comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habet. ut siquid ineis ꝑcarnis cominixtionẽ quod ȩx¬
celat generandi necessitatẽ quis uenialiter factum
fuerit contaminatio sit. Nam quid expiat uenia.
si omĩno non contaminet illa ꝓgressio. aqua conta¬
minatiotie inirũ si inmunes. eẽnt pueri sequentes.
agnũ nisi uirgines ꝑmanerent. Bonum igitur n
tiarũ ꝑ ot̃s gentes atq om̃s homines incausa gene¬
randi elt & infide castitatis. Quod autẽ ad papuũ
dei ptinet etiam insanetiate sacramenti. ꝓquam ñt¬
qua iuptie fuint. nec ca ie non subsaquens ꝓpre : quai st̃¬
uue solutur uunculũ imiptiale nisi comug ił mior euauie¬
adimo dun sifiat ordiatio deri ad piebem congrtgandã¬
en e si plebis congregatio non sub sequatur. manet tamei
inuls ordinatis sacramentũ ordinationis. & si aliquan
emapa. quisq ab officio remoucatiur.sactamento ano eenel

Expanded text:
habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod exhabet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat generandi necessitatem, quamuis uenialiter factum fuerit, contaminatio sit. nam quid expiat uenia, si omnino non contaminat illa progressio? a qua contaminatione mirum si inmunes essent pueri sequentes agnum, nisi uirgines permanerent. uptiarum per omnes gentes atque omnes homines in causa generandi, et in fide castitatis; quod autem ad populum Dei pertinet, etiam in sanctitate sacramenti, per quam nequa nuptiae fiunt, nec ea re subsequente, propter quam fiunt, solvitur vinculum nuptiale nisi conjugis morte. Quemadmodum si fiat ordinatio clerici ad plebem congregandam, et si plebis congregatio non subsequatur, manet in illis ordinatis sacramentum ordinationis; et si aliqua culpa quisquam ab officio
Abbreviated transcription (Latin):
uocabitur tibi semen. Quanto gͦ citius ut etiã sine
uxore ẽẽt. si hoc iuberetur: audiret. Unde non frustra
sepe miramur nonnullos utriusq sexus abom̃i concu¬
bitu continentes neglegenter obedire p̃ceptis cũtam
ardenter arripueri̾t non uti concessis. Unde quis
dubitet excellentie scõrũ illorũ patrũ atq matrũ fili¬
os generantiũ non recte comparari matres & femi¬
nas nr̃i temporis. quam uis ab om̃i concubitu in inu¬
nes in uirtute obedientie minores etiã si illis homini¬
b: & in habitu animi defuisset quod inistorũ oꝑe ma¬
nifestũ: Sequantur gͦ agnum pueri cantantes can¬
ticũ nouum. sicut inapocalipsi scriptum est. qui cũ
mulierib se non contaminauerunt. non ab aliud nͥ
quia uirgines ꝑmaneret. Nec ideo se arbitrentur
meliores. eẽ. primis patrib sc̃is qui nuptiis ut ita
dicã nupti aliter usi sunt. earum quippe usus ita se

Expanded text:
vocabitur tibi semen . Quanto ergo citius, ut etiam sine vocabitur tibi semen . Quanto ergo citius, ut etiam sine uxore esset, si hoc juberetur, audiret? Unde non frustra saepe miramur nonnullos utriusque sexus ab omni concubitu continentes, negligenter obedire praeceptis, cum tam ardenter arripuerint non uti concessis. Unde quis dubitat et excellentiae sanctorum illorum patrum atque matrum filios generantium non recte comparari mares et feminas nostri temporis, quamvis ab omni concubitu immunes, in virtute obedientiae minores; etiabus et in habitu animi defuisset, quod in istorum opere manifestum est? sequantur ergo agnum pueri cantantes canticum nouum, sicut in Apocalypsi scriptum est, qui cum mulieribus se non contaminauerunt, non ob aliud nisi quia uirgines permanserunt. nec ideo se arbitrentur meliores esse primis patribus sanctis, qui nuptiis, ut ita dicam, nuptialiter usi sunt. earum quippe usus ita se
Abbreviated transcription (Latin):
modo mnatrem. eẽ. obedientiã. Ac ꝑ hoc ideo potest ẽẽ. obe¬
dientia sine uirginitate quia uirginitas ex consilio :
non exprecepto. Obedientiã uero illã dicã qua p̃ceptis
obtemꝑatur. Ideoq obedientia sine preceptorũ uirgi¬
cubitu maculari que qui non obseruant contra p̾cep¬
tui dei faciunt. & obhoc exterres sunt auirtute obe¬
dientie. Uirginitas autẽ ꝓpterea. potest eẽ. sine obedie¬
tia quia potest femina consilio uirginitatis accepto.
&e custodita. uirginitate p̾cepta contempnere. sicut
multas sacras uirgines nouius uerbosas. curiosas. ebrio¬
sas litigiosas. auaras. suꝑbas. que omĩa contra. pͣcepta
sunt. sicut ipsã euam in obedientie crimine occidunt.
Ex hoc ob edientia pater ille qui sine uxore non fuit.
ẽẽ. sine unico filio & a se occiso paratus fuit. Unicũ eni
non inmerito dixerim. de quo audiuit a dño. inisa ac

Expanded text:
modo matrem esse oboedientiam. ac per hoc ideo potest esse oboemodo matrem esse oboedientiam. ac per hoc ideo potest esse oboedientia sine uirginitate, quia uirginitas ex consilio est, non ex praecepto. oboedientiam uero illam dico, qua praeceptis obtemperatur. ideoque oboedientia praecubitu maculari: quae qui non obseruant, contra praecepta dei faciunt et ob hoc extorres sunt a uirtute oboedientiae. uirginitas autem propterea potest esse sine oboedientia, quia potest femina consilio uirginitatis accepto et custodita uirginitate praecepta contemnere: sicut multas sacras uirgines nouimus uerbosas, curiosas, ebriosas, litigiosas, auaras, superbas: quae omnia contra praecepta sunt et sicut ipsam Euam inoboedientiae crimine occidunt.  est. 31. Ex hac obedientia pater ille qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit. Unicum enim non immerito dixerim, de quo audivit a Domino, In Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
diens quã meliorem dicamus. minus laudabilem
quam si uirgo eẽt. ancomdempnabilẽ sicut uirgo ÷ Ita
si conferans ebriosam uirginẽ sobrie coniugate quis
dubitet eandẽ ferre sementiã : Nluptie quippe &e urgi¬
nitatis duo bona sunt. Quorũ alterũ maius. Sobrieas
autẽ & ebriositas sicut obedientia & contumatia. Iua
bona sunt. hec mala. Melius : autẽ habere omĩa bona.
uel minora. quã magnũ bonũ cũ magno malo. Quia
& incorporis bonis melius: habere ⁊achei staturã. con
sanuate que golie cum febre. Recte plane queritur
non utrum modis om̃ib in obediens uirgo coniugate
obedienti. s minus obediens obedienti. comparanda sit
Quia &e illa nuptialis castitas est. & ideo bonum : simunꝰ
quã coniugalis. Tanto gͦ minor inbono obedientie quan¬
to maior inbono castitatis. Si altera alteri conparetur.
que pͣponenda sit uidicat. qui primo ipsã caflitatẽ ce
obedientiam comparans uidet omĩũ uirtutũ quodã

