comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mor sebaptitati sunt in nube & inmari & omnes eandem
escam spiritalem manducauerunt. et omnes eundem
spiritalem potum biberunt: pam quemadmodum
typus sacramenti pocuit esse sine operatione sps̃ scĩ. cu¬
ius ueritas omnis inspũ est : quod et a postolus docuit di¬
ter operatur infilio & filius operatur & sps̃. &ideo secun¬
dum seriem scripturarum. Noli dubitare infigura fu¬
isse quod inueritate esse ipsa&iam ueritas declarauit :
Quis enim operationem eius abnuat in lauacro. inquo
operationem eius sentimus et gratiam: Nam sicut scĩ
pater secundum quod scriptum est: ds̃ pater scĩfi¬
c&uos. et integer sps̃ uester & anima et corpus sine
quȩrella indie dnĩ nostriihũ xp̃i seruetur et alibi fib¬

Expanded text:
ri: et omnes eamdem escam spiritalem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritalem biberunt . 23. Nam quemadmodum typus sacramenti potuit esse sine operatione Spiritus sancti, cujus veritas omnis in Spiritu est? Quod et Apostolus docuit diter operatur in Filio, et Filius operatur in Spiritu. Et ideo secundum seriem Scripturarum noli dubitare in figura fuisse, quod in veritate esse ipsa etiam veritas declaravit. Quis enim operationem ejus abnuat in lavacro, in quo operationem ejus, septimus et gratiam? 25. Alias cap.Pater, secundum quod scriptum est: Deus pacis sanctificet vos, ut integer spiritus vester, et anima et corpus sine que
Abbreviated transcription (Latin):
minor pateri quia ex filio pleraq eẽ legimus & perpa trem
facta ueldata plurima inscripturis caelestibus rep̃perimus :
sed &icmper spm̃ similiter legimus facta pleraq sicut habes:
pobis autem reue lauit ds̃ perspm̃ suum : et alibi : Bonum
pientiae : & alibi: Si autem perspm̃ facta carnis mortificatis
uiuetis : et supra : qui suscitauit xp̃mex mortuis. uiuificauit&
mortalia corpora uestra in habitantem spm̃ eius in uobis
filio omnia uel ex spũ omnia : atergo refero ut & illi mihi
lectum esse ostendant quia perpatrem omnia: sed quum
haec uel patriprobauerimus uel filio uel scõ spũi conuenire
nec ullam ex huius modi syllabis nasci posse diuinae distanciã
potestatis non est dubium quia perquem omnia exeo omnia
gere debeamus : Omnis enim creatura & ex uoluntate & pꝑ
operationem & in uirtute est trinitatis: sicut scriptum ẽ:

Expanded text:
minor Pater, quia in Filio et ex Filio pleraque esse legimus: et per Patrem minor Pater, quia in Filio et ex Filio pleraque esse legimus: et per Patrem facta vel data plurima in Scripturis coelestibus reperimus? 99. Sed etiam per Spiritum similiter legimus facta pleraque, sicut habes: Nobis autem revelavit Deus per Spiritum suum ; et alibi: Bonum pientiae ; et alibi: Si autem per Spiritum facta carnis mortificaveritis, vivetis ; et supra: Qui suscitavit Christum ex mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum ejus in vobis Filio omnia, vel ex Spiritu omnia. At ego refero, ut et illi mihi lectum esse ostendant quia per Patrem omnia. Sed cum haec vel Patri probaverimus, vel Filio, vel Spiritui sancto convenire, nec ullam ex hujusmodi syllabis nasci posse divinae distantiam potestatis; non est dubium quin per quem omnia, ex eo omnigere debeamus. Omnis enim creatura et ex voluntate, et per operationem et in virtute est Trinitatis, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
iuncturam ministrationis inmensuram unius cuius que
patris aucmentum corporis facit in aedi ficationem suun
laritate : & iterum ad colosenses de his qui non haberent cog¬
nitionem unigeniti filidi : quia non tenent inquit caput.
ex quo omnes corpus per conpaginationes & conligationes
subministratum & copulatum. crescit in incrementumd:
caput enim xpm̃ esse ecdesiae supra diximus: & alibi habes.
quia deplenicudine eius nos omnes accepimus: Et ipsedñs
dixit : demeo accipi& ad nunciabit uobis & supraait : cogno
sp̃u. sp̃s ẽ: Ergo sicut ex patre logimus esse omnia ita et
sunt testimoniis ed oc&ur : Nunc consideremus utrum
perpatrem esse aliquit docere possimus: sed scriptumẽ :
paulus seruus xp̃i peruoluntatem dĩ: et alibi: Vnde iamñ
seruus sed filius : si autem filius & heres perdm̃. & alibi:
repperies alia siquaceras perpatrem facta numquit ide¬

Expanded text:
juncturam ministrationis in mensuram uniuscujusque juncturam ministrationis in mensuram uniuscujusque partis, augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate . Et iterum ad Colossenses de his qui non haberent cognitionem unigeniti Filii Dei: Quia non tenent, inquit, caput, ex quo omne corpus per compaginationes et colligationes subministratum et copulatum crescit in incrementum Dei ; caput enim Christum esse Ecclesiae supra diximus . Et alibi habes quia de plenitudine ejus nos omnes accepimus . Et ipse Dominus dixit: De meo accipiet, et annuntiabit vobis . Et supra ait: CognovSpiritu, Spiritus est . 96. Ergo sicut ex Patre legimus esse omnia, ita et sunt, testimoniis edocemur. 97. Nunc consideremus utrum per Patrem esse aliquid docere possimus. Sed scriptum est: Paulus servus Christi per voluntatem Dei ; et alibi: Unde jam non est servus, sed filius: si autem filius, et haeres per Deum ; et alibi: reperies alia, si quaeras per Patrem facta. Numquid ide
Abbreviated transcription (Latin):
.ipsum & in ipso omnia ¶quid est exipso: quod exipsius uo¬
luntate natura sit omnium. & ipsesit auccor omnium qua
esse coeperunt peripsum quid est : quia peripsum constitu¬
tio & perseuerantia omnibus inpertita uid eatur in ipso
& ministratorem gratiae suae acmuneris intuentur se¬
cundum quodscriptum est: oculiomnium intesperant
& aperies manum tuam. & implebis omnem animambo¬
na uoluntate : De patre quoque sidicas. ideo exipso : quia ex
ipso operatrix sapientia quae omnibus ex sua & patris
uoluncate dedit esse quae nonerant peripsum. quia ꝑsapi¬
entiam eius facta sunt omnia in ipso quia ipse ẽ. uiuificato¬
mile in hiscertum est dedarari quum et exfilio dicamus
esse pleraq & multa perpatrem. sicut habes defilio diccũ
ut augeamur in ipso peromnia qui est caput xp̃s exquo
totum in quit corpus compactum & conexum sper omnem

Expanded text:
ipsum, et in ipso sunt omnia. Quid est, ex ipso? Quod ex ipsius voipsum, et in ipso sunt omnia. Quid est, ex ipso? Quod ex ipsius voluntate natura sit omnium, et ipse sit auctor omnium, quae esse coeperunt. Per ipsum, quid est? Quia per ipsum constitutio et perseverantia omnibus impertita videatur. In ipso, et ministratorem gratiae suae ac muneris intuentur, secundum quod scriptum est: Oculi omnium in te sperant; et: Aperis manum tuam, et imples omnem animam bona voluntate . 92. De Patre quoque si dicas: ideo ex ipso, quia ex ipso operatrix Sapientia, quae omnibus ex sua et Patris voluntate dedit esse, quae non erant: Per ipsum, quia per Sapientiam ejus facta sunt omnia: In ipso, quia ipse est vivificatomile in his certum est declarari; cum et ex Filio dicamus esse pleraque, et multa per Patrem, sicut habes de Filio dictum: Ut augeamur in ipso per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum, inquit, corpus compactum et connexum per omnem
Abbreviated transcription (Latin):
omnia esse inspũ. ut doceamus omnia esse perspiñ & omna
perius diximus se inuicem signant: Non enim ita dixit
a postolus ex dõ omnia & perfilium omnia. ut separa¬
bilem substantiam patris & filique signarȩt : sedut in¬
confusibili distinctione. quod alius pater sit᷑ filius ed oce¬
rec: Nonigitur tam quam conpugnantes syllabae istae
sed tamquam socae atque concordes sunt : ut &iam uni
saepe conueniant. sicut scriptum est: quia ex ipso & per
latum sit: defilio dictum ẽe non ambiges: dicit enim a pos¬
tolus secundum proph&iam isaiae: quis cognouit sensum
dnĩ aut quis consilicrius ei fuit : Et ad didit. quic &xipso¬
et peripsum & in ipso omnia : Quodesaias deoperatore omn¬
um dixit sicut habes : quis mensus ẽ. manua quam & caelũ
palmo & uniuersam terram clausa manu: quisstatuit mon¬
tes in libra & rupes in statera: quis cognouit sensum dnĩ aut

Expanded text:
omnia esse in Spiritu, ut doceamus omnia esse per Spiritum, etomnia esse in Spiritu, ut doceamus omnia esse per Spiritum, etperius diximus, se invicem signant. Non enim ita dixit Apostolus: Ex Deo omnia, et per Filium omnia; ut separabilem substantiam Patris Filiique signaret: sed ut inconfusibili distinctione quod alius Pater, alius sit Filius, edoceret. Non igitur tamquam compugnantes syllabae istae, sed tamquam sociae atque concordes sunt; ut etiam uni saepe conveniant, sicut scriptum est: Quia ex ipso, et pelatum sit, de Filio dictum esse non ambiges. Dicit enim Apostolus secundum prophetiam Esaiae: Quis cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Et addidit: Quia ex ipsoet per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quod Esaias de operatore omnium dixit, sicut habes: Quis mensus est manu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu? Quis statuit montes in libra, et rupes in statera? Quis cognovit sensum Domini, a
Abbreviated transcription (Latin):
naturam filius a patre qui alienum instrumentum ab
operatore proprio uel auctore : aut numquid alienus
filius abspũ quĩ ab instrumenti genere aut locus sepa¬
ratur aut tempus compara Nunc adsertiones nostras
illi uolunt exdõ tam quam ex naturadi esse materiam
ut sidicas exligno arcam esse factam. exlapide stacuam
ita & dõ materiam processisse . & eandem materiam
tam quam per instrum entum aliquod factam esse per
filium ut non tam operatorem filium quam instrumen¬
tum operis esse declarent. & omnia ita facta inspũ tam¬
quam in alico loco facta uel tempores & singula singulis
tribuunt: in commune omnia negant qnm̃ ex ipso & per¬
ex dõ patre esse omnia ut nec amiserit ds̃ pater quod
uelper ipsum & in ipso omnia sint : Nectam quam ex ma¬
teria ex ipso omnia sint. Ita quoque perdnm̃ filium esse
omnia ut non priuatus sit eo quod exfilio sint omnia et ta

Expanded text:
naturam Filius a Patre; quia alienum instrumentum ab naturam Filius a Patre; quia alienum instrumentum ab operatore proprio vel auctore? aut numquid alienus Filius a Spiritu; quia ab instrumenti genere aut locus separatur aut tempus? 87. Compara nunc assertiones nostras. Illi volunt ex Deo tamquam ex natura Dei esse 651 materiam, ut si dicas ex ligno arcam esse factam, ex lapide statuam: ita ex Deo materiam processisse, et eamdem materiam tamquam per instrumentum aliquod factam esse per Filium; ut non tam operatorem Filium, quam instrumentum operis esse declarent: et omnia ita facta in Spiritu, tamquam in aliquo loco facta vel tempore: singula singulis tribuunt, in commune omnia negantex Deo Patre esse omnia, ut nec amiserit Deus Pater, quod vel per ipsum et in ipso omnia sint, nec tamquam ex materia ex ipso omnia sint: ita quoque per Dominum Filium esse omnia, ut non privatus sit eo, quod ex Filio sint omnia, et in ipso sint omnia: et ita
Abbreviated transcription (Latin):
bo indomum tuam iN holo caustis: hoc est. quum holo causts¬
& alibi: Et eduxit inquit eos in argento & auro. hoc est cũ
argenco & auro: alibi quoque ait: Non egredieris in uirtu¬
tibus nobiscum ꝓeo quod est cum uirtutibus: Ergo quumet
inusu sermonis calumnia esse non possit. & sermone calum¬
nia diuini tati non debeat excitari: opus ẽ. ut ad iusticiam
corde credatur: ut exfide cordisfiat ad salutem in ore c̃¬
fessio sed qui corde non credunt. calumnias struunt uerbis
denique simile & illud ẽ: quod aiunt discretionem esse quia
scriptum est : Nobis autem unus dr̃ pater exquo ominia
ipsum : Volunt enim quum dicitur exillo. macer iam desiģ¬
nari & quum dicitur per illum quoddam uel in strumentu
operis uel ministerium declarari quum dicitur autem
in illo quod aut locus signific&ur aut tempus inquo om¬
nia facta uideantur: Itaigitur distantiam quandam sub¬
to dirimere gestientes : Num quid ergo alienus secundum

Expanded text:
bo in domum tuam in holocaustis , hoc est, cum holocaustbo in domum tuam in holocaustis , hoc est, cum holocaustt alibi: Eduxit, inquit, eos in argento et auro , hoc est, cum argento et auro. Alibi quoque ait: Non egredieris in virtutibus nobiscum ; pro eo quod est, cum virtutibus. Ergo cum et in usu sermonis calumnia esse non possit, et ex sermone calumnia divinitati non debeat excitari, opus est ut ad justitiam corde credatur, et ex fide cordis fiat ad salutem in ore confessio . Sed qui corde non credunt, calumniam strunt verbisDenique simile et illud est, quod aiunt discretionem esse, quia scriptum est: Nobis autem unus Deus Pater, ex quo omnia, ipsum . Volunt enim cum dicitur, ex illo, materiam designari: cum dicitur, per illum, quoddam vel instrumentum operis, vel ministerium declarari: cum autem dicitur, in illo, aut locus significetur aut tempus, in quo omnia facta videantur. 86. Ita igitur distantiam quamdam subto dirimere gestientes. Numquid ergo alienus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i esse memorabant: quo indiuiduam copulam declara¬
rent: quomodo enim separatur sp̃s sẽs a filio quum ipse
sps̃ testimonium reddat spũĩ nostro. quod sumus filidĩ.
si autemfilii & heredes. Heredes autem dĩ coheredes autẽ
perquem xp̃i efficimus coheredes. si tamen inquit conpati¬
mur ut & conglorificemur : Sinos ergo conglorificamur
dicat. quod simul uicturi simus quum dĩ filio: Dicit enim
a postolus: Si autem mortui sumus quum xp̃o. credimus
quod &iam simul uiuemus cum illo: Deinde alibi sienim
compatimur inquit & conuiuemus: Nec solum conuiuemus
sed &iam conglorificabimur : nec solum conglorificabi mur
sed &iam conregnabimus snon est igitur insyllabis istis
ulla discretio: utraque enim syllaba coniunctionis est
denique saepe repperimus inscripturis alteram incerpo¬
sitam & alteram intellectam: sicut scriptum estAicroi¬

Expanded text:
Christi esse memorabant, quo individuam copulam declaraChristi esse memorabant, quo individuam copulam declararent. 82. Quomodo enim separatur Spiritus sanctus a Filio, cum ipse Spiritus testimonium reddat spiritui nostro quod sumus filii Dei? Si autem filii, et haeredes: haeredes quidem Dei, cohaeredes autem per quem Christi efficimur cohaeredes? 650 83. Si tamen, inquit, compatimur, ut et conglorificemur . Si nos ergo conglorificabimu cum Spiritus dicat quod simul victuri sumus cum Dei Filio? Dicit enim Apostolus: Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quod etiam simul vivemus cum illo ; deinde alibi: Si enim compatimur, inquit, et convivemus: nec solum convivemus, sed etiam conglorificabimur: nec solum conglorificabimur, sed etiam conregnabimus . 84. Non est igitur in syllabis istis ulla discretio; utraque enim syllaba conjunctionis est. Denique saepe reperimus in Scripturis alteram interpositam, et alteram intellectam, sicut scriptum est: Introi
Abbreviated transcription (Latin):
nificentia potestas in spũ scõ. et nolis dicere quum spũsco
anquiatimes ne spm̃ quum patre & filio sociare uidearis:
spũ id rogarisi in eo gloria xpĩ esse dicatur: audi quoda
mes despũ confiteri. non cimuisse desesibi a postolum uin¬
dicare: ait enim. dissolui et qum xpõ esse multo melius:
quum quo igitur est a postolus. quum eo negas esse spm̃
perquem apostolus meruit esse quum xpo : quae igitur
ratio est ut in spũ malis dicere quam quum spũ gloriam di
quamuis hoc refutabilesit ut maiorem dnm̃ facias & mino¬
eius ut constent substantiam conisequuntur:
Num quidigitur sic dm̃ regnare uultis inspũ. ut uircus
spr̃ regnandidõ principium quasi fonsquidam substantiae
largitur : sed hoc impium : & ideo ut unam patris & filui & sp̃s
scĩ maiores nostri dicerent potestatem : quum spũ gloriã

Expanded text:
nificentia, potestas in Spiritu sancto, et nolis dicere cum Spiritu sancto? nificentia, potestas in Spiritu sancto, et nolis dicere cum Spiritu sancto? An quia times ne et Spiritum cum Patre et Filio sociare videaris? Spiritui derogari, si in eo gloria Christi esse dicatur? 79. Audi quod times de Spiritu confiteri, non timuisse de se sibi Apostolum vindicare; ait enim: Dissolvi, et cum Christo esse multo melius . Cum quo igitur est Apostolus, cum eo negas esse Spiritum, per quem Apostolus meruit esse cum Christo? 80. Quae igitur ratio est, ut in Spiritu malis dicere, quam cum Spiritu gloriam Dei us declaratur? Quamvis hoc refutabile sit, ut majorem Dominum facias et minoejus ut constent, substantiam consequuntur. 81. Numquid igitur sic Deum regnare vultis in Spiritu, ut virtus Spiritus regnandi Deo principium quasi fons quidam substantiae largiatur? Sed hoc impium est. Et ideo ut unam Patris et Filii et Spiritus sancti majores nostri dicerent potestatem cum spiritu gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
& pater inme. & pater qui in me man&: scriptum est &iã:
Quigloriatur. in dñõ glori&ur. Et alibi: uita autem nr̃a
abscondita est quum xpõ in dõ : Numquid hic plus filio
quam patridetulit. ut in dõ nos dicer& esse quum xpo. aut
num quid plus nostra condicio. quam sps̃ gratia sibi uindi¬
quos dedistimihi. uolo ut ubi egosum &ipsi sint mecum
dign&ur esse cumspũ : scriptum est &iccm: Conuenien¬
tibus uobis & meo spũ. quum uirtute dnĩihũ: Ergo nos
quum uirtute dnĩ conuenimus. & audemus dicere. quod
nolit dñs ihs̃ quum spũ conuenire. quinon dedigna tur
conuenire nobiscum : Hulla migitur distantiam putat
a postolus anilla syllaba utaris. syllaba enimconiunctionis
est: coniunctio autem. seiunccionem non facit: neque enim
si diuideret coniunctio diceretus: quidigitur temouet ut
dicas quia gloria est dõ patri. uelxpõ eius uita uirtus. mag¬

Expanded text:
et Pater in me ; et: Pater qui in me manet . Scriptum est etiam: et Pater in me ; et: Pater qui in me manet . Scriptum est etiam: Qui gloriatur in Domino glorietur ; et alibi: Vita autem nostra abscondita est cum Christo in Deo . Numquid hic plus Filio quam Patri detulit, ut in Deo nos diceret esse cum Christo? aut numquid plus nostra conditio quam 649 Spiritus gratia sibi vindiquos dedisti mihi, volout ubi ego sum, et ipsi sint mecum , dedignetur esse cum Spiritu? Scriptum est etiam: Convenientibus vobis et meo Spiritu cum virtute Domini Jesu . Ergo nos cum virtute Domini convenimus, et audemus dicere quod nolit Dominus Jesus cum Spiritu convenire, qui non dedignatur convenire nobiscum. 77. Nullam igitur distantiam putat Apostolus hac an illa syllaba utaris. Syllaba enim conjunctionis est, conjunctio autem sejunctionem non facit; neque enim si divideret, conjunctio diceretur. 78. Quid igitur te movet ut dicas quia gloria est Deo Patri, vel Christo ejus, vita, virtus, mag
Abbreviated transcription (Latin):
nostri: quam multa possum hinc exempla proferre: scrip¬
tum est enim: Omnes uos unum estis in xpõihũ: et alibi
scĩficatos inxpo ihũ : Et iterum: ut nos essemus iustitia di
in ipso: & alio loco ut excidant a castitate quae est inxpo
ihũ: uerum quid agodum erum similiter dico scripcum¬
esse defilio quem admodum despũ scriptum ẽ: magis il¬
lud incurro. ut non quia defilio scriptum est religiosae
dictum uideatur esse despũ: sed quia idem despũ scripcum
est &iam filio propter spm̃ obiciant derogatum: dicunt
enim: Numquid de dõ patre scriptum est. sed accipiant
dabo uerbum: Et alibi: in dõ faciemus uirtutem . & inte cõ¬
memoratio mea semper. & intuo nomine exultauimus
& iterum alibi: ut manifestentur opera eius. quia in dõ
sunt facta : & paulus: indõ qui omnia creauit: Et iterũ:
paulus & siluanus. et timo theus. ecclesiae thessalonicen

Expanded text:
 Spiritu Dei nostri . Quam multa possum hinc exempla proferre! Scrip Spiritu Dei nostri . Quam multa possum hinc exempla proferre! Scriptum est enim: Omnes vos unum estis in Christo Jesu ; et alibi: Sanctificatis in Christo Jesu ; et iterum: Ut nos essemus justitia Dei in ipso ; et alio loco: Ut excidant a castitate, quae est in Christo Jesu . 75. Verum quid ago? Dum enim similiter dico scriptumesse de Filio, quemadmodum de Spiritu scriptum est, magis illud incurro; ut non quia de Filio scriptum est, religiose dictum videatur de Spiritu: sed quia idem de Spiritu scriptum est, etiam de Filio propter Spiritum objiciant derogatum. Dicunt enim: Numquid de Deo Patre scriptum est? 76. Sed accipiant dabo verbum ; et alibi: In Deo faciemus virtutem ; et: In te commemoratio mea semper ; et: In nomine tuo exsultabimus ; iterum alibi: Ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta ; et Paulus: In Deo qui omnia creavit ; et iterum: Paulus et Sylvanus et Timotheus Ecclesiae Thessalonicens
Abbreviated transcription (Latin):
indiuiduam xp̃s ostendit. Nte inquit. baptizate gentes
in nomine patris et filii & sp̃s scĩ : Numquid hic circa
patrem. uel filium. uel spm̃ scm̃. aut uerbum mut auit
aut syllabam : Non utique. sed in nomine inquit patris.
denullum scĩsps̃ ministerium. sed consortium magis ho¬
noris aut operis. quum inspũ dicitur a estimatur : consi¬
dera & hic:quia ad patrem & filium hoc opinionis ues¬
trae praeiudicium diriuatur. quia hic nondixit quum pa
terium aliquodꝰ trinitatis hac syllaba exprimitur. sed potes¬
tas denique ut scias quia fidei non praeiudicat syllaba sed
commendat fide syllabam : & paulus loquitur in xponec
quem ad modum igicur apostolus dicit. quia in xpõ loqui¬
subiectio itaque hoc loco sps̃sci: sed gratia e copula de¬
signatur : & ut scias discretionem non esse desyllaba ali
biait: Et haec quidam fuistis: sed abluti estis. sed sc

Expanded text:
individuam Christus ostendit? Ite, inquit, baptizate omnes gentes individuam Christus ostendit? Ite, inquit, baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Numquid hic vel circa Patrem vel Filium vel Spiritum sanctum aut verbum mutavit, aut syllabam? Non utique: sed In nomine, inquit, 648 Pade nullum Spiritus sancti ministerium, sed consortium magis honoris aut operis, cum in Spiritu dicitur, aestimatur. 72. Considera et hic quia ad Patrem et Filium hoc opinionis vestrae praejudicium derivatur; quia hic non dixit: Cum Paterium aliquod Trinitatis hac syllaba exprimitur, sed potestas. 73. Denique ut scias quia fidei non praejudicat syllaba, sed commendat fides syllabam, et Paulus loquitur in Christo. Nec Quemadmodum igitur Apostolus dicit quia in Christo loquicto . Non subjectio itaque hoc loco Spiritus sancti, sed gratiae copula designatur. 74. Et ut scias discretionem non esse de syllaba, alibi quoque ait: Et haec quidem fuistis: sed abluti estis, sed san
Abbreviated transcription (Latin):
Et sunt quidam . quicor poraliter dm̃ putent esse for¬
mandum cum legunt aut manum eius aut digitum:
nec aduertunt quod haec non propter formam scripta
sint corporis quia in diuinitate. Nec membra Nec partes
sunt : sed propter unitatem diuinicatis expressa. ut cre¬
spm̃ separari cum plenitudo diuinitatis uelut corpora¬
liter habit& in substantia trinitatis: Ideo igitur et
filius patris dextera nuncupatur. sicut lectum est: sed¬
quid mirum si deuerbis amentes homines faciunt quaes¬
tionem quum faciant et desyllabis sunt enim qui hinc
putent faciendam esse distantiam . quodicant inspũ dm̃
non quum sp̃m praedicant. dum et exuna syllaba. uel
usu quod dam diuinitatis a estimandum putant esse
momentum. argumentantes quod siinspũ dm̃. praedican¬
dum putent . ministerium scĩ sps signare uideantur:
siuero quum spũ dicant dĩ uel uirtutem esse uel glori
quod non potest separari : quis diuidat soci&actem. quã

Expanded text:
Et sunt quidam qui corporaliter Deum putant esse formatum, cum legunt aut manum ejus, aut digitum: nec advertunt quod haec non propter formam scripta sint corporis, quia in divinitate nec membra, nec partes sunt: sed propter unitatem divinitatis expressa, ut crepiritum sanctum separari; cum plenitudo divinitatis velut corporaliter habitet in substantia Trinitatis. Ideo igitur et Filius Patris dextera nuncupatur, sicut lectum est: Dequid mirum si de verbis amentes homines faciunt quaestionem, cum faciant et de syllabis? Sunt enim qui hinc putent faciendam esse distantiam, quod dicant in Spiritu Deum, non cum Spiritu praedicandum: et ex una syllaba, vel usu quodam divinitatis aestimandum putent esse momentum, argumentantes quod si in Spiritu Deum praedicandum putent, ministerium sancti Spiritus signare videantur: si vero cum Spiritu dicant Dei vel virtutem esse, vel gloriaquod non potest separari? quis dividat societatem, quam,
Abbreviated transcription (Latin):
& in xepõ ẽ: quia iterum scrip̃tum ẽ: ille de meo accipi& set alibi
lexenim sp̃s uitae in xp̃o ihũ liberauit me alege peccati ana os
trinitas. sed super omnia: Supra se autem non ẽ. sed in se ẽ: V
quis ergo dubit& quia prophecas & apostolos sphũ misit quum
dicat dĩ filius Spr dñi superme & alibi Ego sumprimus & ego
in aeternum & manus mea fundauit terram. dextera mea soli¬
dauit caelum. uocabo eos stabunt simul & congregabunt ur
omnes & audient quis illis haec nunciauit: diligentes feciuolun¬
catem tuam aduersus babylonem. ut tollatur semen chal¬
da eorum. ego loquutus sum & ego uocauiţ. ad duxi eum et pros¬
perum iter eius feci : accedite ad me & audite. haec non abi
nisi quiuenit apatre ut saluos faceret peccatores: quem ut
audis et sp̃smisit. nequum legis quia filius spm̃ mittit infe¬
meo: Filius misit: qui adixit. quum uenerit autem pa
raditus quem ego mittam uobis a patre meo sps ueritatis:

Expanded text:
uia iterum scriptum est: Ille de meo accipiet : et alibi: Lex enim Spiritus vitae in Christo Jesu liberavit me a lege peccati et mortis Trinitas, sed supra omnia, supra se autem non est, sed in se est. 7. Quis ergo dubitet quia prophetas et apostolos Spiritus misit, cum dicat Dei Filius: Spiritus Domini super me ? Et alibi: Ego sum primus, et ego in aeternum: et manus mea fundavit terram, et dextera mea solidavit coelum: vocabo eos, et astabunt simul, et congregabuntur omnes, et audient. Quis illis haec denuntiavit? Diligens te, feci voluntatem tuam adversus Babylonem, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus sum, et ego vocavi: adduxi eum, et prosperum iter ejus feci. Accedite ad me, et audite haec. Non ab  Spiritus ejus; nisi qui venit a Patre, ut salvos faceret peccatores? Quem ut audis, et Spiritus misit; ne cum legis quia Filius Spiritum mittit, infemeo . Filius misit, quia dixit: Cum veneraclitus, quem ego mittam vobis a Patre meo spiritum veritatis .
Abbreviated transcription (Latin):
meaudis : ergo non sub iectae oboedientiae sed unitatis auditus ẽ
ũ dicitur : clarificare ideo quia docuit nos sp̃s sc̃s filiũ dĩ imagi¬
nẽ eẽ in uisibilis di &splendorem gloriae & charact̃ substantiae
eius : sps̃ enĩ & in patri archis & in proph&is loquutuse &auos¬

Expanded text:
me audis . Ergo non subjectae obedientiae, sed unitatis auditus est me audis . Ergo non subjectae obedientiae, sed unitatis auditus est care Filium dicitur. Clarificare ideo, quia docuit nos Spiritus sanctus Filium Dei imaginem esse invisibilis Dei, et splendorem gloriae, et characterem substantiae ejus , Spiritus enim et in patriarchis et in prophetis locutus es
Abbreviated transcription (Latin):
deres unitatẽ & opera inquit quae egofacio ipse facit & rur¬
susne discrecionẽ aliquã in operis discinctionem sentires sed
idem uelle idem facere idem posse patrem & filium iudicares
dicittib sapientia depatre quaecumq enĩ ille fecerit eadem
& filius facit similiters Nonergo aliquid prior uel secundus ẽ
actus sedidem unius operationis effectus ẽ : &ideo nihilase
facere possefilius dicitur quia a patre nom porest eius opera¬
tio separari: similiter & spsscĩ operatio non secernitus un¬
de & iam eaquae loquitur audire a patredicitur: quid si doceo
quia & pater audit filium sicut filius audit patrem habesenim
scriptum in euangelio quia dicit filius: pater gratias tibiago
patrem in superiorib: dela taro sit loquutus acneputares quia
semel apatre auditus ẽ filius ad didit et ego scebam quia semꝑ

Expanded text:
deres unitatem: Et opera, inquit, quae ego facio, ipse facit . Et rurderes unitatem: Et opera, inquit, quae ego facio, ipse facit . Et rursus ne discretionem aliquam in operis distinctione sentires, sed idem velle, idem facere, idem posse Patrem et Filium judicares, dicit tibi Sapientia de Patre: Quaecumque enim ille fecerit, eadem et Filius facit similiter . Non ergo alicui prior vel secundus est actus, sed idem unius operationis effectus. Et ideo nihil a se posse facere Filius dicitur; quia a Patre non potest ejus operatio separari. Similiter et Spiritus sancti operatio non secernitur. Unde etiam ea quae loquitur. audire a Patre dicitur. 137. Quid si doceo quia et Pater audit Filium, sicut ut et Filius audit Patrem? Habes enim scriptum in Evangelio, quia dicit Filius: Pater, gratias tibi ago, Patrem in superioribus de Lazaro sit locutus? Ac ne putares quia semel a Patre auditus est Filius, addidit: Et ego sciebam quia semper
Abbreviated transcription (Latin):
filuiest: quod dedit filius patris eitanihil ase autfibus loqui¬
tur aut sp̃s quia nihil extrase trinitas loquitus: quodsiad
infirmitatem sp̃s scĩ & quandam corporeae similitudmẽ
uilitatis id deriuare contendas: &iam ad filii in iuriã deriua¬
bis quia & dese filius dixit: sicut audio &iudico & ñ potest ali¬
quit facere filius nisi quod uiderit facientem patrẽ : sienim
uerum ẽ sicut ẽ uerum quod dixit filius. omnia quae pater
hab& mea sunt. & secundum diuinitatem unum ẽ quum patre
filius. unum ꝑ substantiam naturalem nonunussecundum
sabellianam perfidiam: quodunum utiq: ẽ. ꝑ substantiae
propri&atem non potest separari: &ideo non potest filius fa¬
cere nisi qđ audierit a patre quia in a&numẽ ꝑmanens di
uerbum : pecumquam pater a filuoperatione diuiditur &
& filiũ putares operis esse distantiam sed eius dẽ operationis cre¬

Expanded text:
Filii est: quod dedit Filius, Patris est. Ita nihil a se aut Filius loquiFilii est: quod dedit Filius, Patris est. Ita nihil a se aut Filius loquitur aut Spiritus, quia nihil extra se Trinitas loquitur. infirmitatem Spiritus sancti, et quamdam corporeae similitudinem vilitatis id derivari contendas; etiam ad Filii injuriam derivabis; quia et de se Filius dixit: Sicut audio, judico; et, Non potest aliud facere Filius, nisi quod viderit facientem Patrem . Si enim verum est, sicut verum est, quod dixit Filius: Omnia quae Pater habet, mea sunt ; et secundum divinitatem unum est cum Patre Filius, unum per substantiam naturalem, non unus secundum Sabellianam perfidiam. Quod unum utique est per substantiae proprietatem, non potest separari; et ideo non potest Filius facere, nisi quod audierit a Patre; quia in aeternum est permanens Dei Verbum , nec umquam Pater a Filii operatione dividitur: et et Filium putares operis esse distantiam, sed ejusdem operationis cre
Abbreviated transcription (Latin):
guis non hominibus inquit loquitur sed dõ Nemo enim audit
audiredicatur ut scire credatur Nonenim id scimus quod au¬
dierimus & ante audimus ut scire possimus indõ autẽ quia
nouit omnia antequamfiant scientia praecedit auditum
itcq ut quod uelit paterfilium non ignora redicamus au¬
disse memoramus sed non indo sonus neq syllccha quae signifi¬
care
solent & indicium uoluntatis sed uoluncatis unitas diuinis
quidem intellegitur arcanis nr̃is autem significatur indicus:
quid ẽ ergo non enim a seloquitur hoc est non sine meloquitur
quia loquitur ueritatem & sapientiam spirat: non sine patre
accepit a patre filius quia ipse dixit omnia mihi traditas
a patremeo Nomnia patris habet filius quia iterum ait om¬
nia quae pater hab& mea sunt : et quae accepit ipse perun¬
meo accipi& et ad nunciauit uobis: quod ergo loquitur sp̃s

Expanded text:
guis, non hominibus, inquit, loquitur, sed Deo. Nemo enim audit,guis, non hominibus, inquit, loquitur, sed Deo. Nemo enim audit,audire dicatur, ut scire credatur? Nos enim id scimus quod audierimus, et ante audimus, ut scire possimus: in Deo autem qui novit omnia antequam fiant, scientia praecedit auditum. Itaque ut quod velit Pater, Filium non ignorare dicamus, audisse memoramus: sed non in Deo sonus, neque syllaba, quae significare solent indicium voluntatis; sed voluntatis unitas divinis quidem intelligitur arcanis, nostris autem significatur indiciis. 133. Quid est ergo: Non enim a se loquetur? Hoc est, non sine me loquitur; quia loquetur veritatem, sapientiam aspirat. Non sine Patre accepit a Patre Filius, quia ipse dixit: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo . Omnia Patris habet Filius; quia iterum ait: Omnia quae Pater habet mea sunt . Et quae accepit ipse per unmeo accipiet, et annuntiabit vobis . Quod ergo loquitur Spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
in ostensione sp̃s et uircute di s probatum est igitur quiasicut
ex uno enim spũ perunum filium. in unum patrem cognitio
nostra procedit : & exuno patre. perunum filium in unum s pon
scm̃ bonitas & scĩficatio & imperiale eius aeternae traditur po¬
testatis ubiergo ostensio est sp̃s ibi diuirtus est nec potest eẽ
dis cretio ubi opus unum est: & ideo quod ad loquitur filius
loquitur & pater & quod loquitur pater. loquitur & filius:¬
nonsine mea Nec patris communione: neq: enim diuisus acse¬
pertitus ẽs p̃s : sed quae audit loqustur audit uidelic& ꝑuni¬
tatem substantiae & propri&atẽ scientia e: neque enim fora¬
minibus aliquibus corporalibus recepit auditum & quibus¬
dam diuina modolis carnclibus uox resultat uelaudit id qđ
ignorat qnim̃ in rebus humanis scientiam plerumque audi¬
tus operatur. & tamen nec in ipsis hominib: sempera lloqui¬
um corporale aut carnalis auditus est: quienim loquitur lin¬

Expanded text:
ue esse substantia. 130. Probatum est igitur quia sicut iritus revelavit. Ex uno enim Spiritu per unum Filium in unum Patrem cognitio nostra procedit: et ex uno Patre per unum Filium in unum Spiritum sanctum bonitas et sanctificatio et imperiale jus aeternae traditur potestatis. Ubi ergo ostensio Spiritus, ibi Dei virtus: nec potest esse discretio, ubi opus unum est. Et ideo quod loquitur Filius, loquitur 659 et Pater: et quod Pater loquitur, loquitnon sine mea et Patris communione; neque enim divisus ac separatus est Spiritus, sed quae audit, loquitur: audit videlicet per unitatem substantiae, et per proprietatem scientiae. Neque enim foraminibus aliquibus corporalibus recipit auditum, et quibusdam divina modulis carnalibus vox resultat, vel audit id quid ignorat; quoniam in rebus humanis scientiam plerumque auditus operatur, et tamen nec in ipsis hominibus semper alloquium corporale, aut carnalis auditus est: Qui enim loquitur lin
Abbreviated transcription (Latin):
& marcus : Lucas autem addidit. quod corporalis pecie descen¬
dit sp̃s sc̃s sicut columba nein carnationem illam putes fuisse
sed speciem : Ideo autem speciem praetendit ut perspeciem cre¬
derec qui spm̃ non uidebat & ꝑspeciem dedararet unius ho¬
noris in imperio unius operationis inmysterio unius mune¬
ris in lauacro quum patre & filio sibieẽ consortium nisi forte
inualidum credimus ut in eo baptiretur seruulus in quobapti¬
tatus ẽ dñs: pulchrae autem dixit manentem super eum quia
semper autem manebat in xpõ: Nec rursum moueat quod suꝑ
cum dixit: defilio enim hominis loquebatur: quia sicut filius ho¬
minis baptirabatur : Nam secundum diuinitatem non suꝑxpm̃¬

Expanded text:
et Marcus: Lucas autem addidit quod corporali specie descenet Marcus: Lucas autem addidit quod corporali specie descendit Spiritus sanctus, sicut columba ; ne incarnationem illam putares fuisse, sed speciem. Ideo autem speciem praetendit, ut per speciem crederet, qui Spiritum non videbat, et per speciem declararet unius honoris in imperio, unius operationis in mysterio, unius muneris in lavacro cum Patre et Filio sibi esse consortium, nisi forte invalidum credimus, ut in eo baptizetur servulus, in quo baptizatus est Dominus. 5. Pulchre autem dixit: Manentem super eum ; quia semper autem manebat in Christo. 6. Nec rursum moveat, quod super eum dixit; de Filio enim hominis loquebatur, quia sicut Filius hominis baptizabatur. Nam secundum divinitatem non sup
Abbreviated transcription (Latin):
Superiore libro euidentibus testimoniis scripturarum docu¬
imus a postolos & proph&as. illos ad proph&andum hos ad
euangeli zandum ascõspũ sicut a patre & afilio destinatos nun
Dicit enim filius dĩ spr̃ dnĩ superme propter quod uncxit
me euangelinare pauperibus misit me p̃dicare captiuis re¬
missionem & caecis uisum: quod quum delibro esaiae legere
ait in euan gelio: hodie conpl&a ẽ. scriptura in aurib uestris
ut dese dictum eẽ signaret: Ergo mirari possumus si prophe¬
& bene superme dixit quia quasi filius hominis loquebatꝰ
quasi filius enim hominis & unctus et missus ẽ ad euangeliũ
p̃dicandum: sed si non creditur filio audiam &iam patrem
super cum. hic ẽ quib aptinat inspũ scõ : Dixit hoc dẽ pater iohanni :
quia sps̃ erat quid escendebat ecaelo : Non enĩ columba sed sicut co¬
lumba descendit : Si cenim scriptum ẽ : & uidit spm̃ dĩ descendentẽ
decaelo sicut columbam: sic & iohannes uidis se sedixit: Ita scripsit

Expanded text:
Superiori libro evidentibus testimoniis Scripturarum docuimus apostolos et prophetas, illos ad prophetandum, hos ad evangelizandum a sancto Spiritu, sicut a Patre et a Filio destinatos: nunc dixit ita: Spiritus domini super me. propterea uncxit me, euangelizare pauperibus, misit me, praedicare captiuis remissionem, caecis uisum, adnuait in Evangelio: Hodie completa est haec Scriptura in auribus vestris ; ut de se dictum esse signaret. 2. Ergo mirari possumus si et propheEt bene, super me, dixit, quia quasi filius hominis loquebatur. Quasi filius enim hominis et unctus et missus est ad Evangelium praedicandum. 3. Sed si non creditur Filio, audiant etiam Patrem st qui baptizat in Spiritu sancto . Dixit hoc Deus Pater Joanni: quia Spiritus erat, qui descendebat de coelo. Non enim columba, sed sicut columba descendit; sic enim scriptum est: Et vidi Spiritum descendentem de coelo, sicut columbam . 4. Sicut Joannes vidisse se dixit, ita scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
cherrima est : quia sermonem prophecicum quem iuda es
uelut incaenum suae mentis carnis que decruserant. nos ui¬
delic& exgentibus peccatores. Nigriante delictis & quondã
in fructuos eleuauimus deprofundo & id eoscriptum est
aethiopia praeleuauit manus suas dõ: inquo scã ecclesicce
species significatur quae ait incanticis canticorum: Nigra
gratiam : Nigra per conditionem : decora perredempti¬
onem: aut forte nigra exercitui sui puluere nigra ergo
dum praeliatur. decora dum uictoriae suae insignib:
coronatur: &bene funibus leuatur proph&a: fidelis enĩ
dixit: funes ceciderunt mihi in praeclaris: Bene pannis.
quia ipse dns excus antibus his qui primo adnuptias uo¬
catifuerant: ad exitus uicrum misit: ut quod quod inue¬
nirentur et boni & mali. adnuptias uocarentur. in his
ita pannis prophecicum uerbum leuauit ecaelo:¬

Expanded text:
cherrima est, quia sermonem propheticum, quem Judaei cherrima est, quia sermonem propheticum, quem Judaei velut in coenum suae mentis carnisque detruserant, nos videlicet ex gentibus peccatores, nigri ante delictis, et quondam infructuosi elevavimus de profundo . Et ideo scriptum est: Aethiopia praelevabit manus suas Deo . In quo sanctae Ecclesiae species significatur, quae ait in Canticis canticorum: Nigra gratiam: nigra per conditionem, decora per redemptionem: aut certe nigra exercitii sui pulvere. Nigra ergo, dum praeliatur: decora est, dum victoriae suae insignibus coronatur. 113. Et bene funibus levatur propheta; fidelis enim dixit: Funes ceciderunt mihi in praeclaris . Bene pannis; quia ipse Dominus, excusantibus his qui primo ad nuptias vocati fuerant, ad exitus viarum misit, ut quotquot invenirentur et boni et mali, ad nuptias vocarentur . His itaque pannis propheticum verbum levavit coeno
Abbreviated transcription (Latin):
satio nostra sicut apostolus dixit in caelissit qui ante sicut
ferae errabamus insiluis : sed nec hoc tantum loco petrus a¬
postolus sed &icm alibi in eodem libro abspũscõ edifica¬
tam ecdesiam demonstrauit: habes enim dixisse eum
ds̃ quinouit corda omnium. testimonium perhibuit
dans his spm̃ scm̃ sicut & nobis & nihil discreuit inter
nos & illos mundans perfidem corda eorum: in quo il¬
lud ẽ contuendum : quia sicut xp̃s lapis est anguluris.
ergo tam quam iuda eus contempnas filium. quem ad nun
nes esaiam condempnes hieremiam quem de lacu iudaicae
domus ille ad sumptus ad nõ pannis & funibus eleuabitur
uerbum enim propheticum despiciens in lacum demer¬
serat populus iudaeorum Inecquisquam inuentus est
deiuda eis quileuaret proph&am : sed unus aechiops abda¬
mel ec sicut scriptura testatur. in quo nomine figura pul¬

Expanded text:
satio nostra, sicut Apostolus dixit , in coelis sit, qui ante sicut satio nostra, sicut Apostolus dixit , in coelis sit, qui ante sicut ferae errabamus in silvis. 110. Sed nec hoc tantum loco Petrus apostolus, sed etiam alibi in eodem libro a Spiritu sancto aedificatam Ecclesiam demonstravit. Habes enim dixisse eum: Deus qui novit corda hominum, testimonium perhibuit, dans his Spiritum sanctum, sicut et nobis; et nihil discrevit inter nos et illos, mundans per fidem corda eorum . In quo illud est contuendum, quia sicut Christus lapis est angularis, ergo tamquam Judaeus contemnas Filium, quem annunti contemnas Esaiam, contemnas Hieremiam, quem de lacu Judaicae domus ille assumptus a Domino pannis et funibus elevavit . Verbum enim propheticum despiciens, in lacum demerserat eum populus Judaeorum. Nec quisquam inventus est de Judaeis qui levaret prophetam, sed unus Aethiops Abdemelech, sicut Scriptura testatur. 112. In quo nomine figura pul
Abbreviated transcription (Latin):
renouationem sp̃s heredes xpĩ. angelorum esse coepimus
coheredes: Itaque uidens ses proph&a dauid exferis
nos similes futuros esse caelestium : Increpa in quit feras
siluae: siluam uidelic& significans. non ferarum fragosam
cursibus nec bestiarum gemitibus in horrencem. sed illã
siluam dequa scriptum est: inuenimus eam in campis
siluae : Inqua sicut dixit proph&a. Iustus ut palma
florebit & uelut caedrus quae in libano est multiplica¬
bitur illa silua quae uerbi caelestis alimoniam prophe¬
ticarum uerticibus arborum concussat defluxit: Illa
silua ad quam paulus. lupus quidem raptor intrauit.
sed pastor intrauit. exiuit: In omnem enim terram ex
uit sonus eorum: Cramus ergo ferae & ideo dicit dñs:
adtendite uobis a falsis prophetis. quiueniunt inuesti¬
uulpium. luporum rapacitas denostris ex oleuit effectibus :
magna igitur gratia quae caelo terras mutauit ut conuer¬

Expanded text:
renovationem Spiritus haeredes Christi, angelorum coepimusrenovationem Spiritus haeredes Christi, angelorum coepimusritu videns sanctus propheta David ex feris nos similes futuros esse coelestium: Increpa, inquit, feras silvae , silvam videlicet significans non ferarum fragosam cursibus, nec bestiarum gemitibus inhorrentem, sed illam silvam de qua scriptum est: Invenimus eam in campis silvae . In qua, sicut dixit Propheta: justus ut palma florebit, et velut cedrus quae in Libano est, multiplicabitur . Illa silva, quae Verbi coelestis alimoniam propheticarum verticibus arborum concussa defluxit. Illa silva, ad quam Paulus lupus quidem raptor intravit, sed pastor exivit: In omnem enim terram exivit sonus eorum . 655 109. Eramus ergo ferae, et ideo dicit Dominus: Attendite vobis a falsis prophetis, qui veniunt in vestiulpium, luporum rapacitas de nostris exolevit affectibus. Magna igitur gratia, quae coelo terras mutavit; ut conver
Abbreviated transcription (Latin):
rae : pec illud otiosum. quod quum in superioribus prae¬
misiss& quod ds̃ mund auit tune commune dixeris: Subi¬
todecidit super gentes ut mundaret eossps̃ scs: undeos
tenditur operationem sps. operationem eẽ diuinam:
pecrus autem missus aspũ. Non expectauit imperium dĩ
patris sed ipsius quoque sp̃s illud est confessus oraculum
ipsius sp̃s gratiaesset aestatus ẽ dicens : Siergo eãdem
graticm illis concessit ds̃ sicut et nobis. ego quis eram
uione mundauit : In illis enim generibus quadrupedum. et
ferarum & uolucrum figura erat conditionis humanae :
quȩ ferarum modo bestialem uid&ur induta seuitiam
nisi sps̃ scĩficatione mitescat: Bonaergo gratia quae feri¬
nam rabiem spiricadi simplicitate commũtat: Eramus
enim & nos aliquando insipientes. increduli. errantes ser¬
uientes desideriis & uoluptatibus uariis : Nunc autem per

Expanded text:
rrae . Nec illud otiosum, quod cum in superioribus praerrae . Nec illud otiosum, quod cum in superioribus praemisisset: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris ; subito decidit super gentiles, ut mundaret eos Spiritus sanctus; unde ostenditur operationem Spiritus operationem esse divinam. Petrus autem missus ab Spiritu, non exspectavit imperium Dei Patris, sed ipsius quoque Spiritus illud est confessus oraculum, ipsius Spiritus gratiam esse testatus est dicens: Si ergo eamdem gratiam illis concessit Deus, sicut et nobis; ego quis eram, vione mundavit. In illis enim generibus quadrupedum, et ferarum, et volucrum figura erat conditionis humanae, quae ferarum modo bestialem videtur induta saevitiam, nisi Spiritus sanctificatione mitescat. Bona ergo gratia, quae ferinam rabiem spirituali simplicitate commutat: Eramus enim et nos aliquando insipientes, increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis: nunc autem per
Abbreviated transcription (Latin):
inmundum: Et uox rursus ad eum: quae ds̃ mundauit
sent ad eum corneli seruuli ab angelo destinati: ait illisp
ecce uiri quac eruntte: Surge itaque descende. & uadecũ
his nedubitans qnm̃ ego misi illos : quam euidenter expres¬
sit suam sc̃s sp̃s potestatem: primo omnium quia adspira¬
uit orantia ad fuit depraecanti. Deinde quoniam uocatur
pecrus respondit : dnẽ & ideo secundum euidentius meru¬
it oraculum quia confessus est dñs sed quis istesit dñs scrip¬
tura dedarat: Res pondentienim. his utique cui res ponde¬
rat loquebatur: spm̃ autem ostendunt sequentia declaratũ
quia ipse quimrsterium figurabat mysterium reuelabat :
simul illuo aduerte quia tertio repeat a figura mysteri
operationem trinitatis ex praessit : et ideo in mysterus
interrogatio trinc differtur. & confirmatio trinace¬
lebratur : tum de inde. quia ad cornelium angelus mittitꝰ¬
pecrum sp̃s sc̃s ad loquitur: oculi enim dnĩ super fideliste¬

Expanded text:
immundum. Et vox rursus ad eum: Quod Deus mundavit, immundum. Et vox rursus ad eum: Quod Deus mundavit, sent ad eum Cornelii servuli ab Angelo 654 destinati, ait illi Spiritus: Ecce viri quaerunt te, surge itaque, et descende, et vade cum eis: ne dubites; quoniam ego misi illos . 104. Quam evidenter expressit suam Spiritus sanctus potestatem? Primo omnium quia aspiravit oranti, adfuit deprecanti: deinde quoniam vocatus Petrus respondit, Domine, et ideo secundum evidentius meruit oraculum, quia confessus est Dominum. Sed quis iste sit Dominus Scriptura declarat; respondenti enim, is utique cui responderat, loquebatur: Spiritum autem ostendunt sequentia declaratum; quia ipse qui mysterium figurabat, mysterium revelabat. 105. Simul illud adverte quia tertio repetita figura mysterii operationem Trinitatis expressit. Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebratur: nec Petrum Spiritus sanctus alloquitur : Oculi enim Domini super fideles te
Abbreviated transcription (Latin):
quodliqu& in illo magno acsulutari ecclesiae spectare myste¬
rio sicut enim pater uocauit gentes ad ecclesiam dicens. uo¬
cabononplebem meam plebem meam & non dilectam meam
dilectamm eam : Alibi Domus meadomus orationis uocabi¬
tur omnibus gentibus gentibus. Ita &iam dns ihr adeuo¬
candam & cogregandam ecclesiam paulum a sedicit electũ
electionis est mihi hic ad sufferendum Nomen meum corã
dicens: Separate mihi paulum & bar naban. inopus quod uo¬
caui eos: Tuncieiunantes inquit & orantes in posuerunt
his manus et dimiserunt eos: Ipsiautem praemissi spũsco
spũ scĩ imperio a posto latum paulus accepit & ad congre¬
gationem gentium festinauit : Nec solus paulus. sed &iam
petrus. Sicut legimus in actibus a postolorum : Nam cum
inorationem uidisset caelum a pertum. & quattuor in io¬
is ligatum uas quod dam tam quam linte amen. inquo
erant omnia genera quadrupedum & ferarum & uolu¬
crum caeli facta est uox ad eum: Surge occide & mandu¬

Expanded text:
quod licet in illo magno ac salutari Ecclesiae spectare mysterio. Sicut enim Pater vocavit gentes ad Ecclesiam, dicens: Vocabo non plebem meam, plebem meam: et non dilectam, dilectam ; et alibi: Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus : ita etiam Dominus Jesus ad evocandam et congregandam Ecclesiam Paulum a se dicit electum, am vas electionis est mihi hic ac ferendum nomen meum coram cavit et Spiritus, dicens: Separate mihi Paulum et Barnabam in opus quo vocavi eos. Tunc jejunantes, inquit, et orantes, imposuerunt eis manus, et dimiserunt eos. Ipsi autem praemissi ab Spiritiam Spiritus sancti imperio apostolatum Paulus accepit, et ad congregationem gentium festinavit. 103. Nec solus Paulus, sed etiam Petrus, sicut legimus in Actibus apostolorum. Nam cum in oratione vidisset coelum apertum, et quatuor initiis ligatum vas quoddam, tamquam linteum in quo erant omnia genera quadrupedum et ferarum et volucrum coeli, facta est vox ad eum: Surge, occide, et mandu