comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et filii et spiritus sancti: Priium docent
oumes gentes: demde doctas intingunt a qͥ
Non enm potest fieri ut corpus baptisim re¬
cipiat sacramentũ insi ante amia susceꝑ it
ueritatem: Baptirantur autem in nomine
patris et filii et spũs sancti ut quoꝵ ẽ ia
diuuitas sit una largitio: Nomenq tri nta¬
tis unus deus est: Docentes eos seruarooĩa
quecũq mando uobis: Ordo precipirus:
gentes deide fidei tinguerent sacran ento
et post fidem ac baptisma que ẽent obser¬
uanda precipent: Ac ne putemus leuia eẽ
que uissa sunt et pauca: addidit cnuna q̃¬
cumq mandaui uobis ut qui cre iderint
qui in truutate fuerunt boptias ꝯmina fa¬
ciant que precepta sunt. Et eocreq uc¬
cum sum omnibus diebuo usq  cons
mationem secusi. Cum disrpula se futu
ẽẽ promitut. et illos ꝯsterioit saux ee uie¬
turos et se ninꝙͣ a crederihus lsiueran:
Qui autem usq ad cõsumation minidi si

Expanded text:
et Filii et Spiritus sancti . Primum docentet Filii et Spiritus sancti . Primum docentomnes gentes, deinde doctas intingunt aqua. Non enim potest fieri ut corpus 244 baptismi recipiat sacramentum, nisi ante anima fidei susceperit veritatem. Baptizantur autem in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, ut quorum una est divinitas, una sit largitio: nomenque Trinitatis, unus Deus est. Docentes eos servare omnia quaecumque mandavi vobis. Ordo praecipuus: gentes, deinde fidei intingerent sacramento, et post fidem ac baptisma, quae essent observanda praeciperent. Ac ne putemus levia esse quae jussa sunt et pauca, addidit: Omnia quaecumque mandavi vobis. Ut quicumque crediderint, qui in Trinitate fuerint baptizati, omnia faciant quae praecepta sunt. Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usqummationem saeculi cum discipulis se futurum esse promittit, et illos ostendit semper esse victuros, et se numquam a credentibus recessurum. Qui autem usque ad consummationem mundi sui
Abbreviated transcription (Latin):
stipe templi et hiis que cõferintur ad usꝰ
eccłie abutuntur in aliis rebus quibus suã
explẽant uolinitarem similes sunt scribaꝵ
et sacerdotum redimentium mendatium et
sanguiem saluatoris: Undecim autẽ disci¬
pusĩ eius abierunt in gasileam in montẽ
ubi constituerat illis isesus. Post resiurec¬
tionem iħs in galilea et monte conspicitur
ibiq adoratur:. sicet quidam dubitent et
dubitatio eoꝵ nrãm augeat fidem: Tum
manifestius ostenditur thome et satus
sancea uusneratum et manus fixas demõ¬
stirit clauis: Necẽdens iħs locutus est eis
dicens: Data est i omis potestas in celo
et in terra: Illi potestas data est qui pauso
ante crucifreus qui sepultus in tuimulo qͥ
mortuus iacuerat qui uostea resurre eit.
In celo autem et in terra uotesta ⁊ data est:
ut qui aute regnabat in ceso ꝑ fidem creden¬
tium reguet in terris: Euntes gͦ docete omes
gentes babtizantes eos in nouiie patris

Expanded text:
stipe templi, et his quae conferuntur ad usus stipe templi, et his quae conferuntur ad usus Ecclesiae, abutuntur in aliis rebus, quibus suam expleant voluntatem, similes sunt Scribarum et sacerdotum, redimentium mendacium et sanguinem Salvatoris. 2. Undecim autem discipuli ejus abierunt in Galilaeam, in montem ubi constituerat illis Jesus . Post resurrectionem Jesus in monte et Galilaea conspicitur, ibique adoratur, licet quidam dubitent, et dubitatio eorum nostram augeat fidem. 3. Tum manifestius ostenditur Thomae: et latus lancea vulneratum, et manus fixas demonstrat clavis. Accedens Jesus locutus est eis dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Illi potestas data est, qui paulo ante crucifixus, qui sepultus in tumulo, qui mortuus jacuerat, qui postea resurrexit. In coelo autem et in terra potestas data est: ut qui ante regnabat in coelo, per fidem credentium regnet in terris. Euntes ergo docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris
Abbreviated transcription (Latin):
rectio nĩciaretur: S cõfestĩ dñs musiercłis
ꝑ angelum ad hortatis occurrit et cõsasutat.
ut nunciature et expectantibr discipulis re¬
surrtionem non angesi potius ꝙͣ xp̃i ore socͤ¬
rentur. Qd̃ uero pmũ mulieituse dum uidẽ¬
te salutantin gentibus atꝙ uosuunt mĩci¬
are apłis uibentur. Ordo in contrarium cause
principalis est redditus. ut qria a sexu isto
cepta mors eẽt ip̃i pͥmum resucrectonis głia
et iusus et fructus et nunuus udderetur: E¬
mitur uero a custodibus qui omĩa hec uider¬
ant argento resurectionis silentium et mẽ¬
dacium furti honore scilicet scłi et cupiditate
Principes uero sacerdotum qui debuerunt con¬
uerti ad pemtentiam: ihm querere resungẽtẽ
ꝑseuant in malitia et p̾cumam que ad
usus templi data fuerat uertunt in rẽcẽp¬
tionem mendacii sicut ante trignnita argen¬
teos uidei dederant proditori: Om̃s gͥ qui

Expanded text:
rectio nuntiaretur. Sed confestim Dominus mulierculis rectio nuntiaretur. Sed confestim Dominus mulierculis per angelum adhortatis occurrit, et consalutat : ut nuntiaturae exspectantibus discipulis resurrectionem, non angeli potius quam Christi ore loquerentur. Quod vero primum mulierculae Dominum vident, salutantur, genibus advolvuntur, nuntiare apostolis jubentur; ordo in contrarium causae principalis est redditus: ut quia a sexu isto coepta mors esset, ipsi primum resurrectionis gloria et visus et fructus et nuntius redderetur. Emitur vero a custodibus, qui omnia haec viderant 811 argento resurrectionis Christi silentium, et mendacium furti honore scilicet saeculi et cupiditatePrincipes vero sacerdotum, qui debuerant converti ad poenitentiam, et Jesum quaerere resurgentem, perseverant in malitia: et pecuniam, quae ad usus templi data fuerat, vertunt in redemptionem mendacii, sicut ante triginta argenteos Judaei dederant proditori. Omnes igitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dei paruum : Et quia nichis preter eum o¬
porteat in pectora nr̃a penetrare lapis ostio
aduoluitur: Ut quia missus antea in nos di¬
ume cognntionis auctor fuerat issatus missus
absq ẽo rostea inferatur: Metus deide fu¬
randi corporis et sepulcri custodia atq ob¬
signatio stultitie atq infidelitatis testimomi¬
um est ꝯd̾ siguare sepuscriun eius uolu̾it
Cuius precepto conspexissent de sepulcro it¬
mortuũ suscitatum: Mortuus uero terra et
tempore matutino dici dinci resurrectionis
est uirtus cũ contuso mortis acuseo et issu¬
minatis issius tenebris resurgente uirtutũ
celestium dno infernoꝵ trepidatio cõmo¬
uetur.
Ingesus at do de çelo desçendens et lapi¬
dem reuoluens sepulcro assidens miẜicor¬
die dei patris insigne est resurgẽti filio ab
inferis uͥtutũ celestium minisderia mittẽ¬
tis: Atq idem pͥor ip̃e resurrectionis ẽ index
ut qͣdam famulatu paterne uolũtatis resur¬

