comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei preceptũ aut ex hac uita emigcã¬
dũ: Quoꝵ duoꝵ homo cogatur alte¬
rum eligere cominãte mortẽ ꝑsetu¬
tore. Ĩbi eligat deo dilecto emori.
quã offenso uiuere. Ibi oderit in hoc
mũdo aĩam suã ut in uitã eternã cu¬
stodiat eã. Si quis michi ministrat:
me sequatur. Quid est me sequatur.
nisi me imitetur: Ifpũs enĩ pro no¬
bis passus est ait apłus petrus. relĩ

Expanded text:
Dei praeceptum, aut ex hac vita emigranDei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait apostolus Petrus, reli
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑdeat: odiũ ne pereat. Si male ama¬
ueris: tũc odisti. Si bene oderis: tũc ama¬
sti. Felices qui oderũt custodiendo:
ne perdant amando. Sed lude ne tibi
subrepat ut teip̃mi ĩterimere uelis.
sic ĩtelligendo qd̃ debes odisse in hoc
mũdo aĩam tuã. Iinc enĩ quidã ma¬
ligni atqz ꝑuersi in seipsis crudeliores
et sceleratiores homicide flãmis se do¬
nant. aquis prefocant precipicio col¬
lidunt et pereñt. Hoc xpũs nõ docuit.
ĩmo etiã dyabolo precipiciũ suggerẽti
respondit. Redi retro sathana. Scrip¬
tum est. nõ tẽptabis dnm deũ tuũ
Petro autẽ dixit. Significãs qua mor¬
te clarificaturus esset dñi. Cũ esses
ninior cingebas te. et ibas quo uolebas:
Cũ autẽ senueris. alter te cinget. et
feret quo tu nõ uis. Ubi satis expres¬
sit. nõ a se ip̃o. sed ab alio debere occidi:
qui uestigia sequitur xp̃i. Cũ ergo
cause articulus uenerit ut hec cõditio
proponatur. aut faciendũ esse cõtra

Expanded text:
ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis DomPetro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra
Abbreviated transcription (Latin):
transitu psallentiũ uoces audierũt in
celo. qd̃ in libro uirtutũ cius plenius
explanabimus. Nam cũ primũ sis
turonici cõuenerũt. Quo migrãte
grandis altertatio ĩter utrũq surre¬
xit ppłm. Dicebant enĩ pictami. Noster
colloquio. participati estis cõmino. firma¬
ti fiustis benedutiorib: insuꝑ et uirtu¬
tibus iocũdati. Sufficiãt nobis ista oĩa.¬

Expanded text:
llentium audierunt in caelum, quod in libro virtutum eius primo plenius exposuemus. Nam cum primitus sanctus Toronici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pectavi: 'Noster conloquium, participastis convivio, firmati fuistis benedictionebus, insuper et virtutibus iocu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex hac multitudine uigilaret. Igitur
ubi turonici eos cõspicĩt obdormisse.
ciciũt: alii a foris recipaũt. Positũq
in naui. cũ om̃i ppło per uingẽnam flu¬
mũ descendũt Ingressiq ligeris alucũ.

Expanded text:
qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeri
Abbreviated transcription (Latin):
Adhec turoiici respondebant. Si uirtu¬
tes nobiscũ factas susficere dicitis. scitote
quia uobistũ positus: ãplius est quã hic¬
operatus. Nani ut pretermictamus plu¬
rima. uobis suscitauit duos mortuos:
nobis unũ. Et ut ip̃e sepe dicebat. maior
ei birtus ante episcopatũ ꝙͣ post epãtũ fuit:¬
Ergo necesse ẽ ut qd̃ nobisc̃ uiuus nõ ĩpleuit:
expleat uel deffũitus. Dobis cnĩ est ablã¬
tus: nobis autẽ a deo uonatus. Ocrũ
si mos antiquitus ĩstitutus seruatur. in
urbe qua ordinatus est. habbit deo iubẽte
sepulchrũ. Certe si pro monasterii prim¬
legio cupitis uendicare. scitote pro certo¬
quia primũ ei monasteriũ tũ mediola¬
nensibus fuit. His ergo litigãtibus sole
rueute nox clauditur. Corpusqz ĩ me
rũ ut mane facto. a pitanis per uiolentiã
auferretur. Sed ds̃ omp̃s noluit urbẽ
turonicã a proprio frustrari patrono.
Deniqz nocte media om̃s pictaui a sõp¬
no fallatie cõprimũtur. nec ullus suꝑfuit

Expanded text:
tutum nobis facta sufficere dicitis, scitote, quia vobiscum positus amplius est quam hicoperatus. Nam, ut praetermittamus plurimum, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, maior ei virtus ante episcopatum fuit, quam postErgo necesse est, ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, sole ruente nox clauditur, corpusque in merum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno phalanga comprimitur, nec ullus superfuit
Abbreviated transcription (Latin):
bus experge facti pictani. nchil de fhesau¬
ro quẽ custodiebãt habentes: cũ magna
cõfusione ad propria sũt reuersi. Qd̃
si quis requirit cur post transitũ grãm ep̃i
paganis diu ciuitas turonica sine bñditi¬
eodem tpr̃e uidebãtur. occulte per latebras
reperti fuissẽt xpĩam a paganis aut affici¬
ebantur uerberibus: aut gladio trũcabã¬
tur. A passione ergo dñi usqz ad transi¬

Expanded text:
 expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, quia obsistentibus paganis, diu civitas Turonica sine benedictieo tempore videbantur, occulte et per latebras ganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutibus et sc̃itate. prebens ĩfirmis
multa beneficia. octogesimo etatis sue
mo sexto: apud condatensẽ diocesis
sue uicum excedens a scł̃o feliciter mi¬
grauit ad xp̃m. Transiit autẽ media
nocte que dnica habebatur: actico cesa

Expanded text:
virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aegesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
cterũ quia cõuenit ut quẽ
dñs in celos magnificat.
nundus colat. nos de sc̃ĩtate bite ac ue¬
ritate miraculoꝵ ip̃ius cõfessoris ĩ quiri
fecimus diligẽter. et quia post ĩquisit¬
onẽ solertẽ et studiosã g aminationẽ.
et discussionẽ solcunẽ supplicatione de¬
nota et humili prelatorũ omniũ tũc
apud sedẽ apostolicã existentiũ cumi
instancia requisiti. de fratrũ nr̃oꝵ cõ¬
silio et assensu confisi de om̃potẽtis
dei uirtute auctoritate quoq beatorũ

