comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lo quippe om̃a oportebat impleri. qui uenit legẽ et ꝓpħas
ñ soluere s implere. Prdiide illa uet̾a signa rerum ñ eua¬
cuauit arguendo.s̃ implendo mutauit. ut alia eẽnt. q̃
nunciarent uenisse iam .xͦ. qͣm fuerant illa quȩ p̃min¬
tialant eẽ. quidam psalmi. qͦs et ipsi legunt et habent
in litterarum auctoritate scãrũ. ut in eoꝵ titulis
scriptũ sit ꝓhis qui imutabunt᷑. tectꝰ uͦ eordem psal
ra p̃dicta ẽ. ꝑquem apparet impleta : ut ppłs dĩ qui

Expanded text:
lo quippe omnia oportebat impleri, qui venit legem et prophetas lo quippe omnia oportebat impleri, qui venit legem et prophetas non solvere, sed implere. Proinde illa vetera signa rerum non evacuavit arguendo, sed implendo mutavit, ut alia essent quae nuntiarent venisse jam Christum, quam fuerant illa quae praenpraenotantur quidam psalmi, quos et ipsi legunt et habent in Litterarum auctoritate sanctarum, ut in eorum titulis scriptum sit, Pro iis quae immutabuntur; textus vero eorumdem psalmra praedicta est, per quem apparet impleta? ut populus Dei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cipimus: ut remota umbra nuda eoꝵ luce fruerem.
Dequib singulatim nimis longũ ẽ. disputare quẽ¬
admodum exuendo uet̾em hominẽ circũcidimur
in expoliatione corporis carnis. et qͦscibos uitant
inpeccorib uitamꝰ inmorib et exhibemꝰ corꝑa nr̃a
hostiam uiuam scãm. dõ placentẽ. cui et animas
nrãs indesidiis sc̃ĩs ꝓsanguine in telligent̃ effudimꝰ.
et in xp̃i uelut agni immacłati sanguine ab omĩ
iniquitate mundamͣ qui ꝓpt̾ similitudinẽ carnis
peccati etiã caprino pecore in ueterib sacrificiis fi¬
guratur. Nec eum negat in crucis cornib taurum.
qui in illo cognoscit maximã uictimã. In illo requi¬
em cũ inuenimꝰ. uere sabatizamꝰ. & lune noue ob¬
seruatio uite noue ẽ. scificatio. Et pascha nr̃m ẽ xꝰ.
morari ñ opꝰẽ. quȩ illis ueterib ad umbrata sunt
fignis in istohabent finem cuiꝰ regni ñ erit finis. In il

Expanded text:
uscepimus, ut remota umbra nuda eorum luce frueremur. uscepimus, ut remota umbra nuda eorum luce frueremur. De quibus singillatim nimis longum est disputare quemadmodum exuendo veterem hominem circumcidimur, non in exspoliatione corporis carnis; et quos cibos vitant in pecoribus, vitamus in moribus; et exhibemus corpora nostra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, cui et animas nostras in desideriis sanctis pro sanguine intelligenter effundimus, et Christi velut agni immaculati sanguine ab omni iniquitate mundamur. Qui propter similitudinem carnis peccati etiam caprino pecore in veteribus sacrificiis figuratur: nec eum negat in crucis cornibus taurum, qui in illo agnoscit maximam victimam. In illo requiem cum invenimus, vere sabbatizamus: et lunae novae observatio, vitae novae est sanctificatio. Et Pascha nostrum Chrimorari opus non est, quae illis veteribus adumbrata sunt signis, in illo habent finem, cujus regni non er
Abbreviated transcription (Latin):
fiebant infigura manifestant᷑ in nob̃. ut ñ uacat qđ
de dño dictum ẽ. ascendit ad diem festum ñ manifeste
s tanqͣm in occulto. figura enĩ erat ipsum inocculto
qr in ipso die festo xp̃c latebat. qr ipse dies festus. xp̃i
m̃bra ꝑegrinatura significabat. Primo udeoꝵs
ille redarguendus ẽ.error. qđ putant ad nos ideo ñꝑ
tinere instrum̃ti ueteris libros. qr iam ñ uet̾a s noua
sacram̃ta seruamꝰ. dicunt enĩ nob̃. Quid apud uos
facit lectio legis. et ꝓpħarũ. cuiꝰ p̃cepta seruare ñ uul¬
tis: eo qđ carnẽ p̾putii ñ circumcidimꝰ masculimior
et uescim̃ carnib qͣs lex dic̃ immundas nec sabbata et
neomenias et dies festos eoꝵ carnalit̾ obseruamꝰ nec uic̾¬
timaspeccoꝵ scificamꝰ dõ nec pascha inoue etatimiᷤ
similit̾ cȩlebramꝰ. et siqua alia uetera sac̾menta gene¬
rali uocabulo umbram futuroꝵ appellat appłs qr ea
significabant suo tpr reuelanda quȩ nos reuelata ꝑ¬

Expanded text:
stantur in nobis. Et non vacat quod de Domino dictum est, Ascendit ad diem festum, non manifeste, sed tanquam in occulto. Figuratum enim erat ipsum in occulto, quia in ipso die festo Christus latebat; quia ipse dies festus, Christi membra peregrinatura significabat. 10. Judaei ille redarguendus est error, quo putant ad nos ideo non pertinere Instrumenti Veteris libros, quia jam non vetera, sed nova sacramenta servamus. Dicunt enim nobis, Quid apud vos facit lectio Legis et Prophetarum, cujus praecepta servare non vultis? eo quod carnem praeputii non circumcidimus masculinam, et vescimur carnibus quas Lex dicit immundas, nec sabbata et neomenias et dies festos eorum carnaliter observamus, nec victimis pecorum sacrificamus Deo, nec Pascha in ove et azymis similiter celebramus: et si qua alia vetera sacramenta generali vocabulo umbras futurorum appellat Apostolus , quia ea significabant suo tempore revelanda, quae nos revelata s
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uino : uino inquiunt ÷ aer. Iam dudum inuitabat ut
telluris. nc̃ inuitat ut aerem colamus. Elementa st̃ ista
quib mundus iste consistit. Hoc gͦ apłs paulus ĩ epłã
sua ꝓponens. cauete ne inquit ne quis uos decipiat per
phylosophiam et manem fallatiam scđm elementa huiꝰ
mundi. Ipsos enim tangebat. qͥ qͣsi prudentius idola ex¬
ponunt. Ideo cum dicer&e phylosophyam. in eod̾ loco ait
scđm elementa huius mundi. Ñ qͣsi qualescumq adorato¬
res simi lachroꝵ s qͣsi doctores int̾pretatores signorum
cauendos esse: amimonens. Respondendum ÷ homini¬
b qui calumpniari libris nr̃ȩ salutis & eruditionis affec¬

