comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quocꝰ inde ꝓgatur. humo arida sñ
om̃i p̾sidio sitit: Tunc serpentesun¬
diq gentiũ conuene. aũno statĩdie
illuc confluunt. Ita ꝑicłi ac difficul¬
tis concordia. ad caspios nisi hyeme
accessus negatur.
caspiis ad orientẽ uersꝰ: locus
est. qui dyreũ appellat᷑ cuius
ub̃tati non est quippiã qd̵ comꝑari
queat. Quem locũ circũsident capi¬
rinaci. et hyreami. Ei pximat mar¬
gine regio. inclita celi ac solis cõmo¬
dis: adeo ut in toto illo latifundio.
uitib sola gaudeat. in faciẽ theatͣ¬
lem montib claud it᷑ ambitu stadi¬
oꝵ mille qͥngentoꝵ. ẜ ene macces¬
sa ob incõmodũ harenose solitudiniᷤ.
que ꝑ centũ ⁊ uiginti milia passuũ
undiq u̾sũ circumfusa est. Regioĩs
huiꝰ amenitatẽ. alexand̃ magnꝰ usq
adeo miratꝰ est: ut ibi pͥmã alexand̾¬
am conderet. Quã mor abarbaris
excisam. anthiochꝰ seleuei filiꝰ refor¬
mauit: et de ũcupatione domꝰ sue

Expanded text:
quoquo inde pergatur humo arida, sine quoquo inde pergatur humo arida, sine praesidio sitit. Tunc serpentes undique gentium conuenae a uerno statim die illuc confluunt. Ita periculi ac difficultatis concordia ad Caspios nisi hieme accessus negatur. XLVIII A Caspiis ad orientem uersus locus est, quod Direum appellatur, cuius ubertati non est quippiam quod comparari queat. Quem locum circumsident Lapyri, Narici et Hyrcani. Ei proximat Margine regio inclita caeli ac soli commodis, adeo ut in toto illo latifundio uitibus sola gaudeat. In faciem theatralem montibus clauditur, ambitu stadiorum mille quingentorum, paene inaccessa ob incommodum harenosae solitudinis, quae per centum et uiginti milia passuum undiqueuersum circumfusa est. Reghuius amoenitatem Alexander Magnus usque adeo miratus est, ut ibi primum Alexandriam conderet; quam mox a barbaris excisam Antiochus Seleuci filius reformauit et de nuncupatione domus suae
Abbreviated transcription (Latin):
nulentis fastigiis. hispidat᷑ Gestat ma¬
lũ. inimnicũ uenenis. sapore asꝑum ⁊
amaritudinis mirre odoris. fraglantiꝰ
plus qͣm iocundũ. longeq sensibilis.
Uerũ pomi. illi tanta ubertas mest. ut
onere ꝓuentꝰ semꝑ grauet᷑. Nãptinꝰ
atq poma eius deciderunt mat᷑urita¬
de: alia ꝓtub̃ant. eaq tm̃ est opuni¬
tati mora: ut fetus decidant añnati.
N surpare sibi nemora ista optaũunt.
et alie nationes. ꝑ inddistriam g̾miniᷤᷤ
tͣnffẽndi: s bñfitiũ soli meddice datũ.
natura resistente. t̃ra alia ñ potuit mu
ge octo milib passuũ. Namlatitudo.
uix est plaustio ꝑmeobilis. In his an¬
gustiis etiã illud asꝑum. qd̾ p̃cisorũ
laterũ saxa. liquentib inter se selis
uenis exiendant humorẽ affiuental
quiconstrictus ui caloris. uelut in esti¬
uam glac iem corporat᷑ Ita labes in¬
uia accessũ negat. Preterea octo ui
ginti miliũ passuũ tractus omnis

Expanded text:
nulentis fastigiis hispida turgescat. Manulentis fastigiis hispida turgescat. Malum inimicum uenenis, sapore asperum et amaritudinis merae, odoris autem fragrantia plus quam iucundum longeque sensibile. Verum pomo illius tanta ubertas inest, ut onere prouentus semper grauetur: nam protinus atque poma eius deciderunt maturitate, alia protuberant, eaque tantum est opimitati mora, ut fetus decidant ante nati. Vsurpare sibi nemora ista optauerunt et aliae nationes per industriam germinis transferendi, sed beneficium soli Mediae datum natura resistente terra alia non potuit mugo octo milibus passuum; nam latitudo uix est plaustro permeabilis. In his angustiis etiam illud asperum, quod praecisorum laterum saxa liquentibus inter se salis uenis exundant humorem affluentissimum, qui constrictus ui caloris uelut in aestiuam glaciem corporatur: ita labes inuia accessum negat. Praeterea octo et uiginti milium passuum tractus omnis,
Abbreviated transcription (Latin):
In parte cuuis: abelitis regio ẽ.
Quem locũ. iuctoria alexandri magni
ñ sinit pret̃ri. Nam ibi copias darii
fudit: ip̃mq subegit. Expugnatisq
eius castris. in reliquo apparatu regiˢ
repꝑit seriniũ unguentiꝰ refertum.
Uñ pͥmũ romanalixuria fecit ingͥ̃s.¬
sum: ad ꝑegrinos ocdores. Aliqͣntisper
tam̃ uirtute uet̃m. ab hac uicioꝵ il¬
lebreca defensi sumus. Atq id̾o intẽpꝰ
censoꝵ. pł. erassi. et gaii uilii cesaris
qui edixũnt anno urbis condite d̾.
na. ꝑ ostmnodũ tucerunt nr̃a uicia.
et senatui adeo placuit odoꝵ adhi¬
bita delitia: ut ea etiã inpenalib
denebris uteret᷑. sicut luciũ plociũ
frẽm plencibis consul. ꝓscͥptam adri¬
umiuiris insaler nitana lotẽbra ungñ¬
tiodor ꝓdid̾it. Hos terraꝵ ductꝰ exci¬
pit media. cuiꝰ arbor inclaruit. etiã
carminib mantuanis. Ingensip̃a.⁊
cui taleferme. quale medonib foliũ
est. dm̃ eo differt: qd̃ aculeatũ spi¬

Expanded text:
 parte Arbelitis regio est, quem locum uictoria Alexandri Magni non sinit praeteriri. Nam ibi copias Darii fudit, ipsum subegit expugnatisque eius castris in reliquo apparatu regis repperit scrinium unguentis refertum, unde primum Romana luxuria fecit ingressum ad odores peregrinos. Aliquantisper tamen uirtute ueterum ab hac uitiorum inlecebra defensi sumus atque adeo in tempus censorum P. Crassi et C. Iulii Caesaris; qui edixerunt anno urbis conditae quina. Postmodum uicerunt nostra uitia et senatui adeo placuit odorum delicia, ut ea etiam in poenalibus tenebris uteretur: sicut L. Plotium fratrem Planci bis consulis proscriptum a triumuiris in Salernitana latebra unguenti odor prodidit. Hos terrarum ductus excipit Media, cuius arbor inclaruit etiam carminibus Mantuanis. Ingens ipsa et cui tale ferme quale unedonibus folium est; tantum eo differt, quod aculeatum spi
Abbreviated transcription (Latin):
num: gentilit̾ uoeant clesim.
Qualitas matĩe istius: summa¬
tun anter. Germanico aũ cesare
germanie horas serutante. comꝑ¬
ta arbor est pinei gnis: cuiꝰ me¬
diale. autunini tempore suecino
lacrimat᷑. Succũ ẽẽ arboris: de
nominis capessas qualitate. Pi¬
num uͦ unde sit gignitũ. si usseriᷤ