Expanded text:
Ceterum quia convenit, ut quem ominus in celo magnificat, mundus colat, nos de sanctitate vite ac veritate miraculorum ipsius martiris inquiri fecimus diligenter, et quia post inquisitionem solemnem et studiosam examinationem ac discussionem solemnem, supplicatione devota et humili praelatorum omnium tunc apud sedem apostolicam existentium cum instantia requisiti, de fratrum nostrorum consilio et assensu, confisi de omnipotentis Dei virtute, auctoritate quoque beatoru
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hẏpocrisi iuixerit. quisquis ĩuẽtus fue¬
rit habens propriũ: nõ illi ꝑmitto ut ĩde
faciat testamentũ. sed delebo eũ de tabu¬
la dericoꝵ. I nterpellet cõtra me mille
concilia. nauiget cõtra me qui uoluerit.
sic terte ubi potuerit. aduiabit me dñs.
ut ubi ego epũs sũ: ille clericus esse nõ

Expanded text:
cum hypocrisi vixerit, quisquis inventus fuecum hypocrisi vixerit, quisquis inventus fuerit habens proprium, non illi permitto ut inde faciat testamentum, sed delebo eum de tabula clericorum. Interpellet contra me mille concilia, naviget contra me quo voluerit, sit certe ubi potuerit: adjuvabit me Deus, ut ubi ego episcopus sum, ille clericus esse non
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Etiã illud dico. Si forte in ur̃a do¬
mo uel in ur̃a societate ager est aliquis.
uel post egritudinẽ. ut necesse sit eũ ante
horã prandii reficere: nõ prohibeo religi¬
osos uel religiosas mittere eis. qd̃ eis uide¬
tur ut mittant. Prandiũ tamẽ et cenã:
extra nemo habebit. Ecte dico. Qui ha
et contra ista precepta nr̃a facere: parũ est
ut dicã. nõ metũ manebit: sed cdericus¬
nõ erit. Dixerã enĩ. et scio me dixisse ut
si nollent susciꝑe socialẽ uitã nccũ: nõ ills
tollerẽ clericatũ. seorsũ manerẽt: seorsũ
biuerent. Quomodo nossent: deo uiue¬
rent. Et tamẽ ante oculos posur: quãtũ
mali sit a proposito cadere. Malui enĩ
habere uel claudos: quã plangere mortu¬
os. Qui enĩ hypocrita est: mortuus est
Quomodo ergo dixi ut quicũqz uoluis¬
set extra manere. et de suo uiuere. nõ ei
tollerẽ dericatũ: ita modo quia placuit
islis deo propitio socialis hec uita. quisqͥs

Expanded text:
nos. Etiam illud dico, si forte in nostra donos. Etiam illud dico, si forte in nostra domo, in nostra societate aeger est aliquis, vel post aegritudinem, ut necesse sit eum ante horam prandii reficere, non prohibeo religiosos vel religiosas mittere eis quod videtur ut mittant. Prandium tamen et coenam extra nemo habebit. Ecce dico auditis? proprio vivere et contra ista praecepta nostra facere, parum est ut dicam, non mecum manebit, sed nec clericus erit. Dixeram enim, et scio me dixisse, ut si nollent suscipere socialem vitam mecum, non illis tollerem clericatum; sed seorsum manerent, seorsum viverent, quomodo nossent Deo viverent. Et tamen ante oculos posui, quantum malum sit a proposito cadere. Malui enim habere vel claudos, quam plangere mortuos. Qui enim hypocrita est, mortuus est. Quomodo ergo quicumque voluisset extra manere et de suo vivere, non ei tollerem clericatum: ita modo quia placuit illis, Deo propitio, socialis haec vita, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
quibus ego solus quasi decencius utar
Offeratur michi uerbi grã birrũ preci¬
osum. forte em̃ decet epm̃ quãuis nõ dece¬
at augustinũ. id est hominẽ pauꝑem. de
pauperibus natũ. modo dicturi sũt hoĩes
quia ĩuem pretiosas uestes. quas nõ possẽ
habere uel in domo prĩs mei. ueli illa se¬
culari possessione mea. Non decet. Talẽ
debeo: qualẽ possim si nõ habuerit fr̃i meo
darez Qualẽ potest habere presbiter. qualẽ
potest decẽter habere diachonus. et subdia¬
conus: talem uolo accipere. quia ĩcõmu¬
ne accipio. Si quis meliorẽ dederit: uẽdo.
Qd̃ et facere soleo. ut quãdo nõ potest ue¬
stis esse cõmunis. pretiũ uestis possit esse¬
cõmune. Oendo: et crogo pauperibus.
Si hoc eũ delectat ut ego habeam: talem
det de quo nõ crubescã. Fateor enĩ uobis.
de preciosa ueste crubesco: quia nõ decet
hanc professionẽ. nõ decet hanc ãmoni¬
tionẽ: nõ decet hec mẽbra. nõ decet hos ca¬

Expanded text:
quibus ego solus quasi decentius utar. Offeratur mihi, verbi gratia, birrum pretiosum. Forte decet episcopum, quamvis non deceat Augustinum, id est, hominem pauperem de pauperibus natum. Modo dicturi sunt homines, quia inveni pretiosas vestes, quas non potuissem habere vel in domo patris mei, vel in illa saeculari professione mea. Non decet. Talem debeo habere, qualem possum; si non habuerit, fratri meo dare; qualem potest habere presbyter, qualem potest habere decenter diaconus et subdiaconus, talem volo accipere, quia in commune accipio. Si quis meliorem dederit, vendo: quod et facere soleo, ut quando non potest vestis esse communis, pretium vestis sit commune, vendo et erogo pauperibus. Si hoc eum delectat, ut ego habeam; talem det, de qua non erubescam. Fateor enim vobis, de pretiosa veste erubesco, quia non decet hanc professionem, non decet hanc admonitionem, non decet haec membra, non decet hos ca
Abbreviated transcription (Latin):
dei. quia nõ expedit lacerãtibus. seruis
dci quid est merces falsis detractionibus
crescit: sed crescit ctiã pena detrahentiũ.¬
Nam nõ sine causa dictũ est. Gaude¬
te et exultate: quãdo detrahũt de uob̾
dicentes falsa: quia mertes uestra magͣ
est in celis. Nolumus cũ detrimẽto urõ
magnã habere mercedẽ. Ninus ibi ha
bemus: et tamẽ nobiscũ ibi regnenus.
dicatoꝵ patrũ exẽpla sequi debere. quoꝵ
nascitur documẽtis post apłica ĩstituta
ubertun choruscare: debent nõ solũ pre¬
lati imitando. uerũ etiã subditi obse¬
quẽdo usqz quaq studere: qualiter eoꝵ
exemplis et doctrinis. parẽtes ad felicita¬
tis gaudia quo illi precesserũt ualeant
puenire. Qm̃ ficut hii qui eoꝵ doctriins
et exemplis sũma deuotione obediũt

