comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spatii in luminata ẽ : ad¬
uentuluminis matutini
& sic in pl&us ẽ primus di¬
es. cum coepit secundus.:
Nox enĩdiei deputata est.
ut simuldicantur unus di¬
es. ꝓpt̃ quod enim sub iec¬
tesunt tenebre lumini auc¬
toritaticaren. pepossint
numerũ facere : Triginta
& enimdies unaluna ap¬
pellatur. cũ secũhabe an
Nocter. Itaq: lucis minis¬
terium quos patiũ consum¬
mat sibi decr&tum dies non¬
cupatur: Tenebrarũ aũt
substantia. ante quã in lu¬
min& nox appellatur :
sp̃atiũ aut illud quodinter
occasum & ortũ ẽ. Nox est :
Non eni tenebrȩ faciunt᷑
nocttm. sicut & lux diem̃ qr
tenebremanent insuana¬
tura. lucis autẽ accessus
facitdiem & decessus noc¬
tem. Non in merito ergo
subictu ẽ nox diei luceigit᷑
facta & curso duo decimora¬
rum inplao. totidem quȩ
& noctis spatium ꝑacto
ȩqui noctiũ fuit. In primodie
& ex inde coepit dies incres¬
cere suꝑ not trib: scili¬
c& mensibus . qui sunt tem¬

Expanded text:
spatii inluminata est adspatii inluminata est aduentu luminis matutini, et sic impletus est primus dies, cum coepit secundus; nox enim diei deputata est, ut simul dicantur unus dies. propter quod enim subiectae sunt tenebrae lumini, auctoritate carent, ne possint numerum facere. triginta etenim dies una luna appellatur, cum secum habeant et noctes. itaque lucis ministerium, quo spatium consummat sibi decretum, dies nuncupatur; tenebrarum autem substantia, antequam inluminetur, nox appellatur. spatium autem illud, quod inter occasum et ortum est, nox est. non enim tenebrae faciunt noctem, sicut et lux diem, quia tenebrae manent in sua natura. lucis autem accessus facit diem et decessus noctem. non inmerito ergo subiecta est nox diei. - Luce igitur facta et cursu duodecim horarum impleto totidemque et noctis spatio peracto aequinoctium fuit in primo die. et exinde coepit dies increscere super noctem tribus scilicet mensibus, qui sunt tem
Abbreviated transcription (Latin):
nam & infernã substan¬
tiam ⁊ suꝑna. ẽ. qua
constat caelũ : In fer¬
na autem̃. concreatio.
ẽ. q̃dam feculenta. quȩ
ꝓficit in aridam q̃dici¬
tur t̃rans Et teneb:ras
unde dicit ineraia pro¬
ph&a. Ego ds̃ qui fecilu¬
cem& creaui tenebras.
Hisergocreatis simul
substuntia hocẽ aquã
tenebites . & t̃nrm ante
tempora. Timporac enĩ
subfirmam̃to s  firma¬
m̃tũ enĩ sicut quib dam
uid & ur glacies. est a qua¬
rum. Et ideo firmam̃to
dicit quia concre.tis
diuinitus aquis firma¬
ĩtũ ẽ quod abculendo
uelcelando appellatũ
aquã mauis ẽ .elim̃tum
prior ẽ. significcta:¬
Et quia pars. eius. ꝓfe¬
cit incamerã mundi:
t̃ra autem pauim̃tum
Aicenim: & aquae q̃
sũ ꝑcaelos est. laudetł
nom̃ dñi. quia ipse dix̃
& creatu est. Posthae
ergo elim̃ta ante con¬
paginationem mundi
fecit dr̃lucem & opera
eius in luce pcedoreNt
Quaelux modo disposito
cursum diei ex pleuit. fac¬
ta est. nox iuxtadie modũ
quae similit̃ in pl&o modo

Expanded text:
nam et infernam substantiam. Superna est, qua constat coelum; inferna autem concretio est quaedam faeculenta, quae profecit in aridam quae dicitur terra, et tenebras. Unde dicit in Isaia propheta, Ego Deus, qui feci lucem, et creavi tenebras . His ergo creatis, fecit simul substantiam; hoc est, aquam, tenebras, et terram ante tempora: tempora enim sub firmamento sunt. Firmamentum enim, sicut quibusdam videtur, glacies est aquarum. Et ideo firmamentum dicitur, quia concretis divinitus aquis firmatum est, quod ab occulendo vel celando appellatum aqua majus sit elementum, prior est significata, quia pars ejus profecit in cameram mundi. terra autem pauimentumaitenim:et aqua, quae super caelos eat, laudet nomen domini, quia ipse dixit et creata est —, post haec ergo elementa ante conpaginationem mundi fecit deus lucem, ut opera eius in luce procederent, quae lux modo disposito cursum diei expleuit. et facta est nox iuxta diei modum, quae similiter impleto modo
Abbreviated transcription (Latin):
tura ẽ. suscepta fide me¬
ritũ ei conloc& apuddm̃:
Itaẽ enimnatura homi¬
num sicut lapis quicum
ignẽ ñ hab& insubstan¬
tia: hab&tam̃ in poten¬
tia: Aut operecre &
qđ ñuid& habere quia
non existit sed quasi in
semine itaẽ. in potentia
ut ꝑexercitium genera¬
tur & si de fuerit exerci¬
tiũ ñsit Quia & semen
nisi exerceatur non ge¬
nerȩ sedipsũ solũman&
Accessio ergo facitut
gener& : Ita& homo
fidem non hab& inatu¬
ra sed semenfidei: Qđ
nisi fuerit ꝓuocatum &
exercitatum fructum
non dabit idẽ fidem ñ
habebit: Mathe ma¬
ticorum fabulis creden¬
tesfideisem̃ ex t̃minan
Quod & creatori& iusti¬
tiae eius testimoniũ
ꝑhib& ⁊ Opus enimopi¬
ficem agnoscit & aequo
abhac arte monemus:
Curiosi enĩ eius & inimici
dĩ s̃. & sine sollicitudine
pensi expectant qđ incer¬
tũ sciunt: Nos aũt qui dõ
om̃a pros pera credimus
& si qua aduersa exsteria
eius nutu conprimis im¬
plicit̃ uiuamus securide

Expanded text:
tura est, suscepta fide metura est, suscepta fide meritum ei conlocet apud deum. ita est enim natura hominum sicut lapis, qui, cum ignem non habet in substantia, habet tamen in potentia, ut opere creet quod non uidetur habere, quia non existit, sed quasi in semine. ita est in potentia, ut per exercitium generetur et, si defuerit exercitium, non sit, quia et semen nisi exerceatur non generat, sed ipsum solum manet. accessio ergo facit ut generet. ita et homo fidem non habet in natura, sed semen fidei, quod nisi fuerit prouocatum et exercitatum, fructum non dabit, id est fidem non habebit. mathematicorum enim fabulis credentes fidei semen exterminant, quod et creatori et iustitiae eius testimonium perhibet. opus enim opificem agnoscit et aequo ab hac arte monemus. curiosi enim eius et inimici dei sunt et sine sollicitudine pensi expectant quod incertum sciunt. nos autem, qui de deo omnia prospera credimus et, si qua aduersa exstiterint, eius nutu conprimi, simpliciter uiuamus securi de
Abbreviated transcription (Latin):
eo ipso adiutantes utim¬
Namsitimordĩ in animo sit
neq caro neq sanguis neq:
principes & potestates p̃¬
ualent quiadĩ am̃niculis
cum ꝑ secuntur ut non cũ
labore uincanturIsi aũt
potestatis nostrae non
essemus quomodo dic e
r& dñs. p&ite & dabitur
uobis omnis enĩ qui p&it
accipi&. Siergo quiuult
p&ere accipi& iam non
ẽ illud qđ sol& dicinonq̃
uolumus sedquȩ datast.
qui auoluntas asaluarore
incitatur ut p&at & acci¬
piat quodp&ieriti
Fatiautem hoc ẽe. dicuã
ut siue p&at siue ñ p&at
fatitamen qđ aut malũ
autbonũ ẽ. consequat᷑
Dñ saũt hoc excludens
dit filiasi fidestua tesal¬
uam fecit NNoniam fati
sit quando fides ꝑcipit
benesicium ¶Etiterũ
sicredis aitomnia possi¬
bilias credentĩ Inuo¬
luntate utiq posuit me¬
ritum quia fideibonum
ẽ ñ naturȩ T Fides autẽ
res accidens ẽ. quȩ exci¬
tat ad exercitium uolun¬
tatem ut quia innatura
non ẽ. uoluntas. q̃ in na¬