Expanded text:
diens, quam meliorem dicamus? Minus laudiens, quam meliorem dicamus? Minus lauquam si uirgo esset, an damnabilem, sicut uirgo est? ita si conferas ebriosam uirginem sobriae coniugatae, quis dubitet eandem ferre sententiam? nuptiae quippe et uirginitas duo bona sunt, quorum alterum maius; sobrietas autem et ebriositas, sicut oboedientia et contumacia, illa bona sunt, haec mala. melius est autem habere omnia bona uel minora quam magnum bonum cum magno malo, quia et in corporis bonis melius est habere Zachaei staturam cum sanitate quam Goliae cum febre. Recte plane quaeritur, non utrum omnimodis inoboediens uirgo coniugatae oboedienti, sed minus oboediens oboedientiori conparanda sit, quia et illa nuptialis castitas est et ideo bonum est, sed minor quam uirginalis. tanto ergo minor in bono oboedientiae, quanto maior in bono castitatis, si altera alteri conparetur, quae praeponenda sit iudicat qui primo ipsam castitatem et oboedientiam conparans uidet omnium uirtutum quodam
Abbreviated transcription (Latin):
tandum est. meliorẽ eesse castitatẽ continentie quã casti¬
tate nuptialẽ contamen utrumq sit bouũ. Homines
uͦ cõcõparamus ille est melior. qui bonũ melius quã
alius habet. Porro qui ampliꝰ eusdem generis habet.
habet. Insexaginta enĩ sunt & triginta non intriginta
sunt. & sȩraginta. Nonoꝑari aũ exeo quod habet. indis¬
tributione officiorum positũ ÷ non inegestate uirtutũ.
quia nec bono miscdi&e caret. qui non inuenit miseros
quib possit miscđiter subuenire. Huc accedit quia non
recte comꝑantur homines hominib ex uno aliquo bo¬
no. Fieri enĩ potest ut alius habeat non aliquid quod
est. Manus enĩ bonũ ÷ obedientie. quam continentie. Na
conubiũ nusquam tirãrũ scriptutarum auctortate
dampnatur. In obedientia uero nusq alisoluitur. Si g
ꝓponatur uirgo mansura. s tamen in obediens ma¬
ritata que uirgo ꝓmanere non posset. si tamen obe¬

Expanded text:
tandum est meliorem esse castitatem continentiae quam castitandum est meliorem esse castitatem continentiae quam castitatem nuptialem, cum tamen utrumque sit bonum; homines uero cum comparamus, ille est melior, qui bonum amplius quam alius habet. porro qui amplius eiusdem generis habet, habet. in sexaginta enim sunt et triginta, non in triginta sunt et sexaginta. non operari autem ex eo, quod habet, in distributione officiorum positum est, non in egestate uirtutum, quia nec bono misericordiae caret, qui non inuenit miseros, quibus possit misericorditer subuenire. Huc accedit, quia non recte conparantur homines hominibus ex uno aliquo bono. fieri enim potest, uenim bonum est obedientiae quam continentiae. Nam connubium nusquam Scripturarum nostrarum auctoritate damnatur; inobedientia vero nusquam absolvitur. Si ergo proponatur virgo permansura, sed tamen inobediens et maritata, quae virgo permanere non posset, sed tamen obe
Abbreviated transcription (Latin):
& audit aliquis exeo: auserat aꝑsona sua nodum questio¬
nis. & non de homine s de re ipsa respondeat & dicat.
Qui tantũ potest talis est qualis. fuit abraham. Potest aũ
fieri. ut minor sit continentie uirtus in animo eius qui
non utitur nuptus. quib est usus abrahã. s tamen ma¬
ior est inoꝑe eiꝰ. quã in animo qui ꝓpterea tenuit con¬
iugĩ castitatẽ. quia non potuit ampliorẽ. Sic & femina
innupta que cogitat ea que sunt dmͣ. ut sit sancta &
corpore & sp̃u. cum audierit impudentẽ. illum ꝑcuncta¬
torẽ dicentẽ. tu gͦ melior quam sarra: respondeat. E go
melior sum s hisq uirtute huius continentie carent.
quod de sara noncredo. Fecit gͦ illa com ista uirtute.
qđ illi tempori congruebat. quo ego sum inmunis ut
in meo etiã corpore appareat quod illa etiã in animo con¬
seruabat. Res gͦ ipsas si comparemus nullo modo dubi¬

Expanded text:
aut audit aliquid ex illo, auferat a persona sua nodum quaestioaut audit aliquid ex illo, auferat a persona sua nodum quaestionis et non de homine, sed de re ipsa respondeat et dicat: qui tantum potest, talis est, qualis fuit Abraham. potest autem fieri, ut minor sit continentiae uirtus in animo eius, qui non utitur nuptiis quibus est usus Abraham; sed tamen maior est, quam in animo eius, qui propterea tenuit coniugii castitatem, quia non potuit ampliorem. sic et femina innupta. quae cogitat ea quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu, cum audierit inprudentem illum percontatorem dicentem: tu ergo melior quam Sarra? respondeat: ego melior sum, sed his, quae uirtute huius continentiae carent, quod de Sarra non credo. fecit ergo illa cum ista uirtute, quod illi tempori congruebat, a quo ego sum inmunis, ut in meo etiam corpore appareat quod illa in animo conseruabat. Res ergo ipsas si comparemus, nullo modo dubi
Abbreviated transcription (Latin):
quã sic utor nuptiis quem admodum ÷ usus abraham
Qudeo melior sum illis qui ꝑ animi incontinentiã non
possunt quod ego non illis qui ꝓpter temporis differentiã.
nonfecerunt quod ego Quod enĩ ego minc ago melius
illi egissent si tunc agendũ. eẽt. Quod autẽ illi egerunt.
sic ego non agerem. & si nunc agendum. eẽt. & sitalem
si iste sentit. & nouit ut salua & ꝑmanente inhabitu
animi sui uirtute continentie si adusum nuptiarũ ex
aliquo religionis. officio descendisset. talis maritus &e
talis pater ẽẽt. qualis fuit abraham. audeat plane res¬
ponde illi captioso interrogaturi & dicere. Non solum
quidem melior quam abraham inhoc dum taxat genere conti¬
nentie quo ille noncarebat. & si non apparebat. sum talis non
aliud habens. s aliud habens. Dicat plane iste quia & si
uoluerit głari. nonerit insipiens. ueritatẽ enĩ dicit. Si
autẽ parcit. nequis eum existimet suꝑ id quod eũ uidet.