Expanded text:
Dei, quia non expedit lacerantibus. Servis Dei quidem merces falsis detractionibus crescit, sed crescit etiam poena detrahentibus. Non sine causa dictum est: Gaudete et exsultate, quando letrahunt de vobis dicentes falsa, quia merces vestra magna est in coelis . Nolumus cum detrimento vestro magnam habere mercedem. Minus ibi habeamus, et tamen vobiscum ibi regnemus. dictorum Patrum exempla sequi debere, quorum noscitur documentis post apostolica instituta ubertim coruscare, debent non solum praelati imitando, verum etiam subditi obsequendo, usquequaque studere, qualiter eorum exemplis et doctrinis parentes, ad felicitatis gaudia, quo illi praecesserunt, valeant pervenire. Quoniam sicut hi qui eorum doctrinis et exemplis summa devotione obediunt
Abbreviated transcription (Latin):
distulit: ac fideliter ĩdicauit. qd̵ plenã
cõsumationẽ daret huius muneris
pro. inpta pro xp̃o cruoris effusio
Hec cunctatio sacerdotis. diuino esti

Expanded text:
distulit ac fideliter indicauit, quod plenam consummationem etiam huius muneris daret prompta pro Christo cruoris effusio. et haec quidem cunctatio sacerdotis diuino, ut
Abbreviated transcription (Latin):
in corde: ut in nullo a preceptis euã¬
gelicis actu martyrii deuiaret quibs
declinaret ꝑsecutionis ĩpetum:. Uel x¬
mittitur uel iubetur. in alia atqz alia
nõ solũ latebra. sed etiã ciuitate mu¬
tata: scdm qd̃ et in alio loco scriptũ est.

Expanded text:
 et ut in nullo ad praecep| tes euangelicis actus marteris deuiaret . quibus| declinare persecucionis impetum . uel permitte| tur uel iubentur. Alia adque . alia . non solum| latebra . uerum eciam ciuitate mutata.| Cum et alio loco scr
Abbreviated transcription (Latin):
filius: Fortassis ergo pre nimio amore ĩ
loco quo sepultus dicitur. ĩterdũ ha¬
hitasse eam credimus. quatinus piis¬
pasceretur intentus amor obtutib

Expanded text:
filius. Fortassis ergo prae nimio amore, in loco quo sepultus dicitur, interdum habitasse eam credimus: quatenus piispasceretur internus amor obtutib
Abbreviated transcription (Latin):
turbatum Fuit prius audax presũp¬
tor. et postea factus est tunudus ne¬
gator. Promisit se pro dño moritu¬
rum: cum prius pro illo dñs esset
moriturus. Quando ergo dicebat:
tecum ero usq ad mortẽ: et animã
meam prote ponã. Respondit ei
ihesus. Ammã tuã pro me ponis:
Amen dico tibi. priusquã gallus
cantet: ter me negabis. Bentum
est ad horam. Et quia deus erat
xpũs. homo autẽ petrus: impleta
est scriptura. Ego dixi in pauore
meo: omns homo mendax. Dixit
autem apostolus. qm̃ deus uerax:
omis autẽ homo mendax. Uerax
xpũs: mendax petrus. Modo in¬
terrogabat eum dñs: sicut audistis
cum euangeliũ legeretur: et dixit
ei. Symon iohannis diligis me
pbas his: Respondit ille. E tiam

Expanded text:
uit enim prius audax praesumptor, et postea factus est timidus negator. Promiserat se pro Domino moriturum, cum prius pro illo esset Dominus moriturus. Quando ergo dicebat, Tecum ero usque ad mortem; et, Animam meam pro te ponam: respondit ei Dominus, Animam tuam pro me pones? Amen dico tibi, priusquam gallus cantet, ter me negabis . Ventum est ad horam: et quia Deus erat Christus, homo autem Petrus, impleta est Scriptura, Ego dixi in pavore meo, Omnis homo mendax . Dicit autem Apostolus, Quoniam Deus verax, omnis autem homo mendax . Verax Christus, mendax Petrus. CAPUT Iterrogat eum Dominus, sicut audistis cum Evangelium legeretur, et dicit ei: Simon Joannis, diligis me plus his? Respondit ille, et dixi
Abbreviated transcription (Latin):
praui oꝑis offerre nõ desistũt. Et licet
ꝑsecutoris nõ senserũt gladiũ. tamẽ pet
uite meritũ deo digni martirio nõ priuã¬
tur. Qua martyrũ nõ sola sanguinis
effusione. sed abstinẽtia pctõꝵ. et exerci¬
tatione dci preceptoꝵ ꝑficitur. De berta¬

Expanded text:
pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum perficitur. Nos er
Abbreviated transcription (Latin):
esse sc̃ificatã. Qui corda fideliũ spiritalit᷑
quasi hymbribus irrigant celestibus. ut
feliciter proferre ĩ marcessibilẽ bonoꝵ
operũ possint fructũ. qui talenta sibi cre¬
dita nõ solũ reddere. uerũ ctiã cũ usura
sine fraude amplificare curauerũt. Quia
cere. non sibi met tantũmodo profuturũ
curãqz faciendo. inserere intebantur.
Quoꝵ mens lucidissima. manus uero
plenc sũt mũditia eo quod ns̃ in mensa
altaris sacro sc̃a xp̃i corporis et sangnius
nsteria celebrãtes. in sin cordis perietra¬
bilibus hostiã uniã deoq placentẽ. idest

Expanded text:
esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude amplificare procuraverunt; qucere, non sibimet tantummodo profuturum,curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hosti
Abbreviated transcription (Latin):
stolus dixit. Nunquid de
aud sciẽcia. Deniq nume
pillorum non mactu com¬
ionis: sed nn facilitatẽ rogita
accipitur. Non enim sollici
us rura enumerantis intẽ
ubianu sed cuĩcognita sũt
quasi numerata sunt oĩa

