comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit scire ihesus. ¶ uius y¬
mago esset in nũmo: sed inter¬
rogat ut ad responsionem com¬
petenter respondeat. Dicunt
ei. Nesaris. Tunc ait ilus ils.
Red dite ergo que sunt cesaris
celari: et que sunt dei deo. Lesarẽ
angustum non putemus: sed
tiberium significari priuiguũ
euis. qui in locum cius successe¬
rat iutrico: sub quo et passus est
dũs. Omnes auten reges roma¬
ni a primo gaio cesare qui impe
dite que sunt cesaris cesari. id est
nũmum tributum. et peccunã.
et que sunt dei deo. decimas. pri¬
mutias et oblationes. ac uicti¬
mas. sentiamus quomodo et
ipse reddidit tributa. pro se et
petro. et deo reddidit que dei sũt:
patris faciens uoluntatem. et
audientes admirati sunt: qui
credere debuerant. Ad tantam
sapientiam mirati sunt: quod
calliditas eorum non inuenisset
insidiandi locum. et relicto illi
abierunt: in fidelitatem pariter
cum miraculo reportantes. Lc̃ .uiii.

Expanded text:
potuerit scire Jesus cujus ipotuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo; sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt ei: Caesaris. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari; et quae sunt Dm non putemus Augustum, sed Tiberium significari, privignum ejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo Caio Cdite quae sunt Caesaris Caesari, id est, nummum tributum, et pecuniam: et quae sunt Dei Deo, decimas primitias, et oblationes, ac victimas sentiamus: quomodo et ipse reddidit tributa pro se et Petro ; et Deo reddidit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Et audientes, mirati sunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, relicto eo, abierunt. Infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. III.
Abbreviated transcription (Latin):
sari an nou: Blanda et frau¬
dulenta interrogatio. iluc pro¬
uocat respondenteur. ut magis
deum timeat. quam celarem. et
dicat non debere tributa solui.
et statim audientes herodiam.
seditiosos contra romanum prĩ¬
cipem teneant. Cognita autẽ
ihesus nequicia corum ait. Quid
me temptatis ypocrite: Prima
Uirtus est respondentis. interrogã¬
tium mẽtes cognoscere: et non
discipulos scd temptatores uoca¬
re. Hypocrita ergo appellatur.
qui aliud est. et aliud simulat.
Id est aliud opere agit: aliud uo¬
de protendit. Ostendite inquit¬
michi. nũmisma census. At illi
obtulerunt ei denarium. Sa¬
piencia semper sapient agit. ut
suis potissimum temptatores ser¬
monibus confutentur. Pstendi¬
est genus nũmi: qui pro decem
nunmis imputabatur. et habebat
ymaginem cesaris. et ait ulis iss.
Cuius est ymago hec et super¬
scriptio: Qui putant interro¬
grtionem saluatoris ignorantiã
esse. et non dispensationem: Dis¬
tant ex presenti loco. quod utiq

Expanded text:
sari, an non? Blanda et frausari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio, illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos principem teneant. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Prima virtus est respondentis, interrogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat, id est, aliud opere agit, et aliud voce praetendit. Ostendite mihi numisma census. At illi obtulerunt ei denarium. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur. Ostendiest, genus nummi, quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. 179 Et ait illis Jesus: Cujus est imago haec, et superscriptio? Qui putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco, quod utique
Abbreviated transcription (Latin):
sub cesare augusto
iudea subiecta roma¬
nis. quando in toto orbe est cele
pro sccuritate et quiete quia ro¬
mani proomnibus militarent.
debere tributa persolui: phariscis
uero qui sibi appendebant in iu¬
sticia contrario nitentibus. nõ
debere populum dei qui detimas
solueret. et primitina daret. et
cefera que in lege scripta sunt hu¬
manis legibus subiatere cesar
augustus herodem filium anti¬
patris alienigenam et proselitũ
regem iudeis constituerat. qui
tributis pre esset. et romano pa¬
reret ipcrio. Mictunt igitur
pharisci discipulos suos cum be¬
rodianis. id cst militibus herodis:
seu quod uludentes pharisci quis ro¬
manis tributa solucbant. herodia¬
nos nocabant: et non duĩno cul¬
tut dedites. Quidam latinorũ
xpristum csie crederẽt: quod nusqs
legimus. Magister scumis quia
uerax es: et uiam dei in ueritate
Dotes. et non est tibi cura de aliqͦ.
Non enini respicis personam
hominũ. Dic ergo nobis:. quud
tibi uidetur. Nicet censum dari cẽ¬

Expanded text:
sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebpro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi. Pharisaeis vero, qui sibi adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei, qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselitum Regem Judaeis constituerat, qui tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei discipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei, quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos. Quidam Latinorum Christum esse crederent, quod nusquam omnino legimus. Magister, scimus quia verax es et viam Dei in veritate doces, et non est tibi cura de aliquo, non enim hominum: Dic ergo nobis quid tibi videtur: Licet censum dari Cae
Abbreviated transcription (Latin):
tior. Cum sacerdos negasset: uirgo
correxit errorem. Nec mirum si
dñs redempturus mundum opera¬
tionem suami incheauit tunt a
matre: ut per quam salus omni¬
bus parabatur. eadem prima sa¬
lutis. fructus auriret expignore.
Et bene quesuut: quomodo fieret.
Legerat enun quia birgo genera¬
ret. non legerat que admodũ uir¬
go generaret. Legerat ut dixi
ecce uirgo mutero concipiet: quo¬
modo autem acciperet in cuange¬
lio primum locus est angelus.

