comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Uidens quodita hr̃ẽpo
testatem emittendi sp̃m
quod non ht̃ nisi conditor
animaꝵ ipse qui crucifi¬
xerat in ipso passioĩs scã¬
dalo. confitetur dĩ filium
quẽ iudei pꝰ tot miracła
crełe renuerunt. Uñ ꝑ
centurionẽ fides eccłie si¬
gnatur. que uelo mist̾ioꝵ
celestium ꝑ mortẽ dñire¬
serato. mox iustũ ⁊ dĩfiliũ
tacente sinagoga confir
insignum penitentie:⁊
luctus dupplicit̾ pot̃ inte¬
lligi. siue enim cuius ui¬
tam dilexerant iniuste
occisum dolebant. siue cꝰ
mortẽ se impetrasse me¬
minerant. hunc in mor¬
te amplius głificatũ tre¬
mebant. S: quec̃q causa
pectus tundere coegerit.
uideamus distantiam iu-¬
dei ⁊ gentis. Gentiles mori¬
cõfessionis uoce głificant.
Iudei ꝑcutientes solum
pectorã: silentes domum
redeunt.

Expanded text:
 Videns quod ita haberet potestatem mittendi spiritum, quod non habet nisi conditor animarum, ipse qui crucifixerat in ipso passionis scandalo, confitetur Dei Filium, quem Judaei post tot miracula credere renuerunt. Unde per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae, velo mysteriorum coelestium per mortem Domini reserato, mox justum et Dei Filium tacente Synagoga confirmin signum poenitentiae et luctus dupliciter potest intelligi. Sive enim cujus vitam dilexerant, injuste occisum dolebant: sive cujus mortem se impetrasse meminerant, hunc in morte amplius glorificatum tremebant. Sed quaecunque causa pectus tundere coegerit, videamus distantiam gentis et gentis. Gentiles, moriconfessionis voce glorificant: Judaei percutientes solum pectora, silentes domum redeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
delium ꝑfecte queat accen
ipsos possint despic̾e. pͥus
habeo bap̃a baptitari. ħ ẽ¬
tinctione ꝓprii sanguinis
ꝑfundi. Non enim daretur

Expanded text:
delium cordibus queat accendipsos possint despicere, prius habeo baptismo baptizari, hoc est unctione proprii sanguinis perfundi: non enim daretur
Abbreviated transcription (Latin):
innuit. Multis subiec¬
tis sepe datur cognitio
dnĩce uoluntatis. ⁊ fa¬
cultas implendi p̃latiꝰ
lute cura pascendi gre¬
gis.

Expanded text:
innuit. Multis subjectis saepe datur et cognitio Dominicae voluntatis, et facultas implendi. Praelatlute cura pascendi gregis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tanta ẽ dñĩ dignatio
ut infundende nobis de¬
uotionis.⁊ consumante
ꝑfectionis in nob̃ ⁊ ma-¬
turande ꝓ nob̾ studium
passionis. sibi in ẽẽ teste¬
tur. qui cum nicħ hrẽt.¬

Expanded text:
Tanta itaque domini dignatio est, ut infundendae nobis deuouonis et consummandae perfectionis in nobis et maturandae pro nobis studium passionis sibi inesse testetur. qui cum in se
Abbreviated transcription (Latin):
tilem popłm ꝑportas fi¬
dei. ad celestem ierłm in¬
duceret. ecce udaicus po
functus effertur. quẽ mat̾
eccłia nil in mundo quasi
ꝓprium possidens. multis
popłoꝵ turbis circũscepta
pio affectu plorat. ⁊ ad u¬
re laborat. quod ⁊ interĩ
in paucis iudeoꝵ cõu̾sis
⁊ tandem in plenitudine
impetrat loculus quoef¬
fertur corpus ẽ. h. porti¬
tores sũt. mali mores qͥ¬
ipsũ corpus ad mortem
trabunt. S iħc loculũ
tangit. cũ fragilem nat᷑a¬
in lignocrucis erigit.
prius ad mortẽ tͣhere. tũclo¬
dito languidus ad uitam
erigitur ⁊ bonis actib deo

Expanded text:
tilem populum per portas fidei ad coelestem Jerusalem induxit. Ecce Judaicus junior functus effertur, quem mater Ecclesia nil in mundo quasi proprium possidens, multis populorum turbis circumsepta, pio affectu plorat, et re laborat: quod et interim in paucis Judaeorum conversis, et tandem in plenitudine impetrat; loculus quo defertur, corpus est humanum; portitores, sunt mali mores, qui ad mortem trahunt; sed Jesus loculum tangit, cum fragilem naturam in cruce erigit. prius ad mortem trahere. Lode languidus ad vitam erigitur bonis actib
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quinq st̃ anne.
Prima: mat̾ samu¬
elis. Scd̃a: uxor
raguelis. Tercia:
mat̾ tobie. Quar¬
ta: filia phanuel.
Quinta: mater
Marie.

Expanded text:
 Quinque sunt Annae. Prima mater Samuel, secunda uxor Raguel, tertia mater Tobiae, quarta filia Phanuel, quinta mater Mariae.
Abbreviated transcription (Latin):
in uirtutib: ⁊ de signo¬
rũ oꝑatione efferunt᷑.
exemplo terrentur. ⁊
ad humilitatem reuo¬
cantur. qr si diabolus
pp̃ suꝑbiam decelo ẽ
precipitatus. multo
magis isti de derra e¬
diti. si suꝑbierint hu¬
miliabuntur.

Expanded text:
in virtutibus, et de signorum operatione efferuntur, exemplo terrentur, et ad humilitatem revocantur. Quia si diabolus propter superbiam de coelo est praecipitatus, multo magis isti de terra editi, si superbierunt, humiliabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Impleca uidemꝰ u̾ba
saluatoris. quia cũ ille
ciuitates p̃dicte. dño
p̃sende crede noluerc̃t
tirus et sidon olimm ami¬

Expanded text:
Impleta videmus verba Salvatoris, quia cum illae civitates praedictae, Domino praesente credere noluerunt, Tyrus et Sidon olim
Abbreviated transcription (Latin):
¶uleherrimũ alfe¬
ctantde conu̾sionis
exemplum. quod tã
cito latroni uenia re¬
laxatur. ⁊ uberior gr̃a
quam p̃catio. Semꝑ
enim dñs plus tribu¬
it. quã rogatur. ille
rogat᷑sir. Mem̃to mei¬
Dñs ait. hodie mecũ
ignoscit dñs. qr ille ci
suos. ne aut pendentẽ
pii blasphemantes
sua luce fruerentur.
le recessuro acentro
mundi. crucifigitur
diluculo .i. oriente
sole resurgit. quia mo¬
rtuus ẽ. p̃p peccata no¬
stra. ⁊ resurrexit pp̃ iu¬
stificationẽ nr̃am. Ad̃a
peccante pꝰ meridiem
.i. inclinata luce fidei
uoxdñi audit᷑. eodẽ
gͥ demporis articulo
quod tunc ade peccã
ti obcluserat. nunc
latroni penitenti do¬
minus paradisum re¬
serat.

