comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
h. Si rethorica in causis & quȩ¬
stionib cuulib uersatur.
necesse. ẽ. ut michi uidetur
causas ipsas certa habere
uersatur generib idest
demonstratiuo. deliberatiuo.¬
& iudiciali. De monstratiuũ
genus. ẽ qđ tribuit᷑ in alicuiꝰ
certȩ ꝑsonȩ laudẽ uł uituꝑa¬
tionẽ. ut ingenesi de abel
& cai legitur Respexit
d̃s ad abel & admunera
eiꝰ : ad cam aut̃ & ad mu¬
nera eius non respexit
Deliberatiuũ. ẽ. insuasione
& dissuasione. ut in regũ¬
& quomodo usai disiuasit
consiliũ eiꝰ. ut regẽ salua¬
ret ludiciale. ẽ. in quo
est accusãtio & defensio.
accusãbant apud felicẽ
prȩsidẽ. & quom paulus
se defendebat apud eundẽ
prȩsidẽ Nã iniudiciis sȩ¬
pius qͥd ȩquũ sit quęritur.
indemonstratione quid
honestũ sit intelligitur.
stantias¬
A. Plenaria causa .uii. habet
circũstantias. Personam.
factũ. tempus. locũ. mo¬
dũ. occas̃onẽ. facultatẽ
In ꝑsona quȩritur quis fece¬

Expanded text:
CAR. Si rhetorica in causis et quaeCAR. Si rhetorica in causis et quaestionibus civilibus versatur, necesse est, ut mihi videtur, causas ipsas certa habere versatur generibus, id est, demonstrativo, deliberativo, judiciali. Demonstrativum genus est, quod tribuiter in alicujus certae personae laudem vel vitutionem, ut in Genesi de Abel et Cain legitur: Respexit Dominus ad Abel et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera ejus non respexit. Deliberativum est in suasione et dissuasione, 315 ut in secuet quomodo Chusai dissuasit consilium ejus, ut regem salvaret. Judiciale est, in quo est accusatio et defensio, accusabant apud praesidem Felicem; et quomodo Paulus se defendebat apud eumdem praesidem. Nam in judiciis saepius, quid aequum sit, quaeritur; in demonstratione, quid honestum sit, intelligitur; stantias?--ALB. Plenaria causa septem habet circumstantias, videlicet, personam, factum, tempus, locum, modum, occasionem, facultatem. In persona quaeritur quis fece
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur
K. Bene dicis magister Etiã
om̃is uita nr̃a disciplinis ꝓ¬
ficit : & usu ualet. Quappt̃
huiꝰ rethoricȩ disciplinȩ re¬
quotidiana occupationum
necessitas cogit nos exerceri
in illis. Et primũ quot sint
illius artis partes dic¬
sunt : inuentio. dispositio.
eloquutio. memoria. pro¬
nunciatio: Inuentio. ẽ. ex¬
cogitatio rerũ uerarũ. autueri¬
sĩmiliũ .: quȩ causam proba¬
bilem reddant. Dispositio
est: rerũ inuentarum in
ordinẽ distributio. Eloquu¬
tio.ẽ.: idoneoꝵ uerboꝵ ad
inuentionẽ accõmodatio.
Memoria. ẽ: firma animi re¬
rũ ac uerboꝵ ad inuentio¬
nẽ ꝑceptio Pronunciatioẽ.
exrerũ & uerboꝵ dignitate.
uocis & corporis moderatio
Primũ. ẽ. enĩ inuenire quod
dicas. deinde quod inue¬
neris duponere. tum qđ
disposueris. uerbis explica¬
re.Quarto quod inueneris
& disposueris & oratione
uestieris: memoria cõpre¬
hendere. Ultimũ ac sum¬
mũ. qđ memoria comprȩ¬
henderis. ꝓnunciare

Expanded text:
loquitur. loquitur. CAR. Bene dicis, magister; etiam omnis vita nostra disciplinis proficit, et usu valet. Quapropter hujus rhetoricae disciplinae requotidiana occupationum necessitas cogit nos exerceri in illis. Et primum, quae  Mss., quot sint illius artis partes dicsunt: inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. Inventio est excogitatio rerum verarum ac verisimilium, quae causam probabilem reddant. Dispositio est rerum inventarum in ordinem distributio. Elocutio est idoneorum verborum ad inventionem accommodatio. Memoria est firma animi rerum ac verborum ad inventionem perceptio. Pronuntiatio est ex rerum et verborum dignitate vocis et corporis moderatio. Primum est enim invenire, quod dicas; deinde quod inveneris, disponere; tum quod disposueris, verbis explicare; quarto quod inveneris et disposueris, et oratione vestieris, memoria comprehendere; ultimum ac summum, quod memoria comprehenderis, pronuntiare.
Abbreviated transcription (Latin):
lit unũ in locũ & congrega¬
uit: & eos inunã quanq rẽ
inducens utilem atq hone¬
stam primo ꝓpt̃ in solen¬
tiã reclamantes. deinde
ꝑpt̃ rationẽ atq orationẽ
studiosius audientes. exferis
& immanib mites reddidit
& mansuetos Ac mͥ quidem
uidet᷑ domine mi rex hoc
nec tacita nec in ops dicen¬
di sapientia ꝑficere potuis¬
se: ut homines a consuetu¬
dine subito conuerteret.
acopia loquutionis.
KAd quẽ finem spectat¬
A. Ad bene dicendi scientiã.
R.inquib uersatur rebus.
Ainciuilib id .ẽ. doctis quȩ¬
stionib quȩ naturali ani¬
mi ingenio concipi possunt
Nã sicut naturale. ẽ. om̃ib se
tueri & aliũ ferire. etiã si
armis & exercitatione non
dediscaͣt. ita naturale fere
.ẽ. om̃ib alios accusare. &
Sed utilius & promptius utun¬
tur oratione : qui disciplinis
instruuntur . & usu exercen¬
tur Nã om̃ib naturale. ẽ.
loqui : attam̃ multũ excel¬
lit alios qui ꝑ grammaticã

Expanded text:
lit unum in locum et congregalit unum in locum et congregavit et eos in unam quamque rem inducens utilem atqstam; primo propter insolentiam reclamantes, deinde propter rationem atque orationem studiosius audientes, ex feris et immanibus mites reddidit et mansuetos. Ac mihi quidem videtur, domine mi rex, hoc nec tacita  Edit., tanta, nec inops dicendi sapientia perficere potuisse, ut homines a consuetudine subito converteret, copia lucutionis.--CAR. Ad quem finem spectat?--ALB. Ad bene dicendi scientiam. CAR. In quibus versatur rebus?--ALB. In civilibus id est, doctis quaestionibus, quae naturali animi ingenio concipi possunt. Nam sicut naturale est omnibus se tueri et alium ferire, etiamsi armis et exercitatione hoc non didicerint, ita naturale fere est omnibus, alios accusare et Sed utilius et promptius utuntur oratione, qui disciplinis instruuntur, et usu exercentur. Nam omnibus naturale est loqui, attamen multum excellit alios qui per grammaticam
Abbreviated transcription (Latin):
le om̃i sapientiȩ lumine
illuminauit. & scientiae
claritate ornauit : ut ñ
solũ magistroꝵ ingenia
prompte̾ subsequi. sed etiã
inmultis uelocit̃ prȩcur¬
rere poteris Et licet flã¬
miomo tuȩ sãpientiae
lumini scintilla ingenioli
mei nil addere possit : tam̃
ne me aliqui in obȩdientẽ
notent . tuis promptius
dienter
.R Primũ michi magister huiꝰ
artis uł studii iniciũ pande¬
A. Pandam penes auctoritatẽ
ueterũ Nam fuit ut fertur
quoddã tempus. cum in
agris homines passim besti¬
arũ more uagabant᷑. nec
ratione animĩ quicquã sed
officii ratio colebat᷑ . sed cȩ¬
ca & temeraria domina¬
trix cupiditas ad se explen¬
batur Quo tempore qui
dam magnus iudelicet
uir & sapiens cognouit quȩ
materia & quanta ad maxi¬
mas res oportunitas in ani¬
mis inesset hominũ: siquis
eã posset elicere. & p̃cipi¬
endo meliorem reddere
Qui disꝑsos homines inagris
& intectis siluestrib ab di¬
tos. ratione quadã compu¬