Expanded text:
Dei pervium. Et quia nihil praeter eum oDei pervium. Et quia nihil praeter eum oporteat in pectora nostra penetrare, lapis ostio advolvitur: ut quia nullus antea in nos divinae cognitionis auctor fuerat illatus, nullus absque eo postea inferatur. Metus deinde furandi corporis et sepulcri custodia atque obsignatio, stultitiae atque infidelitatis testimonium est: quod signare sepulcrum ejus voluerint, cujus praecepto conspexissent de sepulcro mortuum suscitatum. 9. Resutempore matutino , diei dominici resurrectionis est virtus: cum contuso mortis aculeo, et illuminatis illius tenebris, resurgente Virtutum coelestium Domino, infernorum trepidatio commovetur. Angelus autem Domini de coelo descendens, et lapidem revolvens, et sepulcro adsidens, misericordiae Dei patris insigne est, resurgenti filio ab inferis Virtutum coelestium ministeria mittentis. Atque ideo prior ipse resurrectionis est index, ut quodam famulatu paternae voluntatis resur
Abbreviated transcription (Latin):
a detrahebat Ot cuitem nisidelitatis fatius
israel accumularet᷑ centurio et custodes hc
totiꝰ nature pturbationem contuentes dei
rogato pilato ut corpus redderet. et sindone
muosintur et in monumento nouo ĩ petra
excisa reporatur et saxum moniumenti os
ex mortius tamen non sine reꝵ asiquaꝵ mo¬
mento expressa sunt singula: Ioseph apłoꝵ
habet spẽm Et idcuro ꝙͣqͣm in duodecim i¬
apsoꝵ numero non fuerit: discipulus doͥ
nuncupatur: Hic mundo findone corpus
nuosuit. Et quidem in hoc eodem sinteo reꝑi¬
mus de celõ ad petrum unu̾soꝵ ammantiũ
telligitur sub lintei huiꝰ nomine consepesi¬
ri xpisto eccl̃iam: quiatum in eo ut in con¬
fusione eccłie mundoꝵ atq ĩmundoꝵ amma¬
lium fuerit congesta diuersitas domimigit᷑
uatuam et nouam requiem sapidis excisi
Scisicet impetus duricie gentilis quodam doc¬
trine oꝑe excisum. xp̃s infertur: rude sciłic
ac nouum: et nullo autea ingres su timoris

Expanded text:
a detrahebat. Ut autem infidelitatis facinus a detrahebat. Ut autem infidelitatis facinus Israeli accumularetur; centurio et custodes hanc totius naturae perturbationem contuentes, Deirogato Pilato ut corpus redderet, et sindone involvitur, et in monumento novo in petra excisa reponitur et saxum monumenti ostex mortuis; tamen non sine rerum aliquarum momento expressa sunt singula. Joseph apostolorum habet speciem: et idcirco quamquam in duodecim apostolorum numero non fuerit, discipulus Domini nuncupatur. Hic munda sindone corpus involvit. Et quidem in hoc eodem linteo reperimus de coelo ad Petrum universorum 810 antelligitur, sub lintei hujus nomine consepeliri Christo ecclesiam: quia tum in eo, ut in confusione ecclesiae, mundorum atque immundorum animalium fuerit congesta diversitas. Domini igivacuam et in novam requiem lapidis excisi: scilicet in pectus duritiae gentilis quodam doctrinae opere excisum Christus infertur, rude scilicet ac novum, et nullo antea ingressu timoris
Abbreviated transcription (Latin):
ex spongia ut potaret affertur .i. ex corporib
gentium uitia corrupte eterntatis accepit.
et in se atq ĩmortasitatis cõmumone ea q̃
in nobis erant uicia tranffudit: Demor n
tum est: quia om̃e uiti sium ane corrup¬
tionis hausisset: Quia nichis agendũ eẽt
extrinsecus. spm̃ cũ clamore mãgno ⁊ uoce
emisit: Dolens nõ omĩum se pcca portare.
Et denccps uelum tempsi scinditur qr ex¬
inde ppłs est diuisus in partes: et ueli honor
cum custodia angeli ꝓtegentis aufertur: ax¬
uetur terra capax enim hinꝰ mortui ẽẽ nõ po¬
terat: Petre scisse sunt: onña eĩ tum ualidr
et fortia penetrans dei uerbum et potestas
eterne uirtutis irrupat: Et monumenta
apta sunt: Erant enm mortis daustra rese¬
rande et multa corpora scõꝵ dormentiũ sur¬
rexerunt: Illuminans eĩ mortis tenebras et
infernor obstura collustrans in scõꝵ ad pͥses
conspicatoꝵ resiattione mortis ipus sposi¬

Expanded text:
ex spongia ut potaret offertur, id est, ex corporibus ex spongia ut potaret offertur, id est, ex corporibus gentium vitia corruptae aeternitatis accepit; et in se atque immortalitatis communionem ea quae in nobis erant vitia transfudit. Denique tum est : quia omne vitium humanae corruptionis hausisset. Et quia nihil agendum esset extrinsecus, spiritum cum clamore et voce magna emisit : dolens non omnium se peccata portare.Et deinceps velum templi scinditur: quia exinde populus est divisus in partes, et veli honor cum custodia Angeli protegentis aufertur. Movetur terra: capax enim hujus mortui esse non poterat. Petrae scissae sunt: omnia enim tum valida et fortia penetrans Dei verbum et potestas aeternae virtutis irruperat. Et monumenta aperta sunt: erant enim mortis claustra reserata. Et multa corpora sanctorum dormientium surrexerunt: illuminans enim mortis tenebras, et infernorum obscura collustrans, in sanctorum ad praesens conspicatorum resurrectione mortis ipsius spoli
Abbreviated transcription (Latin):
mũ om̃ium et uesuti dificillimũ ponitur.
Quid gͦ uemerit cum post triduum reedifi¬
catum dei tempsum in corporis resurrectionẽ
ceructur: Qd̾ autem satrones ambo cõditio¬
nem et passionis exprobant. uunu̾sis etiã fide¬
sibus scandasum crucis futurum ẽẽ significat
tertius dieꝵ trium totidem q noctuũ numerus
expsetur: et atustum diuic opatiois misteri¬
um totius creationis stupore sentitur. Csa¬
mor uero ad deum corporis uox est recentis
a se uer dei contestata dissidum. Demq
cur resinquatur exclamat dicens. Deus ds̃
meus quare me dereliquisti: S relinquit᷑.
quia homoerat etiam morte pagendus. En
acetum datum in spongia: acetum cum poͨtasset.
proclamans spiritum reddidit: Dilĩgenter est
contuendum: uiũ et honor est ĩmortasitatis ⁊
uirtus quod ꝑ uicium aut incurie aut uasis
mace sut: hoc igitur m.adam coacuisset: ip̃e
accepit et potauit ex gentibr: In calamo en

