comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uisio maris. Et unci similitudo ipscrũ quatuor. & aspectus earũ ⁊
oꝑa. quasi si sit rota in medio rotȩ: Quid ÷ hoc qđ cũ una rota diceret᷑.
paulo post ad iungit᷑: quasi si sit rota in medio rotȩ. nisi qđ in testam̃ti
ueteris littera. testtimentũ nouũ latuit ꝑ allegoriã: Unde ⁊ rotti eadẽ quȩ iux¬
ta animalia apparuit quatuor facies hab̾e de scribitur: quia scriptura
sacra ꝑ utraq testtim̃ta in quatuor partib est distincta.
Uetus ⁊ enĩ testtimentũ: in lege & propħis. Nouũ uero in
euangeliis atq apłorũ actib ⁊ dictis. Scitis autẽ qr ubi
faciẽ intendimus. ibi qđ necesse ÷ uidemus. Rota ergo quatuor
habet facies: quia prius resecanda mala in popłis uidit ꝑlegẽ: post modũ
uidit ꝑ propħas. subtilius uero ꝑ euaingeliũ: ad extremũ autẽ ꝑ apłos.
ea quȩ in culpis hominũ resecairent᷑: aspexit. Potest quoq intelligi. qđ

Expanded text:
litudo ipsarum quatuor et aspectus earum et opera quasi sit rota in medio rotae. » Quid est hoc quod cum una rota diceretur paulo post adjungitur, « quasi sit rota in medio rotae, » nisi quod in Testamenti veteris littera Testamentum novum latuit per allegoriam? Unde et rota eadem, quae juxta animalia apparuit, quatuor facies habere describitur, quia Scriptura sacra per utraque testamenta in quatuor partibus est distinVetus etenim Testamentum in lege et prophetis, Novum vero in Evangeliis atque apostolorum Actibus et dictis. Scimus autem quia ubi faciem intendimus, ibi quod necesse est videmus. Rota ergo quatuor habet facies, quia prius resecanda mala in populis vidit per legem, postmodum vidit per prophetas, subtilius vero per Evangelium, ad extremum autem per apostolos ea quae in culpis hominum resecarentur aspexit. Potest quoque intelligi quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut auditoꝵ mentes ad t̾renã cõcupiscentiã nõ curuentur: Altitudinẽ hab&:
quia in celesti patria ȩt̾nȩ uite gaudiai ꝓmitait. Horribilẽ quoq aspectũ haboe
quia om̃ib rȩpbis gehennȩ supplicia minat᷑ Ostendit igit᷑ sttiturã suã in
edificatione morũ. ostendit altitudinẽ in ꝓmissione p̃mioꝵ: ostendit horribilẽ
aspectũ. in t̾rorib supplicioꝵ. Recta ÷ enĩ inp̃ceptis. alta in ꝓmissionibus:
horribilis in minis. Habet staturã: cũ ꝑpropħam dic̃. Quiescite agere ꝑ¬
uerse. discite benefacere: querite iudiciũ. subuenite opp̃sso. iudicate pupillo:

Expanded text:
ut auditorum mentes ad terrenam concupiscentut auditorum mentes ad terrenam concupiscenttria aeternae vitae gaudia promittit. Horribilem quoque aspectum habet, quia omnibus reprobis gehennae supplicia minatur. Ostendit igitur staturam suam in aedificatione morum, ostendit altitudinem in promissione praemiorum, ostendit horribilem aspectum in terroribus suppliciorum. Recta est enim in praeceptis, alta in promissionibus, horribilis in minis. Habet staturam cum per prophetam dicit: Quiescite agere perverse, discite benefacere, quaerite judicium, subvenit
Abbreviated transcription (Latin):
iẽ ⁊ horribilẽ aspectũ. id ÷ terribilẽ habere memorant᷑: Querendũ no
magnoꝑe est: quȩ diuinȩ scripturȩ sttitura. quȩ altitudo. qui horribilis aspectꝰ.
dicatur: Sciendũ ergo est. quia sttire ad uitt̃ congruit bene oꝑantis. Inde ꝑ
paulũ dicit᷑. Qui sttit: uideat ne cadat. Qui etiã discipłis dic̃: Sic state in dño
km̃i. Et propħa qui se uita ac morib sttire ante dñm uidebat: ait Uiuit dñs in
cuiꝰ conspectu sto. Altitudo uero est: cȩlestis regni ꝓmissio: Anł quã tune ꝑtin-¬
gitur: quando ic̃ mortalis uitȩ om̃is corruptio subiugatur: horribilis llero i¬
aspectus ÷ terror gehenne: qui sine fine reprobos eruciat: ⁊ semꝑ incruciatuac
conseraat: Sttitura ergo in rectitudine p̃ceptionis est: altitudo incelsitudine
suꝑne ꝓmissionis: Horribilis uero aspectus in minis. atq terrorib supplieui:
sequentis Scriptura igit᷑ sacra sttiturã hab&e. qr m̃aiores ad sttindũ dirigit.

Expanded text:
 terribilem habere memorentur? Quaerendum nobis magnopere est, quae divinae Scripturae statura, quae altitudo, qui horribilis aspectus dicitur. Sciendum est ergo, quia statura ad vitam congruit bene operantis. Unde per Paulum dicitur : « Qui stat, videat ne cadat. » Qui etiam discipulis dicit: « Sic state in Do» Et propheta, qui se vita ac moribus ante Dominum videbat, ait: « Vivit Dominus, in cujus conspectu sto . » Altitudo est coelestis regni promissio, ad quam tunc pertingitur, quando mortalis vitae omnis corruptio subjugatur. Horribilis vero aspectus est terror gehennae, quae sine fine reprobos cruciat, et semper in cruciatu conservat. Statura ergo in rectitudine praeceptionis est. Altitudo in celsitudine supernae promissionis. Horribilis vero aspectus, in minis atque terroribus supplicii sequentis. Scriptura igitur sacra staturam habet; quia mores ad standum dirigit,
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ redemptor nr̃ in mundũ uenit. hoc spiritalit̾ fecit intelligi: qđ carnalit̃
inuenit tenere: Ittq dũ spirittilit̃ littera eiꝰ intelligit᷑: om̃is in eo illa carnał
exibitio uiuificcit᷑: Testamentũ uero nouũ etic̃ ꝑ testam̃ti ueteris paginas.
testamentũ ȩternũ appellatũ est: quia intellectus illius nũquã mutat᷑: Bene
ergo dicit᷑. qđ rotȩ euntes ibant ⁊ nõ reuertebant᷑ cũ ambularent: quia dũ
nouũ testam̃tũ nõ rescinditur. dũ uetus iã spirittilit̃ intellectũ tenet᷑. post se nõ re-¬
deunt: quo usq ad finẽ mundi in mutabilia ꝑsistunt. Ambulant ergo sed nõ reuer-¬
tunt᷑: quia sic spirittilit̾ ad cor nr̃m ueniunt. ut eoꝵ p̃cepta uł studia ulterius nõ¬

