comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dita relaxare ieiuniũ. qd̾ certe cũ
fit die dñico rep̾hensorẽ ñ habet
xp̃ianũ. prandia pͥus scõꝵ auoraci¬
tate ⁊ ebriositate uentricolarum
iste discernat. ne romanos ipsos
quando ñ ieunant uentricolas
faciat: ⁊ tunc inqͥrat ñ utrũ liceat
inebriari sabbato qd nec dñicoliet:
s utrũ nec sabbato ieiunandũ sit.
sicut dñico ñ solet. Qd̃ utinã sic
quereret aut sic affirmaret: ut to.¬
to t̾rarũ orbe diffusã exceptis roma¬
nis ⁊ ad huc paucis occidentalibus
aꝑtissime ñ blasphemaret ȩccłiã
Nũc uͦ qͥs ferat ꝑ om̃s orientales et
multos etiam occidentales ppłos
xp̃ianos. de tot tantisq famulis
famulabꝰq xp̃i. salbato sobrie mo.¬
desteq prandentib ab isto dici qd̃
in carne sint. ⁊do placere ñ possĩt:
⁊ qd de illis sit scͥptũ. recedant iniqͥ
ame. uiã eorum nosse nolo: ⁊quod
sint uentricolȩ. iuidea eccłiȩ p̃ponen¬

Expanded text:
dita relaxare ieiunium, quod certe, cum dita relaxare ieiunium, quod certe, cum fit die dominico, reprehensorem non habet Christianum, prandia prius sanctorum a uoracitate et ebriositate uentricolarum iste discernat, ne Romanos ipsos, quando non ieiunant, uentricolas faciat, et tunc inquirat, non utrum liceat inebriari sabbato, quod nec dominico licet, sed utrum nec sabbato ieiunandum sit, sicut dominico non solet. Quod utinam sic quaereret aut sic adfirmaret, ut toto terrarum orbe diffusam exceptis Romanis et adhuc paucis occidentalibus apertissime non blasphemaret ecclesiam. nunc uero quis ferat per omnes orientales et multos etiam occidentales populos Christianos de tot tantisque famulis famulabusque Christi sabbato sobrie modesteque prandentibus ab isto dici, quod in carne sint et deo placere non possint et quod de illis sit scriptum: Recedant iniqui a me, uiam eorum nosse nolo, et quod sint uentricolae Iudaeam ecclesiae praeponen
Abbreviated transcription (Latin):
scribis urbici paulo diligentius
ipse considera. ⁊uidebis eũ pȩne
uniu̾sam . xp̃i ȩccł̃iam ab ortu solis usq
ad oceasum uerbis in iuriosissimis
nequaquã lacerare timuisse. Nec
dixerim pene uniu̾sam: s plane
uniu̾sam. Nlam neq ipsis quorũ
consuetudinẽ sͥ uidetur defend̾e
inuenit peꝑcisse romanis. S quo
mͦ in eos quoq redundet conuitio¬
rũ eiꝰ impetꝰ nescit. qm̃ ñ aduertit
Nam cũ ei argum̃ta deficiunt. quib
ꝓbet sabbato ieiunandũ: in luxuriaᷤᷤ
epularũ ⁊ temulenta conuiuia et
neqͥssima ebrietatis insultandꝰ inue¬
hitur. quasi ñ ieuinare hoc sit inebͥa¬
ri. Qd si hoc ẽ qͥd gͦ ꝓdest romanis
sabbato ieuinare. quando quidem
aliis dieb quib ñ ieiunant necesse
ẽ eos scđ̃m disputationẽ huiꝰ ebrio¬
sos ⁊ uentricolas iudicari: Porro
si aliud ẽ grauare corda incrapula
iebrietate quod semꝑ ẽ malũ aliud
ẽ autẽ modestia ⁊ temꝑantia custo¬

Expanded text:
scribis, urbici paulo diligentius scribis, urbici paulo diligentius ipse considera et uidebis eum paene uniuersam Christi ecclesiam ab ortu solis usque ad occasum uerbis iniuriosissimis nequaquam lacerare timuisse. nec dixerim paene uniuersam sed plane uniuersam. nam neque ipsis, quorum consuetudinem sibi uidetur defendere, inuenitur pepercisse Romanis, sed, quo modo in eos quoque redundet conuiciorum eius impetus, nescit, quoniam non aduertit. nam cum eum argumenta deficiunt, quibus probet sabbato ieiunandum, in luxurias epularum et temulenta conuiuia et nequissimas ebrietates insultabundus inuehitur, quasi non ieiunare hoc sit inebriari. quod si hoc est, quid ergo prodest Romanis sabbato ieiunare, quando quidem aliis diebus, quibus non ieiunant, necesse est eos secundum disputationem huius ebriosos. et uentricolas iudicari? porro si aliud est grauare corda in crapula et ebrietate, quod semper est malum, aliud est autem modestia et temperantia custo
Abbreviated transcription (Latin):
nendum putauerit. sicut quidã
ieuinantes sabbatum obseruant:
ñ paruo scandalo erit eccłiȩ. Nec
immerito: In his enim rebus in
quib nichil certi statuit scͥptura
diuina: mos ppłi dĩ uel instituta
maiorum ꝓlege tenenda sunt. De
quib si disputare uoluerimus. et
ex aliorum consuetudine alios im¬
ꝓbare: orietur interminata lucta.¬
tio: quȩ labore sermocinationis
cũ certa docum̃ta nulla ueritatis¬
insinuet utiq cauendum ẽ. ne tem¬
pestate contentionis serenitatem
caritatis obnubilet. Qͦd ꝑiculum
uitare neglexit: euius mͥ ꝓlixam
disputationem ut ei responderẽ
cũ tuis pͥoribus litteris existimasti
ẽẽ mittendam. Non autem usq
adeo mͥ spatia temporum largas.
ut ea refellendis singulis senten¬
tiis eius impendam: que aliis oꝑ¬
ib magis urgentib explicandis
habeo necessaria: S eo quo te mͥ
intuis epłis ostendis ingenio. quod
inte donum di admodum diligo:
eundem sermonem cuiꝰdam ut