Expanded text:
mum omnium, et veluti difficillimum ponitur? mum omnium, et veluti difficillimum ponitur? Quid ergo veniae erit, cum post triduum reaedificatum Dei templum in corporis resurrectione cernetur? Quod autem latrones ambo conditionem ei passionis exprobrant ; universis etiam fidelibus scandalum crucis futurum esse significat.tertius dierum trium totidemque noctium numerus expletur: et occultum divinae operationis mysterium totius creationis stupore sentitur. Clamor vero ad Deum, corporis vox est, recedentis a se Verbi Dei contestata dissidium. Denique cur relinquatur exclamat, dicens: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Sed relinquitur; quia erat homo etiam morte peragendus. Quin amum datum in spongia acetum cum potasset, proclamans spiritum reddidit, diligenter est contuendum . Vinum et honor est immortalitatis et virtus, quod per vitium aut incuriae aut 809 vasis inacescit. Hoc igitur cum in Adam coacuisset, ipse accepit et potavit ex gentibus. In calamo enim
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uinũ fessẽ. idmrxtum bibere recas auit.
Non emm etene glie nicorruptio pocor ama¬
ritudo imscctur. Bestis uero eius sorte potiͣ
diuisa ꝙͣ scissa mansuram incorruptionẽ
cunctoꝵ salus et uita suspenditur: Cuiduo
latrones seue ac dextere asfiguntur et ideo
cum eo ut intelligi posset mors sominum
a morte iungeniti disciȩpare. Ille cnim redd¬
dit sp̃m sponte cum uoluit. istis crura sunt
dentes: S quia ꝑ diuersitatem fidelium atqr
infidelium fit om̃ium ẜm dexteram sistiaq
diuisio unus ex duobus ad dextenim situs fidei
iusti ficatione salatur. Additur ctiam illud
opprobrium quo se ip̃e ifraes infideħitatis argu¬
eret cum dicitur. hic est qui destruebat tem¬
pliun dei et in triduũ illud iredificabat: Et
reliqua: Non erat dificile de cruce descendere.
s sacramentum erat paterne uoluntatis ex¬
plendum: Sr maiora oꝑa in cruce positus age¬
bat totius cõmotione nature: Hoc igitur maxi¬

Expanded text:
quoque vinum felli admixtum bibere recusavit: quoque vinum felli admixtum bibere recusavit: non enim aeternae gloriae incorruptioni peccatorum amaritudo miscetur. Vestis 808 vero ejus sorte potius divisa quam scissa, mansuram incorruptionem cunctorum salus et vita suspenditur: cui duo latrones, laevae ac dexterae affiguntur,  et ideo cum eo, ut intelligi posset mors hominum a morte Unigeniti discrepare: ille enim reddidit spiritum sponte cum voluit, istis crura sunt dentes. Sed quia per diversitatem fidelium atque infidelium fit omnium secundum dexteram sinistramque divisio: unus ex duobus ad dexteram situs, fidei justificatione salvatur . Additur etiam illud opprobrium, quo se ipse Israel infidelitatis argueret, cum dicitur: Hic est qui destruebat templum Dei, et in triduum illud reaedificabat, et reliqua . Non erat difficile de cruce descendere: sed sacramentum erat paternae voluntatis explendum. Sed majora opera in cruce positus agebat, totius commotione naturae: hoc igitur maxi
Abbreviated transcription (Latin):
tiosis atoꝵ mutilibus que capitiei᷑ .i. deo cu
crardata mosiuntur glia quereret᷑ itator
Est emm aculeus in spmis ex quib xrõ
uictoria et corona contexitur. In casamo
uero cardemgentium infiriitas atq ma¬
nitas mam comprehensa firmatur. Qui
etiam capiti eius iditur capiti: Ut opinor
de ictu calani non grandis muiria est sed
tipica moratio seruatur ut infirmitas gẽ¬
tisium corpoꝵ manu xp̃i antea comprehẽn
Actiam indeum patrem quod caput cuis
est acquiescat: In hiis autem omnibus
eps dim issuditin adoratur. Picedentes
autem homim cuidam cirenensi signũ ins¬
siomis imponunt: Indignus enim uideus
erit xp̃i crucem ferre quia fideigentium
erat resictam et cruce accipe et compati: So¬
Cs de indetrucis talis est ut positus ĩ me¬
dic terit et tanꝙͣ in uertice huius uuũsi¬
tatis insistens ad capescendam dei coguitio¬
nem unuusis gentib eẽt equalis: Oblatu

Expanded text:
iciosis atque inutilibus, quae capiti ejuiciosis atque inutilibus, quae capiti ejucumdata moliuntur, gloria quaereretur peccatorum. Est enim aculeus in spinis, ex quibus Christo victoriae corona contexitur. In calamo vero earumdem gentium infirmitas atque inanitas manu comprehensa firmatur. Quin etiam capiti ejus illiditur. Capiti, ut opinor, de ictu calami non grandis injuria est: sed typica in eo ratio servatur, ut infirmitas gentilium corporum manu Christi antea comprehensa, etiam in Deum patrem, quod caput ejus est, acquiescat. In his autem omnibus Christus dum illuditur adoratur . 4. Procedentes autem, homini quidam Cyrenensi lignum passionis imponunt. Indignus enim Judaeus erat Christi crucem ferre: quia fidei gentium erat relictum, et crucem accipere et compati. Locus deinde crucis talis est, ut positus in medio terrae, et tamquam in vertice hujus universitatis insistens, ad capessendam Dei cognitionem universis gentibus esset aequalis. Oblatum
Abbreviated transcription (Latin):
in confessionem fidei ablutus gentum ppłs
is dici pͥuilegium quo unum ex eis roscen¬
tibus dimitti oportebat ut ilim absosueret.
Eurralã potius sortantibus sacerdotib ppłs
esegit: Interpictatio autem nomuns barrabe
est pͥntri filius: Iam itaꝙ arthanũ future in¬
fidesitatis ostenditur xp̃o patris filium pre¬
ferendo antrepm scilicet hominem pcati et
diabosi filium: potiusq adhortantibus pͥnci¬
pibuo siuis eligunt dampnatiom reseruatu
ꝙͣ sasutis auctorem: Ceso deinde dno ĩ ronit᷑¬
ei clamus coccinea et uestis purpurea et coro¬
naspinea et harundo dextere et genu posito
adorntus issuditur: Susceptis uidesicet oĩ¬
bus corporis nr̃i infirmtatib omiũ dennde
martirum quib regnum secum erat debitu
sangume in cocti colore ꝑ funditur ꝓreciosoꝙ
iphiꝵr ac patriarchaꝵ in purpura sonore ue¬
stitur Symis quoq .i. cõpungentium qͦuda
reccatis gentiũ coronatur ut ex rebus perm¬

