝑtinet .iii.¬

Expanded text:
Deus tuus, Deus unus, unus est ; utique ut haec audiens unum Deum patrem colas, et in multos fictos deos fornicationem tuam non effundas. Secundum praeceptum ad Filium pertinet, dum dicit: Non assumes nomen Domini Dei tui in vanum . Id est, ne aestimes creaturam esse Filium Dei, quia omnis creatura vanitati subjecta est; sed credas eum aequalem esse PaTertium mandatum de Sabbato ad Spiritum pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
significat qͦd impii qͥ terrena sapiunt p̃ caligine malicie eũ
descendente. id: in humilitate nascentẽ ñ agnouert᷑. Alias in
caligine uisus legem dei quia ueritatẽ sue legis ñ sequturis in¬
fidelib qͣsi ꝑ caliginẽ dix̃. ut uidentes ñ uideant. & audientes

Expanded text:
significat quia impiis qui terrena sapiunt, caligine malitiae eum significat quia impiis qui terrena sapiunt, caligine malitiae eum est, 379 in humilitate nascentem, non cognoverunt. Alias in caligine visus legem dedit, quia veritatem suae legis non secuturis infidelibus quasi per caliginem dixit: Ut videntes non videant, et audientes
Abbreviated transcription (Latin):
assumere. ⁊ ex om̃ĩb gentib ꝑ totũ orbẽ t̾rarum do patͥ innume¬
ros ppłos offerre. Qd̃ uͦ excalciat se cognatꝰ ille. id: ioħs. qr ex lege¬
ꝯsuetudo erat. ut si sponsus sponsã repudiare uellet. discaltiaret᷑
ille.⁊ hoc eẽt signũ repudii. Pinde excalciari iubet᷑. ne ad eccłam qͣsi
sponsus calciatꝰ accecłet. hec enĩ xp̃o seruabat᷑. qͥ uerꝰ sponsus erat
Decem enĩ maioꝵ natu benedictio. hoc ostendit. in nomine iħu om̃s
gentes ẽẽ saluandas. ac benedicendas. Iota enĩ apd̃ grecos significat
gͦ qͥsqͣm hec ut dicta st̃ credẽ. cũ uideat uniu̾sa ⁊ ab inicio figuris
antecedentib p̾cucurrisse. ⁊ ꝑ aduentũ dñi manifestata. ⁊ adĩ¬
pleta sic ẽẽ. ⁊ que suꝑsunt hoc mͦ ꝑficienda inu̾itate ꝯsonantib¬

Expanded text:
assumere et ex omnibus gentibus per totum orbem terrarum Deo Patri innumeros populos offerre. Quod vero excalceat se cognatus ille, veterum consuetudo erat, ut si sponsam sponsus repudiare vellet, discalcearetur ille, et hoc esset signum repudii. Proinde excalceari jubetur, ne ad Ecclesiam quasi sponsus calceatus accederet. Hoc enim Christo servabatur, qui verus sponsus erat. Decem autem majorum natu benedictio: hoc ostesse gentes salvandas ac benedicendas. Iota enim apud Graecos decem signergo quispiam haec, ut dicta sunt, credere, cum videat universa et ab initio figuris antecedentibus praecurrisse, et per adventum Domini manifestata et adimpleta sic esse, et quae super sunt, hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
lutis sacram̃ta tamꝙͣ uiratꝰ expleuit. ⁊ qͣsi filiã ita carnẽ ꝓpͥam
ꝓ salute isrłis. dño obtulit: Iurasse enĩ patͥ ac uouisse unige¬
nitũ legimꝰ inpsalmo dicente. sic̃ iurauit dño. uotũ uouit deo
iacob. scił ut sacram̃tum religionis in carnis suȩ passione. ꝓ sa¬
lute generis humani expleret. Hec gͦ scd̾m historiã gestoꝵ ita

