comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in medio mari & ipsesolus interra . & uidens eos labortontes in re¬
migando erat enim uentus contrarius eis. & c&erti similit̃ . Nisi
suꝑ aquas & uolebat prie terire eos. Quomodo eñi hoc intellegere
potuer̃ nisi quic in diuer sum ibat eos uolens tamquã alienos pre¬
terire : aquib ita non cognoscebatur. ut fantas ma puta retur
quod ad misticã signi ficationẽ referri. quiusq adeo tor dus est
ut nolit aduertere sed tamen turbatis & exclam antibus subuenit dicens.
Confidite ego sum nolite timere. Quo modo ergo eos uolebat praxteri¬
re quos pauentes ita confirmat : nisi quici illa uoluntas praetereundi ade¬
liciendum illũ clamorẽ ualebat cii sub uenire opor tebat. Iohannes
&iã ad huc cum istis aliquantũ immoratur. Nam post narritũ dequinq
panibus miraculũ ipse quoq hac laborante denauicula. & deambula¬
tionedñ suꝑaquas nontac& ita contexens. Iħs gͦ cum cognouiss& quia

Expanded text:
erra. Et videns eos laborantes in remigando, erat enim ventus contrarius eis, etc. , similiter, nisi super aquas, et volebat praeterire eos. Quomodo enim hoc intelligere potuerunt, nisi quia in diversum ibat, eos volens tanquam alienos praeterire, a quibus ita non agnoscebatur, ut phantasma putaretur? Quod ad mysticam significationem referri, quis usque adeo tardus est, ut nolit advertere? Sed tamen turbatis et exclamantibus subvenit, dicens, Confidite, ego sum; nolite timere. Quomodo ergo eos volebat praeterire, quos paventes ita confirmat, nisi quia illa voluntas praetereundi ad eliciendum illum clamorem valebat, cui subveniri oportebat! 100. Joannes etiam adhuc cum istis aliquantum immoratur. Nam post narratum de quinque panibus miraculum, ipse quoque hoc de laborante navicula, et de ambulatione Domini super aquas
Abbreviated transcription (Latin):
sequentir locutũ post int̃rogationẽ suam ipsum sibi quo dd modo respondisse
taenĩ dicit. quid ergo ftici& dñs iunete. ueni& & ꝑd& coloneos & dabit
uneam aliis. sed fticile potest intellegi illoꝵ uocẽ it a subiertã ut non inter¬
poner&ur illi dierunt aut illis esponderunt. sedtantum ĩs telleger&:
uit id eo responsionẽ istã dño pocius ad tributam quiacionuerum dixerint
&iam deillis hoc ipse respondit quiueritas est. Sed illud magis moi& quod
lu cas non solum eos hoc respondisse nondicit. haec &iã uerba ipseqͦq
sicut marcus dño adtribuens. Uerum &iam contrariam retulisseres¬
ponsioneem dicentes. absit. itaenĩnarrit. Quid gͦ faci& dñs uinete.¬

Expanded text:
sequenter locutum post interrogationem suam ipsum sibi quodammodo respondisse. sequenter locutum post interrogationem suam ipsum sibi quodammodo respondisse. ita enim dicit: quid ergo faciet dominus uineae? ueniet et perdet colonos et dabit uineam aliis. sed facile potest intellegi uel illorum uocem ita subiunctam, ut non interponeretur \'illi dixerunt\' aut \'illi responderunt\', sed tamen intellegeretur aut ideo responsionem istam domino potius adtributam, quia, cum uerum dixerunt, etiam de illis hoc ipse respondit qui ueritas est. Sed illud magis mouet, quod Lucas non solum eos hoc respondisse non dicit haec etiam uerba ipse quoque sicut Marcus domino adtribuens, uerum etiam contrariam rettulisse responsionem dicentes: absit. ita enim narrat: quid ergo faciet i
Abbreviated transcription (Latin):
&uumiciquaesierunt. Non ineis possunt intellegi quicre didertont atq¬
illud clarum exꝓph&i testimonium dño perhibuerant qui &ĩa modo
respondere potuissent. Nonne scientes sed credentes. malos male ꝑd&
& uinecon locabit aliis agricolis. hoc omnino mouere non deb&. ut ideo
putemus. non fuisse credentes. In illa multitudine quae tunc dñi parabo¬
las audiebat. Tacuit namq idem matheus breuitatis causa quod lucas
nontac&&. parabolã istã scilic& non ad eossolos dictãquide potestate
interrogauerant sed ad plebem. Sic enĩait. Coepit aũt dicere ad plebẽ
parabolam hanc. homo plantauit uineam & cxerti: In hac ergo plebe
ontelle gendimest. & iam illos eẽ potuisse qui sic eum audierant quomo
docuidixerant: Benedictus quiuenit in nomine dñi & ipso uł exipsis
fuisse quir esponderunt. malos male ꝑd&. & uineam locabit aliis agricolis

Expanded text:
et inimici quaesieret inimici quaesierillud clarum ex propheta testimonium Domino perhibuerant; qui etiam modo respondere potuissent, non nescientes, sed credentes, Malos male perdet, et vineam locabit aliis agricolis. Hoc omnino movere non debet, ut ideo putemus non fuisse credentes in illa multitudine, quae tunc Domini parabolas audiebat. Tacuit namque idem Matthaeus brevitatis causa, quod Lucas non tacet, parabolam istam scilicet non ad eos solos dictam, qui de potestate interrogaverant, sed ad plebem. Sic enim ait, Coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: Homo plantavit vineam, etc. In hac ergo plebe intelligendum est etiam illos esse potuisse, qui sic eum audirent, qdo cui dixerant: benedictus qui uenit in nomine domini, et ipsos uel ex ipsis fuisse qui responderunt: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis.
Abbreviated transcription (Latin):
pquãu merit impl&xti ꝓph&ia. Cumuenientimagna celeritate occirren¬
tes ad clamarent. Benedictus quiuenit in nominedñ. Nec moueat quod
dematheus principes sacerdotum & seniores ppłidixit accessisse ad dnm̃
& quae sise. Inqua potestate haec facer& & quis eidederit hanc potes¬
tatẽ quando eosdebaptismo iohannis. uicis simint̃ rogauit unde eãe de
uelo aneohominibus quibus respondentib quod nescirent ait: Nec ego
uobis dico inqua potestate haec facio. Inde enĩsecutus est contextĩ loquen¬
do &cit. Quid aũt uobis uid&ur. homo habebat duos filios. & c&era
sine ulla cuius quam rei uł ꝑ sonȩ int̾posicione scđm matheum sermocon¬
texitur usq hoc quod delocatu agricolis uinea commemoratur. Potest
eñputariomã eum principibus sacerdotum & senioribus populi locutũ
fuisse a quibus fuerat desua potestate int̾rogatus quiutiq. sitemptantes