Expanded text:
stolus dixit: numquid de aliud scientia. denique numerus capillorum non in actu conputationis, sed m facilitate cognitionis accipitur; non enim sollicitam deus curae numerantis intendit excubiam, sed cui cognita sunt omnia quasi numerata sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
corpus occisurus est: ille aĩam. Immo
duas aĩas. et eius quẽ iurare prouocauit
et suã. Stis uerũ esse quod dicis: et falsũ
esse quod ille dicit et iurare cõpellis: Ecte
iurat. ecte perierat. ecce perit. tu quid ĩue¬
nisti: Immo quia et tu perist: qui de illiꝰ
morte te saciare uoliusti. Aliquid dicã¬
quod nũqmͣ dixi caritati ur̃e in hoc ppłõ:
qd̃ contigit in hac ecclia. Ffuit hic homo
quidã simplex. ĩuocens. bene fidelis. a
multis urĩs id est ippouiensibus ĩmo aib

Expanded text:
corpus occisurus est, ille animam; imo corpus occisurus est, ille animam; imo duas animas, et ejus quem jurare provocavit, et suam. Scis verum esse quod dicis, et falsum esse quod ille dicit, et jurare compellis? Ecce jurat, ecce pejerat, ecce perit: tu quid invenisti? Imo et tu peristi, qui de illius morte te satiare voluisti. CAPUT quod nunquam dixi Charitati vestrae, in hoc populo, quod contigit in hac ecclesia. Fuit hic homo quidam simplex, innocens, bene fidelis, a multis vestris, id est, Hipponensibus, imo ab
Abbreviated transcription (Latin):
laborare debetis et confligere aduersus
consuetudinẽ urãm malam. Malani ma¬
lam. et ualde malã. et tollere iurationẽ.
de oribus urĩs. Si quis autẽ prouocaue¬
rit te ad iurationẽ: ut forte sic sibi estunet
satis ficri posse: si uiraueris de illa re quã
putat te cõmisisse aut fecisse et forsitan nõ
fecisti. ne remaneat in illo mala suspitio.
si uiraucris tu: non fic peccas quomodo
ille qui te prouocauit. Quia dixit dñs
amplius est: a malo est. Toquebatur autẽ
de iuratione. ubi nos ĩtelligere uoluit. ipãm
uirationẽ a malo esse. Si ab alio prouoca¬
tus fueris: ab ip̃ius malo erit quod iuiras
nõ a tuo. Et hoc ẽ ꝓpe a malo cõmuni gnis
hũani: qm̃ corda nr̃a uide ñ possumꝰ Nãsi corda
nr̃a uidemꝰ cui uiraremꝰ quãdo a nob̃ exigeretꝰ
uiratio. quando bideretur ocsis proximi.
quod dico. Ille autẽ qui hommẽ prouoca¬
uit adiurationẽ. et scit eũ falsũ esse iura¬
tum:. uinicit homicidã. quia homicida

Expanded text:
laborare debetis, et confligere adversus consuetudinem vestram malam, malam, malam, et valde malam; et tollere jurationem de oribus vestris. 3. Jurans ab alio provocarit te ad jurationem, ut forte sic sibi existimet satisfieri posse, si juraveris de illa re quam putat te commisisse aut fecisse, et forsitan non fecisti; ne remaneat in illo mala suspicio, si juraveris tu, non sic peccas quomodo ille qui te provocavit: quia dixit Dominus amplius est, a malo est . Loquebatur autem de juratione, ubi nos intelligere voluit ipsam jurationem a malo esse. Si ab alio provocatus fueris, ab ipsius malo erit quod juras, non a tuo. Et hoc est prope a malo communi generis humani, quoniam corda nostra videre non possumus. Nam si corda nostra videremus, cui juraremus? Quando a nobis exigeretur juratio, quando videretur oculis proximi iquod dico: Ille autem qui hominem provocavit ad jurationem, et scit eum falsum esse juraturum, vincit homicidam. Quia homicida
Abbreviated transcription (Latin):
chra es amnca mea. ecce tu pulchra: oculi
tui columbarũ, Ette tu pulcher es dilecte
mi:. et detorus. Tectulus noster floridus.
Aigna domoꝵ uraꝵ cedrina. laquearia
nostra ꝙypressin a. E go flos campi: ⁊
liliũ cõualliũ. Sicut liliũ inter spinas:
sit amica nca niter filias. Sicut malũ
inter ligna siluarĩ: sic dilectus meus ĩter
filitis. Sub ũbra illiꝰ ꝙ desideraui sedi ⁊ fructꝰ

Expanded text:
a es amica mea ecce tu pulchra oculi tui columbarum ecce tu pulcher es dilecte mi et decorus lectulus noster floridus tigna domorum nostrarum cedrina laquearia nostra cypressina ego flos campi et lilium convallium sicut lilium inter spinas sic amica mea inter filias sicut malum inter ligna silvarum sic dilectus meus inter filios sub umbra illius quam desideraveram sedi
Abbreviated transcription (Latin):
aunca mea. et colũba nica. formosam̃a:.
et ueni. T am cnĩ hyemps transiit. ĩber
abiit. et retessit. Flores apparuer̃t in ter¬
ra nõstra: tempus putatioius aduenit.
Dox turturis audita est in terra nostra.
Ficus protulit grossus suos: uinee florẽtes
Oorcm dederũt. Surge ainica mea spe¬
ciosa mea: et ueni. Columba m̃a ini fora

Expanded text:
osa mea, et veni. Jam enim hiems transiit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis advenit. Vox turturis audita est in terra nostra, ficus protulit grossos suos, vineae florentes dederunt odorem. Surge, amica mea, speciosa mea, et veni. Col
Abbreviated transcription (Latin):
enun quinqz isti passeres: quinqz ẽẽ
corporis sensus. factus. odoratus. gu¬
stus: uisus. auditus. Qui modo pas

Expanded text:
enim quinque isti passeres quinque esse corporis sensus, tactus, odoratus, gustus, visus, auditus; qui modo pas
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentio pariter bidimus quia que de
ip̃o suꝑnis adsccipta sũt ab ũcio referẽ¬
tes usqz ad finẽ articuli conduserũt.
et nobis ꝑmittere ac mbere dignati
sũt. ut unusquisqz nr̃m que sibi dege¬
stis eius essent bene cognrta fideliter en¬
narraret. Non ĩdigenus uel si nobis
suppeteret eloquentia sclari. que omnẽ
mũdane facũdie transcendit ornatum
Sancti¬
sanctaꝵ ueritas actionũ. Ad quã plemis¬
sime demõstrandã illa nobis puritas sĩ

