comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meo scõ et pontifici an¬
soaldo presuli pictauens
ursinus presbiter ius¬
sioni obtemperans uestre parui beatissi¬
me papa. Insistente maxua ex parte
adulfo patre monasterii heati maxeuti.
ut de uita uel passionc beaito leodegario
pauca de multis euisdẽ bonis scribendo
narrarẽ. quod opus tuis ĩperiis. obse¬
quẽdi edere cupiebã. Sed simplicitas
cordis eus. et mens facundia. nõ ualet
explicare tanti iuiri lãpades uirtutũ. Cu¬
ius pacientia moderannius exorta tẽ¬
poribus: quanto sustunnt re

Expanded text:
meo sanctoque pontifici Ansoaldo praesuli Pictaviensi Ursinus peccator. Jussioni obtemperans vestrae parui, beatissime papa, insistente maxima ex parte Audulfo Patre monasterii B. Maxentii, ut de vita vel passione B. Leodegarii pauca de multis ejusdem bonis scribendo narrarem. Quod opus tuis imperiis obsequendo edicere cupiebam, sed simplicitas cordis mei et iners facundia non valet explicare tanti viri laudes virtutum. Cujus patientia modernis temporibus quanta sustinuit re
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli quãta esset glia humilita¬
tis: de meritis sius. uel honoris prelatione
certabant dicentes ad dum̃n. Quis putas
maior est in regno celoꝵ: Contentionẽ
discapuli habebant. quis maior eset mn regno
celoꝵ: cũ sine dubio ille apud deũ maior
habeatur qui humilior fuerit. dicente ip̃o

Expanded text:
discipuli quanta esset gloria humilitatis, de meriti sui vel honoris praelatione certabant, dicentes ad Dominum: Quis putas major est in regno coelorum ? Contentionem discipuli habebant quis major esset in regno coelorum, cum sine dubio apud Deum ille major habeatur qui humilior fuerit, dicente ipso
Abbreviated transcription (Latin):
qui nec dũ erat natus ex maria
uirgine: qd̃ multis scripturarũ de¬
cdaratur iudiciis. Unde dñs ad
iudeos. Anteqmͣ abrahã fieret in¬
quit: ego sũ. Quibus nãq uer¬
bis. ostendit se qui loquebatur in
anteꝙͣ fieret. humanitatis est breui¬
tas: ego sũ autẽ eternitatis natura
declaratur. In qua minirũ eterm¬
tate iam se fuisse qui loquebatur. per
dare aꝑcius: iħ̾s inquit populũ ex
egypto saluans. scd̾̃o eos qui nõ cre¬
diderũt ꝑdidit. Et alibi paulus.
Neq tẽptemus xp̃m sicut quidã
eoꝵ tẽptauerũt. Non qd̾ iam eẽt
il̾s aut xp̃s natus ex maria birgĩe:
sed quia in illo unico filio dei. iam
unitas ꝑsone cõmendatur: que¬
erat occulta ministerio. Quodet
alibi euidẽter. qui elegit nos ĩquit
ante mũdi constitutionẽ in ip̃o

Expanded text:
qui nondum erat natus de Maria Virgine: quod multis Scripturarum declaratur indiciis. Unde Dominus ad Judaeos: Antequam Abraham fieret, inquit, ego sum. Quibus utique verbis ostendit se qui loquebatur, inantequam fieret, humanitatis est brevitas. Ego autem sum, aeternitas naturae declaratur: in qua nimirum aeternitate jam se fuisse qui loquedare apertius, Jesus, inquit, populum ex Aegypto salvans, secundo eos qui non crediderunt, perdidit . Et alibi Paulus: Neque tentemus Christum, sicut quidam eorum tentaverunt , non quod jam esset Jesus aut Christus natus ex Maria virgine, sed quia in illo unico Filio Dei, jam unitas personae commendatur quae occulta erat in mysterio. Quod et alibi evidenter, Qui elegit nos, inquit, ante mundi constitutionem in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
natus sigillo trinitatis:
ex quo fonte uita manat. in cuius
noĩe om̃s uidemus lumẽz. Quia
iuxta iohẽm. ip̃e est qui illuminat
omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc
nundũ. Cuius profecto emuissio
uteri suꝑnoꝵ ciuiũ omniũ est ꝑadi¬
sus. De isto nãq uentris agro: pa¬
triarcha ysaic longe odorans aiebat
dicens. Ecte odor filii mei sicut odor
agri pleui quẽ bñdixit dñs: quã¬
uis putent parũ ĩtelligẽtes. qd̾ pri¬
ores sc̃ minus de xp̃o ĩtellexerũt mi¬
steriũ ĩ carnationis: cũ et ipi eadẽ¬

Expanded text:
natus sigillo totius Trinitatis: ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videbimus lumen. Quia, juxta Joannem, Ipse est qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Cujus profecto emissio uteri, supernorum civium omnium est paradisus. De isto namque ventris agro patriarcha Isaac longe odorans, aiebat, dicens: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus : quamvis putent parum intelligentes, quod priores sancti minus de Christo intellexerint mysterium Incarnationis, cum et ip
Abbreviated transcription (Latin):
quia omĩa simpliciter aspiciũt: et in
his que uident rapacitatis studio nõ
trahũtur. At cõtra nuluus et nõ
columba ad fenestras suas est: qui
ad ea que oculis considerat. rapine
desiderio anhelat. Quia ergo frẽs
ĩmutate solẽnitas mẽtis. D espiciamꝰ
que terrena sũt: relictis tẽporalibus
mereremur eterna. Si autẽ net dũ
possumus relinquere. propria: saltĩ
nõ concupiscanius aliena. Si nec¬
dũ mens nr̃a accenditur igne caritatis.
in ambitione sua habeat frenũ timo¬
ris. Dt prouectus sui passilius uege¬
tata. dũ ab alienoꝵ appetitu cõpescitur:
quandoqz ad propria contẽpnenda
CAnctus eligins lemouicẽsis¬
fuit. patre cutherio. matre ter¬
rigia natus. Quẽ cũ mater adhuc
haberet inutero. uidit in sompno aqͥ¬
lam uolantẽ suꝑ lectũ suũ. et se tercio
ac clamantẽ. et ei resite quid prount¬
tentẽ. Quod cũ uoce aquile euigilasset.
per territa nimis cepit cogitarc de somp¬
nio. quid hoc esset. Tectio scõa¬

Expanded text:
qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat. Quia ergo, fratrimmutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnendanctus Eligius fuit Lemouicinus, patre Eucherio matre Terrigia natus. Quem cum mater adhuc haberet in utero, uidit in sompno aquilam uolantem supra lectum suum et se tertio inclamantem et ei nescio quid promittentem. Que cum ex uoce aquile euigilasset, perterrita nimis cepit cogitare de sompnio quid hoc esset. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tas perpetuitatis mirabilior tamẽ
in maria quã obũbrauit spũs et¬
uirtus altissimi. ut ultra omnẽ uir¬
tutẽ sit angelicã qd̃ factũ est ĩ ea:
et ãmirabile cũctis seculis sacraiẽ¬

