comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nupostolis uirtur
dataert signorũ ꝓptꝰ
fidem gentium nuthor¬
dã eccle si&amen
& tamen in ipsis apostolis
plurerat mirabilis uirtr
operũ quũ uirtus signo¬
rũ: Itanunc & in ecclesio
plurest bene uiuere : quã
signa facere : Quod nunc
ecclesia non ea miracula
faciat  quue subaposto¬
lis faciebat ea causa est
quiatunc opor tebat mun¬
dũ miraculis credere
nuncuero iam credentem
oport& bonisoperib: corur¬
care: Maideo tunc signa
siebant & teriur : ut interi¬
urfides roborar&ur : Iã
infide miracula quicũ que
requirit: uana glãm ut lau¬
d&ur quuerit : Fcriptum
estenim. linguue inrignũ
s̃ non fidel ib sed infidelib
Ecce signũ non est fidelib ne¬
cessariũ qui la credider̃ : sed
infidelib: ut conuertantur
nã puulur ꝓnoncredentiũ
insqͥ delitate: patrẽ pliblui
deinfirmitate febrium uir¬
tutib curat: Infirmantẽ
ueraq mo theũ fidelẽ : non
oratione sed medicinali ter
tem perat: Ut nouerin
miracũlu ꝓ incredulis: non

Expanded text:
 apostolis virtus data est signorum propter fidem gentium nutriendam, Ecclesiae tamen ornandam. Et tamen in ipsis apostolis plus erat mirabilis virtus operum quam virtus signorum. Ita et nunc in Ecclesia plus est bene vivere quam signa facere. 2. Quod nunc Ecclesia non ea miracula faciat quae sub apostolis faciebat, ea causa est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius, ut interius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae in signum sunt, non fidelibus, sed infidelibus . Ecce signum non est fidelibus necessarium, qui jam crediderunt, sed infidelibus, ut convertantur. Nam Paulus pro non credentium infidelitate patrem Publii de infirmitate febrium virtutibus curat , infirmantem vero Timotheum fidelem, non oratione, sed medicinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non
Abbreviated transcription (Latin):
di in quo & ercitatur quir¬
q: in proelio & ꝑaudatiam
certamen adgreditur: &
ꝑtimorẽ cunctatione mo¬
u&ur: Itemaccipe &¬
emplũ mastyni derepa¬
ratione humani corpo¬
ris ad salutẽ dũquisq &
despe reparationis gau¬
d&. & deincisionib seu
amanssimis poculis me¬

Expanded text:
di, in quo exercitatus quisdi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poculis m
Abbreviated transcription (Latin):
iseruur cduersita¬
te ulla non frangit̾
sedy ueritatir defen¬
siõne ultrosecerta¬
mini offert: nec umquã
ꝓueritate diffidit: sȩpe
& discipulir ad martyriũ
diguntur. qui suor docto¬
res adco ronã pruecedunt:
uida uberrimũ non deb&
declinare luboris pericu¬
lum: Quodsimaio rest
labor quã animarũ lucru
diclinandus estlabor Quẽ
minimũ comitatur aug¬
mentũ:Utrũq enim
fecita postolus : qui & pe¬
riculir seultrõdedit u¬
bimaximũ animȩ lucrũ
uidit: & sapienter sepe¬
riculo abstulit : inquo
potiorẽ laborẽ quã lu¬
qru esrepresp&it : Ulto
sepuulus apud ephesum
periculir obtulit: quiu
potiorẽ periculo lucrũ
uidit: Damascoautẽ
Ideo apericulo subtraid
sem& ipsũ quia nullũ
periculi ipsiur arbn tratͥr
estfructum: Discequo¬
modoseadmar tyrium
offerat quisq ultro uel
quomodo iuxta sententiã
dĩcingatur ab altero. & qo
lentiam refugit subire
quod del&: accipe xen¬
płu adeundi subtrepidatio¬
nemar tyni: deurubellan¬

Expanded text:
servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmentum. Utrumque enim fecit Apostolus qui et periculis se ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit, quia 179 potius periculo lucrum vidit. Damasci autem deo periculo subtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce quomodo ad martyrium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, quo  passionis violentiam refugit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellan
Abbreviated transcription (Latin):
uius subantiasi tempos¬
b: contra ecdesia deseui&
sinagogu : quũ in ipio ad¬
est ꝑsecuta: Dum in
martyres diabolus lam
& ercuerit magna meru¬
delitate &ium ligatus
crudelior tamene s t sub
ai pi tempo ribur quan¬
bo&iame rit soluendus
pasitantaligatur facere
potuit: quanta solutus fa¬
ci&: Quanto ꝓƿinquiur
sinẽmundi diãbolus uid&
tanto crudelius ꝑsecutio¬
nes &erc&: Ut quia se
continuo danandũ conspi
cit socios sibi multipli¬
c& cũ quib geen nȩ ignib
addicatur: Quantobye¬
ue tempus uid& sibires¬
tare diabolus ut dãn&ur
tanto in magna ꝑsecutio¬
nisiramo u&ur : diuina
iustitia ꝑmitente : ut glo¬
pficentur iusti: sordiden¬
tur iniqui: & ut diabolo
durior crescatdanatio¬
nis sententia:¬