Expanded text:
Juno? Juno, inquiunt, est aer. Jam dudum invitabat ut telluris: nunc invitat ut aerem colamus. Elementa sunt ista, quibus mundus iste consistit. Hoc ergo apostolus Paulus in Epistola sua proponens: Cavete, inquit, ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam, secundum elementa mundi hujus . Ipsos enim tangebat, qui quasi prudentibus idola exponunt. Ideo cum diceret philosophiam; in eodem loco ait, secundum elementa hujus mundi: non quasi qualescumque adoratores simulacrorum, sed quasi doctiores interpretatores signorum cavendos esse abus qui calumniari libris nostrae salutis, etc., usque ad e
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra formauit. quid ht̃ hõ excellentiꝰ in hac re. nisi
fact᷑ ẽ.ut hoc ipso ãmoneret᷑ ñ sibi t̾rena eẽ. sectanda
uelut pecora. quors uoluptas om̃is ext̾ra ẽ. unde in al¬
uum cuncta ꝓna atq ꝓstrita sut̃. Congruit gͦ et corpꝰ¬
rum.s potiꝰ scđ̾m id qđ in cęlũ erectũ ẽ. ad intuenda
q̃ incorꝑe ipsiꝰ mundi suꝑna sunt. sic̃ anima rationał
ut quȩ sursum sunt sapiat. ñ quȩ suꝑ t̾ram. Mortui¬

Expanded text:
de terra ipse formauit, quid habet homo excellentius in hac re, nisi factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas omnis ex terra est; unde in aluum cuncta prona atque prostrata sunt. congruit ergo et corprum, sed potius secundum id quod in coelum erectum est, ad intuenda quae in corpore ipsius mundi superna sunt, sicut anima rationabilis ut quae sursum sunt sapiat non quae super terram. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
euangłica. qͣm multi homines utriꝰq sexꝰ ab omi con¬
cubitu puri atq in tegri.qͣm multi exꝑti et pꝰea con¬
tinentes. qͣm multi rerum suarum distributores et
relictores. qͣm multi ieuiniis. uł crebris. uł quotidi¬
anis uł etiam in credibiliter cõtinatis corpꝰ seruita¬
ti subitiendes. qͣm multȩ fr̃nȩ congregationes nichil
ħabentes ꝓprium s oma cõmunia et hȩc ñ nͥ ad ut ic¬
tum et tegum̃tum necessaria unã animã et cor unũ
delit scm̃ custodientes ꝓpositum usq ad finẽ ꝑsecierit
et salui fiunt. In quoꝵ societate qͣsi dispares apparent.
s tam̃ eadem caritate copulant᷑ qui ꝓpt̾ aliqͣm necessitu¬
dinem scđm apłi exhortationẽ habent uxores tanqͣm

Expanded text:
uam multi homines utriusque sexus ab omni concubitu puri atque integri, quam multi experti, et postea continentes, quam multi rerum suarum distributores et relictores, quam multi jejuniis vel crebris, vel quotidianis, vel etiam incredibiliter continuatis, corpus servituti subjicientes? Quam multae fraternae congregationes nihil habentes proprium, sed omnia communia, et haec nonnisi ad victum et tegumentum necessaria; unam animam et cor unum deliter sanctum custodientes propositum usque ad finem perseuerant et salui fiunt! in quorum societate quasi dispares adparent; sed tamen eadem caritate copulantur, qui propter aliquam necessitudinem secundum apostoli exhortationem
Abbreviated transcription (Latin):
dignante sumꝰ. ñ nob̃ ꝓmerentib Attendamꝰ gͦ nos
fr̃s. educti sumꝰ de ȩgypto. ubi diabolo tanqͣm pha-
bus inimicis nr̃is qui nos insectabant᷑. idẽ deletis om̃ibꝰ
peccatis nr̃is traiecti sumꝰ. Modo gͦ añqͣm ad patriam
ꝓmissionis idẽ ȩt̃num regnũ ueniamꝰ. in deserto inta¬
bernaculis sumꝰ. Qui ista cognoscũt in tab̾naculis sũt.
futurum enĩ erat. ut quidam hoc agnoscerent. Ille
enĩ ẽ in tab̃nacłis. qui se eẽ. inmundo intelligit ꝑegͥ¬
num. Ille se intelligit ꝑ egrinantẽ. qui se uidet pacati
suspirantẽ. Cũ aut̃ corpꝰxpĩ ẽ. in tab̾naculis. s tunc

Expanded text:
dignante sumus, non nobis promerentibus. Attendamus ergo nos, fratres: educti sumus de Aegypto, ubi diabolo tanquam Pharbus inimicis nostris qui nos insectabantur, id est, deletis omnibus peccatis nostris, transjecti sumus. Modo ergo antequam ad patriam promissionis, id est, aeternum regnum veniamus, in deserto in tabernaculis sumus. Qui ista agnoscunt, in tabernaculis sunt: futurum enim erat ut quidam hoc agnoscerent. Ille enim est in tabernaculis, qui se esse in mundo intelligit peregrinum. Ille se intelligit peregrinantem, qui se videt patriae suspirantem. Cum autem corpus Christi est in tabernaculis, C
Abbreviated transcription (Latin):
ppło isrł inmultipli scriptura sc̃ẽ legis quȩ agerent insa¬
crificiis siue insacerdotiis. in dieb festis. et omnĩno inqͥ¬
buslibet rebus quib dm̃ colebant. quȩ cũ illisdicta et p̃¬
cepta sunt umbre fuerunt futuroꝵ. Quors futuroꝵs:
onesdĩ in illo etiam idẽ. in xp̃o implete sunt. deinde

Expanded text:
o Israel in multiplici Scriptura sanctae legis, quae agerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, sive in diebus festis, et omnino in quibuslibet rebus, quibus Deum colebant, quaecunque illis dicta et praecepta sunt, umbrae fuerunt futurorum, on
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstant. Scđm formam dĩ dictum est. ante om̃s colles genuit᷑.
me id÷ ante om̃s altitudines creaturarũ. ł ante luciferum
qr scđm formam dĩ dix̃ ego sum ueritas. & scđm formã serui p
ego sum uia. Iuia enim ipse ÷ primogenitꝰ amortuis iter facit
eccłiȩ suȩ ad regnum dĩ. ad uitam ęcernam ciui caput ÷ adiri¬
mortalitatem etiam corporis. Ideo creatus ⁊ in principio uia¬
rum dĩ in oꝑa eius. Scđm formam enim dĩ. principiũ qd̃ ce
loquitur nob̾. in quo principio fecit ds̃ celum& terram Scdm¬
aut̃ formam serui. sponsus ꝓcedens de thalamo suo. Sedđm
formam dĩ: primogenitus om̃is creaturȩ : & ipse est. ante
om̃s. & om̃ia illi constant. Scdm formã serui. & ipse ẽ. capt̃

Expanded text:
ndum formam dei dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quEcclesiae suae ad regnum Dei ad vitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis, ideo creatus est in principio viarum Dei in opera ejus. Secundum formam enim Dei, principium est quod et loquitur nobis, in quo principio fecit deus caelum et terram; secundum formam autem serui sponsus procedens de thalamo suo. secundum formam dei primogenitus omnis creaturae et: ipse est ante omnes et omnia illi constant; secundum formam serui ipse est caput
Abbreviated transcription (Latin):
diabolum quẽ non uidemus: s hm̃s magistrũ qui nobis
dignatus ÷ quomͦ inusibiles hostes uincantur. de illo
enim dixit apłs. Exuens se carne principatus & potesta¬
tes exem plauit. fiducialit̾ triumphans eos ĩ semet ipso. Ibi
gͦ uncunt᷑ inimice nob̃ iniusibiles potestates. ubi uincũt᷑
inuisibiles cupiditates. Et̃ ideo qui in nob̾ ipsis uincimus
tꝑalium rerum cupiditates. nece̾e ÷ ut in nob̾ ipsis unca-¬