Expanded text:
tas perpetuitatis, mirabilior tamen in Maria, quam obumbravit virtus Altissimi, ut ultra omnem virtutem angelicam sit quod factum est in ea, et admirabile cunctis saeculis sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
dicent omne malũ aduersũ nos: mẽciẽtes
propter me. Gaudete et exultate: qm̃
merces urã multa est in celis: Anmadu̾¬
tat quisquis delicias huius scłi et faculta¬
tes rerũ temporalĩ querit in noĩe xpĩa¬
no: intrinsetus esse beatitudinẽ nostram
sicut de amina ecclesiastica ore ꝓphetico dr̃
Omĩs pulchritudo filie regis: ĩtrinsecus.
Nam extusecus maledicta et ꝑsecutioẽs
et detractiones promictũtur. De quibus
tamẽ magna mertes in celis est: que senti

Expanded text:
vos, mentientes, propter me. Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in coelis. Animadvertat quisquis delicias hujus saeculi et facultates rerum temporalium quaerit in nomine christiano, intrinsecus esse beatitudinem nostram; sicut de anima ecclesiastica ore prophetico dicitur: Omnis pulchritudo filiae regis intrinsecus : nam extrinsecus maledicta et persecutiones et detractiones promittuntur: de quibus tamen magna merces est in coelis, quae sen
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis mũdi. Non enĩ merces nr̃ã que
inconcussa et eterna esse debet. in rebus
uolubilibus et temporalibus collocanda
est. Sed in celis dictũ puto in spiritalibus
firmamẽtis. ubi habitat sempiterna iuisti¬
cia. in quoꝵ cõparatione terra dicitur aĩa
inqua: cu peccanti dictũ est: terra es et
in terrã ibis. De his celis dicit apłus:

Expanded text:
visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporariis collocanda est; sed in coelis dictum puto in spiritalibus firmamentis, ubi habitat sempiterna justitia. In quorum comparatione terra dicitur anima iniqua, cui peccanti dictum est: Terra es, et in terram ibis . De his coelis dicit Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ habes: Aliter cũ absentis fama
leditur: sicut de illo item scribitur. Alii
dicebant qd̵ ꝓpheta est: alii dicebant nõ
sed seducit turbas. Persequi autẽ est uĩ
ĩferre. uel ĩ sidiis appetere. Quod fecit qui
eum tradidit. et qui eũ crucifixerũt. Sane
qd̃ etiã non est hic unde positũ. ut diceret
et dicent onnie malũ aduersũ uos: sed
aditũ est mentiẽtes. additũ etiã ꝓpter me:
propter eos addicũ puto. qui uolunt de
per secutionibus: et de faine sue turpitudi¬
ne gloriari. Et ideo dicere ad se ꝑtinere
xp̃m: quod multa de illis dicũtur mala.
cum et uera dicãtur. quando de errore illoꝵ
dicũtur. Et si aliquãdo etiã nõ nulla fal¬
sa iactanctur. quod temeritate hominum
plerũq accidit: nõ tamẽ propter xp̃m
ista paciũtur. Non enĩ xp̃m sequitur. qui
nõ scdm̃ uerã fidẽ: et catholicã doctrinam
hic celos dici puto: suꝑiores partes huius

Expanded text:
monium habes ? aliter cum absentis fama monium habes ? aliter cum absentis fama laeditur, sicut de illo item scribitur, Alii dicebant, Quia propheta est: alii autem dicebant, Non, sed seducit populum . Persequi autem, est vim inferre, vel insidiis appetere: quod fecit qui eum tradidit, et qui eum crucifixerunt. Sane quod etiam hoc non est nude positum, ut diceretur, Et dicent omne malum adversum vos, sed additum est, mentientes; additum etiam, propter me: propter eos additum puto, qui volunt de persecutionibus et de famae suae turpitudine gloriari; et ideo dicere ad se pertinere Christum, quia multa de illis dicuntur mala; cum et vera dicantur, quando de illorum errore dicuntur: et si aliquando etiam nonnulla falsa jactantur, quod temeritate hominum plerumque accidit, non tamen propter Christum ista patiuntur. Non enim Christum sequitur, qui non secundum veram fid hic coelos dici puto superiores partes hujus
Abbreviated transcription (Latin):
fructuosũ est: sed ista pro xp̃i noĩe nõ solũ
cquo animo. sed etiã cũ exultatione tolera¬
re. Nam multi heretici in noĩe xpĩano
aĩas decipiẽtes: multa talia ꝑaciũtur.
Sed ideo excludũtur ab ista mercede:
quia non dictũ est tantũ beati qui perse¬
cutionẽ patiũtur. sed additũ est ꝓpter
iusticiã. Ubi autẽ sana fides nõ est: nõ
potest esse iusticia. quia iuistus ex fide uuutz
Neqz scismatici aliquid sibi ex ista mercede
pronuitant. quia similiter ubi caput cari¬
tas nõ est: non potest esse uisticia. Dilectio
enĩ proximi. malũ nõ operatur. Quã si
haberent. nõ dilacerarẽt corpus xp̃i: quod
est eccl̃ia. Queri autẽ potest quid ĩtersit
quod ait cũ uobis maledicent. et dicent
omne malũ aduersũ uos: cũ maleditere
hoc sit malũ dicere. Sod aliter maledictũ
iactatur. cũ contumelia coram illo cui ma¬
ledicitur: sicut dño nr̃o dictũ est. Nõne
uerũ dicimus quod samaritanus es et de¬

