comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
satis future mites si p̃tissent. quoꝵ cum
ubiq audiunt᷑ p̃ces. in sua tm̃ causa ces¬
sant. abscisa est illi lingua. et est rogan¬
digenꝰ rogare non posse. Miseremini oĩũ
iuidices. quoꝵ singłoꝵ misereri. soletis.
istis nos iũdictam negaturos putas qͥb
ne id quidem negauimus. qd̾ tibi dat᷑
erant. Res in dignissima. Cum tam tru¬
delis sit mĩa publica uiuit. Exsurgite
miseri. et hodie primũ uob̃ rogate tͥ
inquit cotidiana. captura ñ constat. ap¬
paret te ñ dũ satis miserum uideri. Oc¬
currunt nuptiis dira omnia facis pub¬
licis. auspicia feralia. et dieb inhilarita¬
tem dicatis. semiamimes isti greges ober¬
rant. alunt istũ quise alere ñ possunt. ñ
ẽ qui rogare nesciat. solet eciã docere.
ñ habes tot menbra quot debes. ergo
delis ẽẽ potiusti. Miseros qui sic rogant
miseriores qui sic rogant᷑. Omnes oĩb
stipem conferunt dum unus quisq tummz

Expanded text:
satis futurae mites, si praeterissent. Quorum cum satis futurae mites, si praeterissent. Quorum cum ubique audiantur preces, in sua tantum causa cessant. Abscissa est illi lingua et est rogandi genus rogare non posse. Miseremini omnium, iudices, quorum singulorum misereri soletis. Istis nos uindictam negaturos putas quibus ne id quidem negauimus quod tibi daturi erant? Res indignissima: cum tam crudelis sit, misericordia publica uiuit. Exsurgite, miseri, et hodie primum uobis rogate. Tibi, inquid, cotidiana captura non constat; apparet te nondum satis miserum uideri. Occurrent nuptiis dira omina, fatis publicis auspicia feralia et diebus in hilaritatem dicatis semianimes isti greges oberrant. Alunt istum qui se alere non possunt. Non est qui rogare nesciat; solet etiam docere. Non habes tot membra quod debes. Ergo delis esse potuisti? Miseros qui sic rogant, miseriores qui sic rogantur! Omnes omnibus stipem conferunt, dum unusquisque timet
Abbreviated transcription (Latin):
tos ducebat. et debilitatos m̃dicare
cogebat. utt sibi mercedem referrent. Ac¬
ne liberos patres. aut agnoscant aut¬
aut recipiant. uectigalis isti crudelitas
eo mag̾is qd̾ omnes p̃ter istum mise¬
ricordes sumus. Effcm̃ ẽ. ut nichil eẽt
miseriꝰ expositis. quam tolli: pareni¬
b qmͣ agnoscere. alt̾iꝰ co ꝯminutas sca¬
pulas indeforme tuber extundit ꝓduc
familiam tuam. uolo nosse illam hu¬
manarum calamitatũ. officinam sua
cuiq calamitas tanqmͣ ars assignat᷑
Intuemini iłli erutos oculos illi fractos
pedes. Quidexorare scitis: Sic iste mi¬
seretur nouum monstrum. Integer ali¬
t᷑: debiles alunt. ꝑissent inquit. Itañ
infeliciꝰ suꝑsunt ꝑissent inquit. Int̾roga
patres utrum maluerunt qͣnti exhis uirs
fortes. qnͣti tyrannicide. quarti fut᷑i sacer¬
dotes. nec incredibilia loquor ex hac for¬
tuna romane gentis apparuit. plus accep¬
tum crudelitati: quam expensũ miscd̃ie.
Refert expositos. aluerunt ecͥam fere.

Expanded text:
tos educabat et debilitatos mendicare cogebat, ut sibi mercedem referrent. acne liberos patres aut agnoscant aut recipiant. Vectigalis isti fuit crudelitas eo magis quod omnes praeter istum misericordes sumus. Effectum est ut nihil esset miserius expositis quam tolli, parentibus quam agnoscere. Alterius comminutas scapulas in deforme tuber extundit. Produc familiam tuam. Volo nosse illam humanarum calamitatum officinam. Sua cuique calamitas tamquam ars adsignatur. Intuemini illi erutos oculos, illi fractos pedes. Quid exhorrescitis ? sic iste miseretur. Nouum monstrum: integer alitur, debiles alunt. Perissent, inquid. ita non infelicius supersunt? Perissent, inquid. interroga patres utrum maluerint. Quanti ex his uiri fortes, quanti tyrannicidae, quanti futuri sacerdotes? nec incredibilia loquor: ex hac fortuna origo Romanae gentis apparuit. Plus acceptum crudelitati quam expensum misericordiae refert. Expositos aluerunt etiam ferae,
Abbreviated transcription (Latin):
est. quia se occidit. huic irasceris. ꝓqͦ irasce¬
ris. Non aliud sceuole mucio cognom̃ dedit.
⁊ captum ꝯͣ porsenuã legem lib̾tatem reliqͥt
qmͦ uilitas sui. Non aliud codrum illud ce¬
teris imꝑatorib exemplũ dedit. qm qđ¬
positis qmͣ qd̃ positis imꝑatoris. ĩ signib¬
ad mortẽ cucurrit. Nullo maior dux fuit.
qmͣ qd̾ se ducem non ẽẽ mentitꝰ ẽ. Non
postulo ut głosum mori. s tutum sit.
Non magis crudeles sunt qui uolentes ui¬
uere. occidunt: quam qui uolentes mori
Non sinunt. curcius deiciendo se in p̃cipi¬
tem locum fcm̃ sepulture miscuit. cele¬
bretur cato. huic miserrimo qd̃ aliquid
non ignaue despũ suo. statuit. tantum
impune sit eciam uulnera infelicis incͥ¬
ien. scrutantur. estimate. anuiuere

Expanded text:
est, quia se occidit. Huic irasceris? pro quo irasceest, quia se occidit. Huic irasceris? pro quo irasceris? Non aliud Scaeuolae Mucio cognomen dedit et capto contra Porsennam regem libertatem reliquid, quam uilitas sui. non aliud Codrum illud ceteris imperatoribus exemplum dedit quam quod positis imperatoris insignibad mortem cucurrit, nec ullo maior dux fuit quam quod se ducem non esse mentitus est. Non postulo ut gloriosum mori, sed ut tutum sit. Non magis crudeles sunt qui uolentes uiuere occidunt, quam qui uolentes mori non sinunt. Curtius deiciendo se in praecipitem locum fatum sepulturae miscuit; celebretur Cato: huic miserrimo, quod aliquid non ignaue de spiritu suo statuit, tantum inpune sit. Etiam uulnera infelicis in crimen scrutantur. Aestimate an uiuere
Abbreviated transcription (Latin):
omicida insepultus abiciat᷑. Quidã
se occidit. petit᷑. ut in sepultꝰ abiciat᷑.
contra dr̃. ad ferre sibi coactꝰ ẽ manꝰ
assidius malis. summam infelicitatũ
suar̃ in hoc remouit. qd̾ existamabat
licere misero mori. infelicissime adholes¬
cens. cum te ꝓhiberi eciã sepultura iuideo
mirari. desino qd̾ ꝑisti. tales inunicosłis
ut eciam mortuũ ꝑ sequant᷑. Fãciliꝰ mise¬
rũ: qm sceleratũ. fortuna uincit sumpsi¬
sti hoc ferrũ cato et qmͣ inuidiosum qd̾
catonem occid̾is cur ꝑdid̃is sepulturam
nisim morte repꝑiss Quid ẽ ĩuita miserłꝰ:
quam mori uelle. quidinmorte. qm ñ posse
sepeliri. Quis miret᷑ eũ mori uoluisse qm
fugientem quoq fortuna ꝑsequit᷑. Omnib
natura sepulturam dedit naustago idem
fluctus qui expulit. suffixoꝵ corpora cru¬
cibus insepulturam suam defluunt. cosqͥ
uiui uruntur. pena fuerat. Irascere it̾¬
fectori sed miserere int̾fecti. homicida inqͥt

