comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ponis bere utuntur : qui
diuitur sibi concersis in
Bonis male utuntur : qui
ccui iustece ꝓtemporali
lucrd̃ iudicccni. ecut oliquid
boni ꝓuconȩ aloriace apeti¬
tu. facium: cdir ma¬
le. utunt᷑ qui noxias co¬
gitcrione. operibus pra¬
uis ꝑficiuit. Bene medis
utunt᷑: quiluxdria ennis
con iugali honestate rer¬
tringunt: Sed sic̃ medo
bene uti bonũ ẽ. sic bono
boie uti melius ẽ
Q sicut bono male un mcdũẽ.
sic mado male uti. pessimũ ẽ:¬

Expanded text:
onis bene utuntur, qui divitias sibi concessas in Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate restringunt. Sed sicut malo bene uti bonum est, sic bono bene uti melius est. Et sicut bono male uti malum est, sic malo male uti pessimum e
Abbreviated transcription (Latin):
tis: & qdͣ lomine sunt om¬
nino depiciunt: Sunt qui¬
decmn iusti quisine lesione s¬
cuius quã: suisrebur utũ:
tem sunt quibã diuites hũ¬
miles quos non inflat suꝑ¬
bia seron: uel utili plriq
fuer̃ sc̃i ueteris testam̃ti
qui ecosfluebant diuitis.
& rcm̃ humilirare polle¬
bant At contra quor¬
dam siꝑbos diuites reum
copia faccit elector : quoꝵ
non sunt opes inuitio fed
uoluntas cm crimia
inrebus nonẽ : sedin usu xgoi¬
tamen tumorem
plus quã suꝑbi diuit cõ¬
dam maentur : Securur
nult, Sed quomodo erit
diues qui&us : quen suis
stumulis res ipse necareat
senꝑ fecerunt in qui&umy
&ideo elegn cupiditas in¬
qui &ũ ẽe &timidũ diuitẽ
quã securum pocuco sũptu

Expanded text:
t quod homines sunt, omnino despiciunt. 12. Sunt quidam justi, qui sine laesione cujusquam suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, veluti plerique fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentamen tumorem plusquam superbi divites condemnantur. 14. Securus vult. Sed quomodo erit dives quietus, quem suis stimulis res ipsae, ne careantur, semper faciunt inquietum? Et ideo eligit cupiditas inquietum esse, et timidum divitem, quam se
Abbreviated transcription (Latin):
patie do alimae mistrię
uoednlum sortita est
Nullur aut malimo mi sericor
in semistricoss non ẽ.
ꝑmanserit. Turcaũt sue
tuelemo sinanũ indulgenia
conceditur: quando ab scile¬
num opae desinitur:
Vsumẽ qd pecccorto omnia
micdiȩ operib: ex purgonur:
sed siigm eccuat peccare

Expanded text:
patiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem in alio misericors in se misericors non est. ermanserit. Tunc fructu eleemosynarum indulgentia conceditur, quando a scelerum opere desinitur. Verum est quod peccata omnia misericordiae operibus expurgantur, sed si jam caveat peccare,
Abbreviated transcription (Latin):
qut: qui diuiuiar
depo con ess sar. non in
rebur sod utecrib: sed usi¬
b: prauisutuntur:
Nercumt snim inꝑtiri pxu¬
peribus : ob p̃sis subuenire
&inde magis ccugent delic¬
tec. unde redimere debugr¬
si uitaem resiciant miseroꝵ
ꝑpte hoc tenpraetio est lu¬

Expanded text:
nquunt, qui divitias a Deo concessas, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impartire pauperibus, oppressis subvenire inde magis augent delicta, unde redimere debuersi vitam reficiat miserorum. Propter hoc ten
Abbreviated transcription (Latin):
panis subcinericius : qui non
quam reipis eeent eñaddm̃i amo¬
sem retor quae mntis:
Mulus mortuus c̃munctus: ipsi
tcmmn uicissim mundo mormui
nons̃ Hona eiim scłi diligunt:
& tomen ipsaquȩ diligunt mini¬
me consecuntur: nutro que
uacui: quia & fururo ꝑdrnt :
& p̃sentia non cadquirunT:
Egfia est electorum qd̃ pegrinant᷑
abonis senpit̃nis : &inhoc ex¬
ilio diutius remoratur:
Diee qd diue sum & locupler
&nullius argeos
Q nercir quia tues mistr: &

Expanded text:
panis subcinericius, qui non rquam resipiscant ad Deum amorem retorquere mentis. 5. Multis mortuus est mundus, ipsi tamen vicissim mundo mortui non sunt. Bona enim saeculi diligunt, et tamen ipsa, quae diligunt, minime consequuntur; in utroque vacui, quia et futura perdunt, et praesentia non acquirunt. 6. Egestas est electorum, quod peregrinantur a bonis sempiternis, et in hoc exsilio diutius remorantur.Dicis quod dives sum, et locuples, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta poctiuntur Trena
omnia. seruaendo amittimꝰ:
largiendo seruocmꝰ.
Oatrimoniũ enĩ retentum
Diu euĩ cũeb nr̃is durare
non por sumꝰ Quia aut
nos illar mortendo deseri¬
mus: aut ille nos uiuen¬
tes deserunt: ꝓdiuersi¬
tccte usus alii doebus
mundanis potunt: quas
cupidius rapiunt :
Alii uero scluantur: dũ in
corꝰ pulcliritubintẽ : con¬
ditoris pul cherrimam
rantur. Uł dum ꝓ miẽȩ¬

Expanded text:
menta patientur . 3. Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim retentum Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes deserunt. 4. Pro diversitate usus alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchritudine conditoris pulcherrimam rantur; vel dum per mise
Abbreviated transcription (Latin):
nitdi: interius uacui:
Elactuid extirius quasi erhoꝵ
coraices : sedinterius uero soldi
Quip̃cioso cultu: incedum :
audiant ꝓpli&ã quen acmodum
detes tutur eoꝵ corporalia
ornam̃ta: & quos suc cessor ha¬
becct cultus compositus &or¬
s iii. odore. fecdzoremi: Epzona
suniculum &cera:¬

