comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. stabunt : quia p̃teritum tempꝰ.ẽ. positum huc
ꝓfuturo suꝑ pedes suos Quantum autt sit hõc
ETTIMOR magnus cecidit. id .ẽ. cadet suꝑ eos
qui uiderunt eos ꝓeo quod ẽ. uidebunt: iđ ẽ
suꝑ om̃s repbos qui interfecerunt illos Ibi qͥp¬
pe recognoscent eos ingloria quos ꝑ secutis
in p̃sentei uita: & timebuit.dum uiderint
illos glorificatos expectantes sententiam eliumȩ
ultionis. Vel&iam ipsisicum uiderint se inuicem
glorisicatos &uiderint celum ardere infernum
aꝑtum. demones ꝑliunc aerem discurtentes dum
uenientem adiuditium cum multitudine angeloꝵ
timebunt: Sienim dnis dic̃ uirtutes cȩlorum mo¬
uebunt᷑ quantomagis homines. Dequibus ad huc
subdit᷑ ET AUDIERINIT uocem meã decelo di¬
centem illis Ascendite huc. & ct̃ Uox ista quȩ
eos uocat ut ad cȩlos ascendant. ipsa. ẽ. dequa apls
dicit. Ipse dns in iussu & in uoce ardiangli & in
tuba di descendet decelo Ascendite inquit

Expanded text:
est stabunt, quia praeteritum tempus est positum hic pro futuro. Super pedes suos. Quantum autem sit hoc f eos qui viderunt eos. Pro eo quod est videbunt, id est super omnes reprobos qui interfecerunt eos. Ibi quippe recognoscent eos in gloria, quos persecuti sunt in praesenti vita, et timebunt dum viderint eos glorificatos, exspectantes sententiam divinae ultionis. Vel etiam ipsi sancti cum viderint se invicem glorificatos, et viderint coelum ardere, infernum apertum, daemones per hunc aera discurrentes, Dominum venientem ad judicium cum multitudine angelorum timebuntvebuntur , quanto magis homines. De quibus adhuc subditur: Et audierunt vocem magnam dicentem illis: Ascendite huc. Vox ista quae eos vocat ut coelos ascendant, ipsa est de qua Apostolus dicit: Ipse Dominus in jussu et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo . Ascendite inquit
Abbreviated transcription (Latin):
randa prorsus locutio talis. quae illud foras
ei ꝓcipit quod iam foris ostendit᷑: Quomodo
enimforas eici potest suntus non. ẽ. Sed
tale .ẽ. quale &illud Deleantur delibro
uiuentium .÷. Nonscribentur in eo. Ita gͦ &¬

Expanded text:
randa prorsus locutio talis, quod illud foras randa prorsus locutio talis, quod illud foras ejici praecipit, quod foris esse ostenditur. Quomodo enim foras ejici potest, si intus non est? Sed tale est hoc, quale et illud: Deleantur de libro viventium, id est, non scribantur in eo. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
ad orantes in eo. hoc.ẽ. unicuiq ꝓfessioni &
ordini sedm̃ suã dignitatẽ & locum ad nun¬
tia ũbũ dĩ Uerbi gra. uirguubus dicito..
Beatȩ estis qr respuistis nuptiale consortiũ unde
& habebitis societatẽ angelorũ. Et que non
ciantibus. Beati estis: quia euuanglii pͣcepti
Nonimmemores cuncta terrena ꝓ xp̃o reliquis¬
tis sequentes eum aquo thes aurum in coelo
indeficiens ꝑcipiecis Continentibusuͦ. Beati
estis qui post licitũ iuptiarũ consortium
sactantes continentiã. inter eos connumerati cora¬
tenditicis. Dequibus merito dr̃. Uirginesenĩ
sunt & secuntur agnum quocumq ierit. Ut
altare generalit̾ salm̃ aecclam̃ accipiamꝰ. inqua
dõ cotidie sacrifitiũ laudis & incensum oratio¬
nis offertur Mecire templũ & altare: iđ scdm̃
capacitatem unius cuiusq sermonem ꝓfer
Simplicioribus simplitiora: ꝑ fectis alta et
ꝓfunda committens AT RIU AUT quod foris
templo. ẽ. eice foras & nemetiris eum Mi¬

Expanded text:
 unicuique professioni et ordini, secundum suam dignitatem et locum annuntia verbum Dei, ut verbi gratia virginibus dicito: Beatae estis quae respuistis nuptiale consortium, unde et habebitis societatem angelorum; et quae nonntiantibus: Beati estis qui, Evangelici praecepti non immemores, cuncta terrena pro Christo reliquistis, sequentes eum, a quo thesaurum in coelo indeficientem percipietis. Continentibus vero: Beati qui post licitum nuptiarum, sectantes continentiam, internumerari contenditis his, de quibus merito dicitur: Virgines enim sunt, et sequuntur agnum quocunque ierit . Vel altare generaliter sanctam Ecclesiam accipiamus, in quo Deo quotidie sacrificium laudis, et incensum orationis offertur. Metire templum et altare, id est secundum capacitatem uniuscujusque sermonem profer, simplicibus simpliciora, perfectis alta et profunda committens. Atrium autem quod est foris templum ejice foras, et ne metiaris illud. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi posuer̃ eum. Cum solũ corpꝰ quereret quod
positũ fuerat in sepulchro. auima illius cum di¬
uinitate uerbi descendente ad infernum Ue¬
rum tamta seuitia tunc erte & tam erit in ma¬
nis illa ꝑsecutio: ut non sacientur reprobi post¬
quã interfecerint eos. sed &iam ad augendam suã
maliciã neq post mortem ꝑmittent eosponi in
monum̃to. Sic enim leginiꝰ factum & in ꝑsecutio¬
ne scoꝵ martirũ. quod tanto tunc amplius fi¬
et. quanto grauior erit ꝑsecutio ALIT ER
utibi quiescant & diem expectent nouissimũ
Unde & ꝑ quendã sapientẽ dr̃ Corpora corũ
in pace sepulta sunt : Cunc itaq nonsinent eos
poni in monunteis hoc .ẽ. Non ꝑmiecent eos qͥ¬
escere ueluti quiescunt corpora morcuorum.
seduariis & in ex quisitis eos cruciabunt torm̃¬
tis Monum̃tũ &iã dr̃ eoquod moneat m̃tem:
Quia inos dum consideram scoꝵ munum̃ta qui
sua corpora ꝑ xp̃o tradider̃. monem ueneratio¬

