comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ. Itẽ exhibea¬
mꝰ nos ut ministroᷤᷤ
di ꝑgłam. si glorio¬
si sumus apud ho¬
mines. ł ignobiles
icontempti ut nec
inde inflem᷑. nec m̃
succũbamꝰ ł dolea¬
mͦ. Codẽ mͦ si infama¬
mͦ de aliqͦ scelere ł bo¬
nã fam̃ habemꝰ de
aliqͦ oꝑe.

Expanded text:
litatem. Exhibeamus nos ut ministri Dei. Per gloriam. Si gloriosi sumus apud homines, vel ignobiles et contempti, nec inde inflemur, nec inde succumbamus vel doleamus. Eodem modo si infamamur de aliquo scelere vel bonam famam habeamus de ali
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sic̃ dĩ ministros qr ñ adu¬
lant᷑ ut pseudo studentes lo
ficante. ⁊ spe futuri omĩa mi¬
tigante. Om̃ia minania faci

Expanded text:
Sicut Dei ministros. Hi non adulantur, ut pseudo studentes lucficante, et spe futuri omnia mitigante, omnia enim sa
Abbreviated transcription (Latin):
erat usus tubȩ infestis. ⁊ belł
diuersis sonis :.
i sine interpre¬
te non intelligẽt.
gͦ. ero barbarꝰ.¬

Expanded text:
erat usus tubae in festis et in bellis diversis sonis. VEi sine interprete non intelligerent, ego ero barbar
Abbreviated transcription (Latin):
N. Qł est tm̃ ualet hec locutio
ac si omĩbus linguis loqueremi¬
ni. quas nullus unquam m¬
telligeret ⁊ de omĩbus rebus.
in unaquaq lingua. quia nul¬
lares est sine sua uoce. ⁊̃ una¬

Expanded text:
e, tantum valet haec locutio, ac si omnibus linguis loqueremini, quas nullus unquam intelligeret, et de omnibus rebus in unaquaque lingua, quia nulla res est sine sua voce, in una
Abbreviated transcription (Latin):
¶lidete. Sere stultum &
in firmum d̾i est sapientius et
for̃tuisi hominibus quod inuo¬
bis potestis experiri. Insipien¬
tes enĩm ⁊ infirmi uos uocaue¬
ruit. Inter stulta ⁊ in firma d̾i
annumerandi sunt. tales uo ca
solus inter apłos scłarium litt᷑a¬
rum ꝑitus. terrenarum opũ diuẽ.
romane dignitatis parentela ꝯspicuꝰ
fuit. qui tamen nicħ inpendit.
nec usuis est eis:¬

Expanded text:
im. Vere stultum et infirmum Dei, est sapientius et fortius hominibus. Quod in vobis potestis experiri. Insipientes enim et infirmi vos vocaverunt, inter stulta et infirma Dei enumerati sunt tales vocatosolus inter apostolos saecularium litterarum peritus, terrenarum opum dives, Romanae dignitatis parentela conspicuus fuit; qui tamen haec nihili pendit, nec usus est eis
Abbreviated transcription (Latin):
honeste. ⁊ẜ ordinem fiant. Co¬
hercet gͦ. ⁊ ad pacificum ordi¬
nem reuocat inquietos. tanto
ad seditionem faciliores. quãto
sibi uibantur spũ excellentie.
cum suꝑbiendo cunta tuRba¬
Ret¬

Expanded text:
honeste et secundum ordinem fiant. Coercet ergo et ad pacificum ordinem revocat inquietos, tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi videbantur spiritu excellentiae, cum superbiendo cuncta turbare
Abbreviated transcription (Latin):
aliis cibus. scłm quod
capacitas eorum plus uł
minus capit. ut hii qui
dicunt ego sum illius.
aliter acceperunt de cru¬
spũales ⁊ carnales. ⁊ quiꝙ
ꝓmͦ suo cupiunt nec ne¬
cesse est ut aliqua secre¬
ta taceantur paruulis.
dicenda ꝑfectis. ideo ꝗa
dicit apłus. Non potui

Expanded text:
aliis est cibus, secundum quod capacitas eorum plus vel minus capit, ut hi qui dicunt, ego sum illius, vel illius, aliter acceperunt de cruspirituales et carnales, et quique pro suo modo capiunt; nec necesse est ut aliqua secreta taceantur parvulis, dicenda perfectis. Ideoque dicit Apostolus, non potui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ passibilis natura. sđs¬
quia diuina natura
fuit. humane unita.¬
⁊ ideo celestis .i. spũ alis
in resurrectione. ⁊ qr
primus pater fuit ter¬
renus: tales sunt om̃s¬

Expanded text:
et passibilis ex natura. Secquia divina natura fuit humanae unita, ideo coelestis, id est spiritualis in resurrectione; et quia primus pater fuit terrenus, tales sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i solutionem sit incorruptioẽ
ab anima. nisi quod sensi ficat᷑
ꝑeam sicut animalia. surget
ruptionem corruptioni¬
facit mentionem. Ut osten¬
datur maior dignitas re¬
surrectionis:¬
carnalis factus est. manimã uiuentẽ.
sic erimus iniresurrectione spũales. ꝗa
pater nr̃ spũalis frẽs est insua resur¬
rectione. In spũm uiuificantem. qd sic¬

Expanded text:
 surget in incorruptione. ab anima, nisi quod sensificetur per eam, sicut animalia. Surget ruptionem, corruptionis mentionem facit, ut ostendatur major dignitas resurrectioniscarnalis factus est in animam viventem: sic erimus in resurrectione spirituales: quia Pater noster spiritualis factus est in sua resurrectione in spiritum vivificantem. VERS
Abbreviated transcription (Latin):
omnes de hisdicit. qui hñtes
scientiam cum offendicło ede H¬
bant. quos primum arguit. nec
sufficienter scire dicit. alii aut̃
ignari sub ueneratione ydoli
edebant.

Expanded text:
oc de his dicit qui habentes scientiam cum offendiculo edebant. Quos primum arguit, nec sufficienter scire dicit. Alii autem ignari sub veneratione idoli comedebant.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nubentur. Uñ nec contra uere
ciundie humane sensum: au¬
deo d̾re : ut quociens uoluerint
nubant. nec exmeo corde qͦt tas
beatior erit sisic ꝑmanserit:¬

Expanded text:
 nubentur . Unde nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere, ut quoties voluerint, nubant, nec ex meo corde beatior eris, si sic permanseri
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ꝑse mutilis sciã. cum cari¬
tate utilis. ꝑ se inflat. insuꝑ¬
biam ut demones. qui g̃co noĩe
ascĩa sic sunt nominati ꝑꝑ elati
paulo stimulus. Melius est
scire infirmitatem nr̃am. quã
natas rerum. quam scĩam ꝙ appo-¬
nit: apponit dolorem peregri¬
nationis. ex desiderio patrie:¬

Expanded text:
r se inutilis est scientia, cum charitate utilis. Per se inflat in superbiam, ut daemones qui Graeco nomine a scientia sic sunt nominati. Propter am datus est Paulo stimulus. Melius est scire infirmitatem nostram, quam naturas rerum; hanc scientiam qui apponit, apponit dolorem peregrinationis ex desiderio patri
Abbreviated transcription (Latin):
debeo dampnare nuptias.
nec eis ueretundiã numosi-¬
tatis auferre. Dñs aũ septẽ¬
inrã ñdãpnat. nec dicit in
resurrectione non posse
esse. set tantum neq
NU bent neq¬

Expanded text:
debeo damnare nuptias, nec eis verecundiam numerositas inferre. Dominus autem septemviram non damnat, nec dicit in resurrectione non posse esse. Sed tantum: neque nubent, neq
Abbreviated transcription (Latin):
Iudei dixerunt me pecca¬
re inte. qui potiꝰ me non
recipiendo quem misisti:
ta peccantium ind̾m: ce¬
ciderunt suꝑ xp̃m. quia
in nocens apeccatoribus
occiditur quasiblasphe¬
mS.

