comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in monum̃tis domiciliũ habebat. nec
cathenis ligatꝰ nec cõpedib. Nemo enĩ
num̃tis erat clamans. & cedens se lapi¬
dib. Hic ẽ desꝑatissi. iꝰ gentiũ popłs. qrẽ
guinariꝰ. idolatra. ignominiosus: nec in
lege nat᷑e nec dei nec humano timore alli¬
cadt̃ ad dexterã patris que ẽ xp̃c. Cui de¬
monio grex porcoꝵ credit᷑. cui nichil ẽ
utile: nͥ ut simul in abysso .i. in inferno
sine respectu miscđie suffocent᷑. ꝑ impetũ
in mature mortis. A qͥb fugiunt multi
qͥ pascebãt eos. Flagellato & enĩ stulto: sa¬
piens prudentior fit. Et rogant iħm ut
exeat a finib eoꝵ. ut ait petrꝰ. exi a me
dñe quia inmundus sũ: ne tangãt ar¬
chã dei ut ora. Homo sanatꝰ mutit᷑ in
domũ suã. Et p̃dicat in decapoli: dũ a ro-
archisynagogꝰ. qͥa cũ intrau̾it plenitudo
gentiũ. tc̃ oĩs isrł saluus fiet. Iairus siue

Expanded text:
in monumentis domicilium habebat: nec catenis ligatus, nec compedibus. Nemo enim numentis erat clamans, et concidens se lapidibus. Hic est desperatissimus gentium populus, quem guinarius, idololatra, ignominiosus, nec in lege naturae, nec Dei, nec humano timore allicadunt ad dexteram Patris, quae est Christus. Cui daemonio grex porcorum creditur: cui nihil est utile, nisi ut simul in abysso, id est, in inferno, sine respectu misericordiae suffocetur, per impetum immaturae mortis: a quibus fugiunt multi, qui pascebant eos. Flagellato etenim stulto, sapiens prudentior fit. Et rogant Jesum, ut exeat a finibus eorum: ut ait Petrus: Exi a me, Domine, quoniam immundus sum: Ne tangant arcam Dei, ut Oza, Homo sanatus mittitur in domum suam, et praedicat in Decapoli: dum a Romaarchisynagogus, quia cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Jair
Abbreviated transcription (Latin):
centurionis & filiã chananeȩ mulieriᷤᷤ ñ
ueniens ad domos eoꝵ saluat: significat
gentes ad quas ñ uenit saluas fore ꝑ u̾bũ
suũ. Qđ ipsis rogantib filii sanantur in¬
telligenda ẽ excłiȩ ꝑsona. quȩ sibi ÷ & mat̾
& filii: nã sunul om̃s qͥb ꝯstat eccłia mat̾¬

Expanded text:
Centurionis, et filiam Chananaeae mulieris non veniens ad domos eorum, salvat; significat Gentes, ad quas non venit, salvas fore per verbum suum. Quod ipsis rogantibus filii sanantur, intelligenda est Ecclesiae persona, quae sibi est et mater et filii: nam simul omnes, quibus constat Ecclesia, mat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequutio antixp̃i ꝯturbauerit. uł ut ipse re¬
stituet moriendo q̃
Ignẽ ad irã qd̾ alta petat. aquã ad uolup¬
tatẽ carnis intellige. Item qđ dicunt dicipuli
qͣre nos ñ potiumꝰ eicere eũ: ne illis miracula
facientib extollerent᷑ in suꝑbiã: ãmoniti st̃
potiꝰ ꝑ humilitatẽ fidei qͣsi ꝑ synapis granũ.
elationẽ t̾renã qͣ noĩe montis significata ÷ cu¬
id ÷ ñ ẽẽ uectigales. Multo gͦ magis liberi ẽẽ
debent in quolibet regno t̾reno filii regno illiꝰ:
sub quo st̃ oĩa regna t̾rena. xxui Qđͣ dñs¬

Expanded text:
rsecutio Antichristi conturbaverit; vel ut ipse restituat moriendo quaignem ad iram, quod alta petat: aquam ad voluptates carnis. Item quod dicunt discipuli, Quare nos non potuimus ejicere eum? ne illis miraculis faciendis extollerentur in superbiam, admoniti sunt potius per humilitatem fidei, quasi per sinapis granum, elationem terrenam, quae montis nomine significata est, cuid est, non esse vectigales. Multo ergo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno filii regni illius sub quo sunt omnia regna terrena. XXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ dixert̃ discipłi fantasma ẽẽ. signifi¬
cãt id qd̾ dictũ est. putas inueniet fidẽ
in t̾ra. quia quidẽ qui cesserint diabolo
de xp̃i aduentu dubitabt̃. Qd autẽ pe¬
trus implorat a dño auxiliũ ne: mergat᷑:
significat qͥbiisdã tribulationib etiã ꝑossẽ
uetima ꝑ sequutiõe purgandã ẽẽ eccłia. Qa

Expanded text:
 dixerunt discipuli phantasma esse, significat id quod dictum est, Putas, inveniet fidem in terra ; quia quidam qui cesserint diabolo, de Christi adventu dubitabunt. Quod autem Petrus implorat a Domino auxilium, ne mergatur, significat quibusdam tribulationibus etiam post ultimam persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ dñs dic̃ de his quos qͥnq panib pasturꝰ
erat ñ opꝰ habenti ire. s dare illis manduca¬
re. sub his enĩ uerb̃ fig᷑alit̾ tamꝗͣ custodiendi
detinent᷑. cũ hoc ammoͣuissent discipłi ut di¬
panes ꝑtinet ultro misereri se dic̃ qd̾ iam
ternꝰ dies ẽẽt ex qͦ ei ieuini ad hesissent. ĩ toto
enĩ scło generis humani terciũ tẽpꝰ est. quo
fidei xp̃ianȩ gr̃a data est: pͥmũ ÷ ante legem.
scđm sub lege. terciũ sub gr̃a: & qm̃ quartũ
adhuc restat qͣndo ad plenissimã pacẽ iherłm
cȩlestis uenturi sumꝰ. quo tendit quisqͥs recte

Expanded text:
 cum dicit de his quos quinque panibus pasturus erat, Non opus habent ire; sed date illis vos manducare . Sub his autem verbis figuraliter tanquam custodiendi detinentur, cum hoc admonuissent discipuli, ut dipanes pertinet, ultro se misereri dixit, quod jam tertius dies esset, ex quo ei jejuni haesissent. In toto enim saeculo generis gratia data est. Primum est ante Legem, secundum sub Lege, tertium sub Gratia. Et quoniam quartum adhuc restat, quo ad plenissimam pacem Jerusalem coelestis venturi sumus, quo tendit quisquis recte
Abbreviated transcription (Latin):
debitorẽ: & ꝓ cupiditate atq oꝑib suis tãꝗͣ
uxorẽ & filios penas solu̾e debuisse. qđ estͥ
pͣciũ eiꝰ. Pretiũ enĩ uenditi. supplituim dãp¬
nati intelligit᷑. Qđ dix̃ noluit ignoscere
conseruo suo. s abiit & misit eũ in carcerẽ.¬
& cetera. Intelligendũ. tenuit contra eũ
hunc animũ habuisse. ut supplitia illi