Expanded text:
sub Antichristi temporibus contra Ecclesiam desaeviet Synagoga, quam in ipso adest persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam ligatus , crudelior tamen erit sub Antichristi temporibus, quando etiam erit solvendus . Nam si tanta ligatus facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet, ut quia se continuo damnandum ccit, socios sibi multiplicet, cum quibus gehennae ignibus addicatur. 9. Quanto breve tempus videt sibi restare diabolus, ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur electi, sordidentur iniqui, et ut diabolo durior crescat damnationis sententia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ testimonium sibi non conuenit: Unũ poene trimen habent: & qui falsitatẽ
ꝓmit : & qui sub p̃mit ueritatem: Quia & ille obec̃ uult: & iste prodeẽ nonuuli:
peior ẽ autẽ testis quiledit : quã qui p̃stare nolit: Nã ille malignꝰ ẽ iste in utilis:

Expanded text:
 testimonio laedit. 3. Unum pene crimen habent, et qui falsitatem  testimonio laedit. 3. Unum pene crimen habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult. Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus est, iste inutilis.
Abbreviated transcription (Latin):
huma nͣa militat: Idest fauor amiticiarum: ado latio laudis & corporalis acceptio munenis
Facilius autẽ ꝑuertitur animus reicorpor emunere . cum gratia laudisq fauore:. Quatuo
modis humahium iudicium ꝑuertitur: Timore c̃upitate : õdio amore: limore dũm & upotestatis
alicuius. uerutitẽ loqui pauescimus: Cupiditate : dũ premio miuneris alicuius corrumpim̃
tendimus: his enimquattuor causis. sciepe aequitus uiolatur saepe innocentia leditur:¬
tiplex conuentur falsoꝵ: sitantũ praesentia nũmoꝵ: Testis falsi
ꝑsonis ob noxius: Primũdõ quem ꝑuirando contẽpnit: Sequenti iudici : quẽ mentiendo
fallit: postremo in nocenti quem falso testimonioledit: Testib: falsis coniunctis
tarde mendati falsitas reperitur: Quod si separati fuerint: ex amine iudicantis¬
cico manifestantur: Nã sicut inunitate prauorũ grandis ẽ. fortitudo ĩto inseparatio¬
ne maior infirmiccs: Fraudulentiȩ citorep̃henditur mendatium: falsidicor ũ

Expanded text:
as militat, id est, favor amicitiarum, adulatio laudis, et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus, rei corporeo munere, quam gratiae laudisque favore. Quatuor modis judicium humanum convertitur: timore, cupiditate, odio, amore. Timore, dum metu potestatis alicujus, veritatem loqui pavescimus. Cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpimur.tendimus. His enim quatmultiplex conventus falsorum, si tantum praesenpersonis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; sequenter judici, quem mentiendo fallit: postremo innocenti, quem falso testimonio laedit. Testibus falsis convictis, tarde mendacito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ hominẽ crucia
quordoquẽ ꝓ eccantẽ derepsi¬
erat : flagellando ite¬
rũuisitat: Malisac¬
tib: contranor ampli¬
uscue lestem iracundi¬
am: nequa quã ꝓuocare
debemur Quinpoti¬
ursipȩnitendo dignadõ
acta gesserimur: se¬
ueritatẽ eius inclemen¬
tiã cõmutabimur
rusamille quinos malor
tolerat non dubium
est̃ quod conuersiscle¬
menter ignorcat: Nã
quod seruatur nobis tẽ¬
puspenitentiȩ ut non
simuli norte obruamr
p̃cipiti feddecur nob¬
locursatis factionis : hoc
tocũ dedĩ ꝓceditclemen¬
tia ut nos nondamꝰne
crudeliter sed& pect&
ad paenitentiã patient᷑¬

Expanded text:
 hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patient
Abbreviated transcription (Latin):
prisorest non peni¬
tenr: quiud huca¬
git quod penit&:
Nec uid&ur dm̃ poscere
fubditus: sed subsan¬
nare suꝑb Canisre¬
uersur aduomitũ : &
pue nitens adpęccatũ:
multienim lacrimar
indesinenter funduNT.
& peccare non desinuN
mentis nunc recor

Expanded text:
risor est, non poenitens, qui adhuc agit quod poenitet; 215 nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. 2. Canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. tia mentis, nunc recor
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quis que iur&: Or̃
tam̃ qui cons cientiȩ ter¬
tisest: it ao caccipit. si
cut ille cuiluratur in¬
tellegit: Dupliciter
autẽ reursit: qui & dĩ
nomen inua nũ adsu¬
mit & ꝑximũ doloca¬
pit: Non est conser¬
uandum sacramentũ
quom alum Incaute ꝓ¬
mittitur: Nelutis
quis piã adulterȩ ꝑpe¬
tuam cũ eaꝑmanendi
fidem polliceatur:
olerabilius estenim
non implere sacram̃¬
tum: quã ꝑmanere
instupri flagitiom:
urare est dĩ : milla pro¬
uidentia quã statuit
non conuellere statuta:
ȩnitentia autẽd. re¬
rũ mutatio est Idon
pęnitere autẽ. statuta
non reuocare. Ot est¬
illut: Iura uit dñr
& nonƿȩ nitebit eum :
mutauit:¬

