comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
soli tuorũ femiorũ uitam scrutari. no¬
li eorũ actus discut̾e. noli eoꝵ cõuersa¬
cionem licet malam rep̃hende̾ Scito
eorũ te audicritem/ nõ iudicem. et eo¬
re. nõ eorum uitam condempnare . t
Nescis. quia precepta eorũ precepta dei
tibi presunt. Nescis. quia qualestũq ⁊
ip̃i sint eoꝵ successores sunt quibꝰ dic¬
tum est. qui uos audit me audit. ⁊ qui
uos sꝑint me speruit   Nescis. quia
non est potestas nisi a deo: Que añt
a deo sunt. ordinata sunt. Itaq qui resiscũt
potestati. dei ordinacõni resistũt Qui autẽ
resiscunt. quod sequit̃ auertat a te omp̃ns
sisse. quia in crimen nos asserũt ĩobediẽ
corruisse. et pccm̃ nos dicũt mortale cõmi¬
sisse. Racio Uerũ dicũt siõne legisti. quia
quasi ꝑcc̃m arolandi est repugnare. et
quasi scelus ydolatrie nolle acquiest̃e̾.: Aĩa.
Quis ergo pot̾it saluari Racio Quĩ hũili¬
ter ꝓmpte et ꝑseueranter obedit. amma
Et quis om̃ia seniorũ suorũ et precepta

Expanded text:
seniorum tuorum vitam scrutari; noli eorum actus discutere; noli eorum conversationem licet malam reprehendere. Scito te eorum auditricem, non judicem; et eom, non eorum vitam condemnare debere. Nescis quia praecepta eorum praecepta Dei tibi praesunt? Nescis, quia qualescunque ipsi sint, eorum successores sunt quibus dictum est: Qui vos audit, me audit; et qui vos spermit, me spermit? Nescis quia non est potestas nisi a Deo? quae autem a Deo sunt, ordinata sunt. Itaque qui resistunt potestati, Dei ordinationi resistunt. Qui autem resistunt , quod sequitur, avertat a te omnipotsisse, quia in crimen nos asserunt inobedientiae corruisse, peccatum nos mortale commisisse. Ratio. Verum dicunt: Nonne legisti, quia quasi peccatam ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere? Anima. Quis ergo poterit salvari? Ratio. Qui humiliter et prompte et perseveranter obedit. Anima. Et quis omnia seniorum suorum et praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
uat teͣ lmma Opus manuũ nõ
mediocriter grauat me. Racio.
Quid tibi inidetur de oꝑe manuum .
amma siõ michi iudetur ad ordinatos ⁊
maxime ad litteratos ꝑtinere Nũquide
enĩ rustici sũt. ut oꝑibus formsecis oꝑi¬
bus uilibus et seruilibus debeant exc̾¬
ceri. ͣ Racio sũqmͣ hoc dic̾e̾s. si qm cõue¬
niens qmͣq utile sit uiris religiosis opa¬
opus manuũ. agnosc̾es Nultũ nãq eos
solatur exterciciũ corꝑale et renouat.⁊
multũ fouet et reficit. quia eis ꝑiter
et aufert defectũ. et confert profectũ.
nõ solum ad ministracionẽ corꝑis. sẽd
eciam ad instructionẽ mentis Ociositas
quippe ñmica est anme Et ideo necesse
est. ut ꝓut tempus aut ncc̃itas postulat.
quod tibi ĩiunctũ fuerit oꝑeris. ne forte
si te dyabolus ĩuenerit ociosam. in suo
Abscide a te o anima mea sabbata iłici¬
ta. ne ea hostes tui irrideant Et ideo ml¬
dilig̾e. quia nimiꝵ ꝑ illud geminũ ac¬
quirũt profectũ. dum ꝑ illud et corꝑali

Expanded text:
vat? Anima. Opus manuum non mediocriter me gravat. Ratio. Quid tibi videtur de opere manuum? Anima. Non mihi videtur ad ordinatos, et maxime ad litteratos pertinere. Nunquid enim rustici sunt, ut operibus forinsecis, operibus vilibus et servilibus debeant exerceri? Ratio. Nunquam haec diceres, si quam conveniens, quam utile sit viris religiosis opus manuum agnosceres. Multum namque eos consolatur exercitium corporale et renovat, multum fovet et reficit; quia eis pariter et aufert defectum et confert profectum, non solum ad ministrationem corporis, sed etiam ad instructionem mentis. Otiositas quippe inimica est animae et ideo necesse est, prout tempus aut necessitas postulat, quod tibi injunctum fuerit operis, facias, ne forte si diabolus inveniet otiosam, in suo ergo a te anima mea Sabbata illicita, ne ea hostes tui derideant. Et ideo soldiligere; quia nimirum per illud geminum acquirunt profectum, dum per illud et corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
Puto me uidere. quo tendas. Ratio Quo ten
to quia capta sum. Racio Ergo si illus a quo
potes ꝙͣdiu illud cõmittis. et illuo semꝑ cõmit¬
tis ꝙͣdiu illud a me de quo loq̃ris pccm̃ absc̃õ¬
dib nõne tibi necesse est. ut et ab isto possis ab¬
solui. eciã illud qd michi abstondisti michi tõ¬
fiteri: Amma ħabet se ita hec res.ͦ Racio.
tet profecto. quia istud nõ remittit᷑. nisi illud

Expanded text:
Puto me videre quo tendas. Ratio. Quo tenenim, quia capta sum. Ratio. Ergo, etc. Ratio. Ergo si illud a quo potes quandiu illud committis, et id semper committis quandiu illud a me de quo loqueris peccato abscondis, nonne tibi necesse est ut ab isto possis absolvi, etiam illud quod mihi abscondisti mihi confiteri? Anima. Habet se ita haec res? Ratio. tet profecto quia istud non remittitur, nisi cum illud
Abbreviated transcription (Latin):
niba implicari affectas: amma. Ex oc¬
tasione obedientiaꝵ suaꝵ multa habent
labores et afflictõnes in corꝑe. et curas
et follicitudines/ ꝑturbationes et angu¬
scias. abbas et priores tui sacrista ⁊ cel¬
lerariĩ et ceteri offãciarii ꝑferũt in mẽ¬
te. a quibꝰ omĩbus tu libera et aliena
es Ipĩ namq om̃es serui tui sũt. tu uo̾
dominaris ipi ministrant. tu quidem¬
cita de cibis et uestibus. nec que aranda ⁊
que ue seminanda. que plantanda. que
colligenda. que edificanda. queue agen¬
ergo utrũ eoꝵ statum qntũ ad te dũtap¬
at ꝑtinet desiderare debeas. que tantũ
ab eis distas manens in claustro. qnͣtũ
et a famulis dñs in domo. uel ab ancillis
dña in thalamo. Amma. Bene hec õma
a te dicta sunt. Racio. Et si bene hec dico. nõ
tamen hoc ita dico. quin paciaris ingum
cessitatem. tuus id tibi prelatus ĩp̃on̾e
decreuerit Etatum namq tuũ et si lau-¬
do. illorũ nimiꝵ nõ rep̃hendo. quia sic