Expanded text:
in confessionem fidei ablutus gentium popuin confessionem fidei ablutus gentium popunis diei privilegium, quo unum ex reis, poscentibus dimitti oportebat, Jesum absolveret : Barabban potius hortantibus sacerdotibus populus elegit . Interpretatio autem nominis Barabbae est patris filius. Jam itaque arcanum futurae infidelitatis ostenditur, Christo patris filium praeferendo, antichristum scilicet hominem peccati et diaboli filium: potiusque adhortantibus principibus suis eligunt damnationi reservatum, quam salutis auctorem. ur chlamys coccinea, et vestis purpurea, et corona spinea, et arundo dexterae, et genu posito adoratus illuditur. Susceptis videlicet omnibus corporis nostri infirmitatibus, omnium deinde martyrum, quibus regnum secum erat debitum, sanguine in cocci colore perfunditur: pretiosoque prophetarum ac patriarcharum, in purpura, honore vestitur. Spinis quoque, id est, compungentium quondam peccatis gentium coronatur: ut ex rebus pern
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ierenne ppletia subditur ut in factustiͦ
oꝑe tanto ante dimne uocis auctoritas ostẽ¬
rex iudeoꝵ respondit : Tu dicis: S qͣm diuer¬
sus sermo est qui fuerat ad sacerdotem: Illi
cium querenti an ip̃e xp̃s ess dixerat tu di¬
xisti: Hoc ideo quia see omis uenturum
xp̃m predicauerat respondetur rãꝙͣ de pre¬
teritis sacerdoti quia semꝑ uenturũ xp̃m
ex lege ip̃e drxisset: Huic uero legis ignaro
interroganti an ip̃e esset rex iudeoꝵ dicitur
tu dicis quia ꝑ fidem presentis confessionis
salus gentrum est. Et qd boc de se ille qui
antea ĩgnorabat soquatur qd̃ hn negent
qui antea soquebantur: Sedente aut̾em pi¬
soto ꝓtribunali misit ad illum uxor sua
dicens: Nichuil sit tibi et iusto illi Srẽs
in ea gentiu plebis que iam fidelis cum
sum cum quo conuersabatur inuitat. De¬
mos pisatus et manus sauit et populo iu¬
os suos fusi dinci sangiums crimen cotidie

Expanded text:
fidem Jeremiae prophetia subditur, ut in facti istius fidem Jeremiae prophetia subditur, ut in facti istius opere tanto ante divinae vocis auctoritas ostenrex Judaeorum, respondit: Tu dicis. Sed quam diversus sermo est, qui fuerat ad sacerdotem? Illi enim quaerenti, an ipse Christus esset, dixerat: Tu dixisti . Hoc ideo, quia lex omnis venturum Christum praedicaverat, respondetur tamquam de praeteritis sacerdoti, quia semper venturum Christum ex lege ipse dixisset. Huic vero legis ignaro, interroganti an ipse esset rex Judaeorum, dicitur: Tu dicis: quia per fidem praesentis confessionis salus gentium est, et quod hoc de se ille qui antea ignorabat loquatur, quod hi negent qui antea loquebantur. lato pro tribunali, misit ad illum uxor sua, dicens: Nihil tibi sit et justo isti . Species in ea gentium plebis est: quae jam fidelis eum, illum cum quo conversabatur invitat. Denique Pilatus et manus lavit, et populo Juos suos fusi dominici sanguinis crimen, quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
redditis quia precium sanguins ẽsset neq
in corbanan .i. in oblationum xͦcuma admis¬
ceri siceret consilio unto enitur ager figuli
et in sepusturam ꝑegrinoꝵ deputatur: caig¬
num hoc ꝓpħie sacramentum et infactis ĩi¬
quitatis miratusi ꝑsena meditatio : figuli
opus est de suto uasaformare cuius in ma¬
ni sit ex luto cadem uasa ut idip̃m aut
pulcrius reformare: Agrum autem seculum
nuncupari ipĩs dm̃ nr̃ĩ uerbis cõtinetur
Xp̃i ergo precio seculum enitur .i. umu̾sitas¬
cius adquiritur in sepusturam ꝑegrinorum
atq mopum deputatur. Ilichis huic ꝑtinet
ad israes et totus huic secusi empti usus asie¬
nis est. hiis indelicet qui in precio xp̃i san¬
gimis sepelientur quo innuersa sunt emꝑ¬
ta. Omña enu a patre accepit que in cesis
et in terra sunt: Et iõ hic ager figuli est qr
deiomma sunt cuius in manu sit nos ut
cõmortu et consepulti huius pegrinatioĩs
nie eternam requiem sorticiur: In cuiꝰ rei

Expanded text:
redditis , quia pretium 806 sanguinis esset, neque in corbanan, id est, in oblationum pecunia admisceri liceret, consilio inito emitur ager figuli, et in sepulturam peregrinorum deputatur. Magnum in hoc prophetiae sacramentum et in factis iniquitatis miraculi plena meditatio. Figuli opus est de luto vasa formare: cujus in manu sit, ex luto eodem vas aut idipsum aut pulchrius reformare. Agrum autem saeculum nuncupari, ipsis Domini nostri verbis continetur . Christi ergo pretio saeculum emitur, id estejus acquiritur in sepulturam peregrinorum atque inopum deputatur. Nihil hinc pertinet ad Israel, et totus hic saeculi empti usus anis est: his videlicet, qui in pretio Christi sanguinis sepelientur, quo universa sunt empta. Omnia enim a Patre accepit, quae in coelis et quae in terra sunt : et ideo hic ager figuli est, quia Dei omnia sunt, cujus in manu sit, nos utcommortui et consepulti, hujus peregrinationis nostrae aeternam requiem sortiemur. In cujus rei
Abbreviated transcription (Latin):
hus illud quoq duisum imꝓbo ac respu
in catholicis exsufflatis. Prsus agnoscit
in ub ecc̃a cuncta que suã sunt. nec ideo
n sunt eius quia ⁊ aꝑ nos inueniuntur
Apd̾ nos quippe aliena sunt. s cum nos
correctos respicit cuius sunt. fuint ⁊ salu¬
brit nr̃a que pintiose hebatis aliena. Di¬
cordia uos possidet sõ titło pacis. Ergo di¬
cordia pellatur. pax introducatur. Qud
cause est ut titis d̾ponatur. Ep̃s est iq¬
⁊ boc dre. Homo ẽ. bonimem recipis. tam
quippe in illo sacram̃ta xp̃iana qm mẽ¬
bra humana cognosco. Nec curo ꝑ qm fu¬
erint senunata. s a quo creata. Quib si
male uti uoluit. eo ip̃o malus sit. qd cre¬
atorem de bonis euis offendit. Si aut
bene uti ceꝑit. se corriget no illa nuitabͭ.
Et d̃ epĩs quid̃ nel ch̾cis recipiendis ali
a qo est. Qũuus enim cum ap̃ nos or¬
dinantur. n suꝑ eos muocetur nomĩ do¬
nati. s dei. tñ ita suscipumtur ut uidet᷑.