Expanded text:
omicida insepultus abiciatur. Quidam se occidit; petitur ut insepultus abiciatur. contradicitur. Adferre sibi coactus est manus assiduis malis. Summam infelicitatum suarum in hoc remouit, quod existimabat licere misero mori. Infelicissime adolescens, cum te prohiberi etiam sepultura uideo, mirari desino quod peristi. Tales inimicos habes, ut etiam mortuum persequantur. Facilius miserum quam sceleratum fortuna uincit. Sumpsisti hoc ferrum, Cato, et quam inuidiosum, quod Catonem occideris? Curti, perdideras sepulturam, nisi in morte reperisses. Quid est in uita miserius quam mori uelle ? quid in morte quam non posse sepeliri ? Quis miretur eum mori uoluisse, quem fugientem quoque fortuna persequitur? Omnibus natura sepulturam dedit: naufragos idem fluctus qui expulit sepelit; suffixorum corpora crucibus in sepulturam suam defluunt; eos qui uiui uruntur, poena funerat. Irascere interfectori, sed miserere interfecti. Homicida, inquid,
Abbreviated transcription (Latin):
eciam ministros alligauerat sompnꝰ ut
nichiliceret eligere quod tollerem diru¬
ere mͥ uidebat᷑ hostis muros. furtu
uocas. quo nicħ meliꝰ anno tuo fcm̃ ẽ.
Nemo fur rem .p. cogitat. Nichil ñ licet
ale istud despectaculũ fuit. Com¬
posuerat iiter se fortuna rei .p. furẽ.
es ꝓditorẽ. ut uidit inutile furtũ suũ.
ꝓdidit ut uobis uend̾et qd̃ nulli pote¬
rat. Tam callidꝰ ut fur ut eciam ꝓdito¬
ri posset imponere. consiliũ ud̾i uult.
infelicitatem furti sui. Que nocturnũ
furem occidi. quo qͦmͦ iubet. ñ de damp¬
nato tm̃. sed de fure loquitur. O dit hoc
uicium. nec unmerito non multum ab¬
est aꝓditore. Sustulit ñ qd̃ elegit. sed
quod illi fatum publice felicitatis ob¬
iecit. Uno temꝑe et ꝓditorẽ nobis ostñ¬
dit et furem. qui diuuitẽ compilare. quã
Uampnare mallet. effregit domũ. suspñ¬
samanu elusit illum. Non tunc pͥrimũ
fecit. sed sustulit. ñ qd̃ uoluit. sed quod

Expanded text:
etiam ministros eius alligauerat somnus, ut etiam ministros eius alligauerat somnus, ut mihi liceret eligere quod tollerem. Diruere mihi uidebar hostium muros. Furtum uocas quo nihil melius anno tuo factum est? Nemo fur rempublicam cogitat. Nihil non licet ale illud, di, spectaculum fuit! conposuerat inter se fortuna reipublicae furem et proditorem. Vt uidit inutile furtum suum, prodidit, ut uobis uenderet quod nulli poterat, tam callidus fur, ut etiam proditori posset inponere. Consilium uideri uolt infelicitatem furti sui. Lex quae nocturnum furem occidi quoquo modo iubet, non de damnato tantum, sed de fure loquitur; odit hoc uitium nec immerito: non multum abest a proditore. Sustulit non quod elegit, sed quod illi fatum publicae felicitatis obiecit. uno tempore et proditorem nobis ostendit et furem qui diuitem conpilare quam damnare mallet. Effregit domum suspensa manu; elusit illum. non tunc primum fecit; set sustulit non quod uoluit, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓditionis. accussass noctu parietem eiꝰ
ꝑfodit. et scrinium in quo misse erant
ab hostib littere sustulit. dãpnatꝰ est
diues. cum concionari uellet. actusat᷑
amagistratu ꝓhibitꝰ agit inuriarũ.
dsolum sustuli. qd̾ fur reliquisset. decla.
nouet agnoscere. Ruentem cuitattis
statum umꝰ parietis runa. suspendit.
ꝓfiteor udicium furti mei. ciuitas con¬
scia est. fũrtum est. qd̾ timet dominꝰ
agnoscere. qd̾ qui ꝑdidit. supplitium
tulit. p̃mium qui subripuit. Cui ma¬
gis ꝑmisisses loqui. si eodem tempore
fur ueniret et dominus. Mille naui¬
um duces. furto troiam cepistis. si bñ
furto euertuntur urbes. quanto melł
liberantur. Inforum ueni narraui. no¬
cturnam expedicionem meam conuenerãt.
omnes tanquam ad concionem. Cur me
submolies ante accusationem. Cum nec
ꝓditores in auditi ꝑeant: O furtũ ĩ con¬
cionem narrandum ꝓditoris uigilantis.¬
simum pectus. et in ertia semꝑ nostra
sollicitũ. publica fata sopierant. ita

Expanded text:
ditionis accusasset, noctu parietem eius perfodit et scrinium in quo missae erant ab hostibus litterae sustulit. damnatus est diues. cum contionari uellet accusator, a magistratu prohibitus agit iniuriam. Id solum sustuli quod fur reliquisset. nihil mm nollet agnoscere. Ruentem ciuitatis statum unius parietis ruina suspendit. Profiteor indicium: furti mei ciuitas conscia est. Furtum est quod timet dominus agnoscere? quod qui perdidit supplicium tulit, praemium qui subripuit? Cui magis permisisses loqui, si eodem tempore et fur uenisset et dominus? Mille nauium duces furto Troiam cepistis. si bene furto euertuntur urbes, quanto melius liberantur? In forum ueni, narraui nocturnam expeditionem meam. conuenerant omnes tamquam ad contionem. Cur me submoues ante accusationem, cum nec proditores inauditi pereant. 0 furtum in contione narrandum! proditoris uigilantissimum pectus et in exitia semper nostra sollicitum publica fata sopierant; ita
Abbreviated transcription (Latin):
acerdos non integri corporis qͣi mali
oĩs res uetanda est. hoc etiam in uic¬
timis notatur. quanto magis in sacerdoti¬
b: post sacerdotium magis obseruanda
debilitas. Non enim sineira deoꝵ debilitat᷑
sacerdos. apparet ñ eẽ ꝓpicios deos sacerdo¬
d. quem ne seruati quidem seruant. Exfͣ.
hunc colorem gallio ñ ꝓbauit. sũmo cũ
honore metelli ad serens contra mellum a¬
gendum. itaut cogatur cum udiciũ offõ

