comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b honoramꝰ. tc̃ timendũ ẽ. ne ꝑsonas accipi¬
amꝰ: s qͣndo int̃ duos iudicamꝰ. et aliqͣndo int
necessarios. Fit ñ nũquã iudiciũ int̾ patrẽ
ꝙ filiũ. Querit᷑ pater demalo filio. aut querit᷑
filiꝰ deduro patre: seruamꝰ honorificentiã
patri: quȩ debet᷑ afilio. Non ȩquamꝰ filiũ pa
tri in honore.s p̃ponimꝰ si bonam causã habet
rẽ debitũ. ut ñ ꝑdat ȩqͥtas meritũ. Ita uerbis¬

Expanded text:
 honoramus, tunc timendum est ne personas accipiamus. Sed quando inter duos judicamus, et aliquando inter necessarios, fit nonnunquam judicium inter patrem et filium; queritur pater de malo filio, aut queritur filius de duro patre: servamus honorificentiam patri, quae debetri in honore, sed praeponimus, si bonam causam habetrem debitum, ut non perdat aequalitas meritum. C. XXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
& discipłi et uidei. Ueritate
loquente: audiebant & uera¬
ces et m̃daces. Caritate loquente: audiebant
& amici et inimici. Bono loquente: audie¬
bant et boni et mali. Illi audiebant: s ille
discernebant. Et qͥb sermo ꝓdesset et ꝓfuturꝰ
eẽt: tudebat & p̃uidebat. In illis eni quitunc
erant uidebat: innobis qui futuri eramus
preuidebat. Nos itaq sic audiamus eugłm
quasi p̃sent̾ẽ dnm̃. nec dicamꝰ. oilli felices qͥ
eũ uidere potuert̃ : qͥa multi in eis qͥ uidert̃.
& occiderunt. Multi audẽ in nobis qui ñ u¬
derunt: & credidert̃. Qd̃ enĩ p̃ciosũ sonabat
deore dñi: et ꝓpter nos scriptũ ẽ. & nobis ser¬
uatũ. Et ꝓpter nos recitatur. et recitabit᷑ etiã
ꝓpter posteros nr̃os: et donec scłm finiatur.
Sursum ẽ dñs: s etĩa hic ẽ ueritas dñi. Cor¬
pus enĩ dñi in quo resurrexit: ĩuo loco ẽẽ
potest. Heritas eiꝰ ubiq diffusa est. Dnm gͦ
gͦ audiamꝰ: & qd̃ ipse donauerit de uerbis eiꝰ¬

Expanded text:
scipuli et Judaei; veritatem loquentem audiebant, et veraces et mendaces; charitatem loquentem audiebant et amici et inimici; bonum loquentem audiebant et boni et mali. Illi audiebant, sed ille discernebat; et quibus sermo prodesset et profuturus esset, videbat et praevidebat. In illis enim qui tunc erant videbat, in nobis qui futuri eramus praevidebat. Nos itaque sic audiamus Evangelium, quasi praesentem Dominum; nec dicamus, O illi felices qui eum videre potuerunt! quia multi in eis qui viderunt, et occiderunt; multi autem in nobis qui non viderunt, et crediderunt. Quod enim pretiosum sonabat de ore Domini, et propter nos scriptum est, et nobis servatum, et propter nos recitatum, et recitabitur etiam propter posteros nostros, et donec saeculum finiatur. Sursum est Dominus: sed etiam hic est veritas Dominus. Corpus enim Domini in quo resurrexit, uno loco esse potest: veritas ejus ubique diffusa est. Dominum ergo audiamus, et quod ipse donaverit de verbis e
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eos diaboli falsitas irritaret. Qͥd gͦ respon¬
dit. auidiamꝰ tranqͥlle: et tranqͥllũ bibamus.
Unũ opus feci: et om̃s miramini. Tamquã
dicens. Quid si om̃ĩa oꝑa mea uideretis: Ip¬
sius enĩ oꝑa erant quȩ inmundo uidebant:
& ipsũ qui fecit omĩa ñ uidebant. fecit unã
rẽ et turbati sunt: quia saluĩi fecit hominẽ
sabbato. Quasi uͦ siqͥs qua egrotus sabbato
curaret. alius illũ sanũ fecisset qua ille qui
eos scandalizauit: quia unũ hoĩem sabbato
saluũ fecit. Quis enĩ alius alios saluos fecit.
quã ipsa salus. qui illã salutẽ quã dedit hinc
homini dat et ium̃tis: Salus enĩ corꝑalis erat
Salus carnis: et reꝑatur & morit᷑. Et cũ repa¬
ratur mors differtur: ñ aufertur. Tam̃ frẽs.
etiã ipsa salus adño ẽ. ꝑ quẽ libet detur. quo¬
cũq curante & ministrante inꝑtiatur: ab il¬
lo datur a qͦ est omĩs salus. Cui dr̃ inpsalmo.

Expanded text:
nisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo responnisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus tranquille, et tranquillum bibamus: Unum opus feci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque curante et ministrante impertiatur, ab illo datur a quo est omnis salus, cui dicitur in Psalmo,
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ex uobis facit legẽ: Qͥd me qͣritis int̾sic̾e̾:
Idõ enĩ queritis int̾fic̾e̾: qͥa nemo ex uobis facit leg̃e. Nã
si legẽ faceretis: in ipsis litteris xp̃m agnos¬
ceretis. et p̃sentẽ ñ occideretis. Et illi responde¬
runt. Respondit enĩ turba. respondit qua¬
si turba: ñ ꝑtinentia ad ordinẽ s ad ꝑtur¬
bationẽ. Deniq turba turbata: uidete qͥd
responderit. Demoniũ habes. Qͥs te querit
occidere: Quasi non peius fuit dicere de¬
moniũ habes: quã eũ occidere. Ei quippe dic¬
tũ est qd̾ demoniũ habebat: qui demones
ex pellebat. Quid posset aliud dicere turba
turbulenta: Quid posset aliud olere cȩnũ
cis. Oculi enĩ ñ habentes sanitatẽ: ñ possunt
ferre luminis claritatẽ. Dñs aut̃e non plane
turbatus. s insuaueritate tranqͥllus: non red¬
didit malũ ꝓmalo. nec maledictũ ꝓ maledic¬
to. Qͥb sidiceret. demoniũ habetis: uerũ uti¬
q diceret. Non enĩ talia illi ueritati dicerent:

Expanded text:
me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis me interficere, quia nemo ex vobis facit Legem: nam si Legem faceretis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et illi responderunt: Respondit ei turba. Respondit quasi turba non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem: denique turba turbata videte quid responderit: Daemonium habes; quis te quaeroccidere? Quasi non fuerit pejus dicere, daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium habebat qui daemones expellebat. Quid poturbulenta? Quid posset aliud olere coenum cis. Oculi autem non habentes sanitatem non possunt ferre luminis claritatem. « Dominus autem non plane turbatur; sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent,
Abbreviated transcription (Latin):
uati sumꝰ. homo nouus factisumꝰ: qͥa ꝙ ille
homo nouus uenit. Qͥd tã nouũ quã nasci
oe uirgine: Qͥa gͦ ñ erat qd̾ in illo innouaret
p̃ceptum. qͥa nullũ habebat peccatũ: nouus
partus ẽ datus. In illo partus nouus.: innob̃
homo nouus. Quid ẽ. homo nouus: auetus¬
tate innouatus. ad quã rẽ in nouatus : Ad
desideranda cȩlestia. ad concipiscenda sempi¬
tͣna. ad patriã quȩ sursũ ẽ. et hostẽ ñtimet
desiderandã: ubi ñ ꝑdimꝰ amicũ ñ timemus
mimicũ. Ubi uiuemꝰ cũ bono affectu: sine
ullo defectu. Ubi nemo nascitur: quia ne mo
morit᷑. Uͥnemo iã ꝓficit: et nemo defic̃. uͥ ñ esurit᷑ et ñ
sitit᷑. s sacietas ẽ inmortalitas. et cib ueritas. Hȩc
habentes ꝓmissa. & ad nouũ testam̃tũ ꝑti¬
nentes. et noue heredicatis facti heredes. et
ipsiꝰ dñi coheredes: aliã sꝑem ualde habemꝰ.
non ꝑ sonaliter uidicemꝰ: s rectũ iudiciũ te¬

Expanded text:
novus facti sumus; quia et ille homo novus venit. Quid tam novum quam nasci de virgine? Quia ergo non erat quid in illo innovaret praeceptum, quia nullum habebat peccatum; novus partus est datus. In illo partus novus, in nobis homo novus. Quid est homo novus? A vetustate innovatus. Ad quam rem innovatus? Ad desideranda coelestia, ad concupiscenda sempiterna, ad patriam quae sursum est et hostem non timet, desiderandam, ubi non perdimus amicum, non timemus inimicum; ubi vivimus cum bono affectu, sine ullo defectu; ubi nemo nascitur, quia nemo moritur; ubi nemo jam proficit, et nemo deficit; ubi non esuritur, et non sititur, sed satietas est immortalitas, et cibus veritas. Haec habentes promissa, et ad Novum Testamentum pertinentes, et novae haereditatis facti haeredes, et ipsius Domini cohaeredes, aliam spem valde habemus: non personaliter judicemus, sed rectum judicium te
Abbreviated transcription (Latin):
hõ insalbo ut ñ soluat᷑ lex moysi. Aliqͥd enĩ ꝑmoysen. i illa ꝯstitutiũe
cuncisionis salubriter institutũ ẽ: michi o¬
ꝑanti salutẽ insabbato quare indignaminiͤ
forte enĩ illa circuncisio ipsũ dñm significa¬
bat: cui isti curanti & sananti indignabant᷑
Iussa ẽ enĩ adhiberi: octauo die. Et qͥd ẽ. circun¬
cisio nͥ carnis expoliatio: Significabat gͦista
circunscisio: ex poliationẽ a corde cupidita¬

Expanded text:
homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi. Aliquid enim per Moysen in illa constitutione homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi. Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est mihi operanti salutem in sabbato quare indignamini? « Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octava die: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
erant hoĩes: & alud filii hominũ. Nontam̃
arbitror sine aliqͣ significatione distinctioniᷤ:
ad filiũ hoĩs. Unũ opus feci: & om̃s mirami¬
ni. Et continuo: unxit. ꝓpterea moyses de¬
dit uobis circuncisionẽ. Bene factũ est. ut
acciꝑetis circuncisionẽ amoysen: non qͥa ex
moyse ẽ s expatrib. Abrahã qͥppe: primꝰ ac¬
cepit circuncisi onẽ ad nõ. Et insabbato cirrun¬
ciditis hominẽ. Cũ uincit uos moyses: in
lege accepistis ut circuncidatis octauo die.
accepistis in lege: ut uacetis septimo die. Si
octauus dies illiꝰ qui natus ẽ occurrerit ad
diẽ septimũ sabbati. qͥd facitis: Uacabitis ut
serueris sabbatũ: Ancircunciditis ut implea¬
tis sacram̃tũ diei octaui: s noui in qͥt qd̃ faci¬
tis: circũciditis hominẽ. Quare: Qͥa circun¬
cisio ꝑtinet ad aliqd̃ signaculũ salutis: & ñ
debent hoĩes sabbato uacare a salute. Enec mͥ irasci

Expanded text:
erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis ad Filium hominis. 4. Unum opus feci, et omnes miramini. Et continuo subjungit: Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem. Bene factum est ut acciperetis circumcisionMoyse est, sed ex patribus. » Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino. « Et in sabbato circumciditis hominem. » Convincit vos Moyses, in lege accepistis ut circumcidatis octavo die, accepistis in lege ut vacetis septimo die. Si octavus dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facitis? Vacabitis, ut servetis sabbatum, an circumcidetis, ut impleatis sabbato sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facitis, « circumciditis hominem. » Quare? quia circumcisio pertinet ad aliquod signum salutis, et non debent homines
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ carnis humanȩ: ꝑuenit etiã ad salutẽ
multoꝵ aĩaliũ. S qͥad̾as salutẽ carnis. hõib
ium̃tisq cõmunẽ. nũqͥd nulla salus ẽ. quã
seruas hoĩb: est certe alia. quȩ ñ solũ cõmu¬
nis ñ est hõib & uim̃tis: s nec ipsis homini¬
b cõmunis ẽ bonis et malis. Deniq ibi cũ
de ista salute dixisset quã cõmuniter acci¬
punt peccora et hoĩes. ꝓpter illã salut̃e quã
sꝑare debent hoiẽs s boni homines: secutꝰ
aduinxit. filii autẽ hominũ sub teginine
alarũ tuar sꝑabunt. inebriabunt᷑ abub̃ta¬
te domꝰ tuȩ. et corrente uoluntatis tue po
tabis eos: qm̃ apudte ẽ fons uitȩ et inlumine
tuo uidebimus lum̃. Hȩc ẽ salus quȩ adbo¬
nos ꝑtinet: quos appellauit filios hominũ.
cũ supra dixisset. homines & uim̃ta saluos
facies dñe. Qd enĩ: Illi hoiẽs ñ erant filii
hominũ. ut cũ dixisset homines sequeret᷑
et diceret. filii aut̃e hominũ: Quasi aliud

