comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamus. nos inutroq precepto pa¬
cati constituamur cum corde nr̃o nos con¬
quando illud. aliquando illud. eẽ facien¬
dum. aliquando corripiendum fratrẽ
inter te et ipsum solum. aliquando cor.¬
ripiendum coram omnibꝰ: ut cȩteri ti-
morẽ habeant: Si aliquando illud. ali¬
quando illud fecerimus. concordiã scͥp¬
turarum tenebimus. et infaciendo atq
obtemperando non errabimus: S dicit
mͥ aliquis: Quando facio illud. quando
illud. nec tunc corripiam inter me et ip¬
sum solum. quando debeo coram omni¬
bus corripere. aut tunc corripiam corã
omnibus quando debeo insecreto corri
do facere debeamus. s utinã facere pigri
non simus. Intendite et uidete: Si pecca¬
uerit inquit inte fr̃ tuus. corripe eũ int̾
te et ipsum solum: Quare: Quia inte pec
peccauit: Quia enim secretum fuit. quan¬
do inte ꝑeccauit. secretum quere cum cor¬
rigis quod peccauit: Nam si solus nosti qͥa
peccauit inte. et eum uis corã omnibꝰ ar¬

Expanded text:
intelligamus, et inter utraque praecepta pacati constituamur. Cum corde nostro nos conquando illud, aliquando illud esse faciendum; aliquando corripiendum fratrem inter te et ipsum solum, aliquando corripiendum fratrem coram omnibus, ut et caeteri timorem habeant. Si aliquando illud, aliquando illud fecerimus; concordiam Scripturarum tenebimus, et in faciendo atque obtemperando non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando facio illud, quando illud: ne tunc corripiam inter me et ipsum solum, quando debeo coram omnibus corripere; aut tunc corripiam coram omnibus, quando debeo in secreto corripdo facere debeamus: sed utinam facere pigri non simus. Intendite, et videte: Si peccaverit, inquit, in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Quare? Quia peccavit peccavit. Quia enim secretum fuit, quando in te peccavit; secretum quaere, cum corrigis quod peccavit. Nam si solus nosti quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus ar
Abbreviated transcription (Latin):
genere uenimꝰ abrahȩ. aut ullomodo abrahã
pater nr̃ fuit scdm carnem: Originem de car-¬
ne eius caro uideorum ducit. non caro. xp̃ia¬
noꝵ: Nos de aliis gentibꝰ uenimꝰ et tamen
imitando abrahe fidem. filii facti sumꝰ: Apłmaudi:¬

Expanded text:
genere venimus Abrahae, aut ullo modo Abraham pater noster fuit secundum carnem? Originem de carne ejus caro Judaeorum ducit, non caro Christianorum: nos de aliis gentibus venimus; et tamen imitando, Abrahae filii facti sumus. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionem heredes Nos ergo facti sumꝰ sem̃
abrahe gr̃a dei: Non de carne abrahȩ fec̃
illi coheredes deus: Illos ex hereclauit istos
ad optauit et de arbore illa oliuȩ cuiꝰ radix
ẽ in patͥarchis ramos naturales suꝑbos am¬

Expanded text:
promissionem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivae, cujus radix est in Patriarchis, ramos naturales superbos am
Abbreviated transcription (Latin):
quo et ꝑ quẽ et in quõ etiam condita atꝙ
instituta ẽ: Ac ꝑ hoc uoluntas dei ẽ. prima
et summa causa omniũ corporaliũ specierũ
atq motionũ: Nichil enĩ fit uisibiliter et
sensibiliter. quod non de interiore in uisi¬
bili atq intelligibili aula summi imꝑatoris
aut iubeatur aut ꝑmittatur. scdm in effa
bilem iusticiã p̃miorũ atq pęnarũ. gr̃arũ
et retributionũ. in ista tocius creaturȩ am¬
plissima quadã inmensaq re publica: Ad¬

Expanded text:
quo, et per quem, et in quo etiam condita atque quo, et per quem, et in quo etiam condita atque constituta est. Ac per hoc voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium specierum atque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibiliter, quod non de interiore invisibili, atque intelligibili aula summa imperatoris aut jubeatur, aut permittatur secundum inefbilem iustitiam premiorum atque penarum gratiarum et retributionum in ista totius creature amplissima quadam immensaque re publica. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
atq cȩlestem unde peregrinamur patriã
cogitemus: Illic enim dei uoluntas qui facit
angłos suos sꝑc et ministros suos ignẽ
ardentẽ: In spiritibus summa pace atq
amicicia copulatis et in unã uoluntatem
quodã spiritali caritatis igne conflatis tã¬
quã in excelsa et scã et secreta sede presi.¬
dens. uelut in domo sua et intemplo suo In¬
de se quibus dã ordinatissimis creature
motibus primo spiritalibꝰ de inde corpo.¬
ralibus ꝑcuncta diffundit Q utitur om¬
nibus ad in commutabile arbitrium senten¬
tiȩ suȩ. siue incorporeis. siue corporeis rebꝰ.
Siue rationalibus siue in rationalibꝰ sꝑitibꝰ.¬
Siue bonis ꝑ eius grãm. siue malis ꝑ ꝓpriã
uoluntatem S quemad modũ corꝑa cras¬
siora et inferiora ꝑsubtiliora et potentiora
quodã ordine reguntur: ita omnia corꝑa
lis desertor atq peccator. ꝑ sꝑm uitȩ ratio.¬
nalẽ pium et iustum. et ille ꝑ ipsum łm Ac
sic uniuersa creatura ꝑcreatorem suum ex

Expanded text:
atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabile arbitrium sententiae suae, sive incorporeis sive corporeis rebus, sive rationalibus sive irrationalibus spirisive bonis per ejus gratiam, sive malis per propriam voluntatem Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora, et potentiora quodam ordine reguntur; ita omnia corporlis desertor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium, et justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creatura per Creatorem suum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾tantia uideri potuerit aquibꝰcdam in hac
uita positis. ꝓpter illud quod dictum ẽ ad moy¬
sen. nemo potest faciem meam uidere et uiu̾e.
nisi quia potest humana mens diuinitꝰ rapi.
ex hac uita ad angelicam uitam. antequam
per istam communẽ mortem carne soluatur
Sic enim raptꝰ ẽ qui audiuit illic in effabilia
uerba. quȩ non licet homini loqui Ubi usq
ad eo facta ẽ ab huiꝰ uitȩ sensibꝰ quędam inten¬
tionis auersio ut siue in corpore suie extra
corpꝰ fuerit. idest utrum sicut solet fieri ĩ uehe¬
mentiore extasi mens ab hac uita in illam ui-¬
tam fuerit alienata manente corꝑoris un-¬
culo. an omnino resolutio facta fuerit. Aqͣlis
in plena morte contingit. nescire se diceret
Ita fit ut et illud uerum sit quod dictum ẽ.
nemo potest faciem meam uidere et iuuere.
quia necesse ẽ abstrahi abhac uita mentem
quando in illius in effabilitatem uisionis assu-¬
mit᷑ . et non sit in credibile quibꝰdam scĩs ñdũ

