comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut diligatis in uicem: Qui fratrem suũ quẽ uidet non
diligit dm̃ quẽ non uid& quomodo potest diligere:
quia nec ds̃ uere sine ꝓximo: nec ꝓximus uere diligitur
sine dõ: & paulus: Dilectio ꝓximi malũ non operatur:
Pleni tudo ergo legis ÷ dilectio: dm̃ tame: quitimet dm̃¬
facit bona. quia initiũ sapientiae: timor dñi: Hetimore
dñi omne bonũ nascitur: & ꝑtimorẽ dni: om̃is malitia
hominis: euacuatur: Qui dm̃ tima: diligenter seappec¬
catis custodit: Sic ergo timeamus dm̃ ut diligamꝰeũ :
uni cuiq: homini suo dño fideliter deseruirȩ. siue p̃sentib
sine absentib. Quia quicquid homol it ꝓpt̃ dm̃:¬
nichil ꝑdit: quia ipse relut unicurłm opera ei.
Semꝑ enĩ inuita hominis finis que ritur qualis sit &tremo
tempore uitae su &&: quia define suo unusquisq aut iustisi¬
catur : aut condempnatur : Idõ instantis sine bona quȩ
ceperit unusquisq: ꝑficere contendat: ut ꝑpetuã ad ñõ

Expanded text:
t Joannes: « Qui fratrem suum quem videt, non diligit, Deum quem non videt quomodo potest diligere? » Quia nec Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo; et Paulus: « Dilectio proximi malum non operatur . » Plenitudo ergo legis est dilectio. « Deum timetfacit bona: quia « initium sapientiae, timor Domini . » De timore Domini omne bonum nascitur, et per timorem Domini omnis malitia hominis evacuatur. Quia qui timet Deum, diligenter se a peccatis custodit. Sic ergo timeamus Deum, ut diligamus euunicuique homini suo domino fideliter servire, sive praesentibus, sive absentibus: quia quidquid homo boni undum opera sua. Semper enim in vita hominis finis quaeritur, qualis sit extremo tempore vitae suae: quia de fine suo unusquisque aut justificatur, aut condemnatur. Ideo instantissime bona quae coeperit unusquisque, perficere contendat, ut perpetuam a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sic ÷ uoluntas dĩ : ut bene facientes obmutescere facut
inprudentiũ hominũ ignorantiã ut tã cauti atq tã ꝑfect
in dĩ opere sitis : ut nichil habeant qđ detrahere deuobis
scđm eox malã uoluntatẽ ualeant. Quasi liberi abõni
peccato ꝑuerã poenitentiã & confessionẽ purã : & quasi uelar
habentes malitiae liber tatẽ: Nulla fraus nulla malitiasit
in uobis: Se dño quasi dño digne iustis &e sc̃ĩs operib cũ om̃i
fide & uoluntate deser uire contendite sicut seruidĩ cũ

Expanded text:
t benefacientes obmutescere faciatis imprudentium hominum ignorantiam. » Ut tam cauti et tam perfecti in Dei opere sitis, ut nihil habeant quod detrahere de vobis secundum eorum malam voluntatem habeant, « quasi liberi » ab omni peccato, per veram poenitentiam et confessionem puram, « et non quasi velamen habentes malitiae libertatem. » Nulla fraus, nulla malitia sit in vobis, sed Deo quasi Domino digne justis et sanctis operibus, cum omni fide et voluntate deservire cont
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s honofate: secũdũ unius cuiꝰq dignitatẽ. tã pauperib &̃ miuins
ualentib studiũ macinũ inpendite seruiendi: quia inirsis a pl̃
maxi me honoratur : ut ipse iniuditio dicturus irit. Qued
uni eminimis mas fecistis michi fecistis Nã sequitur:
Frater nitatẽ diligite Ut ipse dñs in euuangło : Om̃s
fr̃s & ꝓximos eẽ ostendit dicens: Om̃s enĩ uos fr̃s estis¬

Expanded text:
 secundum uniuscujusque dignitatem, tamen pauperibus et minime valentibus studium maximum impendite serviendi: quia in ipsis Christus maxime honoratur, ut ipse in judicio dicturus erit: « Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . » Nam sequitur: « Fraternitatem diligite; » ut ipse Dominus in Evangelio omnes fratres et proximos esse ostendit, dicens: « Omnes enim vos fratres estis
Abbreviated transcription (Latin):
utrum diebus anmensibus aut forte & iam et annis ꝑillumꝰ
ignem sit transiturus: & qui modo nec unũ digitum suum in
paruo tempore cũ anima & corpore cruciari Et ideo totis
curibus unusquisq laboret ut & capitilia crimina posset
euadere & ininita peccta ita oꝑibus bonis redimere. ut aut¬
St̃ ab sumere. Ilienĩ qui capitalia peccata cõmitunt sica

Expanded text:
utrum diebus an mensibus, an forte etiam et annis per illum utrum diebus an mensibus, an forte etiam et annis per illum ignem sit transiturus? Et qui modo nec unum digitum suum in parvo tempore cum anima et toto corpore cruciari. Et ideo totis viribus unusquisque laboret, ut capitalia crimina possit evadere, et minuta peccata ita operibus bonis redimere, ut sit absumere. Illi autem qui capitalia crimina committunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
mur & sidõ gr̃as agimꝰ liberamur. Quodita fit si quotiens
maritus aut̃ uxor aut filius moritur uel substanti a nobis
qũde plusquã oportet amamus aufert᷑ licet plus ap̃m quã
ipsam substantiã diligamꝰ. & sinecessitas fuerit malimus ip¬
sam substantiã ꝑdere quã xp̃m negare. Tamen quia sicut
im dixi siplus eã quã debemꝰ diligimus: amittere eam
aut dũ uiuimꝰ aut dũ morim᷑ si negrandi dolore ñ possumꝰ :
purgant᷑ utͥ futuro ignis ille purgatorius aut ñ inueniat
aut certe parũ inueniat quod exurt. Si aut̃ nec intri¬
bulationib: dõ gr̃as agimꝰ nec bonis oꝑib: peccata ipsa re¬
demimus tamdiu in illo purgatorio moras habebimꝰ quã¬
diu supradicta minuta peccata tam quã ligna & fenum¬
gatorius ignis durior erit : ꝗͣ quicquid potest pȩnarum¬
dedie iudtti seriptum sit. quod erit dies unus tamquam mille
arinia mille anni tãquam diesurus. Vnde scit unus quisq

