comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Exaltate dñm dm̃ nr̃m. Uere exal¬
tate: bene ex altate. Laudemus. &
exaltemus illum qui fęcit: ipsam
iusticiã quã habemus: ipse innobis
fecit. Quis enim nobis fȩcit ipsam¬
iusticiã: nͥ qui nos iustificauit:
De xp̃o autẽ dictum . ẽ: qui iustifi¬
cat impiũ. Nos gͦ impii: ille iustifi¬
cator: qñ & ipsã iusticiã ipse in nob̃
fecit. qua illi placeamus: ut adde-¬
xteram nos ponat & non ad sinistrã:
ut dicat ad dexteram positis: ueni¬
te benedicti patris mei ꝑcipite regnũ
qđ uobis paratum . ẽ. ab initio mun-¬
di: non autem ponat ad siniftrã in¬
ter eos quibus dicturus. ẽ. ite in ignẽ
ȩt̃ñum: qui paratus. ẽ. diabolo & an¬
gelis eius. Qui in nobis coronaturus

Expanded text:
Exaltate Dominum Deum nostrum.» Vere exaltate, bene exaltate. Laudemus illum, exaltemus illum qui fecit ipsam justitiam quam habemus; ipse in nobis fecit. Quis enim in nobis fecit justitiam, nisi qui nos justificavit? De Christo autem dictum est, «Qui justificat impium» . Nos ergo impii, ille justificator, quando et ipsam justitiam ipse in nobis fecit qua illi placeamus, ut ad dexteram nos ponat, et non ad sinistram: ut dicat ad dexteram positis, «Venite,» «benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi;» non autem ponat ad sinistram, inter eos quibus dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angeli
Abbreviated transcription (Latin):
ficit tͥ gr̃a mea. Nam uirtus iminfir¬
mitate ꝑficit᷑. Ego noui quẽ curo. N
m det qui egrotat consiliũ. Tanquã
emplastrũ mordaxurit te: s sanat
te. Rogat medicũ ut tollat emplaftrũ:
a ñ tollit nͥ cũ fuerit sanatũ qđ posue¬
rat. Hirtus in infirmitate ꝑficit᷑. Ergo

Expanded text:
ficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quem curo; non mihi det qui aegrotat consilium. Tanquam emplastrum mordax urit te, sed sanat te. Rogat medicum ut tollat emplastrum; et non tollit, nisi cum fuerit sanatum quo posuerat. «Virtus in infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
sec̃. Punit qđ facis: ut liberet qđ fęcit. Ali¬
q̃n aũ dimissis omĩbꝰ omino directe eunt
luit. Si nollet deus non peccarem:¬
Ergo ne ad hoc monet ds̃ ut ñ solum
non audiatur ut non pecces: s accu¬
setur quia peccas: Quid ergo nos do¬
cet ꝑsalmus iste:

Expanded text:
fecit: punit quod facis, ut liberet quod fecit. Alifecit: punit quod facis, ut liberet quod fecit. Aliquando autem, dimissis omnibus, omnino directe eunt luit; si nollet Deus, non peccarem. Ad hoc monet ut non solum non audiatur ut non pecces, sed accusetur quia peccas? Quid ergo nos docet psalmus iste
Abbreviated transcription (Latin):
uitum. Intua potestate ẽ. consentire:
aut non consentire. Si aliquid ꝑsua-¬
dente sathana mali feceris: diitte
sathanan accusa te: ut accusatione
tua dĩ miscdiã merearis. Expectas
illum accusare qͥñ habet ueniam :
le accusa: & accipis indulgentiam.
Deinde multi non accusant satha¬
nan: s accusant fatum. fatum meũ
me duxit: dicit. Cum dixeris illi.
quare fecisti: quare peccasti : Et ille.
fato meo. Nedicat ego feci: iã manꝰ
ad dm̃ tendit lingua blasphema.
Nondũ quidẽ ħ aꝑte dicit: s tam̃
attende & uide quia ħ dicit. Qris
ab illo quid sit fatum: & dicit.
Stellȩ malȩ. Queris ab illo quis
fecit stellas: quis ordinauit stellas:
non habet quid tibi respondeat nͥ
ds̃. Restat gͦ ut siue ꝑtransennã. siue
ꝑ cannã longam. siue ꝑ ꝓximũ ⁊ dm̃
accuset: et cum ds̃ puniat peccata ÷
dm̃ faciat auctorẽ peccatoꝵ suorum.
Non potest enim fieri: ut puniat qđ

Expanded text:
vitum: in tua potestate est consentire, vitum: in tua potestate est consentire, aut non consentire. Si aliquid persuadente satana mali feceris; dimitte satanam, accusa te, ut accusatione tua Dei misericordiam merearis. Expetis illum accusare qui non habet veniam? Te accusa, et accipis indulgentiam. Deinde multi non accusant satanam, sed accusant fatum. Fatum meum me duxit, dicit. Cum dixeris illi, Quare fecisti? quare peccasti? Et ille: Fato meo malo. Ne dicat, Ego feci, jam manus ad Deum tendit; lingua blasphemat. Nondum quidem hoc aperte dicit, sed tamen attende, et vide quia hoc dicit. Quaeris ab illo quid sit fatum; et dicit, Stellae malae. Quaeris ab illo quis fecit stellas, quis ordinavit stellas; non habet quid tibi respondeat, nisi Deus, Restat ergo ut sive per transennam, sive per cannam longam, sive per proximum, Deum accuset; et cum Deus puniat peccata, Deum faciat auctorem peccatorum suorum. Non potest enim fieri ut puniat quod
Abbreviated transcription (Latin):
fitearis exeo quod ꝓfecisti: quia mu¬
nera ipsius sunt. non merita tua. hĩc
incipe sabbatum: non tibi tribuendo
quasi non accepis quod accepisti: neq
ȩicusando te abẽo quod facis mali: qͥa
ipsa sunt tua. Puersi enim homines oe
ꝑturbati qui non agunt sabbatĩ: ma¬
la sua d̃ tribuunt: bona sua sibi. Si
qͥa boni fecerit: egofeci dicit. Si quid
ma i fecerit: querit quẽ accuset: ne con¬
fiteatur dõ. Et qͥd ẽ. quexit quẽ accuset:
Sinon ẽ. ualde impuis: ad manũ ha-¬
bet sathanan quẽ accuset. Sathanas
fecit dicit: ipse m ꝑsuasit: quasi satha.¬
nas habeat potestatẽ cogendi. Astu¬
tiam suadendi habet. S si sathanas
loqueretur & taceret ds̃: haberes unde
te excusares. Modo aures tuȩ posite
sunt inter monentẽ um̃: & suggerentẽ
serpentẽ. Quare huc flectuntur: hinic
auertunt᷑: Non cessat sathanas sua¬
dere malum: s nec cs̃ cessat ad monere
bonum. Sathanias autẽ non cogit in¬