Expanded text:
ni gentiliter vocant glaesum. Qualitas materiae istius summatim antea Germanico autem Caesare omnes Germaniae oras scrutante conperta: arbor est pinei generis, cuius mediale autumni tempore sucino lacrimat. Sucum esse arboris de nominis capessas qualitate: pinum vero, unde sit gignitum, si usseris,
Abbreviated transcription (Latin):
unt et uri. quos imꝑitũ uulgus
uocat bubalos: cum bubali pene
ad ceruinã faciẽ in affricapere¬
ent᷑. Isti porro quos uros dicimꝰ.
taurina cornua intantũ modũ
ꝓtendunt᷑: ut dempta. ob insig¬
nem capacitatẽ inter regias m̃¬
sas potuũ gerula sint. de al¬
st et alche. mulis com che.¬
ꝑanda: adeo ꝓpensolabro
suꝑiore ut nͥ recẽdens in postĩo¬
ra uestigia pesei ñ queat de nĩa¬
e regione germanie. mittit a¬
nmnal quale alces. & crri suf¬
fragines ut elephantis flectine¬
queunt. ꝓpt̃ea ñ cuibant. Cũ
dormiendu est tñ: somnobũ¬
tum arbor sustinet. que adppe
casura secat᷑. ut fera dũ assuetis
fulerm̃tis innitit᷑. faciat rumã.
Ita capit᷑. Alioqͥn diffieile ẽ eam
maneipari: nam in illo rigore
poplitum. incomp̃hensibili fu¬
ga pollet. de candauia.¬
uia maximna est: s niehil
in ea magnũ. pret̾ ipsam. de

Expanded text:
unt et uri, quos inperitum uulgus unt et uri, quos inperitum uulgus uocat bubalos, cum bubali paene ad ceruinam faciem in Africa procreentur. Istis porro quos uros dicimus taurina cornua in tantum modum protenduntur, ut dempta ob insignem capacitatem inter regias mensas potuum gerula fiant. Est et alce mulis comparanda, adeo propenso labro superiore, ut nisi recedens in posteriora uestigia pasci non queat. Gegionis Germaniae emittit animal quale alces, et cui suffragines ut elephantis flecti nequeunt: propterea, non cubat cum dormiendum est. Tamen somnolentum arbor sustinet, quae prope ad casuram secatur; ut, fera dum assuetis fulcimentis nititur, faciat ruinam. Ita capitur, alioquin difficile est eam mancipari; nam, in illo rigore poplitum incomprehensibili fuga pollet. Germanicarvia maxima est. Sed nihil in ea magnum praeter ipsam" De
Abbreviated transcription (Latin):
ns euo ip̃e ingens.
nec ripheis minor collib
natium germanie facit. Ingiaco¬
⁊ nes tenent. aquib pͥmis post sey¬
tas: nomen germanicũ consur¬
git. Diues horũ terra: frequens
popłis numerosis et imindarib.
Extendut᷑ inter herquimũ saliũ
saltun. et rupes farmataꝵ. Ubi
incipis danubio. ubi desinit: reno
ꝑfunditur. De interius eius partib
albagut. halus. uisela. amnes
latissimi: p̃eipicantͣ inocceanũ.¬
herquinius aues gignit qͣꝵ
Denne ꝑ obseurũ emicant & int̾¬
lucent: qͣmuis obtenta noi denset
tenebras. Uñ hoĩes loci illiꝰ ple¬
rumq nocturnos excursus sic
destinant. ut illis utant᷑ ad p̃si¬
dium itinĩs darigendi. Preiectis¬
q ꝑ opaca callium. rationem
uie moderent᷑ indicio pluma¬
rum refulgentium. de bilon tib.¬
nhoc traetu sane. et in om̃i septẽ¬
trionis plaga bisontes frequen¬
tissimi. Qui boues feris similes.
setosi colla. iubas borrida. ultra
tauros ꝑnicitate: capti assuescẽ

Expanded text:
Saeuo ipse ingens nec Riphaeis minor collibus initium Germaniae facit. Inguaeones tenent, a quibus primis post Scythas nomen Germanicum consurgit. Diues uirum terra, frequens populis numerosis et inmanibus. Extenditur inter Hercynium saltum et rupes Sarmatarum. Vbi incipit Danuuio, ubi desinit Rheno perfunditur. De internis eius partibus Alba Guthalus Vistla amnes latissimi praecipitant in Oceanum.Hercynius aues gignit quarum pennae per obscurum emicant et interlucent, quamuis obtenta nox denset tenebras. Vnde homines loci illius plerumque nocturnos excursus sic destinant, ut illis utantur ad praesidium itineris dirigendi, praeiactisque per opaca callium rationem uiae moderentur indicio plumarum refulgentium. In hoc tractu sane et in omni septentrionis plaga uisontes frequentissimi, qui bouis feri similes, saetosi colla, iubas horridi, ultra tauros pernicitate, capti adsuescere
Abbreviated transcription (Latin):
rubrum mare: a septẽtrione
hircanũ salum elaudit Regna me
duodeiuginti: dissecant᷑ in duospar¬
des. Indecim ꝙ dicunt᷑. suꝑiora. Inci¬
puuit ab armenico limite. ⁊ caspio
littore. porrecta ad t̾ras seytharũ.
quib concodit̃ degunt. R eliqua
septẽ infi̾ora. sic enim uocitant:
hñt ab ortu uarios. arianosq. ger¬
maniã q: a medio die. medos ab
occidui solis ploga. a septẽtrione:
hircanos. Ipã autẽ media ab occa¬
su tnsuersa. utraq parthie reg¬
na amplectitur. aseptẽtrione armenia
circumdat᷑ ab ortu: caspio s uidet. ame¬
ridie. ꝑsidem. Dem̃ tractꝰ hie ꝓeedit. usꝙ
ad castellũ. qd̃ magi obtiuent. phydas

Expanded text:
Rubrum mare, a septemtrione Hyrcanum salum claudit. Regna in ea duodeuiginti dissecantur in duas partes. Vndecim quae dicuntur superiora incipiunt ab Armenico limite et Caspio litore, porrecta ad terras Scytharum, quibuscum concorditer degunt; reliqua septem inferiora, sic enim uocitant, habent ab ortu Arios, Carmaniam Arianosque a medio die, Medos ab occidui solis plaga, a septemtrione Hyrcanos. Ipsa autem Media ab occasu transuersa utraque Parthiae regna amplectitur; septemtrione Armenia circumdatur; ab ortu Caspios uidet; a meridie Persidem. Deinde tractus hic procedit usque ad castellum quod Magi obtinent, Fidas
Abbreviated transcription (Latin):
aboleret. Nam arcessicũ ad se fani illiꝰ
antisticem. ex occulto monuit quid si¬
bi tanquã consulenti responderi uelit.
sicut historici eoꝵ dicunt. Ita certus a¬
lexander fuit. nobis q prodidit. dus ip¬
sis mutis ⁊ surdis. uel in potestate esse
antisticis quid uelit fingere. uel in uo¬
luntate consulentis: qͥd malit audire.
Reuertens ab ãmone ad terciũ ꝑsicum
bellũ: alexandriam in egypto condidit.
genta quatuor milia peditũ.⁊ centum
milia equicsĩ alexandro ab egypto re¬
uertenti: apud tarsũ bello opponit.
Nec pugne mora. om̃s ceca rabie in fer¬
rum ruunt. Macedones cociens a se
uictis hostib animosi. perse nisi uincaiss
mori p̃optantes. raro in ullo p̃lio tam
sanguinis fusũ est. Sed darius cũ uinci
suos uideret. mori in bello paratus:
persuasu suoꝵ: fugere cõpulsus est.
hoc p̃lio asie uires ⁊ regna ceciderunt.