Expanded text:
ratus explevit, et, quasi filiam, ita carnem propriam pro salute Israelis Domino obtulit? Jurasse enim Patri occubuisse unigenitum legimus, Psalmo dicente: Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob : scilicet ut sacramentum religionis in carnis suae passione pro salute generis humani expleret. Haec ergo secundum gestorum historia
Abbreviated transcription (Latin):
noctuã odit lucifugas ueritatis. qñ caradrion. genu̾:¬
altam numis lingue intẽꝑantiã. Qñ cignum ꝓhibet. c
uicis alta suꝑbiam denotat. Qñ uesꝑtilione querentes
tenebris noctis similes errores. hec gͦ & his paria. lex
in animalib execrat᷑. que in illis qͥdem non sunt crimi¬
nosa. qͥa in hoc nata sunt. S qͥa contͣ nat᷑am. ñ institu¬
tione s errore quesita sunt. S fuit tempꝰ aliqͦd antiqũ
qͦ iste umbre uł figure exercende erant. a popło. ł ge¬
rende. ut abstinendũ ẽẽt a cibis qͦs institutio quidem
cõm̃dau̾at. s lex int̾direrat. uerum iã finis legis xp̃c
aduenit. aꝑiens cuncta legis & obscura reserans. atq oĩa
sacram̃ta que nob̾ antiquitas tȩxerat. magister insignis
& doctor celestis. & institutor reserate u̾itatis patefecit :
sub qͦ dicit᷑ iã. omia munda mundis. in qͥnatis aut̃ & in-¬

Expanded text:
noctuam, odit lucifugas vanitates. Quando charadrium et gersnoctuam, odit lucifugas vanitates. Quando charadrium et gersaulam, nimiae linguae ervicis altae superbiam denotat; quando vespertilionem, quaerentes tenebras noctis similes errores. Haec ergo paria et lex in animalibus exsecratur, quae in illis quidem non sunt criminosa, quia in hoc nata sunt, sed quia contra naturam non ex institutione, sed ex errore quaesita sunt. Sed fuit tempus aliquando antiquum, quo istae umbrae vel figurae exercendae erant a populo vel gerendae, ut abstinendum esset a cibis quos institutio quidem commendaverat, sed lex interdixerat. Verum jam finis legis Christus advenit , aperiens cuncta legis, et obscura reserans, atque omnia sacramenta, quae nobis antiquitas texerat, magister insignis et doctor coelestis et institutor reserata veritate patefecit, sub quo dicitur: Jam omnia munda mundis, inquinatis autem et in
Abbreviated transcription (Latin):
di sunt. Nam qͦd adiecit scriptura dicens. ex om̃ib q̃
ginnunt᷑ in aquis. & habent pennulas &squamas: hec
comedetis. Qͥ cquid autẽ pennulas &sqͣmas non ht̃. abo¬
in inabile uob̃ erit. Quod gͥin piscib sqͣmis aspera pro
a pprobant᷑. Que autẽ sine his st̃ ĩmmunda dicunt᷑. qͥb
qm de exemplo animalis uitã dãpnat informẽ & cri¬
minib tortuosam. Cum aut in cibum suẽphibet. rep̃¬
hendit utiq cenosam & luteã. & gaudentẽ uitioꝵ¬
sordib uitã. ꝙ cũ leporẽ accusat. effrenatos utiq¬
uite incertam uarietatem. Quis postremo stillionẽ.
uesci potuit. ut hoc lex magnoꝑe ꝓhib̾et: S macłas
mentium execratur. Quis accipitrem. aut miliũi. aut
aqͥlam: S odit raptores: uiolento scelere uiuentes.
Quis uulturem: s execrat᷑ predã de aliena morte qͣrẽ
Passerem qͦ dum interdicit: intẽꝑantiã coarguit. Qñ

