comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ uestimẽta milites diuiserũt. Si
ꝑforatũ est lancea. Quõ susceptus est
a ioseph sepeliendus. quomõ sepultus
est cõditus. Omĩa ista sp̃e paci nõ põt.
ces ui̾tas mẽtita est. et cuueꝵ p̃dicas.¬
Et et ubi ħ predicas ĩ abscõso ĩ occłto.
Si ui̾tate fulat᷑ predicacõ tua publita
sit doctrina tua. demostra nichi ect̾a
tuam. Sed nouimꝰ quid agatis decep¬
ti et deceptores apłs paulus nos p̃di.¬
cat dicẽs. que euĩ occłte fuĩt ab eis
nudata est turpitudo ur̃a ex cõfessi¬
one sinił et script᷑a nr̃a om̃ib palam
ftã est turpis doctrina ur̃a. utinam
a prem. scdm̃ diuinitatẽ nouit esse
equale pr̃i. Et cũ ip̃e dicat. ego et
illo qui mittit. ħ argumẽta rac̃o est
hũana. nõ autͣtas diuina. alia ẽ oꝑa¬
cõ triuitatis quã tu he̾tice nõ asseq̃¬
ris qui carnałr sapis. Mũdũ eĩ cor
nõ hẽs. nec ad deũ. xp̃c enĩ in quãtũ
honuẽm suscepit missus diat᷑. In ꝙͣ¬

Expanded text:
ites diviserunt? Si perforatum est lancea? quomodo susceptus est a Joseph sepeliendus, quomodo sepulcro est conditus? Omnia ista spiritus pati non potest. ces, Veritas mentita est, et tu verum praedicas? Et ubi hoc praedicas? In absconso, in occulto. Si veritate fulcitur praedicatio tua, publica sit doctrina tua. Demonstra mihi Ecclesiam tuam. Sed novimus quid agatis decepti et deceptores. Apostolus Paulus vos prodidit dicens: Quae enim occulte fiunt ab eis,nudata est turpitudo vestra; ex confessione simul et scriptura vestra, omnibus palam facta est turpis doctrina vestra: utinam ad Patrem, secundum divinitatem nolunt esse aequalem Patri. Et cum ipse dicat, Ego et illo qui mittitur. Haec argumentatio est humana, non auctoritas divina. Alia est operatio Trinitatis, quam tu, haeretice, non assequeris, qui carnaliter sapis. Mundum enim cor non habes, nec ad Deum. Christus enim in quantum hominem suscepit, missus dicitur: in qu
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑ scriptaͬs scãs predicat᷑. nõ m̃ an¬
guł. nõ occłte. Sed pala et publice.
In sole eĩ posuit tab̾naculũ suũ. hoc
xpm̃ dicit ẽẽ fallace Non huĩt inꝗt
ueꝵ corpus. fantasina fuit. sp̃s fuit.
et hoc i illo negat fuisse ĩiquissimꝰ
manicheus. O pessime he̾cice maniche¬
e. si crede̾ nõ uis ui̾tate dicent̾e dis¬
cipłis suis. palpate et uidete. quia sp̃s
ossa et carne nõ ht̃. sicut udetis heñ¬
te. si crede̾ nõ uis ut dixi uitate iudeo
crede crucifigenti. Na cũ tu dicis xp̃c
deus fuit nõ homo. udẽs dicit. non
fuit deus.sed homo. Catholica utros

Expanded text:
est , per Scripturas sanctas praedicatur; non in angulis, non occulte, sed palam, publice. In sole enim posuit tabernaculum suum ; hoc m dicit esse fallacem. Non habuit, inquit, verum corpus: phantasma fuit, spiritus fuit. Et hoc in illo fuisse negat nequissimus manichaeus. O pessime haeretice manichaee, si credere non vis Veritatem dicentem discipulis suis, Palpate, et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habentem . Si credere non vis, ut dixi, Veritati, Judaeo crede crucifigenti. Nam cum tu dicis, Christus Deus fuit, non homo; Judaeus dicit, Non fuit Deus, sed homo. Catholica utrosqu
Abbreviated transcription (Latin):
iudet me uidet et prem. ego eĩ in prͣe. et
pr̃ in me est. et pr̃ in me manẽs ipe facit
oꝑa. Qud eĩ in hiis u̾bis aliud nisi deũ
et unũ deũ noces uos cred̾e̾ tu magister
distis. nõ est m̃. s eiꝰ qui in me pris. Res
mira. res anurãda. et dic rogo dis u̾bũ
pr̃s. Respõde queso uirtus et sapĩa sũ¬
mi sũmi pũcipii. s et cu ip̃e prĩcipiũ de

Expanded text:
et et Patrem: ego in Patre et Pater in me ; et: Pater in me manens, ipse facit opera . Quid enim his verbis aliud nisi trinum et unum Deum doces nos credere, tu magister distis, non est meus, sed ejus qui misit me Patris . Res mira, res admiranda. Dic ergo, dic, Verbum Patris, responde, quaeso, Virtus et Sapientia summi Principii; se
Abbreviated transcription (Latin):
in pr̃e esses. nõ sicut uas in uase uł aui¬
piãm ui tas inu̾ate. bonitas in bono e¬
t̾nitas in et̾no. qr nil aliud in pñs sua
gẽitus ẽs. eẽ potẽs. Obnntescat itaq
et cũ suis autͣtͣatib ꝑeat omĩs hetica
prauitas. aut ĩunica semꝑ lite nũc sb̃a
tiuidit. nũc ꝑsonas a fũdin crescat rogo¬

Expanded text:
e: non sicut vas in vase, vel civipiente, veritas in verace, bonitas in bono, aeternitas in aeterno; quia nihil aliud in Patris sugenitus es, esse potes. Obmutescat itaque et cum suis auctoribus pereat omnis haeretica pravitas, qua inimica semper lite nunc substantiam dividit, nu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul dubio sp̃am et tres ꝑsonas. soes
omiã que ad sidei regula ꝑtusẽt. ħ ma¬
gistĩo et doctrina celicus inspirata a pu̾s
doctos corde.credo oro cõfiteoi. te o sũ¬
ma trimitas una u̾tus et indiscreta ma¬
iestas.

Expanded text:
iam et tres personas, sciens omnia quae ad fidei regulam pertinent. Hujus magisterio et doctrina coelitus inspirata a puero doctus, corde credo, ore confiteor te, o summa Trinitas, una virtus et indiscreta majestas.
Abbreviated transcription (Latin):
cui sacrm̃ p̃cellit uniusa. ħ nr̃pe cui in¬
diui due triuitatis et mistiũ et illud
celestis nũc sacramẽtũ. q̃ fideles et pi¬
as aiãs pasçit carne. et potat sanguĩez
ne esuriãt uez siciãt uret̾nũ. fac me
deus meus pura et simplici cõscĩa pre¬
apue mt̾ ceta̾ sentire et crede̾. sum̾e et
nũquid ego cõsciãs tiscut̾e̾ possum.
teneo. Non te seducat filius falsicatiꝰ.
si filius es u̾tatis. disce xp̃ĩane. qui¬

Expanded text:
ellit universa. Hoc nempe tuae individuae Trinitatis mysterium, et illud coelestis mensae Sacramentum, quae fideles et pias animas pascit carne et potat sanguine, ne esuriant, neque sitiant in aeternum, fac me, Deus meus, pura et simplici conscientia praecipue inter caetera sentire et credere, sumere et numquid ego conscientias discutere possum? teneo. Non te seducat filius falsitatis, si filius es veritatis. Disce jam,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ cõsidare uolent nulla sufficiunt
u̾ba quib teualeam explicare. Qũ aũt
opus de opifice. creatura de creatore.
gͣit̾ fecisti. et opus saluatricis gr̃e oĩ¬
potẽtis iplesti. hñs minirũ ꝑpetẽ po¬
tãte. et cõcedẽdi in cõdita et reꝑanoi