Expanded text:
acerdos non integri corporis quasi mali ominis res uitanda est. hoc etiam in uictimis notatur, quanto magis in sacerdotibus? post sacerdotium magis est obseruanda debilitas; non enim sine ira deorum debilitatur sacerdos. Apparet non esse propitios deos sacerdoti quem ne seruati quidem seruant. Extra. Hunc colorem GALLIO non probauit, summo cum honore Metelli adserens contra Metellum agendum ita ut cogatur cum iudicibus off
Abbreviated transcription (Latin):
care .M. cato coloni sui filiam duxit ux¬
orẽ. filia non mariti petulantiam timebit
ñ uerboꝵ contumeliã. ñ pelicem. ñ repu¬
dium. Neminem natura liberum fecit.
neminem seruũ. Inposuit hec fortuna pꝰ¬
ea singuł noĩa: nuper: ⁊ nos serui fui

Expanded text:
care. Marcus Cato coloni sui filiam duxit uxcare. Marcus Cato coloni sui filiam duxit uxorem. Filia non mariti petulantiam timebit, non uerborum contumeliam, non pelicem, non repudium. Neminem natura liberum fecit, neminem seruum; inposuit haec fortuna postea singulis nomina. Nuper et nos serui fui
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ne ẽ nuptiis dignꝰ: qr indignꝰ ẽ cruce.
Melior ẽ condicio uiciatar̃ qͣm uirginis
ẽ. illis mutare nuptias contingit. ꝓpitiꝰ
pr̃ itacollocaũ filiam suam. ut iratꝰ
tyranuus alie nas. Cum sanꝰ ẽẽt pr̃
ne has uideret nuptias fugit. Mi¬
serrimasoror  sub tyranno patrem
desid̾abaf. sub patre tyrannũ deside¬
ras. Non ẽ illi  p̃mium spectare õiũ
cruces. Domi. nam non stuprauit. Au¬
ge bñficia nec dñm occidit. nec uenenũ
dedit. ñ ẽ beneficiũ scełe abstin̾e qd̾ alie
ĩ tẏrannide passe st̃. hecinlib̾tate. cetere
ab sentib suis. hec p̃sentib suis. In alis¬
stuprum uocat᷑ in hac matͥmonium.
daturos penas coui contaminassent. ⁊
aduentare tyrannidi tempꝰ. uidit ulti¬
mum. Conuenite seruuli. conuenite
libert. empta cognatione. Pars altera
Siquis tẏranno indicass solus hic ĩ cru¬
ce pependisset. licet cui uolo filiã collo¬

Expanded text:
Itane est nuptiis dignus, quia indignus est cruce? Itane est nuptiis dignus, quia indignus est cruce? Melior condicio uitiatarum quam uirginis est: illis mutare nuptias contigit. Propitius pater ita conlocauit filiam suam, ut iratus tyrannus alienas. Cum sanus esset pater, ne has uideret nuptias, fugit. Miserrima soror, sub tyranno patrem desiderabas, sub patre tyrannum desideras. Non est illi praemium, unum spectare omnium cruces? Dominam non stuprauit. auge beneficia: nec dominum occidit nec uenenum dedit. non est beneficium scelere abstinere. Quod aliae in tyrannide passae sunt, haec in libertate; ceterae absentibus suis, haec praesentibus; in alistuprum uocatur, in hac matrimonium. daturos poenas qui contaminassent; et aduentare tyrannidi tempus ultimum uidit. Conuenite seruuli, conuenite liberti, emta cognatio. Pars altera. Si quis tyranno indicasset, solus hic in cruce pependisset. Licet cui uolo filiam conlo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. ut urtelligat. et ñ adeos quib
fingat. Extra. que uiciniꝰ ex actissimi uir
ingenii. nec dicere res ineptas. nec ferre
pot̾at. Dominus qui seruo filiã iunxit.
yramꝰ ꝑmisit seruis daminas suas raꝑe.
ꝓfugerunt principes ciuitatis. Et simł
qui seruum habebat: et filiam. Cũ omnes
serui dominas uiciassent. sermiis eiꝰ uirginẽ
seruauit. Occiso tyranno reuersi st̃ princi¬
pes incrucem seruos sustulerunt. Ille ma¬
nu misso. filiam uinxit. reus ẽ afilio de¬
mentie haberemus solatiũ. si has nuptias
tyrannꝰ feciss ñ pr̃. Sanũputatis qͥ unita.¬
ri tyrannũ maluit. qm seruum: fecit se
suilẽ tyranno. flliam raptis. libertũ cru¬
ciariis. plus ꝑmisit seruo dñs. qͣm tyrannꝰ.
Quisquis has nuptias facit. aut insanꝰ aut
tyrannus ẽ. Egregiꝰ gener cui nicħ ẽ głosiꝰ.
qm qd̾ int cruciarios ñ ẽ. Uirginitatẽ sub
patre ꝑdidit. qm seruauerat sub tyrãno.

Expanded text:
peruenit ut intellegat et non ad eos quibus peruenit ut intellegat et non ad eos quibus fingat. Extra. VINICIVS, exactissimi uir ingenii, nec dicere res ineptas nec ferre poterat. demens qui servo filiam iunxit. Tyrannus permisit seruis dominas suas rapere. profugerunt principes ciuitatis et simul qui filium habebat et filiam. cum omnes serui dominas uitiassent, seruus eius uirginem seruauit. occiso tyranno reuersi sunt principes; in crucem seruos sustulerunt; ille manumisso filiam iunxit. reus est a filio dementiae. Haberemus solatium, si has nuptias tyrannus fecisset, non pater. Sanum putatis esse qui imitari tyrannum maluit quam seruum? Fecit se similem tyranno, filiam raptis, libertum cruciariis. Plus permisit seruo dominus quam tyrannus. Quisquis has nuptias facit, aut insanus est aut tyrannus. Egregius gener, cui nihil est gloriosius quam quod inter cruciarios non est. Virginitatem sub patre perdidit quam seruauerat sub tyranno.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥuigmis: uissit eum semigrare. Ille tns
parietẽ habitationem ꝯduxit. Rumor
erat de adulterio matris. et ꝓcuratoris.
Quodam tempore pr uncubili suo occisus
inuentꝰ ẽ. uxor uulnerata: ꝯmmunis
paries ꝑfossus. placuit ꝓpinquis q̃ri a filio
qͥnq̃nni. qui una dormierat. quẽ ꝑcusso¬
rem cognosceret. Ille ꝓcuratorẽ digito
monstrauit. accusat filiꝰ ꝓcuratorẽ cedis.
ille erĩparricidii. ut audun clamorẽ. sigͣ
fides est: dep̃hensos adulteros. credidi.
Da puerum alquis ñ ẽ uno teste ꝯtent᷑.
Dappłm. obicie pͥiugno parricidiũ. filio
ꝯtrariũ ꝑũsitas scłi. Inuent᷑ ẽ qͥ pr̃em pos¬
set occidere. ñ posset nouercam. Ostende
istud. ñ nulmus. sed argumentũ. Ostende
uulnus. ꝑcussor ille quam timuit ne
occid̾et. tam leuĩt te uuln̾auit. illa dex¬
tera cui nec paries sub stitit nec pat̾. Nicħ
ẽ puero teste certꝰ Nam et ad eos annos

Expanded text:
et priuignus, iussit eum semigrare; ille trans et priuignus, iussit eum semigrare; ille trans parietem habitationem conduxit. rumor erat de adulterio matris et procuratoris. quodam tempore pater in cubiculo suo occisus inuentus est, uxor uulnerata, communis paries perfossus. placuit propinquis quaeri a filio quinquenni qui una dormierat, quem percussorem cognosceret; ille procuratorem digito monstrauit. accusat filius procuratorem caedis, ille eum parricidii. Vt audiui clamorem, si qua fides est, deprehensos adulteros credidi. Da puerum. aliquis non est uno teste contentus? da populum. Obicit priuigno parricidium, filio ntrarium peruersitas seculi! inuentus est qui patrem posset occidere, non posset nouercam. Ostende istud non uulnus, sed argumentum. ostende uulnus: percussor ille quam timuit ne occideret! Tam leuiter te uulnerauit illa dextera, cui nec paries obstitit nee pater? Nihil est puero teste certius; nam et ad eos annos
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia facit ne filiꝰ alliget᷑. Quotiens duob
nus uinculis duos alligat. Hicto mat̾ ca¬
thenas denunciat. uictori. Ad pyratas
eund̾ est. filiꝰ familie nłłi possum seruire
nisi patri. Petis ab eo aliõgta quẽ pr̃ ꝑegre
mutit: pͥ me partes patris sunt: secunde
matͥs. Ille ꝑegre est: tu domi. Ille captꝰ:
tulibera. Ille int pyratas: tuint̾ ciues. Ille
asligatus: tu soluta. at tu ceca es: infelicior
ille: qd̃ uidet cathenas suas. ⁊ cedes. ⁊ uul¬
nera. ⁊ cruces eoꝵ qui ñ redimuntur. at
culosum putarunt. ñ inquit uindictam.
ut impediat. Extra caliuis qui dui cũ cyce¬
rone iniquissimã litẽ de eloqũtie princi¬
patu habuit. usq eo concitatꝰ actor fuit.
ut inmedia oratione eiꝰ ex clamaret uaci¬
nius reus. Rogo uos iudices. Ñ si iste diser¬
tꝰ ẽ: iõ me dampnari oportet: Quin¬
Sustulit exea filiũ. habebat specio torẽ.¬
sum ꝓcuratorẽ. Cũ sepe uirgarẽt nou̾ta

Expanded text:
omnia facit ne filius alligetur. Quotiens duobusomnia facit ne filius alligetur. Quotiens duobusest. Pars altera. Vnus uinculis duos alligat. Victo mater catenas denuntiat, uictori ad piratas eundum est. Filius familiae nulli possum seruire nisi patri. Petis ab eo alimenta quem pater peregre mittat. primae partes patris sunt, secundae matris. ille peregre est, tu domi; ille captus, tu libera; ille inter piratas, tu inter ciues; ille alligatus, tu soluta. at tu caeca es. infelicior ille quod uidet catenas suas et caedes et uulnera et cruces eorum qui non redimuntur. At culosum putarunt! Non, inquit, uindictam ut impediat? Extra. CALVVS, qui diu cum Cicerone iniquissimam litem de eloquentiae principatu habuit, usque eo concitatus actor fuit, ut in media oratione eius exclamaret Vatinius reus: rogo uos, iudices, num si iste dissertus est, ideo me dampnari oportet? quinsustulit ex ea filium. habebat speciosum procuratorem. cum saepe iurgarent nouerca
Abbreviated transcription (Latin):
uliꝰ ludis suis inimum ꝓduxit. deinde eq̃¬
stri ordini reddidit. Quẽ cũ uississ ire ses¬
sum: om̃s equites ita se coartauerunt. ut
uenientem non reciꝑent. Multos tc̃ insena¬
tum legerat cesar. et ut repleret ex haustũ
bello ciuili ordinem. ⁊ ut his qui bene de
partib meruerant gr̃ãm referret. Cyce¬
ro inutramq rem locatus mandauit la¬
berio transeunti. recepissem te nͥ angusto
sed̾em. laberius ad cyceronẽ remisit. at qͥ
soles duab sellis sedere. qr cyceronẽ audie¬
bat. tanqm nec pompeio certꝰ amitꝰ: nec
cesari. sed utriusq adulator Mater ceca¬
uinciantur. qͥdam hñs uxorẽ et filiũ ꝓfectiis.
pyratas incidit. scͥp sit utriq de redemptiõe
uxor flendo ceta facta ẽ. filium euntẽ ad
redemptionẽ: alim̃ta poscit. Non remanẽ¬
tem alligare uult. Naiuigaturꝰ uxori filiũ
reliquit. Ne ad huc ceca erat. Non ẽ qd̃
mulieris affectũ legẽ estimetis. qr ininat̃

Expanded text:
Iulius ludis suis mimum produxit, deinde equIulius ludis suis mimum produxit, deinde equestri ordini reddidit. quem cum iussisset ire sessum, omnes equites ita se coartauerunt, ut uenientem non reciperent. Multos tunc in senatum legerat Caesar, et ut repleret exhaustum bello ciuili ordinem et ut his qui bene de partibus meruerant gratiam referret. Cicero in utramque rem iocatus mandauit Laberio transeunti: recepissem te, nisi anguste sederem. Laberius ad Ciceronem remisit: adqui soles duabus sellis sedere. quia Cicero male audiebat tamquam nec Pompeio certus amicus nec Caesari, sed utriusque adulator. mater canciantur. Quidam habens uxorem et filium profectus in piratas incidit. scripsit utrique de redemtione. uxor flendo caeca facta est; filium euntem ad redemtionem alimenta poscit; non remanentem alligare uult. Nauigaturus uxori filium reliquid, nec adhuc caeca erat. Non est quod mulieris affectum lege aestimetis qua minatur;
Abbreviated transcription (Latin):
fallunt ut int̾uenit pat̃ in has cogitati¬
ones abii. Quisqͣm ne tam infelx fuit:
Quisqm ne magis octit qm ego. Miserere
mei cepi. Ter cãm dixi. accessit ad hec suppli¬
cia mea. uenenum bibam. Sinet hoc tibi
satis est. hũit uenenum mitͥdatis. hũit
demostenes. Pa: al. ¶Um se mori uelle
dicat. uitam rogat. Teneo parricidã eciã
insuam mortẽꝑatum. Quantũ ẽ qd̾ negas:
cũ tm̃ sit qd̾ fateris. Uenenum quesisti:
uenenum emisti. uenenum intulisti in
eã domũ inqua habebas immnicũ patrem.
Indica quis uendid̾it. Dicetur illi. Tuuen¬
debas cꝙͣ uenenũ. Tu abdicato nesciebas.
cui daturꝰ ẽẽt: Queritis cui uenenũ ꝑ aue¬
rit: Nonbibit. qd̾ negat parricidiũ est.
dubiter an alium possit occidere tã inui¬
sum tibi fuisse patrem dico. ut occidere uolu¬
eris: tam inuisum ip̃e ꝯfit̾is: ut mori uo¬
lueris: Extra. Coniectura duplex ã ꝑsona
una. an sibi ꝑau̾it. an pat̾. laberium diuꝰ