Expanded text:
di sunt. Nam quod adjecit Scriptura dicens: Ex omnibus quae di sunt. Nam quod adjecit Scriptura dicens: Ex omnibus quae gignuntur in aquis, et habent pinnulas et squamas, haec comedetis; quidquid autem pinnulas minabile vobis erit . Quod ergo in piscibus squamosa et aspera pro approbantur; quae autem sine his sunt, immunda dicuntur, quibquod de exemplo animalis vitam damnat informem et criminibus tortuosam. Cum autem in cibum suem prohibet, reprehendit utique coenosam, et luteam, et gaudentem vitiosordibus, vitam; et cum leporem accusat, reformatos utiqvitae incertam varietatem. Quis postremo stellione vesci possit, ut hoc lex magnopere prohiberet? Sed maculas mentium exsecratur. Quis accipitrem, aut milvum, aut aquilam? Sed odit raptores violento scelere viventes. 9. Quis vulturem? Sed exsecratur praedam de aliena morte quaerePasserem quoque dum interdicit, intemperantiam coarguit. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
unc de discretione ciboꝵ De discretione ciborum.
uideamus. ui lex de mundis & ĩmundis. quedã ani-¬
malia ad esum. qͣsi munda concessit. quedã uͦ int̾dixit qͣ¬
si ĩmunda. Primum enĩ seiendũ ÷ qͥa qͥcqͥd a deo institutũ
ẽmundũ est: & in ipsa institutiois auctoritate purgatu
itaq munda esse dicit. Om̃e inqͥt quod ht̃ diuisam
ungulam & ruminat in peccorib comedetis. Qͦa cum
diceret ñ pecora s mores hominũ disc̾nebat. Beniq
hii homines mundi sunt qͥ ruminant. qui in ore sem
dunt. quia duo testam̃ta legis & euangłioꝵ credentes.¬
se firmo gressu innocentie iusticieq corroborant. Itẽ
qͥa nec duo testamenta recipiunt. nec in patrẽ &filiũ.
fidei sue gressus statuunt. Propt̾ea ĩmundi habentur.
ħ etici quoq licet ungulã findant in patrẽ & filiũ cre¬
dentes. & duo testamenta recipientes. s quia doctrinã
ueritatis in ore ñ ruminant. nichilominꝰ &ipsi ĩmun¬

Expanded text:
unc autem de discretione ciborum, ubi lex de mundis et immundis quaedam animalia ad esum quasi munda concessit, quaedam vero interdixit quasi non munda. Primum enim sciendum est quidquid a Deo institutum est mundum esse, et in ipsa institutionis auctoritate purgatumitaque munda esse dicit: Omne, inquit, quod habet divisam ungulam, et ruminat in pecoribus, comedetis . Quod cum diceret, non pecora, sed mores hominum discernebat. Denique hi homines mundi sunt qui ruminant, qui in ore sempdunt, quia duo Testamenta legis et Evangeliorum credentes, firmo gressu innocentiae justitiaeque incedunt. Item : hoc est, quod nec duo Testamenta recipiunt, nec in Patrem Filiumque fidei suae gressus statuunt. Propterea immundi habentur, 5. Haeretici quoque licet ungulam findant, in Patrem, et Filium credentes, et duo Testamenta recipientes, sed quia doctrinam veritatis in ore non ruminant, nihilominus et ipsi immun
Abbreviated transcription (Latin):
& lapidẽ magnũ suꝑpositũ puteo. figuralit̾ ꝑ oues iustoꝵ popłi¬
significabantur. sicut illud qđ dictũ ÷ in euangłio.Statuet
ad dext̾am oues. Pastores uͦ ꝓpħe sunt. qui usq ad aduentum
puteo suꝑpositꝰ. figuram dñĩ p̾ferebat. Puteus grãm sp̃e sc̃i.

Expanded text:
et lapidem magnum supet lapidem magnum supsignificabantur: sicut illud, quod dictum est in Evangelio: Statuit oves ad dexteram . 7. Pastores vero prophetae sunt, qui usque ad adventum puteo superpositus figuram Domini praeferebat. Puteus gratiam Spi
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã. ut eum inueniant in pͥncipio u̾bum dm̃ ap̃d deum.
ꝑ quẽ facta st̃ omia. Descendentes autẽ. ut eũ inueniant factũ
ex muliere factũ sub lege. ut cos qͥ sub lege erant redim̾et. In illa
enĩ scala a t̾ra usq ad celum a carne usq ad sp̃m qͥa in illo car¬
nales ꝓficiendo uelut ascendendo sp̃uales fiunt. ad qͦs lacte nu¬
tendos. &̃ ipsi spũales descendt̃ qͦdãmͦ cum eis ñ possunt loqͥ qͣsi sp̃u¬
alib s qͣsi carnalib. Ipse ÷ sursum in capite. ipse deorsum in cor¬
pore suo. qͦd ÷ eccłia. Ipsum gͦ scalam intelligimꝰ: quia ipse dixit
ego sum uia. Ad ipsum gͥ ascendit᷑ ut in excelsis intelligatur:
ad ipsum descenditur ut in m̃bris suis paruuł nutriat᷑. ꝙ ꝑillũ
solũ se erigunt. ut eũ sublimit̾ expectent. ꝑ ipsũ se &̾ humili¬
ant. ut eum sublunit̾ ac t̾ẽꝑant̾ annuntient. Post hanc uisionẽ
inde iacob it̾ faciens uidit oues &epastores & puteũ aq̃ uiue.

