comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunes loci. qui aut calũniȩ accusa¬
torũ demonstrandȩ. aut misericor diȩ
captande. aut facti indignandi. aut
amisericordia deterrendi causa sumun¬
tur. expericuli magnitudine. p̃excau
se genere ducuntur. Quare. Non inom¬
nẽ causam. sed inomnecausȩ genus inci¬
dunt: Corũmentionẽ in coniecturali
constitutionẽ fecimus. Inductione aut̃
cũ causa postulabit utemur. Cũ autem
actio translationis. aut cõmutationis
indigere uidetur. quod non aut isagit
quẽ oportae. autcũ eo quicũ oportet.
aut apud quos qualege qua poena.
quo crimine. quotẽpore oporta : cons
titutio trans latiua appellatur: Nuius
nobis exempla ꝑmulta opussunt. si sin¬
gula trans lationũ genera quęramus
S ed quia ratio prȩceptorũ similis. ẽ. exem¬
plorũ multitudine suꝑ sedendũ est Atq
in nr̃a quidem consuetudine multisde
causis fit: utrarius incidant trans latio¬
nes Nã exp̃toris exceptionib multȩ

Expanded text:
communes loci, aut qui calumniae accu- sacommunes loci, aut qui calumniae accu- satorum demonstrandae aut misericordiae captandae aut facti indignandi aut a misericordia deterrendi causa sumuntur, ex periculi magnitudine, non ex cau- sae genere ducuntur. quare non in omnem causam, sed in omne causae genus incidunt. eorum mentionem in coniecturali constitutione fecimus, inductione autem, cum causa postulabit, utemur. Cum autem actio translationis aut commutationis indigere videtur, quod non aut is agit, quem oportet, aut cum eo, quicum oportet, aut apud quos, qua lege, qua poena, quo crimine, quo tempore oportet, con- stitutio translativa appellatur. eius nobis exempla permulta opus sint, si singula translationum genera quaeramus; sed quia ratio praeceptorum similis est, exemplorum multitudine supersedendum est. atque in nostra quidem consuetudine multis de causis fit, ut rarius incidant translationes. nam et praetoris excep- tionibus multae
Abbreviated transcription (Latin):
nis. in eius malitiã qui non modorłrũ:
uerũ aiam uerborũ potestatẽ sibi ar¬
rogare conetur. ut & faciat quoduelit
& id quod fecerit quouelit pomine
appella. De inde defensoris primus locꝰ
est. Itẽ nominis. breuis aaꝑta & exopi¬
nione hominũ descriptio hoc modo
Maiestatẽ minuere.ẽ. aliquid derepub¬
lica cũ potestatẽ p̃ihabeas administra¬
re. De inde huius confirmatio: simi¬
libus & exemplis. aerationib Postea
sui facti ab illa definitione separatio
Deinde locus cõmunis: ꝑquemfactiuti¬
litas. aut honestas ad augetur. De in¬
de sequetur aduersariorũ definutio¬
nis rep̃hensio: quȩ isdem ex locis omĩb
quos accusatori p̃scripsimus. conficit᷑.
&cȩtera postea preter cõmunẽ locũ
inducentur. Locus autẽ cõmunis
erit defensoris is ꝑquẽ in dignabitur
accusatorem sui periculi causa. p̃res
solũ conuertere. uerũ aiam uerba
cõmutare conari. Nam illi quidem

Expanded text:
nis in eius malitiam, qui non modo rerum, nis in eius malitiam, qui non modo rerum, verum etiam verborum potestatem sibi arrogare cona- tus et faciat, quod velit, et id, quod fecerit, quo velit nomine appellet. Deinde defensoris primus locus est item nominis brevis et aperta et ex opinione hominum descriptio, hoc modo: Maiestatem minuere est aliquid de re publica, cum potestatem non habeas, administrare. deinde huius confirmatio similibus et exemplis et ra- tionibus; postea sui facti ab illa definitione separatio. deinde locus communis, per quem facti utilitas aut honestas adaugetur. deinde sequitur adversariorum definitionis reprehensio, quae iisdem ex locis omnibus, quos accusatori praescripsimus, conficitur; et cetera post eadem praeter communem locum inducentur. Lo- cus autem communis erit defensoris is, per quem indi- gnabitur accusatorem sui periculi causa non res solum convertere, verum etiam verba commutare conari. nam illi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
trabitur. Hoc ex opinione hominũ
sumetur : cũ quẽ ad modũ & quibus
in reb homines in consuetudine scri¬
bendi aut sermoçinandi eo uerbo uti
soleant considerabitur. Itẽ infirma¬
bitur: siturpis autsi in utilis. ẽẽ. osten¬
detur eius discriptionis approbatio:
& quȩ in cõmoda consecutura sint.
Eo concesse: ostendetur. Iautẽ ex ho¬
nestatis. & ex utilitatis. partib sumet᷑:
dequib in deliberationis preceptis
exponemus Et sicũ definitionenr̃a.
aduersariorũ definitionẽ conferemꝰ:
&nram uerã. honestam. utilemẽẽ. de¬
mons trabimus. illorũ contra. Quere¬
mus autẽ res aut maiori. aut minori.
aut pari in negotio similes: exquibus
affirmetur nr̃a descriptio. Iamsires
plures erunt definiendȩ. ut siquęrat᷑¬
& fur sit añ sacrilegus. quiuasa expriua¬
to sacra subripuerit: erit utendũ plu¬
rib definitionib Deinde similiratio¬
ne causa tractanda. Locus autẽ cõmu¬

Expanded text:
trabitur. hoc ex opinione hominum trabitur. hoc ex opinione hominum sumetur, cum, quemadmodum et quibus in rebus homines in consuetudine scribendi aut sermocinandi eo verbo uti soleant, considerabitur. item infirmabitur, si turpis aut inutilis esse ostenditur eius descriptionis adprobatio et, quae incommoda consecutura sint eo concesso, ostendetur—id autem ex honestatis et ex utilitatis partibus sumetur, de quibus in deliberationis praecep- tis exponemus—et si cum definitione nostra adver- sariorum definitionem conferemus et nostram veram, honestam, utilem esse demonstrabimus, illorum con- tra. quaeremus autem res aut maiore aut minore aut pari in negotio similes, ex quibus affirmetur nostra descriptio. iam si res plures erunt definiendae: ut, si quaeratur, fur sit an sacrilegus, qui vasa ex privato sacra subripuerit, erit utendum pluribus definitionibus; deinde simili ratione causa tractanda. Locus autem commu
Abbreviated transcription (Latin):
in causa sidiligenter attend&: omne suide¬
bit constitutiones. earũ partes. & contro
uersias. siquȩ forte in eas incident Nã
deomnib p̾scribemus. Frimus ergo accu¬
satoris locus .ẽ. eius nominis. cuius deui
definitio: hoc modo. Alaiestatẽ minue¬
re. ẽ: dedignitate. aut amplitudine. aut
potestate populi. aut eorũ quibus popu¬
lus potestatẽ dedit. aliquid derogare
Hoc sic breuiter expositum: plurib uer¬
bis .ẽ. arationib confir mandũ. aita eẽ
ut de scripseris ostendendũ. Postea
ad id qđ definieris: factũ eius quiac¬
cusabitur adiungere oportebit.
a exeo quodostenderis. ec̃ uerba cau¬
sa maiestatẽ minuere. docere ad¬
uersariũ maiestatẽ minusse. Chun
totũ locũ eñ muni loco confirmare.
ꝑ quem ipsius facti atrocitas. aut in¬
dignitas aut omnino culpa. cũ indis¬
natione augeatur. Posterit infir¬
manda aduersariorũ discriptio. Ca
autẽ infirmabitur si falsa demons¬

