comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nicodemus filiũ tantũ hominis
eẽ. eũ aquouita eẽt expectan¬
da ꝑpetua cumuit ei dñs etiam
diuinitticis suae pate fticere sa¬
cnimentũ. unũ quemq et eundẽ
filiũ dĩ. et filiũ hominis mundi
ostendere saluatorem. Nam seqͥt᷑
Sic enĩ dilexit ds̃ mundũ : ut filiũ
suũ unigenitũ daret. ut omnis
qui credit in eũ nonpereat. sed ha
qđ etdem defiliodĩ unigenito re¬
plicat quae de filio hom̃inis IN
cruce exaltato p̃misenit dicens
Ut omnis qui credit in ipso non perecit
sed habeat uicũ ȩt̃ nã. Quia ꝓfecto
existens. filius hominis factus est
infine scłorum. Ut qui ꝑdiuinittitis
suae potentiã nos creduemit. ad per¬
fruendã uitȩ becititudinẽ ꝑhennis.
ipse fragilittitẽ humanitatis nr̃aie
nos rescti unsret ad recipiendã quã
ꝑdidimus uitt̃. Unde nobis sat
toto corde. tota anima. tota uirtu¬
te dm̃patrem. qui nos tunto amore
prior dilexit ut ꝓprio filio suo non

Expanded text:
Nicodemus Filium tantum hominis Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequitur: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, nonquod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de filio hominis in cruce exaltato promiserat, dicens: « Ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quia profecto existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut, qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae nos restauraret ad recipiendam quam perdidimus vitam, unde nobis satatoto corde, tota anima, tota virtute, Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio suo Filio non
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ergo mor ses ex altauit serpen¬
exaltari filiũ hominis. Quia sicut
illi qui exalcatũ ꝓsigno serpentẽ
encũ aspitiebant. sanabant̾ alcẽpꝰ
ci cor porli morte et plaga quam
serpentiũ morsus intulerit : uti
et qui mysteriũ dominicae pcssio¬
nis credendo confitendo sincerit᷑
imitando aspitiunt: saluantur
in ꝑpetuũ ab om̃i morte quã peccan¬
do in anima parit̃ et carne coni¬
traxer̃. Unde recte sub iungitur.
credit in xp̃m. non solũ ꝑditionẽ
euadit poenarũ: sed et uitam
ꝑcipit aet̾nã. Et hoc interfigurã
discat et ueritatẽ: quia ꝑ̃ illã
uicti proce labatur temporis: per
hanc uita donatur sine fine man¬
sunc. Sed curandũ sollerter est.
ut quod intellectus bene sentit
recte nr̃ae fidei pie et sobriae con¬
uersando ad ꝑceptionẽ pinii. ssẽ
nobis uitae mereat᷑ ad tingere.
Uerũ quia haec defilio homirus
dicunt᷑ qui exalcari incruce et
mortẽ potuit pati. neputtiret

Expanded text:
Sicut ergo Moyses exaltavit serpenSicut ergo Moyses exaltavit serpenoportet Filium hominis. Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerant. Unde recte subjungitur: credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed et vitam percipit aeternam. Edistat et veritatem: quia per illam vita protelabatur temhanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit,rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret
Abbreviated transcription (Latin):
passio est nr̃i redemptoris incruce. incuiꝰ
solũ fide regnum morris et peccati supe¬
ratur. Rec̾te et enim ꝑserpentes pecca¬
ca quae animã simul et corpus ad in¬
teritũ crahunt. ex primunt᷑. Uonsalum
quia igniti. quia urrulenti quiꝰadperi¬
mendum sunt astuti. uerũ etiã quia
ꝑser pentẽ primi parences nr̃i adpeccan¬
dum psuasi. acde immorctilib sunt pec¬
cando mortales effecti. te ꝑserpentẽ
aencũ dñs ostendicur senit in¬
ienit insĩ
militudinẽ carnispeccati. quia
sicut eneus serpenus effigiẽ quidẽ
igniti serpentibis simiłem. Sed
nullũ prorsus in suis membris habent
ardorem ueneni nocentis. quinpo¬
tius ꝑcussos aserpentib sua exalta¬
tione sanabat. Sic nimirũ sic redẽp¬
tor humani generis non carnem
peccati. seo sĩmilitudinẽ induit
car nis peccati. inqua mortẽ crucis
paciendo credentes inse ab om̃i pecca¬
co. et abipsa etiã morte libensret.

