comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pruposuit bonuen minus quod licuit in licitum fecit
deriptũ quippe est Nemomittens manuni su for
suꝑ aratrum & respiciens rero aptus est regno
caelorũ Quiigitur fortiorł studio intenderat
r&ro conspicere conuinc&ur. si relictis bonis ampli¬
oribus adminima retor quatur. ALITERRTNIO
NINDISUNT PECCATORUM CARHIS CONSCII
AT ALITER IGNARI.¬
AAmmonendinamq sunt peccata carnis & perti
Qui nare saltm paost naufragiũ m&uant & ꝑdici¬
onis suae discrimina uel cognita perhorrescant
Neqͥ piȩ post ꝑperata mala seruatisunt. haec im¬
probere p&endo moriantur. Vnde peccanti an¬
mae num quamq. a peccato desinente dicitur
Frons mulieris mer&ricis facta est tibi. Noluistierubescero
Ammonendi itaq sunt ut studeant quatinus si accepta
naturae bona integra seruare noluensaltim scissa
resarceant : Quibus nimirũ necesse est ut ꝑpendant
in tam magno fideliũ numero. quã multi. & se in libatos
custodiant. & alios aberrore conuertant. Quid igitꝰ

Expanded text:
proposuit, bonum minus quod locuit illicitum fecit. Scriptum quippe est: Nemo mittens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Qui igitur fortiori studio intenderat, retro respicere convincitur, si relictis bonis amplioribus ad minima retorquetur . Tribulationendi sunt peccatorum carnis conscii, atque aliter ignarAdmonendi namque sunt peccata carnis experti, ut mare saltem post naufragium metuant, et perditionis suae discrimina vel cognita perhorrescant; ne qui pie post perpetrata mala servati sunt, haec improbe repetendo moriantur. Unde peccanti animae et nunquam a peccato desinenti dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Admonendi itaque sunt ut studeant quatenus si accepta naturae bona integra servare noluerunt, saltem scissa resarciant. Quibus nimirum necesse est ut perpendant 82 in tam magno fidelium numero quam multi et se illibatos custodiant, et alios ab errore convertant. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
neq rapaces. regnũdĩ possi debunt. Etrursum
ornicatores aut̃ & adulteros iudicabit ds̃. Ammorer¬
disunt itaq. Vtsi temptationũ procellas cũ difficultate
salutis tolerant. coniugiiportum p&ant. Scriptũ
quippe est. Meliusest nubere quam uri Sine
culpa scilic& ad coniugiũ ueniunt. si tamen necdũ
meliõra deuouerent: Nã quis quis bonũ magis subĩre

Expanded text:
neque rapaces regnum Dei possidebunt . Et rursum: Fornicatores autem et adulteros judicabit Deus . Admonendi itaque sunt, ut si tentationum procellas cum difficultate salutis tolerant, conjugii portum petant. Scriptum namque est: Melius est nubere, quam uri . Sine culpa scilicet ad conjugium veniunt, si tamen necdum meliora voverunt. Nam quisquis bonum majus subire
Abbreviated transcription (Latin):
quod uitã mortuis praeparans. usq ad mortem
ipse uita peruenit: Quur itaq asperũ cred&ur
ut adõ homo tolerst flagella promalis. si tanta
ds̃ ab hominibus pertulit mala probonis: Autquis
sana intellegentia deꝑcussionesua ingratus &sistit
si ipse hinc sine flagellononexit. qui hic sine pec¬
GELLA METUUNT. ET PROPTEREA INNO CENE UIUNNT¬
tq. aliter. quisic in iniquitate diruerunt i ut neq¬
perflagella corrigantur : Dicendũ namq est
flagella timentibus. ut & bona temporalia nequa¬
quã promagno desiderent. quae ad esse &iam
praus uudentec mala presentia nehiulaqua uelut
intole rabilia fugiant. quibus hic pleruq ociam
bonis affici non ignorant animonen disunt quti
malis uera citerscarẽre desiderant  accerna supplicia
por resicant: Neq in boc suppliciur. tirhore irera
neant sed adamaris gratiã nutrimento caritatis
excrescantr Soriptum quippe est. perstctacaritas
foras mictut timorem: Et rursumscriptumaest

Expanded text:
quod vitam mortuis praeparans, usque ad mortem quod vitam mortuis praeparans, usque ad mortem ipse vita pervenit. Cur itaque asperum creditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis? Aut quis sana intelligentia de percussione sua ingratus existat, si ipse hinc sine flagello non exiit, qui hic sine pecgella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut neflagella corflagella timentibus, ut et bona temporalia nequaquam pro magno desiderent, quae adesse etiam pravis vident; et mala praesentia nequaquam velut intolerabilia fugiant, quibus hic plerumque etiam bonos affici non ignorant. Admonendi sunt ut si malis veraciter carere desiderant, aeterna supplicia perhorrescant, neneant, sed ad amoris gratiam nutrimento charitatis excrescant. Scriptum quippe est: Perfecta charitas foras mittit timorem . Et rursum scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
qui inlatam sibi at quanimites porut antbut
qrgo iuctor quem commouendo subiuganit: coto
contra al terũ uirtute se erigit eũ que obsistentem
fortiter & uincentem dol&: Quem quia cõmouere
in ipsa contumeliarũ iaculatione non potuit ab
aꝑto certamine interim quiescens. & secr&a sug¬
gestione cogitationem laȩessiens. aptũ deceptionis
tempus inquirit: Quia enim publicobello perdidit.
ad &xercendas occult e insidias & ardescit: qui&is
namq: iam tempore aduictoros animũ redit. & uela
rerum damna uel in uiriarũ iacula abbͥnemoriam
reducit : Cunctaqsibi inlatasunt uehementer gag¬
gerans : intolerabilia : ostendit : : Tantoq mentem
meore c̃ turbat. ut plerumq uirpatiens illa se ae¬
quanimiter tolerasit pstuictoriam capti erubescat.
torependere. noccasio pry uaur quȩrat: Niub.o¬
uictores sunt. sed pruglegentiã postmodũ intra
urbis alaustra capiuntur Siubus sunt nimale nii
iiis quoi irruens graus lunguostauita non subtrabit.

Expanded text:
qui illatam sibi aequanimiter portat. Unius ergo victor quem commovendo subjugavit, tota contra alterum virtute se erigit, eumque obsistentem fortiter et vincentem dolet; quem quia commovere in ipsa contumeliarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim quiescens, et secreta suggestione cogitationem lacescens, aptum deceptionis tempus inquirit. Quia enim publico bello perdidit, ad exercendas occulte insidias exardescit. Quietis namque tempore jam ad victoris animum redit, et vel rerum damna, aut injuriarum jacula ad memoriam reducit, cunctaque quae sibi illata sunt, vehementer exaggerans, intolerabilia ostendit; tantoque mentem moerore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse post victoriam captivus erubescarependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quvictores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus sunt similes, nisi iis quos irruens gravis languor a vita non subtrahit,
Abbreviated transcription (Latin):
actione ceeros fallunt. quasi prȩstantius ce&eris
prudentes .: esse gloriant᷑ : et quia discretionẽ
r&ributionis non considerant. ded amnis si is
miseri &ultant: Audiant aũt quã suꝑ illos
prophȩai õphonias numduunae enun a duer siopsa
intepdat dicens : Ecce diesdm̃ uenit magnusd

Expanded text:
actione caeteros fallunt, quasi praestantius caeteris actione caeteros fallunt, quasi praestantius caeteris prudentes se esse gloriantur; et quia districtionem retributionis non considerant, de damnis suis miseri exsultant. Audiant autem quomodo propheta Sophonias vim divinae animadversionis inte
Abbreviated transcription (Latin):
aliuidl osten dit a dua si spera in manu tenentis ren¬
nent: Suiabũ quicorripit. cuncinquȩ la togno ue¬
terat subito anmettens inuolutu in trtĩ concer¬
tdiq pudatortmtene : Eiquitotu am depracher¬
uendos uiderait. tergiuersatione praur defensiones
mlusus totum pariter ignorat Piouc sersoneri
cius habe iirepbis quia malitiosȩmentis duplicitas
sesẽ intrasti colligens abscondit intenebris defenio¬
bulat simpliciter: ambulat confidenter: fiducia
quit pentnagnae secuintatis est simplicitas actionis
rursum teste ꝑhib&ur: cum simplicibus sermoci¬
natio eius: dõ enim sermocinare est: ꝑ illustra¬
tionem. suae praesentiae humanis mentib archa¬
ua reuelare: Cum simplicibus igitur sermoci¬
nare dicitur : quia desuꝑnis misteriis. illorum
mentes. radio suae uisitationis illuminat. quos
nulla umbra duplicitatis obscũrat: Estaũt spe¬
ciale duplicium malũ. quia dum ꝑ uersa & duplici

Expanded text:
aliquod ostendit. Et quasi sphaera in manu tenentis remaliquod ostendit. Et quasi sphaera in manu tenentis remanet, quia is qui corripit, cuncta quae jam cognoverat subito amittens, involutum intra conscientiam peccatorem tenet; et qui totum jam deprehendendo viderat, tergiversatione pravae defensionis illusus totum pariter ignorat. Foveam ergo habet ericius in reprobis, quia malitiosae mentis duplicitas sese intra se colligens abscondit in tenebris defensiobulat simpliciter, ambulat confidenter . Fiducia quippe magnae securitatis est simplicitas actionis. rursum teste perhibetur: Cum simplicibus sermocinatio ejus . Deo enim sermocinari, est per illustrationem suae praesentiae humanis mentibus arcana revelare. Cum simplicibus igitur sermocinari dicitur; quia de supernis mysteriis illorum mentes radio suae visitationis illuminat, quos nulla umbra duplicitatis obscurat. Est autem speciale duplicium malum, quia dum perversa et duplici
Abbreviated transcription (Latin):
specie ꝑ proph&ã contrapeccantem animam
excusantemq sẽ dicitur: Ibi habuit foueã hericius :
Hericiiquippe nominempurȩmentis sẽ sẽq callidȩ
defendentis duplicitas designatur : Quia uidelic &
hericius cum apprehenditur. eius & caput cernit᷑
& pedesuidentur. & corpus omne conspicitur ⁊. Sed mox
ut apprehensus fuerit. sem & ipsum insperam colligit.
pedes introrsus subtrahit. caput abscondit. & intra
tenentis mañ totum simul amittit᷑. quod totũ simulante
uidebatur : Sic nimirũ sic impurę mentes sunt.
cũ insuis excessib: comprehenduntur: caput erum
hericu cernitur. quia quo initio adculpã peccator
accesserit uid&ur ÷ pedes hericii conspiciuntur.
quia quib uestigis nequitiasit ꝑ p&rata cognoscit᷑:
dtamen adductus repente ecusationibi inpura
mens introrsus pedes colligit. quia cuncta iniqui¬
tatis suae uestigia abscondit: Caput abs trahit.
qui a miris defensionib nec inchoasse semalum

Expanded text:
specie per prophetam contra peccantem animam specie per prophetam contra peccantem animam excusantemque se, dicitur: Ibi habuit foveam ericius . Ericii quippe nomine impurae mentis seseque callide defendentis duplicitas designatur; quia videlicet ericius cum apprehenditur, ejus et 48 caput cernitur, et pedes videntur, et corpus omne conspicitur; sed mox ut apprehensus fuerit, semetipsum in sphaeram colligit, pedes introrsus subtrahit, caput abscondit, et intra tenentis manus totum simul amittitur, quod totum simul ante videbatur. Sic nimirum, sic impurae mentes sunt, cum in suis excessibus comprehenduntur. Caput enim ericii cernitur, quia quo initio ad culpam peccator accesserit videtur. Pedes ericii conspiciuntur, quia quibus vestigiis nequitia sit perpetrata cognoscitur, et tamen adductis repente excusationibus impura mens introrsus pedes colligit, quia cuncta iniquitatis suae vestigia abscondit. Caput subtrahit, quia miris defensionibus nec inchoasse se malum
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil aut̃ ot addefende᷑dũ punta: tutius ninil
ad dicendũ uencatis acilius ÷ Namdum falla ciãeot
suã tueri cogitur. duro corlabore fatigatur: Hinc
pamq scriptũ est: labor labiorũ ipsorũ operi&
eos ÷ quienim nunc impl&. tunc õperit: Quia
cuius nunc animam ꝑblandã in qui& udinẽ gerit.
tunc ꝑasperã r&ributionẽ prȩmit : Hinc ꝑhiere¬
miam dicitur : Docuerunt linguam suã loqui
mendacium. ut iniq agerent labora uerunt
Acsi aꝑte dicer&ur: quia mici esse ueritatis sine
labore poterant. ut peccent. laborant. Cũq
uiuere sim pliciter rennuunt. laborib &igunt
ut moriantur : Nam plerumq incdp a de pbindi
dum quales sint cognoscere fugiunt: sẽse sub fallaciȩ
uda ner abscondunt : Et hoc quod peccani. quodq
iam aptecernitur. &cusare moliunt᷑: ita ut sepet
his quicorũ culpas corripere stud &aspso falsitatis
nebulis seductus: pene amississe se uideat. quod de
his iamcertum tenebat: Unde recte subiudeae

Expanded text:
Nil autem est ad defendendum puritate tutius, nil ad dicendum veritate facilius. Nam dum fallaciam suam tueri cogitur, duro cor labore fatigatur. Hinc namque scriptum est: Labor labiorum ipsorum operiet eos . Qui enim nunc implet, tunc operit, quia cujus nunc animum per blandam inquietudinem exerit, tunc per asperam retributionem premit. Hinc per Jeremiam dicitur: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, ut inique agerent laboraverunt . Ac si aperte diceretur: Qui amici esse veritatis sine labore poterant, ut peccent laborant; cumque vivere simpliciter renuunt, laboribus exigunt ut moriantur. Nam plerumque in culpa deprehensi, dum quales sint cognosci refugiunt, sese sub fallaciae velamine abscondunt, et hoc quod peccant, quodque jam aperte cernitur, excusare moliuntur; ita ut saepe is qui eorum culpas corripere studet, aspersae falsitatis nebulis seductus, pene amisisse se videat quod de eis jam certum tenebat. Unde recte sub Judaeae
Abbreviated transcription (Latin):
outs atunc solanos in ȩdificio domcordia ca¬
tatis ligit ÷ ammonendisunt aegri ut copsi¬
derent proꝑcipiendis terrenis hereditatibus
quam dura carnales filios: disciplinae flagella
castigerit : Quae ergo nobis diũnae coraip¬
onis paena grauis estͦ. ꝑquam eerumquã aiimit¬
tenda hereditas ꝑcipit᷑. & semꝑ mensura supplicia
uitantur : Hinc & enim paulus ait: Patres quidẽ
carnis nostrae habuimꝰ eruditores: & reuere¬
bam̃ eos: non multo magis obtemperabimus patr
spiritui &uiuemus et illiquidem intempore
paucorũ diẽrum. secundũ uoluntatem suã erudi¬
ebantnos: Hic aut adid quod utile est. in recipi¬
endo scificationem eius: Ammonendisuat aegri.
ut considerent quanta salus cordissit molestia tem¬
poralis. quae adcogrutionem. sumentẽ reuocat:¬
& quam plerumq salus abiecit: infirmitatis memo¬
na reformat. ut animus qui & trase inelatione
ducitur. cuisit conditione subditus. & percus sa
balum ls tame uocere dteble qe lsboli uene¬

Expanded text:
t tunc sola nos in aedificio concordia charitatis liget. Admonendi sunt aegri, ut considerent pro percipiendis terrenis haereditatibus quam dura carnales filios disciplinae flagella castigent. Quae ergo nobis divinae correptionis poena gravis est, per quam et nunquam amittenda haereditas percipitur, et semper mansura supplicia vitantur? Hinc etenim Paulus ait: Patres quidem carnis nostrae habuimus eruditores, et reverebamur eos; non multo magis obtemperabimus patri spirituum, et vivemus? Et illi quidem in tempore paucorum dierum secundum voluntatem suam erudiebant nos; hic autem ad id quod utile est in recipiendo sanctificationem ejus . Admonendi sunt aegri, ut considerent quanta salus cordis sit molestia corporalis, quae ad cognitionem sui mentem revocat, et quam plerumque salus abjicit, infirmitatis memoriam reformat, ut animus qui extra se in elationem ducitur, cui sit conditioni subditus, ex percussa Balaam si tamen vocem De
Abbreviated transcription (Latin):
curo ꝑmelestuie curdo flagellusuo mentio leaqdi¬
cat quem menis ipsa carui prȩsidenis nonucditiate
te uta mxledtem sp̃s proficere in bocmundo cu¬
pientis uelutiter dendentts impeddiat: donetet
iniusbilti quunbi obuiat in notescat : Vndelent
ꝑpaien dicitur correptionemhabuit suae ue san
dlata mens humilitatis bonum quod tenere debe
ab afflicta carne memoratur : Sed huius correp¬
tionis derum id crco balaam non obtenuit quuia
admaledicendum ꝑgens: uocem noninenstemutaia
Ammonendisunt aegri. ut considerent quantisit
muneris molestia corporalis: quaeadmissa
peccata diluit. & ea quae põterant admitti compese¬

Expanded text:
r molestiam tacta, flagello suo menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat: ita ut anxietate spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis impediat, donec ei invisibilem, qui sibi obviat innotescat. Unde et dicitur: Correptionem habuit suae vesaniae elata mens humilitatis bonum quod tenere debeat ab afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis donum idcirco Balaam non obtinuit, quia ad maledicendum pergens, vocem, non mentem mutavit. Admonendi sunt aegri ut considerent quanti sit muneris molestia corporalis, quae et admissa peccata diluit, et ea quae admitti pote
Abbreviated transcription (Latin):
liginis dis tiebulȩ &e turbinis. dici tube &edangeris
u ꝑ omnes ciuitates munitas & fuꝑ omis arguos
cuedsos : Qui denim ꝑciuitates munitas aprimit᷑
nisi sus pectȩ mentes & fallace semꝑ deftione
circum datȩ  quae quotiens earum culpat cor¬
ripitur. ueritatis adse iacula non admittua
Et quid ꝑ excelsos angulos. duplex quippe sempes
in angulis paries. nisi impura corda signantur
Quae dum ueritatis simplicitatem fugiunt. ad
semecipsa quod ãmodo duplicitatis ꝑuersi tate repli¬
cantur : et quod est d&erius. apud cogitationes suas
in fastu prudentiae ex ipsa seculpa inpuritatis
&tollunt. dies igitur drĩ uindictae atq anim¬
aduersionis plena. suꝑ ciuitates munitas & super
excelsos angulos uenit. quia ira & tremi iudicii
humana corda & defensione contra ueritatem
clausa destruit. & duplicitatib inuolũta disoluit
Tunc enim mũnitae ciuitates cadunt. qui a m̃tes
dõ in peneratȩ damnabuntur. Tunc e celsi anguli

Expanded text:
is, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris super omnes civitates munitas, et super omnes angulos excelsos . Quid enim per civitates munitas exprimitur, nisi suspectae mentes et fallaci semper defensione circumdatae, quae quoties earum culpa corripitur, veritatis ad se jacula non admittunt? Et quid per excelsos angulos duplex quippe semper est in angulis paries nisi impura corda signantur? quae dum veritatis simplicitatem fugiunt, ad semetipsa quodammodo duplicitatis perversitate replicantur, et, quod est deterius, apud cogitationes suas in fastu prudentiae ex ipsa se culpa impuritatis extollunt. Dies igitur Domini vindictae atque animadversionis plena super civitates munitas et super excelsos angulos venit, quia ira extremi judicii humana corda et defensionibus contra veritatem clausa destruit, et duplicitatibus involuta dissolvit. Tunc enim munitae civitates cadunt, quia mentes Deo impenetratae damnabuntur. 49 Tunc excelsi anguli
Abbreviated transcription (Latin):
ina cunstodiune. inaiẽlqua uersutitostisa ns quiia
diabel. mors int orut mnorbemter rari: Quia
um ipie carii pdidit condito hoc homini in uidic:
sdam nationesua perditus ad huc alus ꝑdendo
quantis lapsibus succrescentis ruinae subiactan:
quiadum liuorem a corde nom proitiunt. adaptas
operi nequt as deuoluuntur: Nisienim cam in¬
uidiso acceptam fratris hostia. minime ꝑuenus¬

Expanded text:
ime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam diaboli mors intravit in orbem terrarum . Quia enim ipse coelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo quantis lapsibus subcrescentis ruinae subjaceant: quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pe
Abbreviated transcription (Latin):
menteri. iusgoncdit uultus cius. Liuor itaq sacrifi¬
ũ. fratrcidi seminariu fius: namque melierẽ se esic
doluit. neutcumq. && amputauit : Dicendum
est inuidis. qui dumse usta merinsicus peste consũ¬
munt. &iam quic quid inse alis uidbonihabẽre uiden¬
tur interimunt : Vndescriptũ de : uitacarnis
sanitas cordis. putr elo osst inuidia: quid mini¬

Expanded text:
 concidit vultus ejus . Livor itaque sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset amputavit. Dicendum est invidis quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis, putredo oss
Abbreviated transcription (Latin):
puni quan suera reint: Sicut enu semꝑdicena
saltitas lacst Ita non nomuda quiburdamauia
uera mocuerant: nde coram discipulis pnis la¬
quutionem suia silentio temperins ait Multa
halico uobis dicerir sechiuno nomporestis illaportare

Expanded text:
quam vera reticere. Sicut enim semper dicentem falsitas laesit, ita nonnunquam quibusdam audita vera nocuerunt. Unde coram discipulis Dominus locutionem suam silentio temperans ait: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis illa portare
Abbreviated transcription (Latin):
lnionis inquirunt. Etinansiseuidinendouani
coliramis habitrunts reractantes nronlput
untunt : Dibuscitius apryairante succurni p
imun dela& inflam mans puttortumlias
prm is finot: Alterum ppryuotars. uncortam¬

Expanded text:
ltionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, retractantes in malitiam vertunt. Quibus citius a praedicante succurriturunum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat, alterum provocans ut cont
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq augienta alienae prospertatis aspiciurit.
apudier cipsos anxiȩ afflucticoras suptite
momunir ÷ quibisti infelicus. quos dum conspecta
felicitas affiuit. poeneni quiores redd alioru
uerolona que ał ere non possunt. sidiligerent
iua fecissent ÷ Sic quippesunt iniuers onsister¬
te infide. sicut multa mendr uno continentur
incorpore: Quae ꝑ officiti quide diuers sunib.
eil quosbi gicissim cõngruunt unur fiuntde
fit. ut pis poculu iudeat. & ꝑprãs oruligradiantio:
Ori auditus auriu seriuat. & adisims uriluobis
uentrioperentur murꝰ: In psaigiturcorporis
positione au ipimꝰ. qued inactione serue mus:
Nomus itaq turpeest nonimitare quod sumꝰ: pre
iuit nimrum. quae &simitar nor pissimꝰ amd

Expanded text:
dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid istis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona quae habere non possunt, si diligerent, sua facerent. Sic quippe sunt universi consistentes in fide, sicut multa membra uno in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum sventri operentur manus. In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus
Abbreviated transcription (Latin):
niam imttando mult̃ plicent: Tes in hoc praesenti
uicat stadio ad certõm̃ alitnũ deuotisiauto e ad
pigri asprtuatore adñtant to port cerramen sine
bratuortantant quonunc incertamine norlabi¬
rant ⁊ Ettunc toru palmam afflicti respican:
inquorununo laboribus ot osiꝑturant : Ualde
q iippę pictamꝰ. sialienabenegesia nondilegimus:¬
ednil merced is agmmꝰ. sica quaediligimꝰ. inquantia
possumus nonimia: Dicendaitao at heniuolis
cului imintar suna minime sestinant que laudam¬
tes opprobant: notis uirtutu scitas. sicues tultis
epectatori ludicraruim arnum uanitas placus
efferunt. pe tamen tales esse desiderant. qual
illos conspiciunt esse quos laudant: Miran
Actibus non praesumant: Nebonalaudent eager¬
recuent Grauiter quippe extrema ulcione ferien¬
disunt. quibus placuit quod imitare nolueriuit
Ammonendisunt inuidi. ut ꝑpendant quantȩ
cecitatis sunt. quiabeno profect deficiunt. aliena
quittalio ratione proximoru loseroris fiunt:

Expanded text:
iam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus non imitamur. Dicendum itaque est benevolis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes approbant, sic eis virtutum sanctitas sicut stultis spectatoribus ludicrarum artium vanitas placet.efferunt, nec tamen tales esse desiderant, quales illos conspiciunt esse quos laudant. Mirantur bus non praesumant; ne bona larecusent. Gravius quippe extrema ultione feriendi sunt, quibus placuit quod imitari noluerunt. Admonendi sunt invidi, ut perpendant quantae caecitatis sunt, qui alieno provectu deficiqui melioratione proximi deteriores fiunt;
Abbreviated transcription (Latin):
nibus roborari Apud illos ergo error omnis putatur
essepeccatit̃. quod uitari non posse contendunt.
suspendatur as sensio. errarequippo¬
dicunt cumquisquis assentitur incertis. uihilꝗcertiesse
in hominũ uisis propter indiscr&ã similitudinem
F alsreciam siut uid &ur fortesit uerũ: acutissimis
quidem. sed impudentissimis confliet ationidisputunt
Apudnos aut̃. iustus xfideuiuit :Atsi tollatur
assersio fides tollitur: Quiasine a sensione nihil credit᷑:
et sunt uera quamius nonuideantur: quȩ nisicredatt᷑.
aduitam beatam quȩ nonnisia&erna est: non potest
perueniri Cumistis uero utrũ loquidebeamꝰignoro
quinon uicturos in aernũ. sed in prȩsentia seuiuere
nesciunt: Immo nescires edicunt: quod nescire
non possunt: ueq enim̃ quisquã sinitur nescirese
uiuere: quando quidem sinon uiuit Qnon potest ali¬
quid uel nescire: Qm̃ non solum scire: uerũ &iam

Expanded text:
nibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur nibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippdicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna est, non potest perveniri. Cum istis vero utrum loqui debeamus ignoro, qui, non victuros in aeternum, sed in praesentia se vivere nesciunt: imo nescire se dicunt, quod nescire non possunt. Neque enim quisquam sinitur nescire se vivere: quandoquidem si non vivit, non potest aliquid vel nescire; quoniam non solum scire, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ &iabuus mod serroris. cumhomo dentalestio sane
benesentit qualis sit nesciens. aut pro eis quȩ psensus
corporis capimꝰ occurrunt similia. Quaespũ tamquã
pangelũ liberatus. aut in ipsis rebus corporeis lene
putatur esse quodas perũ est. autdulce quod amarũ
est. autbeneolere quod putidũ. auttonare cũ reda
transitꝰ aut illũ esse hominẽ cũsitalius. Quando
ille gratusque parentib: error. & c&era talia &iam
peccatu dicenda sint: nec quȩstio nodiosissima qui
homines acutissimas achademicos torsit. uunc mila
enodanda suscepta est. utrũ aliquid debeat sapiens api¬
bnoda tieincidat ierrorẽ si proueris adpba uecui fadsa
Eauin ortia sicut a sfirmant uel occulta sino melincerta
Vindecria confeciuolumina initio conuersionis meae.
ueimpedimento nobis ess& quae tam quã enosto lotroe¬
dicebat s oritiq fuerat remouenda Inueniend adespe¬
ratio ueritatis. quae illorũ uidetur argumentatio¬

Expanded text:
utrum etiam hujusmodi errores: cum homo de malo homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum alius sit, quando ille, Gratusque parentibus error: et caetera talia etiam peccata dicenda sint. Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentatio
Abbreviated transcription (Latin):
demones credunt & contremescunt: nec tameri
perant uel amant. sed potius quod speramꝰ &a mam̃
redendo uenturũ esse formidant: propt̃ hoc
pls paulus fidem quȩ ꝑdilectionẽ operatur app¬
at atq commendat : Quae utiq sine spe ñpotest
sse: Pro inde nec amorsine speest. nec sin eamore
redendumsit quod adrelegionẽ ꝑtineat: Nrerũ
atura itarimandaest. quemadmodũ ab eis quos
hysicos greciuocant: nec m&uendũ estsi aliquid
leui & numero elementorũ. demotuat que ordine
defectib siderũ. Defiguracaeli. degenerib & na¬
turis animaliũ. fru ticũ lapidũ. fontiũ. fluminum.
nontium despatiis locorũ & temporũ. designis
minentium tempestatũ. & alia sexcenta de his reb.
uas illi uel inuenerunt uel in uenisse & istimant¬
cpĩañ ignor&. Quia necipsi om̃a reppererunt. tanto
xcellentes ingenio. flagrantes studio ab undantes
tio & quȩdã humana coniectura in uestigantes.
Iuedã uero historica experientia ꝑscrutantes. &

Expanded text:
emones credunt et contremiscunt : nec tamen sperant vel amant, sed potius quod speramus et amamus, credendo venturum esse formidant. Propter quod et apostolus Paulus, fidem quae per dilectionem operatur, approbat atque commendat , quae utique sine spe non potest esse. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore credendum sit quod ad religionem pertineat, non rerum natura ita rimanda est, quemadmodum ab eis quos physicos Graeci vocant: nec metuendum est, ne aliquid de vi et numero elementorum, de motu atque ordine et defectibus siderum, de figura coeli, de generibus et naturis animalium, fruticum, lapidum, fontium, fluminum, montium, de spatiis locorum et temporum, de signis imminentium tempestatum, et alia sexcenta de iis rebus quas illi vel invenerunt vel invenisse se existimantianus ignoret; quia nec ipsi omnia repererunt tanto excellentes ingenio, flagrantes studio, abundantes otio, et quaedam humana conjectura investigantes, quaedam vero historica experientia perscrutantes, et
Abbreviated transcription (Latin):
aquusnl abooontatur mali ouiuero malũ honunẽ
itabonũ dredit ut rihil ab eomali patiatur tiullo
ma lo fallitur nec ineõ cadit illa prophoica do&c es¬
tiotio: uachis quidicit quodinalũ est bonũ deipsis
enino rebus qlaibi homines malisunt. uondehominib dictũ
mit legendum est. Vndequi adulter ũ dicitbonũ
recte argu&rur illa uoce proph& ca Quiuero ipsd̃
hominem dicitbonũ quẽ putat castũ nescit adulterũ.
ponindoc trina rerũ bonarũ & malarũ. sed in occultis
humanorũ fallitur morũ. Vocans hominẽ bonũ
inquo putat esse quodesse p̃ dubiat bonũ. & diceos
inalum ad ulterõ & bonũ castũ. Sed hunc bonũ dicens
nesciendo adultteũ esse noncastũ. Porro siꝑerrorẽ
euadit quisq ꝑniciem sicut superius dixi nobisitinere
contigisse. &iambonialiquid homini errore confertur:
scdcum dico irquibusdã rebus nullomalo aliquem
uel nonnullo &iam bonof alli : nonipsum errorem
dico nullum molũ uel nonnullũ bonũ. sed malum¬

Expanded text:
quid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis qui dicunt quod malum est bonum. De ipsis enim rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus dictum intelligendum est. Unde qui adulterium dicit bonum, recte arguitur illa voce prophetica. Qui vero ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in occultis humanorum fallitur morum; vocans hominem bonum, in quo putat esse quod esse non dubitat bonum, et dicens malum adulterum et bonum castum: sed hunc bonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum
Abbreviated transcription (Latin):
ar reb ipis de quibus aliquid dicitur secdsola intest¬
oruceutst Mel quiese qu nesciens sassũ dicit qm̃ id
uerurn putat. quã quimentiendi a nimu stidisi x qmita
mosiens uerũ esse quod dicit Ill e namꝗtionabua hal
pse ipsumisit quod ab eodicitur. Aliud tamenclaunt
noectuua aliud in lingua promstũ est Quodmalũ est
proprium mentientis : In ipsarũ aut̃ quȩ dicuntar
consideratione rerũ : tatũ inter est Quaiune
niusq fallatur siue mentiatur : utcũ falliquã tiru
minus sit Malũ quantũ ꝑtin& ad hominis uolups¬
tatẽ tam̃ longesit tolerabilius inhisquȩrelegione sue¬
siiuncta mentiri quã in hissine quorũ fide uel rati¬
trads̃ coipon potest falli quod ut inlusitrã xemplis
Ittue amur qualesit siquispiamdummentitur iuuere
bunti& aliquẽ mortuũ & alius dũ fallitur credat
iterũ xpm̃ postquã lib& longa tempora moriturum
Nonne illomodo mentiri quãistomodo falluncopi¬
rabiliter praestat : multoq minoris maliest in illur :¬

Expanded text:
uid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud per se ipsum sit quod ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promptum est; quod malum est proprium mentientis. In ipsarum autem quae dicuntur consideratione rerum tantum interest, qua in re quisque fallatur sive meminus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius in his, quae a religione susejuncta, mentiri, quam in iis sine quorum fide vel notitia Deus coli non potest, falli. Quod ut illustretur exemplis, intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum fallitur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ in ipso est non fallit ipse sed fallitur. nonitaq
mendatii sed aliquando temeritatis arguendus ẽ.
qui falsa in cautius creditꝰ ꝓuer is hab&. potiusque
econtrario quantũ in ipso est illementitur. quidicit
uerũ quod putat falsum. quantũ enim ad animũ ei
attin&. quia ponquod sentit hocdicit ponuerũ dicit.¬

Expanded text:
quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pro veris habet. Potiusque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mentitur uid &ur errarȩ sed aliũ inerroremmittere
medentẽ sibi Et in eare quidem nonerat quam̃datio
cnetegit si nouit ipse quoduerũ sit sed in hoc fallitur
quodputat sibisuũ non obesse mendatiũ. Cũ magis facu¬
ent quã patienti obsitomne peccatũ. Uerũ hie diffi¬
grandẽlibrũ cum respondendi fiecessitas urgu
absoluimus. utrũ ad officiũ hominis iustiꝑtineat alio¬
quando mentiri: Non nulli enim eo usq pro grediuntur: in
ut ꝑiurare derebus adi cultũ ꝑtinentibus acdeipsa dĩ
natura falsum aliquid dicere. Nonnũ quãbonũ piũq
opus esse contendant. Mihiaut uid&ur peccatũ quidẽ
esse omne mendatium. sed multũ in ter esse quo animo
& dequibus reb quisq mentiatur: Nonenim sic peccat
qui consulendi quomodo ille qui nocendiuo luntate
mentitur: Aut uerotantũ noc&¬
endo indiuersũ i. termittit. quantũ isquiuiam uitȩ
mendatio fallente de prauatꝰ. Nemosanementiens
iudicandus est. quidicit falsũ quod putat uerum qm̃

Expanded text:
mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatum. CAPUT XVIIlibrum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hominis justi pertineat aliquando mentiri. Nonnulli enim eo usque progrediuntur, ut et pejerare, et de rebus ad Dei cultum pertinentibus ac de ipsa Dei natura falsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi autem videtur peccatum quidem esse omne mendacium, sed multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
qui est ds unius &uerus. Hullam que esse naturam
quae pon aut ipsesit. aut ab ipso Eũ que esse trinio
biliter boua trinitate creata sunt om̃a. Nec sumins
nec ȩqualiter nec immutabiliter bonssed tarlau
&iã singula : simuluero uniuersa ualdebona. quia
& omnib consistit uniuersitatis ad mirabilis pulch¬
tudo: Inqua &iã illud quod malũ dicitur bene
ordinatũ & locopositũ eminentius cõmendat bona
siuesit uerũ idqTãsit inanimo de forme atque
in decens. quã pulchrũ et decorũ esse sentim̃ uel
inloquendo uel in assentiendo est est non non:
profecto & obhocipso est uita misera ista quauiuimꝰ
Quodci nonnũ quã ut ñ
amittatur error est necessarius. Absit ut ralissit
illauita ubiest animae nrãe. ipsaueritas uita. Vbi
nemo fallit. fallitur nemo. Hic aut̃ homines fallum
atq falluntur: Miserioresque sunt cũ mentiends
fallunt. quã cum mentientib credendo falluntur. V
ad eo tamenrationabilis natura refugit falsita tem

Expanded text:
qui est Deus unus et verus; nullamque esse naturam quae non aut ipse sit, aut ab ipso: eumque esse Trinitabiliter bona Trinitate creata sunt omnia, et nec summe, nec aequaliter, nec immutabiliter bona, sed tamen bona etiam singula: simul vero universa valex omnibus consistit universitatis admirabilis pulchritudo, in qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum, et loco suo positum, eminentius commendat bona sua, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assentiendo, Est, est, Non, non : profecto et ob hoc ipsum est vita misera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta desacra scriptura sentiunt. hoc solum
quod ꝑ illã contra elatos dicitur nonattendunt
Inprobus quippe & imperitus est medicus. quialienũ
medere app&cit & ipse uulnus quod patitur nescit
Quiigitur uerbadĩ humiliter non locuntur. ꝓfecto
ammonendis. ut cũ medicamenta aegris apponurt

Expanded text:
cuncta de sacra Scriptura sentiunt, hoc solum cuncta de sacra Scriptura sentiunt, hoc solum quod per illam contra elatos dicitur, non attendant. Improbus quippe et imperitus est medicus, qui alienum mederi appetit, et ipse volnus quod patitur nescit. Qui igitur verba Dei humiliter non loquuntur, profecto admonendi sunt, ut cum medicamina aegris apponunt
Abbreviated transcription (Latin):
Vinumsuũ nobis dñs prȩstat. cum scriptune suaeo
alta predicationie᷑ debriat: Oleumquoq suũ pnobis
tribuit. cũ pręceptis aꝑtiorib uitam nostrã blanda
lenitate disponit: Argentũ multiplicat. cũ nob
luce ueritatis plena eloquia subministrat: auno quoq
nos ditat: quando cornostrũ intellectum suneni
fulguris irradiat : Quȩ cuncta hȩrec iciba al offer̃
quia apud auditorũ suorũ corda corrupte omã
intellegendo ꝑuertunt. Et defrumento dĩ uino
atq oleo argento pariter & auro satanȩ sacrificiũ
immolant. quia ad errorẽ discordiȩ uerba pacis
inclinant Unde am monendi sunt ut ꝑpendanta
qui adum puersẽmente deprȩceptis pacis discordiã
faciunt iuxtãdĩ qamine ipsi de uerbis uitae mori¬
untur:. At contra ammonendi sunt qui recte
quidem uerbalegis intellegum. sed haechumilĩ
non locuntur: Vt indiuinis sermonibus prius
quã cos aliis proferant. sem& ipsos requirant
nein sequentes aliorũ facta se deserart. &cũ recte

Expanded text:
inus nobis praestat, cum Scripturae suae alta praedicatione nos debriat. Oleum quoque suum nobis tribuit, cum praeceptis apertioribus vitam nostram blanda lenitate disponit. Argentum multiplicat cum nobis luce veritatis plena eloquia subministrat. Auro quoque nos ditat, quando cor nostrum intellectu summi fulgoris irradiat. Quae cuncta haeretici Baal offerunt, quia apud auditorum suorum corda corrupte omnia intelligendo pervertunt. Et de frumento Dei, vino atque oleo, argento pariter et auro, Satanae sacrificium immolant, quia ad errorem discordiae verba pacis inclinant. Unde admonendi sunt ut perpendant, quia dum perversa mente de praeceptis pacis discordiam faciunt, justo Dei examine ipsi de verbis vitae moriuntur. At contra admonendi sunt qui recte quidem verba legis intelligunt, sed haec humiliter non loquuntur; ut in divinis sermonibus prius quam aliis eos proferant, semetipsos requirant, ne insequentes aliorum facta, se deserant; et cum recte
Abbreviated transcription (Latin):
interhos nimirũ deb& terrena pax construi
& prius quam ab eis ualeat suꝑna cognosci:
Ut hi scilic& quos contradilectionem di malitiae
suae impioatis &asperat. saltim ex proximi
amore mansuescant Et quasi euicin oadmelius

Expanded text:
inter hos nimirum debet terrena pax construi inter hos nimirum debet terrena pax construi et priusquam ab eis valeat superna cognosci; ut hi scilicet quos contra dilectionem Dei malitia suae impietatis exasperat, saltem ex proximi amore mansuescant; et quasi e vicino ad melius
Abbreviated transcription (Latin):
Idnde preditator earegius graiue pharis gorũ sadduc gorũ¬
inai peuecutione de prehensus anter sem & ipsos diciudere
rstuduit  queõs contraseil unĩtos grauiter uidit tcũ
pbariseorũ . despe &resurret none mortuors ega suidico
Quriai saddu en spem res urrectionemq mor tugrumi
esse deregaren: quam pharisci uxta sacri eloqui
ꝓnierta crederent  facta in perseclitorieloqu¬
animitate disensio est. & diuisa turbee in lcsus paulus
umonquae hunc unita prius in maniter prespi:
Animonendinamq sunt quisacionda n pat pstudus
decupantur. ut prauorũ mentib prius amore
debeant interne pacis infundere quatenus es
post modum ualeat &xterior pax prodes ie
Vltdum eorũ corinillius cognitione sus pendit᷑
iequa quam ad nequitiam & huius perceptione
Iapiatur Dumq. suꝑna prouident terrena
nullomodo. adusum suae decerio rationes
indinent Cum uero peruersi quiq talessinit
ut noceri bonis nequeant. &iam si concupiscant

Expanded text:
Unde praedicator egregins gravi Pharisaeorum SadducaeoruUnde praedicator egregins gravi Pharisaeorum Sadducaeorumque persecutione deprehensus, inter semetipsos dividere studuit, quos contra se graviter unitos vidit, cum ortuorum ego judicor . Dumque Sadducaei spem resurrectionemque 72 mortuorum esse denegarent, quam Pharisaei juxta sacri eloquii praecepta crederent, facta in persecutorum unanimitate dissensio est, et divisa turba illaesus Paulus exivit, quae hunc unita prius immaniter pressit. Admonendi itaque sunt qui faciendae pacis studiis occupantur, ut pravorum mentibus prius amorem debeant internae pacis infundere, quatenus eis postmodum valeat exterior pax prodesse; ut dum eorum cor in illius cognitione suspenditur, nequaquam ad nequitiam ex hujus perceptione rapiatur; dumque supernam provident, terrenam nullo modo ad usum suae deteriorationis inclinent. Cum vero perversi quique tales sunt, ut nocere bonis nequeant, etiamsi concupiscant,
Abbreviated transcription (Latin):
At contra ammonendisunt pacifici. p&antȩ actionis
pondus leuigent: si nter quos pacem fundere
debeant ignõrent ÷ Namsicut multũ noc& siunitas¬
si dest bonis. ita ualde est noxiũ: si nondesit malis
Siergo puersorũ nequitia iungitur. profecto eorum
malis actibus robor aug&ur. Quia quo sibi in ma¬
litia congruunt. totos se robustius bonorũ afflic¬
tionibus in lidunt : Hincnamq est quod contra
damnati illius uasis uide lic& antichristi. praedi¬
catoris. diuina uoce beato iobdicitur. Membra
carniũ eius. cohȩrentia sibi Hinc subs quamarũ
specie. decius satellitib ꝑhib&ur: Una uni con¬
iungecur. & nespiraculũ quidem incedit pereas
equaces quippe illius quo nulla intrase discor¬
diȩ auersitate diuisesunt. in bonorũ grauius
nec eglomerant᷑ : Qui ergo iniquos pacesociaint
miquitatͥe iures amministrat: Quiabonos dece¬
rius deprimunt. quos &un animiter ꝑsecuntur.

Expanded text:
At contra admonendi sunt pacifici, ne tantae actionis At contra admonendi sunt pacifici, ne tantae actionis pondus levigent, si inter quos fundare pacem debeant, ignorent. Nam sicut multum nocet si unitas desit bonis, ita valde est noxium si non desit malis. Si ergo perversorum nequitia in pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur; quia quo sibi in malitia congruunt, eo se robustius bonorum afflictionibus illidunt. Hinc namque est quod contra damnati illius vasis, videlicet Antichristi praedicatores, divina ' voce beato Job dicitur: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Hinc sub squamarum specie de ejus satellitibus perhibetur: Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas . Sequaces quippe illius quo nulla inter se discordiae adversitate divisi sunt, eo in benorum gravius nece glomerantur. Qui ergo iniquos pace sociat, iniquitati vires administrat, quia bonos deterius deprimunt, quos et unanimiter persequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
radiee subsistãt . Audiant iurgiorũ soninalba es quiou
scmptunoest opcat pacifici qm filudi uo cabuntur
Ato ediuerso colligant quia sissi bocantuo aibutu
pacem faciunt. procul dubio satanȩ sunt filii qui
confundunt Omnes enim quiper discordiam sepd¬
rantur. auiriditate dilectionis arefiunt: Qui &si
boni operis fructus insuis actionibus proferunt.
profecto nullisunt. quia non & unitate caritatis
oriuntur Hinc ergo ꝑpendant seminantes uirgia
quã multipliciter peccant. quidum unã nequitiã
ꝑpocrant. abhumanis cordibus cunctasimul uir¬
tutes eradicant In uno enimmalo innumera per¬
agunt. quia seminandum discordiã caritatem
Quia÷ cum nihil est pretiosius dõ uirtute dilectione.
uihil desiderabilius est diabdo &tipctione cari¬
tatis : Quis quis igitur semi nando iurgia
dilectionem proximorũ ꝑim&. h ostidĩ famili¬
arius seruit : quia qua ille amissa caecidit. hane iste
uil ueratis cordibus subtidens cis iter ascensionis abscidit.

Expanded text:
radice subsistat. Audiant jurgiorum seminatores quod scriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Atque e diverso colligant, quia si filii Dei vocantur qui pacem faciunt, proculdubio Satanae sunt filii qui confundunt. Omnes autem qui per discordiam separantur a viriditate dilectionis, arefiunt. Qui etsi boni operis fructus in suis actionibus proferunt, profecto nulli sunt, quia non ex unitate charitatis oriuntur. Hinc ergo perpendant seminantes jurgia, quam multipliciter peccant: qui dum unam nequitiam perpetrant, ab humanis cordibus cunctas simul virtutes eradicant. In uno enim malo innumera peragunt, quia seminando discordiam, charitt. Quoniam autem nihil est pretiosius deo virtute dilectionis, nihil desiderabilius est diabolo extinctione caritatis. Quisquis igitur seminando idilectionem proximorum perimit, hosti Dei familiarius servit, quia qua ille amissa cecidit, hanc iste vulneratis cordibus subtrahens, eis iter ascensionis abscidit.
Abbreviated transcription (Latin):
uinum aoleũ. & argentũ multiplicauieis. & aurũ
quȩ fecer̃ baal. Frumentũ quippe adnõ accȩpimꝰ
quando indictis obscurioribus subducto tegmine
iterȩ ꝑmedullam sp̃s legis interNa sentimnus:¬

Expanded text:
vinum et oleum, et argentum multiplicavi eis et aurum, vinum et oleum, et argentum multiplicavi eis et aurum, quae fecerunt Baal . Frumentum quippe a Domino accepimus, quando in dictis obscurioribus subducto tegmine litterae, per medullam spiritus legis interna sentimus