comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multi sunt senes et uidices ĩsrael: quos rex babilomus friget in sartagnie sua. Q̾ mlt
susanne quod int̾p̾tatur lilium que candore pudicicie sponso serta cõponunt et coronã
spmẽam mutant i gloriam triumphãtis. ¶ Habes in studio scripturarum et ĩ
sctimonia mentis et corporis marcellam et asellam. quarum alt̾a te per prata uirẽtia
et uarios diuinorum uoluminum flores ducat ad eum qui dicit in cantico. ego flos cã
et lilium conuallium alt̾a ipã flos dñ tecum meretur audire. Ut liliũ in med
spinarum: sic proxima miea in medio filiarum. Et qr de floribus et lilus loqͥ cepimus
rempet q uirguntas aunc florib cõparatur.oportuum mͦ uidetur ut ad florem xp̃i
scribens de multis florib disputem. quadragesimum psalmum legens in titulo repperi.¬

Expanded text:
multi sunt senes et iudices Israhel, quos rex Babylonius frigit in sartagine sua, quam multae multi sunt senes et iudices Israhel, quos rex Babylonius frigit in sartagine sua, quam multae Susannae, quod interpretatur \'lilium\', quae candore pudicitiae sponso serta conponunt et coronam spineam mutant in gloriam triumphantis! habes ibi in studio scripturarum et in sanctimonia mentis et corporis magistras Marcellam et Asellam: quarum altera te per prata uirentia et uarios diuinorum uoluminum flores ducat ad eum, qui dicit in Cantico: ego flos campi et lilium conuallium, altera, ipsa flos domini, tecum mereatur audire: ut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum. et quia de floribus et liliis loqui coepimus semperque uirginitas floribus conparatur, oportunum mihi uidetur, ut ad florem Christi scribens de multis floribus disputem. Quadragesimum quartum psalmum legens in titulo repperi
Abbreviated transcription (Latin):
itiam salonionis: et testimonio domini cõdennatura est omnes uiros israel.
¶ Elizabeth utero prophetat et uoce. Anna filia phanuelis in tẽplo. tẽplũ efficc̃
et quotidiano ieuimo celestem muenit pauem. Sequehantur mulieres salua¬
torem. et minstrabant ei de substantia sua. Ille qui de quinq panib quinq miha
hom̃i exceptis mulieribus et paruulis aluit. escas sanctarum mulierum nõ recusat
racaipere/. Cum samaritana loquitur ad puteũ: et saturatus cõu̾sioẽ credentis aibos qͥ¬
erudiunt et instruunt eum de uia dnĩ. Si doceri a femina non fuit turpe aplo: mihi qͣre
empti fuerant negligit. Apollo uirum aplĩcum et in lege doctissimum. aquila et
ut nec te peniteret sexus tui. nec uiros. suum nomen erigeret. in quorum condenatõnẽ¬
amnius meus cum in babilone inuenuntur damel anamas azarias misael. ¶ O ꝙͣ

Expanded text:
sapientiam Salomonis et testimonio domini condemnatura est omnes uiros Israhel? sapientiam Salomonis et testimonio domini condemnatura est omnes uiros Israhel? Helisabet utero prophetat et uoce. Anna, filia Fanuelis, in templo templum efficitur dei et cotidiano ieiunio caelestem inuenit panem. sequuntur mulieres saluatorem et ministrant ei de substantia sua. ille, qui de quinque panibus quinque milia hominum exceptis mulieribus et paruulis aluit, escas sanctarum mulierum non recusat accipere. cum Samaritana loquitur ad puteum et saturatus conuersione credentis cibos, qerudiunt, et instruunt eum de via Domini. Si doceri a femina non fuit turpe Apostolo: mihi quareempti fuerant, neglegit. Apollo, uirum apostolicum et in lege doctissimum, Aquila etut nec te paeniteret sexus tui nec uiros suum nomen erigeret, in quorum condemnatione effertur animus meus, cum in Babylone inueniuntur Danihel, Ananias, Azarias, Misahel.s o quam
Abbreviated transcription (Latin):
nunq̃ habiusti muliebria. Sexus deuoratur a uirgine: xpmĩ portat in corpore
possidet quod futura est. Rebecta pergit ad interrogandum deum : et eiis respõ
condigna audit oracula. Due gentes inutero tuoͦ. et duo pplĩ de uentre tuo
diuidentur. Illa duos generat dissidentes. tu unũ quotidie cõcipis. parturis. geueras.
ie falfa ad hereditatem int̾ fratres merentur accipere fruth et hester et uidi
tante glorie sunt ut sacris uolum̃b noiã indiderint.Anna prophetissa generat fi¬
in leuitam. prophetam. uidicem. sacro crine uenerabilem. et offert eum in tab¬
culo dei. Tecuites mulier regem dauid interrogatõe conludit. enigniate docet.
mplo dei mitigat. Legimus et aliam sapientem femniam: que tum obsid̾e̾t
ciuitas et sp̃ unum eã ꝑdere uellet dux excercitus ioab murosq ariete quateret. Locu
dissuadet. euadit. Quid loquar de regia sabaa que uenit a fimib terre audire

Expanded text:
numquam habuisti: seXTIS deuoratur a uirgine, Christum portat in corpore, iam numquam habuisti: seXTIS deuoratur a uirgine, Christum portat in corpore, iam possidet, quod futura est. Rebecca pergit ad interrogandum deum et eius responsione condigna audit oraculum: duae gentes in utero tuo, et duo populi de uentre tuo diuidentur. illa duos generat dissidentes, tu\' unum cotidie concipis, parturis, generas, filiae Salphaad hereditatem inter fratres merentur accipere. Ruth et Hester et Iudith tantae gloriae sunt, ut sacris uoluminibus nomina indiderint. Anna prophetissa generat filium leuitam, prophetam, iudicem, sacro crine.uenerabilem, et offert eum in tabernaculo dei. Thecuitis mulier regem Dauid interi rogatione concludit, aenigmate docet, exemplo dei mitigat. legimus et aliam sapientem feminam, quae, cum obsideretur ciuitas et propter unum perduellem dux exercitus Ioab muros ariete quateret, locutate sedauit. quid loquar de regina Saba, quae uenit a finibus terrae audire
Abbreviated transcription (Latin):
tio me principia in xp̃o filia a plerisq rep̾hendi q int̾dum sccibam ad mul¬
eres et fragiliorem sexum matib p̾feram. et idcirco debeo pͥmũ obtrectato¬
ribus meis respondere: et sic uenire ad disputatiuntulam quã rogasti.
Si uiri de scripturis quererent: mulierib non boquerer. Si barach ire uo¬
luiss ad p̾lium. debbora deuictis hostibus non triũphasset oIeremias carcere cludit᷑.
et qr ꝑiturus israel uirum non receꝑat prophetantem. caldeis mulier suscitatur. Sacer¬
dotes et pharisei crucifigunt filium dei: et maria magdalena plorat ad crucẽ. Anguẽ¬
ta parat/. querit in tunulo. Hortulanum interrogat. dominiuni recognoscit. ꝑgit
ad aplõs. reꝑtum nunciat. Illi dubitant. ista cõfidit. Uexe uere turͦris canĩ
et libani que prospicit faciem damasci. sanguinem uidelicet saluatoris: ad saca peni¬
dr̃ ad eum. Omma que dicit tibi sara audi uocem eius. Illi defecerant muliebriat.