Expanded text:
ulcherrimum affectandae conversionis exemplum, quod tam cito latroni venia relaxatur, et uberior gratia quam precatio. Semper enim Dominus plus tribuit quam rogatur; Ille rogabat: Memento meis ait: Hodie mecum ignoscit Dominus, quia ille citsuos, ne aut pendentem pii blasphesua luce fruerentur. le recessuro a centro mundi, crucifigitur; diluculo, id est oriente sole, resurgit, quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Adam peccante post meridiem, id est inclinata luce fidei, vox Domini auditur, eodem igitur temporis articulo, quo tunc peccanti Adae obcluserat, nunc latroni poenitenti Dominus paradisum reserat.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et uelũ templi.
hoc expirante
dño gestum ẽ. sed
lucas p̃occupat
uolens miracłm
solen coniungere
miracło ueli. Scmn¬
ditur aũ uelũ. ut
archa destamenti
⁊ oĩa sacram̃ta le¬
gis que tegebant᷑
appareant.⁊ ad gẽ¬

Expanded text:
 Velum templi, etc. Hoc exspirante Domino gestum est, sed Lucas praeoccupat, volens miraculum solis conjungere miraculo veli. Scinditur autem velum, ut arca testamenti et omnia sacramenta legis quae tegebantur appareant
Abbreviated transcription (Latin):
tes pꝰculpam nudati legunt᷑.
ħ stola redeunti filio offertur.
sepilera in quib nõ habitat᷑

Expanded text:
tes post culpam nudati leguntur Haec stola redeunti filio offertur.sepulcra, in quibus non Dei habitat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Gerasa ciuitas arabie iux¬
ta montẽ galaad intribuma¬
nasse. non longe astagno ty¬
b̾iadis. sig̾e gentes quas post
passionem ⁊ resurrectionẽ
tauit. uñ gerasa. ł gergesi.
colonum eiciens .i. diabolũ
a quo prius incolebatur. ł
aduena ꝓpinquans. qui priꝰ¬
longe erat interp̃tatur. oc¬

Expanded text:
Gerasa civitas Arabiae juxta montem Galaad in tribu Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, significat gentes quas post passionem et resurrectionem tavit, unde Gerasa sive Gergesi colonum ejiciens, id est diabolum a quo prius incolebatur vel advena propinquans, qui longe erat in tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quando peccan¬
angłi deputabat̃.
s quia cognouimꝰ
regem nr̃m. re¬
cognouert̃ nos an¬
geli cues suos. et
cipiunt natum xp̃m. nõ
his qui audita eius natiui¬
tate sunt turbati. ⁊ eum
ꝑsecutis. Non ẽ pax impiis
dicit dñs.¬

Expanded text:
Quando peccanangeli deputabant; sed quia cognovimus regem nostrum, recognoverunt nos angeli cives suos. Et cipiunt natum Christum, non his qui audita ejus nativitate sunt turbati et eum persecuti. Non est pax impiis, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
qui nil tale cogitarat.
s plus credunt magi¬
stro quam sibi. Et tim̃¬
tes fragilitatem suam:
anxii querunt de pec¬
cãto. cuius nõ hñt con¬
scientiam.

Expanded text:
ihil tale cogitarant, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam, tristes quaerunt de peccato, cujus non habent conscientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Hec ẽ mutatio dex¬
tere excelsi. ubi qui
humiles. nunc gaudẽt
ministrare cũ serius
tunc sublimes super
m̃sã dnĩ ꝑpetus dapi¬
b alantur. ⁊ qui ĩ tep̃¬
tationib iniuste uidi¬
cati c̃ dno ꝑmanent
illic cũ eo suꝑ tempta¬
tores suos. iusti udices
ueniant. Quanto enĩ
hic despectiores: tan¬
to illic maiore culmi¬
ne potestatis excres¬
cent.

Expanded text:
 Haec mutatio dextrae Excelsi, ut qui humiles nunc gaudent ministrare conservis, tunc sublimes super mensam Domini perpetuis dapibus alantur, et qui in tentationibus injuste judicati cum Domino permanent, illic cum eo super tentatores suos justi judices veniant. Quanto enim hic despectiores, tanto illic majori culmine potestatis excrescent.
Abbreviated transcription (Latin):
nos de p̃latioẽ possit
ẽẽ intentio. Si enim
contendebant apłi:
nõ excusationi obtẽ¬
ditur. s cautioni ꝓpo¬

Expanded text:
nos de praelatione possit esse contentio; si enim contendebant apostoli, non excusationi obtenditur, sed cautioni propo
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt et in u̾bomi¬
omĩa que dñs in car¬
ne gessit. non tamen
p̃dicando ł miracuł
admonendo. s ⁊̃ ani¬
mam quã ꝓ nobis acce¬
pit ponendo. ut et

Expanded text:
Possunt et in verbo miomnia quae Dominus in carne gessit, non tantum praedicando vel miraculis admovendo, sed etiam animam quam pro nobis accepit, ponendo, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sic̃ de passione
predixit. sic p̃dixit
⁊ de ꝓditore. ut ui¬
dens se latere non
posse: peniteat fa¬
cti. nec designat
ex nomine. ne ma-¬
nifeste correptꝰ im¬
pudentior fiat.
ut conscius penitẽ¬
tiam agat. p̃dicit
⁊ penam. ut quẽ
ata supplicia.

Expanded text:
 Sicut de passione praedixit, sic praedixit et de proditore, ut videns se latere non posse, poeniteat facti. Nec designat ex nomine, ne manifeste correctus impudentior fiat. ut conscius poenitentiam agat praedixit et poenam, ut quem ata supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Finitis uet̾is pasche sol¬
lempniis transit. ad nouũ
quod in sue redemptionis.
memoria eccłiam frequen¬
tare desid̾at. ut ꝓ carne ⁊
sanguine agni. sue carnis
⁊ sanguinis sacramentum
in panis ⁊ uini figura sub¬
stituat. frangit. frangit: ⁊¬
porrigit. ut ostendat. cor¬
poris sui fractionem. ñ sñ
sua sponte futuram. Agit
grãs de uet̾ib termina¬
tis. ⁊ nouis incipiendis.

Expanded text:
 Finitis veteris Paschae solemniis transit ad novum, quod in suae redemptionis memoria in Ecclesiam frequentare desiderat, ut pro carne et sanguine agni, suae carnis et sanguinis sacramentum in panis et vini figura substituat. Frangit et porrigit, ut ostendat sui corporis fractionem non sine sua sponte futuram. Agit gratias de veteribus terminatis, et novis incipiendis.
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ apparet istos fu¬
isse peccatores. ⁊ dap̃¬
nandos in et̾num qͥ
tam scelata morte.
abimpio p̃side int̾
sua sacrificia occisi
¶Dum magister ue¬
ritatis p̃sentes instru¬
eret qualit se p̃para¬
re deberent ad aduẽ¬
tum iudicis. ⁊ qualit̃
qui non p̾parant
sit̃ dap̃nandi. nunti¬
atur ei de galileis
quod qͣi iõ iuste ꝑie
rint. quod nõ bene
se p̃parauerit̃. ⁊ respõ¬
det dñs ⁊ illos uere
fuisse pecc̃ores. ⁊ iuste
ꝑisse. ⁊ similit alios
peccatores ꝑituros.¬
⁊ si se peccatores nõ
atcenderint.