Expanded text:
Sed cum Redemptor noster in mundum venit, hoc spiritaliter fecit intelligi, quod carnaliter Sed cum Redemptor noster in mundum venit, hoc spiritaliter fecit intelligi, quod carnaliter invenit teneri. Itaque dum spiritaliter littera ejus intelligitur, omnis in eo illa carnalis exhibitio vivificat. Testamentum vero novum, etiam per testamenti veteris paginas, testamentum aeternum appellatum est, quia intellectus illius nunquam mutatur. Bene ergo dicitur quod « rotae euntes ibant, et non revertebantur cum ambularent. » Quia dum novum Testamentum non rescinditur, dum vetus jam spiritaliter intellectum tenetur: post se non redeunt, quae usque ad finem mundi immutabilia persistunt. Ambulant ergo, sed non revertuntur, quia sic spiritaliter ad cor nostrum veniunt, ut eorum praecepta vel studia ulterius no
Abbreviated transcription (Latin):
paulo aꝑtius ꝓphetando dnm̃. Per euangeliũ uadit: exibendo quẽ ꝓpħauit:
Per apłos uadit: p̃dicando eũ quẽ pat̾ in nr̃a redẽptione exibuit: habent
ergo rotȩ facies & uias: quia ostendunt saera eloquia noticiã p̃ceptoꝵ cũ
exibitione. Et ꝑ quatuor partes uadunt: quia distinctis ut p̃diximus tẽporib
locunt᷑. uł certe quia incunctis mundi regionib in carnatũ dñm p̃dicant:
De quib aꝑte mox subditur: Et nõ reuertebant᷑ cũ ambularent. Hȩc superiꝰ
de animalib dicta sunt: s nõ eadẽ intelligi de rotis quȩ de animalib possunt:
Rotas quippe. signare testam̃ta diximus Et testtimentũ uetus ambulauit
quidẽ : dũ ꝑp̃dicationẽ ad mentes hominũ uenit S post semet ipsũ reuersũ
est: quia iuxtti litterã in p̃ceptis suis ⁊ sacrificiis usq ad finẽ seruari nõ potu¬
it. Nõ enĩ sine inmutatione ꝑmansit: cũ in eo spiritalis intelligentia defuit:

Expanded text:
gelium vadit, exhibendo quem prophetavit. Per apostolos vadit, praedicando eum quem Pater pro nostra redemptione exhibuit. Habent ergo rotae facies et vias, quia ostendunt sacra eloquia notitiam praeceptorum cum exhibitione operum. Et per quatuor partes vadunt, quia distinctis, ut praediximus, temporibus loquuntur, vel certe quia in cunctis mundi regionibus incarnatum Dominum praedicant. De quibus aperte mox subditur: IBID.-- Et non revertebantude animalibus dicta sunt, sed non eadem intelligi de rotis, quae de animalibus possunt. Rotas quippe significare Testamenta diximus. Et Testamentum Vetus ambulavit quidem, cum per praedicationem ad mentes hominum venit; sed post semetipsum reversum est, quia juxta litteram in praeceptis suis et sacrificiis usque ad finem servari non potuit. Non enim sine immutatione permansit cum in eo spiritalis intelligentia defuit.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ad cõsiliũ: ut p̃uidendo p̃muniat om̃e qđ agere fortit potest. Sed ẽẽ
cõsiliũ nõ potest. si intellectus de ẽ. Et qͥ nõ intelligit malũ qđ agentẽ gra¬
uat: qͦmodo potest bonũ solidare qđ adiuuat: Itaq a cõsilio ascendamꝰ
ad intellectũ. Sed qͥd si intellectus magno quidẽ acumine uigilet. et
moderari se nesciat ꝑmaturitatẽ: Ab intellectu gͦ ascendamꝰ ad sapi¬
entiã: ut hoc qđ acutȩ in tellectus inuenit. sapientia imitari disponat.

Expanded text:
ergo ad consilium, ut praevidendo praemuniat omne quod agere fortiter potest. Sed esse ergo ad consilium, ut praevidendo praemuniat omne quod agere fortiter potest. Sed esse consilium non potest, si intellectus deest, quia qui non intelligit malum quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare quod adjuvat? Itaque à consilio ascendamus ad intellectum. Sed quid si intellectus magno quidem acumine vigilet, et moderari se nesciat per maturitatem? Ab intellectu ergo ascendatur ad sapientiam, ut hoc quod acute intellectus invenit, sapientia mature disponat.
Abbreviated transcription (Latin):
ad pietatẽ. Sed sȩpe pietas ꝑ inordinatã miscdiã errare solet. si fortasse pe¬
ꝑcerit quȩ parcenda nõ st̃. Peccata & enĩ quȩ feriri gehennȩ ignib possunt:
disciplinȩ st̃ uerbere corrigenda. Sed si inordinata ẽ. pietas: cũ tẽporalit̃
parcit ad ȩt̾nũ suppliciũ ꝑtrahit. Ut gͦ uera & ordinata sit pietas. ad gradũ
est alium subleuanda. id ẽ. adscientiã: ut sciat uł qͥd ex miscłia pimiat. uel
qͥd ex pietate dimittat. Sed qͥd si sciat qͥd agere qͥs debeat. uirtutẽ uͦ agendi
nõ habeat: scientia gͦ nr̃a crescat ad fortitudinẽ : ut cũ uidet qͥd agendũ sit.
haoc agere ꝑm̃tis fortitudinẽ possit: ne timore tripidet. & pauore cõlapsa
nõ ualeat bona defendere quȩ sentit. Sed sepe fortitudo simꝓuida fuerit.
et minꝰ cõtra uicia circũ specta: ipsa sua p̾sũptione in cassũ ruit. Ascendat

Expanded text:
ad pietatem. Sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si fortasse pead pietatem. Sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si fortasse pepercerit quae parcenda non sunt. Peccata enim quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda. Sed inordinata pietas, cum temporaliter parcit, ad aeternum supplicium pertrahit. Ut ergo vera et ordinata sit pietas, ad gradum est alium sublevanda, id est, ad scientiam, ut sciat vel quid ex misericordia puniat, vel quid ex misericordia dimittat. Sed qnon habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut cum videt quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinem possit, ne timore trepidet, et, pavore collapsa, non valeat bona defendere quae sentit. Sed saepe fortitudo si improvida fuerit, et minus contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione in casum ruit. Ascendat
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. pietatẽ. timorẽ. Et eũ seriptũ sit initiũ sapientiȩ tunor cdñi. cõstat
ꝓcul dubio. qr atimore adsapientiã ascendit᷑. nõ aũ asapientia ad timorẽ
ritas. foris mittit timorẽ. Propħa gͦ qr de cȩlestib ad ua loquebatur. cȩpit
agis asapientia & descendit adtimorẽ. Sed nos qͥ aterrenis adi
tendimꝰ. eosdẽ gradus ascendendo enumeremꝰ. ut atimore ad sapientiã per¬
uenire ualeamꝰ. Inm̃te & enĩ nr̃a primꝰ ascensionis gradus ẽ. timor dñi. scds
pietas. terctus scientia. qͣrtus fortitudo: quintꝰ consiliũ. sextꝰ intellectus. sep¬
timꝰ sapientia. Est enĩ timor dñi inm̃te. Sed qualis ẽ. iste timor. si cũ eo pie-¬
tas nõ ẽ: Qui enĩ misereri ꝓxxino ignorat: qui cõpati eiꝰ tribulationibus
dissimulat. huiꝰ timor ante onũpotentis dĩ oculos nullus ẽ: qͥ nõ subleuatur¬

