comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cesse hãt indeamus ⁊ hodie hoc
iure utimur. ut tam ⁊ si appił ĩ
terposita sit. tñ ap̃ eidẽ iudicẽ
aquoquis ꝓuocauit compellitur
alias cãs siqͣs ht̃ ag̾e nec utetur
hoc p̃textu ꝙͣ ad offensũ iudicẽ ñ
debeat exꝑiri. cũ possit demo pro¬
nocare. ¶ arcys. Si penden

Expanded text:
deamus. et hodie hoc iure utimur, et, tametsi appellatio interposita sit, tamen apud eundem iudicem, a quo quis prouocauit, compelletur alias causas si quas habet agere: nec utetur hoc praetextu, quasi ad offensum iudicem non debeat experiri, cum possit denuo prouocare. SI PENDEN
Abbreviated transcription (Latin):
aulus R. imposubile p̃ceptũ iuditis
mlliꝰ eẽ momenti. Idem . R. ab easẽ¬
tentia cui pareri rerũ natura ñ po¬
tuit. sine cã appłiari. I lp̃. an ꝑ¬
appłiatois reddi possint cẽe appelła

Expanded text:
 inpossibile praeceptum iudicis nullius esse momenti. Idem respondit ab ea sententia, cui pareri rerum natura non potuit, sine causa appellari. AN APPELLATIONUM REDDI POSSUNT 1 Ulpia
Abbreviated transcription (Latin):
ũo᷑ ideo que ⁊ alias spẽs .xxu. fuis¬
fe dix̃it appeliationi locũs ẽ It̃ cũ
ad̃tra sacras dsiitutoes iudicatꝰ appel¬
lationii necessitas remitiititur. cõtͣ
ꝯstitutoes autẽ iudicatur. cũdeiure
dstitutois ñ de iure litigatoris ꝓnũ¬
tiatur. Nam si nidex uoientise excu¬
ramuũis. uł tutele bñfitõ lib̾torũ
uł etatis aut pͥuilegii excusare dixͣ¬
erit n filios neq etatẽ aut uslũ pri¬
uslegiũ. admuñis ł tutele extusatõm
ꝓdesse deiure ꝯstitutõis ꝓm̃ĩciaste ini¬
tesuigatur. ¶ Q si de iure suo ꝓbantẽ
admiserit. s ictirto contͣ eũ senten¬
tĩam dix̾it: qd̾ negau̾it eum de su¬
a etate. aut demnño lib̾oꝵ ꝓbasse

Expanded text:
 fuisse dixerit, appellationi locus est. Item cum contra sacras constitutiones iudicatur, appellationis necessitas remittitur. contra constitutiones autem iudicatur, cum de iure constitutionis, non de iure litigatoris pronuntiatur. nam si iudex uolenti se ex cura muneris uel tutelae beneficio liberorum uel aetatis aut priuilegii excusare, dixerit neque filios neque aetatem aut ullum priuilegium ad muneris uel tutelae excusationem prodesse, de iure constituto pronuntiasse intellegitur: quod si de iure suo probantem admiserit, sed idcirco contra eum sententiam dixerit, quod negauerit eum de aetate su
Abbreviated transcription (Latin):
llud memin̾imns M axtus¬
sit necne. ⁊ huius q̃stionis iudẽx
fu̾it iudic̾atum rescinditmꝰ ⁊ siꝑ
uocatum ñ fu̾it. item si calculi er¬
ror̾ miniã eẽ ditatur. appellare ne¬
tesse ñ ẽ. ułi si udex ita ꝓmitiau̾it¬
nũ titium seio .c. condẽpno. Namq¬

Expanded text:
llud meminerimus: ssit nec ne, et huius quaestionis iudex fuerit iudicatum, rescinditur, si prouocatum non fuerit. Item si calculi error in sententia esse dicatur, appellare necesse non ecium Titium Seio centum condemno': nam
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt᷑ conductores sifu̾int for¬
te. ut siꝑacto lustro discede̾ uolue¬
rint ũ teneant᷑. ¶ Si post̾iori c̾ditori
fultꝰ successerit eo ĩure utitur. quo
is nsurus erat cui successerat.¶¶Mul¬
ł ex rõne fisti noĩa fc̃a ad aliquidap¬
ꝓbentur. ł ex contͣitu fiscali debitoree
Iuemantur. ¶Duiꝰ adrianꝰ fanio
ꝓtulo Resit. ¶um ĩ lib̾tatẽ ꝓclamet
is qͥ ex bonis ad fiscũ ꝑtinentib ẽẽ di

Expanded text:
int fore ut, si peracto lustro discedere uoluerint, non teneantur'. Si posteriori creditori fiscus successerit, eo iure utitur, quo is usurus erat, cui successit. Muluel ex ratione fisci nomina facta liquido probentur, uel ex contractu fiscali debitores conueniantur. Diuus Hadrianus Flauio Proculo rescripsit, cum in libertatem proclamat qui ex bonis ad fis
Abbreviated transcription (Latin):
dem suã̾ infraudem legis accõmodas
se¶ñ ã fraus int̾põita uidebatur. a¬
gendũ ẽ. idẽ. iirũ exitus suectari
delẽt. emsiliũ forie sict̃ cũ tacite
fidei cõmttebatur. ñ capiebat is tui
restitui iulebatur. mors u̾o tp̃or ca
spectandũ. ¶Tatita ã fidei cõmu¬
sa frentient̃ sic deteguntur. si pro¬
feratur ꝙrographũ tuio se cauis¬
set cuius fides eligr̃ ꝙ ad eũ ex bo¬
nis de functi ꝑueu̾it restitutu. S
ex aliis ꝓbationib manifestissimis
idemfit. ¶¶unmex causa tatti fi

Expanded text:
dem suam in fraudem legis accommodasse. Quando autem fraus interposita uideatur, agendum est, id est utrum exitus spectari deberet an consilium: forte si tunc, cum tacite fideicommittebatur, non capiebat is, cui restitui iubebatur, mortis uero tempore caspectandum. Tacita autem fideicommissa frequenter sic deteguntur, si proferatur chirographum, quo se cavisset cuius fides eligitur, quod ad eum ex bonis defuncti pervenerit, restituturum. sed et ex aliis probationibus manifestissimis idem fit.
Abbreviated transcription (Latin):
imo cecilio Rsit dstitutõm prĩs su¬
i. qͣ cõpelłetur de lator edere mã¬
datorem. ac nͥ edidiss ut ĩ uincła
duc̾etur eo ꝑtin̾e. ut ñ delator pe¬
na subduc̾etur simandatorẽ hr̃it.
s ut mandator quoq ꝑtũ atq
si ip̃t detulisset pamiretur. Imp̃r
nr̃ seu.ã. dstituit ne s̾ui de lato¬
res oñoꝵ audiantur. s ut pena
coh̾ceantur lib̾tos quoq cãe mã¬
darores it uatronos ap̃sidib ꝓ¬
unciarum pena plectendos.
Cu pła sint rescͥpta p̾ͥncipalia qͥ¬
qd̃ ignotus sui iutis ip̃e se detule¬
rit. S extat eoꝵdẽ pͥntipũ rescͥptũ
ex quo uidr̃ posse desendi. ita demũ
ñ noc̾e cuiqmͣ sedetulisse. sie aꝑso¬
na sit qie ignorare ꝓp̃ rustinta¬
tem uł ꝓp̃ sexũ femininum uis¬