Expanded text:
enit etiam ad salutem mutorum animalium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est certe alia quae non solum communis non est hominibus et jumentis, sed nec ipsis hominibus communis est bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, sed boni homines, secutus adjunxit, Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente volutabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Haec est salus quae ad bonos pertinet, quos appellavit filios hominum; cum supra dixisset, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quid enim? illi homines non erant filii hominum, ut cum dixisset, Homines, sequeretur et diceret, Filii autem hominum; quasi aliud
Abbreviated transcription (Latin):
laniastis uiscera ur̃a: Nam uobis laniastis:
columba integra ꝑseuerat. Ergo fratres mei si
ubiq ñ habent quod dicant: ego dico quid fa¬
ciant. Ueniant ad catholicam. et nobiscum
habebunt: non solum terram. sed etiam illum.
qui fecit cȩlum et terram.
beo quod scriptũ est et ego uidi et cesti¬
moniũ ꝑhibui qͥd hic ẽ filius dei. altera
die iterum stabat ioħes et exdiscipłis eiꝰ
duo et respiciens iħm ambulantẽ dicit. Ecce

Expanded text:
laniastis viscera vestra: nam vobis laniatis, laniastis viscera vestra: nam vobis laniatis, columba integra perseverat. Ergo, fratres mei, si ubique non habent quod dicant, ego dico quod faciant: veniant ad Catholicam, et nobiscum habebunt non solum terram, sed etiam illum qui fecit coelum et terram. eo quod scriptum est, Et ego vidi, et testimondie iterum stabat Joannes, et ex discipulis ejus duo, et respiciens Jesum ambulantem dicit, Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
habetis. et non impucetis nisi mansuetudini
columbȩ. qͥa uel ibi uobis ꝑ mittitur ꝑmane¬
re: Leguntur enĩ leges manifestȩ. ubi p̃ce¬
perunt imꝑatores eos qui p̃ter eccłȩ catholi¬
qȩ communionẽ. usurpant sibi nom̃ xp̃ia¬
num. nec uolunt inpace colere pacis aue¬
torẽ: nichil nomine eccłȩ audeant possidere.
S quid nobis et imꝑatori: Sediam dixi.
Deiure humano agitur: & tamen apłs
uoluit seruiri regib. uoluit honorari reges. &
dixit. Regem reuerimini. Noli dicere: quid mͥ
& regi. Quid tibi ergo et possessioni: ꝑuira regũ:
possidenter possessiones. Dixisti qͥd michi et re¬
gi: noli dicere possessiones tuas. quia ad ipsa uira
humana renuntiasti: quib possidentur posses¬
siones.S de diuino uire ago ait. Ergo eugłm re¬
citemus. Uideamus quousq ȩccłia catholica xp̃i
est: suꝑ quem uenit columba quȩ docuit hic ẽ.
matri suȩ. Quare laniastis columbam. im mo

Expanded text:
habetis, et non imputetis nisi mansuetudini habetis, et non imputetis nisi mansuetudini columbae, quia vel ibi vobis permittitur permanere? Leguntur enim leges manifestae, ubi praeceperunt imperatores, eos qui praeter Ecclesiae catholicae communionem usurpant sibi nomen Christianum, nec volunt in pace colere pacis auctorem, nihil nomine Ecclesiae audeant possidere. 26. Sed quid nobis et imperatori? Sed jam dixi, de jure humano agitur. Et tamen Apostolus voluit serviri regibus, voluit Honorari reges, et dixit: Regem reveremini . Noli dicere: Quid mihi et regi? Quid tibi ergo et possessioni? Per jura regum possidentur possessiones. Dixisti, Quid mihi et regi? noli dicere possessiones tuas; quia ad ipsa jura humana renuntiasti, quibus possidentur possessiones. Sed de divino jure ago, ait. Ergo Evangelium recitemus; videamus quo usque Ecclesia catholica Christi est, super quem venit columba, quae docuit, Hic est matri suae? Quare laniastis columbam? Imo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde quisq possidet quod possidet: Nonne
iure humano:Nam uire diuino: dñi ẽ terra
& plenitudo eius. Pauꝑes et diuites ds̃ deuno
limo fecit: et pauꝑes & diuites una t̾ra supor¬
tat. Iure tam̃ humano dicit᷑. Hȩc uilla mea
est : hȩc domus mea ẽ: hic seriuis meus ẽ. Iure
ergo humano: iure imꝑatorum. Quare: Quia
ipsa iura humana. ꝑ imperatores et reges scłi:
ds distribuit generi humano. Uultis legamus
leges imꝑatorum. et scdm ipsas agamus de
uillis: siure humano uultis possidere: recite¬
mus leges imꝑatorũ. Uideamus siuoluerunt
aliqͥd ab hereticis possideri. S quid mͥ ẽ imꝑa¬
tor : Scdm uis ipsuis: possides terrã. Aut tolle
uira imꝑatoꝵ. Et quis audet dicere. mea est
illa uilla. aut meus ẽ istȩ seruus. aut domus
hȩc mea est: Si autem ut teneantur ista abho¬
minib uira acceperunt regum. Uultis recite¬
mus leges. ut gaudeatis quia uel unum ortũ

Expanded text:
Unde quisque possidet quod possidet? nonne Unde quisque possidet quod possidet? nonne jure humano? Nam jure divino, Domini est terra et plenitudo ejus : pauperes et divites Deus de uno limo fecit, et pauperes et divites una terra supportat. Jure tamen humano dicit, Haec villa mea est, haec domus mea, hic servus meus est. Jure ergo humano, jure imperatorum. Quare? Quia ipsa jura humana per imperatores et reges saeculi Deus distribuit generi humano. Vultis legamus leges imperatorum, et secundum ipsas agamus de villis? Si jure humano vultis possidere, recitemus leges imperatorum: videamus si voluerunt aliquid ab haereticis possideri. Sed quid mihi est imperator? Secundum jus ipsius possides terram. Aut tolle jura imperatorum, et quis audet dicere: Mea est illa villa, aut meus est ille servus, aut domus haec mea est? Si autem ut teneantur ista ab hominibus, jura acceperunt regum, vultis recitemus leges, ut gaudeatis quia vel unum hortum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quid nobis ꝓponunt. non inuenientes
quid dicant: Uillas nr̃as tulerunt. fundos
nr̃os tulerunt: ꝓferunt testam̃ta hominũ.
Ecce ubi gaius ei donauit fundum ȩccłȩ: cui p̃¬
herat faustinus. Cuiꝰ ep̃s erat faustinus : Eccłȩ
Quid est eccłȩ ͤ ecclesiȩ dieit. cui p̃erat fausti¬
nus. Si non eccłȩ p̃erat faustinus s parti p̃erat.
Columba aut̃ẽ ecclesia est. Quid clamas: Non de¬
uorauimus uillas: columba illas abeat. Quera¬
tur quȩ sit columba: & ipsahabeat. Nam nos¬
tis fratres mei: quia uillȩ istȩ non sunt augꝰ¬
tini. Et siuos non nostis et putatis me gau¬
dere in possessione uillarũ: ds nouit. Ipse scit
quid ego de illis uillis scientiam: uel quid ibi
sufferam. Nouit gemitus meis: si michi aliqͥd
decolumba imꝑtire dignatus est. Ecce sunt
uille. Quo uire defendis uillas: Diuino an
humano: Respondeant. Diuinum uis in scͥp¬
turis habemus: humanũ uis in legib regum.

