comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
igno crucis mͥaurea lamina uedeꝵ pontificũ
cesit: qͦo olim erat iu fronte micans octauũ¬
decꝰ pontificum: In scͥpta uc̃ ẽ pene ead̾ ineffabilis maieᷤ¬
tas noĩs: Illic .n. erat in effabile nom̃ d̾i: hic ẽ inestima¬
bile myst̾iũ crucis Crux nanq in estimabile signũ ẽ:
admirabilis uirtꝰ ẽ. Crux. spes xp̃ianoꝵ: resurrectio
mortuoꝵ: cȩcoꝵ dux: claudoꝵ bac ulꝰ: destructio suꝑ¬
boꝵ: consoladio pauperũ: sustentatio inopĩr. spes desꝑa¬
torum Crux. regũ magnificentia: sac̾dotũ gła Erux xͥ.
aurȩa lamina sacratiꝰ ornam̃tũ ẽ. Nec st̾ atĩ occurrat.
decꝰ hoc idõ ñ ẽẽ pontificis: qr cũ illo toti qͦ cõmune ẽ
plebi. Nã illa dignitas ht̃ in hoc aliqͥd: qd̾̃ nec inferio¬
ris ordinis sac̃docib cõmune sit Sic N. in fronte sua xͥco¬
laꝵ signifer. hoc uexillũ baiulat: ut in subiecte plebis
frontib soli sacro cͥsmnate ping̾e liceat Sic̃ apłoꝵ erat.

Expanded text:
Signo crucis Christi aurea lamina veterum pontificum cessit, quod olim erat in fronte micans octavudecus pontificum , inscripta nunc est pene eadem ineffabilis majestas nominis. Illic enim erat ineffabile nomen Dei, hic est inaestimabile mysterium crucis. Crux namque inaestimabile signum est, admirabilis virtus est. Crux spes Christianorum, resurrectio mortuorum, caecorum dux, claudorum baculus, destructio superborum, consolatio pauperum, sustentatio inopum, spes desperatorum. Crux regum magnificentia, sacerdotum gloria. Crux igitur aurea lamina sacratius ornamentum. Nec statim occurrant, decus hoc ideo non esse pontificis, quia cum illo toti quoque commune est plebi. Nam illa dignitas habet in hoc aliquid quod nec inferioris ordinis sacerdotibus commune sit. Sic enim in fronte sua Christicolarum signifer hoc vexillum bajulat, ut in subjectae plebis frontibus soli sibi sacro chrismate pingere liceat. Sicut apostolorum erat
Abbreviated transcription (Latin):
icticie. exemplo dñi qͥ ymno dicto eriuit in montẽ oliuaꝵ.
his dũtaxat horis psalmi uetuste auctoritatis anteᷤͤdt̃: & qr
ex eugłio max̾ima sac᷑menta cõmemorant. ⁊ ob hoc eugłi¬
inꝓsalmoꝵ qͦq titulis. ño psalmꝰ cantici. nc̃ canticum
psalmi inuentas: &. ipsa cõmutatid ratione ñ careat:
Om̃iũ in cõmune horaꝵ dignitatẽ reue̾ndã ⁊ hoc in

Expanded text:
itiae, exemplo Domini, qui hymno dicto exivit in montem Olivarum ; his duntaxat horis psalmi vetustae auctoritatis antecedunt, et quia ex Evangelio maxima sacramenta commemorant, et ob hoc evangeliin psalmorum quoque titulis, nunc Psalmus cantici, nunc Canticum psalmi , et ipsa commutatio ratione non careat. Omnium in commune horarum dignitatem reverend
Abbreviated transcription (Latin):
ne aque uiue currant .i. cũ impetu fluant Qs dal¬
maticã ñ nͥ festis dieb induit hoc sig̾cat: qͦd rationẽ
sc̃s aduenit. discipłi portare potuert̃: Nam tunicam eiꝰ¬
modi ex auctoritate bãti ieronimi. rationẽ sig̾care subli¬
miũ: supͣ diximꝰ. Est aũ clausa circa collum ut pectꝰ
sternat puluillũ : qr uideł ad om̃e qͦd loqͥt᷑ eugłiũ: lex
cõpetens suggerit testuoniũ Sũma uͦ reu̾entia debetur
ad audiendũ eugłium qͦd maxime ẽ u̾bum dr̃: qͦd dia¬
conꝰ pͥma uoce quã emittit satᷤ uen̾abilit̾ exigit :
reu̾entes ⁊ religiosi auditores petcũ debent
p̾stare silentium᷑ actenti gͦ ⁊ beniuoli s̃ ilicor & eo
cordib cũsis ⁊uultib. respondent: ꝙ eũ sp̃u tuo:
Statim dociles qͦ reddit. dicendo: Sequentia sc̃i eugłii: Hoc
aũ dicimꝰ ñ qͦd maiestas eugłii dignata sit unꝗꝙͣ. regłis o¬

Expanded text:
ne aquae vivae cum impetu fluant. Quod dalne aquae vivae cum impetu fluant. Quod dalmaticam non nisi festis diebus induit, hoc significat, quod rationem s advenit, discipuli portare potuerunt. Nam tunicam ejusmodi ex auctoritate beati Hieronymi, rationem significare sublimium supra diximus. Est autem clausa circa collum, ut pectusternat pulvillum, quia videlicet ad omne quod loquitur Evangelium, lex competens suggerit testimonium. Summa vero reverentia debetur ad audiendum Evangelium, quod maxime est Verbum Dei, quam diaconus prima voce, quam emittit, satis venerabiliter exigit, reverentes et religiosi auditores petitum debent praestare silentium? Attenti ergo et benevoli sunt illico, et eo cordibus conversi et vultibus, respondent: Et cum spiritu tuo. Statim dociles quoque reddit, dicendo: Sequentia sancti Evangelii. Hoc autem dicimus, non quod majestas Evangelii dignata sit unquam regulis o
Abbreviated transcription (Latin):
nuntio: Bone qͦ opinionis se eẽ nouer̃t qͥ hoc bonum
signũ: locum ipsũ asꝑgit in qͦ legendũ est eugłium:
Qui locꝰ si sit dies festiuus qnͣ solet ꝯuenire ppłs. eminen¬
tior ẽ: ut ex ipso statu cõmoneat᷑ diaconꝰ. qd̃ is qͥ sursum
ad dum̃ desidem inuitat ppłm stare debeat in loco iur¬
tutum: iuxta illuo: supͣ montẽ excelsũ ascende tu qͥ¬
eugłizas syon. Quã eiꝰ fortitudinẽ ⁊ stola p̾dicat: q̃ suꝑ hu¬
merũ posita. inde usq ad succinctionẽ lumboꝵ deduci¬
tur: inuuens qͦo fortitudinẽ ad uocẽ exaltandã t̃c habe¬
at si fortis sit ad oꝑandũ: & suoc inctꝰ contͣ pugnas
libidinum: Euglica nanq p̾dicatio que ẽ fons horto¬
rum. puteus aquaꝵ uiuentium. non fluit impetu
aliunde nͥ de libano .i. de corde casto ⁊ de ore candido: qr
sordes uitioꝵ dũ ꝯscientiã coartant. os qͦ angustant:

Expanded text:
nuntio. Bonae quoque opinionis se esse noverunt qui hoc bonum nuntio. Bonae quoque opinionis se esse noverunt qui hoc bonum signum, locum ipsum aspergit in quo legendum est evangelium. Qui locus si sit dies festivus, quando solet convenire populus, eminentior est, ut ex ipso statu commoneatur diaconus, quod is qui sursum ad Dominum desidem invitat populum, stare debeat in monte virtutum juxta illud: « Supra montem excelsum ascende tu, qem . » Quam ejus fortitudinem et stola praedicat, quae super humerum posita, inde usque ad succinctionem lumborum deducitur, quod fortitudinem ad vocem exaltandam tunc habeat, si fortis sit ad operandum, et succinctus contra pugnas libidinum, evangelica namque praedicatio quae est « fons hortorum, puteus aquarum viventium , » non fluit impetu aliunde, nisi de Libano, id est de corde casto et de ore candido, quia sordes vitiorum, dum conscientiam coarctant, os quoque angustant,
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ luctũ penitentie: Et sũmoꝑe nidentes expͥm̃e magni¬
tudinẽ ꝯsolationis. q̃ reposita ẽ his qͥ n̾e lugent: iubila¬
nius mag̃ qͣ. canimꝰ: Unaniq breuem digni sermonis
sillabam. in plures neumias neumaꝵ distinctioẽs ꝓtͣhi¬
mus: ut iocundo auditu mens atconita impleat᷑. ⁊
sedendo sig̃cans: cui uicto temptatore sedenti et
git tandẽ ad altare accedens: ita ut oportune ueniat
ꝑ iohem de deserto rediens. ut doceat ipse: & discipło ᷤ
suos eligens inittat ad p̾dicandum: Mittit nanq sac̾
Legem .N. ⁊ ꝓpħas: inuisibilis inuisibilit̾ misit: Apłos
aũ ÷ eugłistas quoꝵ diaconꝰ ꝑsonam gerit: uisibiliˢ
factus ⁊ scãm eccłam sponsam uideł suã oscłans oscło
oris sui: uisibilit̾ misit ⁊ docuit: Accipit diaconus
textum sc̃i eugłii: qͦd baiulans ad lectriciũ efficit᷑ pes
xp̃i Precedt̃ ceroferarii cũ thuribulo: ꝑ que sig̃cant᷑
gaudiũ ⁊ bona opinio Gaudiũ .N. semꝑ est in bono

Expanded text:
gnitudinem consolationis, quae reposita est illis, qui nunc lugent, jubilamus magis quam canimus, unamque brevem digni sermonis syllabam 15 in plures neumas, vel neumarum distinctiones protrahimus, ut jucundo auditu mens attonita repleatur, et sedendo significans, cui victo tentatore, sedenti et git tandem ad altare accedens, ita ut opportune veniat, de deserto rediens, ut doceat ipse, et discipulos suos eligens, mittat ad praedicandum. Mittit namque saceLegem enim et prophetas invisibilis invisibiliter misit; aposam gerit, visibilis factus, et sanctam Ecclesiam, sponsam videlicet suam osculans osculo oris sui , visibiliter misit et docuit. Accipit diaconus textum sancti Evangelii, quod bajulans ad lectricium, efficitur pes Christi. Praecedunt ceroferarii cum thuribulo, per quae significantur gaudium et bona opinio. Gaudium enim semper est in bono
Abbreviated transcription (Latin):
uł stole. ł cuiꝰsibet sacre uestis ꝑseu̾antiã significant
coꝵdẽ bonoꝵ oꝑum: ł cõpletionẽ moꝵ: qr fimbria
ẽ ult̾ior pars uestis. His fimbͥis głosa in psalmo cir¬
cũ amicta ẽ filia regis: sic̃ talari tunica filiꝰ accrescenᷤ
⁊ decorus erat int̾ fr̃s suos ioseph xxxiii. De gradali.
radale ad penitentie respicit lam̃tum: cantus

Expanded text:
e vestis perseverantiam significant eorumdem bonorum operum, vel completionem morum, quia fimbria est ulterior pars vestis. His fimbriis gloriosa in psalmo circumamicta est filia regis , sicut talari tunica filius accrescens et decorus erat inter fratres suos Joseph . CAPUT XXXIV. De graduali. Graduale ad poenitentiae respicit lamentum, cantus
Abbreviated transcription (Latin):
catholica Nam barba aaron qͥ int̾p̾tat᷑ mons fortitu¬
in apłos qͣsi in barbã: dem̃ in totam eccłam: & usq in ex¬
trema m̃bra eccłe qͣsi in horã uestim̃ti descendit Casu
huic aũ suꝑducit᷑ ⁊ ori eiꝰ apte circũponit᷑ amictꝰ quo
añ capt̃ sac̾dotis tegebat᷑. quẽ nubem humanitatis
eiꝰ in qua latuit diuinitas sig̃care ia diximꝰ: qr ui

Expanded text:
catholica. Nam barba Aaron, quod interpretatur mons fortitucatholica. Nam barba Aaron, quod interpretatur mons fortituin apostolos quasi in barbam, deinde in totam Ecclesiam, et usque in extrema membra Ecclesiae, quasi in oram vestimenti descendit. CasulHuic autem superducitur, et ori ejus apte circumponitur amictus, quo ante caput sacerdotis tegebatur. Quem, nubem humanitatis ejus, in qua latuit divinitas, significare jam diximus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ subiit: Nam qd̾ cũ magna reu̾entia cogitandũ ẽ.
obedient̾ passus ⁊ mortuus ẽ filiꝰ dĩ Causam qͥppe mor¬
talitatis scił pecem. nec origine ꝯtraxit nec actu ad¬
misit: & iccirco morti nil debuit S dedit illi cali¬
cem pat̾ ñ iudex. amore ñ ira: uoluntate ñ neces¬
sitate: gra ñ uindicta E sic̃ iacob liber ⁊ ingenu¬
us. p̃cepto patͥs ysaac ⁊ matͥs ꝯsilio rebecce parens
seruiuit laban ut rachel ⁊ liam in ꝯiugiũ ducet: sic
filiꝰ dĩ p̃cepto patͥs ⁊ ꝯsilio sp̃s scĩ obediens seruiuit in¬
undo : subiectis humeris eiꝰ pecc̃a portando: ut syna¬
gogã de iudeis. ⁊ eccłam de gentib assum̾et Cũ gͦ sa¬
cerdos stolam accipit: meminisse debet ⁊ scire: qͥa
gͣnde iugũ licet suaue: grande onus licet leue suꝑ
se tollit: xxI. De casula caro¬
unguentũ qd̃ ẽ incapite: pͥmum descendens inbar¬
bain ipsiꝰ aaron: Quod ẽ. illud uestim̾tũ: Sc̃a eccła

Expanded text:
entia cogitandum est obedienter passus et mortuus est Filius Dei , causam quippe mortalitatis, scilicet peccatum nec origine contraxit, nec actu admisit, et idcirco morti nil debuit. Sed dedit illi calicem Pater, non judex; amore, non ira; voluntate, non necessitate gratia, non vindicta. Et sicut Jacob liber et ingenuus, praecepto patris servivit Laban, ut Rachel et Lyam in conjugium duceret , sic Filius Dei, praecepto Patris et consilio Spiritus sancti obediens, servivit mundo, subjectis humeris ejus peccata portando, ut Synagogam de Judaeis et Ecclesiam de gentibus assumeret. Cum ergo sacerdos stolam accipit, meminisse debet et scire, quia grande jugum, licet suave, grande, licet leve, super se tollit . CAPUT XXII. De casula. Cunguentum, quod est in capite, primum descendens in barbam ipsius Aaron . Quod est illud vestimentum? Sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
obnubit. donec suꝑ os casule illum reuoluat. ⁊ uelut
brum ẽ ꝑsonã gerit. Qui dũ amictu caput suũ
si legimꝰ angłm fortẽ descendisse de celo. amictũ nube
Et in ysaia Ecce dñs ascendet suꝑ nubẽ candidam:
Ueniens n ad saluationem mundi dĩ filiꝰ. angłs mag¬
ni ꝯsilii. nube amictꝰ ẽ: dũ diuinitatẽ suã que est
caput ⁊ pͥncipium in nr̃a carne abscondit: Hoc gͥ
me distans a tunicis pelliceis que de mortuis
animalib fiunt qͥb pꝰ pecẽm uestitꝰ ẽ adam. ut¬
pote nichil mortis hũs s tota candida⁊ nouam¬
uitam sac̃dotii eiꝰ designat quã docuit ⁊ in baptismo