Expanded text:
ubi posuerunt eum , cum solum corpus quaereret, quod positum fuerat in sepulcro, anima illius cum divinitate Verbi descendente ad infernum. Verum tanta saevitia tunc erit, et tam erit immanis illa persecutio, ut non satientur reprobi, postquam interfecerint eos, sed etiam ad augendam suam malitiam, neque post mortem permittent eos poni in monumento. Sic enim legimus factum et in persecutione sanctorum martyrum, quod tanto tunc amplius fiet, quanto gravior erit persecutio. Aliter: untur, ut ibi quiescant, et diem exspectent novissimum. Unde et per quemdam sapientem dicitur: Corpora eorum in pace sepulta sunt. monumentis, hoc est, non permittent eos quiescere, veluti quiescunt corpora mortuorum, sed variis et in exquisitis eos cruciabunt tormentis. Monumentum etiam dicitur eo quod moneat mentem, quia et nos dum consideramus sanctorum monumenta, qui sua corpora pro Christo tradiderunt, monemur veneratio
Abbreviated transcription (Latin):
&ct̃: Quia audierat iohs suꝑius quod uides scri¬
be in libro: uoluit & iam ea quae audiuit a septẽ
tonieruis scribere. sed dictum. ẽ. ei: Signa .i. si¬
gilla quae locuta sunt .uii. tonitrua & poli
ea scribere Ubi merito qr̃ quare illi hoc dicat᷑
cum in iohanne om̃s doccores figurent᷑.: Quiutiq
non debent diuina eloquia sigillare. utrion ali¬
oꝵ mani festent᷑ utilitatẽ. Uerum dicendum. ẽ.
quia pos quod sub sigillo signamꝰ. non omnibus
notum. eẽ. uolumꝰ. sed solummꝰ familiarib. &
quibus credere nos ꝓcerto debere scim Quod aut̃
palã dicimꝰ & non sigillamꝰ. ad multorum Noti¬
tiam ducimꝰ. Dr̃ gͦ iohanni &in illo omĩ ordi¬
Ni doctoꝵ ne scribat quoͣ. locuta s.uii. toni¬
trua quia non om̃ib sunt manifestenda diui¬
na eloquia Contempterib. enũ abscondenda s̃
dare scm̃ canibus. Neq mittatis margaritas
urãs ante parcos Simplicibus quoq debent
discrete & sedm̃ capacitatem singulorum

Expanded text:
. Quia audierat Joannes superius. Quod vides scribe in libro, voluit etiam ea quae audivit a septem tonitruis scribere, sed dictum est ei, signa, id est sigilla quae locuta sunt septem tonitrua, et noli ea scribere. Ubi merito quaeritur, quare illi hoc dicatur, cum in Joanne omnes doctores figurentur, qui utique non debent divina eloquia sigillare, ut non ad aliorum manifestentur utilitatem. Verum dicendum est, quia quod nos sub sigillo signamus, non omnibus notum esse volumus, sed solummodo familiaribus, et quibus credere nos pro certo posse scimus. Quod autem palam dicimus, et non sigillamus, ad multorum notitiam ducimus. Dicitur Joanni, et in illo omni ordini doctorum, ne scribat quae locuta sunt septem tonitrua, quia non omnibus sunt manifestanda divina eloquia. Pro temporibus enim abscondenda sunt, sanctum dare canibus neque mittatis margaritas vestras ante porcos . Simplicibus quoque debent discrete, et secundum capacitatem singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
mite&. & iterũ Penitentiã agite: apꝓpinqua¬
uit enĩ regnũ celoꝵ. Et hac sua uoce fortitu¬
dinẽ suã demonstrauit: dũ multos sibi subiecit.
Bestias quoq.i. bestiales & feroces hominestimo
ces homines ad fide illius sua doccrina conũtendo
ET CṼ CLaMAS ET locuta s .uii. tonitrua uoces
suas. Quid ꝑ .uii. tonitrua nisi uniũ salis aeccła
in suis p̃dicatorib initelligit᷑ septiformi spũ.¬

Expanded text:
ntiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . Et hac sua voce fortitudinem suam demonstravit, dum multos sibi subjecit, bestias quoque, id est bestiales et feroces homines timoces homines ad fidem illius sua doctrina convertendo. Et cum clamasset, locuta sunt septem tonitrua voces suas. Quid per septem tonitrua, nisi universalis Ecclesia in suis praedicatoribus intelligitur septiformi Spi
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur scõꝵ effectus Ex hoc ia cobus: Siquis
diligit sapiencia postulat ado qui dat omnib
& no in properat. & dabitur illi. Et dicit
cũ auditate scriptura secr&is non recredere uiscerib
Vbi Notandũ quia non dic̃ accipe & bibe illũ sed
deuora .i manduca auide Pcriptura enũ sacra
in quibusdã locis. ẽ potus: in quibusdã cibus in
rebus obscuriorib quae intellegis in expositore
non possunt cibus ẽ: quia ueluti mandendo. le¬
gendo & rumin ando sumit᷑ : In apercioribus
uꝰ. quae intellegis in expositare possunt ibi.ẽ potꝰ
quia ad luc expositione in digebant qualiter
ad eum ꝑtin̾erent n equaquã dr̃ iolũ bibe sed
deuora. Acsiaꝑtius diceret᷑ ꝑtracta & intel¬
lige iđ quod pius mande & sic deglucit. Qđ
sc̃ patres fecer̃ augustinus scilic&. hueronimꝰ.
gregorius & cȩteri quorũ nunc expositionib
utimꝰ  UT FATIET AMARI care uentrem

Expanded text:
ium facit disertas. Ex hoc Jacobus: Si quis indiget sapientia, postulet a Deo qui dat omnibus, et non improperat, et dabitur ei . Et dixit cum aviditate Scripturam secretis recondere visceribus. Ubi notandum quia non dicit, accipe et bibe illum, sed devora, id est manduca avide. Scriptura enim sacra in quibusdam locis potus est, in quibusdam vero cibus. In rebus obscurioribus, quae intelligi sine expositione non possunt, cibus est, quia veluti mandendo, legendo, et ruminando sumitur; in apertioribus vero quae intelligi sine expositione possunt, ibi potus est: , tamen quia adhuc expositione indigebant, qualiter ad eum pertinerent, nequaquam dicitur Joanni bibe, sed devora, ac si apertius diceretur, pertracta et intellige, id est prius mande, et sic degluti. Quod sancti patres fecerunt, Augustinus scilicet, Gregorius, et caeteri, quorum nunc expositionibus utimur. Et faciet amaricare ventrem
Abbreviated transcription (Latin):
Qđgͦ de iustis dns Negat: hõc de in iustis psal¬
mista ad firmat. SED INDieS. septimi angli
cũ ceperit tuba canere. id. ẽ. cũ ceperit scã
aeccłã ultimnã suã p̾dicationẽ diffundere.
consumabit᷑ misteriũ dĩ. id. ẽ ꝑ ficiet᷑ qͥcqͥd
modo lat&: qr consumatio hic non obliuionẽ
significat. sed ꝑfectionẽ Misteriũ appellat᷑
illud quod oculus ñ uidit. Nec auris audiuit.
nec incor hominis ascendit. Qđ tunc utiq
consumabit id. ẽ ꝑ ficiet᷑ cũ & iustis bona & inius

Expanded text:
 de justis negat, hoc de injustis Psalmista affirmat. Sed in diebus vocis septimi angeli cum coeperit tuba canere. Id est cum coeperit sancta Ecclesia ultimam suam praedicationem diffundere. Consummabitur mysterium Dei. Id est perficietur quidquid modo latet, quia consummatio hic non abolitionem significat, sed perfectionem. Mysterium autem appellatur illud, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , quod tunc consummabitur, id est perficie
Abbreviated transcription (Latin):
nobis mortuus. ẽ Sicq rediit adortum : qr
eius lum anitas expassione morcis adglam re¬
surrectionis redisse ꝓbatur. Ibiq renascens
girat ꝑ meridiem. quia resurgens amortuis
trauit. Iure enini illi meridies uocant᷑ in quib.
soliusticiȩ ampliorem sp̃c̃ fudit calorẽ ꝑme
ridiem quoq girans ad aquilonẽ flectit᷑ quia
ꝑducit᷑ in qua frigidus uentus ille dominabat᷑
qui in suꝑbiã elat ꝓͥuꝰ dixisse ꝓbat᷑. Ponã sedẽ
mea ad aquilonem Qđ cũq subditꝰ lustrans