Expanded text:
que, quid nobis proponunt, non invenientes que, quid nobis proponunt, non invenientes quid dicant? Villas nostras tulerunt, fundos nostros tulerunt. Proferunt testamenta hominum. Ecce ubi Gaius Seius donavit fundum Ecclesiae, cui praeerat Faustinus. Cujus episcopus erat Faustinus Ecclesiae? quid est Ecclesia? Ecclesiae, dixit, cui praeerat Faustinus: sed non Ecclesiae praeerat Faustinus, sed parti praeerat. Columba autem Ecclesia est. Quid clamas? Non devoravimus villas, columba illas habeat: quaeratur quae sit columba, et ipsa habeat. Nam nostis, fratres mei, quia villae istae non sunt Augustini: et si non nostis, et putatis me gaudere in possessione villarum, Deus novit, ipse scit quid ego de illis villis sentiam, vel quid ibi sufferam; novit gemitus meos, si mihi aliquid de columba impertire dignatus est. Ecce sunt villae: quo jure defendis villas? divino an humano? Respondeant: Divinum jus in Scripturis habemus, humanum jus in legibus regum.
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt. Isti autem: de tumore et de suꝑbia
faciunt. Nam cum ꝑsecutor desit: se ipsos p̃ci¬
pitant. Ueni gͦ. ut habeas caritatem. S nos¬
inquiunt habemus martyres. Quos martyres :
Non st̃ columbe. Ideo uolare conati sunt. ẽtd̃ petͣ ceci¬
derunt. Omĩa gͦ fratres mei uidetis. quia cla¬
mant aduersus illos om̃s paginȩ diuinȩ. om̃is
gemitus columbȩ. Et nondũ eugłizant. non¬
dum ex ꝑgiscuntur. S si columba sumus: ge¬
mamus. toleremus: speremus. Ad erit mise¬
ricordia dei. & ut ferueat ignis sp̃s scĩ. insim¬
plicitate ur̃a: & ueniȩ ñ est desꝑandum. Ora¬
tȩ. p̃dicate: diligite. prorsus potens est dñs.
Iam ceꝑunt cognoscere. frontem suã multi
cognouerunt: multi erubuerunt. Ad erit xp̃s:
ut cognoscant et cetera. Et certe frẽs meiuel
palea sola ibi remaneat: omĩa grana colligan¬
tur. Quicqͥd ibi fructificauit: redeat ad ar¬
cham ꝑcolumbam. Modo deficientes ubi¬

Expanded text:
fecerunt: isti autem de tumore et de superbia fecerunt: isti autem de tumore et de superbia faciunt; nam cum persecutor desit, seipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos martyres? Non sunt columbae, ideo volare conati sunt, et de petra ceciderunt. 24. Omnia ergo, fratres mei, videtis, quia clamant adversus illos, omnes paginae divinae, omnis gemitus columbae; et nondum evigilant, nondum expergiscuntur. Sed si columba sumus, gemamus, toleremus, speremus; aderit misericordia Dei, ut efferveat ignis Spiritus sancti in simplicitate vestra; et venient. Non est desperandum; orate, praedicate, diligite; prorsus potens est Dominus. Jam coeperunt cognoscere frontem suam: multi cognoverunt, multi erubuerunt; aderit Christus, ut cognoscant et caeteri. Et certe, fratres mei, vel palea sola ibi remaneat, omnia grana colligantur: quidquid ibi fructificavit, redeat ad arcam per columbam. 25. Modo deficientes ubi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o pateremini: ñ ꝓhonorib uestris. Audite qd̾
sequitur. Iactant se enim aliquando. qͥa faciuñ
teris. Non es incolũba: si ꝓ donato pateris. Non
erat ille amicus. sponsi. Nam si eẽt. amicus
sponsi głam sponsi quereret: non suam. Iude
amicũ sponsi dicentem: hic est qui baptizat.
Iue non erat amicus sponsi: pro quo pateris.
Non habes uestem nuptialem. Et si ad coniuui¬
um uenisti: foras habet᷑ mitti. Immo quia fo¬
ras missus es: ideo miser es. Redi aliquando:
& noli głari. Audi qͥd dicat apłs. Si distribue¬
ro omia mea pauꝑib ⁊ tradidero corpus meum
ut ardeam. caritatem autem ñ habeam: nicħ¬
sum. Ecce quod non habes. Si tradidero in qͥt
corpus meum ut ardeam: et utiq ꝓnomine
ciunt. non cũ caritate: ideo sitradidero corpꝰ
meum ut ardeam. caritatem ñ habeam: nichil
michi ꝓdest. Carrtate fecerunt martyres. Illi
qui intempore ꝑsecutionis passi sunt : caritate

Expanded text:
sto pateremini, non pro honoribus vestris. Audite quod sto pateremini, non pro honoribus vestris. Audite quod sequitur: jactant se enim aliquando, quia eleemosteris; non es in columba, si pro Donato pateris. Non erat ille amicus sponsi: nam si amicus esset sponsi, gloriam sponsi quaereret, non suam . Vide amicum sponsi dicentem, Hic est qui baptizat. Ille non erat amicus sponsi, pro quo pateris. Non habes vestem nuptialem; et si ad convivium venisti, foras habes mitti ; imo quia foras missus es, ideo miser es: redi aliquando, et noli gloriari. Audi quid dicat Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam. Ecce quod non habes. Si tradidero, inquit, corpus meum ut ardeam; et utique pro nomciunt, non cum charitate, ideo, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Charitate fecerunt martyres illi qui in tempore persecutionis passi sunt; charitate
Abbreviated transcription (Latin):
dest: si non habeat caritatem. Confitebantur et
demones xp̃m. Ergo credendo s ñ diligendo:
dicebant. Quid nobis et tibi: fidem habebant:
caritatem non habebant. ideo demones erant.
Noli defide głari: ad huc demonib comparan¬
dus es. Noli dicere xp̃o. michi et tibi quid est :
Unitas enim xp̃i tibi loquitur. Ueni cognos¬
ce pacem: redi ad uiscera columbȩ. foris bapti¬
zatus es: habeto fructum. et redis ad archã
& tu. Quid nos queritis. si mali sumus: Ut
boni sitis. Ideo uos querimꝰ : quia mali estis.
Nam si mali non eẽtis. inuenissemuis uos: ñ
uos quer̾emus. Qͥ bonus est:iam inuentus
est. Qui malus est: adhuc queritur. Ideo uos
querimus: redite ad archam.S iam habeo
baptismũ. Si omia sacramenta sciero. et ha¬
buero ꝓpħiam & omnẽ fidem ita ut montes
transferam. caritatem autẽ non habeam: ni¬
chil sum. Fructum ibi uideam: oluam ibt¬

