comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toris. Dixit enim quod facis fac citius : Non tam in
per niciemper sidi sȩuiendo quam adsalutem fidelium
estinando Quiatselitus est propt̃ delicta nr̃a. & dilexit
lesiam & seipsum tradidit pro ea. Vnde & deseipso
t apostolus. Qui me dilgit & tradidit seipsum prome
usiergo se trader& xp̃s. nemo trader & xp̃m. Quid¬
et iudas. nisipeccatum: Neque enim intradendo
nimȩ detrimentum : Accepit mercedem quam uoluit
d nolenti est data quam meruit. Tradidit iudasxp̃m
nis. iste nostrȩ redemptionis : qđ facis faccitius : non quia
ipoter: sed quia hoc uult qui totum potest. Hoc autem
emo sciuit discumbentium ad quid dixerit ei.
quid amenim putabant quia loculos habebãt ida fo
aeclesiasticȩ pecumȩ forma est institura. ubi im¬
legeremus quod precepit non cogitandum essel
crastino : non ad hoc fuisse preceptum ut nihil p̃¬
cuniae seru&ur ascis Sed nedõ pro ista serui¬
tur . & propter inopiae omorem iusticia dere¬

Expanded text:
toris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in toris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit icit Apostolus: Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Nisi ergo se traderhabet Judas, nisi peccatum? Neque enim in tradendo animae detrimentum. Accepit mercedem quam voluit, sed nolenti est data quam meruit. Tradidit Judas Chrionis, iste nostrae redemptionis. Quod facis, factu potes, sed quia hoc vult, qui totum potest. Hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant quia loculos habebecclesiasticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus quod praecepit non cogitandum esse de crastino , non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servetur a sanctis; sed ne Deo pro ista serviatur, et propter inopiae timorem justitia dese
Abbreviated transcription (Latin):
Fostassis per panis tinctionem sgnificans fictionem
Non enim omnia quȩ tinguntur abluuntur. sed
ut insiciantur non nulla tinguntur. Si autembonim
aliquid hic sgnificat tinctio eidem bono ingratum ie
in merito est secuta cdamnatio. Ad huc tamen iudae
sseso non adño sed adiabolo Cum homini ingrato intras¬
e panis inuentrem. hostis inmentem. Ad huc inquam
nti maliiam corde concepti plenur restabat effectus.
nius iam praecesserat daninandur affectur. Ita qued ñr
mpanis uiuus panem mortuo tradidisset. & panem
dendo panis traditorem ostendisset. Quod facis in¬
t faccitius. Non prȩcepit facinus : sed psȩdixit iu
malum nobis bonum : Quid enim iudȩ peius & quid
bis melius quam traditus xp̃r ab illo aduersus illũ
onobis prȩter illum : Quod facis faccitius : Ouerbũ
entius parati quam irati : o uerbum nontam poenã
primens proditoris. quam mercem sgnificans redemp¬

Expanded text:
fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae ssesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
enim non in illo erat quando ad iudȩos perrecit. &d
prȩcio tradendidñi pactus est : Cum hoc aper tissime
lucas euargelista testetur & dicat. In trauit autem se¬
nas iniudam quicognominabatur scariath. Vnum
deduodecim: & abiit & locutur est cum principibur
sacerdotum. Ecce ubi ostenditur quodiam intraut¬
rat satanar iniuidam. Priurergo intrauerat in u¬
tendo incor eius cogitationem qua trader & xp̃me
lis enim iamuenerat ad cenandum. Nunc autem pe
panem intrauit ineum: Non ad huc ut alienum te¬
tar& sed ut proprium possider&: Non auteni ut pes
quidam neglegenter legenter. Tunc iudar xp̃icorpus
accepit. Intellegendum ẽenim quod iam omniburs¬
dis tribuerdt dñi sacramentũ corporis & sanguins
sui: ubi & ipse iudas erat sicut scr lucas euidentissime
narrat. Acdeinde ad hoc uentum est ubi secundum
narrationem iohannis. apertissime dñs ꝑ buccellan
tinctam atq porrectam suum & primit traditore

Expanded text:
enim non in illo erat quando ad Judaeos perrexit, et de enim non in illo erat quando ad Judaeos perrexit, et de pretio tradendi Domini pactus est, cum hoc apertissime Lucas evangelista testetur et dicat: Intravit Satanas in Judam, qui cognominatur Iscariotes, unum de duodecim, et abiit, et losacerdotum . Ecce ubi ostenditur, quod jam intraverat Satanas in Judam. Prius ergo intraverat immittendo in cor ejus cogitationem quo traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non adhuc ut alienum tentaret, sed ut proprium possideret. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit: intelligendum edistribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Iudas erat, sicut Lucas euidentissnarrat : ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo mirarir sidatus est iudȩ panis xp̃i. perquem
manciparetur diabolo : Cu uidea e contrario datum
ulo angelum diaboli ꝑ quem perficesetur in xp̃o : Ita &
malo bonum obsuit. & bono molum profuit. Recorda¬
runi unde scriptum sit. Quicumq: manducauerit
panem aut biberit calicem dñi indgne. reus erit corporis
&iaoguinis dñi. Et dehis erat sermo cum hoc apłur dicere c
Qui dñi corpus uelut quemlibet alium cibum in discrete
relegenterq sumebant. Hic ergo si corripitur quinon
uudicat. hoc est non discernit aceteris cibis dominicum
orpus: Quomodo damnatur qui ad eiur mensam singenr se
imicuni. accedit inimicus : Sire prehensione tangitur
eslsgentia conuuantir qua poena percutitur uenditor
inuitantis o
quid erat autem panir traditoridatur. Nisidemonstra
cui gratiae suisset ingratur: In trauit ergo post hunc pa
satanar in dñi traditorem : ut sibiiam traditum plen
possider& inquem priur intrauerat ut deciper& : ne