Expanded text:
diabolum, quem non uidemus? sed habemus magistrum, qui nobis diabolum, quem non uidemus? sed habemus magistrum, qui nobis inuisibiles hostes uincantur. de illo enim dixit apostolus: exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. ibi ergo uincuntur inimicae nobis inuisibiles potestates, ubi uincuntur inuisibiles cupiditates. et ideo quia in nobis ipsis uincimus temporalium rerum cupiditates, necesse est, ut in nobis ipsis uinca
Abbreviated transcription (Latin):
rem suum. Quod enim dicit exuisse se carnem. eo loco
carnem mortalitatẽ carnis ĩtelligimus. scđm quã ꝓpriȩ
corpus hoc caro nominat᷑. Quȩ mortalitas ꝓpriȩ caro appel¬
lata qr in illa resurrectionis ĩmortalitate ñ erit: ꝓpterea
enim corpꝰ qd̾ ꝓpt̃ mortalitatem ꝓpriȩ caro nominatur.
mutari diẽm in resurrectione. ut iam ñ sit corruptibile
corruptionẽ. et mortale hoc induere ĩmortalitatẽ. Ut
gͦ induatur ĩmortalitate. exuitur mortalitate. hoc est
circumcisionis mysterium quȩ oc tauo die fieri uissa ÷ et
eremplauit. ꝑ hanc enĩ mortalitatem nob̾ inuidȩ diabo
licȩ potestates dñabant᷑. Iuas exemplasse dictus ÷ qr ĩ se¬
ipso capite nr̃o prebuit exemplum qd̾ in toto eiꝰ corpore
id ÷ eccłia ex diaboli potestate lib̾anda. ĩ ultima resurrec¬
exemplum dedit de illis ut quemadmodũ se exuut car¬
ne. sic suos ostenderae exuendos carnalib uicus ꝑquȩ eis
illi dñabantur. Pulti dicunt. quomͦ possumus unc̾e

Expanded text:
 . Quod enim dicit exuisse se carnem, eo loco carnem mortalitatem carnis intelligimus, secundum quam proprie corpus hoc caro nominatur. Quae mortalitas proprie caro appellata est, quia in illa resurrectionis immortalitate non erit: propterea enim corpus, quod propter mortalitatem proprie caro nominatur, mutari dicit in resurrectione, ut iam non sit corruptibile corruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem. ut ergo induatur inmortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo die fieri iussa est, exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inuidae dialicae potestates dominabantur, quas exemplasse dictus est, quia in seipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto ejus corpore, id est Ecclesia, ex diaboli potestate liberanda, in ultima resurrecexemplum de illis dedit, ut, quem ad modum ipse se exuit carne, sic suos ostenderet exuendos carnalibus uitiislti autem dicunt: quomodo possumus uincere
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit ꝓpt̾ iustificationem nr̃am. & quia ista resurrectio quȩ
credita nos iustificat. illa octaui diei circumcisione figurata est
one corporis carnis. Non duas itaq res intelligi uoluit. qͣsi
aliud sit caro. aliud corpus carnis. s qr corpus multarum re¬
rum nom̃ est. quarum nulla caro. ẽ. nã multa sunt excepta carne
corpora cȩlestia et corpora terrestria. corpus carnis dixit corpꝰ
one xp̃i. et cetera. Pesurrectio xp̃i quȩ facta ÷ tercio quidem
die passionis. s octauo in dieb ebdomadis. ipsa nos circumcidit.
Audi circumcisos uera petra apło ammonente. Si gͦ resurre¬
xistis cum xp̃o quȩ sursum sunt sapite ubi xp̃s÷ in dextera dei¬
loquitur. Resurrexit. ap̃s. abstulit uob̾ desidia carnalia. abstu¬
lit concupiscẽtias malas. abstulit suꝑfluum cum quo nati eratis
et multo peuis qd male uiuendo addidatis. Circumcisi ꝑ pet̾m
significatur preputio. hoc ⁊ delicta carnalia quib expoliãdi

Expanded text:
surrexit propter iustificationem nostram. et quia ista resurrectio, quae credita nos iustificat, illa octaui diei circumcisione figurata estone corporis carnis . Non duas utique res intelligi voluit, quasi aliud sit caro, aliud corpus carnis: sed quia corpus multarum rerum nomen est quarum nulla caro est nam multa sunt excepta carne corpora coelestia, et corpora terrestria, corpus carnis dixit, corpurrexit? Ergo resurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis cum Christo; quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in deloquitur: Resurrexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscentias malas, abstulit superfluum cum quo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram significatur praeputio, hoc est delicta carnalia, quibus expoliandi
Abbreviated transcription (Latin):
preceptum erat. ut talib significationib futã rerum mani-¬
festatione p̃figuraret᷑. s et atimum panẽ et cȩtera huiꝰmodi in
temporis et illiꝰ ppłi homines si obseruare condeminerent qͣndo
illa sic fieri et ista quȩ nunc reuelata sunt sic p̾nuntiari o-¬
portebat qͣm nos desipientes essemꝰ. si nunc iam manifestato
nouo testam̃to illas p̃nuntiatiuas obseruationes aliquid no-¬
tutos septem dies tẽpr̃uet̾is testam̃ti peccatũ fuit. tp̃r aũt
noui testam̃ti ñ ẽ peccatũ. s in spe futuri scłi qͣm habemus
in xp̃o qui et animã nr̃ãm induens iusticiã. et corpꝰ nr̃m
induens immortalitatẽ. totos nos innouat crede aliquid
exueteris corrruptionis necessitate atq indigentia nos
passuros uł acturos semꝑ peccatũ ẽ. qͣm dui uoluuntur
isti septẽ dies quib ꝑagit᷑ tempꝰ. S hoc ueteris testam̃ti
temporibꝰ infigura occultatũ aquibdam sc̃ĩs in telligebat᷑

Expanded text:
ationibus futura rerum manifestatio praefiguraretur: sed et azymum panem, et caetera hujusmodi, in i essent illius temporis et illius populi homines, si observare contemnerent, quando illa sic fieri, ista quae nunc reuelata sunt. tunc sic praenuntiari oportebat, quam nos desipientes essemus, si nunc iam manifesto nouo testamento illas praenuntiatiuas obseruationes aliquid noti peccatum fuit, tempore autem noui testamenti non est peccatum. sed in spe futuri saeculi, quam habemus in Christo, qui et animam nostram induens iustitia et corpus nostrum induens inmortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris testamenti temporibus in figura occultatum a quibusdam sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum mortuis ad resurgendint ess&e. in om̃ib ipse
priatum tenens. Iuia enm homo ad beatitudinẽ sequi
non debebat nͥ dm̃. et sentire non poterat dm̃. sequendo
dm̃ hominem factũ. sequeretur simul & quem sentire po¬
terat. & quẽ sequi debebat. Amemus gͦ eum. inhereamus
illi caritate. diffusa in cordib nr̃is ꝑ sp̃m sc̃m qͥ datus est¬

