comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recꝰtȩ: qͦ ad illam uitã tendt̃ qͦ ait. Ego
sum uia: ⁊ ueritas. ⁊ uita. Hec bona
ẽ uia. Tortuosa autẽ uia ẽ scl̃i: ñ digna¬
t᷑ illam uiã nosse. Illos enĩ cognoscit
iniqͥtatem: hiis dicit dñs. Discedite

Expanded text:
rectae, quae ad illam uitam tendunt dicentis: ego sum uia et ueritas et uita. haec bona est uia, tortuosa autem est uia saeculi; non dignatur illam uiam nosse. illos enim cognoscit iniquitatem, his dicit dominus: discedite
Abbreviated transcription (Latin):
ds. ne fiat fuga ur̃a hyeme uł sab¬
bato. hoc ẽ uel in temptatione uel
ocio. Nyeme aut̃ cͤscit torrens: ⁊ adii¬
plet᷑ atq intumescit.: Torrens itaꝙpi
gͣuiore temptatione potest accipi ̃
ẽ in ꝑsequutionibꝰ. Et id̾o bñ correns
uoluptatis dicit᷑: qr uͥ suꝑhabundañ
peccatũ ꝑsequntionis. suꝑhabunda¬
uit ⁊ gr̃a ꝯfessionis. uide uirtutẽ ꝓħ¬
cȩ distinctionis. Primo mniꝰtum expo¬
suit: qͥ uł in corde suo uł in sermone
dicit. uit eͥ lelinqͦt. Habet enĩ gͦͥcus¬

Expanded text:
, ne fiat fuga nostra hieme uel sabbato, hoc est: uel in temptatione uel otio; hieme autem crescit torrens et adimpletur atque intumescit —, torrens utique pro grauiore temptatione potest accipi, quae est in persecutionibus. et ideo bene torrens uoluptatis dicitur, quia, ubi superabundauit peccatum persecutionis, superabundauit et gratia confessionis. Uide uirtutem propheticae distinctionis. primo iniustum exposuit, qui uel in corde suo uel in sermone dicit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥs ẽ xꝑi: diues ad p̃cium. ꝓfluuis
id lauandũ om̃e peccatũ. Ordinẽ di¬
ximnꝰ: titulũ ꝯsid̾emꝰ. In finẽ inqͥt ser¬
uo dñi. psalmꝰ dauid. In toto psalti corꝑe
sisse testet᷑. Qͥs iste ẽ seruus dñi uidea¬
mꝰ. qͥd psalmi series significet: crui dic¬
tus hͥ psalmꝰ sit audiamꝰ. ad qͤm loqͣt᷑.
Dñe inqͥt in celo mniscđ̃ia tua: ⁊ ueritaᷤ

Expanded text:
s ad lauandum omne peccatum. ordinem diximus; titulum consideremus. In f inem, inquit, seruo domini psalmus D Dauid . in toto psalterii corpore sisse testetur. quis iste est seruus domini? uideamus, quid psalmi series significet, cui dictus hic psalmus sit. audiamus ad quem loquatur: domine, inquit, in caelo misericordia tua et ue
Abbreviated transcription (Latin):
gister eiꝰ s nͨ aui quidẽ auoꝵ eiꝰ uder
potuert̃. cũ ille in pͥncipio regni fuent
iudoꝵ. qͦd ꝑ innumera annoꝵ cͦricła
ꝓpagatum ẽ: iste pꝰ temꝑa captiuitatis
quib regnũ gentis eiꝰ iam fuerat dis¬
solutũ: Qͦ ipse qͥ tenet in om̃s seclars
sapientiȩ pͥncipatũ. c̃ dic̾ẽt ñ posse
formã iustitiȩ ꝯp̃hendi. nͥ ante discu¬
tiendã iniustitiȩ seriem putauisser̃
exemplũ attulit: qͦd hii qͥ uelint aurũ
quȩrere. pͫ se luto obliniant. Aurum
sit. ut lutum platearum delebo eos.¬
Et uere lutum: qi eos inqͥnat qͥs ap¬
ne luteis sordib inqͥnemur: atꝙ in
eiꝰ uoragiuẽ ñ pes nr̃ exterior. s qͦdẽ
grauiꝰ mens nr̃a mergat᷑. Et phylo¬
sophia qͥdem aurũ se qͣrere dicit. sed
lutũ u̾sat: qͦ diumnitatẽ qͣrit insti¬
tui. s uasa figłi uͥga ꝯfringit. Nos
mortificationẽ iħu xꝑi in corꝑe nr̃o
cͥcumferentes. ut ⁊ iuita iħu xꝑiin

Expanded text:
gister eius, sed nec aui quidem auorum eius uidere gister eius, sed nec aui quidem auorum eius uidere potuerunt, cum ille in principio regni fuerit Iudaeorum, quod per innumera annorum curricula propagatum est, iste post tempora captiuitatis, quibus regnum gentis eius iam fuerat dissolutum? ergo ipse, qui tenet in omnes saecularis sapientiae principatum, cum diceret non posse formam iustitiae comprehendi, nisi ante discutiendam iniustitiae seriem putauissent, exemplum attulit, quod hi, qui uelint aurum quaerere, prius se luto obliniant. aurum sit:ut lutum platearum delebo eos;et uere lutum, quia eos inquinat qui sibi apne luteis sordibus mquinemur atque in eius uoraginem non pes noster exterior, sed, quod est grauius, mens nostra mergatur. et philosophia quidem aurum se quaerere dicit, sed lutum uersat, quae diuinitatem quaerit in statuis; sed uasa figuli uirga confringit. nos mortificationem Iesu Christi in corpore nostro circumferentes, ut et uita
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ ut it̾ dic̾et: ⁊ tanqͣm discͤuit iter
iter impioꝵ dixit: ñ impios. Seruat
eoꝵ substantiã: qͥsi ꝯu̾tant᷑. solum
iter impietatis amittent. qͦd nͨ ab imi¬
tio fuerit. nͨ erit. Qd accidens gͥ ẽꝑit:¬
qͦd substantuiũ ẽ. manet. Peunt aut̃
ita impii: qͦmͦ dicit᷑. Anima qͤ pec¬
cat. ipsa moriet᷑. ut peccati aculeo
ñ om̃i substantiȩ suȩ dissolutione
moriantur. Explicit de psalmo pri¬
propheta in psalmo seqͦn¬
ti. quȩ esset forma iusti:
ante formam expressit
iniusti. Neq enim possumus cog¬
noscere. quȩ sit forma iustitiȩ: nisi
cognoscamus quȩ sit iniquitatis
effigies. St̃ enim sͥ aduersȩ atcy contͣu
Namq in altera simplex habitudo na¬
ture: in altera fallax u̾sutia neqͥtiȩ.
Aua uͥtutũ imagines p̃fert: alia uti¬
oꝵ ꝯmertia p̃tendit. Conuenire autẽ¬
hc̃ ordinẽ: ⁊ ipsa ratio docet. Et de cy¬
tͣriis si sum̃da s̃ testimonia: ipsi doch¬
res phylosophiȩ ꝯfessi s̃ dũ sequunt᷑¬

Expanded text:
ter iter impiorum dixit, non impios; seruat eorum substantiam, qui si conuertantur solum iter impietatis amittent, quod. nec ab initio fuit nec erit. quod accidens igitquod substantiuum, manet. pereunt autem ita impii, quomodo dicitur: anima quae peccat ipsa morietur, ut peccati aculeo, non omni substantiae suae dissolutione moriantur. EXPLANATIO PSALMI propheta in psalmo sequenti, quae esset forma iusti, ante formam expressit iniusti. neque enim possumus cognoscere, quae sit forma iustitiae, nisi cognoscamus, quae sit iniquitatis effigies; sunt enim sibi aduersae atque contrariae. namque in altera simplex habitudo naturae, in altera fallax uersutia nequitiae; alia uirtutum imagines praefert, alia uitiorum commenta praetendit. conuenire autem ordinem hunc et ipsa ratio docet et, si de contrariis sumenda sunt testimonia, ipsi doctores philosophiae confessi sunt, dum secunt
Abbreviated transcription (Latin):
MMIS scriptura dui¬
na: uel naturalis. uel
mystica. uel moralis ẽ
Naturalis in genesi de¬
mitur. quomͦ facta sunt. celum ma¬
ria. terrȩ: ⁊ quemadmodũ mund̃
iste sit constitutꝰ. Mystica in leuiti¬
co: in qͦ comp̃henditur sacerdotalt
mysterium. Moralis in deuterono¬
mio: in qͦ scd̃m legis p̃cepta uta hu¬
mana format᷑. Inde ⁊ salomonis
tres libri: ex plurimis uident᷑electi
Eccłastes de naturalib. cantica car¬
ticoꝵ de mysticis. ꝓuerbia de mora¬
lib. S qr omniũ psalmoꝵ corpusẽ
unũ. idcirco nichil in huis diuuisum
ẽ atq distinctum: s ꝓuit se obtulit
ratio. nulla int̾missa doctnȩ istus¬
modi disciplina ẽ. Namq ⁊ natura¬
lẽ euidentissime comp̃hendit. dicen¬
do de angeł atq uirtutib. sole. lu¬
na. ⁊ stellis. ⁊ lumine celi celorum.
& aqua q̃ suꝑ celos ẽ: q ipse dixit⁊

