comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ testam̃to nazareis consu& udomainebat. ut consecrationis tẽpus
adimplentes caput & barbã raderent & inignem sacri ficii ponereNT
Hoc significantes qđ non solũ actus uerũ &iã om̃is cogitatus suos dñocon¬
secrarent: Hinchierechieli ꝓph&e sermodiuinus loquit᷑. & tufili
hominis sume tibi gladiũ acutum radentẽ pilos. Assumes cũ & dic
cesꝑcaputtuũ & barbã tuã Fuerat enĩ sacerdos non ex tranei gene¬
ris sed desacerdotali germine ꝓcreatus. Vnde secđm consu&udi nẽ
nazareorum radere mandat᷑. & caput & barbam. In apłorũ actib:
quoq scribitur. priscã &a quilã iudeos in xp̃m credentes incencris
caput sibi totondisse Habebant enĩ uotũ sicut õsequent̃ scriptuni
significat & in hierd solimisseniores apło paulo loquunt᷑. Sunt nob
uiri quattuor uotũ habentes suꝑse. His assũptis scĩ ficate cumillis

Expanded text:
quidem Testamento Nazareis consuetudo manebat, ut consecrationis tempus quidem Testamento Nazareis consuetudo manebat, ut consecrationis tempus adimplentes caput et barbam raderent, et in ignem sacrificii ponerent: hoc significantes, quod non solum actus, verum etiam omnes cogitatus suos Domino consecrarent. Hinc Ezechieli prophetae sermo divinus loquitur: Et tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, radentem pilos; assumens eum, duces per caput tuum et barbam tuam . Fuerat enim sacerdos non extranei generis, sed de sacerdotali germine procreatus: unde secundum consuetudinem Nazaraeorum radere mandatur et caput et barbam. In apostolorum Actibus quoque scribitur, Priscam et Aquilam, Judaeos in Christum credentes, in Cenchris caput sibi totondisse: habebant enim votum, sicut consequenter Scriptura significat. Et in Hierosolymis seniores apostolo Paulo loquuntur: Sunt nobis viri quatuor; votum habentes super se: his assumptis, sanctifica te cum illis,
Abbreviated transcription (Latin):
capillis omni ex partenudant. & ueluimfrigoris uel caloris ferre
non ualentes. uel potius huius modi d&urpationem habitus utcũq
celare uolentes capita ueste cooperiunt. an contra p̃ceptum apłicũ uen¬
re cõpbint᷑ Si quidẽ negare ñ poss̃ contrasententiã pauli facere di¬
centis. Om̃is uirorans uel ꝓph&ans uelato capite. d&urpat caput
suum. Non ista dicimus quo forsantalem consu&udinem rephen¬
deremalimus. Scimus enĩ & huius modi habitũ humilitatis ẽẽ indiciũ
Sedut moneamus grecorũ imperatores euicino habere qđ possint uel
redarguere uel em̃ dare. neclonge positos uel romanos uellatinos le¬
uit̃ rep̃hendant. Quisi radant barbã. comã tam̃ neo nutriunt . nec
caput ł ꝓph&antes uel orantes uelant. Lic& habeant in scãrumaucto¬
ritate scripturarũ unde c̃su&udinẽ suã optimedefendant. Et inu&eri

Expanded text:
capillis omni ex parte nudant, et vel vim frigoris vel caloris ferre capillis omni ex parte nudant, et vel vim frigoris vel caloris ferre non valentes, vel potius hujusmodi deturpationem habitus utcunque celare volentes, capita veste cooperiunt, an contra praeceptum apostolicum venire comprobentur. Siquidem negare non possunt contra sententiam Pauli se facere dicentis: Omnis vir orans, vel prophetans velato capite, deturpat caput suum . Non ista dicimus quo forsan talem consuetudinem reprehendere malimus: scimus enim et hujusmodi habitum humilitatis esse indicium; sed ut moneamus Graecorum imperatores e vicino habere quod possint vel redarguere, vel emendare; nec longe positos vel Romanos vel Latinos leviter reprehendant: qui si radant barbam, comam tamen nec nutriunt, nec caput vel prophetantes, vel orantes velant: licet habeant in sanctarum auctoritate Scripturarum unde suam consuetudinem optime defendant. Et in Veteri
Abbreviated transcription (Latin):
barbam non attondent. caput uero ex parte tondent. & de ton¬
sum ex parte relinquunt. Est quidem isteclericorũ habitus non
uni formis cunctis ecđis. sed ꝑconsu&udine maiorũ uarius atq di¬
uersus Nechincaliquando inter ecđas uel occidentales. uel orien¬
tales contentionata ẽ. Sed tenuerunt singulȩ quod suis amaiorib:
suscepere uel quod ꝓuinciarum usus potius approbauit.
Redarguita płs paulus corinthios. quod uiri quidem uel comã
nut ⁊ ebant. uel capita uelabant. Mulieres autem. nec capita ue¬
labant. nec comã nutriebant. Quae consu& udo iure rep̃hendit᷑
rebat in conueniens &curid reprehenderit. causam euidenter
ostendit dicens. Virquidem non deb& uelare caput suũ. qm̃i ma¬
go &gloriadĩ est. Curautem mulier debeat uel comã nutrire.
uel caput uelare. causam similiter edoc&dicens. Deb& mulier
potestatem habere suꝑ caput propterangelos. Hinc igitur con¬
siderent clerici qui barbã quidem nutrientes at uero caput penitus

Expanded text:
barbam non attondent, caput vero ex parte tondent, et detonsum ex parte relinquunt. Est quidem iste clericorum habitus non uniformis cunctis ecclesiis, sed pro consuetudine majorum varius atque diversus; nec hinc aliquando inter ecclesias vel Occidentales, vel Orientales contentio nata est, sed tenuerunt singulae quod suis a majoribus suscepere; vel quod provinciarum usus potius approbavit. Redarguit apostolus Paulus Corinthios quod viri quidem vel comam nutriebant, vel capita velabant; mulieres autem nec capita velabant, nec comam nutriebant. Quae consuetudo jure reprehenditurebat inconveniens. Et cur id reprehenderit, causam evidenter ostendit, dicens: Vir quidem non debet velare caput suum, quoniam imago et gloria Dei est . Cur autem mulier debeat vel comam nutrire, vel caput velare, causam similiter edocet, dicens: Debet mulier potestatem habere super caput propter angelos . Hinc igitur considerent clerici qui barbam quidem nutrientes, at vero caput penitus
Abbreviated transcription (Latin):
rerespiciat᷑. ñ ut amnore tenendi siue fruendi possideat᷑. Et ꝓpterta
esequent̃ait. uolo aũ uossine sollicitudine eẽ quis ineuxore ẽ . solli¬
citus ẽ quaed ñi sunt quomodo placeatdõ. Quiautẽ cum uxore est sol