Expanded text:
his illud quoque diuersum inprobo ac respuohis illud quoque diuersum inprobo ac respuoin catholicis exsufflatis. prorsus agnoscit in uobis ecclesia cuncta quae sua sunt, nec ideo non sunt eius, quia et apud uos inueniuntur. apud uos quippe aliena sunt, sed cum uos correctos recipit cuius aunt, fiunt etiam salubriter uestra, quae perniciose habebatis aliena. discordia uos possidet sub titulo pacis; ergo discordia pellatur, pax introducatur. quid causae est ut titulus deponatur? epiet hoc dicere: homo est, hominem recipis\'; tam quippe in illo sacramenta christiana quam membra humana cognosco nec curo, per quem fuerint seminata, sed a quo creata. quibus si male uti uoluerit, eo ipso malus fit, quod creatorem de bonis eius offendit; si autem bene uti coeperit, se corriget, non illa mutabit. Et de episcopis quidem uel clericis recipiendis alia quaestio est. quamuis enim, cum apud uos ordinantur, non super eos inuocetur nomen Donati, sed dei, tamen ita suscipiuntur, ut uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
poralib ⁊ temporalib penis ⁊ beneficus
diu nutritam qͣml etatem imus ictus in¬
timit. ⁊ trignita octo annorum egritudi¬
nemi mox ut dominus dignatus est iu¬
bere sanauit. Crede creditis reb ñ u̾bis
manibr. Mutati ad nos nr̃i transeunt. Ab¬
sit ut ipĩ sint qui fu̾nt. Qd utinam ⁊ tu
facias. ⁊ qmi um sit inte tibi credas. Mag¬
numt aliquid tibi dice iusus es nomina¬
do candide uilla regiensem. ⁊ doiratum
us senilis etatis nũtum ꝑueni̾uit. quasi
sacta ⁊ inuocatio nominis dei que fit apd̾
nos ipã mimica sit ub̃ cum ⁊ in eis qui extͣ
eccam sunt non sit omnino nisi ecc̃e inq̃
uarer. Nam si extra eccam nich ecc̃asticũ
uriam c̃ẽ religionem ead sacr̃a nicħ in
xp̃iana obẜuatione diu̾sum. Quib u̾b
tius nõ in totum consentio. xp̃iana qppe
ecca caretis. xp̃isnam caritatem nõ hetis.
xpĩana sane in ub̾ sacra cognosco. ⁊ in

Expanded text:
poralibus et temporalibus bonis et beneficiis poralibus et temporalibus bonis et beneficiis diu nutritam quamlibet aetatem unus ictus interimit, et triginta octo annorum aegritudinem mox ut dominus dignatus est iubere sanauit. crede certis rebus, non uerbis inanibus. mutati ad nos uestri transeunt — absit ut ipsi sint qui fuerunt —; quod utinam et tu facias et quam uerum sit in te tibi credas! Magnum aliquid tibi dicere uisus es nominando Candidum Uillaregiensem et Donatum us senilis aetatis meritum peruenerunt; quasi sacramenta et inuocatio nominis dei, quae fit apud uos, ipsa inimica sit nobis, cum et in eis, qui extra ecclesiam sunt, non sit omnino nisi ecclesiae. uarer. nam si extra ecclesiam nihil ecclesiasticum unam esse religionem, eadem sacramenta, niana obseruatione diuersum. quibus uerbis tuis non in totum consentio. christiana quippe ecclesia caretis, christianam caritatem non habetis. christiana sane in uobis sacramenta cognosco et in
Abbreviated transcription (Latin):
sufflabat. An uero ita sunt omnia fłis ue¬
ra ppost̾ata. ut nõ dicantur m̃nti in q̃b
ea qui diu̾sa fuant iũtate corriguntur. ⁊
ñuti dicantur inq ea que simulia una q¬
ead̾ fu̾ant uanitate it̾antur. Noli ergo ul¬
suscipi eristimes. qui conu̾sione uoluntati
Ab errore ad iutatem. adiuisione ad mru¬
tatem. adissensione ad pacem. ab ininu¬
cis ad caritatem. ab humana p̾sump¬
tione ad diumatum scripturarum aue¬
toritatem. nõ ante incipiunt ẽẽ nr̃i. qm̃
ẽẽ destit̾it nr̃i. Hec comi̾sio uoluntatis re
qd xp̃s in paradiso secum ẽẽ noliusseti
cruentum sceleratum łq hominem. siñ
cordis illa comisio continuo fac̾et inuo¬
centem. ut eo dic.ex co loco. ex eo ligno
transiret ad nmortale fidei p̾mium. in qͦ
exepat mortis ꝓpinquitate supplicium.
Siue enim ad malum. siue ad honun
paruo momento animus comnutatur.
s nõ ideo puum est qd m̾etur in ip̃is cor¬

Expanded text:
exsufflabat? an uero ita sunt omnia falsis aeexsufflabat? an uero ita sunt omnia falsis aera praeposterata, ut non dicantur mutati, in quibus ea quae diuersa fuerant ueritate corriguntur, et mutati dicantur, in quibus ea quae similia una eademque fuerant uanitate iterantur? noli ergo ulsuscipi existimes, qui conuersione uoluntatis ab errore ad ueritatem, a diuisione ad unitatem, a dissensione ad pacem, ab inimicitiis ad caritatem, ab humana praesumptione ad diuinarum scripturarum auctoritatem non ante incipiunt esse nostri, quam esse destiterint uestri. haec conuersio uoluntatis repquod Christus in paradiso secum esse uoluisset cruentum sceleratumque hominem, si non cordis illa conuersio continuo faceret innocentem, ut eo die, ex eo loco, ex eo ligno transiret ad inmortale fidei praemium, in quo exceperat mortis pro iniquitate supplicium. siue enim ad malum siue ad bonum paruo momento animus commutatur, sed non ideo paruum est quod meretur. in ipsis cor
Abbreviated transcription (Latin):
anorum dico. Cecͣa uero tria qm u̾ssie
dicta eẽ iam ut puto sentis uos corigi
nori uel qd̃l aliud uocandi sitis tñ
br̃ticorum sacrilegum eitorem. Nam ⁊
hrtici estis. uel qd in scismate inuet̾ato
remansistis. uel ex tua diffinitione qdͣ¬
atq rescissimo. Qd si corrigitis ⁊ muta¬
tis. quo tales uos suscipimius quales
eratis. Unde maniter tam nuilta loqut̾
es. ⁊ cum sis ingemo tam acuto. consue¬
tudine audiente uanitatis obtundetis
ut urdeatur tibi qd cum ad nos. anob̾
transeunt tles eos quales erant suscipi¬
mius quia mn eis traditõm xpĩanorum
qͣui nec alienati alienau̾ant. nec pu̾si ꝑu̾
talia. nec sic talia quasi alia similia. s oĩ¬
no cad̾ confiti. Obsecro te. dic nuchi qͥ¬
mo talis es qualis fuit. qui uenatur ec¬
desiam qͣm blasphemabat. Qui tenet
unitatem. qm̃ no tenebat. Quib cari¬
tatem qͣm no bẽbat. Qui accipit pacẽ
qm respuebat. Qui appbat sacrm qd̾er