Expanded text:
nobis mortuus est, sicque rediit ad ortum, quia nobis mortuus est, sicque rediit ad ortum, quia ejus humanitas ex passione mortis, ad gloriam resurrectionis redisse probatur, ibique renascens gyrat per meridiem, quia resurgens a mortuis,travit. Jure enim illi meridies vocantur, in quibus sol justitiae ampliorem Spiritus infundit calorem. Per meridiem quoque gyrans ad aquilonem flectitur, quia icatione perducitur, in qua frigidus ventus ille dominabatur, qui in superbiam elatus, primus dixisse probatur: Ponam sedem meam ad aquilonem. Quodque subditur, Lustrans
Abbreviated transcription (Latin):
bat & facies eius ut sol. Quia in facie cognitio
ẽ hominis: ꝑ faciem anglĩ in carnatio incelle¬
gitur filii dĩ. quia nisi ille carnẽ assumer&.
nemo hominũ illum cognoscer&. Hanc mani¬
festam eius infacie cognitionẽ: psalmista op¬
tabat fieri cum clicebat Ostende faciẽ tuã
& salui erimꝰ. Non aut ut sol iste uisibilis
facies xp̃i fulg&. sed multo amplius quia et
de electis diccum . ẽ. Fulgebunt iusti sic̃ sol
in regno paeris sui Qquidem er̃ electi si¬
miles anglis di. Non tam̃ similes .i. equales fibo
dĩ. Nam & inmonte coram tribus discipulis trãs¬
figurant᷑. futura m̃bra sua iam inse ipso ostẽ¬
dit Sed non sine causa xp̃c soli comparatur:
Sol quippe hab& ortum & occasu. Unde salo¬
mon. Orttr sol & occidit. & ad locum suum
reũtitur. ibiq renascens girat ꝑ meridiem. ec
fleccitur ad aquilonẽ Solenim ortus. ẽ: ꝗn
do xp̃c natus. ẽ Uenit ad occasũ: quando ꝓ

Expanded text:
bat. Et facies ejus sicut sol. Quia in facie cognitio bat. Et facies ejus sicut sol. Quia in facie cognitio est hominis, per faciem angeli incarnatio Filii Dei intelligitur, quia nisi ille carnem assumeret, nemo hominum illum cognosceret. Hanc manifestam in facie cognitionem Psalmista optabat fieri cum dicebat: Ostende faciem tuam et salvi erimus . Non autem ut sol iste visibilis facies Christi fulget, sed multo amplius, quia et de electis dictum est: Fulgebunt justi sicut sol in regno Patris sui . Et quidem erunt electi similes angelis, non tamen ita similes, quod aequales Filio Dei. Nam et in monte coram tribus discipulis transfiguratus, futura membra sua jam in seipso ostendit. Sed non sine causa Christus soli comparatur. Sol quippe habet ortum et occasum. Unde Salomon: Oritur sol et occidit, et ad locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per meridiem, et flectitur ad  natus est. Venit ad occasum, quando pro
Abbreviated transcription (Latin):
peccati assumpsit Caput uͦꝰ anglĩ diuinitas intelle¬
gitur filii dĩ iuxta illud aplĩ. Caput xp̃ideus¬
llyris aut̃ sicut & supra dixiniꝰ grece: latine arcꝰ
dr̃ qui diũsis colorib innube apparere uidetur.
&.ẽ. signu propitiationis a tempore diluuii posi¬
tum int̾ dm̃ & homines: Iuncq fit arcus in ce¬
lo : cũ radiis solis imbrifera nubes fuerit inlus¬
trata. Quia dum cdaritas lucis aeternȩ & soliis¬
ticiȩ carnem assumpsit: reconcilacio facta ẽ.
mundo. Inarcu quoq duo sunt colores pͥncipales
ceruleus scilic& et igneus ꝑ quos duo uiditia sig¬
nificantur: Inuno scilic& diluuium p̃cedens.
in altero uͦ ignis subsequens: Possunt &inare
misteria figurari baptis matis quobapti tamur
aquis in memoriam passionis filii dĩ sicq ꝑcipi
mꝰ gram sp̃sscĩ. de quo diĩs dic̃. Ignen ueni mit¬
tere interrã In capite itaq angli hyris erdt
quia in potestate ubi di ꝓpiciatio filiidi consta¬

Expanded text:
itas intelligitur Filii Dei, juxta illud: Caput Christi Deus. Iris autem, sicut et supra diximus Graece, Latine arcus dicitur, quia diversis coloribus in nube apparere videtur, et est signum propitiationis a tempore diluvii positum inter Deum et homines. Tuncque fit arcus in coelo, cum radiis solis imbrifera nubes fuerit illustrata, quia dum claritas lucis aeternae, et sol justitiae carnem assumpsit, reconciliatio facta est mundo. In arcu quoque duo sunt colores principales, caeruleus scilicet et igneus, per quos duo judicia significantur. In uno scilicet diluvium praecedens, in altero vero ignis subsequens. Possunt et in arcu mysteria figurari baptismatis, quo baptizamur aquis in memoria passionis Filii Dei, sicque percipis dicit: Ignem veni mittere in terram . In capite itaque angeli iris erat, quia in potestate verbi propitiatio Filii Dei consta
Abbreviated transcription (Latin):
dines tẽpoꝵ disposuit aecclȩ m̃bra. Forciora
scilic& suꝑ fluctꝰ maris: infiriiora uͦ suꝑ solidita¬
tẽ terrȩ constituens Sic & huiꝰ sclĩ pͥncipes:
ubi forcior. ẽ. impetꝰ belli forcissimos milites p̃¬
parant ET CLAMΛUIT uoce magna quẽ a d mo
dũ leo rugit: leo cũ rugit : om̃s bestiȩ timent
&ipse in sua fortitudine confidere ostendit᷑:
Clamauit xp̃c qͥ leo appellat᷑ ꝓpt̃ fortitucli¬

Expanded text:
dines temporum disposuit in Ecclesia, membra fortioro scilicet super fluctus maris. Infirmiora vero super soliditatem terrae constituens. Sic et hujus saeculi principes, ubi fortior est impetus belli, fortissimos milites praeparant. Et clamavit voce magna quemadmodum cum leo rugit. Leo cum rugit, omnes bestiae timent. Et ipse in sua fortitudine ostenditur. Clamavit Christus, leo appellatus propter fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
morte. passione. & resurrectione: Uox gͦ quȩ
facta ẽ ad iolim̃ nibul aliud inttelligit᷑ nisi int̾na
aspiratio qua ds̃ inspirat cordibus fideliũ ut ac¬
cedant ad eũ iuxta illud Accedite adeũ & in¬
tales aꝑtũ habent libellũ: idõq illis dr̃ ut
accedant ad anglmn non gressib. corporis sed passib.
fidĩ &m̃tis Nec mirũ supse xp̃e dese tanquã
de alio loquit: cũ & scĩ inscripturis sepissime
dese quotiens magna dicunt. sic locunt᷑ quasi de
alio Vnde. ẽ Erat moy ses uir mitissimus
suꝑ om̃s qͥ morabant᷑ int̾ra. Et iob Uirerat

