comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dapnum: Melius unum oculumha¬
bere : quam nullum: melius est uno
pede inniti. & exaltera parte baculo
sustentari quam fractis curibus repere
Sicmelius .ẽ. nubere & uxorẽ. ducere.
quani uri. qđ ẽ propriȩ calore corporis
cogente. libidinem explere : & quo cũq
modo nefas ꝑpetrare: Hisautem qui
matri monio iuncti sunt id ẽ uxori
legitimȩ quȩ conuinctio matrimo¬
nium dicitur amatrona. eo qđ sit mat̾
filiorum. p̃cipio non ego. ex mea
sententia. sed dñs in eugło. uxorem
a uiro non discere ẽxcepta causa for¬
nicationis Sidis cesserit causa for

Expanded text:
damnum. Melius est unum oculum habere quam nullum. Melius est uno pede inniti, et ex altera parte baculo sustentari, quam fractis cruribus repere. Sic melius est nubere et uxorem ducere, quam uri, quod est proprie, calore corporis cogente, libidinem explere, et quocunque modo nefas perpetrare His autem qui matrimonio juncti sunt, id est uxori legitimae, quae conjunctio matrimonium dicitur a matrona, eo quod sit mater filiorum, praecipio non ego, ex mea sententia, sed Dominus in Evangelio, uxorem a viro non discedere, excepta causa fornicationis. Quod si discesserit, ca
Abbreviated transcription (Latin):
nicetur: & sattnas locum tẽpraindi
inueniat:: Hoc autem dico scđm¬
indulgentiam non scđm imperium. sȩ¬
quia non p̃cipio sed ꝑmitto: Uolo
egosum: & amare uirginitatem sic̃
ego amo: Sed quia non potest fiera
concedo scđm indul gentiam infirmis
qui non possunt se continere. non
tamen precipio ꝑfectis scđm impe¬
rium: qui a om̃s homines uelim
me in omnib: imitari & in inte gri¬
tte corporis manere. quia scio
sic. ut sit cũ coniuge: Melius est exũ
nubere qua uri: Nondixit ideo
cõparatiuo modo melius est nubere¬
quo uri qͥuasi bonum sit uri : deo que
melius nubere : sed consu&udinem
secutꝰ:: Solemus enim dicere
melius ẽ. luchrum facere quam

Expanded text:
nicetur, et Satanas locum tentandi nicetur, et Satanas locum tentandi inveniat. Hoc autem dico secunindulgentiam, non secundum imperium, quia non praecipio, sed permitto. Volo ego sum, et amare virginitatem sicut ego amo. Sed quia non potest fieri, concedo secundum indulgentiam infirmis, qui se non possunt continere, non tamen praecipio perfectis secundum imperium, quia omnes homines vellem me in omnibus imitari, et in integritate corporis permanere, quia scio sic, ut sit cum conjuge. Melius est enim nubere quam uri. Non dixit ideo comparativo modo melius est nuberequam uri, quasi bonum sit uri, ideoque est melius nubere, sed consuetudinem secutus est. Solemus enim dicere: Melius est lucrum facere quam
Abbreviated transcription (Latin):
membri. potestatem non habet.
ut ꝓhibeat uiro coitum: sed in uiri
potestate . ẽ. Similiter uir sui cor¬
S poris. id ẽ. sui uerendo siue genita¬
elis membri non hab et potesiatem.
ut muli eri coitum ꝓhibeat: sed in¬
S mulieris potestate ẽ: Sics̃ sibi in ui¬
cem debitores. & qđ maius . ẽ. serui:
& una deb&. eẽ. uoluntas. in lege
naturȩ: Diesfesti diesq purgatio¬
trat: Nolite fraudare in incem. idẽ.
nolite uos subtrahere ab in uicem:
ne forte dissensio generet formca
tẽpore orandum est nob orauoni¬
q: debemus insistere : seqͥtunc accep
cessa non tangit: hostendit seuel¬
S le accipere quod p̃catur Et ie¬
s rum reuertimini inidipsum: idt
ad licitum coitũ: Consilium dat con¬
iugtitis. ut post dies orationis. ad usum
naturalem reuertantur: ex ponens
causam quare hoc p̃cipiat: Netẽptet
inquid uos sathanassiue diabolus¬
s4
propter in continentiam ur̃am: Ui¬
delicet neuno sub trahente. alter for¬

Expanded text:
membri, potestatem non habet, membri, potestatem non habet, ut prohibeat viro coitum, sed in viri potestate est. Similiter vir sui corporis, id est sui verendi sive genitalis membri, non habet potestatem, ut mulieri prohibeat coitum, sed in mulieris potestate est. Sic sibi sunt invicem debitores, et quod majus est, servi, ut una debeat esse voluntas in lege naturae. Dies festi, diesque purgatiotrantur. Nolite fraudare invicem, id est nolite vos subtrahere ab invicem, ne forte discessio gtempore orandum est nobis, orationique insistere debemus, sed tunc acceptcessa non tangit, ostendit se velle accipere quod precatur. Et iterum revertimini in idipsum, id est ad licitum coitum. Consilium dat conjugatis, ut post dies orationis ad usum naturalem revertantur, exponens causam quare hoc praecipiat: Ne tentet, inquit, vos Satanas, sive diabolus, propter incontinentiam vestram; videlicet ne uno subtrahente, aliter for
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ seruando alios. ad laudem di excitat.
iuxtt qđ dñs ait. uideant oꝑa ur̃a bona
& glorificent patrem ur̃m Dm̃ &iam
portat. qui cius noticiam p̃cepta q
inm̃te gerendo operibusq implendo.
scĩ estote quia et ego sc̃s sum Quicũq
ergo scȩ uiuendo sc̃s ẽ: dm̃ portat
inm̃te stia. ad cuius imaginem est
factus in anima: De quibus autem¬
ẽ. homini mulierem non tangere. siue
non accipere: Pseudo apłis dicentib
ad corinthios non deb&is mulieribus
adherere quimundo dõ seruitis. sed
qui creditis in xp̃m. ur̃as uxores debetis
dimittere scripserunt apło corinthii
suꝑ hacre utrum deberent uxoribus
adherere in coitu necne Quibus apłs
respondit. bonum quidem. eẽ abuxore
abstinere : sed melius ẽ: accipere. quã
cum alterius ꝑpetrare adulterium.
raco itił sed uolente uiro concũbere.¬
d& locum & licenciam mulier: similiten
& uir seruiat mulieri: reddens ei
debitum concũbendi. illa uolente¬
ss Mulier sui corporis. id ẽ. sui genitalis