Expanded text:
exemplum mortuis ad resurgendum fieret: ipse in omnibus exemplum mortuis ad resurgendum fieret: ipse in omnibus primatum tenens: ut quia homo ad beatitudinem sequi non debebat nisi Deum, et sentire non poterat Deum; sequendo Deum hominem factum, simul sequeretur et quem sentire poterat, et quem sequi debebat. Amemus ergo eum, et inhaereamus illi, caritate diffusa in cordibus nostris per Spiritum sa
Abbreviated transcription (Latin):
pe apatre ꝑ filium. ñ nata de patre sicut illa. E nos quia
illuminamur lum̃. illa uͦ qr lum̃ illuminans. & ideo illa
sine exemplo nob̾ exemplum ẽ. Neq enim imitam̃ prece-¬
dentẽ aliquem ad patrem. a quo numꝗͣ÷ om̃ino separa¬
bilis. qr id ipsum ÷ qd̾ ille de quo. ẽ. Nos aut̃ intentes imi¬
tamur manentem & sequimur stantem. & in ipso ambu¬
qui spiritib mundis intellectualib qui suꝑbia ñ lapsi st̃
ĩ forma dĩ et dõ ȩquał & ds prebae exemplum. ut se idem
exemplum redeundi etiam lapso preberae homini. qui
ꝓpt̃ ĩmunditiam peccatoꝵ pęnamq mortalitatis dm̃
uidẽ ñ poterat semet ipsum exinaniuit. ñ mutando
diuinitatem suam sed nr̃am mutabilitatem assumendo
⁊ formã serui accipiens uenit ad nos in hunc mundũ. qͥ
in hoc mundo erat. qr mundus ꝑ eum factus ⁊ ut exemplũ
sursum uidentib dm̃. ẽxemplũ morituris ad ñ timendũ

Expanded text:
pe a Patre per Filium, non nata de Patre sicut illa. Et nos, quia pe a Patre per Filium, non nata de Patre sicut illa. Et nos, quia illuminamur lumine; illa vero, quia lumen illuminaus: et ideo illa sine exemplo nobis exemplum est. Neque enim imitatur praecedentem aliquem ad Patrem a quo nunquam est omnino separabilis, quia idipsum est quod ille de quo est. Nos autem nitentes imitamur manentem, et sequimur stantem, et in ipso ambuquippe spiritibus mundis intellectualibus, qui superbia non lapsi sunt, in forma Dei et Deo aequalis et Deus praebet exemplum: ut se idem exemplum redeundi etiam lapso praeberet homini, qui propter immunditiam peccatorum poenamque mortalitatis Deum videre non poterat, semetipsum exinanivit, non mutando divinitatem suam, sed nostram mutabilitatem assumendo; et formam servi accipiens , venit ad nos in hunc mundum , qui in hoc mundo erat, quia mundus per eum factus est ; ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
quid nunc id ÷ non in hoc loco s inhac uita. quicqͥd post
nascentium fut̾m est. totum hoc unum corpus xp̃i singłi
aut̃ membra xp̃i. Si gͦ om̃s corpus. singłi membra ⁊ utiq
caput cuius hoc sit corpus. Et ipse ÷ inquit caput cor¬
poris ȩcdiȩ primogenitus. ipse primatũ tenens. & quia
de illo ait etiam qd̾ semꝑ caput om̃is principatus & po-¬
testatis sit. adiungitur ista eccłia quȩ nunc ꝑ egrina est.
illi cȩlesti ȩccłiȩ. ubi angłos ciues habemus. qr ȩquales
nos futuros post resurrectionem corpoꝵ impudenter
nob̾ arrogaremus. nisi ueritas ꝓmisissae dicens. erunt xqͣ¬
les angłis dĩ. E fit una eccłia ciuitas regis magni. Non¬
gͥ mirum si ꝓpt̾ exemplum qd̾ nob̃ ut reformemur ad
imaginem dĩ. prebet imago equalis patri. cũ de sapiẽtia
sapient̃. Cuius imaginis exemplo & nos ñ discedamus a dõ
quia et nos imago dĩ sumus. ñ quidem ęqualis. facta qͥp¬

Expanded text:
quid nunc, id est, non in hoc loco, sed in hac vita, quidquid post quid nunc, id est, non in hoc loco, sed in hac vita, quidquid post nascentium futurum est, totum hoc unum corpus Christi: singuli autem membra Christi. Si ergo omnes corpus, singuli membra; est utique caput cujus hoc sit corpus. Et ipse est, inquit, caput corporis Ecclesiae, primogenitus, ipse primatum tenens . Et quia de illo ait etiam, quod semper caput omnis principatus et potestatis sit , adjungitur ista Ecclesia, quae nunc peregrina est, illi coelesti Ecclesiae, ubi Angelos cives habemus; cui aequales nos futuros post resurrectionem corporum impudenter nobis arrogaremus, nisi Veritas promisisset, dicens: Erunt aequales Angelis Dei ; et fit una Ecclesia, civitas Regis magni.  mirum, si propter exemplum quod nobis ut reformemur ad imaginem Dei praebet imago aequalis Patri, cum de sapientia sinuatur. Cujus imaginis exemplo et nos non discedamus a Deo, quia et nos imago Dei sumus: non quidem aequalis, facta quip
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus ÷ qui &e sine nob̾ semꝑ ÷ integer: ñ solum in eo
qd uerbum ⁊ unigenitus filius equał patri. s & in ipso ho¬
mine quẽ suscepit & cum qͦ simul ds. & homo est. uerũpt̃n
ubi inuenimus hoc quia unus xp̃s est caput & corpus:
idẽ corpus cum capite suo. sponsa cum sponso suo. Quasi
singłariter loquitur apud ysaiam. Certe unus idemq lo¬
quitur. et udete quid ait. Uelut sponso alligauit mͥ
mitram. et uelut sponsam induit me ornamento. Ut̃
sponsus et sponsa. eundem dicit sponsum scđm caput.
sponsam scđm corpus. Nuo uidentur. & unus est. Alioqͥn
quomꝰ membra tp̃i sumus. apło aꝑtissime docente uos es¬
tis corpus xp̃i et membra : membra xp̃i et corpus sumus
om̃ssimul. Non quia hoc loco tantum sumus: s & ꝑ
uniuersam t̾ram. nec qͥ tantum hoc tp̃r. S qͥd dicam : ex
abel iusto usq in finem scłi qͣm dui generant & generant᷑
homines &iusqͥs iustoꝵ ꝑ hanc uitam transitũ facit quic-¬

Expanded text:
dignatus est, qui et sine nobis semper est integer, non solum in eo quod Verbum est unigenitus Filius aequalis Patri, sed et in ipso homine quem suscepit, et cum quo simul Deus et homo est. Verumtamen, Ubi invenimus hoc, quia unus Christus est caput et corpus, id est, corpus cum capite suo? Sponsa cum sponso suo quasi singulariter loquitur apud Isaiam: certe unus idemque loquitur; et videte quid ait: Velut sponso alligavit mihi mitram, et velut sponsam induit me ornamento . Ut sponsus et sponsa: eumdem dicit sponsum secundum caput, sponsam secundum corpus. Duo videntur, et unus est. Alioquin quomodo membra Christi sumus? Apostolo apertissime dicente, Vos estis corpus Christi et membra . Membra Christi et corpus sumus omnes simul; non qui hoc loco tantum sumus, sed et per universam terram; nec qui tantum hoc tempore, sed quid dicam? Ex Abel justo usque in finem saeculi quamdiu generant et generantur homines, quisquis justorum per hanc vitam transitum facit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
susceptor m̃s non mouebor amplus. Nemo ibi audit uocan¬
tem. uenite ad me qui laboratis. dedignãtur ab eo discere
qͣm mitis ÷ & humił corde. Abscondisti eium hȩc asapientibꝰ
et prudentib et reuelasti ea paruulis. Et aliud ÷ de siluri
cacumine uide patam pacis. & iter ad eam non muerure
et frustra conari ꝑ inuia. circumobsidentib & insidiantibꝰ
fugituus disertorib cum principe suo leone & dracone. et
aliud. tenere uiam illuc ducentem. cura cȩlestis imꝑatoris
mimitam. ubi ñ latrocinantur qͥ cȩlestem militiam deserue¬
runt. uitant enim sicut supplicium. Instructi ĩ caritate

Expanded text:
susceptor meus: non mouebor amplius. nemo ibi audit uocansusceptor meus: non mouebor amplius. nemo ibi audit uocantem: uenite ad me, qui laboratis. dedignantur ab eo discere, quoniam mitis est et humilis corde. abscondisti enim haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruulis. et aliud est de siluestri cacumine uidere patriam pacis et iter ad eam non inuenire et frustra conari per inuia circum obsidentibus et insidiantibus fugitiuis desertoribus cum principe suo leone et dracone, et aliud tenere uiam illuc ducentem cura caelestis imperatoris munitam, ubi non latrocinantur qui caelestem militiam deseruerunt; uitant enim eam sicut supplicium. haec mihi inuisce
Abbreviated transcription (Latin):
erigit ad se ipsam. in ĩferiorib aut̃ edificauit sibi humilem
domum de limo nr̃o. ꝑ qͣm subdendos deprimerae ase ip¬
sis. et ad se traicer& sanans tumorẽ & nutriens amorẽ tie
fidutia sui ꝓgredentur longuis. s potius ĩfirmarent᷑. ui-¬
dentes ante pedes suos infirmam diuinitatẽ ex participacio
dñm nr̃m. quẽ geniusti coeternum. & creasti in principio
uiarũ tuarum. in qͦ princeps huus mundi ñ inuenit qͥcqͣm
morte dignum et occidit eum. et euacuatum ⁊ eyrogra-¬
phum qđ erat contrarium nob̾. hoc ille littere non habent.
ñ habent paginȩ uultum pietatis huius lacrimas cõfessioĩs
sacrificium tuum sp̃m ꝯtribulatum. cor ꝯtritum & humilia¬
tum. ppłi salutem. sponsam cuutatem. arrã sp̃s scĩ. poculum
precũ nr̃i. nemo ibi cantat. Nonne dõ subiecta erit anima m̃a:
ab ipso enm salutare meũ.  enim ipse ⁊ ds m̃s & salutaris m̃s

Expanded text:
erigit ad se ipsam, in inferioribus autem aedificauit sibi humilem erigit ad se ipsam, in inferioribus autem aedificauit sibi humilem domum de limo nostro, per quam subdendos deprimeret a se ipsis et ad se traiceret, sanans tumorem et nutriens amorem, ne fiducia sui progrederentur longius, sed potius infirmarentur uidentes ante pedes suos infirmam diuinitatem ex participationnostrum, quem genuisti coaeternum et creasti in principio uiarum tuarum, in quo princeps huius mundi non inuenit quicquam morte dignum, et occidit eum; et euacuatum est chirografum, quod erat contrarium nobis? hoc illae litterae non habent. non habent illae paginae uultum pietatis illius, lacrimas confessionis, sacrificium tuum, spiritum contribulatum, cor contritum et humiliatum, populi salutem, sponsam ciuitatem, arram spiritus sancti, poculum pretii nostri. nemo ibi cantat: nonne deo subdita erit anima mea? ab ipso enim salutare meum: etenim ipse deus meus et salutaris meus,
Abbreviated transcription (Latin):
libri. Qd enim ante om̃ia tꝑra et supra om̃ia tꝑa ĩ ꝯmutabili¬
ter manet unigenitus filius tuus coeternus. & qr de plenitu
one manentis in se sapientiȩ renouant᷑ ut sapientes sint. ẽ. ibi.
ti s ꝓ nob̾ om̃ib tradidisti eum. non ÷ ibi. Abscondisti erum
hȩc asapientib & reuelasti ea paruuł. ut uenirent ad eũ la-¬
borantes. & d̾nerati. et reficerae eos qͣm mitis ÷ & humilis
corde. et dirigae mites in uidicio. ⁊ docae mansuetos uias
suas uidens humilitatẽ nr̃am & laborem nr̃m & dimittens
om̃ia peccata nr̃a. & aut̃ coturno tamꝗͣ doc trinȩ sublimio¬
ris elati ñ audiunt dicentem. discite ame qͣm mitis sũ & hu¬
milis corde. et inuenietis reqͥem animab ur̃is. & si cognosct̃
cogitacionib suis & obscuratur insipiens cor eoꝵ dicentes¬
enm se ẽẽ sapientes. stulti fiunt. Uerbum enim tuũ ȩterna¬
ueritas suꝑiorib creat̾e tuę partib suꝑeminens subditos

Expanded text:
libri: Quod enim ante omnia tempora, et super omnia tempora incommutabiliter manet unigenitus Filius tuus coaeternus tibi, et quia derticipatione manentis in se sapientiae renovantur ut sapientes sint, est ibi. ibi. abscondisti enim haec a sapientibus et reuelasti ea paruulis, ut uenirent ad eum laborantes et onerati et reficeret eos, quoniam mitis est et humilis corde, et dirigit mites in indicio et docet mansuetos uias suas uidens humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittens omnia peccata nostra. qui autem cothurno tamquam doctrinae sublimioris elati non audiunt dicentem: disciteame, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, etsi cognoscunt cogitationibus suis, et obscuratur insipiens cor eorum; dicentes se esse sapientes, stulti fiunt. ueritas, superioribus creaturae tuae partibus supereminens subditos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ei xp̃s sic attestaretur ut caro eiꝰ. in sepultura sabb̃o reqͥescerae
ab om̃ib oꝑib sius. ut tercio die resurgens quem dñicum dicimꝰ¬
carnis nͥ expoliacionẽ mortalitatis. qͣm de carnali generatione
ꝯmemorat. uistus ex fide uiuit. hec ÷ iustificatio nr̃a. Mortuũ
quippe. xp̃m. & pagani credunt. Resurrexisse aut̃. xp̃m. ꝓpria

Expanded text:
e, id egit, ut caro ejus in sepultura sabbato requiesceret ab omnibus operibus suis, ut, tertio die resurgens, quem dominicum dicimcarnis, nisi exspoliationem mortalitatis, quam de carnali generatione commemorat, Justus ex fide vivit, haec est justificatio nostra. Mortuum quippe Christum et pagani credunt, resurrexisse autem Christum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria uenit et sui eum ñ receꝑunt. quotqͦt aut̃ eum recepe¬
runt dedit eis potestatem filios dĩ fieri credentib ĩ nomine
eiꝰ non ibi legi. Item ibi legi qr ds̃ uerbum ñ ex carne. ñ ex san.¬
guine ñ ex uoluntate uiri. neq exuoluntate carnis. s ex dõ
natus ẽ. s qr uerbũ caro factum ÷ & habitauit in nob̾. ñ legi.
Indagaui quippe in litteris uarie dictum & multismodis qd̃
sit filius in forma patris ñ rapinã arbitratus ⁊ eẽ. ȩquał deo
qr naturalit̾ idipsum ÷ s qr semet ipsum exmaniuit formã

Expanded text:
unt quotquot autem receperun! eum dedit eis potestatem filios dei fieri credentibus in nomine eius non ibi legi. Item legi ibi quia uerbum deus non ex carne, non ex sanguine non ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis sed ex deo natus est; sed quia uerbum caro factus est et habitauit in nobis, non ibi legi. indagaui quippe in illis litteris uarie dictum et in multis modis, quod sit filius in forma patris non rapinam arbitratus esse aequalis deo, quia naturaliter id ipsum est, sed quia semet ipsum exinaniuit formam
Abbreviated transcription (Latin):
apparerae. sicut eã uisibilit̾ decebat ostendi qua ꝓpter
alit̾ sunt sapientes ceteri homines qͥcumq sunt uł esse
potuert̃ uł potuerunt. & alit̾ ille unus mediator dĩ &
s ⁊ĩ ꝑsonam gerit. de cęteris enĩ sapientib & sp̃ualibu
animis. recte dici potest qd̾ hant in se uerbum dĩ ꝑ qđ fac̾¬
ta sunt om̃ia. s in nullo eoꝵ recte dici potest qd̾ uerbum¬

Expanded text:
appareret, sicut eam uisibiliter decebat ostendi. quapropter appareret, sicut eam uisibiliter decebat ostendi. quapropter aliter sunt sapientes ceteri homines, quicumque sunt uel esse potuerunt uel poterunt, et aliter ille unus mediator dei etsed etiam personam gerit. de ceteris enim sapientibus et spiritalibus animis recte dici potest, quod habeant in se uerbum dei,. per quod facta sunt omnia; sed in nullo eorum recte dici potest, q
Abbreviated transcription (Latin):
÷ sapientem tantum fieri ꝑsapientiam dĩ. et aliud: ipsã
ꝑsonam sustinere sapientiȩ di. Quãus enim eadem nata
sit corporis ȩccłiȩ multum cam̃ distare int̾ caput & m̃bͣ
cetera qͥs ñ intelligit: si enim eccłiȩ caput ÷ homo ille. cuiꝰ
susceptione uerbũ caro factum. ẽ. & habitauit in nobis
membra cetera sut om̃s scĩ. quib ꝑficitur. & completur
eccłia. Quom̾ gͦ anima totum corpꝰ nr̃m animat & iuu¬
ficat. s in capite & udendo sentit. & audiendo & odorãdo
et gustando & tangendo. ĩ ceteris aut̃ membris cangẽdo
tantum. & idõ capiti eunc ta subiecta sunt ad oꝑandum.
illud aut̃ supra collocatum ÷ ad ꝯsulendum qr ipsiꝰ animȩ
quȩ ꝯsulit corpori quodãmͦ ꝑsonã sustin& capt̃. ibi enĩ
om̃is sensus apparae. sic uniuerso ppło scõꝵ tamꝗͣ uni cor
facta sunt om̃ia. ñ sic assumpsit illum hominem ut
sum solũ assumi oportuit. in qͦ sapientia hominibus

Expanded text:
 sapientem tantum fieri per Sapientiam Dei, et aliud ipsam personam sustinere Sapientiae Dei. Quamvis enim eadem natura sit corporis Ecclesiae, multum tamen distare inter caput et membra caetera quis non intelligat? Si enim Ecclesiae caput est homo ille, cujus susceptione Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; membra caetera sunt omnes sancti, quibus perficitur et completur Ecclesia. Quomodo ergo anima totum corpus nostrum animat et vivificat, sed in capite et vivendo sentit, et audiendo, et odorando, et gustando, et tangendo, in caeteris autem membris tangendo tantum; et ideo capiti cuncta subjecta sunt ad operanduillud autem supra conlocatum est ad consulendum, quia ipsius animae, quae consulit corpori, quodam modo personam sustinet caput — ibi enim omnis sensus apparet — sic uniuerso populo sanctorum tamquam uni corpfacta sunt omnia, non sic adsumpsit illum hominem ut sum solum adsumi oportuit, in quo sapientia hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hic: s non ⁊ hinc. Hic enim ÷ regnum eiꝰ usq in finem scłi. hã¬
bens int̾ se ꝯmixta ritania usq ad messem. Messis ⁊ enum finis
scłi. qͣn messores uenient id: angłi. & colligent de regno eiꝰ om̃a
scandala & q̃ utiq non fierae si regnum eiꝰ non esset hic. S tam̃
none hinc qr peregrinat᷑ in mundo. Regno suo qͥppe dic. De
mundo non estis. s ego uos elegi de mundo. Erant gͦ de mũ-¬
do quando regnum eius ñ erant. s ad mundi principem ꝑti¬
nebant. De mundo ⁊ gͦ quicqͥd hominũ auero qͥdem dõ ereatũ.
s exadam uiciata atq dampnata styrpe generatum : factum
neratum : Sic enim nos ds̃ eruit de potestate tenebrarum et
transtulit ĩ regnum filii caritatis suȩ. de quo regno dic̃. Reg¬
num meũ non ÷ de hoc mundo: uł regnum meum ñ est. hinc:
sim illa trmnitate solus sp̃s sc̃s ẽ. caritas. ꝓfecto &e filius ñ solus

Expanded text:
st hic, sed non est HINC. Hic est enim regnum ejus usque in finem saeculi, hast hic, sed non est HINC. Hic est enim regnum ejus usque in finem saeculi, habens inter se commista zizania usque ad messem. Messis enim esres venient, id est Angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala ; quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc; quia peregrinatur in mundo: regno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum neratum est. Sic enim nos Deus eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : de quo regno dicit, Regnum meum non est de hoc mundo; vel, Regnum meum non est hinc. si in illa Trinitate solus Spiritus est charitas, profecto et Filius non solius
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃s est. Isti gͦ mimici cum rege suo diabolo. captiuum tenebat
ppłm dĩ. De q̃ captiuitate cũ redimimur et princeps huius
mundi mittit᷑ foras. ȩdificat̃ domus post captiuitatem. cuius
lapis angularis est xp̃s. qui duos condidit inse. in unũ nouũ
hominem faciens pacem. qr dies ex die ueniens. euangłiz auit
eis qͥ erant ꝓpe. et eis qͥ erant longe. faciens utraq unum et
adducens alias oues quȩ ñ sunt de hoc ouili. ut sit unus grex
et unus pastor. Hii gͦ inimici diabolus ⁊ angłi eius captiuaue
rant predestinatos in dĩ regnum et głam. a redemptore aũ
nr̃o foras missi qui dñari in fidelib solebant intrinsecus. fideles
oppugnant extrinsecus. S oppugnant ñ eppugnant eos qui
apprehendunt turrẽ foratudinis a faciȩ inimici. Ut aut̃ oppug¬
nent sentiunt in nob̾ esse. infirmitatis reliqͥas: ꝓpt̾ quas dicimꝰ
dimitte nob̾ debita nr̃a. ꝓpt̃ qͣs dicimus ne nos inferas ĩ tempta

