comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
firiui a prociloq̃uuit si de plum¬
heo casfello fistule subtram misse
aqͣm ducerent inenuũ latenbus
intumstructum anedium eẽnt.
anut nita cesa intucta fixaq q̃¬
ille s cripsit referre qind actũ eẽtͣ.
quid gͦ a nicħ de ip̃a re n emptor
⁊ uit inserta ⁊ nilusa edificio par
rit ut iduemmuatũ eẽ uideatur
tn aliqͣm̃ partem certam señ pꝰ¬
sidere nec certõrauit emptorem
an ex empto iudõteneatur: cũħ
gtialis adiectio ad ea que sp̃ant̃
nouit quiuendidit nec excepit ꝑ¬
tinereñ debeat ne auioqͥnemptor
capiatur. qui fortasse si hoc cog¬
tus de loco certo tuisstũn ⁊ apd̃
ueteres sit relatum in eiꝰ ꝑsona
qui sic exceꝑat s̾uitures si que
debentur uł debebuitut. ⁊ n. iu¬
ris auctores Rderit. si certus
uenditor quibusdam ꝑsonis cer¬
tas s̾uitutes debere ñ admonu¬
isset emptorem: ex empto eum

Expanded text:
Firmus a Proculo quaesiit, si de plumbeo castello fistulae sub terram missae aquam ducerent in aenum lateribus circumstructum, an hae aedium esset, an ut ruta caesa uincta fixaqille rescripsit referre, quid acti esset. quid ergo si nihil de ea re neque emptor est, ut inserta et inclusa rit, ut id venum datum esse videatur, tamen aliquam partem certam se non possidere non certioraverit emptorem, an ex empto iudicio teneatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter novit qui vendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor capiatur, qui fortasse, si hoc cogtus de loco certo fuisset: cum hoc et apud ueteres sit relatum in eius persona, qui sic exceperat: 'seruitutes si quae debentur, debebuntur': etenim iuris auctores responderunt, si certus uenditor quibusdam personis certas seruitutes debere non admonuisset emptorem, ex empto eum
Abbreviated transcription (Latin):
 ut ext̃itetur: s si creditor qui
pignꝰ per intercestionem accepit
ħ aui uendidit uera ÷ eoꝵ opinio.
qui peticom dandãm e i ee putant
⁊ adusꝰ bo fidĩ emptorem. ne me-¬
lioris ꝯdiconis oit emptor ꝙxͣ fuit
S uenditor. ¶Item si mlr̃ treditori
um sui fundum uendidit cradi-¬
dit ea . dicõneut ẽptoracceptã pe-¬
cuniam uiro referret. ⁊ hunc fun-¬
quidem opponitur ei de reempta

Expanded text:
s aestimetur. sed si creditor, qui pignus per intercessionem acceperit, hoc alii uendidit, uera est eorum opinio, qui petitionem dandam ei putant et aduersus bonae fidei emptorem, ne melioris condicionis emptor sit, quam fuerit uenditor. Item si mulier creditori uiri fundum uendidit et tradidit ea condicione, ut emptor acceptam pecuniam uiro referret, et hunc funquidem opp‹o›nitur ei de re empta
Abbreviated transcription (Latin):
i duo rei stipillandi sunt. Cara
⁊ um debitorurdõ sesisti tũpena
ꝓmisit. alter aũ impedierit .i.
mittendisunt. ⁊ unꝰ ad iudm ñ
uenierit ꝯtẽta sua ꝓmissione in¬
dõ sistenorcausa sc̃a: actoraũ ab
alio rem̾ pͥetat ab attero penam
desertonis. petendo penã: ex teptõ¬
ne᷑ submouebitur. ¶ equesiapa¬
tre fc̃ã fu̾it ꝓͥmissio iudõ sistendi
grã ex silii contractu dem dereat¬
toreg̾it᷑ cumꝰ filio. exceptone sub¬
monebitur: sicũ patre ex eius ꝓ¬
missione agaͣt econtra idem er̃
si filius ꝓmisii ⁊ actor egẽrit ẽ
ꝑatre depecculio. Gaius.¬

Expanded text:
i duo rei stipulandi sint et uni debitor iudicio se sisti cum poena promiserit, alter autem impedierit: itamittendi sint et unus ad iudicium non venerit contempta sua promissione iudicio sistendi causa facta, actor autem ab altero rem petat, ab altero poenam desertionis: petendo poenam exceptione summovebitur. Aeque si a patre facta fuerit promissio iudicio sistendi gratia ex filii contractu, deinde de re actor egerit cum filio, exceptione summovebitur, si cum patre ex eius promissione agat. et contra idem erit, si filius promiserit et actor egerit cum patre de peculio. Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
tataus memandante s si ꝓtu¬
rator absenteme mandau̾it an
mͥedenda sit tnͣ ad me ꝑtineat
⁊ magis est ut edatur. ¶ ꝓcura¬
tori quo meo edendam accõm
ꝙͣ metum ht̃ ñ dubito qiͣad eũ
ꝑͥtineat. ⁊ tauturũ derato si mã¬
datum eiñsit. ¶ Mmitiũ tabula¬
rum hat diem in qͣuib ticũ iõ
scͥpta est. postinod̾ meͣaᷤ sũ die ⁊
⁊ ut dictãre ut tradere srõellũ ut
coditem ꝓf̾i̾e. ¶ p̃torait argenta.
cã cognita edi iubebo. ¶ ꝓhib gͦ
nis. ⁊ absurdumẽ cĩpe sit in ea

Expanded text:
s me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? et magis est ut edatur. procuratori quoque meo edendam rationem, quam mecum habet, non dubito, quasi ad eum pertineat: et cauturum de rato, si mandatum ei non sit.Si initium tabularum habet diem, in quibus Titii ratio scripta est, postmondum mea sine die et vel dictare vel tradere libellum vel codicem proferre. Praetor ait: "Argentarit, causa cognita edi iubebo". Prohibet nis: et absurdum est, cum ipse in ea
Abbreviated transcription (Latin):
argentarie ad eum ꝑuen̾it ñ
d ei edi. si mmꝰ edenda est ex cã.
nam ⁊ ip̃i argentario ex tã rõ e¬
dendaest. si naufg̃io ut ruinat
incendio. uł aua simili cã rõnes
ꝑdidisse ꝓbat. aut in loꝑ̃gina᷑
tum est docẽat ut minꝰ plene edit̃
ut eas rões quas tasu maiore nõ
uero neggligencia porõit. nam¬
⁊ si eo casu amiserit qu ignoscide
beat: ex integro edi iubebit. ¶ hec

Expanded text:
argentariae ad eum peruenit, non debet ei edi, si minus, edenda est ex causa. nam et ipsi argentario ex causa ratio edenda est: si naufragio uel ruina uel incendio uel alio simili casu rationes perdidisse probet aut in longinquo tum est doceat: uel minus plene editum: uel eas rationes, quas casu maiore, non uero neglegentia perdiderit, nam si eo casu amisit, beat, ex integro edi iubebit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
niant. ¶ Ex pc̃is mẽtis queatĩnup¬
cias ⁊ post npcias infponis oient
aliã ad uoluntate ꝑtinẽt ut młr su-¬
os sese de dote ꝓmissa alat ⁊ donec
nupta sit dos ab ea nonpe̾tat᷑ aut¬
certam sĩnnam utto pr̃et ⁊ ab eo a¬
latur: ⁊ hiis̃ Similia. auãad ins ꝑti¬
nent. ułim qn̾ dos petatur q̃mad red