Expanded text:
mnis scriptura diuina uel naturalis uel mystica uel moralis 10 est: naturalis in Genesmitur, quomodo facta sunt caelum maria, terrae et quemadmodum mundus iste sit constitutus; mystica in Leuitico, in quo comprehenditur sacerdotale mysterium; moralis in Deuteronomio, in quo secundum legis praeceptum uita humana formatur. unde et Salomonis tres libri ex plurimis uidentur electi: Ecclesiastes de naturalibus, Cantica canticorum de mysticis, Prouerbia de moralibus. Sed quia omnium psalmorum corpus unum est, idcirco nihil in his diuisum est atque distinctum, sed prout se obtulit ratio, nulla intermissa doctrinae istiusmodi disciplina est. namque et naturalem euidentissime comprehendit dicendo de angelis atque uirtutibus, sole et luna, stellis et lumine caeli caelorum et aqua quae super caelos est: quia ipse d
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ reseruare. Itaq dũ oiamꝰ peccatũ
offundit᷑: uͥ somno sensꝰ se corꝑis re¬
laxauerit. peccatũ recurrit. Semper
nob error noster tanqͣm mal exactor
occurrit: uł tanqͣm imꝓbꝰ fen̾ator
ꝯueniens debitorẽ. Unde dñs ait. Q
facit peccatũ: seruus ẽ peccati. S iͥtus
nouit qͥmadmodũ peccatoꝵ suoꝵ uin

Expanded text:
tiae reseruare. itaque dum oramus, peccatum tiae reseruare. itaque dum oramus, peccatum offunditur, ubi somnus sensum corporis relaxauerit, peccatum recurrit. semper nobis error noster tamquam malus exactor occurrit uel tamquam inprobus faenerator conueniens debitorem. unde dominus ait: qui facit peccatum seruus est peccati. sed iustus nouit, quemadmodum peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
penȩ cessarent: torqͤbat eũ suoꝵ em
scientia peccatoꝵ. Latebat miser.
tremens ⁊ timens. Et cũ adhuc pe¬
sor deesset: ipsa sese iniusti uitacti¬
ciabat. Acceꝑat signũ ne eum aliqͥs
occideret. ñ ut uitȩ suauitate frue¬
ret᷑. s ne mors auferret erũpnã: nt¬
ꝑ cussorem suũ cotidie tiniendo pa¬
teret᷑. Meruerat qͥdem ut ꝑcussor
in haberet᷑. s sine ulla int̾missione n¬
se sͥ suus carnifex erat. ipse ꝑcussor.
Qͤ pena maior. qͣm tumere qd̾ uitar
ñ possis: nͨ qͦd tunueris euadere: I
de p̃clare dauid expͥmens ꝯuentio¬
nẽ gͣuissimã conscientiȩ peccatͥcis.
ait. Qm̃ iniqͥtatẽ meã ego agnoser
.ꝙ. delictũ meum contͣ me ẽ semp. Il¬
fundit᷑ enum nob̃ ultͥx nr̃i unagoyt¬
cati. nͨ qͥetum reum suũ eẽ ꝑmitcit.
inserens miserã seruitutẽ. atq iniu
ieus ipse se uendidit. cui lib̃um erat
delictoꝵ era ñ caꝑe: ⁊ lib̃tatẽ innocen¬

Expanded text:
poena cessaret, torquebat eum suorum poena cessaret, torquebat eum suorum conscientia peccatorum. latebat miser tremens et timens et, cum adhuc percussor deesset, ipsa sese iniusti uita cruciabat. acceperat signum, ne eum aliquis occideret, non ut uitae suauitate frueretur, sed ne mors auferret aerumnam percusporem suum cotidie timendo pateretur. meruerat quidem ut percussor inhiberetur, sed sine ulla intermissione ipse sibi suus carnifex erat, ipse percussor. .Quae poena maior quam timere quod uitare non possis nec quod timueris euadere ? unde praeclare Dauid exprimens conuentionem grauissimam conscientiae peccatricis ait: quoniam iniquitatem meam ego agnosco et delictum meum contra me est semper. offunditur enim nobis ultrix nostri imago peccati nec quietum reum suum esse permittit inferens miseram seruitutem atque in sua oniam uolens ipse se uendidit, cui liberum erat delictorum aera non capere et libertatem innocen
Abbreviated transcription (Latin):
ustus sͥ. In eum enĩ refundit᷑. qͥcqͥd
noxiꝰ. Iusti autẽ uita fructuosa aliis:
cx sͥ dulcis. Dicit enim salomon. fili
si sapiens eris: tͥ sapiens eris. ꝙxi¬
mis. Si autẽ malꝰ euaseris: solꝰ hau¬
ries mala. Adu̾timnꝰ gͦ. qr iustitia a¬
liis ẽ potiꝰ nata. qͣm sͥ. sommnune ꝯ¬
modũ ñ suum expectat: ⁊ alienum
bonũ ꝓ suo ducit emolum̃to. beata
⁊ p̃clara iustitia: cuiꝰ bonũ omnib
ꝓficit. Ex uno plerumq ad plures¬
ꝓficiscit᷑: atq ad om̃s ꝑuenit. Iustꝰ
dauid qͥ parcebat inimico. ⁊ malebat
innocentiã suam qͦm uitã tueri. ne
malo publico uindicaret᷑. atq ap¬
petendi pͥncipis. in malis qͦ causis
aliis exemplũ ederet: c̃ ipse uindic¬
tam de insidiatore sumpsisset. Iust̾
qͥtatis. ⁊ id̃o frẽm occidit. q hostia
eiꝰ d̃o magis qͦm oblatio sua fuerat
comꝓbata. S ille occisꝰ dõ loqͥbat
in uoce sangͥnis sui: ħͥ uiius a faci
dm̃i repellebat᷑. Et cum adhuc adũ

Expanded text:
 in eum enim refunditur quicquid noxius, iusti autem uita fructuosa aliis et sibi dulcis; dicit enim Salomon: fili, si sapiens eris tibi, sapiens eris et proximis; si autem malus euaseris, solus hauries mala. Aduertimus ergo, quia iustitia aliis est potius nata quam sibi; commune commodum, non suum spectat et alienum bonum pro suo ducit emolumento. beata et praeclara iustitia, cuius bonum omnibus proficit; ex uno plerumque proficiscitur atque ad omnes peruenit. iustus Dauid, qui parcebat inimico et malebat innocentiam suam quam uitam tueri, ne malo publico uindicaretur atque appetendi principis in malis quoque causis aliis exemplum ederet, cum ipse uindictam de insidiatore sumpsisset. iustusiquitatis, et ideo fratrem occidit, quia hostia eius deo magis quam oblatio sua fuerat comprobata. sed ille occisus deo loquebatur in uoce sanguinis sui, hic uiuus a facie domini repellebatur et, cum adhuc a domino
Abbreviated transcription (Latin):
obtexunt. Posuit enĩ tenebͣs latibulũ
suũ. ut pͥmo płima mystice fertilita¬
tis accipias. ⁊ tc̃ infusꝰ rore celesti. ful¬
gẽ reseratȩ lucis agnoscas: ut possis
dicere. ex plenicudine eiꝰ accepimꝰ. Qͥs
enĩ potest secreta d̃i facile ꝯp̃hendere:
cuiꝰ iustitia sicut montes d̃i. uł sicut
aͥla posuit. uit montes ualidi: eo qͦd
ualidȩ uirtritis plena p̃cepta sint:
Inde ⁊ apłs uidens eẽ sublimia: au