Expanded text:
tior. cum sacerdos negasset, uirgo correxit errorem. nec mirum si dominus redemturus mundum operationem suam inchoauit a Maria, ut per quam salus omnibus parabatur eadem prima fructum salutis hauriret ex pignere. et bene quaesiuit quomodo fieret; legerat enim quia uirgo generaret, non legerat quemadmodum uirgo generaret; legerat, ut dixi: ecce uirgo in utero accipiet, quomodo autem acciperet in euangelio primum angelus est locutus.
Abbreviated transcription (Latin):
emm prius mundate fuerint
manus iudeorum. que sangui¬
ne plene sunt: synagoga eorũ
mor tua non resurget.
uir cui nomen iairus:
et ipse princeps synagoge erat.
Et cecidit aute pedes ihesu: ro¬
gans eum ut intraret in do
muni. quia filia unica erat
illi fere annorum duodecim:
et het moriebatur. Relique

Expanded text:
 prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, synagoga eorum mortua non resurget. uir, cui nomen Iairus, et ipse princeps synagogae erat, et cecidit ante pedes Iesu rogans eum ut intraret domum suam, quia filia unica erat illi fere annorum duodecim et haec moriebatur. relique
Abbreviated transcription (Latin):
quia a deo exiit: et ad deũ uadit: surgit
a cena. et poit uestimẽta sua. Et cũ
accepisset linteun: preguixit se. De ĩde
misit aquam in peluim. et cepit lauai¬
ie pedes discipulorum: et extergere
linteo quo erat precuictus. Non ita
debemius intelligere cenam factã. uelut
iam consumptã: atqs transactã. Et¬
ad huc enini cenabatur cũ dñs surrexit.
et pedes lauit discipulis suis. Nam po¬
stra recubuit: et bucellã suo traditori
postea dedit. Dtiq cena nondũ finita:
hoc dum adhuc panis esset in mẽsa.
Cena ergo facta dictũ est iam parata:
et ad cõuiuantiũ mẽsa usũq perdu¬
ita.Quod autẽ aut. cũ dyabolus iam
sinsisset in cor ut traderet cũ iudas
symonis scariothes. Si queris quid
missũ sit in cor uide: hoc utiq ut trade¬
ret eũ A uso uta sꝑũ alis sugoestio
est . uon fit per aurẽ sed per cogitacio¬
neni aa uer hec: nõ corporaliter heo
spãliter. Neos enĩ spãle quod dr̃: semp¬

Expanded text:
 Surgit a cęna et ponit uestimenta sua, et cum accepisset linteum pręcinxit se; deinde misit aquam in peluim et coepit lauare pedes discipulorm et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta. 4. Quod autem ait, Cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirituale quod d
Abbreviated transcription (Latin):
se meminimꝰ: qđ lauando pedes iam
lotoꝵ. atq mundoꝵ discipłoꝵ signifi.¬
cauerit dñs ꝓpter humanos quib in t̾ra
uersamur affectus: quantũlib& ꝓfecẽ¬
peccato nõ eẽ: qd̃ subinde abluit inter¬
pellando ꝓ nob̾. cum oramꝰ patre qui in
cęlis est: ut debita nr̃ dimutat
nob̾. sic & nos dimittinꝰ debitoribus

Expanded text:
se meminimus, quod lavando pedes jam se meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in terra versamur affectus, ut quamtumlibet profecepeccato non esse: quod subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
humiles: qđ humiliter fecit excelsus.
Magna ẽ hȩc cõmendatio humilitatis &
faciunt hoc sibi inuicẽ frẽs etiã opere
ipso uisibili: cum se inuicẽ ospitio susei¬
piunt. Et̃ eñi apud plerosq cõsuetudo
huiꝰ humilitatis: usq ad factum quoa
cernat᷑ ex pressa. Unde & apłs cum bene¬
meritam uiduam cõmendaret: si hospi¬
cio inquit recspit. si scõꝵ pedes lauit.
Et aput scõs ubi cumq hȩc cõ suetudo
nõ ẽ qͣmanu nõ faciunt: corde facuit.
si in illoꝵ numero sũt quib dr̃ in hymno
beatoꝵ trium uiroꝵ. Benedicite scĩ
& humiles corde dñm. Multo est aũt
melius & sine controuersia ueruis: ut
etiam manib fiat. Nec dedignetur qđ
fecit xp̃e : facere xp̃ianꝰ. Cum eni ad
pedes fxĩs melinatur corpꝰ: etiã in corde
ipso uel excitatur. uł si iam in erat con¬
firmat᷑ ipsius humilitatis affectus: sed
excepto isto morali in tellectu. ita nos
huius dñici facti altitudinẽ cõmendas¬

Expanded text:
humiles, quod humiliter fecit Excelsus. humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faciunt sibi hoc invicem fratres, etiam opere ipso visibili, cum se invicem hospitio recipiunt; est enim apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad factum quo cernatur expressa. Unde Apmeritam viduam commendaret: Si hospitio, inquit, recepit, si sanctorum pedes lavit . Et apud sanctos ubicunque haec consuetudo non est, quod manu non faciunt, corde faciunt, si in illorum numero sunt quibus dicitur in hymno beatorum trium virorum: Benedicite, sancti et humiles corde, Domino . Multo autem est melius, et sine controversia verius, ut etiam manibus fiat; nec dedignetur quod fecit Christus, facere christianus. Cum enim ad pedes fratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendas
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantiã qui dixit. in dño laudabit᷑
anima mea. & in laude sua timer& ar.¬
rogantiã potestas dñi. in quo laudabit᷑
anima seriui: Uos inquit uocatis me
magister & dñe. & benedit᷑is. sum & em̃.
I d eo bene dicitis: quia sum. Nam si non
essem quod dicitis: male diceretis. etiam¬
si me laudaretis. Quomͦ ergo negar& ueri¬
tas. qđ dicunt discipłi ueritatis: Quomͦ
dieunt qui didicer̃. sinegara& ipsa unde
didicerunt: Quom̃ fons negat. quod bi¬
bens predicat: Quomodo lux occultat.
quod uidens indicat: Si ego inquit laui¬
pedes urõs dñs & magister: debetis uos
alter alteriꝰ lauare pedes. Exemplũ em̃
dedi uob: ut quẽ ad modũ ego feci uob̾.
ita & uos faciatis. hoc ẽ beate pet re
qđ nesciebas: quando fieri nõ sinebas.
Hoc tibi postea sciendum ꝓmisit: quando
ut sineres terruit magister tuus & dñs
tuus: lauans pedes tuos. Didicimus fies:
humilitatẽ ab excelso. facimus inuicem

