comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem quasi columbam suꝑ eum
unctus estergo ihs non oleo uisi¬
bili sed dono gratiae qđ uisibili
significatur unguento quobap¬
ptizatas unguit ecclesia Nec tam̃
descendit: Tunc enĩ corpussuũ
id est ecclesiã suã praefigurare
dignatus .ẽ. inqua prȩcipue
ctione tunc in tellegendus est
unctus quando uerbũ d caro
factũ est. id est quando huma¬
nanatura sine ullis praeceden¬
tib: bonorũ operũ meritis dõ
uerbo est inutero uirginis co¬
pulata. ita ut cũ illo fieret
una persona ebhoc eũ confi¬
uirgine qm̃ds̃ erat cumillo
Id est patercum filio meliusẽ
enim sicintellegere quã diuini¬
tatem filii cum homine quem
adsumpsit cohabitantẽ signifi¬
cari. nexp̃i personã geminare
& innestorii dogma cadere ui¬
deamur: Nobis qui manduca¬
uimus &bibimus cũ illo. post¬
quã resurrexit amortuis
hic beatus petrus qđ in euange¬
lio reticetur exponit. post
resurrectionẽ scilic& sebibisse
cum dño. Nisi forte illic creda¬

Expanded text:
tem quasi columbam super eum tem quasi columbam super eum . Unctus est ergo Jesus, non oleo visibili, sed dono gratiae, quod visibili significatur unguento, quo baptizatos ungit Ecclesia. Nec sane descendit: tunc enim corpus suum, id est Ecclesiam suam, praefigurare dignatus est, in quo praecipue ctione tunc intelligendus est unctus, quando Verbum Dei caro factum est, id est, quando humanatibus bonorum operum meritis Deo Verbo est in utero virginis copulata, ita ut cum illo fieret una persona. Ob hoc confivirgine. Quoniam Deus erat cum illo. Id est, Pater cum Filio. Melius est enim sic intelligere quam divinitatem Filii cum homine, quem assumpsit cohabitantem significari, ne Christi personam geminare, et in Nestorii dogma cadere videamur. Nobis qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis. Hic beatus Petrus, quod in Evangelio non recitatur exponit, post resurrectionem, scilicet, se bibisse cum Domino. Nisi forte illic creda
Abbreviated transcription (Latin):
lute. extensis incruce manib:
orabat. uerbũ misit filiis isrł
hic est omniũ dñs. In hoc appa¬
ret inquit dm̃ acceptorẽ ñ eẽ
psonarũ quia filiũ suũ unige¬
nitũ quiẽ dñs omniũ atq: con¬
ditorẽ cũ genere humano pa¬
cem facere misit. Incuius no¬
mine ꝓphetis at testantib
remissionẽ peccatorũ non iu¬
daei tantũ sed omnes quicre¬
dunt accipiant. Vosscitis
qđ factum est uerbũ peruni¬
uersam iudeam &cexera
Breuiter omnia quae in symbo¬
lo dicuntur complexus est :
tus qđ sp̃uscõperunctus quod
dõ in habitante permiracula
declaratus. qđ crucifixus &
amortuis suscitatus suisque
manifestatus qđ iud exomniũ
infineuenturus. qđoq &iã
ecclesiã suã perfidem totũsit
dilataturus in orbem : quomo
tute. Alia editio dicit sicut
unxiteum ds̃ praedi cauit ergo
iohannes iħm sicut unxit eũ ds̃
spũ scõ: tuncutiq cum dicebat:
Ipseuos bapti zabit in spũ scõ
Et iterũ quia uidi sp̃m descenden

Expanded text:
lute extensis in cruce manibus lute extensis in cruce manibus orabat. Verbum misit filiis Israel, hic est omnium Dominus. In hoc apparet inquit Deum acceptorem non esse personarum, quia Filium suum unigenitum, qui et Dominus omnium atque conditor est, cum genere humano pacem facere misit, in cujus nomine, Prophetis attestantibus, remissionem peccatorum non Judaei tantum, sed omnes qui credunt, accipiant. Vos scitis quod factum est verbum per universam Judaeam, et caetera. Breviter omnia quae in Symbolo dicuntur, complexus est, tu sancto perunctus, quod Deo inhabitante per miracula declaratus, quod crucifixus et a mortuis suscitatus suisque manifestatus, quod judex sit omnium in fine venturus, quodque etiam Ecclesiam suam per fidem totum sit dilataturus in orbem. Quomodotute. Alia editio dicit: Sicut unxit eum Deus. Praedicavit ergo Joannes Jesum, sicut unxit eum Deus Spiritu sancto, tunc utique cum dicebat: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto . Et iterum: Quia vidi S
Abbreviated transcription (Latin):
credendum pertrahitur quasi
adoctore iacens erigit᷑. Sed qui
desuae uitae maculis erubes¬
scens procidendo in faciem humili¬
tatis pariter & pudoris indicia
profert. iure a suo p̃ceptore
meretur erigi P&rus uero¬
inquit leuauit eũ dicens surge
& ego ipse homo sum. cõmunionẽ
quippe aequalitatis meruit scĩ¬
tas actionis. Nam in annaniae
& sapphrrȩcul pazelus ultionis
ius a peruit potestatis. Et mihi
ostendit ds̃. Neminẽ cõmunem
aut inmundum dicere hominẽ :
hoc utiq tunc ostendit. cũ uox
angelica sonuit. quaed s̃ purifi¬
cauit tu cõmune ned ixeris
Anudius quastadie usq in hance
Ihorã orans erã hora nona in
Idomomea &ecceuir stetitante
dam latinis codicib: ita scrip¬
ꝓtum est. A quastadie usq: in
hanc horã erã ieiunans & ad
orans. Asexta hora usq: ad
decebat illũ exaudiri qui in stan¬
tiã deprecandi trib horis con¬
tinuans a sexta protra hebat
adnonã. Quotem pore dñsipse
quirogabat ꝓtotius mundisa¬