Expanded text:
aboleret. Nam arcessitum ad se fani ipsius aboleret. Nam arcessitum ad se fani ipsius antistitem, ex occulto monuit, quid sibi tamquam consulenti responderi velit, sicut historici eorum dicunt. Ita certus Alexander fuit, nobisque prodidit, diis ipsis mutis et surdis, vel in potestate esse antistitis quid velit fingere: vel in voluntate consulentis quid malit audire. Revertens ab Ammone ad tertium Persicum bellum, Alexandriam in Aegypto condidit. genta et quatuor millia peditum, et centum mille equitum Alexandro, ab Aegypto revertenti, apud Tarsum bello opponit. Nec pugnae mora, omnes caeca rabie in ferrum 185 ruunt. Macedones, toties a se victis hostibus, animosi: Persae nisi vincant, mori praeoptantes. Raro in ullo praelio tantum sanguinis fusum est. Sed Darius cum vinci suos videret, mori in bello paratus, persuasu suorum, fugere compulsus est. Hoc praelio Asiae vires et regna ceciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
cecidere pedites centũ triginta. eqͥtes
multũ auri ceterar ũq opũ repertũ.
Int̾ captiuos castroꝵ mat̾ ⁊ uxor eadẽ¬
q soror. ꝙ filie due darii fuere. quarũ
redemptionẽ darius cũ etiã oblata
regni dimidia parte non :mpetrauis¬
set. tercio cunctis ꝑsarũ uirib socioꝵ q
aurilus contractis: bellũ instaurat. Sed
dũ hec daruis agit. alerander par me¬
nionẽ. ad inuadendam persicam classẽ
com copiis mittit. Ipse in siriam ꝓficis¬
cit᷑. ibi ex multis sibi regib cũ insulis ul¬
tro occurrentib alios alligͣauit. alios
mucauit. alios perdidit. Tyrũ urbẽ an¬
tiquissimã ⁊ florentissimã fiducia carta¬
giniensiũ sibicognitoꝵ obsistentẽ: oppͥs¬
sit et cepit. Cxi  ciliciã. hrodũ. atq e¬
gyptũ: ꝑtinaci furore ꝑuadit. Inde ad¬
templũ iouis ãmonis ꝑgit. ut menda¬
tio ad tempꝰ composito: ignomiã sibi pa¬
tris incerti. ⁊ infam lam adulcere matͥs

Expanded text:
cecidere pedites centum triginta, equites cecidere pedites centum triginta, equites multum auri ceterarumque opum repertum. inter captiuos castrorum mater et uxor eademque soror et filiae duae Darii fuere; quarum redemptionam Darius cum etiam oblata regni dimidia parte non inpetrauisset, tertio cunctis Persarum uiribus sociorumque auxiliis contraetis, bellum instaurat. sed dum haec Darius agit, Alexander Parmenionem ad inuadendam Persicam classem cum copiis mittit, ipse in Syriam proficiscitur, ibi ex multis sibi regibus cum infulis ultro occurrentibus alios allegit, alios mutauit, alios perdidit, Tyrum urbem antiquissimam et florentissiman, fiducia Carthaginiensium sibi cognatorum obsistentem, oppressit et cepit. exim Ciliciam Rhodum atque Aegyptum templum Jovis Ammonis pergit, ut mendacio ad 184 tempus composito, ignominiam sibi patris incerti et infamiam adulterae matris
Abbreviated transcription (Latin):
in cidnũ prefrigidũ annẽ descendisset.
obriguit. contractuq ueruoꝵ ꝓximꝰ¬
nterea darius cũ trecentis milibus
pedicũ ⁊ centũ milib equitũ in aci¬
em ꝓcedit. Mouebat hec multitu¬
do hostiũ etiã alerandrũ maxime
tespectu paucitatis sue. quanuis iã
pridem secentis milib hostrũ eadem
paucitate superatis. non solũ non ti¬
mere pugnã: sed etiã uictoriã spera¬
re didicisset. Itaq cũ intra iactũ teli
uterq constitisset exercitꝰ. ⁊ intentos
ad signũ belli popłos discurrentes pͥn¬
cipes uariis incicamentis acuerent.
ingentib utrum animis pugna com¬
mittit᷑. In qua ambo reges ⁊ alexander
⁊ darius uulnerant᷑. Ac tã diu certam̃
anceps fuit. quoad usq fugeret dariꝰ.
It inde cedes persarũ secuta est. Ibi
tunc peditũ octoginta milia. equicũ
decem milia cesa. Capta autẽ quadra¬
ginta milia fuere. Ex macedonib uͦ

Expanded text:
in Cydnum praefrigidum amnem descendisset, in Cydnum praefrigidum amnem descendisset, obriguit, contractuque nervorumnterea Darius cum ccc milibus peditum et c milibus equitum in aciem procedit. mouebat haec multitudo hostium etiam Alexandrum maxime respectu paucitatis suae, quamuis iam pridem DC milibus hostium eadem paucitate superatis non solum non timere pugnam sed etiam uictoriam sperare didicisset. itaque cum intra iactum teli uterque constitisset exercitus et intentos ad signum belli populos discurrentes principes uariis incitamentis acuerent, ingentibus utrimque animis pugna committitur: in qua ambo reges et Alexander et Darius uulnerantur, ac tam diu certamen anceps fuit, quoad fugeret Darius; exinde caedes Persarum stunc peditum octoginta millia, equitum decem millia caesa, capta autem quadraginta millia fuere. Ex Macedonibus vero
Abbreviated transcription (Latin):
hinc bello dornuit. Inde profecturus
ad persicũ bellũ om̃s cognatos ac ꝓxi¬
mos suos int̾fecit. In exercitu eius fue¬
runt peditũ triginta duo milia. equi¬
centũ octoginta. Hac tam parua ma
nu uniuersũ terrarũ orbem utrũ am
mirabilius sit qd̃ uicerit. an qd̃ aggre¬
di ausus fuerit incertũ est. Primo eiꝰ
cũ dario rege congressu. sexͣ milia ꝑ¬
sarum in acie fuere. que non minus
arte alexandri suꝑata: quã uirtute
macedonũ. terga uerterunt. Magna
igit᷑ cedes persaꝵ fuit. In exercitu a
lexandri centũ uiginti equices et
nouẽ pedites defuere. Demde gordien
frigie ciuitatẽ. que nc̃ sardis uocitat᷑
obsessam expugnatã q cepit ac direp¬
tioni dedit. Inde nunciato sibi dariz
cũ magnis copus aduentu. timens
angustias quib inerat locoꝵ. caurum
montẽ mira celeritate tͣnscendit. et qͥn¬
gentis stadiis sub una die cursu trans¬
missis: carsum uenit. ibiq cũ sudans