Expanded text:
nibus implicari desideras? Anima. Ex occasione obedientiarum suarum multa habent labores et afflictiones in corpore, curas et sollicitudines et perturbationes et angustias abbas et priores tui, sacrista et cellerarii et caeteri officiarii perferunt in mente, a quibus omnibus tu libera et aliena es? Ipsi namque omnes servi tui sunt, tu vero eorum dominaris. Ipsi ministrant, tu vero mse de cibis et vestibus, nec quae aranda, quae seminanda, vel quae plantanda, quae colligenda, quae aedificanda et quae agenergo utrum eorum statum, quantum ad te duntaxat pertinet, debeas desiderare, quae tantum distas ab eis, manens in claustro, quantum et a famulis dominus in domo et ab ancillis domina in thalamo. Anima. Bene haec omnia a te dicta sunt. Ratio. Etsi bene dico, non tamen haec ita dico, quin patiaris jugum uae necessitatem tuus id tibi praelatus imponere decreverit. Statum namque tuum etsi laudo, illorum nimirum non reprehendo; quia sic
Abbreviated transcription (Latin):
extincti iacent. ꝑ uiuifitam pccĩ relictionẽ
a se nõ repellunt Et quid necesse est de hac
re amplius loqui.Nullꝰ enĩ est qui nesti¬
at illud. a dño pccm̃ non dimitti. qd̾ a no¬
bis uiderit nõ abiti᷑ Racio. Qͣuis hoc ego
nõ nesciam. placet tamẽ micħi hoc a te au¬
dire. nõ enĩ putaui ꝙ tam sapiens esses.
anima ꝑua michi ĩesset sapiencia. si hu¬
iamodi michi rei ĩesset ignorancia aliter
enĩ de hac resaꝑe. nõ solum ignora̾e ẜ ecia
blasphemare est Racio Cũ igit᷑ ita sit. et si a
pͤcato tuo qd̾ te prelato alieno cõfiteris cõmi¬
sisse. ꝓpter penitenciã et cõfessionem tuam
absolui possis quia illud abicis. ab hoc n¬
miꝵ pcc̃o qd̾ cõmittis/ in eo ꝙ illuo ꝓprio
p̃lato celas. millatenꝰ ab alieno prelato
absolueris. quia licet id ei cõfiteris. tamẽ
id nõ relinquis. Amina siõne relinquo
issuo. Racio Uide si relinquis Qd̾ est illud¬

Expanded text:
exstincti jacent, per vivificam peccati relictionem exstincti jacent, per vivificam peccati relictionem a se non repellunt. Et quid necesse est de hac re amplius loqui? nullus enim est qui nesciat illud a Domino peccatum non dimitti quod a nobis viderit non abjici. Ratio. Quamvis et ego hoc sciam, placet tamen mihi hoc a te audire; non enim putavi quod tam sapiens esses. Anima. Parva mihi inesset sapientia, si hujus rei mihi inesset ignorantia. Aliter enim de hac re sapere, non solum ignorare sed etiam blasphemare est. Ratio. Cum ergo ita sit, si a peccato tuo quod te praelato alieno confiteris commisisse, propter poenitentiam et confessionem tuam absolvi poscis, quia illud abjicis, ab hoc nimirum peccato quod committis in eo quod illud proprio praelato celas, nullatenus ab alieno praelato absolveris; quia licet id ei confitearis, tamen illud non relinquis. Anima. Nonne relinquo illud? Ratio. Vide si relinquis: quod est istud
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃do penitere. t̾no confiteri. quarto satisfac̾e.
quĩto continere. tũc demũ sexto de misei¬
cordĩa pot̾it confid̾e. et septimo in sabba¬
to constie suauiter cũ dño requieste̾. Racio.
gi. confessionem nõ solũ mntari s eciã p̃¬
cede̾ deb pccĩ abiectio. Anma. Utiq debet.
prius enĩ saluator nr̃ quatriduam̃ la¬
zarũ mortuũ uiuificauit. et uiuificatũ
foras uenire fecit. et tũc demũ ut eum
soluerent discipuli p̃cepit Sic nos p̾mũ¬
ad aduentũ pnͣ ihũ ꝑ penitenciã uiuifi¬
camur. scd̃o ad magnũ quẽ emittit ĩ mẽ¬
te clamorem / ablata prius duricie pet
de spelinica fetide consciẽ ꝑ ꝯfessionem¬
qui discipuli eius sũt absoluimur et in
uiam deinde insticie abire simimur Quid
igit᷑ prodesset. si discpuli lazarũ mortuũ
eciã ꝙͣuis de monumẽto fuisset egressa
absoluerent. Non plus ut michi iidetur
adhuc hodie prodest. ꝙ a p̃latis indentur
absolui ꝑccõres. qui mortem ꝑcc̃i in qua

Expanded text:
dolere, tertio confiteri, quarto satisfacere, quinto continere; et tunc demum sexto poterit de misericordia Dei confidere. Et septimo in conscientia suaviter cum Domino requiescere. gi, confessionem non solum comitari, sed etiam praecedere debet peccati abjectio. Anima. Utique debet. Prius enim Salvator noster quatriduanum Lazarum mortuum vivificavit et vivificatum foras venire fecit; et tunc demum ut eum solverent discipulis praecepit. Sic nos ad adventum pii Jesu per poenitentiam vivificamur. Secundo ad magnum quem de mente emittit clamorem, ablata prius duritiae petra de spelunca fetidae conscientiae pequi discipuli ejus sunt, absolvimur et in viam deinde justitiae abire sinimur. Quid ergo prodesset, si discipuli Lazarum mortuum, etiamsi de monumento fuisset egressus, absolverent? Non plus, ut mihi videtur, adhuc hodie prodest quod a praelatis videntur absolvi peccatores, qui mortem peccati, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ledat uel dñm offendat/ in te indere pos¬
nocati tui legis regula. nõ eos debes esti
imare maliuolos. qnͣdo pcc̃a tua ĩdicãt.
Magis enĩ ĩnocentes nõ sunt. si te quẽ
ĩdicando corrig̾e possunt. tacendo ꝑire
ꝑmittũt Si enĩ nuliuis habes in corꝑe. qd
uis occultari dũ tĩmes secari. nõne cruide¬
liter a te sileretur. et misericorditer in¬
inditant. et crudeles sant qui celant.
Qd̃ autẽ dicis ipm presidentem mhi¬
anter audire que de te dicũtur. nõ ideo
diligenter austultat. ꝙ uel magis mala
de te ꝙ bona ut tu te m̾e suspitaris au-¬

Expanded text:
laedat, vel Deum offendat in te videre posvocati tui legis Regula, non eos aestimare debes malevolos, quando peccata tua indicant. Magis enim innocentes non sunt, si te, quem indicando corrigere possunt, tacendo perire permittunt. Si enim vulnus habes in corpore quod  occultari, dum timeret secari, nonne crudeliter a te sileretur, et misericorditer inindicant: crudeles vero qui celant. Quod autem dicis ipsum praesidentem inhianter audire quae de te dicuntur, non ideo diligenter auscultat, quod vel magis mala de te quam bona, ut tu temere suspicaris, au
Abbreviated transcription (Latin):
uarie animã de modo psalmo¬
die et cantus in choro. Racõ Quõ
deniq ilło modo. quo michi ualde one¬
rosus et tediosus est. Racio Niestis o aĩma
mea. quia ĩter omia de quibus te mero¬
sisteris. hic ei p̃sentaris. hic eciã cum eolo¬
quei̾s e qm sancte ꝙͣ deuote. ꝙͣ eciã m
te habere debes/ qnͣdo coram deo stas Qn
alloqueris uerba. et corde meditari. et¬
T
ore te decet ꝓferre Heu heu quociens eũ cor¬
de corde ssolo ore oramus. et magna uoce
ratur et dicat Popula hic labiĩs me ho¬
norat. cor aũt eoꝵ longe ẽ a me semẽ¬
to quid tibi de oracõnis diligentia. btũs

