comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si in illis uocibus quȩ fiebant in nitate.¬
lio xꝑc sicut loci huius consideratio ꝑsu
mus admonent non hoc efficitur. ut deus
pater nunquã tali aliqua speciȩ patribꝰ
usus sit: Multa enĩ talia uisa facta sunt
illis temporibus non euident̾ nominato
et designato in eis uel patre. uel filio. uł
significationes non nullis indicũs ex isten¬
tibus ut nimis temerariũ sit dicere. dm̃
patrem nunquã patribus et ꝓpħis ꝑ aliqͣs
uisibiles formas apparuisse: Hanc enĩ opi¬
nionẽ illi pepererunt qui non potueruit
munitate trinitatis intelligere qđ dictũ
ẽ. regi autẽ scłorũ im mortali. in uisibili.
soli deo. et quẽ nemo hominũ uidit. nec
uidere potest: quod de ipsa substantia sũ¬
ma. summeq diuina et in cominutabili¬
deo in cominutabili subditã factȩ sunt.
non ꝓpriȩ sicuti ẽ s significatiuȩ. sicut
pro rerum causis et temporibꝰ oportuit os¬

Expanded text:
si in illis vocibus quae fiebant in Christus, sicut loci hujus consideratio persmus admonent: non hoc efficitur, ut Deus Pater nunquam tali aliqua specie Patribus visus sit. Multa enim talia visa facta sunt illis temporibus, non evidenter nominato et designato in eis vel Patre, vel Filio, velsignificationes nonnullis indiciis existentibus, ut nimis temerarium sit dicere, Deum Patrem nunquam Patribus aut Prophetis per aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim opinionem illi pepererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, invisibili soli Deo ; et, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Quod de ipsa substantia summa summeque divina et incomDeo incommutabili subditam factae sunt non propriae sicut est, sed significativae, sicut pro rerum causis et temporibus oportuit
Abbreviated transcription (Latin):
aut uideri sꝑc uel humanus pot̾ qui carnẽ
istam uiuificat. uel ipse corporeus qui uen¬
tus dicitur. quantominus ille sꝑc dei qui
omniũ hominũ et angłorum mentes in ef¬
fabili excellentia diuinȩ substantiȩ suꝑ gre-¬
ditur. aut quisquã tali p̃cipitetur errore.
lantibus hominibus eẽ. uisibiles. patrẽ au¬
tem non nisi somniantibus: Quomͦ gͦ de so
lo patre accipunt quẽ nemo hominũ uidit.
nec uidere pot̃: An cum dormiunt homi-¬
nes tunc ñ sunt homines. aut qui formare
similituclinẽ corporis pot̃ ad se significan¬
dum ꝑuisa somniantiũ. non pot̃ formare¬
ipsam corpoream creaturam ad se signifi
candũ oculis uigilantiũ. cum eius ipsa
substantia quȩ ẽ ipse qđ ẽ nulla corporis
similitudine dormienti. nulla corporea
speciȩ uigilanti possit ostendi. nec solum
patris. uerũ etiã filii et sꝑc scĩ:¬

Expanded text:
aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, lantibus hominibus esse visibilem, Patrem autem nonnisi somniantibus? Quomodo ergo de Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formareipsam corpoream creaturam ad se candum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti possit ostendi: sed non solum Patris, verum etiam Filii et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
ruit antiquus dierũ. aquo filius hominis
qd ꝓpt̃. nos eẽ dignatus ẽ accepisse intel¬
ligitur regnũ ab illo scilicet qui ei dicit
in psalmis. filius m̃s es tu ego hodie genu
te. postula ame et dabo tibi gentes heredi¬
tatẽ tuã. et qui omnia subiecit subpedib
euis Si gͦ daniheli et pat̾ dans regnũ et
filius accipiens apparuerunt inspeciȩ cor¬
porali. quomͦ isti dicunt patrẽ nunquã ui¬
sum eẽ ꝓpħis et ideo solum debere intelligi
ĩuisibilem quẽ nemo hominũ uidit. nec uide¬
re potest: Ecce pater dans et filius accipi
ens regnũ sempit̃nũ. et sunt ambo incons¬
pectu ꝓpħantis usibili speciȩ: Non gͦ in con¬
uenienter creditur etiã ds pater eo modo so¬
lere apparere mortalibus nisi forte aliquis
dicat. ideo non eẽ uisibilem patrẽ. quia incons¬
pectu somniantis apparuit. ideo autẽ filiũ
nia uigilans uidit. quasi uero uerbũ et sa¬
pientiã dei uidit moyses carnalibꝰ oculis.

Expanded text:
it Antiquus dierum, a quo Filius hominis, quod propter nos esse dignatus est, accepisse intelligitur regnum, ab illo scilicet qui ei dicit in Psalmis, Filius meus es tu, ego hodie genui te: postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam ; et qui omnia subjecit sub pedibus ejus . Si ergo Danieli et Pater dans regnum, et Filius accipiens, apparuerunt in specie corporali; quomodo isti dicunt, Patrem nunquam visum esse Prophetis, et ideo solum debere intelligi invisibilem quem nemo hominum vidit, nec videre potest? ens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis apparuit; ideo autem Filium nia vigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis,
Abbreviated transcription (Latin):
erãt docente te magistro intimo inscola
pectoris Deniq etiã uirũ suũ iam in ex¬
trema uita temporali eius lucrata ẽ tibi.
nec in eo iam fideli planxit. quod in mun¬
dum fideliᷤ tolerauerat Erat etiam serua
seruorũ tuorũ: Quis quis eorum nouerat
eam. multũ in ea laudabat et honorabat
et diligebat te quia sentiebat p̃sentiam
tuam in corde eius. scẽ conuersationis
fructibus testibus fuerat enim uniꝰ uxor
mutuã uicẽ parentibus reddiderat. do-¬
mũ suã pie tractauerat. in operibꝰ bonis
testimoniũ habebat Nutrierat filios to
cies eos parturiens. quoties ate deuia-¬
re cernebat: Postremo nobis dñe omnibꝰ
qui ex munere tuo sinis loqui seruis tuis.
qui ante dormitionẽ eius inte etiam cõ¬
sociati uiuebamus ꝑcepta gr̃a baptismi
tui. ita curã gessit quasi omnes genuisset.
ita seruiuit quasi ab omnibꝰ genita fuis
set Quȩ autẽ uere uidua ẽ. et desolata.
sperauit in dm̃. et in stat obsecrationibus

