comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansit mutꝰ. Non uniꝰ mysteriũ. nec uniꝰ silenti¬
um est. Tacet sacerdos. tacet ꝓpħa. Nisi fallor. in
uno uox totiꝰ plebis obmutuit: qua in unototꝰ
& filentiũ ꝓpħarũ: taciturnitas ꝓpħȩ & tacit᷑¬
nitas sacerdotis est. Auferã inqͥt ualidã uirtutẽ:
ꝓpħam & consiliariũ. Ꝙ uere abstulit ꝓpħas: aqͥb
abstulit uerbũ. qđ loqui in ꝓpħis solebat. Et ue¬
re his abstulit uirtutẽ : aquib dĩ uirtꝰ reces¬
sit. Abstulit his consiliariũ: quos magni con¬
silii angłs declarauit. Abstulit uocẽ: qͥa uox
uerbi non uocis est u̾bũ. Nam si u̾bũ illud. tier¬
bũ oꝑet᷑ in nobis: nullus ẽ. sonꝰ uocis. Uax io.¬
ħes est. Hox enĩ clamantis in deserto. Ap̃c est
uerbũ. boc u̾bũ oꝑat᷑. Q idõ ubi desinit opari:
muta repente carens sp̃u. ueluti quȩdã animȩ lin¬
gua conticuit. Transiuit enĩ ad nos dĩ u̾bũ: & in

Expanded text:
remansit mutus. non unius mysterium nec unius silentiremansit mutus. non unius mysterium nec unius silentium est. tacet sacerdos, tacet propheta. nisi fallor, in uno uox totius plebis obmutuit, quia in uno totet silentium prophetarum, taciturnitas prophetae et taciturnitas sacerdotis est. auferam inquit ualidam uirtutem, prophetam et consiliarium. et uere abstulit prophetas, a quibus abstulit uerbum, quod loqui in prophetis solebat. et uere his abstulit uirtutem, quibus dei uirtus recessit, abstulit his consiliarium, quos magni consilii angelus declinauit, abstulit uocem, quia uox uerbi, non uocis est uerbum; nam nisi uerbum illud operetur in nobis, nullus est sonus uocis. uox Iohannes est — uox enim clamantis in deserto — Christus est uerbum; hoc uerbum operatur et ideo, ubi desiuit operari, muta repente carens spiritu ueluti quaedam animae lingua conticuit. transiuit enim ad nos dei uerbum et in
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs scłariũ altitudo meritoꝵ. dño se humili
magis timore ꝓsternat: sciens nichil. sublime
posse eẽ qđ fragile ẽ. Et dixit ⁊ acharias ad an-¬
głm. Unde hoc sciam: Ego enĩ sũ senex: & uxor
mea ꝓcessit in dieb suis. Ꝙ respondit ei angłs¬
dicens. Ego sũ gabriel angłs. qui assisto an¬
te dñm: & missus sũ hȩc annuntiaretͥ. Q eris¬
tacens & ñ poteris loqui. usq indiẽ quo hȩc
omia fiant: ꝓpt̃ qd ñ credidisti uerbis meis.
quȩ implebunt᷑ in tẽpore suo. Condẽpnat᷑ si¬
lentio incredulitas sacerdotis: & fides ꝓpħarũ
ꝓbat᷑ oracło. Clama inquit. & dixi. Quid clama¬
bo: Om̃is caro fenũ. Uides iubentis imꝑiũ. obtẽ¬
ꝑantis obseqͥum. int̾rogantis affectũ. obsequen¬
tis oracłm. Credidit enĩ: qͥ quid clamet exposcit.
& quia credidit: ꝓpħauit. At uͦ ⁊acharias qͥa non
credidit. ñ potuit loqui: s erat annuens illis. &

Expanded text:
omnis saecularium altitudo mentorum domino se humili omnis saecularium altitudo mentorum domino se humili magis timore prosternat sciens nihil sublime posse esse quod fragile est. Et dixit Zaccharias ad angelum: unde hoc sciam? ego enim sum senex et uxor mea dicens: Ego sum Gabriel angelus, qui assisto ante Deum, et missus sum haec annuntiare tis loqui usque in diem, quo haec omnia fiant, propter quod non credidisti uerbis meis, quae inplebuntur in tempore suo. condemnatur silentio incredulitas sacerdotis et fides prophetarum probatur oraculo. clama inquit. et dixi: quid clamabo? omnis caro faenum. uides iubentis imperium, obtemperantis obsequium, interrogantis adfectum, obsequentis oraculum. credidit enim qui quid clamet exposcit et, quia credidit, prophetauit. at uero Zaccharias, quia non credidit, non potuit loqui, sed erat annuens illis et
Abbreviated transcription (Latin):
eniet inte. & uirtus altissimi obũbrabit
S fortasse hoc supra nos. & supra apłos
ideat᷑ exemplũ. Nam & ille sub helia diui
anne fluui aliũ recursus undarũ in ori¬
mne fluminis. sic̃ dicit script᷑a iordanis
nu̾sus ẽ. retrorsũ: significat salutaris
a naturȩ suȩ quibaptizati fuerint par¬
uli malicia reformant᷑. Quid qđ ettam
lis suis ipse dñs uirtutẽ sp̃s ẽẽ cribuendã
pisit dicens. accipietis uirtutẽ adueni¬
entẽ inuos sp̃s sc̃i : Deinde insequentib̾. fãctꝰ :
inquit subito sonꝰ de cęlo: tanquã ui magna
us est. & fortasse hoc mysteriũ: in hac uita
nr̃a hodieq celebrat᷑. Precurrit enĩ animȩ nr̃ȩ
quedã uirtꝰ ioħis: cũ credere param᷑ in xp̃o. ut
paret ad fidẽ animȩ uias nr̃e. & de uitȩ buiꝰ tra¬
mite tortuoso. rectas semitas nr̃i faciat cõme¬
atus. ne anfractu labam᷑ erroris. qͦ om̃is uallis
animȩ nr̃ȩ uirtutis fructib possit impleri. &

Expanded text:
eniet te, et virtus Altissimi obumbrabit te . Sed fortasse hoc supra nos, et supra apostolos videatur exemplum. Nam et ille sub Elia diviso amne fluvialium recursus undarum in originem fluminis, sicut dicit Scriptura: Jordanis conversus est retrorsum significat salutaris dia naturae suae qui baptizati fuerint paruuli a malitia reformantur. quid quod etiam apostolis suis ipse dominus uirtutem spiritus esse tribuendam promisit dicens: accipietis uirtutem adueniente in uos spiritu sancto? deinde in sequentibus factus est inquit subito sonus de caelo tamquam ui magna us est. et fortasse hoc mysterium in hac uita nostra hodieque celebretur. praecurrit enim animae nostrae quaedam uirtus Iohannis, cum credere paramus in Christum, ut paret ad fidem animae uias nostrae et de uitae istius tramite tortuoso rectas semitas nostri faciat conmeatus, ne anfractu labamur erroris, quo omnis uallis animae nostrae uir- . tutis fructibus possit inpleri et
Abbreviated transcription (Latin):
illi angłs dñi: stans adextris altaris ineꝗ
si. Non immerito angłs uidet᷑ in tẽplo: qͥ
ueri sacerdotis nuntiabat᷑ aduentꝰ. & gle¬
ste sacrificiũ parabat᷑. in qͦ angłi minit¬
rent. Ꝙ bene apparuisse dicit᷑ ei. quieũ
repente conspexit. Et hoc specialit᷑. aurli
angłis aut de dõ script᷑a diuina tenere
consueuit: ut qđ ñ potest p̾uideri. api¬
rere dicat᷑. Sic enĩ habes. Apparuit dl
rere memorat᷑. Nonenĩ similit̾ sensiblia
uident᷑. & is cuiꝰ in uoluntate sicũ ẽ. uids¬
rie & cuiꝰ nat᷑e est ñ uideri. uoluntati i¬
deri. Nam sin tult ñ uidet᷑: si uult uide
Apparuit enĩ dds̃ abrahȩ qͥa uoluit: alos
noluit non apparuit. Uisus ẽ. etiã & sti¬
phano cũ lapidaret᷑ apopło aꝑire celis
Uisus ⁊ etiã iħe stans ad dext̃am di.: ai