Expanded text:
tate atque operibus suis, tanquam uxorem et filios poenas solvere debuisse, quod est pretium ejus. Pretium enim venditi, supplicium damnati intelligitur. Quod dixit: Noluit ignoscere conservo suo, sed abiit et misit eum in carcerem, etc., intelligendum: Tenuit contra eum hunc
Abbreviated transcription (Latin):
erat in lege. discipłos impleuit cũ eis pꝰ re¬
surrectionẽ apperuit scͥpturas ueteres: in¬
cipiens a moyse & om̃ib ꝓpħis. inter p̃tans
illis in oĩb scͥpturis ꝗͣ de ipso erant. Namae
tẽ duo illoꝵ in panis fractiõe cognouer̃t. et
ideo scdđa pastio popłi ꝗͣ de septẽ panib facta
est. ad noui testam̃ti predicationẽ intelligit᷑
ꝑtinere. Non enĩ ab aliquo ȩuangłista dictũ
est qđ isti panes ordeacei fuerint. sic̃ de illis
qͥnq dic̃ ioħs. Hec gͦ pastio de panib septẽ.
ad gr̃am ꝑtinet ȩccłiȩ. ꝗͦ notissima illa septe
duo pisces fuisse scribunt᷑. sic̃ in ueteri lege.
ubi duo soli ungebant᷑ rex & sac̾dos. s pauci

Expanded text:
erat in Lege, discipulos implevit, cum eis post reerat in Lege, discipulos implevit, cum eis post resurrectionem aperuit Scripturas veteres, incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Nam et tunc eum duo illorum in panis fractione cognoverunt . 4. Et ideo secunda pastio populi, quae de septem panibus facta est, ad Novi Testamenti praedicationem recte intelligitur pertinere. Non enim ab aliquo evangelista dictum est quod isti panes hordeacei fuerint, sicut de illis quinque dixit Joannes. Haec ergo pastio de panibus septem ad gratiam pertinet Ecclesiae, quae notissima illa septen Et ideo non hic duo pisces fuisse scribuntur, sicut in veteri lege, ubi duo soli ungebantur, rex et sacerdos; sed pauci
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ordinẽ aaron. s scđm ordinẽ melchi¬
sedech: cuiꝰ rei sacram̃tũ diligentiꝰ adhuc cõ¬
sid̾are potes. S ꝓpt̾ duos pisces in qͥb duas
ꝑsonas regiã & sac̾dotalẽ figͣatas diximꝰ. hac¬
tenꝰ hinc tractatũ e̾e̾ suffitiat. Qđ aut̃ suꝑ
fenũ turba illa discubuit: significat eos qui
testam̃tũ uetꝰ acceꝑãt. qͦ regnũ eiꝰ tẽporale &
iherłm tẽporalis ꝓmutebat᷑ in spe carnali
collocatos fuisse. om̃is enĩ caro fenũ. & clari hõa¬
tas sic̃ flos feni. Qd̃ aut̃ reliquiis fragm̃toꝵ
duodecĩ cophini bucellarũ repleti st̃: signifi¬
cat de ipsius legis aꝑtiõe & disputatiõe quã
iudei reliquerat & deseruerãt repletos fu¬
isse discipłos dñi. in qͥb duodenariꝰ numerꝰ
pͥncipatũ tenet. Nondũ enĩ erat noua¬
scrptura noui testam̃ti quando dñs qͣsi fran¬
gendo & aꝑiendo qd̾ durũ erat & eliusum

Expanded text:
 secundum ordinem Melchi secundum ordinem Melchisedech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc considerari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse diximus, hactenus hinc tractatum esse sufficiat. 3. Quod autem super fenum turba illa discubuit, significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur, in spe carnali collocatos fuisse. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni . Quod autem de reliquiis fragmentorum duodecim cophini buccellarum repleti sunt, significabat de ipsius Legis adapertione et disputatione, quam Judaei reliquerant et deseruerant, repletos fuisse discipulos Domini, in quibus duodenarius numerus principatum tenet. Nondum enim erat scriptura Novi Testamenti, quando Dominus, quasi frangendo et aperiendo quod durum et clausum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dissonat amatheo nominib generationũ:
nã eas nominat. ascendens a dauid usq ad
abrahã. quas ille descendens ab abrahã usq
ad dauid. Dauid enĩ in duas familias regiã
& sacerdotalẽ origo illa distributa ẽ. Quarũ
duarũ familiarũ sic̃ dictũ ÷ regiã descen¬
dens matheus. sac̾dotalẽ ascendens lucas se
ẽẽt iam̃ de tribu sac̾dotali. hoc ẽ de tribu leui:
s ẽẽt de tribu iuda. hoc ÷ de tribu dauid. ex
qua tribu nemo intendit altari. Ideo filius
sacͥficia qͦ scđm ordinẽ aaron in leuitico sac̾dotio
fiebant ñ eẽt de tribu leui. ne ad ipsã tribũ
& ad ipsũ sac̾dotiũ qđ tẽporalit̾ umbra erat fu¬
tura ꝑtinere uidet᷑ mundatio peccatoꝵ. quã
dñs oblatiõe holocausti sui qͦd in uet̾i sacer¬
dotio figabat᷑ impleuit. & holocausti eiꝰ yma¬
ginẽ ad memoriã passiõis suȩ in eccłia cele¬
brandã dedit. Est aut̃ sac̾dos in ȩt̾nũ non

Expanded text:
non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens Lucas secesset tamen de tribu sacerdotali, hoc est, de tribu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filisacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebrandam dedit
Abbreviated transcription (Latin):
nec eos parentes quos ille nominat. alia enĩ
erat origo sacerdotalis. ꝗͣ ꝑ unũ exfiliis dauid
sicuti assolet de tribu sacerdotali matrio¬
niũ sortientẽ. & fec̾at ut maria de utraq tri¬
bu id ÷ regia & sacerdotali cognationẽ duc̾et:
nã & qͣndo censiti st̃ ioseph & maria scͥptos
eos fuisse de domo id ÷ de genere dauid. & he¬
lysabeth quȩ nichilominꝰ cognata marie scri¬
bit᷑. erat de tribu sacerdotali. Sĩ aũt matheuᷤ
qͥ tamꝗͣ descendentẽ ad suscipienda peccata
nr̃a regẽ xp̃m insinuat. ꝑ salomonẽ a dauid
descendit: qr salomon de illa in qͣ dd pecca¬
uerat natus est: ita lucas qͥ tamꝗͣ ascendentẽ
pꝰ ablutionẽ peccatoꝵ. sacerdotẽ xp̃m insinu¬
at ꝑ nathan ascendit ad dauid: qui nathan
ꝓpħa missus erat. cuiꝰ correctiõe dauid ipsiꝰ
peccati abolitionẽ penitendo impetrauit.
Itaq postea quã transit lucas ꝑsonã dauid.