Expanded text:
passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, qui venit in similitudine carnis peccati: quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
omnis qui credit in ipso non pereit :
sed habeat uitã aet̃ nõ. Mira magiste¬
ri cuelestis arce dñs magistrũ legis
moysace adspiritalem legis eiusdem
sensum inducit recordañs historiae
ueteris: et hanc infigurm suae passio¬
nis. atq humane sclutnitionis factã
edisserens. Narrat quippe liber nume¬
rorum. quia ꝑtensus in heremopopł surł
itineris longi. ac laboris murmuniuerit
contra dñm et moysen. Ideoq dñs imisẽ¬
rit in illũ ignitos serpentes: ad quorum
plagas et mortes plurimorũ cũ clamaret
ađ morsen. et ille oniret pro eis: iussit ei
dñs facere serpentẽ eneum et ponere
prosigno. Qui ꝑcussus inquit aspexe
centiua uitĩorum. quae animã quam
tangunt: spiritali morte perimunt. Et.
bene murmunins contra dñs populus
serpentiũ morsibus ster nebatur. ut exor¬
dine flagelli exterioris. agnosceret
quantã intus ꝑnitiem mũr munindo
pateret᷑. Exaltatio cutẽ serpentis ȩ nei
quẽ dum ꝑcussi aspicerent sanabant᷑

Expanded text:
omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexecentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
inter aduersa p̃sentis scłi dep̃hensum
gloriat᷑ etdicit: nunc ciutẽ exaltauit
caput meũ suꝑ inimi cosmeos. Acsi aꝑte
dicait. Qui occisumꝰ iudeis xp̃m caput
uidelicet meũ suscitaiuit amor tus.
ac frustratis om̃ib inimicorũ insidus
subleuabit incaelũ : spero me etiã depsen¬
tibus periculis eruens meo capiti iun
gat inregno. Quia ergo nemo ascendic
incȩlum nisi quid escendit deccelo
quis quis incaelũ ascendere deside¬
nt ei qui descendit de cęlo et est
in coelo se ueni fidei dilectionis uns¬
tate coniungat aꝑte incelle gens
quia nullo alio ordine. risi ꝑcum qui
descendit deccelo potest ascendent
incadum. Unde alias. ipsẽ dicu
Nemo uenit ad patrem nis pie lios
minis: ut disccint eius membris reuasa¬
rende incor pore ꝑquiẽ possent ascende¬

Expanded text:
inter adversa praesentis saeculi deprehensum inter adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos , ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus pergat in regno suo. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui de coelo descendit et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat; aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me. Haec humenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascende
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo eium ds̃ nisi in homine
aiscenderet qui insuae natura
maiestatis semꝑ ubiq p̃sens adẽ:
Sedet quȩrendum quo modo dictũ
sit et nemo ascendit incuelum.
nisi qui descendit decaclo: Cum
om̃s lecti uenicit̃ confidant as¬
censuros se incaclũ. promit tente
sibidño. quia ubi sum ego illic et
minis ter m̃s erit. Cuius tamen
nondũ questionis aꝑcissima ratio
soluit᷑: quia uidelicet mediator di
cipło. Et ipsum dodit caput supr om¬
nĩçecła. Et rursum. Uos enim estis
corpus xp̃i. et membra de membro.
Nemo ergo ascendit incaelũ : nisi qui
descendit deccielo. filius hominis
qui ẽ. incaelo. Quod ẽ. oꝑte dicere
nomo ascendit incęlũ. nisi xp̃s in
corpore suo quod ẽ. a eccła. qui inse ip¬
so quidem primũ cernentibus a posto¬
lis. eminentioribus nimirum membris
suis ascendit. Et ex inde in membrissuis
cotidie ascendens. secũ colligit in
caelti. Hinc̾enim quod ipsũ cor pusci

Expanded text:
Quomodo enim Deus, nisi in homine, Quomodo enim Deus, nisi in homine, ascenderet, qui in suae naturae majestate semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum, quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino: Quia ubi sum ego, illic et minister meus erit . Cujus tamen nondum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicApostolo: Et ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam ; et rursum: Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in electis suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tet filium hominis. Merito cuutẽ
quęritur quo modo dicat᷑ filius
hominis uł descendisse decuelo
uł eo tempore quohaec intiis loqueba¬
tur iam fuisse inccelo. Nocti ẽ. nãq.¬
confessio fidei catholicae. quici
descendens decaclo filiusdi. fili¬
um hominis inucero uirgincli
sus cepit eũ q. completi guspense
tione passionis suce resuscictiuuit
amortus et assumpsit ancaclum.
Nomnergo illa caro xp̃i descendit
Aecãelo: neq ante tempus ascen¬
sionis erat incaelo. Et qua ratione
naturis : Atq. ideo filius hominis
recta dicit᷑ e et descendisse decelo.
et ante passiouem fuisse incaelo.
Quia quod insua natuni habere non
pocuit: hoc infilio dĩ aiquo assũp¬
tus ẽ. habuit. Sicut propt̃ eandẽ
unius xp̃i ꝑsonam qua exduabus
suit ep̃os regere aeccł am dĩ quã
ad quisiuit sanguine suo. Neq enĩ
ds̃ in sua substãntia sed in homi ne
assumpto sanguinẽ quẽ ꝓ eccła fun¬
deret habuit. Hinc etiam psalmis¬
ta dicit. A scendit ds in iubilatione.