Expanded text:
anorum\' dico, cetera uero tria, quoniam uerissime anorum\' dico, cetera uero tria, quoniam uerissime dicta esse iam ut puto sentis, uos corrignorum uel quodlibet aliud uocandi sitis tamen haereticorum sacrilegum errorem. nam et haeretici estis, uel quod in schismate inueterato remansistis uel ei tua definitione, qatque rescissio. quod si corrigitis et mutatis, quomodo tales uos suscipimus quales eratis? unde inaniter tam multa locutus es et, cum sis ingenio tam acuto, consuetudine audiendae uanitatis obtunderis, ut uideatur tibi, quod, cum ad nos a uobis transeunt, tales eos quales erant suscipimus, quia in eis traditionem christianorum, quam nec alienati alienauerant nec peruersi ptalia. nec sic talia quasi alia similia, sed omnino eadem confiteri. Obsecro te, dic mihi, quomodo talis est qualis fuit, qui ueneratur ecclesiam quam blasphemabat, qui tenet unitatem quam non tenebat, qui habet caritatem quam non habebat, qui accipit pacem quam respuebat, qui adprobat sacramentum quod
Abbreviated transcription (Latin):
unclo sepati. ⁊ d repetitoe buptisi disen
tuun secta. ⁊ hrtici sitis. ⁊ uicti appinea¬
tis brtici quid qd nõ tautum diuisi um
⁊ in rebaptizando duisum sequimim uicti
aut̾ quia datum ꝑ nos baptisma tarqui
nõ ip̃m uel tanqm nullum sit it̾atis.
qd unum atq idem nec diu̾sum ẽẽ fate¬
num. Qua quippe uͥba sunt qd̾ nb̃ uob̃¬
ꝙ sit ua religio. ead̾ sactamenta. nicb̾
in rp̃iana obẜuatione duisum. Quapp
si lr̃is tius pars donati sõscribet. ac dem¬
de ista que a te atq me dicta sunt. siue
nisana ꝑtinacia nel impudentia cogita
S qmi tues cui rendeo iam puto qd
ipe iudeas qui nõ stuoio criminandi. s
pintiosan redarguendi fallaciam di
errorem in quib quatuor ubis siue no¬
mimib quia hoc uel tibi. uel arti gra¬
matice placet pͥmum qd̾ positum est
donatistarum corrigo ⁊ nuto. ⁊ donati¬

Expanded text:
uinculo separati etiam de repetitione baptismi dissentuinculo separati etiam de repetitione baptismi dissententium secta, et haeretici sitis et uicti appareatis. haeretici quidem, quod non tantum diuisi, uerum et in rebaptizando diuersum sequimini, uicti autem, quia datum per nos baptisma, tamquam non ipsum uel tamquam nullum sit, iteratis, quod unum atque idem nec diuersum esse fatemini. tua quippe uerba sunt, quod nobis uobisque sit una religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. Quapropter si litteris tuis pars Donati suscriberet ac deinde ista, quae a te atque me dicta sunt, sine insana pertinacia uel inpudentia cogitarsed quoniam tu es cui respondeo, iam puto quod et ipse uideas, quam non studio criminandi, sed perniciosam redarguendi fallaciam dix sacrilegum errorem. in quibus quattuor uerbis siue nominibus, quia hoc uel tibi uel arti grammaticae placet, primum quod positum est \'Donatistarum\' corrigo et muto et \'Donati
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nb̾ ⁊ ub diu̾sus est baptismus. Cur
Qd̾ unum ẽ improbatur. Cur qd̾ ideme
exsuffiatur. Cur qd̾ nõ dusum est itatur
Me sic agente in p̾ntia. sic instante. ad q̃s
t̾guisationes confugetis. uidel contemp¬
uent in epła tua illi gramaticos. tu accã¬
res i nr̃a dialeticos. R uitas ex utraq fu¬
paret hiticos. hoc solum m eis ondens a
ub ee diusum. qd constat eẽ pusum. Q¬
a nos sacr̃a nr̃a cognoscimius. errorem a¬
qua de scisma ẽe recens conõgationis ex
tum. tũ quid hiuic op ẽ ut laborem. Cũ
me tantum adiuuent diffmitiones tue
o libentius ꝙ hr̃ticos dic̾em. Siemm
scsma facnunt quib cum eis a quib se
diudunt una religio est. ead sacramta
nicb̃ in xp̃iana obseratione dusuu.
hiuc ẽ nr̃a rebaptizatio damynabilior
quria in una resigione eisd sacramẽtis
nichilo in xp̃iana obseruatione di̾sa
ꝗd diusu sequinun. cumi ab iuutatis

Expanded text:
ergo nobis et uobis diuersus est baptismus. cur quod unum est inprobatur, cur quod idem est exsufflatur, cur quod non diuersum est iteratur\'? Me sic agente in praesentia, sic instante ad quas tergiuersationes confugeretis? uidelicet contemnerent in epistula tua illi grammaticos, tu accusares in nostra dialecticos, sed ueritas ex utraque superaret haereticos, hoc solum in eis ostendens a nobis esse diuersum quod constat esse peruersum, quia nos sacramenta nostra cognoscimus, errorem aqua dicitur schisma esse recens congregationis ex tum, tamen quid hinc opus est ut laborem, cum me tantum adiuuent definitiones tuae, uos libentius quam haereticos dicerem. si enim schisma faciunt, quibus cum eis a quibus se diuidunt una religio est, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum, hinc est uestra rebaptizatio damnabilior, quia in una religione, eisdem sacramentis, nihilo in christiana obseruatione diuerso quod diuersum sequimini, cum ab unitatis
Abbreviated transcription (Latin):
luit accipientis. s nõ ẽ conscia sce dautis
Si maculosa ⁊ inmunda est. quid ergo tr̃
attende. Ipa inquis atterror. cum fuma
eius attendit. Et si bona ẽ fama. nichil
intest ad abluendum accipientem ⁊ cũ
⁊ mala conscĩa. s abluit bona eius fam̃.
Dic ergo te cum mala conscia ẽ. uera est
bora fumia eius an fła. ꝑcul dubio utiq

Expanded text:
luit accipientis, si non est conscientia sancte dantis? luit accipientis, si non est conscientia sancte dantis? Si maculosa et immunda est, quid ergo tunc attenditur? Ipsa, inquis, attenditur, cum fama ejus attenditur; et si bona est fama, nihil interest ad abluendum accipientem, etiam cum est mala conscientia, sed abluit bona ejus fama. Dic, rogo te, cum mala conscientia est, vera est bona fama ejus an falsa? procul dubio utiq
Abbreviated transcription (Latin):
ut qd fiꝰ nõ pot̾ d̾ latentib iudicem. S ut
siquid d̾& in publica conscĩa est nõ ig¬
noient : Ppt hoc enim ab ommipotente
deo dictuli est. Que nota sunt uob̃. que
⁊ quia ipam no iudeo quid de ea in publi¬
co notum e q̃ro. nec ad rem ꝑtinet si alõ
sit in secreta conscĩa. aliud in publica fa¬
ma. Sufficit enuim scisse qr necoum eius
a quo accipio damptuta conscia est. Eoce
entia. ut q̃ de illa fama sit cognoscatur.
Non ergo ipa attenditur homo hone no ip¬
sa attefid que uideri nõ pot̾. s fauia atte¬
ꝙ concedis. Nlam ⁊ tu urdisti maculosam
consciam nõ ualere ad abluendum. slo
ergo conscia sce dantis attenor. que ãbu¬
at accipientis. s fama qua putatur sc̃e dare
ab luit. Abluit ergo accipientem mali hõis
fama bona no ipius dantis polluta conscia.
sur ergo dem est conscĩa sc̃e dantis attendr
que abluat accipientis. isi quia nõ ab¬