Expanded text:
arrogantiam, qui dixit: In Domino laudabitur arrogantiam, qui dixit: In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in quo laudabitur anima servi? Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Ideo bene dicitis, quia sum: nam si non essem quod dicitis, male diceretis, etiamsi me laudaretis. Quomodo ergo negaret veritas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns indicat? 4. « Si ergo, inquitvos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso; faciamus invicem
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Cum om̃is arogantia odiosa est:
tum illa ĩgenii & elo quentiȩ multo mole¬
tissima. Et tam̃ idem ipse cum de sua elo¬
quentia loqueretur: dicerem inquit per¬
fecta si ita iudicarem. nec inueritate eri¬
men arrogantiȩ ꝑtimescerẽ. Si igit᷑ ille
homo eloquentissmnꝰ inueritate arrogã¬
tiam nõ timer&. quomͦ arrogantiã ipia
ueritas tim&: Dicat se dñmꝰ: qui dñs ẽ.
Dicat uerum: qui uentas ẽ. Ne nõ discã
quod utile ẽ: dum tacet ille quod ẽ:
beatissimus paulus. nõ utiq unigenitus
dĩ filius. sed unigeniti filii dĩ seruus &
apłs: nõ ueritasꝰ sed particebs uerita¬
tis. ait lib̾e aiq constanter. Et si uolue¬
ro głan: nõ ero in sipiens. Ueritatẽ enĩ
dico. Neq enim inse ipso. sed in ipsa
ut qui głatur in dño glorietur. Itane
nõ tuner& insipientiam sigłari uella
amator sapientiȩ. & in gła sua timero
in sipientiã ipsa sapientia: Nõ timuit

Expanded text:
dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? Dicat se Dominum qui Dominus est, dicat verum qui veritas est; ne non discam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus, non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servus et apostolus; non veritas, sed particeps veritatis; ait libere et constanter, Et si voluero gloriari, non ero insipiens; veritatem enim dico . Neque enim in seipso, sed in ipsa ut qui gloriatur in Domino glorietur . Itane non timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae; et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sap
Abbreviated transcription (Latin):
laud& nõ se extollit excelsus: nec po¬
test recte dici arrogans ds̃. Nob̾ nãq
expedit eũ nosse: nõ illi. Nec eũ quisq
cognoscit: si nõ se indic& ipse qͥ nouit.
Si ergo nõ se laudando quasi arrogantiã
uitare uoluerit: in nob̾ sapientiam de¬
denegabit: et magistrũ quidẽ qđ se eẽ
dieit. nemo rep̾hender&: etiã qui eum
nichil aliud quã hominẽ credere & m̃
id ꝓfit̾et᷑. qđ & ipsi homines in quibꝰliba
artibꝰ usq adeo sine arrogantia ꝓfitent᷑.
ut ꝓfessores. uocent᷑. Quod uͦ dñm & ipse
se dicit discipłoꝵ suoꝵ. cum sint illi
etiã scđm scłm ingenui: quis ferat in
homine: Sed ds̃ loquit᷑. Nulla ẽ hie
elatio tantę celsitudinis: nullum men¬
datium ueritatis. Nob̾ subiacere illi
utile ẽ celsitudini: nob̾ seruire utile ẽ
ueritati Quod se dnm dicit. nõ ẽ illi
uitiũ: sed nob̃ ẽ benefitiũ. Cuiusdam
secularis auetoris uerba laudant᷑: quia

Expanded text:
laudet, non se extollit excelsus. Nec polaudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet, id profitetur quod et ipsi homines in quibuslibet artibus usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Seitis quid fecerint uob̾: Nunc est ut
beato petro reddatur illa ꝓmissio
Dilatꝰ enim fuerat. quando expauescen.¬
ti & dicenti: nõ lauab̾ michi pedes in
ȩt̃nũ. responsũ ẽ ei. Quod ego facio. tu
nescis modo: scies aut̃ postea. Ecce ẽ
ipsum postea. lam tempꝰ ẽ ut dicatur.
qđ pauloante dilatũ e Memor itaq
dñs se ꝓmississe iam dudũ scientiam
facti sui: tam mopinati. tã mirabilis.
tam ex pauescendi: & nisi uehementer
ipse terruisset: nullo modo sinendi: ut
lauar& pedes discipuloꝵ. & seruoꝵ suoꝵ.
huiꝰ ergo tanti facti. qm̃ ꝓmiserat scientiã
dicens: scies postea Quid sit quod fecit:
docere nunc incipit. Uos in quid uocatiꝰ
me magister & dñẽ : & benedicitis. Sum
& eñĩ. bendicitis. quia uerum dicitis.
sum quippe qđ dicitis. homini precep¬
tum ẽ non te laud& os tuũ: sed laud&
te os ꝓxmi tui. Periculosũ ẽ enĩ sibi
placere: eui cauendum ẽ suꝑbire. Ille
aũt qui suꝑ omĩa ẽ quantũ cumq se

