comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pus rusticisuł urbanis.⁊
actorib exceptis maĩimi¬
ssis qiͣtum ẽ. cum beros.⁊
stichus ẜui. in die inte te¬
statoris in ũbria ĩpiceno.
actũ anministrauerint.
sint aut damc q̃ testator
uiuus maũmisat.filuna¬
tuxales. utrũ cidẽ tume. ex
u̾b̾ codicilloꝵ abhrdibꝰ prã¬
di sũt anuõ. ad seiã uxore¬
ex u̾b̾epłe.ꝑtineãt. Rexco¬
dicilł. ad patrẽ naturalez.
pietatis ĩ turtuptine. ¶tt¬
ucissimo ⁊ felicisimeqio
lb̾tate dederat funo go¬
gulianũ legapit eu cile
esticu fũdus gargilianis.
testatrici .a marto eiusi
⁊ patre titu filu. legatusi
sit.cui fũdus excã ficel coꝰ¬
missi debeatur. utrũtitios

Expanded text:
icis uel urbanis et actoribus exceptis manumissis. quaesitum est, cum Eros et Stichus serui in diem uitae testatoris in Umbria in Piceno actum administrauerint, sint autem Damae, quem testator uiuus manumiserat, filii naturales, utrum eidem Damae ex uerbis codicilli ab heredibus praestandi sint, an uero ad Seiat ex codicillis ad patrem eos naturalem pietatis intuitu pertinere. Felicissimo et Felicissimae, quibus libertatem dederat, fundum Gargilianum legauit cum casa, et est, cum fundus Gargilianus testatrici a marito eius, id est a patre Titii filii legatu‹s› sit, cui fundus ex causa fideicommissi de
Abbreviated transcription (Latin):
ter. legauit ad filium cu
hrditatis sue ptẽ reliqdle
gatũ gnͣali ẜmõe trasferre
uoluisse. ¶testo puero: it
legauerat.publio meio
dño meo. abhrdibmeis
dari uolo.pueros quo cri
meis.dũ taxat. intraanõ

Expanded text:
d filium, cui et hereditatis suae partem reliquit, legatum generali sermone transferre uoluisse. Testamento pueros ita legauerat: 'Publio Maeuio dominulo meo ab heredibus meis dari uolo pueros quinque ex meis dumtaxat intra annos
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ifimõ prelegauerat. ⁊ ab
captierat ut sororisue .xx.da
ret. aheadẽ filia petut ut ꝑtẽ
dimioiã fundi ei dẽ sorori re¬
stitueret. qͣitum ẽ. an.xx. pr̃a¬
.Postemacipatione patris
susccpta. apatruo ut legittĩo
Urde petierat ut pte brditatiꝰ
auuculo suodaret ⁊ agrosdu
.adutruq aũt ut p̾rimũ¬
cognatũ. successio eius pti¬

Expanded text:
alteri fundum praelegauerat et ab ea petierat, ut sorori suae uiginti daret: ab eadem filia petit, ut partem dimidiam fundi eidem sorori restitueret: quaesitum est, an uigPost emancipationem patris suscepta a patruo ut legitimo herede petierat, ut partem hereditatis auunculo suo daret et agros duos: ad utrumque autem ut proximucognatum successio eius perti
Abbreviated transcription (Latin):
hoc casu neccͣe esse subotra̾ia
ꝯditio filium exh̃rdare. Pri¬
mum qr tũc tm id exĩgeret᷑
cum in pot̾ate eñus noñ ẽet.
an hrs patri existẽt. expecta¬
tis extrisecus posite ꝯditio

Expanded text:
hoc casu necesse esse sub contraria condicione filium exheredare, primum quia tunc tantum id exigeretur, cum in potestate eius non esset, an heres patri existeret, exspectantis extrinsecus positae condicio
Abbreviated transcription (Latin):
A. Insingulos. ĩnos relictũ
legatũ simile ẽ usu fructinc̃
morte fimatur./ Sane capitis
diminutione nofim̃t᷑cum
ita legari põt. titio usũf. fũdi
lego ⁊ quotiẽs cũq capitei¬

Expanded text:
.In singulos annos relictum legatum simile est usui fructui, cum morte finiatur. sane capitis deminutione non finitur, cum ita legari potest: 'Titio usum fructum fundi lego
Abbreviated transcription (Latin):
nissoris nulla ẽ in hõie debitofiḋ¬
tutionẽ mn eadẽ ciutate.⁊ ĩcod
loco inuito patrono excere possit.

Expanded text:
ssoris nulla est. at in homine debito fidetiationem in eadem ciuitate et eodem loco inuito patrono exercere possit
Abbreviated transcription (Latin):
uadieaut ꝓpignore. nõut pro
om̃s. possideat. uł ilicandi uis.
siut pignus hant. ut filius ꝑ
sinelib̾is decesẜit ꝑfideiomissũ
restitũe ꝯditio defecisse iudbi¬
tur. si patri supuixint libinec¬

Expanded text:
ut pro pignore, non ut pro dominis possideant uel alienandi ius, sed ut pignus habeant, ut filius pesine liberis decesserit, per fideicommissum restituere, condicio defecisse uidebitur, si patri superuixerint libe
Abbreviated transcription (Latin):
uestẽ que er ea fc̃a sit. nõdebi
placet. si ⁊ mat̾ia legata nau
uarmariũ ucex ea tcm non
nedicet. ¶ nauc aũt legata
dissoluta.n materiã n nau¬
isꝰ debetur.¶massa at legata
stiphierea fc̃i erigi possunt.

Expanded text:
uestem, quae ex ea facta sit, deberi non placet.Sed et materia legata nauis armariumue ex ea factum non uindicetur.Naue autem legata dissoluta neque materia neque nauis debetur.Massa autem legata scyphi ex ea facti exigi possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ m̃ori¬
ir. nĩmos addie exactos ade¬
itorib ut alus nõibꝰ colloca¬
retm. nõ putolegatos ec. Et
lbed̃is distictionẽ ualde pro
coq scripsit. nec ꝙ caũ abee̾t
minus c̃e legatu nec ꝙ crũi

Expanded text:
cum moriar", nummos ad diem exactos a debitoribus, ut aliis nominibus collocarentur, non puto legatos esse et Labeonis distinctionem valde probo, qui scripsit nec quod casu abesset, minus esse legatum nec quod
Abbreviated transcription (Latin):
sessa sũt. doinstrum̃tũ rusti¬
cũ. ⁊ oĩa que ibi fuerũt.quo
dñs fuisse in structior deberi
ꝯuẽit colonoꝵ reliq̃ nõ debẽ

Expanded text:
sessa sunt, do" instrumentum rusticum et omnia, quae ibi fuerunt, quo dominus fuisset instructior, deberi convenit: colonorum reliqua non debe
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ mactoꝵ facile ꝯstabit. tã¬
ꝯsinoĩatim actores ad filiꝰa
ptinẽuoluit. ¶ Ex his ublutio
titio p̃dia mea illa cũ pretorio
sic ame indle mortis mec pos

Expanded text:
 actorum facile constabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere voluit. Ex his verbis: "Lucio Titio praedia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem mortis meae pos
Abbreviated transcription (Latin):
meũ respitiend ec⁊ ideo elega
ẽ illa distĩctio nt quoties ter¬
tũ corpus legatur. ad p̃lensi
tp̃s adiectũ hoc ubũ meum no
corpus legetur uelututa m¬
na mea uestẽ meaudea turp¬

Expanded text:
m esse. et ideo elegans est illa distinctio, ut, quotiens certum corpus legatur, ad praesens tempus adiectum hoc uerbum '‹m›eum' non corpus legetur, ueluti ita 'uina mea' 'uestem meam', u
Abbreviated transcription (Latin):
D̾Seruus q infũdo mora¬
ri solitus erat. si fugerit li¬
cet post mortẽ testatoris.⁊¬
p̾hendat᷑ fũdolegato ut in¬
structus ẽ. ⁊̃ ip̃e iegato cecdit.
D̾.Quod his u̾bis relictũ est.
adte puem̃t. cũ morieris re¬
stituas. fructus quos h̃rs ui¬
uus ꝓccpit it̾ q̃ fructuũ nce
sũt nõueĩre placuisse. neceĩ
qcq̃ ppõi. er quo de bis quo
restituendis testatric̃e roga¬
sse ꝓbari põt ¶It testator q̃ lib̾¬
tis fidci ꝯmissũ relinq̃bat sb̃¬
stitutioneint̾ co fc̃ĩ exp̃sit.