Expanded text:
imo rescripsit constitutionem patris sui, qua compelleretur delator edere mandatorem ac, nisi edidisset, ut in uincula deduceretur, eo pertinere, non ut delator poena subduceretur, si mandatorem haberet, sed ut mandator quoque perinde atque si ipse detulisset puniretur. Imperstus constituit, ne serui delatores dominorum audiantur, sed ut poena coerceantur: libertos quoque causae mandatores contra patron‹o›s a praesidibus prouinciarum poenae plectendos. Complura sunt rescripta principalia, qd ignotus iuris sui ipse se detulerit. sed extat eorundem principum rescriptum, ex quo uidetur posse defendi ita demum non nocere cuiquam se detulisse, si ea persona sit, quae ignorare propter rusticitatem uel propter sexum femininum i
Abbreviated transcription (Latin):
legatus ẽ. Nam si ad eptit bonis ł¬
relegatur ł ĩ iusulã deportatꝰ uł
ĩmetasium datus ꝓuocatõe int̾¬
potita deceserit. imp̃r nr̃ alex¬
ander pletorio militi ita Rsit
tem snt̃ defex̾it. ¶tUtor quoq ĩ
negõ puplłi applłat̃e int̾posita
mortis tp̃r ad cãs applłonis reddẽ¬
das obligatũ fuisse. S diui seu̾ ⁊¬

Expanded text:
legatus est. nam si ademptis bonis relegatus uel in insulam deportatus uel in metallum datus prouocatione interposita decesserit, imperator noster Alexander Plaetorio militi ita rescrtem sententiae detexerit'. Tutor quoque in negotio pupilli appellatione interposita mortis tempore ad causas appellationis reddendas obligatum fuisse. sed diui Seu
Abbreviated transcription (Latin):
les solemꝰ dr̃e petitois ã u̾bo. ĩ rem
accoẽs significari uidentur. Psetu¬
cois ũbo exͣ ordinarias ꝑsetutoes cõ
rii executionẽ. ¶ hoc u̾bũ debunit
oninẽ oĩno accõmi cõprehend̾e in¬
tellig̃r. sũ cunł. sũ honoraria. su

Expanded text:
o in rem action‹e›s significari uidentur. 'persecutionis' uerbo extraordinarias persecutiones puto rii exsecutionem.Hoc uerbum 'debuit' omnem omnino actionem comprehendere intellegitur, siue ciuilis siue honora
Abbreviated transcription (Latin):
cõmtitur quo tenris cus oꝑa
dolo maio consiliũ initũ erite q
obsides inuissu pͥntiꝑis int̾tid̾ en¬
tur. quo armati hoĩes cũ telis la¬
pidib ue ĩurbe sint ꝯueniant
tur. ł templa quo ue cetus: cõuẽ¬
tus ue fiat. hoĩes ue ad seditionẽ
conuocentur. ciꝰ ue oꝑa. cõsilio
dolo malo dsiliu ũtũ erit. quo gͥł
magistratꝰ papłi romani qui ĩꝑi
rempublitã q̃ ue nulites solitita¬
u̾it dsitau̾it ue. quo seditio tu¬
multus ue adu̾sus rẽ .ꝑ. fiat.¬

Expanded text:
tur. quo tenetur is, cuius opera dolo malo consilium initum erit, quo obsides iniussu principis interciderent: quo armati homines cum telis lapidibusue in urbe sint conueniantutur uel templa, quoue coetus conuentusue fiat hominesue ad seditionem conuocentur: cuiusue opera consilio malo consilium initum erit, quo quis magistratus populi Romani quiue rem publicam: quiue milites sollicitauerit concitaueritue, quo seditio tumultusue aduersus rem publi
Abbreviated transcription (Latin):
on est dubium quincuins cũq
ẽ ꝓuuicie hõ qui excustodia ꝓ¬
dsicitur cognosc̾e de beat i: qͣui
et ꝓuintie pest in qua ꝓuntia
agitur. Ilud quidem aquibdã
obseruari solet ut cũ ignouit
⁊ constituit. reunttat ssuim cũ
elogio ad eum qui ꝓuincie p̃est

Expanded text:
on est dubium quin, cuiuscumque est prouinciae homo, qui ex custodia producitur, cognoscere debeat is, qui ei prouinciae praeest, in qua prouincia agitur. Illud a quibusdam obseruari solet, ut, cum cognouit et constituit, remittat illum cum elogio ad eum, qui prouinciae praeest,
Abbreviated transcription (Latin):
N eos qui cũ recepti eẽnt incarc̾e
conspirau̾int ut ruptis uinculis
⁊ effracto cartere euadant ampli
qmͣcã extrua recepti st̃. repossit
tustodiendũ ẽ. ꝙͣ uis inocentes
ĩnemantur ex eo crimine pp̃qd̃
in pacti st̃ ĩcarcerẽ tñ pumendi
sunt. Cos u̾o qui conspiratõm eoꝵ
detexerint relegandos.

Expanded text:
n eos, qui, cum recepti essent in carcerem, conspirauerint, ut ruptis uinculis et effracto carcere euadant, amplius, quam causa ex qua recepti sunt reposcit, constituendum est quamuis innocentes inueniantur ex eo crimine, propter quod inpacti sunt in carcere, tamen puniendi sunt: eos uero, qui conspirationem eorum detexerint, releuandos.
Abbreviated transcription (Latin):
adrianus statilio scd̃o rescͥpsit
quociens ꝗs custodiã nilitum eua¬
serit eqͥre oport̾e. utrũ niniane¬
głigentia nulitũ enaserit an
una płes. ⁊ ita deinũ afficrendos
supplitio nulites quoꝵ custodiã
deshendatur. alio qͥn ꝑ modo cul¬
pe in eos statuendũ. saluio quo
legato equitanee idẽ pͥnceps re¬
scͥpsit ĩ eũ ꝙ tustodiã dimisit. aut¬

Expanded text:
rescripsit, quotiens custodia militibus evaserit, exquiri oportere, utrum nimia neglegentia militum evaserit an una plures, et ita demum adficiendos supplicio milites, quibus custodiae deprehendatur: alioquin pro modo culpae in eos statuendum. Salvio quoque legato Aquitaniae idem princeps rescripsit in eu
Abbreviated transcription (Latin):
tenda ẽ. quisi negligẽtiã ad mise¬
runt ꝓmodo ciciꝑe uł castigan¬
tur ił nulitia mittantur. Q si
leuis ꝑsona custodie fu̾it castiga¬
ti resfituũtur. Hã ⁊ si miseratio.¬
ne sustodiã quis dimiserit nuli¬
tiam nuuitant fraudulent᷑ aut̃
si fu̾it u̾satus indimittenda cus¬
todia ł caꝑite punitur uł in ex¬
tremũ gradũ militie datum in¬
t̃dũ ei uera datur. Nã cũ tusto¬
dia c̃ alt̾o custode sꝑiuł fugisset.

Expanded text:
eglegentia amiserint, pro modo culpae uel castigantur uel militiam mutant: quod si leuis persona custodiae fuit, castigati restituuntur. nam si miseratione custodiam quis dimiserit, militiam mutat: fraudulenter autem si fuerit uersatus in dimittenda custodia, uel capite punitur uel in extremum gradum militiae datur. interdum uenia datur: nam cum custodia cum altero custode si
Abbreviated transcription (Latin):
culpe. adscbitur .i. castgabitur
ꝙ si ip̃e tustos tustodiã int̃ fet̾it.¬
ergo sicasu tustodia defiuitadi ẽ¬
catur testatoib id ꝓbandũ ẽ. ⁊ sit
uenia dabitur. Solet pp̃ea si ad¬
missa culpa custodia eͣ. si tũ int̾¬
sit eã apprehendi tp̃s cã cogni¬
ta militi dari adea requirẽdam.
aplitito eo alio milite ꝙ si fugi¬

Expanded text:
st castigabitur. Quod si ipse custos custodiam interfeErgo si casu custodia defuncta dicatur, testationibus id probandum est et sic uenia dabitur. Solet praeterea amissa culpa custodia, si tamen intersit eam adprehendi, tempus causa cognita militi dari ad eam requirendam, applicito ei alio milite. Quod si fugi
Abbreviated transcription (Latin):
ne domut uł ex aliqͣ tã ex qͣ se¬
natus tensuit. aboutionẽ reoꝵ
fieri. nec int̾ dics p̃stitutos ueñ
reretierit. dicendum ẽ cessare
niinum agendi deposuit ñqui
stitit punitus est. Ilp̃.¬

Expanded text:
 ex aliqua causa, ex qua senatus censuit abolitionem reorum fieri, nec intra dies praestitutos reum repetierit: dicendum est cessarenimum agendi deposuit, non qstitit, impunitus est. Vlpia
Abbreviated transcription (Latin):
ssenatꝰ .c. turpilianũ incidũt
qui subietissent ascusarores añ
subiecti postulassent nec ꝑegis¬
sent. reos ã ałr qmͣ abolinont
facta destitissent qͥq cyrogra¬
phũ obatiusaridsi tledissent
partionẽ ue alim ĩter posuissẽt.