Expanded text:
in causa, si diligenter adtendet, omnes videin causa, si diligenter adtendet, omnes videbit constitutiones et earum partes et contro- versias, si quae forte in eas incident; nam de omnibus praescribemus. Primus ergo accusatoris locus est eius nominis, cuius de vinione hominum definitio, hoc modo: Maiestatem minuere est de dignitate aut amplitudine aut potestate populi aut eorum, quibus populus potestatem dedit, aliquid derogare. hoc sic breviter expositum pluribus verbis est et rationibus confirmandum et ita esse, ut descrip- seris, ostendendum. postea ad id, quod definieris, factum eius, qui accusabitur, adiungere oportebit et ex eo, quod ostenderis esse, verbi causa maiestatem minuere, docere adversarium maiestatem minuisse et hunc totum locum communi loco confirmare, per quem ipsius facti atrocitas aut indignitas aut omnino culpa cum indignatione augeatur. post erit infirmanda ad- versariorum descriptio. ea autem infirmabitur, si falsa demons
Abbreviated transcription (Latin):
optimatũ ꝑseditionẽ: ad populũ legem
ad grariã ferebat. Hunc pat̾ suus conci¬
liũ plebihabentẽ detẽplo dediꝑnt. Accer¬
situr maiestatis. Intentio. ẽ Alaiestatẽ
minuisti: quod TR. FL̃. de tẽplo deduxx¬
isti. Depulsio. ẽ. non minui maiestatẽ.
Questio est. maiestatẽ neminuerit. Ratio
Infiliũ enĩ quã habebam potestatẽ ea sum
usus Rationis infirmatio. Aterum qui
patria potestate. hoc . ẽ. priuata quadã
tribunitiã potestatẽ. hoc. ẽ. populi potes¬
tatẽ infirmat. minuit is maiestatẽ: Iudi¬
catio. ẽ: minuat ismaiestatẽ qui ntribu¬
nitiam potestatem patria potestate uta¬
tur. Ad hanc iudicationẽ argum̃tatio¬
nes omnes afferri oportebit. Ac nequis
forte arbitretur pos non intellegere.
aliã quoq incidere constitutionẽ in hanc
causã : eamnos partẽ solã sumimꝰ. in quã
p̃cepta nobis danda sunt. Omnib autem
partib hoc in libro explicatis. quiuis omni

Expanded text:
opti- matium per seditionem ad populum legem opti- matium per seditionem ad populum legem agrariam ferebat. hunc pater suus concilium plebis habentem de templo deduxit; arcessitur maiestatis. intentio est: maiestatem minuisti, quod tribunum plebis de templo deduxisti. depulsio est: non minui maiestatem. quaestio est: maiestatemne minuerit? ratio: in filium enim quam habebam potestatem, ea sum usus. rationis infirmatio: at enim, qui patria potestate, hoc est pri- vata quadam, tribuniciam potestatem, hoc est populi potestatem, infirmat, minuit is maiestatem. iudicatio est: minuatne is maiestatem, qui in tribuniciam po- testatem patria potestate utatur? ad hanc iudicationem argumentationes omnes afferre oportebit. Ac ne qui forte arbitretur nos non intellegere aliam quoque incidere constitutionem in hanc causam, eam nos partem solam sumimus, in quam praecepta nobis danda sunt. omnibus autem partibus hoc in libro explicatis quivis omni
Abbreviated transcription (Latin):
accusa toris. ꝑquẽ aug& facti a trocitatẽ
Etalt̾ ꝑ quẽ negat. malorũ misereri opor¬
tere. Defensoris. ꝑ quẽ calũnia accusa¬
torũ cũ indignatione ostenditur. aper
quem cũ quęstione misericordia captat᷑
Hi & ceteri loci omnes cõmunes exhis dẽp̃¬
ceptis sumuntur. quib cȩterȩ argumen¬
tationes. sed illȩ tenuus. & subtilius. &a¬
cutius tractantur. Hiautẽ grauius.
aornatius. & cũ uerbis. tum&iã senten¬
tiis excellentib In illis enĩ finis. ẽ. ut id
qđ dicitur uerũ eẽ uideatur: in histam¬
& si hoc quoq uideri oport&. tamenfinis
est amplitudo. Nunc ad aliam constitu¬
tionẽ transeamus. Cũ est Nominis con¬
trouersia. quia uis uocabuli definienda
uerbis . ẽ : constitutio definitiua dr̃. Eius
generis exemplo nobis posita sit hȩc causa
Celaminius isquiconsul rem malegessit
bello punico secundo cũ tr̃ pl eẽt inuito¬
senatu a omnino contra uoluntatẽ omĩu

Expanded text:
accusatoris, per quem auget facti atrocitatem, accusatoris, per quem auget facti atrocitatem, et alter, per quem negat malorum misereri oportere: defensoris, per quem calumnia accusatorum cum in- dignatione ostenditur et per quem cum conquestione misericordia captatur. hi et ceteri loci omnes com- munes ex iisdem praeceptis sumuntur, quibus ceterae argumentationes; sed illae tenuius et subtilius et acu- tius tractantur, hi autem gravius et ornatius et cum verbis tum etiam sententiis excellentibus. in illis enim finis est, ut id, quod dicitur, verum esse videatur, in his, tametsi hoc quoque videri oportet, tamen finis est amplitudo. Nunc ad aliam constitutionem transeamus. Cum est nominis controversia, quia vis vocabuli definienda verbis est, constitutio definitiva dicitur. eius generis exemplo nobis posita sit haec causa: C. Flaminius, is qui consul rem male gessit bello Punico secundo, cum tribusenatu et omnino contra voluntatem omnium
Abbreviated transcription (Latin):
& sententiarũ aliquid habent dignitates.
quimulta in exercitatione. magnã sibi
uerborũ & sententiarũ copiã cõparaue¬
rint. tractari ñpoter̃ ornate. & grauit̃:
quẽ ad modũ natura ipsorũ desiderat : atq
hoc sit nobis dictũ cõmuniter de omnigene¬
re locorũ cõmuniũ. Nunc exponemus.
in coniecturalẽ confttutionẽ quiloci com¬
munes incidere soleant. Suspicionib
credi oportere. & ton oportere. Rumo¬
rib credioportere & non oportere.
Testib credi oportere. & non oportere
Questionib credi oportere. & ponoportere
Uitã ante actũ spettari oportere a nonopor¬
tere. Eiusdem eẽ. qui in illa repeccarit.
a hoc quoq admisisse dr̃ a non eẽ eius dẽ
causȩ. Maxime spectari causam oporte¬
re.: & non oportere. Atq hi quidem a si
qui eius modi exproprio argumento com¬
munes locipascentur: Incontrarias par¬
tes diducuntur. Certus autẽ locus. ẽ.