Expanded text:
Viventio pariter vidimus; qui et ea quae de Viventio pariter vidimus; qui et ea quae de ipso superius adscripta sunt ab initio referentes, usque ad finem articuli concluserunt et nobis permittere ac iubere dignati sunt, ut unusquisque nostrum, quae sibi de gestis eius essent bene cognita, fideliter enarraret. Non indigemus, vel si nobis suppeteret, eloquentia saeculari, quia omnem mundanae facundiae transcendit ornatum sanctarum veritas actionum. Ad quam plenissime demonstrandam illa nobis puritas si
Abbreviated transcription (Latin):
partem se eterne bñdictionis. percipere
crederet quicũqz eius expetiit presentiã
Mulieres tamc̃ intra domũ eccł̃ie non
ad salutandũ nõ qualibet causa. nec re¬
ligiose. nec propinque ancille nulla om¬
nino feminarũ introeũdi habuit licen¬
tiã. Et uere scã ctiuta et ꝑfrcta cõsuetudo
ut abscidatur omĩs octasio maligna.
siue siustra suspitio. Et quia de ĩmune¬
rabilibus eius bonis hec panca presũp¬
simus attingere sufficiant manifesta
ctiã sicelantur occulta. Roganus tam̃
uos sc̃ĩ frẽs messiane prb̃ter et stephane
diacone quibus de illo multa cõpertast̃:
pro co qd̃ ab adolescentia in obsequio ip̃i¬
us fuistis. ut huic opusculo uestrã quoq
beatissimiq prĩs et sacerdotis ac magi¬
stri nr̃i domin uidelicet cesarii cõuersati¬
ne atqz uirtutibus dicturi illa sumus
que uel simul. uel singillatun de eo cogno¬
uinus uel cũ scĩssimus coepĩs eius idest
donno cypriano et firmino. atqz scõ

Expanded text:
partem se aeternae benedictionis percipere crederet, quicumque eius expetiit praesentiam. Mulieres tamen intra domum ecclesiae non ad salutandum, non qualibet causa, nec religiosae nec propinquae ancillae, nulla omnino feminarum introeundi habuit licentiam. Et vere sancta, cauta et perfecta consuetudo, ut abscindatur omnis occasio maligna sive sinistra suspicio. 63. Et quia de innumerabilibus eius bonis haec pauca praesumpsimus attingere, sufficiant manifesta, etiamsi celantur occulta. Rogamus tamen vos, sancti fratres Messiane presbyter et Stephane diacone, quibus de illo multa comperta sunt, pro eo quod ab adolescentia in obsequio ipsius fuistis, ut huic opusculo vestram quoquebeatissimique patris et sacerdotis ac magistri nostri, domni videlicet Caesarii, conversatione atque virtutibus illa dicturi sumus, quae vel simul vel singillatim de eo cognovimus, vel cum sanctissimis coepiscopis eius, id est domno Cypriano et domno Firmino atque sancto
Abbreviated transcription (Latin):
ris ex toto corde: discere poteris. Si nõ
credideris: penitus nũquã tu ad indagi¬
nem huis ueritatis attinges. Tunc¬
titudo pene tocius prouĩcie. ita ut egeã
uellent occidere. et apostobĩ andreã fracti

Expanded text:
ris ex toto corde, dicere poteris: Si non credideris, penitus nunquam ad indaginem hujus veritatis attinges. titudo pene totius provinciae venit; ita ut Egeam vellent occidere et apostolum fractis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuus et uerus est: ego omĩ die sacrifi¬
co. nõ thuris fumum. nec tauroꝵ mu¬
gientiũ carnes: nec hyrcoꝵ sanguinẽ.
sed ĩmaculatũ agnũ cothidic in altaci
crucis sacrifico. Cuius carnes postea
quã omĩs populus credentiũ manduca¬
uerit et eius sanguinẽ biberit: agnus
qui sacrificatus est. ĩteger ꝑmanet et
uius. Et cũ uere sacrificatus sit. et ue¬
raciter carnes cius manducate sint a

Expanded text:
unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus man
Abbreviated transcription (Latin):
porte eternales et introibit rex głie
Quis est iste rex głie: Dñs fortis et
potens. dñs poteus in prelio. Et rursũ
Dñs uirtutũ ip̃e est rex gl̾ie. Per dei
er go fortitudinẽ nũciandus erat: qui
uirtutũ dũs et potens in prelio. contra
potestates acrias ad bella ueniebat. Ra¬
tur medicina dei. Quia uidelicet dũ thobi
oculos quasi per officiũ curationis tetigit.
cetitatis eius tenebras tersit. Qui ergo
ad curandũ mittitur dignũ uidelicet fu¬
it: ut dei meditina uocaretur. Sed quia
angeloꝵ noĩa interpretando per striuxi¬
nus: nũc suꝑest ut ip̃a officior uocabu¬
la breuiter exequamur. Acõ quĩtti.

Expanded text:
rtae aeternales, et introibit Rex gloriae. Quis est iste Rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio . Et rursum: Dominus virtutum ipse est Rex gloriae . Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus, et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Ramus, medicina Dei, quia videlicet dum Tobiae oculos quasi per officium curationis tetigit , caecitatis ejus tenebras tersit. Qui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virt
Abbreviated transcription (Latin):
let deus. DOnde et ille antiquus hostis
.qui esse deo per suꝑbiã similis concu¬
punt dicens. in celũ cõscendam: super
astra celi exaltabo soluĩ meũ. sedebo
in monte testamc̃ti in lateribus aqui¬
lonis: ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ.
simlis ero altissimo: dũ in fine mũdi
in sua birtute reliquitur. extremo sup¬
plicio puniendus. cũ michaele archan¬
gelo preliaturus esse ꝑhibetur: sicut per
iohẽm dicitur. Ffactũ est preliũ cũ micha¬
ele archangelo. ut qui se ad dci simtlitu¬
dinẽ suꝑbus extulerat: per michaelem
perhemptus discat. quia ad dei summlitu¬
fortitudo nomunatur. Illũ quippe nũci¬
are ueniebat: qui ad debellandas aerias
potestates. humilis apparere dignatus

Expanded text:
. Unde et ille antiquus hostis, qui esse Deo per superbiam similis concupivit, dicens: «In celum conscendam, super astra celi exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinsimilis ero Altissimo . Dum in fine mundi in sua virtute relinquitur extremo supplicio perimendus, cum Michaele archangelo praeliaturus esse perhibetur; sicut per Joannem dicitur: Factum est praelium cum Michaele archangelo ; ut qui se ad Dei similitudinem superbus extulerat, per Michaelem perfortitudo nominatur. Illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aereas potestates humilis app
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ uigilat. Tanta autẽ kari¬
tate et humilitate. circa scãm illã
cõgregationẽ sibi exhibebat: ut õs
eam nimio uenerarẽtur affectu. Erat
enĩ strenua. in om̃ibus prudens. in
uerbis moribus bonis elegans. spe¬
cie etate cõspitua. in om̃ĩbus mãsu¬
eta. preceptis xp̃i molligera. ut sui
proprietatis noĩe actibus demõstra¬
ret. Dt iam illo intpr̃e dignã spõsi

