comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conseruantur : quã amissa recuperentur:
Q uapropt̃ qđ tenetur et formidinẽ hab &.
necesse est ut fortitulinẽ habeat: Nihil
inquit uobis necessarium ẽ : nisi utstetis
firmit̃ infideurã et ꝑmaneatis inforti¬
tudine urã: quȩ magnã hab&e remunera¬
tionẽ apuddm̃.: pacientia enĩ uobis
necessaria est: utuo luntatẽ dĩ faci
magnitudo hortacionis et consolacionis
uelutisiquis ado laetã et certatorẽ
hocdicerae qui cunctos superass&.
nullũq: relictũ haber& quisibi decer¬
tare possce: Uerbigra: dũ ille dicer&.
iam quiaom̃s superaui nullusq est
quimecũ decertet: damihi coronã. poterat
illi quil ib& dicere: sustine parũ ꝑusq:
dũueniat arbiter. aut & iamrex.
quitibi brauium referat prouictoria :
Quod si illeat leta in pacient̃ ferr&&.
diceretur illi.. Pacient̾ sustine hanc
morulã: in proximo est utueniat
imperator quitibi reddet p̃mium :
Istomodo & apłs hortatur eos nedeficerent

Expanded text:
conservantur, quam amissa recuperantur: conservantur, quam amissa recuperantur: quapropter quod tenetur, et formidinem habet, necesse est ut fortitudinem habeat. Nihil, inquit, vobis necessarium est, nisi ut stetis firmiter in fide vestra, et permaneatis in fortitudine vestra, quae magnam habet remunerationem apud Deum. Patientia enim vobis necessaria est: utmagnitudo hortationis et consolationis! Veluti si quis ad athletam et certatorem hoc diceret: Qui cunctos superasset, nullumque relictum haberet, et qui sibi decertare posset. Verbi gratia, dum ille diceret: Jam quia superavi omnes, nullusque est qui mecum decertet, da mihi coronam: poterat illi quilibet dicere: Sustine parumper, usque dum veniat arbiter, auqui tibi bravium reddat pro victoria tua. Quod si ille athleta impatienter ferret, t recedam, diceretur illi: Patienter sustine hanc morulam, in proximo est ut veniat imperator, qui tibi reddet praemium. Isto modo et Apostolus hortatur eos ne deficerent
Abbreviated transcription (Latin):
semeliora recepturos. Unde & subdit:
Cognoscentes uos abere meliorẽ & manentẽ
sub tanciam: quas iclicer& :: Uielentes
diuicias spiritales uobis proistis tẽporalib¬
profuturas. sustinuistis cũ gaudio rapinã
bonorũ tẽporalium:: hocaut̃ totũ fuit
a postolicũ opus & dignũ fortibus
animab: ut flagellis gauder&. sicut
concilu ibant gauelentes: qm̃digni habitist̃
pronomine ihũ paticontumeliam: et ut
de monstrar&e. istam cẽporalẽ substanciam
none ẽ. sẽꝑmã surã. ideo dixit illos meliorẽ
habere substanciam & manentẽ ꝓut
diceroe formã etsubstancialẽ atq: per¬
petuam quȩ perire non possit. sicutista ter¬
rena perit:. Nolite itaq a mittere
confidentiam ur̃am quȩ magndhabet re¬
muneracionẽ : id÷ nolite deficere in
tribulationib quia magnaest remunera¬
tio Appar& aut̃ q in magna conficlentia
erant ad dm̃: quãne amitterent instan¬
tissime eos hortatur.: facilius enĩ integra

Expanded text:
se meliora recepturos: unde subdit: Cognoscentes vos habere meliorem et manentem substantiam. Quasi diceret: Videntes divitias spiritales vobis pro istis temporalibus futuras, sustinuistis cum gaudio rapinam bonorum temporalium. Hoc autem totum fuit apostolicum opus et dignum fortibus animabus, ut flagellis gauderent. Sicuconsilii, ibant gaudentes, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliamdemonstraret istam temporalem substantiam non esse semper mansuram, ideo dixit illos meliorem habere substantiam et manentem, prout diceret, firmam, et substantialem, atque perpetuam, quae perire non possit, sicut ista terrena perit. Nolite itaque amittere confidentiam vestram, quae magnam habet remunerationem. Id est, Nolite deficere in tribulationibus quia magna est remuneratio. Apparet autem quia in magna confidentia erant ad Deum: quam ne amitterent, instantissime hortatur. Facilius enim integra
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia incarnationis eius passi¬
onis mortis resurreotionis ascensi¬
onisq ad cȩlos et aduentus adiudi¬
cium Non eni iudicun scireme
aliquid interuos nisi ib m xpm
& hunc crucifixum: Quod nbil
quentibus dict tradidi enim
uobismprimis quod et accepi qm̃

Expanded text:
testimonia incarnationis ejus, passionis, mortis, resurrectionis ascensionisque ad coelos, et adventus ad judicium. Non enim judicavi me scire aliquid in hunc crucifixum. Quod nihilquentibus dicat: Tradidi enim vobis in primis quod et accepi q
Abbreviated transcription (Latin):
tueius: Sapientes & potentes non
possunt głari: quia non sunt ab eo
cocat ꝓpter suam sapientiam aut diui¬
tias. nechabent sapientiam diuinam
aut diuitiasspiritales: Apłi non possunt
gloruri: quia quic quid boni habent
sine suis meritis ad eoperceperunt:
Et non possunt
goriari proptersapienti am suam
dõ patre estis quia ab ipso creati estis:
ueł ex ipso estis inxp̃o. id ẽ exdõ patre
bemus pueriliter intelligere filium
dĩ scđm diuinitatem eẽ. factum .s genitũ
iadõ patre. ante om̃ia scła: licet
scđm humanitatem factussit inutero

Expanded text:
tu ejus. Sapientes et potentes non possunt gloriari, quia non sunt ab eo vocati propter suam sapientiam aut divitias: nec habent sapientiam divinam et divitias spirituales. Apostoli non possunt gloriari, quia gratis quidquid habent, sine suis meritis a Deo perceperunt; et non possunt gloriari propter sapientiam suam o, id est Deo Patre, estis, quia ab ipso creati estis: vel ex ipso estis in Christo, id est, ex Deo Patre bemus pueriliter intelligere Filium Dei secundum divinitatem esse factum, sed genitum a Deo Patre ante omnia saecula, licet secundum humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tiã & nos faceret sapientes: Talequid
in psalmohabetur: Factus ẽ mihi
dñs in refugium: quod nihilest aliud.
nisi factum est ut in illo refugium
haberemꝰ: Et in prophetis libris:
F actum ẽ uerbum dñia diohel: et adosee:
I d .ẽ. factum ẽ : ut loquer&ur uerbũ
dñi adiohel. Uerbum et enim dñi ñ ẽ.
factum genitum: Dicamus & alit̃.
Factus est nobis sapientia adeo patre:
id est ille qui ẽ. genitus ante om̃ia scła
factusẽ. homoueno ut nosfaceret
sapientes:: Simili modo factus est.
ne suo nos redemit: Ethoc quare .
Utquem ad modum scriptum ẽ. subau¬
dis in hieremia quĩgloriatur indnõ
loriecur: Indñõ et noninse gloti¬
atur: quibonum omne qđ habet.
adeo seꝑcepisse fatetur sine suo
merito: Ideoq nonquerit głam
proprim & laudem sec illius.
aqͦquic quidhabet accepit Etego¬