Expanded text:
uia dixerunt me peccare in te, qui potius me non recipiendo quem misisti eta peccantium in Deum, ceciderunt super Christum, quia innocens a peccatoribus occiditur quasi blasphemus.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Beatus qui non facit dãp¬
non aliud facit quamꝗ utile
dicit non debere se face̾ fac̃:¬
¶ Omẽ autem ⁊ c̾. non tam̃
omne quod fit cum fide boñ
est. quia ignorantia quȩ est
exculpa: noc. omnis uita
infidelium peccatum est. ⁊
no. Ubi deest agnitioet̃ne

Expanded text:
 est qui non facit damnon aliud facit quam quod utdicit non debere se facere, fac Omne autem. Non tamen omne quod fit cum fide bonum est, quia ignorantia quae est ex culpa, nocet. Omnis vita infidelium peccatum est, quno, ubi deest agnitio
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ex fide. fides
nr̃ã uult. ut homo¬
id agat quod be¬
ne intelligit esse
agendum. ⁊ pec¬
catum est. quod a¬
liter fit quam pro¬
batum e S

Expanded text:
 ex fide. Fides nostra vult ut homo agat hoc quod bene intelligit esse agendum, et peccatum est quod aliter fit, quam probatum es
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑am. ut ꝑ ĩpositionẽ
manꝰ ⁊ orõnẽ amorbo li
dignũ : ut a filiis sũptꝰ
accipiant. Haut̃ intem¬
tũ ꝓbat se nolle acciꝑe.
ut̾ tͣnsferat causã car¬
nał ƿatͥs ad sp̃ualẽ. ⁊dicit.
nͣ solũ se ꝓsalute eoꝵ in¬

Expanded text:
naturam, ut per impositionem manus et orationem a morbo libdignum est ut a filiis sumptus accipiant. Hic autem in tantum probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritualem: et dicit non solum se pro salute eorum im
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Rx. In congio positus que
fuerit cum aliis. macłat eam
ut non sit licita. s qiͣ adult̾a¬
Non dr̃ ꝓpter quantitatẽ
fornicationis. quod ipsa sola
sit in corpore. ⁊ alia extra cor¬
pus. plura enim adeo magna
ut fornicatio. uel maiora. set
ꝑꝑ qualitatem quia turpuis
comquinat corpus. quam ali¬

Expanded text:
 est in conjugio positus, quaur cum aliis, maculat eam ut non sit licita, sed quasi adult propter quantitatem fornicationis, quod ipsa sola sit in corpore, et alia extra corpus. Plura enim adeo magna, ut fornicatio, vel majora. Sed propter qualitatem, quia turpius coinquinat corpus quam ali
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dm̃ incorpore uestro. si
quam si eu̾teris: peccas in dm̃.
quam graue est gͦ peccanti. ali¬
ud uͦ genus est : peccare iho¬
mIN.¬

Expanded text:
m in corpore vestro, id est si quam si evertis, peccas in Deum: quod grave est genus peccati. Aliud vero genus est peccare in homin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo uidĩ qui non hñt sp̃m. non
possunt libere intelligere ut nos.
uł dñs adquem ꝯuertuntur est
uideamus. ut cumq a quo facti
sumus tamtͣ ꝑ specłum. Imaginẽ¬
pͣ. uir quidem ima
⁊ ipsa obscura imago d̾i est. in qua
homines creati sunt. qua anima¬
bus presunt. que natura excellẽs
cum adeo iustificatur adeformi for¬
ma. in formosam formam mutat᷑.
Erat enim ⁊ inter uitia natura bo
d̾i. ingłam spẽi. ubi ei similes. ãspũ¬

Expanded text:
et ideo Judaei qui non habent spiritum, non possunt libere intelligere ut nos. Vel, Dominus ad quem convertuntur est videamus utcunque illum a quo facti sumus, tanquam per speculum. In: Vir quidem imaget ipsa obscura imago Dei est in qua homines creati sunt qua animalibus praesunt. Quae natura excellens, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam formam mutatur. Est enim et inter vitia natura bonDei; in gloriam speciei, ubi ei similes erimu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ceperunt tenebre. Ex qͦ
confusa moles celi ⁊ terre cep̃
esse. post accedente luce qͦd
factum est melius redditur.
in quo ꝓficientis hominis af¬
fectio significatur. Uñ fuistĩ¬

Expanded text:
 Coeperunt enim tenebrae, ex quo confusa moles coeli et terrae coepit esse: post accedente luce quod factum est; melius redditur. In quo proficientis hominis affectio significatur, unde fuisti
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o euacuatur. s suꝑ corda
eoꝵ est uelamem .i. cecitas de¬
primens rationem eoꝵ. cũ .i.
moyses. ⁊ ita duo obsunt. cur
non intelligant. quia ⁊ uela
m̃ est .i. obscuritas in lectione.
⁊ cecitas super corda:¬

Expanded text:
in Christo evacuatur: sed super cor eorum est velamen, id est caecitas deprimens rationem eorum: cum, iMoyses. Et ita duo obsunt, cur non intelligant, et velamen, id est obscuritas est in lectione, et caecitas super corda
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et signũ. circũcisio ex
tĩor dicitur signum in
tudinem signate rei. ut
lietur omibus sordibus pͥ¬
me natiuitatis ⁊ qr nudũ

Expanded text:
 ei tantum. Circumcisio enim exterior dicitur signum intens similitudinem signatae rei. Ut lietur omnibus sordibus primae nativitatis. Et quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ysaac contra naturam hu ma¬
ne gn̾ãtionis ꝓmissus in signũ
fuit dei filium cumtra huma¬
nam naturam nasciturum.
ex homine. filiosq hominum
ꝑspiritum regn̾ationis ex pec¬
catoribus filios dei. ex mortali¬
bus in mortales gn̾an dos.