Expanded text:
fructuosum est, sed ista pro Christi nomine non solum aequo animo, sed etiam cum exsultatione tolerare. Nam multi haeretici, nomine christiano animas decipientes, multa talia patiuntur: sed ideo excluduntur ab ista mercede, quia non dictum est tantum, Beati qui persecutionem patiuntur; sed additum est, propter justitiam: ubi autem sana fides non est, non potest esse justitia; quia justus ex fide vivit . Neque schismatici aliquid sibi ex ista mercede promittant; quia similiter ubi charas non est, non potest esse justitia: dilectio enim proximi mhaberent, non dilaniarent corpus Christi, quod est Ecclesia . 14. Quaeri autem potest quid intersit quod ait, Cum vobis maledicent, et, Omne malum dicent adversum vos; cum maledicere, hoc sit, malum dicere. Sed aliter maledictum jactatur cum contumelia coram illo cui maledicitur, sicut Domino nostro dictum est, Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et dae
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod natura negauerat meritũ cõ¬
flerebat. Fuitq tantus fidei in scõ uiro
feruor. ut insaciabili ardore quo plus
corpori districtionis ĩtulisset. in ferre pluᷤ
cuperet. Ita erãt augmenta meritoꝵ
incitamẽta profectuũ. Amor quippe fider
reficere animũ potest saciare desideriũ
nõ potest. sed magis magisq cũ hauri¬
tur sitim flãmat. I ocũditate enĩ sui ex¬
citat ad petitũ. scd nõ facit de societate fa¬
stidiũ. Igitur beatissimus amãcius a
meritoꝵ luce fulgens terrena terris mẽ¬
bra cõmendat celestis sp̃s telsa consendit
Illic nũc coris ĩterest angeloꝵ. hic fulget
cdaritate uirtutũ. Illic ĩterpellat pro
famulis uoce supplici. hituoꝵ famulos
uirtute subliimi. Illic petit hic prestat
Illic uota fundit. hic uotis respondet.
Nam ipse in semet et ꝑsetutor extinguẽ¬
do uicia excidit. et marter crutifigẽdo cor¬
pus emicuit. Adeꝑtusq est nouũ nõ

Expanded text:
et quod natura negaverat meritum conet quod natura negaverat meritum conferebat. 55 Fuitque tantus in eo viro fidei fervor, ut insatiabili ardore quo plus corpori districtionis intulisset eo inferre plus cuperet, et ita erant augmenta meritorum eius incitamenta profectuum. Amor quippe dei reficere animum potest, satiare desiderium non potest, sed magis magisque cum hauritur sitim inflammat, iocunditate enim sua excitat appetitum, sed non facit de satietate fastidium. 56 Igitur beatissimus Amantius hac meritorum luce fulgens terrena terris membra commendat, caelestis spiritus celsa conscendit. Illic nunc interest choris angelorum, hic fulget claritate virtutum, illic interpellat pro famulis voce supplici. hic tuetur famulos virtute sublimi, illic petit, hic praestat, illic vota fundit, hic votis respondet, Nam ipse in semet et persecutor extinguendo vitia extitit et martyr crucifigendo corpus emicuit adeptusque est novum non
Abbreviated transcription (Latin):
sibi tribuẽtis miniere nõ rapine scelete cõ¬
ferãtur. Sic ergo ĩdulgentia a sc̃õ fibi cõ¬
çessa biro discessit. Quid memorenuir:
In codẽ ortulo assimilis telesto quodã mel¬
la a balucaribus nocturno dempta furto
delataq domi in picis prorsus mutatã
naturã stupuisse reũ. admiratione urtu¬
tis cũ criminoso deesset causa et consciẽ¬
cia criminis torqueret auctorẽ. cũ furtũ¬
tis stupore discussit. ad antistitẽ amanciũ
properassc retulisse furtũ sc̃ĩsq prostra¬
tũ uestigiis ueniã facmioris postulaisse.
Per facile supplicãti ĩdulsisse antistitẽ
naturãq mellis nõ minori reddidisse
miraculo qmͣ mutasset. Ita rcũ pro
supplitio beruã munus domi retulisse pro
crimune. Dum his birtutũ fulget mmi¬
raculis beatũ gloriose consũmationis
tempus aduenit. Sed confracta iam
euo mẽbra deficerẽt. afflictũ emortuũ¬
q corpus honus abstinẽtie roborabat

Expanded text:
sibi tribuentis munere non rapinae scelere consibi tribuentis munere non rapinae scelere conferantur: sic ergo indulgentia a sancto sibi conet discessit. 52 Quid memorem in eodem ortulo a simili scelesto quondam raella ab alvearibus nocturno dempta furto delataque domum in picis prorsus mutata naturam, stupuisse reum ammiratione virtutis, cum criminis non deesset causa et conscientia criminis torqueret auctorem? 53 Tantis stupore discussum ad antistitem properasse, retulisse furtum sanctisque prostratum vestigiis veniam facinoris postulasse, perfacile supplicanti indulsisse antistitem naturamque mellis non minori reddidisse miraculo quam mutasse, ita reum pro supplicio veniam munus domum retulisse pro crimine. 54 Dumque his virtutum fulgeret miraculis, beatum gloriosae consummationis tempus advenit, sed cum fracta iam aevo membra deficerent, afflictum emortuumque corpus virtus abstinentiae roborabat
Abbreviated transcription (Latin):
comodũ fraudi tẽpus ãplcttus ꝓsilit auda¬
tia plenus et scelere leuiq in pullu obstabãt
credentib. ortulũ olera diti pre abire fe¬
stinat. Nullus et eñi remeanti exitus pa¬
tet. et ita : eus tenin sepe quasi muro ual¬
latur. Exigua nãq obstacula uelud oĩ
constructa munimine crescere fugiẽti
uidentur in molẽ. Noctis ergo totuis
iter spaciũ ortuli fuit. Interea rosce lusis
splendor mundũ irradiat paceq rebs
reddita terris lux reddit. I gitur beatus
senex amantius in cellulis ubi speetis
sompniis ni artibus nocte dulci medicati¬
one et scõ labore transegerat unũ gefra¬
tribus uocat. Mittensq in ortulũ mã¬
dat ut quẽ imbi errore lassatũ suo et
udud quibusoã artatũ uinclis ita in nexũ
trumus reꝑcrisset aitraberet. eut mora:
nuf. repperit attrahit. Adest illico crum¬
nosus. furtũ ni mediũ proicit. pedesq cõ¬
pletitur saccrdotis. Itaq uir amancius

Expanded text:
accommodum fraudi tempus amplectens prosilit audaccommodum fraudi tempus amplectens prosilit audia plenus ad scelera leviq: adit hortulum, olera diripit, abire festinat; nullus tamen redeundi exitus patet, quia reus tenui sepe quasi muro vallatus, exigua obstacula velut omni constructa munimine, crescere fugienti sibi videntur in molem. Noctis ergo totius iter spatium hortuli fuit. Interea roseae lucis splendor mundum irradiat, facieque rebus reddita, terris lux redditur. Igitur beatus senex in cellula, ubi spretis somnis inertibus, noctem dulci meditatione et sancto labore transegerat, unum e fratribus vocat, mittensque in hortulum mandat ut quem ibi errore lassatum suo et velut quibusdam arctatum vinculis, ita innexum crimine reperisset, abstraheret. Haud mora, adit, reperit, abstrahit. Adest illico criminosus, furtum in medio projicit, pedes complectitur sacerdotis. Itaque vir
Abbreviated transcription (Latin):
muns rei. Intercogatiqz quo irent qui¬
due huis ese negotii. Euint longuis sibi
pergendũ. et cũ esset hora fere dici tercia
ficceptos edicũt itinere o poce noctis tenehris
ĩpediri. ad sacerdotẽ amantiũ demq per¬
tius. illatã sibi ĩuiriã uelud in sublimi
nerat alienas culpas nõ sine propria uir¬
tute castigans. Nam dempto sacrilegos
palatio suo. bis aut tertio in dorso ꝑtus¬
sit. Quod ita alcui mẽbris insedit ut oĩ
tegniinis leui tactu ad emendationis sa¬
nitatẽ reduxit. Sed semꝑ sccł̃m medũ
fortior morbis medela cõpescuit. I gitur
truimosus quidã ortũ biri sci exiguũ quidẽ
spatio letis tamẽ conspicit uirentẽ oleribr
Ampliaibat si quidẽ loci angustias amena
iocũditatis. Statim ergo atroci mente furti
faciius cõcepit. Itaq reddito terris octa¬
su diei. noctis silentio iux corda mortaliũ
altti qui est dulci sopori laxauerat. cũ ile

