comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
risce sanguinis enis. nec lingã quippe
eius. nec membranas & atram̃tum. nec
significantes sonos linga editos. nec
signa litt̾arum conscripta pelliculis.
corpus xp̃i & sanguinem dicimus. s
illud tantum quod ex fructibus t̾rȩ
acceptum & p̃ce mistica consecratũ
rite sumimus ad salutem spiritalem
in memoriam ꝓ nob̾ dñicȩ passionis.
quod cũ ꝑ manus hominum ad illam
iusibilem sp̃em ꝑducatur. ñ scĩficat᷑
ut sit tam magnum sacram̃tum. nisi
oꝑante inuisibilit̾ spũ dei. cum hȩc
om̃ia que ꝑ corporales motus in illo
oꝑe fiunt deus oꝑetur. mouens pͥmi¬
tus inuisibilia ministrorum siue aĩas
hominum. siue occultorum sp̃uũ sibi
subditas seruitutes: quid mirum si
etiam in creatura cęli & t̾rȩ. maris &
aeris. facit deus quȩ uult. sensibilia
atq uisibilia. ad se ipsum in eis sicut
oport̾e ipse nouit significandum ⁊ de¬
monstrandum: ñ ipsa sua qua ẽ. appa¬
rente suła. quȩ om̃ino incõmutabił

Expanded text:
ris et sanguinis ejus nec linguam quippe ejus, nec membranas, nec atramentum, nec significantes sonos lingua editos, nec signa litterarum conscripta pelliculis, corpus Christi et sanguinem dicimus; sed illud tantum quod ex fructibus terrae acceptum et prece mystica consecratum rite sumimus ad salutem spiritualem in memoriam pro nobis Dominicae passionis: quod cum per manus hominum ad illam visibilem speciem perducatur, non sanctificatur ut sit tam magnum Sacramentum, nisi operante invisibiliter Spiritu Dei, cum haec omnia quae per corporales motus in illo opere fiunt, Deus operetur, movens primitus invisibilia ministrorum, sive animas hominum, sive occultorum spirituum sibi subditas servitutes: quid mirum si etiam in creatura coeli et terrae, maris et aeris, facit Deus quae vult sensibilia atque visibilia, ad se ipsum in eis, sicut oportere ipse novit, significandum et demonstrandum, non ipsa sua qua est apparente substantia, quae omnino incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligeretur. si homo qui iuirgas illas
sic posuit. dici ñ potest creator colorũ
in agnis &e ȩdis : nec ipse matrũ aĩȩ
quȩ conceptam ꝑ oculos corporis fanta¬
siam uarietatis seminib carne concep¬
tis quantũ natura passa ẽ. asꝑserunt:
multominus dici posse ranarum
serpentiũq creatores angłos malos
ꝑ qͦs magi pharaonis tunc illa fecer̃t̃.

Expanded text:
intellegeretur, si homo qui uirgas illas intellegeretur, si homo qui uirgas illas sic posuit dici non potest creator colorum in agnis et in haedis, nec ipsae matrum animae, quae conceptam per oculos corporis phantasiam uarietatis seminibus carne conceptis quantum natura passa est asperserunt, multo minus dici posse ranarum serpentiumque creatores angelos malos, per quos magi Pharaonis tunc illa fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis id faciunt: quȩ incõmutabilit̃
uiuunt. in ipsa dĩ sapientia summa:
&ꝰ cum sit ipsa incõmutabilis. nichil
eorii quȩ uł mutabilit̾ sunt deserit:
quia nicħ eorum nͥ ꝑ ipsam creatũ ẽ.
Ut enim de pecorib ñ uirgȩ s pecora
nascerentur : fecit hoc incõmutabił
&e ininsibilis racio sapientiȩ di. ꝑ quã
creata sunt om̃ia. Ut aũ de uarietate
aliquid duceret : fecit hoc anma
grauide pecudis ꝑ oculos affecta fo¬
rinsecus : & int̾ius secũ ꝓ suo modu¬
lo formandi regłam trahens: quam¬
de intima potñtia su creatoris accep̃.
S quanta sit uis animȩ ad afficiendã
atq mutandam mat̾iam corporalem:
eius unde efficitur ut & sit. & natura
ita uł ita sit. ab intelligibili & incom¬
mutabili uita quę suꝑ om̃ia ẽ. existit
& ꝑuenit usq ad extrema atq t̾rena:
multus sermo ẽ. neq nunc necessariꝰ.
Uerum ꝑꝑea factum iacob de pecorib
cõmemorandum arbitratus sum: ut

Expanded text:
tiones id faciunt, quae incommutabiliter tiones id faciunt, quae incommutabiliter uiuunt in ipsa summa dei sapientia, quam et cum sit ipsa incommutabilis, nihil eorum quae uel mutabiliter sunt deserit, quia nihil eorum nisi per ipsam creatum est. ut enim de pecoribus non uirgae, sed pecora nascerentur fecit hoc incommutabilis et inuisibilis ratio sapientiae dei, per quam creata sunt omnia. ut autem de uarietate aliquid duceret, fecit hoc anima gravidae pecudis per oculos affecta forinsecus, et interius secum pro suo modulo formandi regde intima potentia sui creatoris accepit. sed quanta sit uis animae ad afficiendam atque mutandam materiam corporalem—ceius, unde efficitur ut et sit et natura ita uel ita sit, ab intellegibili et incommutabili uita quae super omnia est existit et peruenit usque ad extrema atque terrena — multus sermo est neque nunc necessarius. uerum propterea factum Iacob de pecoribus commemorandum arbitratus sum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& appetitiones cõmoditatum. ita rerũ
nature adhibet in qua creat om̃ia:
quẽ admodum trȩ agricult᷑am. Iuaꝑꝑ
ita non possum dicere angłos malos
magicis artib euocatos. creatores fuis¬
se ranarum atq serpentiũ: sicut non
possumus dicere homines malos. sege¬
tis ẽẽ. creatores. quam ꝑ eorum oꝑem
uido exortam. Sicut nec iacob creator
colorum in pecorib fuit: quia biben¬
tib in conceptũ matrib uariatas uir¬
gas quas intuerentur apposuit. Sed
nec ipsȩ pecudes creatrices fuerunt
uarietatis ꝓlis suȩ : quia inheserat
animȩ illarum discolor fantasia ex
contuitu uariarum uͥgarum ꝑ ocłos
imp̃ssa: quȩ ñ potuit nisi corpus qd̾
sic affecto sp̃u animabatur ex cõmix¬
tionis com̃passione afficere. unde te¬
neris fȩcuum pͥmordiis coloretenus
asꝑgeretur. Ut enim sic ex semetip¬
sis afficiantur. uł anima ex corpore.
uł corpus ex anima : congruentiȩ ra¬

