comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenirent: Quidam enim rep̃hensuri sunt
hoc opus nr̃m : cũ ea quȩ p̃cepturi sumus non intel¬
lexerint. Quidam uero cũ intellectis uti uolueria
conatique fuerint scripturas diuinas secundũ
hacc p̃cepta tractare neq ualuerint aperire
atq explicare quod cupiunt in aniter me laboras¬
se arbitrabuntur. & quia ipsi non adiuuabunt᷑
hoc õpere: nullum adiuuari posse censebunt.:
sestium genus est rep̃hensorum quidiuinas scrip

Expanded text:
invenirent. 2. Quidam enim reprehensuri sunt hoc opus nostrum, cum ea quae praecepturi sumus non intellexerint. Quidam vero cum intellectis uti voluerint, conatique fuerint Scripturas divinas secundum haec praecepta tractare, neque valuerint aperire atque explicare quod cupiunt, inaniter me laborasse arbitrabuntur; et quia ipsi non adjuvabuntur hoc opere, nullum adjuvari posse censebunt. Tertium genus est reprehensorum, qui divinas Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sine organo canunt : aut flatus sicut tubarũ &tibiarũ
aut pulsus sicut incitharis & trmpanis & quib: lib&
aliis quae ꝑcutiendo canora sunt : sed siue ita se habeat
quod uarro r&ulit siue nonita: nos tamen ꝓpter suꝑ

Expanded text:
sine organo canunt, aut flatu, sicut tubarum et tibiarum, aut pulsu, sicut in citharis et tympanis et quibuslibet aliis quae percutiendo canora sunt. Sed siue ita se habeat quod Varro rettulit, siue non ita, nos tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
Septima trchonii regula est cadeq: postrema diabolo & eius corpore
Estenim &ipse caput impiorũ qui sunteius quodammodo corpus
ituri cumillo in suppliciũ ignis aet̃ni: si cutxp̃s caputest ecclesiaȩ
qđ ÷ corpuscius futurum cũillo in regno & gloriꝰ sempiter na
Sicut ergo in prima regula quamuocat dedño &eius corpore
uigilandum est ut intellegatur cumdeuna eadẽq: ꝑsona scrip¬
turte loquitur quid conueniat capia quid corpori: Ita &in ista
nouissima aliquando indiabolũ dicitur qđ non ipso sed potius
in eius corpore possitagnosci. Quod habet non solum in eis
quimani festissime foriss̃ sed in eis sesam quicum ad ipsum

Expanded text:
Septima Tyconii regula est eademque postrema "de diabolo et eius corpore". Septima Tyconii regula est eademque postrema "de diabolo et eius corpore". est enim et ipse caput impiorum, qui sunt eius quodam modo corpus, ituri cum illo in supplicium ignis aeterni, sicut Christus caput ecclesiae, quae est corpus eius, futurum cum illo in regnum et gloriam sempiternam. sicut ergo in prima regula, quam uocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum de una eademque persona scriptura loquitur, quid conueniat corpori, quid capiti: ita et in ista nouissima aliquando in diabolum dicitur, quod non in ipso, sed potius in eius corpore possit agnosci, quod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui, cum ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑdiditom̃s scđm haccerunt dies filii hominis quoreũelabit ⁊
ollahonr quierit in tecto &uasaeius indomo : non descendat
tollere illa. Et qui in agro : similit̃ non reuestatur retro.:
Meminerituxoris loth: Nũ quid cum dñs̃ fuerit reue latiss
tunc suntista seruanda nequisq: retrorespiciat. idestuitã
p̃teritam cui renuntiauit inquirat. & ñ potius isto temporeᷤ
uitum dñs fuerit reuelitus. retibutionem peis quaequisq
seruauit uel contemsit inueniat : & tamen quia dictũ est in illahon
tunoputantur istu seruanda cũ fueritdñs reuclatus. Nisi adintelle¬
gendđa recapitu lationem sensus legentis inuigilat. adiuu ante
alicascriptunt quacipsorũ apłorum ad huctem pore clamauit.
filioli nouis sima hontest : Tempus ergo ipsum q: euangłum
prredicatur quo usq: dñsreueletur : hora ẽ inquao postet ista
seruari : quia & ipsa reuelatiodñi ad eandem hont̃ ꝑtinet quae
die iudicii t̃minabit᷑

Expanded text:
 erunt omnes dies filii hominis, quo reuelabitur. in illa hora qui erit in tecto et uasa eius in domo, non descendat tollere illa; et qui in agro, similiter non reuertatur retro. meminerit uxoris Loth. numquid cum dominus fuerit reuelatus, tunc ista seruanda, ne quisquam retro respiciat, id est uitam praeteritam, cui renuntiauit, inquirat, et non potius isto tempore, ut, cum dominus fuerit reuelatus, retributionem pro eis quae quisque seruauit uel contemsit inueniat? et tamen, quia dictum est: in illa hora, tunc putantur ista seruanda, cum fuerit dominus reuelatus, nisi ad intellegendam recapitulationem sensus legentis inuigilet, adiuuante alia scriptura, quae ipsorum apostolorum adhuc tempore clamauit: filii, nouissima hora est. tempus ergo ipsum, quo euangelium praedicatur, quousque dominus reueletur, hora est, in qua oportet ista seruari, quia et ipsa reuelatio domini ad eandem horam pertinet, quae die iudicii terminabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ ducum . & sunt haec omnia quasi quȩđa
uerba uisibilia. Adiures autẽ quae ꝑtinent ut dixi
plura sunt in uerbis maximȩ Nam& tuba & tibia
& cithara dant plerumq: non solum̃ suauẽ sed &iam

Expanded text:
voluntatem ducum: et sunt haec omnia quasi quaedam voluntatem ducum: et sunt haec omnia quasi quaedam verba visibilia. Ad aures autem quae pertinent, ut dixi, plura sunt, in verbis maxime. Nam et tuba, et tibia, et cithara, dant plerumque non solum suavem, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
indicata sunt qui ea conscripserint̃ : habent &iam
besti&m quaedam intersesigna quibus produnt
ad p&itũ animi sui. Nam & gallus gallinatius reꝑto
cibo dat signũ uocis gallinȩ ut accurrat. & colũbus
gemitu columbã uocat uel ab ea uicissim uocatur.
& multa huius modi anim aduerti solent : quaeutrũ
ficandi sequantur motũ animi anuere ad significandũ
dantur. Alia questio est & adrem quae agitur non ꝑ¬
tin& quam pastẽ ab hoc opere tam quã non necessaria
sua sensa communicant qua edam ꝑtinent ad oculorũ
sensum pleraq: adauriũ paucissima ad c&eros sensus.
Nãcum innuimus nondamus signũ nisi oculis eius
quẽ uolumus ꝑ hoc signũ uoluntatis nr̃ae pasticipẽ
facere & quidam motus manuum pleraq significaN
Et stritiones omniũ membrorũ motibus dant signa
quaedam scientibus & cũ oculis eorũ quasi fabulant᷑.
& uex illa dracones quȩ militares ꝑoculos insinuant

Expanded text:
indicata sunt, qui ea conscripserunt. Habent etiam indicata sunt, qui ea conscripserunt. Habent etiam bestiae quaedam inter se signa, quibus produnt appetitum animi sui. Nam et gallus gallinaceus reperto cibo, dat signum vocis gallinae ut accurrat; et columbus gemitu columbam vocat, vel ab ea vicissim vocatur; et multa hujusmodi animadverti solent. Quae utrum, untate sequantur motum animi, an vere ad significandum dentur, alia quaestio est, et ad rem quae agitur non pertinet: quam partem ab hoc opere tanquam non necessariam sua sensa communicant, quaedam pertinent ad oculorum sensum, pleraque ad aurium, paucissima ad caeteros sensus. Nam cum innuimus, non damus signum nisi oculis ejus quem volumus per hoc signum voluntatis nostrae participem facere. Et quidam motu manuum pleraque significant: et histriones omnium membrorum motibus dant signa quaedam scientibus, et cum oculis eorum quasi fabulantur; et vexilla draconesque militares per oculos insinuant
Abbreviated transcription (Latin):
&iam si fumus solus appareat : sed & uestigiũ transe¬
untis animantis adbocgenus ꝑtin& : et uultus irati
seu tristis affectionẽ animisignificat : &iam nullam
eius uoluntate quiaut iratus aut tristis est: aut siquis
alius motus animi uultu indice proditur : &iã nobis
non id agentibus ut prodatur : sed de hoc toto genere
nunc disserere non est ꝓpositũ: qm̃ tamen incidit in pasti¬
tionẽ nr̃am pra&eriri omnino non potuit. atq id ac¬
sibi quaeq: uiuentia inuicemdant ad demonstrandos
quantũ possunt motus animisui uelsensa aut intellecta
quae lib&: Nec ulla causa est nobis significandi. id est
signidandiñisi ad de ꝓmendũ & traiciendi in alterius
animũ id quodanimogerit qui signũ datꝰ horũ igit᷑
signorũ genus quantũ ad homines adtin& considerare
atq tractare statuimus quia & signa diuinitus data
quae scripturis sc̃ĩs continentur ꝑ homines nobis

Expanded text:
etiam si fumus solus appareat. Sed et vestigium transeetiam si fumus solus appareat. Sed et vestigium transeuntis animantis ad hoc genus pertinet: et vultus irati seu tristis affectionem animi significat, etiam nulla ejus voluntate qui aut iratus aut tristis est; aut si quis alius motus animi vultu indice proditur, etiam nobis non id agentibus ut prodatur. Sed de hoc toto genere nunc disserere non est propositum. Quoniam tamen incidit in partitionem nostram, praeteriri omnino non potuit; atque id hacsibi quaeque viventia invicem dant ad demonstrandos, quantum possunt, motus animi sui, vel sensa, aut intellecta quaelibet. Nec ulla causa est nobis significandi, id est signi dandi, nisi ad depromendum et trajiciendum in alterius animum id quod animo gerit is qui signum dat. Horum igitur signorum genus, quantum ad homines attinet, considerare atque tractare statuimus; quia et signa divinitus data, quae in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis
Abbreviated transcription (Latin):
derebus cũ scriberem praemisi cõmonens nequis
in eis ad tender&. nisi quot sunt non &iã siquid
aliud p̃terse significant : uicissim designis disse¬
rens hoc dico nequis in eis adtendat quod sunt. sed potius
quod signa sunt. id est quod significant: signumest enim.
res p̃ter speciem quã ingerit sensibus aliud aliquio
ex sefaciens in cogitationẽ uenire: sicut uestigio uiso
transisse animal: cuius uestigium est cogitamus & fu¬
mo uiso ignẽ subesse cognoscimus . & uoce animantis
audita affectionẽ animi eius aduestimus & tuba sonante
milites uel ꝓgredi se uel regredi & siquid aliud pugna
postulat opostere nouerunt᷑ signorũ igitur alia sunt
naturalia : aliadata : Naturalia sunt : quȩ sine uoluntate
atq ullo app&itu significandi p̃terse aliquio aliud
ex se cognosci faciuntꝰ sicutiest fumus significans ignẽ
non enim uolens significare id facit sedrerũ exꝑtarũ
anim aduersione & notatione cognoscitur ignẽ subesse

Expanded text:
de rebus cum scriberem, praemisi commonens, ne quis in eis attenderet nisi quod sunt, non etiam si quid aliud praeter se significant, uicissim de signis disserens hoc dico, ne quis in eis attendat quod sunt, sed potius quod signa sunt, id est quod significant. signum est enim res praeter speciem, quam ingerit sensibus, aliud aliquid ex se faciens in cogitationem uenire, sicut uestigio uiso transisse animal, cuius uestigium est, cogitamus et fumo uiso ignem subesse cognoscimus et uoce animantis audita affectionem animi eius aduertimus set de tuba sonante milites uel progredi se uel regredi et quid aliud pugna postulat oportere nouerunt. signorum igitur alia sunt naturalia, alia data. naturalia sunt quae sine uoluntate atque ullo appetitu significandi praeter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt, sicuti est fumus significans ignem. non enim uolens signanimadversione et notatione cognoscitur ignem subesse,
Abbreviated transcription (Latin):
mantis claudit plerumq: intellegentiȩ fores .: Nec aliã
obcausam facile est intellegere pacem ꝑ p&uã signifi¬
cari oleae ramulo quẽ rediens ad arcã columba ꝑtulit.
Nisi qui a nouimus & olei lenem contactũ non facile
alieno umore corrumpi : & arborem ipsam frondere
penniterꝰ multi autem propter ignorantiã ł sopidũ
nesciunt quã uimhabeat uel ad purganđũ pulmonẽ
uelut dicitur ad saxa radicib: penetranda cum sit herba
breuis atq humilis omnino inuenire non possunt.
quare sit dictum . as ꝑges me hrsopo & mundabor ⁊
Numerorũ &iam imperitia multa facit non intelle¬
gr trans late acmistice posita inscripturis : Ingeniũ¬
quippe ut ita dixerim ingenuũ non potest nisi mouere
quod sibi uelit : qđ & morses & helias & ipse dñs quadra¬
ginta dieb: ieiunauerunt: cuius actionis figuratus
quidã nisi huius numeri cognitionẽ & consideratione

Expanded text:
mantis claudit plerumque intelligentiae fores. Nec aliam ob causam facile est intelligere pacem perpetuam significari oleae ramusculo, quem rediens ad arcam columba pertulit , nisi quia novimus et olei lenem contactum non facile alieno humore corrumpi, et arborem ipsam frondere perenniter. Multi autem propter ignorantiam hyssopi, dum nesciunt quam vim habeat, vel ad purgandum pulmonem, vel, ut dicitur, ad saxa radicibus penetranda, cum sit herba brevis atque humilis, omnino invenire non possunt quare sit dictum, Asperges me hyssopo, et mundabor . 25. Numerorum etiam imperitia multa facit non intelligi, translate acquippe, ut ita dixerim, ingenuum non potest nisi mouere, quid sibi uelit quod et Moses et Helias et ipse dominus quadraginta diebus ieiunauerunt. cuius actionis figuratus quidam nodus nisi huius numeri cognitione et consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus : non enim audiendi sunt errores gentilium
suꝑ stitionũ : qui nouẽ musas iouis & memoriae : filias
esse finxerunt ⁊Refellit eos uarro: quonescio utrũ
apud eos quis quã talium rerũ doctior uelcuriosior
eẽ possit : Dicit enim ciuitatẽ nescio quã non enim nom̃
reco locasse apudtres astifices terna simulacra musarũ
quod intemplo apollonis donum poner& : ut quis quis
astificum pulchriora formas s& ab illo potissimum
electa emerent : Ita contigisse : ut opera sua quoq: illi
astifices aeque pulchra explicarent. & placuisse ciuitati
om̃s nouem atq: omnes esse emptas. ut in appolonis tẽplo
dedicarentur : quibus posteadicit: hesiodũ po&am impo¬
suisse uocabula : Nonergo iuppiter nouem musas
genuit : sed tres fabri ternas creauerunt. tres autem
non propterea illaciuitas locauerat quia in somnis
eas uiderat aut tot secuius quã illorũ oculis demons¬
trauerant : sed quia facile erat anim aduestere. omnẽ
somnũ quae materies catilenarumest triformẽ esse

Expanded text:
uenimus. Non enim audiendi sunt errores gentilium superstitionum, qui VIIII Musas Iouis et Memoriae filias esse finxerunt. refellit eos Varro, quo nescio utrum apud eos quisquam talium rerum doctior uel curiosior esse possit. dicit enim ciuitatem nescio quam — non enim nomen recolo — locasse apud tres artifices terna simulacra Musarum, quod in templo Apollinis donum poneret, ut quisquis artificum pulchriora formasset, ab illo potissimum electa emerent. ita contigisse, ut opera sua quoque illa artifices aeque pulchra explicarent, et placuisse ciuitati omnes nouem atque omnes esse emtas, ut in Apollinis templo dedicarentur. quibus postea dicit Hesiodum poetam imposuisse uocabula. non ergo Iuppiter nouem Musas genuit, sed tres fabri ternas creauerunt. tres autem non propterea illa ciuitas locauerat, quia in somnis eas uiderat aut tot se cuiusquam illorum oculis demonstraueransonum, quae materies cantilenarum est, triformem esse
Abbreviated transcription (Latin):
lib uerũ etiã immutabilib reb eo ordine facta: ut
cũ se ad eas res mou& qͥb. conexi ẽ. uł ad se ipsã : in
qͣntũ eas uid&. intantũ dehis uera respond& Ilec
sane om̃s cirtes eo modo secũ attalit: ac secũ haba
Nã deartib quȩ ad sensũ corporis ꝑtinent st̃ multa medi¬
cinȩ. st strologiae om̃ici: nͥ qͥhic didicit. ñ potest dicere

Expanded text:
libus uerum etiam inmutabilibus rebus, eo ordine facta, ut, cum se ad eas res mouet, quibus conexa est, uel ad se ipsam, in quantum eas uidet, in tantum de his uera respondeat. nec sane omnes artes eo modo secum adtulit ac secum habet; nam de artibus, quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit non potest dicere
Abbreviated transcription (Latin):
rit qͣlis efficiat᷑ : qualis cũ abscesserit. a. Cũ que ꝵ NUna¬
ris unđ sit anima . duo quȩdã intelligere cogor
Alit̃ enĩ dicimꝰ unde sit homo: quȩsit eiꝰ patria scire cu :Unde .d.¬
pientes. Alit̃ unđ sit: cũ querimꝰ unde c̃st&e. id est
ex quib elem̃tis rebq. cõpositus. Quid horũ scire us
cũ int̾rogas unde sit anima. utrũ nã qͣsi regionem
eiꝰ & patriam unde huc uenerit nosse desideras. anuͦ
quȩ sit eiꝰ substantia requiris : ad. Equidẽ utrũq
scire uellẽ : s qͥd sit sciendũ priꝰ tuo iudicio  malo
cõmittere. A. Propriam qͣndã habitationẽ animȩ t¬
ac patriam. dm̃ ipsum credo eẽ: aqͦ creata ẽ. Subs¬
tantiam uͦ eiꝰ: nominare ñ possũ. Non enĩ eã puto
esse ex his usitatis notisq naturis: quas istis corpora¬
lib. sensib tangimꝰ. Nã neq ex terra. neq ex aqͣ. neq
exciere. neq ex igni : neq ex his om̃ib neq ex aliqͥb.

Expanded text:
rit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit? 2. A. Cum ris unde sit anima, duo quaedam intelligere cogor. Aliter enim dicimus unde sit homo, quae sit ejus patria scire cupientes; aliter unde sit, cum quaerimus unde constet, id est, ex quibus elementis rebusque compositus. Quid horum scire vis cum interrogas unde sit anima? Utrumnam quasi regionem ejus et patriam, unde huc venerit, nosse desideras; an vero quae sit ejus substantia, requiris E. Equidem utrumque scire vellem, sed quid scit sciendum prius, tuo judicio malo committere. A. Propriam quamdam habitationem animae ac patriam Deum ipsum credo esse a quo creata est. Substantiam vero ejus nominare non possum: non enim eam puto esse ex iis usitatis notisque naturis, quas istis corporis sensibus tangimus. Nam neque ex terra, neque ex aqua, neque ex aere, neque ex igni, neque ex his omnibus, neque ex aliq
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ sibi ipse homo reddendus ut illic qͣsi gradu facto
inde surgat. atq at tollat᷑ addm̃: sic̃ filiꝰ ille minor
priꝰ reũsus. ad semet ipsũ. & tc̃cit. surgã et ibo ad patrẽ
meũ : idõ sic sũ locutꝰ. deniq mex addidi. atque ita
fieri amicũ mancipiũ dño. Qđ gͦ dixi. cui me maxi¬
me debeo: adhomines retuli. Magis enĩ mͥ me debeo
dehis quȩ me mouent: ñ ut opinor in oportune. atq
ic̃grue. Sepe enĩ cũ abste multa quesissẽ: nescio qua
illa greca sententia me de t̾rendũ putasti. qͣ ꝓhibem
ea quȩ supͣ nos st̃ reqͥrere. Nc̃ uͦ: non puto nos ipsos supͣ
nos eẽ. Quã obrem cũ de anima quero. ñsum dignꝰ qui
Aocudic̃ qđ supͣ nos. quid ad nos: s fortasse dignꝰ qͥaudiã.
qͥd simꝰ nos. A. Enumera breuit̾: quȩ audire de a¬
nima uelis. ad. Faciam. Namst̃ mͥ diut̾na cogita

Expanded text:
prius sibi ipse homo reddendus est, ut illic quasi gradu facto inde surgat atque attollatur ad Deum, sicut filius ille minor prius reversus est ad semetipsum, et tunc ait: Surgam, et ibo ad patrem meum, ideo sic sum locutus. denique mox addidi: atque ita fieri amicum mancipium domino. quod ergo dixi: cui me maxime debeo, ad homines rettuli; magis enim mihi me debeo de iis quae me movent, non, ut opinor, importune atque incongrue. Saepe enim cum abs te multa quaesissem, nescio qua illa graeca sententia me deterrendum putasti, qua prohibemur ea quae supra nos sunt requirere: nunc vero non puto nos ipsos supra nos esse. Quamobrem cum de anima quaero, non sum dignus qui audiam: Quod supra nos, quid ad nos? sed fortasse dignus qui audiam, quid simus nos. A. Enumera breviter quae de anima audire velis. E. Faciam: nam sunt mihi ista
Abbreviated transcription (Latin):
uniuerso corpori audet p̃ponere. bonaq eiꝰ bona
sua ñ putare. atq potenciȩ pulcritudini suȩ cõ¬
parata: discernere atq contẽpnere: & inde qͦ magis
se delecttit eo magis sese abstraere a sordib totamq¬
roborare se aduersus omia quȩ de ꝓposito ac senten¬
cia dimouere moliuntur. societatẽ humanam
magnipendere. nichilq uelle alteri qđ sibi nlit
accidere: seqͥ auctoritatẽ ac p̃cepta sapiencium.
⁊ ꝑ hec loqͥ sibi dm̃ credere. In hoc tam̃ p̃claro actu
animȩ. in est adhuc labor: & contͣ huiꝰ mundi mo¬
lestias atq blandicias: magnꝰ acerrimꝰq conflictus
nipso enĩ purgationis negocio sub est metꝰ mortis.
sepe ñ magnus. sepe uͦ uehem̃tissimus. Non magnꝰ
tũ: cũ robustissime credit᷑: na ludere hoc utrũ
sit uerũ. ñ nisi ꝑ purgatȩ animȩ animȩ licet: tan¬
ta dĩ ꝓuidencia. iusticiaq gub̃nari om̃ia: ut nulli
mors iniq accidere possit. & iã sieã forte iniquus

Expanded text:
universo corpori audet praeponere, bonaque ejus bona sua non putare, atque potentiae pulchritudinique suae comparata discernere atque contemnere: et inde quo magis se delectat, eo magis sese abstrahere a sordibus, totamq roborare se adversus omnia, quae de proposito ac sententia dimovere moliuntur; societatem humanam magni pendere, nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere; sequi auctoritatem ac praecepta sapientium, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam praeclaro actu animae inest adhuc labor, et contra hujus mundi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis saepe non magnus, saepe vero vehementissimus: non magnus tum cum robustissime creditur nam videre hoc utrum sit verum, non nisi perpurgatae animae licet tanta Dei providentia justitiaque gubernari omnia, ut nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte iniquus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. numerandi disciplinã. p̃teritorũ ac futurorũ
exp̃sentib comecturã. Magna hȩc. & om̃ino huma¬
na. sed ẽ adhuc ista partĩ doctis atq indoctis.
uspice igit᷑ atq insili quarto gradui: ex quo¬
bonitas incipit. atq om̃is uera laudatio. Hing ani
ma se ñ solũ suo siqͣm unuersi partẽ agit: s ipsi etiã

Expanded text:
tem, numerandi disciplinam, praeteritorum ac futurorum tem, numerandi disciplinam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec et omnino humana. Sed est adhuc ista partim doctis atque indoctis, uspice igitur atque insili quarto gradui, ex quobonitas incipit, atque omnis vera laudatio. Hinc enim ma se non solum suo, si quam universi partem agit, sed ipsi etia
Abbreviated transcription (Latin):
tollere in terciũ gradũ. qͥ iã ẽ homini ꝓprius: ⁊ co¬
gita memoria ñ consuetudine in olitarũ. sed anim¬
aduersione atq signis cõmendatarii ac retentarũ
rerũ innumerabiliũ : tot artes opificũ. agrorũ cultꝰ.
extructiones urbiũ. uariorũ adificiorũ. ac moliminũ
multimoda miracula. inuenciones tot signorũ in
litteris. in uerbis ingestu. in huicemodi sono. in pic¬
turis atq figm̃tis. tot genciũ lingas. tot instituta.
tot noua. tot instaurata. tantũ librorũ numerũ.
&buicemodi monim̃torũ ad custodiendã memoriã
tant̾ãq curã posteritatis. officiorũ. potestatũ.
honorũ. dignitatũq ordines. siue infamiliis. siue
domi miliciȩq & quȩ in re publica. siue in ꝓfanis.
siue insaicris appairatib. uĩ ratiocinandi ⁊ excogi¬
tandi. fluuios eloquenciȩ. carminũ uarietatem.
ludendi ac locandi causas. milleformes simulati¬
ones. modulandi periciã. de metiendi subtilita¬

Expanded text:
tollere in tertium gradum, qui jam est homini proprius, et cogita memoriam non consuetudine inolitarum, sed animadversione atque signis commendatarum ac retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones urbium, variorum aedificiorum ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in cujuscemodi sono, in picturis atque figmentis; tot gentium linguas, tot instituta, tot nova, tot instaurata; tantum librorum numerum, et cujuscemodi monumentorum ad custodiendam memoriam, tantamque curam posteritatis; officiorum, potestatum, honorum dignitatumque ordines, sive in familiis, sive domi militiaeque in republica, sive in profanis, sive in sacris apparatibus; vim ratiocinandi et excogitandi, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilita
Abbreviated transcription (Latin):
uł repellendũ nutꝰ sit integer. nerui aũ & ꝓpt̾ recẽ¬
tem minusq ꝑfectã conformitionẽ in habiles. & ꝓpt̃
humorẽ qͥ illi cetati exxub̾at mareidi. & ꝓpt̃ nullam
exercitationẽ languidi. pondus uͦ aideo sit exciguũ
ut ne ab alio qͥdem impactũ grauit̾ urgeat᷑. opor¬
datos cognouerit creuisse animã quȩ his indies am¬
pliouib utat᷑ reste ce p̾dent̃ existim& potest enĩ
istẽ si ab aliquo iuuene quẽ uel amine int̃ posito
non conspiciat paruos acl eues całamos laxo ar

Expanded text:
vel repellendum nutus sit integer; nervi autem et propter recenvel repellendum nutus sit integer; nervi autem et propter recentem minusque perfectam conformationem inhabiles, et propter humorem qui illi aetati exuberat marcidi, et propter nullam exercitationem languidi; pondus vero adeo sit exiguum, ut ne ab alio quidem impactum graviter urgeat, oppordatas cognoverit; crevisse animam, quae his in dies amplioribus utatur, recte ac prudenter existimet? Potest enim iste, si ab aliquo juvene, quem velamine interposito non conspiciat, parvos ac leves calamos, laxo ar
Abbreviated transcription (Latin):
uit natũ sola nutrim̃ta. His om̃ib. qͥ cequalit̃ p̃ual& : mi¬
laorandus ẽ. uiribus: Et tanto ÷ alius alio inualidior:¬
a. q̃di qͣnto plus eũ asta deficiunt. fitq sepe. ut ꝑtinaci nu¬
iltũ utu. meliore machinam̃to . alius quãuis pariũi pon¬
mnounlidus corporis ȩgerit: aliũ incuore mole p̃ditum uin¬
lrus. cat. Rursusq ñ nũquã tanta moles ẽ: ut etiã si im¬
pmal becilliore nisu agat᷑. oppͥmat tñ paruũ ad ũsarium¬
rgn multo uehem̃tius innitentẽ. Cũ uͦ ñpondus corporis
nec mođatio neruorũ. s nutꝰ ipse id÷ ipse animꝰ cedit.
ut om̃i modo ualentior ab om̃i modo inualidiore. sed
tam̃ timidior ab audatiore suꝑet᷑ : nescio utru uirib
at tribuendũ sit : nͥ quis dicat hab̾e qͣsdã suas uires
animã : qͥb. ei maior audatia uł fiducia pariatur
animꝰ corpori suo etiã in eo qͥ ꝑcorpꝰ agit᷑ ante cellat.
uã obrem cũ infanti puero solus adtrahendũ aliqͥt

Expanded text:
ant autem sola nutrimenta. His omnibus qui aequaliter praevalet, mirandus est viribus, et tanto est alius alio invalidior, quanto plus eum ista deficiunt. Fitque saepe ut pertinaci nutu, meliore machinamento alius, quamvis parvum pondus corporis egerit, alium majore mole praeditum vincat. Rursusque nonnunquam tanta moles est, ut etiamsi imbecilliore nisu agatur, opprimat tamen parvum adversarium multo vehementius innitentem. Cum vero non pondus corporis, nec moderatio nervorum, sed nutus ipse, id est animus cedit, ut omnino valentior ab omnimodo invalidiore, sed tamen timidior ab audaciore superetur; nescio utrum viribus attribuendum sit. Nisi quis dicat habere quasdam suas vires animam, quibus ei major audacia, vel fiducia pariatur: animus corpori suo, etiam in eo quod per corpus agitur, antecellat. 39. Quamobrem cum infanti puero solus ad trahendum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
sic & nos immortales adõ facti. ad similitudinẽ
nr̃am qͥ facimꝰ immortale eẽ. deb̾& A. Recte di¬
ceres. si ad eiꝰ imaginẽ pingeres tabulã : qͥ in te ĩmor

Expanded text:
sic et nos immortales a Deo facti, ad similitudinem nostram quod facimus, immortale esse deberet. A. Recte diceres, si ad ejus imaginem pingeres tabulam, quod in te immor
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. cogito . M. Corpꝰ qͥdẽ uentũ eẽ. tã concedo: quam
si me de fluctu in t̾roges. Nã nicbil aliud quã istum
aerem cõmotum & agitatum : uentũ eẽ. sentim. Quod

Expanded text:
e cogito. A. Corpus quidem ventum esse tam concedo, quam si me de fluctu interrogares. Nam nihil aliud quam istum aerem commotum ac agitatum ventum esse sentimus; quod
Abbreviated transcription (Latin):
dimiseris quã quã simul duos lapides disparis
dit ꝓfecto. simulq insolũ deducit̾. ltẽ si deicit᷑
de suꝑ incuor. minor cũ contra sursũ uersus iacit᷑:
ubi obuiauerint. reꝑcussio minoris & retro ces¬
sio fiat necesse ẽ. Qđ ne idõ accidere putes qͣ
minor c̃tra nat᷑ am in sublimia ire cogebat᷑. alt̾¬
nus uͦ maiore impetu locũ suũ petebat: facito ut ma
uim de iecto: uidebis nichilominꝰ repulsũ minorem
inccielũ cogi. s reꝑcussd ipso cadere in aliã par¬
tem. ut ꝗͣ expeditũ ÷ inuna deferat᷑ ltẽ si ambo
ñ motu nat᷑ ali. s ad uob qͣsi incãpo pugnantib adũ¬
sum in uicẽ iacti. sibi m&e ĩmedio spacio cõplodan¬
tur : qͥs dubitauerit minorem maiori eẽ. cessur um

Expanded text:
dimiseris, quanquam simul, duos lapides disparis dimiseris, quanquam simul, duos lapides disparis tur, cedit profecto, simulque in solum deducitur. Item si dejicitur desuper major, minor autem contra sursum versus jacitur; ubi obviam venerint, repercussio minoris et retrocessio fiat necesse est. Quod ne ideo accidere putes, quod minor contra naturam in sublimia ire cogebatur, alter vero majore impetu locum suum petebat; facito ut maj dejecto: videbis nihilominus repulsum minorem in coelum cogi, sed repercussu ipso cadere in aliam partem, ut qua expeditum est, in ima deferatur. Item si ambo non motu naturali, sed a duobus quasi in campo pugnantibus adversus invicem jacti, sibimet in medio spatio complodantur; quis dubitaverit minorem majori esse cessurum
Abbreviated transcription (Latin):
cui ÷ in cognitũ : qua re & si ipsas uires non ꝑ aeq
om̃s. sed alias ad aliud aptiores magnas uocamꝰ.
& corporũ liniam̃ta magis & figurȩ quã mag¬
nitudines ualent plurimũ. et si exercitationes
tantũ afferunt ut celeberrime creditũ sit homi¬
nem tollendo cotidie uitulũ paruũ egisse. ut ȩciã¬
eũ taurũ sine sensu maioris oneris qͥ paulatim
ad debat᷑. tollere ac sustinere poss& : nequaqͣm
ampliores actatis uires. cũ corpore animã creuis¬
se significant. Qđ si amplius aliquid animaliũ
inaora corpora eo ipso quo maiora st̃ habent ui¬
rium : illa causa ÷ qͥlege naturȩ cedunt ponđa
minora incuoribus. ñ modo cũ ad ꝓpͥum locũ suop¬
te nutu ferunt᷑. ut humida & t̾rena corpora in ip¬
sius mundi mediũ locũ qui÷ infimꝰ. rursus aeria
& ignea sursũ uersus: s etiã cũ aliquo tormento.
aut iactu. aut impulsu. aut repulsu. eo qͥ ñs pon¬
te ferunt᷑: ui aliena ire cogunt᷑ Nã si ex alto

Expanded text:
cui est incognitum? Quare si et ipsas vires non peraeque omnes, sed alias ad aliud aptiores magnas vocamus; et corporum lineamenta magis et figurae quam magnitudines valent plurimum; et si exercitationes tantum afferunt, ut celeberrime creditum sit, hominem tollendo quotidie vitulum parvum, egisse ut eum etiam taurum sine sensu majoris oneris, quod paulatim addebatur, tollere ac sustinere posset: nequaquam amplioris aetatis vires cum corpore animam crevisse significant. CAPmajora corpora, eo ipso quo majora sunt, habent virium; illa causa est, quod lege naturae cedunt pondera minora majoribus, non modo cum ad proprium locum suopte nutu feruntur, ut humida et terrena corpora in ipsius mundi medium locum qui est infimus, rursus aeria et ignea sursum versus; sed etiam cum aliquo tormento aut jactu aut impulsu aut repulsu, eo quo non sponte ferrentur, vi aliena ire coguntur. Nam si ex alto
Abbreviated transcription (Latin):
bet᷑ ⁊ filio nͥ quici unꝰ ds̃ cui soli ꝑlatrian ser¬
uire iussi sumus ita dr̃ ds̃ solus. ut & pater
intelligat᷑ ⁊ filius. immo uͦ etiã sp̃s sc̃s: de illo
quippe dicit apłs Nescitis quia corpora ur̃a

Expanded text:
betur et filio, nisi quia unus deus, cui soli per latrian serbetur et filio, nisi quia unus deus, cui soli per latrian seruire iussi sumus, ita dicitur deus solus, ut et pater intellegatur et filius, immo uero etiam spiritus sanctus? de illo quippe dicit apostolus: Nescitis, quia corpora uestra
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o ꝑ egrino : de tua tuorũq non corporali tan¬
tum salute. sed popłi p̃cipuȩ quȩreremꝰ: de tua qͥdẽ
lȩtos de tuorũ uͦ tristes nos eiꝰ responsa fecer̃: qͥ nõ¬
dum sint accłȩ catholicae salubri correctione
sociati Et quia id cito fut᷑um sꝑcibamꝰ. adhuc ñ
essẽ factũ multũ dolemꝰ: dñe eximie meritoqa facim
honorabilis & głose frat̾ Proinde ixaritatẽ tuãsui sõ
in pace dñi salutantes. et p̃cipimus ⁊ rogamus: itũ÷ dñi¬
ut eos qͥ didicisti docere non differas. unũ scilic&e s ꝓcul
greco uocabulo nuncupat᷑ Ipsũ enĩ uerbũ estius necs¬
in lege ubi scriptũ ÷ dñm dm̃ tuũ adorabis: ⁊ illi solus p¬
soli seruies: Qm̃ si dm̃ patrẽ tantũ modo dixepse quis¬
rimꝰ : respondet᷑ nobis: Ergo latria dõ filio nõs cinst
debetur: Quod nefas est dici Si cutẽ debetu᷑.
quomodo gͦ uni tantũ debet᷑ dõ. si & patri de¬

Expanded text:
nostro Peregrino de tua tuorumque non corporali tantum salute sed spiritali praecipue quaereremus, de tua quidem laetos, de tuorum uero tristes nos eius responsa fecerunt, quod nondum sint ecclesiae catholicae salubri correctione sociati, et, quia id cito futurum sperauimus, adhuc non esse factum multum dolemus, domine eximie meritoque honorabilis et religiose fini pace salutantes, et praecipimus, et rogamus ut eos quod didicisti, docere non differas; unum scilicet Deum Graeco vocabulo nuncupatur. Ipsum enim verbum est in lege, ubi scriptum est, Dominum Deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio non debetur\', quod nefas est dici. si autem debetur, quo modo ergo uni tantum debetur deo, si et patri de
Abbreviated transcription (Latin):
& futurorũ expectacione conponit: Accedit eo
qͥ frustra homines mortẽ timent: quasi finẽ na¬
turȩ: Nam si recolamꝰ qđ ds̃ mortẽ non fecerit:
sed post quã homo lapsus inflagitium ẽ. p̃urica¬
cionis ⁊ fraudis sententiam conp̃henderit. ut in
terrã suã terra remear&: inueniemꝰ mortem
finem essẽ peccati. nequo essẽt uita diuturnior
intrare mortẽ: ut culpa cessaret Sed ne ite¬
rum nature finis ex̃. in morte data ẽ. resurrec¬
tio mortuorũ: ut ꝑ mortẽ culpa deficeret.
ꝑ resurrectionẽ aũ ꝑpetuaret᷑ natura Ideoq
mors hȩc tͣnsitus uniuersorũ est: opus÷ ut c̃s¬
tionẽ : amortalitate ad in mortalitatẽ. aꝑtur

Expanded text:
et futurorum exspectatione componit. Accedit eo, et futurorum exspectatione componit. Accedit eo, quod frustra homines mortem timent, quasi finem naturae. Nam si recolamus quod Deus mortem non fecerit: sed postquam homo lapsus in flagitium est praevaricationis et fraudis, sententia eum comprehenderit, ut in terram suam terra remearet, inveniemus mortem finem esse peccati ; ne quo esset vita diuturnior, intrare mortem, ut culpa cessaret. Sed ne iterum naturae finis esset in morte, data est resurrectio mortuorum; ut per mortem culpa deficeret, per resurrectionem autem perpetuaretur natura. Ideoque mors haec transitus universorum est. Opus est ut consti
Abbreviated transcription (Latin):
specta: Si uita honeri mors ab solutioni: si uita
supplicio mors remedio: Aut si iudiciũ post
mortẽ : etiam uita post mortẽ: Uita gͥ ea : non ẽ.
est bona. cũ illic nullus suꝑsit terribilis iudicu
metꝰ : sed ipsa hic uita si bona est. quib reb bona¬
&õ q̃b ħ hitaest̃ : uirtute utiq & bonis moribus: Non enĩ scdm
animae & corporis copulã bona est: sed quia
ꝑ uirtutẽ qd malũ est suũ repellit: qđ cũ bonũ÷
fungmortis dipiscit᷑. Aut qͥ anime ẽ magis : quã id¬
una quod contubnii & con iunctionis oꝑetur: Quod¬
iug si uita bona quȩ cinimȩ se a corpore separantis
una sp̃eculum : & si anima bona quȩ se el euat atq¬
& quia portus ẽ quidã eorũ qͥ magno uitȩ istiu
iactati salo fidȩ quietis stacionem requirunt :
& quia deteriorẽ statum non efficit: sed qualem
inuenerit singulis talem iudicio futuro reseruat:
et quiete ipsa fouẽt: & p̃sentium inuidiȩ subducit:

Expanded text:
specta: si vita oneri, mors absolutioni: si vita specta: si vita oneri, mors absolutioni: si vita supplicio, mors remedio: aut si judicium post mortem, etiam vita post mortem. Vita igitur hic non est est bona, cum ibi nullus supersit terribilis judicii metus? Sed ipsa hic vita bona si est, quibus rebus bona est? Virtute utique, et bonis moribus. Non ergo secundum animae et corporis copulam bona est: sed quia per virtutem quod malum est suum repellit; quod autem bonum est mortis, adipiscitur; ut quod animae est, magis quam id quod contubernii et conjunctionis operetur. Quod si vita bona, quae animae se a corpore separantis est speculum, et si anima bona quae se elevat atqu quia portus quidam est eorum qui magno vitae istius jactati salo, fidae quietis stationem requirunt; 396 et quia deteriorem statum non efficit: sed qualem in singulis invenerit, talem judicio futuro reservat, et quiete ipsa fovet, et praesentium invidiae subducit,
Abbreviated transcription (Latin):
mala. quȩ accidit & sub intrauit: Sed qͦmͦ
mors mala. si cuit scđm gentiles sensu car&e
si nullus post mortẽ sensus ẽ : ubi enĩ nullꝰ
sensus. nullus utiq in uirię dolor. quia dolor
sensus: Aut quia ẽ. post mortẽ sensus: est
utiq uita post mortẽ: Et suꝑstes mortis est
anima : quȩ sensu utit᷑ & uita fungit᷑: Cũ cuit̃
man& post mortẽ uita atq anima manet
bonũ nec morte amittit᷑ sed auget᷑. nec ullo
inpedim̃to mortis retardat᷑ anima. sed ope¬
ratura magis: quia oꝑatur quȩ sua sunt sine
ritatẽ suã custodierit & uirtutũ disciplinam
seruauerit : aut si non seruciuit : non mors ma¬
lum sed uita : quia uita non fuit: Quȩ ÷ enĩ uita
uitus peccatisq obsita : quid gͥ accusam̾ mortẽ.
quȩ cuit uitȩ p̃cium luit aut ab ol et eiꝰ dolorẽ
atq eruciatũ : itaq mors cuit suȩ quietis bono
utitur : aut malo alieno laborat: Nunc illud

Expanded text:
mala, quae accessit et subintravit. Sed quomodo mala, quae accessit et subintravit. Sed quomodo mors mala, si aut secundum gentiles sensu caret, si nullus post mortem sensus est? Ubi enim nullus sensus, nullus utique injuriae dolor, quia dolor sensus est. Aut quia est post mortem sensus, est etiam vita post mortem, et superstes mortis est anima quae sensu utitur, et vita fungitur. Cum autem manet post mortem vita atque anima, manet bonum, nec morte amittitur, sed augetur: nec ullo impedimento mortis retardatur anima: sed operatur magis, quia operatur quae sua sunt, sine ritatem suam custodierit et virtutum disciplinam servaverit? Aut si non servaverit, non mors malum, sed vita; quia vita non fuit. Quae est enim vita vitiis peccatisque obsita? Quid igitur accusamus mortem, quae aut vitae pretium luit, aut abolet ejus dolorem atque cruciatum? Itaque mors aut suae quietis bono utitur, aut malo alieno laborat. 14. Nunc illud
Abbreviated transcription (Latin):
mur tẽptationes: Deniq idem supͣ cut : Nũ quid
non tẽptacio est uita hominis int̾ra : bene
ad didit in terra : quia ẽ. uita hominis et in
xlo: Sic̃ mercennarii inquit merces uita eiꝰ:
nlabore scilic& et tẽpore leuior tabulis et¬
t. fluitans & natans uerbis. cuiꝰ habitacio in lu
anteis domib. et ipsa uita in luto: Nulla firmi¬
tudo sententiae : nulla constantia Indie nox
desiderat᷑: in nocte dies quęrit᷑ Ante escam
gemitꝰ : int̾ cibos fletꝰ. lacrimȩ doloris. timores
sollicitudinis. nulla requies a ꝑturbationib.
null a al aborib reclinatio: Irȩ & indignati¬
onis motꝰ horridior Pleriq cupiunt mortem :¬
& non impetrant: Si ciuĩ impetrauerint gra¬
tulant᷑ : quia sola est mors requies uiro:¬
S dicet aliquis scriptum eẽ : quia ds̃ mortem
non fecit: Uita erat inparadiso ubi lignũ
uitȩ. & uita erat lux hominũ: Mors igitur

Expanded text:
mur tentationes. Denique idem supra ait: Numquid mur tentationes. Denique idem supra ait: Numquid non tentatio est vita homiaddidit in terra, quia est vita hominis et in coelo, Sicut mercenarii, inquit, merces vita ejus , in labore scilicet et tepore, levior fabulis, et fluitans, et natans verbis: cujus habitatio 395 in luteis domibus, et ipsa vita in luto. Nulla firmitudo sententiae, nulla constantia. In die nox desideratur, in nocte dies quaeritur: ante escam gemitus, inter cibos fletus, lacrymae, dolores, timores, sollicitudines, nulla requies a perturbationibus, nulla a laboribus reclinatio, irae et indignationis motus horridior. Plerique cupiunt mortem, et non impetrant: si autem impetraverint, gratulantur; quia sola est mors requies viro dicet aliquis scriptum esse quia Deus mortem non fecit: vita erat in paradiso, ubi lignum vitae , et vita erat lux hominum. Mors igitur
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt nisu cogitacionis eruere. oculorũ inpedi¬
menta uitantes: Sepe etiã folitudines captamꝰ.
necuiꝰ sermo nr̃is aurib insusurret: & quas i
semita quȩdã inherentẽ cogitationi animã
aibduccit auero. atq ab intentione deflectat
Multas gͥ occupationes nobis corporis huiꝰ neces¬
sc̃s iob Mem̃to quia lutũ me finxisti Sigͦ lutũ
cinimã : in qͥnam̃to intẽꝑantiae: Corium & carnẽ
inquid me induxisti: ossib ⁊ neruis intexiusti¬
Ligat᷑ itaq & distendit᷑ anima nr̃a istius corpori
ner uis : et ideo int̾dũ rigescit sȩpe curutur
Et ciddit: Ab iniquitate in nocentẽ me non fe¬
cisti: Si enĩ impius fuero uȩ michi: sin aut̃
sim iustus. non potero me reclinare. plenuꝰ
confusionis sũ. induxisti suꝑme tẽptationes
Iuid enĩ est aliud hȩc uita. nͥplena laqueoꝵ.
int̾ laqueos ambulam. int̾ plurimas uersa¬

Expanded text:
volunt nisu cogitationis eruere, oculorum impedivolunt nisu cogitationis eruere, oculorum impedimenta vitantes. Saepe etiam solitudines captamus, ne cujus sermo nostris auribus insusurret, et quasi semita quaedam inhaerentem cogitationi animam abducat a vero, atque ab intentione deflectat. 12. Multas igitur occupationes nobis corporis hujus necessanctus Job: Memento quia lutum me finxisti Job, X, 9.animam inquinamento intemperantiae. Corium et carnem me, inquit, induisti, ossibus et nervis intexuistiLigatur itaque et distenditur anima nostra istius corporis nervis, et ideo interdum rigescit, saepe curvatur. Et addidit: Ab iniquitate innocentem me non fecisti. Si enim impius fuero, vae mihi: si autem sim justus, non potero me reclinare. Plenus enim confusionis sum. Introduxisti super me tentationes . Quid enim est aliud haec vita nisi plena laqueorum? Inter laqueos ambulamus, inter plurimas versa
Abbreviated transcription (Latin):
& man&. seq insese colligat. & congreget omnẽ
aciem uirtutis suȩ : neq alii committat & credat .
sed ipsũ se cognoscat & intelligat: Et qͥ sibi uidet᷑
uerum eẽ : hoc sequendũ nouerit. qđ del ectatione
carnali eligendum aestimauerit: hoc sciait fal¬
sum. abeo fugiat & recedat: quia fraudis est
plenũ: Merito gͦ dep̃ciauit & de honestauit hoc
corpus : corpus mortis apellans : Quis enĩ oculis
potuit uidere uirtutũ splendorẽ : quis iusticiam
manib conp̃hendere : quis sapientiã oculorum
obtutib intueri : deniq quando aliquid cogitam.
neminẽ nobis occurrere. neminẽ uolumꝰ. obstre¬
pere aurib nr̃is: Atq ita intendimꝰ animo: ut
plerumq non uideam p̃sentia Quin etiã in noctib
sincerius cogitamus: & tunc melius quȩ mouent
corde meditam᷑: Unde & ꝓpħa ut Quȩ dicitis in
cordib ur̃is: & incubilib ur̃is conpungimini: Sepe
eticm aliqui claudunt oculos: siquid ꝓfunde

Expanded text:
 manet, seque in se colligat, et congreget omnem aciem virtutis suae; neque aliis committat et credat, sed se ipsum cognoscat et intelligat; et quod sibi videtur verum esse, hoc sequendum noverit; quod delectatione carnali eligendum aestimaverit, hoc sciat falsum, ab eo fugiat et recedat, quia fraudis est plenum. 11. Merito ergo depretiavit et dehonestavit hoc corpus, corpus mortis appellans . Quis enim oculis potuit videre virtutis splendorem? Quis justitiam manibus comprehendere? Quis sapientiam oculorum obtutibus intueri? Denique quando aliquid cogitamus, neminem nobis occurrere, neminem volumus obstrepere auribus nostris, atque ita intendimus animo, ut plerumque non videamus praesentia. Quinetiam in noctibus sincerius cogitamus, et tunc melius quae movent, corde meditamur. Unde et Propheta ait: Quae dicitis in cordibus vestris, in cubilibus vestris compungimini . Saepe etiam aliqui claudunt oculos, si quid profundae
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus ÷ & ego mundo : deniq ut scicimꝰ quia ÷
mors in hac uita. & bona mors: ortat᷑ nos ut
mortẽ. iħu incorpore nr̃o circũ feram᷑ Qui
enĩ habuerit inse mortẽ iħu. his & uitã dni
iħu incorpore suo habebit: Oꝑetur igit᷑ mors
in nobis: ut oꝑetur & uita Bona uita post
mortẽ: hoc est bona uita post uictoriã. Borci
uita cibsoluto certamine : ut iã lex carnis
legi m̃tis repugnare non nouerit: ut iã nob
nulla sit cum corpore mortis contentio: sedsit
dnincorporis morte uictoria Haud scio ipse an ma¬
nũdoris uirtutis mors ista quã uita sit: Certe
ap cipłi moueor ciuctoritate dicentis : Ergo mors
igrin nobis oꝑaitur: uita aũ in uobis Unius mors
bequantorũ popł oꝵ uitã ȩdificabat : itaq do¬
nic& et istã mortẽ inhac uita positis expeten¬
udum: ut mors xp̃i incorpore nr̃o eluceat:
ii. & illam beatã qua corrũpitur ex terior ut

Expanded text:
cifixus est, et ego mundo ? Denique ut sciamus quia est cifixus est, et ego mundo ? Denique ut sciamus quia est mors in hac vita, et bona mors, hortatur nos , ut mortem Jesu in corpore nostro circumferamus. Qui enim habuerit in se mortem Jesu, is et vitam Domini Jesu in corpore suo habebit. Operetur igitur mors in nobis, ut operetur et vita . Bona vita post mortem. hoc est, bona vita post victoriam, bona vita absoluto certamine; ut jam lex carnis legi mentis repugnare non noverit; ut jam nobis nulla sit cum corpore mortis contentio, sed sit in corpore mortis victoria. Atque haud scio ipse an majoris virtutis mors ista quam vita sit. Certe Apostoli moveor auctoritate dicentis: Ergo mors in nobis operatur, vita autem in vobis . Unius mors quantorum populorum vitam aedificabat! Itaque docet et istam mortem in hac vita positis expetendam, ut mors Christi in corpore nostro eluceat, et illam beatam qua corrumpitur exterior,
Abbreviated transcription (Latin):
icia: hoctam̃ loco addidit: libi sacrificabo
x. Significans illut ꝑfectũ eẽ sacrifi. Scium:
quando unus quisq dño corporis huiꝰ uinculis
absolutꝰ adsistera : et offerr& se hostiã laudis:
uici ante mortẽ nulla ẽ. ꝑfecta laudatio: neq
quisquã in hac uita possit definito p̃conio p̃di¬
cari : cum posteriora eiꝰ incerta sint: Mors igit᷑
solutio ẽ. animȩ & corporis : Deniq & in cipło do¬
cuim lectũ: dissolui & cum xp̃o esse multo meli:
exuant se hꝰ corporis contagionib quȩ uelud
uincula nos ligant. & se abhis molestiis sepa¬
rare contendant. renuntient uoluptatibus. atq
luxuriȩ. fugiaant flãmas libidinũ : Nonne gͥ
unus quĩq in hac uita positꝰ sp̾etiẽ mortis¬
imitatur qui potest ita sẽ agere ut ei moriant᷑
om̃s corporis delectationes & cupiditatib om̃ib
mundiq in lecebris etiã ipse moriat᷑. sic̃ mortu¬
us erat paulus dicens. michi enĩ munduꝰ cru¬

Expanded text:
icia, hoc tamen loco addidit: Tibi sacrificabo icia, hoc tamen loco addidit: Tibi sacrificabo bo, significans illud perfectum esse sacrificium, quando unusquisque Domino, corporis hujus vinculis absolutus assisteret, et offerret se hostiam laudis; quia ante mortem nulla est perfecta laudatio: neque quisquam in hac vita potest definito praeconio praedicari, cum posteriora ejus incerta sint. Mors igitur solutio est animae et corporis. Denique et in Apostolo docuimus lectum: Dissolvi, et cum Christo esse multo melius . exuant se hujus corporis contagionibus, quae velut vincula nos ligant; et se ab his molestiis separare contendant, renuntient voluptatibus suis atque luxuriae, fugiant flammas libidinum? Nonne igitur unusquisque in hac vita positus speciem mortiimitatur, qui potest ita se agere; ut ei moriantur omnes corporis delectationes, et cupiditatibus omnibus, mundique illecebris etiam ipse moriatur, sicuti mortuus erat Paulus dicens: Mihi mundus cru
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qui euaserit. ex hoc corpore si meruerit
tam̃ cum xp̃o fut᷑um : qͥd sit mors. quid etiã
uita consiđemus: Itaq script᷑a docente cogno¬
suimꝰ quia mors ab solutio ÷ animȩ ⁊ corporis.
& quedã hominis separatio: Soluim᷑ enĩ hoc nexu
dt dsignificari docet superior uersiculus: psalmi huiꝰ.
tpatieciosa est in conspectu dñi. mors scõrum eius.
iNidõ quasi ꝓpheta preuidens se cũ scĩs & qui
deuotione animas suas in xp̃o deposuerunt futu¬
um. laetatur quia & ipse obtulit se fidelit̾ ꝓdĩ po¬
ulo aduersus golic singulari certamine dimi¬
are. ⁊ solus cõmune ꝑiculum & discrim̃ refellere.
ł cum se morti ꝓdñi placanda offensione ꝓitꝰ
biceret : uł cum se ꝓsalute̾ popłi laborantis di¬
uinȩ ultioni paratus offerret Sciebat enĩ glori¬
osius esse ꝓxp̃o mori: quã regnare in hoc scło:
uid enĩ p̃stantius quã fieri xp̃i hostiam: itaq
cum frequent̃ abeo legamꝰ dño oblata eẽ sacri¬

Expanded text:
eum qui evaserit ex hoc corpore, si meruerit tamen, cum Christo futurum, quid sit mors, quid etiam vita consideremus. Itaque Scriptura docente, cognovimus quia mors absolutio est animae et corporis, et quaedam hominis separatio. Solvimur enim hoc nexu nificari docet superior versiculus psalmi hujus: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Et ideo quasi propheta praevidens se cum sanctis, et qui pro devotione animas suas in Christo deposuerunt, futurum, laetatur; quia et ipse obtulit se fideliter pro Dei populo adversus Goliam, cum singulari certamine dimicaret, et solus commune periculum et crimen refelleret; vel cum se morti pro Domini placanda offensione promptus objiceret; vel cum se pro salute populi laborantis divinae ultioni paratus offerret. Sciebat enim gloriosius esse pro Christo mori, quam regnare in hoc saeculo. Quid enim praestantius quam fieri Christi hostiam? Itaque cum frequenter ab eo legamus Domino oblata esse sacrif