Expanded text:
lios ad laudem Dei excitat, juxta quod Dominus ait: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum . Deum etiam portat, qui ejus notitiam praeceptaque in mente gerendo, operibusque implendo, Sancti estote quia et ego sanctus sum . Quicunque ergo sancte vivendo sanctus est, Deum portat in mente sua, ad cujus imaginem est factus in anima. CAPUest homini mulierem non tangere, sive non accipere. Pseudoapostoli dicentibus ad Corinthios: Non debetis mulieribus adhaerere, qui mundi Deo servitis, sed qui creditis in Christum, vestras uxores debetis dimittere, scripserunt apostolo Corinthii super hac re utrum deberent uxoribus adhaerere in coitu necne. Quibus Apostolus respondit: Bonum quidem esse ab uxore abstinere, sed melius esse accipere, quam cum alterius perpetrare adulterium a coitu: volente viro concumbere, locum det et licentiam mulier. Similiter et vir serviet mulieri, reddens ei debitum concumbendi, illa volente Mulier sui corporis, id est sui genitalis
Abbreviated transcription (Latin):
nicationis maneat innupta aut ui¬
rosuo reconcilictir: Nam ceteris ego¬
dico non dñs. locutus ẽ superius
cum innuptis & uiduis. atq coniu¬
gatis fidelibus: modo dicit decęte:¬
ris id ÷ ꝑmixtis. fidelib cum infide¬
Utique si ideo dixit sedicere & ñ dñm
quia hoc p̃ceptum ñ continetur
in eugło dictũ adño. sic̃ illud superi¬
us qđ non debeat uir dimit tere
uxorem fuam excausa fornicationis:

Expanded text:
t aut viro suo reconcilietur. Nam caeteris egoinus. Locutus est superius cum innuptis et viduis atque conjugatis fidelibus, modo dicit caeteris, id est permistis infidelibus cum fideUtique. Sed ideo dixit se dicere, et non Dominum, quia hoc praeceptum non continetur in Evangelio dictum a Domino, sicut illud superius, quod non debeat vir dimittere uxorem suam nisi causa fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
habund& insuo iudicio id .ẽ. qui incelli¬
git acirnae ab stinendũ: abstineat.
⁊ qͥ non in telligit id ẽ quinon uult absti¬
nere aut non potest: cõmedat: aliter
Unꝰ qͥsq ĩ qͥt in suo sensu habundet: Qui
magna intelligit ⁊ sublima: obseruet
illa i habundet bonis oꝑibrus ⁊ qͥ subli¬
mia diuinoꝵ sacram̃toꝵ archanacape¬
re non ual& eaq̃ ueraciter¬
credit ⁊ intelligit humilit̃ ⁊ deuote
d nõ seruiendo adimpleat: habundan¬
dobonis operib: in suo sensu habun¬
dabat cyprianus. quando semel
mer gebat in baptis mate paruulos
quia quod intelligebat studio se rm¬
plebit bonis operib: habundo: licet pios

Expanded text:
id est, qui intelligit a carne abstinendum, abstineat: et qui non intelligit, id est, qui non vult abstinere, aut non potest, comedat. Aliter: Unusquisque in suo sensu abundet. Qui: magna intelligit et sublimis, observet illa, et abundet bonis operibus; et qui sublimia divinorum sacramentorum arcana capere non valet, ea quae veracitecredit et intelligit, humiliter et devote Domino serviendo, adimpleat abundando bonis operibus. In suo sensu abundabat Cyprianus, quando semel mergebat in baptismate parvulos; quia quod intelligebat, studiose adimplebat, bonis operibus abundando, licet i
Abbreviated transcription (Latin):
maleq tractati: Harrat nãq scriptura:
qr pꝰmortẽ ioseph surrex̃rex ine yptum
qdignorabat ioseph: & coepit affligere
filios isrł: Sed sciendũ ẽ qr qđ dic̃ peregri¬
nũ erit sem̃tuum in t̃ra non sua. ad omne
grini & aduene fuerunt & filiieoꝵ pꝰeos¬

Expanded text:
maleque tractati. Narrat namque Scriptura quia post mortem Joseph surrexit rex in Aegypto qui ignorabat Joseph, et coepit affligere filios Israel. Sed sciendum est quia quod dixit, Peregrinum erit semen tuum in terra non sua, ad omne grini et advenae fuerunt, filiique eo
Abbreviated transcription (Latin):
xl. annor . ẽ referendũ inqͦ illi afflictist̃.
amoste uidelicet. iosephusq: ad egressio¬
nẽ illoꝵ deae gyptia ca seruite : Nãsi exlege
hereditas iã non exrȩꝓmisfione: Hoc est
siꝑlegẽ data . eẽthabrahȩ hereditas terrȩ
rȩꝓmissionis quã possed it infiliis suis.
uł hereditas tocius mundi quã possidet
rȩꝓmissio illa dacio sedlex: hereditatẽ¬
enĩ tocius mundi abrahã inxp̃o possidet:
a brahȩ autẽ non ꝑlegẽ donauit ds̃
hereditatẽ tocius mundi: sed qđ mauis¬
est ꝑrȩꝓmissionẽ. donatũ ẽ. sem̃ qđ ẽ

Expanded text:
 annorum est referendum, in quo illi afflicti sunt a morte Joseph, usque ad egressionem illorum de Aegyptiaca servitute. Nam si ex lege haereditas, jam non ex promissione, hoc est: si per legem data esset Abrahae haereditas terrae repromissionis, quam possedit in filiis suis, vel haereditas totius mundi, quam possedit  esset repromissio illa datio, sed lex. Haereditatem totius mundi Abraham in Christo possidet; Abrahae autem non per legem donavit Deus haereditatem totius mundi, sed per repromissionem datu
Abbreviated transcription (Latin):
rełgit᷑: Siuꝰ ad sem̃tẽ fructuũ ꝑtinet.
inuenit᷑ plurł positũ ut in genesi habet᷑:
Precepit inqͥens iosephaegyptiis utaccipe¬
rent semina & seminarent: neforte t̃ra
dico ego confirmatũ adeo: Hunc u̾siculũ
uario modo insuis scriptis. distingunt
doctores:: Quidã eñi faciunt ꝑfecttm
diffnctionẽ ubi dicit᷑ ad eo : qͥdã uͦ mediã:

Expanded text:
i vero ad sementem fructuum pertinet, invenitur pluraliter positum, ut in Genesi habetur: Praecepit, inquiens, Joseph Aegyptiis, ut acciperent semina, et seminarent, ne forte terra dico ego confirmatum a Deo. Hunc versiculum vario modo in suis scripturis distinguunt doctores. Quidam enim faciunt perfectam distinctionem, ubi dicitur a Deo; quidam
Abbreviated transcription (Latin):
mentuml incippellat: ꝓmissionẽ q̃ facta ẽ.
ad abrahã qđ in semine eius hoc ẽ in xpo
benedicende eẽni om̃s gentes: Quo modo
istud testam̃tũ uł ista ꝓmissio confirmata :
humanum sua passione : misit discpłossuos
ubiq ipso cooperante: in tantũ : ut in om̃em
trã sonus eoꝵ ꝓcederae : & infines orbt̃rae¬
gentes : eomodo qͦ superius diximꝰ ꝙ̃ ꝓmis¬

