comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nocendi occasione inuenta se ostendunt. Uebal uallis
uana. id est fallacit̃ humilis. Amion popłs turbidꝰ.
uel popłs meroris. Amalech popłs lingens. Unde ali¬
bi dictũ ẽ. Et inimici eius terram lingent. Alienige¬
nae quãuis & ipso nomine latino se indicent alienos
& ob hoc consequent̃ inimicos. tam̃ in hebreo dicuntur
philistum: quod int̾pretat᷑ cadentes potione. uelut qͦs
fccit ebrios luxuria scłaris. Cẏrus lingua hebrea dicit᷑
sor. Quod siuc angustia siue tribulatio interp̃tet᷑.
scđm illud accipiendũ est in his inimicis popłi dĩ quod
ait apłs. tribulatio & angustia in omnẽ animã honu¬
nis operantis malui. Om̃s ergo hi sic enumerant᷑ in

Expanded text:
nocendi occasione inventa se ostendunt. Gebal, Vallis nocendi occasione inventa se ostendunt. Gebal, Vallis vana, id est, fallaciter humilis: Amon, Populus turbidus, vel Populus moeroris: Amalech, Populus linguens; unde alibi dictum est, «Et inimici ejus terram linguent» . Alienigenae, quamvis et ipso nomine latino se indicent alienos, et ob hoc consequenter inimicos, tamen in hebraeo dicuntur Philistiim; quod interpretatur Cadentes potione, velut quos fecit ebrios luxuria saecularis. Tyrus lingua hebraea dicitur Sor; quod sive Angustia sive Tribulatio interpretetur, secundum illud accipiendum est in his inimicis populi Dei, quod ait Apostolus: «Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . Omnes ergo hi
Abbreviated transcription (Latin):
ualet nisi testatorib mortuis. sed pactũ & placitũ om̃e
testamentũ uocabant. Nã laban & iacob testamen¬
tũ fecerunt. quod etiã int̾ uiuos ualeret. Et innu
merabilia talia in diuinis legunt᷑ eloquiis. Deinde
bulis gentiũ. Quoꝵ uocabuloꝵ interp̃tatio satis indi¬
cat quid uelit intelligi. Calib enĩ nominib conuenien¬
tissime figurantur ueritatis inimici. Idumaei quippe
int̾pretant᷑ uel sanguinei uel terreni Ismabelitae obe¬
dientes sibi. utiq ñ dõ sed sibi. Moab ex patre Quod
in malo ñ intelligit᷑ melius. nisi cũ ipsa historia cogi¬
tatur quod pat̾ loth filię suȩ illicite se utenti ꝑmixtꝰ
cũ genuit. qui ex ipsa re tale nom̃ accepit. Bonꝰ aut̃
pat̃ sedsic̃t aitlęx siquis ea legitime utat᷑. ñ inceste &
illicite. Agarẽni. ꝓseliti id est aduenae. Quo nomine
significant᷑ int̾ inimicos popłi dĩ ñ illi qui ciues fiunt.
sed qui in animo alieno atq aduentitio ꝑseuerant. &¬

Expanded text:
 quod non valet nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum testamentum vocabant. Nam Laban et Iacob testamentum femerabilia talia in divinis leguntur eloquiis. 7. «vbulis Gentium: quorum vocabulorum interpretatio satis indicat quid velit intelligi. Talibus enim nominibus convenientissime figurantur veritatis inimici. Idumaei quippe interpretantur, vel Sanguinei, vel Terreni: Ismaelitae, Obedientes sibi; utique non Deo: sed sibi. Moab, Ex patre: quod in malo non intelligitur melius, nisi cum ipsa historia cogitatur, quod pater Lot filiae suae illicite se utenti permixtus eum genuit; quia ex ipsa re tale nomen accepit . Bonus autem pater, sed sicut Lex, si quis ea legitime utatur ; non inceste et illicite. Agareni, Proselyti, id est, advenae: quo nomine significantur inter inimicos populi Dei, non illi qui cives fiunt; sed qui in animo alieno atque adventitio perseverant, et
Abbreviated transcription (Latin):
dia quȩ ꝓmittebant᷑. tanquã in itinere deficientes &
longũ sibi quiddã donec hoc scłm uel baec uita finiat᷑
restare arbitrantes & querentes hic aliquã requiẽ quȩ si
habet᷑ est falsa. respiciunt retro & decidunt a ꝓposito.
nec attendunt cũ quanto terrore dictũ est. mem̃tote
uxoris loth. Ut quid enĩ statua salis c̃ effecta. si
ñ homines condit ut sapiant. Ergo exemplũ illius
malũ tibi fit bonũ. si caueas Hlementote inquit
uxoris loth. Respęxit enĩ retro unde liberata erat
a sodomis. & ibi remansit unde respexit. ipsa in loco
mansura & alios conditura. Liberati ergo a sodomis
p̃teritȩ uite ñ respiciamꝰ retro. Nam hoc festinare
est ñ attendere quod ꝓmusit d̃. quia longe est. & res

Expanded text:
dia quae promittebantur, tanquam in itinere deficientes, et dia quae promittebantur, tanquam in itinere deficientes, et longum sibi quiddam, donec hoc saeculum vel haec vita finiantur, restare arbitrantes, et quaerentes hic aliquam requiem, quae si habetur, falsa est, respiciunt retro, et decidunt a proposito; nec attendunt cum quanto terrore dictum est, «Mementote uxoris Lot» . Ut quid enim statua salis effecta est , si non homines condit, ut sapiant? Ergo exemplum illius malum, tibi fit bonum, si caveris. Mementote, inquit, uxoris Lot: respexit enim retro, unde liberata erat a Sodomis, et ibi remansit, unde respexit; ipsa in loco mansura, et transeuntes alios conditura. Liberati ergo a Sodomis praeteritae vitae, non respiciamus retro: nam hoc festinare est, non attendere quod promisit Deus, quia longe est, et res
Abbreviated transcription (Latin):
nihil habentes in hoc scło quo delectent᷑. quo teneant᷑.
in abundantia pressurarũ & tẽptationũ tamquã in
torcularib constituti defluant uinũ. defluant oleũ
Quae sunt ista. nisi bona desideria. Restat enĩ
illis desiderandus ds̃ lam ñ amant terrã. Qinant
enuĩ qͥ fecit cęlũ & terrã. Amant. & nondũ cũ dõ st̃
Desideriũ coꝵ differt᷑ ut crescat. crescit ut capiat.
Non cnĩ parũ aliquid daturus ẽ ds̃ desideranti. aut
parũ exercendus ẽ ad capacitatẽ tanti boni. Non
aliquid ds̃ quod fecit daturus ẽ: sed seipsũ qͥ fecit om̃a
Ad capiendũ dm̃ exercere. quod semꝑ habiturꝰ es diu
desidera: Reꝓbati sunt in popło isrł qͥ festinauerunt
assidue. affectus iste reprehendit᷑ in scriptura festinan¬
tiũ. Qui sunt enĩ qui festinant. Qui conuersi ad
dm̃ cũ hic ñ inuenerint requiẽ quã querebant & gau¬