Expanded text:
re respiciatur, non ut amore tenendi, sive fruendi, possideatur. Et propterea re respiciatur, non ut amore tenendi, sive fruendi, possideatur. Et propterea consequenter ait: Volo autem vos sine sollicitudine esse: qui sine uxore est, sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
di carnalem posteritatẽ quaerere. & filiorũ ꝓgeniegaudere turbaq
ppinquorũ exultare. Atuero qm̃ mundus in extremo positus finem
sed sp̃italis magis debes app&i successio. Vt qui uiuunt iã non sibi ui¬
uant. sed xp̃o qui peis mortuus ẽ & resurrexit : ꝓptereadicit flentes
feri debere tãquam ñ flentes ut huius mundiruinã atq tribulatione
c̃norũ spegaudiorũ consolent᷑. Similit̃ gaudentes in secularib: tẽpo¬
ulit̃ cõmodis. fiant tã quã non gaudentes. Vi tẽ pora lisboni guidu
uontẽ onentes ꝓpt̃ sui fragi litatẽ atq ꝓmutationẽ de&̃ nis potius gau¬
ieant & exultent. quatinus gaudia ꝑennia consequi p̃ualeant Simi¬
lit̃ eĩtes non hic possidere c̃cupi scant sed possessio nẽ suã in celestib
cẽdesiderent cũ psal mista loquentes. Quid enĩ miliiẽ inglo &ate
ut intransitusit eis ñ indesiderio & inuia ñ in patria. & tãquã ex late¬

Expanded text:
di carnalem posteritatem quaerere, et filiorum progenie gaudere, turbaque di carnalem posteritatem quaerere, et filiorum progenie gaudere, turbaque propinquorum exsultare: at vero quoniam mundus in extremo positus finem sed spiritualis magis debet appeti successio: Ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed Christo qui pro eis mortuus est, et resurrexit . Propterea dicit flentes fieri debere tanquam non flentes, ut hujus mundi ruinam atque tribulationes aeternorum spe gaudiorum consolentur. Similiter gaudentes in saecularibus temporaliter commodis, fiant tanquam non gaudentes; ut temporalis boni gaudia contemnentes propter sui fragilitatem, atque permutationem, de aeternis potius gaudeant et exsultent; quatenus gaudia perennia consequi praevaleant. Similiter ementes non hic possidere concupiscant, sed possessionem suam in coelestibus esse desiderent, cum Psalmista loquentes: Quid enim mihi est in coelo, ut in transitu sit eis, non in desiderio; et in via, non in patria; et tanquam ex late
Abbreviated transcription (Latin):
Qui superius in c̃tinentib: nuben dilicentiã dederat tã quã infirmis
saluitsremediũ porrigens dicit. melius ẽ enĩ nubere quãuri. nunc p̃¬
cipit frena luxuriȩ cũ ꝓpriaquoq uxore cohibere. Quidẽ en ĩ aliud qđ
dicit. qui habent uxores tãquã non habentessint. nisi dicere libidinis
lasciuiã aꝓpriis &iã uxoribus reprimere n & a mori magis filiorum
quã carnis desiderio seruiendũ ÷ ꝓpt̃ qđ dixerat superius. bonumes
homini mulierem ñ tangere. Sed qm̃ hȩc uirtus no n omnibus ad est
ppterea dic̃. ꝓpt̃ fornicationẽ autẽ unusquisq suam uxorẽ habeat:
xunaquȩq suũ uirum habeat. Qđ hoc loco infirmitati concedit᷑ pos¬
uerius resecare gestiensait qui habent uxores tã quã non habentes sint
Nonens non semp in firimitati deseruiendum. uerũ castimoniȩ sci¬
ati consuescendũ qm̃ p̃tereat figurahuius mundi Figuri fuit mun¬

Expanded text:
. Qui superius incontinentibus nubendi licentiam dederat, tanquam infirmis . Qui superius incontinentibus nubendi licentiam dederat, tanquam infirmis salutis remedium porrigens dicit, Melius est enim nubere quam uri . Nunc praecipit frena luxuriae cum propria quoque uxore cohibere. Quid est enim aliud quod dicit: Qui habent uxores, tanquam non habentes sint, nisi dicere, libidinis lasciviam a propriis etiam uxoribus reprimere, et amori magis filiorum, quam carnis desiderio serviendum? Propter quod dixerat superius: Bonum est homini mulierem non tangere . Sed quoniam haec virtus non omnibus adest, propterea dico, Propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . Quod hoc loco infirmitati conceditur, posterius resecare gestiens, ait: Qui habent uxores, tanquam non habentes sint. Monens non semper infirmitati deserviendum, verum castimoniae sanctitati consuescendum; quoniam praeterit figura hujus mundi. Figura fuit mun
Abbreviated transcription (Latin):
inquare sociũ sibi barnaban fore ñ abnegat dicens Anego & barnabas ha
potestatẽ ñ habemus & tam̃ istacũ beatus apłs desȩ ꝓfiteat᷑ nequaqu
nuptias c̃dẽpͥnat dequib: & p̃cepta c̃iugatis dedit & in c̃tinentes hortat᷑
ut si se ñ continent nubant Ad eonãq tam saluator quã beatus paulus
matrimonii pacca ñ reꝓbant. ut statuant uxorẽ auiro ñ discedere. net
uirũ uxorẽ relinquere nisi causa fornicationis. Qđ sidiscesserint in¬
tos manere. At tam̃ continentiã ꝑsuad ere desiderans: si c eisdẽ corinthi
scribit. Hoc itaq dico fr̃s. tempus breueẽ. reliquũ ẽ ut qui habent ux¬
res tãquã ñ habentessint & qui flent tã quã nonflentes & quigauden
tã quã nongaudentes. & qui emunt tamquã non possidentes. & qui uti
hoc mundo tã quã non utant᷑ Preerit enĩ figura huius mundi

Expanded text:
In qua re socium sibi Barnabam fore non abnegat, dicens: An ego et Barnabas hanc In qua re socium sibi Barnabam fore non abnegat, dicens: An ego et Barnabas hanc potestatem non habemus ? Et tamen ista cum beatus Apostolus de se profiteatur, nequaquam nuptias condemnat, de quibus et praecepta conjugatis dedit, et incontinentes hortatur, ut si se non continent, nubant. Adeo namque tam Salvator quam beatus Paulus matrimonii pacta non reprobant, ut statuant uxorem a viro non discedere, nec virum uxorem relinquere, nisi causa fornicationis: quod si discesserint, innuptos manere. Attamen continentiam persuadere desiderans Paulus, sic eisdem Corinthiis scribit: Hoc itaque dico, fratres: Tempus breve est, reliquum est ut qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui flentui emunt tanquam non possidentes; et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur: praeterit enim figura hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
litus dignitatẽ subrogar&. matrimoniũ nonspreuit. A postolatus
aũ dignitate sublatus & in euangelicã p̃dicationẽ destinatus: & si coniu¬
gẽ ñ reppulit. opus tam̃ coniugale declinauit. Qđ &iã c&erosapłos
lic&s continentiȩ sc̃ĩ moniã fuerint amplexati. Porro romaniquẽ¬
ad modũ culpant᷑ nuptiarũ foedera dã pnare. quando quid ea pud eos
nuptiȩ celebrent᷑. & exlegitimomatrimonio filii ꝓcreent᷑ Scribit
beatus apłs paulus chorinthiisdicens. Volo autẽ om̃s homines ẽẽ¬
sicut meipsum Sed unusquisq: ꝓprium hab& donũ exdõ. alius qui¬
sicut seipsũ. paulo superius aperit. ubi coniugatis p̃cepta sanxit inui¬
c sibi que admodũ deseruirent. Suicorporis pocestatẽ tã uirquã fe¬
mina ñ habendo sed ex alterius ꝑmissione seruando. Vnde in conclus¬
Quib inanifeste significat secȩlibem eẽ nec uxoris copula daineri
Hinc alibi scribit. Anñ habenius potestatẽ sororẽ mulierẽ circũ ducend

