comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st ei qd in conditione creature. postea quã dicit᷑.
simile hoc eidẽ mͥ uidetur Deniq ibi etiã
sensus latet: hic sola locutio ẽ. Hoc opus sic m¬
cipit Locutiones scrpturarũ. Question uor¬
libri.uii.
questionũ de libris eusaẽ diuiniꝰ septẽ. qͦs
id̾s appellare sic uolui. quia ea quȩ ibi
disputantur magis querenda ꝓposui quã que¬
sita disolui: quãuis multoplura in eis michi
uideantur ita ꝑtract̾ata. ut possint etiã soluta &
exposita ñ immerito iudicari Regnoꝵ qͦq libros
eode mocio iã considerare cepamꝰ: s non multũ
ꝓgressi. in alia que magis urgebant intendimꝰ¬
animũ. Inpͥmo aut̃ libro ubiagit᷑ de uirgis
uariatis. quasponebat iacob in aqua. ut in con¬
cepcuposite oues. eas uiderent cũ biberent &¬
uarios fetꝰ parerent. ñ bene a nob̾ exposita. est
causa. cur iterũ concipientib ñ ponebat. id.ẽ.
eũ alios fetꝰ concipent: s in pͥore conceptussa

Expanded text:
lem ei quod in conditione creaturae: posteaquam dicitur, lem ei quod in conditione creaturae: posteaquam dicitur, simile hoc eidem mihi videtur. Denique ibi etiam sensus latet; hic sola locutio est. Hoc opus sic incipit: Locutiones Scripturarum. CAPUT II. quaestionum de libris eisdem diuinis septem, quos ideo appellare sic uolui, quia, quae ibi disputantur, magis quaerenda proposui quam quaesita dissolui, quamuis multo plura in eis mihi uideantur ita pertractata, ut possint etiam soluta et exposita non inmerito iudicari. Regnorum quoque libros eodem modo iam considerare coeperamus, sed non multum progressi in alia, quae magis urguebant, animum intendimus. In primo autem libro, ubi agitur de uirgis uariatis, quas ponebat Iacob in aqua, ut in conceptu positae oues eas uiderent, cum biberent, et uarios fetus parerent, non bene a nobis exposita est causa, cur iterum concipientibus non ponebat, id est cum alios fetus conciperent, sed in priore conceptu. nam
Abbreviated transcription (Latin):
libris diuinarũ scripturarũ. id .ẽ. morse
qͥnq & uno iħu naue. & altero iudicũ¬
feci. notatis locutionib singłoꝵ. que
minꝰ usitate sc̃ lingue nr̃e: quas parũ ad uer¬
tendo. sensũ quert̃ qͦ legt̃ diuinoꝵ eloqͥoꝵ. cũ
sit locutiois genꝰ: & ñ nunquã erculpunt aliqͥt
qd̾ auericate qͥd̾e ñ abhorreat. ñ tam̃ hoc seu¬
sisse auctor a qͦ scriptũ est inuenitur. s gene¬
re locutionis hoc credibilius dirisse aparet
Multa aut̃ in licteris sacris obscura. cognito
locutionis genere dilucescunt. ꝓpt̾ qd cognoscen¬
da st̃ ead̾e locutionũ genera. ubi sententie pa¬
tent: ut etiã ubi latent. cognitio ipsa succur¬
rat: tasq intentioni legentis aꝑiat huiꝰ oꝑis
titulus. ẽ: Locutiones de genesi: atq ita de sm¬
gulis libris. Queꝰ autẽ in pͥmo libro posu
scriptũ esse. &fecit no e omĩa u̾ba quecũq pre¬
cepit illi dñs. sic fecit. eãq locutionẽ diri eẽ simi¬

Expanded text:
libris diuinarum scripturarum, id est Moysi quinque et uno Iesu Naue et altero Iudicufeci, notatis locutionibus singulorum quae minus usitatae sunt linguae nostrae: quas parum advertendo sensum quaerunt, qui legunt, divinorum eloquiorum, cum sit locutionis genus, et nonnunquam exsculpunt aliquid quod a veritate quidem non abhorreat; non tamen id sensisse auctor a quo hoc scriptum est invenitur, sed genere locutionis hoc dixisse credibilius apparet. Multa autem in Scripturis sanctis obscura, cognito locutionis genere dilucescunt. Propter quod cognoscenda sunt eadem genera locutionum ubi sententiae patent; ut etiam ubi latent, cognitio ipsa succurrat, easque intentioni legentis aperiat. Hujus operis titulus est, Locutiones de Genesi; atque ita de singulis libris. Quod autem in libro primo posui scriptum esse, Et fecit Noe omnia verba quaecumque praecepit illi Dominus, sic fecit , eamque locutionem dixi esse simi
Abbreviated transcription (Latin):
re. atq alia huusox di legis precepta seruari:¬
ibñ hominẽ tantũ modo fuisse. nec resurrexis¬
se. sed resurecturũ asseuerantes Mille quoq au¬
nos post resurrectionẽ in t̾reno regno xp̃ĩ se¬
cunaũ carnales uentris ac libictinis uoluptates
futuros fabulantur. unde etiam chiliastesc̃

Expanded text:
alia hujusmodi Legis praecepta servarim hominem tantummodo fuisse, nec resurrexisse, sed resurrecturum asseverantes. Mille quoque annos post resurrectionem in terreno regno Christi, secundum carnales ventris et libidinis voluptates, futuros fabulantur: unde etiam Chiliastae su
Abbreviated transcription (Latin):
partus eonas .uiii. De intellectu autẽ ceue¬
ritate ꝓcessisse uerbũ & uitã. & ꝓtulisse eonas.xͦ.
Porro de uerbo & uita ꝓcessisse hominẽ &e ecle¬
siam. & protulise eonas.xͦii: itaq octo. & decẽ.
ae duodecĩ. fieri triginta eonas. habentes ut di¬
ximꝰ primũ principiũ de ꝓfundo & silentio. xpm̃
aut̃ a patre missũ. io est ã profundo. sp̃uale uel
celaste corpus secũ actulisse. nichilq assũpsisse
de uirgnie oaria. s ꝑ ilła canquã ꝑ riuum aut
ꝑfistulam. sine ulla de illa assũpta carne trans¬
sisseslegat etiam resurrectionẽ carius. solũ
En distare dicuntur. quod addunt ope
tuor eonas & alios quatuor asserere maluit.
areis etiã nescio quis. heresim llat¬
condidit. negans esse resurrectionẽ
carnis. & xpm̃ non uere sed putatiue
passũ fuisse asseueranf Duo quoq opinat est
aduersa sibi esse pͥncipia. quidda tale de eonib
quale ualentinꝰ affirmans.¬
¶ x.U. Uolorbasus secutꝰ est istos non mulcũ

