comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dignis quimandata dĩ adimplent atq: custodiunt :
itarei & dignis morte quiea ꝓꝰponunt. & inuanã
ducunt : Est enim a postolicis scriptũ institutis
Aterius uitam nemolacer& : & demalo alieno ossuũ
ñ coinquin& : Accusatores uͦ & accusationes quas
leges scłi ñ admittunt : & nos submouemus :
Etaccusatori omni ñ credi decernimꝰ : qui absente
aduers ario causã sugges serit ante utriusq: par¬
tis iustã discussionẽ: nec hi quiñ s̃ idonei suscipiant᷑
ad accusationẽ : ł tom̃s qui aduersꝰ patres armant᷑:
in fames eẽ. censemꝰ: Patres enĩ om̃s uenerandis
ñ respuendi aut in sidiandi: His uͦ qͥcũ inimicis mo¬
rant᷑ aut qͥs suspectihabent᷑ minime recipiant᷑ quia
eorũ emulatio lacerat &iã in nocentes: Hunc murũ
firmissimũ statuer̃ patres nr̃i & noscũ eis c̃tra ꝑsecu¬
tores urõ sut hoc remedio eorum pellant᷑ machina¬
m̃ta & uossantiores & secupiores famulari mere¬
anim ur̃o saluatori ¶ Detalib: enim insidiatorib:

Expanded text:
ita qui mandatum Dei adimplent atque custodiunt, ita rei et perdigni sunt morte, qui ea postponunt et in vanum ducunt. Est enim in apostolicis scriptum institutis, alterius vitam nemo laceret, et de malo alieno os suum non coinquinet. Accusatores vero et accusationes, quas leges saeculi non admittunt et nos submovemus. Accusatori omnino non credi decernimus, qui absente adversario causam suggesserit ante utriusque partis justam discussionem; nec hi qui non sunt idonei suscipiantur ad accusationem; et omnes qui adversus Patres armantur, infames esse censemus. Patres enim omnes non respuendi, aut insidiandi. Hi vero qui cum inimicis morantur, aut qui suspecti habentur, minime recipiantur, quia eorum aemulatio lacerat etiam innocentes. Hunc murum firmissimum statuerunt patres nostri, et nos cum eis contra persecutores nostros, ut hoc remedio eorum pellantur machinamenta, et vos securiores et sanctiores famulari mereamini vestro Salvatori. De talibus enim insidiatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
uicmos quib hi dequib quȩritur bapti¬
zati fuisse dmioscant᷑. a gendũ est ut
renascant᷑. ne manifeste pereant : Inqͥb
qđ non ostendit᷑ gestũ. ratio ñ sie ut uideat᷑ ite¬
ratũ. Quiaut̃ possunt meminisse qđ ad ecđ am
uemebant cũ parentib suis . possunt recordari
anqđ ab eoꝵ parentib dabat᷑ acceperint. Sed
si hoc etiã abipsa memoria alienũ est. conferen¬
dũ eis indet᷑ qđ conlatũ eẽ nescit᷑. Quia nonte¬
meritas int̾uenit p̃sũptionis ubi est diligentia
pietatis .xu. Q eos ͥ sebaptizatos asanos¬
conT. dinoͣ fide nescionT̃ ꝑmanꝰ inpositio¬

Expanded text:
vicinos, quibus hi, de quibus quaeritur, baptivicinos, quibus hi, de quibus quaeritur, baptizati fuisse doceantur, agendum est, ut renascantur, ne manifeste pereant, in quibus od non ostenditur gestum, ratio non sinit, ut videatur iteratum. Qui autem possunt meminisse, quod ad ecclesiam veniebant cum parentibus suis, possunt recordari an quod eorum parentibus dabatur, acceperint: sed si hoc etiam ab ipsa memoria alienum est, conferendum eis videtur, quod collatum esse nescitur, quia non temeritas intervenit praesumptionis, ubi est diligentia pietatis. Quod eos, qui se baptizatos agnoscunt, sed in qua fide nesciunt, per manus impositio
Abbreviated transcription (Latin):
Uropositũ monahi ꝓprio arbitrio aut
uoluntate susceptũ. deseri ñ potest absq
peccato. Qđ enĩ quis uouit dõ deb& &
reddere. Vnde qui relicta singularita¬
tis ꝓfessione. admilitiã uł adnuptias
deuolutꝰ est. publicepenitentiȩ satis fac¬
tione purgandꝰ ÷: Quia & si in nocens
militia. & honestũ potest ẽẽ coniugiũ.
electionẽ meliorũ deseruisse transgres¬
Seduolontatespria uircntatis
sposttu Susceper̃. delinaunt cũ nupse¬
sed spontaneo iuditio uirginitatis ꝓpo¬
sitũ atq abitũ susceper. si postea nupti
as eligunt. p̃uaricant᷑ : etiã sinondum
eis grã c̃secrationis accessit. Cuiꝰ utiq
ñ fraudarent᷑ munere . sim ꝓposito per¬
manerent .XIIII Dehis aueia conide¬
CRATESUNT. SIPOSTEA NUPSERINT.
mbigi ñ potest magnũ crimen admitti:
Nubi & ꝓpositũ deserit᷑ & consecratio
uiolatur Nasi humana facta ñ possunt
in pune calcari. quid eis manebit qͥcor¬
ruperint diuina federa sacram̃ti :

Expanded text:
io, aut voluntate susceptum deseri non potest absque peccato. Quod enim quis vovit Deo, debet reddere. Unde qui relicta singularitatis professione, ad militiam, vel ad nuptias devolutus est, publicae poenitentiae satisfactione purgandus est. Quia et si innocens militia, et honestum potest esse conjugium; electionem meliorem deseruisse, transgressed voluntate propria virginitatis propositum susceperunt, delinquant, cum nupsesed spontaneo judicio virginitatis propositum atque habitum susceperunt, si poas eligunt, praevaricantur, etiamsi nondum eis gratia consecrationis accessit, cujus utique non fraudarentur munere, si in proposito permanerent. XIV. De his quae jam consecratae sunt, si postea nupserint. Ambigi non potest magnum crimen admitti, ubi et propositum deseritur et consecratio violatur. Nam si humana pacta non possunt impune calcari, quid eas manebit quae corruperint divini foedera sacramenti? XV.
Abbreviated transcription (Latin):
n adolescentia constitutꝰ surgente
aut metumortis aut captiuitatis peri¬
culo penitentiã gessit. & postea timens
lapsũ in continentiȩ iuuenalis copula maxoris
elegre
ne crim̃ fornicationis incurrerit. rẽ uidet᷑ fecis¬
seuenialẽ si p̃t̃ coniugẽ nulla omnino cog¬
nouerit. In quo tam̃ regulã non consti¬
tuimꝰ. sed quid sit tolebilius estimamus.
Nã scđm uerã cognitionẽ. nihil magis ei con¬
gruit qͥ pęnitentiã gessit quã castitas ꝑ¬
seuerans. & mentis & corporis.

