comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut discemus pecorib. et anꝙͣ
ad aliquas lrũs peruenire possimus:
Quĩd est queso quod tantum nature
nr̃e arrogas. ut eo ip̃o ꝯuod distat a
pecore. iamn norit de origne animar
disquirere atq disserere. Et rursus:
eam sic fucis huius cognitionis ex ꝑtẽ.
ut hoc scire humanitus nequeat. insi
diuims testib crẽdat: Denide et inh
falleris. Nam diuina testimonia q̃
ãdistam questionem soluendam re¬
ferre uoliusti: non ĩd aperiunt: aliud
ẽ quod illa demonstrant sine qͦ uere
non possumus pie uiuere. quod scilic
ammarum nr̃aꝵ deum heamꝰ datorẽ.
creatorem. formatorem. S quomõdo
id faciat utrum nouas eas flando an
de parentib traheñdo nõ exprimunt.
nisi de illa una quã primo homñ dedit.
Legẽ diligenter quõd scripsi ãd fr̃em
nr̃m dei seruum renatum. Ibi enim
quia ĩd ostendi: non fuit necesse et
hic scribere. Uelles autem me defini¬
re quõd ip̃e definisti. ut in tales angu¬

Expanded text:
mus, ut distemus pecoribus et antequam mus, ut distemus pecoribus et antequam ad aliquas litteras peruenire possimus ? quid est, quaeso, quod tantum naturae nostrae arrogas, ut co ipso quo distat a pecore iam norit de origine animarum disquirere atque disserere, et rursus eam sic facis huius cognitionis expertem, ut hoc scire humanitus nequeat, nisi diuinis testibus credat? Deinde et in hoc falleris. nam diuina testimonia, quae ad istam quaestionem soluendam referre uoluisti, non id aperiunt. aliud est quod illa demonstrant, sine quo uere non possumus pie uiuere, quod scilicet animarum nostrarum deum habeamus datorem, creatorem, formatorem. sed quomodo id faciat, utrum nouas eas flando an de parentibus trahendo, non exprimunt nisi de una illa quam primo homini dedit. lege diligenter quod scripsi ad fratrem nostrum dei seruum Renatum; ibi enim quia id ostendi, non fuit necesse et hic scribere. uelles autem me definire quod ipse definisti, ut in tales angu
Abbreviated transcription (Latin):
renata et renouata fuerit ĩ etermm
beatam futuram: ꝙͣ quicqũd de illiꝰ
memoria intessigentia. uosuntate ne¬
scimus. Hec autem que dixi prestanti¬
ora atq meliora millomodo nosse ua¬
leremus: nisi diuims crederemus elo¬
quiis. His ergo eloquiis fidẽ te fortas¬
sis existimas: ne de origine ammarũ
sententiam difinitam proferre cũcte¬
ris: Primum si itu ẽẽt. nõ ip̃i hũa¬
ne nature tribuere debuisti. qd scit
homode sua qualitate acq natura
disquirere atq disserere:s dei mum̾.
Dixisti enum. Quid differt homo pe¬
core. si hoc nescit: Quidigitur opus ẽ
aliquid legere ut hoc sciamꝰ si eoip̃o
quo a pecore distrunus. iam hoc scire
debemus: Sicut enĩ nichilmichi legis
ut me uiuere sciam. habet enĩ natura
mea ut hoc scire possim: ita si et illũd
scire nature est. air michi de hac re
profers quib coẽdam tescimonia sqͥp¬
turarũ: Nunquid soli distant pecore
qui eas legunt: Nonne ita creati su¬

Expanded text:
renata et renouata fuerit, in aeternum renata et renouata fuerit, in aeternum beatam futuram quam quicquid de illius memoria, intellegentia, uoluntate nescimus. haec autem quae dixi praestantiora atque meliora nullo modo nosse ualeremus, nisi diuinis crederemus eloquiis. his ergo eloquiis fidere te fortassis existimas, ne de origine animarum sententiam definitam proferre cuncteris. primum si ita esset, non ipsi humanae naturae tribuere debuisti, quod scit homo de sua qualitate atque natura disquirere atque disquirere, sed dei muneri; dixisti enim: quid differt homo pecore, si hoc nescit ? quid igitur opus est aliquid legere, ut hoc sciamus, si eo ipso quo a pecore distamus iam hoc scire debemus? sicut enim nihil mihi legis, ut me uiuere sciam — habet enim natura mea, ut hoc nescire non possim — ita, si et illud scire naturae est, cur mihi de hac re profers quibus credam testimonia scripturarum? numquid soli distant pecore qui eas legunt ? nonne ita creati su
Abbreviated transcription (Latin):
ietur quomõdo dixit. clamantem.
hoc ẽ clamare facientem. ut ip̃o fa¬
ciente. clamemus. Doceat ergo et
hoc me quando uoluerit: si hoc mͥ
expẽdire nouit. ut sciam unde scd̾m
animam originem ducam.S isse
hoc me doceat sp̃s: qui altitudinem
unde uter inflatur. Absit tamen
ut ego hinc te pecoribus comparem.
Non enim hoc quia non poteras. s quia
non aduert᷑as nesciebas. Uerum tu for¬
tasse quannius altiora sint que de a¬
minaꝵ origine requiruntur ꝙͣ ẽ unde
ducimꝰ et reddimus flatum. tñ eãdem
altiora de scripturis sanctis te dĩdicisse
confidis. de quib per fidem dĩdicimus:
que nulla possent humana ingenia ĩ¬
uestigare. Nam longe utiq prẽstantiꝰ
ẽ nosse resurrecturam carnem ac sine
fine uicturam. ꝙͣ quicquid in ea mẽdi¬
ci scrutrm̃do discere potuerunt. quod
nullo sersu anima percipit. cũ pñtia
sua uegetet cuncta que nescit. Et lon¬
ge ẽ melius nosse animam que ĩ xp̃o