Expanded text:
minis rei, interrogatique quo irent quiminis rei, interrogatique quo irent quidve eis esset negotii, aiunt se longius velle pergere, sed cum esset hora fere diei tertia, a coepto se dicunt itinere opacae noctis tenebris impediri. Ad sacerdotem denique perus illatam sibi iniuriam velnas noluit culpas sine propria virtute castigari; nam, dempto pallio suo, sacrilegos bis aut tertio in dorso percussit, quod ita in eorum membris insedit, ut omntegminis levi tactu ad emendationis sanitatem reduxit; sed semper secundum modum fortius morbi remedium sensit. 6. Igitur criminosus quidam hortulum sancti viri, exiguuspatiis laetis tamen conspicit virentem holeribus, ampliabat si quidem loci angustias amoena iocunditas. Statim ergo atroci mente furti facinus concipit. 48 Itaque redditur terris occasu diei noctis silentium vixque corda mortalium alta quies dulci sopore laxaverat, cum ille
Abbreviated transcription (Latin):
suã. Pencre condã duo uiri ad urbẽ infe¬
licem uitã atrotide gẽtos in scalere. Tegũt
ittiq fures demissis ui lt. bz corda. et extor¬
tis fictibus ĩmo ei pectore ad tractis susp rrii¬
ciutur. Tribuũtur necessaria uictu et
simulate miserie miscratione piissir. a sub¬
uenitur: Deflent itaqz uim sese frigoris
fecre nõ posse ĩtra scpta recipiũtur eccł̃ie.
uix corda mortaliũ quies prima grata cur¬
rarũ oblutiom laxauecat cũ illi dimictunt¬
stimulãte corripiũt. Qui ita digno ceti¬
tatis supplitis frrĩtur ut nefari etuli qui
uidices crunniũ fuerant duces esse fuge
non possent. Huc itaq et ilut incertos
implicant horbes. et nacuo noctẽ labore
consumũt. redditur terris dies agnoscit᷑
faciis. Fit ad sacerdotẽ concursus. demõ¬
strat beatus fuitistes amãtius quos or̃o¬
ne tenuerat. Aitqz. Auctores cruuins
prope pontẽ qui proximus urbi est ceci¬
tate ꝑcussos et uacuo lassos itinere cõsedisse

Expanded text:
o viri ad urbem, infelicem vitam gerentes in scelere: tegunt itaque funesta demissis vultibus corda, et extortis fletibus, et imo pectore abstractis suspiriiiuntur. Tribuuntur eis necessaria victui et simulatae miseriae miseratione piissima subvenitur. 42 Deflent itaque vim sese frigoris ferre non posse, tandem intra septa recipiuntur ecclesiae. Vixque corda mortalium quies prima grata curarum oblivione laxaverat, cum illi admittstimulante arripiunt, qui ita digno caecitatis supplicio feriuntur, ut nefarii oculi qui indices criminum fuerant duces esse fugae non possent. Huc itaque et illuc incertos implicant orbes et vacuo noctem labore consumunt. 43 Redditur terris dies, agnoscitur facinus, fit ad sacerdotem concursus. Demonstrat beatus antistes quos oratione tenuerat aitque auctores criminis prope pontem qui proximus urbi est caecitate esse percussos et vacuo lassos itinere considere.
Abbreviated transcription (Latin):
furore uel planctu aggreditur sacerdotẽ.
Que ut serenitatẽ uerendi uultus ĩplexit.
talore succensa genibus prouoluitur sacer¬
doti. Et demonia qui dementi prius suꝑ¬
stitione coluerat laudabili execratione con
dit. Sic beatissimus põtifex amãcius ĩfelicẽ

Expanded text:
furore vel planctu aggreditur sacerdotem. furore vel planctu aggreditur sacerdotem. Quae ut serenitatem verendi vultus inspexit, calore succensa genibus provolvitur sacerdotis et daemonia quae dementi prius superstitione coluerat laudabili execratione conddit sicque beatissimus pontifex infelicem
Abbreviated transcription (Latin):
necsariis miit ÷ rogat ut ĩpia cũ orone
absolueret quẽ iritis quasi uĩcilis nexu¬
rt. Carperito deuoluit ꝑscuitor: adhe¬
ret scĩs genibus. rigas pedes laccius pctm̃.
facetur. pert auxiliũ. Uix uerba cõpres¬
serat et iimaliaqz ut dure cautes rigne¬
rant celitus recepta mobu̾itate preceptis
Obadiũt. Dũ qui scĩs or̃onibus necura nũc
mutatur. nũc redditur mens fera Rus et
deum ut duris cantibz horta nõ sensiens
subito fidei igne succenditur. Illico matu¬
las pctõꝵ unda diliat salutaris et ĩcreduli¬
pti fit na tristis nãcius. Que repẽtio
luciu ꝑcuisa mouilia proicit nestimẽta
disrumpit. scind. ⁊ crines geuais lacerat
irrigat fletibus urltus. ac tunso pettore
suspiria egra profundit. et nũc confractũ
nuxtũq pul.eri deum suũ nũc amissĩ
quasi conugẽ deflet. Turbatur domus
uingũtur plent hs dñc lacrune famnu¬
larũ. Ad urbẽ mox properat et torna
tollis aque ierens hora femineo sinul uel¬