Expanded text:
nihil habentes in hoc saeculo quo delectentur, quo teneantur, nihil habentes in hoc saeculo quo delectentur, quo teneantur, in abundantia pressurarum et tentationum tanquam in torcularibus constituti, defluunt vinum, defluunt oleum. Quae sunt ista, nisi bona desideria? Restat enim illis desiderandus Deus; jam non amant terram. Amant enim qui fecit coelum et terram: amant, et nondum cum eo sunt. Desiderium eorum differtur, ut crescat; crescit, ut capiat. Non enim parvum aliquid daturus est Deus desideranti, aut parum exercendus est ad capacitatem tanti boni: non aliquid Deus quod fecit daturus est, sed seipsum qui fecit omnia. Ad capiendum Deum exercere; quod semper habiturus es diu desidera. Reprobati sunt in populo Israel, qui festinaverunt: assidue affectus iste reprehenditur in Scriptura festinantium. Qui sunt enim qui festinant? Qui conversi ad Deum, cum hic non invenerint requiem quam quaerebant, et gau
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Prccipe diuitib huius mundi ñ suꝑbe sapere. neq
sperare in incerto diuitiarũ. Et considerantes quã sit
incertũ unde gaudebant antequã accederent ad serui¬
tutẽ dĩ. id est antequã introirent in torcularia. uideđ
ex ipsis diuitiis uel habere se pressuras cogitationũ. quo¬
modo ea gubernent᷑. quomͦ custodiant᷑. uel si paululum
inclinauerint cupiditatẽ ut ea diligant plus eos imple¬
ri timorib quã fructib. Quid enĩ tã incertũ quã res
uolubiles. Nec immerito ipsa pecuma rotunda sig¬
nat᷑. quia ñ stat. Cales ergo & si habcant aliquid. pau¬
peres sunt. Qui uero nihil hoꝵ habent. & habere de¬
siderant: int̾ reꝓbandos diuites computant᷑. Non enĩ
attendit ds̃ facultatẽ sed uoluntatẽ. Pauperes igitur
destituti om̃i ope scłari. quia etsi ea circumfluunt
intelligunt quã incerta sint: & ingemiscentes ad dm

Expanded text:
Apostolus, «Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere, neque Apostolus, «Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum» : et considerantes quam sit incertum unde gaudebant, antequam accederent ad servitutem Dei, id est, antequam introirent in torcularia, vident ex ipsis divitiis vel habere se pressuras cogitationum, quomodo ea gubernentur, quomodo custodiantur; vel si paululum inclinaverint cupiditatem ut ea diligant, plus eos impleri timoribus quam fructibus. Quid enim tam incertum, quam res volubilis? Nec immerito ipsa pecunia rotunda signatur, quia non stat. Tales ergo, etsi habeant aliquid, pauperes sunt. Qui vero nihil horum habent, et habere desiderant, inter reprobandos divites computantur: non enim attendit Deus facultatem, sed voluntatem. Pauperes igitur destituti omni ope saeculari, quia etsi ea circumfluant, intelligunt quam incerta sint; et ingemiscentes ad Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
mini quod in caluarias loco crucifixus ẽ Diue er¬
go hoc int̾pretat᷑ filiis chore sicut secuti priores
diximus. siue aliud aliquid quod nos forsitan latet.
interĩ quod occurrit uidete. quia plenũ ẽ sacram̃to.
filu chorę. filu xp̃i. Nã &e filios suos dicit sponsꝰ
cũ ait. Hon possunt ieuinare filii sponsi quandui¬
laria. In pressuris autẽ constituti ad hoc conterim᷑.
ut amorẽ nr̃m quo ferebam᷑ in ista mundana scłaria
tẽ poralia fluxa atq peritura passi in eis in hac uta
tormenta & tribulationes pressurarũ & abundantiam
temptationũ incipiamus querere illã quietẽ quae ñ est
de hac uita nec de hac terra. & fit dñs ut scriptũ est
refugiũ pauperi. Quid est pauperi. Tamquã desti¬
tuto. sine oꝑe. sine auxilio. sine aliqua re de qua in terra
prȩsumat. Talib enĩ pauperib ad est ds. quia homines
& si abundent pecuma in hac terra. respiciunt quod art

Expanded text:
mini quod in Calvariae loco crucifixus est . Sive ermini quod in Calvariae loco crucifixus est . Sive ergo hoc interpretatur «filiis Core,» sicut secuti priores diximus; sive aliud aliquid, quod nos forsitan latet; interim quod occurrit, videte quia plenum est sacramento. Filii Core, filii Christi: nam et filios suos dicit sponsus, cum ait, «Non possunt filii sponsi jejularia. 3. In pressuris autem constituti, ad hoc conterimur, ut amore nostro, quo ferebamur in ista mundana, saecularia, temporalia, fluxa atque peritura, passi in eis, in hac vita, tormenta et tribulationes pressurarum et abundantiam tentationum, incipiamus quaerere illam quietem quae non est de hac vita, nec de hac terra: et fit Dominus, ut scriptum est, «refugium pauperi» . Quid est «pauperi?» Tanquam destituto, sine ope, sine auxilio, sine aliqua re de qua in terra praesumat. Talibus enim pauperibus adest Deus. Quia, homines etsi abundent pecunia in hac terra, respiciunt quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
rib filiis chore. filios chorȩ int̾pretatos habemus
filios calui. quantũ nobis qui illã linguã nouerunt
ꝑ ministeriũ quod dõ debebant int̃pretari potuert̃
Et in hoc ñ defugio magnũ misteriũ intueri. &
adiuuante dño inuenire uobiscũ. Non ciũ tãꝗͣ a filuiᷤ
pestilentiae om̃is ẽ irridenda caluities. ne cũ qͥsq
Nã & heliseus ibat. & insensati pueri clamauert̃
post cũ calue calus. & propt̃ sacramentũ implen¬
dũ conuersus ad dñm petit. ut eos ursi de silua ęxe¬
untes comederent. Abrepta ẽ quidem illoꝵ infan¬
tia in exitiũ uitae de hoc scło. mortui sunt pueri
senes quandoq morituri. Uerumtam̃ sacramenti
terror datus est hominib. Heliscus enĩ ꝑsonã cui¬
usdã tunc gerebat cuiꝰ filii sumus. filii chorȩ: dñi sci¬
licet nr̃i iħu xp̃r lam occurrit karitati ur̃ãe ex eu
angelio quare caluus gerebat ꝑsonã xp̃i. Recorda¬

