comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de illa tantũ pena intelligendũ ẽ. qua nc̃ in
sp̃u ante ultum iuditii diẽ cruciantur: ut
uidelicet ꝑuarietatẽ torm̃toꝵ adillã unam
& sũmã penã transeant. inqua sicut inter¬
minabiliter. ita etiã inuariabilit̾ subsistar̃:
Ultuna quippe dampnatoꝵ pęna. sicut cun¬
ctis penis maior eẽ ñ inconuenient̾ credit᷑:
ita qͦq in eo qͦd cet̾is omnib acriꝰ ẽ: & uebe¬
putat᷑. Qd ꝓpt̾ca fortassis solũ erit. ut sẽꝑ
sũmũ eẽ possit: qr quicqͥd ꝓ illo mutaretur.
de illo minueret᷑. Quidã tam̃ fuert̾. qͥ sic̃
dictũ ẽ. torm̃ta gehenne sp̃ualiter tantũ et
ñ corꝑalit̾ intelligenda putauert̃: ꝓpterea
qͦd quedã uerba scͥpturarũ quasi idẽ asse¬
rentia inueniunt. Dict̃ enĩ quedã scͥpturȩ:
quia substantia inferoꝵ sp̃ualis ẽ. ñ corpo¬
ralis. Et si stridores dentiũ. ⁊ fletus aĩarũ
m̃ta. ñ corꝑalia s spualia cogitanda. Eiꝰ¬

Expanded text:
de illa tantum poena intelligendum est, quia nunc in de illa tantum poena intelligendum est, quia nunc in spiritu ante ultimi judicii diem cruciantur, ut videlicet per varietatem tormentorum ad illam unam et summam poenam transeant, in qua sicut interminabiliter, ita etiam invariabiliter subsistant. Ultima quippe damnandorum poena, sicut cunctis poenis major esse non inconvenienter creditur, ita quoque in eo quod caeteris omnibus acrius est, et veheputatur. Quod propterea fortassis solum erit ut semper summum esse possit, quia quidquid pro illo mutaretur de illo minueretur. Quidam tamen fuerunt qui, sicut dictum est, tormenta gehennae spiritualiter tantum, et non corporaliter intelligenda putaverit, propterea quod quaedam verba Scripturarum quasi idem asserentia invenerunt. Dicunt enim quaedam Scripturae quia substantia inferiorum spiritualis est, non corporalis, etsi stridores dentium et fletus spiritalmenta non corporalia, sed spiritualia cogitanda ejus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Si enĩ nichil ei talis affections uolis¬
tatisq p̾ponat. qͣmuis suꝑedificet liga se¬
nũ. stipulã: rp̃c ẽ. fundamentũ. Ppce he
saluus erit ꝑignẽ. Delicias quipps huiꝰ mii¬
di amoresq terrenos. ꝓpter conuigalẽ quleꝰ
copulã non dampnabiles: tribulationis iquiꝰ
exurit. Qui amat patrẽ aut matrẽ aut fli¬
um. aut filiam. suꝑme ait dñs: ñ est me dit¬
nus. Uerũ qui has necessitudines sicamad
q ipsis carere ꝗͣ xp̃o. si adhc̃ fuerit articdn
temptationis adductus: ꝑ ignẽ erit salius
Quia & earũ amissione tantũ necesse ẽ. uras
dolor: qͣntũ heserat amor. Ac ꝑhoc ei qͥit̾iti¬
cauit erit edificatio ista dampnosa. qͥa non
habebit qd suꝑedificauit: & eoꝵ amissiort
cruciabitur. quib fruendo utiq letabatur:
Uide in apłi uerbis hominẽ edificantẽ suꝑ
fundam̃tũ. lapides p̃tiosos. aurũ. argmã.
Qͥ sine urore ẽ. inqͥt. cogitat quet̃ di: fũ¬

Expanded text:
Christum. Si enim nihil ei talis affectionis voluptatisque praeponat, quamvis superaedificet ligna, fenum, stipulam, Christus est fundamentum, propter hoc salvus erit per ignem; delicias quippe hujus mundi amoresque terrenos propter conjugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exurit. Qui amat patrem aut matrem aut filium aut filiam super me, ait Dominus, non est me dignus . Verum qui has necessitudines sic amat que ipsis carere quam Christo, si ad hunc fuerit articulum tentationis adductus, per ignem erit salvus, quia et earum amissione tantum necesse est urat dolor quantum haeserat amor. Ac per hoc ei qui aedificavit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificavit, et eorum amissione cruciabitur quibus fruendo utique laetabatur. Vide in Apostoli verbis hominem aedificantem super fundamentum, lapides pretiosos, aurum, argentum . Qui sine uxore est, inquit, cogitat quae su
Abbreviated transcription (Latin):
as paulus tenebras appellasse credit᷑ diceis:
atmes tenebrarũ harũ. spiritalia neqͥtie in
astib. Hc̃ autẽ carcerẽ siue tenebras istas.
att̃ istũ intelligimꝰ ẽẽ. unde ⁊ aerie potesta.¬
q dicuntur. in qͦ modo ipsi maligni sp̃c an
alimi iuditii diẽ ⁊ scd̃m aliqͥd ligati sunt:
rntũ scilicet ꝯscientia future dampnatio¬
as onstringunt᷑. i scđ̾m aliqͥd soluti. inqͣn¬
un uidelicet ad temptandos homines scd̃m
nodamen diuine dispensationis ab illis in¬
arim marimis gehenne torm̃tis larati. ua¬
an ꝑmittuntur. De inferno autẽ ubi ille
suis ignis paratus ẽ cruciandis. beatus
morius in libro dialogoꝵ testat᷑. hoc ueri¬
nilius iudicari: ut sicut diximꝰ. sub terra
iurdat᷑. ꝓpter scͥpturã q̃ dicit. nec incelo
irint̾ra. nec sub t̾ra inuentũ. qui librũ sig

Expanded text:
asse ostenditur, dicens: Rectores tenebrarum harum spiritualia nequitiae in coelestibus . Hunc autem carcerem sive tenebras istas aerem istum intelligimus esse. Unde et aeriae potestates dicuntur, in quo modo ipsi maligni spiritus ante ultimi judicii diem et secundum aliquid ligati sunt, inquantum scilicet conscientia futurae damnationis constringuntur; et secundum aliquid soluti, inquantum videlicet ad tentandos homines secundum moderamen divinae dispensationis ab illis interim maximis gehennae tormentis laxati vacare permittuntur. De inferno autem ubi ille aeternus ignis paratus est cruciandis, beatus Gregorius in libro Dialogorum testatur hoc verisimilius judicari, ut, sicut diximus, sub terra esse credatur propter Scripturam quae dicit: Nec in coelo nec in terra nec sub terra inventum
Abbreviated transcription (Latin):
grediunt᷑. qͣuis dampnandi. quibdã tam̃
ltuiorib penis scdm modũ scilicet & m̃surã
ulparũ disposite. ñ statun ad tormenta in¬
terni descendant. Deꝑfectis quippe bonis du¬
bũ ñ ẽ: quin egredientes statim ad gaudia
uanseant. Similit̾ ⁊de ualde malis dubiũ
ĩ ẽ: quin exeuntes hinc. sine mora ad infer¬
il tormenta descendant. De imꝑfectis qͦq
bonis. certumẽ. qd̾ nc̃ interĩ quibdã penis
usq ad plenã uidelicet purgationẽ a uen¬
turis gaudiis differuntur. De imꝑfectis
siue minꝰ malis. certũ ñ est uͥ nõ sint: do¬
nec intempore uniuersalis resurrectionis
receptis corꝑib. adilla tormenta descendãt.
uͥ semꝑsint. Nam si iccirco ab illis differ¬
ri dicuntur. qr munꝰ mali st̃: potert̃ simi¬
li ratione ñ differri credi. qͥa dampnandi
sunt. Quid enĩ faciat dilatio: uͥ em̃datio