Expanded text:
illi Angelus Domini stans a dextris altaris incensi. . illi Angelus Domini stans a dextris altaris incensi. . 24. Non immerito angelus videtur in templo; quia ueri sacerdotis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli ministrarent. et bene apparuisse dicitur ei qui eum repente conspexit, et hoc specialiter aut da angelis aut de deo scriptura diuina tenere consueuit, ut quod non potest praeuideri apparere dicatur; sic enim habes: apparuit deus arere memoratur. non enim similiter sensibilia uidentur et is cuius in uoluntate situm est uideri et cuius naturae est non uideri, uoluntatis uideri. nam si non uult, non uidetur; si uult, uidetur. apparuit enim deus Abrahae quia uoluit: alii, quia noluit, non apparuit. uisum est etiam Stephano, cum lapidaretur a populo, aperiri caelum, uisus est etiam Iesus stans ad
Abbreviated transcription (Latin):
humano.S tunc sanguis fundebat᷑ inspa
uenit. relinquamꝰ speciẽ. & ueritatẽ sequas
& tunc qͥdẽ uices erant: nc̃ aut̃ est ꝑpetut
Erat gͦ & certe erat: cuiꝰ uices etiã gerebanꝰ
Sorte gͦ legebat᷑: ut introiret intẽplũ sace¬
dos. Si gͥ in typo nullus poterat testis adhĩn
qͥd aliud significabat᷑. nisi eũ sacerdotẽ eẽua¬
turũ. cuiꝰ sacrificiũ ñ ẽẽt cõmune cũ cȩt̾ila
Qui ñ in manu factis tẽplis sacrificaretꝓ
nob̾: s insui corporis tẽplũ nr̃a peccatau
cuaret. Sorte gͦ querebat᷑ sacerdos. Idõ fira¬
se & milites uestim̃ta dñi sortiebant᷑. ut qͥu
intẽplo suo ꝓ nobis dñs deferre sacrificiua
p̃parabat: circa ipsũ qͦq sortis agitatio pcpa
legis impleret. ꝓpt̃ qđ ait. Non ueni legis
soluere: s implere. Certe ut ipse e̾ẽt qui
& expectatꝰ ueteritestam̃to & mandatodi
sors cecidit. ne apłi electio amandato dss¬
crepare legis ueteris uideret᷑. Apparuitas

Expanded text:
humano. sed tunc sanguis fundebatur in spuenit, relinquamus speciem, ueritatem sequamur. et tunc quidem uices erant, nunc autem est perpetuitas. erat ergo et certe erat cuius uices etiam gerebantur. sorte ergo legebatur, ut introiret templum sacerdos. si igitur in typo nullus poterat testis adhiberi, quid aliud significabatur nisi eum sacerdotem esse uenturum, cuius sacrificium non esset conmune cuque non in manufactis templis sacrificaret pro nobis, sed in sui corporis templo nostra peccata vacuaret. Sorte ergo quaerebatur sacerdos. Ideo fortasse et milites vestimenta Domini sortiebantur , ut quoniam in templo suo pro nobis Dominus deferre sacrificium praeparabat, circa ipsum quoque sortis agitatio praeceptum Legis impleret. Propter quod ait: Non veni Legem solvere, sed adimplere . 1274 Certe ut ipse esset, qui et exspectatus in veteri Testamento, et mandato Dei lum Matthiam sors cecidit , ne apostoli electio a mandato discrepare legis veteris videretur. Apparuit autem
Abbreviated transcription (Latin):
cõpletȩ ft̃: uł quȩ in nobis redundant.
bitat. cũ fidẽ effectꝰ astruat. ex itꝰ ꝓdat
euangłiũ cõpletũ ẽ. & redundat om̃ib
qui om̃em fidei sũpserit plenitudine ⁊¬
iitũq constantiȩ recte dicit. quȩ inna¬
plete sc̃: q̃m ñ signis & ꝓdigiis sed ũbo u
ea gesta quȩ supra hominẽ st̃ potiors

Expanded text:
completae sunt, vel quae in nobis redundant. dubitat, cum fidem effectus adstruat, exitus prodateuangelium conpletum est et redundat omnibuset qui omnem fidei sumserit plenitudinem firmamentumque constantiae recte dicit: quae inpletae sunt, quoniam non signis et prodigiis, sed uerbo uera ea gesta quae supra hominem sunt, potior
Abbreviated transcription (Latin):
arentes oportere laudari. ut ueluti tͣnsmis-¬
a immaculatȩ puritatis hereditas: in his
quos uolumꝰ laudare p̃cellat. Quȩ enĩ alia
noribꝰ. munere. passione: Sic etiã scĩ samu¬
lis mat̾ anna laudat᷑. sic isaac a parentib
obilitatẽ pietatis accepit. quã posteris
ereliquit. Sacerdos itaq ⁊ acharias. ñ
olũ sacerdos: s etiã de uice abia. id ÷ no¬
ilis int̾ suꝑiores familias. & uxor inqͥt eiꝰ
lefiliab aaron. Non solũgͥ aparentibꝰ.¬

Expanded text:
parentes oportere laudari; ut veluti transmissparentes oportere laudari; ut veluti transmissa immaculatae puritatis haereditas in iis quos volumus laudare, praecellat. Quae enim alia moribus, munere, passione? Sic etiam sancti Samuel mater Anna laudatur: sic Isaac a parentibus nobilitatem pietatis accepit, quam posteris dereliquit. Sacerdos itaque Zacharias, nec solum sacerdos, sed etiam de vice Abia, id est nobilis inter superiores familias. 16. Et uxor, inquit, ejus de filiabus Aaron. Non solum igitur a parentib
Abbreviated transcription (Latin):
ne regnũ ñ potest eẽ ꝑpetuũ. Est et
go animi. cũ scłariũ sordib cupids
religiosȩ acies intentionis obducit᷑.
fidei puritas decolorat᷑ nube ꝑfidie
go m̃tis ẽ: rei cupiditas familiaris.
m̃tis: incuria ẽ. Erugo m̃tis ẽ. appe¬
tia dignitatũ: si in his sũma spes ui
sentis locet᷑. & idõ ad diuna conu̾si
mus ingeniũ. exerceamꝰ affectũ: in
um illũ quẽ uendita ueste emi dñi
hentis reconditũ habere possimꝰ. Arma enĩ sp̃u¬
uia & fortia dõ ad destruendas munitiones
enerit dux cȩlestis miliciȩ. situ nr̃oꝵ offensꝰ
irmoꝵ: alegionũ suarũ nos societate discernat.
yit inquit in dieb herodis regis iudeȩ u.
sacerdos qͥdã nomine zacharias de uice
b̃la. & uxor eiꝰ de filiab aaron: & nom̃ eius
lisabeth. Et erant ambo iusti ante dm̃: in¬
edentes in om̃ib mandatis & iustificatiõib
lñi sine querela. Docet nos scripta diuina
on solũ mores in his qui p̃dicabiles st̃: s etiã