Expanded text:
ribus, filiis Core.» Filios Core interpretatos habemus ribus, filiis Core.» Filios Core interpretatos habemus filios Calvi, quantum nobis qui illam linguam noverunt, per ministerium quod Deo debebant, interpretari potuerunt: et in hoc non defugio magnum mysterium intueri, et adjuvante Domino invenire vobiscum. Non enim tanquam a filiis pestilentiae omnis Nam et Elisaeus ibat, et insensati pueri clamaverunt post eum, «Calve, calve;» et propter sacramentum implendum, conversus ad Dominum petivit ut eos ursi de silva exeuntes comederent . Abrepta est quidem illorum infantia in exitium vitae de hoc saeculo; mortui sunt pueri, senes quandoque morituri: verumtamen sacramenti terror datus est hominibus. Elisaeus enim personam cujusdam tunc gerebat, cujus filii sumus, filii Core, Domini scilangelio, quare calvus, gerebat personam Christi; recorda
Abbreviated transcription (Latin):
pendent in fruticib suis. tamquã libero aere ꝑfru¬
untur: & nec uua uinũ ẽ. nec oliua oleũ ante p̾s¬
surã. Dic st̃ & homines quos prȩdestinauit ds̃ an¬
te scła conformes fieri imaginis unigeniti filui
sui. qui precipue in passionc magnꝰ botrus exp̃ssꝰ¬
seruitutẽ dĩ. fruunt᷑ in scło hoc tãquã deliciosa liber¬
tate uelut uuae aut oliuac pendentes. Ded qm̃ di¬
ctũ est fili accedens ad seruitutẽ dĩ sta in iustitia
& timore. & prępara animã tuã ad temptationem:
accedens quisq ad seruitutẽ dĩ ad torcularia se ue¬
nisse cognoscat. Contribulabit᷑. conteret᷑. compͥmet᷑.
ñ ut in hoc scło pereat: sed ut in apotheca dĩ dẽ¬
quasi uinaciis. Hoc enĩ eis contigit in desiderus
nisi de pressura P ropterea torcularia nominantun
aeccłae dĩ huius tẽporis. Ded in torcularib positi qͥ
sumus : Filii chorę. Dic enĩ additũ est. ꝓ torcula¬

Expanded text:
pendent in fruticibus suis, tanquam libero aere perfrupendent in fruticibus suis, tanquam libero aere perfruuntur; et nec uva vinum est, nec oliva oleum, ante pressuram. Sic sunt homines quos praedestinavit Deus ante saecula conformes fieri imaginis unigeniti Filii sui , qui praecipue in passione magnus botrus expresservitutem Dei, fruuntur in saeculo tanquam deliciosa libertate, velut uvae aut olivae pendentes: sed quoniam dictum est, «Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem» ; accedens quisque ad servitutem Dei, ad torcularia se venisse cognoscat; contribulabitur, conteretur, comprimetur; non ut in hoc saeculo pereat, sed ut in apothecas Dei dentis, quasi vinaciis: hoc enim ei contigit in desideriisnisi de pressura: propterea torcularia nominantur Ecclesiae Dei hujus temporis. 2. Sed in torcularibus positi qui sumus? Filii Core. Sic enim additum est, «Pro torcula
Abbreviated transcription (Latin):
uos intentissime audire aduertebamꝰ.ni
hil in eius textu dictũ est uel de prȩlo
uel de fiscinis uel de lacu uel de instrum̃tis aut
aedificio torcularis. Omnino nibil in eo tale audiui.¬
mus. Unde quid sibi uelit titulus eiꝰ quod inscribit᷑
ꝓ torcularib ñ parua questio ẽ. Profecto eni si post
istũ titulũ aliquid de talib reb diceret quas cõme¬
moraui : crederet᷑ a carnalib uere ista usibilia torcu.¬
laria uoluisse cantare. Quia uero titulũ imposuit
ꝓ torcularib & nihil postea in omni uersu psalmi
dixit de his torcularib notissimis oculis nr̃is: non
dubitat᷑ ẽẽ alia torcularia. quae nos hic querere &
intelligere uoluit sp̃s dĩ. Quapropt̃ quid agat᷑ in
his uisibilib torcularib recordem̃. & hoc uideamus
quemadmodũ sp̃ualit̾ gerat᷑ in acccła. Qua certe
pendet in uitib. & oliua in arborib. His enĩ duob
fructib solent torcularia prȩparari. Et quandiu

Expanded text:
vos intentissime audire advertebamus, nihil in ejus textu dictum est vel de prelo, vel de fiscinis, vel de lacu, vel de instrumentis aut aedificio torcularis; omnino nihil in eo tale audivimus: unde quid sibi velit titulus ejus, quod inscribitur, «Pro torcularibus,» non parva quaestio est. Profecto enim si post istum titulum aliquid de talibus rebus diceret, quales commemoravi, crederetur a carnalibus vere ista visibilia torcularia voluisse cantare: quia vero titulum imposuit, «Pro torcularibus,» et nihil postea in omni versu Psalmi dixit de his torcularibus notissimis oculis nos tris; non dubitatur esse alia torcularia quae nos hic quaerere et intelligere voluit Spiritus Dei. Quapropter quid agatur in his visibilibus torcularibus recordemur, et hoc videamus quemadmodum spiritualiter geratur in Ecclesia. Uva certe pendet in vitibus, et oliva in arboribus his enim duobus fructibus solent torcularia praeparari; et quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
in locũ quẽ disposuit. Iam in illo gaudebimus loco.¬
Quare autẽ in conualle plorationis. Et ex qua con¬
ualle plorationis ad illũ locũ gaudii uenicmꝰ. Hã
& benedictionẽ dabit inquit qui legem dedit. Affli¬
xit nos lege. pressit nos lege. Ostendit nob̾ torcular.
udimꝰ pressurã. carnis nr̃ę tribulationẽ cognouimus.
ingemumꝰ rebellante peccato aduersũ mentẽ nr̃am.
clamauius: miser ego homo. Dub lege gemuimus.
quid restat nisi ut benedictionẽ det qui dedit legẽ:
Adueniet gr̃a post legẽ. ipsa est benedictio. Et quid
nobis prestitit ista gr̃a &e benedictio. Ambulabunt
de uirtutib in uirtutẽ. Hic enĩ ꝑ gr̃am multac uirtu¬
tes dant᷑ Alu quidem ꝑ sp̃m datur sermo sapientię¬

Expanded text:
in locum quem disposuit:» jam in illo in locum quem disposuit:» jam in illo Quare autem, «in convalle plorationis?» Et ex qua convalle plorationis ad illum locum gaudii veniemus? «Nam et benedictionem,» inquit, «dabit qui legem dedit.» Afflixit nos Lege, pressit nos Lege, ostendit nobis torcular; vidimus pressuram, carnis nostrae tribulationem cognovimus, ingemuimus rebellante peccato adversus mentem nostram, clamavimus, «Miser ego homo:» sub Lege gemuimus; quid restat, nisi ut benedictionem det qui Legem dedit? Adveniet gratia post Legem; ipsa est benedictio. Et quid nobis praestitit ista gratia et benedictio? «Ambulabunt a virtutibus in virtutem.» Hic enim per gratiam multae virtutes dantur: «Alii quidem datur per Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
quid curabant egrotos. ubi erat piscina in medio carũ :¬
Et iacebant inquit egroti in quinq porticib In eu¬
angelio lectũ habemus. Quinq illac porticus. lex ẽ
in quinq libris moysi. Ad hoc ꝓducebant᷑ egroti de
domib suis. ut iacerent in porticib. Ergo lex ꝓdebat
egrotos. ñ sanabat. Ded benedictione dĩ aqua t᷑babat᷑
tamquã angło descendente. Clisa aqua turbata. qui
poterat unus descendebat: & sanabat᷑. Aqua illa cin
Hunc ꝑturbauit dñs prȩsentia sua. ut occideretur.
Nisi enĩ descensu suo dñs turbaret popłm iudȩoꝵ.
nũquia crucifigeret᷑. Itaq turbata aqua passionem
dñ significabat. qu&e facta est ꝑturbata gente iudeoꝵ
In hanc passionẽ credit languidus tamquã in aquam
turbatã descendens. & sanat᷑. Qui ñ sanabat᷑ lege id
xp̃i Unus. quia unitas. Ergo & hc quid ait. As¬
censiones in corde ciꝰ disposuit in conuallẽ plorationis.