Expanded text:
issionem, quae facta est ad Abraham, quod in semine ejus, hoc est in Christo, benedicendae essent omnes gentes. Quomodo istud testamentum vel ista promissio est confirmata? nhumanum sua passione; misit discipulos suos dicaverunt ubique, ipso cooperante, intantum ut in omnem terram sonus eorum procederet, et in fines orbis tegentes, eo modo quo superius diximus, et promis
Abbreviated transcription (Latin):
primus omiũ mortuorũ electorũ
resurrex̃ iuxta qđ iħo Es deillo dic̃
qui est primo genitus mortuorum
& princeps regum terrȩ. & primi¬
cide dormientium xp̃s: Et sicut
primus resurrexit. itt & primus
ccdos poene trac uit : dans fidelib suis
p̾se a ditum in gredien di: Aliter.
scđm beatum ambrosium merito
dic̃ illum p̃destincitum eẽ filium
dei exresurreccione siue postre¬
surrectionẽ : qui tunc patuit uerꝰ
filius dei . cẽ. quando in morte illius
mul ta miracula accedentia cõ¬
puler̃ dicere: uere filius dĩ eratiste.
Diquidem ancequam suspen deret᷑
in ligno ꝓselute generis humani
& moreretur. mulitiq miracula
ferent in passione illius. quae eugłm
narrat. apiucis cognoscebatur filius
es̃ dr̃ intantum ut apłi quoq dum
com p̃hen deretur relicto illo fugrent.
Sedp quã sol obscuratus ẽ. in mor¬
te eius terra contremuit: monum̃ta
aꝑtci sunt:NUelũ quoq tẽ pli scissum

Expanded text:
primus omnium mortuorum electorum primus omnium mortuorum electorum resurrexit, juxta quod Joannes de illo dicit: Qui est primogenitus mortuorum, et princeps regum terrae, et primitiae dormientium Christus ; et sicut primus resurrexit, ita et primus coelos penetravit, dans fidelibus suis post se aditum ingrediendi. Aliter, secundum beatum Ambrosium, merito dicit illum praedestinatum esse Filium Dei ex resurrectione, sive post resurrectionem, quia tunc patuit verus Filius Dei esse, quando in morte illius multa miracula accidentia compulerunt dicere: Vere Filius Dei erat iste . Siquidem antequam suspenderetur in ligno pro salute generis humani et moreretur, multaque miracula fierent in passione illius, quae Evangelium narrat, a paucis cognoscebatur Filius Dei esse, intantum ut apostoli quoque, dum comprehenderetur, relicto eo, fugerent. Sed postquam sol obscuratus est in morte ejus, terra tremuit, monumenta aperta sunt, velum quoque, templi scissum
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑ hic sp̃s sc̃s: quia scĩtatẽ p̃stat
angłis & hominib iust is Qui&iã
formauit uiui ficauit & scĩ ficauit
ipsum hominẽ inutero uirginali . ex
semine uirginali: sine semine uiri:
Considerandum . ẽ. autẽ qui a non fuit
illum patrẽ. eẽ. humanitaitis. nedi¬
cantur duo eẽ patres: qđ om̃ino ne¬
sts est dicere : Non enĩ. omne qđ nas¬
citur ex nobis : utiq filius nr̃ ẽ.
Uerbi grã capillus nascitur deccpi¬
te . & tamen non ideo filius capitis
recte dicitur: Pili quoq
exnobis nascuntur: & tconen filii
nr̃i. nequa quã dicuntur. Ita ergo
& ille homo assũptus a uerbo: despũ¬
scõ ẽ. conceptus: Idẽ. operante spũ scõ
formatus: sed iam̃ non est filius sp̃s
sc̃ĩ. lungatur ergo itabetito au¬
gustino docente: Qui p̃destinatꝰ
est filius dĩ inuir tute diuinitatis
et poten cia uerbi. exresurrectione
mor tuorum: primus resurgere.
& primus cȩlos poenetrare. Des¬
tucto enĩ mortis imperio. ipse

Expanded text:
sanctus, quia sanctitatem praestat angelis et hominibus justis qui etiam formavit, vivificavit et sanctificavit ipsum hominem in utero virginali, ex semine virginis sine semine viri. Considerandum est autem quia non fuit illum patrem esse humanitatis, ne dicantur esse duo patres, quod omnino nefas est dicere: non enim omne quod nascitur ex nobis utique filius noster est. Verbi gratia: capillus nascitur de capite, et tamen non ideo filius capitis recte dicitur. Pediculi quoque nascuntur, et tamen filii nostri nequaquam dicuntur. Ita ergo et ille homo assumptus a Verbo, de Spisancto conceptus, id est opere Spiritus sancti formatus est, sed tamen non est filius Spiritus sancti. Jungatur ergo ita beato Augustino docente. Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute divinitatis et potentia Verbi, ex resurrectione mortuorum, primus resurgere et primus coelos penetrare. Destructo enim mortis imperio, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ego hodiae genuite.N Sub nulli angłoꝵ
hoc dictũ ẽ: hoc de ũbo dĩ intellegendũ ẽ.
de qualibet creatura licet legamus in libro iob
angłos appellatos. eẽ. filios dĩ ingenesi
quoq filios sed: Quodutique quando fit
abusiuefit: Quando ergo dixit ei filius
m̃s estu Tep̃re luptismatis : Et in monte
quando intonunit uox pat̾na cȩlitꝰ dicens:
hic ẽ filius inseftus manifestat exipsa sua¬
essencia illũ eẽ. genitũ: Notandũq qui a
non dixit ante om̃ia scła genuite uł in p̃teri
transeunt: nec futura succedunt: sed o miã
tẽpora simul ei iunctasunt quia omnia
p̃sencia habet: ⁊ ẽ sensus:. Sicut e go
sẽꝑ aeternꝰsũ neq iniciũ neq finẽ habens
id ẽ. ante angłicã creaturã. & ante omnia
scła: ẜ trursũ: ego ero illi in patre ⁊ipseerit
mihi infiliũ: uides neqm discernit gemi¬
nã nciturã in xp̃o: Nã qđ dixit paulo suꝑius
hodicie geniute : ad diuinitatis rectulit¬
naturtẽ: At uͦ ꝗ sub intulit. ego ero illi

Expanded text:
s, nulli angelorum hoc dictum est. Hoc de Verbo Dei intelligendum est, de qualibet creatura, licet legamus in libro Job angelos appellatos esse filios Dei: in Genesi quoque filios Seth: quod utique quando fit, abusive fit. Quando ergo dixit ei: Filius meus es tu? Tempore baptismatis et in monte quando intonuit vox paterna coelitus, dicens: Hic est Filius meus essentia illum esse genitum. Notandumque quia non dixit, ante omnia saecula genui te, vel in praeterito transeunt nec futura succedunt, sed omnia tempora simul ei juncta sunt, quia omnia praesentia habet; et est sensus: Sicut ego semper aeternus sum, neque initium, neque finem habens,id est ante angelicam creaturam, et ante omnia saecula. Et rursum, Ego ero ei in Patrem, et ipse erit mihi in filium. Videsne quomodo discernit geminam naturam in Christo? nam quod dixit paulo superius. Hodie genui te, ad divinitatem aeternitatis; at vero quod subintulit, Ego ero illi
Abbreviated transcription (Latin):
laꝰ pondere puritate: &tinitu: ita
debemꝰ nos nrã oꝑa ꝓbare: Debemꝰ
illa ꝓbare pondere considerantes quanta
Om̃ia sub̵ oꝑa q̃ arguunt᷑ id ẽ q̃rep̃hendunt᷑
abonis & scĩs hominibus inmalis alumine
id ẽ: ab illis qui filii lucissmanifestant᷑
non. eẽ bona: Quã diu enĩ malit oꝑairi
non rep̃hendunt᷑ abonis uident᷑ ee bona
malis cũuͦboni cȩperint ea rephendere
ostendunt᷑ non ẽe bona: Omne enĩ qđ man¬
festat᷑ lumen ÷ : id ẽ om̃e maluĩ opo qđ mani¬
festat᷑ ꝑ confessionẽ siue ꝑpoenitenciam.