Expanded text:
um, considerare volenti, nulla sufficiunt verba, quibus te valeam explicare. Quando auopus de opifice, creatura de Creatore, gratis fecisti, et opus salvatricis gratiae omnipotenter implesti: habens nimirum perpetem potestatem, et condendi incondita, et r
Abbreviated transcription (Latin):
iuẽdũ. Beate c̾te om̃s uii̾e uo¬
sit emissa cõsenciat. Heus autẽ
quãtũ existio neq ille dici põtt
qui nõ habet qd̾ amat qualecũ¬
q sit neq qui amat qd̾ habet si

Expanded text:
um. Beate certe omnes vivere vosit emissa, consentiat. Beatus autem, quantum existimo, neque ille dici potest, qui non habet, quod amat, qualecumque sit, neque qui amat, quod habet, si
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ fiet ip̃e decior. oportes
mũ est. nd̃ est igit᷑ hoĩe dec̾ius
homĩs optimũ. Fortasse tale ᷤ
et quale ip̃e hõ est. ita sit sane ul
est hoĩe melius quo ꝑfrui possi
si aut̃ ĩueĩmꝰ aliqd qd et hoie
sit excellencius et presto eẽ
mãti sese homĩ possit qͥs dubi¬
uerit homĩ ad id mittẽdũ eẽ qd̾
bt̃s sit. ꝙ eo ip̃e qui nicitur mani¬
festũ est eẽ prestantius. Nã si idẽ
bcm̃ eẽ ad tale bonũ ꝑueĩsse quo
amplius nõ pot̃ idẽ aũt qd̾ dici¬
mꝰ optiniũ quo tãde̾ pacto põt
ĩ ea diffini cõe includi qui ad sũ¬
nũ bonũ suũ nõdũ ꝑuenerit.
aut quõ sũmũ est. si est aliquid
melius quo ꝑueĩre possumꝰ ħ
igitur si est. tłe ẽẽ debet ad̾ nõ
amctat ĩuitus. Quippe nemo
põt cõfide̾ de tali bono qd̾ sibi
eripi posse sentit. etiã si retme̾
id amplectiq uolui̾t. quisqͥs au¬
tẽ de bono qd̾ fruitur nõ cõfidt̃

Expanded text:
ior. Oportet mum est sequi. Non est igitur homine deterius hominis optimum. Fortasse tale aliquid erit, quale ipse homo est? Ita sit sane, si nihil est homine melius, quo perfrui possit. Si autem invenimus aliquid quod et homine sit excellentius, et praesto esse amanti sese homini possit; quis dubitaverit homini ad id nitendum esse ut beatus sit, quod eo ipso qui nititur, manifestum est esse praestantius? Nam si id est beatum esse, ad tale bonum pervenisse quo amplius non potest, id est autem quod dicimus optimum; quo tandem pacto potest in ea definitione includi, qui ad summum bonum suum nondum pervenerit? aut quomodo summum est, si est aliquid melius quo pervenire possimus? Hoc igitur si est, tale esse debet quod non amittat invitus. Quippe nemo potest confidere de tali bono, quod sibi eripi posse sentit, etiamsi retinere id amplectique voluerit. Quisquis autem de bono quo fruitur non confid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͥ  smne misid/ nec nẜia et bt̃ĩ tudo
ni hoĩe uno sił hĩtare cõsueuõt.
nullus igitur illoꝵ bc̃s est. Quar¬
tũ restat ut uideo ut ubi utat
btã ĩueĩri queat. cũ id qd̾ est ho¬
mĩs optimũ et hamatur et hẽ¬
tur. Qͥ est enĩ aliquid qd̾ dicimꝰ
frui nisi presto hẽre qd̾ diligis.
neq qui sꝙͣ bt̃s̃ est qui nõ fr̾ut᷑
eoqd̾ est homĩs optimũ nec ꝯsa

Expanded text:
 sine miseria; nec miseria et beatitudo in homine uno simul habitare consueverunt: nullus igitur illorum beatus est. Quartum restat, ut video, ubi beata vita inveniri queat; cum id quod est hominis optimum, et amatur, et habetur. Quid enim est aliud quod dicimus frui, nisi praesto habere quod diligis? Neque quisquam beatus est, qui non fruitur eo quod est hominis optimum; nec quisquam,
Abbreviated transcription (Latin):
pcm̃ u̾doneũ intend̾e nequeunt.
salubrime cõꝑatũ est. ut ĩ lucẽ
i̾itatis aciẽ titubãte ueluti ra¬
nus hũanitasis opacata inducat
ed qm̃ cũ hiis uob̾res est ꝙ
onuiã contͣ ordiẽn sentiunt
et locũtur et gerũt uł qr aliꝗd¬

Expanded text:
m idoneum intendere nequeunt; saluberrime comparatum est, ut in lucem veritatis aciem titubantem veluti ramis humanitatis opacata inducat am cum iis nobis res est, qui omnia contra ordinem et sentiunt, et loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ne ħ quitẽ ꝙ dcm est ueni ad corꝰ huic opini¬
oni refragabit᷑ cũ exaĩa ⁊ corꝑe pat̾no uenis
rũ traducẽ locũtur aut si nsti ea possũt ꝓ se
int̾ͥpͥtari int̾utros ⁊ alt̾nãt que si te dño scom
humanã que au̾bo assup̃ta ẽ eͤscã uoluꝰ acuꝑe

Expanded text:
em, quod dictum est: ueni ad corpus, huic opinioni refragabitur, cum ex anima et corpore paterno uenissrum traducem loquuntur, aut, si et isti ea possunt pro se interpretari, inter utrosque alternant. Quae si de domino secundum humanam, quae a uerbo adsumta est,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc audire quitẽ meliores. at toctiores s
tñ ꝓmeo captulibencius responõim ñde a
tam qm deatam. Si .n. pulius assũptꝰ ext̾ra
inqua nullus hõiũ fu̾at operatus meruit
diuinitꝰ animari qnͣto magis corpꝰ assũtũ
excarne in qua ittẽ nulł hõmũ fu̾at opera¬
tus sore itũ est aiãmbon̾a cũ illit erig̾etur
casurus. hic descent̾et leuaturꝰ. Et itõ fortas
se ait sortitꝰ sũ aĩam bon̾a sitam ħ de illo oꝑ¬
tet intelligi. quia solẽt que sorte dantur di
uinitus tari aut ꝙ ficełr dicẽdũ ẽ ne uł illa
aĩa aliqͥb oꝑib p̾cedentib ad tantũ apicem
subnecta putaret᷑. ut cũ ea u̾bũ caro fieret

Expanded text:
hinc audire meliores, atque doctiores, sed tamen pro meo captu libentius responderim, non de Adam, quam de Adam. Si enim pulvis assumptus ex terra, in qua nullus hominum fuerat operatus, meruit divinitus animari; quanto magis corpus assumptum ex carne, in qua itidem nullus hominum fuerat operatus, sortitum est animam bonam, cum illic erigeretur casurus, hic descenderet levaturus? Et fortasse ideo ait, Sortitus sum animam bonam si tamen hoc de illo oportet intelligi, quinitus dari. aut, quod fidenter dicendum est, ne uel illa anima aliquibus operibus praecedentibus ad tantum apicem subuecta putaretur, ut cum ea uerbum caro fieret
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ delictoꝵ a quoꝵ reatu nec mors lib̾at si añ¬
ꝙͣ fu̾int ꝯmissa ꝓuen̾it net aliquio ei p̾stitũ
est qui raptus est nemalicia nutaret ĩtellet¬
tũ eus deus .ni. p̃scius illiꝰ fut᷑e malicie cur nõ
eũ scd̾m ipãm pocuis udicaturꝰ est simoriture