Expanded text:
per quam iam erat impleta prophetia, cum uenienti magna celebritate occurrenper quam iam erat impleta prophetia, cum uenienti magna celebritate occurrentes acclamarent: benedictus qui uenit in nomine domini. Nec moueat, quod idem Mattheus principes sacerdotum et seniores populi dixit accessisse ad dominum et quaesiuisse, in qua potestate haec faceret et quis ei dederit hanc potestatem, quando eos de baptismo Iohannis uicissim interrogauit, unde esset, de caelo an ex hominibus; quibus respondentibus, quod nescirent, ait: nec ego uobis dico, in qua potestate haec facio. inde enim secutus est contextim loquendo et ait: quid autem uobis uidetur? homo habebat duos filios, et cetera sine ulla cuiusquam rei uel personae interpositione secundum Mattheum sermo contexitur usque ad hoc quod de locata agricolis uinea commemoratur. potest enim putari omnia eum principibus sacerdotum et senioribus populi locutum fuisse, a quibus fuerat de sua potestate interrogatus. qui utique si temtantes
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ ipse ponit. Quid estgͦ hoc quod scriptũ est. Lapidẽ quẽ repba¬
uerunt aedificantes hic factus est incaput anguli. Hanc eni sen¬
tentice uoluniaitẽ intimat. siue numquam legistis. siue nec hocle¬
gistis. siue quidestgͦ quod scriptumest. Restat gͦ ut intellegtinus
in plebe quae audiebat quosdam respondisse quod matheus comme¬
morat dicens. Aiunt illi malos maleꝑd&. & uin etm suã locabit
alis agricolis quosdconuero illud quod lucas non tacuit idest absit:
his ȩ qui illud dño res ponderunt. illi alii ubir es ponderunt ab sit. sedilloꝵ
responsio quibus istiretulerunt ab sit. Propterea dño tributaẽ & amarco
&alica. quia sicut dioxꝑꝑ eos ueritas ipsalo cuttiest siue ꝑnescientes simali
quont. sicut ꝑ cuiphar quinesciens quiddiocerit. Cũ et̃ e ponti fex ꝓph&uigt
sue ꝑscientes ac intellegentes atq credentes. ibienĩerat &iã illa multitudo

Expanded text:
etiam ipse ponit: quid est ergo hoc quod scriptum est: lapidem, quem reprobaetiam ipse ponit: quid est ergo hoc quod scriptum est: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? hanc enim sententiae uoluntatem intimat siue numquam legistis siue nec hoc legistis siue quid est ergo hoc quod scriptum est? Restat ergo, ut intellegamus in plebe, quae audiebat, quosdam respondisse quod Mattheus commemorat dicens: aiunt illi: malos male perdet et uineam suam locabit aliis agricolis, quosdam uero illud quod Lucas non tacuit, id est absit. his ergo qui illud domino responderant illi alii respresponsio quibus isti retulerunt, Absit, propterea Domino tributa est et a Marco et a Luca, quia, sicut dixi, per eos veritas ipsa locuta est, sive per nescientes si mali erant, sicut per Caipham, qui nesciens quid dixerit, cum esset pontifex scientes ac iam intellegentes adque credentes. ibi enim erat etiam illa multitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodogͦ scđm matheum illi quibus haec loqu ebatur ditcer̃ malos
male ꝑd&. & uine tm sucm locabit aliis agricolis quid reddant eif ruc¬
tum temporibus suis. Cum scđm lucam talibus uerbis contradixerĩt
dicentes. absit. & reuera quod secutus dominus ait. Delapide reꝓba¬
to ab aedificantibus & facto incaiput anguli. Ita inlatum est. ut hoctes¬
timonio conuincerentur illi parabolȩ contradicentes. Nam & ipse
matheus hoc sic commemorat dictum tamquam contra dicentibus
cumait . Num quã legistis in scripturis lapidẽ quẽ reꝓbauerunt
caedificantes hic ftictus est incaput anguli: Quid est enĩ numquã legistis.
Nisiquia hoc responderant quod e&̃ contrarium. hoc & marcussig¬
nificat quic haec ipsa uerba itarefert. Nec scripturã hanc legistis
lapidem quem reꝓbauer̃ cedificantes hic ftictus est incaput anguli.
Quȩ tentia scđm lucam magis appar& loco suo dicta post illorum
contra dictionẽ quadier̃. absit. Tantumdem enimual& sicut hoc

Expanded text:
tur dixerunt: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum temporibus suis, cum secundum Lucam talibus uerbis contradixerint dicentes: absit? et reuera quod secutus dominus ait de lapide reprobato ab aedificantibus et facto in capite anguli, ita inlatum est, ut hoc testimonio conuincerentur illi parabolae contradicentes. nam et ipse Mattheus hoc sic commemorat dictum tamquam contradicentibus, cum ait: numquam legistis in scripturis: lapidem. quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? quid est enim numquam legistis, nisi quia hoc responderant quod esset contrarium? hoc et Marcus significat, qui haec ipsa uerba ita refert: nec scripturam hanc legistis: lapidem quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? quae sententia secundum Lucam magis apparet loco suo dicta post illorum contradictionem, qua dixerunt: absit. tantundem enim ualet, sicut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
&trucifigendum. & t̃tiadi e resurg&. Et tũc accessit ad eummat̃ filioꝵ
rebedeicum filissius adortns & petens aliquid abeo. & c&era usq adillud
ubiait. Sicut filius hominis nonuenit ministrari. sed ministrare. & dare
onimam redẽptionẽ ꝓmultis. Hũc cum illo ordinẽ &iam marcus ten&
filio sȩebedai ꝑhibens dixisse quod ab eis non ꝑeos ipsos. sed ꝑmatrẽ dictum
cẽ matheus expressit. Cum illoꝵ eoꝵ uoluntatsm. at tuliss & ad dñm. unde
magis ipsos quã illã dixisse quod dictũẽ marcus breuit̃ intimcuit. Peniq & dñs¬
& scđm matheum & sđmmarcum ipsis potius quã matrires pondit. Lucas
aũt post ea qua ex eodem ordine commemortuit quaedepassione & re¬
sirrectione sua duodecim discipulis praetdixerit. pret̃matit ea quae isti
commemorãt. Postq int̃posita occurrunt ab hiericim. Quodaũt dixer̃
matheus & marcus de principibus gentium quid ominontur subiectis. Nã
itie futurlm int̃ illos sed eum quierit maior & icm seruum alioꝵ futurũ.