Expanded text:
Servus, qui in fundo morari solitus erat, si fugerit, licet post mortem testatoris adprehendatur, fundo legato, ut instructus est, etiam ipse legato cedit.Quod his verbis relictum est: ad te pervenerit, cum morieris, restituas", fructus, quos heres vivus percepit, item quae fructuum vice sunt non venire placuisse: nec enim quicquam proponi, ex quo de his quoque restituendis testatricem rogasse probari potest. Idem. testator, qui libertis fideicommissum relinquebat, substitutione inter
Abbreviated transcription (Latin):
ittereno. poterat legauiti
ita. ut eũ legatarius manu¬
mittẽt ⁊ si alegatono repel¬
iatur nõ est opellendus ut
lend̾cum qmmagis legata¬
riũ aliꝙ ꝯmodũ testator in

Expanded text:
ittere non poterat, legaverit ita, ut eum legatarius manumitteret, etsi a legato non repellatur, non est compellendus, utlendum, quoniam magis legatarium aliquid commodum testator in
Abbreviated transcription (Latin):
do.ma.quo minus ꝑs ex testo
debita bõꝵ lib̾ti.ad patronuzi
libos ue enus pue̾iret. Id̃e ꝙ ẽ
siue petita fit apatrono abin¬

Expanded text:
o, quo minus pars ex testamento debita bonorum liberti ad patronum liberosue eius perueniret: idque est, siue petita sit a patrono ab in
Abbreviated transcription (Latin):
sint ita substituti. qsꝗs mi
chi exsupra scriptis hr̃s erit
deĩqdam exillis postea q̃
hrdes extiterĩt patri obicrũt
soli suꝑstites. ex substitutio¬
ne brdes existerẽt. ꝓrata ptiu̾.
ex qbo instituti sint. nec qeq̃
ualebit ex ꝑsona defũctorin.¬
¶Quos possũ brdes michi facẽ
necessarios possũ ⁊ filio. ut ẜuy
meũ ⁊ frẽm suum. q̃uis in re¬
bus humams nõ dum sit p̾t¬

Expanded text:
sint ita substituti: 'quisquis mihi ex supra scriptis heres erit', deinde quidam ex illis, posteaquam heredes exstiterint patri, obierunt, soli superstites ex substitutione heredes existent pro rata partium, ex quibus instituti sint, nec quicquam ualebit ex persona defunctorum.Quos possum heredes mihi facere necessarios, possum et filio, ut seruum meum et fratrem suum, quamuis in rebus humanis nondum sit: pos
Abbreviated transcription (Latin):
illũ patrinis ꝯtendat exhrda¬
tum ẽc. ⁊ se h̾rdem scriptum.
equũ est. aliũ tutore pupillo
dari recepta patrui excusatio¬
ne ul si nolit excusation̾e pe¬
tere. remoto eo atutela.ita li¬
tem de h̾rditate expedire.
tela no pot. nnisi fortede om̃ib
bomis aut plurima pte eoꝵ ꝯtit¬
uersia sit. ¶Qui se uult excu¬
sare.si płes ht excusationes ⁊
de qbusdã non ꝓluuit alus uti
intra tpr̃a non ꝓhibetur. ¶Li¬
cet datus tutor. adumu̾sum pa¬
trimoniũ datus est.tñ se excus¬
are po̾t. ne ultra cetessimũ lapi¬
dem tutelã gerat. insi meadẽ ꝓ
Et ideo illaꝵ reꝵ dabũt tutores
ĩ puitia presides cius. nec sena¬
tores ultra cetesimum lapidem
urb̾. tutelam gerere cogũtur. ha¬
be̾ti ergotutorem. tutor datur.s
aliaꝑ roꝵ non carumdem datur.
Ceũ. Ecometri atuteł nõ ua¬
cant. Hu uo ꝗbo prceps cimum
alicinus rei iniuxit. excusãtur
atutela. donec curam gerunt.
aturus tutele excusationẽ nõ
hre. Rendi. ¶Si incastrisme¬

Expanded text:
illum patruus contendat exheredatum esse et se heredem scriptum, aequum est tutorem pupillo dari recepta patrui excusatione vel, si nolit excusationem petere, remoto eo a tutela ita litem de hereditate expedire. tela non potest, nisi forte de omnibus bonis aut plurima parte eorum controversia sit. Qui se vult excusare, si plures habet excusationes et de quibusdam non probaverit, aliis uti intra tempora non prohibetur. Licet datus tutor ad universum patrimonium datus est, tamen excusare se potest, ne ultra centensimum lapidem tutelam gerat, et ideo illarum rerum dabunt tutores in prouincia praesides eius. Nec senatores ultra centensimum lapidem urbis tutelam gerere coguntur. Habenti ergo tutorem tutor datur: sed aliarum rerum, non earundem datur.um. Geometrae a tutelis non uacant. Hi uero, quibus princeps curam alicuius rei iunxit, excusantur a tutela, donec curam gerunt. aturus, tutelae excusationem non habere respondi. Si in castris me
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuis.anua diedos praretur.
¶Est ⁊ illud. ꝙ obres dõtas
hodie post. se. ꝯsultũ nulli
sit eractio simõ uolutat.
nõ mutauit testator ĩ p̃s
aũt. ip̃o iire dotẽ minuis

Expanded text:
is annua die dos praestaretur: Est et illud, quod ob res donatas hodie post senatus consultum nulla fit exactio, si modo voluntatem non mutavit testator. Impensae autem ipso iure dotem minu
Abbreviated transcription (Latin):
łp. Cum abinitio apiende
sint tabulc prctoris id offiti¬
um c̃ut cogat signatores ꝯue¬
mre.⁊ figilla sua recognosc̾e.
spu. eĩ expedit. supp̾ma hõiu
inditia exitũ ha bere.

