comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib aꝑiendũ: Quid si enĩ pacẽ meã suã
eã uoluit intelligi. qualẽ habet ipse.
pax uͦ ista quã nobis reliqͥt in hoc
scło nr̃a potius est dicenda quã ip¬
sius: Illi quippe nichil repugnat in
semet ipso: qͥ nullũ habet om̃ino pec¬
catũ. Nos autẽ talẽ pacẽ nc̃ habemꝰ:
in qua adhuc dicamꝰ dimitte nobis
debita nr̃a. Est gͦ nobis pax aliqua.
qm̃ condelectamur legi dĩ scdm inte¬
riorẽ hominẽ. sed non ẽ plana: qͥa
uidemus aliã legẽ in menbris nr̃is
repugnantẽ legi mentis nr̃ȩ. Itẽq

Expanded text:
tibus aperiendum? Quid si enim pacem suam tibus aperiendum? Quid si enim pacem suam eam voluitPax vero ista quam nobis relinquit in hoc saeculo, nostra potius est dicenda quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, quia nullum habet omnino peccatum. Nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus: Dimitte nobis debita nostra . Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem : sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris repugnante
Abbreviated transcription (Latin):
mundo: pacẽ suã labit nobis cũ
manifestabit caedis cogitationes. &
tunc laus erit unicuiq a dõ. In illo
tamen atq ab illo nobis est pax. si¬
ue quã nobis relinquit iturus ad
patrẽ. siue quã nobis dabit nos ꝑ¬
lucturus ad patrẽ. Quid autẽ nob̃
relinquit ascendens a nobis. nͥ se ipsũ
dũ non recedit a nobis : Ipse ẽ enim
pax nr̃a. qui fecit utraq unũ. Pax
gͦ ipe nobis est & cũ credimꝰ qͥa ẽ:
quã dui sumus in corpore corruptibili
qđ aggrauat animã cũ ꝑ fidẽ ãbu¬
lamus non ꝑ speciẽ non deserit ꝑegri¬
nantes a se: quantomagis cũ ad ip¬
sã speciẽ uenerimꝰ nos implebit ex se:
Sed quid est qđ ait pacẽ relinquo
uobis non acddidit meã. ubi uͦ ait
do uobis ibi dixit meã. utrũ sub¬
audiendũ ẽ meã & ubi dictũ non
est. qr dictũ est. potest referri ad
utrũq etiã qđ semel dictũ ẽ. an
forte & hic aliquid latet qđ peten¬
dũ est & querendũ. & ad qđ pulsan¬

Expanded text:
mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo tamen atque ab illo nobis est pax, sive quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax ergo ipse nobis est, et cum credimus quia est, umus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addidit meam; ubi vero ait, do vobis, ibi dixit meam? Utrum subaudiendum est meam, et ubi dictum non est, quia potest referri ad utrumque etiam quod semel dictum est? An forte et hic aliquid latet quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsan
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est testantib angłis. sic ueniet
quẽ ad modũ eũ uidistis euntẽ in ce¬
lũ. nec aliud credimꝰ quã eũ in eo¬
dẽ corpore ad iudiciũ uiuoꝵ & mar¬
tuoꝵ ẽẽ uenturũ. ꝓculdubio tunc
eũ uidebit mundus qͦ nomine signi¬
ficati sunt a regno eiꝰ alieni. ac per
hoc longe melius intelligit᷑ illud iã¬
tẽpus significare uoluisse in eo qͦđ ait
adhuc modicũ &e mundus me iã non ui¬
det. quando in fine scłi auferet᷑ ab
oculis dãpnatoꝵ. Ut illi eũ de cetero
uideant apud quos diligentes eũ facit
pater atq ipse mansionẽ. Modicũ au¬
tẽ dixit. qͥa id quod ꝓlixũ uidetur
hominib breuissimũ est ante oculos
cłĩ. De hoc quippe modico iste ipse
iohannes euangłista. filioli inquit no¬
uissima hora est. Nequis paero exis¬
timet patrẽ tantũ modo & filiũ sine
spu scõ apud dilectores suos facere
mansionẽ. recolat qđ suꝑius de spũ

Expanded text:
tum est testantibus Angelis, Sic veniet tum est testantibus Angelis, Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum ; nec aliud credimus quam eum in eodem corpore ad judicium vivorum et mortuorum esse venturum: procul dubio tunc eum videbit mundus, quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur jam illud tempus significare voluisse, in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant, apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei: de hoc quippe modico iste ipse Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . 4. Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod superius de Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
nifestationẽ De qua discipłs int̾ro
tunc audiebant ꝑ os eius sed etiã
nos ꝑ euangłm euis hoc nosse posse¬
mus. Quesierat onĩ de xp̃i manifes¬
tatione. & audiuit de dilextione
atq mansione. Est gͦ quedã dĩ ma¬
nifestatio interior quã ꝓprsus impii
non nouerunt. qͥb di patris & sp̃s scĩ
manifestatio nulla ẽ: filii uͦ potuit
ẽẽ sed in carne. quȩ nec talis ẽ qualis
illa nec semꝑ illis adẽe potest qualis¬
cũq sit sed ad modicũ tẽpus. & hoc
ad iudiciũ non ad gaudiũ: ad suppli¬
ciũ non ad p̃miũ. Nunc ẽ gͦ ut in¬
telligamꝰ qͣntũ aꝑire ipse dignat᷑ qͦmͦ
dictũ sit. adhuc modicũ & mundus
me iã non uidet. uos autẽ uidebitis
me. Uerũ est quidẽ qđ pꝰ paululũ etiã
carpus suũ in qͦ eũ poterant & impii
uidere oculis eoꝵ fuerat substractu¬
rus. quandoquidẽ post resurrectionẽ
nemo eũ uidit illoꝵ. Sed qͣm dic¬