Expanded text:
tia, et nos faceret sapientes. Tale quid in Psalmo habetur: Factus est mihi Dominus in refugium , quod nihil est aliud nisi, factus est, ut in illo refugium haberemus. Et in propheticis libris: Factum est Verbum Domini ad Joel et ad Osee, id est, factum est ut loqueretur Verbum Domini ad Joel: Verbum etenim Domini non est actum, sed genitum. Dicamus et aliter: Factus est nobis sapientia a Deo Patre, id est, ille qui est genitus ante omnia saecula, factus est homo, ut nos faceret sapientes. Simili modo factus est nne suo nos redemit. Et hoc quare? Ut quemadmodum scriptum est, subaudis in Jeremia, Qui gloriatur, in Domino glorietur. In Domino, et non in se gloriatur, qui bonum omne quod habet a Deo peperisse fatetur sine suo merito, ideoque non quaerit gloriam propriam et laudem, sed illius a quo quidquid habet accepit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃filiis hominum: Humiliauitsemetipsũ.
factus oboediens usq ad mostẽ: Factꝰ ẽ
obȩdiens deo patri: cunis uoluntas fuit
utredimeret genꝰ humanũ:: Etnon solum
deo crucifix er̃ eũ : qe om̃ib: mortibus sȩuior
emorscrucis ꝓpt̃ longũ cruciatũ: Sienĩ
Nladio trans uerberas sent eũ : cito fimiret᷑:
Uel sic placuit ei utquia ꝑlignũ peccauunit
homo plignũ redimeretur : ꝓpt̃ qđ sub¬

Expanded text:
prae filiis hominum . Humiliavit semetipsum prae filiis hominum . Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem. Factus obediens Deo Patri, cujus voluntas fuit ut redimeret genus humanum, et non solum Ideo crucifixerunt eum, quia omnibus mortibus saevior est mors crucis, propter longum cruciatum. Si enim gladio transverberassent eum, cito finiretur, vel, sic placuit ei, ut quia per lignum peccavit homo, per lignum redimeretur. Propter qu
Abbreviated transcription (Latin):
quimutat illum cui accidit sedñ mutatur
sicut .ẽ. si pientia q̃mutat hominẽ quia
destulto ⁊ stolido facit sapientẽ . sed ipsa
non mutat᷑: Est habitus scđo modo
quimutat hominẽ ⁊ mutat᷑ sicut est
cybus qͥde exilitate atq: langore mutat
nos in robur ⁊ ualitudinẽ: ⁊ tam̃ ipse
mutatur comestus a nob Esthabitꝰ t̃ciomodo
qui necmutat necmutat᷑: sicuti anullus
positus indigito . qui mođ rarissime in ue
necmutant necmutantur : sed tam̃ aliam
speciem et form̃a accipiunt sicuti uestis:
duta. quã induta: quimod ds congruit
huic cõparationi: Nã sicut uestis cũ induit᷑
adheret qͥdẽ corpori sed ñmutatur
asuanatura ut seꝑ uestis non ꝑmaneat.
licet aliam speciẽ . & maiorẽ honorẽ assũ¬
mat. quã antea habuis set. ĩ ta uerbũ dĩ
patris a sum̃do hominẽ non .ẽ. mutatum
in hominem: neq ipse homo assũptꝰ auͣbo
in hoc qr ma ioris honoris ⁊ dignitatis extitit.
quã aliquis hominum: quia speciosus fuit

Expanded text:
qui mutat illum cui accidit, sed non mutatur: sicut est sapientia quae mutat hominem quem de stulto vel stolido facit esse sapientem, sed ipsa non mutatur. Est habitus secundo modo qui mutat hominem et mutatur, sicut est cibus, qui de exilitate atque languore mutat nos in robur et valetudinem, et tamen ipse mutatur comestus a nobis. Est habitus tertio modo, qui nec mutat nec mutatur sicuti annulus positus in digito, qui modus rarissime invennec mutant, nec mutantur, sed tamen aliam speciem et formam accipiunt, sicut vestis cata, quam induta. Qui modus congruit huic comparationi. Nam sicut vestis cum induitur adhaeret quidem corpori, sed non mutatur a sua natura, ut semper vestis non permaneat, licet aliam speciem et majorem honorem assumat quam antea habuisset, ita Verbum Dei Patris assumendo hominem, non est mutatum in hominem, neque ipse homo assumptus est ain hoc quia majoris honoris et dignitatis exstitit quam aliquis hominum, quia speciosus fuit forma
Abbreviated transcription (Latin):
non rapinã arbi¬
eẽ se aqualẽ dõ: Rapina ẽ. quando
quilib homo alienarẽ ꝑ uiolentiam sibi
inueritate. eq̃ filius dĩ: Aequalis illi
eis ⁊ ppło sidixiss& ego sũ xp̃s rapinam
facer&: Symonaũ magus rapinã fecit
ipsũ exinaniuit : id ẽ humiliauit. ⁊ quasi
contraxit. & minorauit.: Exinanitio ÷
quando resinagna ⁊ in c̃p̃hensibilis.
in parua formula cõp̃hendit᷑: Uerbi
grã: Siqui libet artifex tocius mundi
machinam ⁊ q inmundo habentur.
homines. bestias. uolucres montes arbores.
ciuitates. fluminapisces in par uissima
formula ad cõparationẽ magnitudinis
mundi uoluerit cõp̃hendere inpictura

Expanded text:
non rapinam arbiesse se aequalem Deo. Rapina est quando quilibet homo alienam rem per violentiam sibi in veritate esset Filius Dei, aequalis illi aeis et populo, si dixisset, Ego sum Christus, rapinam fecisset. Simon ergo magus rapinam fecit, ipsum exinanivit, id est, humiliavit, et quasi contraxit et minoravit. Exinanitio est, quando res magna et incomprehensibilis, in parva formula comprehenditur. Verbi gratia: Si quilibet artifex totius mundi machinam, et quae in mundo habentur, homines, bestias, volucres, montes, arbores, civitates, flumina, pisces, in parvissima formula ad comparationem magnitudinis mundi voluerit comprehendere in pictura
Abbreviated transcription (Latin):
Similit̃ uerbũ dĩ patris qđ ubiq ẽ ꝑ in¬
uisi bilitatẽ diui¬
nitatis suȩ.
quando in parua forma hominis dignatꝰ ẽ.
appare uisibilis: quasi semet ipsũ exina¬
niuit ⁊ humiliauit. atq ut ita dicã quodã¬
modo contrax̃: Est enĩ su pͥomia. extra om̃ĩa¬
& in fraom̃a : & quicquid ẽ intra ipsu ẽ:
Uerbi grã. sic̃ beatꝰ augustinus dicit dans.
similitudinẽ exponga ⁊ mare: Cõparans
spongiã mundo positã in mediomaris. ⁊ ma¬
re cõparans diuimitti:: Sicut inquit spon¬
gia posita in medio mari ⁊ fluminũ.
undiq habz aquã supͦ. infraundiq Etꝑ
medias lathebras penetraturabaqua.
ita munđ cõparatione diuinitatis quasi
nihil . ẽ. ⁊ itacircũdat ⁊ penetrat diuinitas