Expanded text:
erat docente te magistro intimo in schola pectoris. Denique etiam uirum suum iam in extrema uita temporali eius lucrata est tibi nec in eo iam fideli planxit, quod in nondum fideli tolerauerat. erat etiam serua seruorum tuorum. quisquis eorum nouerat eam, multum in ea laudabat et honorabat et diligebat te, quia sentiebat praesentiam tuam in corde eius sanctae conuersationis fructibus testibus. fuerat enim unius uiri uxor, mutuam uicem parentibus reddiderat, domum suam pie tractauerat, in operibus bonis testimonium habebat. nutrierat filios toties eos parturiens, quoties abs te deviare cernebat. Postremo nobis, Domine, omnibus, quia ex munere tuo sinis loqui servis tuis, qui ante dormitionem ejus in te jam consociati vivebamus percepta gratia Baptismi tui, ita curam gessit, quasi omnes genuisset, ita servivit quasi ab omnibus genita fuiseo. Quae autem vere vidua est et desolata, sperat in Deum, et instat obsecrationibus
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm hic ꝑuenisse cognouimus: Circa .xxx.
quippe annos definierunt etiam eẽ seculi
huius doctissimi homines iuuentutẽ quȩ
cum fuerit spacio ꝓprio terminata. inde
iam hominẽ indetrimenta uergere grauio¬
ris ac senilis ȩtatis: E ideo non ẽẽ dictum in
mensurã corporis uel in mensurã staturȩ. s
in mensurã ȩtatis plenitudinis xꝑi. Uerita¬

Expanded text:
Christum hic peruenisse cognouimus — circa XXX Christum hic peruenisse cognouimus — circa XXX quippe annos definierunt esse etiam saeculi huius doctissimi homines iuuentutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis — et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae, sed: in mensuram aetatis plenitudinis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
in ea mensura corporis inqua mortuus ẽ
resurrexit. nec fas ẽ. dicere cum resurre
ctionis omniũ tempus uenerit. accessurã
corpori eius eam magnitudinẽ quã non
habuit. Si autẽ dixerimus ad dominiei
corporis modũ etiam quorumq maiora
corpora redigenda. peribit de multorum
corporibus plurimũ cum ipse nec capillũ
periturũ eẽ ꝓmiserit Restat gͦ ut suam re¬
cipiat quisq mensurã. quã uel habuit in iu¬
uentute etiam si senex mortuus ẽ. uel fue¬
rat habiturus si ẽ. ante defunctus. atq illub
qd cominemorauit apłs de mensura ętatis
plenitudinis xꝑi. aut ꝓpter aliud intelligamꝰ
dictum eẽ. id ẽ ut illi capiti in populis xꝑi¬
anis accedente omniũ ꝑfectione menbro¬
rum ȩtatis eius mensura compleatur. aut
si hoc de resurrectione corporũ dictum ẽ
sic accipiamus dictum. ut nec infra nec ul¬
tra iuuenilẽ formã resurgant corpora mortu¬
orum. s in eius ętatis robore usq ad quam

Expanded text:
in ea mensura corporis in qua mortuus est resurrexit, nec fas est ctionis omnium tempus advenerit, accessuram corpori alicujus eam magnitudinem quam non habuit. Si autem dicorporis modum etiam quorumcumque maiorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi, ant propter aliud intellegamus dictum esse, id est ut illi capiti in populis christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura compleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora mortuorum, sed in eius aetate et robore, usque ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
humana. scdm quendam modũ dicitur
in mortalis S non ẽ uera in mortalitas uͥ
tanta ẽ. mutabilitas ꝑquã et cdeficere et
proficere potest: Unde mors eius ẽ. alie¬
nari a uita dei ꝑ ignorantiã quȩ ẽ in illa.
uita uero eius concurrere ad fontẽ uitȩ.
ut in lumine dei uideat lumen

Expanded text:
quemdam modum dicitur immortalis: sed non est vera immortalitas, ubi tanta est mutabilitas, per quam et deficere et proficere potest. Unde mors ejus est, alienari a vita Dei per ignorantiam quae est in illa: vita vero ejus, currere ad fontem vitae, ut in lumine Dei videat lumen
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit. luce quadam non corporali. non
carnali. non exteriore s interiore illustra
qui non intelligunt: Unde iam eos qui
desiderant fontem uitȩ. et inde aliquid car¬
punt alloquitur apłs obsecrans. et dicit:
Ut non iam ambuletis sicut et gentes am¬
bulant inuanitate mentis suȩ. obscurati

Expanded text:
intelligit, luce quadam non corporali, non carnali, non exteriore, sed interiore illustratqui non intelligunt. Unde jam eos qui desiderant hunc fontem vitae, et inde aliquid carpunt, alloquitur Apostolus obsecrans, et dicit: ut non amplius ambuletis, sicut et gentes ambulant in uanitate mentis suae, obscurati
Abbreviated transcription (Latin):
mensura unius cuiusq partis. ita tocius cor.¬
poris qđ omnibus suis partibus constat est
utiq mensura plenitudinis: De qua dictum
ẽ. in mensurã ȩtatis plenitudinis xꝑi Quã
plenitudinẽ etiam illo memorauit loco. uͥ
ait de xꝑo: Et ipsum dedit caput suꝑ om¬
nem ȩccłiam quȩ ẽ corpus eius. plenitudo
eius. qui omnia in omnibus impletur: Hoc¬

Expanded text:
mensura uniuscuiusque partis, ita totius cormensura uniuscuiusque partis, ita totius corporis, quod omnibus suis partibus constat, est utique mensura plenitudinis, de qua dictum est: In mensuram aetatis plenitudinis Christi. Quam plenitudinem etiam illo commemorauit loco, ubi ait de Christo: Et ipsum dedit caput super omnia ecclesiae, quae est corpus eius, plenitudo eius, qui omnia in omnibus inpletur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum corporis facit in ȩdificationẽ sui inca
ꝑfectus. caput et corpus qđ constat omnibꝰ
menbris quȩ suo tempore complebuntur.
cotidie tamen eidem corpori accedunt
dum ȩdificatur eccłia cui dicitur: Uos au¬
tem estis corpus xꝑi et menbra Et alibi:
Pro corpore inquit eius. qđ ẽ eccłia: Item¬
q alibi Unus panis. unũ corpus multi su¬
mus: De cuius corporis ȩdificatione et hic
dictum ẽ. ad consummationẽ scõrum in opꝰ
mysterii in ȩdificationẽ corporis xꝑi. ac
deinde subiectum unde nunc agimꝰ donec
occurramus om̃s inunitatẽ fidei. et agni¬
tionem filii dei. inuirũ ꝑfectum. in mensu¬
ram ȩtatis plenitudinis xꝑi. et cȩtera. do¬
nec eadem mensura in quo corpore intelli¬
genda eẽt. ostenderet dicens: Augeamus in
illo ꝑ omnia qui ẽ. caput .xꝑc. ex quo totũ
corpus conexum et compactum ꝑ omnem
tactum sumministrationis. scd̾m oꝑationẽ
inmensurã unius cuiusq partis: Sicut gͦ ẽ