Expanded text:
nifestationem: de qua discipulus magisnifestationem: de qua discipulus magisui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evangelium ejus hoc nosse possemus. Quaesierat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione atque mansione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus Dei Patris et Spiritus sancti manifestatio nulla est: Filii vero potuit esse, sed in carne; quae nec talis est qualis illa, nec semper illis adesse potest qualiscumque sit, sed ad modicum tempus; et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad supplicium, non ad praemium. 3. Nunc est ergo ut intelligamus, quantum aperire ipse dignatur, quomodo dictum sit, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me. Verum est quidem quod post paululum etiam corpus suum in quo poterant eum et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus; quandoquidem post resurrectionem nemo illorum vidit eum. Sed quoniam dic
Abbreviated transcription (Latin):
Et pater m̃s diliget eũ: & ad eũ ue¬
niemus. & mansionẽ apud eũ facie¬
mus. Q non diligit me: sermones
meos non seruat. Ecce exposita est
causa quare se suis manifestaturus ẽ
non alienis. quos mundi nomine ap¬
pellat. Et ipsa causa est: qđ hi
chiligant. illi non diligant. Ipsa causa
est : de qua sacer insonat psalmus.
ludica me ds̃ & discerne causã meã
de gente non scã. Q enĩ diligunt.
quia diligunt eligunt᷑. Q uͦ non
cdiligt̃ : si linguis hominũ loqͣnt᷑
nans & cimbalũ tinniens. Et si
habuerint ꝓphetiã & scierĩt om̃ia
sacram̃ta & omnẽ scientiã. & ha¬
buerint omnẽ fidẽ ut montes trans¬
ferant : nichil sunt. Et distribue¬
rint omnẽ substantiã suã. & tradi¬
derint corpus suũ ut ardeant: nichil
eis ꝓdest. Dilectio scõs discernit a
mundo. quȩ facit unanimes habitare
in domo. In qua domo facit pat̾ & filiꝰ
mansionẽ. qͥ donat eis & ipsã dilectio¬
nẽ : qͥb donent in fine etiã suã ma¬

Expanded text:
et eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce exposita est causa quare se suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa est causa quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa causa est de qua sacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia diligunt, eliguntur: qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur nans et cymbalum tinniens; et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacramenta, et omnem scientiam, et habuerint omnem fidem ut montes transferant, nihil sunt; et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qua domo facit Pater et Filius mansionem; qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fine etiam ipsam suam ma
Abbreviated transcription (Latin):
N precedenti lectione sc̃i euangłii quã
sequit᷑ ista quȩ modo recitata est dñs
iħc dixerat se & patrẽ ad dilectores
suos ẽẽ uenturos. & apud eos mansi¬
onẽ ẽẽ facturos. lã uͦ suꝑius dixerat
de sp̃u scõ uos autẽ cognoscetis eũ
qͥa apud uos manebit & in uobis erit.
unde intelleximus in scĩs tamquã
in templo suo simul manere trinita¬
tẽ dm̃. nunc autẽ dicit hec locutꝰ
sũ uobis apud uos manens. Illa itaq
mansio alia ẽ quã ꝓmisit futurã.
hec uͦ alia quã p̃sentẽ ẽẽ testat᷑. Illa
sp̃ualis ẽ. atq intrinsecus mentib red¬
dit᷑. hec corporalis forinsecus oculis
atq aurib exibet᷑. Illa in ęt̃nũ bea¬
tificat liberatos. hec in tẽpore uisitat
liberandos. Scdm illã dñs a suis di¬
lectorib non recedit. scdm̃ hanc. it.
& recedit. Hȩc inquit locutus sũ uo¬
bis apud uos manens. utiq p̾sentia
corporali qua cũ illis uisibilis loqueba¬
tͣ. Paraclitꝰ autẽ inquit sp̃s sc̃s quẽ¬

Expanded text:
n praecedenti lectione sancti Evangelii, quam sequitur ista quae modo recitata est, Dominus Jesus dixerat se et Patrem ad dilectores suos esse venturos, et apud eos mansionem esse facturos. Jamvero et superius dixerat de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio alia est, quam promisit futuram; haec vero alia, quam praesentem esse testatur. Illa spiritualis est, atque intrinsecus mentibus redditur: haec corporalis forinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos; haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Dominus a suis dilectoribus non recedit; secundum hanc it et recedit. Haec, inquit, locutus sum vobis, apud vos manens: utique praesentia corporali, qua cum illis visibilis loquebatur. 2. Paracletus autem, inquit, Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
& sermonẽ quẽ audistis non est m̃s:
Et fortasse ꝓpt̃ aliquã distinctionẽ
ubi suos dixit pluralit̾ dixit. hoc ẽ
sermones: ubi autẽ sermonẽ hoc est
uerbũ non suũ dixit eẽ sed patris.
se ipsiĩ intelligͥuolunt. In principio enĩ¬
erat uerbũ. Et uerbũ erat apud
dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Non utiq
suũ sed patris est uerbũ : qͦmͦ nec
sua imago sed patris ẽ. nec suus fi¬
lius idem ipse sed patris. Recte gͥ
tribuit auctori quicqͥd facit equa¬
lis. a qͦ habet hoc ipsũ qđ illi est
in differenter ȩqualis.