Expanded text:
fitearis ex eo quod profecisti, quia mufitearis ex eo quod profecisti, quia munera ipsius sunt, non merita tua. Hinc incipe sabbatum, non tibi tribuendo quasi non acceperis quod accepisti ; neque excusando te ab eo quod facis mali, quia ipsa sunt tua. Perversi enim homines et perturbati, qui non agunt sabbatum, mala sua Deo tribuunt, bona sua sibi. Si quid boni fecerit, Ego feci, dicit: si quid mali fecerit, quaerit quem accuset, ne confiteatur Deo. Et quid est, Quaerit quem accuset? Si non est valde impius, ad manum habet satanam quem accuset: Satanas fecit, dicit, ipse mihi persuasit: quasi satanas habeat potestatem cogendi. Astutiam suadendi habet. Sed si satanas loqueretur, et taceret Deus, haberes unde te excusares: modo aures tuae positae sunt inter monentem Deum, et suggerentem serpentem. Quare huc flectuntur, hinc avertuntur? Non cessat satanas suadere malum; sed nec Deus cessat admonere bonum. Satanas autem non cogit in
Abbreviated transcription (Latin):
hodiernus dies: sabbati ẽ. sab
Hunc inp̃senti tẽpore ocio qͦda
deus p̃ceꝑit sabbatũ: illi in his quȩ
ds̃ ꝓhibet exercent sabbatuĩ. Ulasatio
nĩa amalis oꝑibꝰ: uacatio illoꝵ abonis
oꝑibus ẽ. Melius. ẽ. enim arare: qua
gatorio non uacant. Nobis sabbatũ
indicit dñs. Quarec Primo ubi sit ui¬
dete. Intus. ẽ. incorde .ẽ. sabbatum nas¬
trum. O ulti enim uacant menbrls
& tu multuant᷑ conscientia. Omnis hi
malus: sabbatũ habere non potest.
Nusquam enim illius conquiescit
conscientia: necesse. ĩ. in ꝑtur bationib
uiuat. Cui autem bona . ẽ. consciene
tranquillus ẽ. Ipsa tranquillitas.
sabbatũ. ẽ. cordis. Attendit enum ꝓmil
tendit᷑ spe futuri: & serenatur omns
nubilum tristicie⁊ sic̃ dic̃ apł̃s. spe
gaudentes. Ipsum autem gaudiun
intranquillitate spei nr̃e sabbati
quillitate & serenitate conscientiȩ suȩ
imꝑturbatus. Inde dicit hic. unde
solent ꝑturbari homines: & docet te
agere sabbatum incorde tuo. Primũ¬

Expanded text:
hodiernus dies sabbati est: hunc in praesenti tempore otio quodam Deus praeceperit sabbatum , illi in his quae Deus prohibet exercent sabbatum. Vacatio nostra a malis operibus, vacatio illorum a bonis operibus est. Melius est enim arare, quam gatorio non vacant. Nobis sabbatum indicit Deus. Quale? Primo ubi sit videte. Intus est, in corde est sabbatum nostrum. Multi enim vacant membris, et tumultuantur conscientia. Omnis homo malus, sabbatum habere non potest: nusquam enim illi conquiescit conscientia; necesse est in perturbationibus vivat. Cui autem bona est conscientia, tranquillus est; et ipsa traSabbatum est cordis. Quamvis enim in tamen spe futura, et serenatur omne nubilum tristitiae; sicut dicit Apostolus, «Spe gaudentes» . Ipsum autem gaudium in tranquillitate spei nostrae, sabbquillitate et serenitate conscientiae suae non perturbatus. Inde dicit hic, unde solent perturbari homines, et docet te agere sabbatum in corde tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoratio ueritatis. Forte cum
ꝓnuntiaret᷑ titulus eius: cum aq¬
miratione aliqui audiert. Insc¬
bit᷑ enim titulus psalmi: Qñ dõ
mus ȩdificabat᷑ pꝰ captiuitatem.
Hoc titulo p̃dicto: iam inipso tex¬
tu psalmi expectabat᷑ fortas se qͥ
lapides p̃ciderent᷑ de montibus:
quȩ moles attraherentur ⁊ que
sundamenta iacerent᷑: quȩ tra¬
bes imponerentur: quȩ colũpnȩ
erigerentur. Nichil hoꝵ cantat.
Et si aliud aliquid nun gͦ con¬
sonat psalmus titulo suo: & aliud
portat infronte. aliud in uoce:
Immo nichil aliud: s intellecto¬
res quęrit. Loquitur enim de
ȩdificatione domꝰ. Omnes lapi-¬
des ipsius domus: intelligant
qđ cantarunt. Edificatur enim
domꝰ dõ: non illo loco ubi ȩdifica¬
uit salomon. Edificauit enĩ tem¬
plum : & de ipso tẽplo audistis mͦ
quȩ dixerit dñs. Cum saxa tẽpli
& moles ingentes ad mirarentur
discipłi: indicauert̃ dño ad mira¬
tionẽ & stuporẽ suum. Et dñs il¬

Expanded text:
commemoratio veritatis. Forte cum pronuntiaretur titulus ejus, cum admiratione aliqui audierunt. Inscribitur enim titulus Psalmi: «Quando domus aedificabatur post captivitatem.» Hoc titulo praedicto, jam in ipso textu Psalmi exspectabatis fortasse qui lapides praeciderentur de montibus, quae moles attraherentur, quae fundamenta jacerentur, quae trabes imponerentur, quae columnae erigerentur. Nihil horum cantat: et si aliud aliquid, non ergo consonat Psalmus titulo suo, et aliud portat in fronte, aliud in voce? Imo nihil aliud, sed intellectores quaerit. Loquitur enim de aedificatione domus. Omnes lapides ipsius domus intelligant quod cantarunt. Aedificatur enim domus Deo, non illo loco ubi aedificavit Salomon. Aedificavit enim templum : et de ipso templo audistis modo quae dixerit Dominus. Cum saxa templi et moles ingentes admirarentur discipuli, indicaverunt Domino admirationem et stuporem suum; et Dominus il
Abbreviated transcription (Latin):
Salmũ istũ de qͦ loqui ꝓ¬
posuimꝰ caritati ur̃ȩ do¬
nante dño accipite de spe
erigite animos: quia ille qͥ pro¬
misit. ita cȩtera completurus
iste psalmꝰ titulũ accepit. Uideris
enĩ qͥs hõ fuerit qͥ uocabat᷑ ethan.
Interp̃tatio tam̃ nõis huiꝰ: robu.¬
stũ indicat. Et nemo in hoc scło
robustus ẽmͥ in spe ꝓmissiois dĩ.
Quantũ enĩ attinẽt ad merita
nr̃a infirini sumꝰ: qͣntum ad eiꝰ mi¬
scđiam robusti sumꝰ. Itaq iste in¬
firmus in se. robustꝰ in mĩa dĩ: iñ cepit

Expanded text:
salmum istum, de quo loqui proposuimus Charitati Vestrae, donante Domino, accipite de spe ino nostro: et erigite animos, quia ille qui promisit, ita caetera completurus iste psalmus titulum accepit. Videris enim quis homo fuerit, qui vocabatur Aethan; interpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei: quantum enim attinet ad merita nostra, infirmi sumus; quantum ad ejus misericordiam, robusti sumus. Itaque iste infirmus in se, robustus in misericordia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. s aliqͣndu laboraturoᷤ.:
complesꝓmissa. Exhibe in illoqͥ
ꝓmisisti: ipse ẽ qui uiuet & ñui¬
debit mortẽ. Ipse ẽ qͥ eruit aĩam
suam de manib inferni: & nos
tam̃ adhuc laboramꝰ. Dixert̃ ista

Expanded text:
dentes, sed aliquandiu laboraturos, comples promissa; exhibe in illo quod promisisti. Ipse est qui vivet et non videbit mortem, ipse est qui eruit animam suam de manibus inferni: et nos tamen adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in parte donati sũ. Quid
tͥ ꝓdest non offensus pat̃ : qͥ
offensam uindicat matreme. Quid pd¬
est si dñm confiteris : dm̃ honoras: ip¬
sum p̃dicas: filium eius agnoscis: sedentẽ
ad patris dexterã. confiteris & blasphe¬
mas ecłam eius: Non tecor iutoi ri¬
gunt exempla humanitiones
coniugiie Si haberes ali qͣm eaũta
patronum cui cotidie obsequereris:
cuiꝰ limina seruiendo contereres: qͣm
cotidie non dico salutares. s. adorares:
cui impenderes fidelia obsequia: si
unũ crimen de eius con iuge diceres:
nunquid domũ eius intrares: Tene
patrẽ: et matrẽ eccłam. N atalicia sc̃õꝵ
cum sobrietate cęlebrate: ut imitem᷑
eos qui p̃cesser̃t: et gaudeant deuobis
qui orant ꝓuobis : ut benedictio dñi
inȩt̃num maneat suꝑuos: fiat fiat.¬