Expanded text:
io me, Principia, in Christo filia, a plerisque reprehendi, quod interdum scribam ad mulieres et fragiliorem sexum maribus praeferam. et idcirco debeo primum obtrectatoribus meis respondere et sic uenire ad disputatiunculam, quam rogasti. si uiri de scripturis quaererent, mulieribus non loquerer. si Barach ire uoluisset ad proelium, Debbora de uictis hostibus non triumphasset. Hieremias carcere cluditur et, quia periturus Israhel uirum non receperat prophetantem, Holda eis mulier suscitatur. sacerdotes et pharisaei crucifigunt filium dei et Maria Magdalene plorat ad crucem, unguenta parat, quaerit in tumulo, hortulanum interrogat, dominum recognoscit, pergit ad apostolos, repertum nuntiat. illi dubitant, ista confidit, uere πυργίτις, uere turris candoris et Libani, quae prospicit faciem Damasci, sanguinem uidelicet saluatoris ad sacci paenit dicitur ad eum: omnia, quae dicit tibi Sarra, audi uocem eius. illi defecerant muliebria, tu
Abbreviated transcription (Latin):
canit cantato canticum dilecti uinee. Et in euangelio hic est filius meus dilectus ĩ
tionem de aliõ ad aluid. dicit: ut filia cui p̾cipitur ut antiqui parentis obliuiscatur¬
gĩs se amplexibus paret. Uictorem autem ẽẽ qui dicit. confidite ego uici mũd
et ad quem ista adolescentis orõ est. a te iuictoria et sapientia et gloria et ego tuus
seruus profecto nouit qr in dnõ suꝑat et est particeps triũphorum eius q̃ ñ narcessibilẽ
glorie coronam de cantico bonorum operum et de uarietate iurtũtum tęxiut saluatori

Expanded text:
canit: cantabo canticum dilecto dilecti uineae meae et euangelium: hic est filius meus dilectus, in canit: cantabo canticum dilecto dilecti uineae meae et euangelium: hic est filius meus dilectus, in mutationem de alio ad aliud discit et filia, cui praecipitur, ut antiqui parentis oblita regiis se amplexibus paret. uictorem autem eum esse, qui dicit: confidite, ego uici mundum et ad quem ista adule- I scentis oratio est: a te uictoria et sapientia et gloria et ego tuus seruus, profecto nouit, qui domino uincente superauit et est particeps triumphorum eius et qui inmarciscibilem gloriae coronam de candore bonorum operum et de uarietate uirtutum texuit saluatori
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑromissa inutatio que quid̾ et in hac uita intelligi pt̃ qñ exumur ueteri hom
et induius nouũ qui renouatur in cognitionem secundum imaginem creatoris. et
loriam domini cõteplantes in eandẽ maginem trãfformamur quasi a gloria in g
nec est tempus ullum quo non mutetur sp̃s. p̾t̾itorum obliuiscens et in futurum se extẽ
.cum interior nr̃ homo renouetur de die in diem. et inimutabilis deus qͥ loqu
per prophetam. ego dominus. et nõ mutor. propter nos mutauerit faciem suam formãq
acceperit. et de iudea transinigrans ad phylistimi qui int̾pretantur poculo torri¬
tes. mebriati enim fuerant. aureo calice babplonis. pͥmũ derisus sit p̃ stulticiã crucis.
nide susceptus pp̃ gloriam triũphorum. Karissimus autem ille est de quo es

Expanded text:
ctis promissa mutatio. quae quidem et in hac uita intellegi potest, quando exuimur ueteri homine ctis promissa mutatio. quae quidem et in hac uita intellegi potest, quando exuimur ueteri homine et induimur nouo, qui renouatur in cognitionem secundum imaginem creatoris, et gloriam domini contemplantes in eandem imaginem transformamur quasi a gloria in gloriam. nec est tempus ullum, quo non mutetur sanctus praeteritorum obliuiscens et in futurum se extendens, cum interior noster homo renouetur de die in $iem et inmutabilis deus, qui loquitur per prophetam: ego deus et non mutor, propter nos mutauerit faciem suam, formam serui acceperit et de Iudaea transmigrans ad Philistiim, qui interpretantur \'poculo corruentes\' - inebriati enim fuerant aureo calice Babylonis —, primum derisus sit propter stultitiam crucis, deinde susceptus propter gloriam triumphorum. carissimus autem ille est, de quo et Esaias
Abbreviated transcription (Latin):
n hebraico scriptum est. lamasse alisosannim lãmethchore meschil sirididodi¬
quod nos latine uertimus uictori pro lilis filiorum chore eruditoĩs cãticũ
amantissimi. Simmachus in ore suo manifestius triumphum pro florib
autem psalmi licet in posteriore titulorum parte dissentiant hoc principiũ p̾notãt᷑¬
iadragesimus quartus. quinquagesimus nonus. sexagesimus octauus. sep¬
agesimus nonus. E quibus duo medii micribunt dauid pͥmus et nouissimus
ium chore et a saph. De tunctis dicere non est huius tpĩs. Quem cepimus
explicennis. Recte qui in seculorum fine mutandi sunt. de quibus apłs̃ loquitur. õs
iennuis. sed non omnes imnuitabimr referuntur ad finem. et hoc ipsũ mift̾ui
lectorẽ preparat ad intelligentiam spãlem. bi enm simplex et apertus est sensus
necesse est audiente̾ intelligentie p̾monere et dici ad eum. qui h aures a¬
diendi audiat/. Canticum quoq cantur carissimo atq dilecto qr pp̃ illum ueniet sã¬

Expanded text:
n Hebraico scriptum est, LAMANASSE AL SOSANNIM LABNE CORE MESCHIL SIR IDIDOTHquod nos in Latinum vertimus; Victori pro liliis filiorum Core, eruditionis Canticum amantissimi. Symmachus more suo manifestius, triumphum pro floribusautem psalmi, licet in posteriore titulorum parte dissentiant, hoc principio praadragesimus quartus, quinquagesimus nonus, sexagesimus octauus, septuagesimus nonus, quibus duo medii inscribuntur \'Dauid\', primus et nouissimus \'filiorum Core et Asaph\'. de cunctis dicere non est huius temporis; quem coepimus, explicemus. Recte, qui in saeculorum fine mutandi sunt, de quibus apostolus loquitur: omnes dormiemus, sed non omnes inmutabimur, referuntur ad finem. et hoc ipsum mysterium lectorem praeparat ad intellegentiam spiritalem. ubi enim simplex et apertus est sensus, quid necesse est audientem intellegentiae praemoneri et dici ad eum: qui habet aures audiendi. audiat? canticum quoque canitur carissimo atque dilecto, quia propter illum ueniet san
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo filio ieromiino: Damasus ep̃s in domino salutẽ. Cõmentaria cũ
legerem greco latinoq sermone in euãgeliorum interpretatõe a nostris id ẽ
ortodoris iuris olim ac nuper scripta. de eo qd̾ legitur osanna filio dauid. nõ
lolũ diuersa sed etiã cõtraria sibimet proferuntur. Studiũ ergo dileccõnis
sumlosis quid se habeat apud hebreos uiuo sensu scribas: ut de hoc sicut et de multis
tibi cure nostre in tristo iesu gratias referant.