Expanded text:
bulum suum, ut primo pluuiam mysticae fertilitatis accipias et tunc infusus rore caelesti fulgorem reseratae lucis agnoscas, ut possis dicere: ex plenitudine eius accepimus. quis enim potest secreta dei facile conprehendere, cuius iustitia sicut montes dei uel, sicut Aquilas posuit, ut montes ua1idi, eo quod ualidae uirtutis plena praecepta sint? und
Abbreviated transcription (Latin):
rentẽ uoluptatis tuȩ potabis eos. Qd
ẽ homines ⁊ ium̃ta: Rationabiles
ntiq ⁊ irrationabiles. Rationabi¬
libꝰ iudicia: irrationabilib miscd̾ia
Aiii regunt᷑: alii nutͥunt᷑. Idoq ad¬
didit. filii autẽ hominũ: in ꝓtecti¬
one alarũ tuarum sꝑant. Id est ñge¬
natio uiparum. s filui hominũ. qͥ
ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ di uiuu:
ñ in pascius. s in ꝯuiuiis collocant᷑.
Alii enĩ in loco pascuoꝵ: alii in pͥui¬
legio sacͣmentoꝵ. Inꝑfectis succꝰ lac¬
tis. ꝑfectis mensa refectionis. de qͣ
dixit: parasti in conspectu meo m̃isã.
In qͦ panis uiuus id ẽ uerbum dr in
qͣ oleum scĩficationis qͦ impinguat᷑
caput iꝰti. ⁊ sensꝰ firmat᷑ int̾ior. ut
aboleat᷑ oleum peccatoris: in qͣ etiãpo

Expanded text:
rente voluptatis tuae potabis eos. Quid est, homines et jumenta? Rationabiles utique, et irrationabiles. Rationabilibus judicia, irrationabilibus misericordia. Alii reguntur, alii nutriuntur. Ideoque addidit: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt; id est, non geratio uiperarum , sed filii hominum, qui ad imaginem et similitudinem dei uiuunt , non in pascuis, sed in conuiuiis collocantur; alii enim in loco pascuorum, alii in priuilegio sacramentorum ; inperfectis sucus lactis, perfectis mensa refectionis, de qua dixit: parasti in conspectu meo mensam, in qua panis uiuus, id est uerbum dei, in qua oleum sanctificationis, quo inpinguatur caput iusti et sensus firmatur interior, ut abol
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt iudicia eiꝰ.⁊ inuestigabiles
uiȩ eiꝰ. Qͥs enĩ cognouit sensũ dñi:
ant qͥs consiliariꝰ eiꝰ fuit: Altitudi¬
nẽ itaq diuitiarũ sapientiȩ. retulit
ad altitudinẽ montium. Audi qͦs
montiũ. Ipse enim dĩ filius: mons
magnꝰ ẽ. Et id̃o ascende in ħc montẽ
qͥ eũgłuas syon: ut stes radicatꝰ ⁊ plan¬
tatꝰ in xꝑo. Est ⁊ mons: quasi sapien¬
tia di. Est ⁊ mons: qͥsi iustitia d̾i. Est¬
⁊ mons: qͣsi scientia di. Est ⁊ mons:
qͣsi scĩficatio. Est ⁊ mons: qͣsi redemp¬
tio. Est mons: quasi resurrectiõ. De¬
monstrauit nob hos montes: scͥpt᷑a
qͤ dicit. In ipso autẽ uos estis in xꝑo
nob̃ a d̃o: ⁊ iustitia. ⁊ scificatio. ⁊ re¬
sicut abyssus multa. Audi bona. Abys¬
sus abyssum inuocat. in uoce cata¬
ractarum tuarũ: id ẽ scͥptura uet̾is
testam̃ti. noui aduocat seriem testa¬
m̃ti. ad ꝯsuminationẽ sc̃ificationis.
⁊ plenitudinẽ gr̃ȩ. sonitu qͦdam atq

Expanded text:
sunt judicia ejus et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini? Aut quis consiliarius ejus fuit ? Altitudinem itaque divitiarum sapientiae retulit ad altitudinem montium. Audi quorum montium. Ipse enim Dei Filius mons magnus est ; et ideo ascende in hunc montem qui evangelizas Sion, ut stes radicatus et plantatus in Christo. Est mons quasi sapientia Dei, est mons quasi justitia, est mons quasi scientia Dei, est mons quasi sanctificatio, est mons quasi redemptio, est mons quasi resurrectio. Demonstravit nobis hos montes Scriptura, quae dixit: In ipso autem vos estis in Christo nobis a deo et iustitia et sanctificatio et resicut abyssus multa. audi bona: abyssus abyssum inuocat in uoce eataractarum tuarum, id est: scriptura ueteris testamenti noui aduocat seriem testamenti ad consummationem sanctificationis et plenitudinem gratiae sonitu quodam atque
Abbreviated transcription (Latin):
cipio sermonis accusator ẽ sui. Nocẽ
enĩ eripit adu̾sario: ⁊ quasi dentes
qsdam paratos ad p̃dam cͥminatio¬
nis infestȩ. peccatoꝵ suoꝵ confessioẽ
constͥngit. Dixit udas scarioth: ut
delinqͥret sͥ. Qͥd dixit: Qͤm oscl̃atus
suero. ipse ẽ: tenete eum. Hoc dixit:
iseipsum ꝓpͥo ore egit in mortẽ. Qͣn¬
tos putamꝰ in ipso fuisse tortores: ut
sͥ ipse tam gͣuis penȩ exactor mnc̃b̃et.
i semet ipsum stͣngularet: Dixit in¬
iustꝰ. ⁊ deliquit sͥ. Loquutꝰ ẽ iustus.

Expanded text:
cipio sermonis accusator est sui; uocem enim eripit aduersario et quasi dentes quosdam para- tos ad praedam criminationis infestae peccatorum suorum confessi- one constringit . dixit ludas Scarioth , ut delinqueret sibi — quid dixit? —: quem osculatus fuero ipse est; tenete eum. hoc  dixit et se ipse proprio ore egit in mortem. quantos putamus in ipso fuisse tortores, ut sibi ipse tam grauis poenae exactor incumberet et semet ipse laqueo strangularet! Dixit iniustus et del
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ: idẽ utrũq dilexerunt. s mag̃
tenebͣs. S q de illis p̃misit qͥ ñ cdide¬
rt̃. sic accipiendũ puto: qͦd dilexert̃
tenebͣs ⁊ ñ lucem. Lux enim xꝑc est.
lucẽ uel dilexisse eͤdant᷑ qͣm nesciert̃:¬
intellexert̃: in tenebͥs ambulant. Se¬

Expanded text:
magis tenebras. Sed quia de illis praemisit qui non crediderunt, sic accipiendum puto quod dilexerunt tenebras, et non lucem; lux enim Christus lucem vel dilexisse credantur, quam nescierintellexerunt, in tenebris ambulant s
Abbreviated transcription (Latin):
naturã asserant: errare eorũ opini¬
onẽ certum ẽ. Deniq dicant utr̃
naturȩ peccatum ꝯueniat: anñ.
peccatorem: cũ omniũ ac̾bissimũ
qͥcqͥd in d̃ĩ fieri indet᷑ iniuriã: Qos
impie agere ẽ p̃ter naturã: uiueris

