comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uros uniuersum semen ephraimi. Deuitꝰ nabueardar
qui interpretatumr uentilabrũ siue ꝓphetea alien rae¬
dicii uisto dei iudicio suꝑ peccatores. princepsuttit: exex¬
citus regis babilonis ierłm intelligibilem. & succendit
domum dni. cum antiquus hostis qui grex confusi¬
onis & pͥnceps om̃ium iniquorũ est tam malignorum
spũum quã etiam impiorũ hominũ plebẽ inuadit
fidelium. & domũ regis et domos ierłm idẽ. rectores
et eos qui uidebant᷑ in uisione ꝑacis manere. inflãma¬
dos cupiditate subuertit. Omneq domũ cõbussit igni.
cum uniuscuiꝰq conscientiã ꝑ flaminã illiciti amoris
ꝑturbauit. Et muros ierłm in circũitu destruxit. eũ¬
intentionẽ orationis & uirtutũ studia quȩ contrase
ulalere nouit. & inde sꝑantib dissoluit. ne per sꝑem
ueniȩ ad diuina currant auxilia. & correptioris uitȩ
apprehendant munimina. Popłmq in captiuitatẽ
ducens: de pauꝑibus derrę reliquit uinitores & agri¬

Expanded text:
Nabuzardan, qui interpretatur ventilabrum sive prophetia alieni judicii, justo Dei judicio super peccatores; princeps utique exercitus regis Babylonis Jerusalem intelligibilem succendit domum Domini, cum antiquus hostis, qui et rex confusionis et princeps omnium iniquorum est, tam malignorum spirituum, quam etiam impiorum hominum, plebem invadit fidelium, et domum regis, et domos Jerusalem, id est, rectores et eos qui videbantur in visione pacis manere inflammatos cupiditate subvertit. « Omnemque domum combussit igni, » cum uniuscujusque conscientiam per flammam illiciti amoris perturbavit. « Et muros Jerusalem in circuitu destruxit, irtutum studia quae contra se valere novit, et inde spirantibus dissolvit, ne per spem veniae ad divina succurrant auxilia, et correptionis vitae apprehendant munimina. Populumque in captivitatem ducens, « de pauperibus terrae reliquit vinitores et agri
Abbreviated transcription (Latin):
ut imislus in ea remaneat arcifex. nullus clusor qͥ ue
fedata urbis menia componere. ul possit resarcire
dirupta quin potius quicquid apud gentẽ exdermina¬
tam artis inuenerant. totum babyloniã transferunt
ut uel ad nichilũ ualeat ułtra: uel illius ciutatiͤ⁊
itilitatibusꝑficiat. cũ iuxta deflende hystorias
quia multum negligentiȩ nr̃i temporis congruit
non opinor allegoriam ẽẽ. reticendam. Conistat
nanq quia ierłm & terra isrł. euutatem xp̃i idest

Expanded text:
ut nullus in ea remaneat artifex, nullus clusor, qui vel ut nullus in ea remaneat artifex, nullus clusor, qui vel foedata urbis moenia componeret, vel possit resarcire disrupta, quin potius quidquid apud gentem exterminatam artis invenerant, totum Babyloniam transferunt, ut vel ad nihilum valeat ultra, vel illius civitatis utilitatibus proficiat, cum juxta deflendae historiae, quia multum negligentiae nostri temporis congruit, non opinor allegoriam esse reticendam. Constat namque quia Hierusalem et terra Israel, civitatem Christ
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃s fortes exercitus decẽ milia in captiuitat̾e. & omne
arcificem & clusorẽ. nichilq relictum ẽ. exceptis paupi
xit in captiuitatẽ deꝰ ierłm in babylonẽ. & om̃s robusto¬
uiros septẽ milia. & arꝗfices et clusores mille. omis ui
ros fortes & bellatores. duxitq eos rex babylonis captiuo
in babylonem. Quod refertur de nabuchodonosor quia
transtulit omñe ierłm. & uniuersos principes. &õs
fortes exercitus dece milia in captiuitate ad diclit scripia¬
ra dicens. Et omnẽ artificem & clusorẽ. hoc ẽ. qͦo supra
populo isrł philistum regnandes fecisse narrantn
cum dicitur. Porro faber ferrarnis ñ inueniebat᷑ are
om̃i terra isrł. Cauerant enĩ philistum ne forte face¬
rent hebrei gladiuĩ aut lanceam. Sicuten tune ia
caucrantnc habentes fabros ferrarios hebre arma
ad repugnandũ facerent. ita nẽ chaldei destruuntꝰ
ierłin & uastata omi terra reꝑmissionis satagunu

Expanded text:
et omnes fortes exercitus decem milia in captivitatem et omnem et omnes fortes exercitus decem milia in captivitatem et omnem artificem et clusorem nihilque relictum est exceptis pauperxit in captivitatem de Hierusalem in Babylonem et omnes viros robustos septem milros fortes et bellatores; duxitque eos rex Babylonis captivos in Babylonem. » Quod refertur de Nabuchodonosor, quia transtulit omnem Hierusalem, et universos principes, et omnes fortes exercitus decem millia in captivitatem, addidit Scriptura, dicens: « et omnem artificem et clusorem. » Hoc est quod supra populo Israel Philistiim regnantes fecisse narrantur, cum dicitur : « Porro faber ferrarius inveniebatur in omni terra Israel. Caverant enim Philistiim, ne forte facerent Hebraei gladium, aut lanceam. » Sicut enim tunc illi caverant ne habentes fabros ferrarios Hebraei arma ad repugnandum facerent, ita nunc Chaldaei, destructa Hierusalem, et vastata omni terra repromissionis, satagunt
Abbreviated transcription (Latin):
dimicet. & adiutoriũ asũma potentia assiduis precib
imploret. quatmꝰ diuina grã adiutus hostem fortissimũ
superare. & iugũ durissimum euadere queat. Post. ioachin
autem regnauit ioachim filius eiꝰ ꝓeo. & fecit malũ coram
dno iuxta omĩa quȩ fecerat. pater eiꝰ. In dempore illo ascen
derunt̃ serui nabuchodonosor regis babylonis in ierłm.
et circundata ẽ. urbs munitionibus. Uenitq nabucho¬
donosor rex babylonis ad ciuitatẽ cum seruis suis. ut op¬
pugnarent eam. Egressusq ẽ. Ioachim rex iuda ad regem
babylonis ipse & mater eiꝰ et serui enis & principesei et
eunuchieius. & suscepit eũ rex babylonis anno oetau
rernisin. Q ꝓtulit inde om̃s thesauros domus dñi ete
chesauros domꝰ regiȩ. & concidit uniuersa uasa aupea
qus fecerat. salomon rex isrł in templo dni iuxtauerbũ
dni. Et transtulit omnẽ ierłm & uniuersos principes