Expanded text:
tamen in parte Donati sum. Quid tamen in parte Donati sum. Quid tibi prodest non offensus Pater, qui offensam vindicat matrem? quid prodest si Dominum confiteris, Deum honoras, ipsum praedicas, Filium ejus agnoscis, sedentem ad Patris dexteram confiteris; et blasphemas Ecclesiam ejus? Non te corrigunt exempla humani conjugii? Si haberes aliquem patronum, cui quotidie obsequereris, cujus limina serviendo contereres, quem quotidie, non dico salutares, sed et adorares, cui impenderes fidelia obsequia; si unum crimen de ejus conjuge diceres, numquid domum ejus intrares? Tenetpatrem, et matrem Ecclesiam. Natalitia sanctorum cum sobrietate celebrate, ut imitemur eos qui praecesserunt et gaudeant de vobis qui orant pro vobis; ut «benedictio Domini in aeternum» maneat super vos: «fiat, fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ ẽ: posusti munitiones eiꝰ
formidinẽ. Quia gͦ illi noluer̃
contegi sub alis gallinȩ huiꝰ:
& tale exemplũ dederunt qđ
timere debeamꝰ a uolaticis spi¬
ritib immundis querentib co¬
tidie qđ rapiant : intremus
sub alas gallinȩ huiꝰ diuinȩ
sapientiȩ : q̃m ꝓpt̾ pullos su¬
os infirmata ẽ usq ad mortẽ
Amemus dñm nr̃m dm: ame
mus ȩccłam eiꝰ. Illũ sic̃ patrẽ
istã sicut matrẽ. Illũ sicut:
dñm: hanc sic̃ ancillã eiꝰ: qr
filii ancillȩ ipsius sumꝰ. S ma¬
trimonium hoc. magna cari¬
tate compaginat᷑. Nemo offen¬
dit unũ: & ꝓmeretur alterũ.
Nemo dicat: ad idola quidẽ
uado: arrepticios. & sortilegos
consulo: sed tam̃ dei ȩccłam
ñ relinquo. Catholicus sũ. Te¬
nens matrẽ : offendis patrem.
Aliꝰ item dicit. Absit a me.
Non consulo sortilegũ: ñ
quero arreꝑticiũ: non que¬
ro diuinationes sacrilegas:
nec eo ad adoranda demo¬
nia: nec seruio lapidib: sed

Expanded text:
ctum est, «Posuisti munitiones ejus ctum est, «Posuisti munitiones ejus formidinem.» Quia ergo illi noluerunt contegi sub alis gallinae hujus, et tale exemplum dederunt, quo timere debeamus a volaticis spiritibus immundis, quaerentibus quotidie quod rapiant; intremus sub alas gallinae hujus divinae Sapientiae, quoniam propter pullos suos infirmata est usque ad mortem. Amemus Dom illum sicut patrem, istam sicut matrem; illum sicut dominum, hanc sicut ancillam ejus; quia filii ancillae ipsius sumus. Sed matrimonium hoc magna charitate compaginatur: nemo offendit unum, et promeretur alterum. Nemo dicat, Ad idola quidem vado, arreptitios et sortilegos consulo: sed tamen Dei Ecclesiam non relinquo; catholicus sum. Tenens matrem, offendisti patrem. Alius item dicit, Absit a me; non consulo sortilegum, non quaero arreptitium, non quaero divinationes sacrilegas, non eo ad adoranda daemonia, non servio lapidibus: sed
Abbreviated transcription (Latin):
ciant: irrideant: exꝓbrent. ñ
interitũ sed cõmutationẽ. xp̃i
tui: ñ uident: quia cũ ista di¬
cunt. deficiunt. aut credendo
aut moriendo. Illoꝵ gͦ maledi¬
ctio temporał ẽ: benedictio
autẽ dñi in ęt̾nũ. Et ad confir¬
mandã benedictionẽ ne qͥs ti¬
meat: fiat fiat. Ista subscͥptio:
ẽ cautionis dei. Securi gͦ de ꝓ¬
missionib eiꝰ: p̃terita credamꝰ::
p̃sentia cognoscamꝰ: futura sꝑe.¬
mus: ñ nos auertat inimicꝰ inuia :
ut qui colligit nos tanquã pullos
suos: sub alis suis foueat nos :
nec aberremꝰ ab alis eiꝰ: ne acci¬
pit̾ ȩthereus rapiat implumes
ad huc pullos. Hon enĩ de se
firmꝰ: uapore mat̾no nutriat᷑.
Illa ẽ enĩ gallina cõlligens pul¬
los suos: de quo impꝑatur illi
ciuitati infideli ierłm: quoti¬
ens uolui colligere filios tuos
tanꝗͣ gallina pͥullos suos sub
alas: & noliusti. Ecce relinquet᷑
uob̾ domꝰ ura deserta. Hinc di¬

Expanded text:
ciant, irrideant, exprobrent, non ciant, irrideant, exprobrent, non interitum, sed «commutationem Christi tui.» Non vident quia cum ista dicunt, deficiunt aut credendo, aut moriendo? Illorum enim maledictio temporalis est; «benedictio» autem «Domini in aeternum.» Et ad confirmandam benedictionem, ne quis timeat: «fiat, fiat.» Ista subscriptio est cautionis Dei. Securi ergo de promissionibus ejus, praeterita credamus, praesentia cognoscamus, futura speremus. Non nos avertat inimicus a via, ut qui colligit nos tanquam pullos suos sub alis suis, foveat nos; ne aberremus ab alis ejus, ne accipiter aereus rapiat implumes adhuc pullos. Non enim de se firmus, vapore materno nutriatur. Illa est enim gallina colligens pullos suos, de qua improperatur illi civitati infideli Jerusalem: «Quoties volui colligere filios tuos tanquam gallina pullos suos sub alas suas, et noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta» . Hinc di
Abbreviated transcription (Latin):
nem: ñ ꝑditionem: sed plane
cõmtitationẽ. xp̃i ti. Muta¬
tus ẽ ille a temporali uita ad
ȩt̃nã: mutatus ẽ a uideis ad
gentes: mutatus ẽ etiã a terra
in cęlũ. Eant nc̃ uani in imici
tui: & adhuc exꝓbrent cõmu¬
tationẽ xp̃i tui. Utinã & ipsi
mutentur: & cõmutationem
xp̃i tui ñ exꝓbrabunt. Sed di¬
splicet. xp̃i mutatio: quia ip¬
si muttari nolunt. Neq enĩ ẽ
citui. cõmutationẽ xp̃i tui.¬
Exꝓbrauert̃ illi cõmutationẽ.
Tuautem qͥde Benedictionẽ¬
dñi in et̾nũ: fiat fiat. Grãs
enĩ grãs agimus. Nondamꝰ.
nec reddimꝰ. nec referimꝰ. nec
bis agimꝰ: retinemꝰ. Ipse nos
gratis saluos fecit: ipse im¬
pietates nr̃as attendit: ipse
nos ñ eum querentes quesiuit:
inuenit: redemit: liberauit
a dominatu diaboli. & potesta¬
te demonioꝵ. Alligauit nosfi¬
de mundandos: unde soluit
illos inimicos qui ñ credunt :¬
& ideo mundari ñ possunt.
Dicant qui remansert̃ quicqͥd
minus minꝰq remanebt. Obi¬