Expanded text:
cessit ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis adorans et petens aliquid ab eo, et cetera usque ad illud ubi ait: sicut filius hominis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemtionem pro multis. hunc cum illo ordinem etiam Marcus tenet filios Zebedaei perhibens dixisse quod ab eis, non per eos ipsos, sed per matrem dictum esse Mattheus expressit, cum illa eorum uoluntatem attulisset ad dominum. unde magis ipsos quam illam dixisse quod dictum est Marcus breuiter intimauit. denique  secundum Marcum ipsis potius quam matri respondit. Lucas autem, posteaquam ex eodem ordine commemorauit quae de passione et resurrectione sua duodecim discipulis praedixerit, praetermittit ea quae isti commemorant, post quae interposMatthaeus et Marcus de principibus gentium, qui dominantur subjectis, non ita futurum inter illos, sed eum qui erit major etiam servum aliorum futurum:
Abbreviated transcription (Latin):
secutus euangłista ait. Illeaũt uolens seuisti ficare dixit. Et quis ẽ mihi
ꝓdcimus Tunc narytiuit dñs deilo quidescendebat abhierusalẽ in hie¬
ficho & incidit in latrones. Vnde quia & temptans p̃dictus. & duo prȩ¬
upta ipserespondit. & post amonitionẽ dñ dicentis. hoc fac & iuues. Nõ
bonus commendatur cumdicitur deeo: Illecũt uolensseiustificare. ste
aũt quẽ pariordine. matheus marcusq com memorant tambene cõm̃¬
datus est ut eidicer & dñ s ñõ longe es aregno ꝓbabilius credit᷑. huc aliũ cẽ ñ illuĩ
Requitur matheus. Congregtitis aũt pharisceis int̃rogcuit eos ih̃s lxxiiii.

Expanded text:
secutus euangelista ait: ille autem uolens se iustificare dixit: et quis est mihi secutus euangelista ait: ille autem uolens se iustificare dixit: et quis est mihi proximus? tunc dominus nan-auit de illo qui descendebat ab Hierusalem in Hierichum et incidit in latrones. unde quia et temtans praedictus est et duo praecepta ipse respondit et post admonitionem domini dicentis: hoc fac, et uiues, non bonus commendatur, cum dicitur de eo: ille autem uolens se iustificare, iste autem quem pari ordine Mattheus Marcusque commemorant tam bene commendatus est, ut ei diceret dominus: non longe es a regno dei, probabilius creditur hunc alium esse, non illum. Sequitur Mattheus: congreg
Abbreviated transcription (Latin):
non quod illitres quid ñm ambulantẽ suꝑ aquas uenisse ad nauigaor¬
tes discipulos retuler̃. Nec ideo putari deb& in illo monte quo eũdĩs
matheus ascendisse ut solus orar& dixxisse discipulis. Quae medicunt
turba. Lucas eni uidetur in hoc congruerematheo. Quidiã cũ solus
e& orans. Cum ille dixiss& ascendit in montẽ solus orare. sedomni¬
no alibi cũ solus orarde & essent cum illo discipuli. hoc interrogaut
solũ quippe lucas fuissedixit. Non sine discipulis sicut matheus. &
iohns quando ab illo discesser̃ ut praece derent eum trans mare. Iste
namq aꝑtissime ad iunxit. erant cũ illo & dis cipuli. ꝓinde solum
dixit sine turbis quaecũ illo non habitabant. xluiii.
ꝯequitur matheus dicens. & cũtrans fr&aissent. uener interrã
gene sar. & cum cogno uissent eũ uiriloci illius miser̃ in uniuer sam

Expanded text:
non quod illi tres, qui dominum ambulantem super aquas uenisse ad nauigannon quod illi tres, qui dominum ambulantem super aquas uenisse ad nauigantes discipulos rettulerunt. nec ideo putari debet in illo monte, quo eum dixit Mattheus ascendisse, ut solus oraret, dixisse discipulis: quem me dicunt turbae? — Lucas enim uidetur in hoc congruere Mattheo, quia dixit: cum solus esset orans, cum ille dixisset: ascendit in montem solus orare — sed omnino alibi, cum solus oraret et essent cum illo discipuli, hoc interrogauit. solum quippe Lucas fuisse dixit, non sine discipulis, sicut Mattheus et Iohannes, quando ab illo discesserunt, ut praecederent eum trans mare. iste namque apertissime adiunxit: erant cum illo et discipuli. proinde solum dixit sine turbis, quae cum illo non habitabant. XLVIII. Sequitur Mattheus dicens: et cum transfretassent, uenerunt in terram Gennesar. et cum cognouissent
Abbreviated transcription (Latin):
prae t̃missũ redidri quod ã modo sed quia ipse reditus maxime in breuti¬
te acpimc tu tẽ poris factus cõmeratur. putant pleriq quicudiunt
hoc & iam postea factum eẽ quod postea dicitur. Sic & iam quos diae¬
rat ascendisse nauem & ueniss& trans mare incapharnaũ. dicit ad cos
in marilabortintes uenisse dnm ambulantẽ suꝑaquas. quod utiq prus
in ipsa naiigettione factũ quo ueniebat capharnaũ. Lucas aũt post
narraitũ dequinq panib miraculũ. ꝑgit in aliud & abordine isto di¬
greditur. Neq enĩ aliquid denaui cula illa cõmemorit. & deui adñ
suꝑ aquas. Sedcum dixiss& & manducauer̃ om̃s. & saturati sunt.
& sublatũ est. quod suꝑ fuit illis fragm̃toꝵ cophini duodecim. Deinde
sub iunxit. Et factũ est cũ solus e& orans. E rant aũt cumillo & discipuli
& int̃roguuit eosdicens. Quȩ medicunt eẽ turbae iã deinceps aliud narrãs

Expanded text:
praetermissum rediri quodammodo? sed quia ipse reditus maxime in breuitapraetermissum rediri quodammodo? sed quia ipse reditus maxime in breuitate ac puncto temporis factus non commemoratur, putant plerumque qui audiunt hoc etiam postea factum esse quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem et uenisse trans mare in Capharnaum dicit ad eos in mari laborantes uenisse dominum ambulantem super aquas, quod utique prius in ipsa nauigatione factum est, qua ueniebant Capharnaum. Lucas autem post narratum de quinque panibus miraculum pergit in aliud et ab ordine isto digreditur. neque enim aliquid de nauicula illa commemorat et de uia domini super aquas. sed cum dixisset: et manducauerunt omnes et saturati sunt et sublatum est quod superfuit illis fragmentorum cophini duodeset orans, erant cum illo et discipuli et interrogauit eos dicens: quem me dicunt esse turbae? iam deinceps aliud narrans,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit quiauenturi eẽnt. ut facerent eum regẽ fugit iterũ in montẽ
ipsesolus. Neq eñĩcausce orndi contrari: a est causa fugiendi Quan¬
do quidẽ & hinc dñs trans figurãs in secor pus humilitatis nostrae ut con¬
for me facer &. corpori głae suce. In quoq doc& at hanc ẽẽ nobis mag¬
nã causã orandi quando ẽ causa fugiendi. Nec illud auersũẽ. quod
matheus prius enĩ dixit iussisse discipulos ascendere innauiculã.
& p̃cedere eum trans fraũ donec dimittere turbas. Aedem de
dimissis turbis ascendisse in montẽ solumorare. Ioħs uero prius eũ come¬
morat fugisse solũ in montẽ. Acdeinde ut aũt sero frctũ ẽ inquit. descender
discipulieius admare. & cũ ciscendissent nauẽ & c&&era. Quis eñi nõ uide¬
at hoc recapitulando io hannẽ posta dioxisse factũ adiscipulis qđ iam
ihs uisserait̾ ante quã fugiss& in montẽ sicut sol& in sermone adaliqud

Expanded text:
inquit, quia uenturi essent, ut facerent eum regem, fugit iterum in montem inquit, quia uenturi essent, ut facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. neque enim causae orandi contraria est causa fugiendi, quando quidem et hinc dominus transfigurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae, id quoque doceat hanc esse nobis magnam causam orandi, quando est causa fugiendi. nec illud aduersum est, quod Mattheus prius eum dixit iussisse discipulos ascendere in nauiculam et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas, ac deinde dimissis turbis ascendisse in montem solum orare, Iohannes uero prius eum commemorat fugisse solum in montem ac deinde: ut autem sero factum est, inquit. descenderunt discipuli eius ad mare, et cam ascendissent nauem, et cetera. quis enim non uideat hoc recapitulando Iohannem postea dixisse factum a discipulis quod iam Iesus iusserat, antequam fugisset in montem, sicut solet in sermone ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ipsesolus. ut aũt seroftiction est. descender̃ discipulieius ad mare. Et
cũ ascendissent nauẽ uener̃ transmare incaphanaũ & tenebrae ĩã factȩ
erant & nonuenerat ad eos iħs. Mlare cũt uento magno flante excurge¬
bat & c&era. Nihil hic contrariũ uideri potest. nisi quod matheus di¬
missis turbis eũ dicit ascendisse in montẽ ut illic solus ortir&&. Ioħns in
montẽ fuisse cũ ei sdem turb is quas de quinq panib pauit. Sed cũ ipse
ioħns dicat. post illum miraculum fugisse eum in montẽ. neti turbis
tener&ur quae eũ uolebant facere regem:. Utiq mani festũẽ. quod de
monte in planiorades cenderant. quando illi panes turbis ministratis̃.
& ideo non est contrariũ quod ascendit rursus in montẽ sic ut & matheus
& ioħs dicunt. Nisi qđ matheus dixit ascendit Iołms aũt fugut. qđ
eaẽ contrarium si fugiens non ascender&. Nec illud repugnat quod
matheus dixit ascendit in montẽ solus orare. Ioħns aũt cũ cognouiss&

Expanded text:
 est, descenderunt discipuli eius ad mare. et cum ascendissent nauem, uenerunt trans mare in Capharnaum. et tenebrae iam factae erant et non uenerat ad eos Iesus. mare autem uento magno flante eisurgebat, et cetera. nihil hic contrarium uideri potest, nisi quod Mattheus dimissis turbis eum dicit ascendisse in montem, ut illic solus oraret, Iohannes autem in monte fuisse, cum easdem turbas de quinque panibus pauit. sed cum et ipse Iohannes dicat post illud miraculum fugisse eum in montem, ne a turbis teneretur, quae eum uolebant regem facere, utique manifestum est, quod de monte in planiora descenderant, quando illi panes turbis ministrati sunt. et ideo non est contrarium, quod ascendit rursus in montem, sicut et Mattheus et Iohannes dicunt, nisi quod Mattheus dixit: ascendit, Iohannes autem: fugit, quod esset contrarium, si fugiens non ascenderet. nec illud repugnat quod Mattheus dixit: ascendit in montem solus orare, Iohannes autem: cum cognouisset.
Abbreviated transcription (Latin):
dictuoeẽ. Tuuo caueberis caephis quod inter p̃tatur p&rus: Unde nec
illo loco ubimarcus duo decim discipulos nominatim commemor ins
dixit apellatos. icobum. & io hannem filios tonitrui. arbitrandũ
est. nomenaccepisse p&rũ. quia diaeit illic quodimposuerit ei nomen
ut uocaretur p&rus. hoc eñi recolendo dioeit non quod tunc factũ sit: Liii.
Sequitur matheus & dicit. Tunc praecepit discipulis suis ut nemini
quid oporter& eũ ire hieru solimam & multapati. a seniorib: & scri¬
bis. & c&era usq ad illud ubiait. Non scipis ea quae dĩsunt. sed quae s¬
hominum. Hat̃ odemordine subnectunc marcus & lucas. Sedlucas
& p&ro quod passioni xp̃i contra dicerit tac&
Nequitur matheus. Tunc iħs dixit discipulissuis. Siquis uult post
me uenire abneget sem& ipsum. & tollat erucem suam. & seqͣtme.
& c&eriusq adillud ubiait Et tunc redd& unicuiq uorta operaeuis

Expanded text:
dictum esse: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. unde nec dictum esse: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. unde nec illo loco, ubi Marcus duodecim discipulos nominatim commemorans dixit appellatos Iacobum et Iohannem filios tonitrui. arbitrandum est nomen accepisse Petrum, quia dixit illic quod inposuerit ei nomen, ut uocaretur Petrus; hoc enim recolendo dixit, non quod tunc factum sit. Sequitur Mattheus et dicit: tunc praecepit disci- suis suis. ut nemini et eum ire Hierosolyma et multa. pati a senioribus et scribis, et cetera usque ad illud ubi ait: non sapis ea quae dei sunt, sed ea quae hominum. haec eodem ordine subnectunt Marcus et Lucas; sed Lucas Petro, quod passioni Christi contradixerit. tacet. Sequitur Mattheus: tunc esus dixit discipulis suis: si quis uult post me uenire. abneget semet ipsum et tollat crucem suam et sequatur me, et cetera usque ad illud ubi ait: et tunc reddet unicuique secundum opus eius.
Abbreviated transcription (Latin):
illudubiait. non lotis manib manducare non quo inquinat homi¬
nẽ. haec & marcus commemorat sinealiqua repugnantiae quȩstione.
Quicquid enĩ diuerso modo ab alio dicitur abeadẽ sententia nõ rece¬
casione panis multa praecipuȩ quaediuina locutũ ẽẽ commemorat.
Post ipsũ sermonẽ rursus in aliud atq aliud eius narratio sublimit̃
fertur. Nectam̃ in eo qđ abistis digreditur aliquid ordmis istoꝵ
illius in alia transitus aduer setur. Quid eñi ꝓhib& intellegere.
&illo sẽe sanatos ad nõ dequib narrat mathȩus & marcus. & illos
quieũ secuti sunt trans mare. Har eũ secuto seẽ quae p̃dicat iołms
quando quidẽ caphar naũ quo dicuntur scđm io hannẽ trnsfracisse
uxti stagnũ genesar ad quã t̃rã scđm matheũ dicunt᷑ ecisse .XLUiiii
Sequitur itq matheus postillũ ser monẽ dñi ubi denonlotis manib:
cũpharisceis atq utti conserit. Narrationis ordinẽ quantũ ipse transit᷑