Expanded text:
la, pondere, puritate et tinnitu, ita debemus nos opera nostra probare. Debemus illa probare pondere, considerantes quanta  quae arguuntur, id est quae reprehenduntur a bonis et sanctis hominibus in malis; a lumine, id est ab illis qui filii lucis sunt, manifestantur, non esse bona. Quandiu enim mala opera non reprehenduntur a bonis, videntur esse bona malis: cum vero boni coeperint ea reprehendere, ostenduntur non esse bona. Omne enim quod manifestatur lumen est, id est omne malum opus quod manifestatur per confessionem sive per poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
Sedut sapientes id ẽ. fideles qui sapieniã
sub stancialem̃ iuos habetis Quanta
enĩ discaricia ẽ int̃ tenebras & lum̃ int̃fide¬
lem & infidelẽ tanta distancia ẽ inter
insipientẽ & sapientẽ . quia lum̃ ⁊ sapiencia
non potest eẽ in eo nisi fidẽ omp̃is di habe¬

Expanded text:
sed ut sapientes » , id est fideles qui sapientiam substantialem in vobis habetis. Quanta enim distantia est inter tenebras et lumen, inter fidelem et infidelem, tanta distantia est inter insipientem et sapientem, quia lumen et sapientia non potest esse in eo, nisi fidem omnipotentis Dei habe
Abbreviated transcription (Latin):
mala eẽ domꝰ q̃malos habitatores habet:
ita dicuntur malidies inquib mala fiunt
amalis hominibus : Qui ẽ qđ dicit redim̃
malũ suĩ uos redimite illud uobistalia
oꝑa faciendo ꝓquib: remiinerationem
capiatis Quicũq enĩ hoc fac̃ qđ sibi utile.¬
ẽ : tẽp sibi redimit & ad quirit q suũ illud
facit & in suam salutẽ illud occupat: ł pt̃
dentes. sed intelligentes q̃sit uoluntas
dĩ: Prudens homodr̃ qua si porro
uuidens: quia longe considerat quẽ finẽ
sua oꝑahabitura sint. & quiscit quid debe¬
at appetere & quid uitare: & qui consi¬
derat & iã q̃ placeant autq̃ dipliceant
dõ: E contra ille qui in considerate & in¬
piude om̃ia agit & qͥ non considerat ad
quẽ finẽ oꝑasua deducat & quid plac¬
ceat uoluntati dĩ: appellat᷑ in pru¬
fiunt nolite fieri in prudentes siue in con¬
siderati :̃ sed estote intelligentes q̃ sit

Expanded text:
mala esse domus, quae malos habitatores habet, ita dicuntur mali dies, in quibus mala fiunt a malis hominibus. Quid est quod dicit, « redimalum suum: vos redimite illud, talia opera faciendo, pro quibus remunerationem capiatis. Quicunque enim hoc facit quod sibi est utile, tempus sibi redimit, et acquirit, quia suum illud facit, et in suam salutem illud occupat. Proptedentes, sed intelligentes quae sit voluntas Dei. Prudens dicitur quasi porro videns, qui a longe considerat quem finem sua opera habitura sint: et qui scit quid debeat appetere, et quid vitare; et qui considerat quae placeant, aut quae displiceant Deo. Econtra ille qui inconsiderate et improvide omnia agit et qui non considerat ad quem finem opera sua deducat, et quid placeat voluntati Dei, appellatur imprufiunt, nolite fieri imprudentes, sive non considerantes, sed estote intelligentes quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
manifestentur ꝓꝓpt̃ ꝗdicit: Quis ẽa
quidicit hoc dicit beatꝰ hieronimus
qr neq: inueteri testamento neq: in eugłio
iste uersiculus inueniri potest msitao¬
tũ modo isto inloco nisi abhoc loco exẽpli
causa sit alibi positus adoctorib: seddũ
ꝑ eum locutꝰ. ẽ. hoc sicuit & alia multa:
ipsamori&ur: Surge in qͥt deuiciis
adurtutes quidormis modo in peccatis¬
& exur geamortuis aduitã de peccato
idbona oꝑa : & p̃bebittibi xp̃s lumen fidȩi
& cognionis suae lum̃ q: inbon eoꝑ acionis:

Expanded text:
cit: Quis est qui dicit? dicit beatus Hieronymus, quia neque in Veteri Testamento, neque in Evangelio iste versiculus inveniri potest, nisi tantummodo in isto loco, nisi et ab hoc loco exempli causa sit alibi positus a doctoribus. Sed cum per eum locutus est hoc, sicut et alia multa, ipsa morietur. Surge de vitiis ad virtutes, qui dormis modo in peccatis, exsurge a mortuis ad vitam, de peccato ad bona opera, et praebebit tibi Christus lumen fidei et cognitionis
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis declaratur: quia nisi sacer¬
docium melchi sedech quiinfigura
xp̃i sacerdocii p̃ces sit maioris
dignitatiseẽt: nequaquã
abraham om̃sq filuẽi ab illo deci¬
matierĩneeñt : Dũenĩ sacerdociũ
a sacerdocio decimatur: maioris
clignitatis unũ altero ostenditur
Siergo consũmacio ꝑ sacer docium

Expanded text:
verbis declaratur, quia nisi sacerverbis declaratur, quia nisi sacerdotium Melchisedech, qui in figura Christi sacerdotium praecessit, majoris dignitatis non esset, nequaquam Abraham, omnesque filii ejus ab illo decimati essent: dum enim sacerdotium a sacerdotio decimatur, majoris dignitatis unum altero ostenditur. Si ergo consummatio per sacerdotium
Abbreviated transcription (Latin):
seiactant:Unde ineuaagelio d nõ
eum preponere conebantur : dum
dicerent. Nũquit tumaiores patre
nrõ abraham utergo illorũ suꝑbiam¬
confunder& apłs: dixit: intuemini
& adtendite diligenter quantus fuerit
melchi sedech sacerdos lĩsumi: cui
decimas deditabraham patriarcha
dep̃cipuis id ÷ demelioribus spolis:
sedech quã abraham: hacꝑhoc maius
et sanctius fore sacerdotiũ xp̃i quã
iudeorũ: Quas idicer&e:. Quemuos
excellenciorẽ om̃ĩb hominibus
ȩstimatis : hic decimas obtulit melchi¬
sedech qui figura xp̃ip̃cessit:¬