Expanded text:
quam sic utor nuptiis, quemadmodum est usus Abraham; quam sic utor nuptiis, quemadmodum est usus Abraham; et ideo melior sum illis, qui per animi incontinentiam non possunt quod ego, non illis, qui propter temporis differentiam non fecerunt quod ego. quod enim ego nunc ago, melius illi egissent, si tunc agendum esset; quod autem illi egerunt, sic ego non agerem, et si nunc agendum esset. aut si talem se iste sentit et nouit, ut salua et permanente in habitu animi sui uirtute continentiae, si ad usum nuptiarum ex aliquo religionis officio descendisset, talis maritus et talis pater esset. qualis fuit Abraham, audeat plane respondere illi captioso interrogatori et dicere: non sum quidem melior quam Abraham, in hoc dumtaxat genere continentiae, qua ille non carebat, etsi non apparebat; sed sum talis non aliud habens, sed aliud agens. dicat plane ista, quia et si uoluerit gloriari, non erit insipiens; ueritatem enim dicit. si autem parcit, ne quis eum existimet super id quod eum uidet
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ꝓ temporũ distribuere xp̃o militauerunt. S continentiã¬
autẽ uenit plenitudo temporis ut diceretur qui diceret᷑
cape capiat ex illo usq adhuc & deinceps usq infinem qͥ
habet opatur. Qui oꝑari noluerit non se habe mentiat᷑.
Ac ꝑ hoc abeis qui corrum punt mores bonos colloquus
maus inanis ac uana uersutia dicitur homini xp̃iano
continenti ac nuptias recusanti. Tunc gͦ melior quam
abraham Quod ille cũ audierit non ꝑtubetur. nec au¬
deat dicere melior. ne aꝓposito de labatur. Illud. enĩ
non uere dicit. hoc non recte facit. s dicat. Ego quidẽ
nonsum melior quam abraham. s melior ÷ castitas celibũ.
quã castitas nuptiarũ. Quarũ abraham unã habebat
inusu ambas in habitu. Caste quippe conuigaliter. uixti
ẽẽ. autẽ castus sine coniugio potuit s tunc non oportuit.
Ego uero facilu̾s non utor nuptiis. quib est usus abrabã

Expanded text:
um pro temporum distributione Christo militauerunt; sed continentiaum pro temporum distributione Christo militauerunt; sed continentiaautem uenit plenitudo temporis, ut diceretur: qui potest capere, capiat, ex illo usque adhuc et deinceps usque in finem qui habet operatur, qui operari noluerit, non se habere mentiatur. ac per hoc ab eis, qui corrumpunt bonos mores conloquiis malis, inani et uana uersutia dicitur homini christiano continenti et nuptias recusanti: tu ergo melior quam Abraham? quod ille cum audierit, non perturbetur nec audeat dicere: melior, nec a proposito dela batur — illud enim non uere dicit, hoc non recte facit - sed dicat: ego quidem non sum melior quam Abraham, sed melior est castitas celibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. caste quippe coniugaliter uixit; esse autem castus sine coniugio potuit, sed tunc non oportuit. ego uero facilius non utor nuptiis, quibus est usus Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
non manducans neq bibens. uenit filius hominis mandu¬
cans & bibens. sic nec hoc nullis patrib uerũ ÷ quã uis ue¬
nerit modo apłs. xp̃i nec conuigatus nec generans quem
dicant pagani magnus erat. Uenerit aũ tunc ꝓpħa. xp̃i
nuptias faciens & filios. ꝓcreans quẽ dicant manichei mu¬
liosus erat. & iustificata erat sapientia. afiliis suis. Qđ
dñi ibi subiecit cũ de ioħe ac de se illa dixisset. Iustifica¬
ta est in quã sapientia afiliis suis. qui uident continentie
uirtutẽ inhabitu animi semꝑ. eẽ. debere iuoꝑe aute ꝓ
rerũ ac temporũ oportunitate inanfestari. Sicut uir¬
tus pacientie scõrũ martirũ inoꝑe apparuit. ceterorum.
uͦ eque scõrũ uih abitu fuit. Quo circa sicut non est in¬
hanne qui passus: non est sic non inpar meritũ continen¬
tie in ioħe qui nullas expertus est nuptias & in abraham
qui filios generauit. E illius enĩ celibatus. & illius conubi¬

Expanded text:
non manducans neque bibens. uenit filius hominis mandunon manducans neque bibens. uenit filius hominis manducans et bibens - sic nec hoc in illis patribus uerum est, quamuis uenerit modo apostolus Christi non coniugatus nec generans, quem dicant pagani: magus erat; uenerit autem tunc propheta Christi nuptias faciens et filios procreans, quem dicant Manichaei: mulierosus erat. et iustificata est sapientia a filiis suis quod dominus ibi subiecit, cum de Iohanne ac de se illa dixisset, iustificata est, inquit, sapientia a filiis suis, qui uident continentiae uirtutem in habitu animi semper esse debere, in opere autem pro rerum ac temporum oportunitate manifestari, sicut uirtus patientiae sanctorum martyrum in opere apparuit, ceterorum uero aeque sanctorum in habitu fuit. quocirca sicut non est inhanne, qui passus non est, sic non est inpar meritum continentiae in Iohanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generauit. et illius enim celibatus et illius conubi
Abbreviated transcription (Latin):
dare. & penuriam pati. magnorum ÷ Sic & habundare
quis non potest: Scire autẽ habundare non uisi eorũ est quos
habundare noncorrumpit. Uerum ut aꝑtius uitelligatur
quomodo sit uirtus inhabitu. & iam si nonsit inoꝑe. loquor
de exemplo dequo nullus dubitat catholicorũ xp̃ianorũ. Dñs
manducauerit. acbiberit. nullus ambigit eorũ qui ex eiꝰ euã¬
gelio fideles sunt. Non igitur nonerat in illo continentie
uirtus a cibo & potu. quanta erat inioħe baptista. Uenit
enũ ioħs non manducans neq bibens. & dixerunt. Ecce hõ¬
uor ax & potator uini. amicus publicanorum & peccatorũ.
Nunquid non talia dicuntur. indomesticos eius patres nr̃os
ex alio genere utendi terrenis quantũ ad concubitũ ꝑtinet:
Ecce homines libidinosi & inmundi. amatores feminarum.
& lascuuarũ. & tamen sicut millo illud nonerat uerũ. ꝙͣ¬
uis uerũ. eẽt. quod non sicut ioħs abstineret & manducan.¬
do & bibendo ipse enĩ aꝑtissime uerissimeq ait. Uenit ioħs