Expanded text:
eum inveniant in principio Verbum Deum apud Deum, per quem facta sunt omnia ; descendentes autem, ut eum inveniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . In illa enim scala a terra usque in coelum, a carne usque ad spnales, proficiendo, velut ascendendo spirituales fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spirituales descendunt quodammodo, cum eis non possunt loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Ipse est sursum in capite suo, ipse deorsum in corpore suo, id est Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via. Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descensolum se erigunt, ut sublimiter exspectent. Per ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Post hanc visionem inde Jacob iter faciens vidit oves et pastores, et puteum aquae vivae,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩferditate rerũ ⁊ in potentia regni. qͤ in illo popłõ fuit. Et in rore cel
erit bñdictio tua: idest in eloquiis dei. Ipsis enim credita sunt eloqͥe
dei. ⁊ legiꝰ testam̃ta. Niues
pusq ueniet. cum excuties & solues iugum eius de cer-¬
uicib tuis. dum ꝑ agnitionẽ fidei ad grãm xp̃i conu̾-¬
sus. deposueris honus legis. qñ iam ñ seruies popło mino¬
ri. s ꝑ fidẽ fr̃ uocab̾is. Igitur esau post benedictionẽ pa-¬
tris inuidie stimulis concitatus. necẽ fr̃i suo iacob. frau-¬
ditatus. ñ solum dnmpatibło crucis tͣdidit. uerũ qe ere¬
dentes in illo usq ad effusionem sanguinis ꝑsecutus est.
Iacob autẽ dolos ffugiens fr̃ĩs relicta domo patͥa uł parẽ¬
tib uadit in regionem longinqua. ut acciꝑet sibiux orẽ.

Expanded text:
in fecunditate rerum et potentia regni, quae in illo populo fuit, et in rore coeli erit benedictio tua, Dei, et legis testamenta. Vives pusque veniet quando excutias et solvas jugum de cervicibus tuis, dum, per cognitionem fidei ad gratiam Christi conversus, deposueris onus legis, quando jam non servus populi minoris, sed per fidem frater vocaberis. 14. Igitur Esau post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo Jacob frauditatus, non solum Dominum patibulo crucis tradidit, verum etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratris, 322 relicta domo patria, vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut acciperet sibi uxorem. 15.
Abbreviated transcription (Latin):
ergens autẽ iacob in mesopotamiã uidit ⁊ reliqͣ.xxiii.
uenit in locũ uͥ nc̃ bethleem uocatur. &posuit sub
capite suo lapidem magnũ. & dormiens uidit scalã subnixã
innitentẽ celo: & angłos dei ascendentes ꝙ descendentes:
hoc uiso eiugilauit. unxitq lapidem dicens. uerehie
ẽ domis dei & porta celli & his dictis discessit. Somnꝰ iste
iacob mors siue passio xp̃i ẽ. Lapis ad caput eiꝰ. qͥ nõĩatimm
qͥdammꝰ dictus est. ce̾ unctus xp̃c significatur. Caput e¬
nĩ uiri xp̃e est. Quis enĩ nescit xp̃m. ab unctiõe appellari.
t̾ram descendit. ibi it̾um ad celum conscendit. Erectio autẽ
lapidis. resurrectio xp̃i est. Porro scala xp̃c. ẽ: qui dixit ego
sum uia. ꝑ hanc ascendebant & descendebant angłi qͥb signi¬
ficati st̃ euangłiste & p̾dicatores sc̃i. ascendentes utiq cũ ad in¬