Expanded text:
ium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namqconfessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispene resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus suit episcopos regere Ecclesiam Dei, quam acquisivit sanguine suo . Neque enim Deus in sua sententia, sed in homine assumpto sanguinem, quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etenim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione .
Abbreviated transcription (Latin):
lens qui magist̃ uocet᷑ : cum
corũ ccelestiũ. sed adhumilicti¬
tis illũ uiã prouocans. Sine qua
ianua regni caelestis non potest
in ueniri.Si terrena dixi uobis
et non creditis. quomodo si dixero
uobis ccelestia credetis : Terrena
illis dixit. ut in superiori lectio¬
ne uiuenimus: cũ depassione ac
resurrectione sui corporis quod de
terra cis sumpserat loqueretur
dicens. Soluite templũ hoc et in
crib diebus excitabo illud non
camen credebant uerbo qđ dixit
Sed ne hoc quidem incellegere ua¬
lebant. qui non de cilio quã de
templo corporis sui diceret. Quier¬
go terrena audientes non capieban.
quantominus ad caelestia id est̃
diuinȩ genenitionis capiendi mỹs¬
teria sufficiunt : Ad dit autem
ad huc dñs et decaelestib sacnim̃tis
et de terrenis instruere eũ quẽ uide
sci pient̃ ac diligent̃ his quae audit
intendere. Caelestis namque est as¬
censio eius aduitã sempiter nam :
terrena uero exaltatio eiꝰ ad mortẽ

Expanded text:
ster vocetur, cum torum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiori lectione invenimus, cum de passione ac resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretdicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant quod non de alio quam de templo corporis sui diceret; qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divinae generationis capienda mysteria sufficiunt: addit autem adhuc Dominus, et de coelestibus sacramentis et de terrenis instruere eum quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
docuit. Quo modo me potestis
agnoscere : Om̃s regni illius homi¬
nes docibiles dĩ erũnt: non abho¬
minibus audient: Et si ab homini¬
bus audiunt: tamen quod iN¬
tellegunt intusdatur.: intus
chorũscait: intus reuelatur: Quio
fciciunt homines forinsẽtus cid nun¬
tiantes : quid fttio ego modo cũ
loquor: strepitũ uerborum: in¬
gero auribus ur̃is Nisĩ ergo reue¬
let ille qui intus est. quid dico
cuut quid loquor: Exterior cultor
arboris: interior est creator Qui
plantat et qui igat extrinsẽcus
pencturhoc sticĩmus nos Sed neq
qui plantdit ẽ. alaquid neq quirigat
sed qui increm̃tũ dat ds̃ Hoc ẽ. crint
om̃s docibilesdĩ. Qui om̃s. Omnis

Expanded text:
docuit; quomodo potestis docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc est, Erunt omnes docibile
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ergo ista quę inter delicias uo
luptatẽsq terrenas reuelantur
trahit. reuelatus xp̃s a patre.
Quid enun fortius desidenit anima
quam ueritatem: Quo auidas fau¬
ces habere debet. Unde obture
uc sanum sic intus palctum ueni
iudicandi.: nisi ut manducet et bi¬
bat sãpientiam. iustitiam. uericatẽ.¬
et aet̃ nitatem Ubi autẽ hoc
ibi melius: uerius ibi. plenius
ibi. Naimhic facilius possumus
esurire : ethoc sibonã s̃pem habemꝰ
quam sctiari Becti enim inquid
Ideo cumdixisset. nemo ad me ue
nit : Nisi pat̾ qui mnisit me traxe¬
rit eum. quid subiecit Et ego
resuscittibo eũ in nouissimo die:
Seddo illi quod amat: reddo qđ
spenit Uidebit qđ ad huc non iu¬
dendo credidit: manducabit qđ
ẽsurit : sacumibigur eoqđ sitit. Ubi :
inresurrectionẽ mortuorũ : quia
ego resuscittibo eũ. in nouis simo
die. Scriptumẽ. enim inprophetis.
ł terunt om̃s docibilesdĩ Quare
hocdixi : Oiudei : pater uos non

Expanded text:
Si ergo ista quae inter delicias et Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim, inquitIdeo cum dixisset, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non
Abbreviated transcription (Latin):
arri : Quid heretice loquenis : quid
quem fecit ds̃ uerus Nonte traxit
pat̃: non enim intellexisti patrem
cuius filium negas: Aliud cogitas:
non ẽ. ipse filius. Nec a patre trahe¬
ris. nec a filia. i traheris. Aliud ẽ.
enĩ filius: aliud quod tudicis:
Etinus dixit: Homo solus est xp̃s
nonẽ. et ds̃ Qui sic credit: non pat̃
eum traxit Quem pat̃ traxit. tͦues
inquid xp̃s filius dĩ uiui : Nonsic̃
propheta. non sicut iohaunes. Non
sicut aliquis magnus uistus. sed
sicut unicus. sicut aequalis : tues
xp̃s filius dĩ uiui Uidete quia
tractus ẽ: et a patre tractus est
Becitus es sy mon bariona : quia non
tibi re uelauit caro et sanguis. sed
pater m̃s qui ẽ. in caelis Ista reuela¬
tio: ipsa est adtractio. Ramun
uiridem ostendis oui: et trahis illã:
Nuces puero demonstrant᷑ : et trahit᷑.
Et quo currit trahitur : amando
trahitur: sine lesione corporis tra¬
hitur. cordis uinculo trahitur:

Expanded text:
Ari? quid, haeretice, loqueris? quid Ari? quid, haeretice, loqueris? quid quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est et Deus. Qui sic credit, non Pater eum traxit. Quem Pater traxit, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Non sicut propheta, non sicut Joannes, non sicut aliquis magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
da feruentem. Da inista solitudinie
pere grinantẽ atq. sicientẽ. et fontẽ
cet̃na̾e patricie suspinintẽ Datalem:
et scit quid dicam Si cutem frigido
loquor. quidloquor. Tales erant isti
qui in uicem murmuni bant Pater in¬
quid quem traxerit: uenit adme
Quid ẽ. auct̾m pat̾ quẽ traxerit : ipse
xp̃s trtihat Quare uoluit dicere. quẽ
traxerit pater.: Sitrahendi sumus:
ab illo tra hamur cui dicit quȩ dam
quȩ dicie post odorem unguentorũ
tuorum curremus Sed quid incelle¬
gi uoluit: adueriamus fr̃s: et quan¬
tum possumus ccpiamus Trahit pat̾
ad filium eos qui proptere credunt
infilium: quia eũ cogitant patrem
habere dm̃ Ds̃ enĩ pat̃ aequalem sibi
genuit filium: ut qui cogittit citque
inside sua sencii exruminat ⁊ equale
eẽ. patri. eum inquem credidit. ipiu
trahit pat̃ ad filium. Arrius credicl
creaturam. Non eum traxit petter
quia non considerat patrẽ qͥfilium
non credit aequalem: Quid dicis .o.

Expanded text:
da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. Pater, inquit, quem traxerit, venit ad me. 5. Quid est autem, Pater quem traxerit; cum ipse Christus trahat? Quare voluit dicere, Pater quem traxerit? Si trahendi sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumus capiamus. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum: Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: ut qui cogitat, atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o
Abbreviated transcription (Latin):
et habitauit in nobis: Exponit hoc
et ipse: oͦstendit nobis quid dixerit:
Qui udiuit apatre & didicit uenit
ud me Continuo subiecit: quod cogi¬
care possimus Non quia patrẽ uitit
quisqua : nisihis qui ẽ ado hic uidit
pacrem Quiel est̃ quod ait ego uidi
patrẽ uos nor uidistis patrem̃ et tam̃
non adme uenĩtis. msi trahamiNi
apatre : Quid ẽ. autẽ uobis crtihi apist

Expanded text:
et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non venitis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Pat
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ inponendo: łcce quomodo tra¬
hit. Frunt om̃s docibiles dĩ Trthere diẽ
om̃is qui gudit᷑ patre. et didicit uenit¬
Quid quod patrẽ magistrũ homines non
ui derunt. filium uiderunt : filius dice¬
nt sed pat̃ docebat Ego cũ homosim
quẽ doceo. quem fr̃s. nisi eũ qui audit¬
ii abũ meũ: Si ego cum homo sim illum
cloceo qui audit uerbrm meũ : illum
docet et qui audit uerbum eiꝰ Sullũ
docet pat̾ qui audit uerbũ eiꝰ : quere
quid sit xp̃s : et inuenies uerbum eius
Inprincipio enit uerbum Non in princi¬
pio fecit ds̃ uerbum : quomodo in prin¬
cipio fec it ds̃ caelũ et terrã : Ecce quia
non ẽ. creatuns̃ : disce trahi ad filium
apatre doceat te pat̾ : audiuerbũ eiꝰ:
Quod uerbũ eiꝰ inquis cudio: In princi¬
pio erat uerbum: Non factum ẽ. sed
enuit : Et uerbũ erat apud dñ: et ds̃
enit uerbum: Quo modo homines
incarne constituti audieni talem
uerbum. Quia uerbũ caro factũ ẽ

Expanded text:
quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venitQuid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid sit Christus, et invenies Verbum ejus: In principio erat Verbum. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
regenentur. inuisibilit̃ in nouum
muttit᷑ hominẽ. et de carnali effi¬
citur spiritalis. Qui ideo recte non
solũ spiritalis sed etiã sp̃s uocatur.
quia sicut substtintia sp̃s in uisibilis ẽ¬
nr̃is aspectib itt is qui ꝑ grãm dĩ re¬
nouat̾ in uisibilit fit spiritalis et dĩ
filius. cũ uisibilit̃ om̃ib: caro et filius
homnas appareat. Sequitur. Non
mire:is quia dixi tibi : oportet uos.
nasci denuo. Sp̃s ubi uult sp̃init et
uocẽ eius audis: sed nescis unde ue