Expanded text:
QuiQuimanciparetur diabolo, cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et bono malum profuit. Recordamini unde sit scriptum: Quicunque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini. Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, quia Domini corpus velut quemlibet alium cibum indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis dominicum corpus, quomodo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis venditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? Intravit ergo post hunc panem Satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius possideret in quem prius intraverat, ut deciperet. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
eio heũm moueri posse non nullos siue pios ut ros¬
ranti siue impior ut reprȩhendant : quod postea¬
qudem panem tinctum suo traditori dñs dedit
intrauenit in illum satanas. Sic enim seritumens
Eteur uitunxinset panem dedit iudȩ sy monis scare¬
Dueis a post panem tunc introiuit millum ntastar
Doe uart enimata nehoc meruit panis xp̃i porrectird
ippe inter est non quid accipiat : sed quis accipiat: nec
ale sit quod datur sed qualis sit esuidatur. Quo¬
na obsunt. & mala prosunt sicut fuerint quibus dan¬
r. peccatum inquit apłus ut appareat peccatum
onum mihi o peratum est mortem. Ecce per bonũ
tum est malum dummale accipitur bonur. Itemq
eait . In magnitudine reuelationum mearumne &¬
llar. Datus est mihistimulus carnis meae angelus
anȩ: qui me cola sizet : propt̃ quod ter dñm rogaui
ł auferr& eum ame & dixit mihi: sufficit tibi gratia
mea:nam uirtus in in sirmitate persicitur: Ecceper
malum factum est bonum dumbene accipitur malum.

Expanded text:
i, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce per bonum factum est malum, dum male accipitur bonum. Itemque ipse ait, « In magnitudine revelationum mearum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi, ut auferret eum a me, et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur » . Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum.
Abbreviated transcription (Latin):
Non habet opus nisi pedes lauare. sed est mundus totus
Totus utique psȩter peder uel nisi peder quos habet opus
peat pedes lauare : &riam̃ ille quilotur est : Quid firatser
a quid putatu nisi quia homo in scõ quidem baptsng
tus abluitus. Non preter peder sed tetus omnino: Ve¬
mitamen cum in rebus humanis postea uiuctur utique
ta calcatur: Ipsigitur humani affectus sine quibus
ac mortalitate non uuutur quasi peder sunt ubi &
manis rebus ad ficimur: Er sid oxerimus quia pee¬

Expanded text:
Non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Totus utique praeter pedes, vel, nisi pedes, quos habet opus habeat pedes lavare etiam ille qui lotus est. Quid, fratres mei, quid putatis? nisi quia homo in sancto quidem Baptismo totus abluitur, non praeter pedes, sed totus omnino: verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi igitur humani affectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur; et sic afficimur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dem sic minaris. lauanda tibi mea membra non sclun
ima non subtraho sed &iam prima substerno: Nen
neges capiendam tecum partem: nullam tibi nego ablo¬
endam mei corporis partem. Dicte eiihĩ quilotus es
nonhabet opus nisipeder lauare sed est mundus torais
hic moueatur quis fortassis ãdicat: immo simundus
est totus quid ei opus est uel pedes lauare᷑. Dñt aute us¬
uerat quod dicebat. &iam si nostra in firmitas eiur
secseta ñon penetrat: uesumtamen quantum nos erus¬
re & glee sua docere dignatur pto captu meo promi¬
dulo meo aliquid &iamego dehuius questionis prosundia¬
te illo adiuuante respondea: acprimum ipiam locit¬
nem nonsibi esse contrariam facilli mt ostendam: Qu
enim non ita rectissime loqui possit mundus est totus osra
pedes : Elegantius autem loquitur si dicit mundus est
totur nisi peder. quod tantundem ualet : Hocergo aitdy