Expanded text:
credendum pertrahitur, quasi credendum pertrahitur, quasi a doctore jacens erigitur. Sed qui, de suae vitae maculis erubescens, procidendo in faciem humilitatis pariter et pudoris indicia praefert, jure a suo praeceptore meretur erigi. Petrus vero levavit eum, dicens: Surge, et ego ipse homo sum. Communionem quippe aequalitatis meruit sanctitas actionis. Nam in Ananiae et Sapphirae culpa selus ultionis jus aperuit potestatis. Et mihi ostendit Deus neminem communem aut immundum dicere hominem. Hoc utique tunc ostendit, cum vox angelica sonuit: Quae Deus purificavit, tu ne commune dixeris. A nudius quarta die usque in hanc horam, orans eram hora nona in domo mea, et ecce vir stetit ante dam Latinis Codicibus ita scriptum est: A quarta die usque ad hanc horam eram jejunans, et orans a sexta hora usque ad Multum decebat illum exaudiri, qui instantiam deprecandi tribus horis continuans, a sexta pertrahebat ad nonam. Quo tempore Dominus ipse, quem rogabat, pro totius mundi sa
Abbreviated transcription (Latin):
cendentes suꝑ filium hominis
Cuius bene domus iuxta mare
posita memoratur Mare
enĩ fluctiuagos saeculi tumultus
furoresq: designat. ubi homines
im probi quasi pisces auidissimi
sese inuicẽ ꝓsequuntur & deuo¬
rant. scõrũ uero conuersatio
in cȩlis est quia & siterrestris
domus huius habitationis dis¬
soluatur ȩdificationẽ ex dõ ha¬
habent domũ non manu factã
aeternã in caelis Ecceego sum
quem quȩritis : quaecausa est.
propter quã uenistis : Ip̃s ei ad¬
esse milites dixit. et qua causa
uenerant tacuit . quia ad con¬
seruandã humanȩ mentis hu¬
militatẽ aliquando prophetiȩ
sp̃s exparte animũ tangit ex par¬
tenontangit. Et factũ ẽcũ intro¬
isset p&rus obuius ei cornelius
procidens ad pedes eius ad orauit
Gestu corporis p̃monstrat corne¬
lius quid intus incorde deuotionis
habuerit. Doctori enĩ suo obuiã
uenit auditor. quimundo & in¬
in hianti desiderio uerbũ fider
suscepit. Nam qui tarde ad

Expanded text:
cendentes super Filium hominis cendentes super Filium hominis . Cujus bene domus juxta mare posita memoratur. Mare enim fluctivagos saeculi tumultus furoresque designat, ubi homines improbi quasi pisces avidissimi sese invicem persequuntur et devorant. Sanctorum vero conversatio in coelis est , qui etsi terrestris domus hujus habitationis dissolvatur, aedificationem ex Deo habent, domum non manufactam, aeternam in coelis . Ecce ego sum quem quaeritis. Quae causa est propter quam venistis? Spiritus ei adesse milites dixit, et qua causa venerant, tacuit, quia ad conservandam humanae mentis humilitatem, aliquando prophetiae Spiritus ex parte tangit, et ex parte non tangit. Et factum est, cum introisset Petrus, obvius ei venit Cornelius, et procidens ad pedes ejus adoravit. Gestu corporis praemonstrat Cornelius quid intus in corde devotionis habuerit. Obviam enim suo doctori venit auditor, qui mundo pectinhianti desiderio verbum fidei suscipit. Nam qui tarde ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad exhibendum eum mitteret.
ned ubitaret incircũcisis xp̃i¬
anam tradere fidem erat
enĩ exillis animantib: euange¬
licouase monstratis. unde
& a sp̃uscõ hocidem facere
confirmatur: et statim re¬
ceptum est uas in caelũ post
trinã submissionẽ linteũ eȩlo
recipitur. quia posthuius scłi
conuersationẽ qua ꝑfidem &
baptismũ mundata peregri¬
natur ecclesia. caelestis iam¬
habitatio felix ae terna seque t᷑
Dix̃ sp̃s ei ecce uiritres quȩr̃
te inmente hoc abspũ non in aure
carnis audiuit. surgeitaq &
descende & uadecumeis Descen¬
dere detecto & ad prȩdicandũ
ire iubetur ut ecclesia dñm non
solũ alta sub eundo speculetur
sed eundem & in fines quibusq
& quasi adhuc exterius positis
sed tamen ostiũ simonis idest
oboedientiae pulsantib: ad ac¬
tiuã uitã redeundo uelut eleto
surgendo prȩdicet iuxta qđ
dñs ait uidebitis caelũ a pestũ
& angelosdĩ ascendentes & des¬

Expanded text:
ad exhibendum eum mitteret, ad exhibendum eum mitteret, ne dubitaret incircumcisis Christianam tradere fidem. Erat enim ex illis animantibus Evangelio vase monstratis. Unde et a Spiritu sancto hoc idem facere confirmatur. Et statim receptum est vas in coelum. Post trinam submissionem linteum coelo recipitur, quia post hujus saeculi conversationem, qua per fidem et baptismum mundata peregrinatur Ecclesia, coelestis inhabitatio felix et aeterna sequitur. Dixit Spiritus ei: Ecce viri tres quaerunt te. In mente haec a Spiritu, non in aure carnis audivit Surge itaque et descende, et vade cum eis. Descendere de tecto, et ad praedicandum ire jubetur, ut Ecclesia Dominum non solum alta subeundo speculetur, sed eumdem etiam infirmis quibusque, et quasi adhuc exterius positis, sed tamen ostium Simonis, id est, obedientiae pulsantibus, ad activam vitam redeundo, velut e lecto surgendo, praedicet. Juxta quod Dominus ait: Videbitis coelum apertum, et angelos Dei ascendentes et des
Abbreviated transcription (Latin):
iudaeorũ. partẽdĩ eẽ seiactans
communescibos uocat. quib:
omnes utuntur homines
uerbi gratia. suillã carnem.
ostreas. lepores & istius modi
animantia quae ungulam
non findunt necruminant.
nec squamosa in piscib: sunt
inmundiuero cibi dñr. bestia¬
rũ uel reptilium carnes nulli
mortalium comestibiles
Hoc autem factum est. ꝑter
Quia per quattuor partes
orbis terrarũ mysteriũ scãe
trinitatis aduodecim a postolis
praedicandũ erat: Ideo quat¬
tuor lineae. tertia uice de
caelo sub missȩ sunt. siue ut
beatus ambro sius interp̃tat᷑
tertio repetita figura ope¬
rationẽ trinitatis ex pressit
etideo in mysteriis inter¬
rogatio trina defertur. & con¬
firmatio trina caelebrat᷑
Nec potest quis nisi trina
confessione purgari Vnde
&ipse petrus in euangelio
tertio interrogatur utrũ
diligat dnm ut trina respon¬
sione uincula queb: dñm
negando ligauit. absolueret
haec oportune petro ostensa
sunt cumcornelius gentilis

Expanded text:
Judaeorum partem Dei esse se jactans, Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Immundi vero cibi dicuntur, bestiarum vel reptilium carnes, nulli mortalium comestibiles. Hoc autem factum est per ter. Quia per quatuor partes orbis terrarum mysterium sanctae Trinitatis a duodecim apostolis praedicandum erat, ideo quatuor lineae tertia vice de coelo demissae sunt. Sive ut beatus Ambrosius interpretatur, tertio repetita figura operationem Trinitatis expressit. Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebratur, nec potest quis nisi trina confessione purgari. Unde et ipse Petrus in Evangelio, tertio interrogatur utrum diligat Dominum, ut trina responsione vincula, quae Dominum negando ligavit, absolveret. Haec opportune Petro ostensa sunt, cum Cornelius gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
foueas habent & uolucres cȩli
nidos. et commune deomnib:
et homocũ in honore esset. Id .ẽ.
adimaginẽ dĩ factus non in tel¬
lexit comparatus ẽ iumentis
insipientib: llirũ autẽ id ẽ
in corruptũ hominẽ salo mon
ostendit. dicens Dm̃time
& mandata eius obserua
hoc est enĩ omnis homo
Surge petre occide & man¬
duca. Surge inquit ad euan¬
gelizandũ prȩparare
occide ingentib quod fue¬
rant & fac qđes quienim
manducat. cibũ foris positũ
in suũ corpus traicit. Prae¬
cepit ergo ut nationes ꝑ in¬
credulitatẽ ante foris po¬
sitȩ interfecta p̃teritauita
societati ecclesiae quã signi¬
ficat petrus inserantur
iuxta qđ deipso paulus apłs
ait. Ego enĩ perlegẽ legi
mortuus sum ut dõ uiuã xp̃o¬
etiterũ uiuo autẽ iam non
ego uiuit uero in me xp̃s
qui uero abhereticiscircum
circum ueniuntur: quasi uiui
deuorantur amoste quia
num quã manducaui omne
cõmune & inmundũ populus