Expanded text:
dimicet, et adjutorium a summa potentia assiduis precibus dimicet, et adjutorium a summa potentia assiduis precibus imploret, quatenus, divina gratia adjutus, hostem fortissimum superare, et jugum durissimum evadere queat. « Post Joacim autem regnavit Joachin filius ejus pro eo. Et fecit malum coram Domino, juxta omnia quae feceratnosor regis Babylonis in Hierusalem et circumdata est urbs munitionibus venitque Nabuchodonosor rex Babylonis ad civitatem cum servi eius obpugnarent eam egressusque est Ioiachin rex Iuda ad regem Babylonis ipse et mater eius et servi eius et principes eius et eunuchi eius et suscepit eum rex Babylonis anno octavo regni sui et protulit inde omnes thesauros domus Domini et thesauros domus regiae et concidit universa vasa aurea quae fecerat Salomon rex Israhel in templo Domini iuxta verbum Domini et transtulit omnem Hierusalem et universos principes
Abbreviated transcription (Latin):
oachim quẽ pharao ante. censũ sibi soluere coegit. nẽ
nabuchodonosor rex babylonis sibi trib annis seriu¬
re compellit. Sed quẽ nabuchodonosor aliũ intelligi¬
mus. nisi eundem quẽ pharaonẽ esse diximus prine¬
pem uidelicet confusionis. & rectorẽ tenebrarũ harũꝰ
Ergo cũ antiquus hostis aliquẽ. sibi censũ peccati soluere
psuadet. mox totũ indñium suũ redigere & plenũ ser¬
lutium expendere admonet. Quid ergo ẽ. aliud trib
annis regi babylonis seruũ esse quã ꝑsuasione. delectati¬
one atq consensu antiquo hosti subditũ fore. & totũ uiti¬
is deditũ quasi libere ab eo possideriꝰ Sed sepe contingu
nequam sp̃m meditentur. Hinc ẽ. quod subdit᷑. rursum
rebellauit contra eũ. Nec tamen sufficit rebellare. si non
ꝑseuerauerit incertamine. Qui enĩ ab antiqui hostis po¬
cestate se exuere desiderat. necesse ÷ ut fortiter contra eũ

Expanded text:
Joachim, quem Pharao ante censum sibi solvere coegit, nunc Joachim, quem Pharao ante censum sibi solvere coegit, nunc Nabuchodonosor rex Babylonis sibi tribus annis servire compellit. Sed quem Nabuchodonosor alium intelligimus, nisi eumdem quem Pharaonem esse diximus, principem videlicet confusionis, et rectorem tenebrarum harum ? Ergo cum antiquus hostis aliquem sibi censum peccati solvere persuadet, mox totum in dominium suum redigere et plenum servitium expendere admonet. Quid est ergo aliud tribus annis regi Babylonis servum esse, quam persuasione, delectatione atque consensu antiquo hosti subditum fore, et totum vitiis deditum quasi libere ab eo possideri? Sed saepe continginequam Spiritum meditentur. Hinc est quod subditur: « rursus rebellavit contra eum. » Nec tamen sperseveraverit in certamine. Qui enim ab antiqui hostis potestate se exuere desiderat, necesse est ut fortiter contra eum
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Reblatha enĩ multitudo interpretat᷑. sicq inspĩ¬
alis egypti uinctos catenis peccatoꝵ tenebrosã mergit
abyssum. Pro ioachar quoq nechao ioachun rege con¬
stituens imposuit multa terr&e. centũ talentis argenti
et talento auri. cũ malignus sp̃s pensum seruitii sui
in popło p̃dictorum expetit̾ ut tamsensu quã eloquio
eius parata sint ꝑ omĩa obsequio. Unde ioachim iuxta prę¬
ceptum pharaonis unũquenq scđm uires suãs exegit. ub
daret tam argentũ quam aurũ. quatinus hoc reddere
pharaoni. quia diabolus ꝑsibi deditos uiros ab unoqͦq
exigit scđm uires suas peccati censũ soluere. sicq in ne
diebus illis ascendit nabuchodonosor rex babilonis. et
factus ẽ. ei ioachim seruus trib annis. & rursus rebella¬
uit. contra eũ. & cetera. Cum semel quis cuilibet se manec¬
parit uitio. ñ uno sed multis dñis obnoxius erit. Unde

Expanded text:
rum; Rebla enim multitudo interpretatur, sicque in spirrum; Rebla enim multitudo interpretatur, sicque in spiritualis Aegypti vinctos catenis peccatorum tenebrosam mergit abyssum. Porro Pharao quoque Necho Joacim regem constituens, imposuit mulctam terrae centum talentis argenti, et talento auri. Cum malignus spiritus pensum servitus sui in populo praedictorum expetit, ut tam sensu quam eloquio ejus per omnia parati sint obsequio. Unde Joacim juxta praeceptum Pharaonis, unumquemque secundum vires suas exegit, ut daret tam argentum quam aurum, quatenus hoc redderet Pharaoni, quia diabolus per sibi deditos viros, ab unoquoque exigit secundum vires suas peccati censum solvere, sicque in neqAPUT XXIV. « In diebus illis ascendit Nabuchodonosor rex Babylonis, et factus est ei Joachim servus tribus annis; et rursum rebellavit contra eum, » etc. Cum semel quis cuilibet se manciparit vitio, non uni, sed multis dominis obnoxius erit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nem antiqui hostis aduersus scos prȩdicatores quos
ꝑ inuidiam necitradere molitur & auferre de t̾ra ȩccłe
bonatur. quatinꝰ facilius totã plebem dissipare & in¬
uadere possit: Inter pretatur pharao dissipans. necha
ꝑcussio. mageddo detemptatio ẽ. Permissus quippe
diabolus consurgere aduersus scos hoc solũmodoa
git hoc totis uirib certat. quatinus deptando greger
Añĩ ꝑcutiens dissipet. eosq primũ auferat. quorũ sola¬
tio aduti contra hostẽ. dimicare debuerant. Tulit
populus terrȩ ioachar filiũ iosiȩ. & constituerunt eun
regem ꝓ patre suo. Ioachar qui interpretat᷑ retentus.¬
significat malos doctores. qͦs popłs derrȩ carnales uide.¬
lcet terrenş cupiditati dediti. scđm mores suos con¬
sentientes uitus suis eligunt: ꝑsonas. Quos pharao
reblatha uinxit. & in egyptũ duxit cũ diabolus ꝑmul¬
ditudinẽ adulatorum eneruans decipit corda prȩlatõ¬