Expanded text:
substantia uideri potuerit a quibusdam in hac uita positis, propter illud, quod dictum est ad Moysen: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, nisi quia potest humana mens diuinitus rapi ex hac uita ad angelicam uitam, antequam per istam communem mortem carne soluatur. sic enim raptus est, qui audiuit illic ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, ubi usque adeo facta est ab huius uitae sensibus quaedam intentionis auersio, ut, siue corpore siue extra corpus fuerit, id est utrum, sicut solet in uehementiore extasi, mens ab hac uita in illam uitam fuerit alienata manente corporis uinculo, an omnino resolutio facta fuerit, qualis in plena morte coIta fit ut et illud verum sit quod dictum est, « Nemo potest faciem meam videre et vivere, quia necesse est abstrahi ab hac vita mentem, quando in illius ineffabilitatem visionis assumitur; et non sit incredibile quibusdam sanctis nondum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlis factũ. ñ habentẽ cotidianã necessitatẽ
sicut pͥncipes sacerdotũ primũ ꝓsuis pec¬
catis sacrificiũ offerre In hoc sacerdotum
numero zacharias. in hoc finees. in hoc ipse
aaron a quo ipse ordo exorsus ẽ fuit. et qui¬
cunq alii in illo sacerdotio laudabiliter
iusteq uixerunt: Qui tamen habebant ne.¬
cessitatẽ sacrificiũ primitꝰ ꝓsus offerre
peccatis: Solo. xꝑo existente. cuius uentu.¬
rifiguram gestabant qui hanc necessita.¬
tẽ sacerdos incontaminabilis ñ haberet:¬

Expanded text:
n habentem cotidianam necessitatem sicut principes sacerdotum primum pro suis peccatis sacrificium offerre. in hoc sacerdotum numero Zacharias, in hoc Finees, in hoc ipse Aaron, a quo iste ordo exorsus est, fuit et quicumque alii in illo sacerdotio laudabiliter iusteque uixerunt, qui tamen habebant necessitatem sacrificium primitus pro suis offerre peccatis solo Christo existente, cuius uenturi figuram gestabant, qui hanc necessitatem sacerdos incontaminabilis non haberet
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut non absurde dicimus fundamenta
cȩli quibus regnũ cȩlorũ suꝑ ȩdificatur in
scĩs et fidelibus quos dicit scriptura lapides
uiuos quorũ fundamentũ ẽ. primitus ipse
xꝑc exuirgine de quo dicit apłs. fundam̃tũ
aliud nemo pot̾ ponere preter id qł positũ¬
quorũ auctoritate locus cȩlestis erigitur. ut
eam sectando coȩdificemur. unde dicit ad
ephesios.iam non estis peregrini et inquili¬
ni s estis ciues scõrum et domestici dei. suꝑ¬
ȩdificati suꝑ fundamentũ apłorum et ꝓpħa
rum. ipso summo angulari lapide existen¬
te xꝑo iħu. in quo omnis edificatio constru¬
cta crescit intemplũ scm̃ in dño. ita non in¬
conuenienter fundamenta terrȩ intelli¬
guntur. quorũ terrenã felicitatem prepol¬
lentem atq potentem homines uidendo. eo¬
rum auctoritate adhuuis modi bona concu¬
pienda ꝑtrahuntur. et ad ipiscendo coȩdifi¬
cantur tanquã terra suꝑ terrã. sicut in illo

Expanded text:
im non absurde dicimus fundamenta coeli, quibus regnum coelorum superaedificatur in sanctis et fidelibus, quos dicit Scriptura lapides vivos : quorum fundamentum est primitus ipse Christus ex virgine; de quo dicit Apostolus, «Fundamentum aliud nemo potest ponere praeterquam quod posituquorum auctoritate locus coelestis eligitur, ut eam sectando coaedificemur; unde dicit ad Ephesios, «Jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei, superaedificangulari lapide existente Christo Jesu, in quo omnis aedificatio compacta crescit in templum sanctum in Domino» : ita non inconvenienter fundamenta terrae intelliguntur, quorum terrenam felicitatem praepollentem atque potentem homines invidendo, eorum auctoritate ad hujusmodi bona concupiscenda pertrahuntur, et adipiscendo coaedificantur tanquam terra super terram, sicut in illo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut homo homini conditionis uinculo
subderetur. qđ non fuit nisi deo iudican¬
te apud quẽ non ẽ iniquitas. et nouit di-¬
uersas penas meritis distribuere delinqͣn¬
tium: Uerum et penalis seruitus ea lege
ordinatur. quȩ naturalẽ ordinẽ conseruari
iubet. ꝑturbari uetat. quia si contra eã le-¬
gem non eẽt factum nichil eẽt penali ser¬
uitute cohercendũ: Idoq apłs etiã seruos
monet subditos eẽ dñis suis Q ex animo
eis cum bona uoluntate seruire. ut scilicet
si non possunt a dñis liberi fieri. suã seruitu.¬
tem ipsi quodammͦ liberã faciant non timo¬
re subdolo s fidei dilectione seruiendo. do¬
nec transeat iniquitas et euacuetur omnis
principatus et potestas humana. et sit ds
omnia in omnibus¬

Expanded text:
 ut homo homini conditionis vinculo subderetur; quod non fit nisi Deo iudicante, apud quem non est iniquitas, et novit diversas poenas meritis distribuere delinquenti. Verum et poenalis seruitus ea lege ordinatur, quae naturalem ordinem conseruari iubet, perturbari uetat; quia si contra eam legem non esset factum, nihil esset poenali seruitute cohercendum. Ideoque apostolus etiam seruos monet subditos esse dominis suis et ex animo eis cum bona uoluntate serio; ut scilicet, si non possunt a dominis liberi fieri, suam seruitutem ipsi quodam modo liberam faciant, non timore subdolo, sed fideli dilectione seruiendo, donec transeat iniquitas et euacuetur omnis principatus et potestas humana et sit Deus omnia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
una quedã ꝑsona. ex capite et corpore. expõ¬
so et sponsa: Nam unitatem ꝑsonȩ huius mi¬
ram et excellentẽ. cominendat etiã ysaias
propħa: Nam loquens etiã in eo xꝑc in pro¬
pħia. ait: Sicut sponso alligauit mͥ mitram.
et sicut sponsam ornauit me ornamento: Se
dixit sponsum. se sponsam: Quare se sponsũ
se sponsam. nisi quia erunt duo incarne u.¬
na: Si duo incarne una. quare non duo in
uoce una:¬