Expanded text:
hinc bello domuit. inde profhinc bello domuit. inde profad Persicum bellum, omnes cognatos ac proximos suos interfecit. In exercitu ejus fuerunt peditum triginta duo millia, equicentum octoginta. Hac tam parva cum manu universum terrarum orbem, utrum mirabilius sit quia vicerit, an quia aggredi ausus fuerit, incertum est. Primo ejus cum Dario rege congressu, sexcenta millia Persarum in acie fuere, quae, non minus arte Alexandri superata quam virtute Macedonum, terga verterunt. Magna igitur caedes Persarum fuit. In exercitu vero Alexandri centum viginti equites et novem tantum pedites defuere. Deinde Gordien Phrygiae civitatem, quae nunc Sardis vocitatur, obsessam expugnatamque cepit ac direptioni dedit. Inde nuntiatur ei Darii cum magnis copiis adventus. Qui timens angustias locorum quibus inerat, Taurum montem mira celeritate transcendit, et quingentis stadiis sub una die cursu transmissis Tharsum venit. Ibique cum sudans
Abbreviated transcription (Latin):
Idem deinde papirius satricũ ex pulso
inde samnitico p̃sidio expugnauit et
cepit. Hic autẽ papirius adeo tunc apud
romanos. bellicosissimꝰ ac strenuissimꝰ
habebat᷑: ut cũ alexander magnus dis¬
ponere diceret᷑. ab oriente descendens.
obtinere uirib affricã. atq in icaliam
transuehi. romani int̾ ceteros duces
obtimos. hunc precipuũ fore. qui alexan¬
dri impetum sustinere posset medita¬
oitur alexander anno ab urbe condi¬
patri philippo successit in regnũ. Qͥ
pͥmam experientiã amimi & uirtucsͤ
sue. compressis celerit̃ grecoꝵ motib de¬
dit. Quib auctor ut ab imꝑio macedo¬
num deficerent demostenes orator. au¬
ro persarũ corruptꝰ extiterat. Itaq
atheniensib bellũ deprecantib remi¬
sit. quos insuꝑ etiã multo metu soluit.E
Chebanos cũ diruta ciuitate deleuit. re¬
liquos sub corona uendidit. ceteras ur¬
bes achaie ⁊ thessalie uectigales fecit.
Illiricos ⁊ thaacas. transiato morab¬

Expanded text:
idem deinde Papirius Satricum expulso inde Samnitico praesidio expugnauit et cepit. hic autem Papirius adeo tunc apud Romanos bellicosissimus ac strenuissimus habebatur, ut cum Alexander Magnus disponere diceretur ab Oriente descendens obtinere uiribus Africam atque inde in Italiam transuehi, Romani inter ceteros duces optimos hunc praecipuum fore qui Alexandri impetum sustinere posset meditagitnr Alexander anno ab Vrbe condipatri Philippo successit in regnum: qui primam experientiam animi et uirtutis suae conpressis celeriter Graecorum motibus dedit, quibus auctor, ut ab imperio Macedonum deficerent, Demosthenes orator auro Persarum corruptus exstiterat. itaque Atheniensibus bellum deprecantibus remisit, quos insuper etiam multae metu soluit; Thebanos cum diruta ciuitate deleuit, reliquos sub corona uendidit; ceteras urbes Achaiae et Thessaliae uectigales fecit; Illyrios quoque et Thracas translato mox ab
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ romani. aut omĩo ñ essent: aut sam¬
nio dommante seruirent: si fidem fe¬
deris quẽ sibi seruari a subiectis uolunt
ipsi subiecti samnitib seruauissent.
Posteriore anno infringunt romani
firmatã cũ samnitib pactionẽ. eosq
in bellũ cogunt. Quod papirio consu¬
le insistente cõmissũ: magnas strages
utriusq populi dedit. Cũ hinc ira pre¬
cedentis infamie. inde gła prox ime
uictorie pugnantes instimularet: tan¬
dem romani pertinacit̾ moriendo ui¬
cerunt. nec cedi par it̃ nec cedere desti¬
cerunt: nisi postquã uictis samnitib

Expanded text:
enim Romani aut omnino non essent aut Samenim Romani aut omnino non essent aut Samnio dominante seruirent, si fidem foederis, quam sibi seruari a subiectis nolunt, ipsi subiecti Samnitibus seruauissent. Posteriore anno infringunt Romani firmatam curii Samnitibus pactionem eosque in bellum cogunt, quod Papirio consule insistente commissum magnas strages utriusque populi dedit. cum hinc ira recentis infamiae, inde gloria proximae uictoriae pugnantes instimularet, tandem Romani pertinaciter moriendo uicerunt; nec caedi pariter uel caedere destiterunt, nisi postquam uictis Samnitibus
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. Ubi cũ ueturiũ ⁊ postumi¬
um consules or̃s q copias romanoꝵ
angustiis locoꝵ armisq clauilsent:
pontius dux eoꝵ in tantũ abusus est
uictorie securitatẽ. ut herenniũ patrẽ
consulendũ putaret: utrũ occideret
clausos. an parceret subiugatis. ut ui¬
uos tũ dedecori reseruaret elegit. Ro¬
manos enĩ antea sepissime uinci ⁊ occi¬
cli. nonquã capi. aut ad deditione m
cogi potuisse constabat. Itaq samnices
iuictoria potiti. uniuersũ exercitũ roma¬
num. turpiter captũ. armis etiã uesti¬
mentis q nudatũ. tantũ singulis uili¬
orib operimentis. ob uerecunda corpoꝵ
tegenda concessis. sub ugũ seruitioq
subiectũ: longũ agere pompe ordinẽ
precenert. Iecentis autẽ equitib ro¬
manis in obsidatũ receptis. oneratos
ignominia. ceter is reb uacuos consu¬
les remiserunt. Quid de eraggeranda
huius fedisnmi fecleris macula uerbis
laborem. qui cacere malisseni. Hodie¬

Expanded text:
derunt. Ubi cum Q. Veturium et Posthumiderunt. Ubi cum Q. Veturium et Posthumium consules, omnesque copias Romanorum angustiis locorum armisque clausissent, Pontius dux eorum in tantum abusus est victoriae securitate, ut Herennium patrem consulendum putaret utrum occideret clausos an parceret subjugatis. Ut vivos tamen dedecori reservaret, elegit. Romanos etiam antea saepissime vinci et occidi, nunquam autem capi, aut ad deditionem cogi potuisse constabat. Itaque Samnites, victoria potiti, universum exercitum Romanum turpiter captum, armis etiam vestimentisque nudatum, tantum singulis vilioribus operimentis ob verecunda corporum tegenda concessis, sub jugum missum servitioque subjectum, longum agere pompae ordinem praeceperunt. Sexcentis autem equitibus Romanis in obsidiatum receptis, oneratos ignominia, caeteris rebus vacuos, consules remiserunt. Quid de exaggeranda huius foedissimi foederis macula uerbis laborem, qui tacere maluissem? hodie
Abbreviated transcription (Latin):
ta. sed gestis gesta comparent. Et utͣq
ex auditu. uelut alienoꝵ arbitri iudi¬
cent. Per uiginti quinq annos incen¬
clia ciuitatũ. exciclia belloꝵ. subiectiões
prouinciaꝵ. cecles hominũ. opũ rapi¬
nas. predas pecorũ. mortuoꝵ uencliti¬
ones. captiuitates uiuoꝵ unius regr¬
fraus ferocia.⁊ dñatus agitauit. Quffi¬
cerent ista ad exemplũ miseriaꝵ. in si¬
nuata memorie nr̃e gesta per philippũ
etiã si alexander ei nori successisset in
regnũ. Cunis bella ĩmo sub cuiꝰ bellis
mundi mala orcline sequentia suspen¬
do paulisꝑ. ut in hoc loco pro conueni¬
entia tempoꝵ romana subiciã : de bel¬
furculas satis ce lebres & famosas insig¬
nis romanoꝵ fecit infamia. Nam cũ
superiore bello. uiginti milia samni¬
tum. fabio magistro equicũ pugnã
conserente cͥecidusent. circũspectiore
cura samnites. ac magis instructo ap
paratu. apud claudinas furculas conse¬