Expanded text:
Similiter Verbum Dei Patris, quod ubique est per invisibilitatem Divinitatis suae, quando in parva forma hominis dignatus est apparere visibilis, quasi semetipsum exinanivit et humiliavit, atque ut ita dicam quodammodo contraxit. Est enim supra omnia, extra omnia, infra omnia, et quidquid est, intra ipsum est. Verbi gratia: sicut beatus Augustinus dicit, dans similitudinem ex spongia, et mari, comparans spongiam mundo positam in medio maris, et comparans mare Divinitati: Sicut, inquit, spongia posita in medio maris et fluminum, undique habet aquam, supra, intra, undique et per medias latebras penetratur, ita mundus comparatione Divinitatis quasi nihil est, et ita circumdat et penetrat Divinitas
Abbreviated transcription (Latin):
quoq eiꝰ & mira cula celestia fue¬
runt: Qualis terrenus ad am.
tales & t̃reni homines: id est mor¬
tales peccator es: & qualis cȩles¬
tis adam id ẽ xp̃s. tales & cȩlestes
qui ad xp̃m ꝑtinent: in mortales
uidelic& & sine peccato: Et hoc
sunt modo inspe in resur recti¬
one aute er̃ in re: Sic̃porta¬
uimus imaginem terrenihomi¬
nis. id ẽ peccatũ & mortalitatẽ
portemus & imaginem cȩlestis
ambulantes. & spẽ resurrectio¬
nis habentes: Caro & sanguis
regnũ dĩ nom possi debt Inscrͣp¬
turis caro aliquando accipitur
scđm naturam : ut hoc: ndnc os
exhossib: meis & caro de carne
mea: aliquando scđm corruptio¬
nem & mostalitatẽ siue fragili¬
tatẽ ut ubi: Recordatus ẽ quia
caros idẽ fargiles & miseri:
Aliquando scđm culpam & p̃uarica¬
tionem : In hoc uero loco accipitur.:
tam scđm corruptionẽ quã scđm
culpam: Sicut ds tẽptat electos:¬

Expanded text:
quoque ejus et miracula ejus coelestia fuequoque ejus et miracula ejus coelestia fuerunt. Qualis terrenus, Adam; tales et terreni, homines, id est mortales peccatores; et qualis coelestis Adam id est Christus, tales et coelestes, qui ad Christum pertinent, immortales videlicet, et sine peccato. Et hoc sunt modo in spe, in resurrectione autem erunt in re. Sicut portavimus imaginem terreni hominis, id est peccatum et mortalitatem, portemus et imaginem coelestis, ambulantes, et spem resurrectionis habentes Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. In Scripturis aliquando caro recipitur secundum naturam, ut: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea . Aliquando secundum corruptionem et mortalitatem sive fragilitatem, ut ibi: Recordatus est quia caro sunt , id est fragiles et miseri. Aliquando secundum culpam et praevaricationem. In hoc vero loco accipitur tam secundum corruptionem, quam secundum culpam, sicut Deus dicitur tent
Abbreviated transcription (Latin):
abiguũ quinprimꝰ sit. & inter
xp̃m fuerint: Ad quod dicendũ:
quia ui delicet inadam qui pec¬
cator om̃s peccatores genuit
cato suos fideles inbaptis matę
absq peccato ficit eẽt : quod cy
ro grapħũ mostis poenitus tollit:
Itttq scđs uel nouissimus adam
recte dicitur non ordine sed fac
adprimum adam ꝑtines: De¬
in ceps uero ad scđm adam: qup̃¬
uaricationes primi remittit:
Nam & tu primus es ad am usq quo
baptiteris: secunđ cũ baptizaris :¬
Et non prius qđ spale est sed qđ
animale . ẽ: dein de qđ spĩtaile . ẽ:
Qm̃ prius ẽ homo mortalis post¬
modum uero efficietur in mortalis.
Unde ipseait Nemo ascen dit in
cȩlum : nisi quidecȩlo descendit
filius hominis qui ẽ. in cęlo: Hon
ipse homo ꝑse decelo descendit.
Celestis autẽ ideo uocatur: quia
cęlestis fuit eĩ in carnatio. natiui¬
tas eiꝰ resurrectio. & cę̧tera talia
quȩ ipse patrauit positus in mun¬
do ꝑ p̃sentiã carnis: doctrina

Expanded text:
ambiguum quin primus sit et inter ambiguum quin primus sit et inter Christum fuerint. Ad quod dicendum, quia videlicet in Adam peccatore, qui omnes peccatores genuit cato suos fideles in baptismate absque peccato facit esse, quoniam chirographum mortis penitus tollit. Itaque secundus vel novissimus Adam recte dicitur, non ordine sed factad primum Adam pertines, deinceps vero ad secundum Adam, qui praevaricationes primi remittat. Nam et tu primus es Adam usquequo baptizeris: secundus, cum baptizaris. Sed non prius quod spiritale est, sed quod animale est, deinde quod spiritale est, quoniam primus homo est mortalis, postmodum vero efficitur immortalis. Unde ipse ait: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Non ipse homo per se de coelo descendit, st persona. Coelestis autem ideo vocatur, quia coelestis fuit ejus incarnatio, nativitas, resurrectio, et caetera talia quae ipse patravit, positus in mundo per praesentiam carnis: doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
anima nr̃a non potest mori: non in¬
dig& crbo & poti ĩta & illa in mor¬
tadia er̃ nec indigebt̃ eybo & potu:
Iđẽq dicitꝰ seminatur corpus. id ẽ
sepelitur : quia uelut granũ. uiri¬
ditate resurrectionis donabitur.:
Si est corpus animale id ẽ in hac
uita : est & sp̃ale: Id .ẽ. erit spã le
inalia uita qđ non poterit mori.
corpus ut supra diximus: Factus
ẽ. primus homo adam in sanimã
uiuentẽ : Hoc scriptũ ẽ. in genesi :
Quod uero sequitur. nouissimus in
p̃m uiuificantem: hoc apłs ad didit
desuo: Ad am factus ẽ. manimã
uiuentem: Id .ẽ animalis factus ẽ
& corpus eiꝰ animatum ẽ ita ut si
peccat r& sicut & fecit. mori potu¬
iss& ideoq: mortalis extitit:
capite emisit inresurrectione
corpus eiꝰ uiuifica uit: Ergo ani¬
male corpus inadam id ẽ morta¬
surrectionem .ẽ glorificatum :
Sed intuendũ ẽ. quare xp̃s aut
no uissimus ad am aut scđs dicatur
cũ multi inter adam de quo ñ ẽ