Expanded text:
rum quisque juret, Deus rum quisque juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, situr intelligit. Dupliciter autem reus fit qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum dolo capit. 9. Non est conservandum sacramentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuo cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem Dei rerum mutatio est; non poenitere autem, statuta non revocare, ut illud: Juravit Dominus, et non poenitebit eum , mutabit
Abbreviated transcription (Latin):
icut mentiri non potest
qui non loquitur: sic ꝑ¬
iurare non poterit qui
iurase non app&it:
tionẽ nec eautenda
nis i inrola necerritate:
onẽ contra dĩ p̃ceptũ iura¬
re : seddum usũiuran difa¬
cimur ꝑ iurii crim̃ incur¬
rimur: Nũquã ergo
sare sẽ ꝑ delectantur
Dumoporteat octantũ
esse inore: est est
Nontion. Amplius enĩ¬
amalo est Multiut
fallant ꝑiurant. ut ꝓsi
dẽ sacram̃ti fidẽ faci¬
ant uerbi: Sicq fallei¬
do dũꝑiurant & menti¬
unturhominẽ in cau¬
tũ decipiunt: Interdũ
& falsis lacrimis seduc¬
tidecipimur : & credi¬
ctur dumplorant quib
credendũ nonerat :
Mlerũ que sinelura men¬
to loqui disponimur
sed incre dulitate eorum
qui non credunt quod di¬
cimus: iurare conpelli¬
mur alique necer¬
sitate iurandi consu&u¬
dinẽ facimus: Sunt
mamulti adcreden dũpigri:¬
i qui non mouentur adfidẽ¬
tu uerbi Grauiter autẽ
delinquũnc qui ribilo¬
quentes iurare coguNT:
u cumque arte uerbo¬

Expanded text:
icut mentiri non potest qui non loquitur, sic perjurare non poterit qui jurare non appetit. atio, nec ea utendum, nisi in sola necessitate. 2. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo rare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore, Est, est, Non, non. Amplius ea malo est. Multi ut fallant pejerant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verborum: sicque fallendo dum pejerant, et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique necessitate jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbis. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verbo
Abbreviated transcription (Latin):
umibs gebernan¬
dã suscipiat Multis
inter cipit satanas frtu¬
clib: eos quiuitaȩ & ren¬
sus utilitate prestanter
pnreerre & prod erre
ali is nolunt: Et dũeis
regimen animarũ inpo¬
nitur pennunnt: Son¬
sultiur arbitrenter oti¬
osã uitam degere: quã
lucris animarum insr¬
tere : Quod tamen
decepti agunt perꝗr¬
gumentum dioboli felen¬
teseor perspeciem
bonii  Vt dumillos apar¬
torr officio r&ehit.
nequaquã¬
ã proficiant
qui eorum uerbis atq:¬
xemplis instrui pota¬
quaquam occupatonũ
seculerium curas app&unt
sed occulto ordine¬
ribi sue inpositar gmun
t quã uir illas ꝑmeliont̃
intemptationẽ fugaN
tamenper subditam por¬
tant:
Quas quidẽ
rũmopere silice at uita¬
re festinant : sed tim̃¬
tes occultã dspenratio¬
nẽ dĩ. rus cipiut quod
fugiunt: Exercent
quod uitare noscuntus
intrient enĩ adcor. & ibi
consulunt quiduelit
oc culta uoluntar e:
seseq: subditos deber
erre sũmis ordina¬
tionib: cognorcentes
humiliant ceruicem

Expanded text:
umilis, gubernandam suscipiat. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes praeesse et prodesse aliis nolunt: et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam degere quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli, fallentis eos per speciem boni; ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant qui eorum verbis et exemplis instrui potequaquam occupationum saecularium curas appetunt, sed occulto ordinsibi superimpositas gemunt. Et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant: sed timentes occultam dispensationem Dei, suscipiunt quod fugiunt, exercent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei: seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem
Abbreviated transcription (Latin):
dũ se ab una stabili sẽꝑq
manente : diui nitatis
soliditate subtraxit:
ãdũopur quod lib& ap¬
p&it quasi ut ibi lam
requiem mentis infigat
dũei non sufficit muto¬
ta intentione ad alias
adq: alias ationestran¬
quiem solidã querit
nec inuenit in labore
& uacuus arequiema¬
n& Quãuis eadẽ mu¬
tabilitar : non sit homi¬
ni concreata sed ꝓme
rito psmae prideuass¬
cationis illiaccesserit
iam tam̃ naturalis fac¬
taest: quiuor ginali¬
ter apy mohomine :
sicut & mors in omr̃
homines transuit:¬

Expanded text:
dum se ab una stabili semperque dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones tranquiem solidam quaerit, nec invenit, in labore et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo homine, sicut et mors, in omnes homines transit
Abbreviated transcription (Latin):
uir ꝓpt̃sem& ipsũ fac¬
tus est: mulier obadiu¬
torium uiricreataest:
Homo ꝓpt̃ peccatũ tunc
traditurest diabolo : quan
interrã ibis Tunc e¬
nim dictũ est diabolo.
terrã manducabis Unde
& ꝓph&a ait. serpenti
pulus paniseius ser¬
pens enim diabolur: ꝓpl
tate adima conlabamur
recte adbene agendum
cũ labore consurginx
Quod nonita ess& sidelec¬
tatio flagitium primo¬
rum hominũ non ꝑsua¬
sisser: Quib adbene
uiuendũ  tantũ uelle
sufficeret: & sine diffi¬
cul tate statim actio op¬
tẽperas& : diuisio &
pugna ut sit in ominis
animo: poena peccatiẽ
& primo homine in om̃s
eurfilior ꝓpagata : At
qui noluit dim̾dõesseu¬
nitus: ess& inse maip¬
so diuisus & qui lmpe¬
ranti dño noluitesse
subiectus fier& sibim&¬
ipsi rebellis: atq: con¬
trarius: Unde necsi¬
bi poterit subiuganꝰ: sipy¬
us dõnon fuerit subiuga¬
tus: sibiq: serui& nõ¬
los qui dõ noluit uolois
quã uarie ꝑ diuersahu¬
manum defluxit genur