Expanded text:
una quaedam persona, ex capite et corpore, ex sponso et sponsa. Nam unitatem personae hujus miram et excellentem, commendat etiam Isaias propheta: nam loquens etiam in eo Christus in prophetia ait: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Se dixit sponsum, se sponsam: quare se sponsum, se sponsam, nisi quia erunt duo in carne una? Si duo in carne una, cur non duo in voce una
Abbreviated transcription (Latin):
loquimur. cogitantes agimus qͥcquid agi¬
mus Quod autem attinet ad pietatis uiã
et uerum dei cultum non sumus idonei
cogitare aliquid tanquam ex nobismet¬
ipsis. s sufficientia nr̃a ex deo ẽ Non enĩ
est in potestate nr̃a cor nr̃m: et nr̃e cogi-¬
tationes Qui et idoneos nos fecit ministroᷤᷤ.

Expanded text:
loquimur, cogitantes agimus quidquid agimus: quod autem attinet ad pietatis viam et verum Dei cultum, non sumus idonei cogitare aliquid tanquam ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . « Non enim est in potestate nostra cor nostrum et nostrae cogita
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ȩt̃nam ꝑcipunt. non ꝑcipunt nisi in
xꝑo. ita qđ dictum ẽ. om̃s homines uult ds
saluos fieri. cum tam multos nolit saluos
fieri ideo dictum ẽ. quia om̃s qui salui fi¬
unt. nisi ipso uolente non fiunt

Expanded text:
tam aeternam percipiunt, non percipiunt nisi in Christo, ita, quod dictum est: Omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, nisi ipso uolente non fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
caro cum etiam ꝑ ipsam carnem nr̃am
xꝑm pie uidere. id ẽ. formam qua indu¬
tus ẽ. ꝓpter nos non ꝑtineat ad concupis.¬
centiam s ad ministeriũ carnis. ne forte
aliquis ita uelit accipere quod dictum ẽ.
uidebit omnis caro salutare dei. quanto
congruentius dicit᷑ caro concupiscere.
quando anima non solum carni animalẽ
uitam prebet. uerum etiam scdm ipsam
carnale aliquid concupiscit: Quod in potes.¬
tate non ẽ. ne concupiscat. quandiui in est
peccatum in menbris id ẽ uiolenta quedã
carnis illecebra in corpore mortis huius.
ueniens de uindicta illius peccati unde
propaginem ducimus. scd̾m quã om̃s ante
gr̃am filii sunt irȩ. contra quod peccatum
militant sub gr̃a constituti. non ut non
sit in eorum corpore. quandiu ita morta¬
le ẽ. ut et mortuum iure dicatur. s ut non
regnet: Non autem regnat cum desideri.¬
is eius. id ẽ his qui scđm carnem contra
sꝑm concupiscunt᷑. non obeditur¬

Expanded text:
caro, cum etiam per ipsam carnem nostram caro, cum etiam per ipsam carnem nostram Christum pie uidere, id est formam, qua indutus est propter nos, non pertineat ad con-r cupiscentiam, sed ad ministerium carnis, ne forte aliquis ita uelit accipere, quod dictum est: uidebit omnis caro salutare dei: quanto congruentius dicitur caro concupiscere, quando anima non solum carni animalem uitam praebet, uerum etiam secundum ipsam carnem aliquid concupiscit, quod in potestate non est, ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris, id est uiolenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum militant sub gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore, quamdiu ita mortale est, ut et mortuum iure dicatur, sed ut non regnet. non autem regnat, cum desideriis eius, id est his, quae secundum carnem contra spiritum concupiscuntur, non oboeditur
Abbreviated transcription (Latin):
lut cum assumitur codex cum aliquid scͥ.¬
bitur. legitur. disputatur. auditur. cum deni¬
q panis frangitur esurienti. et cętera huma¬
nitatis ac miscdiȩ prestantur officia. obe¬
dientiam caro ex hibet non concupiscentiã
mouet: his atq huiusmobi bonis deside.¬
riis quibus sola anima concupiscit. cum
aduersatur aliquid quod eandem animã
scđm carnem delectat. tunc dicit᷑ caro
sus carnem: Sic enim dicta ẽ. caro in eo
quot scdm ipsam facit anima cum ait
caro concupiscit. quemadmodũ dictũ ẽ.
auris audit. oculus uidet Quis enim
nescit quob anima potius et ꝑ aurem
audiat. et ꝑ oculum uideat: Ita loqui¬
mur et cum dicimus manus tua sũb ue¬
nit homini. cum aliquib porrecta manu
datur. quo cuiquam subuenitur Quos¬
si de ipso etiam fidei oculo ad quẽ ꝑti¬
net credere quȩ ꝑ carnem non uident᷑
dictum ẽ. uidebit omnis caro salutare
dei. non utiq nisi de anima qua uiuit

Expanded text:
lut cum adsumitur codex, cum aliquid scrilut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod eandem animam secundum carnem delectat, tunc dicitur caro us aduersus carnem. Sic enim dicta est caro in eo, quod secundum ipsam facit anima, cum ait: caro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris audit et oculus uidet, quis enim nescit, quod anima potius et per aurem audiat et per oculum uideat? ita loquimur et cum dicimus; manus tua subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae per carnem non uidentur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non utique nisi de anima, qua uiuit
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. caro concupiscit aduersus sp̃m.
et sp̃c aduersus carnem S tamen carnẽ
sine anima concupiscere nichil posse. puto
quod omnis doctus in doctusq non dubi
tet: Ac ꝑ hoc ipsius concupiscentiȩ car-¬
nalis causa non ẽ. in anima sola. s mul¬
to minus ẽ. in carne sola Ex utroq enĩ
fit. ex anima scilicet. quod sine illa delec¬
tatio nulla sentitur. ex carne autem. quod
sine illa carnalis delectatio non sentit᷑
Carnem itaq concupiscentem aduersus
tationem. quam de carne et cum carne sꝑc
habet aduersus delectationem quam solus
habet Solus quippe habet nisi fallor illud
desiderium non cum carnis uoluptate. uel
carnalium rerum cupiditate commixtum.
quo desiderat anima et desiderat in atria do
mini: Solus habet etiam illud de quo ei di¬
citur Concupisti sapientiam. serua man-¬
data. et dñs prebebit illam tibi Nam cum
sp̃c imperat menbris corporis ut huic desi¬
derio seruiant quo solus accenditur. ue¬