Expanded text:
foveas habent, et volucres coeli foveas habent, et volucres coeli nidos . Et in commune de omnibus: Et homo cum in honore esset, id est, ad imaginem Dei factus, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus . Verum autem, id est, incorruptum hominem, Salomon ostendit, dicens: Deum time, et mandata ejus observa. Hoc est enim omnis homo . Surge, Petre, occide, et manduca. Surge, inquit, ad evangelizandum praeparare. Occide in gentibus quod fuerant, et fac quod es. Qui enim manducat cibum foris positum, in suum corpus trajicit. Praecipit ergo ut nationes per incredulitatem ante foris positae, interfecta praeterita vita, societati Ecclesiae, quam significat Petrus, inserantur. Juxta quod de seipso Paulus apostolus ait: Ego enim per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam Et iterum: Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus . Qui vero ab haereticis circumveniuntur, quasi vivi devorantur a morte. Quia nunquam manducavi omne commune et immundum. Populus
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ decaelo submittit᷑
indicat eũ sola superuemientis
sp̃s scĩ gratia seruari parit̃
atq augeri undedicitur in
a pocalrpsi iohannis. Vi di
ciuitatem scãm hierus alem
nouã descendentẽ dec aelo adõ
Possunt etiam quat tuor initas
euangelistae figurari. per
quos ecclesia caelestimunere
imbuitur atq: sublimatur
inquoerant omnia quadru¬
pedia & serpentia terrae.¬
cum uolatilib: caeli Animalia
illa omnes gentes sunt erro¬
rib: inmundae sedtrina
submissione : idest mysterio
scãe trinitatis in baptis mo
mundate quae hominis ima¬
ginẽ relinquentes bestiarũ
cum serpentium sumpsere figu¬
ras Vn decumadherodem
propterdolosam malitiam di¬
citur: Ite dicite uulpuilli.
& ad phariseos genimina ui¬
perarũ & ad libidinosos equi
insanientes in feminas factis
& de inpudentib: Noliteda¬
re scm canib: canib: et deuolup¬
p̃tuosis neq: mittatis margari¬
tas uras ante porcos. et desu¬
perbis simul ac dolosis uulpes

Expanded text:
Quod enim de coelo submittitur, Quod enim de coelo submittitur, indicat eam sola supervenientis Spiritus sancti gratia servari pariter atque augeri. Unde dicit in Apocalypsi Joannes: Vidi civitatem sanctam Jerusalem novam, descendentem de coelo a Deo . Possunt etiam quatuor initiis evangelistae figurari, per quos Ecclesia coelesti munere imbuitur atque sublimatur. In quo erant omnia quadrupedia et serpentia terrae, volatilia coeli. Animalia illa omnes gentes sunt erroribus immundae, sed trina submersione, id est, mysterio sanctae Trinitatis in baptismo mundatae, quae, hominis imaginem relinquentes, bestiarum ac serpentium sumpsere figuras. Unde ad Herodem propter dolosam malitiam dicitur: Ite, dicite vulpi illi . Et ad Pharisaeos: Genimina viperarum . Et ad libidinosos: Equi insanientes in feminas facti sunt . Et de impudentibus: Nolite dare sanctum canibus . Et de voluptuosis: Neque mittatis margaritas vestras ante porcos . Et de superbis simul ac dolosis: Vulpes
Abbreviated transcription (Latin):
mundi quem dñs sexta ȩtate
saeculi quaerere & saluare
uenerat. quod & ipse uoluit in¬
dicare . cum eadem diei hora
supersa maritanȩ puteũ sitie¬
bat. Et descendens uas quod¬
dam. uelut linteũ magnum
Vas illud ecclesiã significat
incorruptibili fide praeditã
Linteũ enim tinea non consumit.
qua e uestes alias corrumpit:
et ideo qui uult admysterium
ecclesiae catholicae pertinere.
excludat decorde suo corru¬
ptionẽ malarũ cogitationum
& ita incorruptibiliter fir¬
metur infide ut prauis cogi¬
tationib: tam quam atineis
non rodȩtur inmente. Aliter
tin ea hereticus est. uestimentũ
etiam intunica illa dñi figura¬
tum est quã milites scindere
non audebant. Quattuor
initiis. submitti decaelo in
terrã. Quattuor initia quib:
linteũ dependebat. quat¬
tuor plagas orbis terrarũ
designant. quib: extenditur
ecclesia. Ipsa est enĩ ciuitas dĩ
nr̃i in monte scõ eius dilatans
exultationes uniuersae t̃rȩ

Expanded text:
mundi, quem Dominus sexta aetate mundi, quem Dominus sexta aetate saeculi quaerere et salvare venerat. Quod et ipse voluit indicare, cum eadem hora diei super Samaritanae puteum sitiebat. Et descendens vas quoddam velut linteum magnum. Vas illud Ecclesiam significat incorruptibili fide praeditam. Linteum enim tinea non consumit, quae vestes alias corrumpit. Et ideo qui vult ad mysterium Ecclesiae catholicae pertinere, excludat de corde suo corruptionem malarum cogitationum, et ita incorruptibiliter firmetur in fide, ut pravis cogitationibus tanquam a tineis non rodatur in mente. Aliter: Tinea haereticus est, vestimentum uod etiam in tunica illa Domini figuratum est, quam milites scindere non audebant. Quatuor initiis submitti de coelo in terram. Quatuor initia, quibus linteum dependebat, quatuor plagas orbis terrarum designant, quibus extenditur Ecclesia. Ipsa est enim civitas Dei nostri in monte sancto ejus, dilatans exsultationes universae terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
moste ipsius qui horanona
sp̃m tradidit erat baptizanđ
Et nunc mitte uiros in ioppen
cum elrmosinis precibusq sus¬
ceptis mox doctor salutis acces¬
siri iubetur. manifeste in nuit᷑:
quod elymosinis illis ac precib
plenã suae salutis cognitionẽ
adño quaesierit. Voc auit duos
domesticos suos & militẽ metu¬
entẽ dnm̃ tres misit ad p&rũ
cornelius qui a creditara
gentilitas a postolicȩ fidei
europã asiã a fricamq sub¬
egit. pastim studiis militarib
hoc est instantia prȩdicandi
partim domesticis negotiis
occupandas. Notaq qđ unus
miles & duo domesticimit¬
tantur quanto enĩ fortiores
tanto pauciores in ecclesiȩ
membris inuenies pluresq:
qui audire uerbũ quã qui
diceresciant. Ascendit pe¬
trus insuperiora significat
ecclesiã relictis terrenis cu¬
piditatib: conuersationem
incaelis habiturã. Vt ora¬
ret circahorã sextã Sexta
hora perus intermedias
preces esurit. salutẽ utiq