Expanded text:
vari? Anima. De modo psallendi et cantus in choro. Ratio. Quomillo denique modo qui mihi valde onerosus et taediosus est. Ratio. Nescis, o anima mea, quia inter omnia, de quibus te introsisteris, hic ei praesentaris, hic etiam cum eo loqueris. O quam sancte, quam devote, quam etiam motibus te habere deberes, quando coram Deo  id codalloquaris, verba et corde meditari, et ore te deceret  id. decet proferre. Heu! heu! quoties eum corde absente, solo ore oramus, et magna voce eratur et dicatur: Populus hic me labiis honorat; cor autem eorum longe est a me . Memento quid tibi de
Abbreviated transcription (Latin):
sicessus tuus sit maturus. n ͨ suet risu.¬
leuiter t̾ras sine ncc̃itate. nec caput tuũ
multũ erectũ geras. sed mediocrit̾ depres¬
sum siec nagus sis oculis. nec brachia
Iuentiles. nec more seculariũ composito
gressu incedas. sed plano et hũili modo.
nõ pigre in latus reclines te. nec cru¬

Expanded text:
Incessus tuus sit maturus: non leviter curras sine necessitate; nec vultum tuum erectum geras, sed mediocriter depressum; nec vagus sis oculis; nec brachia multum ventiles; nec more saecularium incomposito gradu incedas, sed plano et humili gestu.  te in latus inclines, nec cru
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ĩiungi penitencia possit. pene ignora¬
re se asserit et in hñs om̃ibus. nec illorũ
accusacõnibus/ nec istius ĩcrepac̃onibus
unũ saltim uerbũ excusatoriũ michi lu
ꝓferre ut autẽsuidetur. nec illi nec iste
sic umꝙͣ in me seuirent. si me amarẽt.
Cumq diebus singulis hoc modo tracta¬
ri me uides. mirũ nõ est. si magnã in ⁊¬
me ĩquietudinem et ĩp̃aciam tolero Uon¬
de eciã sic compellor diig̾e capłm̃. quasi ꝓ¬
fundũ ergasculum/ uel eciã ipm ĩfermĩ.
Racio. Crede ꝙ tu quidẽ magnã ĩpatiẽ¬
ciam et ĩquietudinẽ toleras. sed ꝙ uel cr¬
cũsedentes modicam erga te habeant ca¬
ritatem et dilectionẽ. uel ip̃e presidens
pene nullam pretatem et cõpassionẽ.
om̃ino nõ credo siam ꝙ te frẽs tui de oĩ
quã in te uident negligencia ꝓclamãt.

Expanded text:
culpa injungi poenitentia possit, pene se ignoraculpa injungi poenitentia possit, pene se ignorare asserit. Et in his omnibus nec illorum accusationibus, nec istius increpationibus unum saltem verbum excusatorium mihi licet proferre. Ut autem mihi videtur, nec illi nec iste sic unquam in me saevirent, si me amarent. Cumque diebus singulis hoc modo me tractari video, mirum non est si magnam in me inquietudinem et impatientiam tolero. Unde etiam compellor sic diligere capitulum ergastulum vel ipsum etiam infernum. Ratio. Credo quod tu quidem magnam impatientiam et inquietudinem toleras, sed quod vel circumsedentes modicam erga te habeant charitatem et dilectionem, vel ipse praesidens pene nullam pietatem et compassionem, omnino non credo. Quod enim te fratres tui de omni quam in te vident nenegli
Abbreviated transcription (Latin):
et dilectionem. nullã pene in pres dẽ¬
te pietatem et cõpassionem. magnam
in meip̃a ĩpacientiam et ĩquĩetudi¬
nem. Ratio. Qũo hec in caplo uides
Ommia enĩ hec a capło debent esse ali¬
ena. Anima stodica in cirtũsedentiba
caritas et dilectio est qui me ibi de õ¬
ni quã in me uident negligentia. eciã
licet mĩma et pene nilla sit. undiq¬
me accusant Et sicut aliquis seuissi¬
mis hostium suorũ hinc inde uallac¬
tateruis. a quo se debeat obseruare ig¬
norat. dum ei undiq insistentes ⁊ iste
ei insidias parat a tergo. et ille resiscit¬
ei in facie. alius uero a dextris. alius
uoluerint de me coram me dixerint.
inhianter hec presidens audit. et quasi
magis mala de me ꝙͣ bona. audire ⁊¬
desideraret. sic se in auscultando habet.
unde me gͣuare possit Tunc uerbis
eoꝵ amaris amariora ip̃e suꝑaddit.
diffimiendo et diuidendo culpam exag¬
gerat. tamq eam ĩmanem et enor¬
mem facit ꝙ quenam michi pro tali

Expanded text:
tionem, nullam pene in praesidete pietatem et compassionem, magnam vero in me ipsa impatientiam et inquietudinem. Ratio. Quomodo haec in capitulo vides, omnia enim haec a capitulo aliena esse debent? Anima. Modica in circumsedentibus charitas est et dilectio; qui ibi de omni quam in me vident negligentia, etiam licet minima et pene nulla sit, undique accusant. Et sicut aliquis saevissimis hostium suorum vallatus hinc inde catervis, a quo se debeat observare ignorat; dum undique insistentes, et iste ei insidias parat a tergo, et ille ei resistit in facie; alius vero a dextris, alius ae voluerint de me dixerint, inhianter haec praesidens audit et quasi magis mala de me quam bona audire desideret, sic se in auscultando habet uunde me gravare possit. Tunc verbis eorum amaris, amariora superaddit et definiendo, dividendo culpam exaggerat, et eam tanquam immanem et enormem facit, et quae mihi pro tali
Abbreviated transcription (Latin):
Gratq tũc status tuus eo magis ꝑiculo¬
sus. quo eum minꝰ ꝑiculosum trẽdebas.
Qd̃ aũt te nũc temptacõibus fatigari affirmas.
a quibus tũt te quietũ et liberum fuisse sen
hosti tuo parũ erat necesse te temptare.
uelle nõnũ qmͣ consentire sec sibi opus nt¬
erat illam cũ magno labore urbem obpug
rusentus hostis tuus ꝑsequitur ĩuidia et
ideo trudelius lucrum in te querit nonũ.
quo plenius ius in te ꝑdidit antiquũ iam
obedisses. eum contͣ te sustitatum nõ ha¬
beres Non ergo mireris ꝙ temptaris. sed
scere possis. ostende michi a quibꝰ mapĩe
fatigeris. ut qualit᷑ eis resist̾e queas me¬
is documẽtis instruaris. De temptatõe¬