Expanded text:
Et sermo quem audistis, non est meus? Et sermo quem audistis, non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem ubi suos dixit, pluraliter dixit hoc est sermones. Ubi autem sermonem, hoc est verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Non utique suum, sed Patris est Verbum: quomodo nec sua imago, sed Patris; nec suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur tribuit auctori quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter aequalis.
Abbreviated transcription (Latin):
filius & sp̃s sc̃s ueniunt ad nos: dũ
uenimus ad eos. Ueniunt subueni¬
endo. uenimus obediendo. Ueniunt
illuminando. uenimus intuendo.
Ueniunt implendo. uenimꝰ capien¬
do: ut sit nobis eoꝵ non externaria
uisio sed in terna. & in nobis eoꝵ nͣ
transitoria mansio sed et̃na. Sic mun
do : ñ se filius manifestat. Mundus
enĩ est dictus hoc loco: de qͥb con
uicent᷑ ad modicũ uident. Nec ip¬
sũ in forma ł̃i ubi ẽ cũ patre & sp̃ũ¬
scõ pariter inuisibilis. sed in forma
hominis ubi ẽẽ uoluit mundo pati¬
endo contẽptibilis. iudicando t̾ribilis.
Quod uͦ adiunxit. & sermonẽ quẽ
audistis non est m̃s sed eius qͥ misit¬
me patris: non mirem̃. non paueamꝰ.
Non est minoe patre. sed non est nͥ
a patre. Non est impar ipso: sed ñ
est a se ipso. Neq enĩ mentitus ẽ
dicendo. qui non diligit me: sermo¬
UIII. nes meos non seruat. Ecce suos
dixit ẽẽ sermones. Nũquid sibi ẽ
ipse contrarius ubirursus dixit.

Expanded text:
piritus sanctus, veniunt ad nos, dum venimus ad eos: veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna; et in nobis eorum transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat: mundus enim dictus est hoc loco, de quibus cojudicentur, ad modicum vident; nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spirincto pariter invisibilis; sed in forma hominis, ubi esse voluit mundo patiendo contemptibilis, judicando terribilis. 5. Quod vero adjunxit, Et sermo quem audistis non est meus, sed eme, Patris, non miremur, non paveamus: non est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones. Nunquid sibi est ipse contrarius ubi rursus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
icit ei iudas.
non ille scariothis. Dñe qͥd fac¬
tũ est. qͥa nobis manifestatu¬
rus es te ipsũ. & non mundo: Respon¬
dit iħc & dixit ei. Si quis diligit me:
sermonẽ meũ seruabit. Et pater m̃s
diliget eũ. & ad eũ ueniemꝰ. & man

Expanded text:
icit ei Iudas non ille Scariotis Domine quid factum est quia nobis manifestaturus es te ipsum et non mundo respondit Iesus et dixit ei si quis diligit me sermonem meum servabit et Pater meus diliget eum et a
Abbreviated transcription (Latin):
Nterrogantib discipłis & eis magis¬
tro respondente iħu: etiã nos tanꝗͣ
cũ illis discimꝰ. quando sc̃m euangłm
uel legimus uel audimꝰ. Qa gͦ dixe¬
rat dñs ad huc modicũ & mund̾
me iã non uidet. uos autẽ uidebitis
me : in t̾rogauit eũ de hoc ipse uidas
non ille traditor eius qͥ scariothes cog¬
nominatus est: sed cuius epła inter
scripturas canonicas legit᷑. Dñe quid¬
factũ est quia nobis manifestaturus es&e
non mundo: Simus cũ ipsis tanquã
interrogantes discipłi. cõmunemq au¬
non immundus nec insectator dñi sed
sectat&r. causam quesiuit. quare se ñ
mundo sed suis manifestaturus eẽt
iħc : quare  modicũ & mundus non

Expanded text:
nterrogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discimus, quando sanctum Evangelium vel legimus vel audimus. Quia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quidfactum est, quia nobis manifestaturus es non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque manon immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus? quare adhuc modicum, et mundus non
Abbreviated transcription (Latin):
sui corporis potestatẽ sed mulier pos¬
sit intantũ ualere ut ꝑmittente uxore
que maritalis corporis habet potesta¬
tem possit uir cum altera quȩ nec ali¬
ena uxor sit nec a uiro disiuncta concũ¬
bere : sed ñ est ita estimandũ ne hoc
etiam femiNia uiro ꝑmittente facere
posse uideat᷑. Qđ om̃ium sensus exclu¬
dit. quamq nonnullȩ causȩ possint
existere ubi & uxor mariti consensu

Expanded text:
sui corporis, sed mulier; possit in tantum valere, ut permittente uxore, quae maritalis corporis potestatem habet, possit vir cum altera, quae nec aliena uxor sit, nec a viro disjuncta, concumbere: sed non ita est existimandum, ne hoc etiam femina, viro permittente, facere posse videatur, quod omnium sensus excludit. 50. Quanquam nonnullae causae possint existere, ubi et uxor, mariti consensu
Abbreviated transcription (Latin):
si mechat᷑ ille ducendo eam quȩ soluta est
a uiro quamꝗ. ñ dimiserit. sed si dimissa sit
ipsa eum facit mechari: qđ nichilomitꝰ dns
uetat. Ex quo colligit᷑ siue dimissa fuerit
siue dimiserit oporte  ͤ illã manere innup¬
2o. tam. aut uiro reconciliari. Rursus que¬
rit᷑ utrum si uxoris ꝑmissu siue sterilis si¬
ue quȩ concubitũ pati ñ uult adhibuerit
sibi alterã uir ñ alienã neq a uiro seiunctã.
possit esse sine cͥmine fornicationis. Et
in historia qͥdem ueteris testam̃ti inueni¬
t᷑ exẽplũ. sed nc̃ p̃cepta maiora sunt
in quȩ ꝑ illũ gradũ generatio humat Ia¬
ꝑuenit. Tractanda illa st̃ ad distin¬
guendas ȩtates dispensationis diuitie ꝓ¬
uidentiȩ quȩ humano generi ordina.¬
tissime subuenit : ñ autem ad uiuendi
regulã usur panda. Sed tam̃ utrũ qđ
ait apłs mulier ñ habet sui corporis