Expanded text:
sultum Turpillianum incidunt, qui subiecissent accusatores, aut subiecti postulassent nec peregissent reos, aut aliter quam abolitione facta destitissent: quique chirographum ob accusandum dedissent pactionemve aliquam interposuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
tnion morte n soluitur. Eet̾mu
pntea quara accusator desitit reꝰ
betessent᷑. ñ ĩo magis delictũ actu¬
satoris relenatur. Nameum ꝙ
semel destitit si postea accusare
paratus sit si ẽx̃ audiendsi. seu¬

Expanded text:
 morte non solvitur. Ceterum si, postea quam accusator destitit, reus decesserit, non ideo magis delictum accusatoris relevatur. nam eum qui semel destitit, si postea accusare paratus sit, non esse audiendum Se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sepiꝰ ⁊ siũ actipat id ip̃mi ⁊testet᷑.
Nã ĩ stantiã potentis dimissorias cõ¬
minus det ue hoc accipiendirti no¬
pellatione int̾posita dee uttrpo¬
siue eã recepta sit sũ ũ. me sita
dio ip̃r nichil nouari oportet. Re
Siꝗdeni fu̾it recepta applło qͥa
recepta ẽ. Siu̾o ñ ẽ recepta. ne r̃.¬
iudiciũ eifiat quo ad delib̾ etur
utrũ retipienda sit appło. auñ sit. fpl¬
retepta aũt̃ applłone tamdiu n¬
chci eiet pmnouandũ ꝙͣ du deappel¬
latione erit ꝓmintiatũ. Siquũ gͦ¬
forte relegatus fu̾it. ⁊ applłau̾it:
qua relegatus ẽ p̃p eande᷑ rõnẽ f⁊
signis deportatiis fuerit abeo: cri
deportandi ius ẽ uł adnotatus. n
nincula patiat᷑. n ullam aliam
liuriam qmͣ patitur. qui sui eñ ad̾¬

Expanded text:
 si non accipiat, id ipsum contestetur. Nam instantiam repetentis dimissorias conminus det, ne hoc accipienti nopellatione interposita, siue ea recepta sit siue non, medio tempore nihil nouari oportet: si quidem fuerit recepta appellatio, quia recepta est: si uero non est recepta, ne praeiudicium fiat, quoad deliberetur, utrum recipienda sit appellatio an non sit. Recepta autem appellatione tamdiu nihil erit innouandum, quamdiu de appellatione fuerit pronuntiatum. Si quis forte relegatus fuit et appellaverit, qua relegatus est. Propter eandem rationem et si quis deportatus fuit ab eo, cui deportandi ius est, vel adnotatus, neque vincula patietur neque ullam aliam iniuriam, quam patitur, qui sententia
Abbreviated transcription (Latin):
legani exinit. quero an fideius¬
sor mithi teneatur. R. si ei a quo
tibi erat subcondione legatum
tum ab eo fidciussores accepisses
heres exnit̾is. ñ pot̾is hr̃e fideui¬
sorẽ obligatum. quia nec reiii
ẽ ꝓ quo debeat. s nec res ulła q̃
poͣtat debi. ¶ͣ o̾destiꝰ¬
t si fidemsĩor adu̾sum ⁊fideius¬
sorẽ suũ agat dandaᷤ acͣtio ñ eͣ.
Ideoq si aduob fidenissorib eiꝰ¬
dem qnͣtitatis. cũ alt̾ electus acre¬
ditore totũ exoluit. nec ei cesse
it actiones qlt̃. necͤ aireditore. nͥ
a chnfide iuiore duemetur. ¶ dẽ¬

Expanded text:
an fideiussor mihi teneatur. respondit, si ei, a quo tibi erat sub condicione legatum, cum ab eo fideiussorem accepisses, heres exstiteris, non poteris habere fideiussorem obligatum, quia nec reus est, pro quo debeat, sed nec res ulla, quae possit deberi. Modestit fideiussor aduersus confideiussorem suum agat, danda actio non est. ideoque si ex duobus fideiussoribus eiusdem quantitatis cum alter electus a creditore totum exsolu‹i›t nec ei cessae sint actiones, alter nec a creditore nec a confideiussore conuenietur. 40 Ide
Abbreviated transcription (Latin):
bligari potͣ pr̃ familias sue po¬
t̃atis pubes. compos m̃tis. Pupd¬
lus sine tutoeris auctoritate ñ ob¬
ligatur iuirȩ ciuili. Seruus aũt
excontrattib ñ obligatuꝵ.
Bligationum fere qua Idem.¬
tuo cause sunt: aut enĩm dies
in hiis ẽ aut ꝯditio. aut modus
aut acceiio. Circa diem duplex
inspectio ẽ. Nam ł ex die inci¬
pit obligatio. aut dfertur indi¬
em. Ex die uli kldis martii dare
spondes. tuius natura hec ut añ
die̾ ñ exigatur. addiẽ aut̃ usq¬

Expanded text:
bligari potest pater familias suae potestatis pubes compos mentis: pupillus sine tutoris auctoritate non obligatur iure ciuili: seruus autem ex contractibus non obligatur.bligationum fere quattuor causae sunt: aut enim dies in ‹i›is est aut condicio aut modus aut accessio. Circa diem duplex inspectio est: nam uel ex die incipit obligatio aut confertur in diem. ex die ueluti 'kalendis Martiis dare spondes?' cuius natura haec est, ut ante diem non exigatur. ad diem autem 'usq
Abbreviated transcription (Latin):
post tp̃s stipulator ł pasti con¬
uenti. ł mlł mali exceptione sũ¬
mou̾i por̾it. Sic ⁊ intradendo
sigł dixerit sesolum sñ suꝑa¬
tie tradere. Nichil ꝓfitit quo
minus ⁊ suꝑficies transeat. que
natura solo coheret. ¶ Fõditio
u̾o efficax ẽ que inconstituen
post perfectã eam ponitur ue¬
luti .c. dare spondec niu nanis
exasia ueu̾it: Sed hoc tasu ex¬
ĩstente dditionẽ. locus erit exceꝑ¬
tioni pacti duenti. ł doħ iali.
Modin obligationis ẽ cum stip¬
ulamur .x. aut hõiem. Namai¬
t̾ius solutio. totã obliganonẽ
int̾eunt. Nec alt̾m peci pot̾ uti¬
q qmͣdiu utrumq est.  acces¬
sio n̾o in obligatõt aut ꝑsone
aut reifit. ꝑsone cum michi au
titio stipulõr . rei. cũ michi decẽ
aut titio hõinem stipulor. Iltq̃¬
ritur anip̃o iure fiat lib̾atioho¬
mine soluto titio ¶ Si ita stipu¬
latus sim: si fundum nõ dederis
ra ⁊ dditionalis. ⁊ existeus seqñs
condicio ñ toliat priorẽ an u̾o