Expanded text:
. Cum ab initio aperiendae sint tabulae, praetoris id officium est, ut cogat signatores conuenire et sigilla sua recognoscere publice enim expedit suprema hominum iudicia exitum habere.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate ⁊ hret neptẽ ex fi¬
lia pregnãtem rure agen¬
tẽ scripsit. id ꝙ ĩ uterohret
ex ꝑte br̃dem. Quero cum
ip̃a die quatitius ordĩaret
testm̃ in ciuitate oradiei

Expanded text:
civitate et haberet neptem ex filia praegnatem rure agentem, scripsit id quod in utero haberet ex parte heredem: quaero, cum ipsa die, qua Titius ordinaret testamentum in civitate hora diei
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Put᷑ore q tutelã gerit. iabi
⁊ cassius put gerit in sĩgulas
Lres ꝑtpra ueluti explibenisis
obligari putauerũt scdm q̃
mercis uł p̃positus debitis ex¬
igendis si lib̾ fõs in eodẽ actu
ꝑseueret qͣuis tp̃r ẜuitutis
obligan nõ potui̾t preterit
tpris nõieactione negotioꝵ

Expanded text:
. Tutorem, qui tutelam gerit, Sabinus et Cassius, prout gerit, in singulas res per tempora uelut ex pluribus causis obligari putauerunt. Secundumercis uel praepositus debitis exigendis si liber factus in eodem actu perseueret, quamuis tempore seruitutis obligari non potuerit, praeteriti temporis nomine actione negotio
Abbreviated transcription (Latin):
Abo. Situ ex pͦtesexta. tem.
subꝯditione hrs institutus.
fuisses ⁊ omitt̾cte pt̃e suã tito.
cui substitutus eras. ex substi¬
tutione adisses dem̃ ꝯditio
iure sextãtis extitissi q̃ro an
adire nẽcẽe bui̾s. ne sertans i¬
utrũ ex substituti õe prius adĩ¬
erit. ã exprima ĩstitutione cu
abutrã ꝙ. cã una aditio suffi
lum ptinet. ¶It si tu sertãti
ex quo ĩstitutus eẽs hr̃s. omi¬
fis aditionẽ nũqd dubitas.q
ex substitutione adeu̾dotitia

Expanded text:
arum Si tu ex parte sexta sub condicione institutus fuisses heres et omittente partem suam Titio, cui substitutus eras, ex substitutione adisses, deinde condicio iure sextantis exstitisset, quaero, an adire necesse habueris, ne sextans utrum ex substitutione prius adierim an ex prima institutione, cum ab utraque causa una aditio sufficlum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo institutus esses heres, omiseris actionem, numquid dubitas, quin ex subs
Abbreviated transcription (Latin):
gra pata sũt.non ẽc in suppe¬
lectili qa nec hee qde ip̃e res
ꝗh attribute ẽent suppellec¬
tilis in str̃o cederẽt. ¶Uitreai
escaria ⁊ potoria in suppellectĩ¬
li sũt. sic fictilia nec solũ uul¬
garia.si⁊̃ que inp̃tio mag¬
nosũt. Hã ⁊ pelues argcteas.
sas ⁊ lectos qi argetatosuł i
ĩ auratos. atq gẽmatos. in
suppellectili ec̃ nõdubitat᷑
usꝙ ad cout ide uiris sit ⁊¬
si tota argẽteas uł aurca ⁊¬
sĩt. ¶Omurimis ⁊ cristallin¬
is dubitari põt. an debeant
an nuari suppellectili. ppexi¬
miũ usu ⁊ pretiũ.Si ⁊ ce bis
ide dicendũ est. nec int̾ est cu

Expanded text:
rata sint, non esse in suppellectili, quia ne hae quidem ipsae res, quibus adtributae essent, suppellectilis instrumento cederent. Vitrea escaria et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solum vulgaria, sed etiam quae in pretio magno sunt: nam et pelves argenteas nsas et lectos inargentatos vel inauratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argentea vel aurea sint. De murrinis et crystallinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili propter eximium usum et pretium: sed et de his idem dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
uã fore certoceitius c̾.sim
chilominus cũꝗs offert
satisdationeut solus adm
mstret audiendus ẽut edc̃o
cauet᷑. Si recte p̾tor ⁊̃ ceteris
detulit hãc ꝯdictionẽ.si et
ip̃i uelint satisdare. nã ⁊ si
debẽt excludi alt̾ius obla¬
tione. Si ĩpleta uidelicet
aboĩbsatisdatione oes ge¬
satis accipe q̃ gerere securuᷤ
eẽtnon omimo isqsatis¬
dat p̾ferendus ẽ. Quid ẽi
si suspecta ꝑsona sit uł tur¬
pis cui tutela omitti. nec
cũ satisdationẽ debeat uel
qd suã multa flagitia ĩtu¬
tela adm̃isit.nõnemagi
repelli ⁊ reici atutela q̃ soł
admimistrare debeat ¶ec
satis nõdãtes temereno

Expanded text:
uam fore certo certius est: sed nihilo minus cum quis offert satisdationeinistret, audiendus est, ut edicto cavetur. sed recte praetor etiam ceteris detulit hanc condicionem, si et ipsi velint satisdare: nam et si debent excludi alterius oblatione, sed impleta uidelicet ab omnibus satisdatione omnes gesatis accipere quam gerere, securus esset.Non omnimodet praeferendus est: quid enim si suspecta persona sit uel turpis, cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? uel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non dantes temere
Abbreviated transcription (Latin):
umob̾rde instituto scłis¬
tabuł sibi uł filio si int̃ pu¬
b̾tatẽ decessissi gaiũ seium
fr̃em suu substituit dem̃ ti¬
tium gaio seĩo ⁊ postea sic.i
dix̾ ꝙ sigaius seius fr̃ meus
primo loco substitutus h̾rsi
ssũ relinquo. Quero cũ filiu
patri hr̃s extitit eoq intrapi¬
b̾tatẽ mortuo fr̃ testãtoris
ex substitutione hrs sit ansi¬
dei ꝯmissũ debeat᷑ cum ita re¬
lictũ sit. Si gaius seiꝰ frater
suus sibi hr̃s extitiss .R. fr̾e¬

Expanded text:
stumo herede instituto secundis sibi uel filio, si intra pubertatem decessisset, Gaium Seium fratrem suum substituit, deinde Titium Gaio Seio, et postea sic dixit: 'quod si Gaius Seius frater meus primo loco substitutus heres ssum relinquo'. quaero, cum filius patri heres exstiterit eoque intra pubertatem mortuo frater testatoris ex substitutione heres sit, an fideicommissum debeatur, cum ita relictum sit, si Gaius Seius frater suus sibi heres extitisset. re
Abbreviated transcription (Latin):
fundus alienus erat ariste
aiebat uidend̾ utrũ eĩ ꝯm̃i¬
mopenes brdem fund̃ ẽe uo¬
lunt testator. anita demũ fi
ip̃nuis ẽ. s sibi supͥius place̾¬

Expanded text:
fundus alienus erat.Aristo aiebat uidendum, utrum omnimodo penes heredem fundum esse uoluit testator an ita demum, ‹si› ipsius est: sed sibi superius place
Abbreviated transcription (Latin):
tit in cũ ulla cimł actio. re¬
stituta postea hrditate ex
erauerit aut cecidẽt. ¶ Si tp̃a¬
nsactiom hrditate relicta
restitutã h̾rditatem potuit
ĩputabit᷑ ei cuirestituta fu̾it
tiamis. Om̃s q de b̾rdita¬
tedelib̾ant de siderãte eoqui
suopiculo uelit adire B̾rdi¬
tate cogunturadire si nõsta¬

Expanded text:
tit in eum ulla civilis actio restituta postea hereditate ex eraverit aut occiderit. Si temporalis actio in hereditate relicta restitutam hereditatem potuit, imputabitur ei cui restituta fueritm.Omnes qui de hereditate deliberant desiderante eo, qui suo periculo uelit adiri hereditate‹m›, coguntur adire, sed non sta
Abbreviated transcription (Latin):
ansindat aliqd. us frãgat a
surripiat. quocaũsme dubi
minintur peculiũ. si noult̃
simplũ.¶si seuulnerauit
dũ hoc nõie.alioqndicemus
⁊ fi fugerit deducendũ id.q̃¬
touilior sit factus ppfuga

Expanded text:
an scindat aliquid uel frangat an subripiat? quo casu sine dubio minuitur peculium, sed non ultra simplum.Sed si se uulnerauit ndum hoc nomine: alioquin dicemus et si fugerit, deducendum id, quanto uilior sit factus p
Abbreviated transcription (Latin):
riu̾aũt ꝯdatus ẽ simplicit᷑
tutorpupilloułcuratorsiqd
postea augm̃ti. accesẜit picu¬
lo tenet. quãuis soleat ad au¬
gm̃tum dun curator q̃res nõ
facit ut ip̃a augm̾ta nõ ꝑtin¬
eãt.adcurã prioꝵ. ad quos oĩs
utilitas pupilloꝵ debet ptinẽ.
siuc igit᷑ datus ẽ coĩcatur peri¬
culũ cum priorib siue datus
nõ est tenet᷑ administratiõis
necc̾itate isqãtea erat datus.