Expanded text:
ta sed gestis gesta conparent et utraque ta sed gestis gesta conparent et utraque ex auditu uelut alienorum arbitri indicant. per uiginti et quinque annos incendia ciuitatum, excidia bellorum , subiectiones prouinciarum, caedes hominum, opum rapinas, praedas pecorum, mortuorum uenditiones captiuitatesque uiuorum unius regifraus ferocia et dominatus agitauit. sufficerent ista ad exemplum miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsi Alexander ei non successisset in regnum. cuius bella immo sub cuius bellis mundi mala ordine sequentia suspendo paulisper, ut in hoc loco pro conuenientia temporum Romana subiciam. Afurculas satis celebres et famosas insignis Romanorum fecit infamia. nam cum superiore bello uiginti milia Samnitum Fabio magistro equitum pugnam conserente cecidissent, circumspectiore cura Samnites ac magis iparatu, apud Caudinas furculas conse
Abbreviated transcription (Latin):
poris. ⁊ clecdecore animi subit᷑ ⁊ celer mo¬
pinato ferro potuisset accidere. Quod
ipse mox egit: nec ab iratis diis quos par¬
uisemꝑ pendebat. quorũq aras. templa
simulacra subuerterat. quin electissimã
ut ipsi uidebat᷑. mortẽ adipisceret᷑: potu¬
it impediri. Cap̃.¬
am clie nuptiarũ cũ ad ludos
magnifice apparatos int̾ duos
alexandros filiũ generũ q concenderet
a pausania nobili macedonũ adoles¬
cente int̾ angustias sine custodib cir¬
cũuentꝰ occisus est. Asserant nunc mul¬
tisq hec uocib efferant. quasi uirorũ¬
fortiũ laudes ⁊ facta felicia. quib ama¬
rissime alioꝵ calamitates: in dulces fa¬
bulas cedunt. si tñ nonquã ipsi in uiri¬
as quib aliquando uexant᷑. relatu tri¬
stiore deplorant. Si uero de ꝓpriis que¬
rimoniis tancũ alios auclientes affic i
uolunt. quantũ ipsi perpetiendo sen¬
serunt. prius ipsi non p̾sentib preteri¬

Expanded text:
poris et dedecore animi, subitus et celer, inoporis et dedecore animi, subitus et celer, inopinato ferro potuisset accidere, quod ipsi mox obtigit. Nec ab iratis diis, quos parvi semper penderat, quorumque aras, templa et simulacra subverterat, quin electissimam, ut ipsi videbatur, mortem adipisceretur, potuit impediri. Nam die nuptiarum, cum ad ludos magnifice apparatos inter duos Alexandros, filium generumque, contenderet, a Pausania, nobili Macedonum adolescente, in angustiis sine custodibus circumventus, occisus est. Asserant nunc multisque haec vocibfortium laudes et facta felicia, quibus amarissimae aliorum calamitates in dulces fabulas cedunt, si tamen numquam. ipsi iniurias, quibus aliquando uexantur, relatu tristiore deplorant. si uero de propriis querimoniis tantum alios audientes adfici uolunt, quantum ipsi perpetiendo senserunt, prius ipsi non praesentibus praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
sos infelicit̾ popłõs: in spem libertatis
respirare non sinerent. Preterea mag¬
no dilectu militũ in subsidiũ regie
clispositionis ex cota grecia habito. du¬
centa milia peditũ. ⁊ quindecim milia
equitũ. absq exercitu machedonico.:⁊
infinita gentiũ barbaria. ꝑsice ex pedi¬
tioni in asia missurꝰ instruxit. Tres
duces hoc est parmenionẽ. amitam. et
acalũ p̃mitendos in persas lgit. It dũ
suprascͥpte copie de grecia congregant᷑.
alexandro qͥ erat olimpiade uxoris sue
frater. et post a sabmis in lucania pro¬
stratus est. quẽ epiri regem ob merce¬
dem stupri in eũ ꝑpetrati. constituerat
nuptias incopulando ei filiam suam
cleopatram: celebrare cdecreuit. Qui
cũ pridie quã occideret᷑ int̾rogatus fu¬
isset. quis finis homini magis esset op¬
tandꝰ. respondisse fertur. eũ esse optimũ.
qui uiro forti. post uirtutũ suarũ głam
in pace regnanti. sine conflictatione cor¬

Expanded text:
sos infeliciter populos in spem libertatis sos infeliciter populos in spem libertatis respirare non sinerent. praeterea magno dilectu militum in subsidium regiae dispositionis ex tota Graecia habito, ducenta milia peditum et quindecim milia equitum absque exercitu Macedonum et infinita gentium barbaria Persicae expeditioni in Asiam missurus instruxit. tres duces hoc est Parmenionem Amyntam et Attalum praemittendos in Persas legit. et dum suprascriptae copiae de Graecia congregantur, Alexandri — qui erat Olympiadis uxoris suae frater et post a Sabinis in Lucania prostratus est —, quem Epiri regem ob mercedem stupri in eum perpetrati constnuptias in copulando ei filiam suam Cleopatram, celebrare decrevit: qui cum pridie quam occideretur interrogatus fuisset, quis finis homini magis esset optandus, respondisse fertur, eum esse optimum, qui viro forti, post virtutum suarum gloriam in pace regnanti, sine conflictatione cor
Abbreviated transcription (Latin):
socios adsciscunt. tociꝰq grecie ciuita¬
tes: legationib fatigant ut cõmunem
hostem cõmunib uirib expetant. Itaq
aliquance urbes atheniensib sese iun¬
rere. quasoã uero ad philippũ: belli
metus traxit. Prelio cõmisso cũ atheni¬
enses longe maiore numero militum
p̃starent. aisiduis tam̃ incdurata mace¬
donũ uirtute uincunt᷑. Quam pug¬
nam longe omib anteriorib atrociorẽ
fuisse: ipse rerũ exitꝰ docuit. Nam hic
clies apud uniuersam greciã adquisite
dũationis głam. &̃ uetuscissime liber¬
tatis statũ finiuit. Postea philippus
cruentissimã iuctoriam. in thebanos
⁊ lacedemonios exercuit. Siquidem
principes ciuitatũ. alios securi percus¬
sit. alios in exiliũ egit. om̃s bonis pri¬
uauit. pulsos dudũ aciuib in patri¬
am restituit. ex quib crecentos exules
iudices rectores q p̾fecit. qͥ ut antiqũ
dolorem noua potestate curarent. pres¬

Expanded text:
socios adsciscunt totiusque Graeciae ciuitasocios adsciscunt totiusque Graeciae ciuitates legationibus fatigant, ut communem hostem communibus uiribus petant. itaque aliquantae urbes Atheniensibus se coniunxere, quasdam uero ad Philippum belli metus traxit. proelio oemmisso cum Athenienses longe maiore numero militum praestarent, adsiduis tamen bellis indurata Macedonum uirtute uincuntur. quam pugnam longe omnibus bellis anterioribus atrociorem fuisse ipse rerum exitus docuit: nam hic dies apud uniuersam Graeciam adquisitae dominationis gloriam et uetustissimae libertatis statum finiuit. Postea Philippus cruentissimam nictoriam in Thebanos et Lacedaemonios exercuit: siquidem principes ciuitatum alios securi percussit, alios in exilium egit, omnes bonis priuauit. pulsos dudum a ciuibus in patriam restituit: ex quibus trecentos exules iudices rectoresque praefecit, qui ut antiquum dolorem noua potestate curarent, pres
Abbreviated transcription (Latin):
lonienses peciit. Sed continuo histri¬
anoꝵ rege mortuo. ⁊ belli metu. ⁊ auxi¬
lioꝵ necessitate liberatꝰ: pactionẽ federis
cũ philippo habitã dissoluit: Cap̃.¬
hilippus dimissa x uii¬
obsidione birantii: scithicũ
beliũ cͦotis uirib aggredit᷑. Cõmisso q
prelio. cũ schite ⁊ numero ⁊ uircute pre
naꝵ scithice gentis capti. pecorũ mag
na copia abducta. auri ⁊ argenti nichil
reꝑtum. Nam ⁊ ea res pͥmo fidẽ inopie
sichice dedit. Lliginti milia nobiliũ equoꝵ
sufficiendo generi in macedoniã missa.
set reuertenti philippo triballi bello
obiuant. in quo ita philippꝰ in femore
uulneratꝰ est: ut ꝑ corpus eius equus
interficeret᷑. cũ om̃s occisũ putarent.
infugã conuersi p̃dam amiserunt.
Aliquantula deinde mora dũ conua¬
lescit a uulnere. in pace conqͥenit. Sta¬
tim uero ut conualuit: atheniensib
bellũ intulit. Qui in tanto discrimine
positi. lacelemonios quondã hostes tc̃

Expanded text:
lonienses petiit, sed continuo Histrianorum rege mortuo et belli metu et auxiliorum necessitate liberatus pactionem foederis cum Philippo habitam dissoluit. Philippus dimissa obsidione Byoatii Scythicum bellum totis uiribus adgredpraelio, cum Scythae et numero et virtute presnarum Scythicae gentis capta sunt, mana copia abducta, auri atque argenti nihil repertum: nam et ea res primo fidem inopiae Scythicae dedit. uiginti milia nobilium equarum sufficiendo generi in Macedoniam missa. Sed reuertenti Philippo Triballi bello obuiant: in quo ita Philippus in femore uulneratus est, ut per corpus eius equus interficeretur. cum omnes occisum putarent, in fugam uersi praedam amiserunt. aliquantula deinde mora dum conualescit a uulnere in pace conquieuit; statim uero ut conualuit Atheniensibus bellum intulit: qui in tanto discrimine positi Lacedaemonios quondam hostes tunc
Abbreviated transcription (Latin):
entia. tandem procursu concito mi¬
ere certamen. Triste adeo id bellum
fuit ut merito dicat᷑ tantũ hominũ
sanguinẽ susceptura: etiam eũ gemicu
horribilisono tunc terra tremusze.
romani pauci ad modũ. eo prelio qui
euasere uicerunt: Cap̃.

Expanded text:
entia. Tandem procursu concito inientia. Tandem procursu concito iniere certamen. Triste adeo id bellum fuit, ut merito dicatur tantum humanum sanguinem susceptura etiam cum gemitu horrisono tunc terra tremuisse. Romani pauci admodum, eo praelio qui evasere, vicerunt. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
obscena et dira & prodigia. uel uisa ro¬
me. uel nunciata sunt. E̾dis salutis ictu
fulminis dissoluta est. pars muri sub eo¬
dem loco de celo ut dicunt tacta est.
Lupi tres ante lucem ingressi urbem:
semiesum cadauer intulerunt. Spar¬
sumq menbratim in foro. ipsi strepitu
hominũ exterriti reliquerunt. Apud
formas muicis ictib fulminũ menia
undiq ambusta et dissoluca sunt. Apd̃
agrum calenum repente flãma scis¬
so hiatu terre eructata. trib dieb tri
busq noctib cerribilit̃ exestuans
quinq agri iugera ex bausto penicus
succo ubertatis. in cmerem extorruit.
Ita ut non fruges solũ sed et arbores
cũ imis stirpib assũpsisse referatur:
ab hinc anno. sempronius con¬
sul aduersũ picentes ducit exercitum.
Et dum directa iutra iactũ teli utraq
acies consticisset: repente ita cũ horren¬
do fragore terra tremuit. ut stupore
mirabili utrũq pauefactum agm̃
hebesceret. Du atconiti utriq popłi
estuauere. preuidicata incepti consei¬

Expanded text:
obseena et dira prodi gia uel uisa Romae uel nuntiata sunt. aedes Salutis ictu fulminis dissoluta, pars muri sub eodem loco de caelo, ut dicunt, tacta est. lupi tres ante lucem ingressi urbem, semesum cadauer intulerunt sparsumque membratim in foro ipsi strepitu hominum exterriti reliquerunt. apud Formias multis ictibus fulminum moenia undique ambusta et dissoluta sunt. apud agmm Calenum repente flamma scisso hiatu terrae busque noctibus terribiliter exaestuans, quinque agri jugera, exhausto penitus succo ubertatis, in cinerem extorruit, ita ut non fruges solum, sed et arbores cum imis stirpibus absumpsisse referatur. abhinc anno Sempronius consul adversus Picentes duxit exercitum. Et cum directa intra jactum teli utraque acies constitisset, repente ita cum horrendo fragore terra tremuit, ut stupore miraculi utrumque pavefactum agmen hebesceret. Diu attoniti utrimque populi aejudicata incepti consci
Abbreviated transcription (Latin):
sed ubiq metuendũ. Quod quia
fugitiuoꝵ bellũ dicit᷑. nemini uile
habeat᷑ ex nomine. Sepe in eo sin¬
guli. et aliquando simul eñ agmi¬
nib frustra uinctis ambo consules
uicti sunt. pluruniq nobiles trucida¬
tisunt. Ipsi autẽ fugitiui plusquam
centũ milia fuere qui cesi sunt. ex qͦ
ãmonemꝰ. ut ipsa se consolet᷑ italia de
ueratione extemnoili presentiũ ꝑ recce¬
dationẽ preteritoꝵ. ex se. acq in se ip̃a
se incõparabiliter crudelus de laceran¬
tium suoꝵ. Quamobrẽ hiuic quinto
uolumini finem fecerim. ut bella ci¬
uilia externis urbib ꝑmixta. uel q̃
dicta sunt. uel etiam que secuntuli:
quia sic sibi serie tempoꝵ et malis
sequacib coheserunt. libri saltem ter¬
mino separent᷑ Euplicit liber qͥntꝰ