Expanded text:
Scitis quid fecerim vobis. Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio; dilatus enim fuerat, quod expavescenti et dicenti: Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Ecce est ipsum postea jam tempus, ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jamdudum scientiam facti sui, tam inopinati, tam admirabilis, tam expavescendi, et nisi vehementer ipse terruisset, nullo modo sinendi, ut lavaret pedes discipulorum et servorum suorum. Hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam, dicens Scies postea, quid sit quod fecit, docere nunc incipit. Vos, inquit, vocatis me Magister et Domine, et bene dicitis, sum et enim. Bene dicitis, quia verum dicitis, sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se
Abbreviated transcription (Latin):
neos adhȩc ministranda & sine rep̃.¬
hensio ne agenda se sentiunt: mallet̃
abundantiã iniquitatis: q ua feruor
friguit caritatis. Sed ieis qui iam
de corpore exierunt. & carnis indu
mento expoliti sũt : neq enĩ abea
separati sũt: respondit ȩccła. Exui
me tumeã meã. quomͦ induar eam:
Recipiet᷑ quidẽ illa tunica. ut in eis qui
re faciendi sũt frigidi: sed tune qͣndo
resurrecturi sũt mortui. Passa ergo dif¬
ficultatẽ ꝓpt̾ inopiã. p̃dicatoꝵ. & re¬
colens illa sua membra sana sermonibꝰ:
scã morib. sed iam exiita corporibus:
ingemit & diẽ ȩccła. Exui me tunicã
meñ. quomͦ induar eam: Membra illa
mea quę xp̃o aꝑire euangłirando ex¬
cellentissime potuerunt : quomͦ ad cor¬
pori quib exuta sũt redire nunc pos¬
sut: Deinde respieiens ad eos qui pre¬
dicare & ppłos acquirere ac regere. ac
sic xp̃o apenre ut cũq possut: sed in
his difficultatib actionum peccare

Expanded text:
neos ad haec ministranda, et sine repreneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; mallent,abundantiam iniquitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunmento exspoliati sunt, neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia: Exui me tunicam meam, quomodo induar eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui vefaciendi sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Membra illa mea quae Christo aperire evangelizando excellentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare
Abbreviated transcription (Latin):
meũ repletum ẽ rore. & crines mei
guitis noctis. Uelut si dicen&x. tu uaca.
& contra me clausum ẽ. Tu studes otio
paucoꝵ: & abundante iniquitate. re¬
frigese& caritts multoꝵ. Nox quippe
inquitas ẽ. Ros uero euis & guite.
hii sũt qui frigescunt & cadunt: &
fasciunt frigescere caput xp̃i. Hoc
est ut ñ ametur ds̃. Caput enĩ xp̃i:
ds̃. Sed portant᷑ merinibꝰ. idest in sa.¬
eramentis uisibilib tolerantur: ne¬
qua quã interiora sensus attingunt.
ꝑ ulsat ergo ut exeuciat quietem scĩs
otiosis: & clamat. Aꝑi michi de san.¬
guine meo soror mea: de accessu meo
ꝓxima mea: de spũ meo colũba mea
de sermone meo quẽ plenius ex otio
didicisti ꝑfecta mea. Aꝑi michi: p̃¬
dica me. Ad eos quippe: clauserunt
contra me. Quomͦ intrabo sine aꝑien.¬
te: Quomͦ enĩ audient sine predicante:
hinc fit ut etiũ qui amant otiũ studioꝵ
bonoꝵ⁊ ⁊ nolunt ꝑpeti laboriosarũ
molestias actionum: eo qđ minꝰ ido.¬

Expanded text:
um repletum est rore, et crines mei noctis guttis. » Velut si diceret, Tu vacas, et contra me ostium clausum est: tu studes otio paucorum, et abundante iniquitate refrigescit charitas multorum . Nox quippe, iniquitas est: ros vero ejus et guttae, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigescere caput Christi, hoc est, ut non ametur Deus. Caput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicisti perfecta mea; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus ido
Abbreviated transcription (Latin):
& uos illis similit̃. Quidam aũt duos
istos petrum & philippum apłos: expo¬
nunt intelligi oportere. Qm̃ hũ primũ
transgre dientes uidaicos fines: gentes
ad duxerunt ad xp̃m. Philippus qui¬
dem samariã: quam ipsam samariam
asinam esse interpretantur. Petrus aũt
gentes. accipiens cornelium exgentibꝰ
quasi samariȩ pullum. Et siquis uobis¬

Expanded text:
uos istos Petrum et Philippum apostolos exponit intelligi oportere, quoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petrus autem gentes accipiens Cornelium ex gentibus quasi Samariae pullum. Et statim i
Abbreviated transcription (Latin):
poris unitas. Peruenit in uos reg¬
num dĩ. uel se ipsum significat de
quo in alio loco seriptum est. reg.¬
num dĩ intra uos est: & meduis stat
inter uos quẽ nescitis: uel certe il¬
lud regnum. quod & iohannes & ipse
dñs predicauerant. penitentiã agite:
appropinquabit enim regnum cęloꝵ¬

Expanded text:
corporis. Igitur pervenit in vos regcorporis. Igitur pervenit in vos regnum Dei. Vel seipsum significat, de quo in alio loco scriptum est: Regnum Dei intra vos est . Et: Medius stat inter vos, quem nescitis : vel certe illud regnum quod et Joannes et ipse Dominus praedicaverant: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
ogeneiatos. qui ad inuocationem dĩ ei¬
ciebat demones: hos cohartans inter.¬
rogatione prudenti. ut confiteat᷑ spẽ
demonũ in filiis uestris dõ & nõ demo.¬
nibus deputatur. quare idem opꝰ in¬
me nõ eaindem habeat enusam: eigo¬
tate sed comparatione: dum illi exx¬
pulsionem demonum dõ assiguant.
uos belzebub principi demonioꝵ.
S in aũt de apłis dictum est. quod &
magis in telligere debemus: ipsi ert̃
iudices eoꝵ. quia sedebunt induode¬
cim soliis: uidicantes duo decim tribꝰ
usrabel. Si enim ego in spu dĩ eicio de¬
dei. In luca istum locum uti legimus
seriptum: si aũt ego indigito diꝰ eicio
demones. Iste est digitus. quem con¬
fitentur & magi qui contra moyse.¬
n &r aaron signa fatiebant: dicen.¬
tes digitus di est iste. quo tabulȩ
lapideȩ scriptȩ sũt inmonte sy¬¬
nai. Si igitur manus & brachium
dĩ filius est. & digitus eiꝰ sp̃e sc̃s:
ntia est: non te scandaliz& mem.¬
broꝵ. in ȩqualitas. cum ȩdific& cor.