Expanded text:
niant.Ex pactis conuentis, quae ante nuptias uel post nuptias interponi solent, alia ad uoluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit do ab ea non petatcertam summam viro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad ius pertinent, veluti quando dos petatur, quemadmod
Abbreviated transcription (Latin):
tem quentur sicisiarius .i. canuka¬
ius dum ceteroᷤ tranine ⁊tendit
cisum eu̾tit ⁊ õuum quassauit ⁊
octroit. puto ex locatom eumeẽ ac¬
cõm. tem᷑pare .n. debuit . s ⁊utilisa¬
mulie dabit᷑ ¶S nauicularites ho¬
nus mictunias uehendum iduii.
⁊ cũ flumen micturnense nauis
ea subireñ poss in auam nauẽ
m̾ces tñstulit. eaꝙ cir in hostio
fluminis ꝑiit tenet᷑ primꝰ naui¬
culanus. labro si cialpa caret: no te¬
fu eum ait. cet̾m sust inuitõ d̾n̾o
fecit ut quo non debuit tempore
aut suminꝯ ydonee nauitũt ex lo¬
catoagendum. ¶Si magr nauis
oñgubematore in flumen nauẽ
ĩmisit. ⁊ tepestate orta tempetare
non potuis. ⁊ nauemperdidit. uecte¬
res hebunt aouersꝰ eum ex locato
accom. ¶Si quis s̾uum docendit
ut ab bostib captus sit aut ꝑier̃.
bñfacienti torma calcerita uehe¬
inter cerincem ꝑcussit ut ei otuł
erueretur ex locato ẽẽ accõm pr̃a

Expanded text:
tem quaeritur, si cisiarius, id est carucharius, dum ceteros transire contendit, cisium euertit et seruum quassauit uel occidit. puto ex locato esse tionem: temperare enim debuit: sed et utilis Aquiliae dabitur.Si nauicularius onus Minturnas uehendum conduxerit et, cum flumen Minturnense nauis ea subire non posset, in aliam nauem merces transtulerit eaque nauis in ostio fluminis perierit, tenetur primus nauicularius?Labeo, si culpa caret, non teneri ait: ceterum si uel inuito domino fecit uel quo non debuit tempore aut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum.Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et navem perdiderit, vectores habebunt adversus eum ex locato actionem. Si quis servum docendum aut ab hostibus cbene facienti forma calcei tam uehementer ceruicem percusserit, ut ei oculus effunderetur, ex locato esse actionem patri
Abbreviated transcription (Latin):
que si decetlent fetus: ꝑiculo erit
fituarii non ꝓprietarii. ⁊ ncĩe ħebit
alios fetus submitcere. U ñ cassius
mortui: ad fit̾uarium ꝑtinere.
S qd dr debere eum sb̃mitere to¬
ciens um quociens gregit ł ar¬

Expanded text:
quae si decesserit fetus, periculum erit fructuarii, non proprietarii et necesse habebit alios fetus summittere. unde Gaius Camortui ad fructuarium pertinere. Sed quod dicitur debere eum summittere, totiens uerum est, quotiens gregis uel ar
Abbreviated transcription (Latin):
turas exigat nonut locet̃. so for¬
te ip̃e locauerat: non tenebiturn
locandum tͣm non ad exigendũ:
roem et̃ dicendum. aut si ad hu
non obligabit excitorem. s ⁊ si
ut certis mercib locet eam ppo-¬
situs ÷. puta legumini sanebe.
ille marmorib ł aliã inatia lo¬
cauit: dicend̃ ÷ eum nonteni. q̃¬
dam .n. naues honerarte qued̃
surre. s pleros mandare stio
ne uecciones reciptant. ⁊ sic ut
certa regione ⁊ certo mari nego¬
cientur. ut eccesunt naues que
brunouiium. ł acasiapa. ł dura¬
chio uectores trabiciunt. ad hoñ¬
a mhiles ¶ Item quedam ad flu¬
mina capates: ad mare non iuf¬
ticientes. ¶Ei płes sint mag̃ri
no gestuent: obligabit extͣitore.
Si dimus ut atter locando aiter ĩ¬

Expanded text:
turas exigat, non ut locet quod forte ipse locaverat, non tenebitur locandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hocnon obligabit exercitorem: sed et si ut certis mercibus eam locet, praepositus est, puta legumini, cannabae, ille marmoribus uel alia materia locauit, dicendum erit non teneri. quaedam enim naues onerariae, quaedam sunt: et plerosque mandare scio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes. Si plures sint magistri no gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisis, ut alter locando, alter
Abbreviated transcription (Latin):
nec a dnĩo auferre se pt̃ nec qui
in fuga ÷ ibimoratur. ¶ Ꝙ si ex
uolũtate emptoris scd̃i contra le¬
gem ioratussit: pocor ħtidus÷
qui auctor fui legis ⁊ postior nt¬
agis admonendi emptoris cã ⁊ li¬
berandi e eandem legem rẽpeci¬
erit nec pot̾it aliquo modo auf̃¬
re legems uuendrtoris cuiꝰ ⁊dõ¬

Expanded text:
no auferre se potest nec qui in fuga est ibi moratur. quod si ex uoluntate secundi emptoris contra legem moratus sit, potior habendus est qui auctor fuit legis, et posterior magis admonendi emptoris et liberandi se eandem legem repetierit nec poterit aliquo modo a‹u›ferre legem sui uenditoris cuius co
Abbreviated transcription (Latin):
accip̃ias in gii łi aeiusire dem uart
eiauut michi profilioꝰ meo debinee¬
re soluiget. gd̃ eifilius m̃s deb¬
tor non fuis. ercepuone aouat
an de pecuuõ accio ex pena ꝓmis-
li qiͣ ex negocio gesto ft̃a sit canda
situti fraieccie pessiẽ datur. s¬
ħ ⁊ nerue filio datur: ⁊ mͥ uidetur
uius ex ꝓpmitio sui ñ dandqͣm
de petuuo accom. or nec si iuoo
Sdemꝑnetur suus: datur in ẽs
tuentor acceptus sit an de pecuno
prem obligat qritur. ⁊ :uera sa¬
bini ⁊ casui guia eristimancium
sempẽt obligari premͣ de pecurio.
⁊ oistare᷑ in hoc a seruos quare ex¬

Expanded text:
accipias et in servi fideiussore, idemque si alius mihi pro filio meo debitore solvisset. quod si filius meus debitor non fuisset, exceptione doli an de peculio actio ex poena compromissi quasi ex negotio gesto danda sit, sicuti traiecticiae pecuniae datur. silio et mihi uidetur uerius ex compromisso serui non dandam de peculio actionem, quia nec si iudicio condemnetur seruus, datur in eum asi interuentor acceptus sit, an de peculio patrem obligat, quaeritur. et est uera Sabini et Cassii sententia existimantium semper obligari patrem de peculio et distare in hoc a seruo.Quare e
Abbreviated transcription (Latin):
liqua persequi. Meumquifundum
luum oiteret partenrountarat iuicõ
ꝑsequi. s in utraz tausahumaniuᷤᷤ
stũrus utoetur pretorsi actorem cõ¬
pulerit ad atupiendum io quod of¬
fertur. cum ad officiumeius ꝑtineat
iudicem petitum est. quesitum est
cuius temꝑis estimacõ fieret utru
fuiss. antum res uroitaretur. sab
fuisiet cum petitum eẽt. ¶ in terro¬
gauitius lot p̃cium semu oꝑte-¬
at: R̾di. si ꝯueniss utterto loco red¬
deretur: qnͣtieo loco eet. Siͣocmñ
ẽẽt: qͣnti ubiẽet petitum. Affrica