Expanded text:
et appetitiones commoditatum ita rerum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere angelos malos magicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Iacob creator colorum in pecoribus fuit, quia bibentibus in conceptu matribus uariatas uirgas quas intuerentur apposuit. sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt uarietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantasia ex contuitu uariarum uirgarum per oculos impressa, quae non potuit nisi corpus quod sic affecto spiritu animabatur ex compassione commixtionis afficere, unde teneris fetuum primordiis discolore tenus aspergeretur. ut enim sic ex semet ipsis afficiantur uel anima ex corpore uel corpus ex anima, congruentes ra
Abbreviated transcription (Latin):
rum p̃bent accasiones. S nec honi hȩc
nisi quantũ deus iubet: nec mali hȩc
iniuste faciunt. nͥ quantũ iuste ipse
ꝑmittit. Nam iniqui malicia: uolun¬
tatem suam habet iniustam. Potesta¬
tem aũ ñ nisi iuste accipit. siue ad su¬
am penam. siue ad aliorũ: uel penã
paulus. discernens int̾ius dm̃ creantẽ
atq formantem. ab oꝑib creature quȩ
admouentur extrinsecus : & de agͥcul¬
tura similitudinem assumens: ait.
Ego plantaui. apollo rigauit. s deus
increm̃tum dedit. Sicut gͦ in ipsa ui¬
ta nr̃a m̃tem iustificando formare ñ
pocest nisi deus: p̃dicare aũ extͥnsecꝰ
eũgłium. & homines possunt: ñ solum
boni ꝑ u̾itatem. s etiam mali ꝑ occa¬
sionem: ita creationem rerum uisibi¬
lium deus intius oꝑatur. Extiores aũ
oꝑationes siue honorũ siue maloꝵ uł
angłorum uł hõĩum. siue etiã quorũqͣ
animalium : scđ̾m imꝑtum suũ ⁊ a se
imptitas distributiones potestatum.

Expanded text:
rum praebent occasiones. Sed nec boni haec, rum praebent occasiones. Sed nec boni haec, nisi quantum Deus jubet, nec mali haec injuste faciunt, nisi quantum juste ipse permittit. Nam iniqui malitia voluntatem suam habet injustam; potestatem autem non nisi juste accipit, sive ad poenam suam, sive ad aliorum, vel poenam  apostolus Paulus discernens interius Deum creantem atque formantem, ab operibus creaturae quae admoventur extrinsecus, et de agricultura similitudinem assumens ait: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit . Sicut ergo in ipsa vita nostram mentem justificando formare non potest nisi Deus, praedicare autem euangelium et homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum siue malorum uel angelorum uel hominum siue etiam quorumcumque animalium secundum imperium suum et a se impertitas distributiones potestatum
Abbreviated transcription (Latin):
alia pariunt: cum illa nullis coeuntib
parentib orta sint. Q̾ certe apes. se¬
mina filiorũ non coeundo concipiunt:
s tanquã sparsa ꝑ t̾ras ore colligunt
Inuisibilium enim seminũ creator. ipse
creator ẽ. om̃ium rerum. Qm̃ que c̃q
nascendo ad ocłos nr̃os exeunt. ex oc¬
cultis seminib accipiunt ꝓgrediendi
pͥmordia: & increm̃ta debitȩ magni¬
tudinis. distinctionesq formarũ. ab
criginalib tanꝗ̃. regulis sumunt. Sic̃
gͦ nec parentes dicimus creatores ho¬
minum. nec agricolas creatores frugũ.
quãius eorum extrinsecus adhibitis mo¬
tib ista creanda dei uirtus int̾ius oꝑet᷑:
ita non solum malos s nec bonos ãgłos
fas ẽ. putare creatores: si ꝓ subtilitate
sui sensus & corporis. semina rerũ ista¬
rum nob occultiora nouerunt: & ea
ꝑ congruas temꝑationes elementorũ
latent̾ spargunt: atq ita & gignenda¬
rum rerum & accelerandorũ increm̃to¬

Expanded text:
alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. Et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tanquam sparsa per terras ore colligunt. Invisibilium enim seminum creator, ipse creator est omnium rerum: quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia, et incrementa debitae magnitudinis distinctionesque formarum ab originalibus tanquam regulis sumunt. Sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum malos, sed nec bonos Angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis, semina rerum istarum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignendarum rerum et accelerandorum incremento
Abbreviated transcription (Latin):
mundi huius elem̃tis latent. Alia
sunt enim hȩc iam conspicua oculis
nr̃is ex fructib & animantib : alia
ũ illa occulta istorum seminũ semina.
Unde iubente creatore ꝓdixit aqua
huiꝰcemodi fetus ita ꝓducta sunt: ut
meis quȩ ꝓducta sunt uis illa cõsũpta
sit. s plerumq desunt congruȩ temꝑ¬
amentorĩ accasiones. quib erumpant:
& spes suas ꝑagant. E cce enim breuis¬
simus surculus semen ẽ. Nam conueni¬
enter mandatus trȩ: arborem facit.
Huius aũ surculi subtilius semen. aliqͦd
eiusdem generis granum ẽ: & hoc usq
nobis uisibile. Iam uͦ huius etiã grani
semen quis oculis uidẽ nequeamus :
racione tam̃ conicere possumus. Quia
nisi talis aliqua uis eẽt in istis elem̃tis:
non plerumq nasc̾entur ex t̃ra. q̃ ibi
seminata non ee̾nt. Nec animalia tã
multa. nulla marium feminarumq
cõmixtione p̃cedente. siue in t̾ra. siue
in aqua: quȩ tam̃ crescunt. & coeũdo

Expanded text:
mundi huius elementis latent. alia mundi huius elementis latent. alia sunt enim haec iam et conspicua oculis nvero illa occulta istorum seminum semina, unde jubente Creatore produxit aqua hujuscemodi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt vis illa consumpta sit: sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant, et species suas peragant. Ecce enim brevissimus surculus semen est; nam convenienter mandatus terrae arborem facit. Hujus autem surculi subtilius semen aliquod ejusdem generis granum est, et huc usque nobis visibile. Jam vero hujus etiam garni semen quamvis oculis videre nequeamus, ratione tamen conjicere possumus: quia nisi talis aliqua vis esset in istis elementis, non plerumque nascerentur ex terra quae ibi seminata non essent; nec animalia tam multa, nulla marium feminarumque commixtione praecedente, sive in terra, sive in aqua, quae tamen crescunt et coeundo
Abbreviated transcription (Latin):
ad admonendos fideles. ne tale aliquid
facere ꝓ magno desident.÷ ꝓ pter quod
eciam nob̾ scripture auctoritate sunt
ꝓdita : uł ad exercendam ꝓbandam.
manifestandam q iustorũ patientiam.
Neq enim parua uisibilium miracłoꝵ
potentia. iob cuncta quȩ habebat ami¬
sit. & filios: & ipsam corporis sanitatẽ
Nec ideo putandum ẽ. istis transgresso¬
rib angłis ad nutum seriure hanc
uisibilium rerum mat̾iam : s dõ pociꝰ
a quo hec potestas datur. quantum
in sublimi & sp̃ali sede in cõmutabilis
iudicat. Nam & dãpnatis iniquis eti¬
am in metallo seruit aqua & ignis &
t̾ra : ut faciant inde quod uolunt. sed
quantũ sinitur. Nec sane creatores illi
mali angłi dicendi sunt: quia ꝑ illos
magi resistentes famulo dei. ranas ⁊
serpentes fecerunt. Non enim eas ipsi
creauerunt. Om̃ium quippe rerũ quȩ
corporalit̾ uisibilit̃ q nascunt᷑: occul¬
ta quędam semina in istis corporeis