Expanded text:
Eratque tunc status tuus eo magis periculoEratque tunc status tuus eo magis periculosus quo eum minus periculosum credebas. Quod autem te nunc tentationibus fatigari affirmas, a quibus tunc te quietam et liberam esse  Cod.hosti tuo parum erat necesse te tentare, qvelle nonnunquam consentire. Nec sibi opus erat illam cum magno labore urbem oppugnrulentus hostis tuus persequitur invidia, et eo crudelius lucrum in te quaerit novum quo plenius jus perdidit antiquum. Jam obedisses, eum contra te suscitatum non haberes. Non ergo mireris quod tentaris, sed stere possis, ostende mihi a quibus maxime fatigeris: ut qualiter eis resistere queas meis documentis instruaris. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
namq uita tua suꝑ tr̾am temptacõ est.
Sed om̃ibus uiribus et omĩbus quibus
uales modis in prelio regis tui ĩfatigabi¬
liter ꝑsiste. quia nõ coronaberis nisi legit¬
time certaueris. Amma. Bene quidem
dicis. sed ego sꝑabam. qnͣdo seculo renũciãs
ad uitam religiosam ueni. ad pacem me
ad magnas tribulacõnes et angustias me
profundo. ad portus soliditatem confugi.
ut et uentorũ uiolentiam / et fluctuum
deuitarem peuiciam S nũc me magis
sencio fla tibus conquassari. et undis hĩc
inde impelli in lictore. qmͣ solebam quãdo
natabam ĩ mari Racio Labent quidem
tribulacõnem religiosi sicut et secula̾es.
sed nõ bene int̾ utramq tribulationem
discernis Certe qnͣdo in seculo carualiter
uiuebas. in maiore ꝙͣ nũc es tribulacõe
eras Sed ideo in min̾ore te tũc fuisse esti¬
mabas. quia eandem qua tũc miserabłr
uastabaris tribulacionẽ non senciebas.

Expanded text:
namque vita tua super terram tentatio est. namque vita tua super terram tentatio est. Sed omnibus viribus, omnibus quibus vales modis in praelio regis tui infatigabiliter persiste; quia non coronaberis, nisi legitime certaveris. Anima. Bene quidem dicis; sed speravi, quando saeculo renuntiavi et ad vitam religiosam veni, ad pacem me ad magnas tribulationes et angustias me profundo ad portus soliditatem confugi, ut et ventorum violentiam, et fluctuum devitarem saevitiam, nunc magis me sentio et flatibus conquassari, et undis hinc inde impelli in littore quam solebam, quando natabam in mari. Ratio. Habent quidem tribulationem religiosi sicut et saeculares, sed non bene inter utramque discernis. Certe quando in saeculo carnaliter vivebas, in majore quam nunc es tribulatione eras; sed ideo in minore te tunc fuisse aestimabas, quia eamdem qua tunc miserabiliter vastabaris tribulationem non sentiebas.
Abbreviated transcription (Latin):
Ttretis int̾rogatõibus pulsabo a¬
niniã meam. et de suis eam occul¬
tis cõueniam. ut ignorantem ĩ¬
mem. et erroneam ad uiam ueritatis re¬
ducam. Racio Dit michi o anima mea. quid
tibi uidetur de isto statu in quo nĩc es. quõ
renũciasti. ad uitam cõmuẽ uenisti. re¬
ligionis habitũ sumpsisti. hũilitatis disci¬
pulis in stola ppi associatus es. eligens ab¬
iecta esse in domo dei. magis habitare in
tab̾natulis pcc̃orum Sed uolo ut michi si¬
ne cõfusione aꝑias. quõ hec tua tibi cõuer¬
sacio placet.Anima. Sicut illa pristina se¬
cularis cõuensacio in qua dudum fui ĩ cũc¬
tis michi displicuit. unde et ei remĩciaui.
sic et ista in qua nũt sum. iam michi ep
toto nõ placet. ỹmo displicet in multis.
Lot naiq m̃e temptacõnes hinc inde
fatigant. tot me hint inde tribulacõnes
concutiũt. ut uix subsiste̾ queam. Racio.
Non multũ debes mirari. ꝙ te multis hunic
inde modis temptacõnes fatigant. tota ⁊¬

Expanded text:
retis interrogationibus propulsabo animam meam et de suis eam occultis conveniam; ut ignorantem inerroneam ad viam veritatis reducam. Ratio. Dic mihi, o anima mea, quid tibi videtur de isto statu in quo nunc es? quomodo renuntiasti, ad vitam communem venisti, religionis habitum assumpsisti.  Cplinis in schola Christi associata es, eligens abjecta esse in domo Dei magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Sed volo ut mihi sine confusione aperias quomodo haec tua tibi conversatio placet. Anima. Sicut illa pristina saecularis conversatio, in qua dudum fui, in cunctis mihi displicuit, unde et ei renuntiavi: sic et ista, in qua nunc sum, jam mihi ex toto non placet, imo displicet in multis. Tot namque tentationes hinc inde me fatigant, tot me hinc inde tribulationes concutiunt, ut vix subsistere queam. Ratio. Non multum debes mirari quod te multis hinc inde modis tentationes fatigant. Tota
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis suis uenerandis¬
et amicis in xp̃i uisceribꝰ
dilectis Uiro illustri dño
galtero priori. et uniuersis
fratribus in ecclesia fancti anoree in sco¬
cia xp̃i seruicio mancipatis frater adam
dei et seruorũ dei seruus ĩucilis et indignꝰ.
In una pate dulciter uiu̾e. et ad unũ gau¬
dium felicit̾ ꝑuenire Goliloquiũ de ĩstru¬
ctione amime intitulatũ. quod nuꝑ non
quidem ut debui. sed prout in tot tan¬
tisq occup acoĩbus potui edidi. uobis o bi¬
ri uen̾abiles tnͣsmitto. quod ea queso
a uobis deuotõne sit susceptũ. qua id a
me scio destinatũ sion enĩ ideo ad urãm
demonstrem accipite itaq munq qui¬
acute dictatũ. et minꝰ nitide ĩuenerit
prolatũ. uel ip̃a si ei nacat ꝑ se emẽdet.
uel michi emendandũ et quõ sit emẽ¬

Expanded text:
omnis suis venerandiset amicis in Christi visceribus dilectis, viris: illustri domino WALTHERO priori et universis fratribus in Ecclesia S. Andreae in Scotia Christi servitio mancipatis frater ADAM Dei et servorum Dei servus inutilis et indignus, in una pace dulciter vivere et ad unum gaudium feliciter pervenire. Soliloquium De instructione animae intitulatum, quod nuper non quidem ut debui, sed prout in tot tantisque occupationibus potui, edidi, vobis, o viri venerabiles, transmitto. Quod ea quaeso a vobis devotione sit susceptum qua id a me scio destinatum. Non enim illud ideo ad ectum demonstrem. Accipite itaque munuacute dictatum et minus nitide invenerit prolatum, vel ipsa, si ei vacat, per se emendet, vel mihi emendandum et quomodo sit emen
Abbreviated transcription (Latin):
telligis. cũ fimeris diligenter recogita.
et ymagineris statum eorũ in quorum
niemoria eas diperis Ista tria semꝑ in
quid eris quia esca uermiũ Similiter¬
penas ymagineris eorũ qui sunt in ĩ¬
et pro qm modita delectacõne tanta ma-¬

Expanded text:
legis confirmes, diligenter recogita, et eorum imagineris statum, in quorum memoria haec dixeris. Ista tria semper iquid eris, quia esca vermium. Similiter imagineris eorum poenas, qui sunt in inet pro quam modica delectatione tanta ma
Abbreviated transcription (Latin):
te esse/ et magis deo placere Et quecũq audis
ta bona ĩtencione esse dicta et facta. eciam¬
si cõtraria tibi uiderent᷑. nã sepe humana
cũ quo loqueis. ỹmo plus labora telare
uiytutes ꝙͣ uitia Et de nullo prorsũs simni¬
stre loquaris qnͣtũcũq sit uerũ uel ma¬
confessione qnͣdo nõ potes aliter cõfiteri
pcc̃m tuũ libencius accõmoda aurem tuã
Cum loque̾is cũ aliquibꝰ. uerba tuã sint
rara. uera aperta/ et ponderosa. et de do.
potes succide sermonẽ. et transferas te ad ea
que dei sunt Quitquid contingat tibi uel