Expanded text:
si moechatur ille ducendo eam quae soluta est a viro, quanquam non dimiserit, sed dimissa sit, ipsa eum facit moechari, quod nihilominus Dominus vetat. Ex quo colligitur, sive dimissa fuerit, sive dimiserit, oportere illam manere innuptam, aut viro reconciliari. 49. Rursum quaeritur utrum si uxoris permissu, sive sterilis, sive quae concubitum pati non vult, adhibuerit sibi alteram vir, non alienam, neque a viro sejunctam, possit esse sine crimine fornicationis? Et in historia quidem Veteris Testamenti invenitur exemplum; sed nunc praecepta majora sunt, in quae per illum gradum generatio humana pervenit: tractanda illa sunt ad distinguendas aetates dispensationis divinae providentiae, quae humano generi ordinatissime subvenit; non autem ad vivendi regulas usurpandas. Sed tamen utrum quod ait Apostolus, Mulier non h
Abbreviated transcription (Latin):
benti quidẽ ut habeat᷑ : habenti au¬
tẽ ut amplius habeat᷑. Nã nͥ ab alio
minus. ab alio amplius haberet᷑. sc̃s
heliseus sc̃o heliȩ non diceret. Sp̃s
qͥ est in te: duplo sit in me. Quando autẽ
ait iohannes baptista non enĩ ad m̃¬
surã dat ds̃ sp̃m. de ipso dĩ filio loque¬
batur cui non est clatus sp̃s ad m̃su¬
rã: quia in illo inhabitat om̃is pleni¬
tudo diuinitatis corporalit̃. Heq enĩ

Expanded text:
benti quidem, ut habeatur; habenti aubenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo divinitatis . Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
itaq minus. clandus erat eis amplius.
Habebant occulte. accepturi fuerant
qđ habelunt. De qͦ munere apłs
loquens ait. Nos autẽ non spm huiꝰ
Max enĩ ut resurrerit a mortuis:
insufflans ait. Accipite sp̃m scm.
misit etiã postea quã ꝓmisit: Aut ñ
insufflatꝰ ab ipso. & post ab ipso mis¬
sus e cȩlo: Qnappt̃ cur ipsa quȩ facta
ẽ euident̃ donatio eiꝰ bis facta fuerit
alia questio est. Fortassis enĩ ꝓpt̾ duo
p̾cepta dilectionis. hoc est ꝓximi &
re dilectio: hȩc eius gemina ẽ in ma¬
nifestatione facta donatio. Et si alia
causa querenda est. non nẽ eius inqͥsi¬
tione in loeigiorẽ quã oportet modũ
sermo iste mittendus ẽ: dũ tam̃ con¬
nos posse ata agere tanto minꝰ quan¬
to illũ ꝑcipimꝰ minus. tanto autẽ ã¬
plius quanto illũ ꝑcipimꝰ amplius:
pinde non solũ non habenti. uerũ etiã ui¬
habenti ñ incassũ ꝓmittit᷑. Non ha¬

Expanded text:
itaque minus, dandus erat eis amplius. itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi erant maquod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum smisit etiam postea quem promisit? Aut non iinsufflatus ex ipso, et post ab ipso missus e coelo? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est. Fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, proximi et re dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tamen connos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non ha
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Legi enĩ dĩ non est subiecta.
nec enĩ potest: uelut si dicamꝰ iniuis¬
titia iusta ẽẽ non potest. Mundũ
qͥppe ait hoc loco mundi significans
dilectores. quȩ dilectio ñ ẽ a patre.
Et ideo dilectioni huiꝰ mundi de qua
satis agimꝰ ut minuat᷑ & consumat᷑
in nobis contͣria est dilectio dĩ. quȩ
non potest: qͥa non uidet eũ neq scit eũ.
Non enĩ habet inuisibiles oculos
in eis ut maneat. non manebit ut
sit. Prius est enĩ ẽẽ alicubi. quã ma¬
nere. Sed ne putarent qđ dictũ
ẽ apud uos manebit ita dictũ. quẽ¬
admodũ apud hominẽ hospes uisi¬
bilit᷑ manere consueuit: exposuit
quid dixerit apud uos manebit.
cũ adiunxͣ & dixͣ. & in uobis erit.
Ergͦ inuisibilit̾ uidet᷑. nec si ñ sit
in uobis potest ẽẽ in nobis eius scien¬
tia. Dic enĩ a nobis uidet᷑ in nobis &
ẽ nisi in nobis. sp̃s autẽ sc̃s potest
ẽẽ. etiã sine nobis. Datur quippe
a nobis. si non sit in nobis.

Expanded text:
i non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae non potest, quia non videt eum, neque scit eum. Non enim habet invisibiles oculos in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunxit et dixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobest nisi in nobis, Spiritus autem sanctus potest esse etiam sine nobis. Datur quippe a nobis, si non sit in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
pauperib misit me. Quod enĩ est uni¬
genitus filius ęqualis patri. non est
gr̃ę sed naturȩ. Quod autẽ in unitatẽ
ꝑsonȩ unigeniti assũptus ẽ homo.
gr̃ȩ est non naturę. confitente euan¬
gło atq dicente. Puer autẽ crescebat
& confaortat᷑ur plenus sapientia. & gr̃a
dĩ erat in illo. Ceteris autẽ ad men¬
surã datͣ. & clatus addit᷑. donec uni
sura cõpleat᷑. Uncle monet apłs non
plus sapere quã opartet sapere. sed
sapere ad tẽꝑantiã: unicuiq sicut dĩ
partitus ẽ mensurã fidei. Neq enĩ ip¬
se diuidit᷑ sp̃s. sed dona ꝑ sp̃m̃. Nã¬

Expanded text:
pauperibus misit me . Quod enim est Unigenitus aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae, confitente Evangelio atque dicente, Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, donec unicsura compleatur. Unde et monet Apostolus, Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad temperantiam; unicuique sicut Deus partitus est mensuram fidei . Neque enim ipse dividitur Spiritus, sed dona
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubitatione maiora. Nec tam̃
ait maiora horũ facietis: solos
apłos ea putaremꝰ ẽẽ facturos. sed
qͥ credit in me inquit. oꝑa que ego
facio & ipse faciet. & maiora horũ
faciet. Itañe quicũq credit in xp̃m¬
Non pretereunt᷑ ista tractanda sunt:
nec debent festinatione p̃cipitari. s
ea cogit concludendus iã sermo iste
cdifferri.¬
XUIII. de eadem lectione.