Expanded text:
tum corporis facit in aedificationem sui in fectus, caput et corpus, quod constat omnibus membris, quae suo tempore conplebuntur, cottidie tamen eidem corpori accedunt, dum aedificatur ecclesia, cui dicitur: Vos autem estis corpus Christi et membra, et alibi: Pro corpore, inquit, eius quod est ecclesia, itemque alibi: Unus panis, unum corpus multi sumus. De cuius corporis aedificatione et hic dictum est: Ad consummationem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi ac deinde subiectums in unitatem fidei et agnitionem filii Dei, in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et cetera; donec eadem mensura in quo corpore intellegenda esset, ostenderet dicens: Augeamur in illo per omnia, qui est caput Christus; ex quo totum corpus conexum et conpactum per omnem tactum subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscuiusque partis. Sicut ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos dei: lauda eum qͥ tibi ista donaũ:
tc̃ perficiet qd̾ donauit Propterea cum
dixisset. letabuntur in cubilibꝰ suis: ne
quasi sibi placentes uiderentur: adiunx̃
statim Exultationes dei in faucibus eoꝵ
Sic letabunt᷑ in cubilibus suis. ut non sͥ
tribuant quod boni sunt. s illi tribuans
a quo accepert̃ quod sunt: a quo uocan¬
tur ut ꝑueniant ad id qd̾ nondũ st̃: et
a quo sperant ꝑfectionem: cui grãs agt̃
quiainchoauit

Expanded text:
oculos Dei, lauda Deum qui tibi ista donavit; tunc perficiet quod donavit. Propterea cum dixisset, «Laetabuntur in cubilibus suis;» ne quasi sibi placentes viderentur, adjunxit statim, «Exsultationes Dei in faucibus eorum.» Sic laetabuntur in cubilibus suis, ut non sibi tribuant quod boni sunt, sed illum laudent a quo acceperunt quod sunt, a quo vocantur ut perveniant ad id quod nondum sunt, et a quo sperant perfectionem; cui gratias agunt, quia inchoavit
Abbreviated transcription (Latin):
in amphitheatris: non in circis: ñ in nu¬
gis: non inforis: s in cubilibꝰ suis Quid
est in cubilibꝰ suis: In cordibus suis: Au¬
di apłm puilum e ultantẽ in cubi¬
li si .o. Nã głianra hȩc e: testimoniũ con-¬
scientiȩ nr̃ȩ: Rursum tim̃dum ẽ. ne qͥs¬
q apud seipsumfiat sibi placens: et qͣsi
enim qͥsq cum tremore exultare: quia
dei unium ẽ unde exultat. non meri-¬
tim suũ: Etenim st̃ multi sibi pacentes
et istos se ẽẽ arbitrantes: et ꝓcedit aduꝰ¬
sus illos alia pagina dicens: Quis głiabit᷑
castum se habere cor: Aut quis gloria¬
bit᷑ mundũ se eẽ a peccato: Est gͦ qui¬
dam modus głiandi in conscientia:

Expanded text:
in amphitheatris, non in circis, non in nugis, non in foris; sed, «in cubilibus suis.» Quid est, «in cubilibus suis?» In cordibus suis. Audi apostolum Paulum exsultantem in cubili suo: «Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae» . Rursum timendum est ne quisque apud seipsum fiat sibi placens, et quasienim quisque cum tremore exsultare ; quia donum Dei est unde exsultat, non meritum suum. Etenim sunt multi sibi placentes, et justos se esse arbitrantes; et procedit adversus illos alia pagina dicens: «Quis gloriabitur castum se habere cor; aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Est ergo quidam modus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inquit qđ gr̃a salui facti estis noñ ex
uobis. s dei donum ẽ: S et nos forte aliqͥd
fecimus. ut dona dei mereremur: Non ero¬
peribus inquit. neforte quis extollatur.
Quid gͦ. nos bene non operamur: Inmo ope¬
ramur: S quomodo: Ipso in nobis oꝑante.
quia ꝑfidem locum damus in corde nr̃o.
ei qui in nobis et ꝑnos bona operatur: dudi
enim unde opereris bona: Ipsius enĩ sumꝰ
figmentum creati inxꝑo iħu inoperibus
bonis. ut in illis ambulemꝰ:¬

Expanded text:
hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex vobis, sed Dei donum est.» Sed et nos forte aliquid fecimus, ut dona Dei mereremur. «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur,» Quid ergo? nos bene non operamur? Imo operamur. Sed quomodo? Ipso in nobis operante; quia per fidem locum damus in corde nostro ei qui in nobis et per nos bona operatur. Audi enim unde opereris bona: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, ut in illis ambulem
Abbreviated transcription (Latin):
criptum ẽ. quia sumpsit ds limum de
terra et formauit hominẽ: Antequã homo
eẽs. limus eras: Antequã limus eẽs. nichil
eras: S non de isto solo figmento. grãs
agas artifici tuo dudi aliud eius figm̃¬
tum ubi te fecit: Non exoperibus ait ne
forte quis extollatur S qui dixit. non ex
operibus neforte quis extollatur. suꝑius
quid commnemorauit: Gr̃a salui facti estiᷤ
non ex uobis: quamuis hoc ipsum qđ dixe¬
rat gr̃a utiq non ex uobis: S nequis alit̾
intelligeret: planus hoc apperire digna.¬
tus ẽ: Da intellectorem et totum dixit Grã
salui facti estis Ubi audis grãm. gratis in¬
tellige Si ergo gratis nichil tu attulisti.
nichil meriusti: Nam si meritis aliquid red¬
ditum ẽ. merces ẽ. non gr̃a Grã inquit sal¬
u facti estis ꝑfidem: Ex pone illud aꝑtius
propter arrogantes. ꝓpter sibi placentes.
propt̾ ignorantes dei iusticiã et suã uolen¬
tes constituere Audi hoc idem aꝑtius: Et

