comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui liec̾e se suulat. nõ uere splendor ẽ lumi¬
nis s quibꝰ arsurꝰ ẽ indicat flaminas. Nã
dicto ciciꝰ recedens suaꝵ secum fert simula¬
scripturaꝵ oloquia meditant᷑ s⁊ ero di¬
gradiamͣ uia. qr memioratas subtilius falla¬
cias ꝑuidentes canebat. Cum cõsisteret ad¬
u̾sum ine peccator: obmut: et humiliat᷑
sum et silui abonis. Et it̾m. Ego uero canꝙͣ
te enim dño destruetꝰ ẽ inmicꝰ: ⁊ omine
eius penitꝰ robur eldnguit. ꝓꝓter quod p̾s¬
tine iurtutis memor: quasi tirrarmꝰ iani
senescens. cum riusse se uideat in ꝑmciem
crassatur humanã. Nec nõ pot firmũ deo
pectꝰ cogitatõnum. ⁊ cet̾arũ fraudũ arte
hu̾tere. Nam luce clarius ẽ: quin adu̾sa¬
rii nr̃i cum nec humana carne sint cepti
ut causari ualeant. id cuco nos a se noposse
ti: obsecrato introitu eidem negaretur acces¬
sus. sum autẽ ut diximꝰ hoc impedunto sĩt

Expanded text:
qui lucere se simulat, non veri splendor est lumiqui lucere se simulat, non veri splendor est luminis, sed quibus arsurus est indicat flammas. Nam dicto citius recedens, suarum secum refert simulaScripturarum eloquia meditantur. gradiamur viam, qui memoratas subtilius fallacias pervidentes, canebant: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis . Et iterum: Ego vero tanquam te Domino, destructus est inimicus, et omne penitus ejus robur elanguit. Propter quod pristinae virtutis memor, quasi tyrannus jam senescens, cum ruisse se videat, in perniciem grassatur humanam; nec tamen potest firmum Deo pectus cogitationum et caeterarum fraudum arte pervertere. Nam luce clarius est quoniam adversarii nostri, cum nec humana carne sint septi, ut causari valeant, idcirco nos a se non possti, observato introitu, iisdem negaretur accessus. Cum autem ut diximus hoc impedimento sint
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ o̾e̾m orbem t̾raruum: mnanu mea ut indũ
obtinelo.⁊ ut oua derelicta auferam. Sic
cium aliquos freq̃nt̾ illaqͥat. S nos nec
pollitatonib eiꝯ credere: nec minas aut ter¬
formidare debenꝰ. Fallit enĩ semꝑ: nicħq¬
⁊ ĩ ꝓmictit. Nan si nõ ũdatia cunta loq̃r¬
amo crucis et loro adrincatus ⁊ dr̃io ẽ. et ca¬
pistro ligatus ut iumentũ: ⁊ quasi mariciũ
furtuũ iinctus circulo. ⁊ armilla labia ꝑ¬
foratus: nullũ oĩo fidelu n ler orare ꝑmit¬
titur. Flunc miẜabilis : ut passer adludum.
irretitus ⁊ xp̃o ẽ nunc com. ctes suos qͣi scor¬
piones ⁊ ẜpentes. calcaneoꝵ Anoꝵ sub stra¬
tos gemit. Ilie qui uniu̾sa maria ad se ce la¬
ta plaudebat. ille qui orbem t̾rarũ manu
sua teneri pollicebatur: ecce auob̾ uncitur.
ꝓ cce aduniũsa se ꝓ hibere nõ pot̾ disputãtẽ.
Contepnẽda ẽ luminis filioli penitꝰ. cum
manib u̾bis suꝑba iactaricĩ: fulgur ille

Expanded text:
 omnem orbem terrarum manu mea ut nidum obtinebo, et ut ova derelicta auferam Isai, bene viventium aliquos frequenter illaqueat, sed nos nec ejus pollicitationibus credere, nec minas formidare debemus; fallit enim freqcuncta loqueramo crucis ut draco aduncatus a Domino est, et capistro ligatus ut jumentum, et quasi mancipium fugitivum vinctus circulo, et armilla labia perforatus , nullum omnino fidelium devorare permittitur? Nunc miserabilis ut passer, ad ludum irretitus a Christo est, nunc comites suos quasi scorpiones et serpentes, calcaneo Christianorum substratos gemit. Ille qui universa maria a se deleta plaudebat, ille qui orbem terrarum manu sua teneri pollicebatur, ecce a vobis vincitur, ecce me adversum se prohibere non potest disputantem. Contemnenda est, filioli, penitus cum inanibus verbis superba jactantia; fulgor ille,
Abbreviated transcription (Latin):
e quecũq mee acciderant parutati. S
ne putetis frustra me cõmemorasse. que
euenire nõ possunt. id circo licet insipiens
fiam. tñ doꝰ qui secrete mentis inspector
nouit nõ me ẽe c̃ã iactancle. s uesti gr̃a
ꝑfectus hoc facere. Pauca nunc replicabo
mones: cũ ame in noĩe dñi meledicta rece¬
ꝑint. Quociens augmenta nili fiuminis

Expanded text:
e quaecunque meae acciderant 46 parvitati; sed ne putetis me frustra commemorasse quae evenire non possent, idcirco licet insipiens fiam, tamen Dominus, qui secretae mentis est inspector, novit non me causa jactantiae, sed vestri gratia profectus hoc facere, pauca replicabo  cum a me in nomine Domini maledicta reciperent ! quoties augmenta Nili fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
se: crines quoq capitis eiꝰ incendiis spar¬
guntur. ⁊ ex narib eius fumꝰ egreditur. qͣ
fornacis estuantib ardore. carbonũ. anma
na magniloqua: de qua dñs triumphauit ad
iobdicens. Arbitratur enim ferum ut paleaᷤᷤ.
Fram̃tum ut lignũ putridum. maria ut
erasa. tartarum ꝓfundi. tanꝙͣ captiuũ esti¬
mauit. abyssum de amibulatoriũ. ꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
sae. Crines quoque incendiis sparsae. Crines quoque incendiis sparguntur, et ex naribus ejus fumus egreditur, quasi fornacis aestuantis ardore carbonum. Anima ua magniloqua. De qua Dominus triumphavit, ad Job dicens : Arbitratur enim ferrum ut paleas, aeramentum ut lignum putridum, maria ut terram, tartarum profundi tanquam captivum aestimavit, abyssum ut deambulatorium. P
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ impiis obcenis cogitatoĩb intimet᷑
euertere. s nicħ uob̾ in hoc t̾rorsris incuciant.
fidelium enĩ or̃onẽ acq ieiuniis ad dñm: sta¬
tim corruunt. Nec tñ si paululum cessauint
saucii grauiꝯ assurge̾.⁊ muta arte pugnãdi.
cum incogitatõe nicħ egerint: pauorilꝰ t̾rent.
assum̃tes nũc mulierum. nunc bestiarum.
⁊ ẜpenciũ formas. nec non uigencia qͥdam
corpora.⁊ usq ad tectum porrectum caput. ⁊̃¬
finitas species ⁊ mulitum catuas. que oĩa
ad pͥmũ quoq signũ crucis euanescunt. His
quoq agnitis fallarͣum modis incipiunt. p̾¬
figurareᷤ.⁊ futuroꝵ dierum euentus uelle pre¬
dicere. Cumq et uihis contẽpti fu̾int. ip̃m
iam nequicie pͥncipem ad tociꝰ mali sũmi¬
tatem ac subsidium sius c̾taminis uocant.
Crebro deniq anconiꝯ talem a se iusum dia¬
bolum asseuerabat: qualem ⁊ b̃s̃ iacob iob dño
reuelante cognouerat. Occl̃i eiꝯ ac si species
luciferi: exore eiꝯ ꝓcedunt lampades incen¬