Expanded text:
tiam, pietatem, timorem. Ettiam, pietatem, timorem. Etprocul dubio quia a timore ad sapientiam ascenditur, non autem a sapientia ad timorem Perfecta charitas foris mittit timorem . Isaias ergo quia de coelestibus ad ima loquebatur, coepit magis a sapientia, et descoelestia tendimus, ascendendo numeramus, ut a timore ad sapientiam perveniamus. In mente enim nostra primus ascensionis gradus est timor Domini, secundus pietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapientia. Est enim timor Domini in mente. Sed qualis est iste timor, si cum eo pietas non est? Qui enim proximo misereri nescit, qui compati ejus tribulationibus dissimulat, hu
Abbreviated transcription (Latin):
sic ditant᷑ uirtutib sic̃ illi st̃ diuites: qͥ cadere in peccato uitauert̃. Unde
& cinere penitentiã egissent. Cinis gͦ sic̃ panis cõmedit᷑: qͣndo auctoris
sui gra peccator ꝑpenitentiã sic innocens reuocat᷑. Porta gͥ ad aquilonẽ
habet fenestras: habet uestibulũ. habet sculpturas: qr cũ peccator ad
uitã post culpas reclucit᷑. sepe lumen contẽplationis accipit. atq de tpsa
memoria iniqͥtatis suȩ gram magnȩ humilitatis: honȩ quoq oꝑationis
enumerans: dic̃. Requiescet suꝑ eũ sp̃s sapientiȩ et intellecꝰtus. sp̃s con¬
filii & fortitudinis. sp̃s scientiȩ & pietatis. et replebit eũ sp̃s timoris diũ.
Quos gradus decȩlestib loquens descendendo magis quã ascendendo
numerauit: uidelicet sapientiã. intellectũ. cõsiltũ. fortitudinẽ. scien¬

Expanded text:
sic ditantur virtutibus, sicut illi sunt divites, qui cadere in peccato vitaverunt. Undesic ditantur virtutibus, sicut illi sunt divites, qui cadere in peccato vitaverunt. Undeet cinere poenitentiam egissent. » Cinis ergo sicut panis comeditur: quando ad auctoris sui gratiam peccator per poenitentiam sicut innocens revocatur. Porta igitur ad Aquilonem habet fenestras, habet vestibulum, habet sculpturas, quia cum peccator ad vitam post culpas reducitur, saepe lumen contemplationis accipit, atque de ipsa memoria iniquitatis suae gratiam magnae humilitatis bonae quoque operationis enumerans dicit: Requiescet super eum spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Quos gradus de coelestibus loquens, descendendo magis quam ascendendo numeravit; videlicet Sapientiam, intellectum, consilium, fortitudinem, scien
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis magna latitudo. Nã & si res desunt quȩ fortasse indigenti. ꝑxi¬
mo p̃beant᷑. ampla ẽ. substantia uoluntatis bonȩ quȩ sufficit ad regni
retributionẽ. sic̃ scriptũ ẽ. In t̾ra pax hominib bone uoluntatis. Sequit᷑.
bat ad orientẽ. Cuncta hȩc iã fuꝑtus latius dicta st̃: & id circo sermo non
debet morosa expositione tardare̾. Hoc tam̃ magnoꝑe notandũ ẽ: qđ por¬
ta acdaquilonẽ ea om̃ia habere ꝑ hibet᷑. quȩ porta ad orientẽ. Fenestras
scilicet cõtẽplationis. uestibulũ humilitatis: sculpturas bonȩ oꝑationis.
Portã ad orientẽ habent: qr eis celestis regni aditus patet. alumine qđ
accepert̃. Et om̃s qͥ inpeccatis post modũ lapsi torporis sui frigore st̃ de¬
p̃ssi. sed ꝑpȩttentiã redeunt. ad amorẽ cȩlestis patriȩ recalescunt. por¬
tã ad aquilonẽ habent: qr eis etiã post peccati sui frigora regni aditus ꝑ

Expanded text:
charitatis, magna latitudo; nam etsi res desunt quae fortasse indigenti proxicharitatis, magna latitudo; nam etsi res desunt quae fortasse indigenti proximo praebeantur, ampla est substantia voluntatis bonae, quae sufficit ad regni retributionem, sicut scriptum est: « In terra pax hominibus bonae voluntatis . » « bat ad orientem. » Cuncta haec jam superius latius dicta sunt, et idcirco sermo non debet morosa expositione tardari. Hoc tamen magnopere notandum est, quod porta ad aquilonem ea omnia habere perhibetur, quae porta ad orientem, fenestras scilicet contemplationis, vestibulum humilitatis, sculpturas bonae operationisportam ad orientem habent: quia eis coelestis regni aditus patet a lumine quod acceperunt. Et omnes qui in peccatis postmodum lapsi torporis sui frigore sunt depressi, sed per poenitentiam redeunt, ad amorem coelestis patriae recalescunt, portam ad aquilonem habent: quia eis etiam post peccati sui frigora regni aditus per
Abbreviated transcription (Latin):
cõiunc̃tȩ sint. & no ꝑdiscordiã diuisȩ. Unde &e hic post longitudinẽ qͥnqua
ginta cubitoꝵ ꝓtiiꝰ latitudo subtungit᷑ uiginti et qͥnq cubitoꝵ. quȩ uide¬
licet latitudo ad caritatẽ ꝓximi ꝑtinet. Ipsa enĩ in fr̃m amore se dilatat.
atq erga eos omẽ qđ potest boni oꝑis exercet. Cuncta aũ bona oꝑa quȩ
corporalit funt. ꝑ qͥnq corporeos sensus exhibent᷑. uidelicet ꝑuisii. au¬
ditũ. tactũ gustũ odoratũ. Quinarius uͦ numerus ꝑsemet ipsũ ductus:
aduicesimu & quintũ ꝑuenit. Ir bona oꝑa cũ agi cͥeperint. ꝑferuorem
animũ ad augmtu excitant: & ꝑsemet ipsa multiplicant᷑. Unde & latitudinẽ
iñti faciunt ut nõ sit angusta ꝑteporẽ: sed expansa ꝑbonos actus boraf
aotib in caritatẽ. Omis enĩ torpor teporis angustia ẽ: om̃s uͦ benignitas.

Expanded text:
conjunctae sint, et non per discordiam divisconjunctae sint, et non per discordiam divisginta cubitorum protinus latitudo subjungitur viginti et quinque cubitorum; quae videlicet latitudo ad charitatem proximi pertinet. Ipsa enim in fratrum amore se dilatat, atque erga eos omne quod potest boni operis exercet. Cuncta autem bona opera quae corporaliter fiunt, per quinque corporeos sensus exhibentur; videlicet, per visum, auditum, tactum, gustum, odoratum. Quinarius vero numerus per semetipsum ductus, aanimum ad augmentum excitant, et per semetipsa multiplicantur: unde et latitudinem enti faciunt, ut non sit angusta per teporem, sed expansa in bonis actibus per charitatem. Omnis enim torpor, teporis angustia est. Omnis vero benignitas
Abbreviated transcription (Latin):
cęli speciẽ habet: Ansulȩ gͦ curtinarũ st̃ p̃cepta cęlestia: inquib ligantur
animȩ. ut ab inferiorib subleuate suꝑiorib pendeant. Quȩ uidelicet ansulȩ
habent & circulos aureos: intellectũ scilicet uera sapientia fulgentẽ. Q in¬
tellectus qr eẽ debet ꝑ omĩa circũ inspectus. & cautȩ sollicitudinis ugilan¬
tia munit᷑. recte ꝑ circulos designat᷑. Et notandũ qđ alatere & sũmitate
iubent᷑ anfulȩ uł circuli incurtinis fieri: qr p̃cepta cęlestia & intellectus sp̃i¬
talis nõ solũ nos debet sursu indĩ amore suspendere. sed etiã ꝓximo incari¬
tate sociare. Ineo exĩ qđ conclitore nr̃m diligimꝰ. quasi ꝑsupiores ansulas
maere pendemꝰ. Ineo uͦ qđ sic nos mec ipsos ꝓximos amamuis. anfulas et cir¬
culos alatere habemꝰ ut curtinȩ tab̾naculi id ẽ. fideliũ animȩ ꝑcaritatem