Expanded text:
dicant: Apparet istos fuisse peccatores et damnandos in aeternum, qui tam scelerata morte ab impio praeside inter sua sacrificia occisi Dum magister veritatis praesentes instrueret qualiter se praeparare deberent ad adventum judicis, et qualiter qui se non praeparant sunt damnandi, nuntiatur ei de Galilaeis, quod quasi juste ideo petierunt, quod non bene se praeparaverunt: et respondet Dominus, et illos vere fuisse peccatores et juste periisse, et similiter alios peccatores perituros, si se peccatores non attendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
.nuiss. uertit sermo¬
nẽ ad turbas in qͥb
phariseierant. ut
matħs indicat qui nͦ
pͥmũ aduentũ fact̃
credñtes. nec scd̃m
recte expectantes.
signum de celo que¬
rebant. temptantes.
hos gͦ arguit qr si ue¬
llent atcendere po¬
ssent ex uerbis ꝓpħa¬

Expanded text:
nuisset, vertit sermonem ad turbas, in quibus Pharisaei erant, ut Matthaeus indicat: Quia nec primum adventum factum credentes, nec secundum recte exspectantes, signum de coelo quaerebant tentantes. Hos ergo arguit, quia si vellent attendere, possent ex verbis p
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Adu̾sarius nr̃ in
uia sermo dĩ contͣ¬
rius nr̃is carnalib
desideriis in p̃sen¬
ti uita a quo lib̾at᷑.
qui p̃ceptis eius hu¬
militer subditur.
Alioquin ex sermo¬
ne contempto reus
in examine udicis
tenebitur pecc̃or ꝗͣ
uidex exactori .i. di
abolo tradet. quia
ꝑmitcet ut diabolꝰ
animã eiꝰ. ad penã
tͣhat.⁊ ip̃e exactor
ẽã recridet ĩgehena.

Expanded text:
 Adversarius noster in via Dei sermo est, contrarius carnalibus desideriis in praesenti vita, a quo liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin ex sermone contemptu reus in examine judicis tenebitur peccator. Quem judex exactori, id est, diabolo tradet, quia permittet ut Diabolus animam ejus ad poenam trahat et ipse exactor eam retrudet in gehennam.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ad litteram manifestꝰ
est sensus. qui exelem̃toꝵ
immutatione. aurarũ
statum possunt p̃noscẽ.
possent ⁊̃ tempus utriꝰ¬
q aduentus scire. tum
ex dictis ꝓpħarũ. tũ ex
magnific̾e̾ntia operum.
turbam de imꝑitia sua
sibi blandientes. excusa¬
ꝓpħas ignorare supponit
eos. ꝑ naturalem rationẽ
posse discernere. ł eumqͥ
oꝑa facit que nullus fece¬
rat alius supra hominẽ

Expanded text:
 Ad litteram manifestus est sensus: Qui ex elementorum immutatione aurarum statum possunt praenoscere, possent etiam tempus utriusque adventus scire, tum ex dictis prophetarum, tum ex magnificentia operum. turba de imperitia sua sibi blandientes se excusaprophetas ignorare, supponit eos per naturalem rationem posse discernere, vel eum qui opera facit quae nullus alius fecerat, supra hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tib radius et̾ni soł reful¬
sit. Si gͦ illi cecidint. esto¬
colendo. ⁊ nolite tem̾e iu¬
dicare. nequis cõscius sui
delicti. in alterũ cogatur

Expanded text:
rentibus radius aeterni solis refulsit. Si ergo illi crediderint, estotollendo, et nolite temere judicare, ne quis sui conscius delicti, in alterum cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
¶Transfiguratus
tis. nam in ip̃o u¬
ditio: ⁊ bonis ⁊ mał
informa serui ap¬
parebit. ut uide¬
ant in quẽ pupu¬
geruNT.

Expanded text:
Transfiguratus tis. Nam in ipso judicio et bonis et malis in forma servi apparebit ut videant in quem pupugerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta diuini intellec¬
tus. quia sic̃ ilł apo¬
stoł in alt̾a spẽ ap¬
paruit. ip̃e ⁊ uestit᷑
euis refulsit. ita et
ocłis m̃tis nr̃e iam
diuinaꝵ sensus al¬
bescit lectionum.
¶ ꝑ moy sen mor¬
tuum figurantur.
sci. qui abinitio m̃¬
di usq ad diẽ iudi¬
cii defuncti. in ip̃o
iuditio sunt resus¬
citandi. ꝑ heliam
inuenientur. qui
in maiestate uidẽ¬

Expanded text:
menta divini intellectus. Quia sicut illis apostolis in altera specie apparuit ipse et vestis ejus refulsit, ita et oculis mentis tuae jam divinarum sensus albescit lectionem. Moysen mortuum signantur sancti, qui ab initio mundi usque ad diem judicii defuncti, in ipso judicio sunt resuscitandi; per Eliam invenientur. Isti in majestate viden
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quistat cum xͦ
non gustat mortẽ.
qr nec tenuẽ mor¬
tis eterne sensum
habebit. qui xp̃i
consortia merue¬
rit. cui nec in mor¬
te interrũpetur
ordo uiuendi.

Expanded text:
 Qui stat cum Christo non gustat mortem, quia nec tenuem mortis aeternae sensum habebit, qui Christi consortia meruerit, cui nec in morte interrumpitur ordo vivendi.
Abbreviated transcription (Latin):
cis mancipat institutis:
qͦiͣ. Lxxxiiii. annis celestis
templi limina seruare.⁊
dñi p̃stolari aduentum. lau.¬
datur. dũ adnõ ꝑ egͥnatur.
Septẽ anni quib cũ uiro

Expanded text:
stolicis mancipat institutis, quasi LXXXIIII annis coelestis templi limina servare, et Domini postulare adventum laudatur, dum a Domino peregrinatur. Septem anni quibus anna
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ex iit filius de sinu patͥs
quo creature non erat. acces¬
sus. ut seminaret sem̃ .s. ue
nit. in mundum. ut testimo¬
niũ ꝑhib̾et ueritati. unde
scdm alios euangłistas hac̃
parabolam dicturus. de do¬
mo exisse. mare adisse. nauẽ
conscendisse. memoratur. id
ipsũ situ corꝑis quod ꝓcessu¬
corꝑis sermonis insinuans.
¶ Secus uiam. Uia ẽ cor se¬
dulo malaꝵ cogitationum
transitu atrium.⁊ arefaccũ
ne sem̃ u̾bi possit excipere
ł germinare. s a pessimis
cogitationib conculcatur.
⁊ ademonib rapitur. qui
ideo uolucres celi dnr̃. qr ce¬
lestis ⁊ spũalis sunt nature
ł quia ꝑ aerem discurrunt.
¶Centuplum. Cum dena¬
rius ꝓ ꝑfectione soleat acci¬
pi. quia in .x. legis p̃ceptis
custodia continetur cente¬
narius. qui ꝑ młtiplicatũ
denarium surgit. ꝓmagna
ꝑfectione ponitur. Cor igit᷑
centuplũ facit fructũ. quod
ꝑ amorẽ ꝓximi actiuã per
amorẽ dei. contẽplatiuam
adipiscitur uitam. ⁊ spũali

Expanded text:
 Exiit Filius Dei de sinu Patris, quo creaturae non erat accessus, ut seminaret semen suum, venit in mundum, ut testimonium perhiberet veritati. Unde secundum alios evangelistas hanc parabolam dicturus de domo exiisse, mare adiisse, navem conscendisse memoratur, id ipsum situ corporis quod processu sermonis insinuans. VERS. 5.-- Secus viam. Via, est cor sedulo malarum cogitatransitu attritum, et arefactum, ne verbi semen possit excipere l germinare, sed a pessimis cogitationibus conculcatur, et a daemonibus rapitur. Qui ideo volucres coeli dicuntur, quia coelestis et spiritualis sunt naturae, vel quia per aerem discurrunt.Centuplum, etc. Cum denarius pro perfectione soleat accipi quia in decem legis praeceptis custodia continetur, centenarius qui per multiplicatum denarium surgit, pro magna perfectione ponitur: cor igitur centuplum facit fructum quod per amorem proximi activam, et per amorem Dei contemplativam adipiscitur
Abbreviated transcription (Latin):
parabolam que cũ sua¬
int̾pretatione posita
sit. ⁊ cauendum ẽ. uͥẽq
dñs rogatus adiscipłis
intrinsecus sermones su¬
os disserit. ne uł aliud. ł
positum ẽ. Ideo aut̃ hac̃
ꝑabolam ꝑ se ipsum dig¬
natur exponere. ut se fi¬
gurate loqui innotescẽt.
⁊ rerum significationes
⁊̃ in his que expoñe no
¶Multi audientes dis¬
putationẽ cc̃ auariciã
ł luxuriam dut̃ cõtẽp̃¬
tores huius scłi. ⁊ castos
homines ẽẽ beatos. uel
ubi spẽs concupiscibileᷤᷤ
eoꝵ obtutib p̃sentantur.
mox recedit abeis. quic¬
quid recte cogitauerãt.