Expanded text:
sine dubitatione majora. Nec tamen sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet. Itane quicumque credit in Non praetereunter ista tractanda sunt, nec debent festinatione praecipitari; sed ea cogit concludendus jam sermo iste differri.XXII. In eamdem lectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
pater in filio. si quid petieritis in
nomine meo  facia: Ergo & illa
maiora oꝑa se ipsũ facturũ c̃e ꝓmisit.
Non se extollat seruus supͣ dñm. &
discipulus supra magistrũ. Maiora qͣm
ipse facit dicit ẽẽ facturos. sed in eis uel
ꝑ eos se faciente. non ipsis tamqͣm ex
semetipsis. Ei quippe cantat᷑. diligã
te dñe uirtus mea. Sed quȩ sunt ista¬
tandẽ maiora:An forte quł egros ip¬
sis transeuntib etiã eoꝵ ũbra sanabat:
Maius est enĩ ut sanet umbra quã
fimbria. Illud ꝑ se: hoc ꝑ ipsos. sed
utrũq ipse. Uerũtam̃ quando ista di¬
cebat. uerboꝵ suoꝵ oꝑa cõm̃dabat
Sic enĩ dixerat. Uerba quȩ ego loqͦr
uobis a me ipso non loqͦr : pater autẽ
in me manens facit oꝑa ipse. Quȩ
opera tunc dicebat. nisi uerba quȩ
loquebat᷑: Audiebant & credebant
illi. & eorũdẽ uerboꝵ fructus erat fi¬
des illoꝵ. Uerũtam̃ euangeliz antib
discipłis non tam pauci quã illi erant.
sed etiã gentes crediderunt. Hȩc st̃

Expanded text:
r in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; sed tamen utrumque ipse. Verumtamen quando ista dicebat, verborum ixerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
est cõputandus qͥ non fecerit oꝑa
maiora quã xp̃c: Durũ ẽ. absurdũ
est. ferri non potest. non toleratur
denti inquit in eũ qͥ iustificat im¬
piũ. deputat᷑ fides eius ad iusticiã.
In hoc oꝑe faciamus oꝑa xp̃i. qͥa &¬
ipsũ credere in xp̃o. opus ẽ xp̃i. Hoc
oꝑatur in nobis. non utiq sine nobis.
Audigͥ iã & intellige. qͥ credit in me
oꝑa que ego facio & ipse faciet. Pri¬
us ego facio. deinde ipse faciet: qͥa
facio ut faciat. Que opera nͥ ut ex im¬
pio iustus fiat: Et maiora horũ faciet.
Quorũ obsecro: Nonquid nã om̃iũ
oꝑũ xp̃i maiora facit. qͥ cũ timore
& tremore suã ipsius salutẽ oꝑatur:
Qđ utiq in illo. sed non sine illo xp̃c

Expanded text:
est computandus, qui non fecerit opera est computandus, qui non fecerit opera majora quam Christus? Durum est, absurdum est, ferri non potest, non toleratur,denti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . In hoc opere facimus opera ipsum credere in Christo, opus est Christi. Hoc operatur in nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam et intellige: « Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet ? » Prius ego facio, deinde ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Nunquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur; quod utique in illo, sed non sine illo C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ipsũ monuit. amabilis eis quos ex
diuitib pauperes ꝑ pauꝑes fecit. Ec¬
ce maiora fecit p̾dicatus a credentib:
quã locutus audientib. Uerũ hoc ad¬
huc mouet. quod hec maiora ꝑ apłos
fecit. Non autẽ ipsos tantũ signifi¬
cans ait opera quȩ ego facio & uos
facietis & maiora horũ facietis:s
om̃s ad suã familiã ꝑtinentes intelli¬
gi uolens. Qui credit in me in qͥt
oꝑa que ego facio & ipse faciet. &
maiora horũ faciet. Si gͦ qͥ credit
faciet : non credit utiq qͥ non faciet:
sicuti ẽ. qͥ diligit me mandata mea
custodit. Unde ꝓfecto qͥ non custodit :
non diligit. Itẽ alio loco. Qui audit
inquit uerba mea. hec & facit ea.
similabo eũ uiro prudenti qͥ edificat
domũ suã suꝑ petrã. Qui gͦ non est¬
similis huic uiro prudenti. ꝓcul dubio
aut uerba hȩc audit & non facit.
credit qui non faciet. Quid est hoc fr̃s:
Nũquid inter credentes in xp̃m non

Expanded text:
per seipsum monuit, amabilis eis quos ex per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. Verum hoc adhuc movet, quod haec majora per Apostolos fecit: non autem ipsos tantum significans ait, Opera quae ego facio et vos facietis, et majora horum facietis: sed omnes ad suam familiam pertinentes intelligi volens, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet: sicuti est, Qui diligit me, mandata mea custodit ; unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco, Qui audit, inquit, verba mea haec et facit ea, similabo eum viro prudenti qui aedificat domum suam supra petram : qui similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba mea haec audit et non facit, credit qui non faciet, Quid est hoc, fratres? Nunquid inter credentes in Christum non
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ego ad patrẽ uado. & quecũq
petieritis in nomine meo hec faciã.
Qui dixerat faciet post ait faciã:
tamqͣm diceret non uobis impossi¬
bile hoc uideatur. Non enĩ pote¬
rit. ẽe. maior me qui credit in me:
sed ego facturus sũ & tunc maiora
qͣm nunc. maiora ꝑ eũ qͥ credit in
me. quã p̃ter eũ ꝑ me: ego tamen
per eũ quamuis non ꝑ semetipsũ. fa¬
ciet & ipse. Porro autẽ maiora ꝑ eũ face¬
re quã preter meũ non est defectio sed
dignatio. Quid enĩ retribuant serui
dño ꝓ om̃ib que retribuit eis. qͣndo¬
quidẽ inter cetera bona etiã hoc eis
cdonare dignatus est ut maiora feͣceret
ꝑ illos quã p̃ter illos: Nonne ab ore
illius diues ille tristis abscessit. quan¬
do uite eterne consiliũ quesiuit. Au¬
diuit. abiecit : & tamen postea quod
ab illo auditũ non fecit unus. fecert̃
multi cũ loqueret᷑ ꝑ discipłos. Magis¬
ter bonus contẽptibilis ei quẽ liuitẽ