Expanded text:
 fides, sed nihil prodest si non habeat charitatem. Confitebantur et  fides, sed nihil prodest si non habeat charitatem. Confitebantur et daemones Christum. Ergo credendo, sed non diligendo dicebant, Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adhuc daemonibus comparandus es. Noli dicere Christo, Mihi et tibi quid est? Unitas enim Christi tibi loquitur. Veni, cognosce pacem, redi ad viscera columbae. Foris baptizatus es; habeto fructum, et redis ad arcam. 22. Et tu: Quid nos quaeritis, si mali sumus? Ut boni sitis. Ideo vos quaerimus, quia mali estis: nam si mali non essetis, invenissemus vos, non vos quaereremus. Qui bonus est, jam inventus est: qui malus est, adhuc quaeritur. Ideo vos quaerimus; redite ad arcam. Sed jam habeo Baptismum. Si omnia sacramenta sciero, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Fructum ibi videam, oliva
Abbreviated transcription (Latin):
orem uiam uobis demonstro. Qͥa diximus deo¬
leo qͥa suꝑ eminet : ne forte ñ decaritate dixit
apłs. suꝑ eminentem uiam uobis demonstro:
audiamus. quod sequitur. Si linguis hominũ
loquar & angłoꝵ. caritatem autem ñ habeã:
factus sũ tamquã eramentum sonans. aut c̃ĩ¬
balum timniens. Inunc donate. clama diser¬
tus sum: de clama doctus sum. Quantum diser¬
tus. quantum doctus : Numquid linguis angło¬
rum locutus es: Et tamen si lingus angłoꝵ
loquereris. caritatem non habens: audirem
era sonantia. et cimbala timnientia. Solidita¬
tem aliquam quero: fructum in foliis inue¬
niam. non sint sola uerba. habeant oliuam:
redeant ad archam. S inquies. Habeo sacram̃¬
tum. Uerum dicis. Sacramentũ diuinum ẽ.
habes baptismũ: et ego confiteor. S quid dicit
idem apłs: Si sciero omĩa sacram̃ta et habuero
ꝓpħiam. et omnẽ fidem. ita ut montes trans¬
feram: ne forte et hoc diceres. credidi: sufficit

Expanded text:
orem viam vobis demonstro. Quia diximus de oorem viam vobis demonstro. Quia diximus de oleo, quia supereminet, ne forte non de charitate dixerit Apostolus, Supereminentiorem viam vobis demonstro, audiamus quid sequitur: Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum tanquam aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . I nunc, Donate, et clama, Disertus sum: i nunc, et clama, Doctus sum. Quantum disertus? quantum doctus? numquid linguis Angelorum locutus es? Et tamen si linguis Angelorum loquereris, charitatem non habens, audirem aera sonantia et cymbala tinnientia. Soliditatem aliquam quaero, fructum in foliis inveniam: non sint sola verba, habeant olivam, redeant ad arcam. 21. Sed, inquies, habeo sacramentum. Verum dicis: Sacramentum divinum est; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicit idem apostolus? Si sciero omnia sacramenta, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam: ne forte et hoc diceres, Credidi, sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
columba non inueniens requiem pedib suis:
cum ei undiq clamaret aqua ueni ueni. hic
tingere: quomodo clamant isti heretici ueni.
hic habes: non inueniens illa requiem pedib
suis. reuersa est ad archam: et misit illam noe
iterum. sicut uos mittit archa: ut loquamini
illis. Et quid fecit postea columba: Quia ligna
erant foris baptizata: reportauit ad archam
ramum de oluia. Ramus ille: et folia et fruc¬
tum habebat. Non sint inte sola uerba: non
sint inte sola folia. Sit fructus. et redis ad
archam: non ꝑte ipsum. Columba te reuocat.
femite foris: ut illos intro reuocetis. Et eñi
fructus ille oliuȩ si discutiatur: inuenies
quid erat. Oliue fructus: caritatem signi¬
ficat. Unde hoc ꝓbamus : Quomͦ enim oleum
nullo humore p̃mitur. s diruptis omnibus
exilit et suꝑ eminet: sic est et caritas. Non po¬
test pͣmi inuna: necesse ẽ ut ad suꝑna emicet.
ꝓpterea de illa dicit apłs. Ad huc suꝑeminenti¬

Expanded text:
columba non inveniens requiem pedibus suis, columba non inveniens requiem pedibus suis, cum ei undique clamaret aqua, Veni, veni, hic tingere; quomodo clamant isti haeretici, Veni, veni, hic habes: non inveniens illa requiem pedibus suis, reversa est ad arcam. Et misit illam Noe iterum, sicut vos mittit arca, ut loquamini illis: et quid fecit postea columba? Quia erant ligna foris baptizata, reportavit ad arcam ramum de oliva. Ramus ille et folia et fructum habebat : non sint in te sola verba, non sint in te sola folia; sit fructus, et redis ad arcam, non per teipsum, columba te revocat. Gemite foris, ut illos intro revocetis. 20. Etenim fructus iste olivae, si discutiatur, invenies quid erat. Olivae fructus, charitatem significat. Unde hoc probamus? Quomodo enim oleum a nullo humore premitur, sed disruptis omnibus exsilit et supereminet: sic et charitas non potest premi in ima; necesse est ut ad superna emineat. Propterea de illa dicit Apostolus, Adhuc supereminenti
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ enim intemplo lapides uiui dequib
edificatur templum. homines fideles dicti suii:
sic ligna inꝑutribilia. hoĩes ꝑseuerantes infi¬
de. In ipsa gͦ archa: ligna inputribilia erant.
archa enim ȩccłia est. Ibi baptizat columba il¬
la. Archa enim illa: inaqua ferebatur. Ligna
inputribilia: intus baptizata sunt. Inuenimꝰ
quedam ligna foris baptizata: om̃s arbores qͣ
erant in mundo. Ipsa tamen aqua erat: non erat
altera. Omnis de cȩlo uenerat: et de abissis fon¬
tium. Ipsa erat aqua. in qua baptizata sunt lig
ligna foris. Missa est columba: et pͥmum ñ inue¬
nit requiem pedib sius. Rediit ad archã plena
enim erant aquis omĩa: et maluit redire quã
rebaptizari. Coruus autem ille emissus est: an¬
tequam siccaretur aqua. Rebaptizatus ẽ: re¬
dire noluit. mortuus est mnhis aquis. auertat
d̃s corui illius mortem. Nam quare non est
reuersus. nisi qͥa aquis interceptus ẽ : at uero