Expanded text:
sed ubique metuendum. quod quia sed ubique metuendum. quod quia fugitiuarum bellum dicitur, nemini uile habeatur ex nomine: saepe in eo singuli et aliquando simul cum agminibus frustra iunctis ambo consules uicti sunt plurimique nobiles trucidati; ipsi autem fugitiui plus quam centum milia fuere, qui caesi sunt. ei quo admonemus, ut ipsa se consoletur Italia de uexatione externorum praesentium per reraeteritorum ex se atque in se et ipsam se incon parabiliter crudelius dilacerantum suorum. Quamobrem huic nunc quinto uolnmini iam finem fecerim, ut bella ciuilia externis ubique permixta, uel quae dicta sunt uel etiam quae sequuntur, quia sic sibi serie temporum et malis sequacibus cohaeserunt, libri saltem termino separentur. LIBER SEXT
Abbreviated transcription (Latin):
e mariana face rogus sillane
cladis accensus est. de isto rogo
funestissimo sillam et ciuilis belli:
ꝑ plur imas terrarum partes arden¬
tes sudes sparsi sunt. Multaq incen¬
dia ex uno fomite diffuderunt. Nã
lepidus et scipio in italia. brut᷑ in
in gallia. domitius cume gener
in affrica. carbo in cossura et sicilia.
perpenna in liguria. et post cũ ser¬
torio in hispania. om̃iũ q atrocissi¬
mus sertoruis. in cadem hispania.
Hec tunc ciuilia. uel quo alio dicenda
sunt. nomine bella excicantes. de uͣno
multa. de paruo magna fecerunt.
Absq illis tribe uastissimis bellis. que
tunc externa uocabant᷑. hoc est pam¬
philico. macedonico. atq dalmatico.
Dissimulato etiam magno illo mi¬
tridatico. longe omniũ duitur no
infestissimo. ac formidolosissimo.
Nempe adhuc hispaniensis sertoria
no nondũ finito. ĩmo adhue ipso u¬
uente sertorio. hoc fugitiuoꝵ. et ut
ueriꝰ dicã gladiatoriũ bellũ inhor¬
ruit. iam non spectandũ paucis.

Expanded text:
e Mariana face rogus Sullanae cladis accensus est, de isto rogo funestissimo Sullani et ciuilis belli per plurimas terrarum partes ardentes sudes sparsi sunt multaque inoendia ex uno fomite diffuderunt. nam Lepidus et Scipio in Italia, Brutus in Gallia, Domitius Cinnae gener in Africa, Carbo in Cossura et Sicilia, Perpenna in Liguria et post cum Sertorio in Hispania, omniumque atrocissimus Sertorius in eadem Hispania haec tunc ciuilia, uel quo alio dicenda. sunt nomine, bella excitantes, de uno multa, de magno magna fecerunt; absque illis tribus uastissimis bellis, qutunc externa vocabantur, hoc est, Pamphylico, Macedonico atque Dalmatico, dissimulato etiam magno illo Mithridatico, longe omnium diuturnissimo, infestissimo, ac formidolosissimo: deinde, adhuc Hispaniensi no nondum finito immo adhuc ipso uiuente Sertorio, hoc fugitiuorum et, ut uerius dicam, gladiatoricium bellum inhorruit, iam non spectandum paucis
Abbreviated transcription (Latin):
arco claudio Marcello quinto¬
fabio. labio q consulib phi¬
lippis rex qui legatos popłi roma¬
ni int̾fecerat propt̃ demetrii filiz
sui quẽ legatum miserat uerecun¬
dissimas preces ueniam meruit.
eundem q continuo uelut aroma¬
nis amicũ. suiq prodicorem. fratre
quoq ipsius ad parricidiũ patris mi¬
nistro nichil de utroq miserũ ma¬
li suspicantẽ: ueneno necauit. Eodẽ
anno scipio affricanus. ab ingrata si¬
bi urbe du exulans. apud amiternũ
oppidũ morbo perut. Hisclem diebꝰ
etiam hannibal aput brusiam bi¬
thinie regem. cũ a romanis reposce¬
retur ueneno sese necauit. Filopeme¬
nes dux achiuoꝵ. a messanis captus
occisus est. In sicilia tunc uulcani
insula que ante non fuerat. repente
mari edita. cũ miraculo omniũ usq
ad nunc manet. Quintꝰ fuluius flacꝰ
pretor in citeriore hispania maximo
prelio iuginti tria milia hominum
fudit: quatuor milia cepit. Liberius
sempronius grachus. in hispania ulte¬

Expanded text:
 Claudio Marcello QFabio Labeone consulibus Philippus rex, qui legatos populi Romani interfecerat, propter Demetrii filii sui, quem legatum miserat, uerecundissimas preces ueniam meruit, eundemque continuo uelut Romanis amicum suique proditorem, fratre quoque ipsius ad parricidium patris ministro, nihil de utroque miserum mali suspicantem ueneno necauit. eodem anno Scipio Africanus ab ingrata sibi Vrbe diu exulans apud Amiternum oppidum morbo periit. isdem etiam diebus Hannibal apud Prusiam Bithyniae regem, cum a Romanis reposceretur, ueneno se necauit, Philopoemenes, dux Achiuorum a Messanis captus occisusque est. in Sicilia tunc Vulcani insula, quae ante non fuerat, remari edita cum miraculo omnium, usque ad nunc manet. Q. Fulvius Flaccus praetor, in citeriore Hispania maximo praelio viginti tria millia hominum fudit, quatuor millia cepit. Ti. Sempronius Gracchus in Hispania ulte
Abbreviated transcription (Latin):
qualia ꝑ trienniũ bella exciteuerit. quan¬
tos popłos implicuerit. odio ercidio q affure¬
rit: ludi litterarii discipliua nr̃ e msicue eit ͤ
lia. naufragia q grecoꝵ. polopensiũ ela¬
des. codro moriente factoꝵ ignoti thraces
noua in bella surgentes. & generalis cunc
ꝑ totã asiam greciã q comocio erat:¬

Expanded text:
qualia per triennium bella exciuerit, quanqualia per triennium bella exciuerit, quantos populos inplicuerit odio excidioque adflixerit, ludi litterarii disciplina nostrae quoque memolia naufragiaque Graecorum, Peloponnensium clades Codro moriente fractorum, ignoti Thraces noua in bella surgentes, et generalis tunc per totam Asiam Graeciamque commotio. A
Abbreviated transcription (Latin):
t uero ante urbẽ conditã. quadri
cu helene coniuratio grecoꝵ ꝙ concursus
mille nauiũ. dehinc decemnis obsidio ac
postremo famosũ troie excidiũ predicat᷑.
In qͦ bello ꝑ decẽ annos eruentissime gesto
quantas nationes quantos q popłos. idẽ
turbo inuoluerit. atq affuxerit: homerꝰ
poeta in pͥmis clarus luculentisimo car¬
¶ mine
palamfecit. Nec ꝑ ordinẽ ñc̃ retexere nr̃m
est. qͥa ⁊ oꝑi longũ .&. om̃ib notũ udetur.
Uerũcam̃ qͥ duturnitatẽ illiꝰ obsidionis.
eũsionis atrocitatẽ. cedẽ captiuitatẽ q didi¬
cerunt: uideant si recte isto qualiscũq est
tis copus bello ꝑseqͥ possent. pacis gr̃a pͭeten¬
tis obsidionib ꝑ om̃ia maria sequunt᷑. Et
ne forte hec qͥetis amore facere credant᷑. se
ipsos ac pericła sua pro romanoꝵ pace adũ¬
sum alias gentes offerunt. Paucis annis¬
p̃terea int̾uenientib enee a troia ꝓfugi
aduentꝰ in italiam que arma cõmouerit.