Expanded text:
te, magisque placere Deo. Quaecumque audis ta bona intentione dici vel fieri, etiamsi contraria videantur. Nam humana cum quo loqueris: imo plus labora celare virtutes quam vitia. De nullo prorsus sinistre loquaris, quantumcunque sit verum vel maconfessione, et hoc ubi non potest aliter manifestare peccatum tuum. Libentius accommoda aurem tuam, Cum loqueris, verba tua sint rara, vera, ponderosa, et de Deo.potes succide sermonem, et transferas te ad ea quae Dei sunt. Quidquid contingat tibi vel
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ. ut te sic subtrahas ab õ¬
nibus transitoriis et t̾renis. ut
nichil de eis cures plus ꝙͣ si nõ
essent Secundũ. ut ita te des deo. ut nich¬
al dicas uel facias aut cogites. nisi que cre-¬
dis ei firmiter placere Primũ assequeris

Expanded text:
Primum est, ut subtrahas te ab omnibus transitoriis rebus et terrenis, ut nihil de eis cures, ac si non essent. Secundum, ut ita te des Deo, ut nihil dicas, vel facias, nisi quod credideris firmiter placere Deo. Primum autem as
Abbreviated transcription (Latin):
acriter arguendo. De modo loquendi
cido. moribus disciplinatis. et quie¬
tus esse scudeas. et quitquid tũc loque̾is
magis autenticũ erit et utile Non sĩs
tuis. sed uerecũdus auscultator doct̾ue
eorũ Semorũ enĩ est docere. iuuenũ e

Expanded text:
acriter arguendo. XXIII. De modo loquendi cido. Moribus disciplinatus, et quietus esse studeas et quidquid tunc loqueris, magis authenticum et utile erit. Non sis us, sed verecundus, auscultans doctrinam eorum. Seniorum est do
Abbreviated transcription (Latin):
discipula illiũs sis siõne dm̃ quodã mõ
ergastulũ capłm est. ubi in eius cõpedes
sancti uiri pedes inferũt. ubi loris discipli¬
ne spontanee constringũtur. ubi gaudent
rata. ubi suorũ ꝑcc̃orum pubigines igne tõ¬
sumũt penitencie. ut sint postmodum ali¬
emab igne, et a pena gehenne. Et erga
nõ includũtur latrones. sed excercentum
martyres infernus. ubi nõ demergunt᷑
dampnãdi. sed expurgantur saluandi.
stuli. sed decor est thalami Non ĩtroitus in-¬
fermi. sed iama ꝑadysi. et porta celi. Qo¬
Nde adhuc gͣuaris c amia. De
Racio Quales tibi uidentur esse
in preceptis suis.amma Om̃mo
indiscreti Iimperant que uolunt. non que¬
debent Iubent quod libet. nõ quod expedit.
Pcipiunt scdm uolũtatem. nõ scdm racio¬
leges nobis duras et ualde difficiles ad li¬
bitum suũ promulgant. alligantes ut do¬
minꝰ ait. onera grauia et ĩportabilia.
et ponentes in humeros nr̃os. ip̃i autẽ

Expanded text:
discipulis illius sis . Nonne Domini quodammodo discipulis illius sis . Nonne Domini quodammodo ergastulum capitulum est, ubi in ejus compedes suum sancti viri pedem inferunt? ubi loris disciplinae spontaneae constringuntur? ubi gaudent rata? ubi peccatorum suorum rubiginem igne consumunt poenitentiae, ut sint postmodum alieni ab igne, vel a poena gehennae? Et ergasnon includuntur latrones, sed exercentur martyres; infernus vero, ubi non demerguntur dammandi, sed expurgantur salvandi. stuli, sed decor est thalami: non introitus inferni, sed janua paradisi et porta coeli. Unde adhuc gravaris? Anima. De Ratio. Quales tibi videntur esse in praeceptis suis? Anima. Omnino indiscretidebent; jubent quod libet, non quod expedit; praecipiunt secundum voluntatem, non secundum ratioleges nobis duras et valde difficiles ad libitum suum promulgant, alligantes, ut Dominus dicit , onera gravia et importabilia, et ponentes in humeros nostros; ipsi autem
Abbreviated transcription (Latin):
in pcc̃o suo manebit. et circũsedentes ⁊
magnũ proclamato eius confert silentium.
proclamanti tamĩe et circũ sedentibꝰ non
modicũ affert dampnũ. quia et illum ex to¬
to punit malicia. et istos ex magna par
tiencie uesania et furore ꝓuocatus. sed
solo salutis eoꝵ desiderio ductus. suam in¬
iuste ꝓclamatus ĩnocenciam ubi et qnͣ¬
do et tui/ et qũo et qnͣtũ debet et ex toto
ĩuitus / et sine oĩ uoluntate suũ in aliquo
accusatorem ledendi sed ei ex toto remĩt¬
tendo exponit. nec utilitatem ut michi
uidetur proximorũ omittit. nec ꝓpriam
amittit. Mnma placet quod dicis. Racio
lo assimilasci et inferno. bene quidẽ dix¬
isses. si male nõ sensisses Nũt autẽ bona
non approbatur locucio. quã mala cor¬
pumpit ĩtentio Quia cum sũma sit be¬
nedictio discipulum esse xp̃i. maledicti¬
onem tamen ĩputanit euangelista. ꝙ
illuminato ceco nato dixexũt indei. tut

Expanded text:
in peccato suo manebit; et circumsedentes niin peccato suo manebit; et circumsedentes nimagnum proclamato ejus confert silentium, proclamanti tamen et circumsedentibus non modicum affert damnum; quia et illum ex toto perimit malitia, et istos ex magna parttientiae vesania et furore provocatus, sed solo salutis eorum desiderio ductus, suam injuste proclamatus innocentiam, ubi et quando, cui et quomodo et quantum debet, et ex toto invitus et sine omni voluntate suum in aliquo accusatorem laedendi, sed ei ex toto remittendo exponit. Nec utilitatem, ut mihi videtur, proximi omittit, nec propriam amittit. Anima. Placet, quod dicis. Ratio.lo assimilasti et inferno, bene quidem dixisses, si male non sensisses. Nunc autem bona non approbatur locutio, quam mala corrumpit intentio. Quia cum summa sit benedictio discipulum esse Christi, maledictioni tamen imputavit evangelista, quod illuminato caeco dixerunt Judaei: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
trone martyr effectus. ĩtrat in ꝑ adysum
ecclesie Tercius uero om̃ino ĩiuste.⁊ suã
nõ excusans ĩnocentiam. ꝑ tacitum bone
conscie testimoniũ. ꝑ plenum mũdane
glorie contemptum. et ꝑ fortem simp̃ĩꝰ aĩ¬
triumphum. ascendit in celum amom
Uides igitur. quia quantũ a passione la¬
tronis confitentis passio distat redempto¬
ris m̃ocentis. tantũ eius causa qui mali¬
ciose et falso accusatur. est ab eius qui ca¬
ritatiue et ueraciter proclamatur et si¬
cut nõ sunt pares in merito. sic nec eqͣ¬
les erũt in premio Qd̾ si se excusat ĩni¬
ste proclamatus. sicut nõ ruit ꝑ pcc̃m.
gor capłi. sic nec ascendit per mericũ.
Et dum in capło ĩnocenter nõ punit᷑.
in celo sublimĩter nõ coronat᷑. Amma.
Racionabilia quidẽ uidentur esse que di¬
cis. sed magnũ sepe or iretur malum. si
se ĩuiste proclamati nũꝙm : Ipẽ namq
qui eum maliciose ⁊ falso proclamaut

