comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. refert᷑ eam pͥus fleuisse serutturam e ante e
sanguinẽ suas illi laerrinas effudisse. Gessit ñ¬
& curã pudicitia etiã in hoste seruandȩ.
N am pͥusquã oppidũ uictor uississet inuadi.
constituit᷑ edicco Neqͥs corpꝰ lib̾ũ uiolaret.
Euersa ẽ. tam̃ euitas more bellor: Nec
uspiam legit᷑ ab imꝑatore tã casto atq ele¬
menti fuisse p̃ceptũ. ut quisqͥs ad illud uł
illud tẽplũ fugissẽt. habet᷑ illesiis. Qđ utiq
nullo mͦ preteriret᷑: qđo nec eiꝰ fletus. nec
qđ edixerat ꝓpudicitia minime uiolanda
potuit taceriꝰ. Fabius tarentinȩ urb eũsor.
a simulaerori de p̃datione se abstinuisse
laudat᷑. Nã cũ ei seriba suggessisset qͥd de
signis dõri quȩ multa capta fuerant fieri
iuberet: continentiã suã & iã iocando
condiuit. Quȩsiuit enĩ cuꝰ modi ẽẽnt. Et
cũ ei ñ solum multa grandia uerũ & iam
renuntiarent᷑ armata: relinquamꝰ inqͥt¬

Expanded text:
cepit, refertur eam prius fleuisse ruituram et ante eius cepit, refertur eam prius fleuisse ruituram et ante eius sanguinem suas illi lacrimas effudisse. Gessit et curam pudicitiae etiam in hoste seruandae. Nam priusquam oppidum uictor iussisset inuadi, constituit edicto, ne quis corpus liberum uiolaret. Euersa est tamen ciuitas more bellorum, nec uspiam legitur ab imperatore tam casto adque clementi fuisse praeceptum, ut quisquis ad illud uel illud templum fugisset haberetur inlaesus. Quod utique nullo modo praeteriretur, quando nec eius fletus nec quod edixerat pro pudicitia minime uiolanda potuit taceri. Fabius, Tarentinae urbis euersor, a simulacrorum depraedatione se abstinuisse . laudatur. Nam cum ei scriba suggessisset quid de signis deorum, quae multa capta fuerant, fieri iuberet, continentiam suam etiam iocando condiuit. Quaesiuit enim cuius modi essent, et cum ei non solum multa grandia, uerum etiam renuntiarentur armata, <relinquamus>, inq
Abbreviated transcription (Latin):
parcere putaremꝰ. & haec ñ ab aliem genis
hostib s acatilina & soeiis eiꝰ nobilissimis
senatorib & romanis euub romana tẽpla
metuebant. S hi uidelicet ꝑditi: & patriȩ
se bella gesser̃. & nusquã uictis in deoꝵ suoꝵ
nos ipsos iudeamus. Ipsos inquã recolannus
respiciamsq romanos: dequoꝵ p̃cipua
laude dictũ ẽ. parcere sub iectis & debellare
suꝑbos. & qđ accepta in iuria ignoscere quã
ꝑsequi malebant. Quando tot tantasq ur¬
bes ut late dominarent᷑ expugnatas captãq
euerterunt: legat᷑ nob quȩ tẽpla excipere
solebant. ut ad ea quisquis c̃fugisset libaret᷑.
An illi faciebant &e seriptores earũdẽ rerũ
gestarũ ista reticebant: lta uͦ. qͥ ea qua
laudarent maxime requirebant. ista pre¬
clarissima seđm ipsos pietatis indicia prae-¬
terirent : Egreguis romani Nominis inar.¬
cus marcellus: qͥ siracusas urbẽ ornatissimã

Expanded text:
parcere putaremus. Et haec non ab alienigenis parcere putaremus. Et haec non ab alienigenis hostibus, sed a Catilina et sociis eius, nobilissimis senatoribus et Romanis ciuibus, Romana templa metuebant. Sed hi uidelicet perditi et patriae se bella gesserunt et nusquam uictis in deorum suonos ipsos uideamus, ipsos, inquam, recolamus respiciamusque Romanos, de quorum praecipua laude dictum est: \' Parcere subiectis et debellare superbos, et quod accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant: quando tot tantasque urbes, ut late dominarentur, expugnatas captasque euerterunt, legatur nobis quae templa excipere solebant, ut ad ea quisquis confugisset liberaretur. An illi faciebant et scriptores earundem rerum gestarum ista reticebant? Ita uero, qui ea quae laudarent maxime requirebant, ista praeclarissima secundum ipsos pietatis indicia praeterirent? Egregius Romani nominis Marcus Marcellus. qui Syracusas urbem ornatissimam
Abbreviated transcription (Latin):
bantur : Huc libandi amiserantib duceba¬
Dntur: Postremo illud uinonis tẽplũ s elege¬
rat auaricia & suꝑbia leuũ grecorum:
istas ꝓͥ basilicas miscdia & humilitas & iã
immnaniũ barbaroꝵ. Nisi forte grȩci qͥdẽ
in illa sua uiccoria tẽplis deoꝵ comimimũ
peꝑeer̃. atq illo ẽfugientes miseros uiccoꝰq
troianos ferire uł captiuare ñ ausi sunt
s iurgilius poetarũ more illa mentitꝰ ẽ.
mio uͦ morẽ hostiũ ciuitates euertentiũ
seribit salustius nobilitate ueritatis histor¬
ieus. sententia sua quã de c̃uiratis in sena-¬
tu habuit cõmemorare ñ p̃t̃ mittit. Rapi
uirgines. pueros. diuelli libos a parentũ
cõplexu ⁊ alatres familiarũ. pati quȩ uic-¬
torib collibuisset. fana atq domos spoliari.
cedẽ. uicendia fieri. Postremo armmis. cada¬
uerib eruore atq luctu om̃a repleri. Hic
si fana taeuisset: deor sedib solere hostes