Expanded text:
tempus stipulator uel pacti conuenti uel doli mali exceptione summoueri poterit. sic et in tradendo si quis dixerit se solum sine superficie tradere, nihil proficit, quo minus et superficies transeat, quae natura solo cohaeret. Condicio uero efficax est, quae in constituenpost perfectam eam ponitur, veluti "centum dare spondes, nisi navis ex Asia venerit?" sed hoc casu existente condicione locus erit exceptioni pacti conventi vel doli mali. Modus obligationis est, cum stipulamur decem aut hominem: nam alterius solutio totam obligationem interemit nec alter peti potest, utique quamdiu utrumque est. Accessio uero in obligatione aut personae aut rei fit. personae, cum mihi aut Titio stipulor. rei, cum mihi decem aut Titio hominem stipulor: ubi quaeritur, an ipso iure fiat liberatio homine soluto Titio. Si ita stipulatus sim: 'si fundum non dederis, ra et condicionalis, et existens sequentis condicio non tollat priorem? an uero
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ. ñ solũ ip̃is inpunitatẽ: ⁊¬
s dũis quoq eoꝵ questuierune.
plerũq enũ eius gu̾is seritoꝵ fur¬
tis petulia eoꝵdẽ augentur.
Si colonus post lustr̃ ꝯductionis.
anno amplius fructus inuito dño
ꝑceꝑit. uidendum: ne messis ⁊ uẽ¬
demie furti cum eo agi posuit. Et
michi dub̃iũ ñ uidetur. quinfur
sit. ⁊ si cõsũpserit rẽ surreptam:
repeti ea ab eo passit. Martellꝰ
tus auienus ẽ. Marceliꝰ.¬

Expanded text:
nitatem, sed dominis quoque eorum quaestui erunt: plerumque enim eius generis servorum furtis peculia eorundem augentur. Si colonus post lustrum conductionis anno amplius fructus invito domino perceperit, videndum, ne messis et vindemiae furti cum eo agi possit. et mihi dubium non videtur, quin fur et si consumpserit rem subreptam, repeti ea ab eo possit. Marcellustus alienus est. Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
lis cui cõmodata res erat furtũ
ip̃ius admisit. agi cũ eo ⁊ surti ⁊
cõmodati potest ⁊ si furti actũ ẽ
cõmodati actio extinguitur. si
commorlati: agiomi furii excep¬
tio obititur. ¶ Liꝰ iri que ꝓhr̃de
possidetur. fuiti actio ad possesso¬
pere possit. quia furti ag̾e pot̾:

Expanded text:
is, cui commodata res erat, furtum ipsius admisit, agi cum eo et furti et commodati potest: et, si furti actum est, commodati actio exstinguitur, si commodati, actioni furti exceptio obicitur. Eius rei, quae pro herede possidetur, furti actio ad possessoquis possit, quia furti agere potest
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣt unqmͣ apud eũ plurimi fuit.
Nam ꝙ semel duntaxat furtia.¬
gi cũ eo pot̾. qͥd refert proposite
questioni : Qmippe. si surreptus
furti foret. ac rursus afure alt̾o
eum retupasset. etiã si duofurta
fetisset non ampluis qmͣ semeltũ
eo furti agi posse. nec dubitau̾im
madolocentis potiis qmͣ infantis

Expanded text:
quam apud eum plurimi fuit. nam quod semel dumtaxat furti agi cum eo potest, quid refert propositae quaestioni? quippe, si subreptus furi foret ac rursus a fure altero eum recuperasset, etiam si duo furta fecisset, non amplius quam semel cum eo furti agi posset. nec dubitaverim, quin adulescentis potius quam infantis
Abbreviated transcription (Latin):
fatit siue eam tradid̾at creditori.
postea fur eã dtractet. furti ac¬
tionẽ habeam ⁊ scdm̃ octaueni
siñiam mͥ solicompt̾e furti atti¬
onẽ. cũheres suo noĩe ñ ht̃. qͥa¬
sit: dño compet̾e furti ationẽ
dstat. ¶ Cum qui multonẽ dolo
maloinius uocasset. si int̾ea mule
ꝑissent. furti tem uet̾es rederũt.

Expanded text:
facit, sive eam tradiderat creditori postea fur eam contrectet, furti actionem habeam? et secundum Octaveni sententiam mihi soli competit furti actio, cum heres suo nomine non hsit, domino competere furti actionem constat. Eum, qui mulionem dolo malo in ius uocasset, si interea mulae perissent, furti teneri ueteres responderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cies. quia titiũ hc̃ ẽẽ credo. scił ⁊
si ssie qui adductus sit: sciat ꝙ si
nesciat: ñ facit furtũ nec hic qui
adduxit: opem tiusce potest ui¬
deri qd̃ furtum fcm̃nũ sit. S da-¬
bitur actio infactũ meoũ qui ad¬
duxit. ¶Si stipulatus de te sim
ꝑte ñ fieri quo minus homo herg
int̾eẽt eum ñ surriꝑt. surrepto
eo exstipułatu ñ ten̾is. si tñ ꝑ te
factum ñ fu̾it quo minus michi
nemo facit furtum. tet enĩ fur¬
tum ẽ ip̃a inficiatio. licet ꝓpe sur¬
int̾uertendi cã fatit furtũ nec
refertꝰ indigito hẽat anulũ an¬
sito ten̾et: hr̃e ꝓsuo destinau̾at.
Si t surreptũ est: ip nͥ die certa
estimabitur. ¶Infans ap̃ furem
adoleuit: tã adolocentis furcũ¬

Expanded text:
s, quia Titium esse hunc credo, scilicet si et ille qui adducitur scit: quod si nesciat, non facies furtum, nec hic qui adduxit opem tulisse potest videri cum furtum factum non sit: sed dabitur actio in factum in eum qui adduxit. Si stipulatus de te sim "per te non fieri, quo minus homo Eros et eum non subripi cum subrepto eo ex stipulatu non teneris, si tamen per te factum non sit quo minus mihi nemo facit furtum nec enim furtum est ipsa infitiatio, licet prope furintervertendi causa, facit furtum. nec refert, in digito hsito teneret, habere pro suo destinaverit. Si tibi subreptum est, quod nisi die certa coaestimabitur. Infans apud furem adolevit: tam adulescentis furtu
Abbreviated transcription (Latin):
agendis quomostudio oꝑantur. ũtl̃
qui ꝓ tractatu ñ afsicturi cãis. acci¬
pͥe qd solent. aduotatoꝵ mĩo eriit.¬
Si tuicantũ ẽ honorertũ ł siqͥs delite
pactusẽ. indeamus an ꝑetere ꝑossiti
Et quidẽ departis ita respͥtum ẽ. abm¬

Expanded text:
agendis quoque studio operantur: non tamen qui pro tractatu, non adfuturi causis, accipere quid solent, aduocatorum numero erunt.Si cui cautum est honorarium uel si quis de lite pactus est, uideamus, an petere possit. et quidem de pactis ita est
Abbreviated transcription (Latin):
sorib placet. ¶ d adu̾sus om̃i ipes
cognosc̃e p̃sei delebit. ¶ Qͥa ut adu̾s
ad uocatos adeantur. diui fr̃s R̾. luho
debet. ut ꝓmͦ litis ꝓq aduocati fatim¬
dia ⁊ fori dsuetudine ⁊ iudicii in quo
excit acturui. estimatõm ad hileat.¬

Expanded text:
soribus placet.Sed et aduersus ipsos omnes cognoscere praeses debet, quia ut aduersus aduocatos adeantur, diui fratres rescridebet, ut pro modo litis proque aduocati facundia et fori consuetudine et iudicii, in quo erat acturus, aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
da. nec de honcstanda dum ĩ iuditio pe¬
fcrri debuit. qͥdam tam ⁊ sihoneste ac¬
cipiuntur. ĩ honeste tũ perunt᷑. ludi
quo litc̾amii magr̃i licet ñ sint ꝓfes¬
sores tñ usurpatum ẽ. nt his quo ius
dicatur. tã ⁊ silibrariis ⁊ notariis ⁊
carisiatorib siue tabularii. s ⁊ cet̾a