Expanded text:
ilectissimo filio Hieronymo Damasus episcopus in domino salutem. Commentaria cum legerem Graeco Latinoque sermone in euangeliorum interpretatione a nostris, id est orthodoxis, uiris olim ac nuper scripta de eo, quod legitur: osanna filio Dauid, non solum diuersa, sed etiam contraria sibimet proferunt. dilectionis supplosis, quid se habeat apud Hebraeos, vivo sensu scribas ut et de hoc sicut et de multis, tibi curae nostrae in Christo Jesu gratias referant.
Abbreviated transcription (Latin):
nentes denebras. nec faciẽ
meã oꝑuit caligo. Abomĩ¬
potente ñ ft̃ absconddita
tẽpora. qͥ autẽ nouert̃ eũ
ignorant dies illiꝰ. Alii ter¬
minos tnͣstulert̃. diripue¬
rt̃ greges & pauert eos. Asi¬
num pupilloꝵ abegerẽ.
& abstulert̃ ꝓpignorẽ bo¬
uem uidue. Subu̾tert̃ pau¬
perũ uiã. & opp̾ssert̃ parit̃¬
mansuetos t̾re. Alii quasi
onagri in deserto egredi¬
untur ad opꝰ suũ. uigilan¬
tesq ad p̾dam p̾parant
panẽ liberis. Agrũ ñ suũ
demetunt. & uieã eiꝰ quẽ
ui opp̾sserint uindemiarte.
Nudos dimittunt homi¬
nes indumenta tollentes:¬

Expanded text:
nentes tenebras nec faciem meam operuit caligo ab Omnipotente non sunt abscondita tempora qui autem noverunt eum ignorant dies illius alii terminos transtulerunt diripuerunt greges et paverunt eos asinum pupillorum abigerunt et abstulerunt pro pignore bovem viduae subverterunt pauperum viam et oppresserunt paritmansuetos terrae. Alii quasi onagri in deserto egrediuntur ad opus suum, vigilantesque ad praedam, praeparant panem liberis. Agrum non suum demetunt, et vineam ejus, quem vi oppresserunt, vindemiant. Nudos dimittunt homines indumenta tollentes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. fortise Cui dedisti consi¬
liũ: Forsitanilli qͥ ñ babet
sapientiã. & prudentiã
tu ã ostendisti plurimam.¬
Aut quẽ docere uoluisti:
Nonne eũ qui fecit spira¬
Ecce gigantes gemunt sub
aquis. & qui habitant cũ
eis. Nudus÷ infernus corã
illo: & nullũ ÷ oꝑimentũ
lonem suꝑuacuũ. & appen¬
dit t̾rã suꝑnichili. Quili¬

Expanded text:
est fortis? cui dedisti consilium? Forsitan illi qui non habet sapientiam? et prudentiam tuam ostendisti plurimam. Quem docere voluisti? nonne eum qui fecit spiraEcce gigantes gemunt sub aquis, et qui habitant cum eis. Nudus est infernus coram illo; et nullum est operimentum ilonem super vacuum, et appendit terram super nihili. Qui li
Abbreviated transcription (Latin):
suã. & sicut custos fecitum¬
braculũ. Diues cũ dormi¬
erit nichil secũ auferet aꝑi¬
et ocłos suos. & nichil mue¬
niet. Apprehendet eũ qͣsi
aqua mopia. nocte oppͥmet
cũ tempestas. Tollet eum
uentꝰ urens & auferet. & ue¬
lut turbo rapiet eũ de loco
suo. Emittet suꝑ eũ & non
parcet: de manueiꝰ fugieis
fugiet. Stringet suꝑ euma
nus suas: & sibilabit suꝑ il¬
tur. Ferrũ de t̾ra tollit᷑. &
lapis olutꝰ calore in es u̾tit᷑.
Lempꝰ posuit tenebris. &
uniuersoꝵ finẽ ipse consi¬
derat. Lapidẽ qͦq caliginis.
& umbrã mortis duudit
torrens a popło ꝑegrinan¬
te: eos qͦs oblitꝰ ÷ pes egentis
hominis & inuios. Terra
de qua oriebat᷑ panis in lo¬
co suo. igne subu̾sa: locꝰ sa¬
phin lapides eiꝰ. & glebȩ
illiꝰ aurũ. Semitã ignora

Expanded text:
ut custos fecit umbraculum. Dives cum dormierit, nihil secum auferet; aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Apprehendet eum quasi aqua inopia, nocte opprimet eum tempestas. Tollet eum ventus urens, et auferet eum velut turbo. Rapiet eum de loco suo, et mittet super eum, et non parcet. De manu ejus fugiens fnus suas, et sibilabit super iltur. Ferrum de terra tollitur: et lapis solutus calore in aes vertitur. Tempus posuit tenebris, et universorum finem ipse considerat, lapidem quoque caliginis et umbram mortis. Dividet torrens a populo peregrinante, eos quos oblitus est pes egentis hominis, et invios. Terra de qua oriebatur panis, in loco suo igne subversa est. Locus sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ubi illiuocati fc̃. istimgre¬
diant᷑. & adistos ꝑtineat
hereditas que illis fuerat
ꝓmissa. Adhuc qͥa easdem
loco approbans dicit. Indie
bus illis cantabit᷑ canticũ
nouũ in terra iuda. Hrbs
fortitudinis nr̃e syon sal

Expanded text:
illi vocati sunt, isti ingrediantur, et ad istos pertineat haereditas quae illis fuerat repromissa. 2. Adhuc quia eaedem loco approbat, dicens: « In die illa cantabitur canticum istud in terra Juda. Urbs fortitudinis nostrae Sion, S
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ int̾ficiet. & seruos su¬
os uocabit nomine alio. in
quo qui benedictus est su¬
per terrã benedicet᷑ a dño
amen. & quiiurat in terra
ta. in qua quicunq uere
iurat. in deo uirat. Q¬

Expanded text:
os suos vocabit nomine alio, in quo qui benedictus est super terram benedicetur a Domino, amen, et qui jurat in terra,ta, in qua quicunque jurat, vere in Deo jurat.
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃dpeccauert᷑. abiectos dis¬
ꝑsosq fuisse. s qͥa ꝓiectis il¬
lis gentes in eoꝵ sedib ꝑ
fidem erant successure. ñ
siluert̃ & hec ꝓphete. ysaias
enĩdicit. E duc foras popłm
cecũ. & ocłos habentẽ. sur-¬
dum. & aures ei ft̃. Om̃s gen¬
tes congregate simul. & col¬
lecte st̃ trib. Quis in uobis

Expanded text:
peccaverunt, abjectos, dispersosque fuisse. Sed quia, projectis illis, gentes in eorum sedibus per fidem erant successurae, non siluerunt et haec prophetae. Isaias enim sic dicit: « Educ foras populum caecum, et oculos habentem, surdum, et aures ei sunt. Omnes gentes congregatae sunt simul, et collectae
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Et aspicient ad me
quem confixerunt. & plan¬
gent eũ planctu quasi su¬
per unigenitũ: & dolebinis
suꝑ eũ ut doleri solet in
morte pͥmogeniti. Hoc
enĩ factũ deprehendimᷤ
in ir̃m quẽ crucifixert
iudei in cruce. quẽ dolebuss
a se crucifixu᷑ in die iudicii:
cũ uidebunt eũ in patris
acsua maiestate regnantẽ.

