comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝓfecti de maseroth. castra me¬
tati sunt inbaneiacan. Uicesi¬
ma octaua mansio transfert᷑ infilioᷤ.
necessitatis seu stridoris. Si ab uno in¬
cipias numero. ⁊ paulatim addens
ad septimũ usq ꝑuenias. uicesimus
octauus numerus efficit᷑. Qui sunt
isti filii necessitatis: Psalmus ipse noᷤ
doceat. Afferte dño filii dei. afferte
dño filios arietum. Quȩ ÷ tanta ne¬
cessitas. quȩ nolentib imꝑonat᷑: Cũ
diuinis scripturis eruditus. ⁊ leges
earum ac testimonia. uincula scieriᷤ
ueritatis: contendens cum aduersaruꝰ
ligabis eos. ⁊ uinctos duces incaptiuita¬
tem: ⁊ de hostib quondã atq captiuis.
liberos dei facies. ut repente dicas cũ
syon. Ego sterilis & non pariens. trans¬
migrata ⁊ captiua: iistos qͥs enutriuit:
Ego destituta ⁊ sola.⁊ isti ubi erant.ꝰ
Aliraris ysaiam: Ciusdem psalmi
sacramenta cognosce. Uox dñi in uir¬
tute. uox dñi in magnificentia. Nox
dñi confringentis cedros. Ut postqͣm

Expanded text:
fecti de Museroth castra metati sunt in Baneiacan. Vicesima octaua mansio transfertur in \'filios necessitatis\' seu \'stridoris\'. si ab uno incipias numero et paulatim addens ad septimum usque peruenias, uicesimus octauus numerus efficitur. qui sunt isti filii necessitatis? psalmus ipse nos doceat: adferte domino, filii dei, adferte domino filios arietum. quae est tanta necessitas, quae nolentibus inponatur? cum diuinis scripturis fueris eruditus et leges earum ac testimonia uincula scieris ueritatis, contendes cum aduersariis, ligabis eos et uinctos duces in captiuitatem et de hostibus quondam atque captiuis liberos dei facies, ut repente dicas cum Sion: ego sterilis et non pariens, transmigrata et captiua, et istos quis enutriuit? ego destituta et sola, et isti ubi erant? miraris Isaiam: eiusdem psalmi sacramenta cognosce: uox domini in uirtute, uox domini in magnificentia, uox domini confringentis cedros, ut, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
artificis sit politus manu: qui mons
respiciat solitudinem. quȩ hebraice dr̃
ysimun. Quando eni fuerimꝰ in uir¬
tutum culmine constituti:. tunc totiꝰ
mundi ruinas:⁊ om̃ium peccatorum
respicimus uastitatem. Pene obliti su¬
mus currente oratione dictare. quare
dybungad interp̃tetur fortit̾ intellecta
temptatio. Post dibungad gerit᷑ bellũ
contra seoi regem amorreoꝵ ⁊ og re¬
gen basan: & discimus qd̃ cũ ueneri¬
mus adsummũ:i de fonte pͥncipũ
regumq biberimꝰ: ascendentes ad mõ-¬
litudinem nouerimꝰ. Ante contͥcionẽ
enim eleuat᷑ cor uiri:⁊ ante głam hu¬
miliatur.

Expanded text:
artificis sit politus manu, qui mons artificis sit politus manu, qui mons respiciat solitudinem, quae Hebraice dicitur Isimun. quando enim fuerimus in uirtutum culmine constituti, tunc totius mundi ruinas et omnium peccatorum respicimus \'uastitatem\'. paene obliti sumus currente oratioDibongad interpretatur intellecta fortiter tentatio. Post Dibongad geritur bellum contra Seon regem Amorraeorum, et Og regem Basan; et discimus, quod cum venerimus ad summum, et de fonte principum regumque biberimus, ascendentes ad monlitudinem noverimus. Ante contritionem enim elevatur cor viri, et ante gloriam humiliatur.
Abbreviated transcription (Latin):
esse:. quod post magos. ⁊ congregationẽ
lapidum. frequenter ueniamus ad dor¬
rentes zared. quod interp̃tat᷑ aliena des-¬
censio& in descensione positi transeamꝰ
ad arnon quod maledictionẽ sonat quȩ
est posita infinib amorreoꝵ qui uel
amari hostes sunt. uel multa loqunt̾¬
inflati. Sin autẽ transierimus t̾minos
moab qui de incestu generatus ẽ ⁊ reces¬
sit auero patre: statim nobis occurrit
puteus quem nemo de plebe fodit. nullꝰ
ignobilis. sed pͥncipes & duces qui iura
dant populis: ⁊ canentes carmen in aqͥs
ri loca sint. qd̃ scilicet de deserto ueni¬
ant in matchana qͦd interp̃tatur donuĩ:
& de matchana ad nahaly hel qd̾ dicit᷑
ad torrentes dei. ⁊ de nahalyhel adbamot
quȩ interp̾tatur excelsa. siue aduenieis
mors. quando conformes efficim᷑ mortis
xp̃i. Et de banioth occurrit nobis uall
humilitatis. quȩ tam̃ inu̾tice posita. ẽ.
montis phasga qui int̾ptatur dolatus.
quod nichil habeat informe & rude.s

Expanded text:
esse, quod post magos et congregationem lapidum frequenter ueniamus ad torrentes Zared, quod interpretatur \'aliena descensio\', et in descensione positi transeamus ad Arnon, quod \'maledictionem\' sonat, quae est posita in finibus Amorraeorum, qui uel \'amari\' hostes sunt uel multa \'locuntur\'inflati. sin autem transierimus terminos Moab, qui de incestu generatus est et recessit a uero patre, statim nobis occurrit puteus, quem nemo de plebe fodit, nullus ignobilis, sed principes et duces, qui iura dant populis. et canentes carmen in aquis ri loca, quod scilicet de deserto ueniant in Matthana, quod interpretatur \'donum\', et de Matthana ad Nahalihel, quod dicitur ad \'torrentes dei\', et de Nahalihel ad Bamoth, quae interpretatur \'excelsa\' siue \'adueniens mors\', quando conformes efficimur mortis Christi, et de Bamoth occurrit nobis \'uallis humilitatis\', quae tamen in uertice posita est montis Phasga, qui interpretatur \'dolatus\', quod nihil habeat informe et rude, sed
Abbreviated transcription (French):
Caro est que animã ꝑdit: que totã
suꝑbiam affert. Qui incarne semi¬
eternam. Caro est: qui recipit diabo¬
lum. Diabolus seminat incarne se
mina suaN d est homicidium᷑. forni¬
cationem: concupiscentiã. libidinem:
iram: rixam: ebrietatem. suꝑbiam.⁊
furtums i omnẽ suggestionẽ quȩ¬
mala est dicente apostolo. Non ẽ
nobis colluctatio aduersus carnem.