Expanded text:
nendam putaverit, sicut quidam nendam putaverit, sicut quidam jejunantes sabbatum observant, non parvo scandalo erit Ecclesiae, nec immerito; in his enim rebus, de quibus nihil certi statuit Scriptura divina, mos populi Dei vel instituta majorum pro lege tenenda sunt. De quibus si disputare voluerimus, et ex aliorum consuetudine alios improbare, orietur interminata luctatio, quae labore sermocinationis cum certa documinsinuet, utique cauendum est, ne tempestate contentionis serenitatem caritatis obnubilet. quod periculum uitare neglexit, cuius mihi prolixam disputationem, ut ei responderem. cum tuis prioribus litteris existimasti esse mittendam. Non autem usque adeo mihi spatia temporum larga sunt, ut ea refellendis singulis sententiis eius inpendam, quae aliis operibus magis urguentibus explicandis habeo necessaria. sed eo quo te mihi in tuis epistulis ostendis ingenio, quod in te donum dei admodum diligo, eundem sermonem cuiusdam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo ⁊ desideran¬
tissimo fratri et com¬
p̃sbitero casulano:
augustinus in dño salutem: Nes¬
cio unde sit factum. ut primis
tuis litteris meas ñ redderem: ñ
tamen tui contemptu id fecisse
me scio: Nam ⁊ studiis tuis upso
sermone delector. teq inista etate
iuuenili ꝓficere in uerbo dĩ: ⁊ ha¬
bundare ad edificationem ȩccłiȩ
i obto iexhortor. Nunc uero scͥptiᷤ
tius alteris sumptis. quib tͥ tan¬
dem aliquando responderi iure
caritatis in qua unum sumꝰ trat̃¬
no ⁊ equissimo flagitas. differen¬
dum tuȩ dilectionis ulterius de¬
siderium ñ putaui: ⁊ inter artissi¬
mas occupationes meas suscepiisto
me apud te debito exsoluere. Qd̃
gͦ me consulis utrum liceat sab.¬
bato ieiunare: respondeo. Si nul¬
lomodo liceret: ꝓfecto quadragin
ta continuos dies. nec moy ses. nec
elyas. nec ipse dñs ieiunasset. Uerũ
ista ratione concluditur etiã ddñico
die ñ illicitum ẽẽ ieiunium. ⁊ tam̃
quisquis hunc diem ieiunio decer¬

Expanded text:
ILECTISSIMO ET DESIDERANTISSIMO FRATRI ET CONPRESBVTERO CASULANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nescio, unde sit factum, ut primis tuis litteris meas non redderem; non tamen tui contemptu id fecisse me scio; nam et studiis tuis et ipso sermone delector teque in ista aetate iuuenali proficere in uerbo dei et abundare ad aedificationem ecclesiae et opto et exhortor. nunc uero scriptis tuis alteris sumptis, quibus tibi tandem aliquando responderi iure caritatis, in qua unum sumus, fraterno et aequissimo flagitas, differendum tuae dilectionis ulterius desiderium non putaui et inter artissimas occupationes meas suscepi isto me apud te debito absoluere. Qnod ergo me consulis, utrum liceat sabbato leiunare. respondeo: si nullta continuos dies nec Moyses nec Elias nec ipse Dominus jejunasset. Verum ista ratione concluditur etiam Dominico die non illicitum esse jejunium, et tamen quisquis hanc diem jejunio decer
Abbreviated transcription (Latin):
seruate᷑ si pati scandalum ñ uul¬
tis aut facere: hoc responsum re¬
tuli ad matrem. eiq suffecit.: nec
dubitauit e̾ẽ obediendum. hoc
etiam ñ secuti sumꝰ. S qm̃ con¬
tingit maxime inaffrica. ut
una ȩccłia uel unius regionis
ȩccłiȩ alios habeant sabbato pͣn¬
dentes alios ieiunantes: mos
eorum mͥ sequendus uidetur.
quibꝰ eorumdem ppłorum congre¬
gatio regenda cõmissa ẽ Qua ꝓpt̾
si consilio meo. p̃sertim quia in
hac causa plus forte quam sati
fuit te petente atq urgente locu¬
tus sum libenter ad quiescis: ep̃o
tuo in hac re noli resistere: ⁊quod
facit ipse sine ullo scrupulo uel

Expanded text:
seruate, si pati scandalum non uulseruate, si pati scandalum non uultis aut facere.\' hoc responsum rettuli ad matrem eique suffecit nec dubitauit esse oboediendum; hoc etiam nos secuti sumus. sed quoniam contigit maxime in Africa, ut una ecclesia uel unius regionis ecclesiae alios habeant sabbato prandentes alios ieiunantes. mos eorum mihi sequendus uidetur, quibus eorundem populorum congregatio regenda commissa est. quapropter si consilio meo, praesertim quia in hac causa plus forte, quam satis fuit, te petente atque urguente locutus sum, libenter adquiescis, episcopo tuo in hac re noli resistere et, quod facit ipse, sine ullo scrupulo uel
Abbreviated transcription (Latin):
sicut aliȩ plurimȩ quas enume¬
rare difficile ẽ inuenit inueste
illius filiȩ regis hoc ẽ ȩccłiȩ ua
rietatis locum: indicabo tibi qͥd
mͥ de hoc requirenti responderit
uenerandus ambrosius a quo
baptitatus sum. mediolanensis
ep̃s Nam cum ineadem ciuita¬
te mater mea mecum e̾e̾t.⁊ nobis
ad huc cathecuminis parũ ista
curantib illa sollicitudinem
gereret. utrum scđm morem nr̃e
ciuitatis sͥ ẽẽt sabbato ieiunan¬
dum. an eccłiȩ mediolanensis
more prandendu: ut hac eã cun¬
ctatione liberarem. int̾rogaui
hoc supradictum hominem di.
At ille. Quid possũ inqͥt hinc docere
ampliꝰ quam ipse facio: ibi ego
putaueram nichil eum ista res-¬
ponsione p̾cepisse nͥ ut sabbato
pranderemꝰ: hoc quippe ipsum
facere sciebam: S ille secutus ad.¬
iecit. Quamdo hic sum. ñ ieiu¬
no salbato: quando rome sum. ie¬
iuno sabbato: ⁊ ad quamcumq
eccłiam ueneritis inqͥt. eiꝰ morem

Expanded text:
sicut aliae plurimae quas enumesicut aliae plurimae quas enumerare difficile est, invenit in veste illius filirietatis locum, indicabo tibi, quid mihi de hoc requirenti responderit uenerandus Ambrosius, a quo baptizatus sum, Mediolanensis episcopus. nam cum in eadem ciuitate mater mea mecum esset et nobis adhuc catechumenis parum ista curantibus illa sollicitudinem gereret, utrum secundum morem nostrae ciuitatis sibi esset sabbato ieiunandum, an ecclesiae Mediolanensis more prandendum, ut hac eam cunctatione liberarem, interrogaui hoc supra dictum hominem dei. at ille: Quid possum\', inquit, \'hinc docere amplius, quam ipse facio?\' ubi ego putaueram nihil eum ista responsione praecepisse, nisi ut sabbato pranderemus; hoc quippe ipsum facere sciebam. sed ille secutus adiecit: \'Quando hic sum, non ieiuno sabbato; quando Romae sum, ieiuno sabbato. et ad quamcumque ecclesiam ueneritis\', inquit, \'eius morem
Abbreviated transcription (Latin):
cet significantes ⁊ uno anni.¬
u̾sario die luctum discipuloꝵ
⁊ cet̾is sabbatis qͥetis bonum:¬
duo quippe sunt quȩ iustorũ
beatitudinem. ⁊omnis miseriȩ
finem sperari faciunt mors et
resurrectio mortuorum. in mor¬
te requies ẽ de qua dicitur per
ꝓpħam plebs mea intra incel-¬
laria tua. abscondere pusillum
donec transeat ira dñi. in resur¬
rectione in homine toto id ẽ
incarne ⁊ sp̃u ꝑfecta felicitas:
hinc factum ẽ ut horum duo¬
rum utrumq ñ significandũ
putaretur labore ieiunii. s po¬
tius refectionis hilaritate: ex¬
cepto pascali uno sabbato. quo
discipulorum sicut diximus
luctus ꝓpter rei geste memoriã
fuerat ieiunio ꝓlixiore signan.¬
dus. S qm̃ ñ inuenimꝰ ut iam
supra cõmemoraui in euangłi¬
cis ⁊ apłicis litteris quȩ ad noui
testam̃ti reuelationem ꝓprie ꝑ.¬
tinent. certis dieb aliquibus
euidenter p̾ceptum obseruanda¬
ẽẽ ieiunia. ⁊ ideo res quoq ista

Expanded text:
cet significantes et in uno anniucet significantes et in uno anniuersario die luctum discipulorum et ceteris sabbatis qDuo quippe sunt, quae justorum beatitudinem, et omnis miseriae finem sperari faciunt, mors et resurrectio mortuorum. In morte requies est, de qua dicitur per Prophetam: Plebs mea intra in cellaria tua; abscondere pusillum donec transeat ira Domini . In resurrectione autem in homine toto, id est, in carne et spiritu perfecta felicitas. Hinc factum est ut horum duorum utrumque non significandum putaretur labore jejunii, sed potius refectionis hilaritate, excepto paschali uno sabbato, quo discluctus propter rei gestae memoriam fuerat ieiunio prolixiore signandus. Sed quoniam non inuenimus, ut iam supra commemoraui, in euangelicis et apostolicis litteris, quae ad noui testamenti reuelationem proprie pertinent, certis diebus aliquibus euidenter pesse jejunia, et ideo res quoque ista,
Abbreviated transcription (Latin):
rum accesserunt discipłi adiħm dicẽ¬
tes. uͥuis paremꝰ tͥ comedere pas¬
ca: hoc gͦ die int̾misso passus
ẽ dñs quod nullus ambigit.
sexta sabbati: Qua ꝓpter ⁊ ipsa
sexta recte ieiunio depitatur:
heiunia quippe humilitatẽ sig.¬
nificant. Unde dictum ẽ. Et
humiliaba in ieiunio animã
meã. Seqͥtur sabbatum quodie
caro xp̃i inmonum̃to reqͥenit
sicut in pͥmis oꝑib mundi re¬
qͥeuit ds̃. illo die ab om̃ĩb oꝑib
suis. hinc exorta ẽ ista ineceła
uescendi uarietas. ut alii sicut
maxime ppłi orientis ꝓpter re¬
qͥem significandam mallent
relaxare ieiunium. alii ꝓpter
humilitatẽ mortis dñi ieiuna¬
re: sicut romana ⁊ ñ nullȩ occi¬
dentis eccłiȩ: Qd̃ quidẽ uno die
quo pasca celebratur ꝓpt̾ reno.¬
uandam rei geste memoriam
qͥa discipuli humanitus mortẽ
dñi doluerunt. sic ab omĩb
ieuinatur. ut etiam illi sabb̃i
ieiuniũ deuotissime celebrent.
qͥcet̾is ꝑ totum annum sabba¬
tis prandent. utrumq uideli¬

Expanded text:
rum accesserunt discipuli ad Iesum dicentes: <Ubi uis paremus tibi comedere pascha?\' — hoc ergo die intermisso passus est dominus, quod nullus ambigit, sexta sabbati. quapropter et ipsa sexta recte ieiunio deputatur; ieiunia quippe humilitatem significant. unde dictum est: Et humiliabam in ieiunio animam meam. Sequitur sabbatum, quo die caro Christi in monumento requieuit, sicut in primis operibus mundi requieuit deus illo die ab omnibus operibus suis. hinc exorta est ista in regia illa ueste uarietas, ut alii sicut maxime populi orientis propter requiem significandam mallent relaxare ieiunium, alii propter humilitatem mortis domini ieiunare sicut Romana et nonnullae occidentis ecclesiae, quod quidem uno die, quo pascha celebratur, propter renouandam rei gestae memoriam, qua discipuli humanitus mortem domini doluerunt, sic ab omnibus ieiunatur, ut etiam illi sabbati ieiunium deuotissime celebrent, qui ceteris per totum annum sabbatis prandent, utrumque uideli
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽ discere: aliud uideris
didicisse: Si gͦ te didicisse arbi¬
traris quod ad huc neseis: non
plane didicisti. s temere credidisti
quod libenter audistr:. ⁊ subrepsit
tͥ falsiloquium ꝑsuauiloqͥum:
Qd̃ ñidõ dico. qͥa falsum ẽẽ iã certus
sũ. animas potiꝰ insufflari nouas
quã de origine parentũ trahi:
hoc eñi adhuc ab eis qui docere
id possunt. existimo reqͥrendũ:
s qͥa iste de hac re ita disseruit.
ut ñ solum eam quȩ adhuc diseu¬
tienda ẽ. ñ solueret questionẽ: ue¬
rũ etiã talia diceret. quȩ falsitatiꝰ
ñ habeant dubitationẽ. Cũ eñi
uellet ꝓbare dubia: ausus ẽ sine¬
tu reꝓbare dubitabis. qd̾ cum d̃
anima loqueret᷑. ñ uis inquid
animã ex carne peceati contra¬
here ualitudinem. ad quã iucis¬
sim scĩficationẽ uideas transire¬

Expanded text:
aliud est discere, aliud uideri sibi aliud est discere, aliud uideri sibi didicisse. si ergo te didicisse arbitraris quod adhuc nescis, non plane didicisti, sed temere credidisti quod libenter audisti et subrepsit tibi falsiloquium per suauiloquium. quod non ideo dico, quia falsum esse iam certus sum animas potius insufflari nouas quam de origine parentum trahi — hoc enim adhuc ab eis qui docere id possunt existimo requirendum —, sed quia iste de hac re ita disseruit, ut non solum eam, quae adhuc discutienda est, non solueret quaestionem, uerum etiam talia diceret, quae falsitatis non habeant dubitationem; cum enim uellet probare dubia, ausus est dicetu reprobare dubitabis, quod, cum de anima loqueretur: non uis, inquit, animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam uicissim sanctificatione
Abbreviated transcription (Latin):
fantia. de paraliticis ⁊ oppressis aĩe
sensib de amputatis membris cor¬
poris absqy animȩ sectione: ñ tecũ
s cum illo potius agere debeo: Illi
quippe insudandum ẽ ut rationẽ
reddat dictorum suorum: nede
oꝑe iuiuenis uelle fatigare uidea¬
mur grauitatem senis: Quod
autẽ similitudines morũ qui
reperiuntur infiliis ñ ex animȩ
semine uenire disputat. conse¬
quens ẽ quidem ut hoc sentiãt
quieumq animȩ ꝓpaginem des¬
truunt. s nec illi qui hanc astru¬
unt ibi constituunt pondꝰ asser.¬
tionis suȩ. Uident enĩ et filios pa¬
rentũ dissimiles morib. qd̾ ideo
fieri putant. quia et ipse unus
homo plerumq suis morib alioᷤ
mores dissimiles habet: ñ utiq aĩa
altera accepta s uita inmelius uel
indeterius cõmutata habet ille
hoc te credis ab isto didicisse qd̾
anima ñ sit extraduce: utinam
id uere didicisses: me tͥ docen¬
dum libentissime traderẽ: Sed

Expanded text:
fantia, de paralyticis et oppressis animae fantia, de paralyticis et oppressis animae sensibus, de amputatis membris corporis absque animae sectione\', non tecum, sed cum illo potius agere debeo; illi quippe insudandum est, ut rationem reddat dictorum suorum, ne de opere iuuenis uelle fatigare uideamur grauitatem senis. quod autem similitudines morum, qui repperiuntur in filiis, non ex animae semine uenire disputat, consequens est quidem, ut hoc sentiant quicumque animae propaginem destruunt, sed nec illi qui hanc astruunt ibi constituunt pondus assertionis suae; uident enim et filios parentum dissimiles moribus, quod ideo fieri putant, quia et ipse unus homo plerumque suis moribus alios mores dissimiles habet non utique anima altera accepta, sed uita in melius uel in deterius commutata. ita hoc te credis ab isto didicisse, quod anima non sit ex traduce, utinam id uere didicisses! me tibi docendum libentissime traderem; sed
Abbreviated transcription (Latin):
id quod ipse ẽ. Excepto enim qd̃
hominem assumpsit. ⁊uerbum
caro factum ẽ alius quidem u̾bũ
dei filius. s nonẽ aliud: hoc ẽ alia
ꝑsona ẽ s ñ diuersa natura. Et un¬
de hoc nͥ quia ñ creatus ex alio uł
ex nichilo. s natus ex ipso ẽ. non ut
melior quam erat ẽẽt.s omĩno ut
eẽt:⁊ quod ẽ ille unde natusẽ. ẽẽt
hoc ẽ unius eiꝰdemq nature ȩqua¬
lis. coeternus. omĩmodosimilis.
pariter immutabilis. parit̾ inui.¬
sibilis. pariter incorporeus. parit̾
ds̃: hoc omĩno qd̾ pater. nisi quod
filius ẽ ipse ñ pater: Si autẽ ma¬
net quidem ipse integer ds̃. nec
tamen de nullo uel de alio. s de se
ipio diuersũ aliquid indeterius
creat. ⁊ de incorporeo deo corpus
emanat: absit ut hoc catholieus
animus bibat: Non enĩ ẽ fluentũ
fontis diuini s fignientum cordiͤ
laboret animã quã putat ẽẽ cor
poream uindicare apassionibus
corporis. dispitans de animȩ in¬

Expanded text:
id quod est ipse. excepto enim quod id quod est ipse. excepto enim quod hominem assumpsit et uerbum caro factum est, alius est quidem uerbum dei filius, sed non est aliud; hoc est alia persona est, sed non diuersa natura. et unde hoc, nisi quia non creatus ex alio uel ex nihilo, sed natus ex ipso est, non ut melior quam erat esset, sed omnino ut esset et quod est ille, unde natus est, esset, hoc est unius eiusdemque naturae, aequalis, coaeternus, omni modo similis, pariter inmutabilis, pariter inuisibilis, pariter incorporeus, pariter deus, hoc omnino quod pater, nisi quod filius est ipse, non pater? si autem manet quidem ipse integer deus nec tamen de nullo uel de alio, sed de se ipso diuersum aliquid in deterius creaemanat; absit ut hoc catholicus animus bibat: non enim est fluentum fontis divini, sed figmentum cordis laboret, animam, quam putat esse cpoream, uindicare a passionibus corporis disputans \'de animae in
Abbreviated transcription (Latin):
ipso flatum exalare corporeum:
Odoctrinã eui omĩs etas aures subri¬
notos atq ignotos. doctos atq in¬
doctos recitaturus inuitet: senio¬
res cum iuniorib conuenite: quod
nesciebatis discite: quod nunquã
audieratis audite. Ecce isto docen¬
te. ñ aliunde quod aliquomodo ẽ.
nec exeo quod omĩno ñ ẽ ds flatũ
creat: sed exeo quod ipse ẽ. Cum sit
incorporeus: corpus sufflat: Natu¬
ram gͦ suam ante quam mutetur
inpeccati corpore: ipse mutat incor¬
pus: An dicit quod ex natura sua ñ
mutat aliquid cum flatum facit:
Nongͦ eum deseipso facit: Non enum
aliud ẽ ipse aliud natura eiꝰ. Quis
hoc insanissimꝰ opinetur: Quodsi
dicit ita dm̃ de sua natura facere
flatum. ut ipse integer maneat:
ñ inde questio ẽ: s utrum qd̃ ñ ali¬
unde nec de nichilo. sed de illo est.
ñ hoc sit quod ille. idẽ eiusdem na¬
ture et essentiȩ: Nam. ifilio genito
integer manet. S: qͥa eum genu¬
it de se ipso: ñ aliud genuit quã

Expanded text:
ipso flatum exhalare corporeum. ipso flatum exhalare corporeum. O doctrinam cui omnis aetas aures subrinotos atque ignotos, doctos atque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo est nec ex eo quod omnino non est deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit incorporeus, corpus sufflat. naturam ergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim aliud est ipse, aliud natura eius. quis hoc insanissimus opinetur? quodsi dicit ita deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat, non inde quaestio est, sed utrum quod non aliunde nec de nihilo, sed de illo est, non hoc sit quod ille, id est eiusdem naturae et essentiae. nam et filio genito integer manet; sed quia cum genuit de sc ipso, non aliud genuit quam
Abbreviated transcription (Latin):
sensa uerbis luculentissimis ⁊ suf¬
ficientissimis explicauit: asserens
ñ animȩ requiri alimenta s corpo¬
ri. Cura quidem illius: s tanquã
habitantis indomo: ⁊ moribundȩ
carnis imminentes ruinas ꝓuida
refectione fulcientis: Et illud ergo
explicet tͥ. quid anima illa diuitis
ruiturum destinare cupiebat. q̃
mortale corpus iam utiq non ha¬
bebat: et tamen sitiebat. ⁊aquȩ
stillam digito pauꝑis requirebat.
Habet uͥ se exerceat iste doctor senũ:
querat ⁊ inueniat si potuerit. eui
rei anima illa apud inferos hu¬
midum alimentum uel tam exi¬
guum mendicaret. cum ruinoso
habitaculo iam careret. Incorpore.
um sane dm̃ e̾ẽ quod credit: gra¬
tulor eum hinc saltem a tertullia¬
ni deliramentis ẽẽ discretum. Ille
quippe sicut animã: ita etiam dm̃
corporeum ẽẽ contendit. atqui
iste in hoc dissentiens. mirabilio.¬
ra ꝑsuadere molitur: dm̃ incorpo¬
reum ñ de nichilo facere. s de semet¬

Expanded text:
sensa uerbis luculentissimis et sufsensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens non animae requiri alimenta, sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruinas prouida refectione fulcientis. et illud ergo explicet tibi, quid anima illa diuitis ruiturum destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sitiebat et aquae stillam de digito pauperis requirebat. habet ubi se exerceat iste doctor senum; quaerat et inueniat, si potuerit, cui rei anima illa apud inferos humidum alimentum uel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo iam careret. Incum sane Deum esse quod credit, gratulor eum hinc saltem a Tertulliani deliramentis esse discretum. Ille quippe sicut animam, ita etiam Deum corporeum esse contendit. A quo iste in hoc dissentiens, mirabiliora persuadere molitur, Deum incorporeum, non de nihilo facere, sed de semet
Abbreviated transcription (Latin):
bilis corporis sui animã querere :
Uerbaeiꝰ ista sunt: Nunquid quia
anima inquit aut eybum querit
aut potum: ad ipsam transire credi¬
mus pastum: Et paulo post. Unde
tacula s ad corpus: euetiam p̾ter
cybum ꝓcuratur simili ratione
uestitꝰ. ut illi necessarius uideatur
pasture suggestus. cui cõpetit et
ipsos habere uestitus: Hanc ille
sententiam suam satis euidenter
expositam. ñ nulla etiam similitu¬
dine illustrans: adiecit atq ait: Qd
autẽ putamꝰ inquilinum quẽqͣm
suȩ habitationi ꝓspicere. ñne si eã
senserit aut tecto tremere. aut nu¬
tare pariete. aut labare fundami¬
ne. destinas querit. strues con¬
gerit. quib imminentẽ possit
ruinam sedulo diligenterq fulci¬
re. ne sub piculo mansionis discrim̃
uideat᷑ pendere mansori: Itagͦ
⁊ animam recognosce inquit car¬
nis sue desiderare cibum: ex qua
ipsum concipit sine dubio deside¬
rium: hec nempe ille iuuenis sua

Expanded text:
bilis corporis sui animam quaerere? bilis corporis sui animam quaerere? Verba ejus ista sunt: « Numquid quia anima, » inquit, « aut cibum quaerit aut potum, ad ipsam transire credimus pastum? » Et paulo post: « Undtacula, sed ad corpus; cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione vestitus, ut illi necpasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uestitus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine inlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae habitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inminentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mansionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua ipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sciet fortasse dilectio tua etiam
hoc quam ñ te docuerit. si tamen
id te ab illo didicisse letaris: S ne
quid forte aliud sit qd̾ constat ẽẽ
utile. ⁊ ad fidem necessariam ꝑti¬
nere: peto rescribere ñ graueris: Nã
illud qd̾ rectissime et ualde salubri¬
ter credit. iudicari animas cum
de corporib exierint. ante quam
ueniant ad illud iuditium quo eas
oportet iam redditis corporibus
iudicari. atq in ipsa inqua hic ui¬
xerunt carne torqueri siue głari:¬
et hoc ita ne tandem ipse nesciebas:
Quis aduersus euangłium tanta
obstinatione mentis obsurduit. ut
in illo pauꝑe qui post mortem obla¬
tus ẽ insinum abrahe. ⁊ in illo di.¬
uite cuiꝰ infernus cruciatus expo
nitur. ista non audiat uel audita
ñcredat: Sed nunc quid te docu¬
it quomodo anima sine corpore
de digito pauꝑis aquȩ stillam de¬
siderare potuit: cum ipse con¬
tessus sit alimenta corporea ñ nisi
ꝓpter fultiendas ruinas corrupti¬

Expanded text:
ibi sciet fortasse dilectio tua etiam ibi sciet fortasse dilectio tua etiam hoc quam non te docuerit, si tamen id te ab illo didicisse laetaris. sed ne quid forte aliud sit, quod constat esse utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud iudicium, quo eas oportet iam redditis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gloriari, hoc itane tandem ipse nesciebas ? quis aduersus euangelium tanta obstinatione mentis obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem ablatus est in sinum Abrahae, et in illo diuite, cuius infernus cruciatus exponitur, ista non audiat, vel audita non credat? Sed numquid te docuit, quomodo anima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desiderare potuit ; cum ipse confessus sit, alimenta corporea nonnisi propter fulciendas ruinas corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
hoc me ille non docuit. nec huie
errori eius ullomodo quamlibet
diserti et ornati sermonis illectꝰ
suauitate consensi. ago ingentes
dõ grãs: Sed quero unde illi
caput exosculatus ut dicitur. gr̃a
egeris te didicisse quod usq ad
auditam disputationem illius
ignorabas: Nut si falsum ẽ. hoc te
litteris refellatur: Si autẽ uerum
ẽ illa humilitate homini egisse te
gr̃as. gaudeo quidem. site illud
ñ docuit. quod suꝑius quam sit
detestandum cauendumq mon-¬
straui: et ñ reprehendo qd̃ gratus
fueris tanta humilitate doctori:
si aliquid aliud disputante illo
uerum atq utile didicisti S hoc¬
quid sit inquiro: anforte animam
ñ sp̃m ẽẽ sed corpus: Non quidem
magnum doctrinȩ xp̃iane arbit᷑r
ẽẽ detrim̃tum: ista nescire. Et si de
corporum generib subtiliter dis¬
putetur: hoc maiore difficultate
quam utilitate ꝑdiscitur: Si autẽ
dñs uoluerit ut ad illum ipsum
iuuenem scribam sicut desidero:

Expanded text:
\'hoc me ille non docuit nec huic \'hoc me ille non docuit nec huic errori eius ullo modo quamlibet diserti et ornati sermonis inlectus suauitate consensi\', ago ingentes deo gratias. sed quaero, unde illi caput exosculatus, ut dicitur, gratias egeris te didicisse quod usque ad auditam disputationem illius ignorabas aut, si falsum est hoc te litteris refellatur. si autem uerum est illa humilitate homini egisse te gratias, gaudeo quidem, si te illud non docuit, quod superius quam sit detestandum eauendumque monstraui, et non reprehendo, quod gratus fueris tanta humilitate doctori, si aliquid aliud disputante illo uerum atque utile didicisti; sed hocquid sit inquiro. an forte animam non spiritum esse, sed corpus ? non quidem magnum doctrinae christianae arbitror esse detrimentum ista nescire et, si de corporum generibus subtiliter disputetur, hoc maiore difficultate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus uoluerit, ut ad illum ipsum iuuenem scribam, sicut desidero,
Abbreviated transcription (Latin):
dem falsum ẽ. tamen ut dixi tole¬
rabilius ex aliqua alia creatura
quam quidem iam fecerat deus.
quã ex dei natura animam con-¬
ditam crederes: ut quod ẽ muta¬
bilis. qd̃ peccat. qd̾ sit ĩpia. qd̾ etiã
siĩpia ꝑ durauerit infine. sine fine dãp.¬
nabitur. non ad dei naturam cum
horrenda blasphemia referatur:
Abice frater abice obsecro istam ñ
plane fidem. sed exsecrande impi¬
etatis errorem: ne homo grauis
seductus aiuiuene ⁊ alaico prb̃r.
cum istam catholicam fidem ẽẽ
arbitraris. de numero fideliũ
quod a te auertat dñs eximaris:
Non enim sic tecum agendum ẽ.
ut cum illo aut ea uenia tuus iste
tam horrendus. qua nuenis ilꝰ
licet ab illo adte transierit.error
ẽ dignus. Ille ouili catholico sa¬
nandus nuꝑ accessit: tuincatho¬
licis pastoribus deputaris: Nolumꝰ
ita euretur quȩ uenit aberrore
ad dominicum gregem: ut pͥus
pestifera contagione disꝑdat ouiꝰ
ulcerosa pastorem. Quod si dicis

Expanded text:
dem falsum est, tamen, ut dixi, toledem falsum est, tamen, ut dixi, tolerabilius — ex aliqua alia creatura, quam quidem iam fecerat deus, quam ex dei natura animam conditam crederes, ut, quod est mutabilis, quod peccat, quod fit impia, quod etiam, si impia perdurauerit in fine, sine fine damnabitur, non ad dei naturam cum horrenda blasphemia referretur. abice, frater, abice, obsecro, istam non plane fidem, sed exsecrandae impietatis errorem, ne homo grauis seductus a iuuene et a laieo presbyter, cum istam catholicam fidem esse arbitraris, de numero fidelium — quod a te auertat dominus eximaris. non enim sic tecum agendum est ut cum illo aut ea uenia tuus iste tam horrendus qua iuuenis illius, licet ab illo ad te transierit, error est dignus. ille ouili catholico sanandus nuper accessit, tu in catholicis pastoribus deputaris. nolumus ita curetur quae uenit ab errore ad dominicum gregem, ut prius pestifera contagione disperdat ouis ulcerosa pastorem. Quodsi dicis:
Abbreviated transcription (Latin):
mo sic legis epłam meam. ut hic
agnoscas etiam fidem tuam. quȩ
nobis incatholica ȩccłia domino
donante cõmunis ẽ. sigͦ hec ut
dicere ceꝑam cum catholico lo¬
quor unde obsecro credis ẽe̾ ani¬
mã. ñ uniꝰcuiusq nr̃m dico. s pͥ¬
mã pͥmo illi homini datam: Si
ex nichilo ⁊ factam tamen insuf.¬
flatamq: a dõ: id credis qd̃ ego:
Si autẽ exaliqua alia creatura
quȩ unde anima fieret tanquã
mat̾ies subiacebat artifici dõ. sic̃
puluis unde fieret adam. uel costa
eius unde eua. uel sicut aq̃ unde
pisces ⁊ uolueres. uel sient terra
unde animalia quȩq terrestria:
ñẽ catholicum. ñ ẽ uerum. Quod¬
sineq ex nichilo neq exalia qua¬
cumq creatura. s ex semetipso
dm̃ hoc ẽ ex natura sua fecisse uł
facere animas quod absit existimaᷤ.
hoc quidem ab isto didicisti. sed ñ
tibi gratulor neq blandior longe
cum illo afide eatholica exorbi¬
tasti. Colerabilius enim quod qͥ.¬

Expanded text:
mo, sic legis epistulam meam, ut hic mo, sic legis epistulam meam, ut hic agnoscas etiam fidem tuam, quae nobis in catholica ecclesia domino donante communis est —, si ergo haec, ut dicere coeperam, cum catholico loquor, unde, obsecro, credis esse animam, non uniuscuiusque nostrum dico, sed primam primo illi homini datam? si ex nihilo et factam tamen insufflatamque a deo, id credis quod ego; si autem ex aliqua alia creatura, quae unde anima fieret tamquam materies subiacebat artifici deo, sicut puluis, unde fieret Adam, uel costa eius, unde Eua, uel sicut aquae, unde pisces et uolucres, uel sicut terra, unde animalia quaeque terrestria, non est catholicum, non est uerum. quodsi neque ex nihilo neque ex alia quacumque creatura, sed ex semet ipso deum, hoc est ex natura sua fecisse uel facere animas — quod absit! — existimas, hoc quidem ab isto didicisti, sed non tibi gratulor neque blandior; longe cum illo a fide catholica exorbitasti. tolerabilius enim — quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
immutabilis. sempit̾nus: sine tẽ¬
poris ullo initio siue termino. At
uero illa natura quȩ facta ẽ creat᷑a
nuncupatur: creator autẽ ds̃ illa
scilicet trinitas Creatura gͦ ita ẽẽ
dr̃ exdõ: ut ñ exeius natura facta
sit. Ex nichilo enim ꝓpt̾ea dicitur.
qͥa ipsum auctorem habet ut sit.
ñ tta ut ab illo nata sit uel ꝓcesse¬
rit sed ab illo creata condita. facta
sit. partim ex nulla alia id ẽ omĩ¬
no ex nichilo. sicut cȩlum ⁊ t̾ra.
uel potiꝰ uniu̾se mundane molis
uniu̾sa cũ mundo concreata ma¬
t̾ia: partim uͦ ex alia iam creata
atq existente natura sicut uir
ex limo. mulier ex uiro. ex paren¬
tib homo. Creatura tam̃ omnis
ex dõ: s creante uel ex nichilo
uel ex alio: ñ autẽ gignente uel
ꝓducente de se ipso. Si hȩc cum
catholico loquor magis cõmo¬
nens quam docens. neq enĩ ẽẽ tͥ
arbitror noua uel audita qͥdem
iantea ñ tam̃ credita. s ut existi¬

Expanded text:
inmutabilis, sempiternus, sine teminmutabilis, sempiternus, sine temporis ullo initio siue termino. at uero illa natura, quae facta est, creatura nuncupatur, creator autem deus, illa scilicet trinitas. creatura ergo ita esse dicitur ex deo, ut non ex eius natura facta sit; ex illo enim propterea dicitur. quia ipsum auctorem habet ut sit, non ita, ut ab illo nata sit uel processerit, sed ah illo creata, condita, facta sit, partim ex nulla alia, id est omnino ex nihilo, sicut caelum et terra uel potius uniuersae mundanae molis uniuersa cum mundo concreata materia, partim uero ex alia iam creat\'a atque exsistente natura, sicut uir ex limo, mulier ex uiro, ex parentibus homo, creatura tamen omnis ex deo, sed creante uel ex nihilo uel ex aliquo, non autem gignente uel producente de se ipso. Si haec cum catholico loquor magis commonens quam docens — neque enim esse tibi arbitror noua uel audita quidem et antea, non tamen credita, sed, ut existi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut dicamus. ñ eam ⁊ dm̃ unius
eiꝰdemq ẽe̾ nature. Unde ille rec-¬
te qͥdem ait. genus dei ẽẽ animaᷤᷤ
munere non natura: ac ꝑhoc non
omĩum s fidelium. S rursus ad
id qd̾ declinauerat deuolutus est.
idm̃atq animam eiꝰdem dixit
ẽẽ nature: ñ quidem his uerbis. s
aꝑta manifestaq sententia: Cum
eñi animã ita ẽẽ dicit ex dõ. ut
eam nec ex alia natura. nec ex nichi¬
lo. s ex semetipso creauerit. quid ꝑ¬
suadere conatur nͥ id qd̾̃ aliis uer¬
bis negat. animã scilicet eiꝰdem
cuiꝰ ds̃ ẽ ẽẽ nature: Omnis quippe
natura uel ds̃ ẽ qui nullum habet
auctorem: uel ex dõ ẽ qͥa ipsũ habet
auctorem: S quȩ habet dm̃ aucto.
rem ex quo ẽ. aliqͣ facta non ẽ. aliqͣ
facta ẽ. Porro que facta ñẽ itamen
ex ipso ẽ: aut genita ẽ. ab illo. aut
Nam hȩc tria unũ sunt: ⁊ singulũ
quodq ds̃. isimul omĩa unus ds̾.

Expanded text:
est ut dicamus non eam et deum unius est ut dicamus non eam et deum unius eiusdemque esse naturae. unde ille recte quidem ait \'genus dei esse animas munere, non natura\' ac per hoc non omnium, sed fidelium; sed rursus ad id quod declinauerat deuolutus est et deum atque animam eiusdem dixit esse naturae, non quidem his uerbis, sed aperta manifestaque sententia. cum enim \'animam ita esse\' dicit \'ex deo, ut eam nec ex alia natura nec ex nihilo, sed ex semet ipso creauerit\', quid persuadere conatur nisi id quod aliis uerbis negat, animam scilicet eiusdem cuius deus est esse naturae? omnis quippe natura uel deus est, qui nullum habet auctorem, uel ex deo est, quia ipsum habet auctorem. sed quae habet auctorem deum, ex quo est, aliqua facta non est, aliqua facta est. porro quae facta non est et tamen ex ipso est, aut genita est ab illo aut nam haec tria unum sunt et singulum quidque deus et simul omnia unus deus
Abbreviated transcription (Latin):
neq contẽptibilis prb̃r. animȩ
naturã portionẽ di sentiebas eẽ
Unde fateor dilectioni tuȩ timeo
ne forte hoc te iste docuerit: quod
potiꝰ sit contrarium ei fidei quam
tenebas. Sicut enim ñ arbitrorte
uniquã incatholica animã credidis.¬
se dĩ ẽẽ portionẽ uel ullo modo aĩȩ
idĩ eandem ẽẽ naturam: ita metuo
ne forte consenseris huic homini.
qd̾ animã ds̃ ñ de nichilo fecerit.
s ita ex ipso sit ut ab ipso emanaue¬
rit. hoc enĩ etiam u̾bum. iste posu¬
it inter cetera. quibꝰ in hac questio.¬
ne ad ĩmane p̾cipitium exorbita¬
uit. At uͦ hoc si te docuit nolo me
doceas: immo etiam uolo ut quod
didi ceras ipse dediscas. Parumẽ
eñi ñ credere neq dicere. qd̾ pars
dĩ sit anima: Neq eñi ⁊ filium
uel sp̃m scm̃ partẽ dei ẽẽ dicimꝰ.
⁊ tamen dicimꝰ patrem ⁊ filium
turȩ: Parum ẽ ergo ut ñ dicamꝰ
animã ẽẽ partẽ dĩ. s hocetiã opus

Expanded text:
neque contemptibilis presbyter animae neque contemptibilis presbyter animae naturam portionem dei sentiebas esse. unde, fateor dilectioni tuae, timeo, ne forte hoc te iste docuerit, quod potius sit contrarium ei fidei quam tenebas. Sicut enim non arbitror te umquam in catholica animam credidisse dei esse portionem uel ullo modo animae et dei eandem esse naturam, ita metuo, ne forte consenseris huic homini, \'quod animam deus non de nihilo fecerit, sed ita ex ipso sit, ut ab ipso emanauerit\'; hoc enim etiam uerbum iste posuit inter cetera, quibus in hac quaestione ad immane praecipitium exorbitauit. at uero hoc si te docuit, nolo me doceas; immo etiam uolo ut quod didiceras ipse dediscas. parum est enim non credere neque dicere quod pars dei sit anima — neque enim et filium uel spiritum sanctum partem dei esse dicimus, et tamen dicimus patrem et filium icamus animam esse partem dei; sed hoc etiam opus
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscum uident etiã passeres: ꝙ
qud iustum atq iniustum duu¬
dicatur qd uidebat tobis etiã car¬
nis luminib ꝑditis. Hoc siita est
ꝓfecto quando audiebas uel lege¬
bas. illumina ocłos meos. ne um¬
quã obdormiã in mortẽ. ñ nͥ car.¬
nis ocłos cogitabas. Aut si hoc obs¬
curum ẽ: certe quando illud apłi
recolebas. illuminatos ocłos cordiᷤᷤ
ur̃i. nos sub fronte ⁊ supra buccas
cor habere credebas. Absit ut de te
hoc sentiã. Neq hoc te gͥ iste docu¬
it. Aut si forte ante huiꝰ doctrinã
quã modo te inuenisse letaris. aĩȩ
naturam dei putabas ẽẽ portio¬
nem: hoc plane cum horrendo
ꝑiculo falsum ee̾ nesciebas: Et si
abisto didicisti qd̾ anima portio
dĩ ñ sit: age dõ grãs quantas potes:
qd ñ ante quã hoc didicisti de cor¬
pore existi. Exisses enim magnus
hereticꝰ: ⁊ blasphemator horrendꝰ.
Nullomodo tamen etiã id de te existi.¬
mauerim: qd̾ homo catholicns

Expanded text:
nobiscum uident etiam passeres, et nobiscum uident etiam passeres, et quo iustum atque iniustum diiudicatur, quod uidebat Tobis etiam carnis luminibus perditis. hoc si ita est, profecto, quando audiebas uel legebas: in inlumina oculos meos, ne umquam obdormiam in mortem. non nisi carnis oculos cogitabas. aut si hoc obscurum est, certe, quando illud apostoli recolebas : inluminatos oculos cordis uestri, nos sub fronte et supra buccas cor habere credebas. absit, ut de te hoc sentiam; neque hoc te igitur iste docuit. Aut si forte ante huius doctrinam, quam modo te inuenisse laetaris, animae naturam dei putabas esse portionem, hoc plane cum horrendo periculo falsum esse nesciebas. et si ab isto didicisti, quod anima portio dei non sit, age deo gratias, quantas potes, quod non, antequam hoc didicisti, de corpore existi; exisses enim magnus hereticus et blasphemator horrendus. nullo modo tamen etiam id de te existimauerim, quod homo catholicus
Abbreviated transcription (Latin):
dici. sicuti ẽ. et inclinato capite
tradidit sp̃m. uͥ et anima necesse
ẽ intelligat᷑. iutrumq uniꝰ esse
substantiȩ: Puto qd̃ ista iam scie¬
bas. Si autẽ nesciebas: ñ te aliqͥd
quod magno ꝑiculo nescit᷑ didi¬
cisse scias. Et si quid hinc subti¬
lius disputandũ ẽ: meliꝰ cũ ipso
agit᷑ cuius iam nouimꝰ ieloqͥum
utrum cũ dr̃ anima ita ut simul
intelligat᷑ i sp̃s. utrumq anima
sit. sp̃s autẽ aliqͥd anime sit an
sicut ei uisum ẽ a parte totũ ap¬
pelletur hoc nomine. siue etiã
utrumq sp̃s sit. pars uero eius
tur ⁊ anima: Sic enim huic pla¬
cet: Uerum ista ut dixi. et sub.¬
tiliter disseruntur: et sine ullo
uel certe sine magno ꝑiculo ne¬
sciunt᷑: Itemq alios ẽẽ corporis.
alios autẽ anime sensus. miror
si iste te docuit: ⁊tu homo ideta¬
tis ⁊ honoris ante quã istũ audires.
unum atq idem putabas ẽẽ quo¬
album nigrumq discernit᷑ quod

Expanded text:
dici — sicuti est: et inclinato capite dici — sicuti est: et inclinato capite tradidit spiritum, ubi et anima necesse est intellegatur — et utrumque unius esse substantiae? puto quod ista iam sciebas; si autem nesciebas, non te aliquid, quod magno periculo nescitur, didicisse scias. et si quid hinc subtilius disputandum est, melius cum ipso agitur, cuius iam nouimus et eloquium: utrum, cum dicitur anima, ita ut simul intellegatur et spiritus, utrumque anima sit, spiritus autem aliquid animae sit, an, sicut ei uisum est, a parte totum appelletur hoc nomine, siue etiam utrumque spiritus sit, pars uero eius tur et anima; sic enim huic placet. uerum ista, ut dixi, et subtiliter disseruntur et sine ullo uel certe sine magno periculo nesciuntur. Itemque alios esse corporis, alios autem animae sensus, miror, si iste te docuit; et tu homo id aetatis et honoris, antequam istum audires, unum atque idem putabas esse, quoalbum nigrumque discernitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
te quod ignorabas. grãs egeris: Ubi
qͥdem ñ in ꝓbo humilitatẽ tuam.
ĩmo uero etiã laudo qd honorasti
doctorẽ tuũ. nec hominẽ s ipsam
quȩ tͥ ꝑ illũ loqui dignata ẽ ueri¬
tatẽ: si tam̃ potueris demonstrare.
quid ꝑillũ ueritatis acceꝑis: Uel¬
lem itaq rescͥptis tuis qͥd te docue¬
rit me doceres: Absit enim ut
erubescam ap̃sbitero discere: si
a laico tu ñ erubuisti p̾dicanda
umitanda humilitate. si uera di¬
dicisti. P roinde frater dilectissi¬
me qͥd ab eo didiceris nosse cupio:
ut si iam id sciebam gratuler ꝓ
te. si autẽ nesciebam discam ꝑte
Ita ne tuignorabas duo quȩdam
meam: iutrumq ad naturã ho-¬
minis ꝑtinere. ut totus homo
sit sp̃s ⁊anima ⁊ corpus: s aliqͣn¬
do duo ista simul nomine ani¬
mȩ nuncupari. quale ẽ illud. et
factus ẽ homo manimã uiuam.
ibi qͥppe ⁊ sp̃s intelligitur: ttemq
aliquando utrumq nomine sp̃s

Expanded text:
te quod ignorabas gratias egeris. ubi te quod ignorabas gratias egeris. ubi quidem non inprobo humilitatem tuam, immo uero etiam laudo, quod honorasti doctorem tuum nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est ueritatem, si tamen potueris demonstrare, quid per illum ueritatis acceperis. uellem itaque rescriptis tuis quid te docuerit me doceres. absit enim, ut erubescam a presbytero discere, si a laico tu non erubuisti praedicanda et imitanda humilitate, si uera didicisti. Proinde. frater dilectissime, quid ab eo didiceris nosse cupio, ut, si iam id sciebam, gratuler pro te, si autem nesciebam, discam per te. itane tu ignorabas duo quaedam meam - et utrumque ad naturam hominis pertinere, ut totus homo sit spiritus et anima et corpus, sed aliquando duo ista simul nomine animae nuncupari — quale est illud : et factus est homo in animam uiuam; ibi quippe et spiritus intellegitur — itemque aliquando utrumque nomine spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo fra¬
Peruenerunt ad me duo libri uincen¬
cii uictoris. quos ad tuam sc̃itatem
scͥpsit: mittente mͥ eos fratre nostro
renato homine qͥdem laico. s pro
sua fide ⁊eorum quos diligit pru¬
denter religioseq sollicito: Quib
lectis uidi hominẽ insermone qͥ.¬
dem ñ solum usq ad sufficientiã.
uerũ etiã usq ad redundantiã ꝓflu¬
entẽ: s in rebus de quib loqui uo¬
luit. ñdum sicut oportet instruc¬
tum: Qd̃ si ei fuerit dño donan.¬
te collatum: poterit ẽẽ utilis plu¬
rib. Habet enim ñ minimũ facul¬
tatis qua possit explicare atq or¬
nare quȩ sentit: si pͥus det operam
recta sentire. Ualde qͥppe sunt no¬
xia praua diserta: qͥa hominibus
minꝰ eruditis eo qd̃ diserta sunt
uidentur et uera Quomodo aut̃
eosdem libros ipse acceꝑis nescio:
ueruntam̃ siuerum ẽ qd̾ audiui:
diceris eis recitatis ita exiluisse
leticia. ut caput iuuenis illiꝰ senex
ilaici prb̃r osculatus: didicisse

Expanded text:
omino dilectissimo fraalutem. Peruenerunt ad me duo libri Vincentii Victoris, quos ad tuam sanctitatem scripsit, mittente mihi eos fratre nostro Renato, homine quidem laico, sed pro sua fide et eorum quos diligit prudenter religioseque sollicito. quibus lectis uidi hominem in sermone quidem non solum usque ad sufficientiam, uerum etiam usque ad redundantiam profluentem, sed in rebus, de quibus loqui uoluit, nondum sicut oportet instructum; quod si ei fuerit domino donante conlatum, poterit esse utilis pluribus. habet enim non minimum facultatis, qua possit explicare atque ornare quae sentit, si prius det operam recta sentire. ualde quippe sunt noxia praua diserta, quia hominibus minus eruditis eo quod diserta sunt uidentur et uera. quomodo autem eosdem libros ipse acceperis nescio; uerum tamen, si uerum est quod audiui, diceris eis recitatis ita exiluisse laetitia, ut caput iuuenis illius senex et laici presbyter osculatus didicisse
Abbreviated transcription (Latin):
contraria testamenta ꝓferuntup
uersi pelli necessitate uelut inde
ostendatur utrumq ab uno dõ
ẽẽ ñ posse ẜ alterum ab altero. Cont᷑
hoc autẽ malignum machinam̃tũ
iam olim scͥpsimꝰ ut paulo ante cõ¬
memoraui. & ipsum opusculum
nr̃m habere uos credo. quamuis
quedã sint pauca infine ipsiꝰ oꝑis
adimanti. quib ñ respondi: Nescio
qͥb enim ut fieri solet incurrentibꝰ
quȩ magis uidebant᷑ urgere: illa
interrupta sic remanserunt:. S ut
dixi infine ꝑpauci sunt: quȩ si dñs
uoluerit quamtotius explicare
curabo:¬

Expanded text:
contraria testimonia proferuntur contraria testimonia proferuntur versipelli dolositate, velut inde ostendatur utrumque ab uno Deo esse non posse, sed alterum ab altero. Contra hoc autem malignum machinamentum jam olim scripsimus, ut paulo ante commemoravi, et ipsum opusculum nostrum habere vos credo. Quamvis quaedam sint perpauca in fine ipsius operis Adimanti, quibus non respondi: nescio quibus enim, ut fieri solet, incurrentibus, quae magis videbantur urgere, illa interrupta sic remanserunt. Sed, ut dixi, in fine perpauca sunt, quae si Dominus voluerit, quantocius explicare curabo