Expanded text:
parabolam quae cum interpretatione sua posita sit. Et cavendum est ubicunque Dominus rogatus a discipulis intrinsecus sermones suos disserit, ne vel aliud vel positum est. Ideo autem hanc parabolam per seipsum dignatur ostendere, ut se figurate loqui innotesceret, et rerum significationes etiam in his quae exponere nMulti audientes disputationem contra avaritiam vel luxuriam, dicunt contemptores saeculi et castos homines esse beatos: sed ubi species concupiscibiles eorum obtutibus praesentantur, mox recedunt ab eis quidquid recte cogitaverant.
Abbreviated transcription (Latin):
ferent̃. Illi enĩ qui
scient̃ peccant gra
omnium pena ẽ:
eoꝵ qui pret̾ origi¬
nale. nullum in¬
suꝑ addiderunt.
gnoscens plus:⁊ ñ
cognoscens minus
uapulat. quia isti
plus ⁊ illiminus.
commissum ẽ. et
aboĩ eui plus com¬
exigeturr.

Expanded text:
ferenter. Illi enim qui scienter peccant, graomnium poena est eorum qui praeter originale nullum insuper addiderunt gnoscens plus, et non cognoscens minus vapulabit quia illi plus, isti minus, commissum est: et ab omni cui plus comexigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib ponet. Ille
aut̃ seruu̾qͥ cogno¬
uit uoluntatẽ do¬
mini sui. ⁊ ñ p̃para¬
uit. ⁊ non fec̃ sccłm
uoluntatem eius.
uapulabit mltis.
Qui autemnon co¬
gnouit et fecit di¬
gna plagis. uapu¬
labit paucis. Om̃i
audem cui multũ
datum ẽ. multum
quereturabeo. et
¶ Multi existimantes
se minus uapulatdros
si nesciant quid oꝑari
debeant. auertunt au¬
rẽ ne audiant ueritatẽ.
s cum possent scire. si
uellent studiũ adhib̾e.
ñ nescientes s contemp¬
tores iudicantur.
ando. quia qui ñ habr

Expanded text:
ponet. ille autem seruus, qui cognouit uoluntatem domini sui et non praeparauit et non fecit secundum uoluntatem eius, uapulabit multis: qui autem non cognouit et fecit digna plagis, uapulabit paucis. omni autem cui multum datum est multum quaeretur ab eo, et Multi existimantes se minus vapulaturos, si nesciant quid operari debeant, avertunt autem ne audiant veritatem. Sed cum possent scire, si vellent studium adhibere, non nescientes, sed contemptores judicantur.ando, quia qui suor
Abbreviated transcription (Latin):
supplementũ scĩe
ctis. eo fides plenior
gestoꝵ destificatioi¬
b quam u̾boꝵ spon¬
sionib exhiberetur.¬
⁊ que tc̃ in pectoribꝰ
rata lege nutabat.
ipõ spectaculo dnĩ¬
ce crucis.⁊ pleno
resurronis testimo¬
nio pandetur. Qđ¬

Expanded text:
supplementum scientctis, et fides plenior gestorum testificationibus, quam verborum sponsionibus exhibetur, quae tunc in pectoribus rata Lege nutabat, ipso spectaculo Dominicae crucis, et pleno resurrectionis testimonio panderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. Singuli aũ
filii porta qua effer¬
tur aliquis ẽ de sen¬
sib quo aliquis in
peccatum corruit.
ut qui uidet ad cõ¬
cupiscendũ. qͥ aurẽ
otiosis. ł turpibus
audiendis qui lin¬
guã cõmodat litigiiᷤ.¬

Expanded text:
esia, singuli autem filii. Porta qua effertur, aliquis est de sensibus quo aliquis in peccatum corruit. Ut qui videt ad concupiscendum, qui autem otiosis vel turpibus audiendis, qui linguam commodat litigiis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Stagnum p̃sens scłm .B.
designat. dñs aut̃ iam ñ
instagno qr iam non incar¬
ne passibili. s secus stagnũ
quia inea carne inqua
passus ẽ. stabilitatem per¬
petue quietis adiit.

Expanded text:
 Stagnum, praesens saeculum designat. Dominus autem jam non in stagno quasi jam non in carne passibili, sed secus stagnum, quia in ea carne in qua passus est stabilitatem perpetuae quietis adiit.
Abbreviated transcription (Latin):
mirabatur enim dona diui¬
na. ⁊ quo plus meruerat. hoc
p̃sumebat minus. ⁊ tał hu
quid captura significat pis¬
eium. sĩc tunc ꝑ retia pisces.
sic̃ ꝑuerba aliqnͣ caꝑent ho¬
mines. In quo petro: est ty¬
pus totius eccłie.¬
¶Ambiꝵ. Quarto signo ex
quo incapharnaum uenit
iste sanatur. namsic̃ qͣntũ
diem sole illuminauit. et
clariorem fec̃ cet̾is dieb cũ
illucescerent elem̃ta mũdi.¬
sic et hoc debet clarius opus
excludebatur alege. purga¬
ri se dñi potestate p̾sumens
ñ ex lege. s supra legem ẽẽ
grãm indicaret. que leprosi
maculam poss abluere.

Expanded text:
mirabatur enim dona divina: et quo 1356 plus meruerat, hoc praesumebat minus. Dic et quid captura significet piscium. Sed sicut tunc per retia pisces, sic per verba aliquando capiet homines, in quo Petro est typus totius Eccleam quarto signo, ex quo in Capharnaum Dominus venit, iste sanatur; nam si quartum diem sole illuminavit , et clariorem caeteris fecit diebus, cum illucescerent elementa mundi: et hoc clarius opus excludebatur a Lege , purgari se Domini potestate praesumens, non ex Lege, sed supra Legem esse gratiam judicaret, quae leprosi maculam posset abluere.
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi uerbo grẽ suꝑne la¬
disputationũ. frustra p̃
mittit. quia fides popu¬
positi. s diuine uocatio¬
nis munere ꝓuenit. Oua¬

Expanded text:
nisi in verbo gratiae supernae ladisputationum, frustra voclum mittit, quia fides popupositi, sed divinae vocationis munere praevenit.
Abbreviated transcription (Latin):
mor dĩ incipit
ẽẽ talis estuatio
solet recedere.
sanantur de¬
moniaci. quã
carne egrotos
carne uiuens
paucos iudeoꝵ
docuit pꝰ resur¬
rectionemgen

Expanded text:
mor Dei incipit esse, talis aestuatio solet recedere. sanantur daemoniaci, quam carne aegrotos carne vivens paucos Judaeorum docuit, post resurrectione
Abbreviated transcription (French):
¶ Mistice manifesta
luce resurrectionis.
acredentium tur¬
bis requiritur. iii.
gentiumq deserto
inuentus ne abeat
retinetur.