Expanded text:
omni sapientiae lumine illuminavit et scientiae claritate ornavit, ut non solum magistrorum ingenia prompte subsequi, sed etiam in multis velociter praecurrere possis; et licet flammivomo tuae sapientiae lumini scintilla ingenioli mei nil addere possit, tamen, ne me aliqui inobedientem notent, tuis promptulusdienter. CAR. Primum mihi, magister, hujus artis vel studii initium pande.--ALB. Pandam veterum. Nam fuit, ut fertur, quoddam tempus, cum in agris homines passim bestiarum more vagabantur, nec ratione animi quidquam, sed officii ratio colebatur, sed caeca et temeraria dominatrix cupiditas ad se explenbatur. Quo tempdam magnus videlicet vir et sapiens cognovit, quae materia esset et quanta ad maximas res opportunitas in animis inesset hominum, si quis eam posset elicere et praecipiendo meliorem reddere; qui dispersos homines in agros et in tectis silvestribus abditos ratione quadam conpu
Abbreviated transcription (Latin):
nocentũ repellunt᷑ spicu¬
la Defensor primo si pote¬
rit debebit uitã eiꝰ hone¬
stissimã fidelissimã de¬
monstrare : aut in rempu¬
blicã. aut in parentes. cog¬
natos. amicos. & eiꝰ bene
nia bona tam paruo reatu
obscurari: Nec hoc ipsum
aliqua cupiditate uł ma¬
licia seu infidelitate ꝑpe¬
trasse : sed casu aut igno¬
rantia aut alterius sug¬
gestione fecisse. Nullũq
te parentũ uł dignitate

Expanded text:
nocentis repelluntur spicunocentis repelluntur spicula. Defensor primo, si poterit, debebit ejus vitam esse honestissimam, fidelissimam demonstrare, aut in rempublicam, aut in parentes, cognatos, amicos; et ejus bene nia bona tam parvo reatu obscurari. Nec hoc ipsum aliqua cupiditate vel malitia, seu infidelitate perpetrasse, sed casu et ignorantia, aut alterius suggestione fecisse, nullumque te parentum, vel dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
ad confirmandã comectu¬
ram suspitionis
R. Sunt hȩc loca accusatori
seu defensori cõmunia.¬
A. Fiunt scđm utriusq causȩ
commodum
R Quomodo.ꝰ¬
A Nã accusator eius uitam
ante actã quẽ arguit. uł
ꝓteruã eiꝰ naturam. seu
studia maliciosa. uł mo¬
res imꝑbos. uł facta cru¬
enta improbare debebit.
in quo pari anteꝰ conuictus
sit. & quã turpis aut cu¬
pidus aut petulans aut
cruentus esset : ut miran¬
dũ non sit talem hominẽ
ad tale facinus proruis se
Quantũ enĩ dehonestate
& auctoritate eius qui
arguitur tractauerit .
tantũ erit de facultate
totius eius defensionis
deminutũ. si nullo ante
acto peccato reus infa¬
mari poterit. Hortandi
Nã ante celatũ. ẽẽ. qualis
esset. nunc aut̃ manife¬
stum. eẽ. Quare. hanc rẽ
ex suꝑiori uita non debe
considerare. sed suꝑiorũ
R. Si hȩc om̃ia accusator reo
ingerit. quis locus defensi¬
onis relinquet᷑ ei¬
ARelinquit᷑ ei locus defensi

Expanded text:
ad confirmandam conjectuad confirmandam conjecturam suspicionis. CAR. Sunt haec loca accusatori seu defensori communia?--ALB. Fiunt secundum utriusque causae commodum. CAR. Quomodo?--ALB. Nam accusator ejus vitam anteactam, quam arguit, vel protervam ejus naturam; seu studia malitiosa, vel mores improbos, vel facta cruenta improbare debebit, in quo pari ante peccato convictus sit; et quam turpis, aut cupidus, aut petulans, aut cruentus esset, ut mirandum non sit talem hominem ad tale facinus proruisse. Quantum enim de honestate et auctoritate ejus qui arguitur, detractum erit, tantum erit de facultate totius ejus defensionis diminutum. Si nullo ante acto peccato reus infamari poterit, orandi  Nam ante celatum esse, qualis esset; nunc autem manifestum esse; quare hanc rem ex superiori vita non deberi considerari; sed superiorem CAR. Si haec omnia accusator reo ingerit, quis locus defensionis relinquitur ei?--ALB. Relinquitur defensio
Abbreviated transcription (Latin):
habitus aut̃ quando in ali¬
qua ꝑfecta & constanti
animi aut corporis abso¬
lutione consistit. Quo
ingenere: ẽ. uirtus scien¬
tia Et quȩ contraria sunt
res ipsa causa posita do¬
cebit. & quid hic quoq:
locus suspitionis often¬
det : Nã affectionis qui¬
dem ratio ꝑspicuã solet
ut amor. iracundia.
molestia : ꝑpt̃ea quod
& ipsoꝵ uis intelligitur.
& quȩ res harũ aliquã
rem consequat᷑ faciles
cognito sunt. Studium
& uehement̃ aliqua ad
rem applicata magna
argumentatio prout
res ipsa incausa deside¬
rabit Item ex consilio
sumetur aliquid suspici¬
onis Nã consiliũ. ẽ: aliqͥd
faciendi non faciendi ue
excogitata ratio facta
& casus & orationes trib
extemporib considabunt᷑:
quid fecerit. aut qͥd ipsĩ
acciderit. aut quid dixerit.
& quid faciat quid ipsĩ
accidat. quid dicat aut
quid facturus ut. qͥd ipsi
casurũ sit. qua sit usurus
oratione. Ex quib facile
erit uidendũ quid afferant