Expanded text:
criptum est: caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem; sed tamen carnem sine anima concupiscere nihil posse puto quod omnis doctus indoctusque ntet, ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola: sed multo minus est in carne sola, ex utroque enim erit ex anima, scilicet quod sine illa delectatio nulla sentitur: ex carne autem, quod sine illa carnis delectatio non sentCarnem itaque concupiscentem adversus tationem, quam de carne et cum carne spiritus habet adversus delectationem, quam solus habet; solus quippe habet, ni fallor, illud desiderium non cum carnis voluptate, vel carnalium rerum cupiditate commistum; quod desiderat anima, et desiderat in atrmini; solus habet etiam illud, de quo ei dicitur: concupisti sapientiam: serua mandatum, et dominus praebebit illam tibi. nam cum spiritus imperat membris corporis, ut huic desiderio seruiant, quo solus accenditur, ue
Abbreviated transcription (Latin):
et caritas cum fide Magna bona s dicat
Ergo hec magna bona. non sunt nisi dei
qm fides datur prius quã postuletur ab
illo cui clatur. ideo dicenda ẽ. non eẽ do¬
nũ dei s eẽ anobis. quia clata ẽ nobis non
petentibus nobis: Apłs enim aꝑtissime cdi.
ritas. ab illo ẽ. et fides: Propter qđ ab illo
eam non solũ augeri habentibus uerum
etiam non habentibus poscimus dari::¬

Expanded text:
et charitas cum fide. Magna bona: sed dicat risto . Ergo haec magna bona, non sunt nisi Dei m fides datur priusquam postuletur ab illo cui datur, ideo dicenda est non esse donum Dei, sed esse a nobis, quia data est nobis, non petentibus nobis. Apostolus enim apertissime diciritas, ab illo est et fides, propter quod ab illo eam non solum augeri habentibus, verum etiam non habentibus poscimus dari
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ sꝑs mentis renouam᷑. et ipse ẽ. nouꝰ
homo qui renouatur in agnitione dei se¬
cundũ imaginẽ eius qui creauit eum. nul¬
li dubiũ ẽ. non scđm corpus neq scđm quã¬
libet partẽ animȩ. s scd̾m rationalẽ mentẽ
ubi pot̾ eẽ. agnitio dei. hominẽ factum ad
imaginẽ eius qui creauit eum: Scłm aũ
hanc renouationẽ efficim᷑ etiã filũ dei per
baptismũ xꝑi. et induentes nouũ hominem

Expanded text:
s nostrae renouamur et ipse est nonus homo, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit eum, nulli dubium est non secundum corpus neque secundum quamlibet animi partem, sed secundum rationalem mentem, ubi potest esse agnitio dei, hominem factum ad imaginem eius qui creauit eum. secundum hanc autem renouationem efficimur etiam filii dei per baptismum Christi et induentes nouum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus. et non ibi cessauit. non ibi finẽ
fecit. s addidit et głificent patrem ur̃m
qui in cęłis ẽ: Et apłs quid ait: Eram igno¬
tus facie. ȩccłiis uideȩ quȩ in xp̃o sunt. tan¬
tum autem audientes erant qͥa qͥ aliquando
nos ꝑsequebatur. nc̃ euangelizat fidẽ quã
aliquando uastabat. et in me magnificabans
dm̃: Uidete quemadmodũ et ipse quia sic
innotuit. finem non posuerit in laudem suã
s in laudem dei At quantum ad ipsum ꝑ-¬
tinet. uastator ȩccliȩ. ꝑsecutor. inuidus malig.¬
nus: Ipse confitetur. non nos conuiciamur:
Amat paulus dici a nob̾ peccata sua: ut głifi¬
cetur ille qui talem morbum sanauit Mag.¬
nitu dinem enim uulneris. manꝰ medici secuit.
et sanauit: Uex illa de cęlo ꝓstrauit ꝑsecu-¬
torem. et erex̃ predicatorem Occidit saulũ
cum barnaba assumpto et tito ascendi aũt
uangelium quod ꝑredico in gentibꝰ seorsũ¬

Expanded text:
hominibus. Et non ibi cessavit, non ibi finem fecit; sed addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Et Apostolus quid ait? Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae in Christo sunt: tantum autem audientes erant quia qui nos aliquando persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Videte quemadmodum et ipse, quia sic innotuit, finem non posuerit in laudem suam, sed in laudem Dei. Et quantum ad ipsum pertinet, vastator Ecclesiae, persecutor invidus, malignus, ipse confitetur, non nos conviciamur. Amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit. Magnitudinem enim vulneris manus medici secuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum, cum Barnaba, assumpto et Tito, et contuli vangelium, quod predico in gentibus. XIII
Abbreviated transcription (Latin):
eq enim usurpationis erat ut rapina
diceretur. s natura inerat ut eẽt ȩqualis
Semetipsum tamen ex in aniuit non for¬
mã lei amittens. s formã serui accipiens
Humiliauit semetipsũ factus obediens
usq ad mortẽ. mortẽ autẽ crucis. Uile
quem ad modũ eundẽ hominẽ. quem dm
commendat. ut ꝑsona una sit. ne non tri¬
nitas. s quaternitas inducatur. Sicut
enĩ non augetur numerus ꝑsonarũ cum
caro accedit animȩ ut sit unus homo. sic
non augetur numerus ꝑsonarũ cũ ho¬
mo accedit uerbo ut sit unus xꝑc Legit᷑
itaq uerbũ caro factum ẽ. ut intelligamꝰ
huius ꝑsonȩ singularitatẽ. non ut suspi¬
cemur incarne mutatã diuinitatẽ Insi

Expanded text:
e enim usurpationis erat, ut rapina diceretur, sed naturae inerat, ut esset aequalis; semet ipsum tamen exinaniuit non formam dei amittens sed formam serui suscipiens; humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. uide, quem ad modum eundem hominem quem deum commendat, ut persona una sit, ne non trinitas sed quaternitas inducatur. sicut enim non augetur numerus personarum, cum caro accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum, cum homo accedit uerbo, ut sit unus Christus. legitur itaque: Verbum caro factum, ut intellegamus huius personae singularitatem. non ut suspicemur in carnem mutatam diuinitatem. I
Abbreviated transcription (Latin):
gantur p̃dicatores uerbi ueritatis: E uͥ:
Confitebunt᷑ cęli mirabilia tua. et uerita.¬
tem tuã in eccłia scõrum Excipiat ȩccle¬
sia rorẽ cęlorũ. sitienti t̾rȩ pluant celi et
germinet. excipiens pluuiã germina bo.¬
na. oꝑa bona. ne ꝓ bona pluiuia det spi-¬
nas. et ꝓhorreo expectet ignem:¬