Expanded text:
eo ipso adiutantes ut imeo ipso adiutantes ut imnam si timor dei in animo sit, neque caro neque sanguis neque principes et potestates praeualent, quia dei amminiculis compescuntur, ut non cum labore uincantur. Si autem potestatis nostrae non essemus, quo modo diceret dominus: petite et dabitur uobis; omnis enim qui petit accipiet? si ergo qui uult petere accipiet, iam non est illud quod solet dici: non quae uolumus, sed quae data sunt\', quia uoluntas a saluatore incitatur, ut petat et accipiat quod petierit. fati autem hoc esse dicunt, ut siue petat siue non petat, fati tamen quod aut malum aut bonum est consequatur. dominus autem hoc excludens ait: filia, fides tua te saluam fecit, ut non iam fati sit, quando fides percipit beneficium. et iterum: si credis, ait, omnia possibilia sunt credenti: in uoluntate utique posuit meritum, quia fidei bonum est, non naturae. fides autem res accedens est. quae excitat ad exercitium uoluntatem, ut, quia in natura non est, uoluntas, quae in na
Abbreviated transcription (Latin):
scłicognouit hiisunt
principes & potestatis
habentes subsmalos an¬
gelos qui sub nomine fa¬
torum uoluptates suas
efficiunt ꝓut eis libitũ
fuerit sicut & ad solent
malefici confiteri Sunt
enĩ quos diligunt alios
ñamant quosdam oder̃
&unicuiq: hoc suggerit
unus quisq: quod dilegit̃
Quia & ipsi diuersas
habent uoluputes
Alus libi dinẽ diuersi
stuprii aliis inunare ali¬
is uoluptatum p&ulan¬
tiã AAlus ira quida aua¬
riciam¶ Aliis lucra Icdi¬
is damna ꝓcurant Aaluis
caris mai Uiis odia nec
non & impedim̃ta: & ali¬
quando certis tẽporibus
satiati quiescunt in otioT
Aliquando ueroratione
Aliquando occupata tȩ
mendi ñ se inger̃ quia ñ
dominatur sed subrepuã
oportunitatẽ q̃rentes qua
capiant Ideo uolunta¬
tis arbitriũ. liberũ est
seddũ quadã desideria
neclegentes circanos ip¬
sos efficimur sollicitan¬
tes suadent nobis ad uer¬
sa: Maxi me cogitare
nos aliquid quodlegis ñ. ẽ.
inuenerint uenientin

Expanded text:
saeculi cognouit. hi sunt saeculi cognouit. hi sunt principes et potestates habentes sub se malos angelos, qui sub nomine fatorum uoluptates suas efficiunt, prout eis libitum fuerit, sicut adsolent malefici confiteri. sunt enim quos diligunt, alios non amant, quosdam oderunt. et uni cuique hoc suggerit unus quisque quod diligit, quia et ipsi diuersas habent uoluptates: aliis libidinem diuersi stupri, aliis in una re, aliis uoluptatum petulantiam, aliis iram, quibusdam auari. tiam, aliis lucra, aliis damna procurant, aliis charisma, aliis odia nec non et impedimenta. et aliquando certis temporibus satiati quiescunt in otio, aliquando uero ratione aliqua occupatae menti non se ingerunt, quia non dominantur, sed subrepunt oportunitatem quaerentes qua capiant. ideo uoluntatis arbitrium liberum est, sed dum quadam desidia neclegentes circa nos ipsos efficimur, sollicitantes suadent nobis aduersa; maxime si cogitare nos aliquid, quod legis non est, inuenerint, uenient in
Abbreviated transcription (Latin):
Quid dexp̃ianis quib dã
dicim: qui insalonomine
mutati pristinierroris
uindicant uanitatem:
Intantũ haebitati ut
ipsũ dñm subfato egisse
contendant dicentes :
Ipsedixit nondumue¬
nitoramea uthora haet
non uoluntatis sed fata¬
lis conditionis fuiss& nec¬
cessitas. cũ illeuo lunta¬
tis suae horam significaue¬
rit quase patiꝑmisit I:¬
Deniq ait. potesta tem
necessitas ub ipotestas ẽ
uoluntatis: & quo mo¬
do saluator appellatur
anobsifatis̃ quȩ agimus
uel accidunt nob qui a
ideo saluator dicitur
qm̃ostendit nõb uiã sa¬
lucis : Itaq: si ab hoc os¬
tensa est. non facifuit
quia & prius latuit &
quod facies sedicitur
eximꝑuiso euinire con¬
tendunt . Hic enim fidei
meritũ ẽ. quȩ non po test
diciex fato quia qđ credi¬
tur aliis seculis auditum
non fuitTFatȩ enĩ hoc
autem quaratione preces¬
ta repossedicuntur qđ
ignorare dep̃hendunt᷑
Hic ẽ unde apotł. ait i
qu e nemoprincipium hui

Expanded text:
Quid de Christianis quibusdam Quid de Christianis quibusdam dicimus, qui in solo nomine mutati pristini erroris uindicant uanitatem in tantum hebetati, ut ipsum dominum sub fato egisse contendant dicentes: ipse dixit: nondum uenit hora mea\', ut hora haec non uoluntatis, sed fatalis condicionis fuisset necessitas, cum ille uoluntatis suae horam significauerit, qua se pati permisit denique ait: potestatem necessitas, ubi potestas est uoluntatis. Et quo modo saluator appellatur a nobis, si fati sunt quae agimus uel accidunt nobis? quia ideo saluator dicitur, quoniam ostendit nobis uiam salutis. itaque si ab hoc ostensa est, non fati fuit, quia et prius latuit et quod fati esse dicitur ex inprouiso euenire contendunt. hic enim fidei meritum est, quae non potest dici ex fato, quia quod creditur aliis saeculis auditum non fuit; fata enim hoc autem qua ratione praestare posse dicuntur, quod ignorare deprehenduntur? hinc est unde apostolus ait: quem nemo principum huius
Abbreviated transcription (Latin):
uicinũ ẽ. tim&ur. Nec
eniboc timer&ur nisi illud
immu tariposse creder&:
Sedquia in eo magis causa
consistit ne fatũ mutari
dicatis sine dubio sine causa
supplicatis ⁊ Uid&e autẽ
ne & hoc fatisit qđ suppli¬
catis qr sine sale sol& esse
quidquid fato ad signatis:
Cer teñmala res est sup¬
plicarecur ergo non fatiee
dicitur : siergo fatierit qđ
supplicat cuius erit suppli¬
care & non in p&rare
Q si fatierat imp&ra rede¬
ber & qđ supplicat si autẽ
fatiẽ supplicare & non
quia supplicare facitho¬
minẽ quẽ scit ñ in p&rare
Quod sinescit anpossit
imp&tare qđ illũ facit sup¬
plicare in ꝓuidũ erit fatũ
& carens rictione quiom¬
nis ignorantia insipientia
ẽ. insipienti auero stulti¬
tia e Inhanc partẽ cadit
omnistractatus paganoꝵ
Uiderint pagani qui circũ¬
fusa caligine ñuidentlu¬
men antiquo enimerro¬
recircũuentiueritati q̃
prius latebat aures accõ¬
modare d& ractant::

Expanded text:
uicinum est, timetur? nec uicinum est, timetur? nec enim hoc timeretur, nisi illud inmutari posse crederetur. sed quia in eo magis causa consistit, ne fatum mutari dicatis, sine dubio sine causa supplicatis. Uidete autem ne et hoc fati sit quod supplicatis, quia sine sale solet esse quidquid fato adsignatis. certe non mala resest supplicare: cur ergo non fati esse dicatur? si ergo fati erit quod supplicat, cuius erit supplicare et non impetrare? quia, si fati erat, impetrare deberet quod supplicat. si autem fati est supplicare et non quia supplicare facit hominem, quem scit non impetrare. quod si nescit an possit impetrare, quod illum facit supplicare, inprouidum erit fatum et carens ratione, quia omnis ignorantia insipientia est, insipientia uero stultitia est. in hanc partem cadit omnis tractatus paganorum. uiderint pagani, qui circumfusa caligine non uident lumen. antiquo enim errore circumuenti ueritati, quae prius latebat, aures accommodare detractant.
Abbreviated transcription (Latin):
le .ẽ. qđ fatorũ ad sertores
subplicationib sunt deuoti
cũ sint hus aduersae nam &
annos suos cõmendant &
denuptur & de ꝓfectione
nitatibT Quod si fati est
quidoras : q̃uid suplicas
quid &ia te inuito futurũ
sistit qđ tunc facere debe¬
te tedicis sididiceris expe¬
dire : Namsi fati est frus¬
traq̃ris qđ uellis nollis quȩ¬
ites nonquȩras facturus
es quia autem nec apudeos
ipsos fixaẽ ista ad seueratio :
Idcirco incette temtantne
aliud uerũ inueniant quã
tracctant sed prudentiores
qui int̃̾eos uidentutꝰ pp̃t
fata inquiunt suplicamus
cũ anime inmutari sciam:
sedhorum causa q̃ iuxta fa¬
tas̃ ne faciant uobis aliquid
iuxta sesit aliquid quod
uideatur contrariũ quid
poterit ẽẽ. cum fatũ bonũ
immutari neg&ur sicut¬
& malum . Certe hoc quod
iuxta fatũ ẽ. nenoceat supli¬
catur. Nocebitenimnisi
fuerit suplicatum. quomo¬
do ergoillud fatũ in muta¬
rinegatur quandohoc qđ

Expanded text:
le est, quod fatorum adsertores le est, quod fatorum adsertores subplicationibus sunt deuoti, cum sint his aduersae? nam et annos suos commendant et de nuptiis et de profectione nitatibus. quod si fati est, quid oras, quid supplicas, quod etiam te inuito futu rumsistit quod tunc facere debere te dicis, si didiceris expedire. nam si fati est, frustra quaeris, quod, uelis nolis, quaeras non quaeras, facturus es. Quia autem nec apud eos ipsos fixa est ista adseueratio, idcirco incerti temptant, ne aliud uerum inueniant quam tractaut. sed prudentiores qui inter eos uidentur: 'non propter fata\' inquiunt, \'supplicamus, cum ea minime inmutari sciamus, sed horum causa, quae iuxta fata sunt, ne faciant nobis aliquid iuxta se sit aliquid quod uideatur contrarium, quid poterit esse, cum fatum bonum inmutari negetur, sicut et malum? certe hoc, quod iuxta fatum est, ne noceat supplicatur — nocebit enim nisi fuerit supplicatum —: quo modo ergo illud fatum inmutari negatur, quando hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
de quodseruis mixtaest.
culinecarent᷑ femine ui¬
uificarentur : Tanta eas
prosperitate secuta ut
si ne uiris regnũ coeptũ
magnis copis. & tẽpori¬
b ꝓpagarent᷑: Certe
hoc factum a constitutio¬
nemundi estum quã nisi
inscrtiatantum: Ne for¬
tedicerent quia cũ mun¬
dus innouatut postan¬
nos mille quadringen¬
tos sex aginta sic hic ue¬
niunt quippe cũ mundus
iam sextomille simo an¬
no agitur qũa diu quoddi¬
mitatus quis fuerit facit:
Namcrassus agelatus
dictus ẽ. quia semeltradi¬
tur inuita risisse . & .c̃. iu¬
nius brutus ẽ. cognomina¬
tus quia sagaci consilio
stultum sesimulauit ne
a suꝑborege ꝓpt̃ pecuniae
suae magni tudinẽ occide¬
r&: Et temporib: cons¬
tan tinimurionẽ se .xxx.
annis finxit qui fam suci¬
us uocaba tur ut impera¬
torẽ sicut ipse poste adix̃
a tediis suis auocat & ⁊
Ubiẽ roctio fatorũ quando
unus quisq: qđ uult facit:
Exclusa ẽ ⁊̃ Illud aut̃ẽ qua¬

Expanded text:
de quod seruis mixtae sunde quod seruis mixtae sunculi necarentur, feminae uiuificarentur tanta eas prosperitate secuta, ut sine uiris regnum coeptum magnis copiis et temporibus propagarent. certe hoc factum a mundi constitutione est numquam, nisi in Scytia tantum: ne forte dicerent, quia, cum mundus innouatur post annos mille quadringentos sexaginta, sic haec ueniunt, quippe cum mundus iam sexto millesimo anno agitur. t quamdiu quod imitatus quis fuerit facit. nam M. Crassus Agelatus dictus est, quia semel traditur in uita risisse; et C. Iunius Brutus est cognominatus, quia sagaci consilio stultum se simulauit, ne a Superbo rege propter pecuniae suae magnitudinem occideretur; et temporibus Constantini morionem se XXX annis finxit, qui Samsucius uocabatur, ut imperatorem, sicut ipse postea dixit, a taediis suis auocaret. ubi est ratio fatorum, quando unus quisque quod uult facit? exclusa est. Illud autem qua
Abbreviated transcription (Latin):
fatufecer aliaut opinor
q̃uos nescitis . Osi dehoc
nomine tacer&is & aliqua
euentui & casib: remitte¬
r&is quaedam ꝓuidentiȩ
conceder&is: Natantũ
potestuir tus & industria
animorũ ut ñ solũ naturȩ
resistat uerũ &iã seipsam
emend& autinemend&
quia hab& iudiciũ sui
Tracdunt᷑ enĩ muli eres
scrtharũ q̃amaronȩa
Dictȩs̃ quia cũuiriearum
occuba tibello longinqͥo¬
diuabessent ꝓpt̃sobo lẽ
seruis se mis cuisse & om¬
nẽ marẽ natũ necauis se
relictis feminis itaut
nullalanifitio operam
dar&. sed abineunte ae¬
tute palestra & armis
inbuerentur . Harunni
tanta uirtus & industria
in reb gentis fuit ut ꝑmul¬
t̃a annorũ seriem regnan¬
tes non nullas gentes sub¬
igerent asiam qua eom¬
nẽ subtributo ponentes ⁊
Quid adhaec poterit nũ
quidhaec fati fuer̃ quȩ ꝑ
tot annos sic gestu st. ut
omnia q̃ fatiput ant̾ esse
inanirent : Primdut con¬
tranaturã mulieres sprȩ¬
tis uiris regnarent de in¬

Expanded text:
fata fecerunt? alia, ut opinor, fata fecerunt? alia, ut opinor, quae uos nescitis.. 0 si de hoc nomine taceretis et aliqua euentui et casibus remitteretis, quaedam prouidentiae concederetis! nam tantum potest uirtus et industria animorum, ut non solum naturae resistat, uerum etiam emendet aut inemendet, quia habet judicium sui. Traduntur enim mulieres Scytharum, quae Amazones dictae sunt, cum viri earum occupati bello longinqdiu abessent, propter sobolem seruis se miscuisse et omnem marem natum necauisse relictis feminis ita, ut nulla lanificio operam daret, sed ab ineunte aetate palestra et armis inbuerentur. harum tanta uirtus et industria in rebus gestis fuit, ut per multam annorum seriem regnantes nonnullas gentes subigerent Asiamque omnem sub tributo ponentes. quid ad haec poterit dici? numquid haec fati fuerunt, quae per tot annos sic gesta sunt, ut omnia, quae tati putantur esse. inanirent? primum ut contra naturam mulieres spretis uiris regnarent; dein
Abbreviated transcription (Latin):
tores unũ habent fatũ
Nullus enim senat orum
Nemoenims eruorũ ẽ. re¬
nator sedsi quod nascitur
dicitis fatum quid quid ac¬
cesserit extracfatũ erit
Autsi quod accidit exfato
uenit quare ꝑlaborẽue¬
nit  Tunc enĩ fatidicer&
si inuito hominie uenir&
Quod enĩinmin& sine ꝓ¬
uidentia futurũ dicitur
qđ enim ex cogitatur &
diupensitatur & exitiis
medis adquiritut cur
fatiẽ e dicatur: Eunuchus
aliquis natus. ẽ. alii fiud ⁊
Vbierit fatum in illocre¬
do quinatus est. Quifi¬
unt quidicendũ dehis ẽ
diuersũ ẽ enĩ. Aut si hui
fatofactieunuchis ille
contrafatũnatus est
eunuchus . Et quaretã
rocre eunuchus nascit᷑
ut incredulũuide a tur¬
beroma quã constat unde¬
cim maritos habuis sẽ
&aliusuir quiduo decim
habuit uxores q̃ faru sun
quȩ his hoc dect euer̃: Nã
tempore impetatoris cons¬
tanti manifestũ ẽ. puel¬
lam in parte campaniae
inmutatã in mas culums
Et romã ꝑductã quȩ hoc

Expanded text:
tores unum habent fatum — tores unum habent fatum — nullus enim senatorum nemo enim seruorum est senator. Sed si quod nascitur dicitis fatum, quidquid accesserit extra fatum erit. aut si quod accedit ex fato uenit, quare per laborem uenit? tunc enim fati diceretur, si inuito homini eueniret. quod enim imminet sine prouidentia, fatorum dicitur; quod enim excogitatur et diu pensitatur et exercitiis mediis adquiritur, cur fati esse dicatur? Eunuchus aliquis natus est, alii fiunt: ubi erit fatum? in illo, credo, qui natus est; qui fiunt, quid dicendum de his est? diuersum est enim. aut si hi fato facti eunuchi sunt, ille contra fatum natus est eunuchus. et quare tam raro eunuchus nascitur, ut incredulum uideatube Roma, quam constat undecim maritos habuisse, et alius uir, qui duodecim habuit uxores: quae fata sunt, quae his hoc decreuerunt? nam tempore imperatoris Constantii manifestum est puellam in parte Campaniae inmutatam in masculum et Romam perductum: quae hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cidens resẽ nonerit faci
sed consilii autcerite e¬
uentus : Quantũ adre¬
liquas ꝑtin& partes na
quid aliudẽ uincere fatũ:
nisi immutare natutam:
Quod si adõ utiq ẽ& nec
immutariposs& nec uin¬
cĩ Hegiturnamq cautũ
in quodã iuris libelloa¬
li quando mulierẽ quinq:
peperisse: Quomodo
subreptũ ẽ fatis ut huic
soli hocnatura decerne¬
t& qđ non erat fatĩ. Qđ
si fatis fuiss&. aliquan¬
ta hac sorte honoratȩ
fuis sent . Etcum qui¬
dã ad perigrina loca ꝓ¬
ficis cer&ur uxorẽ suam
amico quem fidelem sciit
cõmendauit Nonutiq
puero sedmaturȩ a& a¬
tis qui & diligentiorcus¬
tos eius ẽ&. abscidit se
utcũ ea sinecuius quã
suspicione cautedormi¬
t&. Quidputamus
fati fuisse aut consiliĩ
Ced quomodo fatifuit
quod contrariũ e Q
uincitenĩ qđ natũ in eo
ẽ hicinanit fatũ & ins¬
cudus cente fatorum uerti¬
t̾ causa ut sciat quis aliquid
aut non poss& conphen¬
dere. Omnes ergosena¬

Expanded text:
cidens res est, non erit fati, cidens res est, non erit fati, sed consilii aut certe euentus, quantum ad reliquas pertinet partes. Nam quid aliud est uincere fatum, nisi inmutare naturam? quod si a deo utique esset, nec inmutari posset nec uinci. legitur namque cautum in quodam iuris libello aliquando mulierem quinque peperisse: quo modo subreptum est fatis, ut huic soli hoc natura decerneret, quod non erat fati? quod ei fati fuisset, aliquantae hac sorte oneratae fuissent. et cum quidam ad peregrina loca proficisceretur, uxorem suam amico, quem fidelem sciuit, commendauit, non utique puero, sed maturae aetatis, qui, ut diligentior custos eius esset, abscidit se, ut cum ea sine cuiusquam suspicione caute dormiret. quid putamus: fati fuisse aut consilii? sed quo modo fati fuit quod contrarium est? qui uincit enim quod natum in eo est, hic inanit fatum. Et in studiis certe fatorum uertitur causa, ut sciat quis aliquid aut non possit conprehendere. omnes ergo sena
Abbreviated transcription (Latin):
ulli hominum & sisarrȩ
regi allo frlorum mu¬
lier palum in tẽpora fi¬
xit & ita reddidit sp̃m ̃
Hoc modo nemo ẽ mor¬
tuus: Et antea cruciho¬
mines figebantur quod
postea edicto ꝓhibitũ
man& si fatierat quo mo¬
dodesi it : quando enim
quod fati ẽ ꝓhib& ur
& ñ sit uincitur fatumł
Aut sinonerat fati non
fato homines crucifige
bantur sediuditio legis :
&ita ẽ. ut fatohomines
damnent᷑ sed conuinti
malis operib: suis apud
& rusticos natos dicitur
quidamtaformosus fa.¬
citȩ qualis num quam
fuit & qui a uir bonus
erat necui insuspicionẽ
uenit& quia & iã hones¬
turũ mulierum oculos
in liciebat faciem sibi sep¬
tẽ plagis uulnerauit ut
pulcritudinem quȩ ab
omnib: desiderator dam¬
nar&. Eccequomodo
sifatus supera tasuN
sed foste dicatur : Na¬
turȩ fuit ut formosus
nascer& fatiuero ut
species eius uulneta r&
Quodsiita ẽ iamnon
nascitur fatum: se ac¬
cidens causa ẽ. Et siac¬

Expanded text:
nulli hominum. et Sisarae nulli hominum. et Sisarae regi allofylorum mulier palum in tempora fixit et ita reddidit spiritum. hoc modo nemo est mortuus. et antea cruci homines figebantur, quod postea edicto prohibitum manet. si fati erat, quo modo desiit? quando enim quod fati est prohibetur et non fit, uin. citur fatum. aut si non erat fati, non fato homines cruci fige. bantur, sed iudicio legis. et ita est ut non fato homines damnentur, sed conuicti malis operibus suis. :.. Apud Etruscos natus dicitur quidam tam formosus facie, qualis numquam fuit, et quia uir bonus erat, ne cui in suspicionem ueniret, quia etiam honestarum mulierum oculos inlicebat, faciem sibi septem plagis uulnerauit, ut pulcritudinem, quae ab omnibus desideratur, damnaret. ecce quo modo, si fata sunt, superata sunt! sed forte dicatur: \'naturae fuit ut formosus nasceretur, fati uero, ut species eius uulneraretur. quod si ita est, iam non nascitur fatum, sed accidens causa est; et si ac
Abbreviated transcription (Latin):
negare fata ex dõ dici. tẽ.
non poterunt qui aista
dr̃ punit ꝑlegem̃ Quan¬
doenim damnatur quod
sit inpelentib fatise
Sine dubio fata damnant᷑.:
Sedanime aiunt male ad
hoc nascuntur ut malefa¬
ciunt esto sednondebe¬
rent alii fato nasci inno¬
center ut abhis possent
occidĩ Si enim illema¬
lȩ animae essent nasci
non deberent sed puniri
ne occiderent in nocentes ::
Sed non animȩ quas ma¬
las fingunt in nocentes
occidunt sed fata quae sic
fatiunt nascihomines ut
occidantur ac ꝑ hoc non
animȩ sed iniqua sunt fa
discernere dicuntur sin¬
gulis quomodo moriant᷑
aut ferro. aut laqueo
aut p̃cipio. aut naufra¬
gio uelalit̃ multis eadẽ
praestantinemo enim po¬
test solus ab omnium fa¬
tis discrepare. Quod
siquis inuentus fuerit
discrepare iamnonẽ fa¬
ti seduentus. & sinuni¬
us moste euentus este
rit & immultorum & ia
nonerit faci axato¬
ras. inpilam coniectus
ius suregis contusus ex¬
pirauit Quod contigit

Expanded text:
negare, fata ex deo dici esse negare, fata ex deo dici esse non poterunt, quia ista deus punit per legem. quando enim damnatur quod fit inpellentibus fatis, sine dubio fata damnantur. \'Sed animae\', aiunt, \'malae ad hoc nascuntur, ut male faciant\'. esto. sed non deberent tali fato nasci innocentes, ut ab his possent occidi. si enim illae malae animae essent, nasci non deberent, sed puniri, ne occiderent innocentes. sed non animae, quas malas fingunt, innocentes occidunt, sed fata, quae sic faciunt nasci homines, ut occidantur. ac per hoc non animae, sed iniqua sunt fatdecernere dicuntur singulis, quo modo moriantur, aut ferro aut laqueo aut praecipitio aut naufragio uel aliter, multis eadem praestant. nemo enim potest solus ab omnium fatis discrepare. quod si quis inuentus fuerit discrepare, iam non est fati, sed euentus; et si in unius morte euentus est, erit et in multorum et iam non erit fati. Anaxagoras in pilam coniectus iussu regis contusus expirauit, quod contigit
Abbreviated transcription (Latin):
si . ẽ. fatum non facit con¬
trase istinonhabent fa¬
tum qui faciunt contra
fatum: & sihi nonbent
fatum non .ẽ. fatum sed
ẽ. inquiunt fatum unicui¬
q: prestans quamorte mo¬
riatur : Quodsuta. ẽ.
ñ .ẽ. accur̾andus homici¬
da: N am& duplicigene¬
re sedefend& qui a&ipse
fatir agentib hoc fecit&
illȩ agentib fatis occisus ẽ
Sedint̃. haec lex pulsatur
quia punit ob latum omi¬
cidam simili quoq modo
nascit qui adultersit . &¬
quae adultera & cuifiat.
refati. e&̃. &iã ille puni¬
endus erat quitale hab&
fatum & adulterium pa¬
ciatur Et i pre enim
pasticeps inuenitur quia
fatũ. eiur admis it ut fie¬
r& adulterium : Aequũ
ergo erat ut aut simul
damnarentur aut simul
obroluerent᷑ : Int̃haec in¬
iustalex uid&  deoq sia
dõsunt fatalex nonerit
dĩ quia hoc non solum dõ
sed nec prudenti conue¬
nit homini iddamnare
quod fecit: Sed qm̃ ne mo
um quã contralegẽ. ausur
ẽ. dicere uel a dõ hanc ẽẽ

Expanded text:
si est fatum, non facit consi est fatum, non facit contra se: isti non habent fatum, qui faciunt contra fatum, et si hi non habent fatum, non est fatum. Sed est\', inquiunt, \'fatum uni cuique praestans qua morte moriatur\'. quod si ita est, non est accusandus homicida. nam et duplici genere se defendet, quia et ipse fatis agentibus hoc fecit et ille agentibus fatis occisus est. sed inter haec lex pulsatur, quia punit oblatum homicidam. simili quoque modo nascitur qui adulter sit et quae adultera et cui fiat are fati esset, etiam ille puniendus erat, qui tale habet fatum, ut adulterium patiatur. et ipse enim particeps inuenitur, quia fatum eius admisit ut fieret adulterium. aequum ergo erat ut aut simul damnarentur aut simul absoluerentur; inter haec iniusta lex uidetur. Ideoque si a deo sunt fata, lex non erit dei, quia hoc non solum deo, sed nec prudenti conuenit homini id damnare quod fecit. sed quoniam nemo umquam contra legem ausus est dicere uel a deo hanc esse
Abbreviated transcription (Latin):
renonpo test quod ꝑin
constantiã rationis ñte¬
n& firmitatẽ sed ne
ꝓpt̃ hoclegẽ. factã. eẽ
uoluerunt ut quor ma¬
las fata faciunt nasci
alege damnentur ut c̃¬
ueniat fatis & legi: Ad
horumpunitionẽ adhoc
qiderit quoddicantur.
nisiquia & leges & fata
ꝓprio iuditio condemna¬
rimerentur. sipariin¬
iustitia hoc elaborant
ut occidantur. qui non
sponte sed fatir agentib
mala fecerunt Adhaec
lex contradicit qui a fat
taꝓpria ꝑfessio nedã¬
nandasunt : Nouenim
negant eor quimalir.
fati. eẽ. quod malisunt:
Hex aut̃usq: ad eo aduer¬
sa .ẽ. fatir ut neg& ma¬
los fati. eẽ quodmalisuã
sed uoluntatir illoꝵ quã
obremreos illor rite cons¬
titu& :: Nihilergol&i & sa¬
tis cõmune ẽ quando a
lege negatur quod a fatir
adseritur : Qui aut̃ ratio¬
ne natidicentur quia ma¬
thematicos urbero ma
ꝓhibuerunt quodiurser¬
uatum nonignorantur
& ceste paganifuerunt
quomodo fatifiunt quae
contra fatum sunt : Sed

Expanded text:
re non potest quod per re non potest quod per inconstantiam rationis non tenet firmitatem. Sed ne propter hoc legem fata esse uoluerunt, ut quos malos fata faciunt nasci a lege damnentur, ut conueniat fatis et legi ad horum punitionem? ad hoc quid erit quod dicatur, nisi quia et leges et fata proprio iudicio condemnari merentur, si pari iniustitia hoc elaborant, ut occidantur qui non sponte, sed fatis agentibus mala fecerunt? ad haec lex contra dicit, quia fata propria professione damnanda sunt. non enim negant eos qui mali sunt fati esse quod mali sunt. lex autem usque adeo aduersa est fatis, ut neget malos fati esse quod mali sunt, sed uoluntatis illorum; quam ob rem reos illos rite constituet. nihil ergo legi et fatis commune est, quando a lege negatur quod a fatis adseritur. Qua autem ratione nati dicentur, qui mathematicos urbe Roma prohibuerunt, quod ius seruatum non ignoratur et certe pagani fuerunt? quo modo fato fiunt quae contra fatum sunt? sed
Abbreviated transcription (Latin):
isse facere quã facitꝰ &
si om̃a fato fiunt quomo¬
dolex. sub intrauit quae
nonsinat fieri quod fati
ẽ : Sienim tollatur lex:
parsim publice in licita
fient. nec potentes pote¬
runt ferri: necerit liber¬
tar ¶ Quia & quinunc ñ
cogitat malũ sublatoti¬
more incipiat malus. eẽ :
Deniq legimur legẽ ma¬
loꝵ cauradatã sed & hoc
ipsũ fatiforte fuit ut lex
dar & : & quaratione
fata subsistunt. sigene¬
rant a quo destruant᷑
Qui quod fati ẽ contradix̃.
lex fieri deberẽ : CarenT
ergo ratione sicontra¬
ria sibi generant & ini¬
qua sunt. quia narcifa¬
ciunt homines addam¬
auctoritatẽ habere ñ
deb&nt. quia omnemni qũ
punitione obnoxium.ẽ:
Aut ne fortelegẽ nihil
ꝓdessedicant qui a qͥ
sicnatur : ẽ ut malur
sit ꝑlegẽ non potestin¬
mutari: Quodri .ẽ. suꝑ¬
flue lexdata. ẽ: & quo
modo fatarem suꝑflu¬
amnari fecerunt quia
nihil sine fato : Itaque
fato & ꝓse & contrare
faciunt: quodsuta. ẽ: sta¬

Expanded text:
isse facere quam fecit? Et isse facere quam fecit? Et si omnia fato fiunt, quo modo lex subintrauit, quae non sinat fieri quod fati est? si enim tollatur lex, passim publice inlicita fient nec potentes poterunt ferri nec erit libertas, quia et qui nunc non cogitat malum sublato timore incipiet malus esse. denique legimus legem malorum causa datam. Sed et hoc ipsum fati forte fuit, ut lex daretur. et qua ratione fata subsistunt, si generant a quo destruantur, quia quod fati est contra dixit lex fieri debere? carent ergo ratione, si contraria sibi generant, et iniqua sunt, quia nasci faciunt homines ad damauctoritatem habere non debent, quia omne iniquum punitioni obnoxium est. , Aut ne forte legem nihil prodesse dicant, quia qui sic natus est, ut malus sit, per legem non potest inmutari? quod si est, superflue lex data est; et quo modo fata rem superfluam nasci fecerunt, quia \'nihil sine fato\'? itaque fata et pro se et contra se faciunt. quod si ita est, sta
Abbreviated transcription (Latin):
turũ accipere iuditium.
qui praesentirepugnad
quiaiuditium innatiui¬
tates se contendunt &
quia ueritar cũputatur
li bonor & malor non fie¬
ri sed arserunt nascipec¬
cantib: r&ribuunt nec¬
paciuntͥ multa. ẽẽ pec¬
cata : Uirgis enimpristi¬
nouinculis inturcorripi¬
untquos foris inem̃da¬
biler adseruntnator
aliquis prudentium cor¬
ripit quẽ scit emendari
nonporre quod quidem
aut stulti ẽ. aut iniqui:
Sednehoc ipsum fato di¬
cantfieri quia qui subfa¬
to .ẽ. non facit quod uult
ut &iã ipsinatura le ha¬
beant ut uindicent in eor
quodsciunt in conuesti¬
biler manerenaturalit̃
&uerẽ . Quia sic dicendũ.
ẽ. ut quitꝰ fati. ẽs̃. dicit᷑
stultitiae deput&: Quã
enim stultũ. ẽ. ut cũ di¬
cant aliquẽ malum na¬
tũ nec illũ bonũ ꝓbent.
quod adserant bonũna¬
tum : Quomodo enim
potest bonus iudicare
quire mini quã facere
dep̃hendit᷑ : Quidenim
tãini cũ quã ut cedatur
quinegatur aliud potu¬

Expanded text:
turum accipere judicium, turum accipere judicium, qui praesenti repugnant; quia judicium in nativitate esse contendunt? Et quia nativitati imputatur li bonos et malos non fieri, sed asserunt nasci, peccantibus rpatiuntur inulta esse peccata. uirgis enim pistrino uinculis intus corripiunt, quos foris inemendabiles adserunt natos. aliquis prudentium corripit quem scit emendari non posse? quod quidem aut stulti est aut iniqui. Sed ne hoc ipsum fato dicant fieri, quia qui sub fato est non facit quod uult, ut etiam ipsi naturale habeant ut uindicent in eos, quos sciunt inconuertibiles manere naturaliter, et uere, quia sic dicendum est, ut quidquid fati esse dicitur stultitiae deputetur. quam enim stultum est ut cum dicant aliquem malum natum, nec illum bonum probent quem adserant bonum natum! quo modo enim potest bonus iudicari, qui rem iniquam facere deprehenditur? quid enim tam iniquum, quam ut caedatur, qui negatur aliud potu
Abbreviated transcription (Latin):
unt :  N on cogitantes
auctorẽ legir hincdis¬
simulare non porse.:
Nam hic imagolegir . ẽ.
illic ueritas: & qui in¬
ludit imaginẽ ueritatẽ
inludere non potest :
Numquid ẽ aliquis locus.
sinedõ. aut aliquis ma¬
nus eiꝰ effugiat :PutanT.
aut̃ blandientes sibi quia
quihiceuadit iam securur
sit y & quomodo hociur¬
tum aestimant ut alus
intalib: causir dãnatir
isti euadant: Ceste dr̃mun¬
dum constituit & quale¬
ge uter& ostendit: Dili¬
gens etim opur suumor¬
tendit eiuiã. quaiturad
quidnonergo requirere
deb& sibi quos ministror
regnisui posuit eoiure
quo consti tiuit populũ
eius guber narunte
Aut si populur edictũ eiͦ
suscepit. dut aministri
fideles inuentil aude dig¬
nisunt aut infide les poe¬
nis subditi: Similit̃ &
populus legeseruata
laud&. aut contenta dã¬
sa exposcit : Quomodo
iergo quib: dam drplic&
futurũ iudicium crede¬
re sed hoc mathe matico¬
rũ inuenit amentia ÷
Quomodo enimpossunt fu¬

Expanded text:
unt non cogitantes unt non cogitantes auctorem legis hinc dissimulare non posse? nam hic imago legis est, illic ueritas, et qui inludit imaginem, ueritatem inludere non potest. numquid est aliquis locus sine deo aut aliquis manus eius effugiat? putant autem blandientes sibi, quia qui hic euadit iam securus sit. et quo modo hoc iustum aestimant, ut aliis in talibus causis damnatis isti euadant? Certe deus mundum constituit et qua lege uteretur ostendit. diligens enim opus suum ostendit ei uiam, qua itur aortem. numquid non ergo requirere debet, si hi, quos ministros regni sui posuit, eo iure, quo constituit, populum eius gubernarunt, aut si populus edictum eius suscepit, ut et ministri fideles inuenti laude digni sint aut infideles poenis spopulus lege servata laudatur, aut contempta damsa exposcit. Quomodo ergo quibusdam displicet futurum judicium credere? Sed hoc mathematicorum invenit amentia. Quomodo enim possunt fu
Abbreviated transcription (Latin):
praemunt᷑ insaeculo: hic
enimuicit saeculum qui
contentus quo modo illi
euenerit insaeculo dõ suo
gratias agit. aquoni qua
hicde negata uidentur
tẽporali a reddi s per &
a&na Ut quidenim dr̃
futurũ uuditium iudiciũ
statuit. nisi ut qui iniuste
deprimuntur ad tempꝰ
tes futur um dĩ iudicium
inpunita tẽte scelerũ.
arbitratisunt : Sed fa¬
toꝵ adsertorer neganT
futurumiuditium Si
enimnascunt᷑ qͥ boni sunt
& econtra quimalisunt.
quidlaudas autacus as
Quandoneq: bonus con¬
gressus labor auit ut
uincer& : ⁊ Neq: malur
bulas uenditant. namiu¬
dicii sublati peccatores
num quã ausisunt crimi¬
nasua fatis excus aresed
sem& ipsor reos confiten¬
tes iure sententiam ex¬
cipere nonnegant : Itaq
legis auctoritas rationẽ
calca ⁊ fac̾toꝵ itautne
nominari quidẽ possit
cumse cõmouerit lex ꝙ
ꝗuomodo aut̃ euaruror
se inꝑ p&uum creduNT
quinequiter uersatila¬
girse ueritatẽ studio
quodã ad tempur effugi¬

Expanded text:
premuntur in saeculo. hic premuntur in saeculo. hic enim uicit saeculum, qui contentus quo modo illi euenerit in saeculo deo suo gratias agit, a quo, si qua hic denegata uidentur temporalia, reddi speret aeterna. ut quid enim deus futurum iudicium statuit, nisi ut qui iniuste deprimuntur ad tempustes futurum dei iudicium inpunitatem esse scelerum arbitrati sunt? Sed fatorum adsertores negant futurum iudicium. si enim nascuntur qui boni sint et e contra qui mali sint, quid laudas aut accusas, quando neque bonus congressus laborauit, ut uinceret, neque malus bulas uenditant. nam iudiciis oblati peccatores numquam ausi - sunt crimina sua fatis excusare, sed semet ipsos reos confitentes iure se sententiam excipere non negant. itaque legis auctoritas rationem calcat fatorum ita, ut ne nominari quidem possit, cum se commouerit lex. Quo modo autem euasuros se in perpetuum credunt, qui nequiter uersati legis seueritatem studio quodam ad tempus effugi
Abbreviated transcription (Latin):
tolum clamantẽ & dicen¬
tem. nolite diligere huno
mundosunt Ntaq sihaec
sunt fidei uellegir nostre
prae cepta nemundur
dilegatur neq: eaquae
mundo sunt IQuid ẽ. ut
quidã nrm quaerantur
contristati dealioꝵ feli¬
citate quȩ .ẽ. inmundo.
quae apuddm̃ forte in fe¬
licitas ẽ cũmagis gau¬
dere deberent quia non
illis mundur prestat ꝑ
quȩ obligatiteneantur
humamrreb: ob noxii ⁊
Felicitas enimista secu¬
ritatis facultate accep¬
ta diuinoꝵ car& sollicitu¬
dine : Indiligens enim sit
necerse ẽ. circa diuina
oracula. quiomnib ne¬
cessarur refestur unde
sit sollicitus non hab&:
alia enim sollicitudine
incipere solent laborare
huius modi. ut amplifi¬
centur insaeculo: Quod
sine peccato non potest
fierisi ꝓpriur aut̃ as pi¬
ciatur: uidebitur inimi¬
cus magis illoꝵ. eẽ mun¬
dus. quos beatos dicitur
facere: Uix enim aliqͥr
illoꝵ caelestia cogitat:
Caudendũ ergo xp̃ianis ẽ
odum recte conuersanter

Expanded text:
tolum clamantem et dicentolum clamantem et dicentem: nolite diligere hunc mundo sunt? itaque si haec sunt fidei uel legis nostrae praecepta, ne mundus diligatur neque ea, quae in mundo sunt, quid est ut quidam nostrum querantur contristati de aliorum felicitate quae est in mundo, quae apud deum forte infelicitas est, cum magis gaudere deberent, quia non illis mundus praestat, per quae obligati teneantur humanis rebus obnoxii? Felicitas enim ista securitatis facultate accepta diuinorum caret sollicitudine. indiligens enim sit necesse est circa diuina oracula, qui omnibus necessariis refertus, unde sit sollicitus, non habet. alia enim sollicitudine incipere solent laborare huius modi, ut amplificentur in saeculo, quod sine peccato non potest fieri. si propius autem aspiciatur, uidebitur inimicus magis illorum esse mundus, quos beatos dicitur facere, uix enim aliquis illorum caelestia cogitat. Gaudendum ergo Christianis est, dum recte conuersantes
Abbreviated transcription (Latin):
Duas causar ꝓponens. prat¬
sentem : & futurã cae¬
lestem & terrenã utad
ꝓbationẽ essent hominũ
ut quis prȩta futurauita
praesentẽ eleger& car¬
ni deputar& ⁊ Qui uero
praesenti futurã ante po¬
nera& spiritalib: dignur
haber& & qui in iuste
praessur potentia in¬
iustoꝵ. quaerellar dõde¬
poner& uel reseruar&:
infuturo iuditio reue latꝰ
spiritaligloria honora¬
r& : Vnde nullus scõrũ
inmundo gloriorus appa¬
ruit neq praesentis di¬
lexit dilitiar:Hincapor¬
tolus habenter in quid
uictũ & uestimentũ his
contentisumus : Sed
siquir felix uideatur in
saeculo. cum xp̃i anoꝵ
dignitas & felicitar ñin
terris ꝓmissasit sed in
num sedicit quinon il¬
lic gloriariuult ubip¬
mirsũ . ẽ. sed hic ubi pro¬
hibitum . ẽ.⁊ Sienim ex¬
peder& praesentib: frui
nonutiq: haec contemp¬
nentib: caelestia ꝓmit¬
terentur I. Quaigitur
spexp̃i animathemati¬
cis. aurer cõmodant A
Cum audi ant io hannẽ apor¬

Expanded text:
duas causas proponens, praeduas causas proponens, praesentem et futuram, caelestem et terrenam, ut ad probationem essent hominum, ut qui spreta futura uita praesentem elegeret carni deputaretur, qui uero praesenti futuram anteponeret spiritalibus dignus haberetur, et qui iniuste pressus potentia iniustorum querellas deo deponeret uel reseruaret in futuro iudicio releuatus spiritali gloria honoraretur. unde nullus sanctorum in mundo gloriosus apparuit neque praesentes dilexit delicias. hinc apostolus: habentes, inquit, uictum et uestimentum his contenti simus. sed si quis felix uideatur in saeculo, cum Christianorum dignitas et felicitas non in terris promissa sit, sed in num se dicit, qui non illic gloriari uult, ubi promissum est, sed hic, ubi prohibitum est? si enim expediret praesentibus frui, non utique haec contemnentibus caelestia promitterentur. Qua igitur spe Christiani mathematicis aures commodant, cum audiant Iohannem apos
Abbreviated transcription (Latin):
nustendat incuius potes¬
tate sunt omnia : Sed
in hoc forte subreptum.
fatis. quid dicemur de
panonia quaes ic erasa.
ẽ ut remedium habere
non possit: Oinfirmi¬
tas eoꝵ quifidependula
enim de ꝓmirris dubitaNt
nec dehis quae facta sunt
cogitant: Sie nimeaq̃
a ꝑf&ir & a postolir gesta
sunt considerarent : nũ¬
quã fabulas mathema¬
ticoꝵ admitterent ÷
Scirentenim omnia indĩ
eẽ potestate nec ter re¬
rentur quando bonis ma¬
la accidunt. quia infutu¬
ro iudiciore munera¬
buntur Memores apor¬
toli dicentis. qui aꝑtri¬
bulationes inquid opor¬
t& nos intrare in regnũ
dĩ.: Contentus enim &
dĩ sui ex pectans iudiciũ
remuneratus & iã uin¬
dicabitur¶ Sienim in p̃¬
sentiu in dicari deside¬
rat aut omni auiditate
pre sentib frui copiis.
dubitat deꝓmissauita
acꝑ hoc infuturo int̾ ꝑfi¬
dos deputatus poͤnae dig¬
nus habebitur ⁊ Mundũ.
enim ds̃ ꝓpt̃ exercitũ fec̃
& omnib copir onestauitꝰ

Expanded text:
nus tendant, in cuius potesnus tendant, in cuius potestate sunt omnia. sed in hoc forte subreptum est fatis: quid dicemus de Pannonia, quae sic erasa est, ut remedium habere non possit?. 0 infirmitas eorum, qui fide pendula enim de promissis dubitant, nec de his quae facta sunt cogitant. si enim ea quae a profetis et apostolis gesta sunt considerarent, numquam fabulas mathematicorum admitterent. scirent enim omnia in dei esse potestate nec terrerentur, quando bonis mala accidunt, quia in futuro iudicio remunerabuntur, memores apostoli dicentis: quia per tribulationes, inquit, oportet nos intrare in regnum dei. contentus enim et dei sui exspectans iudicium remuneratus etiam uindicabitur. si enim in praesenti uindicari desiderat aut omni auiditate praesentibus frui copiis, dubitat de promissa uita ac per hoc in futuro inter perfidos deputatus poena dignus habebitur. mundum enim deus propter exercitium fecit et omnibus copiis honestauit
Abbreviated transcription (Latin):
autnum quidenini. tẽ¬
porib: haec fata coeper̃.
quiprimur dicitur fini¬
tim is bella inferre coe¬
pisse & captor facer e
ser uituti obnoxior. Ui¬
derergopostea hoc in¬
uentum & non eẽ. fati
sed actur demoniũ. qui a
si fatifuirs& ab initiomun¬
di fiurr&: Ipsa enĩ sunt si¬
dera quae facta sunt inini¬
tio & ineoman& cursus eo¬
rum & antea uita homi¬
num agres triserat nec
diuitus studebatur: Quo
modonunc astrologi ꝑ
astradicunt diuites & pau¬
perer fierinum quidmu¬
tatasunt astra aut uersu¬
tia & prestigium ẽ. sata¬
nae. utea ꝑstellas dicat
fieri quae ange lirr uis
ministrisoperatur T Ac¬
cedente enim tẽpore quo
inter itirei ad ꝓpinquat
maiora adinuenit ꝑquȩ
pecc&ur: Eccescimur
famelaborarse italiam
& africã siciliam & rar¬
diniam: dicant mathe¬
maticisi om̃s hu unum
fatum habuerunt cũ int̃
centum nec duoꝵ sibi fa¬
ta conuenire porse dican¬
tur : E rubescant & ta¬
ceant & dõ supplices ma¬

Expanded text:
aut numquid ex Nini temaut numquid ex Nini temporibus haec fata coeperunt, qui primus dicitur finitimis bella inferre coepisse et captos facere seruituti obnoxios P uides ergo postea hoc inuentum et non esse fati, sed actus demonum, quia, si fati fuisset, ab initio mundi fuisset. ipsa enim sunt sidera, quae facta sunt in initio, et in eo manet cursus eorum. Et antea uita hominum agrestis erat nec diuitiis studebatur: quo modo nunc astrologi per astra dicunt diuites et, pauperes fieri? numquid mutata sunt astra, aut uersutia et praestigium est satanae, ut ea per stellas dicat fieri, quae angelis suis ministris operatur? accedente enim tempore, quo interitus ei adpropinquat, maiora adinuenit, per quae peccetur. Ecce scimus fame laborasse Italiam et Africam, Siciliam et Sardiniam: dicant mathematici, si omnes hi unum fatum habuerunt, cum inter centum nec duorum sibi fata conuenire posse dicantur. erubescant et taceant et deo subplices ma
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde cũsolistatio concer¬
ra nonsit subier una ue
iussur .ẽ. stare & oboedi¬
uit eius imperio contra
id quod ribi inratione
mundi fuerat praeceptũ::
Subete chiaaut̃ ampliur
factum legit᷑ quia ut ete¬
chias quod ribi ꝓmirsũ
erat uerum. eẽ nondu¬
bitar&. Signũ taleac¬
cepit quod nouum err&
& humanis aurib: in au¬
ditum: Nonenim sicut
prius soli iursum .ẽ ut
star& sedutre ueste¬
etechias certum haber&
posseribieum quindecĩ
annos addere aduitam.
quide non ahora fecerat
sextã  Et quia contrama¬
thematicor ẽ quo dete¬
chiȩ concerrum .ẽ. ne¬
gantenim porse ad di
aduitam signumiterũ
inhacre : quod contrama¬
thematicor e& accipit ⁊
In porsibile enimasrer̃
aliudastra facere quũ
habent constitutum :
Certe fati . eẽ. dicunt ser¬
uum habere aut non ha¬
bere: esto ab initiomun¬
di haec fata ubi fuerunt ::
Usq ad diluuium enim
& inframultarerie an¬
noꝵ tranracta non fuit
haec conditio seruitutir

Expanded text:
unde cum soli statio concesunde cum soli statio concessa non sit, sub Iesu Naue iussus est stare et oboediuit eius imperio, contra id quod sibi in ratione mundi fuerat praeceptum. sub Ezechia autem amplius factum legitur, quia, ut Ezechias, quod sibi promissum erat, uerum esse non dubitaret, signum tale accepit, quod nouum esset et humanis auribus inauditum. non enim, sicut prius, soli iussum est ut staret, sed ut reuerteEzechias certum haberet posse sibi eum quindecim annos addere ad uitam. qui de nona hora fecerat sextam. et quia contra mathematicos est quod Ezechiae concessum est — negant enim posse addi ad uitam —, signum iterum in hac re, quod contra mathematicos esset, accepit. inpossibile enim asserunt aliud astra facere quam habent constitutum. Certe fati esse dicunt seruum habere aut non habere. esto. ab initio mundi haec fata ubi fuerunt? usque ad diluuium enim et infra multa serie annorum transacta non fuit haec condicio seruitutis.