Expanded text:
ut, quod fieri non potest, de latentibus iudicem, sed ut. ut, quod fieri non potest, de latentibus iudicem, sed ut. si quid de eo in publica conscientia est, non ignorem. propter hoc enim ab omnipotente deo dictum est: quae nota sunt, uobis, quet quia ipsam non uideo, quid d.e ea in publico notum est quaero, nec ad rem pertinet, si aliud sit in secreta conscientia, aliud in publica fama. sufficit enim scisse, qui? necdum eius a quo accipio damnata conscientia est. Ecce ientia, ut quae de illa fama sit cognoscatur. non ergo ipsa adtenditur, homo bone, non ipsa adtenditur quae uideri non potest, sed fama adteque concedis. Nam et tu vidisti maculosam conscientiam non valere ad abluendum. Non ergo conscientia sancte dantis attenditur, quae abluat accipientis; sed fama qua putatur sancte darabluit. Abluit ergo accipientem mali hominis fama bona, non ipsius dantis polluta conscientia. Cur ergo dictum est, Conscientia sancte dantis attenditur, quae abluat accipientis: nisi quia non ab
Abbreviated transcription (Latin):
n̾onui uidicatus. nd̃ ab ecc̃a seꝑatus. Ind
obsecro te in qd̃ principum compulit ho¬
nines arigustia nõ inuemendi q̃ exirent.
itu ne dantis maculosa conscĩa consciẽtia
pot̾ accipientis abluere si hebat famam
bonam. Et tñ abluend̾ pot̾it qnͣtum bona
sibonam famam fallendo contraxit. Atte¬
dis quid dicatur. Et ius iam p̾teamus lẽ
locum. ⁊ an hoc id̾ ad buc u̾sabo ut dilige¬
tius rogaris attend̾e. pecilianus dixit. Co¬
scientia scẽ damtis attend̾r que abluat ac¬
cipientis. Ego dixi. Quid si lateat dãti
conscientia. ⁊ͦ fortasse maculosa sit. quõ
pot̾it accipientis abluere conscĩam. tu uel
pocius nr̃i dix̾iunt. Nam tu nir talis qn is¬
ta dixisses qñuus hãt consciam matulosa
michi tni qui ab eo baptizor. quia lacet et
nescio. sifficit qd̾ ab eo accipio. cuius nuo
ideo inquis consciam dantis attendo. nõ

Expanded text:
nondum iudicatus, nondum ab ecclesia separatus. uidnondum iudicatus, nondum ab ecclesia separatus. uidobsecro te, in quod praecipitium compulerit homines angustia non inveniendi qua exirent. Itane dantis maculosa conscientia conscientiam potest accipientis abluere, si habeat famam bonam, et tantum ad abluendum poterit quantum bona, si bonam famam fallendo contraxerit? Attendis quid dicatur, et vis jam praetereamus hunc locum, an hoc idem adhuc versabo, ut diligentius cogaris attendere? Petilianus dixit: Conscientia sancte dantis attenditur, quae abluat accipientis. Ego dixi: Quid, si lateat dantis conscientia et fortasse maculosa sit, quomodo poterit accipientis abluere conscientiam tu uel potius uestri dixerunt — nam tu uir talis quando ista dixisses? —: quamuis habeat conscientiam maculosam, mihi tamen, qui ab eo baptizor, quia latet et nescio, sufficit quod ab eo accipio, cuius innom puto. nam ideo, inquis, conscientiam dantis attendo, non
Abbreviated transcription (Latin):
que s̾ defurit. illi humilius repetunt qd̾
funt. Istos honorabilius ubi stet᷑anit nd¬
aduocamus. illos suspectius und̾ lapsi fu¬
erant renocamus. Pnde iam ꝓuides ut
opmor nõ frustra me dixisse dõati starum
dissentitis. ⁊ que una atq eadem fatemi¬
in sacr̃a resciriditis. Nec tñ sine uenia. uł
errore d̾posito ad catholicam uitatem pa¬
cem q conusi ꝑ donum eius ꝓprium. hoc
nõ ut destruantur in nb ecc̃e sacramenta.
qmad̾ oñdas recte dixisse petilianum uel
lateat dantis conscĩa. ⁊ fortasse maculosa
sit. quõ potĩt accipientis abluere consciẽ¬
ciam. eu contͣ. Nunquid ate homine acu
tum breuit᷑ ita dici pot̾. Conscĩam dantis
attendi.ñ ẜm eius sinc̾itatem que in illa
uera seu fła ẽ. quia uidelz eius ẽ hominis
qui ⁊ si scełatus occultus sit sufficit accipi¬
enti. qd̾ bone sit estimationis nõ cognit

Expanded text:
quae sibi defuerunt, illi humilius repetunt quod quae sibi defuerunt, illi humilius repetunt quod fuerunt; istos honorabilius ubi nondum steterant aduocamus, illos suspectius unde lapsi fuerant reuocamus. Proinde iam peruides, ut opinor, non frustra me dixisse Donatistarum dissentitis et quae una atque eadem fatemini sacramenta rescinditis, nec tamen sine uenia uel errore deposito ad catholicam ueritatem pacemque conuersi per donum eius proprium, hoc non ut destruantur in uobis ecclesiae sacramenta,  quemadmodum ostendas recte dixisse Petilianum uel lateat dantis conscientia et fortasse maculosa sit, quomodo poterit accipientis abluere conscientiam? tu contra non quid a te homine acuttum breuiter ita dici potest: conscientiam dantis adtendi non secundum eius sinceritatem. quae in illa uera seu falsa est, quia uidelicet eius est hominis, qui etsi sceleratus occultus sit, sufficit accipienti quod bonae sit aestimationis, nondum cognitus,
Abbreviated transcription (Latin):
nitum retentum uincłin relenat mutatis
unde fi̾ pot̾ ut quos seductos rebaptiz aue¬
runt. ip̃i ꝓ eis penitentib dñm dep̾cent᷑.
si prius isti conciliati qm illi recc̃ciliati
postatas fecerunt. si priores seductores
fc̃i fu̾nt xp̃ĩani.⁊ magnum aliqo nũtum
in ecc̃a cons̃cquti. ꝑ istos illi onos deceꝑant
redeant ꝑ ip̃os comenzentur ⁊ recõcilientur
domino. ꝑ ques dimiserant dum. Qd̃ em̃
ualet ad mundanda sacrilegia gentiliu
recte ꝑceptum sact̾m baptismatis. hoc ual
ad mundanda sacrilegia scismaticorum ⁊
hrticorum u̾acit app̾hensa caritatis unitatiᷤ
Qm̃obrem sicut seductores fidelium xp̃ia¬
norum uenientes ad xp̃m seductis redeu¬
tib pponuntur. und̃ isti ⁊ ep̃i fi possunt.
illi non possunt ita imitari no debent d̾cep¬
ti ab hrticis qñ ad catholicam redeuut no
deceptores sibi anteponi. qñ ad catholica
neniunt.Isti naniq excusabilius petũt