Expanded text:
intellectu autem et veritate processisse verbum et vitam, et protulisse Aeonas decem. Porro de verbo et vita processisse hominem et Ecclesiam, et protulisse Aeonas duodecim. Itaque octo et decem et duodecim fieri triginta Aeonas, habentes, ut diximus, primum principium de profundo et silentio. Christum autem a patre missum, id est, a profundo, spirituale vel coeleste corpus secum attulisse: nihilque assumpsisse de virgine Maria, sed per illam tanquam per rivum aut per fistulam sine ulla de illa assumpta carne transisse. Negat etiam resurrectionem carnis, solum is distare dicuntur, quod addunt opertuor Aeonas et alios quatuor asserere maluit. XIV. MARCUS etiam nescio quis haeresim condidit, negans resurrectionem carnis, et Christum non vere, sed putative passum asseverans. Duo quoque opinatus est ex adverso sibi esse principia, quiddam tale de Aeonibus quale Valentinus affirmans. XV. COLORBASUS secutus est istos, non multum
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ liberati sumꝰ huic heresi epiphaniꝰ
samsẽos ꝙ elceseos ita copulat. ut sub eocłe nu¬
mero tanquã una sit beresis ponat: aliquid
tam̃ interesse significans. quãuis & in conse¬
quentib loquat᷑ de illis. pouens eos sub nume¬
rosuo Cusebius uero elceseitarũ sect̾am cõme¬
morans. fide in ꝑsecutione dieit negandã docu¬
.XI isse. seo iñ dorde seruand̾a.
alentimanicheunt̃ a ualentino qui
de natura rerũ multo fabulosa confingens.
triginta eonas. id est scła asserit excitisses quoꝵ.
principiũ esse ꝓfuncdũ & silentiũ. qud ꝓfundũ

Expanded text:
mentum liberati sumus. Huic haeresi Epiphanius Sampsaeos et Elcesaeos ita copulat, ut sub eodem numero, tanquam una sit haeresis, ponat, aliquid tamen interesse significans: quamvis et in consequentibus loquatur de illis, ponens eos sub numero suo. Eusebius vero Elcesaitarum sectam commemorans, fidem in persecutione dicit negandam docuisse, et in corde servandam . XI. VALENTINIANI a Valentino, qui de natura rerum multa fabulosa confinxit, triginta Aeonas, id est, saecula, asserens exstitisse, quorum pr
Abbreviated transcription (Latin):
betur: s accepisse całe animã quasciret ea que¬
suꝑ naessent atq nuntiaret ꝑ esurrecdionẽ cor¬
poris simul cũ lege abitiebat Negabat a d̾o factũ.
traditur fuisse quedã femina marcellina. que
eolebat imaginẽ ibũ & pauli & omeri. ꝙ pitagore.
adorando. incensũq ponendo.

Expanded text:
betur, sed accepisse talem animabetur, sed accepisse talem animasuperna essent atque nuntiaret. Resurrectionem corporis simul cum lege abjiciebat. Negabat a Deo factum, traditur socia quaedam Marcellina, quae colebat imagines Jesu et Pauli et Homeri et Pythagorae, adorando incensumque ponendo.
Abbreviated transcription (Latin):
te : de quo post loquem t̾radunt aut̃ dogna¬
ta fabulosissimis plena figm̃tis Eciã ipsi prin¬
cipũ uel angeloꝵ nominib t̾ribilib infirmas
animas capiunt. & de d̾o rerũq nacura. fabulo¬
sa. & ã sanitate ueritatis aliena multa conterũt
Anunarũ substantiã. dei dicunt esse naturam:
earũq aduentũ in hec corpora. & reditũ addm̃.
eisdẽ suis fabulis longissimis & stultissimis sed̾m
suos errores inserunt: a illos qui eis crecdunt.
faciunt non multa ut putant scientia p̃pollere.
sed multa ut ita dicã fabulositate uanescere
habere docmnatib.
arpoeratiam st̃. a carpoerate. qui do¬
cebat omnẽ turpẽ oꝑationẽ om̃nẽq
adinuentionẽ peccati. nec alit̾ euadi atq tran¬
siri pͥncipatꝰ & pecestates quil hec Nacent.
ut possit ad cełu suꝑius ꝑ ueniri Hic etiã iħ̾m ho¬
minẽ cantũmͣ & de utroq sexu nacũ pucasse ꝑ hi¬

Expanded text:
te, de quo post loquemur. Tradunt autem dogmate, de quo post loquemur. Tradunt autem dogmata fabulosissimis plena figmentis: etiam ipsi principum vel angelorum nominibus terribilibus infirmas animas capiunt; et de Deo rerumque natura, fabulosa et a sanitate veritatis aliena multa contexunt. Animarum substantiam, Dei dicunt esse naturam, earumque adventum in haec corpora et reditum ad Deum iisdem suis fabulis longissimis et stultissimis secundum suos errores inserunt: et illos qui eis credunt faciunt, non multa, ut putant, scientia praepollere, sed multa, ut ita dicam, fabulositate vanescere. habere dogmatibus. VII. CARPOCRATIANI sunt a Carpocrate, qui docebat omnem turpem operationem, omnemque adinventionem peccati: nec aliter evadi atque transiri principatus et potestates, quibus haec placent, ut possit ad coelum superius perveniri. Hic etiam Jesum hominem tantummodo, et de utroque sexu natum putasse perhi
Abbreviated transcription (Latin):
feminarũ hi neͤ ab eis quȩ immolantur idolis¬
cibos suos separant. & alios. ricꝰ gentiliũ suꝑstiti¬
onũ non aduersantur hs arrant etiã quȩda fa¬
bulosa de mundo. nescio quȩ barbara principũ
nomina miscentes disputationib suis. quib ter¬
reant auditores. que prudentib risum potius
faciant quã timorẽ Intelligunt᷑ aut̃ etiã isti
non deo tͥbuere creaturã. sed qͥbusdã potestati¬
bus: quas mirabili uel fingunt uanicate uel
credunt.
nosticise propt̃ excellentiã scientie
sic appellatos eẽ. uel appellari debu¬
isse gloriant᷑. eũ sint suꝑiorib omib uaniores.
atq curpiores Demq cũ ab aliis atq aliis per
diuersasᷤ terrarũ partes. aliter atq alit̾ nu¬
cupent᷑. nonnulli eos etiã borboritas uocant.
quasi cenosos ꝓpter nimiã turpitudinẽ quã
suis misteriis excercere dicuntur Aliqui cos a
ni cholaitis exortos putant. aliqui a carpocra¬