Expanded text:
illud ubi ait, Non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem . Haec et Marcus commemorat sine aliqua repugnantiae quaestione : quidquid enim diverso modo ab alio dicitur, ab eadem sententia non rececasione panis multa praecipueque divina locutum esse commemorat; postque ipsum sermonem rursus in aliud atque aliud ejus narratio sublimiter fertur . Nec tamen in eo quod ab istis digreditur, aliquid ordini istorum, illius in alia transitus adversatur. Quid enim prohibet intelligere et illos esse sanatos a Domino, de quibus narrant Matthaeus et Marcus; et illis qui eum secuti sunt trans mare, haec eum locutum esse, quae praedicat Joannes: quandoquidem Capharnaum, quo dicuntur secundum Joannem transfrad quam terram secundum Mattheum dicuntur exisse? Sequitur itaque Mattheus post illum sermonem domini, UDI de non lotis manibus cum Pharisaeis egit, adque ita conserit narrationem, ordinem, quantum ipse transitus
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit in medio illim quem fuerat sanaturus & int̃rogauerit
quae marcꝰ. & lucas eũ int̃rogasse commemorant. Attũc illis ta¬
centibus propo suisse similitudinẽ deoue. & conclusisse qđ lic &
sabbato bene facere. Postremo circum spectis eis cũira. sicut
mar cus dicit contristittũ suꝑ cecitatẽ cordis eoꝵ diocisse homini
extendemanum tuam.¬
Sequitur matheus ita conte cens narrationẽ suã. Eceun¬
tes aũt pharisai consilium faciebant aduersus eũ quomodo

Expanded text:
tuerit in medio illum quem fuerat sanaturus et interrogauerit tuerit in medio illum quem fuerat sanaturus et interrogauerit quae Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant, ac tunc illis tacentibus proposuisse similitudinem de oue et conclusisse, quod liceat sabbato bene facere,. postremo circumspectis eis cum ira, sicut Marcus dicit, contristatum super caecitate cordis eorum dixisse homini: extende manum tuamSequitur Mattheus ita contexens narrationem suam: euntes autem Pharisaei c
Abbreviated transcription (Latin):
inde tran siss& uenit insinagoga eoꝵ. Non quidẽ uenit. nisi cũ inde
trinsiss&. Sed post qđ dies insinagogt̃i eoꝵ uenerit. Posteu quã aisege¬
te illa transuit. anrecta p̃continuoq illucierit non ex pressũe. Aeꝑ
hoc locus datur narrationi lucae quidicit alios abbato hlius mani
sanatã. sed potest mouere quomodo matheus dixerit. quod ipsi
in t̃rogauer̃ dñm. silic& sabbato curare uolentes inuenire accu¬
sandi oc cas ionem. Ipse uero illis deoue ꝓposuerit similitudiñẽ
dicens. Quis ẽ exuobis homo quihab& oũe unã & siceciderit
haec sabbaris inu̾eam nontenebit & leuabiteam. quanto melior est
ho mooue. Itaq lic& sabbatis benefacere. Cũ marcꝰ. & lucas.
anmale. animam saluã facere. anꝑdere. Itaq intellegendũ est q̃d
prius illi int̃rogauerint dñm silic& saba to cumire. Deinde quod
intellegens cogitationes eoꝵ aditũ accusandi quaerentiũ. consti¬

Expanded text:
inde transisset, uenit in synagogam eorum, non quidem uenit nisi cum inde inde transisset, uenit in synagogam eorum, non quidem uenit nisi cum inde transisset, sed post quot dies in synagogam eorum uenerit, posteaquam a segete illa transiit, an recta continuoque illuc ierit, non expressum est. ac per hoc locus datur narrationi Lucae, qui dicit alio sabbato huius manum sanatam. sed potest mouere, quomodo Mattheus dixerit, quod ipsi interrogauerant dominum, si licet sabbato curare, uolentes inuenire accusandi occasionem, ipse uero illis de oue proposuerit similitudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, cum Marcus et Lucas an male? animam saluam facere an perdere? itaque intellegendum est quod illi prius interrogauerint dominum, si licet sabbato curare, deinde quod intellegens cogitationes eorum aditum accusandi quaerentium consti
Abbreviated transcription (Latin):
persatic discipuli aũt eius esurientes coeper̃ uellere spicais. & man¬
ducare. & cetera usq ad illud ubiait. Dñ seni est. filius hominis c&lia
sabbati. hoc quoq sine ulla repugnantia questione cõmemorat᷑ &
amarco & aluca. sedilli nondicunt in illo tẽpore. Undefortassis ma¬
gis matheus reigestae hic ordinẽ tenuit. Illi cũt recordationis suce
nisilatius accipitur qđ dictũ ẽ. in illo tempore. Id est quo hȩc multa
& diuersa gerebantur:
Sequitur gͦ matheus itanarrans. & cum inde transisse& uenit
insinagogãeoꝵ. Et ccoe homomanũ habens aridam. & c&eriusq
ad illudubiait. & restitintiẽ sanitati sicut ciltera. Deisto sanato
qui manũ habebat aridam. & iã marcus. & lucas. non tacent
Poss& aut putari codie factum & despicis. sed deistosanato quoniã
sabbatũ & hic cõmemorat᷑. nsilucas aperuiss& alios abbato factu
fuisse desanitate arider manus Pro inde qđ ait matheus. & cum