Expanded text:
anima nostra non potest mori, non inanima nostra non potest mori, non indiget cibo et potu, ita et illa immortalia erunt, nec indigebunt cibo aut potu, ideoque dicit: Seminatur corpus, id est sepelitur; quia velut granum viriditate resurrectionis donabitur. Si est corpus animale modo in hac vita, est et spiritale, id est erit spiritale in alia vita, quod non poterit mori: corpus, ut supra diximus. Factus est primus homo Adam in animam viventem. Hoc scriptum est in Genesi. Quod vero sequitur, novim vivificantem, hoc Apostolus addidit de suo. Adam factus est in animam viventem, id est animalis factus est, et corpus ejus animatum est, ita ut si peccaret, sicut et fecit, mori potuisset, ideoque mortalis exstitit. nclinato capite emisit, in resurrectione corpus ejus vivificavit. Ergo animale corpus fuit in Adam, id est mortaresurrectionem est glorificatum. Sed intuendum est quare Christus aut novissimus Adam aut secundus dicatur, cum multi inter Adam de quo non est
Abbreviated transcription (Latin):
iam ñ ẽ homo sed cadauer qđ a ca¬
dendo dicitur: uel ignobilis . ẽ. sine
dignitatis nomine:: quid enĩ ig¬
nobilius carne mortua Uel quid
iterum glorio sius increaturis.
sur gente ea et incorruptela ꝑcipi¬
ente  Seminatur in in firmitate :
quia se non potest mouere q̃m
immobile redditum ẽ: Surg&
inuirtute: sub dĩ: uel in uirtute
qua ultra non possit mori: quia ui¬
u& uirtute aeternitatis angelicȩ:
Deminatur corpus animale. qđ ani¬
mam habuit: surget corpus sp̃itale:
Sic̃ animale corpus ñ ẽ anima sed cor¬
pus: ita & spãle corpus non spm̃
debemꝰ puttre sed corpus: Nim
electorum corpora ut ait gregori¬
us papa: in illa resurrectione er̃
palpabilia ꝑueritatem naturȩ. sic̃
dominicum corpus fuit post resur¬
rectionem. quia ueram carnẽ habe¬
bat: sed sub tilia er̃ ꝑ effectum diui¬
nȩ potentiae: Non erunt sp̃s ut
palpari & uideri non possint: sed
in hoc er̃ sp̃italia quia sic sp̃s id ẽ

Expanded text:
jam non est homo, sed cadaver, quod a cajam non est homo, sed cadaver, quod a cadendo dicitur. Vel ignobilis, id est sine dignitatis nomine. Quid enim ignobilius carne mortua? vel quid iterum gloriosius in creaturis surgente ea et incorruptelam percipiente? Seminatur in infirmitate, qui a se non potest movere: quoniam immobile redditum est; surget in virtute, subaudis Dei, vel in virtute qua ultra non possit mori, quia vivet virtute aeternitatis angelicae. Seminatur corpus animale, quod anima habuit; surget corpus spiritale. Sicut animale corpus non est anima, sed corpus, ita et spiritale corpus, non spiritum debemus putare sed corpus. nam electorum corpora, ut ait Gregorius papa, in illa resurrectione erunt palpabilia per veritatem naturae, sicut Dominicum corpus fuit post resurrectionem: quia veram carnem habebunt, sed subtiliora erunt per effectum divinae potentiae. Non erunt spiritus ut palpari et videri non possint, sed in hoc erunt spiritalia; quia sicut spiritus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ra cęlestia: solluna. st ellȩ quȩ
corporea sunt ut pote ignea:
nam & uidentur: Alia cȩlestiũ
gła id ẽ. dignitas uel claritas.
Alia claritas solis alia lunȩ & cęte¬
rec: Sicut sol & lunȩ̨ acstelle
cũ sint unius naturȩ. diuerse
multȩ sunt mansiones in domopa¬
tris: & ꝓ diuersi tate meritorũ
erit reributio cȩlestiũ p̃mioꝵ:
Non quo alibi iste. alibi ille sit
remuneran dus: sed sicut sol
& luna ac stelle om̃s differentes
a se claritate in unosunt cȩlo.
ita differentes electi meritis.
uno coronabuntur in regno:
Seminatur id ẽ sepelitur corpus
incorruptione quia corrũpitur
auermibus. & scat& atq putrescit :
Surg& in in corruptione : quia post¬
modum nũ labe uel corruptione
corrũ p&ur: Seminatur in igno¬
bilitate: id ẽ sẽpelitur in igno¬
miꝰa surget ingła : id ẽ. in in cor¬
ruptione & mpassibilitate : Ig¬
nobilis dicitur: quasi sine nomine :
mor tuus non est sine nomine. qui

Expanded text:
ra coelestia, sol, luna, stellae, quae ra coelestia, sol, luna, stellae, quae corporea sunt, utpote ignea. Nam et videtur alia coelestium gloria, id est dignitas vel charitas; Alia claritas solis, alia lunae, etc. Sicut sol et luna ac stellae cum sint mansiones in domo Patris, et pro diversitate meritorum erit retributio coelestium praemiorum: non quod alibi iste, alibi ille sit remunerandus, sed sicut sol et luna ac stellae omnes differentes a se claritate, in uno sunt coelo, ita differentes electi meritis, omnes uno coronabuntur in regno. Seminatur, id est sepelitur corpus in corruptione, quia corrumpitur a vermibus, et scatet atque putrescit; surget in corruptione, quia postmodum nullo labore vel corruptione corrumpetur. Seminatur in ignobilitate, id est sepelitur in ignominia; surget in gloria, id est in corruptione et in impassibilitate. Ignobilis dicitur, quasi sine nomine. Mortuum enim est sine nomine, quia
Abbreviated transcription (Latin):
non aliud sed granum qđ sẽminat᷑
deterra pullulat: sic non in alie¬
nos sed in proprio resurg& unus
ne mea uidebo dm̃ quẽ ui surussũ
ego ipse & non alius: Non omnis
caro eadem caro: sed alia hominum
alia peccorũ: Id .ẽ. om̃is caro ñ ẽ
una & similis caro: Om̃is quidẽ ca¬
ro quã tuor elementorum ad mix¬
tione formatur: sed una ex origi¬
ne diuersacapiunt loca: Ut
uolucres aerem. homines terram.
piscefaquȩ fluenta: Ergo sicut
unum quodq animal pro prium
habet corpus nec habere potest
alterius: ita unus quisque homo
suũ non alterius resum& corpus
indiae iudicii: Et quẽ ad modum
ex una inpensa di uersa. ẽ caro
animancium: ita unius carnis
homines diuersi er̃ dignitate in¬
ut talis unus quisq appareat qua¬
lis fuerit meriti: Ecorpora
celestia sunt. & corpora terrestria.
Corpora celestia sunt: uolati lium.
Terrestria : hominum & animaliũ
terrã in colentium: Uel corpo¬