Expanded text:
necessariis mittens rogavit ut pia eum oratione absolveret quem meritis quasi vinculis nexut, carpentum devolvitur, persecutor adhaeret sancti genibus, rigat pedes lacrymis, peccatum fatetur, petit auxilium. 37 Vix verba compleverat et animalia quae ut durae cautes riguerant caelitus recepta mobilitate praeceptis obediunt, dumque sanctis orationibus natura nunc mutatur, nunc redditur, mens fera prius et dominum ut de duris cautibus orta non sentiens subito fidei igne succenditur. Ilico maculas peccatorum unda diluit salutaris et increduliepeti fit dominae tristis nuntius, quae repentino luctu perculsa monilia proicit, vestimenta disrumpit, scindit crines genasque dilacerat, irrigat fletibus vultum ac tunso pectore suspiria aegra perfundit et nunc confractum mixtumque pulveri dominum suum, nunc amissum quasi coniugem deflet. 39 Turbatur domus, iunguntur planctibus dominae lacrimae famularum, ad urbem mox properat et turbata collisaque gerens ora femineo simul
Abbreviated transcription (Latin):
ac liifatico furore succensa preseus bel¬
iatori minatur exiciũ. Sed uir beatis¬
simus amãcius mortẽ nõ finuit uite
emore. Neqz eni fas erat fortissimum
belatorẽ presentẽ timere mortẽ. quia et¬
ttã presentiũ rerũ contemptu calcauerat.
Itaq plebs missorẽ nũtio uiro cuidã ho¬
norato noĩe defert qui erat in tẽpore nata¬
liũ splendore honoꝵ titulis opibus et auc¬
toritate ceteris longe prestantior. Con¬
trahit hic seruoꝵ solatia esse deo qui mi
uettus urbem protinus petit. Et iam
emensus id dira fremens et extrea mi¬
nitans urbi adherat. In medio tamẽ por¬
te pridie beatus pontifex amãcius cũ or̃o¬
nem ad dnm terre prostratus elfuderat quo
in loco irro stupore ai senebi. uiges et ut
insensibilia ruguere signa. Nichil agnnf
stimuli nichil uerba seua proficiũt. Cũ¬

Expanded text:
latorum furore succensa, Christi bellatori minatur exitium. Sed vir beatissimus mortem non timuit vitae amore. Neque enim fas erat fortissimum bellatorem praesentem timere mortem, qui iam aeternam praesentium rerum contemptu calcaverat. Itaque plebs misso rem nuntio viro cuidam defert, qui erat illo tempore natalium splendore, honore, tytulis, opibus, auctoritate ceteris longe praestantior. 34 Contrahit hic servulorum solatia, sede invectus curuli urbem protinus petit. Et iam emensus iter, dira fremens et extrema minitans, urbi aderat. 35 In medio tamen portae pridie beatus pontifex orationem ad dominum terrae prostratus fuderat. Quo in loco miro stupore haesere biiuges et ut insensibilia riguere simulachra. Nil agunt stimuli, nil verbera saeva proficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi delegatione strenue ꝑfecta cõciliarẽt:
inter alia de sc̃õꝵ reliquiis ab affrica de¬
portatis euis animos at tollunt. Onde
ille plurimũ letus ea tant dui apud arela¬
ten digna ueneratione reseruari iussit.
donec ip̃e magnopere in regno suo tẽ¬
plum conderet. ubi tam preciosũ pig¬
nus ingenti cultu et honoratu repone.¬
ret. Sed emergẽtibus causis dũ opus
tardius construrur. eccasionẽ nanctus
leidradus uenerabilis lugdrinẽsis epũs
głosum ĩperatorẽ rogauit ad cuitatẽ
suã deferri beata olsa mrͣm ei liceret. An¬
nnit ĩperator sed et hidẽ ocuis uosũ
suũ piũ ꝑficit. cũ honore infra ciuitatẽ
lugduni deportata sũt. ibiis in maiori
etilia beati ioh̃is baptiste a scĩ mrͣis ste¬
pham aliquãto tpr̃e custodite. Et ad de¬
fensorem ciuiũ deo id misericorditer
operante. et ĩperatore iam uotũ suũ
de edificatione templi in longe alia

Expanded text:
sibi de legatione strenue perfecta conciliarent, sibi de legatione strenue perfecta conciliarent, inter alia de sanctorum reliquiis ab Africa deportatis ejus animos attollunt. Unde ille plurimum laetus, eas tam diu apud Arelaten digna veneratione reservari jussit, donec ipse magno aliquo opere in regno suo templum conderet, ubi tam pretiosum pignus ingenti cultu et ornatu reponeret. Sed, emergentibus causis, dum opus tardius construitur, occasionem nactus Leidradus, venerabilis Lugdunensis episcopus, gloriosum imperatorem rogavit, ad civitatem suam deferre beata ossa martyrum ei liceret. Annuit imperator. Sed et isdem ocius votum suum pius perficit: cum honore infra civitatem Lugduni deportata sunt, ibique in majori ecclesia beati Joannis Baptistae ac sancti martyris Stephani aliquanto tempore custodita: et ad defensionem civium, Deo id misericorditer operante, et imperatore jam votum suum de aedificatione templi in longe alia
Abbreviated transcription (Latin):
cartaginẽ dirutã et loca uenerabilia scõꝵ
mr̃m reuertentes a rege per sarũ a aron
qui excepta india totũ pene tenebat ori¬
entẽ uidissent. Facile sibi conciliato prĩ¬
cipe ac fauorem in re tali prestãte. pro
magno munere rogauerũt. ut ossa
beati cỹpriani eis ferenda ꝑmitteret.
Quod ille nõ magni ducens. cõtinuo
postulata cõcessit. ut que pio ĩperatore
cuius grãm omniũ qui in toto orbe ter
rarũ erant regũ ac prĩcipũ. amicicia
preponeret. ipĩ ea ferrent libenter assẽ¬
sit. Cũqz uenerabiles legati ingẽtia
dona mr̃m̃ scilicet reliquias ferentes.
nã et beati sperati mr̃is mẽbra. qui birꝰ
fuit de illis . xii. preclarissimis mͣribus
leonis̾ secũ cũ beatis ossibus cypriam
habentes reuertererẽtur. prosperis usi
uelis taudẽ ꝑuenerũt arelatensẽ. Ilnq
sacra mẽbra martyrũ signata. interĩ
relinquẽtes legationẽ suã. głosi ĩperato¬