Expanded text:
coeli speciem habet. Ansulae ergo cortinarom sunt praecepta coelestia, in quibus ligantur coeli speciem habet. Ansulae ergo cortinarom sunt praecepta coelestia, in quibus ligantur animae, ut ab inferioribus sublevatae superius pendeant. Quae videlicet ansulae habent et circulos aureos, intellectum scilicet vera sapientia fulgentem. Qui intellectus, quia esse debet per omnia circumspectus, et cautae sollicitudinis vigilantia munitus, recte per circulos designatur. 5. Et notandum quod a latere et summitate jubentur ansulae, vel circuli in cortinis fieri, quia praecepta coelestia et intellectus spiritualis, non solum debet nos sursum in Dei amorem suspendere, sed etiam proximo in charitate sociare. In eo enim quod conditorem nostrum diligimus, quasi per superiores ansulas in aere pendemus. In eo vero quod sicut nosmetipsos proximos amamus, ansulas et circulos a latere habemus, ut cortinae tabernaculi, id est fidelium animae per charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
euoluit᷑. septies multiplicatꝰ. ad qͣdraginta & nouẽ ducit᷑. Cui monas additur.
ic in uniꝰ cõtẽplatione reqͥes ȩt̾na ꝑficit᷑. Isdẽ gͦ quin qͣgenariꝰ numerus nobis
in longitudine ẽ: ꝗe ꝑuenire ad illã requiẽ nõ potest. nͥ qui ad eã spem suã
riquie ꝓuocam᷑: etiã hoc nos omĩno instruit. qđ intabnaculo decẽ curtinȩ
ussȩ st̃ fieri: quȩ haberent ansulas quinqͣgenas & circulos aureos qͥnquagenoᷤ
in sc̃ȩ ȩccłȩ ornam̃to ꝓficiunt. qͥ et exteriora uelant: & interiora omĩmodo
exornant. Qͥa eoꝵ uita inqͣntũ uidet᷑ ornam̃tũ ẽ. & eoꝵ intellectus intus abs¬
condit᷑. Dũ cęlestia quȩ inm̃te seruant edicere no possunt: in eis aliqͦ modo
uelant᷑. Rec̾te au decẽ curtinȩ st̃. qe ꝑ decalogi studiũ ipsa scõꝵ corda ꝓfe¬
cert̃. Lacinc̾tinȩ uͦ ansulȩ curtinarũ fieri: qui quaginta p̾ceptȩ st̃. lacinctus

Expanded text:
ducitur; cui unus additur, quia in unius contemplatione requies aeterna perficitur. Idem ergo quinquagenarius numerus nobis in longitudinem est, quia pervenire ad illam requiem non potest, nisi qui ad eam spem suam requiem provocamur, etiam hoc nos omnino instruit quod in tabernaculo decem cortinae jussae sunt fieri, quae haberent ansulas quinquagenas, et circulos aureos quinquagenos in sanctae Ecclesiae ornamento proficiunt. Qui et interiora velant, et exteriora omnimodo exornant, quia eorum vita in quantum videtur, ornamentum est; et eorum intellectus intus absconditur, dum coelestia quae in mente servant, et dicere non possunt, in eis aliquo modo velantur. Recte autem decem cortinae sunt, quia per Decalogi custodiam ipsa sanctorum corda profecerunt. Hyacinthinae vero ansulae cortinarum fieri quinquaginta praeceptae sunt. Hyacinthus
Abbreviated transcription (Latin):
iaculis uulnera augeret. Sed hanc uir sc̃s intẽptatione. sanꝰ in uulnere.
prudent̃ docet: eiq respondit dicens. Si bona suscepimꝰ de manu dñi:
male quare nõ suscipiamꝰ : Amici qͦq ad cõsolandũ ueniunt: ad cõtumeli¬
as ꝓrũpunt. & indolore uulnerũ adducunt adhuc uulnera uerborũ.
In misericordẽ dicunt. raptorẽ nominant: uiolentũ de nunciant. oppres¬
sorẽ pauꝑũ fatent᷑. Quid gͥ miles dĩ faceret. & int̾ dolentia uulnera & ama¬
ra uerba dep̃bessus: Ecce flagella dĩ & uerba hominũ simul. afflicti ani
m̃tis robore stans: cõtra desꝑationis inpulsũ reduxit ad memoriã bona
quȩ egerat: qr misericors fuerat dic̃. Oculus fui cȩco: et pes claudo. Et rur¬

Expanded text:
jaculis vulnera augeret: sed hanc vir sanctus in tentatione, sanus in vulnere, jaculis vulnera augeret: sed hanc vir sanctus in tentatione, sanus in vulnere, prudenter docet, eique respondet, dicens: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? Amici quoque ad consolandum veniunt, ad contumelias prorumpunt, et in dolore vulnerum addunt adhuc vulnera verborum: immisericordem dicunt, raptorem nominant, violentum denuntiant, oppressorem pauperum fatentur. Quid igitur miles Dei faceret inter dolentia vulnera, et amara verba depressus? Ecce flagella Dei et verba hominum simul afflicti animjacens, mentis robore stans, contra desperationis impulsum reduxit ad memoriam bona quae egerat. Quia misericors fuerat, dicit: Oculus fui caeco, et pes claudo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidẽ spem atq caritatẽ interioris uitȩ atriũ trib portis intrare cõcu¬
piscimꝰ: palmas hinc et inde teneamꝰ. Libet adhuc alterũ ciuẽ cȩlestis¬
patrie ad intẽ reducere: & qualit̾ hinc inde palmã teneat demõstrare.
B̾eatꝰ & em̃ iob eũ eẽt uiris orientalib ditior. & ei ꝓsꝑa cuncta sub peterent.
filiis polleret. familia cresceret. greges exsuꝑ arent: intanto omĩpoten¬
tis dĩ timore ꝑstitit ut int̃ custodiã disciplinȩ. int̾ acta iusticiȩ. int̾ mul¬
holocausta dño ꝓsingulis filiis immolaret.: neqͥs eoꝵ saltim incorde peccasset.
nsemꝰ gͦ qͣnta erat custodia boni oꝑis. qͥ ifiliis suis expiabat
culpas cordis. Sed quã tustus e̾et inꝓsꝑitate in notuerat: ualde aũ igno¬
tũ erat. si ꝑseuerare iustꝰ &int̾ flagella potuisset. Tangendus gͦ erat uer