Expanded text:
c dehonestanda, dum in iudicio hoferri debuit. quaedam enim tametsi honeste accipiantur, inhoneste tamen petuntur.Ludi quoque litterarii magistris licet non sint professores, tamen usurpatum est, ut his quoque ius dicatur: iam et librariis et notariis et calculatoribus siue tabulariis.Sed ce
Abbreviated transcription (Latin):
ui uet̾ate pretore fecit: hic adu̾sus
edictũ fetise ꝓpͥe dicitur. ¶ Enis ẽ
alibi infania ẽ: p̃ponenda ẽ causaes.¬
timationis.Ubi autem eguiꝑant
famosa iudiuia ⁊ si sũmã in parẽ

Expanded text:
ui uetante praetore fecit, hic aduersus edictum fecisse proprie dicitur. Eius est alibi infamia est, praeponenda est causa existimationis. ubi autem aequiperant, famosa, iudicia, etsi summam imparem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. releganis. hec ẽ diffr̃a int̾
deportatos ⁊ relegatos qͥdã ĩ in¬
sulã relegari ⁊ ad tp̃s ĩ ꝑpetu¬
um quis pot̾ suie ad tp̃s siue ĩ
ꝑpetuum ꝗs fu̾it relegatus ⁊
titatẽ romanam retinet. ⁊
tp̃s relegatineq tota hpna neq
partẽ adimi debere: scͥptis qͥb¬
einerint partẽ bonoꝵ .x. boua.¬

Expanded text:
est relegatus.Haec est differentia inter deportatos et relegatos, quod in insulam relegari et ad tempus et in perpetuum quis potest.Siue ad tempus siue in perpetuum quis fuerit relegatus, et ciuitatem Romanam retinet et tempus relegatis neque tota bona neque partem adimi debere ‹re›scriptis quibuemerunt partem bonorum uel bona
Abbreviated transcription (Latin):
romanam. de portandi autẽ in
sisiamius p̃sidib ꝓuintie ñ est
datũ lic p̃fecto urͣbes detur. hoc
ensĩ epła diui seu̾i ad fauisi fllo¬
nẽ p̃fertũ urbis exp̃sum ẽ. ¶ Pre¬
sides itaq prouincie quociens ali¬
quẽ ĩnsulã deportandũ putant
hoc ip̃m ad notare debent. nom̃
ilo eius scrilendũ pͥncipi ut ĩi¬
sulam deportetur. sic deinde pͥn¬
cipi scͥbere missa plena opinione
ict pͥuceps estimet. ansequenda
eius siñia sit deportari q ĩnisulã
deleat. Mhedio ã tp̃r dũ scͥbitur
ulere eũ debent ĩcarcere ẽẽ.

Expanded text:
Romanam.Deportandi autem in insulam ius praesidibus prouinciae non est datum, licet praefecto urbi detur: hoc enim epistula diui Seueri ad Fabium Cilonem praefectum urbi expressum est. praesides itaque prouinciae quotiens aliquem in insulam deportandum putent, hoc ipsum adnotare debeant, nomen uero eius scribendum principi, ut in insulam deportetur: sic deinde principi scribere missa plena opinione, ut princeps aestimet, an sequenda sit eius sententia deportarique in insulam debeat. medio autem tempore, dum scribitur, iubere eum debet i
Abbreviated transcription (Latin):
iͥ petumã soluisses lic̾e ex pacto
pignus uendere. idq uendad̾im:
emptori accessio tui quis dari de¬
leuit. licet ⁊ in uito te pignora
Strahebas uidi cessisie uenditio
si minimo mom̃to nouissimi di¬
ei possessa sit res. nichilominut
repleatur usucapio. nec totun di¬
es exigiur ad explendũ dstitutũ
tp̃s. ¶Accessio possõas fit: ñ solũ
euis qui ei uendidit. mĩmu emisti
S si medius aliquis ex auctoesb
nonpossid̾it: ẜredentiũ auctorũ
nec ei qͣui ñ poisidet auctoris pos¬
sg̃ accede̾ pot̾. ¶Itẽ adiciendum
ẽ uñ emisti. aut un̾is emit cui
tu em̃dũ mandau̾as ⁊ ꝙ ap̃ eũ
qui uendendã mandait. N siis
qͦqs cuimandatũ erat alii uen
postea mandau̾at dandã acces¬
sione̾ laleo ait. qnͣi si id ip̃mdo.¬
minꝰ ei ꝑmisit. ¶ S si afulio łs̾
uo rem̃ em̾o aciessio qłis ⁊ quo
ap̃ prx̃m uł dñm fuit. ita dam¬
daẽ mͥ. si aũ uoluntateꝰ pdͣ
mim ue᷑. aũ cũ ãministͣtõem pe¬

Expanded text:
i pecuniam soluisses, licere ex pacto pignus uendere idque uendiderim, emptori accessio tui temporis dari debebit, licet inuito te pignora e, quo contrahebas, uideri concessisse uenditionsi minimo momento nouissimi diei possessa sit res, nihilo minus repleatur, usucapio, nec totus dies exigitur ad explendum constitutum tempus.Accessio possessionis fit non solum et qui ei uendidit, unde tu emisti. sed si medius aliquis ex auctoribus non possederit, praecedentium auctorum nec ei, qui non possidet, auctoris possessio accedere potest.Item adiciendum est, unde emisti, aut unde is emit, cui tu emendum mandaueras, et quod apud eum, qui uendend‹u›m mandauit. quod si is quoque, cui mandatum erat, alii uendus, qui postea mandauerat, dandam accessionem Labeo ait, quam si id ipsum dominus ei permiserit. Sed et si a filio uel seruo rem emero, accessio temporis et quo apud patrem aut dominum fuit ita danda est mihi, si aut uoluntate patris dominiue aut cum administrationem pe
Abbreviated transcription (Latin):
etiã sisũ ui. ounimodo dolofit
admissum ad hoc edt̃m spectare.¬
set̾um n furti actiones. neq le¬
gis aquilie contribute sunt in
hoc educto. licet int̾dum cões sĩt
cũ hos edc̃o. Nam uuł scrib̃: eũ
qui ui rapuit furem ẽẽ in ꝑbi¬
orem. ⁊ siquid dampni coactis
hoĩb ded̾it. utiq etiam aqͥuia
pot̾it ten̾i. ¶Uł cuius bona
rapta eẽ oicuntur. ¶ Ꝙ ait p̃tor
bona rapta: sic accipimus. etiã
Nuua res ex bonis rapta sit.¬
¶Siqͥs ñ hoĩes ip̃e coeg̾it s int̾
coactos ip̃e fuerit. ⁊ quid aut
rapu̾it. aut damꝑnũ ded̾it:
hac actione tenecur. S utrũ
hoc solũ contineat edc̃m. qd̾
datum sit: ł raptũ anũo qd̾
dolo malo rei raptum ł d amp¬
nũ datum sit. licet ab alio ho¬
mines sunt coacti queritur. et
tiñi: ut mĩa hec ꝯtineantur.
⁊ qd̃ excoattis ab alio dãpinm
datumsit. ⁊ isqui coegit. ⁊ is
qui coactus ẽ comini uideatur.¬
in hac actioue int̾annũ utilẽ.