Expanded text:
n adolescentia constitutus, si urgente aut metu mortis, aut captivitatis periculo, poenitentiam gessit, et postea, timens lapsum incontinentiae juvenilis, copulam uxoris elegit ne crimen fornicationis incurreret, rem videtur fecisse venialem, si praeter conjugem nullam omnino cognoverit. In quo tamen non regulam constituimus, sed quid sit tolerabilius aestimamus. Nam secundum veram cognitionem, nihil magis ei congruit qui poenitentiam gessit, quam castitas perseverans et mentis et corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
onom̃is mulier uiro iuncta uxor est uiri :
qr nec om̃is filiꝰ heres ẽ. patrinuptiarũ aut̃
federa int̃ in genuoͣs. legitima & int̃ ȩqͣ les.
& multo prius hoc ipsũ dño consiituente quã initi¬
ũ romani iuris existerẽ. Itaq aliud est uxor
aliud concubina. Sicut aliu ancilla. aliuo
liba. ꝓpt̃ qđ etiã apłus ad manifestandã harũ
ꝑsonarũ discretionẽ. testimoniũ ponit ex genesi
Nubi dicit᷑ abrahȩ. eice ancillã &filiũ eiꝰ. Non enĩ
heres erit filiꝰ ancillȩ cũ filio meoisaac . Vnde cũ

Expanded text:
omnis mulier viro juncta uxor est viri, quia nec omnis filius haeres est patri. Nuptiarum autem foedera inter ingenuos sunt legitima, et inter aequales, et multo prius hoc ipsum Domino constituente, quam initium Romani juris existeret. Itaque aliud est uxor, aliud concubina: sicut aliud ancilla, aliud libera. Propter quod etiam Apostolus ad manifestandum harum personarum discretionem, testimonium ponit ex Genesi , ubi dicitur Abrahae: Ejice ancillam, et filium ejus, non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo
Abbreviated transcription (Latin):
issimulatio hȩc potest boiffer̃.¬
ñ decontẽptu. eẽ. remedir. sed
de metu grauius delinquendi: unde peni¬
tentia quȩ dilata .ẽ. cũ studiosius peti¬
ta fuerit ñ neget᷑. Vt quo qͦmͦ ad in¬
dulgentiȩ me dicinã anima uulnerata

Expanded text:
issimulatio haec potest non de contemptu esse remedii, sed de metu gravius delinquendi. Unde poenitentia, quae dilata est, cum studiosius petita fuerit, non negetur: ut quoquo modo ad indulgentiae medicinam anima vulnerata
Abbreviated transcription (Latin):
demale accepto honore nascat᷑ quis ambigat
nequaquã istis eẽ tribuendũ qđ nondo cetur
fuisse conlatũ : Siqͥ aut̃ clericiabistis seudo¬
ep̃is ineo⁊ ȩcclesus ordinatisunt q̃ ad ꝓprios
& iuditio p̃sidentiũ facta est : potest rata ha¬
beri ita ut in ipsis ȩclesiis ꝑseuerent:
Alit̃ aut̃ uana habenda ẽ. c̃secratio quȩ nec
loco fundata ẽ : nec auctoritate munita

Expanded text:
de male accepto honore nascatur, quis ambigat nequaquam ab istis esse tribuendum quod non docetur fuisse collatum. Si qui autem clerici ab istis pseudoepiscopis in illis ecclesiis ordinati sunt, que ad proprios et judicio praesidentium facta est, potest rata haberi, ita ut in ipsis Ecclesiis perseverent. Aliter autem vana habenda est consecratio, quae nec loco fundata est, nec auctoritate munita
Abbreviated transcription (Latin):
seruata ut in his quȩ uł dubia fuerint aut obs¬
curiora id nouerimꝰ sequendũ qđ nec p̃ceptis
euuangelicis contrariũ. nec decretis sc̃oꝵpa
ep̃i quos netderꝰ elegit nec popłs exquisiuit.
nec ꝓiuntiales ep̃ĩ consecrarunt. Siqͥstam̃¬

Expanded text:
servata, ut in his quae vel dubia fuerint aut obscura, id noverimus sequendum, quod nec praeceptis evangelicis contrarium, nec decretis sanctorum episcopi, quos nec clerus elegit, nec populus exquisivit, nec provinciales episcopi consecrarunt: si qui tam
Abbreviated transcription (Latin):
matrimoniũ. inqua docet᷑ nuptiale ñ fuisse
misteriũ. Igitur cuiꝰ lib& locicdericꝰ sifiliã
suã uiro habenti c̃cubinã inma trimoniũ dede¬
rit. ñita accipiendũ ẽ. quasi eã c̃iugato dede¬
rit nsi forte illa mulier & ingenua facta
& dotata legitime & publicis nuptiis hones¬
tata uideatur: pat̃no arbitrio uiris iunc t̾ȩ
carent culpa. simulieres quȩ auiris habe¬
bant᷑ in matrimonio ñ fuer̃. Quia aliud ẽ.

Expanded text:
matrimonium, in qua docetur nuptiale non fuisse mysterium. Igitur cujuslibet loci clericus, si filiam suam viro habenti concubinam in matrimonium dederit, non ita accipiendum est, quasi eam conjugato dederit, nisi forte illa mulier et ingenua facta, et dotata legitime, et publicis nuptiis honestata videatur. Paterno arbitrio viris junctae carent culpa, si mulieres, quae a viris habebantur, in
Abbreviated transcription (Latin):
& dei iudiciũ nontimentes.
Ergo ne silentio nr̃o existi.¬
memur his p̃bere consensum :¬
Tidebas furem. & currebas
cũ eo : hȩc sunt quȩ deinceps in¬
tuitu diuint iudicit. omẽm
catholicũ epm̃. expedit custo¬
I.Dire. cd EXTRA CONSCIENTIÃ
MOTROPOLITANI NONSINT
ordinandi erĩ.
RIMUM UTEX TRA
CONSCIENTIAMME¬
tropolitani epĩ : nul¬
lus audeat or dinare¬
ep̃m. Integrũ .ẽ. enim
iuditium qđ plurimorũ
sententiis conifirmat᷑.
Neo unus ep̃s. or dinare¬

Expanded text:
et Dei judicium non timentes. et Dei judicium non timentes. Ergo ne silentio nostro existimemur his praebere consensum,Videbas furem, et currebas cum eo , haec sunt qutuitu divini judicii omnem catholicum episcopum expedit custodire. I. Quod extra conscientiam metropolitani non sint ordinandi episcopi. Primum ut extra conscientiam metropolitani episcopum nullus audeat ordinare. Integrum est enim judicium, quod plurimorum sententia confirmatur. Nec unus episco
Abbreviated transcription (Latin):
talem ecclesiam deo exibendã
Nore. habentẽ maculã auc
ru gam. Ne alius morbidȩ
ouis affratu. coriscientia
pira contaminata uiole t:
Propter cos igitur qui uł ig¬
norantia. uł desidia. Nontẽ
nenc ecclesi asticã disciplinã. &
multa ñ p̃ sum̃da p̃sumunt:
recte postulasti. ut in illis
partib istius modi quã ten&
ecda romana forma seruet᷑.
Non qđ Noua p̃cepta aliqua
imꝑeritur sed ea quȩ ꝑͥsidiã
aliquorũ neglecta s̃ ab omnib
obseruari cupiamus. quȩ tam̃
apłica. & patrũ traditione s̃
constituta. Scriptũ  .ẽ nãq:
ad tes salonicenses scđa. & ud¬
thimotheũ. apło puulo mo-¬
riente. ⁊ State & tenete tra¬
ditiones nrãs quas tradidi
e pistolã.Illud certe tuã
deb& mentem uehementiꝰ
excitare : ut ab om̃i lube
conspectũ & securus inueniaris
ne id circo disciplina dĩ scis¬
care popłm. & erudire debeniꝰ:
castitatẽ et clesiȩ. sua p̃suptione
uiolant : popłi fauorẽ sequentes