Expanded text:
re penuriam pati magnorum est. sic et abundare quis non potest? scire autem abundare nonnisi eorum est, quos abundantia non corrumpit. Verum ut apertius intellegatur, quomodo sit uirtus in habitu, etiamsi non sit in opere, loquor de exemplo, de quo nullus dubitat catholicorum christianorum. domanducauerit et biberit, nullus ambigit eorum, qui ex eius euangelio fideles sunt. num igitur non erat in illo continentiae uirtus a cibo et potu, quanta erat in Iohanne Baptista? uenit enim Iohannes non manducans neque bibens, et dixerunt: daemouorax et uinaria, amicus publicanorum et peccatorum. numquid non talia dicuntur in domesticos eius, patres nostros, ex alio genere utendi terrenis, quantum ad concubitum pertinet: ecce homines libidinosi et inmundi, amatores feminarum et lasciuiarum? et tamen sicut in illo illud non erat uerum — quamuis uerum esset, quod non sicut Iohannes abstineret a manducando et bibendo; ipse enim apertissime uerissimeque ait: uenit Iohannes
Abbreviated transcription (Latin):
bitum circa continentiã que fit a concubitu non habent hui¬
bonis terrenis ad aliud necessariis ꝑhunc habitũ continentie
quo eis non obligarentur. & quo possent eis etiã non uti si non
opus ẽẽt. nec quisquã eis bene utitur. nisi qui potest & con

Expanded text:
bitum circa continentiam quae fit a concubitu non habent illibitum circa continentiam quae fit a concubitu non habent illibonis terrenis ad aliud necessariis per hunc habitum continentiae, quo eis non obligarentur et quo possent eis etiam non uti, si non opus esset. nec quisquam eis bene utitur, nisi qui et non
Abbreviated transcription (Latin):
nes.S quã multi sunt in eade̾ uirtute animi quib temptatio
de est qua id quod intus est inconspectu dei etĩã inhominum
ꝓcellat. nec tu incipiat s tunc innotescat. Iam enĩ erat in iob
pacientia quã nouerat deus. & qui testimoniũ phibebat. s ho¬
minib innotuit temptationis ȩxamine & quod latebat intrin¬
secus ꝑea que forinsecus illata sunt non natũ s manifestum :
Habebat utiq & thimotheus uirtutẽ continendum auino quã
non ei abstulit paulus monendo ut uino modico uteretur ꝓpt̃
stomachũ & frequentes suas infirmitates. alioquin ꝑniciose
docebat ut ꝓpter salutẽ corporis fieret in animo dampnũ uir¬
tutis. S quia poterat ea uirtute salua fieri quod monebat. ita
relaxata ÷ corpori utilitas bibendi. ut maneret in animo ha¬
bitus continendi. Ipse ẽ. enĩ habitus. quo aliquo agitur cũ
opus est cũ aũ nou agitur potest agi. s non opus est. Hunc ha¬

Expanded text:
nes. sed quam multi sunt in eadem uirtute animi, quibus temptatio nes. sed quam multi sunt in eadem uirtute animi, quibus temptatio deest, qua id, quod intus est in conspectu dei, etiam in hominum procedat nec tunc esse incipiat, sed tunc innotescat! iam enim erat in Iob patientia, quam nouerat deus et cui testimonium perhibebat, sed hominibus innotuit temptationis examine; et quod latebat intrinsecus, per ea, quae forinsecus inlata sunt, non natum, sed manifestatum est. habebat utique et Timotheus uirtutem continendi a uino, quam non ei abstulit Paulus monendo, ut uino modico uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates — alioquin perniciose docebat, ut propter salutem corporis fieret in animo damnum uirtutis — sed quia poterat ea uirtute salua fieri quod monebat, ita relaxata est corpori utilitas bibendi, ut maneret in animo habitus continendi. ipse est enim habitus, quo aliquid agitur, cum opus est; cum autem non agitur, potest agi, sed non opus est. hunc ha
Abbreviated transcription (Latin):
ac dissolutum. Quẽ formari oportere significat. cũ
talem fluxũ corporis iubet purificari. Postremo¬
nunquid & mori peccatũ ÷ aut sepelire non eti¬
ã bonũ opus humanitatis est: Et tamen pu
rificatio exinde mandata est quia & mortuum corpus uita dese¬
rente non peccatum ÷ s peccatum significat anime deserte Aui¬
sticia. Bonum inquam sunt nuptie ce contra om̃s calumpnias
tali om̃iũ nature. datum. S homines qui nuptiis utuntur. i¬
lis hominib hui longe aliter nuptiis usi sunt quos conferam
qm̃ noninuenio. qui longe continentes illis coniugatis confe¬
rendi sunt. Requirendũ ÷ nisi forte abraham continere se
pidus inmolare ꝓpter regnũ celorum. Continentia quippe
non corporis s anime uirtus est. Uirtus te aũ anime ali¬
quando inoꝑe manifestantur aliquando inhabitu latent.
sicut martirii uirtus eminuit apparuitq tolerando passio¬

Expanded text:
ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum corporis jubet purificari. Postremonunquid et mori peccatum est, aut sepelire non etiam bonum opus humanitrificatio et inde mandata est, quia et mortuum corpus uita deserente non peccatum est, sed peccatum significat animae desertae a iustitia. Bonum, inquam, sunt nuptiae et contra omnes calumnias tali hominum naturae datum — sed homines, qui nuptiis utuntur, illis hominibus qui longe aliter nuptiis usi sunt quos conferam quoniam non inuenio, quinam continentes illis coniugatis conferendi sint requirendum est. nisi forte Abraham continere se pidus immolare propter regnum caelorum. Continentia quippe non corporis, sed animi uirtus est. uirtutes autem animi aliquando in opere manifestantur, aliquando in habitu latent, sicut martyrii uirtus eminuit apparuitque tolerando passio
Abbreviated transcription (Latin):
cramentis & umbris futurorũ. quedam insemine quasi
matherialis informitas. que formata corpus hominis red¬
ditura est insignificatione posita ÷ uite informis & meru¬
dite. aqua informitate quia oportet hominem doctrina
&e forma & eruditione mundari. Inhuius rei signũ illa
purificatio p̃cepta est post seminis emissionẽ. Neq etũ &
in somnis peccatũ fit. & tamen etiã ibi p̾cepta ÷ purifica¬
tio. Aut si & hoc peccatũ quisꝗ putet non arbitrans ac¬
cide nisi ex aliquo huius modi desiderio. quod ꝓcul dubio
falsum ÷ numquid & solita menstiuũ. peccata sunt femi¬
narũ. a quib tamen eas eadẽ legis uetustas precipit expia¬
ri. non nisi ꝓpter illã ipsam materialẽ que facto informi
tatẽ conceptu tanquã inedificationẽ corporis agitur.
Ac ꝑ hoc cũ informiter fluit significari ꝑillã lex uoluit
animum. sine discipline forma indecenter fluuidum