Expanded text:
 delictorum, a quorum reatu nec mors liberat, si antequam fuerint commissa provenerit; nec aliquid ei praestitum est, qui raptus est ne malitia mutaret intellectum ejus . Deus enim praescius illius futurae malitiae, cur non eum secundum ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ nͥ eoꝵ siña qͥ aĩas exparẽtib creari pu¬
tant debaptismo ꝑuuloꝵ p̾pond̃aret de
qͥb quid eis responõi possit ñcdoũ mͥ ĩ¬
t̾im occurrit. si quid forte pꝰeei deus ded̃¬
it si qmͣ ĩ scribendi cõcesse̾it sacultatẽ
studiosis taliũ nõ grauabor. Nũt tam̃

Expanded text:
ententia, qui animas ex parentibus creari putant, de baptismo paruulorum praeponderaret. de quibus quid eis responderi possit, nondum mihi interim occurrit; si quid forte postea deus dederit, si . quam etiam scribendi concesserit facultatem studiosis talium, non grauabor. nunc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
est in fanciũ itõ hẽre necessariũ baptismi sa¬
cram̃tũ sine quo ex hac uita ĩ in illa etate
enugrare nõ expedit quia cõragio pcc̃i excar¬
ne pct̃i qͣ obruit᷑ aĩa cũ hiis insentur meubris
obenit ei post mortẽ nͥ cũ ad huc in ip̃a carne ẽ
sacram̃to mediatoris expietur. ei q diuinit᷑
ħ auxiliũ ꝓcurari ꝙͣ tens p̾stiit siusz ad an¬
nos fitei congruos hic inueiz pie fuisse uictu
incorpe ⁊ cito extraxit ecorpe / Cũ gͦ ħ respon¬
tis fieri. qui hac uita bene gesta in ecłie pace
tefuncti sũt si nõ solũ scõm io ꝙ quis uixit¬

Expanded text:
et infantum, ideo habere necessarium baptismi sacramentum, sine quo ex hac uita etiam in illa aetate emigl-are non expedit, quia contagio peccati ex carne peccati, qua obruitur anima, cum his inseritur membris, oberit ei post mortem, nisi, cum adhuc in ipsa carne est, sacramento mediatoris expietur, eique diuinitus hoc auxilium procurari, quam deus praesciit, si usque ad annos fidei congruos hic uiueret, pie fuisse uicturcorpore et cito extraxit e corpore: cum ergo haec respontis fieri qui hac uita bene gesta in ecclesiae pace defuncti sunt, si non solum secundum id, quod quisq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituentes ĩcortesno simulacra errant¬
uanc opĩonis uet ĩ telligẽtes ita scõs de
suis iusis talib iudicasse quałx̾ iudicarẽt
sitalia diumitꝰ ĩ figdiris dicta leg̾ent uł
audirẽt sit̃ septẽspice ⁊ septẽ boues sep¬
tẽ anni sũt linter̃ quatuor lineis alliga¬

Expanded text:
entes in corde suo simulacra uanae opinionis nec intellegentes ita sanctos de suis uisis talibus iudicasse, qualiter iudicarent, si talia diuinitus in figuris dicta legerent uel audirent: sicut septem spicae et septem boues septem anni sunt, sicut linteum quattuor lineis alliga
Abbreviated transcription (Latin):
dixit sine ulla aũt cõcͣdicõne qui mĩor ẽ am¬
iore bñdici᷑ dicet᷑. Et hic quidẽ decimas mor¬
entes hõies accipiunt iͥ ã qͥ cestificatur seu¬
uere ⁊ sicut oꝑtet dic̾e p̃p abͣhã ⁊ leui accipiẽs
decimã decimatꝰ est. ad huc .n. in lũbis patris

Expanded text:
ui minor est a maiore benedicitur. et hic quidem decimas morientes homines accipiunt, ibi autem qui testificatur se uiuere. et, sicut oportet dicere, propter Abraham et Leui accipiens decimam decimatus est; adhuc enim in lumbis patris
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ in parente ꝓł sexto illo die ft̃a sit¬
deus ds indie septimo reqͥeũ si dix̾imꝰ ca¬
nẽdũ est nefrust᷑ camdiligent̾ scͥpt᷑a ꝯme¬
dec sexdieb cõsũmasse deũ om̃ia oꝑa sua
que fet̃ bona ualde si aliquas ad huc naͣs
su̾it creaturus quas nec ipãs nec eaꝵ l rõ¬
nes causalr̃ fec̾it nisi intelligat᷑ rõnẽ qͥdẽ
singillatĩ facientaꝵ aĩaꝵ nascentib qͥb q
dantaꝵ in se ip̃ohe̾re nõ ĩ creat᷑a aliqua con

Expanded text:
accipitur homo ad imaginem Dei, et post diem sepdeus in die septimo requieuit, si dixerimus, cauendum est, ne frustra tam diligenter scriptura commendet sex diebus consummasse deum omnia opera sua, quae fecit bona ualde, si aliquas adhuc naturas fuerat creaturus, quas nec ipsas nec earum ibi rationes causaliter fecerit, nisi intellegatur rationem quidem singillatim faciendarum animarum nascentibus quibusque dandarum in
Abbreviated transcription (Latin):
t cam̃ qr ꝑcorpꝰ eã locałr tendit nõ ĩuenit
ditũ ĩ crem̃toꝵ eiꝰ ꝙͥ uult de semine exigno
eniari corpis qnͣtitati. ⁊ ait o uix euis ĩ aͣ
niabalia peculia consita recinent᷑ ialuo sbe
mꝰ uisi adhĩta qͦsitudine planũ facͥet ꝓ di¬
ebat. Constitue inq̃t certũ portoꝰ auri uł
argenti rutẽ ad huc massam. Collectus
hĩtus est illi ⁊ futuro int̾im minor tam̃ ꝯ¬
tinẽs intra lincã moduli totũ ꝙ nat᷑a est
auri uł argenti. De hĩc cñ ĩ laminã mas¬
sa laxat᷑ maior efficit᷑ inicõ suo ꝑdilatacõnẽ
pond̃is ceͥti. non ꝑ ad ietõnẽ. dũ extenditur
l .n. iuhĩtu aug̾i tũ statu nõ l tũc ⁊ splentor
ip̃e pibet᷑ auri uł argenti qui pͥus su̾at quidẽ
⁊ ĩmassa s ob sciior nõ tam̃ nullus tunt
ralii atz alii hĩtus accedũt ꝓfacilitate ma¬
t̾ie quadux̾it eam qͥ agit nicħ cõferẽs mo¬
dulo uͥ effigiem ita ⁊ aĩe increm̃ta reputan¬

Expanded text:
 per corpus eam localiter tendit, non inuenit exitum incrementorum eius, quam uult de semine exiguo aequari corporis quantitati, et ait: sed uis eius, in quo naturalia peculia consita retinentur, saluo sumus, nisi adhibita similitudine planum faceret, quod dicebat. constitue, inquit, certum pondus auri uel argenti, rudem adhuc massam: conlectus habitus est illi et futuro interim minor, tamen continens intra lineam moduli totum quod natura est auri uel argenti. dehinc cum in lamminam massa laxatur, maior efficitur initio suo per dilatationem ponderis certi, non per adiectionem, dum extenditur, m et habitu augeri, cum statu non licet. Tunc et splendor ipse provehitur auri vel argenti, qui prius fuerat quidem et in massa, sed obscurior, non tamen nullus: tunc et alii atque alii habitus accedunt pro facilitate materiae, qua duxerit eam qui agit, nihil conferens modulo nisi effigiem. Ita et animae incrementa reputan
Abbreviated transcription (Latin):
marie que minenbris põita corꝑis mortis
repugnat legi m̃tis: qmͣ seiniti patres ꝯui¬
gati refrenantes ñ quitẽ nͥ quo us licebat
incõcubitũ relaxarũt nec tam̃ tm̃ mͦ quo¬
isla carnis pca ꝓpagine concepta fuerat tñ
quia nõ sit mea cõceptũ est qũo fu̾at illa ꝯ¬
cõcepta. net ip̃a erat caro pca s siłituto car¬
nis pcã. Non .n. accepit uite reatũ moriendi
qui apparet in motu carnis nõ uolũtatio qnͣ¬
piscit. s accepit inte nõ ꝙ cõtagioni pͥuarita