Expanded text:
cum; et aspicient ad me, quem confixerunt, et plangent cum planctu quasi super unigenitum, et dolebunt super eum, ut doleri solet in morte primogeniti . Hoc enim factum deprehendimus in Jesu, quem confixerunt Judaei in cruce, quem dolebunt a se crucifixum in judicii die, cum viderint eum in Patris ac sua majestate regnante
Abbreviated transcription (Latin):
holoc austũ ꝓuobis. Tob
autẽ seruus m̃s. orabit ꝓ
uobis. Faciem eiꝰ suscipiam.
ut ñ uobis imputet᷑ stulti¬
cia. Neq enim locuti estis
coram me rectum: sicut ser¬
uusms iob. Abierunt gͦ
eliphar themanites. & bal¬
dad suithes. & sophar nad¬
mathites. & fecerunt sicut

Expanded text:
Iob autem servus meus orabit pro vobis faciem eius suscipiam ut non vobis inputetur stultitia neque enim locuti estis ad me recta sicut servus meus Iob abierunt ergo Eliphaz Themanites et Baldad Suites et Sophar Naamathites et fecerunt sicut
Abbreviated transcription (Latin):
minis lyddeũ qͤndã p̃cepto¬
remqͥ apud hebreos pͥmꝰ ha¬
beri ꝑutabat᷑. ñ paruis rede¬
misse nummis. C uiꝰ doctri¬
na an aliqͥd ꝓfecerim: ne¬
scio. Hoc unum scio. ñ po¬
tuisse me int̾pretari: nisi
qd̃ ante intellex̾am. A pͥn-¬
cipio itaq uoluminis usq
ad u̾ba iob: apud hebreos
ꝓsa oradio.ẽ. Porro a uerhiꝰ

Expanded text:
minis, Lyddaeum quemdam praeceptominis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis, usque ad verba Job, apud Hebraeos prosa oratio est. P
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ fieri potest ut qͦs
pluraunt̾misisse susceꝑint:
ñ eosdẽ etiã in quib dã er-¬
tasse fatearit᷑. Precipue i
iob. Cui si ea quȩ fubaste¬
riscis addita st̃ subtͣceris.
pars maxima uoluminis
detruncabit᷑. Et hoc dum¬
taxat apud grecos. Cȩt̾um
apud latinos ante eã trͣis¬
lationẽ qͣm sub asteriscis
& obelis nuꝑ edidimꝰ. sep¬
tingenti fermȩ. aut octin¬
genti u̾sus st̃ quib decur¬
tatꝰ & laceratꝰ corrosusq li¬
ber feditatẽ sui publice le¬
gentib p̾beat. hec autẽ
tnslatio nullũ de uet̾ib
sequit᷑ int̾pretũ. S ex ipso
hebraico arabicoq sermo¬
u̾ba nc̃ sensus nc᷑ simul
utrũq resonabit. Obliquus
enĩ etiã apud hebreos totꝰ
liber fertur & lubricꝰ. &
qͦd grece rethores uocant.
ud loquit. aliud agit ut si
uelis angu illam aut mure¬
nulam strictis tenere mani¬
bus: qͣnto fortiꝰ presseris tan¬
to citiꝰ elabit᷑. Memini me
ob intelligentiã huiꝰ uolu¬

Expanded text:
 ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur, praecipue in Job: cui si ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, pars maxima voluminis detruncabitur: et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermorba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece rhetores vocant, ud loquitur, aliud agit: ut si velis anguillam aut muraenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus volu
Abbreviated transcription (Latin):
incipit u̾su labitur pe¬
destri sermone fintur.
Omnisq legis dialetice ꝓ¬
positione. assumptione
confirmatione conclusio¬
ne determinat. Singla¬
sensib. Et ut de cet̾is si¬
leam: resurrectionem cor¬
porum sic ꝓpħat: uit nullꝰ
de ea sic manifestiꝰ uł cau¬
tius scripserit. Ait eniͦ.¬
Scio quia redemptor ms̃
uiuit. & in nouissimo die¬
de derra surrecturussim.
Et rursum cirtumdabor
pelle mea. & incarne
mea uidebo dñm. Quẽ
uisurus sum ego ipse.
& oculi mei conspecturi

Expanded text:
incipit, uersu labitur, pedestri sermone finitur, omniaque legis dialecticae propositione, assumptione, confirmatione, conclusione determinat.' Quibus et, ut de ceteris sileam, resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius scripserit: scio, inquit, quod redemptor meus uiuat et in nouissimo de terra resurrecturus sim. et rursum circumdabor pelle mea et in carne mea uidebo deum, quem uisurus sum ego ipse et oculi mei con
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. qͥ de domesticis seminis
sui sapientiȩ sͥ adquisitt co¬
pulam. Bona autẽ diligentia
cũ sapientia. & inuentio cũ in¬
genio .e. naturali. Denq ha¬
bens in ꝓmptu sapientiȩ co¬
pulã sc̃s ysaac deambulabat
in campo. immo ab alienabat᷑
Et nos pͥmo sapientie copu¬
lemur. & sic exeamꝰ in campũ.
querere & inuenire cupien¬
tes. Multi enim sine sapien¬
tia male quert᷑ & ideo camqͥa
ñ acceꝑat a dõ prudentiam:
male quesiuit. male exiuit
in campũ. Abel bene. qͥa ꝑfe¬
ctum sacrificii munꝰ imple¬
uit. Bonũ enĩ sapientiȩ sacri¬
ficium. bona. ẽ.hostia fides
& omĩs uirtꝰ. Deniq sapien¬
tia int̾fecit hostias suas. &¬

Expanded text:
tulit. qui de domesticis seminis tulit. qui de domesticis seminis sui sapientiae sibi adquisiuit copulam. bona autem diligentia cum sapientia et inuentio cum ingenio est naturali. denique habens in promptu sapientiae copulam sanctus Isaac deambulabat in campo, immo abalienabatur. et nos primo sapientiae copulemur et sic exeamus in campum quaerere et inuenire cupientes. multi enim sine sapientia male quaerunt. et ideo Cain, quia non acceperat a deo prudentiam, male quaesiuit, male exiuit in campum, Abel bene, qui perfectum sacrificii munus impleuit; bonum enim sapientiae sacrificium, bona est hostia fides et omnis uirtus. denique sapientia interfecit suas hos
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii. uł diligentiȩ. diffim¬
tionis consũmatione conclu¬
sit dicens. Ecce odor filii mei
tanqͣm odor agri pleni quem
benedixit dñs. Ager enĩ & na¬
turale habet fertilitatis m¬
geniũ. & cultẽ diligentiã
tẽporalẽ. oeritoq in eo.ẽ.
plenitudo: cui utrumq ñ
deest. Simul cũ addic̾it quẽ
benedixit dñs. uidet᷑ nat᷑e
gr̃am pretulisse cultionis
labori. Et confirmauit esau
dicens. Iuste uocatũ. ẽ. nom̃
eiꝰ iacob. supplantauit enĩ ine
iam bis. & pͥmogenita mea
accepit.S forte dicas. In quo
morã fecit qui aduenatio¬
nem apr̃e missus.ẽ:S con¬
paratũ habere ñ pot̾at qđ
sp̃italit᷑ petebat᷑. Et ideo qͥa
deficiebat ingenio. uł dili¬
gentiȩ subsidium ut adiun¬
geret exigebat. Geleritatis
qͦq ammonet. qui ait. Cape ar¬
cum & sagittã. Accipit tam̃ &
diligentie fructũ. qui agnos¬
cit suꝑiꝰ. ee. ingenii munꝰ. Nec
immerito domesticos cibos de¬