Expanded text:
liqua persequi, neque eum, qui fundum suum diceret, partem dumtaxat iudicio persequi: sed in utraque causa humanius facturus uidetur praetor, si actorem compulerit ad accipiendum id quod offeratur, cum ad officium eius pertineat iudicem petitum est: quaesitum est, cuius temporis aestimatio fieret, utrum fuisset an cum res iudicaretur.Sabfuisset›, c‹u›m petitum esset. interrogaui, cuius loci pretium sequi oporteat. respondit, si conuenisset, ut certo loco redderetur, quanti eo loco esset, si dictum non esset, quanti ubi esset petitum. 23 Africa
Abbreviated transcription (Latin):
tus. poti queri. ⁊ itacomũgetur fi¬
lio suo. ⁊ ꝯꝑmł cumeo h̾editatemop¬
tinebit. ¶ Si heditatem ab bedib
institutis exhedati emint ut res
singulas scientes eos h̾edes eẽ. au
fecerint. uł soluerint h̃edi qd̃ tes¬
tatori debebant. iudicium defuncti¬

Expanded text:
tus, poterit queri et ita iungetur filio suo et simul cum eo hereditatem optinebit. Si hereditatem ab heredibus institutis exheredati emerunt uel res singulas scientes eos heredes esse: aut fecerunt: uel soluerunt heredi quod testatori debebant
Abbreviated transcription (Latin):
In eam rem usus ÷ in qm̃ accepit. ni¬
chil pr̃are seam in nulla parte sua
oet̾iorem facit uerum : ¶llam si cł¬
ꝑa eius facit detĩorem: tenebitur.
¶ Srem inspectori deui an simit sit ei
tui ꝯmodata res est q̃ntur. ⁊ si qui¬
dem meicã dedidũ uoio p̃ciũ exguite.¬
sinꝰ ⁊ custodiam. ⁊ ĩ deo finti ħebit ac¬
cõm. s ⁊ si dum refertur ꝑiit si qui¬
tem missus qui repetet cum recepis¬
set affugit. si dominus et dan iusse¬
rat: domino ꝑiit. si ꝯm̃onendi tã
emiierat ut referatur res accomoda¬
÷ ei ut repertam rem dominus ei p̃s¬
cet. ¶Squẽ q̃stum fetit isqui exꝑi¬
enoum quid accepit ub̃tisiupeta
fumt᷑ eã ꝙ locata su̾nt id ip̃m ps¬

Expanded text:
in eam rem usus est in quam accepit, nihil praestare, si eam in nulla parte culpa sua deteriorem fecit, verum est: nam si culpa eius fecit deteriorem, tenebitur. Si rem inspectori dedi, an similis sit ei cui commodata res est, quaeritur. et si quidem mea causa dedi, dum volo pretium exquirei, et custodiam: et ideo furti habebit actionem. sed et si dum refertur periit, si quiem missus qui repeteret cum recepisset, aufugit. si dominus ei dari iusserat, domino perit: si commonendi causa miserat ut refer‹r›etur res commodaei est, ut repertam dominus ei praestet. Si quem quaestum fecit is qui experiendum quid accepit, ueluti si iumenta fuerint eaque locata sint, id ipsum praes
Abbreviated transcription (Latin):
bona fide michi slietat qĩ s̾so re.
dati accom. ilam celsus offilim arebat
Si iussissem eumꝰ aliqui᷑ facere uel
mandati cum eo ł ꝓ rescriptis ubis
dato ert oitẽndum. nec ob̾stat ꝙͣ ñ
hac mente cum eo qui liber bona

Expanded text:
ona fide serviebat, quasi servo rem dati actionem. nam et Celsus filius aiebat, si iussissem eum aliquid facere, vel mandati cum eo vel praescriptis verbis dato erit dicendum. nec obstat, quod non hac mente cum eo, qui liber bona
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃aret putaus uitis demissioiii.
qñto minus tributoꝵ nõie presti
lebat id qũ amp̃ exusu  sempro¬
prestitisiet qua accione ab eo cõ¬
seqͣui possit. s petitnie quidẽ cre¬
otre usuras nisi in stipulaciõe de¬

Expanded text:
aret computatis usuris semissibus, quantoque minus tributorum nomine praestitlebat, id quod amplius ex usuris Sempropraestitisset, qua actione ab eo consequi possit. respondit pecuniae quidem creditae usuras nisi in stipulationem de
Abbreviated transcription (Latin):
itibi pollienua sartiendaue uesti¬
menta dederim. si quidẽ gratis hãc
oꝑam te suscipiente: mandati :
obligõ. si uͦ m̃cede data autꝯstitu¬
ceꝑis n ꝓtinꝰ aui data autͥ istitu¬
ta oit meites. sz eoanmo negõm
bularent. aiter eoꝵ ei qui secum
ambulabat rogatꝰ amt ostẽdit:
ut respͦieret. ilłi exxcioit anulꝰ ⁊ in
tyberim deuolugtus÷.Rr. agi potie

Expanded text:
tibi polienda sarcien‹d›aue uestimenta dederim, si quidem gratis hanc operam te suscipiente, mandati est obligatio, si uero mercede data aut constitue protinus aut data aut constituta sit merces, sed eo animo negotium bularent, alter eorum ei, qui secum ambulabat, rogatus anulum ostendit, ut respiceret: illi excidit anulus et in Tiberim deuolutus est. respondit
Abbreviated transcription (Latin):
sitam uicims ncͣdem stallicidiorũ
excipiendoꝵ. ñissuo ut eciam emp¬
tor stislitidia suscipiat edificorum
quidem scillitioioꝵ s̾uitutem debi:

Expanded text:
sitam uicinis necessitatem stillicidiorum excipiendorum, non illud, ut etiam emptor stillicidia suscipiat aedificioruquidem stillicidiorum seruitutem deb
Abbreviated transcription (Latin):
in editicõ priuato ee pt ⁊ solent qui
liberare eum lotũ religione uoiunt
⁊ interdũ in scionib adicttur ut qui
ibi aliquid imisit. capite puniatur¬
Murõs aũ municipases nec reficere¬
licet sũ pͥncipis ⁊ p̃sidis aũcte. neca¬
liquro eis mngere ⁊suppone. ¶Nes
sacra ñ recipit estimom ansto scbitꝰ¬

Expanded text:
in aedificio priuato esse potest, et solent, qui liberare eum locum religione uolunt, t interdum in sanctionibus adicitur, ut qui ibi aliquid commisit, capite puniatur.Muros autem municipalicet, sine principis vel presidis auctoritate, nec aliquid eis coniungere vel supponere. Res sacra non recipit estimati
Abbreviated transcription (Latin):
ficere ei rei: nsicelarem. Itaꝙ sepͣtẽ
cõhortes oportuns locis. stituit. ut bi¬
nas regiones inbis utaq̃q cohors
tueatur. spositis enstribunis. ⁊ suꝑ
om̃s s̃pectabiliuiro p̾posito qui pre¬
fcus uigilum appellatur. ¶Cognios¬
cit p̾ftus uigilur deicetidrariis
negligentius ignẽ adhibuerunt
fustium castigõem remittit. Ceffc̃¬