Expanded text:
Mariae, quae in membris posita corporis mortis repugnat legi mentis? quam sancti patres coniugati refrenantes non quidem nisi quousque licebat in concubitum relaxarunt nec tamen tantummodo quoilla carnis peccati propagine concepta fuerat, tamen, quia non sic in ea conceptum est, quomodo fuerat illa concepta, nec ipsa erat caro peccati, sed similitudo carnis peccati. non enim accepit inde reatum moriendi, qui adparet in motu carnis non uoluntario, quapiscit, sed accepit inde, no
Abbreviated transcription (Latin):
audire ⁊ iutere debuerat hũs ⁊ ceceroi ai¬
ius sungit᷑. Ecte auib aurib ⁊ auib ocuł
uidera in sop̃nis nũꝙͣ sediceret ab eo illsũ
i cũ eolocutũ ꝙ̃ nicissim ip̃e nõ udiss pos¬
tremo si aiã se ip̃am iud ĩ sõpnis cũ iacẽ¬
tib utiz umo in loto menbris corꝑis sui
forte ut cet̾a que siłr falso nid. Na ⁊ ħ põt
uitere s pot̃ uit̾e. s ab sit ut eã talẽ c̃ e¬
magis crebrũ ẽ aut mutata erit aiã eius
tur. Quis em̃ ethioꝑs nõ pene sũꝑ ingrũ
se uroit ĩ sõpnis. Añ si ĩ alio colore se midit
nõ magis miratꝰ est sifuit cũ illo memoria:
Aerio tam̃ colore acͥlncido uestio utr̃ se un¬

Expanded text:
 ceteros aris fungitur. Ecce, quibus auribus et quibus oculis uideret in somnis, numquam se diceret ab eo uisum et cum eo locutum, quem uicissim ipse non uidisset. postremo, si anima se ipsam uidet in somnis, cum iacentibus utique uno loco membris corporis sui forte ut cetera, quae similiter falso uidet? nam et hoc potest uidere. sed absit, ut eam talem, cum emagis crebrum est aut mutata erit anima ejus, tur. Quis enim Aethiops non pene semper nigrum se vidit in somnis; aut si in alio colore se vidit, non magis miratus est, si fuit cum illo memoria? Aerio tamen colore ac lucido nescio utrum se un
Abbreviated transcription (Latin):
iste dic̾e aĩam suã bonã quiant sortitꝰ sñ aĩã
bonã ⁊ tũ ecm̃ magis bonus uetu ad corpus
incoinquinatũ. accessisse .n. dix̃ bonitati qua
bonus erat sortitus iutelic aĩam bonã. ut ĩ
ad corpꝰ ĩ codͥnatũ ueniret. Aliunte gͦ romis
illis qui extͣ duce aiẽ illius pͥuaricatricis aiãs
treari asserut ꝙͣuis peis sonare nõ uiteatur
grue coaptat᷑. u̾ cũ disxiss puer au̾t eram
ingeniosus io ip̃m explicans quib causis
ingeniosus ess cõtinuo sb̃ũg̾et. Et sortitus
sũ aiãm bonã uctelic expat̾uo ingẽio uł coͣrli
tẽꝑa m̃to. Ueniz cũ eem inquit mͣgis bomus

Expanded text:
Sortitus sum animam bonam; et cum essem magis bonus, veni ad corpus incoinquinatum. Accessisse enim dixit bonitati qua bonus erat, sortitus videlicet animam bonam, ut etiam ad corpus incoinquinatum veniret. Aliunde ergo bonus illis qui ex traduce animae illius praevaricatricis animas creari asserunt, quamvis pro eis sonare non videatur,grue coaptatur; ut cum dixisset, Puer autem eram ingeniosus, idipsum explicans quibus causis ingeniosus esset, continuo subjungeret, Et sortitus sum animam bonam, videlicet ex paterno ingenio vel corporali temperamento. Deinde, Cum essem, inquit, magis bonu
Abbreviated transcription (Latin):
taris nĩscͣtõnẽ cuiꝰ futuram fuisse p̾uitet
pietatẽ. cũ ad annos fitei capaces uenuet
sinõ eũ oporteret pp̃ aliqũa ocultam cãm nr¬
te ꝑueniri ocultũ itaz est atz ab hñano ułcce¬
ab ingenio meo remotissimũ. curnascatur
infans uł cõtinuo uł cito moriturꝰ. Or ħ ita
ocultũ est ut neutros aduiuet de quoꝵ nnus
sentenciis disceptamꝰ. qua .n. explosa opinioi
qua putant᷑ aĩe ꝓ añ acte uite n̾utis ĩ coꝵ pa¬
q dtͣdi ut ea cicuis solui miusse uiteatus
que nõ multa p̾tau̾at ne ccͣ dicamꝰ apło ma¬

Expanded text:
taris ministrationem, cuius futuram fuisse praeuidet taris ministrationem, cuius futuram fuisse praeuidet pietatem, cum ad annos fidei capaces ueniret, si nunc eum oporteret propter aliquam occultam causam morte praeueniri. occultum itaque est atque ab humano uab ingenio meo remotissimum, cur nascatur infans, vel continuo vel cito moriturus: sed hoc ita occultum est, ut neutros adjuvet, de quorum nunc sententiis disceptamus. Illa enim explosa opinione qua putantur animae pro anteactae vitae meritis in corpora detrudi, ut ea citius solvi meruisse videatur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
emori uł aput eos egrotare uͥeis qͦ baptnent᷑
nõ fi̾unt nemo eos recte dicit inu̾nto plecti
ꝓhiis que ĩ sua uita sua ulũtate ꝯmiserũt.
Illa nͦo aĩa cui quecã cõtagio tracta detarne p̃¬
cati. side uia pͥma aĩa p̾tatͥte nõ creata est nł¬
sic st̃a est ⁊ tõ tante carm data est cur alienabr̃
ab et̾na uita si baptiranto infanti nemo sõ¬
uen̾it an forte nicħ ob erit Quid gͦ ꝓtest.i
ei cui subuenit᷑. Si nicħ obest cui nõ sb̃uem¬
tur. Hic ꝓ sua cã quid respond̾e possũt qui
scõm scrpturas scãs. uł ꝙ aput eas inne q¬
mat᷑ uł ꝙ eis nõ aou̾setur touãtur assere¬
re ammas nouas nõ de parentib tͣitas
corꝑib dari nõ dũ me audisse uł uspiam
legisse fateor. Nõ itõ sane absenciũ nego¬
ciũ desendñ ẽ si quid mͥ quo ad inuari ui¬
teat᷑ occuritrit. Possũt .n. ad hunc dic̾eteũ
pͥsciũ quomͦ que aĩa uictura ess sidinaͦ
incorꝑe uiucret ei q ꝓcurare lauatri salu¬

Expanded text:
emori uel apud eos aegrotare, ubi eis, quo baptizentur, non fuerint, nemo eos recte dicet inmerito plecti pro his, quae in sua uita sua uoluntate commiserint; illa uero anima, cui quaedam contagio tracta de . carne peccati, si de illa prima anima peccatrice non creata est, nusic facta est, et deo dante carni data est — cur alienabitur ab aeterna uita, si baptizando infanti nemo subuenerit? an forte nihil oberit? quid ergo prodest ei, cui subuenitur, si nihil obest, cui non subuenitur? Hic pro sua causa quid respondere possint, qui secundum scripturas sanctas, uel quod apud eas inueiatur, vel quod eis non adversetur, conantur asserere animas novas non de parentibus tractas corporibus dari; nondum me audisse, vel uspiam legisse fateor. Non ideo sane absentium negotium deserendum est, si quid mihi, quo adjuvari videatur, occurrerit. possunt enim adhuc dicere deum praescium, quomodo quaeque anima uictura esset, si diutius in corpore uiueret, ei procurare lauacri salu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ab surdius ꝙͣ putare massã cꝰpiã me¬
talli ex aliqua parte cresc̾e posse dũ tonditur
situdine minuat᷑. aut uslũ et̾ corpꝰ manẽte
nature sue qnͣtitate ꝙ indi crestac nͥ rarescat.
Qũo gͥ impleuit aia exilla stilla semĩs cor
pleuit carnẽ qmͣuiuificat nͥ tanto rarior fu̾it
nedefic̾et ĩ minuẽto sicrescet ⁊ nõ tunuit
ne deficͥet rarestẽto cũ cresceret s quidam
ad huc dubitẽ ⁊ quare dubitẽ: ꝓm̃ ⁊ ħuo

Expanded text:
autem absurdius, quam putare massam cujuspiam metalli ex aliqua parte crescere posse dum tunditur, situdine minuatur? aut ullum esse corpus manente naturae suae quantitate, quod undique crescat, nisi rarescat? Quomodo igitur implebit anima ex illa stilla seminis magplebit carnem, quam, vivificat, nisi tanto rarior fuerit, ne deficeret etiam minuendo, si cresceret; et non timuit ne deficeret rarescendo, cum cresceret. Sed quid amadhuc dubitem, et quare dubitem? Pro
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe traducẽ affirmant possunt ꝓse ostĩtere
cur alioꝵ mors accełatur. retartat᷑ auorũ
net qͥ eas tari nouas uolunt singuia singͥ
ocutta gͦ ista cã est ⁊utris parit̾ qnͣtũ existi¬
mo uet suffragatur nͨ ad u̾sat᷑ piñ quide ĩ fan¬

Expanded text:
ae traducem adfirmant, possunt pro se ostendere, cur aliorum mors acceleretur, retardetur aliorum, nec qui eas dari nouas uolunt singulis singulas. occulta ergo ista causa est et utrisque pariter, quantum existimo, nec suffragatur nec aduersatur.
Abbreviated transcription (Latin):
fcãm. aiẽ añ nulsa cũ pocius ẜu ipãmsit
hõ adymaginẽ dei aut c̾ce ⁊ si nõ cõtͣ u̾ua
scipt᷑e aꝑte posita tam̃ dure ac intollabilłi
diceremꝰ uł mnea creatura sp̃uali que ad ħ
tantũ mͦ creata eẽt sc̃m fuisse aiẽ humane
rõnẽ cũ ip̃a creat᷑a in qua ista rõ fcã diceret᷑¬

Expanded text:
mae autem nullam, cum potius secundum ipsam sit homo ad imaginem Dei: aut certe etsi non contra verba Scripturae aperte posita, tamen dure atque intolerabiliter diceremus, vel in ea creatura spirituali, quae ad hoc tantummodo creata esset, factam fuisse animae humanae rationem, cum ipsa creatura, in qua is
Abbreviated transcription (Latin):
ea pͥmitꝰ unuifitãre post ĩ etatis accessu re¬
g̾e possũt tanqmͣ obliuone p̾granẽtur. Que
si eẽt qͦtã mͦ ĩ digestibilis creatori tͥbueret᷑.
Cũ .ni. paulatĩ ab hĩ obliuionis torpore aĩe
resipiscens possit ꝯu̾ti ad teñ suũ eiꝰ q mĩã¬

Expanded text:
ea primitus vivificare, post etiam aetatis accessu regere possint, tanquam oblivione praegraventur. Quae si esset quodammodo indigestibilis, Creatori tribueretur: cum vero paulatim ab hujus oblivionis torpore anima resipiscens possit converti ad Deum suum, ejusque mi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cata nͥ que menbris genitalib ad mittunit᷑.
Quis uͦ auteat affirmare furta mentacia ꝑ¬
uiria nõ eẽ pcc̃a nͥ quitalia uuat inpune ꝯmt̃te
ut in maiorib punic̃ta uideant᷑ ꝙ sꝑentur
amius accedentib quib rõ ꝯ ualescat posse
libencius o uedire. Ormĩc de puus ñ agi¬
mꝰ. quorũ carnalem ac piulẽ uolupta¬
tem uł corꝑis uł animi siu̾itas uł eqͥtas
oppugnau̾it quib possũt uirib dictoꝵ at
scõꝵ repugnant ꝑ aua nisi pro fł̾itate ⁊ m̃¬
iqͥtate q̃ suffragar indebr̃ eis uł ad ꝑcipi¬
enta que alliciunt uł ad uitanta que of¬
fendũt De infantib loqͥm᷑ nõ quia nascũ.¬
nat̾e tona culpanta sũt aut pp̃ ea nõ debue¬
rũt g̾minari frum̃ta ꝙ ea seu̾it turantis
manus aut uͦ ip̃is parentib offut᷑a sit ĩ i¬
quitas sua si se ad teũ cõu̾tento correx̾int
qnͣto minꝰ filiis si recte iuix̾int s illa etas¬

Expanded text:
peccata, nisi quae membris genitalibus admittuntur. quis uero audeat adfirmare furta, mendacia, periuria non esse peccata, nisi qui -talia uult inpune committere? ut in maioribus punienda uideantur, quod sperentur annis accedentibus, quibus ratio conualescat, posse libentius oboedire. sed nunc de pueris non agimus, quoruoris vel animi si veritas et aequitas oppugnaverit, quibus possunt viribus dictorum atque factorum repugnant; pro qua, nisi pro falsitate et iniquitate, quae suffragari videbitur eis, vel ad percipienda quae alliciunt, vel ad vitanda quae offendunt? De infantibus loquimur, non quia nascunnaturae dona culpanda sunt; aut propterea non debuerunt germinare frumenta, quod ea severit furantis manus: aut vero ipsis parentibus obfutura sit iniquitas sua, si se ad Deum convertendo correxerint; quanto minus filiis, si recte vixerint?. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ci cũ hoc eũ deamma dic̾e que secult᷑ iatisos¬
tendane ad utrũ accipi põt. Nã sinc ex inapͥ¬
mi hõis aĩa siũ exaliquo suo secreto oẽs ꝓcui
dubio aiãs ip̃e facit. Et illuo ꝙ scͥptũ ẽ. qui sin¬
xit singillatim corta eoꝵ. si noĩe cordiũ uolu¬
erimꝰ animas ĩ tellig̾e n ħ repugnãt ciꝙͣ

Expanded text:
ma dicere quae sequuntur satis ostendant, ad utrumque accipi potest. nam siue ex una primi hominis anima siue ex aliquo suo secreto omnes procul dubio animas ipse facit. Et illud, quod scriptum est: qui finxit singillatim corda eorum, si nomine cordium uoluerimus animas intellege
Abbreviated transcription (Latin):
euis corpore flatꝰ ip̃e ꝓcessit. or quia mĩdns
nõ ita teo coaptat᷑ ad unitatẽ ꝑsone sic̃ caro
ille aquatuor uentis denatura inda fcũs es
tam̃ aliud eũ fuisse aliut significasse puto
Qd̃ exemplo sc̃s excorpe dnũ ꝓcedentis iecłe
ĩtelligi pot̃ ĩ si ezechiel ꝓpħa illo loco nõ ri¬