Expanded text:
vir propter semetipsum factus est, mulier ob adjutorium viri creata est. 7. Homo propter peccatum tunc traditus est diabolo, quando in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; tate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit volens. 10. Quam varie per diversa humanum defluxit genus,
Abbreviated transcription (Latin):
Indeomnia ꝑfiguram
adeiurrimili cudinem
reseruntur: Cõmuni¬
ahomini omnia natu¬
ralia essecd̃ omnib seb
quue constant & in ho¬
mine omnia continen
atq Ineo opini ũrerũ
naturã consistere : Vni
uersitatis creuturue
homo magna quuedã
portio est: Tantoq
graduest c&erireccel¬
Pentior quanto imagi¬
nidiuinae uicinior:
quantuc&eris creatuss
pibcest& homodignita¬
te uirtutis:: &ipsa¬
i reuerentia dircitur cre atꝰ¬
duomnia dixitor fiat¬

Expanded text:
inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet. Universitatis creaturae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creatdum per omnia dixit
Abbreviated transcription (Latin):
niconili deliberatio¬
neuoluerit dicenr
fatiomus hominem ad
imaginẽ & similitudis
menram: Quia enimbo¬
ninimur naturalĩt̃ condi¬
d culpȩ quodã modo me¬
rito contranaturã mali
fumur esfecti: sicut prlaes¬
ciuit dr̃ hominem pecca¬
drum ita& pruerciuit
quedit᷑ illũ ꝑ sulamgratiã
peparar& qui suo ar¬
bito ddeperire potiuissa
o yginaliter adam& eua
simulcreatis : sp&iuli¬
teruero postea mulier
delatere uiri formatae:
Parite ergo conditsunt
utỹq rationisor dine
nontam̃ pariter tẽponr
unitate: diradimagi

Expanded text:
ni consilii deliberatione voluerit esse, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodammodo merito contra naturam mali sumus effecti. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit 142 qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitat
Abbreviated transcription (Latin):
adbreuiatio autillud in¬
tellegtur quod dñs dicit:
omnemlegem & ꝓph&ar
in duob preceptir dilec¬
tionis diꝰ & ꝓximipende¬
re autꝓpt̃ ipsã orationẽ
dominicam uel symboli
breuitatẽ : in quib utpre¬
dic tũ est omnẽ scriptura¬
rum coartaricernimus
latitudinem: ch
xx.iii
debaptismo & cõmunione

Expanded text:
iatio, aut illud intelligitur, quod Dominus dicit: Omnem legem et prophetas in duobus praeceptis dilectionis Dei et proximi pendere: aut propter ipsam Orationem dominicam, vel symboli brevitatem, in quibus ut praedictum est omnem Scripturarum coarctari cernimus latitudinem. 175 CAPUT XXII. De baptismo et communione
Abbreviated transcription (Latin):
bant: Intestamento au¬
tem nouo graui anim¬
aduersione damnant᷑
si admitantur: ꝙ ꝙ.xxii
desyaobo lo & oratione
ideirymbolum& do¬
minicaoratio pro
totulege paruulis
ecclesiue adcuelorum
regna sufficit capessen¬
da: Omnirenim lati¬
tudo scripturarum in
eademoratione domi¬
nica & symbolibreuita¬
te conduditur: Unde&
ꝓph&a esaias dicit ad¬
breuiatonem audiui ad ño¬

Expanded text:
bant; in Testamento aubant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admittantur. CAPUT XXI. De symbolo et oratione. 1. Fidei symbolum et dominica oratio pro tota lege parvulis Ecclesiae ad coelorum regna sufficit capessenda. Omnis enim latitudo 174 Scripturarum in eadem oratione dominica et symboli brevitate concluditur. Unde et propheta Isaias dicit: Abbreviationem audivi a
Abbreviated transcription (Latin):
suidam ideo non recipi¬
unt u&ustestamentum :
peo quo daliud intẽ pore
prisco aliudagatur in¬
o nouo:  Non intellegenter
quod dr̃ quidcuiq congrue¬
rit tepori: magnaqua¬
dam distributione concer¬
serit : sicutinle ge impe¬
culum ꝓoculo auferre.
neuangelio: altera p̃bere
ꝑcutienti maxillam : sed
illa ꝓtempore fragili po¬
pulo istauero ꝑfecto:
ei troq: tamen ꝓ tempore su¬
aqueq conuemientia com¬
modans: & tamenpista
mutatione : non est cre¬
dendur dr̃ mutabilis sed
potius inde admirabilis pre¬
dicandus est. quia ma¬
nens in cõmutabilis quid
cuiq: ut diximus tempori
cõmodum fuit magna
cum distributione conces¬
rit : subu&eri testamen¬
to minorisculpue erant
peccata quiaineo non ip¬
saueritas sedumbraue¬
nitatis aderat: Nam in
testamento nouo pre¬
ceptir altiorib: manifer
ta quuedam quue in illo
populo umbraueritatis
deseruierant deseren¬
da nobis pruecipiuntur:
Illucenim fornicatio &
r&ributio iniuriȩ per¬
missasunt nec noce¬