Expanded text:
per fidem, spem, atque charitatem interioris vitae atrium tribus portis intrare concuper fidem, spem, atque charitatem interioris vitae atrium tribus portis intrare concupiscimus, palmas hinc et inde teneamus. patriae ad mentem reducere, et qualiter hinc inde palmam teneat demonstrare. etenim Job cum esset viris Orientalibus ditior, et ei prospera cuncta suppeterent, filii pollerent, familia cresceret, greges exutis timore perstitit, ut inter custodiam disciplinae, inter acta justitiae, inter mulholocaustum Domino pro singulis filiis immolaret, ne quis eorum saltem in corde peccasset. Pensemus ergo quanta erat custodia boni operis, qui in filiis suis expiabat sacrificiis culpas cordis. Sed quam justus esset, in prosperitate innotuerat: valde autem ignotum erat si perseverare justus et inter flagella potuisset. Tangendus ergo erat ve
Abbreviated transcription (Latin):
adhoc usq ut inbono nob̾ oꝑe famulari sufficiat. Nã qͥsqͥs ei tantũ tribu-¬
it ut suꝑbiat: saciari penitꝰ ignorat. Ars itaq magna ẽ. saciari: ne unꝰ¬
qͥsq ꝑsicietatẽ carnis ad miqͥtatẽ ꝓrũpat turpitudinis. Discamꝰ ȩsurire:
ut nob̃ ꝓpt̾ habundantiã sequentẽ. nr̃a in opia placeat. Nec nos uentris
necesfitas ad culpã trahat. nec peccatũ m̃ti ipsa indigentia suggerat: et
dũ caro fare afficit᷑. ad cupiditatẽ animꝰ uritet᷑: & quęrat cũ culpa ꝓ¬
uidere. unde carni ualeat innecessitate satis facere: ne cor in indignatio¬
ne ꝓsiliat. & linguã inmurmuratione̾s amaritudinẽ accendat. Qui gͥ
in carnis suȩ mopia se hinc inde circũspicit: atq apeccati laqueo custo¬
fugientes. elationẽ et inmoderata gaudia in ꝓsꝑitate declinantes: quia

Expanded text:
ad hoc usque, ut in bono nobis opere famulari sufficiat. Nam quisquis ei tantum tribuad hoc usque, ut in bono nobis opere famulari sufficiat. Nam quisquis ei tantum tribuit, ut superbiat, satiari penitus ignorat. Ars itaque magna est satiari, ne unusquisque per satietatem carnis ad iniquitatem prorumpat turpitudinis. Discamus esurire, ut nobis propter abundantiam sequentem nostra hic inopia placeat, ne nos ventris necessitas ad culpam trahat, ne peccatum menti ipsi indigentia suggerat: et dum caro fame afficitur, ad cupiditatem animus irritetur, et quaerat cum culpa providere, unde carni valeat in necessitate satisfacere: ne cor in indignatione prosiliat, et linguam in murmurationis amaritudinem accendat. Qui igitur in carnis suae inopia se hinc inde circumspicit atque a peccati laqueo custodversitate fugientes, elationes et immoderata gaudia in prosperitate declinantes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc itinere socia pauꝑtas: quȩ animũ nõ angustat. Cũ de est trena
substantia deqͣ ȩt̾no tudici rationes ponamꝰ. liberius ad patriã tendimꝰ:
qr qͣsi inuia pondere caremꝰ. Discamꝰ saciari: ne insum̃dis alim̃tis corpo-¬
ris. gulȩ magis quã necessitati seruiamꝰ. Plus enĩ cõcupiscentia. quã neces¬
sitas petit. Et sȩpe dũ carnas inopiae satis facere curamꝰ: uoluptas subrepit.
modũ refectionis excedit. Unde fit ut culpa transeat ad culpã: qr plerũq
inde alia carnis tẽptatio nascit᷑. dũ carni inmoderatius in refectione ser¬
uit᷑. Expeccato & enĩ primi hominis. infirmante natura. in hoc inundo
cũ nr̃is tẽptationib nascim᷑: & caro nob̾ aliqͣndo ad iutrix ẽ. in bono opere.
cessitati eiꝰ quȩ debemꝰ nõ reddimꝰ: ciuẽ necamꝰ. Sacianda itaq ẽ. caro. sed

Expanded text:
in hoc itinere socia paupertas, quae animum non angustat, cum deest terrena in hoc itinere socia paupertas, quae animum non angustat, cum deest terrena substantia de qua aeterno judici rationes ponamus. Liberius ad patriam tendimus, quia quasi in via pondere caremus. 19. Discamus satiari, ne in sumendis alimentis corporis gulae magis quam necessitati serviamus Plus enim concupiscentia quam necessitas petit. Et saepe dum carnis inopiae satisfacere curamus, voluptas subrepit, modum refectionis excedit. Unde fit ut culpa transeat ad culpam, quia plerumque inde alia tentatio carnis nascitur, dum carni immoderatius in refectione servitur. Ex peccato etenim 1388 primi hominis, infirmante natura, in hoc mundo cum nostris tentationibus nascimur. Et caro nobis aliquando adjutrix est in bono opecessitati ejus, quae debemus, non reddimus, civem necamus. Satianda itaque est caro, sed
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ: & suꝑbia uitȩ. Ideo enĩ habere aliqͥd homines & ultra quã necesse ẽ.
cõcupiscunt. ut habendo suꝑbiant: & ꝗe hoc alius nõ habet se in cogitationib
extollant. Qͥsqͥs itaq talis ẽ: adhuc ad portandã habundantiã doctꝰ nõ est.
Sepe aii qđ auaritia exappetitu suggerit necessitatẽ putat. & cũ minora
sufficiant. dolet maiora de eẽ: atq incautus animꝰ qͣndã quasi necessitatem
patit᷑ quã parit. & cũ nimia st̃ quȩ defiderat. suã sibi auariciã aliqͦmodo
int̾cipit. hanc ut ita dixerim quasi ꝑegrina captiuitas in uasit. Si gͥ ha¬
bundandi artẽ scire uolumꝰ: necesse ut nõ solũ ea quȩ uicina st̃. sed ea
etiã quȩ delonginco ueniunt uicia fugiamꝰ.Discamꝰ penuriã pati: ne
ea que nõ habemꝰ. habere etiã cũ culpa requiramꝰ: ne felices putemus
quos reb onustos cernimꝰ. Numia ualde st̃ ea quȩ sibi quasi insũptus
uitȩ p̃sentis p̃parant: multa portant. sed miua breui. Magna ẽ. nob̾

Expanded text:
orum, et superbia vitae . 18. Ideo enim habere aliquid homines et ultra quam necesse est concupiscunt, ut habendo superbiant, et quia hoc alius non habet se in cogitationibus extollant. Quisquis itaque talis est, adhuc ad portandam abundantiam doctus non est. Saepe autem quod avaritia ex appetitu suggerit, necessitatem putat, et cum minora sufficiant, dolet majora deesse, atque incautus animus quamdam quasi necessitatem patitur quam parit. Et cum nimia sint quae desiderat, suam sibi avaritiam aliquo modo tiam cupiditas intercepit, hanc, ut ita dixerim, quasi peregrina captivitas invasit. Si igitur abundandi artem scire volumus, necesse est ut non solum ea quae vicina sunt, sed ea etiam quae de longinquo veniunt vitia fugiamus. Discamus penuriam pati, ne ea quae non habemus habere etiam cum culpa requiramus, nec felices putemus quos rebus onustos cernimus. Nimia valde sunt ea quae sibi quasi in sumptus vitae praesentis praeparant. Multa portant, sed in via brevi magna est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
minica & scõꝵ exẽpla gradim᷑. ut nos nec ꝓsꝑitas eleuet. nec ad uerfitas fran¬
gat. habere nos ante om̃ipotentis dĩ oculos palmas hinc inde monstramus.