Expanded text:
 processit. Sed quia mundus non ita Deo coaptatur ad unitatem personae, sicut caro ille a quatuor ventis de natura mundi factus est: sed tamen aliud eum fuisse, aliud significasse puto; quod exemplo flatus ex corpore Domini procedentis recte intelligi potest: etiamsi Ezechiel propheta illo loco non r
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ filioꝵ ac si eam uł angeloꝵ filiam uł ꝙ
est intołabilius alicuiꝰ elem̃ti corporei cre¬
deremꝰ. S mĩc siͦb ħ mulier nõ de nro s siłr
ut ille adeo fr̃ã aĩam asserit᷑ accepisse. q
singulas singuł deꝰ fac̃ nõ erat fcã ĩ illis

Expanded text:
dorum filiorum — ac sic eam uel angelorum filiam uel, quod est intolerabilius, alicuius elementi corporei crederemus. Sed nunc, si ob hoc mulier non de uiro, sed similiter ut ille a deo factam animam adseritur accepisse, quia singulas singulis deus facit, non erat facta in illis
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e qui ħ ineotem libõ loquit᷑ aliqnͣto suꝑiꝰ cũ
Cõfessus est ex seĩe uiri seisanguine coagu¬
latũ aquo nascendi mͦ utiz alienus est uirgi¬
nullus ambigit xͥanus. S qr ⁊ ipsalmis¬
⁊ cõspexert̃ me diuiserũt sortẽ. que ꝓpͥe illi u¬
ni cõgruunt ibi ĩ dixit deus ds̃ nĩs respice
me ut quid me d̾eliquisti longe a salute mea
u̾ba delictoꝵ meoꝵ. Que rursus ei nõ ꝯnẽuit
nͥ transsiguranti in se corpꝰ hñilitatis nr̃e am̃
menbra sumꝰ corꝑis eius ⁊ quia im p̃o euan¬
głio puer ꝓficiebat eate ⁊ sapĩa si possunt¬
srce cũ capite suo eicẽ ip̃i dño coaptari. Quid
traducẽ affirmãt nõ erat cõseqñs ut ĩ ip̃a

Expanded text:
in eodem libro loquitur, aliquanto superius, cum confessus est ex semine uiri se in sanguine coagulatum: a quo nascendi modo utique alienus est uirginullus ambigit christianus. sed quia uestem meam miserunt sortem, quae proprie illi uni congruunt, ibi etiam dixit: deus, deus meus, respice me; ut quid me dereliquisti? longe a salute mea uerba delictorum meorum, quae rursus ei non conueniunt, nisi transfiguranti in se corpus humilitatis nostrae, quoniam membra sumus corporis eius, et quia in ipso euangelio, puer proficiebat aetate et saEcclesiae cum capite suo, eidem ipsi Domino coaptari; quid traducem affirmant, non erit conse
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cita ĩ me deꝰ. hĩ eẽ ĩ illud puto. Qui finxit
spm̃ hoĩnis in ipõ tanqm aluco sit stãm aĩam
nuttere aliuo ip̃o hoĩe fac̾e itẽ reficere ac̾re
q sñiam duci põt uł ex una illa pͥmi hõĩnis
tanꝙͣ sem̃ aĩe actractatũ ip̃e siugit ĩ hõme
ut unuficet corpꝰ sii sp̃m uite nõ ex illa ꝓpagi¬
ne s aliunte corpi ĩ tusũ ip̃e itidem fingit ꝑ
mortales sẽsus carnis ut tiat hõ in aiam i¬
nam illud sane delibro sapĩe ubiait. sortitus
sũ aiãm bonam ⁊ tũ cem̃ magis bonꝰ ueni ab
dorpꝰ in comquinatũ diligenciorẽ cõsid̃acõnẽ
flagitat. Magis .n. intet᷑ attestari opinioni
A nõ exuna ꝓpagari s de sr̃ aĩe uenire crcoũ¬
dir ad corꝑa. uiutam̃ quicauid est sortitus
sĩ aiam bona quasi aut in illo aĩaꝵ fonte
ullus ẽ alie fũt aie bone alie nõ bone que
brte quadã exeant que nam cu hõim tͥbu¬

Expanded text:
to, Qui finxit spiritum hominis in ipso ; tanquam aliud sit factam animam mittere, aliud in ipso homine facere, id est, reficere ac renque sententiam duci potest: quia vel ex una illa primi hominis tanquam semen animae attractum ipse fingit in homine, ut uiuificet corpus, siue spiritum uitae non ex illa propagine, sed aliunde corpori infusum ipse itidem fingit per mortales sensus carnis, ut fiat homo in animam uiuam. Illud sane de libro Sapientiae, ubi ait: sortitus sum animam bonam et, cum essem magis bonus, ueni ad corpus incoinquinatum, diligentiorem considerationem flagitat. magis enim uidetur adtestari opinioni, qua non ex una propagari, sed desuper animae uenire creduntur ad corpora. uerum tamen quid est: sortitus sum animam bonam? quasi aut in illo animarum fonte, si ullus est, aliae sint animae bonae, aliae non bonae, quae sorte quadam exeunt, quaenam cui homini t
Abbreviated transcription (Latin):
cͥq formate carni hõis qua nõ exparentib
tari aĩam cred̃emꝰ ad huc tñ expͨtaremꝰ quib
ꝓpͥe teueret᷑ inple aui nob̾ modus usitat᷑
ẽ hominis ex hoĩe pͥma uero mulier ałr
fcã ẽ ⁊ idõ ad huc dici poss aĩam pp̃ta ũ ex
adã dĩnitiss eue tatã quia nõ ex illo tano᷑
ples orta est si aũ hõi qui pͥmꝰ exilł natus
est ꝯmemorar scriptura ñ exparẽtib duc¬

Expanded text:
is non ex parentibus dari animam crederemus, adhuc tamen expectaretur, quid proprie teneretur in prole, qui nobis modus usitatus est hominis ex homine. prima uero mulier aliter facta est, et ideo adhuc dici posset animam propterea non ex Adam diuinitus Euae datam, quia non ex illo tamquam proles orta est. si autem homini, qui primus ex illis natus est, commemoraret scriptura non ex parentibus duc
Abbreviated transcription (Latin):
nũ acnõ illos pocius qͥ ꝓm̾itis oꝑũ que ante
corpꝰ egerũt incorꝑa mitti aĩas dicũt. i cõm
quit eñi alie bone a lie nõ bone uenure ad cor
tanit. s ab sit ut contͥ dicamꝰ a plõ quidicit mĩ¬
dũ natos nicħ egisse boni aut mau unte cõ¬
firmat nõ potuisse exoꝑibꝰ dici s exuocantẽ
maior ẜiuet minori cũ te geniis ageret
ad huic inrebece utͥo cõstitutis. Seq̃stremus
gͦ paululũ ħ delibro sapiencie testimoniũ
naꝵ .ii. negligẽdi sũt seuerrent seu uerum