Expanded text:
cor meum vigilat. Tanta autem karicor meum vigilat. Tanta autem karitate et humilitate circa sanctam illam congregationem se exhibebat, ut omnes eam nimio venerarentur affectu. Erat enim strenua in omnibus, prudens in verbis, moribus bonis, elegans specie, aetate conspicua, in omnibus mansueta, praeceptis Christi morigera, ut suis proprietatis nomine actibus demonstraret, ut iam illo in tempore dignam sponsi
Abbreviated transcription (Latin):
mus cũ xp̃o esse regnaturã. Sec
audiens genitrix. nullã cõsolationẽ
accepit. Sed maiorẽ aninui dolorẽ¬
non sustinens. dirigit quosdã e
suis. cũ diuersis generibus nume¬
rum diuitias atq ornamẽta scl̃i
secũ portãtes. quatenus possent xpĩ
uirginẽ: a scõ preposito reuocare
Sed illa cuius fidei fũdamenta sta¬
bilita iam erãt supra petrã firmis¬
simã omĩa tamqͣ stercus respuẽs.
una eademq ꝑseuerabat ĩmobilis.
Tantã autẽ ei graciã dñs et memo¬
rie capacitatẽ. dignatus est tribuere:
ut intra pauca tpr̃m spacia psal¬
mos om̃s diceret. et om̃s scripturas
diuinas memoriter retineret. Nã
fertur aliquãdo dũ ĩfans psalmos
pararet: et ut ad solet ĩfancia sõp¬
no occuparetur. recũbens in genua
uni de sororibus: psalmũ et ip̃a m
aure dicebat. Que mox ut exꝑge¬
facta fuisset: tamꝙͣ si eũ legisset:
ita memoriter recẽsebat. Implẽs
illud scripture dictũ. Ego doriio:

Expanded text:
mus cum Christo esse regnaturam'. Haec audiens genitrix, nullam consolationem accepit, sed maiorem animi dolorem sustinens, dirigit quosdam e suis cum diversis generibus munerum, divitias atque ornamenta saeculi secum portantes, quatenus possent Christi virginem a sancto proposito revocare. Sed illa, cuius fidei fundamenta stabilita iam erant supra petram firmissimam, omnia tamquam stercus respuens, una eademque perseverabat immobilis. 6. Tantam autem ei gratiam Dominus et memoriae capacitatem dignatus est tribuere, ut intra pauca temporum spatia psalmos omnes disceret et omnes scripturas divinas memoriter retineret. Nam fertur aliquando, dum infans psalmos pararet, et ut adsolet infantia, sompno occuparetur, recumbens in genua uni de sororibus, psalmum et ipsa in aure dicebat. Quae mox ut expergefacta fuisset, tamquam si eum legisset, ita memoriter recensebat, implens illud scripturae dictum: Ego dormio, et
Abbreviated transcription (Latin):
amancius sũ eleuans caput
si nubes aliqua aboriente consurgeret.
qui propter astiterat puerũ rogat: nul¬
lan ille uideri respondit. Rursus beatus
pontifex amãcius terre prostratus ĩgenu¬
it. E recto quidẽ a terra capite cadem¬
uoce qua prius famulus suscitatur. Ui
deri prius famulus negat. Cũq ter¬
lo scã terre mẽbra prosterneret ait cui
ĩ iunctũ id operis fuerat. nubẽ aboriẽte
scilicet credidit ꝙ futurũ preuiderat.
Ab humo ergo homo dei consurgit et
Tegitur repente nubibus dies. mox dya¬
bolo exiciã ferens terribili tonitruũ fra¬
gore icrebuit. Bariterq in ficiliũ si¬
mulacrũ ferit. diuidit. disꝑgit. qui¬
fertur per aera lapideũ sacrilegoꝵ lumẽ
ꝙ ita diuersa in parte ultricis: procelle
turbo deiecit. ut partẽ nũc eius lanterne
teneat ruius. et partẽ auarionis habeat
ripam. fluminis testimoniũ uirtutis
per petuo seruatura. lectio quinta.

Expanded text:
anctum elevans caput, si nubes aliqua ab Oriente consurgeret, qui prope astabat puerum interrogabat. Nullam ille se videre respondit. Rursus beatus pontifex terrae prostratus ingemuit, erectoque iterum a terra capite. eadem quae prius famulum sciscitatur, videre se ut prius famulus negat. Cunque tertio sancta terrae membra prosterneret, puer cui iniunctum id operis fuerat nubem ab Oriente scilicet credidit quod futurum praeviderat. 18 Ab humo homo dei consurgit et Tegitur repente nubibus dies, et mox diabolo exitium ferens, terribilis tonitru fragor increpuit, pariterque infelix simulacrum ferit, dividit et dispergit. Fertur per aera lapideum sacrilegorum numen: quod ita diversam in partem ultricis procellae turbo dejecit, ut partem nunc ejus Lauterna nunc teneat rivus, partem vero Avarionis habeat ripa fluminis in testimonium virtutis perpetuo servatura. Partem qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nea hodie clara in toto orbe celebrã¬
tur solẽmaz Cũqz hec dixisset abiit
Ille timore percullus. anxio et tre¬
pido corde. me sciscitare curat. quid
rei cansa messet. Putabat enĩ me
et audisse uocẽ. et aspectũ uidisse
Cũqz ego dicerẽ me nichil uidisse
lucẽ. cũ qua petrus apłus pergit:
Cũq ego dicerẽ me nequaꝙͣ uidere.
silere cepit. Cũqz ego cognouissẽ.
quid ei dicere gestiret. Uix tandẽ pre¬
cibus obtinere merui. ut michi rei
panderet ueritatẽ. Quod ille õmo
siluisset. si me audisse et uidisse nõ
putasset. Cum quodã in fpr̃e exple¬
to psallendi officio: Una cũ frĩbus
scd̃a diei hora. de eccl̃ia beati petri egre¬
deretur. obuiũ habuit hominẽ. ma
Quẽ ĩtuens celos ĩspexit. cõditorẽ¬
qz postulauit. ut sius uotis fauens
adesset. sauciũqz demons peste. suis
consulendo precibus curaret. Deinde
ĩperauit. ut uis rabida demonis. ab
homine exiret. nec prorsus presume¬
ret. dei ymaginẽ macularez ed aurꝰ¬