Expanded text:
quid curabant aegrotos, ubi erat piscina in medio earum? «quid curabant aegrotos, ubi erat piscina in medio earum? «Et jacebant,» inquit, «aegroti in quinque porticibus» ; in Evangelio lectum habemus. Quinque illae porticus, Lex est in quinque libris Moysi. Ad hoc producebantur aegroti de domibus suis, ut jacerent in porticibus. Ergo lex prodebat aegrotos, non sanabat; sed benedictione Dei turbabatur aqua, tanquam angelo descendente: visa aqua turbata, qui poterat unus descendebat et sanabatur. Aqua illa cinchunc perturbavit Donimus praesentia sua, ut occideretur. Nisi enim descensu suo Dominus perturbaret populum Judaeorum, numquid crucifigeretur? Itaque turbata aqua passionem Domini significabat, quae facta est perturbata gente Judaeorum. In hanc passionem credit languidus, tanquam in aquam turbatam descendens, et sanatur. Qui non sanabatur Lege, id nostri Jesu Christi. Unus, quia unitas. Ergo et hic quid ait? «Ascensus in corde ejus disposuit, in convalle plorationis,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniret hominẽ ñ solũ iacentẽ. sed iã e̾tiã confiten¬
tẽ & dicentẽ. miser ego homo. quis me liberabit
de corpore mortis huiis. ut oportune ueniret medicꝰ
ad conuallẽ plorationis. & diceret. Certe cognousti
quia cecidisti. audi me ut surgas. qui me contẽpsisti
ut cãderes. Data est ergo lex: ut egrũ de morbo con¬
uinceret. qui sibi sanus uidebat᷑. ut peccata demonstra¬
rent᷑. ñ ut auferrent᷑. De monstrato peccato ꝑ datã
legẽ. auctũ ẽ peccatũ. quia peccatũ est & contra legẽ
Occasione inquit accepta peccatũ ꝑ mandatũ. operatũ
ẽ in me omnẽ concupiscentiã. Quid est occasione ac¬
cepta ꝑ mandatũ. Neceptũ mandatũ quasi uirib sius
conati sunt facere homines. uicti concupiscentia etiam
ipsius mandati transgressione rei facti sunt. Ded quid
ait apłs: Ubi autẽ abundauit peccatũ. suꝑ abundauit
gr̃aid est. Nuctus c̃ morbus. commendata ẽ medici¬
na. Propterca fr̃s quinq illę porticus salomonis num¬

Expanded text:
am confitentem et dicentem, «Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» et opportune veniret medicus ad convallem plorationis, et diceret, Certe cognovisti quia cecidisti; audi me ut surgas, qui me contempsisti ut caderes. Data est ergo Lex ut aegrum de morbo convinceret, qui sibi sanus videbatur; ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Demonstrato peccato per datam Legem, auctum est peccatum, quia peccatum est et contra Legem: «Occasione,» inquit, «accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam» . Quid est, «occasione accepta per mandatum?» Acceptum mandatum quasi viribus suis conati sunt facere homines; victi concupiscentia, mandati etiam ipsius transgressione rei facti sunt. Sed quid ait Apostolus? «Ubi autem abundavit peccatum, super abundavit gratia» ; id est, auctus est morbus, commendata est medicina. Propterea, fratres, quinque illae porticus Salomonis, num
Abbreviated transcription (Latin):
cõpesceret. & quodãmodo mitigaret. Nã & sic quidã
interp̃tati sunt quod hic positũ c̃ neq compescaris. ut
dicerent neq mitescas ds̃ Ip̃se alibi dicit. Cacui. nũqͥd
semꝑ tacebo. Cui dicit᷑ inc ne taccas: de illo alibi dict᷑
Ds̃ manifestus ueniet. ds nr̃. & ñ silebit.a¬

Expanded text:
compesceret, et quodam modo mitigaret? Nam et sic quidam compesceret, et quodam modo mitigaret? Nam et sic quidam interpretati sunt quod hic positum est, «Neque compescaris Deus,» ut dicerent, «Neque mitescas Deus.» Ipse alibi dicit, «Tacui; numquid semper tacebo» ? Cui dicitur hic, «ne taceas;» de illo alibi dicitur, «Deus manifestus veniet, Deus noster, et non silebit
Abbreviated transcription (Latin):
militate c̃e uoluisti usq & latronib qui tecũ sunt cru¬
cifixi. sed in claritate cũ uenies quis similis erit tibi:
Quid enĩ magnũ dicit̾ cũ dõ dicit᷑. qͥs similis erit tibi.
nisi illi dicat᷑ qͦui similis c̃ẽ hominib uoluit formã scr.¬
ui accipiens in similitudinẽ hominũ factus & habitu
inuentus ut homo. Et ideo ñ ait quis similis c̃ tibi
quod utiq recte diceret᷑. si hoc ad diuinitatẽ referret᷑
Quia uero ad formã serui relatũ est: tunc eiꝰ a cȩte¬
ris hominib dissimilitudo apparebit. quando apparebit
in gła. Ideo sequit᷑. Ne taccas. neq cõpescaris ds̃. Quia
primo tacuit ut iudicaret᷑ quando sicut agnꝰ coram
tundente fuit sine uoce sic ñ aperuit os suũ. & suã
cõpescuit potestatẽ. Quã ut se compescere ostenderet.
ad illã. tius uocẽ qua dixit ego sum in qui cũ app̃hen¬
dendũ querebant redicrunt retro. & occiderunt. Quan¬
do. ergo teneret᷑ atq pateret᷑. nisi se ipse cohiberet atq

Expanded text:
militate esse voluisti, usque et latronibus qui tecum sunt crucifixi ; sed in claritate cum venies, «quis similis erit tibi?» Quid enim magnum dicitur, cum Deo dicitur, «Quis similis erit tibi;» nisi illi dicatur, qui similis esse hominibus voluit, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? Et ideo non ait, Quis similis est tibi? quod utique recte diceretur, si hoc ad divinitatem referretur. Quia vero ad formam servi relatum est, tunc ejus a caeteris hominibus dissimilitudo apparebit, quando apparebit in gloria. Ideo sequitur, «Ne taceas, neque compescaris, Deus:» quia primo tacuit, ut judicaretur; quando sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum , et suam compescuit potestatem. Quam ut se compescere ostenderet, ad illam ejus vocem qua dixit, «Ego sum,» hi qui eum apprehendendum quaerebant, redierunt retro, et ceciderunt . Quando ergo teneretur atque pateretur, nisi se ipse cohiberet atque
Abbreviated transcription (Latin):
sentiae suę. Suꝑ popłm tuũ malignauert consiliũ
Clel sicut alii codices habent. astũte cogitauerunt
consiliũ. & cogitauerunt aduersus sc̃os tuos. Irrident̃
gente: Singularẽ numerũ posuit ꝓ plurali. sicut di¬
citur cuius est hoc pecus. etiamsi de grege int̾roget᷑.
& intelligunt᷑ pecora. Deniq alii codices de gentib
habent. ubi magis int̾pretes intellectũ quã uerbum
secuti sunt. Uenite. disperdamus cos de gente. Ipse
ẽ ille sonis quo sonuerunt magis quã locuti sunt. qͣm
mania inanit̃ strepucrunt. Et̃ ñ memoret᷑ nom̃ isr ł
ultra. Hoc alii planius dixerunt. & ñ sit memoria ua¬
minis isrł adhnic. quia memoret᷑ nominis in latina
lingua inusitata locutio c̃. Potius enĩ dici solet me¬
moret̾ nom̃. sed eadẽ ipsa sententia ẽ. Nã qui dixit
memoret᷑ nominis. grecã transtulit locutionẽ. Isr ł aut̃
lnc debet intelligi utiq sem̃ abrahę cui dicit apłs. er¬