Expanded text:
mur; et si Deo gratias agimus, liberamur. Quod ita fit, si quoties mur; et si Deo gratias agimus, liberamur. Quod ita fit, si quoties maritus, aut uxor, aut filius moritur; vel si substantia nobis, quam plus quam oportet amamus, aufertur. Licet plus Christum quam ipsam substantiam diligamus, et si necessitas fuerit, malimus ipsam substantiam perdere, quam Christum negare: tamen quia, sicut jam dixi, si plus eam quam oportet diligimus, amittere eam aut dum vivimus, aut dum morimur, sine grandi dolore non possumus: purgantur, ut in futuro ille ignis purgatorius aut non inveniat, aut certe parum inveniat quod exurat. Si autem nec in tribulatione Deo gratias agimus, nec bonis operibus peccata redimimus, ipsi tamdiu in illo purgatorio igne moras habebimus, quamdiu supra dicta peccata minuta, tanquam ligna, fenumgatorius ignis durior erit, quam quidquid potest e die judicii scriptum sit quod erit dies unus tanquam mille anni, et mille anni tanquam dies unus ; unde scit unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
enumerari uix possunt & aquib: non solũ omnis populus
xp̃i anus sed etiam Nullus scõrũ in munis esse potuit
aliquando aut poterit: Quibus peccatis licet occidi
animã noneredamus tamen ita eã uelut quibusdĩ
pustulis & quasi horrenda scabie. replentes deformem faciunt.
ut eã ad amplexus illius cȩlestis sponsi aut uix aut cũ grandi
confusione uenire ꝑmit tant. Dequo scriptũ ẽ. Aptauit sibi ec¬
clesiã non habentem maculã & rugã. & ideo continuis ora.¬
indulgentiã eoꝵ quiinnob peccant assidue redimant᷑ nefor¬
tesimul collecta cumulũ faciant & dimergant. Quic quid
enĩ deistis peccatis anob̾ redemptũ ñfuerit illo igne pur¬
gandũ est. de quo apłs dixit quia inigne reuelabit᷑. Et cuius
opusarserit detrimentũ paciet᷑. Aut enĩ dum in hoc iđo
uiuimꝰ ipsi nos ꝑpenitentĩ fatigamꝰ. aut certe uolente &
ꝑmittente dõ multis tribulationib ꝓ istis peccatis affligi¬

Expanded text:
enumerari vix possunt, et a quibus non solum populus enumerari vix possunt, et a quibus non solum populus christiabus, sed etiam nullus sanctorum immunis esse potuit aliquando, aut poterit. Quibus peccatis licet occidi animam non credamus; ita tamen eam velut quibusdam pustulis, et quasi horrenda scabie replentia deformem faciunt, ut eam ad amplexus illius sponsi coelestis aut vix, aut cum grandi confusione venire permittant: de quo scriptum est, Aptavit sibi Ecclesiam non habentem maculam aut rugam . 4. Aut bonis oindulgentiam eorum qui in nos peccant, assidue redimantur; ne forte simul collecta cumulum faciant, et demergant animam. Quidquid enim de istis peccatis a nobis redemptum non fuerit, illo igne purgandum est, de quo dixit Apostolus, Quia in igne revelabitur: et si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Aut enrte, volente aut permittente Deo, multis tribulationibus pro istis peccatis affligi
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluerit : & somno deditus tardius ad iecłam surgit
dius uisit auerit : Sidis cordes ad concordiam reuocare neg¬
lecxerit : diplus aut proximũ aut uxorem aut filiũ aut̃
seruum exasperauerit quã oportet : di amplius fuerit
banditus qũa expedit : Sicuicumq maiori ꝑsonȩ aut eao
uoluntate aut et necessitate adulare uoluerit: Si pauperi.¬
conuiuia prȩparauerit: Sise aut in aecłai aut ex tra
ȩcłam fabulis ociosis de quibus indie iuditii ratio redden¬
da est occupauerit : Sidum in caute iuramus & cũ hoc
ꝑaliquã necessitatem implere non potuerimus. utique
ꝑiuramus: & cum om̃i facilitate uel temeritate male¬
dicimus cũ scriptũ sit neq maledici regnũ dĩ posside¬
bunt. Et cũ temere aliquid suspicam᷑ quod tam̃ plerũ¬
que nonita ut credimus conprobatur: fine ulla dubi¬
tatione delinquimus : hȩo enĩ et hissimilia adminuta
peccata ꝑtinere non dubium est : que sicut iam dixi

Expanded text:
re voluerit; aut somno deditus tardius ad ecclesiam surgit.re voluerit; aut somno deditus tardius ad ecclesiam surgit.dius visitaverit. Si discordes ad concordiam revocare neglexerit. Si plus aut proximum, aut uxorem, aut filium, aut servum exasperaverit quam oportet; si amplius fuerit blanditus quam expedit. Si cuicumque majori personae aut ex voluntate, aut ex necessitate adulari voluerit. Si paupericonvivia praeparaverit. Si se in ecclesia aut extra ecclesiam fabulis otiosis, de quibus in die judicii ratio reddenda est, occupaverit. Si dum incaute juramus, et cum hoc per aliquam necessitatem implere non poterimus, utique perjuramus. Et cum omni facilitate vel temeritate maledicimus; cum scriptum sit, Neque maledici regnum Dei possidebunt . Et cum aliquid suspicamur temere, quod tamen plerumque non ita, ut credimus, comprobatur, sine ulla dubitatione delinquimus. Haec enim, et his similia, ad minuta peccata pertinere non dubium est, quae, sicut jam dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
dia: Auaritia : Et silongo tempore teneatur iracundia. ⁊
ebri&as. si assidua sit : & obtrectatio ineoꝵ numero conpu¬
titur : Quicũq enim aliqua deistis peccatis in se dominari
cognouerit. nisi digne & si habuerit spatium longo tẽpore
penitentiam egerit. & largas elͤ monas erogauerit . & a pecca¬
tis ipsis abstinuerit : illo transitorio igne dequo dix it apłs
purgari non poterit: sed aet̾na illum flammna sine ullo remediocr¬
ciabit: Quae aut̃ sint mmuta peccita licet om̃ib nota sint . Toñ
quia longumest ut om̃ia replicent᷑ opus est ut ex eis uel aliqͥ
iominemus: Quotiens aliquis aut incibo aut in potuplus
accipit quã necesse estadminuta pecciti nouerit ꝑtinere
Quotiens plus loquit᷑ quã oportet : aut plus tacet qũa ex¬
pedit : Quotiens pauperem in portune p&tentem ex aspe¬
rat. Quotiens cũ sit corpore sanus aliis ieiunantib prandẽ:¬