Expanded text:
morte ipsius, qui hora nona morte ipsius, qui hora nona spiritum tradidit, erat baptizandus. Et nunc mitte viros in Joppen. Cum eleemosynis precibusque susceptis, mox doctor salutis accersiri jubetur, manifeste innuitur quod eleemosynis illis ac precibus plenam suae salutis cognitionem a Domino quaesierit. Vocavit duos domesticos suos, et militem metuentem Dominum. Tres misit ad Petrum Cornelius, quia creditura gentilitas apostolicae fidei Europam, Asiam, Africamque subegit, partim studiis militaribus, hoc est, instantia praedicandi, partim domesticis negotiis occupandas. Nota quod unus miles, et duo domestici mittantur. Quanto enim fortiores, tanto pauciores in Ecclesiae membris invenies, plures qui audire verbum, quam qui dicere sciant. Ascendit Petrus in superiora. Significat Ecclesiam, relictis terrenis cupiditatibus, conversationem in coelis habituram. Ut oraret circa horam sextam. Sexta hora Petrus inter medias preces esurit, salutem utique
Abbreviated transcription (Latin):
guens anima peccatis nullo
melius ordine quã scõrum
exemplis conualescit
Vir autẽ quidam erat incesa¬
rꝑa nomine cornelius &cã
Non uirtutib: ad fidem
sed fide pertingitur adur¬
tutes. ut beatus papa grego¬
rius exponit. Cornelius enĩ
baptismũi non crediderat.
quem orabat: uel quomodo
hunc omnipotens ds̃ exaudie¬
rat sinon abipso seibonis
perficipete bat sciebatigit᷑
creatorem omniũ dm̃ sed quia
eius omnipotentis filius in¬
carnatus ess& ignorabat
angeloteste laudates̃. ñ operib: ad fidẽ sed fidec̃
uenit adopera sienĩ dõ uero et ante baptismũ
& elrmosinȩ placere potuer̃
Bona autẽ actione promeruit
ut dm̃ ꝑfecte cognosceret.¬
& deunigenito eius incarna¬
tionis mrsteriũ crederet.
quatinus ad sacramenta bap¬
ptismatis perueniret. Per
fidem ergo uenit adopera
sed per opera est solidatus
infide. Vidit inuisu mani¬
feste quasi hora non a diei &c&
Beneoraculũ baptismi peten¬
di. hora nona accepit. qui in

Expanded text:
guescens anima peccatis, nullo guescens anima peccatis, nullo melius ordine quam sanctorum exemplis convalescitVir autem quidam erat in Caesarea, nomine Cornelius, etc. Non virtutibus ad fidem, sed fide pertingitur ad virtutes, ut beatus papa Gregorius exponit. Cornelius enim baptismum non crediderat, quem orabat? vel quomodo hunc omnipotens Deus exaudierat, si non ab ipso se in bonis perfici petebat? Sciebat igitur Creatorem omnium Deum, sed quod ejus omnipotens Filius incarnatus esset ignorabatangelo teste laudatae sunt, non operibus ad fidem, sed fide venit ad opera. Sic enim Deo vero et ante baptismum et eleemosynae placere potuerunt. Bona autem actione promeruit ut Deum perfecte cognosceret, et de Unigenito ejus Incarnationis mysterium crederet, quatenus ad sacramentum baptismatis perveniret. Per fidem ergo venit ad opera, sed per opera est solidatus in fide. Vidit in visu manifeste quasi hora nona diei, etc. Bene oraculum baptismi petendi hora nona accipit, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
bona acta ricogitant faciunt
profecto qđ sequitur quã cũ
lauissent posuer̃ eã incenaculo
& c&era quae depgeri euocatio¬
ne & elrmosinarũ dorcadis
ostensione narrantur. et cir¬
cumste terunt illũ omnes uiduȩ
flentes. Viduae sunt piȩ cogi¬
tationes animȩ penitentis quȩ
sensus pristini uigorẽ quasi
uiri regimen. ad tempus omi¬
serant qui proanima delin¬
quente. necesse est suppliciter
exorent. Et ostendentes tunicas
& uestes quas faciebat illis dorca
Nonsius pro de functa uocibus
sed ipsius p̃cabantur operib
qm̃ elrmosinȩ nonsolũ a secunda
sed & a prima morte liberant
Dixit tabitha surge. Atilla
aperuit oculos & uiso petro
resedit. Iustissimus ordo re¬
surgentis ut prius oculos men¬
tis aperiat. & agnita deinde
petriuoce resideat lum̃ suae
circũ spectionis qđ perdiderat
recipiat & ad doctrinã eor ũ
qui se adiuua uerant uiuat
Dans autem illimanũ erexit
eam. Contacta petrimanu
tabitha resurgit quialan¬

Expanded text:
bona acta recogitant, faciunt bona acta recogitant, faciunt profecto quod sequitur. Quam cum lavissent, posuerunt eam in coenaculo. Et caetera, quae de Petri evocatione, et eleemosynarum Dorcadis ostensione narrantur. Et circumsteterunt illum omnes viduae flentes. Viduae sunt piae cogitationes animae poenitentis, quae sensus pristini vigorem quasi viri regimen ad tempus omiserant, quae pro anima delinquente necesse est suppliciter exorent. Et ostendentes ei tunicas et vestes, quas faciebat illis Dorcas. Non suis pro defuncta vocibus, sed ipsius precabantur operibus, quoniam eleemosyna non solum a secunda, sed et a prima morte liberat. Dixit: Tabitha, surge. A illa aperuit oculos, et viso Petro resedit. Justissimus ordo resurgentis, ut prius oculos mentis aperiat, et agnita deinde Petri voce resideat, lumen suae circumspectionis, quod perdiderat, recipiat, et ad doctrinam eorum qui se adjuverant vivat. Dans autem illi manum, erexit eam. Contacta Petri manu Tabitha resurgit, quia lan
Abbreviated transcription (Latin):
dem haec animalia iuxtale¬
gem sed timida sunt & inbellia
iuxta qđ naturã eorũ expri¬
mens marcialis ait Dente
timetur aper defendunt cor¬
nua ceruum inbelles daminȩ
quid nisi praeda sumus. Nonne
manifeste signi ficat eos qui simpli¬
pliciter uiuere discretoq gres¬
su actionis quasi fissa ungula
incedere & uerbũ di continua
meditatione ruminare sata¬
gunt quisi uel ignorantia
forte uel in firmitate mor¬
tẽ incurrerint spiritalem.
ꝓintentionis tam̃ rectȩ inte¬
gritate resuscitarimereNt᷑
sicut petro ipsi contigisse ꝓ¬
batur curectissime quod de
dorcade scriptum est aptari
potest. Tactũ ẽ autem in dieb
illis ut infirmata moreret᷑
scĩ enĩ cum ꝑfragilitatẽ na¬
turae mortalis aliqua de¬
linquunt quasi in dieb: ope¬
rum bonorũ casu subitȩ in¬
firmitatis occumbunt: sed
cũ mox lacrimis insistunt spen
recuperandȩ uirtutis ascen¬
dunt. scorum auxilia in uo¬
cant & sua qua e intermiseranł