Expanded text:
, talem Ecclesiam Deo exhibendam, , talem Ecclesiam Deo exhibendam, non habentem maculam aut rugam, ne alicujus morbidae ovis afflatu conscientia nostra contaminata violetur. Propter eos igitur, qui vel ignonent ecclesiasticam disciplinam, et multa non praesumenda praesumunt, recte postulasti ut, in illis partibus istiusmodi, quam tenet Ecclesia Romana forma servetur. Non quod nova praecepta aliqua imperentur, sed ea quae per desidiam aliquorum neglecta sunt, ab omnibus observari cupiamus: quae tamen apostolica et Patrum traditione sunt constituta. Scriptum est namque ad Thessalonicenses PauTimotheum, apostolo Paulo monente: « State, et tenete traditiones nostras quas tradidimus er epistolam . » Illud certe tuam debet mentem vehementius excitare ut ab omni labe conspectum et securus inveniaris. « m, idcirco disciplina Dei sanctifia populum erudire debemus. castitatem Ecclesiae sua praesumptione violarent, populi favorem sequentes,
Abbreviated transcription (Latin):
urẽ popłiquib reb & re¬
gulis cristianorũ uita. in sua
Quiuscũq pro fessone debeat.
conitineri : Qualisq seruetur
in urbis romȩ ec clesi is discipli¬
na : erit di lectioriis tuȩ ꝑurbes
plebes finititimas & consa¬
cerdotes Nostros. qui in ilł
regionib: propriis ec-¬
clesi is presiderit .regu¬
larũ hunc librum : qua¬
si didascalicũ atq monito¬
rȩ̃ sedulo insinuare : ut
& nostros cognoscere. &
ad fidem cofi fluentiũ mo-¬
res. ualeant docendi sedulita-¬
te for mars.⁊ Aut erĩ propo¬
situm sũ um¬
tra corigrueriti lec ti¬
onie cog mos cerit
aut si qͥd adhuc desiderat᷑.
facile pote rint ex his bo¬
na imitatiorie: sup plerȩ:
Incipi amus igitur ad iuuan-¬
petro. ꝑ quã & apos¬
tolatus. & episcopatus iri xp̃o coe¬
pȩ emerser̃ cause. quȩ aliquan-¬
tis Nori erant causȩ sed crimi
Na de cetero sollicitudo
sit unicuiq: sacerdoti. in sua
ec cła curã huius modi habe
sicuc beatus apłs p̃ dicat paulꝰ

Expanded text:
e populi, quibus rebus et regulis Christianorum vita in sua cujuscunque professione debeat contineri, qualisque servetur in urbis Romae ecclesiis disciplina. Erit dilectionis tuae per plebes finitimas, et consacerdotes nostros, qui in illis regionibus propriis Ecclesiis praesident, regularum hunc librum quasi didascalicum atque monitorem sedulo insinuare: ut et nostros cognoscere, et ad fidem confluentium mores valeant docendi sedulitate formare. Aut enim propositum suumtra congruenti lectione cognoscent, aut si quid adhuc desideratur, facile poterunt ex bona imitatione supplere. Incipiamus igitur, adjuvanPetro, per quem et apostolatus et episcopatus in Christo coeplures emerserunt causae, quae in aliquantis non erant causae, sed crimina, ut de caetero sollicitudo sit unicuique sacerdoti in sua Ecclesia curam hujusmodi habere, sicut apostolus praedicat Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
supplicas qd apatrũ cautela & ꝓuisione ñ dis¬
crepat sed quã uis ȩxclesiasticȩ pȩne regulȩ
om̃a cõp̃hendant: tam̃ suꝑ fluũ. eẽ. ñ credimus.
Nunc quȩ s̃ sȩpius int̾dicta repetere:

Expanded text:
discrepat. Et quamvis ecclesiasticae poenae regulae omnia comprehendant, taen superfluum esse non credimus, nunc quae sunt saepius interdicta repetere.
Abbreviated transcription (Latin):
minime formidant: si imposito sibimet
imꝓbo silentio a talib se de inceps custodiant:
Quia ꝓdest homini. reliqua bona agere.
nisi mens ab iniquitate reuocet᷑. & ab
obtrectationib lingͣ cohiheat᷑. Unde ait
ꝓpħa Cohibe linguã tuã amalo: & labiamea
tua ne loquant᷑ dolũ. De ũte amalo: & fac
bonũ. Nemo enĩ bonũ faciens: altĩ. uerbo
aut facto nocere uult. & rełq. Hic in memo¬
rata constituit omniũ cũ consensu sẏnodo.
ut nullus prbr missas celebrare p̃sumat
nisi in sacratis ab epõ locis: qui sui parti¬
ceps decetero uoluerit eẽ. sac̃dotii: &
pietatis affectu hic scĩssimꝰ papa. fug¬

Expanded text:
minime formidant, si imposito sibimet improbo silentio, a talibus se deinceps custodiant: quia nihil prodest homini reliqua bona agere, nisi mens ab iniquitate revocetur et ab obtrectationibus lingua cohibeatur. Unde ait propheta : Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Diverte a malo et fac bonum. Nemo enim bonum faciens, alteri verbo aut facto nocere vult. Et reliqua. Hic in memorata synodo constituit omnium cum consensu, ut nullus presbyter missas celebrare praesumat , nisi in sacratis ab episcopo locis, qui sui particeps de caetero voluerit esse sacerdotii. Et pietatis affectu hic sanctissimus papa su
Abbreviated transcription (Latin):
indulta sẽꝑ custodiat. augeatq suc cessibus ꝓ¬
futura. Om̃ia uob fr̃s sẽꝑ in baritate fiant. &
tib: detrahere non .ẽ. bonũ ne ad ea quȩ scri¬
pta st̃ cõmoti in iuriȩ certam̃ faciamꝰ ñ debe¬
mus om̃ino timere obꝓbriũ hominũ. neq eoꝵ
exꝓbrationib: uinci: qm̃ hoc nobis dñs iubet

Expanded text:
indulta semper custodiat, augeatque successibus pindulta semper custodiat, augeatque successibus profutura. Omnia vobis semper in charitate fiant, et tibus detrahere non est bonum, ut non ad ea quae scripta sunt, commoti, injuriae certamen efficiamus. Non debemus omnino timere opprobrium hominum , neque eorum exprobrationibus vinci, quoniam hoc nobis Dominus jubet
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ dĩ ꝑsecutores libera uox & oris gladio
feriantur & redarguantur. ꝑ sequant᷑ & re¬
pellant᷑ confundantur & auertantur. necle¬
dendi pie uiuentes ullã habeant facultatẽ
Plerunq periculis plena sunt quȩ uidentur
eẽ tutissima. Uidete quantis laborent tales
insidiis. Idõ ab sconditũ et̃ licet qđ aidimus
Lim latebrã nr̃am ꝑsecutio manifestat. mise¬
Tricordia ẽ circa ꝑsecutiones uł facinorosos
seruata districtio. Ergo sopori qui etẽ tribu-¬
Lite cȩlestiũ mandatoꝵ. hosirmq depellite.
ne candida conuersatio uobiscũ habitantiũ
fusca suꝑuenientis contagione uioletur Ante
Tenĩ ꝓuidenda sunt remedia quã morb m¬
tam ex ercitũ & prȩdictoꝵ ꝑ secutoꝵ ora clu¬
damus: scłi conuersatio. legũ metu retinet᷑¬
lite ullo unquã p̃iudicio grauare quenquam
sed inspicite semꝑ quȩ regularũ testimonio de¬
dit᷑ ubi suꝑnus fauor p̃stat ex ordiũ. Ds omp̃s