Expanded text:
nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim erat origo sacerdotalis, quae per unum ex filiis David, sicuti essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, effecerat ut Maria de utraque tribu, id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. Nam et quando censiti sunt Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata nostra regem Christum insinuat, per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita Lucas, qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuat, per Nathan ascendit ad David; quia Nathan propheta missus fuerat, cujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David,
Abbreviated transcription (Latin):
rex nr peccata nr̃a suscepit. ut nob̾ pugnan¬
di & uincendi demonstraret exemplũ. eorũdẽ
peccatoꝵ susceptionẽ. regiãq ꝑsonã matheus
euangłista significat. generationẽ eiꝰ quȩ ÷ scd̃m
carnẽ abrahȩ suscipiens: qr pat̾ ÷ popłi fideł.
& successionẽ ꝓlis deorsũ u̾sus enumerans. ꝑ¬
uenit ad dauid: in quo regni stabilim̃tũ ma¬
nifestissimũ apparet. atq ude ꝑ salomonẽ
natũ de illa in qua pat̾ eiꝰ peccauerat. stirpẽ
regiã ꝓsequutꝰ. usq ad dñi generationẽ ꝑduc̃.¬
Lucas uͦ aliꝰ ȩuangłista qm̃ & ipse generatio
ꝑsonã explicandã suscepit. ad ꝗͣ ꝑsonã ꝑti¬
net mundatio & abolitio peccatoꝵ. ñ a prin¬
cipio libri sic̃ matheus. s ab illo loco ubi bap¬
tixatus ÷ iħc. ubi peccatoꝵ nr̃oꝵ mundationẽ
p̃figauit: incipit parentũ eiꝰ originẽ gradatĩ
ꝑsequi. neq deorsũ u̾sus sic̃ ille quã ad suscep¬
tionẽ peccatoꝵ tamꝗͣ descendentẽ insinuabat:¬

Expanded text:
er peccata nostra suscepit, ut nobis pugnandi et vincendi demonstraret exemplum, eorumdem peccatorum susceptionem regiamque personam Matthaeus evangelista significans, generationem ecarnem ab Abraham suscipiens, qui pater est populi fidelis, et successionem prolis deorsum versus enumerans pervenit ad David, in quo regni stabilimentum manifestissimum apparet; atque inde per Salomonem, natum de illa in qua pater ejus peccaverat, stirpem regiam prosecutus usque ad generationem DLucas vero alius evangelista, quoniam et ipse generationpersona explicandam suscepit, ad quam personam pertinet mundatio et abolitio peccatorum, non a principio libri, sicut Matthaeus, sed ab illo loco ubi baptizatus est Jesus, ubi peccatorum nostrorum mundationem praefiguravit, incipit parentum ejus originem gradatim prosequi; neque deorsum versus, sicut ille qui eum ad susceptionem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm naui erant dic̾ent. uere filiꝰ dĩ ẽ: signi¬
ficat caritatẽ eiꝰ tc̃ manifestã futurã ꝑ spe¬
ꝑtinebit. Quib uerb̾ fignificant᷑ filũ iã
si sibi opus ẽẽ ꝑarentũ ꝓ se oblationes
qđ ad eã ȩtatẽ ꝑuenissent: ut possent iã
ipsi offerri ꝓ se. In hac gͦ ȩtate ꝯstitutos
ut possent parentib suis hoc dic̾e. cũ hoc
dixissent: Negabant pharisei reos ẽẽ. si
parentib suis ñ p̾starent honorẽ. Xuiui.

Expanded text:
e Filius Dei es, significat claritatem ejus tunc manifestam futuram, per spepertinebit: quibus verbis significant filii jam non sibi opus esse parentum pro se oblationes, quod ad eam aetatem pervenissent, ut possent jam ipsi offerre pro se. In hac ergo aetate constitutos, ut possent parentibus suis hoc dicere, cum hoc dixissent, negabant Pharisaei reos esse, si parentibus suis non praestarent honorem. XVII.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ assidue in scͥpturis mons appellat᷑. congru¬
ent̾ in monte ut̾q popłc pasceret᷑: hic tam̃
ñ in feno discũbit᷑ s i t̾ra: ibi etũ celsitudo xͥ¬
li spe & desid̾io tegit᷑. hic aut̃ remota cupidi¬
tate carnali. conuiuas noui testam̃ti spei ꝑ¬
manentis firmam̃itũ. tamꝗͣ ipsiꝰ montis so¬
liditas nullo feno int̾posito continebat. Et qm¬

Expanded text:
 assidue in Scripturis mons appellatur, ut congruenter in monte uterque populus pasceretur; hic tamen non in feno discumbitur, sed in terra. Ibi enim celsitudo li spe et desiderio tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
in finẽ.
Ille enĩ qͥ dix̃ putas ueniet filius
hominis¬
& inueniet fidẽ suã suꝑ t̾rã. significauit qͥdem
in extremo conuiuii relinqui posse & deseri

Expanded text:
inem. Ille enim qui dixit, Putasne, veniens Filius hominis inveniet fidem super terram? significavit quidem in extremo convivii relinqui posse et deseri
Abbreviated transcription (Latin):
popło uet̾is testam̃ti fuisse quosdã infirmo ᷤ
ad implendã iustitiã q̃ scd̾m legẽ est. in qͣ
iustitia se apłs paulus sine querela con¬
u̾satũ e̾ẽ dic̃: fuisse itẽ alios qui fallatia se¬
duc̾ent᷑ in cultũ idoloꝵ. Quȩ duo genera
id÷ infirmitates & mores mulierũ & pue¬
rorũ nominib figurata st̃. Infirmitas enĩ ẽ¬
sexus mulierũ ad actioẽs: & facilis ad lusũ puie¬
ritia. Quid autẽ lusi pueri tam simile ẽ. quã
idola colere: qͣndo & apłs ad hoc retulit hoc genꝰ
suꝑstitiõis cũ ait. neq idolis seruiamꝰ quẽad¬
modũ qͥdã eoꝵ sic̃ scͥptũ est. sedit popłs man¬

Expanded text:
Testamenti fuisse quosdam infirmos ad implendam justitiam quae secundum legem est, in qua justitia apostolus Paulus sine querela se conversatum esse dicit ; fuisse item alios qui facile seducerentur in cultum idolorum. Quae did est infirmitatis et erroris, mulierum et puerorum nominibus figurata sunt. Infirmus est enim sexus mulierum ad actiones, et facilis ad lusum puritia. Quid autem lusui puerili tam simile est, quam idola colere; quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, Neque idolis servientes, quemadmodum quidam eorum, sicut scriptum est, Sedit pop
Abbreviated transcription (Latin):
parandi st̃. Nã illis dr̃ si tam̃ initiũ substan¬
tie eiꝰ usq in finẽ firmũ retineamꝰ. Illis autẽ.
nolite pueri effici sensib. s malitia infantes
estote: ut sensib ꝑfecti sitis. E idõ neq in ue¬
teri neq in nouo testam̃to tales admittunt᷑ ad
numerũ: s siue ibi qͥnq milia. siue hie qͣtuor
milia exceptis mulierib & pueris fuisse di