Expanded text:
 Isaac contra naturam humanae generationis promissus, in signum fuit Dei Filium contra humanam naturam nasciturum ex homine: filiosque hominum per spiritum regenerationis ex peccatoribus filios Dei, ex mortalibus immortales generandos.
Abbreviated transcription (Latin):
quia solus rex & sacerdos fu¬
it. ⁊ ante cireuncisionem fuͣ¬
ctꝰ sac̾docio. ut non genteᷤ
stituit. s oleo exult̃onis. &
puritate fidei. nec aĩalia
immolauit. s pane & uino
xͥ sacerdocrum dedicauit.
Non uiere sine pat̾ uel ma¬
occurisse abrahȩ. et uec añ
plo affirmat apłs quod
sacerdocium aaron et pͥn-¬
cipium hũit et finem. s
ȩcclesiȩ sacerdotiũ & in yti¬
tum & in futurum ȩter¬

Expanded text:
quia solus rex et sacerdos fuit, et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes stituit, sed oleo exsultationis et puritate fidei, nec animalia immolavit, sed pane et vino Christi sacerdotium dedicavit. Non vere sine patre et maoccurrisse Abrahae, et nec antetem exemplo affirmat Apostolus quod sacerdotium Aaron et principium habuit et finem, sed Ecclesiae sacerdotium, et in praeteritum, et in futurum sit
Abbreviated transcription (Latin):
est sacerdocii excellantia.
ut etiam similes grnere
suit fratribus suis. uu
ciso alienigene decinas
non dedisset. nisi excel¬
lantior esset. in quo et
isti leuitici sacerdotes
decimas soluere.¬

Expanded text:
e sacerdotii excellentia, ut etiam similes genere sint fratribus suis. Und incircumciso alienigenae decimas non dedisset, nisi excellentior esset. In quo et isti Levitici sacerdotes decimas non de
Abbreviated transcription (Latin):
cis o timotheo. ut dolus ⁊ scandalũ
iudeoꝵ cessaret. qͥ ꝑati erant com¬
mouere tu multũ ⁊ seditionẽ si il¬
lũ filiũ udee incircũcis ũ suspe¬
bat. nec de his aliqͥd sig̾cau̾at. Uñ
nec titꝰ conpassus : circu̾̃cidi qͥ de gͣ¬

Expanded text:
ciso Timotheo ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, qui parati erant commovere tumultum et seditionem, si illum filium Judaeae incircumcisum suscipebat, nec de his aliquid significaverat. Unde nec Titus est compulsus circumcidi, qui de G
Abbreviated transcription (Latin):
curro qr ea que modo sunt sus¬
ficitint .s. qui u debantur eẽ
aliquid nichil contulerunt.
in quo patet quod non inferi
quia sitta esset: ego paulo añ
impius cui tales nil confer¬
rent: non fuissem. uel illud
nichil inter est: s nichil mͥ¬
contulerunt:¬

Expanded text:
curro, quia ea quae modo sunt, sufficiunt; sed qui videbantur esse aliquid, nihil contulerunt. In quo apparet quod non inferioquia si ita esset, ego Paulus ante impius cui tales nihil conferrent non fuissem. Vel illud, nihil interest, sed nihil mihi tulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt &. seruierunt. ⁊ exeꝗt᷑
partes inmumdicie. quia femi
comparat penam culpe. ut sic̃
cumt᷑ naturam peccauerunt.
in natura punirentur. unde et¬
¶Item quia nundum resipis¬
cunt: inalia cadunt proeadem

Expanded text:
luerunt, eique servierunt; et exsequitur partes immunditiae, quia femincomparat poenam culpae, ut, sicut contra naturam peccaverunt, in natura punirentur. Unde item quia nondum resipiscunt in alia cadunt pro eadem
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ. spe fucturimi¬
nus qͥ intempo¬
re diuites. ⁊ tam̃
ibi equabuntur
ut sic hic in opiã
scõꝵ sustentant:
ita ibi abeissus¬
tententur.¬

Expanded text:
in spe futuri, minus hi qui in tempore divites, et tamen ibi aequabuntur. Ut sicut hic inopiam sanctorum sustentant, ita ibi ab eis sustententur
Abbreviated transcription (Latin):
stis aliis igłam nr̃am
quã similit ostendistis
ẽẽ uerã. Non ostendite
bene istos recipiendo.i
hoc infacie eccłiarum.
ut auobis accipiant
exemplum.

Expanded text:
stis aliis et gloriam nostram quam similiter ostendistis esse veram, nunc ostendite, bene istos recipiendo, et hoc in faciem Ecclesiarum, ut alii a vobis accipiant exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Non relinquit sapientẽ
diuites. nobiles. s si eos primõ
elig̾et. merito talium rerũ
precederet piscator non hu¬
militer sequeret᷑ orator. Uñ
natanael doctus. non est
s de deo. quod ibi qui Gła¬
tur in dño glorietur.

Expanded text:
n relinquit sapientes, divites, nobiles, sed si eos primos eligeret, merito talium rerum fideliter praecederet piscator, non humilis sequeretur orator. Unde Nathanael doctus, in apostsed de Deo, quod ibi ostenditur: qui gloriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
¶runt õs tribula¬
tiones s non adꝯsũp¬
tionẽ. ⁊mo ad purga¬
tionẽ. Uror iste affectꝰ
purgat qr decaritate
uenit. Om̃s qͥ scanda¬
la paciuntur frixori¬
um sunt habentiũ
caritatẽ ide̾ os suum
qͥ ferunt carnes.¬

Expanded text:
runt omnes tribulationes, sed non ad consumptionem, imo ad purgationem. Iste affectus purgat: quia de charitate venit. Omnes qui scandalum patiuntur frixorium sunt habentium charitatem, id est ossium quae ferunt carnes,
Abbreviated transcription (Latin):
ad accipiendam legemi. uł baptizati
dñr qr gerebãt formam nr̃i sacra¬
menti. Moyses xp̃m. nubes sp̃m
sc̃m. Mare baptis mum sigͥcat.
¶Cum dicit spũalem. ostñ¬
dit spũaliter intelligi inxpo.
⁊ hoc de om̃ibus innuit cum
irent aquȩ mundantes secute st̃.
comitat᷑. ł ꝯsequente .i. secut᷑am¬

Expanded text:
ad accipiendam legem. Vel baptizati dicuntur, quia gerebant formam nostri sacramenti. Moyses Christum, nubes Spiritum sanctum, mare baptismum significat.Cum dicit spiritalem, ostendit spiritualiter intelligi in Christo et hoc de omnibus innuit, irent, aquae inundantes secutae suntcomitatur. Vel, consequente, id est
Abbreviated transcription (Latin):
rio esbus ⁊ potus
illorum qui ñr.
s significatione
petra figuratus.
nobis in carne ma¬
nifestatus.

Expanded text:
rio cibus et potus illorum qui noster; sed significatione petra figuratus, nobis in carne manifestatus.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nolo enim. uolenti ꝯprehen¬
dere sie est agendum. Non enun
bapt̾. ⁊ cetera sacramenta suffici¬
unt ut quidam putant. sicut nec
iudeis benefia dei ualuerunt cũ
post peccarent.
tos facit. Sub nube quia omĩa

Expanded text:
Nolo enim. Volenti comprehendere sic est agendum; non enim baptisma et sacramenta sufficiunt, ut quidam putant; sicut nec Judaeis beneficia Dei valuerunt, cum post peccarent. tos facit. Sub nube. Quia omnia
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. uñ ⁊ alios iure ꝑdit:
Npotñtia. qr enĩ diabolus a ma¬
tor potentie. desertor iusticie
est. in quo homines mag̃ eñ
imitantur: placuit d̾o. ut nõ
potentia. s iusticia uincens:
hominem eruereret. ĩ quo eũ
surrectione secuta ẽ potentia

Expanded text:
occidit: unde et alios jure perdit. Non potentia, quia diabolus amator potentiae, desertor justitiae est, in quo homines magis eum imitantur. Placuit igitur Deo ut non potentia, sed justitia vincens hominem erueret, in quo homo resurrectione secuta est potentia,
Abbreviated transcription (Latin):
curare humana. ⁊ iudicare. añ nõ
inputabatur. s regnauit mors.
secure possioente hoĩes diabolo.
ꝓmpunitate credita. usq ad mo¬
ysen ꝑ quẽ rediit cognitio uniꝰd̾.