Expanded text:
servorum Dei persecutores libera vox, et oris gladio servorum Dei persecutores libera vox, et oris gladio feriantur et redarguantur, persequantur et repellantur, confundantur et avertantur, nec laedendi pie viventes ullam habeant facultatem. Plerumque periculis plena sunt quae videntur esse tutissima; videte quantis laborent tales insidiis; ideo absconditum esse non licet, quod addimus. Jam latebat nostra persecutio manifesta; misericordia est circa persecutores et facinorosos servata districtio. Ergo sopori quietem tribuite, coelestium mandatorum hostem quoque depellite, ne candida conversatio vobiscum habitantium fusca supervenientis contagione violetur. Ante enim providenda sunt remedia quam morbus itamus exercitum, et praedictorum persecutorum ora claudamus. Saeculi conversatio legum metu retinetulite ullo unquam praejudicio gravare quemquam, sed inspicite semper quae regularum testimonio deditur, ubi supernus favor praestat exordium. Deus omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
gradit᷑ ñ repugnat. Ille sine fuco monitorẽ
et feriato ore diligit qͥ eiꝰ infatuta sectat᷑.
Prebent hominib: nature insaitutione et muta
responsum reddit ad mortales uicisiitudo
clamose sollicitudinis qrunus quisq ꝓut ges¬
sit ꝑcipiet. Nã ꝑit qđ linguȩ acceꝑunt uł¬
Iustra benefiunt nisi legitime cȩptũ fuerit
negotiũ & canonicȩ ꝑactũ. desiducia enĩ
partiũ nr̃arũ mittitur qđ apłica mandat
auctoritas. Uos tantũ mͦ p̃sules xp̃i benigni¬
tatẽ ur̃am salua auriũ animoꝵq ȩquitate
et bona uoluntate semꝑ p̃state. Nã aduerso
impetus iuiuare ꝑegrinantẽ reducere post
flictis pellit ad uersa. Statua uenerandi p̃¬
sules sudoris fructus ẽ. iudicio reddenda pu¬
rissimi. ut in utroq congruus nitor nec susci¬
pientẽ deuenustet si in digno auetore ꝓuene¬
rit. nec si conferatur immerito maculet lar-¬
gientẽ. Sit sẽꝑ aduersus prauos et impios atq

Expanded text:
graditur, non repugnat. Ille sine fuco monitorem graditur, non repugnat. Ille sine fuco monitorem et veridico ore diligit, qui ejus instituta sectatur. Praebent hominibus, naturae institutiones, et monita responsum. Redit ad mortales vicissitudo clamosae sollicitudinis, quia unusquisque prout gesserit recipiet. Nam perit, quod linguae acceperunt, frustra beneficium , nisi legitime coeptum fuerit negotium, et canonice peractum. De fiducia enim partium nostrarum mittitur, quod apostolica mandat auctoritas. Vos tantummodo praesules Christi, benignitatem vestram, salva aurium animorumque aequitate , et bona voluntate semper praestate. Nam adversus impetus juvare, peregrinantem reducere post flictis pellit adversa. Statutus, venerandi praesules, sudoris fructus est judicio reddendus purissime, ut in utroque congruus nitor nec suscipientem devenustet, si indigna auctoritate pervenerit, nec si conferatur, immerito maculet largientem. Sit semper adversus pravos et impios atque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores & ñ aqͥbdã temerari. sed sibi
libere & quiete famulari sUnde & ipse ait
Qui uos tangit. tangit pupillã ocoli mei
It qui uos confristat. me contristat. Et qui
fecerit in iuriã recipiet qđ iniq gessit
Et alibi. Quiuos recipit. me recipit. It qͥ
uos sꝑnit me sꝑnit. ita qͦq: et aplebib: uł
cȩt̃is generalit̃ om̃ib st̃ tim̃di & ferendi
atq: uenerandi pastores et p̃dicatores
eccłȩ ut sub exercitatione bonȩ uolun-¬
tatis sustineant᷑ tẽporalia sperent᷑ ȩt̃na
Auget enĩ merita uirtutis qđ ꝓpositũ
ñ uiolat sed auget religionis. Caritas uero
sẽꝑ hominẽ in nouat. & sicut malignitas
ueteres. ita dilectio nouos facit. Fides eoꝵ
qͥ dm̃ uisuri sunt qđ ñ uidet credit. Nã
si uidet. ñ .ẽ. fides. Credenti ꝓmittitur
meritũ. uidenti reddit᷑ premiũ. Tunc pre¬
ciosũ pastoris diadema .ẽ. quando suasi¬
oni eius grex ȩccłasticus dũ ad ꝓbitatem

Expanded text:
praedicatores, et non a quibusdam temerari, sed sibi praedicatores, et non a quibusdam temerari, sed sibi libere et quiete famulari. Unde et ipse ait: Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei. Et qui vos contristat, me contristat . Et, qui fecerit injuriam, recipiet quod inique gessit . Et alibi: Qui vos recipit, me recipit; et, qui vos spernit, me spernit . Ita quoque et a plebibus vel caeteris generaliter omnibus sunt timendi et ferendi atque venerandi pastores et praedicatores Ecclesiae, ut sub exercitatione bonae voluntatis sustineantur temporalia , sperentur aeterna. Auget enim merita virtutis, qui propositum non violat, sed auget, religionis. Charitas vero semper hominem innovat . Et sicut malignitas veteres, ita dilectio novos facit. Fides eorum, qui Deum visuri sunt , quod non videt, credit. Nam si videt, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Tunc pretiosum pastoris diadema est , quando suasioni ejus grex ecclesiasticus, dum ad probitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. accusabilis ab om̃i accusatione ep̃oꝵ funditꝰ
submouemus. Similit̃ & om̃s quos diuinȩ
leges mortuos apellant sub mouendos et ab
eadẽ accusatione et publicȩ pęnitentiȩ
submittendos udicamus. Neq dũ excłȩ ali¬
cuius ep̃i aut possessiones uł res ab emulis
eiꝰ uł a qͥb cũq aliis non sua sponte de tinenł
aliquid illi debet aut potest a quoquam
ante redinte grationẽ om̃iũ rerũ suarũ
obicȩne sed priꝰ illi legib: redinte granda
sunt om̃ia et postea tẽpore a patrib pͣfini¬
tȩ sunt negotia uentilanda Refutandis unt
etiã raptores fures sacrilegi adulteri &
hoꝵ similes. Manifestũ .ẽ. enĩ qđ sẽꝑ tales
magis discordiã quã pacẽ sectant᷑. Nullus
quoq: monachus talia usquã arripiat. nec
scłari aut eccłastica negotia ꝑ turbare pre¬
sumat qr mortua . ẽ. in talib uox eoꝵ. Immo¬
biles enĩ dñs suos sũmos semꝑ uult manere