Expanded text:
ficere ei rei, quam Caesarem. itaque septem cohortes opportunis locis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatur, praepositis eis tribunis et super omnes spectabili viro qui praefectus vigilum appellatur. Cognoscit praefectus vigilum de incendiariis neglfustium castigationem remittit. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
potes fustib ł flagellis cedi iubere
arĩeos qui dolo fecisse incenonimi
uincentur ad fabiũ ꝙllonẽ p̃fc̃m
urbis amnitũ mm remñtere fugi¬
tiuos inqutrere eos q oñis red

Expanded text:
potes fustibus vel flagellis caedi iubere: eos autem, qui dolo fecisse incendium convincentur, ad Fabium Cilonem praefectum urbi amicum nostrum remittes: fugitivos conquirere eosque dominis red
Abbreviated transcription (Latin):
tum uigilum ꝑtotam noctẽ uigi¬
lare debere. ⁊ coerrare salciatum cũ
armis ⁊ dolabris ut curam ad hẽat
otñs inquilinos admon̾e ne ꝑ ne¬
gligentiam aliqͣm incendii calus
oriatur. Prefequt aqm unusquisq
betur ad motiere. ¶adłis capian¬
os quoz qui mcede suanda in bal¬
neis uestimita susciptunt. iudex ÷
ꝯstitutus. ut si quid in isuandis uẽ¬
tim̃tis fraudulent̾ admisint ip̃e
tognoscat. Iip̃¬

Expanded text:
tum vigilum per totam noctem vigilare debere et coerrare calciatum cum hamis et dolabris, ut curam adhibeant omnes inquilinos admonere, ne neglegentia aliqua incendii casus oriatur. praeterea ut aquam unusquisque betur admonere. Adversus capsarios quoineis uestiment‹a› suscipiunt, iudex est constitutus, ut, si quid in seruandis uestimentis fraudulenter admiserint, ipse cognoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
in solroum dm̃n obligat. ip̃e nui
decur dñs octroisse. si autem nes¬
tiente domino: noxar estꝰ nec ade¬
ut noxe eum dedat. ¶Is qui non ꝑ¬
hrbuit siue dñs manet sũ domi᷑¬
nus ẽẽ desiit: hac actõne tenetur.
sufficit .n. si eotemꝑe dominus qͦ
non prohibuit fuit intm̃ut cei¬
sus putat si fuit auenadus ouus
intotume inpartem ł manumigꝰ¬
fũit. horam capud non sequi. nam
sltum nicħ deuguisse qui domino¬
⁊ iubenti obtemꝑauit. Et sane si
issit potest ħ dicisi eum non pro¬
¶ celsus ts digtam facit inter legẽ
furtum fecit ł aliam noxam miste
sui nomine actio ÷ noxaiͫ. fiec ons
duo nomme tenetu t inlegea¬
qu in quid dominus suo nomine¬

Expanded text:
in solidum dominum obligat, ipse enim uidetur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim deut noxae eum dedat. Is qui non prohibuit, siue dominus manet siue desiit esse dominus, hac actione tenetur: sufficit enim, si eo tempore dominus, quo non prohibeat, fuit, in tantum, ut Celsus putet, si fuerit alienatus seruus in totum uel in partem uel manumissus, noxam caput non sequi: nam seruum nihil deliquisse, ‹qui› domino iubenti obtemperauit. et sane si iussit, potest hoc dici: si autem non proentiam facit inter legem furtum fecit uel aliam noxam commisit, serui nomine actio est noxalis nec dominus suo nomine tenetur, at in lege Aquilia, inquit, dominus suo nomin
Abbreviated transcription (Latin):
utiliter auxent ut edificauit ut ĩ¬
stitint cum id non conuenisset ad
recipiendaea queipendit: ex
ducto cum domiino fundi exꝑin
põtͬest.¶Qui contra legemconout¬
ciomis fundum ante tempus sine
iusta causa acprobabili deseruit.
ad soluendas tociin ͭemporis pẽ¬
siones excoroucto nienm potest
quatenꝰ locatorimid qb̾ et int̃¬
est indempuisas s̃uẽttur. Idem.¬
um dĩt i horreoꝵ insulaꝵ ꝙ dest¬
derant. diu non aꝑentib nec eius
tempis pensiones ex soluentib

Expanded text:
uel utiliter auxerit uel aedificauerit uel instituerit, cum id non conuenisset, ad recipienda ea quae impendit ex conducto cum domino fundi experiri potest. Qui contra legem conductionis fundum ante tempus sine iusta ac probabili causa deseruerit, ad soluendas totius temporis pensiones ex conducto conueniri potest, quatenus locatori in id quod eius interest indemnitas seruetur. Deum domini horreorum insularumque desiderant diu non apparentibus nec eius temporis pensiones exsoluentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tareuellet qd̃ inuicẽ dese stipu¬
latisunt. q̃to cum seiꝰ iductor.
tinui biemnii pensione ñ solue¬
pensionũ: tn uenisimile ÷ ita
uenisse de ñ expellendo colonoin¬
tra temꝑa p̾tinitasi pensionib p̃ã

Expanded text:
tare vellet: quod invicem de se stipulati sunt. quaero, cum Seius conductor biennii continui pensionem non solvepensionum, tamen verisimile esse ita convenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paru
Abbreviated transcription (Latin):
cum fĩdeusiorib ꝓͣt agere gro: existi¬
mo aũutror calu fidemssores tef̾u. q¬
qm ⁊ cũ debitor creditori suo ħes exci¬
tit accõ quedam inter heredem ⁊ here¬
ditatem ꝓponitur: iintelligiturma¬
ior hedrtis ad debitorẽ ꝑuenire. qĩ io¬
lura peta que debebatur hereditati.
⁊ ꝑ ħ minꝰ in bonis hẽdis eẽ s ex cͣcrio
cũ creditor debnori suobes extitit. hes
ip̃a heredtras heredi solu̾it. ¶ Su gͦ ĩs
qui de euittõne satis acceꝑat ẽptoͣr
tui ip̃e uendid̾at suemptor uedito¬
n iuo h̾es excit̾it: fidenisiores tenebũ.¬

Expanded text:
 existimo autem utroque casu fideiussores teneri, quoniam et cum debitor creditori suo heres exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et intellegitur maior hereditas ad debitorem peruenire, quasi soluta pecunia quae debebatur hereditati, et per hoc minus in bonis heredis esse: et ex cocum creditor debitori suo exstitit heres, ipsa hereditas heredi solverit. sive ergo is qui de evictione satis acceperat emptori cui ipse vendiderat, sive emptor venditori suo heres exstiterit, fideiussores tenebun
Abbreviated transcription (Latin):
edificet. diti eiͥ noti poẽ. qr mag̃ dona¬
re eiuidecur. que st̃nta neracii quoq
fuit: ait.ti. dat᷑ũm ad uillamexstrũ¬
endam. ⁊ agrum serendum. qd̃ alio¬
quiti fcĩrus non erat is gui accepit.
in sp̃em donõrs cadere. gͦ inter unr