Expanded text:
curare humana et judicare. Ante non imputabatur, sed regnavit mors secure, possidente homines diabolo pro impunitate credita usque ad Moysen per quem rediit cognitio unius Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Com ad huc .p. Eoce dun
oderat scdđm peccata: amabat
sccł qd̾ opus eiꝰ. quod ⁊ fecit
ante mundi ꝯstitutionem.
dicñdũ erat quãtũ nos dilex̾it.
ne desꝑemus. ⁊ quales: nesuꝑ¬
biremꝰ. fuit ⁊ aliꝰ modꝰ possibił
deo quiomĩa potest. s nullus
tior. quid enĩ nos tm̃ erigit:
⁊ adesꝑatione in mortalitatiᷤᷤ
libãt: quã quod tanti nos fa¬
cit. ut homo pronob̾ morẽtur.¬

Expanded text:
Cum adhuc. Ecce dum oderat secundum peccata, amabat secundum quod opus ejus: quod et fecit ante mundi constitutionem. Dicendum erat quantum nos dilexit, ne desperaremus; et quales, ne superbiremus. Fuit et alius modus possibilis Deo qui omnia potest, sed nullus tior. Quid enim nos tantum erigit, et a desperatione immortalitatis liberat, quam quod tanti nos fecit, ut homo pro nobis moreretur
Abbreviated transcription (Latin):
cum illis. et dextͣs accepit. qͥa
idẽ cum eis u̾bũ hũit. Ipsa col¬
latio unitatem doctͥnȩ mons¬
trauit. Alit̾ non cred̃& eccła
ei qui non fuerat cum dño.¬

Expanded text:
cum illis, et dextras accepit? Quia idem cum eis verbum habuit. Ipsa collatio unitatem doctrinae monstravit, aliter non crederet Ecclesia ei qui non fuerat cum Do
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilia ꝑ facta. quia per celum
et terram. et alias creaturasquas
imensas ⁊ ꝑ petuas eẽ intellexe¬
runt: ipsum comditorem in¬
com parabilem. in mensum eter¬
num: mente perceperunt.

Expanded text:
esse perfecta, quia per coelum et terram et alias creaturas, quas immensas et perpetuas intellexerunt, ipsum Conditorem incomparabilem, immensum, atque aeternum mente conspexerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Reuelat᷑. agg̃ditur gentiles scd̃
priorem statum. quuactant bonam
nat᷑am. ⁊ excusant turpitudinẽ ꝑ ig
culpam. & bonam nat᷑aͣm sibi ipsis
relictam ad̾o: in omĩa mala preci¬
pitata m.

Expanded text:
specialiter aggreditur gentiles, secundum priorem statum, quia jactant bonam naturam, et excusant turpitudines per iculpam, et bonam naturam sibi ipsis a Deo relictam in omnia mala praecipitatam.
Abbreviated transcription (Latin):
nes di in cognita linga obsci
ut cum audiuntur signum
sensus. fidelibus uͦ ꝯuenit ꝓpħi¬
In postura tenebras que
tatibus illuduntur. hic ni
si null us intelligeret: possi
uideri seductio. que linguĩ
caneretur. cum pudor essꝰ
reuelaRi:¬
¶ Quid gͦ fr̃s. Iam incip̃
determinare. quomͦ linguis
sit utendum. quasi quando¬
ꝗdem hec ueniunt de locu¬
tione linguarum. gͦ quid¬

Expanded text:
nes Dei incognita lingua et peut cum audiuntur, signum sensus, fidelibus autem convenit pimpostura tenebras quaeitatibus illuduntur. Apud vosi nullus intelligeret, posset videri seductio, quae linguis caneretur, cum pudor esset revelari Quid ergo. Jam incipit determinare quo modo linguis sit utendum; quasi dicat: Quandoquidem haec veniunt de locutione linguarum; ergo qui
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ. qui tab̾naculo deser¬
uiunt. Quorum enim anima¬
lium infertur sanguis ꝓpec¬
cato insancta ꝑpontificem:
horum corpora cremantur ex

Expanded text:
testatem qui tabernaculo deserviunt quorum enim animalium infertur sanguis pro peccato in sancta per pontificem horum corpora cremantur ex
Abbreviated transcription (Latin):
lit gemino cornu carita.¬
tis. Taurꝰ fortititudine
resurrõis. Qd̾ cremat᷑
cinis efficit᷑. ꝑcin̾em me.¬
meria rei p̾tite accipit᷑.
ẜat᷑ castͣ eẽ ÷ uoluptates

Expanded text:
lit, gemino cornu charitatis; taurus, fortitudine resurrectionis: quod crematur, cinis efficitur. Per cinerem, memoria rei praeteritae accipitur; extra castra esse est voluptates
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Beneficentie. Euacu¬
ata sententia p᷑uoꝵ dͤ
gula. redit admores.
beneficentiȩ .i. largita.
his qͣ habetis elemo¬
sinas date. qd supra.¬

Expanded text:
 Beneficentiae. Evacuata sententia pravorum de gula, redit ad mores. Beneficentiae, id est, largitatihis quae habetis eleemosynas date. Hoc supra
Abbreviated transcription (Latin):
frangunt ampullam. odor un¬
guenti. amplius diffunditur.
¶Odor mortis ut de nr̃a predi¬
catione ꝓcedat mors inde ruen¬
tibus. in eterna dap̃natione:¬

Expanded text:
frangunt ampullam, odor unguenti amplius diffunditur. Odor mortis. Ut de nostra praedicatione procedat mors, inde ruentibus in aeternam damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
¶Licet inq
sint multi dii.
pater ex quo pͥn¬
cipio creata slnt
omĩa. ⁊ nos crea¬
ti subsistimꝰ in il¬
lo ꝑgubernatio¬
nem eiꝰ. ⁊ unus d̾s

Expanded text:
Licet utique sint multi dii, Pater, ex quo in principio creata sunt omnia, et nos creati subsistimus in illo per gubernationem ejus; et unus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
turas mundi. Matĩam i deus
formauit.si stulticia homi¬
num formam dedit. quȩtũq¬
sunt in creaturis facta sunt.
ꝑ uerbum. si forma hominis
in ydolonon est facta. ꝑu̾bũ
sicut peccatũ. non per u̾bũ¬