Expanded text:
ad admonendos fideles, ne tale aliquid ad admonendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis scripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exercendam, probandam manifestandamque iustorum patientiam; neque enim parua uisibilium miraculorum potentia Iob cuncta quae habuit amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede incommutabilis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo dei ranas et serpentes fecerunt; non enim eas ipsi creauerunt. omnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis
Abbreviated transcription (Latin):
ic uideo quid infirmȩII
cogitationi possit occurrere:
cur scł ista miracula etiam magicis
artib fiant. Nam &e magi pharaonis
similit̾ serpentes fecerunt: & alia si¬
milia. S illud amplius ẽ. ad mirãdũ.
quomͦ magorum illa pocñtia quȩ ser¬
pentes facere potuit : ubi ad muscas
minutissimas uentum ẽ. om̃ino defec̃.
Scinifes enim musce sunt breuissimȩ:
qua c̃cia plaga suꝑb egypthius ppłs
cedebatur. Ibi certe deficientes magi
dixerunt : digitus dĩ ẽ hoc. Unde in¬
telligi datur: ne ipsos quidem trans¬
gressores angłos & aerias potestates
in imam istam caliginem tanquã in
sui generis carc̾em ab illius sublimis
echeriȩ puritatis habitatione detrusas.
ꝑ quas magicȩ artes possunt quicquid
possunt. ualere aliquid: nisi data desup
potestate. Datur aũ. uł ad fallendos
fallaces. sicut in egipthios & in ipsos
etiam magos data ẽ. ut in eorũ sp̃uũ
seductione. uidentur ad mirandi. aqͥb
fiebant. a dei u̾itate dampnandi: uel

Expanded text:
ic uideo quid infirmae cogitationi possit occurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant. nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt et alia similia. sed illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas uentum est omnino defecit. scinifes enim musculae sunt breuissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptius populus caedebatur. ibi certe deficidixerunt: Digitus Dei est hoc . Unde intelligi datur, ne ipsos quidem transgressores angelos et aereas potestates, in imam istam caliginem tanquam in sui generis carcerem, ab illius sublimis aethereae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, valere aliquid, nisi data desuper potestate. Datur autem vel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios, et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione viderentur admirandi a quibus fiebant, a Dei veritate damnandi; vel
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem eius qui creauit eũ. Aut
si iam placet ꝑꝑ disputandi necessi¬
tatem. etiam exceptis nominib re¬
latiuis pluralem numerũ admitt̃ẽ.
ut imo nomine. respondeatur. cum
queritur quid tria. et dicere tres
int̾ualla cogitentur.: nulla distan¬
tia quantulȩcũq dissimilitudinis:
ut ibi intelligatur aliud alio. uel
paulominus. quocũq mͦ minus eẽ.
aliud alio potest: ut neq ꝑsonarum
sit confusio. nec talis distinctio qͣsit
impar aliquid. Quod si intellectu ca¬
pi ñ potest. fide teneatur: donee il¬
lucescat in cordib ille qui ait ꝑ ꝓpħã.
nisi crediditis non intelligetis.

Expanded text:
imaginem ejus qui creavit eum . Aut imaginem ejus qui creavit eum . Aut si jam placet propter disputandi necessitatem, etiam exceptis nominibus relativis, pluralem numerum admittere, ut uno nomine respondeatur, cum quaeritur, quid tria, et dicere tres intervalla cogitentur, nulla distantia quantulaecumque dissimilitudinis, ut ibi intelligatur aliud alio vel paulo minus, quocumque modo minus esse aliud alio potest: ut neque personarum sit confusio, nec talis distinctio qua sit impar aliquid. Quod si intellectu capi non potest, fide tencatur, donec illucescat in cordibus ille qui ait per prophetam, Nisi credideritis, non intelligetis
Abbreviated transcription (Latin):
qui ita distingunt. ut imaginẽ ue¬
lint eẽ. filium dĩ: hominem uͦ non
imaginem. s imaginem. Refellit
aũ eos apłs dicens. Uir quidem ñ
debet uelare caput: cum sit imago
et gła dĩ. Non dixit ad imaginem
s imago. Quȩ tam̃ imago. cum albi
dicitur ad imaginem: ñ quasi add
filium dicitur: Quȩ imago equalis
ẽ. patri. Alioquin: ñ dic̾et ad mui¬
ginem nr̃am. Quomͦ enim nr̃am:
cum filius solus patris imago sit
S ꝓpt̾ inparem ut diximus similial¬
dinem: dictus ẽ. homo ad maginem:
& ideo nr̃am : ut imago tͥnitatis et
homo: ñ trinitati ȩqualis. sicut fili
patri: s accedens ut dictum e. qͥdđ̃
similitudine: sicut in distantibus
significatur quedam uicinitas: non
loci s cuiusdam imitationis. Ad
hoc enim et dr: reformamini in no¬
uitate mentis uĩȩ. Quib itẽ dicit.
E stote imitatores di: sicut filii di¬
lectissimi. Nouo enim homini dr̃. qͥ
renouatur in agnitionem dĩ: scd̾m

Expanded text:
qui ita distinguunt, ut imaginem vequi ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformamini in novitate mentis vestrae : quibus item dicit, Estote itaque imitatores Dei, sicut filii charissimi . Novo enim homini dicitur: Qui renovatur in agnitionem. Dei, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
mus ad eum ego et pat̾: et habita¬
bimus apud eum. Ueniemus et ha
bitabimus. pluralis ẽ. numerꝰ. quia
p̃dictum ẽ. ego et pat̾. id ÷ filiꝰ ⁊ pat.
quȩ relatiue adiniuicem dicuntur.
Aliquando latent om̃ino. sicut in
genesi: F aciamus hominem ad ma¬
ginem et similitudinem nr̃am. ft̾
faciamus ce nr̃am pluralit dictũ e.
et nisi ex relatiuis accipi ñ oporet.
Non enim ut fac̾ent diͣ ͭ ad imag¬
nem et similitudinem dõrum: s ut
fac̾ent pat̾ et filius et sp̃s sc̃s. Ad
imaginem gͦ patris et filii et sp̃ssr
ut subsisteret homo imago di. deis
aũ trinitas. S quia ñ om̃imodo cus
fiebat illa imago dĩ: tanquã na
illo nata s ab illo creata: huiusti
significandȩ causa. ita imago ẽ it
ad imaginem sit. Id÷ ñ ȩquat᷑ pari¬
litate. quadam similitudine accedit.
Non enim locorũ int̾uallis. s fimil¬
tudine acceditur ad dm̃: et dissimi¬
litudine receditur ab eo. Sunt eni