Expanded text:
naturam asserant, errare eorum opininaturam asserant, errare eorum opinionem certum est. denique dicant, utrum naturae peccatum conueniat an non. peccatorem, cum omnium acerbissimum sit quicquid in dei fieri uidetur iniuriam? quodsi impie agere non est praeter naturam, uiuer
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃: qͣnti pꝰ te dñabunt᷑. Et hoc
putas eẽ pͥuatum: Qͤm unqͣm amor¬
te: diuitiȩ redemert: Immo qͦm ñ
ad mortẽ diuitiȩ coegerunt: Qͤmab
infernis. suȩ reuocarunt opes: Qm
potentia: excusauit apena: Puluis
ẽ impietas: sic̃ puluis ẽ impioꝵ po¬
tentia. Caliginem infert: dare sa¬
lutẽ ñ potest. Simul ut uehemens
flare ceꝑit sp̃c. spargit eam atq dis¬
soluit. aerem turbat. solum nudat.
ut puluis ꝓicit᷑. deficit ut fumꝰ: liq̃s¬
cit ut cera. Hinc pleriq ñ medioerẽ
mediocrẽ mouerunt q̃stionem. utr̃
ꝑituram naturã uideat᷑ asserere scͥp¬
tura diuina: maxime qͥa alibidix̃.
Comminuã eos ut pulu̾em ante fa¬
ciem uenti: ⁊ ut lutũ platearũ dele¬
bo eos. Et alibi. Ecce confundent᷑.⁊
reu̾ebunt᷑ om̃s aduersarii. Erunt
enu tanqͣm ñ sint. Primũ gͦ int̾¬
rogo. utrͣ impietatẽ scd̃m naturã.
putent eẽ: an p̾ter naturã. Si scđm

Expanded text:
fuerunt, quanti post te dominabuntur! et hoc fuerunt, quanti post te dominabuntur! et hoc putas esse priuatum? quem umquam a morte diuitiae redemerunt, immo quem non ad mortem diuitiae coegerunt ? quem ab inferis suae reuocarunt opes, quem potentia excusauit a poena ? puluis est impietas, sicut puluis est impiorum potentia; caliginem infert, dare salutem non potest. simul ut uehemens flare coeperit spiritus, spargit eam atque dissoluit, aerem turbat, solum nudat; ut puluis proicitur, deficit ut fumus, liquescit ut cera. Hinc plerique non mediocrem mouerunt quaestionem, utrum perituram naturam uideatur asserere scriptura diuina, maxime quia alibi dicit: comminuam eos ut puluerem ante faciem uenti et ut lutum platearum delebo eos, etalibi: ecce confundentur et reuerebuntur omnes aduersarii; erunt enim tamquam non sint. primum ergo interrogo, utrum impietatem secundum naturam putent esse an praeter naturam. si secundum
Abbreviated transcription (Latin):
potens: ⁊ abundas diuitus: Non ad¬
uertis qͥa puluis es: ⁊ tu disꝑgeris ⁊
dissipabis: Nidi inqͥt impiũ suꝑexal¬
tatum. ⁊ eleuatũ sic̃ cedros libani:⁊
tͣnsiui. ⁊ ecce ñ erat. Qͥd głaris. quia
multa te seruitia ambiunt. multi
amicitegunt lat̾a tua. płimi eque
sequunt᷑. qͦ nob̃ en arres ꝓsapiam
diuitias. qͥa ꝯuuiiis pascis sodales:
Utinam egenos pasceres: utinamñ
iocoꝵ ministros. s uotorũ. Adiutores
iactas. qͥa ꝓdeunt. ilico cedit᷑: ⁊ ho¬
mines te tanqͣm feram declinant.
aut bestiam. Non hec ẽẽ aliqͥd num
audis: qr ea om̃ia tanqͣm umbra p̃¬
t̾eant: Qͥd uiuant ꝯsulares p̃textȩ
annitentes auro: tumphales pal¬
matȩ: Nudꝰ exibis: nemo illic ꝯsulẽ
recognoscit. Qͥd ꝓsunt innumerȩ
possessiones. Publicȩ sunt: non tuȩ
Hodie tutenes: aliꝰ cras. Cum tu exi¬
eris: aliꝰ intrat. Hix mouisti pedem:
aliꝰ gssum intrilit. Qͣnti ante te illic

Expanded text:
potens et abundas diuitiis? non adpotens et abundas diuitiis? non aduertis, quia puluis es et tu dispergeris et dissipaberis ? uidi, inquit, impium superexaltatum et eleuatum super cedrotransivi, et ecce non erat . Quid gloriaris, quia multa te servitia ambiunt, multi amici tegunt latera tua, plurimi te equi sequuntur, quorum nobis enarras prosapiam, diuitias, quia conuiuiis pascis sodales. utinam egenos pasceres, utinam non iocorum ministros, sed uotorum adiutores! iactas, quia prodeunti ilico ceditur et homines te tamquam ferum declinant aut bestiam. \'non haec esse aliquid?\' non audis, quia ea omnia tamquam umbra praetereant? quid iuuant consulares praetextae aut nitentes auro triumphales palmatae? nudus exibis, nemo illic consulem recognoscet. quid prosunt innumerae possessiones ? publicae sunt, non tuae; hodie tu tenes, cras alius. cum tu exieris, alius intrat; uix mouisti pedem, alius gressum : intulit. quanti ante te illic
Abbreviated transcription (Latin):
iͥtrȩ fertili atq fecundȩ animȩ salu¬
taris. sic̃ uentꝰ auicer aspirare ꝯsueuit.
huic uento dicit᷑ in canticis. uenian¬
ster. ut clem̃tia aeris mollioris. cordis
ir̃i arua laxent᷑: qͦbrumali gelustͥe¬
ia. recipiendis gͣmium seminib dene¬
sabant. Bonum ẽ nob̃ ut hͥ uentꝰ as¬
piret: qͥ naues tharsis. ferentes uero
salomoni qͦ ad templũ eiꝰ necessaria
udent᷑. tutos deducat in portꝰ. S tẽ
ste uentꝰ aspirat: si boreas ille gͣuis
untꝰ flare desierit. Id̾o uł eccła: uel
aima pia dicit. Exurge borea: ⁊ ue¬
M auster. Hoc ẽ. tuboreas recede. &
umi auster. aspira ortum meũ: ut
flores ñ discutias. s reserues. Anima¬
gͥ plena florib pietatis. ortum habet.
uł ipsa ortꝰ ẽ. qͥ fructꝰ ferat. lnima qͤ
impietati patet. puluerẽ habet: qͥẽ
infecundꝰ ad fructum. fructiferam
illã qͥdem fecit d̃s: s ipsa sͥ collegit
impietatis puluem. Qd te iactas: o
impietatis plene: An qͥa honorib es

Expanded text:
e fertili atque fecundae animae salutaris sicut ventus auster aspirare consuevit. 45. Huic vento dicitur in Canticis: Veni, auster , ut clementia aeris mollioris cordis nostri arva laxentur, quae brumali gelu stricta recipiendis gremium seminibus denegabant. Bonum est nobis ut hic ventus aspiret, qui naves Tharsis ferentes vero Salomoni quae ad templum ejus necessaria videntur, tutos deducat in portus. Sed tunc iste ventus aspirat, si boreas ille gravis ventus flare desierit. Ideo vel Ecclesia, vel anima pia dicit: Exsurge, borea, et veni, auster ; hoc est: Tu, borea, recede, et veni, auster: aspira hortum meum; ut flores non discutias, sigitur plena pietatis hortum habet uel ipsa hortus est, qui fructus ferat, anima quae impietati patet puluerem habet, qui est infecundus ad fructum. fructiferam illam quidem fecit dominus, sed ipsa sibi collegit impietatis puluerem. Quid te iactas, o plene impietatis? an quia honoribus es
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo habuit ds̃ noster. ut ⁊ abra¬
hȩ dixerit. benedicent᷑ in te om̃s
filium dicens. dabo tͥ gentes heredi¬
tatem tuam. ⁊ infra. omnes gente
seruient ei. qͥ legisti. qi obtulit filiũ
suum ꝓ om̃i gente. ut saluos fac̾et
peccatores: debes hoc loco ium diui¬
nȩ sententiȩ consid̾are. Contempla¬
tione etenim caturarũ celestium
qͤ multe s̃. sicut celum qͦd multi