Expanded text:
trone martyr effectus, intrat paradisum trone martyr effectus, intrat paradisum Ecclesiae. Tertius vero omnino injuste et suam non excusans innocentiam per tacitum bonae conscientiae testimonium, per plenum mundanae gloriae contemptum, per fortem ipsius triumphum, etiam coelum ascendit. Vides ergo quia quantum a passione latronis confitentis passio distat Redemptoris innocentis, tantum ejus qui tam malitiose et false accusatur, ab eo qui charitative et veraciter proclamatur. Et sicut non sunt pares in merito, sic nec aequales erunt in praemio. Quod si se excusat injuste proclamatus, sicut non ruit per peccatum, gor capituli, sic nec ascendit per meritum. Et dum in capitulo innocenter non punitur, in coelo sublimiter non coronabitur. Anima. Rationabilia quidem videntur quae dicis; sed magnum saepe oritur malum, si se injuste proclamati non excusant. Ipse namque qui eum malitiose et false proclamavit,
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ est ꝑfecta cõuersio ad statũ emendacõ¬
nis. tercius longus iam usus bone cõuer¬
sacõnis Qyͣcus aũt est laudes et Ionores¬
dire. et gloriam solius dei quere ⁊ aĩaꝵ
salutem Quicũq aũt ante hũc annũ se ĩgerit
ut fructũ animaꝵ proferat. nec deo erit¬
acceptũ. nec sibi meritoriũ. ꝓpter leuita¬
tem et uanitatẽ. nec aliis erit prosicuũ.
Post hũc uo̾ a nniũ̃ idest quĩto ãno pure ⁊¬
caritatis. comedet fructus et cõgreget
ponia. quia tũt erit p̃dicacio eiꝰ fructu¬
osa in aliis. et sibi meritoria. ut cõgre¬
get in uitam et̾nam Hec dixi ut uide

Expanded text:
fecta conversatio ad statum emendationis. Tertius autem annus est usus bonae conversationis. Quartus annus est laudes et re, et gloriam soli Deo quaerere, et animarum salutem. Quicunque autem ante hunc annum ingerit se, ut fructum animarum proferat; non Deo acceptum, nec sibi meritorium propter levitatem, nec aliis erit proficuum. Post vero hunc annum, id est quinto anno, purae charitatis comedent fructus, et congregabunt poma; quia tunc erit praedicatio fructuosa et sibi meritoria, ut fructum congregent in vitam aeternam. Te ipsum stude
Abbreviated transcription (Latin):
sublimis De radice itaq colubris eg᷑¬
ditur regulus. et semen eius absorbet
uolucrem. quia et suggestionẽ dyaboli
concutitur animꝰ. et opus illicitum e¬
perimt animã. quia pccm cũ consũma¬
tum fuerit gen̾at mortem Igitur crebra
sq̾turaꝵ meditacõne. assidua psalmorũ
ruminacõne. pura et humili confessiõe.
ab ĩmũdis te cogitacoibus expurga. mem¬
bra tua que sc̃̾ suꝑ t̾ram cũ uiciĩs et cõcu¬
piscenciis mortifica. ut et babilonis ꝑ¬
uulos tenens ad petrã allidas. et car¬
nis tue terat suꝑbiam potus cibiq par¬
citas. Anma skultũ me tua uerba et
tristem letificant. et nesciam erudiũt.
et ĩfirmam corroborant iam michi ⁊¬
ostendisti.qnͣdo me hoc uitiũ temptat ⁊
non debere me nunis dolere . et ꝑnen¬
do id quod nitet et dulcescit. atq plene
ĩtuendo quio sit. et ad quã ꝑdicionem
trahat. me posse illud ꝑ gͣtam dei suꝑa¬
re. ut sic testa saniemin ulcere meo

Expanded text:
sublimis. De radice ergo colubri egrsublimis. De radice ergo colubri egreditur regulus et semen ejus adsorbet volucrem; quia et per suggestionem diaboli concutitur animus, et opus illicitum perimit animam: quia peccatum, cum consummatum fuerit, generat mortem . Igitur crebra Scripturarum meditatione, assidua psalmorum ruminatione, pura et humili confessione ab immundis te cogitationibus expurga; membra tua, quae sunt super terram, cum vitiis et concupiscentiis mortifica; ut et Babylonis parvulos tenens ad petram allidas et carnis tuae terat superbiam potus cibique parcitas. Anima. Multum me tua verba et tristem laetificant, et nesciam erudiunt, et infirmam corroborant. Jam mihi ostendisti, et quando me hoc vitium tentat, non debere me nimis dolere; et spernendo id quod nitet et dulcescit, atque plene intuendo quid sit, et ad quam perditionem trahat, posse me illud per gratiam Dei superare, ut sic testa saniem sciam in ulcere meo
Abbreviated transcription (Latin):
letaliter guttur tnͣssigit Eite tales sunt
mulieres de quibus cogitas. sic specio¬
se sũt sic suaues sic dulces Quid tibi ui¬
detur: Nõne tales sunt.Anma Pror¬
sus tales sunt. Racio. Utiq tales sunt.
et si nõ in se. tamẽ in te que illicite cõ¬
cupescis Non enĩ uel eas si honeste fuerint.
uel eaꝵ quã in eis deus creauit eciã ꝙͣ¬
uis ip̃se honeste nõ fuerm̃t formã ues
pulchritudinem rephendo. sed ĩordina
lo spẽm intuei̾s condempno Non inꝙͣ
in eis, ligni sciencie boni et mali. uel de¬
corem uel dulcedinem culpo. sed in tet
accuso. Animia Bene dicis. Racio Igitur
a radice colubris de quo egreditur regu¬
lus te obserua. ne forte semen eius ab¬
orbeat uolucrem. Anima. seultotiens
ligenda sunt nescio. Racio Coluber est
serpens antiquus. radip pestifera eiꝰ
suggestio. regulus motus ammii semẽ
reguli actus malus. uolucris anima.
que et puritate lenis. et cõtemplacõne