Expanded text:
s. 4. Super populum tuum malignaverunt consilium;» vel, sicut alii codices habent, «astute cogitaverunt consilium, et cogitaverunt adversus sanctos tuos.» Irridentegente.» Singularem numerum posuit pro plurali; sicut dicitur, Cujus est hoc pecus, etiamsi de grege interrogetur, et intelliguntur pecora: denique alii codices, «de gentibus,» habent; ubi magis interpretes intellectum quam verbum secuti sunt. «Venite, et disperdamus eos de gente.» Ipse est ille sonus quo sonuerunt magis quam locuti sunt, quoniam inaniter inania strepuerunt. «Et non memoretur nominis Israel ultra.» Hoc alii planius dixerunt, «Et non sit memoria nominis Israel adhuc.» Quia «memoretur nominis,» in latina lingua inusitata locutio est; potius enim dici solet, memoretur nomen: sed eadem ipsa sententia est; nam qui dixit, «memoretur nominis,» graecam transtulit locutionem. «Israel» autem hic debet intelligi utique semen Abrahae, cui dicit Apostolus, «Er
Abbreviated transcription (Latin):
sam quare sint inimici popti dĩ. adiungit & dicit
Etenĩ assur uenit cũ eis. Assur autẽ ꝓ ipso diabolo
figurate intelligi solet. qui operat᷑ in filuis diffidentię
tamquã in uasis suis. ut oppugnent popłm dĩ Eacti
sunt inquit in adiutoriũ filiis loth. Quia om̃s inimuci
operante in se principe suo diabolo facti sunt in adiu¬
toriũ filus loth: qui int̾protat᷑ declinans. Angłi aut̃
apostatici benc intelligunt᷑ tamquã filii declinationis
Aucritate qͥdem declinando in satellitiũ diaboli discesse¬
runt. Hi sunt de quib dicit apłs. Non ẽ nobis collu¬
ctatio aduersus carnẽ & sanguinẽ. sed aduersus princi

Expanded text:
sam quare sint inimici populo Dei, adjungit et dicit: «Etenim Assur venit cum illis.» Assur autem pro ipso diabolo figurate intelligi solet, qui operatur in filiis diffidentiae , tanquam in vasis suis, ut oppugnent populum Dei. «Facti sunt,» inquit, «in adjutorium filiis Lot:» quia omnes inimici, operante in se principe suo diabolo, «facti sunt in adjutorium filiis Lot,» qui interpretatur Declinans. Angeli autem apostatici bene intelliguntur tanquam filii declinationis; a veritate quippe declinando, in satellitium diaboli discesserunt. Hi sunt de quibus dicit Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus pri
Abbreviated transcription (Latin):
manifestus. Qm̃ ccoe inimici tui sonuerunt. & qui¬
te oderunt extulert̃ caput. Noiussimos dies signisr¬
care num uidet̾. quando hȩc quę nunc metu cõpͥmunt᷑
in liberã uocẽ cruptura sunt. sed plane in rationabi¬
lem ut sonitus magis quã locutio uel sermo dicendꝰ
sit. Non itaq tunc odisse incipient. sed qͥ oderunt
tunc leuabunt caput. nec capita sed caput. quando
eo ꝑuenturi sunt ut etiã illud caput habeant qͦdͥ
extollit᷑ suꝑ omne quod dicit᷑ as̃ & quod colit᷑. ut in
ipso maxine impleat᷑ qui se exaltat humiliabit᷑. &

Expanded text:
niam ecce inimici tui sonuerunt, et qui oderunt te extulerunt caput.» Novissimos dies significare mihi videtur, quando haec quae nunc metu comprimuntur, in liberam vocem eruptura sunt, sed plane irrationabilem, ut sonitus magis quam locutio vel sermo dicendus sit. Non itaque tunc odisse incipient, sed qui oderunt te, tunc levabunt caput. Nec capita, sed «caput;» quando eo perventuri sunt, ut etiam illud caput habeant quod extollitur super omne quod dicitur Deus et quod colitur: ut in illo maxime impleatur, «qui se exaltat, h
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ titu¬
lus ẽ: can¬
ticũ psal¬
mi asaph.
lam sepe
diximus quid interp̃tet᷑ asaph. id est congregationẽ
Homo ergo ille qui uocabat᷑ a saph in figura congre¬
gationis popłi dĩ in multoꝵ psalmoꝵ titulis ponit᷑
Urece autẽ congregatio sẏnagoga dicit᷑. Quod uo¬
lut ꝓpriũ nomen iudacoꝵ popłs tenuit. ut sẏnagoga
tror accommodacius accipi in xp̃o. quia in similitudi¬
nẽ hominũ factus putatus c̃ ab eis a qͥbus contẽptꝰ
ẽ cȩteris hominib comparandus. Nã & it̾ iniqͦs
deputatus est : sed hoc ut iudicaret᷑ Cũ autẽ ueniet
iudicaturus: tunc fiet quod hic dicit᷑. ds quis similis
erit tibi. Di enĩ psalmi ñ solerent loqui ad dñm xp̃m

Expanded text:
itulus est, «Canticum Psalmi Asaph.» Jam saepe diximus quid interpretetur Asaph, id est, Congregatio. Homo ergo ille qui vocabatur Asaph, in figura congregationis populi Dei in multorum psalmorum titulis ponitur. Graece autem congregatio synagoga dicitur, quod velut proprium nomen Judaeorum populus tenuit, ut Synagoga tror accommodatius accipi in Christo, quia in similitudine hominum factus, putatus est ab eis a quibus contemptus est, caeteris hominibus comparandus: nam et inter iniquos deputatus est ; sed ad hoc ut judicaretur. Cum autem veniet judicaturus, tunc fiet quod hic dicitur, «Deus, quis similis erit tibi?» Si enim Psalmi non solerent loqui ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
digna est tanta radix. tam simplęx. tam germinas
in germina. tam alte fundata. At uero huius radix
Quando ridebunt: Intelligamus ergo. & discernamꝰ
duo ista tempora satis utiliter timendi & ridendi.
Quandiu enim sumus in hoc scło non est ridendũ.
ne postea ploremus. Legimus quid seruetur in finem
timemus. Hoc ergo dictum est. Uidebunt iusti. & ti¬
mebunt. Quandii uidemus quid euenturum sit in
finem malis. quare timenus: Quia dixit apłs. In
timore & tremore ur̃m ipsox salutem operamini: quia
dictum est in psalmo. Seruite dño in tunore. & exultate