Expanded text:
quae ante corpus egerunt, in corpora mitti animas dicunt. secundum quid enim aliae bonae, aliae non bonae uenire ad corpfacit. sed absit, ut contradicamus apostolo, qui dicit nondum natos nihil egisse boni aut mali, unde confirmat non potuisse se ex operibus dici, sed ex uocante: maior seruiet minori, cum de geminis ageret adhuc in Rebeccae utero constitutis. sequestremus ergo . paululum hoc de libro Sapientiae testimonium; neque enim neglegendi sunt, seu errent seu uerum
Abbreviated transcription (Latin):
dũito dño ꝑ hũilem cõcesuionen. Mem̃to
quia pulus ium᷑. Quib dictũ erat quio sc̃s
terra ⁊ iͥmis. Poculũ aͥppe fidei cõtuentes dei
iusciciãnt nõ ueluit cõscituere suã seiuz ip¬
cos despiciut sic̃ iobdicit. ⁊ distabescũt ies
eimãt setͥrã ⁊ cinem. ħ est eĩ ⁊ in pulu̾em su¬
um cõu̾tent᷑ accepto aũt spũ tei dicunt uiuo a̾
iamnõ ego iuit aũt in me xp̃t sic innouã¬
tur tacies t̾re ꝑnomi testam̃ti gr̃am nuum̾¬

Expanded text:
domino per humilem confessionem: memento, quia puluis sumus, quibus dictum erat: quid superbit terra et cinis? per oculum quippe fidei contuentes dei iustitiam, ut non uelint constituere suam, semet ipsos despiciunt, sicut Iob dicit, et distabescunt et aestimant se terram et cinerem; hoc est enim: et in puluerem suum conuertentur. accepto autem spiritu dei dicunt: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. sic innouatur facies terrae per noui testamenti gratiam numer
Abbreviated transcription (Latin):
nõ corꝑis c̃ eaꝵ appetitꝰ ⁊ dolores captans
paulatĩ q illectanto pͥm̃to laxando qs mo¬
d̃ans agresti eas exuit ꝯsuetudine ⁊ tanꝙͣ
hũanis morib induit qnͣtõ magis angłi
ħpossũt qmi issione dei ĩ ip̃a ciꝰ qmͣ sẽpi̾ne

Expanded text:
corporis; cum earum appetitus et dolores captans, paulatimque illectando, premendo, laxandoque moderans, agresti eas exuit consuetudine, et tanquam humanis moribus induit: quanto magis Angeli hoc possunt, qui jussione Dei in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
iit si nõ cunt qñ formata ẽ. Postes certe
dic̾et᷑ ubiait atã ħ nũc os exossib meis ita¬
ro de carne mea. Qnto em̃ carius amanaꝰ¬
⁊ q diceret ⁊ aĩa teaiã mea / Nõ tam̃ hĩc tam
magna questio iam soluta est ut unũ hoꝵ
manifestũ cͥcũ tenenamꝰ. Qmͣ obrem pmũ
intendũ ẽ utr̃ scã sciptã libri huiꝰ ab eiꝰ exor¬
dio ꝑtͣctata. hinc nosdubitare ꝑmuttat. bñt
reale fortasse requiremꝰ aut que nã sũia io¬
ius eligẽta sit aud irei eiꝰ ĩ c̾to g̃m modũ
ten̾e tebeamꝰ cͥte .n. sexto die fec̃ deus hoĩnẽ

Expanded text:
 formata est, postea certe diceretur, ubi ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea. quanto enim carius amantiusque diceret: et anima de anima mea! non tamen hinc tam magna quaestio iam soluta est, ut unum horum manifestum certumque teneamus. Quamobrem primo uidendum est, utrum sancta scriptura libri huius, ab eidio pertractata, hinc nos dubitare permittat: tunc recte fortasse requiremus, aut quaenam sententia potius eligenda sit, aut in rei hujus incerto quem modum tenere debeamus. Certe enim sexto
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ deꝰ aqͥ uiuu̾sa natura subsistit ut ne illuo
qͥdẽ carnis supplem̃tũ incorꝑe uiri ꝙ ĩ illiꝰ
coste successit locũ abangłis scm̃ ẽẽ credid̾im
sic uͦ ip̃m hõmẽ det̾ra./ Nõ qͦ nulla sit angłoꝵ:¬
oꝑa ut aliqͥd creetur s nõ idõ cͤatores sũt qr
nͨ agͥcolas citatores segetũ at arborũ dicimꝰ.

Expanded text:
si Deus, a quo universa natura subsistit, ut ne illud quidem carnis supplementum in corpore viri, quod in illius costae successit locum, ab Angelis factum esse crediderim, sicut nec ipsum homopera, ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt; quia nec agricolas creatores segetum atque arborum dicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
faciem hoĩis ꝙ̃ depulu̾e finx̾at ut ex illa iã
cet̾e crearent᷑ anime hõmũ sicut exillius car¬
ne omnis ĩ caro hõmũ qm̃ pͥmo adam tor
matꝰ est demĩ eua⁊ule quidẽ uite habu̾it
corpꝰ. uñ aiãm dcm̃ est corpꝰ iudel puluerem
nimatus aut eñi taceri oportuit inqͥunt ĩ de
aĩa uiri ut eam sic̃ possemꝰ tatã dumtꝰ uł i¬
telligͥremꝰ uł c̾te  rederemꝰ aut si hoc p̃pea scͥp¬
t᷑a nõ tacuit neaĩam qͦ sic̃ homĩs carnẽte¬

Expanded text:
faciem hominis, quem de pulvere finxerat, ut ex illa jam caeterae crearentur animae hominum, sicut ex illius carne omnis etiam caro hominum. Quoniam pr et ille quidem unde habuerit corpus, unde animam, dictum est: corpus uidelicet puluerem nimatus. aut enim taceri oportuit, inquiunt, etiam de anima uiri, ut eam, sicut possemus, datam diuinitus uel intellegeremus uel certe crederemus, aut, si hoc propterea scriptura non tacuit
Abbreviated transcription (Latin):
ea putant aĩmã mulicris facic̃ flau̾it deus
tur credũt ex uiro aĩmatã fenunã añ neid
quidẽ scriptũ est: Uñ sideꝰ oẽs aiãs hõinum
nascenciũ sic̃ pͥmam facit ppea scͥpt᷑a de aliis
ci de cet̾is peutenter intelligi. eta si oꝑtuit noᷤ
ꝑhanc scqͥpt᷑ã de hac re adiquid admou̾i ma¬
gis sialigͥo aliud fiebat in femma ꝙ in uiro
fcm nõ erat ut extarne aĩata ei aĩa duceret᷑
it ue ħ itidẽ scm̃ putaremꝰ ꝙ iã deillo didit̾¬

Expanded text:
it Deus; cur credunt ex viro animatam feminam, quando ne id quidem scriptum est? Unde si Deus omnes animas hominum nascentium, sicut primam, facit, propterea Scriptura de aliis  de caeteris prudenter intelligi. Itaque si oportuit nos per hanc Scripturam de hac re aliquid admoneri, magis si aliquid aliud fiebat in femina, quod in viro factum non erat, ut ex carne animata ejus anima duceretur, it, ne hoc itidem factum putaremus quod jam de illo didice
Abbreviated transcription (Latin):
est. Hec uox est qͥ aĩas hõmũ exõminib pa¬
rentib creatas uolunt nõ quid̃ nͥ acͤatore
tõ. s sic̃ ĩ corꝑa. Nõ .ni. ⁊ hec parentes creant
at nõ ille qui ait. Priusqm te formarẽ unte¬
ro nouite. Quib respontet᷑ aĩas quidẽ mĩas
autrẽ corꝑib hõinũ teum nouas singilla¬
tim dare ad ħ ut incarne pcc̃i deoriginali
pcc̃o ueniẽte recte iuento carnales q ꝯ