Expanded text:
 uellere spicas et manducare, et cetera usque ad illud ubi ait: dominus est enim filius hominis etiam sabbati. hoc quoque sine ulla repugnantiae quaestione commemoratur et a Marco et a Luca, sed illi non dicunt in illo tempore. unde fortassis magis Mattheus rei gestae hic ordinem tenuit, illi autem recordationis suae, nisi latius accipitur quod dictum est illo tempore, id est quo haec multa t diuersa gerebantur. XXXV. Sequitur ergo Mattbeus ita narrans: et cum inde transisset, uenit in synagogam eorum. et ecce homo manum habens aridam, et cetera usque ad illud ubi ait: et restituta est sanitati sicut altera. de isto sanato, qui manum habebat aridam, etiam Marcus et Lucas non tacent. posset autem putari eo die factum et de spicis et de isto sanato, quoniam sabbatum et hic commemoratur, nisi Lucas aperuisset alio sabbato factum fuisse de sanitate aridae manus. proinde quod ait Mattheus: et cum
Abbreviated transcription (Latin):
udens fici arborẽ unam secus uiam uenit ad eam & nihil inuenit nisi foliatantũ
& ait illi. Numquã excte fructus nascatur in sempit̃nũ & ar esticta ẽ continio
ficul nea. Prceter missis c&eris adeundem diem ꝑtinentib adiunxit ftatĩ. & ii¬
dentes discipuli miratisunt dicentes quomodo continuo aruit. quod alio die ui¬
derunt. alio diemiratisunt. Intelligitur aũt nontunc aruisse quando uiderũt
sed continuo quod maledictaest. Ne.q. enĩ arescentẽ sed penitus areftictã uide¬
runt acsic et̃ continuo in uerbo dei aruisse intellexerunt. lxUIIII.
Sequitur matheus & dici. & cum uenis& intẽplum accesserunt ad eũ docen¬
tem principes sacerdotum & seniores ppł̃i dicentes. Inqua potestate har facis

Expanded text:
uidens fici arborem unam secus uiam uenit ad eam et nihil inuenit nisi folia tantum, uidens fici arborem unam secus uiam uenit ad eam et nihil inuenit nisi folia tantum, et ait illi: numquam abs te fructus nascatur in sempiternum; et arefacta est continuo ficulnea, praetermissis ceteris ad eundem diem pertinentibus adiunxit statim: et uidentes discipuli mirati sunt dicentes: quomodo continuo aruit? quod alio die uiderunt alio die mirati sunt. intellegitur autem non tunc aruisse, quando uiderunt, sed continuo quod maledicta est. neque enim arescentem, sed penitus arefactam uiderunt ac sic eam continuo in uerbo domini aruisse intellexerunt. LXVIIII. Sequitur Mattheus et dicit: et cum uenisset in templum, accesserunt ad eum docentem principes sace
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde intelligitur marcum quidem scđo die commemorasse quod primodie
factum prexer miserat detẽplo scilic& eiectos uendentes & ementes Ala¬
theus uero cum commemorasset quod altero diefactũẽ. de arbore male¬
dita quandomane reuertebatur ab & hania incuitatẽ p̃t̃ misit ea quȩ
marcus commemorauit uenis seillum incuitatẽ & uespere exisse. & mane
cumtransirent discipulos ad arborem aridam fuisse miratos. & ei quod scđo dieges¬
tum erat quod arbor maledictaest. adiunxit. Illud quod tertiodie gestũẽ eus ci¬
ditatẽ miratos eẽ discipulos & depo tentia fidei ad ño audisse. sic eti conungens
utnisi ex marci narratione cogtnur intendere . ubi & quid matheus prert̃mise¬
rit nom possit cignosci. Cumgͦ dixisset matheus. & relictis illis abiit fora sexra¬
ciuitatẽ inb& haniã ibiq mansit. Alane cũt reuer tens incuiitatẽ esuriit. &

Expanded text:
Unde intelligitur, Marcum quidem secundo die commemorasse quod primo die Unde intelligitur, Marcum quidem secundo die commemorasse quod primo die factum praetermiserat, de templo scilicet ejectos vendentes et ementes: Matthaeus vero cum commemorasset quod altero die factum est, de arbore maledicta quando mane revertebatur a Bethania in civitatem, praetermisit ea quae Marcus commemoravit, venisse illum in civitatem, et vespere exiisse, et mane cum transirent, discipulos arborem aridam fuisse miratos; et ei quod secundo die gestum erat, quo arbor maledicta est, adjunxit illud quod tertio die gestum est, ejus ariditatem miratos esse discipulos, et de potentia fidei a Domino audisse: sic ea conjungens, ut nisi ex Marci narratione cogamur intendere, ubi et quid Matthaeus praetermiserit, non possit agnosci. Cum . mane autem reuertens in ciuitatem esuriuit; et
Abbreviated transcription (Latin):
gͥmarcus quod primo diefactũ est. cumint rtuit intemplũ & recor datũ
int̃posuit cum d oeisset quod non inuenerit aliquid in ficul nea p̃t̃folia
quod secundo die factiom est sic ut ambo testntur. miratus aũt eẽ disci¬
pulos quod arbor aruerit & eis dmm̃ respondisse defide. & demonte in
die secundo commemortiuit idẽ marcus detemplo eiectos uendentes qđ
primodie factum prexer miserat. Ipso gͦ scđo diedicit factiues perti egres¬
sum deciuitate. & cũmane transisse& uidisse discipulos ficũ aridã factã
artidicibus : &recor datum parum dixisseei. Rabbi. Ecce ficus cuimu¬
ledixxisti aruit. Tunc eum depo tentia fidei respondisse. Alatheus aũt
tã quã secundo die hoctotũ faictum sit. id est c& dictũ arbori. nũquam
exte fructus nascatur in sempit̃num. & are faciaẽ continuo. & uden
tib hoc discipulis atq mirantibus illud uirtute fidei fuisse responsum.

Expanded text:
ergo Marcus quod primo die factum est, cum intrauit in templum, et recordatum ergo Marcus quod primo die factum est, cum intrauit in templum, et recordatum interposuit, cum dixisset, quod non inuenerit aliquid in ficulnea praeter folia, quod secundo die factum est, sicut ambo testantur. miratos autem esse discipulos, quod arbor aruerit, et eis dominum respondisse de fide et de monte in die secundo commemorauit idem Marcus de templo eiectos uendentes, quod primo die factum praetermiserat. ipso ergo secundo die dicit facta uespera egressum de ciuitate, et cum mane transiret, uidisse discipulos ficum aridam factam a radicibus et recordatum Petrum dixisse ei: rabbi, ecce ficus, cui maledixisti, aruit, tunc eum de potentia fidei respondisse, Mattheus autem, tamquam secundo die hoc totum factum sit, id est et dictum arbori: numquam ex te fructus nascatur in sempiternum, et arefactam tibus hoc discipulis atque mirantibus illud de virtute fidei fuisse responsum.
Abbreviated transcription (Latin):
ritis. non solio deficulnea fai&is: Sed & simontihuic dixeritis tolle
o&icctato in mare fi&e. Etomã quatumq p&ieritis inortione eredon¬
tesaccipu a is. Hoc & marcus consequent̃ dicit sed non eundemor dinẽ
tenes: Er imno enĩ quod cũ int̃ plo. maitheus drat intrusse e& eicause
con ecirent abe& hanic esurisse & arbori ficidioxisse quod & matheus comme¬
norat. && sub iungit idemmarcus quoduenerit hieru solimã. & cum intro¬
isc&e in tẽplum eiecit uendentes & ementes quasi alierodic non primo factũ
eẽ sed quia matheus ita conectit & relictis illis abuit fortis extracuutatẽ
in b& haniam. Undemane reuertentẽ inciuitatẽ arbori maledixisse com¬
memorat. Probabilius creditur ipsepotius tenuis se ordinẽ tẽporis deuen¬
dentib & em̃tib eiectis de tẽplo. Cum eni dicit a& relictis illis abiit foras
Quibus relictis intellegi potuerit nisi cum quibus superius loqu ebatir
indignantibus quod pueri clamarent o sanna filidauid. Prce termisit