Expanded text:
mus ad eum ego et Pater, et habitamus ad eum ego et Pater, et habitabimus apud eum . Veniemus et habitabimus, pluralis est numerus, quia praedictum est Ego et Pater, id est Filius et Pater, quae relative ad invicem dicuntur. Aliquando latenter omnino, sicut in Genesi: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Et faciamus, et nostram, pluraliter dictum est, et nisi ex relativis accipi non oportet. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitudinem deorum; sed ut facerent Pater et Filius et Spiritus sanctus, ad imagiut subsisteret homo imago Dei. Deus autem Trinitas. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa, ita imago est ut ad imaginem sit: id est, non aequatur parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã maginib corporũ. Ex qua
inmundicia donec purgetur. credat
in patrem et filium et sp̃m sc̃m. unũ
dm̃ solum. magnũ. omupotentẽ. bonũ.
iustum. misericordem. om̃ium uist¬
bilium et inuisibilium conditorem:
et quicqͥd de illo ꝓ humana facul¬
tate digne uereq dici potest. Neq
cũ audierit patrem solũ dm̃: separe
inde filiũ aut sp̃m scm. Cũ eo qͥppe
solus deus: cũ quo et unus deus ẽ. Qͥa
et filium cũ audimus solũ din: sine
ulla separatione patris aut sp̃s scĩ
oportet acciꝑe. Atq ita dicat unã
ce̾ntiam. ut ñ existimet aliud alio
diu̾sum. Non tam ut pat̾ ipse sit et
filius et sp̃s sc̃s. et quicqͥd aliud ad
altutrum singula dicuntur : sicut
u̾bum quod ñ dicitur nisi filiꝰ. aut
sumus. Unum scd̾m ẽentiam. quod
idem deus: sumus scd̾m relatiuũ.
quod ille pat̾. hic filius. A liquando
et tacetur unitas e̾entiȩ: et sola plu¬
ralit̾ relatiua cõmemorant᷑. Uenie¬

Expanded text:
tanquam imaginibus corporum. 12. Ex qua tanquam imaginibus corporum. 12. Ex qua immunditia donec purgetur, credat in Patrem et Filium et Spiritum sanctum, unum Deum, solum, magnum, omnipotentem, bonum, justum, misericordem, omnium visibilium et invisibilium conditorem, et quidquid de illo pro humana facultate digne vereque dici potest. Neque cum audierit Patrem solum Deum, separet inde Filium, aut Spiritum sanctum: cum eo quippe solus Deus, cum quo et unus Deus est; quia et Filium cum audimus solum Deum, sine ulla separatione Patris aut Spiritus sancti oportet accipere. Atque ita dicat unam essentiam, ut non existimet aliud alio, diversum. Non tamen ut Pater ipse sit et Filius et Spiritus sanctus, et quidquid aliud ad alterutrum singula dicuntur; sicut Verbum quod non dicitur nisi Filius, autsumus: unum, secundum essentiam, quod idem Deus; sumus, secundum relativum, quod ille Pater, hic Filius. Aliquando et tacetur unitas essentiae, et sola pluraliter relativa commemorantur: Venie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona ẽ. aliud quod eẽntia: Sicut tres
statuas ex codem auro possumus dic̾e.
Aliud enim ibi ẽ ͤaurũ: aliud ẽẽ. sta¬
tuas. & cum dicuntur tres homines
una natura. uł tres homines ciusdẽ
nature : possunt etiam dici tres hoĩes
ex eadem natura. Qĩ ex eadem nat᷑a
et alii tres homines possunt existere.
In illa uͦ ẽentia t̾nitatis: nullo mͦ alia
quelibet ꝑsona ex eadem e̾entia po¬
test existere. Deuide. in his reb nõ
tantum ẽ. unus homo: quantũ tres hoĩes
simul. & plus aliquid sunt hõies
duo: quã unus homo. & in statuis
equalib plus auri ẽ. tressimul quã
duȩ. At in dõ non itaẽ. Non enim
maior c̾entia ẽ. pat̾ et filius simul.
quã solus pat̾ aut solus filius: s tres¬
cende sunt. ęquales sunt singulis.
Quod ammalis homo ñ ꝑcipit. Non
enim potest cogitare. nͥ moles et
spacia. uł minuta uł grandia: uoli¬
tantib in cius animo fantasmatib

Expanded text:
essentia est, aliud quod persona; sicut tres essentia est, aliud quod persona; sicut tres statuas ex eodem auro possumus dicere; aliud enim illuc est esse aurum, aliud esse statuas. Et cum dicuntur tres homines una natura, vel tres homines ejusdem naturae, possunt etiam dici tres homines ex eadem natura, quia ex eadem natura et alii tres tales homines possunt existere; in illa vero essentia Trinitatis, nullo modo alia quaelibet persona ex eadem essentia potest existere. Deinde in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul; et plus sunt aliquid homines duo, quam unus homo: et in statuis aequalibus plushomo. At in Deo non est ita. Non enim maior essentia est Pater et Filius simul quam solus Pater aut solus Filius, scendae sunt, aequales sunt singulis: quod animalis homo non percipit. Non enim potest cogitare nisi moles et spatia, vel minuta vel grandia, volitantibus in animo ejus phantasmatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ero: ñ solȩ statuȩ si auree fuerint. s
et anuli et siquid aliud de auro fue¬
rit. ad aurũ ꝑtinebit. & si nicħ inde
fiat: aurũ dr̃. Quia etiam si ñ sint
aureȩ: ñ ideo ñ erunt statuȩ. Item
nulla species excedit diffinicionem
generis sui. Cum enĩ diffiniero ani¬
mal: qmi generis huius species est.
equus. om̃is equus animal ẽ. Non
aũ statua om̃is. aurum ẽ. Ido quãuᷤ
in dib status aureis. recte dicamus
tres sfacisas unũ aurũ: ñ tam̃ ita
dicimus. ut genus aurũ statuas u
species intelligamus. Nec sic gͦ tri¬
nitatem dicimus tres ꝑsonas uł sub¬
stantias. unam eẽntiam. et unum
din: tanquam ex una mat̾ia tria q̃dã
subsistant: etiam si quicqͥd illud ẽ. in
his trib explicatum sit. Non enĩ ali¬
trinitatem. t̃am̃ tres ꝑsonas eiusdẽ
eẽntie. uł tres ꝑsonas unam c̾entiã:
dicimus. T̃res aũ ꝑsonas ex cadẽ een¬
tia. ñ dicimus : Quasi aliud ibi sit qd̾