Expanded text:
digna est tanta radix, tam simplex, tam germinans, digna est tanta radix, tam simplex, tam germinans, in germina tam alte fundata. At vero hujus radix quando ridebunt? Intelligamus ergo et discernamus duo ista tempora satis utiliter timendi et ridendi. Quamdiu enim sumus in hoc saeculo, nondum est ridendum, ne postea ploremus. Legimus quid servetur in finem timemus. Hoc ergo dictum est, Videbunt justi, et timebunt. Quamdiu videmus quid eventurum sit in finem malis, quare timemus? Quia dixit Apostolus, In timore et tremore vestram ipsorum operamini salutem : quia dictum est in psalmo, Servite Domino in timore, et exsultate
Abbreviated transcription (Latin):
tem uerbis dĩ. ut in acccła quando sua quęrit saltẽ qi
ap̃i sunt dicat. Sed migrabit de caberuaculo. Amen
dico uobis. perceperunt mercedẽ suã. Emigret te de¬
Ergo in terra uiuentiũ nos debemꝰ habere iũdicem.
Radix nr̃a ibi sit ĩnocculto sit radix. fructꝰ iuderi
possunt. radix uideri non potest. Radir nr̃a karitas
urã. fructus nr̃i opera nr̃a. Opus est ut opera nr̃a
de laritate procȩdant. Tunc est radix tua in teria
uiuentiũ. Inde eradicabit᷑ iste doech. nec om̃ino ibi po¬
terit permanere: quia nec altius ibi figit radicẽ. sed
quomodo illa semina in petra & si radicem eiciant.
tamen quia humorem non habent sole orto continu
arescunt. At uero illi qui altius figunt radicem qͥd
audiunt ab apłos Flecto genua mea pro uobis ad
scire ctiam suꝑeminentẽ scientiam karitatis xp̃i. ut
impleamini in omnẽ plenitudinem dĩ. Talib fructa

Expanded text:
tem verbis Dei, ut in Ecclesia quando sua quaerit , saltem quae tem verbis Dei, ut in Ecclesia quando sua quaerit , saltem quae Christi sunt dicat. Sed emigrabit te de tabernaculo tuo. Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . EErgo in terra viventium nos debemus habere radicem. Radix nostra ibi sit. In occulto est radix: fructus videri possunt, radix videri non potest. Radix nostra charitas nostra, fructus nostri opera nostra: opus est ut opera tua de charitate procedant, tunc est radix tua in terra viventium. Inde eradicabitur iste Doech, nec omnino poterit ibi permanere, quia nec altius ibi fixit radicem: sed quomodo illa semina in petra, etsi radicem ejiciant, tamen quia humorem non habent, sole orto continuo arescunt . At vero illi qui altius figunt radicem, quid audiunt ab Apostolo? Flecto genua mea pro vobis ad scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei . Talibus fructibus
Abbreviated transcription (Latin):
corde gestantium. aliud ore promentiũ. Sed in his sub¬
agro ante ȩstum solis. om̃is enĩ caro fęnum & claritaᷤ
hominũ ut flos fęni. fenum aruit & flos eiꝰ decidit.
uerbũ autẽ dñi manet in ȩternum. Ecce quo te
teneas. Ad quod manet in ȩternum. Nã ad fenũ.
ad florẽ fęni si tenũeris. qm̃ fęnũ arescet & flos
decidet. destruet te ds in finẽ. Et si non modo. certe
in finẽ destruet: quando uentilabrũ uenerit. & acer¬
uus paleae a massa fuerit separatus. Nonne massa
in horrea & palea in ignẽ : Honne totus iste doech
ad sinistrã stabit quando dic turus est ans. ite in
ignẽ aecernum qui paratus est diabolo & angłis ciꝰ &
Bestruet ergo te ds̃ in finẽ. euellet te & enii gret te
de tabernaculo. Modo ergo docch iste idumȩus est in
taber naculo. sed seruus non manet in domo ineternũ.
Operatur &e iste aliquid boni. & si pon factis suis: sas¬

Expanded text:
corde gestantium, aliud ore promentium. Sed in his subcorde gestantium, aliud ore promentium. Sed in his subagro ante aestum solis. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit; verbum autem Domini manet in aeternum . Ecce quo te teneas, ad quod manet in aeternum. Nam ad fenum et ad florem feni si te tenueris, quoniam fenum arescet, et flos decidet, destruet te Deus in finem: etsi non modo, certe in finem destruet, quando illud ventilabrum venerit, et acervus paleae a massa separatus fuerit. Nonne massa in horrea, et palea in ignem ? Nonne totus iste Doech ad sinistram stabit, quando dicturus est Dominus, Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Destruet ergo te Deus in finem: evellet te, et emigrabit te de tabernaculo tuo. Modo ergo Doech iste Idumaeus est in tabernaculo: sed servus non manet in domo in aeternum . Operatur et iste aliquid boni, etsi non factis suis, sal
Abbreviated transcription (Latin):
dinis non das uentri tuo. & cibos iniquitatis das lin¬
guac tuȩ  Maligne. sicut eligis quo uescaris: sic elige
quid loquaris. Preponis ergo iniquitatẽ aequitati. &
p̃põnis malitiã benignitati. Tu quidem p̃ponis. sos supͣ
esse quid potest nisi benignitas & acquitas: Sed tuim¬
ponendo te quod am̃modo suꝑ ea quȩ necesse est ut de¬
orsum eant non illa facies esse supra bona. sed tu cum
eis mergeris in mala. Propter hoc sequitur in psalmo.
Dilexisti om̃ĩa uerba sub mersionis. Cripe ergo te si po¬
tes a submersione. Naufragium fugis. & plumbũ am¬
plecteris. Si non uis mergi. tabulam app̃hende. Ligno
portare. crur te perducat. Nunc uero quia doech es
idumȩus. motus & terrenus quid facis: Dilexisti om̃ia
uerbu submersionis. linguani dolosam. Expressit ũba
sub mersionis. linguam dolosam. Quio est lingua do¬
losa: Ministra fillaciȩ est lingua dolosa aliud in

Expanded text:
dinis non das ventri tuo, et cibos iniquitatis das lindinis non das ventri tuo, et cibos iniquitatis das linguae tuae malignae? Sicut eligis quo vescaris, sic elige quod loquaris. Praeponis ergo iniquitatem aequitati, et praeponis malitiam benignitati: tu quidem praeponis, sed supra esse quid potest nisi benignitas et aequitas? Sed tu imponendo te quodammodo super ea quae necesse est ut deorsum eant, non illa facies esse supra bona, sed tu cum eis mergeris in mala. 11. vers. 6. Propter hoc sequitur in Psalmo, Dilexisti omnia verba submersionis. Eripe ergo te, si potes, a submersione. Naufragium fugis, et plumbum amplecteris! Si non vis mergi, tabulam apprehende, ligno portare, crux te perducat. Nunc vero quia Doech es Idumaeus, motus et terrenus, quid facis? Dilexisti omnia verba submersionis, linguam dolosam. Haec praecessitsunt linguam dolosam. Quid est lingua dolosa? Ministra fallaciae est lingua dolosa, aliud in
Abbreviated transcription (Latin):
uidendũ. de se ipso iudicabitur. Porro si faciat quod scrip¬
tum est diliges proximũ tuũ ⁊ anquã te ipsum. & quae
uultis ut faciant uobis homines bona haec & uos ficite
illis: apud se habet unde nouerit. quia quod in se non
uult fieri nec debet facere alteri. Dilexisti malitiam
suꝑ benignitatẽ. Inique. in ordinate. peruerse uis leuare
aquã suꝑ oleũ. Demergetur aqua. oleũ suꝑ eminebit.
Lonere uis sub tenebris lucẽ. Fugabuntur tenebrae.
lur manebit. Suꝑ cȩlũ terram ius collocare. pondere
suo cadet terra in locum suũ. Tu ergo mergeris. dili¬
gendo malitiã suꝑ benignitatẽ. Nam numquã benig¬
nitatem malitia superabit. Dilexisti malitiam super
benignitatẽ. iniquitatẽ magis loqui quan aequitatẽ.
Ante te est aequitas. ante te est iniquitas. Unam lin¬
guam habes. qua uis eam uertis. Quare ergo potius
ad iniquitatẽ. & non ad ȩquitatem : Cibos amarit i¬

Expanded text:
vivendum: de seipso judicabitur. Porro si faciat quod scripvivendum: de seipso judicabitur. Porro si faciat quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ; et, Quae vultis ut faciant vobis homines bona, haec et vos facite illis ; apud se habet unde noverit, quia quod in se non vult fieri, non debet facere alteri . Dilexisti malitiam super benignitatem. Inique, inordinate, perverse vis levare aquam super oleum; demergetur aqua, oleum supereminebit. Ponere vis sub tenebris lucem; fugabuntur tenebrae, lux manebit. Super coelum terram vis collocare; pondere suo cadet terra in locum suum. Tu ergo mergeris diligendo malitiam super benignitatem. Nam nunquam benignitatem malitia superabit. Dilexisti malitiam super benignitatem: iniquitatem magis quam loqui aequitatem. Ante te est aequitas, ante te est iniquitas: unam linguam habes, quo vis eam vertis; quare ergo potius ad iniquitatem, et non ad aequitatem? Cibos amaritu
Abbreviated transcription (Latin):
malignitatẽ. & non habes oculũ quo uideas benigni.¬
tatem. Uȩ inĩquo cordi. Quodd peius est: auertit
sei ne uideat quod udere potest. Quid enĩ de talib
alio loco dictũ est : Holuit in telligere ut bene
ageret. Non enĩ dictum est non potuit: noluit
inquit intelligere ut bene ageret. Clausit oculos
a luce p̾sente. Et quio secqͥt: Iniquitatẽ meditatꝰ est
incubili suel Ioc est. h interiore secreto cordis sui. T̃alo
hoc obicit᷑ huic docch idumȩo maligno corpori. moto ter¬
reno non permanenti. non cȩlesti. Dilexisti malitiam
suꝑ benignitatẽ. Nam uis nosse quod uideat malus
utrumq. & illud potius eligat. hinc se auertat
Quare clamat. quando inique aliquid pãtit᷑: Quare
tunc exaggerat quantũ potest iniquitatem & laudat
benignitatẽ. rep̃hendens eum qui in illo operatus est
malignitatẽ suꝑ benignitatẽ: Sit ergo regula sibi ad

Expanded text:
malignitatem, et non habes oculum quo videas benignimalignitatem, et non habes oculum quo videas benignitatem. Vae iniquo cordi! Quod pejus est, avertit se ne videat quod videre potest. Quid enim de talibus alio loco dictum est? Noluit intelligere ut bene ageret. Non enim dictum est, non potuit; sed noluit, inquit, intelligere ut bene ageret, clausit oculos a luce praesenti. Et quid sequitur? Iniquitatem meditatus est in cubili suo , hoc est in interiore secreto cordis sui. Tale quid objicitur huic Doech Idumaeo, maligno corpori, mortui terreno, non permanenti, non coelesti. Dilexisti malitiam super benignitatem. Nam vis nosse quam videat malus utrumque, et illud potius eligat, hinc se avertat? Quare clamat quando inique aliquid patitur? Quare tunc exaggerat quantum potest iniquitatem, et laudat benignitatem, reprehendens eum qui in illo operatus est malignitatem super benignitatem? Sit ergo regula sibi ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ergo & de ipsis capillis boni aliquid fieri potest.
significauit & illa mulier peccatrix. quȩ cũ fleuisset
suꝑ pedes dñi. capillis suis tersit quos lacrinis rigaũ.
quio significans: Quia cũ misertus fueris alicuius. de¬
bes & subuenire si potes. Cũ eñi miserẽris. tamquã la¬
crimas fundis. Cũ sũbuenis. capillis tergis. Et si hoc
cuicumq. quantõmagis pedib dñi: Qui sunt pedes
dñi  ł uangelistȩ scĩ. de quib dictũ est. Quã spe¬
ciosi sunt pedes eorũ qui annuntiant pace̾. qui an¬
nuntiant bona. Ergo ãcuat ut nouaculã linguã
suã docch ãcuat dolũ quantũ potest. ablaturus est
sup̃flua temporalia. Numquid necessaria sempit᷑na:¬
Dileristi malitiã suꝑ benignitatẽ. Ante te erat be¬
nignitas. ipsam diligeres. Non eñi aliquid eras croga¬
turus. aut quod diligeres de longinqua nauigatione
Com̃para & elige. Sed focte habes oculũ quo uideas

Expanded text:
Quia ergo et de ipsis capillis boni aliquid fieri potest Quia ergo et de ipsis capillis boni aliquid fieri potest significavit et illa mulier peccatrix, quae cum flevisset super pedes Domini, capillis suis tersit, quos lacrymis rigavit . Quid significans? Quia cum misertus fueris alicujus, debes et subvenire, si potes. Cum enim misereris, tanquam lacrymas fundis: cum subvenis, capillis tergis. Et si hoc cuicumque, quanto magis pedibus Domini? Qui sunt pedes Domini? Evangelistae sancti, de quibus dictum est, Quam speciosi sunt pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Ergo acuat sicut novaculam linguam suam Doech; acuat dolum quantum potest: ablaturus est superflua temporalia; numquid necessaria sempiternaDilexisti malitiam super benignitatem. Ante te erat benignitas, ipsam diligeres. Non enim aliquid eras erogaturus, aut quod diligeres de longinqua navigatione compara, et elige. Sed forte habes oculum quo videas
Abbreviated transcription (Latin):
uum factura est. Et hoc ad xp̃m ꝑtinet. qui in loco
caluariȩ crucifixus ẽ. Facit & filiũ chorẽ: q̃uod interp̃¬
tatur caluitiũ. Nã isti capilli suꝑflua rerũ tẽpora¬
liũ significant. Qui quidẽ capilli non suꝑfluc facti st̃
a dõ in corpore hominũ. sed ad aliquod ornamentũ.
Tamen quia sine sensu p̾ciduntur. illi qui herent corde
in dño sic habent ista terrena tamquã capillos. Seo
aliquando & aliquid boni de capillis operandũ est.
Quando frangis panẽ esurienti. egenũ sine tecto indũ¬
cis in domũ tuã. si uideris nudũ uestis. postrẽmo etiã
ipsi martires imitantes dñm. sanguinẽ pro ȩccła funden¬
tes. audientes uocẽ illã sicut xp̃c animã suã ꝓ nobis po.¬
suit. sic & nos debemꝰ pro frib animã ponere. quodãmͦ
de capillis suis bene nobiscũ fecerunt. id est de his reb
quas potest amputare uel radere illa nouacula.