Expanded text:
turas mundi. Materiam enim Deus formavit, sed stultitia hominum formam dedit. Qusunt in creaturis, facta sunt per Verbum. Sed forma hominis in idolo non est facta per Verbum, sicut nec peccatum per Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Magnum ÷ non de humi
li. s de sublimi. si se incli¬
nat & obsecrat.
na dubia. ⁊ potuit alia ẽẽ
causa quare sic deus dis¬
posuerit.
magistro tuo frat᷑. ⁊ ne qr¬

Expanded text:
abile, non de humili viro, sed de sublimi viro, si se inclinat et obsecrat.sunt dubia, et potuit alia esse causa, quare sic Deus disposuerit. magistro tuo: frater One
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siant̃ iniquitas. Dixit qͦd d̾s uerax
⁊ omĩs homo mendax. quod indignisdat
uti malis quasi instrumento ad glam suã.
eorem deducit. ut dicat dm̃ miquum
qui punit peccata. que sibi prosunt. od̾
remo
¶ Si enim. Interiecta remotione: re
etiam nũc. non solum infuturo iudicor.
quasi peccator. quod non sum. Uł adhuc.
i. post cum uersionem. post quam bo¬
facimus mala ut ueni ant bona sicut
mponitur nobis hoc sentire. quod:
blasphemia. & etiam predicare occasi¬
onem huius modi uerborum. ubi ha¬
bumdauit delictum: super. h.g. uel¬
idicabit simiquus : quasi. ñ recte.
quia nec modo uiste iudicaret me
quasi peccatorem. quod non sum.¬

Expanded text:
 Si autem iniquitas. Dixit quod Deus verax et omnis homo mendax, et quod indignis dat uti malis, quasi instrumento ad gloriam suam, eo rem deducit, ut dicat iniquum Deum qui punit peccata quae sibi prosunt. Quod removeritas. Interjecta remotione iniqetiam nunc et non solum in futuro judicor quasi peccator, quod non sum? Vel: Adhuc, id est post conversionem postquam defacimus mala ut veniant bona, sicut imponitur nobis hoc sentire quod est blasphemia et etiam praedicare occasione hujusmodi verborum: ubi abundavit delictum, superabujudicabit Deus? Quasi: Non recte, quia nec modo juste judicaret me quasi peccatorem, quod non sum
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ canis in mumdus. aut aliꝗd ꝯsecutꝰ
modus uel in administratione temꝑa¬
lium. uel inreseratione spũaliũ. in qͦ
utroq multa fecit deus iudeis que ñ
gñtibus. ⁊ ita scdm priorem statum
digniores.
temꝑalibus p̃ter mittam: hoc pͥmũ
& p̃cipuum pono. quod eloquia d̾i.
ꝑ que intellig̾ent de fut᷑a redemptiõe.
eloquiis. ut xp̃m promissum susciperent
quidam eorum. Ad quođ. tamen non
fides euacuata.¬
¶ Omĩs. hõ .m. hoc ad ditut appareat pro¬
missionem dei factam esse & cũpletam.
non ꝑꝑ aliquam hominis dignitatem. s

Expanded text:
dicitur canis immundus? aut quid consecutus modus est vel in administratione temporalium, vel in reseratione spiritualium, in quo utroque multa Judaeis Deus fecit, quae non gentibus, et ita secundum priorem statum digniores temporalibus praetermittam, hoc primum et praecipuum pono, quia eloquia Dominper quae intelligerent futuram redemptionem. eloquiis, ut Christum promissum reciperent quidam eorum. Ad quod respondeturtamen fides evacuata Omnis autem. Hoc addit, ut appareat promissionem Dei factam esse et completam, non propter aliquam hominis dignitatem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾m reuelationem.
Misterium dicit in carna-¬
nis temporibus erant abs¬
cudita. quia licet ex aliqͣ¬
U parte antiquis patribus
essent cognita: pleniter¬
tñ anullo fuerunt scita.
testimonium dãtibus huic
p̃dicationi. Patefactum
ĩ conctis gentibus a dobe¬
fidi bñ oꝑando. łaciti aliiᷤ
si cogniti .s. soli đo. qr ⁊ si
sit mͦ hominibus reuela¬
tum: tñ soli do cognitũẽ.
qui solus nouit curita
factum est in quo reprimit
inquisitores. qui querunt
cur tm̃ distulit ds. cͣ tot gc̃s
perire permisit

Expanded text:
dum revelationem. Mysterium dicit incarnanis temporibus erant abscondita: quia licet ex aliqua parte antiquis patribus fuissent cognita, plene tamen a nullo fuerunt scita, testimonium dantes huic praedicationi. Patefactum in cunctis gentibus ad obefidei bene operando. Taciti aliis, sed cogniti soli Deo: quia etsi sit modo hominibus revelatum, tamen soli Deo cognitum est, quia solus novit cur ita factum est. In quo reprimit inquisitores qui quaerunt cur tantum distulit Deus? cur tot gentes perire permisit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non debet uir dimitte.
quia faceret mechari eam¬
ꝙ si illa est adult̾a. non facit.
s& ad ulteram dimittit.
¶Causa quam xp̃s excepit.

Expanded text:
Non debet vir dimittere uxorem, quia faceret eam moechari. Quod si illa est adultera non facit, sed adulteram dimittit. Causa quam Christus excepit
Abbreviated transcription (Latin):
tatis dm inponere iugũ. qd̾
neq nos neq patres nr̃i por¬
tare potiumꝰ s ꝑ grãm credimꝰ
saluari sic̃ nilli. Petrus itaq
bene sensit de ablicione legis
s si mulauit ꝓtimore iudeoꝵ
ne occasione gentiũ a fide re¬
Simulauit autẽ ⁊ paulus ꝓsi¬
mili metu. ut incireu̾eisio

Expanded text:
m imponere jugum, quod neque nos neque patres nostri portare potuimus? sed per gratiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit de abolitione legis, sed simulavit pro timore Judaeorum ne occasione gentium a fide reSimulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
his non publice. ne fide¬
lib ex iudea qͥ putabant
iegẽ eẽ seruandã: fidei
scandalũ nasceret᷑. Eotẽ¬
pore ꝯuenisset petrus an¬
tiochiam licet hoc in acti¬
b apłors: non legatur
infaciẽ di restitit. Idẽ :¬
inpecto
nec arguere simulationẽ cuiꝰ
petrus peccauit nec paulus ꝓ¬
cacit̾ arguit. Petrus uero au
głium non eẽ saluandã qͥ post
multis gentis ueni essent anti
Sine lege moysi nemo potest
saluari. Tunc utriq de hac qͣsti

Expanded text:
his non publice, ne fidelibus ex Judaea qui putabant legem esse servandam fidei scandalum nasceretur. Eo tempore cum venisset Petrus Antiochiam licet hoc in Actibus apostolorum non legatur in faciem ei restitit in Petro nec arguere simulationem, cujus Petrus peccavit, nec Paulus procaciter arguit. Petrus autem, sgelium non esse servandam, qui post multis gentibus venissent AntioSine lege Moysi nemo potest salvari. Tunc utrique sci
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ad similitudinem paruila¬
pidis a quo non cauet᷑. xp̃c fuit
habilis offend̾e latens inhuma¬
nitate cui atestatur ysaias. Ecce i.
meuidenti pono .i. nasci facio ĩ