Expanded text:
nem antiqui hostis adversus sanctos praedicatores? quos nem antiqui hostis adversus sanctos praedicatores? quos per invidiam neci tradere molitur, et auferre de terra Ecclesiae conatur, quatenus facilius totam plebem dissipare et invadere possit: interpretatur Pharao dissipans, Necho percussio, Mageddo tentatio est. Permissus quippe diagit, hoc totis viribus certat, quatenus tentando gregem Domini percutiens dissipet, eosque primum auferat, quorum solatio adjuti, contra hostem dimicare debuerant. « Tulit populus terrae Joachaz, filium Josiae, et constituerunt eum regem pro patre suo. » Joachaz, qui interpretatsignat malos doctores, quos populus terrae, carnales videlicet, terrenae cupiditati dediti, secundum mores suos consentientes vitiis suis personas eligunt. Quos Pharao in Rebla vinxit et in Aegyptum duxit, cum diabolus per multitudinem adulatorum enervans decipit corda praelato
Abbreviated transcription (Latin):
bit eam & lucerna eiꝰ est agnus. E ambulabunt gen¬
tes in lumine eiꝰ. & reges t̾re afferent głamsuã et
honorem millã. Et portȩ eiꝰ non claudent᷑ ꝑ diem.
noxenĩ nonerit. illic. Et afferent głam et honorem
gẽntium in illã. nec intrabit. in eã aliquid coinqͥnatũ
et faciens abominationẽ & mendaciũ. nisi qͥ script
sunt. in libro uitȩ agni. et nomen ciuitatis ex illa dis
dñs ibidem. Benedictus dñs qm̃ mirificauit. miscđi¬
am suam in ciuitate circunstantiȩ. Occiso itaq io¬
sia rege. in mageddo. dulit popłs terrȩ ioachar filium
iosiȩ & unxerunt eũ & constituerunt eũ regem pro
patre. suõ. Qus pharao nechao uinxit in reblatha es
duxit in egyptũ. & imposuit multã derrę centũ calen¬
tis argenti & talento auri. regẽq constituit eliachim
filium iosiȩ ꝓ iosia ꝑatre eius. uertitq nomen eiꝰ ioa¬
chim. Quid autẽ iosiȩ interfectio significad qui apho¬
raone nechao interemptus ẽ. in mageddo. nisi ꝑsecutio¬

Expanded text:
cerna ejus est Agnus, et ambulabunt gentes in lumine ejus, et reges terrae afferent gloriam suam et honorem in illa, et portae ejus non claudentur per diem; nox enim non erit illic, et afferent gloriam et honorem gentium in illam. Nec intrabit in eam aliquid coinquinatum, et faciens abominationem et mendacium, nisi qui scripti sunt in libro vitae Agni . » Et nomen civitatis ex illa die Dominus ibidem. « Benedictus Dominus quoniam mirificavit misericordiam suam in civitatem circumstantiae . » « Occiso itaque Josia rege in Mageddo, tulit populus terrae Joachaz filium Josiae, et unxerunt eum, et constituerunt eum regem pro patre suo. Quem Pharao Necho vinxit in Rebla, et duxit in Aegyptum. Et imposuit mulctam terrae centum talentis argenti, et talento auri; regemque constituit Eliachim filium Josiae pro Josia patre ejus, erat que nomen ejus Joacim. » Quid autem interfectio Josiae significat, qui a Pharaone Nechao interemptus est in Mageddo, nisi persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
bus iudeorũ. quia in eĩs ipse. regnabat. Sepͥtimus in ꝓ¬
phetis. quia ꝑ eos annunciatur. Octauus in pontifi¬
cibus. quia ipse sũmus sacerdos ẽ. ꝑatris. Nonus in
homine. Decimus inpassione. ꝑhos enĩ decẽ gradus
quasi ꝑumbrã legis priscę xp̃c descendit. ac rursus
post resurrectionẽ. suam sol iusticie. xp̃c ꝑ eosdẽ grad

Expanded text:
bus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in pbus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos est nuntiatus. 548 Octavus in pontificibus, quia ipse summus sacerdos est Patris. Nonus in homine. Decimus in passione. 7. Per hos enim decem gradus, quos ipse per umbram legis priscae Christus descendit, ac rursus post resurrectionem suam sol justitiae Christus per eosd
Abbreviated transcription (Latin):
non dico achar qͥui rex impuis fuit. sed euiꝰlibet regis iusti
domum fuisse in tẽplo dei. cũ salomon iccircodm inter
cȩtera offendisse dicatur qͦd in sullime. edificauerit mello
unde atriũ dempli deambulans inturre palatii respice¬
re. solitus sit. dolent quidam hos dec̃e gradus linearũ
ad mysterium xp̃i transferre. ut umbras figurarũ in de¬
scensionem xp̃i inter pretentur: ꝑ quos iterũ sol iusticiȩ
xp̃c post resurrectionẽ ascendit. Primꝰ itaq gradꝰ descen¬
sionis de dõ in angło fuit. quia magni consilii nuncus
erat. Deniq & iacob sic alloquitur. Et dixit inqͥt angłs
angło in patriarchis fuit. quiã in om̃ib ut ait apłs
ipse ẽ. oꝑatus. Terciꝰ in legis datione. quia & in lege
ipse locultus ẽ. Quartus gradus iniesu naue. ut popli
in terrã reꝓmissionis induceret. Quintus in iudicibꝰ
quia eundem popłm ꝑeos ipse regebat. Sextus in regi¬

Expanded text:
non dico Achaz qui rex impius fuit, sed cujuslibet regis justi non dico Achaz qui rex impius fuit, sed cujuslibet regis justi domum fuisse in templo Dei: cum Salomon idcirco Deum inter caetera offendisse dicatur, quod in sublime aedificaverit Mello, unde atrium templi, deambulans in turre palatii, respicere solitus sit. Solent quidam hos decem gradus linearum ad mysterium Christi transferre, ut umbras figurarum in descensionem Christi interpretentur, per quos iterum sol justitiae Christus post resurrectionem ascendit. 5. Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, quia magni consilii angelus erat . Denique et Jacob sic loquitur: Et dixit, inquit, angelus angelo in patriarchis fuit, quia in omnibus, ut ait Apostolus, ipse est operatus . 6. Tertius in legis datione, quia et in lege ipse locutus est. Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis induceret. Quintus in judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus in regi
Abbreviated transcription (Latin):
uideritr. quia sol etero orbi in occasu & subtra positũ
ipsis nichilominꝰ cota nocte supra terra apparea. Et
quomodo aparte occidentis ad orientẽ humilis recleat
manteste uideatur. donec tẽpore oportuno denuetrie
orbi comuniexortu reddatur. sicut & uecerũ historior
et uir ĩ homines eui qen illis pͥartib ad ueniunt abundantissime
produnt. Nunquã autem ii qui interiora austri incolun
uidere solẽ ꝑ meridianas plagas ad oriente. ab occasu re¬
dire. Quod signũ & prȩsentis teporis et futuri typus erat.
ut quomodo sol reuerteretur ad exordiũ sui. ita & exechiȩ
uita ad decectos annos rediret. nobisq in ebdomade et
ogdoade uiuentib presurrectionẽ. xp̃i uitȩ spacia ꝓrote¬
lentur. dolent scoꝵ locorum in hac ꝓuincia monstrato¬
res intra consepta dẽpli oftendere. gradus domꝰ ezechiȩ uel
achar. quod sol ꝑ eos descenderitꝰ. Sed nunquã ego credo