Expanded text:
itium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus . Illis autem: Nolite, pueri, effici sensibus, sed malitia infantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et ideo neque in Vetere, neque in Novo Testamento tales admittuntur ad numerum, sed sive ibi quinque millia, sive hic quatuor millia, exceptis mulieribus et pueris, fuisse di
Abbreviated transcription (Latin):
ba quinq milia hominũ fuert. sic̃ illic
ubi carnales. legẽ accipientes. id÷ quinq
carnis sensib dediti significant᷑. s sp̃uales¬
ꝓpt̾ quatuor aĩȩ uirtutes. qͥb in hac uita
spũalit̾ uiuit᷑. prudentiã. temꝑantiã. forti
tudinẽ. iustitiã. Quarũ pͥma ÷ cognitio ap
petendarũ & fugiendarũ terũ. Scđa re-¬
frenatio cupiditatis ab his qͣ tẽporalit̾ delec¬
tant. Tertia firmitas animi adu̾sus ea qͦ
tẽporalit̾ molesta st̃. Quarta. qͣ ꝑ cet̾as om̃s
diffundit᷑ dilectio dĩ & ꝓximi. Sane & ibi¬

Expanded text:
rba quinque millia hominum fuerunt, sicut illic, ubi carnales legem accipientes, id est, quinque carnis sensibus dediti significantur, propter quatuor animi virtutes, quibus in hac vita spiritaliter vivitur, prudentiam, temtudinem, et justitiam. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et fugiendarum: secunda, refrenatio cupiditatis ab iis quae temporaliter delectant: tertia, firmitas animi adversus ea quae temporaliter molesta sunt: quarta, quae per caeteras omnes diffunditur, dilectio Dei et proximi.
Abbreviated transcription (Latin):
fluctibq popularib numꝗͣ frangiatꝙ corrũ¬
pi. & uolentas turbarũ contradictiões tamꝗͣ
adu̾santes undas sepe disrũꝑe. int̾dũ eis cus¬
todia sua integritate cedere: ꝓrsus more pis¬
ciũ tamꝗͣ in ꝓcelloso mari. sic in turbulenta
popłi ãministratiõe u̾sari. Quȩ tam̃ duȩ ꝑsonȩ

Expanded text:
et fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumet fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi, et violentas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis, custodita sua integritate, cedere: prorsus more piscium tanquam in procelloso mari, sic in turbulenta populi administratione versari: quae tamen duae personae
Abbreviated transcription (Latin):
moysen lex ipsa data ẽ. Moyses enĩ qͥnq libroᷤ
scͥpsit. Et qd ordeacei panes erant. bene signifi¬
cat itł ipsam legẽ qͣ data erat. ut in ea uitale
aĩe alim̃tũ corporalib in tegum̃tis obtegeret᷑.
Hordei eñ medulla tenacissima palea tegit᷑.
Uł ipsũ popłm nondũ expoliatũ carnali de¬
siderio. qd tamꝗͣ palea cordi eiꝰ inherebat. id÷
nondũ corde circũcisus erat. ita ut nec tritura¬
tot tribulationũ cũ ꝑ deserta qͣdraginta annoᷤ
duc̾ent᷑ intellectu reuelato carnalia integu¬
m̃ita depon̾et: sic̃ neq ordeũ areȩ tritura illo
paleare tegmine exiit᷑. Itaq illi popło con¬
gruent̾ lex talis data ẽ. Duo aut̃ pisces qͥ sapo¬
rẽ suauem pani dabant. duas illas ꝑsonas
uident᷑ significare qͥb popłr ille tegebat᷑ ut
ꝑ eas ꝯsilioꝵ mod̾amen acciꝑet. regiã scilicet
& sacerdotalẽ. Ad quas etiã sacrosancta illa
unctio ꝑtinebat. quarũ officiũ erat ꝓcellis

Expanded text:
Moyses enim quinque libros scripsit. Et quod hordeacei erant panes, bene significant, vel ipsam legem, quae ita data erat, ut in ea vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur; hordei enim medulla tenacissima palea tegitur: vel ipsum populum nondum exspoliatum carnali desiderio, quod tanquam palea cordi ejus inhaerebat; id est, nondum corde circumcisum, ita ut nec trituratione tribulationum, cum per deserta quadraginta annis duceretur, intellectu revelato carnalia integumenta deponeret, sicut nec hordeum areae tritura illo paleari tegmine exuitur. Itaque illi populo congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui saporem suavem pani dabant, duas illas personas videntur significare, quibus populus ille regebatur, ut per eas conciliorum moderamen acciperet; regiam scet sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat: quarum officium erat procellis
Abbreviated transcription (Latin):
di demonstrauit exemplũ in carne mortali:
peccata nr̃a suscipiens. tẽptatiõib inimici.
neq illecebrosis. neq t̾ribilib cedens. Postre¬
mo exuens se carnẽ pͥncipatꝰ & potestates ex¬
poliauitꝰ. fidunalit̾ triumphans eas in semet
tiõĩs nr̃ȩ tamꝗͣ ab egypto lib̾ant᷑. Qssequentia
nos peccata sacram̃to baptismatis nob euaden¬
tib obruunt᷑. Et quãdiu in spe sumꝰ ꝓmissio
solantes nos in scͥpturis scĩs u̾bo dĩ. sic̃ illos
manna de cȩlo. Eodẽ ipso duce in iherłm
celestẽ tãꝗͣ in t̾rã ꝓmisfiõis introduci nos
posse p̃sumimꝰ: & in ȩt̾rũ ibi regente ipso
& custodiente seruari. Ita dñs nr̃ iħc xp̃s rex¬

Expanded text:
di demonstravit exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter, et triumphans eas in semetitionis nostrae tanquam ab Aegypto liberamur, et persequentia nos peccata sacramento Baptismatis nobis evadentibus obruuntur: et quamdiu in spe sumus ejus prsolante nos in sanctis Scripturis verbo Dei, sicut illos manna de coelo; et eodem ipso duce in Jerusalem coelestem, tanquam in terram promissionis introduci nos posse praesumimus, et in aeternum ibi regente ipso et custodiente servari. Ita Dominus noste
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is inmunditia in segete ⁊rania dñr:
p̃cedente separabunt᷑ impii a piis: qđ ꝑbo
nos angłos intelligit᷑ fieri: qr offitia uin¬
expellere. maius fit oĩb olerib id: dog¬
matib Dogmio aut̃ st̃ placta sectarũ.i.
m̃tũ. dilectionẽ qđ feruere facit ⁊ exxitat.
In farinȩ aut̃ satis trib. uel tria illa in¬
telligunt᷑ in homine ex toto corde. ex tota
aĩa. ex tota m̃te: uł tria illa fructifera.
centenũ. sexagenũ. tricenũ. uł tria illa
Thesaurũ absconditũ dix̃ duo testam̃ta
legis in ȩccłia. Quẽ quis cũ exparte ĩtel¬
lectus aĩtigerit. sentit magna illic latere.