Expanded text:
apostolatus autem dignitate sublimatus, et in evangelicam praedicationem destinatus, etsi conjugem non repulit, opus tamen conjugale declinavit. Quod etiam caeteros licet continentiae sanctimoniam fuerint amplexati. Porro Romani quemadmodum culpantur nuptiarum foedera damnare, quandoquidem apud eos nuptiae celebrentur, et ex legitimo matrimonio filii procreentur? Scribit beatus apostolus Paulus Corinthiissicut me ipsum; sed unusquisque proprium habet donum a Deo, alius sicut seipsum, paulo superius aperit, ubi conjugatis praecepta sanxit invicem sibi quemadmodum deservirent, sui corporis potestatem tam vir quam femina non habendo, sed ex alterius permissione servando. Unde in conclusQuibus manifeste significat se caelibem esse, nec uxoris copula detineri. Hinc alibi scribit: An non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi ?
Abbreviated transcription (Latin):
rib: innuptis & uirginib: eẽ inferiores ut illis cogitantib: quȩsun
dñi. sc̃ĩ moniã tã corporequã spũ conseruando isti cogitent quȩ sun

Expanded text:
eribus innuptis et virginibus esse inferiores, ut illis cogitantibus quae sunt eribus innuptis et virginibus esse inferiores, ut illis cogitantibus quae sunt Domini, sanctimoniam tam corpore quam spiritu conservando, isti cogitent quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
& mulier innupta & uirgo. cogitat quȩdñi sunt. ut sit scã & corpore o
spũ. Quae autẽ nupta ẽ. cogitat quaesunt mundi quo modo placear
uiro. Videant itaq grecorũ principes romanos redarguere niten¬
tes suꝑcontinentia sacerdotũ ministros altaris inquasorte constitu¬
certe sollicitudinibus implicarimundi qđ non optat apłs. Sienĩs¬
neuxore sunt a sollicitudine mundiliberi eorũ sollicitudinẽ ger̃
quȩ s̃ dñi quaerentes om̃i tẽpore dõ cõplacere. apłicũ illud meditan¬
tes. Om̃a quaecũq facitis in nomine dñi semꝑ facite. Si uero cũ uxo¬
redeguerint. necesseẽ mundi sollicitudinib: eosimplicari. & quȩ rer
iam quomodo placeant uxori ñ dõ. Et huius modiquicũq sunt diuiss
qm̃ in÷ tera morẽ uxoris amorẽq dĩ medii consistunt . ñ ualentes di¬
cere cũ ꝓph&a portiomea dñs. dixi custo direlegẽtuã Neq cũbeto
corpore & spũ. Anigit᷑ dec& dni sacerdotes & altaris ministros mils¬

Expanded text:
i sunt, ut sit sancta et corpore et spiritu. Quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Videant itaque Graecorum principes, Romanos redarguere nitentes super continentia sacerdotum, ministros altaris in qua sorte constitucerte sollicitudinibus implicari mundi, quod non optat Apostolus. Si enim sine uxore sunt, a sollicitudine mundi liberi, eorum sollicitudinem gerunt quae sunt Domini, quaerentes omni tempore Deo complacere; apostolicum illud meditantes: Omnia quaecunque facitis, in nomine Domini semper facite . Si vero cum uxore degerent, necesse est mundi sollicitudinibus eos implicari, et quaerere jam quomodo placeant uxori, non Deo: et hujusmodi quicunque sunt, divisi sunt, quoniam inter amorem uxoris, amoremque Dei medii consistunt, non valentes dicere cum Propheta: Portio mea, Domine, dixi, custodire legem tuam . Neque cum beato corpore et spiritu . An igitur decet Domini sacerdotes, et altaris ministros, muli
Abbreviated transcription (Latin):
nã postclericatus susceptionem non patiunt᷑ aliquẽ sicut histo¬
rio graphus ille testat᷑ &iã ꝓpriam quã anteclericatũ legiti¬
me duxerat cognoscere uxorẽ Qđsi fecerit ministerio pri¬
uat᷑ Cum ꝑc&eras orientis ecłas. nullus haclege constrin¬
gat᷑: uerũ ꝓprio relinquat᷑ iudicio suȩq uoluntatis arbitrio
prias quas ante ordinationẽ legitimas habuereuxores siuelint
r&ineant. Non tamenliceat non habentib: ducere uel pri¬
orib: defunctis secunda matrimonia sortiri. Nec tamenhȩc
diuersitas a cõmunione quenquam segregat cũ consu& ũdo
discernat. Inbaptis matis quoq tempore diuersitatem tesa¬
lonicensis eccła gerit ac&eris. Quando quidẽ in pascha tan¬
tũ modo baptizat. cũ duosint tẽpora maiorũ auictoritate
baptis matidecr&a. pascha uidelica & pente costes
Quid antio chiao siriȩ memorem. cui mosẽ altare non

