comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mente aũ seruit legi di qͥa eide carnali con¬
cupiscentiȩ ñ consentit. Carne seruimus
legi peccati. dũ filii babilonis nascentes
inquietant animã nr̃am. S m̃te seruimꝰ
legi d̃i: cũ idẽ paruusi babilonis elidunt᷑
ad petrã. Babilon enĩ: confusio interpre¬
tat᷑. Cuiꝰ filia. ẽ. omis carnalis cupiditas:
qũa cordis confusio generat. Qũadiuaũ
in corpore ꝑegrinamur a dño: partussuos
nobis ingerit ista confusio. Ex ipsa qͥppe
confusione omis praua cogitatio nascitur.:
Quȩ paruula tunc ad petr̃a elidit᷑. dum
celeri recordatione atq opitulatione xp̃i
suꝑata calcat᷑. Igͥ licet habeamꝰ unde gr̃a¬
one subiecit ut humiles simꝰ. habemꝰ tam̃
unde continuis p̃cib diuinas aurespui-¬
sare debeamꝰ: qͥa qũadui in hoc mortali
corpore sumꝰ sicut ñ possumꝰ sine pecato
ẽẽ. sic necdũ ualemꝰ ꝑfectam humilitatẽ di¬
uinis ussionib ex hibere. Propt̃ qͦd agendȩ

Expanded text:
mente autem servit legi Dei, quia eidem carnali conmente autem servit legi Dei, quia eidem carnali concupiscentiae non consentit. Carne servimus legi peccati, dum filii Babylonis nascentes inquietant animam nostram; sed mente servimus legi Dei, cum iidem parvuli Babylonis eliduntur ad petram. Babylon enim confusio interpretatur, cujus filia est omnis carnalis cupiditas quam cordis confusio generat. Quandiu 181 autem in corpore peregrinamur a Domino, partus suos nobis ingerit ista confusio. Ex ipsa quippe confusione omnis prava cogitatio nascitur, quae parvula tunc ad petram eliditur, dum celeri recordatione atque opitulatione Christi superata calcatur. one subjecit, ut humiles simus, habemus tamen unde continuis precibus divinas aures pulsare debeamus; quia quandiu in hoc mortali corpore sumus, sicut non possumus sine peccato esse, sic necdum valemus perfectam humilitatem divinis jussionibus exhibere. Propter quod agendae
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is repugnantẽ legim̃tis nr̃e. & captiuan¬
tẽ nos insege peccati quȩ ẽ. in m̃ebris nr̃is
Subiecti sumꝰ dõ. quia ipsiꝰ miseratione
eripim᷑ a tẽptatione. Ipsi enĩ cantamꝰ. Ate
eripiar atẽptatione. Sed necdũ sumus
om̃ino subiec̾ti: qͥa tẽptatio. ẽ. uita ho¬
minis suꝑ t̾ram. Subiec̾ti sumꝰ do in
qͦ gressus nrõs dirigit scđm uerbum
suũ. ut ñ dominet᷑ nobis om̃is iniquitas
s necdũ sumꝰ om̃ino subiect᷑:. qͥa in multr
offendimꝰ om̃s. Subiec̾ti sumꝰ inqͣntum
ipsodonante in carne ambulantes ñ sccłm
carnẽ militamꝰ. S ed necdũ sumꝰ om̃ino
subiecti: qͥa et sihabemꝰ ex dono dĩ ut m̃te
seruiamꝰ legi di. habemꝰ tam̃ ex reliquiis pec¬
cati. ut carne seruiamꝰ legi peccati. Propter
qͦd apłs dicit. Igͥ egdipse mente seruio legi
dĩ: carne aũ legi peccati. Om̃is eñ qui nc̃
iuste uiuit: carne qͥdẽ seruit legi peccati.
dũ iñse nasci carnalẽ concupiscentiã sentit:

Expanded text:
et captivantem nos in lege peccati, quae est in membris nostris . Subjecti sumus Deo, quia. ipsius miseratione eripimur a tentatione; ipsi enim cantamus: A te eripiar a tentatione ; sed necdum sumus omnino subjecti, quia Tentatio est vita hominis super terram . Subjecti sumus Deo, in quo gres omnis iniquitas ; sed necdum sumus omnino subjecti, quia in multis offendimus omnes . Subjecti sumus in quantum, ipso donante, in carne ambulantes, non secundum carnem militamus ; sed necdum sumus omnino subjecti, quia etsi habemus ex dono Dei ut mente serviamus legi Dei, habemus tamen ex reliquiis peccati ut carne serviamus legi peccati. Propter quod Apostolus dicit: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . 12. Omnis enim qui nunc juste vivit, carne quidem servit legi peccati, dum in se nasci carnalem concupiscentiam sentit:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ dilectione qua ille te dilexit: s etiã ailec¬
tione qũa tͥ gratis ut ate diligeret᷑ infudit.
Cotũ gͦ qͥcqͥd in te scẽ aulectionis erga sponsũ
tuũ habes. in te qͥdẽ habes sea ex te ñ habes: pau¬
perẽ te accepit ditissimꝰ sponsus. Ocqͥa in te bom
habes: ñ ex te sed ex ipsohabes. & qͥcquid ñdũ
habes tunc habebis sisponsus dederit qͥom̃ia
bona quȩ habes gratuita largitate iã dedit.
Ipsi qͦ de acceptis humilit̃ gr̃as age: ipsũ de ac¬
cipiendis humilit̃ posce. Sic enĩ diutẽ spon¬
sũ habes. ut nec egeat his quȩ dedit: et abun¬
det ad largiendũ multo meliora qũa dedit.
Hec humili semꝑ conpunctione considera: et
uirginitatẽ qũa dõ uoiusti ñsolũ carnis in te¬
gritate. sed et cordis humilitate conserua. Ab
illo tͥ semꝑ custodiã uirginitatis et humilitatiᷤ
exposce qͥñdormitauit neq obdormiet

Expanded text:
non solum dilectione qua ille te dilexit, sed etiam dilecnon solum dilectione qua ille te dilexit, sed etiam dilectione quam tibi gratis ut a te diligeretur infudit. Totum ergo quidquid in te sanctae dilectionis erga sponsum tuum habes, in te quidem habes, sed ex te non habes. Pauperem te accepit ditissimus sponsus, quidquid in te boni habes, non ex te, sed ex ipso habes, et quidquid nondum habes, tunc habebis, cum se sponsus dederit, qui omnia bona quae habes gratuita largitate jam dedit. Ipsi ergo de acceptis humiliter gratias age, ipsum de accipiendis humiliter posce. Sic enim divitem sponsum habes, ut nec egeat his quae dedit, et abundet ad largiendum multo meliora quam dedit. Haec humili semper compunctione considera, et virginitatem quam Deo vovisti, non solum carnis integritate, sed et cordis humilitate conserva. Ab illo tibi semper custodiam virginitatis et humilitatis exposcens, qui non dormitabit, neque obdormiet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpeti. ut plena mereat᷑ eternȩ dulcedinis sa¬
tietate lȩtari. qͣlib etiã sit induenda uisce¬
rib misciłiȩ. ut in conspectu dĩ miscd̃iã ualeat
inuenire. mundandiq cordis quantũ debeat
inẽe sacrȩ uirgini studiũ. ut illũ uidere me¬
reat᷑ felicib ocłis sponsũ. speciosũ foema. p̃
filiis hominũ. ad quẽ carnis uirginitas non
potest ꝑuenire. nͥ humili corde fulciat᷑ uirtute
uirginitatis int̃nȩ: qͣntã etiã pacifice qͥetis
uirgo xp̃i possidere uirtutẽ debeat. ut de-¬
siderioꝵ carnaliũ bella spiritalib armis
induta cõpescat. Calib te sponsus tuus uti
fruiq monilib cupit. qͥte fide sibi des¬
pondit. spe fir mauit. caritate conuuxit.
Neq uͦ fidei ueritate carnisq integritate
tam̃ eũ fuisseᷤ aliquatenꝰ dilectura: nͥ fuisses gratu¬
ita sponsi dilectione p̃uenta. Dixi aũ te p̃uentã:

Expanded text:
perpeti, ut plena mereatur 176 aeternae dulcedinis saperpeti, ut plena mereatur 176 aeternae dulcedinis satietate laetari; qualibus etiam sit induenda visceribus misericordiae, ut in conspectu Dei misericordiam valeat invenire; mundandique cordis quantum debeat inesse sacrae virgini studium, ut illum videre mereatur felicibus oculis sponsum, speciosum forma prae filiis hominum , ad quem carnis virginitas non potest pervenire, nisi humili corde fulciatur virtute virginitatis internae. Quantam etiam pacificae quietis virgo Christi possidere virtutem debeat, ut desideriorum carnalium bella spiritalibus armis induta compescat. Talibus te sponsus tuus uti fruique monilibus cupit, qui te sibi fide despondit, spe firmavit, caritate conjunxit.ero fidei veritate carnisque integritate tamen eum fuisses aliquatenus dilectura, nisi fuisses gratuita sponsi dilectione praeventa. Dixi autem te praeventam,
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. Ds̃ enĩ suꝑbis resistit. humilib aut̃e
dat gr̃am. Uerũtam̃ hec gr̃a sicut ñ nisi humi¬
lib dat᷑: sic humilis homo ẽẽ ñ potest nͥ det᷑.
Dat᷑ eñĩ ut humiles ẽẽ incipiant. et dat᷑ ut
huniles ẽẽ ñ desinant. Gr̃a gͥ di facit. et ut
humiles simꝰ. et humiles ꝑ seuerare possimꝰ.
Menĩ potuit quod ñ habuimꝰ dare: ipse potest
sit uera humilitas que uirginitatis. ẽ. int̃na
uirginitas: non ignoras quanta sacre uirgini
deb̾eat pauꝑtas sp̃s ineẽ. ut regnũ cęloꝵ ine¬
reat᷑ acciꝑe: Quanta mansuetudo ut illam
possideat uiuentiũ terrã. in qua se dauid
bona dñiuusurũ plena credulitate confidit
quanta etiã cautione uirgini luctuosa sit
p̃sentis seculi lȩtitia fugienda. cuisemꝑ in
hac uita prestolanti sponsi cȩlestis aduentum
magis sit ex desiderio spiritali lugendũ. ut
adipiscat᷑ intimũ certũq solatiũ. quantam
qͥq uirgo xp̃i debeat esuriẽ sit̃iq iustitiȩ

Expanded text:
 enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Verumtamen haec gratia, sicut non nisi humilibus datur, sic humilis homo esse non potest, nisi detur. Datur enim ut humiles esse incipiant, et datur ut humiles esse non desinant. Gratia igitur Dei facit ut et humiles simus, et humiles perseverare possimus. Qui enim potuit quod non habuimus darsit vera humilitas, quae virginitatis est interna virginitas, non ignoras quanta sacrae virgini debeat paupertas spiritus inesse, ut regnum coelorum mereatur accipere; quanta mansuetudo, ut illam possideat viventium terram in qua se David bona Domini visurum plena credulitate confidit . Quanta etiam cautione virgini luctuosa sit praesentis saeculi laetitia fugienda, cui semper in hac vita praestolanti sponsi coelestis adventum magis sit ex desiderio spiritali lugendum, ut adipiscatur intimum certumque solatium. Quantam quoque virgo Christi debeat esuriem sitimque justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
elatũ: et in eo se ꝑiculũ grauissimȩ infirmi¬
tatis exꝑtũ. Dicit enĩ mn aliopsalmo. Ego
dixi in abundantia mea: ñ mouebor in ȩternũ
& qͥa hoc dicens. adiutorio diinȩ gr̃ȩ fuerat
desertꝰ: et in sua defecerat infirmitate tur¬
batꝰ: seqͥt᷑ dicens. Dñe in bona uoluntate tua
p̃stitisti decori meo uirtutẽ. Auertisti faciẽ
tuã ame: et fact us sũ conturbatꝰ. Et ut os¬
tenderet aduitoriũ diuinȩ gr̃ȩ qũauis iam
habitũ humilit̃. eẽt. sine intermissione pos¬
uitoriũ flagitat. necesse. ẽ. ut et euidentiam
suȩ umbecilitatis et egestatis agnoscat Et
ido egestas nr̃a dari sibi qͦd ñ habet posct.¬
et in becillitas nr̃a custodiri sibi postulat qͦd
accepit. E gestas audit. Quid eñĩ habes q̃d
ñ accepisti. U ñ potest homo acciꝑe qͥcqũã
nͥ datũ fuerit ei de cȩlo. Imbecillitas audit
Reuela ad dñm uiã tuã et sꝑa in eũ. et ip̃se

Expanded text:
elatum, et in eo se periculum gravissimae infirmielatum, et in eo se periculum gravissimae infirmitatis expertum; dicit enim in alio psalmo: Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum . Et quia hoc dicens adjutorio divinae gratiae fuerat desertus, et in sua defecerat infirmitate turbatus, sequitur dicens: Domine, in bona voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertistbatus . Et ut ostenderet adjutorium divinae gratiae, quamvis jam habitum, humiliter esse sine intermissione posat, et adjutorium flagitat, necesse est ut et evidentiam suae imbecillitatis et egestatis agnoscat; et ideo egestas nostra dari sibi quod non habet poscit, imbecillitas nostra 175 custodiri sibi postulat quod accepit. Egestas audit: Quid enim habes quod non accepisti ? Et: Non potest homo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo . Imbecillitas audit: Revela ad Dominum viam tuam, et spera in eum, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ audemꝰ inserere aut cõꝑare nos qui¬
buscdã qui seipsos cõmendant. sedipsi in nobis
nosmet ipsos metientes et cõꝑantes nomet¬
ipsos nobis. Sibi gͦ semet ipsam cõparet
uirgo xp̃i. Q ut ad ꝑfectã ꝑueniat sanita¬
t̃ẽ. non debet de alioꝵ sibi ꝑiculo grauiore
blandiri: sed de sua curet infirmitate tris¬
tari. De qua ille tristabat᷑ uigit̃ qͥdicebat
Tota die contristatꝰ ingrediebar. q̃m anima
mea impleta.ẽ. illusionib. et ñ. ẽ sanitas
in carne mea. & ut ostenderet huic tristitiȩ
humilitatẽ debere coniungi: statĩ secutꝰ ad¬
iunxit. Incuruatꝰ sũ et humiliatꝰ sũ nimis.
Et ut cdesiderio sanitatis hoc a se fieri ꝑdoce¬
ret: adiunxit. Rugiebã a gemitu cordis mei.
et ante te. ẽ. om̃e desideriũ meũ: et gemitus
meus a te ñ.ẽ. absconditꝰ. Iste aũ qͥ hoc diceba
fatet᷑ se aliquando tãqũa de uirtute sanitate

Expanded text:
Non enim audemus inserere aut comparare nos quiNon enim audemus inserere aut comparare nos quibusdam qui seipsos commendant, sed ipsi in nobis nosmetipsos metientes, et comparantes nosmetipsos nobis . Sibi ergo semetipsam comparet virgo Christi, et ut ad perfectam perveniat sanitatem, non debet de aliorum sibi periculo graviore blandiri, sed de sua curet infirmitate tristari: de qua ille tristabatur jugiter qui dicebat: Tota die contristatus ingrediebar, quoniam anima mea impleta est illusionibus, et non est sanitas in carne mea . Et ut ostenderet huic tristitiae humilitatem debere conjungi, statim secutus adjunxit: Incurvatus sum, et humiliatus sum nimis. Et ut desiderio sanitatis hoc a se fieri perdoceret, adjunxit: Rugiebam a gemitu cordis mei; et: Ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Iste autem, qui hoc dicebat, fatetur se aliquando tanquam de virtute sanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ libido. sic in corde uirginis nulla dñet᷑
elatio. Cũ tunore et tremore salutẽ tuã oꝑare.
bona uoluntate. Quotiens cogitas de ꝑ¬
fectione urtutũ noli considerare qͥd aliȩ minꝰ
habeant qũa tu habes. sed qͥd tu minꝰ habeas
qũa habere iã debes. Nec ido te putes iurtu¬
tib ꝑfectam si qũalibet aliã uideas criminib
si quas libet aut retroredeuntes. aut segnit̃
uideas ambulantes. Neq idcirco eñĩ sanos
oculos habere ꝓnuntiandus. ẽ lippꝰ. quia
uidet᷑ cecus alumine penitꝰ alienꝰ. nec ideo
sanꝰ dicendus. ẽ. qͥ graui iacet uulnere se¬
miuiuus. Si alius grauiore uulnere repe¬
riat᷑ occisus. nec ibi debet t̃ãqũa uictor
uindicare głam. Ouisquis licet ab hoste ñ
sit occisus: tenet᷑ tam̃ ab hoste captiuius.
Noli gͦ aliis te cõꝑare: sedtͥ. Audi apłm hoc
facientẽ: et ut hoc faciamꝰ salubrit̾ ammo¬
nentẽ. Ad chorinthios quippe scribens ait

Expanded text:
natur libido, sic in corde virginis nulla dominetur natur libido, sic in corde virginis nulla dominetur elatio. Cum timore et tremore tuam salutem operare. bona voluntate . 31. Quotiens cogitas de perfectione virtutum, noli considerare quid aliae minus habeant quam tu habes, sed quid tu minus habeas quam habere jam debes; nec ideo te putes virtutibus perfectam, si quamlibet alium videas criminibusis assignes, si quaslibet, aut retro redeuntes, aut segniter videas ambulantes. Neque enim idcirco sanos oculos habere pronuntiandus est lippus, quia videtur caecus a lumine penitus alienus; nec ideo sanus dicendus est, qui gravi jacet vulnere semivivus, si alius graviore vulnere reperiatur occisus; nec sibi debet tanquam victor vindicare gloriam, quisquis, licet ab hoste non sit occisus, tenetur tamen ab hoste captivus.aliis te comparare, sed tibi. Audi Apostolum hoc facientem, et ut hoc faciamus salubriter admonentem. Ad Corinthios quippe scribens, dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
te in bonis oꝑib p̃sũptione ꝓpriȩ uirtutis
extollas. Ouicqͥd enĩ spiritaliũ donoꝵ plus
habueris qũã habent auȩ ñ parua. ẽ. iacͥtu¬
ra uirtutis. si in ipsa principali uirtute quȩ
ẽ humilitas ñ alias antecellas. cũ ñ nescias
scriptũ qͦnto magnꝰ es bumilia te in om̃ib
te sponsi tui amorẽ: considera dñi pietatẽ. Pus
.ẽ. dñs. qͥte sibi fecit ancillã. speciosus sponsus
qte castificauit sponsã. Idẽ tam̃ qͥa uerꝰ ẽ dñs
et sponꝰ ẽ. uerꝰ: utriꝰq potestatis partes ex se¬
qͥtur. Exigit de ancilla humilẽ ser uitutẽ:
in sponsa querit integr̃a castitatẽ. Serui gͦ
dño cũ timore. et exulta sponso cũ tremore
La qͥa ddñis. ẽ. territat: et qͥa sponsus. ẽ. zelat.
tremens. diliges sponsi zelantis.af¬
fectũ. In ancilla dñi nichil suũ.  p̃dore¬
periat. In sponsa xp̃i. nichil suum adult̃
agnoscat. Sicut in corpore uirginis ñ domi¬

Expanded text:
te in bonis operibus, praesumptione propriae virtutis te in bonis operibus, praesumptione propriae virtutis extollas. Quidquid enim spiritalium donorum plus habueris quam habent aliae, non parva est jactura virtutis, si in ipsa principali virtute, quae est humilitas, non alias antecellis, cum non nescias scriptum: Quando magnus es, humilia te in omnibus, te sponsi tui amorem, considera Domini pietatem. Pius est Dominus, qui te sibi fecit ancillam; speciosus sponsus, qui te castificavit in sponsam. Idem tamen, quia verus est Dominus, et sponsus est verus, utriusque potestatis partes exsequitur. Exigit ab ancilla humilem servitutem, in sponsa quaerit integram castitatem. Servi ergo Domino cum timore, et exsulta sponso cum tremore. Nam quia Dominus est, territat; et quia sponsus est, zelat. tremens dilige sponsi zelantis affectum. In ancilla Domini nihil suum praedo reperiat, in sponsa Christi nihil suum adulter agnoscat. Sicut in corpore virginis non domi
Abbreviated transcription (Latin):
quib A diabolus uelut quadriꝰgis ue¬
hitͦ: et. ad gehenña miserox qͥb insidet
mortifero cursu raptat᷑. Duiob animas op¬
pͥmit: quas in carne iacentes ꝑspicit: Aliis
duob animas deicit: quas de carne uolare
cognoscit. Istas captiuat delectatione ui¬
tiox: illas circũ uenit elatione uirtutũ
Iuarũ sic uirginitate p̃ripit: ut se formcari
ñ dubitent: istas sic constuprat et ma-¬
ginitas. sicut custodit᷑ integritas corporis
multo ampliꝰ custodienda. ẽ. humilitas
cordis. Si qua em̃ uere uirgo.ẽ. xp̃i. non
potest xp̃o nisi cordis humilitate comungi.
filii di thalamꝰ elatas non recipit. et hu¬
milis sponsus a conubio suo suꝑbas ex¬
pellit. Sit gͥ st udiũ tuũ sicut decee uir¬
ginẽ sacrã sectari iustitiã: pietatẽ. fidẽ
caritatẽ. patientiã. mansuetudmẽ. non
tam̃ ut consideratione tii. qͥslibet xpranas
etiã in inferiori positas ꝓfesione despicias aut

Expanded text:
quibus diabolus velut quadrigis vequibus diabolus velut quadrigis vehitur, et ad gehennam miserorum quibus insidet mortifero cursu raptatur, duobus animas opprimit, quas in carne jacentes perspicit, aliis duobus animas dejicit, quas de carne volare cognoscit. Istas captivat delectatione vitiorum, illas circumvenit elatione virtutum; illarum sic virginitatem praeripit, ut se fornicari non dubitent; istas sic constuprat et maginitas, sicut custoditur integritas corporis, multo amplius custodienda est humilitas cordis. Si qua enim vere virgo est Christi, non potest Christo nisi cordis humilitate conjungi. Filii Dei thalamus elatas non recipit, et humilis sponsus a connubio suo superbas expellit. Sit igitur studium tuum, sicut decet virginem sacram, sectari justitiam, pietatem, fidem, caritatem, patientiam, mansuetudinem; non tamen ut consideratione tui quaslibet Christianas, etiam in inferiori positas professione, despicias, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Phariseus stans: hec apudse orabat. Ds
gr̃as ago tͭͥ quia ñ sum sicut eceri homies
raptores. iniusti. adulteri. sicut etiã hic publi¬
canus. Ieuino bis in salbato. decimas do omiũ
quȩ posideo. Publicanꝰ aũ alonge stans: no.¬
lebat ocłos ad celũ leuare. sed ꝑcutiebat
pec̾tus suũ dicens. Ds̃ ꝓpitiꝰ esto mͥ peccatori
Dico uobis. descendit hic iustificat᷑ in domũ
suã ab illo. qͥa om̃is qͥ se exaltat humiliabit᷑:
et qͥ se humiliat exaltabit᷑. In conspec̾tu ui¬
dicis misericordis et iusti. ñ. ẽ. accepta su¬
ꝑba iactatio bonoꝵ oꝑm: sedhumilis con¬
fessio peccatox. Illi etiã qͥ uirtutẽ bonȩ uo¬
luntatis aut bonȩ oꝑationis suis nitunt᷑
suꝑbe uirib adsigñare. ab apło talit̃ de¬
notant᷑. qͥa iguorantes c̃ iustitiã. et suã
uolentes constituere. iustitie di ñ sunt¬
subiec̾ti. In sua gͥ iniustitia ꝓfecto deficit:
qui iustitiȩ di suꝑba colla ñ subicit. In
his  itaq quatuor suꝑbie generibꝰ

Expanded text:
us stans, haec apud se orabat: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, rapaces, injusti, adulteri, sicut etiam hic Publicanus: jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Publicanus autem a longe stans, nolebat oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Dico vobisuam ab illo; quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . In conspectu judicis misericordis et justi non est accepta superba jactatio bonorum operum, sed humilis confessio peccatorum. Illi etiam qui virtutem bonae voluntatis aut bonae operationis suis nituntur superbe viribus assignare, ab Apostolo taliter denotantur: Quia ignorantes Dei justitiam, et suam quaerentes statuere, justitiae Dei nt, qui justitiae Dei superba colla non subjicit. 29. In his itaque quatuor superbiae generibus,
Abbreviated transcription (Latin):
iussioni. Nam licet ex gr̃a d̃i sit uolun¬
tas in nobis bona. quȩ nos dõ reddat hu¬
miles: ñ nobis tam̃ deẽ prauȩ cupiditatĩ
exortꝰ. qͥ nos faciat contumaces. ꝑdĩ gͦ
culpam uͦ nr̃am sumꝰ adhuc ex parte non
subiecti. ẜ ropt̃ qͦd adhebreos dr̃. necdum
om̃ia xp̃o. ẽẽ subiec̾ta. Sic enĩait. In eoenĩ
qͥd ei subiecit om̃ia: nichil dimisit ñ sub¬
iectũ ei. Nunc aũ necdũ uidem᷑ omĩa sub¬
iecta ei. Subiec̾ti sumꝰ gͥdõ: ex eo quod

Expanded text:
jussioni. Nam licet ex gratia Dei sit volunjussioni. Nam licet ex gratia Dei sit voluntas in nobis bona quae nos Deo reddat humiles, non nobis tamen deest pravae cupiditatis exortus, qui nos faciat contumaces. 11. Per culpam vero nostram sumus adhuc ex parte non subditi. Propter quod ad Hebraeos dicitur necdum omnia Christo esse subjecta; sic enim ait: In eo enim quod ei subjecit omnia, nihil dimisit non subjectum ei. Nunc autem necdum videmus omnia subjecta
Abbreviated transcription (Latin):
irrigare.quȩ magis corde sunt fundendȩ
ut scindamꝰ corda nr̃a et ñ uestim̃ta nr̃a
ꝯuod tẽ facere possumꝰ cũ scilicet recor dam᷑
nos met ipsos. et siñ in oꝑe salti in cogitati¬
one frequent̃ desinquere. qͥa t̃rena inhabi¬
tatio sensũ multa cogitantẽ depͥmit. et t̃ra
nr̃a spinas nobis et tribulos germinare¬
non quiescit. Nec possumꝰ ꝑuenire adesũ
panis nr̃i: nͥ fuerimꝰ sudore uultꝰ et fatiga¬
uincendis idcirco maide. est certaminis dif¬
ficultas. qͥa ñ extrinsecus ex altero. sed in¬
trinsecus ex seipso certanti homini concu¬
piscentiȩ car nalis generat᷑ aduersitas. Qͤ
fatigationẽ ingerit humanȩ unbecillita¬
ti dum nascit᷑. qũãuis diuine uirtutis
opitulatione uincat᷑. Caro enĩ concupis¬
cit aduersus sp̃m: sp̃s autẽ aduersꝰ car¬
cũq uolumꝰ illa faciamꝰ. Hinc. ẽ. quod
nondũ do sumꝰ om̃ino subiecti: quia
ex nobis nascit᷑ quod diuinȩ renititur

Expanded text:
irrigare, quae magis corde sunt fundendae irrigare, quae magis corde sunt fundendae ut scindamus nostra corda, et non vestimenta nostra ; quod tunc facere possumus, cum scilicet recordamur nosmetipsos, etsi non in opere, saltem in cogitatione frequenter delinquere. Quia terrena inhabitatio sensum multa cogitanre spinas nobis et tribulos non quiescit , nec possumus pervenire ad esum panis nostri, nisi fuerimus sudore vultus et fatigavincendis idcirco major est certaminis difficultas, quia non extrinsecus ex altero, sed intrinsecus ex seipso certanti homini concupiscentiae carnalis generatur adversitas, quae fatigationem ingerit humanae imbecillitati, dum nascitur, quamvis divinae virtutis opitulatione vincatur. Caro enim concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carcunque volumus, illa faciamus . Hinc est quod nondum Deo sumus omnino subjecti, quia ex nobis nascitur quod divinae renititur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃grauata mortalitas. ut cũ in se ipsa nullũ
uirtutis inuenit fir mam̃tũ. ad poscendũ
diuinȩ pietatis cito recurrat auxiliũ. Hic
gͦ tunc aduersariũ uincimꝰ. si lacrimis ora¬
tionib et continua cordis humilitate pug¬
nemꝰ. Scriptũ.ẽ. aũ qͥa oratio humiliũ nuͦ¬
bes penetrat: et ñ elongat dñs donec exau¬
diat. Humiliũ gͦ fletus. magnꝰ. ẽ. concupis¬
centiȩ carnalis interitꝰ. Lacrimȩ quȩ ex
conpunc̾tione cordis ueniunt. et inimicũ
uincunt. ꝙ nobis donũ lȩtitiȩ triũphalis
adqͥrunt. Qui enĩ euntes eunt et flent.
mittentes semina sua: ipsi uenientes ueni
ent in exultatione portantes manipulos
oꝑm. riganda docet flumine lacrimar um
Omĩa et enĩ semma ñ germinant: nͥ fue¬
rint irrigata. Nec de semine ꝓcedit fructꝰ.
si fuerit aquarũ uiuamine destitutus.
Pinde nos qͦq si uolumꝰ fructus nr̃oꝵ se¬
minũ capere ñ desiuamꝰ semina nr̃a lacrimis

Expanded text:
praegravata mortalitas, ut cum in seipsa nullum praegravata mortalitas, ut cum in seipsa nullum virtutis invenit firmamentum, ad poscendum divinae pietatis cito recurrat auxilium. 9. Hic ergo tunc adversarium vincimus, si lacrymis, et orationibus, et continua cordis humilitate pugnemus. Scriptum est enim quia Oratio humilium nubes penetrat, et non elongat Dominus, donec exaudiat . Humilium ergo fletus magnus est concupiscentiae carnalis interitus. Lacrymae quae ex compunctione cordis veniunt, et inimicum vincunt, et nobis donum laetitiae triumphalis acquirunt. Qui enim euntes eunt et flent, mittentes semina sua, ipsi venientes venient in exsultatione portantes manipulos operum riganda docet flumine lacrymarum! Omnia etenim semina non germinant, nisi fuerint irrigata; nec de semine procedit fructus, si fuerit aquarum juvamine destitutus. Proinde nos quoque, si volumus fructus nostrorum seminum capere, non desinamus 180 semina nostra lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃qꝵ quos ex huiꝰ scłi laqueo liberatos adȩter¬
nã dignat̾. ẽ añs securitat̃ẽ letitiãq transfer¬
re sic dicit᷑. Anima nr̃a sicut passer erepta
ẽ de laqueo uenantiũ. laqueus contritꝰẽ
et nos liberati sumꝰ. Uerũtam̃ ut suã ani
mã unꝰquisq nr̃m int̾ aduersitates. et la¬
quȩos inimici uersari cognoscat. nec in hoc
scło noxia ũqũa securitate torpescat: idem
ꝓpha dicit. Tota die contristat᷑ ingrediebar
qm anima mea impleta. ẽ. ulusionib. et ñ ẽ
sanitas in carne mea. Quid.ẽ. au tota die
contristatꝰ ingredi: nͥ totius huiꝰ uitȩ tẽpore
peccatoꝵ recordatione tristari: In quo enĩ
anima ulusionib implet᷑. nͥ cũ concupiscen¬
tiarũ carnaliũ freqͤnti tẽptatione concutit.:
Quib ꝙ si consensione ñ cedit: fatigatione
lassescit. Qũauis eñ subinde suis dñs incer¬
tamine ne deficiant adiutoeiũ tͥbuat. ꝑ¬
mittit᷑ tñfatigari ꝓpriȩ infirmitatis onere

Expanded text:
 quos de hujus saeculi laqueo liberatos, ad aeternam dignatus est Dominus securitatem laetitiamque transferre, sic dicitur: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium; laqueus contritus est, et nos liberatimam unusquisque nostrum inter adversitates et laqueos inimici versari cognoscat, nec in hoc saeculo noxia unquam securitate torpescat, idem propheta dicit: Tota die contristatus ingrediebar; quoniam anima mea impleta est illusionibus, et non est sanitas in carne mea . Quid est autem tota die contristatum ingredi, nisi totius hujus vitae tempore peccatorum recordatione tristari. In quo enim anima illusionibus impletur, nisi cum concupiscentiarum carnalium frequenti tentatione concutitur? Quibus etsi consensione non cedit, fatigatione lassescit. Quamvis enim subinde suis Dominus in certamine, ne deficiant, adjutorium tribuat, permittitur tamen fatigari propriae infirmitatis onere
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia. id̃o om̃is peccati initiũ dr̃: ut om̃e
peccatũ de ipsa taꝗͣ de raddice pullulare
monstret᷑. Quȩ multiplici mͦ miseris inferens
mortẽ. publico certamine car nales deicit: spi¬
ritales uͦ si qͦs incau tos inuenerit occultiore
conflictu prosternit. Quis enĩ nesciat forn¬
carios. idolis ser uientes. adulteros. molles
masculoꝵ concubitores. fures. auaros. ebri-¬
osos. maledicos. rapaces. suꝑbas aduers us
dm̃ ceruices er igere. et neqͥssimis oꝑibus
magis diabolo militare.: Sunt alii quos in
conspectu hominũ suꝑbia tãqũa suos de¬
monstrat hostes: et intr insecus habet
nequissimos milites. Ab his iniquitas cal¬
lide gerit᷑. humanis optutib iustitia fal¬
laciter. ostentat᷑. Hos dñs nr̃ sie incre¬
pat. Uos estis qͥ uistificatis uos coram
hominib: ds autẽ nouit corda ur̃a. Quosut su

Expanded text:
itium omnis peccati dicitur, ut omne peccatum de ipsa tanquam de radice pullulare monstretur: quae multiplici modo miseris inferens mortem, publico certamine carnales dejicit; spiritales vero, si quos incautos invenerit, occultiore conflictu prosternit. Quis enim nesciat fornicarios, idolis servientes, adulteros, molles, masculorum concubitores, fures, avaros, ebriosos , maledicos, rapaces, superbas adversus Deum cervices erigere, et nequissimis operibus magis diabolo militare? Sunt alii quos in conspectu hominum superbia tanquam suos demonstrat hostes, et intrinsecus habet nequissimos milites. Ab his iniquitas callide geritur, ut humanis obtutibus justitia fallaciter ostendatur. Hos Dominus noster sic increpat: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus; Deus autem novit c
Abbreviated transcription (Latin):
rit dare: unde uera salus adqͥripossit.Eẜ
ido solus potest in accipiente quod dederit. Nisi
enĩ añscustodierit ciuitatẽ. in uanũ iugilant
qui custodiunt eã. Iue itaq ñ patiet᷑ furtiuũ
nequissimi p̃donis ingressũ: cui ñ defuerit
dñi uigilantis auxilium. Ipse enĩ ñ dormita¬
uit neq obdor miet. qͥ custodit isrł. Sicut¬
babet ubi ambulet. sic etiã nos quandiu in
hoc mortali corpore constituti ꝑegrinam̃ a
dũo. p̃sens uita nobis. ẽ. uia. ii qua semper
habemꝰ ubi possimꝰ ꝓficere. donec dõ ꝑdu¬
cente. ad illã ualeamꝰ beatȩ immortalitatis
eter nã patriã ꝑuenire. Qagnȩ gͣ beati¬
tudinis. ẽ. sic in p̃senti uiuere scło. ut ꝓfectu
spiritali. om̃is fidelis oꝑam det. Nec tamen
hocsuis aliqͥndo uirib suꝑbꝰ assignet. secd
humili corde a do poscat iugẽ custodiã ac¬
cepti mueris a quo emanat totius bonȩ
ñ tantũ principiũ sed etiã ꝑfectio uolun¬

Expanded text:
rit dare unde vera salus acquiri possit; et rit dare unde vera salus acquiri possit; et ideo solus potest in accipiente custodire quod dederit: Nisi enim Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam . Ille itaque non patietur furtivum nequissimi praedonis ingressum, cui non defuerit Domini vigilantis auxilium: ipse enim Non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel . Chabet ubi ambulet, sic etiam nos, quandiu in hoc mortali corpore constituti peregrinamur a Domino, praesens vita nobis est via, in qua semper habemus ubi possimus proficere, donec, Deo perducente, ad illam valeamus beatae immortalitatis aeternam patriam pervenire. Magnae igitur beatitudinis est sic in praesenti vivere saeculo, ut profectui spiritali omnis fidelis operam det, nec tamen hoc suis aliquando viribus superbus assignet, sed humili corde a Deo poscat jugem custodiam accepti muneris, a quo emanat totius bonae, non tantum principium, sed etiam perfectio volun
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ dederit. ut ipsius aditorio desistente
sola ꝑ seipsã poss it humana natura quod¬
cũq bonũ uelle seu facere. cũ hoc nec in
ipso pͥmo homine potuerit solo implere
conatu ꝓprio. qͣndo necdũ fuit uitiata
peccato. Quomͦ gͦ infirma sine uiua-¬
mine medici sospitatẽ suã reꝑare pote¬
rit. quȩ dũsana e̾et sospitatẽ suã custo¬
dire neqͥuit: Nongͣ gloriet᷑ t̾ra et cinis. qͥau
uita sua piecit intima sua. Nec uulneratꝰ de
hoc qͦd in se sanũ existimat tãquã sanꝰ exul¬
tet: sed suoꝵ uulnerũ putredinẽ conpuncti
cordis humilitate consideret. ut clamans cũ
ꝓpħa. cõputruerunt et deterioratȩ sunt
cicatͥces meȩ a facie insipientie meȩ poesit
medelã ñ suo merito. sed gratuito munere
diuinȩ pietatis acciꝑe. Od enĩ habet homo
qͥd ñ accepit: Si aũ accepit qͥd głat᷑ qͣsi non
acceꝑit: Solus gͥ ds̃ potest om̃ib qͥb uolue¬

Expanded text:
tatem dederit, ut ipsius adjutorio desistente tatem dederit, ut ipsius adjutorio desistente sola per seipsam possit natura quodcunque bonum velle seu facere; cum hoc nec in ipso primo 178 homine potuerit solo implere conatu proprio, quando necdum fuerat vitiata peccato. Quomodo ergo infirma sine juvamine medici sospitatem suam reparare poterit, quae dum sana esset sospitatem suam custodire nequivit? 4. Non ergo glorietur terra et cinis, quia in vita sua projecit intima sua; nec vulneratus, de hoc quod in se sanum existimat, tanquam sanus exsultet; sed suorum vulnerum putredinem compuncti cordis humilitate consideret, ut clamans cum propheta: Computruerunt et deterioratae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae , possit medelam, non suo merito, sed gratuito munere divinae pietatis accipere. Quid enim habet homo quod non accepit? Si autem accepit, quid gloriatur, quasi non acceperit ? Solus igitur Deus potest omnibus quibus volue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qͥa frequent̃ a nobis offendit᷑. necessariũ ẽ
ut frequenti oratione et uigi cordis conpunc¬
tione mitiget᷑. Conpunctio. enĩ cordis ex¬
citat orationis affectũ. oratio humilis diui¬
nũ ꝓmeret᷑ auxiliũ. Conpunc̾tio cordis
uulnera sua respicit. oratio uͦ medelã sani¬
tatis exposcit. ꝙ ad hȩc quis idoneus:Q
enĩ uel orare cõpetent̃ ualeat. nͥ medicus
ipse nobis initiũ desiderii spiritalis infundat.
Aut qͥs ꝑseuerare in oratione quȩat. nͥ d̃s
in nobis hoc q̾d cepit augeat. qͥd seminauit
enutriat. ꝙ qd̃ miscdia p̃cedente gratis
donauit indignis affectũ ꝑfectionis mi-¬
scdia subseqͤnte ꝑducat : Sic enĩ anobis
poterit boni oꝑis meritũ ñ ꝑire. si ds
auctor atq ad iutor semꝑ glorificet᷑ inoꝑe
Nec putemꝰ sic eũ auctorẽ boni oꝑis ȩsti¬
mandũ. tãꝙͦ in ipso tantũ creationis exor¬
dio sic ds naturȩ humanȩ boni oꝑis facul¬

Expanded text:
quia frequenter a nobis offenditur, necessarium est quia frequenter a nobis offenditur, necessarium est ut frequenti oratione et jugi cordis compunctione mitigetur. Compunctio enim cordis excitat orationis affectum, oratio humilis divinum promeretur auxilium; compunctio cordis vulnera sua respicit, oratio vero medelam sanitatis exposcit. Et ad haec quis idoneus? Quis enim vel orare competenter valeat, nisi medicus ipse initium desiderii spiritalis infundat? aut quis perseverare in oratione queat, nisi Deus in nobis hoc quod coepit augeat, quod seminavit enutriat, et quod misericordia praecedente gratis donavit indignis, ad effectum perfectionis misericordia subsequente perducat? Sic enim a nobis poterit boni operis meritum non perire, si Deus auctor atque adjutor semper glorificetur in opere. 3. Nec putemus sic eum auctorem boni operis aestimandum, tanquam in ipso tantum creationis exordio sic Deus naturae humanae boni operis facul
Abbreviated transcription (Latin):
tota cordis gratulatione suscepi: ñ solum
st udiũboni oꝑis. sed etiã humilitatẽ cordis
tui certis indiciis p̃ferentẽ. Uene gͥ scã
filia in laudẽ dĩ ñ de bonis oꝑib suꝑbiȩ
uento extolleris: s ad implenda dm̃
p̃cepta infirmã te inualidãq testaris.
Ita debet sentire qͥsqͥs uerbi di ñ auditor
obliuiosus sed factor oꝑis ẽẽ. desiderat. qͥ ñ hic
ab hominib reciꝑe mercedẽ suã. sed a do in
die retributionis exspec̾tat. qͥ ñ inp̃senti tem¬
pore in anis glȩ uanitate raptat᷑: sed sc̃o igne
diuini amoris accendit᷑. Hunc enĩ xp̃c uenit
in t̾ram mittere: ut om̃e suꝑbie germ̃ exurat
et humiliato cordi feruorẽ sc̃ȩ cõpunctionis
iniciat. Sic fit ut in nr̃is peccatis nosmet¬
ipsos ueracit̃ accusemꝰ. et in bonis oꝑibꝰ nr̃is¬
m̃ uera cordis humilitate laudemꝰ. Iui as¬
signemꝰ quȩ nobis eiꝰ pietasdonat. nobis un¬
putemꝰ in qͥb eũ nr̃a infirmitas exacerbat

Expanded text:
tota cordis gratulatione suscepi, non solum studium boni operis, sed etiam humilitatem cordis tui certis indiciis praeferentem. Bene igitur, sancta filia, in laudem Dei, non de bonis operibus superbiae vento extolleris, sed ad implenda Domini praecepta infirmam te invalidamque testaris. Ita debet sentire quisquis verbi Dei non auditor obliviosus, sed factor operis esse desiderat, qui non hic ab hominibus recipere mercedem suam, sed a Deo in die retributionis exspectat; qui non in praesenti tempore inanis gloriae vanitate raptatur, sed sancto igne divini amoris accenditur. Hunc enim Christus venit mittere in terram , ut omne superbiae germen exurat, et humiliato cordi fervorem sanctae compunctionis injiciat. Sic fit ut in nostris peccatis nosmetipsos veraciter accusemus, et in bonis operim vera cordis humilitate laudemus; illi assignemus quae nobis ejus pietas donat, nobis imputemus in quibus eum nostra infirmitas exacerbat
Abbreviated transcription (Latin):
dignatꝰ fuerit uiberare. Ido uas elec̾tionis
cum captiuari se in lege peccati sentiret: ex¬
clamauit᷑ dicens. Infelix ego homo qͥs me
liberabit de corpore mortis huiꝰ ᷤ Q racłi ꝑ
ñ sua uirtute. sed diuino munere pedes suos
de laqueo p̃dicat euellendos dicens. Ocłi

Expanded text:
dignatus fuerit liberare. Ideo Vas electionis, cum captivari se in lege peccati sentiret, exclamabat, dicens: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia non sua virtute, sed divino munere, pedes suos de laqueo praedicat evellendos, dicens: Oculi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em bom sufficientiã subministrat cuuis
ñ minuit᷑ plenitudo cũ donat. Qui in nob̾
om̃e bonũ benigne largit᷑ ut habeamꝰ et ipse¬
inse sine diminutione ꝑmanet plenꝰ. quod
nec angelica potest. nec humana prestare
natura. Acsic nulla licet spiritalis tam̃ ere¬
ata substantia. qͥa om̃e quod creatũ.ẽ sicut
anteqũa crearet᷑ ñ fuit. sic anteꝙͣ acciperit
habere ñ potuit. E sicut subsistere ñ potest
sine illius oꝑatione qͥfecit: sic bonũ ñ potest
uelle seufacere nͥ ds̃ dignet᷑ uigit̃ adiuuare.
Ab ipso nãq ẽ. initiũ bonȩ uoluntatis. ab
ipso facultas bom oꝑis. ab ipso ꝑseueran¬
tia bonȩ conuersationis: ab ipso datur
in p̃senti scło uera cordis humilitas. et in fu¬
turo retͥbutionis eternȩ felicitas. ut ipsisint
sine fine felices. qͥ nunc sine fictione sunt hu¬
miles. nec se inflatione uana seducnt. sed pi¬
cula p̃sentis uitȩ cũtimore et tremore con¬
spiciunt. In qua sic ñ potest. ẽẽ. bonis plena

Expanded text:
omnem boni sufficientiam subministrat, cujus non minuitur plenitudo cum donat, qui nobis omne bonum benigne largitur ut habeamus; et in seipso sine diminutione permanet plenus: quod nec angelica potest, nec humana praestare natura; ac sic nulla, licet spiritalis, tamen creata substantia. Quia omne quod creatum est, sicut antequam crearetur non fuit, sic antequam acciperet habere non potuit; et sicut subsistere non potest sine illius operatione qui fecit, sic bonum non potest velle seu facere, nisi Deus dignetur jugiter adjuvare. Ab ipso namque est initium 179 bonae voluntatis; ab ipso facultas boni operis, ab ipso perseverantia bonae conversationis; ab ipso datur in praesenti saeculo vera cordis humilitas, et in futuro retributionis aeternae felicitas: ut ipsi sint sine fine felices qui nunc sine fictione sunt humiles, nec se inflatione vana seducunt, sed pericula praesentis vitae cum timore et tremore conspiciunt, in qua sic non potest esse bonis plena
Abbreviated transcription (Latin):
am. Ad eos etiã qͥ sub xp̃iana ꝓfessione ui¬
uunt. et xp̃i p̃cepta manifestẽ peccando con¬
tiũ qͦq doctor. his uerbis obuirgat. Conͦfi¬
tent᷑ se nosse am̃ factis aũ negant: Cũ sint
abhominati. et incredibiles. ꝙͦ ad om̃e opus
bonũ reꝓbi. Nã et beatꝰ iacobꝰ dicit. Quid
ꝓderit fr̃s mei. si fidẽ qͥs dicat se habere. oꝑa¬
aũ ñ habeat: Nũqͥo potest fides saluare eũ:
Humilitas gͦ qũa docuit xp̃c dicens. discite
ame qͥa mitis sũ et humilis corde. ñ in sola
consistit fide. sed in fide simul et oꝑe. Nam
scriptũ.ẽ. quia et demones credunt et con-¬
tremiscunt: qui tam̃ dõ humiles ñ sunt.
Unde etiã apłs paulus asserit: qͥa sapientia
carnis inimica. ẽ. dõ. legi enĩ dĩ ñ subicitur:
nec enĩ potest. Que sapientia scđ̃m iacobi

Expanded text:
27. Ad eos etiam qui sub Christiana professione vivunt, et Christi praecepta manifeste peccando contium quoque Doctor his verbis objurgat: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant; cum sint abominati, et incredibiles, et ad omne opus bonum reprobi . Sed et beatus Jacobus dicit: Quid proderit, fratres mei, si fidem qides salvare eum ? Humilitas ergo, quam docuit Christus dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde , non in sola consistit fide, sed in fide simul et opere. Nam scriptum est quia Et daemones credunt et contremiscunt ; qui tamen ideo humiles non sunt. Unde etiam apostolus Paulus asserit: Quia sapientia carnis inimica est Deo: legi enim Dei non subjicitur; nec enim potest ; quae sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
bia dep̃hendit᷑: cũ manifeste peccat᷑. Ae tñ
cũ fuco iustitiȩ iniqͥtas tegit᷑. Illa suꝑbiȩ
pestilentia uenenosius serpit: illa ꝑiculo¬
siꝰ irrepit. cũ abhis qͥ iustitiȩ studiũ gert̃
uel alior uita tãqũa indigna despicit ur
uel in oꝑib bonis aliqͥd humanis uirib ad¬
signat᷑. Illa deniq suꝑbia qua cȩteri abhis
q sibi iusti uident᷑. uelut peccatores despi¬
ciunt᷑. inphariseo condẽpnat᷑. sicut etiam
sc̃s eiuiangłista testat᷑ dicens. Dyxit autẽ¬

Expanded text:
enditur, cum manifeste peccatur; at cum fuco justitiae iniquitas tegitur, illa superbiae pestilentia venenosius serpit, illa periculosius irrepit, cum ab his qui justitiae studium gerunt, vel aliorum vita tanquam indigna despicitur, vel in operibus bonis aliquid humanis viribus assignatur. Illa denique superbia, 173 qua caeteri ab his qui sibi justi videntur velut peccatores despiciuntur, in Pharisaeo condemnatur, sicut etiam sanctus evangelista testatur, dicens: Dixit aute
Abbreviated transcription (Latin):
hiculosius ꝑat uirgini p̃cipitiũ: dũ callide col-¬
iaudat assẽnsũ. E t enĩ si teneat᷑ in cibis absti¬
nentia. uestis ñ sit nitida sedd despecta. buxeũ
pallorẽ sublato rubore corpori ieiuma generest:
candorẽ carnis lauandi contẽptꝰ obfuscet. las¬
so corpori somnꝰ stratis duriorib det᷑. cutis le¬
nitas despec̾tis asperet᷑ unguentis. contrac-¬
tior uultꝰ. risui semꝑ obsistat et ioco. Hec
omia ñ diuino aduitorio deputat: sed uiribꝰ
humanȩ possibilitatis assignat. Proinde ad
exteriorẽ uirginitatẽ interiorẽq seru andã
sollicita debet uirgo semꝑ exultare cautela
delicias carnis et oblectam̃ta corporis. quȩ sibi
ñ tã necessitas exigit qũã uoluptas. om̃ino
sacra uirgo refugiat. Spiritalis eñi uirginũ
sponsus non quȩrit in uirgine carnẽ deliciis
affiuente. sea ieiuniis castigatã. Hoc doctor
gentiũ cũ se facere dicit: nobis qͦq insinuat

Expanded text:
periculosius parat virgini praecipitium, dum callide colpericulosius parat virgini praecipitium, dum callide collaudat ascensum. Etenim si teneatur in cibis abstinentia, vestis non sit nitida sed despecta, buxeum pallorem rubore sublato corpori jejunia generent, candorem carnis lavandi contemptus obfuscet, lasso corpori somnus stratis durioribus detur, cutis lenitas despectis asperetur unguentis, contractior vultus risui semper obsistat et joco, haec omnia non divino adjutorio deputat, sed viribus humanae possibilitatis assignat. exteriorem virginitatem interioremque servandam sollicita debet virgo semper excubare cautela. Delicias carnis et oblectamenta corporis, quae sibi non tam necessitas exigit quam voluptas, omnino sacra virgo refugiat. Spiritalis enim virginum sponsus non quaerit in virgine carnem deliciis accuratam, sed jejuniis castigatam. Hoc Doctor gentium cum se facere dicit, nobis quoque insinuat
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis cumul atũ reddet᷑ in munere.
Quo circa quȩ ñ. ẽ. scłi uirgo sed xp̃i: sicut ñ
debet monilib. ita debet uirtutib adornari.
muneri condignã semꝑ exhibeat. et sic ueri¬
tatis teneat uiã. ut ñ aiuertat ad dexterã
uel sinistrã. Sistr̃ã qͥppe obsidet carnaliũ
turba uitioꝵ: dextrã tenet spiritaliũ iacta¬
tio suꝑba uirtutũ. Illa carnẽ publicis de¬
lectamentis oblec̾tare contẽpnit: hȩc m̃ti
laudẽ ꝓprie uirtutis immurmurare non
desinit. Illa nãq blandiens uirgini ꝑsua¬
dere conat᷑. ut tantũ carnis integritate
ser uata. qͥcqͥd ꝑtinet ad delicias cibo
corporeȩ sospitatis uirgo diligat. appetat. te¬
neat. et qͣsi molliori diuo deu̾exũ latioris iuie
monstrat gradienti descensũ. qua ñ conscen¬
dat adcelũ. sed deuoluat᷑ in tartarũ. Insinuat
uitandũ itineris angusti laborẽ. ne ꝑueniat᷑
adrequiẽ. Ast alia quanto occultiꝰ. tanto

Expanded text:
immortalitatis cumulatum reddetur in munerimmortalitatis cumulatum reddetur in munerQuocirca, quae non est saeculi virgo, sed Christi, sicut non debet monilibus, ita debet virtutibus adornari. munere condignam semper exhibeat, et sic veritatis teneat viam, ut non divertat ad dexteram vel sinistram. Sinistram quippe obsidet carnalium turba vitiorum, dexteram tenet spiritalium jactatio superba virtutum. Illa carnem publicis delectamentis oblectare contendit, haec menti laudem propriae virtutis immurmurare non desinit. Illa namque blandiens virgini persuadere conatur ut, tantum carnis integritate servata, quidquid pertinet ad delicias ciborum, corporeae sospitatis, virgo diligat, appetat, teneat; et quasi 170 molliori clivo devexum latioris viae monstrat gradienti descensum, qua non conscendat ad coelum, sed devolvatur in tartarum: insinuat vitandum itineris angusti laborem, ne perveniatur ad requiem. 19. Ast alia quanto occultius, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
tolerat. ut amit tens quos cũ gemitu pepe¬
rerat. cdeterius gemat. In copula uͦ matrimo¬
nii spiritalis. cum sponso xp̃o sic coniugat᷑
anuna. ut etiã caro ser uet᷑ intacta. Quanto
magis uirginalis integritas uiget. tantoma¬
gis unmortalis fecunditas pollet. Sic eñi ibiñ
ẽ mortalis fructus ex corpore: ut immortalis
fetꝰ ũ desit ex corde. Ibi maritalis accessus ñ
uitiat corpꝰ: qͥa xp̃i spiritalis amplexus et
animã seruat et corpus. In tali conubio nulꝰ
effectꝰ estuanti cupiditati concedit᷑. qͥa scẽ
caritatis feruore refrigerio spiritali nutrit᷑
Oangl̃icȩ imitationis. ñ humana m hominibꝰ
uirtus. O meffabile suꝑni sempiterniq mu¬
neris decꝰ. Quod qͥ accipiunt: hoc meditant
in carne mortali. quod sunt in immortalitate
sũpturi. Eligunt enĩ bonã partẽ quȩ ñ aufe¬
ret᷑ ab eis. sed ꝑficiet᷑ in eis. Quod eñ ab eis
nunc inuiolatũ seruat᷑. in oꝑe: hoceis gła un

Expanded text:
tolerat, ut amittens quos cum gemitu pepetolerat, ut amittens quos cum gemitu pepererat, deterius gemat. In copula vero matrimonii spiritalis, cum sponso Christo sic conjugatur anima, ut etiam caro servetur intacta. Quanto magis virginalis integritas viget, tanto magis immortalis fecunditas pollet. Sic enim ibi non est mortalis fructus ex corpore, ut immortalis fetus non desit ex corde. ibi maritalis accessus non vitiat corpus, quia Christi spiritalis amplexus et animam servat et corpus. In tali connubio nullus effectus aestuanti cupiditati conceditur, quia sanctae caritatis fervor refrigerio spiritali nutritur. O angelicae imitationis non humana in hominibus virtus! O ineffabile superni sempiternique muneris decus! quod qui accipiunt, hoc meditantur in carne mortali, quod sunt in immortalitate sumpturi: eligunt enim bonam partem, quae non auferetur ab eis , sed perficietur in eis. Quod enim ab eis nunc inviolatum servatur in opere, hoc eis gloria
Abbreviated transcription (Latin):
distare concubitũ: quantũ similitudo pecx
ab imitatione discernit᷑ angłoꝵ. In uno qͥppe
ad t̾rã sp̃s. terrena carnis uoluptate depͥmit᷑.
in altero aũ t̾̃rena caro cȩlesti delectatione
sp̃s ad cȩlestia subleuat᷑. Ad placendũ quippe
carnali coniugio. sepe mundana mentem
cura sollicitat: ad placendũ uͦ spiritali co¬
nubio mens aulcedini cȩlestis cogitationis
intenta. corpus suũ spiritali pinguesceis
delectatione castigat. In oꝑe coeporalium
nuptiarũ uirginitas carnis amittit᷑: ut
ad carnis fec unditatẽ ueniat᷑. Ubi tam̃
nonnũꝙͣ sic incerte spei fructu fraudat᷑
humana delectatio. ut quȩ uirgo ẽẽ de¬
sticit. mat̾. ẽẽ. ñ pos it. et sterilitatis
obstaculo cohercita. nec in corpore queat re¬
ꝑare qͦd ꝑdidit. nec ex coepore ualeat habere
quod cupit. Perũq quod. ẽ. grauiꝰ grauiore
dolore fȩtꝰ carnis ꝑdit. quos graui dolore
suscepit. Et ad hoc pariens ꝑicula gemitͥs

Expanded text:
stare concubitum, quantum similitudo pecorum ab imitatione discernitur angelorum. In uno quippe, ad terram spiritus terrena carnis voluptate deprimitur; in altero autem, terrena caro coelesti delectatione spiritus ad coelestia sublevatur. Ad placendum quippe carnali conjugio, saepe mundana mentem cura sollicitat: ad placendum vero spiritali connubio, mens, dulcedini coelestis cogitationis intenta, corpus suum spiritali pinguescens delectatione castigat. 17. In opere corporalium nuptiarum virginitas carnis amittitur, ut ad carnis fecunditatem veniatur. Ubi tamen nonnunquam sic incertae spei fructu fraudatur humana delectatio, ut quae virgo esse destitit, mater esse non possit, et sterilitatis obstaculo coercita, nec in corpore queat reparare quod perdidit, nec ex corpore valeat habere quod cupit. Plerumque quod est gravius graviore dolore fetus carnis perdit, quos gravi dolore suscepit; et ad hoc pariens pericula gemitusque
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i  Empti em̃ estis p̃tio magno: glorificate
et portate dm̃ in corpore ur̃o. E ut se coniuga¬
tis qͦq scribere. demonstraret: continuo sub¬
iunxit. De qͥb aũ scripsistis: bonũ. ẽ. homini
mulierẽ ñ tangere. Propt̃ fornicationes autẽ:
unꝰqͥsq suã uxorẽ habeat: et unaq̃q suũ uirũ

Expanded text:
Empti enim estis pretio magno Glorificate igitur et portate Deum in corpore vestro . Et ut se conjugatis quoque scribere demonstraret, continuo subjunxit: De quibus autem scripsistis: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat, et una