comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥ hostis inuidia. ut quos in pͣuoꝵ
actuũ ꝑpetratione sibi resistentes decipere
ñ ualet. opinionẽ eoꝵ falsa ad p̃sens simu¬
ster rumor asꝑserat. utrũ uera eẽnt distric¬
ta diutius fecimus inquisitione ꝑ quiri. &
nullã in eo de his q̃ fuerant dictã culpã in¬
uenimꝰ. Sed nequid uideret᷑ omissũ. nr̃o
potuisset cordi dubiũ reman̾e: ad betti pe¬
tri sacͣtissimũ corpꝰ districta eũ ex habun¬
danti fecimꝰ sacm̃ta p̃bere. Quib p̃stitis.
magna sumꝰ exultatione gauisi. qͦd huiꝰ¬
cemõĩ in nocentia euident᷑ enituit. ꝓ qua
scipiat. & reu̾entiã ei quale̾ sacerdotẽ decet
exhibeat. nec ulla remaneat dehis quȩ iã
sunt purgata dubietas. Et ita supͣ scͥpto
uos ep̃o. deuotissime oportet in om̃ib add¬
herere. ut congrue decent᷑q dm̃ in eiꝰ ꝑ so¬
na uideamini cuiꝰ minister ẽ honorare.

Expanded text:
antiqui hostis invidia, ut quos in pravorum actuum perpetrationem, Deo sibi resistente, decipere non valet, opiniones eorum falsa ad praesens simuster rumor asperserat, utrum vera essent, districta diutius fecimus inquisitione perquiri, et nullam in eo de his quae fuerant dicta culpam invenimus. Sed ne quid videretur omissum nostro potuisse cordi dubium remanere, ad beati Petri sacratissimum corpus districta eum ex abundanti fecimus sacramenta praebere. Quibus praestitis, magna sumus exsultatione gavisi, quod hujuscemodi innocentia ejus evidenter enituit. Pro qua scipiat, et reverentiam ei qualem sacerdotem decet exhibeat; nec ulla remaneat de his quae jam sunt purgata dubietas. Et ita supradicto vos episcopo devotissime oportet in omnibus adhaerere, ut congrue decenterque Deum in ejus persona videamini cujus minister est honorare.
Abbreviated transcription (Latin):
accusationẽ sac̾dotũ recipi debeant. & quid
mali adusum me insurrexert᷑. & de¬
bilitare uoluert. & misertꝰ suꝑ me grauia
cͥmina. ꝓpt̾ ꝗͣ causã iste clem̃tissimus ac
serenissimus dñs karolus. una cũ sac̃aotib̾
& obtimatibꝰ suis. istã ꝑuenit adurbẽ. Quã
obrem ego leo pontifex sc̃ȩ romane ȩccłȩ
a nemine iudicatꝰ neq coactus. s spontanen
mea uoluntate purifico me in conspectu
ur̾o corã do & angłis eiꝰ. qui conscientiã mea
nouit. & beato petro principe apłoꝵ in cui¬

Expanded text:
accusationem sacerdotum recipi debeant, et quid accusationem sacerdotum recipi debeant, et quid mali adversum me surrexere et debilitare voluerunt et miserunt super me gravia crimina. Propter quam causam iste clementissimus ac serenissimus domnus Karolus una cum sacerdotibus et optimatibus suis istam pervenit ad urbem. Quam ob rem ego Leo pontifex sanctae Romanae ecclesiae a nemine iudicatus neque coactus, sed spontanea mea voluntate, purifico me in conspectu vestro coram Deo et angelis eius, qui conscientiam meam novit, et beato Petro principe apostoloru
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾doti crim̃ imponit᷑ si ipse accusator talis
fuerit ut recipi debeat. qͥa qͣles ad accusa¬
tionẽ sac̾dotũ ad mitti debeant incano¬
nib plenit̾ exp̃ssũ est. si aut᷑ ut dictũ eͣ ille
accusator qͥ canonice ẽ recipiendꝰ eũ eum
legitiino uiroꝵ num̾o & bonoꝵ testiũ ap¬
ꝓbare inconspectu ep̾oꝵ pot̾it. t̾c catoni¬
ce diuidicetur. & si culpabilis inuentꝰ fue¬
rit canonice dampnat᷑. Si uͦ eũ supͣ scripto
p̃certu approbare ipse accusator minime po¬
terit. & hoc canonice diuidicet᷑. Ipse uͦ sac̃¬
dos si suspiciosus & incredibilis suo ep̾o. aut
reliquis suis ct̃ sac̾dotib. siue bonis & iustis
de suo popło. uł de sua plebe hominib fue¬
rit. ne incͥmine aut pͣdicta suspitione rema¬
ep̃os in sua purgatione habuit. uł eo am¬
plius si suo ep̾o uisũ fuerit. aut necesse ꝓpt
tumultũ popłi ꝓspexerint. & cũ aliis bo¬
nis & iustis hõib. se sacram̃to corã populo

Expanded text:
sacerdoti crimen imponitur, si ipse accusator talis fuerit, ut recipi debeat quia quales ad accusationem sacerdotum admitti debeant in canonibus pleniter expressum est, si autem, ut dictum est, ille aclegitimo virorum numero et bonorum testium approbare in conspectu episcoporum poterit, tunc canonice dijudicetur, et si culpabilis inventus fuerit canonice damnetur. Si vero eum supra scripto praetextu approbare ipse accusator minime potuerit, et hoc canonice dijudicetur. Ipse ergo sacerdos si suspiciosus aut incredibilis suo episcopo aut reliquis suis consacerdotibus, sive bonis et justis de suo populo vel de sua plebe hominibus fuerit, ne in crimine aut praedicta suspicione remaepiscopos in sua purgatione habuit, vel eo amplius, si suo episcopo visum fuerit, aut necesse propter tumultum populi prospexerit, et cum aliis bonis et justis hominibus se sacramento coram populo
Abbreviated transcription (Latin):
Ne baptismum cathecizandi debet¬
in hominem preuenire officium. ut
fidei primum cathecuminus accipiat rudimen
to exsputo facto suꝑ liniuit. & sic ad aquas
siloe misit. quia prius baptizandus debet fi¬
de incarnationis xpͥi instrui. sed & sio ad bap¬
tismum iam credulus ad mitti. ut sciat ciuus
gre in eo est particeps. & cui iam debitorfiat
athecismi baptizandorum uenensi.
in alterius comimnendauerit dominium.
potestas. ut ꝑ pium sacerdotis ministerium. spi¬
ritui sc̃o cedat fugiens malignus spiritus.
cirantur. ut pellatur ab eis diaboli pote¬
stas inimica. quȩ decepit hominem ut
possideret homines. Non gͦ creatura dei in¬
infantib exorciratur. aut exsufflatur. sed
ille. sub quo sunt qui sub peccato nascuntur.
ostea signatur baptizandus capło.Xx uii¬
signaculo sc̃ȩ crucis. tam infronte quam
incorde. ut ipse apostata diabolus in ua¬
se suo pristino suȩ intentionis cognoscens sig¬
num. iam sibi de inceps illud est alienum