Expanded text:
t vero ante Urbem conditam CCCCXXX tus Helenae, conjuratio Graecorum, et concursus mille navium, dehinc decennis obsidio, ac postremo famosum Trojae excidium praedicatur. In quo bello per decem annos cruentissime gesto, quas nationes, quantosque populos idem turbo involverit, atque afflixerit, Homerus poeta, in primis clarus, luculentissimo carmine palam fecit: nec per ordinem est, quia et operi longum et omnibus notum uidetur. uerumtamen qui diuturnitatem illius obsidionis, euersionis atrocitatem caedem captiuitatemque didicerunt, uideant, si recte isto qualiscumque est tis copiis bello persequi possint, pacis gratia praetentis obsidibus per omnia maria sequuntur; et, ne forte haec quietis amore facere credantur, se ipsos ac pericula sua pro Romanorum. pace aduersum alias gentes offerunt. Paucis praeterea annis interuenientibus, Aeneae Troia profugi aduentus in Italiam quae arma commouerit,
Abbreviated transcription (Latin):
terrorem diu ostentati. societatẽ romani
federis p̃cibus sperant. Quã armis uin¬
dicare p̾otuissent. erigue habitationis se¬
dem. ñ ex sua electione: sed ex nr̃o iudicio
rogant. Quib subiecta et petenda uni¬
uersa t̾ra presumere quã esset libitũ. li¬
berũ fuit: semet ipsos ad tuitionẽ roma¬
ni regni offerunt. quos solos inuicta reg¬
na cunuer̾t. Et tñ ceca gentilitas. cũ hec
romana uirtute gesta ñ uideat. fide ro¬
manoꝵ ĩpetrata ñ credit. nec acqͥescit. cũ
intelligat confiteri beneficio xp̃iane re¬
ligionis: que cognita ꝑ om̃s popłos fidem
iungit. eos uiros sine p̃lio sibi ẽe subiectõ:

Expanded text:
terrorem diu ostentati societatem Romani terrorem diu ostentati societatem Romani foederis precibus sperant, quam armis uindicare potuissent; exiguae habitationis sedem non ex sua electione sed ex nostro iudicio rogant, quibus subiecta et patente uniuersa terra praesumere, quam esset libitum, liberum fuit; semet ipsos ad tuitionem Romani regni offerunt, quos solos inuicta regna timuerunt. et tamen caeca gentilitas cum haec Romana uirtute gesta non uideat, fide Romanorum inpetrata non credit nec adquiescit, cum intellegat, confiteri, beneficio Christianae religionis - quae cognatam per omnes populos fidem iungit - eius uiros sine proelio sibi esse subi
Abbreviated transcription (Latin):
ri. incautas mermesq ꝙ. pacis incuria desi¬
des oppressit. int̾cesas captasq quã pluri¬
mas due sorores anthiope: menalipes ab her¬
cule. hypoliten. a teseo retente ft̃. Sed these¬
us hypoliten matrimonio adsciuit. hercu¬
les menalipen sorori dedit. ⁊ arma regine
precio redep̃tionis accepit. Post orithiã pen¬
cesilia regno potita est. Cuiꝰ troiano bello
clarissima int̾ uiros documenta uirtutis
accepimꝰ. Prodolor pudet terroris humani.
Mulieres patria ꝓfuge. europã atq asiã
idest plurimas fortissimas cq mundi partes
intrauer̃t. ꝑuagate sunt. deleuerunt. Cen¬
cũ pene annis eũtendo urbes plurimas ali
minũ pressura tempoꝵ deputata ẽ. Modo
autẽ genti illi qͥ et nẽ gochi. quos alexan¬
der euicandos ꝓnunciauit. eyrus exhorru¬
it. cesar etiã declinauit. relictis uacue¬
factisq sedib suis ac totis uirib cuti: ro¬
manas ingressi proiuincias. simul q ad

Expanded text:
incautas inermesque et pacis incuria desiincautas inermesque et pacis incuria desides oppressit. inter caesas captasque complurimas duae sorores Antiopae, Melanippe ab Hercule, Hippolyte a Theseo retentae. sed Theseus Hippolyten matrimonio adsciuit, Hercules Melanippen sorori reddidit et arma reginae pretio redemptionis accepit. post Orithyiam Penthesilea regno potita est, cuius Troiano bello clarissima inter uiros documenta uirtutis accepimus. Pro dolor, pudet erroris humani. mulieres patria profugae Europam atque Asiam id est plurimas fortissimasque mundi partes intrauerunt peruagatae sunt deleuerunt, centum paene annis euertendo urbes plurimas atquminum pressura temporum deputata est. modo autem Getae illi qui et nunc Gothi, quos Alexander euitandos pronuntiauit, Pyrrhus exhorruit, Caesar etiam declinauit, relictis uacuefactisque sedibus suis ac totis uiribus toti Romanas ingressi prouincias simulque ad
Abbreviated transcription (Latin):
unde amarones dicte. Harum due fuere
regine. marsepia. ⁊ lampeto. que agmine
diuiso induas partes: ucissim curam belli ⁊
G̃itur cũ europã marima ex parte domuis¬
sent. asie uero aliquantis ciuitatib captis.
ipse autẽ ephesũ alias q urbes condidissent.
precipuã exercitꝰ sui partẽ. onustã opulentis¬
sima p̃da: domũ reuocant. reliqua ad tuen¬
dum asie ĩperiũ relicta: cũ marsepia regi¬
na. concursu hostiũ trucidat᷑. Cuius locum
sino pente filia capescit. que singlarem uir¬
tutis głam: ꝑpetua uirginitate cumulauit.
Hac fama exercitatas gentes tanta ãmira¬
tio ⁊ formido ueuauerat. ut hercules quoq
cũ iussus fuisset a dño suo ex hibere arma
regine: quasi ad ineuitabile periculũ desti
nec tñ concẽptus ex agmine uiriũ. ex inpro¬
uiso aggredi atq inseꝑatas circũuenire ma¬
luerit: due tunc sorores regno p̃erant. an¬
thiope ⁊ orithia. Hercules aduectus ma¬

Expanded text:
unde Amazones dictae. harum duae fuere unde Amazones dictae. harum duae fuere reginae, Marpesia et Lampeto, quae agmine diuiso in duas partes uicissim curam belli et domus gitur cum Europam maxima e parte domuissent, Asiae uero aliquantis ciuitatibus captis, ipsae autem Ephesum aliasque urbes condidissent, praecipuam exercitus sui partem onustam opulentissima praeda domum reuocant, reliquae ad tuendum Asiae imperium relictae cum Marpesia regina concursu hostium trucidantur. huius locum Sinope filia capessit, quae singularem uirtutis gloriam perpetua uirginitate cumulauit. hac fama extio et formido invaserat, ut Hercules quoque cum iussus fuisset a domino suo exhibere arma regine quasi ad inevitabile periculum destinnec tamen contentus exagmine virium ex improviso aggredi atque insperatas circuluerit. duae tunc sorores regno praeerant, Antiope et Orithyia. Hercules mari aduectus