Expanded text:
icatores verbi veritatis. Et ubi confitebuntur coeli mirabilia tua et veritatem tuam? «In ecclesia sanctorum.» Excipiat Ecclesia rorem coelorum; sitienti terrae pluant coeli, et germinet excipiens pluviam germina bona, opera bona: ne pro bona pluvia det spinas, et pro horreo exspectet ignem
Abbreviated transcription (Latin):
Armauit nos talibus armis qualibus au¬
ditis ladabilibus et in uictis. in supera¬
bilibus et splendidis. spiritalibus sane
et in uisibilibus quia et hostes inuisibiles
expugnamus. Si uides hostẽ tuũ. uide¬
antur arma tua Armamur earũ rerum
fide quas non uidemus. et sternimus hos¬
tes quos non uidemus: Ueruntamen ca¬
rissimi arma ista ne sic putetis eẽ. ut qͣsi
qđ scutum ẽ. semꝑ scutũ sit. aut qđ gã¬
lea ẽ. semꝑ galea sit. aut quȩ lorica ẽ. sẽ¬
ꝑ lorica sit: In istis enĩ armis corporalib
ita ẽ. quamquã et deferro quȩ fiunt mu¬
tari possint. ut ex gladio fiat securis: Ta¬
men ipsũ apłm uidemus dixisse quodã
loco loricã fidei. et alio loco dixisse scutũ
fidei Scutũ gͦ ẽ. quia tela inimicorum
excipit et repellit. lorica ẽ. quia interio¬
ra tua transfigi non sinit: E galeã salu¬

Expanded text:
m Dei . Armavit nos talibus armis, qualibus audistis, laudabilibus et invictis, insuperabilibus et splendidis; spiritualibus sane atque invisibilibus, quia et hostes invisibiles expugnamus. Si vides hostem tuum, videantur arma tua. Armamur earum rerum fide quas non videmus, et sternimus hostes quos non videmus. Verumtamen, carissimi, arma ista ne putetis sic esse, ut quasi quod scutum est, semper scutum sit; aut quod galea est, semper galea sit; aut quod lorica est, semper lorica sit. In istis enim armis corporalibus ita est, quanquam et de ferro quae fiunt mutari possint, ut ex gladio fiat securis: tamen ipsum Apostolum videmus dixisse quodam loco, loricam fidei , et alio loco dixisse scutum fidei. Scutum ergo est, quia tela inimicorum excipit et repellit. Lorica est, quia interiora tua transfigi non sinit. 11. A
Abbreviated transcription (Latin):
contulit paupertas dñi tui: immo ipsum adhi¬
bebis custodem: Ne pereat de corde quod dedit:
senti tempore ur̃a abundantia illorũ in opiã
suppleat: ut et illorum abundantia ur̃ȩ ino¬
piȩ sit supplementum: ut fiat equalitas sic̃t
scriptum ẽ: Qui multum non abundauit: et
qui modicum non minorauit:

Expanded text:
contulit paupertas Domini Dei tui. Imo ipsum adhicontulit paupertas Domini Dei tui. Imo ipsum adhibe tibi custodem: ne pereat de corde quod dedit, aesenti tempore, vestra abundantia illorum inopiam suppleat: ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum, ut fiat aequalitas sicut scriptum est: Qui multum, non abundavit, et qui modicum, non minoravit
Abbreviated transcription (Latin):
timore inquit et tremore uram ipsorum
salutẽ oꝑ amini Quare cum timore et tre¬
more: Subiecit causam: Deus eñim ẽ qui
oꝑatur in uobis. et uelle et operari ꝓbona
uoluntate Si gͦ d̾s oꝑatur inte. gratia di
operaris non uiribus tuis: Si gͦ gaudes
et time. neforte qđ datum ẽ. humili. au¬
feratur superbo

Expanded text:
timore, inquit, et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Quare, cum timore et tremore? Subjecit causam: Deus est enim qui operatur in vobis, et velle, et operari, pro bona voluntate . Si ergo Deus operatur in te, gratia Dei bene operaris, non viribus tuis. Ergo si gaudes, et time; ne forte quod datum est humili, auferatur superbo
Abbreviated transcription (Latin):
hora: addidit et nunc ẽ Ergo horam qͣn¬
dam uult insinuare in fine scłi hora nẽ
ẽ ut resurgant mortui: hora erit in fine
scłi ut resurgant mortui: S resurgant
nunc inmente. tunc in carne: Resurgant
nunc inmente. ꝑuerbũ dei. filium dei: re¬
surgant tunc in carne ꝑuerbũ dei car-¬
nem factum filiũ hominis Ex pressius
hoc dicat: ut calumpniã hereticus ne-¬
gator resurrectionis corporis ñ inueniat:¬
tis sunt: Quid euidentius: Quid ex pres¬
suis: Corpora sunt in monumentis. animȩ
non sunt in monumentis. nec iustorum.

Expanded text:
hora. Non addidit, et nunc est: ergo horam quamdam vult insinuare in fine saeculi. Hora nunc est ut resurgant mortui, hora erit in fine saeculi ut resurgant mortui: sed resurgant nunc in mente, tunc in carne; resurgant nunc in mente per Verbum Dei Filium Dei, resurgant tunc in carne per Verbum Dei carnem factum, filium hominis. Nequhoc dicat, ut calumniam haereticus negator resurrectionis corporis non inveniat:tis sunt. Quid evidentius? quid expressius? Corpora sunt in monumentis: animae non sunt in monumentis, nec justorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic autẽ dictum ẽ non poterant. ubi in¬
teligendum ẽ quod nolebant. quemad¬
modũ dictum ẽ. de dño deo nr̃o: Si non
credimus ille fidelis ꝑmanet. negare fe¬
ipsum non pot̃: De omnipotente dictum
ẽ non pot̃: Sicut gͦ quod dñs negare se¬
ipsum non pot̾ laus ẽ uoluntatis diuinȩ.
ita quod illi non poterant credere. culpa
ẽ uoluntatis humane Profana autẽ et
in aniloquia de uita. multũ enĩ ꝓficient
ad impietatẽ et sermo eorũ ut cancer ser