Expanded text:
e baptismum catechizandi debet hominem praevenire officium , fidei primum catechumenus accipiat rudimentto, ex sputo facto superlinivit, et sic ad aquas Siloe misit , quia prius debet baptizandus fide incarnationis Christi instrui, et sic ad baptismum jam credulus admitti, ut sciat cujus gratiae in eo est particeps, et cui jam debitor fiat atechismi baptizandorum a sacerdoin alterius commendaverit dominium, potestas, ut per pium sacerdotis ministerium Spiritui sancto cedat fugiens spiritus malignus. cizantur, ut pellatur ab eis diaboli potestas inimica, quae decepit hominem, ut possideret homines. Non ergo creatura Dei ininfantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille, sub quo sunt omnes, qui sub peccato nascuntur. ostea signatur baptizandus signaculo sanctae crucis, tam in fronte quam in corde, ut ipse apostata diabolus in vase suo pristino suae interemptionis cognoscens signum, jam sibi deinceps sciat illud esse alienum
Abbreviated transcription (Latin):
mnis qui iam suȩ uoluntatis arbiter con¬
stitutus est. cum accedit ad sacramentũ
fidelium. nisi eum peniteat uitȩ ueteris. noua
non potest inchoare. Ab hac penitentia cum
baptizantur soli paruuli in munes sunt. ñ dũ
enim uti possunt libero arbitrio. Id e m
ante baptismum penitentiam de priori¬
bus peccatis. ita tamen ut etiam bapti¬
xarentur. sicut scriptum est inactibus apłoꝵ
loquente petro ad iudeos ac dicente. agite pe¬
nitentiam & baptiretur unus quisq ur̾m in
Is quod absit longa dilatio defensori.¬
retro possit iudeoꝵ animos reuocare :
cum fratri nr̃o ep̾o loci illius loquere.
ut penitentia ac abstinentia.xl. indicta.
aut die dñica. aut si celeberrima festiuitas
fortassis occurrerit. eos omnipotentis dei mi¬
scđia protegente baptizet. Rabanus de in¬

Expanded text:
Omnis qui jam suae voluntatis arbiter conOmnis qui jam suae voluntatis arbiter constitutus est, cum accedit ad sacramentum fidelium, nisi cum poeniteat vitae veteris, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia cum baptizantur soli parvuli immunes sunt: nondum enim uti possunt libero arbitrio. CAP. 77. ante baptismum poenitentiam de prioribus peccatis; ita tamen ut etiam baptizentur sicut scriptum est in Actibus apostolorum, loquente Petro ad Judaeos ac dicente: Agite poenitentiam et baptizetur unusquisque vestrum in  quod absit! longa dilatio retro possit eorum animos revocare, cum fratre nostro episcopo loci illius loquere, ut poenitentia ac abstinentia 40 diebus indicta, aut die Dominico, aut si celeberrima festivitas fortassis occurrerit, eos omnipotentis Dei misericordia protegente baptizet. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
on autem sicut heresis hereticorum ẽ.
sicut error ipsorum est. sicut sacrile
gium dissensionis est ipsorum. sic etiã
baptismus qui xpisti est debet dici ipsorum.
per hominem contemptibilem. quan
dictum ab apłis. & głam meam quamuis
utiq in dño. & ministerium meum. & pru¬
dentiam meam. & euangłm meum. quam¬
uis utiq in dño & imꝑtitum. atq donatũ.
baptismum autem meum nemo eorum dixit
omnino. neq enim omniũ equalis est gła.
nec ministrant omnes ęqualiter. nec ęquali
prudentia sunt om̃s prediti. & in guangłizan¬
do alius alio melius oꝑatur. & ideo dici po¬
test alius alio doctior. & ipsa doctrina salu¬
tari. Alius autem alio mauis minus ue bap¬
tiratus dici non potest. siue ab inferiore siue
aris ostendimus ad baptismum qui uer¬
bis ȩuangłicis consecratur. non ꝑtinere
cuiusquam uł dantis uel accipientis er¬
rorem. siue de patre. siue de filio. siue de sp̃u
sc̃o aliter sentiat. quam doctrina cęlestis insi¬

Expanded text:
on autem sicut haeresis haereticorum est, sicut error ipsorum est, sgium dissensionis ipsorum est, sic etiam baptismus, qui Christi est, debet dici ipsorum. per hominem contemptibilem quandictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utique in domino, et ministerium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamuis utique a domino inpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue atis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insi
Abbreviated transcription (Latin):
aptismus talis est. qualis est ille in cuius
potestate datur. non qualis est ille. per
cuius ministerium datur. Item Quid
nouerat ioħes baptista: dnm. Quid non no¬
uerat: Potestatem baptismi dñici in nullũ
hominem ad ño transituram. sed ministe¬
rium plane transiturum. ꝑ otestatem ã do¬
mino inneminem. sed ministerium in bonos
& in malos. It sm. Ego dico. & nos dicimus
cis ministros. Sint ministri iusti si uolunt.
si autem tioluerint esse iusti qui in cathedra
moysi sedent: securum me fecit magister
meus. de quo sp̃c eius dicit. Hic est qui bapti¬
zat. Quos baptirauit iuidas. xp̾c baptizauit.
Si gͦ quos baptizauit ebriosus. quos baptizauit
homicida. quos baptizauit adulter. si baptis
ulterum. ebriosum. homicidam. quia colum¬
bam attendo. ꝑ quam michi dixit. Hic est
qui baptizat. It e m. Homicida dedit bap¬
tisinum xp̃i. & sacramentum tam sc̃m est.
ut nec homicida ministrante polluatur.

Expanded text:
aptismus talis est qualis est ille in cujus potestate datur, non qualis est ille per cujus ministerium datur. Item, quid noverat Baptista Dominum. Quid non noverat potestatem baptismi Dominici in nullum hominem a Domino transituram, sed ministerium plane transiturum. Potestatem a Domino in neminem, sed ministerium in bonos et in malos. Item: Ego dico, et ncis minSi autem noluerint esse justi qui in cathedra Moysi sedent, securum me fecit magmeus, de quo Spiritus ejus dicit: hic est qui baptizat, item: quos baptizavit Judas, Christus baptizavit. Si ergo quos baptizavit ebriosus, quos baptizavit homicida, quos baptizavit adulter, si baptismbriosum, adulterum, homicidam, quia columbam attendo per quam mihi dicitur: hic est qui baptizat . Item. Homicida dedit baptismum Christi, quod sacramentum tam sanctum est, ut nec homicida ministrante polluatur.
Abbreviated transcription (Latin):
piũ. hominẽ sc̾m in iurationẽ temerariã
cecidisse. & malusse ñ fac̾e qͦd iura uerat
quã iurationẽ suã fuso hominis sanguine im
ñ quidẽ iratꝰ sanguine̾ hominis fudit. s eũ
falsum iurasse. negare quis pot̾it: De duob
peccatis elegit minimũ. s minus fuit illuo
sum. magnũ malũ ẽ falsa iurare. I sidorꝰ in¬