Expanded text:
vident, quia sol caetero orbi in occasu et sub terra positus, vident, quia sol caetero orbi in occasu et sub terra positus, ipsis nihilominus tota nocte supra terram appareat; et quomodo a parte occidentis ad orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniunt, abundantiprodunt, nunquam autem hi qui interiora austri incolunt, videre solem per meridianas plagas ad orientem ab occasu redire. Quod signum et praesentis temporis et futuri typus erat, ut quomodo sol reverteretur ad exordium sui, ita et Ezechiae vita, ad detextos annos rediret: nobisque in hebdomade et ogdoade viventibus per resurrectionem Christi, vitae spatia protelentur. Solent sanctorum locorum in hac provincia monstratores, intra consepta templi ostendere gradus Ezechiae domus vel Achaz, quod sol per eos descenderit. Sed nunquam ego credo,
Abbreviated transcription (Latin):
descendens horarũ spacia terminaret. Erat autẽ hora
diei decima quando hoc regi ꝓpħa loquebat᷑. Dis gͦ
inquit ut ꝗscendat umbra clece lineis precgdente sole
supra terrã ꝑboreales plagas usq adoriente. quod subt
terram cot sdianã consuetudinem sui cursuserat fa¬
cturus. an ut reuertatur umbra codidẽ gradib conuer¬
sa retrorsum facie soͣlis ipsoq ꝑ australem plagam ao
orientem regresso: At rex. facile ẽ inquit umbra cre¬
scere dece Tineis. nec hoc uolo ut fiat. sed ut reuentat ir
retrorsum decẽ gradibus. Nidit nanq quia maroris ini¬
raculi esse poterat si sol contrariũ suo moricursũ age.¬
res: quã si consueto ꝓcessu incedens. tametsi iulto aueᷤ
idẽ. supra terras elatus ad orientẽ quasi scdi dici mane
nulla int̾ueniente nocte facturꝰ aduolaret. Nam oe hoci
quisnsula thile quȩ ultra britanma est uł inultimis
seitarum finib degunt. om̃i estate dieb aliquot sicius

Expanded text:
descendens horarum spatia terminaret. Erat autem hora descendens horarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decima, quando hoc regi Propheta loquebatur: Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis, procedente sole supra terram per boreales plagas usque ad orientem, quae subtus terram quotidiana consuetudine sui cursus erat facturus: an ut revertatur umbra totidem gradibus, conversa retrorsum facie solis, ipsoque per australem plagam ad orientem regresso? At rex, Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis; nec hoc volo ut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. Vidit namque quod majoris miraculi esse poterat, si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si consueto processu incedens; tametsi multo altius, id est, supra terras elatus ad orientem, quasi secundi diei mane nulla interveniente nocte, facturus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thyle, quae ultra Britanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate diebus aliquot fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quod morbũ regium intelligi uolunt. Cui contraria pi¬
tantur uel sũpta in cibo. uel apposita corpori quȩcunꝙ
sunt dulcia. Ergo ut dĩ potentia monstraretur. per res
noxias & aduersas sanitas restituta ẽ. Alii sim ñ ulcus
sed apostoma suspicantur. quando tumens corpusco¬
eto & putrescente pure completur. & iuxta arde̾ medi¬
corum om̃is sames sicciorib ficis atq contusis incudi
suꝑficiem ꝓuocatur. Ac ꝑhoc ñ spernendã esse mediei¬
nam quȩ usu constet & exꝑimento. quia & hanc fecexi
deus. Dixit. autẽ ez echias adisaiam. Eͦd erit signũ qͥa
dñs me sanabit. & quia ascensurus sim dic tereia dem¬
plum dñi Qui ait isaias. Hoc erit signũ adño quod¬
uertatur. quos nos iuxta sẏminachũ in lincas & horo¬
logium uertimus. Qui gradus intellexit inlineis. att
manifestiorem sensũ legentib faceret. Siuc ita erant
extructi gradus arte mechanica. ut ꝑsingulosumbra¬

Expanded text:
per quod morbum regium intelligi volunt, cui contraria puper quod morbum regium intelligi volunt, cui contraria putantur, vel sumpta in cibo, vel apposita corpori quaecumque sunt dulcia. Ergo ut Dei potentia monstraretur, per res noxias et adversas sanitas restituta est. Alii SIIN, non ulcus, sed apostema suspicantur: quando tumens corpus cocto et putrescente pure completur. Et juxta artem medicorum, omnis sanies siccioribus ficis atque contusis, in cutis superficiem provocatur: ac per hoc non spernendam esse medicinam, quae usu constet et experimento: quia et hDeus. « Dixerat autem Ezechias ad Isaiam: Quod erit signum, quia Dominus me sanabit, et quia ascensurus sim die tertio templum Domini? Cui ait Isaias: Hoc erit signum avertatur quos nos juxta Symmachum in lineas et horologium vertimus, quos gradus intellexit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret: sive-ita erant exstructi gradus, arte mechanica, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cusserat. Et uocatur ez echias dux popłi eiꝰ. & filius da¬
uid cuiꝰ oꝑa sectabatur. fecerat eni rectũ iuxta om̃ia quȩ
fecit dauid pater ciꝰ. Q auditur eiꝰ oratio. uidenturq lacri¬
pfecto. & fleuerat fletu magno. et qđ ꝑlacitũ erat inocu¬
łis eius fecerat. adiciunturq quindeciꝰ anni aduitã quol
ille non postulauerat. & insuꝑ uiuente. illo regni securita
reꝓmitcitur. Sinautẽ ut quidam putant in corpore ul¬
uere. condẽnatio est. & iuxta illud qđ dicitur. reuerteres
anuna mea in requiem duã. & in alio loco. educ de. car¬
cere animã meã: optanda ẽ. mors ut de carcere libemur
quomodonunc dñs donat ꝓbeneficio ut qͥ liberandu
erat. adhuc quindecim annis uiuat incarcere. Dixitꝙ
isaias. Afferte massam ficorũ. Quam cũ attulissent & p¬
sim qͦd preger misere. Lxͣx. ulcus sanare ñ uulnus. Nam
et aquila siminacusq & theodotion alcos int̾pretatise