Expanded text:
et sententiarum aliquid habent digni- tatiset sententiarum aliquid habent digni- tatisqui multa in exercitatione magnam sibi verborum et sententiarum copiam con- paraverint, tractari non poterunt ornate et graviter, quemadmodum natura ipsorum desiderat. Atque hoc sit nobis dictum communiter de omni genere locorum communium; nunc exponemus, in coniecturalem constitutionem qui loci communes in- cidere soleant: suspicionibus credi oportere et non oportere; rumoribus credi oportere et non oportere; testibus credi oportere et non oportere; quaestionibus credi oportere et non oportere; vitam ante actam spectari oportere et non oportere; eiusdem esse, qui in illa re peccarit, et hoc quoque admisisse et non esse eiusdem; causam maxime spectari causam oportere et non oportere. atque hi quidem et si qui eiusmodi ex proprio argumento communes loci na- scentur, in contrarias partes diducuntur. certus autem locus est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uelit ostendere : eũ qui parentẽ neca¬
rit maximo supplicio eẽdignũ. Quolo co
nisi ꝑorata oꝓbata causa . p̃ ẽ. intendum.
aut dubiȩ quȩ ex contrario quoq habeat
ꝓbabiles rationes argumentandi. ut suspi
tionib credioportere. Ac pars locorũ com¬
muniũ ꝑ indignationẽ. aut ꝑ conquȩstio¬
nẽ inducitur. dequib ante dictum est.
Pars: ꝑ aliquã probabilẽ utraq exparte ora¬
tionẽ. Distinguitur autẽ oratio atq in¬
lustratur. maxime raro inducendis locis
cõmunibus & aliquo loco iamcertiorib
illis auditorib argumentis confirmatis
amatum conceditur cõmune quiddam
dicere cum diligent̃ aliquis proprius
causȩ locus tractatus. ẽ: aauditoris ani¬
mus. aut renouatur adea quę restant.
aut omnib iamdictis exsuscitatur Omĩa
enĩ ornamenta elocutionis. in quib & su¬
auitatis. & grauitatis plurimũ consistit:
exomnia quȩ in inuentione uerborum

Expanded text:
hoc velit ostendere, eum, qui parentem ne- cahoc velit ostendere, eum, qui parentem ne- carit, maximo supplicio esse dignum; quo loco nisi perorata et probata causa non est utendum; aut dubiae, quae ex contrario quoque habeat probabiles rationes argumentandi, ut suspicoportere. ac pars locorum communium per indignationem aut per con- questionem inducitur, de quibus ante dictum est, pars per aliquam probabilem utraque ex parte rationem. distinguitur autem oratio atque inlustratur maxime raro inducendis locis communibus et aliquo loco iam certioribus illis auditoribus argumentis confirmato. nam et tum conceditur commune quiddam dicere, cum diligenter aliqui proprius causae locus tractatus est et auditoris animus aut renovatur ad ea, quae restant, aut omnibus iam dictis exsuscitatur. omnia autem ornamenta elocutionis, in quibus et suavitatis et gravitatis plurimum consistit, et omnia, quae in in- ventione rerum
Abbreviated transcription (Latin):
suspitiones: a extestimonio. & exrumore
aliquo. pariratione ut excausa. & exper¬
sona. & ex facto duci oportebit. Quare
nobis &hiuident᷑ errare. qui hoc genussus¬
pitionũ. artificii nonputant indigere:
&hi quialit̃ hoc degenere. acdeomni
coniectura. p̃cipiendũ putant. Omnes
enim isdem exlocis coniectura sumenda
Nã & eius qui inquestione aliquid dixerit.
& eius qui intestimonio & ipsius rumoris
causa &ueritas exhisdem attributionib
repperietur. Omni autẽ in causa pars
argumentorũ . ẽ. adiuncta ei causȩ solũ
q dicitur: & ab ipsa itaducta ut abea
separatim in omnes eiusdẽ generis. aut¬
in plerasq causas trans ferri. non satis
cõmode possit. Pars autẽ .ẽ. ꝑuagatior.
& aut inomnis eiusdem generis. aut in
plerasq causas accõmodata. Hecergo
argumenta quȩ transferri in multas
causas possunt: locos cõmunes nomina¬
mus. Nã locus cõmunis. autcertȩrei
quandã contin& amplificationẽ. ut siqui

Expanded text:
suspiciones et ex testimonio et ex rumore suspiciones et ex testimonio et ex rumore aliquo pari ratione ut ex causa et ex persona et ex facto duci oportebit. Quare nobis et ii videntur errare, qui hoc genus suspicionum artificii non putant indigere, et ii, qui aliter hoc de genere ac de omni coniectura praeci- piundum putant. omnis enim iisdem ex locis con- iectura sumenda est. nam et eius, qui in quaestione aliquid dixerit, et eius, qui in testimonio, et ipsius rumoris causa et veritas ex iisdem adtributionibus re- perietur. Omni autem in causa pars argumentorum est ad- iuncta ei causae solum, quae dicitur, et ex ipsa ita ducta, ut ab ea separatim in omnes eiusdem generis causas transferri non satis commode possit; pars au- tem est pervagatior et aut in omnes eiusdem generis aut in plerasque causas adcommodata. haec ergo argumenta, quae transferri in multas causas possunt, locos communes nominamus. nam locus communis aut certae rei quandam continet amplificationem, ut si quis
Abbreviated transcription (Latin):
potius quã ab illo. Curnullo adiutore
aut cur hoc. curnemosit conscius. aut
cursit. aut cur hic sit curhoc ante fac
tũ sit. cur hoc ante factũ nonsit. curhoc
in ipsonegotio. cur hoc post negotium.
aut factũ de industria. aut rem ipsam
consecutũ sit: consta in coratio. aut cũ
rẽ. aut ipsa secũ. Hoc huius perei sit
signũ. an illius. an&huius. &illius. &
utriusq potius. quid factũ sit quod non
oportuerit. aut ñ factũ quod oportue.¬
rit. Cũ animus hac intentione. omnes
totius negotii partes considerabit : tũ
illi ipsi inmediũ conseruati loci ꝓcedent
dequib ante dictũ. ẽ. Ettũ ex singulis.
tũ exconiunctis. argumenta certanas¬
centur. quorũ argumentorũ parspro¬
babili: pars necessario ingenere uer¬
sabitur. Accedunt autẽ sepe ad con¬
iecturam quęstiones. testimonia
rumores: q̃ contra omnia uterq simi¬
liuia p̃ceptorũ torquere. ad suȩ causȩ
cõmodũ debebit. Nam &ex questione