Expanded text:
non aliud, sed granum quod seminatur, non aliud, sed granum quod seminatur, de terra pullulabit, sic non in alieno, sed in proprio resurget unusne mea videbo Deum , quem visurus sum ego ipse, et non alius. Non omnis caro eadem caro, sed alia hominum, alia pecorum, id est omnis caro non est una et similis caro. Omnis quidem c, quatuor elementorum admistione formatur, sed una ex origine diversa capiunt loca, ut volucres aerem, homines terram, pisces aquae fluenta. Ergo sicut unumquodque animal proprium habet corpus, nec habere potest alterius, ita unusquisque homo suum, non alterius resumet corpus in die judicii. Et quemadmodum ex una impensa diversa est caro animantium, ita unius carnis homines diversi erunt dignitate inut talis unusquisque appareat, qualis fuerit meritus. Et corpora coelestia sunt, et corpora terrestria. Corpora coelestia sunt volatilium, terrestria hominum et animalium terram colentium. Vel, corpo
Abbreviated transcription (Latin):
santes possitis ad głam resurgere:
morantiam enĩ dĩ quidam habens:
d ẽ quidam ur̃m ignorantiam
tis &timendo a metis: Cassiodo¬
rus dicit: Quod reuerentia ẽ
timor mixtus amori: Sed dicit
rectione: Quomodo resurgent
mortui cũ quali corpore uenient
sub ad iudicium Insipiens tu
quod seminas in terra: non uiuifi¬
catur nisi prius moriatur: Phi¬
sicaratione utitur exemplo de
grano alicuius seminis qđ morit᷑
interra quando seminatur : quia
lacteũ efficitur : qđ post te po¬
tentia omni potentis dĩ uiui fica¬
tur &ꝓducit multa grana ex se:
Quibus uerbis ostendere uult:
mortua corpora rursus repara¬
re aduitã: && granũ qđ seminas
non corpus qđ futurũ . ẽ seminas.
sed nudũ granũ: Ubi manifes¬
tatur qm̃ds quisua potentia pu¬
rum granum & nudũ abaristis
& culmo resuscitatꝰ in radices cul¬
mũ sti pulas: spiccis grana. & aristas:
ipsa quoq non nuda. sed inmor
ꝓpriis sp̃itibus animata: Et si cut

Expanded text:
santes, possitis ad gloriam resurgere. santes, possitis ad gloriam resurgere. Ignorantiam enim Dei quidam habent, id est, quidam vestrum ignorantiam  timeatis, et timendo ametis. Cassiodorus dicit quod reverentia est timor mistus amori. Sed dicet rectione. Quomodo resurgent mortui? Quali autem corpore venient? subaudis ad judicium. Insipiens tu, quod seminas in terra, non vivificatur, nisi prius moriatur. Physica ratione utitur exemplo de grano alicujus seminis, quod moritur in terra quando seminatur, quia lacteum efficitur quod postea potentia omnipotentis Dei vivificatur, et producit multa grana ex se. Quibus verbis ostendere vult mortua corpora rursus reparari ad vitam. Et granum quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum. Ibi manifestatur quod Deus qui sua potentia purum granum et nudum ab aristis et culmo resuscitat in radices, in culmum, stipulas, spicas, grana et aristas: ipse quoque non nuda, sed immortpropriis spiritibus animata. Et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dum & bibendum eẽ:. Nolite se¬
duci id .ẽ. nolite decipi apseudo¬
apłis quidenegant resurrectionẽ
atq diabolo qui uult uos decipe¬
re: Corrũ punt mores bonos col¬
loquia mala: His uerbis oftendit
apłs confabulationes malorum
hominũ & lasciui entium: eũti posse
bonum propositũ: Assi diuitas
enĩ praui.  loqui: uiciat m̃tem:
Acꝑ hoc : cauendum ẽ a talibus
Quia uitam bonã & honestã atque
uerecundos mores corrũpunt
& de prauant collo qui a mala.
qm̃ depra ua tio bonorum allocu¬
tio ẽ. malorum: Euigilate iste
& nolite peccare: Qui dĩ codi¬
ces habent. eingilate iusti: quasi
illos p̃ceperit eugilare qui iusti
st̃: Sed falso seriptũ ẽ: quia qui
iustisunt non indigent admo¬
neri ut euigilent a somno infide¬
litatis ator pore erroris: Aduer¬
bialiter enĩ dixit : euingisite uis¬
te Qui estis in somno erroris
& infidelitatis non credentes
resur rectionẽ : & nolite peccare:
ut iuste inbonis operibus conuer¬

Expanded text:
dum et bibendum esset. Nolite seduci, id est nolite decipi a pseudoapostolis, qui denegant resurrectionem: neque a diabolo, qui vos vult decipere. Corrumpunt mores bonos colloquia prava. His verbis ostendit Apostolus, confabulationes malorum hominum et lascivientium evertere posse bonum propositum. Assiduitas enim pravi colloquii vitiat mentem. Ac per hoc cavendum est a talibus, quia vitam bonam et honestos atque verecundos mores corrumpunt et depravant colloquia mala, quoniam depravatio bonorum, allocutio est malorum. Evigilate juste, et nolite peccare. Quidam codices habent: Evigilate, justi, quasi illos praeciperet evigilare qui justi sunt, sed falso scriptum est: quia qui justi sunt non indigent admoneri ut evigilent a somno infidelitatis, et a torpore erroris. Adverbialiter enim dixit, Evigilate juste, qui estis in somno erroris et infidelitatis, non credentes resurrectionem, et nolite peccare, ut, juste in bonis operibus conver
Abbreviated transcription (Latin):
amotu syderum & stellarum: ꝑ qđ
significitur breuis simũ tẽporis spa¬
cium: Est enĩ extremitas horg
in breuibus inter uallis cũ aliqͥd
sibi eȩdit atq succedit: In hic tu
oculi: Hic tus oculiest quo palpe¬
braicit id ẽ ꝑcutit oculũ : Uel qd
melius augustinꝰ uultnetanta mo¬
ra fiat. in iudicio. ictus oculi intelli¬
gitur quosolis splendore subduc¬
to: ut uix cogitari possit feritur
oculus:: In no uissima tuba: id ẽ in
uoce angelica: Qm̃ dñs in iussũ
dĩ patris. & in tuba id ẽ inp̃ coniis
angłoꝵ: descendet decelo: Non. ẽ
enĩ intelligendum qđ tubã corpo
ralem accipiat angłs: uel ipse ui¬
dex uocẽ emittat humanã: sed uox
angłor tuba appellatur ꝓpter mag¬
nitudinem: Unde dr̃ in psalmo:
Ascendit ds̃ in iubilatione. & dñs
inuoce tubȩ.: Tuba ibi intelligi¬
tur uox angłoꝵ : quȩ in sonuit di¬
cens: Hic iħs qui assũp tus est
tuba dic̃ id. ẽ in manifestatione.

Expanded text:
a motu siderum et stellarum, per quod a motu siderum et stellarum, per quod significatur brevissimum temporis spatium; est enim extremitas horae in brevibus intervallis cum aliquid sibi cedit atque succedit; in ictu oculi. Ictus oculi est quod palpebra icit, id est percutit oculum, vel quod melius vult Augustinus ne tanta mora fiat in judicio, ictus oculi intelligitur, quo solis splendore subito, ut vix cogitari possit, feritur oculus; in novissima tuba, id est in voce angelica, quoniam Dominus in jussu Dei Patris, et in tuba, id est in praeconiis angelorum descendet de coelo. Non est enim ralem accipiat angelus, vel ipse judex vocem emittat humanam, sed vox angelorum tuba appellatur propter magnitudinem, unde dicitur in Psalmo. Ascendit Deus in jubilationem, et Dominus in voce tubae . Tuba igitur ibi intelligitur vox angelorum quae insonuit, dicens: Hic Jesus qui assumptus est uba dicit, id est in manifestatione,
Abbreviated transcription (Latin):
cro regnũ dĩ ꝑ corruptionem
& mortalitatẽ . quia in mortales
erunt & in corruptibiles: Vel&iã
caro & sanguis ꝑculpã non posside¬
bit : quia ibi nulla erit culpa uł
p̃uaricatio: Itaq card id ẽ mor¬
talitas & singuis id ẽ corruptio:
Vel homo carnalibus desideriis de¬
ditus regnũ dĩ non possidebit
Staim̃ caro & sanguis regnum dĩ
possi debt̃ inglorificata uerita¬
cornature : Neq corruptio i¬
cons ruptelam siue in corruptionẽ
possi debit: id est resurrectionẽ
non possi debit corruptio aliqua
quia nonerit iam in resuscitatis
aduicã mostalitas & corruptio:
ccemisterium uobis dico:
id secretũ et occultũ
quod lateat infideles:
uł qđ actenus latuit uos ::
Nam miferium grecũ ẽ qđ ane
dicitur seer etũ uł occultũ: Om̃s
quidem resurgemus. id ẽ boni &
om̃s: Ille eñĩ glori ficabuntur qui
uel ut sol fulgebunt in regno patris
sui: In mom̃to : Mom̃tũ ẽ mini¬
musatq angustissimũ tẽp uocatũ

Expanded text:
caro regnum Dei per corruptionem et mortalitatem, quia immortales erunt et incorruptibiles; vel etiam, caro et sanguis per culpam non possidebit, quia nulla erit ibi culpa vel praevaricatio. Itaque caro, id est mortalitas, et sanguis, id est corruptio, vel homo carnalibus desideriis deditus, regnum Dei non possidebit, et tamen caro et sanguis regnum Dei possidebunt in glorificata veritate naturae. Neque corruptio incorruptelam, sive incorruptibilem, possidebit, id est resurrectionem non possidebit corruptio aliqua, quia non erit jam in resuscitatis ad vitam mortalitas et corruptio. Ecce mysterium vobis dico, id est secretum et occultum quod latet infideles, vel quod hactenus latuit vos. Nam mysterium Graecum est, quod Latine dicitur secretum et occultum. Omnes quidem resurgemus, id est boni eomnes. Illi enim non glorificabuntur, qui velut sol fulgebunt in regno Patris sui. In momento. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, vocatum
Abbreviated transcription (Latin):
Quicum qde enimhumilitatem uerã
habent: utiq eandem humilitatem
in aluis uenetantur:
OLI TE EE. PRUDENTES:
Apud uos metipsos..
a pud sepũdens est
et non apud dm̃: qui sapientiam
quam habet. non auctori omĩssapi¬
entie deputat. sed sibi suique me¬
ritis. & ingeniis. siue studiissuis: quo
uitio de prehen duntur laborasse
philosophi gentium: dequibus dicit
idem apłs. in exordio huius ȩpłcie
Quicum cognouissent dm̃non sicut
dm̃ glorificauerunt. sed euanuerunt
in cogitationibus suis idẽ. uani fac¬
ti sunt nonrentes deo gratias de col¬
lato sibi dono. sid suis meritis AINEA
Apud se. sapiens & pudens est: quicũ sit
stultus. sapientem seputait eẽ. et glo¬
riatur inse: quia sperat scire quod
nescit: Ueletiam tertio modo. pru¬
dens apud se esse dicitur: qui uin¬
dictam expetendo. sua siniurias ulcs¬
citur Quod sequens uersus indicat:¬
S Nullimalum promaloreddentes:
Multi putant non esse pecca tum siqͥs
accepit in iuria seulciscitur & un¬

Expanded text:
Quicunque enim humilitatem veram habent, utique eamdem humilitatem in aliis venerantur. Nolite esse prudentes apud vosmetipsos. Apud se prudens est, et non apud Deum, qui sapientiam quam habet non Auctori omnis sapientiae deputat, sed sibi suisque meritis et ingeniis, sive studiis suis. Quo vitio deprehenduntur laborasse philosophi gentium, de quibus dicit idem Apostolus in exordio hujus Epistolae: Qui cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, sed evanuerunt in cogitationibus suis , id est, vani facti sunt, non referentes Deo gratias de collato sibi dono sine suis meritis. Aliter: Apud se sapiens vel prudens est, qui cum sit stultus, sapientem se putat esse, et gloriatur in se, quia sperat scire quod nescit. Vel etiam tertio modo: Prudens apud se esse dicitur, qui vindictam expetendo suas injurias ulciscitur, quod sequens versus indicat: Nulli malum pro malo reddentes. Multi putant non esse peccatum si quis accepta injuria se ulciscitur, et vin
Abbreviated transcription (Latin):
pectans in agro quomodo furtũ
ꝑficicit: iustus securtis epulatur
indicie. delaborib ꝓpriis. & qui¬
&e noctis consecuri tate deleciti¬
tur: Et dormiente isto somno
gratissimo: plerumq ille quigelu
frigoris & inedici famis torquetur.
octiditio abhis quib um inferre
moliebat̾: Similiter qui adul¬
terium ꝑparit: timet suꝑuenire
maritum. & interficiab illo. timet
&iam uicinosꝓpter stm̃a uola¬
tem: Econtra castus & timator
ꝓprii conubii cum securitate
det preparastis m̃bra tira serui¬
re inmundicicie idest libidini.
b&e m̃bra ur̃a seruire iusticicie.¬
in omnib uirtutib inscĩficatio¬
nem udelicet ut seĩ eẽ. positis¬

Expanded text:
pectans in agro quomodo furtum pectans in agro quomodo furtum perficiat, justus securus epulatur in die de laboribus suis, et quiete noctis cum securitate delectatur, et dormiente isto somno gratissimo, plerumque ille qui gelu frigoris et inedia famis torquetur, occiditur ab his quibus vim inferre moliebatur. Similiter qui adulterium perpetrat, timet supervenire maritum et interfici ab illo, timet etiam vicinos propter famam volantem. Econtra castus et amator proprii connubii cum securitate t praeparastis, membra vestra servire immunditiae, id est libidini, bete membra vestra servire justitiae omnibusque virtutibus in sanctificationem, videlicet ut s
Abbreviated transcription (Latin):
abomnib uicus & abomnib: peccatis
in baptismo: serui facti estis iusticiȩ
idẽ. om̃iũ uirtutũ  Sic̃ nomine
peccati intelligunt᷑ omĩa uicia:
ita nomine iusticiae om̃s uirtutes
umanum dico: propter in firmitatẽ
uIdest quod dicit aets
humanum dico hoc est leue¬
S & ad cõplendum facile.
Acsi diceret aliis uerbis: Quia car¬
nales ad huc estis nec potestis propt̃
fragilitatẽ carnis maiora precep¬
ta ferre & implere: idcirco leuia
p̃cepta uobis cõmittam: Quid enĩ
tã facile ut origenes dic̃ quidttm
leue. quã ut sit homo ita ꝓmtus
ad iusticiam. & cid dĩ uoluntatem
cõplendam. sicuti ad malł opera
siqui dẽ leuius potest uirtutib
deseruire quã uiciis. & dĩ uolun¬
tatẽ implere quã diaboli Vide¬
amus quo modo & dicamꝰ pauca.
expluribus Est quilibet lathro.
& quilib& alius iusticia ꝓpria
uiuens non derapina: Dũ lathro
cruciatur gelu & frigore. & suꝑ¬
fluis meditationib ꝑdi es et noctes
torqu&&ur. uoluens animo & ex¬

Expanded text:
s et ab omnibus peccatis in baptismo; servi facti estis justitiae, id est omnium virtutum. Sicut nomine peccati intelliguntur omnia vitia, ita nomine justitiae omnes virtutes. Humanum dico propter infirmitatem uid est quod dicit Apostolus: Humanum dico? hoc est leve, et ad complendum facile, ac si diceret aliis verbis: Quia carnales adhuc estis, nec potestis propter fragilitatem carnis majora praecepta ferre et implere, idcirco levia praecepta vobis committam. Quid enim tam facile, ut Origenes dicit, quid tam leve quam ut sit homo tam promptus ad justitiam et voluntatem Dei complendam, sicuti et ad mala opera siquidem levius potest virtutibus deservire, quam vitiis: et Dei voluntatem adimplere, quam diaboli. Videamus quomodo et dicamus pauca ex pluribus. Est quilibet latro, et quilibet alius justitia propria vivens, non de rapina. Dum latro cruciatur gelu et frigore, et superfluis meditationibus per dies et noctes torquetur, volvens animo et exs
Abbreviated transcription (Latin):
agtr. iniquitts nĩcupatur
er iusticia uero om̃s uintutes:
Et ẽ. sensus Sicut tios preparas¬
tis antequã ad sidẽ uocati essetis.
ut seruinetis om̃ib inmundiciis.
om̃ib que uitiis: itanunc infide
iam consistentes. p̃parate omnia
m̃bra & om̃s sensus corporis ur̃s quo¬
modo seruicitis om̃ib uirtutibus:
Cum enĩ serui essetis peccat. liberi.
fuistis iusticiae: idest alini fuifts
atusticia. Sicut quiseruit peccato
& dicibolo. eĩ feruus est cuius uolun¬
ttitẽ adimplet: sic quiseruit cuisti¬
ciae seruis est iusticiat dĩ.
Liuenĩ seruit furto & aduł terioser¬
hoc sciendum. quia seruũ. et̃.
iusticicie. laudabile ẽ. liberum
uero eẽ. aiusticia non est laudibi¬
le: lta seruũ et. peccati detes¬
tandum liberũ autẽ apeccato
laudandum. Quẽ ergo fructũ

Expanded text:
atur. Per justitiam vero omnes virtutes, et est sensus: Sicut vos praeparastis antequam ad fidem vocati essetis, ut serviretis omnibus immunditiis omnibusque vitiis, ita nunc in fide jam consistentes praeparate membra vestra et omnes sensus corporis vestri, quomodo serviatis omnibus virtutibus. Cum enim servi essetis peccati liberi fuistis justitiae, id est alieni fuistis a justitia. Sicut qui servit peccato et diabolo, ejus servus est cujus voluntatem adimplet: sic qui servit justitiae servus est justitiae et Dei. Qui enim servit furto et adulterio, serhoc sciendum, quia sicut servum esse justitiae laudabile est, liberum vero esse a justitia non est laudabile: ita servum esse peccati detestandum est, liberum autem a peccato, laudandum. Quem ergo fructu
Abbreviated transcription (Latin):
ribus illorũ laudat eos. sicut illos
quib dicebat: F uistis aliquando te¬
nebre : nunc autẽ lux in dño: Oboe¬
distis autem excor de in ea forma
doctrinȩ: inqua traditi estis: Oboe¬
distis inquiens dõ informa doctri¬
nȩ : idẽ. indoctrina xp̃i anitatis.
indoctrina ecclesiastica: in qua tra¬

Expanded text:
os, sicut et illos de quibus dicebat: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Obedistis autem ex corde in eam formam doctrinae in quam traditi estis. Obedistis, inquiens, Deo in ea forma doctrinae, id est in doctrina Christianitatis, in doctrina ecclesiastica, in qua doc
Abbreviated transcription (Latin):
illius in passibilis mansit: fide et de
futuris benedix̃¬
ia cob & esau fide defuturis benedix̃
eis: qr iuxta qđ eis inp̃catus est. ita
postea omnia illis credidit euenire.
et quȩ futura illis erant eabene clicenelo
optauit:
potest & aliter intelligi. Defuturis
iudaici: Fideia cobmoriens. singulos
filiorũ iosepħ benedix̃. & ad orauit
fastigium uirge eiꝰ. Legimus ingenesi.
qđ audiens ioseph egrotare patrẽsuum.
uenit acleũ etobtulit duos filios suos
effraim & mannasen ad bene dicendũ:
Qui fidẽ habens om̃ia illis euenire iuxta
qđ eis ex orabat: benedix̃ eos: Id circo
aũt dr̃ singulos illorũ benedixis se:
qr suꝑ utrũq propriam benedictionẽ
fudit. posuitq. minorẽ antemaiorem.¬

Expanded text:
illius impassibilis mansit. Fide et de illius impassibilis mansit. Fide et de futuris benedixJacob et Esau. Fide de futuris benedixit eis, quia juxta quod eis imprecatus est, ita postea omnia illis credidit evenire, et quae futura illis erant, ea benedicendo optavit. Potest aliter intelligi: De futurisJudaici. Fide Jacob moriens singulos filiorum Joseph benedixit, et adoravit fastigium virgae ejus. Legimus in Genesi quod audiens Josephvenit ad eum, et obtulit ei duos filios suos, Ephraim et Manassen ad benedicendum, qui fidem habens omnia illis evenire juxta quod eis exorabat, benedixit eos. Idcirco autem dicitur singulos illorum benedixisse quia super utrumque propriam benedictionem fudit, posuitque minorem ante majorem
Abbreviated transcription (Latin):
in parabola id÷ infigura et similitucline
passionis xp̃i Insimilitudine enĩ¬
erant omĩa quȩ tunc agebantur in abrahã.
quȩ pronobis uerus abra ham ds̃
ui delic& pater creator omniumgentiũ
infilios dĩ agere disposue rat: Abraham
siquidẽ figurãdĩ patris gestabat: isa ac
uero figurã xpĩ: Abraham portabat
in psalmo ad eũ. Qm̃ quẽ tu ꝑ cusisti
sũme dilectionis illius est quanos
diligit dequadr̃: Sic ds̃ dilexit mundũ
ut unigenitũ suũ dar& promundo:
nãsicut abrahã unicũ & dilectũ filium
dõ uictimã obtulit: itads̃ pat̾ unicũ filiũ
pronobis omib tradidit: I saacaut̃
ipsesibi ligna gestabat quib erat impo¬
nendus : qri et xp̃s portabat inumeris lignũ
crucis. in quoerat crucifigenđ: aries.
significat carnẽxpĩ. Isa ac oblatus est
et non est int̾fectus sedaries tantũ.
qr xps inpassione oblatus est : sed liuinitas

Expanded text:
in parabola, id est in figura et similitudine in parabola, id est in figura et similitudine passionis Christi. In similitudine erant omnia quae tunc agebantur in Abraham, quae pro nobis verus Abraham, Deus videlicet Pater, creator omnium gentium, in fine saeculi agere disposuerat. Abraham siquidem figuram Dei Patris gestabat, Isaac vero figuram Christi. Abraham portabat, in psalmo ad eum: Quoniam quem tu percussisti, summae dilectionis illius est, qua nos diligit, de qua dicitur: Sic Deus dilexit mundum, ut Unigenitum suum daret pro mundo . Nam sicut Abraham unicum et dilectum filium suum Deo victimam obtulit, ita Deus Pater unigenitum Filium pro nobis omnibus tradidit. Isaac autem ipse sibi ligna gestabat quibus erat imponendus, quia et Christus portabat in humeris lignum crucis in quo crucifigeretur. Aries significabat carnem Christi. Isaac oblatus est, et non est interfectus, sed aries tantum: quia Christus in passione oblatus est, sed divinitas
Abbreviated transcription (Latin):
semen : non exitauit lepromissionib:
credens quod a mortuis poss& illũ
suscitare ds̃. & ex eomultitudinẽ ppłoꝵ
multiplicare: Qua propt̾ ideo filium
mox offerre uoluit. Quia dõ hunc
continuo resuscitandũ eẽ. credebat:
Sedneposset quisquã dicereq habebat
alterũ filiũ ex quo sperabat repro¬
missionẽ implendã. propterea confidens
missi ones de illo ꝑceperat: Quare ergo
tẽptauit illũ ds̃: Nũquid ñignorabat
ipsecogno scer&: sed ut aliis demonstrar&
et manifestã eiꝰ fortitudinẽ facer&. sicut ipse
ostendit dicens: Nunc cognoui qđ timeas
dm̃ id÷ aliis cognoscere fecte quod
timeas dm̃: Unde & in parabola eũ accepit:
parabola greco uocabulo: latine dr̃ similitudo
siuefigura. Accepiteũ in parabola
demorte adõ : quid ixitei. ne extenclas
manũtuam superpuerũ: Quia ariete
occiso: istesaluatus est: Occisus est. isa ac
quantũ ad uoluntatẽ ꝑtin& patris.
deinde redonauit illũ ds̃ patri archȩ

Expanded text:
semen, non haesitavit de promissionibus, semen, non haesitavit de promissionibus, credens quod a mortuis posset illum suscitare Deus, et ex eo multitudinem populorum multiplicare. Quapropter ideo filium mox offerre voluit, quia a Deo hunc continuo resuscitandum credebat. Sed ne posset quisquam dicere quia habebat alium filium, ex quo sperabat repromissionem implendam, propterea confidens pse, qui repromissiones de illo perceperat. Quare ergo tentavit illum Deus? Nunquid ignorabat ipse cognosceret, sed ut aliis demonstraret et manifestam ejus fortitudinem faceret, sicut ipse ostendit, dicens: Nunc cognovi quod timeasd est, alios cognoscere feci quod timeas Deum. Unde et in parabola eum accepit. Parabola, Graeco vocabulo, Latine dicitur similitudo, sive figura. Accepit eum in parabola de morte a Deo, qui dixit ei: Ne extendas manum tuam super puerum: quia ariete occiso iste salvatus est. Occisus est Isaac, quantum ad voluntatem patris pertinet. Deinde redonavit illum Deus patriarchae
Abbreviated transcription (Latin):
sũ mopere exoperib: suis. beatus uero
apłs nonopera illius sed fidẽ attentis¬
sime cõm̃dat : Recte igitur beatus ia cobus
exoperib eũ laudat quẽ sciebat ꝗ fidẽ
fidẽ bonis operib non ex ornabant :
Atuͦ. beatus paulus qui illis scribebat
qui operabona legis uidebantur habere.
sed fidẽ ꝑfectã non habebant: iure
fidẽ abrahȩ attencius cõmemorat. quatenus
studerent eũ imitari : Uelcerte ut osten¬
derent quia filii abra hȩ uolunt eẽ:
necesseest ut fidẽ & opera habeant.
merito unus exfidealter nihilominus
laudauit eum exoperib fi de inquit
obtulit abraham isaac cũtẽptaretur. lic&
non haberet filium liberũ nisi illum
et in illo ꝑcepisset promissi ones. quod
multarũ gentiũ eẽt futurus: tamen
non fuit ideo in obȩdiens dõ: et quanquã
contraria iterũ audiret dicente sibidõ.
offer isa ac filiuntuũ mihi. aquo iam
audierat quia in isa ac uocabitur tibi

Expanded text:
summopere ex operibus suis, beatus vero summopere ex operibus suis, beatus vero Apostolus non opera illius, sed fidem attentissime commendat? Recte igitur beatus Jacobus ex operibus eum laudat quem sciebat etiam fidem bonis operibus non exornabant. At vero beatus Paulus, qui illis scribebat qui opera bona legis videbantur habere, sed fidem perfectam non habebant, jure fidem Abrahae attentius commemorat, quatenus studerent eum imitari; unde certe ut ostenderent quia qui filii Abrahae volunt esse, necesse est ut fidem et opera habeant, merito unus ex fide, alter nihilominus laudavit eum ex operibus. Fide, inquit, obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur, licet non haberet filium liberum, nisi illum, et in illo percepisset promissiones, quod multarum gentium esset futurus pater: tamen non fuit ideo inobediens Deo; et quanquam contraria iterum audiret, dicente sibi Domino: Offer Isaac filium tuum mihi, a quo jam audierat: Quia in Isaac vocabitur tibi
Abbreviated transcription (Latin):
perfidẽ uidelic& uitȩ quemeritũ :
Sicut enĩ glorificatur quando benignoꝵ
et optimoꝵ hominũ ds uocatur.
etco lentium uirtutẽ: sice contrario
confunditur & erubescit inactis
nefandorũ. siin uocat̾ ab illis. Unde
dicit. ꝑ prophȩtã: ꝑuos nomen meũ
blas phematur intergentes: lliaũt
itaerant clariuirtutib: ita confidentia
glorificaretur. cũ illorũ uocaretur ds̃:
gentium sed etiam tocius mundi eo qđ
non sicut dr̃ ds solũmodo ꝑcreacionem:
sed sicut amicus dr̃ etnuncdñs ds̃ xp̃ianoꝵ¬
cęlestẽ : ideoq: non dedit illis inp̃senti
scło hereditatẽ: uł &iam ideo noneru¬
bescit uocarids̃ illoꝵ: et secũ p̃destinauit
illos regnare incelesti ciuitate: fide
obeul it abraham isaac cũ tẽptaretur.
etunigenitũ offerebat qui susceperat
repromissiones. adquẽ dictũ est. Quia
inisa ac uocabitur tibi sem̃ arbitrans
quia & a mortuis suscitare potens est
sua mentionẽ abrahȩ facit. laudat eum

Expanded text:
per fidem videlicet et vitae meritum. per fidem videlicet et vitae meritum. Sic enim glorificatur, quando benignorum et optimorum hominum Deus vocatur, et colentium virtutem: sic econconfunditur et erubescit in actis nefandorum si invocatur ab illis. Unde dicit per prophetam: Per vos nomen meum blasphematur inter gentes . Illi autem ita erant clari virtutibus et confidentia glorificaretur, cum illorum vocaretur Deus.gentium, sed etiam totius mundi, eo qunon sic dicitur Deus solummodo per creationem, sed sicut amicus, dicitur et nunc Domincoelestem, ideoque non dedit illis in praesenti Ecclesia haereditatem. Vel etiam ideo non erubescit vocari Deus illorum, quia secum praedestinavit illos regnare in coelesti civitate. Fide obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur; et unigenitum offerebat, in quo susceperat repromissionem. Ad quem dictum est: Quia in Isaac vocabitur tibi semen: arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est sua mentionem Abrahae faciens, laudat eum