Expanded text:
regeneratur, invisibiliter in novum mutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit spiritalis, et Dei Filius, cum visibiliter omnibus caro et filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; sed nes
Abbreviated transcription (Latin):
tret. Et uõcẽ eius cudis : cũ tep̃sente
loquit᷑ is. qui sp̃u scõ repletus ẽ. Sed
onscis unde ueniat aut quo uadat.
quia etiã site p̃sente quẽ piã sp̃s ad
hortim repleuerit: non potest uidere
que modo in eum intriuerit. uel quo¬
modo redierit qui natura ẽ. inuisibi¬
lis. Sic ẽ omnis : qui natusẽ. ex spũ
cipse enim inuisibilit̃ igente spũ¬
les uesciant unde ueniat aut quo
uadat : id est quia agrã regenenuta¬
onis uenit into optionẽ filiorũ di¬

Expanded text:
 ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est, sed non scis unde veniat, et quo vadat: quia etiamsi te praesente quempiam Spiritus ad horam impleverit, non potes videre quomodo in eum intraverit, vel quomodo redierit, qui natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Et ipse enim invisibiliter agente Sples nesciant, unde veniat et quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum De
Abbreviated transcription (Latin):
uere amat : cuius uidelicet mentẽm
dilectio pricua ex consensu non superat:
Nã tanto quisq asuꝑno amore disiungit᷑
quanto inferius delectat᷑. Unde et
adhuc subdit᷑. Qui non diligit me :
sermones meos nonseruat. Aduos¬
dite. sĩ dm̃ uere amatis ex quirite.
Nec tti men sĩbi aliquis credat quit¬
contris sĩbi animus sine operis ad¬
testatione responderit dedilectio¬
ne conditoris. lingua mens et uita
requimtur: Num̃ quã ẽ dĩ a mor
ociosus O penitur et enĩ magna si est:
sĩ uero operari renuit. ario non est
Et sermonem quẽ audistis nonẽ. m̃s:
sed eius qui misit me patris. Scitis
nitus filius uerbũ patris ẽ : et idẽo¬
quit᷑ filius. non ẽ. filii sed patrio
quia ipse filius uerbum est patno
Haec locutus sũ uobis: apud uos ma¬
nens. Quando non maneret apud
eos qui ascensurus incelũ ꝓmittu
dicens. ec ceego uobiscumꝰ sum omb
dieb usq cđ consumaitionem scle

Expanded text:
vere amat, cujus videlicet mentem vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosdite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris. Scitis,nitus Filius Verbum Patris est, et ideoquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem sae
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s diliget eũ. et ad eũ ueniemus.
et manñonẽ apud eũ faciemus
sollẽpnittis. habere incordis hospi¬
tio ad uentũdĩ. Cerce sĩdomũ
ur̃am quisquã diues acp̃potens
amicus intreret. omni fesci nan¬
tia domus ĩpsa mundaret᷑. Neqͥd
fortasse cẽt. qđ oculos amici in¬
trantis offenderet. Ter geat ergo
sordes praiui operis : quidõ p̃parãt
domum mentis. Sed uide te
quid uerictis dicitt. Ueniemus:
Tet mansionẽ apud eũ faciemus.
n quo rundã et enĩ cordauenit dñs.
et mansionẽ non facit: quia ꝑcon¬
punctionẽ quidẽ dĩ respectum ꝑcipi¬
unt sed temptationis tempore hoc ipsũ
quod conpuncti fuerant obliuiscunt᷑.
Sicq ad ꝑpetranda peccata redeuN
hac si haec minime planxissent Qui
ergo dm̃ uere diligit Qui eiꝰ mandata
cũstodit in eiꝰ corde dñs et uenit et
mansionẽ facit ꝗ sic eũ diuinitatis
amor penetrat: ut abhoc anime cẽpta¬
tionis tempore non recedat. Ille ergo

Expanded text:
meus diliget eum, et ad eum veniemus meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus.solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ uerba lectionis subbreuitate
trans currere : ut post̃ diutius licete
in contemplatione tante sollemp¬
nicati simmoreri. Hodie namque
sp̃s sc̃s repentino sonitu suꝑ discipłos
uenit : mentesq carnaliũ insui
amore ꝑmutauit. Et foris apparen¬
cib linguis igneis. intus faciti sun
corda flammantia quia dum
sc̃s. amor est. Unde et iohs dicit
Ds̃ caritasest. Qui ergo mente inte¬
giis dm̃ desiderat: profecto iam
halet quã amat. Neque enĩ quis¬
quã posset dm̃diligere : sieũ quẽ
diligo. In ipso autẽ lectionis exor¬
dio : cudistis quod ueritts dixit.
Siquis diligitine : sermonẽ meum
seruabit frobatio ergo dilectionis.¬
exibitio ẽ operis. Hinc inepła sua
isdem ioħs dicit. Quidicit quia
diligo dm̃ et mandata eiꝰ non custo¬
dit mendax est. Uere enĩ diligimus.
sĩ ad mandatai eius a nr̃is nos uolup¬
tatib: coaritimus. Nam qui adhuc
ꝑ illicitti desideria deffluit pro¬
fecto dm̃ non amat: quia ei insua
uoluptate contris dicit Et pater