Expanded text:
Quia ego ad Patrem vado, et quaecumque Quia ego ad Patrem vado, et quaecumque petieritis, in nomine meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur: non enim poterit esse major me qui credit in me, sed ego facturus sum et tunc majora quam nunc; majora per eum qui credit in me, quam praeter eum per me: ego tamen per eum, quamvis non per semetipsum, faciet et ipse. Porro autem majora facere per eum quam praeter eum, non est defectio, sed dignatio. Quid enim retribuant servi Domino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore illius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaesivit ? Audivit, abjecit: et tamen postea quod ab illo auditum non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qͥ etiã maiora faciat inuenturi
sumus: Sed dixeramus sermone pͥs¬
tino. quia maius fuit umbrȩ suȩ
transitu qđ discipłi fecerunt. quam
fimbrię suȩ tactu qđ ipse dñs frͤcit
sanare languentes. Et quia plures
apłis quã ipso ꝑ os ꝓpriũ p̾dicante.
dño crediderunt. ut hec uiderent᷑
oꝑa intelligenda ẽe maiora: non qͦ
maior ẽẽt magistro discipulus uel
dño seruus. uel adoptatus un igenito
uel homo dõ. sed quod ꝑ illos ipse
dignaret᷑ eadẽ facere maiora. qͥ dicit
illis alio loco. sine me nichil potestis
facere. Ipse quippe ut alia omittã
quȩ sunt innumerabilia. sine ipsis
fłcit ipsos. sine ipsis fecit hunc mun¬
dũ. Et quia homo etiã ipse fieri
cdignatꝰ ẽ : sine ipsis fecit & se ipsũ.
Quid autẽ illi sine ipso nͥ peccatũ:
Deniq & hic quod de hac re pote¬
rat nos mouere: mox abstulit. Cũ
eni dixisset qͥ credit in me oꝑa que
ego facio & ipse faciet & maiora
hoꝵ faciet. continuo secutꝰ adiuxit

Expanded text:
mus; qui etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino, quia majus fuit umbrae suae transitu, quod discipuli fecerunt, quam fimbriae suae tactu, quod ipse Dominus fecit sanare languentes: et quia plures apostolis, quam ipso per os proprium praedicante Domino, crediderunt, ut haec viderentur opera intelligenda esse majora: non quo major esset Magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus Unigenito, vel homo Deo; sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit illis alfacere . Ipse quippe, ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit ipsos, sine ipsis fecit hunc mundum: et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit. Cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, continuo secutus adjunxit,
Abbreviated transcription (Latin):
potest acciꝑe: qͥa non uidit eũ nec
scit eũ. Uos autẽ cognoscetis eũ. qͥa
apud uos manebit & in uobis erit.
Multa sunt quȩ in istis paucis uerb̃
dñi requirant᷑. sed multũ est ad nos
uel om̃ia quȩ hic querenda st̃ quere¬
re: uel omñia quȩ hic querimꝰ inueni

Expanded text:
otest accipere; quia non videt eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Multa sunt, quae in istis paucis verbis Domini requirantur; sed multum est ad nos vel omnia quae hic quaerenda sunt quaerere, vel omnia quae hic quaerimus in
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ meliorẽ. Non credis quia ego in
patre & pater in me est: Cur in simi¬
lib distantiã cupis cernere: Cur in¬
separabilis separatim desideras nosse:
Deinde non ad solũ philippũ sed ad
eos pluralit̃ loquit᷑. quȩ non sunt in
angustiis coartanda: ut adiuuante
ipso diligentius exponantur.

Expanded text:
esse meliorem. Non credis quia ego in esse meliorem. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quae non sunt in angustias coarctanda, ut adjuvante ipso diligentius exponantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ostende nobis patrẽ: Si me uidistis
qͥ om̃in᷑ similis sum: uidistiᷤ illũ cui
similis sũ. Quod si uidere non potes.
non saltĩ credis qͥa ego in patre & pat̾
in me est: Poterat hic dicere philippꝰ
uicleo quidẽ te: & credo simillimũ ẽẽ
patri. Sed nũquid arguendus & obiuir¬
gandus ẽ. qͥ cũ similẽ uidet. etiã illũ
cui similis est uult uidere: Similem
quidẽ noui. sed adhuc alterũ sine alte¬
ro noui. Non mͥ sufficit. nͥ & illũ cui
est iste similis noueri. Ostende nobis
itaq patrẽ. & sufficit nobis. Sed ideo
magister discipłm arguebat. qm̃ cor
postulantis indebat tamquã eni me¬
lior pater eẽt quã filius. ita philippus
patrẽ nosse cupiebat: & ideo nec fili¬
ũ sciebat. qͦ melius aliquid ẽẽ crede¬
bat. Adhunc sensũ corrigendũ dic¬
tũ est. qui uidet me. uidet & patrẽ.
Quomͦ tu dicis ostende nobis patrẽ
Uicleo quomͦ tu dicas. Non alterũ
queris uidere similẽ. sed illũ putas