Expanded text:
retur quomodo dixit \'clamantem\', retur quomodo dixit \'clamantem\', hoc est \'clamare facientem\', ut ipso faciente clamemus. doceat ergo et hoc me quando uoluerit, si hoc mihi expedire nouit, ut sciam unde secundum animam originem ducam. sed ille hoc me doceat spiritus, qui altitudines unde uter inflatur. absit tamen, ut ego hinc te pecoribus comparem; non enim hoc quia non poteras, sed quia non aduerteras nesciebas. Verum tu fortasse, quamuis altiora sint, quae de animarum origine requiruntur quam est unde ducimus et reddimus flatum, tamen eadem altiora de scripturis sanctis te didicisse confidis, de quibus per fidem didicimus, quae nulla possent humana ingenia uestigare. nam longe utique praestantius est nosse resurrecturam carnem ac sine fine uicturam quam quicquid in ea medici scrutando discere potuerunt, quod nullo sensu anima percipit. cum praesentia sua uegetet cuncta quae nescit; et longe est melius nosse animam, quae in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
lapĩdem iacere.ne ad quem ñ uis per¬
ueniat. Ilłe ip̃e quippe doctor gentiũ
aplũs dixit. Quid enĩ oremꝰ sicut opor¬
tet nescimtus. Quõd nõ tantũ uerbodo¬
cuit: s suo quoq demonstrauit exẽ¬
pło. Nam contra utilitatem et salutis
sue perfectionem nesciens orabat ut
discederet ab eo stimulus carnis: quẽ
sib̃i datum dixit ne magnitũdine reue¬
lationum suarũ extolleretur. Et quia
issum dominus disigebat: nõ fecit qͦd
ignoranter petebat. dẽdtamẽ ubi
ait quĩd eni oremus sicut oportet ne¬
scimus: mox adiunxit. S ip̃e spũs
n arrabilibus. Qui autem scrutat¬
corda scit sapiat spũs quid. quia se¬
cuñdum deum interpellat pro scis.
ĩd ẽ interpellare sanctos facit. Ille
utiq spũs quem deus mifit ĩ corda
nr̃a clamantem abba pater: et ĩ qͦ
clamamus abb̃a pater. Utrũq enĩ
dictum est et misisse deum spiritũ¬
pater. et accepisse nos sp̃m in quo
clamamus abba pater: ut expone¬

Expanded text:
lapidem iacere, ne ad quem non uis perlapidem iacere, ne ad quem non uis perueniat. ille ipse quippe doctor gentium apostolus dixit: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, quod non tantum uerbo docuit, sed suo quoque demonstrauit exemplo. nam contra utilitatem et salutis suae perfectionem nesciens orabat, ut discederet ab eo stimulus carnis, quem sibi datum dixit, ne magnitudine reuelationum suarum extolleretur. et quia eum dominus diligebat, non fecit quod ignoranter petebat, sed tamen ubi ait: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, mox adiunxit: sed ipse spiritus narrabilibus. qui autem scrutaturcorda, scit quid spiritus sapiat, quia secundum deum interpellat pro sanctis, id est \'interpellare sanctos facit\', ille utique spiritus, quem deus misit in corda nostra clamantem: abba, pater, et inquo clamamus: abba, pater; utrumque enim dictum est et accepisse nos spiritupater et accepisse nos spiritum, in quo clamamus: abba, pater, ut expone
Abbreviated transcription (Latin):
postremo crederet nsi qui nõ fallit
hoc diceret. quid orennis sicut opor¬
cet uescimus. Ubi ẽẽ nr̃a maxime
debet intencio: ut nos in ea que añ
sunt erteñdamus. Et me si in eis q̃
retro sunt aliqrũd de mea origine o¬
blitus sum pecorib comparas. cũ¬
audias emidom aplm dicentẽ. que
retro oblitus. in ea que ante sũt ex¬
tentus: secuñdum intentionem se¬
quor ad palmam uocationis dei su
perne in xp̃o ihũ: An forte etiã hoc¬
ip̃o quia dixi. quid oremꝰ sicut
oportet nescimus. trridendli me
arbitrario et irrationabilib silẽ am¬
mantibus iũdicus: Et forte tolerabiliꝰ.
Cum enã recto sanoq iũdicio futura nr̃a
preteritis preferamus. et onitio nobis
nõ propter quõd fuimus. s proptͥ quod
erimus sit necessaria: multo est utiq
molestius nescire quĩdoremus. ꝙͣ quẽ¬
admõdum exorti fuerimusͦ d ueniat
tibi in mentem ubi hoc legeris: uel rele¬
gendo recose. et nosi in me huiꝰ ꝯuicii

Expanded text:
postremo crederet, nisi qui non fallit postremo crederet, nisi qui non fallit hoc diceret: Quid oremus, sicut oportet, nescimus? Ubi esse nostra maxime debet intentio, ut nos in ea quae ante sunt extendamus: et me, si in eis quae retro sunt, aliquid de mea origine oblitus sum, pecoribaudias eundem apostolum dicentem: quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus secundum i intentionem sequor ad palmam supernae uocationis dei in Christo Iesu! An forte etiam hoc quia dixi: quid oremus, sicut oportet, nescimus, inridendum me arbitraris et inrationalibus similem animantibus iudicas ? et forte tolerabilius. cum enim recto sanoque iudicio futura nostra praeteritis praeferamus et oratio nobis non propter quod fuimus, sed propter quod erimus sit necessaria, multo est utique molestius nescire quid oremus quam quemadmodum exorti fuerimus. sed ueniat tibi in mentem, ubi hoc legeris, uel relegendo recole et noli in me huius conuicii
Abbreviated transcription (Latin):
tlus excłamare debemꝰ ad deum quõd
ille exclamauit in psalmo. Mirifica¬
ea est scientia tua ex me: inualuit.
non potero ad issam: Cur em̃ ãdiecit
es me. nisi quia ex se ip̃o ꝙͣ incõpre¬
hensibilis eẽt dei scientia coniciebat.
quandoquĩdem se ip̃m comprehende
no uasesat: mpiebatur aplũs in ter¬
aum celum. et audrebat meffabilia
uerba que non licet homini loqui. et
utrum in corpore hoc illi accidisset:
an extra corpus nescire se dicit. nec
ate comparari pecorib pertimescit.
Saebat se spus eius ẽe in tercio celo.
Se in parãdiso. et utrum eẽt ĩcorpore
nesciebat. Et utiq tercium celum. ⁊
parãdisus nõ erat ip̃e aplũs paulus.
corpus uero eius et anima atq spũs
eius ip̃e erat. Ecce scaiebat iagna.
alta atq diuina. que ip̃e non erat.
et hoc nesciebat quõd ãd naturam
ip̃ius pertinebat. Quis in tanta oc¬
cultarum rerũ scientia tantã fui
ip̃iꝰ ignorantiam non miretur. Qͥs

Expanded text:
tius exclamare debemus ad Deum, quod tius exclamare debemus ad Deum, quod ille exclamavit in Psalmo: Mirificata est scientia tua ex me; invaluit, non potero ad illam . Cur enim adjecit, ex me, nisi quia ex se ipso quam incomprehensibilis esset Dei scientia conjiciebat, quandoquidem se ipsum comprehendere non valebat? Rapiebatur Apostolus in tertium coelum, et audiebat ineffabilia verba, quae non licet homini loqui, et utrum in corpore hoc illi accidisset, an extra corpus, nescire se dicit , nec a te comparari pecoribus pertimescit. Sciebat se spiritus ejus esse in tertio coelo, esse in paradiso, et utrum esset in corpore nesciebat. Et utique tertium coelum et paradisus non erat ipse apostolus Paulus; corpus vero ejus et anima atque spiritus ejus ipse erat. Ecce sciebat magna, alta atque divina, quae ipse non erat; et hoc nesciebat, quod ad naturam ipsius pertinebat. Quis in tanta occultarum rerum scientia, tantam sui ipsius ignorantiam non miretur? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis prẽdicatur arbitrium: Nẽpe
beatissimus aplũs petrus uolebat
pro domino aminã poniere. Psane
uolebat. Neq enimi dñm iõ possicen¬
do fallebat: s quantas uires hr̃et
uosuntas ip̃a nesciebat. Proinde uir
tantus qui filiũ hoĩs filiũ dei esse
cognouerat: se latebat. Scimꝰ itaq¬
nos aliquid uelle seu nolle: s uolun¬
tas nr̃a etiam cum bona ẽ quantũ
ualeat. qrantus uires hẽat. quib
temptationib cẽdat. quib ñ cẽdat.
si nos non fullimus fili dilecte nesci
s pñtia de natura nr̃a nec tantum
quod ad corpus. uerumetiam quõd
ad interiorem hominẽ ꝑtinet igno¬
renns. nec tumen pecorib ꝯparem᷑:
et tu quia preteritum originem sĩe
nee non onmino nescio s non plene
as Nam sciomichi datam ẽe adeo nͨ
tamen eẽ de deo. tanto me comucis
dignum putasti:. Et quando possũ
de natura spũs et amme nr̃e cõme¬
morare omnia que nescimꝰ ubi po¬