Expanded text:
cramentis et in umbris futurorum, quaedam in semine quasi cramentis et in umbris futurorum, quaedam in semine quasi materialis informitas, quae formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est vitae informis et ineruditae; a qua informitate quia oportet hominem doctrina et forma et eruditione mundari, in hujus rei signum illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. Neque enim et in somnis peccato fit; et tamen etiam ibi praecepta est purificatio. Aut si hoc peccatum quisquam putet, non arbitrans accidere nisi ex aliquo hujus modi desiderio, quod procul dubio falsum est: nunquid et solita menstruum peccata sunt feminarum? a quibus tamen eas eadem legis vetustas praecipit expiari; nonnisi propter illam ipsam materialem informitatem, quae facto conceptu tanquam in aedificationem corporis additur; ac per hoc cum informiter fluit, significari lex per illam voluit animum sine disciplinae forma indecenter fluidum
Abbreviated transcription (Latin):
bonil deo disponere placuit ut hoc p̃ceterꝰis adeũ ꝓpħan¬
quo ei dũ. ualeret quod p̃nunciabatur ex quo etiã
geuere. ex qua gente. ẽẽt. incarne uenturus. Ualde gͦ nrͣm
fidelium castis nuptiis amplius bonum erat. quod pater
abraam in suo femore nouerat. cũ manum subdere famu¬
lum uissit. ut de uxore que filio ẽt̃t. ducenda uraret. Po¬
nens enĩ manũ subfemore hominis & iurans ꝑdm̃ celi quid
alius significabat. nisi ea carne que exillo femore originẽ
duceret dm̃ celi. ẽẽ. uenturũ : Bonum gͦ sunt nuptie inqui¬
b tanto meliores sunt coniugati. quanto castiores ac fide¬
liores dm̃ timnent. maxime si filios quos carnaliter desidañ
euã despualiter nutriant nec quod purificari lex homi¬
nẽ. & post conuigalem concubitum uibet. peccatũ. ẽẽ.
de clarat. sinon ÷ ille qui scdm ueniã conceditur. qui etiã
nimius umpedit orationes. S sicut multa lex ponit insa

Expanded text:
sicut deo disponere placuit. ut hoc prae ceteris ad eum prsicut deo disponere placuit. ut hoc prae ceteris ad eum prophetandum ualeret, quod praenuntiabatur, ex quo etiam nere et ex qua gente esset in carne uenturus. ualde ergo nostrorum fidelium castis nuptiis amplius bonum erat, quod pater Abraham in suo femore nouerat, cui manum subdere famulum iussit, ut de uxore, quae a filio esset ducenda iuraret. ponens enim manum sub femore hominis et iurans per deum caeli quid aliud significabat nisi in ea carne, quae ex illo femore originem duceret, deum caeli esse uenturum? bonum ergo sunt nuptiae, in quibus tanto meliores sunt coniugati, quanto castiores ac fideliores deum timent, maxime si filios, quos carnaliter desiderant, etiam spiritaliter nutriant. Nec quod purificari lex hominem et post coniugalem concubitum iubet, peccatum esse declarat, si non est ille, qui secundum ueniam conceditur, qui etiam nimius inpedit orationes. sed sicut multa lex p
Abbreviated transcription (Latin):
uenunus. Maius enĩ bonũ erat illorum nuptiis. quam :
bonum ꝓpriũ nuptiarũ cui ꝓcul dubio bonum conineꝵ¬
tie p̃ferendum ÷ quia nontali officio querebant illi fi¬
lios ex nuptuis quali dicũtur isti ex quodã sensu nature
mortalis successionẽ discessionis requirentes. Quod qͥs¬
quis bonum negat. ignorat dm̃ om̃iũ bonorũ a celesti¬
b usq ad terrena ab in mortalib usq ad mortalia. crea¬
torem. Hoc autẽ sensir generandi nec bestie penitus
carent. & maxime alites quarũ imꝓmptu ÷ cura ni¬
dificandi. & quedã coniugiorũ similitudo ad simul
ꝓcreandũ & nutriendũ. S illi homines istum nature
mortalis affectũ. cuius in suo genere castitas accedente
dei cultu sicut quidã intellexerunt intricenario fructu
ponitur: longe sanctiore mente suꝑabant qui de su¬
is nuptiis filios ꝓpter xp̃m querebant adgenus eius
ui. scđm carnem distinguendũ abom̃ib gentib sic̃

Expanded text:
uenimus. maius enim bonum erat in illorum nuptiis quam est uenimus. maius enim bonum erat in illorum nuptiis quam est bonum proprium nuptiarum, cui procul dubio bonum continentiae praeferendum est, quia non tali officio quaerebant illi filios ex nuptiis, quali ducuntur isti ex quodam sensu naturae mortalis successionem decessioni requirentis. quod quisquis bonum negat, ignorat deum omnium bonorum a caelestibus usque ad terrena, ab inmortalibus usque ad mortalia creatorem. hoc autem sensu generandi nec bestiae penitus carent et maxime alites, quarum in promptu est cura nidificandi et quaedam coniugiorum similitudo ad simul procreandum atque nutriendum. sed illi homines istum naturae mortalis adfectum, cuius in suo genere castitas accedente dei cultu, sicut quidam intellexerunt, in tricenario fructu ponitur, longe sanctiore mente superabant, qui de suis nuptiis filios propter Christum quaerebant ad genus eius secundum carnem distinguendum ab omnibus gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uo uiro inalterius transire conubiũ nec tunc licuit. nec
tunc licet. nec unquã licebit. Apostatare quippe abuno
deo & ire in ałterius adulterinam suꝑsticionẽ semꝑ est
malum. Nec causa gͦc numerose plis fuerunt scĩ nr̃i qđ
cato dicitur fecisse romanus. ut traderet unius uxorẽ etiã
alterus domum. filiis impleturã. Innr̃orũ quippe nuptus
plus ualet scitas sacramenti. quã fecunditas uentris. Si gͦ¬
& illi qui ꝓpter solã generationẽ. ꝓpter quã sunt insti¬
tutȩ nuptiȩ coniunguntur. non comparantur patri¬
b multo aliter ipsos filios quam isti querentib quandõ¬
quidem filiũ inmolare uissus abraham intrepidus
ac deuotius quẽ detanta desꝑatione susceꝑat. unico ñ
peꝑcit iusi eo ꝓhibeute manũ de poneret. quo iubente
leuauerat. restat ut uideamus uttũ saltẽ continentes
nrͣi conuigatis illis patrib comꝑandi suit. uisi forte iã
isti p̃ferendi sunt eis quib nondum quos conferamus in¬

Expanded text:
uo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum. nec causa ergo numerosioris prolis fecerunt sancti nostri quod Cato dicitur fecisse Romanus, ut traderet uiuus uxorem etiam alterius domum filiis impleturam. in nostrarum quippe nuptiis plus ualet sanctitas sacramenti quam fecunditas uteri. CCCXVet illi, qui propter solam generationem, propter quam sunt institutae nuptiae, coniunguntur, non conparantur patribus multo aliter ipsos filios quam isti quaerentibus — quandoquidem filium immolare iussus Abraham intrepidus ac deuotus, quem de tanta desperatione susceperat, unico non pepercit, nisi eo prohibente manum deponeret, quo iubente leuauerat - restat, ut uideamus, utrum saltem continentes nostri coniugatis illis patribus conparandi sint; nisi forte iam isti praeferendi sunt eis, quibus nondum quos conferamus in
Abbreviated transcription (Latin):
s multis etiã ꝑ inlicitos concubitus luxuriantib bono creato¬
re de malis eorũ faciente quod bonum ÷ non de sit numerositas
plis & habundantia successoonis unde sc̃e amicicie conquirant᷑
Ex quo colligitur primis temporib generis humani ꝓpter dei
expetendo s ꝓpter aliud necessario bono nuptiarũ. Nunc uͦ
cũ adincundã sca̾m & sincerã socitatẽ undiq ex om̃ib gentib:
copia spiritalis cognationis exuberet etiã ꝓpter solos filios co¬
nubia copulari cupientes. ut ampliore continentie bono po¬
tius utantur ad monendi sunt s noui quid murmurent.
tarat incaritate de corde puro & conscientia bona & fide ñ
ficta. Multo citius dei ciuitas cõpleretur & acceleraretur
terminus scłi. Quid enĩ aliud hortari apparet an
ubi ait. cũ in de loqueretur uellẽ om̃s eẽ. sicut me ipsum :
Aut illo loco hoc autẽ dico fr̃ͣs tempus breue est reliquũ :