Expanded text:
nitum et retentum uinculum releuat unitatis. nitum et retentum uinculum releuat unitatis. unde fieri potest. ut, qui seductos rebaptizauerunt. ipsi pro eis paenitentibus dominum deprecentur. si prius isti conciliati quam illi reconciliati postatas fecerint. si priores seductores facti fuerint christiani et magnum aliquod meritum in ecclesia consecuti, per ipsos illi quos deceperant redeant. per ipsos commendentur et reconcilientur domino, per quos dimiserant dominum. quod enim ualet ad mundanda sacrilegia gentilium recte perceptum sacramentum baptismatis, hoc ualet ad mundanda sacrilegia schismaticorum et haereticorum ueraciter adprehensa caritas unitatis. quamobrem sicut seductores fidelium christianorum uenientes ad Christum seductis redeuntibus praeponuntur. unde isti et episcopi fieri possunt. illi non possunt, ita mii-ari non debent decepti ab haereticis. quando ad catholicam redeunt, suos deceptores sibi anteponi, quando ad catholicam ueniunt. isti namque excusabilius petunt
Abbreviated transcription (Latin):
rib pia mente comititur. si iam sacram̃¬
ta gestabat. que foras ⁊̃ ad indignos ꝓ¬
fluere potunt. Hoc honorantur in eo qri
prio cui nemo cominunicat alienus. ip̃o
signato spe sci fonte mundatur. A quo ap̃
nos ÷ quisquis cetĩs morib laudabsis fu¬
erit. solo scismatis uel h̃rsis crimine sepa¬
rantur. Cum ergo ueniunt ad nos irr̃i d¬
sistentes eẽ nr̃i incipientes eẽ nr̃i. accipi¬
unt qd̾ nõ hebant ut salubrit̾ hr̃e inci¬
piant qd tanto ꝑuitiosius q̃nto indig¬
nius hẽbant. Accipiunt enim primitus
ipam ecc̃am. ⁊ in ea pacem. mutatem. cari¬
tatem. ꝑ fontem eius ꝓprium atq musi¬
bilem spm̃ scm̃m sine quib utiq nullo dubi¬
tante int̾issent. quicquid alud ap̃ nos
qd̾ d̃ ecc̃a foras trahi potuit huissent. fa¬
reliq̃runt. ałr qui ad illam pͥmitus uem¬
unt. Illos enim amplius grauat crimẽ
dftionis. hoc aut̃ nõ a se diruptum s cog¬

Expanded text:
ribus pia mente conuertitur, si iam sacrameribus pia mente conuertitur, si iam sacramenta gestabat, quae foras etiam ad indignos profluere potuerunt, haec honorantur io eo, quiprio, cui nemo communicat alienus, illo signato spiritus sancti fonte inundatur, a quo apud uos etiam, quisquis ceteris moribus laudabilis fuerit, solo schismatis uel haeresis crimine separatur. Cum ergo ueniunt ad nos uestri desistentes esse uestri, incipientes esse nostri, accipiunt quod non habebant. ut salubriter habere incipiant, quod tanto perniciosius quanto indignius habebant. accipiunt enim primitus ipsam ecclesiam et in ea pacem unitatem caritatem per fontem eius proprium atque inuisibilem spiritum sanctum. sine quibus utique nullo dubitante interissent, quidquid aliud apud uos, quod de ecclesia foras trahi potuit, habuissent, fareliquerunt, aliter qui ad illam primitus ueniunt. illos enim amplius grauat crimen desertionis, hos autem non a se disruptum, sed cog
Abbreviated transcription (Latin):
.s. fontem. qui ꝓprius uuce columbe.d̾
quo dictum ẽ. nemo alienus cominu¬
cet tibi. Ad ortum conclusum puteum¬
q signatum potuit accede̾ simon mag¬
nus. qm legnnus a philippo baptiratu
potu̾it accede̾ tot ficti.d quib gemens
loquitur cip̾anus. sclõ u̾bis solis ⁊ nõ fcis
renunciantes. tot ep̃i auari.d̾ quib ide
ipe testabatur. fuudos insidiosis fraudib
rapientes usuris nuiltiplicantib fenus
angentes. Ista quippe in baptizatis ⁊ bap¬
tizantib insibili baptismo repunitur. Ad
istum tantum fontem ꝓpͥum cui nemo cõ¬
municet alienus. Ad istum fontem sig¬
natum. Hoc ẽ ad sp̃s̃ sc̃i donum quo carita
dei diffunditur i cordib nr̃is nlłs istoꝵ
nisi mutatus accedit. ita omnino mun¬
dandus ut nõ sit alienus. s sit celestis p¬
ticeps pacis sce socius mutatis plenus in¬
dioue caritatis. ciuis angelice ciuitati
Ad hunc itaq cuutatem quisquis hrsis
uel scismatis depõito errore correctis mo¬

Expanded text:
 fontem, qui proprius est unicae columbae, de quo dictum est, Nemo alienus communicet tibi; ad hortum conclusum puteumque signatum potuerit accedere Simon Magus, quem legimus a Philippo baptizatum ; potuerint accedere tot ficti, de quibus gemens loquitur Cyprianus, Saeculo verbis solis et non factis renuntiantes; tot episcopi avari, de quibus idem ipse testatur, Fundos insidiosis fraudibus rapientes, usuris multiplicantibus fenus augentes . Ista quippe in baptizatis et baptizantibus visibili Baptismo reperiuntur. Ad illum tamen fontem proprium, cui nemo communicat alienus; ad illum fontem signatum, hoc est, ad Spiritus sancti donum, quo charitas Dei diffunditur in cordibus nostris, nullus istorum nisi mutatus accedit, ita omnino mundandus, ut non sit alienus, sed sit coelestis particeps pacis, sanctae socius unitatis, plenus individuae charitatis, civis angelicae civitatis. Ad hanc itaque civitatem quisquis haeresis vel schismatis depo
Abbreviated transcription (Latin):
liunde nunc saltem dicite attendat eum.
Quid timetis ne hiulienum. si no m ho¬
minc s in domino glenuui. Est inquis ꝗd
timeant. Si enm conlatet duitis consci¬
entia. dixero ut accipiens attendat den
⁊ ab illo tunc eius abluu conscĩam contess
fuero. illa me orrenda consequitur absur¬
ditas. sanctui abliu honmes cum bipt¬
zatorens hñt occultos malos qui cumri
maiitestos bonos. Si homo abluit qñ
dantis conscia bona est ⁊ manifesta. ds
aut̃ qñ mala ⁊ occulta. Dic ergo qd̾ di¬
cimus. quia hoc ẽ um. hoc sanim. boc ca¬
dilexit eccam. ⁊ se ipui tradroit ꝑ ea. ut
cam scificaret mundans oam lauacto aq̃
in u̾bo. Tu inquis rende quonio baptiza
quos dampnat ec̃ca. Iam ergo recedr aud
attend que abluat accipientis conq̃rẽtẽ
quis abluat accipientis conscĩam. quo
polluta dantis occulta est nõ michi potuit
rendi.tam enim contra uitatem dr. qd̾
falsa enis fama possit abluere. qm si bec

Expanded text:
liquando, nunliquando, nunQuid timetis ne humiliemini, si non in homine, sed in Domino gloriemini? Est, inquis, quod timeam: si enim cum latet dantis conscientia, dixero ut accipiens attendat Deum, et ab illo tunc ejus ablui conscientiam confessus fuero, illa me horrenda consequitur absurditas, sanctius ablui homines cum baptizatores habent occultos malos quam cum manifestos bonos, si homo abluit. quando dantis conscientia bona est et manifesta, deus autem, quando mala et occulta. dic ergo quod dicimus?, quia hoc est uerum, hoc sanum, hoc cadilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, ut eam sanctificaret mundans eam lauacro aquae in uerbo. Tu, inquis, responde, quomodo baptixent quos damnauit ecclesia. iam ergo receditur aattenditur quae abluat accipientis cum quaererem quis abluat accipientis conscientiam, quando polluta dantis occulta est, non mihi potuit responderi. tam enim contra ueritatem dicitur, quod falsa eius fama possit abluere, quam si hoc