Expanded text:
a» . Isti ergo inimici cum rege suo diabolo captivum tenebant populum Dei. De qua captivitate cum redimimur, et princeps hujus mundi mittitur foras, aedificatur domus post captivitatem: cujus lapis angularis est Christus, qui duos condidit in se, in unum novum hominem, faciens pacem, quam dies ex die veniens evangelizavit eis qui erant prope, et eis qui erant longe, faciens utraque unum ; et adducens alias oves quae non sunt de hoc ovili, ut sit unus grex et unus pastor . Et rant praedestinatos in Dei regnum et gloriam: a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus. Sed oppugant, non expugnant eos qui apprehendunt turrem fortitudinis a facie inimici . Ut autem oppugnent, sentiunt in nobis esse infirmitatis reliquias, propter quas dicimus, «Dimitte nobis debita n
Abbreviated transcription (Latin):
rimo uolens ostendere mͥ dñe ds m̃s quam resistas suꝑbis
humilib aut̃ des gr̃am. & quanta miscdia tua demonstrata
sit hominib uia humilitatis. qđ uerbũ caro factum ⁊ & habi¬
tauit int̾ homines ꝓcurasti michi ꝑ quendã homunẽ inma
nissimo typo turgidum quosdam platonicoꝵ libros ex greca
lingua in latinam uersos. & ibi legi non qͥdem his uerb̃ sed
hoc idem om̃mno multis & multiplicib suaderi racionibus
qđ in principio erat uerbum. & uerbum erat apud dm̃ et¬

Expanded text:
rimo uolens ostendere mihi, quam resistas superbis, humilibus autem des gratiam et quanta misericordia tua demonstrata sit hominibus uia humilitatis, quod uerbum caro factum est et habitauit inter homines, procurasti mihi per quendam nissimo typo turgidum quosdam Platonicorum libros, ex Graeca lingua in Latinam versos, et ibi legi, non quidem his verbis, sed hoc idem omnino multis et multiplicibus suaderi rationibus quod: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud D
Abbreviated transcription (Latin):
telligendum ÷ etiam ipsum apłm insemae ipso tͥumphasse. de
potestatib huiꝰ mundi sicut de dño dixerat. cuiꝰ se imitatorem
esse ꝓfitet᷑. Imitemur gͦ & nos illum sic̃ hortat᷑. & castigemus
corpus nr̃m et ĩseruitutẽ redigamus si mundũ uolumꝰ uinc̾e
qr ꝑ illicitas delectationes suas et pompas et ꝑnitiosã curiosi¬
tatem nob̾ dñari potest hic mundus id ÷ ea quȩ in hoc mũdo
ꝑniciosa delectatione colligant amatores rerũ tꝑaliũ et
diabolo & angłis eiꝰ seruire cogunt. Nemo gͦ uos udicet¬

Expanded text:
tellegendum est etiam ipsum apostolum in semet ipso triumphasse de tellegendum est etiam ipsum apostolum in semet ipso triumphasse de potestatibus huius mundi, sicut de domino dixerat, cuius se imitatorem esse profitetur. imitemur ergo et nos illum, sicut hortatur, et castigemus corpus nostrum et in seruitutem redigamus, si mundum uolumus uincere, quia per inlicitas delectationes suas et pompas et perniciosam curiositatem nobis dominari potest hic mundus, id est ea, quae in hoc mundo perniciosa delectatione conligant amatores rerum temporalium et diabolo atque angelis eius seruire cogunt: quibus
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorib iustificati erant. Nam ipse apłs alio loco diabolũ
principem potestatis aeris huiꝰ appellat ꝗͣuis ille locus ubi
ait sp̃ualia nequitiȩ in celestib possit & alit̾ intelligi. ut nõ
ipsos p̾uaricatores angłos in cȩlestib esse dixerit.s nos potius
de quib alio loco dic̃. ꝯuersatio nr̃a in celis ÷ ut nos cęlestib
ꝯstituti. id ÷ insp̃ualib preceptis ambulantes. dimicemus ad¬
uersus sp̃ualia nequitiȩ quȩ nos inde conant᷑ abstrahere. Magis
ergo illud querendum ÷ quomͦ aduersus eos quos ñ udemus
pugnare possimus et uincere. ne putent stulti aduersus
aerem nos deb̾e certare. doc&e itaq ipse apłs dicens. non sic
pugnans quasi aerem cedens. s castigo corpus meũ & ĩserui-¬
tutem redigo ne forte aliis predicans ipse reprob inueniar.
Item dic̃. Imitatores m̃i estote. sicut & ego xp̃i. Quam rem in¬

Expanded text:
ationibus nostris. Nam et ipse Apostolus alio loco diabolum ationibus nostris. Nam et ipse Apostolus alio loco diabolum principem potestatis aeris hujus appellat . Quamvis ille locus, ubi ait, Spiritualia nequitiae in coelestibus, possit et aliter intelligi, ut non ipsos praevaricatores angelos in coelestibus esse dixerit, sed nos potius, de quibus alio loco dicit, Conversatio nostra in coelis est : ut nos in coelestibus constituti, id est in spiritalibus praeceptis dei ambulantes dimicemus aduersus spiritalia nequitiae, quae nos inde conantur abstrahere. magis ergo illud quaerendum est, quomodo aduersus eos, quos non uidemus, pugnare possimus et uincere, ne putent stulti aduersus aerem nos debere certare. Docet itaque ipse apostolus dicens: non sic pugno quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in seruitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; item dicit: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. quare in
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Sic & apłs dicit. qd̃ in semet ipso pugnet aduersus potesta¬
tes exteriores. ait enim. Non ÷ nob̾ colluctatio aduersus carnẽ
et sanguinem. s aduersus pricipes & potestates aduersus huiꝰ¬
mundi rectores tenebrarũ harũ aduersus sp̃ualia nequitiȩ m
cȩlestib Cȩlum enim dr̃ et iste aer ubi uenti & nubes e pro¬
cellȩ. et turbines fiant. sicut etiam scriptura dic̃ multis
locis. & intonuit de cęlo dñs. et aues cęli. & uolatilia cȩli cũ
manifestum sit aues in aere uolare. Et nos in cõsuetudine
hunc aerem celum appellamus. Nam cum de sereno uł nubilo
quęrimus. aliquando dicimus quał ÷ aer. aliqͣñ dm̃s quale est
cȩlum. Hoc dixi ne quis existimet ibi habitare mala demonia
ubi solem et stellas ds̃ ordinauit. Que mala demonia idõ apłs
appellat sp̃ualia. quia etiam mali angłi inscriptĩs sp̃s appellan¬
tur. Ideo aut̃ rectores harũ tenebrarũ eos dicit̃. qm peccatores¬