Expanded text:
amnandi, quibusdam tamen levioribus poenis secundum modum seu mensuram culparum dispositis non statim ad tormenta inferni descendant. De perfectis quippe bonis dubium non est quin egredientes statim ad gaudia transeant. Similiter etiam et de valde malis dubium non est, quin exeuntes hinc sine mora ad inferni tormenta descendant. De imperfectis quoque bonis certum est quod nunc interim quibusdam poenis usque ad plenam videlicet purgationem a venturis gaudiis differantur. De imperfectis sive minus malis certum non est ubi nunc sint, donec in tempore universalis resurrectionis receptis corporibus ab illa tormenta descendant ubi semper sint. Nam idcirco ab illis differri dicuntur, quia minus mali sunt; poterunt simili ratione non differri credi quia damnandi sunt. Quid enim facit dilatio ubi emendatio
Abbreviated transcription (Latin):
go etiã ille qui paruũ meritũ habet. cum
p̃mium acceꝑit. satis habebit. qͣmius ñ tan¬
tum babebit. qͣntum ille qui magnũ m̾itũ
habebit. Solus ille excluditur aꝑcipiendo
p̃mio: qui nichil habet dem̾ito. Om̃s gͦ qͥ
indño moriuntur: beati st̃. qͥa pꝰ m̾itum

Expanded text:
go etiam ille qui parvum meritum habet, cum go etiam ille qui parvum meritum habet, cum praemium acceperit satis habebit, quamvis non tantum habebit, quantum qui magnum meritum habebit. Solus ille excluditur a percipiendo praemio, qui nihil habet de merito. Omnes ergo qui in Domino moriuntur beati sunt; quia post
Abbreviated transcription (Latin):
suã ꝑdit: qnͣdo ipsa uitã suã infide &
spe & caritate ꝑsistens. ñ amitit. Nlemo
gͥ mͥ dicat. Qui paruã fidem. ⁊ spem par¬
uam. ⁊ paruã caritatẽ habent: ñ saluant᷑.
Ego ñ mensuro: crescant qͣnͣtũ uolunt.
Quanto maiores: tanto meliores. Tam̃ ego
illos condempnare ñ audeo. qͣntũ ius par¬
ui sint. Er qͦ nati st̃ ex d̃o: filii sunt dei.
Putas quia magnos filios suos saluabit.
ds: & paruos condempnabite Scriptura
mͥ dicit. Imꝑfectũ meũ uidert̾ oculi tui:
⁊ in libro tuo omnes scribent᷑. Si om̃s: ergo
& parui ⁊ magni. Quid ẽ. oculi tui uidert̃:
Approbauert̃. Qd ẽ. in libro scribentur
nichil. st̃. nulli st̃: nec scribi aut numerari
habent. qui nichil st̃. Ergo omni habenti
dabitur: ⁊ abundabit. Omni habenti me¬
ritum: dabitur p̃miũ. Non dixit. haben¬
ti magnũ m̾itũ premiũ dabitur: ⁊ paruũ
meritũ habenti. premiũ ñ dabitur. s om̃i
inquit habenti dabitur & abundabit. Er.¬

Expanded text:
suam perdit, quando ipsa vitam suam in fide et spe et charitate persistens non amittit. Nemo mihi dicat: qui parvam fidem et spem parvam, et parvam charitatem habent non salvantur. Ego non mensuro. Crescant quantum volunt; quanto majores, tanto meliores. Tamen ego illos condemnare non audeo, quantumvis parvi sint. Ex quo nati sunt ex Deo, filii sunt Dei. Putas quod magnos filios suos Deus salvabit, et parvos condemnabit? Scriptura mihi dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, nes scribentur . Si omnes, ergo et parvi et magni. Quid est, oculi tui viderunt? Approbaverunt. Quid est, in libro scribentur? nihil sunt, nulli sunt, nec scribi aut numerari habent, qui nihil habent. Ergo Omni habenti dabitur et abundabit : Omni habenti meritum, dabitur praemium. Non dixit habenti magnum meritum, praemium dabitur, et parvum meritum habenti non dabitur; sed omni, inquit, habenti dabitur et abundabit. Er
Abbreviated transcription (Latin):
uincere atq imꝑare consueuerũt laboriosa
difficultate uincuntur. Hoc autẽ bellum
nũꝗͣ ullũ eẽt: sinatura humana ꝑ liberũ
arbitriũ in rectitudine inqua facta ẽ. ꝑsti¬
tisset. Nẽ uͦ que pacẽ felir cũ deo habere
noluit: secũ pugnat infelir. Paucissimi autẽ
st̃ tante felicitatis. ut ab ipsa meunte adoles¬
centia nulla dampnabilia peccata cõmutãt.
uel inflagitiis. uel inflagitiis uel infacinoribꝰ.
uel innefarie cuiꝰꝗͣ impietatis errore: s. mag¬
na sp̃s largitate opprimant. qͥcqͥd in eis pos¬
set carnali delectatione dñari. Purimi u
p̃cepto legis accepto. cũ prius uicti fuerint
p̃ualentib uitiis: & p̃uaricatores eiꝰ effecti.
t̾o ad gr̃am confugiunt adiuuantẽ: qua
fiant & amarĩ penitendo. & uehementius
pugnando. prius do subditi. atq ita carni
p̃posita mente uictores. Quisqͥs gͦ cupit
penas euadẽ sempit̾iias. ñ solũ bapaeo

Expanded text:
vincere atque imperare consueverunt, laboriosa vincere atque imperare consueverunt, laboriosa difficultate vincuntur. Hoc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix habere noluit, secum pugnat infelix. Pasunt tantae felicitatis, ut ab ipsa ineunte adulescentia nulla damnabilia peccata committant uel in flagitiis uel in facinoribus uel in nefariae cuiusquam inpietatis errore, sed magna spiritus largitate obprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi uero praecepto legis accepto, cum prius uicti fuerint praeualentibus uitiis et praeuaricatores eius effecti, tunc ad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur,
Abbreviated transcription (Latin):
cet carni. & scdã que pueritia nuncupatur.
uͥ nondũ ratio suscepit contra uitia pugnã.
& fere sub omnib uitiosis delectationib iacet.
qͥa licet fari iam ualeat. ⁊ ido infantiã tran¬
sisse uideatur. ñ dũ mea ẽ. precepti capax in¬
firmitas mentis: si sacramenta mediatoris
acceꝑit. etiã si hãc meis annis uitã finiat. tnͣs¬
lata scilicet a potestate tenebrarũ in regnũdi.
ñ solũ penis ñ p̃ꝑatur eternis: s ne illa post
mortẽ purgatoria tormenta paciatur. Suf¬
ficit enĩ sola sp̃ualis regenãtio: ne pꝰ mortẽ
hoc sit. qͦd carnalis generatio trarit cũ mor¬
te. Cũ autẽ uentũ fuerit ad etatẽ que p̃cep¬
tũ iam capit. ⁊ subdi iã potest legis imꝑio.
suscipiendũ ẽ. bellũ contra uitia. & gerendũ
acriter. ne addampnabilia peccata ꝑducant:
⁊ si qͥ ñ dũ uictoriarũ consuetudine roborata
sunt: facilius uincuntur & cedunt. Sin au