Expanded text:
licae verba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dumsanctus amor est. Unde et Joannes dicit: Deus charitas est . Qui ergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem e respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabitexhibitio est operis. Hinc in Epistola idem Joannes dicit: Qui dicit, Dilige Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Vere etenim Deum diligimus, si ad mandata ejus nos a nostris voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria diffluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. 1576 2. Et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ caelestis eruditione sermo¬
nis instruxit : et munere trium¬
phalid sanguinis decorauit. Fuit
enĩ in eo sicut cõꝑtũ habemus.
et contra errores diaboli spirita¬
lis sapientiae plenitudo: et aduer¬
sum ꝑ secutiones mundi xp̃i ani pec¬
toris inftiti gato constantia. Quis
non huius modi uirũ quantis ua¬
let p̃coniis ꝓsequatur. cuiꝰ eloquen¬
tia inspircta diuinitus et cecelesias.
docuit et scłm confuttiuit. Uere hic
mirabilis atque omniũ ubiq studus
caelebrandus. quẽ scĩ tafis acerdotẽ.
peritia doctorẽ. sides martirẽ c̃se¬
crauit. Precioso in quiddaiuid: in con

Expanded text:
et coelestis eruditione sermonis instruxit, et munere triumphalis sanguinis decoravit; fuit enim in eo, sicut compertum habemus, et contra errores diaboli spiritalis sapientiae plenitudo, et adversus persecutiones mundi Christiani pectoris infatigata constantia. Quis non hujusmodi virum quantis valet praeconiis prosequatur, cujus eloquentia inspirata divinitus et Ecclesias docuit, et saeculum confutavit? Vere hic mirabilis atque omnium ubique studiis celebrandus, quem sanctitas sacerdotem, peritia doctorem, fides martyrem consec
Abbreviated transcription (Latin):
tur semꝑ id oculis ꝑspicit : semꝑ custo¬
dit obtutibus. semꝑ corporis uicinita¬
te potitur. Itergo iudaeus. et xp̃ĩ¬
anus popłs. Iudeus enĩ prior est.
xp̃m in legeportat. et nescit: etre¬
trorsũ eũ ponens. quadã dorsi a¬
uersione contẽpnit. Unde cuicꝓpħa.
Obscurentur oculi eorũ ne uideant.
et dorsũ eoiũ semꝑ in curua.
tibus. et quad& graduũ suorũ ui¬
cinitate cõplectitur. Et quanto
enĩ ille popłs prauo itinere post
se relinquid: tanto eũ iste diree¬
to cursu festinat attirgere.

Expanded text:
tur semper id oculis perspicit, semper custotur semper id oculis perspicit, semper custodit obtutibus, semper corporis vicinitate potitur; 257 ita ergo Judaeus. et Christianus populus. Judaeus enim prior est, Christum in lege portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta: Obscurentur oculi eorum, ne videant: et dorsum eorum semper incurva . tibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere.
Abbreviated transcription (Latin):
tare martirii est: quod cordi leti¬
ciam prestat. calorem fidei. animȩ
puritate. Uinũ plane est spirita¬
le: de illa uuc que ꝓ salute om̃iũ
pependit in ligno. Sicut enĩ botrus
redditurꝰ uinũ prius in uinetiqua¬
dẽ nature artoie suspendicꝰ ita et¬
xp̃s editurꝰ uinũ spiritale marcirui
in cruce quadã ꝓuidentia diuinita¬
tis aptatur. Ipse plane botrus: quem
duo ex plorcitores illi hoc estihesu na¬
ue et caleph filius iephonne infalan¬
ga ad filios is rł ꝓpriis humeris de cu¬
lerunt. Qđ quidẽ factũ. iã tunc p̃¬
figurabat. ad uentũ dnĩ saluatoris.
N ambotrus in falanga suspensus incru
ce xp̃s appensus ostenditur. Duo
aiute infailanga portantes uuam
duo populi demoristrantur. xp̃ianꝰ
utique et iudcicꝰ. Et sicut mos est
portantiũ unus p̃cedens alter sub¬
sequens : ita prior iudaeorũ desig
sum: id semꝑ habens qualã dorsi a¬
uersione contẽpnit. Qui autẽ sequi¬

Expanded text:
tare martyrii est, quod cordi laetitare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calorem fidei, animae puritatem. Vinum plane est spiritualis illa uva, quae pro salute omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus vinum, prius in vinea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appensus ostenditur; duo autem in phalanga portantes uvam, duo populi demonstrabantur: Christianus utique, et Judaeus; et sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita prior Judaeorum designsum idem semper habens, quadam dorsi aversione contemnit; qui autem sequi
Abbreviated transcription (Latin):
CĨ CIPRIANI PESTIUITA¬
tẽ sic̃ om̃ib notũ est hodie
caelebramus. et natali sic̃
dicunt imminente uinde¬
mia. natalem eius martirii pro¬
curtimus. Con ueniunt igitur
passio: uindemis cõparanda est.
Sicut enĩ uucirũ ex pressione unũ
funditur : ita et in scõrũ martirio
uini uice saniguis effunditur. nisi
qđ uua tẽ porales ft uctꝰ prestat:
passio sempiternos. Recte ergo
martiriũ : uindemus cõparatur
Habet enĩ et ebrietatẽ suã: habet
et calicẽ suũ. Dequo dicit ꝓpħa
dauid. Et calix tuus in ebrians:
quã p̃clarꝰ est. Et ipse dñs inpas¬
sionis suce exitu constitutus ait.
Pat̃ si possibileest: trenseat cali x
iste ame. Et iterũ ꝓpħa cut. Calicẽ
salutaris accipiam: et fomeN
dnĩ inuocabo. Recte inquã ca¬
lix martirio cõparat᷑: quia sicut
calix cumbibicur om̃is umor noxuꝰ
uini colore de quo quitur. ĩta et
mar tirii poculũ cũ auritur. om̃s
percctor is feces possionis gła tẽpe¬
pentur. Uinũ ergo quo ddã salu¬