Expanded text:
Omnis immunditia in segete zizania dicuntur. praecedente separabuntur impii a piis: quod per bonos angelos intelligitur fieri, quia officia vinexpellere, majus fit omnibus oleribus, id est dogmatibus. Dogmata autem sunt placita sectarum, mentum, dilectionem; quod fervefacit et excitat. In farinae autem satis tribus, vel tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente ; vel tria illa fructifera, Centenum, sexagenum, tricenum ; vel tria illa agro absconditum, dixit duo Testamenta legis in Ecclesia, quae quis cum ex parte intellectus attigerit, sentit illic magna latere:
Abbreviated transcription (Latin):
bat .i. in disciplina & doctrina sua ñ agnoscit.
sic̃ dictũ ÷ nescio uos. aut ꝓ eo qđ utilit̾ nes¬
cientes facit. qđ sure inutile ẽ. Ideo bene
accipit᷑ &. qd dictũ ÷ solũ scire patrem. sic
dictũ eẽ. qi fecit filiũ scire & qđ dictũ ẽ
nescire filiũ. sic dictũ ẽẽ. qi facit nescire

Expanded text:
a et doctrina sua non agnoscit, sicut dictum est, Nescio vos : aut pro eo quod utiliter nescientes facit, quod scire inutile est. Ideo bene accipitur, id quod dictum est, solum scire Patrem, si dictum esse quia facit Filium scire: et quod dictum est, nescire Filium, sic dictum esse quia facit nescire
Abbreviated transcription (Latin):
Quod dñs dix̃ ab arbore autẽ fici discite para¬
bolã. Arborẽ fici genꝰ humanũ. intellis ꝓpt̾
pruritũ carnis cũ iã ramus eiꝰ tener fuerit .i.
cũ filii hominũ ꝑ fidẽ xp̃i ad sp̃uales fructꝰ ꝓfe¬
cerĩt. &. ĩ eis honor ad optionis filioꝵ dĩ enicuerit.

Expanded text:
ci discite similitudinem; arborem fici genus humanum intellige, propter pruritum carnis. Cum jam ramus ejus tener fuerit; id est, cum filii hominum per fidem Christi ad spirituales fructus profecerint, et in eis honor adoptionis filiorum Dei eminuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ petit᷑.: S ad hoc se peti uult ut
capaces donorũ eiꝰ fiant qui petunt. In tͥb
aut̃ panib etiã illud significatur. ĩinius ẽẽ
sub̃ȩ trinitatẽ. Amicꝰ aut᷑ quẽ dicit ille qͥ
petit uenisse de uia. & ñ se hab̾e qd̾ ponat
ante illum: intelligit᷑ hominis appecitꝰ.
qui deb& obtemperare rationi. seruiebat
aut᷑ consuetudini temporali quã uiã uo
cat ꝓptͣ omĩa ꝑ tempꝰ transeuntia. Conu̾so
aut homine ad dm̃ etiã ille appetitꝰ ad
consuetudinẽ reuocat᷑. siñ consolatur
toris tͥnitas p̾dicat᷑. Magne angustiȩ sunt
in homine quẽ pͥmit erima mortalis: eum
ab his quȩ foris delectant p̾cipit᷑ abstino re:
significat tempꝰ famis uerbi cũ intelli.¬
gentia claudit᷑. & illi qui eu̾głicam sapi-¬
entiã tamꝗͣ pane̾ erogantes ꝑ orbẽ terre
p̾dicauerunt. Pueri patrisfamilias iam st̃
insecreta quiete cũ dño: & tam̃ orando ef̃-¬

Expanded text:
quod petitur, sed ad hoc se peti vult, ut quod petitur, sed ad hoc se peti vult, ut capaces donorum ejus fiant qui petunt? In tribus autem panibus etiam illud significatur, unius esse substantiae trinitatem. amicus autem, quem dicit ille qui petit uenisse de uia et non se habere quod ponat ante illum, intellegitur hominis appetitus, qui debet obtemperare rationi. seruiebat autem conscat, propter omnia per tempus transeuntia; converso autem homine ad Deum, etiam ille appetitus a consuetudine revocatur: sed si non consolatur toris Trinitas praedicatur, magnae angustiae sunt in homine, quem premit aerumna mortalis, cum ab his quae foris delectant praecipitur abstinentia, significat tempus famis verbi, cum intelligentia clauditur. et illi qui euangelicam sapientiam tamquam panem erogantes per orbem terrae praedicauerunt, pueri patris familias, iam sunt in secreta quiete cum domino; et tamen orando ef
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiã: s infuturo scło ubi cessans ab oꝑe¬
atq ministerio indigentie sola sapientia per-¬
fruet᷑. Marcha gͦ occupata ẽ circa multum
ministeriũ. qr nunc talib oꝑib exercetur
occasio dat᷑ sententie dñi qua ostendit istã
ȩccłam sollicitã e̾e̾ & turbari cura plurima:
cũ sit unu necessariũ. ad qđ ꝑministerii huiꝰ
merita ꝑuenitur. Mariã uͦ dicit optimam
part̾e elegisse quȩ ñ auferetur ab ea. & ideo
intelligitur optima: qr ꝑhanc ad illã dendit᷑¬
quȩ nͨ auferetur. Illa uero ministerii qͣuis
sit bona tam̃ auferet᷑ : qm̃ indigentia cui
tres panes: utiq ad similitudine ponitur.
scđm quã quis dm̃ rogat in media tribula¬
latione constitutꝰ. ut ei tribuat intelligen¬
tiam trinitatis. qua p̾sentis uite consolet᷑
laboref. s comparatio ẽ aminore. Si enĩ
amicꝰ homo surgit de lecto. & dat non
amicitia s tedio compulsus: quantoma-¬
gis dat ds qͥ sine tedio largissime donat