Expanded text:
Habitus autem in aliHabitus autem in aliqua perfecta et constanti animi aut corporis absolutione consistit. Quo in genere est virtus, scientia, et quae contraria sunt; res ipsa et causa posita docebit, et quid hic quoque locus suspicionis ostendat. Nam affectionis quidem ratio perspicuam solet ut amor, iracundia, molestia, propterea quod et illorum vis intellegitur, et quae res harum aliquam rem consequantur, faciles cognitu sunt. Studium et vehemens ad aliquam rem adplicata magna argumentatio eius, quod res in causa desiderabit. Item ex consilio sumetur aliquid suspicionis; nam consilium est aliquid faciendi non faciendive excogitata ratio. Facta autem et casus et orationem tribus ex temporibus considerabimus: quid fecerit aut quid ipsi acciderit aut quid dixerit; et quid faccidat, quid dicat, aut quid facturus sit; quid ipsi casurum sit; qua oratione usurus sit. Ex quibus facile erit videndum quid afferant
Abbreviated transcription (Latin):
uit me: ex nomine fit
argumentũ. hoc modo.
Vt sĩ dicamꝰ idcirco aliquem
callidũ uocari : quod sĩt
temerario & repentino
ratur sexus. natio. patria.
grecus anbarbarus in pa¬
tria: atheniensis anroma¬
nus. in cognatione . quib
maiorib quib: consangui¬
neis sit In ȩtate : puer
an adolescens. natu gran¬
dior ansenex. Item sepe
excõmodis uł incõmodis
naturȩ coniectura su¬
menda. ẽ. hoc modo.
ualens. an imbecillus
Longus. an breuis
Formosus. an deformis:
Uelox. an tardus
Acutus. an hebes
memor. an obliuiosus
polosus. an simplex
tur suspiciones : cũ quẽ¬
admodũ & apud quos &
aquib: educatus & erudi¬
tus sit quęrit᷑. & quib
cũ uiuat. & qua ratione
uitȩ. quo amore domestico
argumentatio nascitur.
cũ seruus anliber. pecu¬
niosus anpauꝑ. nobilis
an ignobilis. felix an infe¬
lix. priuatus an inpotesta¬
te sit aut fuerit aut fu¬
turus sit consideratur.
aut deniq aliquid eorũ
quȩritur. quȩ fortunae
esse attributa intelligunt᷑

Expanded text:
 Ex nomine fit argumentum hoc modo, ut si dicamus idcirco aliquem callidum vocari, quod sit temerario et repentino ra, sexus, natio, patria, Graecus an Barbarus? In patria, Atheniensis an Romanus? In cognatione, quibus majoribus, quibus consanguineis sit editus. In aetate, puer an adolescens; natu grandior, an senex. Item saepe ex commodis vel incommodis naturae conjectura sumenda est, hoc modo: Valens an imbecillis, longus an brevis, formosus an deformis, velox an tardus, acutus an hebes; memor an obliviosus, dolosus an simplex.tur suspiciones, cum, quemadmodum et apud quos, et a quibus educatus et eruditus sit, quaeritur; et quibus convivat, et qua ratione vitae, et quo more domestico argumentatio nascitur, cum servus an liber, pecuniosus an pauper, nobilis an ignobilis, felix an infelix, privatus an in potestate sit, aut fuerit, aut futurus sit, consideratur; aut denique aliquid eorum quaeritur, quae fortunae esse attributa intelliguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
marit. Itẽ si dominationis.
si pecuniȩ. si amiciciȩ. si ini¬
miciciarũ. & om̃ino quicqͥd
erit qđ causȩ suȩ prodesse
dicet. id sũmȩ augeri debe¬
bit Defensor aut̃ ex contra¬
rio primũ impulsionẽ aut
nullã fuisse dicet. aut si
fuisse concedet extenua¬
bit. & paruulam quandã
fuisse demonstrabit: aut
non exea solere huiꝰ modi
facta nasci docebit. Ratio¬
cinationis aut̃ suspiciones
infirmabit : si aut cõmodũ
nullũ fuisse aut paruum
aut aliis magis fuisse. aut
aut incõmodũ sibi mauis
quã cõmodũ dicet. ut ne¬
quaquã fuerit illius cõmo¬
di quod expetitũ dicatur
magnitu̾do. aut cũ eo in¬
cõmodo qđ acciderit. aut
cũ illo ꝑiculo quod sũbeat᷑
cõparandũ : Qui om̃s loci
similit̃ m incõmodi quoq
uitatione tractabuntur

Expanded text:
marit. Item si dominationis, marit. Item si dominationis, si pecuniae, si amicitiae, si inimicitiarum, et omnino quidquid erit, quod causae prodesse dicet, id summe augere debebit. Defensor autem ex contrario. Primum impulsionem aut nullam fuisse dicet; aut si fuisse concedet, extenuabit, et parvulam quamdam fuisse demonstrabit; aut non ex ea solere hujusmodi facta nasci docebit. Ratiocinationis autem suspiciones infirmabit, si aut commodum nullum fuisse, aut parvum, aut aliis magis esse, aut aut incommodum sibi majus quam commodum dicet, ut nequaquam fuerit illius commodi, quod expetitum dicatur, magnitudo; aut cum eo incommodo, quod acciderit, aut cum eo periculo, quod subeatur, comparandum: qui omnes loci similiter incommodi quoque vitatione tractabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
si głȩ. si pecuniȩ. sideniq
ut om̃ia generatim ample¬
ctamur alicuiꝰ retinendi
augendi ad ipiscendiue cõ¬
modi aut contra reiciendi
diminuendi deuitandi ue
in cõmodi causa.
R. Qualit̃ accusator uł defen¬
sor impulsione seu ratioci¬
natione uti debet.¬
A. Ergo accusator cũ impulsio¬
ne aliquid factũ. ẽẽ. dicet.
tionẽ animi affectionẽq
uerbis & sententiis amplifi¬
care debebit. & ostendere
quanta uis sit amoris. quan¬
ta animi ꝑturbatio ex ira¬
cundia fiãt. aut ex aliqua
causa earũ qua impulsum
aliquẽ id fecisse dicet. ut ñ¬
mirũ uideat᷑ si qđ ad facinꝰ
tali ꝑturbatione cõmotus
qui sĩmili impulsũ aliquid simile
cõmiserunt. Cũ aut̃ non
impulsione uerũ ratiocina¬
tione aliquẽ cõmisisse quid
dicet. quid cõmodi sit se¬
quutus aut quid in cõmodi
fugerit demonstrabit. &¬
id augebit quã maxime:
Vt sigłoriȩ causa. quantam
głam consequuturã existi¬

Expanded text:
si gloriae, si pecuniae, denique, si gloriae, si pecuniae, denique, ut omnia generatim amplectamur, alicujus retinendi, augendi, adipiscendive commodi; aut contra rejiciendi, diminuendi, devitandive incommodi causa. CAR. Qualiter accusator vel defensor impulsione seu ratiocinatione uti debet?--ALB. Ergo accusator, cum impulsione aliquid factum esse dicet, tionem animi, affectionemque verbis et sententiis amplificare debebit, et ostendere quanta vis sit amoris, quanta animi perturbatio ex iracundia fiat, aut ex aliqua causa earum, quae impulsum aliquem ad id fecisse dicet  mirum videatur, si quod ad facinus, tali perturbatione commotus qui simili impulsu aliquid simile commisere. Cum autem non impulsione, verum ratiocinatione aliquem commisisse quid dicet, quid commodi sit secutus, aut quid incommodi fugerit, demonstrabit, et id augebit quam maxime. Ut si gloriae causa, quantam gloriam se consecuturum existi
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩre qđ placeat. ꝑgam
quo me ducesIẽẽ
sȩ. defensor causȩ. testas
ludex ȩquitate. testes ue¬
ritate. accusator intentio¬
ne ad amplificandã causam.
defensor extenuatione ad
minuendã causam. nisi for¬
te in laude uł prȩmii peti¬
tione sit causa posita: Tunc
extenuatione. & defensori
amplificatione utendũ. ẽ.
.R. Quomodo fit amplificatio
uł extenuatio cause ͦ¬
A. Duob ex impulsione uel
ratiocinatione Impulsio ÷
quȩ sine cogitatione per
quandã affectionẽ animi
facere aliquid hortatur. ut
amor. iracundia. egritudo.
uinolentia. & om̃ino om̃ia
inquib animus ita uidet᷑
affectus fuisse. ut rem ꝑspi¬
cere cũ consilio & cura
non potuerit. & id qđ fecit
Ratiocinatio aut̃. ẽ. diligens
& considerata faciendi aliqͥd
aut non faciendi ex cogita¬
tio. Ea dicet᷑ int̃fuisse tũ.
faciendi certa de causa ui¬
tasse aut sequutus. ẽẽ. ani¬
mus uidebitur. si amiciciȩ
quid causa factũ dicitur.
si inumici ulciscendi. si metus.