Expanded text:
ea hodie clara in toto orbe celebrantur sollemnia'. Cumque haec dixisset, abiit. Ille timore perculsus, anxio et trepido corde me sciscitare curat, quid rei causa inesset. Putabat enim me et audisse vocem et aspectum vidisse. Cumque ego aierem, me nihil vidisse lucem quo Petrus apostolus pergit? Cumque aeirem me nequaquam videre, silere coepit. Cumque ego cognovissem quid rei causae gestiret, vix tandem precibus obtinere merui, ut mihi rei panderet veritatem: quod ille omnino siluisset, si me et audisse et vidisse non putasset. 10. Cum quodam in tempore expleto psallendi officio una cum fratribus secunda diei hora de ecclesia beati Petri egrederetur, obvium habuit hominem in vQuem intuens coelos inspexit, Conditoremque postulavit, ut suae voci favens adesset, sauciumque daemonis peste suis consulendo precibus curaret. Deinde imperavit ut vis rabida daemonis ab homine exiret, nec prorsus praesumeret Dei imaginem maculare. M
Abbreviated transcription (Latin):
um cuncta sacra doqͥa lis eius¬
dnĩcis plena sint preceptis. quid
est quod de dilectione quasi de singula¬
ri mandato dñs dicit. Hoc est preceptũ
mcũ ut diligatis ĩuicem. nisi quia om̃e
mandatũ de sola dilectione est. et omĩa
unũ preceptũ sũt: Quia quicquid pre¬
cipitur: in sola caritate solidatur. Ut eĩ
multi arboris rami ex una radice ꝓdeũt:
sic multe uirtutes ex una caritate gene¬
rãtur. Net habet aliquid uiriditatis ra

Expanded text:
um cuncta sacra eloquia dominicis plena sint praeceptis, quid est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec h
Abbreviated transcription (Latin):
n or̃onibus autẽ sedulis et deuo¬
tis mentẽ ad deũ eleuatã tenu¬
it profecto sciens quod or̃o humilita¬
tis se nubes penetrãs pro exauditioĩs
missas audiebat deuote. In magnis
uero festiutatibus cũ preparatione
multa corpus sumebat dnĩcũ. Factus
autẽ sacerdos diebus quasi singulis
celebrabat. audicutie uerbi dei insistebat
pro pastu bero aĩc in scripturis deuotis
studens. habebat ad hec pro solatio scõs

Expanded text:
n orationibus autem sedulis et devotis mentem ad Deum elevatam tenuit, profecto sciens, quod « oratio humiliantis nubes penetrat, pro exauditionis missas audiebat devote, in magnis vero festivitatibus cum praeparatione multa sumebat corpus Dominicum. Factus autem sacerdos diebus quasi singulis celebrabat, audientiae verbi Dei insistebat attente. Pro pastu vero animae in scripturis divinis studens, habebat ad hoc solatio sacros
Abbreviated transcription (Latin):
sũt et unũ. Multa ꝑdiuersitatẽ oꝑis.
unũ in radice dilectionis. Qualiter aũt
ista dilectio sit tenenda: ip̃e in sinuat. qui
in plerisq scripture sue sententiis. et ami¬
cos iubet diligi in se: et ĩimicos diligi
ꝓpter se. Ille enĩ ueraciter caritatẽ habet.
qui et amicũ diligit in deo. et mimicũ
diligit ꝓpter deũ. Nam sũt nõ nulli qui
diligũt proximos: sed per affectũ cogna¬
tionis et carnis. Quibus tamẽ in hac
dilectione. sacra cloquia nõ contradicũt.

Expanded text:
diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ prestabat. hanc in tuo noĩe cupiẽs
cõparare. uidetur aliquãta distrahere.
Credidit stultus carnale mertimoniũ
et animũ ab indagatione reuocans.
Ipse etiã cepit auctor existere uendentiũ.
At ubi pene omĩa distracta sũt et pauꝑi
bus crogata uiduis. or phanis peregri¬
nãtibus. et dco sermẽtibus. Tũt hec ui¬
deus sponsus proponit litẽ in uiditio pas¬
cepit ad sacrificia demonũ ĩuitare.
Cui beaida lucia dixit. Sacrificiũ uerũ
et ĩmaculatũ apud deũ et patrẽ hoc est
uisitare uiduas et orphanos in tribula¬
tione coꝵ. ego uero per istos tres ãnos
nichil aliud egi. nisi sacrificaui deo ui¬
uo. Et quia iam nichil est qd̃ sacrificẽ:
me ipãm offero in saccificiũ deo hostiã
uientẽ. Quod ip̃i placet de hostia sua
faciat. Paschasius dixit. Cet uecba tibi¬
qui principũ decreta custodio. frustra id¬
presequeris. Iucia respõdit. Tu prin¬
cipũ tuoꝵ legẽ attendis: ego dei leges
attendo. Tu principes tunes. deũ meũ¬

Expanded text:
us praestet| Hanc in tuo nomine cupiens conparare . uidetur aliquan| ta distrahere credit stultus carnale mercimonium . et| animum ab indignatione reuocans . etiam ipsi coepit| auctor esse uendentium ad ubi unbus . uiduis . Orfanis . peregrinan| tibus . et deo seruientibus erogata . proponit litem in iudi| cio. Paspit ad sacrificia demonum| inuitare. Cui beata lucia. Ait sacrificium unum| et inmaculatum apud patrem hoc est uisitare uidu| as et orfanos in tribulatione eorum. Ergo per istos tres | annus . nihil aliut igi nisi sacrificaui deo uiuo . iam quia| nihil superest quod sacrifice me ipsam offero in sacri| ficium deo . hostiam uiuentem quod ipsi placit de hostia| sua faciet. Pascasius . dixit Ista uerba qui principium| decreta custodio . ista frustra prosequeris. Lucia di| xit. Tu principum legis adtendis. Ego dei legis adtendo| tu princepis timis . ego d
Abbreviated transcription (Latin):
ret. plaustro suꝑ ĩposita est: et uacce
planstro subiuncte sũt: que fete fuisse
niemorãtur. Quaꝵ filios: clauserũt
domi. Et scriptũ est. I bant autẽ in
dircctũ uacce: per uiã que ducit bethsa¬
nus. Dno itinere gradiebantur. pergẽ¬
tes et mugiẽtes: et nõ dedinabant neq
ad dexterã neq ad suustrã. Quid igitur
uacte. nisi fideles quoq in eccl̃ia designãt:
Qui dũ sacri eloquii prccepta conside¬
rant: quasi suꝑ ĩpositã dñi archam por
tant. De quibus hoc est ctiã notandũ
quod fuisse fite mĩcmorãtur: quia sũt
pleriqz qui in uia dei ĩtrinsecus posit
foris carnalibus affettibus ligantur:
scd nõ decdinãt arecto itincre. quia ar¬
cham dei portant in mente. ic̃ sidã