Expanded text:
etiamsi sine ui, dummodo dolo sit admissum, ad hoc edictum spectare.Ceterum neque furti actio neque legis Aquiliae con tributae sunt in hoc edicto, licet interdum communes sint cum hoc edicto: nam Iulianus scribit eum qui ui rapit furem esse improbiorem, et si quidhominibus dederit, utique etiam Aquilia poterit teneri. 'Uel cuius bona rapta esse dicuntur'. quod ait praetor 'bona rapta', sic accipiemus: etiam si una res ex bonis rapta sit.Si quis non homines ipse coegerit, sed inter coactos ipse fuerit et quid aut rapuerit aut damni dederit, hac actione tenetur. sed utrum hoc solum contineat edictum, qudatum sit uel raptum, an uero quod dolo malo rei raptum uel damnum datum sit, licet ab alio homines sint coacti, quaeritur. et tineri, ut omnia haec contineantur et quod ex coactis ab alio damnum datum sit, ut et is qui coegit et is qui coactus est contineri uideatur.In hac actione intra annum uti
Abbreviated transcription (Latin):
fainsue noĩe competit: ñ impo¬
sita necessitate ostendi. quisũt
ex familia hoĩes. qui raꝑuerũt.
retiã dãpuũ ded̾unt familie
appellatio seruos continet. hoc
ẽ eos quiminst̾io sunt etiam¬
na fide nobis seruentes. ¶ Hac
actione ũ puto posse actorẽ sĩ¬
guloꝵ seruoꝵ nõie ag̾e adu̾sus
quadruplum offere. ¶lx hac

Expanded text:
familiae nomine competit, non imposita necessitate ostendendi, qui sunt ex familia homines qui rapuerunt uel etiam damnum dederunt. familiae autem appellatio seruos continet, hoc est eos, qui in ministerio sunt, etiamna fide nobis seruientes.Hac actione non puto posse actorem singulorum seruorum nomine agere aduersus q
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hoĩb coactis armatis. ł in¬
ermib hoc edicto teneatur.¬
Doli mali m̃tio hic ⁊ nim inse
ht̃. Nã qui uĩ facit: doło malo
facit. Non tñ qui dolo malo fa-¬
sallide admissũ ẽ. eque contine¬
dapna continet. ⁊ clamdestina.
seo nõ puto clam destina contiu̾i:

Expanded text:
etiam hominibus coactis uel armatis uel inermibus hoc edicto teneatur.Doli mali mentio hic et uim in se habet. nam qui uim facit, dolo malo fecit, non tamen qui dolo malo faui si quid callide admissum est, aeque continedamna continet et clandestina. sed non puto cl
Abbreviated transcription (Latin):
mea eam non auferri. siue bona
fide ame possideatur. siue usum
int̾sit mea ñ rapi. dicendum ẽ
compet̾e michi hanc actionẽ.
ut si dñium accipiam: s illud so-
lum ꝙ exbonis meis hoc ẽ exsub¬
stantia res ablata ẽẽ ꝓponatur.¬
furti actio michi competit pa
rem clam factam exhisdẽ sais
quis. at quin obrẽ depositã fur¬
ti actionẽ ñ hẽiis. S id̾o ad¬
didi siit̾sit nr̃a ñ eẽ raptam.
Ham ⁊ furnactionẽ habeo. si in
re depõta culpã quoq repiisi.
łp̃tium depositionis ñ qͣi suer¬
cedem accipi. Utilius dicendũ
est: ut si cesset actio furti obrẽ
depositã. ẽẽ. tñ ui bonoꝵ raptoꝵ
actionẽ. quia ñ mumima differẽ¬
qui rapuit: cũ ille celet suum
delictum. hic publicet. ⁊ crimẽ
enã publicũ admittat. Si quis
ignur int̾ẽ sua ł modite docebit.
debet hr̃e in bonqꝵ raptoꝵ atti¬
onẽ. Si fugituns meus quasdã
res instruendi sui ẽã em̃it: heeq
rapte sunt. qͥli inbonis meis hee

Expanded text:
mea eam non auferri, siue bona fide a me possideatur, siue usum inte‹rs›it mea non rapi: dicendum est competere mihi hanc actionem, ut non dominium accipiamus, sed illud solum, ‹quod› ex bonis meis, hoc est ex substantia mea res ablata esse proponatur.furti mihi actio competit in re clam facta, ex hisdem causis epositam furti actionem non habemus. sed ideo addidi 'si intersit nostra non esse raptam': nam et furti actionem habeo, si in re deposita culpam quoque repromissi uel pretium depositionis non quasi mercedem accepi.Utilius dicendum est et si cesset actio furti ob rem depositam, esse tamen ui bonorum raptorum actionem, quia non minima differenqui rapit, cum ille celet suum delictum, hic publicet et crimen etiam publicum admittat. si quis igitur interesse sua vel modice docebit, debet habere vi bonorum raptorum actionem. Si fugitivus meus quasdam res instruendi sui causa emerit eaeque raptae sint, quia in bonis meis hae
Abbreviated transcription (Latin):
fugitiuũ suũ quẽ bona fide ali¬
quis possidebat. rapu̾it. eq̃ hac
actione nõtenebitur quia re
suam aufert. ꝙͥ d g ͦ si sibi obliga¬
tam debebit ten̾i in bonoꝵ rap¬
toꝵ actione. ¶In impub̾em qui
dolimali capax ñ ẽ. ñ dabitur:
misisse ꝓponatur. Et serui ⁊ fa¬
milie noĩe noxali ui bonoꝵ raꝑ¬
toꝵ actione denebitur. ¶ Si pu¬
blicanus pecus meum abdux̾it:
dumputat contra legẽ uectiga.¬
lis aliquid ame factum ꝙͣuis er¬
rau̾it. agi tñ cum eo iubonoꝵ¬
dolo taret. Sitũ dolo inclusit ne
pastatur. ⁊ ut fame ꝑiret: etiã
utili lege aquilia. ¶ S si ꝑ uim
q inbonoꝵ raptoꝵ conuem̾i pot̾it.¬
Inhac actione ñ utiq spectam
rem inbonis actoris ẽẽ. s siue in¬
bonis sit suie ñ sit : si tm̃ ex bo¬
nis sit. locũ et actio hẽbit. Ar̃
siue commodata res sit. sũ loca.¬
ta: sũ etiam pignorata ꝓponat᷑.
su deposita ap̃me: sic ut int̾ sit

Expanded text:
fugitivum suum, quem bona fide aliquis possidebat, rapuit, aeque hac actione non tenebitur, quia rem suam aufert. quid ergo, si sibi obligatam? debebit teneri. Vi bonorum raptorum actio in impuberem, qui doli mali capax non est, non dabitur: misisse proponantur, et servi et familiae nomine noxali vi bonorum raptorum actione tenetur. Si publicanus pecus meum abduxerit, dum putat contra legem vectigalis aliquid a me factum: quamvis erraverit, agi tamen cum eo vi bonodolo caret: si tamen ideo inclusit, ne pascatur et ut fame periret, etiam utili lege Aquilia. Si per vim que vi bonorum raptorum conveniri potIn hac actione non utique exspectatur rem in bonis actorisrem in bonis actoris esbonis sit siue non sit, si tamen ex bonis sit, locum haec actio habebit. quare siue commodata res sit siue locata siue etiam pignerata proponatur siue deposita apud me sic, ut intersit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsua seris mͥ ꝑdolũ malũ ne ad cã
he̾ditatẽ ⁊ postea qmͣ ego repudi¬
aui hronatẽ mͣeam sempino ce¬
seris p̾cio accepto is q ame ptat᷑
hrditatẽ exceptionẽ du mau eiꝰ
qui ei cessit nõ potͣ pat.¶ Siquit
ã excã legati uendicet. aut ił c̾
excã conationis resp̃stita e̾ uẽn¬
dicet. an de doło exceptionẽ ꝑ aci¬
atur excã eiuis finius mnlocũ sut¬
cessit ⁊̃ magi putat. pomp̃ sum¬
mouendũ ⁊ ego ꝑugo exceptio¬
ne eos ẽẽ repeslendos: cũ lucran¬
uam cam sinit naiti. Alud ã ẽ em̃¬
E aliud ex hiis cais succed̾e. Idem
põp̃ simimouendũ quia res ad eũ
qui dolo fecit reu̾sura ẽ. ¶Aucto¬
⁊is aut̃ dolus sic̃ dixinus empto
ñ obitietur. s hoc inemptore so¬
lo seruabunus. Item i eo qui ꝑ¬
mut aũit ł in solictũ acceꝑit. Itẽ
insimaib qui uicem emp̃toꝵ cõ¬
tinent. Cec̾m si noxe deditus qui¬
dem sit pomp̃ putat passurum
exceptionẽ qmͣille pateret᷑ qͣuiᷤ