Expanded text:
vum factura est. Et hoc ad Christum pertinet, qui in loco vum factura est. Et hoc ad Christum pertinet, qui in loco Calvariae crucifixus est. Facit et filium Core, quod interpretatur Calvitium. Nam isti capilli superflua rerum temporalium significant. Qui quidem capilli non superflue facti sunt a Deo in corpore hominum, sed ad aliquod ornamentum: tamen quia sine sensu praeciduntur, illi qui haerent corde in Domino, sic habent ista terrena tanquam capillos. Sed aliquando et aliquid boni de capillis operandum est, quando frangis panem esurienti, egenum sine lecto inducis in domum tuam, si videris nudum, vestis : postremo etiam ipsi martyres imitantes Dominum, sanguinem pro Ecclesia fundentes, audientes vocem illam, Sicut Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere , quodammodo de capillis suis bene nobis fecerunt, id est de his rebus quas potest amputare vel radere illa novacula.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmũ aliquid dicere. Dicit᷑ eñi in sp̃u ꝓphetiȩ. Quio gͦ
sequit᷑. Tota potentia tua & tota cogitatio iniquitatis
tota die. & meditatio malignitatis in lingua tua sine
int̾missione quid egit. Quio fecit: Sic̃ nouãcula acu¬
ta fecisti dolũ. Eece quid faciunt scĩs mali. capillos radt̃.
Quid ẽ quod dixi  Si sint tales ciues hierłm qui audi¬
ant uocẽ dñi sui. regis sui dicentis nolite timere eos qͥ¬
occĩdunt corpus animã aũt non possunt occidere. qui
audiant uocẽ quȩ modo ex euangłio recitata est qͥd
prodest homini si totũ mundũ lucret᷑ se autẽ ipsũ
detrimentũ faciat. contẽnunt om̃ia p̃sentia bona in¬
suꝑ & ipsam uitã. Q quid factura est nouãcula doech
homini meditanti in hac terra regnũ cęloꝵ. & futuro
in regno cȩloꝵ. & habenti secũ dm̃ & ꝑmansuro cũ dõ.
quid est factura illa nouacula : Capillos rasura. cal¬

Expanded text:
Psalmum aliquid dicere: dicitur enim in spiritu prophetiae. 9. Quid ergo Psalmum aliquid dicere: dicitur enim in spiritu prophetiae. 9. Quid ergo sequitur? Tota potentia tua, et tota cogitatio iniquitatis tota die, et meditatio malignitatis in lingua tua sine intermissione, quid egit? quid fecit? Sicut novacula acuta fecisti dolum. Ecce quid faciunt sanctis mali; capillos radunt. Quid est quod dixi? Si sint tales cives Jerusalem qui audiant vocem Domini sui, regis sui dicentis, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere ; qui audiant vocem, quae modo ex Evangelio recitata est, Quid prodest homini si totum mundum lucretur, se autem ipsum detrimentum faciat , contemnunt omnia praesentia bona, insuper et ipsam vitam. Et quid factura est novacula Doech homini meditanti in hac terra regnum coelorum; et futuro in regno coelorum, habenti secum Deum, et permansuro cum Deo? quid est factura illa novacula? Capillos rasura, cal
Abbreviated transcription (Latin):
inmalitia qui potens est in iniquitate : Tota die in iuisti.¬
tiã cogitauit lingua sua. In miquitate tota die. id est
coto tẽpore sine lassitudine. sine int̾uallo. sine pausatio¬
ne. & quando non facis cogitas: ut quando aliquid mali
abest a manib. a corde ñ absit. Aut facis malũ. aut dũ
ñ potes facere. dicis malũ. Hoc male dicis: Aut quanddo
ne hoc potes. ũis &e cogitas malũ. Cota die gͦ id ẽ sine int.¬
missione erpectamꝰ huic homini pęnã. Parua sibi pena
es.miuaris ei tu. Cũ ei minaris. quo eũ uis mittere in
malia dimnitte illũ in se. Ut multũ sȩui̾eris. subrecturꝰ
es bestus. In seipsũ peior est bestiis Bestia eñi lacerare
porpi ei potest. ipse cor suũ sanũ relinquere ñ potest.
onteriꝰ in se iose seuit. & tu exteriꝰ plagas in quiris : Iin mo
ora p ul o ut liberet᷑ a se. Verũtam̃ in hoc psalimo fes
si orater est ꝑ malis aut contia malos. sea ꝓphetia qł
sit eueturi malis. ⁊ Don itaiq puteti t maiuor er

Expanded text:
n iniquitate tota die injustitiam cogitavit lingua tua. In iniquitate tota die, id est toto tempore, sine lassitudine, sine intervallo, sine pausatione. Et quando non facis, cogitas; ut quando aliquid mali abest a manibus, a corde non absit: aut facis malum, aut dum non potes facere, dicis malum, hoc est, maledicis: aut quando nec hoc potes, vis et cogitas malum. Tota die ergo, id est sine intermissione. Exspectamus huic homini poenam. Parva sibi poena est? Minaris ei: tu eum ei minaris, quo cum vis mittere in malum? Dimitte illum in se. Ut multum saevias, subjecturus es bestiis: in seipsum pejor est bestiis. Bestia enim lacerare corpus ejus potest: ipse cor suum sanum relinquere non potest. Interius in se ipse saevit, et tu exterius plagas inquiris? Imo orais, aut contra malos, sed prophetia quid sit eventurum malis. Non itaque putetis ex malevolentia
Abbreviated transcription (Latin):
cũq dixeris. uerba sunt. Aliuo est gustus. Uerba laudis
eius audiunt ce impii. Non autẽ gustant quã iocundũ
est nisi scĩ. Proinde iste sentiens dulcedinẽ nominis dĩ &
uolens explicare & uolens ostendere nec inueniens quib
& enĩ scĩs non opus est ut tu ostendas quia ipsi gustant¬
& norunt. impii sentire non possunt quod gustare nolunt.
quid ergo facit de iocunditate nominis dĩ  Tulit se con¬
tinuo a turbis impiorum. & expectabo inquit nomen
tuum. quia iocundum est in conspectu sanctoꝵ tuoꝵ.
Iocundum est nomen tuum. sed non inconspectu
impiorum. Ego scio quam dulce sit sed his qͥ gustarunt

Expanded text:
cumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verba laudis cumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verba laudis ejus audiunt et impii: non autem gustant quam jucundum est, nisi sancti. Proinde iste sentiens dulcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus: etenim sanctis non opus est ut ostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspectu sanctorum tuorum. Jucundum est nomen tuum, sed non in conspectu impiorum: ego quam dulce sit scio, sed his qui gustarunt