Expanded text:
orcistas, qui ad invocationem Dei ejiciebant daemones, coarctat interrogatione prudenti, ut confiteantur Spiinquit, in filiis vestris, Deo, non daemonibus deputatur: quare in me idem opus non eamdem habeat et causam? Ergotate, sed comparatione: dum illi expulsionem daemonum Deo assignant; vos Beelzebub principi daemoniorum. Sin autem de apostolis dictum est, quod et magis intelligere debemus, ipsi erunt judices eorum: quia sedebunt in duodecim soliis, judicantes duodecim tribus Israel . Si autem ego in spiritu Dei ejicio daees. In Luca istum locum ita scriptum legimus: Si autem ego in digito Dei ejicio daemones . Iste est digitus quem confitentur et Magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant, dicentes: Digitus Dei est iste : quo tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina . Si igitur manus et brachium Dei, Filius est; et digitus entia est: non te scandalizet membrorum inaequalitas, cum aedificet unitas
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑: possesẜ̾a demone liberat᷑. Quod
& tune carnaliter factum est: sed coti¬
die impletur in conuers. tione credenti¬
um. ut expulso demone primũ lumen
fidei aspiciant: deinde in laudes dĩ tacen
tia ora laxentur. Iħc aũt sciens cogita.¬
tiones eoꝵ: dixcit eis. Omne regnum diui
bant. & confitebant᷑ eum qui tanta signa
faciebat esse filium dauid: pharisei ũ
opera dei principi demonioꝵ deputabãt.
Qiuibus dñs nõ ad dicta sed ad cogitata
respondit: ut uel sic compellerentur
credere potentiȩ eiꝰ. qui cordis uide.¬
bat occulta. Si sathanas sathanan
cicit. aduersus se diuisus est. Quomꝰ gͦ¬
Sed quomodo concordia paruȩ res cres.¬
cunt: sic discordia maxime collabiit᷑.
Siergo sathanas pugnat contra se: &
dȩmon immicus est demoni. debeire
ium mundi uenire consumato: nec ha.¬
berent in eo locum aduersariȩ potes¬
tates. quaꝵ inter se bellum pax homi.¬
dientia sit in principem suum : ut
homines ignorintes fiudulenta si¬

Expanded text:
s a daemone liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversione credentium, ut expulso daemone, primum fidei lumen aspiciant, deinde in laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Jesus autem sciens cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in bant et confitebantur eum, qui tanta signa faciebat, esse filium David: Pharisaei vero opera Dei principi daemoniorum deputabant. Quibus Dominus non ad dicta, sed ad cogitata respondit: ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Et si Satanas Satanam ejicit, adversus se divisus est; quomsed quomodo concordia parvae res crescunt, sic discordia maximae dilabuntur. Si ergo Satanas pugnat contra se, et daemon inimicus est daemonis, deberet jam mundi venisse consummatio: nec haberent in eo locum adversariae potestates, quarum inter se bellum, pax homidientia sit in principem suum, ut homines ignorantes fraudulenta si
Abbreviated transcription (Latin):
quonã modo ȩccła timent inquina¬
re pedes dumꝑgit ad xp̃m: quos
baptismate. lauenait xp̃i. Sic enĩ dic̃.
Ego dormio: & cor meũ iugilat. uox
fratruelis mei : pulsat ad ianuam.
D einde dic̃ etiã ipse: aꝑi mͥ soror mea
ꝓxima mea. colũba mea. ꝑfecta

Expanded text:
quonam modo Ecclesia timeat inquinaquonam modo Ecclesia timeat inquinare pedes, dum pergit ad Christum, quos baptismate laverat Christi. 2. Sic enim ait: « Ego dormio, et cor meum vigilat; vox fratruelis mei pulsat ad januam » Deinde dicit etiam ipse: « Aperi mihi, soror mea, proxima mea, columba mea, perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
fecto: & hic ẽ. cꝓpt̃ quod: saulo int̾ra
seuienti dicit. Quid me ꝑsequeris:
Ut aũt hoc querendum susciperemus.
id tractabatur qđ pedes dñs discipłis
lauit: eum iam ipsi discipłi loti esset.
nec opꝰ hab̾ent nisi pedes lauare.
Ubi usum ẽ intelligendum. qđ bap¬
tismo quidẽ homo totꝰ abluit᷑: sed dũ
isto postea uiuit in scło. humanis af¬
fectib terrã uelut pedib calcans
ipsa scilic& cõuersatione uitȩ huiꝰ
cotrahit. unde dicat ilimitte nobis
debita nr̃a: ac sic etiã ide mũdat᷑
ab eo qui pedes lauit discipłis suis.
nec desiit int̾pellare ꝓnob̾. hine
occurrerũt ex canticis canticoꝵ
ȩccłȩ uerba dicentis: laui pedes
meos. quomͦ in quinabo eos: Cũ
uelloꝵ ire & aperire illi quiuenerat
ad eã. ⁊ pulsauerat: sibiq aperure
poposcerat ille speciosus forma
pre filiis hominũ. Hinc questio
nata ẽ: quã cohartare noluimus
angustiis teporis. Id eoq distulimꝰ.