Expanded text:
e regnum non potest esse perpetuum. est etiam aerugo animi, cum saecularium sordibus cupiditatum religiosae acies intentionis obducitur aut fidei puritas decoloratur nube perfidiae. aerugo mentis est rei cupiditas familiaris, aerugo mentis incuria est, aerugo mentis est adpetentia dignitatum, si in his summa spes uitae praesentis locetur. et ideo ad diuina conuersi acuamus ingenium, exerceamus adfectum, ut gladium illum, quem uendita ueste emi domintamquam in uagina mentis reconditum habere possimus. arma enim spiritalia et fortia deo ad destruendas munitiones enerit dux caelestis militiae, situ nostrorum offensus annorum a legionum suarum nos societate discernat. Fuit inquit sacerdos quidam nomine Zacharias de vice Abia: et uxor ejus de filiabus Aaron, et nomen ejus Elizabeth. Et erant ambo justi, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. . 15. Docet nos Scriptura divina non solum mores in iis qui praedicabiles sunt, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
apłm: paruulus sub elem̃tis est. Cũ enĩ es¬
semꝰ paruuli: sub elem̃tis huiꝰ mundi era¬
mus. Ergo magnꝰ: supͣ elem̃ta mundi est.
Erit itaq magnꝰ ioħs. ñ uirtute corporis:
s animȩ magnicudine. Deniq ñ fines alis
ꝓpagauit imꝑii: non triũphos aliquos buli
certaminis adoreis preoptauit: s qđ est a¬
pliꝰ in deserto p̃dicans: delicias hõiumc¬
risq lasciuiã magna animi uirtute dep̃s
Paruulus gͦ in scło: magnꝰ in sp̃u. Deniq qͥ
magnꝰ. nec uitȩ captus illecebris: sententis
constantiã uiuendi desiderio mutauit.
sp̃u in quit scõ replebit᷑ adhuc: ex ut̾o m¬
tris suȩ. Non est dubiũ: uerbũ hoc anglie
matris adhuc in ut̾o positꝰ : sp̃s sc̃i accers
gr̃am designauit.Namcũ & pat̾ eiꝰ aut ma
nulla ante mirabilia fecissent: in utero p¬
rentis exiliens. parenti dñi euangłizaur
aduentũ. Sic enĩ habes: qđ cũ ad uenissa

Expanded text:
uxta apostolum paruulus sub elementis est — cum enim esuxta apostolum paruulus sub elementis est — cum enim essemus paruuli, sub elementis huius mundi eramus — ergo magnus supra elementa mundi est. erit itaque magnus Iohannes non uirtute corporis, sed animae magnitudine. denique non fines alicuius propagauit imperii, non triumphos aliquos bellici certaminis adoreis praeoptauit, sed quod est amplius, in deserto praedicans delicias hominum corporisque lasciuiam magna animi uirtute depressit. paruulus ergo in saeculo, magnus in spiritu. denique quasi magnus nec uitae captus inlecebris sententiae constantiam uiuendi desiderio mutauit.- Et spiritu inquit sancto replebitur adhuc in utero matris suae. non est dubium uerum hoc angeli matris adhuc in utero positus, Spiritus accepti gratiam designavit. Nam cum et pater ejus aut mater nulla ante mirabilia fecissent, in utero parentis exsiliens, parenti Domini evangelizavit adventum; sic enim habes, quod cum advenisset
Abbreviated transcription (Latin):
mi maturitate non sentiat. Pusillus aut̃: qui
nullũ adhuc uirtutis uidet᷑ habuisse ꝓcessũ.
Unde illud inieremia. cũ miseret᷑ dñs: f len¬
tis effraum: & peccata ꝓpͥa dep̃cantis. A iu¬
uentute in quit mea. dilectus mͥ est filiꝰ effra¬
im: puer in deliciis. Si enĩ ñ fuisset puerin
delicis: nunquã peccauisset. Ꝙ bene utrũ¬
q dixit: & in deliciis & puerũ. Est enĩpu¬
er: qui ñ peccat. Ecce puer m̃s: quẽ elegi.
ꝑdelicias itaq peccauit: qui ita erat infor¬
matꝰ adño. ut nesciꝰ eẽt erroris. Ergo & si
puer in deliciis ñ fuisset. & si in uirũ ꝑfectũ
uirtutis ꝓcessisset ętate: nunquã lapsus
fuisset. ut illi necesse ee̾t ueniã suoꝵ petere
delictoꝵ: cũ magis meritoꝵ p̃mia sꝑare
deberet. Quod etiã dñs nr̃ in euangłio ui-¬
det᷑ expͥmere: cũ dicit. Nolite c̃cẽnere unu̾
de pusillis istis. S suo loco: plura seruent᷑.

Expanded text:
mi maturitate non sentiat, pusillus autem qui mi maturitate non sentiat, pusillus autem qui nullum adhuc uirtutis uideatur habuisse processum. unde illud in Hieremia, cum misereretur dominus deflentis Ephraem et peccata propria deprecantis: a iuuentute inquit mea dilectus mihi est filius Ephraem, puer in deliciis. si enim non fuisset puer in deliciis, numquam peccasset. et bene utrumque dixit, et in deliciis et puerum; est enim puer qui non peccat. ecce puer meus, quem elegi. per delicias itaque peccauit qui ita erat informatus a domino, ut nescius esset erroris. ergo et si puer in deliciis non fuisset et si in uirum perfectum uirtutis processisset aetate, numquam lapsus fuisset, ut illi necesse esset ueniam suorum petere delictorum. cum magis meritorum praemia sperare deberet. quod etiam dominus detur exprimere, cum dicit: nolite contemnere unum de pusillis istis. sed loco suo plura seruentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Diuinũ gͥ munꝰ: fecunditas est parentis.
Agant itaq patres gr̃as quia generauer̃:
filũ quia generati st̃. matres qͥa coniugii pre¬
mus honorant᷑. Stipendia enĩ militię suę. filui
sunt. Uernet in dĩ laude t̾ra quia colit᷑. mun¬
dus quia cognoscit᷑. ȩccłia quia deuote nũo
plebis augetur. Nec ociose in pͥncipio statim
genesis dei iussu coniugiũ copulat᷑: nisi ut he¬
resis destruat᷑. Sic enĩ d̃s coniugiũ ꝓbauit ut iun-¬
geret: sic remuneratꝰ ẽ. ut quib sterilitas fili¬
os denegasset. pietas diuina concedẽt. Et erit
magnꝰ coram dño. Non corporis hic sed animȩ
magnitudinẽ declarauit. Est corã dño magni¬
tudo animȩ. magnitudo uirtutis: est etiam
paruitas animȩ. & pueritia uirtutis. Iuxta
mus ȩtates: ñ ꝓ ratione tẽporis. s ꝓ qͣlitate
uirtutis: ut uir ꝑfectꝰ ille dicat᷑. qui careat
errore pueritiȩ. & lubricũ adolescentiȩ ani¬