Expanded text:
Quaere quod placeat; pergam quo me ducis. DE Psae, defensor causae, testes Judex aequitate, testis veritate, accusator intentione ad amplificandam causam, defensor extenuatione ad minuendam causam; nisi forte in laude vel praemii petitione sit causa posita: tunc extenuatione, et defensori amplificatione utendum est. CAR. Quot modis fit amplificatio vel extenuatio causae?--ALB. Duobus. Ex impulsione vel ratiocinatione. Impulsio est, quae sine cogitatione per quamdam affectionem animi facere aliquid hortatur, ut amor, iracundia, aegritudo, vinolentia, et omnino omnia in quibus animus ita videtur affectus fuisse, ut rem perspicere cum consilio et cura non potuerit; et id, quod facit,e. Ratiocinatio autem est diligens et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio. Ea dicetur interfuisse tunc, faciendi certa de causa vitasse, aut secutus esse animus videbitur: si amicitiae causa quid factum dicitur; si inimici ulciscendi; si metus,
Abbreviated transcription (Latin):
quolibet ficto uł leui
reatu priora adnullan¬
optimis uiris. eẽ. ꝑniciosũ.
ut maliciosus quis libet
hȩ aut imprudentiae ne¬
cessitudine. aut adolescen¬
tiȩ ꝑsuasione ꝑpetrasse.
aut aliquoꝵ inuidia fictas
aut fabia opinione illatas
.eẽ. dicendũ erit. Si uero
nullo modo uitȩ turpitu¬
do aut infamia leniri
potest oratione : negare
uno crimine dequo arguat᷑
Quare : ante actis omissis.
illud qđ instat agi oportere
Dixisti qđ alia argum̃ta
aꝑfonis. alia anegociis

Expanded text:
quolibet parvo vel levi reatu priora bona annullanoptimis viris esse perniciosum, ut malitiosus quislibet has eum aut imprudentiae necessitudine, aut adolescentiae persuasione perpetrasse; aut aliquorum invidia fictas, aut falsa opinione illatas esse dicendum erit. Si autem nullo modo vitae turpitudo, aut infamia leniri potest oratione, negare uno crimine, de quo arguatur. Quare anteactis omissis illud, quod instat, agi oportere. CAR. Dixisti, quod alia argumenta a personis, alia a negotiis
Abbreviated transcription (Latin):
lut hostiũ quod aperitur
& claudit᷑ tẽpus tacendi
uł loquendi intelligit. hoc
tale hostiũ tabulis cedrmis
cõnpinguat᷑. ut dũ oclorife¬
rũ lignũ msẽ suscipit: cũ
paulo dicere possis Aichi¬
aut̃ absit głari nisi incru
Ego murus : & ubera mea
fic ut turris. Uox eccłȩ. ẽ.
iã infide proficientis. Ego
murus : quia ipse ȩdifica¬
uit me. qui fortissimus pug¬
nat prome. Et ubera
mea sicut turris: Hi qͥ cons¬
tituente dõ proceritate ius¬
titie creuerunt inme.
triunt. et donee ad ꝑfecti¬
onis cibũ ꝑueniant eos edo¬
cere non desinent. quousq
eis uoce sapientiȩ dicatur:
Relinquite infantiã & uiui¬
te : & ambulate peruias
prudentiȩ. Eix quo facta
sum corã eo quasi pacẽ re¬
periens. Ex quo in xp̃o pa
habens munim̃ta inscis
& decorẽ retmens melec¬

Expanded text:
lut ostium quod aperitur lut ostium quod aperitur et clauditur tempus loquendi vel tacendi intelligit, hoc tale ostium tabulis cedrinis compingatur, ut dum odoriferum lignum in se suscipit, cum Paulo dicere possit: Mihi absit gloriari nisi in cruEgo murus et ubera mea sicut turris. Vox ecclesiae est iam in fide proficientis: Ego murus; quia ipse aedificavit me qui fortissimus pugnat pro me. Et ubera mea sicut turris. Hi qui construente Deo proceritate iustitiae creverunt in me triunt, et donec ad perfectionis cibum perveniant eos educare non desinunt, quoadusque eis voce sapientiae dicatur: Relinquite infantiam et vivite et ambulate per vias prudentiae. Ex quo facta sum coram eo quasi pacem repperiens. Ex quo in Christo habens munimenta in sanctis, et decorem retinens in elec
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ eos tanta pusillammita¬
te redarguit: utiq ad huc
pusillã infide & necdũ spi¬
ritalib: nutrimtis habilem
plebẽ ostendit. Quid faci ind¬
enus sorori nr̃ȩs quando
alloquenda ẽ: Quẽ ad modũ¬
disponimus eccłȩ. tempore
quo ad fidẽ uocanda est
Simurus . ẽ. edificemus su¬
ꝑ eã propugnacula argen¬
tea. Qui ceperunt infide
crescere. & ita stabilire
ut robore suo infirmos qͦs¬
q cõmoueant : suscepto ho¬
nore priuilegio & ceteros
docendos instituant scđm
& alios docere. Et iterũ.
adtitũ. Huius rei gr̃are¬
liqui te cretȩ. ut ea quae
de sunt corrigas. & consti¬
tuas ꝑ ciuitates presbi¬
teros: sic̃ & ego tibi dispo¬
sui. Dũ ista sic meccła dis¬
ponunt᷑ : tãquã ꝓpugna¬
cula argentea muris ad¬
iciunt᷑. Si ostiũ ẽ cõmpin¬
giramus illud tabulis ce¬
drins : Dic̃ ꝓpħa in psal¬
mis. Pone dñe custodiã ori
meo : & ostiũ circũstantiãe
labiis meis. Itaq nĩqͥs tãquã
idoneus ad loquendũ. & ue¬