Expanded text:
magis donari ei uidetur: quae sententia Neratii quoque fuit: ait enim datum ad uillam extruen dam uel agrum serendum, quod alioquin facturus non erat is qui accepit, in speciem donationis cadere. ergo inter uirum
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. si autem a marito sit sntposi¬
qm̃ mantus interposunt ⁊actõm ip̃e
qi ñanultim̃ uitetempꝰ. młris fuit.
planie in quib casib placeat retro a¬
gi donacõm ⁊̃ seq̃ns traditõ a mlr̃ẽ
sca in pendenti hẽbitur. ¶ Simanitus
urori donauit mortis cã eã qͣͦ diuert̾it

Expanded text:
it, si autem a marito sit interposiquem maritus interposuit et actionem ipse quia non ante ultimum uitae tempus mulieris fuit. plane in quibus casibus placeat retro agi donationem, etiam sequens traditio a muliere facta in pendenti habebitur.Si maritus uxori donauerit mortis causa eaque diuerterit,
Abbreviated transcription (Latin):
micõ fcã÷ tau exilio subsecuto ꝯfina
ntamqͣm simortuo manto rata hẽ¬
atur. ita tñut ñ adimatur licencia
manto eam reuotare. qi ⁊mors eiꝰ ex¬
spectanda ÷ ut cunc plenissimam hẽ¬
uͭ at firmitatem qñ ab hae luce fũt ab¬

Expanded text:
cta est, tali exilio subsecuto confirmari, tamquam si mortuo marito rata habebatur, ita tamen, ut non adimatur licentia marito eam reuocare, quia et mors eius exspectanda est, ut tunc plenissimam habeat firmitatem, quando ab hac luce fuerit su
Abbreviated transcription (Latin):
sionem es auetĩ suscipiens. ut
institor dt̃im in soliõ iure p̾to¬
rio non astringit ¶Quod au
te petetur cui᷑ peccunie cradite
ꝯtraeum qui delegauit: accio
uciꝰ tici mn̾te nũmularie ꝙͣ ex¬
cebat nũit ub̃tum ppositũ iͨ gaio
seto cauit in hec u̾ba. octauenꝰ ter¬
minar remagens octauii felicis:
On̾o fenci saim. hes penes mensa
proni mei den. mille. quos denuo
bis nũare debeo pridie Rł maias.
quesitum ÷ lucio titõ defuncto sñ
herede bonis eiꝰuenditis. anexe¬

Expanded text:
sionem aes alienum suscipiens ut institorem dominum in solidum iure praetorio non adstringit: quod autem te petetur, cui pecuniae creditae contra eum qui delegauit actio e nummulariae quam exercebat habuit libertum praepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis rem agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios uobis numerare debebo pridie kalendas Maias.' quaesitum est, Lucio Titio defuncto sine herede bonis eius uendit
Abbreviated transcription (Latin):
bitat i nos dubitamꝰ. ¶Si
uicariꝰ s̾ui mei negociecur. a
quid̃ me stiente ⁊ tributoria
tenebor⁊ si quid̃ me ignoran¬
te ⁊ ordinario sciente: depetu
carii peculio qdͣor oͣmario de¬
betur. cumͦid quod fnichi debe¬
tariinoĩe. ⁊ de pecuuo uero ordi.¬
siarii eugere tn debere agentẽ
qua poctꝰ acc̃one exꝑiatur. sͥ
ordinanꝰ ignorass deducetur ĩ¬
tegrum quod ei᷑ a uitario debetu
¶sꝰ⁊ si ancilla negociabr aomit¬
tendam tributoriam dicemꝰ.
hatur an cum instͣscore eius
¶Mercis noie m̾ito auicitur ne
omis negotiacõ cum eoͣ tc̃a: tri¬
butoriam inducat. ¶Per hñc
accõm tribui iubetur quod ex
en m̾ce ⁊ quob ex eo nõie receͣpt᷑:
¶ In tributum auuocantur qui
in pĩtate hans cũ łredtłoribus.

Expanded text:
dubitat nec nos dubitamus. Si vicarius servi mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, ordinario sciente, de pecucarii peculio, quod ordinario debetur, cum id quod mihi debecarii nomine, de peculio vero ordinarii: eligere tamen debere agentem, qua potius actione exordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a vicario debetur. Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus. hatur an cum institore eius. "mercis nomine" merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat. Per hanc actionem tribui iubetur, quod ex ea merce et quod eo nomine receptum est. In tributum autem vocantur, qui in potestate habent, cum creditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
rigendum edcm. ¶ Ecuuarem
aũ m̾cem a sicuti pecinium ac-¬
cipimꝰ. quippepetiniũ deductoq
oño deretur accipitur. merxpecu.¬
liaris. ⁊ si ncħ sit in peculio do¬
minũ tributoria obligat. ita dem̃
si iciente eo negociabitur. ¶ Stie¬
uolutatem. s ut ego putoñ uolũ
cõne tributoria. ¶Potestatis ubũ
ad otn sexum. Item ad om̃s qui
sunt alieno sun subiecti porigẽ¬
dument ¶on solum ad s̾uos
ꝑtinebit tributoria accõ. u̾m ad
gocietur ad nos ꝑtineat. Wp̃.¬
rat in eum qui scit dabitur accõ
ceducetur tñ sotiouti quod eiqͥ
ignorauit debetur. ¶quod oũpm
solroum quod ei debetur deoucet.¬
pupilli ⁊ furiou itientetutorex
curatore ĩ m̃te peculiari negoci¬
etur. dolum quio tutoris ⁊ cura¬
toris ncc̾epupillo ł turiotono de¬
bere puͣto. nectñ lucrosum ẽẽ de¬
bere ⁊ soeo hactenꝰ eũ ex doio tu¬
toris tributorra teni:siquid ad
eumꝑuenit. Idem⁊ infuriosop¬

Expanded text:
um edictum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scieuoluntatem, sed, ut ego puto, non uoltione tributoria. Potestatis uerbum ad omnem sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, porrigendum erit. Non solum ad seruos pertinebit tributoria actio, uerum agotietur, ad nos pertineat. t, in eum qui scit dabitur actio, deducetur tamen solidum quod ei qui ignoravit debetur. quod si ipsusolidum quod ei deberetur deducepupilli uel furiosi sciente tutore uel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris uel curatoris nocere pupillo uel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum peruenerit: idem et in furioso p
Abbreviated transcription (Latin):
b prmnegium ht. quippe cum de
pecil̃io dumtarat teneatur. cinꝰ
peculii estimo: deducto quod dr̃io
debetur sic tñ siscierit s̾uum in¬
exͣneꝰ credigor ex ħ edco intributũ
uocatur. ¶ Licet m̃tis appeslacio
añgustiorsit ut n ao suos ful¬
lones ut sartinatores ⁊ textores

Expanded text:
 priuilegium habet quippe cum de peculio dumtaxat teneatur, cuius peculii aestimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel sarcinatores uel textores
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtract certe noie qui an aditã
hereditatem int̾cessit. ⁊ si furio¬
sꝰ heres existat dandam ẽẽ acco¬
dũ:ei qui sciens dñm decessis¬
se: cum institore ex̾cente mercẽ
uero tibi nẽ õuo a me sposito cre¬
deres ercepcom dãnͣdam si ille
isti de nunciau̾it ne ille s̾uo cre¬
deret. ssiexeo ccͣcu petuliũ haͣt
aut in rem meamu̾sura sit n
uenim qͦ locupletor sũ soluere.
replicari de dolo. m .oz. nam uidi
me dolum .m. facere qͣui ex alie¬
na iactura lutrũm queram.