Expanded text:
cusserat, et vocatur Ezechias dux populi mei, et filius Dacusserat, et vocatur Ezechias dux populi mei, et filius David, cujus opera sectabatur: fecerat enim rectum juxta omnia quae fecerat David pater ejus, et auditur ejus oratio, videnturque lacrperfecto, et fleverat fletu magno, et quod placitum erat in oculis ejus fecerat. Adjiciunturque quindecim anni ad vitam, quos ille non postulaverat, et insuper, vivente eo, regni securitas repromittitur. Sin autem ut quidam putant in corpore vivere condemnatio est, et juxta illud quod dicitur: « Revertere, anima mea, in requiem tuam; » et in alio loco: « Educ de carcere animam meam; » optanda est mors, ut de carcere liberemur, quomodo nunc Dominus donat pro beneficio, ut qui liberandus erat adhuc quindecim annis vivat in carcere? « Dixitque Isaias, Afferte massam ficorum. Quam cum attulissent et pSIIN , quod praetermisere LXX, ulcus sonare, non vulnus. Nam et Aquila Symmachusque et Theodotio ἕλκος interpretati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
seruum incum. Eleuit autẽ fletu magno ꝓpter ꝓmissi¬
onem diu ad dauid. quã uidebat in sua moite peri¬
turam. Eo enĩ tempore ezechias filios ñ habebat. Na
post mort̾e eius manasses cũ duodecim ȩẽt. Annorum
regnare. cepit in iuda. Ex quo ꝑspicuum ẽ. post. terciũ
annum concessȩ uitȩ. manassen eẽ. generatũ. Ergd
iste. omĩs ẽ. fletus. quod desꝑabat. xp̃m de. suo semine
nasciturum. alii asserunt quanuis scõs iuros morte
terreri ꝓpter incertũ iudicii & ignorationẽ sentent ias
dei quam sedẽ habituri sint. simulq facti questio sol¬
uitur ac necessitatis uincula atq causarũ: qđ nequaqͣm
dies mortis singulis p̾stituta sit. sed uoluntate dĩ & igno¬
tismortalibus causis uel uiuat aliqͥs uel moriat ur.
presertim cũ & statuta nc̃ mortis necessitas differatur
et post mortẽ resuscitatos plurimos legerimꝰ. Reuertit᷑
autẽ ad regẽ. ꝓpħa dñi iussione: ut ipse sanaret. qui ꝑ¬

Expanded text:
emorat. Flevitque fletu magno propter promissionem Domini ad David, quam videbat in sua morte perituram. Eo enim post mortem ejus Manasses, cum duodecim esset annorum, regnare coepit in Judaea. Ex quo perspicuum est, post tertium annum concessae vitae Manassen esse generatum. Ergo iste omnis est fletus, quod desperabat Christum de suo semine nasciturum. Alii asserunt, quamvis sanctos viros morte terreri, propter incertum judicii, et ignorationem sententiae Dei, quam sedem habituri sint. Simulque fati quaestio solvitur, ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies mortis singulis praestituta sit, sed voluntate Dei et ignotis mortalibus causis, vel vivat aliquis, vel moriatur: praesertim cum et statuta nunc mortis necet post mortem resuscitatos plurimos legamus. Revertitur autem ad regem propheta Domini jussione, ut ipse sanaret qui per
Abbreviated transcription (Latin):
deretur isaias mediã partem atrii. factus ẽ. sermo
dm̃ adeum dicens. Reuertere dic ez echiȩ duci populi
mei. hec dicit dñs ds̃ patris cui. Audiui oration̾e tuã
idi lacrimã tuam. & ecce. sanaui de. Die t̾cio ascen¬

Expanded text:
deretur Isaias mediam pderetur Isaias mediam pDomini ad eum dicens. Revertere: et dic Ezechimei: Haec dicit Dominus Deus patris tui David: Audivi orationem tuam, et vidi lacrymam tuam: ecce sanavi te, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat qͦd est. Unde sepe. contingit ut iusti & iniusti habe¬
ant uerba similia. sed tamenꝰ cor semꝑ longe dissimi
le. Et inquib dictis dñs ab iniustis offendicur. in eisdẽ.
quoq a iustis placatur. Nam phariseus ingressus tẽplũ
dicebat. leiuno bis insabbato. decimas do dim̃ium quȩ
possideo. Sed iustificatꝰ magis publicanus quã ille exiit.
rechias quoq rex cũ molestia corporis afflictꝰ ad extre¬
mitatem puenisset: in oratione compunctꝰ dixit. Obsecro
ctionis eiꝰ despexit aut renuit. quẽ mox insuis precib
ex audiuit. Eoce phariseus se iustificauit in ope. eze¬
chias iustũ se asseruit etiam in cogitatione. atq unde
ille offendit. inde iste. dñm placauit. Cur itaq hoc nͥ
quia om̃ps ds̃ singulorum uerba ac cogitationes pensar
et in eiꝰ auribus suꝑba non st̃ quȩ humili corde profe¬
runt: Neuit itaq kechias flecu magno. & antequã egre¬

Expanded text:
dicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habedicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habeant verba similia, sed tamen cor semper dissimile longe, et in quibus dictis Dominus ab injustis offenditur in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus, ingressus templum, dicebat: « Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Sed justificatus magis publicanus, quam ille exiit . » Ezechias quoque rex cum molestia corporis afflictus ad extremitatem pervenisset, in oratione compunctus dixit: « Obsecro, ctionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere. Ezechias justum se asseruit etiam in cogitatiille offendit, inde iste Dominum placavit. Cur itaque hoc, nisi quia omnipotens Deus singulorum verba ac cogitationes pensat; et in ejus auribus superba non sunt, quae humili corde proferuntur? « Flevit itaque Ezechias fletu magno, et antequam egre
Abbreviated transcription (Latin):
id cor suum. qui iccirco parietẽ cor appellat. ut tota men
s dnm deprecaretur. Obsecro dñe memento quomͦ am
hulauerim corãte inueritate & incorde ꝑfecto. & qđ placi¬
campors bonorũ oꝑum recordatur. Beati enĩ mundo
corde. qm ipsi dm̃ udebunt. Et quomodo alibi scriptũ
st. Os gloriabitur purũ se habere corͣ Qͦdita soluit᷑
ifeccionem cordis in eo nunc dici. qͦd idola destruxerit.
rmpli ualuas apuerit. serpente eneum cõminuerit. & ee¬
cra fecerit quȩ scriptura cõmemorat. Plerunq aliquib iust
necessitatib afflicti. sua oꝑa fateri coguntur. Sedcũ eorũ
dicta iniusti audiunt. Hȩc ꝑelationẽ potius quã per
ueritatem existimant. ꝓlata. Ex suis enĩ cordib uerba
iustorum ꝑensant. & dici humiliter posse uera bona ñ
estimant. Sicut grauis culpa ẽ. sibi hoc hominẽ arroga¬
re qͦd non ẽ. sic plerunq culpa nulla ẽ. si humilit̃bonũ