Expanded text:
uidam ideo non recipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in lege impeculum pro oculo auferre , in Evangelio alternam praebere percutienti maxillam . 2. Sed illa pro tempore fragili populo, ista vero perfecto, utrique tamen pro tempore sua quaeque convenientia commodans. Et tamen pro ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. 3. Sub Veteri Testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat. Nam in Testamento Novo praeceptis altioribus manifesta facta quaedam, quae in illo populo umbrae veritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec noce
Abbreviated transcription (Latin):
nitendo sed poenarlu¬
endo: Aliter enimcon¬
sunditur corã iudicere¬
us dũ pletitur: adq
aliter quidemalo ope¬
re erubescens corpgi¬
tur: Illeenim quio
nepreensus est censun¬
ditur istequia semalũ
fecisseme moratur:
pitiatio peccato rũsit
si nem&u tamen homo
esse non deb&: quiaƿe¬
nitentiue satisfactio
diuino. tantũ pensatur
iudicio non humano:
Pinde qui amiseratio
dioccul taest: sine in¬
dermissione plerene¬
cesseest: Nequeenĩ
umquã oport& pęniten¬
tẽ habere depeccatir
securitatẽ: Nãsecu¬
ritas neglegentiã pa¬
rit: Rleglegentia au¬
tẽ sepue in cautũ ad
uitia tranracta redu
hec intercedente secu¬
ritate quuelib&
culpa subrepserie
conse stim delec tatio¬
nes pristinȩ uitioꝵ¬
punt: puls anterq
hominem inconsue¬
traunt it aut sint᷑
no uissima illiur pe¬
iora priorib¬

Expanded text:
nitendo, sed poenas lunitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum fecisse memoratur. ropitiatio peccatorum sit, sine metu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia thaec intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiopunt, pulsantesque hominem in consueertrahunt, ita ut sint novissima illius pejoru priorib
Abbreviated transcription (Latin):
& ubimueniri potest. nisllii
hacuita ÷ inquac&iã & ppe
est omnibus in uocantib
se: Namtunc lamlon¬
geerit : quando dixerit.
Ite inignẽ & ernũ: Modo
enim non uid&ur: & ꝓpe
est: Cunc uidebitr &
ripoterit. & non poteri
inueniri: Si quando qͥs¬
q peccarep otest penixꝰ
uitãq suã uiuens ab om¬
nicrimine corrigit : non
dubium quod moriens ad
u& ernã transeat requie
Quiautẽ praueuiuendo p¬
nitentiã in mor tragito
riculo sicuteius danatio
incertaest. sic remissi
dubia.
Quiergocupit certurene
inmorte deindulgendia
sanus peniteat: sanusq
ꝑparata facinora dele
at Sunt quipenitentib
securitatẽ cito pollice n¬
tur. Quib benȩ ꝑꝓphe¬
tam dicitur Curant
contytionẽ filiuepopuli
mei cumignominia di¬
centes. pax & nonẽ pax
Cumignominia igitur
curat tontricionẽ: que
peccanti & non legitime
penitenti ꝓmit tit secu¬
ritatẽ: Unde & se¬
quitur: Confusis̃ qui
ab hominationẽ ocer̃
idest confusisun nonpȩ¬

Expanded text:
 inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et ri poterit, et non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicentur, quibus bene per prophetam dicitur: Curant contritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes pax, pax, et non est pax. Cum ignominia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: id est, confusi sunt non poe
Abbreviated transcription (Latin):
ante quã mors u&erna
preueniat: in hacuita
nit: In futuro autẽ irc̃
non operam ur sedrati
q iniqui ꝑ quod: patier¬
tiadĩspatiũ accipiun
emendandi: Quã illimo¬
rãuiuendi non utuntur
ad penitentiã : sed adpec¬
candiurur pantaudaciã :
Amalo autẽ in d&eriur
uadit: quitẽpussibi ad
pẽnitendum indultum.
adlibertatẽ prauibpeps
utitur: festinare deb&
addm̃ penitendo unus qis¬
Queritednmdũ inueninꝰ po

Expanded text:
antequam mors aeterna praeveniat. In hac vitanit. In futuro autem jam non operamur, sed ratique iniqui, per quod per patientiam Dei spatium accipiunt emendandi; qua illi mora vivendi non utuntur ad poenitentiam, sed ad peccandi usurpant audaciam. A malo autem in deterius vadit, qui tempus sibi ad poenitendum indultum, ad libertatem pravi operis vertit. 13. Festinare debet ad Deum poenitendo unusquisluerit
Abbreviated transcription (Latin):
gunto in deplorando  pro¬
susius quanto &xtitit
inpeccando ꝓcliuius:
lle penitentiã dignea¬
git quisic pr&erita ma¬
lu deplorat ut futura
iterum non cõmittat:
Nãqui plungit peccati¬
÷ & iterũ admittit pecca¬
tũ. quasi siquis lau&
laterẽ crudũ: quẽ qͤan¬
tomagis elauerit tan¬
aoampliur lutũ facit :
Quãuisquis quesit pecca¬
tor & impiur siadpȩ¬
nitentiã conuertatur
enim debonitate dĩ dubi¬
tat: sedsola accipienti¬
um prauitas confer¬
risibi indulgentiã ab¬
ne gat: In hac uita tan¬
tundẽ penitentiue pa¬
t&libertar Postmor¬
temuero nulla correc¬
tionis errelicenciam:

Expanded text:
tanto in deplorando protanto in deplorando profusius, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum fecit. 8. Quamvis quisque sit peccator, et impius, si ad poenitentiam convertatur, llus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nullam correcti
Abbreviated transcription (Latin):
x eounur quisque iustus
esse incipit. & quo sui
accurator & stiterit: Mi¬
tiadtẽ e contra sem&ip¬
sos peccatores fatentur.
& tam̃seme ipsos apec¬
cato non sub traunt:
Magnaiã iustitiue parsẽ
seipsũ norrehomo quod
uirtutisub datur humi¬
lius & quo suã infirmita¬
tẽ agnorcit Uenere
iudicat iustur in hacui¬
ta: neiudic&ur adõdã¬
natione ꝑp&ua: Tunc
autẽ iudicium derequir¬
q: sumit: quando ꝑdig¬
nã penitentiã sua prauo
facta condẽpnat: Ama¬
ritudo penitentiue fa¬
cit animũ & sua facta
subtiliur dircutere &do¬
nadĩque contẽpsit flen¬
do cõmemorare : Fi¬
hilautẽ peu̾is quã culpã
agnoscere : nec deflere :
inpeniteni tia omnis
peccator siue quia ne
glegentiã bonum non fe¬
cit: seu quiamalum ꝑ au¬
daciam ꝑpe trauit:
Quodenim oportuitnon
gerrit & gessitquocda¬
gerenonoportit : Ille
pȩnitentiã digneagit:
qui reatũ suum satisfac¬
tione legitima plungit :
Condem nando scilic&
acdeflendo quue gessit:

Expanded text:
x eo unusquisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. Magna justitiae pars est seipsum nosse hominem, quia virtuti subdatur humilius ex quo suam infirmitatem agnoscit. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. Amaritudo poenitentiae facit animum et sua facta subtilius discutere, et dona Dei quae contempsit flendo commemorare. Nihil autem pejus est, quam culpam agnoscere nec deflere. in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit, et gessit quogere non oportuit. 6. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando, scilicet, ac deflendo quae gessit,
Abbreviated transcription (Latin):
ecitatio ueneranda dñe
ieiunii sculutaris populitui
cordadisponat. ut & dignis
mentibus suscipiat pascha¬
lemysterium & continuata
deuo tionis sumat augmentũ ꝑ
SECRE TA
urificanos misericorrđr¬
bi gntcaesint piamunent
deferentes fiant expiatis¬

Expanded text:
citatio veneranda, Domine, jejunii salutaris populi tui corda disponat, ut et dignis mentibus suscipiat paschale mysterium, et continuatae devotionis sumat augmentum. Per. Secreta. Purifica nos, misericors Dbi gratae sunt pia munera deferent
Abbreviated transcription (Latin):
nus habendaẽ: Nam
quiea in maloutintꝰ
Anons ibiamici semimi¬
cieistunt: Concor diama¬
lorum contrariã eẽbono¬
rum Et sicut optandũ ẽ
ut boni pacẽ habeant inuicẽ:
sic optandũ ut mali inuicẽ
rint discordes: Unani¬
mitatẽ quippe malorũ:
bonorũ eẽ contrariã pau¬
lus a postolur adobat qui
malor contir rediuidit :
quos in necẽ p concor¬
darre conspexit: Inde &in
lege marerubrum: hoc ẽ
diuiditur : ut electorũuia
tendens ad beaqtudinẽ ñ in¬
pe diatur: Inpe ditur autẽ
itirbonorum : sima re hoc
ẽ unitas non huiditur in¬
iquorum: xxxii.
De cor¬
Reptione frae tesna

Expanded text:
abenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam esse bonorum. Et sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege mare Rubrum, hoc estm dividitur, ut electorum via tendens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc est, unitas non dividatur iniquorum . CAPUT XXXII. De correptione fraterna
Abbreviated transcription (Latin):
aldudib: eorum. quos salu¬
briter obiurgatos corrige¬
secupiunt : secuti a postolus
adco ꝯnthi osfacit. quos
a laudib incoat. & increpa¬
tionibus probat: NedeneN
apud corinthos qui & laude
& increpatione dignies: seN :
romalo merito ple¬
bis : aufestur doc¬
trina p̃dicationis:
Probono merito audi¬
entis tribuitur ser¬
modoctoris: In potesta¬
tediuina consistitcuiuelit
dr̃ doctrine uerbum dare
Uel cui auferse. & hoc
aut prodicentis. aut
proaudientis fit merito:
ut modo pro culpa plebis
auferttur ser modocto¬
ris: Modo uero pro
utilib: meritir tribuatur:
Vam & bonus doce bo¬
num. & malus malũ:
&&bonus malum. & ma¬
lus bonũ. Quod tamen
fit iuxta meritũ populo¬
rum: No n omniatẽ pont¬