Expanded text:
dem haec animalia juxta ledem haec animalia juxta legem, sed timida sunt et imbellia, juxta quod naturam eorum exprimens Martialis ait: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum, Imbelles damae, quid nisi praeda sumus? Nonne manifeste significat eos qui simpliciter vivere discretoque gressu actionis quasi fissa ungula incedere, et verbum Dei continua meditatione ruminare satagunt? Qui si vel ignorantia forte, vel infirmitate mortem incurrerint spiritalem, pro intentionis tamen rectae integritate resuscitari merentur, sicut Petro ipsi contigisse probatur, cui rectissime, quod de Dorcade scriptum est, aptari potest. Factum est autem in diebus illis ut infirmata moreretur. Sancti enim cum per fragilitatem naturae mortalis aliqua delinquunt, quasi in diebus operum bonorum causae subitae infirmitatis occumbunt. Sed cum mox lacrymis insistunt, spem recuperandae virtutis ascendunt, sanctorum auxilia invocant, et sua quae intermiserant
Abbreviated transcription (Latin):
& sternere sibi prȩcepit. spi¬
ritaliter insinuans ut quisq
fidei solidamentũ incorde
ꝑceperit. non solũ torporẽ
in quo deses iacuerat discutiat
sed etiãbona opera in quibus
requiescere ualeat pariat
In ioppe autẽ fuit quaedam
discipula nomine tabitha
qua e inter p̃tata dicitur dorca
id est dã mula uel caprea sig¬
gnificat autẽ animas uirtut ũ
studio sublimes. sed hominum
opinione contemptibiles neq:
enĩ beatus lucas interp̃tationẽ
nominis augeret. Nisimagnũ
eidem mysteriũ in eẽ cognosce¬
ret. Dãmula quippe uel ca¬
prea animalia sunt natura
similia sed magnitudine dif¬
ferentia quaemorantur in
excolsis montib: Et quam¬
uis delonginquo uident tam̃
omnes qui ueniunt unde &
a ba cumine cernendi grete
dorta des uocantur. Sicni¬
mirũ scĩ meritis operũ in ex¬
celsis habitantes mentis contẽ¬
plationẽ o supernis sagacit᷑
intendunt & suimet cauta
circum spectione semꝑ inui¬
gilant Nam qđ munda qui¬

Expanded text:
et sternere sibi praecepit, spiet sternere sibi praecepit, spiritaliter insinuans ut quisque fidei solidamentum in corde perceperit, non solum torporem, in quo fessus jacuerat, discutiat, sed etiam bona opera, in quibus requiescere valeat, paret. In Joppe autem fuit quaedam discipula, nomine Tabitha, quae interpretata dicitur Dorcas. Id est, damula, vel caprea. Significat autem animas virtutum studio sublimes, sed hominum opinione contemptibiles. Neque enim beatus Lucas interpretationem nominis augeret, nisi magnum ei mysterium inesse cognosceret. Damula quippe vel caprea, animalia sunt natura similia, sed magnitudine differentia, quae morantur in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Unde et ab acumine cernendi Graece dorcades vocantur. Sic nimirum sancti meritis operum in excelsis habitantes, mentis contemplatione et supernis sagaciter intendunt, et suimet cauta circumspectione semper invigilant. Nam quod munda qui
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ adtulis se memoratur
Loquebatur quoq: & disputa¬
bat cũ grȩcis Nota qđ grecos
in hierus alem iuda eos inda¬
masco quaegentiliũ est ciuitas.
docuerit. Neforte hoc signi¬
ficet gentiles inciuitatẽ dĩ
adunandos & iudȩo sinper¬
fidiam gentiũ eẽ lapsuros
Iuxta qđ isaias ait : et uertet᷑
libanus inchermel & chermel
insaltũ reputabitur. Inue¬
nitautẽ ibi hominẽ quendam
Nomine a eneam. ab annis octo
iacentem in grabatto Aeneas
istegenus significat humanũ
infirmorũ prius delectatione
languescens sed a płorũ opore
&ore sanatum. Quia enim &¬
mundus ipsequattuor plagis
sublimatur &cursus saeculi
annuis quattuor temporib:
uariatur quicumq: prȩsentia
labentiaq gaudia conplectit᷑
qua sibis quaternario annorũ
numero grabatto sternitur
eneruis. Grabattum quippe
est ipsa segnicies ubi requiescit
animus eger & infirmus idẽ
in uoluptate corporis &omni
delectatione saeculari
Ixsi cura uerat mox surgere

Expanded text:
lorum attulisse memoratur. lorum attulisse memoratur. Loquebatur quoque et disputabat cum Graecis. Nota quod Graecos in Jerusalem, Judaeos in Damasco, quae gentilium est civitas, docuerit, ne forte hoc significet gentiles in civitatem Dei adjuvandos, et Judaeos in perfidiam gentium esse lapsuros. Juxta quod Isaias ait: Et vertetur Libanus in Charmel, et Charmel in saltum reputabitur . Invenit autem ibi hominem quemdam, nomine Aeneam, ab annis octo jacentem in grabato. Aeneas iste genus significat humanum, infirmorum prius delectatione languescens, sed apostolorum opere et ore sanatum. Quia etenim mundus ipse quatuor plagis sublimatur, et cursus saeculi annuis quatuor temporibus variatur, quicunque praesentia labentiaque gaudia complectitur, quasi bis quaternario annorum numero, grabato sternitur enervis. Grabatum quippe est ipse segnities, ubi requiescit animus aeger et infirmus, id est, in voluptate corporis et omni delectatione saeculari.lypsi curaverat, mox surgere
Abbreviated transcription (Latin):
bat iungere sediscipulis
Non ed̃ mox baptizatum creda¬
mus uenisse ad a postolos hie¬
rusalem sed sicutipse galatis
scribit: primo abisse in ara¬
biã etiterũ reuersum esse
damascum. deinde post annos
tres uenientẽ hier o solrmã
uidisse petrũ & mansisse
nisi ia cobum fratrẽ dnĩ. Ac
deinde sicut & lucas ex sequit᷑
uenisse in partes spriae &
cilicie. Vtrũ autem prima
ansecunda uice damasci in¬
sidias pertulit. Non facile
patet. Nam & secunda intel¬
legi potest. exeo qđ dicitur
multis dieb: implecis consiliũ
fecisse iuda eos eum interfici¬
endi Idcirco autem lucas
ar abiã praetermitter e uidet᷑
quod ibi minime prȩdicaue¬
rit iuxta qđ ipse in sequentib:
agrippȩ regi loquens ait :
Quia damasci primũ & hieru¬
solrmis & in omni regione iu¬
daeȩ & gentib p̃dicabat
Barnabas autẽ ad p̃hensum
illũ duxit ad apostolos hic
est barnabas ille crprius
genere leuites qui supra p̃¬
tium agrisui ad pedes a posto¬