Expanded text:
nam post clericatus susceptionem, non patiuntur aliquem, sicut histonam post clericatus susceptionem, non patiuntur aliquem, sicut historiographus ille testatur, etiam propriam quam ante clericatum legitime duxerat, cognoscere uxorem, quod si fecerit, ministerio privatur; cum per caeteras Orientis Ecclesias nullus hac lege constringatur, verum proprio relinquatur judicio suaeque voluntatis arbitrio,piscopi proprias quas ante ordinationem legitimas habuere uxores, si velint, retineant; non tamen liceat non habentibus ducere, nec prioribus defunctis secunda sortiri matrimonia. Nec tamen haec diversitas a communione quemquam segregat, cum consuetudo discernat. In baptismatis quoque tempore diversitatem Thessalonicensis Ecclesia gerit a caeteris; quandoquidem in Paschae tantummodo baptizat, cum duo sint tempora majorum auctoritate baptismati decreta, Paschae videlicet et Pentecostes. Quid Antiochiae Syriae memorem, cui mos est altare non
Abbreviated transcription (Latin):
eccłae: Si quidem aliter alexandrini & romani aliter ȩgyptu
atq thebani eas celebrant. Namnec romani nec alexandrini
diesabbato conuentus faciunt. quod facere comꝓbantur in
uni uerso oriente xp̃i eccłae. Etaegyptii quidem siue thebai¬
dae cõmorantes quamquã conuentus idẽ collectas faciant die
sabbato. non tamensa cramenta corporis & sanguinis xp̃i
accipiunt ieiuni. sed ad uesperam post ciborum repl&io¬
nem contratotius orbis consu&udinem. Addunt &iam
suae consu&udini alexandrini : quartam & sextã feriam.
quib: quidem conuentus faciunt . scripturas sacras legentes.
doctoribus eas interp̃tantibus. Non tamensollẽnem obla¬
tionis morẽ his indieb: agunt: Nec tam̃ ꝓpt̃ ista ac&eris
orientalib: eccłis ex cõmunicant᷑. a quibus eẽ diuersi uident᷑
Tessalia quoq cũ diuersȩ sit consuetudinis ac&eris orientalib

Expanded text:
Ecclesiae: siquidem aliter Alexandrini et Romani; aliter Aegyptii Ecclesiae: siquidem aliter Alexandrini et Romani; aliter Aegyptii atque Thebani eas celebrant: nam nec Romani nec Alexandrini die Sabbato conventus faciunt, quod facere comprobantur in universo Oriente Christi Ecclesiae, et Aegyptii quidem sive Thebaidae commorantes, quanquam conventus, id est collectas, faciant die Sabbato, non tamen sacramenta corporis et sanguinis Christi accipiunt jejuni, sed ad vesperam post ciborum repletionem contra totius orbis consuetudinem. Addunt etiam suae consuetudini Alexandrini quartam et sextam feriam, quibus quidem conventus faciunt Scripturas sacras legentes, doctoribus eas interpretantibus, non tamen solemnem oblationis morem in his diebus agunt; nec tamen propter ista a caeteris orientalibus Ecclesiis excommunicantur, a quibus esse diversi videntur. Thessalia quoque cum diversae sit consuetudinis a caeteris orientalibus:
Abbreviated transcription (Latin):
ualent romanos diiudicent persuae uarietate religionis.
quod a constantinopolitana diuersi uideantur haberi consue¬
tudine. Ancerte doctiores sunt apłis. aut exanti quorum lec¬
tione possunt ostendere. suã potiorẽ fore romana consuetudi¬
nem Historio graphus siquidem illorum testat᷑ singulorũ
hoc reliquisse sententiaes cõs apłos. ut unus quisq nontimore
non necessitate: quod bonum ẽ oper&. sed magis ꝓpriae uolun¬
tatis iuditio. Si quidem cũ sint unius omnes fide : diuersa ta¬
men disponunt tam circa paschalegitima. quã circa ieiunio¬
rum obseruationes. aliis plures aliis pauciores ieiuniorũ dies
celebrantibus Nec ipsa ieiunia sua uel aescarum uel tempo¬
rissimilitudine. uel a equalitate frequentantibus. Verum
singulis uel ꝓuintia esuae. uel maiorum consuetidine. uel
corporũ uiribus fore contentiꝰs. Collectas quoq: idẽ conuen¬
tus populi. nec eodem tempore. nec unomore omnes tenent

Expanded text:
valent Romanos dijudicent super suae varietate religionis, valent Romanos dijudicent super suae varietate religionis, quod a Constantinopolitana diversi videantur haberi consuetudine. An certe doctiores sunt apostolis, aut ex antiquorum lectione possunt ostendere suam potiorem fore Romana consuetudinem? Historiographus siquidem illorum testatur, singulorum hoc reliquisse sententiae sanctos apostolos, ut unusquisque non timore, non necesitate, quod bonum est operetur; sed magis propriae voluntatis judicio. Siquidem cum sint unius omnes fidei, diversa tamen disponunt tam circa Pascha legitima, quam circa jejuniorum observationes, aliis plures, aliis pauciores jejuniorum dies celebrantibus. Nec ipsa jejunia sua vel escarum, vel temporis similitudine, vel aequalitate frequentantibus, verum singulos vel provinciae suae, vel majorum consuetudine, vel corporum viribus, fore contentos. Collectas quoque, id est conventus populi, nec eodem tempore, nec uno more omnes tenent
Abbreviated transcription (Latin):
tur In alexandria prbt non facit sermonem & haec res
initium accepit ex quo arrius ecđam conturbauit
Romae sabbata uni uersa ieiunant. Incȩsaria cappadocie
eos qui postbaptis ma delinquunt a cõmunione suspendant
Nouatiani circaphrigiam: binubos non recipiunt Constan¬
tinopolimuero neq aperte recipiunt. neq palam remouere
noscunt᷑ In occidentalib uero partibus aꝑte recipiunt
Longũ fi& sicuncta uoluerimus colligere quȩ ꝑecđastoroba
bedis positas. multi plex uari&as obserua redinoscituriuelan¬
tiquitus obseruasse dep̃henditur. Sed sufficiant ista breuiter
exunius scriptoris historia collegisse. & hoc greci. Quatinus
imperatores intellegant grecorũ quã in iuste. quamimper¬
te. romanos redarguant. quod suas consu&udines pomnia
non obseruent. Cogant ergo uni uersumecclesiarũ xp̃i corpus
toto orbe diffusum ansuarum leges consu&udinum: & tum si

Expanded text:
tur. In Alexandria presbyter non facit sermonem; et haec res tur. In Alexandria presbyter non facit sermonem; et haec res initium accepit ex quo Arius Ecclesiam conturbavit. Romae Sabbata universa jejunant. In Caesarea Cappadociae eos qui post baptisma delinquunt, a communione suspendunt. Novatiani circa Phrygiam binubos non recipiunt. Constantinopolim vero, neque aperte recipiunt, neque palam removere noscuntur: in occidentalibus vero partibus aperte recipiunt. » Longum fiet si cuncta voluerimus colligere, quae per Ecclesias toto orbe dispositas multiplex varietas observare dignoscitur, vel antiquitus observasse deprehenditur. Sed sufficiat ista breviter ex unius scriptoris historia collegisse, et hoc Graeci: quatenus imperatores intelligant Graecorum quam injuste, quam imperite Romanos redarguant, quod suas consuetudines per omnia non observent. Cogant ergo universum Ecclesiarum Christi corpus toto orbe diffusum in suarum leges consuetudinum, et tum si
Abbreviated transcription (Latin):
in differenter fiunt. siue catecumini. si ueiam xp̃i ani: dũ
omnes eccłae iam fideles inhis ordinibus habere uideantur
Igo quoq cognoui intessalia consu& udinẽ aliã: dũ quidam
clericus anteclericatum legitime duxiss& uxorem. quiacũ
eamixtus fuerit postclericatum: abdicatus est Dum in or¬
ente cunctisponta nea uoluntate. & non aliqua necessitate.
&iamepi sem& ipsos abstineant plurimi enĩ eorum &iã
episcopatus tempore exlegitima uxore &iã filios habuer̃
Hoc quoq intessalia seruari cognoui : qm̃ apud cos indieb
paschȩ tantum modo baptiratur. Qua propter plurimi an¬
nebaptis mate moriuntur. In anthiochia uero siriae altare
non adorientẽ cecłȩ. sed magis ad occidentem habent In elada
hieru solimis &tessalia. ad tempus ues pertinum oratianes
similes nouatianis constanti nopolim degentibus habent
Incȩsaria cappadociȩ & cipro die sabbati & dominico cirader¬