Expanded text:
feminarum. Hi nec ab iis quae idolis immolantur feminarum. Hi nec ab iis quae idolis immolantur cibos suos separant: et alios ritus gentilium superstitionum non aversantur. Narrant etiam quaedam fabulosa de mundo, nescio quae barbara principum nomina miscentes disputationibus suis, quibus terreant auditores; quae prudentibus risum potius faciunt, quam timorem. Intelliguntur autem etiam isti non Deo tribuere creaturam, sed quibusdam potestatibus, quas mirabili vel fingunt vanitate, vel credunt. VI. GNOSTICI propter excellentiam scientiae sic se appellatos esse, vel appellari debuisse gloriantur: cum sint superioribus omnibus vaniores atque turpiores. Denique cum ab aliis atque aliis per diversas terrarum partes aliter atque aliter nuncupentur, nonnulli eos etiam Borboritas vocant, quasi coenosos, propter nimiam turpitudinem quam in suis mysteriis exercere dicuntur. Aliqui eos a Nicolaitis exortos putant: aliqui a Carpocra
Abbreviated transcription (Latin):
enandriani. ã menanoro.
etiam ipso mago discipulo eus. qui
mundun asserebat non a deo sed ab
angelis factu oiii.
.IIͭI.Iaturniani a quoda saturnino. qui
turpitudinẽ simonianam insiria con¬
fimasse ꝑbibetur: qui etiã mundum
solos angłos septẽ pret̾ conscientiã dei patͥs¬
iyꝰ fecisse ddicebat.
asilidiam. a quod̾a basilide. qui in hoc
distabat a symonianis quod trecen
annꝰ includit᷑ unoe etiam quasi scm̃ nomͦ
cõmendabat quod ẽ. aͣd pͥa cla ⁊ Cuius nomi¬
nis littere. scd̃m grecã supputationẽ eunde̾
unũ & ducenta. ꝙ umĩ & seraginta. qui fiunt
in sũma trecenti. seraginta qͥnq
Ficholaite. a nicholao nominatist̃. i mo
ut ꝑhibetur ex illis septẽ quos apłi
diaconos ordinauerant Iste cũ de re¬
lo pulcherrime coniuigis culparetur: uelut
purgandi se causa ꝑ misisse fertur. ut ea qͥ
uellet uteretur Quod eus fact̾ũ insectͥã turpissi¬
mã ciersũ est: qua placet usus in differens¬

Expanded text:
ENANDRIANI a Menandro etiam ipso mago, discipulo ejus, qui mundum asserebat non a Deo, sed ab Angelis factum. III. SATURNINIANI a quodam Saturnino, qui turpitudinem Simonianam in Syria confirmasse perhibetur: qui etiam mundum solos angelos septem praeter conscientiam Dei Patris fecisse dicebat. IV. BASILIDIANI a Basilide, qui hoc distabat a Simonianis, quod trecentannus includitur. Unde etiam quasi sanctum nomen commendabat, quod est, ἄβρασαξ, cujus nominis litterae secundum graecam supputationem eumdem unum, et ducenta, et unum, et sexaginta; quae fiunt in summa trecenta sexaginta quinque. V. NICOLAITAE a Nicolao nominati sunt, uno, ut perhibetur, ex illis septem quos Apostoli diaconos ordinaverunt . Iste cum de zelo pulcherrimae conjugis culparetur, velut purgandi se causa permisisse fertur, ut ea qui vellet uteretur. Quod ejus factum in sectam turpissimam versum est, qua placet usus indifferens
Abbreviated transcription (Latin):
phite a colubro nomina¬
ti st̃ Coluber enĩ. grece ophis dicitur
panes lingua łabere: atq ita eis uelut eucha¬
ristiam scĩficare Quidam cdicunt istos ophitõs.
ex niebolatis siue gnosticis extitisse. & ꝑeorũ
fabulosa figm̃ta ad colubrũ colentũ fuis.xxi¬
se peruentum
ainani ꝓpterea sic appellati. qm̃ ca
im honorant: dicentes eũ fortissi¬
me esse uirtutis Simul & iud̾a traditorẽ. di¬
uinũ aliquid putant. & scelus eiꝰ benefici¬
um deputant. asserentes eũ prescisse quan¬
tũ esset generi humano xpĩ passio ꝓfutura.:
& occidendũ iudeis ꝓpterea tracidisse Illos
etiã quiscisma facientes in pͥmo populo dei
& cdm legis auctͥorẽ: carnisq resurrectionẽ
acceꝑ unt ã filio adẽ. qui uocatꝰ est
sed. Cum qͥppe honorant. s fabulo¬
sa & heretica uanitate Dicunt enĩ eum
de suꝑna matre natũ. quã ꝑbibent conue¬
nisse cũ suꝑno patre. unde diuinũ semen ali¬
ud nasceretur. tanquã filioꝵ derhi quoq

Expanded text:
Hi a colubro nominati sunt. Coluber enim, Graece ophis dicitur. panes lingua lambere, atque ita ex se velut Eucharistiam sanctificare. Quidam dicunt istos Ophitas ex Nicolaitis sive Gnosticis exstitisse, et per eorum fabulosa figmenta ad colubrum colendum fuisse perventum CAIANI propterea sic appellati, quoniam Cain honorant, dicentes eum fortissimae esse virtutis. Simul et Judam traditorem divinum aliquid putant, et scelus ejus beneficium deputant; asserentes eum praescisse quantum esset generi humano Christi passio profutura, et occidendum Judaeis propterea tradidisse. Illos etiam, qui schisma facientes in primo populo Dei,um Legis auctorem, carnisque resurrectionem perunt a filio Adae, qui vocatus est Seth: eum quippe honorant, sed fabulosa et haeretica vanitate. Dicunt enim eum de superna matre natum, quam perhibent convenisse cum superno patre, unde divinum semen aliud nasceretur, tanquam filiorum Dei. Hi quoque
Abbreviated transcription (Latin):
essent. id enĩ putauerant. s postea legi sirti
Nterea roma goctoꝵ. irruptione ac gentiũ sub
rege alarico. atq impetu magne ctadis eu̾¬
sa ẽ Cuiꝰ eu̾sionẽ deoꝵ. falsoꝵ multoꝵq cul¬
tores quos usitato nomine paganos uocamꝰ.
in xp̃ianã religionẽ referre conantes: solito
acerbius & amarus dm̃ uerũ blasfemarece¬
pert̃ Unde ego exardescens ⁊elo domꝰ dĩ: ad¬
uersus eoꝵ. eoꝵ blasfemias ł errores. libros
de ciuitate di scribere institui Q. d̾ opus ꝑ
aliqͦt annos me tenuit. eoqd̾ alia multa
int̾eurrebant que differre oporteret. & me
pͥus ad soluendũ occupabant Hoc aut̃ de ciui¬
tate cui grande opus. cand̾e uiginti duob
qͥ res humanas ita ꝓsꝑari uolunt: ut adhuc
multoꝵ. doꝵ. cultũ qͦs pagani colere consuert̃.
necessariũ ẽẽ arbitrent᷑. & quia ꝓibent᷑.
mala ista exoriri atq habundare contendt̃.
sequentes aut̃ qͥnq. adu̾sus eos locunt᷑. qui