Expanded text:
fallunt. Vt interuenit pater, in has cogitatifallunt. Vt interuenit pater, in has cogitationes abii: quisquamne tam infelix fuit? quisquamne me magis odit quam ego? misereri mei coepi. Ter causam dixi; accessit ad haec supplicia mea uenenum; uiuam si nec hoc tibi satis est. Habuit uenenum Mithridates, habuit Demosthenes. Pars altera. Cum se mori uelle dicat, uitam rogat. Teneo parricidam etiam in suam mortem paratum. Quantum est quod negas, cum tantum sit quod fateris ? Venenum quaesisti, uenenum emisti, uenenum intulisti in eam domum in qua habebas inimicum patrem. Indica quis uendiderit; dicetur illi: tu uendebas cuiquam uenenum? tu abdicato? nesciebas cui daturus esset? Quaeritis cui uenenum parauerit? non bibit. Quod negat parricidium est,  ne quis dubitet an alium possit occidereTam inuisum tibi fuisse patrem dico, ut occidere uolueris; tam inuisum ipse confiteris, ut mori uolueris. Extra. Coniectura duplex a persona una: an sibi parauerit, an patri. Laberium diuus
Abbreviated transcription (Latin):
li senes. et inulte patrisumbre. te ꝙyce¬
ro ꝑsequuntur ut quem negasti sentias
parricidam. Non ausit mintur nensis pa¬
lus exulem marium. Cimber eciã ĩ capto
uidit imꝑantem. cñ. Pompeiꝰ t̾raꝵ ma¬
risq dominator libent᷑ se hortensii cli¬
entem ꝓfessus ẽ: et hortensiꝰ bona pom¬
pei. non pompeum defenderat. ita popi
morib miraris si eo temꝑe necẽe fuit. po¬
pilio occidere quo cyceronẽ mori. Cyce¬
ronis ꝓscriptio fuit occidi: mea occid̾e.
Iussit imꝑator: iussit uictor. Ego illi
paucis exhistoricis tradiderunt int̾fec¬
torẽ cyceronis. et hii quoq ñ parrici¬
diĩ reũ: a tycerone defensũ. s ĩpͥuato iu¬
dicio. Ter abdicatꝰ uenenũ terens¬
er abdicatꝰ. ter ab solutꝰ. ꝯp̃hñsus ẽ
ĩ secreta domꝰ parte. apr̃e medicam̃tũ
terens. Int̾rogatꝰ quid ẽẽt: ait. Uenenum.
uelle se mori. Et esfudit. actusat᷑ parrici¬
dii. Dic qͥd ꝯmiserim: Certe nec secreta

Expanded text:
pili senis et inultae patris umbrae te, Cicepili senis et inultae patris umbrae te, Cicero, persecuntur, ut quem negasti sentias parricidam. Non hausit Minturnensis palus exulem Marium; Cimber etiam in capto uidit imperantem. Cn. Pompeius terrarum marisque domitor libenter se Hortensi clientem professus est; et Hortensius bona Pompei, non Pompeium defenderat. Ita tu, Pmoribus. Miraris si eo tempore necesse fuit Popilio occidere quo Ciceroni mori? Ciceronis proscriptio fuit occidi, mea occidere. iussit imperator, iussit uictor: ego illi pauci ex historicis tradiderunt interfectorem Ciceronis et hi quoque non parricidii reum a Cicerone defensum, sed in priuato iudicio. ter abdicatus venenum teatus, ter absolutus conprehensus est in secreta domus parte a patre medicamentum tenens. interrogatus quid esset, ait uenenum: uelle se mori; et effudit, accusatur parricidii. Dic quid commiserim: certe te nec secreta
Abbreviated transcription (Latin):
parricidii reum: ꝙcero defendit.
Absolutus ẽ ꝓscͥptum tullium. ab anto¬
nio missus occidit. caput ad antoniũ
retulit. accusatur demorib occidit ꝙyce¬
ronem popilius. Iam ne creditis occisũ.
ab isto patrem: Occisurꝰ ꝙ ceronẽ debu¬
it incipere apatre. antoniꝰ inquit iꝰsit.
non tepudet popili: Imꝑator tuus te
credidit posse parricidium face̾ absci¬
dit caput. amputauit manum. minꝰ
in illo cͥmen est: qd cyceronẽ occidit.
ꝓh. dii bomoccisum cyttronem malos
mores uoco. hoc unum felicit᷑. qd̃ ante
octidisti patrem qm cyceronẽ. faciliꝰ ꝓ
parritida cycero iudicem mouit. qͣm ꝓ
se clientim. Ad uos hoc patroni spectat.
exemplũ. Nullos magis odit popiliꝰ qm
quib plurimũ debet. Abscidit ceruices.
parte iam popili: nil tͥ nͥ occidendum
mandauit antoniꝰ. pudeat tepopili. Ac-¬
tusator tuuis uiuit. Non credidiss po¬
pilium factur antonius. nisi parricidi¬
um fecisse meminisset. Dum manes po¬

Expanded text:
parricidii reum Cicero defendit; absolutus est. proscriptum Tullium ab Antonio missus occidit; caput ad Antonium retulit. accusatur de moribus. Occidit Ciceronem Popilius. Iamne creditis occisum ab isto patrem? Occisurus Ciceronem debuit incipere a patre. Antonius, inquid, iussit. Non te pudet, Popili? imperator tuus te credidit posse parricidium facere. Abscidit caput, amputauit manum. minus in illo crimen est, quod Ciceronem occidit. Pro dii boni! occisum Ciceronem malos mores uoco. Hoc unum feliciter, quod ante occidisti patrem quam Ciceronem. Facilius pro parricida Cicero iudicem mouit quam pro se clientem. Ad uos hoc, patroni, spectat exemplum: nullos magis odit Popilius quam quibus plurimum debet. Abscidit ceruices. Parce iam, Popili: nihil tibi nisi occidendum mandauit Antonius. Pudeat te, Popili: accusator tuus uiuit. Non credidisset Popilium facturum Antonius, nisi parricidium fecisse meminisset. Dii manes Po
Abbreviated transcription (Latin):
quise meliꝰ iactare potest qmͣ defendere.
Iustus meus metꝰ ẽ: ne heredẽ ingratũ
scribam. mnunicum relinqͣm. Eciã si tu
ñ odisti eum qui mͥfecit ĩ uriã. Ego o¬
di eum qui fecit tͥ. Desinit ẽẽ filiꝰ quiñ
tm̃ ab dicatus. sed et ab alio adoptatus.
est. Audite qm ualde eguerim frẽm
rogaui. Quis es tu qui de facto patrum
sententiã feras: Ad te arbitrium odia

Expanded text:
qui se melius iactare potest quam defendere. qui se melius iactare potest quam defendere. Iustus meus metus est ne heredem ingratum scribam, inimicum relinquam. Etiamsi tu non odisti eum qui mihi fecit iniuriam, ego odi eum qui fecit tibi. Desinit esse filius qui non tantum abdicatus, sed et ab alio adoptatus est. Audite quam ualde eguerim: fratrem rogaui. Quis es tu qui de facto patrum sententiam feras? ad te arbitrum odia
Abbreviated transcription (Latin):
ali uetuit. imitationem aliene culpe
in nocentias uocas: Omnns instabilis
et incerta felicitas ẽ. Quis crederet ia¬
centem suꝑ crepidinem mariũ aut fuis¬
se ꝯsulem aut futurũ: Quid ñ timen¬
dum felicib putas. Quid desꝑandum
ufelicib: Ne cirta plura in stabilis for¬
tune exempla. te mittam. Uide qͥs alim̃¬
ta rogetur. et quis roget. Non sum hospes
grauis: unum senem ad uoco. hoc tibu
uicio pat̾ placui. ꝑ ierat totꝰ orbis: nisi
utrꝰiq filiꝰ: semꝑ tam̃ infelicioris ab¬
dicatus. Illud tamen pater deos testor
diuitem te reliquo. Circumibo pater
aliena tetum limina. oftendã õĩb ⁊
me qui alimenta dedi: et tequi uega¬
sti. Abdicari nonpossum: ob id qd̃ feci.
lege cogente. Quid si flere me uetes
cum uidi hominem calamitosum: Non
sunt affectus nr̃i in nr̃a potestate. Quedã
uira non scͥpta. s scriptis omnib certio¬
rasunt. Pars altera rooa¬
rescere ex mea ꝓposuit ĩuidia homo