Expanded text:
lethaliter guttur transfigit. Ecce tales sunt lethaliter guttur transfigit. Ecce tales sunt mulieres de quibus cogitas; sic speciosae sunt, sic suaves sunt, sic dulces; quid tibi videtur? nonne tales sunt? Anima. Prorsus tales. Ratio. Utique tales sunt et si non in se tamen in te qui illicite cocupiscis. Non enim vel eas, si honestae fuerint; vel earum, quam in eis Deus creavit, etiam quamvis ipsae honestae non fuerint, formam vel pulchritudinem reprehendo sed inordinatlo speciem intueris, condemno. Non, inquam, in eis ligni scientiae boni et mali vel decorem vel dulcedinem culpo sed in te Eaccuso. Anima. Bene dicis. Ratio. Igitur a radice colubri de quo egreditur regulus te observa ne forte semen ejus absorbeat volucrem Anima. Multoties ligenda sint nescio. Ratio. Coluber est serpens antiquus, radix pestifera ejus suggestio; regulus vero motus animi, semen reguli malus actus; volucris anima quae et puritate levis est et contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
abstrahentes capientes. et cetea in ea
et acceptabilia ĩmundo amore ãmi¬
serpentibꝰ et ĩtuendo desideras et desiderãdo
intueris Quid enĩ tibi ĩhonesta est muli
er. dum eam ĩhoneste diligis. corꝑe quidẽ
pulchra. sed multimodis que nec nominã¬
de sunt spurciciis plena. nisi moũmẽtũ
quoddam. et fetidis mortuorũ sordibus
et sordidis fetoribus plenũ: Quid eius¬
quid cetea mẽbra alliciencia. et a te illi¬
cite cõcupita sũt. nisi quedã repencia
mordentia. et mordendo perimentia.ͣ
Ideo cauendũ tibi oĩmode est. ne dũ n¬
mis diligis huiqmoĩ quod extrinsecus
et spetiosum cernis et blandum. in idt
dampnabilit᷑ corruas quod ĩtrimsecus¬
et ĩquinat et necat ad extremũ quidẽ
qnͣdo carnis tue cũ ea uoluptatem exple
re inhianter et desiderant᷑ ꝓponis. mor¬
tiferam que hamũ occultat escam esuris
Cumq guscare appetis quod dulcescit. il¬
le qui sub dulcedine latet aculeus tuũ

Expanded text:
attrahentes, capientes, etc. in ea attrahentes, capientes, etc. in ea et acceptabilia immundo amori admiserpentibus et intuendo desideras, et desiderando intueris. Quid enim tibi inhonesta eer, dum eam inhoneste diligis, corpore quidem pulchra, sed multimodis quae nec nominandae sunt spurcitiis plena, nisi monumentum quoddam et fetidis mortuorum sordibus, et sordidis fetoribus plenum? Quanquid tenera membra illicientia et a te illicite concupita sunt, nisi quaedam repentia, mordentia et mordendo perimentia? Ideo cavendum omni modo est ne, dum nimis diligis hoc quod extrinsecus nitidum et speciosum cernis et blandum, et in id damnabiliter corruas quod intrinsecus inquinat et necat. Ad extremum quidem quando carnis tuae cum ea voluptatem explere desideras inhianter et desideranter proponis, mortiferam escam qua hamum occultat esuris. Cumque gustare appetis quod dulcescit, ille qui sub dulcedine latet aculeus tuum
Abbreviated transcription (Latin):
dum tem̾e̾ ad eum ĩtuendum carnis tu
eĩuitat. interiorem eciã aspectũ tuũ
dampnabiliter excecat Unde fit mise¬
rabiliter. ut quo uinacius ad iudendũ
quod exterius apparet corꝑalis iñ te ocula
uiget. eo ꝑ iculosius ad disternendum¬
quod ĩtrinsecus latet i tuitus in te pũa¬
lis caligat. et idcirco ad se desiderandũ
te trahit quod exterius ntet. quia nõ
intueris quod interiũs fetet sescis. qa
qnͣdo figente ⁊. noluptuoso ocũlo mulre¬
nere queris. Cumq tibi illicite placet
quod apparet exterius pulchrũ. non
uides quod latet ĩterius fecidum et
qnͣdo mulierem comptam luxuriose
amplecti desideras. saccum quoq sericũ
stercoribus plenũ habere inter brachia¬
dum est ad odorandum et quidem tibi¬
placere nõ debet quod exteriũs fulget
dum sic intͬ se cõtinet quod fetet Eeñ¬
mollia genas rubicundas facies sua¬
ues oculos ridentes blandientes t̃mu¬
entes loquẽtes offerentes/ expetentes

Expanded text:
dum temere ad eum intuendum carnis tuae dum temere ad eum intuendum carnis tuae oculum invitat interiorem, etiam aspectum tuum damnabiliter exerceat. Unde fit miserabiliter ut quo vivacius ad videndum quod exterius apparet corporalis in te oculus viget, eo periculosius ad discernendumquod intrinsecus latet intuitus in te spiritualis caliget. Et idcirco ad se desiderandum te trahit quod exterius nitet, quia non intueris quod interius fetet. Nescis quia, quando defigente et voluptuose oculo mulienere quaeris? Cumque tibi illicite placet quod apparet exterius pulchrum, non vides quod latet interius foedum. Et quando mulierem comptam luxuriose amplecti desideras, saccum quoque sericeum stercoribus plenum habere inter brachidum est ad odorandum. Et quidem placere non debet quod exterius fulget; dum sic intra se continet  id. habet, qmollia, genas rubicundas, faciem suavem, oculos ridentes, blandientes, innuentes, loquentes, offerentes, expetentes,
Abbreviated transcription (Latin):
temptaris: Quid cogitas in corde
tuo anma. Cogito multitudinẽ
tomptarum et pulchrarũ mulierum.
Racio Quid tibi de eis uidetur. Quales eas
aput te depingis. Quales tibi in cogita¬
cõne apparent. Amina. Ualde speciose.
ualde suaues. et ualde dulces. Ricio ad̾quid
speciose ⁊ suanes. et ad quid dulces: Anima.
Epeciose ad uidendũ. suaues ad amplectẽ¬
dum. et ad osculandũ dulces. Racio Qua¬
tas: Amina Buspirat mens mea. stim¬
latur corpus meũ. et ad uoluptatis ex¬
plecionem ꝑuenire, desideranter cor me¬
um et caro mea epultant. Racio Balde
plangenda et deflenda est talis exulta¬
tio Quare nõ pocius cor tuũ et caro tua
exultant in deum uiuũ.; Debes nãꝙ
esse nõ quasi coruus. sed quasi columba
ad fenestras tuas. nes ꝑ eas mors intͣ¬
ret. ut cum forte uel mentis uel corꝑis
motu ab ancha quietis tue ad mũdi hu¬
ius diluniũ egrederis. ubi cordis tui pe¬
dein ꝑ amorem sigas, non ĩuenias srũc
aũt econt̾ino decor te fallit exterior. et

Expanded text:
tentaris? quid cogitas in corde tuo? Anima. Cogito multitudinem comptarum et pulchrarum mulierum. Ratio. Quid tibi de eis videtur? Quales eas apud te depingis et quales tibi in cogitatione apparent? Anima. Valde speciosae, valde suaves et valde dulces. Ratio. Ad quid speciosae et suaves, et ad quid dulces? Anima. Speciosae ad videndum, suaves ad amplectendum, et ad osculandum dulces. Ratio. Quatas? Anima. Suspirat mens mea, stimulatur corpus meum, et ad voluptatis expletionem pervenire desiderat cor meum, et caro mea exsultat. Ratio. Valde plangenda et deflenda est talis exsultatio. Quare non potius cor tuum et caro tua exsultant in Deum vivum? Deberes namque esse non quasi corvus sed quasi columba ad fenestras tuas, ne per eas mors intraret: ut, cum forte vel mentis vel corporis motu ab arca quietis tuae ad mundi hujus diluvium egrederis, ubi cordis tui pedem per amorem figas non invenias. Nunc autem econtrario decor te fallit exterior, et
Abbreviated transcription (Latin):
gens alatrior eris. et facilius redibis ad eã¬
dem deuocionẽ in qua pͥmo fuisti Et licet
dormientibus nõ imputandũ iudeat᷑ quod
nescñ faciũt uel paciunt᷑. tamẽ indecens ẽ¬
ualde hõĩ religioso. ita totũ obrutũ ese sõp