Expanded text:
essent — id enim putaueram —, sed postea legi Sexti essent — id enim putaueram —, sed postea legi Sexti Interea Roma Gothorum irruptione, agentium sub rege Alarico, atque impetu magnae cladis eversa est; cujus eversionem deorum falsorum multorumque cultores, quos usitato nomine Paganos vocamus, in christianam religionem referre conantes, solito acerbius et amarius Deum verum blasphemare coeperunt. Unde ego exardescens zelo domus Dei, adversus eorum blasphemias vel errores libros de Civitate Dei scribere institui. Quod opus per aliquot annos me tenuit, eo quod alia multa intercurrebant, quae differre non oporteret, et me prius ad solvendum occupabant. Hoc autem de Civitate Dei grande opus tandem viginti duobus qui res humanas ita prosperari volunt, ut ad hoc multorum deorum cultum quos Pagani colere consueverunt, necessarium esse arbitrentur; et quia prohibetur, mala ista exoriri atque abundare contendunt. Sequentes autem quinque adversus eos loquuntur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in resurrectioẽ scõꝵ in quisitionẽ
diligentiorẽ distuli: utrũ uel qͦ mͦ
ds qui spc̃ est. etiã ꝑ corpus tale uideat᷑ s eã pos¬
cea questionẽ. sane dificillimã. in nouissimo. id. s̃
in uicesimo & scdõ libro de ciuitate d̾i. satisꝙ. n¬
cũ arbitror explicaui. nueni etiã in quoda
aro codice. in qͦ ꝙ iste liber.ẽ. qd da cõmonito¬
riũ a me fact̾ũ. de hac re ad eꝑm si ccensẽ fortu¬
natianũ: qd̾ in opusculoꝵ. meoꝵ. indiculo. nec
int̃ libros nec int̾ epłas .ẽ. notatũ Hic lib̾ sic
incipit Olemor debiti. Illud aut̃ Sic̃ p̃sens
in manꝰ meas qͥd̾a lib̾ pelagii. ubi
hominis naturã contra di gr̃ãm qͥ
iustificatur impiꝰ. & qua xꝑiani su¬
mꝰ: qua potuit argum̃tatione defenditli¬
brũ gͦ qͦ huic respondi. defendens grãm. non
contra naturã. s ꝑ quã grã liberatur & re¬
gitur de natura & grã noncupaui. Inqͥ uerba
posuit. ica defendi canꝗͣ reuera eiusdẽ sresti

Expanded text:
in resurrectione sanctorum, inquisitionem diligentiorem distuli, utrum uel quomodo deus, qui spiritus est, per corpus tale uideatur; sed eam postea quaestionem sane difficillimam in nouissimo, id est in uicensimo et secundo libro de ciuitate dei, satis, quantum arbitror, explicaui. inueni etiam in quodam nostro codice, in quo et iste liber est, quoddam commonitorium a me factum de hac re ad episcopum Siccensem Fortunatianum, quod in opusculorum meorum indiculo nec inter libros nec inter epistulas est notatum. Hic liber sic incipit: Memor debiti, illud autem: Sicut praesens s meas quidam liber Pelagi ubi hominis naturam contra dei gratiam, qua iustificatur inpius et qua Christiani sumus, quanta potuit argumentatione defendit. librum ergo, quo huic respondi defendens gratiam non contra naturam, sed per quam natura liberatur et regitur, De natura et gratia nuncupaui. in quo uerbposuit, ita defendi, tamquam re uerba eiusdem Xysti
Abbreviated transcription (Latin):
cobi apłi ubi ait Quicĩq totã legẽ seruauerit.
offendat᷑ m uno. fact̾. ẽ. omĩm reus: de utroq
consulens eũ S in illo pͥore questionẽ quã ꝓposui.
ipse ñ solui. in posteriore aut̃ qͥd mͥ de illa sol¬
uenda uideret᷑ ñ tacui. s utrũ hoc apꝓbaret
etiã illũ consului R escripsit aut̃ laudans ean¬
de consultationẽ meã: sibi tam̃ ad responden¬
dũ otiũ noneẽ respondit Ego uͦ quousq eẽt
in corpore. hos libros edere nolui: ne forderes
ponderet aliquanos. r cũ ipsa responsione eiꝰ.
pociꝰ ederent᷑ Illo aut̃ defuncto ad hoc eeudi
potẽ. ut quilegit ãmoneat᷑. aut ñ querere om̃i¬
no qͥ modo det᷑ anima nascentib aut certe de
re obscuris ima eã solutionẽ questionis huiꝰ
ãmictere que contraria ñ sit aꝑtisimis
reb quas de eriginali peccato fides catholiea
nouit. in pa ruulis nͥ regenerent᷑ mxp̃o.
sine dubicatiõne dapnandis: posteriorẽ uͦ ad hoc

Expanded text:
cobi, ubi ait: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, de utroque consulens eum. sed in illo priore quaestionem, quam exposui, ipse non solui; in posteriore autem, quid mihi de illa soluenda uideretur, ipse non tacui, sed utrum hoc annueret etiam ille consului. rescripsit autem laudans eandem consultationem meam, sibi tamen ad id respondendum non esse respondit. ego uero, quousque esset in cponderet aliquando, et cum ipsa responsione ejus potius ederentur. Illo autem defuncto ad hoc edidi priorem, ut qui legit admoneatur aut non quaerere omnino quomodo detur anima nascentibus, aut certe de re obscurissima eam solutionem quaestionis hujus admittere, quae contraria non sit apertissimis rebus, quamuis de originali peccato fides catholica nouit in paruulis, nisi regenerentur in Christo, sine dubitatione damnatis, posteriorem uero ad hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
latione nr̃a quã cũ illis habuimꝰ.
eoꝵ causã marime agere uidebat̃
aliquando post eandẽ collationẽ sem¬
si librũ satis utiłe. qm̃ res quib uincunt᷑ uel
uicti ẽ mont̾rant᷑: cõmoda breuitate conplet
er idẽ cẽpus moriente hoc ẽ insiru
palestina. pelagnuis a quib da catho¬
licis frĩb. ad episcopalia gesta ꝑdu¬
tꝰ est: eisq absentib qͥ de illo libellũ dederat.
qm̃ addiem sinodi ñ potuert̃ occurrere. abq
lo legebant᷑. catholicũ ꝓ nuntiart̃ S cũ ui ma¬
nꝰ nr̃as ea dẽ gesta uenissent. scripsi de hil librũ
ne illo uelut absoluto eacdẽ quoq dogmata
putarentur iudices apꝓbasse: que ille nͥ dãp¬
nasset. nullomͦ ab eis nͥ da̾pnatꝰ exiset hic lib̾
ode tẽpore scripsi etiã librũ de correpti
illos legib imꝑialib corrigi hic lib̾¬

Expanded text:
latione nostra, quam cum illis habuimus, eorum causam maxime agere uidebatur, aliquanto post eandem conlationem scripsi librum satis utilem, quoniam res, quibus uincantur uel uicti esse monstrantur, commoda bPer idem tempus in Oriente, hoc est in Palaestina, Pelagius a quibusdam catholicis fratribus ad episcopalia Gesta perductus, eisque absentibus qui de illo libellum dederant, quoniam ad diem synodi non potuerunt occurrere, ab elo legebantur, catholicum pronuntiarunt. Sed cum in manus nostras eadem Gesta venissent, scripsi de his librum, ne illo velut absoluto, eadem quoque dogmata putarentur judices approbasse, quae ille nisi damnasset, nullo modo ab eis nisi damnatus exisset. Hic liber odem tempore scripsi etiam librum de Correctiot illos legibus imperialibus corrigi. Hic lib
Abbreviated transcription (Latin):
etiani ab etiost̃ uocati. id̾eq euno¬
miam ab eunomio etii discipło. in¬
A quo nomine magis in notuerc̃ su¬
nomius qͥppe indialectica p̃ualens. acutius
ꝙ celebrius defendit hanc heresim. dissi
morib inimicus. ut asseuerar& quod niebil

Expanded text:
ETIANI ab Aetio sunt vocati, iidemque Eunomiani ab Eunomio Aetii discipulo, quo nomine magis innotuerunt. Eunomius quippe in dialectica praevalens, acutius et celebrius defendit hanc haeresim, dissimmoribus inimicus, ut asseveraret quod nihil
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ex eo tempore quo beatitudinis tue acti¬
ꝑi epistolas unicto paschali libro ¶ libros quos¬
dudum scripsisse te miciasti. uel legendos nobis uel
uertendos transmmitte ¶ Nota optime nosti iuxta¬
ueterem sentenciã non esse tristem eloꝙ̃tem maxiẽ
ad egutudinem anum accedãt corporis egritue¬
or ne absentandi crimẽ incurram. optimus liber
est. et in phisicis et agens susceptã causam absq ĩ¬
mus enim ut ipse nosti iepente solacium quod ut ꝯsciẽ
nostre testis est dñs non propter prias dicinus nece

Expanded text:
 Ex eo tempore quo Beatitudinis tuae accepi Epistolas, juncto Paschali libro, dudum scripsisse te nuntiasti, uel legendos nobis uel uertendos transmitte. C. EPIueterem sententiam non esse tristem eloquentiam, maxime, si ad aegritudinem animi accedat corporis aegrituor, ne assentandi crimen incurram. optimus liber est et in philosophis et agens susceptam causam absque inmus enim, ut ipse nosti, repente solacium, quod—ut conscientiae nostrae testis est dominus - non ut proprias dicimus spe
Abbreviated transcription (Latin):
stiterunt ¶ Scribe ut male germina accuta ut ipse si¬
gnificas sugidere falce non cesset ¶ Nota neq̃ꝙͣ anti
qus serpens sibilat sed ꝯtortus et eiusceratus in cauer¬
narum tenebris delictiscens solem clarũ ferre nõ susti¬
enim debenius hom̃ibus placere sed deo ꝙͣꝙͣ ardenciuis
ab illis deffendatur heresis ꝙͣ obpugnet᷑. a nobis.¬

Expanded text:
piscopos scribe, ut mala germina, acuta, ut ipse significas, succidere falce non cessent. EPIquus serpens sibilat, sed contortus et euisceratus in cauernarum tenebris delitescens solem clarum ferre non sustienim debemus hominibus placere, sed deo —, quamquam ardentius ab illis defendatur heresis, quam a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Item iouiniam sia questio. tui ingerm discipliã ẽ
quid quid illi responsum est tibi responsũ creditur n ͨ
fieri potest ꝙ diuersus sit illorum exitus quorum est
¶Item quis destruit liberum arbitriũ. an ille qui sẽper
gracias agit et quodcũqz in suo fluit riiulo ad fontẽ
effert an qui dicit recede a me. qr mũdus sum n

Expanded text:
is. Joviniani secunda quaestio, tui ingenii disciplina est. Quidquid illi responsum est, tibi responsum credito. Nec fieri potest, ut diversus sit eorum exitus, quorum est is. quis destruit arbitrium? ille, qui semper agit deo gratias et, quodcumque in suo fluit riuulo, ad fontem refert, an qui dicit: \'recede a me, quia mundus sum; non
Abbreviated transcription (Latin):
amus pluriuus. sic suam transegit etatẽ. ꝙ ante se
betulain cerneret ꝙͣ adolescentulain fuisse memĩsset lau¬
quid in illa uirtutum quid ingenii quid purritatis quid
sancitatis ĩuenerim uereor dicere ne fidẽ credulitatis
excedam. et tibi moiorẽ dolorẽ incuciam recordanti
tur urbs que totum cepit orbem. ymo fame pernt aute
ꝙͣ gladio. et uiui pauci qui caperentur inuenti sunt

Expanded text:
ur plurimis sic suam transegit aetatem, ut ante 5 se uetulam cerneret, quam adulescentulam fuisse meminisset, lauquid in illa uirtutum, quid ingenii, quid sanctitatis, quid puritatis inuenerim, uereor dicere, ne fidem credulitatis excedam et tibi maiorem dolorem incutiam recordanti, tur urbs, quae totum cepit orbem, immo fame perit ante quam gladio et uix pauci, qui caperentur, inuenti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nus Nũꝙͣ tam me facile quisqũa ciulibet innotuit
ꝙͣ michi tuorũ in dño studiorũ quieta et uera. letaqz
excitatio in duõ liberalis ꝙͣꝙͣ ego percipiã om̃o te no¬
bis multas utilitates et uicia quedam mõstrauit
itineris. et per tuã caritatem mõstrare dignatur
lluld nobiscũ petit om̃is affricana¬
⁊ũ ecclesiarũ studiosa societas ut in interpre¬
tandis eorum libris. qui grece nostras scup¬
tiras ꝙͣ obtime tractauerũt. curam et operã impẽdere
ne graueris potes eñ efficere ut et nos quoqz habea¬
nus illos tales biros. et unũ potissimũ quẽ in tuis

Expanded text:
nus.. Numquam aeque quisquam facie cuilibet innotuit quam mihi tuorum in domino studiorum quieta laetitia et uere exercitatio liberalis. quamquam ergo percupiam omnino te nobis multas utilitates et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam per tuam caritatem non mediocriter  nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius
Abbreviated transcription (Latin):
Seatus ierõiꝰ latine lingue dilator exiniuis qui nobis
in translacione diemscripture tm̃ prestitit ut ad ebreuin
fontem pene non egeamus accedere qũ nos facũdie sue
multa cognoscitur ubertate saciasse pluris libris copio¬
sis eplis fecit beatos quibus scrbere dno prãnte digna¬
tus est planus doctus dulcis parata copia ẜmonũ ad
quãcũq partem ꝯuertit ingeniũ. modo hũilibus suaui¬
ter blanditur modo superborũ colla ꝯstimgit modo de¬
rogatoribus sius uicem necessaria mordacitate restituẽs
modo uirginitatẽ predicando ꝯmendans modo matuo¬
ma casta deffendens modo uirtutũ certannĩa gloriosa
collaudans et modo lapsus in clerias uel monachis pra¬
uitatis accusans Sed tñ ubicũq felocꝯ abtulit gẽtiliũ
exem pla dulcissiã uauetate perimscuit. totũ explicãs
totũ exornãs et per diuersa disputatõnũ genera di¬
sertus semper et equalis incedens nam cũ aliquos libros
magna ubertate procedat. tñ pro dc̃orũ dulcedine fis

Expanded text:
am Hieronymus Latinae linguae dilatator eximius, qui nobis in translatione divinae Scripturae tantum praestitit, ut ad Hebraeum fontem pene non egeamus accedere, quando nos facundiae suae multa cognoscitur ubertate satiasse, plurimis libris copiosis epistolis fecit beatos, quibus scribere, Domino praestante, dignatus est. Planus, doctus, dulcis, parata copia sermonum ad quamcumque partem convertit ingenium: modo humilibus suaviter blanditur, modo superborum colla confringit, modo derogatoribus sumodo uirginitatem praedicans, modo matrimonia casta defendens, modo uirtutum certamina gloriosa collaudans, modo lapsus in clericis atque monachis prauitatis accusans. Sed tamen, ubicumque se locus attulit, gentilium exempla dulcissima uarietate permiscuit, totum explicans, totum exornans, et per diuersa disputationum genera disertus semper et aequalis incedens. Nam cum aliquos libros magna ubertate protendat, tamen pro dulcedine dictorum finis
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus malos pugna perpetuũqz certanien Oderut
eum et clerici qr uitam eorũ insectat᷑ et crmña S pla¬
ne bom oñis et mirãtur et diligunt Nani qui eune᷑
hereticũ arbitratur insamũt Totus semper in lectõne¬
totus in libris est non die non nocte reqiuescit. aut
legit aliquid semper aut scrbit hec seuerus¬

Expanded text:
aduersum malos pugna perpetuumque certamen conciuieum clerici, quia uitam eorum insectatur et crimina: sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insatotus in libris est, non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
similis patz ad huc descripturis uero sacris. ut młta
equalem sibi neminẽ unꝙͣ noui/ ebraicorũ grecorum
caldeorum persarum medorũ et arabitorum et pene
catus in illis. Quid plura dicenius que ierõiꝰ igno¬
de illo sit ait ieroĩꝰ presbiter in bethleem tota
iam mundo clarus habitabat egregio inge¬
mo et laborioso studioso uniuersali ecclesie

Expanded text:
similis apparet adhuc. De Scripturis vero sacris, uti multaequalem sibi neminem unquam novimus. Hebraicorum, Graecorum, Chaldaeorum, Persarum, et Medorum, Arabicorum, et penecatus, scivit. Quid plura dicam? Quae Hieronymus ignotempore Hieronymus presbyter in Bethleem toto jam mundo clarus habitabat, egregio ingenio, et studio universali Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sicait. Queroet per dmn obsecro ut exponas michi
quod multis extimo profuturũ et in fine subdit
ate hoc caritatis del itũ flagito. cuiꝰ doct̾ua in uoie
et adiuitorio dnñi cm̃ in latina liugua ecclesiastice
littere aduite sunt quãtum nuꝙͣ antea potuerũt

Expanded text:
inde quaero et per dominum obsecro, ut exponas mihi, quod multis existimo profuturum, aut, si iam uel aet adjutorio Domini tantum in Latina lingua Ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum nunquam antea potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
in lrĩs sacris usq ad decrepitã uixit etatẽ Cuiꝰ nobis
eloquii ab oriente in occidentẽ ad instar solis lampas
studus uerberibus euocatus sacre scaptire mũsterio de¬
putatur in ciiꝯuultus liũe diña gratia influẽte
utrusq testamẽti lumen uidimꝰ in cuiꝰ brachin forti¬
tudĩe hereticorũ pars maxiã est dispersa hic de clarãs¬

Expanded text:
in litteris sacris usque ad decrepitam vixit aetatem, cujus nobis eloquii ab Oriente in Occidentem instar solis lampas studiis verberibus evocatus, sacrae Scripturae ministerio deputatur: in cujus vultus lumine divina gratia influente, utriusque Testamenti lumen vidimus: et in cujus brachii fortitudine haereticorum pars maxima est dispersa. Hic cer
Abbreviated transcription (Latin):
qr et si senem magis deceat docere ꝙͣ discere magis tñ disce¬
ie ꝙỹ que deceat ignorare Nichil enĩ molestius feio m oĩbꝰ
angustuis meis quas pacior in difficillinus questiombus
ꝙͣ in longnica tue caritatis absencia ut uix possim meas
dare. uel tuas reci pere srãs per interualla non dieru niors
mensiĩ s aliquot ãnorum cũ si fieri posset cotidie tepre sẽtẽ
habere uelim cum quo loquerer quitquid uelim Et subdit¬

Expanded text:
etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec id
Abbreviated transcription (Latin):
¶aliquos aut laudamus aut carpim
cum marguendis malis sit correctõ ceterorũ
et in optinus predicandis bonoꝵ ad uirtues studia ꝯ¬
citentur ¶Nichil illius seueritate iocũdius. inichil¬
iocundicate seuerius nclul suauitate tristins. nil tri¬
sticia suauius. ita pallor in facie est ut cũ ꝯtinẽtiam
cet non redoleat ostentacõem sermo silens et silen¬
ciĩ loquens nec citus nec tardus incessus idem sp̃ hĩtꝰ
neglecta mũdicies et inculta ueste cultus ipse sine cul¬
tu sola uite sin qualitate promerint. ut bom eam pre
dicent et mali decrahere non audeant uidue illã mu¬
itur et uirgines maritate colant nescie timeant
explicanda est. cui queso. ne hant eplam̃ legas. gra¬
natur quippe laudibus suis. s pociuis adolescentulis¬

Expanded text:
aliquos aut laudamus, aut carpimus; cum, et in arguendis malis, sit correptio caeterorum, et in optimis praedicandis, bonorum ad virtutem studia concitentur. Njucunditate severius, nihil suavitate tristius, nihil tristitia suavius. Ita pallor in facie est, ut quum continentiam indicet, non redoleat ostentatium loquens, nec citus nec tardus incessus, idem semper habitus, neglecta mundities et inculta ueste cultus ipse sine cultu. sola uitae suae qualitate promeruit, ut in urdicent, et mali detrahere non audeant. Viduae eam imitentur et virgines, maritae colant, noxiae timeant, explicanda est, cui quaeso ne hanc epistulam legas - grauatur quippe laudibus suis -, sed his poti
Abbreviated transcription (Latin):
ita ad quĩquagenariã peruenit etatẽ ut non doleret
scomachus. non uiscerũ cruciaretur in curia non sicc
liuius iacencia membra confuingeret non sacto asꝓ¬
ta cutis Retorem aliquem situmq ꝯtraheret sed sano
corpore amimo samore sollicitudinẽ putaret esse deli

Expanded text:
ita ad quinquagenariam peruenit aetatem, ut non doleret stomachus, non uiscerum cruciaretur incuria, non sicca humus iacentia membra confringeret, non sacco aspta cutis fetorem aliquem situmque contraheret, sed sana corpore, animo sanior solitudinem putaret esse deli
Abbreviated transcription (Latin):
us¬
si quod est feceris. nam quomodo plus fecisse gloriabe¬
ris si minus aliquid non fecisti et .ĩ. quid prodest prop
mũdi ꝯtemptũ pudiciciã hr̃e et propter quod eam
necessaria coĩ debent sermone monstrari iusticia ergo
aliud non est ꝙͣ non pectare. non pectare aũt. legis pre¬
epta seruare preceptorũ uero obfernacio duplici gene
custoditur. ut nichil eorũ que piohũtur facias et cũc¬
ta que iubentur implere ꝯtendas oide s. sam . b. ⁊t.¬
¶ Item adam semel pectauit et mortuꝰ est. et tu te ui¬
uere posse extimas illud sepe conutens. quod adam
dum semel perpetrasset occidit et .ĩ. deus hominẽ morte¬
multauit non propter arboris fructũ sed proptor mãda¬
ti ꝯtemptũ gͦ non agitur de qualitate pectati sed de
cransgessione mandati et .ĩ. ade magis percendum fue¬
rat qui ad huc nouellus erat. et nullius ante pectãtis
et propter id morientis retrahebatur epcemplo ¶ Itẽ
est ut labia illa quibus dño ꝯfiteris rogas benedicis et

Expanded text:
ussum est feceris. Nam quomodo plus fecisse gloriaberis, si minus aliquid non feceris? Cupmundi contemptum pudicitiam habere, et propter quod eam necessaria communi debet sermone monstrari. Iustitia ergo non aliud est quam non peccare, non peccare autem est legis praecepta seruare. praeceptorum autem obseruatio duplici genere custoditur, ut nihil eorum quae prohibentur facias, et cuncta quae inbentur implere contendas. hoc est quod dicit Adam enim semel peccauit et mortuus est: et tu te uiuere posse existimas illud saepe committens, quod alium, dum semel perpetrasset, occidit? an grande illummulctavit? Non propter arboris fructum, sed propter mandati contemptum. Ergo non agitur de qualitate peccati, sed de transgressione mandati. Et qui dixit rat, qui adhuc rudis et novellus erat, et nullius ante peccantis et propter peccatum suum morientis retrahebatur exemplo: tibi nim ut labia illa quibus Dominum confiteris, rogas, benedicis, et
Abbreviated transcription (Latin):
oracĩculã deputat. alius si paululũ se loquentis cotur¬
nus extulerit. non presbiterum latrabit esse sed rethorẽ¬
¶Item plus te dicis habere mercedis si in media urbe ꝯ¬
sisces. uel monachorum uita uitices et sint uera qu
cis. Sz non tam facile expellentur opere sicut dicto
¶Item preterinitto crebas salutatões obsequia matrona¬
rum uariasqz illecebras. quibus eciã rigidissum mollũit᷑.
aĩmi. et sprene cantu ad naufragia protrahũtur ꝙ ad spe¬
ciosas femias occulus quãdoq iuitus attrahitur ꝙ¬
cendens tociens in terra noneris quociens terrã despexe¬
ob culpã nel nidiam ad insulas deportati sine premio
icuraqz mercede absqz balneis perseuerant ¶Itẽ qnͣti
gnoribusqz contemptis. id facile iudicauerũt quod tu

Expanded text:
oratiunculam diffugit. Alius si paululum se loquentis cothurnus extulerit, non presbyterum latrabit esse, sed rhetorete quidem dicis habere mercedis, si in media urbe consistens, monachorum vitam victites. Haec sunt vera quae dicis, sed non tam facile explentur opere quam dictois. Praetermitto crebras salutationes, obsequia matronarum, variasque illecebras, quibus etiam rigidissimi emolliuntur animi, et sireneo cantu ad naufragia pertrahuntur: quod ad speciosas quasque formas oculus saepe invitus abstrahiturcendens, toties in terra non eris, quoties terram despexeob invidiam, ad insulas deportati, sine praemio futuraque mercede absque balneis perseverant? Nemo gnoribusque contemptis, id factu facile judicaverunt, quod tu
Abbreviated transcription (Latin):
y patrien generis primus inter monachos esse cep¬
incedis pedibus uudis fusca tunica uestiaris equeris
auperibus mopum cellulas dignantur introeas a
pe. ubi flagella. ubi patibulũ. ubi mors. et cum onnã
het feceris ab eustochio tua paulaqz uinceris si non oꝑe

Expanded text:
 patricii generis primus inter primos monachus esse coepiincedas pedibus, fusca tunica uestiaris, aequeris pauperibus, inopum cellulas dignanter introeas, cae? ubi sputa? ubi flagella? ubi patibulum? ubi mors? et cum omnia, quae dixi, feceris, ab Eustochio tua Paulaque uinceris, si non opere,
Abbreviated transcription (Latin):
et in cicatrite superducte pauline
tuti Si medicina colorẽ reddere boluerit dum
pulcritudinem corporis querit plagã doloris instaurat
Ita et ego serus asolator qui importume per biẽmũ ta¬
cmuereor ne mc importimus loquar et tractãs bul¬
nus pectoris tiii. quod tempore et ratione curatum est
cõmemoratione exulcerem ¶ Tu duarum medius
discolores equi sed uolunitate ꝯcordes unũ aurige iugũ
tiahunt. non expetantes flagelli uerbera. s ad bocid
edocta facilius uerecundia ꝙͣ metus suꝑat. et quos tor¬
menta non unicunt interdum uincit pudor ¶Item
uiros indignascit ipsa dignitas. quam multi indigni
possident unde egregie de cesare tulius ait dũ quosdã
honorare uolinit. non illos honestauit sz ornamiẽta ipa

Expanded text:
et in cicatricem superinductae cuti medicina colorem reddere noluerit, dum pulchritudinem corporis quaerit, plagam doloris instaurat. ita et ego, serus consolator, qui inportune per biennium tacui, uereor, ne nunc inportunius loquar et adtrectans uulnus pectoris tui, quod tempore et ratione curatum est, commemoratione exulcerem. discolores equi, sed uoluntate concordes unum aurigae iugum trahunt non expectantes flagelli uerbera, sed ad uocis educata facilius uerecundia quam metus superat et, quos tormenta non uincunt, interdum uincit pudor. uiros indigna ipsa fit dignitas, quam multi indigni possident. unde egregie de Caesare Tullius: dum quosdam, ait, ornare uoluit, non illos honestauit, sed ornamenta ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
honor et lans et Reuerencia a nobis exhibita teommo¬
corin singulis exhibere. Si ergo cupis Iohãnem bapti ͣ
Ioham baptiste Iorominũ equalem et non maiorem quo
nullus sinrexit maior cum deuocione et Renerencia fa¬
teniur quoniã si mmor̃e eofacimus Iohãnis glorie dero
gamus et magis nurias excercemus ꝙͣ landes huiꝰ mei
Enpplicans ut ingemoli mei uerbula que de mee imꝑicie
panperie et laudes exmin ieronimi obtuli non deudẽdo
sed caritate debita equamiiiter tollerando legas et mins
debite dixi ad tanti uiri laudes et mee imputes
cie et epistole brenitati et eius landimni imense ĩmẽsitati
¶Quoniã si certe omniũ mortaliũ lingne solum ems
laudes promerent minus debito satis esset mei uenlis
pater esto menior ut dum in illo steteris loco quod illud

Expanded text:
Honor, laus et reverentia a nobis exhibita HieroHonor, laus et reverentia a nobis exhibita Hieroeronymo exhibetur. Si ergo cupis Joannem Baptistam Joannem Baptistam Hieronymo aequalem et non majorem: quoniam nullus major surrexit, omni devotione et reverentia fateamur: quem si minorem facimugamus, et magis injurias exercemus ad laudes. Hujus mei supplicans ut iugenioli mei verbula, quae de meae imperitiae pauperie in laudes eximii Hieronymi obtuli, non deridendo, sed charitate debita aequanimiter tolerando legas; et quae minus debita dixi ad tanti viri laudes et meae imputes imperitiae et epistolae brevitati, et ejus laudum immensae immensitati: quoniam certe si omnium mortalium linguae solum ejus laudes promerent, minus debito satis esset. Mei peccatoris, venerabilis pater, esto memor, ut dum in illo steteris loco, quo illud
Abbreviated transcription (Latin):
quibus sepe deluditur mens nostra Sepe et eñ deus
abscondita et maxiã per sompnia demõstrat. Magnifi¬
cennus ergo deum in fancto suo magnificencius opera
sua. quomã perfecta sunt nec est in eis miquitas Ecm̃
diñ Ieromimũ pp̃r dnm cum quo regnat secure magificeꝰ
quoniã in uita sua magnificencia fecit et in morte sua
magnifica recepit. Qua propter magnus est in medio mĩ
et scũs et excelsus in maioris sanctitate in uite excellentis¬
quãtitate mirabilis laudabilis et gloriosus in prodigiis
timisis mandatis in suetis. metuendus et colendus et ue¬
nerandus ob sibi a deo traditam potestatem honorem et
gloriã sempiternã Magnificemus ergo obsecro enm nec
taceamus quomã quem deus magnificauit et exultant
cercere ininriam quoniã ipsum illis prestare et gloriã
et sanctitatem si possent optarent Gloria enim et bea¬
titudo eius coruim est gloria et beatitudo eorum est sua

Expanded text:
quibus saepe deluditur mens nostra. Saepe etenim Deus quibus saepe deluditur mens nostra. Saepe etenim Deus abscondita et maxima per somnia reserat. Magnificemus ergo Dominum in sancto suo, magnificemus opera sua, quoniam perfecta sunt, nec est in eis iniquitas. Sanctum Domini Hieronymum propter Deum, cum quo regnat, secure magnificemus, quoniam in vita sua magnifice fecit, in morte sua magnifica recepit. Quapropter magnus est in medio nostri, et sanctus et excelsus in vitae excellentisquantitate. Mirabilis et laudabilis et gloriosus in prodigiis invisis, inauditis et insuetis. Metuendus, colendus, et venerandus, ob sibi traditam a Domino potestatem, honorem, et gloriam sempiternam. Magnificemus ergo, obsecro, eum, nec taceamus: quoniam ercere injuriam; quoniam ipsum illis praestare et gloria et sanctitate si possent, optarent. Gloria enim et beatitudo ejus, eorum est gloria; et beatitudo eorum est sua.
Abbreviated transcription (Latin):
rum exhibetur. ceteris omibus exhibetur Nec putez ꝙ
in celo sit aliqua iniudia ut ĩ mũdo sicut enim ĩ mũ¬
do quilibet hominũ ceteris preesse uellet magis.ꝙ sub¬
esse ¶Ita in celo propter caritatẽ meffabilem in qua ĩbi¬
cem se dilicunt beate anime quibus sanctoruĩ ita alte¬
rius gloria gaudet. sicut eam haberet. nec uellet eam¬
habere. et ille non haberet ymopociis de sua si phas eẽt
imꝑtrret unde glora singulorum est gloria ciuctorũ
¶t gloria ciuctorũ est gloria singulorum Hus dic¬
tis societas illa omnis discessit Experge factus itaq
a sumpno tantos ĩ me subito sensii caritatis ardores quã¬
tos in me nũꝙͣ censeram Nam de inceps hactenus in me
ꝙ deinde tantus extitit in me caritatis feruor. ꝙ plus alie¬
no bono gandeo ꝙͣ meo/. Plus affecto om̃ibus subesse
ꝙ supesse ¶ ec Idcrrco dixerim non ut laudis acqiurã
faniã. sed ut hec quis non putet uana fuisse sompiia.

Expanded text:
rum exhibetur, caeteris omnibus exhibetur, ne putes quod rum exhibetur, caeteris omnibus exhibetur, ne putes quod in coelo sit aliqua invidia ut in mundo. Sicut enim in mundo quilibet hominum caeteris praeesse potius vellet quam subesse, ita in coelo propter charitatem ineffabilem, qua se invicem diligunt beatae animae, quilibet sanctorum ita alterius gloria gaudet, sicut habere ut ille non haberet, imo potius de sua, si fas esset, impertiret. Unde gloria singulorum est gloria cunctorum, et gloria cunctorum est gloria singulorum. His dictis, societas omnis illa discessit. Expergefactus itaque a somno, tantos in me subito sensi charitatis ardores, quantos in me nunquam senseram. Nam deinceps hactenus nunquaquod deinde tantus in me exstitit charitatis fervor, quod plus alieno bono gaudeo, quam meo; plus affecto omnibus subesse, quam supra esse. Haec idcirco dixerim, non ut laudis humanae acquiram famam; sed ut quis haec non putet vana fuisse somnia,
Abbreviated transcription (Latin):
oninis nostra et sanctorũ omniũ ꝯsiscit beatitudo et gloria
Nec habet maiore nel mĩorem gloriã alter altero santtorũ
inisi inquãtum magis et nius diuinã ꝯtemplatispe¬
ciem siue cognoscit Ceptrum bero tertiũ quod plus illo
o aureola marcirii est quo uitam finun corporis Qu
et in mũdo ob labores penitencias erupuãs afflictiones
uerba ꝯtumeliosa et hom̃z opprobria et derisiones et cetera
ualde grania que ita pacifice ꝑtulit ita gaudenter ꝓpter
finiuit Aureolam que in signũ dicitur martirn talem
non habet ¶Ceptra uero duo alia que habemus aureo¬
le sunt que solis uirgimibus et doctoribus dantur, et ab
emin es domine mi Et ille Iohãnes inquit baptista
ego sum. qui hic ad te descendi ut nũciarem tibi teroni¬
mi gloriam Quatinus ipsam gentibus m̃cies honor
enim nonerisq honor et renerencia que singlĩs santto¬

Expanded text:
omnis nostra, et Sanctorum omnium consistit gloriae beatitudo. omnis nostra, et Sanctorum omnium consistit gloriae beatitudo. Nec habet majorem vel minorem gloriam alter ab altero Sanctorum, nisi in quantum magis et minus divinam contemplatur speciem, sive cognoscit. Sertum vero tertium quod plus illo fero, aureola martyrii est, quo vitam finivi corporis. Qui et si in mundo ob labores, paenitentias, aerumnas, affictiones, verbera, contumelias, et hominum opprobria et derisiones, et caetera valde gravia, quae ita pacifice pertulit, ita gaudenter proptefinivit, aureolam quae in signum datur martyrii, talis non habet. Serta vero duo alia, quae habemus, aureolae sunt quae solum virginibus et doctoribus dantur, ut ab spondi: Quis enim es, domine mi? Et ille: Joannes, inquit, Baptista ego sum, qui huc ad te descendi, ut nuntiarem tibi Hieronymi gloriam, quatenus ipsam gentibus nunties. Hoc enim noveris, quia honor et reverentia quae singulis sancto