Expanded text:
nem, non perditionem: sed plane «commutationem Christi tui.» Mutatus est ille a temporali vita ad aeternam, mutatus est a Judaeis ad Gentes, mutatus est etiam a terra in coelum. Eant nunc vani inimici tui, et adhuc exprobrent «commutationem Christi tui.» Utinam et ipsi mutentur; commutationem Christi non exprobrabunt. Sed displicet Christi mutatio, quia ipsi mutari nolunt: neque enim esci tui, commutationem Christierunt illi commutationem: tu autem quid? «Benedictio Domini» «in aeternum: fiat, fiat.» Gratias enim gratias agimus; non damus, nec reddimus, nec referimus, nec bis agimus, re tenemus. Ipse nos gratis salvos fecit, ipse impietates nostras non attendit; ipse nos non eum quaerentes quaesivit, invenit, redemit, liberavit a dominatu diaboli et potestate daemoniorum: alligavit nos fide mundandos, unde solvit illos inimicos qui non credunt, et ideo mundari non possunt. Dicant qui remanserunt quotidiminus minusque remanebunt: obji
Abbreviated transcription (Latin):
sed dilato. Uideamus gͦ utrũ im¬
pleat ds̃ ꝓmissa sua. Post hȩcdu¬
ra quȩ cõmemorauit euenisse il¬
li popło & illi regno: ne ibi pu¬
taretur d̃s impleuisse qđ ꝓmniserat
& ñ daret alterũ regnũm in xp̃o
cuius regni ñerit finis: alloqui¬
tur eũ ꝓpħa. & dicit. Quousq
dñe auerteris infinẽ : Forte enĩ
ñ infinẽ & ab ipsis: quia cecitas
ex parte isrł facta ẽ. ut plenitu¬
do gentiũ intraret: & sic omĩs
isrł saluus fieret. Interea tam̃

Expanded text:
s.» 47. Videamus ergo utrum impleat Deus promissa sua. Post haec dura quae commemoravit evenisse illi populo et illi regno, ne ibi putaretur Deus implevisse quod promiserat, et non daret alterum regnum in Christo, cujus regni non erit finis; alloquitur eum Propheta, et dicit: «Quousque, Domine, averteris in finem?» Forte enim non in finem et ab ipsis; quia caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . In
Abbreviated transcription (Latin):
Dissoliusti eũ ab emundatione
Quid ẽ hoc e Int̾ omĩa mala: ma¬
gnus hic terror. Quantũcunq
enĩ cedat ds̃: qͣntiimlibet ira¬
scatur. quantũlibet uerberet.
flagellet: ligatũ tam̃ flagel¬
let quẽ mundet : ñ dissoluat
ab emundatione. Si enĩ dissol¬
uit ab emundatione: iã ñ ha-¬
bet mundandũ: sed ꝓiciendũ.
Aqua gͦ mundatione dissolui¬
tur iudeus. A fide. Ex fide e¬
nĩ uiuimꝰ: & de fide dictũ est.
Fide mundans corda eoꝵ. Et qr
sola si des xp̃i mundat credentẽ
in xp̃m: soluti sunt ab emundati¬
one. Dissoluisti eũ ab emundati¬
one: & sedem eiꝰ in t̾ra collisisti
Merito & fregisti. Minuistidies
sedis eiꝰ. Putabant se in ęc̃num re¬
ꝑfudisti eũ confusione. Hȩc omĩa

Expanded text:
Dissolvisti eum ab emundatione.» Dissolvisti eum ab emundatione.» Quid est hoc? Inter omnia mala magnus hic terror. Quantumcumque enim caedat Deus, quantumlibet irascatur, quantumlibet verberet, flagellet; ligatum tamen flagellet, quem mundet, non dissolvat ab emundatione: si enim dissolvit ab emundatione; jam non habet mundandum, sed projiciendum. A qua ergo emundatione dissolvitur Judaeus? A fide. Ex fide enim vivimus ; et de fide dictum est, «Fide mundans corda eorum» : et quia sola fides Christi mundat, non credendo in Christum soluti sunt ab emundatione. «Dissolvisti eum ab emundatione; sedem ejus in terram collisisti:» merito et fregisti. «Minuisti dies sedis ejus:» putabant se in aeternum rerfudisti eum conf
Abbreviated transcription (Latin):
alio psalmo dicit: ego dormiui.
Nonne plana erat sententia.
dormiui. & somnũ cȩpi: & exur¬
rexi. quia dñs suscepit me: Qre
additum est ego: & cũ magno
pondere ꝓnuntiatũ est: ego dor¬
muu. Ego dormiui: illi seuiert̃:
illi ꝑsecuti sunt. S si noluissem:
ñ dormissem. Ego dormiui. Er¬
go de quib dictũ erat partes uulpi¬
um erunt: de his nc̃ dictũ est. di¬
ripuert̃ eũ om̃s transeuntes uiã.:
factus ẽ obꝓbriũ uicinis suis. Ex¬
altasti dexterã inimicoꝵ eiꝰ: io¬
cundasti om̃s in imicos eiꝰ. Ad¬
uertite iudeos: & udede omĩa
impleta quȩ p̃dicta st̃. Auerti¬
sti adiutoriũ gladii eius. Quomͦ
solebant pauci dimicare: multoᷤᷤ
ꝓsternere: Auertisti adiutoriũ
gladii eiꝰ: & ñ es opitulatus ei in
bello. Merito uictus: merito ca¬
ptus: merito a regno suo aliena¬
tus: merito disꝑsus. Eam enim
terrã ꝑdidit: ꝓ qua dñm occi¬
eiꝰ: & ñ es opitulatus ei in bello.

Expanded text:
alio psalmo dicit, «Ego dormivi.» alio psalmo dicit, «Ego dormivi.» Nonne plena erat sententia, «Dormivi, et somnum coepi: et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me» ? quare additum est, «Ego?» Et cum magno pondere pronuntiandum est, «Ego; Ego dormivi.» Illi saevierunt, illi persecuti sunt, sed si noluissem, non dormissem. «Ego dormivi.» Ergo de quibus dictum erat, «Partes vulpium erunt;» de his nunc dictum est, «Diripuerunt eum omnes transeuntes viam; factus est opprobrium vicinis suis. Exaltasti dexteram inimicocundasti omnes inimicos ejus. Advertite Judaeos, et videte omnia impleta, quae praedicta sunt. Avertisti adjutorium gladii ejus. Quomodo solebant pauci dimicare, non multos prosternere. Avertisti adjutorium gladii ejus, et non es opitulatus ei in bello. Merito victus, merito captus, merito a regno suo alienatus, merito dispersus. Eam enim terram perdidit, pro qua Dominum occiejus, et non es opitulatus ei in bello.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ habebant: t̾rena ẽẽ osten¬
disti. Destruxisti om̃s macerias
eiꝰ: quib eũ in unieras. Quando enĩ
diriꝑetur: nͥ maceriȩ dirutȩ fu¬
issent: Posiuisti munitiones eiꝰ
formidinẽ. Quid ẽ. formidinẽ:
Ut dicat᷑ peccantib: si ds̃ natu¬
ralib ramis ñ peꝑcit: neq tͥ
parcet. Diripuer̃ eum om̃stͣn¬
seuntes uiã Om̃s scilicet g̃s per
uuã hoc ẽ ꝑ uitã istã transeuntes
diripuert isrł: diripuert̃ dđ
primũ. Uidete frusta eiꝰ in oĩb
gentib. De ipsis enĩ dictũ est:
partes uulpiũ ert̃. Reges qͥppe
impios. uulpes appellauit scri¬
ptura: dolosos & timidos: quos
terret uirtus aliena. Ideo ipse dĩs
cũ de herode cõminante loque¬
retur: dicite inquit uulpi illi.
Rex qui neminẽ hominũ timet
ipse uulpis ñ est: leo ille de tri¬
bu iuda. cui dr̃÷ ascendisti recũ¬
bens: dormisti sic̃ leo. Potestate¬
ascendisti: potestate dormisti.
Quia uolusti dormisti. Idõ in

Expanded text:
quae habebant, terrena esse ostenquae habebant, terrena esse ostendisti. «Destruxisti omnes macerias ejus,» quibus eum munieras: quando enim diriperetur, nisi maceriae dirutae fuissent? «Posuisti munitiones ejus formidinem.» Quid est, «foUt dicatur peccantibus: Si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet . Diripuerunt eum omnes transeuntes viam. Omnes scilicet gentes. Per viam, hoc est, per vitam istam transeuntes diripuerunt Israel, diripuerunt David. Primum videte frusta ejus in omnibus gentibus. De ipsis enim dictum est, Partes vulpium erunt . Reges quippe impios vulpes appellavit Scriptura, dolosos et timidos, quos terret virtus aliena. Ideo Dominus ipse cum de Herode comminante loqueretur, Dicite, inquit, vulpi illi . Rex qui neminem hominum timet, ipse vulpes. Non est leo ille de tribu Juda, cui dicitur: Ascendisti, recumbens dormisti sicascendisti, potestate dormisti; quia voluisti, dormisti. Ideo in
Abbreviated transcription (Latin):
meo intus in secreto quodã in ip¬
o fonte unde ꝓphȩ bibert̃. qͥ nob̾
hȩc eructuauert̃: semel inquit
uraui si dauid mentiar. Exhi¬
he gͦ qđ iurasti: redde qđ ꝓmi¬
sisti. Sullatũ ẽ de isto dau̾id: ne
expectaret᷑ in istodđ. Expecta
se dauid. uide enĩ quid dicat᷑.
Tuuͦ reppulisti: & ad nichilũ de¬
duxisti. Ergo ubi ẽ qđ ꝓmisisti:¬
Distulisti xp̃m tuũ. Quãuis
tristia quȩdã enumeret: in hoc
tam̃ uerbo reficit nos. Manet
tuũ ñ abstulisti: sed distulisti.
huic gͦ dauid in quo sperabant
ignari ꝓmissa sua dm̃ coplet᷑um
uidete quid accidit: ut ꝓmissa di
firmiꝰ in alio sꝑata copleantur.
peccauert̃: qua deleta migrarunt:
Regnũ iudeoꝵ queris: non ẽ. Al¬
tare iudeoꝵ queris: ñ est. Sacrifi¬
ciũ iudeoꝵ queris: ñ est. Sacerdo¬
tiũ iudeoꝵ queris: non ẽ. Euer¬
tisti testam̃tũ serui tui: ꝓpha¬
nasti in terra sc̃ĩtatẽ eiꝰ. Sca illa

Expanded text:
meo,» intus in secreto quodam, in ipsmeo,» intus in secreto quodam, in ipso fonte unde Prophetae biberunt, qui nobis haec ructaverunt: «Semel,» inquit, «juravi, si David mentiar.» Exhibe ergo quod jurasti, redde quod promisisti. Sublatum est de isto David, ne exspectaretur in isto David. Exspecta se David. Vide enim quid dicat: Tu vero repulisti, et ad nihilum deduxisti. Ergo ubi est «Distulisti Christum tuum.» Quamvis tristitia quaedam enumeret, in hoc tamen verbo reficit nos: manet tuum non abstulisti, sed «distulisti.» Huic ergo David, in quo sperabant ignari promissa sua Deum completurum, videte quid accidit, ut promissa Dei firmius in alio sperata compleantur: peccarunt, qua deleta migrarunt? Regnum Judaeorum quaeris, non est: altare Judaeorum quaeris, non est: sacrificium Judaeorum quaeris, non est: sacerdotium Judaeorum quaeris, non est. «Evertisti testamentum servi tui; profanasti in terra sanctitatem ejus.» Sancta illa
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ mendax ds̃ polliceri digna¬
tur. Ecce ex semine tuo dix̃ da¬
uid ponã suꝑ sedẽ tuã. ꝓmisit
ex semine eius in ȩt̃nũ aliqͥd:
& natus ẽ salomõn. Factus ẽ
dentiȩ: ut ꝓmissio dei de semi¬
ne dauid in illo putaret᷑ im
lere: quẽ sciebat casurũ ñ in
eo poneret ꝓmissũ suũ: sed post
casũ eiꝰ respĩceres tu dm̃ : & flagi¬
tares ꝓmissũ tuũ. Ergo dñe men¬
titus es. ñ implẽs qđ ꝓmisisti: ñ
ex hibẽs quod iurastie Forte hic
dicturus tͥ erat deus: iuraui qͥ¬
dẽ & ꝓmisi: sed iste noluit ꝑseue¬
rare. Quid gͦ: tu dñe ds. ñ presci¬
ebas istũ. ñ ꝑ̾seueraturũ : Utiq
sciebas. Quare gͦ in ñ ꝑseueratu¬
Nonne tu dixisti. si dereliqueris
legẽ meã. & iniudiciis meis ñ
ambulauerint: & mandata mea
ñ custodierint: & testam̃tũ me¬
um ꝓphanauerint: Manebit ta¬
m̃ pͥmissio mea: implebit᷑ uira¬
tio mea. Semel iuraui in sc̃o

Expanded text:
quod non mendax Deus polliceri dignaquod non mendax Deus polliceri dignatur. «Ecce ex semine tuo,» dixit David, «ponam super sedem tuam» . Promisit ex semine ejus in aeternum aliquid; et natus Salomon, factus est t promissio Dei de semine David in illo putaretur imlere, quem sciebat casurum, non in eo poneret promissum suum, sed post casum ejus respiceres tu Deum, et flagitares promissum. Ergo, Domine, mentitus es? Non imples quod promisisti? non exhibes quod jurasti? Forte hic dicturus tibi erat Deus: Juravi quidem et promisi, sed iste noluit perseverare. Quid ergo? tu, Domine Deus, non praesciebas istum non perseveraturum? Utique sciebas. Quare ergo in non perseveratuNonne tu dixisti: «Si dereliquerint legem meam, et in judiciis meis non ambulaverint, et mandata mea non custodierint, et testamentum meum profanaverint;» manebit tamen promissio mea, implebitur juratio mea? «Semel juravi in sancto
Abbreviated transcription (Latin):
confirmabas. tu qui ꝓpt̾ dubita¬
tionẽ humanã etiam iurabas :
illa ꝓmisisti: & ista fecisti. Ubi
tenebo iusiurandũ: ubi inue¬
uͦ falsum ꝓmitteret ds̃: aut fal¬
sum uiraret. Quare gͦ illa ꝓmi¬
sit: & ista fecit: Ego dico quia
ista fecit: ut ꝓmissa firmaret.
S quis ego qui hoc dicoe Ui¬
deamꝰ. si hoc ueritas dicit: tc̃
ñ erit in ane qđ dico. Dauidpo¬
situs erat. cui ꝑmitterent᷑ hȩc
bant homines impleri in dauid.
Pinde ne quisquã xp̃ianꝰ cũ di¬
ceret de xp̃o dix̃. alius diceret.
ret cũ diceret cũ uideret imple¬
ta omĩa ẽẽ in dauid. destrux̃
ea in dauid: & cũ uides ea in il¬
lo ñ impleta quȩ necesse ẽ im
pleri: queras alterũ in quo o-¬
stendantur impleri. Ita etiam
nimꝰ maiorẽ ad oratũ aminore:
cũ scriptũ sit. maior seruiet mi¬
nori. Et cũ in illis duob p̃ceden¬
tib uideris ñ impletũ. expectes
duos popłos. in quib impleat᷑.