Expanded text:
i Cypriani festivitatem, sicut omnibus notum est, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur passio vindemiis comparanda est; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constitutus ait: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Et iterum propheta: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Recte, inquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria temperantur. Vinum ergo quoddam salu
Abbreviated transcription (Latin):
no uiq test am̃ti unũ atq id ipsũ
misteriũ p̃dicans. aecclesias xp̃i
locupletissima disputatione di ta¬
uit. In corruptibilis atque inde¬
fessus illius est hodieq thesciurus.
qui peccuniã dnĩ sui numulariis
fenertins. cotidie in cordefideliũ
cuelestiũ diuiticirũ scam conqui¬
rit usuram. Qudigitus fr̃s tanto
spetiosius uiro. cuius haec est regu¬
la et mensura sermonis. ut int̾uari¬
as hominũ causcis motusq diuersos
Nunc affectione patrid. nunc auc

Expanded text:
Novique Testamenti unum atque id ipsum Novique Testamenti unum atque id ipsum mysterium praedicans, Ecclesias Christi locupletissima disputatione ditavit. Incorruptibilis atque indefessus illius est hodie thesaurus, qui pecuniam domini sui nummulariis fenerans quotidie in corde fidelium coelesti divitiarum sanctam conquirit usuram . Quid igitur, fratres, tanto speciosius viro, cujus haec est regula et mensura sermonis, ut inter varias hominum causas, motusque diversos, nunc affectione patris, nunc auc
Abbreviated transcription (Latin):
in quantũ uenerabilis cyprianꝰ aetiã
ꝓpheticã suꝑ gressus est loudẽ cuuis
in conspectu dnĩ ñ solis mors sed et uita
extitit p̃ciosa. Moriendo namq pro¬
priũ xpõ sanguinẽ dedic: uiuendo ni¬
chil ominus cohortatione fortissima
innumeros caclo martires aid qͥsiuit.
Quid hoc clarius sacer dote qui inter
hominũ tur ibas gła cueles¬
tis conuersctionis emicuit : ctq
int̃ cingelicos coetꝰ et suastictꝰ
est et aliorũ morte c̃spicuus:
Hustissime hic cũ patri circhad ciuid
cantabitdnõ dõ suodicens. cormeu
et cro met exultauer̃ indm̃ uiuũ.
Ex ultauit i taque cor eiꝰ in dõuiuo:
cũ morientis aic morituri scłi uani¬
tate dispecta. totũ sediuinis manci¬
pauuit obsequiis. Ex ultauit et ca¬
ro eius indeo: quae de hoc mundo
ñ miseri corruptione languoris. sed
pus ꝓ religione supplicus c̃secrata
migrauit. Hic est ille a euangelicꝰ
pat familiað ꝓferens de thesciuro
suo noua et uetera. qui ueteris

Expanded text:
etiam propheticam ingressus est laudem, cujus in conspectu Domini non solum mors, sed et vita exstitit pretiosa; moriendo namque proprium Christo sanguinem dedit; vivendo nihilominus cohortatione fortissima innumeros coelo martyres acquisivit. Quid hoc clarius sacerdote, qui inter hominum turbas gloria coelestis conversationis emicuit, atque inter angelicos coetus et sua factus est, et aliorum morte conspicuus? Justissime hic cum patriarcha David cantavit Domino Deo suo dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deo vivo . Exsultavit itaque cor ejus in Deo vivo, cum, morientis ac morituri saeculi vanitate despecta, totum se divinis mancipavit obsequiis; exsultavit et caro ejus in Deo, quae de hoc mundo non miseri corruptione languoris, sed piis pro religione suppliciis consecrata migravit. Hic est ille evangelicus paterfamilias proferens de thesauro suo nova et vetera ; qui Veteris
Abbreviated transcription (Latin):
scđm id autẽ qđ cut. ego et pat̃ unum
sumꝰ. et ipse agricola est. Nec talis
qualessunt qui ex trinsecꝰ oꝑando ex¬
hibent ministeriui: sed talis ut det
actiã intrinsecꝰ increm̃ tũ. Nam
neque qͥ plantat est aliquid neque
qui rfgat. sed qui increm̃tũ datds̃.