Expanded text:
tis: tolle te et iacta te in . mare, fiet, et omnia, quaecumque petieritis in oratione credentes, accipietis. Hoc et Marcus consequenter dicit, sed non eundem ordinem tenet. primo enim quod eum in templum Mattheus dixit intrasse et eiecisse cum exirent a Bethania esurisse et arbori fici dixisse quod et Mattheus commemorat. et subiungit idem Marcus, quod uenerit Hierosolyma, et cum introisset in templum, eiecit uendentes et ementes. quasi altero die, non primo factum esset. sed quia Mattheus ita conectit: et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam, unde mane reuertentem in ciuitatem arbori maledixisse commemorat, probabilius creditur ipse potius tenuisse ordinem temporis de uendentibus et ementibus eiectis de templo. cum enim dicit: et relictis illis abiit foras, quibus relictis intellegi poterit, nisi cum quibus superius loquebatur indignantibus, quod pueri clamarent: osanna filio Dauid? praetermisit
Abbreviated transcription (Latin):
perhibitum est. atribus euangłistis eodem ordine commemorat᷑
easdem omnino sententias. Sed c&era scđm eti genera locutionũ
diuersa sineulla sententiariom diuersitate. quaemultis locisige¬
rius demonstrauimus. uideri alegentib possunt. Quo dciutom
marcus post sex dies factum dicit sicut matheus. Lucas cuten
post octo non contẽpnentd sunt si quos moue. sed ratione reddi¬
ta instruendi dies enim quam de nuntiamus dicentes. post tot
dies aliquando non ad numertimus eum inquo loquimur & eumquo
res ipsa futuri est quã prcenuntiamus uel pollicemur sed medios
post quos reuerai plenos citq integros illud futurum est. Hoc fecit
matheus. & marcus eoecepto eodie quohaec loque batur iħsceilb
quo eahibuit memoratam in monte uisionẽ medios dies intuents
dixor̃ : Post sede dies quod ille ad nimercitis finalibus id est prino
atq ul timo dixit post octodies eolo quendi modo quopars prototo
commeratur: Item quodlucas ait demoyse & helia. & factũ ẽ dion¬

Expanded text:
tum est, a tribus Evangelistis eodem ordine commemoratur, et ad easdem omnino sententias : sed caetera secundum ea genera locutionum diversa, sine ulla sententiarum diversitate, quae multis locis superius demonstravimus, videri a legentibus possunt. 113. Quod autem Marcus post sex dies factum dicione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes: "post tot dies", aliquando non annumeramus eum in quo loquimur et eum quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos atque integros illud futurum est. hoc fecit Matthaeus et Marcus; excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem, medios dies intuentes dixerunt: post sex dies; quod ille annumeratis finalibus, id est primo atque ultimo, dixit: post octo dies, eo loquendi modo, quo pars pro toto commemoratur. Item quod Lucas ait de Mose et Helia: et factum e
Abbreviated transcription (Latin):
haec ftciam. baptis mũ iohannis undeerit. & ceterausq ad illud ubicit. Nletgo
dico uobis inqua potesta te hac faicio. Hoctum & aluiduo marcus & lucisfte¬
nisiunde superius locutus sũ quod pra t̃missis quibus dã matheus ad alterion
diemptinentib itacontexit narrationẽ utnisi ad uertatur possit putaripsi
iniedodie adhicuersari. marcũ aut int̃tio. Lucos uero non quasi exordine
diespicquens. hoc sibuntet. Sedcum commemoras & ciectos detemplbeñtes
ieuitat̃ & quodde ficul nea factũẽ. & quodnirantib discipulis defideiur¬
tuet responsum est. ce his pretrusi sintulit diens &erit docons quitade
intẽplo. Principes aut scerdotum & scribae & principes plebis. querebant illim¬

Expanded text:
ud ubi ait: nec ego dico uobis! in qua potestate haec facio..hoc totum et alii duo Marcus et Lucas tonisi, unde superius locutus sum, quod praetermissis quibusdam Mattheus ad alterum diem pertinentibus ita contexit narrationem, ut, nisi aduertatur, possit putari ipsum in secundo die adhuc uersari, Marcum autem in tertio. Lucas uero non quasi ex ordine dies persequens hoc subiunxit, sed cum commemorasset eiectos de templo ementes in ciuitatem et quod de ficulnea factum est et quod mirantibus discipulis de fidei uirtute responsum est, adque his praetermissis intulit dicens: et erat docens cottidie in templo. principes aut
Abbreviated transcription (Latin):
utiq illis dicer & quȩ ritis meinĩ ficere qui in eum crediderant quib diae¬
rat. Siuos manseritis insermone meo uere discipuli mei eritis. Sid quia
hoc ad eos dixerat quiiam ineum credide rant. Eauero multitudo praesens
erat quae plures habebat inimicos &iam non ex primente euanglista quigtis
quiresponderient exhoc ipso quod res ponderint . & quod dende abillo
audire meruerunt satis appar& quae uerba quibus sint tribuenda ꝑsonis.