Expanded text:
e, passione, morte et resurrectione. Vox ergo illa quae facta est ad Joannem nihil aliud intelligitur, nisi interna inspiratio qua Deus inspirat cordibus fidelium ut accedant ad eum, juxta illud: Accedite ad eum et iltales apertum habent libellum, ideoque illis dicitur, ut accedant ad angelum non gressibus corporis, sed passibus fidei et mentis. Nec mirum si ipse Christus de se tanquam de alio loquitur, cum et sancti in Scripturis saepissime de se quoties magna dicunt, sic loquuntur quasi de alio. Unde est, Erat Moyses vir mitissimus super omnes qui morabantur in terra . Et
Abbreviated transcription (Latin):
ta dereprobis dicat: inimici dñi merttiti sunt
ei. & erit tempus eorũ in sclã Si enĩ impiorũ
tempus erit in sclã quemadmodũ tempus iam
non erit: ad quod dicendũ: quia iustis non erit
erant inmente. & in corruptibiles in corpore
Tempꝰ quippe. ẽ uicissitudo dierũ ac roctiũ.
idõq ibi iã tempꝰ non erit ubi nulla uariecas
cuius lib & rei mutabit̾. sed seꝑ apud eos claritas.
& lux indeficiens ꝑ manebit Vnde psalmista:

Expanded text:
ta de reprobis dicat: Inimici Domini mentiti sunt ta de reprobis dicat: Inimici Domini mentiti sunt ei, et erit tempus eorum in saecula . Si enim impiorum tempus erit in saecula, quomodo tempus jam non erit? Ad quod dicendum, quia justis non erit erunt in mente, et incorruptibiles in corpore. Tempus quippe est vicissitudo dierum ac noctium, ideoque ibi tempus non erit, ubi nulla varietas cujuslibet rei apparebit, sed semper apud eos claritas et lux indeficiens permanebit. VERS. 7.--
Abbreviated transcription (Latin):
angelus incelũ quando filius di carnem que
ꝓ nobis assumpsit ad dexceram patris eleua¬
uit. Hinc scriptũ ẽ. Tollam incelum manum
mea. & iurabo ꝑ dexteram meã. Ac sidiceret
tura sunt roborabo Lurduit ꝑ uiuentẽ in
sclã scloꝵ. id ẽ. ꝑ dm̃ patrem. quandose &
patrem uñũ ostendit dicens Ego inpatie ⁊ pater
inme. ẽ. & quando &iã omuia sua oꝑa ad dm̃ patrẽ
retulit dicens. Pater in me manens ipse facit oꝑa:
Dequo &iam subdit̾ Qui creauit celũ & ea quae in eo
sunt. id ẽ. anglos solem. & lunã. atq cetera sidera :
ETTΕRRAM &quȩ in ea sunt id ẽ homines
bestias. aues. & cetera usq ad uermiculum Et
MARE & que in eosunt coete scilic& ⁊ pisces.
diuersi generis Quo in loco hereticorum ꝑfidia
dampnat᷑. qui nonuerentur asserere quedam
abo nodõ quaedã uͦ a principe facta tenebrari:
questionem nobis facit. maxime cumpsaluus¬

Expanded text:
manum in coelum, quando Filius Dei carnem quam manum in coelum, quando Filius Dei carnem quam pro nobis assumpsit, ad dexteram Patris elevavit. Hinc scriptum est: Levabo in coelum manum meam, et jurabo per dexteram meam, ac si diceret: tura sunt roborabo. Juravit per viventem in saecula saeculorum, id est per Deum Patrem, quando se et Patrem unum ostendit, dicens : Ego in Patre et Pater in me est. Et quando etiam omnia sua opera ad Deum retulit, dicens: Pater, in me manens, ipse facit opera. De quo etiam subditur: Qui creavit coelum et ea quae in eo sunt, id est, solem et lunam et caetera sidera. Et terram et ea quae in ea sunt, id est, homines, bestias, aves et caetera usque ad vermiculum. Et mare et ea quae in eo sunt. Cete scilicet et pisces diversi generis. Quo in loco haereticorum perfidia damnatur, qui non verentur asserere, quaedam a bono Deo, quaedam vero a principe facta tenebrarum. lius, quaestionem nobis facit, maxime cum Psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
& noliscribere & in illo omnichoro doccorum.
Acsi diceretur. Uloquiorum dĩ sacram̃tũ sicint᷑
mentis s& recum tege: quatinus nea uthi qui
nondebent ad earũ cognitionem ꝑ ueniant: aut
hi quidebent cum discretione & moderatione
eius noticiam non capiant. ꝘANGELUS quẽ
uidi stantem supra mare & suꝑterrã. & c̃c̃h.¬
dñs in euanglio ꝓhubeat iurare dicens. Nolite
iurare neq ꝑ celum. Neq ꝑterrã & ct̃ ed sit
sermo ur̃ .ẽ. est non nonquod enim ampliũ . ẽ. ama¬
lo.ẽ. Quid ẽ quod ipse manus ad celum leuansiu
m̃to falluntur. Non enĩ homines aiuramento
dis cohibuissent: siieo peccatum deesse cogno¬
uiss&. Ds teaq uirare potest: quia Nonm̃tit᷑
aliquando. Iuram̃tũ aut̃ eiꝰ ẽ. om̃is sermo illius:
quia quic quid loquitur ds̃. absq. ulla ambigui¬
tate compl&. ꝑmanũ aut̃ angli ut supra dixi¬
mus intellegitur oꝑatio filii di. & dispensatio
humanȩ redemptionis Leuauit itaq manũ

Expanded text:
et noli ea scribere, et in illo omni choro doctorum ac si diceret: Eloquiorum Dei sacramenta sic intra mentis secretum tege, quatenus ne aut hi qui non debent ad eorum cognitionem perveniant, aut hi qui debent cum discretione et moderatione eorum notitiam capiant. Et angelus quem vidi stantem super mare et superDominus in Evangelio jurare prohibeat, dicens: Nolite jurare neque per coelum neque per terram, sed sit sermo vester, es est, non non: quod enim amplius est, a malo es. . Quid est quod ipse manum ad coelum levans, mento falluntur: non enim homines a juramento Deus cohibuisset, si in eo peccatum deesse cognovisset. Deus itaque jurare potest, qui non mentitur aliquando. Juramentum autem ejus est omnis sermo illius, quia quidquid loquitur, absque ulia ambiguitate completur. Per manum autem angeli, ut supra diximus, intelligitur operatio Filii Dei, et dispensatio humanae redemptionis. Levavit itaque angelus
Abbreviated transcription (Latin):
& et̃. Iohs̃ pene omia immo omia que inhoc libro
p̾missa sunt non specialit ex sua generalit̃ ex
electoꝵ ꝓtulit ꝑsona Nunc aut ea quae iri
hoc uersu Narrant᷑ & sue et alioꝵ ꝑ sonis con¬
gruere docet Quando enĩ ista uidit inpathi¬
mos insula relegatus erat & idcirco ei dr̃. opor¬
diuina dicer& Non morieris in hac insula
ut tuputas sed iterũ ꝓph&abis. & hanc apo¬
calipsm. quã uidisti manutua scribes & alios
docebis. Nec solum hanc ꝓphetiã adnuntia¬
fecerat hoc corã gentibus & regib Unde et
adomitiano impiissimo caesarũ inferueritis
olei doliũ missus. & in eadẽ insula exilio fue¬
rat deporcatus. ubi &iam hanc a pocalipsin
ꝓueccȩ aecatis & putarec se celerius ad xpiñ
emundo migrare: interfecco ipso impiissimo¬
caesare & cuncea eius uissa cassata reuersus. ẽ.
ephesũ ubi & p̃fatã a pocalipsin aecclesus
tradidit legendam. Hebione aut̃ ualentino
accherinto contra xpm̃ ob latrantibus.
eprearum p̃cibus flexus inclicco triduano