Expanded text:
nihilo habuit Deus noster, ut et Abranihilo habuit Deus noster, ut et Abrahae dixerit: Benedicentur in te omnes Filium dicens: Dabo tibi gentes haereditatem tuam ; et infra: Omnes gentes servient ei ; qui legisti, quia obtulit Deus Filium suum pro omni gente, ut salvos faceret peccatores ; debes hoc loco vim divinae sententiae considerare. Contemplatione etenim creaturarum coelestium, quae multae
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxios fecere se morti: ut quasi
terreni corrumpant᷑. S ds ꝑ tri¬
bulationes ad penitentiã cogit:
ut ꝑ penitentiã urat᷑ ⁊ ꝯsumat᷑
illud accidens malũ imꝓbitatis.
&. ꝑeat: ⁊ locꝰ ille animȩ qͥ erat ac¬
cidentis impietatis possessio. pate¬
at ad receptionẽ uirtutis ⁊ gr̃ȩ. Cer¬
tum ẽ autẽ animȩ naturam esse
p̃ciosam. qͥ ad similitudinẽ dei
facta. receptionẽ om̃is uirtutis
ñ amittit: ut pote qͦ cognitionis
suꝑnȩ ñ sit fraudata consortio.
Nunc illud suꝑeẽ ar. bitram᷑.
qd̾ in multoꝵ ore uersat᷑. qͣ rati¬
one d̃s cuiꝰ sine uoluntate. nec
passer uilissimꝰ cadit. ⁊ apud qͤm
capilli capitis numerati s̃. dixe¬
ut stillicidium de urceo. ⁊ sicut
momentũ staterȩ estimatȩ sunt:
ꝙ. ut sputum estimabunt᷑. Ita
gͦ ꝑibunt omnes gentes sieut
stilicidium de urceo: ⁊ ut sputũ
perit. ⁊ ad nullos usus ꝓficit: S
tu qͥ nosti. qr gentes non eo usq ꝓ

Expanded text:
obnoxios fecere se morti, ut quasi obnoxios fecere se morti, ut quasi terreni corrumpantur. sed deus per tribulationes ad paenitentiam cogit, ut per paenitentiam uratur et consumatur illud accidens malum inprobitatis et pereat et locus ille animae, qui erat accidentis impietatis possessio, pateat ad receptionem uirtutis et gratiae. certum est autem animae naturam esse pretiosam, quae ad similitudinem dei facta receptionem omnis uirtutis admittit, utpote quae cognitionis supernae non sit fraudata consortio. Nunc illud superesse arbitramur quod in multorum ore uersatur, qua ratione deus, cuius sine uoluntate nec passer uilissimus cadit et apud quem capilli capitis numerati sunt, dixeut stillicidium de 761 urceo, et sicut momentum staterae aestimatae sunt, et ut sputum aestimabuntur . Ita ergo peribunt omnes gentes sicut stillicidium de urceo, et ut sputum perit, et ad nullos usus proficit. Sed tu qui nosti quia gentes non eo usque pro
Abbreviated transcription (Latin):
sectum ñ erunt: erunt tñ fide acde¬
uotione mutati. Deniq ⁊ alibi ex pec¬
catoris ꝑsona dr. Et iram di sustinebo
qͥa peccaui: doñ iustificet iudicium
meũ. Conuert̾e enim cupiens pecca¬
torẽ: punit eum ⁊ urit ut purget. uñ
ait: ⁊ educet me in lucẽ. Lam ⁊ cerã
urit ignis. liq̃scit ut purget᷑: ⁊ nos ꝑ
ignem ꝓbam᷑. Et fumꝰ ꝯsumpto om̃i
mat̾iali expurgat: ⁊ neq natura tͣn¬
sit. Itaq ⁊ anima purgata ab om̃i
labe. in id qͦd ẽ deficit: ñ in id qͦd ñẽ.¬
Inde ait balaam. moriat᷑ anima
mea ut anima iustoꝵ. ut moreret᷑
lapsꝰ eiꝰ. ⁊ qͥdam imꝓbitatis usus. tñ¬
siret autẽ in ꝯsuetudinẽ uitamq
iustorum. Omĩa enim d̃s salua
uult eẽ. Unde ⁊ salomon dixit. Ds̃
mortẽ ñ fecit: nͨ letat᷑ in ꝑditiõe
mortuoꝵ. fecit animã ut sit. Cre¬
auit hominẽ in incorruptione:
qui ad imaginẽ sui fecit. S ho¬
mines a naturȩ mun̾e deuianteᷤ

Expanded text:
fectum non erunterunt fide ac defectum non erunterunt fide ac deuotione mutati. denique et alibi ex peccatoris persona dicitur: et iram dei sustinebo, quia peccaui, donec iustificet iudicium meum; conuertere enim deus cupiens peccatorem punit eum et urit, ut purget. unde ait: e t educet me 1n 1ucem. nam et ceram urit ignis, liquescit ut purgetur, et nos per ignem probamur, et fumus consumpto omni materiali expurgatur et neque naturam transit. itaque et anima purgata ab omni labe in id quod est deficit, non in id quod non est, ut ait Balaam: moriatur anima mea in anima iustorum, ut moreretur lapsus eius et quidam improbitatis usus, transiret autem in consuetudinem uitamque iustorum; omnia enim deus salua uult esse. unde et Salomon dixit: deus mortem non fecit nec laetatur in perditione uiuorum. fecit animam ut sit, creauit hominem in incorruptionem quem ad imaginem sui fecit; sed homines a naturae munere deuiantes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑituras naturas inducit scͥptura.
cum impietas ñ utiq naturał sit h
p̃ter naturam: Qd enim ñ habet ña
mittit: n potest ea substantia pre.
qͦ ñ fuit. Nam ⁊ puluis commotꝰ ant
in aqͤ substantiã tͣnsfert᷑. aut mar¬
rem. aut in ignem: hoc ẽ in aliam
uidet᷑ sepe tͣnsire naturam. Nongͥ
in nichilum deficit: s in aliud tͣnst
Qͥd obstat gͥ. qͥn ⁊ ille qͥ uerbi iurti¬
te ⁊ ratione ꝯminuit᷑. ut puluis. ñ
in nichilum dissipet᷑. s ꝯmutet᷑ m
meliꝰ. ut ex terreno fiat sp̃italis ho¬
mo: ⁊ ut lutum platearũ sic deleatꝰ
ut tollat᷑ qͥcqͥd asꝑum ac sordidum
uidet᷑: remaneat qͥoqͥd planũ acsi¬
dum ẽ: Et qͦ ait de aduersarus
ierł̃m sunt sic̃ qͥ non sunt. utiq potu¬
it dicere ñerunt: s cum dixerit. con¬
fundent᷑ ⁊ reuerebunt᷑. utiq incelli¬
gis qr erunt ꝑ substantiã ⁊ ꝓfectũ
quersionis: s ñ erunt qͣsi aduersarii
qͦo fuerunt. Itaq ꝑ imꝓbitatis de¬

Expanded text:
erituras naturas inducit scriptura, cum impietas non utique \' naturalis sit, sed praeter naturam quod enim non habes, non amittis nec potest ea substantia perire quae non fuit. nam et puluis commotus aut in aquae substantiam transfertur aut in aerem aut in ignem, hoc est: in aliam uidetur saepe transire naturam. non ergo in nihilum deficit, sed in aliud transit. Quid obstat igitur, quin et ille, qui uerbi uirtute et ratione comminuitur ut puluis, non in nihilum dissipetur, sed commutetur in melius, ut ex terreno fiat spiritalis homo et ut lutum platearum sic deleatur, ut. tollatur quicquid asperum ac sordidum uidetur, remaneat quicquid planum ac mundum est ? et quod ait de aduersariis Hierusalem: sunt sicut quinonsunt, utique potuit dicere: Lnon erunt\'. sed cum dixerit: confundentur et reuerebuntur, utique intellegis, quia erunt per substantiam et profectum conuersionis, sed non erunt quasi aduersarii, quod fuerunt. itaque per improbitatis de
Abbreviated transcription (Latin):
r memorauit. Magnũ inqͥt tͥ ẽ uo¬
cari puerũ meũ: ut statuas tͥbꝰ iacob.
seruat uͥq suȩ uocabulũ dignitatiᷤ:
Magnꝰ ds. ⁊ magnꝰ puer: nͨ in carne
magnitudinis suȩ nom̃ amittit. cuiꝰ
magnitudinis nullꝰ ẽ finis. Meritoq
securꝰ. c̃ in forma d̃ĩ eẽt ut apłs dicit.
ñ rapinã arbitratꝰ ẽ eẽ se eqͣlem do. s
semetipsum exinanunt formã serui¬