Expanded text:
indifferenter fiunt, sive catechumeni, sive jam Christiani, dum indifferenter fiunt, sive catechumeni, sive jam Christiani, dum omnes Ecclesiae jam fideles in his ordinibus habere videantur. Ego quoque cognovi in Thessalia aliam consuetudinem: dum quidam clericus ante clericatum legitime duxisset uxorem, quia cum ea mistus fuerit post clericatum, abdicatus est; dum in Oriente cuncti spontanea voluntate, et non aliqua necessitate, etiam episcopi semetipsos abstineant. Plurimi enim eorum etiam episcopatus tempore ex legitima uxore etiam filios habuerunt. Hoc quoque in Thessalia servari cognovi, quoniam apud eos in diebus Paschae tantummodo baptizatur; quapropter plurimi sine baptismate moriuntur. In Antiochia vero Syriae altare non ad Orientem Ecclesiae, sed magis ad Occidentem habent. In Hellada, Hierosolymis, et Thessalia ad tempus vespertinum orationes similes Novatianis Constantinopolim degentibus habent. In Caesarea Cappadociae, et Cypro, die Sabbati et Dominico circa ves
Abbreviated transcription (Latin):
& quia nulla lectio ex hoc inuenit᷑ antiqua. puto a płos singu¬
lorum hocreliquisse sententiȩ. ut unus quisq operetur. ñ
timore. non necessitate quod bonum ẽ. Sed &iam circa ce¬
lebritatem collectarũ quaedã diuersitas inuenitur
Namdum ꝑ ecclesias inuni uerso terrarum orbe constitutas
die sabbatorum ꝑ singulas ebdomadas sacrificia celebrentur
hoc inalexandria & roma quadam prisca traditione non faci
unt Aegyptii uero alexandriȩ uicini. & thebaidis habita¬
tores sabbato quidem collectas agant. sed nonsicut moris ẽ
sacramenta ꝑcipiunt Nampostquã fuerint epulati.
& cibis omnibus ad impl&i. circa uesperam oblatione facta
cõmunicant Rursus autem in alexandria quarta & sex¬
ta feria scripturae leguntur. easq doctores interpr&antur.
&omna fiunt pr&ersollemnem orationis morem Item
infra. In eadem alexandria lectores & psalmi ꝓnuntiatores

Expanded text:
Et quia nulla lectio ex hoc invenitur antiqua, puto apostolos singuEt quia nulla lectio ex hoc invenitur antiqua, puto apostolos singulorum hoc reliquisse sententiae, ut unusquisque operetur non timore, non necessitate, quod bonum est. Sed etiam circa celebritatem collectarum quaedam diversitas invenitur. Nam dum per Ecclesias in universo terrarum orbe constitutas, die sabbatorum per singulas hebdomadas sacrificia celebrentur, hoc in Alexandria et in Roma quadam prisca traditiount. Aegyptii vero Alexandriae vicini, et Thebaidis habitatores, Sabbato quidem collectas agunt, sed non sicut moris est sacramenta percipiunt: nam postquam fuerint epulati, et cibis omnibus adimpleti, circa vesperam oblatione facta communicant. Rursus autem in Alexandria quarta et sexta feria Scripturae leguntur, easque doctores interpretantur; et omnia fiunt praeter solemnem orationis morem. » Item infra: « In eadem Alexandria lectores, et psalmi pronuntiatores,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen disponant circa pascha legitima. unde pauca dioen¬
da sunt. Namin ipsisieiuniis aliter apud alios inuenis
obseruari. Romani enim tres ante pascha septimanas.
dominicam sub continuatione ieiunant
Illiriciuero & totaellas. alexandria quoq antes ex septi ma¬
nas ieiunant. eaq. ieiunia quad ragesimam uocant
Alii uero anteseptem paschae septimanas iciuniorũ facere
noscuntur initia &post pauca. Sed &iam ciborum absti¬
nentiam non similem habent. Nam alii omnino ab ani¬
matis obseruant: Alii animantiũ pisces solũ modo come¬
dunt : Quidam cum piscibus uescunt᷑ & uolatilibus dicen¬
tes hȩc secundũ mor̃sen ex aqua habere substantiã Alii
uero &iam caulibus &ouis abstinere noscunt᷑ : quidam sic¬
cotantũ pane uescuntur. alii neq hoc Aliiusq. ad nonam
ieiunantes horam. si nediscr&ione ciborum reficiuntur
łtinnu meribiles consuetudines apud diuersos inueniunt᷑

Expanded text:
tamen disponunt circa Pascha legitima; unde pauca dicentamen disponunt circa Pascha legitima; unde pauca dicenda sunt. Nam in ipsis jejuniis aliter apud alios invenis observari: Romani enim sex ante Pascha septimanas, praeter Dominicam, sub continuatione jejunant. Illyrici vero et tota Hellas, Alexandria quoque ante sex septimanas jejunant; eaque jejunia Quadragesimam vocant. Alii vero ante septem Paschae septimanas jejuniorum facere nascuntur initia. » Et post pauca: « Sed etiam ciborum abstinentiam non similem habent: nam alii omnino ab animatis observant: alii animantium pisces soludunt, quidam cum piscibus vescuntur et volatilibus, dicentes haec secundum Moysen ex aqua habere substantiam. Alii vero etiam caulibus et ovis abstinere noscuntur; quidam sicco tantummodo pane vescuntur; alii neque hoc; alii usque ad nonam jejunantes horam sine discretione ciborum reficiuntur; et innumerae consuetudines apud diversos inveniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
los haberent. Quid enim in his monstratur. nisi quarum
erat differentia inscientia & uirtute ecclesiarum. earũ
quoq non eadem ess& consu&udo religionis Siquidẽ
longe aliter segerebant quihieru solimis fuerant cõmu¬
niter uiuentes. & infractione panis cõmunicantes. & ora¬
tione perseuerantes nihilꝓprium possidentes : atq. lon¬
ge aliter quisua quae possederant r&inentes. secundum
gratiã sibi diuinitus imꝑtitam euangłm xp̃i. uita. mori¬
bus & fide cõmendabant Interquos plurimũ extollit
apłs tesalonicenses quibus donatum ẽ ut eadem pateren¬
tur a contribulibus suis. quae passi sunt & hi qui hieruso¬
limis morabantur aiudeis. Deuaria quoq ecclesiarum con¬
su&udine. socrates in historia sic ecclesi astica loquitur
Quia uero ex oonsu&udine quadamperꝓuintias celebratur
pascha : hinc aestimo quod nulla religio eas demuideatur ser¬
uare sollem nitates. Nam cumunius sint fidei plurima