Expanded text:
dia, avaritia; et, si longo tempore teneatur, iracundia; et dia, avaritia; et, si longo tempore teneatur, iracundia; et ebrietas, si assidua sit, in eorum numero computatur. Quicumque enim aliqua de istis pecognoverit, nisi digne se emendaverit, et si habuerit spatium, longo tempore poenitentiam egerit, et largas eleemosynas erogaverit, et a peccatis ipsis abstinuerit, illo transitorio igne, de quo ait Apostolus, purgari non poterit, sed aeterna illum flamma sine ullo remedio cruciabit. § 7. Quae autem sint minuta peccata, licet omnibus nota sint, tamen quia longum est, ut omnia replicentur, opus est, ut ex eis vel aliqua nominemus. Quoties aliaccipit quam necesse sit, ad minuta peccata noverit pertinere. Quoties plus loquitur quam oportet, aut plus tacet quam expedit. Quoties pauperem importune petentem exasperat. Quoties cum corpore sit sanus, aliis jejunantibus prande
Abbreviated transcription (Latin):
mentum paciet᷑ : ipse aut̃ saluus erit. sic tamen quasi ꝑignem:
Multi sunt quilectionẽ istam male intelligentes falsa securitate
decipiunturꝰ: dũ credunt quod supra fundamentũ xp̃i cri
mina capitalia aedificent : peccata ipsa ꝑignẽ transitoriũ
possint purgari & ipsi postea aduitam ꝑp&uã ꝑ uenire :¬
ntellectus iste fr̃s Icm̃i corrigendus est: quia ipsi se seducunt.
quisibi blardiunt᷑. Illo enĩ transitorio igne de quodix̃
apłs ipse autẽ saluus erit sic tam̃ quasi ꝑ ignẽ. Non capra.¬
lia. sedminuta peccata purgant᷑. Et qũa uis quod peius est.
non solũ maiora sed & iã & minuta sinimiũ plura sint.
mergunt . Deipsis tam̃ maiorib: siue mi iorib peccatir & si ñ
om̃ia : uel a.iqua cõmemoranda sunt : nese aliqui excusare¬
cõmemorauerit : nos tam̃ nedisperationem facere uideamꝰ:
breuiter dicimus quae illa sint: Sacrilegiũ ÷ homicidium :÷
A dulterium: falsũ testimoniũ furtũ : rapina ł suꝑbia Inui¬

Expanded text:
m patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Multi lectionem istam male intelligentes falsa securitate decipiuntur, dum credunt quod super fundamentum Christi peccata capitalia aedificent, et peccata ipsa per ignem transitorium possint purgari, et sic postea ad vitam aeternam pervenire. Intellectus iste, fratres charissimi, corrigendus est; quia ipsi se seducunt, qui taliter sibi blandiuntur. Illo enim transitorio igne, de quo dixit Apostolus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem, non capitalia, sed minuta peccata purgantur. Et quamvis, quod pejus est, non solum majora, sed etiam minuta, si nimium plura sint, mergunt: aliqua commemoranda sunt, ne se aliquiscommemoraverit, nos tamen ne desperationem facere videamur, breviter dicimus quae sint illa: sacrilegium, homicidium, adulterium, falsum testimonium, furtum, rapina, superbia, invi
Abbreviated transcription (Latin):
rogantꝰ: prȩmia & munera ꝓmittunt᷑: & tam̃ dubium est utrũ
aliquid illoꝵ medicamenta ꝓficiant. Nos uͦ quidemedicam̃to
spiritali innullo penitus desperam. & nec t̃renũ prȩmiũ nec
aliqua tẽporalia lucra requirimꝰ: nũ ideo facti diridebimꝰ.
quia nos ultro ingerimus: & nic hil aliquid
nitentiam & correctionem inȩ¬
grotantib:
inuenire desideramus : Carnalis enim medicus
utrum
releuare possit egrotũ incertum est : spiritalis uero medici¬
sit animar suscitat᷑: Quare ergo cũ tã graui expensa. &rum
multis dolorib requiritur sanitas corpoꝵ. & cũ sine ulla ex¬
nesua : quã in anima sua : Sed oportebat illis ut erga ani
derent. quia quando caro quȩ modo tantũ diligitur uermi¬

Expanded text:
mittuntur, et tamen dubium est utrum aliquid illorum medicamenta proficiant: nos vero qui de medicamento spirituali in nullo penitus desperamus, et nec terrenum praemium nec aliqua temporalia lucra requirimus, ideo fastidiri debemus, quia nos ultro ingerimus, et nihil aliud nitentiam et correctionem in aegrotantibus invenire desideramus? Carnalis enim medicus, utrum relevare possit aegrotum, incertum est: spiritualis vero medicisit anima, suscitatur. Quare ergo cum tam grandi expensa et cum multis doloribus requiritur sanitas corporum; et cum sine ulla exne sua, quam in anima. Sed oportebat illis ut erga animenderent: quia quando caro, quae modo tantum diligitur, vermi
Abbreviated transcription (Latin):
suggero: ab soluo apud dm̃ conscientum meam. Timeo enĩ
& nimiũ ex pauesco. heli sacer dotis exemplũ : quiꝓeo qđ audi¬
ens filios suos adulteria cõmittere : dissimulauit eos aut ce¬
dere autde cõmunione suspendere : sed tantũ modo leniter
admonuit dicers. Filii ñ est bonũ qđ de uob audio: Sihomo
in hominẽ peccauerit : rogabit ꝓeo sacerdos: Si aut̃ ipse sa¬
cerdos deliquerit quis exorabit ꝓeo.& tam̃ licet hoc dixerit.¬
quia eos ñ cũ grandi feritate distrinxit. & ipse retro caders
desella. fractis ceruicib mortuus est. & nom̃ eiꝰ delibro uitȩ
deletum : & una die triginta milia de popło int̾fectast̃ & duo
fili eius occisist̃. & arca testam̃ti ab immicis capta est: Ecce
quã graue malũ factum est ꝑneglegentũ sacerdotis: qui
nolu it timere illud qđ supͣdictũ est. Siñ ad nuntia ueris
iniquo iniquitatem suã. sanguinẽ eiꝰ demanu tua requirã¬

Expanded text:
suggero, absolvo apud Deum conscientiam meam. Timeo enim et nimium expavesco Heli sacerdotis exemplum, qui pro eo quod audiens filios suos adulteria committere, dissimulavit eos aut caedere, aut de communione suspendere; sed tantummodo leviter admonuit, dicens: Filii, non est bonum quod de vobis audio. Si homo in hominem peccaverit, rogabit pro eo sacerdos; si autem ipse sacerdos deliquerit, quis exorabit pro eo quia eos non cum grandi severitate distrinxerit, et ipse retro cadens de sella, fractis cervicibus mortuus est, et nomen ejus de libro vitae deletum est, et uno die triginta millia de populo interfecta sunt, et duo filii ejus occisi sunt, et arca Testamenti ab inimicis capta est . Ecce quam grave malum factum est per negligentiam sacerdotis, qui noluit timere illud quod supra dictum est, Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requira
Abbreviated transcription (Latin):
mare tompellit : Etquia neg legens sacerdos quã graui fuert
plngaip cussis audistis: finees sacerdos quiscãm seueritatem
tosut uidete quid ad ño audire meruit: Cũ enĩ duos adiste¬
mos tumnul uno iestu ꝑcutiens occidisset : dño dicente auidireg
meruit Tunees sacerdos telomeo cõmotus. reuocauit iran
met̃ uedispderẽ popłm: Rideo deipso mpalino scriptume¬

Expanded text:
ens sacerdos quam gravi fuerit plaga percussus audistis, Phinees sacerdos, qui sanctam severitatem tenuit, videte quid a Domino audire meruit. Cum enim duos adulteros simul uno ictu percutiens occidisset, Domino dicente, audire promeruit, Phinees sacerdos zelo meo commotus, revocavit iram meam, ne disper
Abbreviated transcription (Latin):
quianatus est uob hodiesaluator: qui est xp̃s dñs : Scio fies
quoduierũ gaudiũ om̃s homines habere uolunt: dedipse
ser tumuenit: qui nonuult agrũ colere & uult de fructu
gaudere: Ipse se decipit: qui non uult arborem plantare. &
uilt poma colligere : uerũ gaudium ñ possidetur : nisi pae
austitcia teneatur: Prima ẽ enĩ & quasi radie iustitia scđi
pax tertiũ gaudiũ: Deiustitia nascit᷑ pax: de pace gaudiũ
generat᷑: Iustitia et pax: quasibona oꝑaẽẽ uidentur : Cau¬
dium uero. fructꝰ eẽ. bonoꝵ oꝑum intelligit᷑: sunc enĩ faci¬
endo iustitiã. & pacem tenendo: quasimbono oꝑe paruo
tempore laboramus: Sed postea defructu bonoꝵ oꝑum.