Expanded text:
nitidi; interius vacui. Electi vero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et orsuavi odore fetorem, et pro zona funiculum , e
Abbreviated transcription (Latin):
na cedipse desiderata ꝑtin¬
gint E fecuius ⁊ orquetur
impius mondi exaeeran do cõ¬
modc : quã iustus tolerando
cluer sa: Quisũ bona mun¬
di diligit: ałlit. non udit ⁊i¬
moris & doloris poene suc¬
cũbit Quꝙͥplus quã opor¬
t& sestransitori esdiligunt :
maiorem sibi inger̃ dolore:
Qdinus cut̃ carendo dolemus
q m̃inus possidendo diligimꝰ

Expanded text:
na ad ipsa desiderata pertingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggerando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
in rigtoe : Nonnum quam
non codutiliratẽ : sed ccdelcctio¬
nem essunditur : Conparati
hypoeritis qui non cedȩdip¬
cactionem docent audientiũ :
sed ael suoce glorice &x ageran¬
dum coturnum:
Re prehensibilis ẽ suꝑflua effu¬
sio laergnatis: Nã qui modũ
seruect: auarus nulliẽ : sed
omnibur largurẽ : Dispen¬
sccior non deb& eẽ ꝓdigur sad¬

Expanded text:
quam non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat, avarus nulli est, sed omnibus; largus dispensator non deb
Abbreviated transcription (Latin):
quiediquod donumdĩ quod
meruit in succ̃ lecudem con¬
uerait: ꝓculdubio uirtu¬
dem inuiriũ transfest. &
bonum qd secꝰ inpeccatum :
querar laudem non sibi:
Sicut ipse dñr ineucengelio ait.
Sic lucecer lux ur̃ae coram homi¬
nib: ut uideamt opera uestra
bona & glorifice patrem
um qui in cocelis est:

Expanded text:
aliquod donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert, et bonum quod fecit, in peccatum. Cquaerat laudem, non sibi, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
ri&ur. quilaudm non appeit
nec ꝓcontumelia conturbatur:
Necideo sebonum existima
homo quã uir ab alio lauda
Quic dr̃ inspector ẽ cordis:
Quid aum ꝓdit mclihomini
sibonur predic&ur T unc uera¬
citer lioc quod agit homo bonũ ẽ ÷
quando dõ pleccae dei derc&:
a quo hab& quicquid boni
licebet uel foccit ⁊ Quibona cogihe
uid&ur. & ꝑ hccecnon dõ sed
hominibur pleccte cupit ⁊
Inuenum laborat. & inuentũ

Expanded text:
rietur . Qui laudem non appetit, nec pro contumelia conturbatur. Nec ideo se bonum existimet homo, quamvis ab alio laudetur, quia Deus inspector est cordis. Quid enim prodest malo homini, si bonus praedicetur? Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando Deo placere desiderat, a quo habet quidquid boni habet vel facit. Qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere cupit, in vanum laborat, et in ventum
Abbreviated transcription (Latin):
animece suoce & frecterna
dñr cdix̃ lequib dccm qui
elymosinar fecciunt uelora¬
tioner & ieunia ut ab homi¬
nib lccudem accipicant :
Amendico uob receperunt
mer cectem succm. Qui p
eo bonum quod lib& feccit
ut ab hominibus lccud&ur
Hececẽ mercer illius quegi
quesiuit & nullam caldõ
spaetre liceb& retributio¬
nem. quicc ꝓei: amore nonfec̃.

Expanded text:
erna Dominus dixit de quibusdam qui eleemosynam faciunt, vel orationes et jejunia, ut ab hominibus laudem accipiant: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui pro eo bonum quodlibet facit ut ab hominibus laudetur, haec est merces illius quam quaesivit, et nullam a Deo sperare habet retributione
Abbreviated transcription (Latin):
Non intellegentes qõ dr̃ quiocuq
congricerit tempori : Megne
quadim distributione coneq¬
seit: sicut in lege in peroer nup¬
ticcr: ineuangelio uirgi nitatẽ¬

Expanded text:
Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in lege imperat nuptias , in Evangelio virginitate
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ mut cbilir sed potiur inde
manens in cõmuraebilis : quis
cuiq ut cliximus temporũ com¬
modum fuit: mcogna cundis¬
tributione concesit.
Subueteri testicm̃to minoris
culpterant pecccera: qui ineo
non ipsec ueritar: sed umbra
ueritactis aadeat:

Expanded text:
Deus mutabilis, sed potius inde manens incommutabilis, quid cuique, ut dictum est, tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. Sub veteri testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ncmint̃ damm subpre tectu ius¬
titicce erudelites ecgitur &
putcentur eẽ uirtur quod ni¬
mirion ẽ pitum Sic semissa
segnitiar mansiretutio ẽẽ cralitͥ¬
& qt̃ cagit aorpenir neglegentia
pucctur agere inculgentia
pieeatis: Nonnumquam &iã
uirtutem largiatis imitat᷑
uitium ꝓdige effusionir:
uirtutem pccriratis tris¬
tis tenccuitas imircctur &
uitiũ ꝑtincnae abscondit᷑
subuirture constaenticce
tem timor subuir tute oboe¬
drenticce occulcctur: &
dicitur uirtus humili tectir
quod tecm̃ uitiũ ẽ timorir
Sed & ꝓccccirer uocir ꝓueri