Expanded text:
ergens autem Jacob in Mesopotamiam, venit in locum ubi nunc Bethlehem vocatur, et posuit sub capite suo lapidem magnum. Et dormiens vidit scalam subnixam, innitentem coelo, et angelos Dei ascendentes et descendentes. Hc domus Dei est et porta coeli; et his dictis, discessit. Somnus iste Jacob mors sive passio est Christi. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est, etiam unctus Christus significatur. Caput enim viri Christus est. Quis enim nescit Christum ab unctione appellari? oeli, quia ibi in terram descendit, ibi iterum ad coelum conscendit. Erectio autem lapidis resurrectio Christi est. Porro scala Christus est, qui dixit: Ego sum via . Per hanc ascendebant angeli, et descendebant, in quibus significati sunt evangelistae praedicatores Christi, ascendentes utiqu
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃ autẽ in omnẽ terrã exiuit sonꝰ eoꝵ & in fines orbis
terre u̾ba eoꝵ. Exeuntes enĩ pueri ysaac ꝑuniuer¬
sum orbem terre. fod̾unt puteos. & aquã om̃ibus
ꝑuit. sic uocauit eos sic̃ & pat̾ eius. nisi qr moyses
apͣd nos c̃e moy ses appellatur. & ꝓpħe unusqͥsq suo
noĩe appellantur. nec mutant᷑ quasi eorũdẽ uocabła
puteoꝵ : hec mistice. Moralit̾ autẽ ysa ac ap̃d alie¬
nã gentem puteos fodisse describitur. quo uidelicet
exemplo discimus. ut in hac ꝑegnationis erũpna
nr̃e inqͥsitionis manꝰ ab exaurienda cordis nri terra
torpescat. Quos tam̃ puteos allophili insidiantes re¬
plent. qͥa nimirũ ĩmundi sp̃c cum nos studios ͤcord̾¬
cogitationes ĩmergunt.¬
situr ysaac dum rogaret dnm ut pareret ieor
Que dum agerẽtur int̾rogauit dñm accepit q¬

Expanded text:
nunc autem in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis nunc autem in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Exeuntes enim pueri Isaac per universum orbem terrae, foderunt puteos, et aquam omnibus Isaac, sic vocavit eos sicut et pater ejus, nisi quia Moyses apud nos etiam Moyses appellatur, et prophetae unusquisque suo nomine appellantur? nec mutantur quasi eorumdem vocabula puteorum. Haec mystice. Moraliter autem Isaac apud alienam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna nostrae inquisitionis manus ad exhauriendam cordis terram torpescat. Quos tamen puteos Allophyli insidiantes replent, quia nimirum immundi spiritus, cum nos studiose fodcogitationes jungunt.tur Isaac cum rogaret Dominum, ut pareret uxor que dum ageretur, interrogavit Rebecca
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ cum eo philistini .i. iudei a regno dei alieni. ꝙ disces¬
sit ab eis. ñ enĩ potest e̾ẽ̾ cum his qui in puteis aquã nolũt
hab̾e s terrã: & dicit eis. Ecce relinq̃tur uob̾ domꝰ ur̃a de¬
serta. fodit gͥ ysaac nouũ puteũ: ĩmo pueri ysaac fodũit.
Puerist᷑ ysaac matheꝰ. marcus. lucas. ioħs. petrꝰ &iacobus.
iudas & apłs paulus. qͥ om̃s noui testam̃ti puteũ fodunt.
& inuenert aquã uiuam que fit fons aque salientis inuita
et̾nam. S ꝓ his adhuc alt̾cantur. illi qui t̾rena sapiunt.
nec noua condi patiunt᷑. nec uet̾a purgari. Euangłicispu¬
teis contͣdicunt: aptis adu̾sant᷑ & ꝓpħis. Et qm̃ in om̃ib
cont̾icunt litigantes: drͣ ad eos. Qm indignos uos fecistis
dilatauit nos dñs: & fecit cresc̾e̾ suꝑ t̾ram. Here di¬
latatus : ysaac & ĩmplẽuit omnẽ t̾ram scientia tͥnita¬
tis: & in toto orbe latitudinẽ eccłie colocaũ. Priꝰem
tm̃ in iudea notꝰ erat deus. & in isrł nominabatur.