Expanded text:
Carthaginem dirutam et loca venerabilia sanctorum Carthaginem dirutam et loca venerabilia sanctorum martyrum revertentes a rege Persarum Aaron, qui, excepta India, totum pene tenebat Orientem, vidissent, facile sibi conciliato principe, ac favorem in re tali praestante, pro magno munere rogaverunt, ut ossa B. Cypriani eis ferenda permitteret. Quod ille, non magni ducens, continuo postulata concessit; utque pio imperatori, cujus gratiam omnium qui in toto terrarum orbe erant regum ac principum amicitiae praeponeret, ipsi ea ferrent, libenter assensit. Cumque venerabiles legati ingentia dona, martyrum scilicet reliquias ferentes nam et beati Sperati martyris membra, qui unus fuit ex illis duodecim praeclarissimis martyribus leonis secum cum beatis ossibus Cypriani habebant reverterentur, prosperis usi velis, tandem pervenerunt Arelaten. Ubi sacra martyrum membra signata interim relinquentes, legationem suam glorioso imperato
Abbreviated transcription (Latin):
cui et uiginti quĩqz aureos dari precepit.
fratres uero flentes. linteamina et ora¬
ria ante cũ ponebant. et ne scũs cruor
defluens obsorberetur a terra. Qui cũ
lacinas manuales sibi ligare nõ potu¬
isset. uilianus presbiter. et uilianus sub.¬
diaconus. ip̃i ligauerũt. Ip̃e sibi manu
propria. ocules texit. et genua in terrã
posuit. orõnemqs ad dm̃n fudit. et sic¬
sic gladio ꝑcussus migrauit. Corpus
euis ꝓpter gentiliũ curiositatẽ. in proxi¬
mo collocatũ est. sed ne a gentilibus tol¬
leretur. uocte aduemẽte ex eodem loco.
ubi positũ fucrat sublatũ est. et inde cũ
cereis et scolaribus in area cuiusdã cãdi¬
di procuratoris. in uia in appaliensi iuxͣ
piscinas cũ magno triũpho sepultũ est.
Post multa uero curricula ãnoꝵ głio¬
sissiõ karolo frãcis ĩperãte. cõtigit legationẽ frãcoꝵ
ferẽtib illustres. ac sapiẽcia circũspeitos legatos
trãsitũ per affricã fecisse. Hic cum

Expanded text:
cui et viginti quinque aureos dari praecepit. Fratres vero, flentes, linteamina et oraria ante eum ponebant, ne sanctus cruor defluens absorberetur a terra. Qui cum lacinias manuales sibi ligare non potuisset, Julius presbyter et Julianus subdiaconus ipsi ligaverunt. Ipse autem sibi manu propria oculos texit, et genua in terra posuit, orationemque ad Dominum fudit, et sic gladio percussus migravit. Corpus ejus propter gentilium curiositatem in proximo collocatum est. Sed ne a gentilibus tolleretur, nocte adveniente ex eodem loco, ubi positum fuerat, sublatum est. Et inde cum cereis et scolacibus, in area cujusdam Candidi procuratoris, in via Mappaliensi juxta piscinas cum magno triumpho sepultum est. Post multa vero curricula annorum, gloriosissimo Carolo Francis imperante, contigit, legationem Francorum ferentibus, illustres ac sapientia circumspectos legatos transitum per Africam fecisse. Hi cum
Abbreviated transcription (Latin):
topazius. et iaspis. crisolitus. ouix. et
berislus: saphirus et carbunculus. et
sinaragdus. E cce nouem dixit noĩa
lapidũ. quia propheto nouẽ sũt ordines
angeloꝵ. Quibus ninuirũ ordimbs.
ille primus angelus ideo ornatus et oꝑ¬
tus extitit: quia dũ cunctis agiinbus
angeloꝵ prelatus est: ex coꝵ cõparatiõe
darior fuit. Sed cur istos persistentiũ an
geloꝵ choros enumerando perstrinximꝰ.
si nõ eoꝵ quoq muinsteria subtiliter ex¬
primtimus: Greca et em̃ lingua angeli
nũcii. archãgeli uero sũmi nũcii uocãtir: Sciẽdũ
quoꝵ qd̃ ãgłoꝵ uocabulũ nomẽ ẽ officii. ñ nate᷑

Expanded text:
topazius, et jaspis, chrysolitus, onix, et topazius, et jaspis, chrysolitus, onix, et berillus, saphirus, carbunculus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus, ideo ornatus et coopertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. gelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum vocabulum, nomen est officii,
Abbreviated transcription (Latin):
Siuc throni. siuc dñationes. siuc principa¬
tus. siue potestates. Dñationes uero.
principatus ac potestates. iam ad eplesios
loquens descripserat: sed ea quoqz coloten¬
sibus dicturus premisit thronos. de quib
nec dũ quicquã fucrat ephesiis locu¬
tus. Dũ ergo illis quatuor que ad cphe¬
sios dixit. id est principatibus. potesta¬
tibus. uirtutibus. atqz dñationibus
coniũguntur throur. quĩqs sũt ordineᷤ
qui specialiter exprimũtur. Quibus
dum angeli. archãgeli. cherubi atq se¬
raphim adiuncta sũt: procul dubio nouẽ
esse angeloꝵ ordines ĩueniuatur. Onde
et ipsi angelo qui primus est conditus
per prophetã dicitur. Tu cherub signsi¬
culũ similitudiius. plenꝰ sapiẽcia. et per¬
fectus decore: in delicuis paradisi dei fiuisti.
dei factus. sed signaculũ similituduus dr̃.¬
Ot qd in eo subtilior est natura. eo in
illo ymago dei similius insinuetur expres¬
sa. quo in loco mox subditur. Omĩs la¬
pis preciosus operimentũ tuũ Sardius

Expanded text:
cipatus, sive Potestates. Dominationes vero, principatus ac potestates jam ad Ephesios loquens descripserat, sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus nec dum quidquam Ephesiis fuerat locutus. Dum ergo illis quatuor, quae ad Ephesios dixit, id est, principatibus et potestatibus, virtutibus atque dominationibus, conjunguntur throni, quinque sunt ordines, qui specialiter exprimuntur; quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novem esse angelorum ordines inveniuntur. Unde et ipsi angelo, qui priper prophetam dicitur: Tu cherub signaculum similitudinis plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo subtilior est natura, eo in illo imago similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ saxo quo sacra contegitur edes ad
tiquilonẽ altaris. dulcis et niniũ lucida
guitatun aqua dilabitur. quã incole stil¬
lam uocant. Ob hoc et uitreũ uas eiusdẽ
receptui preparatũ. Demq nõ nulli post
longas febrium flãmas. hanc austã stillã
celeri confestim refrigerio pociũtur salu¬
tis. In numeris quoqz et aliis modis
ibi et crebre sauãtur egroti. et multa¬
que angelo tanto licet potestati geri mi¬
racula cõprobantur. Sed nõ multo post
rome uenerabilis etiã bonefacius pon¬
tifex. etcliam sc̃i michaclis noĩe constructã
dedicauit in sũmitate circi criptatim
nuro opere altissime porrectũ. Uude
et hisdem locus in sũmitate sui continẽs
eccłiam inter nubes situs uocatur. Itẽ¬