Expanded text:
criptum est quia sumpsit Deus limum de terra, et formavit hominem ? Antequam homo esses, limus eras; antequam limus esses, nihil eras. Sed non de isto solo figmento gratias agas artifici tuo; audi aliud figmentum ubi te fecit. «Non ex operibus,» ait, «ne forte quis extollatur.» Sed qui dixit, «Non ex operibus, ne forte quis extollatur;» superius quid commemoravit? «Gratia salvi facti estis «non ex vobis.» Quamvis hoc ipsum quod dixerat, «Gratia;» utique, «non ex vobis:» sed ne quis aliter intelligeret, planius hoc aperire dignatus est. Da intellectorem, et totum dixit: «Gratia salvi facti estis.» Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Si ergo gratis, nihil tu attulisti, nihil meruisti: nam si meritis aliquid redditum est, merces est, non gratia. «Gratia,» inquit, «salvi facti estis per fidem.» Expone illud apertius propter arrogantes, propter sibi placentes, propter ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere. Audi hoc idem apertius: «Et
Abbreviated transcription (Latin):
qua ille dicebat qui utiq iam homo erat.
cor mundũ erea in me cłs. et de qua dicit
apłs. si qua igit᷑ in xꝑo noua creatura. ue.¬
tera transierunt ecc̃e facta sunt noua. om¬
nia autem ex deo fingimur gͦ id ẽ forma.¬
mur et creamur in operibus bonis quȩ ñ
p̃parauimus nos. s p̃parauit cds ut in illis
ambulemus:¬

Expanded text:
qua ille dicebat, qui utique jam homo erat, qua ille dicebat, qui utique jam homo erat, Cor mundum crea in me, Deus ; et de qua dicit Apostolus, Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt; ecce facta sunt nova: omnia autem ex Deo . Fingimur ergo, id est formamur et creamur in operibus bonis, quae, non praeparavimus nos, sed praeparavit Deus, ut in illis ambulemus
Abbreviated transcription (Latin):
salui facti estis ꝑfidem. et hoc non ex uobis.
s dei donum ẽ. non exoperibus neforte quis
extollatur. uidit utiq putare posse homineᷤᷤ
hoc ita dictum. quasi necessaria non sint
oꝑa bona credentibus s eis fides sola suffici¬
at. et rursus posse homines de bonis oꝑibus
extolli. uelut ad ea facienda sibi sufficiant:
Mox itaq addidit: Ipsius enim sumus fig¬
mentũ. creati in xꝑo iħu. in operibus bonis.
quȩ p̃parauit ds ut in illis ambulemꝰ: Quid
ẽ hoc qd cum grãm dei commendans dixis.¬
set. non ex operibus ne forte quis extollatur
cur hoc dixerit rationem reddens. ipsius enĩ
in operibus bonis: Quomodo gͦ non exope¬
ribus neforte quis extollatur: S audi et in¬
tellige non exoperibus dictum tanquã tius.
exte ipso tibi existentibus s tanquã his in.
quibus te ds finxit. id ẽ formauit et creauit:
hoc enim ait: Ipsius enim sumus figmentũ
creati in xꝑo iħu. in operibus bonis non illa
creatione qua homines facti sumus. s ea de

Expanded text:
fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est; non ex operibus, ne forte quis extollatur: vidit utique putare posse homines hoc ita dictum, quasi necessaria non sint opera bona credentibus, sed eis fides sola sufficiat; et rursus posse homines de bonis operibus extolli, velut ad ea facienda sibi ipsi sufficiant; mox itaque addidit. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Quid est hoc, quod cum Dei gratiam commendans dixisset, non ex operibus, ne forte quis extollatur; cur hoc dixerit rationem reddens, Ipsius enim in operibus bonis? Quomodo ergo, non ex operibus, ne forte quis extollatur? Sed audi, et intellige, non ex operibus dictum, tanquam tuis ex te ipso tibi existentibus, sed tanquam his in quibus te Deus finxit, id est formavit et creavit. Hoc enim ait, Ipsius sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis; non illa creatione qua homines facti sumus, sed ea de
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm pie uidere. id ẽ. formam qua indu¬
tus ẽ. ꝓpter nos non ꝑtineat ad concupis.¬
centiam s ad ministeriũ carnis. ne forte
aliquis ita uelit accipere quod dictum ẽ.
uidebit omnis caro salutare dei. quanto
congruentius dicit᷑ caro concupiscere.
quando anima non solum carni animalẽ
uitam prebet. uerum etiam scdm ipsam
carnale aliquid concupiscit: Quod in potes.¬
tate non ẽ. ne concupiscat. quandiui in est
peccatum in menbris id ẽ uiolenta quedã
carnis illecebra in corpore mortis huius.
ueniens de uindicta illius peccati unde
propaginem ducimus. scd̾m quã om̃s ante
gr̃am filii sunt irȩ. contra quod peccatum
militant sub gr̃a constituti. non ut non
sit in eorum corpore. quandiu ita morta¬
le ẽ. ut et mortuum iure dicatur. s ut non
regnet: Non autem regnat cum desideri.¬
is eius. id ẽ his qui scđm carnem contra
sꝑm concupiscunt᷑. non obeditur¬

Expanded text:
Christum pie uidere, id est formam, qua induChristum pie uidere, id est formam, qua indutus est propter nos, non pertineat ad con-r cupiscentiam, sed ad ministerium carnis, ne forte aliquis ita uelit accipere, quod dictum est: uidebit omnis caro salutare dei: quanto congruentius dicitur caro concupiscere, quando anima non solum carni animalem uitam praebet, uerum etiam secundum ipsam carnem aliquid concupiscit, quod in potestate non est, ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris, id est uiolenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum militant sub gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore, quamdiu ita mortale est, ut et mortuum iure dicatur, sed ut non regnet. non autem regnat, cum desideriis eius, id est his, quae secundum carnem contra spiritum concupiscuntur, non oboeditur
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. legitur. disputatur. auditur. cum deni¬
q panis frangitur esurienti. et cętera huma¬
nitatis ac miscdiȩ prestantur officia. obe¬
dientiam caro ex hibet non concupiscentiã
mouet: his atq huiusmobi bonis deside.¬
riis quibus sola anima concupiscit. cum
aduersatur aliquid quod eandem animã
scđm carnem delectat. tunc dicit᷑ caro
sus carnem: Sic enim dicta ẽ. caro in eo
quot scdm ipsam facit anima cum ait
caro concupiscit. quemadmodũ dictũ ẽ.
auris audit. oculus uidet Quis enim
nescit quob anima potius et ꝑ aurem
audiat. et ꝑ oculum uideat: Ita loqui¬
mur et cum dicimus manus tua sũb ue¬
nit homini. cum aliquib porrecta manu
datur. quo cuiquam subuenitur Quos¬
si de ipso etiam fidei oculo ad quẽ ꝑti¬
net credere quȩ ꝑ carnem non uident᷑
dictum ẽ. uidebit omnis caro salutare
dei. non utiq nisi de anima qua uiuit
caro cum etiam ꝑ ipsam carnem nr̃am