Expanded text:
los haberent. Quid enim in his monstratur, nisi quarum los haberent. Quid enim in his monstratur, nisi quarum erat differentia in scientia et virtute Ecclesiarum, earum quoque non eadem esset consuetudo religionis. Siquidem longe aliter se gerebant qui Hierosolymis fuerant communiter viventes, et in flactione panis communicantes, et oratione perseverantes, nihil proprium possidentes: atque longe aliter, qui sua quae possederant retinentes, secundum gratiam sibi divinitus impertitam Evangelium Christi, vita, moribus, et fide commendabant. Inter quos plurimum extollit Apostolus Thessalonicenses, quibus donatum est ut eadem paterentur a contribulibus suis, quae passi sunt et hi qui Hierosolymis morabantur a Judaeis. De varia quoque Ecclesiarum consuetudine Socrates in Historia ecclesiastica sic loquitur: « Quid vero ex consuetudine quadam per provincias celebratur Pascha, hinc aestimo quod nulla religio easdem videatur servare solemnitates. Nam cum unius sint fidei, plurima
Abbreviated transcription (Latin):
num institutiones fuisse Nec tamen fide diuersas. lic& ob¬
seruantia dispares extiterint. Scribita płstesa lonicensibus¬
Vos eniminquit imitatores facti estis fr̃s ecclesiarumdĩ quae
sunt iniudea in xp̃oihũ. Ista dicens ostendit &iam ecclesiascre¬
dentiũ degentib non eius dem esse uircutis. uerũ diuersi
muneris. ac perhoc diuersae quoq consu& udinis. Quod
&iam beatus hieronimus in prologo epistolarum pauli
testatur dicens. non eas ordinem ut scriptae sunt. sed quen¬
dam graduum tenere ꝓuectum Ut primũ locũ epłȩ
contineant. quae missae fuerant ad eccłas. quibus minor
obseruantiae doctrina uel uirtus inerat. Medium
uero teneant quae missae fuerant his quaeiamabintus re¬
cesserant : Necdum tamen ꝑfectionis culmen obtinueras
Vltimum uero quae missae fuorant perfectionis gradũ
obtinentibus Quae tam scientiae quam uirtutisemi¬
nentia p̃pollebant. ut in frasemultos. supra se uero nul¬

Expanded text:
num institutiones fuisse; nec tamen fide diversos, licet obnum institutiones fuisse; nec tamen fide diversos, licet observantia dispares exstiterint. CAPUT Vos enim, inquit, imitatores facti estis, fratres, Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea in Christo Jesu . Ista dicens ostendit etiam Ecclesias credentium de gentibus non ejusdem esse virtutis, verum diversi muneris, ac per hoc diversae quoque consuetudinis. Quod etiam beatus Hieronymus in Prologo epistolarum Pauli testatur, dicens: Non eas ordinem ut scriptae sunt, sed quemdam graduum tenere provectum; ut primum locum epistolae contineant, quae missae fuerant ad Ecclesias, quibus minor observantiae doctrina vel virtus inerat. Medium vero teneant, quae missae fuerant his quae jam ab initiis recesserant, necdum tamen perfectionis culmen obtinuerant. Ultimum vero, quae missae fuerant perfectionis gradum obtinentibus, quae tam scientiae quam virtutis eminentia praepollebant, ut infra se multos, supra se vero nul
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiis abstinuisse. Sed neq prandebant omni sabbato quos
constat usq ad uesperam continuata perduxisse iei unia.
plurimosq illorum in tertia uel sexta diẽcibum corpori uix
prebuisse. Videant igitur grecorum sapientes uelcerte prin¬
cipes quamiuste reprehendant romanos insabbato ieiunan¬
tes. Ergo reprehendant & istos omnidie ieiunantes. repre¬
hendant &iã totam ebdomadam ieiunio continuantes
Quod quia stultum esse cernitur. ex hoc saltem uelim pru¬
dentiae uelleuitatis suae ꝑspiciant errorem &studeant
potius uirtutis imitatores existere. quamiei unantibus de¬
rogare. Non enimait apłs regnumdĩ est ȩsca & potus. sed
iustitia &pi&as & saluatordiabolum non prandendo
sedieiunando uicit. Hec suae consu&udinem religionis
omnes xp̃i uel int ecclesias tenere. cum uideant tama pło¬
rum temporibus quã discipulorũ eorũ diuersas obseruatio¬

Expanded text:
nuptiis abstinuisse. Sed neque prandebant omni Sabbato, quos nuptiis abstinuisse. Sed neque prandebant omni Sabbato, quos constat usque ad vesperam continuata perduxisse jejunia; plurimosque illorum in tertia vel sexta die cibum corpori vix praebuisse. Videant igitur Graecorum sapientes, vel certe principes, quam juste reprehendant Romanos in Sabbato jejunantes. Ergo reprehendant et istos omni die jejunantes; reprehendant etiam totam hebdomadam jejunio continuantes. Quod quia stultum esse cernitur, ex hoc saltem velim vel imprudentiae, vel levitatis suae perspiciant errorem, et studeant potius virtutis imitatores existere, quam jejunantibus derogare. Non enim, ait Apostolus, regnum Dei est esca et potus, sed justitia et pietas . Et Salvator diabolum non prandendo, sed jejunando vicit . Nec suae consuetudinem religionis omnes Christi velint Ecclesias tenere; cum videant tam apostolorum temporibus, quam discipulorum eorum, diversas observatio
Abbreviated transcription (Latin):
hi desiderio patriae caelestis ad eo in calu erant: ut his merito
dicer&ur. uestra autem conuersatio in caelis est. Incarne
siquidem cõmorantes angelicam ut ita dixerim interris
uitam agebant Fertur enim perbeatũ marcum euange¬
listam quẽ miserat apłs p&rus aroma alexandriam ut euan¬
gelium xp̃i illi regioni p̃dicar&. fuisse sic institutos
Num uero ꝓpterea c&eras inorbe toto xp̃i ecđas longe ali¬
ter degentes sua cõmunione priuarant. uel in suos ritus
suamq consu&udinem trans mutare gestiebant n Noue¬
rant enim unicuiq non solum hominum uerum &iam
ecdesiae datam esse gratiam. secundũ mensuram dona¬
tionis xp̃i Nec tamen isti quia continentiã uelut funda¬
mentum qđ dam primo consectandam constituerant.
nuptias condem nabant Nisi forte putandum apud eos ep̃os
atq prbos uxores duxisse. apud quos constat ipsos oni ã laicos