Expanded text:
obnubit, donec super os casulae illum revolvat, et velutobnubit, donec super os casulae illum revolvat, et velutbrum est, personam gerit. Quidam amictu caput suum si legimus angelum fortem descendisse de coelo, amictum nube ; et in Isaia: « Ecce Dominus ascendit super nubem candidam . » Veniens enim ad salvationem mundi, Dei Filius, Angelus magni consilii, nube amictus est, dum divinitatem suam, quae est caput et principium, in nostra carne abscondit. Hoc ergo me distans a tunicis pelliceis, quae de mortuis animalibus fiunt, quibus post peccatum vestitus est Adam , utpote nihil mortis habens, sed tota candida, novamvitam sacerdotii ejus designat, quam docuit et in baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
N habitu sac̾dotali nichil ẽ qͦd uacet habitu sac̾dotũ.¬
a ratione: Apd̃ uet̾es qͦq constitit: sicut beatꝰ iero¬
nimꝰ scͥbens ad fabiolam ẽ testis Apd̃ nos gͦ. qͣnto
sac̾dotium ꝙͥ uet̾i sac̃dotio digniꝰ ẽ: tanto in habitu
sac̾dotali causas hab̾e ꝓbat᷑ digniores: Iui n sacras
uestes scdm colorẽ. mat̾iam. positionemq cuiꝰq ad
iiͦIi. elem̃ta mundi÷ ad duo hemisꝑia celi parteq
zodiaci. ipsũq celũ referentes: ad ultimum in
auri lamina q̃ in fronte pontificis erat inscp¬
tum hñs ineffabile di nom̃. ħ sig̃cari uolentes qd omĩa
que subtͣs dĩ arbitͥo gub̾nent᷑ iustũ eẽ cõmemorabãt
isrł s ⁊ ꝓ uniu̾so mundo rogaret: liçet nr̃i ⁊ beatus
ieronimus iuxta morem suum. in his qͦ sp̃ualis indelligñ¬
tie uela pand̾e soleant: Qñ gͦ nec uet̾a ratione caruer̃t:
nos exemplaria celestium suꝑgͥssi: ipsa potiꝰ in uero
sacerdotio celestia ꝯtemplemu xyiii. De amictu

Expanded text:
n habitu sacerdotali nihil esse quod vacet a ratione, apud veteres quoque constitit, sicut beatus Hieronymus scribens ad Fabiolam testis est. Apud nos ergo quanto sacerdotium Christi veteri sacerdotio dignius est, tanto in habitu sacerdotali causas habere probatur digniores. Illi enim sacras vestes secundum colorem, materiam positionemque cujusque ad quatuor elementa mundi, ad duo hemisphaeria coeli partesque Zodiaci, ipsumque coelum referentes, ad ultimum in auri lamina, quae in fronte pontificis erat, inscriptum habens ineffabile Dei nomen , hoc significari volentes, quod omnia quae subter sunt, Dei arbitrio gubernentur, justum esse commemorabant,  sed et pro universo mundo rogaret, licet nostri et beatus Hieronymus, juxta morem suum, in his quoque spiritualis intelligentiae vela pandere soleant. Quoniam ergo nec vetera ratione caruerint, nos exemplaria coelestium supergressi, ipsa potius in vero sacerdotio coelestia contemplemur. CAPUT XIX. De amictu.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃i: qͦ diues ⁊ ornatꝰ ad eccłam suã descendit filiꝰ d̾i :
qd̃q credentib inse ꝑ multas ⁊ diffẽntes donationes scđm
beneplacitũ suũ distribuit: alii danssermonẽ sapĩe: alii
sermonẽ scientie. ⁊ cetͣa: Haꝵ diuisiones gr̃aꝵ inuisibiles.
imitat᷑ uisibilit̾ utpote.xͥ uicariꝰ cãtholicꝰ pontifex: ꝑ sa¬
eroꝵ diuisiones ordinũ. ponens qͦsoã in eccła sac̾dotes:
aliõsidiaconos⁊ cet̃os sacͥ altaris officiales: Latiꝰ autem
sig̃catio p̃dicti extendit᷑ anuli qr dũ om̃i eccłe sanam
doetͥnam ⁊ fidẽ integrã p̾dicat: uelut oppigneratam

Expanded text:
ndit Filius Dei, quodque credentibus in se per multas et differentes donationes secundum beneplacitum suum distribuit, alii dans sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae , etc. Harum divisiones gratiarum invisibiles imitatur visibiliter, utpote Christi vicarius, catholicus pontifex, per sacrorum divisiones ordinum, ponens quosdam in Ecclesia sacerdotes, alios diaconos, et caeteros sacri altaris officiales. Latius autem significatio praedicti extenditur annuli, quia dum omni Ecclesiae sanam doctrinam et fidem integram praedica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa. ẽunica quã subt̾ casulã ht̃ pontifex. in uet̾i
sac̾dotio coloris erat iacintin: tintinnabulis ⁊ malis pu¬
nicis in inferiori parte pendentib: ut totꝰ uocalis ince¬
deret pontifex ne moreret᷑. Sig̾cat aũ ut ieronimꝰ ait
rationẽ sublimiũ. que ñ patet om̃ib as maioribꝰ atq¬
ꝑfectis. Hanc habuer̃t moyses ⁊ aaron ⁊ ꝓpħe: om̃sq¬

Expanded text:
a. Tunicam quam subter casulam habet pontifex, in veteri sacerdotio coloris erat hyacinthini, tintinnabulis, et malis punicis inferiori parte pendentibus, ut totus vocalis incederet pontifex, ne moreretur . Significat autem, ut Hieronymus ait, rationem sublimium, quae non patet omnibus, sed majoribus et perfectis. Hanc habuerunt Moyses, et Aaron et
Abbreviated transcription (Latin):
s u̾bũ dĩ ⁊ tabulas testam̃ti: qr in ipso s̃ om̃s thesauri
sapĩe ⁊ scientie absconditi: ⁊ uuga sac̾dotalis ⁊ regie
ul destructo deduc̃ in ierłm: ⁊ collocat in tab̾nacło
celi qͦd ipse tetendit Quod respicieus eccła. diebꝰ ꝓxi¬
mis sc̃e resurrectionis eremplo pͥoris ppli se se erettat
ad concinendũ suo đđ: dũ hoc responsoriũ cantat:
Decantabat ppłs in isrł. alła. Canit gͦ uniu̾sa multi¬
tudo iacob legitime: & ipse dd̃ cũ cautorib cycha¬
ram ꝑcutit. in domo dñi Quic qͥd u isrł canit. hoc
magistro. hoc p̾centore: cytharas cordiũ digitis di
ꝑcutiente didicit Ad hoc ꝯcitatꝰ iubilꝰ cordis in uo¬
ces corporeas choriq ꝯcentum. nc̃ gͣuit̾ nc̃ acute
uͥq ⁊ undiq: multiplex ⁊ uuꝰ ab ipso suauit̾ audit᷑
Igͥ ordinẽ altaris. ordinem magne ⁊ int̾minate ra
poris umitatione ipso aꝑiente uł exparte cognosc̾e:¬