Expanded text:
bat jungere se discipulis. bat jungere se discipulis. Non eum mox baptizatum credamus venisse ad apostolos Jerusalem, sed sicut ipse Galatis scripsit, primo abiisse in Arabiam, et iterum reversum esse Damascum. Deinde post tres annos venientem Jerosolymam vidisse Petrum, et mansisse nisi Jacobum fratrem Domini. Ac deinde sicut et Lucas exsequitur, venisse in partes Syriae et Ciciliae. Utrum autem prima, an secunda vice Damasci insidias pertulerit, non facile patet. Nam et secunda intelligi potest, ex eo quod dicitur multis diebus impletis consilium fecisse Judaeos eum interficiendi. Idcirco autem Lucas Arabiam praetermittere videtur, quod ibi minime praedicaverit, juxta quod ipse in sequentibus Agrippae regi loquens, ait: Quia Damasci primum, et Jerosolymis, et in omni regione Judaeae et gentibus praedicabam. Barnabas autem apprehensum illum duxit ad apostolos. Hic est Barnabas ille Cyprius genere, Levites, qui supra pretium agri sui ad pedes aposto
Abbreviated transcription (Latin):
oculis squamis. monstratur
in facie qđ uerũ iã lum̃ rece¬
pit inmente. Accipientes
enon est additũ eius. sed tantũ¬
modo discipuli. ut generalit̃
xp̃i uel ecclesiae intellegant᷑
Nondũ enĩ paulus discipulos
fecisse legitur sed solũ iudȩos
confudisse qui habitabant
damasci. Per murũ demiser̃
eũ submittentes insporta
hoc effugiigenus hodieque
seruatur in ecclesia quando
quis antiqui hostis insidiis uel
huius scłi laqueis circum fusus.
spei fideiq: suae munimine sal¬
uabitur  Murus enĩda masci
qui s angunẽ bibens inter̃ p̃¬
tatur aduersitas saeculi est
sex areta qui interpretat᷑
discensio diabolus intellegitur
Sporta quae iuncis palmisq:
solet confici. fidei speiq con¬
iunctionẽ designat. Iuncus
enim uiriditatẽ fidei palma
spemuitae aeternae signifi¬
cat. Quis quis ergo semuro
aduersitatis uide at cinctũ.
sportã uirtutis qua euadat.
festinus ascendat : Cum autẽ
uenisset inhierus alẽ tẽpta¬

Expanded text:
oculis squamis monstratur oculis squamis monstratur in facie, quod verum lumen jam recepit in mente. Accipientes Graeco enim non est additum ejus, sed tantummodo discipuli, ut generaliter Christi vel Ecclesiae intelligantur. Nondum enim Paulus discipulos fecisse legitur, sed solum Judaeos confudisse qui habitabant Damasci. Per murum dimiserunt eum, submittentes in sporta. Hoc effugii genus hodieque servatur in Ecclesia, quando quis antiqui hostis insidiis vel hujus saeculi laqueis circumfusus, spe fideique suae minime salvatur. Murus enim Damasci, quae sanguinem bibens interpretatur, adversitas saeculi est. Rex Areta, qui interpretatur descensio, diabolus intelligitur. Sporta quae juncis palmisque solet confici, fidei speique conjunctionem designat. Juncus enim viriditatem fidei, palma spem vitae aeternae significat. Quisquis ergo se muro adversitatis videt cinctum, sportam virtutum, qua evadat, festinus ascendat. Cum autem venisset in Jerusalem, tenta
Abbreviated transcription (Latin):
in bonis solidius staret quanto
prius funditus euersus a pristi¬
noerrore cecidisset: A pertisq:
oculis nihiluidebat. Nequaquã
potuis set benerursus uidere
Nisi prius excȩcatus fuisset &bene¬
& propriã sapientiã quapertur¬
batur excludens. fidei sepercun¬
cta cõmiteret Eterattrib dieb
non uidens Qquia d nm non cre¬
diderat tertia die mostem
resurgendo uicisse . suo iamin¬
struitur exemplo qui tenebras
triduanas luce mutaret
Ego enim ostendam illi quanta
oporteat eum pronomine meo
pati Nondebet inquittimeri
quasi persecutor. sed potius quasi
frater amplecti qui aduersa
quaescis intulerat promptus
est sustinerecumscĩs Et con¬
festim ceciderunt ab oculis eius
tamquam squame Draconis
omne corpus dicitur squamis
esse contectum. Quia ergo iu¬
daei serpentes & geniminas
ui perarum uocati quu illorũ
perfidiã sectabatur quasi
pelle serpentina oculis cor¬
dis obtexerat. sed cadentib
submanu annaniae ab eius

Expanded text:
in bonis solidius staret, quanto in bonis solidius staret, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Apertis oculis nihil videbat, et rel. Nequaquam potuisset bene rursus videre, nisi prius excaecatus fuisset. Bene propriam sapientiam, quae perturbatur, excludens, fidei semper cuncta committeret. Et erat tribus diebus non videns, etc. Quia Dominum non crediderat tertia die mortem resurgendo vicisse, suo jam instruitur exemplo, qui tenebras triduanas, luce reversa, Ego enim ostendam illi, quanta oporteat eum pro nomine meo pati, et rel. Non debet, inquit, timere quasi persecutor, sed potius quasi frater amplecti, quia diversa quae sanctis intulerat promptus est sustinere cum sanctis. Et confestim ceciderunt ab oculis ejus tanquam squamae, etc. Draconis omne corpuesse contectum. Quia ergo Judaei serpentes, et genimina viperarum sunt vocati qui illorum perfidiam sectabatur, quasi pelle serpentina oculos cordis obtexerat. Sed cadentibus sub manu Ananiae ab ejus
Abbreviated transcription (Latin):
hodie demonstratur Nec non
& cubiculum quattuor filiarũ
eius uirginũ prophetantium
Nulus autẽ adhuc aspirans mi¬
narum & cȩdis indiscipulos dñĩ
prȩsentes uidelicet cedib: ad fi¬
ciens & minis deterrens ab sen¬
tes. Saule saule quidme per¬
sequeris : Non dix̃ quid perse¬
queris mẽbra mea sed quid me
per sequeris Quia ipse incorpo¬
resuo qđ est ecclesia adhuc pa¬
titur in imicos incuius etĩa membris¬
bris beneficia cohlata sibi facta
eẽ denuntiat cum ait Esuriui
enĩ & dedistis mihi manducare :
et exponendo sub iunxit quam¬
diuuni exminimis meis fecistis¬
mihi fecistis Egosum iłis quem
tuper sequeris Non dix̃ egosũds̃
egosũ dĩfilius sedhumilitatis
inquid meae infirma suscipe
& tuae superbiȩ squamas depo¬
ne sed surge & ingredere ciui¬
tatem & dicetur tibi quid te
oporteat facere. Non continuo
quae essent facienda monstrauit.
sed inciuitate post modũ audien¬
da praemonuit . ut tanto post