Expanded text:
ret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae nisi fideles quosque in Ecclesia designant, qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Dtant. De quibus hoc est etiam notandum, quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus affectibus ligantur, sed non declinant a recto itinere, qui arcam Dei portant in mente. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
scandalũ faciens. iusta sentencia colliga¬
tus: in interitũ mortis demergitur: Quã
sententiã mole asinarie. maxime in popu¬
lo iudeoꝵ ĩpletam esse cognoscimus. Qui
cum sepe scandalũ aduer sus dñm. et ad¬
uersus eius apłos excitarent: eoruindẽ
duoꝵ testamentoꝵ iudicio. uelud ad
quoddã remediũ salutaris amisso regno
proprio. in profundũ maris dimersist̃:
id est incongregationẽ genciũ diuersaꝵ
dispersi. qui merrore mũdi istius tamꝙͣ
in profundo maris rhabitant: creatorẽ
celi ignorando dñm ac saluatorẽ nostrũ¬

Expanded text:
scandalum faciens justa sententia colligascandalum faciens justa sententia colligatus, in interitum mortis demergitur. Quam sententiam molae asinariae maxime in populo Judaeorum impletam agnoscimus: qui cum saepe scandalum adversus Dominum et adversus ejus apostolos excitarent, eorumdem duorum Testamentorum auditu, velut ad 692 quoddam remedium salutis, amisso regno proprio, in profundum maris demersi sunt, id est in congregationem gentium diversarum dispersi; qui in errore mundi istius tanquam in profundo maris inhabitant, Creatorem eli ignorando Dominum ac Salvatorem nostru
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Onde significatione mole. labor
uite presentis ostenditur. In asino uero
gentilis homo monstratur: qui sine cog¬
nitione dei et lumine fidei. taiqͣm secũ
amial in labore scli uiuit. Profundũ
uero maris: profũdus error est mundi:
Et ideo bñdixit expedire tali qui scanda¬
lum facit. molã asmnariã suspendi in collo
eius: et demergi in profundũ maris. In
quo maxime indeũ significare uidetur:
qui de cruce xp̃i ac de predicatione noĩs
eiuis. scandalũ paticognoscitur. Huic gͦ
tali expediret. si nicecitate erroris gẽtilis
ueluti in profundo maris dimersus. uer¬
saretur. quã sub predicatione legis. per
quã se lumẽ ueritatis agnoscere iude¬
us estimat: de xp̃o uel aplis eius quos
paruulos appellat scandalũ pateretur:
Quia facilius est gentilẽ sinc lege xp̃õ
legis ip̃ins dñm denegare. Possumus
autẽ ĩmola asinaria etiã duo testamẽta
significata cognoscere: per que unusquisq

Expanded text:
verunt. Unde molae significatione labor verunt. Unde molae significatione labor vitae praesentis ostenditur. In asino vero gentilis homo monstratur, qui sine cognitione Dei et lumine fidei tanquam caecum animal in labore saeculi vivit. Profundum vero maris profundum errorem mundi. Et ideo bene dixit expedire tali qui scandalum facit molam asinariam suspendi in collo ejus et demergi in profundum maris. In quo maxime Judaeum significare videtur, qui de cruce Christi, de praedicatione nominis ejus scandalum pati cognoscitur. Huic ergo tali expediret, si in caecitate erroris gentilis veluti in profundum maris demersus versaretur, quam sub praedicatione legis, per quam lumen veritatis agnoscere se Judaeus existimat, de Christo vel apostolis ejus, quos parvulos appellat, scandalum pateretur; quia facilius est gentilem sine lege Christo legis ipsius Dominum denegare. Possumus autem in mola asinaria etiam duo Testamenta significata 691 cognoscere, per quae unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibus hominibus scandalũ faciẽtib
pena debetur. Et quã graue peccatũ sit
scandalũ facere. Ex hoc ipso cognoscimꝰ:
cũ dñs expedire dicat huiusmodi homĩ.
ut mola asinaria suspensa in collo euis.
ini profundũ maris demergatur: quã
nt unũ de pullis in xp̃o credentibus scau¬
daliset. Ot preuẽto pct̃i sc̃cidalo huuis¬
modi. si feri potest hac sententia in presẽtt
uita sinc scandalo uiuere: quã cũ scandalo
peuã eterne illius mortis ĩcurrere. Si igi¬
tur hoc dñs de co qui unũ de pusillis scã
daliz at loquitur. quã putamus penã ha¬
bituros hereticos. qui per prauã et ꝑ fidã
doctrinã nõ uni. sed integre eccl̃ie scanda¬
lum facunt: Et quãuis hoc dictum
dñi de mola asinaria. etiã simpliciter
possit intelligr: tamẽ scdm̃ misticã rationẽ.
in significatione mole asmarie plus aliquid
potest ĩ telligi. e minalia que ad molam
iungi solent. clausos ocules habere cõsue¬

Expanded text:
fidelibus hominibus scandalum facientibus fidelibus hominibus scandalum facientibus poena debetur, et quam grave peccatum sit scandalum facere, ex hoc ipso cognoscimus, cum Dominus expedire dicat hujusmodi homini, ut mola asinaria suspensa in collo ejus in profundum maris demergatur, quam ut unum de pusillis in Christo credentibus scandalizet. Ut praevento peccati scandalo hujusmodi, si fieri potest, hac sententia, in praesenti vita sine scandalo vivere, quam cum scandalo poenam aeternam illius mortis malimus incurrere. Si igitur hoc Dominus de eo qui unum scandalizat de pusillis loquitur, quam putamus poenam habituros haereticos, qui per pravam et perfidam doctrinam non uni, sed integrae Ecclesiae scandalum faciunt? Et quamvis dictum hoc Domini de mola asinaria etiam simpliciter posin significatione molae asinariae plus aliquid potest intelligi. Animalia quae ad molam jungi solent, clausos oculos habere consue