Expanded text:
ali uetuit. Imitationem alienae culpae ali uetuit. Imitationem alienae culpae innocentiam uocas? Omnis instabilis et incerta felicitas est. Quis crederet iacentem supra crepidinem Marium aut fuisse consulem aut futurum? Quid non timendum felicibus putas? quid desperandum infelicibus ? Ne circa plura instabilis fortunae exempla te mittam, uide quis alimenta rogetur et quis roget. Non sum hospes grauis: unum senem adduco. Hoc tibi uitio, pater, placui. Perierat totus orbis, nisi utriusque filius, semper tamen felicioris abdicatus. Illud tamen, pater, deos testor: diuitem te relinquo. Circumibo, pater, aliena tecum limina; ostendam omnibus et me qui alimenta dedi et te qui negasti. Abdicari non possum ob id quod feci lege cogente. Quid si flere me uetes cum uidi hominem calamitosum? Non sunt affectus nostri in nostra potestate. Quaedam iura non scripta, sed scriptis omnibus certiora sunt. Pars altera. Crescere ex mea proposuit inuidia homo,
Abbreviated transcription (Latin):
nisicum hoc aut necc̃itas coegiss: aut
magna suasisset utilitas. Scema nega¬
bat decoris. caus a inuentum. sed subsidii
ut qd̃ palam aures offensurum ẽẽt si
palam diceret᷑ id obliq et furtĩ sub reꝑet.
sumiam quidem ẽẽ dementiam detorqͣre
orationem. cui ẽẽ rectam liceret sed iam
non sustineo: duitiꝰ uos morari. scio ꝙͣ
odiosa res mͥ sit. cirtensis pompa. ab ea con.¬
trouersia incipiam. quam primã latͦnẽ
meum declamasse menuni. ad modum
iuuenem in marilli scola. cum iam cepisset
iberi parentes alant aut uinciantur.
duo fr̃es int̃ se dissidebant. alteri filiꝰ erat.
patriuis inegestatem incidit: patre ue¬
tante adolescens illum aluit. ob hoc abdi¬
catus tatuit. adoptatus apatruo ẽ. Patruꝰ
accepta hereditate locuples factus est.Egẽ¬
re cepit pat̃. Netante patruo: aluit illũ.
ut omnem spem ittimoꝵ alimentoꝵ ĩ ea
sola domo poneret. in qua habebat ab¬
dicatum. et inimicum. Ip̃e inqͥt me

Expanded text:
nisi cum hoc aut necessitas coegisset aut nisi cum hoc aut necessitas coegisset aut magna suasisset utilitas. Schema negabat decoris causa inuentum, sed subsidii, ut quod palam aures offensurum esset, si palam diceretur, id oblique et furtim surreperet. summam quidem esse dementiam detorquere orationem cui esse rectam liceret. Sed iam non sustineo diutius uos morari: scio quam odiosa res mihi sit Circensibus pompa. Ab ea controuersia incipiam quam primam Latronem meum declamasse memini admodum iuuenem in Marulli scola, cum iam coepisset beri parentes alant, aut uinciantur. Duo fratres inter se dissidebant; alteri filius erat. patruus in egestatem incidit; patre uetante adulescens illum aluit; ob hoc abdicatus tacuit. adoptatus a patruo est. patruus accepta hereditate locuples factus est. egere coepit pater: uetante patruo alit illum. ut omnem spem ultimorum alimentorum in ea sola domo poneret, in qua habebat abdicatum et inimicum. Ipse, inquit, me
Abbreviated transcription (Latin):
aridum. p aucissima belle sed non uulga¬
to genere dicentem. Cũ ille exilitate or̃o¬
nis sue. imputaret controu̾sie ⁊ diceret.
necesse ẽ me ꝑspinosum locum ambu¬
lantem suspensos pedes ponere. Aiebat
latro. Non me hertules tui pedes spinas
calcant. s hñt. Et statim ip̃e dicebat
sententias que int̾poni argumentis cum¬
maxime declamantis marilli: possent. So¬
lebat autem et hoc genere exercitationis
aliquo die. nichil pret̾ has trans laticias
quas ꝓprie sententias dm̃s. que nichil
habent cum ipsa controuersia implicitũ
s satis apte et alio tranferuntur tanqͣm
que deforma. decrudelitate de scło de di¬
uitiis dicunt᷑. hoc genus sententiarum
suꝑ lectilem uocabat. Solebat scemata
bere. Et putant illum hominẽs hac uirtu¬
te caruisse. cum ingenium quidem el. hac
dote habundauerit. Iudicium autẽ fuit¬
fuit strictiꝰ. Non platebat illi orationem
inflectere ne unqͣm a recta uia decedere.

Expanded text:
aridum, paucissima belle, sed non uulgaaridum, paucissima belle, sed non uulgato genere dicentem, cum ille exilitatem orationis suae imputaret controuersiae et diceret: “necesse me est per spinosum locum ambulantem suspensos pedes ponere,” aiebat Latro: “non mehercules tui pedes spinas calcant, sed habent;” et statim ipse dicebat sententias, quae interponi argumentis cummaxime declamantis Marulli possent. Solebat autem et hoc genere exercitationis aliquo die nihil praeter has translaticias quas proprie sententias dicimus, quae nihil habent cum ipsa controuersia inplicitum, sed satis apte et alio transferuntur, tamquam quae de fortuna, de crudelitate, de saeculo, de diuitiis dicuntur: hoc genus sententiarum supellectilem uocabat. Solebat schemata ciperet, scribere. et putant illum homines hac uirtute caruisse, cum ingenium quidem eius et hac dote abundauerit? Iudicium autem fuit strictius; non placebat illi orationem inflectere nec umquam recta uia decedere,
Abbreviated transcription (Latin):
nuda ꝓponuntur. m̃bra. siquid aut nũo
aut ordine. excidit. manifestum est. Quid
ergo ᷤ. unde hec de illo fama: Nichil ẽ iniqͥꝰ
his. qui nusquam putant ẽẽ subtilitatem
nisiubi nichil est. p̃ter subtslitatẽ. Et in
illo cum omues oratorie uirtutes ẽent. Hoc
fundamentum suꝑstructis tot et tantis.
molib non obruebatur. Nec deerat ĩ illo
sed non eminebat. Et nescio an maximũ
uicium subtilitatis sit nimis se ostendere.
Magis nocent insidie: que latent. Htilissi¬
ma est dissimulata subtilitas que effectu
apparet: habitu latet. Int̾ponam itaꝙ
quib dam locis questiones controũsarum
sicut ab illis ꝓposite st̃. nec his argumenta
sub texam. ne et modũ excedam. et ꝓpositũ.
cum uos sententias audire uelitis et qͥc¬
quid ab illis abduxero. molestũ futurũ
fit hoc quoq latro meus faciebat. ut sen¬
tentias amaret. cum condiscipuli essemiis.
apud marillum rethorem hominẽ satis