Expanded text:
ingenii uel diligentiae definiingenii uel diligentiae definitionis consummatione conclusit dicens: ecce odor filii mei tamquam odor agri pleni, quem benedixit dominus. ager enim et naturale habet fertilitatis ingenium et culturae diligentiam temporalem meritoque in eo est plenitudo, cui utrumque non deest. simul cum addiderit: quem benedixit dominus, uidetur naturae gratiam praetulisse cultionis labori. et confirmauit Esau dicens : iuste uocatum est nomen illius Iacob; subplantauit enim me iam bis et primogenita mea accepit. Sed forte dicas: in quo moram fecit qui ad uenationem a patre missus est ? sed conparatum habere non posset, quod spiritaliter petebatur; et ideo quia deficiebat ingenio, vel diligentiae subsidium ut adjungeret, exigebat. Cequoque admonet, qui ait: cape arcum et sagittam. accipit tamen et diligentiae fructum qui agnoscit superius esse ingenii munus. nec inmerito domesticos cibos de
Abbreviated transcription (Latin):
utiq diligentiȩ. ẽ. Ingeniũ gͥ
diuini.ẽ muneris. Qd autẽ
diuinii muneris: hoc nature
ingenium. Ergo nat᷑a .eͦ. in¬
uentio diligentie. Illud sine
tẽpore: hoc indiget tc̃pore.
Ideoq illud tẽpore presto .ẽ:
hoc inspacio tẽporis inuesti¬
gat᷑. Illud supͣnos: hoc uͦ ad
nos refert᷑. Querentigͥ patri
cibũ u̾bi. ñ enĩm solo pane
uiuit homo: s inomiĩ u̾bo
dĩ. lalẽ cibum querebat ysa¬
ac: talẽ cibũ esuriebat petrꝰ.
qͣndo uidit credituri gentił
popłimist̾ia. Esau prestoñ
habuit cibũ spiritał & ue¬
locioris ingenii. Dũ ille ue¬
nat᷑ & querit. & predurũ
atq agrestẽ sermonẽ sug¬
gerere p̾arat: p̾uenit iacob
celeri inuentione & miti.
& ꝓpe domestica responsiõe
suaue uerbũ ministrans.
qͦ eũ mulceret ut delectaret.
Respondit iacob. Q đ tradi¬
dit dñs ds tuus in manus
meas. Prima diffinitio. in
int̾rogatione. ẽ. Scd̾a. in
responsiõe. Plena gͥ omia
repꝑiens pat̾. quȩ erant uel

Expanded text:
 diligentiae est. ingenium igitur diuini est muneris, quod autem diuini muneris hoc naturae. ingenium ergo naturae est, inuentio diligentiae: illud sine tempore, hoc indiget tempore. ideoque illud tempore praesto est, hoc in spatio temporis inuestigatur; illud supra nos, hoc uero ad nos refertur. quaerenti igitur patri cibum uerbi - non enim in solo pane uiuit homo, sed in omni uerbo dei; talem cibum quaerebat Isaac, talem cibum esuriebat Petrus, quando uidit credituri gentilis populi mysteria - Esau praesto non habuit cibum spiritalis et uelocioris ingenii. dum ille uenatur et quaerit et praedurum atque agrestem sermonem suggerere parat, praeuenit Iacob celeri inuentione et miti et prope domestica responsione suaue uerbum ministrans, quo eum mulceret et delectaret. respondit Iacob: quod tradidit dominus deus tuus in manus meas. prima definitio in interrogatione est, secunda in responso. plena igitur omnia repperiens pater quae erant uel
Abbreviated transcription (Latin):
non recognosco frẽs. ignoro
&̾ frẽs mei hit fc̃: qui au¬
diunt uerbum dĩ & faci¬
unt. Solum gͦ u̾bũ dei
nouit minister. cũ eos no¬
uit inqͥbus predicat᷑ dĩ uer¬
bum. Et ideo exul est mun
fugitans corporis passionẽ.
solus: cũ qͦ erat xp̃c. Ed
ipse dñs relictꝰ. ẽ. solꝰ. S ñ
sum inquit solus: qͥa pat
mecũ .ẽ. Est etiã illa causa.
quia leuite miniftri ft̃ dĩ.
& ideo ipsoꝵ ciuitates fu¬
gientib bomicidis ꝑ le¬
gem deputant᷑: qͥa ipsis
uis est diuina mandata
exsequi circa eos qͥ crim̃
mortale admiserint.
Neitit eccłiapublicare le
dio moriatur sensus car¬
nis in nobis: ut uiuat
anima nr̃a. Nisi enĩsen¬
carnis occiderit: nullus
eterne.
Ex autẽ ciuitatũ re¬
fugia sunt: ita ut
pͥma ciuitas sit cognitio
uerbi. & adimaginẽ eiꝰ for¬
ma iuiuendi. Quicunq eñ¬
eam eam cognitionẽ fuerit
ingressus: tutꝰ apena.ẽ. se¬
cundũ qdđ & dñs aĩt. Iam
uos mundi estis: ꝓptͣ ser¬

Expanded text:
non recognosco fratres, ignoro non recognosco fratres, ignoro fratres mei hi sunt qui audiunt uerbum dei et faciunt. solum ergo uerbum dei nouit minister, cum eos nouit in quibus operatur dei uerbum. et ideo exul est mundi: fugitans corporis, fugitans psolus, cum quo erat Christus. et ipse dominus relictus est solus, sed non sum inquit solus, quoniam pater mecum est. est etiam illa causa quia Leuitae ministri sunt dei. et ideo ipsorum ciuitates fugientibus homicidis per legem deputantur, quia ipsis ius est diuina mandata exsequi circa eos qui crimen mortale admiserint. nescit ecclesia publicare legdio moriatur sensus carnis in nobis, ut uiuat anima nostra. nisi enim sencarnis occiderit, nullus esse eternae. Sex autem ciuitatum refugia sunt ita, ut prima ciuitas sit cognitio uerbi et ad imaginem eius forma uiuendi. quicumque enim eam cognitionem fuerit ingressus tutus a poena est secundum quod et dominus ait: iam uos mundi estis propter ser
Abbreviated transcription (Latin):
gens sc̃a. popłs in optionẽ
uenit plenitudo. reliquie
cessarunt. Xp̾c enĩ: om̃s
uocat. Omnib ꝑfectio pa¬
tet: ut om̃s sequant᷑. Om¬
nib regnũ ꝓpositũ: & ui¬
ta ȩterna. Ergo cui ds
portio est. nichil debet
curare nisidm̃. ne alteriꝰ
impediat᷑ necessitatis mu¬
nere. Quod enĩ ad alia of¬
ficia confert᷑: hoc religio¬
nis cultui. atq huic nr̃o
officio decerpit᷑. hec enĩ
uera .ẽ. sacerdotis fuga.
abdicatio domesticoꝵ. &
qued ã alienatio carissimoꝵ
ut suis se abneget. qui ser¬
uire deo gestit. Recte gͦ
fugaces fugacib cõmen¬
dauit et̾nȩ legis sancio.
ut qui hunc mundũ ob¬
liti fc̃. eos recipiant qͥ pec¬
cata sua condẽpnantes
te suꝑioris expectant. &
scłaria quȩ gesserint ab¬
olere desiderant. Eugitais
minister. Unde dñs qͣsi pͥn¬
ceps sacerdotũ formã lemi¬
tis in euangłio dans suo
dixit. Que est mat̃ mea.
aut qui st̃ frẽs mei: Hoc
est non agnosco matrem.