Expanded text:
sunt cum eo Philistini, id est, Judaei, a regno Dei alieni, sed discedit ab eis. Non enim potest esse cum eis, qui in puteis aquam habere nolunt, sed terram. Et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum, immo Isaac pueri fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, PetrJudas et apostolus Paulus, qui omnes Novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit fons aquae salientis in vitam aeternam. Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evangelicis puteis contradicunt, apostolis adversantur; et quoniam in omnibus contradicunt litigantes, dicitur ad eos: Quoniam indignos vodilatavit nos Dominus, et fecit crescere super terram; latatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, in Israel nominabatur :
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum nͥ corruptio nature. qͦd &eipsum prius a nat᷑ali
dulcedine recedens. ad ult̾ino languore corruptu ẽͦ In
hac nob̾ p̾cipitur mansione. ut sẽꝑ egssiõis de egypto me¬
more̾ simus. ut celebremꝰ pascha .i. transitũ nrm depe¬
iorib ad meliora. & pͥmogenita nr̃i ut̾i .i.nroꝵ oꝑum¬
cens ꝑ diem ñ lucens. ut qui ñ uident ludeant & qui
uident cecifiant. Potest & sic ñ in congrue accipi. qͦd
xp̃i sac ram̃tum tanquã in die manifestatuẽ incarne¬
uelut innube. in iudicio uͦ tanquã in timore noctur¬
no qͥa tcͣ erit magna tribulatio. scłi tanquã ignis.ẽt
lucebit iustis. & ardebit iniustis

Expanded text:
mentum, nisi corruptio naturae? quod et ipsum prius a naturali mentum, nisi corruptio naturae? quod et ipsum prius a naturali dulcedine recedens, adulterino acrore corruptum est. In hac nobis praecipitur mansione, ut semper egressionis ex Aegypto memores simus, ut celebremus pascha, id est, transitum nostrum de prioribus ad meliora, et primogenita nostri uteri, cens, per diem non lucens, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . 2. Potest et sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum tanquam in die manifestatum est in carneuam in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moisen ut ab egiptiis sͥ cõmoda pet̾ent q̃ aufer¬
rent. Sicq moises &e popłs ꝓficiscens. auro & argento
spoliauit egiptios iussu dñi dei. nicħ in iuste iubentis. Q a¬
uero hec p̾figurauert̃. nͥ quod in auro &e argento acue¬
ste egyptioꝵ. significate sunt quedã doctrine. que ex
ipsa consuetudine gentiũ non inutili studio discuntur.
qͦd uestes significant. adiungunt seꝑopło dei. ut simul
isrł de egypto. hoc a nob̾ modis om̃ib si fieripot̃
& ueritatis. quod÷ noui hõis conu̾satio relicto pͥstino
hõie cũ uitiis suis. & illi quidẽ septẽ dieb azima
comedebant. nos uͦsi sĩ plicit̾ & pure conu̾sem in his
septem dieb quib mundus iste ꝑagitur. qui semꝑ in
suo ordine reuoliu̾tur. & cotidie nob̾ agnus occiditur
& pascha cotidie celebratur. si fermentũ malicie &
nequitie ñ habeamus: si in nouati nicħ ex uet̾is corrup¬
tionis malitia ferre delectem᷑. Nam quid÷ aliud fer¬

Expanded text:
r Moysen, ut ab Aegyptiis sibi commodata peterent, quae auferrent. Sicque Moyses et populus proficiscens, auro et argento spoliavit Aegyptios jussu Domini Dei, nihil injuste jubentis. 2. Quid ergo haec praefiguraverint, nisi quod in auro, et argento, ac veste Aegyptiorum significatae sunt quaedam doctrinae, 371 quae ex ipsa consuetudine gentium non inutili studio discuntur? quod vestes significant, adjunguntur populo Dei, ut simul Israel de  novi hominis conversatione relicto pristino homine cum vitiis suis; et illi quidem septem diebus azyma comedebant, nos vero simpliciter et pure versemur in his septem diebus, quibus mundus iste peragitur, qui semper in suo ordine revolvuntur, et quotidie, nobis agnus occiditur, et pascha quotidie celebratur, si fermentum malitiae, et nequitiae non habemus, si innovati, nihil ex veteris corruptionis malitia facere delectemur. 3. Nam quid est aliud fer
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes cũ rege qui a t̾go moriunt᷑ peccata st̃ p̃t̾i¬
ta que delentur. & diabolus qui in spũalibaptismo
suffocatur. Premunt qͥdem egiptii. urgent instan¬
ost tnͣsitum rubri maris canit canticũ p opułꝰ
deo: egiptiis & pharaone subm̾so. Non aliter
&̃ fideles postquã de lauachro descendunt. extinctis
peccatis. hyminũ in uoce gratulatioĩs emittunt
dicentes. Cantemus dñõ głose enĩ honorificatꝰ est
equũ & ascensorẽ ꝓiecit in mare. Qͦd tam̃ melius
&e digniꝰ ille dicit. qui habuerit timphanũ in manu
sua. sic̃ maria .i. carnem suã crucifixerit. cũ uiti¬
is & concupiscentiis. & mortificau̾it mẽbra sua qͣ
sunt suꝑ terrã. Iam dehinc ducit᷑ post maristnͣsitũ
popłs ꝑ desertum. baptizati .s. õs ꝑ mundũ. ñ ꝑfruentẽ
ꝓmissa patͥa. s quod non uident sꝑando. ꝑ patientiã
expectando tanquã in deserto st̃: & illic laboriose et
ꝑiculose tẽptiones nereu̾tant᷑ corde in egipto. nec