Expanded text:
ad cor suum, qui idcirco parietem cor appellat, ut tota mente ad cor suum, qui idcirco parietem cor appellat, ut tota mente Dominum deprecaretur. « Obsecro, Dombulaverim coram te in veritate et in corde perfecto et quod placitempore bonorum operum recordatur. « Beati enim mundo corde quoniam ipsi Deum videbunt . » Et quomodo alibi scriptum est: « Quis gloriabitur purum se habere cor ? » quod ita solvitur: perfectionem cordis in eo nunc dici, quod idola destruxerit, templi quoque valvas aperuerit, serpentem aeneum comminuerit, et caetera fecerit quae Scriptura commemorat. Plerumque aliquibus justi necessitatibus afflicti sua opera coguntur fateri, sed cum eorum dicta injusti audiunt haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse vera bona non aestimant. Sicut gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est si humiliter bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uita mortali tẽporaliter uiuat᷑. Nam & si annos qͥndecu
ezechiȩ regi ad uitã addidit om̃ps ds̃. cum eũ mori ꝑmisit
tunc p̃sciuit ẽẽ. moriturũ. Qua in re. questio oritur quonꝰ
ei aꝓpħa dicitur dispone. domui tuş quia morieris cu ei
non uiues. eui eũ mortis sententia dicta ẽ : ꝓtinus ad eis
lacrimas ẽ. uita addita. ded ꝑ ꝓphetam dñs dixit quo
tempore mori ipse merebatur. nec diu̾ca instituta st̃ comiu
sa. Qui autẽ ex largitate dĩ anni uitȩ crescerent: hoc qͦ ante
scła pręfixum fuit. atq spaciũ uitȩ qͦd in opinate foris est
additum. sine augmento p̾scientiȩ fuit intus statutum. Qu
conuertit faciem suã ad parietem. & orauit dñm dicens
Conuertitq ezechias faciem suã ad parietem. quia ad tẽplũ
ire non poterat. ad parietẽ audem dẽpli iuxta qͦđ salomoll
palatium extruxerat. uel absolute. ad parietẽ ne lacrima
suas assidentib ostentare uideret᷑. Aut certe iuxta ierem

Expanded text:
temporaliter vivatur. Nam etsi annos quindecim Ezechiae regi ad vitam addidit omnipotens Deus, cum eum mori permisit, tunc praescivit esse moriturum. Qua in re quaestio oritur: quomodo ei a propheta dicitur: « Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives. » Cui cum mortis sententia dicta est, protinus ad ejus lacrymas est vita addita. Sed per prophetam Dominus dixit quo tempore mori ipse merebatur: nec Dominica instituta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ante saecula praefixum fuit, atque spatium vitae, quod inopinate foris est additum, sine augmento praescientiae fuit intus statutum. « Qui convertit faciem suam ad parietem, et oravit Dominum, dicens: » Convertitque Ezechias faciem suam aire non poterat. Ad parietem autem templi juxta quod Salomon palatium exstruxerat: vel absolute ad parietem, ne lacrymas suas assidentibus ostentare videretur. Aut certe juxta Jeremiam
Abbreviated transcription (Latin):
tes inse. Igitur ioachim captiuato. constitut naboeho¬
adnosor mathamã patruum eiꝰ ꝓ eo: imposiutq nomo
cies sfacchiam. Digesimũ & primũ anrun etat is habo¬
bat sccscepias cũ regnare. cepisset. & undeci auris reguaus¬
ioachim. Quid in sedechia aliud intelligere possumu
niss quod in ioachim ante p̃diximus hocs malos eefatso¬
res incocta qui munere &e dono diumo abutunt᷑. srsalio
seoi noreea iusticis nsur pant: aachania aut intr praas
msrarii a dicit. qd significat eu transgressoreleg s fuols
U nae narius cni numerus qru denariũ suꝑgredit᷑ excessions
decalogi significat. Nec rite rex dici potest. qui scd̾m
mandata dni semet ipsũ & sibi subiȩctos regere no¬

Expanded text:
tes in se. « Igitur Joachin captivato, constituit Nabuchodonosor Mathaniam patruum ejus pro eo, imposuitque nomen ejus Sedeciam. Vicesimum et primum annum aetatis habebat SJoacim. » Quid in Sedecia aliud intelligere possumus nisi quod in Joacim ante praediximus, hoc est malos rectores in Ecclesia, qui munere et dono divino abutuntur, et falso sibi nomen justitiae usurpant? Mathania autem interpretatur significat eum transgressorem legis fuisse; undenarius enim numerus, qui denarium supergreditur, excessionem Decalogi significat. Nec rite rex dici potest, qui secundum mandata Domini semetipsum et sibi subditos regere no
Abbreviated transcription (Latin):
non alios aptius quã doctores intelligere. ualemꝰ. Qui
gendum om̃sq uiros fortes & bellatores simmul i ee¬
pͥtiuitatẽ ductos hoc ẽ. eosq uidebant uuri fortes & oel
latores. astutia malignoꝵ spu̾um deceptos atq in caroer
spualis babiloniȩ captiuatos. necesse ẽ. ut oꝑam demu
quatimnꝰ seaiissimi regis potestate euadamus. Bigilerret
sobrusimꝰ. timorem dĩ ante ocłos semꝑ ponamits. &a mai¬
datorum eiꝰ obliuionẽ omino fugiamus. Construamie
damus induti lorica iusticiȩ & galca salutis. habeo¬
ces seutu fidei & gladiũ sp̃s quod e. uerbura dresiestos

Expanded text:
non alios aptius quam doctores intelligere valemus. Qui non alios aptius quam doctores intelligere valemus. Qui gendum est, omnesque viros fortes et bellatores simul in captivitatem ductos, hoc est eos qui videbantur viri fortes esse et bellatores, astutia malignorum spiritum deceptos, atque in carcerem spiritualis Babyloniae captivatos, necesse est ut operam demus quatenus saevissimi regis potestatem evadamus, vigilemus et sobrii simus, timorem Dei ante oculos semper ponamus, et mandatorum ejus oblivionem omnino fugiamus. Construamus m conscendamus, « induti lorica justitiae, et galea salutis, habentes scutum fidei, et gladium Spiritus, quod est verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
per huiꝰ exercitiũ redistendi fiduciã sumant uł alios for¬
te qui legere. nesciunt. ad resistendũ uitiis exortando aut
corripiendo acce̾dant. Tollunt. fabros armorũ. eum eo
qui sacra eloquia norunt in tantũ scelerib obruunt. ut̃¬
dicere. bona quȩ didicerant. ꝓrsus erubescant. Transfert
qui multifaria uirtutũ oꝑatione plurib ꝓdesse & ciueta¬
dem dĩ contra corruptiones ceptationum munire. soleband
aꝓposito deflectunt. atq ingeniũ qͦs tuitioni sc̃ȩ eccle im
pendere debuerant. ad uoluntatẽ potius regis uitioꝵ dis¬
pensare. compellunt. Qd si clusorem hoc soco ñ ostiorum
siue murorũ. sed auri potius gẽmarũq intelligere. uoluerim.
adunum ꝓfecto eundẽq spũalis ex positio finẽ respicit
ictũ quippe ẽ. de sapientia quia aurũ & multitudog¬
marum ei ñ ualeat comparari. atq ido elusores horum