Expanded text:
confirmabas, tu qui propter dubitaconfirmabas, tu qui propter dubitationem humanam etiam jurabas, illa promisisti, et ista fecisti. Ubi tenebo jusjurandum tuum, ubi invevero falsum promitteret Deus, aut falsum juraret? Quare ergo illa promisit, et ista fecit? Ego dico quia ista fecit, ut promissa firmaret. Sed quis ego qui hoc dico? Videamus si hoc veritas dicit; tunc non erit inane quod dico. David positus erat cui promitterentur haec bant homines ea impleri in David. Proinde, ne quisquam christianus cum diceret, De Christo dixit; alius diceret, et erraret, cum videret impleta omnia esse in David: destruxit ea in David, ut cum vides ea in illpleri, quaeras alterum, in quo ostenderentur impleri. Ita etiam nimus majorem adoratum acum scriptum sit, «Major serviet minori» ; ut cum in illis duobus praecedentibus videris non impletum, exspectes duos populos, in quibus impleatur
Abbreviated transcription (Latin):
cta mysteriis: quedã tam̃ sic ma¬
nifesta: ut ex ipsis facillime
aꝑiant᷑ obscura. Et cũ ita sint.:
uidete quid sequit᷑. Tuuͦ rep
pulisti. & ad nichilũ deduxisti:
distulisti xp̃m tuũ. Cuertisti te¬
stamentũ seruitui. prophanasti
in terra scũariũ eiꝰ. Destruxisti
om̃s macerias eiꝰ: posuisti mu¬
nitiones eius formidinẽ. Diripu¬
erunt eũ om̃s transeuntes uiam:
factus ẽ obꝓbriũ uicinis suis. Ex¬
altasti dexterã deprimentium
ȩũ: iocundasti om̃s inimicos eiꝰ.
Auertisti adiutoriũ gladii eiꝰ: &
ñ es opitulatus ei in bello. Dissol¬
uisti eũ ab emundatione: & se¬
dẽ eius int̾ra collisisti. Minuisti
dies sedis eiꝰ: ꝑfudisti eũ confusi¬
sisti. tu uͦ ista contrariȩ fęcistie
Ubi sunt ꝓmissiones. ad quas
paulo anͣte gaudebamus: de
quib tã alacrit̾ plaudebamꝰ: de
quib securi gratulabam̃: qua¬
si alius ꝓmiserit aliꝰ euerterit:
Quod mirandũ ẽ. Non alius :

Expanded text:
cta mysteriis, quaedam tamen sic macta mysteriis, quaedam tamen sic manifesta, ut ex ipsis facillime aperiantur obscura. Haec cum ita sint, videte quid sequitur: «Tu vero repulisti, et ad nihilum deduxisti, distulisti Christum tuum. Evertisti testamentum serui tui, profanasti in terra sanctitatem eius; destruxisti omnes macerias eius, posuisti munitiones eius formidinem; diripuerunt eum omnes transeuntes uiam, factus est obprobrium uicinis suis; exaltasti dexteraeius, iucundasti omnes inimicos eius; auertisti adiutorium gladii eius et non es opitulatus ei in bello; dissoluisti eum ab emundatione, sedem eius in terram conlisisti; minuisti dies sedis eius, perfudisti eum confusisisti; tu vero ista contraria fecisti. Ubi sunt promissiones ad quas paulo ante gaudebamus, de quibus tam alacriter plaudebamus, de quibus securi gratulabamur? Quasi alius promiserit, alius everterit. Quod mirandum est, non alius; s
Abbreviated transcription (Latin):
one carnis. Deniq ille qui natꝰ
ẽ in signũ cui contͣdr̃. & ipsam
carnẽ suã resuscitauit ut obui¬
am iret contͣdictori: & qͥ posset
menbra sua sic sanare. ut ea
uulnerata fuisse ñ appareret:
cicatrices seruauit in corpore: ut
uulnus dubitationis sanaret in
corde. Innulla gͦ re tã uehem̃t̃.
tã ꝑtinacit̾. tã obnixe. & conten¬
de animi immortalitate multi
etiã phylosophi gentiũ multa
disputauert̃: & immortalẽ ẽẽ
animũ humanũ. plurib & mul¬
tiplicib libris conscriptũ me¬
moriȩ reliquert̃. Cũ uentũ fu-¬
erit ad resurrectionẽ carnis ñ
tituba int: sed aꝑtissimȩ con¬
tradicunt: & contradictio eoꝵ
talis ẽ. ut dicant fieri ñ posse:
ascendere. Idõ luna ista ꝑfecta
in ȩt̾nũ: & aduersus om̃s contͣ¬
dictores testis in cęlo fidelis. Hȩc¬
de xp̃o ꝓmissa sunt tã certa.
quã firma. quã aꝑta. quã in¬
dubia. Nam & si quȩdã sunt te¬

Expanded text:
urrectione carnis. Denique ille qui natus urrectione carnis. Denique ille qui natus est in signum cui contradicitur , et ipsam carnem suam resuscitavit, ut obviam iret contradictori; et qui posset membra sua sic sanare, ut ea vulnerata fuisse non appareret, cicatrices servavit in corpore, ut vulnus dubitationis sanaret in corde. In nulla ergo re tam vehementer, tam pertinaciter, tam obnixe et contende animi immortalitate multi etiam philosophi Gentium multa disputaverunt, et immortalem esse animum humanum pluribus et multiplicibus libris conscriptum memoriae reliquerunt: cum ventum fuerit ad resurrectionem carnis, non titubant, sed apertissime contradicunt, et contradictio eorum talis est, ut dicant fieri non posse ascendere. Ideo luna ista perfecta in aeternum, et adversus omnes contradictores testis in coelo fidelis.  promissa sunt, quam certa, quam firma, quam aperta, quam indubitata. Nam, etsi quaedam sunt te
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et utiq quidã qui descende¬
bat ab ierłm ad iericho: incidit
in latrones. Descendebat enĩ ab
immortalitate ad mortalitatẽ. Si¬
milis gͦ ẽ. caro ista lunȩ : quȩ om̃i
tempore & omĩ mense patitur
augm̃ta & detrim̃ta: sed erit ca¬
ro ista nr̃a in resurrectione ꝑfe¬
cta: & testis in cęlo fidelis. Itaq
si in solo animo ꝑficeremur:
tantũmͦ soli nos cõpararet. Rur¬
sus si in solo corpore ꝑficeremur:
tantũ mͦ lunȩ nos compararet.
S qr ꝑficiet nos d̃s & in animo &
in corpore: scd̾m animũ dictũ ẽ.
sic̃ sol in conspectu meo: quia
animum ñ uidet nͥ ds̃. Et sicut
luna iam caro ꝑfecta in ęt̃num.
in resurrectione mortuoꝵ: & te¬
stis in cȩlo fidelis: quia uera di¬
cebantur omĩa de resurrectiõe
mortuoꝵ. Obsecro uos audite
hoc iterũ planiꝰ: & mementote.
Scio enĩ quosdã intellexisse: a¬
lios uͦ forsitan qͥd dixerĩ adhuc
inqͥrere. In nulla re sie contͣdr̃