Expanded text:
es, quod verum gaudium omnes homines habere volunt: sed ipse se circumvenit, qui non vult agrum colere, et vult de fructu gaudere; ipse se decipit, qui non vult arborem plantare, et vult poma colligere. Verum gaudium non possidetur, nisi pax et justitia teneatur. Prima est enim et quasi radix justitia; secunda, pax; tertia, gaudium: de justitia nascitur pax, de pace gaudium generatur. Justitia et pax quasi bona opera esse videntur; gaudium vero fructus esse bonorum operum intelligitur. Nunc ergo faciendo justitiam et pacem tenendo, quasi in bono opere parvo tempore laboramus: sed postea de fructu bonorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
Aterant intelligere. quod dicebat: sum didisse tres¬
num dĩ intrauos est: quãsra baliquo lnaterrogaratuir
num dĩ intra arcellas anintȩ nrãen seposipitne habionꝰ
dist ibi iustitia si pax si gaudium : securi suimntis quia
regnum dĩ intra nos esse cognoscimuss. Sed quȩ esdt
om̃ib hominib bene facere p̃otest tamen om̃ibus hominibus be¬
ne uelle: Quod cum feceris : dicit tibi euangłisti : Glorian
eacelis do : & interra pax hominib bone uoluntatis Poter¬

Expanded text:
ebat; cum dixisset, Regnum Dei intra vos est, quasi ab aliquo interrogaretur, num intra arcellas animae nostrae repositum habemus. Si est ibi justitia, si pax, si gaudium, securi sumus; quia regnum Dei intra nos esse cognoscimus. Sed quae est omnibus hominibus bene facere? Potest tamen omnibus hominibus bene velle: quod cum feceris, dicit tibi evangelista, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Pote
Abbreviated transcription (Latin):
pam deabrsso ꝓpfundo iuxiriae possit euadere: & ad portunpȩ¬
nituitiae ꝓuenire : Vbiiam tutiori loco spei anchoram figero
usalere uꝑditam ualeat reparare : Oportet enimuni ciuq
sup seipsum quasi suꝑ mortuũ conclamare : & magnos supex
os tamanimã dareplantꝰ: Et quomodo solet maeter sip
mortuum unicũ filiũ lamentari: sic oport& suꝑunicã ani¬
mrã nram eriminis gladio int̃fectam. torũ pondus doloris
effundi si forte possit lacrimarũ fomentis calore fidei susc¬
tari Ante omnia sicut frequent̃ ad monui: caueat & obse¬
uet unus quisq peccator nepsins criminib: ita elemosinam
tribuat. ut ipsacriniã ñ relinquit : Timens illud qđ apłs diact

Expanded text:
ipsam de abysso ac profundo luxuriae possit evadere, et ad portum poeipsam de abysso ac profundo luxuriae possit evadere, et ad portum poenitentiae pervenire; ubi jam tutiori loco spei anchoram figere, et salutem perditam valeat reparare. Oportet enim unumquemque super se ipsum quasi super mortuum conclamare, et magnos super exstinctam animam dare planctus. Et quomodo solet mater super mortuum unicum filium toto pectore lamentari; sic oportet super unicam animam nostram criminis gladio interfectam, totum pondus doloris effundi: si forte possit lacrymarum fomentis calore fidei suscitari. Ante omnia, sicut frequenter admonui, caveat et observet unusquisque peccator, ne pro suis criminibus ita eleemosynam tribuat, ut ipsa crimina non relinquat, timens illud quod Apost
Abbreviated transcription (Latin):
tat licere hoc uiris: & feminis non licere. Vt enim uiris li¬
ceat : sicut iam dixi petcantiũ obtinuit multitudo. Nam
inpopło xp̃iano quicqiđ feminis non licet: necuirisum¬
quã autlicuit aut licebit. Vnde quicumq hoc se fecisse
cognoscunt : rogo ut ñ mihi sed sibi potius irascant᷑ & ma¬
gis desua correp̾tione quã de nr̃a oblocutione uł ꝑsecuti¬
one studeant cogitare: Et cum dies iuditii uencrit. & si
coronam nonmerent᷑ accipere : uł peccatoꝵ indulgentiã
consequantur. AmeN
CAdmonitio excepͥta delibris¬
scõꝵ & antiquoꝵ patrum. ut quise crimina capitalia fe¬
cisse cognoscit. adpȩnitentiae medicamenta sine aliqua
dissimulatione confugiat
Uiterum ad moneo & contestor. ut quise cognoscit deli¬
tore continentiae tempestate libidinis. inpelago luxuriȩ
fuisse iactatũ & castitatis incurrisse naufragiũ peccatorũ
conf sionem uelut tabulã fracte nauis uelocit̃ apprȩhendat utp

Expanded text:
tat licere hoc viris, et feminis non licere: ut enim viris litat licere hoc viris, et feminis non licere: ut enim viris liceat, sicut jam dixi, peccantium obtinuit multitudo. Nam in populo christiano, quidquid feminis non licet, nec viris unquam aut licuit aut licebit. Unde quicumque hoc se fecisse cognoscunt, rogo ut non mihi sed sibi potius irascantur, et magis de sua correctione, quam de nostra oblocutione vel persecutione studeant cogitare: ut cum dies judicii venerit, etsi coronam non merentur accipere, vel peccatorum indulgentiam conseAdmonitio excerpta de libris antiquorum Patrum, ut qui se crimina capitalia fecisse cognoscit, ad poenitentiae medicamenta sine aliqua dissimulatione confugiatiterum admoneo et contestor, ut qui se cognoscit de littore continentiae, tempestate libidinis, in pelagum luxuriae fuisse jactatum, et castitatis incurrisse naufragium, peccatorum confessionem, velut tabulam fractae navis velociter apprehendat: ut per
Abbreviated transcription (Latin):
&idõ uoluptatem uincere & libidinẽ suꝑare ñ possum:
Site non potes continere : audi apłm dicentem : melius
nubere. quã uri Cumenĩ uxorẽ ducere liceat & con¬
eclicet nec umqũa licebit. Sed qđ peius est ita peccia
ista in consu& udinẽ missast̃. & tantist̃ qui illa faciunt. ut lam
quasi exlicito fieri credantur: Si enim nullus uir est quispon¬
sam suamuelit ante nuptias adulterinũ habe concubitum.
Sed om̃s homines uirgines uxores accipere uolunt: qua fron¬
te. qua conscientia ante nuptias concubinas hab̾e ñ erubes¬
cunt: Qua fronte uxorẽ integram uult inuenire. cũ ipse
sit corruptꝰ: sienĩ sçđm scripturã diuiã anima quȩ pecca¬
uerit ipsa moriet᷑. Quomodo aliquis uiuã coniugem uult
accipere cũ ipse sit mortuus: Sedsicut iam dixi mala &
pessima consuetudo ita aplurib sine aliquo dĩ timore com¬
mittit᷑: ut hoc nec peccatũ eẽ credat᷑: Sed forsitan aliquis pu¬