Expanded text:
 Mystice: manifesta luce resurrectionis a credentium turmis requiritur: et in gentium deserto inventus, ne abeat, retinetur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Matheus
lunaticum.
marcus. sur¬
dum ⁊ mutũ
describit. sig¬
nificat autẽ
illos qui ut lu¬
na mutantur
nunquã in eo¬
dem statu ꝑ¬
manentes. s
ꝑ diu̾sa uitia
crescunt et
decrescunt
qui nec fidem
confidentur
nec ipsius fi
us pulsantur
ut uel adui¬
tia reducant᷑
ł de sua expul¬
sione diabolus¬
se uindicet. sic̃
inprincipio

Expanded text:
 Matthaeus lunaticum, Marcus surdum et mutum describit. Significat autem illos qui ut luna mutantur, nunquam in eodem statu manentes, sed per diversa vitia crescunt et decrescunt, qui nec fidem confitentur, nec ipsius fidus pulsantur, ut vel ad vitia reducantur, vel de sua expulsione diabole vindicet. Sicut in principio
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si discipłs do
minum secuturuꝰ
arguitur. ł qđ do¬
mui renuntiare
uelit quid fiet ilł
qͥ nulla utilitate
sepe uisitant do¬
mos suoꝵ quas re-¬
liquerunt.¬

Expanded text:
 Si discipulus Deum secuturus arguitur, quod renuntiare domui velit, quid fiet illis qui nulla utilitate saepe visitat domos suorum quas dereliquerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ab his qui uolunt ẽẽ maio¬
suscipiendos. ł paruulos
malitia eẽ docet. ut pueri¬
lis innocentie simplicita¬
tem cõseruent. ut formã
iurtutis quã nat᷑a duce ob
seruat puer. ipsi ꝓ noĩe
xp̃i sequantur ex indus¬
¶ Ioħs diligens dnm. et
a dño dilectus excludñdũ
putat ab enefitio qui nõ
utatur obsequio. iõ docet᷑
neminẽ abono ꝗ ex parte
ht̃ ẽẽ arcendum. S ad hoc
uocandum tales ⁊ obali¬
oꝵ salutẽ admittendi cen¬
sentur eẽ. Igitur in ħeciciᷤ
ł in mał catholicis nõ sacͣ¬
menta cõmunia inquib
nobiscũ st̃. ⁊ ad u̾sus nos
ñ st̃. s diuisionẽ paci ue¬
ritatiq contrariam qua
aduersum nos sut᷑. ⁊ do

Expanded text:
ab his qui volunt esse majosuscipiendos. Vel parvulos malitia docet esse, ut puerilis innocentiae simplicitatem conservent, ut formam virtutis quam natura duce puer observat, ipsi pro nomine Christi sequantur ex induss diligens Deum et a Domino dilectus, excludendum putat a beneficio qui non utatur obsequio, ideo docetur neminem a bono quod ex parte habet, esse arcendum, sed ad hoc vocandum. Tales etiam ob aliorum salutem admittendi censentur. Igitur in haereticis vel in malis catholicis, non sacramenta communia in quibus nobiscum sunt, et adversum nos non sunt, sed divisionem paci veritatique contrariam, qua adversum nos sunt, et Do
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uulpes aĩal
fallax insidiis
intentum rapi
hereticus do¬
mũ fidei non
hñs alios insu¬
am fraudẽ tra-
hit.⁊ a fide se¬
ducit.

Expanded text:
Vulpes animal fallax, insidiis intentum, rapinta haereticus domum fidei non habens alios in suam fraudem trahit et a fide seducit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Insimilitudine helie
qui et ꝓpria manu. ⁊ ig¬
ne diuinitꝰ impetrato.
p̃sbit̾os baal morte af
ipsis fuisse meritum ꝓ¬
phetarum.
¶ Cuius spũ signatiestis. eiꝰ
act̾a imitamini. nc̃ pie con¬
sulentes. s infuturo iuste

Expanded text:
 In similitudine Eliae, qui et propria manu et igne divinitus impetrato, presbyteros Baal morte affipsis fuisse meritum prophetarum. Cujus spiritu signati estis, cujus acta imitamini, nunc pie consulentes, sed in futuro juste
Abbreviated transcription (Latin):
ta.
¶Ignorantia nõ tam
de tarditate quã de a¬
more nascitur. qr adhue
carnales: ⁊ misterii cru¬
cis ignari. quẽ dm̃ cog¬
nouerunt moriturum
crede nequeunt. s sic̃
ꝑfiguras loquentẽ au¬
dire solebant. sic ⁊̃ c̃coti¬
e de sua traditione loq̃¬
liquod eis ẽẽ creditũ. s¬
s ⁊ petro suꝑiusclauẽ
regni celestis ẽẽ cõmissas. ec
ti sołone petrum ip̃i dño
parificatum uiderant. ip¬

Expanded text:
t. ignorantia non tam de tarditate, quam de amore nascitur, quia adhuc carnales, et mysterii crucis ignari, quem Deum cognoverunt, moriturum credere nequeunt, sed sicut per figuras loquentem audire solebant, sic etiam quod de sua traditione loquliquod eis esse traditum. Sed et Petro superius claves regni coelorum esse promissas, Eccti solutione Petrum ipsi Domino parificatum viderant, ip
Abbreviated transcription (Latin):
legem secuntur. ꝙr scie¬
bant ⁊ phinees reputa¬
tum ẽẽ ad iusticiam qđ
sacrilegos interem̾ant.
⁊ ad p̃ces helie ignem
uindicetur qui timet
undictam. non querit
qui ñ timet.¬

Expanded text:
legem sequuntur; sciebant enim et Phinees reputatum ad iustitiam quia sacrilegos interemerat, et ad preces Heliae ignem uindicetur qui timet. uindictam non quaerit qui non timet.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Uox patris petrũ subla¬
to terrore docet ueritatẽ.:⁊
sic et transfigurato. miste¬
riũ tͥnitatis declarat᷑. quia
in resurrectione iudebimꝰ.
Spc ibi in columba. hic ĩ
nube lucida. quia qui nẽ¬
in simplici corde fidem ser¬
uat. tunc aꝑta luce uisio¬
nis contemplabitur. qđ
credidit. ipsaq qua illus¬
tegecur.¬
¶ Inmonte orat. docet.
maiestatem suam de¬
monstrat. patris uocẽ
dens a turba excipitur.
miseroꝵ fletu pulsatur.
infidelitatis pecc̃a exꝓ¬
brat. malos sp̃c expel¬
lit.¬

Expanded text:
 Vox Patris Petrum sublato terrore docet veritatem. Etsic et transfigurato mysterium Trinitatis declaratur, quia in resurrectione videbimus. Spiritus in columba, hic in nube lucida, quia qui nunc simplici corde fidem servat, tunc aperta luce visionis contemplabitur quod credidit, ipsaque qua illustegetur. Inmajestatem suam demonstrat, Patris vocem dens a turba excipitur, miserorum fletu pulsatur, infidelitatis peccata exprobrat, malos spiritus expellit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Hon repre¬
henditur ioħs
qr amore facie¬
bat. s docetur.
ut nouerit in¬
firmoꝵ ẽẽ fir¬
moꝵq distan¬
⁊ si remun̾at
fortiores: non
exclud̃ ĩ firmos¬

Expanded text:
 Non reprehenditur Joannes quia amore faciebat, sed docetur ut noverit infirmorum esse firmorumque distanetsi remunerat fortiores, non excludit infirmos
Abbreviated transcription (Latin):
meon. ꝓpħauerat co¬
pulata coniugio. ꝓ¬
phetauerat uirgo. ꝓ¬
ne qua aut ꝓfessiode¬
eẽt̃ aut sexus. ⁊ iõ ta¬
⁊ stipendiis uiduatis