Expanded text:
laudibus eorum quos salulaudibus eorum quos salubriter objurgatos corripere cupit, sicut Apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios qui et laude et increpatione digni essent  Pro malo merito plebis, aufertur doctrina praedicationis; pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctoris. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis, aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo vero pro utilibus meritis tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum, et bonus malum, et malus bonum, quod tamen fit juxta meritum populorum. 3. Non omnia tempo
Abbreviated transcription (Latin):
lis eos cibis alit. sedtap¬
tundem adtendit donec pa¬
terno colore nigres cant
& ric illos frequenti cibo sefi¬
ciat Ita & ecclesiae doctor
strenuus nisieos quosdo¬
c& uiderit adid ã similitu¬
dinẽ penitinta confessio¬
ne nigres cere. &nito re
seculari deporito lamen¬
tationis habitum depec ca¬
ti recordatione induere
ut pote adhuc & teriori¬
bus hoc ẽ carnalib: non
aperit. intellegentiae spa¬
lis pro fundora mysteria
netium audita non capiunt
prius incipiant contemne¬
re. quã uenare manda¬
ta caelestia: Aliter est.
gendum ex ga eos quinor¬
nto cõmitituntur. regiminisi
Siuero delingunt prorola
caritate ut locus ẽ cos¬
ripiendisunt non ta meñ
cumreueritate : Scut hiiqͦs
iobis regendir̃ conmis¬
si: Prius docendis̃ senio¬
res plebis : ut pereos infrto
possiti facilius doceantur
Uncde & aposto lus: Hec in¬
quid cõmenda fide libus
hominib: qui idoneirunt
& alios docere : Ingeniũ
boni doctoris ẽ incipientir

Expanded text:
lis eos cibis alit, sed tanlis eos cibis alit, sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit; ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et, nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, upote adhuc exterioribus, hoc est, carnalibus, non aperit intelligentiae spiritualis profundiora mysteria, ne dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. 6. Aliter est agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi sunt commissi. Prius docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus: Haec, inquit, commenda fidelibus hominibus, qui idonei sunt et alios docere . Ingenium boni doctoris est incipere a
Abbreviated transcription (Latin):
dura : quor dam uero
& hostatio corrigit blan¬
da: Sicut periti: me¬
dici aduarior corpo¬
ris morbor diuersome¬
dicamine reruiunt.
Ita ut iuxta uul nerum
uari& ater medicina
diuersarit : Sic & doc¬
tor ȩcclesiae singulis
quib q congruũ doc¬
trine remedium ad¬
hibebit. & quid cuiq
oposte at pro&ate
adnunciabit N onom¬
nib ea que sunc clausa
erim qui cappere non por¬
sant  Quib ri indis¬
crete manisestaentus:
statim aut detrirhunt: aut̃
neglitiuNt. Pyma quip¬
pe prudentiae uistus ẽ
eam quam docero oposte¬
nã Rudib populis
seucar nalib plana at¬
que cõmunia non sãma
atq ardua p̃dicandar̃:
e inm̃sitate doctyine
opprimantur potius
quamerudiantur: unde
Non potui uobis loquiqͥa¬
fisp̃alib: red quasicar¬
nalib: tam quã paruuls
inxp̃o lacuobis potum
dedi noner cam: Gar¬
nalibus quippe animis
nec altanimi decȩles¬
nit p̃chicare: s edmedo:¬
ter ut in ita eorũ mor¬
Dor uur dums os pullos
uiderit albi coloris nul¬

Expanded text:
dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, annuntiabit. Non omnibus ea quae sunt clausa, enim qui ea capere non possunt: quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oportenam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua, praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potius quam erudiantur. Unde Non potui vobis loqui quaitualibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelesnit praedicare, sed mediocriter, ut initia eorum morCorvus, dum suos pullos viderit albi coloris, nul
Abbreviated transcription (Latin):
currere duemonum
est cogitationib oble¬
Plerumq fierisol&. ut in munda
corporalium rerum species¬
murnisr mentibus oppo¬
nantur & nolenter easco¬
gitemus: Quantũq ab
eiraciem mentis auerte¬
renitimur tanto magir
cenisq: in nobis motib: ob¬
repunt: Sed fithoc
ꝓcondicione mortali quã
meruit primus homo in
poenã sui peccati Dũ
unur quis que diuina in lu¬
minatione prae uenitur
statim molestiis turpiũ
cogitationũ pulratur:
Sed dĩ seruus iudiciotimo¬
ris dĩ. earum temptam̃¬
ta a sem& ipsoreicit : bo¬
nis que contraobiectisco¬
gitationib turpes asere¬
pellit: Magna obser¬
uantiacircacordis est cur¬
tediam adhibenda: Quia
tbi consistit origo Nam
sicut scriptũ est: Excor¬
de& eunt cogitationes ma¬
lȩ: Ideoq: si priur praue
cogitationi resistimus. inlap¬
sumo peris non incuprims:
Nonest timendũ sibonama¬
laque in cogitationẽ ueni¬
ant: sed magis gloriandũ¬
est simens mala abonis
Intellectu rationis discer¬
nat: Itẽ niliudat quod

Expanded text:
currere, daemonum est; cogitationibus oblePlerumque fieri solet ut immundae corporalium rerum speciesris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae cenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia bi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui non uiuit
p̃dicat ueritatt̃ con¬
tẽptibilẽ facit:
Re cus per uersus
& lingua magis tro¬
rumdo centrumbe¬
ne: & uiuentium
male: & ideo
quasi &x per uerso
ar cus agitam emittuNł
Dum suam prauamuitam pro¬
prae linguȩ ictum confodiuat¬
rerunt: Quibene
quã aer. aut cẏmbalum
sonum facit aliis : ipsi
tamen ribiman& insen¬
ruahr: Quibene doco&
& male uiuit quod dicit
beneuiuentib: proficit:
Quod uero maleuiuit
se pprum occidit : Sic̃
sacerdor qui sidigne
s eagit ut facer dotã
doc& ministerium eius
&fi & aliis utile ẽ: In¬
digne autẽ uiuens alur
quidem utilis ẽ lo quen¬
do seautẽ ficit pũe
muendo: acꝑ hoc quod
millo mortuũ ẽ  propn¬
ũ eiur ẽ : Quo uero
uiuit in eo: id est sacrũ
ministerium alienũ est:
Qulbene doc& & male
uiuit : uid&ur ut cereũ
alus dũ bona exponit lucem
prtestpre seuero inmalis suis con¬
sumere¬