Expanded text:
ti , quia « in ipso sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , » et virga sacerdotalis et regiae ul destructo, deducit in Hierusalem, et collocat in tabernaculo coeli, quod ipse tetendit . Quod respiciens Ecclesia diebus proximis sanctae resurrectionis, exemplo prioris populi se excitat ad concinendum suo David, dum hoc responsorium cantat: Decantabat populus in Israel alleluia . Canit ergo universa multitudo Jacob legitime, et ipse David cum cantoribus citharam percutit in domo Domini. Quidquid enim Israel canit, hoc magistro, hoc praecentore, citharas cordium digito Dei percutiente, didicit. Ab hoc concitatus jubilus chordis in voces corporeas chorique concentum, nunc graviter, nunc acute ubique et undique multiplex et unus ab ipso suaviter auditur. Igitur ordinem poris membra, imitationem ipso aperiente vel ex parte cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
aũ humanitatis ds̃. In eo uͦ qd̃ casula cũ sit una ⁊ to¬
ta integra. aptatione manuũ que extensionẽ manu¬
um crucifixi dñi apte depingit. in ant̾iorem & po¬
steriorem parte quodammͦ diuidit᷑: antique eccłe
que passionẽ dñi p̾cessit ⁊ noue q̃ subsequit᷑ signũ ẽ

Expanded text:
 humanitatis Deus . In eo vero quod casula, cum sit una et tota integra, aptatione manuum, quae extensionem manuum crucifixi Domini apte depingit, in anteriorem et posteriorem partem quodammodo dividitur, antiquae Ecclesiae quae passionem Domini praecessi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad crepitũ eaꝵ corrueret iericho & in paralipo¬
menon int̾ cantores nablis archana cantantes. ⁊ int̾ le¬
uitas ꝓ octaua cantantes. c̾cinente ⁊ subsiliente d̾d:
septẽ tubaꝵ clangorem ꝑsonare corã arca fedis dñi:
At nc̃ ad ꝯfitendũ dño.⁊ ad annuntiandũ mane in ĩam
eiꝰ ⁊ u̾itatẽ eiꝰ ꝑ noctẽ enea signa ꝑsonant: & ad omnẽ
hora diuini officii canqͣ. inȩrordio p̃clare orationis
has partes tenent: ut attentos docilesq ⁊ beniuolos
diuine laudis auditores efficiant: Hec gͥ eccłe signa.

Expanded text:
ut ad crepitum earum corrueret Hiericho . Et Paralipout ad crepitum earum corrueret Hiericho . Et Paralipomenon inter cantores, nablis arcana cantantes et inter levitas pro octava canentes, concinente et subsiliente David, septem tubarum clangorem personante coram arca foederis Domini . At nunc ad confitendum Domino et ad annuntiandutem , et aenea signa personant, et ad omnem horam divini officii, tanquam in exordio praeclarae orationis, has partes tenent, ut attentos docilesque ac benevolos divinae laudis auditores efficiant. Haec igitur Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Desponsoria q̃ pꝰ lectiones canimꝰ. nob̾ innuunt sorus¬
dendo: Tristia nãq tͥstib: & leca letis debemiꝰ succine lecti¬
onibꝰ. Siquid̃ neq moris ẽ neq decoris. ut cũ lector tͥstia
dixerit: u̾bi gr̃a. q̃ st̃ penitentie. siue lam̃tũ aliqͦd dñice
passiõis: chorꝰ in responsorio saltet de gudio regni. &
gła resurrectionis. S dũ lector uelut ioħs nͭ mandu¬
cans neq bibens p̾dicat penitentiã: nos itid̃ in respon
dendo ploremꝰ. Et dũ ille uelut filiꝰ hoĩs mauducans &
apte saltemꝰ Quodq uno p̾cinente. tã in his ꝙͣ in ce¬
teris eiꝰmodi chorꝰ ꝯcordit̾ sequit᷑. illud astruit qd̃
instrum̃ta in eccła. qͥb ad laudẽ dei ppłs exci¬
tetur: diuine auctoritatis ⁊ antique ꝯsuetudimiꝰ
est: Nam olim tube. nc aũ campane: diu̾sa qͥd̃ specie.
s ead̾ hñit᷑ ratione. Legimꝰ in leuitico tubas ex iussu
diũ factas: quaꝵ usus eẽt in iubeleo: tante uirtutis.

Expanded text:
esponsoria, quae post lectiones canimus, nobis innuunt sanctdendo. Tristia namque tristibus, et laeta laetis debemus succinere lectionibus. Si quidem neque moris est, neque decoris, ut, cum lector tristia dixerit, verbi gratia, quae sunt poenitentiae, sive lamentum aliquod Dominicae passionis, chorus in responsorio saltet de gaudio regni et gloria resurrectionis. Sed dum lector velut « Joannes non manducans neque bibens » praedicat poenidendo ploramus; et dum lector, veluti Filius manducans, et apte saltamus. Quodque uno praecinente, tam in his quam in caeteris ejusmodi, chorus concorditer sequitur, illud astruit quod instrumenta in Ecclesia, quibus ad laudem Dei populus excitetur, divinae auctoritatis et antiquae consuetudinis est. Nam olim tubae aut campanae, diversa quidem specie, sed eadem habentur ratione. Legimus in Levitico tubas ex jussu Domini factas, quarum usus esset in Jubilaeo , tantae virtutis,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credider̃t: & uisa s̃ corã eis qͣsi deliram̃ta u̾ba hec
Nec solum illa nocte. s & exinde qͦ usq pentecosten cau¬
sam eand̾ in paucitate lectionũ ꝯsid̾ant: qñ p̃dicatoreᷤ
scĩ ⁊ numero plures: ⁊ feruore sp̃s sc̃i facundi factis:¬
uitatis attendentes. integrũ ⁊ sollemuen lectionu
obseruant uumerũ: qr ⁊ si apłi muti fuer̃t: angłoꝵ
alloqͥum. ⁊ ipsiꝰ dñi frequens uisitatio ualde celebris.
re debemꝰ dñm messis ut mittat oꝑarios in mes¬
sem. z ut aꝑiat cor nr̃m in lege sua ⁊ mp̾ceptis
suis: ne sem̃ ubi dĩ qd̃ audit᷑s suiꝰ. aut uolucres comedant:
aut spinc suffocent: aut duricia petre. frustta radice sup
ne ipsũ qͥdem bonũ officium p̾dicandi: sine alicuiꝰ
tuloc̃q sp̃u elatiõis tangat᷑. Et qr qͣsi ꝑ t̾ram ambulat.
zpedes eiꝰ aliqͦ pulu̾e sordidant᷑: iccirco miscđia dĩ indi¬
audiendi u̾bũ dĩ ꝑeamꝰ. Nam ad lectiones quaꝵ infine¬

Expanded text:
non crediderunt, et visa sunt coram eis quasi deliramenta verba haec . Nec solum illa nocte, sed exinde quoque usque ad Pentecosten, causam eamdem in paucitate lectionum considerat, quando praedicatores sancti et numero plures, et fervore sancti Spiritus facundi sunitatis attendentes, integrum et solemnem lectionum observant numerum, quia et si apostoli muti fuerunt , angelorum alloquia, et ipsius Domini frequens visitatio , valde celebris ere debemus Dominum messis ut mittat operarios in messem , et ut aperiat cor nostrum in lege sua et in praeceptis suis , ne semen verbi Dei, quod audituri simus, aut volucres comedant, aut spinae suffocent, aut duritia petrae frustrata radice suppne ipsum quidem bonum officium praedicandi sine alicujus tulumcunque spiritu elationis tangatur. Et quia quasi per terram ambulat, et pedes ejus aliquo pulvere sordidantur, idcirco misericordia Dei indiaudiendi verbum Dei pereamus . Nam et ad lectiones, quarum in fin
Abbreviated transcription (Latin):
ter excitent᷑: & si ñ uincunt sic ut eos exurg̾e cogant
adorandum. ne intrent in teptationem: salte̾ secure
dormire ñ ꝑmictant. Trinũ itaq sollemnis diei classicũ
.i. matutinum. uesꝑtinũ. ⁊ qͦd ad misse pulsat᷑ initiũ sic
imitet᷑ eugłicꝰ p̃dicatoꝵ chorꝰ ut semꝑ p̾dicet lam̃tatio