Expanded text:
autem saxo, quo sacra contegitur aedes ad autem saxo, quo sacra contegitur aedes ad Aquilonem altaris, dulcis et nimium lucida guttatim aqua dilabitur, quam incolae Stillam vocant. Ob hoc vitreum vas ejusdem receptui praeparatum. Denique nonnulli post longas febrium flammas, hac hausta stilla, celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebro sanantur aegroti; et multa, angelica tantum illic potestate, geri miracula comprobatur. Sed non multo post Romae venerabilis etiam Bonifacius pontifex ecclesiam sancti Michaelis nomine constructam dedicavit, in summitate Circi cryptatim miro opere altissime porrectam. Unde et idem locus in summitate sua continens ecclesiam, Internubes situs vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nibus ac magna instãtia pretum ĩ trãt
regiam australẽ. et ecce longa porticus
i aquilonẽ porrecta. atis illã actingẽs¬
posterulã exlra. quã uestigia maniore
dixinus impressa. Sed priusꝙͣ huc pec¬
uenirent apparet ad orientẽ basilica per
grandis qua ꝑ gradus ascenditur. Mec
cũ ip̃a porticu sua quingẽtos fere honu¬
nes capere uidetur. Altare uenerandũ
rubroq compertũ palliolo prope mediũ
parietis meridiano ostendens. E rat ãt
ipsa domus angulosa. nõ minorẽ oꝑis
humani parietib ercctis sed ristar spelũ¬
ce preruptis et sepuis emmẽtile aspitas¬
copulis. culmine quoq petroso diuerse
altitudims. quo hic uertice tangi alibi
manu iux possit attingi. E redo docẽte
archangdo dñm nõ ornatũ lapidum
sed cordis querere et diligere puritatẽ.
Nullus autẽ huc nocturno est tẽpore ai¬
sus igredi. sed aurora transacta: matu¬
tinos ibidem cantant hymnos. Ex ip̃o

Expanded text:
nibus, et magna instantia precum intrant nibus, et magna instantia precum intrant regiam Australem. Et ecce longa porticus in Aquilonem porrecta, atque illam attingeposterulam januam extra quam vestigia marmore diximus impressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem bgrandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque coopertum palliolo, prope medium parietis Meridiano ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae praeruptis, et saepius eminentibus asperacopulis. Culmine quoque petroso diversae altitudinis; quod hic vertice tangi, alibi manu vix possit attingi: credo, docente archangelo, Dominum non ornatum lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Nullus autem huc nocturno est tempore ausus ingredi; sed aurora transacta, matutinos ibidem cantant hymnos. Ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ditas. Spondit untoriã seque ais ad¬
fuatrũ. Quod mox ueritas facti demõ¬
strat. Domũ uictores reuersi. uota dño
graciarũ ad templũ festinant referre.
Didentq mane iuxta ianuã septemtri¬
onalẽ instar posterule pusille quasi ho¬
minis uestigia marmori artius ĩpresa
agnostũt q beatũ michaelẽ presentie sue
hoc signũ uoluisse monstrare. nbi postra
culinc̃ appositũ et altare ĩpositũ ip̃a eccł̃ia
obsigna uestigioꝵ appodonia est uocata
Et post modũ collatione facta se ponti¬
iii. adorientẽ loci illius beati petri apłoꝵ
principis noĩe condunt eccl̃iam. Iterũ
ꝯt propterea triduanũ ienimũ cũ om¬
bus dis celebrãtibus nocte ieiumi supre
ma cus michael ep̃o se pontino per uifi¬
onẽ apparens monuit ut ĩtraret eccłiaz quã
ipse ditauit. et muissas iuxta morẽ ibi
agerent. Meũ inquit ostendere erit.¬
quomodo per me metipĩn locũ conse¬
crauerun. Aduenũt mane cũ oblatio¬

Expanded text:
ditas, spopondit victoriam, seque eis affuturum. Quod mox veritas facti demonstravit; domumque victores reversi, vota Domino gratiarum ad templum festinant referre, videntque mane juxta januam septentrionalem, instar posterulae pusillae, quasi hominis vestigia marmori arctius impressa, agnoscuntque beatum Michaelem praesentiae suoluisse monstrare; ubi postea culmine apposito, et altari imposito, ipsa ob signa vestigiorum Appodonia est vocata. Et postmodum collatione facta Sipontini, ad Orientem loci illius, B. Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam. Iterum ac propterea triduanum jejunium cum civibus suis celebrantibus, nocte jejunii suprema sanctus Michael episcopo Sipontino per visionem apparens, monuit ut intrarent ecclesiam, quam ipse dicavit, et missas juxta morem ibi agerent. Meum, inquit, erit ostendere quomodo per memetipsum locum consecraverim. Adveniunt mane cum oblatio
Abbreviated transcription (Latin):
psaluustã dicitur. Qui facit angelos suos
sp̃s. Ac si patenter dicat. Quia eos quos
semꝑ habet sp̃s: etiã cũ uoluerit angelos
facit. Hii autẽ qui minima m̃ciant an¬
geli. qui ucro sũma nũciant archãgeli
uocantur. Hinc est cui qd̃ ad mariam
uirginẽ nõ quilibet angelus: sed gabrid
fucrat: qui summũ om̃iũ nũciabat. Qui
idcirco etiã priuatis nonumibus sensentur.
ut signetur per nocabula: etiã in oꝑatione
quid ualcant. Neq em̃ in illa scã ciiitate
quã de uisione om̃potentis dei pleua

Expanded text:
itur: «Qui facit angelos suos spiritus»; ac si patenter dicat: qui eos, quos semper habet, spiritus, etiam, cum voluerit, angelos facit. Hi autem, qui minima nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli vocantur. Hinc est enim, quod ad Mariam virginem non quilibet angelus, sed Gabrielre dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione, quid valeant; neque in illa sancta civitate, quam de visione om
Abbreviated transcription (Latin):
quia hunc citrua sapicntia. per carnẽ
miraculis choruscans: ex lumine teste
reparauit Nouem ergo augeloꝵ ordines
diximus: quia uidelicet esse testante sacro
eloquio scimus angelos. archangelos. uir¬
tutes. potestates. principatus. dñationes.
thronos. cherubi atqz scraphin. E sse¬
naiqz augelos et archãgelos: pene om̃s¬
sacri eloquii pagine testãtur. C herubii
uero atq seraphimi: sepe ut notũ est. libri
propletarũ locuntur. Quatuor: quoq
ordinũ noĩa: paulus apls ad ephesios¬

Expanded text:
c aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem vero angelorum ordines diximus, quia videlicet esse, testante sacro eloquio, scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque seraphim. Enamque angelos et archangelos pene omnes eloquii sacri paginae testantur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Paulus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
in altissimis dei deus dei filus
ex paterno utero ante luciferũ genitus
dei : uerbũ qui rerũ in prĩcipio fundãs
terrã in sapientia celos prudẽtia stabi¬
liuit. adoruãdo celos syderibus germi¬
nãtibus cunctis terrã quoqz in fine tẽ¬
porũ pro humani salute generis nostrã
assumẽdo naturã. texit nube nr̃e carnis
fragilis semctip̃m. nũc aura instante
nouissima illuminãdo per cuncta re¬
spiciens opus produxit mrabile clari¬
tate glorie sue plenũ bonitatẽ suã mõ¬
strans magnifice sponsãq suã sanctã
matrẽ etlesiã reddens nouitate tam
dare sobolis letabundã. Sic cõcluditur