Expanded text:
tur. diuinum igitur munus fecunditas est parentis. tur. diuinum igitur munus fecunditas est parentis. agant itaque patres gratias, quia generauerunt, filii, quia generati sunt; matres, quia coniugii praemiis honorantur; stipendia enim militiae suae filii sunt. uernet in dei laudem terra, quia colitur, mundus, quia cognoscitur, ecclesia, quia deuotae numero plebis augetur. nec otiose in principio statim Genesis dei iussu coniugium copulatur nisi ut haeresis destruatur. sic enim deus coniugium probauit, ut iungeret, sic remuneratus est, ut quibus sterilitas filios denegasset pietas diuina concederet. Et erit magnus coram domino. non corporis hic, sed animae magnitudinem declarauit. est coram domino magnitudo animae, magnitudo uirtutis, est etiam paruitas animae et pueritia uirtutis. iuxta mus aetates, non pro ratione temporis, sed pro qualitate uirtutis, ut uir perfectus ille dicatur qui careat errore pueritiae et lubricum adulescentiae ani
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ gaudiũ: & multi innatiuitate eiꝰ gaudebt̃.
Plena semꝑ & redundantia st̃ diuina benefi¬
cia. ñ exiguo constricta numero. s uberi bo¬
noꝵ coaceruata congestu. ut hic pͥmo p̃dica¬
tionis fructus: deinde sterilis partꝰ uxoris.
Tum lȩticia popłoꝵ & magnitudo uirtutis:
designat᷑. Tantis gͥ supra uotũ fluentibꝰ. ñ
immerito diffidentiȩ pęna silentiũ ẽ: qd
inposteriorib explanandũ ẽ. Solennis aut̃
leticia ẽ. in ortu & generatione sc̃oꝵ. Sc̃s
enĩ ñ solũ parentũ gr̃a. s etiã salus est plu¬
rimoꝵ. Unde admonem᷑ hoc loco. sc̃oꝵ gene¬
ratione letari. Ad monent᷑ etiã parentes
gr̃as agere: ñ minꝰ ꝓ ortu. quã ꝓ meritis fili¬
orũ. Nonenĩ mediocre munꝰ ẽ dĩ dare lib̾os.
ꝓpagatores generis. successionis heredes.
Lege ĩacob de duodecim filioꝵ generatione
gaudere. Abrahȩ filiꝰ datur. ⁊acharias exaudi¬

Expanded text:
t multi in natiuitate eius gaudebunt. t multi in natiuitate eius gaudebunt. plena semper et redundantia sunt diuina beneficia, non exiguo constricta numero, sed uberi bonorum coaceruata congestu, ut hic primo precationis fructus, deinde sterilis partus uxoris, tum laetitia plurimorum et magnitudo uirtutis. designatur. Tantis igitur supra votum fluentibus, non immerito diffidentiae poena silentium est: quod in posterioribus explanabimus. Solemnis autem laetitia est in ortu et generatione sanctorum; sanctus enim non solum parentum gratia, sed etiam salus est plurimorum. unde admonemur hoc loco sanctorum generatione laetari. ammonentur etiam parentes gratias agere non minus pro ortu quam pro meritis filiorum; non enim mediocre munus est dei dare liberos propagatores generis, successionis heredes. lege Iacob duodecim filiorum generatione gaudere, Abrahae filius datur, Zaccharias exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dñs: quinos in om̃em plenitudinẽ dĩ mi¬
scdia sua implere dignet᷑. ut uideri possit
a nob̃. Idõ gͦ apparuit ⁊achariȩ angłs adex¬
tris altaris incensi: qͥa apparuit cũ uoluit.
non apparuit quã diu noluit. Apparuit aut̃
adextris altaris incensi: quia diuinȩ insi¬
gne miscdiȩ deferebat. Dñs enĩ adextris est¬
mͥ: ne cõmouear. Ꝙ alibi. Dñs ꝓtectio tua
suꝑ manũ dext̾ȩ tuȩ. Atq utinã nob̾ quoq
ad olentib altaria. sacrificiũ deferentib as¬
sistat angłs: immo se p̃beat uidendũ. Non enĩ
dubites assistere angłm. qͣndo. xp̃c assistit:
ẽ. xp̃c. Nec uereare. neturbet᷑ cortuũ angłi
uisione. ꝑturbam᷑ enĩ. & anr̃o alienam affe¬
ctu: qͣndo ꝑstringim᷑ alicuiꝰ suꝑioris potesta¬
tis occursu. Idem enĩ angłs qui occurrerit
nobis. confirmare nos poterit: sic̃ turbatum
ante zachariȩ firmauit animũ dicens.
e timeas ⁊acharia: qm ecce oratio tua
exaudita ẽ. & uxor tua elisabeth pa-¬

Expanded text:
nus, qui nos in omnem plenitudinem Dei misericordia sua implere dignetur; ut videri possit a nobis. Ideo ergo apparuit Zachariae angelus a dextris altaris incensi, quia apparuit cum uoluit, non apparuit quamdiu noluit. apparuit autem a dextris altaris incensi, quia diuinae insigne misericordiae deferebat; dominus enim a dextris mihi, ne conmouear et alibi: dominus protectio tua super manum dextadolentibus altaria, sacrificium deferentibus assistat angelus, immo praebeat se videndum. Non enim dubites assistere angelum, quando Christus angeli visione perturbamur enim, et a nostro alienamur affectu, quando praestringimur alicujus superioris potestatis occursu, idem enim angelus qui occurrerit nobis, confirmare nos poterit, sicut turbatum ante Zachariae firmavit animum, dicens: Ne timeas Zacharia, quoniam ecce oratio tua exaudita 1276 est: et uxor tua Elizabeth pa
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ morioportuit: ut cũ cẽt fortior mons
os liberaret: factꝰ int̃ mortuos sine adiutr
liber Sine adium̃to scilicet hominis: libe

Expanded text:
quem mori oportuit, ut cum esset fortior morte, alios liberaret factus inter mortuos sine adiutorio liber, sine adiumento scilicet hominis
Abbreviated transcription (Latin):
sumus corporis eiꝰ. de carne eiꝰ. & de ossibuss
Doleat gͥ pia mater: assistat &e turba. ñ sla
turba. s etiã multa: cõpatiat᷑ bonȩ pari
Iam resurges a funere. iam liberaberis a
chro. Stabt᷑ illi munstri tui funeris: inar
talia loqͥ. timebt̃ om̃s. Inius enim ex¬
iplo: plurimi corrigent᷑. Laudabt̃ etiam
qui tanta nob̾ remedia uitande mor
indulserit.
I conuocauit duos de discipłis suis
ioħs: & misit ad eũ dieens. Tues qui
it᷑us es an alium expectamꝰ: Non simplex
tellectꝰ: in simplicibꝰ est u̾bis. Alio um: pre¬
t. hic nescit : Quomͦ &e ibi quẽ ante iseurt
nouit. & hic quẽ iam sciebit ignorat s sbesci¬
am inquit eum : sed qui misiea. Daptraae.
sc mͥ dixit. supra quẽ uideru. ip̃m io¬

Expanded text:
sumus corporis ejus, de carne ejus, et de ossibus ejus. Doleat igitur pia mater, assistat et turba: non solum turba, sed etiam multa compatiatur bonae parenti. Jam resurges a funere, jam liberaberis a sepulcro: stabunt illi ministri tui funeris, incipies vitalia loqui, timebunt omnes; unius enim exemplo plurimi corrigentur. Laudabunt etiam Deum, qui tanta nobis remedia vitandae mortis indulserit. Et convocavit duos de discipulis suis Joannes, et misit ad eum dicees, an alium exspectamus? . 93. Non simplex intellectus in simplicibus est verbis; alioquin praet, hic nescit? Quomodo et ibi quem ante nescivit, agnovit: et hic quem jam ante sciebat, ignorat? Nesciebam, inquit, eum: sed qui misit me baptizare, ipse mihi dixit: Supra quem videris Spi
Abbreviated transcription (Latin):
mendẽ Deniq alibi
magis diuinitus detulisse: hic ipse ꝑrexit.
ne uideret᷑ incenturionis famulo ẽditionẽ
despexisse seruilem. Om̃s enimseruus & liber:
iii xp̃o unũ sumꝰ. S ui le fidem prerogatiuam
ẽẽ madicinȩ: aduerte etiã in ipso popło gentili
ꝑspicaciã c̾ẽ. mysterii. Dñs ꝑgit. exciis at centu¬
rio. militariq deposito tumore reuereniam
sumit : & ad fidẽ facilis. & adhonorificentiam
promptus. Ꝙ bene lucas etiã in occur sñ amicos
dicit ẽẽ. acenturione cransmissos: ue p̾sentia
sua grauare dñi uerecundic̃ uideret᷑. & officiũ
officio ꝓuocasse. Hȩc moralit᷑. Mifce aut̃ quẽ
ꝑtinet sermoni credidit. hec est n homin: sed¬
in dei potestate comciers diri a tp̃o homaib
sanitatẽ. Qued ũ ad us sterũt spectat: uidit
inpectore dhuc gentiliũ non e peuctrabilẽ
maculas abbuiset: grauari imi ꝑis̃ clignatio¬
ne putau.t qñi. quã iouarse