Expanded text:
Quomodo enim in templo lapides vivi de quibus Quomodo enim in templo lapides vivi de quibus aedificatur templum, homines fideles dicti sunt; sic ligna imputribilia homines perseverantes in fide. In ipsa ergo arca ligna imputribilia erant; arca enim Ecclesia est: ibi baptizat columba; arca enim illa in aqua ferebatur: ligna imputribilia intus baptizata sunt. Invenimus quaedam ligna foris baptizata, omnes arbores quae erant in mundo. Ipsa tamen aqua erat, non erat altera: omnis de coelo venerat, et de abyssis fontium: ipsa erat aqua in qua baptizata sunt lignligna foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem pedibus suis: rediit ad arcam; plena enim erant aquis omnia, et maluit redire quam rebaptizari. Corvus autem ille emissus est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire noluit; mortuus est in his aquis. Avertat Deus corvi illius mortem. Nam quare non est reversus, nisi quia aquis interceptus est? At vero
Abbreviated transcription (Latin):
illi petrus. Pecunia tua tecũ sit inꝑdicione:
qm̃ donum dei putasti pecunia comparandũ.
Cui dicit. pecunia tua tecum sit inꝑdicione :
Utiq baptizato. Iam baptismũ habebat: sed
columbe uiscerib ñ ad herebat. Andi qͥa ñ ad¬
he̾bat. Uerba ipsiꝰ petri apłi ad u̾te. Seq̃renĩ. Nõ ẽ
tibi pars. neq sors in hac fide. Infelle enim
amaritudinis uideo te ẽẽ. Columba fel non
habet. Symon habebat: ideo separatus erat
acolumbȩ uiscerib. Baptismus illi qͥd ꝓde¬
so salus sufficiat. Noli irasci. depone fel: ueni
ad columbam. hic est tibi ꝓderit quod foris non
solum non ꝓderat: s etiam oberat. Neq dicas
non uenio: quia foris sunt baptizatus. Ecce in¬
cipe habere caritatem: incipe habere fructũ.
Inueniatur inte fructus: mittet te columba
intus. Inuenimus hoc inscriptura. In putri¬
bilibus lignis archa fabricata fuerat. In putri¬
bilia ligna: sc̃i sunt fideles ꝑtinentes ad xp̃m.

Expanded text:
illi Petrus, Pecunia tua tecum sit in perditionilli Petrus, Pecunia tua tecum sit in perditionem; quoniam donum Dei putasti pecunia comparandum. Cui dicit, Pecunia tua tecum sit in perditionem? Utique baptizato. Jam Baptisma habebat: sed columbae visceribus non haerebat. Audi quia non haerebat, et verba ipsa Petri apostoli adverte. Sequitur enim: 'Non est tibi pars neque sors in hac fide; in felle enim amaritudinis Video te esse'. Columba fel non habet. Symon habebat, ideo separatus erat a columbae visceribus. Baptismus illi quid prodeso salus tibi sufficiat: noli irasci, depone fel, veni ad columbam; hic tibi proderit quod foris non solum non proderat, sed etiam oberat. 19. Neque dicas: Non venio, quia foris sum baptizatus. Ecce incipe habere charitatem, incipe habere fructum, inveniatur in te fructus, mittet te columba intro. Invenimus hoc in Scriptura. Imputribilibus lignis arca fuerat fabricata : imputribilia ligna sancti sunt, fideles pertinentes ad Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
motus tamen signis quȩ fiebant aphylippo:
etiam ipse credidit. S quomͦ crediderit: poste¬
riora sequentia demonstrauerunt. Baptiza¬
tus ẽ et sẏmon. dudierunt hoc apłi qui erant
ierłm: missi sunt ad illos petrus et ioħes. inue¬
nerunt multos baptiratos. Et quia nullus
descenderat. ad ostendendam significationẽ
gentium crediturauim: ut linguis loqueren¬
tur. in quos descendebat sp̃c sc̃s. inposuerunt
illis manus orantes ꝓ eis: & acceperunt sp̃m̃
scm̃. Symon ille qui ñ erat in eccłia columba s
coruus. quia ea quȩ sua sunt querebat ñ quȩ
iħu xp̃i. unde in xp̃ianis potentiam magis
amauerat. quam iusticiã: uidit ꝑinpositionẽ
manuũ apłorum: dari sp̃m sc̃m: non quia ipsi
dabant. s quia ipsis orantib datus ẽ: et ait apłis.
Quid uultis ame acciꝑe pecuniȩ. ut ꝑ inposi¬
tionem manuũ mearũ detur sp̃s sc̃s: Et ait

Expanded text:
motus tamen signis quae a Philippo fiebant, motus tamen signis quae a Philippo fiebant, etiam ipse credidit; sed quomodo ipse crediderit, posteriora sequentia demonstraverunt: baptizatus est autem et Simon. Audierunt hoc Apostoli, qui erant Jerusalem; missi sunt ad illos Petrus et Joannes, invenerunt multos baptizatos: et quia nullus descendebat, ad ostendendam significationem gentium crediturarum, ut linguis loquerentur in quos descendebat Spiritus sanctus; imposuerunt illis manus orantes pro eis, et acceperunt Spiritum sanctum. Simon ille, qui non erat in Ecclesia columba, sed corvus, quia ea quae sua sunt quaerebat, non quae Jesu Christi ; unde in Christianis potentiam magis amaverat quam justitiam, vidit per impositionem manuum Apostolorum dari Spiritum sanctum non quia ipsi dabant, sed quia ipsis orantibus datus est, et ait Apostolis, Quid vultis a me accipere pecuniae, ut et per impositionem manuum mearum detur Spiritus sanctus? Et ait
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. S columba gemit inter coruos. Quõd
gͥ gaudes. quia habes : Hoc habes: quod habet
et malus. Habeto humilitatem. caritatem.
pacem. Habeto bonum. quod nondum habes:
ut ꝓsit tibi bonum quod habes. Nam quod
habes: habuit. et symon magus. actus apłoꝵ
testes sunt: ille liber canonicus. omni anno ȩc¬
cłȩ recitandus: anniuersaria sollemnitate post
passionem dñi. Nosti illum librum recitari. ubi
scriptum est: quomodo conuersus sit et apłs.
et ex ꝑsecutore p̃dicator factus: ubi etiam die
uelut ignis. Ibi legimus multos credidisse in
samaria: ꝑ p̃dicationem philippi. Intelligitur
autem suie unus exapłis. siue exdiaconis. qͥa
septem diaconos ibi legimus ordinatos: inter
quos est etiam nomen phylippi. ꝑ phylippi gͦ
p̃dicationem crediderunt samaritȩ: samaria
cȩpit habundare fidelib. Ibi erat symon istȩ ma¬
gus. ꝑmagicas factiones suas dem̃tauerat po¬
pulum: ut eum uirtutẽ dei putarent. Com¬