Expanded text:
contractus certe nomine, qui ante aditam hereditatem intercessit, etiamsi furiosus heres exsistat, dandam esse actioest ei, qui sciens dominum decessisse cum institore exercente mercem uero tibi, ne seruo a me praeposito crederes, exceptionem dandam: 'si ille illi non denuntiauerit, ne illi seruo crederet'. sed si ex eo contractu peculium habeat aut in rem meam uersum sit nec uelim quo locupletior sim soluere, replicari de dolo malo oportet: nam uideri me dolum malum facere, qui ex aliena iactura lucrum quaeram.
Abbreviated transcription (Latin):
miam ꝑtinet. muit̃ int̾est in cãq̃
agebatur tausa cognita aliquio
pnunciatumꝰ sit: an quedam extͥn¬
secus sint elocut᷑a. namex hus ĩta¬
mia si it rogatur. ¶ penagior ułt
puta si eum qui ꝑte bonox mult¬
tari deduit p̃ses relegau̾t: dicendũ
erit duriori sña cũ eo tñsaft de ẽsti¬
matõe eius itirco non ẽẽ infamem.
¶ S si inc̾a fuiti nec manifĩ in quarͣ¬
plum iudex ꝯdempnau̾it. onerat
u̾m hanc remestimacõm ei nͥ ꝯfer¬
uasse ꝙ̃uis s inpena ñ pecͥciiana
es̃ honerasi t̾m̃astum cum eo ide¬
tur. ¶ Otim̃ stellionatus infamiã
irrogat dampnato qm̃uis puppli¬
tum non est iudicium. Cauł utẽ ⁊t̃¬

Expanded text:
miam pertinet, multum interest, in causa quae agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur. Poena grauior ultra puta si eum, qui parte bonorum multari debuit, praeses relegauerit: dicendum erit duriori sententia cum eo transactum de existimatione eius idcircoque non esse infamem. sed si in causa furti nec manifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum um hanc rem existimationem ei non conseruasse, quamuis si in poena non pecuniaria eum onerasset, transactum cum eo uidetur. Crimen stellionatus infamiam irrogat damnato, quamuis publicum non est iudicium. 14 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
pud labionem qͣr. sitibi equos
uenał expiimros dedero ut si in
triouo oiplicuissent redderes. tu¬
q desu̾itorm hiis cucuirens⁊ ii
cens. deinde emere nolu̾is ansit
adim de exuendito ꝯccio. ⁊ puto
inus ẽẽ prescrptis. U age̾ndum. nãm in¬
ter nos hactum ut exꝑimentũgra¬
tunum acciꝑes non ut ⁊̃ certares ¶Iẽ
displcuissent: ut indies singulos
aligind pr̃ares. deinde mule ag̃e.¬
erat cͣcta an⁊ futura. ut si fc̃a: pre¬
tium pr̃aretur. si futura merces
petatur. s ñ exprimit de acconib
puto aũ siquidem ꝑfc̃as it emp¬
cio: competereer uendito accõm.
aduersꝰ desuitorem̃ dari ¶ Si cũ
emere aigfentum uelles uaicula .¬
eoͣr  quib custodienũ ꝑfereno ue
ded̾is: pr̃arereoportere labio ait ⁊
petere. Idem

Expanded text:
pud Labeonem quaeritur, si tibi equos venales experiendos dedero, ut, si in triduo displicuissent, redderes, tuque desultor in his cucurreris et viceris, deinde emere nolueris, an sit adversus te ex vendito actio. et puto verius esse praescriptis verbis agendum: nam inter nos hoc actum, ut experimentum gratuitum acciperes, non ut etiam certares. Item displicuissent, ut in dies singulos aliquid praestares, deinde mulae a graserat contracta an futura, ut, si facta, pretium petatur, si futura, merces petatur: sed non exprimit de actionibus. puto autem, si quidem perfecta fuit emptio, competere ex vendito actionem, aduersus desultorem dari.Si, cum emere argentum uelles, uaeorum, quibus custodiendum perferendumue dederis, praestare te oportere Labeo ait, et petere. 21 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
iquõd ei imputetur. pari rr̃e ⁊ si qͣa¬
lia exceptio debitoriꝓpetebat. pacti¬
dici oꝑtebat madati ei accõm cõ¬
petere potuit .n. atq debuit reus
ꝓmittendi certiorate fidenisore
suum ne forteignarꝰ somiat ĩ¬
deditum. ¶ Non male tractabr siẽ
ignoratet fidenissor inutiłt se ob¬
ligatũ. soiut. an madati accõm

Expanded text:
quod ei imputetur. pari ratione et si aliqua exceptio debitori competebat, pacdici oportet mandati ei actionem competere: potuit enim atque debuit reus promittendi certiorare fideiussorem suum, ne forte ignarus solvat indebitum. Non male tractabitur, si, cum ignoraret fideiussor inutiliter se obligatum, solverit, an
Abbreviated transcription (Latin):
mandato detessit: goluitur nrã¬
datũ. ⁊ ob rohetes eiꝰ lic exerutꝰ
tute mandatum: non ht accio
dati eregndi gratia fc̃a si bo. tide
ft̃asuit: restitui omino debent.¬
. fi ad rem ꝑtinet iꝑ is qui mrãdas¬
sz potuissz oi ip̃e negõm gererec
minꝰ imperidere. ¶Si mandatomi

Expanded text:
mandato decesserit, solvitur mandatum et ob id heres eius, licet exsecutus fuerit mandatum, non habet dati exsequendi gratia facta si bona fide facta sunt, restitui omnimodo debent, nec ad rem pertinet, quod is qui mandasset potuisset, si ipse negotium gereret, minus impender
Abbreviated transcription (Latin):
Der adopcõm q̃sita fr̃nitas. eo us in¬
pedit nupcias: donec manet adopcõ
ideo eam quampr̃ meus adoptaũ
⁊ emancipauit: potero uxorẽ duce-¬
re eque ⁊ sime emancipato: ilła ĩ
potestate retinũit: pot̾imius tũgi
mitino. Ita uolenti gen̾um adopta¬
re. suadeturͤ ut filiam esmancipa-¬
ret sntilr̃ suadetur ei qui mirum
uent adoptare. lit emãcipet fuium.
amitam qͦ ⁊ mat̾teram. Item mra¬
gnam qͦ amitati ⁊ mĩtetam mag¬
na amita ⁊ m̃itera qiͣtogͣduᷤ sint
lltiq autem amuitã ⁊ mĩterã mag¬
nã ꝓhibem᷑ uxorẽ ducere. ⁊ si ꝑ ad¬

Expanded text:
er adoptionem quaesita fraternitas eousque impedit nuptias, donec manet adoptio: ideoque eam, quam pater meus adoptauit et emancipauit, potero uxorem ducere. aeque et si me emancipato illam in potestatem retinuerit, poterimus iungi matrimonio. Itaque uolenti genre suadetur, ut filiam emanciparet: similiter suadetur ei, qui nurum uelit adoptare, ut emancipet filium. Amitam quoque et materteram, item magnam quoque amitam et materteram magna amita et matertera quarto gradu sint. utique autem amitam et amitam magnam prohibemur uxorem ducere, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
uitati si arbiter sñam ditat. gͦ int̾e̾a ĩ¬
hibendus ÷ arbiter.  Dies ꝓpmꝰisi pro¬
ferripot nonilm ex ꝯuencõe s cũ ius¬
sͣli arbitn eam ꝓferi nit̃e :. ne pena
ꝯmittatur. ¶ Si arbit̾ sese celare tep¬
tau̾it p̃toreũ inuestigãre d ⁊ si diu ñ
ꝑuerit. muicta aousus eñ uitẽda ẽ¬