Expanded text:
 eorum est, qui animas hominum ex hominibus parentibus creatas uolunt non quidem nisi a creatore deo, sed sicut etiam corpora. non enim et haec parentes creant, ac non ille, qui ait: priusquam te formarem in utero, noui te. Quibus respondetur animas quidem corporibus hominum deum nonas singillatim dare ad hoc, ut in carne peccati de originali peccato ueniente recte uiuendo carnalesque co
Abbreviated transcription (Latin):
diaũ nõ credebat ꝓ fecto n ħ scire poterat
ulits ad eũ oia ule cui nõ crecebat aoduxit
anforte maliquiqb ab illo remociorib t̾re
ꝑtib aliqua ei siłia que nõ demonstrass
absconterit. Nõ ita arbitror dubitandũ
ħ alicuiꝰ ꝓpħice significatõnis gr̃a scm̃ s¬
at ĩ creduł pot̃ aut ip̃i autoritati scẽ sqͥptͣe
uelt testiticacõne cõtrana repugnare id pro
meis uirib qnͣtũ dcꝰ ad uiuat disserendodemõsitẽ

Expanded text:
rat, utrum ad eum omnia ille, cui non credebat, adduxerit; an forte in aliquibus ab illo remotioribus terrae partibus aliqua ei similia, quae non demonstrasset, absconderit. Non itaque arbitror dubitandum hoc alicujus propheticae significationis gratia atque incredulis potest aut ipsi auctoritati sanctae scripturae uelut testificatione contraria repugnare id pro meis uiribus, quantum deus adiuuat, disserendo demonstrem
Abbreviated transcription (Latin):
fmꝰ quia inlocũ coste nõ costa s caro supple¬
ta ẽ nõ hũic ħ dictũ pͥma rer̃ cõdicõ qñ sexto
die dcũ est masculũ ⁊ teminã fecit eos. ut
instituit nutabili uolũtate aliquid sieret
Quid aũ fieraet ut omĩo aliud futurũ nõ
eẽt ab sconditũ erat indeo qui unu̾sa cͤauit

Expanded text:
 quia in locum costae non costa sed caro suppleta est; non habuit hoc prima rerum conditio, quando sexto die dictum est, Masculum et feminam fecit eos, ut instituit, mutabili voluntate aliquid fieret. Quid autem fieret, ut omnino aliud futurum non esset, absconditum erat in Deo, qui universa creavit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmordiis rer̾ oĩa q̃gigiũit᷑ suo quor tẽpore
exortꝰ ꝓcessus q sunũt fincs q i decessio ẽs
suicuiꝰ q gen̾is. uñ fit ut de grano tͥcici nõ
nascat᷑ faba. uł de sabe tͥcicũ uł depecore hõ
aut de hoĩe p̾clꝰ ir hũc autẽ motũ cursũ¬
q rer̾ naturalem potestas ciratoris hab a¬
put se posse de hiis omnib fac̾e̾ aliud ꝙͣ
ꝙ nõ eis posuit ut de hiis ã uł ab ip̃o possit.
s n. potencia temeraria s ap̃ie urtute oĩ¬

Expanded text:
gignuntur, suo quoque tempore exortus processusque sumunt, finesque et decessiones sui cujusque generis. Unde fit ut de grano tritici non nascatur faba, vel de faba triticum, vel de pecore homo, vel de homine pecus. Super hunc autem motum cursuue rerum naturalem, potestas Creatoris habet apud se posse de his omnibus facere aliud, quam n id quod non in eis posuit ut de his fieri vel ab ipso possit. Neque enim potentia temeraria, sed sapientiae vi
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ħerent ĩ motu naturali s ĩ eo auoita
creata eeñt ut eoꝵ nat᷑a uolũtati potẽtiori
ampliꝰ subiaceret. hab gͦ deꝰ ĩ se ip̃o ab sc̃o¬
ditas quoꝵdã fcoꝵ causas quas reb cõditis
nõ ĩ seruit eas q implet nou illo oꝑe ꝓni¬
tencie quo nat᷑as sub stituit ut sint s illo
ꝙ atuizad naturã iniqua suam uolũtate
de prauatã retursũ ꝑ sem ipãm nõ hab¬

Expanded text:
haec haberent in motu naturali, sed in eo, quo ita creata essent, ut eorum natura uoluntati potentiori amplius subiaceret. Habet ergo deus in se ipso absconditas quorundam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque inplet non illo opere prouidentiae, quo naturas substituit, ut sint, sed illo,quod adtinet ad naturam iniqua sua uoluntate deprauatam, recursum per semet ipsam non hab
Abbreviated transcription (Latin):
tãs cursũ mirabiłr fc̃a sũt mĩstrantib augeł
ẽẽ ft̃a ut tam̃ ubi crcator uł reꝑator creat᷑a
nõ sit nisi qui plantatore ⁊ rigatore quoli¬
sis ꝙͣ deus ĩmisit madam ut soporatus ob &¬
tormiret recte intelligit᷑ ad ħ in missaut ⁊
ip̃iꝰ mens ꝑextasim particeps fieret tanꝙͣ
angelice curie ⁊ ĩ trans ĩscũariũ dei intelli⁊¬
g̾et in nouissima. Uenuz eiugilãs tanqͣm

Expanded text:
rsum mirabiliter facta sunt, ministrantibus angelis esse facta, ut tamen ubique creator uel reparator creaturarum non sit, nisi qui plantatore et rigatore quolisis, quam deus inmisit in Adam, ut soporatus obormiret, recte intelligitur ad hoc immissa, ut et ipsius mens per ecstasim particeps fieret tanquam angelicae curiae, et intrans in sanctuarium Dei intelligeret in novissima . Denique evigilans tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
caruẽ eñatam at sencientẽ qnͣtũ nat᷑am
rerũ ꝑhumano captu expiri potuimꝰ nõ
nouimꝰ nascinisi aut ex ip̃is tanꝙͣ mat̾ia¬
lib elem̃tib ħ ẽ aqua ⁊ t̾ra aut exfruti¬
cib uł lignoꝵ fructib uł ⁊̃ ex carnibus
anmaliũ sic̃ ĩmimerabilia gen̾a i̾umũ
sine reptiliũ aut certe exrõcubitu parẽtũ
nulłã aut̃ carnẽ natã icimꝰ ex carne cuiꝰli¬
b aĩantis ã tam eẽt ei similis ut sexu tã¬
tũ disc̾neret᷑. Qucrimꝰ iureb creacõnis
huiꝰ similitudinẽ qua mulier deiurili la¬
tͥe stñ est nͨ possumꝰ inuenire nõ eb aliud
nisi quia hoĩnes ꝙͣ ad modũ oꝑrentur
in hac terra nouimꝰ ꝙͣ ad modũ ã angłĩ
nouimꝰ. Nam ꝓfrõ siremota hoĩnũ in¬
dusta fructicũ genꝰ nate c̾sus operaret᷑
nicħ aliut nossemꝰ ꝙͣ ext̾ra nasci arbores ⁊
b̾bas re eaꝵ seminib abeis itidẽ ĩ t̾rã caben¬
tib. Nũqͥd innotesc̾et nob̾ quid ualei in¬

Expanded text:
carnem animatam atque sentientem, quantum naturam rerum pro humano captu experiri potuimus, non nouimus nasci, nisi aut ex istis tamquam materialibus elementis, hoc est aqua et terra, aut ex fruticibus uel lignorum fructibus uel etiam ex carnibus animalium, sicut innumerabilia genera uermium siue reptilium, aut certe ex concubitu parentum, nullam autem carnem natam scimus ex carne cuiuslibet animantis, quae tam esset ei similis, ut sexu tantum discerneretur, quaerimus in rebus creationis huius similitudinem, qua mulier de uiri latere facta est, nec possumus inuenire, non ob aliud, nisi quia homines quemadmodum operentur in hac terra nouimus; quemadmodum autem angeli nouimus. nam profecto si remota hominum industria fruticum genus naturae cursus operaretur, nihil aliud nossemus quam ex terra nasci arbores et herbas et ex earum seminibus, ab eis itidem in terram cadentibus, numquid innotesceret nobis quid ualeret in