Expanded text:
ter excitent. Et si non evincunt sic, ut eos exsurgere cogant ter excitent. Et si non evincunt sic, ut eos exsurgere cogant ad orandum, ne intrent in tentationem, saltem secure dormire non permittant. Trinum itaque solemnis diei classicum, id est matutinum, vespertinum, et quod ad missae pulsatur initium, sic imitetur evangelicus praedicatorum chorus
Abbreviated transcription (Latin):
te .i. in pͥncipali suo que ẽ mens: fuemq ex ind col¬
ligatum .i. uinculũ caritatis usq ad infirmos fr̃s qͣsi us¬
q ad t̾ram porrigat: qͦ cõmonitꝰ ꝑsonare. ⁊ os suũ di¬
mini dñi ne taceatis ⁊ ne detis silentiũ ei: & tota die ⁊
tota nocte instans importune ⁊ oportune his qui dor¬
iniunt in lectis eburneis. ⁊ lasciuiunt instͣtis suis.
ñ taceat laudare nom̃ dñi: ne usq ad matutinũ .i. usq ad
trem̃dũ d̃i iudiciũ. male pacato ꝯsepulti somno ꝑeant Ad
postremũ illud notandũ: qͦd quẽ admodũ ex tp̃re gr̃e plu¬
res p̾dicatores missi crebriꝰ theologicis ꝯcrepant symbo¬
lis. hñtes donationes scd̃ gr̃am q̃ eis data ẽ differentes:
ita signa p̾dicta qͣntitate ⁊ sono differentia: qͦtiens aliqͣ
donationis eugłice festua cõmemoratio fit tumultuo¬
siꝰ tinuiunt ⁊ ꝑtonant crebriꝰ. ⁊ ꝓductiꝰ reboant: ut

Expanded text:
id est in principali suo, quod est meus, funemque exinde colid est in principali suo, quod est meus, funemque exinde colligatum, id est vinculum charitatis, usque ad infirmos fratres, quasi usque ad terram porrigat, quo commonitus, personare, et os suum dimini Domini, ne taceatis et ne detis silentium ei, et tota die et tota nocte , » instans opportune, importune , his qui dormiunt in lectis eburneis, et lasciviunt in stratis suis , non taceat laudare nomen Domini, ne usque ad matutinum, id est usque ad tremendum Dei judicium male peccato consepulti somno peccant. Ad postremum illud notandum, quod quemadmodum ex tempore gratiae plures praedicatores missi, crebrius theologicis concrepant symbolis, habentes donationes secundum gratiam, quae data est eis , differentes ita signa praedicta quantitate et sono differentia, quoties aliqua donationis evangelicae festiva commemoratio fit, tumultuosius tinniunt, et pertonant crebrius, et productius reboant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lestem ierłm. ⁊ multoꝵ miliũ angłoꝵ frequentiã. ⁊ ad
futurũ dei iudiciũ ppłm inuitant ⁊ p̾parant: & mag¬
intudinẽ rei. mnagnitudine dicendi qua posst̃ expͥm̾e
contendt̃ : ut repositas intͥnsecꝰ aures cordis ꝑcellere:
sensũq surdi auditoris ad audiendũ flectere ⁊ uinc̾e
contendant: Quanuis ad potiora festinet oratio: p̃tere¬
undũ tñ ñ ẽ quomͦ pͣdicator ꝑfectꝰ. hce signi quadã si¬
militudine formet᷑ Duriciam metalli fortitudine m̃tͦ.
plectrũq ferreũ qͦ sonꝰ elidit᷑. ꝯstantia sermonis imi¬
tetur. Ecce dedi ait dñs faciem tuam ualentiorem
⁊ ut adamantẽ & silicem faciem tuam: fugiens qͦ t̾re¬
nam habitationẽ ⁊ dicens. nr̃a auͭ ꝯu̾satio in ceł ẽ. sur¬
sum cor suspendat: pendensq de tͦre fortitudinis que
stat contͣ faciem iniuici: specłatorẽ se memin̾it po¬
situm ẽẽ domui isrł. Gestet aũ lignũ crucis in capi

Expanded text:
 frequentiam , » et ad futurum Dei judicium populum invitant 10 et praeparant, magnitudinem rei, magnitudine dicendi, qui possunt, exprimere contendunt, ut repositas intrinsecus aures cordis percellere, sensumque surdi auditoris ad audiendum flectere et vincere contendant. Quamvis ad potiora festinet oratio, praetereundum non est quomodo praedicator perfectus hujusce signi quadam similitudine formetur. Duritiam plectrum ferreum quo sonus eliditur, constantiam sermonis imitatur: Ecce dedi, ait Dominus. frontem tuam duriorem t ut adamantem et silicem faciem tuam . Fugiens quoque terrenam habitationem et dicens: Nostra conversatio in coelis est ; sursum cor suspendat, pendensque de turre fortitudinis, quae stat contra faciem inimici , speculatorem se meminerit positum esse domui Israel . Gestet autem lignum crucis in capite,
Abbreviated transcription (Latin):
Et si uen̾it in scd̾a uigilia: & si in t̾cia uigilia uen̾it. ⁊¬
ita inuenerit: beati s̃ serui illi Tc̃ legendi atq canen¬
di officia que ad edificandã eccłam instituta s̃ nume¬
rosiꝰ ꝯcrepant. ut nos p̾paremꝰ ad aꝑiendũ dũo quac̃q
hora pulsauerit ÷ ad modũ duaꝵ uet̾is testam̃ti cubaꝵ
que admouendũ castͣ crebriꝰ atq concisiꝰ clangere
iusse s̃ Ipsa aũ lectionũ plurilitas: ñ ead̃ ui om̃t or

Expanded text:
et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia, et ita invenerit, beati sunt servi illi . » Tunc legendi atque canendi officia, quae ad aedificandam Ecclesiam instituta sunt, numerosius concrepant, ut nos praeparemus ad aperiendum Domino, quacunque hora pulsaverit , ad modum duarum Veteris Testamenti tubarum, quae ad movendum castra crebrius atque concisius clangere jussae sunt . Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uodieus decp̃re gr̃e materiam laudis sumptã
ipsis ũ flectimꝰ horis: stando ꝓfitentes lib̾catẽ ⁊ gram que
colli ur̃i qͥ eramꝰ curui iugũ ferreũ ꝯfregit: ut in cedẽ¬
inus recti Tc̃ ⁊ uigilias intͥb disꝑtimꝰ nocturnis: ut ũ
solũ u̾bo s ⁊̃ facto. tres uigilias p̾diceniꝰ. De qͥb dñs ait

Expanded text:
uoties de tempore gratiae, materiam laudis sumptam ipsis horis non flectimus, stando proferentes libertatem et gratiam , quae colli nostri, qui eramus curvi, jugum ferreum confregit , ut incederemus recti . Tunc et vigilias in tribus dispartimur nocturnis, ut non solum verbo, sed etiam facto, tres vigilias praedicemus, de quibus ait
Abbreviated transcription (Latin):
re cepit ⁊tede: factꝰq in agonia ꝓlixiꝰ orauit. ⁊ sangͥneas
guitas ꝓsit᷑o corꝑe sudauit: torcular t̾c solꝰ calcans: & in
fut᷑o sangͥneu martyrũ ꝓse fundendũ p̾signans: Iteq il¬
lud de resurrectione eiꝰ. qͦd postqͣ fec̾at pacẽ int̾ dm̃ ⁊ ho¬
mines legatꝰ fidelis: rediens eugłirauit nob̾. stans in medio
nificentiꝰ instituit Nam dñs nr̃ media nocte de uͥgine
natꝰ: itidẽ ut sampson qͦndã obsessꝰ ab allophilis. me¬
dia nocte ꝯfractis portis inferi surrexit a mortuis Media
nichilominꝰ uocte uent᷑s asserit᷑: in similitudinẽ egyptii
temporis qñ pascha celebratũ ẽ ⁊ ext̾minator uenit. ⁊ dñs
suꝑ tab̾nacła tͣnsiuit: & in typum nr̃aꝵ frontiũ. sangͥne
diũ dimitt̾e ñ liceat ppłos. expectantes aduentũ xͥ: ⁊ pꝰꝗͣ.