Expanded text:
m id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Nec talis quales sunt, qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui increm
Abbreviated transcription (Latin):
cidic᷑ : Cuiꝰ dilectionis sũmã ex pri¬
mie. cũ sub iungit. Maiorẽ hacdi¬
lectionẽ nemohabet. quã ut animã
suã ponat quis ꝓ amicis suis. Morietiã
ꝓ inimicis dñs uenerat. ⁊ tam̃ positu¬
rũ se cinimã ꝑ amicis dicebat: ut pro¬
fecto nob̾ ostenderet quia cũ dili¬
gendo lucrũ fticere de inimicis possu¬
mus: etiã ipsi amici sunt qͥ ꝑsecunt᷑.¬
Sed ecce noð usque ad morte nemo ꝑ¬
sequitur. Vnde ergo ꝓbare possumꝰ
ANdiligimꝰ iitimicos Sed est qđ in pa¬
ce scãe aeccłae fieri de beat: unde cla¬
rescat siꝑ secut᷑oris tẽprẽ moꝵi ꝓ dilec

Expanded text:
rimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequunt. Ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligimus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat unde clarescat, si persecutionis tempore mori pro dilec
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ dispensationis marnitudo pensanda
est qđ discipulorũ corda. & aiccendunt᷑ ut
quenint. & differunt᷑ nein ueniant: quatiuꝰ
infirmittis animi ipso suo merore crucicit
purgatior ad inueniendũ ficit: & ttinto uali¬
dius teneat cũ inuenerit: quanto tardius in¬
uenit qđ querebat. H aec subbreuitate fr̃s¬

Expanded text:
a est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendum fiat, et tanto validius teneat cum invenerit, 1533 quanto tardius invenerit quod quaerebat. 6. Haec sub brevitate, fr
Abbreviated transcription (Latin):
nenit. Noctindũ fr̃s .ẽ. qđ infine mundi aq
redemptoris fidẽ. etiã iudeti colligitur.
pciulo cic ces tante quiait. Donec plenitudo
gentium intrirret: & si com̃is isrł sciluus si¬
eret . Et uidit et credidit: Quid fr̃s. quides¬
timandus ẽ. credidisse : Numquid quii
dñs resurrexerit quem querebat : Non
Vtique. qui id huc tenebnre enent ad monum̃

Expanded text:
otandum, fratres, est quod in fine mundi ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, q
Abbreviated transcription (Latin):
remicis cut. Red des eis uicem dñe iuxta
oꝑa manuũ sucrũ: dabis eis scutũ cor¬
dis Laborem tuũ. Ne etsim p̃dicationis
specula eorũ corda penetiirent: dum
eundẽ laborẽ illius ꝓscuto tenuerunt.
ut eo adsẽ trirnsire eiꝰ uerba non ꝑmit¬
terent : quo eũ labonrre usq ad mortẽ
redemptoris nr̃ipassio. Longe a nru pcis¬
sione disiuncta est. Om̃ ipsẽ si ne culpa
ꝑtulit: qđ noscũ culpa tolerirmus.
ipse sponte succumbere mort uoluit: adquã
nos uenimꝰ inuiti. Sequit᷑ Tuncergo introuut
& ille discipulus: qui uenenit prior adm¬
num̃tum Postquã inturuit petrus. in gressus

Expanded text:
remias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta remias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem Redemptoris nostri passio longe a nostra passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. 5. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat prior ad monumentum. Po
Abbreviated transcription (Latin):
niue cognitione disiuncta sunt. eiusq
potencici creciturae trirnscendit natunẽ:
& nottindũ qđ nonsolũ sepanitim. sed
etiã inuolutũ inuenirt dicit᷑ L in
sudarium capitis inuolutũ inuentũ
est: quic celsitudo diuinittitis. Nec coe¬
pit. eẽ. Nec desinit Nec ꝑiniciũ Nicis¬
citur. Nec t̃mino coangusttit᷑ Bene
utẽ ad dit᷑ inunũ locũ: quia infissuni
menciũ ds̃ non est Ds̃ quippe in uni¬
tate.ẽ. & illi eiꝰ habere gñrm merent᷑.
qui se abinuicẽ ꝑ sesttirũ scandala
non diuidunt. Sed quia solet ꝑsu da¬
rium laborantiũ sudor detergi: po¬
test etiã sudaru nomine exp̃rimi
labordĩ:
qui inse qui
dem quietus¬
semꝑ atque in cõmu¬
ttbilis ꝑ man&. sed ctim̃
rrui sustinens. Ds autẽ apparuit in carne.
Laborauit ex nrur iniquictite: Quem laborẽ
pcissionis eiꝰ dũ increduli uiderunt: eũ¬
uenenari noluerunt. Quẽ enĩ uidebant
carne mortalẽ: dedignatis̃ credere in¬
mortalẽ esse diuinutitẽ. Vnde etiã hie¬

Expanded text:
one disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum inveniri dicitur in usudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabilis permanet, sed tamen ravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eunoluerunt. Quem enim videbant carne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Je