Expanded text:
Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. inaniloquia devita. Multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer ser
Abbreviated transcription (Latin):
letus qui circa fidem aberrauerunt di¬
centes resurrectionẽ iam factam eẽ et
fidem quorundã subuertunt: Iam factã
eẽ resurrectionẽ dicebant: s eo modo ut alia
non speraretur. & reprehenclebant homi¬
nes qui sperabant resurrectionem carnis
uelut iam resurrectio quȩ ꝓmissa erat
credendo impleretur inmente Reprehẽ¬
dit eos apłs: Cur eos reprehendit: Non¬
ne hoc docebant quod dñs loquebatur:
Uenit hora. et nunc ẽ quando mortui au¬
dient uocẽ filii dei. et qui audierint ui-¬
uent: S de uita mentiũ loquor adhuc:
ait tibi iħc: Nundũ loquor deuita corpo¬
rum: s loquor deuita uitȩ corporum:
id ẽ animarũ. in quibus ẽ uita corporum:
Nam scio eẽ corpora in monumentis iacen¬
tia: scio et corpora ur̃a in monumentis fu¬
tura: Nundũ de illa resurrectione lo quor
de ista loquor: In ista resurgite: ne ad pe-¬
nam in illa resurgatis Cum gͦ ipsi menti
loquor audiat: id ẽ obediat et uiuat: No

Expanded text:
letus, qui circa veritatem aberraverunt, diletus, qui circa veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subvertunt . Jam factam esse resurrectionem dicebant, sed eo modo ut alia non speraretur: et reprehendebant homines qui sperabant resurrectionem carnis, velut jam resurrectio quae promissa erat, credendo impleretur in mente. Reprehendit eos Apostolus. Cur eos reprehendit? Nonne hoc dicebant quod modo Dominus loquebatur, Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint, vivent? Sed de vita mentium loquor adhuc, ait tibi Jesus: nondum loquor de vita corporum; sed loquor de vita vitae corporum, id est, de animarum, in quibus est vita corporum: nam scio esse corpora in monumentis jacentia, scio et corpora vestra in monumentis futura; nondum de illa resurrectione loquor: de ista loquor, in ista resurgite, ne ad poenam in illa resurgatis. Sed ut loquor, audiat, id est obediat, et vivat. 15.
Abbreviated transcription (Latin):
us et philetus qui aueritate exciderus.
dicentes resurrectionẽ iam factam. et
fidem quorundam subuertunt: Ea tẽ¬
mnnes enur
Imnes enim tatu .xuiii. eugł sccđm ioħ
secte quȩ se aliquã religionẽ hominib
inserere p̃sumpserunt non negauert̃
istam mentiũ resurrectionẽ. ne dicere¬
tur eis: Si non resurgit anima. quare
mͥ loqueris: Quid in me facere uise
Si non facis ex deteriore meliorẽ. qͣre
mͥ loquȩris: Si non facis ex iniquo us¬
tum: quare mͥ loquęris: Si autẽ facis
ex iniquo iustũ. ex impio pium. ex stulto
sapientem. fateris resurgere animã me¬
am si tibi obtemperauero. si tibi credido
Uolentes gͦ credi sibi omnes qui institu¬
erunt alicuius etiã falsȩ religionis sectã
negare istam resurrectionẽ mentium
non potuerunt: omnes de illa consen¬
serunt. s multi carnis resurrectionem
negauerunt. dicentes infide iam factã
eẽ resurrectionẽ: Talibus resistit apłs
dicens: Ex quibus ẽ hymeneus et phy¬

Expanded text:
us et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse et fidem quorundam subuertunt. idetur vel subintelligitur in quid proficiatur vel deficiatur: cum vero additur, potest sectae, quae se aliquam religionem hominibus inserere praesumpserunt, non negaverunt istam mentium resurrectionem, ne diceretur eis: Si non resurgit anima, quare mihi loqueris? Quid in me facere vis! Si non facis ex deteriore meliorem, quare mihi loqueris? Si non facis ex iniquo justum, quare mihi loqueris? Si autem facis ex iniquo justum, ex impio pium, ex stulto sapientem, fateris resurgere animam meam, si tibi obtemperavero, si tibi credidero. Volentes ergo credi sibi omnes qui instituerunt alicujus etiam falsae religionis sectam, negare istam resurrectionem mendacio non potuerunt; omnes de illa consenserunt: sed multi carnis resurrectionem negaverunt; dixerunt in fide jam factam esse resurrectionem. Talibus resistit Apostolus, dicens: Ex quibus est Hymenaeus et Phi
Abbreviated transcription (Latin):
delectat scđm istã disputare sententiã
ut icleo nos int̾ra inquilinos uel inco-¬
las ẽẽ dicamꝰ quia suꝑnã patriã que¬
rimus unde pignus accepimus. et quo
ꝑuenientes nunquã inde migremus:
Nam et ille qui in alio psalmo dicit. in¬
quilinꝰ ego sum apud te et ꝑegrinus.
runt. et in hac ꝑegrinatione gemitu
pio suꝑnȩ patriȩ suspirarunt: De quibꝰ
scriptum est ad hebreos: Scdm fidem
mortui sunt hi om̃s. cum ñ accepissens
promissiones. s longe eas uidentes
et salutantes et confitentes quia ho¬
spites et ꝑegrini suꝑ sunt t̾ram: Qui
enĩ talia dicunt. ostendunt quia patri¬
am querunt: Q si quidẽ eiꝰ memores
eẽnt a qua discesserant. habuissent
tempꝰ reuertendi. nunc autẽ meliorẽ
appetunt id ẽ cęlestem: Ideo ñ confun¬
ditur ds uocari d̾s eorum Preparauit
enĩ eis ciuitatẽ. et illud qđ legimꝰ. quan¬
diu sumꝰ in corpore peregrinam᷑ a dño