Expanded text:
nctorum exempla gradimur, ut nos nec prosperitas elevet, nec adversitas frannctorum exempla gradimur, ut nos nec prosperitas elevet, nec adversitas frangat, habere nos ante omnipotentis Dei oculos palmas hinc et inde monstramus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansit. Cuiꝰ enĩ animũ int̾ tot flagella illa uerba ad desꝑationẽ nõ in¬
pellerent. nͥ sibi admemoria bona quȩ fecerat reuocasset: Sidiͭ gͥ sc̃s uir
m̃tẽ suã auditis tot malis ad desꝑationẽ cõcuti. & mirabilit studuit inspe
certa exbonis suis certius solidari. Sic implet᷑ qđ dictũ ẽ. Indie honoꝵ ne
inmemor sis maloꝵ: & in die maloꝵ ne in memor sis bonoꝵ. Si enĩ cũ bona
habemꝰ maloꝵ reminiscim᷑ quȩ aut iã passi sumꝰ. aut ad huc pati possumꝰ.
accepta bona m̃tẽ no eleuant. qr eoꝵ gaudiũ timor & memoria malorũ
p̃mit. si cũ mala habemꝰ bonoꝵ reminiscim᷑. quȩ aut iã accepimꝰ. aut ad¬
huc nos posse acciꝑe speramꝰ. maloꝵ pondus animũ ad desꝑationẽ nõ depri
ir hunc ad spe memoria bonoꝵ leuat. Si gͥ ita fr̃s hem̃i & ꝑp̃cept.¬

Expanded text:
permansit. Cujus enim animum inter tot flagella illa verba ad desperationem non impermansit. Cujus enim animum inter tot flagella illa verba ad desperationem non impellerent, nisi sibi ad memoriam bona quae egerat revocasset? Vidit igitur sanctus mentem suam, auditis tot malis, ad desperationem concuti, et mirabiliter studuit in spe certa ex bonis suis actibus solidari. Sic impletur quod scriptum est: In die bonorum ne immemor sis malorum: et die malorum, ne immemor sis bonorum . Si enim, chabemus malorum reminiscimur quae aut jam passi sumus, aut adhuc pati possumus, accepta bona mentem non elevant, quia eorum gaudium timor memoriae malorum premit. Et si cum mala habemus bonorum reminiscimur quae aut jam accepimus, aut adhuc nos posse accipere speramus, malorum pondus animum in desperationem non deprimit, quia hunc ad spem memoria bonorum levat. Si itaque, frat
Abbreviated transcription (Latin):
lis fuerat dic̃. Si contẽpsi subire tudiciũ. cũ serui mei & ancillȩ meȩ discep¬
tarent aduersũ me. Ox ospitalis fuerit. fatet᷑. Si despexi p̃ter euntẽ eo qđ
nõ habuerit indum̃tũ. Quia larguis indonis: dic̃. Si nõ benedixert mͥ
latera eiꝰ: et de uellerib ouiũ mearũ cale factus ẽ. Ix uiolentus nõ fuerit.
testat᷑ dicens. Si leuaui suꝑ pupillũ manũ meã. cum uiderẽ me inporta
ꝑiorẽ. Quia de tnimici ꝑiculo nũquã exultauerit dic̃.Si gar
ad ruinã eiꝰ qͥme oderat. It patiens fuerit. et etiã suoꝵ malitiã ȩquanimit̃
ꝑtulit: dic̃. Si nõ dixert̃ uiri tabnaculi mei. quis det de carnib eiꝰ ut satu¬
Quid ẽ. qđ ore suo oꝑa quȩ fecerat laudat. nͥ qr int̾ uulnera & uerba
quȩ ad desꝑationẽ trahere poterant. ad spẽ animũ reformat: Et qͥ inꝓs¬
ꝑitate humilis fuit: reuocatis bonis suis ad memoria infractꝰ in aduersitate

Expanded text:
 dicit: Si contempsi subire judicium cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Quia hospitalis fuerit, fatetur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum . Quia largus in donis, dicit: Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Quia violentus non fuerit testatur, dicens: Si levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem . Quia de malitiam aequanimiter pertulerit, dicit: Si non dixerunt viri tabernaculi mei: Quis det de carnibus ejus, ut satuQuid est quod ore suo opera quae fecerat, laudat, nisi quia inter vulnera et verba quae hunc ad desperationem trahere poterant ad spem animum reformat? Et qui in prosperitate humilis fuit, revocatis bonis suis ad memoriam, infractus in adversitate
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs diligit mundiĩ: nõ est caritas patris ineo. Nemo eni potest duob cdm̃s
seruire. Qt nõ ualet simtil transitoria.: & ȩtna diligere. Sienĩ et̃nitatẽ diligimꝰ

Expanded text:
si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nemo enim potest duobus dominis si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nemo enim potest duobus dominis servire , » quia non valet simul transitoria et aeterna amare. Si enim aeternitate
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse gaudeat qr hoc ad ẽ sibi qđ de est alteri: & nõ iã cõmuni bono sed ꝓ¬
prio letet᷑. Apriuato gaudio ueritas ad cõmunẽ discipłos reuocat.: cũ eos¬
cdep̾dicatione redeuntes & sub iectione dȩmonũ letantes. ad monet dicens:
Nolite gaudere suꝑ hoc: sed potius gaudete & exultate qr nomina ura scri
pta st̃ ingelo. Nõ eñĩ om̃s electi demonia eiciunt. sed tam̃ electoꝵ omiuĩ no¬
mina cȩlo tenent᷑ ad scripta. Ammonent᷑ gͦ discipłi priuatã lȩticiã depone¬
re: de cõmuni aũ & perpetua felicitate gaudere. Er qͥsqͥs utiq meo gaudet
qđ alter no habet. ex ipsa sua habundantia decerior factꝰ gaudtũ priuatũ
habet. Contra huiꝰ nos appecitũ habundantiȩ: ioħs ammonet dicens. Nolite
diligere mundui. neq ea quȩ inmundo st. Qui mox rationẽ subdidit qͣre.

Expanded text:
fortasse gaudeat, quia hoc adest sibi, quod deest alteri: et non jam communi bono, sed pfortasse gaudeat, quia hoc adest sibi, quod deest alteri: et non jam communi bono, sed proprio laetetur. A privato gaudio Veritas ad code praedicatione redeuntes, et de subjectione daemonum laetantes, admonet, dicens: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete et exsultate quia nomina vestra sunt scripta in coelo. Non enim omnes electi daemonia ejiciunt, sed tamen electorum omnium nomina coelo tenentur ascripta. Admonentur ergo discipuli privatam laetitiam deponere, de communi autem et perpetua felicitate gaudere. Quisquis itaque in eo gaudet quod alter non habet, ex ipsa sua abundantia deterior factus, gaudium privatum habet. Contra hujus nos appetitum abundantiae diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt ; » qui mox rationem subdidit quare: «
Abbreviated transcription (Latin):
unde anima peccati laqueũ incurrat. scit ȩfurire. Quẽ gͦ nec habundan¬
tia insuꝑbiã eleuat. nec innecessitate cupiditas irritat. nouit habundare.
nouit penuriã pati. Qui cũ statim subderet omĩa possũ: ne elationis eẽ uba
radice se tenuit. inuiriditate ꝑmansit. In altũ enĩ surgens aresceret. sise ara¬
dice dunsisec. Sibi enĩ nichil tribuit: qͥ omia se posse. nõ inse sedineo qui se
cõfortat fatet᷑. Hinc & inde gͦ p̃dicator egreguis palma habet. que nec ha¬
bundantia insuꝑbiã. nec mopia ad auaritiã ꝑtrahit. Discamꝰ itaq fr̃s: nõ solũ
in ꝓsꝑis. sed inaduersis qͦq gr̃as agere. Pat̾ enĩ nob expietate sua factus ẽ con
donis reficit. sed etiã flagellis erudit. Discamꝰ gͥ habundare. & cuncta quae
abeo accepimꝰ cũ indigentib parciam᷑: ut m̃tẽ habundantia no eleuet. ne