Expanded text:
caro est quae animam perdit, et totam superbiam affert: et qui in carne semiptionem . Caro est quae recipit diabolum: diabolus enim seminat in carne nostra semina sua, id est, homicidium, fornicationem, concupiscentiam, libidinem, iram, rixam, ebrietatem, superbiam, furtum, et omnem suggestionem malam, dicente Apostolo, Non est nobis colluctatio adversus carnem
Abbreviated transcription (Latin):
pletur: ut sicut priori popło qͥnquage¬
sima die uͦ nibeleo ⁊ uero anno remissi¬
onis. ⁊ ueris quinquaginta ⁊⁊ qͥngẽtis
denariis qui debitorib dimittuntur lex
data ẽ: ad apłos quoq ⁊ qui cũ eis erati
incentesimo.ax. mosaice etatis nume¬
ro constitutis descenderit sp̃e scs: ⁊ di
uisis linguis credentium. totus euan¬
głica predicatione expletus sit mun-¬
dus. Longum ÷ si replicare uelim qͥd
in lege preceptum sit: quomͦ fabrica¬
tum tab̾naculum. quȩ uarietas hosti¬
arum. quȩ uasoꝵ diuersitas. quȩ in¬
dumenta pontificis. quȩ sacerdotum
ac leuitarum cerimonie. qͥd egerint.
quomodo populus numeratus sit. hoc
tantum dicam qd̃ media pars exodi
& totuis leuiticus liber ⁊ numeroꝵ
precepta non modica.:⁊ ꝑsingulas tͥy¬
populi distributio ⁊ oblationes pͥn-¬
cipiun in hac mansione descͥpte sint.
multoꝵq uoluminũ disputatio hu¬
ic loco sufficere uix possit. Int̾ p̾tat᷑

Expanded text:
pletur, ut, sicut priori populo quinquagepletur, ut, sicut priori populo quinquagesima die, uero iubeleo et uero anno remissionis et ueris quinquaginta et quingentis. denariis, qui debitoribus dimittuntur, lex data est, ad apostolos quoque et, qui cum eis erant, in centum uiginti, Mosaicae aetatis numero, constitutis descenderit spiritus sanctus et diuisis linguis credentium totus euangelica praedicatione mundus expletus sit. longum est, si replicare uelim, quid in lege praeceptum sit, quomodo fabricatum tabernaculum, quae uarietas hostiarum, quae uasorum diuersitas, quae indumenta pontificis, quae sacerdotum ac leuitarum caerimoniae, quid egerint, quomotantum dicam, quod media pars Exodi, et totus Leviticus liber, et Numerorum praecepta non modica, et per singulas populi tribus distributio, et oblationes principum in hac Mansione descriptae sint, multorumque voluminum disputatio huic loco sufficere vix possit. Interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
cio egressionis filioꝵ isrł de egypto. in
die hac transierunt solicudinem synai.
Profectiq de raphidim. uenerunt inde¬
sertum sẏnai: castra metati sunt in
heremo.Seditq ibi isrł e regione montis.
& moyses ascendit ad dm̃: uocauitq eũ¬
dñs. Et reliqua. & rursum. Uade inquit
ad populum ⁊ scĩfica eos hodie ⁊ cras.
& lauent uestimenta sua. sintq parati
indiem tercium: quia tercio die descen¬
det dñs uidente uniuerso populo suꝑ
montẽ synai. Qd̃ & factum est. Lauert̾¬
q uestimenta sua. ⁊ abuxoꝵ coitu sepa¬
ratis. die tercio descendit dnis inmontem.
Quo fumante. & fulgure & tonitrui ca¬
liginẽ. uoce tube. mortalium corda ter¬
rentib. moyses loquebat᷑. ⁊ dñs respon¬
debat ei. Supputemus numerũ:⁊ iue¬
nimus quinquagesimo die egressionis
isrł exegypto. inuertice montis synai
legem datam: Lnde ⁊ pentecostes ce¬
lebratur sollempnitas. ⁊ postea euangħii
sacramentũ inspũ scĩ descensione com¬

Expanded text:
io egressionis filiorum Israhel de Aegypto, in die hac transierunt in solitudinem Sinai profectique simul de Raphidim uenerunt in desertum Sinai et castra metati sunt in heremo seditque ibi Israhel e regione montis. et Moyses ascendit ad. deum uocauitque euns et reliqua. et rursum: uade, inquit, ad populum et sanctifica eos hodie et cras. et lauent uestimenta sua sintque parati in diemtertium, quia tertia die descendet do minus uidente uniuerso populo super montem Sinai. quod et factum est. laueruntque uestimenta sua et ab uxorum coitu separatis die tertio descendit dominus in montem, quo fumante et fulgore, tonitru, caligine, uoce tubae mortalium corda terrentibus Moyses loquebatur et dominus respondebat ei. supputemus numerum et inueniemus quinquagesimo die egressionis Israhel ex Aegypto in uertice montis Sinai legem datam. unde et pentecostes celebratur sollemnitas et postea euangelii sacramentum spiritus sancti descensione con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓfecti de raphidu: castra po¬
suerunt in solitudine synai. Du¬
odecima inansio est. Statim tͥ ueniat
inmentẽ apłoꝵ numerus. Una de plu¬
rib. s maior ab omnib. Non seꝑatur
in ordine. ⁊ p̾cellit in merito. Adhunc
locum. quadragesima septima die ꝑ-¬
ueniunt. scriptura dicente. Mense ter

Expanded text:
fecti de Raphidim castra posuerunt in solitudine Sinai. ,Duodecima mansio est. statim tibi ueniat in mentem apostolorum numerus. una de pluribus, sed maior ab omnibus non separatur in ordine et praecellit in merito. ad hunc locum quadragesima septima die perueniunt scriptura dicente: mense ter
Abbreviated transcription (Latin):
Tꝓfecti de maceloth: castra me¬
tati sunt in thaath. Uicesima tercia
mansio potest ⁊ subter intelligi. sed
melius pauorẽ int̾pretabim᷑. Uenisti
ad ȩccłiam. ascendisti ad montẽ pul¬
cherrimũ. stupore ⁊ miraculo xp̃i
magnitudinẽ confiteris. uides ibi mul¬
tos uirtutis tuȩ sotios. noli altũ saꝑe
s time. Dñs enim suꝑbis resistit.
humilib autem dat grãm. Ꝙ qui se
exaltat. uideat ne cadat. Potentes poten¬
ter tormenta patientur. Timor. uirtutũ
custos est. Securitas. ad lapsum facilis.
Unde ⁊ in quodam psalmo postqͣm sal¬
uatus dixerat. dñs regit me ⁊ nichil mͥ
deerit. in loco pascue ibi me collocauit:
iungit timorem qui custos ẽ beatitu¬
dinis. ⁊ infert. uirga tua. ⁊ baculus tiuuis:
ipsa me consolata sunt. Et ÷ sensus. Dũ
tormenta formido. seruaui grãm quam
acceperam.

Expanded text:
fecti de Maceloth, castra metati sunt in Thaath . Vicesima tertia mansio potest et subter intelligi, sed melius pavorem interpretabimur. Venisti ad Ecclesiam, ascendisti ad montem pulcherrimum, stupore et miraculo Christi magnitudinem confiteris, . uides ibi multos uirtutis tuae socios: noli altum sapere, sed time. dominus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam et, qui se exaltat, uideat, ne cadat. potentes potenter tormenta patientur. timor uirtutum custos est, securitas ad lapsum facilis. unde et in quodam psalmo, postquam propheta dixerat: dominus regit me et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me conlocauit, iungit timorem, qui custos est beatitudinis, et infert: uirga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt. et est sensus: dum tormenta formido, seruaui gratiam, quam acceperam.
Abbreviated transcription (Latin):
cias: ⁊ inter frequentiã puellarũ. ꝑdiẽ
uideas quod noctily cogites nunquã
de manu & oculis tuis recedat liber
Psalterium discat᷑ adu̾bum. Oratio
sine int̾missione. Uigil sensus. nec ua¬
gis cogitationil patens. Corpus parit᷑
animusq tendatur ad dñm̃. Irã uince
pacientia. Ama scientiã scripturarũ:
& carnis uitia ñ amabis. Nec uacet
mens tua uariis ꝑturbatiõib: quȩ
si pectori insederint dñabunt᷑ tui:
& te deducent ad delictũ maximũ.
fac &. aliquid oꝑis: ut semꝑ de diabolꝰ
inueniat occupatum. Si apłi habenteᷤ
potestatem de euangłio uiuere. labo¬
rabant maniby suis ne quẽ grauarent.
i aliis tribuebant refrigeria. quoꝵ
pro spũalib debebant metere carna¬
liaꝰ cur tu in usus tuos successura ñ
p̃pares : Uel fiscellam texe iuncoruł
canistrum lentis plecte uiminibus.
Sariat᷑ humus: areole equo limite
diuidant᷑. In quib cũ holerũ iacta

Expanded text:
cias et inter frequentiam puellarum per diem cias et inter frequentiam puellarum per diem uideas, quod noctibus cogites. numquam de manu et oculis tuis recedat liber, psalterium discatur ad uerbum, oratio sine intermissione, uigil sensus nec uanis cogitationibus patens. corpus pariter animusque tendatur ad dominum. iram uince patientia; ama scientiam scripturarum et carnis uitia non amabis. nec uacet mens tua uariis perturbationibus, quae, si pectori insederint, dominabuntur tui et te deducent ad delictum maximum. fac et aliquid operis, ut semper te diabolus inueniat occupatum. si apostoli habentes potestatem de euangelio uiuere laborabant manibus suis, ne quem grauarent, et aliis tribuebant refrigeria, quorum pro spiritalibus debebant metere carnalia, cur tu in usus tuos cessura non praepares ? uel fiscellam texe iunco uel canistrum lentis plecte uiminibus, sariatur humus, areolae aequo limite diuidantur; in quibus cum holerum iacta
Abbreviated transcription (Latin):
monum pugnantiũ contra se portẽ¬
ta confingere. ut apud imperitos &
uulgi homines miracłm sui faciañ.¬
ut exinde sertent᷑ lucra. Uidimꝰ nuꝑ
& planrimus croesi opes unius mor¬
te deprehensas: urbisq stypes quasi
inusus pauꝑum congregatas. sty rpi
& posteris derelictas. Tunc ferrũ qd̃
latebat in profundo suꝑ natauit aque.
& inter palmarum arbores. myrre a¬
maritudo monstrata ẽ. Nec mirum
talem ⁊ socium habuit & magistrũ.
qui egentium fames. suas fecit ẽẽ di¬
uitias: & miseris derelicta. insuã mi¬
seriam tenuit. Quoꝵ clamor tandẽ
ꝑuenit ad celum. ⁊ patientissimas dei
uicit aures: ut missus angłs pessimuᷤᷤ
nabal camelo dicer&. Stulte. hac noc¬
te auferent animã tuã ate. Que autẽ
p̃parasti cuius erunt: Uolo gͦ te & ꝓꝓ¬
ter causas quas suꝑra exposuimꝰ non
habitare cum matre. & p̃cipue ne aut¬
offerentem delicatos cibos renuendo cõ¬
tristes. aut si acceꝑis oleum igni adi¬

Expanded text:
monum obpugnantium contra se portenmonum obpugnantium contra se portenta confingere, ut apud inperitos et uulgi homines miracet exinde sectentur lucra. Vidimus nuper et planximus Croesi opes unius morte deprehensas urbisque stipes quasi in usus pauperum congregatas stirpi et posteris derelictas. Tunc ferrum, quod latebat in profundo, super-natavit aquae et inter palmarum arbores Merrae amaritudo monstrata est. Nec mirum: talem et socium habuit et magistrum, qui egentium famem suas fecit esse divitias et miseris derelicta in suam miseriam tenuit. Quorum clamor tandem pervenit ad caelum et patientissimas Dei vicit aures, ut missus angelus pessimo Nabal Carmelio diceret: Stulte, hac nocte auferent animam tuam a te; quae autem preparasti, cuius erunt? Volo ergo te et propter causas, quas supra exposui, non habitare cum matre et pofferentem delicatos cibos rennuendo contiistes aut, si acceperis, oleum igni adi
Abbreviated transcription (Latin):
dine cito subrepit suꝑbia: i si parũꝑ
ieiunauerit. hominẽq non uiderit: pu¬
tat se alicuius ẽẽ momenti. Oblitus sui.
unde & quo uenerit: intus corpore. fo¬
ris lingua uagatur. Iudicat contͣ apłi
uoluntatẽ alienos seruostad qͦd gula
poposcerit porrigit manus. dormit
quantum uoluerit. facit quod uoluerit
nullum ueretur. Om̃s se inferiores pu¬
tat: crebriusq in urbibib quã incella ẽ.
& inter fr̃s si mulat uerecundiam qui
platearum turbis collidit᷑. Quid gͥ. So¬
litariam uitam rep̃hendimꝰ: Alinime:
Quippe quã sepe laudauimꝰ. S de lu¬
do monasterioꝵ huiuscemodi uolumꝰ
egredi milites. quos heremi dura rydi¬
menta ñ terreant. qui speciem conu̾¬
sationis suȩ. multo tempore dederint:
qui omnium fuerint minimi. ut pͥmi
omniũ fierent: quos nec esuries nec sa¬
turitas aliquando suꝑauit. qui pauꝑ¬
tate letant᷑. quoꝵ habitꝰ. sermo. uultus.
incessus. doctrina uirtutũ ẽ. qͥ nesciuss
scdđm quosdam in eptos homines. de-¬

Expanded text:
dine cito subrepit superbia et, si parumper ieiunauerit hominemque non uiderit, putat se alicuius esse momenti oblitusque sui, unde quo uenerit, intus corpore lingua foris uagatur. iudicat contra apostoli uoluntatem alienos seruos; quod gula poposcerit, porrigit manus; dormit, quantum uoluerit, facit, quod uoluerit; nullum ueretur, omnes se inferiores putat ciebriusque in urbibus quam in cellula est et inter fratres simulat uerecundiam, qui platearum turbis conliditur. quid igitur? solitariam uitam reprehendimus ? minime, quippe quam saepe laudauimus. sed de ludo monasteriorum huiusce modi uolumus egredi milites, quos rudimenta, non terreant, qui specimen conuersationis suae multo tempore dederint, qui omnium fuerunt minimi, ut primi omnium fierent, quos nec esuries nec saturitas aliquando superauit, qui paupertate laetantur, quorum habitus, sermo, uultus, incessus doctrina uirtutum est, qui nesciunt secundum quosdam ineptos homines dae
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si clericatus ticillat te desidiũ.
discas qd̃ possis docere ⁊ rationalẽ hos¬
tiam offeras xp̃o. Ne miles. anteqͣm
tyro: ne prior magister sis. andequã
discipłs. Non ÷ humilitatis mee neq
m̃sure iudicare de ceteris: ⁊ de mini¬
stris eccłiarum sinistrũ quippiã dic̃e.
Habeant illi ordinem ⁊ gradum suũ.
Quẽ si tenueris: quomͦ tͥ in eo uiuen¬
dum sit. editus ad nepotianũ liber do¬
cere te poterit. Nunc monachi in cu¬
nabula moresq discutimꝰ: ⁊ eiꝰ mona¬
chi qui lib̾alib studiis eruditꝰ. in ado¬
lescentia iugum xp̃i collo suo ĩposuit.
Primũq tractandum ẽ utrũ solus
an cum aliis. inmonast̾io uiuere de¬
beas. Aichi plac& ut habeas sc̃õꝵ cõ¬
tub̃nium. nec ipse te doceas:i absq
doctore ingrediaris uiã qͣm nunꝗͣ
ingressus es. statimq in partem tibi
alteram declinandum sit:errori
pateas. Non plus aut minꝰ ambules
quã necesse est: ne currens lasseris.