Expanded text:
et ideo voluptatem vincere et libidinem superare non possum. Si te non potes continere, audi Apostolum dicentem, Melius est nubere quam uri . Cum enim uxorem ducere liceat, et conicuit aliquando, nec licet, nec unquam licebit. Sed, quod pejus est, ita peccata ista in consuetudinem missa sunt, et tanti sunt qui illa faciunt, ut jam quasi ex licito fieri credantur. Si enim nullus est vir qui sponsam suam velit ante nuptias adulterinum habere concubitum, sed omnes homines virgines uxores accipere volunt; qua fronte, qua conscientia ante nuptias concubinas habere non erubescunt? Qua fronte uxorem integram vult invenire, cum ipse sit corruptus? Si enim secundum Scripturam divinam, Anima quae peccaverit, ipsa morietur ; quomodo aliquis vivam conjugem vult accipere, cum ipse sit mortuus? Sed sicut jam dixi, mala et pessima ista consuetudo ita a pluribus sine aliquo Dei timore committitur, ut hoc nec peccatum esse credatur. Sed forsitan aliquis pu
Abbreviated transcription (Latin):
uncorde solent ostendere: Atsi aliqua ut adsoletrribul¬
tionis iđ scandili ꝓcella surrexerit. effremato ore er oper¬
to ceruice. suꝑbia quae icorde tegebatur. exore profer
tur Quarehoc factum esł fratres quia funda mentũ uere
humilitatis non habuit: quia humuilitatem quã prius

Expanded text:
n ore et in corpore solent ostendere: et si aliqua, ut assolet, tribulatio, vel scandali procella surrexerit, effrenato ore, erecta cervice, superbia, quae in corde tegebatur, multis conviciis profertur ex ore. Quare hoc factum est, fratres? quia fundamentum verae humilitatis non habuit; quia humilitatem, quam prius
Abbreviated transcription (Latin):
rã dicentẽ: Memento fili qui amors ñ tardat: Et illud:
Nedixeris quia miseratio dĩ est. magna multitudini pecca¬
toꝵ meoꝵ ignoscit: Miscđia & ira apud ipsũ ft̃: Etinpecca¬
tores idest inpeccatis ꝑ seueramtes respicit iraeius. Sienim
haec fidelit̃ & diligent̃ attendimꝰ: & ad penitentiae medi¬
cam̃ta sine aliqua dilatione confugimꝰ. & poenã ꝑp& uã
euadere & ad p̃mia aet̾na possumꝰ felicit᷑ ꝑuenire UI¬

Expanded text:
ram dicentem, Memento, fili, quia mors non tardat ; et illud, ram dicentem, Memento, fili, quia mors non tardat ; et illud, Ne dixeris quia miseratio Dei magna est, multitudini peccatorum meorum ignoscet. Misericordia et ira apud ipsum sunt, et in peccatores, id est, in peccatis perseverantes, respicit ira ejus . Si enim haec fideliter et diligenter attendimus, et ad poenitentiae medicamenta sine aliqua dilatione confugimus; et poenam perpetuam evadere, et ad praemia aeterna possumus feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
facere infecta de factis totis uirib laboremꝰ : ut quoduiuimꝰ.
aduitam possit apponiut quod uiuimꝰ. Nonmorti ꝓficiat
sedsaluti: Sint tam̃ efficaces gemitꝰ. qui peccati mossib scru¬
tentur : qui in medullis crimina ꝑsequant᷑: Nihil intactũ
flaus. nihil incuratũ medicabilis penitentiae dolorrelin¬
quat: quod contranos indie discussionis assurgat qd post
uetera sȩcula repente nouũ in reatũ malȩ conscientiae
mentis appareat: festinemꝰ emenditã uitã dñõ antequã
auferat᷑ offerre : hic extinguamꝰ mortẽ. moriendo pec¬
catis: hic uitam uitae meritis ad quiramus. Nec nos intẽ¬
pore senectutis ad penitentiȩ remedia reseruemus:
Q uienim dix̃: peccator inquacumq die conũsus ingemu¬
erit om̃s iniquitates illius obliuioni tradent᷑: ipse etiã dix̃:
securũ faciat te contestatio ista sollicitũ: & audiscriptu¬

Expanded text:
facere infecta de factis; totis viribus laboremus, ut quod vivimus facere infecta de factis; totis viribus laboremus, ut quod vivimus ad vitam possit apponi, ut quod vivimus non morti proficiat, sed saluti. Sint tam efficaces gemitus, qui peccata in ossibus perscrutentur, qui in medullis crimina persequantur. Nihil intactum fletus, nihil incuratum medicabilis poenitentiae dolor relinquat, quod contra nos in die discussionis assurgat, quod post vetera saecula repente novum in reatum malae conscientiae mentis appareat. Festinemus emendatam vitam Domino, antequam auferatur, offerre. Hic exstinguamus mortem moriendo peccatis; hic vitam vitae meritis acquiramus, nec nos in tempore senectutis ad poenitentiae remedia reservemus.  fecit dicendo: peccator in qua die conuersus fuerit, omnes iniquitates illius obliuioni tradentur, ipse nos. etiam securum; faciat te contestatio ista sollicitum: et audi Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem ñ habere iudicibitur qui pauꝑib tanta iadgitꝰ ÷ cui
ego respondeo: Quomodo in aliis caritatem custodit quise
ipsum int̾ficit qui manimã suã crudelis existit : Nonenim
mentitur sp̃s scs̃ quidicit : Anima quae peccauerit ipsa moi¬
rietur: Si enĩ quotiens aut ad ult̃ia aut homicidia cõmitti¬
mus animas nr̃as occidimus. quid nob ꝓdest quod in aliis
benignisumꝰ & in nob̵ ipsis impii esse cognoscimur : ele¬
mosinas dando alienã carnem pascimus: & crimina cõmit¬
tendo nr̃am animã iugulamus : Et ideo sicut frequenter
ad monui : sic ꝓmaiorib peccatis elemosinas demꝰ : ut nuꝗͣ
adipsa crimina redeamꝰ : Non sanitati credendum est : non
aetati: In remediũ salutis suȩ semꝑ tardus est : quiuitȩ suae
incertꝰ est: Ositempus pȩnitentiae sic disponeret᷑ qͣndo est
adhuc & si subincerta breuitate concedit᷑: curemus maculas
lauare: culpis subuenire praeteritis . Consulere futuris. &