Expanded text:
mentes impiis atque obscoenis cogitationibus nituntur evertere; sed nihil vobis in hoc terroris incutiant. Fidelium enim orationibus atque jejuniis ad Dominum statim corruunt; nec tamen si paululum cessaverint, saucii gravius assurgere, et mutata arte pugnandi, cum in cogitatione nihil egerint, pavoribus terrent, assumentes nunc mulierum, nunc bestiarum, nunc serpentium formas, necnon et ingentia quaedam corpora, et usque ad tectum domus porrectum caput, infinitas species et militum catervas. Quae omnia ad primum quodque crucis signum evanescunt. His quoque agnitis fallaciarum modis, incipiunt praesagire, et futurorum dierum eventus velle praedicere. Cumque et in his contempti fuerint, ipsum jam suae nequitiae principem ac totius mali summitatem, ad subsidium suCrebro denique Antonius talem a se visum diabolum asserebat, qualem et beatus Job, Domino revelante, cognoverat . Oculi ejus ac si species Luciferi, ex ore ejus procedunt lampades incen
Abbreviated transcription (Latin):
ut tunc enrͣingłi legeret᷑ in qͦ dñs dicit ad di¬
uitem. Siuis ꝑfectꝰꝰ ẽẽ. uade uende omua q̃¬
habes ⁊ da pauperilii. et ueni sequere me: et ha¬
bebis thesaurum magnũ incelis. Que audi¬
toantoniꝰ qi diuinito huiꝯmodi ante memo
recitata: ad se dñicum traxit imꝑiũ. Statĩq
egressus: possessiones quas habelat uendidit
arure aut̃ erant iug̾es trecen. tes uberes et
ualde optime. quas nicinis largitus ẽ: ne ĩ
aliquo aut sibi aut sorori molestia gign̾ere¬
tur. Cetera uero que ĩ mobilibi possidebat
uniu̾sa nendidit: ⁊ aggregato nõ exiguo p̾¬
cio indigentib dedit parius et obsororẽ re¬
seruatis: que et sexu et etate uidebatur ĩfir
nuior. Rursus aut ecc̾iam ingressꝰ cũ au¬
diss dñm in euangłio dicentem. Nolite co¬
gitare de crastin .o: reliquã quoq portionẽ
pauꝑilii distribuit. Neq se conu̾sari passus

Expanded text:
ut tunc evangelium legeretur, in quo Dominus dicit ad diut tunc evangelium legeretur, in quo Dominus dicit ad divitem: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia habes, et da pauperibus, et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelo . Quo audito, quasi divinitus hujusmodi ante memorrecitata, ad se Dominicum traxit imperium; statimque regressus, possessiones quas habebat vendidit. Arurae autem erant ei trecentae uberes, et valde optimae, quas vicinis largitus est, ne in aliquo aut sibi aut sorori molestia gigneretur. Caetera vero, quae in mobilibus possidebat, universa vendidit; et aggregato non exiguo pretio, indigentibus dedit, paucis tamen ob sororem reservatis, quae et sexu et aetate videbatur iI.--Rursus autem ecclesiam ingressus, cum audisset Dominum in Evangelio dicentem: Nolite cogitare de crastino , reliquam quoque portionem pauperibus distribuit; neque se versari passus
Abbreviated transcription (Latin):
cognosceret. Et cum iam puer e̾et. nõ se litt̾is
erudiri. non meptis infanciũ uingi passus ẽ
fabulis: s dr̃n desiderio flagrans. Scd̾m quod
scriptũ ẽ: innocenter habitabat domi. Ad eccłiã
lascuuas. nec pueroꝵ negligencias sectabatur.
S tm̃ ea que legebantur ascultans: utilita¬
tem p̾ceptoꝵ uite institutõe ẜuabat. Non sius
ut solet illa etas ꝓuariis et delicatis cibis ĩꝙͣ
tedio fuit: nõ escẽ mollioris blandũnta sectatꝰ
annioꝵ circiter decẽ et octo seu uiginti erat cum
sorore ad modũ ꝑuula derelictꝰ et domꝰ ⁊ soro¬
ris satis honestam curã gerebat. Nec dum uero
sex efflux̾ant menses quibꝯ eccłiam ut solebat
secuti fuissent saluatorẽ. et multi inactibus¬
apłoꝵ facłtatib sius uenditis: p̾cia ad pedes a¬
pꝯtoloꝵ detulissent egentilii parciẽda. que ue
aut qͣnta spes eisdem reposita ẽẽt incelis. Ta¬
lia secum uolens intrauit mecłĩam.⁊ accidit

Expanded text:
cognosceret. Et cum jam puer esset, non se litteris erudiri, non ineptis infantium jungi passus est fabulis; sed Dei desiderio flagrans, secundum quod scriptum est , innocenter habitabat domi. Ad ecclesialascivias, nec puerorum negligentiam sectabatur; sed tantum ea quae legebantur auscultans, utilitatem praeceptorum vitae institutione servabat; non suis, ut solet illa aetas, pro variis et delicatis cibis unquam taedio fuit; non escae mollioris blandimenta sectatus annorum circiter decem et octo seu viginti, cum sorore admodum parvula derelictus, et domus et sororis honestam curam gerebat. Necdum vero sex fluxerant menses, quibus ad ecclesiam ut solebat secuti fuissent Salvatorem : et multi, u facultatibus suis venditis, pretia ad pedes eorum detulissent egentibus partienda, quaeve aut quanta spes iisdem reposita esset in coelis . Talia secum volvens, intravit ecclesiam, et accidit
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio et studio reqͥrendi: ante hostiumꝰ
eius ꝑnectantibꝰ audiebãt. ut uulgi ueces
adi̾us antonũi: tumultusq dicenciũ. Qd
te nr̃is ingeris habitaculi antori. Quid
tibi et deẜto: abscede a finibꝰ alienis: non
Aliquos homines scalis positis a dantomi¬
introisse. ibi cõterdere. Postꝙͣ aut̃ intab̾
nem ꝑt̾riti: antonii auxiliũ flagitabant.
cuti metum. Signate nos inquiẽs. Tha¬
bice secun ⁊ istos quear semz ipos simte delude.
Itaq illis reu̾tentili antoniꝰ remanebat illesꝯ:
nec umꝙͣ uic̾tamine lassebat᷑. Accedenciũ
enĩ angm̃ta ꝓfec fectuũ uł debilitas repug¬
nancuim maximũ cum cõtutione lauam
addid̾ant. tum et animi ꝯstanciã suggerebãt.
Rursusq adħemũ uenientib turbis que iã¬

Expanded text:
r, videndi eum desiderio et studio requirendi, ante ostium r, videndi eum desiderio et studio requirendi, ante ostium ejus pernoctantibus, audiebantur ut vulgi voces adversum Antonium, tumultusque dicentium: Quid te nostris ingeris habitaculis? quid tibi et deserto? Abscede a finibus alienis, non aliquos homines scalis appositis introisse, ibique contendere. Postquam autem per metu perterriti, Antonii auxilium flagitabant. cuti metum: Signate vos, inquiens, et abite securi, ipsosque semetipsos sinite deludere. Itaque illis revertentibus, hic remanebat illaesus, nec unquam in certamine lassabatur. Accedentium autem augmenta profectuum, vel debilitas repugnantium, maximum ejus contentioni levamen addiderant, et ejus animo constantiam suggerebant. Rursusque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ta obuirgabat᷑ argenti. Et talia secũ repu¬
tans: dicebat. uñ hic indeẜto discus. Auum
hec it̾ ẽ: nulla sunt uestigia comineancium.
Lapsus desarcina: ꝓmag̾rutudĩe latere non
dinẽ: lccum in uenuiss ꝓfecto quoruerat.
nuit. Dehinc nõ ut ante fantasiam: s in¬
gentem massam aum iacent̾e initinrere cõ¬
spexit. uerũ hanc utrum diabolꝰ. simulau̾u
adantoniũ conpbandũ. qr nec ueris opibi
mes caretur: urtus celestis ostenderit ig¬
noratur: Hec t̾m agnouimꝰ. qr quod uisũ
ẽ: aurũ fuit. At illemagnitudinẽ amirat
radiantis metalli: rapido cursu qͣi quod dã
lium. In quo se constituens: nouus hospes
habitauit. statimq adeiꝰ aduentũ ĩgens
turba ẜpencũi: qͣi ꝑsecutorem passa ꝓfugit.
Atille obstructo lapidib introitu: pmes m̃¬
sium sex ut thebeis mos ẽ: secum recondẽs.
nam crebro ꝑ annũ incorrupti durare solẽt.
suscipiens: in t̾m ut c̾bis in annũ ꝑ tectu
desuꝑ paries acciꝑet nullũ cũ de ferentibꝰ