Expanded text:
Ecclesiam, sed in futuro saeculo, ubi cessans ab opere ministerioque indigentiae, sola sapientia perfruetur. Martha ergo occupata est circa multum ministerium; quia nunc talibus operibus exercetur occasio datur sententiae Domini, qua ostendit istam Ecclesiam sollicitam esse et turbari circa plurima, cum sit unum necessarium, ad quod per ministerii hujus merita pervenitur. Mariam vero dicit optimam partem elegisse, quae non auferetur ab ea: et ideo intelligitur optima, quia et per hanc ad illam tenditur, et non auferetur; illa vero ministerii, quamvis sit bona, tamen auferetur, quando indigentia, cuitres panes, utique ad similitudinem ponitur, secundum quam quis Deum rogat in media tribulatione constitutus, ut ei tribuat intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consoletur labores. Sed comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat, non amicitia, sed taedio compulsus; quanto magis Deus dat, qui sine taedio largissime donat
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ septies ꝓpt̾ea dr᷑. ut motu hominis
facta significet᷑ illa transgressio. Ternario
enͣi numero incorporea pars hominis sig-¬
nificat᷑. unde eͣ qđ ex toto corde. ex tota
dm̃: quat̾nario uͦ corpꝰ. Multis eñi modiᷤᷤ
quadriꝑtita inuenitur natura hominiᷤᷤ¬
corporis. Ex his gͦ coniunctis homo con¬
stans. ñ absurde septenario numero sig¬
nificat᷑. Motus aut in numeris nͥ expͥmit᷑
cũ dicimꝰ unu. duo. tria. quatuor. & cet̾a.
s cũ dicimꝰ semel. bis. ter. quat᷑. Quappt᷑
ut dixi ñ septẽ & undeci. s septies undecĩ
significat᷑ transgressio. quȩ motu facta e
hominis peccantis. hoc ẽ ꝑfectionis sue
stabilitatẽ transgredientis cupiditate
ampliꝰ aliqͥd habendi. ut tantũ pꝰ ꝑ pro-¬
pħam anime diceret᷑ sꝑabas si ame dis-¬
cessisses aliqͥd ampliꝰ te habiturã. ex qͦ
initio suꝑbiȩ om̃ia peccata siluescunt.
que cũ dimittunt᷑ septuagͥessepties ig¬

Expanded text:
autem septies propterea ducitur, ut motu hominis autem septies propterea ducitur, ut motu hominis facta significetur illa transgressio. Ternario enim numero incorporea pars hominis significatur; unde est quod ex toto corde, et ex tota Deum : quaternarquadripartita invenitur natura corporis. Ex his ergo conjunctis homo constans, non absurde septenario numero significatur. Motus autem in numeris non exprimitur, cum dicimus unum, duo, tria, quatuor, etc., sed cum dicimus, semel, bis, ter, quater. Quapropter ut dixi non septem et undecim, sed septies undecim significatur transgressio, quae motu facta est hominis peccantis, hoc est perfectionis suae stabilitatem transgredientis cupiditate amplius aliquid habendi; ut tanto post per prophetam animae diceretur, Sperabas, si a me discessisses, aliquid amplius te habituram? Ex quo vitio superbiae omnia peccata silvescunt: quae tamen dimittuntur, cum septuagies septies ig
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa st̃. s ipsa ibi remissio peccatorum
ẽ hominib ꝑ illud baptismũ dñi. & ꝑ illũ
numerũ generationũ consecrata atq sig-¬
nata est. Nec temere dñs nec frustra
septuagesima & septem generatione
uenit aboliturꝰ omia peccata: insi qr in
illo numero aliqͥd latet qđ ad significati¬
one ꝑtineat om̃ium peccatoꝵ. Hoc aut̃
in undenario & septenario considerandũ
ẽ qͥ numeri ꝑ se multiplicati ad tantum
ꝑueniunt. Nã undecies septe̾. uł septies
undeni: septuaginta & septẽ fiunt.
Undeci aut̃ transgressionem denarii sig-¬
nificatit. ac sic in denario ꝑfectio beati¬
tudinis significat᷑. Unde ẽ etiã illud qd
om̃s conducti ad uineã denario remune¬
rant᷑ qđ fit cũ septenaria ereatura trini-¬
tati creatoris adiungit᷑. Manifestũ ẽ ergo¬
qđ transgressio denarii peccatũ significat
ꝑ suꝑbiã plus aliqͥd habere cupientis. &
integritate ꝑfectionẽq amttentis. Hoc

Expanded text:
dimissa sunt, sed ipsa ibi remissio peccatorum dimissa sunt, sed ipsa ibi remissio peccatorum est hominibus, per illum baptismum Domini et per illum numerum generationum consecrata atque signata est. Nec temere Dominus et frustra septuagesima et septima generatione venit aboliturus omnia peccata, nisi quia in illo numero aliquid latet, quod ad significationem pertineat omnium peccatorum. Hoc autem in undenario et septenario considerandum est: qui numeri per se multiplicati, ad tantum perveniunt; nam undecies septem vel septies undecim, septuaginta et septem fiunt. Undecim autem transgressionem denarii significant: ac si in denario perfectio beatitudinis significatur, unde est etiam illud, quod omnes conducti ad vineam, denario remunerantur , quod fit cum septenaria creatura Trinitati Creatoris adjungitur; manifestum est quod transgressio denarii peccatum significat per superbiam plus aliquid habere cupientis, et integritatem perfectionemque amittentis. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
queri potest. Nã & huiꝰ numeri mentionẽ
dñs fecit. Cũ eñi petrus de dimittendis
peccatis fr̃is int̾rogasset : ait ñ solũ septiess
septuagies septies e̾ẽ dimittendũ. Unde re-¬
ete credit᷑ comemoratione huiꝰ numeri¬
peccata omĩa ussisse dimitti: quando qͥdẽ
ipse ꝑque peccata om̃ia dimissa st̃ septu¬
agesuma & sept̾e generatione scđm eu.¬
głiste memorati testimoniũ ad homines
humanit᷑ uenire dignatꝰ ẽ. Conuenien¬
tissime aut̃ cũ sit etiã alia series genera¬
tionum quã matheus explicat. hanc ille
tenuit qͥ baptirato dño generationes ip¬
sas ꝑ septuaginta & sept̾e ꝑsonas sursum
uersus enumerat. Nam & redditꝰ ẽ ei
tamꝗͣ. ascensus ad dñm. cui pꝰ peccatorum
abolitionẽ reconciliam᷑ exp̃ssus. cũ sur¬
sum uersus ꝑ illas generationes ascendit᷑:
& utiq ꝑ baptismum fit om̃ium remissio
peccatoꝵ que illo numero singnificatur.
Non enͣiin baptismo dñi ipsi dño peccata