Expanded text:
nctum in jurationem temerariam cecidisse, et maluisse non facere quod juraverat, quam jurationem suam fuso hominis sanguine impnon quidem iratus sanguinem hominis fudit, sed eum falsum jurasse negare quis poterit? De duobus peccatis elegit minimum, sed minus fuit illud sum magnum malum est falsa jurare. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
i publicis sacram̃toꝵ gestis qͦd ds au̾tat aquib¬
libet illicita uł ñ bona extitisset conditio alli¬
gata quȩ aut iugulare animã patris. aut agere
cõpelleret stuprum sacratissime uirginis. nũquis
ñ tolerabilius esset. stulte ꝓmissionis reicere uata
quã ꝑ inutiliũ ꝓmissoꝵ custodiã. ex horrendam

Expanded text:
i publicis sacramentorum gestis, quod deus avertat, a quibuslibet illicita, vel non bona extitisset conditio allegata, que aut iugulare animam patris, aut gerere compelleret stuprum sacratissime virginis, nunquid non tollerabilius esset stulte promissionis vota reiicere, quam per inutilium promissorum custodiam, exhorrendam
Abbreviated transcription (Latin):
legitimãq redeat᷑ .i. ut peccatũ em̃detur. uo¬
luntatis prauitate correcta. tanquã quisq
cũ hominẽ solus ex poliare ñ possit. inueniat
sociũ iniqͥtatis. & cũ eo paciscatur ut simul id
faciant spoliũq parciant᷑. qͦd facinore cõmisso
totũ solus auferat. dolet quid̾e ille & fide̾ sibi
seruatã ñ eẽ conqueritur. Uerũ in ipsa sua que¬
rela cogitare debet. potius in bona uita ipsi
humane societati fidem fuisse seruandum.
ne preda iniqua ex homine fieret. si sentit
quã iniquȩ sibi in peccati societate seruata
ñ fuerit. Ille quippe ut robiq ꝑfidus. ꝓfecto
fide conuigali uiolata fidẽ seruet adult̾io.¬
utiq mala ẽ. sinec ad ult̾o. peior ẽ. Porro si eaͣ
flagitii peniteat. & ad castitatẽ rediens c̃iugalẽ
pactam ac placitã ad ulterinã rem scindat mi¬
ror. si eam fidei uiolatricẽ. uł ipse adult̾ putabit
ohes apocrisarius orientaliũ sediũ dixit.

Expanded text:
legitimamque redeatur, id est ut peccatum emendetur volegitimamque redeatur, id est ut peccatum emendetur voluntatis pravitate correcta, tanquam si quis cum hominem solus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant, spoliumque partiantur: quo facinore commisso totum solus auferat; dolet quidem ille, et fidem sibi servatam non esse conqueritur, verum in ipsa sua querela cogitare debet, potius in bona vita ipsi humanae societati fidem fuisse servandam ne praeda iniqua ex homine fieret, si sentit quam inique sibi in peccati societate servata non fuerit: ille quippe utrobique perfidus profecto fide conutique mala est; sed si nec adultero, peior est. porro si eam flagitii paeniteat et ad castitatem rediens coniugalem pacta ac placita adulterina rescindat, miror, si eam fidei uiolatricem uel ipse adulter putabites apocrisarius orientalium sedium dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
Ui aliaerio forte nos in cautius iurare con¬
tigerit. qͦd obseruatũ peiorem uergat
iuexitũ. libere illuo consilio salubriori
in aliud crimen grauius esse diuertendũ. Deniq¬
& impium. atq om̃ia quȩ ad illum ꝑtin̾ent de¬
moliri. S ad pͥmã intercessionẽ abigail femi¬
nȩ prudentis mox remisit minas. reuocauit en¬
sem in uaginaͬ. neq aliquid culpȩ se tali ꝑ iuirio
contraxisse doluit. Ic smi. Non solũ in irando
s in omne qͦd agimus hȩc ẽ moderatio soller¬
tius obseruanda. ut si intalem forte lapsum
uersuti hostis inciderimꝰ insidiis. ex quo sine
aliquo peccati contagio surg̾e ñ possumꝰ. illum
potius euadendi aditũ petamꝰ. in quo minus
ꝑiculi nos ꝑ pessuros cernimus. Aus de bono¬
iad peccatũ admittendũ ad coniugali.¬
hibetur fides. mirũ si fides appellat᷑. Ue¬
rutam̃ qualiscũq sit. si & contra ipsã fit. peius
fit. nͥ cum ꝓpt̾ea deseritur. ut ad fidẽ ueram

Expanded text:
i aliquid forte nos incautius iurasse contigerit, quod observatum peiorem vergat in exitum, illud consilio salubriori in aliud crimen maius est divertendum'. Ambroset impium, atque omnia quae ad illum pertinent demoliri: sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, mox remisit minas, revocavit ensem in vaginam, neque aliquid culpe se pro tali periurio contraxisse doluit. Item: Non solum in iurando, sed in omni quod agimus, hec est moderatio solicitius observanda, ut si in talem forte lapsum versuti hostis inciderimus insidiis, ex quo sine aliquo peccati contagio surgere non possumus, illum potius evadendi aditum petamus, in quo minus periculi nos perpessuros esse cernimus. ad peccatum admittendum adhibetur fides, mirum si fides appellatur; verumtamen qualiscunque sit, si et contra ipsam fit, pejus fit, nisi cum propterea deseritur, ut ad fidem veram
Abbreviated transcription (Latin):
uia pat᷑ sopheonius nou̾at bom archa diũ.¬
catẽ dei. ꝓpt̾ea transg̾di uoluit impiũ
Herodes obseruauit sacram̃tũ. & ꝑut. Petrus
li negauit cũ iuram̃to. & conu̾sus fleuit. &
saluatꝰ e mne enĩ peccatũ. bonus đs indulge
sc̃a scͥptura. It em. Leontius pothiȩ ep̃c dixit.
Scriptũ ẽ. iuram̃tũ mendax ne diligatis. Qua
de causa nr̃m iuram̃tũ mendax dissoluitur.
quasi nullam habens uirtutẽ. Amore de officis¬
ops pleriq constringunt seuis libro .iii.¬
irandi sacͤm̃to. & cũ ipsi cognou̾int ꝓmit¬
tendũ nͣ fuisse. sacram̃ti tam̃ contẽplatione
faciunt qͦd spoponderunt. Sic̃ de herode supͣ
scripsimꝰ qui saltatrici p̃miũ turpit᷑ ꝓmisit.
religione donatur. Quanto colerabilius tale
na iurauerat. qͦd eiurat᷑ int̾ saltantiũ choros
ꝓmiserat: Infertur disco ꝓpħȩ caput. & hoc
da sunt. Deniq ipse dñs frequent᷑ suã mutat
sententiã. sicͣ scͥptura indicat. capitularũ lib

Expanded text:
uia pater Sophronius noverat bonitatem Dei, propterea transgredi voluit impium Herodes servavit juramentum, et periit: Petrus vero negavit cum juramento, et conversus flevit et salvatus est . Omne enim peccatum Deus indulget, sancta Scriptura. » Item Leontius Phociae episcopus dixit: « Scriptum est: Juramentum mendax ne diligatis . Qua de causa nostrum juramentum mendax dissolvatur, quasi nullam habens virtutem. » Cpe plerique constringunt seipsos jurisjurandi sacramento: et cum ipsi cognoverint promittendum non fuisse; sacramenti tamen contemplatione faciunt quod spoponderunt: sicut de Herode supra scripsimus , qui saltatrici praemium turpiter promisit, ro jurisjurandi religione donatur. Quanto tolerabilius tali na juraverat, quod eviratus inter saltantium choros promiserat. Infertur disco prophetae caput: et hoc da sunt. Denique, ipse Dominus frequenter mutat suam sententiam sicut Scriptura indicat. CAP, CIII. Ante
Abbreviated transcription (Latin):
fidei p̃ferenda ẽ. nec se quisquã in recte factis
nr̃is tam male monetur. ut fiat etiã animo
det̾ior longeq a pietate remotior. Nec.uiii.
gen̾e m̃tiendũ ẽ quia & in bonis castitas ani¬
facinus eo qͦd fieri siminus mauis ẽ. In his¬
aut᷑ .uiii. gen̾ib tanto quisq minꝰ peccat cũ
mentit᷑. qͥnto emergit ad octauũ. tanto am¬
plus quanto mergit ad pͥmũ. Quisqͥs aut̃
esse aliqͦd gens mendacis qͦd peccatũ ñ sit putaiit
decipiet se ipsum turpit᷑ cũ honestũ se deceptorẽ
arbitrat᷑ure
subsistit. cum uiram̃ti hoc interpositio ro
borat. S & omne qͦd animos amicoꝵ conci
rius constat. cũ ad iectio iurationis affirmat.
Q uod & si testis deficiat. in nocentis fidẽ sola ius¬
iurandi taratio manifestat. A u̾s̃ suꝑ epłam

Expanded text:
fidei praeferenda est, nec se quisquam in recte factis fidei praeferenda est, nec se quisquam in recte factis nostris tam male movetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior. Nec octavo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas anifacimus, eo quod fieri sinimus nobis damnabiautem octo generibus, tanto quisque minus peccat cum mentitur, quanto emergit ad octavum; tanto amplius, quanto mergit ad primum. Quisquis autem esse aliquod genus mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipiet se ipsum turpiter, cum honestum se deceptorem arbitratur subsistit, cum juramenti hoc interpositio robborat, sed et omne quod animos amicorum concrius constat, cum id adjectio jurationis affirmat; quod si et testis deficiat, innocentis fidem sola jurisjurandi taxatio manifestat. Hinc et ut m
Abbreviated transcription (Latin):
quesitũ ꝓdere mentiat᷑. Octauũ ẽ genꝰ m̃dacii¬
qͦd & nulli ob est & ad hoc ꝓdest ut ab inmundi¬
cia corporali aliquẽ tueatur. Non gͥ mentien¬
dũ eͣ indoctrina pietatis. quia magnũ scelus.
& pͥmũ gen᷑ ẽ de testabilis mendatii. Non ẽ
mentiendũ tercio gñe. quia nulli cũ alterius
iniuria consulendũ ẽ. Non ẽ m̃tiendũ qͣrto
gn̾e. ꝓptͣ m̃dacii libidinẽ quę ꝑse ipsã uiciosa ẽ.
Non ẽ mentiendũ qͥnto gn̾e.quia nec ipsa u̾itas
fine placendi hominib enuntianda ẽ. quanto
minus m̃datiũ qͦd ꝑ seipsũ. quia mendatiũ ẽ
utiq curpe ẽ: Non eͣ mentiendũ sexto genere.
neq eniͣ recte etiã testimonii u̾itas ꝓcuiusq
tẽporali cõmodo ac salute corrũpitur. Ad sem¬
pit̾nã uͦ salutẽ nullus ducendus ẽ opitulante
mendatio. Neq .uII. gen̾e mtiendũ ẽ. ñ enĩ
cuiꝰquã cõmoditas aut salus tp̃rał. ꝑficiende

Expanded text:
quaesitum quaesitum quod et nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporali aliquem tueatur. « Non igitur mentiendum est in doctrina pietatis, quod magnum scelus est, et primum genus est detestabilis mendacii. Non est mentiendum tertio genere, quia nulli cum alterius iniuria consulendum est. non est mentiendum quarto genere propter mendacii libidinem, quae per se ipsam uitiosa est. non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa ueritas fine placendi hominibus enuntianda est, quanto minus mendacium, quod per se ipsum, quia mendacium est, utique turpe est! noNeque enim recte testimonii veritas pro cujus temporali commodo ac salute corrumpitur! Ad sempiternam vero salutem nullus deducendus est opitulante mendacio. Neque septimo genere mentiendum est; non enim cujusque commoditas aut salus temporalis perficiendae
Abbreviated transcription (Latin):
prebere medelam. aut sanis ĩmittere egri¬
tudinẽ. si aliquid ꝓpͥe uirtutis ac potestatis ñ
habent. hoc a nobis recipiat responsũ. qͦd ideo
quisq ñ debet eis credere. quia aliq̾n eueniunt
quȩ pͣdicunt. aut sanare uident᷑ languidos uł
ledere sanos. quia hoc ꝑmissu dei fit. ut ipsi qui
hec audiunt uł uident ꝓbentur. & appareat
quali fide sit uł deuotione erga dm̃. sic̃ in
deutronomio legit᷑. moyses uerba dñi popło
dei precepisse ita dicens. Si surrex̾it in medio
tui ꝓphetes. aut qui somnuise uidisse dicat.
& predix̾it signũ. ac portentũ. & uenerit qͦd

Expanded text:
praebere medelam, aut sanis immittere aegripraebere medelam, aut sanis immittere aegritudinem, si aliquid propriae virtutis ac potestatis non habent? Hoc a nobis recipiat responsum quod ideo quisquam non debet eis credere: quia aliquando eveniunt quae praedicunt, aut sanare videntur languidos, vel laedere sanos: quia hoc permissu Dei fit, ut ipsi qui haec audiunt, vel vident, prohibentur, et appareat quali fide sint, vel devotione erga Deum. Sicut in Deuteronomio legitur Moyses verbo Domini populo Dei praecipisse ita dicens: Si surrexit in medio tui prophetans, aut qui somnium vidisse se dicat, et praedixerit in signum ac portentum, et venerit quod
Abbreviated transcription (Latin):
apparuisset. ñ utiq uir iustus ꝑ misisset se
adorari. qui p̾dicauerat dñm solũ eẽ adorati¬
dũ. Et quomͦ homo dei qui cũ abrahã in refri¬
gerio erat. dicebat ad uirũ pestilentiȩ. dignũ
ardore gehennȩ cras mecũ eris : His duob
titulis subtilitatẽ fallaciȩ suȩ ꝓuidit in ꝓui¬
dus sathanas. quia & ad orari se ꝑmisit sub
habitu & nomine samuelis contra lege̾. & ui¬
rũ peccatis p̃ssũ. cũ magna distantia pecca¬
toꝵ. & iustorũ sit cum samuele iustissimo
futurũ m̃titus ẽ. Uerũ pot̾ uidi. si de sa¬
inuelis nomine taceat᷑. quia saul cũ diabolo
futurus erat. Ad eũ enĩ transiigrauit quẽ
adorauit. Semꝑ gͦ diabolus sub uelamine
latens ꝓdit se dum ea confingit. quȩ horreant¬
ꝑsonis. ꝑ quas fallere nititur. Si aut̃ qui libet
opponit acdicit. quomͦ eueniunt illa quȩ illi
diuini p̃dicunt futura. aut quomͦ possunt. egris

Expanded text:
apparuisset, non utique uir iustus permisisset se apparuisset, non utique uir iustus permisisset se adorari, qui praedicauerat dominum solum esse adorandum. et quo modo homo dei, qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad uirum pestilentiae dignum ardore gehennae: \'cras mecum eris\'? His duobus titulis subtilitatem fallaciae suae prodidit inprouidus satanas, quia et adorari se permisit sub habitu et nomine Samuhelis contra legem et uirum peccatis pressum, cum magna distantia peccatorum et iustorum sit, cum Samuhele iustissimo futurum mentitus est. uerum potest uideri si de Samuhelis nomine taceatur, quia Saul cum diabolo futurus erat. ad eum enim transmigrauit, quem adorauit. semper ergo diabolus sub uelamine latens personis, per quas fallere nititur. Si autem quislibet nobis opponit ac dicit; quomodo eveniunt illa, quae illi divini praedicunt futura aut quomodo possunt aegris
Abbreviated transcription (Latin):
tudine demens effectus ẽ saul ut ad phytonis¬
sam confug̾et. De prauatꝰ enĩ causa peccati ad
hec se contalit quȩ dãpnauerat. S siquis ꝓptͣ
historiã & ea quȩ uerbis ex pressa sunt. putet
ñ pret᷑ mittenda ne r̾o hystoriȩ in anis sit.
recte faciet quiđe. si tam̃ minimȩ istud ad
ueri rapiat rationem. s ad uisum & intellectũ
saul. neq enĩ reꝓb factus. pot̾at bonũ intel¬
lectũ ħre. Historicꝰ enĩ mentẽ saul & habitũ
samuelis descripsit. ea quȩ dicta & uissa st̃
expͥmens. p̃termit tens si uera an falsa sint.
Quic ait audiens in quo habitu esset excitatus.
intellexit inquit hunc ẽẽ samuel. Quid intel¬
lex̾it retulit. & quia bene ñ intellexit. contͣ
scripturã aliũ ad orauit quã dnm. Et putans
samuelẽ. ad orauit diabolum. ut fructũ fal¬
laciȩ suȩ haberet sathanas. hoc enĩ nititur ut
adoretur quasi ds. Si enĩ uere samuel illi

Expanded text:
tudine demens effectus est Saul, ut ad pithonistudine demens effectus est Saul, ut ad pithonissam confugeret. deprauatus enim causa peccati ad haec se contulit quae damnauerat. Sed si quis propter historiam et ea quae uerbis expressa sunt putet non praetermittenda, ne ratio historiae inanis sit, recte faciet quidem, si tamen minime istud ad ueri rapiat rationem, sed ad uisum et intellectum Saul. neque enim reprobus factus poterat bonum intellectum habere. historicus enim mentem Saul et habitum Samuhelis descripsit ea quae dicta et uisa sunt exprimens, praetermittens si uera an falsa sint. quid enim ait? audiens in quo habitu esset excitatus: intellexit, inquit, hunc esse Samuhel. quid intellexerit rettulit et, quia non bene intellexit, contra scripturam alium adorauit quam dominum et putans Samuhelem adorauit diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet satanas. hoc enim nititur, ut adoretur quasi deus. si enim uere Samuhel illi
Abbreviated transcription (Latin):
nę quo ut plurimos fallat. etiã bonos in po¬
testate se habere confingat. qͦd apłs interce¬
tera ostendit dicens. ipse sathanas transfigu¬
rat se in angłm lucis. Ut enĩ errorẽ fac̾et in
quo głaretur. in habitu uiri iusti & nomine se
subornauit. ut nicħ ꝓficere sp̾e quã p̃dicabant
dei cultorib mentiret᷑. qn hinc exeuntes iu¬
stos fuxit in sua eẽ potestate. S hoc quosdã
fallit. qͦd de morte saul & filii eius ñ sit men¬
tit᷑. quasi magnũ sit diabolo. ante occasũ mor¬
tẽ corporis p̃uidere cũ signa quedã soleant
apparere morituris. quippe a quib dei ꝓtec¬
tio a mota uidert̾. Quantomag̾ diabolo quẽ
angłica maiestate sublimẽ ꝓpħica oracła
fuisse testant᷑. de cuius magnitudine apłs
ait. An ignoratis altitudinẽ sathane: Quid
mirũ g si in minentẽ ꝓpe mortẽ potuit pͣ¬
uidere. cum hoc scit unde fallit & se in dei
potestate uult adorari e Nam tanta hebi¬

Expanded text:
nae, quo ut plurimos fallat. etiam bonos in ponae, quo ut plurimos fallat. etiam bonos in potestate se habere confingit. quod apostolus inter cetera ait: ipse satanas transfigurat se in angelum lucis. ut enim errorem faceret, in quo gloriatur, in habitu uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes iustos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, quod de morte Saul et filii eius non sit mentitus, quasi magnum sit diabolo ante diem occasum corporis praeuidere, cum signa quaedam soleant apparere morituris, quippe a quibus dei protectio amota uidetur. quanto magis diabolus, quem angelica maiestate sublimem profetica oracula fuisse testantur, de cuius magnitudine apostolus ait: an ignoratis altitudinem satanae? quid mirum ergo si inminentem prope mortem potuit praeuidere, cum hoc sit unde fallit et se in dei potestate uult adorari? nam tanta hebe
Abbreviated transcription (Latin):
scantur. Qͦd autẽ isti faciunt uisibilit᷑. hoc illi
inuisibiliter. Ds̃ uͦ solus unus creator ẽ qui
causas ipsasrationesqr seminarias rebus
in seruit. PPreterea quidã querendũ putant.
quomꝰ scriptura narret phytonissam. samu¬
elem ꝓpb̾am suscitasse ad colloquiũ saul impiis¬
simi regis. si phytonica diuinatio errori magi¬
ce artis deputanda sit. Quib ita responderipo¬
test. indignũ om̃io facinus eẽ si scđ̾m uerba
historiȩ cõmodetur assensus. Quomͦ enĩ pot̾at
fieri ut arte magica atraheretur uir. & natiui¬
cate sc̾s. & uitȩ oꝑib iustus : At si ñ attractꝰ
est. consensit. Qđ utrũq de iuiro iusto crede
aduersũ ẽ. Nullũ suffragiũ habet iusticia. si¬
at tractus aut uoluntarius amisit meritũ spi¬
ritał. quẽ positꝰ in carne quesiuerat. Qq ual¬
de absurdum ẽ. qͥa hinc qui iustus recedit per¬
manet iustus. Porro autẽ hoc ẽ p̾stigiũ sata¬

Expanded text:
scantur. Quod autem isti faciunt visibiliter hoc illi scantur. Quod autem isti faciunt visibiliter hoc illi invisibiliter. Deus vero solus unus creator est qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inse ruit. Praeterea quidam quaerendum putant, quomodo Scriptura narret Pithonissam Samuelem prophetam suscitasse ad colloquium Saul impiissimi regis, si Pithonica divinatio, errori magicae artis deputanda sit. Quibus ita responderi potest, indignum omnino facinus esse, si secundum verba historiae commodetur assensus. Quomodo enim poterat fieri, ut arte magica attraheretur vir, et nativitate sanctus, et vitae operibus justus? Aut si non attractus est, consensadversum est. Nullum suffragium habet justitia, si aut voluntarius amisit meritum spiritalis, quem positus in carne quaesiverat. Quod valde absurdum est: quia hinc qui justus recedit, permanet justus. Porro autem hoc est praestigium Sata
Abbreviated transcription (Latin):
debet quoslibet magicis artib aliquid facere
posse sine ꝑmissu dei. quia om̃ia quȩ fiunt aut
iusto iudicio facit. aut ꝑmissu suo ita fieri
sinit. qͦd p̃dicti magi leguntur similia fecis¬
se moysi.qui uirgam suam ꝓiecit. & conu̾sa ẽ
indraconẽ. ꝓieceruntq ipsi singłi uirgas suas
quȩ uerse sunt in dracones. s deuorauit uirga
aaron uirgas eoꝵ. Non gͦ fuert̾ creatores dra¬
conũ nec magi. nec angłi mali quib ministris
illa oꝑabant᷑. In sunt enĩ reb corporeis ꝑ om̃ia
elem̃ta. quedã occulte seminariȩ rationes. qͥb
cũ data fuerit oportunitas temporał. atq cau¬
salis. ꝓrumpunt in sp̃es debitas suis modis &
finib. Et sic ñ dicunt᷑ angłi qui ista faciunt
animaliũ creatores. sic̃ nec agricolȩ segetum
uł arboꝵ. uł quoꝵcũq in t̾ra gignentiũ crea¬
tores dicendi sunt. quãuis nou̾int p̃bere quas¬
dã iusibiles oportunitates. & causas ut illa na¬

Expanded text:
debet, quoslibet magicis artibus aliquid facere posse sine permissu Dei qui omnia, quae fiunt, aut justo judicio facit, aut permissu suo ita fieri sinit, quod praedicti magi leguntur similia fecisse Moysi, qui virgam suam projecit, et conversa est in draconem, projeceruntque ipsi singulas virgas suas, quae versae sunt in dracones; sed devoravit virga Aaron virgas eorum. Non ergo fuerunt creatores draconum, nec magi nec angeli mali quibus ministris illa operabantur. Insunt enim rebus corporeis per omnia elementa, quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus, et sic non dicuntur angeli qui ista faciunt animalium creatores: sicut ne agricolae segetum vel arborum, vel quorumcunque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamvis noverint praebere quasdam visibiles opportunitates et causas, ut illa na
Abbreviated transcription (Latin):
nec in ueteri lege diceretur nͣ ꝑiurabis.
dicimus. ñ nos iurare. Si enĩ hoc dicimꝰ m̃tim᷑.
uantũ ad me ꝑtinet iuro. s quant̾ michi ui¬
detur magna necessitate compulsus. cũ ui¬
dero nͥ faciã michi ñ credi. & ei qui mͥ ñ cre¬
dit. ñ ex pedire qͦd ñ credit. hac ꝑpensa ratio¬
ne & consideratione librata. cũ magno timo¬
re dico corã do aut cestis ẽ d̾s. aut scit xp̃s.¬
qͦd scit sic esse in animo meo. Et uideo quia¬
lo ẽ nͣ credentis.

Expanded text:
ec in veteri lege diceretur: Non pejerabin nos jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur, quantum ad me pertinet, non juro. Sed quantum mihi videtur magna necessitate compulsus, cum video, nisi faciam, mihi non credi, et ei, qui mihi non credit, non expedire quod non credit, hac ne et consideratione librata, cum magno timore dico, Coram Deo; aut, Testis est Deus; aut, Scit Christus sic esse in animo meo: et lo est non credentis.
Abbreviated transcription (Latin):
Año nr̃o. quã greta exemplaria manifestis¬
simã eeͣ iurationẽ conuincunt : Quantũ gͦ
cupiditate. aut dilectatione uirandi. Am¬
plius ẽ eñ quã. est. est.ñ.ñ. & ido amalo ẽ
s infirmitatis aut incredulitatis eoꝵ. qui
Nnouo testam̃to dictũ ẽ. ne omnino
iurare peccatũ ẽ. s quia ꝑiurare irmane pec¬
Rcatũ õ. a quo nos longe esse uoluit. qͥ om̃i mͦ
ne iuremus cõmonuit. It̾em. Quãuis dictũ sit¬
memini.ne ab alio iurationẽ accipiamꝰ. A u̾ G̃¬

Expanded text:
nostro , quam Graeca exemplaria manifestissimam jurationem esse convincunt. Quantum ergo cupiditate aut delectatione jurandi. Amplius est enim quam, Est, est; Non, non; et ideo a malo est , sed infirmitatis aut incredulitatis eorum qui nouo testamento dictum est, ne omnino non quia uerum iurare peccatum est, sed quia periurare immane peccatum est, a quo nos longe esse uoluit, qui omni modo ne iuremus memini ne ab alio jurationem accipiamus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
&e qui fidem rectam in do ñ habet. hic ñ ẽ eius
s illiꝰ inquẽ credit. idẽ diaboli. Nam de dño
nr̃o scriptũ ẽ. Om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt. Quisqͥs
gͣ aliquid credit posse fieri. aut aliquã creatu¬
rã in melius. aut in de terius in mutari aut
transformari in aliã sp̾em uł in similitudi¬
tiẽ nͥ ab ipso creatore quia om̃ia fecit. & ꝑquẽ
om̃ia facta sunt. ꝓculdubio infidelis ẽ. & pa

Expanded text:
et qui fidem rectam in Deo non habet, hic non est ejus, et qui fidem rectam in Deo non habet, hic non est ejus, sed illius in quem credit, id est diaboli. Nam de Domino nostro scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt . Quisquis ergo aliquid credit posse fieri, aut aliquam creaturam in melius aut in deterius immutari aut transformari, aut in aliam speciem vel similitudinem nisi ab ipso Creatore qui omnia fecerat et per quem omnia facta
Abbreviated transcription (Latin):
uino. s amaligno sp̃u. talia fantasmata mͣti¬
b infideliũ irrogari. Siquidẽ ipse sathanas
qui transfigurat se in angłm lucis cũ m̃ntẽ
cuicũq mulierculȩ ceꝑit. & hanc sibi ꝑ infi¬
delitatẽ sub iugau̾it. illico transformat se in¬
diuersarũ ꝑsonarũ sp̃es atq similitudines.
& mtẽ quam captiuã tenet in sompnis de¬
ludens. mͦ leta. mͦ tristia. mͦ cognitas. mͦ in¬
cognitas ꝑsonas ostendens. ꝑ deuia queq de¬
ducit. Et cũ solus sp̃c hoc patitur. infidelis
hȩc ñ in animo s incorpore euenire opinat᷑.
quã uiderat uigilando: Quis uͦ tã stultus & he¬
bes sit qui ħom̃ia quȩ in solo sp̃u fiunt. etiã in
corpore accidere arbitretur: Cum ihezechiel
pore uidit & audiuit sic̃ ipse dic̃. statim in quio
fui in sp̾u: Et paulus ñ audet se dicere raptũ
incorpore : Om̃ib itaq publice annuntiandũ
ẽ. qͦd qui talia & his similia credit. fidem ꝑdit.

Expanded text:
vino sed a maligno spiritu talia phantasmata mentivino sed a maligno spiritu talia phantasmata mentibus infidelium irrogari. Siquidem ipse Satanas, qui transfigurat se in angelum lucis, cum mentem cujuscunque mulierculae 346 ceperit, et hanc sibi per infidelitatem diversarum personarum species atque similitudinem, et mentem quam captivam tenet in somniis deludens, modo laeta, modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens per devia quaeque deducit, et cum solus spiritus hoc patitur infidelis, haec non in animo sed et in corpore evenire opinatur.quam viderit vigilando? Quisnam tam stultus et hebes sit qui haec omnia quae in solo spiritu fiunt, et in corpore accidere arbitretur. Cum Ezechiel prpore vidit et audivit, sicut ipse dixit: Statim, inquit, fui in spiritu ; et Paulus non audet se dicere raptum in corpore? . Omnibus itaque publice annuntiandum est, quia talia et his similia credit, fidem perdit,
Abbreviated transcription (Latin):
lud etiã ñ omit tendũ. qͦd quedã scelerate mu¬
lieres retro pꝰ sathan conu̾se demonũ illusio¬
nib & fantasmatib seductȩ credt̾ se & ꝓfiten¬
cur. nocturnis horis. cũ diana paganoꝵ dea
uł cũ. herodiade & in numera multitudine mu¬
lierũ equitare suꝑ quasdã bestias. & multa
t̾rarũ spacia intempeste noctis silentio ꝑ tran
sire. eiusq iussionib uelut dñe obedire. & cer¬
tis noctib ad eius seruitiũ euocari. S utinã
he sole in ꝑfidia sua ꝑissent. & ñ multos secũ
in infidelitatis in teritũ ꝑ traxissent. Nam
in numera multitudo hac̾ falsa opinione de¬
cepta. hec uera ee̾ credit. & credendo arecta
fide deuiat. & in errore paganoꝵ reuoluit᷑.
cũ aliquid diuinitatis. aut numinis extra unũ
dm arbitrat᷑. Qua ꝓptͣ sacerdotes ꝑ eccłas sibi
cõmissas popło om̃i instantia pͣdicare debent.
ut nouerint hec om̃imodis falsa eẽ. & ñ adi¬

Expanded text:
lud etiam non omittendum, quod quaedam sceleratae mulud etiam non omittendum, quod quaedam sceleratae mulieres retro post Satanam conversae , daemonum illusionibus, et phantasmatibus seductae, credunt se et profitentur, nocturnis horis cum Diana paganorum dea, vel cum Herodiade et innumera multitudine mulierum equitare super quasdam bestias et multa tere obedire, et certis noctibus ad ejus servitium evocari. Sed utinam hae solae in perfidia sua periissent, et non multos secum in infidelitatis interitum pertraxissent. Nam innumera multitudo hac falsa opinione decepta haec vera esse credit, et credendo a recta fide deviat, et in errore paganorum revolvitur, cum aliquid divinitatis aut numinis extra unum Deum arbitratur. Quapropter sacerdotes per Ecclesias sibi commissas populo cum omni instantia praedicare debent ut noverint haec omnimodis falsa esse, et non a di
Abbreviated transcription (Latin):
pori statim debemꝰ sub exemplo ione sortib
credere. uł illuo de actib apłoꝵ. huic testi¬
monio copulare. ubi sorte in apłatũ ma¬
thias eligitur. cũ pͥuilegia singłoꝵ ñ posss
Qui de pagiruis ȩuangłicis sortes legunt.
le si optandũ ẽ ut id potius faciant quam
ad demonia consulenda concurrant. tam̃
Ista michi displicet consuetudo. ad negotia
cep̃i eoꝵq ministri om̃ib uirib elabo¬
rare studeant. ut ꝑ niciosam & azabulo
inuentã sortilegam & maleficã artẽ
penitꝰ ex parrochiis suis eradicent. & si ali¬
quẽ uirũ aut mulierẽ huius cemodi sceleris
sectatorẽ inuenerint. turpit᷑ de honestatũ.
de parrochiis sus eiciant. Ait enĩ apłs. Here¬
ticũ hominẽ pꝰ unã & scd̾am ammonitionẽ
deuita. sciens quia subuersus ẽ. qui eiꝰmnõiẽ.
Subuersi sunt & adiabolo capti tenent᷑. qui de¬
relicto creatore suo. adiabolo suffragia quert̃.
Et id̾o atali peste mundari debet sc̃a ȩccłia. Il¬

Expanded text:
on statim debemus sub exemplo Jonae sortibus credere, vel illud de Actibus apostolorum huic testimonio copulare, ubi sorte in apostolum Mathias eligitur, cum privilegia singulorum non possint qui de paginis evangelicis sortes legunt, etsi optandum est, ut id potiusrtes legunt, ad daemonia consulenda concurrant, tamen etiam ista mihi\' displicet consuetudo, ad negotia elaborare studeant, ut perniciosam et a diabolo inventam sortilegam et maleficam artem penitus ex paroeciis suis eradicent, et si aliquem virum aut mulierem hujuscemodi sceleris sectatorem invenerint, turpiter dehonestatum de paroeciis suis ejiciant; ait enim Apostolus: Haereticum post unam et secundam admonitionem devita, sciens quia subversus est qui ejusmodi est . Subversi sunt et a diabolo capti tenentur qui, derelicto Creatore suo, a diabolo suffragia quaerunt, et ideo a tali peste mundari debet sancta Ecclesia. Il
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ ut ieronimꝰ ait. cõmunẽ legẽ facere om̃i¬
no nͣ possint. It em. Si qui necessitate aliqͣ
compulsi. dm̃ putant sortib exemplo apłoꝵ
eẽ consulendũ. uideant hos ipsos apłos nͣ nͥ¬

Expanded text:
gulorum, ut Hieronymus ait, communem legem facere omnigulorum, ut Hieronymus ait, communem legem facere omnino non possint. Item: Si qui necessitate aliqua compulsi, Deum putant sortibus exemplo apostolorum esse consulendum, videant hos ipsos apos
Abbreviated transcription (Latin):
creriren dum ẽ si aliqua femina sit.
quȩ ꝑquedã maleficia & in cantationes
m̃tes hominũ se inmutare posse dicat. idẽ
ut de odio in amorẽ. aut de amore in odium
conu̾tat. aut bona hominũ aut dampnet. aut
surripiat. Et si aliqua ẽ quȩ se dicat cũ demo¬
nũ turba in similitudinẽ mulierũ transfor¬
matã certis noctib equitare suꝑ quasdam
bestias. & in eoꝵ consortio annumeratã esse.
hec talis om̃imodis scopis correcta ex par¬
oꝵs ñ aliqͥd mali ẽ scilicet res indubi¬
tatione humana diuinã indicans uoluntatẽ.
Nam &e sortes miserunt apłi. q̾n iudas traditoo
dño ꝑiit. & sic̃ de illo scriptũ ẽ abiit in locũ
suũ. cepit queri quis in locum eius ordina
retur. E lecti sunt duo uidicio humano &
electus ẽ unus de duob iudicio diuino. De
duob d̾s consultus ẽ quẽ nam ipsorũ esse¬
ionas ꝓpħa sorte dep̾hensus sit. indiffe¬
rent᷑ sortib ẽ credendũ. cũ pͥuilegia sin¬

Expanded text:
rquirendum est si aliqua femima sit, quae per quaedam maleficia et incantationes mentes hominum se immutare posse dicat, id est, ut de odio in amorem, aut de amore in odium convertat, aut bona hominum aut damnet aut subripiat: et si aliqua est, quae se dicat cum daemonum turba in similitudinem mulierum transformata certis noctibus equitare super quasdam bestias, et in eorum consortio annumeratam esse; haec talis omnimodis scopis correpta, ex paon aliquid mali est: sed res est in dubitatione humana divinam indicans voluntatem. Nam et sortes miserunt Apostoli, quando Judas tradito Domino periit, et, sicut de illo scriptum est, Abiit in locum suum: coepit quaeri quis in locum ejus ordretur. Electi sunt judicio humano, et electus est unus de duobus judicio divino; de duobus Deus consultus est quemnam ipsorum Jonas propheta sorte deprehensus sit, indifferenter sortibus est credendum, quum privilegia sin
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc aut̃ phryges pͥmi inuenert̾. Prestrigiũ
ũ mercurius pͥmus dr inuenisse. Dictum ẽ
autͣ p̃strigiũ. qͦd prestringat aciem oculoꝵ.
Irus piciniȩ arte̾ pͥmus etruscis tradidisse
dictauit. & postea ñ apparuit. Nam ds fabu¬
lose arante quodã rustico subito exglebis exi¬
luisse. & aruspiciniã dictasse qua die & mor¬
tuus ẽ. Quos libros romani exetrusca lingua
qn id in pudent᷑ appetunt scire. qͦd nulla ra¬
tione eis competit inuestigare. At ido dat᷑
potestas in mundis spiritib. ut ꝑuasa sibi ap¬
ta. hoc ẽ pͣuos homines seducant illos qͥ sper¬
nunt ueritatẽ & credunt mendatio. & iuxta pau¬
li sententiã. sanam doctrinã ñ sustinebunt.
s adsua desideria coaceruabunt sibi magistim

Expanded text:
s primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum est autem praestigium quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae artem primus Etruscis tradidisse dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hic ex glebis exsiluisse et aruspicinam dictasse qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Etrusca lingua quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investigare. Ac ideo datur potestas immundis spiritibus, ut per vasa sibi apta, hoc est pravos homines, seducant illos qui spernunt veritatem et credunt mendacio, et, juxta Pauli sententiam, sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt sib
Abbreviated transcription (Latin):
spectione futura ꝓmit tunt Salisatores uo¬
cati sunt. quia dum eis menbroꝵ quȩcũq par¬
tes salierint. aliquid sibi exinde ꝓsꝑũ seu tri¬
ste significari predicunt. Exdictis eiusdeo¬
erecrabiliũ remedioꝵ. quȩ ars cõmendat
medicorũ. seu in pͣcantationib seu inca¬
racterib. uł inquibꝰcumq reb suspendendis
atq ligandis. In quib om̃ib ars demonũ ẽ.
exquadã pestifera societate hominũ. & angłor
maloꝵ exorta. Uñ & cuncta uitanda sunt

Expanded text:
spectione futura promittunt. Salisatores vospectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecunque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad haeexsecrabilium remedmedicorum, seu in praecantationibus seu in characteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde et cun
Abbreviated transcription (Latin):
siderationes dierũ. Geneses enĩ hominũ ꝑ .xii.
tiũ. mores. actus. & euentꝰ. predicere conãt᷑.
destquis quali signo fuerit. aut quẽ effectum
habeat. uitȩ qͥ nascit᷑ in tempore. Hist̃ qui
uulgo mathematici uocantur. Cuiꝰ suꝑsticio¬
nis genꝰ constellationes latini uocant. idest
notationes syderũ quomͦ se bant cũquisq
nascit᷑. Primũ aut̃ cu stellarũ interpretes.
magi nuncupant᷑. Sic̃ de his legit᷑. qͥ in euan¬
głio natũ xp̃m annuntiauert᷑. P ostea hoc
nomine soli mathematici dicti sunt. cuius
artis sclentia usq ad euangłm fuit concessa
ut xp̃o edito nemo ex inde natiuitatẽ aliqͥs
decȩlo interpretetur.¶ Oroscopi dicti sunt
qͥd horas natiuitatis hominum. specularen¬
tur dissimili. & diu̾so facto¶ Sortilogi st̃
qui sub nomine ficte religionis ꝑ quasdã
quas scõꝵ sortes uocant. diuinationis sien¬
tiã ꝓfitentur. Aut quarũ cũq sententiȩ in¬

Expanded text:
siderationes dierum. Geneses enim hominum per duodsiderationes dierum. Geneses enim hominum per duodtium mores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quale signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Matartis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut, Christo edito, nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretetur. Horoscopi dicti sunt, quod horas nativitatis hominum specularentur, dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt, qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sortes sanctorum vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcunque scripturarum in