Expanded text:
cet carni, et secunda quae pueritia nuncupatur, cet carni, et secunda quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit contra vitia pugnam, et fere sub omnibus vitiosis delectationibus jacet, quia licet fari jam valeat, et ideo infantiam transisse videatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis si sacramenta mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis vitam finiat, translata; scilicet a potestate tenebrarum in regnum Dei non solum poenis non praeparetur aeternis, sed nec illa post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio traxit cum morte. Cum autem ventum fuerit ad aetatem quae jam praeceptum capit, et subdi jam potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra vitia et gerendum acriter ne ad damnabilia peccata perducat, et si quidem nondum victoriarum consuetudine roborata sunt, facilius vincuntur et cedunt. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
cũq duxerint uitã. & ipsi nouimꝰ & audiui.¬
mus: qͣmꝗͣ uita ipsa mortaliũ tota pena sit.
Non enĩ parua ẽ. pęna. ipsa insipientia uel
imꝑitia. quȩ usq adeo fugienda iudicatur.
ut ꝑpenas dolorib plenas. pueri cogantur
quelibet artifitia uellittas discẽ. ipsũq dis¬
cere adqͦd peniᷤ adigunt᷑. tã penale ẽ. eis. ut
ñ nũꝗͣ ipsas penas ꝑ qͦs compellunt᷑ discere.
malint ferre ꝗͣ discere. Quis autẽ ñ exhorre
at: ⁊mori eligat: si ꝓponat᷑ ei aut mors ꝑpe
tienda. aut rursus infantia: Que qͥdẽ qd̾
ñ a risu s a fletu orditur hanc lucẽ: quid
maloꝵ ingressa sit nesciens ꝓpħat qͦdãmͦ.
Nec enĩ ei boni aliquid monstruos᷑ risus
ille portendit. Nlam magicarũ artiũ fuise
ꝓii al bello suꝑatꝰ occubuit. Uerũ tanta
p̃ꝑauit ingl̃am. ut etiã pͥma hominiᷤ
etas. idẽ. infantia. que sine ullo renisu subia¬

Expanded text:
que duxerint uitam, et ipsi nouimus et audiuique duxerint uitam, et ipsi nouimus et audiuimus; quamquam uita ipsa mortalium tota pNon enim parva est poena ipsa insipientia vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per plenas doloribus poenas pueri cogantur quaeque artificia vel litteras discere, ipsumque discere ad quod poenis adiguntur tam poenale est eis, ut nonnunquam ipsas poenas per quas compelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat si proponatur ei aut mors per poenam, aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur, hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetizat quoNec tamen boni aliquid ei monstruosus risus ille portendit. Nam magicarum artium inventum bello superatus occubuit. Verum tanta paetas, id est infantia quae sine ullo renisu subja
Abbreviated transcription (Latin):
rie. siue sempit̾ne sicut unꝰquisq diuina ꝓ-¬
uidentia tractandus ẽ. inferuntur: uel ꝓpec¬
catis. siue p̃teritis siue inquib adhuc iuit
ille qui plectit᷑. uel ꝓ exercendis declarandisq
uirtutib ꝑ hoĩes ⁊ anglo̾s. siue bonos siue
malos. S temꝑarias penas. alii in hac uita
tantũ. alii post mortẽ. alii ⁊ ñc & tc̃: uerũp
tamen ante uditiũ illud seuerissimũ nouis¬
simũq paciunt᷑. Non autẽ ueniu̾t om̃s in
sempiternas pęnas que pꝰ illud uditiũ fut᷑e¬
sunt: qͥ pꝰ mortẽ sustinent tẽꝑales. Nã qͥb̾dã
qđ inisto ñ remittit᷑. remitti infuturo scło:
idẽ. ne futuri scłi et̾no supplitio puniantur.
confitem᷑. Rarissimi st̃ autẽ qui nullas in
hac uita: s: tantũ pꝰea pęnas luunt. fuisse
tam̃ aliqͦs. qui usq ad decrepitã senectutẽ
ne leuissimã quidẽ febriculã senserit. qͣmtã¬

Expanded text:
riae, sive sempiternae, sicut unusquisque divina prriae, sive sempiternae, sicut unusquisque divina providentia tractandus est, inferuntur, vel pro peccatis, sive praeteritis, sive in quibus adhuc vivit ille qui plectitur, vel pro exercendis declarandisque virtutibus, per homines et angelos, seu bonos, seu . Sed temporarias poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seuerissimum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud iudicium susunt, qui post mortem sustinent temporales. Nam quibusdam quod in isto non remittitur, remitti in futuro saeculo, id est, ne futuri saeculi aeterno supplicio puniantur, confitemur. Rarissimi sunt autem hac vita, sed tantum postea poenas luunt. Fuisse tamen aliquos qui usque ad decrepitam senectutem, ne leuissimam quidem febriculam senserint quietam
Abbreviated transcription (Latin):
nup̃tis iustitia futuroꝵ p̃scia. ab̃
ipsa mundi origine gehenne ignẽ
nauit: qui inpena reꝓboꝵ semel ẽẽ inci¬
iret. s ardorẽ suũ etiã sine lignis nũꝗͣ fini¬
nt. Ignis nãq corporeus ut ẽẽ ignis ualeat.
mporeis indiget fom̃tis. qui cũ uecesse est
it seruetur. ꝑcongesta ligna ꝓculdubio nu¬
iur: nec ualet nͥ succensus ẽẽ. ⁊nͥ refotus
libsistere. At contͣ gehenne ignis cũ sit cor¬
poreus. ummissos reꝓbos corporalit̾ exurat.
nee studio humano succendit᷑. nec lignis nu¬
ritur. s creatus semel durat in extingiubil.
s succensione ñ indiget. ⁊ ardore ñ caret. Bñ
ergo de iniquo dr̃. Deuorabit eũ ignis qui
non succenditur. Quales st̃ purga qa ĩti¬
torie pene inhac uita. ⁊ quales post. rnis:
purgatorias ꝯficem᷑: ñ quib affliguntur qͦꝵ
uita uel ñ inde fit melior. uel potius inde
fit peior. s illis st̃ purgatorie qui eis coerci¬
ti corriguntur. Cetere om̃s penȩ. siue tẽpora¬

Expanded text:
ntis justitia futurorum praescientia ab ipsa mundi origine gehennae ignem creavit, qui in poena reproborum semel esse inciperet, sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiret. Ignis namque corporeus ut esse ignis valeat corporeis indiget fomentis, qui cum necesse est ut servetur per congesta ligna procul dubio nutritur, nec valet nisi succensus esse, et nisi refotus subsistere. At contra gehennae ignis, cum sit corporeus et universos reprobos corporaliter exurat, nec studio humano succenditur, nec lignis nutritur, sed creatus semel durat inexstinguibilis, et succensione non indiget, et ardore non caret. Bene ergo de iniquo dicitur: Devorabit eum ignis qui non succenditur . Quales sunt purgatoriae poenae in hac vita et qupurgatorias confitemur, non quibus affliguntur quorum vita vel non inde fit melior, vel potius inde fit pejor, sed illis sunt purgatoriae qui eis coerciti corriguntur. Caeterae omnes poenae, sive tempora
Abbreviated transcription (Latin):
craiptura dicit. Bea¬
ti mortui: qui in
dño moriuntur.
Indño moriuntur:
qͥ incarne quidem
morientes. in dño
tam̃ uiuentes: in.¬
ueniuntur. Quid ẽ. in dño : Infide. &¬

Expanded text:
criptura dicit: « Beati mortui qui in Domino moriuntur . » In Domino moriuntur qui, in carne quidem morientes, in Domino tamen viventes inveniuntur. Quid est in Domino?
Abbreviated transcription (Latin):
enta fidei. ⁊ oꝑa bona. Que cora. ata so¬
ptrat salutis efectum habere non posst̃
uil non fuerint. fides enim sine opibus
e renuunt. saluari ñ possunt: quia di¬
onem dĩ non habent. cuius p̃cepta insac̃¬
itis eius contempnt̃. Uerumptamen uͥ
cũ dilectione ẽ: sicut ñ minuitur meri¬
i. etiam si opus qđ in uero ꝓposito deuo¬
us c̃ eiterius ñ ꝑficitur. sic salutis effectꝰ
npeditur:. etiam si sacramentũ qd̃ inuera
untate. ⁊ desiderio ẽ. articulo necessitatis
uditur. Ubi autem tria simul haberi pos.¬
it: sinc ꝑiculo salutis nullatenꝰ abẽẽ posst̃.
ua nec fides meritum habet. sidum pocest
ari negligit: nec bonum opus ẽ. aliquod.
sine fide sit. Et rursus. fides oꝑans. ho¬
inem sc̃ificare ñ sufficit: si eam que insacͣ¬
ientis dei constat. sc̃ificationem suscipere.
ontempnit. Eria gͦ simul st̃: fides. sacram̃¬
tum & opus. Infide. xp̃iano fortitudo tri¬
bintur. In sacranentis. arma. Inopib uero

Expanded text:
menta fidei, et opera bona. Quae tria ita cohaerent ut salutis effectum habere non possint si simul non fuerint. Fides enim sine operibus, e renuunt, salvari non possunt, quia dilectionem Dei non habent cujus praecepta in sacramentis ejus contemnunt. Verumtamen ubi fides cum dilectione est, sicut non minuitur meritum etiam si opus quod in bono proposito devotionis est exterius non perficitur, sic salutis effectus non impeditur etiam si sacramentum quod in vera voluntate et desiderio est, articulo necessitatis excluditur. Ubi autem tria simul haberi possunt, sine periculo salutis nullatenus abesse possunt, quia nec fides meritum habet si dum potest operari negligit, nec opus bonum est aliquid si sine fide fit. Et rursum fides operans hominem sanctificare non sufficitentis Dei constat sanctificationem suscipere contemnit. Tria ergo simul sunt, fides, sacramentum, et opus. In fide, Christiano fortitudo tribuitur, in sacramentis, arma; in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
Et ñ uult ds nͥ qd̾ bonum ẽ. etiam cum ipsum
q̃ bonum ñ ẽ et ñ uult eẽ. nisi qd̾ eẽ bonũ est
cuam cum ipsum bonum non ẽ. Et cum uult
aliquid quia bonum ẽ. et ipsum cẽ ñ uult quia
bonum ñ ẽ. ꝑficitur uoluntas esꝰ. et ñ rimanet
sine effectu. etiam cum res ñ ꝑficitur: quia sic
uult. ⁊ bonum ẽ. qd̾ uult. Et cũ ñ uisit aliquid
quia malũ ẽ. & ipsum ẽẽ uult quia bonum ẽ.
ꝑficitur uoluntas. cum res ꝑficitur. quia sic
uult. ⁊ bonũ ẽ. qd uult. ⁊ semꝑ impletur uolun¬
tas eius. et nũqͣm cassum ẽ. beneplacitum ipsiꝰ
quia bonũ ẽ. semꝑ qd̃ uult ⁊ ẽ. semꝑ ut uult.
Et hec st̃ quinq ꝓposita: beneplacitũ. & ꝑmis¬
sio. oꝑatio: ⁊ p̃ceptio. ⁊ ꝓhibitio. Et distinguit᷑
beueplacitũ in eo qd̃ res approbatur. ⁊ ineo quo
appcobatur actus ixi. ⁊distinguitur oꝑatio in
to qd opatur. ⁊inco qͦd cooꝑatur. quia alia faõ
Mopando que solus facit. alia cooꝑando que

Expanded text:
 vult Deus nisi quod bonum est, etiam cum ipsum esse bonum non est. Et non vult esse nisi quod esse bonum est, etiam cum ipsum bonum non est. Et cum vult aliquid quia bonum est, et ipsum esse non vult quia bonum non est, perficitur voluntas ejus et non remanet sine effectu, etiam cum res non perficitur, quia sic vult et bonum est quod vult. Et cum non vult aliquid, quia malum est; et ipsum esse vult, quia bonum est: perficitur voluntas cum res perficitur, quia sic vult et bonum est quod vult. Et semper impletur voluntas ejus; et nunquam cassum est beneplacitum illius, quia bonum est semper quod vult et est semper ut vult. Et haec sunt quinque proposita, beneplacitum, et permissio, operatio, et praeceptio et prohibitio. Et distinguitur beneplacitum in eo quo res approbatur, et in eo quo approbatur actus rei. Et distinguitur operatio in eo quod operatur, et in eo quod cooperatur; quia alia facit Deus operando quae solus facit, alia cooperando quae
Abbreviated transcription (Latin):
c Egonificationes. approbationes ⁊ cõplas
i eo quis bonũ sit. iñ meo quid ẽẽ bonii
sit siue bonum ipsũ siue malum sit. Etis
significant ipsa. ũ hoc quidem quid insi
uoluntate sit ut fiat. s quid in cõplacito
approbatione sit. si fiat: & tam̃ uteũq us¬
luntitis ẽ. Et hoc bonũ ẽẽ. etam sini fas
ilud autem sic bonũ ec̃ ut fiat. ħ enti sutꝰ
uicumq gͦ distinctionem facere uo¬
luerit. loquens de noluntate de: u
fere potest. diligenter considerandum ẽẽ qͦmͦ
idem ds malio hoc uult. qd̾ ipsumẽ. inalio
tem solum hoc quia ipsum t̃. Et in eo quidẽ
o uult ipsum qd̃ ẽ. remapprobat: in eo ũ q̃mͦ
uat ipsum: quia ẽ actum rci. Ineo autem quo
aprobat rem & ñ actum rei. uult aliquid & ñ¬
dum adhuc ẽẽ uult qđ uult: in eo uero quo apprꝑ
actum rei. ⁊ non ipsam rem. aliquid ẽẽ uult
nuimẽ. ẽt omne qđ̃ ipsum bonum ẽ: quẽ admo¬

Expanded text:
nes approbationis et complaciti in eo quod bonum sit; et non in eo quid esse bonum sit, sive bonum ipsum sive malum sit. Et ideo significant ipsa non hoc quidem quod in summa sit voluntate, ut fiat, sed quid in complacito et approbatione sit si fiat; et tamen utrumque voluntatis esse et hoc bonum esse etiam si non fiat: illud autem sic bonum esse ut fiat. CAP. XXV. unque ergo distinctionem facere voluerit, loquens de voluntate Dei, hoc dicere potest. Diligenter considerandum est quomodo quidem Deus in alio hoc vult quod ipsum est; in alio autem solum hoc, quia ipsum est. Et in eo quidem quod vult ipsum quod est rem approbat; in eo vero quo vult ipsum, quia est actum rei. In eo autem quo approbat rem et non actum rei, vult aliquid et nondum adhuc esse vult quod vult. In eo vero quod approbat actum rei et non ipsam rem aliquid esse vult, bonum est esse omne quod ipsum bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
loco cause primordiales. ⁊ iuisibiles. & increate
creandoꝵ omniũ inmente diuina. Scd̾o loco
anglica natura: inuisibilis quidem s creata.
Tertio loco. humana uisibilis icreata: scd̃m
aliquid uisibilis. ⁊scdm̃ aliquid inuisibilis.
Quarto loco creatura corporea: intoto uisibi¬
lis. untoto temporalis. Post pͥmas gͦ causas
increatas ⁊ inuisibiles. eribit consideratio.
& ꝓcedet ad angelicam naturam rationalem
et inuisibilem. deinde adhumanam uisibilẽ
et rationalem: dequa ꝓpositum primũ fuit
ut consumetur. Nam de uisibilib quidem
quȩ pꝰ̾trema st̃. iccirco pͥmam ꝓpositionem
fecimus: ut de his que parent ad latentium
cognitionem humanim mentẽ commodius
duceremus. Incipit qͥita pars. decreatione
adnaturã angłlicã siue ad officiũ et ordinatio

Expanded text:
ibiles et increatae creandorum omnium in mente divina. Secundo loco angelica natura invisibilis quidem sed creata. Tertio loco humana visibilis et creata, secundum aliquid invisibilis et secundum aliquid visibilis. Quarto loco creatura corporea in toto visibilis et in toto temporalis. Post primas ergo causas increatas et invisibiles exibit consideratio, et procedet ad angelicam naturam rationalem et invisibilem. Deinde ad humanam visibilem et rationalem, de qua propositum primum fuit ut consummetur. Nam de visibilibus quidem quae postrema sunt idcirco primam propositionem fecimus, ut de his quae patent ad latentium cognitionem humanam mentem commodius duceremus. PARS QUINTA. DE CREATIONE NATURA,
Abbreviated transcription (Latin):
ominiũ. q̃m exeo bonum ẽ ominum. ⁊ qd̃ bo¬
nuẽ et alicui bonum ẽ. minꝰ ẽẽ bonum
qͣma qđ̃ malũ ẽ. et alicui malumẽ. qm ereo
ppso inauis bonum ẽ. erq̃ omniũ bonũ ẽ: et
maius bonũ ẽ esse illud aqͦ manus bonũ ẽ
toram eum illud alicui bonum ñ ẽ. qͣm in
toro bonum ẽ. Non debet autem incõpeñ¬
satione nunoris boni impediri. qd̾ mauis:
bonum: abillo qui optimus ẽ. Et dirimis
qm mai̾ borum ẽ ẽẽ bonum exmalo. ibono:
qm er solo bono. ꝑmitti itaq mala debue¬
ñt ut eẽno ÷ q̃m ut essent id bonum erat. ex
quib bonũ futurum erat. Precepit itaq
as qd bonũ erat singulis. & ꝑmisit qđ bo¬
ni ereat unuiuersis: qm̃ & mauis erat bonĩ
uenuersitatis. qd impedire ñ debutt. Qñ
bonũ erat qd̾ malũ erat alicui cui actor
eos ñ poduit. Etd ic o precepit unicuiq qs̃
bonum erat. et qđ illi bonũ erat. ⁊ p̃cipien¬
do illud significauit se uelle illucd. e sint

Expanded text:
oniam ex eo bonum est omnium. Et quod bonum est et alicui bonum est, minus esse bonum quam quod malum est et alicui malum est; quoniam ex eo ipso majus bonum est: ex quo omnium bonum est. Et majus bonum est esse illud a quo majus bonum est, etiam cum illud alicui bonum non est; quoniam in toto bonum est. Non debet autem in compensatione minoris boni impediri quod majus est bonum ab illo qui optimus est. Et diximus quod majus bonum est esse bonum ex malo et bono, quam ex solo bono. Permitti itaque mala debuerunt ut essent, quoniam ut essent id bonum erat ex quibus bonum futurum erat. Praecepit itaque Deus quod bonum erat singulis et permisit quod bonum erat universis. Quoniam et majus erat bonum universitatis quod impedire non debuit, et non bonum erat quod malum erat alicui, cujus auctor esse non potuit. Et ideo praecepit unicuique quod bonum erat, et quod illi bonum erat; et praecipiendo illud significavit se velle illud; et sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ & qd̾ bonum nr̃m ẽ tantumut fadiam.
E approbemus. ⁊diligamꝰ in nob sicut et
as diligit᷑. ⁊ approbat bonũ nr̃m dantũ
m nobis: ut similes ei simus diligendo
⁊ faciendo bona. sicut ⁊ ipse bona cantũ¬
bl igotuiss fuacait:. No cum p̾cipitur a&¬

Expanded text:
et quod bonum nostrum est, tantum ut faciamus et approbemus et diligamus in nobis, sicut et Deus diligit et approbat bonum nostrum in nobis; ut ei similes simus diligendo et faciendo bona, sicut et ipse bona tantuligit et facit. Et cum praecipitur
Abbreviated transcription (Latin):
cipit:. & bonũ illi ẽ. precepti sui impletio. S
quomͦ p̃cipit ꝓpter se qui ꝑfectu ñ indiget.
inse:. neq bono alieno aduiuari potest qui mȩ¬
lior eẽ ñ potest: Clamat hoc scriptura. et
ꝑfector mandati inscͥptura:. ds meus escu q̃m
bonor meoꝵ non eges. Ergo ꝓꝑter se ñ pre¬
cipit ds qđ p̃cipit. sed ꝓpter illum cui p̃cip̃:
qm bonumẽ illi qđ̃ precipitur. cui bonum¬

Expanded text:
ecipit, et bonum illi est praecepti sui impletio. Sed quomodo praecipit propter se qui profectu non indiget in se, neque bono alieno adjuvari potest, qui melior esse non potest? Clamat hoc Scriptura, et perfector mandati in Scriptura: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Ergo propter se non praecipit Deus quod praecipit; sed propter illum cui praecipit, quoniam bonum est illi quod praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
illum mandatum fit. eui fit ipsum
mandatum: bonum ipsius ẽẽ debet̃. eui man¬
datur mandatũ. Neq aliud mandari
debet: nisi qd̃ bonum illi ẽ. cui mandatur
mandatũ. Frustra enim mandatum fieret.
sulli ꝓpter quẽ fieret bonum ñ eẽt: marime
cum abono mandatũ eẽt. qui nichil p̃ter bo¬
num manlare deberet. Neq enim creatu¬
rȩ sue d̾s auctor mali ẽẽ debet: neq causa¬
tionem illius assumere sibi quasi docendo
corruꝑit. quod creauerat incorruptum: Non
itaq habet aliud illi p̾cipere. nisi solum qđ
bonumẽ. illi: aquo habet illa totum qđ bo
creator nulli creaturȩ suȩ auctor mali eẽ pot
hoc solum illi p̃cipe habet qđ̃ bonũ ẽ illi: ut
lincera sit ei instrĩetio. quemadimodũ condi¬

Expanded text:
illum mandatum fit cui fit, ipsum mandatum; bonum ipsius esse debet cui mandatur mandatum. Neque aliud mandari debet nisi quod bonum illi est cui mandatur mandatum. Frustra enim mandatum fieret, si illi propter quem fieret bonum non esset; maxime cum a bono mandatum esset qui nihil praeter bonum mandare deberet. Neque enim Creaturae suae Deus auctor mali esse debet, neque causationem illius assumere sibi quasi docendo corruperit quod creaverat incorruptum. Non itaque habet aliud illi praecipere nisi solum quod bonum est illi; a quo habet illa totum quod biam igitur Creator nulli creaturae suae auctor mali esse potest: hoc solum illi praecipere habet quod bonum est illi, ut sincera sit ejus instructio, quemadmodum condi
Abbreviated transcription (Latin):
mea sunt eterna st̃. nec gradũ habent nec suc-¬
cessionem. qm̃ inunitate consistunt. & in et̾nita¬
te ñ tͣnseunt. Que er ea sunt creata sunt ꝑ eã:
que causam sumpscrt̃ ex ipsa. ñ substantiam
imipsa. quia diumna natura sicostantialiter ex
se ñ genuit. que causaliter creauit: quia non
potest naturaliter idem ẽẽ qui fecit. & qđ fac¬
tum ẽ. Que gͥ facta st̃ unũ ñ st̃: ⁊ in his que¬
dam prima sc̃. quedam scd̃a. ñ prima ad pͥma.
s ad scd̃a prima. Que enim adprima ante se
scd̾a st̃. ad scd̾a a se st̃ prima. et scd̾a ab ipsis
tertia sunt ad pͥma. Que inuoluntate di et̾na
& inuisibilia st̃ prima omniũ st̃: que ex uolum¬
tate di temporalia st̃ ⁊inuisibilia. scda st̃ pꝰ

Expanded text:
in ea sunt aeterna sunt, nec gradum habent nec successionem, quoniam in unitate consistunt et in aeternitate non transeunt. Quae ex ea sunt creata sunt per eam, quae causam sumpserunt ex ipsa non substantiam in ipsa; quia divina natura substantialiter ex se non genuit quae causaliter creavit; quia non potest naturaliter idem esse qui fecit et quod factum est. Quae igitur facta sunt unum non sunt, et in his quaedam prima sunt, quaedam secunda; non prima ad prima sed ad secunda prima. Quae enim ad prima ante se secunda sunt ad secunda, a se sunt prima; et secunda ab ipsis; tertia sunt ad prima. Quae in voluntate Dei aeterna et invisibilia sunt, prima omnium sunt. Quae ex voluntate Dei temporalia
Abbreviated transcription (Latin):
n onines uoluntates euis. ꝓpter ea que en
ipsa & scãm ipsam st̃ multa. Hec de uolun¬
ste d̃i dirimꝰ qͣm ipsa c̃. prima causa reit̃¬
omnium sicut nobis ꝓposgũ fuerat. et scãm
intelligentiam ꝓsecut sumus. Et st̃ alia mul¬
ta fortassis que cõprebindi ñ postc̃: & fugiunt
abincelligentia et sermone nr̃o. De rerũ ordine

Expanded text:
e ex ipsa et secundum ipsa sunt multa. Hic de voluntate Dei diximus, quoniam ipsa est prima causa reromnium sicut nobis propositum fuerat, et secundum intelligentiam prosecuti sumus. Et sunt alta multa fortassis quae comprehendi non possunt et fugiunt ab intelligentia et sermone nostro. CAP. XXVI. De
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ. qm̃ qd̃ bonum ẽ solum. i alicui bonũñ ẽ.
Ex eo enim qđ̃ bonũ ñ ẽ. et alicui bonũ est:
alud etiam sequi necesse ẽ. qd̾ bonum ẽ. ⁊ ali¬
cui bonum ẽ: qd̾ maiꝰ omnino bonumẽ. qͣm
ꝗd solum bonum ẽ. et alicui bonum ñ ẽ.
Non enim bonum eẽt. qd̾ bonũ ñ est. ⁊ alicui
bonũ est. nͥ er eo eẽt qd̾ bonum ẽ. ⁊ alicui bonũ

Expanded text:
 quod est bonum solum et alicui bonum non est. Ex eo enim quod bonum non est et alicui bonum est, illud etiam sequi necesse est quod bonum est et alicui bonum est: quod majus omnino bonum est quam quod solum bonum est et alicui non bonum est. Non enim bonum esset quod bonum non est et alicui bonum est, nisi ex eo esset quod bonum est et alicui bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ẽ. aliis odor uite inuitam. aliis odor
mortis inmortem: qm̃ ex bono malũ. ⁊ exma¬
lo bonum. & bonum malis ad malum: ⁊ ma¬
lum bonis adbonum: & qd̃ bonũ in toto ẽ.
maius ẽ. qmͣ qd̃ inparte ẽ. solum. ⁊ hoc ꝓba¬
tur in hc̃ modum. Omne enĩ uniuersale
bonũ mais ẽ. qm id qđ̃ inparte constat:
& qd conducit magis & expedit. maius iꝑ¬
sum merito nominatur. Nc̃ autem congre¬
gemus inunũ. ⁊ colligamus que dicta ft̃:
qm̃ impletio omnis mandati bonum illi
ẽ. ꝓpter quem factum ẽ ipsum mandatũ.
& qm̃ omne bonũ aut ꝑse bonum s̃. aut ad
aliquid & quod ꝑse bonum ñ ẽ. et alicur bo
num ẽ. manis ẽ. bonum. quã qđ ꝑse solum
ẽ. et alicui ñ ẽ. bonũ. & quod magis condu¬
cit & expedit. iure semper maiꝰ estimatur
bonum. qm̃ infructu suo ẽ. omno bonum.
et ẽ. tantum omne qͣntum ẽ. bonum. A¬

Expanded text:
psum aliis est odor vitae in vitam; aliis odor mortis in mortem ; quoniam ex bono malum et ex malo bonum, et bonum malis ad malum, et malum bonis ad bonum. Et quod bonum in toto est majus est quam quod in parte est solum: et hoc probatur in hunc modum. Omne enim universale bonum, majus est quam id quod in parte constat; et quod conducit magis et expedit, majus ipsum merito nominatur. Nunc autem congregemus in unum et colligamus quae dicta sunt, am impletio omnis mandati bonum illi est propter quem factum est ipsum mandatum. Et quoniam omne bonum aut per se bonum est aut ad alinum est, majus est bonum quam quod per se solum est et alicui bonum non est; et quod magis conducit et expedit, jure semper majus aestimatur bonum; quoniam in fructu suo est omne bonum, et est tantum omne quantum est bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. & excelsius bonis aliis. qđ uere bin
c̃. quia inse bonum ẽ: et uniuersaliter bn
quia ad omnia bonum ẽ. ⁊ omniũ bonum
Qͦd enim inse bonum ẽ. uere bonum ẽ. al
omniũ bonũ ẽ. uniuersaliter bonum ẽ.
omne bonum ipsũ ẽ. qm̃ omniũ bonum

Expanded text:
bonum et excelsius bonis aliis quod et vere bonum est, quia in se bonum est, et universaliter bonum est, quia ad omnia bonum est, et omnium bonum est. Quod enim in se bonum est vere bonum est, et quod omnium bonum est universale bonum est. Et omne bonum ipsum est, quoniam o
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃cepti consid̾are oportet. & ꝓhibitio¬
t̃is scam eundem modum. Omnẽ enim
p̃ceptum uel ꝓhibitio. aut ꝓpter ipsum sit g
fit. Tota autem p̃cepti utilitas. & bonum q
in eo qđ faciendum p̃cipitur. siue mes qd e
uendum mandatur. ad eum solum refertur.
fit: siue idem sit ille. siue aliꝰ ab eo cui fit. uli
eo aqͦfit. finis autẽ mandati fructus ẽ. dmp
litas. et causa. & bonum. qͦd consequitur pes
consummationẽ precepti: & hoc bonum adiã
tantum refertur. ꝓ qͦ fit p̃ceptum. & illius ui¬
num ẽẽ debet impletio precepti. Om̃e qđ h¬

Expanded text:
praecepti considerare oportet et prohibitionis, secundum eumdem modum. Omne enim praeceptum vel prohibitio aut propter ipsum fit cui  pro quo fit. Tota autem praecepti utilitas et bonum sive in eo quod faciendum praecipitur sive in eo quod cavendum mandatur, ad eum solum refertur pro quo fit: sive idem sit ille, sive alius ab eo cui fit, vel ab eo a quo fit. Finis autem mandati fructus est et utilitas et causa et bonum quod consequitur post consummationem praecepti. Et hoc bonum ad eum tantum refertur pro quo fit praeceptum; et illius bonum debet esse impletio praecepti. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinebat. ut facta corrigeretur. ⁊ correcta
ñ iteraretur. Postq̃m gͦ culpa rediit.iã
quodam mͦ id ipsum ñ fuit: qͥa bis inreatu
eẽ cepit peccatũ unũ. Qiuia autem culꝑa
reuersa t̃: reuersa ẽ:⁊ pena. Que ꝓfecto re¬
petita ñ fuisset: si culpa reuersa non fuisset.
Quando uenit culpa: secuta ẽ. && pena. Qnͣ¬
do correcta ẽ tulpa: subtracta ẽ pena. Qn¬
do reuersa ẽ. culpa: reuersa ẽ. & pena. Unuĩ
contra unũ. & duo contra duo: ñ unũ con¬
tra duo. nec duo contra unũ. Heo ẽ. iustitia.
Quantũ ponitur: tantũ reponitur: Quid
tibi uideture Responde si potes. Si autẽ
respondere non potes: noli contendere.
s. dep̃care. Nontibi expedit: ut intres in
iuditiũ eũ do. Quere gͦ misccłiam. & ut
istitiam portare posss naoit qm s& ir le

Expanded text:
a corrigerentur, et correcta non iterarentur. Postquam ergo culpa rediit, jam quodammodo idipsum non fuit, quia bis in reatu esse coepit peccatum unum. Quia autem culpa reversa est, reversa est et poena; quae profecto repetita non fuisset, si culpa reversa non fuisset. Quando venit culpa, secuta est poena. Quando correcta est culpa, subtracta est poena, quando reversa est culpa, reversa est et poena. Unum contra unum, et duo contra duo non unum contra duo, nec duo contra unum. Haec est justitia. Quantum ponitur, tantum reponitur. Quid tibi videtur? responde si potes. Si autem respondere non potes, noli contendere, sed deprecare. Non tibi expedit ut intres in judicium cum Deo. Quaere ergo misericordiam, ut justitiam portare possis. PARS QUINTA DE
Abbreviated transcription (Latin):
contritionem cordis. confessionẽ qͦq ous ẽĩ
necessariam: qͥa siqͥs etiam pꝰ impetratã ur¬
niam peccatoꝵ. confiteri eadem peccata sua
neglexerit. quasi institutionis diuinȩ con-¬
temptor. ꝗͣuis ñ ꝓpeccatis quȩ iam dimissa
st̾. reus teneatur. tam̃ ꝓcontẽptu reuserls
Nel fortassis ꝙ ipsa peccata iã adcontuma¬
cem redeunt. quȩ priꝰ ꝑ compunctionẽ hu¬
miliato dimissa fuert̃. Hac gͦ ratione pbiẽ
ganis nullo mͦ potestatẽ hab̾e dimittendi
cala. s hano solius dei eẽ: sicut etiã meuͣm¬

Expanded text:
em cordis confessionem quoque oris esse necessariam, quia si quis etiam post impetratam veniam peccatorum confiteri eadem peccata sua neglexerit, quasi institutionis divinae contemptor, quamvis non pro peccatis quae jam dimissa sunt reus teneatur, tamen pro contemptu reus erit. Vel fortassis quia ipsa peccata jam ad contumacem redeunt, quae prius per compunctionem humiliato dimissa fuerunt. Hac ergo ratione probant homines nullo modo potestatem habere dimittendi peccata, sed hanc solius Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
dtm qr̃s dimissum fuit. Recte gͥ dictũ ẽ.
uͥcũ peccantib innos debita sua dimitte¬
⁊ nolumꝰ: nire iterũ erigitur. id etiã qͦd
ubis dimissũ ẽẽ gaudebamꝰ. Et m̾ito. Qd
m̃ culpa peccatori dimitebatur: grã fuit
idebitũ. Qui si sponte gr̃ãm collatã abiẽ:
ustũ ꝯfecto ẽ. ut illi grãm accepisse ñ ꝓsit.
Uaicis mͥ. Si p penitentiã factã peccanti
iterũ priora denuo peccatã imputantur:
ubi ẽ. qđͣ dr̃. quia nullũ bonũ irremunera¬
tum ẽẽ potest: Ecce bonũ quoddã hic ẽ.
penitentia scilicet hominis huius quebona
fuit. quã aiu uera fuit: & ñ habet bonũ

Expanded text:
dictum est, quia cum peccantibus in nos debita sua dimittere nolumus, jure iterum exigitur id etiam quod nobis dimissum esse gaudebamus. Et merito. Quod etiam culpa peccatori dimittebatur, gratia fuit non debitum. Qui si sponte gratiam collatam abjicit justum profecto est ut iicis mihi: Si post poenitentiam factam peccanti iterum priora denuo peccata imputantur, ubi est quod dicitur, quia nullum bonum irremuneratum esse potest? Ecce bonum quoddam hic est; poenitentia scilicet hominis hujus quae bona fuit, quandiu vera fuit; et non habet
Abbreviated transcription (Latin):
Quddi qͦm. Bis inidipsũ d̾s ñ uindicat. quia
peccatum qͦd ꝑ condignã satisfactionem de¬
letum ostenditur: abeo nullatenꝰ ad penam
imputatur. S hoc inquis qd ꝑ satisfactionẽ
deletum fuit: iterũ ad penam requiritur.
Id̃o requiritur: qͥa satisfactio iã ñ ẽ aliqua.
que adexcusationẽ illius opponatur. Quã¬
dui satis factio ꝑmansit. ꝑmansit remissio.

Expanded text:
s non judicat; quia peccatum quod per condignam satisfactionem deletum ostenditur, ab eo nullatenus ad poenam imputatur. Sed hoc, inquis, quod per satisfactionem deletum fuit, iterum ad poenam requiritur. Ideo requiritur quia satisfactio jam non est aliqua, quae ad excusationem illius opponatur. Quand
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate pares: qui facultate imparel st̃.
Multũ dedit ⁊acheus quia diues erat. &
multum habebat: uidua illa que duons¬
ꝗ msit̾. parum habuit: & parum dedtre
iointũ dedit: quantũ ⁊acheus. Oiores
a dides ferebat. s parem uoluntatẽ habebat.
iandas qͥd ded̃int. diuersa iuenies: si
rndas unde dederint. paria inuenies.
Qn ant̃ pensat cłs qͣntũ detur: s ex qͣnao
oi . Si ergo ubi plus datur. ⁊ ubi minus
etens mitũ. non ẽ. si equalis uoluntas ha¬

Expanded text:
oluntate pares, qui facultate sunt impares. Multum dedit Zachaeus qui dives erat, et multum habebat. Vidua illa quae duo minuta misit, parum habuit et parum dedit et tamen tantum dedit quantum Zachaeus. Minores facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat. Si attendas quae dederint diversa invenies, si attendas unde dederint paria invenies. Non autem pensat Deus quantum datur, sed ex quanto detur. Si ergo ubi plus datur et ubi minus differens meritum non est, si aequalis utrinque
Abbreviated transcription (Latin):
ad reqiuritur: qͥa satisfactio iã ñ ẽ aliqua.
que adexeusationẽ illius opponatur. Liuã.¬
aui satis factio ꝑ mansit. ꝑmansit remissio.
Q ñ puniebatur: pꝰqͣm semel dimissũ fue¬
tat. Cesauit autẽ satis factio. quando ite¬
rata s. malitia: quia ad hoc adsatisfactionẽ
ꝑtinebat. ut facta corrigeretur. ⁊ correcta
n ntrarecur. Postqĩm gͦ culpa rediit. iã¬

Expanded text:
aliqua, quae ad excusationem illius opponatur. Quandiu satisfactio permansit, permansit remissio et non puniebatur, postquam semel dimissum fuerat. Cessavit autem satisfactio, quando iterata est malitia quia et hoc ad satisfactionem pertinebat, ut facta corrigerentur, et correcta non iterarentur. Postquam ergo culpa rediit, ja
Abbreviated transcription (Latin):
salutis suggerat. intercessores querer na¬
at. ñ nͥ magnis p̃cib patrem placati pos
dicat. causam tam̃ rei se susceptum̃ assera
& adbonũ finẽ rem omnẽ se ꝑdueitan y¬
mittat. Uidett queso: siñ ita cauanti ap¬
infirmitas ꝑse de lapsu surgere ñ ualet.a
cor peccatoris mater gr̃ã mittit᷑. sacerdos
intercessor queritur: ut ds̃ qui iratus ñ fir¬
rat: complacetur. Quid dicã: Quis sapis
& custodiet hec: et intelliget miscdias añi
Nũquid enĩ ido suꝑfluo factũ ẽ. qd factũ q̃¬

Expanded text:
salutis suggerat, intercessores quaerere suasalutis suggerat, intercessores quaerere suadeat, non nisi magnis precibus patrem placari posse dicat; causam tamen rei se suscepturam asserat, et ad bonum finem rem omnem se perducturam promittat. Videte, quaeso, si non ita causaper se de lapsu surgere non valet, ad cor peccatoris mater gratia mittitur, sacerdos intercessor quaeritur, ut Deus qui iratus non fuerat, complacetur. Quid dicam? Quis sapiens et custodiet haec et intelliget misericordias Domini? Nunquid enim ideo superfluo factum e
Abbreviated transcription (Latin):
sterni. ñ sit queso despicabilis deuotio. Mag¬
num ẽ. qd abstuli: nec parũ est qd̾ reddo.
Oqͣm suauis ⁊ ocunda dei nr̃i miseratio.
totum bonũ nr̃m ipse in nobis oꝑatur. &
uelut pater alludens infiliis. sic totũ facit.
ut quasi nichil facere udeatur. Cece pec¬
cator cõpunctus gemit. suspirat. Lacrimat᷑.
confitetur reatũ suũ. postulat ueniã. fla¬
gitat miscđiam. ⁊ hoc totũ quasi exhomine
ẽẽ creditur: s qͥs queso hoc facit. ñ ille qͥ
intus p̃sidet. ⁊ cor hominis adhoc faciendũ
mouet: Obsecro ut ñ sit onerosũ. sibre¬
ue qͦddam huiꝰ rei exemplũ ꝓposuero.
Pater quidã contumacẽ filiũ quasi cum
magno furore expulit. ut ita afflictus
humiliari discoret. s illo incontumaia s
psistente. quadam secreta dispensaloures
ueniens muliebri lenitate obstinati re¬
ceat. contumacẽ adhumilitatẽ fletat ra¬
menter patrem iratum nunciet. se tam

Expanded text:
rosterni non sit quaeso despicabilis devotio. Magrosterni non sit quaeso despicabilis devotio. Magnum est quod abstuli, nec parum est quod reddo. O quam suavis et jucunda Dei nostri miseratio! Totum bonum nostrum ipse in nobis operatur, et velut pater alludens in filiis sic totum facit ut quasi nihil facere videatur. Ecce peccator compunctus gemit, suspirat, lacrymatur, confitetur reatum suum, postulat veniam, flagitat misericordiam; et hoc totum quasi ex homine esse creditur. Sed quis, quaeso, hoc facit nisi ille qui intus praesidet, et cor hominis ad hoc faciendum movet? Obsecro ut non sit onerosum si breve quoddam hujus rei exemplum proposuero. Pater quidam contumacem filium quasi cum magno furore expulit, ut ita afflictus humiliari disceret. Sed illo in contumacia sua persistente quadam secreta dispensatione e ducta veniens muliebri lenitate obstinatum demulceat, contumacem ad humilitatem flectat, vehementer patrem iratum nuntiet, se tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. humilitatis deuotio premat. Conue¬
uiens ualde ẽ. ut nos qui peccando do con¬
tumaces fuimꝰ. penitendo hominib etiã
seruis di supplices simus: & homo qͥ ad di
grãm conseruandã mediatore ñ eguit. iã
eã recuꝑare. non nͥ ꝑ hominẽ mediatorem
possit. Nam & hoc salub̾rimũ ẽ. peccatori.
ut discat qͣm longe peccando a deo recesse¬
rit. cũ tã difficulter penitendo ad dm̃ redit:
qr ⁊ cautior de reliqͦ efficitur. cũ ñ sine gͣui
dolore penitenti. aditus indulgentie aꝑitur.
Gemat gͦ peccator ⁊ suspiret. & anxiꝰ ꝓpeo
cato suotimeat. ⁊expauescat. sollicitꝰ discur¬
rat. auxiliatores ⁊intercessores querat. ꝓster.¬
nat se humiliter homini. qui noluit hu¬
militer adstare creatori: ut in hoc etiã facto
quodãmͦ addm̃ clamet ⁊dicat. Uide dñe
dñe & fateor. qͥa tͥ subici nolle. dampnabilł
fuit elatio: s iã ꝓpter ce coram homine ꝓ¬

Expanded text:
rem humilitatis devotio premat. Converem humilitatis devotio premat. Conveniens ergo valde est ut nos qui peccando Deo contumaces fuimus poenitendo hominibus etiam servis Dei supplices simus, et homo qui ad Dei gratiam conservandam mediatore non eguit, jam eam recuperare non nisi per hominem mediatorem possit. Nam et hoc saluberrimum est peccatori, ut discat quam longe peccando a Deo recesserit. Cum autem difficulter poenitendo ad Deum redit, quia et cautior de reliquo efficitur, cum non sine gravi labore poenitenti aditus indulgentiae aperitur. Gemat ergo peccator, et suspiret, et anxius pro peccato suo timeat, et expavescat, sollicitus discurrat, auxiliatores et intercessores quaerat, prosternat se humiliter homini qui noluit humiliter astare Creatori, ut in hoc etiam facto quodammodo ad Deum clamet, et dicat: Vide, Domine, Domine, et fateor quod tibi subjici nolle damnabilis fuit elatio; sed jam propter te coram homine p