Expanded text:
dem sic minaris, lavanda tibi membra mea, non solum dem sic minaris, lavanda tibi membra mea, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Ne mihi neges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam mei corporis partem. 3. Dicit ei Jesus: Qui lotus est, non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Hic moveatur fortassis quis, et dicat: Imo si mundus est totus, quid ei opus est vel pedes lavare? Dominus autem noverat quod dicebat, etiamsi nostra infirmitas ejus secreta non penetrat. Verumtamen quantum nos erudire et ex lege sua docere dignatur, pro captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; quod tantumdem valet. Hoc ergo ait Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
non seplicet logua: sed respondit iħr & dixit ei : qđ
facio tunescis modo : scies autem postea: Nec tam̃
dominici facti altitudine & territus. per mitat
i quod cur fieret gnorabat. Sedusque ad suos pedes
ulem xp̃m adhuenon uult uidere. non potest sustinese:
lauabir in quid mini peder in aeternum: quid est
ernum: numquam hoc feram : numquam patiar
iquam sinani: hoc quipye in atternum non fit¬
quod numquam sit.i tum saluator agrim seluctan
deusius saluter periculo ꝙterrenr Si non la uero te inqu
non habebus partem mecum: Ita diccum est Si non lauires
te cumdesolis pedibus agesetur : quomodo dici adsolet
calcas me quando sola planta calcatur: at ille amors
&e timore turbatur. &plus ꝙpauescenr xp̃m sibi nges¬
ri quam usq ad suor pedes hamiliarĩ. dñe ait. Non
tantum pedes meor sed & manus & caput : Quando qus¬

Expanded text:
non explicit lingua. Sed respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego non explicit lingua. Sed respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego facio, tu nescis modo; scies autem postea. Nec tamen ille, dominici facti altitudine exterritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat, sed usque ad suos pedes humilem Christum adhuc non vult videre, non potest sustinere. Non lavabis, inquit, mihi pedes in aeternum. Quid est, in aeternum? Nunquam hoc feram, nunquam patiar, nunquam sinam. Hoc quippe in aeternum non fitquod nunquam fit. Tum Salvator aegrum reluctantem de ipsius salutis periculo exterrens: Si non lavero te, inquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est, Si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur; quomodo dici assolet, Calcas me, quando sola planta calcatur. At ille amore et timore perturbatus, et plus expavescens Christum sibi negari, quam usque ad suos pedes humiliari: Domine, ait, non tantum pedes meos, sed et manus et caput. Quandoqui
Abbreviated transcription (Latin):
ł filio: quanuir itaque magiȩ fuisset audatiae con¬
adicere seriun dño hominemdã: tamen hoc petsur fa¬
e maluit quam perpeti ut sibi pede lauasentur adño
lõ: Nec putare debemus hoc petrum intercetera
midasse atq recurasse : cum id alii ante ipsum libent̃
aequanimit̃ sibisieri permisissent. Quippe sic acci¬
ntur ista uerba eu angelii quia cum dictum esset.
pit lauare pedes discipulorum & ectergese linteo
erat psecinetus. Deinde subiunctum est. Uenit
d ad srmonem petrum: Quasi aliquibus iam lauisset :
ost eor uenirset ad primuni. Quis enim nesciat primũ
stolorum esse beatissimũ petsun : Sed nonita intel¬
endum est quod post aliquos ad illum uenerit. sed qđ
illo coeperit: Quando ergo peder discipulo sum laua
bepit uenit ad eum a quo coepit. id. ẽ ad petsum:
tuno pequs quod &iam quilibet eorum & pauisset
uod ꝯhis uerbis aliquatenus dgnum concipit: ani

Expanded text:
Dei Filio? Quamvis itaque magnae fuisset audaciae contradicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe sic accipiuntur ista verba Evangelii, quia cum dictum esset, Coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus; deinde subjunctum est, ergo ad Simonem Petrum. Quasi aliquibus jam lavisset, et post eos venisset ad primum. Quis enim nesciat primum apostolorum esse beatissimum Petrum? Sed non ita intelligendum est, quod post aliquos ad illum venerit, sed quod ab illo coeperit. Quando ergo pedes discipulorum lavare coepit, venit ad eum a quo coepit, id est, ad Petrum, et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima,
Abbreviated transcription (Latin):
m fieset quod nesciebat. Sciebat enim dñ quid facerset
to amicis qui patient̃ utebatur in imicis: Acsicominia
lerat pater in manus eius. & inusum mala: & ineffectum
a Sciens &iam quia ađo xiit & addm̃ uadit Nec dm̃
ninde &iset nec nos desesens cum sediset.: Haec ergo
ens surgit a cena & ponit uestimenta sua : & cum acce¬
et linteũ psȩcinxit se. Deinde mitcit aquã inpeluem¬
oepit lauare pedes discipulosum & &tergebat linteo
tate. prius eius celsitudinem uoluit commendase: ad
ꝑtinet quod ait. Sciens quia omnia dedit eĩpater in¬

Expanded text:
num fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret num fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteum, pet coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo tate, prius ejus celsitudinem voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait: Sciens quia omnia dedit ei Pater in
Abbreviated transcription (Latin):
nec dubitandum est &iam bonas suggestiones ab on
spũ. ita latenter ac spiritaliter fieri : Sedinter est qu¬
ynam earum mens humana consentiat diuino auxili
uel desesta ꝑ meritum uel adiuta ꝑ gratiam : : Pactu
ergoiam suerat incorde iudȩ ꝑ inmissionem diabolicans
ut tradeset discipulus magistrumi. sed quem non didicerai
Iam talis uenerat ad conuiuium eplorator pastoris u¬
diator saluatoris uenditor redemptoris : Iam talis
nerat & uidebatur & tolerabatur. & se gnorariar¬
trabatur. quia in eo quem uolebat fallese. fallebatu
At ille isto in ipso corde intus in specto nesciente: scien
utebatur: Sciens quia omnia dedit ei pater in mans
ergo &ipsum traditosen: Nlam si eum inmanibus n
haber& nonutique illo utesetur ut uellet. Prou
mtraditor traditus erat eiquem tradese cupiebat:
tquita malum tradendo faciebat ut deillo tradito bo¬

Expanded text:
Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bo
Abbreviated transcription (Latin):
on ita debemus intil fͦse cenam factam uelutiiam consũp¬
m atq: transactams ad huc enim cenabatur cum dñr
rrait & peder lauit discipulis suis. nam postea recubuit.
buccellam suo traditori postea dedit: utique de cena
nduun finita hoc est dum ad huc panis esset in mensa: Cena
o scda dictum est iam paratam & ad conuiuantium
mensam usumque perducta: Quod autem ait : Cumdiabold
ummisisset incor ut traderet eum iudas symon scario
Siqueris quid missuro sit in cor iudxhocutique ut trados
cumi: missio ista spiritalis sigtestio estꝰ sionsit ꝑ ausem: sel
dum esti: Nouit apłus quȩdam spiritalia nequitiae in cu¬
lestibus aduersus quae nobis conluctationem esse tesi¬
tur: Non autem essent &iam malgna spiritalia : siu
essent &iam malgni sp̃r: Abspũ enim : spiritalia no¬
nantur : Sed quomodo ista fiant ut diabolicȩ sugos¬
nes immitantur & humanis cogitationibus gusce an
ut cas tamquam suas deput& hossio. unde serghomo

Expanded text:
actam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta. 4. Quod autem ait, Cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed endum est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo?
Abbreviated transcription (Latin):
ibillo tuorabatur praeloqui uoluit: ut hoc quoque
inselese. Csuid autem muru sisusyit acena reposunrt
umenta sua. quicum in forma di esset semit ipsum ex in¬
ures ee quid mirum sipseeuexit se lintea: quiso: ana
quunterran saoguinem fudit. quo immutdidiam q¬
set peccatorum s Quid mirum silinteo quo erat pisep
pedes quos lauerat tersit: qui carnȩ qua er at inde
euargelistarũ uestigia confirmauit : & linteo quiden
ut se precingeset posuit uestimenta quȩ habebat. Uit
formam ser ui accipeset quando semet ipsum & inanius
non quod habebat deposuit: sed quod non habebat acctoto
Crucisgendus sane suis epoliatus est uestimentis: & mo¬
solum eis proquibus erat subitusus mortem sedetia
ili qui eũ fuerat traditurus ad morten: Tanta
quippe humanȩ humilatatas utilitas. ut eam suo tͦpsi¬
darot e empla. centon diuina sublimitas: quia
Tlenit enim filius hominis querese &e ralunn facerqõ
perierat: Perierat autem superbiam deceori

Expanded text:
illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam terra sanguinem suum fudit: quo immundicias dilueret peccatorum: Quid mirum si linteo quo erat precinctus: pedes quos laverat tersit: qui carne qua erat indutus evangelistarum vestigia confirmavit. Et linteo quidem ut se precingeret: posuit vestimenta que habebat: ut autem formam servi acciperet: quando semetipsum exinanivit: non quod habebat deposuit: sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis expoliatus est vestimentis: et mosolum eis pro quibus subiturus venerat mortem; sed etiam illi qui fuerat eum traditurus ad mortem. Tanta quippe est humane humilitatis utilitas: ut eam suo commendaret exemplo divina sublimitas. Quianiret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris
Abbreviated transcription (Latin):
tir inillum est trarisicum aslieo q
Namldeo posse ista uerba eu uangelica quꝰ¬
dam humanio modo a iani sic acci pi
tan quar usque admor ttem
xp̃s dilexerit suos:
t his uideatur esse insine dilexit eor. Humana est haec sen¬
ditia non diuina Neq enim nor huc usq ille dil& it qui semꝑ
Qsine sine nos dilgit. Absit ut dilectionem mor de sinierit.
minon est mor te sinitus: &iam post mortem quinque
aties suos dilgit diues ille superbus. atque impius: &
que admortem nos dil exisse putandus est xp̃s.  absit

Expanded text:
in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilexisse putandus est Christus? Absit
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Sciens ergo tłis quia uenit eiꝰ hora ut transi¬
r& ex hoc mundo ad patrem: cum dilexis sec suos qu
erant in mundo. infinem dilexit eos. Utiq ue & ipss
de hoc niundo ubierant. ad suũ caput qd hinc tran¬
sissa : eius dilectione tranisi rerie. Quid est

Expanded text:
nit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
tas quod dicunt discipuli ueritatis : quomodo qui
dicunt qui didicesunt nega set ipsa unde didicesunt
Quomodo fons negat quod bibens psȩdicat: Quon¬
dolux occultat. quod uidens indicat: Siergo inq¬

Expanded text:
tas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod tas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns indicat? 4. « Si ergo, inq
Abbreviated transcription (Latin):
ego quod utile est dum tacet ille quod est: Beatinsimꝰ
ilus non utique ungeutus di siliur. sed ungeniti filii di¬
tuus a apł̃ur. Mon ueritas sed particeps ueritatir dit
renat que constanter: Et si uoluero gloriari nonero
piens. Uerctatem enim dico: Neque enim inicipso
sed in ipsa ueritate quȩ superior est ipso & humilits
& ueraciter gloriasetur qm̃ & ipse psȩcipit. u
qui gloriatur in dño glorietur: Ita ne non time
insipientiam sigloriari uellet amator sapientiȩ
& ingloria sua timeset insipientiam ipsa
sapientia : Nontimuit arrogantiam qui dix̃
Indño laudabitur anima mea : & in laude sua timo
arrogantiam potestas dñi inquo laudatur
anima serui : Uos inquid uocatis me magister
& dñe. & benedicitis: sum & enim. Ideo bene dicitis qe
sum: Nam sinon essem quod dicitis. male dicesetis
&iam sime laudasetis : Quomodo ergo negaset uen¬

Expanded text:
ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus, non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servus et apostolus; non veritas, sed particeps veritatis; ait libere et constanter, Et si voluero gloriari, non ero insipiens; veritatem enim dico . Neque enim in seipso, sed in ipsa veritate quae superior est ipso, et humiliter et veraciter gloriaretur: quoniam et ipse praecepit ut qui gloriatur in Domino glorietur . Itane non timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae; et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam qui dixit, In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in qua laudatur anima servi? Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Ideo bene dicitis, quia sum: nam si non essem quod dicitis, male diceretis, etiamsi me laudaretis. Quomodo ergo negaret veri
Abbreviated transcription (Latin):
deret: qm̃ id prositetur quod & ipsi hominer inquib:¬
t ar tibus usq adeo sine adrogantia prositentur:
professores uocentur : Quod uerodñr & ipse se dicit
cipulorum suorur cum sint illi &iam secundum saecu¬
r ingenui : Quis ferat in homine : sed dr̃ loquitur : Nul
est hic elatio tantȩ celsitudinis : nullum mendacium
tatis.: Nobis subiacere illi utile est celsitudinis : Nobis
uise utile est ueritati: Quod se dnm̃ dicit. non illi est¬
ium. sed nobis est benesiciũ  Cuiusdam saecularis aucto
uerba laudantur quia dixit . cumominis arrogantia
osaest tum illa ingenii &eloquentiae multo molestira:
amen idem ipse cum desua eloquentia loqueretur :
rem in quid per fectam siita iudicarem : nec inuerita
rimen arrozantiae per timescerem: Sigitur ille ho
elo quentisimus in ueritate arroz antiam non time
quomo arrogantiam ipsa ueritas timet: Dicat se

Expanded text:
crederet; quoniam id profitetur quod et ipsi homines in quibuslibecrederet; quoniam id profitetur quod et ipsi homines in quibuslibet artibus usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? Dicat se
Abbreviated transcription (Latin):
nontaontĩipsorum seu angelorum : & dñs nontantum ipsorum
rerum omnium. lauaret pedes discipulorum & seruar
suorum: Huius ergo tanti facti qm̃ promiserat scieia
dicens. s cies postea : Quid sit qđ fecit docese nunc incipit
Uos inquid uocatis me magister & dñe : & benedicitir: s
& enim: Bene dicitis quia uerum dicitis: Sum quipp
dicitis: Homini pseceptum est nonte laudet ostuum
sed laudet te os proximi tui: periculo sum est enim si
placere: cui cauendum est superbire ⁊ ille autem quis
omnia est q̃uantum cumque se laudet non se ex tollet
Ex celsus nec potest recte dici ad rogant dr̃ Mobis non¬
edit eum nosse: non illi : Neceumquisq cognoscit :
an se indicet ipse qui no uit  Siergo non se laudando
asi ad rozantia mutare uoluerit. nobis sapientiam de¬
gauit .i. et magistrum quidem quod se eifedicit nemose
iendeset: &iam quieum nihil esse aliud quam hominem

Expanded text:
non tantum ipsorum, sed Angelorum, et Dominus non tantum ipsorum, non tantum ipsorum, sed Angelorum, et Dominus non tantum ipsorum, sed rerum omnium, lavaret pedes discipulosuorum. Hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam, dicens Scies postea, quid sit quod fecit, docere nunc incipit. Vos, inquit, vocatis me Magister et Domine, et bene dicitis, sum et enim. Bene dicitis, quia verum dicitis, sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui omnia est, quantumcumque se laudet, non se extollit excelsus: nec potest recte dici arrogans Deus. Nobis namedit eum nosse, non illi: nec eum quisque cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem
Abbreviated transcription (Latin):
n illa uerba scã eu angelii ubidñs. Lauans peder discipulis
is ait quilotus est semel non habet necessitatem nisi
der lauase. sed est mundus totur: Dilectioni uestsȩ
ut dñ donare dinatus est exposumus : Nunc quode¬
tur uideamus. Et uos inquid mundiesta. sed nonoms
Hoc quid sit ne quereremus ipse euaogelista patese
adiugens. Sciebat enim quis nam eñ et quitradese
proptesea dixit non estis mundi omnes: Quid hoc aper
prdinde ad sequentia transeamus : Post quam ergolas
pedes eorum & accepit uestimenta sua cum recuba iset
iterum doxit eis: Scitis quid fecerim uobis: Nunc este
beato petsð̃ reddatur illa promisio: Dilatus enim ss
quando & pauescenti & dicenti non lauabis mihi peles
in aeter num: Responsum est eiꝰ quod ego facio: tunese
modo. scies autem postea: Ecce est ipsum postea: lamt¬
pus est ut dicatur quod paulo ante dilatus est : men
itaque dñs sepromisisse iamdudum scientiam facti su

Expanded text:
 illa verba Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad sequentia transeamus. 2. Postquam ergo lavit pedes eorum, et accepit vestimenta sua; cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei, Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea . Ecce est ipsum postea; jam tempus est ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui
Abbreviated transcription (Latin):
Sieni confiteamur sicut scriptum est peccatanr̃a
feceto ille quil auit pedes discipulorũ suorum fide lir et
st is qui dimittat nobis peccata & mundet nor ab
ni miquitate. id est usque ad pedes quibus conuersa
uda quip st lauacrum regenerationir continuo
mius uttae contagione tolluntur. Mer calcant

Expanded text:
enim confiteamur, sicut scriptum est, peccata nostra, profecto ille qui lavit pedes discipulorum suorum, fidelis est et justus qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate , id est, usque ad pedes quibus conversamruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant
Abbreviated transcription (Latin):
cumuellet eum reddere iudacis. ut secundiomnlgn
sciamu iudicarent eum : Noluerunt eum acciperid¬
cenderꝰ nobis nonlicet inter ficere quem quam: acde
im pletus ent sermo hũ quem desuamor te praedte
ut eum aiudaeis traditum inter sicerent gentera
iore scelere: quam iudaei qui se isto modo ab eius nt¬
su na one uelut alienor facere uoluerunt: nonutus
in nocentia: Sedit dementia monstrantur
BARAUUASL.ATRO
quid pilatus dpcerit xp̃o. quid uepilato ipse reps¬
derit isto sermone considerandum atquetri¬
Tandumest: Cumenim dictumesset uidacit aud
appitẽ eumuor & secundũ legenuram iudicas
eum: At que illi res pondissent: Nobir nonlicet

Expanded text:
cum vellet eum reddere Judaeis, ut secundum Legem cum vellet eum reddere Judaeis, ut secundum Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed ut dementia monstrareturBarabbas latroQuid Pilatus dixerit Christo, quidve Pilato ille responderit, isto sermone considerandum atque tractandum est. Cum enim dictum esset Judaeis, « Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum » atqu
Abbreviated transcription (Latin):
quia inter sici aliud est aliud crucisigi: non uideo quo¬
modo id possit consequenter in tellegi. Cum hoc ad pila¬
tiuerba responderint quibus eis dixerat : Accipite
eum uor & secundum lgem ur̃am iudicate eũ : num¬
quid ergo ñ eũ poterant accipere. & ipsieum crucifige¬
re : Sipertale genus supplicii interfectionem cuius¬
quam uitare cupiebant : Quis autem non uideat quã
sit absurdum eis licere quem quam crucistgere quibus
non liceat quem quam interficere: Quid quod ipsed ñr
eandem mortem suam id est mortem crucis &iam
intent fectionẽ uocat : sic ut legimus apud marcum ubi ait
Ecce ascendimur hiero solimam & filius hominis tra¬
detur principibus sacer dotum & scribis. & damnabunt
moscianur erat: eumque in iuda eam romani praeit
misen autt aatergo iste sermoiliũ impleretur: idete
eumisibi draditũ gentes inter sicerent quod ilĩ sicgi
esse pi dedoceratꝰ Ideo pilatur qui romanur iuidore

Expanded text:
quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quoquia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etiam interfectionem vocat, sicut legimus apud Marcum, ubi ait: « Ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et damnabunt Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat; ideo Pilatus qui judex Romanus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. qua machera iustũ inter ficiste quos¬
do uobis inter sicere quemquam nos dces
dicistir. hinc est quodad conpraeheadu no ui hces
sacer dotum non uenissent principee anus ibnt
ucas tamen eu angelista in eodem narrationis suȩ loco
icit autem inquit iħs ad eos quiuenerant adse princi¬
es sacerdotum & magistratus templi & senioser: quasi
dlatronem &istir : & cetera : Sicut ergo principes
cerdotum non ꝑ seipsos. sed ꝑ eor quos miserunt ad
in praehendum xp̃m: quid aliud quam ipsi insuȩ iussi¬
nis potestate uenerunt : Sic omnes qui crucisgendũ
p̃m impiis uocibus clamauerunt: non quidem ꝑ seip¬
os eum: sed tamen ipsi per illum qui eorum clamore
ad hoc nefas inpulsus est occiderunt: quod uero io han¬
es euangelista subiungit. Vt sermo ihũ impleretur
uenidixit : sgnisicans qua esset morte moriturur Si
nortem crucis hic uellimus accipere : tamquam ideo
dixerint iudaei. nobis non licet inter ficese quemquã :

Expanded text:
tis, qua machaera justum interfecistis, quantis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, ucas tamen evangelista in eodem narrationis suae loco ait: Dixit autem, inquit, Jesus ad eos qui venerant ad se, principes sacerdotum, et magistratus templi, et seniores: Quasi ad latrosacerdotum non per seipsos, sed per quos miserunt ad comprehendendum Christum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic oves qui crucifigendum Christum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos, sed eum tamen ipsi per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impulsus est occiderunt. Quod vero Joannes evangelista subjungit: Ut sermo Jesu impleretur quem dixit significans qua esset morte moriturus. mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ten festidiei sc̃ĩ tatẽ quem celebrare iam coeperot
propter quem de inrersu &iam praetorii contamis¬
rimetuebant : Ita ne obduruistis falsi is raholti
lta ne omnem sensum nimia maliti a perdidistir
Aat ideo uos asanguine in nocentir in pollutor esse or¬
datis quia eum sundendum alteri traditis : nunq
&dxilatuis illum qui potestatieiur a uobis ingeritur i¬
idendus suis est matubus occisurur. Si noneum uot¬
istir oc cidi si non insidiati estis Si non uobir tra denbi
pecunia comparastis. Si non conpraehendistis uime¬
ad astxistis. audistis. Sinon occidendum manibur d¬
tulistir uocibus poposcistir non eum a uobuis utt¬
ferdom es se iactate : Siautem ilis omnibus ur̃r ore¬
cedeibur factis &iam crucisge erueisge ai¬
mastis: Audite quod contra uos &iam prophea
clamat: Pili hominum dentes corumar¬
ma & sagitte & lingua eosum machera
ac cuta Ecce quibur armiis. quibus sags¬

Expanded text:
ter diei festi sanctitatem, quem celebrare jam coeperant; ter diei festi sanctitatem, quem celebrare jam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri tradidistis? Numquid et Pilatus illum, qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus, suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum pecunia comparastis, si non comprehendistis, vinxistis, adduxistis, si non occidendum manibus obtulistis, vocibus poposcistis, non eum a vobis interfectum esse jactate. Si autem illis omnibus vestris praecedentibus factis, etiam Crucifige, crucifige, clamastis ; audite quod contra vos etiam propheta clamat: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagit
Abbreviated transcription (Latin):
ogentur atque respondeant. ab inmundis spiritib:
aberati. Languidi sanati leprosi mundati Surdiau¬
dienter muti loquenter. ceciuidentes: mortiu re¬
urgenter & quod omnia superat stulti sapienter. ut sũ
it male factor ihs: Sed ista dicebant: dequilius per pro¬
phetiam iam ipse praedixerat : Necribuebant mihi ma¬
la prohonis : Dixit̃ ergo eirpilatus: accipite eũ uos. &
secundum legem uram iudicate eum : Dixerunt ergo
iudaei: nobis non licet inter ficerequemquam : Quid
est quod loquitur insana crudelitas : annon inter fici¬
ebant quem inter ficiendum offerebant : anforte esire
non inter ficit : Sic desipiant quinon sectantur sed in¬
scetantur sapientiam : Quid est autem nobis non licet
inter ficerȩ quemquan: Simale faccor est cur
non licet: nonne leceis praecepit ne malefactor¬
buuprara sertim qualem istum putabant a suiod
seductoribus parcant : Sed intellggendum et io
dixisse non sibilicere inter ficerequem e quabioris¬

Expanded text:
ogentur atque respondeant ab immundis spiritibus ogentur atque respondeant ab immundis spiritibus libera i, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resurgentes, et quod omnia superat, stulti sapientes, utrum sit malefactor Jesus. Sed ista dicebant, de quibus per prophetam jam ipse praedixerat, Retribuebant mihi mala pro bonis . 4. Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum Lei Judaei: Nobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur. sed insectantur sapientiam. Quid est autem, Nobis non licet interficere quemquam? Si malefactor est, cur non licet? Nonne Lex eis praecepit, ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquam, prop
Abbreviated transcription (Latin):
quiducebant ihm̃ non introierunt in prac torium
poc est ineam partẽ domus quam pilatui teneratio
ipsẽ erat domus caiphe cur auten non introueruit
in practorium &ponens causam : ut ñ contamina¬
rentur inquit sed manducarent pascha : Dies enimage¬
re coeperant a timorum quibur diebur contaminatio
lis erat in aliengenȩ habitaculũ intrare : Simpia ceci¬
citas. habitaculo uidelicet contaminarentur . scelere
roprio : alienigene iudicis praetorio contaminari
amebant. & fratris innocentir sarguine nontime¬
pant : Vt hoc solum inter imdicam ubire amalosũ
onscientia tenebatur : Nam quod &iam dñrerat
qui eorum impietate ducebatur ad mortem. & ui¬
tae dator occidebatur. Non eorũ conscientiae. Sed
norantiae depͥutetur. Exut ergopilatur ad eos fo¬
car & dixit : quam accus ationem adfertir aduersur
ominem hunc: Responderunt & dixerunt ei: Sinon
sset hic male factor non tibi tradidissemus eam: Inter¬

Expanded text:
qui ducebant Jesum: non introierunt in praetorium, qui ducebant Jesum: non introierunt in praetorium, hoc est in eam partem domus quam Pilatus tenebat, si ipsa erat domus Caiphae. Cur autem non introierunt in praetorium, exponens causam, Ut non contaminarentur, inquit, sed ut manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant azymorum: quibus diebus contaminatio illis erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non contaminarentur scelere proprio? Alienigenae judicis praetorio contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant: ut hoc solum interim dicam, ubi rea malorum conscientia tenebatur. Nam quod etiam Dominus erat, qui eorum impietate ducebatur ad mortem, et vitae dator occidebatur; non eorum conscientiae, sed ignorantiae deputetur. 3. Exivit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusatiominem hunc? Responderunt, et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Interr
Abbreviated transcription (Latin):
pilatum praesidem gesta sint . quantpuo
hannes euanelista indicat. deinde uidenos
VRedit eniri ad locum narrationir suae ubieton
oliquerat ut &xplicaset petrinegatione an
quippe dixerat & misit eum annarlggatun
rocaiphan pontisicem : atque indergsessur ubidins¬
nuc petrum calefacientem se adgneni in atrio obnis¬
quam totã eius ngationem quae ter facta est termi¬
nauit. Adducunt ergo inquit ihm̃ ad caiphan in pre¬
tuiriuni: ad caphan quippe ab anna collega & socer
eius doxerat iussum Sedsi ad caiphancur in pheor¬
iur : end nilil aliud uult inteligiquamubip frie uui¬
tur labitabat. aut gitur aliqua uneitte cuisau
deuis annequo ad audiendum ihim̃ ãbo conue uere
Senplias perrecerat ad practorium praesidir eo
corb s uonlim̃ reliquerat audiendum : Aut indono
eauplie praetorium pilatur acceperat ortantaco¬
mius erat ut seor sum habitantẽ dominũ suumscor¬
sun undicem ferret: erat autem mane &ipii er

Expanded text:
Pilatum praesidem gesta sint, quantum Joannes evangelista indicat, deinde videamus. Redit enim ad locum narrationis suae ubi eam reliquerat, ut explicaret Petri negationem. Jam quippe dixerat, Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem : atque inde regressus ubi dimiserat Petrum calefacientem se ad ignem in atrio, posteaquam totam ejus negationem, quae ter facta est, terminavit, Adducunt ergo Jesum, inquit, ad Caipham in praetorium. Ad Caipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium? Quod nihil aliud vult intelligi, quam ubi praeses Pilatus habitabat. Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quo ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum: aut in domo Caiphae praetorium Pilatus acceperat, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem dominum suum, seorsum judicem ferret. 2. Erat autem mane, et ipsi, id est
Abbreviated transcription (Latin):
is uoluit commendare. quod alio loco ait:ego & pat̃
inũ sumus: ubi eandem patris & suam significauit
rae unius esse nobiscũ. Sic itaque sunt in nobis uel
ios in illis : ut illi unũ sint innatura sua nos unũ in nr̃a
Sunt quippe ipsi in nobis tamquam dr̃ intemplo suo
Sumus autemnos in illis tamquã creatura incseato¬
se suo: Deinde cum dixisset ut &ipsi in nobis unum sint.
ad iunxit. ut mundus credat quia tu me misisti: Quid
est hoc : num quid nam tunc csediturus est mundus
quando in patre & silio unum omner erimus: nonne
ista est ƿax illa perpetua. & potius sidei mer cerquam
fides : Unũ enim erimus : non ut credamus. sed quia
csedidimus : Sed & si in hac uita propter ipsam com¬
munem fidem omnes qui unũ credimus unum sumus.
pxca illud apostoli. omnere nimuor unumiestir inep̃ o¬

Expanded text:
us voluit commmendare, quod alio loco ait: Ego et Pater us voluit commmendare, quod alio loco ait: Ego et Pater unum sumus. Ubi eamdem Patris et suam significavit rae unius esse nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut unum sint in natura sua, nos unum in nSunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo: sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut credamus, sed quia credidimus. Sed etsi in hac vita propter ipsam communem fidem, omnes qui in unum credimus, unum sumus, juxta illud Apostoli, Omnes enim vos unum estis in