Expanded text:
potius quam ab illo; cur nullo adiutore potius quam ab illo; cur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sit conscius aut cur sit aut cur hic sit; cur hoc ante fac- tum sit; cur hoc ante factum non sit; cur hoc in ipso negotio, cur hoc post negotium, an factum de industria an rem ipsam consecutum sit; constetne oratio aut cum re aut ipsa secum; hoc huiusne rei sit signum an illius, an et huius et illius et utrius potius; quid fac- tum sit, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit. cum animus hac intentione omnes totius negotii partes considerabit, tum illi ipsi in medium coacervati loci procedent, de quibus ante dictum est; et tum ex singulis, tum ex coniunctis argumenta certa nascentur, quorum argumentorum pars probabili, pars necessario in genere versabitur. accedunt autem saepe ad coniecturam quaestiones, testimonia, rumores, quae contra omnia uterque simili via praeceptorum torquere ad suae causae commodum debebit. nam et ex quae- stione
Abbreviated transcription (Latin):
facile .ẽ. neq necessariũ .ẽ. distinguere.
ut in superioribus partibus. Quopacto.
quidq accusatorẽ: & quomodo defenso¬
rem. tractare oporteat. Nonne cessa¬
rium: ꝓpterea: quod causa posita. quid
inquãq conueniat. resipsa docebit cos.
qui non omnia hic se inuenturos puta¬
bunt: sed modo quandã in cõmune
medioerem intelligentiã conferent
Non facile autẽ: quod et infinitũ . ẽ. tot de
rebus utramq in partẽ singillatim
deuna quaq explicare: &alias aliter
hȩc inutramq partẽ causae solent con¬
uenire. Quare consi derare hȩc quȩ ex¬
posuimus. oportebit: Facilius autem
adinuentionẽ animus. incid&: sigesti
negotii. & suam. &aduersarii parratio¬
nẽ. sepe. & diligenter ꝑtractabit : & qđ
quȩq pars suspicionis habebit: elici¬
ens considerabit. Quare quo consilio.
quaspe ꝑficiundi. quidq factũ sit: hoc
curmodo potius quã illo. Cur ab hoc

Expanded text:
facile est neque necessarium est distinguere, facile est neque necessarium est distinguere, ut in superioribus partibus, quo pacto quicque accu- satorem et quomodo defensorem tractare oporteat. non est necessarium, propterea quod causa posita, quid in quamque conveniat, res ipsa docebit eos, qui non omnia hic se inventuros putabunt, si modo quandam in commune mediocrem intellegentiam conferent; non facile autem, quod et infinitum est tot de rebus utram- que in partem singillatim de una quaque explicare et alias aliter haec in utramque partem causae solent convenire. quare considerare haec, quae exposuimus, oportebit. facilius autem ad inventionem animus in- cidet, si gesti negotii et suam et adversarii narrationem saepe et diligenter pertractabit et, quod quaeque pars suspicionis habebit, eliciens considerabit, quare, quo consilio, qua spe perficiundi quicque factum sit; hoc cur modo potius quam illo; cur ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
facultas dequa ante diximus. deinde
utrũ tofacinus sit quod pęnitere fueru
neresse itẽ qđ spem celandi non habera
Deinde necessitudo inqua pine cesse fue¬
rit. id aut fieri. aut ita fieri queritur.
suimus ante rem erit quod initinere
set am familiarit᷑ applicauerit. quod ser¬
monis causam quȩsierit. quod simul
de uerterit. a tenarit. In re: nox somnꝰ
Post rem quod solus exierit. qd illũ tam
familiarẽ comitatũ tã aequo animoreli
querit. qđ cruentũ gladiũ habuerit᷑ Orũ¬
diligenter ratio faciendieẽ habita & ex¬
cogitata: an itatemere ut non uerisimi¬
lesit. quẽ quã tãtemere admalefitium
accessisse. In quoquerit᷑ nũ quo alio mͦ
cõmodius potuerit fieri a fortuna ad¬
ministrari. Nam sȩpe sipecunię siad¬
iumenta. adiutoris de sunt facultas
fuisse faciundi ñuidetur. Hoc modo.
si diligenter attendamus. apta interse
eẽ intelligsmus. hec quȩ negotus. a illa
quȩ personissunt ad tributa. Hic neque

Expanded text:
facultas, de qua ante diximus; deinde facultas, de qua ante diximus; deinde utrum id facinus sit, quod paenitere fuerit necesse, quod spem celandi non haberet; deinde necessitudo, in qua necesse fuerit id aut fieri aut ita fieri, quaeritur. suimus: ante rem, quod in itinere se tam familiariter adplicaverit, quod sermonis causam quaesierit, quod simul deverterit, deinde cena- rit. in re nox, somnus. post rem, quod solus exierit, quod illum tam familiarem tam aequo animo reli- querit, quod cruentum gladium habuerit. rudiligenter ratio faciendi esse habita et excogitata, an ita temere, ut non veri simile sit quem- quam tam temere ad maleficium accessisse. in quo quaeritur, num quo alio modo commodius potuerit fieri vel a fortuna administrari. nam saepe, si pecuniae, adiumenta, adiutores desint, facultas fuisse faciundi non videtur. hoc modo si diligenter attendamus, apta inter se esse intellegimus haec, quae negotiis, et illa, quae personis sunt adtributa. Hic non
Abbreviated transcription (Latin):
tus quoq uidendus erit. hoc. ẽ. quid¬
ta autẽ pars erat ex his negotiis. quas¬
dicebamus. eẽ. attributas. consecutio.
Inea quȩ runtur ea: quȩ gestiine gotiũ.
confestim aut inter uallo consequunt᷑.
Inqua uidebimus. ex quȩ consuetud osit
& quȩ ex a quȩ actio. & quod eius reiarti¬
ficiũ. aut usus. aut exercitatio homi¬
nũ. aut ad probatio. aut offensio. ex qͥb
p̃an nũquã elicitur. aliquid suspitio¬
nis: Sunt autẽ aliquȩ suspiciones. quȩ
cõmunit̃. & exnegotiorũ & expersona¬
rũ ad tributionib sumuntur. Nam&
exfortuna. & exnatura. & exuictu.
studio factis. casu. orationibus consilio.
& ex habitu animi. aut corporis. plera¬
q ꝑtinent ad easdemres: quę reniere¬
dibilẽ. aut incredibilẽ facere possunt.
&cũ factisuspitione iunguntur . Maxi¬
me enĩ quęri oportea. in hac constitutio¬
nẽ. primũ. potuerit nealiquid fieri
Deinde. R quo ab alio potuerit. Deinde

Expanded text:
tus quoque videndus erit, hoc etus quoque videndus erit, hoc eta autem pars est ex his, quae negotio dicebamus attributa, conin ea quaeruntur ea, quae gestum negotium confestim aut intervallo con- sequuntur. in quo videbimus, ecqua consuetudo sit, ecqua lex, ecqua pactio, ecquod eius rei artificium aut usus aut exercitatio, hominum aut adprobatio aut offensio; ex quibus nonnumquam elicitur aliquid suspicionis. Sunt autem aliae suspiciones, quae communiter et ex negotiorum et ex personarum adtributionibus su- muntur. nam et ex fortuna et ex natura et ex victu, studio, factis, casu, orationibus, consilio et ex habitu animi aut corporis pleraque pertinent ad easdem res, quae rem credibilem aut incredibilem facere pos- sunt et cum facti suspicione iunguntur. maxime enim quaerere oportet in hac constitutione, primum po- tueritne aliquid fieri; deinde ecquo ab alio potuerit; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtractanda. Nã hoc genus earũ rerũ
que negotios attributȩ: secundo in
loco nobis ẽ. expositum Hocergo inge¬
nere spectabitur. Locus. leorpus.
occasio. Facyatað Quorũ unius
cuiusq uis diligenter in confirmatio¬
nis p̃ceptis explicita . ẽ. Quare neaut
hic non admonuisse. aut ne eadẽ iterũ
dixisse uideamur: breuiter demons¬
trabimus. quid quaq in parte conside¬
rarioporteat . In loco igitur oportuni¬
tas: intẽpore longinquitas. in oc casi¬
one cõmoditas. ad faciendũ idonea in
facultate copia. & potestas earũ rerũ.
propt̃ quas aliquid facilius fit. aut qͥb
sine. omnino confici non potest consi¬
deranda. ẽ. Deinde uidendũ. ẽ. quid ad¬
iunctum sit negotio hoc .ẽ. quid maius
quidminus. quidȩ que magnũsit. quid
simile ex quib coniectura quȩdã ducit᷑
si quẽ ad modũ resmaiores. minores. aeq
magnȩ similesq agisoleant: diligenter
considerabitur. Quo ingeriere euen¬

Expanded text:
pertrac- tanda. nam hoc genus earum rerum, pertrac- tanda. nam hoc genus earum rerum, quae negotio sunt adtributae, secundo in loco nobis est expositum. hoc ergo in genere spectabitur locus, tempus, occasio, facultas; quorum unius cuiusque vis diligenter in con- firmationis praeceptis explicata est. quare, ne aut hic non admonuisse aut ne eadem iterum dixisse videamur, breviter iniciemus, quid quaque in parte considerari oporteat. in loco igitur opportunitas, in tempore longinquitas, in occasione commoditas ad faciendum idonea, in facultate copia et potestas earum rerum, propter quas aliquid facilius fit aut quibus sine omnino confici non potest, consideranda est. De- inde videndum est, quid adiunctum sit negotio, hoc est, quid maius, quid minus, quid aeque magnum sit, quid simile; ex quibus coniectura quaedam ducitur, si, quemadmodum res maiores, minores, aeque magnae, similes agi soleant, diligenter considerabitur. quo in genere even
Abbreviated transcription (Latin):
ac sinullomodo uitȩ turpitudo. aut in¬
famia leni repoterit oratione: neģare
oportebit. deuita eius. & demoribus quȩ¬
rire. Sedde eo crimine quod e arguat᷑
Quareante factis omissis illud quod instat
agioportere Ex facto autẽ ipso suspi¬
tiones ducentur: sitotius administra¬
tio negotii exomnibus scilic& quȩ inli¬
gotio separatim partim cõmuniter. exp¬
sonis atq exnegotio ꝓficiscentur Exnego¬
tio ducipoter̃: sicasres quȩ negotiis. at¬
tributȩ s̃. diligenter considerabimus.
Exhis igitur in hanc conftitutionẽ conueni¬
re uidentur genera eorũ omnia partes
generũ plereq uidere igitur primum
oportebit. quȩ sint continentia cũ ipso
negotio hoc ẽ. quȩ abre separari non
possint. quo in loco satiserit diligent᷑
considerare : quid sit anterem factum.
ex quo spes ꝑfitiendi nata. & faciendi
facultas quȩ sita uideatur. quidin ipsa
tũ sit. Deinde ipsius. ẽ. negotii gestio

Expanded text:
at si nullo modo vitae turpitudo aut inat si nullo modo vitae turpitudo aut infamia leniri poterit oratione, negare oportebit de vita eius et de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur; quare ante factis omissis illud, quod instet, id agi oportere. Ex facto autem ipso suspiciones ducentur, si to- tius administratio negotii ex omnibus partibus pgotio separatim, partim communiter ex personis atque ex negotio proficiscentur. ex negotio duci poterunt, si eas res, quae negotiis adtributae sunt, diligenter con- siderabimus. ex iis igitur in hanc constitutionem convenire videntur genera earum omnia, partes gene- rum pleraeque. Videre igitur primum oportebit, quae sint continentia cum ipso negotio, hoc est, quae ab re separari non possint. quo in loco satis erit dili- genter considerasse, quid sit ante rem factum, ex quo spes perficiundi nata et faciundi facultas quaesita vi- deatur; quid in ipsa tum sit. Deinde ipsius est negotii gestio
Abbreviated transcription (Latin):
facinus eẽ. & indignũ demonstrabitur
aut cũ animus inuita fuerit omniauitiis
remotissimus eã causã putare. quȩ homi¬
nes audaces infraudẽ rapere soleat.
castissimũ quoq hominẽ ad peccandum
potuisse impellere aut iniquũ ẽẽ & ob
timo cuiq ꝑnitiosissimũ. Ñuitã honeste
actã. tali intẽpore quã pluriiũ prodes¬
se. sed subita excriminatione q̃ confingi
quã uis facile possit. p̃exante actauita
quȩ neq ad tẽpus fingi. neq ullo modo
mutaripossit facere iuditiũ. Sin autẽ
in ante aeta uita. aliquȩ turpitudines
erunt. aut falso uenisse in eã existima¬
tionẽ dicentur. exaliquorũ inudia.
aut obtrectatione. autfalsa opinione.
aut in prudentiȩ necessitudine aut
persuasioni adulescentiȩ. aut alicui
p̃imalitiosȩ animi affectioni. at tribu¬
entur aut dissimili ingenere uitio
rũ: utanimus non omnino integer:
sed abtali culpa remotus eẽ. uidiatur.

Expanded text:
facinus esse et indignum demonstrabitur; facinus esse et indignum demonstrabitur; ut, cum animus in vita fuerit omni a vitiis remotissimus, eam causam putare, quae homines audaces in fraudem rapere soleat, castissimum quoque hominem ad pec- candum potuisse inpellere; aut: iniquum esse et op- timo cuique perniciosissimum non vitam honeste actam tali in tempore quam plurimum prodesse, sed subita ex criminatione, quae confingi quamvis false possit, non ex ante acta vita, quae neque ad tempus fingi neque ullo modo mutari possit, facere iudicium. sin autem in ante acta vita aliquae turpitudines erunt: aut falso venisse in eam existimationem dicetur ex aliquorum invidia aut obtrectatione aut falsa opi- nione; aut inprudentiae, necessitudini, persuasioni, adulescentiae aut alicui non malitiosae animi af- fectioni attribuentur; aut dissimili in genere vitio- rum , ut animus non omnino integer, sed ab tali culpa remotus esse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
statim confirmare oportebit.
efensor autẽ primũ si poterit. de¬
bebit. uitã eius qui insimulabitur
quã honestissimã demonstrare. Id fa¬
ci& si ostendaialiqua eius nota & cõ
muniã officia quod genus inparentes.
cognatos. amicos. affines. necessarios
&iã quȩ magis iara & eximias̃. siabeo
cũmagno aliquid labore. aut pericu¬
lo aut utraq re. cũ ne cesse ñeẽt
osfien causa aut inrẽ publicã. ꝯut
in parentes. aut in aliquos eorũ qͥmͦ exposi
se. pulla cupiditate impeditum ab officio
recessisse. Quodeo confirmatius erit sicũ
potestas in pune aliquid faciendiminus
honeste fuisse dicetur. uoluntasea facien¬
da demons trabitur ab fuisse: Hoc auten
ipsũ genuserit cofirmiuis. sieo ipso ingene¬
re quo arguetur. integor antea fuisse de¬
monstrabitur. Ut sicũ auaritiȩ causa
fecisse arguatur. minime omni inuita
pecuniȩ cupidus. fuisse doceatur. Hic illa
magna cũ grauitate inducetur indigna¬
tio iuncta conquestioni: ꝑ quã miserum

Expanded text:
statim confirmare oportebit. Defensor autem primum, si poterit, debebit vitam eius, qui insimulabitur, quam honestissimam demon- strare. id faciet, si ostendet aliqua eius nota et com- munia officia; quod genus in parentes, cognatos, ami- cos, affines, necessarios; etiam quae magis rara et eximia sunt, si ab eo cum magno aliquid labore aut periculo aut utraque re, cum necesse non esset, officii causa aut in rem publicam aut in parentes aut in aliquos eorum, qui modo exse, nulla cupiditate in- peditum ab officio recessisse. quod eo confirmatius erit, si, cum potestas inpune aliquid faciendi minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo demon- strabitur afuisse. hoc autem ipsum genus erit eo firmius, si eo ipso in genere, quo arguetur, integer ante fuisse demonstrabitur: ut si, cum avaritiae causa fecisse arguatur, minime omni in vita pecuniae cupi- dus fuisse doceatur. hic illa magna cum gravitate inducetur indignatio, iuncta conquestioni, per quam miserum
Abbreviated transcription (Latin):
sint attributi: de quibus ante dictũ est
Sin distributius tractare quiuol&: par¬
tiatur inanimũ & corpus. & extrarias
res licebit animiest uirtus Cuius de
partibus paulo ante dictũ est: Corporis.
ualitudo. dignitas. uires uelocitas. Ex¬
trare honos. pecunia. affinitas. genus.
ingenere intellegentur. Atq in his: id
quod in omnia ualere oportebit. Con
traria quoq quȩ & qualia sint intellegen¬
tur. Uidere autẽ in laudando. & inuitu¬
perando oportebit: nontã quȩ in corpo¬
re aut in extraneis reb habuerit isaequo
agetur. Quã quo pacto his rebus usussit
Nã fortunã quidem. & laudare stultitia:
ui tuperare suꝑbia. ẽ. Animi autem
& laus honestas: auituperatio uehe¬
mens ẽ. Nunc quõ omne in causȩ genꝰ
argumentandi ratio tradita. ẽ: deinuen¬
tione prima ac maama parte rheto¬
ricȩ satisdictũ uidetur. Quare qm̃
xuna pars adexitũ hunc ab superiore
libro ꝑducta ẽ. Et hidiber nonparũ

Expanded text:
sunt adtributi, de quibus ante dic- tum est. sunt adtributi, de quibus ante dic- tum est. sin distributius tractare qui volet, partiatur in animum et corpus et extraneas res licebit. animi est virtus, cuius de partibus paulo ante dictum est; corporis valetudo, dignitas, vires, velocitas; extraneae honos, pecunia, adfinitas, genus, in genere intellegentur. atque in his id, quod in omnia, valere oportebit; con- traria quoque, quae et qualia sint, intellegentur. vi- dere autem in laudando et in vituperando oportebit non tam, quae in corpore aut in extraneis rebus ha- buerit is, de quo agetur, quam quo pacto his rebus usus sit. nam fortunam quidem et laudare stultitia et vituperare superbia est, animi autem et laus ho- nesta et vituperatio vehemens est. Nunc quoniam omne in causae genus argumentan- di ratio tradita est, de inventione, prima ac maxima parte rhetoricae, satis dictum videtur. quare, quoniam et una pars ad exitum hoc ac superiore libro per- ducta est et hic liber non parum
Abbreviated transcription (Latin):
caput illud uidetur cẽ: ut quȩ ramus.
quid sit illud. Quodsi adipisci aut effu¬
gere uelimus. aliquares nobis sit ne
cessaria. Hoc est quęsit adiunctio: ut
ꝓinde uti. quẽ que reserit laboremus.
& grauissimã quãq causam uehemen¬
tissime necessariã iudicemus. Iffectio
est quedã extempore autex negotioꝵ
euentu. aut administratione aut ho¬
minũ studio cõmutatiorerũ: ut non
tales quales ante habite sunt. aut
plerũq haberi soleant habendȩ ui¬
deantur. eẽ. ut ad hostes transire turpe
uidetur eẽ ͣ on illo animo quo ulixes
transuit: & pecuniã inmare. deicere
inutile. at non eo consilio quo aristyp¬
pus deiecit. Sunt igitur resquędã extẽ¬
pore & ex consilio. nonex sua natura con¬
sederandȩ. Quib in omnib quidtẽpora
petant aut quid personis dignũ sit con¬
dicendã lo cossumio portere arbitra¬
mur. Laudesautẽ & uituperationes ex
his locis sumentur. Qui locipersonis

Expanded text:
caput illud vide- tur esse, ut quaeramus, caput illud vide- tur esse, ut quaeramus, quid sit illud, quod si adi- pisci aut effugere velimus, aliqua res nobis sit ne- cessaria, hoc est, quae sit adiunctio, ut proinde, uti quaeque res erit, elaboremus et gravissimam quamque causam vehementissime necessariam iudicemus. Affectio est quaedam ex tempore aut ex nego- tiorum eventu aut administratione aut hominum studio commutatio rerum, ut non tales, quales ante ha- bitae sint aut plerumque haberi soleant, habendae videantur esse; ut ad hostes transire turpe videatur esse, at non illo animo, quo Ulixes transiit; et pe- cuniam in mare deicere inutile, at non eo consilio, quo Aristippus fecit. sunt igitur res quaedam ex tempore et ex consilio, non ex sua natura conside- randae; quibus in omnibus, quid tempora petant, quid personis dignum sit, condicendam locos sumi oportere arbitramur. Laudes autem et vituperationes ex iis locis sumentur, qui loci personis
Abbreviated transcription (Latin):
his omnibus: quȩ ante dictas. quid fieri &
quid facile fieri poss& oport& considerare
F acile id dicimus. quod sine magno aut si¬
quitatis indig&. atq aut omnis aut plu¬
rimas aut maximas causas ht difficulta¬
tis. tamen his susceptis difficultatibus
conferi atq adexitũ ꝑducipotest. Quo
ergo dehonestate &deutilitate diximꝰ.
Nunc restat ut dehis rebus quashis at¬
tributas cẽ dicebamus. Netessitudine
xaffectione ꝑscribamus.
Duto igitur ec̃ hanc necessitudinem.
cui nulla ui resisti potest. id quod que
neq mutari neq leniri potest: Atq
ut apertius hoc sit exemplis lic& ium rei
qualis & quanta sit cognoscamus uriposse.
flãmã ligneam materiã pecesseest.
Corpusmortale aliquo tẽpore interi¬
re necesse est. atq ita necesse ut uis
postulat eaquã modo describebamus
necessitudinis. cui pullaui resisti potef¬
aut demagnificentia aut dehonestate
quiddã derogetur. Atq in hoc loco mͥ

Expanded text:
iis omnibus, quae ante dicta sunt, quid fieri et iis omnibus, quae ante dicta sunt, quid fieri et quid facile fieri possit, oportet considerare. facile id dicemus, quod sine magno aut siquitatis indiget atque aut omnes aut plurimas aut maximas causas habet difficultatis, tamen his suscep- tis difficultatibus confieri atque ad exitum perduci potest. Quoniam ergo de honestate et de utilitate dixi- mus, nunc restat, ut de iis rebus, quas his adtributas esse dicebamus, necessitudine et affectione, perscriba- mus. puto igitur esse hanc necessitudinem, cui nulla vi resisti potest, quo eneque mutari neque leniri potest. atque, ut apertius hoc sit, exemplo licet vim rei, qualis et quanta sit, cognoscamus. uri posse flamma ligneam materiam necesse est. corpus animal mortale aliquo tempore interire necesse est; atque ita necesse, ut vis postulat ea, quam modo describebamus, ne- cessitudinis. huiusmodi necessitde magnificentia aut de honestate quiddam derogetur. atque in hoc loco mihi
Abbreviated transcription (Latin):
oportunitatibus: ex offitiss. exreligio¬
nibus. ex uetustatibus habebitur: Vtili¬
posita ẽ. aut in extrariisrebus. Quarũ
tuncrerum multo maxima pars ad
corporis cõmodũ reuertitur : ut in re
publica quȩdã sunt ut sic dicã quẽ adcor.¬
pus ꝑtinent ciuitatis. Vt agri. fortus.
fecunia. Classes. Nautȩ. Milites. sotii.
quibus rebus in columitatẽ aclibertatẽ
retinent ciuitates. Alia uero quȩ iam
quiddam magis amplũ &minus pecessa¬
riũ conficiunt. Ut urbisegregia exorna¬
tio atq amplitudo. ut quȩdã excellens
pecuniȩ magnitudo. amicitiarũ acsotieta¬
tũ multitudo. Quib rebus nonillud solũ
conficitur ut saluȩ aincolumes: uerum
aiam ut amplȩ atq potentes sint ciuitatis
Quare utilitatis duȩ partes uidentur esse
incolumitas. & potentia. Incolumitas.ẽ.
salutis tuta. atq integra conseruatio Po¬
tentia. adsua conseruanda. & alterius ad¬
tenenda. Idoncarũ rerũ facultas. Atq in

Expanded text:
opportunitatibus, ex officiis, ex religioopportunitatibus, ex officiis, ex religionibus, ex vetu- statibus habebitur. Utiliposita est aut in extrariis rebus; quarum tamen rerum multo maxima pars ad corporis commodum revertitur, ut in re pu- blica quaedam sunt, quae, ut sic dicam, ad corpus pertinent civitatis, ut agri, portus, pecunia, classis, nautae, milites, socii, quibus rebus incolumitatem ac libertatem retinent civitates, aliae vero, quae iam quid- dam magis amplum et minus necessarium conficiunt, ut urbis egregia exornatio atque amplitudo, ut quae- dam excellens pecuniae magnitudo, amicitiarum ac societatum multitudo. quibus rebus non illud solum conficitur, ut salvae et incolumes, verum etiam, ut amplae atque potentes sint civitates. quare utilitatis duae partes videntur esse, incolumitas et potentia. in- columitas est salutis rata atque integra conservatio; potentia est ad sua conservanda et alterius adtenuanda idonearum rerum facultas. atque in
Abbreviated transcription (Latin):
q fructusuo ducunt. Quo in genere est
Dignitas: alicuius honesta &cultu & hono¬
re. & uere cundia. digna auctoritas
Amplitudo: potentia. aut maiestatis aut
aliquorũ copiarũ magna ab undantia.
Amicitia: uoluntas erga aliquẽ rerũ bona¬
rũ illius ipsius causa quemdiligit cũ eius
pariuoluntate. Hic quia deciuilibus cau¬
sis loquimur. fructus. ad amicitiarum
ad iungimus. ut eorũ quoq causa petenda
uideatur. Neforte quinos deomni a mici¬
tia dicere existimant reprehendere in¬
cipiant. quãquã sunt qui propt̃ utilita¬
tẽ modo petendam putant amicitiam.
Sunt quipropt̃ sesolũ. Sunt qui propter
se &utilitatẽ Quorũ quiduerissime rois¬
tituatur alius locus erit considerandus
Nunc hoc sic ad usum oratoriũ relinquat᷑:
partim ueteressunt. partim nouȩ Par¬
tim abillorũ. partim ab nr̃o beneficio
profecto partim utiliores. partimminus
utiles. excausarũ dignitatib ex tẽporum

Expanded text:
que fructu suo ducunt; quo in genere est que fructu suo ducunt; quo in genere est est alicuius honesta et cultu et honore et verecundia digna auctoritas; ampli- tudo potentiae aut maiestatis aut aliquarum copiarum magna abundantia; amicitia voluntas erga aliquem rerum bonarum illius ipsius causa, quem diligit, cum eius pari voluntate. hic, quia de civilibus causis lo- quimur, fructus ad amicitiam adiungimus, ut eorum quoque causa petenda videatur, ne forte, qui nos de omni amicitia dicere existimant, reprehendere inci- piant. quamquam sunt qui propter utilitatem modo petendam putant amicitiam; sunt qui propter se so- lum; sunt qui propter se et utilitatem. quorum quid verissime constituatur, alius locus erit considerandi. nunc hoc sic ad usum oratorium relinquatur,partim veteres sunt, partim novae, partim ab illorum, partim ab nostro beneficio profectae, partim utiliores, partim minus utiles, ex causarum dignitatibus, ex temporum
Abbreviated transcription (Latin):
motũ est Propt̃ seautẽ uitanda sunt
Ñeamodo quȩ his contraria sunt. ut forti¬
tudine. ignauia. & iustitiȩ in iustitia.
uerũ &iam illa quȩ propinqua uidentur
& finitimaee. Ab s autẽ longissime: qd
genus fidentiȩ. contrariũ. ẽ. diffidentia.
Et care uitiũ. ẽ. audacia: Noncontrarium
sed appositum . ẽ. ac propinquũ. & tamen¬
tunc uitiũ .ẽ. Sic unicuiq uirtuti finiti¬
mũ uitium reperietur. Autterto iam
nomine appellatũ. ut audacia quȩ fiden¬
tię ꝑtinatia. quẽ ꝑseuerantię finitima est.
Suꝑstitio quem religioni ꝓpinqua ẽ. aut
sine ullo certo nomine. que omnia item
uti contraria rerũ bonarũ in rebus uitan¬
dis reponentur. Acdeeo quidem genere
honestatis quod omni exparte propter
sepetitur satis dictumest. Nunc deeo in
quo utilitas quoq adiungitur. qd̾ tamen
honestũ uocamus: dicendũ uidetur Sunt
igitur multa quȩ noscũ dignitate tunc quo¬

Expanded text:
mo- tum est. propter se autem vitanda sunt mo- tum est. propter se autem vitanda sunt non ea modo, quae his contraria sunt, ut fortitudini ignavia et iustitiae iniustitia, verum etiam illa, quae propinqua videntur et finitima esse, absunt autem longissume; quod genus fidentiae contrarium est diffidentia et ea re vitium est; audacia non contrarium, sed appositum est ac propinquum et tamen vitium est. sic uni cuique virtuti finitimum vitium reperietur, aut certo iam no- mine appellatum, ut audacia, quae fidentiae, pertinacia, quae perseverantiae finitima est, superstitio, quae re- ligioni propinqua est, aut sine ullo certo nomine. quae omnia item uti contraria rerum bonarum in re- bus vitandis reponentur. Ac de eo quidem genere honestatis, quod omni ex parte propter se petitur, satis dictum est. nunc de eo, in quo utilitas quoque adiungitur, quod tamen honestum vocamus, dicendum videtur. sunt igitur multa, quae nos cum dignitate tum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ministratio. Fidentia .ẽ. ꝑ quã magnis
& honestis in rebus multũ ipse animus
inse fiduciȩ certa cumspe conlocauit.
Patientia. ẽ. honestatis aut utilitatis cau¬
sa rerũ arduarũ ac difficiliũ uolunta¬
ria acdiuturna ꝑ pessio. Ferseuerantia
est inratione bene considerata. stabilis
& perpetua ꝑmansio. Temperantia est
rationis in libidinẽ atq in alios nionrectos
impaus animi firma & moderata domi¬
natio. Eiuspartes. Continentia. Clemen¬
tia. Modestia. Continentia.ẽ. ꝑ quã cupi¬
ditas. consilii gubernatione regitur: Cle¬
mentia. ꝑ quã animi temere in odiũ alicu¬
ius iniectionis concitati comitare reti¬
nentur. Mod estia. ꝑquã pudor hones¬
tius corã & stabilẽ cõparat auctoritatẽ
Atq hȩc omnia propt̃ sesolum ut nihil ad¬
iungatur emolumenti petenda sunt.
Qđ ut demonstretur. Neq adhoc nr̃m insti¬
tutũ ꝑtin&: & abreuitate ꝑcipiendi re¬

Expanded text:
ministratio. Fidentia est per quam magnis ministratio. Fidentia est per quam magnis et honestis in rebus multum ipse animus in se fiduciae certa cum spe collocavit. Patientia est honestatis aut utilitatis causa rerum arduarum, ac difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata stabilis et perpetua permansio. Temperantia est rationis in libidinem atque in alios non rectos impetus animi firma et moderata domina- tio. eius partes continentia, clementia, modestia. con- tinentia est, per quam cupiditas consilii gubernatione regitur; clementia, per quam animi temere in odium alicuius  iniectionis concitati comitate retinentur; modestia, per quam pudor honesti curam et stabilem comparat auctoritatem. atque haec omnia propter se solum, ut nihil adiungatur emolumenti, petenda sunt. quod ut demonstretur, neque ad hoc nostrum institutum pertinet et a brevitate praecipiendi re
Abbreviated transcription (Latin):
continetur. Vindicatio : ꝑquã uis aut
iniuria & omnino omne quod affutu¬
rũ ẽ. defendendo aut ulciscendo pro
pulsatur. Obseruantia: perquam ho¬
mines aliqua dignitate antecedentes:
cultu quodam &honore dignantur. Ue¬
ritas: ꝑ quã inmutata eaquȩ sunt ante¬
aut fuer̃ aut futura sunt dicuntur: Con¬
suetudine iusest : quod aut leuiter ana¬
tura tractum aluit: & maius fecit usus
ut religionẽ. ut siquid eorũ quȩ ante dmx¬
mus. ab natura profertũ. malus factum
propt̃ consuetudinẽ uidemus. aut quod
in morẽ uetusta suulgi approbationem
quod inomnes ȩquabile est. Iudicatum:
de quo alicuius autaliquorũ iã sententiis
constitutũ est. Lege ius est: quod in eo
scripto quod populo expositũ. ẽ. ut obser¬
ue continetur. Fortitudo ẽ. considera¬
ta periculorũ susceptio & laborũ ꝑ pessio
Eius partes magnificentia. fidentia. patien
&esplendida ꝓpositione agitatio atq ad¬

Expanded text:
continetur; vindicatio, per quam vis aut continetur; vindicatio, per quam vis aut iniuria et omnino omne, quod obfuturum est, defendendo aut ulciscendo pro- pulsatur; observantia, per quam homicultu quodam et honore dignamur. Veritas, per quam immutata ea quae sunt aut fuerunt aut futura sunt dicuntur. Consuetudine autem jus est quod aut leviter a natura tractum aluit, et majus fecit usus, ut religionem; et si quid eorum quae ante diximus, a natura profectum, majus factum propter consuetudinem videmus: aut quod in morem vetustas vulgi approbatione pquod in omnes aequale est. Judicatum, de quo alicujus aut aliquorum jam sententiis constitutum est. Lege jus est, quod in eo scripto, quod populo expositum est ut observet, continetur. Fortitudo est considerata periculorum susceptio, et laborum perpessio. Ejus partes, magnificentia, fidentia, patientet splendida propositione agitatio atque ad