Expanded text:
ero, non solae statuae, si aureae fuerint, sed ero, non solae statuae, si aureae fuerint, sed et annuli, et si quid aliud de auro fuerit, ad aurum pertinebit, etsi nihil inde fiat, aurum dicitur, quia etiamsi non sint aureae, non ideo non erunt statuae. Item nulla species excedit definitionem generis sui. Cum enim definiero animal, quoniam generis hujus species est equus, omnis equus animal est, non autem statua omnis aurum est. Ideo quamvis in tribus statuis aureis, recte dicamus tres statuas unum aurum; non tamen ita dicimus, ut genus aurum, species vero statuas intelligamus. Nec sic ergo Trinitatem dicimus tres personas vel substantias, unam essentiam et unum Deum, tanquam ex una materia tria quaedam subsistant, etiamsi quidquid illud est, in his tribus explicatum sit. Non enim aliTrinitatem: tamen tres personas ejusdem essentiae, vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus, quasi aliud ibi sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
tia sicut unus homo. Ansicut di¬
cimus aliquos tres homines eiusden
sexus. eiusdem tẽꝑationis corporis.
eiusdẽq animi. unam ẽẽ. nat᷑am:
tres enim sunt homines s uni n¬
tura: sic etiam ibi dicimus. tres
subas. unam e̾e̾ntiam: aut tres pso¬
nas. unam sub̾am. uł e̾entiã: Hoc
uͦ. utcũq simile ẽ. Quia et uet̾es
qui latine locuti sunt. antequam
Nonitaq scłm genus et species. ista
dicimus: s quasi scđm cõmunẽ eãdẽ¬
qmatĩem. Sicut ex eodem auro si fi¬
erent tres statuȩ : dic̾emus tres sta¬
tuas unum aurum: nec tam̃ genus
dicemus aurũ. species aũ statuas.
uec aurum speciem: statuas uͦ in¬
diuidua. Nulla quippe species in¬
diuuidua sua transgreditur: ut ali¬
quid extra comphendat. Cũ enim
diffiniero quid sit homo. quod ẽ. nom̃
speciale: singłi quiq hoĩes q̃ sunt
indiuidua eadem diffinitione conti¬
nentur. Nec aliquid ad eam ꝑtinet:
quod homo ñ sit. Cũ uͦ aurũ diffini¬

Expanded text:
tia sicut unus homo: an sicut ditia sicut unus homo: an sicut dicimus aliquos tres homines ejusdem sexus, ejusdem temperationis corporis, ejusdemque animi, unam esse naturam; tres enim sunt homines, sed una natura: sic etiam ibi dicimus tres substantias unam essentiam, aut tres personas unam substantiam vel essentiam? Hoc vero utcumque simile est, quia et veteres qui latine locuti sunt, antequam Non itaque secundum genus et species ista dicimus; sed quasi secundum communem eamdemque materiam. Sicut ex eodem auro si fierent tres statuae, diceremus tres statuas unum aurum, nec tamen diceremus genus aurum, species autem statuas; nec aurum speciem, statuas vero individua. Nulla quippe species individua sua transgreditur, ut aliquid extra comprehendat. Cum enim definiero quid sit homo, quod est nomen speciale, singuli quique homines qui sunt individua eadem definitione continentur, nec aliquid ad eam pertinet quod homo non sit. Cum vero aurum defini
Abbreviated transcription (Latin):
unũ animal: s sicut tres equi sp̃e¬
ciali nomine. itatria animalia
significari. s aliquid singulare
atq indiiduum: ut suba uł ꝑso
na ñ ita dicatur sicut dicit᷑ homo
quod cõmune ẽ. om̃ib hominibus :
qui etiam digito p̃sens demonstra¬
ri possit : sic quoq illos eadẽ racio
consequetur. Sicut enim dicunt᷑
abraham isaach et iacob tria in¬
diuidua: ta dres homines et tres
iuiduum etiam ista disserimus. ñ ita
dico: si c̾entia genus ẽ: una e̾entia
iam non habet species. sic̃ qr genusẽ
animal. unum animal iam non
habet species. Nongͦ sunt tres sx¬
mus subtis siue ꝑsonas. sic eandem
homo dr̃ cõmunit̃ habent: ñ sicut
homo subdiuiditur in abraa isaac
et iacob. ita unus homo et ĩ aliqͥs
singulos homines. sub diuidi potest:
om̃mo enim ñ potest. quia unus
homo iam singulus homo est: cur
nas subdiuiditur: Nam si eentia
species ẽ. sicut homo: sic ẽ una een¬

Expanded text:
unum animal: sed sicut tres equi speunum animal: sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia significari, sed aliquid singulare atque individuum; ut substantia vel persona non ita dicatur sicut dicitur homo, quod commune est omnibus hominibus, qui etiam digito praesens demonstrari possit: sic quoque illos eadem ratio consequetur. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac et Jacob tria individua, ita tres homines, et tres  speciem et individuum etiam ista disserimus, non ita dico, si essentia genus est, una essentia jam non habet species; sicut quia genus est animal, unum animal jam non habet species. Non sunt ergo tres spemus substantias sive personas, sic eamdem homo dicitur, communiter habent; non sicut homo subdividitur in Abraham, Isaac et Jacob, ita unus homo et in aliquos singulos homines subdividi potest: omnino enim non potest, quia unus homo jam singulus homo est. Cur nas subdividitur? Nam si essentia species est sicut homo, sic est una essen
Abbreviated transcription (Latin):
sonam eẽ. patris et filii: S neq ꝑ¬
sona ita dici alicubi solet. Neq in
hac tͥnitate cũ dicimus ꝑsonã patͥs
aliud dicimus quã sub̃am patris.
Quocirca. ut sułia patris ipse pat̾ :
non quo pat̾ ẽ. s quo ẽ : ita ⁊ ꝑsona
patris ñ aliud quam ipse paterẽ.
Ad se quippe dicitur ꝑsona. non ad
deus. et magnus. et honus. ⁊ iustus.
&  siquid aliud huiꝰmodi. & quẽ ad¬
modum hoc illi ẽ. cẽ. quod dm̃ cẽ.
quod bonũ. quod magnum eẽ: ita
hoc illi ẽ. ẽẽ. quod psonam eẽ. Curg̃
non hec tria simul unam ꝑsonã di¬
cimus. sicut unam c̾entiam. et unũ
dm̃. s dicimus tres psonas. cum tres
qua intelligitur trinitas. ne om̃io
taceremus int̾rogati quid tres. cũ
tres ẽ̾ẽ. fatemur: Nam si genus ẽ.
iam dixi oporte appellari tres eẽn¬
demq animalia tria: cũ sit species
equiis. animal genus. Neq enĩ spe¬
cies ibi pluralit dicta ẽ. &e genus sin¬
gularit̾. tanquã dic̾etur. tres equi