Expanded text:
re memorauit. Magnum, inquit, tibi est uore memorauit. Magnum, inquit, tibi est uocari puerum meum, ut statuas tribus Iacob. seruat ubique suae uocabula dignitatis: magnus deus et magnus puer, nec in carne magnitudinis suae nomen amittit cuius magnitudinisnullusest finis. meritoque securus, cum in forma dei esset, ut apostolo dicit, non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo, sed semet
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. Andi udeȩ qͥ de gr̃a ꝯtumeliã
fers: ⁊ hoc ad ꝑfidiam diruias. ꝓpter
qͦd magis credere debiusti. Ad te uo¬
candum uenit: ⁊ ꝯuitiaris. Ex ut̃o
seruum dixit. Audi arriane ex quo
utero. Paululum supͣ recurre: exii¬
tero inqͥt matͥs meȩ uocauit dñs no¬
m̃ meũ. Qͦd nom̃ eiꝰ sit audiamꝰ. qͥeũ
pater uocauit. Ecce uirgo in utero
bethleem uidȩ. ñ es minima int̾ pͥn¬
cipes uida: ex te enim exiet pͥnceps
qͥ regat pͦpłm meum. Adu̾te inist̾mm
ex ut̾o uirginis. idem ⁊ seruus exunt
⁊ dñs. Seruus ad oꝑandũ. d̃ns ad
imꝑandũ: ut regnum do in homi¬
nũ mentib radicaret. Ut̃q unꝰ. Ñ
alter ex patre.⁊ alter ex iurgine.
s idem qͥ ante scła ex patͤ. ipse pͥea car¬
nẽ suscepit ex uirgine. Id̾o gͦ ⁊ seruus
uocat᷑ ⁊ dñs. Apter nos seruus: s uni¬
tate diinȩ substantiȩ. ds ex d̾o. pͥn¬
ceps ex pͥncipe. equał ex eqͣli. Neq enĩ
degen̾em genuit: in qͦ se ipse ꝯplace¬

Expanded text:
tutis. audi, Iudaee: et de gratia contumeliam fers et hoc ad perfidiam deriuas, propter quod magis credere debuisti. ad te uocandum uenit, et conuiciaris. \'ex utero seruum\' dixit. audi, Arriane, ex quo utero; paululum supra recurre: ex utero, inquit, matris meae uocauit dominus nomen meum. quod nomen eius sit, audiamus, quo eum paterBethleemIudaeae, non es minima inter principes Iuda; ex te enim exiet princeps, qui regat populum meum. aduerte mysterium: ex utero uirginis idem et seruus exiuit et dominus, seruus ad operandum, dominus ad imperandum, ut regnum deo in hominum mentibus radicaret; uterque unus, non alter ex patre et alter ex uirgine, sed idem, qui ante saecula ex patre, ipse postea carnem suscepit ex uirgine. ideo ergo et seruus uocatur et dominus, propter nos seruus, sed unitate diuinae substantiae deus ex deo, princeps ex principe, aequalis ex aequali; neque enim degenerem genuit in quo se ipse conplace
Abbreviated transcription (Latin):
niq ipse alibi ait. qͥa testimoniũ ꝯsci¬
ntie nr̃ȩ ad diem iudicii reuelabit᷑.
cũ inuicẽ cogitationes nr̃e aut accu¬
sabunt se ut scͥptum ẽ. aut defen¬
dent: ⁊ patebunt cordis occulta. Qͥd
autẽ hoc euidentiꝰ qͦd ait alibi: om̃s
qͥdem resurgemꝰ. s ñ om̃s ĩnutabi¬
mͣ: Immutabunt᷑ enĩ iusti in in¬
corruptionẽ: manente corꝑis ue¬
ritate. Daniel qͦ dicit. Iudiciũ se¬
dit: ⁊ libͥ aꝑti sunt. Ostendit gͦ ui

Expanded text:
nique ipse alibi ait, quia testimonium conscientiae nostrae ad diem iudicii reuelabitur, cum inuicem cogitationes nostrae aut accusabunt se, ut scriptum est, aut defendent et patebunt cordis occulta. quid autem hoc euidentius, quod ait alibi omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur? immutabuntur enim iusti in incorruptionem manente corporis ueritate. Danihel quoque dicit: iudicium sedit et libri aperti sunt. ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
in suum refert᷑ auctorem: sicut ui¬
ꝑe partus. qͥpͥmo suam scindit pa¬
rentẽ. ut frequens sermo ẽ. Sibi gͦ
delinqͥt. Nichil hac sententia sublumꝰ
dictum arbitror. Nichil in alus qͥsͥ
sapientiam scł̃i uendicarunt. nicħ
tale legi: nichil tale cognoui. Nec
mirũ. qͣndoqͥdem illi humano inge¬
nio loquutis̃: hoc infudit sp̃c dei.
generet uulnera: se iyse confodiat.
Nam sicut spinȩ nascunt᷑ in manu
ebͥosi ut scͥptura asserit: ita ⁊ in in¬
iusti sermone nascunt᷑ qͦ ꝯpungt̃
loqͤntem. Loquit᷑ iniustꝰ ⁊ interior
eiꝰ ꝯscientia uulnerat᷑: qr in omni
sermone qͤm loquit᷑ ñ ẽ fraudis in¬
munis. Cuiꝰ enu gͣuior ẽ pena: qͣm

Expanded text:
in suum refertur auctorem sicut uiin suum refertur auctorem sicut uiperae partus, qui primo suam scindit parentem, ut frequens sermo est; sibi ergo delinquit . nihil hac sententia sublimius dictum arbitror; in illis, qui sibi sapientiam saeculi uindicarunt, nihil tale legi, nihil tale cognoui. nec mirum, quandoquidem illi humano ingenio locuti sunt, hoc infudit spiritus d delinquat, sibi generet uulnera, se ipse confodiat. nam sicut spinae nascuntur in manu ebriosi, ut scriptura asserit, ita et in iniusti sermone nascuntur quae conpungant loquentem. loquitur iniustus et mtenor eius conscientia uulneratur , quia in omni sermone quem loquitur non est fraudis immunis. cuius enim grauior est poena quam
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ. ⁊ specie inuentꝰ ut homo: humi¬
liauit semet ipsum. factꝰ obediens usq
ad mortẽ. mortẽ autẽ crucis. Hic ẽ gͦe
om̃s eͤdamꝰ. hunc intimo adoremꝰ af¬
fectu. Dona seruitꝰ: qͤ om̃s liberos fa¬
cit. Bona seruitꝰ: qͦ nom̃ suꝑ omne
nom̃ adqͥsiuit. Dona humilitas: qͦͤ
fecit ut in nomine eiꝰ om̃e genu flec¬
at᷑ celestium. t̾restrium .⁊ infernoꝵ
gl̃a ẽ di patͥs. In hẽ gͦ finẽ dirigit᷑ hic
psalmꝰ: ut ⁊ nos serui simꝰ ad iustitiã.
ñ suꝑbi arrogantia. Seruitꝰ enm
stipendium lib̾tatis ẽ. Stipendium
autẽ mortis: arrogantia ẽ. S iam
psalini seriem adoriamur. Incipit
sibi. Qͥd dixerit: non ex¬
pressit. Et ideo sic intel¬
ligendum arbitror. quia
quicquid dicit iniustus: peccatũ ẽ.
Oinius enim iniustitia peccatum:
qm̃ uͥ organum otiosum. quomͦ po¬
test cantus non esse otiosus: Dege¬
neris materiȩ: discolor partus ẽ. Qe¬
qͥd gͦ loquit᷑ iniustꝰ iniquitas ẽ. quȩ

Expanded text:
t specie inuentus ut homo humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. hic est ergomnes credamus, hunc intimo adoremus affectu. bona seruitus quae omnes liberos fecit, bona seruitus quae nomen super omne nomen adquisiuit, bona humilitas quae fecit, ut in nomine eius omnes genu sinuent caelestium et terrestrium et infernorum a est dei patris. in hunc ergo finem dirigitur hic psalmus, ut et nos serui simus ad iustitiam, non superbi ad arrogantiam; seruitus enim stipendium libertatis est, stipendium autem mortis arrogantia est. sed iam psalmi seriem adoriamur. Dixit sibi. quid dixerit non expressit, et ideo sic intellegendum arbitror, quia, quicquid dicit iniustus, peccatum est. omnis enim iniustitia peccatum, quoniam, ubi organum uitiosum, quomodo potest cantus non esse uitiosus ? degeneris materiae decolor partus est. quicquid ergo loquitur iniustus, iniquitas est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑti s̃: N utiq atͣmento scͥpti: sed
uestigiis delictoꝵ. ⁊ flagitioꝵ inqͥ¬
nam̃to. Aꝑiet᷑ liber conscientiȩ tuȩ.
aꝑiet᷑ lib̃ cordis tui: culpa nr̃a reci¬
tabit᷑. Est ibi liber: uͥ ẽ tabula. Im¬
mo s̃ libͥ inscͥpti uͥ s̃ inscͥptȩ tabu¬