Expanded text:
sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditt quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Se
Abbreviated transcription (Latin):
tutem imitectur : Porro uitiũ
inqui &udinis: uirtutem.
seuult uocore solicitudinis
feruor boni studii creditur
& bere cogendi tarduces consi¬
liimora eẽ iudetur : dum tam̃
ista sit uirtur illccuniũ:
celi igitir exemplo uiria spe¬
ties uirtutũ imitantur.
⁊ inde se non nulli ẽẽ iustor
consictunt: unde &maxinte
reꝓbantur Aptũ exemplũ
uitiorum delatronis speciȩ
sumitur Namsicut  insidiis
latroꝓdit: seq it̃ agentib
iungit. fingenr se sotium.
Et bum subito erupuerit : ad ixitũ
lactro manisetur ostenditur
tec semircunt int̃dum periculose
uirtutib: uitia: quousq omnan
boni operis efficcctiam insuis usi¬
bur recpiant: Vt anima quȩ sibi
erat. pleccar deuir titibur
deceprecm se conspicic& uitus

Expanded text:
orro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus deceptam se conspiciat vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ iniqui & peccaro rer minis¬
qui ꝓhibentur÷ it in docti &
in periti atcle offitio retrahuntꝰ.
li enim exemplis suis uitã cor¬
ignauia iniquos corregere ner¬
ciunt: Quid aum docere po¬
ter̃ qd̃ ipsi non didicer̃
D sincr locum docendi suscipire:
quines cit docere: Ignorantia
quippe p̃solum uitece non con¬
gruit subiecaorm : Coecur¬

Expanded text:
 peccatores minisqui prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur, Illi enim exemplis suis vitam bonignavia iniquos corrigere nesciunt. Quid enim docere poterunt quod non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum: » E
Abbreviated transcription (Latin):
uad̃ indiem iuditii cruciando
reseruccre: Od agis ccut̃ eos qui
post cccrnem in concupiscien¬
tix in mundicicce ambulam
dominationerq: contenpnuNł
Audacer sibi placcente sec tas.
non me auunt facee. blaspli¬
enantes Vibiangeli foraitudi¬
ne. &uir aute cum sint ma¬
iores. non portant aduessũ
se ececrabili iudiciũ:
Hii ues: uelut in rationabilix
peccora naturaliter in captioñ
& in ꝑniciem in his q ignorant
blar phemantes in corruptione.¬
succ & peribunt : ꝑcipienter
mercida in iustitioce :
Uiolupratan ecistimanta drei
dilicias comnquinationes &
macular dilicus ad flugite:
n conuiuus suis luxoriant&
uobiscum. oculor habente
plenus aedulterii & in cesscc¬
bibs delicti pellicente animas
instebiles corecercitatũ aua pims¬
ricicce habenes & incebedic¬
tionis filii deelinquente uiã¬

Expanded text:
vero in diem iudicii cruciandovero in diem iudicii cruciandore cruciandos: magis autem eos, qui post carnem in concupiscentia immunditiae ambulant, dominationemque contemnunt, audaces, sibi placentes, sectas non metuunt introducere blasphemantes: ubi angeli fortitudine et virtute cum sint majores, non portant adversum se exsecrabile judicium. Hi vero velut irrationabilia pecora, naturaliter in captionem et in perniciem in his quae ignorant blasphemantes, in corruptionesua peribunt, percipientes mercedem inexistimantes diei delicias, coinquinationes et maculae deliciis affluentes, in conuiuiis suis luxuriantes uobiscum, oculos habentes plenos adulterio et incessabiles delicti, pellicentes animas instabiles, cor exercitatum auaritiae habentes, maledictionis filii, derelinquente
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphic&ȩ inpopulo: sicut & in
uobis er̃ magistri medaces:
qui introducunt sec tas ꝑdi¬
tionis: & lum quiemit eor dñm
negantes: suꝑ ducenter sibicelorẽ.
ꝑlicionem & multi sequentur
eorum luxorias: ꝑquoruia ue¬
ritactis blas plemabitr : &
in ccuaricia focctis uerbis deuo¬
bis. nigutiabuntur: Quibus
iudicium iccmolim non cessc&:
& ꝑdieo eorx non dormitat:
Si eñdr̃ angelir peccantib nonpeꝑ¬
cit : sedrugrentibus inferni detra¬
tos intaergarum tradidit in
iudicium cruciandus seruari
Et originalimundo non peꝑcit
sedoc tauum nioe iustitiae
preconem custodiuit diluuiũ
mundo impior iducens:
Etciuitecte sod omorũ : & gomor¬
reorum incinere rediger euer¬
sionem damnauit: Ex enplum
eorum qui impiae accepturir̃
ponens &iustus. loth obp̃sũ
anesandorum iniuria in con¬
uersionem eruit. Aspecau añ
& ccuditui. iustus erat habitans
ipud eos. quidiem dedie ani¬
mam iustam iniquis operibur
cruciaebant: nouit dm̃s pios de
demprcctionen eripox: Iniquos

Expanded text:
phetae in populo sicut et in vobis erunt magistri mendaces qui introducent sectas perditionis et eum qui emit eos Dominum negant superducentes sibi celerem perditionem et multi sequentur eorum luxurias per quos via veritatis blasphemabitur et in avaritia fictis verbis de vobis negotiabuntur quibus iudicium iam olim non cessat et perditio eorum non dormitat si enim Deus angelis peccantibus non pepercit sed rudentibus inferni detractos in tartarum tradidit in iudicium cruciatos reservari et originali mundo non pepercit sed octavum Noe iustitiae praeconem custodivit diluvium mundo impiorum inducens et civitates Sodomorum et Gomorraeorum in cinerem redigens eversione damnavit exemplum eorum qui impie acturi sunt ponens et iustum Loth oppressum a nefandorum iniuria conversatione eruit aspectu enim et auditu iustus erat habitans apud eos qui diem de die animam iustam iniquis operibus cruciabant novit Dominus pios de temptatione eripere iniquos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑq ille cunc mundus coquo
inundatus perit. Eccelia ut̃
qui nuncrͣ & t̃roc eocdan uerbo
repositi sunt igni seruat in diẽ
iudicu & ꝑditiones impiorũ
liominũ: bnũ uos hoc non la¬
teat uos limĩ: Quicc unus die
apuddm̃n: sicur mille anni
Et mille anni sicut dis unur:
sed patienter agit ꝓpt̃ uor
nolen aliquor prire:
Sedomnes col penitentiã reuar¬