Expanded text:
multis. Joannes pene omnia, imo omnia quae in hoc libro praemissa sunt non specialiter ex sua, sed generaliter ex electorum protulit persona; nunc autem quae in hoc versu narrantur, et suae et aliorum personis congruere docet. Quando enim ista vidit, in Pathmos insula relegatus erat, et ideo ei dicitur: Opordivina vox diceret: Non morieris in hac insula, ut tu putas, sed iterum prophetabis, et hanc Apocalypsin quam vidisti, manu tua scribes, et alios docebis, nec solum hanc prophetiam annuntiahoc fecerat coram regibus et gentibus, unde et a Domitiano impiissimo Caesare, et in ferventis olei dolium missus est, et in eamdem insulam exsilio deportatus, ubi etiam hanc Apocalypsin  aetatis, et putaret se celerius ad Christum e mundo migrare, interfecto Domitiano, et cuncta ejus jussione cassata reversus est Ephesum, ubi et praefatam Apocalypsin Ecclesiis tradidit legendam. Ebione autem, Valentino et Cerintho contra Christum oblatrantibus, episcoporum precibus flexus, indicto triduano
Abbreviated transcription (Latin):
qr sca p̃ dicatio ron iudeoꝵ fabulas. rephulo¬
sophoꝵ penias. r̃ hereticaꝵ u̾sutias. insus
dogmatibus recepit: sed ꝓpͥis sensibus. ut :¬
edita semecipsam in adiutoriũ cordibus ꝑ scõs p̃di¬
catores cliffudit Possunt aut̃ & in .uii. tonitru¬
is specialit̾ sci apostoli intellegi. qui in rota hui
scli tonant. quia alta ⁊ ꝓfunda obscura etter¬
ribilia locuntur Unde ⁊ eorum rumerꝰ ex
partibus septenarii conficit᷑ id ẽ expari. qua¬
ternario Numero. & in pari ternario Siue
enĩ tria ꝑiiii. siue quatuor ꝑtria ducantur.
ad duo denarium numerũ ꝑuenit᷑. quia uideli¬

Expanded text:
praedicatio non Judaeorum fabulas, non philosophorum naenias, non haereticorum versutias in suis dogmatibus recepit, sed propriis sensibus ut est edita, semetipsam jam in auditorum cordibus per sanctos praedicatores diffudit. Possunt autem et in septem tonitruis specialiter apostoli sancti intelligi, qui in rota hujus saeculi tonant, quia alta et profunda et obscura et terribilia loquuntur. Unde et eorum numerus ex partibus septenarii conficitur, id est, ex pari quaternario et impari ternario. Sive enim tria per quatuor, sive quatuor per tria ducantur, ad duodenarium numerum pervenitur, quia videli
Abbreviated transcription (Latin):
tonitrui tui in rota Illuxer̃ coruscationes tuȩ
orbi t̾rȩ & et̃. Ꝙad circulos suos reũtitur.
qr pꝰ ad gregationẽ gentiũ inluminabit᷑ & iã
multitudo iudeoꝵ Et cumplenitudo genti¬
um intrauerit. tunc om̃is i srł saluus fiet
Possunt & ꝑ faciem angli m̃bra redemptoris
intelligi: non qualia nunc s̃ int̾ris. sed qua¬
lia futura sunt incelis. Vnde ẽ. Tunc iusti
fulgebunt sicut sol Quia enĩ dns & aecclesia
una ꝑsona. ẽ: non in conuenient̃ ipsa infa¬
ue anglĩ. ut sollucere ꝑlubetur Et eedes
enis tamquam columna ignis. E pedes angli
p̃dicatores intelleguntur. a quibus ꝑtotum mundũ¬

Expanded text:
tonitrui tui in rota, illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae . Et ad circulos suos revertitur, quia post aggregationem gentium illuminabitur etiam multitudo Judaeorum, et cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit. Possunt et per faciem angeli membra Redemptoris intelligi, non qualia nunc sunt in terris, sed qualia futura sunt in coelis. Unde est: Tunc justi fulgebunt sicut sol. Quia enim Dominus et Ecclesia una persona est, non inconvenienter ipsa in facie angeli ut sol lucere perhibetur. Et pedes ejus tanquam columnae ignis. Per pedes angeli praedicatores intelliguntur, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quibene &iam columpnȩ & igni comparant᷑. quia &¬
clesiae portant. & spũ sc̃õ accensioda auditoꝵ
ad amorem di p̃dicando in flammant: Quia gͥ¬
bene ignis. Iuia suꝑ eos aedifitiũ a eclẽ cons¬
truit᷑ recte columnȩ uocantur. Quia enĩ colum¬

Expanded text:
qui bene columnae et igni comparantur, qclesiae portant, et Spiritu sancto accensi auditorum corda ad amorem Dei praedicando inflammant. Et hbene ignis; quia super aedificium Ecclesiae construuntur, apte columnae vocantur. Quia enim colum
Abbreviated transcription (Latin):
illi de quibus scriptũ .ẽ. Labia sacerdotis custo¬
diunt scientiã. & ct̃: In eo aut̃ quod eluum an¬
gliñ ioħs uidisse sedicit : Non. ẽ reidiũ sitas
sed ordo uisionis & consuetudo recapreulatio¬
nis Aliũ enĩ anglm̃ uidit: quia aliã uisio¬
nem sub alio intellectu en arrandã rep&i¬
uit : Fortis auẽ dr̃: quia ad debellandas ue

Expanded text:
riptum est: Labia sacerdotis custodiunt scientiam . In eo autem quod alium angelum Joannes vidisse se dicit, non est rei diversitas, sed ordo visionis, et consuetudo recapitulationis. Alium enim angelum vidit, quia aliam visionem sub alio intellectu enarrandam repetivit. Fortis autem dicitur, quia ad bellandas ve
Abbreviated transcription (Latin):
a furtissuis. sub audis similit᷑ peribunt. igne
sulphure & fumo Acsi diceret᷑ Et hi tales
Fer&ici quippe tamtũmͦ xp̃ia nos decipiebant
uł iudeos non tam̃ paganos Sed quia ipsin
cognouer̃ dm̃ cum hõc utiq possent facere
ꝑ naturalẽ. legẽ : similit̃ dampnabunt᷑ Unde
considerandũ. ẽ qua pena plectendi sunt