Expanded text:
meon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, dne qua aut professio deesset aut sexus. et i stipendiis uiduitatis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non solum marcus
⁊ lucas auditu didice¬
hannes et matħs. mul¬
ta de infantia. puericia.
genealogia saluatoris.
aliis narrantib ⁊ ꝑ ip¬

Expanded text:
Non solum Marcus et Lucas auditu didiceJoannes et Matthaeus multa de infantia, pueritia, genealogia Salvatoris aliis narrantibus di
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nesciente pat¬
familias. domum
fur ꝑfodit. quia
dum a sui custodia
sp̃e dormit. in pro¬
uisa mors carnis.
habitaculum irrũ¬
pit. ⁊ ad suppliciũ
trahit. furi autẽ
resisteret. si uigila¬
ret. quia aduentũ
uidicis. occulte ue¬
penitendo occurre

Expanded text:
. Nesciente patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors carnis habitaculum irrumpit, et ad supplicium trahit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum judicis occulte veecavens occurr
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quis putas. Quã
pascens. prudens.
infuturo sibi pro¬
uidens. quẽ consti¬
tuit .i. quã rarus
qͥ sit uocatus adeo
tanquã aaron.⁊ ñ
magis se ingesserit

Expanded text:
Quis putas, quasipascens. Prudens. In futuro sibi providens. Quem constituit. Quam rarus qui sit vocatus a Deo tanquam Aaron et non magis se ingesserit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣui etiam ad excutien¬
dammentis desidiam.
exteriorum dampnoꝵ
similitudinem inducit.
ut ꝑ hec animus ad sui¬
custodiam suscitetur.

Expanded text:
Qui etiam ad excutiendam mentis desidiam, exteriorum damnorum similitudinem inducit, ut per haec animus ad custodiam sui suscitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uigilat: qui a¬
lumine tenet. ut
tenebras negligen¬
tie euitet:. qui ⁊̃ qd̾
credit oꝑatur. qui
sollicitus ẽ incura
gregis sibi cõmissi.
quid uero iugilan¬
tib debeatur sub¬

Expanded text:
igilat qui olumine tenet, ut tenebras negligentiae evitet; qui etiam quod credidit operatur, qui sollicitus est in cura gregis sibi commissi. Quid vero vigilantibus debeatur sub
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ⁊ illos in expectã¬
do p̃paratos ẽẽ debere:
querit si illa sublimia
instituta celestis uite.
que sunt necessaria.
se p̃parantib ad apłos
solum. ⁊ similes eoꝵ.an
ad omnes saluandos ꝑ¬
tineant.
qui dispensatores estis
instituti. hoc conuenit¬
⁊ p̃paratione. ut et uoᷤ
⁊ alios p̃paretis in aduẽ¬
tum iudicis. quia pau¬
ci sunt qui cõmissam
sibi bñ administrent.
dispensationem.
¶ Respondens ad inter¬
rogata dñs primum ⁊
scđm iuditium cunctis
affuturum.⁊ singulos
ꝓ meritis. ł remunerã¬
dos. ł dampnandos dic̃.
deinde ꝗ maxime que¬
sierat supponit.s. gra¬
tiam iurtutum quam¬
m̾undo attulerat asin¬
gulis quantũ possunt

Expanded text:
rum, et illos exspectando paratos esse debere, quaerit Petrus si illa sublimia instituta coelestis vitae, quae sunt necessaria se praeparantibus, ad apostolos solum et similes eorum, an ad omnes salvandos pertineant.qui dispensatores estis instituti, hoc specialiuet praeparatione, ut et vos et alios praeparetis in adventum judicis, quia pauci sunt qui commissam sibi bene administrant dispensationem. Respondens ad interrogata Dominus, primum et secundum judicium cunctis affuturum, et singulos pro meritis vel remunerandos vel damnandos dicit. Deinde, quod maxime quaesierat, supponit scilicet gratiam virtutum quammundo attulerat, a singulis quantum potest
Abbreviated transcription (Latin):
qua domo sinagoga condita ẽ. ficus inuinea. S qͥ
⁊̃ ficum ussit incidi. inqua querit fructum. nõ
quia deẽẽ nesciret. s ostendit in figura. qr sina-¬
goga iam fructũ hr̃ẽ deb̾et. nec aute tẽpiis que¬
rit. qr ꝑ triennium uenit. qui ꝑ moy sen sinago¬
gam instituit. ipse in carne apparens. in sy na¬
goga crebris. docet fructum fidei querit. s in
phariseis non repꝑit.

Expanded text:
qua domo Synagoga condita est sicut ficus in vinea.etiam ficum jussit excidi. In qua quaerit fructum, non qui adesse nesciret, sed ostendit in figura, quia in Synagoga jam fructum habere deberet. Nec ante tempus quaerit qui per triennium venit. Qui per Moysen Synagogam instituit, ipse in carne apparens in Synagoga crebris docet, fructum fidei quaerit, sed in Pharisaeis non reperit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Galilei impia ⁊ scelera¬
ta morte scelerum suoꝵ
penas soluunt. quibus
dñ non ipsa mors obfuit.
ut̾ scdam mortem mitte¬
rentur. s imꝓba uita.
Puniti sunt aut̃ ad cor¬
rectionẽ uiuentium. ut
flagellato pestilente:
stultus sapiendior fiat.
ład exemplum corrigi
nolentium iõq pessime
ꝑituroꝵ.¬
¶Isti iherosolimite sic̃. ⁊
galilei non solũ peccõreᷤ
puniti st̃. qui ruina tur¬
ris p̃ssi. significat̃ iudeos
qui penitere noluert̃. cũ
suis menib ẽẽ ꝑituros.
exprimitur. hocẽ isdẽ lit¬
teris. quib nom̃ iħu incip̃.
Significant aut̃ uideos hĩc
maxime ꝑituros. quod no¬
men saluatoris reciꝑe nolu¬
erunt. illa turris significat
illum. quiẽ turris fortitudi¬
nis. que merito in syloa. ꝙ
syloa quod interp̃tat᷑ missuᷤ.
significat illum qui missus a
patre uenit inmundũ. qͥ õs
suꝑ quoscecidit conteret.

Expanded text:
 Galilaei impias scelerata morte scelerum suorum poenas solvunt, quibus tamen non ipsa mors obfuit, ut in secundam mortem mitterentur, sed improba vita. Puniti sunt autem ad correctionem viventium, ut flagellato pestilente stultus sapientior fiat, vel ad exemplar corrigi nolentium, ideoque pessime perituroIsti Hierosolymitae sicut et Galilaei non soli peccatores puniti sunt; qui ruina turris pressi significant Judaeos qui poenitere noluerunt, cum suis moenibus esse perituros. exprimitur, hoc est ex eisdem litteris quibus nomen Jesus incipit. Significat autem Judaeos hinc maxime perituros, qui nomen Salvatoris recipere noluerint. Illa turris significat illum qui est turris fortitudinis, quae merito in Siloa, quia Siloa, quod interpretatur missus, significat eum qui missus a Patre venit in mundum, qui omnes super quos ceciderit contere
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sterilis ficus foliis exu¬
berans. spe fructꝰ possesso¬
rem deserit. sic doctores si¬
nagoge oꝑib infecundi:
oꝑis boni exemplũ ministrant. in ficu loco floris qͥdã¬

Expanded text:
enim sterilis ficus foliis exuberans, spe fructus possessorem decipit; sic doctores Synagogae operibus infecundi, operis boni exemplum ministrant. Vinea ergo Domini sa
Abbreviated transcription (Latin):
stauerunt. ut non
que galileoꝵ acce¬
sanguine fedarent᷑.
¶ Terram occupat.
qui locum que te¬
net bonis oꝑibus
ñ exercet. qui exẽ
sterili ficu occupa.¬
tam. iudaica pleb̾
signari. que noxia
pp̃ositoꝵ umbrã p̃¬
mitur. ne lum̃ ue¬
ritatis uideat. et
exemplis eoꝵ ĩpe¬
ditur. ne sole dilaee¬
tionis dĩ calescat.
colere. qui nouit
uitia. ł rep̃hende
intellexit duriciã
ẽẽ causam fterili¬
tatis. Pollicet᷑ itaq
du corda ͤ apłicis li¬
gonib ẽẽ fodienda
⁊ suꝑbienda adhu¬
manitatẽ reuocãda.