Expanded text:
sed multis etiam per inlicitos concubitus luxuriantibus bono creatosed multis etiam per inlicitos concubitus luxuriantibus bono creatore de malis eorum faciente, quod bonum est, non desit numerositas prolis et abundantia successionis, unde sanctae amicitiae conquirantur. ex quo colligitur primis temporibus generis humani maxime propter dei expetendo, sed propter aliud necessario bono nuptiarum; nunc uero, cum ad ineundam sanctam et sinceram societatem undique ex omnibus gentibus copia spiritalis cognationis exuberet, etiam propter solos filios conubia copulare cupientes, ut ampliore continentiae bono potius utantur, admonendi sunt. Sed noui, quid murmurent. taxat in caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta! multo citius dei ciuitas conpleretur et adceleraretur terminus saeculi. quid enim aliud hortari apparet apostolum, ubi ait, cum inde loqueretur: uellem omnes esse sicut me ipsum? aut illo loco: hoc autem dico, fratres: tempus breue est; reliquum est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uult ad ꝑfectionẽ. xp̃m sequi. Sane uidendũ ÷ alia
concubitus. Hinc enĩ subsistit ꝓpagatio generis huma¬
ni inquo societas amicalis magnum bonũ: Hisitaq
bonis que ꝓpter aliud necessaria sunt. qui non adhoc utitur ꝑ¬
pter quod instituta funt. peccat. alias uenialiter. alias damp¬
nabiliter. Quisquis uͦ eis ꝓpter hoc utitur ꝓpter quod data sunt
benefacit. Cui gͦ non sunt necessaria si non eis utitur melius
facit. Proinde ista bona cũ opus habemꝰ. bene uolumus s me¬
luis ea nolumus quã uolumus. Quia tunc melius nos habemꝰ
cum ea necessaria non ha ienta bemus. Ac ꝑ hoc bonũ ÷ nu¬
here. quia bonũ ÷ filios ꝓati creare in atremq familias. ec̃.
S melius ÷ non nube. quia meluis ÷ adipsam humanam socie¬
tatẽ hoc oꝑe non egere. Ita enĩ iam sese habet humanũ genꝰ.
ut aliis qui se non continent. non solum ꝑnuptias occupatis

Expanded text:
qui uult ad perfectionem Christum sequi. Sane uidendum est alia qui uult ad perfectionem Christum sequi. Sane uidendum est alia concubitus; hinc enim subsistit propagatio generis humani, in quo societas amicalis magnum bonum est. his itaque bonis, quae propter aliud necessaria sunt, qui non ad hoc utitur, propter quod instituta sunt, peccat alias uenialiter, alias damnabiliter. quisquis uero eis propter hoc utitur. propter quod data sunt, bene facit. cui ergo non sunt necessaria, si non eis utitur, melius facit. proinde ista bona cum opus habemus, bene uolumus; sed melius ea nolumus quam uolumus, quia tunc melius nos habemus, cum ea necessaria non habemus. ac per hoc bonum est nubere, quia bonum est filios procreare, matrem familias esse; sed melius est non nubere, quia melius est ad ipsam humanam societatem hoc opere non egere. ita enim iam sese habet humanum genus, ut aliis, qui se non continent, non solum per nuptias occupatis,
Abbreviated transcription (Latin):
rias soror eius seilens
adpedes dñi & audiens
uerbũ eiꝰ. ita bonũ sus¬
anne inconugali casti¬
tate laudamus sta¬
men ei bonũ. uiduȩ an¬
nȩ. ac mutto magis
marie uirginis ante¬
ponimus. Bonũ erat
quod faciebant que de substantia. sua. xp̃o ac discipulis eiꝰ
necessaria ministrabant s: omnẽ qui melius suã. substantia
dimiserunt. ut expedit ioies eundẽ dnm sequerentur.
Inhis autẽ biniis bonis siue que isti siue que marcha & ma¬
ria faciebant. fieri nonpossent quod melius est nͥ altero
pretermisso aut relicto. Unde intelligendũ ÷ non ideo ma¬
lũ putandũ esse nuptias. Quia nisi ab eis abstineatur. ñ
potest haberi uidualis castitas aut uirginalis integri¬
tas. Neq enĩ ideo malũ erat quod martha faciebat. Quia
nisi inde abstineret soror eiꝰ. non faceret quod melius erat
Aut ideo malum ÷ suscipe iustũ. aut ꝓpħam indomum suã̾
quia nec domum habere debet. ut quod melius ÷ faciat

Expanded text:
ria soror eius sedens ria soror eius sedens ad pedes domini et audiens uerbum eius: ita bonum Susannae in coniugali castitate laudamus, sed tamen ei bonum uiduae Annae ac multo magis Mariae uirginis anteponimus. bonum erat, quod faciebant, quae de substantia sua Christo ac discipulis eius necessaria ministrabant; sed melius, qui omnem suam substantiam dimiserunt, ut expeditiores eundem dominum sequerentur. in his autem binis bonis, siue quae isti siue quae Martha et Maria faciebant, fieri non posset, quod melius est, nisi altero praetermisso aut relicto. unde intellegendum est non ideo malum putandum esse nuptias, quia, nisi ab eis abstineatur, non potest haberi uidualis castitas aut uirginalis integritas. neque enim ideo malum erat, quod Martha faciebat, quia, nisi inde abstineret soror eius, non faceret, quod melius erat; aut ideo malum est suscipere iustum aut prophetam in domum suam, quia nec domum habere debet, ut quod melius est faciat
Abbreviated transcription (Latin):
Nãq scientia destruetur ait apłs. & tamen huic tempori
necessaria ÷ Caritas autẽ numquã cadet. Sic & mortalis
ista generatio ꝓpter quã funt nuptie destruetur. Ab
om̃i autẽ concubitu in munitas & hic angłica meditatio :
& manet ineternum. Sicut autẽ ieiuniis sacrilegorũ meliora s̃
prandia iustorũ. ita nuptie fidelium uirginitati ante ponun¬
tur. impiarũ Uerumptamen neq ibi prandiũ ieuinio s iusti¬
cia sacrilegio. neo hic nuptie uirginitati s fides impietati
p̃fertur. Adhoc etũ iusti cum opus est prandent. ut tanquã
boni dñi quod iustũ & equum ÷ seruis corporeis prebeant. Ad
hoc autẽ sacrilegi ieiunant ut demonib seruiant. Si adhoc
nubunt fideles ut maritis pudice copulentur. Adhoc autẽ s̃
uirgines impie. ut auero deo fornicentur. Dicut ergo bonũ
erat quod martha faciebat
occupata. circa. ministeri¬
ũ scõrũ. s melius qđ ma¬