Expanded text:
unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo nec in abundanunde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo nec in abundantia superbia elevat, nec in necessitate cupiditas irritat, novit abundare, novit penuriam pati. Qui cum statim subderet, Omnia possum, ne elationis esse verba radice se tenuit, in viriditate permansit. In altum enim surgens aresceret, si se a radice divisisset. Sibi enim nihil tribuit, quia omnia se posse non in se, sed in eo qui se confortat fatetur. Hinc et inde ergo praedicator egregius palmam habet, quem nec abundantia in superbiam, nein prosperis, sed in adversis quoque gratias agere. Pater enim nobis ex pietate sua factus est Condonis reficit, sed etiam flagellis erudit. Discamus igitur abundare, ut cuab eo accepimus cum indigentibus partiamur, ut mentem abundantia non elevet, ne
Abbreviated transcription (Latin):
cõ fortat. Nũ qͥdnã fr̃s ars est aliqͣ humiliari & habundare. saciari & ȩsurire.
habundare et penuriã pati. ut ꝓ magno se ista scire tantꝰ p̃dicator in sinuet:
ars omino & mira disciplinȩ scientia ẽ.: quȩ toto nob̾ cordis ẽ. ad iisu discenda.
Quẽ er̃ penuria sua nõ frangit. agrarũ actione nõ retrahit. inrerũ tẽpora¬
liũ desiderui nõ accendit. scit humiliari. Hoc enĩ loco apłs humiliari dic̃:
pemiriã ꝑpeti. Nã statĩ ecõtrario subiungit. Scio & habundare. Qui enĩ¬
reb acceptis nõ extollit᷑. qͥ eas adusũ uane głȩ nõ intorquet. qͥ solus nõpos¬
sidet qđ accepit sed hoc cũ indigentib misericordit diuidit. seit habundare.
Qui acceptis alim̃tis nõ acl ingurgitationẽ uentris utit᷑. sed ad reparationem
uirtutis. nec plus carni tribuit. quã necessitas petit: seit saciari. Qui alim̃to¬
rũ inopiã sine murmuratione tolerat. nec ꝑnecessitate uictus agit aliqͥd

Expanded text:
 16. Nunquid nam, fratres, ars est aliqua, humiliari et abundare, satiari et esurire, abundare et penuriam pati, ut pro magno se ista scire tantus praedicator insinuet? Ars omnino, et mira disciplinae scientia, quae toto nobis cordis est adnisu discenda. Quem enim penuria sua non frangit, a gratiarum actione non retrahit, in rerum temporalium desiderium non accendit, scit humiliari. Hoc enim loco Apostolus humiliari, dicit penuriam pati. Nam statim e contrario subjungit: Scio et abundare. Qui enim acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accepit, sed hoc cum indigentibus misericorditer dividit, scit abundare. Qui acceptis alimentis non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad reparationem virtutis, nec plus carni tribuit quam necessitas petit, scit satiari. Qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus agit aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
em qͥ ad uite aditũ tendimꝰ: &x ex dextro & sinistro latere habe palma debe
is que ꝓsꝑa nõ extollunt. Asinistro palmã habet: is que ad uersa nõ deiciunt.
Quat extraq parte portabat paulus palmã. cũ diceret. Per arma iusticiȩ.
adextris et asinistris. Per głam: & ignobilitatẽ. Per infamia. & bona famã. Ut
seductores: et ueraces. Non hunc aduersa frangebant: nõ ꝓsꝑa inm̃tis tumo¬
re subleuabant. Hinc̃ inde gͦ gestabat palmã: qͥet in aduersitate fortis. et in
ꝓsperitate humilis remanebat. Qͥsqͥs eni depsꝑis extollit᷑ habe indextram̃
partẽ palmã nescit. qiuisqͥs in aduersitate frangit᷑. portare palma asinistro
latere ignorat. Ut gͦ hinc & inde palma gestet᷑ infronte: ad eẽ semꝑ nr̃is mñtib¬
debet & in aduersis fiducia. et in ꝓsꝑis timor. ne aut aduersa in desꝑationẽ ꝑ¬
trahant. aut ꝓsꝑa animũ infue ficducia extollant. Hinc ẽ. qđ isdẽ egregiis p̃¬

Expanded text:
enim qui ad vitae aditum tendimus, et ex dextro et sinistro latere habere palmam deis quem prospera non extollunt; a sinistro palmam habet is quem adversa non dejiciunt. Quasi ex utraque parte portabat Paulus palmam, cum diceret: « Per arma justitiae dextris et a sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores, et veraces . Non hunc adversa frangebant, non prospera in mentis tumorem sublevabant. Hinc inde ergo gestabat palmam, quia et in adversitate fortis, et in prosperitate humilis permanebat. Quisquis enim de prosperis extollitur, habere in dextera parte palmam nescit. Quisquis in adversitatibus frangitur, portare palmam a sinistro latere ignorat. Ut ergo hinc et inde palma gestetdebet et in adversis fiducia, et in prosperis timor, ne aut adversa in desperationem pertrahant, aut prospera animum in sui fiduciam extollant. Hinc est quod idem egregius pr
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑ feruorẽ sp̃s in uirtutib ꝑmanent. nullus ignorat. Scͣ. Et cęlate
palmȩ erant una hinc & altera inde infronte enis. Quid. ẽ hoc qđ prius in¬

Expanded text:
qui fervore spiritus in virtutibus permanent, nullus ignorat. Sequitur. « Et caelatae qui fervore spiritus in virtutibus permanent, nullus ignorat. Sequitur. « Et caelatae palmae erant, una hinc et altera inde in fronte ejus. » Duae qu
Abbreviated transcription (Latin):
perit. Unde necesse ẽ: ut qͥ ꝑsuã iniqͥtatẽ extinc̾tus ẽ. ꝑ spem miscđiȩ reui¬
uiscat. Porta ad meridiẽ caritas: qr igne amoris ardet. In meridiana & enĩ
subleuat᷑. Trib gͥ portis ad interius atriũ tendit᷑: qr ꝑfidẽ spẽ atq caritatẽ
ad gaudia secreta ꝑuenit᷑. Alia quoq quęstio orit᷑. cur porta atrii interio¬
ris posita cõtra portã orientis & aquilonis dr̃. et an ad australẽ porta pateat.
tacet᷑. Sed qr ꝑ orientẽ inchoantes. ꝑ aquilonẽ lapsos diximꝰ designari: dig¬
nũ fuit ut uł deinchoantib quib adhuc sol intepore ẽ. uł etiã de lapsis sed
uersionẽ redeuntib aꝑte diceret᷑. qđ eis porta atrii interioris
Quatenꝰ ex ipsis nos certos faceret: de quib dubitari potuerat. Hoc aũ
de porta australi dicendũ nõ erat: qr eos ad gaudia int̾na ꝑtingere