Expanded text:
eleverunt, ut non qua Galilaeorum accesanguine fedarent.? Terram occupat, qui locum quem tenet bonis operibus non exercet, qui exempsterili fructu occupatam Judaica plebs signari, quae noxia praepositorum umbra premitur, ne lumen veritatis videat et exemplis eorum impeditur, ne sole dilectionis calescat; colere, qui novit vitia reprehendere. Intellexit duritiam rum causam esse sterilitatis. Pollicetur itaque dura corda apostolicis ligonibus esse fodienda, et superbientia ad humilitatem revocanda.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c auobis repro¬
batus. credituris
gentib ẽ p̃dicand̾ ut¬
nisi in se uno angu¬
lari lapide duos
condat parietes.
¶ Contradicunt
sententiȩ sue qͣm
contra ꝑfidiã suã
dictam cognoscut̃.
bant. in parabola
contineri intelligt̃.
tes transferri. quid
saluator responde¬
at attende. Qͥdergo:¬
¶ Qui credit et tam̃
peccat. cadit suꝑ. la¬
pidem. ⁊ ñ conte¬
ritur. s confringit᷑.
qr ꝑ pacientiã ad
saludẽ reseruatur.
s cui lapis irruit
.i. qui negat. penitꝰ¬

Expanded text:
 vobis reprobatus, credituris gentibus est praedicandus, ut in se uno angulari lapide duos condat parietes. Contradicunt sententiae quam contra perfidiam suam dictam esse cognoscunt. bant, in parabola contineri intelligunt.tes transferri, quid Salvator respondeat attende. VER Qui credit et tamen peccat, cadit super lapidem, et non conteritur, sed confringitur, quia per patientiam ad salutem reservatur. Sed cui lapis irruit, id est, qui negat penit
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiam crucifixis¬
se filiũ dĩ. s ꝑ inuidiam.
cui dictũ ẽ. Postula ame
⁊ dabo tibi gentes. ħe.t.¬
lentes sibi dnt. Ecce mun¬
dus totus pꝰ eum abiit. ⁊¬
cre. ĩ eũ. ħeditatem ergo
eccłie quam ñ moriens pa-¬
ter reliquid. s ipse mor
te sua emptam resurgẽ¬
do possedit. hanc iuidei p̃¬
ripere uolunt. dũ fidem
que ꝑ eũ ẽ. extinguere co¬
nantur. iusticiȩ dei ñ sut̃
subiecti. s suam cõstituere¬

Expanded text:
ignorantiam crucifixisse Filium Dei, sed per invidiam. cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes lentes sibi dicunt: Ecce mundus totus post eum abiit ,c. Haereditatem ergo Ecclesiae quam non moriens Pater reliquit, sed ipse sua morte emptam resurgendo possedit, hanc Judaei eripere volunt, dum fidem, quae per eum est, exstinguere conantur, justitiae Dei non sub
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Alt seruus dł pro¬
pheta. qui pꝰ moy sen
colonos uͥnee psalmo¬
die modulamine.⁊ citha¬
re dulcedine. ad exercitum
boni oꝑis. inuitaret. s ⁊
hũc contumelia affectũ
dimittunt in anẽ dicẽtes.
que nob̾ pars indauid aut

Expanded text:
 Alter servus David propheta, qui post Moysem colonos vineae psalmodiae modulamine et citharae dulcedine ad exercitium boni operis invitavit, sed et hunc contumelia affectum, dimittunt inanem, dicentes: Quae nobis pa
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Apt̃ duas causas ue¬
ritas querentib ẽ abs-¬
condenda. ł qr minus
capaces sunt ad audi¬
contentu quert̃. Uñ dr̃.¬
¶ Uinea dñi sabaoth
domus isrł ẽ. coloni:
oꝑarii qui ad excolendũ
sunt conducti. peregre
fuit. qui ubiq p̃sens
ẽ. c̃ unitorib liberũ¬
oꝑandi arbitriũ dere¬
liquid.
¶Primus seruus qui
nos fructum᷑ legis qͣm
dederat a cultoribus
inqͥrebat. s senͣsũ di¬
mittunt inanẽ. quia
irritauer̃ moy sen in
castris. ⁊ a aron som̃ dñi

Expanded text:
pter duas causas veritas quaerentibus est abscondenda. Vel, quia minus capaces sunt ad audicontemptu quaerunt; und. Vinea Domini sabaoth, domus Israel est; coloni, operarii qui ad excolendam exta, nona, sunt conducti. Peregre fuit qui ubique praesens est, cum vinitoribus liberum arbitrium dereliquit. Primus servus qui nos fructum legis, quam dederat a cultoribus inquirebat. Sed caesum dimittunt inanem, quia irrataverunt Moysem in castris, et Aaron san
Abbreviated transcription (Latin):
minem .s. festinato ubet
contendẽ. ne alicuiꝰ obuii
confabulatione reflectã
sit usus humanitatis alio
salutare. s ad ditur ĩ uia
qr nõ salutationis seduli¬
tas aufertur. s obstacłm
impediende deuotionis
strentur humana.
dignum ẽ ut in ea manea¬
tis. carnalia stipendia ab
eis accipientes. quib cele¬
stia offertis. Ecce qui sac¬
cum et peram ꝓhibuit:
sũptus ex p̃dicatione con¬
cedit. sic tñ ut oblato ci¬
bo ⁊ potu. sint contenti.
¶Nota quod um oꝑi p̃di¬
catoꝵ due mercedes debẽ¬
tur. una in uia que nos ĩ
labore sustentat. alia in

Expanded text:
is. Festinare jubet contendere, ne alicujus obvii confabulatione reflectantveritis cum sit usus humanitatis alios salutare, sed addidit, in via, quia non salutationis sedulitas aufertur, sed obstaculum impediendae devotionis equestrentur humana. dignum est ut in ea maneatis, carnalia stipendia ab eis accipientes, quibus coelestia offertis. Ecce qui saccum et peram prohibuit, sumptus ex praedicatione concedit, sic tamen ut oblato cibo et potu sint contenti.Nota quod uni operi praedicatorum duae mercedes debentur: una in via, quae nos in labore sustentat; alia in
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quod a patre subici¬
untur inimici nõ in¬
firmitatem filiĩ. s u¬
nitatẽ nature. qua
in altero alt̾ oꝑatur.
significat. Nam ⁊ si fi¬
liu̾s subicit inimicoᷤ
patri: qr pat̾ clarifi-¬
cat super terram.
¶ Dupplici m̃tione
iubemur attendere
a uane gle cupidis
ne uel eoꝵ simulati¬
one decipiamur. uł
eoꝵ exemplo ad amo
ro. nec primas sedes
uetat eis. quib de¬
bentur ex ordine of¬
ficii. s eis qui in de¬
bite amant. Animũ
enim non gradũ re¬
darguit. nec uero ca¬
ret culpa si fori litib
int̾ ẽẽ uelit. qui desi¬
derat sede in cathe¬
dra moẏsi.