Expanded text:
etiaetiadisce quod possis docere, et rationalem hostiam offer Christo. Ne sis miles antequam tiro: ne prius magister sis antequam discipulus. Non est humilitatis meae neque mensurae iudicare de ceteris et de ministris ecclesiarum sinistrum quippiam dicere. Habeant illi ordinem et gradum suum, quem si tenueris, quomodo tibi in eo vivendum sit, editus ad Nepotianum liber docere te poterit. Nunc monachi incunabula moresque discutimus et eius monachi, qui liberabilibus studiis eruditus in adulescentia iugum Christi collo suo inposuit. Primumque tractandum est, utrum solus an cum aliis in monasterio vivere debeas. Mihi placet, ut habeas sanctorum contubernium nec ipse te doceas et absque ductore1 ingrediaris viam, quam numquam ingressus es, statimque in partem tibi alteram declinandum sit et errori pateas plusque aut minus ambules, quam necesse est, ut currens lasseris,
Abbreviated transcription (Latin):
& illa te uiuere. non uidere ad tempꝰ.¬
s ut semꝑcum xp̃o uideat. Anna sa¬
muhelem. ñ sibi s tab̾nacło genuit. fi¬
lii ionadab qui uinum ⁊ siceram non
bibebant. qui habitabant intentoriis.
& quas nox compulerat sedes habebant.
scribunt᷑ in psalmo. qͦd primi captiui¬
tatem sustinuerint: qui ab exercitu
chaldeoꝵ uastante iudeam. urbes in¬
troire compulsi st̃. Uiderint quid alii
sentiant. unusquisq enim suo sensu
ducit᷑. Alichi oppidum carcer: ⁊ solitu¬
do paradysus ẽ. Quid desideramus
urbium frequentiã. qui de singula¬
ritate censemur. Aoyses ut preeẽt
popło iudeoꝵ: quadraginta annis eru¬
ditur inheremo. Pastor ouiũ. homi¬
num factus ẽ pastor. Apłi de piscati¬
one lacus genesar. adpiscationẽ ho¬
minum transierunt. Tunc habebant
patrem: rete. nauiculam. Secuti dñm.
protinus om̃ia reliquerunt. portanteᷤᷤ
cotidie crucem suam:i ne uirgam qͥ¬
dem in manu habentes. Hoc dico. ut

Expanded text:
 illa te uiuere, non uidere ad tempu illa te uiuere, non uidere ad tempus, ut semper cum Christo uideat. Anna Samuhelem non sibi, sed tabernaculo genuit. filii Ionadab, qui uinum et siceram non bibebant, qui habitabant in tentoriis et, quas nox conpulerat, sedes habebant, scribuntur in psalmo, quod primi captiuitatem sustinuerint, quia exercitu Chaldaeorum uastante Iudaeam urbes introire conpulsi sunt. Uiderint, quid alii sentiant — unusquisque enim suo sensu ducitur —, mihi oppidum carcer est et solitudo paradisus. quid desideramus urbium frequentiam, qui de singularitate censemur? Moyses, ut praeesset populo Iudaeorum, quadraginta annis eruditur in heremo, pastor ouium hominum factus est pastor; apostoli de piscatione lacus Genesar ad piscationem hominum transierunt. tunc habebant patrem, rete, nauiculam: secuti dominum protinus omnia reliquerunt portantes cotidie crucem suam et ne uirgam quidem m manu habentes. hoc dico, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
parcas animȩ tuȩ. Qui uiderit mulie¬
rem ad concupiscendũ: iam mechatus: eã
incorde suo. Quis gl̾abit᷑ castum se ha¬
bere cor: Astra ñ sunt munda incons¬
pectu dñr: quantomagis homines quoꝵ
uita temptatio ẽ : Ue nobis: qui quotieis
concupiscimꝰ: totiens fornicam̃. In ebri¬
atus est in quit gladius meus incelo:
multo amplius interra. que spinas ⁊ tri¬
bulos generat. Uas electionis in cuius
ore xp̃c resonat. macerat corpus suum
& subicit seruituti᷑. i tam̃ cernit natura¬
lem carnis ardorem sue repugnare sen¬
tentie. ut quod ñ uult hoc agere cõpel¬
latur. ⁊ quasi uim patiens uociferatur
& dicit. Miser ego homo qͥs me lib̾abit
de corpore mortis huius Et tu de ar¬
bitraris absq lapsu ⁊ uulnere posse tͣn¬
sire. nisi om̃i custodia seruaueris cor tuũ.
& cum saluatore dixeris. mat̾ mea ⁊ fr̃s
mei hi sunt qui faciunt uoluntatẽ pa¬
pietas ẽ. Inmo quid tam pium. quam
scẽ matri scm̃ filium custodire: Optat¬

Expanded text:
parcas animae. qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. quis gloriabitur castum se habere cor? astra non sunt munda in conspectu domini: quanto magis homines, quorum uita temptatio est! uae nobis, qui, quotiens concupiscimus, totiens fornicamur. inebriatus est, inquit, gladius meus in caelo: multo amplius in terra, quae spinas et tribulos generat. uas electionis, in cuius Christus ore sonabat, macerat corpus suum et subicit seruituti et tamen cernit naturalem carnis ardorem suae repugnare sententiae, ut, quod non uult, hoc agere conpellatur, et quasi uim patiens uociferatur et dicit: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? et tu te arbitraris absque lapsu et uulnere posse transire, nisi omni custodia seruaueris cor tuum et cum saluatore dixeris: mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem papietas est; immo quid tam pium, quam sanctae matri sanctum filium custodire? optat et
Abbreviated transcription (Latin):
& herbis agrestib uictitabant. Quan¬
diu inpatria tua es: habeto cellulam
pro paradyso. Uaria scripturarũ poma
decerpe. his utere deliciis: harũ fruere
complexu. Si scandalizat te ocłs. pes. ma¬
nus tua: ꝓice ea. Nulli parcas. ut soli