Expanded text:
 ille tunc mundus aqua inundatus periit caeli autem qui nunc sunt et terra eodem verbo repositi sunt igni servati in diem iudicii et perditionis impiorum hominum unum vero hoc non lateat vos carissimi quia unus dapud Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut unus dies.sed patienter agit propter vos, nolens aliquem perire, sed omnes ad poenitentiam rever
Abbreviated transcription (Latin):
il iuxp̃i cognitionẽ: Quiañ
nu. temprans: Oblionem acci¬
piemr purgacionis ueterum
suorum delicrorum: Quec ꝓp̃t¬
fr̃ magis saragitȩ : u ꝑbona
opera certcc̃ uocationem &
electionẽ seccicets: Hacec im̃
stocrentes non peccabites celi¬
quando : sic eñ habundante
ministrabitur uob̵ introitus.

Expanded text:
nitione. Cui enim nu tentans, oblivionem accipiens purgationis veterum suorum delictorum. Quaproptfratres, magis satagite, ut per bona opera certam vestram vocationem et electionem faciatis; haec enim facientes, non peccabitis aliquando. Sic enim abundanter ministrabitur vobis introitus
Abbreviated transcription (Latin):
nolare libicliner sustinent quod
sed cecprobationem scilic& ut
seuꝑ licebecent peccutientia iner¬
tia ostan cui resistant : Dum mo¬
do non consentiant uncle conue¬
interpellcctionem pubsceri an
te conuersionem. precedit tur¬
bec peccectoꝵ p conuersio nt̃
Sequitur turba temptatio illa
se obiciunt neceddm̃ conueraa¬
mur is tec seingerunt reliberir
cordis oculir dm̃ cesetinur:
V triusq tumultur in solentiam
nobgignit intentionẽq nr̃on sepe
frecude multi moda intercludit

Expanded text:
otum libidinis sustinent, quod sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant. Unde et nointerpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit
Abbreviated transcription (Latin):
quidis peire ctir bononẽ uuit
uitium successione urautum
Tunc magis graucox sequis que
inpulsa uitioruĩ cognocit dum
adcognitionẽ dĩ accesserit :
Sic̃ ppłr isrł grotuore honc re ab
egeptios p̃mitr du ꝑ moy sen
diuinceilli cognari opperitur
iticceum ante conuersionẽ qua¬
si pocee in homine haben : quan¬
do ccutem expelluntur acriore
uiraute consurgunt:
iunt ocut̾ inimicec conuersoq
peccatoꝵ ꝓspere blandiebant
a⁊q itan fiunt blanlee conunso
quipecccrori aduasee steter:¬

Expanded text:
quia dispensator bonorum novit vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiter
Abbreviated transcription (Latin):
ten reduce&: Multir ergum̃tas
in sidictur diadolur eis qui senun¬
ticoni seł ut eiur seiterum amo¬
re. substernoent: Cretuiusaũ
illos inconcupiscertier scł̃i ferii
quespo si renuntice tionem.
cod mundi amnorẽ reduxerit :
⁊ t mexime ꝑcenodoxicem subiecit

Expanded text:
tem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodox
Abbreviated transcription (Latin):
minticre disposuit : treor grersio¬
nis recctu ocl stringiatr siuorũ
redire ccldm̃ retinaribur eum
cupiditcrib: sđi ei qui dormitans
&ec surgore concetur : & sopore
somini d e prynitur : Ille enim.
ccebonum nouit redire : & uolup

Expanded text:
nuntiare disposuit, transgressionis reatu astringitur, si votum redire ad Deum, retinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et volup
Abbreviated transcription (Latin):
taente: Inore stulti uirgoc suꝑbie
Quiec in cepeendo rigine seriunt
& conpccti humiliter nesciunt :
B ene celieni peccceri ecoenoee uitia
surcipit. qui hoc excordir blectio¬
& liumili conrerentia secit:
Cudlerum qui delinquentem
suꝑbo uł odioso mimo corripit:

Expanded text:
ait: « In ore stulti virga superbiae , » quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit qui hoc ex cordis dilectiot humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit,
Abbreviated transcription (Latin):
onus rector ẽ. qui & in humi¬
ꝑdisciplincem nion incurrit
suꝑbicem Elati ccũ postores:
plebe tẏronniccce p̾munt non
regum: Quicq nondĩ sel suã
aloricc̃ a subditis ecigunt
Multis̃ quiinuebo doctrine ñ
lumiber: sed edrogenter ex istunt
Quiq ipsee reerce quece p̾diecent:
non studio correcrionis: sedui¬
tio clationis adnuntiant:
multir̃ quinon exconsultue dificin¬
di: secdex tumore suꝑbiendi. docait:
Nec ut pro sint scprenters: sed ut
sccpienter uidecntur docere studꝗł 
Estimcrio preua arrogentiũ sa¬
cerdotum: ꝑ quac̃ imirantur scõr
rigore dorciplinae & sequi negleguñ

Expanded text:
or est qui in humiper disciplinam non incurrit superbiam. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non regunt quia non Dei sed suam gloriam a subditis exigunt. Multi sunt qui verbo doctrinae non humiles sed arrogantes existunt, quique ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. Multi sunt qui non ex consultu aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent: nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. Aestimatio prava arrogantium sacerdotum per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi
Abbreviated transcription (Latin):
haeb& : Si quis uenit caduor
& hanc doctrinã non cod sqt:
Noliterecips e eũ in domum :
nec aue ei dixeitis: Quigũ
dicit illi. aue communicat
dperibus eius medignis:
Plura haber uobis scribire :
Sꝑqd̾ eum mefuturũ apuduor.