Expanded text:
mum, sed columba gemit inter corvos. Quid mum, sed columba gemit inter corvos. Quid ergo gaudes, quia habes? hoc habes quod habet et malus. habeto humilitatem, charitatem, pacem: habeto bonum quod nondum habes, ut prosit tibi bonum quod habes. 18. Nam quod habes, habuit et Simon magus: Actus Apostolorum testes sunt, ille liber canonicus omni anno in Ecclesia recitandus. Anniversaria solemnitate post passionem Domini nostis illum librum recitari, ubi scriptum est quomodo conversus sit Apostolus, et ex persecutore praedicator factus : ubi etiam die divisis velut ignis . Ibi legimus multos credidisse in Samaria per praedicationem Philippi: intelligitur autem sive unus ex Apostolis, sive ex diaconis; quia septem ibi diaconos legimus ordinatos, inter quos est etiam nomen Philippi . Per Philippi ergo praedicationem crediderunt Samaritae; Samaria coepit abundare fidelibus: ibi erat iste Simon magus; per magicas factiones suas dementaverat populum, ut eum virtutem Dei putarent: com
Abbreviated transcription (Latin):
lumbam accepisti. Quod accepisti ad ꝓbo. quia
foris accepisti: improbo. Tene gͦ qd̃ accepisti: non
mutatur s cognoscitur. Caracter ẽ regis mei: ñ
ero sacrilegus. Corrigo desertorem: non inmeͬrito
caracterem. Noli debaptismate głari: quia dico
ipsum est. Ecce dico ipsum ẽ: tota catholica. dicit ip¬
sum ẽ. Aduertit columba. et agnoscit: et gemit.
quia ipsum foris habes. Uides ibi qđ agnoscat.
uidet & quod corrigat. ipsum ẽ ueni. siloriaris
quia ipsum est: & non ius uenire. Quid gͦ mali.
qui ñ ꝑtinent ad columbam: Ait tibi columba. Et
mali inter quos gemo. et non ꝑtinent ad mem¬
bra mea: et necesse ẽ ut inter illos gemam. non¬
ne habent quod te habere głaris : Nonne mul¬
ti ebriosi habent baptismũ: Non multi auari. ñ¬
non multi ydolatre: et quod ẽ peiꝰ furtim: Non¬
ne pagani ad ydola eunt. uellibant puplice:
Nunc occulte xp̃iani sortilegos querunt. ma¬
thematicos consulunt: & isti habent baptis¬

Expanded text:
lumbam accepisti: quod accepisti, approbo; quia lumbam accepisti: quod accepisti, approbo; quia foris accepisti, improbo. Tene ergo quod accepisti; non mutatur, sed agnoscitur: character est Regis mei, non ero sacrilegus; corrigo desertorem, non immuto characterem. 17. Noli de Baptismate gloriari, quia dico, ipsum est; ecce dico, ipsum est; tota Catholica dicit, ipsum est: advertit columba, et agnoscit, et gemit, quia ipsum foris habes; videt ibi quod agnoscat, videt et quod corrigat. Ipsum est, veni. Gloriaris quia ipsum est, et non vis venire? Quid ergo mali, qui non pertinent ad columbam? Ait tibi columba: Et mali inter quos gemo, qui non pertinent ad membra mea, et necesse est ut inter illos gemam, nonne habent quod te habere gloriaris? nonne multi ebriosi habent Baptismum? nonne multi avari? nonne multi idololatrae, et quod est pejus, furtim? nonne Pagani ad idola eunt, vel ibant publice? nunc occulte Christiani sortilegos quaerunt, mathematicos consulunt. Et isti habent Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
do uocate: non rixando. Uocate orando. uocate
ieuinando: uocate inuitando. De caritate in¬
telligant: quia doletis illis. Hondubito fr̃s
mei. quia si uideant dolorem ur̃m: confunden¬
tur et reuiuiscent. Uenigͦ ueni: noli timere.
Time si ñ uenis: immo ñ tune s plange. ueni.
gaudebis siueneris. Eemes quidem intribu¬
lationibus peregrinationis: s gaudebis inspe.
Ueni ubi est columba: cui dictum est. Una est
columba mea. una est matri suȩ. Columbã unã
uides suꝑ caput xp̃i. linguas non uides into¬
gemas cũ columba. Ueni ergo. S sollicitus es
forte & dicis. Foris baptizatus. timeo ne inde
sim reus: quia foris accepi. Iam cȩpisti cog¬
noscere: quid gemendum sit. Uerum dicis.
quia reus es: non quia accepisti. s quia foris
accepisti. Tene gͦ quod accepisti: emenda quod
foris accepisti: accepisti rem columbȩ: p̃ter colũ¬
bam. Duo sunt quȩ audis. accepisti : et pret̾ co¬

Expanded text:
ndo vocate, non rixando: vocate orando, vocate ndo vocate, non rixando: vocate orando, vocate invitando, vocate jejunando; de charitate intelligant quia doletis illos. Non dubito, fratres mei, quia si videant dolorem vestrum, confundentur, et reviviscent. Veni ergo, veni: noli timere; time si non venis: imo non time, sed plange. Veni, gaudebis si veneris: gemes quidem in tribulationibus peregrinationis; sed gaudebis in spe. Veni ubi est columba, cui dictum est, Una est columba mea, una est matri suae. Columbam unam vides super caput Christi, linguas non vides in togemas cum columba. Veni ergo. 16. Sed sollicitus es forte, et dicis: Foris baptizatus, timeo ne inde sim reus, quia foris accepi. Jam coepisti cognoscere quid gemendum sit: verum dicis, quia reus es; non quia accepisti, sed quia foris accepisti. Tene ergo quod accepisti, emenda quod foris accepisti: accepisti rem columbae, praeter columbam: duo sunt quae audis; Accepisti, et, Praeter co
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: in malis ad iudicium. Certe enim fratres
nouimus quid accipiamus et utiq sc̃m est qd̃
accipimus: et nemo dicit non ẽẽ sc̃m. Et quid
ait apłs: Qui autem manducat et bibit indig¬
ne: udicium sibi manclucat et bibit. Non ait
quia illa res mala est: s quia ille malus male
accipiendo. ad iudicium accipit bonum: quod
accipit. Non enim mala erat bucella. quȩ tra¬
dita ẽ uidȩ ad nõ : Absit. Medicus non daret ue¬
nenũ: salutem medicus dedit. S indigne acci¬
piendo ad ꝑnitiem accepit: qui non pacatus
accepit. Sic gͦ et qui baptizantur. Habeo in qͥt
michi. Fateor habes: obserua quod habes. Co ip¬
so quod habes: damnaberis. Quare: Quia rem
columbȩ. preter columbam habes. Si rem
columbȩ incolumba habeas: securus habes.
rus militas. Si extra habeas. non solum tibi
punieris. Ueni gͦ ueni. et noli dicere iam habeo:
iam sufficit michi. Ueni columba te uocat:
gemendo te uocat. fr̃s mei & uobis dico. gem̃¬