Expanded text:
 Ad similitudinem parvi lapidis, a quo non cavetur, Christus habilis fuit offendere, latens in humilitate. Cui attestatur Isaias . Ecce in evidenti pono, id est nasci facio, in
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ. d̾iusticia enĩ d̾s iudi¬
cat. non de p̃scĩa. Uñ ⁊ moysi
dicit. si quis peccauit añ me
delebo eum de libro iuuen
tium. ut scd̃m iusticiam iu¬
dicis tc̃uideatur deleri. cũ
peccat. Iuxta p̃scĩam tñ nũꝗͣ
in libro uite¬
fuerant. et̃¬

Expanded text:
. De justitia enim Deus judicat, non de praescientia; unde et Moysi dicit: Si quis peccaverit ante me, delebo eum de libro vitae ; ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri, cum peccat; juxta praescientiam tamen in libro fuerat; e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et nemagnitudo
parco multu głari
tus ÷ ⁊̃ stimulus pũ¬
gens carc̃e qui se an¬
gelus malignus miꝰ¬
sus. a sathana ut co¬
laphizet .i. repͥmat
om̃em motum su-¬
ꝑbie incutiendo
tribulationes. uł
non consentitur ñ
est peecatum. s ma¬
teria Emercedem
uircutis.

Expanded text:
 Et ne magnitudo. Parco multum gloriari, tus est stimulus pungens carnem. Quis? angelus malignus missus a Satana, ut colaphizet, id est reprimat omnem motum superbiae incutiendo tribulationes, veln consentitur, non est peccatum, sed materia exercendae virtutis.
Abbreviated transcription (Latin):
peccat. abq timore ⁊ peniͭetia.
⁊ qͥ eo indigne participat.
Sanqͥnẽ pollittũ dic̃ siab
eo mu̾ndatꝰ aduomitu redit
ꝯpenitere neglig̃. Spiritui
ne ficiũ grate nõ Ptui gͣ¬

Expanded text:
peccat absque timore et poenitentia; et qui eo indigne participat, sanguinem pollutum ducit, si ab eo mundatus ad vomitum redit et poenitere negligit. Spiritui est neficium grate non
Abbreviated transcription (Latin):
ferendum quam causas male a¬
gere. nequis putet sua nullo mͦ
esse repetenda. supponit. tñ omĩa
mea licet michi repet̾e. s tñ non
repetam. quia non expediunt.
ad cursum meum. s⁊ impediunt.
nolo redigi sub potestate iudicis.
uł nolo eẽ sub dnĩo alicuius rei.
uentri. ꝑ hoc nota necessaria nate.
⁊ideo lic repeti s non multũ pro
his laborandum. quia destruen-¬
tur. et ideo licet fieri de his
iudicium. uł pretermitti:¬
lex naturalis ht̃. non moysi. qͥ o:
dicit. qͦd licebat ei
sumptus accipere.
noluit. quia non po¬

Expanded text:
ferendum esse, quam causas male agere, ne quis putet sua nullo modo esse repetenda, supponit: Omnia mea mihi licet repetere, sed tamen non repetam, quia non omnia expediunt ad cursum meum, sed impediunt. nolo redigi suo potestate judicis: vel, nolo esse sub dominio alicujus rei, ventri. Per haec nota necessaria naturae, et ideo licet repeti. Sed non multum pro his laborandum, quia destruentur, et ideo licet de his fieri judicium vel praetermittilex naturalis habet, non Mosi qui dicit quia licebat ei sumptus accipere, noluit quia non
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si moueniini cito
est. nichil enim
uobis infertur
quod diu duret.
lucis apparens in
deat. U̾l siqͥs dicat¬

Expanded text:
Si moveamini; cito est, nihil enim vobis infertur quod diu duret. lucis apparens in deat. Vel, si quis dicat
Abbreviated transcription (Latin):
¶deo tribulatis uobis dabit requiem
de illo die ui dicii credidiftis. de glo¬
ria bonoꝵ. pena maloꝵ.¬
ꝓͥe est opus fidei. inuͥtute. ut ac̾fessi.¬
oue nullo mͦ fiecti possunt. Uel opus
sidei oñe bonum. quod fides exigit.¬

Expanded text:
 tribulatis dat requiem de illo die judicii, credidistis de gloria bonorum et poena maloproprie est opus fidei in virtute, ut a confessione nullo modo flecti possint. Vel, opus fidei, omne bonum quod fides exigit
Abbreviated transcription (Latin):
Rlegocia sunt cum animꝰ oc¬
cupͣat᷑ cura colligendȩ peccu¬
nie sine labore corꝑis. ut nego¬
ciatores Mhꝰ mõi. qͦd ne iste fa¬
cet. qͥa infirmꝰ laborare nõ

Expanded text:
laria sunt cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut negotiatores et hujusmodi: quod ne iste faceret, quia infirmus laborare non
Abbreviated transcription (Latin):
claritatis deus est omĩa mom¬
nibus. ut quia d̾s caritas est. ꝑ
caritatem fiet. ut qd̾ hñt sin¬
głi conmune sit omĩum

Expanded text:
claritatis, tamen Deus est omnia in omnibus, quia Deus charitas est, et per charitatem fiet; ut quod habent singuli, communiter sit omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ut petrus discũ di reuela¬
lisuisio. qñ non corꝑa nec
imagines rr̃. uide̾t᷑ s mĩ¬
corꝑis substantiis intuitꝰ
ĩntis mira potentia di figit᷑.

Expanded text:
et Petrus discum . Terlis, qua non corpora, nec imagines corporum videntur, oreis substantiis intuitus mentis mira Dei potentia figitur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Omni Iniquitate. Enum̾at
partes ut apertius accuset. Ma¬
licia: quando quis dãpnum
molitur alicui. nequicia est.
temeritas. quando audr quod
nequit. ł in temperantia sui.
uoluntas. cum ultra non pot̃.
ł debeneficiis grãm non re¬
ferre: Detractores: quibona

Expanded text:
 Omni iniquitate. Enumerat partes, ut apertius accuset malitiam, quando quis damnum molitur alicui. Nequitia est temeritas quando audet quod nequit, vel intemperantia sui. voluntas, cum ultra non potest vel de beneficiis gratiam non referre. Detractores: qui
Abbreviated transcription (Latin):
& merito saluari uel dampnari. bñ
oꝑari dico ⁊ saluari: quod nõ est
nisi ꝑ grãm. ⁊ fidem. que renouat
naturalem imaginem dei in ho¬
mine sopitam. sine qua renoua¬
tione male oꝑatur ⁊ dampnat᷑.
accusante eum cumscientia.

Expanded text:
to salvari sive damnari: bene operari dico, et salvari quod tamen non est nisi per gratiam et fidem quae renovat naturalem imaginem Dei in homine sopitam, sine qua renovatione male operatur quis et damnatur, accusante eum conscientia.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Animam dicit. quia de meredu¬
lo agit. cuius anima properfidia
arbitratur spirituali pena.
peius tractandus. quia promissa
patribus refutauit.