Expanded text:
itati, si arbiter sententiam dicat: ergo interea inhibendus est arbiter. Dies compromissi proferri potest, non cum ex conuentione, sed cum iussu arbitri eam proferri necesse est, ne poena committatur. Si arbiter sese celare temptauer‹i›t, praetor eum inuestigare debet, et si diu non paruerit, multa aduersus eum dicenda es
Abbreviated transcription (Latin):
de nintponat. siue imintõ malum
sit pmissũ. sũ sit s pem᷑deat. an ex
es pena exigi potest. sine postea de¬
sitiat pena/ compminio die soluto:
morte acceptnacione. iu̾dicõ. pacto.
Sacerdoco obueniente. uidebmint
ꝓꝓmissũ nͥ si pꝰterioretasu aliquio
litigandum intersit ¶ Iuł. indisti¬
ncte scribis. si ꝑerrorem de famo¬
so dilisto ad arbitrum itũ÷ ł de ea
rede qua pu ͨ ͣ iudicium sit ꝯstitut̃
lliti de adultiis de siccariis ⁊ simłib:

Expanded text:
 interponat, siue initio nullum sit compromissum: siue sit, sed pendeat an ex eo poena exigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uidebimus missum: nisi si posteriore casu aliquid litigantium intersit. Iulianus indistincte scribit: si per ‹er›rorem de famoso delicto ad arbitrum itum est, uel de ea ‹re›, de qua publicum iudicium sit constitutum, ueluti de adulteriis sicariis et similibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mpium aut merum. aut ł sp.¬
mirtum est. merum ẽ inpiupa:
hr̃e glabii potestatem anima¬
duertendi in facmorosos hõss.
qd̃: ⁊̃ potestas appellatur. ¶mũ
dandi licencia. U lpianus
magis est qm̃ iurudcoͣnis

Expanded text:
ium aut merum aut mixtum est. merum est imperium habere gladii potestatem ad animadvertendum facinorosos homines, quod etiam potestas appellatur. mixtudandi licentia. 4 Idem libmagis est quam iuris
Abbreviated transcription (Latin):
t nina net principafiter ei iuridic¬
nodata est. nec ip̃aͦ lex defert. s cõ¬
firmat mandatam iurisocom:
data est iurisdcõ gericeꝑit: solui
mandatum labio aitsicut m re

Expanded text:
t quia nec principaliter ei iurisdictio data est nec ipsa lex defert, sed confirmat mandatam iurisdictiodata est iurisdictio, geri coeperit, solui mandatum Labeo ait, sicut in re
Abbreviated transcription (Latin):
prestitum. debetut modo. si non post¬
ea comites cum alus eodem tempore
fuerunt. diuersum in ẽo obseruatur.
um quidẽ auditorium nuillo modo
concessum est. malienum autem
non prohibentur. Paict.¬

Expanded text:
est, debetur, modo si non postea comites cum aliis eodem tempore fuerunt. diversum in eo servatur, um quidem aconcessum est, in alienum autem non prohibetur. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
deo ut non sufficiat unum eo
to ne in reliquos accõ decur. si
tm̃ dñs eũ defendere uolũit uu̾
nõie p̾stitit quant̃ liber p̃staret
telligutur. timadmod̾ cũpłes
serui iniurtam feterint: ist dap¬
nũ dederint q pła fc̃a sunt. nõ
ut infurto unumẽ Octauemiᷤ
hic quo dño sucturrendum ait.
fit: non plura facta . L lp̃.¬

Expanded text:
dem, ut non sufficiat unum eorto, ne in reliquos actio detur, si tantum dominus, cum defendere uoluit, unius nomine praestiterit, quantum liber praestaret:telleguntur: quemadmodum cum plures serui iniuriam fecerunt uel damnum dederunt, quia plura facta sunt, non ut in furto unum.Octauenus hic quoque domino succurrendum ait: sit, non plura facta.
Abbreviated transcription (Latin):
In seruos ⁊ si non defendantir
a dñis. ⁊ eos qui mopia laporãt
aũ iõ in uerbis edc̃i fit mentio:
qd̃ si ut ꝑ imꝑĩtiam. ut rusficͦita¬
tem. ut ab ip̃o pretore ĩuͣssus: ut
talu aliquis fec̃it ñ teneatur.
ħ uͦ edcõtenetur ⁊ quitollit qͣmiᷤ
non corruꝑit. ¶ Itm ⁊ qui sus
manib facit. ⁊ qui alii mãdat
s ⁊ si alius sñ dolo .m. fecit: aliꝰ
dolom. mandauit: quimandaũ

Expanded text:
In seruos autem, si non defenduntur a dominis, et eos qui inopia laborant autem ideo in uerbis edicti fit mentio, quod si per imperitiam uel rusticitatem uel ab ipso praetore iussus uel casu aliquis fecerit, non tenetur.Hoc uero edicto tenetur et qui tollit, quamuis non corruperit: item et qui suis manibus facit et qui alii mandat. sed si alius sine dolo malo fecit, alius dolo malo mandauit, qui mandauit
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃pupillum ⁊ ẽgõ uam retineo.¬
sus qui nocturnum iter h̃t int̾diu
per constrtcũ ar amialionẽ t̃pus
ususfu̾it. amiit nocturna s̾urtu¬
sustũit neculła ꝑte earum hoͣ¬

Expanded text:
pupillum et ego uiam retineo.Si is, qui nocturnam aquam habet, interdiu per constitutum ad amissionem tempus usus fuerit, amisit nocturnam seruituusus fuerit nec ulla parte earum ho
Abbreviated transcription (Latin):
tibi in es area edificanoi.stillicioii
inmittendi ius amñto ⁊ simłe
si pertuum fundum ina michi
debeatur ⁊ ꝑmisero tibi in eo loco
liquid facere a mitto ius uie¬
¶is qui perꝑartem itinis it̃. ius co-¬
tum usurpare ioecur.Labͥ:¬

Expanded text:
 area aedificandi, stillicidii immittendi ius amitto. et similiter si per tuum fundum uia mihi debeatur et permisero tibi in eo loco, liquid facere, amitto ius uiae.Is qui per partem itineris it totum ius usurpare uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ni atty agipossit tuc per m̃ obser¬
uabimus. atq si abinitio duobus
turois due suitutes iniũcte fu-¬
issent ut atcera retini: alt̾a ñ uten¬
gere ut idemius ei martera ꝑte fuꝰ¬
di recineretur ptra illud⁊ modim
accessisse et cui debebatur uia ꝙ ꝑ
duas ꝑtter uias rreagere possit.
biq octe noi in porectum ẽẽ ⁊ bi¬
non p̃t non sit usus. Itacẽ ⁊̃s latcer
nis ur m̃lib quis aqmͣhat duꝑlica¬
io conffrcutotempre amittur sdẽ
⁊ de itinere custoditur. ¶ Si uero ait̾¬
nis dieb aut dietoro aut tm̃ nocte:
statuto iegib tempore amitutur.