Expanded text:
nuda proponuntur membra, si quid aut numero nuda proponuntur membra, si quid aut numero aut ordine excidit, manifestum est. Quid ergo? unde haec de illo fama? nihil est iniquius his qui nusquam putant esse subtilitatem, nisi ubi nihil est praeter subtilitatem; et in illo cum omnes oratoriae uirtutes essent, hoc fundamentum superstructis tot et tantis molibus obruebatur, nec deerat in illo, sed non eminebat; et nescio an maximum uitium subtilitatis sit nimis se ostendere. magis nocent insidiae quae latent; utilissima est dissimulata subtilitas quae effectu apparet, habitu latet. Interponam itaque quibusdam locis quaestiones controuersiarum, sicut ab illo propositae sunt, nec his argumenta subtexam, ne et modum excedam et propositum, cum uos sententias audire uelitis et quidquid ab illis adstruxero molestum futurum sit. Hoc quoque Latro meus faciebat, ut sententias amaret. cum condiscipuli essemus aput Marullum rhetorem, hominem satis
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut nulla refalsetur censiit. Cupitis sta¬
tum discere. Suspendam cupiditatẽ ue¬
stram. et fatiam alteri beneficio loc̃o.
Int̾im hoc uobis in quo iam obligatus
sum. ꝑ soluam. plura fortasse de latͦne
ram. ut memorie eiꝰ quotiens occasio fu¬
isset difficult̾ auellerer. Nec his tam̃
ero conteritus. sed quotiens innitauerit¬
me memoria libentissime fatiam utt illũ
totum et uos cognoscatis. ⁊ ego recognosce¬
bam illum. Illud non differam. falsã opi
putant enm fortit̾ quidem. sed parũ sub¬
tiliter eumdixisse. cum in illo siqua alia
iurtus fuit et subtilitas fu̾it. Id quod nc̃
a nullo fieri animaduerto. semꝑ fecit.
anteqmͣ dicere inciperet. sedens q̃stiones
eiꝰ quam dicturus erat controuersie ꝓpo¬
nebat. Quod summe fiducie est. Ipsa
astio multas latebras ht̃. nec fatile po¬
test si quo loco subtilitas defuit. appa¬
rere cum orationis cursus. audientis uidici¬
um ampediat. dicentis abscondat. Atubi

Expanded text:
ita ut in nulla re falleretur recensuit. Cupitis staita ut in nulla re falleretur recensuit. Cupitis statim discere? suspendam cupiditatem uestram et faciam alteri beneficio locum; interim hoc uobis in quo iam obligatus sum persoluam. Plura fortasse de Latrone ram, ut memoriae eius, quotiens occasio fuisset, difficulter auellerer. nunc his tamen ero contentus; sed quotiens me inuitauerit memoria, libentissime faciam ut illum totum et uos cognoscatis et ego recognoscam. Illud unum non differam, falsam opinputant enim fortiter quidem sed parum subtiliter eum dixisse, cum in illo, si qua alia uirtus fuit, et subtilitas fuerit. Id quod nunc a nullo fieri animaduerto semper fecit: antequam dicere inciperet sedens quaestiones eius quam dicturus erat controuersiae proponebat, quod summae fiduciae est. ipsa enim actio multas latebras habet, nec facile potest, si quo loco subtilitas defuit, apparere, cum orationis cursus audientis iudicium impediat, dicentis abscondat; at ubi
Abbreviated transcription (Latin):
moria deceperit. hystoriaꝵ ominum
sumina notitia. Iubebat aliquem noĩari
ducem. et statim eiꝰ acta cursu reddebat.
Adeo quetunq semel in aminum eiꝰ ascũ¬
derant. inꝓmptuerant. Hideo uos iuue¬
nes mei. plus iusto adhanc eiꝰ uirtutem
obstupescere. Alia uos millomirari uolo
hoc quod tantum uobis indetur. ñ ope¬
rosa arte tradi. potest inttra ex iguum
paucissimoꝵ dier̃ tempꝰ. poterit quilib
facere illud: quod ꝙ̃ neas fecit. Qui
missus a pyrro legatus ad romanos. po¬
stero die nouus homo. et senatum. et
onmem urbanam circunfusam senaitui
plebem. nominib suis ꝑsalutauit. Quod
ille fecit qui retitatu ã poeta carm̃ nouũ
dixit suum esse: et ꝓtinus memoria re¬
citauit. cum hoc ille cuiꝰ carm̃ erat fac̾e
non poss. Aut qd̃ fecit hortensius qͥa
sisenna ꝓuotatus in actione ꝑ sedit diẽ
totum. et omnes res et p̃cia et emptores
ordine suo argentariis recognoscentibus

Expanded text:
moria deceperit. Historiarum omnium moria deceperit. Historiarum omnium summa notitia: iubebat aliquem nominari ducem et statim eius acta cursu reddebat; adeo quaecumque semel in animum eius descenderant in promptu erant. Video uos, iuuenes mei, plus iusto ad hanc eius uirtutem obstupescere: alia uos mirari hoc quod thauma uobis uidetur, non operosa arte tradi potest. intra exiguum paucissimorum dierum tempus poterit quilibet facere illud quod Cineas fecit, qui missus a Pyrrho legatus ad Romanos postero die nouus homo et senatum et omnem urbanam circumfusam senatui plebem nominibus suis persalutauit; aut quod ille fecit qui recitatum a poeta nouum carmen dixit suum esse et protinus memoria recitauit, cum hoc ille cuius carmen erat facere non posset; aut quod fecit Hortensius qui a Sisenna prouocatus in auctione persedit per diem totum et omnes res et pretia et emptores ordine suo argentariis recognoscentibus
Abbreviated transcription (Latin):
inimicissimam corpori faceret uetari nlło
mͥ poterat. post cenam fere lucubꝵabat
nec patiebatur alimenta ꝑ sompnũ quie¬
temq equalit̾ digeri. sed ꝑturbata ac
dissipata incaput agebat. aciem itaq
rat. Memoria et natura quidem felix.
erat. ediscendi causa relegebat edidicerat
illa. cumscripserat. unde magis in illo mi¬
rabile uideri potest quod non lente et
anxie. sed eodem pene quo dicebat. im¬
petu scribebat. illi qui scripta sila tor¬
quent. qui de singulis uerbis consilũ
ineunt necesse ẽ. que totiens animo
suo admonent. nouissime afficiant.
atquoꝵcunq stilus uelox est aridior me¬
moria est. In illo non tm̃ naturał me¬
morie flicitas erat. sed ars sumia et
ad comprehendenda que tenere debebat
et ad custodienda adeo ut omnes decla-¬
mnationes suas quascunq dixerat teñet.
Iam itaq suꝑuacuos sibifecerat codices:
aiebat. se in animo scribere. Cogitata
dicebat. ita ut innullo unqͣm u̾bo eũ me¬