Expanded text:
bitur, legitur, disputatur, auditur, cum denibitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod eandem animam secundum carnem delectat, tunc dicitur caro us aduersus carnem. Sic enim dicta est caro in eo, quod secundum ipsam facit anima, cum ait: caro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris audit et oculus uidet, quis enim nescit, quod anima potius et per aurem audiat et per oculum uideat? ita loquimur et cum dicimus; manus tua subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae per carnem non uidentur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non utique nisi de anima, qua uiuit caro, cum etiam per ipsam carnem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃c aduersus carnem S tamen carnẽ
sine anima concupiscere nichil posse. puto
quod omnis doctus in doctusq non dubi
tet: Ac ꝑ hoc ipsius concupiscentiȩ car-¬
nalis causa non ẽ. in anima sola. s mul¬
to minus ẽ. in carne sola Ex utroq enĩ
fit. ex anima scilicet. quod sine illa delec¬
tatio nulla sentitur. ex carne autem. quod
sine illa carnalis delectatio non sentit᷑
Carnem itaq concupiscentem aduersus
tationem. quam de carne et cum carne sꝑc
habet aduersus delectationem quam solus
habet Solus quippe habet nisi fallor illud
desiderium non cum carnis uoluptate. uel
carnalium rerum cupiditate commixtum.
quo desiderat anima et desiderat in atria do
mini: Solus habet etiam illud de quo ei di¬
citur Concupisti sapientiam. serua man-¬
data. et dñs prebebit illam tibi Nam cum
sp̃c imperat menbris corporis ut huic desi¬
derio seruiant quo solus accenditur. ue¬
lut cum assumitur codex cum aliquid scͥ.¬

Expanded text:
tus adversus carnem : sed tamen carnem sine anima concupiscere nihil posse, puto quod omnis doctus indoctusque ntet, ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola: sed multo minus est in carne sola, ex utroque enim erit ex anima, scilicet quod sine illa delectatio nulla sentitur: ex carne autem, quod sine illa carnis delectatio non sentCarnem itaque concupiscentem adversus tationem, quam de carne et cum carne spiritus habet adversus delectationem, quam solus habet; solus quippe habet, ni fallor, illud desiderium non cum carnis voluptate, vel carnalium rerum cupiditate commistum; quod desiderat anima, et desiderat in atrmini; solus habet etiam illud, de quo ei dicitur: concupisti sapientiam: serua mandatum, et dominus praebebit illam tibi. nam cum spiritus imperat membris corporis, ut huic desiderio seruiant, quo solus accenditur, uelut cum adsumitur codex, cum aliquid scri
Abbreviated transcription (Latin):
discuti non pot̃. saltem id solum qđ fides
sana p̃scribit: Aliud ẽ enĩ quid potissimũ
scriptor. senserit non dinoscere. aliud au¬
tem a regła pietatis errare: Si utrumq
uitetur. ꝑfecte se habet fructus legentis
Si uero utrumq uitari non pot̃. etiam
si uoluntas scriptoris in certa sit. sane
fidei congruã non inutile ẽ. eruisse sentẽ¬

Expanded text:
discuti non potest, saltem id solum, quod fides discuti non potest, saltem id solum, quod fides sana praescribit. aliud est enim, quid potissimum scriptor senserit, non dinoscere, aliud autem a regula pietatis errare. si utrumque uitetur, perfecte se habet fructus legentis; si uero utrumque uitari non potest, etiam si uoluntas scriptoris incerta sit, sanae fidei congruam non inutile est eruisse senten
Abbreviated transcription (Latin):
espondendũ ẽ. hominib qui calumpniari
ut quicquid ipsi de natura rerũ ueracibus
argumentis de monstrare potuerint. ostñ¬
damus nr̃is litteris non eẽ contrariũ: Qc.¬
quid autẽ de quibis libet suis uoluminib
in nr̃is litteris. id ẽ. catholice fidei contrari¬
um ꝓtulerint. aut etiã aliqua facultate
ostendamus. aut nulla dubitatione cre-¬
damus eẽ. falsissimũ. atq ita teneamꝰ me.¬
diatorem nr̃m in quo sunt om̃s thesauri
sapientiȩ et scientiȩ absconditi. ut neq
falsȩ philosophiȩ loquacitate seducamur.
neq falsȩ religionis suꝑsticione t̃reamur.
Et cum cliuinos libros legimus intanta mul¬
titudine uerorũ intellectuum qui de pau¬
cis uerbis eruuntur. et sanitate catholicȩ
fidei muniuntur. id potissimũ diligamus
quod certum apparuerit eum sensisse
quem legimus: Si autẽ hoc latet id cer¬
te qđ circumstantia scripture non impe¬
dit. et cum sana fide concordat: Si aut̃
et scripturȩ circumstantia ꝑtractari. ac

Expanded text:
espondendum est hominibus qui calumniari ut quidquid ipsi de natura rerum veracibus documentis demonstrare potuerint, ostendamus nostris Litteris non esse contrarium. Quidquid autem de quibuslibet suis voluminibus his nostris Litteris, id est catholicae fidei contrarium protulerint, aut aliqua etiam facultate ostendamus, aut nulla dubitatione credamus esse falsissimum: atque ita teneamus Mediatorem nostrum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae atque scientiae absconditi, ut neque falsae philosophiae loquacitate seducamur neque falsae religionis superstitione terreamur. et cum diuinos libros legimus in tanta multitudine uerorum intellectuum, qui de paucis uerbis eruuntur et sanitate catholicae fidei muniuntur, id potissimum deligamus, quod certum adparuerit eum sensisse, quem legimus; si autem hoc latet, id certe, quod circumstantia scripturae non inpedit et cum sana fide concordat; si autem et scripturae circumstantia pertractari ac
Abbreviated transcription (Latin):
Satis ostendit ubi sit homo creatus terã.¬
ad imaginẽ dei. quia non corporis limam̃¬
tis. s forma quadã intelligibili mentis
illuminatȩ: Sicut enĩ post lapsum pecca¬
ti homo in agnitionẽ dei renouat᷑. scdm
imaginẽ eius qui creauit eum. ita in ipsa
agnitione creatus ẽ. antequã delicto ue¬
terasceret. unde rursus in eadem agniti.¬
one renouaret᷑¬