Expanded text:
ire atque agi possit, tunc perinde obseruabimus atque si ab initio duobus fundis duae seruitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utengere, ut idem ius ei in altera parte fundi retine‹re›tur: contra illud commodum accessisse ei cui uia debebatur, quod per duas pariter uias ire agere possit bisque octonos in porrectum et non potest, non sit usus. itaque et si alternis uel mensibus quis aquam habeat, duplicato constituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si uero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus tempore amittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gõm faciendum alii aut non facien¬
dum ꝑ calumpniam pectimiam accep̃.
qui autem accepit peccuman su asi iu
dicium sũ post iurom̃ acceptum t̾enet᷑
s ⁊ constitucõ imꝑatoris ñi que scͥo¬
ta ÷ ad cascium sabinum prohiouit iu¬
dici ist adu̾sapio in pu ͦ ᷤᷤ ia priuatis
causa litem ꝑ irẽ iussit. ¶ Nam tracta¬
ripotest si adusanus non ꝑtalump¬
niam ortr̃sigenoi aĩo accepit. an con¬
stitucõ cesiat. ⁊ puto cessare. situti ħ qͦ¬

Expanded text:
gotium faciendum aut non faciendum per calumniam pecuniam accepit. Qui autem accepit pecuniam sdicium sive post iudicium acceptum, tenetur. Sed et constitutio imperatoris nostri, quae scripta est ad Cassium Sabinum, prohibuit iudici uel aduersario in publicis uel priuatis causa litem perire iussit. nam tractari potest, si aduersarius non per calumniam transigendi animo accepit, an constitutio cessat? et puto cessare sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
Ium ⁊̃ siquis oblig̃c̃e liberatus sit pot
uidi accepisse. toem si gͣcuita pectũa
utenoa datasit aut minoris locata uen¬
dita ue res sit. slecrefertan tp̃e peccuni¬
am acceꝑit: an alii daniussent. it
acceptam suo nomine ratam bũit. Np̃¬

Expanded text:
iam si quis obligatione liberatus sit, potest uideri cepisse: idemque si gratuita pecunia utenda data sit, aut minoris locata uenditaue res sit. nec refert, ipse pecuniam acceperit an alii dari iusserit uel accept‹u›m suo nomine ratum habuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
sñam ħ eu̾enit: idem putarẽ de
sm̃a seritit q̃ a priore udite recte
ꝑtinente q̃ritur. semꝑ qnͣtura
petatur querend̾ est : non qñt̃
debeatur. Iaulus

Expanded text:
am hoc eueniet, idem putarem, sententiaque a priore iudice recte pertinente quaeritur, semper quantum petatur quaerendum est, non quantum debeatur. 20 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
cias regunt iudicare iuherẽ eo
die quo priuati futuri essent:
non possunt. Idem.
siquis maĩor uł equat sbiciat
se iurisdcoi attĩus: possit er ⁊ ad¬
uersus eum ius dĩci. Idem.
aditus: nͣchualebit qd̃ actum est.
nec .n. ferendus ÷ quidicat ꝯsensis¬

Expanded text:
as regunt, iudicare iubere eo die, quo priuati futuri essent, non possunt. 14 Idesi quis maior uel aequalis subiciat se iurisdictioni alterius, possit ei et aduersus eum ius dici. 15 Idemaditus, nihil ualebit quod actum est. nec enim ferendus est qui dicat consensis
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑnabitur idem ius sĩbi di eodẽ¬
łi quod ip̃e aliis dixit. ł diciefut᷑a¬
ficiet:: ¶ Qui magistratum. po.¬
testatem ue bẽbit. si cud in ali¬
qm̃ noui iuris statũit: ip̃e qñq
adu̾sario postulante eodem iure
utid. ¶ siciuis apud eum qui
magr̃atum potestatem ue he¬

Expanded text:
rnabitur idem ius sibi dici, quod ipse aliis dixit uel dici effecit? 'Qui magistratum potestatemue habebit, si quid in aliquem noui iuris statuerit, ipse quandoque aduersario postulante eodem iure uti debet. si qui‹s› apud eum, qui magistratum potestatemque h
Abbreviated transcription (Latin):
dicem litẽ susceꝑat. dem ꝯdẽpna¬
ta est. posteaq ad altĩus uiri ma¬
trimonium alt̾̃ius iuris diccõnis
sb̾iect i ꝑuenerat sirebatur an
prioris uidicis sm̃a exequi possit:
dixi posse. qr añ fuat sĩna dicta.¬

Expanded text:
dicem litem susceperat, deinde condemnata erat, posteaque ad uiri matrimonium alii iurisdictioni subiecti peruenerat, quaerebatur, an prioris iudicis sententia exsequi possit. dixi posse, quia ante fuerat sent
Abbreviated transcription (Latin):
tiis mroingenoum÷ srtectoriũ pu¬
⁊̾ ta quod mnouxeris. ꝓuturas q cor¬
radere irelis. nicħlatuus insnt᷑
officias ¶ finge n eam ꝑsonam eẽ do-¬
mini que recẽptum fudum mor
ueroitura sit. nisi redd  qñtum
pͥm̃a ꝑte reobi portere diimꝰ. eo de¬
oucto condempnarrous:. ¶p̃¬
statim cementa tacium᷑ corum in quo
tus. posse in remaicõe petere. Oanis
iduis hac iegeemit. insiauiis melio.¬
tem condicõm attulit recedͥatur ab
emptõne post allat᷑am ꝯ dicõm iam
non potet inrem attioneurti S ⁊si
tui in diem addictũs sit fumous. añ¬
qmadreccõ sit fc̃a: uti in rem accõe
potett. postea non pot̾ĩt. ¶ Sisinis
drõit ⁊ tradroit bñc lib̃am pecciilii
aoministracõm: in rem accõnenti

Expanded text:
tiis indulgendum est, si tectorium puta, quod induxeris, picturasque corradere uelis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam personam esse domini, quae receptum fundum mox uenditura sit: nisi reddit, quantum prima parte reddi oportere diximus, eo deducto tu condemnastatim cementa faciunt eorum, in quortum posse in rem actione petere: 40 quis hac lege emerit, ut, si alius meliorem condicionem attulerit, recedatur ab emptione, post allatam condicionem iam non potest in rem actione uti. sed et si cui in diem addictus sit fundus, antequam adiectio sit facta, uti in rem actione potest: postea non poterit.Si seruus didit et tradidit habens liberam peculii administra
Abbreviated transcription (Latin):
ue religiosis aotent: reugrosas ũt f¬
et utirco nec lapides medifitati pꝰ-¬
qm̃ remoti uenditari possitnt. ꝑĩ
fc̃m autem accõm petitori extra oroi¬
nem subuenitur. utis qui ħ fecit̃.
restituere eos ipellatur. S si Anem
gñ uoluntate dñi medificati fuenĩt.
⁊ non dum destiucto monumento

Expanded text:
e religiosis adhaerent, religiosa sunt et idcirco nec lapides inaedificati postquam remoti sunt uindicari possunt: in factum autem actione petitori extra ordinem subuenitur, ut is, qui hoc fecit, restituere eos compellatur. sed si alieni sine uoluntate domini inaedificati fuerint et nondu