Expanded text:
t? non utique atramento scripti, sed uestigiis delictorum et flagitiorum inquinamento. aperietur liber conscientiae tuae, aperietur liber cordis tui, culpa nostra recitabitur. est ibi liber ubi est tabula, immo sunt libri inscripti ubi sunt inscriptae tabu
Abbreviated transcription (Latin):
spũ dĩ uiui: ñ in tabulis lapideis s
in tabulis cordis carnalib. St̃ gͦ ta¬
bulȩ cordis: inscͥptȩ spu scõ. Istȩ re¬
citabunt᷑. si bñ egeris. manebit scͥp¬
de ne deleas. ⁊ scͥbas atͣmento fla¬
gitia tua: ne ueniat dies iudicui.:
dicat uidex. recitent᷑ libͥ. recitent᷑
si tabłas tuas: c̃ delesti apices meos:
Et ego scͥpsi dona mea: qͦmͦ delesti
munera mea. ⁊ scͥpsisti obybria tua:

Expanded text:
in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carna 1 ibus. sunt ergo tabulae cordis inscriptae spiritu sancto, istae recitabuntur; si bene egeris, manebit scripde ne deleas et scribus atramento flagitia tua, ne ueniat dies iudicii et dicat iudex: \'recitentur libri, recitentur si tabulas tuas; cur delesti apices meos? et ego scripsi dona mea; quomodo delesti munera mea et scripsisti obprobria tua?
Abbreviated transcription (Latin):
tigͦ dormientiũ in tumulo t̾rȩ sur¬
gent: qͥ bñ egert̃ in resurrectionem
uite. qͥ mala egert̃ ii resurrectionẽ
iudicii. Ed daniel ait inuitã et̾nam.
hoc sallator resurrectionẽ uitȩ dixit
nẽ uidicii. Uñ ñ expedit nob̃ ad iudie¬
ũ uenire. ⁊ ñ expedit ñ uenire. ne pre¬
dampnati uide am̃ in hac labe uitio¬
.&. subeamꝰ tanti pondꝰ iudicii. ꝓpħa
rogat. ne intret dñs in uidiciũ c̃ser¬
uo suo: qͣntomagis nos uidiciũ dñ
timere debeniꝰ: Pone. qr miscd̾oris dñs¬
ignoscet: qͣnta ꝓdent qͤ latere cͤdebã
Qͥ pudor. qͦ ꝯfusio erit mͥ: cũ is qͥ alios
ꝓfitebar docere. ipse in eo dephendar:
uator duo gen̾a resurrectionis posu¬
it. ⁊ ioħs in apocalypsi dixit. beatꝰ
qͥ ht̃ partẽ in resurrectione pͥma. isti
enĩ sine iudicio ueniunt ad grãm: qͥ
autẽ ñ ueniunt ad pͥmã resurrectio¬
nẽ. s ad scd̃am reseruant᷑. istiurent᷑.
don ĩpleant temꝑa int̾ pͥmã ⁊ scd̃am

Expanded text:
lo terrae surgent, qui bene egerunt, in resurrectionem vitae: qui male egerunt, in resurrectionem judicii . Quod Daniel ait: in vitam aeternam; hoc Salvator: in resurrectionem vitae, dixit. nem iudicii. unde non expedit nobis ad iudicium uemre et non expedit non uenire, ne aut praedamnati uideamur aut in hac labe uitiorum subeamus tanti pondus iudicii. propheta rogat, ne intret dominus in iudicium cum seruo suo; quanto magis nos iudicium domini timere debemus! pone, quia misericors dignoscet: quanta prodentur quae latere credebam? Qui pudor, quae confusio erit mihi, cum is qui alios profitebar docere, ipse in eo deprehendar, am et Salvator duo genera resurrectionis posuit, et Joannes in Apocalypsi dixit: Beatus qui habet partem in prima resurrectione , isti enim sine judicio veniunt ad gratiam: qui autem non veniunt ad primam resurrectionem, sed ad secundam reservantur, isti urentur, donec implean
Abbreviated transcription (Latin):
debes. Potest sapientia semꝑ fructũ
dire. s qͥa sapientia ẽ debet sapient̃
lare. dispensare prudent̃:si qͣndo nos
plenã m̃suram aut meream᷑ aut pos¬
smꝰ acciꝑe. Sicut hic extͤmũ tempꝰ
hictũ. ita ⁊ illic dabit fructũ bonũ
ngentib: ut resurrectionis eiꝰ ꝯsor¬
cũ caꝑe ac seruare possimꝰ. Nc̃ ñ pos¬
sumꝰ: odioso scl̃o nͨ sustinemꝰ. Hic enĩ
urupcela ẽ. ⁊ cauendũ fuit ne cor¬
rumꝑemꝰ bonos fructꝰ. qͦs lignũ uitȩ
daret. qr nẽ corrupti. illic autẽ incor¬
rupti: qͣndo ⁊ mortin inqͥt resurgen
incorrupti.⁊ nos ꝯmutabim᷑. Oportet
euĩ corruptibile hoc induere incorrup¬
telã: ⁊ mortale hoc induere inmorta¬
litatẽ. Qͥd gͦ ꝓderat morituro acciꝑe.
qͦd ei mors habebat auferre: Nouit
gͦ sapientia. quibꝰ. qͣndo. dare debeat.
q̃ nͣ foluĩ amittit ligni sui. Et id̾o qͥs
fructꝰ sit sapientiȩ. qͦd foliũ: consid̾e¬
mꝰ. Fructꝰ int̾ior ẽ: folium qͦ fructus

Expanded text:
debes. potest sapientia semper fructum dare, sed, quia sapientia est, debet sapienter dare, dispensare prudenter, si quando nos plenam mensuram aut mereamur aut possimus accipere. sicut hic extremum tempus fructum, ita et illic dabit fructum bonum indigentibus, ut resurrectionis eius consortium capere ac seruare possimus. nunc non possumus, in uitioso saeculo non sustinemus; hic enim corruptela est. et cauendum fuit, ne corrumperemus bonos fructus quos lignum uitae daret, quia nunc corrupti, illic autem incorrupti, quando et mortui, inquit, resurgent incorrupti et nos commutabimur. oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. quid ergo proderat morituro accipere, quod ei mors habebat auferre? nouit ergo sapientia, quibus quando dare debeat, quae nec folium amittit ligni sui. et ideo, quis fructus sit sapientiae, quod folium, consideremus. Fructus interior est, folium, quo fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ei: Hẽ autẽ locũ p̃mitens ipħa. ait
Sic om̃s gentes ut stillicidiũ de uren
estimatȩ s̃. ⁊ reliqͣ: ut agnoscas intel¬
lectũ istũ ẽ int̾pretatione apłica ꝯue¬
uire. S qͥd euidentiꝰ eo qͦd ꝑituras
naturas ñ uidet᷑ inducere: c̃ ipse sub
in iudicio. Qͥ autẽ resurgit. ẽ utiq et
manet: s qͥa ñ cͦdidit in xꝑm. iã iudi¬
catꝰ ẽ. Et id̾o ñ uenit in iudiciũ: qͦm
pacti iã manet pena iudicii. Et de re¬
surrectione qͥd̃ płima scͥpturarũ s̃ tes¬
cinonia: qͦ ñ pret̾misimꝰ in libͥs oso¬
iationis ⁊ resurrectionis. De eo autẽ
d ait. ñ resurgt̃ in iudicio impii. se¬
cund̾ eũgl̃m absoluta sententia ẽ: qr
ñ om̃s iudicabunt᷑. Apl̃s autẽ ait. Os
enĩ oportet nos stare ante tͥbunal xͥ.