Expanded text:
rendum. denique alibi magis diuitiis detulisse, hic ipse perrexit, ne uideretur in centurionis famulo condicionem despexisse seruilem; omnes enim, seruus et liber, in Christo unum sumus. sed uide fidem praerogatiuam esse medicinae. aduerte etiam in ipso populo gentili perspicaciam esse mysterii. dominus pergit: excusat centurio militarique deposito tumore reuerentiam sumit et ad fidem facilis et ad honorificentiam promtus. et bene Lucas etiam in occursum amicos dicit esse a centurione transmissos, ne praesentia sua grauare domini uerecundiam uideretur et officium officio prouocasse. haec moraliter. Mystice autem quem od ad fidem pertinet, sermoni credidit, hoc est, non hominis, sed dei potestate coniciens dari a Christo hominibus sanitatem. quod uero ad mysterium spectat, uidit in pectora adhuc gentilium non esse penetrabilem maculas abluisset, grauari se magis dignatione putauit domini quam iuuari.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã nonmerentibꝰ. S qm illi munc̾ anũ rotẽ
abuert̃ ȩccłia dĩ ad cę̧leste lum̃ asi scitur:
tam̃ ut illis qͦq miscdiȩ sicredant p̃roget.
seruet᷑. Addidit ñ temere iudicandũ: n.⁊i
tui conscius ipse delicti. in alterũ cogaris
resententiã. Magna etiã disciplina uirtu¬
: ut de infructuosis fructuosa nonqueras.
ec de incultis ꝓuentũ fecunditatis expectes.
nicuiq enĩ: sua cultura dat fructꝰ. In spinis
ius mundi: ficus illa non potest reꝑiri.
uȩ quia fecundis fructib melior est: bene
ecies ei resurrectionis aptat᷑. uł quia ut legis
cus dedert̃ grossos suos. qđ immaturꝰ & inu-¬
quia immatura uita nr̃a est in corpore. matura
in relurrecione. & idõ pcul a nol .s. Iebemꝰ secu¬
lare ᷤ sollici idre abdi ore. que mortisa ant

Expanded text:
m illi mundano rore maduerunt, ecclesia dei ad caeleste lumen adsciscitur, ita tamen ut illis quoque misericordiae, si credant, praerogatiua seruetur. addidit non temere iudicandum, ne cum sis tui conscius ipse delicti, in alterum cogaris ferre sententiam. Magna etiam disciplina uirtutis, ut de infructuosis fructuosa non quaeras nec de incultis prouentum fecunditatis exspectes. unicuique enim sua cultura dat fructus: in spinis istius mundi ficus illa non potest repperiri, quae quia fecundis fructibus melior est, bene species ei resurrectionis aptatur, uel quia, ut legisti, ficus dederunt grossos suos, quod inmaturus et inutquia inmatura uita nostra est in corpore, matura in resurrectione et ideo procul a nobis debemus saeculares sollicitudines abdicare, quae mordeant
Abbreviated transcription (Latin):
cũ audis eũ de generatione dñi iuxta usũ secłi
disputantẽ. diues in uerbis. pauꝑ inuiribus:
qui putat se in hoc tẽpore locupletes habere
diuitias. sed in futuro egestatẽ suȩ fidei reco¬
gnoscet. cibũq ꝑfidiȩ. quẽ p̃sentiȩtate ructa¬
uerit ȩt̃no fidei cõinaceratꝰ ieuinio. causam
tant sciet ẽe lupplicũ: Eritq tempꝰ ut risus suos lu
uidet᷑ hi.ere. qud idimaini c̃alio¬

Expanded text:
cum audis eum de generatione domini iuxta usum saeculi cum audis eum de generatione domini iuxta usum saeculi disputantem, diues in uerbis, pauper in uiribus? qui putat se in hoc tempore locupletes habere diuitias, sed in futuro egestatem suae fidei recognoscet cibumque perfidiae, quem praesenti aetate eructuauerit, aeterno fidei conmaceratus ieiunio causam tanti sciet esse supplicii. eritque tempus, ut risus suos luguidetur his dicere qui dudum in Ari
Abbreviated transcription (Latin):
eos quiuti his nesciate. se mentie eelescis auccori¬
tate condẽnat. Nam ut ule pauꝑ laudadilie r qͥ
promptolargit᷑ aflectu nec repagniis: mpen¬
accepit. nec censum ad cõmunẽ usum datum.
sine usu abdere de folfisq terie incubere thes¬
auris. Non census gͥ: sed as terus incrune
est. Ꝙ quanquã tota ȩtate cusiodiȩ miserabilis
sollicitas auara mens tendat excubias quo
nulla pena grauior est. successoꝵ ꝓfutura com¬
pendiis anxio timore seruare: tam̃ qm̃ auari¬
ciȩ studia & desideria congerendi inani qͣdã
uoluptate pascunt᷑. qui consolacionẽ uitȩ pre¬
sentis habuert̃: remunerationẽ ꝑpetuã ꝑdi¬
derunt. Possumꝰ hic tam̃ diuite intelligere po¬
rłm iudeoꝵ: uł hereticos. uł certe mundi phi¬
losophos. qui ubertate uerboꝵ & quodã ambi¬
tiosȩ facundiȩ pacrimonio delectati. simplici¬
tatẽ nr̃e fidei suꝑ gressi: thesauros inutiles
condidert̃. Nonne tͥ uidet᷑ hereticus aliquis.

Expanded text:
eos qui uti his nesciant, sententiae coelestis auctoritate condemnat. Nam ut ille pauper laudabilior, qui prompto largitur affectu, 1372 nec impent quod accepit, nec censum ad communem usum datum sine usu abdere, defossisque terrae incubare thesauris. Non census igitur, sed affectus in crimine est. Et quamquam tota aetate custodiae miserabilis sollicitas avara mens tendat excubias, quo nulla poena gravior est, successorum profutura compendiis anxio timore servare; tamen quoniam avaritiae studia, et desideria congerendi, inani quadam voluptate pascuntur: qui consolationem vitae praesentis habuerunt, remunerationem perpetuam perdiderunt. possumus hic tamen diuitem intellegere populum Iudaeorum uel haereticos uel certe mundi philosophos, qui ubertate uerborum et quodam ambitiosae facundiae patrimonio delectati simplicitatem uerae fidei supergressi thesauros inutiles condiderunt. nonne tibi uidetur haereticus aliqui,
Abbreviated transcription (Latin):
& fidelis popłi aspiratione solidat᷑. Hiripit
regnũ illa: quȩ fluxu sanguinis laborabit.
Nam cum dñs ad filiã pͥncipis synagogȩ ten¬
deret: furtiuo quodã tactu sanitatis reme¬
dium prelibauit. Diripit regnũ illa chas
que afinib suis egressa. clamabat dicen
serere mei dñe fili dauid: filia mea male
monio uexat᷑. Uere hĩc regnũ coegit: ptis
inp̃cibꝰ. sapiens in responsis. sidelis in ue
Pretereuntẽucat. tacentẽ rogat ͤ.⁊ e