Expanded text:
obis Patrem? Si me vidisti qui omnimodo similis sum, vidisti illum cui similis sum. Quod si videre non potes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus: Video quidem te, et credo simillimum esse Patri; sed numquid arguendus et objurgandus est qui cum similem videt, etiam illum cui similis est vult videre? Similem quidem novi, sed adhuc alterum sine altero novi; non mihi sufficit, nisi et illum cujus est iste similis noverim. Ostende itaque nobis Patrem, et sufficit nobis. magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat. Tanquam enim melior esset Pater quam Filius, ita Philippus Patrem nosce cupiebat, et ideo nec Filium sciebat quo melius aliquid esse credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est, Qui videt me, videt et Patrem. Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas
Abbreviated transcription (Latin):
alter ex altero: ideo non loquit᷑ a se¬
met ipso qͥa non ẽ a se ipso. & ideo pat̾
in illo manens facit oꝑa ipse : qͥa & ꝑ
que & cũ qͦ facit non est nͥ ab ipso.
Deniq adiungit & dicit. Non cre¬
ditis ꝙ ego in patre & pat̾ in me ẽ:
Alioqͥn ꝓpter oꝑa ipsa credite. Antea
solus philippus arguebat᷑. minc autẽ
non ibi eũ solũ fuisse qͥ eẽt arguendus
ostendit᷑. Propter oꝑa inquit ipsa cre¬
dite. qͥa ego in patre & pater in me ẽ.
Neq enĩ si separati ẽẽmus. insepara.¬
bilit̃ oꝑari ulł a possemꝰ. Sed qͥd ẽ¬

Expanded text:
alter ex altero, ideo non loquitur a sealter ex altero, ideo non loquitur a semetipso, quia non est a seipso: et ideo Pater in illo manens facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso. Denique adjungit, et dicit: Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Antea solus Philippus arguebatur, nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur. Propter opera, inquit, ipsa credite quia ego in Patre, et Pater in me est: neque enim si separati essemus, inseparabiliter operari ulla
Abbreviated transcription (Latin):
ut eũ arrianꝰ in ȩqualẽ asserat patͥ.
Audi arriane. Usq adeo filius equa¬
lis est patri. ut sabellianus eundẽ
ẽẽ dicat & patrẽ. Tu adde Eͤ tollis
tu adĩple q minuis. & nobiscũ ãbo
consentitis. Qa nec tu tollis nec tu
minuis eũ. qͥ & alt̃ est apatre ut con¬
uincas sabellianũ. & equał est pat
ut conuncas arrianũ. Utrisq enĩ
clamat. ego & pat̾ unũ sumꝰ. Qđ̾ ait
unũ. audiant arriani: qđ ait sumus.
audiant sabelliam. & nec illi ę̧qua¬
lẽ nec illi alterũ negando sint uani.
Si gͦ qm̃ dixit uerba quȩ ego loqͦr
uobis a me ipso non loquo. ꝓpterea
putat᷑ usq adeo imparis potestatis
ut non quod ipse uult faciat. audiatur
quod dixit. Sicut pater suscitat mor¬
tuos & uiuificat. sic & filius quos uult
audiat᷑ qđ dixit. Qnȩcũq pat̾ facit
hec & filius similit̾ facit. & intelliga¬
tur non bis unus sed duo unũ. Uerũ
ꝙ sic equalis alter alteri ut tamen

Expanded text:
ut eum arianus inaequalem asserat Patri. ut eum arianus inaequalem asserat Patri. Audi, ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis Patri, ut convincas arianum. Utrisque enim clamat, Ego et Pater unum sumus . Quod ait, unum, audiant Ariani; quod ait, sumus, audiant Sabelliani: et nec illi aequalem, nec illi alterum negando sint vani. Si ergo quoniam dixit, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor, propterea putatur usque adeo imparis potestatis, ut non quod ipse vult faciat; audiatur quod dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult audiatur quod dixit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; et intelligatur non bis unus, sed duo unum. Verum quia sic aequalis alter alteri, ut tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis exhorbitant. Arriani qͥppe di¬
cunt. Ecce in ȩqualis ẽ pat filius.¬
non a se ipso loqͥtur. Dicunt sabelliani
contra. idest patri passiani. Ecceqͥ
pater est: ipse & filius. uid est enĩ
pater in me manens ipse facit opera.
nͥ in me maneo ego qͥ facio. Cont᷑ria
dicitis. sed non eo modo sic̃ ẽ falsum
contrariũue ro. sed sic̃ sunt int̾ se
duo falsa contraria. errando in diuer¬
saistis. in medio est uia quã reliqͥstis.
Inter uos ipsos longiore int̾ uallo sepa¬
rati estis. quã ab ipsa uia cuiꝰ deserto¬
res estis. Uos hinc uos autẽ illinc: ue
inite. alteri ad alteros transire nolite.
sed hinc atq illinc ad nos ueniendo.
inuicẽ uos inuenite. Sabelliam ag¬
noscite quẽ pret̾mittitis. arriani ȩqua¬
te quẽ subditis. & in uia uera nobis¬
cũ ambulabitis. Est enĩ q đ inuicẽ
ex uobis. alteri ex alteris ad moneri
utiq debeatis. Audi sabelliane. Usq
adeo non ipse pat̾ sed alter ẽ filius.