Expanded text:
perit: unde necesse est ut qui per suam iniquitatem exstinctus est, per spem misericordiae reviperit: unde necesse est ut qui per suam iniquitatem exstinctus est, per spem misericordiae reviviscat. Porta ad meridiem, charitas, quia in igne amoris ardet. In meridiana etenim atrium tenditur, quia per fidem, spem et charitatem ad gaudia secreta perveniunt. Alia quoque quaestio oritur, cur porta atrii interioris posita contra portam orientis et aquilonis dicitur, et australis porta, cui pateat tacetur? Sed quia per orientem inchoationem, per aquilonem lapsum diximus designari, dignum fuit, ut vel de inchoantibus, quibus adhuc sol in tepore est, vel etiam de lapsis, sed per conversionem redeuntibus, aperte diceretur quod eis porta atrii interioris pateat: quatenus ex ipsis nos certos faceret, de quibus dubitari potuerat. Hoc autem de porta australi dicendum non erat, quia eos ad gaudia interna pertingere,
Abbreviated transcription (Latin):
ant. et quȩ sit int̾nȩ retributionis uera leticia cognoscant. Pateat porta
ad meridiem: ut hi qͥsc̃is desideriis in uirtutib feruent. sp̃itali intellec¬
tu cotidie int̾ni gaudii misteria penetrent. Int̾ hȩc aũ quęri potest.
cũ qͣttuor huiꝰ mundi partes sint. cur in hoc ȩdificio hae exteriores: nõ
qͣttuor sed tres portȩ eẽ memorant᷑. Qđ rec̾te quȩrendũ fuerat: si ꝓpħa
nõ sp̃itale sed corporale ȩdificiũ uidisset. Scã enĩ eccła id est fp̃itale edifi¬
ciũ : ut ad secreta gaudia ꝑtingat. tres solũ modo portas habet: uidelicet
fidẽ. spẽ. atq caritatẽ. Unã ad orientẽ: aliã ad aquilonẽ. terciã ad meridiẽ.
Porta qͥppe inoriente ẽ. fides: qr ꝑ ipsã lux uera nascit᷑ inm̃te. Porta ad
aquilonẽ spes: qr unꝰ qͥsq inpeccatis positꝰ. si de ueniã desꝑauerit funditꝰ

Expanded text:
ant, et quae sit internae retributionis vera laetitia cognoscant. Pateat porta ant, et quae sit internae retributionis vera laetitia cognoscant. Pateat porta ad meridiem, ut hi, qui sanctis desideriis in virtutibus fervent, spiritali intellectu quotidie interni gaudii mysteria penetrent. Inter haec autem quaeri potest, cum quatuor hujusmodi partes sint, cur in hoc aedificio atrii exterioris non quatuor, sed tres portae esse memorantur: quod recte quaerendum fuerat, si propheta non spiritale, sed corporale aedificium vidisset. Sancta enim Ecclesia, id est spiritale aedificium, ut ad secreta gaudia pertingafidem, spem atque charitatem: unam ad orientem, aliam ad aquilonem, tertiam ad meridiem. Porta quippe in oriente est fides: quia per ipsam lux vera nascitur in mente. Porta ad aquilonem spes: quia unusquisque in peccatis positus, si de venia desperaverit, funditus
Abbreviated transcription (Latin):
teras. Quinqͣginta cubitoꝵ longitudine. & latitudine inginti quinq
eiꝰ. Cuncta hȩc in orientis & aquilonis porta iã dic̾ta st̃.: & cõgruum
nõ est ut ea quȩ semel ac scdo exponentes diximꝰ sepius replicemus.
otandũ tam̃ nob̃ ẽ: qr insp̃itali edificio alter aditus ad orientem:
alius aclaqilonẽ. atq alius ad austrũ patet. Sic̃ etũ aquilonis frigore
peccatores. ita ꝑ australẽ uiã feruentes spu designant᷑: qͥ calore sci sps
accensi uelut in meridiana luce uirtutib ex crescunt. Pateat itaq por¬
ta ad orientẽ: ut hi qͥ sacram̃ta fidei bene incoauert̃ & innulla postmodũ
uicioꝵ ꝓfunditate demersi st̃. ad gaudia secreta ꝑueniant. Pateat porta
ad aqͥlonẽ: ut hi qͥ post inchoationẽ caloris et luminis inpeccatoꝵ suoꝵ
frigore & obscuritate delapsi st̃. ꝑ cõpunctionẽ pęnitentiȩ ad ueniã rede¬

Expanded text:
teras: quinquaginta cubitorum longitudine et latitudine viginti quinque teras: quinquaginta cubitorum longitudine et latitudine viginti quinque ejus. 13. Cuncta haec in Orientis et Aquilonis porta jam dicta sunt, et congruum non est ut ea quae semel ac secundo exponentes diximus saepius replicemus. Notandum tamen nobis est quia in spiritali aedificio alter aditus ad Orientem, alius ad Aquilonem, atque alius ad Austrum patet. Sicut enim Aquilonis frigore peccatores, ita per Australem viam ferventes spiritu designantur, qui, calore sancti Spiritus accensi, velut in meridiana luce virtutibus excrescunt. Pateat itaque porta ad Orientem, ut hi qui sacramenta fidei bene inchoaverunt, et in nulla postmodum vitiorum profunditate demersi sunt, ad gaudia secreta perveniant. Pateat porta ad Aquilonem, ut hi qui post inchoationem frigore et obscuritate delapsi sunt, per compunctionem poenitentiae ad veniam rede
Abbreviated transcription (Latin):
tate torpebant: & ueracit̾ eẽ tales incipiunt: quales se ee̾ prius in anit̃ puta.¬
uert. Hi itaq cũ aportis exteriorib usq ad interiorẽ portã ꝑboni studii
atriũ differunt᷑. hoc ipsũ in eis atriũ centũ cubitis m̃surat᷑: qr dilecꝰtione
& exercitio inscã cotidie ꝑfectione ꝓficiunt. Per cotidiana enĩ desideria¬
inm̃te ꝑfici: quasi centũ ẽ. cubitis interius atriũ insitrari. Id circo gͦ
aportis usq ad portã centũ st̃ cubiti. ut qͣsi quȩdã more unda sit ipsa
dilatio utuendi. ꝑquã cotidie inuirtutib crescit᷑ ut ad interiorem ad
itum ꝑfectius ꝑueniat᷑. Scͣ. Eduxit me ad uiã australẽ: & ecce por¬
ta quȩ respiciebat ad austrũ. & m̃sus ẽ. frontẽ eiꝰ. & uestibulũ eiꝰ. uxta
m̃suras suꝑiores: et fenestras eiꝰ. et uestibula in circuitu sic̃ fenestras ce¬

Expanded text:
tate torpebant. Et veraciter esse tales incipiunt quales se esse prius inaniter putatate torpebant. Et veraciter esse tales incipiunt quales se esse prius inaniter putaverunt. Hi itaque cum a portis exterioribus usque ad interiorem portam per boni studii atrium differuntur, hoc ipsum et exercitio in sancta quotidie perfectione proficiunt, per in mente proficere, quasi centum est cubitis interius atrium mensurari. Idcirco ergo a portis usque ad portam centum sunt cubiti, ut quasi quaedam mora eundi sit ipsa dilatio vivendi, per quam quotidie in virtutibus crescitur, ut ad interiecce porta, quae respiciebat ad austrum: et mensus est frontem ejus, et vestibulum ejus, juxta mensuras superiores. Et fenestras ejus, et vestibula in circuitu, sicut fenestras cae