Expanded text:
tur: et utique quidam qui descendetur: et utique quidam qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones ; descendebat enim ab immortalitate ad mortalitatem. Similis est ergo caro ista lunae, quae omni tempore et omni mense patitur augmenta et decrementa: sed erit caro ista nostra in resurrectione perfecta; «et testis in coelo fidelis.» Itaque si in solo animo perficeremur. tantummodo soli nos compararet; rursus, si in solo corpore perficeremur, tantummodo lunae nos compararet: sed quia perficiet nos Deus et in animo et in corpore, secundum animum dictum est, «sicut sol in conspectu meo;» quia animum non videt nisi Deus: «et sicut luna,» jam caro; «perfecta in aeternum,» in resurrectione mortuorum: «et testis in coelo fidelis;» quia vera dicebantur omnia de resurrectione mortuorum. Obsecro vos, audite hoc iterum planius, et mementote: scio enim quosdam intellexisse, alios vero fortassis quid dixerim adhuc inquirere. In nulla re sic contradic
Abbreviated transcription (Latin):
cut sol. S sol spũaliter non cor¬
poraliter: sicut lucet iste de cęlo:
quẽ facit oriri suꝑ bonos & ma¬
Deniq iste sol in conspectu est
ñ solum hominũ: uerũ etiã pe¬
coꝵ: minutissimarũq muscarũ.
Qđ enĩ quoꝵlibet uilissimorũ a¬
nimalum ñ uidet solem istũ.
At uͦ de illo sole quid ait ꝓpriȩo
Sic̃ sol in conspectu meo. Non in
conspectu hominũ: ñ in conspe¬
ctu carnis: ñ in conspectu morta¬
liũ animaliũ: sed in conspectu
meo. Et sic̃ luna. S quȩ luna:
ꝑfecta in ȩt̾̃num. Et enĩ si ꝑficit᷑
luna ista quã nouimus : aliodie
incipit minui : postea quã per¬
fecta fuerit. Sic̃ luna inquit ꝑ¬
fecta in et̾num. Sic ꝑficietur
sedes eius tanꝗͣ luna: sed luna
in ȩt̾num ꝑfecta. Si sol. quare
& luna: Plunã solent signifi¬
care scripturȩ mortalitatem car¬
menta: ꝓpt̾ transitoriã speciẽ.
Deniq & iericho luna interp̃ta¬

Expanded text:
sicut sol . Sed sol spiritualiter; non corsicut sol . Sed sol spiritualiter; non corporaliter, sicut lucet iste de coelo, quem facit oriri super bonos et maDenique iste sol in conspectu est non solam hominum, verum etiam pecorum minutissimarumque muscarum: quod enim quorumlibet vilissimorum animalium non videt solem istum? At vero de illo sole quid ait proprie? «Sicut sol in conspectu meo.» Non in conspectu hominum, non in conspectu carnis, non in conspectu mortalium animalium, sed «in conspectu meo. Et sicut luna:» sed quae luna? «Perfecta in aeternum.» Etenim, etsi perficitur luna ista quam novimus, alio die incipit minui, posteaquam perfecta fuerit. «Sicut luna,» inquit, «perfecta in aeternum:» sic perficietur sedes ejus tanquam luna; sed luna in aeternum perfecta. Si sol, quare et luna? Per lunam solent significare Scripturae mortalitatem carmenta, propter transitoriam speciem. Denique et Jericho Luna interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
Semel iuraui in sco meo: si da¬
uid mentiar. Expectes ut iterũ
iuret ds̃. Quotiens iuratus ẽ. si se¬
mel iurando mentitur: Unã ui¬
rationẽ ꝓuita nr̃a habuit: qui ꝓ
nob ad mortẽ unicũ misit. Semel
iuraui in scõ meo. si dauid mentiar.
Semen eiꝰ in ȩt̃nũ manet. In ȩter¬
nũ manet sem̃ eiꝰ: quia nouit dĩs
qui st̃ eiꝰ. Esedes eiꝰ sic̃ sol in con¬
spectu meo: & sic̃ luna ꝑfecta
in ȩt̃nũ: & testis in cęlo fidelis.
Sedes eiꝰ quib dñat᷑ : in quib se¬
det: in quib regnat. Si sedes eiꝰ:
& m̃bra eiꝰ: qr etiã menbra nr̃a se¬
des sunt capitis nr̃i. Uidete quẽ¬
ad modũ cȩtera omĩa menbra
nr̃a. caput portent: caput autẽ
ipsũ suꝑ se ñ portat aliqͥd÷ sed
ipsũ portat᷑ a cęt̾is menbris nr̃is:
quasi totũ corpus hominis sedes
sit capitis. Sedes gͦ eiꝰ om̃s. in qͥb
regnat deusDic erunt inqͥt om̃s
in conspectu meo sicut sol: quia
iusti fulgebunt in regno patris si

Expanded text:
uravi in sancto meo, si David mentiar.» Exspectas ut iterum juret Deus? Quoties juraturus est, si semel jurando mentitur? Unam jurationem pro vita nostra habuit, qui pro nobis ad mortem Unicum suum misit. «Semel juravi in sancto meo, si David mentiar: semen ejus in aeternus qui sunt ejus. «Et sedes ejus sicut sol in conspectu meo, et sicut luna perfecta in aeternum; et testis in coelo fidelis.» Sedes ejus, quibus dominatur, in quibus sedet, in quibus regnat. Si sedes ejus, et membra ejus; quia etiam membra nostra sedes sunt capitis nostri. Videte quemadmodum caetera omnia membra nostra caput portent: caput autem ipsum super se non portat aliquid, sed ipsum portatur a caeteris membris nostris, quasi totum corpus hominis sedes sit capitis. Sedes ergo ejus, omnes in quibus regnat Deus, sic erunt, inquit, in conspectu meo sicut sol: quia justi fulgebunt in regno Patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
ratio moẏsi hominis dei psal
quẽ ꝑ eundẽ hominẽ suũ dedomo
seruitutis liberans: quadraginta an¬
nos ꝑheremum duxit. Fuit gͦ moy ses
minister testamenti ueteris: et ꝓpħa
testamenti noui. Omĩa quippe illa
infigura contingebant illis: sic̃ ait
apłs Scͥpta sunt autẽ ad correptionẽ
nr̃ãm: in quos finis scł̃oꝵ obuenit.
Scam hanc gͦ dispensationẽ quȩ facta
est ꝑ moysen inspiciendus. ẽ. iste psalmꝰ.
qui ex eius oratione titulum accepit.

Expanded text:
ratio Moysi hominis Dei,» psaquem per eumdem hominem suum de domo servitutis liberans, quadraginta annos per eremum duxit. Fuit ergo Moyses minister Testamenti Veteris, et propheta Testamenti Novi. «Omnia» quippe «illa in figura contingebant in illis,» sicut ait Aposnostram, in quos finis saeculorum obvenit» . Secundum hanc ergo dispensationem quae facta est per Moysen, inspiciendus est iste psalmus, qui ex ejus oratione titulum accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
mencdaciume Forte solliciti fa¬
cti conuerterentur a uanita¬
te: inuenirent se uanitate in¬
quinatos: quererent unde
mundarentur. Succurre: fac
nitates mundauit. Ibi ẽ in qͥt
substantia mea: memento eiꝰ
Non enĩ uane constitusti õs
filios hominũ. Ergo seruastia¬
liquid unde mundarentur. Es
est iste quẽ seruastie Quis est
homo qui uiuet & ñ uidebit
mortẽ: Ergo ille homo qͥ uiu&
& ñ uidebit mortẽ: ipse mun-¬
dat auanitate. Nonenĩ in
uanitate constituit om̃s fili¬
os hominũ. aut potest illoscon¬
temnere qui fecit illos:ñ eo sũt
conuerteret & ñ mundaret:
Quis ẽ homo qui uiuet & ñui¬
debit mortẽ: Surgens enĩ a