Expanded text:
 Animam dicit, quia de incredulo agit anima, pro cujus perfidia arctabitur spirituali poena.pejus tractandus est, quia promissa patribus refutavit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cume .g. dixerat gentilem
dampnari simale oꝑetur saluari
sibene. S cumlegem non ht̃ qua¬
scriptam legẽ: habet naturalem.
qua intelligit ⁊ sibi conscius est qͥd

Expanded text:
 Supra dixerat gentilem damnari, si male operaretur; salvari, si bene: sed cum legem non habeat, quascriptam legem, habet tamen naturalem: qua intelligit et sibi conscius est quid
Abbreviated transcription (Latin):
inhonesta st̃ nr̃a. abundantiorẽ¬
In honesta. absit ut in ñ
bent sp̃em decoris quam ea
nit. Usus menbroꝵ illicitus.
turpis est. non menbra ipsa:¬

Expanded text:
undantioreinhonesta. Absit ut in membent eam speciem decoris quam habnit; usus membrorum illicitus turpis est, non membra ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nulos genuit. nec parturis. qͥa
nec tẽ conatũ hũit. Letare ĩcord̃.
erumpe. leticiam mentis extra
ostende. clama. gaudium p̃diea.¬
tlue de antiqua sara diceret

Expanded text:
nullos genuit. Non parturis, quia necdum conatum habuit. Laetare, in corde. Erumpe. Laetitiam mentis extra ostende. Clama. Gaudium tuum alue de antiqua Sara diceret
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ hoc ꝓbamur uera p̃dica¬
re. nr̃ãm dico. non tñ nobis
ꝑ quos uos ꝯfirmati
estis¬
terreno con modo non dimisi.
ꝓpositum non inplet quando
ꝓuidentius aliꝗd meditat᷑:¬
¶Parcens non ueni sta¬
uel iterum esset tristicia sic̃
prius auditis eorũ peccatis:¬

Expanded text:
Quia per hoc probamur vera praedicare. Nostram dico, non enim tantum nobis per quos vos confirmati estisterreno commodo non dimisi, dispositum non implet, quando providentius aliParcens non veni, sed stavel iterum esset tristitia sicut fuit, auditis eorum peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Benedictus. Primum ꝑfectis
loquitur de tribulatione ꝓponens
se exemplum patientie & consola¬
tionis adeo accepte. ducens liludi.
ter miscłia rum .i. paterne dans
ueniam peccatorum. ⁊ bona oꝑa.
⁊ intribulatione constantiam. &

Expanded text:
 Benedictus. Primum perfectis loquitur de tribulatione, proponens se exemplum patientiae et consolationis a Deo acceptae, ducens laudi ter misericordiarum. Paterne dans veniam peccatorum, et bona opera, et in tribulatione constantiam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. nisi pro eorum
culpa. non est udicã¬
dus mendax qui diẽ
falsum qͦd putat uer̃.
quia quantum in se
est. non fallit ipse. s
fallitur. E contra m̃¬
titur qui diẽ uerum
qd̃ putat falsum nec
est lib̾ amendatio.
quiore nesciens loꝗt᷑
uerum sciens autem

Expanded text:
fecit hoc, nisi pro eorum culpa. Non est judicandus mendax, qui dicit falsum quod putat verum: quia quantum in se est non fallit ipse, sed fallitur. Econtra mentitur ille, qui dicit verum quod putat falsum, nec est liber a mendacio; qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ primam epłam correptis.
causa reliquorum scribit se
apłos. ostendendo deceptio¬
nem p̃dicationis eorum se
multis modis conmendans.
notat etiam melemosinis par¬
cos. p̃cipit correptum recipi.¬

Expanded text:
 primam Epistolam correctis, causa reliquorum scribit hanapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit
Abbreviated transcription (Latin):
lerit tua. noli repetẽ.
set tamen hoc scđm ue¬
niam infirmis aposto¬
LoS con ce dit:
nis:
E ⁊ sic regnum perditis. ⁊ pesꝰ
quia scientes.
s quasi demĩa ꝯ¬

Expanded text:
lerit tua, noli repetere . Sed tamen hoc secundum veniam infirmis Apostolus concedit, nis; sic regnum perditis. Et pejus est quia scientes.  quasi de
Abbreviated transcription (Latin):
um cum igne amoris accensa
formam comcupiscentiȩ scłariᷤ
amitit. ⁊ deo sereferens. ⁊ tam¬
quam in conmutabili formȩ sub¬
orta reformatur:¬

Expanded text:
um, cum igne divini amoris accensa, formam concupiscentiae saecularis amittit, et Deo se referens ei tanquam incommutabili formae subdita reformatur
Abbreviated transcription (Latin):
dit dona mensurata quȩ fideꝰ
meretur. quod ideo fecit ut
nec ecłia indigeat. ⁊ sit subser¬
uiendi matĩa. ut sit mutua
dem mensurate partitur deus.
non ad mensuram datus est

Expanded text:
 dona mensurata, quae fides meretur. Quod ideo fecit, ut nec indigeat, et sit subserviendi materia, ut ita sit mutua uam mensurate partitur Deus, non ad mensuram datus est
Abbreviated transcription (Latin):
hñtes dona differentia. uł sin¬
głi sumus mebra. gͥ in diffe̾n¬
tib donis hoc agatur. Si ue
alioꝵ. ut illis prophetemus.
hñtes dico scđm rationem fi¬
dei. quia prout exigit fides
eorum. ł auditorum datur
prophetia:¬

Expanded text:
ntes bona differentia. Vel singuli sumus membra, igitur in differentibus donis hoc agatur; quae aliorum, ut illis prophetemus. Habentes dico, secundum rationem fidei, quia, ut exigit fides eorum, vel auditorum datur prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
perstitio fornicatio est. ⁊ d̾ns causa
forni cationis. permisit ꝗdem uxo¬
rem dimitti. s non ussit ⁊ sic de¬
dit apło monendi. ut qui uolu̾it¬
¶ Si fornicatio carnis detestan-¬
da est in tuniuge. quanto magis
fornicatio mentis .i. infidelitas.

Expanded text:
perstitio fornicatio est, et Dominus causa fornicationis permisit quidem uxorem dimitti, sed non jussit: et sic dedit Ap si fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id est infidelitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Calioquin si dimitti¬
tis inuicem nolentes co¬
habitare. et aliis uos
copulatis ad ulteri es¬
tis. et filii ur̃i spurii.
ideo inmundi ncinc
sancti. qui a delicitis
coniugiis nati. et sub
creatoris ueneratione
NATi.