Expanded text:
satis ostendens ubi sit homo creatus ad imaginem Dei, quia non corporeis lineamentis, sed quadam forma intelligibili mentis t. sicut enim post lapsum peccati homo in agnitione dei renouatur secundum imaginem eius, qui creauit eum, ita in ipsa agnitione creatus est, antequam delicto ueterasceret, unde rursus in eadem agnitione renouaret
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ. xꝑi autẽ corpus solum mortuũ
ẽ. sine peccato. ut fuso sanguine sine cul¬
pa.omniũ culparũ cyrographa deleren-¬
tur. quibus debitores qui in eum creduit
adiabolo antea tenebantur E ideo hic ẽ.¬
ait sanguis m̃s. qui ꝓmultis effundetur
in remissionẽ peccatorum: Tu humiliasti¬
sicut uulneratũ suꝑbũ: humiliatꝰ es et
humiliati. uulneratus es et uulnerasti
Neq enĩ eum non uulneraret sangius
tuus qui fusus ẽ. ut deleret cyrographũ
peccatorum: Unde enĩ suꝑbiebat. nisi qͥa
cautionẽ contra nos tenebat: Hanc tu
cautionẽ. hoc cyrographũ. tuo sangui¬
ne deleuisti: Illum gͦ uulnerasti: cui tot
abstulisti Uulneratũ enĩ intelligas dia.¬
bolum. non penetrata carne quã non ha¬
bet. s ꝑcusso corde ubi suꝑbus ẽ Ex libͦ.¬

Expanded text:
peccatum, Christi autem corpus solum mortuum est sine peccato, ut fuso sanguine sine culpa omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores, qui in eum credunt, a diabolo antea tenebantur. ideo: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. sicut vulneratum superbum.» Humiliatus es, et humiliasti; vulneratus es, et vulnerasti: neque enim eum non vulneraret sanguis tuus, qui fusus est ut deleret chirographum peccatorum. Unde enim superbiebat, nisi quia cautionem contra nos tenebat? Hanc tu cautionem, hoc chirographum tuo sanguine delevisti : illum ergo vulnerasti, cui tot abstulisti. Vulneratum enim intelligas diabolum, non penetrata carne, quam non habet; sed percusso corde, ubi superbus est. «Et i
Abbreviated transcription (Latin):
dinem. magisq sit ipsa ȩterna et in cõmuta
bilis beatitudo S quia in scĩs habitat ut eos
impleat caritate. qua necesse ẽ. ut homines
ex tempore gaudeant profectu fidelium &
bonis operibus et ideo necesse ẽ. etiam con¬
tristentur lapsibus uel peccatis eorum cle
quorum fide ac pietate gaudebant. quȩ tris¬
ticia laudabilis ẽ. quia uenit ex dilectione
contristari ab eis qui sic agunt ut eorum
factis contristentur scĩ. non ob aliud nisi
quia sꝑm scm̃ habent. quo dono tam boni
sunt ut eos mali mestificent. hi maxime
quos bonos fuisse siue nouerunt siue cre¬
diderunt Quȩ ꝓfecto tristicia. non solũ
non culpanda. uerum etiam precipue
laudanda ac predicanda ẽ: Hic gͦ intelle¬
ctus in eo qd positum ẽ. requieuisse d̾m
ab omnibus operib suis quȩ fecit bona
ualde. quia ipse nos facit requiescere cũ
bona opera fecerimus: Blaphemia tollat᷑¬

Expanded text:
dinem, magisque sit ipsa aeterna et incomdinem, magisque sit ipsa aeterna et incombilis beatitudo. sed quia ita in sanctis habitat, ut eos inpleat caritate, qua necesse est, ut homines ex tempore gaudeant prouectu fidelium et bonis operibus, et ideo necesse est etiam contristentur lapsu uel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant — quae tristitia laudabilis est, quia uenit ex dilectione,contristari ab eis, qui sic agunt, ut eorum factis contristentur sancti, non ob aliud, nisi quia spiritum sanctum habent: quo dono tam boni sunt, ut eos mali maestificent, hi maxime, quos bonos fuisse siue nouerunt siue crediderunt. quae profecto tristitia non solum non culpanda, uerum etiam praecipue laudanda ac praedicanda est. Hoc genectus, in eo quod positum est requievisse Deum ab omnibus operibus suis, quae fecit bona valde, quia ipse nos facit requiescere, cum bona opera fecerimus, quibusdam fort
Abbreviated transcription (Latin):
telligimꝰ quia et uerum ẽ. et non magnę
intentionis indiget. ut uideamus ita dici re¬
quiescere dm. cum requiescere nos facit. si¬
cut dicitur cognoscere. cum efficit ut cog-¬
noscamus: Neq enim ds temporaliter cognoᷤ.¬
cit quod ante non nouerat et tamen dicit
abrabȩ: Nunc cognoui qm̃ times dm Ubi
quid aliud accipimus. nisi nunc feci ut cog¬
nosceres: His locutionũ modis. cum ea quȩ
non accidunt deo tanquã illi accidant lo¬
quimur. eum facere agnoscimus ut nobis
accidant. ea dum taxat quȩ laudabilia sur.
et hȩc quantũ scripturarũ usus admitcit:
Neq enim temere nos aliquid tale de do di-
cere debemus qđ in scriptura eius ñ legimꝰ:
Ex hoc locutionis modo arbitror dictum il¬
lud apłi pauli: Nolite contristare sꝑm scm̃
dei. in quo signati estis indiem redemptio¬
nis: Neq enim ipsa sc̃i sꝑc qua ẽ. quicquid
ipse ẽ substantia contristari potest. cum ha¬
beat ȩternam atq incominutabilẽ beatitu¬

Expanded text:
tellegimus, quia et uerum est et non magnae intentionis indiget, ut uideamus ita dici requiescere deum, cum requiescere nos facit, sicut dicitur cognoscere, cum efficit, ut cognoscamus. neque enim deus temporaliter cognoscit, quod ante non nouerat, et tamen dicit Abrahae: nunc cognoui, quoniam times deum: ubi quid aliud accipimus, nisi: nunc feci, ut cognosceres? his locutionum modis. cum ea, quae non accidunt deo, tamquam illi accidant loquimur, eum facere agnoscimus, ut nobis accidant, ea dumtaxat, quae laudabilia sunt, et haec quantum scripturarum usus admittit. neque enim temere nos aliqcere debemus, quod in Scriptura ejus non legimus. 18. Ex hoc locutionis modo arbitror dictum illud ab Apostolo: Nolite contristare Spiritum sanctum Dei in quo signati estis in die redemptionis . Neque enim ipsa Spiritus sancti, qua est quidquid ipse est, substantia contristari potest; cum habeat aeternam atque incommutabilem beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
bustum inuenerat. male uiuendo. int̾fecit:
Dico caritati ur̃ȩ. iterum dico E si uiuur
oues. et si fortes sunt oues inuerbo dñi et
tenent illud quod audierunt ad nõ suo. quȩ
dicunt facite. quȩ autem faciunt facere
nolite. tamen qui in conspectu popłi male
uiuit. quantum in illo ẽ eum aquo atten¬
ditur occidit: Non sibi gͦ blancliatur quia
ille ñ ẽ mortuus: Eł ille uiuit. et ille homi¬
cida ẽ Quomͦ cum lalciuus homo intendit
mulierẽ ad concupiscendũ Ecce illa casta
ẽ. et mechatus ẽ iste Dñi enĩ uera et aꝑta
sententia ẽ Quis quis uiderit mulierem ad.
concupiscendũ eam iam mechatus ẽ eam in
corde suo: Non ꝑuenit ad illuis cubiculum
et in interiore iam suo cubiculo uoluptatur.
sic omnis qui male uiuit in conspectu eorũ
quibus p̃positus ẽ. quantũ in ipso ẽ. occidit
et fortes. qui imitatur morit᷑. qui ñ unitat᷑