Expanded text:
delectat secundum istam disputare sententiam, delectat secundum istam disputare sententiam, ut ideo nos in terra inquilinos vel incolas esse dicamus, quia supernam patriam, unde pignus accepimus, et quo pervenientes nunquam inde migremus, invenimus. Nam et ille qui in alio psalmo dicit, «Inquilinus ego sum apud te et peregrinus, runt, et in hac peregrinatione gemitu pio supernae patriae suspirarunt. De quibus scriptum est ad Hebraeos: «Secundum fidem mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas videntes et salutantes, et confitentes quia hospites et peregrini sunt super terram. Qui enim talia dicunt, ostendunt quia patriam quaerunt. Et si quidem ejus memores essent a qua discesserant, habuissent tempus revertendi; nunc autem meliorem appetunt, id est coelestem: ideo non confunditur de his Deus vocari Deus eorum; praeparavit enim eis civitatem» . Et illud quod legimus, «Quamdiu s
Abbreviated transcription (Latin):
ncola ego sum in t̾ra ne abscondas a.
me mandata tua. siue ut ñ nulli codi.¬
ces habent. in quilinus ego sum in t̾ra:
Quod enĩ ẽ ingreco parecos aliqui nr̃i
inquilinꝰ. aliqui in cola. ñ nunquã etiam
aduena int̾pretati sunt: Inquilini ñ ha¬
bentes ꝓpriã domũ habitant in alieno:
Incole autẽ uel aduene utiq aduentiru
ꝑhibent᷑:. Ubi magna de anima ex orit᷑
questio: Neq enĩ scđm corpꝰ dictum uidi
pot᷑ Incola uel aduena uel inquilinꝰ sum
int̾ra cum de t̾ra corpꝰ originem ducat:
S de hac ꝓfundissima questione nicħ
audeo definire Siue enĩ ꝓpt̃ animã
quȩ absit ut putet᷑ ex t̾ra merito dici
potuerit. inquilinꝰ uel incola uel adue.¬
na ego sum int̾ra. siue scdm totũ homi¬
nẽ qui a paradysi aliquando cuus fuit
ubi utiq non erat qui ista dicebat. siue
qđ ẽ ab omni controuersia liberius. non
omnis homo possit hoc dicere. s cui
patria ꝓmissa ẽ ȩt̾na incęlis: me plus

Expanded text:
ncola ego sum in terra; non abscondas a me mandata tua:» sive, ut nonnulli codices habent, «Inquilinus ego sum in terra.» Quod enim est in graeco πάροικος, aliqui nostri «inquilinus,» aliqui «incola,» nonnunquam etiam «advena» interpretati sunt. Inquilini non habentes propriam domum, habitant in aliena; incolae autem vel advenae, utique adventitii perhibentur. Ubi magna de anima exoritur quaestio. Neque enim secundum corpus dictum videri potest, «Incola,» vel «advena,» vel «inquilinus sum in terra;» cum de terra corpus originem ducat. Sed in hac profundissima quaestione nihil audeo definire. Sive enim propter animam quae absit ut putetur ex terra merito dici potuerit, «Inquilinus,» vel «incola,» vel «advena ego sum in terra;» sive secundum totum hominem, quia paradisi aliquando civis fuit, ubi utique non erat qui ista dicebat; sive quod est ab omni controversia liberius, non omnis homo possit hoc dicere, sed cui patria promissa est aeterna in coelis:
Abbreviated transcription (Latin):
les autẽ quos łs ñ presciit nec p̃desti¬
nauit conformes imaginis filii sui. ñ
possunt ueracit᷑ dicere se in t̾ra ꝑegri¬
nos. quando ibi sunt ubi scđm carnem
nati sunt: Non enĩ habent alibi ciuita¬
tẽ. ac ꝑ hoc ñ sunt int̾ra alienigenȩ. s
inquilini ñ huic t̃rȩ. s popło dei aquo
sunt alienigenȩ: Unde credentibus et
scãm ciuitatẽ quȩ ñ ẽ de hoc mundo
habere incipientibꝰ apłs dicit Igit᷑ iam
ñ estis ꝑegrini et inquilini. s estis ci¬
ues scõrũ et domestici dei Ipsi gͦ suis
ciues t̃reni qui sunt dei popło ꝑegrini:
Qui uͦ ciues sunt in popło dei. ip̃si sunt
in t̾ra ꝑegrini. quia totus idem popłs
quandui ẽ incorpore ꝑegrinatur a

Expanded text:
les autem, quos Deus non praescivit nec praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , non possunt veraciter dicere se in terra peregrinos, quando ibi sunt, ubi secundum carnem nati sunt: non enim habent alibi civitatem; ac per hoc non sunt in terra alienigenae, sed inquilini, non huic terrae, sed populo Dei, a quo sunt alienigenae. Unde credentibus, et sanctam civitatem, quae non est de hoc mundo, habere incipientibus Apostolus dicit: «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei» . Ipsi ergo sunt cives terreni, qui sunt Dei populo peregrini: qui vero cives sunt in populo Dei, ipsi sunt in terra peregrini; quia totus idem populus, quamdiu est in corpore, peregrinatur a
Abbreviated transcription (Latin):
abes unũ bellũ qđ commemorat apłs ex
Non ẽ uobis colluctatio aduersus carnẽ et
sanguinẽ. id ẽ aduersus homines aquibus
uidemini pati molestias. non aduersus il.¬
los pugnatis. s aduersus principes et po¬
testates et rectores mundi: & ne intelli¬
geres mundi cęli et terrȩ. ostendit quid
diceret: Tenebrarũ inquit harũ: Mundi sci¬
licet non qui ꝑ ipsũ factus ẽ. quia et mun¬
dus ꝑ ipsum factus ẽ. s mundi qui eum ñ
cognouit. quia et mundus eum non cog¬
nouit: Hȩ tenebrȩ non sunt natura s uolũ¬
tate: Ergo bellum gerimus aduersus rec
tores tenebrarũ harũ. rectores scilicet in¬
fidelium. diabolũ et angłos eius: Hoc enim¬
unũ preliũ. alterũ autẽ unicuiq in se ipso
Modo genus hoc belli. ex apłica epła lege-¬
batur: Caro concupiscit aduersus sꝑm. et
qd ẽ molestius in ternũ: In quo bello si sit
quisq uictor. illos quos non uidet inimicos
continuo suꝑabit: Non enĩ temptat diabo¬

Expanded text:
 bellum quod commemorat Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. tores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, reunum praelium: alterum autem unicuique in seipso. Modo genus hoc belli ex apostolica Epistola legebatur: «Caro concupiscit adversus spiritquod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabo
Abbreviated transcription (Latin):
Sortem dixit grãm. qua salui facti sumꝰ
Quare sortis nomine appellat grãm: Qͥa
in sorte non ẽ electio s uoluntas dei: Nam
ubi dicitur iste facit. iste non facit meri¬
ta considerantur Et ubi merita conside.¬
rantur. electio est ñ sors: Quando autẽ łs
nulla merita nr̃a inuenit. sorte uoluntatis
suȩ nos saluos fecit quia uoluit. non quia