Expanded text:
sequentes cum rege, qui a tergo moriuntur, peccata sunt praeterita, quae delentur, et diabolus, qui in spsuffocatur. Premunt quidem Aegyptii; urgent et instanPost transitum Rubri maris canit canticum populus Deo, Aegyptiis et Pharaone submersis. Non aliter et fideles, postquam de lavacro conscendunt, exstinctis peccatis, hymnum in voce gratulationis emittunt, dicenequum et ascensorem projecit in mare , quod tamen melius et dignius ille dicit, qui habuerit tympanum in manu sua sicut Maria, id est, carnem suam crucifixerit cum vitiis et concupiscentiis , et mortificaverit membra sua, quae sunt super terram . Jam dehinc ducitur post maris transitum populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam expectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temptationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec
Abbreviated transcription (Latin):
rer offerre dño. Spũalit̾ qͥppe primicie frugũ ł pͥmoge-¬
nitoꝵ. pͥmicias oꝑum bonoꝵ ostendunt. ł ipsam uolũ
tatem. que pͥor ÷ oꝑe. quã pelagiani sibi tͥbuendo offen¬
dunt. Peus dum illam sibi a nobis iubet offerri: indicat
ad ipsius grãm ꝑtinere. In decimis itaq dño offerendis
crescit. Idõq sic̃ in primiciis pͥncipia uo̾luntatũ. ita
pimͦ. a qͦ & boni oꝑis initiũ. & ꝑfectiõis donat᷑ effectus.
N erũ quod dixit primogenita asini mutab̾ oue. ꝑ asinum
qͥppe hoc loco ĩmunditia. ꝑ ouem uͦ innocentia designat᷑
Asini gͦ primogenita oue mutare ẽ. ĩmunde uite pͥmordia.¬
ad in nocentie simplicitatẽ conu̾tere. ut postquã illa pec¬
cator egit. que ut ĩmunda dñs respuit: ea iam agendo
ꝓferat. que dei sacrificio munda imponat. Quod uͦ seqͥ¬
tur si ñ redimes occidetur: quia nimirũ mens ĩmunda
ac delictis obnoxia. si ñ fuerit in meliꝰ cõmutata. neca-¬