Expanded text:
namque scientia destruetur, ait apostolus, et tamen huic tempori namque scientia destruetur, ait apostolus, et tamen huic tempori necessaria est; caritas autem numquam cadet. sic et mortalis ista generatio, propter quam fiunt nuptiae, destruetur; ab omni autem concubitu inmunitas et hic angelica meditatio est et permanet in aeternum. sicut autem ieiuniis sacrilegorum meliora sunt prandia iustorum, ita nuptiae fidelium uirginitati anteponuntur inpiarum. uerumtamen neque ibi prandium ieiunio, sed iustitia sacrilegio neque hic nuptiae uirginitati, sed fides inpietati praefertur. ad hoc enim iusti, cum opus est, prandent, ut tamquam boni domini quod iustum et aequum est seruis corporibus praebeant; ad hoc autem sacrilegi ieiunant, ut daemonibus seruiant. sic ad hoc nubunt fideles, ut maritis pudice copulentur; ad hoc autem sunt uirgines inpiae, ut a uero deo fornicentur. sicut ergo bonum erat, quod Martha faciebat occupata circa ministerium sanctorum, sed melius, quod Ma
Abbreviated transcription (Latin):
simile aliquod ꝓpter
israhelitarũ duriciam
uidetur ꝑmississe mo¬
yses de libello repudui.
Qua inre exꝓbatio qͣ
apꝓbatio diuortio magis
apparet. Honorabiles gͦ
nuptie in omĩb & thorꝰ
immaculatus. quod ñ sic dicimus bonũ ut inforncationis
comparationis sit bonũ. Alioquin duo mala erunt. quorum
alterũ peius. Aut bonũ erit fornicatio. quia peuis est adul¬
terium. Peius est enĩ alienũ matrimoniũ uiolare. quã me¬
retrici adherere. & bonũ est adulteriũ qr est peior est incestus.
Peius est enĩ cũ matre quã cũ aliena uxore cõcũbere. & do¬
nec adea ꝑueniatur que sicut ait apłs. turpe ÷ etiã dicere.
Omĩa bona erunt incõparatione peiorũ. Hoc autẽ falsum
ẽẽ. quis dubitet: Non ergo duo mala sunt conubiũ & for¬
nicatio. quorũ peius fornicatio s duo bona sunt conubium
& continentia. quorũ alterũ est melius sicut ista temporał
sanitas & inbecillitas non sunt duo mala. quorũ alterũ peiꝰ.

Expanded text:
simile aliquid propter Israhelitarum duritiam uidetur permisisse Moyses de libello repudii. qua in re exprobratio quam approbatio diuortii magis apparet. Honorabiles ergo nuptiae in omnibus et torus inmaculatus. quod non sic dicimus bonum, ut in fornicationis conparatione sit bonum; alioquin duo mala erunt, quorum alterum peius; aut bonum erit et fornicatio, quia est peius adulterium — peius est enim alienum matrimonium uiolare quam meretrici adhaerere - et bonum adulterium, quia est peior incestus — peius est enim cum matre quam cum aliena uxore concumbere — et donec ad ea perueniatur, quae, sicut ait apostolus, turpe est etiam dicere, omnia bona erunt in conparatione peiorum. hoc autem falsum esse quis dubitet? non ergo duo mala sunt conubium et fornicatio, quorum alterum peius, sed duo bona sunt conubium et continentia, quorum alterum est melius, sicut ista temporalis sanitas et inbe
Abbreviated transcription (Latin):
quod cõmississs. s corm̃. quandã. sacramenti amississe
non adbõne uite meritũ. s ad oriationis ecclesiastice
patrũ. significauerunt futuras mas exotłiib gentib
eccłas. uni uiro subditas xp̃o. Ita titͣ antistes uinus uxoris
uir. significat ex om̃ib gentib unitatẽ uniuiro subditã
xp̃o. que tunc ꝑficietur cũ reuelauerit occulta tenebra¬
rũ. & manifestauerte cogitationes cordis. ut tunc sit unicua¬
laus a deo. Nunc autẽ manifeste sunt latentes dissensio¬
nes etiã salua caritate inter eos qui unum & inuno futuri
sunt que tunc utiq nulle erunt. Sicut gͦ sacramentũ
pluraliũ nuptiarũ illius temporis significauit futurã

Expanded text:
quod commisisse, sed normam quamdam sacramenti amisisse, quod commisisse, sed normam quamdam sacramenti amisisse, non ad bonae vitae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae patrum significauerunt futuras nostras ex omnibus gentibus ecclesias uni uiro subditas Christo, ita noster antistes unius uxoris uir significat ex omnibus gentibus unitatem uni uiro subditam Christo, quae tunc perficietur, cum reuelauerit occulta tenebrarum et manifestauerit occulta cordis, ut tunc laus sit unicuique a deo. nunc autem sunt manifestae, sunt latentes dissensiones etiam salua caritate inter eos, qui unum et in uno futuri sunt: quae tunc utique nullae erunt. sicut ergo sacramentum pluralium nuptiarum illius temporis significaui
Abbreviated transcription (Latin):
que unitatis nr̃ȩ ꝑfectio post hanc pegrinationẽ futura est. ubi
omiũ cogitationes nec latebunt inuicẽ. nec inter se maliquo
repugnabunt. ꝓpterea sacramentũ nuptiarũ temporis nr̃i.
sic adunum uirũ & unam uxore redactũ. ẽ. ut eccłe dispen¬
satorẽ nonliceat ordinari. nisi unius uxoris uirũ. Quod a¬
cutius intellȩxerunt. qui nec eũ qui cathecuminus uł paga¬
nus habuerit alterã. ordinandũ. ẽẽ. censuerunt. de sacra¬
mento enĩ agitur non de peccato. Nam inbaptismo pecca¬
ta omĩa dimittuntur. S qui dixit si acceꝑis uxorem non
peccasti. & si tlipserit uirgo non peccat. & quod uult faciat
non peccat. nubat. satis declarauit nuptias. nullũ ẽẽ.
peccasti ꝓpter sacramenti Aũ sc̃ĩtatẽ sicut femina etiã si
cathecumina. fueritt. non potest post baptismũ
inter dei uirginesocrari. ita non ad surde uisum ÷¬