Expanded text:
charitatem non habere judicabitur, qui pauperibus tanta largitur? Cui ego respondeo: Quomodo in aliis charitatem custodit, qui se ipsum interficit, qui in animam suam crudelis existit? Non enim mentitur Spiritus sanctus, qui dicit, Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Si enim quoties aut adulteria, aut homicidia committimus, animas nostras occidimus; quid nobis prodest quod in aliis benigni sumus, et in nobis ipsis impii esse cognoscimur? Eleemosynas dando alienam carnem pascimus, et crimina committendo nostram animam jugulamus. Et ideo, sicut frequenter admonui, sic pro majoribus peccatis eleemosynas demus, ut nunquam ad ipsa crimina redeamus. Non sanitati credendum est, non aetati. In remedium salutis suae semper tardus est, qui vitae suae incertus est. O si tempus poenitentiae sic disponeretur, quando est adhuc, etsi sub incerta brevitate conceditur curare maculas, lavare culpas, subvenire praeteritis, consulere futuris, et
Abbreviated transcription (Latin):
dat ergo unus quisq fr̃s dilectissimi conscientiã suã & sin
se uiderit dominari suꝑbiã : in ciuitate diaboli se infel¬
unt̃ aedificari immo & praecipitari non dubitet. Siueron
diaboli nisi humilitate atq suꝑbia : Quemcũq suꝑbum
uideris: diabolifiliũ esse non dubites : Quemcumq hum¬
lem conspexeris: dĩ esse filium confident̃ credere debes
&ut hoc uerum esse cognoscas: Audiscripturam dicentẽ
Initium a postatare adõ om̃is suꝑbia. & om̃is quise exilti¬

Expanded text:
dat ergo unusquisque conscientiam suam, et si in se viderit dominari superbiam, in civitate diaboli se infeliciter aedificare, imo praecipitare non dubitet ad dat ergo unusquisque conscientiam suam, et si in diaboli, nisi humilitate atque superbia. Quemcunque esse superbum videris, diaboli esse filium non dubites. Quemcunque esse humilem conspexeris, Dei filium esse veraciter credere debeas. Et ut hoc verum esse cognoscas, audi Scripturam dicentem: Initium apostatare a Deo omnis superbia . De superbi
Abbreviated transcription (Latin):
peccato: dequare aliquã similitudinẽ caritatiurae insi¬
nuare uolo: Rogo uos fr̃s numquid aliquis nr̃m iuult
ut seruussuus sic illi ꝓopere suo mercedẽ reddat ut tam̃
inimicis suis iugit᷑ seruiat & nũquã deilloꝵ societate as¬
cedat :: Certum est qđ hoc nescio si ullus homo sustinent
praeualeat : Qđ ergo nonuis pati a seruotuo: non est ustĩ
ut facias d nõ tuo: Et ideosicut sȩpe iam diximꝰ quand
paupib erogamus pecuniam: dõ offeramꝰ animã nrin
ubi est & cor nr̃m : Propterea nos ds̃ hortat i ꝑrlino

Expanded text:
peccato. De qua re aliquam similitudinem Charitati vestrae insipeccato. De qua re aliquam similitudinem Charitati vestrae insinuare volo. Rogo vos, fratres, numquid aliquis nostrum vult ut servus suus sic illi pro opere suo mercedem reddat, ut tamen inimicis suis jugiter serviat, et nunquam de illorum societate discedat? Certum est quod hoc nescio si ullus homo sustinere praevaleat. Quod ergo non vis pati a servo tuo, non est justum ut facias Domino tuo. Et ideo, sicut saepe jam diximus, quando pauperibus erogamus pecuniam, Deo offeramus animam nostram, ubi est et cor nostrum. Propterea Deus nos hortatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uadit ꝑioia ierida & querit requiem & ñ inuenit : Post
baet reuertens inuenit domũ suã unde exierat munda¬
tam: & ducit secũ septem sp̃s nequi oresse : & er̃ nouissi mi
hominis illius peiora prioribus : hoc enĩ illis contingit
quipelemosinã crimina capitalia redimere conantur:
insutũ dimergat : nescio qu a fronte illã induere in aliqͣ
festiuitate possit : praecipue cũ deap̃o apłsclamee:¬
ptauit sibi aecłam ñ habentem maculã & rugã : Sicũ ma.¬
cula e ruga intrare inuitã aet̾nã nemo poterit : qua
conscieritia capitalib: criminib: oppressus aliquis intra¬
turũ se esse c̃fidit. nisi se emendando & elemosinas
cere quod elemosina ñ possit ꝓdesse peccatis : absit anob
fatemur: Eatamen conditione : ut qui elemosinas ppet¬
catis suis erogat : crimina capitalia exercere iam de sino¬
& sic elemosinã faciat iubente dño. ut e dignetur serure

Expanded text:
vadit per loca arida, et quaerit requiem, et non invenit. Post vadit per loca arida, et quaerit requiem, et non invenit. Post haec revertitur, et invenit domum suam unde exierat mundatam; et ducit secum septem spiritus nequiores se, et erunt novissima hominis illius pejora prioribus . Hoc enim illis contingit, qui per eleemosynam crimina capitalia redimere conantur, iterum in lutum demergat; nescio qua fronte illam induere in aliqua festivitate praesumat: praecipue cum de Cptavit sibi Ecclesiam non habentem maculam aut rugam . Si cum macula et ruga intrare in vitam aeternam nemo poterit; qua conscientia capitalibus criminibus oppressus aliquis intraturum se esse in eam confidit, nisi se emendando et eleemosynas cere quod eleemosyna non possit prodesse peccatis. Absit hoc a m prodesse fatemur: ea tamen conditione, ut qui eleemosynas pro peccatis suis erogat, crimina capitalia exercere jam desinat; sic eleemosynam faciat jubente Domino, ut dedignetur servire
Abbreviated transcription (Latin):
riora deteriora priorib Considerito fr̃is. quia bects
parus hoc peccatorib: contestat᷑: quod sipostea quã redimere
peccata coeperint iterũ ad criminũ uolutabra redierint: effici¬
antur eoꝵ posteriora de teriora pͥorib: Et contingit eis illud
qđd idem a postolus petrus adiungit & dicit. Canis reuersus
aduomitũ suum: & suslota in uolutabro luti: Quã rem t̃¬
ribilius &aptius &iam salomon ad monet dicens : dicut canis
odibilis est quando reuertitur aduomitũ suũ : sic peccator
quando reuertit᷑ ad peccatũ suum : Quod & ipse dñsine¬
uangłio confirmat: Ecce inquit iamsanus factuses noli
peccare. ne quid tibi deterius contingat : Qđ denuosalomon
contestatur &clamat : filipeccasti non aditias iterũ sed
e depristinis dep̃care uttibi remittant᷑: Quã rem ñ de
minutis peccatis sine quibus eẽ ñ possumus : sedde capita¬
libus qiminib: dixisse manifestũ Inde etiã in euangłio
scriptumest. Cum exierit immundus sp̃s ab homine :