Expanded text:
 autem locum praemittens propheta ait: s i omnes gentes ut stillicidium de urceo aestimatae sunt et reliqua, ut agnoscas intellectum istum cum interpretatione apostolica conuenire. Sed quid euidentius eo, quod perituras naturas non uideatur inducere, cum ipse subiin iudicio\'. qui autem resurgit, est utique et manet; sed quia non credidit in Christum, iam iudicatus est et ideo non uenit in iudicium, quem peracti iam manet poena iudicii. et de resurrectione quidem plurima scripturarum sunt testimonia, quae non praetermisimus in libris Consolationis et Resurrectionis. de eo autem, quod ait: non resurgunt lmpn in iudicio, secundum euangelium absoluta sententia est, quia non omnes iudicabuntur. apostolus autem ait:omnes enim oportet nos stare ante tribunal Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
ut fructũ daret in temꝑe suo. Non enĩ
potuit arescere ista plantatio: qͦ habe
ent aqͦ uiuȩ. Hoc autẽ dicebat de spu:
qͣm incipiebant acciꝑe. qͥ cͤdituri erag̃
in eum. Est ⁊ alia tͣditio: qͥa s̃ aqͤ de
qͥb ꝓhibet nos bibere iheremias di¬
ceus. Qͥd tͥ ⁊ uiȩ egipti. ut bibas aqͣm
gyon: Est ⁊ tigris flumꝰ. assyrios pt̃¬
fluens. Est ⁊ eufraten: in babylomã
tendens. Est ⁊ physon. qͥ latina int̾p̃ta¬
pis carbunculꝰ. ⁊ lapis pͣssinus. Meri¬
to os illic ꝯnuitat᷑. ut ñ teneat᷑ ꝓmis¬
soꝵ fides: s sit in ore dolꝰ. uͥ ẽ aurũ bo¬
num. Auaritia enim fidẽ frangit.
nͨ tenet uerboꝵ simplicitatẽ. Orua¬
m̃ta qͦ p̃ciosa. m̃tẽ animũq cõmu¬
tant: ut aliud in pectore. aliud inser¬
mone sit. In illis gͦ regionib flumi¬
nũ fuert̃ uidei captiui. abducti in
egiptũ. ⁊ ad assyrios. ⁊ ad babyloni¬
os: uͥ suꝑ flumina babylonis sedebar̃.

Expanded text:
ut fructum daret in tempore suo. non enim ut fructum daret in tempore suo. non enim potuit arescere ista plantatioquae habebent aquae uiuae. hoc autem dicebat de spiritu, quem incipiebant accipere qui credituri erant in eum. Est et alia traditio, quia sunt aquae de quibus prohibet nos bibere Hieremias dicens: quid tibi et uiae Aegypti, ut bibas aquam Geon? est et Tigris fluuius Assyrios praeterfluens, est et Euphrates in Babyloniam tendens, est et Phison, qui Latina interpretapis carbunculus et lapis prassinus. merito os illic commutatur, ut non teneatur promissorum fides, sed sit in ore dclus, ubi est aurum bonum; auaritia enim fidem frangit nec tenet uerborum simplici- tatem, ornamenta quoque pretiosa mentem animumque commutant, ut aliud in pectore, aliud in sermone sit. in illis ergo regionibus fluminum fuerunt Iudaei captiui abducti in Aegyptum et ad Assyrios et ad Babylonios, ubi super flumina Babylonis sedebant
Abbreviated transcription (Latin):
cesmenom dixit. hoc ẽ tͣnsplantatũ.
i qͦo pͥmo sit plantatũ in uirgine. pꝰea
tͣusplantatũ in ꝑadisum: sicut dixit
ad latͦnem. Am̃ am̃ dico tͥ: hodie mec̃
eris in ꝑadiso. Hoc lignũ gͥ: fructum
dabit in temꝑe suo. Ligrła t̾rena fruc¬
tũ ñdare s ferre dicunt᷑: s lignũ uicȩ
ac sapientiȩ dat fructũ. hoc ẽ largit᷑
edonat. Rursꝰ illud occ̃rit. Si lignũ¬

Expanded text:
evfievov dixit, hoc est transplantatum, evfievov dixit, hoc est transplantatum, eo quod primo sit plantatus in uirgine, postea transplantatus in paradisum, sicut dixit ad latronem: amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. Hoc lignum igitur fructum dabit in tempore suo. ligna terrena fructum non dare, sed ferre dicuntur, sed lignum uitae ac sapientiae dat fructum, hoc est largitur et donat. rurs
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ fluiuii: qͥ de ꝑadiso exeunt. uñ pit
qͦd is qͥ in ꝑadisum gestit redire hui
debeat tͣnsire decursꝰ aqͥrum: qͦdñ
strans his qͥ temptationes om̃s subi¬
rent. deberi sͥ iam ꝑadisi reqͥem.:Icas
sic ait. Decursꝰ aqͣrum: descenderint
oculi mei. Sic̃ enim rumphea ẽ inm
gͥssu ꝑadisi ignea. ut qͥ redit ꝑ ignẽn
uertat᷑. urat peccata sua. ꝓbet aurĩ
suum: ita qͥ redit. ꝑ hos decursꝰ redit
& aqͣm. De istis decͣsib: ⁊ ysaias diei
Si tͣnseas ꝑ aqͣm: flumina te ñ ꝯclud
Qͤ flumina: Audi dicentẽ dauid: qͥ fi
tinabat ad ꝑadisum. Forsitan ꝑtͣnss¬
set anina nr̃a: aqͣm intolerabilẽ. Ñ¬
nulli de istis qͣtuor temptationib etui
illud accipiunt. suꝑ aspidem ⁊ basls¬
cum ambulabis. ⁊ conculeabis leoni
oe draconem: ut ambulauerit ini¬
carnatione. ꝯculcauerit in passione:
us in tͣditione regni ꝯculcet qd̃ patri
radet. cũ omnẽ euacuauerit pͥncipa¬
cũ. Pulchre autẽ aqͥla. stomerato phy¬

Expanded text:
sunt fluvii qui de paradiso exeunt. Unde puto quod is qui in paradisum gestit redire, hos debeat transire decursus aquarum. Quod non oa, demonstrans his qui tentationes omnes subirent, deberi sibi jam paradisi requiem. Itaque sic ait: Decursus aquarum descenderunt oculi mei . Sicut enim romphaea est in ingressu paradisi ignea; ut qui redit, per ignem revertatur, urat peccata sua, probet aurum suum: ita qui redit, per hos decursus redit. et aquam . De istis decursibus et Esaias dicit: Si transeas per aquam, flumina non te conclud flumina ? audi dicentem Dauid de his qui festinabant ad paradisum: forsitan pertransisset anima -nostra aquam intolerabilem. Nonnulli de istis quattuor temptationibus etiam illud accipiunt: super aspidem et basiliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem, ut ambulauerit in incarnatione, conculcauerit in passione uel in traditione regni conculcet, quod patri tradet, cum omnem euacuauerit principatum. pulchre autem Aquilas to xercmefpvT
Abbreviated transcription (Latin):
illi congͥssio pͥma carnis ⁊ sangͥnis.
Deniq ait. Pater tͣnffer a me calicẽ
istum: s ñ qͦd ego uolo. s qͦd tuuis.
Fuit diuitiarũ obiecta temptatio:
cũ om̃ia regna t̾re ei ininicꝰ offerret.
si ꝓcidens dominꝰ ad oraret eũ. Habes
duoꝵ fluminũ decursꝰ: gyon ⁊ physon.
fuit illi colluctatio aduersꝰ pͥncipes
mundi. fuit in ipsa passione c̾tam̃
qͥ dicebant. Descendat nẽ de cruce
& eͤdimꝰ ei: qͦ diaboł suggerebat. Hi¬
bes tigrim: ⁊ eufraten flumina. Q¬
driꝑtitum autẽ nob̃ c̾tamen eẽ: et̃¬

Expanded text:
ssio prima carnis et sanguinis. denique ait:pater, transfer a me calicem istum; sed non quod ego uolo sed quod tu uis. fuit diuitiarum obiecta temptatio, cum omnia regna terrae ei ini- micus offerret, si procidens dominus adoraret eum. habes duorum fluminum decursus Geon et Phison. fuit illi conluctatio aduersus principes mundi, fuit in ipsa passione certamen ui dicebant descendat nunc de cruce, et credimus ei, quae diabolus suggerebat. habes Tigrin et Euphraten flumina. Quadripertitum autem nobis certamen esse et