Expanded text:
spiratione solidatur. diripit regnum illa quae fluiu sanguinis laborabat; nam cum dominus ad filiam principis synagogae tenderet, furtiuo quodam tactu sanitatis remedium praelibauit. diripit regnum illa Chananaea, quae a finibus suis egressa clamabat dicens: miserere mei, domine, fili Dauid; filia a daemonio vexatur . Vere haec regnum coegit, pertinax in precibus, sapiens in responsis, fidelis in verbis. Praetereuntem revocat, tacentem rogat, e
Abbreviated transcription (Latin):
gno. fugatisq deliris secularibꝰ: intra nr̃oꝵ
secreta regnat anm 4. Uis gͥ meriti affert᷑
humanȩ: quȩ diuecu illecebris. delinra. la¬
borem fugit. uoldpcatẽ expetit: cũ uł metu
supplicũ cohercita. uł premio ꝓ arcata. nin¬
cete ipsa renicit᷑: & tam̃ exang̾iatis labaribꝰ.
palmam quȩ sibi plurimis aduers antib sub¬
trahat᷑ eriꝑe contendit. Rapimꝰ enĩ ex hoc
mundo palmã salutis. & quasi excuhantib
obsessol serpentib fructus ꝑuigili labore de¬
cerpimꝰ: ita tam̃ ut non furtiua sublatio. s
direptio triũphalis sit. Est & aliud direpu¬
nis genꝰ: quando aliis ahlata diripimꝰ. Quisc̃
gͥ raptores isti. non laboramꝰ intelligere:
cum de beniaminlupi rapacis genere. nos
manare norims. Precesserat ioħes ut iustifica¬
ret popłm uidõꝵ. ipse dñs uenerat ad oues
dem populi uidõꝵ. uł disputatione uł signis
miraculisq fundaret. S cum illi munera
sibi oblata defugerent: publicani & peccato¬

Expanded text:
gno fugatisque deliciis saecularibus intra nostrorum secreta regnat animorum. uis igitur menti adfertur humanae, quae diuersis inlecebris delinita laborem fugit, uoluptatem expetit, cum uel metu supplicii coercita uel praemio prouocata uincere ipsa se nititur et tamquam exanclatis laboribus palmam, quae sibi plurimis aduersantibus subtrahatur, eripere contendit. rapimus enim ex hoc mundo palmam salutis et quasi excubantibus obsessos serpentibus fructus peruigili labore decerpimus, ita tamen ut non furtiua sublatio, sed direptio triumphalis sit. est et aliud direptionis genus, quando aliis oblata diripimus. qui sint igitur raptores isti non laboramus intellegere, cum de Beniamin lupi rapacis genere nos manare nouerimus. praecesserat Iohannes, ut iustificaret populum Iudaeorum, ipse dominus uenerat ad oues dem populi Iudaeorum uel disputatione uel signis miraculisque fundarent, sed cum illi munera sibi oblata defugerent, publicani et peccato
Abbreviated transcription (Latin):
as consũmatũ uidemꝰ. Si patiens est: debet
tentiã uerberanti.Si benigna ẽ: ñ debet
pondere malꝯdictis. Si non querit quȩ sue
ñ debet resistere diripienti.Si ñ emulat᷑:
sc non debet inimicũ. & tam̃ apłicis diuinȩs
suunt p̃cepta pietatis. Plus est enĩ aonare
incedere: plus amare rumicos. q ãñ
milari. Quȩ omĩa dñs dixit & feci qui

Expanded text:
ceptis consummatum videmus. Si patiens est, debet patientiam verberanti: si benigna est, non debet respondere maledictis: si non quaerit quae sua sunt, non debet resistere diripienti: si non aemulatur, odisse non debet inimicum. Et tamen Apostolicis divinae superfluunt praecepta pietatis; plus est enim donare, quam cedere: plus est amare inimicos, quam non aemulari. Quae omnia Dominus et dixit, et fecit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
re i. rat. Sienĩ cõmune ẽ. om̃ib etiã pec¬
ligend ian amoris excludant: ñ tas
uirtitis ÷lu rint. Sic̃ enĩ in eo quitea
tem. it ⁊ĩ uiiutẽ amas: incipias eũ ama
quẽ nonainas. ⁊ rara & caduca remure
itainantis semprt̃na uirtutis.
uio aut̃ tam mirũ. quã ꝑcutient
maxillã prebere alterã: Nonn
inił i. dignantis frangit᷑ impetꝰ. ira sid

Expanded text:
requirat. Si enim commune est omnibus, etiam pecdiligendi usum amoris excludant, non tamen virtutis excluserint. Sicut enim in eo qui te tutem; ut dum virtutem amas, incipias eum amare quem non amas: cum rara et caduca remuneratio sit amantis, sempiterna virtutis. 76. Quid autem tam mirum, quam percutienti maxillam praebere alteram? Nonne omnis indignantis frangitur impetus, ira sed
Abbreviated transcription (Latin):
t. dominant᷑ : suoꝵ emlos oꝑum recep ꝯrt̃.
S quid  uistis uidere: Propham: Utiq dico
uobis: & plusquã ꝓpb̃a hic est. Quomͦ gͥ in deser¬
to ioħem uidere cupiebant. qui erat clausus in
carcere : Quẽ nobis dñs ꝓponit imita. ⁊dum:
Qui ua dño non solũ nascendi scđmo utas ordi¬
nem fideic. nuntio: s et iã p̃cursu qͦdã głose
parauerat passonis. Maior sane ꝓpła in .
quẽ iste hapti nut.  tam nunc d & illo maior
de quo moyses dixit. quia ꝓpħ  uobis suscita¬

Expanded text:
ntur — suorum aemulos operum receperunt. Sed quid existis uidere? prophetam? utique dico uobis et plus quam propheta hic est. quomodo igitur in deserto Iohannem uidere cupiebant, qui erat clausus in carcere? quem nobis dominus proponit imitandum, qui uiam domino non solum nascendi secundum carnem ordine fideique nuntio sed etiam praecursu quodam gloriosae parauerit pas sionis. maior sane propheta, quem iste baptizauit. sed tamen numquid et illo maior, de quo Moyses dixit quia prophetam uobis suscita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ paucos ad plunos ꝑirnit. Lex gͦ xõm uen¬
turũ annuricia.: euangeli scriptura uenis¬
se confirmat. Nonnulli etiã de ipso ioħe sic
peccatoꝵ futuram: s tam̃ ñ tanꝗͣ dubiũ.
sed tanquã pium uatem quẽ uenturũ credid̾at.:
non credidisse moriturũ Nongͥ fide: s pietate
dubitait. Dubitauit & etrus dicens. Propicĩ
esto dñe: non fiet hoc Ille fidii pͥnceps cui se
xp̃c nondũ dei filiũ dixerat. a tam̃ ille credide¬
rat. de morte xp̃i nec xp̃o crid dit: pietatis af¬
fectu. non indeuotionis. st lapsus. Deniq alibi
latlai sibi pedes recusat.⁊ b NI steriũ non