Expanded text:
re , » factusque in agonia, prolixius oravit, et sanguineas guttas prostrato corpore sudavit , torcular tunc solus calcans , et in futuro sanguinem martyrum pro posse fundendum praesignans. Itemque illud de resurrectione ejus, quod priusquam fecerat pacem inter Deum et homines , legatus fidelis rediens evangelizavit nobis, stans in medio nificentius instituit. Nam Dominus noster, media nocte de Virgine natus ; itidem, ut Samson quondam obsessus ab Allophylis , media nocte confractis portis inferi surrexit a mortuis . Media nihilominus nocte venturus asseritur , in similitudinem Aegyptii temporis, quando pascha celebratum est, et exterminator venit, et Dominus super tabernacula transiit, et in typum nostrarum frontium sanguine dium dimittere non liceat populos exspectantes adventum Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
merito differt̃: Nam ex uet̾i qͦq testam̃to: antiquã ut iam¬
dictũ ẽ auctoritatẽ tͣhunt: Nec .n. nichil mom̃ti hab̾e debu¬
it in his antiqͥtas illa matutini ⁊ uesꝑtini sacͥficii⁊ & ut supͣ
repetani. immolatio paschalis agni que fiebat in uesꝑa: cẽ
illud qd̃ fiebat in uigilia matutina qua respex̃ dñs super
castra egyptioꝵ ⁊ int̾fecit ȩxercitũ eoꝵ⁊ & subu̾tit rotaᷤᷤ

Expanded text:
m ex Veteri quoque Testamento, antiquam, ut dictum est, auctoritatem trahunt. Nec enim nihil momenti habere debuit in his antiquitas illa matutini et vespertini sacrificii, et, ut supra repetam, immolatio paschalis agni, quae fiebat in vespera , et illud quod fiebat in vigilia matutina, quia respexit Dominus supra cast
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. hoc insinuat ⁊ ut in uuo mag̃ extendant᷑. Mer
emplo iacob cũ dĩo luctantes elaudic̾ent: soił minꝰ
oꝑautes ut ampliꝰ mneditart queaut: hi qͥ fideni tͥnitas¬
tis mundõ ꝗͣ dr̃afidõ p̾dicaut: Nanun utͦq ordine.:
pluralitas lectionũ pluralitatem sig̾cat᷑ p̃dicatoꝵ: qͥ
ex cp̃re grẽ plures in mundũ missi s̃: Siẽ .n ꝓfunda
nocto. gallus rariores atq ꝓ̃dductiores cantꝰ eđ̃e solet:
uicina uͦ die crebriores atq citatiores: sic añ incarnatio¬
nem dñicam pauci ⁊ rari: pꝰ uͦ multi ⁊ crebri p̃cones
uite missi st̃ Paucitat̾ẽ anterioꝵ in tͥb pͥuataꝵ noctiũ

Expanded text:
r tria, duodecim faciunt. Hoc insinuat, ut in uno magis extendantur, et exemplo Jacob, cum Domino luctantes claudicent , scilicet minus operantes, ut amplius meditari queant hi qui fidem Trinitatis mundo quadrifido praedicant. Nam in utroque ordine pluralitas lectionum pluralitatem significat praedicatorum, qui ex tempore gratiae plures in mundum missi sunt. Sic enim profunda nocte gallus rariores atque productiores cantus edere solet, vicina vero die crebriores atque citatiores, sic ante incarnationem Dominicam pauci et rari, post vero multi et crebri praecones vitae missi sunt. Paucitatem a
Abbreviated transcription (Latin):
hec q̃stio.cur d̃s̃ sapsũ hominis euenire ꝑmiserit: cũ est¬
utiq ut omp̃s impedire potuerit. saltẽ ipsũ temptato¬
rem ab ing̾ssu paradisi ꝓcul arcendo: maluitq suam
incarnationẽ humano gen̾i necessariam existers:
ꝙͣ cõpendio serpentẽ ab hominis collocutione abig̾e.
Hoc apłs iudeis scandalũ: gentib aũ ait eẽ stulticiam:
Nos aũsispũ pietatis regim᷑ ut mites simꝰ & idõ que¬
rimꝰ ut inueniamꝰ. scient̾ ꝓfitebun᷑ hoc stultũ dĩ sapi¬
entiꝰ eẽ hoĩb Quod ut ꝓbari possit faciliꝰ: libet priꝰ
rei tante maiestatis aliquã appon̾e similitudinem:
ut quia diuinã iusticiã ł sapientiã in seinet ipsa
radiantẽ infirmi ꝑspicẽ ñ queunt ocłi: tanꝗͣ. in
subiecto specło ꝯtẽplantes: speciosam illam esse
intelligant ꝑ ipsiꝰ imaginem:

Expanded text:
estio: Cur Deus lapsum hominis evenire permiserit, cum utique, ut omnipotens, impedire potuerit, saltem ipsum tentatorem ab ingressu paradisi procul arcendo, malueritque suam incarnationem humano generi necessariam existere, quam compendio serpentem 34 ab hominis collocutione abigere. Hoc Apostolus Judaeis scandalum, gentibus autem ait esse stultitiam; nos autem, si spiritu pietatis regimur, ut mites simus, et ideo quaerimus ut inveniamus, scienter profitebimur hoc stultum Dei sapientius esse hominibus . Quod ut probari possit facilius, libet prius rei tantae majestatis aliquam apponere similitudinem, ut quia divinam justitiam vel sapientiam in semetipsa radiantem, infirmi perspicere non queunt oculi, tanquam in subjecto speculo contemplantes, speciosam illam esse intelligant per ipsius imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ eiꝰ humane nature unitũ est E qͦd ppłs in obe¬
diens de eo qͦd collegerat reseruaũ. nec totũ ut ius¬
sum erat comedit: hoc illud est. qd̾ ñ totũ qͦd acce¬
pit a scĩs ꝓpħis de u̾bo dĩ credẽ uoluit Quod aut̃ de
mnanna reseruatũ ẽ qͣle fuit: Computruit in qͥt: et
scatere cepit u̾mib: Nimirũ hoc ẽ qd̾ usq hodie iudea
de manna comede .i. de u̾bo dĩ credẽ refugit: qr uidel
putredinẽ .i. carnẽ nr̃am assũpsi̾t: & u̾e sit u̾mis qd̾¬