Expanded text:
riora deteriora prioribus . Considerate, fratres, quia beatus Petrus hoc peccatoribus contestatur, quod si posteaquam redimere peccata coeperint, iterum ad criminum volutabra redierint, efficientur eorum posteriora pejora prioribus: et continget eis illud quod idem apostolus Petrus adjungit et dicit, Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti . Quam rem terribilius et apertius etiam Salomon admonet, dicens: Sicut canis odibilis est quando revertitur ad vomitum suum; sic peccator quando revertitur ad peccatum suum . Quod et ipse Dominus in Evangelio confirmat: Ecce, inquit, jam sanus factus es: noli peccare, ne quid tibi deterius contingat . Quod denuo Salomon contestatur et clamat: Fili, peccasti, ne adjicias iterum; sed et de pristinis deprecare ut tibi remittantur . Quam rem non de minutis peccatis, sine quibus esse non possumus, sed de capitalibus criminibus dixisse manifestum est. Unde etiam in Evangelio scriptum est: Cum exierit spiritus immundus ab homine,
Abbreviated transcription (Latin):
sali quotiens amara uid eant᷑ & usꝑa. libent̃ excipetet
uos emibene nostis qđ ñsemꝑ medicr dulces potiones porti¬
gunt a e grotantibi s ed frequent̃ a maras. & apas ⁊ nãquã
sole ferramentisaliqua m̃bra secare & cauteruis exurere
foleorcu& totũ illi quunfirmist pacient exccipiunt: dum
post bixuẽ tibula tionẽ longam santatẽ recipere cupunt :
Ete n os ergo quilicet minꝰ digni. tam quale scũq medicispiriti¬
les eũ uidemur. Netesse nob̵ est nonsemꝑblandi &e mollu sca
aliquotiens asꝑa uldura. illis quimanima ȩgrotare uidensta
inonioers : Quo modo enĩ pamarissimã potionem digeriunꝰ
mimioreł mali sic paspam castigationẽ mores pessimi

Expanded text:
s vobis amara videantur et aspera, libenter excipite. Et vos enim bene nostis quod non semper medici dulces potiones porrigunt aegrotantibus, sed frequenter amaras et asperas; nonnunquam etiam ferramentis aliqua membra secare, et cauteriis exurere solent; et totum illi qui infirmi sunt patienter excipiunt, dum post brevem tribulationem longam sanitatem recipere cupiunt. Et nos ergo, qui licet minus digni, tamen qualescumque medici spirituales esse videmur; necesse nobis est non semper blanda et mollia, sed aliquoties aspera vel dura, illis qui in anima aegrotare videntur ingerere. Quomodo enim per amarissimam potionem digeruntur humores mali; sic per asperam castigationem mores pessimi
Abbreviated transcription (Latin):
or : crucrat te et affligit inferior: þeclin& subiugo dĩ ceruicẽ
suam animatua : ut & subiugo animȩ tuae collũ suũ subicut
caro tua : Tunc erit pax uera atq ꝑfecta. quando non solũ
cũ aliis sed etiam nobiscum pacificisumus : Sed quia ad huc
in prelio sumus & contra diabolum repugnamus: nec de uic¬
toria desperamus sicum dõ pacificisumus : Et sidõ coniunt
sumus: quomodo potest fieri ut diabolũ timeamus : Tlẽ
imꝑatorem tecum habes: & diabolũ times: subtali rege
militas. & deuictoria dubitas: Aduersitur quidem cotidie
diabol us: sed presto est xp̃s: Ille uult p̃mere. ille leuare:
Ile occidere.: ille uiuificare: Sed securi estote frs̃. plusualet
derigendũ xp̃s: quã ad de primendumn diabolus: Siergo
scut supradiximus iustitiã & pacem toto corde seruertius iã¬
anc etiam uerũ gaudiũ habere poterimus Quod est uerũ¬

Expanded text:
or, cruciat te et affligit inferior. Inclinet sub jugo Dei cervicem or, cruciat te et affligit inferior. Inclinet sub jugo Dei cervicem suam anima tua; ut et sub jugo animae tuae collum suum subjiciat caro tua. Tunc erit pax vera atque perfecta, quando non solum cum aliis, sed etiam nobiscum pacifici sumus. Sed quia adhuc in praelio sumus, et contra diabolum pugnamus, ne de victoria desperemus, si cum Deo pacifici sumus. Et si Deo conjuncti sumus, quomodo potest fieri, ut diabolum timeamus? Talem imperatorem tecum habes; et diabolum times? Sub tali rege militas; et de victoria dubitas? Adversatur quidem quotidie abolus; sed praesto est Christus. Ille vult premere, iste levare; ille vult occidere, iste vivificare: sed securi estote, fratres; plus valet ad erigendum Christus, quam ad deprimendum diabolus. Si ergo, sicut supra diximus, justitiam et pacem toto corde servemus, tunc etiam verum gaudium habere poterimus. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib rebus tecontra dm̃ agnoscis & intelligis non murim¬
rasse: Scitote pacem ueram cum dõ habere in om̃ib quae
tibi acciderint: Clama quodille uirbeatissimus iob cũcon¬
scientia secura clamabat: dñs dedit dñs abstulit :⁊ sicut ch̃õ
placuit. ita factum est: sit nom̃ dñi benedictũ : Nã si quando
tibi bene est laudas dm̃ & quando tibimale est murmuras
contradm̃ : non habes pacemcũ dõ nec potes dicere cũ psalnis¬
ta benedicam dm̃imn in om̃i tempore : Quis est quibenedict
dnm in om̃i tẽpore : quẽ nec felicitas corrumpit. nec ad¬
uersitas terret: pͥmaergo etuera paxest : ut cũ dõ pacific
simus : Cum hoc factũ fuerit : &iam in nobis ipsis. pacem
habere poterimus : nã quicũ dõ pacem habere noluerit:
inse ipso pacem habere᷑ poterit: Sit ergo pacifica cumdõ anima
nr̃a ut animȩ nrae sit subdita caro nr̃a : Namsite ñ regit suꝑi¬