Expanded text:
ges alacrior, et facilius redibis in eamdem devotionem, in qua prius fuisti. Et licet dormientibus non imputandum videatur, quod nescii faciunt, vel patiuntur; tamen valde indecens est homini religi
Abbreviated transcription (Latin):
confidis tibi ut p̃sumas scire quid dñs
uelit. ideo cõmisiss te suꝑiori tuo. ut ip̃e
te regat. et dedisti manũ tuã ei in ꝓfessi¬
onemi ut ip̃e te dutat in uia dei Unde
nõ licet tibi une demiceps pro uelle tu¬
o. sed quo ductor tuus te iubẽt illuc so¬
lum ire debes. et qd̾ ip̃e prohibet hoc
cauere debes. quia qui artem aliquam
dist̾e cupit debet regulam sui doctoris
tenere. et ꝓprias adiuẽtiones relmnq̃¬
re ut ĩfirmus qui adhuc accessus uicio¬
rũ pat̾itur. debet seruare dietam quã¬
ei medicus indicit. si cito ꝑlene desideat¬
sanari Ita et tu nichil dicas uel facias
mis Te emĩ ei dedisti ꝓpter regnũ celo¬
didisti. et ideo tibi nichil licet ag̾e de te
sine eiꝰ uolũtate Ipẽ enĩ est dñs tue
uolũtatis. et cõtractio rei aliene dño
ĩtto furtum est fur aũt celo nõ appri¬
et nos debemꝰ eis obedire sicut deo non

Expanded text:
confidis tibi, ut praesumas te scire quid Dominus velit; ideo commisisti te superiori tuo, ut ipse te regat; et dedisti manum tuam in confessione, ut ipse te ducat in viam Dei. Unde non licebit tibi vivere pro velle tuo: sed quo ductor tuus ire te jubet, illuc ire debes; et quod ipse prohibet, debes cavere. Quia qui artem aliquam discere cupit, debet regulam sui ductoris tenere, et proprias adinventiones relinquere. Ut infirmus, qui accessionem excessum patitur, debet servare dietam, quam medicus illi indicit, si cito sanari desiderat: ita et tu nihil dicas vel facias, mis. Te enim dedisti ei, propter regnum coelodidisti, et ideo non licet tibi agere de te, sine ejus voluntate. Ipse est enim dominus tuae voluntatis: et contractio rei alienae invito domino furtum est. Fur autem coelo non appropiet nos debemus eis obedire sicut Do
Abbreviated transcription (Latin):
nescias. quia ĩquietant cor. et mentẽ distͣ¬
hunt. deuocionẽ exhauriũt. et tempꝰ sine
utilitate consumũt Ea eciã que scis. nõ oĩa¬
effundas. quasi uas sine oꝑculo. qd statim
cũ iñdinat᷑ effundit quitquid concinet

Expanded text:
nescias, quia inquietant cor, et mentem distrahunt, et devotionem exhauriunt, tempusque sine utilitate consumunt. Etiam omnia quae scis, non effundas tanquam vas absque operculo; quod statim cum inclinatur, effundit qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nter fratres exhibe te uerecũdũ. fratres.¬
gͣtiosum modestum. affabilem. et dulcit᷑
seriosum. ita ut disciplinam cõserues.
et tamẽ ex austeritate nõ sis aliis one
nec uerba scurrilia alicui proferas. nec
libenter audias Quod enĩ delectat audi¬
re. si auderes ip̃ẽ libentͤ ꝓferres Ger¬
uus aũt dei ita castus debet esse in õn¬
horreat que indecent᷑ sonant. sed eciã
Nrnes gestus et mores tuis ser ribus.
mo aspectus et incessus. quadã huimi¬
li uerecũdia debent esse colorati. ut in¬
chil appareat iñ te elatum uel pompo¬

Expanded text:
nter fratres exhibe te verecundum, gratiosum, modestum, affabilem, dulcem, et severiorem; ut disciplinam conserves, et tamen ex austeritate non sis onerosus anec verba saecularia alicubi proferas, nec libenter audias: quod enim te delectat audire, si auderes, etiam libenter proferres. Servus autem Dei ita castus esse debet in omnhorreat quae indecenter sonant, sed etianes gestus et sermones tui, et mores, et aspectus, et incessus, quadam humili verecundia debent esse ornati. Nil appareat in te elatum et pomp
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ reputa te indĩgnũ hiis que habes.
quia defectus extĩor crestit in augmentũ
gr̃e int̾i̾oris. et in diuinas bone consciẽ et
mnt̾ ista duo mediũ semꝑ teneas. ne ita
parũ sumas. ꝙ in uiribus deficias. et a cõi¬
labore frangaris et iteꝵ ne ita multũ sũ

Expanded text:
er reputa te indignum de iis quae habes. Quia defectus exterior crescit in augmentum gratiae interioris, et in divitias bonae conscientiae: ista duo medium teneas: ne ita parum sumas, ut viribus deficias, et labore frangaris; et ne ita multum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ oportune potẽs parũ ante matu¬
tinas uigilare. ut spũs tuus dirigat᷑ ao
deum m̃ orõne. ut postea magis sobrius
sis et deuotior in seruicio dei, et landiba
eiic sẽ euigilas stacim om̃ẽs cogitatõos¬

Expanded text:
portunum est, parum ante matutinas vigilare, ut spiritus tuus dirigatur ad Dominum in oratione, et postea magis sobrius sis atque devotus in servitio Dei et laudibus ejus: et evigilans statim omnes cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
cõnes uagas abit̾e. et ĩtende huis que ⁊
psallumt᷑. alioqum postea tumultus eax
uix potis euade Post officiũ etiã stude cõ¬
seruare deuocionẽ quã concepisti ne nẽ
statim te effundas ad mania Ei irẽo nõ
sabes deuocionẽ interius. saltẽ ꝯferua
distiplinã si potes et morũ grauitaterer¬
humiliter exterius. ꝓpter reuerenciã dei
et aliis ad exemplim. De capittulor

Expanded text:
tiones varias abjicere, et intendere his quae psalluntur: alioquin postea tumultus earum vix poteris evadere. Post officium stude te conservare in devotione quam concepisti, et ne te statim effundas ad inania. Si autem non habes devotionem interius, saltem conserva disciplinam et morum gravitatem exterius, propter reverentiam Dei, et a
Abbreviated transcription (Latin):
cõe fragrãtes: ꝑtinet ad bonã famã ⁊ bonam
uitã unde aplu̾s Cristi bonꝰ odor sumꝯ deo ĩ
oi loco Berui sub lege sũt ÷ qui ex timore deo
buiũt liberi ãt sub gr̃ã: q̃ ex amore p̃plent
druena mãdata Gr̃a dei diffusa est ĩ cordiba
latatũ cor nr̃m in cai̾tate dei habeamꝰ seͥt.
tis ꝓpite : ne ꝑ obliuionẽ aliꝙ negligat᷑. se¬
mel ĩ septimana uobis legatur .xto. capii¬
eo legi Cun sepe legi p̃npiat᷑ iste libellus:¬

Expanded text:
bonam vitam et bonam famam. Unde Apostolus: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . Servi sunt sub lege, qui ex timore Domino serviunt; liberi sub gratia, qui ex amore implent divina mandata. Gratia Dei diffusa est in cordibuslatatum cor nostrum in charitate Dei habeamus. CAPUtis inspicere, ne per oblivionem aliquid negligatis, semel in septimana vobis legatur. Ideo legi