Expanded text:
Quod a Patre subjiciuntur inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero aliter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram.  Duplici ratione jubemur attendere a vanae gloriae cupidis, ne vel eorum simulatione decipiamur, vel eorum exemplo ad amorro, nec primas sedes vetat eis quibus debentur ex ordine officii, sed eis qui indebite amant. Animum enim, non gradum redarguit. Nec vero caret culpa, si is fori litibus interesse velit, qui desiderat sedere in cathedra Moysi.
Abbreviated transcription (Latin):
Uinea locat᷑
baptismi fide¬
lib ad exercẽ¬
dum oꝑe com¬
mittitur. Mit¬
tuntur tresser¬
ui ut de fructu
accipiant. cũ

Expanded text:
inea locatur, baptismi fidelibus ad exercendum opere committitur. Mittuntur tres servi, ut de fructu accipiant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
exigit ĩp̃ssionẽ
sic et ds̃ animã
sui signatam.
¶Qui resurrec¬
tionẽ corpoꝵ
ñ credunt. et
animas putat̃
guit eos qͥ resu¬
rrectione asse¬
runt. Pot̃ aut̃
fieri. ut in gen¬
de eoꝵ hoc ali¬
qͣndo accidit.

Expanded text:
exigit impressionem sic et Deus animam sui signatam.Qui resurrectionem corporum non credunt, et animas putant guit eos qui resurrectionem asserunt. Potest autem fieri, ut in gente eorum hoc aliquando acciderit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cum nuꝑ sub augu¬
sto uidea romanis sti¬
pendiaria facta ẽẽt.
pharisei qui de iusti¬
cia legis applaudebat.
qui decimas ⁊ pͥmiti¬
ua deo dabant. tribu¬
ta hoĩ soluenda nega¬
bant. ꝓ qua sedicione
pꝰ ea regnum ⁊ tota pa
mundi. Si ergo xp̃e
non huit imaginem
cesaris curcensũ ded̃¬
s nõ de suo dedit. sed
mundo reddidit. quod
erat mundi.⁊ tusi ñ
uis ẽẽ obnoxius cesa¬
ri. noli hr̃e que sunt
mundi. si hs̃ diuicias
obnoxius es cesari. si
uis terreno regno nil
deb̾e omnia tua relin¬
mundo renuntiauerit.

Expanded text:
Cum nuper sub Augusto Judaea Romanis stipendiaria facta esset, Pharisaei qui de justitia sibi applaudebant, qui decimas et primitiva Deo dabant, tributa homini solvenda negabant, pro qua seditione postea regnum et tota patmundi. Si ergo Christus non habuit imaginem Caesaris, cur censum dedit? Non de suo dedit, sed mundo reddidit quae erant mundi. Et tu si non vis esse obnoxius Caesari, noli habere quae sunt mundi. Si habes divitias, obnoxius es Caesari. Si vis terreno regi nihil debere, omnia tua relinmundo renuntiaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Postquã ꝓpo¬
site questionide
resurrectionis
cõdicionib satis¬
fecit. de ip̃a re¬
surrectione cõtͣ
eoꝵ infidelitatẽ
agit.

Expanded text:
Postquam propositae quaestioni de resurrectionis conditionibus satisfecit, de ipsa resurrectione contra eorum infidelitatem agit.
Abbreviated transcription (Latin):
que clei suit deo. Et
non potuert̃ uerbum
eius rep̃hendere corã
plebe. Et mirati in¬
responso eius: tacuer¬
ccessert̃ autẽ qͥdam

Expanded text:
quae Dei sunt Deo et non potuerunt verbum eius reprehendere coram plebe et miratresponso eius tacuersserunt autem quidam
Abbreviated transcription (Latin):
cõnteritur. ut nec
testa remaneat.ł
cadit suꝑ eũ qui
modo contep̃nit.
⁊ inuiriis afficit.
nec dum penitus
int̾it. s quassat᷑.
ut ñ ambulet rectꝰ
cadit suꝑ eũ lapis
quã uen̾iens ĩ iu¬
dicio opprimit.
in quo uera ꝓban¬
tur que dixerat.
Ipse enĩ ẽ heres
illi pͣui coloni qui
solo humano ter¬
rore. retardant᷑.
donec ueniret ho¬
ra eius.

Expanded text:
conteritur, ut nec testa remaneat. Vel cadit super eum, qui modo contemnit, et injuriis afficit, necdum penitus interit, sed quassatur, ut non ambulet rectus. Cadit super eum lapis, quem veniens in judicio opprimit. in quo vera probantur quae dixerat. Ipse est enim haeres, illi pravi coloni qui solo humano terrore retardantur donec veniret hora ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. Et querebant pͥn¬
cipes sacerdotum et scri-¬
be mittere in illũ manus.
illa hora: ⁊ timuert̃ popu¬
lum. Cognouert̃ enim:
quod ad ipsos dixerit. si¬
militudinẽ istam. Et ob¬
seruantes miserunt insi¬
diatores. qui se iustos simu

Expanded text:
illum et quaerebant principes sacerdotum et scribae mittere in illum manus illa hora et timuerunt populum cognoverunt enim quod ad ipsos dixerit similitudinem istam et observantes miserunt insidiatores qui se iustos simu
Abbreviated transcription (Latin):
cum misteriũ baptisterii fi.¬
delib ad exercendũ opere
comititur. Mittuntur tres
serui ut de fructu accipi¬
ant. cum lex psalmodia ⁊¬
ꝓpħia ad bene agendum
hortantur. s contumelis
affecti. ł cesi eiciuntur. cũ
sermo auditus. ł cõtẽpnit᷑.¬
ł ⁊̃ blasphematur. Missũ

Expanded text:
sterium baptismi fidelibus ad exercendum opere committitur. Mittuntur tres servi, ut de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia ad bene agendum hortatur: sed contumeliis affecti, vel caesi ejiciuntur, cum sermo auditus vel contemnitur, vel blasphema
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cum om̃s bo¬
ni et mali sunt
resurrecturi. et
absq nuptiis mã-¬
suri. dñs tam̃ ut
ad głam resurre¬
ctionis excitet nõ de
soł electis disserit.
Si aut̃ in resur¬
rectione neq nu¬
surget᷑ gͦ corꝑa
que possint nub̃e
⁊ ducere. quod dr̃
de his qui hñt
m̃bra genitalia
s nulla uolunta¬
de. ł necc̃itate nu¬
bendi mancipa¬
buntur. Et nota qd̾
ẽ insidiatorib ⁊
sec̾ta misteria lo¬
dat canib s ad¬
erant multi ido¬
nei. quos pp̃ alioꝵ
ĩmundiciam nõ
oportebat negli¬
gi. on

Expanded text:
Cum omnes boni et mali sint resurrecturi et absque nuptiis mansuri, Dominus tamen ut ad gloriam resurrectionis incitet, de solis electis disserit. Si autem in resurrectione neque dusurgent ergo corpora quae possunt nubere et ducere. Quod dicitur de his qui habent membra genitalia, sed nulla voluptate vel necessitate nubendi mancipabuntur. Et nota quod cum insidiatoribus et secreta mysteria lodat canibus, sed aderant multi idonei quos propter aliorum immunditiam non oportebat negligi. N