Expanded text:
habet. Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert, nolite recipere eum in domum, nec Ave ei dixeritis. Qui enim dicit illi Ave, communicat operibus ejus malignis. Plura habens vobis scribere, spero enim me futurum apud vos,
Abbreviated transcription (Latin):
mcendatũ nouũ scribeis tibi:
Sed qd̃ habuimur abiniuo ut
diligomur aelterutrũ : & hec
ẽ corita ut ambulemur secđ
mandata eius: Hoc manbatũ ẽ
in quem aad modũ audistis
abinitio in eo ambul&is.

Expanded text:
ibens tibi, sed quod habuimus ab initio, ut diligamus alterutrum. et haec est caritas, ut ambulemus secundum mandata eius. hoc mandatum est, ut quemadmodum audistis ab initio, in eo ambuletis.
Abbreviated transcription (Latin):
curib: adcornũ quã discedit:
Foris quiden ꝑstrepit sed interi
nibil ꝓsicit: tunc aut̃ disermo
infusus ccuribur celcordis ulti¬
mec ꝑuenit: quando dĩgratia
m̃tan interius. ut intellegca :
coritatir suece dr̃ inbuminat. ut
uitelit̃ sepiant : itccosdã frigidor
torpaiterq dserit ut sine sensu
ꝑsistnt: pleriq in acumine in¬
tellegenti uiuate exsistumt: sed
Ioquendi in opiã angustantꝰ
quic& sciedi copiam& dicendi
desupori lixconi

Expanded text:
 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. quia et sciendi copiam, et dicendi De superbis l
Abbreviated transcription (Latin):
urcto utitur regni pdresta¬
te aac p̃stare se omnib: de¬
ba: in quanto magir hono¬
ris celsitud ine clcret : tanto
senecipsũ m̃te humili& p̃¬
litacris do: quidesuis meritir
nontimuit : sed humiliter rast
Uiler incedã & uilis apparebo
dite dm̃ qui elegit me:¬

Expanded text:
cte utitur regni potestate, ita se praestare omnibus debet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipsum mente humiliet, prlitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter se Vilis incedam, et vilis apparebo ante Dominum qui elegit me
Abbreviated transcription (Latin):
hab&is ut aliquis doceat uor:
sed sicur unctio sius doc& uos
deomnibus &usium ẽ. & non
ẽ mendectium: & sic̃ docun uos
manete ineo: Et nunc filioli ma¬
nee in eo uicum apparuerit habea¬
mus siduriã : & non confunta¬
mur abeo inceduentu eius:
omnis qui faccir iustiriẽẽ exipso

Expanded text:
at vos sed sicut unctio eius docet vos de omnibus et verum est et non est mendacium et sicut docuit vos manete in eo et nunc filioli manete in eo ut cum apparuerit habeamus fiduciam et non confundamur ab eo in adventu eius omnis qui facit iustitiam ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
emus abeo: Qm̃ maendata
eius custodimus: & eaq p̃.¬
plccctta corã eo facciemus.
Et hoc et mandatum eius ut cre
Et diligamus alterutrum.
sicut dedit mandacatũ nobis
Et qui seruat mandara aus
in illo man&: &ipse into:
Et in hoc scimur qm̃ man& in
nobis despu quem dedit nobis:¬

Expanded text:
mus ab eo, quoniam mandata eius custodimus et ea quae plta sunt coram eo facimus. et hoc est mandatum eius, ut creet diligamus alterutrum, sicut dedit mandatum nobis. et qui seruat mandata eius in illo manet, et ipse in eo. et in hoc scimus quoniam manet in nobis de spiritu quem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
b&uis codẽnam qui crediar in
nomine filiidĩ  he est fidu¬
cicc quam habemur adm̃:
Quia quicũq pecieimus secđ
uoluntatẽ eius audit nos:
Et scimus qm̃ audit nor quic I.¬
quid p&uierimus scimus
qm̃ hab&mus petitione
quas postulconus abeo:
Qui scit fratrẽ suũ pecccere
p&ecctũ non admortẽ:
P&ite & dabitur ei uita pre¬
canti non admoraem ẽ pec¬
eatum. cocbnoraen. Nonꝓillo

Expanded text:
is in nomine Filii Dei et haec est fiducia quam habemus ad eum quia quodcumque petierimus secundum voluntatem eius audit nos et scimus quoniam audit nos quicquid petierimus scimus quoniam habemus petitiones quas postulavimus ab eo qui scit fratrem suum peccare peccatum non ad mortem petet et dabit ei vitam peccantibus non ad mortem est peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
qri inuobis ẽ. quoon qui rmundo:
si demunto s̃ iodemunda
loquuntur : & mundus eos midit
Nos e dõ sumus qui nouit dm̃
tudit nor: & qui non ẽ exdõ
non auditnor: In hoc cognos¬
cimus spm uerit eois & sp̃m¬
xxiui erroris : Carissimi diligam
xomnis quidiligit ex dõ nat᷑
ẽ & cognosen dm̃: Qui non di

Expanded text:
qui in nobis est quam qui in mundo. ipsi de mundo sunt: ideo de mundo locuntur, et mundus eos audit. nos ex deo sumus: qui nouit deum, audit nos: qui non est ex deo, non audit nos. in hoc cognoscimus spiritum ueritatis et spiritum erroris. carissimi, diligamus et omnis qui diligit ex deo natus est et cognoscit deum. qui no
Abbreviated transcription (Latin):
pecca tũ ineononẽ Omnis
qui ineo meqn&̾ non peccat:
Omnis qui peccc& non uidit eum
nec cognouit eum: Filioli neno
uos sedu ecct: qui fcccit iustitiã