Expanded text:
et herbis agrestibus uictitabant. quamet herbis agrestibus uictitabant. quamdiu in patria tua es, habeto cellulam pro paradiso, uaria scripturarum poma decerpe, his utere deliciis, harum fruere conplexu. si scandalizat te oculus, pes, manus tua, proice ea. nulli parcas, ut soli
Abbreviated transcription (Latin):
refectionẽ poscentia erumpant in crudi¬
tatem:. que parens libidinum ẽ. Modicꝰ
ac temꝑatus cib.: ⁊ carni ⁊ anime utił ẽ.
Alatrem ita uide. ne ꝑ illam alias uide
coneris. quarũ uultꝰ cordi tuo hereant:¬
⁊ tacitum uiuat sub pectore uulnus.
Ancillulas que illi in obsequio st̃ tͥ scias
ẽẽ ininsidiis. Quanto uilior earum con¬
dicio: tanto facilior ruina ẽ. Et ioħes ba¬
ꝑtista scãm matrẽ habuit. pontificisq
filius erat: & tam̃ nec matris affectu.
nec patris oꝑib uincebat᷑. Ne indomo
parentũ cum ꝑicło uiueret castitatis.
uiuebat in heremo: & ocłis desid̾antib
oxp̃m. nichil aliud dignabat᷑ aspicere.
Uestis asꝑa. zona pellicia. cib locustȩ.
melq siluestre: om̃ia uirtuti ⁊ continẽ¬
tie preparata. filii ꝓpħarum quos mo¬
nachos inueteri legimus destam̃to. edi¬
ficabant sibi casulas ꝓpe fluenta iorda¬
nis: & turbis & urbib derelictis. polenta

Expanded text:
refectionem poscentia erumpant in crudirefectionem poscentia erumpant in cruditatem, quae parens libidinum est. modicus ac temperatus cibus et carni et animae utilis est. matrem ita uide, ne per illam alias uidere cogaris, quarum uultus cordi tuo haereant et tacitum uiuat sub pectore uulnus. ancillulas, quae illi in obsequio sunt, tibi scias esse in insidiis, quia, quantum uilior earum condicio, tanto facilior ruina est. et Iohannes Baptista sanctam matrem habuit pontificisque filius erat et tamen nec matris affectu nec patris opibus uincebatur, ut in domo parentum cum periculo uiueret castitatis. uiuebat in heremo et oculis desiderantibus Christum nihil aliud dignabatur aspicere. uestis aspera, zona pellicia, cibus locustae melque siluestre, omnia uirtuti et continentiae praeparata. filii prophetarum — quos monachos in ueteri legimus testamento — aedificabant sibi casulas propter fluenta Iordanis et turbis urbium derelictis polenta
Abbreviated transcription (Latin):
& cassa pudicitie uelam̃ta. quasi ara¬
nearum fila dirũpit. Uideas ñ nul
los accinctis renib. pulla tunica. bar¬
ba ꝓlixa. a mulierib ñ posse discedẽ:
sub eodem manere tecto̾. simul in ire
conuiuia: ancillas iuuenes habere
in ministerio: ⁊ p̃ter uocabula nurp¬
tiarum. om̃ia eẽ matrimonia. Nec¬
hec culpa ẽ nominis xp̃iani. si simu¬
lator religionis inuitio fit. Quin im¬
mo confusio gentiliũ: cum ea uideaĩs
eccłiis displicere que hominib bonis
non placent. lu uͦ si monachus ẽẽ uis.
non uiderithabeto curã ñ rei fami
liaris. cui renuntiando. hoc ẽẽ cȩpisti:
s animȩ tuȩ. Sordes uestium: candide
mentis indicia sint. Hilis tunica con¬
temptũ scłi ꝓbet: ita dum taxat ne ani¬
mus tumeat: ne habitus sermoq dissẽ¬
tiant. Balnearũ fomenta ñ queras: qui
calorem corporis. ieiumoꝵ cupis frigore
extinguere. Que ⁊ ipsa moderata sint:
nenimia debilitent stomachũ: i maiorẽ

Expanded text:
et cassa inpudicitiae uelamenta quasi araet cassa inpudicitiae uelamenta quasi aranearum fila disrumpit. uideas los accinctis renibus, pulla tunica, barba prolixa a mulieribus non posse discedere, sub eodem conmanere tecto, simul inire convivia, ancillas iuvenes habere in ministerio et praeter vocabulum nuptiarum omnia esse matrimonii. Nec culpa est nominis Christiani, si simulator religionis in vitio sit, quin immo confusio gentilium, cum ea vident ecclesiis displicere, quae omnibus bonis non placent. Tu vero, si monachus esse vis, non videri, habeto curam non rei familiaris, cui renuntiando hoc esse coepisti, sed animae tuae. sordes uestium candidae mentis indicio sint, uilis tunica contemptum saeculi probet ita dumtaxat, ne animus tumeat, ne habitus sermoque dissentiat. balnearum fomenta non quaeras, qui calorem corporis ieiuniorum cupis frigore extinguere. quae et ipsa moderata sint, ne nimia debilitent stomachum et maiorem
Abbreviated transcription (Latin):
nis grauitas romana condir&: nec
calcarib inte s frenis uteret᷑. Quod¬
& indi sercissimis uiris grecie legimꝰ.
qui asianum tumorem attico siccabans
sale:⁊ luxuriantes flagellis uineas. fal¬
cib reprimebant: ut eloquentie torcu¬
laria non u̾boꝵ pampinis. s sensuum
quasi uuarum exp̃ssib redundarent
Hanc tu suscipe ut parentẽ: ama ut
nutricem: uenerare ut scãm: nec alio¬
rum imiteris exemplum qͥ relinquiũs
suas. ⁊ alienas appetunt. Quoꝵ dedecus
in ꝓpatulo ẽ. sub nomine pietatis quȩ¬
rentium suspecta corsortia: noui ego
quasdam iam maturioris etatis:⁊ ple¬
rasq generis libertini adolescentibus
delectari. & filios querere spũales. pau¬
latimq pudore suꝑato. ꝑficta matrũ
nomina erumꝑe inlicentiam marita¬
lem. Alii sorores uirgines deserunt:
& ext̾nis uiduis copulant᷑. Sunt que
oderunt suos & non suoꝵ palpant᷑
affectu. Quarũ in patientia index a¬
nimi nullam recipit excusationem:

Expanded text:
nis grauitas Romana condiret nec nis grauitas Romana condiret nec calcaribus in te sed frenis uteretur, quodn disertissimis uiris Graeciae legimus, qui Asianum tumorem Attico siccabant sale et luxuriantes flagellis uineas falcibus reprimebant, ut eloquentiae torcularia non uerborum pampinis, sed sensuum quasi uuarum expressionibus redundarent. hanc tu suspice ut parentem, ama ut nutricem, uenerare ut sanctam. nec aliorum imiteris exemplum, qui relinquunt suas et alienas appetunt, quorum dedecus in propatulo est sub nominibus pietatis quaerentium suspecta consortia. noui ego quasdam iam maturioris aetatis et plerasque generis libertini adulescentibus delectari et filios quaerere spiritales paulatimque pudore superato per ficta matrum nomina erumpere in licentiam maritalem. alii sorores uirgines deserunt et extraneis uiduis copulantur. sunt, quae oderunt suos et non suorum palpantur affectu, quarum inpatientia, index animi, nullam recipit excusationem
Abbreviated transcription (Latin):
quem nec fur effodere. nec latro pos¬
sit auferre: Scio me offensurum ẽẽ
quã plurimos. qui generalẽ diuitiis
disputationẽ insuam refert̾ contu¬
meliã: & dum mͥ irascunt̾. suã indi¬
cant conscientiã: multoq peius de se.
quã de me iudicant. Ego enĩ neminẽ
nominabo: nec ueteris comedie licen¬
tia. certas ꝑsonas eligam atq ꝑstrin¬
gam. Prudentis uiri est ac prudẽtiũ
feminarũ. dissi mulare. immo em̃dare
quod inse intelligant. ⁊ indignari
sibi magis quam mͥ. nec in monito¬
rem maledicta congerere. qui ut in
hisdem teneat᷑ criminib certe in eome¬
lior ẽ. quod sua ei mala ñ placent. Au
dio religiosam hab̾e te matrẽ. multoꝵ
annoꝵ uiduam. quȩ aluit. quȩ eru¬
diuit infantem᷑ i post studia galli-¬
arum. quȩ uł florentissima sunt. mi¬
sit romam ñ parcens sũptib. ⁊ absẽ¬
tiam filii spe sustinens futurorum.
ut ub̾tatem gallici nitoremq sermo¬

Expanded text:
quem nec fur effodere, nec latro posquem nec fur effodere, nec latro possit auferre? 5. Scio me offensurum esse quamplurimos, qui generalem de vitiis disputationem, in suam referunt contumeliam; 935 et dum mihi irascuntur, suam indicant conscientiam: multoque pejus de se, quam de me judicant. Ego enim neminem nominabo: nec veteris Comoediae licentia certas personas eligam atque perstringam. PRUDENTIS VIRI EST, ac prudentium feminarum, dissimulare, imo emendare quod in se intelligunt, et indignari sibi magis quam mihi; nec in monitorem maledicta congerere. Qui etsi iisdem teneatur criminibus, certe in eo melior est, quod sua ei mala dio religiosam habere te matrem, multorum annorum uiduam, quae aluit, quae erudiuit infantem et post studia Galliarum, quae uel florentissima sunt, misit Romam non parcens sumptibus et absentiam filii spe sustinens futurorum, ut ubertatem Gallici nitoremque sermo
Abbreviated transcription (Latin):
portum teneant. aquo se incipiat aꝑi¬
re oͤceanus: ꝑquem uix anno ꝑpetuo
ad indiam ꝑuenitur. & ad gangen flu¬
uium quem physon sca seriptura cog¬
nominat. qui circuit omnẽ terrã eui¬
lat: ⁊ multa genera pigm̃toꝵ de ꝑady¬
si dicitur fonte de uehere. Ibi nascitur
carbunculus & smaragdus. ⁊ marga¬
rita candentia. & uniones. quib nobili¬
um feminarũ ardet ambitio: Montes¬
q aurei quos adire ꝓpt̾ dracones ⁊ gri¬
phes & imiñsoꝵ corꝑorũ mostra homi¬
nib impossibile ẽ. ut ostendat᷑ nobis
quales custodes habet auaritia. Cur¬
sint ista. ꝑspicuum ẽ. Si negodiatores
scłi tanta sustinent ut ad incertas ꝑ¬
ueniant ꝑiturasq diuitias. ⁊ seruers
cum anime discrimine quȩ multis
ꝑiculis quesierunt: quid ap̃i negoti
atori faciendum ẽ. qui uenditis om̃i¬
b querit p̾ciosissimã margaritam.
qui totis substantie sue opib emit
agrum. inquo repperiat thesaurum

Expanded text:
portum teneant, a quo se incipit aperiportum teneant, a quo se incipit aperire oceanus, per quem uix anno perpetuo ad Indiam peruenitur et ad Gangen fluuium — quem Phison sancta scriptura cognominat —, qui circuit omnem terram Euilat et multa genera pigmentorum de paradisi dicitur fonte euehere. ibi nascitur carbunculus et zmaragdus et margarita candentia et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio, montesque aurei, quos adire propter dracones et gryphas et inmensorum corporum monstra hominibus inpossibile est, ut ostendatur nquales custodes habeat avaritia. Quorsum ista? Perspicuum est. Si negotiatores saeculi tanta sustinent, ut ad incertas perveniant periturasque divitias, et servant cum animae discrimine, quae multis periculis quaesierunt, quid atori faciendum est, qui venditis omnibus quaerit, pretiosissimum margaritum? qui totis substantiae suae opibus emit agrum, in quo reperiat thesaurum,
Abbreviated transcription (Latin):
apprehensa manu insinuare tͥ cupio.
quod quasi doctus nauta post mul¬
ta naufragia rudem conor instruere
uectorem illud ẽ ut in quo litore pudi¬
citie pyrate sint noueristubi caribdis.
& radix omniũ maloꝵ auaricia᷑ ubi
scillei obtrectator canes. de quib a płs
loquitur. ne mordentes inuicem mutuo
consumamini: quomͦ in media tͣnqͥllicate
securi. libicis interdum uitioꝵ sẏrtib o¬
bruamur. quid uenenatoꝵ animantiũ
desertum huius scli nutriat. Nauigan¬
tes rubrum mare. in quo optandũ nob
est ut uerus pharao cum suo mergat᷑
exercitu:. multis difficultatib ac ꝑicul
adurbem maximã ꝑueniunt. Utroq¬
litore gentes uage. immo belue habitais
ferocissime. Semꝑ solliciti. semꝑ armati.
totius anni uehunt cybaria. latentib
saxis uadisq durissimis. Plana st̾ om̃a:
ita ut speculator ⁊ doctor insũma mali
arbore sedeat: iinde regende ⁊ circum¬
flectende nauis dictata predicat. Felix
cursus ẽ. si post sex m̃ses supͣdicte urb̾

Expanded text:
adprehensa manu insinuare tibi cupio, quod quasi doctus nauta post multa naufragia rudem conor instruere vectorem, illud est, ut, in quo litore pudicitiae pirata sit, noveris, ubi Charybdis et radix omnium malorum avaritia, ubi Scyllaei obtrectatorum canes, de quibus apostolus loquitur: Ne mordentes invicem mutuo consumamini, quomodo in media tranquillitate securi Libycis interdum vitiorum Syrtibus obruamur, quid venenatorum animantium desertum huius saeculi nutriat. Navigantes Rubrum Mare, in quo optandum nobis est ut verus Pharao cum suo mergatur exercitu, multis difficultatibus ac periculis ad urbem Abisamam perveniunt. Utroqlitore gentes uagae, immo beluae habitant ferocissimae. semper solliciti, semper armati totius anni uehunt cibaria. latentibus saxis uadisque durissimis plena sunt omnia, ita ut speculator et ductor in summa mali arbore sedeat et inde regendae et circumflectendae nauis dictata praedicat. felix cursus est, si post sex menses supra dictae urbis
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã in mittentẽ reuertit᷑. & uulne¬
rat uulnerantẽ. illudq complet᷑. facti
sunt mͥ marcũ prauum: i alibi. qͥ mit¬
tit in altum lapidem. recidet incaput eꝰiꝰ:
ita de tractor cum tristem faciem uide¬
rit audientis. immo ne audientis qͥdem
s obturantis aures suas. ne audiat iu¬
dicium sanguinis. ilico conticescit.: pal¬
lent uultus. herent labia: saliua siccat᷑
UInde idem uir sapiens cum detͣctorib
inquit ne miscearis. qm̃ repende ueni¬
et ꝑdicio eoꝵ & ruinam utriusq quis
nouit: Tam scilicet eiꝰ qui loquitur:
quã eius qui audit loquentẽ. Ueritas
angulos ñ amat: nec querit susurro¬
nes. Thimocheo dicit᷑ adu̾sus prb̃m ac
cusationẽ cito ñ receꝑis. Peccantẽ autẽ
coram om̃ib argue ut ceteri metum
habeant. Non÷ facile de ꝑfecta etate
credendum. qͣm ⁊ uita p̃terita defen¬
dit. ⁊ honorat uocabulũ dignitatis. Ue¬
rum quia homines sumꝰ. ⁊ int̾dũ ꝯtra

Expanded text:
numquam in mittentem reuertitur et uulnenumquam in mittentem reuertitur et uulnerat uulnerantem illudque conpletur: facti sunt mihi in arcum prauum et alibi: qui mittit in altum lapidem, recidet in caput eius, ita detractator. cum tristem faciem uiderit audientis, immo ne audientis quidem, sed obturantis aures suas, ne audiat iudicium sanguinis, ilico conticescit, pallet uultus, haerent labia, saliua siccatur. unde idem uir sapiens: cum detractatoribus, inquit, non conmiscearis, quoniam repente ueniet perditio eorum; et ruinam utriusque quis nouit? tam scilicet eius, qui loquitur, quam illius, qui audit loquentem. ueritas angulos non amat nec quaerit susurrones. Timotheo dicitur: aduersus presbyterum accusationem cito ne receperis. peccantem autem coram omnibus argue, ut et ceteri metum habeant. non est facile de perfecta aetate credendum, quam et uita praeterita defendit et honorat uocabulum dignitatis, uerum, quia homines sumus et interdum contra
Abbreviated transcription (Latin):
diceres eẽ compactam: iuxta illd̃ poe
ticum. Prima leo. postrema draco: me¬
dia ipsa chymera. Nunqͣm gͦ tales ui¬
deas. nec huiuscemodi hominib appli¬
ceris:. nec declines cor tuum in uerba
malicie. ⁊ audias. Sedens adu̾sus frẽm
tuum detrahebas: & adu̾sus filiũ matͥs
tue ponebas scaudalum. & iterũ. Filii
hominũ. dentes eoꝵ arma ⁊ sagitte.
& alibi. Molliti sunt sermones eius
suꝑ oleum: ipsi autẽ sunt iacula. Et
apertius in eccłiasten. Si mordeat ser¬
pens insilentio: sic qui fr̃i suo occulte
detrahit. S dices. Ipse non detrabo: a¬
liis loquentily quid facere possum: Ad
excusandas excusationes inpeccatis ista
mea s apłi sententia ẽ. Nolite errare. ds̃
non irridet᷑. Ille incorde: nos uidemus
infacie. Salomon loquit᷑ in ꝓu̾biis. Hen¬
tus aquilo dissipat nubes: iuultꝰ tristis
linguas de trahentiũ. Sicut enĩ sagita
si mittat᷑ contra duram mat̾iam. non¬

Expanded text:
diceres esse conpactam iuxta illdiceres esse conpactam iuxta illticum: Prima leo, postrema draco, media ipsa chimaera. 19. Nunquam ergo tales videas, nec hujusmodi hominibus appliceris, nec declines cor tuum in verba malitiae, et audias: Sedens adversus fratrem tuum loquebaris, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Et iterum: Filii hominum, 946 dentes eorum arma et sagittae . Et alibi: Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula . Et apertius in Ecclesiaste: Sicut mordet serpens in silentio, sic qui fratri suo occulte detrahit . Sed dices: Ipse non detraho, aliis loquentibus quid facere possum? Ad excusandas excusationes in peccatis ista mea, sed apostoli sententia est: nolite errare; deus non inridetur. ille in corde, nos uidemus in facie. Salomon loquitur in Prouerbiis: uentus aquilo dissipat nubes et uultus tristis linguas detrahentium. sicut enim sagitta, si mittatur contra duram materiam, non
Abbreviated transcription (Latin):
mus sepe quod facimus: & contra nos¬
met ipsos diserti. innr̃a uicia inuehi-¬
mur. muti de eloquentib iudicantes.
Testudineo grunnius incedebat ad
loquendum gradu: i ꝑ int̾ualla qͦdã
uix pauca uerba carpebat. ut eũ pu¬
tares singultire. ñ ꝓloqui. Et tamen
cum m̃sa posita libroꝵ exposuisset stru¬
em: adducto suꝑcilio. contractisq nari¬
b ac fronte rugata. duob digitulis cõ¬
crepabat. hoc signo ad audiendum dis¬
cipulos ꝓuocans. Tunc nugas meras
fundere. & adu̾sum singłos de clama¬
re. Creticum diceres ẽẽ longinum. cẽ¬
soremq romane facundie. notare quẽ
uellet: ide senatu doctorem excludẽ.
Hic bene nummatꝰ plus placebat in
prandiis. Nec mirum qͥ multos incre¬
pare solitus erat. factoq cuneo circũ¬
strepentiũ garruloꝵ ꝓcedebat in pu¬
blicum: intus nero. foris cato. dotus am¬
biguus. ut ex contrariis diu̾sisq natu¬
ris unum monstrũ nouamq bestiam

Expanded text:
mus saepe, quod facimus, et contra nosmus saepe, quod facimus, et contra nosmet ipsos diserti in nostra uitia inuehimur muti de eloquentibus iudicantes. testudineo Grunnius incedebat ad loquendum gradu et per interualla quaedam uix pauca uerba capiebat, ut eum putares singultire, non proloqui. et tamen, cum mensa posita librorum exposuisset struem, adducto supercilio contractisque naribus ac fronte rugata duobus digitulis concrepabat hoc signo ad audiendum discipulos prouocans. tunc nugas meras fundere et aduersum singulos declamare: criticum diceres esse Longinum censoremque Romanae facundiae notare, quem uellet, et de senatu doctorum excludere. hic bene nummatus plus placebat in prandiis. nec mirum, qui multos inescare solitus erat factoque cuneo circumstrepentium garrulorum procedebat in publicum intus Nero, foris Cato, totus ambiguus, ut ex contrariis diuersisque naturis unum monstrum nouamque bestiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ merearis. ut adolescentiã duam
nulla sorde cõmacules:ut ad altare
xp̃i quasi de thalamo uirgo ꝓcedas
& habeas de foris bonum testimoniũ
femine que nom̃ tuũ nouerint. uul-¬
tum nesciant. Cum ad ꝑfectã etatem
ueneris. si tam̃ uita comes fuerit. &
de uel popłs uel pontifex ciuitatis
inclericum allegerint. agito quȩ
clerici sunt:⁊ inter ipsos sectare me¬
liores: quia in om̃i condicione & gra¬
du. oꝑtimis mixta sunt pessima. Ne
ad scribendũ cito ꝑsilias. & leuiduca¬
ris insania. Multo tẽpore disce quod
doceas: nec credas laudatorib cuis.
immo irrisorib aurem ne libenter
ac cõmodes. Qui cum te adulatioĩb
fouerint. ⁊ quodamm in potẽ m̃tis
effecerint: si subito respexeris. aut
ciconiarũ dep̾hendis post te colla
curuari. aut manu auricłas agita¬
ri asini: aut estuantẽ canis ꝓtendi
linguam. Nulli detrahas: nec in eo te
scm̃ putes. si ceteros laceres. Accusa-¬

Expanded text:
esse merearis, ut adulescentiam tuam esse merearis, ut adulescentiam tuam nulla sorde conmacules, ut ad altare Christi quasi de thalamo uirgo procedas et habeas de foris bonum testimonium feminaeque nomen tuum nouerint, uultum nesciant. cum ad perfectam aetatem ueneris, si tamen uita comes fuerit, et te uel populus uel pontifex ciuitatis in clerum adlegerit, agito, quae clerici sunt, et inter ipsos sectare meliores, quia in omni condicione et gradu optimis mixta sunt pessima. Ne ad scribendum cito prosilias et leui ducaris insania. multo tempore disce, quod doceas. ne credas laudatoribus tuis, immo inrisoribus aurem ne libenter adcommodes, qui cum te adulationibus fouerint et quodam modo inpotem mentis effecerint, si subito respexeris, aut ciconiarum deprehendas post te colla curuari aut manu auriculas agitari asini aut aestuantem canis protendi linguam. nulli detrahas nec in eo te sanctum putes, si ceteros laceres. accusa
Abbreviated transcription (Latin):
nus pannis aurum tegimꝰ. ⁊ contra om¬
nium opinionem plenis sacculis mori
mur diuites: qui quasi pauꝑes uiximꝰ.
Tibi cum in monastio fueris. hec facere
ñ licebit: i in olescente paulatim consu¬
etudine. qͦd pͥmum cogebaris uelle in¬
cipies. ⁊ delectabit te labor tuus. oblitꝰq
pret̾itoꝵ. semꝑ priora sectaberis: nequa¬
quam considerans quid alii mali faci¬
antͥs quid boni tu facere debeas. Neq
uͦ peccantiũ ducaris multitudine. &
te ꝑeuntium durba sollicitet. ut tacitꝰ
cogites. Quid gͦ: Om̃s ꝑibunt. qͥ in ur¬
bib habitant: Ecce illi fruunt᷑ suis
reb. ministrant ȩccłus. ad eunt bal¬
neastunguenta ñ sꝑnunt: ⁊ tamen
in om̃ium flore uersant᷑. Ad qͦd ante
respondi. ⁊ nunc breuit̾ respondebo
me inp̃senti opuscło ñ de clericis dis¬
putare: s monachũ instituere. Sc̃i suns
clerici: ⁊ om̃ium uita laudabilis. Ita
gͦ age :⁊ uiue in monast̾io ut clericꝰ

Expanded text:
nus, pannis aurum tegimus: et contra omnus, pannis aurum tegimus: et contra omnium omur diuites, qui quasi pauperes uiximus. tibi, cum in monasterio fueris, haec facere non licebit et inolescente paulatim consuetudine, quod primum cogebaris, uelle incipies et delectabit te labor tuus oblitusque praeteritorum semper priora sectaberis nequaquam considerans, quid alii mali faciant, sed quid boni tu facere debeas. Neque uero peccantium ducaris multitudine et te pereurtium turba sollicitet, ut tacitus cogites: quid ? ergo omnes peribunt, qui in urbibus habitant? ecce illi fruuntur suis rebus, ministrant ecclesiis, adeunt balneas, unguenta non spernunt et tamen in omnium flore uersantur. ad quod et ante respondi et nunc breuiter respondebo: me in praesenti opusculo non de clericis disputare, sed monachum instituere. sancti sunt clerici et omnium uita laudabilis. ita ergo age et uiue in monasterio, ut clericus
Abbreviated transcription (Latin):
stantiola. uidenturq sibi scioli. pomparũ
ferculis similes ꝓcedunt adpublicum ut
caninam exerceant facundiam. Alii sub¬
latis in altum humeris & intra se nescio
quid conicientes. stupentibq inderra ocłis.
tumentia uerba truitmnant ut si p̃conem
addideris. putes in cedẽ p̃fecturam. St̾
qui humore cellarum immoderatisq ie¬
iuniis. tedio solitudinis ac nimia lectioe
dum dieb ac noctib aurib suis ꝑsonanti
uertunt᷑ in melancoliam:⁊ hypoeratis ma¬
gis fomentis. qͣm nr̃is monitis indigent.
Pleriq artib & negogationib pͥstinis ca¬
rere non possunt. mutatisq nominibus
institorum eadem exercent cõmercia. ⁊
sectantes: ⁊ prius quidem ab edilib qͦs¬
uendentiũ cohercebat᷑ rabies: nec erat
impune peccatũ. Nunc autẽ sub reli¬
gionis titulo exercent᷑ in iusta cõpẽdia:
facit quã patitur. Quodq pudet dicere
s necesse ẽ. ut saltem sic ad nr̃m erubes¬
camus dedecus : publice extendentes ma¬

Expanded text:
stantiola uidenturque sibi scioli, pomparum ferculis similes procedunt ad publicum, ut caninam exerceant facundiam. alii sublatis in altum humeris et intra se nescio quid cornicantes stupentibus in terram oculis tumentia uerba trutinantur, ut, si praeconem addideris, putes incedere praefecturam. sunt, qui humore cellularum inmoderatisque ieiuniis, taedio solitudinis ac nimia lectione; dum diebus ac noctibus auribus suis personant, uertuntur in iielay%oUav et Hippocratis magis fomentis quam nostris monitis indigent. plerique artibus et negotiationibus pristinis carere non possunt mutatisque nominibus institorum eadem exercent conmercia nonsectantes. et prius quidem ab aedilibusuendentiuimpune peccatum. Nunc autem sub religionis titulo exercentur injusta compendia facit, quam patitur. Quodque pudet dicere, sed necesse est, ut saltem sic ad nostrum erubescamus dedecus, publice extendentes ma
Abbreviated transcription (Latin):
hominem:⁊ post irrogatam iniuriã
primus ueniret ad querimonias. Uo¬
cati testes: p̃loquebat᷑ qui contume¬
liam fecerat. flere ille contra m̃daciũ:
alius nullus credere ueritati. Solus
pater defensionem suã callide op¬
ponere studuit: ne abundantiori
tristicia absorberet᷑ frater Quid
multa: Ita annus ductus ẽ Quo
expleto. interrogatꝰ ad olescens suꝑ
cogitationib pͥstinis. an adhuc ali¬
quit. uiuere mͥ non licet: ⁊ fornica
ri libet: Osi solus fuisset. qͦ adiuto¬
re suꝑasset: Phylosophi scł̃i solent
amorem ueterem. amore nouo. qͣsi
clauum clauo ex pellere. Qđ ⁊ assu¬
ero regi septem principes fecere ꝑ
sarum: ut uasti regine desiderium.
aliarum puellarum amore cõpes¬
cerent. Illi uicium uicio. peccatum
peccato remediant᷑: nos amore uirtu¬
tum. uitia suꝑemus. Declina ait

Expanded text:
hominem et post inrogatam iniuriam hominem et post inrogatam iniuriam primus ueniret ad querimonias. uocati testes pro eo loquebantur, qui contumeliam fecerat. flere ille contra mendacium; nullus alius credere ueritati, solus pater defensionem suam callide opponere, ne abundantiori tristitia absorberetur frater. quid multa? ita annus ductus est, quo expleto interrogatus adulescens super cogitationibus pristinis, an adhuc molequit, \'uiuere mihi non licet, et fori libeat? Hic si solus fuisset, quo adjutore superasset? 14. Philosophi saeculi solent amorem veterem amore novo, quasi clavum clavo expellere. Quod et Assuero regi septem prsarum, ut Uasti reginae desiderium aliarum puellarum amore conpescerent. illi uitium uitio peccatumque peccato remediantur, nos amore uirtutum uitia superemus. declina, ait