Expanded text:
fecto et hic est; propter quod et Saulo in terra fecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus,
Abbreviated transcription (Latin):
trã calcare compellimur. cum potius
nob̾ sursum cor habendum sit ad dñm.
ut cũ illo eẽ possimus: uidetis fr̃s.
hodierni temporis angustias: istã coh¬
artare questionẽ Qđ & si uos forte minꝰ
udetis ego ut cumq uideo. quantȩ
disputationis indigeat. Unde peto:
ut eã potiꝰ suspendi. quã negligentia
uł angustiꝰ ꝑtractari: nõ fraudata s
dilata expectatione patiamini. Ad¬
erit enim dñs: qui nos debitores facit
mor mei debiti: iam reddendi tempꝰ
agnosco. Donet unde reddã : qui do¬
nauit ut debeam. Donauit enĩ dilec.¬
tionem de qua dictum ẽ: nemini quie¬
quã debeatis. nisi ut inuicẽ diligati.
D on& etiã sermonẽ. quẽ udeo me de¬
bere dilectis. Expectationẽ urr̃m ad
hoc nempe distulerã. ut explicarem
sic̃ possim quẽ admodũ etiã ꝑ terram
ueniatur ad xp̃m: cum potus iubea¬
mur quȩ sursum siit querere. nõ quȩ
suꝑ terram. Sursum enim xp̃c ẽ:
sedens ad dexteram patris. Sed pro.¬

Expanded text:
ram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, mor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
quã mundat xp̃e lauacro aquȩ in
uerbo: nõ solur millis ẽ sine macula
& ruga. qui pꝰ lauaerum regeneratio¬
nis continuo ex huiꝰ uitȩ contagioẽ
tollunt᷑: nec caleant t̾ram ut opus
habeant pedes lauare. Uerum etiã
in his quib istam miscđiam p̃bens:
dñs fecit eos de scło isto lotis euã
pedib emigrare. In his aũt qui hie
demorantur etiã si mũda sit qm̃ uis
te iuuunt: opꝰ tam̃ hab& pedes laua¬
re. qm̃ sine peccato utiq nõ sũt. ꝓpt̃
hoc dicit in cantica caticoꝵ. Laui pe¬
des mers. quomͦ inquinabo eos:
Dieit enĩ hoc cum cogitur ad xp̃m ue
nire: & terrã calcare cõuenit. Alia
questio rursus exorit᷑. Nõne xp̃e sur¬
sum ẽ : NUonne ascendit incęlum. &
sed& addexteram patris: Nonne
apłs ad nos clamat & dicit: Si engo
surrexistis cum xp̃o. quȩ sursum sũt

Expanded text:
 lavacro aquae in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus habeant pedes lavare; verum etiam in iis quibus istam misericordiam praebens Dominus, fecit eos de saeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda sit, quoniam juste vivunt; opus tamen habent pedes lavare, quoniam sine peccato utique non sunt. Propter hoc dicit in Cantico canticorum, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit enim hoc cum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur. Nonne Christus sursum est? nonne ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hora sexta crucifixerunt: preuarica.¬
torss. legis hora tercia clamauerunt.
Quod illi manib hora sexta: hoc isti lin¬
gua hora tercia. Rei magis isti qui cla¬
mando sȩuiebant: quam illi qui obtem¬
perando aminihistrabant. Ipsum est
totum acumen iudeoꝵ. hoc quod promag¬
no quesierunt: occidamus & nõ occidamꝰ.
Sic occidamꝰ: ut non ipsi occidisse uide¬

Expanded text:
hora sexta crucifixerunt; praevaricahora sexta crucifixerunt; praevaricatores Legis hora tertia clamaverunt: quod illi manibus hora sexta, hoc illi lingua hora tertia. Rei magis isti qui clamando saeviebant, quam illi qui obtemperando administrabant. Ipsum est totum acumen Judaeorum; hoc est quod pro magno quaesierunt: Occidamus, et non occidamus; sic occidamus, ut non ipsi occidisse judice
Abbreviated transcription (Latin):
Gladio linguȩ. Acuistis enim linguas urũs.
Et quando percussistis. nisi quando cla¬
mastis crucifige crucifige: Propterea:
nõ est eñi pretermittendum quia uenit
nmentem. ne forte aliquem perturba
lectio diuinoꝵ libioꝵ: quidã euãgłista
dicit hora sexta crucifixum dñm. &
quidam hora tercia. Nisi intelligamus:
perturbam̃.. Et iam incipiente sexta
hora: dr̃ pilatus sedisse ꝓtribunali:
& re uera dicit᷑. Leuatus est dñs in
lignum: hora sexta erit. Sed alius
euangłista intuens animum iudeoꝵ.
quia uolebant se immunes uideri a
morte dñi: narrando eos nocentes oste
ndit. dicens dñm hora tercia crlcifix¬
um. Considerantes aũt omnẽ circum¬
stantiam lectionis: quanta agit potue¬
rint cum apud pylatum dñs aceusaret
ut crucifigeretur: in uenimus horam
tereiam eẽ potius. quando illi clama¬
uerunt crucifige crucifige eum. Ergo
uerius illi tunc occiderunt: quando
clamauerunt. A pparitores potestatis