Expanded text:
Dum eos in tanta pusillanimitate redarguit, utique adhuc pusillam in fide et necdum spiritualibus nutrimentis habilem plebem ostendit. Quid faciemus sorori nostrae in die quando alloquenda est? Quemadmodudisponimus ecclesiam tempore quo ad fidem vocanda est? Si murus est, aedificemus super eam propugnacula argentea. Qui coeperint in fide crescere et ita stabiliri ut robore suo infirmos quosque communiant, suscepto honoris privilegio ad ceteros docendos instituantur, sei erunt et alios docere. Et iterum ad Titum: Huius rei gratia reliqui te Cretae, ut ea quae desunt corrigas, et constituas per civitates presbyteros, sicut et ego tibi disposui. Dum ista sic in ecclesia disponuntur, tanquam propugnacula argentea muris adiciuntur. Si ostium est, compingamus illud tabulis cedrinis. Dicit propheta in Psalmis: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis. Itaque si est quisquam idoneus ad loquendum et ve
Abbreviated transcription (Latin):
quod iobs apłs ait ds̃ cari¬
tas est. Et qui manet in ca¬
ritate in dõ manet : & dr̃¬
meo Soror nr̃a parua:
& ubera non habet. Eccła
exgentib ueniens rudis
ad huc ad credendũ. & nec¬
dũ p̃dita uiris eruditissi¬
mis ad docendũ : scđm qđ
apłs loquit᷑. Non potuiuob
inquit loqui quañ sp̃ualib
sed quasi carnalib: usq ad huc

Expanded text:
ait: Deus caritas est; et qui manet in caritate in Deo manet. Soror nostra parva et ubera non habet. Ecclesia ex gentibus veniens rudis adhuc ad credendum et necdum praedita viris eruditissimis ad docendum, secundum us loquitur: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeuangłm reperiã. Et be¬
ne ait. deforis muenia:
Quia & illi iumori filio de
regione longinqua rede¬
unti pat̃inoccursũ egres¬
sus . ẽ. Et deoscularer inquit:
hoc ẽ tibi reconciliari pro¬
merear. Et iã me nemo
despiciat : uidelicet ut non
dicat᷑ petro pro cornelio
Quãre intrasti ad uiros p̃¬
putiũ habentes. & mandu¬
casti cũ illis: Se ipse pe¬
trus pronuntiat. In ueri¬
tate cõperi. qm̃ non ẽ ꝑso

Expanded text:
e reperiam. Et bene ait: Te foris inveniam, quia et illi iuniori filio de regione longinqua redeunti pater in occursum egressus est. Ut deosculer, inquit, hoc est tibi reconciliari promerear; et iam me nemo despiciat, videlicet ut non dicatur Petro pro Cornelio Quare intrasti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis? Sed ipse Petrus pronuntiet: In veritate comperio, quoniam no
Abbreviated transcription (Latin):
uge dilecte michi assimila¬
re capreȩ mnuloq ceruoꝵ
suꝑ montes aromatũ. Qui
conuersatus es nobiscũ inter¬
ris ꝓpt̃ nos. regredere in
sũpernis: ñcq ascendens in
cȩlos qui nunc non aperiris
obtutib carnis adesto sẽꝑ
oculis cordis: ut te infide
retineamus. quẽ aspectu
non cernimus: Assimilare
caprȩemnuloq ceruorũ:
quia tues qui carnẽ susce¬
pisti mortalem. & saltu ce¬
leri om̃s altitud ies trans¬
cendisti cęlorum: Super
montes aromatum. hoc¬
est excelsior existis suꝑ
omnem glorram ange

Expanded text:
uge, dilecte mi, assimilare capreae hinnuloque cervorum super montes aromatum. Qui conversatus es nobiscum in terris, propter nos regredere in supernis, sicque ascendens in caelis, qui nunc non appares obtutibus carnis, adesto semper oculis cordis ut te in fide retineamus quem aspectu non cernimus. Assimilare capreae hinnuloque cervorum: quia tu es qui carnem suscepisti mortalium et saltu celeri omnes altitudines transcendisti caelorum. Super montes aromatum, excelsior existens super omnem gloriam ange
Abbreviated transcription (Latin):
& uenistis ad me : In mille argenteis
plenitudo totius remunera¬
tionis ostendit᷑: & merces
consuimata iustoꝵ Uinea
mea coram me .ẽ. scđm qđ
inpsalmis canit᷑. Oculi dñi
suꝑ iustos: & aures eiꝰ ad p̃

Expanded text:
 venistis ad me. In mille autem argenteis plenitudo totius remunerationis ostenditur et merces consummata iustorum. Vinea mea coram me est. Secundum quod in Psalmis canitur: Oculi Domini super iustos, et aures eius a
Abbreviated transcription (Latin):
Questio. ẽ. constitutio in
qua causȩ̃ disceptatio con¬
stat hoc modo. Non iure
saret᷑ matricidii: ñ habet
defensionẽ. nusi hoc dicat
Iure feci. illa enĩ patrẽ occi¬
derat: ludicatio. ẽ. ex rati¬
oreste matrẽ occidi: cum
illa orestis patrẽ occiderit
F irmam̃tũ .ẽ. firmissima
argum̃tatio defensoris :
utꝰ si uelit orestes dicere
eius modi animũ matris
inseipsũ. in regnũ & om̃e
genus suũ: ut ab ea poe¬
nas liberi sui potissimũ
expetere debuissent
.N. De generali constitutione
rogo ut pandas michi
magifter. exemplisq
confirmes ꝑsingulas par¬
tes. me tacente & ꝓbante

Expanded text:
Quaestio est constitutio, in qua causae disceptatio constat, hoc modo: Non jure saretur matricidii, non habet defensionem, nisi  hoc , dicat, jure feci; illa enim patrem meum occiderat. Judicatio est ex ratiOreste matrem occidi, cum illa Orestis patrem occiderit? Firmamentum est firmissima argumentatio defensoris, ut, si velit Orestes dicere, ejusmodi animum matris in seipsum, in regnum, in omne genus suum, ut ab ea poenas liberi sui potissimum expetere debuissent. CAR. De generali constitutione rogo, ut pandas mihi, magister, exemplisque confirmes per singulas, me tacente et probante
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt. Qui numerus utiq
qui insĩna ꝑfectione cons¬
tituti. tãquã illa terra op
rito describent᷑ : simulq
etiã ipsi eccłȩ fructus custo¬
diunt : cũ uł malos fures
doctrinę suȩ uoce deterrent.
uł sũis orationib de impro
fac me audire uocẽ tuã
uos: sed amicos Et iterũ¬
illic. Qui habet sponsam:
sponsus ẽ: amicus aut̃ sp̃on¬
sĩ qui stat & audit eũ gau¬
dio gaudet propt̃ uocem

Expanded text:
ciunt; qui numerus utique qui in summa perfectione constituti, tanquam illa terra optrito describuntur, simul quia ipsi Ecclesiae fructus custodiunt, vel malos foris doctrinae suae voce deterrent, vel suis orationibus, de improbfac me audire. Dicit vos, sed amicos ; et iterum: Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi, qui statim audit eum, gaudio gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
brachiũ signaculũ suꝑponen¬
dũ intellige: id ÷ ut tã in co¬
gitatione quã iopere ad
meũ sĩgnũ recurras. ac te
ꝑ hoc non alterius. sed meã
eẽ. demonstr&s. meq in tu¬
ente integra perseueres
Quã fortis ut mors dilecti¬
õ. & dura nc̃ inferus omula¬
tio Intantũ enĩ dilexi te:
ut mori uoluissem prote:
Et hȩc extiait fortitudo
amoris: ut libent̃ sũscipere¬
tur a cerbitas mortis : dura
a ut̃ sic̃ inferus emulatio
ut contrario quoq sci occidi
proxr̃o non metuant. quẽ
prosua salute mortẽ susce¬
pisse sine dubio cognouerunt.
Iampades eiꝰ : lampades ignis
attiflamarũ. Uara in quib
caritas habitat: semꝑ splen¬
dida. & sp̃s scĩ igne feruen¬
te. Aquȩ multȩ ñ potuer̃
extinguere caritatẽ: nec