Expanded text:
Alioquin. Si dimittitis, invicem nolentes cohabitare et aliis vos copulatis, adulteri estis, et filii vestri spurii, et ideo immundi; nunc, sancti, quia de licitis conjugiis nati, et sub Creatoris veneratione nati.
Abbreviated transcription (Latin):
ci illa. Audi hereticĩ cum omni u̾sritia & ingenio
p̃dicantẽ. necdũ uenisse iħm xp̃m. Ista st̃ flumina
in quibus u̾ sat᷑ draco. etipse fecit ea. & dic̃ draco mea
sunt flumina ⁊ ego feci ea. Idcirco diligent attende
cũ aquã biberis. ne forte deillo fluiuobibas in qͦ sedit
draco. sedbibe ex aqua uiua. & deeo fluuio in quo ẽ

Expanded text:
ci illa. Audi haereticum cum omni versutia et ingenio ci illa. Audi haereticum cum omni versutia et ingenio praedicantem, necdum venisse Jesum Christum. Ista sunt flumina, in quibus versatur draco, et ipse fecit ea, et dicit draco: Mea sunt flumina, et ego feci illa. Idcirco diligenter attende, cum aquam biberis, ne forte de illo fluvio bibas, in quo sedit draco: sed bibe ex aqua viva, et de eo fluvio, in quo est
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. ⁊ scio aliud flum̃. cuiꝰ ĩpetꝰ letifieat eiuitatẽ
dei. iuxta uocẽ psalmiste dicentis. Fluminis
impet᷑ lecificat ciuitatẽ dĩ. Uis audire quiᷤᷤ iste
ẽ fluuiꝰ. cuuis impetꝰ letificat ciuitate dĩ. Iste qui ait¬
ꝑ ysaiam. Eccedeclino in uos quas fluuiꝰ pacis. Sci¬
o ego quosdam fluuios ẽẽ reꝓmissos. qui ex hoc fluiuio
manant. Omnis enim qui biberit ex aqua ista sitiet
rursum: qui aũt bib̾it ex aqua quã ego dedero.
salientis in uitã ȩt̾nã. & flumina de uentre eiꝰ egre¬
dient᷑. habes fluuios sanctos. aquib ꝓculẽ draco. Quo¬
modo enum tria sunt impossibilia mͥ ad intelligendũ.
pentis ubi ẽ iħe. sic ñ possũ in his fluminib draconiᷤ
inuenire uestigia. Est aut̃ quidã fluuiꝰ quẽ draco
fecit. dic̃ qͥppe draco. & commninet᷑ tã draconi quam
fluuiis in quib ẽ draco. mea sunt flumina & ego fe¬

Expanded text:
mus . Et scio aliud flumen, cujus impetus laetificat civitatem mus . Et scio aliud flumen, cujus impetus laetificat civitatem Dei, juxta Psalmistae vocem dicentis: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei. Vis audire quis est iste fluvius, cujus impetus laetificat per Isaiam: Ecce ego declino in vos quasi fluvius pacis . Scio ego quosdam esse fluvios repromissos, qui ex hoc fluvio manant. Omnis enim, qui bibeiterum; qui autem biberit de aqua quam ego dedero, salientis in vitam aeternam, et flumina de ventre ejus egredientur . Habes igitur fluvios sanctos, a quibus procul est draco. Quomodo enim tria sunt impossibilia mihi ad intelligendumn est via serpentis ubi est Jesus: sic non possum in 1002 his fluminibus draconis invenire vestigia. Est autem quidam fluvius, quem draco fecit, dicit quippe draco, et comminatur Deus tam draconi, quam fluviis in quibus est draco: Mea sunt flumina, et ego fe
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cepimus implere ꝑmisit. & hec quȩ uolumꝰ
en arrare quasi commentũ more ꝑstͥngenda ft̃
breuit̃. Comminatio ẽ in sydonẽ quȩ int̃pretat᷑
uenatores. Anima nr̃a sicut passer erepta ẽ de
laqueo uenantcũ. Si hebraice legis habes de
& comminatio quȩ fit in eos ꝓpt̃ te fit. qm̃ uolunit
auellant: quomͦ de finib uidee adfines sydonis
tranferant. Uerum tu omni custodia serua cortu¬
ũ. & disce quia comminatio in uenatores tui
causa fit. De pharao uͦ iam aliqͣ sermo memora¬
uit. affirmans eũ dra conẽ sedent̃ẽ in medio flum¬
num. atq dicentẽ mea sunt flumina & ego feci
illa. Noui ego differentias fluminũ: & scio flu¬
mina in quib draco sedeat. suꝑ que flumina hui
qui de isrł capti fuerant sedendes cur carmen sy¬
on canere non possie. flebant scd̃m id qd in psal¬
miᷤ scͥptũ suꝑ flumina babilonis ibi sedimꝰ ⁊ fleui¬

Expanded text:
quae coepimus implere permisit, et haec quae volumus quae coepimus implere permisit, et haec quae volumus enarrare, quasi commenti more perstringenda sunt breviter. Comminatio est in Sidonem, quae interpretatur venatores. Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium . Si Hebraice legis, habes, de  te fit, quoniam volunt avellant, quomodo de finibus Judaeae ad fines Sidonis transferant: verum tu omni custodia serva cor tuum, et disce quia comminatio in venatores tui causa sit. De Pharaone vero jam aliqua sermo memoravit, affirmans eum draconem sedentem in medio fluminum atque dicentem: Mea sunt flumina, et ego feci illa . Novi ego differentias fluminum, et scio flumina in quibus draco sedeat, super quae flumina hi, qui de Israel capti fuerant, sedentes, cum carmen Sion canere non possent, flebant, secundum id quod in Psalmis scriptum est: Super flumina Babylonis illic sedimus, et flevi
Abbreviated transcription (Latin):
ita in hunc modũ in singulas portas singul lapi¬
des distribuunt᷑. Si intellexeris portas ierłm &
portas filiȩ syon. ubi oportet ⁊ te canere dõ. canta¬
bo quippeait om̃s laudes tuas in portis filiȩ syon.
Si ammaduerteris quomͦ indut᷑ sit aliquis du
tas ingressus. conspicies uirgines xii. in libro pas¬
toris. in quo angłs penitentiã docet.xii. uirgi¬
nes habent nomina sua. fides continentia ⁊ cẽt̃a
potestis quippe legere siuultis. Beinde quando turris
edificatur. cũ assumpseris fortitudines uirginum
parit accipies. & id qd̾ de portis dr̃. Ornamencum
quippe ẽ tib una queq uirtus. atq ita in hunc mo¬
dũ suꝑedificant fundamento xp̃i. non solũ au¬
rum et argentũ. uerum et lapiles p̃ciosos. hi¬
bitum ẽ aũe edificare ligna fenum &stipulam.
nobis adhuc imperatũ ẽ ut dicamꝰ de tyro et
sydone ⁊ pharao.s angustia tpr̃is neq suꝑiora

Expanded text:
ita in hunc modum in singulas portas singuli lapiita in hunc modum in singulas portas singuli lapides distribuuntur. Si intellexeris portas Jerusalem, et portas filiae Sion, ubi et oportet te canere Deo. Cantabo quippe, ait, omnes laudes tuas in portis 1000 filiae Sion : si animadverteris quomodo indutus sit aliquis duotas ingressus, conspicies virgines duodecim. In libro Pastoris, in quo angelus poenitentiam docet, duodecim virgines habent nomina sua, Fides, Continentia, et caetera: potestis quippe legere, si vultis. Deinde quando turris aedificatur, cum assumpseris fortitudines virginum, pariter accipies et id quod de portis dicitur: ornamentum quippe tibi est unaquaeque virtus, atque ita in hunc modum superaedificant fundamento Christi, non solum aurum et argentum, verum et lapides pretiosos. Prohibitum est autem aedificare ligna, fenum et stipulam . nobis adhuc imperatum est, ut dicamus de Tyro et Sidone, et Pharaone: angustia temporis neque superiora