Expanded text:
Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. Propterea enim non est praetermittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum. Considerantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse, quando illi clamaverunt, Crucifige, crucifige. Ergo verius illi tunc occiderunt, quando clamaverunt. Apparitores potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
ponderunt. Nobis nõlicet occidere que¬
quam. Iniquitatem sui facinoris : iniu.¬
dicem hominẽ refundere uolebant. Sed
numquid dm̃ uidicem fallebant: Quid
fecit pylatus: In eo ipso qđ fecit. ali.¬
quantum particeps fuit : sed in compa¬
ratione multo ipse innocentior. Institit
enim quantum potuit : ut illum ex eoꝵ
manibus liberaret. Nam ꝓpterea: flagel¬
latum perduxit ad eos. Non persequen¬
do dm̃ flagellauit: sed illoꝵ furori satis¬
facere uolens. ut uel sic mitescerent &
desinerent eum occiderent cum flagella¬
tum uiderent. fecit & hoc. At ubi ꝑ¬
seuerauerunt. nostis illum lauisse manu̾:
& dixisse quod ipse non fecisset. mũdũ
se esse amorte illius. fecit tamen. Sed si
reus quia fecit uel inuitus. illi in nocenteᷤ
qui coegerunt ut faceret: Nullo modo.
S ed ille dixit in eum sententiam. & iussit
eum erucifigi. & quasi ipse occidit. Et
uos ouidei occidistis. Unde occidistis:

Expanded text:
ponderunt: Nobis non licet occidere queponderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis?
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta bona opera inquit oftendi uob̾.
ꝓpter quod hoꝵ me uultis occidere:
Pertulit omnes infirmos eoꝵ. ciniuit
omnes languidos eoꝵ: predicauit
regnum cęloꝵ. nontaeuit uitia eoꝵ.
ut ipsa potius eis displicerent. non
medicus a quo sanabantur. his omnibꝰ
eurationib ingrati: tanquam multa
febri frenetici. in sanientes in medicũ
qui uenerat curare eos: ex cogitauerut
consilium perdendi eum. tanquam ibi
uolentes ꝓbare utrum uere homo sit
qui mori possit: an aliquid super ho¬
mines sit & mori se non per mittti t.
Uerbum ipsoꝵ agnoseimus: in sapientia
salomonis. Morte turpissima in quiunt:
linquas suas. filii hominũ dentes eoꝵ
ama & sagitȩ. & lingua eoꝵ gladius
acutus. Q uod dicit & alius psalmus :
sie & hie exacuerunt tanquam gladiũ
linguas sutis. Non dicant iudei non oc¬
cidimus xp̃m. Et enim ꝓpterea: clerunt¬
eum iudici pilcto. ut quasi ipsi amorre
eius uiderentur esse immunes. Nam cum
dixisset eis pilatus uos eum occidite: res¬

Expanded text:
Tanta opera bona, inquit, ostendi vobis: propter quod horum me vultis occidere ? Pertulit omnes infirmos eorum, curavit omnes languidos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, tanquam multa febri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare utrum vere homo sit qui mori possit, an aliquid super homines sit, et mori se non permittat. Verbum ipsorum agnoscimus in Sapientia Salomonis: Morte turpissima, inquiunt, dium linguas suas. Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, res
Abbreviated transcription (Latin):
ieris. audies . xp̃m predicantẽ: õ mulier
magna est fides tua. Ingothoꝵ cõciliis.
hodie dñs iħe & dicit. o mulier magna
est fides tua. Et quid deinde: fiat tibi
sicu uis. Non dixit sano filiam tuã.
sed fiat tibi sic̃ uis: idest tu ipsa sana
filiam tuam. Tibi eam trado. tu eam eu¬
sione purgetur. Non uissit. nõ imꝑauit
demoni ut exut: sed fiat tibi sic̃ uis.
Uoluit enim ut ipsa mater sanaret filiam
suam: & demonem effugane ⁊bi sũt
qui dicunt. nõ uirtute sed prece om̃ĩa
impetinuit: Si minor apatre. quomꝰ dieit
fiat tibi sic̃ uis. & sanata est filia eius
exilla hom: Ueniebat enim mater
deforis. sed antequam ueniret: filia eiꝰ
immundo demone liberatam. Consum¬
mata est uoluntas: & faeta est sanitaᷤ.
cui est honor & gła. in scła scłoꝵ ams

Expanded text:
ieris, audies Christum praedicantem: O mulier, ieris, audies Christum praedicantem: O mulier, magna est fides tua. In Gothorum conciliohodie Dominus Jesus et dixit, O mulier, magna est fides tua. Et quid deinde? Fiat tibi sicut vis. Non dixit: Sano filiam tuam; sed, Fiat tibi sicut vis: id est, tu ipsa sana filiam tuam; tibi eam trado; tu eam cusione purgetur. Non jussit, non imperavit daemonem ut exiret, sed fiat tibi sicut vis. Voluit enim ut ipsa mater sanaret filiam suam, et daemonem effugaret. Ubi sunt qui dicunt, non virtute, sed prece omnia impetravit? Si minor est Patre, quomodo dicit: Fiat tibi sicut vis: et sanata est filia ejus ex illa hora? Veniebat enim mater deforis, sed antequam veniret, sanata estimmundo daemone liberatam. Consummata est voluntas ejus, et facta est sanitas; cui est honor
Abbreviated transcription (Latin):
re ante te est. & post te sequit᷑ phario.
ora. Ore nichil loquitur moy ses. & cñs
ei dicit. quid ꝓclamas adme: Os eius
tacet: & precordia eius clamant. Et tu
cum steteris ante uidicem furiosum ubi
sũt crudeles miniftri. ora in trate: &tur.¬
bines illius mox soluentur. Iudex cotra
te est: tu te ad dnm̃ confer. Cum ꝓxi¬
mat prorsus affligere. tu om in trepid.
aut nonuacat. Non est sic incausa dei.
ipse ꝓpe est ut te libere. & adhuc lo¬
quente te dicit ecce assum Quid ergo cha¬
nanea : Utiq dñe. nam & catelli edunt
de micis: quȩ cudunt de mensa dominoꝵ
suoꝵ. Et quid dñs econtra: Omulier
magna est fides tua. fiat tibi siẽ uis.
Ubi sũt disceptatore s iniqui: Num quid
tior illa fide: tantum xp̃e eminentior
uirtute. qui grãm suam sinib eiꝰ infũdit.
O mulier. magn̾a est fides tua. Mortua¬
est mulier: & laus eiꝰ preciosa est plus
margaritis in textis coranȩ Quocumq