Expanded text:
sunt; in malis ad judicium. Certe enim, fratres, sunt; in malis ad judicium. Certe enim, fratres, novimus quid accipiamus, et utique sanctum est quod accipimus, et nemo dicit, non esse sanctum: et quid ait Apostolus? Qui autem manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non ait quia illa res mala est: sed quia ille malus, male accipiendo, ad judicium accipit bonum quod accipit. Num enim mala erat buccella quae tradita est Judae a Domino ? Absit. Medicus non daret venenum: salutem medicus dedit; sed indigne accipiendo, ad perniciem accepit qui non pacatus accepit. Sic ergo et qui baptizatur. Habeo, inquit, mihi. Fateor, habes: observa quod habes; eo ipso quod habes damnaberis. Quare? Quia rem columbae praeter columbam habes. Si rem columbae in columba habeas, securus habes. rus militas; si extra habeas, non solum tibi punieris. Veni ergo, veni, et noli dicere: Jam habeo, jam sufficit mihi. Veni; columba te vocat, gemendo te vocat. Fratres mei, vobis dico; geme
Abbreviated transcription (Latin):
mare. Ostende michi quomͦ habeat caritatem:
qui diuidit unitatem. Ergo inquit habeo bap¬
tismum: habes. S baptismus ille sine caritate.
nichil tibi ꝓdest: quia sine caritate tu nichiles.
Nam baptismus ille etiam in eo qui nichil est:
non est nichil. Baptismus quippe ille aliquid
est: et magnum aliquid est ꝓpter illum dequo
dictum est. hic est qui baptizat. S ne putares
illud quod magnum est aliquid tibi ꝓdesse posse.
siñ fueris munitate: suꝑ baptizatum columba
descendit. tamquam dicens. Si baptismũ habes.
esto incolumba: ne non tibi ꝓsit quod habes.
ueni gͦ ad columbam dicimus. ut non incipias
habere quod non habebas: s ut ꝓdesse tibi inci¬
piat quod habebas. foris enim habebas baptis¬
mum ad ꝑniciem: intus si habueris. incipit
prodesse ad salutem. Non enim tibi non ꝓde¬
rat baptismus. et non etiam oberat : Et scã pos¬
sunt ob ẽẽ. Inbonis enim sancta ad salutem in¬

Expanded text:
mare; ostende mihi quomodo habeat charitatem, mare; ostende mihi quomodo habeat charitatem, qui dividit unitatem. Ego, inquit, habeo Baptismum. Habes, sed Baptismus ille sine charitate nihil tibi prodest; quia sine charitate tu nihil es. Nam Baptismus ille, etiam in illo qui nihil est, non est nihil: Baptisma quippe illud aliquid est, et magnum aliquid est; propter illum de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Sed ne putares illud quod magnum est, tibi aliquid prodesse posse si non fueris in unitate, super baptizatum columba descendit, tanquam dicens: Si Baptismum habes, esto in columba, ne non tibi prosit quod habes. Veni ergo ad columbam, dicimus: non ut incipias habere quod non habebas, sed ut prodesse tibi incipiat quod habebas. Foris enim habebas Baptismum ad perniciem: intus si habueris, incipit prodesse ad salutem 15. Non enim tantum tibi non proderat Baptisma, et non etiam oberat. Et sancta possunt obesse: in bonis enim sancta ad salutem in
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ preter columbam: ut ꝓsit ei baptis¬
mus. preter columbam : Non potest. Intendat
caritas ur̃a. et intelligat quod dico. Nam et ꝑis¬
tam circunuentionem sepe seducunt fr̾s nr̃as:
qui pigri et frigidi sunt. Simus simpliciores
et feruentiores. Ecce inquiunt ego accepi an ñ
accepi : Respondeo accepisti. Si ergo accepi: non
est quod michi des. Securus sum etiam testimo¬
nio tuo. Et ego enĩ me dico accepisse: et tu me
fateris accepisse. Utriusq lingua securũ me
facere. quando michi ñ aliqͥd daturus es am¬
plius et me iam accepisse fateris. qd̾ te habere
dicis: Ego autem quando dico ueni ad me: dico
quia non habes. Ti qui fateris qͥa habeo. quare
dicis ueni ad me: Docet nos columba. Respon¬
det enim decapite dñi et dicit. Baptismũi habeᷤ.
caritatem autem qua ego gemo non habet. Qͥd
ẽ hoc inquit : Baptismũ habeo caritatem ñ habe¬
o: Sacramenta habeo. et caritatem non ͦ Noli cla¬

Expanded text:
Baptismum praeter columbam: ut prosit ei BaptisBaptismum praeter columbam: ut prosit ei Baptismus praeter columbam, non potest. Intendat Charitas vestra, et intelligat quod dico: nam et ista circumventione saepe seducunt fratres nostros qui pigri et frigidi sunt. Simus simpliciores et ferventiores. Ecce, inquiunt, ego accepi, an non accepi? Respondeo, Accepisti. Si ergo accepi, non est quod mihi des; securus sum, etiam testimonio tuo: et ego enim me dico accepisse, et tu me fateris accepisse; utriusque lingua securum me facere, quando non mihi aliquid daturus es amplius, et me jam accepisse fateris quod te habere dicis? Ego autem quando dico, Veni ad me, dico quia non habes tu, qui fateris quia habeo: quare dicis, Veni ad me? 14. Docet nos columba. Respondet enim de capite Domini, et dicit: Baptismum habes, charitatem autem qua gemo non habes. Quid est hoc, inquit, Baptismum habeo, charitatem non habeo? Sacramenta habeo, et charitatem non? Noli cla
Abbreviated transcription (Latin):
do quibaptizatur agrano palea est: et qui bap¬
tizatur apalea granum ẽ. Alioquin siquis bap¬
tizatur agrano. ualet. et qui baptizatur apalea
non ualet: falsum est. hic est qui baptizat. Si
autem uerum est hic est. qui baptizat: & quod
abillo datur ualet. Et quomͦ columba baptizat:
Non enim malus ille columba ẽ aut ad mem
bra ꝑtinet nec hic potest dici incatholica. nec
et omnibus notum. Et si nolint: conuincuntur.
quia ce ibi quando dant mali. non post illos
baptizatur. Et̃ hic quando dant mali. ñ post
illos baptizatur. Columba non baptizat post
coruum. coruus quare uult baptizare post
columbam : Intendat caritas ur̃a. quare de sig¬
natum est nescio quid ꝑcolumbam: ut bapti¬
columbȩ hoc cognosceret ioħes. ꝓpriam quan¬
dam potestatem. in dño ad baptizandum: quia
ꝑ hanc ꝓpriam potestatem sicut dixi. pax ecclȩ
firmata est. Et potest fieri ut habeat aliqius

Expanded text:
do qui baptizatur a grano, palea est; et qui bapdo qui baptizatur a grano, palea est; et qui baptizatur a palea, granum est. Alioquin si qui baptizatur a grano, valet; et qui baptizatur a palea, non valet: falsum est, Hic est qui baptizat. Si autem verum est, Hic est qui baptizat: et quod ab illo datur, valet; et quomodo columba, baptizat. Non enim malus ille columba est, aut ad membra columbae pertinet: nec hic potest dici in Catholica, nec et omnibus notum, et si nolint convincuntur: quia et ibi quando dant mali, non post illos baptizatur; et hic quando dant mali, non post illos baptizatur. Columba non baptizat post corvum: corvus quare vult baptizare post columbam? 13. Intendat Charitas vestra: et quare designatum est nescio quid per columbam, ut bapticolumbae hoc cognosceret Joannes, propriam quamdam potestatem in Domino ad baptizandum? Quia per hanc propriam potestatem, sicut dixi, pax Ecclesiae firmata est. Et potest fieri ut habeat aliquis