Expanded text:
lia secum reputans: Unde hic in deserto discus? avium hoc iter est, nulla sunt vestigia commeantium; lapsus de sarcina, prae magnitudine latere non dinem locorum, invenisset profecto quod ruerat. XI.--Dehinc non ut ante in phantasmate, sed ingentem auri massam jacentem in itinere conspexit. Verum hanc utrum diabolus simulaverit, an ad Antonium comprobandum, quia nec veris opibus inescaretur, virtus coelestis ostenderit, ignoratur. Hoc tamen agnovimus, quia quod visum est, aurum fuit. At ille magnitudinem admiratus radiantis metalli, rapido cursu, quasi quoddam  venenatorum animalium, in quo se constituens novus hospes habitavit. Statim ad ejus adventum ingens turba serpentium, quasi persecutorem passa, profugit. At ille obstructo lapidibus introitu, panes mensium sex, ut Thebaeis mos est, secum recondens nam crebro per annum incorrupti durare solent suscipiens, intantum ut cum bis in anno per tectum desuper panes acciperet, nullum cum deferentibus
Abbreviated transcription (Latin):
cisse quod malũ ẽ: nec ab eiꝰ constitutione
demonũ cepisse pͥmũ pͥncipiũ. Peru̾sita.
ista nõ natura. s uoluntatis ẽ uicium.
Bonum enĩ ut pote adeo cõditi. ex ꝓpͥo mẽ¬
tis ad arbitrio. adterras ruerunt decelis.
ibiq ĩ cenis sordib uoluptati gentllitatis
impias instituere culturas: et nuc nr̃i torq̃nt᷑
nõ cessant. ne pͥstinis eoꝵ sedibi succedamus.
Pu̾isa aut̃ coꝵ ⁊ partita nequicia ẽ. Quidã¬
enĩ ad sũmum nocendi u̾ticem ꝑuenere.
Alii ex comꝑatõe peioꝵ ẽẽ uidentur leuiores.
atq om̃s ꝓposibilitate uirũ diu̾sas causas sũꝑ¬
sere certamina. Id cuco necc̃ariũ ẽ domũ sp̃u¬
um discernendoꝵ a dño pet̾e̾: ut possimꝰ tam
fraudes eoꝵ quã etiam studia p̾uidentes. ad¬
u̾sus disparem pugnam. unũ dñice crucis
eleuare uexillum. hoc munere paulꝯ doce¬
bat accepto dicens. Non eĩ eius ignoramus
astucias. Ad cuiꝰ exemplum ⁊̃ uos oportet
ex his que passi sumꝯ mutius nos inuicẽ

Expanded text:
ne daemonum coepisse principia: perversitas ista, non naturae, sed voluntatis est vitium. Boni etenim, utpote a Deo conditi, ex proprio mentis arbitrio ad terras ruere de coelis; ibique in coeni sordibus volutati, gentilitatis impias constituere culturas; et nunc de nobis torquentur non cessant, ne pristinis eorum sedibus succedamus. Diversa autem eorum et partita nequitia est. Quidaenim ad summum nocendi verticem pervenere, alii ex comparatione pejorum videntur esse leviores; atque omnes pro possibilitate virium, diversa contra ssere certamina. Idcirco necessarium est donum spirituum discernendorum a Domino petere , ut possimus tam fraudes eorum quam studia pervidentes, adversus disparem pugnam unum Dominicae crucis elevare vexillum. Hoc munere Paulus accepto, docebat dicens: Non enim ejus ignoramus astutias . Ad cujus exemplum etiam nos oportet ex his quae passi sumus, mutuis nos invicem
Abbreviated transcription (Latin):
cebat inscios. concordabat iratos õilꝰ suadẽs
nicħ̾ amore xp̃i ante ponendũ. ꝓponebat ante
ocelos bonoꝵ magnitudĩem futuroꝵ.⁊ dei cle¬
menciã.⁊ beneficia rexeyebat indulta. ꝙ ꝓpͥo
filio suo nõ peꝑcit deus. s ꝓ nr̃a oĩumq salu¬
te eum tradidit. Aec mora plures audienesu
or̃o. ⁊ habitandi ħremũ istum exordiũ fuit.
Quid sane et marsenoitarũ opido gestũ sit:
nõ tͣnsibo silencio. Nam cũ fi̾s uels uisere

Expanded text:
cebat inscios, concordabat iratos, omnibus suadens cebat inscios, concordabat iratos, omnibus suadens nihil amori Christi anteponendum. Proponebatque ante oculos bonorum magnitudinem futurorum, et Dei clementiam, et beneficia retexebat indulta, quod proprio Filio suo non pepercerit Deus, sed pro nostra omnium salute eum tradiderit . Nec mora, plura audientium oratio, et habitandae eremi istud ejus exordium fuit. Quid sane et in Arsinoitarum oppido gestum sit, non transibo silentio. Nam cum fratres vellet invisere,
Abbreviated transcription (Latin):
nã turba ꝓpositum inutari cupienciũ. ⁊ noto¬
rum cupienciũ multitudo ad eum cõcurrer.
nec non ⁊ parentũ infinita se cat̾ua glomerar.
liquo celesti adhitu consecratꝰ apparuit anto¬
niꝰ. Obstupuerũt uniu̾si. ⁊ oris gr̾am. ⁊ corpo¬
ris dignitate: quos nec ꝑ quietem intumue¬
rant nec ieiuniis: demonũq certanti. ne fa¬
ciem pallor obsederat s econtrario quasi nicħ¬
in eum corpa egiss: antiquꝰ m̃broꝵ decor ꝑ se¬
u̾abat. S quanta miracula. que in illo amumi
puritas fuit: mĩquã ylaritate ninuia resolu
tus ⁊̃. irrisum: nũquã recordatõe pc̃ci: tristi
cia cor ꝯͣxit. Non magnis se stupenciũ eleua
tis laudilii. Nicħ millo indecens solitu do: ni¬
cħ asꝑum cotidiana. cum hostibi bella cõtu¬
łant. s temꝑata mens eqͣli cuncta tolabat ex¬
amme. plurimos gͥ abiumũdis spiritibi et
infirmitatilꝰ uariis: dei gr̾a ꝑ antomũ libanit.
sermoeiꝰ sale. cõditꝯ cõsolabatur mestos. do¬

Expanded text:
 propositum imitari cupientium, et notorum multitudo ad eum concurreret, necnon et patientium infinita se caterva conglomeraliquo coelesti aditu consecratus apparuit. Obstupuerunt universi et oris gratiam et corporis dignitatem, quod nec per quietem intumuerat, nec jejuniis, daemonumque certamine faciem ejus pallor obsederat; sed e contrario, quasi nihil temporis exegisset, antiquus membrorum decor perseveravit. Pro quanto miraculo! quae in illo animi purtus in risum est, nunquam recordatione peccati tristitia ora contraxit, non magnis stupentium se elatus est laudibus. Nihil in illo indecens solitudo, nihil asperum quotidiana cum hostibus bella contulerant; sed temperata mens aequali ad cuncta ferebatur examine. Plurimos igitur ab immundis spiritibus et infirmitatibus variis Dei gratia per Antonium liberavit. Sermo ejus sale conditus consolabatur moestos, do
Abbreviated transcription (Latin):
qͣle accipiemꝰ: et nemo causari pot̾ ex tͥnsec
situm qd̾ inse noscitur. Facturã suam qͥ fec̃
agnoscat: om suũ inueniat et creauit. Suf¬
ficit nob̾: natutał ornatus. Nec de turpes hõ
quod tib largitio diuina cõcesit. Sꝑa dei im¬
mutare uelle: poluere ẽ. Illudetiam sollici¬
te. ꝓuidere debemꝰ. ut tirranrica iure suꝑ¬
em̃ꝰ insaniã: qr sc̾ptum ẽ. Iracũdia iirĩ:
iusticiã dei nõ oꝑatur. Et it̾iri. de sideriũ cõ¬
cupiscens: parit peccatũ. quo ꝓfecto: mors
plantandũ habemꝰ inimicos: emones scil

Expanded text:
quale accepimus. Nemo causari potest extrinsecus situm, quod in se nascitur; facturam suam qui fecit agnoscat, opus suum inveniat ut creavit. Sufficit nobis naturalis ornatus; ne deturpes, homo, quod tibi largitio divina concessit. Opera Dei immutare velle, polluere est. Illud etiam sollicite providere debemus, ut tyrannicam irae superemus insaniam, quia scriptum est: Iracundia viri justitiam Dei non operatur . Et iterum: Desiderium concupiscens parit peccatum, quo perfecto, mors plantandum habemus inimicos, daemones scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
studnim hominis mirari ꝑ seueranciam.
firura p̾mia ꝑmittere. Quod cum inde¬
rls. tam uos quam comos uras. crucis
⁊ mate signaculo  cofestun dissoluent̃
i młlum quia metuũt illud tropheũ¬
rueis in qua saluator ñr aerias ex poliãs
urtutes: fecit easostentu. uolueram qͥ¬

Expanded text:
 mirari perseverantiam, futura praemia polliceri. Quos cum videritis, tam vos quam domos vestras crucis armate signaculo, et confestim solventur in nihilum: quia metuunt illud trophaeum in quo Salvator aereas exspolians potestates, eas fecit ostentui. Sole
Abbreviated transcription (Latin):
hedoꝵ scd̾m euuangłium p̃parabimꝰ. Con¬
sideremꝰ dñi eẽ nos famulos. ⁊ ẜ uitutẽ deb̾e
ei aquo creati sumꝰ. Ut enim ẜnus p̾teritĩ
gr̃a famulatꝰ p̾sens aut futuꝵ nõ ꝯpetit im¬
ꝑium nec audet asserere quod ex labore tͣns¬
et metũ lucretur ⁊ u̾bera. s et nos duims
congruit parere p̾ceptis. scientes qd̃ equs
ille retributor in quo quẽq inuenerit in eo
possit iudicatum. Quod ꝓpħica ꝑ iezechiel.
uoce testantur. Nam et infelix uidas ꝓpter
umus noctis impietatẽ. õi p̾teriti tp̃ris la¬
bore pͥuatꝯ ẽ. Id circo tenendꝰ ꝯtimiꝰ ĩstitu

Expanded text:
ecundum Evangelium , praeparabimus. Conecundum Evangelium , praeparabimus. Consideremus Domini esse nos famulos, et servitutem debere ei a quo creati sumus. Ut enim servus praeteriti gratia famulatus, praesens aut futurum non contemnit imperium, nec audet asserere quod ex labore transet ne metum lucretur et verbera; sic et nos divinis congruit parere praeceptis, scientes quod aequus ille retributor, in quo quemque invenerit, in eo sit judicaturus, quod prophetica per Ezechielem voce testatur . Nam et infelix Judas propter unius noctis impietatem, omni praeteriti temporis labore privatus est. Idcirco tenendus est continu
Abbreviated transcription (Latin):
num aliquod habitacuł possumꝰ cõ pensare
celestibii. s unusquisq confidet. ⁊ statim in¬
tlliget parius parius aruris ⁊ parietibꝰ uł
modica auri portione ꝯtempta: nec gloriari
se debere quasi magna dinuserit. nec tedereqͣ
parua sit recepturꝰ. Ut enĩ ꝯtempnit aliqͥs
unam eream draginã. ad draginas centum
aureas cõquirendas. ita etiam qui tocius orr¬
plũ de meliorib p̾miis insublimis sede ꝑ¬
cipiet. ad sũmũ illud ꝑspicere debemꝰ: quod
et si nr̃as uelunꝰ retentare diuicias. lege
mortis abip̃is diuellimur muti. ut ĩ libro
ec̾caste scriptumẽ. Cur gͥ nõ facim̃ de neccita¬
te uͥtutem. Cur ad lu cranda regna celestia ñ¬
ultro relinquimꝰ. Quod loci istius fine ꝑ
ex petere: quod nos ducat ad celũ. Sapĩam
scil. castitate̾. iusticiã uirtutũ sensum ꝑ¬
iugilem. pauꝑum curam fidem in xp̃o rob¬
cum aminũ ꝓximĩr ire uctorẽ.⁊ hospitalita¬
tem. ħ sentãntes mansionẽs nb̾ iit̾a qui¬

Expanded text:
pensare coelestibus, se unusquisque consideret, et statim intelliget, parvis aruris et parietibus, vel modica auri portione contempta, nec gloriari se debere, quasi magna dimiserit; nec taedere, quasi 41 parva sit recepturus. Ut enim contemnit aliquis unam aeream drachmam, ad drachmas centum aureas conquirendas; ita etiam, qui totius orplum de melioribus praemiis in sublimi sede recipiet. Ad summum, illud perspicere debemus, quod etsi nostras velimus retentare divitias, lege mortis ab ipsis devellamur inviti, ut in libro Ecclesiastis scriptum est. Cur ergo non facimus de necessitate virtutem? cur non ad lucranda regna coelestia ultro relinquimus quod lucis istius fine peexpetere, quod nos ducat ad coelum, sapientiam scilicet, castitatem, justitiam, virtutem, sensum pervigilem, pauperum curam, fidem in Christo robustam, animum irae victorem, hospitalitatem. Haec sectantes, mansionem nobis in t
Abbreviated transcription (Latin):
missio aut̃ uite sempit̾ue uili p̾cio comꝑatur.
Scͥptum ẽ enim. Dies uite nr̃e: septuaginta
ann. Si aut̃ multaim. ⁊ octoginta. qͥdquid
reliquũ ẽ labor et dolor. Quando aut̃ octagin¬
na tribuentur: nõ t̾ram ħrditabimꝰ s celũ.
Corpꝰ quoq corruptum relinantes: id ip̃m
cum incorruptoẽ recipiemiꝰ. Ergo filioli: non
uos ad cedium de fatiget: aut naue głie deletet
ambicio. Non sunt enim cõdigne passiones
huiꝰ tp̃ris: ad suꝑuenturã głiam que reuela¬
bitur mnub̾. Nemo cum aspexit mundum:¬

Expanded text:
i pretio comparatur. Scriptum est enim: Dies vitae nostrae septuaginta anni; si autem multum, octoginta; quidquid reliquum est, labor et dolor est . Quando ergo octoginna tribuentur. Non terram haereditabimus, sed coelum; corpus quoque corruptum relinquentes, idipsum cum incorruptione recipiemus. Ergo, filioli, non vos aut taedium defatiget, aut vanae gloriae delectet ambitio: Non sunt enim condignae passiones hujus temporis, ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Nemo, cum despex
Abbreviated transcription (Latin):
cotenerdꝰ ꝯtinuꝰ instituu rigo. hñtibi dm̃
auxiliatorẽ ficut scriptum ẽ. Quia omni
ꝓponenti bonũ: deus quooꝑatur. Ad in herciã
aut̃ calcandã apłi p̾cepta replicemꝰ: quibus
cõditionis uitam ancipite non tͣctantes
peccabumꝰ. Cum aut̃ excitati a sompno aues¬
ꝑam nos ꝑuenire dubitemꝰ.⁊ quieti corꝑa
concedentes delucis nõ ꝯfidamꝯ aduentu.⁊
ubiq natura aciite incerte memores nos
dei intelligamꝰ ꝓuidencia gub̾nari. nõ mͦ

Expanded text:
continuus instituti rigor, habentibus Deum auxiliatorem, sicut scriptum est: Quia omni proponenti bonum Deus cooperatur . Ad inertiam autem calcandam, Apostoli praecepta replicemus, quibus conditionis vitam ancipitem retractantes, non peccabimus. Cum enim excitati a somno, ad vesperam nos pervenire dubitemus, et quieti corpora concedentes, de lucis non confidamus adventu, et ubique naturae ac vitae incertae memores, Dei nos intelligamus providentia gubernari; ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseu̾ans:. nouos antiquosꝙ monachos ał pro
eidem institutoria larguetur p̾ceptã. cum pro¬
phetica fiducia exaltans uocem aiebat ad oem
quidem mandatoꝵ disciplinã scripturas pos¬
se sufficere. S ⁊ hec optimũ fore: si nuitius
se inuicem fr̃s ẜ monili cõsolarentur. Et uos
ergo inquid antoniꝰ. ut patͥ referte que nos¬
tis.⁊ ego que ꝑlongam etatem ꝯsecutꝰ sum:
qͣiͣ filiis indicalo. hoc sit aut̃ pͥmũ: cimctis
incõe mandatũ. Nullum in arrepti ꝓposiciui¬
gore lascessere. s qͣi incipiente augere semꝑ
debere qd̾ ceꝑit. preẜtim cuncti humane uĩte

Expanded text:
eria. Novos antiquosque monachos, pro eis institutoria largiretur praecepta, cum prophetica fiducia exaltans vocem, aiebat ad omnem quidem mandatorum disciplinam Scripturas posse sufficere; sed et hoc optimum fore, si mutuis se invicem fratres sermonibus consolarentur. Et vos ergo, inquit, ut patri referte quae nostis, et ego quae per longam aetatem consecutus sum quasi filiis indicabo. Hoc sit autem primum cunctis in commune mandatum, nullum in arrepti propositi vigore lassescere, sed quasi incipientem augere semper debere quod coeperit, praesertim cum humanae
Abbreviated transcription (Latin):
lebat intrinsecꝰ dicens. Exurgens deus ⁊ dis¬
sipentur imici eius: ⁊ fugiant qui oderunt
eum a facie eius: Sicut fumꝰ minuit᷑ defici¬
ant: uł liquescit cera a facie ignis. ita ꝑeant
pcc̃ores afacie dei. Et it̾m. Om̃s g̾s cirelidedert

Expanded text:
dissipentur inimici ejus, et fugiant qui oderunt eum a facie ejus. Sicut deficit fumus, deficiant; ut liquescit cera a facie ignis, ita pereant peccatores a facie Dei . Et iterum: Omnes gentes circumdederunt
Abbreviated transcription (Latin):
cabat᷑. Conting̾ aut̃ eadẽ hora pauꝑen
q̃ndã. ⁊ ũe paupem sp̃u: ĩ cella hospicium
mori. Cuiꝰ amã cum uocibus canoris ĩ celũ
deferri pr̃ sc̃s audiuit: ⁊ int̾rogatis mane

Expanded text:
Contigit autem eadem hora pauperem quemdam, et vere pauperem spiritu, in cella hospitum mori, cujus animam cum vocibus canoris in coelum deferri Pater sanctus audivit: et interrogatis mane
Abbreviated transcription (Latin):
Loqͣ ip̃e de increpatõĩb minꝰ utilit̾. minus
pacient̾ acceptis inẜmone suꝑ cantica can¬
ticoꝵ: qͣdra gesimo sedo int̃ cet̾a dicens. Utinã
neminẽ obuirgare nec̃ce sit. hoc eĩ melius.
S qͣni in młtis offeridimꝰ om̃s: mͥ tacere
nõ lic. cũ ex officio ĩcũbit peccantes argnͣe.
magis aut̃ urget caritas. Q uod si arguero
reu̾tatur ad me uacua. tanꝙͣ iad̾m feriẽs
⁊ resiliens: quid me animi tũc h̾re putatiꝰ

Expanded text:
Loquitur ipse de increpationibus minus utiliter, minus Loquitur ipse de increpationibus minus utiliter, minus patienter acceptis, in sermone super Canticum canticorum quadragesimo secundo, inte sit! hoc enim melius. Sed quoniam in multis offendimus omnes, mihi tacere non licet, cui ex officio incumbit peccantes arguere, magis autem urget charitas. Quod si arguero revertatur ad me vacua, tanquam jaculum feriens et resiliens: quid me animi tunc habere putatis,
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat in loco examine iam cͥcũdatu młti¬
tudine sac̾dotũ aꝑtos tenẽciũ libros. ⁊ cele¬
brãciũ exeqͥas ex more sollẽpnes. Nec mora
in uultu habituq p̾dc̃i patris sc̃i. reuendã
ꝗ̃dam ꝑsona ꝓdiens exaltari manu illis ĩ¬
nuit ut tacent: uece ꝑit̾ ꝓhibens ne mor¬
tuũ reputarent: cuĩꝯ uitã clareuallensi:
albi donauerat deus. Confestim deniq ãd
ꝑ accepimꝰ hodieq suꝑstes.⁊ ĩ ꝑtibi aqui¬
tane degens: bñficiũ ꝙ accepit sedule con¬
fitetur ip̃io p̾conio cuiꝯ merito uiuens. Siqͥs
hec minꝰ miratur: aĩadutat debto nicho¬
lao ex in numeris quili decoratꝰ ẽ miracł¬
ab int̾itu quoꝵdã longe ꝯstitutꝰ ꝑuisum
deflexit. Nec illud dissmule

Expanded text:
jacebat in loco exanime, jam circumdatum multijacebat in loco exanime, jam circumdatum multitudine sacerdotum, apertos tenentium libros, et celebrantium exsequias ex more solemnes. 1131 Nec mora, in vultu habituque praedicti Patris sancti reverenda quaedam persona prodiens ex altari, manu illis innuit ut tacerent, voce pariter prohibens ne mortuum reputarent, cujus vitam Clarae-Vallensi Abbati donaverat Deus. Confestim denique ad per accepimus, hodieque superstes et in partibus Aquitaniae degens, beneficium quod accepit sedulo confitetur, ipsius praeconio, cujus merito vivens. Si quis hoc minus miratur, animadvertat de beato Nicolao ex innumeris quibus est decoratus miracuab interitu quorumdam longe constitutus per visum deflexit. 3. Nec illud dissimile
Abbreviated transcription (Latin):
ei p̾dc̃i mr̃is capd̃ ex hib̾etur. ut tolłet inde.¬
ꝙ uell: dari sibi peciit dentẽ dentem unũ.
Erustra uero aliꝙͣdui fr̃s qui cũ eo uene.¬
rrant.
laborantes: cõcessum sibi traħ̾e penitus
nõ ualebant. Fractis ei cultellis duob aut
tribii. quos amplicuerat. nichonumꝰ ad¬
huc dens ĩmobiles ꝑmanelut. Tunc ille
tis. ꝙ ferreis ante moi nõ pot̾at ĩstrumtis.
eures aut̃ ierosoluntam tẽpli
fidelis milicie ꝓfessores. eũ nouã hre
eo tpr domũ murbe cepissent. redeunte pre¬
dc̃o patre specialiq patrono suo tunicã eiꝯ¬
aĩo sacdos quidã grauissima febre correp¬
tus: desꝑabilr egrotabat. Ut aut̃ oĩo deficiẽs.
deuenisse iussꝰ est ad extrema: portari se sẽ
fecit: in sola positꝰ expectatc̃e positꝰ eyitus
mortis. Cum subito raptus iiquendã mẽ¬
tis excessum ac ueluti iam carne solutus.
udere sibi uisus ẽ corpꝰ suũ uidere eode qͥ

Expanded text:
ei praedicti martyris caput exhiberetur, ut tolleret indeei praedicti martyris caput exhiberetur, ut tolleret indedari petiit dentem unum. Frustra vero aliquandiu fratres qui cum eo venerant laborantes, concessum sibi trahere penitus non valebant. Fractis enim cultellis duobus aut tribus quos applicuerant, nihilominus adhuc dens immobilis permanebat. Tum ille:tis, quod ferreis ante moveri non poterat instrumentis. 2. Fratres autem Jerosolymitani Templi, fidelis militiae professores, cum novam habere eo tempore domum in Urbe coepissent, redeunte praedicto Patre specialique patrono suo, tunicam eanno sacerdos quidam gravissima febre correptus desperabiliter aegrotabat. Ut autem omnino deficiens devenisse visus est ad extrema, portari sese inoni sibi fecit, in sola positus exspectatione exitus mortis: cum subito raptus in quemdam mentis excessum, ac veluti jam carne solutus, videre sibi visus est corpus suum eodem quo
Abbreviated transcription (Latin):
Icut ẜmone suꝑ cantica cãticoꝵ¬
inicesimo qͣrto. ẜuus dm̃ b̃nar¬
dus clarenallensis gratulatiur.
et gr̃as agit illi t̾cio quidẽ reddi¬
tũ suũ ab urbe clemencior e celo respexit
ocłs.⁊ serenor tandẽ uultꝰ arrisit ꝙ quie¬
uiss rabies leonina: ⁊ accepiss fuem ma¬
licia: recepiss ecc̃a pace. Tanta uero exuł¬
tatcẽ ec̃ca illũ gallicana recepit ut non
minorẽ: uderetur de suo redditu exhibere.
ꝙͣ de pace reddita nũciare leticiã. Uñ etiã
mirari ip̃e sepiꝯq causari. ꝙ dñ sibi pa
tam graues freq̾ncias hoĩum ⁊cumłtꝰ.
uelud ab exordio nale faciendũ scło indica¬
ret.⁊ tanꝙͣ denouo ad ordiendũ sacre ꝓposi¬
tũ cõu̾satioĩs. tũc potissuũ ub̃ioribꝰ ex¬
ciꝑetur gaudiis: obsequiis cołetur. Eedi¬
ens autem pat̾ sõs ab urbe. ex sc̃oꝵ apłoꝵ
ẽẽ laboris. Int̾q bt̃i cesarii dentẽ qͦnam
mͦ receꝑit memorã dũ. Cum eĩ integru

Expanded text:
icut sermone super Cantica canticorvicesimo quarto servus Domini Bernardus Clarae-Vallensis gratulatur, et gratias agit illi; tertio quidem reditum ab Urbe suum clementior e coelo respexit oculus, et serenior tandem vultus arrisit, quod quievisset rabies Leonina, accepisset finem malitia, recepisset Ecclesia pacem. Tanta vero exsultatione Ecclesia illum Gallicana recepit, ut non minorem videretur de suo reditu exhibere, quam de pace reddita nuntiare laetitiam. Unde etiam mirari ipse saepiusque causari, quod dum sibi post tam graves frequentias hominumdicaret, et tanquam de novo adoriendum sacrae propositum conversationis; tunc potissimum uberioribus exciperetur gaudiis, obsequiis coleretur. Rediens autem Pater sanctus ab Urbe, ex sanctorum Apesse laboris. Inter quae beati Caesarii dentem quonam modo receperit, memorandum. Cum enim integrum
Abbreviated transcription (Latin):
meã illa rep̾hensione lib̾atoem q̃sierim :¬
⁊ nõ magis illiꝰ. Que eĩ mat̾ etiã si o̾m
ꝙͣ potuit curã ⁊ diligenciã egrotani filio
ad hibuisse se sciat. si demũ se sefrustratã
iuderit.⁊ oms labores suos ẽe penitꝰ ĩ effi¬
caces illo nicħominꝰ moriente. ꝓpt̾ea un¬
⁊ pacis ut si forte imꝑb qͥsꝙͣ petitor duriꝰ
exto siss a negante responsum aut facile
de inceps cũ eandẽ repulsa dimittetur in¬
aius. Siquidem uelud naturałr. ut fa¬
tebatur hoderat de̾ scandalum. ⁊ grauam̃
ciuꝯlib hoĩs: sustinere ei a modũ graue
non sentire impossibile erat. ad deo nemi¬
nẽ spreuit. nlłiꝯ hoĩs scandalũ pariupendit.¬
quociens oport̾et. noxios aliquoꝵ uł rep̾¬
hendere actus uł impedire conatꝰ.tam cõ¬

Expanded text:
ationem quaesierim, et non magis illius! Quae enim mater, etiamsi omnem quam potuit curam et diligentiam aegrotanti filio adhibuisse se sciat, si demum frustratam se viderit, et omnes labores suos esse penitus inefficaces, illo nihilominus moriente, propterea unet pacis; ut si forte improbus quisque petitor durius extorsisset a negante responsum, haud facile deinceps cum eadem repulsa demitterets. Siquidem velut naturaliter, ut fatebatur, oderat omne scandalum; et gravamen cujuslibet hominis sustinere, ei admodum grave; non sentire impossibile erat. Adeo neminem sprevit, nullius hominis scandalum parquoties oporteret noxios aliquorum vel reprehendere actus, vel impedire conatus, tam con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾sio pc̃coꝵ. Et corporeas tñ nec̃citates:
piissimo muserebatur affectu. Ciuꝯ tanta
erat hũanitas. ut nõ modo hoĩbꝰ s irra¬
tiõabilib etiã aĩantib auibꝰ ꝯpateret᷑
⁊ fecis. nec ꝯ pacienti de erat uͥtutis effectꝰ.

Expanded text:
sio peccatorum. Et corporeas tamen necessitates piissimo miserabatur affectu; cujus tanta erat humanitas, ut non modo hominibus, sed irrationabilibus etiam animantibus, avibus compateretur et feris. Nec compatienti deerat
Abbreviated transcription (Latin):
isse ut h̾ret m̾itum ex eis. Cet̾m tam sin¬
głarit̾ eminebat głia noĩs eiꝰ. ut pestis
illa magis desꝑatione quã liuore tabescer.
⁊tuerẽt agnosci. Quin etiã hũilitate eiꝰ
⁊ mansuetudĩe iuncebat᷑ bñficiis sufforaba¬
tur ⁊ obruebatur obsequis. Auurũ doct
erat in bono iuncere malũ: sic̃ ad quo s̃ dã
fr̾es scribens int̾ cet̾a ait ad habebo uob̃
⁊ si uolitis: ad ħebo.⁊ si nolun ip̃e. In uitis
p̾stabo ingratis adiciã: honorabo et cõ¬
tempnentes me. Usq ad eo siquide om̃s ho¬
mines germano amplectebatur affectu.
ut eoꝵ sc̃andalo. sic̾ ipse fateri solebat
guiꝰ uretur. quibii nullam uideretur oc¬
cocasionẽ scandali p̾buisse. plus enĩ piis¬
simũ pectus gratuitũ affugebat alt̾iuc
batur. Si quidem minꝰ sꝑabat posse sana¬
ri ꝙ unde ꝓced̾et nõ uidebat. magnũ sib
regione solaciũ fore ꝑhibens. quociens ĩ¬
ueniret unde satisfacere poss. uł boni ꝓ

Expanded text:
isse, ut haberet meritum et ex eis. Caeterum tam singulariter eminebat gloria nominis ejus, ut pestis illa magis desperatione, quam livore tabesceret, et timeret agnosci. Quin etiam humilitate ejus et mansuetudine vincebatur, beneficiis suffocabatur, obruebatur obsequiis. Nimirum doctus erat vincere in bono malum, sicut ad quosdam fratres scribens, inter caetera ait: « Adhaerebo vobis, etsi nolitis: adhaerebo etsi nolim ipse. Invitis praestabo, ingratis adjiciam, honorabo et contemnentes me. » 28. Usque adeo siquidem omnes homines germano amplectebatur affectu, ut eorum scandalo, sicut ipse fateri solebat, gravius ureretur, quibus nullam videretur occasionem scandali praebuisse. Plus enim piissimum pectus gratuitum affligebat alterius batur. Siquidem minus sperabat posse sanari quod unde procederet non videbat; magnum sibi e regione solatium fore perhibens, quoties inveniret unde satisfacere posset, vel homin
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosa deuocio: transeundũ ad omelias
mlandibꝯ uirginis matris.⁊ illũ ꝙ̃ de
diligendo deo eoidit librũ edidit librum.
Si feruens cõtra suoꝵ uł alioꝵ uicia zelꝰ.
legatur his quẽ apologeticũ uocat. Si
uigil in zelo cordis ⁊ cͥcunspecta discre¬
tio de p̾cepto ⁊ dispensatõe disserens audia¬
tur. Quam uero fidełia cuiꝯlib pie cõuer¬
sationis ꝯm̾dator fu̾it ⁊ adiutor: exortuto¬
riꝯ ad nulites templi ẜmo declarat. Quã

Expanded text:
otio, transeundum ad Homilias in Laudibus Virginis matris, et ad illum quem de Diligendo Deo edidit librum. Si fervens contra suorum vel afiorum vitia zelus; legatur is, quem Apologeticum vocat. Si vigil in zelo cordis, et circumspecta discretio, de Praecepto et dispensatione disserens audiatur. Quam vero fidelis cujuslibet piae conversationis commendator fuerit et adjutor, exhortatorius ad Mil
Abbreviated transcription (Latin):
tabat: om̃is erubescebat ĩpietas: ixta
illud. Uidebunt recti ⁊ letabunt᷑. ⁊ oĩs mi¬
quitas os opilabit suũ. Quo p̾sente ce¬
lebris qͥsq ꝯuentꝰ uelud quodã sole resplẽ¬
duit: ab sente caligiosꝰ ⁊ quodã mode
mutus appariut. Oiꝰ deniq medicinã¬
lis manꝯ ⁊ lingua. utraq morbos curabat.

Expanded text:
bescebat impietas, juxta illud: Videbunt recti, et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum . Eo praesente celebris quisque conventus, velut quodam sole resplenduit, absente caliginosus et quodammodo mutus apparuit. Hujus denique medicinalis manus et lingua morbos utraque curabat:
Abbreviated transcription (Latin):
N nata ei apuero uerecundia: usq ad diẽ ꝑ¬
sau̾auerit extremũ Inde erat ꝙ licet tam
eũ seꝑe auduumꝰ ꝓtestantem ĩ ꝙͣ lib hũili
cetu. sine metu ⁊ reuencia u̾bum fecit: tacẽ
magis desiderans nisi cõsc̃i

Expanded text:
nnata ei a puero verecundia usque ad diem perseveravit extremum. Inde erat, quod licet tam e eum audivimus protestantem in quamlibet humili coetu sine metu et reverentia verbum fecit, tacere magis desiderans, nisi consci
Abbreviated transcription (Latin):
ut it̾ agens fugitante. ⁊ ut uidebat᷑
ꝓtinꝰ capiendã uł lepusculã. ⁊ cauibus
uł aniculã ab accipitrib. signo crucis
edito. mirabiłr lib̾aret dicẽtq seq̃ntiba
frustra sese conari. nec ullatenꝯ se p̾sente
ex litt̾is ꝓpriis in notescit. In quib ita suã
specłm quoddã sui. ut illud quoq ambro¬
sianũ merito illi posse uideatur aptari. Lau¬
de sua ip̃e se son. ⁊ laureatꝰ sp̃e. scͥptis co¬
ronetur suis. Siqͥs eĩ nosse desiderat. ꝙͣ
sollicitus ab mut̾o su ip̃iꝰ diudicator ⁊ scru¬
titor excit̾it: pͥmũ opꝰ illiꝰ degradib humi

Expanded text:
ut iter agens, fugientem, et ut videbatur protinus capiendum vel lepusculum a canibus, vel aviculam ab accipitribus, signo crucis edito mirabiliter liberaret, diceretque sequentibus frustra sese conari, nec ullatenus se praesente ex litteris propriis innotescit, id quibus ita suam speculum quoddam sui, ut illud quoque Ambrosianum merito illi posse videatur aptari: « Laude sua ipse se sonet, et laureatus spiritu scriptis coronetur suis. » Si quis enim nosse desiderat, quam sollicitus ab initio sui ipsius dijudicator et scrutator exstiterit, primum o
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝑaliticis gressũ lepsis mũdiciã mor¬
cius iuttã. ĩ mensa clemencia largiri dig¬
natꝰ es apperi q̃so occłos ẜuitui. ut eat ad
ad nũciaridũ u̾bũ tuũ. Et staũ locus ille
cõtremuit. et lux magna refulsit in carce̾
et ecculi beati apł̃i restaurati sũt ot cunctoꝵ
cathene cõfracte sũt et trabes inqͣ pedes eoꝵ
coartati sũt erant scissa ẽ. et om̃s magnifi

Expanded text:
essum, laeprosis munditiam, mortuis vitam inmensa clementia largire dignatus es, aperi, quaeso, oculos servi tui, ut eat ad adnuntiandum verbum tuum'. Et statim locas ille contremuit, et lux magna refulsit in carcere, et oculi beati apostoli restaurati sunt, et cunctorum catenae confractae sunt, et travis, in qua pedes eorum coartati erant
Abbreviated transcription (Latin):
erutis occłis cucũdatũ catħnis incarcere de¬
truẜunt ut int̾ positis paucis diebꝰ int̾fice¬
retur. uenit aut̃ angłs dñi. ad andreã apłm
dicens. Surge et uade ad mirmidonẽ ciui¬
tatẽ et erue fr̾em tuũ matħm desqualore
carceris quo tenet᷑. Cui ille ait. Dñe ecce uiã
necio.⁊ quo ibo. Et ille. Uade in quid ad licꝯ
maris ⁊ in uenies ibi nauẽ inꝙͣ statim a scẽ¬
de. ego ero dux itineris tui. fecit andreas:
iuxta u̾bum dm̃ et inuenit inlictore na¬
uem ascendens que ĩ eam flantibꝰ uentis
congͥis ꝓspere nauigauit ad urbẽ ingͦssusq
portam cuitatis uenit ad carcerẽ. Uidens:
autẽ matheũ apłm inscalore carceris cum
unctis aliis residentẽ amarissime fleuit.
Et fc̃a õione surul. ait andreas. Dñe ih̾u

Expanded text:
erutis oculis, circumdatum catenis, in carcere deerutis oculis, circumdatum catenis, in carcere detruserunt, ut, interpositis paucis diebus, interficerent. Venit autem angelus Domini ad Andream apostolum dicens: 'Surge et vade ad Mermidonam civitatem et erue fratrem tuum Matheum de squalore carceris quo tenetur'. Cui ille ait: 'Domine, ecce, viam nescio, et quo ibo?' Et ille: 'Vade', inquit, 'ad litus maris, et invenies ibi navem, in qua statim ascende. Ego enim ero dux itineris tui'. Fecit Andreas iuxta verbum Domini et invenit in litore navem, ascendensque in eam, flantibus ventis congruis, prospere navigavit ad urbem, ingressusque portam civitatis, venit ad carcerem. Videns autem Matheum apostolum in squalore carceris cum vinctis aliis resedentem, amarissime flevit, et facta oratione simul, ait Andreas: 'Domine Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
latere fideliũ quia q̃dam exinde euuãgłi¬
ca doctrina docet q̃dam apłici actus nar¬
rant dequibusdã uͦ extant libri inqͥbꝰ
propͥe acciones eoꝵ de notantur. Heple¬
risq enĩ nicħ aliud insi passionũ scrip¬
ta suscipimꝰ. Nam repperi librũ de uir¬
tutibꝰ sc̃i andree apłi qui ꝓpt̃ numĩa u̾bosi¬
tatem an nõ nullis apofriciis dicebatur.
dequo placuit ut retractis enucleatisq tm̃
uirtutib p̾te̾missis hisq fastidiũ genera¬
bant. Unũ tm paruo uolumine ad mirãda
miracła clauderent᷑ quod ⁊ legentibꝰ pr̃aret¬
gr̃am. et de trahenciũ aufferret inuidiam
quia inuiolatã fidem nõ exigit multitudo
gliosũq triũphũ. cũ beati apłici p̃dicarẽt¬
u̾bum dei ⁊ ꝑ du̾sas regiones. disꝑsi fuissẽt
u̾bum salutis ad nũciauit. S incole cuuta¬
tis dure et indigne ferentes que de redẽptoris
nr̃i uirtutib audiebant ac sua uolentes
destruere templa app̾hensum beatsi apłm

Expanded text:
latere fidelium, quia quaedam exinde euangelica dogmata docent, quaedam apostolici actus narrant, de quibusdam vero extant libri, in quibus propriae actiones eorum denotantur. De plerisque enim nihil aliud nisi passionum scripta suscipimus. Nam repperi librum de virtutibus sancti Andreae apostoli, qui propter nimiam verbositatem a nonnullis apocrifus dicebatur; de quo placuit, ut, retractis enucleatisque tantum virtutibus, praetermissis his quae fastidium generabant, uno tantum parvo volumine admiranda miracgratiam, et detrahentium auferret invidiam. Quia inviolatam fidem non exigit multitudo gloriosumque triumphum, cum beati apostoli praedicare verbum Dei per diversas regiones dispersi fuissent, verbum salutis adnuntiavit. Sed incolae civitatis dure, indignae ferentes quae de Redemptoris nostri virtutibus audiebant ac sua nolentes destruere templa, adpraehensum beatum apostolum,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicant ẜui eius. Cunc educti ꝑ beatũ and¬
am decarcere habiit. rinus qͥsq ad ꝓpria sua.
Aatħ̃s aut̃ recessit aloco illo. Deniq andre
fuerant ad p̾hensum andreã ligatis pedibꝰ
trahebant ꝑ plateas cuutatis. Iam enĩ capil¬
li capitis eius euellebant᷑ et sanguis de flu¬
ebant᷑ a capite ⁊ ad orauit ad dñm dicens.
Apperi queso dñe occulos cordis eoꝵ ut cog¬
noscant te dm̃i uerũ et desistant ab hac ini¬
quitate et ne statuas illis hoc inpeccato. qͥa
nesciunt quid faciunt. Et statum timor mag¬
nus factꝰ ẽ. suꝑ habitores ciutatis illuis
⁊ dimissũ apłmi dicebant. Peccauimꝰ si inte
nescientes quid facere deberemꝰ rogamꝰ engo
dñe ut remitas nob̾ delictũ ⁊ de monstres
nob uã salutis ne descendat ira dei suꝑhãc
ciuitatẽ. Hec enũ dicentes ꝓstrati erant solo
ante pedes angłi andree. Q̾ uibi ille erectis

Expanded text:
cant servi eius'. Tunc educti per beatum Andream de carcere, abiit unusquisque ad propria sua, Mattheus autem recessit a loco illo. Denique Andrefuerant, adpraehensum Andream, ligatis pedibus, trahebant per plateas civitatis. Iam enim capilli capitis eius evellebantur, et sanguis defluebat a capite, et oravit ad Dominum, dicens: 'Aperi, quaeso, Domine, oculos cordis eorum, ut cognoscant te Deum verum et desistant ab hac iniquitate; et ne statuas illis hoc in peccatum, quia nesciunt quid faciunt'. Et statim timor magnus factus est super habitatores civitatis illius, et dimissum apostolum, dicebant: 'Peccavimus in te, nescientes quid faceremus. Rogamus ergo, domine, ut remittas nobis delictum et demonstres nobis viam salutis, ne descendat ira Dei super civitatem hanc'. Haec enim dicentes, prostrati erant solo ante pedes Andreae. Quibus ille erectis
Abbreviated transcription (Latin):
rietem beati saturnni corp cumulo cõdicum
requiescit. Adheret appendens portisꝰ in quo
de pendens funis ignis lumen loco cõsueue¬
rat ministrare. Ille uero ciuꝰ hoc erat officiu̾̃
peritum. Cumq oĩa tenebris nocturnalili
tenerent᷑ oꝑta funis. cũ unci nulis ĩ medio
porticu. submissor de penderet quidã de ad stã¬
tib in iugilia sci nebula celuleq de exausta¬
tigatꝰ foras egrediebat᷑. Cũq ꝑporticũ illũ
p̾teriret unus de uncinulis funis excepit fa
sis celerit̾ palmis uultus ꝑiclitantis cum
ip̃iꝰ obtegit ecculis clamañs nõ mediocri e¬
iulatu hac dicens. Succurre de p̾cor sc̃e sacer¬
dos ⁊ ꝓximũ te facito ꝑeunti. Qui cũ deloco

Expanded text:
rietem, quo beatum corpus tumulo conditum requiescit, adhaeret appendens porticus, in qua dependens fune lychnus lumen loco consueverat ministrare. Ille autem cui hoc erat officium cpetiturus. Cumque omnia tenebris nocturnalibus tenerentur operta, et funis cum uncinulis in medio porticus submissior dependeret, quidam de astantibus in vigilia Sancti, nebula cellulae, quae de exusttigatus, foris egreditur. Cumque per porticum illam praeteriret, unus de uncinulis funis faciem excesis celeriter palmis, vultum periclitantem cum ipsis obtegit oculis, clamans non mediocri ejulatu, ac dicens: Succurre, deprecor, sancte sacerdos, et proximum te facito pereunti, qui loco
Abbreviated transcription (Latin):
De latronilꝯᵒ stupefactiss. Cap̃.uiiii.
De his qui i naui crediderunt. Cap. x.¬
De nupciis puerorum. Cap.xi.
De exuo et parentibus eius. Cap.xii.
De filio carpiani debile.
De mortuo suscitato.
De filio media et pueris eiꝰ. Cãꝑ .xu.¬

Expanded text:
De latronibus obstupefactis. 10. De his qui in navi crediderunt. 11. De nuptiis puerorum. 12. De Exoo et parentibus eius. 13. De filio Carpiani debile. De mortuo suscitato. De filio Mediae et pueris eius aliisqu
Abbreviated transcription (Latin):
De maximilla uxore ꝓconsul egea. xx
De debile sanato.
De tribus cecis inluminatis. Cap̃. xxxi¬
De arido sanato.
De passione sancti apłi.¬
De uirtute sepulcri eius. Cap̃ .xxxuii
De auctore libelli eius.¬
De reliquiis eius.¬
De calculo sanato.

Expanded text:
De Maximilla, uxore proconsulis Egeae. 31. De debile sanato. De tribus caecis inluminatis. 33. De arido sanitatiDe passione sancti aposDe virtute sepulchri eius. 38. De auctore libelli huius.De reliquiis eiusDe calcolo sanato.
Abbreviated transcription (French):
De di ficultate partus cuiit¬
De sostrato et ẜuo eus.
De demoniacis sanatis.
De nicholao sene.
De antiphano. et uxore

Expanded text:
De difficultate partus cuiuDe Sustrato et servo eius. De daemoniacis sanatis ad De Nicolau sene. De Anthiphanem et uxore