Expanded text:
re ante te est, et post te sequitur Pharao, re ante te est, et post te sequitur Pharao, ora. Nihil loquitur Moyses, et Dominus ei dixit: Quid clamas ad me? Os ejus tacet, et praecordia clamant. Et tu cum steteris ante judicem furiosum, ubi sunt crudeles ministri, ora intra te, et turbines illi protinus resolventur. Judex contra te est, tu te ad Dominum confer; proximat te poenis affligere, tu ora intrepidus, aut non illi vacat. Non est sic in causa Dei: eus; et ipse prope est, ut te liberet: et adhuc loquente te dicit, Ecce adsum. Quid ergo Chananaea? Utique, Domine, nam et catuli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Et quid Deus? O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Ubi sunt disceptatores iniqui? Nunquid tior illa in fide, tantum Christus eminentior in virtute, qui gratiam suam sensibus ejus infudit. O mulier, magna est fides tua. Quest mulier, et laus ejus speciosa est plusquam margaritis intexta corona. Quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
uersutiam cogitantes: reuertamurad.
mulierem chananeã. quȩ sic obseerat.
miserere mei fili dauid: filia mea a cde¬
moniouexatur. Dic & tũ. Miserere
mei dñe: quia anima mea pulsatur
a demone. Magnus demon: peccatũ
animȩ. Xam demon extinguitur. pec.¬
catum uero stat: nisi satiffationib ab¬
soluatur. Grandis sermo est: si dicas mi¬
serere mei ds̃. Breuis quidem locutione.¬
sed plenus uirtute. Nam & si foris fue¬
ris: clama & dic miserere mei ds. Clama
nõ uoce. sed mente.Nam & tacentes ex¬
audiuit ds̃. Nec taniũ locus queritur:
quam sensus. Est hierenuas in carcere
confortatus. danihel in ter leones exul¬
tat: tres pueri in fornace tripudiant.
Lob nudus sub diuo trumm̃phat: paradi¬
sum latro de cruce inuenit. Quid ergo:
Si fueris in publico foro. ora intrate
fueris: ora.:Si fueris inbalneo ora: qͥa¬
& ibi templum est. Si steris ante uidi¬
cem: om. Si in surgit contia te: ora. Ma¬

Expanded text:
versutias cogitantes revertimur ad versutias cogitantes revertimur ad mulierem Chananaeam, quae sic obsecrat: Miserere mei, Domine, fili David, filia mea male a daemonio vexatur. Dic et tu, Miserere, Domine, quia anima mea pulsatur a daemonio. Magnus daemon est peccatum animae. Nam daemon exstinguitur; peccatum vero stat, nisi satisfactionibus absolvatur. Grandis sermo est, Miserere mei, Deus: brevis quidem, sed virtute plenus. Nam etsi foris fueris, clama, et dic, Miserere mei, Deus. Clama, non voce, sed mente; nam et tacentes exaudit Deus, nec tam locus quaeritur, quantum sensus. Hieremias in carcere confortatur; Daniel inter leones exsultat; tres pueri in fornace tripudiant; Job nudus sub divo triumphat; paradsum de cruce latro invenit. Quid ergo si fueris in publico foro? ora intra te: fueris, ora. Si fueris in balneo, ora, et ibi templum est. Si steteris ante judicem, ora; insurgit judex contra te, ora. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
exciudiuit dñs. Stulta intentio. Et qͥd
nune quia nõ es exauditꝰ fõrte iam re¬
cedis adño. & desistł a prece: Aut non
udes perseuerantiam mulieris chana¬
neȩ. quomodo magis aporiata insistit.¬
& repulsa importune obseerat. nec an¬
te cessauit. quam quod que suut inuenit:
Sunt multi quidem qui intrant ȩccłam.
& egressi foras obliti sũt omnia. hi sũt
qui labiis inuenuint.: & corde nõ conci.¬
punt. Si tu ipse dicta tua & precesig¬
noras. quomodo te exxaudet ds̃: Dieis
inclinaui genua mea & oraui. Genua
tua melinasti in terra: & mens tua foris
perdiuersa discurrit. Corpus quidem¬
est intus: sed cogitatio foris. Linqua¬
& mens tua: pecunias numerat & u̾su¬
ias. Diabolus malus & inuidꝰ inimicus.
quando oramus: tunc magis in eũbit¬
& obstrepit. & nõ solum nospulsat
cum securi iacemus in lectulis: sed eũ¬
uenimꝰ ad omtionem. mille nos cogita.¬
tionum stimulis turbat. huius igitur¬

Expanded text:
exaudivit Deus. O stulta inventio! et quid exaudivit Deus. O stulta inventio! et quid nunc, quia nos es exauditus, jam recedis a Domino, et desistis a prece? aut non vides perseverantiam mulieris Chananaeae, quomodo magis aporiata insistit, et repulsa importunius obsecrat; nec ante cessavit quam quod quaesivit invenit? Sunt multi quidem qui intrant in eccles egressi foras obliti sunt omnia. Hi sunt qui labiis hinniunt, et corde non concipiunt. Si tu ipse dicta tua et preces ignoras, quomodo te exaudit Deus? Dicis: Inclinavi genua mea, et oravi. Genua tua inclinasti in terram: et mens tua foris per diversa discurrit. Corpus quidem intus, sed cogitatio foris; lingua tua pecunias numerat et usuras. Diabolus malus et invidus inimicus, quando oramus, tunc magis incumbit et obstrepit. Non nos pulsat cum securi jacemus in lectulis: venimus ad orationem, et ille nos cogitationum stimulis turbat. Hujus