Expanded text:
se jactant: unde in Evangelio Domino se jactant: unde in Evangelio Domino eum praeponere conabantur, dum dicerent: Nunquid tu major es patre nostro Abrahamconfunderet Apostolus, dixit: Intuemini, et attendite diligenter, quantus fuerit hic Melchisedech, sacerdos Dei summi, cui deccipuis, id est de melioribus spoliis.sedech quam Abraham, ac per hoc majus et sanctius fore sacerdotium Christi quam Judaeorum, quasi diceret: Quem vos excellentiorem omnibus hominibus aestimatis, hic decimas obtulit Melchisedech, qui in figura Christ
Abbreviated transcription (Latin):
dĩtatis. Et in hocest simil itulo.
qđ nec illius nec istius inicium legitur:
uel finis illius quidẽ quia nonest scriptũ.
istius aut̃ quia omnino non est: Neq:
enĩ subquonatus est melchi sedech
legitur. neq quando mortuus est
narratur : sed subbito introducitur
sicut helias. Neq omnino creden¬
dũest qđ mel chisedech sinepatre aut
sed propterea hocdicitur deillo: quia
subito introducitur indiuina
scriptura sicut diximus. & genealogia
illius non cõmemoratur: De quo
& dr̃ qđ assimilatus filiodĩ in his
om̃ib superius dictis : manoe
sacerdos in aeternũ noninse sed in xp̃o:
Nam mel chi sedech mortuusest: sed
fguraeĩ aeternaliter. inxp̃oman&:
Si militudo aut̃ hic non ꝓęqualitate
ponitur : sed ꝑfigura: Intue mini
aut̃ quantus sit hiccui decimas
dedit dep̃cipuis: abraham patriarcha
Conuertit sermonẽ suum adeos qui
gloriantur seifilios eẽ. abrahȩ.
et nobilitatẽ generis ab illo ducere

Expanded text:
deitatis: et in hoc est similitudo, deitatis: et in hoc est similitudo, quod nec illius, nec istius initium legitur vel finis. Illius autem, quia non est scriptum; istius quidem, quia omnino non est: neque enim sub quo natus est Melchisedech legitur, neque quando mortuus est narratur; sed subito introducitur, sicut et Elias. Nec omnino credendum est quod Melchisedech sine patre aut sed propterea hoc dicitur de illo, quia subito introducitur in divina Scriptura, sicut diximus, et genealogia illius non commemoratur: de quo et dicitur, Assimilatus autem Filio Dei, in his omnibus superius dictis, manet sacerdos in aeternum. Non in se, sed in Christo. Nam Melchisedech mortuus est, sed figura ejus aeternaliter in Christo manet. Similitudo autem hic non pro aetate ponitur, sed pro figura. Intuemini autem quantus sit hic, cui decimas dedit de praecipuis Abraham patriarcha. Convertit sermonem suum ad eos qui gloriantur se filios esse Abrahae, et nobilitatem generis ab illo ducere
Abbreviated transcription (Latin):
S ed primum ut a pls dicit in hoc as simi¬
latur filio dĩ quia interp̃tatur rex
iusticiȩ: Mel chonenĩ siue mel chi.
regẽsonat: Sedech uero: iusticie
siue iustus: Et quis est uerus rex
iusticie nis i xps quidicit inpsalmo.
ego aut̃ constitutus sum rex habeo:
ipseenĩ iuste & recte regit cegu¬
bernat electos suos : iusticiȩ
aniatores effectos :: Deinde aut̃ as¬
similacur filiodĩ: perhoc qđ dicit
rex pacis qđ ꝑtince ad xp̃m.¬
Salẽ quippe : interp̃tatur pax.:
Xp̃s igitur nos iustificat quiestrex.
iusticiȩ. et ipse pacificat omĩa
quȩ incelis & quȩ interris sunt:
quinascendo & moriendo resur¬
gendo. atq ascendendo pacem
intulit munclo. quiscđm diuini¬
tatẽ & sine fine etsine initio
Rexest exeterno patrȩ & eͥnus.
quãuis extẽporali matre tẽporalis
eẽt : Sicut enĩ istius mel chi sedech
non legimus inicium uł finẽ in
scriptura sacra: sic non nouimus
habee aliquid horũ innatura

Expanded text:
sed primum ut apossed primum ut aposlatur Filio Dei, quia interpretatur rex justitiae. Melchon etenim, sive Melchi, regem sonat; Sedech vero justus, sive justitia: et quis est verus rex justitiae, nisi Christus? qui dicit in psalmo, Ego autem constitutus sum rex ab eo. Ipse enim juste et recte regit, et gubernat electos suos, justitiae amatores effectos. Deinde autem assimilatur Filio Dei per id quod dicitur rex pacis, quod pertinet ad Salem quippe interpretatur pax. Christus igitur nos justificat, qui est rex justitiae, et ipse pacificat omnia quae in coelis et quae in terris sunt, qui nascendo et moriendo, resurgendo atque ascendendo, pacem attulit mundo, qui secundum divinitatem sinc fine et sine initio rex est, ex aeterno Patre aeternus, quamvis ex temporali matre temporalis esset: sicut istius Melchisedech non legimus initium vel finem in Scriptura sacra: sic non legimus enim aliquid horum in natura
Abbreviated transcription (Latin):
onis. etfactis miraculorũ : ut gentes¬
es oboediant euangło.. In uirtute signoꝵ
et prodigiorũ. inuir tutȩspũs sc̃i
Signa appellantur multis in locis.
inquibus cũ sit aliquid mirabile
indicitur quoq ꝑ ea aliquid futurũ
sicut insanatiome filii reguli ostensũe
dnodicente :: Nisi signa et prodigi
uideritis non creditis.
perhoc enĩ qđ insomiraculo sanitatis.
infilio illius. perpauci credider̃. pater
uidelic& illius cũ suis: signabantur qđ
paucitas iudeorũ creditura e& in dnm̃i
Ec cesignũ qđ utrũq. in sȩcontinet: quiddã
filic& mirabile. & quiddã futuri
Atuero ꝓdigia dicuntur quas ipor rodigia
uł porro dicentia: eo qđ aliquid infuturũ
tantũ modo ostendant qua sidigito osten¬
dendo: Signa aut̃ & prodigia ꝓuno
accipiuntur in hoc loco miracula

Expanded text:
iraculorum, ut gentes obediant Evangelio. In virtute signorum et prodigiorum, in virtute Spiritus sancti. Signa appellantur multis in locis, in quibus cum sit aliquid mirabile, indicatur quoque per ea aliquid futurum, sicut in sanatione filii reguli ostensum est, Domino dicente: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis . Per hoc enim quod viso miraculo sanitatis in filio illius, perpauci crediderunt, pater videlicet illius cum suis, significabatur quod paucitas Judaeorum creditura esset in Deum. Ecce signum quod utrumque in se continet, quiddam scilicet miraculi, et quiddam futuri. At vero prodigia dicuntur quasi porodigia, vel perrodicentia, eo quod aliquid in futurum tantummodo ostendant, quasi digito ostendo. Signa autem et prodigia pro uno accipiuntur hoc loco, miracula
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃usc̃i Pontificũ ẽ doctrinȩ
p̃dicationis opera dare : et illorũ ẽ
sacrificium dõ offerre :
Nam sicut inueteritestamento
pontifex siue sacer dos hostiã¬
a et oblationẽ quã offeurebatdõ.
studiose pro uidebat ut absq
macula ec̃ Ita & qui euangłm
annuntiant prouider edebent. ut neq:
in p̃dicatione Neq: indoctrina
seu in magisterio ali quacul pa
nascatur:: Ut sicut illȩ hostiȩ
dõerant acceptȩ: Ita sint & audi¬
tores illoꝵ in sacrificium dĩ transeuntes.
imitantes ipsi p̃dicatores. egregiũ
doctorẽ et magistrũ gentium
qui illos quos dõ sua p̃dicati¬
one & ministerio infide obtulerat
obtabat ut sine macula grauior is
peccati permanentes accepties sentdõ.¬
maximũ apud dm̃ patrẽ : Non enĩ
&audȩo aliquid loqui eoꝵ uerborũ.
quȩ ꝑme non efficit xp̃s uerbo
et factis.: id ÷ non audeo alia loqui
in sp̃irat incorde: Quic quid enim
operabatur quic quid loquebatur.
totũ xp̃s ꝑ eum efficiebat sicutipse