Expanded text:
eccatorum. Nam et hujus numeri mentionem Dominus fecit, cum eum Petrus de dimittendis peccatis fratris interrogasset. Ait enim: non solum septies, sed septuagies septies esse dimittendum . Unde recte creditur commemoratione huuandoquidem ipse per quem peccata omnia dimissa sunt, septuagesima et septima generatione, secundum evangelistae memorati testimonium, ad homines humaniter venire dignatus est. Convenientissime autem, cum sit etiam alia series generationum quam Matthaeus explicat , hanc ille tenuit, qui baptizato Domino generationes ipsas per septuaginta et septem personas sursum versus enumerat. Nam et reditus est et tanquam ascensus ad Deum, cui post peccatorum abolitionem reconciliamur, expressus, cum sursum versus per illas generationes ascenditur. Et utique per Baptismum fit omnium remissio peccatorum, quae illo numero significatur. Non enim in baptismo Domini ipsi Domino peccata
Abbreviated transcription (Latin):
Qd dñs dix̃ colantes culicẽ refert̃ ad id qd
dixit decimare illos minuta quȩq. camelũ
glutientes: refert᷑ ad id qđ dixit p̾teritis gra¬
uiora legis. miscdiã & uiditiũ. & fidẽ: ut iste
sit sensus minima obseruatis: maxima con¬
tẽpnitis. Ex hac enĩ ꝑu̾sitate etiã illud eis ac¬
cidit. qͦ possunt hȩc ꝑ allegoriã referri ut di¬
mutterent barabban: qr uidelicet ipse ñ solu̾at
sabbatũ qđ magna diligentia carnalit̾ obser¬
uabãt: occid̾ent aut̃ dñm sp̃ualit̾ sabbatũ in¬
maxima contẽpnebãt. Nã & culicis nõie ñ ab¬
surde figat᷑ seditiosus homicida: qr hoc animal
& strependo inquietat. & sanguine delectatur:
& cameli nõie ꝓpt̾ humilitatẽ se ad subeunda
onera magnitudine subitientẽ: congruent̾ in¬
telligit᷑ dñs.¬

Expanded text:
dixit, Excolantes culicem, refertur ad id quod dixit, decimare illos minuta quaeque. Camelum glutientes, refertur ad id quod dixit, Praeteritis graviora Legis; misericordiam, et judicium, et fidem: ut iste sit sensus, Minima observatis, maxima contemnitis. Ex hac enim perversitate etiam illud eis accidit, quo possunt haec per allegoriam referri, ut dimitterent Barabbam , quia videlicet ipse non solveret sabbatum, quod magna diligentia carnaliter observabant; occiderent autmaxime contemnebant. Nam et culicis nomine non absurde figuratur seditiosus homicida, quia hoc animal, et strependo inquietat, et sanguine delectatur; et cameli nomine propter humiliantem se ad subeunda onera magnitudinem, congruenter intelligitur D
Abbreviated transcription (Latin):
illuminandas. cũ iam possunt caꝑe locu¬
tionẽ eius. qualis : in uerbo eiꝰ. quod in
principio erat apud dm̃. & deus erat u̾bũ
ꝑ quod facta sunt omnia. Illis autẽ qui
eũ capere non possunt cum loquit᷑ ds̃:
non nisi ꝑ creaturã loquit᷑. aut tantũ mͦ
sp̃ualẽ siue in somnis siue in extasi in
sun ilitudine rerũ corporaliũ. aut etiam
ꝑ ipsam corporalem. dum sensib corporis
uel aliqua speties apparet uel insonant
uocets:¬

Expanded text:
illuminandas, cum jam possint capere locuilluminandas, cum jam possint capere locutionem ejus qualis est in verbo ejus, quod in principio erat apud deum et deus erat uerbum, per quod facta sunt omnia. illis autem, qui eam capere non possunt, cum loquitur deus, nonnisi per creaturam loquitur aut tantummodo spiritalem siue in somnis siue in extasi in similitudine rerum corporalium aut etiam per ipsam corporalem, dum sensibus corporis uel aliqua species adparet uel insonant uoces
Abbreviated transcription (Latin):
dent in dõ. ⁊ qđ ꝑspectis etiã in eis ipsis om̃ib cre¬
aturis undiq gr̃as agit laudatq creatorem:¬
Item Nullo tẽpoꝵ uł int̾uallo uł spatio in com¬
mutabili et̾nitate & antiquioꝵ᷑ omnib qͥa ipse
est ante om̃ia: & nouior om̃ib quia idem ipse
post om̃ia Qua ꝓpt̾ cũ audimꝰ dicentẽ scͥpturã
& p̃cepit dñs deus ade dicens ab om̃i ligno qd ÷
in paradiso esca edes. de ligno autẽ cognoscendi
bonũ & malũ ñ manducabitis de illo. qua die
autẽ manducaueritis ab eo morte moriemini.
Si modũ querimꝰ quomͦ ista locutꝰ sit deus. mo¬
dus quidem ipse a nobis ꝓprie comp̾hendi ñ
potest. certissime tam̃ tenere debemꝰ dm̃.
aut ꝑ suã substantiã loqui. aut ꝑ sibi subdi
tam creaturã. s ꝑ substantiã suam ñ loqui
nͥ ad creandas om̃s naturas. ad sp̃uales uero
atq intellectuales ñ solũ creandas s &̃

Expanded text:
dent in deo et quod perspectis etiam dent in deo et quod perspectis etiam aturis, undique gratias agit laudatque Creatorem spatio incommutabili aeternitate et antiquior est omnibus, quia ipse est ante omnia, et nouior omnibus, quia idem ipse post omnia. Quapropter cum audimus dicentem scripturam: et praecepit dominus deus Adae dicens: ab omni ligno, quod est in paradiso, esca edes, de ligno autem cognoscendi bonum et malum, non manducabitis de illo: qua die autem ederitis ab eo, morte moriemini, si modum quaerimus, quomodo ista locutus sit deus, modus quidem ipse a nobis proprie comprehendi non potest. certissime tamen tenere debemus deum aut per suam substantiam loqui aut per sibtam creaturam; sed per substantiam non loqui, nisi ad creandas naturas. Ad spiritales vero atque intellectuales non solum creandas, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥt᷑ ds̃ miro ⁊ ineffabili m̃. neq ꝑ sc̃ͥpturam
corporalib instrium̃tis affixã. neq ꝑ uoces coporalit̾
aurib insonantes. neq ꝑ corpoꝵ similitudines quales
in sp̃u imaginalit̾ fiunt sic̃ i sõnis ł in aliquo ex¬
ea quȩ animo ꝑ sensus corporis nuntiant᷑. tam̃ qͥa
simile ÷ eis. ita ut cũ fit discerni ab eis aut oino
ñ possit aut certe uix ⁊ rarissime possit. Et qͥa exteri
ẽ ꝙͣ illud qđ ui ipsa cõmutabili ueritate meas rateo¬
nalis ⁊ intellectualis intuet᷑. eaq luce de his om̃ib
iudicat. int̾ illa quȩ extͥnsecꝰ fuint arbitror ẽẽ depu¬
tandũ. Creat᷑a gͦ spuał ⁊ intellectualis ꝑfecta ꝙ
beata quał angłoꝵ ẽ. sic̃ dixi qͣntũ attinet ad se
ipsã quo sit sapietsq ac beata sit. ñ nͥ intriuset
adiuuat᷑ ȩt̾nitate. ueritate. caritate creatoris. ẜx¬
trinsecꝰ uero si adiunari dicenda ẽ: eo fortasse solo
adiuuat᷑. qđ in uicẽ uident ⁊ de sua societate gau¬