Expanded text:
i datus est simpliciter tutor pupillo uel curator, si quid postea augmenti accesserit, periculo tenetur, quamuis soleat ad augmentum dari curator: quae res non facit, ut ipsa augmenta non pertineant ad curam priorum, ad quos omnis utilitas pupillorum debet pertinere. siue igitur datus est, communicatur periculum cum prioribus, siue datus non est, tenetur administrationis necessitate is qui antea erat datus.
Abbreviated transcription (Latin):
eꝵ ⁊̃ sibi credita pecumã scrib̾e
põt. ut marcellus libro octau¬
odigestoꝵ scribit.seꝙ demu¬
tua pecuma poterit obligare
sibi mutuã pecuniã ꝓscriben¬
do.¶Constat aut eum qadi
augnitum datur.ut puta.id
bonamat̾na. que postea acces¬
serũt. uł aliꝙ. aliud augm̾tu

Expanded text:
sibi creditam pecuniam scribere potest, ut Marcellus libro octauo digestorum scribsit, seque mutua pecunia poterit obligare sibi mutuam proscribendo. Constat eum, qui ad augmentum datur, ut puta ad bona materna quae postea accesserunt uel ad quid aliud aug
Abbreviated transcription (Latin):
quentur.cũ filius de fũcti.
mutuã pecumã aflauiadi¬
onssa accepit. ⁊ locatis col
b ꝓpte sua pẽsiones sibi de¬
bicas ꝙcortrici delegarͣt.
anoditio testi ceritisse uice
¶Matre ⁊ uxore broi bo insti¬
tutis. ita cauit. ate uxorka¬
rissima prto. neqo post mor¬
tem tuã fr̃ib tuis relin quas
hẽs filios soroꝵ tuaꝵ. ꝗbo relĩ¬
quas. scis unũ fĩrm tuum
filium nr̃m oc̃cidissedum ei
rapinã faceret s⁊ ⁊ alia mich
deteriora fecit. Quero cũ uror
intestata de cessissi. ⁊ legitiã
cius lroitas ad frẽm p̃tin¬
cat. ansororis filii. fideiomi¬
ssũ a beo petere possẽt.R. posse
defendi. fidci omissũ deb̾i. ¶¬
tius titius. hoc meum testin
scripsi sinc ullo iuris pito.
rõnem ãĩ me potius secut
q̃miniã ⁊ misrãdiligentuã
⁊siminus aliqd legittimc.
minus uepite fecero. prure
legitimo hab̾i debet hõis sa¬
ni uolũtas. dem̃ hr̃des insti¬
tuit. q̃situm ẽ intestati eus
bonoꝵ possõnem petita ã por¬

Expanded text:
quaeritur, cum filius defuncti mutuam pecuniam a Flauia Dionysia acceperit et locatis aedibus pro parte sua pensiones sibi debitas creditrici delegauerit, an condicio testamenti exstitisse uideaMatre et uxore heredibus institutis ita cauit: 'a te, uxor carissima, peto, ne quid post mortem tuam fratribus tuis relinquas: habes filios sororum tuarum, quibus relinquas. scis unum fratrem tuum filium nostrum occidisse, dum ei rapinam facit: sed et alius mihi deteriora fecit'. quaero, cum uxor intestata decessit et legitima eius hereditas ad fratrem pertineat, an sororis filii fideicommissum ab eo petere possunt. respondi posse defendi fideicommissum deberi. 'Lucius Titius hoc meum testamentum scripsi sine ullo iuris perito, rationem animi mei potius secutus quam nimiam et miseram diligentiam: et si minus aliquid legitime minusue perite fecero, pro iure legitimo haber‹i› debet hominis sani uoluntas': deinde heredes instituit. quaesitum est intestati eius bonorum possessione petita, an por
Abbreviated transcription (Latin):
to ueram.simononmuta¬
uerit testator uoluntatem
massã fecerit. mox poculu
debebitur poculum. durãte.
s. uoluntate. ¶saree legate
domus inposita sit debebit᷑
legatario.nisi testatormu¬
tauerit uolũtatem. ¶Eu
qui cyrographũ legãut. de¬
bitum legare. noñ solũ tab¬
ulas. argum̃to est uenditio.
nam si cyrographaueneũt
uidetur.si⁊ si nom̃ legetur.
benigne idꝙ debebitur acci¬
piend̾ est ut actiones. adu̾¬
sus debitore ce antur¶ Iude
sus sit. interdum ꝓcedere sõ¬
lum legatum poterit. ut p¬
uta si infraudem creditoris
data crit lib̾tas. uł sus sit ẜ¬
uus qui inppetua ẜuituter
uenĩerit ide erit . uł si ẜuus
sit forte pignori datus. ¶si
statu liberum hr̃s legauent.
expecliet hr̃di. ip̃m statu li¬
berum pr̃are magis quam

Expanded text:
to veram, si modo non mutaverit testator voluntatem. massam fecit, mox poculum, debebitur poculum, durante scilicet voluntate. Si areae legatae domus imposita sit, debebitur legatario, nisi testator mutavit voluntatem. Eum, qui chirographum legat, debitum legare, non solum tabulas argumento est venditio: nam cum chirographa veneunt, videtur. Sed et si nomen legetur, benigne id quod debetur accipiendum est, ut actiones adversus debitorem cedantur. Si idem sus sit, interdum procedere solum legatum poterit, ut puta si in fraudem creditoris data erit libertas: uel si is sit seruus, qui in perpetuam seruitutem uenierit, idem erit: uel si seruus sit forte pignori datus.Si statuliberum heres legauerit, expediet heredi ipsum statuliberum praestare magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
ponem polliceatũ
alus p̃deoccasionẽ prebeat. id¬
circoostitit actione imulic¬
rem infc̾m que in alũ hanc
sidolo ipoꝵ alius in ponema
fuĩt. admissus actionẽ que
in tmpolliçetur. in eos qͣte
int̾fuerit eiꝰ ꝗ expitur. ¶He¬
cessano pͥtor adiecit. ut qͥꝑ
rus ordinariũ remiẜit. ¶ Int̾¬
est au̾t enuis q expituradmmis
nõ possit.q soluendono est.
¶Hecactio ⁊ post annũ dabi¬
tur qr rei. ht ꝑsecutione⁊ si¬

Expanded text:
onem polliceatur, aliis praedae occasionem praebeat: Idcirco constituit actionem in mulierem, quae in alium hanc si dolo ipsorum alius in possessionem fuerit admissus, actionemque in tantum pollicetur in eos, quanti interfuerit eius qui experitur. Necessario praetor adiecit, ut, quiius ordinarium remiserit. Interest autem eius qui experitur admissnon possit, quia soluendo non est. Haec actio etiam post annum dabitur, quia rei habet persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsobrinã ꝗexhis duxituro¬
rẽ. h̾ebit dodr̾atem erit alte
quadrãs. Si neut̾ eã duxit
uxorẽ.nõ qr ip̃i ducere nolu¬
erĩt. si qr illa mbx noluerit
ambo inptes equales admi
rit. ita accipi oꝑtet. ꝙ peu