Expanded text:
sancti. Pontificum est doctrinae, praedicationis operam dare, et illorum est sacrificium offerre Deo. Nam sicut in Veteri Testamento pontifex sive sacerdos hostiam et oblationem quam offerebat Deo, studiose providebat ut absque macula esset, ita et qui Evangelium annuntiant providere debent ut, neque in praedicatione, neque in doctrina, seu magisterio, aliqua culpa nascatur, ut sicut illae hostiae Deo erant acceptae, ita sint et auditores illorum in sacrificium Dei transeuntes, imitantes ipsi praedicatores egregium doctorem et magistrum gentium, qui illos quos Deo sua praedicatione et ministerio in fide obtulerat, optabat ut sine macula gravioris peccati permanentes accepti essent Deomaximum apud Deum Patrem. Non enim audeo aliquid loqui eorum, verborum, quae per me non efficit Christus, verbo et factis, id est, non audeo alia loqui inspirat mihi in corde. Quidquid enim operabatur, quidquid loquebatur, totum Christus per eum efficiebat sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
et corpire : Perfectos infide blande
allo quitur: Audatius aut̃ scripsi
uobis fr̃s exparte: Audatius lic&¬
sit cõparatiuus gradus: in hoc tam̃
loco propositiuo ponitur qđ ẽ.
audacter: Idẽ cũaulatia.ib
et securitate: Ideoq ad didit
ex parte : qr multa scͥebat
ipse in corde quȩ ñ proferebat
ore et quȩ illi non poterant capere.¬

Expanded text:
et corripere. Perfectos in fide blande alloquitur. Audacius autem scripsi vobis, fratres, ex parte. Audacius, licsit comparativus gradus, in hoc tamen loco pro positivo ponitur, quod est audacter, id est cum audacia et securitate. Ideoque addidit, ex parte, quia multa sciebat ipse in corde, quae non proferebat ore, et quae illi non poterant capere
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibus partẽ scribit eis: Uel & iã
inserere studuit: Vnde et sequitur:
Quod tale est acsialiis uerbis diceret:
mea dicta: pauciora uobis scripsi:
Et hoc prept̃ gratum quȩ dati est mihi a dõ:
ut simminis terxp̃i ihũ ingentibus
utbeatus agustinus dicit
potest et deministerio apostolatus n¬
intelligi: qđ ei gradis adõ collatũ ẽ¬
Scripsi inquit uobis pauca expluribus
quȩ incor demeo. habentur: propt̃¬
data est ut illã proqua pacitate audi¬
entium expenderem: Siue & iam
ritum predicando illud sine errorȩ
non querendo neqs prolucris tẽporalib
haec omĩa sed proremuneratione & neuitȩ
agendo:: Ille scĩficat euangłm siue scm̃
demonstrat qui absq ⁊errore ecm̃di¬
datio illud p̃dicat. et qđ p̃dicatore
confirmat miraculis. exornat scã conuersa¬
tione & qui nonquȩrit suã laudẽ sed dĩ.
Ut fiat oblatiogentium accepta: id est
ut gentes offerantur dõꝑme ingratiarũ
actione et sit ipsa oblatio amabilis

Expanded text:
ex quibus partem scribebat eis; vel etiam inferre studuit. Unde et subditur: quod tale est, acsi aliis verbis diceret: mea dicta, pauciora vobis scripsi, et hoc propter gratiam quae data est mihi a Deo, ut sim minister Jesu Christi gentibus. ut beatus Augustinus dicit. Potest et de ministerio apostolatus intelligi, quod ei gratis a Deo collatum esScripsi vobis, inquit, pauca ex pluribus, quae in cordata est, ut illam pro capacitate auditorum expenderem; sive etiam ans, praedicando illud sine errore enon quaerendo, neque pro lucris temporalibus haec et omnia, sed pro remuneratione aeternae vitae agendo. Ille sanctificat Evangelium, sive sanctum demonstrat, qui absque errore et mendacio illud praedicat, et quod praedicat ore, confirmat miraculis: exornat sancta conversatione, et qui non quaerit suam laudem, sed Dei; ut fiat oblatio gentium accepta, id est, ut gentes offerantur Deo per me in gratiarum actione, et sit ipsa oblatio amabilis
Abbreviated transcription (Latin):
malum intulit. quod peecatum¬
aut malum et̃t ignorauerit: Ille
uero qui uindictam expetit. & uicẽ
reddit: quod malum fuerit statim

Expanded text:
malum intulit, quod peccatuaut malum esset ignoraverit; ille vero qui vindictam expetit, et vicem reddit, quod malum fuerit, statim
Abbreviated transcription (Latin):
loco ꝑnon: et inpsalmo dicente ꝓphaea:
Si reddidi. retribuentib mihi mala. id ÷
non reddidi: Ordo uerborũ ẽ: non in¬
tro hibunt in requiem meam sicut iuraui
Ira eñdĩ: iuindicta illius est Loquidm̃.
magnũ est: iurareuero: nimis metu¬
endũ: Cũ enĩ om̃is sermo illius ꝓ
uim rei. & ut terrorẽ incuciat
auditorib:: Sic dr̃ & irasci more humano
cũ sẽper ipse idẽ maneat: quatinus
dũ audimus illũ iratũ metuamus
pectare: Qm̃ aut̃ dicit ñ intrabunt in re¬
quiem meam: hic sicut supradictu est
geminã requiem debemus intelligere
unã silice t̃rȩ  ꝓmissionis ꝓmissam.
a brahȩ qua illi ꝑdider̃ ꝓpt̃ in fidelitatẽ
suam: alterã uero uitã ȩternã de qua
apl̃s sp̃italiter loquit᷑. in quã non in

Expanded text:
loco pro non, et in Psaloco pro non, et in PsaSi reddidi retribuentibus mihi mala; id est, non reddidi. Ordo verborum est: Non introibunt in requiem meam, sicut juravi Ira enim Dei vindicta illius est: loqui enim Dei magnum est: jurare vero nimis metuendum, cum enim omnis sermo illius pro vim rei, et ut terrorem incutiat auditoribus. Sic dicitur et irasci more humano, cum semper ipse idem maneat, quatenus dum audimus illum iratum, metuamus peccare. Quod autem dixit: Non intrabunt in requiem meam, hic sicut supra dictum est, geminam regulam debemus intelligere, unam scilicet terrenae promissionis promissam Abrahae, quam illi perdiderunt propter infidelitatem suam, alteram vero vitam aeternam, de qua Apostolus spiritalite
Abbreviated transcription (Latin):
mea ꝓbauer̃: offensus fui generationi
huic: plus ẽ. dici offensũ. siue infensũ
quamiratũ. Qm̃ qui irascitur. facile
pocest abirare moueri: Quiuero infessus¬
s i ue offensus fuerit: autiuix aut nullo
modo potest placari: It aomp̃s ds̃
offensus id ÷. ualde et in placabilit̃ iratus
fuit illis sexcentis milib quȩ perier̃
in deserto: Et dixi ad morsen & a aron
uł &eiam adiosuȩ: Sẽper errant corde:
sed illi sẽꝑ corde errauer̃ auia ueri¬
tatis & rectitudinis deuiantes: Qui¬
cũq et nĩ dĩ uoluntatẽ non secundat.
errat arectitudine iusticiȩ: Ipsi uero
ñ cognouer̃ uias meas: Non cognouer
dicit: hocẽ non ad probauer̃ nec eleger̃
actiones meas. et p̃ceptamea:: Uł non
cognouer̃ : quia noluer̃ ad hoc cognoscere
uttenerent & obseruarent illa:
Sicut iuraui in iramea. si intro ibunt
in requiem meam: Sraliquando ponitur
ꝓ ad firmacione : aliquando ꝓlubitacione:
aliquando pronegacione. ut in p̃senti

Expanded text:
mea probaverunt. Offensus fui generationi mea probaverunt. Offensus fui generationi huic. Plus est dici offensum, sive infensum, quam iratum: quoniam qui irascitur, facile posive offensus fuerit, aut vix aut nullo modo potest placari; ita omnipotens Deus offensus, id est valde et implacabiliter iratus fuit illis sexcentis millibus qui perierunt in deserto. Et dixit ad Moysen et Aaron, vel etiam ad Josue: Semper hi errant corde. sed illi semper corde erraverunt, a via veritatis et rectitudinis deviantes. Quicunque enim voluntati Dei non obsecundat, errat a rectitudine justitiae. Ipsi vero non cognoverunt vias meas. Non cognoverunt dicit, hoc est non approbaverunt, nec elegerunt actiones meas et praecepta mea; vel non cognoverunt, quia noluerunt ad hoc cognoscere ut tenerent et observarent illa. Quibus juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam. Si, aliquando ponitur pro affirmatione, aliquando pro dubitatione, aliquando pro negatione, ut in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur: ꝓbauer̃ & uider̃ operamea.
qua draginta annis:: Quod dicit ꝓbauer̃
opera & mirabilia mea non est ita
intelligendũ utdicatur ꝓbauer̃ id ÷
eleger̃ causa graciarũ actionũ. sed potius
ꝓbatio hic ad curiositatẽ ẽ. referenda
et tẽptationẽ : ꝓ bauer̃ inquit operamea :
hocest curiositatis causa exquisier̃
quad raginta annis. et ad sequentia
coniungi: Quad ragenarius aut̃ numerus.
misticus indiuina scriptura habetur.:
contradnm̃: Consũmataq: totagła
uictoriȩ in passione: etresurrectione :
qua draginta diebus fuit cũ discipulis
ante quã cȩlorũ altitudinẽ pęnetrarce::
Primis ergo quad raginta diebus tẽptati
Corpus enĩeĩ id ÷. eccła. neces se est
ut tẽptationes paciatur in p̃senti scło:
ut post modũ ꝑuenire possit ad
ille consolator quidixit : Ecce ego
uobis cũ sũ om̃ib: dieb usq ad con¬
sumacionẽ scł̃i Sequitur : propt̃
curiositatis quad raginta annis opera

Expanded text:
Sequitur: Probaverunt et viderunt opera mea. Sequitur: Probaverunt et viderunt opera mea. Quadraginta annis. Quod dicit: Probaverunt opera et mirabilia mea, non est ita intelligendum, ut dicatur: probaverunt, id est elegerunt causa gratiarum actionum, sed potius probatio het tentationem. Probaverunt, inquit, opera mea, hoc est curiositatis causa exquisierunt quadraginta annis, et ad sequentia jungi. Quadragenarius autem numerus mysticus in divina Scriptura habetur: contra Dominum, consummataque tota gloria victoriae in passione et resurrectione, quadraginta diebus fuit cum disantequam coelorum altitudinem penetraret. Primis ergo quadraginta diebus tentationcorpus enim ejus, id est Ecclesia, necesse est ut tentationes patiatur in praesenti saeculo, ut postmodum pervenire possit ad ille consolator, qui dixit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Sequitur: Propter curiositatis quadraginta annis opera
Abbreviated transcription (Latin):
licet quimiseriã sustinet. & cognos¬
cit ꝑ experim̃tũ misereri: Itaq non
fuit alia causa illũ ꝓ omĩa fratribus
similari: nisi ut miscđiã nobis prestaret
nos redim̃do. ⁊ fieret fidelis. uerusq
⁊ potens pontifex ad deum pitrem
interpellando ꝓnob̃s. nostrisq ꝓpi¬
ciaret peccatis: haec enĩ huus
mirande dispensationis causa fuit:
Uidit quippe huma nũ genus humo
intentum peccatorum uintulisi
ligatum ⁊misertꝰ ẽ eiꝰ. sicut fidelis
ponti fex reconcilians nos dõ patri
⁊ reconciliando purgans: Ministeri¬
um ⁊ enĩ sacerdotis atq pontificis est
fi delem esse.

Expanded text:
licet qui misericordiam sustinet, et cognoslicet qui misericordiam sustinet, et cognoscit per experimentum misereri. Itaque non fuit alia causa, illum per omnia fratribus assimilari, nisi ut misericordiam nobis praestaret nos redimendo, et fieret fidelis, verusque, et potens pontifex, Deum Patrem interpellando pro nobis, nostrisque propitiaret peccatis. Haec autem hujus miserandae dispensationis causa fuit: vidit quippe humanum genus morti intentum, peccatorum vinculis ligatum, et misertus est ejus, sicut fidelis pontifex, reconcilians nos Deo Patri, et reconciliando purgans. Ministerium etenim sacerdotis atque pontificis est, fidelem esse,
Abbreviated transcription (Latin):
assimilari: Quidẽ ꝑ omĩa  id .ẽ. edu¬
catus creuit: esuriit : passus ẽ ac mor¬
tuus: ꝑ om̃ia ista similis. ẽ. frĩbus¬
qui huius modi condictione subiec¬
tisunt ⁊ conei: Sed fortasse quȩrit
aliquisquare homosit reparatus
pocius quã diabolus lapsus
Cui res pondendum hominem non tantũ
deliquisse : quantũ diabolũ ille enĩ
di ab olo suadente peccauit.: Diabolus
uero nullo suadente. suꝑbiendo cor¬
ruit: homo quoq quit corpus habebat.
manducare indi gebat. diabolus uͦ
quia spiritus .ẽ. totus in excusabilis ẽ:
F uit ⁊ tercia causa: Uidelicet. qui a
homo nec dum uenerat ad locũ ubi¬
& naliter cũ dõ regnaturus erat:
sed in para dyso terreno morabatur.
de quotranferendus erat incȩlum
cõpleconumero electoꝵ diabolus
autẽ incȩlo iam erat collocatꝰ: Ut
misericorsfier& et fidelis pontifex
addm̃ utrȩꝓpiciaret delicta ppłi
Misericors dicitur amisericoide: uide¬