Expanded text:
omnibus istis te contra Deum agnoscis et intelligis non murmuomnibus istis te contra Deum agnoscis et intelligis non murmurasse, scito te pacem veram cum Deo habere in omnibus quae tibi acciderint: clama quod ille beatissimus Job cum conscientia secura clamabat, Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Nam si quando bene tibi est, laudas Dominum, et quando tibi male est, murmuras contra Dominum; non habes pacem cum Deo, nec potes dicere cum Psalmista, Benedicam Dominum in omni tempore . Quis est qui benedicit Dominum in omni tempore? Quem non felicitas corrumpit, nec adversitas terret. Prima ergo et vera pax est, ut cum Deo pacifici simus. Cum hoc factum fuerit, etiam in nobis ipsis pacem habere poterimus. Nam qui cum Deo pacem habere noluerit, in se ipso pacem habere non poterit. Sit ergo pacifica cum Deo anima nostra, ut animae nostrae sit subdita caro nostra; nam si te non regit superi
Abbreviated transcription (Latin):
dus est infuturo: Et hȩc quidem deuera iustitia. breuit̃
Hon est enim illa uera pax: quasibi inuicem pacifici ut¬
raptores et ebriosi. maledici. suꝑbi Ista nec pax dicen¬
da est: quia non decaritatis stirpe consurgit: Qui er¬
go pacem ueram desiderat : pͥmum cum dõ pacem habe
contendat : Sed dicit aliquis: quisest quipacẽ cũdõ
habere non uelit:: Iue utiq: qui non sic uiutt quomodo
ds̃ praecepit esse uiuendũ: Quis est qui pacẽ cũ dõ ñ
habet : cui displicet dr̃: Seddicit aliquis: & quis ita in sa¬
nus ẽ ut illi displiceat dr̃ e site ipsum discutio. forte
te ipsum in uenio cui displicet ds̃: dic mihi rogo te
numqus̃a mur aiur asti contra hibundiotuam pluuarũ : Numquan¬
iritises eontrauolentiã uentoꝵ : Numquã contra aridntate
loꝵ hominũ : & ut quod est amplius dicam. nũ quã blis phe¬
masti quando uinearũ fructꝰ amplius collegisti : Et sinsis

Expanded text:
dus est in futuro. Et hoc quidem de vera justitia breviter dus est in futuro. Et hoc quidem de vera justitia breviter Non est enim illa vera pax, quam sibi invicem viraptores et ebriosi, maledici et superbi. Ista non est dicenda pax, quae de radice charitatis non consurgit. Qui ergo pacem veram desiderat, primum cum Deo pacem habere contendat. Sed dicit aliquis: Quis est qui pacem cum Deo habere non velit? Ille utique qui sic non vivit, quomodo Deus praecepit esse vivendum. Quis est hic qui pacem cum Deo non habeat? Cui displicet Deus. Sed dicit aliquis: Et quis ita insanus est, ut illi displiceat Deus? Si te ipsum discutio, forte te ipsum invenio, cui displicet Deus. Dic mihi, rogo te, nunquam murmurasti contra abundantiam pluviarum? nunqua contra felicitatem ventorum? et ut quod est amplius dicam, nunquam blasphemasti, quando vinearum fructus amplius non collegisti? et si in
Abbreviated transcription (Latin):
mbince ipsis lusti nonesse cognoscimur : Erquo modo
& innr̃a causa. nihil iustitiae reseruat᷑ : hoc solũ scio fr̃s.
quo d numquã alterius causam iustȩ iudicare poterit : qui
nt̃ animã & carnem suã. iustitiã tenere noluerit : In anima
enum et inmente : ad imaginem dĩ factisumus : Scđm car¬
nem uero: delimo terrae formatisumus: Quiergo plus
amat carnem quã animã suã : imaginẽ dĩ uult de ponere
deorsum : & terram erigere sursum: Et quiii se ipso tam
iniustus est : sicausam alterius audierit sine dubio iusti¬
tiam ñ tenebit: Etideo qui iustitiam tenere desiderat.
a se ipso incipiat & insepͥus iustitiam teneat : & int̃ carnẽ
& animam suam. iustus udex esse consuescat : Carni uic¬
tum & uestitum simplicem & medioerem seruet in mun¬
ido : & quod ÷ melius. animȩ ꝑ elemosinas ponat incȩlo:
Nam sialit̃ fecerit . & se non emendauerit . siin hoc ꝑseue¬
irare uoluerit : quo modo iudicat in hͦ csçio. sic̃ iudican¬

Expanded text:
bismetipsis justi non esse cognoscimur. Et quomodo nobis et in nostra causa nihil justitiae reservatur? Hoc solum scio, fratres, quod nunquam alterius causam juste judicare poterit, qui inter animam et carnem suam justitiam tenere noluerit. In anima enim et in mente ad imaginem Dei facti sumus; secundum carnem vero de limo terrae formati sumus. Qui ergo plus amat carnem quam animam suam, imaginem Dei vult deponere deorsum, et terram erigere sursum: et qui in se ipso tam injustus est; si causam alterius audierit, sine dubio justitiam non tenebit. Et ideo qui justitiam tenere desiderat, a se ipso incipiat; et in se prius justitiam teneat, et inter carnem et animam suam justus judex esse consuescat. Carni victum et vestitum simplicem et mediocrem reservet in mundo; et quod est melius, animam per eleemosynas ponat in coelo. Nam si aliter fecerit, et se non emendaverit, si in hoc perseverare voluerit, quomodo judicat in hoc saeculo, sic judican
Abbreviated transcription (Latin):
lat dĩ omnẽ filium quem recipit : & illud: Ego quos amo
arguo & castigo: Si omnẽ filiũ flagellat quẽ recipit : Ergo
quẽ ñ flagellat. non recipit: & si omnẽ quẽ amat castigat:
ergo quem ñ careagat ñ amat & hoc ut ita fiat non dĩpo¬
tentia oꝑatur. sed illoꝵ nequitia sustinere mer&ur : scđm
illud quod scriptum est. Vt sordidus sordescat adhuc. & iustis
iuficetur adhuc: hȩc gͦ diligentius & attentius cogitet qui
se inconparatione peioꝵ minus peccare putat: &dũ ad huc
anima ista peccatrix inisto fragili corpusculo continetur.
remedia sibi in aet̃num mansura ꝓuideat: Neforte sieũ de¬
lectat breuitempore purpura indutũ &byssũ int̾ opes xdi¬
uitias uoluptati uel luxuriae infelicit̃ deseruire : necesse
illisit post modum int̃ inferni flãmas sineullo iamremedio
guttã refrigerii postulare: Sed quando haec luxuriosi au¬

Expanded text:
lat Dominus omnem filium quem recipit ; et illud, Ego quos amo, lat Dominus omnem filium quem recipit ; et illud, Ego quos amo, arguo et castigo . Si omnem filium flagellat quem recipit, ergo quem non flagellat, non recipit: et si omnem quem amat castigat, ergo quem non castigat non amat. Et hoc ut ita fiat non Dei potentia operatur, sed illorum nequitia sustinere meretur; secundum illud quod scriptum est, Ut sordens sordescat adhuc, et justus justificetur adhuc . 4. se in comparatione pejorum minus peccare putat: et dum adhuc anima ista peccatrix in isto fragili corpusculo continetur, remedia sibi in aeternum mansura provideat; ne forte si eum delectat brevi tempore purpura indutum et bysso, inter opes et delicias voluptati vel luxuriae infeliciter deservire, necesse sit illi postmodum inter inferni flammas sine ullo jam remedio guttam refrigerii postulare. Sed quando haec luxuriosi au