Expanded text:
nt. Sic et apostolus dicit, quod in semet ipso pugnet aduersus potestates exteriores. ait enim: non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principes et potestates humundi, rectores harum tenebrarum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . Coelum enim dicitur et iste aer, ubi venti et nubes et procellae et turbines fiunt; sicut etiam Scriptura dicit multis locis: et intonuit de caelo dominus, et: aues caeli, et: uolatilia caeli, cum manifestum sit aues in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de sereno uel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: qualis est aer? aliquando: quale est caelum? hoc dixi, ne quis existimet ibi habitare mala daemonia, ubi solem et lunam et stellas deus ordinauit. quae mala daemonia ideo apostolus appellat spiritalia, quia etiam mali angeli in scripturis spiritus appellantur. ideo autem rectores harum tenebrarum eos dicit, quoniam peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
grã fideles fiant. qͥ eoꝵ apotestate tenebrarum lib̾auit arbitͥum
S ic et dĩ gra ñ negatur s sine ullis humanis precedentib m̾itis.
uera monstratur. & lib̾um ita defendit᷑ ut humilitate solidetur
non elatione precipitetur arbitriũ & qui głatur non in homiine
uł quolib& alio uł se ipso.s in dño głetur. P otestas enĩ tenebrarũ
quid ÷ nisi potestas diaboli & angłorum eius: qui cũ fuissent an
głi lucis anueritate ꝑ liberum arbitruim ñ stantes s inde cadẽ¬
tes. facti sunt tenebre. Non ce ista doceo. s quȩ nosti ut recorde¬
ris ãmoneo. Huic gͥ potestati tenebrarum ꝑ illuis ruinam cui
prmio homini ab ea potestate p̃uaricatio ꝑsuasa. ẽ. & in qͦ om̃s
cecidimus subiectum ⁊ genus humanum. Propt̃ qd̃̾ de hac potes¬
tate tenebrarum eruunt᷑ & paruuli cũ regenerant᷑ in xp̃o. ne¬

Expanded text:
gratia fideles fiant, qui eorum a potestate tenebrarum liberauit arbitrium. gratia fideles fiant, qui eorum a potestate tenebrarum liberauit arbitrium. sic et dei gratia non negatur, sed sine ullis humanis praecedentibus meritis uera monstratur, et liberum ita defenditur, ut humilitate solidetur. non elatione praecipitetur, arbitrium et, qui gloriatur, non in homine uel quolibet alio uel se ipso sed in domino glorietur. Potestas enim tenebrarum quid est nisi potestas geli lucis, in neritatė per liberum arbitrium non stantes sed inde cadentes facti sunt tenebrae? non te ista doceo, sed, quae nosti, ut recorderis, admoneo. huic igitur potestati tenebrarum per illius ruinam, cui primo homini ab ea potestate praeuaricatio persuasa est et in quo omnes cecidimus, subiectum est genus humanum. propter quod de hac potestate tenebrarum eruuntur et paruuli, cum regenerantur in Christo. ne
Abbreviated transcription (Latin):
in lumme. qr ipse nos eruit de potestate tenebrarum & trans¬
tulit in regnum filii caritatis suȩ. Responde quomͦ ad declinan¬
dum a malo et faciendum bonum lib̃um habebamus arbitrium
qͣn erat sub potestate tenebrarum : unde nos si quemadmodũ
dic̃ apłs ds̃ eruit: ipse illud utiq lib̾um fecit. Qđ tam magnum
nr̃m bonum. si ꝑsuȩ doctrinȩ predicationẽ tantummͦ fac̃. qͥd
de his dicemus quos de ipsa tenebrarum potestate non dum
eruit. predicanda tantum illis ÷ doc trina diuina. an etiam
orandum ꝓ eis ut de tenebrarum potestate diuinitꝰ eruantur:
si tantumm̾ predicandum esse dicis. uissioni dñi & orationibus
eccłiȩ contradicis. si aut̃ ꝓeis fateris orandum. id utiq orandũ
fateris. ut idem doctrinȩ arbitrio lib̾ato a tenebrarũ potestate
ꝯsentiant. Ita fit ut neq fideles fiant nͥ lib̾o arbitrio. & tam̃ illius

Expanded text:
in lumine, quia ipse nos eruit de potestate tenebrarum et transin lumine, quia ipse nos eruit de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae. responde; quo modo ad declinandum a malo et faciendum bonum liberum habebamus arbitrium, quando erat sub potestate tenebrarum? unde nos si. quem ad modum dicit apostolus, deus eruit, ipse illud utique liberum fecit. quod tam magnum nostrum bonum si per suae doctrinae praedicationem tantum modo facit, quid de his dicemus, quos de ipsa tenebrarum potestate nondum eruit? praedicanda tantum illis est doctrina diuina. an etiam orandum pro eis, ut de tenebrarum potestate diuinitus eruantur? si tantum modo praedicandum esse dicis, iussioni domini et orationibus ecclesiae contra dicis; si autem pro eis fateris orandum. id utique orandum fateris, ut eidem doctrinae arbitrio liberato a tenebrarum potestate consentiant. ita fit, ut neque fideles fiant nisi libero arbitrio et tamen illius
Abbreviated transcription (Latin):
Q đ si absurdissimum ⁊ restat ut non solus ibi sit caritas sp̃c sc̃s. sed
⁊ filii claritatis suȩ nichil aliud ĩtelligatur qͣm filii su dilecti.
qͣm filii postremo substantiȩ suȩ. caritas quippe patris quȩ ĩ nata
eius est. meffabilit̾ simplici. nicħ⁊ aliud qͣm eiꝰ ipsa nata atq
substantua. ut sepe iam qdramnus. et sepe iterare ñpiget. Ac ꝑ hoc
filius caritatis eius nullus : alius qͣm qͥ de substantia ⁊ genitus.
sit lib̾um. Nam qͥ oppugnat gr̃am q̃ nr̃m ad declinandũ amalo
et faciendum bonum lib̾atur arbitriũ. ipse arbitrium suũ ad huc
tes patri idoneos facienti nos ĩ parte sortis scõrum in lumine. qͥ
eruit nos de potestate tenebrarum. & cͣnstulit ĩ regnum filii
caritatis suȩ. si ñ ipse arbitrium nr̃m s ipsum arbitriũ se liberat:
menddacit᷑ gͦ agimus gr̃as patͥ. tanq̃m ipse faciat qd ipse ñ facit
et errauit qͥ diit qd̃ ipse nos faciat idoneos in parte soras scõꝵe

Expanded text:
i absurdissimum est, restat, ut non solus ibi sit caritas spiritus sanctuest: filii caritatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postremo substantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius quam qui de substantia eius fit liberum. Nam qui oppugnat gratiam, qua nostrum ad declinandum a malo et faciendum bonum liberatur arbitrium. ipse arbitrium suum adhuc tes patri idoneos facienti nos in parte sortis sanctorum in lumine. qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae, si non ipse arbitrium nostrum sed ipsum arbitrium se liberat? mendaciter ergo agimus gratias patri, tamquam ipse faciat, quod ipse non facit. et errauit. qui dixit, quod ipse nos faciat idoneos in parte sortis sanctorum