Expanded text:
peccatum in eo non est. omnis qui in eo manet non peccat: omnis qui peccat non uidit eum, nec cognouit eum. filioli, nemo uos seducat. qui facit iustitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Quiccaunc opor tebaer mundũ
miraculis credee : Nunc uero
iccin credeitem oporr& bonir
operibus chorus cocre :
Nc̃ideo tunc signisicabant &xterius:
utinteriur fide roborcoretur :
cc̃ infide miracula quicũ que
requirit : uncc̃glorioẽ ut lctu¬
d&irquerit: Scriptũ ẽ enĩ:
Linguoce insignũ sunt: non fide

Expanded text:
tebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius, ut interius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae in signum sunt, non fi
Abbreviated transcription (Latin):
operir & cogrationis. quoꝵunũ
iniquitaes dicitur: qõ operegerit᷑
Aluid in iustiticẽ : qs cogitationẽ
cclmittitur: priuraut̃ actio
restcandecẽ: posteoc cogiteccio
Prius precua opera . pmoctum
desiderice Uicissim aĩti & co¬

Expanded text:
opere et cogitatione, quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim a
Abbreviated transcription (Latin):
ponent unusquisq: solit̃ suum
in in tlirottũ poratrum hieru sabẽ
Regna ccquilonir uitia sunt. que
seda suar inportr ponunt. quan¬
do ꝑsanur ccrnir lebem cenimi
inger̃: Ideoq inipsirportirioest
in ipsis sensibur regnaent : Neq
enim aliunde peccam nisi uiden¬
do accudiendo ad tracciando
Unde & celibidcitr. In trecuit
mois ꝑfores treor nr̃cor &cclibi:

Expanded text:
olium suum in introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, Unde et alias dicitur: Intravit m
Abbreviated transcription (Latin):
secctis: sed& corationib: dolin¬
quimus. Si erinlicite occurrenib
itcnor cogitoctionis nr̃i in tracnor
Oiutrice occidunt & concepte inte¬
riur utperio usieno consumunt:

Expanded text:
factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibuita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipe
Abbreviated transcription (Latin):
Qui damcurion delectcentur audire
quor lib& seprater: non ut ueritatẽ
abeis quȩ erant sedut feccundiam
sermonis eorum agorcant
More po&arum quimogir conpo¬
sicione uerborũ quac̃ sententia᷑
utri tcetir sequuntur: Quacdri¬
modocẽ dicendi ratio. quec p̃uidei

Expanded text:
Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis sequuntur. 14. Quadrimoda est dice
Abbreviated transcription (Latin):
contumelicr tranquillo anima
ꝓdit doborem coadisaperit &
uisur qd feruet inanimo foccile
aꝑtoccito excclant. elgura anim
ex ulcexnt quidolorem in iurie
clacuso pecrori tegii. quanto
amplius sibentiũ lingua p̃mit :¬
anto agriorẽ doloren intrin¬
secus nutrit: Linde & ure qui¬
dam p&rccrũ geitiliũ dix̃.
Q uod q i magir tegitꝰ tectur magir
estucer ignir Cxeus enuĩ languoꝵ¬

Expanded text:
contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile aperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. C
Abbreviated transcription (Latin):
poredium rerum specter quar didi¬
im̃ nrir m̃tib: obponantur. & no¬
lente eer cogitem: Quantũq: ab
eis acien m̃tir auer screni timur
tantũ ille sencegir animo inger obr¬
cenisq in nobir motib obrepunt:
Sedsit hoc ꝓconditione mortade quoẽ
meruit primur homo in ꝓrã sui
peccccti: Dumunurquisq diuina
in lumincetiore p̃ianitur statim
molesturturpium cogitationum
pussaotur : Sed dĩseruuriodicium
timorir dĩ ecoũ temptam̃ta asemetip¬
so rei cit bonirq: contrac abiectir

Expanded text:
 quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso r
Abbreviated transcription (Latin):
orimeo Sedille beatis sim̃
es⁊ quidiuinar scripturas
leger uerba uertit in opera
Omnis plane scriptura sc̃a
ofsendit quam uidarr sic
ignorams legen di. saepius
ignorant᷑ peccat quã ille qui
scit. Sic̃ catur sine ductore:
sic homo sine doctore uiã
sectam uix graditur: IUI
depacae.

Expanded text:
ori meo . Sed ille beatissimus est, qui divinas Scripturas legens, verba vertit in opera. Omnis plane Scriptura sanctoffendit quam videns: sic ignorans legem Dei saepius ignoranter peccat, quam ille qui scit. Sicut caecus sine ductore, sic homo sine doctore viam rectam vix graditur. CAPUT VI. De pace.
Abbreviated transcription (Latin):
liuo ẽ ñ peccare amore ed ics¬
Adilectionis dĩ cbud timorem
suplicu. Quraũ amorẽ caritatirdĩ
non pecec& horrescit omnẽ madũ
ampleetendo iustitioce bonum
Nec condela. ⁊oct peccatũ &iamsi
sceleris inpunitar ꝓmitait:
Qui uero soli poena supplicu in seu
tia rep̃mit quã uir ñ expleat opur
peccanti uiuit atm̃ meo uoluntar
peccandi dob&q ñ bt inlicitũ q̃d
lex ꝓibere norcitau. Ilbeago mece¬
dem boni operir p̃cepit quiamani¬
do. iustitiã foccit non hir quicte solo
metu poenarx inuitus custodit:¬
Quidam & diligunt peccatum &
fecciunt: quidam diligunt tantũ
& non fecciunt: pleriq: uero
Nonnulli peccectũ non secciunt
& tam̃ iustitiam odiunt. Coreciũ
aut᷑ prccat quinon solum peccatũ
diligit sed& feccit : qucc̃ qui ñ stoc
git & non faccit: quac̃ qui facit
feccere sed & diligee peccaetum ⁊
amr quibam qui confestim per
sed&am deipso mali opee glori¬
antur ⁊ Sieq eod conpccratiorẽ
tuloiter ex tolluntꝰ inpeiur