Expanded text:
brachium signaculum superponenbrachium signaculum superponendum intellige, id est ut tam in cogitatione quam in opere ad meum signum recurras; ac te per hoc non alterius, sed meam esse demonstres meque contutante integra perseveres. Quia fortis ut mors dilectio et dura sicut inferus aemulatio. In tantum enim dilexi te, ut mori voluissem pro te; et haec exstitit fortitudo amoris ut libenter susciperetur acerbitas mortis. Dura autem sicut inferus aemulatio: ut e contrario quoque sancti occidi pro Christo non metuant, quem pro sua salute mortem suscepisse sine dubio cognoverunt. Lampades eius lampades ignis atque flammarum. Vasa in quibus caritas habitat, semper splendida et Spiritus Sancti igne ferventia. Aquae multae non potuerunt exstinguere caritatem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
inducitur : has lelicias a
deserto ueniens eccła. in xr̃o
multiplicit᷑ repperiretur
in nea suꝑdilectũ scribitur
Sub arbore malo suscitaui te
Inodorifero crucis patibulo
ubi ego accubui: illic te a pec¬
catoꝵ interiti fuscitaui. qm̃
te credende signo crucis pre¬
notari p̃cepi Ibi corrupta
ẽ. mat᷑ tua : ibi uiolata . ẽ. ge¬
nitrix tua. Vbitu ꝑ mortẽ
meã suscitari meruisti: illie
ꝑsuã impietatẽ sinagoga
corrupta .ẽ. quando cruci¬
fige crucifige clamauit.
& sanguis huius suꝑnos &
suꝑ filics nros pilato iudi¬
cante respondit. Pone me
ut signaculũ : suꝑ cortuum.
Ita ut cũ psalmista dicere
possis : signatũ .ẽ. suꝑ nos
lum̃̃ uultus tui dñe. de disti
letitrã in corde meo. Et quȩ
todias. Et quȩ ꝑcrucẽ mea
signaculũ accepisti thesau¬
rũ iustitiȩ̃ quod in te contuli:
a nullo fure contingendũ
ullo modo ꝑtimeseas. Ut
sig. iaculũ suꝑ brachiũ duũ
primitus suꝑcor: inde suꝑ

Expanded text:
inducitur. Has delicias a inducitur. Has delicias a deserto veniens ecclesia in Christo multipliciter reperit; et nixa super dilectum scribitur, Sub arbore mali suscitavi te. In odorifero crucis patibulo ubi ego occubui, illic te a peccatorum interitu suscitavi, quando te credentem signo crucis praenotari praecepi. Ibi corrupta est mater tua, ibi violata est genetrix tua. Ubi tu per meam mortem suscitari meruisti, illic per suam impietatem synagoga corrupta est quando: Crucifige crucifige clamavit, et: Sanguis huius super nos et super filios nostros Pilato iudicante respondit. Pone me ut signaculum super cor tuum. Ita ut cum Psalmista dicere possis: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine, dedisti aetitiam in corde meo. Et quonitodias, et quae per crucem meam signaculum accepisti thesaurum iustitiae quod in te contuli a nullo fure contingendum ullo modo pertimescas. Ut signaculum super brachium tuum. Primitus super cor deinde super
Abbreviated transcription (Latin):
hec uͦ que in hoc loco scrip¬
te reperiunt᷑ expoñta Sed
idcireo arbitror iterato in hoc
libro conscripta: ut uehe¬
m̃tius corde insideant. et
bis insinuata uiuaciori
memoria reuoluantur:
poralia & infranos posi¬
ta uelut sinistrã sub capi¬
te constitutã edoceant: et
cȩlestẽ grãm que nos exfũ¬
periore parte tãquã dex¬
tera complexatur expe¬
tendã admoneant. Uel illud
ut seruituri dño uolunta¬
rie non muiti quȩ sunt
trus apłs docet. Pascite qui m
fuisti de relicta & odio habi¬
ta: & non erat qui ꝑtransi
ret. Decuius etiã filiis in psal¬
mis canit᷑. Errauerunt in
solitudine & siccitate. uiã ciui¬
tatis habitationis ñ inuene¬
runt. Esurientes & sitientes
sequit᷑ : Delicus affluens:
innixa suꝑ dilectũ suum
to egrediens in terrã repro¬
missionis lacte & melle
manantẽ ingredit᷑ & ille
filius qui de siliquis porcoꝵ
pascicupiens faturari non
potuit. ad illud conuiiumi
qđ de pingin occiso uitulo
pat̃ preparauit reficiendus

Expanded text:
ec quae in hoc loco scripte reperiuntur exposita. Sed idcirco arbitror iterato in hoc libro conscripta, ut vehementius cordi insideant; et bis insinuata vivaciori memoria renoventur. poralia; et infra nos posita, velut sinistram sub capite constitutam edocent; et coelestem gloriam quae nos ex superiori parte, tanquam dextera complexatur, exspectandam admonent; vel illud, ut servituri Domino, voluntarii non inviti quae sunt trus apostolus docet: Pascite qui infuisti derelicta et odio habita, et non erat qui pertransiret , etc. De cujus etiam filiis in Psalmis canitur: Erraverunt in solitudine, in siccitate, viam civitatis habitationis non invenerunt. Esusequitur: Deliciis affluens et nixa super dilectum suum. to egrediens in terram repromissionis lacte et melle fluentem ingreditur; et ille filius qui de siliquis porcorum pasci cupiens saturari non potuit, ad illud convivium quod de pingui occiso vitulo pater praeparavit reficiendus
Abbreviated transcription (Latin):
mea : quȩ habet popłos. Tra¬
didit ea custodib. Cultura
assidua adhibita .ẽ. xp̃o in eccła :
quȩ illos habet popłos De
quib in psalmo canitur ::
Plantati indomo d̃i : matri¬
is domus di nr̃i florebunt:
Tradidit eã custodib. com¬
misit eã regendã apłis:
uł successorib eoꝵ ep̃is Ad
quã. sub nomine hirłm. Di
des tuos tota die & tota
nocte usq infinẽ non ta¬
cebnt. Uir affert ꝓfruc¬
tu eiꝰ mulle argenteos. xp̃s.
de quo propħa dicit. Ecceuir