Expanded text:
est accusabilis, ab omni accusatione episcoporum funditus est accusabilis, ab omni accusatione episcoporum funditus submovemus. Similiter et omnes, quos divinae leges mortuos appellant, submovendos esse ab eadem accusatione, et publicae poenitentiae submittendos judicamus. Neque dum Ecclesiae alicujus episcopi, aut possessiones, vel res ab aemulis ejus, vel a quibuscunque aliis non sua sponte detinentur, aliquid illi debet, aut potest a quoquam ante redintegrationem omnium rerum suarum objici: sed prius illi legibus redintegranda sunt omnia, et postea tempore a Patribus praefinito sunt negotia ventilanda. Refutandi sunt etiam raptores, fures, sacrilegi, adulteri, et horum similes. Manifestum est enim quod semper tales magis discordiam quam pacem sectantur. Nullus quoque monachus talia unquam arripiat, nec saecularia aut ecclesiastica negotia perturbare praesumat, quia mortua in talibus vox est eorum. Immobiles enim Dominus suos summos semper vult manere
Abbreviated transcription (Latin):
et cunctis specialit̃ ꝑ cãpaniȩ et italiae
ꝓuintias dño militantib: pelagius salutem
eẽ debemus qđ nos ꝑdignationis suȩ dñs
miscđiam ad hocꝰ factigiũ sacerdo tale ꝓuex̃
ut mandatis ipsius inherentes in qͦdã sacer¬
dotu eiꝰ speculo consatuti ꝓhibeamus illicita
in xp̃o pie uiuere necesse .ẽ. ut ab impus &
dissimilib: patiant᷑ opꝓbria. et despiciar t
tanquã stulti & insani: Qui idõ p̃sentia
bona ꝑdunt. ut in uisibilia ac sibi ꝓfutura
adquirant. Sed hȩc despectio & irrisio
uant᷑ et aguntur. fiant ꝑ laborũ exercitian
clariores E quã quã fr̃s lim̃i hȩc ita sohabe¬
ant non tam̃ sunt consentiendi sed rȩꝓbandi
accusant. Unde canones sc̃oꝵ patrũ statuta
ne columnȩ scȩ̃ ȩccłȩ uacillent᷑ sequentes
ac roborantes om̃s in fames cunctosq: suspe¬
ctos uł inimicos et eos qͥ non sunt eoꝵ gentis
uł quoꝵ fides uita et libertas nescitur &
qui non sunt bonȩ conuersationis uł quoꝵ uita

Expanded text:
et cunctis specialiter per Campaniae et Italiae provincias militantibus Domino, Pelagius salutem.esse debemus , quod nos per dignationis suae Dominus misericordiam ad hoc fastigium sacerdotale provexit, ut mandatis ipsius inhaerentes, in quadam sacerdotum ejus specula constituti prohibeamus illicita, in Christo pie vivere , necesse est, ut ab impiis et dissimilibus patiantur opprobria , et despiciantur tanquam stulti et insani, qui ideo praesentia bona perdunt, ut invisibilia ac sibi profutura acquirant. Sed haec despectio et irrisio itu Dei juvantur et aguntur, fiant per laborum exercitia clariores. Et quanquam, fratres, haec ita se habeant, non tamen sunt consentiendi, sed reprobandi, accusant. Unde canonica sanctorum Patrum statuta, ne columnae sanctae ecclesiae vacillent, sequentes ac roborantes, omnes infames, cunctosque suspectos vel inimicos, et eos qui non sunt eorum gentis, vel quorum fides, vita et libertas nescitur, et qui non sunt bonae conversationis, vel quorum vita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsilirent iniquitatẽ. Non enĩ ꝑ ꝓbabilẽ et
ceant in seruos dĩ uindictã. Scriptũ ẽ. nanq
Uia stulti recta in oculis eius. E sunt uiȩ quȩ
uident᷑ homini iustȩ. nouissima aut̃ earũ de
ducunt ad mortẽ. Nos enĩ qͥ hȩc patimur iu¬
nuit dicens. Michi uindictã ego retribuam¬
dicit dñs. Uos enĩ in recta fide & pura acbo¬
na uoluntate succurrite uicissim ne aliquis
a suplemento fr̃is subtrahat manũ. qm̃ in hoc
ait dñs cognoscent om̃s qr mei estis discipłi. si di¬
lectionẽ habueritis adinuicẽ. Data lł¬

Expanded text:
prosilirent iniquitatem. Non enim  ejusdem papaceant in servos Dei vindictam. Scriptum namque est: Via stulti recta in oculis ejus. Et sunt viae, quae videntur hoducunt ad mortem . Nos enim qui haec patimur, junuit, dicens: Mihi vindictam, ego retribuam . Vos enim in recta fide, et pura ac bona succurrite voluntate vicissim, nec aliquis a supplemento fratris subtrahat manum: quoniam in hoc, ait Dominus, cognoscent omnes, quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem .
Abbreviated transcription (Latin):
reposita bona. Peccatores aut̃ ut consequant᷑
preparatas poenas : dequib: ita futurũ dubitare
omnino ñ possumꝰ. Si quidẽ haec om̃a ita ẽẽ. uent᷑a:
uerus nob̵ ꝓpheta p̾dixerit. Vnde etuos quiestis
ueri ꝓpħȩ discipłi abicite a cordib: ur̃is ante om̃a
discordias et animoꝵ dissensiones. ex qͥb: om̃e opus
malũ ꝓcedit et benignitatẽ acsimplicitatẽ tota
m̃te seruate ali& nłsi forte alicuiꝰ cor: Eliuor. uel

Expanded text:
reposita; peccatores autem ut consequantur reposita; peccatores autem ut consequantur promnino non possumus? Si quidem haec omnia ita esse ventura verus nobis propheta praedixit: unde et vos, qui estis veri Prophetae discipuli, abjicite a cordibus vestris ante omnia discordias et animorum dissensiones, ex quibus omne malum opus procedit, et benignitatem ac simplicitatem tota mente servate. Quod si forte alicujus cor, vel livor, vel
Abbreviated transcription (Latin):
da : e. Nudis uestim̃tũ: egro sultate. et eos
quuncarcere sunt. ꝓut possibile ẽ. iuuate
egrinos satis ꝓmte. in domib ur̃is suscipite.
Etne om̃a nunc singlllatim dicã : om̃e bonũ ipsa
ꝑse in uob si fuerit caritas facere uos docebit.
sicut ere contrario eos quia salute alienis. omne
malũ facere odiũ doc&: Siqui ex fr̃ib: negotia
habent int̃se. apud cognitores scł iñ in dicept q sedapid¬
& om̃imꝰ obediant stati¬
auaritiã fugite quae homines occasione p̃sentis lucri
abaeternis separat bonis. Pondera m̃suras. stateras
plocis quib:q: aequissima custoditȩ. deposita fidelit̃
restituite. Quae om̃a et siquas hissimilia ita demũ
sollicite et diligenter implebitis: si futurũ dĩ iudi¬
tiũ sine int̾missione in ur̃o corde uoluatis. Quis enĩ
peccare poterit sisemꝑ ante oculos suos diuiditiũ
ponat: Qđ in fine mundi certũ ẽ. agitandũ ut
tandem quibene in hac uita eger̃ consequant᷑

Expanded text:
date, nudis vestimentum; aegros visitate, et eos date, nudis vestimentum; aegros visitate, et eos qui in carcere sunt, prout possibile est, juvate; peregrinos satis prompte in domibus vestris suscipite. Et ne omnia nunc singulatim dicam, omne bonum ipsa per se si in vobis fuerit charitas vos facere docebit, sicut et e contrario eos qui a salute alieni sunt, omne malum facere odium docet. Si qui ex fratribus negotia habent intet omnino obediant statavaritiam fugite, quae homines occasione praesentis lucri ab aeternis separat bonis. Pondera, mensuras, stateras, pro locis quibusque aequissima custodite; deposita fideliter restituite. Quae omnia, et si qua sunt similia his, ita demum sollicite et diligenter implebitis, si futurum Dei judicium sine intermissione in vestro corde volvatis. Quis enim peccare poterit, si semper ante oculos suos Dei judicium ponat? Quod in fine mundi certum est agitandum, ut tandem qui bene in hac vita egerunt, consequantur bona
Abbreviated transcription (Latin):
Orfanis exhibete uosm& ipsos parentes. uidius
urorũ curã impendite. cũ omĩ castitate quae
neressaria sunt p̃bentes : iuniores tam̃ uiduas
nuptiis coptilate. His qui ignorant artificia exqͥ¬
rite honestas aliquas occasiones. quib: uictũ neces¬
sarium quȩrant. Artificib: uero oꝑa p̃uidete .:
debilib: miscđiã facite. Scio autem heo om̃a
facturos uos : sicaritatẽ p̃ceteris et ante om̃a
in ur̃o corde figatis. Cuius caritatis etrecipiendȩ
et habendȩ maximũ erit fom̃tũ : si frequent᷑
in t̃uos metipsos cõmunem cibũ ur̃m m̃samq:
faciatis. et in quantũ unusq p̃ual&. crebrus
p̃cipue caritas cõparat᷑ : etcausa totius boni in huiꝰ¬
cemodi cõmunione consistit Ubi aut̃ pax
et bonitas: ibi etsalus. ꝓp̃t qđ cõmunes facite
temporalia officia. pacis etcaritatis fructib
gaudia aet̃na merebimini. Multo aut̃
sollicitius esurentes reficite : etsigentib potũ

Expanded text:
Orphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis Orphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis virorum curam impendite, cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas nuptiis copulate. His qui ignorant artificia, exquirite honestas aliquas occasiones quibus victum necessarium quaerant; artificibus vero operam providete, debilibus misericordiam facite. Scio autem haec omnia facturos vos, si charitatem prae caeteris et ante omnia in vestro corde figatis. Cujus charitatis, et recipiendae, et habendae, maximum erit fomentum, si frequenter inter vosmetipsos communem cibum vestrum mensamque faciatis, et in quantum unusquisque praevalet, praecipue charitas comparatur, et causa totius boni in hujusmodi communione consistit. Ubi autem pax et bonitas, ibi et salus. Propter quod communes facite nt, quia per haec temporalia officia, pacis et charitatis fructibus gaudia aeterna merebimini. Multo autem sollicitius esurientes reficite, et sitientibus potum
Abbreviated transcription (Latin):
edetitia ꝑ fruẽmini. Siuero sponsa hȩc reꝑta fuerit
cõmaculata peccatis. ipsa quid&̃ tanquã indigna
trudet᷑ regalib thoris : uos aut̃ poenas dabitis si forte
ꝑ urãm neg legentiã uel desidiã obrepserit c̃tagio seua
peccati Itcirco igit᷑ ante om̃a sobri&atis
etpudititiȩ sollicitudinẽ gerite. Valde enĩ apud
dm̃ graue crim̃ dicitur fornicatio cuius speties
quidẽ s̃ plures sicuti uob. et ipse clemens diligent̃
exponit. Verũ tam̃ prima speties adulterii ẽ.
uirũ ꝓpͥae uxorq solũ modo non eẽ. contẽptũ.
Siuero castus fuerit quis. potest ethumanꝰ etmiseri¬
cors fieri ꝑ qđ et ipse aeternam adõ miseri cordiã
consequatur. Sane sicut adulterii uenenũ¬
cunc tismalis ꝑnitiosius ẽ: ita amor frat̃nus et taritas
totius boni fastigiũ tenet. Et ideo diligite om̃s fr̃s
urõs et cũ religione ac miscđa respicite ad om̃s

Expanded text:
et laetitia perfruemini. Si vero sponsa haec reperta fuerit et laetitia perfruemini. Si vero sponsa haec reperta fuerit commaculata peccatis, ipsa quidem, tanquam indigna, extrudetur a regalibus toris. Vos autem poenas dabitis, si forte per vestram negligentiam vel desidiam obrepserit contagio saeva peccati. Idcirco ante omnia sobrietatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave crimen ducitur fornicatio, cujus species sunt quidem plures, sicut vobis et ipse Clemens diligenter exponet. Verumtamen prima species adulterii est, virum propria uxore solummodo non esse contentSi ergo castus fuerit quis, potest et humanus et misericors fieri, per quod et ipse aeternam a Deo misericordiam consequatur. Sane sicut adulterii venecunctis malis perniciosius est, ita amor fraternus et charitas totius boni fastigium tenet. Et ideo diligite omnes fratres vestros, et cum religione ac misericordia respicite ad omnes.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ibi eẽ. soluendũ. Qm̃ quidem ectu ut dixi quae
oport& ligab: etquȩ expedit solues. It ad te quidẽ
uero sint ista. Ante om̃a ut pudictiã studentes.
ad olescentes nuptiis iungant : quocalorẽ feruen¬
tis aetatis c̃iugalis lege p̾ueniant: Sed ne inꝓuec¬
tͥorib: quidem curam habere huius modi negleganꝰ:
qr inmultis etiã cũ senuerit corpus. c̃cupiscentia
uget. Ne forte ergo fornicationis labes occasi¬
one accepta tanquã uenenũ pessimũ serpat in
uob. Cauere etante uenire necessariũ ẽ : neqđ
in uob adulterii occultũ calescat incendiũ
Et quid in om̃ib: peccatis adulterio grauius
Scđmnamq: in poenis obtin& locũ : Qm̃ quidem
et adornate sponsã xp̃i adpudititiã Sponsam
autem dico. omnem ecte congregationẽ
Quaesi pudica fuerit inuenta absponso scio¬
ingentib: ab eo donis et munerib: honorabit᷑ ẽtuos
uelut ministri sponfȩ etamici sponsi ingenti gaudio

Expanded text:
etiam ibi esse solvendum. Quoniam quidem et tu, ut dixi, quae oportet ligabis, et quae expedit solves. Et ad te quidem resbyteros vero sint ista: Ante omnia, 458 ut pudicitiae studentes, adolescentes nuptiis jungant, quo calorem ferventis aetatis conjugali lege praeveniant. Sed ne in provectioribus quidem curam habere hujuscemodi negligant, quia in multis, etiam cum senuerit corpus, concupiscentia viget. Ne forte ergo fornicationis labes, occasione accepta, tanquam venenum pessimum serpat in vobis, cavere et antevenire necessarium est, ne quod in vobis adulterii occultum coalescat incendium. Et quid in omnibus peccatis adulterio gravius? Secundum namque in poenis obtinet locum, quoniam quidem et ordinate sponsam Christi ad pudicitiam. Sponsam autem dico omnem Ecclesiae congregationem, quae si pudica inventa fuerit a sponso suoingentibus ab eo donis et muneribus honorabitur; et vos, velut ministri sponsae, et amici sponsi, ingenti gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquant quo ipsã ut dignũ ẽ. dispensare sufficias
etueritatis uerbo abundantius ecstudiosius deser¬
uire . Sienim mundalib: curis fueris occupat᷑ : ecce¬
ipsũ decipies. eteos quite audiunt. Non enĩ poteris
quae ad salutẽ hominũ ꝑtinent plenius singulis quib q
distinguere. It exeo fit ut & tutanquã qui non docueris
quae ad salutẽ hominũ ꝑtinent deponaris : etdiscipuli
ꝑignorantiã pereant. Id circo tuquidẽ ad hoc solũ
uacato ut oportune etsine in t̾missione doceas ũbũ
dĩ. ꝑ qđ salutẽ consequi possint. Illiuero cũ tanta
reuererentia tua uerba suscipiant : ut sciant legatũ

Expanded text:
derelinquant; quo ipsam, ut dignum est, dispensare sufficias, derelinquant; quo ipsam, ut dignum est, dispensare sufficias, et veritatis verbo abundantius et studiosius deservire. Si enim mundialibus curis fueris occupatus, et teipsum decipies, et eos qui te audiunt. Non enim poteris quae ad salutem pertinent plenius singulis quibusque distinguere. Et ex eo fiet ut et tu tanquam qui non docueris quae ad salutem hominum pertinent, puniaris, et discipuli per ignorantiam pereant. Idcirco tu quidem ad hoc solum vacato, ut opportune et sine intermissione doceas verbum Dei, per quod salutem consequi possint. Illi vero cum tanta reverentia tua ve
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib: cõmonere necessariũ duxi. Tequidem opord&
in rep̃hensibilit̃ uiuere : et sũ mostudioniti. ut om̃s
uite eius occupationes abicias. nefide iussor existas.
neaduocatus litium fias. neue inulla aliqua occupa.¬
tione ꝓssus inueniaris mundalis negotu occasione
ꝑplexus Neque enim udicem aut cognitorẽ
secularium negotiorũ. hodie te ordinare uult xp̃ca¬
utnep̃ focatus p̃sentib: hominũ curif N possis uerbo dĩ
uacare et scđm ueritatis regulã secernere bonos a ma¬
lis Ista nr̃aq opera quaetibiminꝰ congruere suꝑiuͦ
exposuimꝰ exhibeant sibi inuicẽ difentes idẽ. laici:
et tenemo occup& ab his studus ꝑquȩ salus om̃ib: dat᷑
Sic̃ enim tibi impi&atis crim̃ est nec glectis uerbi dĩ
studiis sollicitudines susciꝑe secularesita unicuiq
uitȩ usũ ꝑtinent oꝑã fidelit̃ dederint : Te uero securũ
facere exhis quib: debes uacantẽ . om̃s c̃munit̃ elabo¬
rent. Qđsi forte a semetipsis hoc laici ñ intelligunt.

Expanded text:
omnibus commonere necessarium duco. Te quidem oportet irreprehensibiliter vivere et summo studio niti ut omnes vitae hujus occupationes abjicias, ne fide jussor existas, ne advocatus litium fias, neve in ulla aliqua occupatione prorsus inveniaris mundialis negotii occasione perplexus. Neque enim judicem aut cognitorem saecularium negotiorum hodie te ordinare vult Chrisuti ne praefocatus praesentibus hominum curis, non possis verbo Dei vacare, et secundum veritatis regulam secernere bonos a malis. Ista namque opera, quae tibi minus congruere superius exposuimus, exhibeant sibi invicem discentes, id est laici; et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur. Sicut enim tibi impietatis crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudines suscipere saeculares: ita et unicvitae usum pertinent, operam fideliter dederint. Te vero securum facere et his quibus debes vacantem, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici non intelligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nullũ aliena c̃cupiscere. aut p̃sumere eorũ : sedunũ¬
quẽq suis sibiq c̃missis cõtentos eẽ . docebat. Nemi¬
nẽ&iã aliqͦui aliquid facere : nisi qđ sibi uult fieri
instruebat. Scãm ergo eccłam in maculatã om̃s
seruare debere euangeli ⁊abat : cuiꝰ claues ep̃os eẽ
dicebat. Ipsienĩ habent potestatẽ claudere caelũ
& aꝑire portas eiꝰ quia claues caeli factqs. A mouere:
autem eos neminẽ debere docebat quia oculidñis :
& qui eos tangit. tangit pupillã oculieiꝰ. It quantȩ
penȩ dignus sit quieos scandalitat : ipsũ dñm docius¬
se dicebat ubiait. Quiscandaliz auerit unũ depu-¬
sillis istis quimme credunt : ex peđ eiut suspendatur
mola asinaria in collo eiꝰ & demergat᷑ in ꝓfundũ

Expanded text:
Nullum enim aliena concupiscere, aut praesumere eorum, sed unumquemque suis, sibique commissis, contentos esse docebat. « Neminem etiam alicui aliquid facere, nisi quod sibi vellet fieri , » instruebat. Sanctam ergo Ecclesiam immaculatam omnes servare debere, evangelizabat, cujus claves episcopos esse dicebat. Ipsi enim habent potestatem claudere coelum et aperire portas ejus, quia claves coeli facti sunt. Amovere autem eos neminem debere docebat, quia oculi Domini sunt, et qui eos tangit, tangit pupillam oculi ejus . Et quantae poenae dignus sit, qui eos scandalizat, ipsum Dominum docuisse dicebat, ubi ait: « Qui scandalizaverit unum de pusillis estis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in col
Abbreviated transcription (Latin):
transisse & aduertite qđ utiq ut dicitis necessita s re.¬
imperauit : in pace iã eccłas cstitutas ñ p̃sumero:
Sed ut sepe accidit qͦtiens apopłis aut a turba peccat᷑.
qͥa in om̃s ꝓpt̃ multitudinẽ ñpo test uindicari:
inultũ soleat transire Priora ergo dimitenda
dico dĩiuddicio : & dere liqͦ maxima sollicitudine

Expanded text:
essitas imperavit in pace jam ecclesias constitutas non praesumere, sed, ut saepe accidit, quoties a populis, aut a turba peccatur, quia in omnes propter multitudinem non potest vindicari, multum soleat transire. Priora ergo dimittenda dico Dei judicio, et de reliquo maxima sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Et quiuos ad expletionem huiꝰ fecit ꝑuenire c̃cilui
absolutos uos efficiat ab omni cortatione delicti:
Itab omni reatu liberiores effecti. ab soluti etiam AMEN
ꝑdonũ sp̃sscĩ. felici reditu ur̃arũ sediũ cubilia repe¬
tatis illesi. Quod ipse p̃stare dignet᷑. & rełq
exurgentes. residente metropolitano ab ipso primũ
incipiente osculũ sibi inuicẽ om̃s parit̃ dabunt
ieq data sibi inuicẽ pace. conuentus concilii absoluat᷑.