Expanded text:
in altissimis Dei Deus, Dei filius ex paterno utero ante luciferum genitus, Deus Verbum in principio fundans terram in sapientia, coelos providentia stabilivit, adornando coelos sideribus, germinantibus cunctis terram, quique in fine temporum pro humani salute generis nostram assumendo naturam texit nube nostrae carnis fragilis semetipsum, nunc hora instante novissima, illuminando per cuncta respiciens, opus producit mirabile, claritate gloriae suae plenum, bonitatem suam monstrans magnifice, sponsamque suam sanctam matrem ecclesiam reddens novitate tam clarae sobolis laetabundam. Nam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nte hos dies uissit ualerianus
prefectus in conspectu fuc
quandã creditariã ypoliti. plũbatis
deficere. et corpus eius in doacam
iactari. Het in uestibus suis spero
qd̃ margaritas habet absconsas.
uel aurũ. Audiens hec yreneus. in¬
tuquit seccete beato iustino presbr̃o.
Qui flectens genua grãs egit deo.
Por phirius autẽ uenit noctu simul
cũ hyreneo. inuenit corp̾us scm. sed
in uestimẽtis eius nichil ĩuenerũt

Expanded text:
nte hos dies jussit Valerianus praefectus in conspectu suo quamdam creditariam Hippolyti plumbatis deficere, et corpus ejus in cloacam jactari. Haec in vestibus suis spero quod margaritas habet absconsas, vel aurum. Audiens haec Irenaeus, intimavit secreto beato Justino presbytero. Qui flectens genua gratias egit Deo. Porphyrius autem noctu veniens cum Irenaeo invenit corpus sanctum. Sed in vestimentis nihil i
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus patefacta laudatur. Et tantose
celerius foras fundit: quanto ad huma¬
nos oclos per ostensũ pailorẽ exit. Ef
plerũq fit. ut qd̃ causa dei agi creditur:
pro solis humains fauoribus agatur.
Quod benc symon ille significat: qui
aliquid geritur. Qui ergo per symo¬
nem designãtur. nisi alistinentes. et ar¬
rogantes: Qui per abstinentiã quidẽ
carnc̃ afficiũt. sed fructũ abstinẽtie ĩteruiᷤ
non requirũt. Crucẽ ergo dñi ĩ auga¬
riã symõ portat: quia cũ ad opus bonũ
ex bona uolũtate nõ ducitur. rem iusti
sinc fructu pecrator opcratur. Unde ⁊¬
ideni fymõ crutẽ portat. scd nõ moritur:
quia abstinc̃tes et arrogãtes. per abstinẽ¬
tiam quidẽ corpus afficiũt: scd per desi¬
deriũ glie mũdo uiuũt. Compassionẽ
uero amini. plerũqz latenter obsidet pic¬
tas falsa: ut hanc nõ numquã usq ad
condescendendũ uitiis pertrabat. dũ
ad culpas quisqz nõ debcat compasuoe.

Expanded text:
irtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem
Abbreviated transcription (Latin):
cite ergo uoluntatẽ prĩs et uos: ut
unũ esse possitis. Ornate lampades
urãs. occurrite sponso: quia iã ad
hostiũ pulsat. Et matrẽ si eã diligi¬
tis sequimini. Intus autẽ parate
et ornate lãpades urãs: quia filie re¬
gis estis. Omĩs ergo głia ur̃a abin¬
tus sit: et nntus habete qd̃ foris luceat.
ne forte inter has solẽnitates: priusꝙͣ
britas huius diei. nõ insi accensis
lampadibus ĩtus et foris: recte coli¬
tur. Ideo emendũ est oleũ dũ uacat:
ne cũ sponsus uenerit qd absit. uacue
in ueniamĩ. Propterea que sursũ
sũt sapite. ubi beata ꝑuenit uirgo:
et nõ que suꝑ terrã. Quia urã con¬
uersatio si estis qd̃ nouistis: incelis
fore debet. Illuc erigite mentẽ: illuc
abscondite uitã bram. donec furor¬
ꝑtranseat dm̃i: quo beata dei gem¬
trix hodie ꝑuenit. Ibi nãqz habetis
sponsũ. ibi põtificẽ ibi omĩa quecũq
quesistis. Illuc dirigite mentẽ. ut cũ
xpũs filius uirgĩs apparuerit ĩ fine

Expanded text:
cite ergo voluntatem Patris et vos, ut unum esse possitis. Ornate lampades vestras, occurrite sponso, quia jam ad ostium pulsat, et matrem, si eam diligitis, sequimini. Intus autem parate et ornate lampades vestras, quia filiae regis estis. Omnis enim gloria vestra ab intus sit, et intus habete, quod foris luceat: ne forte inter has solemnitates priusquambritas hujus diei, non nisi accensis lampadibus intus et foris recte colitur. Ideo emendum est oleum dum vacat, ne cum sponsus venerit, quod absit, vacuae inveniamini. Propterea quae sursum sunt sapite, ubi beata pervenit Virgo, et non quae super terram; quia vestra conversatio, si estis jam quod vovistis, in coelis fore debet. Illuc dirigite mentem, illuc abscondite vitam vestram, donec pertranseat furor Domini, quo beata Dei genitrix hodie pervenit: ibi namque habetis sponsum, ibi pontificem, ibi omnia quaecumque quaesistis. Illuc dirigite mentem, ut cum Christus Virginis filius apparuerit in fine
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate temptatur. Dedit ti¬
bi aduersariũ: sed proposuit pre¬
mium. Nec excuses fragilitatem:
quia habes ymaginẽ. accepisti mu

Expanded text:
uoluntate temtatur. dedit tibi aduersarium, sed proposuit praemium. nec excuses fragilitatem: quia habes imaginem, accepisti mu
Abbreviated transcription (Latin):
bene magno quod non estunatur
auro: sed sanguine. quia pro nobi ᷤ
xpritus est mortuius. qui precioso
nos sargume liberauit. Sicut etiã
petrus sanctus in epistola cõmemo¬
rat sua: scribens ad nos. quia nõ
corruptibrubus argento. uel auro
poris sargus est. Quia sanguis
est filiz dei: qui non solum de ma

Expanded text:
bene magno, quod non aestimatur aere, sed sanguine; quia pro nobis mortuus est Christus, qui pretioso nos sanguine liberavit, sicut etiam sanctus Petrus in Epistola commemorat sua, scribens ad nos: Quia non corruptibilibus argento vel auro, poris sanguis est, quia sanguis est Filii Dei; qui non solum de ma