Expanded text:
bustum invenerat, male vivendo interfecit? bustum invenerat, male vivendo interfecit? Dico charitati vestrae ac iterum dico: Etsi vivunt oves, etsi fortes sunt oves in verbo Domini, et tenent illud quod audierunt a Domino suo: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite , tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est mortuus: et ille vivit, et iste homicida est. Quomodo cum lascivus homo intendit in mulierem ad concupiscendum eam, ecce illa casta est, et maechatus est iste. Domini enim vera et aperta est sententia: Quisquis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad ejus cubiculum, et in interiori cubiculo suo volutatur. Sic omnis, qui male vivit in conspectu eorum, quibus praepositus est; quantum in ipso est, occidit et fortes. Qui imitatur, moritur: qui non imitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
itia ouium late iacent sanȩ atq crassȩ
oues. ꝑpaucȩ sunt. id ẽ solidȩ incibo ueri¬
tatis utentes pascius bonis de munere
dei: S mali illi pastores. non parcunt ta¬
libus: Parum ẽ quod illas languentes et in¬
firmas et errantes et ꝑditas ñ curant Etiã
istas fortes et pingues. necant. quantũ in¬
ipsis ẽ Q ille uiuunt. de misericordia lei
iuuunt. tamen quantũ ad pastores malos
attinet occidunt Quomͦ inquis occidui:
Male iuuendo. malũ exemplũ prebendo: An
frustra dictum ẽ. seruo dei eminenti in m̃-
bris summi pastoris. circa om̃s te ipsum
bonorũ oꝑum prebens exemplũ: et forma
esto fidelibus: Attendendo enĩ oues etiam
fortes plerumq p̃positum suũ male uiuen¬
tem. si declinet oculos aregulis dñi. et intẽ¬
dat in hominẽ. incipit dicere in corde suo:
Si p̃positus meus sic uiuit. ego qui sum¬
qui non faciam qł ille facit: Occidit ouẽ
quos ñ ipse fortificauerat. s forte aut ro-¬

Expanded text:
im ovium late patent. Sanae atque crassae oves perpaucae sunt, id est solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas non curant: etiam istas fortes et pingues necant, quantum ipsis est; et illae si vivunt, de misericordia Dei vivunt; tamen quantum ad pastores malos attinet, occidunt. Quomodo, inquit, occidunt? Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei eminenti in bris summi pastoris, Circa omnes te ipsum bonorum operum praebe exemplum ; et, Forma esto fidelibus . Attendit enim ovis etiam fortis plerumque praepositum suum male viventem: si declinet oculos a regulis Domini, et in tendat in hominem, incipit dicere in corde suo, Si pqui non faciam quod ille facit? occidit ovem quod non ipse fructificaverat, sed forte aut ro
Abbreviated transcription (Latin):
in carne uenisse: Quid miramini si paga¬
ni negant .xꝑmi in carne uenisse: Quid
miramini. si uidei negant.xꝑm in carne
uenisse: Quid miramini si manichei aꝑtis.¬
sime negant. xꝑm incarne uenisse: S di-¬
co caritati ur̃ȩ: Etiam om̃s mali catholici
uerbis confitentur xꝑm incarne uenisse.
factis autẽ negant: Nolite gͦ eẽ tanquã de
fide securi: Adiungite fidei recte uitã rec¬
tam. ut x ꝑm confiteamini incarne uenis¬
se. et uerbis uera dicendo et factis bene
uiuendo: Nam si confitemini uerbis. et fac¬
tis negatis fides talium morũ ꝓpe fides
oꝑibus loqueretur aduersus eos qui sibi pu¬
tabant fidem sufficere et oꝑa bona habere
nolebant ait: Tu credis quia unus ẽ ds be-¬
ne facis: Eł demones credunt et contremis¬
cunt: Nunquid ideo demones ab ȩt̃no igne
liberabuntur. quia credunt et contremisct̃:¬

Expanded text:
in carne venisse. Quid miramini, si Pagani negant Christum in carne venisse? Quid miramini, si Judaei negant Christum in carne venisse? Quid miramini, si Manichaei apertissime negant Christum in carne venisse? Sed dico Charitati vestrae, etiam omnes mali Catholici verbis confitentur Christum in carne venisse; factis autem negant. Nolite ergo esse tanquam de fide securi. Adtam; ut Christum confiteamini in carne venisse, et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo. Nam si confitemini verbis, et factis negetis, fides talium prope fides est operibus loqueretur adversus eos, qui sibi putabant fidem sufficere, et opera bona habere nolebant, ait: Tu credis quia unus est Deus, bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Nunquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntur, quia credunt et contremisc
Abbreviated transcription (Latin):
ouimus quidẽ isrł spiritalem. de quo di¬
cit apłs: Eł quicumq hanc regulam secun¬
tur. pax suꝑ illos et miscłia: et suꝑ isrł
dei: Istum autem isrł scimus eẽ carnalem
dequo dicit: Uidete isrł scdm carnem:
S ista isti non capiunt. et eo ipso se ip¬
sos carnales eẽ conuincunt:¬

Expanded text:
ovimus quidem Israel spiritualem, de quo dicit Apostolus, Et quicumque hanc regulam sequuntur, pax super illos et misericordia, et super Israel Dei : istum autem Israel scimus esse carnalem, de quo idem dicit, Videte Israel secundum carnem . Sed ista isti non capiunt, et eo se ipsos carnales esse convincunt
Abbreviated transcription (Latin):
erant. unde et ipse in illis ẽ. qui dedit dona
seruitute. in isto curru. sub isto iugo. non sc̃
milia plorantiũ s milia letantium: Nominus
quippe in illis insyna in scõ: Cui sensui con¬
gruit interpretatio. qua interpretatur syna
mensura: Nam de his donis leticiȩ spiritalis
donationis xꝑi. ac deinde sequitur. qđ etiã
hic sequitur: Propter qđ dicit: Ascendit inal¬
tum captiuauit captiuitatẽ dedit dona ho¬
minibus. qđ hic ẽ accepisti dona in homini¬
bus: Quid hac et illa ueritate concordius:
Quid manifestius.¬