Expanded text:
ui non vivit praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene quam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tamen sibi manet insensualis. Qui bene docet, et male vivit, quod docet, bene, viventibus proficit; quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos, qui si digne se agit, ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est, indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est, sacrum minisQui bene docet et male vivit, videtur ut cereus, qui aliis bonum exponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumer
Abbreviated transcription (Latin):
cupatione scła ri deuinc¬
tus: Ñ statim utile ẽ
omne potestates insigne
Sed tunc uere ẽ utile.
sibene geratur: Tunc
autem bene geritur : quan¬
dosubiectis prodest
quibusterreni honorip̃¬
feruntur: Notestas
bonaẽ quãdõ donante ẽ
ut malumtimore coher¬
infeliciur maliagendi fe¬
bene tẽporaliter imperat
s inefine in ꝑp&uum reg¬
nat: E degloria seculi
Nuius ac &nã trans meat
głam: Quiuero praue eg¬
num & ercent : postuestẽ
fulgentem & iumina lapillorum
Niudi & miseri ad inferna

Expanded text:
cupatione saeculari devinccupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerinfelicius male agendi fbene temporaliter imperat, sine fine in perpetuum regnat; et de gloria saeculi hujus ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna
Abbreviated transcription (Latin):
miustys: aut
omni potes tate seci¬
lari& uitur auts
aliqua cingitur non abillo
curuatur ut ruperbustine¬
at: sed e ãs ibi cibicit ut ha¬
milior in notestat: Pro¬
batur autẽ hoc apostolico &t¬
plo quida tam ribi poti¬
tatẽ &i amnec al ho
ursest quo dlicebat
ged dumpor sit utere leto
ab Nuit¬
Sereq ut par¬
uilium in medio eorum qui¬
b: p̃erat ostendit: Qui mcad¬
&endir honoribus rȩculi
out prosperitatibus mun¬
di in stanti desidat lacbore.
& hic & infuturo uacuus
inuenitur a requiȩ : Tanto¬
que sarcinis peccatorum
grauatus quanto abonis
quis que amolius rȩcula¬
ris honoris dignitate sib¬
imatur : tantograuius
curarum ponderib: ad¬
grauatur: Girq: magir
mente & cogitatio ne sbi¬
citur : quibus sublimita¬
tis graduõ ponitur:
Iam ut qui lam patrũ ait
mne quod suꝑemin&
plus merorib afficitur
quam honorib: gaud&
dimaiorib: occupatur.
tanto faciliur uitur p̃mittꝰ
Si enim uil ual& pecca¬
ta animus deuitare qui¬
&us. quanto magir oc¬

Expanded text:
justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuitseseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonisquisque amplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. di majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus oc
Abbreviated transcription (Latin):
ecedens homoa
dõ. statim uitio¬
rum traditur poter¬
tati: Utdum pati¬
tur infesta uitia. re¬
uertendo unde ce¬
cidit reripiscat Et
siscĩ toto adnisꝰ con¬
tendunt superare
uitia nec& tinguNT.
quidagunt hu qui
non solum non odi¬
unt uitia. sed toto
ea amore sectantur:
a tis delicate repal¬
pat. qui uult sine
labore uitia supera¬
re: dum peccatile¬
gem quã sibi deser¬
uiendo uitus fecit.
sine uiolentia dolo¬
ris resecare rion possit̃:
ꝑfecte renunciat uicus
quioccasionẽ euitat
inꝑp&rando peccato
Nã siuelis tantundem
non peccare: & data
occa sione peccauen
tutibi & reur & iud&
er qui& conmisrada¬
nar. & damnata con¬
mittis: Seautem¬

Expanded text:
ecedens homo a Deo statim vitiorum traditur potestati, ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. fecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis
Abbreviated transcription (Latin):
a dumnon ꝑfecte in¬
tantur: suor insesau¬
unt relabi auctores:
amsiunum uitium dis¬
tricte uit&ur. & alia
negli gantur: In anir
labor est: Non enim
potest inuniur obre¬
uatione uirtutis for¬
titer ꝑ durare. cuis
alia uitia dominatus
incorde : Nonnũ quã la¬
Non nulli non cinteci
inerrosem uiciorũ¬
a labuntur : ni¬
si prius interioris rationis
ꝑdiderint oculos : Sicuti
samronnon antea ab al¬
lofilis aderro risligatus ẽ
machinã: nisi post quã ei
sunt lum in aoculor ume¬
tincta. Quidãuege tan¬
timentis ratione uitioꝵ
supe rantur incursu
icque deinde intentionẽ
bonorum operum per¬
dunerMicutr& babilo¬
nir in ocis lerse: eciue
priur filios iprius interse¬
cit & sic postea oculos
eius euulsit Acꝑ hoc.

Expanded text:
ia dum non perfecte vitantur, suos in se faciunt relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnunquam Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus