comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biles inueniant᷑. Qd̃ autẽ quasi pauim̃tũ habere uisa ẽ. ex
laterib rubeis qͥ st̃ in terra ignibꝰ cocta. sollicitudinẽ signi¬
ficat p̾latoꝵ qua circa subditos m̃tes eoꝵ iugit̾ decoqui
uecesse ẽ: quib & anime & corporis ꝓcurationẽ debent
isionis tercie int̾p̾tationẽ cũ ab angło instructore
meo sciscitarer: dixit ad me. Ecce incepisti librũ uia¬
rũ dĩ: sicut ꝓpositũ tibi fuerat. Hec idcirco dicebat.
qm̃ in anno pͥore die qͣdam cũ essem in sp̃u duxerat me
quasi in pratũ qd̃ dã in quo fixum erat tentoriũ. ꝙ intͦ¬
iuimꝰ illuc. Ee ostendit mͥ congeriẽ magnã libroꝵ illic
repositoꝵ ⁊ ait. Uides libros istos: Om̃s adhuc ante diẽ
iudicii dictandi sunt. Eleuans autẽ unũ ex eis dixit. Hic
ẽ liber uarũ dĩ qui ꝑ te reuelandus ẽ: qn insitaueris
sororẽ hildegardĩ. & audieris eã. E ita quid̃ẽ impleri

Expanded text:
biles inveniantur. Quod autem quasi pavimentum habere visa est ex biles inveniantur. Quod autem quasi pavimentum habere visa est ex lareribus rubeis, quae sunt ex terra ignibus cocta, sollicitudinem significat praelatorum, qua circa subditos mentes eorum jugiter decoqui necesse est, quibus et animae et corporis procurationem debent. 91. Visionis tertiae interpretationem, cum ab angelo instructore meo sciscitarer, dixit ad me: « Ecce incepisti librum Viarum Dei, sicut propositum tibi fuerat. » Haec idcirco dicebat quoniam anno priore, dic quadam cum essem in spiritu, duxerat me quasi in pratum quoddam, in quo fixum erat tentorium, et introivimus illuc. Et ostendit mihi congeriem magnam librorum, illuc depositorum, et ait: « Vides libros istos? Omnes adhuc ante diem judicii dictandi sunt. » Elevans autem unum ex eis dixit: « Hic est liber Viarum Dei, qui per te revelandus est, quando visitaveris sororem Hildegardim, et audieris eam. » Et ita quidem impleri
Abbreviated transcription (Latin):
co artari necesse ẽ gressus ambulantiũ in ea ne forte scd̾n
arbitriũ ꝓpͥũ uiuentes: aut in fornicationẽ labantur.
aut cũ fatius uirginibꝰ siue indius delicatis que inuen¬
tes mortue sunt deputent᷑. Modicũ trita ẽ: qr respectu
alioꝵ pauci sunt qui ingrediunt᷑ ꝑ eã: pauciores. qͥ ꝑseue¬
rent in ea. floribꝰ diuersi generis delectabilit̾ undiq ual¬
lata ẽ. qr omĩa uirtutũ genera continentiũ uitã adornãt.
Uia media int̾ duas p̾dictas latior illis: uita rectoꝵ est
Ea enim cũ sit instituta ad regend̾a uitã conuigatoꝵ.
siue continentiũ siue utroꝵq minꝰ illis coartat᷑. & libe¬
rius arbitriũ ħt ꝓpͥam uoluntatẽ exercendi: ac ꝑ hoc
faciliꝰ in ea lubricant gressus ambulantiũ ꝑ eã. qd̾ et ip¬
sa eiꝰ planities apte significat. Propt̃ qd̃ ꝙ ꝑiculosa dic¬
ta ẽ qr tam multi in ea labunt᷑. ut paucissimi mea sta

Expanded text:
coarctari necesse est gressus ambulantium in ea, ne forte secundum coarctari necesse est gressus ambulantium in ea, ne forte secundum arbitrium proprium viventes, aut in fornicationem labantur, aut cum fatuis virginibus, sive viduis delicatis, quae viventes mortuae sunt, deputentur. Modicum trita est, quia respectu aliorum, pauci sunt qui ingrediuntur per eam, pauciores, qui perseverant in ea: floribus diversi generis delectabiliter undique vallata est, quia omnia virtutum genera continentium vitam adornant. Via media inter duas praedictas latior illis, ita rectorum est; ea enim cum sit instituta ad regendam vitam conjugatorum, sive continentium, sive utrorumque, minus illis coarctatur, et liberius arbitrium habet propriam voluntatem exercendi, ac per hoc facilius in ea lubricant gressus ambulantium per eam: quod et ipsa ejus planities apte significat. Propter quod et periculosa dicta est, quia tam multi in ea labuntur, ut in ipsa pa
Abbreviated transcription (Latin):
isionis scd̃e misteriũ huiꝰmodi ẽ. Tres uie que a sustrĩ
uiri stantis in monte secus uiã uiridẽ apparuerunt: ꝓ¬
pͥetatẽ expͥmunt trium ordinũ in eccłia uidelicet coniuga¬
toꝵ. continentiũ & rectoꝵ. Uia uepͥbꝰ uallata uita ẽ coniu¬
gatoꝵ. Amena apparuit uia hec: qr ab inicio instituta ẽ
a cło hec uita. ꝙ si legitime obseruet᷑: pulcra & bñ placens
est in conspectu dñi. ⁊ ambulantes in ea ꝓculdubio in mon¬
tẽ d̾ĩ ascendunt. s infute scłariũ curarũ sentes huic ex
om̃i parte imminent: qͥb pungi necesse ẽ uiatores eiꝰ. nͥ et
parce uiuendo sese om̃ibꝰ modis constringant ⁊ corã dõ
& hominib se humiliando semꝑ uelut melinati incedant
uita continentiũ ẽ. Hoꝵ etenĩ ꝓpͥum ẽ a curis & sollicitu¬
dinibꝰ uite p̾sentis m̃tẽ abstrahere. & sola que dñi st̃ cogi¬
tare ut sint sci corpore et spũ. Arta ẽ uia hec: quia ut le¬
gitime & sapient̾ obseruet᷑ magne discipline custodia

Expanded text:
isionis secundae mysterium hujuscemodi est. Tres viae, quae a sinistris viri, stantis in monte secus viam viridem, apparuerunt, proprietatem exprimunt trium ordinum in Ecclesia, videlicet conjugatorum, continentium et rectorum. Via vepribus vallata, vita est conjugatorum. Amoena apparuit via haec, quia ab initio instituta est a Deo haec vita: et si legitime observetur, pulchra et bene placens est in conspectu Domini, et ambulantes in ea procul dubio in montem Dei ascendunt. Sed infinitae saecularium curarum sentes huic ex omni parte imminent, quibus pungi necesse est viatores ejus, nisi et parce vivendo sese omnibus modis constringant et coram Deo et hominibus se humiliando semper velut inclinati incedant.  etenim proprium est a curis et sollicitudinibus vitae praesentis mentem abstrahere et sola, quae Domini sunt, cogitare, ut sint sancti corpore et spiritu. Arcta est via haec, quia ut legitime et sapienter observetur, magnae disciplinae custodia
Abbreviated transcription (Latin):
priuignũ habuerat. Qui dũ uitrico bubulei ferret officiũ: cdies
beate. marie magdalene natalis obuenerat. Quã id̾e iuuenis
indictione sacerdotali cũ audisset ab oꝑe foriensi inhibitã:
iutrico a griculturã imꝑanti. reuerentiã uetite sollempnita¬
tis obiecit. Uocabat᷑ autẽ idẽ petrus. Uicit uitrici urgantis
imꝑiũ. bouesq aratro subiungens. cũ ipsiꝰ oꝑis ac animaliũ
execratione ꝓseqͥt᷑. Cũ gͦ iugib cepta maledictis illapidat: in¬
utile sibi ex audit᷑ ad uotũ. Nã boues ac utensilia motis subita¬
neo tonitru elem̃tis sulmine assumunt᷑: & ipse qͥ id fieri exege¬
rat imp̃cando. supplicio atrociori qr diut᷑mori addicitur
Que cũ bruta ac linea celestis flãma uorauerat. ead̾̃e eiꝰ¬

Expanded text:
privignum habuerat, qui dum vitrico bubulci ferret officium, dies privignum habuerat, qui dum vitrico bubulci ferret officium, dies beatae Mariae Magdalenae natalis obvenerat, quam idem juvenis indictione sacerdotali cum audisset ab opere forensi inhibitam, vitrico agricultum imperanti reverentiam vetitae solemnitatis objecit. Vocabatur autem idem Petrus. Vicit vitrici jurgantis imperium, bovesque aratro subjungens cum ipsius operis, ac animalium exsecratione prosequitur. Cum ergo jugibus coepta maledictis illapidat, inutile sibi exauditur ad votum. Nam boves ac utensilia motis subitaneo tonitru elementis, fulmine absumuntur, et ipse qui id fieri exegerat, imprecando, supplicio atrociori quia diuturniori addicitur. Quae enim bruta ac lignea coelestis flamma voraverat, eadem e
Abbreviated transcription (Latin):
ab humero lacerna oꝑuit: & post in explebiles orationes
& grãs a terra exemptã domũ ducit. Quã quia hastarũ
impulsibꝰ lesa erat & igniũ cõmaculata fauillis. balneis ⁊
qͥb potuit fom̃tis. nec ñ ꝙ stratuum mollicie mulcens dũ
se putat restituere sospitati. post triduũ consuluit ds̃ ipsus
sempit̾ne saluti. Tercio enĩ die saluatricis sue manibꝰ sp̃m
secura deposuit. A qua plane potuit corporale exitiũ dep̃¬
cari: in anima meruit fusa liberalitate beari. Ex qua etiam
benedicte ipsiꝰ claruit miscd̾issimũ pectus. qd̾ cũ femine illi tan¬
ta uiscera in exteriori p̃tendisset. post gr̃e sue exꝑientiã noluit
eã mundana denuo conuersatione fecdari. s mox quã creman¬
do imaginarie sine lesura purgauerat. ad apicẽ supreme libe¬
rationis eduxit. Uocabat᷑ autẽ mulier eade theodeberta.
N granopolitano territorio uir qͥdã ex uidua que ibi nupserat.

Expanded text:
ab humero lacerna operuit, et post inexplebiles orationes ab humero lacerna operuit, et post inexplebiles orationes et gratias, a terra exemptam domum ducit. Quam quia hastarum impulsibus laesa erat, et ignium commaculata favillis, balneis, et quibus potuit fomentis, nec non et stratuum mollitie mulcens, dum se putat restituere sospitati, post triduum consuluit Deus ipsius sempiternae saluti; tertio enim die salvatricis suae manibus spiritum secura deposuit. A qua plane potuit corporale exitium deprecari, in anima meruit fusa libertate beari; ex quo etiam benedictae ipsius claruit misericordissimum pectus; quod cum feminae illi tanta viscera in exteriori periculo praetendisset, post gratiae suae experientiam noluit eam mundana denuo conversatione foedari, sed mox quam cremando imaginarie sine laesura purgaverat, ad apicem supremae liberationis eduxit. Vocabatur autem mulier eadem Teodeberta.n Gratianopolitano territorio vir quidam ex vidua, quae sibi nupserat,
Abbreviated transcription (Latin):
particulã nec minime qͥdem ad dictã lesioni comꝑit: in qͦ
potissimũ sola uincula exꝑta ignes obstupuit. Assũpta itac
illa laudunũ ipse contendit: & satis copiosiori urbem fre-¬
quentia in gredit᷑ ad głam. quã pͥdem habuerat cũ ꝑficisce¬
ret᷑ ad penã. Quã uicedñs cũ ad domũ ꝓpͥã diuertere
uoluisset. & eurã inflictis dolorib̾ ad hibere. beata illa
renuit: se ñ alias iturã quã ad eã que se saluauerat
dixit. Uestigiũ gͥ ad eccłiam retorquet: media basilica dñe
sue ꝓ beneficiis nr̃o tempori in auditis gratulatura ꝓ uoi¬
uit᷑. Incredibile qͥd ibi fuderit lacrimarũ. Tacebimꝰ nubilos
qui multiplicitatẽ singultuũ exalabant: cũ nusquã eohi¬
bere sese ualeret turba indentiũ. quib suꝑ excellens suꝑ tan¬
te subsidio peccatricis generalit̾ p̃bebat᷑ exemplũ. Tc̃ eam
uice dñs stola indutã linea. cũ ꝑauim̃to hereret. sublata

Expanded text:
particulam ne minime quidem addictam laesioni comperit, in quo particulam ne minime quidem addictam laesioni comperit, in quo potissimum sola vincula experta ignes obstupuit. 304 Assumpta itaque ille Laudunum ipse contendit, et satis copiosiori urbem frequentia ingreditur ad gloriam, quam pridem habuerit cum proficisceretur ad poenam. Quam vicedominus cum domum propriam divertere potuisset, et curam inflictis doloribus adhibere, beata illa renuit, sed non alias plane ituram quam ad eam, quae se salvaverat, dixit. Vestigium igitur ad ecclesiam retorquet, media basilica dominae suae pro beneficiis nostro tempore inauditis gratulatura provolvitur. Indicibile est quid ibidem fuderit lacrymarum. Tacebimus jubilos qui multiplicitatem singultuum exhalabant, cum nusquam cohibere sese valeret turba videntium, quibus superexcellens, super tantae subsidio peccatricis generaliter praebebatur exemplum. Tunc eam vicedominus sola indutam linea cum pavimento haereret, sublata
Abbreviated transcription (Latin):
tes mertie. animositate sacrilega rursus ad sarm̃ta fruticesq
concurrunt: focos circa illã usqueqͣq reficiunt. Qui etiã im¬
pietate quãrabida que soliꝰ fumi uaporibꝰ poterat offocari.
liberatã miraculo ñ credentes. porrectis ꝑ ignis mediũ hasti¬
libꝰ. acrocissime fustigabant. Qd̃ solũ ualde eã focis innocen¬
tib lesit. Nã cũ tota hec ꝓfligata fuisset ambustio: reman¬
serat itẽ discriminis expers. At uice dñs tante spectaculo
nouitatis attonitꝰ om̃ib nr̃atuus regionũ ꝑsonis & partib
maudito barbariẽ ꝓtinꝰ exhorruit rusticanã: eosq ad ꝓpi¬
sanda iã scã femina. heroica ut par erat seueritate dispes¬
cuit. & ꝑ officiales extimplo dirẽptis ignibꝰ sibi asciri p̃cepit.
Qua sibi exibita. dum eã circũcirca ex circũstantiis euentũ
aucupando conspicit ñ dico interuła. sed ne criniũ uł cilioꝵ

Expanded text:
tes inertiae, animositate sacrilega rursus ad sarmenta, fruticesque tes inertiae, animositate sacrilega rursus ad sarmenta, fruticesque concurrunt, focos circa illam usquequaque reficiunt, qui etiam impietate quam rabida, quae solius fumi vaporibus poterat offocari, liberatam miraculo non credentes, porrectis per ignis medium hastilibus atrocissime fustigabant. Quod solum valde eam focis innocentibus laesit; nam cum tota haec profligata fuisset ambustio, remanserat item discriminis expers. At vicedominus tantae spectaculo novitatis attonitus, omnibus nostratium regionum personis et partibus inaudito, barbariem protinus exhorruit rusticanam, eosque a propulsanda jam sancta femina heroica, ut par erat, severitate dispecuit, et per officiales extemplo direptis ignibus sibi asciri praecepit. Qua sibi exhibita, dum eam circum circa ex circumstantiis eventum aucupando dispicit, non dico interulam, sed ne crinium vel ciliorum
Abbreviated transcription (Latin):
entia confitet᷑. deinceps cõmunis scłoꝵ dñe pietatẽ humi
imploratura consternit᷑. Quantis ad eã que neminẽ aduersat᷑
suspiriis. quanto angore rugierit: ipsa exequenti testificat᷑
euentu. Inde a suo executore. citata: petiit ab oratione suppli
Eccłia beati uisti paululũ in montis deuexo posita. circũsi¬
tis illic britonibꝰ oratoriũ prestat. Illic ministri uicedm̃ in
promptu habuere tuguriũ: ad cuiꝰ furcã pedib ac brachiis
feminã sola tectã subucula colligantes. sumptis ex uinea ꝓxi¬
ma arundinibꝰ. ꝙ spmulis illiꝰ antra tegentib struem mu¬
tã conferunt. ignemq subiciunt. Quo exesa materiei con¬
gerie in fauillã prunasq deposito: mulier consũptis libera
nexib stare uidet᷑ in medio. At parentes generi quẽ illa ꝑe¬
merat. eiꝰ inuidentes saluti. & ereptionẽ eiꝰ. ignis deputan¬

Expanded text:
entia confitetur. Deinceps communis saeculorum Dominae pietatem humi entia confitetur. Deinceps communis saeculorum Dominae pietatem humi imploratura consternitur. Quantis ad eam, quae neminem miserum aversatur suspiriis, quanto angore rugierit, ipsa ex sequenti testificatur eventu. Inde a suo exsecutore citata, petiit ab oratione supplicium. Ecclesia Beati Justi, paululum montis devexo posita, circumsitis illic Britonibus oratorium praestat. Illic ministri vicedomini in promptu habuere tugurium, ad cujus furcam pedibus ac brachiis feminam sola tectam subucula colligantes sumptis ex vinea proxima arundinibus et spinulis. Illius antra tegetis strue multa conferciunt, ignemque subjiciunt. Quo exesa materiei congerie in favillam prunasque deposito, mulier consumptis libera nexibus stare videtur in medio At parentes generi, quem illa peremerat, ejus invidentes saluti et ereptionem ejus ignis deputan
Abbreviated transcription (Latin):
ture inualidꝰ. tantũ amministrationis forastice & eccłiastice
p̃sertim institutionis ñ nesciꝰ. Latione gͥ sententie pontificis
traducta in curiã. cũ inced̾ni hereret animꝰ qͥd facto con¬
ueniens uideret᷑: a quod̾a grãmatico ei suggerit᷑ qd̾̃ digne ta¬
auida fauce legisset: qͣsi censurã publicã sua allegatione id
roborat. At illa adeo triste uidiciũ cũ sibi accidisse ꝓspiceret.
que iã diu facti ꝑtesa doluerat. nc̃ mirabiliꝰ scło huic desꝑa¬
ta concutit᷑. quoq magis ei in p̾sentiarũ omĩa p̾cidũ¬
tur. eo uniuersa animi acies statui futuro expont᷑ tur q
nr̃e matris eccłi̾am ire liceat. E qͥs id ꝓphanꝰ abnuerit. &¬
Multo itaq comitatu qͥ ꝓ puniende exitio spectando conue¬
nerant. miserabilit̾ succenturiata ꝓgredit᷑: & media basilica
ad sue purgationis cumulũ. reatũ ꝓpͥũ sub generali audi¬

Expanded text:
turae invalidus, tantum administrationi forasticae, et ecclesiasticae turae invalidus, tantum administrationi forasticae, et ecclesiasticae praesertim institutioni non nescius. Latione igitur sententiae pontificis traducta in curiam, cum vicedomini haereret animus quid facto conveniens videretur, a quodam grammatico ei suggeritur, quod digne taacredine cum avida fauce legisset, quasi censuram publicam sua allegatione id roborat. At illa adeo triste judicium cum sibi accidisse prospiceret, quae jam diu facti pertaesa doluerat, nunc miserabilius saeculo huic desperata concutitur, quoque magis ei impraesentiarum omnia praeciduntur, eo universa animi acies statui futuro exponitur. Deinostrae Matris ecclesiam ire liceat, et quis id profanus abnueret? multo comitatu qui pro puniendae exitio spectando convenerant, miserabiliter succenturiata progreditur, et media basilica ad suae purgationis cumulum, reatum proprium sub generali audi
Abbreviated transcription (Latin):
quandu sub eodẽ medicine sp̃ualis fasce delituit. ꝑurra¬
mo autẽ em̃so tẽpore: int̾ ipsã & presbiterũ oboriri conti¬
git simultates. Quã p̾sbit canonice conditionis impati¬
ens. qͦ atrociori potuit iaculatꝰ ꝓbro: generi necem fronti
mulieris impegit. Hoc parentes uiuenis ac si t̾rifico to¬
nitru exꝑrecti: ad p̃toriũ iberti uicedm̃ laudunensis rẽ
referunt. His quantũ in re militari inuacior: tantũ exti¬
tit in episcopii publica ꝓcuratiõe ferocior. Quid uerboꝵ
laciniis trahor ꝰ Uice dñs uille se intulit. feminã corripit.
uiri sistit. causã exigit. mulier ñ diffitet᷑: sententia laudu¬
ni ferenda differt᷑. Porro die ipsa dũ causidicꝰ. cognationis
eiꝰ aliqͦs. eid̾ẽ note subigeret. in me ait unicã his liberis arma
contorque: neminẽ noueris ꝓ certo consciũ iniqͥtatis obiecte
Erat uͦ elinand̾ ꝑ id tẽpestatis ep̃c: uir plane quantũ littera¬

Expanded text:
quandiu sub eodem medicinae spiritualis fasce delituit. Pluriquandiu sub eodem medicinae spiritualis fasce delituit. Plurimo autem emenso tempore inter ipsam et presbyterum oboriri contigit simultates; quam presbyter canonicae conditionis impatiens, quo atrociori potuit jaculatur probro. Generi necem fronti mulieris impegit. Hoc parentes juvenis ac si terrifico tonitru experrecti, ad praetorium Iberti vicedomini Laudunensis rem referunt. Is quantum in re militari vivacior, tantum exstitit in episcopii publica procuratione ferocior. Quid verborum laciniis trahor? Vicedominus villae se intulit, feminam corripit, juri sistit causam exigit, mulier non diffitetur, sententia Lauduni ferenda differtur. Porro dum cum ipsa idem causidicus cognationis ejus aliquos eidem notae subigeret, in me, ait, unicam his liberis arma contorque. Neminem noveris pro certo conscium iniquitatis objectae. Erat vero Elinandus per id tempestatis episcopus, vir plane quantum littera
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Cũ neutiquã ille compellanti ac uellicanti comugi
responderet: defunctũ cunctis cõplosis palmis inclamitat.
Concitat᷑ familia. uicinia glomerat᷑. tanto miserabiliꝰ subito
illiꝰ illacrimantes casur. quanto iustiꝰ suꝑ eiꝰ intestatiõe dole¬
bant. fimere gͥ ab om̃ib uera animoꝵ egritudine. concla¬
mato: mat̾ generi immo filie homicida. fucatis me¬
rorib obstrepebat ceteris placidior eiulabat. Tanto
gͦ lam̃tabiliꝰ bonas hominis habitudines. lepiditatẽ moꝵ.
elegantiã uerbi scite insignia forme. et ad hec obitꝰ ꝓseque¬
bat᷑ inuisos: quantomagis infauste crudelitatis ausus fier
utrobiq siluit. Uerũ mulier fedi facinoris conscia. ad se
reuersa pͥma ꝓsiluit: & infructuosi penitudine criminis
acta. presbiterũ cuiꝰ dioceseos erat. facta confessione consu-¬
luit. A quo tanto malo conuenientibꝰ addicta ieuimis: ali¬

Expanded text:
ocat; cum ne utique ille compellanti ac vellicanti conjugi ocat; cum ne utique ille compellanti ac vellicanti conjugi responderet, defunctum cunctis complosis palmis inclamitat. Concitatur familia, vicinia glomeratur, tanto miserabilius subito illius illacrymantes casui, quanto justius super ejus intestatione dolebant. Funere igitur ab omnibus vera animorum aegritudine conclamato, mater generi, imo filiae homicida fucatis moeroribus obstrepebat, caeteris placidior ejulabat. Tanto ergo lamentabilius bonas hominis habitudines, lepiditatem morum, verbi elegantiam, scitae insignia formae, et ad haec obtutus prosequebatur invisos, quanto magis infaustae crudelitatis ausus fieriutrobique siluit. Verum mulier foedi facinoris conscia ad se versum prima prosiliit et infructuosi poenitudine criminis acta presbyterum, cujus dioeceseos erat, facta confessione consuluit; a quo tanto malo convenientibus addicta jejuniis, ali
Abbreviated transcription (Latin):
penũ mulier secreto aꝑit. conducl os satellites introducit.
hocq a foris obserato. generũ nec mora ut uinũ pransuris
exhibeat sollicitare intendit. Qui assũpto otiꝰ cado. cellariũ
reserat. sed priꝰquã in uas uina deponeret ab his qͥ latebãt
intro inuadit᷑. & ilico stransgulat᷑. Qd̃ factũ cũ illa rescisset:
iubet corpus statim ab eiusdẽ sceleris auctoribꝰ tolli: & in domꝰ
suꝑiora delatũ. lecto qͦ cũ filia cubitare consuerat supmari.
sabanoq ac uestibꝰ tanquã somuolentũ oꝑiri. Exacto interea
exiguo tẽporis spacio. herus domꝰ rediit acfilia: & de pran¬
dio incõmune tractare ceperunt. Quib solutũ accelerantil
larẽ: filiã mat̾ alloqͥt᷑. U ade ait. ꝙ maritũ qui mͦ dormitũ
sese deposuit citare festina. Pcedit ad stratũ usq iuuencła.
soporatũ uuenẽ nomine uocat: tactu qͦq morantẽ ꝓuo-¬

Expanded text:
penum mulier secreto aperit, conductitios satellites introducit, penum mulier secreto aperit, conductitios satellites introducit, hocque a foris obserato, generum nec mora ut vinum pransuris exhibeat sollicitare intendit; qui sumpto ocius lado cellarium reserat, sed priusquam in vas vina deponeret, ab iis qui latebant intro pervaditur, et illico strangulatur. Quod factum cum illa rescisset, jubet corpus statim ab ejusdem sceleris auctoribus tolli, et in domus superiora delatum lecto, quo cum filia cubitare consueverat, supinari, sabanoque ac vestibus ac si somnolentum operiri. Exacto interea exiguo temporis spatio, herus 303 domum redivit, ac filia; et de prandio in commune tractare coeperunt, quibus solitum accelerantibus larem, filiae mater eloquitur: Vade, ait, et maritum, qui modo dormitum sese deposuit, excitare festina. Procedit ad stratum usque juvencula, soporatum juvenem nomine vocat, tactu quoque morantem prov
Abbreviated transcription (Latin):
ne de cetero nota uiueret si eũ cotidie p̃ oculis haberet.
Uñde ñ a suo eũ qd̾ satiseẽt contubernio dirimere. s ꝑien
iãdestinat. Bene enĩ consuluisset. si eũ solũm a sui frequen¬
tia dimouisset. Et illa ad ferrũ se contulit: malens ho¬
minẽ de medio fieri. quã obscene pateret opimoni. A
pactũ ex placito locat uicenos cuiq solidos pollicens. si
eũ uti docebunt sequentia trucidarent. Erant autẽ hii
ut fert᷑ genere neruii: qͥ uindemialibꝰ lucris adacti in
ꝓuinciã laudinensẽ sese contulerant. Ibidẽ gͦ aliquandui tũ
mercedis. tũ inusitate esce nouitate moratos mulier p̃̾libata
sponsione aggredit᷑. idemq acres ex natura animi p̾cio exa¬
cuati explendo facinori eoarmant᷑. Quada gͥ die uirũ pro¬
priũ ex industria qͥppiã foras acturũ dirigit: filiã parit̾
aliorsũ falso nacta occasiõe transmittit. Quili ab ede egressis

Expanded text:
ne de caetero nota viveret, si eum quotidie prae oculis haberet; ne de caetero nota viveret, si eum quotidie prae oculis haberet; unde non a suo eum, quod satis esset, contubernio dirimere, sed perimere jam destinat. Boni enim consuluisset, si eum solummodo a sui frequentia dimovisset; at illa ad ferrum se contulit, malens hominem de medio fieri quam obscenae pateret opinioni. Mpactum ex placito locat, vicenos cuique solidos pollicens si eum, uti docebunt sequentia, trucidarent. Erant autem ii, ut fertur, genere Nervii, qui, vindemialibus lucris adacti, in provinciam Laudunensem sese contulerant. Ibidem ergo aliquandiu cum mercedis tum inusitate escae novitate moratos mulier praelibata sponsione aggreditur; iidemque acres ex natura, animo, pretio exacuti, explendo facinori coarmantur. Quadam igitur die virum proprium ex industria quidpiam foras acturum dirigit, filiam pariter aliorsum falso nacta occasione transmittit. Quibus ab aede digressis
Abbreviated transcription (Latin):
rinũ moliebat᷑ hec cura ut scilicet quasi ad se ei ingeren¬
dã distraheret᷑ a filia. sed ut etati lubrice ꝓpriis filiã obse¬
quiis cõm̃daret. & adolescenti totis urbanitatibꝰ accura¬
to filie affectũ alliceret. Interea tliaboli uersipellis astucia
in partẽ retorquere sinistrã. quicqͥd beniuola intentiõe fic¬
bat. & socrui ꝑ maledicos. neuũ multe feditatis inurere:
qd̃ uidelicet nequaquã gr̃a ꝓlis id faceret. s ut eid̃e ꝓ filia
sese mutaret. Cũ gͥ increm̃tũ sumeret indies tã absoleti
rumoris acerbitas. & mulieris ammũ concuteret tante
falsitatis intoleranda malignitas: quanto se sentiebat
suꝑ illatione ꝓbri huiꝰ insontẽ tanto egriꝰ ferebat dici
inde qd̃ pietatis studio exercebat uulgi ipsa uerteret᷑ i
fabulã. His itaq post aliqd̃ tẽpus euicta molestiis. ce¬
pit quẽ tantopere arserat fastidire iuuenculũ. uerens

Expanded text:
rinum moliebatur haec cura. Ut scilicet quasi ad se ei ingerenrinum moliebatur haec cura. Ut scilicet quasi ad se ei ingerendam distraheretur a filia, sed ut aetati lubricae propriis filiam obsequiis commendaret, et adolescenti totis urbanitatibus accurato filiae affectum alliceret. Interea diaboli versipellis astutia in partem retorquere sinistram quidquid benevola intentione fiebat, et socrui per maledicos naevum multae foeditatis inurere, quod videlicet nequaquam gratia prolis id faceret, sed ut eidem pro filia sese mutaret. Cum igitur incrementum sumeret in dies tam absoleti rumoris acerbitas, et mulieris animum concuteret tantae falsitatis intoleranda malignitas, quanto se sentiebat superillatione probri hujus insontem, tanto aegrius ferebat dici unde quod pietatis studio exercebat, vulgi ipsa verteretur in fabulam. His itaque post aliquod tempus evicta molestiis, coepit quem tantopere arserat subito fastidire juvenculum, verens
Abbreviated transcription (Latin):
Phuuiacꝰ uilla ẽ episcopii laudunensis. ab ipso oppido int̾¬
sticio ferme duũ miliũ distans. In qua uir qͥdã cũ sua
coniuge cõmanens: filiã ex ipsa int̾ alios liberos genuisse
dinoscit᷑. Que annoꝵ nubiliũ cũ habitudinẽ attigisset.
ti curpiã nuptũ dat᷑. Hantutriꝰq parentis affectio sibi¬
met caritudine tanta contraxit: ut sine pͥuate rei dispendio
iiueni cũ ꝑuella sub eisdẽ edib m̾̃sa thorusq foret. Cũ gͥ
in pat̾nis illa cũ uiro sic ageret. & mira mat̾ diligentia eũ
causa filie excoleret. ñ maior poterat reꝑiri puelle amor
ad ꝑtierũ: quã socrus ad generũ. Ipsa gͥ celebribꝰ eũ orna¬
bat induuis. opipare satagebat in epulis. ipsa faciẽ ac
crines eluere: ituris cubitũ mollia sternere. querenti
mancipiũ pͥma assistere. officiũ p̃t̾ thalamos in om̃ib
poccupare filie. & ut uniuersa contrah̾a. ñ matrone im¬
ꝑiũ. sed discursus ex ibere pedisseque. Nichil tam̃ adulte¬

Expanded text:
hiviacus villa est episcopii Laudunensis, ab ipso oppido interstitio ferme duorum millium distans, in qua vir quidam cum sua conjuge commanens, filiam ex ipsa inter alios liberos extulisse dignoscitur. Quae annorum nubilium cum habitudinem attigisset, ti cuipiam nuptum datur. Hunc utriusque parentis affectio sibimet charitudine tanta contraxit, ut sine privatae rei dispendio juveni cum puella sub eisdem aedibus mensa thorusque forent. Cum igitur in paternis illa cum viro sic ageret, et mira mater diligentia eum causa filiae excoleret, non major poterat reperiri puellae amor ad puerum quam socrus ad generum. Ipsa igitur celebribus eum ornabat induviis, opipare satagebat in epulis, ipsa faciem ac crines eluere, cubitum ituris mollia sternere, quaerenti mancipium prima assistere, officium, praeter thalamos, in omnibus praeoccupare filiae, et, ut universa contraham, non matronae imperium, sed discursus exhibere pedisse quae; nihil tamen adulte
Abbreviated transcription (Latin):
uita om̃s desꝑassemꝰ: bosonẽ pb̃rm quẽ ceteris ꝓuecti¬
rẽ uidebat coldistannꝰ exhortat᷑. ut assumptis sc̃e mai̾s¬
dm̃ reliquiis. piratis potestatẽ sibi nocendi int̾dicat.
locit̾ surgens p̾fatũ philacteriũ capillis eiꝰ p̃ciosũ. eũ
timore & deuotione fident̾ accipit. ipsoꝙ coldistanno
uirilit̾ eũ utraq manu sustentante in eminentiorẽ ps¬
pis locũ ascendit: ⁊ manu contͣ hostes eleuata. ne ulꝰ
cõplens signũ crucis de eodẽ philacterio cont̾ hostes
fecit: dicto citiꝰ uehemens uentꝰ ⁊ contͣriꝰ nauẽ eoꝵ rei¬
pepulit: Malus nauis frangit᷑. parsq eiꝰ suꝑ unũ ex
ipsis decidens eũ excerebrat: & in mari mortuũ p̃cipis¬
at. Ihũ pie. ihu bone. que nob̾ tc̃ affuit leticia ⁊ exul

Expanded text:
vita desperaremus, Bosonem presbyterum, quem caeteris provectivita desperaremus, Bosonem presbyterum, quem caeteris provectiorem videbat Coldistannus, exhortatur ut assumptis sanctae Mariae reliquiis potestatem sibi nocendi piratis intlociter surgens, supradictum phylacterium capillis ejus pretiosum, cum timore et devotione fidenter accipit, ipsoque Coldistanno viriliter eum utraque sustentante, in eminentiorem puppis locum ascendit, et manu contra hostes elevata, ne ultra complens signum crucis de eodem phylfecit, dicto citius ventus vehemens et contrarius navem eorum retro tulit, malus navis frangitur, pars mali super unum ex ipsis decidens, ipsum excerebrat, et in mare mortuum praecipitat.
Abbreviated transcription (Latin):
mali explorandi causa iubens conscendere. ex dictis
eiꝰ animaduertit piratarũ qͥ ꝑ mare p̾dandi causa
discurrunt nauẽ adeẽ. Statimq nimis ꝑt̾ritꝰ. indi¬
cauit oĩb mortẽ ꝓpinqͣm imminere. Ptinꝰ om̃s timo¬
re necis reddim᷑ ex sangues: euestigio enĩ cernimꝰ
nauẽ apꝓpinqͣntẽ instar uolucris aduolantis. lan¬
ceas & clipeos cũ gladiis coruscantes. loricas etiã¬
ad solis splendorẽ relucentes. Peccata nr̃a alteru¬
ñ expectat᷑ pb̾r ad suscipiend̾a confessionẽ: s etiã
ipse pb̾r laico confitet᷑. Negotiatores qͦq p̃fati iã de uita
desꝑantes in tanto positi ꝑicło. sacculos & marsupia sua
c̃ tota pecuma dñe nr̃e offer̃t: & suꝑ eiꝰ feretrũ ꝑicuit.
cũ niio fletu miscd̾iã eiꝰ implorantes. ut corpora sua
tantũmͦ de piratarũ manibꝰ & ꝑicło mortis eripiat. toris
pecuniã eoꝵ ipsa ꝓpt̾ eccłam suã restaurand̾a retineat.

Expanded text:
 summitatem mali, explorandi causa jubens conscendere, ex dictis  summitatem mali, explorandi causa jubens conscendere, ex dictis ejus animadvertit piratarum, qui per mare praedandi causa discurrunt, navem adesse, statimque nimis perterritus indicavit omnibus mortem propinquam imminere. Protinus omnes timore necis reddimur exsangues, e vestigio enim cernimus navem appropriantem instar volucris advolantis, lanceas et clypeos cum gladiis coruscantes, loricas etiam solis splendore perfusas relucentes. Peccata nostra invnon exspectatur presbyter ad suscips laico confitetur. Negotiatores quoque praedicti jam de vita desperantes in tanto positi periculo, sacculos et marsupia sua cum tota pecunia Dominae nostrae offerunt, et super ejus feretrum projiciunt, cum nimio fletu misericordiam ejus implorantes, ut corpora sua tantummodo de piratarum manibus et exitio mortis eripiat, totamque pecuniam eorum propter ecclesiam suam restaurandam ipsa retineat.
Abbreviated transcription (Latin):
posui rursũ possim uidere: Talia cũ lac̾mis dicendo: ro¬
gauit ut ex limpha qͣ reliqͥe lote fuerãt ocłi sui tangerent᷑.
factũ ẽ insuꝑ de ipsa aqͣ bibit. sicq ꝑ totã noctẽ in oratioẽ
ꝑuigil corã feretro mansit. Mane facto lum̃ recepit: dõq
& pie matͥ eiꝰ grãs egit.
Nde ad scm̃ audomarũ uenimꝰ: ubi puella qued̃a a nati¬
ystmodũ mare transire disponentes. uentũq ꝓsperũ
ex pectantes: tp̃r paschali in festo marci eũgłiste sũmo
mane apud wissant a nautis conuocati nauẽ intͣuimꝰ.
posse sꝑabãt: plusqͣm trecentas marcas secũ in sacculis
& marsupiis portantes. Magister nauis uocabat᷑ col¬
distannꝰ. Dũ gͦ qͣsi cirra mediũ maris uenissemꝰ: ioħ̃s
pb̃r sc̃i martini unꝰ ex sociis nr̃is a longe ꝓspiciens.
uidit ꝓcul nauẽ uelut in angulo littoris positã. Qd̃
cũ p̾fato coldistanno indicasset: ille iuuenẽ usq ad

Expanded text:
posui, rursum possim videre? Talia cum lacrymis dicendo, roposui, rursum possim videre? Talia cum lacrymis dicendo, rogavit ut ex lympha, qua reliquiae lotae fuerant, oculi sui tangerentur. Quo facto, de ipsa aqua bibit, sicque per totam noctem in oratione pervigil coram feretro mansit. Mane facto lumen recepit, Deoque et piae Matri ejus gratias egit.nde ad Sanctum Audomarum venimus, ubi puella quaedam a natistmodum mare transire sperantes, ventumque prosperum exspectantes, tempore paschali, in festo Marci evangelistae, summo mane apud portum, qui vocatur Wissant, a nautis convocati, navem intravimus. sperabant, plusquam trecentas marcas argenti secum in sacculis et marsupiis ferentes. Magister navis vocabatur Coldistannus. Cum ergo quasi cius ex sociis nostris, a longe prospiciens, vidit procul navem velut in littoris angulo positam. Quod cum praefato Coldistanno indicasset, ille juvenem usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
respondere uolens pꝰ illos dicebat. Que tẽ popłi letitia.
qͥs clamor fuerit: nullus sufficient̃ referre ualebit. Sic
ille ꝑfecte sanatꝰ. usq ad mare fere nos ẽ ꝓsecutꝰ. nob̾cũ
etiã transisset. nͥ a nob̾ reu̾ti rogatꝰ fuisset.
Nde circa parasceuen atrebatũ urb̃e uenientes. honori
manens. qͥ iã ꝑ .xii. fere annos oculoꝵ lumine pͥuatꝰ fue¬
rat. audiens feretrũ scẽ marie laudunensis allatũ ẽẽ int̾¬
uisset. ꝓtinꝰ ex imo pectoris trahens alta suspiria lacri
helinandi laudunensis ep̃i. In hoc id̃e ep̃c p̃ciosissimas
reliqͥas posuit: int̾ qͣs fuit caput sc̃i Gualarici abb̃is.
nec ñ et caput scĩ montani. qͥ sic̃ ab eod̾e ep̃o audiui. cũ
oculoꝵ lum̃ amisisset. ortũ sc̃i remigii beate cilinie ma¬
trieiꝰ p̃n̾tiauit. sibiq de lacte eiꝰ lum̃ reddendũ sub-¬
gaudeo aduenisse: faciesne miscd̃iam tuã in me peccatore
ut instar scĩ montam recepto lumine. feretrũ tuũ qd̾ cõ¬

Expanded text:
s volens, post illos dicebat. Quae tunc populi laetitia, quis clamor fuerit, nullus sufficienter referre valebit. Sic ille, perfecte sanatus, fere usque ad mare nos est prosecutus; nobiscum etiam transisset, nisi eum reverti rogande circa Parasceven Atrebatum urbem venientes, non minmanens, qui jam per duodecim annos oculorum lumine privatus fuerat, audiens feretrum Sanctae Mariae Laudunensis advenisse, intcisset, protinus ex imo pectoris trahens alta suspiria, lacryHelinandi Laudunensis episcopi. In hoc idem episcopus pretiosas reliquias posuit, inter quas fuit caput sancti Walarici abbatis, nec non et caput sancti Montani, qui, sicut ab eodem episcopo audivi, cum oculorum visum amisisset, ortum sancti Remigii beatae Cilniae matri ejus praenuntiavit, sibique de lacte ejus lumen reddendum subgaudeo advenisse, faciesne misericordiam tuam in me peccatore, ut instar sancti Montani recepto lumine feretrum tuum, quod com
Abbreviated transcription (Latin):
replet᷑: & sic dñm omis ppłs benedicit. conclamantes etiã ut
auctorẽ huiꝰ sceleris in ipsas ꝓicerent flãmas. Piectũ autẽ ita
totũ ignis absorbuit: ut uix de ossib pariũ quodãmͦ relin¬
queret indiciũ. Int̾rogantes autẽ infantulũ xp̃iani. quale
eunt̾ ignes fuisset umbraculũ. ait. Mulier que in basilica ila
uͥ panẽ de mensa accepi. in cathedra residens paruulũ insi¬
nu gestat infantẽ. hec me pallio. ne ignis uoraret oꝑuit. Uñ
indubitatũ ẽ. beatã mariam ei appariusse. Agnita gͦ. infans
fide catholica. credidit in nomine patris & filii & sp̃c sc̃i: ac
salutarib aqͥs ablutꝰ cũ gentrice sua denuo st̃ renati. Muli¬
uͦ iudeoꝵ exemplo hoc in urbe illa saluati sunt. Sermob̾i

Expanded text:
repletur, et sic Deum omnis populus benedicit. Conclamant etiam, ut repletur, et sic Deum omnis populus benedicit. Conclamant etiam, ut auctorem huius sceleris in ipsas proicerent flammas. Proiectum autem ita totum ignis absorbuit, ut vix de ossibus eius parvum quodammodo relinqueretur indiciuei inter ignes fuisset umbraculum, ait: Mulier quae in basilica illa ubi panem de mensa accepi, in cathedra residens, parvulum in sinu gestat infantem, haec me pallio suo, ne ignis voraret, operuit. Unde indubitatum est beatam ei Mariam apparuisse. Agnita ergo infans fide catholica, credidit in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ac salutaribus aquis ablutus una cum genitrice sua, denuo sunt renati. Multi Judaeorum exemplo hoc in urbe illa salvati sunt. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
celebrarent᷑. ad participationẽ głosi corporis & sanguinis dñci
cũ aliis infantib infans uideus accessit. Qui sc̃o cibo assũp¬
to: gaudens ad domũ patris reuertit᷑. Illoq int̾rogante int̾
amplexus et oscula que acceꝑat: cũ gaudio refert. Qł ille
xp̃o dño ac suis legib innnicus ait. Sicũ his infantibꝰ cõmu¬
mcasti oblitꝰ paĩne pietatis: ad ulciscendã legis moysi iniu¬
riã parricida durꝰ in te existã. E app̃hensũ in os fornacis
in camino ꝓiectos nube rorulenta resꝑserat. Ipsa enĩ et hunc
audisset mat̾ qd̾ scilicet filiũ cõmunẽ pat̾ deliberasset exurere
cucurrit ad liberandũ eũ. S cũ audisset incendia ab ore for¬
piecit: effusaq cesarie se miserã clamitans. ciuitatẽ clamo¬
ib implet. Cũ autẽ xp̃iani qd̾ actũ fuisset didicissent. cucu¬
rerunt om̃s ad tã iniquũ spectaculũ: retractisq ignibꝰ ab
tem. Quo extracto. ãmirant᷑ om̃s illesũ. Clamorib locus ille

Expanded text:
celebrarentur, ad participationem gloriosi corporis et sanguinis dominici cum aliis infantibus infans Judaeus accessit. Quo sancto assumpto, gaudens ad domum patris revertitur: illoque operante inter amplexus et oscula, quae acceperat cum gaudio refert. At ille Christo Domino ac suis legibus inimicus ait: Si cum his infantibus communicasti, oblitus paternae pietatis, ad ulciscendam Mosaicae legis injuriam, parricida in te durus existam. Et apprehensum puerum in os fornacisaldaico in camino proiectos nube rorolenta resperserat. Ipsa enim et hunc titur. Licet cum audisset mater, quod scilicet filium communem pater deliberasset exurere, cucurrit ad liberandum eum. Sed cum vidisset incendia ab ore forproiecit, diffusaque caesarie, se miseram clamitans, civitatem vocibus impletur. Quod cum christiani, quid actum fuerat, didicissent, concurrunt omnes ad tam iniquum spectaculum, retractisque ignibus ab tem. Quo extracto, admirantur omnes inlaesum; clamoribus locus ille
Abbreviated transcription (Latin):
naues ulteriꝰ ñ ascendimꝰ: sed emptis que necessaria erant
fice ab ep̃o clericisq ac monachis suscepti sumꝰ. In ipsa aũ
urbe st̃ balnea calicla. q̃ ab aliis terme uocant᷑. Puer qͥd̾a¬

Expanded text:
naves ulterius non ascendimus, sed emptis necessariis naves ulterius non ascendimus, sed emptis necessariis fice ab episcopo clericisque ac monachis suscepti sumus. In ipsa autem urbe sunt balnea calida, quae ab aliis thermae vocantur. Puer quida
Abbreviated transcription (Latin):
nauesq introgressi tantã uarietatẽ diuersarũ merciũ
diligent̾ ⁊ auidi ut pote nouitatis uidende curiosi ꝑspi¬
ciebamꝰ. Qd̃ cernens hospes nr̃. innotuit nobis consue¬
tudinẽ hiberniensiũ negotiatoꝵ ẽẽ ut ignotos homines
incaute naues suas introgressos. subito & imꝓuise nauib
a littore ꝓpulsis. ad exteras nationes transducant ⁊ bar¬
baris uendaut: monuitq ut ab eoꝵ insidiis circuspecte¬
caueremꝰ. S cũ eiꝰ monita paruipendentes. naues iterũ fre¬
quentare ñ omitteremꝰ: ecce benigna dĩ genitrix ꝓuisiõe.
sequenti nocte ñ dormiendo s uigilando cõmonitꝰ ẽ id̾e
hospes nr̃. ut nobis ddiceret ne ulterꝰ naues illas ingrederem᷑
ptinꝰ transducend̾u. ⁊ barbaris sciret ẽẽ uendend̾ũ. Qd̃ eũ
nob̾ manefacto iuire urando notificasset. nos credentes qd̃
uerũ erat. miscd̃ia scilicet dñe nr̃e nos fuisse p̃monitos. ad

Expanded text:
navesque introgressi, tantam varietatem diversarum mercium navesque introgressi, tantam varietatem diversarum mercium diligenter et avide, utpote novitatis videndae curiosi, perspiciebamus. Quod cernens hospes noster, innotuit nobis consuetudinem Hibernentium negotiatorum esse ut ignotos homines incaute naves suas introgressos, subito et improvise, navibus a littore propulsis, ad exteras nationes transvehebant, et barbaris vendebant, monuitque ut ab eorum insidiis caveremus. Sed, cum ejus monita parvipendentes, rursum naves frequentare non omitteremus, ecce benigna Dei Genitricis provisione, sequenti nocte non dormiendo, sed vigilando, commonitus est idem hospes noster nobis dicere ne ulterius naves illas ingrederemur, protinus transducendum et barbaris sciret esse vendendum. Quod cum nobis mane facto jurejurando notificasset, nos credentes quod verum erat, misericordia scilicet Dominae nostrae nos fuisse praemonitos, ad
Abbreviated transcription (Latin):
inuitauit. Respondentib illis se qͥd̾e cũ eo ituros. s
de huiꝰmodi furto ñ bibituros: miser ille tab̾nã intronit
et put uoluit saciatꝰ exiit. Post illi duo ad popli conuentũ
ris ramo se suspendit. Equus cui insederat uacuus
ad ꝑopłm rediens. mirũ intuentib spectaculũ⁊ stupo¬
rẽ p̾buit. Statim p̃fati duo uuenes soci sui equũ recog¬
noscentes.⁊ qͥd ei contigisset admirantes: eqͥ uestigia ꝑ
rt̃. Quos ꝓtinꝰ cũ maximo eiulatu ad feretrũ reportan¬
tes. suꝑ altare reposuert̾: t̾rȩq ꝓstrati. ⁊ ꝓ defuncti
corã uniuersis facinꝰ qd̾ miser ꝑpetrauerat retuler̃t.
Uideres popłi cat̾uas audito tanto scelere obstupescers
⁊ ꝓ tã celeri uindicta pectora sua tundendo. ub̃timla
ues qͥuã plurimas aduenisse: gauisi nos em̃darũ noua¬
rũ uestiũ oportunitatẽ inuenisse. ad portũ descendimꝰ

Expanded text:
invitavit. Respondentibus illis se quidem cum eo ituros, sed invitavit. Respondentibus illis se quidem cum eo ituros, sed de tali furto non bibituros, miser ille tabernam introiit, et, prout libuit, satiatus exiit. Postea illi duo ad populi conventum arboris ramo se suspendit. Equus cui insederat, vacuus ad populum rediens, mirum intuentibus stuporem praebuit. Statim praefati duo juvenes, comparis sui equum recognoscentes, et quid ei contigisset admirantes, sed nescientes rerunt. Quod protinus cum maximo luctu ad feretrum reportantes super altare reposuerunt, terraeque prostrati, et pro defuncti coram universis facinus quod miser perpetraverat retulerunt. Videres populi catervas audito tanto scelere stupentes, et pro tam celeri vindicta pectora sua tundendo ubertim laves multas advenisse, gavisi nos emendarum novarum vestium opportunitatem invenisse, ad portum descendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
addiderit. Sed ecce t̾ribile miraculũ seqͥt᷑: qd̃ a
tempore ude ꝓdatoris raro contigisse legimꝰ. Tres siqͥd̃
iuuenes eiꝰde t̾ritorii carnis consanguinitate ad inui¬
cẽ ꝓpinqͥ uidentes tantã pecuniã ad feretrũ deferri:
detrahere nob̾ cepert̃. dicentes nos questꝰ gr̃a magicis
artib talia facere miracula. Quoꝵ unꝰ alios ẽx hortat᷑ duoᷤ
ut secũ ad feretrũ eant: simulantesq se illud osculari
de nũmis. suꝑ altare positis ora sua lambendo repleãt.
Anuentib illis tantũ facinꝰ ꝑpetrare. sc̃amq dĩ mateẽ
offendere: ꝑfidꝰ ille cepta ꝑsistens in malicia. dimisso fo¬
ras eqͦ cui sedebat. eccłam intrauit ad feretrũ uenit.
simulansq se illud reuerent᷑ osculari de aceruo aũmoꝵ
quantũ potuit ore rapuit. ⁊ ꝓtinꝰ exiuit. Conscensoq
eqͦ ad socios qͥ eũ p̾stolabant᷑ rediit: nũmos qͦs rapue¬
rat ostendit. utq secũ ad ꝓximã tab̾nã potatũ irent

Expanded text:
spendit. Sed ecce terribile miraculum sequitur, quod a tempore Judae proditoris raro contigisse legimus. Tres siquidem juvenes ejusdem territorii, carnis consanguinitate ad invicem propinqui, videntes tantam pecuniam ad feretrum deferri, detrahere nobis coeperunt, dicentes nos quaestus causa magicis artibus talia facere miracula. Quorum unus alios duos exhortatur ut secum ad feretrum eant, simulantesque se illud osculari, 541 de nummis super altare positis ora sua lambendo repleant. Abnuentibus illis tantum facinus perpetrare sanctamque Domini Matrem offendere, perfidus ille coepta persistens in malitia, dimisso foras equo cui sedebat, ecclesiam intravit, ad feretrum venit, simulansque se illud veneranter deosculari, de acervo nummorum quantum potuit ore rapuit, et protinus exivit, conscensoque equo socios qui eum praestolabantur repetens, nummos quos rapuerat ostendit, usque secum ad proximam tabernam irent potatum
Abbreviated transcription (Latin):
lisiard̃u suessionensẽ. Godefrid̃u ambionensẽ. hub̃tũ sil¬
siluanectensẽ. Tanta uͦ plebis multitudo confluxit ad
ipsã dedicationẽ: ut ducenta milia diuersi sexus et eta¬
tis referant᷑ int̾fuisse. Magna siqd̾e leticia cunctoꝵ
cordib inerat: qd̃ post tantã eiꝰdẽ eccłẽ immo totiꝰ lau¬
dinensis urbis desolationẽ. in tã breui spacio. id ẽ
infra duos semis annos. de tanta tãq ꝓfunda tenebrari
et calamitatis uoragine tantã claritatis uidebant ꝑ dĩ
illa ꝓpħe aggei sententia qua de restaurando pꝰ babilo¬
me captiuitatẽ in ierusolimis tẽplo quond̾a ꝓpħauit
dicens. Magna erit gła domꝰ huiꝰ scd̃e. plusquã pͥoris.

Expanded text:
Lisiardum Suessionensem, Godefridum Ambianensem, Hubertum Silvanectensem. Tanta vero plebis multitudo confluxit ad ipsam dedicationem, ut ducenta millia diversi sexus et aetatis dicantur interfuisse; magna siquidem laetitia cunctorum cordibus inerat, quod post tantam ejusdem Ecclesiae, imo totius Laudunensis urbis desolationem, in tam brevi spatio, id est infra duos semi-annos, de tanta tamque profunda tenebrarum et calamitatis voragine, tantum claritatis per Dei illa prophetae Aggaei sententia, quam de restaurando post Babyloniae captivitatem in Hierosolymis templo quondam prophetavit, dicens: « Magna erit gloria domus hujus secundae, plusquam prioris .
Abbreviated transcription (Latin):
mitati nr̃e cõpatiens uirũ suũ exorat: ut domũ no
expulsa. ipsa die cõmodet.⁊ in ea tã ipsã quã cleri¬
cos eiꝰ seq̃nti nocte hospitari ꝑmittat. negotiatoribꝰq
mandet. ut interĩ sibi aliud hospitiũ querant. Annu
ciantib tres cãpanas qͣs uenales habebat. ad domꝰ
eoꝵ ad eccłam eat. s om̃s potiꝰ ad hospitiũ nr̃m diui¬
nũ officiũ audituri conueniant exhortat᷑. Postremo
toꝵ eccłam ingrederet᷑. qͥnq solidos sociis ꝑsolueret.
Erat tc̃ sabbatũ ante octauas pentecostes. Tantã itaq
hospitis nr̃i beniuolentiã: ꝓtinꝰ ostendit dña nr̃a. se
gratant̃ suscepisse. Habebat ⁊ enĩ ide hospes nr̃ ꝓpe
oppidu unã domũ. in qua boues eiꝰ et peccora serua¬
bant᷑: ibiq manebat qͥdã pauꝑ rusticꝰ eiꝰdẽ pecorib
custodiendis deputatꝰ. Huiꝰ rustici filia puella quedã¬
paruula tortũ ped̾e a natiuitate habebat: ita ut cal¬
caneus in anteriori parte. digiti uͦ pedis in posteriori

Expanded text:
mitati nostrae compatiens, virum suum exorat ut domum novaexpulsa fuerat, ipsa die commodet et in ea tam ipsam quam clericos ejus sequenti nocte hospitari permittat, negotiatoribusque mandet ut interim sibi aliud hospitium quaerant. Annuitiatoribus tres campanas, quas venales habebat, ad domusecclesiam eat, sed omnes potius ad hospitium nostrum divinum officium audituri conveniant exhortatur. Postremo torum ecclesiam ingrederetur, quinque solidos sociis persolveret. Erat autem tunc Sabbatum ante octavas Pentecostes. Tantam itaque hospitis nostri benevolentiam protinus ostendit Domina nostra se gratanter recepisse. Habebat siquidem idem hospes noster prope oppidum unam domum, in qua boves ejus et pecora servabantur, ibique manebat quidam pauper rusticus, eisdem pecoribus custodiendis deputatus. Hujus rustici filia, puella parvula, tortum pedem a nativitate habebat, ita ut calcaneus in anteriori parte, digiti vero pedis in posteriori
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiarũ. ⁊ ex ea iotꝰ obdormiuit. ꝓtinꝰq mirabile dictu
sanat̾ ex integro. ex iuit de grabato in qͦ tanto tp̃r iacue¬
rat: & uidentib cunctis ad feretrũ currens ⁊ corã eo
stans in uoce exultatioĩs ⁊ confessionis. grãs dõ eiꝰq pie mat̾¬

Expanded text:
reliquiarum et ex ea lotus obdormivit. Protinusque, mirabile dictu! reliquiarum et ex ea lotus obdormivit. Protinusque, mirabile dictu! sanatus ex integro, exsiluit de grabato, in quo tantopere jacuerat, et videntibus cunctis ad feretrum currens, et coram eo stans in voce exsultationis et confessionis, Deo et piae Mat