Expanded text:
effabili modo neque per scripturam corporalibus instrumentis adfixam neque per uoces corporalibus auribus insonantes neque per corporum similitudines, quales in spiritu imaginaliter fiunt, sicut in somnis uel in aliquo exea quae animo per sensus corporis nuntiantur; tamen quia simile est eis, ita ut cum fit, discerni ab eis aut omnino non possit, aut certe vix et rarissime possit, et quia exterius est quam illud quod in ipsa incommutabili veritate mens rationalis et intellectualis intuetur, eaque luce de his omnibus judicat; inter illa quae extrinsecus fiunt arbitror esse deputandum. Creatura ergo spiritualbeata, qualis angelorum est, sicut dixi, quantum adtinet ad se ipsam, quo sit sapiensque ac beata sit, nonnisi intrinsecus adiuuatur aeternitate, ueritate, caritate creatoris; extrinsecus uero si adiuuari dicenda est, eo fortasse solo adiuuatur, quod inuicem uident et de sua societate gau
Abbreviated transcription (Latin):
manis p̃sticit m̃tib. Dominus tecum inquit.
Mira res. Etiam cum uirgine qui ad uirginẽ
inattebat angłm: pͣrecessĩt nuntium suum deus:
s adeo non recessit. Nec teneri potuit locis.
qui omĩts habetur in locis. ts totus ubiq est.
sine quo nichil totum. ł rgo u̾bum patris
numqͣm apatre discedens. homoi nob̾ fie ridig¬
natus est: secreco suo ministerio quo ipse nouit. Qui
cipiens qͦd aĩ ẽ. omnino aliud qͣm deus qui natũ
ẽ exmaria eẽ non potuit. Scit enim ds omnia:
es potest. ꝑ ropterea quiaᷤ ita est. sciuit se ac
potuit in utero uirginis sine suicorruptio¬
electa o p̃electa: iure ab angło grã salutat᷑ es p̃di¬
catur plena. Ub ere plena: ꝑ quam largo scĩ sp̃s
imbre suꝑfusa ẽ omnis creatura: Et ĩdeo satis

Expanded text:
manis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. manis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui tinens quod Dei est, omnino aliquid aliud quam Deus qui natus est ex Maria, esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptioelecta et praeelecta jure ab angelo gratia salutatur et praedicatur plena. Vere plena, per quam largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis
Abbreviated transcription (Latin):
ad urginem mittit᷑: quia semꝑ ẽ angłis cognata
iurgitas. Profecto incarne p̃ter carnem ui¬
uere non terrena uitaẽ. s celestis. Unde incarne¬
angłicam głam adquir re: maius ẽ m̃ins. qͣm hab̾e.
ssse enim angłm felicitatis ẽ eẽ uͦ uirginem
uirtus. dum hoc obtinere nititur cum grã. qđ¬
ht̃ angłs eynatura litrumq tam̃ os eẽ uirginẽ
uł angsm: duini munis ẽ officium. non humanũ.
Que in quit grã plena. Et bene plena: quia
cetis ꝑpartes p̃statur. ⁊ marie uero simua se tota
infudit plenitudo grãe. Hoc quippe q uod
Aauid canit. D escendit sicut pluuia inuellus.
U eluc itaq cum sit decorꝑore nescit
corporis passionem: sic es uir ginitas cum sit
incarne. uitia carnis nescit. Cȩlestic plane im¬
ber uirgineum uellus placido se infudit elapsu:
e tota q̃ iuinitatis unda se contulit incarne.
quando uerbum caro factum ẽ: Acdeinde ꝑ
crucis patibulum exp̃ssum terris omnibus
pluiiam salutis esfudit: os ftillicidia gr̃ȩ hu¬

Expanded text:
ad Virginem mittitur, quia semper est angelis cognata uirginitas. Profecto, in carne pręter carnem uiuere non terrena uita est, sed cęlestis I. Turangelicam gloriam acquirere majus est meritum quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est; esse vero virginem, virtutis; dum hoc obtinere viribus nititur cum grat angelus a natura, utrumque tamen et esse virginem vel angelum, divini muneris est officium, non humani. Ave, inquit, gratia plena. Et bene plena, quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem; sic et sancta virginitas cum sit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae hu
Abbreviated transcription (Latin):
scs: tam̃ ad huc uilitate humanit᷑is induitur. ut ita
dicam ac si lara candidissima suiq coloris dealbata.
Ad quam sane cum accessit sp̃s sc̃s. quasi ipsa eadẽq
lana cũ inficitur sanguine conchilũ. uł muricis uer-¬
tit᷑ in purpuram: uersa ẽ os ipsa sine coitu in matrẽ.
ut non sit iam admodum quod fuerat̾. ẜ purpura u̾is¬
fima ad indumentum & głam summi regis diuinitꝰ
aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu
femineo licuerit nisi dõ: quippe ut ita loquar.
beata os głosa uirgo maria eo mͦ qͣmuis dudum
in comparabilis eet᷑ uniuersis quȩ sub cęlo sunt
uirginib. ut decenter posset inse susc iꝑe diui¬
nitatis admixtionẽ. salua utraq natura. tamen
celsis sublimior fastigũs. puum lenat̃¬

Expanded text:
sanctus, tamen adhuc vilitate humanitatis induitur ut sanctus, tamen adhuc vilitate humanitatis induitur ut dicam, ac si lana candidissima, suoque colore dealbata: ad quam sane cum accessisset Spiritus sanctus, quasi ipsa eademque lana cum inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen celsis sublimior fastigiis, pul
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑuenire ultra quam nr̃ȩ humanitatis ẽ natura.
U hi non substantia tollitur. sed̃ głe magnitudo
latium. Hȩc ẽ in qͣm dies in qua usq ad t̾roni cel¬
situdinem inte merata mater os uirgo ꝓcessit: atq
in regni solio sublimata. post ap̃m głosa resedit.
Sic itaq ubiq confidenter scã dei canit ȩccłia. qͦd¬
de nullo alio scõrum fas ẽ credẽ: ut ultra angłoꝵ
uł arch angłorum merita transcenderit. Quia
ꝙͥͣ similitud reꝑmutitur scĩs: ueritas ñ negatur.
Hoc quippe p̾riuigium non nature ẽ. sed grꝰȩ be-¬
ate uirgis marie. de qua natus ẽ ipse deus & hõ:
Id circõ os ipsa plus ẽ m̃itis o non natura. quam iur.¬
go o homo. Unde esi cet̾e uirgines imittantur il¬
lam usq ad conceptum partus. o gabrielisnoue
salutationis obsi quium: deinceps totum diui¬
ne uterus uirginis. quamuis mundus. quamius
impollitus. o alienus acontagione peccati. qͦ mui

Expanded text:
et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo latium. Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa resedit. Sic itaque ubique confidenter sde nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum vel archangelorum merita transcenderit, quia et si similitudo repromittitur sanctis, veritas tamen negatur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura, quam virgo et homo. Unde etsi caeterae virgines imitantur illam usque ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divine uterus Mariae virginis quamvis mundus, quamvis impollutus et alienus a contagione peccati, quamvis