Expanded text:
ritatis exorbitant. Ariani quippe diritatis exorbitant. Ariani quippe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Filius, a seipso non loquitur. Dicunt Sabelliani contra, id est Patripassiani: Ecce qui Pater est ipse et Filius; quid enim est, Pater in me manens, ipse facit opera, nisi, in me maneo ego qui facio? Contraria dicitis: sed non eo modo sicut est falsum contrarium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc atque illinc ad nos veniendo, invicem vos invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: usque adeo non ipse Pater, sed alter est Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
ulite
aurib accipite mentib di¬
lectissimi : loquentib qͥdẽ
nobis. sed ipso docente qͥ
non recedit a nobis. Dñs
dicit. qđ modo cũ legit᷑ audistis.
Uerba que ego loquor uobis a me¬
ipso non loquar: pater autẽ in me
manens facit oꝑa ipse. Ergo & uer¬
ba oꝑa sunt. Plane ita ẽ. Nã ꝓfec¬
tꝰ qui ꝓximũ loquendo e dificat.
bonũ õpus oꝑatur. Sed qͥd est ame¬
ipso non loquor: nͥ a me ipso non sũ
qͥ loquor: Ea quippe tribuit qđ
facit. de quo est ipse qͥ facit. Pater
enĩ ds̃ non est de aliquo. filius autẽ
ds̃ est qͥdẽ patri ȩqualis. sed de patre
dõ. Ideo ille ds̃ sed non de dõ. & lu¬
men sed non de lumine: Iste uͦ dĩde
dõ. lumen de lumine. Nã in his dua¬
b sententiis una qua dictũ est non
a me loquor. alia qua dictũ ẽ. pat̾ au¬
tẽ in me manens facit oꝑa ip̃se: sin¬
gulas tenentes diuersi nobi ᷤ
aduersant᷑ heretici. qͥ non ex una par¬
te sed in contraria conantes a uia ue¬

Expanded text:
udite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus, sed non de Deo; et lumen, sed non de lumine: iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. 2. Nam in his duabus sententiis, una qua dictum est, Non a meipso loquor: alia qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via ve
Abbreviated transcription (Latin):
rem quo sub nomme seruitutis di decipit.
Qui gͦ immoctato cultu corporis atꝙ
uestitu uel ceterarũ rerum nitore ful¬
get. facile conuincit᷑ reb ipsis pompaꝵ
seculi esse s ectator. nec quemꝙ fallit
dolosa imagine sc̃ĩtatis. Qui autem IN
ꝓfessione xp̃ianitatis inusitato squalo¬
re ac sordib intentos in se hominũ ocu¬
los facit. cũ id uoluntate faciat. noni
necessitate patiat᷑. ceteris ȩius oꝑib

Expanded text:
rem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. rem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius o
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ. qui dupplicet cor n noN
sinat mundũ ⁊ simplex esse ad intel¬
ligendum dm̃. Cum autẽ ieiunatis iN¬
quit: nolite fieri sicut hypoeritȩ tͥstes.
E xt̃miniant enim uultũ suũ. ut ui.¬
deant᷑ ab hominsib ieuiantes. Ameri
dico uob̃. ꝑceperunt mercedem suam.
Uos autem ieiunantes ungite capita urã
& facies urãs lauate. ne uideamin ho¬
minib ieiiniantes. sed patͥ ur̃o qui est
Sin abscondito: & pat̾ ur̃ qui uidet iN
Sabscondito reddet uob̃. Nt anifestũ
est his p̃ceptis omẽm nram̃ intentionẽ ui
interiora gaudia dirigi. ne foris que¬
rentes mercedẽ huic scło conformem᷑
& amittamꝰ ꝓmissionẽ tanto solidioris
atq firmioris. quanto iNterioris bea¬
titudinis. qua nos elegit ds conformes
fieri imaginis filii ȩius. In hoc autẽ
capitulo maxime animadũtendũ est
ñ in solo rerũ corporearũ nitore atq
pompa. sed etiam in ipsis sordib luctu.¬
osis esse posse iactantiam. & eo ꝑiculosio¬

Expanded text:
humanae, qui duplicet cor nostrum, et non sinat mundum et simplex esse ad intelVNDE SVPRA.- Cum autem ieiunatis, inquit, nolite fieri sicut hypocritae tristes; exterminant enim uultum suum, ut uideantur hominibus ieiunantes. amen dico uobis, perceperunt mercedem suam. uos autem ieiunantes ungite capita uestra et facies uestras lauate, ne uideamini hominibus ieiunantes, sed patri uestro, qui est in abscondito; et pater uester, qui est in abscondito, reddet uobis. manifestum est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosio
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia non uidẽ xp̃m. & tãquã
ipsũ sit iudiciũ qđ princeps huiꝰ
mundi hoc est diabolus uidicatꝰ
est: ualde latebrosũ est. Nec isto
sermone coartandũ ẽ : ne fiat ob¬
scurius breuitate. sed alio potuis
quantũ dñs adiuuerit explicandũ.

Expanded text:
justitia non videre Christum, et tanquam ipsum sit judicium quod princeps hujus mundi, hoc est diabolus judicatus est: valde latebrosum est, nec isto sermone coarctandum, ne fiat obscurius brevitate; sed alio potius quantum Dominus adjuverit explicandum.
Abbreviated transcription (Latin):
iã non posse p̾sũpserat aliud exꝑ¬
tus ẽ quã putabat. & tam̃ postea
uiri & mulieres. pueri & puelle. ui¬
uenes & uirgines. seniores cũ seniorib
innumerabiles martirio coronati
qͣndo ista dñs loquebat᷑ ñdũ poterant
partare pastores. Nũ qͥd gͦ debuit il¬
lis ouib dici in illo tẽptatiõĩs articu¬
lo. qđ certare usq ad mortẽ ꝓ uerita¬
te opoetebat. Et ꝓ xp̃i nomine uel
doctrina sanguinẽ fundere: Nũqͥd
inquã debuit eis dici qͥs ur̃m aude¬
at idoneũ martirio s eputare. cui
petrus idoneus nondũ fuerat qͣndo
eũ os ados ipse dñs instruebat: Si
itaq dixerit aliqͥs non debere dici
popłis xp̃ianis audire cupientib quȩ

Expanded text:
jam se posse praesumpserat, aliud expjam se posse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis articulo, quo certare usque ad mortem pro veritate oportebat, et pro Christi nomine vel doctrina sanguinem fundere; numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis, audire cupientibus qu