Expanded text:
tionem ejus humanae naturae unitum est. Et quod populus inobediens, de eo quod collegerat, reservavit, nec totum, ut jussum erat, comedit, hoc illud est quod non totum quod accepit a sanctis prophetis de verbo Dei, credere voluit. Quod autem de manna reservatum est, quale fuit? « Computruit, inquit, et scatere coepit vermibus . » Nimirum hoc est quod usque hodie Judaea de manna comedere, id est de verbo Dei credere refugit: Quod videlicet putredinem, id est carnem nostram assumpserit, et vere sit
Abbreviated transcription (Latin):
tes. qui factꝰ ẽ in capt᷑ angłi Uñ ⁊ in bñdictione eiꝰdigniᷤ
oratio talis ẽ. Ds̃ qui ꝑ filiũ tuũ angłarem sc ił lapidem.
caritatis ignẽ tuis fidelib contulisti: ꝓductũ e silice nr̃is
ꝓfuturũ usib nouũ hc̃ ignẽ sc̃ifica. & ct̃. Prudentꝰ qͦ
in ymno suo qͥ cantat᷑ in sabb̃o sc̃o cũ dixiset. lumina
ret fieri hoc ad cõmemorandũ illud. qͦd de lapide . xͦ ꝓce¬
sͥ suminis in xͥ solido corꝑe conditam: qͥ dici stabilem se
uoluit petrã: nr̃is ignicłis uñ genꝰ uenit. li apis sͦ qũe¬

Expanded text:
tes, qui factus est in caput anguli . » Unde et in benedictione ejusdem ignis oratio talis est: Deus, qui per Filium tuum, angularem scilicet lapidem, charitatis ignem tuis fidelibus contulisti, productum usibus, novum hunc ignem sanctifica, etc. Prudentius quoque in hymno suo, qui cantatur in Sabbato sancto, cum dixisset: . . . .ret fieri hoc ad commemorandum illud, quod de lapide Christo procesibi luminis In Christi solido corpore conditam, Qui dici stabilem se voluit petram, Nostris igniculis unde genus venit. Pinguis qu
Abbreviated transcription (Latin):
multi gradiuntur. ad mortem dirigit. et uiatores
suos eo ducit: Sit ergo uia nr̃a angustior. uirtus ex¬
uberantior: trames pressior. fides sublimior: callis
artior. uigor mentis exundans. semitȩ rectȩ: quia
inflexibilia sunt uirtutum uestigia. Unde et salo¬
mon. O qui dereliquerunt semitas rectas: Sit gress̾
ad superiora: quia melius ẽ ascendere. quam descende.¬
re: Deniq sicut lectum ẽ hodie. uȩ his qui descen-¬
dunt in egyptum. non utiq transire in ȩgyptum¬
egyptum criminosum ẽ. sed transire inmores ȩgyꝓ¬
tiorum. transire in eorum ꝑfidiȩ seueritatem. et lu-¬
xuriȩ deformitatem. qui eo transit descendit. Qui
descendit: cadit: Declinemus itaq egyptiũ homi-¬
nem: et non deum: Utiis enim suis etiam ipse
rex egyptiorũ in potestatem datus. cuiꝰ compara¬
tione moyses deus estimatus ẽ. imperans regniᷤ
subiciens sibi potestates. unde ei dictum legimꝰ.

Expanded text:
multi gradiuntur, ad mortem dirigit, et viatores multi gradiuntur, ad mortem dirigit, et viatores suos eo ducit. 904 7. Sit ergo via nostra angustior, virus exuberantior, trames pressior, fides sublimior, callis arctior, vigor mentis exundans, semitae rectae; quia inflexibilia sunt virtutum vestigia. Unde Salomon: O qui dereliquerunt semitas rectas ! 8. Sit gressus ad superiora; quia melius est ascendere. Denique, sicut lectum est hodie: Vae iis, qui descendunt in Aegyptum ! Non utique transire in Aegyptum criminosum est: sed transire in mores Aegyptiorum, transire in eorum perfidiae saevitatem, et luxuriae deformitatem. Qui eo transit, descendit: qui descendit, cadit. Declinemus itaque Aegyptium hominem, et non Deum. Vitiis enim suis etiam ipse rex Aegyptiorum in potestatem est datus, cujus comparatione Moyses Deus aestimatus est, imperans regnis, subjiciens sibi potestates. Unde ei dictum legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
et sicut mertennarios diurnam mercedem querere
atq ut cicadas aiunt aura quadam pasci cupidi¬
tatum: Uere sicut cicadas. qr de die in diem uiuũt
questu rumpuntur suo: Quid enim sunt aliud
homines nullius ponderis. nullius disciplinȩꝰ: nisi
ut uideantur sicut cicades ad mortem nati diurnã.
strepentes magis quam loquentes. qui sub ardore
feruentium cupiditatũ se mulceant cantu sibi no¬
xio. statimq occidant nullum fructum ferentes .ni.¬
chil habentes gr̃e: Horum igitur uiȩ noxiȩ tortuo¬
seq serpentium qui uenenato lapsu corporis sese tͣ¬
hunt. atq in spiram nequitiȩ sese colligunt erigere
non queunt ad cȩlestia: Ingrediamur autem por¬
tas dñi. portas iustitiȩ: quãs iustus qui fuerit in¬
gressus. confitetur dño: Sed hȩc paucorum ingres¬
siõ : Unde dñs ait: Quia angusta porta. et arta est
uia. quȩ ducit ad uitam: et pauci sunt qui inue¬
niunt eam: Lata autem porta. et spaciosa uia. quã

Expanded text:
et sicut mercenarios diurnam mercedem quaerere, et sicut mercenarios diurnam mercedem quaerere, atque, ut cicadas aiunt, aura quadam pasci cupiditatum? Vere sicut cicadas, quia de die in diem vivunt, questu rumpuntur suo. Quid enim aliud sunt homines nullius ponderis, nullius disciplinae, nisi ut videantur sicut cicadae, ad mortem nati diurnam, strepentes magis quam loquentes? Qui sub ardore ferventium cupiditatum se mulceant cantu sibi noxio, statimque occidant, nullum fructum ferentes, nihil habentes gratiae. Horum igitur viae noxiae tortuosaeque serpentium, qui venenato lapsu corporis sese trahunt, atque in spiram nequitiae sese colligunt, et erigere non queunt ad coelestia 6. Ingrediamur autem portas Domini, portas justitiae; quas justus qui fuerit ingressus, confitetur Domino . Sed haec paucorum ingressio, unde Dominus ait, quia angusta porta, et arcta est via, quae ducit ad vitam; et pauci sunt, qui inveniunt eam . Lata autem porta et spatiosa via, qua
Abbreviated transcription (Latin):
themanorum. et semitas saborum. quia confusionẽ
incident. qui in ciuitatib et diuitus habent: Ita et
uos insurrexistis in me. sine misericordia: Unde iuso
uisinere meo timete: Has igitur deuias semitas de¬
dinantium. et illum deficientium puluerem qͥpit̃
suam penitentiam ceciderunt. sepe in deserto derelin¬
quamus: Conuertamur autem et sequamur sapi¬
entiȩ uiam: quam non calcauerunt filii glificantiũ
se et iactantium: nteritio ignorat. mors nescit. qr
deus dirȩxit eam: Abyssus dixit non ẽ in me. mare
dixit non ẽ mecum: S si queris uiam sapientiȩ et
disciplinȩ: colere deum. atq ei subditus ẽe sapientia ẽ
Abstinere autem a peccatis: disciplina ẽ: Ed igitur
nobiscum istius seculi uia iniqua. ẽ temptatio: Im¬
mo ipsa uita hommnis: temptatio ẽ. et exilio. quã ser¬
mo fabularum habitare in luteis domibus. dies et
noctes in lucris ponere. et de lucris semꝑ cogitare:

Expanded text:
Themanorum, et semitas Sabaeorum; quia confusionem Themanorum, et semitas Sabaeorum; quia confusionem incident, qui in civitatibus et divitiis spem habent. Ita et vos insurrexistis in me sine misericordia; unde viso vulnere meo, timete . 4. Has igitur devias semitas declinantium, et illum deficientium pulverem, qui propter suam appetentiam ceciderunt saepe in deserto, derelinquamus. Convertamur autem, et sequamur sapientiae viam, quam non calcaverunt filii glorificantium se et jactantium, quam interitio ignorat, mors nescit; quia Deus direxit eam: Abyssus dixit: Non est in me: mare dixit: Non est mecum . Sed si quaeris viam sapientiae et disciplinae, colere Deum, atque ei subditum esse sapientia est: abstinere autem a peccatis disciplina est. 5. Quid igitur nobis cum istius saeculi via, in qua est tentatio, immo ipsa vita hominis tentatio est, et exilior quam sermo fabularum, habitare in luteis domibus, dies et noctes in lucris ponere, et de lucris semper cogitare,
Abbreviated transcription (Latin):
plebeias opiniones strata quȩdam gregalis conuer¬
sationis detritȩ uiȩ orbitas declinemus uulgaris
semite solum quam currit ille cuius uita leuior cur¬
sore de quo dicitur. transiuit et non uidit: Sed q̃ramꝰ
nobis uiam in eam sermonibus insolentium
inuam operibus imꝑitorum. nullus maculosus
deterat. maculosus scilicet ignauiȩ suȩ sordibus et
fumo iniquitatis oblitus. tenebrisq et parietinis
quibusdam animȩ ruinosus. qui nullam uirtutis
suauitatem gustauerit. aut certe limis eam spectan-¬
dam magis quam directo affectu. et aꝑto sinu m̃¬
tis suscipiendam arbitratus sit: Et quod pleriq a¬
mant qui sibi ficeti atq urbani uidentur pulchri-¬
tudinem sapientie in dedecus uersutiȩ transfigurã-¬
tes. ueram non intuens g̃ram. tanquam in nocte po¬
situs. non credit in die uiuentibus. quia de numero
themanorum et saborum ẽ deficientium et auertẽ¬
tium se aueritate. de quibus dicit iob. Uidete uias

Expanded text:
plebeias opiniones, et strata quaedam gregalis converplebeias opiniones, et strata quaedam gregalis conversationis, ac detritae viae orbitas declinemus, ac vulgaris semitae solum, quam currit ille, cujus vita levior cursore, de quo dicitur: Transivit, et non vidit . Sed quaeramus nobis viam inaccessam sermonibus insolentium, inviam operibus imperitorum, quam nullus maculosus deterat, maculosus scilicet ignaviae suae sordibus, et fumo iniquitatis oblitus, tenebrisque et parietinis quibusdam animae ruinosus, qui nullam virtutis 903 suavitatem gustaverit, aut certe limis eam spectandam magis quam directo affectu, et aperto sinu mentis suscipiendam arbitratus sit: et quod plerique amant, qui sibi faceti atque urbani videntur, pulchritudinem sapientiae in dedecus versutiae transfigurantes veram non intuens gratiam, tamquam in nocte positus, non credit in die viventibus; quia de numero Themanorum et Sabaeorum est deficientium et avertentium se a veritate de quibus dicit Job: Videte vias
Abbreviated transcription (Latin):
cepta. meritoq magnus apud philosophos habi¬
tus equalem ut aiunt uix repperit: Legerat e¬
nim in exodo moysi diuino preceptum ẽẽ oracu
uiȩ deponerent puluerem. qui uiam dñi ambulare
desiderarent: Legerat preceptum eidem moysi. ut mõ¬
tem cum sacerdotibus ascenderet. populus autem de¬
orsum staret. Separauit igitur sacerdotes a populo. et
postea ipsum moysen intra nubem introire precepit:
Udes diuisiones. nichil in sacerdotibꝰ plebeium reqͥri
nichil populare. nichil commune cum studio atq
usu et moribus inconditȩ multitudinis sobriam
a turbis grauitatem. seriem uitam. singulare pondꝰ.
dignitas sibi iundicat sacerdotalis: Quomodo enim
potest obseruari apopulo qui nichil habet secretũ
apopło. dispar amultitudine: Quid inte miret si sua
inte recognoscat. si nichil in te aspiciat. qd̾ ultra se in
ueniat: Si quȩ inse erubescit: in te quem reueren¬
dum arbitratur ofendit: Suꝑgrediamur igitur

Expanded text:
cepta: meritoque magnus apud philosophos habicepta: meritoque magnus apud philosophos habitus; aequalem, ut aiunt, vix reperit. Legerat itaque in Exodo Moysi divino praeceptum esse oracuae deponerent pulverem, qui viam Domini ambulare desiderarent. Legerat praeceptum eidem Moysi, ut montem cum sacerdotibus ascenderet, populus autem seorsum staret . Separavit igitur sacerdotes a populo, et postea ipsum Moysen intra nubem introire praecepit. 2. Vides divisiones? Nihil in sacerdotibus plebeium requiri, nihil populare, nihil commune cum studio atque usu et moribus inconditae multitudinis? Sobriam a turbis gravitatem, seriam vitam, singulare pondus dignitas sibi vindicat sacerdotalis. Quomodo enim potest observaa populo, dispar a multitudine? Quid enim in te miretur, si sua in te recognoscit? si nihil in te aspiciat qveniat, si quae in se erubescit, in te quem reverendum arbitratur, offendat? 3. Supergrediamur igitur
Abbreviated transcription (Latin):
nem in nomine dñi iħu: fac ergobonũ opus: in
illo die mercedem inuenias. et ego inte. et tu in
me requiescamus: Multi messis xp̃i: s pauci ope¬
rarii: Et difficile repperuint᷑ qui adiuuent. uerũ
hoc uetus: sed potens est d inus qui mittat ope¬
rarios in messem suam: Certe in illo ordine mes¬
sium iam pleriq ceperunt credere magisterio tu-¬
o: et doctrina tua: uerbum dei receperunt: Sed qͥ
dedit credentes. et adutores dabit. quo et tibi ex¬
cusandi auferatur necessitas. quod serius nos inui¬
ser et michi crebri tuȩ presentiȩ refundatur
gra. Uale: et nos dilige ut facis:
hitagoricum mandatum in aliqͦ¬
rum scriptis predicari inuenimus
quod illei discipulos suos cominu¬
nem atq usitatam populo ꝓhibue¬
rit ingredi uiam: Sed hoc unde assumpserit
non est incognitum: Nam cum ex populo iu¬
deorum ut pleriq arbitrantur genus duxerit
ex eius disciplina diriuauit etiam magisterii p̃¬

Expanded text:
nem in nomine Domini Jesu . Fac ergo bonum opus, ut in nem in nomine Domini Jesu . Fac ergo bonum opus, ut in illo die mercedem invenias, et ego in te, et tu in me requiescamus. 7. Multa messis Christi, sed pauci operarii; et difficile reperiuntur, qui adjuvent. Verum hoc vetus: sed potens est Dominus, qui mittat operarios in messem suam . Certe in illo ordine Comensium jam plerique coeperunt credere magisterio tuo, et doctrina tua verbum Dei receperunt: sed qui dedit credentes, et adjutores dabit; quo et tibi excusandi auferatur necessitas, quod serius nos inviseris: et mihi 765 crebrior tuae praesentiae refundatur gratia. Vale, et nos dilige, ut facis. hagoricum mandatum in aliquorum scriptis praedicari invenimus, quod ille discipulos suos communem atque usitatam populo prohibuerit ingredi viam. Sed hoc unde assumpserit, non est incognitum. Nam cum ex populo Judaeorum, ut plerique arbitrantur, genus duxerit, ex ejus disciplina derivavit etiam magisterii prae