Expanded text:
per hujus exercitium resistendi fiduciam sumant, vel alios forper hujus exercitium resistendi fiduciam sumant, vel alios forte qui legere nesciunt, ad resistendum vitiis exhortando aut corripiendo accedant. Tollunt fabros armorum, cum eos qui sacra eloquia norunt, in tantum sceleribdicere bona quae didicerant prorsus erubescant. Transferunqui multifaria virtutum operatione pluribus prodesse, et civitatem Dei contra corruptiones tentationum munire solebant, a proposito deflectunt, atque ingenium quod tuitioni sanctae Ecclesiae impendere debuerant, ad voluntatem potius regis vitiorum dispensare compellunt. Quod si clusorem hoc loco, non ostiorum sive murorum, sed auri potius gemmarumque intelligere voluerimus, ad unum profecto eumdemque spiritualis expositio finem respicit. Dictum quippe est de sapientia quia aurum et multitudo gemmarum ei non valeat comparari, atque ideo clusores horum
Abbreviated transcription (Latin):
eruitq isrł philisteis siuc chaldeis. cũ fideles quid
nominetenꝰ mnȩccła consistentes. eeterũ abunmur dis
nel spiritib uel hominibus decepti auo auaricis. aut
lruris aux alteri cuilibet peccato mentis colla supm¬
mittunt. abducit autẽ nabuchodonosor regẽ lersi
e uniuersos principes fortes exercitus decẽ milia in ca¬
stiuitatem. cũ et magistros popłorum & eos qui inurin¬
cibili animo dño seruire ac decalogũ legis fidelicer
co siue illecebris mundi seu aduersitatib subacti dii
maioribus se facinorib polluunt. aut certe in heresi
declinando apertȩ. apostasis notam incidunt. Arnod
uero quib contra diabolũ repugnantes libertate nob
adeo donatã defendamus. quȩ dunt. alia nisi eloquia
scripturarum: In quib & ipsius dñi & sc̃orum eiꝰ exemplis
quo oyline iutiorũ bella suꝑari debeant lucs clarius disci¬
mus. Ded philistei filios israhel fabris armorũ priuant
lium scłaria illis negocia inserendo retardant. ne uel ipsi

Expanded text:
 Philisthaeis sive Chaldaeis, cum fideles quique nomine tenus in Ecclesia consistentes, caeterum ab immundis vel spiritibus vel hominibus decepti, aut avaritiae, aut luxuriae, aut alteri cuilibet peccato mentis colla submittunt. Abducit autem Nabuchodonosor Israel, et universos principes, fortesque exercitus, decem millia, in captivitatem, cum aut magistros populorum, et eos qui invincibili animo Domino servire, ac decalogum legis fideliter to sive illecebris mundi, seu adversitatibus subacti, aut majoribus se facinoribus polluunt, aut certe in haeresim declinando, apertae apostasiae notam incidunt. Arma vero, quibus contra diabolum repugnantes, libertatem a Deo nobis donatam defendamus, quae sunt alia, nisi eloquia Scripturarum? In quibus et ipsius Domini, et sanctorum ejus exemplis, quo ordine bella vitiorum superari debeant, luce clarius discimus. Sed Philisthaei filios Israel fabris armorum privant,lectionis, saecularia illis negotia inserendo retardant, ne vel ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
sarat inciunate & ꝑfugas qui tranffugerant ad rege. babi¬
conis. & reliquum uulgus transculu nabir dendas or¬
princeps militis & reliqua. Congrint ergo dagasor̃
docuratione uindietȩ. Mense quinto leguo uastata et̃.
eiuitas que pentatheucũ legis seruare despexidi o septi¬
maclie mensis quia sabbati requieran custoclibibiat
omia contraria pceptis diuinis egio frustra sibi qlar¬
diens de securitate ꝓscõrum locoiũ habiatieruus mei
de pieremiã dñs dicit. Nolite confidere anuerbis mer¬
daci dicentes: semplũ dñi. cẽplum dni. teaiplũdne¬

Expanded text:
nserat in civitate, et perfugas, qui transfugerant ad regem Babylonis, et reliquum vulgus transtulit Nabuzardan princeps militiae, » etc. Congruit ergo temporis ordo cum ratione vindictae. Mensae quinto legitur vastata esse civitas, quae Pentateuchum legis servare despexit. Et septima die mensis, quia Sabbati requiem non custodivit, et omnia contraria praeceptis divinis egit, frustra sibi blandiens de securitate pro sanctorum locorum habitatione. Unde per Jeremiam Dominus dicit: « Nolite confidere in verbis mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
paruȩ tirbis huiꝰ reliquiȩ quȩ nunc hostili uallanture¬
ercitu. & euasuras se es̃. non credunt. tantã recipien et¬
rum om̃ium abundantiã ac felicitatẽ: ut instar arbo
alta radice fundatȩ pomis densissimis impleantur.
icrłm enim & de monit syon egredient᷑ reliquie. &im¬
olebunt terrã iudeam ñ suo merito sed dĩ miscdia aͥpao¬

Expanded text:
parvae urbis hujus reliquiae, quae nunc hostili vallantur eparvae urbis hujus reliquiae, quae nunc hostili vallantur exercitu, et evasuras se esse non credunt, tantam recipient rerum omnium abundantiam ac felicitatem, ut instar arboris alta radice fundatae, pomis densissimis impleantur. De Hierusalem enim et de monte Sion egredientur reliquiae, et implebunt terram Judeam, non suo merito, sed D
Abbreviated transcription (Latin):
met. & te reducat in assẏrios. Tibi autẽ ezechiȩ hoc eri
signũ. Comede hoc anno quȩ reppereris. in sccl̃o aut̃
anno quȩ sponte nascuntur. Porro in anno t̾cio semi¬
nate ꝙ metite. & reliqua. Notandũ autem qͦd in libi
lta narratur. Comede hoc anno quȩ sponte nascuntr.
et in anno sedo pomis uescere. In anno autȩ tercio sem¬
nate. & metite & plantate uineas et comedite fructũ carũ¬
tmictet id qͦd saluatũ fuerit de domo iuda & qd reliqu
est racdicẽ deorsũ & faciet fructũ sursum. Quia de. ierlin
exibunt reliquie. & saluatio de monte syon. Telus dñi
exercituũ faciet hoc. Nunc ad ipsũ erec hiam loquitur
oc erio inquit signũ eorum quȩ futura p̾mincio. qͦd hos
uescere. siue iuxta eosdem quȩ de prȩceritis segetib & sca¬
ddente. in terrã semine pullulauerint. In anno autẽ terci
fugato iam assyrio & obsidione. laxata. seminate & mer¬