Expanded text:
liud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec cum delectat peccatum, etiamsi sceleris impunitas promittatur. Qui vero sola poena supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi, doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit, qui amando justitiam facit, non is qui eam solo metu poenarum invitus custoditQuidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique veroNonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius autem peccat qui non solum peccatum diligit, sed et facit, quam qui non facit, n facit quam qui facit, facere, sed et diligere peccatum. 3. Nam sunt quidam qui confestim perased etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem tulantes, extollu
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ uidecctur esse compo¬
sitor: Tamen certissime scito
sc̃ȩ eccpriactir uigore eosdẽ
esse dicictor. singulir siqui¬
dem huiur sermonis seriem
tionis memoricoe lie mecc
diera in herere potuisseni:
sctir te in multis seculce¬
rium perum. cogitationib:
occupectum. LNde

Expanded text:
 videantur esse compositi, tamen certissime scito sanctae charitatis vigore eosdem esse dictatos. Singulis siquidem hujus sermonis seriem tionis memoriae haec mea dicta inhaerere potuissent; sciens te in multis saecularium rerum cogitationibus o
Abbreviated transcription (Latin):
doni comiti¬
. umilis laui¬
io alchuinur.
sclutem
missionis meae quame obnixe
flagitasti. aliquod tucce occu¬
pationi quante inbacillis reb
habix nouinir. Exhortan¬

Expanded text:
oni comiti, humilis levita Alcuinus salutem. missionis meae, qua me obnixe flagitasti, aliqua tuae occupationi, quam te in bellicis rebus habere novimus, exhorta
Abbreviated transcription (Latin):
culant: dominationem. aut̃
phemant : Cũ michad archan¬
gelur cũdiabolo dis putams
edter caretur demorsi corpore
Nonẽ ausus iudiciũ in fare blar¬
pliemiȩ sed dixit impee⁊ tibi
dñs. Hii aĩ quȩcũq quidem
ignoram blas pbremant :

Expanded text:
ionem autem phemant. Cum Michael archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Moysi corpore, non est ausus judicium inferre blasphemiae, sed dixit: Imperet tibi Deus. Hi autem quaecunque quidem ignorant blasphemant,
Abbreviated transcription (Latin):
od doꝵ tãprauec sunt opera mani¬
festa. utlui qui suꝑnã pactriã
desiderani : non solum mors eoꝵ
sed & consortia sugiant:
Quidc̃c &iam & corporaliter sepa¬
rare̾ desiderant abiniquir: ut
eoꝵ x inuolugntur delicuis:
N nulli & sinon corporalitr de¬
recedim: Qui &si cõmun& sũũ
coniue sccrione : dicreti tcm̃s̃
corde uel corpore:
Ulic& sȩpe in medio ccernceliũ :¬
sccuis recrum ẽ : ut quiq: int̃ scłi
uolintctes positus auitis mac¬
necci in libatus: In quib & sinon
cito implic&ur : celiquaendo tam̃¬
ẽẽ poterit: qui periculo ꝓxim̾
sueri. uita sine offandiculo:
Vic monachi sinecupiditatir &
timori in pedim̃to : Dũ mĩ quisq
ac consoriio mundi adtralutur:
nec cupidirar eũ oblegaer consera¬
sitẽ. nec cruciaer sentiantem::
Bonumẽ corporcditer remotũ eẽ
amundo : sed multo c̃mliur. uo¬

Expanded text:
orum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali diecedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. licet saepe in medio carnalium satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat illibatus, in quibus etsi non cito implicetur, aliquando tameesse poterit, qui periculo proximus fuerit. 3. Via sine offendiculo, vita monachi sine cupiditatis et timoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. 305 4. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo, sed multo est melius vo
Abbreviated transcription (Latin):
nicitia inreb teontũ bonis ha¬
bendc c̃. namquieam in melo
utuntur. nonsibi anicir sed ini¬
mici existunt: Concordiee
mclorũ contracria ẽẽ bonorũ:
Et sici obreendũ ẽ utboni pcecẽ
heberm in inuicem. sic obran

Expanded text:
icitia in rebus tantum bonis habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam esse bonorum. Et sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem
Abbreviated transcription (Latin):
ut priur inactiuȩ uitȩ operatio¬
ne uesetur. Exenpbĩ sum ac¬
deiacobsumte : Quidũ adra¬
chel. hoc ẽ cduisum principiũ
destinceret quȩ contemplationẽ
signisicct: Lia illi hocẽ leborio¬
sec uiac subpꝰttur quece actiuã
denom trat: Sic̃ s̃epultur ab
omipi negotio t̾eno priucaur :
itcc & contemplactione uacao
ab omni occupatione actuali
uatitur: Ꝙsic̃ ab actucli uiza
conscenderter incontenplationis
qui&e sepeliuntur : Ito ab actio¬
ȩ scłi recalintes eoruita actiua
inse quesi insepeltendo sus cipit:
uita.& uitace actiue contenpla¬
tiua sepulclirum ẽ Uiri scĩ sic̃
asteeto conten plecrionir egredi¬
untur ad publicum actionis
Fta russur ab actionis manifesto.
cod secre tum conten plactionis
intime reuertuntur: Vt intꝰ
dm̃laudent ubicce esperunt.
Sic̃ equilȩ morisẽ semꝑ oculũ in
radium solir in figere nec deflectare.
nisi ece sollr obtetu: iec& s̃i