Expanded text:
mendacium?» Forte solliciti famendacium?» Forte solliciti facti converterentur a vanitate, invenirent se vanitate inquinatos, quaererent unde mundarentur; succurre, fac vanitate mundavit: ibi est, inquit, substantia mea, memento ejus. «Non enim vane constituisti omnes filios hominum.» Ergo servasti aliquid unde mundarentur. Quis est iste quem servasti? «Quis est homo qui vivet et non videbit mortem?» Ergo ille homo qui vivet et non videbit mortem, ipse mundat a vanitate. Non enim in vanitate constituit omnes filios hominum, aut potest illos contemnere qui fecit illos, ut non eos converteret et non mundaret. 10. «Quis est homo qui vivet et non videbit mortem?» Surgens
Abbreviated transcription (Latin):
mento quȩ est substantia mea
Dauid iste dicit positus in car¬
ne in uideis: positus in sp̃e in
iudei : defȩcit substantia mea.
Et enĩ de illo popło uirgo ma¬
ria: de uirgine maria caro
xp̃i : & caro illa ñ peccatrix:
sed pectatoꝵ mundatrix. Ibiẽ
inquit substantia mea. Mem̃¬
to quȩ ẽ substantia mea. Non enim
omĩno interiit radix. ueniet sem̃
cui ꝓmissũ est: dispositũ ꝑ anglos
in manu mediatoris. Mem̃to quȩ
est substantia mea. Non enĩ ua-¬
ne constitiusti om̃s filios hominẽ.
Ecce om̃s filii hominũ ierunt in
uanitatẽ: tu tam̃ ñ uane illos con¬
stitiusti. Cũ gͦ itrunt om̃s inuani¬
tatẽ quos cu ñ uane constitiusti:
unde eos mundares auanitatee
abi seruasti unde mundares
hoĩes a uanitate: sc̃s ille tuus:
in eo ẽ substantia mea. Ex illo
enĩ mundantur om̃s quos non
frustra constitiusti aꝓpria uani¬
tate: quib dr̃: filuꝰ hominũ
quousq graues corde: ut qͥd
diligitis uanitatẽ. & queritis

Expanded text:
mento quae est substantia mea.» David iste dicit positus in carne in Judaeis, positus in spe in Cdefecerunt, defecit substantia mea. Etenim de illo populo virgo Maria, de virgine Maria caro Christi; et caro illa non peccatrix; sed peccaterum mundatrix: ibi est, inquit, substantia mea. «Memento quae est substantia mea.» Non enim omnino interiit radix; veniet semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Mediatoris . «Memento quae est substantia mea: non enim vane constituisti omnes filios hominum.» Ecce omnes filii hominum ierunt in vanitatem; tu tamen non vane illos constituisti. Cum ergo ierunt omnes in vanitatem, quos tu non vane constituisti; unde eos mundares a vanitate, tibi servasti unde mundares homines a vanitate, sanctus ille tuus, in eo substantia mea. Ex illo enim mundandantur omnes, quos non frustra constituisti a propria vanitate: quibus dicitur, «Filii hominum quousque graves corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis
Abbreviated transcription (Latin):
đ reliqua psalmi de quo in
matutino locuti sumꝰ ani¬
mũ intendite: & piũ
debitũ exigite: eored
& adhuc in his etiã uerbis quȩ tra¬
ctaturi sumꝰ ipse annunciatur. De
illo enĩ int̃ cȩtera paulo suꝑiꝰ dictũ
erat: & ego primogenitũ ponã eũ:
excelsũ p̃regib t̾rȩ. In ȩt̾nũ serua¬
bo illi miscđiam meã: & testam̃tũ

Expanded text:
1. Ad reliqua psalmi de quo in matutino locuti sumus, animum intendite, et pium debitum exigite; eo red adhuc in his etiam verbis quae tractaturi sumus, ipse annuntiatur. De illo enim inter caetera paulo superius dictum erat: «Et ego primogenitum ponam eum, excelsum apud reges terrae. In aeternum servabo illi m
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ : & eruet animã suã de
manib inferni: quia & si cȩteri
fideles eiꝰ resurgent ã mortuis
debunt mortem : ñ tam̃ animã
suã ipsieruent de manib infer-¬
ni. Ipse qui eruit animã suã de
manib inferni: ipse eruit ani¬
mas fideliũ suoꝵ: ipsi se eruere
ñ possunt. Probat qr ipse animã
suã eruit. Potestatẽ habeo po¬
nendi animã meã: & potestatẽ

Expanded text:
mortem; eruet animam suam de mortem; eruet animam suam de manibus inferni:» quia etsi caeteri fideles ejus resurgent a mortuis, debunt mortem; non tamen animam suam ipsi eruent de manibus inferni. Ille qui eruit animam suam de manibus inferni, ipse eruit animas fidelium suorum; ipsi se eruere non possunt. Proba quia ipse animam suam eruit. «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in alio psalmo scriptũ le¬
gatur. ñ derelinques animam
meã in inferno: nec dabis scm
tuũ uidere corruptionẽ: as¬
sumit hoc testimoniũ apłica
disciplina: & ita in actib a¬
płoꝵ contra infideles dispu
ro eiꝰ uidit corruptionẽ. Non
iͦs de illo dictũ est: nec dabis
sc̃m tuũ uidere corruptionẽ
Sigͦ ñ de illo dictũ ẽ. de quo
dictũ ẽ. quis ẽ hõ qui uiuet
& ñ uidebit mortẽ : S forte
nullus ẽ immo quis ẽ ut que¬
ras dictũ est: non ut desꝑes.
S forte ẽ aliqͥs hõ qui uiuet
& ñ uidebit mortẽ: ñ tam̃ de
xp̃o dix̃ qui mortuus ẽ. Nul¬
lus omĩno hõ est. qui uiuet. & ñ
uidebit mortẽ: nͥ qui iã ꝓmorta:¬
lib mortuus ẽ. Nam ut sciasq
de illo dix̃: uide quid sequitur.
Quis ẽ homo qͥuiuet. & non ui¬
debit mortẽ: Ergo nunquã
fuit in morte: Fuit. Quomͦ gͦ
uiuet & ñ uidebit mortẽ: Eru¬
et animã suã de manu inferi.
Ecce uere solus omĩno. singłari¬
ter solus uiuit: & ñ uidebit

Expanded text:
o scriptum legatur, «Non derelinques animam meam in inferno, nec dabis Sanctum tuum videre corruptionem» , assumit hoc testimonium apostolica disciplina, et ita in Actibus Apostolorum contra infideles disputro ejus vidit corruptionem;» non ergo de illo dictum est, «Nec dabis Sanctum tuum videre corruptionem» . Si ergo non de illo dictum est, de quo dictum est, «Quis est homo qui vivet et non videbit mortem?» Sed forte nullus est. Imo, «Quis est,» ut quaeras dictum est, non ut desperes. Sed forte est aliquis homo «qui vivet et non videbit mortem;» non tamen de Christo dixit, qui mortuus est? Nullus omnino homo est qui «vivet et non videbit mortem,» nisi qui jam pro mortalibus mortuus est. Nam ut scias quia de illo dixit, vide quid sequitur. «Quis est homo qui vivet et non videbit mortem?» Ergo nunquam fuit in morte? Fuit. Quomodo ergo «vivet et non videbit mortem? Eruet animam suam de manibus inferni.» Ecce vere solus, omnino singulariter solus «vivet et non videbit