Expanded text:
quae unitatis nostrae perfectio post hanc peregrinationem futura est, ubi quae unitatis nostrae perfectio post hanc peregrinationem futura est, ubi omnium cogitationes nec latebunt inuicem nec inter se in aliquo repugnabunt — propterea sacramentum nuptiarum temporis nostri sic ad unum uirum et unam uxorem redactum est, ut ecclesiae dispensatorem non liceat ordinari nisi unius uxoris uirum. quod acutius intellexerunt, qui nec eum, qui catechumenus uel paganus habuerit alteram, ordinandum esse censuerunt. de sacramento enim agitur, non de peccato. nam in baptismo peccata omnia dimittuntur. sed qui dixit: si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo non peccat, et: quod uult faciat. non peccat, nubat, satis declarauit nuptias nullum esse peccatum. propter sacramenti autem sanctitatem sicut femina, etiamsi catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum
Abbreviated transcription (Latin):
causa. si forte illa parere posset. ille generate nonpos¬
set. Oculta enĩ lege amant singłaritatẽ que principan¬
tur subiecta uͦ non solũ singula singulis s ratio natura¬
lis. uł socialis admittit etiã plures non sine decore sub¬
duntur. Nec enĩ sic habet unus seruus plures dñõs. quomͦ
plures serui unũ dnm. Ita duobus seuplurib maritis ui¬
uis. nullam legib seruisse scãrũ plures autẽ feminas
uni uiro legimus cum gentis illius societas sinebat. & tempo¬
ris ratio suadebat. Neq enĩ contra naturã nuptiarũ ÷ Plu¬
res enĩ femine abuno iuiro fetari possunt. una uero a plu¬
rib non potest. Hec est principiorũ uis sicut multe aĩa
uni deo recte subduntur. Ideoq non ÷ uerꝰ deus anima¬
rũ nisi unus. Una uero anima. post multos falsos deos
fornicari. potest. non fecundari. S qm̃ ex multis una ci¬
uitas futura est habentiũ anima unã. & cor unũ in dm̃

Expanded text:
causa, si forte illa parere posset, ille generare non poscausa, si forte illa parere posset, ille generare non posset. occulta enim lege naturae amant singularitatem, quae principantur; subiecta uero non solum singula singulis, sed, si ratio naturalis uel socialis admittit, etiam plura uni non sine decore subduntur. neque enim sic habet unus sei-uus plures dominos, quomodo plures serui unum dominum. ita duobus seu pluribus maritis uiuis nullam legimus seruisse sanctarum; plures autem feminas uni uiro legimus, cum gentis illius societas sinebat et temporis ratio suadebat: neque enim contra naturam nuptiarum est. plures enim feminae ab uno uiro fetari possunt, una uero a pluribus non potest - haec est principiorum uis - sicut multae animae uni deo recte subduntur. ideoque non est uerus deus animarum nisi unus, una uero anima per multos falsos deos fornicari potest, non fecundari. Sed quoniam ex multis animis una ciuitas futura est habentium animam unam et cor unum in deum —
Abbreviated transcription (Latin):
iugatis non sunt comparandi. Habent enĩ isti quod illis ꝓpter
honestaĩe nuptiarũ quã uis adnuptias non ꝑtineat scđm
ueniam concedatur. id est ꝓgressum illũ qui excedit. gene¬
randi necessitatẽ quod illi nonhabent. S neq hi siqui for¬
te nunc inueniuntur qui nonquerunt inconubio. nec ap¬
petunt nisi ꝓpter quod institute sunt nuptie coequari pos¬
sunt illis hominib. Inistis enĩ carnale ipsum desideriũ fi¬
liorũ in illis aute sp̃ale erat. quia sacramento illius tẽpo¬
ris congruebat. Nc̃ quippe nullus pietate ꝑfectus filios
hab̾e nisi spͣualiter querit. Tunc uͦ ipsius pietatis erat ra¬
tio etiã carnaliter filios ꝓpagare. quia illius populi ge¬
neratio nuncia futurorum erat & ad dispensationẽ ꝓphicã
ꝑtinebat. Ideo q ñ sicut un uiro etiã plures habere li¬
cebat uxores ita uni femine plures uiros nec ꝓlis ipsuis

Expanded text:
iugatis non sunt conparandi. habent enim isti, quod illis propter iugatis non sunt conparandi. habent enim isti, quod illis propter honestatem nuptiarum, quamuis ad nuptias non pertineat, secundum ueniam concedatur, id est progressum illum, qui excedit generandi necessitatem, quod illi non habent. sed neque hi, si qui forte nunc inueniuntur, qui non quaerunt in conubio nec appetunt, nisi propter quod institutae sunt nuptiae, \'coaequari possunt illis hominibus. in istis enim carnale est ipsum desiderium filiorum, in illis autem spiritale erat, quia sacramento illius temporis congruebat. nunc quippe nullus pietate perfectus filios habere nisi spiritaliter quaerit; tunc uero ipsius pietatis erat operatio etiam carnaliter filios propagare, quia illius populi generatio nuntia futurorum erat et ad dispensationem propheticam pertinebat. Ideoque non sicut uni uiro etiam plures habere licebat uxores, ita uni feminae plures uiros nec prolis ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitas temporũ. Sic autẽ necesse erat ut carnaliter coi¬
rent. & iã non carnales ꝓpħe. sicut necesse erat. ut carna¬
liter uescerentur. etiã non carnales apłi. Quot qͦt ꝗͦ nĩ
sunt quib dr̃. si se non continent nubant. non cõꝑandi
sunt tunc etiã nubentib scĩs. Ipse quidẽ nuptie uiom̃ib
gentib eadẽ sunt. filiorũ ꝓcreandorũ causa quȩ qualib
postea fierent. adhoc tamen institute sunt nuptiȩ. ut
ordinate honesteq nascantur. S homines qui se non
continent. Tamquã ascendunt innuptias gradu hones¬
tatis. Qui autẽ se sine dubio continerent. si hoc illis tem¬
poris ratio ꝑ mississet. quodã modo descenderunt in nus¬
tias gradu pietatis ac ꝑ hoc quã ius utrorumq nuptie inquan¬
tũ nuptie sunt. quia ꝓpter creandi causã sunt & qualtter
bone sunt. His tñ homines conuigatis illis hominib con¬

Expanded text:
diuersitas temporum. sic autem necesse erat. ut carnaliter coidiuersitas temporum. sic autem necesse erat. ut carnaliter coirent etiam non carnales prophetae, sicut necesse erat, ut carnaliter uescerentur etiam non carnales apostoli. Quotquot ergo nunc sunt, quibus dicitur: si se non continent, nubant, non conparandae sunt tunc etiam nubentibus sanctis. ipsae quidem nuptiae in omnibus gentibus eadem sunt filiorum procreandorum causa, qui qualeslibet postea fuerint, ad hoc tamen institutae sunt nuptiae, ut ordinate honesteque nascantur. sed homines, qui se non continent, tamquam ascendunt in nuptias gradu honestatis; qui autem se sine dubio continerent, si hoc illius temporis ratio permisisset, quodam modo descenderunt in nuptias gradu pietatis. ac per hoc quamuis utrorumque nuptiae, in quantum nuptiae sunt, quia procreandi causa sunt, aequaliter bonae sint, hi tamen homines coniugati illis hominibus con