Expanded text:
qui in eum iam crediderant, quibus dixerat: si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis; sed quia hoc ad eos dixerat, qui iam in eum crediderant, ea uero multitudo praesens erat, quae plures habebat inimicos, etiam non exprimente euangelista, qui essent qui responderunt. ex hoc ipso, quod responderunt et quod deinde ab illo audire meruerunt, satis apparet, quae uerba quibus sint tr
Abbreviated transcription (Latin):
res. uł alia factorum dictoꝵq xp̃i. Uinus quisq eoꝵ potuerit uoluert¬
uenarrare: qua ꝓpt ubiordo temporum non appara&. Nihil nostȩs
intes ẽẽ deb& quem narrandiordinẽ qui lib& eorum tenuerit. Alibi aũt
apparae: si quid mouerit quod sibi aut alteri repugnare iudeatur utiq
considerandũ & enotandumm est.
XXII.
Sequitur gͦ matheus dicens. Uespere aũt fucto obtuler̃ eimultos
da monia habentes. & eiciebat sp̃s uerbo. & om̃s male habente s curuit
Vtad implera&u qđ dictumest. ꝑesaiam ꝓph&tam dicentẽ . Ipse in firmi¬
tates mũs accepit. & egrotitiones nr̃is portaunt. Hoc ad eiis demndie
tempus ꝑtinere satis indieait cum coniungit. Uespere aũt fticto. Sic
& marcus cum de ipsa socru paeri sanata dixiss&& & ministrabatei
Hoc idem subiecit: Uespere aũt facto cũ occidiss& sol. ad ferebãt adeũ¬

Expanded text:
res uel alias factorum dictorumque Christi unusquisque eorum potuerit uolueritres uel alias factorum dictorumque Christi unusquisque eorum potuerit uolueritue narrare. quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem narrandi ordinem quilibet eorum tenuerit, ubi autem apparet, si quid mouerit, quod sibi aut alteri repugnare uideatur, utique considerandum et enodandum est. XXII. Sequitur ergo Mattheus dicens: uespere autem facto optulerunt ei multos demonia habentes et eiciebat spiritus uerbo et omnes male habentes curauintem: ipse infirmitates nostras accepit et aegrotationes portauit. hoc ad eiusdem diei tempus pertinere satis indicat, cum coniungit uespere autem facto. sic et Marcus, cum de ipsa socru Petri sanata dixisset et ministrabat eis, hoc idem subiecit: uespere autem facto cum occidiss
Abbreviated transcription (Latin):
uis optime fideliterq rescognitas. quoquisq ordine recordetur.
Quid enĩprius posterius ue hominiueniat inmentẽ : Nona est utuo¬
lumus sed ut datur : Satis ꝓbile est quod imus quisq euangłistarũ
eo se ordine eredidit debuisse narrare. quod uoluissed s̃ e upsa quae
narrabat eius recordationi sugge rere. ĩ neis dumtaxat rebus quarũ
ordo siue ille. siue ille sit nihilminuit auctoritati ueritatiq euangłice
scõꝵ ꝓpt̃ libros intanto auctoritatis culmine conlo eandos in recolen¬
do quae scriberent sine dubio. gubernans & regens alium sic. aliũ uero
sic. narrationẽ suam ordinare ꝑmiserit. Quisquis piadiligentia
quȩ sierit diuitius adiutus poterit inueneͥrie Hoc tam̃ nonẽ hiuiꝰ.
operis munus quod nunc suscipimus tantum.: ut demonstremus euan¬
głiftas. Neq. sibi. neq int̾se re pugnare quo lib&. ordine ułe isdem

Expanded text:
uis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — uis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, sed ut datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare, quo uoluisset deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggerere in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicue sanctorum propter libros in tanto auctoritatis culmine conlocandos in recolendo quae scriberent sine dubio gubernans et regens alium sic, alium uero sic narrationem suam ordinare permiserit, quisquis pia diligentia quaesierit, diuinitus adiutus poterit inuenire. hoc tamen non est huius operis munus, quod nunc suscepimus, tantum ut demonstremus euangelistas neque sibi neque inter se repugnare, quolibet ordine uel easdem
Abbreviated transcription (Latin):
uidit socrũ eius iacentẽ & febricitantẽ. & tenuit manũ eius & dimisit eã
febris. & surrex̃ & ministrabat eis. hoc quando faictum sit. idẽ post quꝰđ
uł ante quid. non ex pressit matheus. Non enĩpost quod narratur. Poft
hoc &iã fac tum necesse est intellegatur. Nimirum tameniste hoc re¬
coluisse intelligitur quod prius omiserat. Nã marcus nasritante¬
quã illud deleꝓso mundato comme mor& quod post ser monẽ in mon¬
tẽ habitum dequo ipse tacuit uidetur int̃posuisse. Itaq & lucas post
hoc factũ narrat de socrup&ri. Post quod & marcus ante ser monẽ
& iamipsȩ plixxum interpo suit qui potest idem uideri qũe dicit habi¬
tum inmonte matheus. Quid aũt inter est. quis quo locoponat.:
siue quod exordine inserit: siue quod omissum recolit. sue qđ postea
factum anteã prae occupat dum tam̃ non aduersentur eadẽ uł alia
narranti. nec sibi. nec alteri. quia enim nullius inpotestate est. quã¬

Expanded text:
socrum eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit Mattheus. non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intellegatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, uidetur interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qua dubians atq hesitãs intellegat᷑. Nũc quiã illa uerba des uiroq
modo pnintiare potest ut aut confirmatũ eũ ex alioꝵ uerbis credent᷑
diceise accipi amus aut adhuc sicut lucas cõmemorit hoesitantem.
presert̃ quia & marcus qui superius dicerat ab alis fiusse dicnio
quod iohis amortiuis re surrexit I nextremo tam̃ ipsũ hero dẽ dixissenõ
tac&. que ego decollauit iohannẽ hic amortius resur recit quae item
uerba duob modis ꝓnutiari possint. ut aut confirmantis. autdi¬
bitantis intellegantur. Cum aũt lucas postea qũa hoc cõmemoraut
in alud transeat. Duo istimatheus & marcus ex hac oc casione nantt̃
quẽ ad modũ sit abherode ioħns occisus.
Sequit᷑ eni matheus & dicit. herodes enĩtenuit io hannẽ & aligu¬
iuteũ & posuit incarcerẽ ꝓpt̃ herodiadẽ uxorẽ fri sui. & coc erausq

Expanded text:
qua dubitans adque haesitans intellegatur. nunc quia illa uerba desunt, utroque qua dubitans adque haesitans intellegatur. nunc quia illa uerba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum eum ex aliorum uerbis. credentem dixisse accipiamus, aut adhuc, sicut Lucas commemorat, haesitantem, praesertim quia et Marcus, qui superius dixerat ab aliis fuisse dictum quod Iohannes a mortuis resurrexerit, in extremo tamen ipsum Herodem dixisse non tacet: quem ego decollaui Iohannem, hic a mortuis resurrexit. quae item uerba duobus modis pronuntiari possunt, ut aut confirmantis aut dubitantis intellegantur. cum autem Lucas, posteaquam hoc commemorauit, in aliud transeat, duo isti, Mattheus et Marcus, ex hac occasione narrant, quemadmodum sit ab Herode Iohannes occisus. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Herodes enim tenuit Iohannem et alligauit eum et posuit in carcere propter Herodi