Expanded text:
hi desiderio patriae coelestis adeo incaluerant, ut his merito hi desiderio patriae coelestis adeo incaluerant, ut his merito diceretur: Vestra autem conversatio in coelis est . In carne siquidem commorantes, angelicam, ut ita dixerim, in terris vitam agebant. Fertur enim per beatum Marcum evangelistam, quem miserat apostolus Petrus a Roma Alexandriam ut Evangelium Christi illi regioni praedicaret, fuisse sic institutos. Num vero propterea caeteras in orbe toto Christi Ecclesias longe aliter degentes, sua communione privarant, vel in suos ritus suamque consuetudinem transmutare gestiebant? Noverant enim unicuique non solum hominum, verum etiam Ecclesiae datam esse gratiam secundum mensuram donationis Christi; nec tamen isti, quia continentiam velut fundamentum quoddam primo consecrandam constituerant, nuptias condemnabant: nisi forte putandum apud eos episcopos atque presbyteros uxores duxisse, apud quos constat ipsos etiam laicos
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. Continentiã uero uelut fundamentum quoddam.
primo in anima collocant. &itademũ reliquas suꝑhanc
pergunt aedificare uirtutes. Cibum potumq nullus
eorũ capitante solis occasum. uidelic& tempus lucis cum
philo sophiae studiis : curam uero corporiscũ noctesociantes
Nonnulli autem &iam posttriduũ in cõmunionem ueni¬
unt cibi. quos scilic& edatior studiorum fames ꝑ urga
lamuero hi qui ineruditionibus sapientiae. & in ꝓfundiore
intellegentia sacrorum uoluminum conuersantur. tãquã
copiosis dapibus inhiantes expleri nequeunt : & contuendo aon¬
us inflammantur. ita ut nec quarto iam nec quinto sed sexto
die demũ nontum desi deratum quam necessarium corpori
indulgeant cibum Haec scribens de conuersatione ore¬
dentium non alexan driae tantum uerum perȩgyptum pas¬
sim in habitantiũ doc& quantũ istorum conuersatio distabat
ac&eris ꝑtotius orbis amplitudinem credentibus Si quidem

Expanded text:
tibus: « Continentiam vero velut quoddam fundamentum tibus: « Continentiam vero velut quoddam fundamentum primo in anima collocant; et ita demum reliquas super hanc pergunt aedificare virtutes. Cibum potumque nullus eorum capit ante solis occasum; videlicet tempus lucis cum philosophiae studiis, curam vero corporis cum nocte sociantes. Nonnulli autem etiam post triduum in communionem veniunt cibi, quos scilicet edacior studiorum fames perurget. Jam vero hi qui in eruditionibus sapientiae, et in profundiore intelligentia sacrorum voluminum conversantur, tanquam copiosis dapibus inhiantes, expleri nequeunt, et contuendo acrius inflammantur, ita ut nec quarto jam, nec quinto, sed sexto die demum, non tam desideratum quam necessarium corpori indulgeant cibum. » Haec scribens de conversatione credentium, non Alexandriae tantum, verum per Aegyptum passim inhabitantium, docet quantum istorum conversatio distabat a caeteris per totius orbis amplitudinem credentibus. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
& postalia. Est autem in quit insingulis locis conseorata oratio¬
nis domus quae appellatur semnion uel monasterium
Semnion autem significare potest honestorum conuenticulũ.
inquod secedentes. hon esta & casta uitae misteria celebrant
Nihil illuc prorsus quod ad cibum potumq ꝑtin& inferen¬
tes uel reliquahumani corporis ministeria: sed legis tantũ
libros & uolumina ꝓph&arum: Ymnos quoq indm̃ c&eraq
hissimilia: in quorum disciplinis atq exercitus instituti.
ad perfectam beatamq uitam studiis iugibus coalescant
Ab ortu autem diei usq ad uesperam omne eis spatium studio¬
rum exercitiis ducitur. quibus ad diuinam philosophiam
ꝑsacras litteras inbuuntur. patrum leges in allegori cam
intellegentiam deducentes. Qm̃ formas esse &imagines ca
quae in legis littera scripta sunt opinantur. latentis intrin¬
secus ꝓfundi cuiusdam diuiniq misterii. Etinconsequen¬

Expanded text:
Et post alia: « Est autem, inquit, in singulis locis consecrata oratioEt post alia: « Est autem, inquit, in singulis locis consecrata orationis domus, quae appellatur semnion, vel monasterium. Semnion autem significare potest honestorum conventiculum, in quod secedentes honesta et casta vitae mysteria celebrant. Nihil illuc prorsus quod ad cibum potumque pertinet inferentes, vel reliqua humani corporis ministeria, sed legis tantum libros, et volumina prophetarum, hymnos quoque in Deum, caeteraque his similia. In quorum disciplinis et exercitiis instituti, ad perfectam beatamque vitam studiis jugibus coalescant. Ab ortu autem diei usque ad vesperam omne eis spatium studiorum exercitiis ducitur: quibus ad divinam philosophiam per sacras litteras imbuuntur; Patrum leges in allegoricam intelligentiam deducentes; quoniam formas esse et imagines ea quae in legis littera scripta sunt, opinantur, latentis intrinsecus profundi cujusdam divinique mysterii. » Et in consequen
Abbreviated transcription (Latin):
initia religionis continebantur Nec tamen obhoc ali eni
facti sunt ab eis qui summa tenebant. isti quiminima uelit
dicam p̃cepta sectabantur. Etenim lic& obseruantiae fue¬
rint qualitate dispares. fidei tamenunitate socieͣbantur
Fusebius caesariensis ep̃s inhistoria a ecclesiastica. scribit
decredentibus qui morabantur alexandriae quo religio¬
nis feruore d&inebantur. quam excellenti conuersationi
philosophia se segerebant. Aitergo Primoomniũ renun¬
tiant cunctis facultatibus suis. qui se ad huius modi philoso¬
phiam dederint. & bonissuis quibus inter sunt cedunt
Tum de in de quod omnes &iam uitae sollicitudines ꝓcul
abiciant. & extra urbem egressi. inhortulis uel exiguis qui¬
busq agellulis degant. refugientes imparis ꝓpositi consor¬
tia. & uitae dissimilis contubernia Scientes impedimen¬
to esse haccarduum uolentibus iteruirtutis incedere