Expanded text:
erant . Unde et ipse in illis est, qui dedit donaerant . Unde et ipse in illis est, qui dedit donaservitute, in isto curru, sub isto jugo non sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis, in Sina, in sancto. Cui sensui congruit et alia interpretatio, qua interpretatur Sina Mensura. Nam de his donis laetitiae spiritualis donationis Christi. Ac deinde sequitur quod etiam hic sequitur: Propter quod dicit, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus: quod hic est, accepisti dona in hominibus. Quid hac et illa veritate concordius? quid manifestius
Abbreviated transcription (Latin):
fecistis mͥ fecistis. quid dubitamus eum acci¬
pere. in menbris suis. quȩ dona menbra eius
accipiunt: S quid ẽ captiuasti captiuitatẽ:
Utrum quia uicit mortẽ quȩ captiuos te¬
nebat. in quibus regnabat. an ipsos homi¬
nes appellauit captiuitatẽ. quia captiui
sub diabolo tenebantur: Cuius rei miste¬
rium continet etiam titulus illius psalmi
quando domus ȩdificabatur post captiui¬
tatem. id ẽ eccłia post gentilitatẽ: Ipsos ita¬
q homines qui captiui tenebantur appel¬
lans captiuitatem. sicut militia cum dici¬
tur intelliguntur et qui militant. eandem
captiuitatẽ axꝑo captiuatã dicit: Cur enĩ
non sit captiuitas felix. si et ad bonũ possuis
homines capi. unde petro dictum ẽ. ex hoc
iam homines eris capiens: Captiuati gͦ
quia capti. et capti quia sub ugati. sublene¬
illud ugum missi. liberati a peccato cuius
serui erant. et iusticiȩ serui facti cuius lib̾i

Expanded text:
fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accifecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipere in membris suis, quae dona membra ejus accipiunt? 26. Sed quid est, Captivasti captivitatem? Utrum quia vicit mortem, quae captivos tenebat in quibus regnabat? an ipsos homines appellavit captivitatem, qui captivi sub diabolo tenebantur? Cujus rei mysterium continet etiam titulus illius psalmi, Quando domus aedificabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines qui captivi tenebantur appellans captivitatem, sicut militia cum dicitur et intelliguntur qui militant, eamdem captivitatem a Christo captivatam dicit. Cur enim non sit captivitas felix, si et ad bonum homines possunt capi? Unde Petro dictum est: « Ex hoc jam homines eris capiens . » Captivati ergo sunt, quia capti; et capti, quia subillud jugum missi , liberati a peccato cujus servi erant, et justitiae servi facti cujus liberi
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ. et qui ascendit suꝑ om̃s cęlos. ut ad in¬
pleret omnia:. Aꝑo gͦ sine dubitatione dictũ
ẽ. ascendisti in altum captiuasti captiuitatẽ
accepisti dona inhominibus: Nec moueat
quod apłs idem testimoniũ cominemorans.
non ait accepisti dona in hominibus. s de¬
dit dona hominibus: Ille quippe auctorita¬
te aplica scđm hoc locutus ẽ. quod ds cum
patre ẽ. filius: Scd̾m hoc quippe dedit do¬
na hominibus mittens eis sꝑm scm̃. qui sꝑc¬
sc̃s ẽ. patris et filii Scdm illud uero qł itẽ
ipse xꝑc incorpore suo intelligitur qcł ẽ ex.¬
clesia. ꝓpter quod et menbra eius sunt scĩ et
fideles eius. unde eis dicitur. uos autẽ estis
corpus xꝑi et menbra ꝓcul dubio et ipse ac¬
cepit dona in hominibus. Aꝑe quippe ascen¬
dit in altum. et sedet ad dexteram patris. s
nisi et hic. eẽt interra non inde clamasset.
saule. saule. quid me ꝑsequeris: Cum igitur
idem ipse dicat. quando uni ex minimis meis

Expanded text:
t qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia . Christo ergo sine dubitatione dictum est: Ascendisti in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Spiritum sPatris et Filii. Secundum illud vero quod idem ipse Christus in corpore suo intelligitur, quod est Ecclesia, propter quod et membra ejus sunt sancti et fideles ejus; unde eis dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra : procul dubio et ipse accepit dona in hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hic esset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis
Abbreviated transcription (Latin):
d ipsum dñm locutione conuersa. ascendis¬
ti inquit in altum captiuasti captiuitatẽ ac¬
cepisti dona in hominibus: Hoc apłs sie com¬
memorat. sic ex ponit. de dño xꝑo loquens:
Uniquuiq autẽ nr̃m inquit datur gratia.
scđm mensurã donationis xꝑi: Propter qđ
dicit: Ascendens in altum captiuauit capti

Expanded text:
d ipsum Dominum locutione conversa: Ascendisti, inquit, in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Hoc Apostolus sic commemorat, sic exponit de Domino Christo loquens: Unicuique autem nostrum, inquit, datur gratia secundum mensuram donationis Christi: propter quod dicit, Ascendit i
Abbreviated transcription (Latin):
ilium hominis xꝑm ita credamus sicut
apłica ueritate p̃dicatur. non sicut ma-¬
nicheorum falsitate confingit᷑. Cum
gͥ eum euangelistȩ annuntient natũ
ex femina de domo dauid. hoc ẽ de fami-¬
lia dauid. paulusq ad timotheum scri¬
bat dicens. memor esto xꝑm iħm resur¬
rexisse aimortius ex semine dauid scđm
ȩuangeliũ meũ satis apparet. quemad¬
modũ xꝑm filiũ hominis credere debe¬
amus: Qui filius dei ꝑ quẽ facti sumus.
etiam filius hominis ꝑ assumptionẽ car-¬
nis factus ẽ. ut moreretur ꝓpt̃ delicta
nr̃a. et resurgeret ꝓpt̾ iustificationem
nrãm. ideoq utrumq se dicit. et filium
dei et filium hominis

Expanded text:
ilium hominis Christum ita credamus, sicut apostolica ueritate praedicatur, non sicut Manichaeorum falsitate confingitur. cum igitur eum euangelistae adnuntient natum ei femina de domo Dauid, hoc est de familia Dauid, Paulusque ad Timotheum scribat dicens: memor esto Christum Iesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum euangelium meum: satis amodum Christum filium hominis credere debeamus, qui Filius Dei per quem facti sumus, etiam filius hominis per assumptionem carnis factus est, ut moreretur propter delicta nostra, et resurgeret propter justificationem nostram . Ideoque utrumque se dicit, et Filium Dei, et filium hominis