Expanded text:
i ex his duxit uxorem, habebit dodrantem, erit alterius quadrans. si neuter eam duxerit uxorem, non quia ipsi ducere noluerunt, sed quia illa nubere noluerit, ambo in partes aequales admitrit" ita accipi oportet, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ctus dundi ait. nõ ex
die locatioĩs.sibĩtara¬
tione precedẽtis tp̃ris
quomulier im m̾ioi
fuerit. neq eĩ si uinde¬
mic tp̃r fundus ĩdotẽ
datus sit. eũ ꝙ uirex
kłis nouenbris primiᷤ.
fruend̾ locauerit m̃sis
ian.supprema dic fc̃o

Expanded text:
ctus diuidi ait non ex die lo‹c›ationis, sed habita ratione praecedentis temporis, quo mulier in matrimonio fuit: neque enim, si uindemiae tempore fundus in dotem datus sit eumque uir ex calendis Nouembribus primis fruendum locauerit, mensis Ianuarii suprema die facto
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntula cũꝙexpte hrdem institu¬
tũ lib̾ti filiu patronũ expellere.
filia si uiueret. ¶Si filius lib̾ti
hr̃s abconstitutus abstim̃it qr¬
ius nõiesit h̃rs. patronus adm¬
ittitur. Si ⁊ si ꝑmintegrũ resti¬
tutionẽis ꝯmirtus ẽ pat̾nehr¬
ditati.uł q adut hrditatem ab¬
stimũt se potit qs patronĩ adi¬
mittere. ¶Natronus patroniq
lib̾i si ẜm uolutatem mortuili¬
b̾ti hrditatem adientlegatur¬
ue. aut fideiomi ssũ petere malu¬
erit ad c̃e tabulas bor ponemno¬

Expanded text:
quantulacumque ex parte heredem institutum liberti filium patronum expellere.Cfilia, si uiueret.Si filius liberti heres ab eo institutus abstinuerit, quamuis nomine sit heres, patronus admittitur.Sed et si per in integrum restitutionem is, qui mixtus est paternae hereditati uel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere.Patronus patronique liberi si secundum uoluntatem mortui liberti hereditatem adierint legatumue aut fideicommissum petere maluerint, ad contra tabulas bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
q̃spauit accepisse. eꝗssimũ est.
admitti cum adsuri aucilium.
sed ⁊ si testator ꝯuẽisshrdem ut
sibi legatũ soluctur. mox pemtu¬
issi puto eũ posse.aduuare¶Sn
patronus legatũ sibi relictum

Expanded text:
sperauit accepisse, aequissimum est admitti eum ad suum auxilium. sed et si testato conuenisset heredem, ut sibi legatum solueretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuuari.Si patronus legatum sibi relictum
Abbreviated transcription (Latin):
łp̃. Siexpatronis alicuisatis¬
factũ nõcritita.ut alu. amplh
sua portione eebois lib̾ti rebinq̃¬
tur ei cuisatisfactũ nõ enititai
actio dabit᷑. ut eius portiosup¬

Expanded text:
.Si ex patronis alicui satisfactum non erit ita, ut alii amplius sua portione ex bonis liberti relinquatur: ei, cui satisfactum non erit, ita actio dabitur, ut eius portio sup
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ.ut cam pecumam praret
fidei ꝯmissũ ex rescriptodin
pudebebitur. qͣi uideaturbe¬
res rogatus remittere idobi¬
dori. nã si ꝯuemiatur debito
ab hrde doli exceptioneutio.
que res utile fidei .s.facit ꝙe

Expanded text:
ut eam pecuniam praestet, fideicommissum ex rescripto divi Pii debebitur, quasi videatur heres rogatus remittere id debitori: nam si conveniatur debitor ab herede, doli exceptione uti potest: quae res utile fideicommissum fac
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Qd̾ siquis sticum au
pãphylus stipulatus scmo¬
mostichum legassi meuio
paphulum honeratus hos
intelligetur.ut necẽe hati
alteri actionem suam alti
extimationẽstichi aut pap¬

Expanded text:
uod si quis Stichum aut Pamphilum stipulatus Sempronio Stichum legasset, Maevio Pamphilum, oneratus heres intellegitur, ut necesse habeat alteri actionem suam, alteri aestimationem Stichi aut Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tionem seruabitur.
opiammariti. mulieragẽ
uellet. un exactionẽ dõtis
mitium accipe ponamus
ꝯꝯstat exin dotis actione
ꝯpetere ex quo euidentissim
capparui̾t. mañtifacultates
ad dotis ex actõe ñ sufficẽ si¬
¶ exhrdato maĩtomulie̾ agat¬
dedote.magis ẽ.ut ex diead¬
ite patris hr̃ditatis. incipi¬
at ei dotis ex actio. ¶quoties
mulicrisatis dandum est
desolutione dotis.post certũ
tp̃ssimaritus satisdare nõ
possit tunc deducto ꝯ modo
medu tpr̃is ꝯdẽpnatio resi¬
dui representatur.S⁊ si cum
maritus satisdare possit. nol¬
let.insolidũ ꝯdempnandũ
mela ait. nõbĩta rationeꝯ
moditpris Iu dicis igitur

Expanded text:
tionem seruabitur. opiam mariti mulier agere uolet, unde exactionem dotis initium accipere ponamus? et constat exinde dotis exactionem competere, ex quo euidentissime apparuerit mariti facultates ad dotis exactionem non sufficere. Si exheredato marito mulier agat, magis est, ut ex die aditae patris hereditatis incipiat ei dotis exactio. Quotiens mulieri satisdandum est de solutione dotis post certum tempus, si maritus satisdare non possit, tunc deducto commodo temporis condemnatio residui repraes‹en›tatur: sed si, cum maritus satisdare posset, nollet, in solidum eum condemnandum Mela ait non habita ratione commodi temporis. iudicis igitur
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Siq̃s ita scripẜit hr̃¬
demex qua ꝑtecodicillis
sine ꝑte institutis sit.
Uł. Cumintestoita soni¬
bitur. Si filius me uno
morietur. nepos ex eo post
mort̾e mẽa narus br̃s esto.
duo gradus hrdum st̃. nul¬
lo ẽĩ cañ uterꝙ adbrdiratẽ
admittitur./ Ex quo appari.