Expanded text:
Et qui vos ad expletionem hujus fecit pervenire concilii absolutos vos efficiat ab omni contagione delicti. Amen. Et ab omni reatu liberiores effecti, absoluti etiam per donum Spiritus sancti, felici reditu vestrarum sedium cubilia repetatis illaesi. Amen. Quod ipse praestare dignetur, exsurgentes, residente metropolitano ab ipso primum incipiente, osculum sibi invicem omnes pariter dabunt. Sicque data sibi invicem pace, conventus concilii absolvatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ unã cũ patre dĩtatẽ. Quic quid enĩ intẽpr̃
accepit xp̃s scđm hominẽ accepit cui quaeñ
habuit conferentur : Nã scđm potentiã dĩtatis
E tquae informa serui a patre accepit : eadem
informa dĩ &iã ipse donauit. scđm enĩ dĩ for¬

Expanded text:
propter unam cum Patpropter unam cum Patcundum hominem accepit, cui, quae non habuit, conferrentur. Nam secundum potentiam divinitatis, : et quae in forma servi a Patre accepit, eadem in forma Dei etiam ipse donavit. Secundum Dei enim for
Abbreviated transcription (Latin):
quia illum sic̃ doctor gentiũ dicit ex altauit ds̃.
& donauit illi ncm̃ quod suꝑ om̃e nom̃ excellit
adeam intelligimꝰ ꝑtinere formã quaeditanda
era tantȩ Norificationis augm̃to: informa quip¬
pe dĩ aequalis erit filius patri &int̃ genitorẽ tq
unigenitum nulla erit inessentia discr&io
nulla inmaiestate diuersitas: Nec in carnatio¬
nis ris fteriũ : aliquid decesserat uerbo : qdet
patris munere redderetur. forma autem serui
ꝑquã in passibilis dĩ tas sacram̃tũ magnȩ pi&atis
impleuit huma humilitas est quae ingła diuinȩ
potestatis euecta ÷ intanta unitate ab ipso
conceptii uirginis dĩtate & humanita te c̃serta
ut nec sine homine diuina. nec sine dõ a ger&
humana. ꝓ pt̃ qđ sicut dñs maiestatis dicit᷑
crucifixus : ita qui ex sempiternitate aequa¬
lis est dõ dicitur exaltatꝰ. Quia inse parabilit̃
manente unitate ꝑsonȩ unꝰ atq: idem ÷ : &
totus haminis filius ꝓpt̃ carnẽ & totus dĩ filiuꝰ

Expanded text:
ua illum, sicut Doctor gentium dicit, exaltavit Deus et donavit illi nomen; quod super omne nomen excellit; 84 ad eam intelligimus pertinere formam quae ditanda erat tantae glorificationis augmento. In forma quippe Dei aequalis erat Filius Patri, et inter genitorem atque unigenitum nulla erat in essentia discretio, nulla in majestate diversitas, nec per incarnationis mysterium aliquid decesserat Verbo quod ei Patris munere redderetur. Forma autem servi, per quam impassibilis deitas sacramentum magnae pietatis implevit, humana humilitas est quae in gloriam divinae potestatis evecta est in tanta unitate ab ipso conceptu Virginis deitate et humanitate conserta, ut nec sine homine divina, nec sine Deo agerentur humana. Propter quod sicut Dominus majestatis dicitur crucifixus, ita qui ex sempiternitate aequalis est Deo dicitur exaltatus, quia inseparabiliter, manente unitate personae, unus atque idem est et totus hominis filius propter carnem, et totus Dei Filius
Abbreviated transcription (Latin):
& habitauit in nob. Quae aut̃ est eiꝰ exinani¬
tio quae uͦ pauꝑtas . Nisi forme similis acceptio
ꝑ quã uerbi maiestate uł acta dispensatio
humanȩ redẽptionis impleta ÷ Nã quia capti¬
uitatis nr̃ȩ resolui originalia uincula ñ pote¬
rant nisi exister& homo nr̃i generis nrãeq:
naturae quem peccati p̃uiditia ñ tenerent.
& qui in maculato sanguine suo cirographũ
lete ale diluer& : sicut ab intio erat diuinit᷑
p̃ordinatũ ita ÷ inplenitudine tẽporis ꝑfectũ:
Otmultis modis significata ꝓmissio indui expec¬
tatũ uenir& effectũ: Nec poss& eẽ ambiguũ :¬
qđ continuis testificationib: semꝑ fuerat᷑ nun¬
ciatum in magno aut̃ sacrilegio seuersari

Expanded text:
et habitavit in nobis. Quae autem est ejus exinanitio, quaeve paupertas, nisi formae servilis acceptio, per quam Verbi majestate velata dispensatio humanae redemptionis impleta est? Nam quia captivitatis nostrae resolvi originalia vincula non poterant, nisi existeret homo nostri generis nostraeque naturae, quem peccati praejudicia non tenerent, et qui immaculato sanguine suo chirographum lethale dilueret, sicut ab initio erat divinitus praeordinatum; ita est in plenitudineut multis modis significata promissio diu exspectato veniret effectu; nec posset esse ambiguum quod continuis significationibus semper fuerat nuntiatum. In magno autem sacrilegio diversa
Abbreviated transcription (Latin):
qualitate sentimꝰ. Dicant gͦ istib pochritȩ
quicetis mentib: lum̃ uolunt reciꝑe ueritatis.
nqua forma crucis ligno dñs maiesta tis
xp̃s adfixus sit : quid iacuerit in sepulchro
& reuo luto monum̃ti lapide quae t̃tia die
caro sunrexerint ÷ tquia postresurrectionẽ
suã ñ credentes quosdam discipłos arguebat
ethesitationẽ cunctantium constabatꝰ cũ dicer&
palpate & uidete quia sp̃s carnẽ & ossa ñ hab&
sicut meuid&is habe : Etapłothiome : infermanũ
tuam in latus meum: Ecuide manꝰ meas & pedes
& noli eẽ in credulus sed fidelis Qua utique
manifestatione corporis sui iã her&icoꝵ m̃datia
apłi susciperant credendũ. Acsi intantũ
luce ueritatis tenebras suas heretica obturatio
non relinquit ostendant unde sibi spemuitae
humane: nisi in sanguine eius quidedit sem&¬
ipsum redẽptionẽ ꝓom̃ib: Itqui sicut a p̃dicat

Expanded text:
qualitate sentimus. Dicant ergo isti hypocritae, qui caecis mentibus lumen nolunt recipere veritatis, in qua forma crucis ligno Dominus majestatis Christus affixus sit? quid jacuerit in sepulcro, et revoluto monumenti lapide quae tertio die caro surrexerit, et in qua post resurrectionem suam non credentes quosdam discipulos arguebat, et haesitationem cunctantium confutabat, cum diceret: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere : et apostolo Thomae: Infer manum tuam in latus meum, et vide manus meas et pedes, et noli esse incredulus, sed fidelis ? Qua utique manifestatione corporis sui jam haereticorum mendacia apostoli susceperant praedicandum. Ac si in tanta luce veritatis tenebras suas haeretica obduratio non relinquit, ostendant unde sibi spem vitae humanae, nisi in sanguine ejus qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus, et qui, sicut praedicat