Expanded text:
hodie demonstratur, nec non hodie demonstratur, nec non et cubiculum quatuor filiarum ejus virginum prophetantiumutem adhuc spirans minarum et caedis in discipulos Domini. Praesentes videlicet caedibus afficiens, et minis deterrens absentes. Saule, Saule, quid me persequeris? Non dixit quid persequeris membra mea, sed, quid me persequeris? quia ipse in corpore suo, quod est Ecclesia, adhuc patitur iniquos, et in cujus etiam membris beneficia collata, sibi facta esse denuntiat, cum ait: Esurivi et dedistis mihi manducare , et exponendo subjunxit, Quandiu uni ex minimis meis fecistis. Ego sum quem tu persequeris. Non dixit, Ego sum Deus, ego sum Dei filius, sed humilitatis, inquit, meae infirma suscipe, et tuae superbiae squamas depone. Sed surge et ingredere civitatem, et dicetur tibi quid te oporteat facere, etc. Non continuo quae essent facienda monstravit, sed in civitate postmodum facienda praemonuit, ut tanto post
Abbreviated transcription (Latin):
circũ locutio designare . aliquan¬
tolongiorem futurũ tunc eius
esse sermonẽ Venerunt ad quan¬
dam aquã est hodieq: bethsoro
uicus in tribu iuda euntib ab he¬
liachebron inuicesimo lapide
iuxta quem fons adradices
montis ebulliens ab eadem in
qua gignitur sorbetur humo
In hoc est eunuchus a philippo
iuxta grecum exemplar ali¬
quot uersus plus habet ubi
scriptum ẽ. ecce aqua quis pro¬
hibet mebaptizari. Dix̃ aut̃ ei
philippus sicredis ex toto corde
tuo saluus eris. Respondens
autẽ eunuchus dixit. Credo in
xp̃m filiũ dĩ etiussit stare cur¬
rum &c&̃ Et hosergo uersicu¬
los credo primũ a nostroquoq:
interp̃te translatos sed scrip¬
ptorũ uitio postea fuisse sublapsos
Sp̃s dñi rapuit philippum. sunt
quihaec angelum in spu scõ fecisse
testantur ut hieronimus prodit
euangelizabat ciuitatib cunctis
donec ueniret caesariã . Caesariã¬
palestinȩ dicit ubi in fradomũ
habuisse describitur quaeusq

Expanded text:
circumlocutio designare aliquancircumlocutio designare aliquanto longiorem futurum tunc esse ejus sermonem. Venerunt ad quamdam aquam. Est hodieque Bethsoro vicus in tribu Juda, euntibus ab Eliae Chebron in vigesimo lapide. Juxta quem fons ad radices montis ebulliens, ab eadem, in qua gignitur, sorbetur humo. In hoc est eunuchus a Philippo juxta Graecum exemplar aliquot versus plus habet, ubi scriptum est: Ecce aqua, quis prohibet me baptizari? Dixit autem ei Philippus: Si credis ex toto corde tuo, salvus eris. Respondens autem dixit: Credo in Christum Filium Dei. Et jussit stare currum, et caetera. Et hos ergo versiculos credo primum a nostro quoque interprete translatos, sed scriptorum vitio postea fuisse sublatos. Spiritus Domini rapuit Philippum. Sunt qui haec angelum in Spiritu sancto fecisse testantur, ut Hieronymus prodit. Evangelizabat civitatibus cunctis, donec veniret Caesaream. Palaestinae dicit, ubi infra domum habuisse describitur, quae usque
Abbreviated transcription (Latin):
dere uolebat. In humilitate iudi¬
cium eius sublatum est: quia iudex
omnium iudicii non repperit
ueritatẽ sed absq ullaculpa
seditione iudaeorũ & pilatiuoce
damnatus est. Generationem
illius quis en arrabit : aut dediui¬
nitate eius accipiendum est. qđ
impossibile sit diuinȩ natiuitatis
nosse mysteria: dequa pater
loquitur ante luciferũ genuite
aut departu uirginis qđ difficult̃
possit exponi Cuius rationem
mariae quȩrenti perangelum
dicitur : sp̃s sc̃s superueniet inte
ut uel ab angelo uel ab euange¬
lista tantũ natiuitatis eius sacra¬
menta dicantur . cuius narrator
rarissimus est : qm̃ tolletur a ter¬
rauita eius : ut nequaquã in t̃ra
sed in caelo uiueret. Aperiens
autẽ philippus õssuum & cg
Philippus interp̃tatur os lãpa¬
dis pulcherq: est sensus qđ or
lampadis suum a periret os.
dum obscura prophetiae insci¬
entiae lucem proferret. quã¬
uis & iuxta historiã possit ista

Expanded text:
dere volebat. In humilitate judidere volebat. In humilitate judicium ejus sublatum est. Quia judex omnium judicii non reperit veritatem, sed absque ulla culpa seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus est. Generationem ejus quis enarrabit? Aut de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria, de qua Pater loquitur: Ante luciferum genui te . Aut de partu Virginis, quod difficulter possit exponi. Cujus rationem Mariae quaerenti, per angelum dicitur: Spiritus sanctus superveniet in te. Ut vel ab angelo, vel ab evangelista tantum nativitatis ejus sacramenta dicantur, cujus narrator rarissimus est. Quoniam tolletur a terra vita ejus. Ut nequaquam in terra, sed in coelo viveret. Aperiens autem Philippus os suum, etc. Philippus interpretatur os lampadis, pulcherque est sensus, quod os lampadis suum aperiret os, dum obscura prophetiae in scientiae lucem proferret. Quamvis et juxta historiam possit ista
Abbreviated transcription (Latin):
super omnes gazas eius Regina¬
ethiopum thes aurariũ prae¬
mittens in hierus alem. gentiũ
designat ecclesiã uirtutum fi
potest enĩ candacis exhebreo
cõmutata inter p̃tari. Ipsa
quippe est cui in psalmo ꝓhis
qui commutabuntur inscripto
lippo loquebatur spiritui
enĩdĩ quasi quaedã nobis uerba
facere est. occulta ui eaquȩ agen¬
da sunt intimare. Ta nquam
ouis ad occisionem ductus est.
sicut ouis cumducitur aduicti¬
mã non repugnat. sic ille pro¬
pria passus est uoluntate
Vel altiori intellectu. sicut agnꝰ
in pascha immolari solebat sic pas¬
scha nr̃m immolatus est xp̃s Et
sicut agnus coramtondente se
sine uoce. Non solum sanguine
suo nos redemit. sed &lanis operuit.
ut algentes in fidelitate sua ueste
calefaceret. Et audiremus apos¬
stolum nobis loquentẽ quot quot
in xp̃o baptizati estis xp̃m indu¬
istis sic non a peruit ossuum
fum in passione sua pilato &ponti¬
ficib: pauca herodi nullares pon¬