Expanded text:
 frugum vel primogenitorum, principia operum bonorum ostendunt, vel ipsam bonam voluntatem, quae prior est opere, quam Pelagiani sibi tribuendo offendunt: Deus autem dum illa sibi a nobis jubet offerri, indicat ad ipsius gratiam pertinere. In decimis itaque Deo offerendis crescit. Ideoque sicut in primitiis principia voluntatum, ita pitur, a quo et boni operis initium, et perfectionis designatur effectus. Verum quod dixit: Primogenita asini mutabis ove . Per asinum quippe hoc loco immunditia; per ovem vero innocentia designatur. Asini ergo primogenita ove mutare, est immundae vitae pad innocentiae simplicitatem convertere, ut, postquam illa peccator egit, quae ut immunda Dominus respuit, ea jam agendo proferat, quae in Dei sacrificio munda imponat. Quod vero sequitur: Si non redemeris, occidatur; quia nimirum omnis immunda ac delictis obnoxia si non fuerit in melius mutata, neca
Abbreviated transcription (Latin):
ocłs ꝓ oculo dari iubetur ͦ Oc ulꝰ enĩẽ qͥsq doctortan¬
ledat anime & intellectũ eius turbet. auferatur necesse ẽ
ab eccłe p̾sulatu. & intellectus eiꝰ turbulentꝰ ac ferox qui
scandalum fidei generat: piciatur. S &si qͥs dentẽ lesit
auditoris ꝑ quem cibos script᷑arũ cõminuebat. & diuidenꝰ
spualit̾ distinguebat. ũ subtilem ex his ad int̾iora anime
transmitt̾et sensum. qͥsq gͥ huiꝰmodi euellens dentem co¬
natur a corpore xp̃i p̾cidere. auferat᷑ dens ille. De talib
enĩ dicit᷑. dentes peccatoꝵ contͥuisti. Siqͥdẽ &manꝰ ꝓ ma-¬
nu. & pes ꝓ pede deposcitur. Manus : actio oꝑantis. ꝑ
quã inceditur ad bona uł mala. Precidat᷑ gͦ ille qͥscan¬
dalũ facit. ñ solum fide.s etiã in actib qui ꝑ manũ sig¬
nificant᷑ aut offendicłm p̃bet. quo pedes intelligũtur.
cet̾i uidentes timorẽ habeant. & non faciant similiter.
Ubetur qͦq int̾ hecde decimis & primiciis offerendis.

Expanded text:
pro oculo dare jubetur. Oculus est enim quisque doctor tanlaedat animae, et intellectum ejus turbet, auferatur necesse est ab Ecclesiae praesulatu, et intellectus ejus turbulentus ac ferox, qui scandalum fidei generat, projiciatur. Sed et si quis dentem laesit auditoris, per quem Scripturarum cibum comminuebat, et dividens spiritaliter distinguebat, ut subtilem ex his ad interiora animae transmitteret sensum. Quisquis ergo hujusmodi evellens dentem conatur a corpore Christi praecidere, auferatur dens ille. De talibus enim dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Siquidem et manus pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est actio operantis, per quem inceditur ad bona, vel mala. Praecidatur ergo ille qui scandalum facit, non solum fide, sed etiam in actibus, qui per manum significantur; aut offendiculum praebent, quo pedes intelliguntur. caeteri videntes, timorem habeant, et non faciant similiter. CAPUT XXXVII. De decimis et primitiis offerendis.
Abbreviated transcription (Latin):
aliis p̾ferens ad me ꝑuenies. neq pͥorem atq post̾i¬
orẽ tempore disc̾nes. quia diuisũ & sequestratũ unitatis
dñm ꝓpiciũ non habebis. hoc enĩ arriani faciunt. qͥ inseca¬
bilem patris. & filii. & sp̃s sc̃i. substantiã diuidunt. Iam de¬
inde quia plura legis p̾cepta dant᷑. qͥbusdã omissis. que
Recipitur enĩ post hec. ut hebreus puer. si forte in
seruitutẽ deuen̾it sex annis seruiat: septimo uͦ anno
lib̾ dimittatur. Quod si egredi a seruitute noluerit ꝓpter
uxorẽ & filios. ꝑ forabitur auricła eius. & erit seruus in¬

Expanded text:
 neque priorem, neque posteriorem tempore discernes, quia divisum et sequestratum unitatis Dominum propitium non habebis. Hoc enim Ariani faciunt, qui inseparabilem Patris, Filii, et Spiritus sancti substantiam dividunt. Jam deinde quamplura legis praecepta dantur, quibus omissis, quae Praecipitur enim post haec in lege ut Hebraeus puer, si forte in servitutem devenerit, sex annis serviat, septimo vero anno liber dimittatur. Quod si egredi a servitute noluerit propter uxorem et filios, perforabitur auricula ejus su
Abbreviated transcription (Latin):
ratiꝰnabiles anime nr̃e partes esse uitiatas. illo nos ordi
idolatriã. s ce omnẽ carnis affectum. uł concupiscen¬
tiam ꝑimi scłi. &e te̾ placari dm̃ cũ carnis extinguit᷑

Expanded text:
rationabiles animae nostrae partes esse vitiatas, illo nos ordinrationabiles animae nostrae partes esse vitiatas, illo nos ordinidololatriam, sed etiam omnem carnis affectum vel concupiscentiam primi saeculi, et tunc placari Deum, dum carnis