Expanded text:
suaseris mihi per dolum malum, ne adeam hereditatem, et posteaquam ego repudiavi hereditatem, tu eam Sempronio cesseris pretio accepto isque a me petat hereditatem: exceptionem doli mali eius, qui ei cessit, non potest pati. Si quis autem ex causa legati vindicet aut is, cui ex causa donationis res praestita est, vindicet, an de dolo exceptionem patiatur ex causa eius, in cuius locum successerit? et magis putat Pomponius summouendum: et ego puto exceptione eos esse repellendos, cum lucratiuam causam sint nancti: aliud est enim emere, aliud ex his causis succedere. Idem Pomponius summouendum, quia res ad eum qui dolo fecit reuersura est. Auctoris autem dolus, sicut diximus, emptori non obicitur. sed hoc in emptore solo seruabimus: item in eo, qui permutauerit uel in solutum accepit: item in similibus, qui uicem emptorum continent. ceterum si noxae deditus quis sit, Pomponius putat passurum exceptionem, quam ille pateretur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ. ut ⁊̃ adu̾sus hunt utar
exceptione ⁊ ꝯditione. cui sum
oło facit qui petit qd̃ redclitur᷑
ẽ sic si hr̃s danmnatus sit non pe¬
tere adebitore᷑ pot̾ uti exceptio¬
ne dou mali debitor. ⁊ agere ex
pnar se ꝑasus sit ⁊ cul dño iudi¬
cati agatur tuebitur se don mã¬

Expanded text:
nitatem, ut etiam aduersus hunc utar exceptione et condictione, cui sum olo facit, qui petit quod redditurus est. Sic, si heres damnatus sit non petere a debitore, potest uti exceptione doli mali debitor et agere ex mnari se passus sit et cum domino iudicati agatur, tuebitur s‹e› doli ma
Abbreviated transcription (Latin):
cu legata sit uia ⁊ il leg̃e fal¬
adia locũ habñte totã eã neꝙ¬
dicet ⁊ ñ oblatꝰ estimatione qͥt¬
te ꝑtis sũmon̾i eum doli exteper¬
one marcellus ait. qm̃ suocom¬
modo hr̃s dsuluit.Si donaui
alicui rẽ nec tradid̾o. ⁊ ille cui
excipiã ꝙ supta legimum Ꝙr¬
ũ fc̃a ẽ. de dolo replicandũ ẽ.
duło em̃ feci qr passus sum edifi¬
care ⁊ ñ reddo imꝑe̾sas. ¶ Acto¬
as qui exigendi pecimis p̃p̃o

Expanded text:
ia et is lege Falcidia locum habente totam eam uindicet non oblata aestimatione quartae partis, summoueri eum doli exceptione Marcellus ait, quoniam suo commodo heres consulit. Si donaui alicui rem nec tradidero, et ille cui excipiam, quod supra legitimum modum facta est: an de dolo replicandum est? dolo enim feci, qui passus sum eum aedificare et non reddo impensas. Actoris, qui exigendis pecuniis
Abbreviated transcription (Latin):
si debitorꝰ delegato puꝑilli pecumã
creditori eius soluat fingentis se
inquid pmlestere ne ꝓp̃ malicie ig¬
norantiã bis eandem pecuniqm
ꝯsequatur. idem seruandũ intu¬
rioia ait sicũ exstimaretur com
beat. ¶de amoris dõło excepu:¬
o emptori non obicitr. si ã acces¬
sione anttden ifitur. equissimũ

Expanded text:
atu pupilli pecuniam creditori eius soluit? fingendus est, inquit, pubes esse, ne propter malitiae ignorantiam bis eandem pecuniam consequatur. idem seruandum in furioso ait, si, cum existimaretur compbeat. De auctoris dolo exceptio emptori non obicitur. si autem accessione auctoris utitur, aequissimum
Abbreviated transcription (Latin):
ex ceptione summonctꝑ ⁊ qui
qui uendidit aget adu̾us dmin
land̾ cãm ẽẽ pedius ait eiusqͥ
negottũ nr̃m gerens nendidir.
Si eum qui uolebat michi qꝵ¬
nare supͣ legitimũ modũ dele¬
gau̾o creditori meo. ñ pot̾it ad¬
u̾sus petentẽ uti exceꝑtigne.
sm̃ creditor suũ tepent. In ea¬
dẽ tã ẽ maritus. Net hic em̃ de¬
bet. exceptione sumou̾i. quisu¬
o noĩe agit. Nũqd gͦ uoc dedo¬
io muliens extipiendũ sit ad¬
uerus mantũ qui dotẽ pett
Nõ ducturus uxore nisi dotem
actepasiet. nisi iam diu̾tit. Ita¬
q ꝯdinone tenetur. debitor a¬

Expanded text:
summouetur et qui qui uendidit agit aduersus dominum. eandem causam esse Pedius ait eius, qui negotium nostrum gerens uendidit. Si eum, qui uolebat mihi donare supra legitimum modum, delegauero creditori meo, non poterit aduersus petentem uti exceptione, quoniam creditor suum petit. in eadem causa est maritus: nec hic enim debet exceptione summoueri, qui suo nomine agit. numquid ergo nec de dolo mulieris excipiendum sit aduersus maritum, qui dotem petit, non ducturus uxorem, nisi dotem accepisset? nisi iam diuertit. itaque condictione tenetur debitor
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾et exceptione infcm cõpara¬
ta ł doli mali sũmonetur. ⁊ si iꝑ¬
se eũ posud̾et ⁊ puplitiana pecẽs
adu̾sus extipsentẽ si nonsuus ẽec
repłicatione uteris. ac ꝑ hoc inteł¬
lig̾etur eũ fundũ rurilis uendi¬
disse. quem in bonis ñ hrẽt. ¶ Metꝰ
tã exceptionem cassius ñ ꝓposũat
temꝑtus dołi exreꝑtione que ẽ ge¬
neralis. S utilius uissĩ ẽ etiam
de metu oppon̾e exceptionẽ. ⁊ em̃
dist̾at᷑ aliquid adołi exceptione.
qd̃ exceptio doliꝑsonã cõ plẽctit᷑
exceptio in rem scripta est. siin
eare uichił metus sa fcm̃ ẽ. ut
ñ inspitiamus an is qui agit me
ñ tm̃ ab eo qui agit. Et quanmis
de dolo agoris exteptio ñ obicia¬
tur. Neruptamen hoc iure utimꝰ
ut de metu ñ tm̃abauctore uerũ
aquocũq ad sbito exte ptio obi¬
ti passit. ¶ Allud sciendil ẽ hani
exceptioneͤ de mene eũ obicere

Expanded text:
comparata vel doli mali summoveretur et, si ipse eum possideret et Publiciana peteres, adversus excipientem "si non suus esset" replicatione utereris, ac per hoc intellegeretur eum fundum rursum vendidisse, quem in bonis non haberet. Metus causa exceptionem Cassius non proposuerat contentus doli exceptione, quae est generalis: sed utilius visum est etiam de metu opponere exceptionem. etenim distat aliquid doli exceptione, quod exceptio doli personam complectitur exceptio in rem scripta est "si in ea re nihil metus causa factum est', ut non inspiciamus, an is qui agit mete, non tantum ab eo qui agit. et quamuis de dolo auctoris exceptio non obiciatur, uerumtamen hoc iure utimur, ut de metu non tantum ab auctore, uerum a quocumque adhibito exceptio obici possit. Illud sciendum est hanc exceptionem de metu eum obic
Abbreviated transcription (Latin):
tau̾it: ⁊ ansane m̃tis fu̾it. nec.
lubricũ lingue ad penã facile
trahendũ ẽ. qͣqͣm em̃i tem̾ari
digni pena sunt: tñ ⁊ ut ĩ samł
illis parendũ ẽ. si fitale sit de