Expanded text:
num Si quis ita scripserit heredem: "ex qua parte codicillis sine parte institutus.um Cum in testamento ita scribitur: "si filius meus me vivo morietur, nepos ex eo post mortem meam natus heres esto", duo gradus heredum sunt: nullo enim casu uterque ad hereditatem admittitur. ex quo appar
Abbreviated transcription (Latin):
stitucrẽtur.sic timationo
q̃ mortis tp̃r in reͥ ꝯ fueriñt
oblationẽ deberefieri . ¶co
q̃ hordi subscitueratata let¬
auit. seio si michi hr̃s non
crit. ⁊ uxori eius marccile
marcelle legati dimidiapti
portio debeatur .R. ẜmeaque¬

Expanded text:
imationis, quae mortis tempore in rebus fuerat, oblationem debere fieri.Seio, quem heredi substituerat, ita legauit: Seio, si mihi heres 'non erit, et uxori eius MarcellaeMarcellae legati dimidia portio debeatur. re
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝯfere. ¶Quatuor filiosi
eqs ꝑtib inscituit ⁊ fundu̾
ꝑpreceptionẽ singullegaũ.
filu cum umu̾sa hona pa tris
obligata eẽnt mutuã acce¬
ptam pecumã. Brditariocre¬
ditori soluerant ⁊ postĩori.
obligauerunt. ꝗ cũ ei debit¬
um nosolucretin:p̾dia uni¬
uesa uire pignoris um exhr¬
dibundidit.Queritur. an
cum iste filius excã ẽptiois
ca possideat fr̃ibo ⁊ cobr̾dib.
fiteiomissi petitio ẽet. anuõ
uersa.seq̃ti creditori obliga¬

Expanded text:
ferre.Quattuor filios aequis partibus instituit et fundum per praeceptionem singulis legauit: filii, cum uniuersa bona patris obligata essent, mutua accepta pecunia hereditario creditori soluerunt et posteriori obligauerunt, qui, cum ei debitum non solueretur, praedia uniuersa lege pignoris uni ex heredibus uendidit: quaeritur, an, cum iste filius ex causa emptionis ea possideat, fratribus et coheredibus fideicommissi petitio esset an uero iuersa sequenti creditori obliga
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃.Y iroatq uxore mores
muicẽ accusantib. cãm re¬
pudi declisse utrũq ꝓnũtia¬
tum ẽ. Idita accipi debet ut
ea lege q̃ amboꝯtẽpẜunt. ne¬
ut̾ uindicetur. parla ei d̾licta

Expanded text:
.Uiro atque uxore mores inuicem accusantibus causam repudii dedisse utrumque pronuntiatum est. id ita accipi debet, ut ea lege, quam ambo contempserunt, neuter uindicetur: paria enim delicta
Abbreviated transcription (Latin):
ut si duos fr̃s hũi. uł duos ꝑ¬
truos. uni exhis unũ filium.
alius duos reliqd hrdi itas
mea intres ꝑtes diuidetur.
¶Patrui quo reteit agnat
bic natiuitate.an adoptio

Expanded text:
uta duos fratres habui uel duos patruos, unus ex his unum filium, alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes diuidetur. Parui autem refert, adgnatus hic natiuitate an adoptio
Abbreviated transcription (Latin):
ipius fu̾it ⁊ legittimam cor
b̾rditatem he̾bit. uł ip̃i eiꝰ. legi¬
tima hrditas tm ꝓrimo defer¬
tur. nec int̾ est unus solus sit
an exduob prior płibone. an
ouo płes ue abeod̃e gradu ue¬
mẽtes. quł cet̾os ancedant ul
soli sint.qr is ẽ ꝓximus q̃ neo
ant cedit.⁊ isultimus q̃ nẽose¬
ꝗtur. ⁊ int̾dũ id est primus pꝰt¬
tremus ꝙ q solus occurrit. ¶I¬
terdũ ult̾iorẽ agnatum admi¬
lium. delibetãte b̾rde scriptopa¬
truus decessit mox h̃rs institu¬
tus repudiauit hrdita tempa¬
trui filius admittetur. ergo ⁊

Expanded text:
ipsius fuit, et legitimam eorum hereditatem habebit uel ipsi eius. Legitima hereditas tantum proximo defertur. nec interest, unus solus sit an ex duobus prior pluribusue an duo pluresue ab eodem gradu uenientes, qui uel ceteros antecedant uel soli sint: quia is est proximus quem nemo antecedit, et is ultimus quem nemo sequitur, et interdum idem primus postremusque, qui solus occurrit. Interdum ulteriorem adgnatum admilium, deliberante herede scripto patruus decessit, mox heres institutus repudiauit hereditatem: patrui filius admittetur: ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
nec delata ẽ filio hrditasid̾eit
dicend̾. ⁊ si filius exasse su ꝯdi¬
tionc q̃ fuit in arbittio ip̃ius
uł nepos sũbꝯditione ĩscitut᷑.
no ipleta ꝯditione dẽcesẜinã
dicenderit posse suos succedẽ.
simo mortis testatoris tp̃r uel
¶Post suos statiosaginnei.
uocat ꝯsãguincos aut cassuis
sse. accur

Expanded text:
nec delata est filio hereditas. idem erit dicendum et si filius ex asse sub condicione, quae fuit in arbitrio ipsius, uel nepos sub omni institutus non impleta condicione decesserint: nam dicendum erit suos posse succedere, si modo mortis testatoris tempore uPost suos statim consanguinei uocantur. Consanguineos autem Cassius s
Abbreviated transcription (Latin):
detes ei lib̾os suos existe̾ ut pu¬
ta .arrogau eũ cuns filius ca
inciuitate. mortuo filio arro¬
gato. mortuo ⁊ captiuoapho
stes pnepos iste suus hrs mich
erit. ¶Sciend̾ estãt nepotes
⁊ de inceps int̾dum ⁊̃ siparete
eos mortis tp̃r precesẜũt tn p̃¬
se fuos hrdes existereqͣ uis suc¬
cessio insius hroib nosit qd̃

Expanded text:
s ei liberos suos existere: ut puta adrogaui eum, cuius filius ab in ciuitate: mortuo filio adrogato, mortuo et captiuo apud hostes pronepos iste suus heres mihi erit. Sciendum est autem nepotes et deinceps interdum, etiamsi parentes eos mortis tempore praecesserunt, tamen posse suos heredes existere, quamuis successio in suis heredibus non sit. quod
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis effectus an mortem ob¬
ierit. q̃ h̾rditatem agnosce̾t.
nã ficripõt.ut uiuo funoso
subscitutus decedat. nec tm̃
furiosusobstet cet̾is siprius

Expanded text:
tis effectus ante mortem obierit, quam hereditatem agnosceret. nam et fieri potest, ut uiuo furioso substitutus decedat nec tamen furiosus obstet ceteris, si prius
Abbreviated transcription (Latin):
ptinet. ut pimatur comu¬
nio.nõut augeaturdifficł
ca p̾dia uenũdari. q̃ tutor
pupilli subiectonoĩe altĩ¬
us ep̃toris ip̃e sibiꝯ pabat.
tñ si fraudẽ ⁊ dolũ ꝯtra sena

Expanded text:
tinet, ut perematur communio, non ut augeatur difficua praedia uenumdari, quae tutor pupilli, subiecto nomine alterius emptoris, ipse sibi comparabat, tamen, si fraudem et dolum contra sena
Abbreviated transcription (Latin):
Ais. Suboditione h̾rde
instituto. si substituamu
nisi cand̾e ꝯditionem repe¬
temus. pure cum hrdem sb̾¬
stitutum ẽẽ intelligimus.
stitutus fũit excepto fũdo
erit iure ciuili. atꝙ si sine
ea re hr̃s institutus ẽẽt. id¬
ꝙ auctoritate gallia ꝗln
teritus est. nõ ut intestati
patris fi extest̾o habebit hr¬
ditatem. Qm ⁊ quolibet
alio substituto. si fuisset
ab eo exhrdatus. mn testm