Expanded text:
gens sancta, populus in adoptionem. gens sancta, populus in adoptionem. uenit plenitudo, reliquiae cessarunt. Christus enim omnes uocauit, omnibus profectio patet, ut omnes sequantur, omnibus regnum propositum et uita aeterna. ergo cui deus portio est nihil debet curare nisi deum, ne alterius impediatur necessitatis munere. quod enim ad alia officia confertur, hoc religionis cultui atque huic nostro officio decerpitur. haec enim uera est sacerdotis fuga, abdicatio domesticorum et quaedam alienatio carissimorum, ut suis se abneget qui seruire deo gestit. recte ergo fugaces fugacibus commendauit aeternae legis sanctio, ut qui hunc mundum obliti sunt eos recipiant qui peccata sua condemnantes tae superioris expetant et saecularia quae gesserint abolere desiderent. fugitans minister. unde dominus quasi princeps sacerdotum formam Leuitis in euangelio dans suo dixit: quae est mater mea aut qui sunt fratres mei? hoc est: non agnosco matrem,
Abbreviated transcription (Latin):
intra quod habitet homi-¬
cida in ciuitate refugii. qͦ¬
usq moriat᷑ sacerdos ma¬
gnus. & post mortẽ sacer¬
dotis magni reuertat᷑ ho¬
micida inciuitatẽ habi¬
tationis suȩ. De singłis gͦ
oportet dicere. atq eo or¬
dine qͦ ꝓposuimꝰ quesita
absoluere. Cõpetent᷑ itaq
leuitarũ ciuitates datas
ad refugiuiꝰ pͥmũ expli-¬
candũ.ẽ.
ongrue aũ ꝓuisũ
liquet. qͥa leuitȩ
ut placeant deo: relinqͦN
patriam. parentes. filios.
omnẽ cognationẽ. ut ad¬
hereant uni deo. Demq
& abrabȩ dictũ .ẽ. Exi de
t̾ra tua. & de cognatio¬
ne tua: & de domo patris
tui. S forte dicas. Leuita
ñ erat. s habebat in lũ¬
bis suis leui: ut legimꝰ
ad hebreos scriptũ. Et dñs
leuitis dicit. cũ discipłis
suis hoc ẽ. apłis dicit. Si
quis uult post me ueni¬
re. abneget semetipsũ. &
toslat crucẽ suã: & sequat᷑
me. Qnͣqͣm ad om̃s iam¬
dictũ sit. uos autẽ genus
electũ. regale sacerdotiũ.¬

Expanded text:
intra quod habitet homiintra quod habitet homicida in ciuitate refugii, quoad moriatur sacerdos magnus et post mortem sacerdotis magni reuertatur homicida in ciuitatem habitationis suae. de singulis ergo oportet dicere atque eo ordine quo proposuimus quaesita absoluere. Conpetenter itaque Leuitarum ciuitates datas ad refugium primo explicandum est. congrue autem prouisum liquet, quia Leuitae ut plactant deo, relinquant patriam parentes filios omnem cognationem, ut adhaereant uni deo. denique et Abrahae dictum est: exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui. sed forte dicas: Leuita non erat. sed habebat in lumbis suis Leui, ut legimus ad Hebraeos scriptum. et dominus Leuitis dicit, cum discipulis suis, hoc est apostolis dicit: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me, quamquam ad omdictum sit: uos autem genus electum, regale sacerdotiu
Abbreviated transcription (Latin):
ud docet cũ dicit. dispo¬
netis uobis ciuitates ad
refugiuᷤ. & ert̃ uobrefu¬
gia. quo refugiat omis
Sex ciuitates ad refugia
erunt uobis. Lres ciuita¬
tes dabitis trans iordanẽ:
& tres ciuitates dabitis
in t̾ra chanaan. Aꝑte qͥ¬
dem confugientib hoc
crimen homicidii refu¬
gia ꝓposita fc̃.S si consi¬
deremꝰ altiꝰ. quattuor sc̃
que admonent ꝓfun¬
dus. eẽ. spectanda lectio¬
nis archana istiꝰ. Unũ. qͦ
ratione ex his ciuitatib
quȩ leuitis in portionẽ
sorte obuenert᷑. sex ciui¬
tates ad refugiũ date st̃
homicidii crimine la¬
borantib. cur ñ etiã ali¬
arũ tribuũ cruitates ad
hoc munꝰ deputate. Se¬
cundũ: qͣ ratione sex
numero. Non enĩ ociose
numerꝰ hic p̃seriptꝰ ui¬
detur. neq pluriũ neq
paucarũ ciuitatũ. lerci¬
um.cur tres ultͣ iorda¬
nem ciuitates. & tres
in regione chananea dis¬
positȩ ft̃. quȩ refugio
peccantid forent. Quar¬
tum: cur denumeratio
& defrnitio tẽporis com¬

Expanded text:
ud docet, cum dicit: disponetis uobis ciuitates ad refugium, et erunt uobis refugia, quo refugiat homicsex ciuitates ad refugia erunt uobis. tres ciuitates dabitis trans Iordanen et tres ciuitates dabitis in terra Chanaan? aperte quidem confugientibus hoc crimen homicidii refugia proposita sunt, sed consideremus altius. quattuor sunt quae admonent profundius esse spectanda lectionis arcana istius. unum, qua ratione ex his ciuitatibus. quae Leuitis in portionem sorte obuenerunt, sex ciuitates ad refugium datae sunt homicidii crimine laborantibus, cur non etiam aliarum tribuum ciuitates ad hoc munus deputatae. secundum, qua ratione sex numero; non enim otiose numerus hic praescriptus uidetur neque plurium neque pauciorum ciuitatium. tertium, cur tres ultra Iordanen ciuitates et tres in regione Chananaea dispositae sint, quae refugio peccantibus forent. quartum, cur denumeratio et definitio temporis
Abbreviated transcription (Latin):
de & sc̃s dđ ait. Defecit in
salutare tuũ anma mea
Paritura leticiã & sobri¬
am illã Siocunditatis
ebrietatẽ. Parita ante ex¬
pectatũ. ingnui celebri¬
tate partꝰ feta sapientie.
Deniq & de aliis hebreis
mulierib habes. quia he¬
breȩ priꝰ pariunt qͣm ueni¬
ant obstetrices: eo qđ ani¬
me iustorũ ñ expectent ar-¬
tes. & disciplinas ꝓpt̃ inuen¬
tionũ genera. nec reqͥrant
adiumenta generandi. s
sponte partꝰ suos fundass.
expectationemq p̾ueniant.
Nec minꝰ impiger adinueni¬
endũ. quã exequendũ iacob.
nimus. Nam & cito inuenit.
& inuentoꝵ suoꝵ auctorẽ te¬
stificatꝰ.ẽ. dm̃. In qͦ & diligentie
palma: & ingenii ubertas. Pri

Expanded text:
de et sanctus ait: defecit in de et sanctus ait: defecit in salutare tuum anima mea.paritura laetitiam et sobriam illam iocunditatis ebrietatem, paritura ante expectatum ingenii celeritate partus, feta sapientiae. denique et de aliis Hebraeis mulieribus habes quia Hebraeae prius pariunt quam ueniant obstetrices, eo quod animae iustorum non expectent artes et disciplinas propter inuentionum genera nec requirant adiumenta generandi, sed sponte partus suos fundant expectationemque praeueniant. Nec minus inpiger ad inueniendum quam ad exsequendum Iacob, nimus. nam et cito inuenit et inuentorum suorum auctorem testificatus est deum, in quo et diligentiae palma et ingen
Abbreviated transcription (Latin):
acdmodum dix̃ ꝓpheta. Ita¬
ꝙ si uolumꝰ ñ pretire oꝑa
nr̃a. ñ pretereamꝰ mancda¬
tum di. ñ pret̾eamꝰ requi¬
rendi ĩm diligentiã eme
xp̃c recũbebat᷑: in pedes eiꝰ
ꝑfudit unguentũ. Non
pretereamꝰ disciplinȩ ali¬
cuiꝰ ꝓfectum. sic̃ etiã ioseph
adolescentulus ñ pret̾uit.
qͥa fres suos requirebat.
& ad eũ festinabat locũ
in qͦ pascebant oues. Et
cũ cognouisset qͥa in do-¬
thaim st̃: ꝑrexit eo.ui¬
gnificat᷑ autẽ eo uerbo
dothaim defectꝰ idoneus. id
est uanarũ opinionũ de¬
fectus. Non mediocris. s ꝑ¬
fectus & plenꝰ: in qͦ ꝓfectꝰ
est animȩ. Sapiens enĩ. qͣn¬
do minuit addit. Deficiant
enĩ scł̃ares opiniones. quȩ
mulierib infirmiorib
cõparant᷑. Unde pulcbre
Q ostendetur sara ad ꝑfe¬
ctum uenisse. ut generaret
risũ & leticiã: defecert᷑ in¬
quit sare fieri muliebria.
bona gͦ defectio cupidita.¬
tum. defectio uanitatis:
qͥa ueritas adiectio .ẽ. Un¬

Expanded text:
modum dixit propheta. itaque si uolumus non praeterire opera nostra, non praetereamus mandatum dei, non praetereamus requirendi Iesu domini diligentiam, emer recumbebat, in pedes ejus superfudit unguentum. 47. Non praetereamus disciplinae alicujus profectum, sicut etiam Joseph adolequia fratres suos requirebat et ad eum festinabat locum, in quo pascebant oues, et cum cognouisset quia in Dothaim sunt, perrexit eo. significatur autem illo uerbo Dothaim defectus idoneus, id est uanarum opinionum defectus non mediocris, sed perfectus et plenus, in quo profectus est animae. sapiens enim quando minuit addit; deficiunt enim saeculares opiniones, quae mulieribus infirmis comparantur. unde pulchre, quo ostenderetur Sarra ad profectum uenisse, ut generaret risum et laetitiam, defecerunt inquit Sarrae fieri muliebria. bona ergo defectio cupiditatum, defectio uanitatis, quia ueritatis adiectio est. un
Abbreviated transcription (Latin):
s noua . ẽ. creat᷑a habens in
se similitudinẽ xp̃i. cuiꝰ mor¬
tiͤ similitudini consepulti.
imaginẽ uite eiꝰ sũpsimꝰ.
alas gr̃e spiritał accepimꝰ
Sic gͥ uolate: ut dicat᷑ de
uob̾. Qu st̃ istiqͥ sic̃ nebula
uolant. & sic̃ columbȩ cũ
pullis suis: It nebule ur̃e
rorent iusticiã. & colũbe pa¬
riarit simplicitatẽ.
ic nauigate qͣsi tnͣsfre¬
tantes mundũ. ñ ꝑer¬
rantes qͣsi naues tharsis:
ut ad intelligibiles portꝰ
cursũ dirigatis: & conueha¬
tis diuitias maris. Sic festi¬
nate: ut dicat᷑ de uob̾. Leues
facti st᷑ suꝑ aquilas. Ab ira
enĩ uentura fugiendũ ui¬
detis: qͣm declinare potu¬
erint. qͥ ꝑ penitentiã sibi
spem locauerint euadendi.
& reconciliationis future fi¬
ddem hauserint. ꝑ dñm nr̃m

Expanded text:
sed noua est creatura habens in sed noua est creatura habens in se similitudinem Christi, cuius mortis similitudini consepulti imaginem uitae eius adsumpsimus, alas gratiae spiritalis accepimus. sic igitur uolate, ut dicatur de uobis: qui sunt isti, qui sicut nebula uolant et sicut columbae cum pullis suis? ut nebulae uestrae rorent iustitiam et columbae pariant simplicitatem. sic nauigate quasi transfretantes mundum, non pererrantes quasi naues Tharsis, ut in intellegibiles portus cursum dirigatis et conuehatis diuitias maris. sic festinate, ut dicatur de uobis: leues facti sunt super aquilas. ab ira enim uentura fugiendum uidetis, quam declinare poterunt qui per paenitentiam sibi spem locauerint euadendi et reconciliationis futurae fidem hauserint, per dominum
Abbreviated transcription (Latin):
si ocłs tuus fugiat calices &
phialas: ne fiat libido dum
alienadedinet: ut linguatua
ueritatẽ custodiat. Bene fugiꝰ.
si ñ respondeas imprudenti
ad imprudentiã illiꝰ. Bene fu¬
gis. si auferas gressus pedũ tuo¬
rum ex ore insipientiũ. Cito
enĩ malis ducib errat᷑. S si
uis bene fugere. longe fac
uias tuas ab eoꝵ sermonib.
Mꝯortuus ÷ tͥ pͥnceps sacerdotũ.
tͥ crucitixꝰ .ẽ. ut dauis eiꝰ adhe¬
reas. Le enĩ in illa carne. &
tua peccata suscepit. Affixa
st̃ illim patibulo tuoꝵ deli¬
ctorum cyrographa. ut iam
mundo nichil debeas. cui se¬
mel renunciasti. Et recte ni¬
chil debes. cui suppetit dice.
Mꝯichi enim mundus crucifix᷑
est & ego mundo. Utina mor¬
tem ñ timeas. si generas xp̃m.
in qͦ potes dice. ubi.ẽ. mors ui¬
ille affixꝰ ÷ cruci: destructũ
.ẽ. peccatũ. obtusus aculeꝰ.
uacuata culpa. ut ulteriꝰ ser¬
uire flagitiis desinamꝰ. Abi¬
it enĩ & uetꝰ homo. Nunc
autẽ iãñ uetꝰ homo in nobis

Expanded text:
si oculus tuus fugiat calices et phialas, ne fiat liuidus, dualienam declinet, ut lingua tua ueritatem custodiat. bene fugis, si non respondeas inprudenti ad inprudentiam illius. bene fugis, si auferas gressum pedum tuorum ex ore insipientium. cito enim malis ducibus erratur; sed si uis bene fugere, longe fac uias tuas ab eorum sermonibus. Mortuus est tibi princeps sacerdotum, tibi crucifixus est, ut clauis eius adhaereas. te enim tua peccata suscepit: affixa sunt illi patibulo tuorum delictorum chirographa; ut jam mundo nihil debeas, cui semel renuntiasti. Et recte nihil debes, cui suppetit dicere: Mihi enim mundus crucifixus est, et ego mundo ; ut jam mortem non timeas, si geras Christum, in quo potes dicere: Ubi est, morsnoster adfixus est cruci, destructum est peccatum, obtusus aculeus, uacuata culpa, ut ulterius seruire flagitiis desinamus. abiit enim et uetus homo. nunc autem iam non uetus homo in nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
in paradysum raptꝰ. ẽ. Et
nos fugiamꝰ ꝑ fenestrã au-¬
dientes p̃cepta dm̃i. & uisus
sobrios atq ocłoꝵ castitatẽ
seruantes. Fugiamꝰ sic̃ loth
sodomitica cͥmina ampliꝰ
qͣm supplicia formidans. Ma¬
gis enĩ pius. certe scelerũ fugit
contagia: qui sodomitanis
domũ clausit. Nec cohabitais
nouerat eos quoꝵ flagitia ne¬
sciebat: & obꝓbria aduersabat᷑
Nec fugiens respex̃ eos quoꝵ
conuersationes ñ desiderabat.
tugit gͦ sic lothqͥ renuntiat
uiciis. abdicat se incolarum
morib qui pͦ se ñ respicit. qui
suꝑiorẽ illã ciuitatẽ ingredi¬
tur introitu cogitationũ
suarũ. nec recedit ex ea donec
unicuiq qui baptirrat᷑ in mor¬
te xp̃i. ut consepeliam᷑ cũ eo.
ut resurgamꝰ cũ eo. &m noui¬
tate uite illiꝰ ambulemꝰ. Bene

Expanded text:
in paradisum raptus est. et in paradisum raptus est. et nos fugiamus per fenestram audientes praecepta domini et uisu sobrio atque oculorum castitate seruantes. Fugiamus sicut Loth Sodomitana crimina amplius quam supplicia formidans. magis enim pius certe scelerum fugit contagia qui Sodomitanis domum clausit nec cohabitans nouerat eos quorum flagitia nesciebat et obprobria auersabatur nec fugiens respexit eos quorum conuersationes non desiderabat. fugit ergo sicut Loth, qui renuntiat uitiis, abdicat se incolarum moribus, qui post se non respicit, qui superiorem illam ciuitatem ingreditur introitu cogitationum suarum nec recedit ex ea, donecunicuique, qui baptizatur in morte Christi, ut consepeliamur cum eo et resurgamus cum eo et in nouitate uitae i
Abbreviated transcription (Latin):
uium libidinis redundasset:
& dixit. Angustie mͥ sunt
undiq. Si enĩ hoc egero: mor¬
te et̾na ꝑibo. Sin autẽ: ñ ef¬
fugiam manꝰ ur̃as. Meliꝰ tam̃
iudicauit crimen potiꝰ fu¬
gere ꝗͣ ꝑicłm. Plorauit itaq
cũ crimen obiceret᷑. plorauit
cũ sibi de pudica & casta ad¬
ulteri iudiciũ uindicarent.
Non mortẽ deplorans: s casti¬
tatis calumpniã. Religionis
iniuriã plorauit. & effudit
enim corpꝰ: si carnalib ad qͥ¬
euisset. Deniq cũ morte dãp¬
naret᷑. exclamauit quasi iu-¬
dex reorum arbitra calump¬
niantium. & innocentis con-¬
scientie auctoritate diuinã
sibi in iudiciũ accersiuit co¬
gnitionẽ. Non timore mor¬
tis ꝑt̾rita s arguentis cen¬
sure potestate precelsa Su-¬
sanna gͦ fugit scłm: & sedõ
credidit. Adillã arcẽ ciuita¬
tis ȩt̾nȩ fugiens quȩ totũ
mundũ complectitur.qm¬
ut euadet ꝑ fenestrã demis¬
sus in sporta Sportũ enim
triplex corrũpi ñ posse no

Expanded text:
uium libidinis redundasset. uium libidinis redundasset. et dixit: angustiae mihi adsunt undique. si enim hoc fecero, morte aeterna peribo: sin autem, non effugiam manus uestras. melius tamen iudicauit crimen potius fugere quam periculum. plorauit itaque, cum crimen obiceretur: plorauit cum sibi de pudica et casta adulteri iudicium uindicarent, non mortem deplorans, sed castitatis calumniam, religionis iniuriam plorauit et effudit enim corpus, si carnalibus adquieuisset. denique cum morte damnaretur, exclamauit quasi iudex reorum, arbitra calumniantum et innocentis conscientiae auctoritate diuinam sibi in iudicium accersiuit cognitionem, non timore mortis percita, sed arguentis censurae potestate praecelsa. Susanna ergo fugit saeculum et se deo credidit ad illam arcem ciuitatis aeternae fugiens, quae totum mundum conplectiturut euaderet per fenestram demissus in sporta - spartum enim triplex corrumpi non posse nou
Abbreviated transcription (Latin):
misctut in cratera umũ suuͦ.
Et ideo ut insipiens gentilib
potum fidei daret: ad crate
& bibite uinũ qđ miscui uob.
De hoc cratere plato in suos
libros tnͣsferendũ putauit.
ad cuiꝰ potũ euocauit animã.
s eas explere nesciuit: qͥa po¬
tum ñ fidei s ꝑtidie ministra¬
bat. Fugiamꝰ gͦ hinc. sicͤ fu¬
git de patͥa sc̃s iacob. Scie¬
bat enim uerã patͥam . ee̾. su¬
ꝑiorẽ ugiamꝰ sic̃ cerui ad
fontes aquarũ. Quod sitiebat
d: sitiat & nr̃a anima Quis
÷ ille fons: Audi dicentẽ Qm̃
apudte. ẽ. fonsuite. Huic
fonti dicat anima mea. Quan¬
do ueniã & parebo ante fa¬
ciem tuã: Rons enĩ d̃s. ẽ.
S qͥ m̃u fontẽ desiderat: ef¬
fundat suꝑ se animã suã. ut
sanna. ut euaporare ñ pos
mortis formidines. uite cupi¬
ditates E ffusa suꝑ ipsã ani¬
ma: omne restringit carnale
desidium. scłare studiũ. Quȩ
etiã ꝓdigiosoꝵ senũ. & impu¬
dentiũ prb̃oꝵ potuit flam¬
mas extinguere. nͥ ĩ his ꝓflu¬

Expanded text:
miscuit in cratere suum uinum. et ideo ut insipientibus gentilibus potum fidei daret, ad crateret bibite uinum, quod miscui uobis. de hoc cratere Plato in suos libros transferendum putauit, ad cuius potum euocauit animas, sed eas explere nesciuit, qui potum non fidei, sed perfidiae ministrabat. Fugiamus ergo hinc, sicut fugit de patria sanctus Iacob; sciebat enim ueram patriam esse superiorem. fugiamus sicut cerui ad fontes aquarum: quos sitiebat Dauid sitiat et nostra anima. quis est ille fons? audi dicentem: quoniam apud t e fons uitae. huic fonti dicat anima mea: quando ueniam et parebo ante faciem tuam? fons enim deus est; sed qui hunc fontem desiderat effundat super se animam suam, ut sanna, ut euaporare in eam mortis formidines, uitae cupiditates. effusa super ipsam anima omne restincxit carnale desiderium, saeculare studium. quae etiam prodigiosorum senum et inpudentium presbyterorum potuit flammas restinguere, nisi in his proflu
Abbreviated transcription (Latin):
scđm qđ scriptũ.ẽ. Quia
beati quoꝵ tecta ftͣ peccata.
eD qui fugit uelocit᷑
fugiat ne cõp̾hen¬
cdat᷑. Uelocit᷑ dep̾det᷑ hunc
mundũ: ut hebreus egyp¬
tum. Qui parturit pariat.
ñ possit. Et fugiat ñ qͣsi la¬
ctentem ferens. s qͣsi expedi-¬
tum. Non paruulũ gestars:
s ꝑfectũ in xp̃o exhibens.
fugiat. ñ gͦs feriatꝰ in sabba¬

Expanded text:
secundum quod scriptum est quia secundum quod scriptum est quia beati quorum tecta sunt peccata. Sed qui fugit uelociter fugiat, ne conprehendatur, uelociter depraedetur hunc mundum ut Hebraeus Aegyptum. qui parturit pariat. gere non possit, et fugiat non quasi lactantem ferens, sed quasi expeditum, non paruulum gestans, sed perfectum in Christo exhibens; fugiat non quasi feriatus in sabba