Expanded text:
super omnes gazas ejus. Regina Asuper omnes gazas ejus. Regina Aethiopum thesaurarium praemittens in Jerusalem, gentium designat Ecclesiam, virtutum fidPotest enim Candacis ex Hebraeo commutata interpretari. Ipsa quippe est, cui in psalmo: Pro his qui commutabuntur inscripto, lippo loquebatur. Spiritui enim Dei quasi quaedam nobis verba facere, est occulta vi ea quae agenda sunt imitari. Tanquam ovis ad occisionem ductus est. Sicut ovis cum ducitur ad victimam, non repugnat, sic ille propria passus est voluntate. Vel altiori intellectu, sicut agnus in pascha immolari solebat, sic pascha nostrum immolatus est Christus . Et sicut agnus coram tondente se sine voce. Non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit, ut algentes infidelitate sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum nobis loquentem: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis. Sic non aperuit os suum, cum in passione sua Pilato et pontificibus pauca, Herodi nulla respon
Abbreviated transcription (Latin):
ad nostra infirma descendit
nr̃iq reatus nigredinem bap¬
tis matis unde dealbauit Et ecce
uir ethiopseunuchus potens
pro uirtute & integritatem̃tis
uir appellatur. Nec iñ merito
quitantũ studi inscripturis ha¬
bebat ut eas etiã in uia legere
non cessaret . tantumq: a mo¬
ris in religione gerebat. ut
aula regia derelicta deulti¬
mis mundi partibus ueniret
ad templũ dñi unde iusta
mercede dumquȩrit inter¬
pretẽ lectionis xp̃mquẽ quȩ¬
rebat inuenit. Plusq ut hie¬
ronimus ait in deserto fonte
ecclesiae. quam in aurato tẽplo
repperit synagogȩ Ibienim
quod hieremias ad mirando
p̃loquitur mutauit ethiops
pellem suã id est sorde peccatoꝵ
abluta delauacro ihũ de alba¬
tus ascendit. Candacis reginȩ
ethiopum . et in regũ libro legimꝰ
quia regina austriuenit a finib:
terrae audire sapientiã salomo¬
nis Moris quippe fuit illina¬
tioni semꝑ a feminis regi: easq:
candaces appellari. Quierat

Expanded text:
ad nostra infirma descendit, ad nostra infirma descendit, nostrique reatus nigredinem baptismatis unda dealbavit. Et ecce vir Aethiops eunuchus potens. Pro virtute et integritate mentis vir appellatur; nec immerito, qui tantum studii in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessaret; tantumque amoris in religione gerebat, ut, aula regia derelicta, de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. Unde justa mercede dum quaerit interpretem lectionis, Christum quem quaerebat, invenit; plusque, ut Hieronymus ait, in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato templo repetit synagogae. Ibi enim quod Jeremias admirando proloquitur, mutavit Aethiops pellem suam, id est, sorde de peccatorum abluta, de lavacro Jesu dealbatus ascendit. Candacis reginae Aethiopum. Et in Regum libro legimus, quia regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Moris quippe fuit illi nationi semper a feminis regi, easque Candaces appellare. Qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
quam libet baptizatus uideat᷑
Non estini quitatis suȩ uinculis
ab solutus. sed quasi ad punctum
horabaptitandi purgatus mox
acriori ẽ dȩmone septim plicit̃
obpressus frustraergo gratiã
sp̃s emere temptat qui se mente
coruina noncurauit ex uere
surge & uade contra meridia¬
nũ. Bene in meridie quȩritur
inuenitur & abluitur ille qui
deuotione pectoris ardens.
uelut quaedã gentiũ primitiȩ
dõ meruit consecrari. In quo
specialiter illud psalmis te
conpletum est: Aechiopia prȩ¬
ueni & manus eius dõ Aduiam
quaedescendit ab hierusalem
ingatam haec est deserta. Non
uia sedgaza deserta dicitur
uetus enĩ illagaza quae cerminꝰ
quondamerat chananeorum
iuxta aegrptum. ad solum usq
destructa & alia proilla alio
loco constructa est quae alligo¬
rice gentium plebem designat.
olim adĩcultura desertã neq
ullius prophetarũ p̃dicationib:
excultã. Via uero quae ad eam
ab hiero solimis descendens fon¬

Expanded text:
quantumlibet baptizatus videatur, quantumlibet baptizatus videatur, non est iniquitatis suae vinculis absolutus, sed quasi ad punctum hora baptizandi purgatus, mox acriori est daemone septempliciter oppressus. Frustra ergo gratiam Spiritus emere tentat, qui se mente corvina curavit exuere. Surge et vade contra meridianum. Bene in meridie quaeritur et invenitur, et abluitur, ille qui, devotione pectoris ardens, velut quaedam gentium primitiae Deo meruit consecrari. In quo specialiter illud Psalmistae completum est: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Ad viam quae descendit ab Jerusalem in Gazam, haec est deserta. Non via, sed Gaza deserta dicitur, vetus enim illa Gaza, quae terminus erat quondam Chananaeorum juxta Aegyptum, ad solum usque destructa, et alia pro illa alio loco constructa est. Quae allegorice gentium plebem designat olim a Dei cultura desertam, neque ullius prophetarum praedicationibus excultam. Via vero quae ad eamdem a Jerosolymis descendens, fon
Abbreviated transcription (Latin):
racirtũ baptizatis Pecunia tua
tecũ sit in ꝑditione & cetera
Sc̃i uiri cummaledictionis senten¬
tiam ꝓferunt . non adhanc ex
uoto ultionis sed ex iustitia exa¬
minis erumpunt. In tus enim
subtile dĩ iudicium aspiciunt
& mala foris ex surgentia quia
maledicto debeant ferire cog¬
noscunt. Eteo in maledicto non
peccant. quo & ab interno iudi¬
cio non discordant. Cum enĩ
& maledicentis in nocentia ꝑ¬
manet & tamen eum qui male¬
dicitur usq: ad interitũ male¬
dictio absorbet. exutriusq
partis fine colligitur quia ab
uno & intimo iudice in reum
sententia sumpta iaculatur
Vnde & hic simon quia petro
maledictum accepit aeterna
damnatione periit . & infra
bariesus a paulo increpatus
mox cõmuniest luce fraudatꝰ
infelle enĩ amaritudinis & ob¬
ligatione iniquitatis uideo te. ẽe
Ideo sp̃s sc̃s in columba descendit
ut eos quise accipere uelint
simplices eẽ doceret : Nam quifel
amaritudinis incorde reseruat.

Expanded text:
racletum baptizatis. Pecunia tua racletum baptizatis. Pecunia tua tecum sit in perditionem, et caetera. Sancti viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto visionis, sed ex justitia examinis erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia, quia maledicto debeant ferri, cognoscunt; et in maledicto non peccant, ex quo et ab interno judicio non discordant. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia ab uno et intimo judice in reum sententia sumpta jaculatur. Unde et hic Simon, qui a Petro maledictum accepit, aeterna damnatione perit. Et infra Barjesu a Paulo increpatus, mox communi est luce fraudatus. In felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse. Ideo Spiritus sanctus in columba descendit, ut eos qui se accipere vellent simplices esse doceret. Nam qui fel amaritudinis in corde reservat,