Expanded text:
am.Sub condicione herede instituto si substituamus, nisi eandem condicionem repetemus, pure eum heredem substituere intellegimur.stitutus fuerit: 'excepto fundo,to', perinde erit iure ciuili atque si sine ea re heres institutus esset, idque auctoritate Galli Aquilteritus est, non ut intestati patris, sed ex testamento habebit hereditatem, quoniam et quolibet alio substituto, si fuisset ab eo exheredatus, inde test
Abbreviated transcription (Latin):
quesiuit cũ filius. p̾diai
hrditaria. ut dimitterẽt
brditarios. creditores di¬
strassissi an ẽptores ꝗfidei¬
ꝯmissũ ignorauerũt. bene
debitũ ex soliuss ¶Duob
lib̾tis sticho ⁊ herote hrdi¬
bus institutis. ita cauit.
fund cornelianũ de nõie
Meoꝵ exire ueto. unus ex
hrdibstichus ancillam
arethusã. test̾o libam esse
uissit. eiꝙ pt̃e suã fundi
legauit.queroã heros ⁊ ce¬
teri collib̾ti stichi. ex cã fi¬
dei ꝯmissi. eius fũdi ꝑtem
ab brde stichi petere possi̾t.
dem scripsat.⁊ita cauerat.
ueto aũt. edifitiũ de noĩe
mẽo exire siaduernas me¬
os quos hoc testõ noiau ꝑ¬

Expanded text:
quaesiit, cum filius praedia hereditaria, ut dimitteret hereditarios creditores, distraxisset, an emptores, qui fideicommissum ignoraverunt, bene debitum exsoluisset.Duobus libertis Sticho et Erote heredibus institutis ita cauit: 'fundum Cornelianum de nomine meorum exire ueto': unus ex heredibus Stichus ancillam Arescusam testamento liberam esse iussit eique partem suam fundi legauit: quaero, an Eros et ceteri conliberti Stichi ex causa fideicommissi eius fundi partem ab herede Stichi petere possint. edem scripserat et ita cauerat: 'ueto autem aedificium de nomine meo exire, sed ad uernas meos, quos hoc testamento
Abbreviated transcription (Latin):
tum. cundẽ post mort̾ese¬
.pni. ex ꝑteb̾rdem ĩstitu¬
it. ¶ Seriis testõhrs pu¬
re scriptus. lib̾auĩt uissus
dissi. si codicilł pure libta¬
tẽ acçepit. intra kłas qder

Expanded text:
tum, eundem post mortem Sempronii ex parte heredem instituit.Seruus testamento heres pure scriptus, liber autem iussus dedisset, si codicillis pure libertatem acceperit, intr
Abbreviated transcription (Latin):
bat ħ io ꝙuerũ est. CCum
legatum cẽt q̃ ta pecunia
ex hrditate titi admne puc¬
nerit tantã pecunã hrsm̃s
scio dato. Id legatũ putat
labo ꝙ. acceptum in tabũli
suis.ex ea hr̃ditate testator
rctulissi. ccteꝵ negat cauẽ¬
dum hrdi alegatario.siqo
forte postea hrditatis eius¬
nõie. hrs dampnatus ẽct.
egoꝯtra puto. qr no põt ui¬

Expanded text:
um est.Cum ita legatum esset: 'quanta pecunia ex hereditate Titii ad me peruenit, tantam pecuniam heres meus Seiae dato', id legatum putat Labeo, quod acceptum in tabulis suis ex ea hereditate testator rettulisset: ceterum negat cauendum heredi a legatario, si quid forte postea eius hereditatis nomine heres damnatus esset. ego contra puto, quia non potest ui
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ẽẽ faciendã. Idemque
infilia uł in qualibet. alia ꝑ¬
sona iuxis eẽ la  beonis siñ
uera c̃.¶Cum ita legatũ eẽt
ut titia uxor mea tantula
pt̃c hãt. q̃ tulam unus hr̃s.
siñ equales ptes eent hrdu
qnt̾ muti ⁊ galł putabãt
maxĩa ꝑtẽ legatã ẽc̃ qrĩma

Expanded text:
a idemque uel in filia uel in qualibet alia persona iuris esset.Labeonis sententia uera est.Cum ita legatum esse‹t›, ut Titia uxor mea tantandem partem habeat quantulam unus heres, si non aequales partes essent heredum, Quintus Mucius et Gallus putabant maximam partem legatam esse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
3. Asse totoño distribu¬
to. itascriptum est. q̃ hrde
codicillis feccro hr̃s esto. ti¬
tium codicillis h̾rdem ĩsti¬
tuit. iire qd̾e institutiona¬
let. ideoꝙ licet codicilł dari
hrditas nõ possit tñ hec ex
test̾odata uidẽtur. s⁊ hoc tm̃
exhrditate habebit q̃tumex
asse residuum mansit.
scitut pat̾noꝵ que hebat in
siria. titium iire semisses. ã¬
bos hr̃e ꝯstitit. siarbitru diu¬
idente h̾rditatis supp̾mam
uolutatem factis adiudi¬
catiomb ⁊ int̾positis pp
adratem retinendo ꝯpescet̾
¶lutio. titio exduabptib
publio memno exquadrãte
scriptis h̃rdibassem indo
mis titio legatis nũmorur
sp̃c non demostrata.ccteror
legatoꝵ ꝯtẽplatione recepe¬
bo institutis ac postea fris
filio ꝓduab untus unũ as¬
sem int̾ om̃s uderi. factu
lios accẽpisse. Tunc eĩ ex alt̾e
asse portion̾e intelligi relic¬
tam cum noĩatim dato. uł.
xii.untus distributis. resi¬
dua portio nõ inuenitur.

Expanded text:
. Asse toto non distributo ita scriptum est: 'quem heredem codicillis fecero, heres esto': Titium codicillis heredem instituit. eius quidem institutio ualet ideo, quod, licet codicillis dari hereditas non possit, tamen haec ex testamento data uidetur: sed hoc tantum ex hereditate habebit, quantum ex asse residuum mansit. stituit, paternorum, quae habebat in Syria, Titium. iure semisses ambos habere constitit, sed arbitrum diuidendae hereditatis supremam uoluntatem factis adiudicationibus et interpositis propter adranti retinendo compensetur. Lucio Titio ex duabus partibus, Publio Maeuio ex quadrante scriptis here dibus assem in doueteres nummis Titio legatis nummorum specie non demonstrata ceterorum legatorum contemplatione recepebus institutis ac postea fratris filio pro duabus unciis unum assem inter omnes uideri factum lios accepisse: tunc enim ex altero asse portionem intellegi relictam, cum asse nominatim dato uel duodecim unciis distributis residua portio non inuenitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quepriore desto pposita fu¬
issitunc ca ꝯditio sub qua
hr̃s legauerat extitiss dñi¬
um apriore legatario non
lerc. nam in hac cã ẜuus cõ¬
sempniodolego. si sc̃prua
stichu intra annũ nonma¬

Expanded text:
quae priore testamento praeposita fuisset, tunc ea condicio, sub qua heres legauerat, exstitisse‹t›, dominium a priore legatario non lere: nam in hanc causam seruus comSempronio do lego: si Sempronius Stich
Abbreviated transcription (Latin):
num maumississ. liberũ
cum effectum. sin aũt hoc
no feciss totum adtitiur
ptincre. ¶Qui fundum ex¬
cepto edifitiolegat appella¬
tionc edifitu aut sr̃ firiẽ si¬
gnificataut solũ quor cui
coifitiũ suꝑ positum ẽ. Si
ee sola supfitic excepit nicb̾¬
ominus iuire legati totus
fundus uendicabitur. set
excep̃t.doli. mali opposita.
ꝯseqͥtur hr̃s idut sibi hĩta
remuilla liceat inquome

Expanded text:
 liberum eum effecturum: sin autem hoc non fecisset, totum ad Titium pertinere. Qui fundum excepto aedificio legat, appellatione aedificii aut superficiem significa‹t› aut solum quoque, cui aedificium superpositum est. si de sola superficie exceperit, nihilo minus iure legati totus fundus uindicabitur, sed exceptione doli mali posita consequetur heres id, ut sibi habitare in uilla licea
Abbreviated transcription (Latin):
lrs esto fitius hrs esto. qͣr
queuis ꝯdictio expectatur
titu aditio.ut seius heres
lib̾tatẽ sub ꝯditione accep̾
põt abhrde pure cũlib̾tate
br̃s ĩstitu ⁊ nõ expectata

Expanded text:
s esto: Titius heres esto", quasi quaevis condicio exspectatur Titii aditio, ut Seius heres libertatem sub condicione accepit, potest ab herede pure cum libertate heres institui et non exspect
Abbreviated transcription (Latin):
tuto p̾ceꝑit ⁊ ĩueniatur sub¬
stitũtus uł ꝯ̃. ESr si mãda¬
uit ut patris. Idiret. si aũt ⁊
in pubi substitutus nõsuf¬
ficit iussũ. ¶PLanc si sicmã

Expanded text:
tuto praecepit et inueniatur substitutus, uel contra. Sed si mandauit, ut patris adiret, sit autem et impuberi substitutus, non sufficit iussum. Plane si sic ma
Abbreviated transcription (Latin):
semel c̃e admittendam. ⁊ fi
duplex sit testm. iamoueĩt
que ab ip̃opupillo. quam
nãpupilli tutele accio hrdi
ntistipulitio. Ip̃i quocau̾
iioco falcidia incipit loc
silum ħrdem institut. eiq
substituit titium ⁊ serumi
simch̾ apupillo testator le

Expanded text:
semel esse admittendam, etiamsi duplex sit testamentum, iam quae ab ipso pupillo quam ho ex persona pupilli, tutelae actio heredi mitti stipulatio, ipsi quo casu vivo eo Falcidia incipit locufilium heredem instituit eique substituit Titium et Seium: nihil a pupillo testator leg
Abbreviated transcription (Latin):
qqi pupillaris distractus c̃.
unditio ualet. ¶Si fũdus
pupillo pignoratus sit.aue̾¬
dere tutores possũt. hũc eĩ qͣi
debitoris hoc c̃. ut alienũ ue¬
dũt. Sitñ inpetrauãt pupi¬
llus uł pat̾ cius. ut iure dñu¬

Expanded text:
i pupillaris uero distractus est, uenditio ualet. Si fundus pupillo pigneratus sit, an uendere tutores? hunc enim quasi debitoris, hoc est alienum uendunt. si tamen impetrauerat pupillus uel pater eius, ut iure d
Abbreviated transcription (Latin):
possideãt ꝯ seq̃s erit dicere ñ
posse distrabi qͣi predium
pupillare¶ Ideꝙ ⁊ si finͣt ex
cã dĩpni infecti ussus possi¬
dere. ¶Si fundus. legatu.
uł ꝑfioei ꝯmissum fuit reli¬
ctus seio.apupillo hr̾de insti¬
tuto. antutores restitue hũc
fund̃ possint sinc auctorita¬
te pregoris. Et putosi qdem
rem suã legauit. cessare ora

Expanded text:
possideant, consequens erit dicere non posse distrahi quasi praedium pupillare. idemque et si fuerit ex causa damni infecti iussus possidere. Si fundus legatus vel per fideicommissum fuerit relictus Seio a pupillo herede instituto, an tutores restituere hunc fundum possint sine auctoritate praetoris? et putem, si quidem rem suam legavit, cessare ora
Abbreviated transcription (Latin):
sit.⁊ magis ẽ ut nõ possit.
qͣuis ius p̾du pot̾ius sit. ¶ꝑ¬
n pot. si solus fiñt ususf. pu¬
pilli. an ergohic nec nõ utẽ¬
do.amittatur. Si tutor cãm
huͣt huius rei manifestũ
ẽ restaurari deb̾e. S si ꝓprie¬
tatem hãt pupillus. no põt
usũfructũ. uł usũ alic̾are. q̃¬
pupilli. uł. adolesc̾etis. nec
ruitute remitti. Qd̃ in fudo
dotali placuit. ¶Si lapidi¬
cinas uł q̃ alia metalla pup¬
illus hãt stipterie uł cuiꝰ. alt̾i
materic. uł si creti fodinas ł¬
argeti fodinas.uł qd aliud
uatis licet possidere.
atiomis im pediri alieatiõe.
S⁊ si sabmas hãt pupillus
id̾e erit dicend̃. ¶ Si pupilł¬

Expanded text:
posse, quamuis ius praedii potius sit. Ne, etsi solus fuit usus fructus pupilli. an ergo hic nec non utendo amittatur, si tutor causam praebuerit huius rei? et manifestum est restaurari debere. sed si proprietatem habeat pupillus, non potest usupupilli vel adulescentis nec servitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit. Si lapidicinas vel quae alia metalla pupillus habuit stypteriae vel cuius alterius materiae, vel si cretifodinas argentifodinas vel quid aliud uatis licet possidere: ationis impediri alienationem. Sed et si salinas habeat pupillus, idem erit dicendum. Si pupil
Abbreviated transcription (Latin):
curã non redigetur siue̾n
hant. ⁊tor eis accesẜit. nich¬
omimus tutores. accipe pote¬
rũt. qr lex .xii. tabulaꝵ itai
accepta ẽ. ut adpupillos ł¬
atos curatores ño.admitti¬
mus. idcirco putamus ut

Expanded text:
curam non rediguntur, siue non habent et furor eis accesserit, nihilo minus tutores accipere poterunt: quia lex duodecim tabularum ita accepta est, ut ad pupillos uatos curatores non admittimus, idcirco putaui et
Abbreviated transcription (Latin):
placuit. Ednõ habebit locũ
inpsona filu q̃ paterimpubi
fr̃i.cohrdem ⁊ tutorẽ dedit cu
iuditiũ patris ut filius nõut
tutor ꝓmeruit. ¶Tutoremad
tp̃c exulare iussũ excusari nõ op
ipsius debet dari.

Expanded text:
placuit. quod non habebit locum in persona filii, quem pater impuberi fratri coheredem et tutorem dedit, cum iudicium patris ut filius, non ut tutor promeruit.Tutorem ad tempus exulare iussum excusari non opoipsius debet dari.
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Iutor petitus. ante dec̾¬
ti diẽsi aliꝙ prilegium q̃nt.
recte petitione institutã exdude̾
nõ poterit. ¶Que tutoribore¬
mun̾ er̃ã de fidei cã testõ parẽtis
relinquũtur. post excusatiõe.

Expanded text:
um.Tutor petitus ante decreti diem si aliquod priuilegium quaerit, recte petitionem institutam excludere non poterit.Quae tutoribus remunerandae fidei causa testamento parentis relinquu
Abbreviated transcription (Latin):
Ab̾o. Lib̾tus fraudãdi cũ pa¬
trom cã fund̾ seio trade uellet.
seius titio madauit ut eã acci¬
piat. ita ut int̾serũ ⁊ titiumã¬
datũ ꝯtrabatur. q̃ro post mor¬
tẽ lib̾ti patronus utrũ cũ seio
dũtarat ꝯmandauit actioe
hãt. in cũtitio ꝗ fund̾ retinet
incũ quouelit agere possit. R.¬

Expanded text:
arum. Libertus cum fraudandi patroni causa fundum Seio tradere uellet, Seius Titio mandauit, ut eum accipiat, ita ut inter Seium et Titium mandatum contrahatur. quaero, post mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui mandauit actionem habet, an cum Titio qui fundum retinet, an cum quo uelit agere possit? r