Expanded text:
›tauerit et an sanae mentis fuerit. nec lubricum linguae ad poenam facile trahendum est: quamquam enim temerarii digni poena sint, tamen ut insanis illis parcendum est, si non tale sit de
Abbreviated transcription (Latin):
Amosi quiiꝰ accusandi ñ hñt sĩ
ulla dubitatione admittuntur
lad hanc actionẽ s ⁊ milites qui
całauias defend̾e si possiuit. Nã
quiꝓpace extubant magisma¬
guq adhanc accufatõirẽ admit¬
tendi st̃. Serui quoq de ferentes

Expanded text:
amosi, qui ius accusandi non habent, sine ulla dubitatione admittuntur ad hanc accusationem. Sed et milites, qui causas alias defendere non possunt: nam qui pro pace excubant, magis magisque ad hanc accusationem admittendi sunt. Serui quoque deferentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ suit de his fatinoribe etiã
criminũ ex ecutiones. at tñ p̃ĩ¬
tor recte fecit. qui forenses qͣ
actiones criminib istis ꝓposn¬
it.⁊ ¶ Ex incendio quemad̾m
acipimus. utr̃ ex ip̃o igne. an
u̾o ex eo loco ubi incendium
sit. ⁊ melius sic actipietur:
mus dicere inbello amissum.
qd̃ pp̃ qmͣ causam belli amit¬
titur. prom̃ si ex adiatentib
p̃dus ubi miendium fiebat
raptũ quid sit: dicendumsit
edicto locum ẽẽ. qͥa u̾m ẽ ex
incendio rapi. ¶ Itẽ rume a¬
pellanio refertur adułud tem¬
pus. quo riuna fit. ħon tm̃

Expanded text:
 sint de his facinoribus etiam criminum executiones, attamen recte praetor fecit, qui forenses quoque actiones criminibus istis praeposuit. 'Ex incendio' quemadmodum accipimus, utrum ex ipso igne an uero ex eo loco, ubi incendium fit? et melius sic accipietur pmus dicere in bello amissum, quod propter causam belli amittitur. proinde si ex adiacentibus praediis, ubi incendium fiebat, raptum quid sit, dicendum sit edicto locum esse, quia uerum est ex incendio rapi.Item ruinae appellatio refertur ad id tempus, quo ruina
Abbreviated transcription (Latin):
exincendio neq ex ruina qͥd rap.¬
tũ ẽ. ¶It ait p̃tor siquid exnau¬
anuo ⁊ si alio tp̃r hoc est post
mlitore post naufragiũ iecͣe᷑

Expanded text:
ex incendio neque ex ruina quid raptum est.Item ait praetor: 'si quid ex nauan uero et si alio tempore, hoc est post n litore post naufragium iace
Abbreviated transcription (Latin):
t ħt fũmam equitatẽ ut ea¬
temis quisq nr̃o utatur qͣtenꝰ
ei tribuere uelins. Hospi¬
tes ⁊ qui gratuitã hĩtationẽ ac¬
cipiunt: ñ intelliguntur p̃cari¬
missa uł ꝓtecta.Cũ quis dere
sibi restituenda cautũ ht̃ p̃tã¬
riũ int̾dcm̃ ei ñ competit. ¶Lũ
qui p̾cario rogau̾it ut sibi pos¬
sid̾e liceat : nã cissi possõm ñ ẽ
dubiũ. an is quoq posfideat
qui rogatus sit: dubitandũ ẽ.
placet ã penes utrũq eẽ eii
hoĩem qui p̾̃tario datus eẽt.
penes eũ qui rogasset: qͥa posũ¬
deat corpore. penes dũin: qͥa ñ¬

Expanded text:
t summam aequitatem, ut eatenus quisque nostro utatur, quatenus ei tribuere uelimus.Hospites et qui gratuitam habitationem accipiunt non intelleguntur precarimissa uel protecta.Cum quis de re sibi restituenda cautum habet, precarium interdictum ei non competit.Eum, qui precario rogauerit, ut sibi possidere liceat, nancisci possessionem non est dubium: an is quoque possideat, qui rogatus sit, dubitatum est. placet autem penes utrumque esse eum hominem, qui precario datus esset, penes eum qui rogasset, quia posside‹a›t corpore, penes domin‹u
Abbreviated transcription (Latin):
extre bespans hrditatẽ fid̾i¬
commissario heras extifit . ł
mulier q̃ ꝑtitio int̾cesserit᷑ ep
hr̃s extiterit. incipit obligõ
tiuilis. pp̃ hr̃ditatẽ eiꝰ qͥ uire
tenebatur. auxiliũ excepnio.¬
nis amitt̃e: ⁊ em̃ increditum ẽ
subuenire sexui mulieris: q̃
suo nõie ꝑiclitetur. ¶ E uulgo
nactatur fidenissorẽ qui debito¬
ris heres exuit̾it. ex cã fideius¬
siomis libari. totiens u̾m ẽ: quo¬
ciens rei plemor ꝓmutendi ob¬
uigatio inuenitur. Nã sireus
dumtaxat fuit obligatus fide¬
nissor lb̾abitur. Econtͣrio: ñ
pot᷑ diti toni fideissoris obli¬
gatõm. si debitor ꝓpͥam ⁊ ꝑsona-¬
lem hu̾it defentionẽ. Nam si

Expanded text:
ano hereditatem, fideicommissario heres exstiterit, uel mulier, quae pro Titio intercesserat, eidem heres extiterit, incipit obligatio ciuilis propter hereditatem eius, qui iure tenebatur, auxilium exceptionis amittere: etenim inconditum est subuenire sexu‹i› mulieris, quae suo nomine periclitetur.Quod uolgo iactatur fideiussorem, qui debitori heres extitit, ex causa fideiussionis liberari, totiens uerum est, quotiens ‹r›ei plenior promittendi obligatio inuenitur. nam si reus dumtaxat fuit obligatus, fideiussor liberabitur. e contrario non potest dici non tolli fideiussoris obligationem, si debitor propriam et personalem habuit defensionem:
Abbreviated transcription (Latin):
rarii. q̃ potuit auxilio minori
eẽ retin̾e fideiusioris obligati¬
onem. q̃ pͥncipalis fuit ⁊ fide¬
nuissoris accessit. Sñ contẽpla¬
tione iuris p̃corirauxiliũ igit
restitucoĩs fidenssori qui ado¬
lescenti hr̃s extitit. intͣ dacu
tũtp̃s saluũerit. ¶Natural
ita iusto pacto uł iure iuraꝵ¬
dõ ip̃o iure tollitur qͥa uincłm
eq tatu quo solo sustinebatur.
Suentõts eqͥtate dissoluitur. iõ¬
q fideuisior quẽ pupllus dedit
existis cãis lib̾aridr᷑. ¶ Quesit̃
ẽ anita stipłãri qͥs possit. mͥ au̾¬

Expanded text:
rarii, quae potuit auxilio minori esse, retinere fideiussoris obligationem, quae principalis fuit et cui fideiussoris accessit sine contemplatione iuris praetorii. auxilium igitur restitutionis fideiussori, qui adulescenti heres etempus saluum erit.Naturalis ita iusto pacto uel iureiurando ipso iure tollitur, quod uinculum aequitatis, quo solo sustinebatur, conuentionis aequitate dissoluitur: ideoque fideiussor, quem pupillus dedit, ex istis causis liberari dicitur.Quaesitum est, an ita stipulari quis possit: 'mihi au