Expanded text:
assimilari. Quid est, Per omnia? id est, eduassimilari. Quid est, Per omnia? id est, educatus crevit, esuriit, passus est, ac mortuus: per omqui hujusmodi conditioni subjecti sunt et connexi. Sed fortasse quaerit aliquis, quare homo sit reparatus potius quam angelus lapsus? Cui respondendum est, hominem non tantum deliquisse, quantum diabolum. Ille enim diabolo suadente peccavit, diabolus vero nullo suadente, sed superbiendo corruit. Homo quoque, quia corpus habebat, manducare indigebat: diabolus autem, quia spiritus est, totus inexcusabilis est. Fuit et tertia causa, videlicet quia homo necdum aeternaliter cum Deo regnaturus erat, sed in paradiso terreno morabatur, de quo transferendus erat in coelum, completo numero electorum; diabolus autem in coelo jam erat collocatus. Ut misericors fieret, et fidelis pontifex ad Deum, et ut propitiaret delicta populi. Misericors dicitur a misero corde, vide
Abbreviated transcription (Latin):
amplius hunc sensũ uolens ostendere
unde partici paret eis. idicit:
Nus quam id .ẽ. nullo loconeq incȩlo
neq in t̾ra angelicã creaturã assumpsit:
sed corpus humanum. desemine abrahȩ
as sumpsit: Quib: uerbis fau& illis
blandiendo : quod semen illorum assũp¬
serit : Quia ergo homo redimendus
erat morte filii dĩ non angłs: id circo
non angelicã niturã assup̃sit quȩ mortẽ
non potest pati: sedhumanã inquamori
potuis set : Nec ẽ angłistanta dignitas
collata ut in una persona eoꝵ nactura
filiusde coniungeretur : quã dignita¬
tẽ ⁊ honorẽ humanȩ naturȩ diuina
grã cõtribuit. ut ds̃ i homo una esset
ꝑsona : Et quare dixit ad prehendit:
quod pertinet adfugientem
Quianos quasi recedentes ase ⁊ longe
fugientes in secutꝰ ad p̃hendit:
Unde debuit ꝑ omĩa similari fribus:
ꝑhac inquid ratione qui non assũpsit
angelicam naturam sedhumanã dese¬
mine abra hȩ debuit ꝑ omĩ a fratrib

Expanded text:
amplius hunc sensum, volens ostendere unde participaret eis, et dicit: Nusquam, id est in nullo loco, neque in coelo, neque in terra angelicam creaturam assumpsit, sed corpus humanum de semine Abrahae assumpsit. Quibus verbis favet illis blandiendo, quod semen illorum assumpserit. Quia ergo homo redimendus erat morte Filii Dei, non angelus, idcirco non angelicam naturam assumpsit, quae mortem non potest pati, sed humanam in qua mori potuisset. Nec angelis tanta est dignitas collata, ut in una persona eorum naturae Filius Dei conjungeretur: quam dignitatem et honorem humanae naturae divina gratia contribuit, ut Deus et homo una esset persona. Et quare dixit: Apprehendit, quod pertinet ad fugientem? Quia nos quasi recedentes a se, et longe fugientes insecutus apprehendit. Unde debuit per omnia assimilari fratribus. Pro hac inquit ratione qua non assumpsit angelicam naturam, sed humanam de semine Abrahae, debuit per omnia fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
dubitauer̃ qđ non potuissce eos dñs
inducere in t̾rã reꝑmissionishi
et uidemus idẽ intelligimꝰ qm̃non
potuer̃ intrare in requiem ipsius:
rimeamus ergo ne forte relicta pol¬
licitacione intro eundi in requiem
ipsius. ex istimet᷑ aliquis ex uobis
de ẽẽ:: Timeamꝰ inquit ꝑdictionẽ
redd&e unicuiq scđm operas ua:
Nefortere licta et neglecta pollicita¬
cione fidei quã⁊o dedimꝰ inbaptis¬
mate. intro eundi in requiem patrie
caelestis : reuertamur iterũ ado pera
inficdelitatis quȩ abdicduimus corãmultis
testibi potest etde illa pollicione intel¬
ligi. quã dns̃ promisit nobis dicens:
Discite a me quiamitis sũ et humilis corde:
etinuenietis. requiem animab: uris
spopondlimus nos intraturos in eam
tpr̃ baptismatis: Quã obrẽ laborate
ne existimae ur aliquis ex uobis de ẽẽ
ab illo regno: hocest nealiquis urm̃
minus dignus inueniatur introeundi
in requiemdi: Loquit᷑ aut̃ hic apłs

Expanded text:
eos Dominus inducere in terram repromissionis. Et videmus, id est intelligimus, quoniam non potuerunt intrare in requiem ipsius iCAPUT IV. Timeamus ergo ne forte relicta pollicitatione introeundi in requiem ipsius, existimetur aliquis ex vobis deesse. Timeamus, inquit, perditionem reddet unicuique secundum opera sua, ne forte relicta et neglecta pollicitatione fidei, quam Deo dedimus in baptismate introeundi in requiem patriae coelestis, et revertamur iterum ad opera infidelitatis, quae abdicavimus coram multis testibus. Potest et de illa pollicitatione intelligi, quam Dominus promisit nobis dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde et invenietis requiem animabus spopondimus nos intraturos in eam tempore baptismatis. Quamobrem laborate, ne existimetur aliquis ex vobis deesse ab illo regno, hoc est, ne aliquis vestrum minus dignus inveniatur introeundi in requiem Dei. Loquitur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
obduretur aliquis urm̃ fallatia
peccatͥ: Id ÷ desperatione decipiente
peccato infidelitatis. quasi ꝑpoeniten¬
tiam non possit ꝓmereri indulgen¬
tam: Ille enim quisatis ꝑfecte non
credit: solet plerumq in despera¬
tionem ruere Redditq causam.
quare nemodebeat desperare
deuenia dicens: Par titipes enim xp̃i
effectisumus Quid est participes
xp̃i effectisumus. ⁊ xpoparticipamur
et conuingimur : ut pote unũ cũ illo
existentes Si quidẽ in hoc participam᷑
illi : quia ipse caput nrm̃ & nos membra
illius quo heredes et concorporales illi
scđm spiritalẽ hominẽ quicreatus est
in ipso: Ineo & iam participamur illi :¬
ꝗacorpus et san uguinẽ ẽĩ sũ mimus
ad redẽptionẽ nr̃am: Qua propt̃ ñ est
desperandũ Si. tamen iniciũ
sub stancie eiꝰ. usq ad finẽ firmũ retine

Expanded text:
obduretur aliquis vestrum fallacia obduretur aliquis vestrum fallacia peccati, id est desperatione, decipiente peccato infidelitatis, quasi per poenitentiam non possit promereri indulgentiam. Ille enim qui salutem perfecte non credit, solet plerumque in desperationem ruere; redditque causam, quare nemo debeat desperare de venia dicens: Participes enim Christi effecti sumus. Quid est participes Christi effecti sumus? Christo participamur et jungimur, utpote unum et in illo exiilli, quia ipse caput nostrum, et nos membra illius, cohaeredes et concorporales illi, secundum spiritalem hominem qui creatus est in ipso. In eo etiam participamur illi, quia corpus et sanguinem ejus sumimus ad redemptionem nostri, quapropter non est desperandum. Si tamen initium substantiae usque ad finem fir