Expanded text:
met et te reducat in Assyrios. « Tibi autem Ezechiae hoc erit met et te reducat in Assyrios. « Tibi autem Ezechiae hoc erit signum: comede hoc anno quae repereris, in secundo autem anno quae sponte nascuntur: porro in anno tertio seminate et metite, » et reliqua. Notandum autem quod in libro ita narrantur: « Comede hoc anno quae sponte nascuntur, et in anno secundo pomis vescere. In anno autem tertio seminate, et metite, et plantate vineas, et comedite fructum Et mittet id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est radicem deorsum, et faciet fructum sursum, quia de Jerusalem exibunt reliquiae, et salvatio de monte Sion: zelus Domini exercituum faciet hoc . » Nunc ad ipsum Ezechiam loquitur. Hoc erit, inquit, signum eorum quae futura praenuntio, quod hoc vescere, sive juxta eosdem quae de praeteritis segetibus et cadente in terram semine pullulaverint. In anno autem tertio, fugato jam Assyrio, et obsidione laxata, seminate, e
Abbreviated transcription (Latin):
sed foeno & gramini herbisq domatũ quȩ frugibus
impedimenta st̃. & ante marcescunt quã ad maturi¬
tatem ꝑueniant. Itaq & sessionẽ et egressũ & intro¬
itum tuũ ante cognoui. & insaniã qua contra me de¬
bacharurus eras. ꝓphetis uadicinantib sũ locutus
ꝑ quos olim dicturũ esse te nouerã. in gȩlũ ascendã
suꝑ sydera celi pona thronum meũ. ero similis aldis¬
simo. ltaq furor tuus & suꝑbia ꝑuenit inaures meas
et nequaquã ultra portabo: ut intelligas qͦd potiustin
cuis potuisse de uirib sed ico arbitrio. Merebant᷑ enĩ
impiȩ gendes & infructuosȩ arbores. ut ꝑ tȩ quasi securi
et serrã meam succiderentur & caderent. Itaq ponã
cireulum siue chamũ in narib tuis. ut blasꝑheman¬
tia ora constringã. & nequaquã ultra talia loqui au¬
deas. Frenũq mutã in labiis tuis qͦd tuã ferociam do¬

Expanded text:
sed feno et gramini herbisque dogmatum, quae frugibus sed feno et gramini herbisque dogmatum, quae frugibus impedimenta sunt, et ante marcescunt quam ad maturitatem perveniant. Itaque et sessionem, et egressum, et introitum tuum ego novi, et insaniam qua contra me debacchaturus eras, prophetis vaticinantibus, sum locutus. Per quos olim dicturum esse te noveram: in coelum ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, ero similis Altissimo. Itaque furor tuus et superbia pervenit in aures meas, et nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et infructuosae arbores, ut per te quasi securim et serram meam succiderentur et caderent. Itaque ponam circulum sive camum in naribus tuis, ut blaspbemantia ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas, frenumque mittam in labiis tuis, quod tuam ferociam do
Abbreviated transcription (Latin):
aedist sicut foeniũ agri& gramen pascuȩ & herba tectorũ
quȩ ex aruis antequam maturesceret. habuationẽ tuam
et eg̃ressum cuũ & introitum tuũ cognoui. & insaniã cer¬
am contra me cũ fuxeres aduersũ me. Suꝑbia tua ascen¬
ait in aurib meis. Ponam gͦ sirculũ in narib tuis. & fre.¬
num inlabus cuis. & reducã de inuiam ꝑquã uenist
ee ex ꝑsona dĩ contra uerba assyriisentienda st̃. qͦd ag
blasphemiã eius sic responderit dñs. Num ignoras qͥd¬
quod hȩe que fecisti mea feceris uoluntate. & hȩc ego quȩ¬
futura prȩdixerim aꝑte facienda mandauerim. Eaꝙ
qd olim decreui. hoc expletũ ẽ. tempore ut colles idesit
yrincipes qui int sẽ ante pugnabant. & cuutades munitis¬
simȩ sneꝰ contrabente manũ ieam nec soliduã ꝓberen
auxilium eraddicarentur & contremiscerent ac ꝑiren
ct compararent non oliuȩ & uineȩ fructuosisq arboribꝰ.

Expanded text:
acti sunt sicut faenum agri et gramen pascuae et herba tectorum acti sunt sicut faenum agri et gramen pascuae et herba tectorum quae exaruit antequam maturesceret habitationem tuam et egressum tuum et introitum tuum cognovi et insaniam tuam contra me cudit in aures meas. Ponam ergo circulum in naribus tuis, et frenum in labiis tuis, et reducam te in viam per quam venisti. » Haec ex persona Dei contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus: « Num ignoras quod haec quae fecisti, mea feceris voluntate, et haec ego futura praedixerim, aperte facienda mandaverim? » Itaque quod olim decrevi, hoc expletum est tempore: ut colles, id est principes qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam nec solitum praebente auxilium eradicarentur, et contremiscerent ac perirent; et comparentur non olivae et vineae, fructuosisque arboribus,
Abbreviated transcription (Latin):
ai post ab euntẽ mouit caput suũ certa de ultione se¬
cura de pena. In manu seruorũ tuorum. nec ipse ꝑte sed ꝑ
seruos cuos. ut maior ẽ. arrogantia dñm blasphemasia.
lrtudo montiũ & iuga libani excelsa cedri ee abietis. uel
ometaforam de cunctis gentib accipiendũ est. & prinei
potentesq & optimates. Altitudo sumitatis& saltus car¬
meli tẽplum ẽ. Quodq infert ego fodi & bibiaquã. Et
Necaui uestigio pedis mei om̃s riuos aggerũ. uel hoc dix̃
quia ꝓ multitudine. exercitꝰ om̃ĩa fsuenta siccauerit.
ui puteos sibi fodere cõpulsus sit. uel quia om̃s popłos
quos aquȩ significant suo uastauerit exercitu. Nmaͥa
non alidistiꝰ que olim fecerĩ ex dieb antiquis: Ego plas¬
maui illud & nc̃ adduxi. Et̃ factũ: meradicatĩonem
collum cõpugnantium & ciuitatũ munitarum. Habitatori
corum breuiata manu contremuert & confusi sutotit.¬

Expanded text:
dit, « post abeuntem movit caput suum, » certa de ultione, sedit, « post abeuntem movit caput suum, » certa de ultione, secura de poena. In manu servorum tuorum, nec ipse per te, sed per servos tuos, ut major est arrogantia, Dominum blaphemasti. Altitudo montium et juga Libani excelsa cedri et abietes, vel per metaphoram de cunctis gentibus accipiendum est, et principtes potentesque et optimates. Altitudo summitatis et saltus Carmeli, templum est. Quodque infert: « Ego fodi et bibi aquam; et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob hoc dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit, vel quia omnes populos, quos aquae significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid non audisti quae olim fecerim ei ex diebus antiquis ego plasmavi illud et nunc adduxi et factum est in eradicationem collium conpugnantium et civitatum munitarum habitatores earum breviata manu contremuerunt et confusi sunt f