Expanded text:
a furtis suis. Subaudi, similiter peribunt igne, a furtis suis. Subaudi, similiter peribunt igne, sulphure fumo. Ac si diceret: Et hi tales r. Haeretici quippe tantummodo Christianos decipiebant et Judaeos, non tamen paganos; sed quia ipsi non cognoverunt Deum, cum hoc utique possent facere per naturalem legem, similiter damnabuntur. Unde considerandum est, qua poena plect
Abbreviated transcription (Latin):
unt quos possunt: &quia eos quos subuertere
nequeunt ꝑ prauitatem erroris. obpͥmunt ꝑ poten¬
ciam scli. bene caudȩ illoꝵ similes serpentibus
dicunt᷑. habentes capita ꝑ quae principes liuiꝰ
sclĩ figurant᷑. quos sibi heretici coniungunt ut
catholicos afide subũtant Unde & alia trans¬
latio hab& caude eoꝵ similes draconibus Per
dracones quippeꝰ Ne imma niores sunt omib
bestus: aperce sclĩ designatur potestas. Quod
ie zechiel exꝑsona dñi loquens ad pharaonem
regem aegipti demonstrat cumdic̃ Ecce ego ad
te pharao draco magne & et̃. &luere mias
exꝑsona huierusalem de nabugo donosor Co¬
medit me. deuorauit me. ab sorbuit me. quasi
draco Principũ gͦ patrocinus fulti magistri
errorum amplius nocent quamsi solo sermone
suaderent & CETERΙ homines id . ẽ. pagani
quia non sunt occisi his plagis. Hoc ẽ non sunt
decepti abher&icis ut in anima morerentur.¬

Expanded text:
unt quos possunt, et quia eos quos subvertere unt quos possunt, et quia eos quos subvertere nequeunt per pravitatem erroris, opprimunt per potentiam saeculi, bene caudae illorum similes serpentibus dicuntur. Habentes capita, per quae principes hujus saeculi figurantur, quos sibi haeretici conjungunt, ut catholicos a fide subvertant. Unde et alia translatio habet: Caudae eorum similes sunt draconibus. Per dracones quippe qui pene immaniores sunt omnibus bestiis, aperte saeculi designatur potestas, quam Ezechiel ex persona Domini loquens ad Pharaonem regem Aegypti demonstrat dicens: Ecce ego ad te, Pharao, draco magne. Et Jeremias ex persona Jerusalem de Nabuchodonosor: Comedit me, devoravit me, absorbuit me quasi draco. Principum ergo patrociniis fulti magistri errorum amplius nocent, quam si solo sermone suaderent. Et caeteri homines, id est, pagani, qui non sunt occisi in his plagis. Hoc est, non sunt decepti ab haereticis, ut in anima moriantur,
Abbreviated transcription (Latin):
uidere semꝑ fo& oribus repleri. suauiattis ni
dogmata quibus ꝑuenit᷑ ad talia. Porestas
equorũ in ore ipsorum . ẽ. & in caudis eoru
Quia ꝑ suam p̃dicationẽ ꝑusam. suadendo de¬
cipiunt. & temporalibus potestatibus fulti
ꝑea quae rero sunt ex altantur. ꝑ caudam
quippe ut supradictum . ẽ. potestas t̃rera
exprimit᷑. quae uttemporalibus rebus l&a¬
tur. quȩ post ponende sunt dñibus qui
ad ea quae in ante sunt se extendere ritunt
Lnore uͦ. illud quod ꝑ os fit intelligicur Potes¬
tas gͦ eorum in ore eorum ẽ. & in caudis eoꝵ
quia quos non poss decipere ꝑ prauitatem
erroris decipiunt ꝑpͥncipes huius seculi.
unde subditur Nam caudȩ illoꝵ similes¬
sunt serpentibus habent es capita. & in his
nocent Legimus ingenesi. quod diabolus
serpentem indutus: mulierem decepit.
fraude malȩ suasionis. Tales lunt dlisti.
errorum magistri: quia suaꝑusa doctrina decipi¬

Expanded text:
videre, semper fetoribus repleri, suavitatis nihvidere, semper fetoribus repleri, suavitatis nihrsorum sunt dogmata, quibus pervenitur ad talia. Potestas enim equorum in ore ipsorum est, et in caudis eorum. Quia per suam praedicationem perversam suadendo decipiunt, et temporalibus potestatibus fulti, per ea quae retro sunt, exaltantur. Per caudam quippe, ut supra dictum est, potestas terrena exprimitur, quae in temporalibus rebus laetatur, quae postponendae sunt omnibus qui ad ea quae in ante sunt se extendere nituntur. In ore vero illud quod per os fit intelligitur. Potestas ergo eorum in ore eorum est, et in caudis ipsorum, quia quos non possunt decipere per pravitatem erroris, decipiunt per principes hujus saeculi. Unde subditur: Nam caudae eorum similes serpentibus, habentes capita, et in his nocent. Legimus in Genesi, quod diabolus serpentem indutus mulierem decepit fraude malae suasionis. Tales sunt et isti errorum magistri, qui sua perversa doctrina decipi
Abbreviated transcription (Latin):
auctores intellegunt᷑ erroꝵ. qui & fortes s̃
ad conterendos infirmos. & cum se simulant
Erit & fecor intolerabilis: quo cruciabuntur igne
afrigore exusti atq auermibus comesti:
essebonum oclorem foccoribus inueniunt᷑ repleti
tenim supͣ meminimꝰ: os leonis. & corpora dila¬
niat &e naturalem focorem egerit Deore aũt¬
equoꝵ ignis & fumꝰ et sulpliur egrediens teroã
partem hominiũ occidit: qui uidelic& malorũ
p̾dicatio sequatibus suis aecerna supplicia p̃pa¬
rat. quae recte torm̃tũ impioꝵ uocat᷑ ꝑ qua
ad illud multitudo impioꝵ ꝑuenitur Genus
enim tropigȩ locutionis. ẽ: ab eo qđ ꝓcurat.
illud quod ꝑcuratur ostendens Deore illoꝵ
ꝓcedit ignis. & ech. qr ꝓpt̃ illoꝵ doctrina hȩc
om̃ia uentura seis qui ea suscipiunt: Cum aut̃
in illa incurrerint: tunc experientur qua
amara mors sit semꝑ igni cremari. Nec fun¬
ditus mari. semꝑ fumũ pati. lucem num qua

Expanded text:
auctores intelliguntur errorum, qui et fortes sunt auctores intelliguntur errorum, qui et fortes sunt ad conterendos infirmos, et cum se simulantErit et fetor intolerabilis, quo cruciabuntur igne et sulphure exusti, atque a vermibus comesti. esse bonum odorem, fetoribus inveniuntur repleti. Ut enim supra meminimus, os leonum et corpora dilaniat, et naturalem fetorem egerit. Et de um ignis et fumus et sulphur egrediens, tertiam partem hominum occidit, quia videlicet malorum praedicatio sequacibus suis aeterna supplicia praeparat, quae recte tormentum impiorum vocatur, per quam ad illud multitudo impiorum pervenit. Genus enim tropicae locutionis ab eo quod procurat, illud quod procuratur, ostendens. De ore illorum procedit ignis, quia pro illorum doctrina haec omnia ventura sunt eis, qui eam suscipiunt. Cum autem in illam incurrerint, tunc experientur quam amara mors sit, semper igne cremari, nec funditus mori, semper fumum pati, lucem nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
intelleguntur demones uł magistri errorum.
her&ici scilic& et potentes istius sclĩ quibus pͣ¬
sid& diabolus ueluti xp̃c electis. Dequib scrip¬
tum. ẽ. Ascendes suꝑ equos tuos & equitatus
tuus sanitas. ẽ: In ipsis aut demonib uł erroꝵ
anda:. Dicent enin in in ferno genĩtes. Dñe
dne a periniobis. Sed non idõ misccłiã inueni¬
ent. qu in potius audient. nescio uos: Quas
penas in euitabiles non solum sustinebunt
demones: sed &iam om̃s reꝓbi: Hiacinctinas
enim posuit ꝓeo quod. ẽ fumeas Exigne eni
sumus egreditur. Hoc etiam ipse color hiacinc¬
tinus indicat: qui speciem aeris ten&. quia
in inferno erit ignis in extinguibilis. erit &¬
fumus qui miseros excecabit. Neueram lucem
iamuidere possint & sulphiureas. id ẽ. puti¬
das. Erit enimi ibi duplex pena caloris & fri¬
geus. Vnde iob Ad calorem nuimium tran¬
supradictũ ẽ. int̾ficiunt: & fo&orem malȩ
famae dese emittunt ꝑcapita aut equoru:

Expanded text:
intelliguntur daemones, vel magistri errorum, haeretici scilicet et potentes hujus saeculi quibus praesidet diabolus, sicut Christus electis. De quibus scriptum est: Ascendes super equos tuos, et equitatus tuus sanitas est. In ipsis autem daemonibus vel errorum anda. Dicent enim in inferno gementes, Domine, Domine, aperi nobis. Sed non ideo misericordiam invenient, quin potius audient: Nescio vos. Quas poenas inevitabiles non solum sustinebunt daemones, sed etiam omnes reprobi. Hyacinthinas autem posuit pro eo, quod est fumeas. Ex igne enim fumus egreditur. Hoc etiam ipse color hyacinthinus indicat, qui speciem aeris tenet, quia in inferno erit ignis inexstinguibilis. Erit et fumus qui miseros excaecabit, ne veram lucem jam videre possint. Et sulphureas, id est putridas. Erit enim duplex ibi poena, caloris et frigoris. Unde Job: Ad calorem nimium transupra dictum est interficiunt, et fetorem malae famae de se emittunt. Per capita autem equorum
Abbreviated transcription (Latin):
porali potentia fulti fuissent: ETASCEN¬
dit fumꝰ putei. & ct̃ Id ẽ prauorũ hereticoꝵ
doctrina manifesta ẽ. Quaebene fumo co¬
parat᷑ quia lumine ueritatis car& & quod
scĩs inscriptura sacra lumen p̃b&. hoc he¬
rois cecitatẽ in fundit. qui &iam in aliis fi¬
xp̃i futura. Dequa uidelic& fumꝰ egredit᷑.
id ẽ adũsa dogmata q̃ mentes pereuittium ix
caliginem ũtant. Cui fumꝰ putei comparat᷑.
quia sicut nunc & eo amplius error ita nc̃
seminabitur ab impiis Vnde dñs dic. Prit¬
tunc tribulatio qualis non fuit neq fi&. et¬
ct̃. Quo in loco questio orit᷑ quare dicatur
fumꝰ putei. similis fumo fornacis magnae:
Si enĩ tunc tribulatio erit qualis non fuit
quom ẽ similis nunc doccrina hereticorũ¬
similis dotrina antixp̃i. sed sciendum: quia
illa ꝑsecutio. & falsa doctrina antixpĩ & cete¬
rorũ ex parce erit similis. exparte dissimilis:
Similis erit in ꝑ secutione scõꝵ in errore men¬

Expanded text:
porali essent potentia fulti. Et ascenporali essent potentia fulti. Et ascendit fumus putei. Id est, pravorum haereticorum doctrina manifestata est. Quae bene fumo comparatur, quia lumine veritatis caret, et quod sanctis in Scriptura sacra lumen praebet, hoc haereticis caecitatem infundit, qui etiam aliis fichristi futura, de qua videlicet fumus egredietur, id est adversa doctrina, quae mentes pereuntium in caliginem vertat, cui fumus putei comparatur, quia sicut nunc et eo amplius error, ita tunc seminabitur ab impiis, unde dicit: Erit tribulatio qualis non fuit neque fiet. Quo in loco quaestio oritur, quare dicatur fumus putei similis fumo fornacis magnae: si enim tunc tribulatio erit, qualis non fuit, quomodo nunc similis est doctrina haereticorum doctrinae antichristi? Sed sciendum quia illa persecutio et falsa doctrina antichristi et caeterorum ex parte similis erit, ex parte dissimilis. Similis erit in persecutione sanctorum, in errore men
Abbreviated transcription (Latin):
ua designant᷑ corda rȩꝓboꝵ peccatis tenebrosa
De hac abisso dr̃ ingenesi. Cenebrȩ erant
suꝑ faciem abyssi ł puteum aut̃ heretici in¬
tellegunt᷑ qui sua ꝑ uersa doctrina & ꝓfun¬
da homines inimo terrȩ demergunt: Cla¬
uis uͦ putei abissi potestas intellegitur dia¬
boli qua dominatur her&icis paganis. &
cȩteris impiis Legimꝰ enĩ quod poro da¬
te sunt claues .i. potestas ligandi atq sol¬
uandi. Etagͦ in hoc loco clauis quȩ data. ẽ di¬
abolo. potentia intellegit᷑ quam exercet
rdonis id .ẽ. non emollitũ Qapperuit pu¬
teum abissi Quia ipse inspirat her&icis : ut
tenebras suȩ doctrinȩ proferant addecipien¬
cdimi quos possunt: Ipse hoc fac̃: quia eo in¬
stigante fit. Siue ꝑ clauẽ possumꝰ intelle¬
gere potentiã temporalẽ .i. reges & pͥncipes
huiꝰ sclĩ. quos sibi coniungebant her&iciqx
non auderent tanta & taba loqui. nisitem¬

Expanded text:
va designantur corda reproborum peccatis tenebrosa? va designantur corda reproborum peccatis tenebrosa? De hac abysso dicitur in Genesi: Tenebrae erant super faciem abyssi . Per puteum autem haeretici intelliguntur, quia sua prava doctrina et profunda homines in ima terrae demergunt. Clavis vero putei abyssi, potestas intelligitur diaboli, qui dominatur haereticeteris infidelibus. Legimus enim quod Petro datae sunt claves, id est potestas ligandi et solvendi. Ita ergo in hoc loco clavis, quae data est diabolo, potentia intelligitur, quam exercet raonis, id est non emollitum. Et aperuit puteum abyssi. Quia ipse inspirat haereticis, ut tenebras suae doctrinae proferant ad decipiendum quos possunt. Ipse hoc facit, quia eo instigante fit. Sive per clavem possumus intelligere potentiam carnalem, id est, reges et principes hujus saeculi, quos sibi conjungebant haeretici, quia non auderent tanta et talia loqui, nisi tem
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ uidelic& menbra cũ apło dicunt. Nrã con¬
ũsatio in celis ẽ. Benequoq ꝑ mediũ celum
uolat: quia hinc inde orbem terrarũ inie¬
lectis possid&: Cuiꝰ p̃dicatio Nonsimplicit uox
sed cum ad ditam̃to uox magna uocat᷑. quia into¬
to mundo sonuit: sicut deprimis p̃dicatoribus
eius dictum.ẽ. Inomne terra exiuit sonꝰ eorua
U elcerte magna uox: pro magnȩ libertatis auda¬
tia ponitur: & notandũ qr non celũ sed t̃̾ram
in habitantib uae futuru lam̃tando denun¬
ciat: terrenis scilic& desideriis atq oblecta
Haec stella ut supra dictũ . ẽ diabolũ significat:
qui se trans figurat in anglm̃ lucis. Unde qui¬
busdã apparens dicit se. eẽ xp̃m. sicut beato
quando ex gentilitate quidã conũtunt᷑ ad fi¬
dem. siue exparentib xp̃ianis nati fonte bap¬
tismatis regenerant᷑ & diabolo renunciant:
& omĩbus oꝑibus & pompis eiꝰ interrã cadit
hoc. ẽ in eis qui terreni sunt: Non eni incȩlo