Expanded text:
nobis praedicatur arbitrium ? nempe nobis praedicatur arbitrium ? nempe beatissimus apostolus Petrus uolebat pro domino animam ponere, plane uolebat; neque enim deum id pollicendo fallebat, sed quantas uires haberet uoluntas ipsa nesciebat: proinde uir tantus, qui Iesum filium dei esse cognouerat, sc latebat. scimus nos itaque aliquid uelle seu nolle; sed uoluntas nostra, etiam cum bona est, quantum ualeat, quantas uires habeat, quibus temptationibus cedat quibusue non cedat, si nos non fallimus, fili dilecte, nescirita, sed praesentia de natura nostra nec tantum quod ad corpus, uerum etiam quod ad interiorem hominem pertinet ignoremus nec tamen pecoribus comparemur; et tu, quia praeteritam originem animae meae non omscio; nam scio mihi datam esse a Deo, nec tamen esse de Deo; tanto me convicio dignum putasti. Et quando possum de natura spiritus et animae nostrae commemorare omnia quae nescimus? Ubi po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoc aliũd ꝙͣ nr̃a natura: Nec qualis
fuit: s qualionunt ẽ. Et ecce magis q̃¬
ritur ꝙ comprehenditur. Sepe michi
propositam questioniem putaui me
incellecturum: si inde cogitarẽ. Co¬
gitaui non hoc potui. sepe ñ puta¬
ui: et tamen potui. Uires itaq intel¬
sigentie mẽe non sunt michi utiq co¬
gnite: et crẽdo quia nec tibi. S me
contempnes forfitan confitentẽ: et
propter hoc quoq pecorib ꝯparabis
Ego autem monere uel si ñ dignaris
certe admoriere nõ desmo: ut agnos¬
cus potius comimunem infirmitatẽ
in quã uirtus perficitur. ne pro co¬
gnitis incognita presumendo ad ue¬
ritatem peruenire non possis. Pu¬
to enim eẽ asiqrũd: quod et tu intessi¬
gere ꝯueris nec potes. Nec tñ quereres
insi te posse sperares. Ac ꝑ hoc et cu
iires intelligentie tue nescs: qui
nature tue scientiam profiteris. nec
mecum ignorantiam confiteris. Qͥd
dicum de uosuntate ubi certe siberũ

Expanded text:
est hoc aliud quam nostra natura nec qualis est hoc aliud quam nostra natura nec qualis fuit, sed qualis nunc est? et ecce magis quaeritur quam conprehenditur. saepe mihi propositam quaestionem putaui me intellecturum, si inde cogitarem; cogitaui nec potui, saepe non putaui et tamen potui. uires itaque intellegentiae meae non sunt mihi utique cognitae et credo quia nec tibi. Sed me contemnis forsitan confitentem et propter hoc quoque pecoribus comparabis. ego autem monere uel, si non dignaris, certe ammonere non desino, ut agnoscas potius communem infirmitatem, in qua uirtus perficitur, ne pro cognitis incognita praesumendo ad ueritatem peruenire non possis. puto enim esse aliquid, quod et tu intellegere quaeris nec potes nec tamen quaereres, nisi te posse sperares. ac per hoc et tu uires intellegentiae tuae nescis, qui naturae tuae scientiam profiteris nec mecum ignorantiam confiteris. quid dicam de uoluntate, ubi certe liberum a
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebat: Sepe nos presuimus
aliquid memoria retenturos. et cũ
ĩd putamus non scribimus. nͨ nobis
postea cum uolumus uenit ĩmente̾.
nosq penitet crẽdĩdisse uenturũ. uel
lr̃is non ligasse ne fugeret. et subito
rursus cum ĩo nion queramꝰ occurrit.
Nũquid nõs non eramus quando id
cogitabamus: Nec tamẽ hoc sumꝰ
quod fimus: quando ĩd cogitare ñ
possumus. Quĩd ẽ ergo quod ñ scimꝰ.
Quomodo subtrahimur negamurq
nobis. Itemq nescio quomõdo inferi¬
mur ad nos reddimurq nobis quafi
alii simus. et alibr simus quando que¬
rimus. nec inuemiinus quod ĩ memo¬
ria nr̃a posiuimus. Neq nos ip̃i ad
nos ip̃os ueluti alibi positos perue¬
nire possimus. et tunc ꝑuemiamus
quando mueminus: ub̃i em̃ querimꝰ
nisi apud nos. et quid querimus nͥ nos
qͣi non simꝰ in nobis. et aliquo recesseri¬
mus a nobis: Nonne adtendrs et ehor¬
rescis tantam profunditatem: Et quid

Expanded text:
nesciebat ? Saepe nos praesumimus nesciebat ? Saepe nos praesumimus aliquid memoria retenturos et eum id putamus, non scribimus nec nobis postea cum uolumus uenit in mentem nosque paenitet credidisse uenturum nec litteris inligasse, ne fugeret; et subito rursus, cum id non quaeramus, occurrit: numquid nos non eramus, quando id cogitabamus ? nec tamen hoc sumus quod fuimus, quando id cogitare non possumus. quid est ergo, quod nescio quomodo subtrahimur negamurque nobis itemque nescio quomodo proferimur ad nos reddimurque nobis, quasi alii simus et alibi simus, quando quaerimus nec inuenimus quod in memoria nostra posuimus, neque nos ipsi ad nos ipsos ueluti alibi positos peruenire possimus et tunc perueniamus quando inuenimus? ubi enim quaerimus nisi apud nos? et quid quaerimus nisi nos, quasi non simus in nobis et aliquo recesserimus a nobis? nonne adtendis et exhorrescis tantam profunditatem ? et quid
Abbreviated transcription (Latin):
res ẽẽ iactamꝰ: quid baleat memoria
nr̃a. ues intessigentia. ues uoluntus:
ominino nescimus. Amicus quidã meꝰ
iã ab ãdoiescentia simplicius nomine.
homo excellentis mirabilisq memo¬
rie. cum interrogatus ẽẽt a nobis qͦs
uersus uirgilius in omnibus libris su¬
pra ultimos dixerit: continuo celerit̾
memoriterq respondit. Quesuimꝰ
etiam superiores ut diceret: dixit.
Et cirdimꝰ eum posse retrorsus reci¬
tare uirgilium. De ꝯuocũq loco uo¬
luimus petiuiimus ut faceret: fecit.
prosam etiam de quacunq oratiõe
ciceronis quã memorie cõmendaue¬
rat ĩo eum facere uoluimus: qnͣtum
uoluimus. sursum uersus secutus ẽ.
Cum admirarenur: testatus ẽ deu̾
nescisse hoc posse ante illũd exꝑimẽ¬
tum. Ica quantũ ad memoriam per¬
tinet: tunc se eius animus didicit. Et
quandocũq disceret: nͥ temptando ⁊
experiendo nõ posset. Et utiq anteꝙͣ
temptaret: idem ip̃e erat. Cur se igit᷑