Expanded text:
per paucos ad plures peruenit. lex ergo Christum uenturum adnuntiat, euangelii scriptura uenisse confirmat. nonnulli etiam de ipso Iohanne speccatorum futuram, sed tamen non tamquam dubium, sed tamquam pium uatem, quem uenturum crediderat non credidisse moriturum. non igitur fide, sed pietate dubitauit. dubitauit et Petrus dicens: propitius esto, domine! non fiet hoc. ille fidei princeps, cui se Christus nondum dei filium dixerat et tamen ille crediderat, de morte Christi nec Christo credidit. pietatis adfectus, non indeuotionis est lapsus. denique alibi lauari sibi pedes recusat, ubi mysterium non
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ rogai & f uit: nc ussi He eus le¬
ꝓsũ mundari fecenit. ñ tam̃ i ic ualuit pre¬
cepti auccoritas: i. ñgura yiͥ .rii. Nondefe¬
cerit ad escam uic.ie esu sꝓpheticis se
multiplicans farina p̃ceptu.⁊ nã tam uiduã
farina illa uł potius eandẽ q̃q sacram̃ti spe-¬
cies p̃figurata seruant. S tam parua adhuc
ista dominicȩ testificationis exempla sunt:
plenitudo fidei crux dñi. obitus sepulture
idõ cũ illa suꝑiora dixisset: addidit. Beat̾ ind
qui in me ñ fuerit scandalizatꝰ. Crux enĩetir
electis scandalũ posset afferre. S nullũ hoen¬
diuinȩ ꝑfai ẽ. testanoniũ. nichil ẽ. qđ mas
ẽẽ ultra hilis. uideat᷑: quã toto se uiuo
lsse ꝓmundo. Hoc uł solo plene dñs declari
Deniq fa cͥesignatꝰ ẽ. aiohe. Ecce agnꝰ di. ent
qui tollit ⁊ eicata mundi. Uerũ hȩc ñ duob
ut u̾ credamꝰ in xp̃m. si facta conueniunt.
Udm ti nĩeli hoc sibi nom̃ usurpet: quẽbe
nori. III ⁊ oueas appellatione secernere. fa

Expanded text:
tamen rogauit et fleuit, hic iussit. Helisaeus leprosum mundari fecerit: non tamen illic ualuit praecepti auctoritas, sed figura mysterii. non defecerit ad escam uiduae esurientis propheticis se multiplicans farina praeceptis: unam tamen uiduam farina illa uel potius eandem quoque sacramenti species praefigurata seruauit. sed tamen parua adhuc ista dominicae testificationis exempla sunt: plenitudo fidei crux domini, obitus, sepultura est. et ideo cum ilia superiora dixisset, addidit: beatus inquit qui in me non fuerit scandalizatus. crux enim etiam electis scandalum posset adferre, sed nullum hoest testimonium, nihil est quod magis esse ultra humana uideatur quam toto se unum obtulisse pro mundo; hoc uel solo plene dominus declaratur. denique sic designatus est a Iohanne: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccata mundi. uerum haec non duobut ita credamus in Christum, si facta conueniunt. ueniet enim qui hoc sibi nomen usurpet, quem licet nominis non queas adpellatione secernere, fa
Abbreviated transcription (Latin):
e euangelũ nenu  irulatione ẜfeni.
i. Remissionẽ peccatoꝵ in leuitieo ⁊ci.l¬
t regnũ cȩloꝵ annuntiaur i plolnis:
pmissionis in tħu naue manisestissime de¬
stimonio: sed tam̃ tẏrannici mundi . stius
testatib quo minꝰ lucẽ dñicȩ resur rectionis
nior gestoꝵ testificationibꝰ. quam uerboꝵ sponsio¬
nib exhibet᷑: quȩ t̃ in pectorib iudeoꝵ ueluo
obserata nutahar: so spectaculo dorainicȩ
deretur. Ꝙ fortalle isti discipłi. sunt duo po¬
płi. quoꝵ unus ex iudeis credidit. alter est¬
ex gentib qui deo credidit: quia audiuit.
Uoluert̃ gͦ isti uidere ꝓpt̃ illud. ur̃i aut̃ b̾eati
oculi qui.d. & aures quȩ auduuiriSed

Expanded text:
e euangelii nequit adstipulatione perferre. in petra; remissionem peccatorum in Leuitico reuelauit, regnum caelorum adnuntiauit in psalmismissionis in Jesu Nave manifestissime detestimonio: sed tamen tyrannicis mundi istius potestatibus quominus lucem Dominicae resurrectionis nior gestorum testificationibus, quam verborum sponsionibus exhibetur, quae tunc in pectoribus Iudaeorum uelut obserata lege nutabat, ipso spectaculo dominicae deretur. et fortasse isti discipuli sunt duo populi, quorum unus ex iudaeis credidit, alter ex gentibus, qui ideo credidit, quia audiuit. uoluerunt ergo isti uidere propter illud: uestri autem beati oculi qui uident et aures uestrae
Abbreviated transcription (Latin):
rituira reitunt cadauera. Uox redit ad
ehre. Quis est iste tutaulus tuus nͥ malim
sumulus .uis. ꝑtidia est: sepulchrũ tuu̾s
cur tiui est pulchrũ enĩ patens est gut
unde urrł.i mortua ꝓterunt᷑. Ab hoc
pulclio tx liberat xp̃c: ab hoc tumulo rel¬
gis. si audias dĩ uerbũ. Et si graue peccatui
quod penitentiȩ tuȩ lacrimis ipse lauare ñs
quamiunicis filiis uidua mat̾ interuent. s¬
pucit᷑ enim quodã sp̃uali dolore nature: t
suos liberos letalib uicus ad mortẽ cermts
& sp̃ualia uiscera: quȩ habet paulus dica
Ita fr̃ ego te fruar in dño: refice uiscerat¬

Expanded text:
moritura resurgunt cadauera. uox redit, reepulchro. quis iste est tumulus tuus nisi mali mores? tumulus tuus perfidia est, sepulchrum tuum guttur est; sepulchrum enim patens est gutunde uerba mortua proferuntur. ab hoc sepulchro te liberat Christus, ab hoc tumulo resurges, si audias dei uerbum. etsi graue peccatum est, quod paenitentiae tuae lacrimis ipse lauare non ngulis tamquam pro unicis filiis uidua mater interuenit; conpatitur enim quodam spiritali dolore naturae, cum suos liberos letalibus uitiis ad mortem cernit  et spiritalia uiscera, quae habet Paulus dicens: ita frater, ego te fruar in domino: refice uiscera
Abbreviated transcription (Latin):
lat. Q cuidẽ siuc legas. i nnila tanta fielẽ
inueni en ifrle i plex muelecus e sacilis
est. Sin uero uixta grecã. noc uuisrl tantã
fidẽ inueni: fides bui diã elecuirib & dñi
uidentil  acite fert᷑. ade auc̃ oecoroiniã.
Probatꝰ lides diii: & scuui sanitas inberr.¬

Expanded text:
t quidem si sic legas: in nullo tantam fidem inueni in Israhel, simplex intellectus et facilis est, sin uero iuxta Graecos: nec in Israhel tantam fidem inueni, fides huius etiam electioribus et deum uidentibus antefertur. uidete autem oeconomiam: probatur fides domini
Abbreviated transcription (Latin):
miscd̾ia. Unde dictũẽ. Disꝑsit dedit pauꝑibꝰ.
iusticia eiꝰ mauet inei̾num. S etiã qͥ miscdiã
defert mercedẽ amittit. nͥ mundo corde mi¬
sereat᷑. Nam si iactantiã querat. nullus ẽ. fru¬
his qui impugnant᷑. & intellige qͣnti homi-¬
num. quanti fr̃m tuoꝵ auxiliũ tuũ q̃rant.
S nisi cu priꝰ interiora tua uacuefeceris ab
om̃i labe peccati. ne dissensiones contentiones¬
q ex affectu tuo prodeant: non potes aliis fer¬
re medicinã. Ate gͥ pacẽ incipe: ut cũ fue¬
ris ipse pacificus. pacem aliis feras. Quomͦ enĩ
alioꝵ potes corda mundare. nisi tuũ ante
mundaueris : Profuisti gͥ aliis. tulisti auxi¬
lium pluribꝰ. festina c̃tende ad fidẽ. Cũ ee̾nt
multi exitus uitȩ: unus dño cõpetebat. Nã
quod natũ erat scłm carnẽ: Oportebat sdm