Expanded text:
inimicissimam corpori faceret uetari nullo inimicissimam corpori faceret uetari nullo modo poterat: post cenam fere lucubrabat nec patiebatur alimenta per somnum quietemque aequaliter digeri, sed perturbata ac dissipata in caput agebat; itaque oculorat. Memoria ei natura quidem felix, e quae dicturus erat ediscendi causa relegebat: edidicerat illa, cum scripserat; quod eo magis in illo mirabile uideri potest, quod non lente et anxie, sed eodem paene quo dicebat impetu scribebat. Illi qui scripta sua torquent, qui de singulis uerbis in consilium euut, necesse est quae totiens animo suo admouent nouissime adfigant: at quorumcumque stilus uelox est, tardior mmoria est. In illo non tantum naturalis memoriae felicitas erat, sed ars summa et ad conprehendenda quae tenere debebat et ad custodienda, adeo ut omnes declamationes suas quascumque dixerat teneret etiam. itaque superuacues sibi fecerat codices: aiebat se in animo scribere. Cogitata dicebat ita, ut in nullo umquam uerbo eum me
Abbreviated transcription (Latin):
missa contentione. fregerat seritire inge¬
iii. lassitudinem que non mior est.
quam corporis. sed occultior. Corpꝰ illi
erat et natura solidum. et multa ex̃ ci¬
tatione duratum. Ideoq nunqͣm eũ
impetꝰ ardentis animi deseruit. uoxro¬
busta sed sordida lucubrationib et ne¬
gligentia. non natura infuscata. bene¬
ficio tamen laterum excollebatur. et
quamuis int̾ mitia parum attulisse¬
et uirium uid̾e̾tur ip̃a actione ad cres¬
cebat. Nulla unqm illi cura. ex̃ cende uo¬
cis fuit. Illum fortem et agrestem:⁊ hys¬
pane consuetudinis morẽ. ñ pottrat de¬
discere. Ut cunq restulerat ita uiuere.
Nichil uocis causa fac̾e. non illam ꝑ gradꝰ
paulatim a summo ad imum ꝑducere.
non rursus ad summa contentione. pa¬
rib int̾uallis attollere. non sudorẽ unc¬
tione discutere. non latus ambulatione
reparare. sepe cum totam lucubraue¬
rat noctem. ab ip̃o cibo statim. ad dec la¬
mandum ueniebat. Iam uero cum rem

Expanded text:
rmissa contentione fregerat, sentire ingermissa contentione fregerat, sentire ingenii lassitudinem, quae non minor est quam corporis, sed occultior. Corpus illi erat et natura solidum et multa exercitatione duratum, ideoque numquam impetus ardentis animi deseruit. Vox robusta, sed sordida, lucubrationibus et neglegentia, non natura, infuscata; beneficio tamen laterum extollebatur et quamuis inter initia parum attulisse uirium uideretur, ipsa actione adcrescebat. nulla umquam illi cura uocis exercendae fuit: illum fortem et agrestem et Hispanae consuetudinis morem non poterat dediscere: utcumque res tulerat ita uiuere, nihil uocis causa facere, non illam per gradus paulatim ab imo ad summum perducere, non rursus a summa contentione paribus interuallis descendere, non sudorem unctione discutere, non latus ambulatione reparare. Saepe cum per totam lucubrauerat noctem, ab ipso cibo statim ad declamandum ueniebat. Iam uero quin rem
Abbreviated transcription (Latin):
grestis laboris patientia et uenandi sol¬
lertia. ꝓuocabat. et intantam ꝑuenie¬
bat sic iuuendi cupiditatem ut uix pos¬
set ad priorem consuetudinẽ retrahi.
at cum sibi inieterat manum. ⁊ seblan¬
tantis uirib incumbebat instudium.
ut non tm̃ nichil ꝑdidisse. sed multũ
ad quisisse desidia. iuderetur. Omnib qͥ¬
dem ꝓdest subinde amimum relaxare.
Bacitatur enim ocio uigor et omnis tͥstitia.
q̃ continuatione ꝑtinacis studii adducit᷑.¬
feriarum hilaritate discutitur. Nulli tñ
int̾missio manifestius ꝓderat. Quotiens
exint̃uallo dixerat multo acrius iuolentiꝰ¬
q dicebat. Exultabat enim nouato. atq ĩ¬
tegro robore. et dm̃ a se exprimebat quã¬
tum concupierat. Nesciebat dispens are
uires suas sed immoderati ad ũsus se un¬
ꝑii fuit: ideoq studium eiꝰ ꝓhiberi de¬
bebat: quia regi non poterat. Itaq solebat¬
et ipse cum se assidua. et mnqͣm int̾¬

Expanded text:
grestis laboris patientia et uenandi sogrestis laboris patientia et uenandi solertia prouocabat et in tantam perueniebat sic uiuendi cupiditatem, ut uix posset ad priorem consuetudinem retrahi. at cum sibi iniecerat manum et se blantantis uiribus incumbebat in studium, ut non tantum nihil perdidisse, sed multum adquisisse desidia uideretur. Omnibus quidem prodest subinde animum relaxare; excitatur enim otio uigor et omnis tristitia, quae continuatione pertinacis studii adducitur,feriarum hilaritate discutitur: nulli tamen intermissio manifestius proderat. Quotiens ex interuallo dixerat, multo acrius uiolentiusque dicebat: exultabat enim nouato atque integro robore et tantum a se exprimebat quantum concupierat. Nesciebat dispensare uires suas, sed inmoderati aduersus se imperii fuit; ideoque studium eius prohiberi debebat, quia regi non poterat. Itaque solebatet ipse, cum se assidua et numquam inte
Abbreviated transcription (Latin):
ertitationis ẽe. alterum uero actionis. iͦ
nomen hoc ꝓdit. Nam et siudium ip̃m
nuꝑ celebraricepit. Ideo facile est mͥ ab
incunabulis nosse rem post me natam.
In aliis autem an beneficium uobis
daturus sum nescio. In uno accipio.
memoriam sepuis togar retractare.
et a prima puericia usq adultimũ
eiꝰ diem ꝑ ductam familiarem ami¬
ticiam. cum uoluptate in axima re¬
petam. Nichil illo uiro grauiꝰ: nicħ
suauius. nichil eloquentia sua digniꝰ.
Nemo plus ingenio suo imꝑauit. ne¬
mo plus indulsit. inutraq parte ue¬
hementi uiro modus deerat. nec int̃¬
mittere studium sciebat. nec repetere.
Cum se ad scribendum concitauerat. iun¬
gebantur noctib dies. et sine int̾uallo
grauiꝰ subinstabat. nec desinebat. nisi
defecerat. Rursus cum se dimiserat in
onmes lusus. inomnes io cos resoluebat. Cũ
uero se siluis montib q tradiderat: in
siluis ac montib natos omnes illos a¬

Expanded text:
ercitationis esse, alterum uerae actionis. Modo ercitationis esse, alterum uerae actionis. Modo nomen hoc prodiit; nam et studium ipsum nuper celebrari coepit: ideo facile est mihi ab incunabulis nosse rem post me natam. In aliis autem an beneficium uobis daturus sim nescio, in uno accipio: memoriam saepius cogar retractare et a prima pueritia usque ad ultimum eius diem perductam familiarem amicitiam cum uoluptate maxima repetam. Nihil illo uiro grauius, nihil suauius, nihil eloquentia sua dignius; nemo plus ingenio suo imperauit, nemo plus indulsit. In utramque partem uehementi uiro modus deerat: nec intermittere studia sciebat nec repetere. cum se ad scribendum concitauerat, iungebantur noctibus dies et sine interuallo grauius sibi instabat nec desinebat nisi defecerat; rursus cum se remiserat, in omnes lusus, in omnes iocos se resoluebat; cum uero se siluis montibusque tradiderat, in siluis ac montibus natos omnes illos a