Expanded text:
res esse iactamus quid ualeat memoria res esse iactamus quid ualeat memoria nostra uel intellegentia uel uoluntas omnino nescimus. amicus quidam meus iam inde ab adulescentia, Simplicius nomine, homo excellentis mirabilisque memoriae, cum interrogatus esset a nobis, quos uersus Vergilius in omnibus libris supra ultimos dixerit, continuo celeriter memoriterque respondit. quaesiuimus etiam superiores ut diceret: dixit. et credidimus eum posse retrorsus recitare Vergilium; de quocumque loco uoluimus, petiuimus ut faceret: fecit. prosa etiam de quacumque oratione Ciceronis, quam memoriae commendauerat, id eum facere uoluimus: quantum uoluimus sursum uersus secutus est. cum ammiraremur, testatus est deum nescisse se hoc posse ante illud experimentum. ita, quantum ad memoriam pertinet, tunc se eius animus didicit et, quandocumque disceret, nisi temptando et experiendo non posset; et utique antequam temptaret, idem ipse erat: cur se igitur
Abbreviated transcription (Latin):
non mõdrs maris atq terrarum.
non infermis inferior. Nos sumus.
qui nos comprehendere nõ balemꝰ.
Nos mõdulum scientie nr̃e altiores
fortiores q superamꝰ nos ñ possumꝰ
cupere nos. et certe non sumꝰ extra
nos. Nec ĩdeo comparandi pecorib:
quia quod sumus non penitus inue¬
minus. Et comparandos nos pecori¬
b putas. si quõd fuimus obliti su¬
mus. si tumen ĩd aliquando noue¬
ramus. Neq enim nunc anima mea
trrbitur ex parentib: aut insuffla¬
tur adeo. Utrumlibet hor fecerit t̃c
fecit: quando me creauit. non etiam
munt de me uel in me facit. Actum
illud atq transactum est. Nec pñs
michi est nec recens. ne id quidẽ
scio utrum ioscierim oblitusqz sim
añ uero nec tunc quando factum est
id sentire ac nosse potuerim. Ecce mo¬
do dum sumus. dumi uiuuimus. dũ nos¬
uiuere scimus. dum memmisse nos et
intelligere et uelle certissimi sumus.
qui nos nature nr̃e magnos cognito¬

Expanded text:
non modus maris atque terrarum, non modus maris atque terrarum, non infernus inferior, nos sumus, qui nos conprehendere non ualemus, nos modulum scientiae nostrae altiores fortioresque superamus, nos non possumus capere nos et certe non sumus extra nos. nec ideo comparandi pecoribus, quia id quod sumus non penitus inuenimus; et comparandos nos pecoribus putas, si quod fuimus obliti sumus, si tamen id aliquando noueramus? neque enim nunc anima mea trahitur ex parentibus aut insufflatur a deo: utrumlibet horum fecerit, tunc fecit quando me creauit, non etiam nunc de me uel in me facit; actum illud atque transactum est nec praesens mihi est nec recens. ne id quidem scio, utrum id scierim oblitusque sim, an uero nec tunc quando factum est id sentire ac nosse potuerim. Ecce modo, modo dum sumus, dum uiuimus, dum nosuiuere scimus. dum meminisse nos et intellegere et uelle certissimi sumus, qui nos naturae nostrae magnos cognito
Abbreviated transcription (Latin):
unt. que merito appellant hoc noĩe:
quia sicut motus non cesfat ĩ corde
uñde se pulsus diffudit usqz quaq
uenarum. ita non quiescimus aliqͥd
cogitando uersare. Ucrumitamẽ cũ
omnis sensus abanima insit et cor¬
pori. cur etiam in tenebris et oculis
clausis. serisu corporis qui uocat tac¬
tus. membra forisecus nr̃a numere¬
mus. Ip̃ius autem anime. interiore p̾¬
sentia qua cictis que uiuificat at¬
qr animat presto est: nlla intͥnsecꝰ
nr̃a uiscera nouerimꝰ. non mẽdicos
empiricos nec anatomicos nec dog¬
maticos nec metõdicos. s hoĩem sare
arbitror neminem. Et quisquis cona¬
tus fuerit hoc discere: non frustra ei
dicitur. Altiora te ne quesieris. et for¬
tiora te ne scrutatus fueris. Neq em̃
altiora funt ꝙͣ̃ potest m̃ statiu cõ¬
tingere: s ꝙͣ potest nr̃a coniectura ꝯ¬
prebendere. et fortiora ꝙͣ potest uis
humam ingenii penetrare. Et tñ ñ
ẽcelum celi. non dimensio fiderum:

Expanded text:
unt; quae merito appellatur hoc nomine, unt; quae merito appellatur hoc nomine, quia sicut motus non cessat in corde, unde se pulsus diffundit usquequaque uenarum, ita non quiescimus aliquid cogitando uersare. uerum tamen cum omnis sensus ab anima insit et corpori, cur etiam in tenebris et oculis clausis sensu corporis, qui uocatur tactus, membra forinsecus nostra numeremus, ipsius autem animae interiore praesentia, qua cunctis quae uiuificat atque animat praesto est, nulla intrinsecus nostra uiscera nouerimus, non medicos empiricos nec anatomicos nec dogmaticos nec methodicos, sed hominem scire arbitror neminem. Et quisquis fuerit conatus haec discere, non frustra ei dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris. neque enim altiora sunt quam potest nostra statura contingere, sed quam potest nostra coniectura conprehendere et fortiora quam potest uis humani ingenii penetrare; et tamen non est caelum caeli, non dimensio siderum,
Abbreviated transcription (Latin):
conentur discere ista nec possint: qr
tar̃do q̃d̾ multum mirum ẽ impẽdi¬
untur ingenio ea discere ab aliis. q̃
aguntur ab eis ip̃is et in eis ip̃is. S
hec ip̃a ẽ maxima questio. cur artẽ
non michi opus sit ut ẽe in celo solẽ
sc̃iam at lunam et alia sidera: et ar¬
te michi opus sit ut sciam quando di¬
gitum morieo unde incipiam. an acor¬
de an a cerebro: an abutroq an a nieu¬
tro. et doctore non egeam. ut sciã quad
sittam longe altius super me. ab alio
autem homine discere expectem. unde
agatur in me quod agitur in me. Nã
cum in corde cogitire dicannuir et quod
cogitamus nullo alio homine sciente
sciamus: ip̃m tamen cor ubi cogita¬
mus. nescrnus in qua parte corporis
habeamus. nisi ab alio discamꝰ. qui
nescit quod cogitamus. Nec ignoro
cum audimus ut ex toto corde disiga¬
mus deum. non hoc dicide issa par¬
ticula carnis nr̃e: que sub costis la¬
tet. s de illa in qua cogitationes fi¬

Expanded text:
conentur discere ista nec possint, quia conentur discere ista nec possint, quia tardo. quod multum mirum est, inpediuntur ingenio ea discere ab aliis. quae aguntur ab eis. ipsis et in eis ipsis. sed haec ipsa est maxima quaestio, cur arte non mihi opus sit, ut esse in caelo sciam solem et lunam et alia sidera, et arte mihi opus sit, ut sciam quando digitum moneo, unde incipiam, a corde an a cerebro an ab utroque an neutro, et doctore non egeam. ut sciam quid sit tam longe altius super me, ab alio autem homine discere exspectem, unde agatur a me quod agitur in me. nam cum in corde cogitare dicamur et quod cogitamus nullo alio homine sciente sciamus, ipsum tamen cor ubi cogitamus nescimus in qua parte corporis habeamus, nisi ab alio discamus qui nescit quod cogitamus. nec ignoro, cum audimus, ut ex toto corde diligamus deum, non hoc dici de illa particula carnis nostrae, quae sub costis latet, sed de illa ui, qua cogitationes fi
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. de cerebro senfibus. an de cere¬
bro et sensib et uoluitariis motib.
de corde autem. non uofunturne uena¬
rum pulsib. Et si de cerebro illa duo
facit.: cur sentiat et si nołit. mẽb̾ra
uero non moueat nisi uelit: Cũ igit᷑
hec in corpore nisi ip̃a non faciat. cur
nescit quod facit uel unde facit. nec
eiturpe ẽ qd̾ ista nescit. et turpe esse
existimas si nesciat unde uel quom᷑
facta sit. cum se ip̃a non fecerit. An¬
uero quia nonmilli sciurt quornõdo
hec. et unde agat in corpore. ues eo ad
illa altiora atq fortiora id pertinere
non pritas: At ego hinc tibi maiorẽ
moueo questionem: curpaucissimi
nouerint unde agant quod omnes
agunt. fortasse dicturus es. qͥa illi
didicerunt artem a natomicam uel
empuricam. quas medicinalis con¬
tinet disciplina: quam pauci asse¬
quuntur. Ceteri uero ista discere no¬
suerunt cum potuissent si utiqr uo¬
luissent. ubi omitto dicere cur multi

Expanded text:
tibus, de cerebro sensibus an de ceretibus, de cerebro sensibus an de cerebro et sensibus et uoluntariis motibus, de corde autem non uoluntariis uenarum pulsibus, et si de cerebro illa duo facit, cur sentiat etsi nolit, membra uero non moucat nisi uelit? cum igitur haec in corpore nisi ipsa non faciat, cur nescit quod facit uel unde facit ? nec ei turpe est ista quod nescit et turpe esse existimas, si nesciat unde uel quomodo facta sit. cum se ipsa non fecerit? an quia nonnulli sciunt, quomodo haec et unde agat in corpore, ideo ad illa altiora atque fortiora id pertinere non putas ? At ego hinc tibi maiorem moueo quaestionem, cur paucissimi nouerint unde agant, quod omnes agunt. fortasse dicturus es, quia illi didicerunt artem anatomicam uel empiricam, quas medicinalis continet disciplina, quam pauci assequuntur, ceteri uero ista discere noluerunt, cum potuissent, si utique uoluissent. ubi omitto dicere, cur multi
Abbreviated transcription (Latin):
de sua origine quod nescit inquirat
ñ est altius neq fortius ꝙͣ ut id pos¬
sit apprehendere. Et absurdum eristi¬
mas atq incongruũ rationi. ut ne¬
sciat anma utrum nam diuinitus
insufflata sit. an de parenitib trac¬
ta. cum hoc iam prestitum non me¬
minerit. et inter illa deputet que ir¬
reuocabiliter sicut infantiam et
cetera recentis ab utero etatis obli¬
ta est. si tamencum sen su eiꝰ alqͦ
factum ẽ quando factum ẽ: n ͨ pu¬
tas absurdum atq incongruũ / cͥor¬
pus sibi subditum nesciat. et quod
nõ ẽ de preteritis eius. s de pr̃tibus
prorsus ignoret. utrum uenas mo¬
ueat ut uiuat in corpore. neruos au¬
tem ut membris corporis oꝑet᷑. Et si
ita ẽ: cur neruos nõ moueat nͥ uelit.
pulsus tamen uenarum etiã si no¬
lit: sine intermissione agat. de qua
parte corporis ceteris dñctur. quod
egemonicon uocant. Utrum de corde.
an de cerebro. an disꝑtitis de corde mo¬

Expanded text:
de sua origine quod nescit inquirat, de sua origine quod nescit inquirat, non est altius neque fortius quam ut id possit adprehendere ? et absurdum existimas atque incongruum rationi, ut nesciat anima utrum noua diuinitus insufflata sit an de parentibus tracta, cum hoc iam praeteritum non meminerit et inter illa deputet, quae inreuocabiliter sicut infantiam et cetera recentis ab utero aetatis oblita est, si tamen cum sensu eius aliquo factum est quando factum est, nec putas absurdum atque incongruum, ut corpus sibi subditum nesciat et quod non est de praeteritis eius, sed de praesentibus prorsus ignoret, utrum uenas moueat ut uiuat in corpore, neruos autem utres membris corporis operetur, et si ita est, cur neruos non moueat, nisi uelit, pulsus autem uenarum, etiam si nolit, sine intermissione agat, de qua parte corporis ceteris dominetur quod ἡγεμονικόν uocant, utrum de corde an de cerebro an dispertite de corde mo
Abbreviated transcription (Latin):
facilius ea potuit animã uiuifica¬
re ꝙͣ nosse. An forte ad eius cogni¬
tionem astius ilła ẽ corpris eius. ꝙͣ
ip̃a. et ĩdeo si uesit inquirere atq dis¬
serere quando semen hominis ꝯuertat᷑
in sanguinem. quando in solidã carnẽ.
quando ossadurari. quando incipiãt
mẽdullari. quot sint genera uenarũ.
atq neruoꝵ. quib discuesib et am¬
fractib uniuersum corpus ille irri¬
gent. ilłi assigent. utrum ĩ neruis
deputanda sit cutis. utrum ĩ ossibus
dentes. Distant enim qd medulla ca¬
rent. et quĩd ab utrisq differunt un¬
gues. qm̃ his duricia similes sũt. Pre¬
cĩdi autem et crescere cõmune illis ẽ
cum capillis. Quis nam sit usus ue¬
narum non sanguimis s aeris quas
arterias uocant. Hec atq huiusmõi
de natura corporis sui si anima nos¬
se desideret: tunccine dicendum est
homini. altiora te ne quesieris. ⁊ for¬
tiora te ne scrutatus fueris. Si aũt

Expanded text:
facilius ea potuit anima uiuificafacilius ea potuit anima uiuificare quam nosse. an forte ad eius cognitionem altius illa est corpus eius quam ipsa et ideo si uelit inquirere atque disserere, quando semen hominis conuertatur in sanguinem quando in solidam carnem, quando ossa durari quando incipiant medullari, quot sint genera uenarum atque neruorum, quibus discursibus et anfractibus uniuersum corpus illae inrigent illi alligent, utrum in neruis deputanda sit cutis utrum in ossibus dentes — distant enim, quod medulla carent — et quid ab utrisque differant ungues, quoniam his duritia similes sunt, praecidi autem et crescere commune illis est cum capillis, quisnam sit usus uenarum non sanguinis, sed aeris, quas arterias uocant: haec atque huiusmodi de natura corporis sui si anima nosse desideret, tuncine dicendum est homini: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris, si autem
Abbreviated transcription (Latin):
in operibus dei ꝙͣ deus ip̃e inquantũ
cognosci potest difficilius cognoscũt᷑
Nan didicimus deum ẽẽ trinitatem.
Quõt autem animasium genera cre¬
auerit. saltim terres trium. que inar¬
cham noe intrare potuerunt adhric
usq nescimus: nisi forte hoc tu iam
didicisti. In libro etiam sapientie scͥp¬
tum ẽ. Si enim tantum potuerunt
ualere ut possent estimare seculũ.
An quia hoc intra nos est. ideo nõ al¬
tius nobis ẽ: Interior em̃ ẽ amme no¬
stre natura ꝙͣ corpus. Quasi uerocor¬
pus ip̃m non facilius nosse potuit a¬
nma excrinsecus ꝑ oculos ip̃ius cor¬
poris. ꝙͣ intrinsecus: ꝑ seip̃am. Quĩd
euim est in intestrais corporis. ubi
non ẽ ip̃a: Et tamen etiam queq in¬
terna atq uitalia oculis corporis
inquisiuit. et quicquid ex eis disc̾e
potuit: per oculos corporis dĩdicit.
et certe ibi erat: etiam quando illa
nesciebat. Et cum iuscera intriasecꝰ
nr̃a non possint sine anima uiuere.

Expanded text:
in operibus dei quam deus ipse, in quantum in operibus dei quam deus ipse, in quantum cognosci potest, difficilius cognoscuntur ? nam didicimus deum esse trinitatem; quot autem animalium genera creauerit, saltem terrestrium, quae in arcam Noe intrare potuerunt, adhuc usque nescimus, nisi hoc tu iam forte didicisti. in libro etiam Sapientiae scriptum est: si enim tantum potuerunt ualere ut possent aestimare saeculum, an quia hoc intra nos est, ideo non altius nobis est? interior enim est animae nostrae natura quam corpus. quasi uero corpus ipsum non facilius nosse potuit anima extrinsecus per oculos ipsius corporis quam intrinsecus per se ipsam. quid enim est in intestinis corporis, ubi non est ipsa? et tamen etiam quaeque interna atque uitalia oculis corporis inquisiuit et quicquid ex eis discere potuit per oculos corporis didicit. et certe ibi erat, etiam quando illa nesciebat. et cum uiscera intrinsecus nostra non possint sine anima uiuere,
Abbreviated transcription (Latin):
docente posse cognoscere unde i mris
utero uiuere cẽperit. presertim si usq
ãdeo issum adhuc sateat hũana nat᷑a.
ut non sõlum quid intus hẽat. uerũ
etiam quid ad cam forisetus accẽdat¬
ignoret: Ita ne dilectissime tu me do¬
cebis. aut quemꝙͣ unde homines nascẽ¬
tes anmentur. qui nesciebas adhuc us
unde uiuentes sic alantur. ut illo alim̃¬
to paululum subtracto continuo mori¬
antur. Tu mẽdocebis aut quẽꝙͣ unide
homines animentur. qui nesciebas ad¬
hric usq uride utres quando inflanit᷑
impleantur. Utinam quemãdmõdr̃
nescis uñde origo sit animaꝵ: sic ego
saltun scirem utrũ michi in hac uita
scieudum eẽt. Si enim ex illis ẽ altio¬
rib que inquirere scrutariq prohi¬
bemur: timendum ẽ nec hoc ñ igno¬
rando s querendo. peccemus. Neq enĩ
propterea nõ eẽ de illis altiorib puta¬
re debemus: quia non ad dei naturã
ꝑtinet s ad nr̃am. Quid qd̾ nonnussa

Expanded text:
docente posse cognoscere, unde in matris docente posse cognoscere, unde in matris utero uiuere coeperit, praes-ertim si usque adeo illum adhuc lateat humana natura, ut non solum quid intus habeat uerum etiam quid ad eam forinsecus accedatignoret ? itane, dilectissime, tu me docebis aut quemquam, unde homines nascentes animentur, qui nesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur, ut illo alimento paululum subtracto continuo moriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines animentur, qui nesciebas adhuc usque unde utres, quando inflantur, inpleantur? utinam quemadmodum nescis unde origo sit animarum, sic ego saltem scirem utrum mihi in hac uita sciendum esset! si enim ex illis est altioribus, quae inquirere scrutarique prohibemur, timendum est, ne hoc non ignorando, sed quaerendo peccemus. neque enim propterea non esse de illis altioribus putare debemus, quia non ad dei naturam pertinet, sed ad nostram. Quid quod nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Promde ignorantiam meam de o¬
rignie anmarũ te corripientem atq
obiurgantem ñ moleste ferrem: ĩmo
infuper et grãs magnas agerem. si eã
m non solum duris ꝑcuteres ꝯuiciis.
s ueris etiam excuteres dictis. Si enĩ
me posses docere quod nescio: nõ solũ
te uerbis s et pugnis cẽdentem deberẽ
patientissime sustinere. Nam faceor
dilectiom tue quantum actinet ad istã
questionem unm de duob ualde cupi¬
o nosse si possim: uel de animarũ ori¬
gnie quod ignoro. ues utrum pertineat
ad nos hoc nossecum hic uiumꝰ. Quuĩd
si enim ex illis rebus ẽ de quib nobis
dicitur. altiora te ne quesieris: et forti¬
orate nescrutatus fueris. s que pre¬
cepit tibi drĩs ilła cogitu semꝑ: Uerũ
hoc nosse cupio aut ab rp̃o deo sciente
quod creat. aut etiam ab aliquo docto
sciente quod dicat. non ab hoĩe uesciẽte
quod anhelat. Infaritiam suã quisq
nõ recolit. et putas hominem insi deo

Expanded text:
tibus. proinde ignorantiam meam de otibus. proinde ignorantiam meam de origine animarum te corripientem atque obiurgantem non moleste ferrem, immo insuper et gratias magnas agerem. si eam mihi non solum duris percuteres conuiciis, sed ueris etiam excuteres dictis. si enim me posses docere quod nescio, non solum te uerbis, sed et pugnis caedentem deberem patientissime sustinere. Nam fateor dilectioni tuae, quantum adtinet ad istam quaestionem, unum de duobus ualde cupio nosse, si possim, uel de animarum origine quod ignoro uel utrum pertineat ad nos hoc nosse cum hic uiuimus. quid si enim ex illis rebus est, de quibus nobis dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi dominus, illa cogita semper? uerum hoc nosse cupio aut ab ipso deo sciente quod creat aut etiam ab aliquo docto sciente quod dicat, non ab homine nesciente quod anhelat. infantiam suam quisque non recolit et putas hominem nisi deo
Abbreviated transcription (Latin):
que intrando asit. reseuat exeundo.
Et tamen hoc lr̃tus homo atqr fa¬
cundus utiq nesciebas. quando cre¬
debas. dicebas. et scribebas. et ĩ con¬
uentu mustitũdinis corrogate sege¬
bas:er natum nr̃a utrem inflare. et ex
natura nr̃a nos minus nchilħẽre. Cũ
hoc unde fuciamꝰ facillime posses. nõ
diuinas et humanas paginas perscru¬
tañdo. s in te aduertendo nosse cum
uesses. Quomodo igit᷑ tibi committam
ut mẽdoceas de origine anmaꝵ quod
me nescire confiteor. qui quod tuis
narib atq ore. sine intermissione fa¬
cis. unde facias ignorabas: Et p̾stet
deus ut a me ꝯmonitus cẽdas potius
ꝙ̃ resistas. tam in promptu posite acq
aꝑtissime ueritati: nec de utre inflã¬
do sic interroges pulmones tuos ut eos
aduersum me habere malis inflatos.
ꝙͣ eis acquiescere te docentib. et respon¬
sum cibi uerum non loquendo et alter¬
cando. s spirañdo et respirando redden¬

Expanded text:
quae intrando alit, releuat exeundo? quae intrando alit, releuat exeundo? et tamen hoc litteratus homo atque facundus utique nesciebas, quando credebas et dicebas et scribebas et in conuentu multitudinis conrogatae legebas, ex natura nostra nos utrem inflare et in natura nostra nos minus nihil habere, cum hoc unde faciamus facillime posses non diuinas et humanas paginas perscrutando, sed in te aduertendo nosse cum uelles. quomodo igitur tibi committam, ut me doceas de origine animarum, quod me nescire confiteor, qui quod tuis naribus atque ore sine intermissione facis unde facias ignorabas? et praestet dominus, ut a me commonitus cedas potius quam resistas tam in promptu positae atque apertissimae ueritati nec de utre inflando sic interroges pulmones tuos, ut eos aduersus me habere malis inflatos quam eis adquiescere te docentibus et responsum tibi uerum non loquendo et altercando, sed spirando et respirando redden
Abbreviated transcription (Latin):
niñdos: qui anime naturam nõ qui
corporis nesciunt. Non ergo ita prelo¬
qui debiusti. Neq enim aisti. quid
differt homo pecore si nescit de amme
sue quasitate atq natum: S aisti.
anescit de sua qualetate atq natura
disquirere atqr disserere. Qualitas
utiq nr̃a et natura ña cũ corpore ꝯ¬
pitatur: quannus de his quib con¬
stamus singulatim fingulis dissera¬
tur Uerum ego ꝙͣ multa possim de
hominis natura scientissime dispu¬
tare. si explicare uelim: plura uolu¬
mina implebo. Musta me tamen ig¬
norare confiteo. Tu autem quo iue
pertinere quod in superiore libro de fla¬
tu hominis disputaiuimus. ucrum
ad anime naturam quia ip̃a id agit
in homine. An ad corporis quod ab ea
mouetur ut id agat.an ad huiꝰaeris
euius reciprocatu ĩd agere decłarait
an potius ad omniatria. animam sci¬
sicet quecorpus mouet. Et ad corpus
quod̾ motu flatum recipit at reddit.
et ad auram istam uñdiq circũ fusã

Expanded text:
randos, qui animae naturam, non qui randos, qui animae naturam, non qui corporis nesciunt. non ergo ita praeloqui debuisti. neque enim aisti: \'quid differt homo pecore, si nescit de animae suae qualitate atque natura\', sed aisti: si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere. qualitas utique nostra et natura nostra cum corpore computatur, quamuis de his quibus constamus singillatim singulis disseratur. uerum ego quam multa possim de hominis natura scientissime disputare, si explicare uelim. plura uolumina inplebo; multa me tamen ignorare confiteor. Tu autem quo uis pertinere, quod in superiore libro de flatu hominis disputauimus, utrum ad animae naturam. quia ipsa id agit in homine, an ad corporis, quod ab ca mouetur ut id ay;t, an ad huius aeris, cuius reciprocatu id agere declaratur, an potius ad omnia tria, ad animam scilicet, quae corpus monet et ad corpus quod motu flatum recipit atque reddit et ad auram istam undique circumfusam
Abbreviated transcription (Latin):
nescis: hactenusq sciendam. qua¬
tenus eam tu scire potueris: Ut si
paulo amplius te quisq nescierit
eum pecorib compares. qd scienti¬
or illo ẽẽ potiusti: Atq itr si quis
eam paulo plus te scierit. eadem
iusticia te ille pecorib comparabit
dic ergo quatenus nobis naturã
nr̃am nescire concẽdas. ut a peco¬
ribus salua fit nr̃a distantia. et cor¬
sidero tamen ne plus a pecorib distet
qurelus asiquid nescrre se scit: ꝙͣ qui se
putat scire quod nescit. Natura certe
rotu hominis ẽ. spus anima ⁊ corpus.
Quisquis ergo a natura humana cor¬
pus alienare uult. desipit. Medicitĩ
qui appessantur anatomici por mẽ¬
braper uenas perneruos.per ossa per
medullas. per interiora uitalia etiã
hiuos homines quamdiu inter manꝰ
rimantium uiuere potuerunt. dissi¬
ciendo scrutati sunt. ut naturam cor¬
poris nossent: nec tamen nos qͥa ista
nescimꝰ pecorib̾ compargrunt. Nisi
forte dicturus es eos pecoribus compa¬

Expanded text:
nescis, hactenusque sciendam, quanescis, hactenusque sciendam, quatenus eam tu scire potueris, ut, si paulo amplius te quisque nescierit, eum pecoribus compares, quod scientior illo esse potuisti, atque ita si quis eam paulo plus te scierit, eadem iustitia te ille pecoribus comparabit? dic ergo quatenus nobis naturam nostram nescire concedas, ut a pecoribus salua sit nostra distantia, et considera tamen, ne plus a pecoribus distet qui eius aliquid nescire sc scit, quam qui se putat scire quod nescit. natura certe tota hominis est spiritus, anima et corpus; quisquis ergo a natura humana corpus alienare uult, desipit. medici tamen, qui appellantur anatomici, per membra, per uenas, per neruos, per ossa, per medullas, per interiora uitalia etiam uiuos homines quamdiu inter manus rimantium uiuere potuerunt dissiciendo scrutati sunt, ut naturam corporis nossent, nec tamen nos, quia ista neseimus, pecoribus compararunt. nisi forte dicturus es eos pecoribus compa
Abbreviated transcription (Latin):
primi hominis. factumq ẽẽ homi¬
nem in animam uiuam: quod tñ
nisi legissem ꝑ me ip̃m scixe nõ pos¬
sem. Sed dixisti. Quid aũt homo
differt pecore si nescit de sua qua¬
litate naturaq disquirere atq dis¬
serere: Quod sensisse ita uideris:
tanquam dẽ uniuersa sua quali¬
tate atq natura sic homo disqui¬
rere atq disserere debeat. ut nicħ
cum suilateat. Quod si ita ẽ: iam
te pecoribus comparabo si michi ñ
responderis tuorum numerum ca¬
prlloꝵ. Si autem quantumcũq
proficiamus in hac uita. aliqua
nos ad naturam nr̃am ꝑtinẽti a
nescire concẽdis: quero id quantũ
quatenusqz concẽdas. ne forte et
hoc ibi sit: quod anime tĩre ñ omni
modo scimus originem. Quamuis
quod ad salutem pertinet fidei di¬
uinitus animam datam. eamq
non eius cuiꝰ deus ẽ ẽẽ nate remo¬
tis ambagib nouerimus. an forte
putas hactenus naturam fuam
cuiq nesciendam quatenus tu

Expanded text:
primi hominis factumque esse homiprimi hominis factumque esse hominem in animam uiuam; quod tamen nisi legissem, per me ipse scire non possem — sed dixisti: quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere? quod sensisse ita uideris, tamquam de uniuersa sua qualitate atque natura sic homo disquirere atque disserere debeat, ut nihil cum sui lateat. quod si ita est, iam te pecoribus comparabo, si mihi non responderis tuorum numerum capillorum. si autem quantumcumque proficiamus in hac uita, aliqua nos ad naturam nostram pertinentia nescire concedis, quaero id quantum quatenusque concedas, ne forte et hoc ibi sit, quod animae nostrae non omni modo scimus originem; quamuis, quod ad salutem pertinet fidei!, diuinitus animam datam eamque non eius cuius deus est esse naturae remotis ambagibus nouerimus. an forte hactenus putas naturam suam cuique nesciendam, quatenus eam tu
Abbreviated transcription (Latin):
mimo affima ueritati temptauerit
super amme natura despicere: Ꝙ̃
indecens atq pũdendum ẽ religio¬
sum quemꝙͣ de hoc ip̃o aut nichil
sapere. aut penitus sibi int̾dixisse
ne saprat: Ista tua nr̃e ignorãtie
disertissima et luculentissima casti¬
gatio omnia que ãd naturã hominiᷤᷤ
pertinent. sic te scire compellit: ut si
coro asiquod ignoraueris. nõ meo
s tuo iudicio peccorib compareris.
ꝙͣus enĩ nos designantius iudearis
actingere. eo qd diristi homo cum ẽet
in honore ñ intesserit. quia in quo
tu non es honore sumus ecc̃e. Tamen
etiam tu in eo es honore nature: ut
peccorib preferaris. Quib secundũ
tuum iudicium comparandus es: si
ałiquad eor que ad uaturam tuam
constat pertinere nesciueris. Neq
eos aspersisti hac reprehensione tã¬
tummodo qui hoc nesciunt: quod e¬
go nescio. hoc ẽ humane amme ori¬
ginem. quã quidem penitus nõ ne¬
scio. scio enim deum flauisse ĩfaciẽ

Expanded text:
immo affinia ueritati temptauerit immo affinia ueritati temptauerit super animae natura dispicere, quam indecens atque pudendum est religiosum quemquam de hoc ipso aut nihil sapere aut penitus sibi interdixisse ne sapiat! Ista tua nostrae ignorantiae disertissima et luculentissima castigatio omnia, quae ad naturam hominis pertinent. sic te scire conpollit, ut, si eorum aliquid ignoraueris, non meo, sed tuo iudicio pecoribus compareris. quamuis enim nos insignitius uidearis adtingere eo quod dixisti: homo o cum e s s et inhonore, non intellexit, quia in quo tu non es honore sumus ecclesiae, tamen etiam tu in eo es honore naturae, ut pecoribus praeferaris, quibus secundum tuum iudicium comparandus cs, si aliquid eorum quae ad naturam tuam constat pertinere nesciueris. neque enim eos aspersisti hac reprehensione tantummodo, qui hoc nesciunt quod ego nescio, hoc est humanae animae originem — quam quidem non penitus nescio; scio enim deum flauisse in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
S michi crẽde. satis superq iuidetur
absurdum atq incongruũ rõi. ut hõ
ip̃e expers sui fit: aut is qui rerũ oĩm
creditur ãdeptus ẽẽ noticiam : sibi ip̃i
habeatur ignotus. Quid aũt differt
homo peccore. si nescit de sua quali¬
tate naturq disquirere atq dis¬
serere. ut merito in illum ꝯueniat
qd̾ scriptum ẽ. homocum ẽẽt ĩ hono¬
re non intellexit. assimilatus ẽ ium̃
tis et comparatus ẽ eis. Nam cum
deus bomis nich̾il nõ nitione condi¬
derit. ip̃mq hominem animas rõna¬
le. intellectus capacem. rõnis compo¬
tem. sensuq uiuacem. qui omma
rõnis exper tia prudenti ordinatiõe
distribuat procreauerit: quidtam
inconuenienter dici potest ꝙͣ ut
cum sola sui notione fraudauerit.
Et cum saprentia muñdique sese us
ad ueri cognitionem suꝑriacua qͥdẽ
inuestigatione protendit. quia sci¬
renequit per quem licet que sũt ue¬
ra cognosci. aliqua tamen uicina

Expanded text:
sed mihi, crede, satis superque uidetur sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit aut is, qui rerum omnium creditur adeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere, ut merito in illum conueniat quod scriptum est: h o m o cum esset in honore, non intellexit; assimilatus s est ium entis et conp ar atus est eideus bonum nihil non ratione condiderit ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque uiuacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit, quid tam inconuenienter dici potest quam ut eum sola sui notione fraudarit ? et cum sapientia, mundi, quae sese usque ad ueri cognitionem superuacua quidem inuestigatione protendit, quia scire nequit per quem licet quae sunt uera cognosci, aliqua tamen uicina,