Expanded text:
e vitae operatione versetur. 4. Exemplum enim acde Jacob sume, qui dum ad Rachel, hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat . 5. Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; vita, et vitae activae contemplativa sepulcrum est. 6. Viri sancti, sicut a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum 302 contemplationis intimae revertuntur, ut intus Deum laudent, ubi acceperunt Sicut aquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
q bonũ op̃qd̃ agit intentione
bonac ago& : Q̃ promala in¬
tentione pbouniq op̃bonũ in quo
hominum iudicium bona patan.
aput eccõ diligentirsimi & ac¬
cutissimi iudicirreba detegunt
Ideoq om̃r ser̃ uiret᷑ nesorte bonũ q̃d agit
ꝓcliqua animi inteitione ĩ oculirdĩ¬

Expanded text:
que bonum opus, quod agit, intentione bona agat; quoniam pro mala intentione plerumque opus bonum, quod hominum judicium bona apparent, apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba deteguntur. Ideoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi intentione in oculi
Abbreviated transcription (Latin):
homõ deb&: Quice megxime
ꝑhoc qõ corripitur enendactur :
unurquisq aut̃ tunc lauus portat
qo patiarr : si sua discurserit mala:
ꝓquibur illi insertur retributio iusta:
Disccet non murmorare qui male
patiar. &iam sugnorat quur
mcelec pecrictur. & ꝑ hoc iuste sepati
Q ui flegella sustiner & contra bñ
murmbrat iustieon iudicantis accusat:
ignoret ꝑ hoc iam iustificactur ꝑ qͣd
& seipsum accitsc& & dĩiustitiam
lacudor. Sum a ieb ꝓsperis utilia
iustur exemplac p̃stc& hominibus
tibur ⁊cengi: quatenus eius paai¬
eitic coꝓb&ur unde uno for¬
titidmis docum̃ tec ex eo sũmant
qui ꝓsperita eiur tempirantiam
agnouer̃ : Qui passionib: animde
insi dicnte adiuessacrio crucicetus :
non idetrco recredat aliena¬
riaxp̃o quia talia pcctitur. sed¬
magir ꝑ hoc dõ cõm̃dabilen se ẽẽ
Ex eratim&. sidum hȩc patitur
l. auo & dm̃ potiur quã accurr&
Admcegnac̃ utilitatẽ diuino iudi¬
ciomer iusti diuesis passionum
tepptectionib: agitatur ꝓquib:

Expanded text:
on debet, quia maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. 2. Discat non murmurare qui male patitur, etiam si ignorat cur mala patiatur; et per hoc juste se pati Qui flagella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. ignoret, per hoc jam justificatur, pro quo et seipsum accusat, et Dei justitiam laudat. 3. Dum ex rebus prosperis utilia justus exempla praestat hominibus, tibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia talia pmagis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum haec patitur, laudet Deum potius quam accuset. Ad magnam utilitatem divino judicio mens justi diversis passionum tentationibus agitatur. Pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
monnescinus uitioꝵ labuntir
uantũ quisq in superiori coni¬
tituturẽ loco: t egito imnociori
uersatur periculo:
coctor maciorẽ Poteites e.im.
potenter torm̃icc patuntur:
ueũ plus cõmittitur. plus a¬
bro eigitur: &uam cũ usura

Expanded text:
mne facinus vitiorum labuntur. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in majori conversatur periculo, cato major est. Potentes enim, potenter tormenta patiuntur. Cui enim plus committitur, plus ab eo exigit
Abbreviated transcription (Latin):
uicc it qdnonagit memoractur.
& tirmn conscieitia interiur
dp̃ ecc turdicens: Tunc non con¬
simdcr dum respitio inomnia
unius quisque confunditur
quando monbata dĩ uł legmndo uł
tuduindo respiut quȩ uiuado
contenit. Cordeenĩ rep̃lianditꝰ.
dũ mondatorũ mediratione do¬
c&. quia non impliuit opre qd
diuina didicit iussione. .Uiiii.¬

Expanded text:
quia id quod non agit memoratur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non implevit opere quod divina didicit jussione.
Abbreviated transcription (Latin):
nib conser uccmus:
Sempium conferit donum bectio
scẽrũ scriturarũ : Siue quia
intelletũ mentir erudit seu
qd amundi uanirtib abs¬
trastum hominem colamarẽ
dĩ parducti Excircami enĩ
sepe ilbr sermone sub tralitiur
a dei derio uitoce mundcore
atq accensi in xnore sapientię:
Tento uana sper mortalizati
huius nob. uilercit. quanto
ampliur legendo spes co& nece
claruerit. Caninũ ẽ lactio¬
nis studium : primũ quomo¬
do scripturece intellegcorti
Secundũ quec utilitacte. uł digni¬
tate dicantur. Eriteum antea
quisq prumtur codintellegendũ
quȩ legit: sequeitr idoneor ad
Lector strenuur potiur colmploi¬
dum quelgit : quã ao sciaidũ erit¬
prũptissimis:¬
Minor eum podia ẽ nercire quid
app&cer quac̃ eccq noueris nonim¬
plre: Sic̃ eum legaido scire con¬
cupiscimur: sic sciendo rectae quȩ
didicimur implge debemur¬
boreuiuendo custodiunt:
contan nunt Omnis qui ꝓp̃ceptir
corde suo rep̃ heisur confuditur

Expanded text:
nibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum promptissimus eMinor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus, implere debemubene vivendo custodiunt; contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis corde suo reprehensus confunditur,
Abbreviated transcription (Latin):
in scł sełore laudebunt te:
uius operis misterium quicũq
sidelite intentaq menti ex sequi¬
dur quodã modo angelis sociant᷑ :
lectionib: instruimur:
Urumq bonũ silicec&: sinon
licecet: oeliur orare quam
legae: quiuult cumdõ semper
esse frequint̃ deb&e orare: sre¬
quenter &elegre : Nam oram¬

Expanded text:
 saeculorum laudabunt te . Cujus operis ministerium quicunque fideliter intentaque mente exsequitur, quodammodo angelis sociatur. Clectionibus instruimur; utrumque bonum, si liceat; si non liceat, melius est orare quam legere. 2. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam