comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis omnium panderentur. et egrederetur delocosuo isrł. et cunctis genti¬
bus qualis intenirsua fuerit monstirretur. Et eccetalentum plumbi
postabatur. Protalento plumbi in consequentibus legimus lapidẽ
plumbi Talentum uocatur chaccar. lapis abens Ip̃se estigitur
lapis plumbi Quod nos manifestius exprimentes massam uel
spheram plumbiinterpretatisumus Ex quo significitur pondas gni¬
uissimum peccatorum. Et suꝑhanc mensunrm atqueamphoran
omnium delictorum media sedebat impietas quam alionomine ido¬
latriam possumus appellare et negationemdĩ. Vnde eta saluatore
dicitur adiudacos. Impletemensunem patrumurorum haecimpietas
quaesedebat suꝑpeccatais rł. et in suoscelere gloriabatur posteamit¬
titur in mediam babylonis. ec captiuitatis malo premitur. Veliux¬
ta theodotionem ipse seproicit et abs condit inmedium amphonte.

Expanded text:
lis omnium panderentur, ut egrederetur de loco suo Israel, et cunctis gentilis omnium panderentur, ut egrederetur de loco suo Israel, et cunctis gentibus qualis in terra sua fuerit, monstraretur. Et ecce talentum plumbi portabatur. Pro talento plumbi, in consequentibus legimus lapidem plumbi. Talentum vocatur CHACHAR  ; lapis ABEN  . Ipse est igitur lapis plumbi, qui et talentum plumbi, quod nos manifestius exprimentes, massam vel sphaeram plumbi interpretati sumus, ex quo significatur pondus gravissimum peccatorum. Et super hanc mensuram atque amphoram omnium delictorum, media sedebat impietas, quam alio nomine idololatriam possumus appellare, et negationem Dei. Unde a Salvatore dicitur ad Judaeos: Implete mensuram patrum vestrorum . Haec impietas quae sedebat super peccata Israel, et in suo scelere gloriabatur, postea mittitur in medium Babylonis, et captivitatis malo premitur. Vel juxta Theodotionem, ipsa se projicit et abscondit in medium amphorae,
Abbreviated transcription (Latin):
phonte. ut impietatem inmedio opprimat atque condudat. nequo
modo possit erumpere. Haec quasiumbres quasdamec lineas fu¬
tunre ⁊ maginis duximus: ut quod reliquum .ẽ. suis coloribus implea¬
mus Angelus quiloquebatur in prophetae gressus deeo et quasi
comminus loquens p̃cepitilli udeuet oculossuos. ecuideat peccata
populusrł in mensunem co aceruatam ꝑfectam. et inpleta delicta
cunctorum ethanc. eẽ oculum eorum quod hebrricaedicitur ae
nam ec scribiturperam. iõth nuñ men siueiniquitatemeorum
Quaesi peruau litterm scripta. eẽt. rectelegeretur onam
quenter mnoleuit. Vt quiauau et iothlittente eadem formased
mensune diuersa sunt. altenrlegatur proaltent. Haecamphoyr
siue mensuntoculus eorum est inuniuersaterit. hoc .ẽ. ostensio pecca¬
torum: Vt quorum uitiadis persalatitabant. inunum coaceruata ocu¬

Expanded text:
phorae: ut impietatem in medio opprimat atque concludat, ne quphorae: ut impietatem in medio opprimat atque concludat, ne quo  Al. quoquo modo possit erumpere. Haec quasi umbras quasdam et lineas futurae imaginis 818 duximus, ut quod reliquum est suis coloribus impleamus. Angelus qui loquebatur in propheta, egressus de eo, et quasi cominus loquens, praecipit illi ut levet oculos suos, et videat peccata populi Israel in mensuram coacervata perfectam, et impleta delicta cunctorum: et hanc esse oculum eorum, quod Hebraice dicitur ENAM  , et scribitur per AIN, JOD, NUN, MEM: Sive iniquitatem eorum; quae si per VAU litteram scripta esset, recte legeretur ONAM quenter inolevit, ut quia VAU et JOD litterae eadem forma, sed mensura diversae sunt, altera legatur pro altera. Haec amphora sive mensura, oculus eorum est in universa terra, hoc est, ostensio peccatorum, ut quorum vitia dispersa latitabant, in unum coacervata ocu
Abbreviated transcription (Latin):
sunte grediebatur. et ferebaturinaere : Et nedubitare mus quopro¬
prieuo cabulo nuncupetur. ipse angelus quiostendertamphont̃
siue mensunm. illi nomen in ponit ecdicit iuxtaseptuaginta:
id .e. onsio omnium peccatorum. Etetcemulier sedebat in medio
ginta inoephiuestitur et haec ipsamulier uocabatur impietas
Cumhaecita cerneret. eccetalentum plumbiid .ẽ. massa. instarlapi¬
disferebatur. uel suoimpetuuel dnĩ iussione. uel ferebatur ab alio
cuius nomentacitum .ẽ. Angelus autemis te quiloquebatur in pro¬
pheta et egrediens ex eoilli uniuer monstnebat. arripuit mulierem
qua euo cabatur impietas. et p̃cipitem misit in medium amphorre quae
prius libere ferebatur. & supri amphoram sedens omnibus apparebat
Acnefoste rursum eleuaret caput. et suamiquitate et impietate gaude¬
ret. talentum plumbi inmodum grauis simi lapidismittit i n õs am¬

Expanded text:
sura egrediebatur, et ferebatur in aere. Et ne dubitaremus quo prosura egrediebatur, et ferebatur in aere. Et ne dubitaremus quo proprie vocabulo nuncupetur, ipse angelus, qui ostenderat amphoram, sive mensuram, illi nomen imponit, et dicit, juxta Septuaginta,  Haec est oculus, id est, ostensio omnium peccatorum. Et ecce mulier sedebat in medio n οἴφι Al. ephi  vertitur; et haec ipsa mulier vocabatur impietas. Cum haec itaque  Al. ita cerneret, ecce talentum plumbi, id est, massa instar lapidis ferebatur, vel suo impetu, vel Domini jussione, vel ferebatur ab alio cujus nomen tacitum est. Angelus autem iste qui loquebatur in propheta, et egrediens ex eo, illi universa monstrabat, arripuit mulierem quae vocabatur impietas, et praecipitem misit in medium amphorae, quae prius libere ferebatur, et supra amphoram sedens, omnibus apparebat. Ac ne forte rursum elevaret caput, et sua iniquitate et impietate gauderet, talentum plumbi in modum gravissimi lapidis mittit in os am
Abbreviated transcription (Latin):
dicet paterquemquam sed omneiudicium dederit filio et ab eomu¬
dus iudicandussit. Et egressus .ẽ angelus quiloquebatur inme: et
dixitadmne. Leu aoculos tuos et uidequid .ẽ hoc quod egreditur. Et
dixi : Quidnamest Et ait. Haec estamphorx egrediens. Et dix̃
Hacc ẽ. oculus eorum in uniuersaterir. Et eccetalentum plumbiposta¬
batur. et eccemulier una sedebat in medio. amphorre et dixit. Haec
est impietas. Et proiecit eam in medio amphonre et dixit. et misit
massamplumbeam inos eius. Ixx Et egressus .ẽ. angelus quiloque¬
baturimme. Et dixitade. Suspiceo culistuis. et uidequid sit quod
egreditur. et dixi. Quidest: Et ait. Haec .ẽ. mensuiquae egre¬
ditur. Et dixit. Haec est iniquitas eorum in omnitenir. Etecceta¬
lentum plumbieleuatum .ẽ. et eccemulieruna sedebat in medio
mensunre. et dixit. Haec ẽ iniquitas. et proiecit eam in mediomen¬
sunre ec proiecit lapidem plumbeum inoscius: Amphorix siuemen¬

Expanded text:
dicet Pater quemquam: sed omne judicium dederit Filio, et ab eo mudicet Pater quemquam: sed omne judicium dederit Filio, et ab eo mundus judicandus sit . Et egressus est angelus qui loquebatur in me, et dixit ad me: Leva oculos tuos, et vide quid sit hoc quod egredietur. Et dixi: Quidnam est? Et ait: Haec est amphora egrediens; et dixit: Haec est oculus eorum in universa terra. Et ecce talentum plumbi portabatur, et ecce mulier una sedens in medio amphorae. Et dixit: Haec est impietas, et projecit eam in medium amphorae, et misit massam plumbeam in os ejus. LXX: Et egressus est angelus qui loquebatur in me, et dixit ad me: Suspice oculis tuis, et vide quid sit quod egreditur; et dixi, Quid est? Et ait: Haec est mensura quae egreditur. Et ait: Haec est iniquitas eorum in omni terra. Et ecce talentum plumbi elevatum est: et ecce mulier una sedebat in medio mensurae, et dixit: Haec est iniquitas, et projecit eam in medio mensurae, et projecit lapidem plumbeum in os ejus. Amphora sive men
Abbreviated transcription (Latin):
dinis: in quonumero tristibus laeta sociantur : Ad hocenim dñs
corripitut emendet. Inuicesimo quiexduabus decadis effic ur
austerit et tristianuntiatur : Indecimo id ẽ un adecade meliora et
porosperr ꝑ omnia enim flagella atque supplicia eruditur is shel
Simulque moneam ut eosqui parua putant crimina fustum atque
ꝑiurium. quod inducatur maledictio quae in uolumine acfalce
descripta est indomum furis atqueꝑ iuris. et commoretur inea. et
omniacius lignalapidesque consumat. Quo dsi in his quaeminorr
putantur. fustum dico et ꝑiurium tanta poenarum conminatio.ẽ
quid dicimus defornicatione adulteriohomicidiosacrilegiocunc¬
tisque criminibus qua eab apostolo intercarnis opera numerantur
Legiuiginti cubito longitudinis. et decemlatitudinis adaetatem re¬
ferridni saluatoris id .ẽ. tricenariumnumerum efficere quod noniu¬

Expanded text:
dinis, in quo numero tristibus laeta sociantur. Ad hoc enim Dominus dinis, in quo numero tristibus laeta sociantur. Ad hoc enim Dominus corripit ut emendet. In vicesimo, qui ex duabus decadibus efficitur, austera et tristia nuntiantur: in decimo, id est, una decade, meliora et prospera: per omnia enim flagella atque supplicia eruditur Israel. Simulque moneamus eos qui parva putant crimina furtum atque perjurium, quod inducatur maledictio quae in volumine ac  Al. a falce descripta est, in domum furis atque perjuri, et commoretur in ea, et omnia ejus ligna lapidesque consumat. Quod si in his quae minora putantur furtum dico, et perjurium tanta poenarum comminatio est, quid dicemus de fornicatione, adulterio, homicidio, sacrilegio, cunctisque criminibus, quae ab Apostolo inter carnis opera numerantur ? Legi viginti cubitos longitudinis, et decem latitudinis, ad aetatem referri Domini Salvatoris, id est tricenarium numerum 817 efficere: quod non ju
Abbreviated transcription (Latin):
dium suum uibntuit. arcum suum tetendit & parruitillum. et in ipso
panruit uasamortis. Et in hieremia legimus: Vs que quo secabis mu¬
crouelgladius dni usque quo non quiesces Conuestere in uaginam
tuam iistegladius nonsolum falx appellatur quae fenum stipulam
spinasque succidit : Sed etsecuris arbormdicitur quae non feceriN
clamat. Ecce securis achidices arborum posita. ẽ: omnis arbor quae
non facit fructum bonum exciditur & inignemmittitur. Volumen
istud in quopet caomnium describuntur. siue falx quae cunctorum
delicta succidit. mittitur inuineam sodomorum. dequascriptum. ẽ.
In imicinr̃i insipientes exuinea enim sod omorum uin ea eorum. ee pro¬
pago eorum degomorris. Vua eorum uua fellis. botrus a maritu.¬
diniscis. Furorhit conum uinumeorum et furor aspidis insanabilis
Haec falx uiginti habeccubites unum longitudinis et decem altitu¬

Expanded text:
dium suum vibrabit: arcum suum tetendit, et paravit illum: et in ipso dium suum vibrabit: arcum suum tetendit, et paravit illum: et in ipso paravit vasa mortis . Et in Jeremia legimus: Usquequo secabis mucro, vel gladius Domini? Usquequo non quiesces? convertere in vaginam tuam . Iste gladius non solum falx appellatur, quae fenum, stipulam, spinasque succidit; sed et securis arborum dicitur, quae succidet clamabat: Ecce securis ad radices arborum posita est: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Volumen istud in quo peccata omnium describuntur, sive falx quae cunctorum delicta succidit, mittitur in vineam Sodomorum, de qua scriptum est: Inimici nostri insipientes: ex vinea enim Sodomorum vinea eorum, et propago eorum de Gomorrhis: Uva eorum, uva fellis, et botrus amaritudinis eis. Furor draconum, vinum eorum et furor aspidis insanabilis . Haec falx viginti habet cubitos longitudinis, et decem latitu
Abbreviated transcription (Latin):
le Thronipositi sunt et libria pesti sunt: Sinautem falcem defalce ac¬
cipimus ut septuaginta trirnstulerunt dea pocalypsi iohannis sumam
exemplum in quoscriptum .ẽ. Et respondit angelus et dixit ei quis ede¬
bat supereum Mitte falcem tuam acutissimam. et meteuineam
tuam. quoniam matunre sunt uuae eius. Profalceindeu tero no¬
mio sagittas et gladium legimus In ebriabo sagittas meas sanguine.
et gladius meus de uonrbit carnes. Et qui ad s̃ angelis peccantibus non
pepercit qui propriouitio habitaculum ꝑdiderecaeleste. ideo ipsedi¬
cit perisaiam. In ebriatus ẽ gladiusm eus in caelo: Gladio eniminte¬
ribunt omnes peccatores populi Nonutique ladio corporali siqui¬
demmultȩ et diuersae pnretergladium ad mostemuiae sunt. sed gla¬
diospiritali : Quopcutiendi sunt quinon egerunt paenitentiam. et
quibus comminatur psalmista proclamans : Nisi conuertamini gla¬

Expanded text:
le: Throni positi sunt, et libri aperti sunt . Sin autem falcem acle: Throni positi sunt, et libri aperti sunt . Sin autem falcem accipimus, ut LXX transtulerunt, de Apocalypsi Joannis sumamus exemplum, in qua scriptum est: Et respondit angelus, et dixit ei qui sedebat super equum: Mitte falcem tuam acutissimam, et mete vineam tuam, quoniam maturae sunt uvae ejus . Pro falce in Deuteronomio sagittas et gladium legimus: Inebriabo sagittas meas sanguine, et gladius meus devorabit carnes . Et quia Deus angelis peccantibus non pepercit, qui proprio vitio habitaculum perdidere coeleste, ideo ipse dicit per Isaiam: Inebriatus est gladius meus in coelo . Gladio enim interibunt 816 omnes peccatores populi, non utique gladio corporali siquidem multae et diversae praeter gladium ad mortem viae sunt, sed gladio spirituali, quo percutiendi sunt qui non egerunt poenitentiam, et quibus comminatur Psalmista proclamans: Nisi convertamini, gla
Abbreviated transcription (Latin):
educamillud dicitdñs omnipotens. Et ingredietur indomum furis
et domumiunentis in nomine meo mendaciter. et requiescet in medio
domus eius et consumet eum et linguaȩ eius ec lapidescius . Conuersus
inquit propheta ad aliamuisionem. et alaetis atquefelicibus oculos
meos ad tristiore sustollens. cerno uolumen uolans quodhebnrice
asymmacho Reb aaic id .ẽ. capitulum iuxta illud quodinpsalmolegi¬
intempli aduentum dñis aluatoris. libestatem debabylone populi
nuntianent Itaquene eeleuaretur cum a postolocoreius cuidatus
est angelus satane quicum colaphizaret uese extolleret iudecetipse
qua e tristia sunt : Vt quic quid ex bonorum reuelatione adrogantiae
creuenet ex tristium comminatione decrescat. Volumen autẽ¬
uolan pstenditur in quo omnium peccata descripta sunt. ut unusquis¬
qu recipiat secundumopent sua siuebonum siuemalum dicente danihe¬

Expanded text:
educam illud, dicit Dominus omnipotens, et ingredietur in domum furis, educam illud, dicit Dominus omnipotens, et ingredietur in domum furis, et domum jurantis in nomine meo mendaciter, et requiescet in medio domus ejus, et consumet eum, et ligna ejus, et lapides ejus. Conversus, inquit propheta, ad aliam visionem, et a laetis atque felicibus oculos meos ad tristiora sustollens, cerno volumen volans quod Hebraicea Symmacho κεφαλὶς, id est, capitulum, juxta illud quod in psalmo legitempli, adventum Domini Salvatoris, libertatem de Babylone populi nuntiarant. Itaque ne elevaretur cum Apostolo cor ejus cui datus est angelus Satanae qui eum colaphizaret , ne se extolleret, videt et ipse quae tristia sunt, ut quidquid ex bonorum revelatione arrogantiae creverat, ex tristium comminatione decrescat. Volumen autevolans ostenditur, in quo omnium peccata descripta sunt, ut unusquisque recipiat secundum opera sua, sive bonum, sive malum, dicente Danie
Abbreviated transcription (Latin):
ec ceuolumen uolans Et dixitadne. Quid tuuides Etdixi Ego¬
uideo uolumen uolans. Longitudo eius uiginti cubitorum. eclatitũ¬
do eius decemcubitorum. Etdixit adme. Hlaec .ẽ maledictio quae
egreditur suꝑfaciem uniuersaetenre . quia omnis fursicut ibi scriptũ ẽ.
iudi cabitur et omnis uinrnst ex hocsimiliter iudicabitur. Educamillud
dicitdñs exercituum et ueniet addomum furis. ad domumiunentis in no¬
minemeo mendaciter et cominorrbitur inmedio eius & consumeteũ.¬
edingua eius edapideseius lxx Et conuersus sum et leuauioculos
meos et uidifalcem uolantem. Et dixitadme. Quid tuuides : Et dixi
Egouideo falcem uolantem longitudinis cubitorum uiginti et latitudi¬
nis cubitorum decem. Et dixitadme. Haec .ẽ. maledictio quac egre¬
ditur superfaciem omnis temre. qui a omnis fur exhocus que ad mostem
punietur. et omnis ꝑiurus ex hocusque ad mortem cruciabitur: Et

Expanded text:
ecce volumen volans, et dixit adecce volumen volans, et dixit advideo volumen volans longitudo eius viginti cubitorum et latitudo eius decem cubitorum et dixit ad me haec est maledictio quae egreditur super faciem omnis terrae quia omnis fur sicut ibi scriptum est iudicabitur et omnis iurans ex hoc similiter iudicabitur educam illud dicit Dominus exercituum et veniet ad domum furis et ad domum iurantis in nomine meo mendaciter et comet ligna ejus, et lapides 815 ejus. LXX: Et conversus sum, et levavi oculos meos, et vidi falcem volantem. Et dixit ad me: Quid tu vides? Et dixi: Ego video falcem volantem, longitudinis cubitorum viginti, et latitudinis cubitorum decem. Et dixit ad me: Haec est maledictio quae egreditur super faciem omnis terrae: quia omnis fur ex hoc usque ad mortem punietur, et omnis perjurus ex hoc usque ad mortem cruciabitur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
expaste prophecemus. et nec dumpossimus intellegere quod perfec¬
tum est Sunt quiduos irmos oliuarum uelduas spicas. et filios pi¬
guedinis uel splendoris. sacerdotium interpreceritur etlegem quae
p̃beant gaudiuminiuersaetenire: Alue noch etheliam quorum al¬
ter in p̃putio alter incircumcisione placuitdõ & cum corporenep¬
tus in caelo .ẽ. Prosplendore et oleo et pinguedine. et claritate. in he¬
byirico legimus isaar. iuxtaillud quod degaudio et felicitate sanctorũ
in psalmis scriptum .ẽ. In ebriabuntur abubestate siua e pinguedine
domus tuae : HIΟIΧTΟC enim magis pinguedinem quam ubertatem
sonat. Haecut quiuimus et ut uires in genio linrĩ ferre potuerunt
locuti sumus et hebreorum et nr̃orum uariasopinationes breuit xper¬
stringentes. Si quis melius immouerius dixit . et nos libenter melio¬
ribus adquiescimus Et conuersus sum et leuauioculos meos etuidiei

Expanded text:
ex parte prophetemus , et necdum possimus intelligere quod perfecex parte prophetemus , et necdum possimus intelligere quod perfectum est. Sunt qui duos ramos olivarum vel duas spicas, et filios pinguedinis vel splendoris, sacerdotium interpretentur et Legem, quae praebeant gaudium universae terrae. Alii Enoch et Eliam, quorum alter in praeputio, alter in circumcisione placuit Deo, et cum corpore raptus in coelum est . Pro splendore, et oleo, et pinguedine, et claritate, in Hebraico legimus ISAAR  , juxta illud quod de gaudio et felicitate sanctorum in Psalmis scriptum est: Inebriabuntur ab ubertate, sive pinguedine domus tuae : πιότης  Al. πιότητος enim magis pinguedinem quam ubertatem sonat. Haec ut quivimus, et ut vires ingenioli nostri ferre potuerunt, locuti sumus, et Hebraeorum et nostrorum varias opiniones breviter perstringentes, si quis melius immo verius dixerit, et nos libenter melioribus acquiescimus. Et conversus sum, et levavi oculos meos, et vidi, et
Abbreviated transcription (Latin):
dequibus suprrtacuerait: Ibienimdixit. Quid sunt dua coliua eistae:
Hic interrogat quid sunt duaespiceoliuarum: uei aꝙopilcac quodin
morem spicarum rectae s intarbores et quasispicae aristis. sic istae
uallo quod amimorum atquefoliorum tectae sint. & in sublime sur¬
mediam lam padem dm̃ patrem Sed nescio quomodo abs queblas¬
phemia. alterum ad extris. alterum accipiant asinistris. Ramos
quoque siuespicas oliuarum incarnationem saluatoris. & similitu¬
dinem columbaespĩ scĩ edisserunt. quia totas oliuas uidere nequea mͥ
sed pastem quandam. et ut it adicamuramus culos incarnationis xp̃ĩ
et ostensionis sp̃sscĩ. nobis esse monstircos Aluduo intellegent
tes tamenta ad extris euangelium. asinistris legem eo quod in alte rospi¬
ritalis sensus sit in altero corpontlis. et quod nectotum euangelium
nectotam legem explanare possimus. et nunc ex paste cognoscamus &

Expanded text:
de quibus supra tacuerat; ibi enim dixit: Quid sunt duae olivae istae? de quibus supra tacuerat; ibi enim dixit: Quid sunt duae olivae istae? hic interrogat; Quid sunt duae spicae olivarum? μεταφορικῶς quod in morem spicarum rectae sint arbores, et quasi spicae aristis, sic istae vallo quodam ramorum atque foliorum tectae sint et in sublime surmediam lampadem Deum Patrem. Sed nescio quomodo absque blasphemia, alterum a dextris, alterum accipiant a sinistris. Ramos quoque, sive spicas olivarum, incarnationem Salvatoris et similitudinem columbae Spiritus sancti edisserunt, quia totas olivas videre nequeamus, sed partem quamdam et, ut ita dicam ramusculos incarnationis Christi, et ostensionis Spiritus sancti nobis esse monstratos. Alii duo intelligunt Testamenta, a dextris Evangelium, a sinistris Legem, eo quod in altero spiritualis sensus sit, in altero corporalis; et quod nec totum Evangelium, nec totam Legem explanare possimus, et nunc ex parte cognoscamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
angelus dnĩ. Isti sune duofilii oleiut sỹmmachus uoluit. siue et ianno¬
THocut inter pretatus .ẽ. aquila id .ẽ splendoris uel tIoΙΗIΟC hoc . ẽ.
pinguedinis ut uesterunt septuaginta. aut xAntipontitoc id .ẽ. clari¬
tatis ut theodotio trinstulit : qui adsistunt dominatoriuniuersa e temire
Deduabus oliuuis quae erent addextrm lampadis et sinistnrm suprale¬
gimus: et idcirconunc interrogans suꝑhis propheta nonmeretur
audirȩ quia priort non retinet. Siue quodibiobscurius dictum . ẽ
hic manifestius audiredesiderat : Aut cestesilentio angeli confutatur
eis pestinacia. quod maior sescire contendat. Quam quam hebrei
id eo eum deoliuis interro gantem nihilaudisse confirment. qui a
non benein terro gauerit mec totum quaesierit quod scire debuenrt
Denique postea plenius sciscitatur. addens spicas uel ntmosoliuarũ

Expanded text:
angelus Domini: Isti sunt duo filii olei, ut Symmachus voluit, sive στιλπνότangelus Domini: Isti sunt duo filii olei, ut Symmachus voluit, sive στιλπνότητος, ut interpretatus est Aquila, id est, splendoris: vel ποίοτητος, hoc est, pinguedinis, ut verterunt Septuaginta: aut λαμπρότητος, id est, claritatis, ut Theodotio transtulit: qui assistunt Dominatori universae terrae. De duabus olivis quae erant ad dexteram lampadis et sinistram, supra legimus. Et idcirco nunc interrogans super his propheta, non meretur audire, quia priora non retinet, sive quod ibi obscurius dictum est, hic manifestius audire desiderat, aut certe silentio angeli confutatur ejus pertinacia, quod majora se scire contendat, quamquam Hebraei ideo eum de olivis interrogantem, nihil audisse confirment, quia non bene interrogavit, nec totum quaesierit quod scire debuerat. Denique postea plenius sciscitatur addens, spicas vel ramos olivarum,
Abbreviated transcription (Latin):
cundo et dixiadeum: Quid sunt duoir mioliuarum qui inmanibus
Et dixitadine. Nescisquid sunthaec Et dixi. Nequaquamdne
Etait. Isti sunt duo filuipinguedinis quiad sistunt dño uniuersae
tenre. Incerro gante prophetaquid significarent dua eoliuae.
quarum alteristabat add ex trã candelabri. altermad siniftam.
dnĩ siue angdus dni noluitrespondere : Quod propheca intellegens.
secundo sciscitatur et dicit: Quid sunt dua cspicat ista eoliuarum si ue
duorii: De monoribus interrogans : Quoniam maionit audireme¬
ruit. Duo autemis tinimi s unt inmanuduarum narium. siue suꝑduo
lantur quiet ipsiduo MΥgottipet: suꝑquos duaespicae sunt uel duora¬
mioliuarum deauro puris simosunt : Cumque eededuobus rmis pro¬
phetaquaereret : ec rursum in terrogaretur ab angelo utrum namsci¬
ret quid duonmi significarent ecilledixisset nondnẽ : Respondit

Expanded text:
cundo, et dixi ad eum: Quid sunt duo rami olivarum, qui in manibucundo, et dixi ad eum: Quid sunt duo rami olivarum, qui in manibuEt dixit ad me: Nescis quid sunt haec? et dixi: Nequaquam, domine. Et ait: Isti sunt duo filii pinguedinis, qui assistunt Domino universae terrae. Interrogante propheta quid significarent duae olivae, quarum altera stabat ad dextram candelabri, altera ad sinistram, Dominus sive angelus Domini noluit respondere. Quod propheta intelligens, secundo sciscitatur, et dicit: Quid sunt duae spicae istae olivarum, sive duo rami? de minoribus interrogans, quoniam majora audire non meruit. Duo autem isti rami sunt in manu duarum narium, sive super dppellantur, qui et ipsi duo μυξωτῆρες, super quos duae spicae sunt, vel duo rami olivarum de auro purissimo sunt. Cumque et de duobus ramis propheta quaereret, et rursum interrogaretur ab angelo, utrumnam sciret quid duo rami significarent, et ille dixisset: non, Domine: respondit
Abbreviated transcription (Latin):
belqui funda uerit domum et ipse ꝑfecerit eam. xpm̃ interpretant᷑ :
quodsirecepimus cogiiur exponere quisit lapisstagneus inmanu
quidam lapidem stagneum corpus druĩ acceperint. quod nullis pecca¬
torum fuerit maculis sordidatum nec̃ plumbum uocetur sed stagnũ
purissimum: Septem autemoculos quidiscurrunt inuniuer satenar
dnm̃lateat quiet p̃teritorum et ꝓsentium et futurorum conscius ẽ
et reddetunicuiquesecundum operesua. maximecum in ꝑrna se pa¬
nrntis bonosamalis et conflatoris aduenerit: Et respondi et dixiad
eum. Quid sunt dua e oliua eistae addex trrm candelabriet ad sinis tra¬
cius: Et respondisecundo ecdixiadeum. Quid sunt dua espica e oli¬
uarum quae sut superduo rostiraurea. in quibus sunt suffusoria exs
auro Et ait admedicens: Num quid nescisquid sunthaec : Et di¬
xI. Nondñe. Et dixit. Istiduo filii olei qui adsistunt dominatori

Expanded text:
bel, qui fundaverit domum, et ipse perfecerit eam, Christum interpretantur. bel, qui fundaverit domum, et ipse perfecerit eam, Christum interpretantur. Quod si recipimus, cogemur exponere quid sit lapis stanneus in manu quidam lapidem stanneum corpus Domini acceperint, quod nullis peccatorum fuerit maculis sordidatum, nec plumbus vocetur, sed stannum purissimum. Septem autem oculos, qui discurrunt in universa terra, eum nihil lateat, qui et praeteritorum, et praesentium, et futurorum conscius est, et reddit unicuique secundum opera sua, maxime cum in persona separantis bonos a malis, et conflatoris advenerit. Et respondi, et dixi ad eum: Quid sunt duae olivae istae ad dexteram candelabri, et ad sinistraeius et respondi secundo et dixi ad eum quid sunt duae spicae olivarum quae sunt iuxta duo rostra aurea in quibus sunt suffusoria ex auro et ait ad me dicens numquid nescis quid sunt haec et dixi non domine et dixit isti duo
Abbreviated transcription (Latin):
cumsit naturir. aes ferrum que durissimum. si absques tagno fuerit
uritur . etcrematur si comnis angelorum ec hominum fostitudo si non
habuerita uxilium saluatoris inbecilla probatur et fiugilis. Lapis au¬
temiste id .ẽ. massa quia pudhebreos abdilscribitur id. ẽ stagneus.
ETΙΜΟΛΟΤΙΤΑΙΑΠΟΧΩΡΙΖΩΝ id .ẽ. sepanens et secernens. ut quomo¬
dostagnum mixta & adulteita in terseꝑignem mec alladis sociat.
ita dñs uerus probatur et excΝerTIc. abauro etabargentobonorũ
operum. aes uitiorum plumbum que secernat ut purum aurum re¬
maneat etargentum. Aliis uerbis anoxupitΩΝisteet sepayt¬
tor in euangelioscribitur . cuius uenti labrum in manusua. et ipsepur¬
galnt aream suam et separubit paleas atritico: Quiclamat phiere miã
Quid paleis ad frumentum dicit dñs : Multinrorum manus ⁊oroba¬

Expanded text:
cum sit natura aes ferrumque durissimum, si absque stanno fuerit, cum sit natura aes ferrumque durissimum, si absque stanno fuerit, uritur et crematur, sic omnis angelorum et hominum fortitudo, si non habuerit auxilium Salvatoris, imbecilla probatur et fragilis. Lapis autem iste, id est, massa, qui apud Hebraeos ABDIL scribitur, id est, stanneus, ἐτυμολογεῖται ἀποχωρίζων, id est separans, et secernens, ut quomodo stannum mixta et adulterata inter se per ignem metalla dissociat: ita Dominus verus probator et χωνευτὴς ab auro et argento bonorum operum aes vitiorum plumbumque secernat, ut purum aurum remaneat et argentum. Aliis verbis ἀποχωρίζων iste et separator in Evangelio scribitur: Cujus ventilabrum in manu sua, et ipse purgabit aream suam, et separabit paleas a tritico , qui clamat per Jeremiam: Quid paleis ad frumentum? dicit Dominus . Multi nostrorum manus Zoroba
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculotuo et quis ascendet in montem scmtuum : Rarus ergo
ẽ quidies paruos huius scłidespiciat. etregiam potestatem putet. eẽ¬
pronihisi: Quando uiderimus potentes seculi fulgere auro purpurt
gemmis querutila re circumdari exercitu dicamũs in nobis: Quisputas
despicitdas paruos: Vnde etia cobuitam hominum breuem in telle¬
gens parui sunt inqur & pessimi dies uitae meae: Quiergodespexe¬
nt dies paruos  Hoc autem refest ad regiam potestatem . ut com¬
moneat torobabel et hiesumet populum aedificantes templumdĩ.
nequaquam aduersarios timere prohibentes. sed audirednm̃ cohostan¬
tem ex eoquod despiciunt regalefastigium. lactabuntur & uidebunt
acixilium saluatoris quid ez erobabel stirpepromittitur et propter
fostitudinem lapidis appellatur. et lapis stagncus. proquo in he
ntium. Sicut enimslagnum abigne alsametalla d fendunue cri

Expanded text:
bernaculo tuo, et quis ascendet in montem sanctum tuum ? Rarus ergo bernaculo tuo, et quis ascendet in montem sanctum tuum ? Rarus ergo est, qui dies parvos hujus saeculi despiciat, et regiam potestatem putet esse nihili. Cum viderimus potentes saeculi fulgere auro, purpura, gemmisque rutilare, circumdari exercitu, dicamus in nobis: quis, putas, despicit dies parvos? Unde et Jacob vitam hominum brevem intelligens: Parvi sunt, inquit, et pessimi dies vitae meae . Qui ergo despexerint dies parvos hoc autem refert ad regiam potestatem, ut commoneat Zorobabel, et Jesum, et populum aedificantes templum Dei, nequaquam adversarios timere prohibentes; sed audire Dominum cohortantem, ex eo quod despiciunt regale fastigium, laetabuntur et videbunt auxilium Salvatoris, qui de Zorobabel stirpe promittitur, et propter fortitudinem, lapis appellatur, et lapis stanneus: Pro quo in Hedentium. Sicut enim 812 stannum ab igne alia metalla defendit, et
Abbreviated transcription (Latin):
cituum misit meaduos. Quis enim des pexit diesparuos.⁊ Et lacta¬
buntur. et uidebunt lapidem stagneum inmanurorobabel. Septe
istioculi sunt quirespiciunt suꝑ omnemtenirm: ab hebriceis et anris
multadicuntur. Quorum plertque sectantes et alia repudiantes.
Quidnobis placeat inferamus. seruantes historiae ueritatemut ex hac
possimus eum quip historiam prophetatur agnoscere. Manustoro¬
babel principis iuda eorum qui euersi sunt debabylone templifunda¬
mentaiecerunt. manus eiususque ad templifastigiauenient conplex¬
tes quod coeperunt et omnia qua e coepta fuerarnt exstruentes
Legamus ez nim . quod azorobabel templum coeptumsit atqueꝑ
fectum Cum queait ⁊acharia propheta intemplo quod nuncae¬
dificatis uiderimus a uobis culmex inpositum. tunc intellegetis me
missum adñõ & quad ocutus sum ipsomandante dixisse. Quis enim
despexitdies paruos. Quis hic proyrro accipitur. Iuxta illud. Quis
putas est dispensator filius et prudens: et dnẽ. quis habitabit inta¬

Expanded text:
pexit in dies parvos? et laetabuntur, et videbunt lapidem stanneum in manu Zorobabel: septem isti oculi Domini sunt, qui respiciunt super omnem terram. Ab Hebraeis, et a nostris multa dicuntur, quorum pleraque sectantes, et alia repudiantes, quid nobis placeat, inferamus, servantes historiae veritatem, ut ex hac possimus eum, qui per historiam prophetatur, agnoscere. Manus Zorobabel principis Judaeorum, qui reversi sunt de Babylone, templi fundamenta fecerunt, et manus ejus usque ad templi fastigia venient, complentes quod coeperant, et omnia quae coepta fuerant, exstruentes. Legimus apud Ezram quod a Zorobabel templum coeptum sit atque perfectum . Cumque, ait Zacharias propheta, in templo, quod nunc aedificatis, videritis a vobis culmen impositum, tunc intelligetis me missum a Domino, et quae locutus sum, ipso mandante, dixisse. Quis enim despexit dies parvos? Quis hic pro raro accipitur, juxta illud: Quis putas est dispensator fidelis et prudens ? Et, Domine, quis habitabit in ta
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine eius accepimus et grrtiam prognatia : Id .ẽ. progritia
legis Gratiame uangelii ut aequalem gritiam & parminus & exiss
credentes accipiant et populus ethnicorum. Vnde & gabrihello¬
quitur ad mariam. Inuenistigratiam apuddm̃. Et̃ paulus apł
scribit Gnrtia enimestis saluati. Et io hannes euangelista

Expanded text:
plenitudine ejus accepimus, et gratiam pro gratia, id est, pro gratia plenitudine ejus accepimus, et gratiam pro gratia, id est, pro gratia Legis, gratiam Evangelii, ut aequalem gratiam, et par munus et ex Israel credentes accipiant, et populus ethnicorum. Unde et Gabriel loquitur ad Mariam: Invenisti gratiam apud Dominum . Et Paulus apostolus scribit: Gratias enim salvati estis ; Et Joannes evang
Abbreviated transcription (Latin):
ducuntur errorem quia scriptum .ẽ. inseptuaginta. Quis estumons
magne antefaciem zorobabelut corrigas. ⁊ Quodut uidelicet mons
istequi ante faciem ⁊oro babel . ẽ hoc .ẽ. quide torobabel stirpedescen¬
dat uelit mundum ipse corrigere. Et deipsosit quod sequitur. Edu¬
camlapidem hereditatis dequascriptum .ẽ. Tuesqui restitues hereditatẽ
meam mihi Et in alioloco ł legit nobis hereditatem suam pulchri¬
tudinemia cobquamdilexit Et rursum. Facta ẽ. parsdñiia cobfuni¬
culus hcreditatis cius is rithel. Et in secundo psalmo : Oñsdixitadmes¬
usestu ego hodie genuite. Postula ame ecdabotigentes hereditate
tuam: educet autem dñs lapidem primarium de quolegimus
In principio erit uerbum et uerbum erat apud dm̃ et ds̃ erat uerbum
Et omniapipsum facca sunt et sineipsofactum .ẽ. nihil Quod autem
dicit & ex ae quabit gritiam gratia eius. hoc significat : Nos omnes de

Expanded text:
ducuntur errorem, quia scriptum est in Septuaginta: Quis es tu, mons ducuntur errorem, quia scriptum est in Septuaginta: Quis es tu, mons magne, ante faciem Zorobabel, ut corrigas? quod videlicet mons iste qui ante faciem Zorobabel est, hoc est, qui de Zorobabel stirpe descendat, velit mundum ipse corrigere, et de ipso sit quod sequitur: Educam lapidem haereditatis de qua scriptum est: Tu es qui restitues haereditatem meam mihi . Et in alio loco: Elegit nobis haereditatem suam pulchritudinem Jacob quam dilexit . Et rursum: Facta est pars Domini Jacob, funiculus haereditatis ejus Israel . Et in secundo psalmo: Dominus dicit ad meus es tu, ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Educet autem Dominus lapidem primarium, de quo legimus: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quod autem dicit: Exaequabit gratiam gratiae ejus, hoc significat. Nos omnes de
Abbreviated transcription (Latin):
quadextrretsinistrx dicitur et in cantico canticorum Sinisti eius
rique nostrorum diabolum interpretantur et antichristum. quico¬
nrm torobabel dequonasciturus .ẽ. xp̃s stare audeat et seerigere.
et ineuangeliodicere Hae comnia mihi tadita sunt. et daboeatibi si
procidens adoraueris me: Quen dñs suis pedibus prosternens. et de suꝓbo
humilem faciensatque deiectum dicit. Vaderetrosatana scriptum ẽ
in eu angelio lunatici quemcum a postoli non potuissentsanare. in¬
terrogantcursanare nequiuerint. et audiunt: Amendico uobis.
si habueritis fidem sicut granum sinapis. dicetis montihuic tiensi hinc
et trensibit et nihilinpossibileerituobis. Hoc autemgenus Noneici
Aluautem temeritate non parua. hoc quod manifeste dediabolodici¬
tur ad xpm̃referunt qui inscripturis sc̃is monssaepius appellatur: Nec
necesse est dare exemplo quorum magna copia est. Ad huncautem

Expanded text:
qua dextra, et sinistra dicitur in Cantico canticorum: Sinistra ejuqua dextra, et sinistra dicitur in Cantico canticorum: Sinistra ejurique nostrorum, diabolum interpretantur, et Antichristum, qui coram Zorobabel de quo nasciturus est Christus stare audeat, et se erigere, et in Evangelio dicere: Haec omnia mihi tradita sunt, et dabo ea tibi, si procidens adoraveris me . Quem Dominus suis pedibus prosternens, et de superbo humilem faciens, atque dejectum, dicit: Vade retro, Satana, scriptum esin Evangelio lunatici, quem cum apostoli non potuissent sanare, interrogant cur sanare nequiverint, et audiunt: Amen dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic, transi hinc, et transibit; et nihil impossibile erit vobis. Hoc autem genus non ejiAlii autem temeritate non parva, hoc quod manifeste de diabolo dicitur, ad Christum referunt, qui in Scripturis sanctis mons saepius appellatur. Nec necesse est dare exempla, quorum magna copia est. Ad hunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
quam uerba ꝑquirit: Quod autem in sensu aurum accipiatur
posterior et umeri columbae insexagesimopsalmo ostenidunt.
quaedicuntur auriuuiroresiue fulgore rediare: Lapidem & ipsix pñ
in tellegunt quod luceat in eccła. Quid ẽ ipsedicebat: Nemolucds¬
Nam accenditet ponitcam submodio. hoc .ẽ. submensunt legis sedsu¬
percandelabrum id ẽ. euangelii libestatem. acluceat cunctis quisun
indomo. Lucernas septem eteffusoria earum. & ipsigratias scisps ipi
tellegunt. ꝑ quas oleum miseri cordi edĩ cunctarum que lustutum etcbai
suscipit. Dũas oliuasuꝑ cande labrum et ipsi mõ senẽtheliamintellegur
quicum nõ loquebantur in monte & significabant quid inhierusa¬
lem passurus esset: Omnis enim lex et prophetae dexpĩp̃dicant pas
pretantur etlegem ut indextrir euangelium sit in sinisgilex. De

Expanded text:
magis quam verba perquirit. Quod autem in sensu aurum accipiatur, magis quam verba perquirit. Quod autem in sensu aurum accipiatur, posteriora et humeri columbae in sexagesimo septimo psalmo ostendunt: quae dicuntur auri virore sive fulgore radiare. Lampadem et ipsi Christum intelligunt, quod luceat in Ecclesia, qui de seipso dicebat: Nemo lucernam accendit, et ponit eam sub modio , hoc est, sub mensura Legis; sed super candelabrum, id est, Evangelii libertatem, ut luceat cunctis qui sunt in domo. Lucernas septem et effusoria  Al. suffusoria earum et ipsi gratias sancti Spiritus intelligunt, per quas oleum misericordiae Dei cunctarumque virtutum Ecclesia suscipit. Duas olivas super candelabrum, et ipsi Moysen et Eliam intelligunt, qui cum Domino loquebatur in monte, et significabant quid in Jerusalem passurus esset . Omnis enim lex et propheta de Christi praedicant passpretantur, ut in dextra Evangelium sit, in sinistra Lex: de
Abbreviated transcription (Latin):
re sed inspũmeo: ipsa .ẽ. interp̃tatio uisionis : non in exertitu. neque in¬
multitudinebellatorum sed inspũdĩ reductum populum et plenius re¬
ducendum et aduersarios esseuastandos: quod que sequitur. quistumons
magne corm ⁊ oro babel in planum: ad diabolum dictum intellegunt
quistabat ad extris hiesu. ut aduersaretur ei et seeleuabat contir
torobabel et populumiud eorum In planum autem uersus & humi¬
liatus .ẽ. et subpedibus iacet isyithel. quia educetds̃ lapidem prima¬
rium. xp̃mfilium suum qui semꝑauxilio fuit populois prhel. et gra¬
tia eius id .ẽ. lapidis in eos quos reduxit decaptiuitate & ex aequauit
gatiam quam in patres eorum semꝑ exercuit: Haec ab hebrireis dic¬
tarepperimus. Nuncquid a becclesiasticis uiris in commentariis scrip¬
tum sit disserrmus. Cande labrum aureumde auro purissimo etde¬
siamintellegunt. quae inscripturis scĩs sensum magis acmentem

Expanded text:
re, sed in spre, sed in spmultitudine bellatorum; sed in spiritu Dei reductum populum, et plenius reducendum, et adversarios esse vastandos. 809 Quodque sequitur: Quis tu, mons magne, coram Zorobabel in planum; ad diabolum dictum intelligunt, qui stabat a dextris Jesu, ut adversaretur ei, et se elevabat contra Zorobabel et populum Judaeorum. In planum autem versus et humiliatus est; et sub pedibus jacet Israel, quia educet Deus lapidem primarium, Christum Filium suum qui semper auxilio fuit populo Israel. Et gratia ejus, id est, lapidis in eos quos reduxit de captivitate, exaequabit gratiam quam in patres eorum semper exercuit. Haec ab Hebraeis dicta reperimus. Nunc quid ab ecclesiasticis viris in Commentariis scriptum sit, disseramus. Candelabrum aureum de auro purissimo Ecclesiam intelligunt, quae in Scripturis sanctis sensum ac mentem
Abbreviated transcription (Latin):
gnitias sp̃sscĩ de quibus suprae diximus quod in lapideuxio septe moculi
autem in fusoria inquibus oleum sit quod mittatur in lucer nas quae sup
candelubro luceant. hoc intellegiuolunt septemistas grrtias decae¬
lo ad homines ꝑlegem descendere. Dius oliuas suꝑcanidel abrum
a pestedex trit᷑ ecsinis tric. interquas mȩdia lampas luceat. legem
et prophetas interpretantur: Cumque prophetana nees set uisionẽ
suam nesciens quiduideret in terrogat angelum loquentem in se
sensum uidelicetadõ inluminatum. Isteenim angelum noster est
Qui prudenter intellegens di nobis indicatuo luntatemetdicit: Quid sua
haecdominemi: Angelus autem non explanatuisionem prophetae
ut rogatus ab eofuerat sed interro gantem rursum in terrogat: Num
ignoyes quid sint haec: Quorespondente nescio : et iamipsi res pondet.
hoc est uerbum dnĩ ad⁊oro babeldicens. Non in excertunec in robo¬

Expanded text:
gratias Spiritus sancti, de quibus supra diximus, quod in lapide uno septem oculi gratias Spiritus sancti, de quibus supra diximus, quod in lapide uno septem oculi autem infusoria in quibus oleum sit, quod mittatur in lucernas, quae super candelabro luceant, hoc intelligi volunt, septem istas gratias de coelo ad homines per Legem descendere. Duas autem olivas super candelabrum a parte dextera et sinistra, inter quas media lampas luceat, Legem et Prophetas interpretantur. Cumque propheta narrasset visionem suam, nesciens quid videret, interrogat angelum loquentem in se, sensum videlicet a Deo illuminatum. Iste enim angelus noster est, qui prudenter intelligens, Dei nobis indicat voluntatem, et dicit: Quid sunt haec, domine mi? Angelus autem non explanat visionem prophetae, ut rogatus ab eo fuerat; sed interrogantem rursum interrogat: Num ignoras quid sint haec? Quo respondente, nescio: etiam ipse respondit; Hoc est verbum Domini ad Zorobabel dicens: Non in exercitu, nec in robo
Abbreviated transcription (Latin):
ciem torobabelut corrigas.: Et educam lapidem bereditatis. aequa¬
litatem grrtiagiirtiae eius angelus quisuscitauit ⁊achariam quaside
somno hominem consurgentem interrogatquiduiderirt. Vt illo
respondente et ignonente. et sciscitante quid cernat. atquedicente.
Quid sunt haec dnẽmi Audiamus abeo. Hoc .ẽ. uerbum dnĩ adzo¬
robabel. Non in exercitunec in robore sed inspũ meo dicit dñs om̃p̃s.
Dicamus igitur singula ꝑ currentes: Primum quiduideatur hebnreis
a quibus inueteritestamento eruditisumus de in phos quasi gradus ad
eccłae culmina conscendamus. Cande labrum aureum solidam legem
id ẽ. nouon in t̃p̃tantur. Lampadem autem id estflam maminuestice
candelabrilucentem atque fulgentem. xpm̃ quicaput legissit e com¬
nemmundum in luminet. Septem lucernas suꝑ candelabrum. septe

Expanded text:
ciem Zorobabel, ut corrigas? et educam lapidem 808 haereditatis: aequaciem Zorobabel, ut corrigas? et educam lapidem 808 haereditatis: aequalitatem gratiae gratiam ejus. Angelus qui suscitavit Zachariam quasi de somno hominem consurgentem, interrogat quid viderit, ut illo respondente, et ignorante, et sciscitante quid cernat, atque dicente: Quid sunt haec, domine mi? audiamus ab eo: Hoc est verbum Domini ad Zorobabel: Non in exercitu, nec in robore; sed in spiritu meo, dicit Dominus. Dicamus igitur singula percurrentes, primum quid videatur Hebraeis, a quibus in veteri Testamento eruditi sumus: deinde per hos quasi gradus ad Ecclesiae culmina  Al. limina conscendamus. Candelabrum aureum solidum, Legem, id est, νόμον interpretantur. Lampadem autem, id est flammam in vertice candelabri lucentem atque fulgentem, Christum, qui caput Legis sit, et omnem mundum illuminet. Septem lucernas super candelabrum, septem
Abbreviated transcription (Latin):
Vna ad extris lampadis etunia a siniscriseius. Et respondieta ibadange¬
lum quilo quebatur in medicens: Quid sunt haecdñemi Et respon¬
ditangelus qui loquebatur in me & dixitadme: Num quid nescis quidsur haec:
Etdixi xondñe. Et respondit et ait admedicens: Hoc .ẽ. uerbum
dñi adroro babeldicens Non in exercito Nec inrobore sed inspũ meo dicit
dñs exercituum: Quistu mons magne corm zorobabel in planum.
et educet lapidem primarium et ex aequabit gratim graciaeius¬
lxx. Et dixitadme. Quid tuuides Et dixi Vidi etecce cande labrũ
aureum totum. et lam passuꝑeum et semptem lucernas superillud:
et septem in fusoria lucernarum quae erent superillud: Et ecceduae
oliuae superillud. una ad extris lampadis etuna asinistris:. Et inter
estsermodm̃i adtorobabeldicens : Non in fostitudine magna. Neque in ro¬
bore sed inspũ meo dicitdnis omnipotens. Quis estumons magne ante fa¬

Expanded text:
una a dextris lampadis, et una a sinistris ejus. Et respondi, et aio ad angeuna a dextris lampadis, et una a sinistris ejus. Et respondi, et aio ad angelum qui loquebatur in me dicens quid sunt haec domine mi et respondit angelus qui loquebatur in me et dixit ad me numquid nescis quid sunt haec et dixi non domine mi et respondit et ait ad me dicens hoc est verbum Domini ad Zorobabel dicens non in exercitu nec in robore sed in spiritu meo dicit Dominus exercituum quis tu mons magne coram Zorobabel in planum et educet lapidem primarium et exaequabit gratiam gratiaeLXX: Et dixit ad me, quid tu vides? Et dixi: Vidi, et ecce candelabrum aureum totum, et lampas super eum; et septem lucernas super illud, et septem infusoria lucernarum, quae erant super illud. Et ecce duae olivae super illud, una a dextris lampadis, et una a sinistris: est sermo Domini ad Zorobabel, dicens: Non in fortitudine magna, neque in robore, sed in spiritu meo, dicit Dominus omnipotens: Quis es tu, mons magne, ante fa
Abbreviated transcription (Latin):
propheta stupore magnae uisionis attonitus. totamente corpebat.
et clarumueritatis lumen uidere non poterat. Vnde auisione p̃terita
suscitatur ad aliamuisionem quasi desomno euigilans. ut duideat quod
clausis oculis nonuidebat. Dicamus et aliter. Pro uerbiorum salomonis
testimonium .ẽ. Sidederis. absquetimore eris. Si autem dormieris
dulciterdormies. et nontimebis terrorem superuenientem tibi necimpe¬
tus impiorum ingruentes: Qui hoc somnodormierit et audierit dictũ
dese quod scriptum delataro legimus. sidormit saluus erit poteritcan¬
tare cums ponsa: Egodormio et cormeum uigilat. Videa musergo
adquae contemplanda quasi de somno prophetaconsurgat: Et dixit
adme. Quid tuuides: Et dixi Vidi et eccecandelabrum aureum totũ.
eclampascius suꝑcaput ipsius. et septem lucer naeȩics suꝑ illud & septẽ

Expanded text:
propheta stupore magnae visionis attonitus, tota mente torpebat, propheta stupore magnae visionis attonitus, tota mente torpebat, et clarum veritatis lumen videre non poterat: unde a visione praeterita suscitatur ad aliam visionem quasi de somno evigilans, ut videat quod clausis oculis non videbat. Dicamus et aliter. Proverbium Salomonis testimonium est: Si sederis, absque timore eris: si autem dormieris, dulciter dormies, et non timebis terrorem supervenientem tibi, nec impetus impiorum ingruentes Prov. III, 23 et seqq.. Qui hoc somno dormierit, et audierit dictum de se quod scriptum de Lazaro legimus: Si dormit, salvus erit , poterit cantare cum sponsa: Ego dormio, et cor meum vigilat . Videamus ergo ad quae contemplanda quasi de somno propheta consurgat. Et dixit ad me, quid tu vides? et dixi: Vidi, et ecce candelabrum aureum totum, et lampas ejus super caput ipsius: et septem lucernae ejus super illud: septem
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ omnipotentem in diepassionis filiisui. siueut iuda eipiitant inulti¬
mofinemundiquando iudicaturus aduenerit effodere. et in medium
proferre opey singulorum. & contrectare uniuersam tr̃ in dieiudicii
ancenim eẽ diemunam: et indieillaunumquem que sanctorum soci¬
ossuos et amicos qui et ipsi sunt sanctiuocare adrequiem. & operum
suorum uistute gaudere. Etre uersus est angelus quilo quebatur in me
& suscitauit me quasi uirum qui suscitatur desomnosuo Et reuersus ẽ
angelus quilo quebaturinme. & susci tauit me sicut suscitari solechomo
desomnosuo: Quo enim abieratutreuesteretur. maximequiloque¬
batur in propheta:. et absque eom quolo quebatur. eẽ non poterit
Sed quoties cum que humana frrgilitas suaerelinquitur in becillitati.
dĩ a nobis et angelorum eius auxilium abire credendum .ẽ. Ergo et

Expanded text:
Deum omnipotentem in die passionis Filii sui, sive ut Judaei putant, in ultiDeum omnipotentem in die passionis Filii sui, sive ut Judaei putant, in ultimo fine mundi, quando judicaturus advenerit effodere et in medium proferre opera singulorum, et contrectare universam terram in die judicii: hanc enim esse diem unam, et in die illa unumquemque sanctorum, socios suos et amicos, qui et ipsi sunt sancti, vocare ad requiem, et operum suorum virtute gaudere. Et reversus est angelus, qui loquebatur in me, et suscitavit me quasi virum qui suscitatur de somno suo. LXX: Et reversus est angelus, qui loquebatur in me, et suscitavit me sicut suscitari solet homo de somno suo. Quo enim abierat, ut reverteretur, maxime qui loquebatur in propheta, et absque eo in quo loquebatur esse non poterat. Sed quotiescumque humana fragilitas suae relinquitur imbecillitati, Dei  Al. Deus a nobis et angelorum ejus auxilium 807 abire credendum est. Ergo et