Expanded text:
sonam esse Patris et Filii? Sed neque persona ita dici alicubi solet, neque in hac Trinitate cum dicimus personam Patris, aliud dicimus quam substantiam Patris. Quocirca, ut substantia Patris ipse Pater non quo Pater est, sed quo est; ita et persona Patris, non aliud quam ipse Pater est: ad se quippe dicitur persona, non ad Deus et magnus, et bonus, et justus, et si quid aliud hujus modi. Et quemadmodum hoc illi est esse quod Deum esse, quod magnum, quod bonum esse; ita hoc illi est esse, quod personam esse. Cur ergo non haec tria simul unam personam dicimuDeum; sed dicimus tres personas, cum tres qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres, cum tres esse fateremur? Nam si genus est jam dixi, oportere appellari tres essendemque animalia tria, cum sit species equus, animal genus. Neque enim species ibi pluraliter dicta est, et genus singulariter, tanquam diceretur tres equi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. dõ cẽ. quod subsistere. Et ideo
si una eentia tͥnitas: una etiã sub̾a.¬
Factassis gͥ. cõmodius dicuntur tres.
psone. quam ties sube. Yi..¬
Sed ne nobis
uidcatur suffragari: hoc quoq reqͥ¬
ramus: Quãquam et illi si uellent.
sicut dicunt tres subais tres ypostasiᷤ.
possent dicere. tres ꝑsonas tria ꝓsopa.
Illud aũ maluerunt: Quod fortasse¬
scd̾m lingue suȩ consuetudinẽ aptiꝰ
dic̾ctur. Namq & in ꝑsonis eadem
racio ẽ. Non enim ẽ. aliud dõ esse:
aliud ꝑsonam ẽẽ. S omĩno idem. Nã
si eẽ. ad se dicitur. ꝑsona u relatiue:
aliqui tres amici. auc tres ꝓpinqui
aut tres uicini. quod sint adinuioem:
ñ quod unus quisq eorũ sit ad se
ipsum. Quappt̃. quilibet amicus ereis
ẽ. duorum cet̾orum. aut ꝓpinqͦ. aut
incinus: Quia hȩc nomina relatiuã
significationẽ habent. Quid gͦ:
N umi placet dicamus pacrem psonace fili ⁊ sp̃s scĩ aut filiũ ꝑso

Expanded text:
hoc est deo esse quod subsistere, et ideo hoc est deo esse quod subsistere, et ideo si una essentia tFortassis igitur commodius dicuntur tres personae, quam tres subSed ne nobis videar suffragari, hoc quoque reqramus. Quanquam et illi, si vellent, sicut dicunt tres substantias, tres hypostases, possent dicere tres personas tria prosopa. Illud autem maluerunt, quod forte secundum linguae suae consuetudinem aptius diceretur. Nam et in personis eadem ratio est: non enim aliud personam esse, sed omnino idem. Nam si esse ad se dicitur, persona vero relative; aliqui tres amici, aut tres propinqui, aut tres vicini, quod sint ad invicem, non quod unusquisque eorum sit ad se ipsum. Quapropter quilibet ex eis amicus est duorum caeterorum, aut propinquus aut vicinus, quia haec nomina relativam significationem habent. Quid ergo? num placet ut dicamus Patrem personam esse Filii
Abbreviated transcription (Latin):
ligere. ingenitũ & genitũ. Item dictiũ:
de filio. Non rapinam arbitratus est.
et̃. equalis dõ. Querimus scd̾m quid
admittunt ut dicatur aliquid de deo
si ꝑꝑea ñ admittunt. qr om̃ia de deo

Expanded text:
ligere ingenitum et genitum. Item dictum est de Filio, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo : quaerimus secundum quid admittunt ut dicatur aliquid de Deo,si propterea non admittunt, quia omnia de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tiones hominũ qm̃ uanȩ sunt. Do¬
na mͥ ñ eis consentire: & siqͣndo me
delectant cas nichominus imꝓbare:
nec in eis ułut dormitando inmorari.
Iec in tantũ ualeant apud me. ut ali¬
quid in oꝑa mea ꝓcedat ex illis: sed
ab eis mea saltem sit tuta sentñtia.
tuta cõscientia. te tuente. Sapiens
quidã cũ de te loq̃retur in libro suo.
multa inquit dicimus ⁊ ñ ꝑuenimꝰ.
ũ consũmatio sermonũ uniu̾sa est
pse. Cũ gͦ. ꝑuen̾imus ad te : cessabũt
multa ista quȩ dicimus ⁊ ñ ꝑuenimꝰ :
&̾ manebis unus om̃ia in om̃ib: ⁊ sine
fine dicemus unũ: laudantes te in
unum: et in te etiam facti nos unũ.
Dñe deus une deus trinitas. quȩcũq
dixi in his libris de tuo: agnoscant
et tui. Siqua de meo: et tu ignosce

Expanded text:
tiones hominum, quoniam vanae sunt . Dotiones hominum, quoniam vanae sunt . Dona mihi non eis consentire, et si quando me delectant, eas nihilominus improbare, nec in eis velut dormitando immorari. Nec in tantum valeant apud me, ut aliquid in opera mea procedat ex illis; sed ab eis mea saltem sit tuta sententia, tuta conscientia, te tuente. Sapiens quidam cum de te loqueretur in libro suo, Multa, inquit, dicimus, et non pervenimus, et consummatio sermonum universa est ipse . Cum ergo pervenerimus ad te, cessabunt multa ista quae dicimus, et non pervenimus; et manebis unus omnia in omnibus : et sine fine dicemus unum laudantes te in unum, et in te facti etiam nos unum. Domine Deus une, Deus Trinitas, quaecumque dixi in his libris de tuo, agnoscam et tui: si qua de meo, et tu ignosce,
Abbreviated transcription (Latin):
integrũ. Scio scͥptum e̾e̾: in multi¬
loquio ñ effugies pecc̃m. S utinam
p̃dicando u̾bum tuũ. et laudando
te.tantũmꝰ loq̃rer. Ñ solũ sugerem
pecc̃m. s m̾itũ bonũ adqͥrerem:
quãlibet multũ sic loq̃rer. Neq
enĩ hõ de de beatus. peccatũ p̃cipet
germano in fide filio suo. cui scrp¬
sit dicens: p̃dica u̾bum. insta ꝙo¬
tune. inportune. Nũqͥd dicendũe.
istũ ñ multũ locutũ: qͥ non solum
oportune. uerũ etiã in portune.
ũbum tuũ dñe non tacebat: S ideo
son erat multũ : ꝙr tantũ necessariũ.
ibii me deus meus a multiloqͥo quod
patior intus in anima mea misera.
in cõspectu tuo: cõfugientẽ ad mise¬
ricordiam tuam. Non enim cogita¬
tionib taceo: etiam tacens uocibus.
& siquid̾ ñ cogitarem nͥ qđ plac̾et tͥ:
ñ utiq rogarem ut me ab hoc multi¬
loquio liłares. S multe sunt cogita¬
tiones meȩ. tales: quales nosti cogita¬

Expanded text:
integrum. Scio scriptum esse, In multiintegrum. Scio scriptum esse, In multiloquio non effugies peccatum . Sed utinam praedicando verbum tuum, et laudando te tantummodo loquerer! non solum fugerem peccatum, sed meritum bonum acquirerem, quamlibet multum sic loquerer. Neque enim homo de te beatus, peccatum praeciperet germano in fide filio suo, cui scripsit dicens: Praedica verbum, insta opportune, importune . Numquid dicendum est istum non multum locutum, qui non solum opportune, verum etiam importune verbum tuum, Domine, non tacebat? Sed ideo non erat multum, quia tantum erat necessarium. Libera me, Deus, a multiloquio quod patior intus in anima mea, misera in conspectu tuo, et confugiente ad misericordiam tuam. Non enim cogitationibus taceo, etiam tacens vocibus. Et si quidem non cogitarem nisi quod placeret tibi, non utique rogarem ut me ab hoc multiloquio liberares. Sed multae sunt cogitationes meae, tales quales nosti, cogita
Abbreviated transcription (Latin):
babtizari nos iub̾es dñe deus. in eiꝰ
nomine qͥ ñ ẽ. dñs deus : nec dic̾etur
uoce diuina. audi isrł dñs deustuus
deus unus ẽ: nͥ tͥnitas ita e̾es. ut unꝰ
dñs deus c̾es. & si tu deus pat̾. ipse
in litt̃is u̾itatis. misit deus filiũ fuũ
nec tu unigenite dic̾es de sp̃u scõ.
quẽ mittet pat̾ in nomine meo ae
quẽ ego mittã uob̾ a patre. Ad hanc
regłam fidei dirigens intentionem
meam quantũ potui. quantum me
posse fecisti: quesiui te desidaui
intellectu uidẽ quod credidi. ⁊ mul
una spes mea. exaudi me. ne fati¬
gatus nolim de q̃rere: s q̃ram faciẽ
tuã semꝑ ardent̃: Tuda querendi
uires. qͥ inueniri te fecisti: & magis
magisq inueniendi de spẽ dedisti.
Coram te ẽ. firmitas. et infirmitas
mea. Illam serua: istam sana. Corã
te ẽ. scientia et ignorantia mea. Ubi
mͥ aꝑusti. suscipe intͣntem: ubi
clausisti. aꝑi pulsanti. Memines
tui. intelligã te. diligã te. Aug
in me ista: donec me reformes ad

Expanded text:
baptizari nos juberes, Domine Deus, in ejus nomine, si non esset Dominus Deus. Nec diceretur voce divina: Audi, Israel: Dominus Deus tuus Dominus unus est, nisi Trinitas ita esses, ut unus Dominus Deus esses, nisi tu Deus Pater ipse in litteris Veritatis: Misit Deus Filium suum, nec tu, Unigenite, diceres de Spiritu sancto: Quem mittet Pater in nomine meo, et, Quem ego mittam vobis a Patre. Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam quantum potui, quantum me posse fecisti, quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multus, mea unica spes mea, exaudi me ne fatigatus nolim te quaerere: sed quaeram faciem tuam semper ardenter. Tu da quaerenti vias, qui inveniri te fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti. Coram te est firmitas et infimea: illam serva, istam sana. Coram te est scientia et ignorantia mea: ubi mihi aperuisti, suscipe intrantem; ubi clausisti, aperi pulsanti. Meminerim tui, intelligam te, diligam te. Auge in me ista, donec me reformes ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽc̃ illas nmilitudines corporũ.
et aliud c̾e uerũ: quod eis reꝓbatis
intelligentia contuem᷑. hec et alia
similit̾ certa: ocłis tuis int̾iorib lux
illa monstrauit. Que gͥ causa ẽ. cur
acie fira ipsam uidẽ possis: nͥ utiq
nfirmitas: de qͥdl eam tibi fecit: nisi
utiq iniqͥtas : Quis gͦ sanat om̃s lan¬
gores tuos: nͥ qui ꝓpiciꝰ fit om̃ib ini¬
quitatib tuis: Librũ itaq istũ iam¬

Expanded text:
as incorporeas similitudines corporum et aliud esse uerum, quod eis reprobatis intellegentia contuemur, haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstrauit. quae igitur causa est, cur acie fixa ipsam uidere non possis, nisi utique infirmitas? et quis eam tibi fecit nisi utique iniquitas? quis ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
babtizatũ uelut colũba descendit.
intelligendus ẽ. unctus. qñ u̾bum
tura sine ullis p̃cedentibus bonoꝵ
opum m̾itis dõ u̾bo ẽ. in ut̃o uͥginiᷤ
copulata. ita ut cũ illo fieret una
mum ẽ. enim. ut credamus eum cũ
ma sicut sine ullo om̃ino peccato
ita ñ sine spũ scõ. Si enĩ de famulo
matus accepit: qͥd de homine xͦ
intelligendũ ẽ. uł credendũ: cuiꝰ
carnis ipsa cõceptio. ñ carnalis s
sp̃alis fuit : In eo etiã qđ de illo
scriptũ ẽ. qđ acceꝑit a patre pro
et diuina. Accepit qͥppe ut homo:
effudit ut deus. Nos aũ acciꝑe qͥd̃
hoc donũ possumꝰ ꝓ modulo nĩ:
effundẽ aũ suꝑ alios minime pos¬
sumus: s ut hoc fiat. dm̃ suꝑ eos¬

Expanded text:
baptizatum velut columba descendit : intelligendus est unctus, quando Vertura sine ullis praecedentibus bonorum operum meritis Deo Verbo est in utero virginis copulata, ita ut cum illo fieret una mum est enim, ut credamus eum cum ma, sicut sine ullo omnino peccato, ita non sine Spiritu sancto. Si enim de famulo matus accepit; quid de homine Christo intelligendum est vel credendum, cujus carnis ipsa conceptio non carnalis, sed spiritualis fuit? In eo etiam quod de illo scriptum est, quod acceperit a Patre promet divina: accepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum possumus pro modulo nostro, effundere autem super alios non utique possumus; sed ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
s. contẽplante cernemus. Quare ii sit
filius sp̃s sc̃s. cũ de patre ꝓcedat: in
nla luce nulla erit q̃stio. Hic uͦ ipsa
xpientia tam mͥ cẽ. apparuit diffi¬
cilis: qd̾ et illis qͥ hec diligent̃ atq in¬
telligent̃ leg̾int apparebit: ut cũ me
in scd̾o hiuus oꝑis libro. alio loco inde
dictum eẽ. ꝓmiserim: quotienscũq
in ea creatura q̃ nos sumus. aliquid
illi rei simile ostendẽ uolui. qͣlẽcũq
intellectũ meũ sufficiens elocutio
mea secuta ñ fuerit : ꝗͣuis et in ipso
intellectu conatũ me senserĩ magis
habuisse quã effectũ. Et in una qͥdẽ
ꝑsona qd̃ ẽ homo. inuenisse imaginẽ
sumȩ illius tͥnitatis: et in re mutabi¬
li tria illa. ut facilius intelligi possent.
etiã ꝑ tẽporalia int̾ualla: maxime
in libro nono monstrare uoluisse.
S tria unius ꝑsonȩ. ñ sicut humana
poscit intentio. trib illis ꝑsonis con¬
uenire potuert̃ : sicut in hoc libro