Expanded text:
misericordia. unde dictum est: dispersit, dedit pauperibus, misericordia. unde dictum est: dispersit, dedit pauperibus, iustitia eius manet in aeternum. sed etiam qui misericordiam defert mercedem amittit, nisi mundo corde misereatur; nam si iactantiam quaerat, nullus est fruhis qui inpugnantur et intellege quanti hominum. quanti fratrum tuorum auxilium tuum quaerant. sed nisi tu prius interiora tua uacuefeceris ab omni labe peccati, ne dissensiones contentionesque ex adfectu tuo prodeant, non potes aliis ferre medicinam. a te igitur pacem incipe, ut, cum fueris ipse pacificus, pacem aliis feras. quomodo enim potes aliorum corda mundare, nisi tua ante mundaueris? profuisti igitur aliis, tulisti auxilium pluribus: festina, contende ad finem. multi cum essent exitus uitae, unus domino conpetebat; nam quod natum era
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ est. Idõ dicit apłs. Imitatores mei estote.
Wit nos delictoꝵ meminisse nr̃oꝵ. Paulus non
habeb at quod lugeret ex quo in xp̃m credidit.
& tam̃ pͥora deflebat dicens. quia ñ sũ dignꝰ uo
Qui peccator est defleat se: & arguat se ut fiat
iustus. Iustus em̃: accusator est sui. Ordinẽ gͥ
ꝑsequam᷑: quia scriptũ ẽ. Ordinate in me kari.¬
tatem. Deposui peccatũ. temꝑaui mores: deli¬
cta defleui. esurire incipio & sitire iusticiã.
Eger enĩ cũ ingraui morbo est ñ esurit: quia
egritudinis dolor excludit famem. S quȩ est
ista fames. nisi iusticie: Qui it̃ isti panes qͦs
esurit iustus. nisi forte panes illi de qͥb diccũ
ẽ. iumor fui & senui. & non uidi iustũ dere-¬
lictũ. nec semen eiꝰ querens panẽ: Qui esurit:
utiq uiriũ querit augm̃tũ. Quod aut̃ maiꝰ
uirtutis increm̃tũ. quã norma iusticiȩ: Post
hos. beati inquit miscdes. Iusticiã enĩ: seqͥt᷑

Expanded text:
eorum. ideo dicit apostolus: imitatores mei estote. eorum. ideo dicit apostolus: imitatores mei estote. uult nos delictorum meminisse nostrorum. Paulus non habebat quod lugeret, ex quo in Christum credidit, et tamen priora deflebat dicens quia non sum dignusuocqui peccator est defleat se et arguat se, ut fiat iustus; iustus enim accusatorest sui.ordinem igitur persequamur, quia scriptum est: ordinate in me caritatem. deposui peccatum, temperaui mores, delicta defleui, esurire incipio et esurire iustitiam; aeger enim cum in graui morbo est, non esurit, quia aegritudinis dolor excludit famem. sed quae ista famis iustitiae? qui sunt isti panes, quos esurit iustus? ne forte panes illi, de quibus dictum est: iuuenis fui et senui, et non uidi iustum derelictum nec semen eius quaerens panem? qui esurit utique uinum quaerit augmentum. quod autem maius uirtutis incrementum quam norma iustitiae? Post hos beati inquit misericordes; iustitiam enim sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ qua mꝓbasunt. egetouitiis luħ: bonã pauꝑ¬
tatem. Hitiga affectu iu mirascaris. aut
certe iratꝰ ne ne caucri. ux qđ scriptuẽ.
Irascimir. & nolite pe. care. Preclarũ est enĩ
motũ ten ꝑare cons. o: nec minoris uirtutis
docet᷑ colibere iracundiã. indignationẽq
cõpescere. qu iã om̃ino ñ irasci: cũ plerunq il¬
lud lentius. hoc fortius estimet᷑. Cum hoc fece¬
ris memento quia peccator es. ꝙ lugeto pecca¬
tatua. lugeto delicta. Ꝙ bene c̃cia benedictio
est peccatã deflentis: quia trinitas ẽ. quȩ pecc̃a
condonat. Ablue gͥ te lacrimis tuis: laua flecibꝰ.
Si tu ipse te fleueris. aliꝰ nonte flebit. Nã si
saul deflesset peccata sua: samuel eũ ñ de¬
fleuisset. Habet unusqͥsq quos fleat mor ꝓħ¬
tuossuos. Mortin sumꝰ: quando peccamꝰ.
quando implem᷑ ossib mortuoꝵ. Mor. tuus
ẽ. sermo malus qui exit ex ore: exit nĩ de se¬
pulchro malo. Sepulchrũ enĩ patens guttur

Expanded text:
 quae improba sunt, egeto vitiis secundum bonam paupertatem, mitiga affectum tuum; ut non irascaris, aut certe iratus ne peccaveris, juxta quod scriptum est: irascimini et nolite peccare. praeclarum est enim motum temperare consilio nec minoris uirtutis ducitur cohibere iracundiam indignationemque conpescere quam omnino non irasci, cum plerumque illud lentius, hoc fortius aestimetur. cum hoc feceris, memento quia peccator es et lugeto peccata tua, lugeto delicta. et bene tertia benedictio est peccata deflentis, quia trinitas est quae peccata condonat. ablue igitur te lacrimis tuis, laua fletibus. si tu ipse te fleueris, alius te non flebit; nam si Saul deflesset peccata sua, Samuhel eum non defleuisset. habet unusquisque quos fleat mortuos suos. mortui sumus, quando peccamus, quando inplemur ossibus mortuorum. mortuus est sermo malus, qui exit ex ore. exit enim de sepulchro malo; sepulchrum enim patens est guttur
Abbreviated transcription (Latin):
suriunt & sitiunt. Qui enĩ esurit. esut ienti
opatit᷑: cõpatiendo largit᷑. largiendo fit iustꝰ:
isticiȩ desiderat᷑ ac potus. quia uirtꝰ quasi ma¬
naquȩdã uirtutũ est. ut iustꝰ equalẽ se infe¬
orib prestet: dolum excludat. ueritatẽ re¬
urat. Beati qui nunc fletis: qͥa ridebitis.
abes prudentiã cuiꝰ est flere occidua: & eaquȩ
na sunt querere. Lugere secłaria: quȩ se ipsa
pugnent.Dm̃ pacis inqͥrere: qui stulta mun
elegit ut confundat sapientes: & qui ea
uȩ non sunt destruat. ut possit quȩ st̃ adi¬
sci. E Beati eritis cũ uos oderint homines.
abes fortitudinẽ: sed eã quȩ ñ odium mereat᷑
ad passionis ꝑuenit᷑ coronã: si gr̃am homin ĩ negle¬
gas. diuinã sequaris. Nori:sũmati¬

Expanded text:
esuriunt et sitiunt; qui .\\ enim esurit esurienti esuriunt et sitiunt; qui .\\ enim esurit esurienti conpatitur, conpatiendo largitur, largiendo fit iustus,iustitiae desideratur aut potus, quia uirtus quasi materia quaedam uirtutum est, ut iustus aequalem se inferioribus praestet, dolum excludat, ueritatem requirat. beati qui nunc fletis, quia ridebitis. habes prudentiam, cuius est flere occidua et ea quae aeterna sunt quaerere, lugere saecularia, quae se ipsa conpugnent, deum pacis inquirere, qui stulta mundi elegit, ut confundat sapientes et qui ea quae non sunt destruat, ut quae sunt possit adipisci. beati eritis, cum uos oderint homines. habes fortitudinem, sed eam quae non odium mereaturad passionis peruenitur coronam, si gratiam hominum neclegas, diuinam sequaris. denique ut