Expanded text:
ea quae habet populos; tradidit eam custodibus. Cultura assidua adhibita est a Christo in ecclesia quae illos habet populos de quibus in Psalmis canitur: Plantati in domo Domini, in atriis domus Dei nostri florebunt. Tradidit eam custodibus: commisit eam regendam apostolis vel successoribus eorum episcopis. Ad quam sub nomine Hierusalemdes tuos, tota die et nocte, usque in finem non tacebunt. Vir affert pro fructu eius mille argenteos. Christus de quo pro
Abbreviated transcription (Latin):
Quia te uenerande magi¬
ster albine dĩ addu¬
xit & recduxit. queso ut
liceat michi te de rethoricȩ
rationis prȩceptis parũꝑ
interrogare. Namte olim
memini dixisse totã eius
artis uim incuulib uersa¬
ri quȩstionib sed ut opti¬
me nosti ꝑpt̃ occupatio¬
nes regni & curas palatu
inhuiꝰmodi quȩstionibus
assidue nos uersari solere.
& ridiculũ uidet᷑ eiꝰ artis
tidie occupatione inuolui
necesse. ẽ. Uerũ ex quo mͥ
stra partim aperiusti: ual¬
de me in eas rationes feci¬
sti intentũ : maxime quia
me incellaria arithieti¬
cȩ disciplinȩ pridem saga¬
citer induxisti. uł astrolo¬
giȩ splendore illuminasti

Expanded text:
Quia te, venerande magister Albine, Deus adduxit et reduxit, quaeso, ut liceat mihi te de rhetoricae rationis praeceptis parumper interrogare. Nam te olim memini dixisse, totam ejus artis vim in civilibus versari quaestionibus. Sed, ut optime nosti, propter occupationes regni et curas palatii in hujuscemodi quaestionibus assidue nos versari solere, et ridiculum videtur ejus artis tidie occupatione involvi necesse est. Verum ex quo mihi stra partim aperuisti, valde me in eas rationes fecisti intentum; maxime, quia me in cellaria arithmeticae disciplinae pridie sagaciter induxisti, vel astrologiae splendore illuminasti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendero tibiq ꝑfidẽ ad¬
hesero  restat᷑ introducã
te in domũ matris meȩ
in congregationẽ uidelicet
sine dubio introducar quan¬
do cũ om̃ib bonis que per
tuã grãm consecuta sum.
etiã ipsa perduci meruero
bi me docebis & dabo tibi
poculũ exumo condito: et
mustũ maloꝵ granatoꝵ
meoꝵ. Ibi me docebis : ut
iã non enigrma te ꝓspe¬
culũ. sed facie ad faciem
uideã. & non exparte sicut
nune: sed tunc cognoscam
sicut & cognitus sũ. Et da¬
botibi poculũ exiuno con¬
dito & mustũ maloꝵ gra¬
natoꝵ meoꝵ quando obti¬
mos & dulcissimos protu¬
lero martirũ & scõꝵ om̃i¬
ũ fructus. & filii hominũ
qui in u̾bra alarũ tuarũ
sperant. in ebriabuntur a
pinguedine domus tuȩ. et
torrente delitiarũ tuarũ
potabis eos Seua enus sũb
capite meo : & dextera illiꝰ
amplexabitur me adiuro

Expanded text:
prehendero tibique per fidem adhaesero, restat ut introducam te in domum matris meae: in congregationem videlicet sine dubio introducam, quando cum omnibus bonis quae per tuam gratiam consecuta sum etiam ipsa perduci meruero. Ibi me docebis, et dabo tibi poculum ex vino condito et mustum malorum granatorum meorum. Ibi me docebis, ut iam non in aenigmate per speculum, sed facie ad faciem videam; et non ex parte sicut nunc, sed tunc cognoscam sicut et cognitus sum. Et dabo tibi poculum ex vino condito, et mustum malorum granatorum meorum: quando optimos et dulcissimos protulero martyrum et sanctorum omnium fructus, et filii hominum qui in umbra alarum tuarum sperant inebriabuntur a pinguedine domus tuae et torrente deliciarum tuarum potabis eos. Laeva eius sub capite meo, et dextera illius amplexa
Abbreviated transcription (Latin):
hodie geri ineccłia iudemus.
cũ mundanis tacti afflictionib
ueri simul & falsi xpiani illi
qͥdẽ qͥficta m̃te dñicȩ passio¬
nis sacram̃ta gestant̃ ad p̃sen¬
tis uitȩ gaudia cupiunt libari
erũ pnis optant erui ut sp̃m
suũ inmanus sui cõmendent
auctoris unaq: cũ ipso regni
cȩlestis desiderantes se parti¬
cipes. Unde bene qui fide du¬
bia dñm p̃cabat᷑. funditus ẽ
contẽptus adño neq ullares¬
ponsione lignus habitus at
uͦ p̃ces illius qui ȩt̃nã ase sa¬
lutẽ querebat pia mox dñs
ex auditione susciꝑe dignat᷑
.ẽ: qr nimirũ quicũq intribu¬
lationib posti tẽporalia tan¬
tũ adño solatia reqͥrunt adẽ¬
poralib se parit̃ & ȩt̃nis gau¬
diis pͥuant. Qui aut̃ ueracit̃
bona patriȩ cȩlestis suspiran
ad hȩc absq ulla dubietate
xpo miserante ꝑueniunt sic̃
S ad deũ. Dñe: mem̃to mei cum¬
E ueneris in regnũ tuũ. Nuis
huius latronis animũ ñmi¬
ret᷑. immo uuantis eũ dñi

Expanded text:
hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberaraerumnis optant erui, ut spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderent esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia Dominum precabatur, funditus est contemptus a Domino, neque ulla responsione dignus habitus. At vero preces illius, qui aeternam a se salutem quaerebat, pia mox Dominus exauditione suscipere dignatus est. Quia nimirum quicunque in tribulationibus positi temporalia tantum a Domino solatia requirunt, temporalibus se pariter et aeternis gaudiis privant. Qui autem veraciter bona patriae coelestis suspirant, ad haec absque ulla dubietate Christo miserante perveniunt.  ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. Quis hujus latronis animum non miretur? imo juvantis cum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ hoc ẽ locus dominici cor¬
poris de eadẽ petra factũ ẽ : sep¬
tem habens pedes longitudinis.
triũ uͦ palmorũ mensura cȩt̃o
pauim̃to altius eminens. Qui
uidelicet locus ñ desuꝑ sed
a latere meridiano ꝑ totũ pa¬
tulus ẽ: unde corpus inferebat᷑
loculi: rubicundo & albo dicit᷑¬

Expanded text:
ipsum, hoc est, locus Dominici coripsum, hoc est, locus Dominici corporis de eadem petra factus est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmorum mensura, caetero pavimento altius eminens. Qui, videlicet locus, non desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebatur ac loculi, rubicundo ac albo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mulo dñs includit᷑. ut speci¬
alis illius sepultura idẽ nr̃ȩ
dissimilis sicut & cȩt̃a Dispen¬
sationis eius archana: a nr̃a e
naturȩ fragilitate discrepa
re. specialis & resurrectio
designet᷑. Nã & uerus homo
apparuit : sed exiurgine ma¬
.ẽ: sed quomͦ ipse uoluit Et se¬
pultus ẽ: sed quã diu uoluit:
Et suscitatus ẽ : sed quando uo¬
luit: hoc ẽ gͦ qđ ait Singulart̃
sũ: ego donec transeã: & alibi
desingulari sepultura Inpace
inid ipsũ obdormiã & requiescã¬
qm̃ tu dnẽ singularit̃ inspe
constitiusti me. Idẽ. cȩterorum
mortaliũ infine resurrectione
seruata: me singulari dono
amortuis die tertia resurgere
niã uenere : qđ domus fuerit
rotunda desubiacente rupe
excisa tantȩ altitudinis. ut in¬
tro consistens homo iuxmanu
extenta culm̃ possit attingere
Quȩ habet introitũ aboriente :
cui lapis ille magnus aduolutus
atq mpositus est : In cuius monu¬
ñtq parte aquilonali sepulchrũ

Expanded text:
mulo Dominus includitur, ut specimulo Dominus includitur, ut specialis illius sepultura, id est, nostrae dissimilis, sicut et caetera dispensationis ejus arcana a nostrae naturae fragilitate discrevere, specialis et resurrectio designatur. Nam et verus homo apparuit, sed ex virgine maest, sed quomodo ipse voluit: et sepultus est, sed quamdiu voluit: et suscitatus est, sed quando voluit. Hoc est ergo quod ait: Singulariter sum ego donec transeam : et alibi de singulari sepultura: In pace in idipsum dormiam et requiescam tu, Domine, singulariter in spe constituisti me, id est, caeterorum mortalium in fine resurrectione servata, me singulari dono a mortuis die tertia resurgere niam venerunt, quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo, vix manu extenta, culmen possit attingere. Quae habet introitum ab oriente, cui lapis ille magnus advolutus atque impositus est, in cujus monumenti parte aquilonali sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sit. Quã quã & hoc signisi¬
cet: qđ ille insindone mun¬
da in uoluat iħm. qui pura
eũ mente susceperit. Hinc
eccłiȩ mos obtinuit: ut sa¬
crificiũ altaris ñ inserico
neq in panno tincto. sed
in lino t̾reno celebret᷑ : sicut
corpus ẽ. dñi insindone
munda sepultũ iuxta qđ in
gestis pontificalib ab eato
papa siluestro legimus ẽẽ
statutũ. Ut sic̃ ipse uerã t̃rȩ
mortalisq naturȩ substan¬
tiã ꝓnob morti obtulit: ita
& nos in cõmemorationem
eius dẽ tremendi & uenerabilis
sacram̃ti purũ det̾rȩ ger¬
mine candidũq & multimodo
quasi mortificationũ genere
castigatũ. altari linũ in po¬
namus Innouo aut̃ ponit᷑
monum̃to: ne post resurrec¬
tionẽ & cȩtĩs corporib re¬
manentib surrexisse alius
fingeet᷑. Qđ bene monum̃¬
morat᷑ ne si exmultis lapi¬
dib ȩdificatũ. ẽẽt: suffossis
tumuli fundam̃tis ab latus¬
furto diceret᷑. Alit̃: Solus tu¬

Expanded text:
dum sit, quanquam et hoc signifidum sit, quanquam et hoc significet, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mente susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit ut sacrificium altaris non in serico, neque in panno tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus est Domini in sindone munda sepultum, juxta quod in gestis pontificalibus a beato papa Silvestro legimus esse ari. Ut sicut ipse veram terrenae mortalisque naturae substantiam pro nobis morti obtulit, ita et nos in commemorationem ejusdem tremendi et venerabilis sacramenti purum de terrae germine, candidumque, et multimodo quasi mortificationum genere castigatum altari linum impon novo autem ponitur monumento, ne post resurrectionem caeteris corporibus remanentibus, surrexisse alius fingeretur. Quod bene monumest: ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentisfurto diceretur. Aliter: solos tu
Abbreviated transcription (Latin):
defectũ suȩ uirtatis. sed confi¬
denitiã eiusdẽ cũ patre potes¬
tatis insinuat. Amat enĩ dare
głam patri: ut nos ȩdificet
głam dare creatori. Cõm̃dat
itaq: patrispm̃ iuxta hoc qđ
di latato corde & exultantib
speresurgendi labiis. malio

Expanded text:
defectum suae virtutis, sed confidentiam ejusdem cum Patre potestatis insinuat. Amat enim dare gloriam Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Commendat itaque Patri spiritum, juxta hoc quod delectato corde et exsultantibus spe resurgendi labiis, in alio
Abbreviated transcription (Latin):
crucisigi. inseptima uͦ etate
id ẽ. cuꝰ lea quis debitũ soluit.
corpora quidẽ intumulis.
animas aut̃ secreta inpace
cũ dño manere. & post̃ bona
oꝑa oportet quiescere: donec
octaua tandẽ uenierte ȩtate.
etiã corpora ipsã resurretio¬
ne glorificata cũ animabus
simul incorruptionẽ ȩternȩ
hereditatis accipiant. Unde
pulchre septima dies inge¬
nesi uesperã habuisse ñlegit᷑.
quia requies animarũ quȩ
in illo scło nunc ẽ. ñ ullo con¬
sum̃da merore sed pleniore
gaudio futurȩ est resurrec¬
tionis adaugenda Sequit᷑.

Expanded text:
crucifigi. In septima vero aetate, crucifigi. In septima vero aetate, id est, cum lethi quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere. Et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate, etiam corpora ipsa resurrectione glorificata cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis accipiant. Unde pulchre septima dies in Genesi vesperam habuisse non legitur. Quia requies animarum quae illo in saeculo nunc est non ullo consumenda moerore, sed pleniore gaudio futurae est resurrectionis adaugenda.
Abbreviated transcription (Latin):
grece: p̃patio dicit᷑. Quo
nomine iudȩ qui int̃ gre¬
cos morabant᷑. sextamꝰ sab¬
bati appellabant : eo qđ
millo ea quȩ requiei sabba¬
ti necessaria. eeñt. p̃pare
solerent. Iuxta hoc qđ de
manna quondã p̃ceptũ ẽ
Sexta aut̃ die. colligetis du¬
plũ : & cetera. Qua gͦ sexta
die homo factus & tota. ẽ.
mundi creacura ꝑfecta.
septima aut̃ conditor ab
oꝑe suo requieuit. unde &
hanc sabbatũ hoc ẽ. requiẽ
uoluit appellari: recte sal¬
uator eadẽ sexta die crucifi¬
xus. humanȩ restaurationis
impleuit archanũ. Idõq cũ
accepisset acetũ diat. Consũ¬
matũ . ẽ. Hoc ẽ. sexta diei qđ
ꝓmundi refectione suscepi
iã totũ ẽ. opus expletũ. Sabba¬
to aut̃ insepulchro requiescens:
resurrectionis quȩ octaua die
uentura erat expectabat
euentũ. Ubi nr̃ȩ simul deuoti¬
onis acbeatȩ retributionis p̃¬
lucet exẽplũ : quos in hac qͥdẽ
sexta scłi aetate ꝓ dñopati
& uelut mundo necesse est

Expanded text:
icitur. Quo nomine Judaei qui inter Graecos morabantur, sextam sabbati appellabant, eo quod in illo ea quae requiei sabbati necessaria essent, praeparare solerent, juxta hoc quod de manna quondam praeceptum est, Sexta autem die colligetis duplum, etc. . Quia ergo sexta die homo factus, et tota est mundi creatura perfecta, septima autem conditor ab opere suo requievit, unde et hanc sabbatum, id est requiem, voluit appellari, recte Salvator eadem sexta die crucifixus, humanae restaurationis implevit arcanum. Ideoque cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est, hoc est, sextae diei, quod pro mundi refectione suscepi, jam totum est opus expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens resurrectionis, quae octava die ventura erat, exspectabat eventum. Ubi nostrae simul devotionis ac beatae retributionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est