Expanded text:
sed contemplante cernemus quare non sit sed contemplante cernemus quare non sit Filius Spiritus sanctus, cum de Patre procedat. In illa luce nulla erit quaestio: hic vero ipsa experientia tam mihi apparuit esse difficilis, quod et illis qui haec diligenter atque intelligenter legent, pin secundo hujus operis libro alio loco inde dicturum esse promiserim , quotiescumque in ea creatura quae nos sumus, aliquid illi rei simile ostendere volui, qualemcumque intellectum meum sufficiens elocutio mea secuta non fuerit: quamvis et in ipso intellectu conatum me senserim magis habuisse quam effectum. Et in una quidem persona quod est homo invenisse imaginem summae illius Trinitatis, et in re mutabili tria illa ut facilius intelligi possint, etiam per temporalia intervalla maxime in libro nono monstrare voluisse. Sed tria unius personae, non sicut humana poscit intentio, tribus illis personis convenire potuerunt, sicut in hoc libro
Abbreviated transcription (Latin):
d eum
namq ꝑtinendes. etiam lon¬
ge istis ingenio tardiores. qñ fine
uitȩ huius resoluuntur a corpore:
ius in eis retinendis ñ habent inui¬
de potestates: quas ille agnus ab eis¬
sine ullo peccati debito occisus. nõ
potentia potestatis pͥus quã iusti¬
cia sanguinis uicit. A inde liberi a
diaboli potestate. suscipiuntur ab
angłis scĩs: amalis om̃ib lib̾ati. ꝓ
mediatorẽ dĩ et hõium hominem
scͥpturis. et uetib ⁊ nouis. et ꝑ qͦs
p̃nuntiatus ⁊ ꝑ quas annuntiatus.
tuuntur aũ purgati ab om̃i conta¬
gione corruptionis. in placidis sedib
donec recipiant corpora sua: s iam
incorruptibilia. q̃ ornent ñ honerent.
hoc enim placuit optimo et sapien¬
tissimo creatori : ut sp̃s hominis dõ
pie subditus. habeat felicit̃ subdi¬
tum corpus: et sine fine ꝑmaneat
ipsa felicitas. Ibi u̾itatem sine ulla
difficultate uidebimus : eaq cla¬
rissima et certissima ꝑfruem̃. Nec
aliqͥd q̃remus m̃te raciocinante:

Expanded text:
d eum namque pertinentes etiam longe istis ingenio tardiores, quando fine hujus vitae resolvuntur a corpore, jus in eis retinendis non habent invidae potestates. Quas ille Agnus sine ullo ab eis peccati debito occisus, non potentia potestatis priusquam justitia sanguinis vicit. Proinde liberi a diaboli potestate, suscipiuntur ab Angelis sanctis, a malis omnibus liberati per Mediatorem Dei et hominum hominemScipturis, et veteribus et novis, et per quas praenuntiatus et per quas annuntiatus etuuntur autem purgati ab omni contagione corruptionis in placidis sedibus, donec recipiant corpora sua, sed jam incorruptibilia, quae ornent, non onerent. Hoc enim placuit optimo et sapientissimo Creatori, ut spiritus hominis Deo pie subditus, habeat feliciter subditum corpus, et sine fine permaneat ista felicitas. 45. Ibi veritatem sine ulla difficultate videbimus, eaque clarissima et certissima perfruemur. Nec aliquid quaeremus mente ratiocinante,
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionis eius quã memoria conti¬
nebat: ista duo scł ułut parentem
ac ꝓlem t̾cia uoluntate siue dilecti¬
one uingente. Quã quid̃ uoluntatẽ
de cognitione ꝓcecłe. nemo enĩ uult
qd̾ om̃ino quid uł quale sit nescit.
ñ tam eẽ cognitionis imaginẽ. ⁊ ido
quadam in hac re intelligibili nati¬
uitatis et ꝓcessionis insinuari distantiã.
qm ñ hoc ẽ cogitatione conspic̾e. quod
appet̾e. uł ctiã ꝑfrui uoluntate : cernit
discerint q qͥ potest. Potiusti et tu. q̃.¬
ius n potueris neq possis sufficienti¬
militudinũ corporaliũ q̃ mtib huma

Expanded text:
cognitionis eius, quam memoria conticognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel qnon tamen esse cognitionis imaginem, et ideo quamdam in hac re intelligibili nativitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere, vel etiam perfrui voluntate, cernit discernitque qui potest. Potuisti et tu, quamvis non potueris neque possis explicare sumilitudinum corporalium qua
Abbreviated transcription (Latin):
Attolle ocłos ad ipsam lucẽ: et eos in
ea fige si potes. Sic enĩ uidebis. quid
distet natiuitas u̾bi dĩ. aꝓcessione
doni dĩ: ꝑꝑ quod filius unigenitus.
ñ de patre ᷤ n itum. alioqͥn frat̃ eiꝰ eẽt.¬
s ꝓcede dixit sp̃m scm̃. Unde cũ sit
cõmunio q̃dam cõsub̾alis patris ⁊ filii:
amborũ sp̃s. si amborũ qd̾ absit dictꝰ
ẽ filius. S ad hoc dilucide ꝑspicueꝙ
cernendum: ñ potes ibi aciem figere.
Scio ñ potes: uerũ dico. mͥ dico: quid
non possim scio. Ipsa tibi tam̃ ostendit
in te tria illa: in quib te sũme ipsius
quã fixis ocłis contẽplari ñdũ uales
imaginẽ trinitatis agnosc̾es. Ipsa
ostendit t̃ u̾bum uerũ eẽ. in te. qͣn
de scientia tua gignitur. id÷ quando
quod scimus dicimus: et si nulliꝰ gen¬
tis linga significantẽ uocẽ uł ꝓfera¬
mus uł cogitemus: s ex illo qđ no¬
uimus cogitatio nr̃a formet᷑: sit q
in acie cogitantis imago simillima

Expanded text:
attolle oculos in ipsam lucem, et eos in attolle oculos in ipsam lucem, et eos in eam fige, si potes. Sic enim videbis quid distet nativitas Verbi Dei a processione Doni Dei, propter quod Filius unigenitus non de Patre genitum, alioqui frater eere dixit spiritum sanctum, unde, cum sit communio quaedam consubstantialis patris et filii, amborum spiritus, non amborum, quod absit, dictus est filius. sed ad hoc lucide perspicueque cernendum non potes ibi aciem figere, scio, non potes. uerum dico, mihi dico, quid non possim scio. ipsa tibi tamen ostendit in te tria illa, in quibus te summae ipsius, quam fixis oculis contemplari nondum uales, imaginem trinitatis agnosceres. ipsa ostendit tibi uerbum uerum esse in te, quando de scientia tua gignitur, id est quando quod scimus dicimus, etsi nullius gentis lingua significantem uocem uel proferamus uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetur sitque in acie cogitantis imago simillima