Expanded text:
initia religionis continebantur, nec tamen ob hoc alieni initia religionis continebantur, nec tamen ob hoc alieni facti sunt ab eis qui summa tenebant, isti qui minima, veluti dicam, praecepta sectabantur. Etenim licet observantiae fuerint qualitate dispares, fidei tamen unitate sociabantur. Eusebius Caesariensis episcopus in Historia ecclesiastica scribit de credentibus qui morabantur Alexandriae, quod religionis fervore detinebantur, quam excellenti conversationis philosophia sese gerebant. Ait ergo: « Primo omnium renuntiant cunctis facultatibus suis, qui se ad hujusmodi philosophiam dederint, et bonis suis quibus intersunt, cedunt. Tum deinde quod omnes etiam vitae sollicitudines procul abjiciant, et extra urbem egressi in hortulis, vel exiguis quibusque agellulis degant, refugientes imparis propositi consortia, et vitae dissimilis contubernia: scientes impedimento esse haec arduum volentibus iter virtutis incedere. »
Abbreviated transcription (Latin):
quaeq seruantes salutis adernae participes existerent
Haec autem erant ut abstinerent se asimulacrorũ cultura.
&afornicatione. &sanguine & suffocato. Nihilenim supra
uolueriint eis imponere. sicut litterae testantur credentibus
de p̃putto ab apłis missae. in quibus hoc ferebatur. Uisumẽ
inquiunt spũiscõ & nobis nihil ultra imponere uobis oneris
quam haec nec essaria: ut abstineatis uos ab immolatis simula¬
crorum & c&era. Et in conclusione A quibus custodientes uos
bene ag&is. Quis non uideat diuersam esse religionis con¬
su&udinem nihil proprium possidere. sed com muniter
uiuere. & omnia sua r&inere. neq nisi paucissimis p̃ceptis
mancipari Aliud est namq. perfectionis summã assequi.
quod fecerunt qui cuncta sua uendentes pauperibus ea distri¬
buebant. & pauperem xp̃m ipsi pauperes effecti sunt secuti:
aliud autem qui uix pauca pręcepta complectentes. inter

Expanded text:
quaeque servantes salutis aeternae participes existerent. quaeque servantes salutis aeternae participes existerent. Haec autem erant, ut abstinerent se a simulacrorum cultura, a fornicatione, et sanguine, et suffocato: nihil enim supra voluerunt eis imponere, sicut litterae testantur credentibus de praeputio ab apostolis missae, in quibus hoc ferebatur: Visum est, inquiunt, Spiritui sancto et nobis nihil ultra imponere vobis oneris, quam haec necessaria; ut abstineatis vos ab immolatis simulacrorum, etc. Et in conclusione: A quibus custodientes vos bene agetis . Quis non videat diversam esse religionis consuetudinem; nihil proprium possidere, sed communiter vivere, et omnia sua retinere, neque nisi paucissimis praeceptis mancipari? Aliud est namque perfectionis summam assequi; quod fecerunt qui cuncta sua vendentes pauperibus ea distribuebant, et pauperem Christum ipsi pauperes effecti sunt secuti: aliud autem qui vix praecepta pauca complectentes inter
Abbreviated transcription (Latin):
fessionem & saluatoris nriihũ xp̃i natiuitatem exuirgin
passionẽ mortem resurrectionẽ incaelos ascensianem
addexteram patris consessionemi. & corde credimus ut
iustificemur. &ore confitemur ut saluemur. Sed & ipsum
uenturum tam uiuorum quam mortuorum iudicem : &
ne quicumq sumus xp̃iani tenemus & confitemur : In hisenim
obsecrat nos apłsidem sapere nondi uersa sentire. C&erum con¬
su&udines ecclesiarum: nec eadem sunt omnes. nec abomnib:
possunt uni formiter haberi. Principiosi quidem nascentes
eccłae apłorum acta testantur. quod qui hierd solimis erant
credentes. nihil proprium possidebant Possessiones autem
quas habebant uendebant. &earum p̃tia coram pedibus apłorũ
ponebant distribuant᷑q singulis pro ut cuiq opuserat. Frant
enimeis omnia communia. Atuero degentibus quicredide¬
rant non eadem reli ⁊onis forma d&inebat. Scribitur enim
in eisdem actis apłorum. quae ꝑ apłos precepta susceperant.

Expanded text:
risti nativitatem ex Virgine, passionem, mortem, resurrectionem, in coelos ascensionem, ad dextram Patris consessionem, et corde credimus, ut justificemur, et ore confitemur, ut salvemur: sed et ipsum venturum tam vivorum quam mortuorum judicem: et ne quicunque sumus Christiani tenemus et confitemur. In his enim obsecrat nos Apostolus idem sapere, non diversa sentire. Caeterum consuetudines Ecclesiarum nec eaedem sunt omnes, nec ab omnibus possunt uniformiter haberi. Principio siquidem nascentis Ecclesiae apostolorum Acta testantur quod qui Hierosolymis erant credentes, nihil proprium possidebant: possessiones autem quas habebant, vendebant, earumque pretia coram pedibus apostolorum ponebant, distribuebantque singulis prout cuique opus erat: erant enim eis omnia communia . At vero de gentibus qui crediderant non eadem religionis forma detinebat; scribitur enim in eisdem Actis apostolorum, quae per apostolos praecepta susceperant,
Abbreviated transcription (Latin):
decerner&. ne forsi tantalium leuitati pares uel certe leuiores
estiment᷑. qui nullam habenti rationẽ obiecto respondere poti¬
us quam contem neredelegere Quidenim refest adiustitiae ñ
tantum ꝑfectionem uerum &iã inchoationẽ barbae de consio uel
conseruatio. Di cantergo redarguentes quid hinc uelin nouo
uel in uderi testamento p̃ceptũ repperiat᷑. &ut plus inferim
quidina płorum scriptis uel eclesiasticorũ constitutis magistrorũ
hinc eẽ deerminatum in sinuare possunt est enimistud sicut
& rłs multa singularũ consu&udini derelictũ ecdesiarum ut pre
ꝑto maiorum capitis comã siuebarbam. uel nutriant. uel tonde¬
ant. Aliissiquidem mos in ẽbarbã seu caput tondere ñ nullis
uero. barbam quidem ñ tondere. caput uero crine totũ nudare
Non nullis autem plac& faciempilis om̃ibus spoliare. uerticem

Expanded text:
decerneretur, ne forsitan talium levitati pares, vel certe leviores decerneretur, ne forsitan talium levitati pares, vel certe leviores aestimentur qui nullam habenti rationem objecto respondere potius, quam contemnere delegere. Quid enim refert ad justitiae non tantum perfectionem, verum etiam inchoationem barbae detonsio, vel conservatio? Dicant ergo redarguentes quid hinc vel in Novo vel in Veteri Testamento praeceptum reperiatur: et, ut plus inferam, quid in apostolorum scriptis, vel ecclesiasticorum constitutis magistrorum hinc esse determinatum insinuare possunt? Est enim istud, sicut et reliqua multa, singularum consuetudini derelictum Ecclesiarum, ut pro respectu majorum capitis comam, sive barbam, vel nutriant, vel tondeant. Aliis siquidem mos inest barbam seu caput tondere: nonnullis vero barbam quidem non tondere, caput vero crine totum nudare: nonnullis autem placet faciem pilis omnibus spoliare, verticem