Expanded text:
stimo, gratiam qua salvi facti sumus. Quare sortis nomine appellat gratiam Dei? Quia in sorte non est electio, sed voluntas Dei. Nam ubi dicitur, Iste facit, iste non facit, merita considerantur; et ubi merita considerantur, electio est, non sors: quando autem Deus nulla merita nostra invenit, sorte voluntatis suae nos salvos fecit, quia voluit, non quia
Abbreviated transcription (Latin):
grã et ueritate: Id auctum ẽ. ut idem ipse
sit in rebus ꝓnobis temporaliter gestis
cui ꝑ eandem fidem mundamur. ut eum
stabiliter contemplemur. in rebus ȩtͣnis:¬
nr̃a idem xꝑc ẽ: Ip̃se nobis fidem de reb
temporalib inserit. ipse de sempiterni
ex hibet ueritatem: Per ipsum ꝑgimus.
ad ipsum tendimꝰ. ꝑ scientiã ad sapien.¬
tiam. ab uno tamen eodemq xꝑo non
recedimus in quo sunt om̃s thesauri sa¬
pientiȩ et scientiȩ absconditi: Nec ista
duo sic accipiamus quasi non liceat di-¬
cere uel istã sapientiã quȩ in reb huma.¬
nis ẽ. uel illã scientiã quȩ indiuinis: Lo.¬
quendi enĩ latiore consuetudine utrũ¬
q sapientia. utrumq scientia dei potest:
Nullomodo tamen scriptum. eẽt apud apłm.
alii datur sermo sapientiȩ. alii sermo scien¬
tiȩ. nisi et ꝓpriȩ singulis nominib hȩc sin.¬
gula uocarentur. Uidete nequis uos deci-

Expanded text:
gratiae et veritatis, id actum est ut idem ipse gratiae et veritatis, id actum est ut idem ipse sit in rebus pro nobis temporaliter gestis, cui per eamdem fidem mundamur, ut eum stabiliter contemplemur in rebus aeternisChristus est. Ipse nobis fidem de rebus temporalibus inserit, ipse de sempiternis exhibet veritatem. Per ipsum pergimus ad ipsum, tendimus per scientiam ad sapientiam: ab uno tamen eodemque Christo non recedimus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditduo sic accipiamus, quasi non liceat dicere, vel istam sapientiam quae in rebus humanis est, vel illam scientiam quae in divinis. Loquendi enim latiore consuetudine, utraque sapientia, utraque scientia dici potest. Nullo modo tamen scriptum esset apud Apostolum, Alii datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae; nisi et proprie singulis nominibus haec singula vocaren
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatio sꝑc ad utilitatem. alii quidem
tant hȩc duo. ut sapientia diuinis. scientia
humanis attributa sit rebus utrumq ag¬
nosco in xꝑo. et mecũ om̃s eius fideles: E
cum lego uerbũ caro factum ẽ. et habita¬
uit in nobis in uerbo intelligo uerũ deifi¬
lium. in carne agnosco uerũ hominis fili¬
um. et utrumq simul unã ꝑsonã łm et
hominẽ in effabilis gr̃ȩ largitate coniunc¬
tum: Propt̃ quod sequitur et dicit Q uidi¬
mus głam eius. głam quasi unigeniti a
patre. plenũ gr̃ȩ et ueritatis Si grãm re.¬
feramus ad scientiã. ueritatẽ ad sapientiã.
puto nos ab illa duarũ istarũ rerũ distinc¬
tione quã cominendauimꝰ non abhorrere:
In rebus enĩ ꝑtempus ortis illa summa
gr̃a ẽ. qđ homo inunitate ꝑsonȩ coniunc¬
tus ẽ deo: In reb uero ȩternis sũma ueri¬
tas recte tribuitur dei uerbo. qđ uerbũ
idem ipse ẽ. unigenitus apatre. plenum

Expanded text:
manifestatio Spiritus ad utilitamanifestatio Spiritus ad utilitatant haec duo, ut sapientia divinis, scientia humanis attributa sit rebus, utrumque agnosco in Christo, et mecum omnis ejus fidelis. Et cum lego, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, et utrumque simul in unam personam Dei et hominis ineffabili gratiae largitate conjunctum. Propter quod sequitur et dicit, Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Si gratiam referamus ad scientiam, veritatem ad sapientiam, puto nos ab illa duarum istarum rerum distinctione, quam commendavimus, non abhorrere. In rebus enim per tempus ortis, illa summa gratia est, quod homo in unitate personae conjunctus est Deo: in rebus vero aeternis summa veritas recte tribuitur Dei Verbo. Quod vero idem ipse est Unigenitus a Patre plenus
Abbreviated transcription (Latin):
pro nobis uerbum caro factum temporalit̃
et localiter fecit et ꝑtulit. scđm distinctio¬
nẽ quã demonstrare suscepimus. ad scienti.¬
am ꝑtinet non ad sapientiã: Quod autem
uerbũ ẽ. sine tempore et sine loco ẽ. patri
coȩternũ. et ubiq totum: De quo si qͥs qͣm
potest. quantũ potest ueracẽ ꝓferre ser¬
monẽ. sermo erit ille sapientię: Ae ꝑ hoc
scribens apłs ad colosenses uolo enĩ uos
scire inquit quantũ certamen habeã pro
uobis et ꝓhis qui laodiciȩ sunt. et quicũ¬
q non uiderunt faciẽ meã in carne ut cõ¬
solentur corda eorũ copulati in caritate
et momnib liuiciis plenitudinis intel¬
lectus. ad agnoscendum mysterium dei
qł ẽ. xꝑc. in quo sunt om̃s thesauri sa¬
pientiȩ et scientiȩ absconditi Quatenꝰ
nouerat apłs thesauros istos. quantum
eorũ penetrauerat. et in eis ad quanta ꝑ¬
uenerat quis pot̃ nosse: Ego autẽ scłm id
quod scriptum ẽ. unicuiq autẽ nr̃m datur

Expanded text:
pro nobis Verbum caro factum temporaliter et localiter fecit et pertulit, secundum distinctionem quam demonstrare suscepimus, ad scientiam pertinent, non ad sapientiam. Quod autem Verbum est sine tempore et sine loco, est Patri coaeternum et ubique totum; de quo si quisquam potest, quantum potest, veracem proferre sermonem, sermo ille erit sapientiae: ac per hoc scribens Apostolus ad Colossenses: Volo enim vos scire, inquit, quantum certamen habeam pro o his, qui Laodiciae fuerant et quicumque non uiderant faciem eius in carne, ut cordibus consolarentur copulati in caritate et in omnibus diuitiis plenitudinis intelectus ad cognoscendum mysterium deiJesus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Quatenus noverat Apostolus thesauros istos, quantum eorum penetraverat, et in eis ad quanta pervenerat, quis potest nosse? Ego tamen secundum id quod scriptum est, Unicuique autem nostrum datur