Expanded text:
cujus videlicet membra cum Apostolo dicunt: Nostra conversatio in coelis est . Bene autem per medium coelum volat, quia hinc inde orbem terrarum in electis possidet, cujus praedicatio non simpliciter vox, sed cum additamento vox magna vocatur, quia in toto mundo sonuit, sicut de primis praedicatoribus ejus dictum est: In omnem terram exivit sonus eorum . Vel certe magna vox pro magnae libertatis audacia ponitur. Et notandum quia non coelum, sed terram inhabitantibus vae futurum lamentando denuntiat, terrenis scilicet desideriis atque oblecta in terram. Haec stella, ut supra dictum est, diabolum significat, qui se transfigurat in angelum lucis, unde quibusdam apparens dicit se esse Christum, sicut beato quando ex gentilitate quidam convertuntur ad fidem, sive ex parentibus christianis nati, fonte baptismatis regenerantur, et diabolo renuntiant, et omnibus operibus et pompis ejus. In terram cadit, hoc est, in eos qui terreni sunt. Non enim in coel
Abbreviated transcription (Latin):
fendebant eos: sicut soror constantini quae
arrium reuocauit ab exilio. & sicut iustina qͣ
eandem arriaNi doctrinã defendit contra
ambrosium exaliȩ multȩ. Locuste gͦ facies
humanas & capillos mulierũ habent ut iri
her&ica ꝑfidia uterq sexus sibi utita dixerim
nequius ad plaudat tueatur atq defendat:
r&ici deceperunt: animos scilic& habentes
se ductibiles & mollicie feminarũ flexibiles:
ETDENTES earum sub locustarum: ut leonũ
erant Dentes leonum. habent laniatũ & foe¬
torem Naturalem. Iales erant heretici: qui
animas hominum interficiebant & in alã
famam de se emittebant & sicut bonis xp̃i
p̃dicatoribus conuenit xp̃i bonus odor sumꝰ
sic econtrario istis. Crit ꝓsuaui odore fecor¬

Expanded text:
fendebant eos, sicut soror Constantini, quae fendebant eos, sicut soror Constantini, quae Arium revocavit ab exsilio: et sicut Justina quae eamdem Arianam doctrinam defendit contra Ambrosium, et aliae multae. Locustae ergo facies humanas, et capillos mulierum habent, ut in haeretica perfidia uterque sexus sibi ut ita dixerim nequius applaudat, tueatur atque defendat.retici deceperunt, animos scilicet habentes seducibiles, et mollitie feminarum flexibiles. Et dentes earum, subaudis locustarum, ut leonum erant. Dentes leonum habent laniatum et fetorem naturalem. Tales erant haeretici, qui animas hominum interficiebant, et malam famam de se emittebant. Et sicut bonis Christi praedicatoribus convenit, Christi bonus odor sumus , sic econtrario istis erit
Abbreviated transcription (Latin):
dam falsitatis figintũ. Quia uidelic& ipsi
se uictores simulabant & remuneratiorie¬
dignos. Sed nec coronas nec exauro habent:
quia ut apos tolus dic̃. habentes formã pie¬
tatis uirtutem eius ab Negant Et faties
earum subaudis locustarũ sicut facies homi¬
Num erant : Quia homo ẽ. animal rationa¬
le : ꝑ faciem hominũ rationabilitas intelle¬
gitur. quia lic& sint doctores errorũ : tam̃
&ciam multa uera dicunt. & dia lectici sunt
çȩcerasq artes liberales sciunt Et nape¬
bant capillos sicut capillos mulierum. Fluxus mu¬
lierũ in capillis. eẽ dinoscit᷑ Vnde apostolus
Mulier si comã nutriat. gloria. ẽ. illi. Per capillos
mulierũ: effeminatos illoꝵ animos intellegere
debemꝰ & lascuos quia sunt homines sibi placen¬
tes & uoluptates suas sequentes. Siue ꝑ facies
hominũ & capillos mulierum : ut̃q sexus expͥ¬
mit᷑: Quia illi nonsolum deceperunt uiros:

Expanded text:
dam falsitatis figmentum, quia videlicet ipsi dam falsitatis figmentum, quia videlicet ipsi se victores simulant, et dignos remuneratione, sed nec coronas, nec ex auro habent, quia, ut Apostolus ait, habentes formam pietatis, virtutem ejus abnegant. Et facies earum subaudi locustarum. Sicut facies hominum erant. Quia homo est animal rationale, per faciem hominugitur, quia licet sint seductores eorum, tamen etiam multa vera dicunt, et dialectici sunt, caeterasque artes liberales sciunt. Et habebant capillos sicut capillos mulieris. Fluxus mulieris in capillis esse dignoscitur. Unde Apostolus: Mulier si comam nutriat, gloria est illi . Per capillos ergo mulierum, effeminatos illorum animos intelligere debemus et lascivos, quia sunt homines sibi placentes et suas voluptates sequentes. Sive per faciem hominum et capillos mulierum, uterque sexus intelligitur, quia illi non solum deceperunt viros,
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum lucra quibusdam occupatioribus in
cercamine desudant: Nolentes itaq uiuunt:
sed dilatã mortẽ ꝓpt̃ aliorũ salutẽ equanimit᷑
fer attenden es illud apli Nonq sua sunt
singuli querentes sed quae aliorum Et Siau¬
litudines locustarũ : similes equis paratis
inplium & ct̃ Equis assimilantur her&ici
tam repleuerunt mundũ. locustis uͦ ꝓpter
ua cuitatẽ in plium uadunt. quia conera rec¬
tam fidẽ electorum pugnant Qsicut iã¬
Nes & manbres restiterunt moysi. ita echi
resistunt ueritati Et quamuis ratione sub¬
sistere ad ũsum p̃dicatores Nequeant semꝑ
sistunt: &in capitibus eorum tamqũa coro¬
ne similes auro: Suꝑius dictũ .ẽ. deseniorib
quod habebant coronas aureas in capitibus
suis: ꝑquas triumplus uictoriȩ illorũ signi¬
ficatur: Isti dut̃ non habent coronas. sed
quasdam figuras tamquam coronas. Nec s
dureȩ sed sunt similes auro quasi scilic& qđ¬

Expanded text:
aliorum lucra quibusdam occupationibus in aliorum lucra quibusdam occupationibus in certamine desudant. Nolentes itaque vivunt, sed dilatam mortem propter aliorum salutem aequanimiter ferunt, attendentes illud Apostoli: Non quae sua sunt singuli quaerentes sed quae aliorum . Et similitudines locustarum, similes equis paratis in praelium. Equis assimilantur omnes haito replebunt mundum; locustis vero, propter vacuitatem. In praelium vadunt, quia contra fidem rectam electorum pugnant. Et sicut Jamnes et Mambres restiterunt Moysi, ita et isti resistent veritati: et quamvis juxta rationem subsistere adversus praedicatores nequeant, semper sistunt. Et super capita earum tanquam coronae similes auro. Superius dictum est de senioribus, quod habebant coronas aureas in capitibus suis, per quas triumphus victoriae illorum significatur. Isti autem non habent coronas, sed quasdam figuras tanquam coronas, nec sunt aureae, sed similes auro, quasi scilicet quod