Expanded text:
bantur, huc liberandi a miserantibus ducebabantur, huc liberandi a miserantibus ducebantur: postremo illud Iunonis templum sibi elegerat auaritia et superbia leuium Graeculorum, istas Christi basilicas misericordia et humilitas etiam inmanium barbarorum. Nisi forte Graeci quidem in illa sua uictoria templis deorum communium pepercerunt adque illo confugientes miseros uictosque Troianos ferire uel captiuare non ausi sunt, sed Vergilius poetarum more illa mentitus est. Immo uero morem hostium ciuitates euertentium scribit Sallustius, nobilitatae ueritatis historicus, sententia sua, quam de coniuratis in senatu habuit, conmemorare non praetermittit: \'rapi uirgines pueros, diuelli liberos a parentum conplexu, matres familiarum pati quae uictoribus conlibuisset, fana adque domos spoliari, caedem incendia fieri: postremo armis cadaueribus cruore adque luctu omnia conpleri\'. Hic si fana tacuisset, deorum sedibus solere hostes
Abbreviated transcription (Latin):
in locis deoꝵ suoꝵ munire ñ potuit ciues¬
suos ab ignib ferroq grecor eosdẽ ipsos dõs
colentiũ. Quin & iã uinonis asrlo custodes
leeti. ꝓhenx & dirus ulires. p̃dã asserua¬
bant. Huc undiq troia gata incensis erep¬
ta aditis. m̃sȩq deoꝵ. erateresq auro solidi.
captiuaq uestis ẽgerit᷑: pueri & pauidȩ
longo ordine matres stant eircũ. Clectus ẽ.
uidelicet locꝰ tanta dex saeratꝰ. ñ unde cap¬
tiuos ñ liceret ducere. s ubi captiuos lib̾&
in elude. Cõpara nunc asylũ illud ñ euiꝰ.¬
libae dĩ gregalis: ut de turba plebis. s iouis
censis tẽplis & dus erepta spolia portaba¬
ntur: ñ donanda uictis. s diuidenda uicto¬
rib. Huc aũ: & qđ alibi ad ea loca ꝑtine¬
re cõptũ ẽ. eũ honore & obsequio religio¬
sissimo reportatũ ẽ. Ibi amissa: Hic seruata
libtas. Ibi clausa: Hic int̃dicta captiuitas.
bi possĩdendi adominantib hostib p̃me¬

Expanded text:
 locis deorum suorum munire non potuit ciues locis deorum suorum munire non potuit ciuessuos ab ignibus ferroque Graecorum, eosdem ipsos deos colentium; quin etiam Iunonis asylo Custodes lecti, Phoenix et dirus Ulixes, Praedam adseruabant; huc undique Troia gaza Incensis erepta adytis mensaeque deorum Crateresque auro solidi captiuaque uestis Congeritur. Pueri et pauidae longo ordine matres Stant circum. Electus est uidelicet locus tantae deae sacratus, non unde captiuos non liceret educere, sed ubi captiuos liberet includere. Conpara nunc asylum illud non cuiuslibet dei gregalis uel de turba plebis, sed Iouis censis templis et dis erepta spolia portabantur, non donanda uictis, sed diuidenda uictoribus; huc autem et quod alibi ad ea loca pertinere conpertum est cum honore et obsequio religiosissimo reportatum est. Ibi amissa, hic seruata libertas; ibi clausa, hic interdicta captiuitas; ibi possidendi a dominantibus hostibus preme
Abbreviated transcription (Latin):
uideat quanta sit uanitate p̃sumptũ. ñ p̾sse
uinci sub defensorib uictis & ideo ꝑisse quia
custo des ꝑdidit dõs. cũ uł sola eẽ potuerit
causa ꝑeundi. custodes habe uoluisse ꝑit̾os:
ñ uaq cũ dediis uictis illa conseribent᷑ atq
canerent̾ poetas libebat mentiri: s cordatos
homines cogebat ueritas c̃fiteri. Uerũ ista
oportumꝰ alio loco diligent̃ copioseq tractan¬
da sunt. Nunc qđ instituerã de ingratis ho¬
munib dicere. parũꝑ explicẽ ut possũ: qui
ea mala quę ꝓ suori moꝵ ꝑ u̾sitate merito
ntur attendere. Et eas linguas aduersus etꝰ
nom̃ dem̃tia sacrilege ꝓt̾iutatis exercent:
quib lingiis usurpauer̃ mendacit̃ ipsum
nom̃ ut uiuerent. ł quas linguas in locis
ei saeratis metuendo presserunt. ut illio
tuti atq muniti ubi ꝓpt̾ eũ illesi ab hostib
fuer̃. inde in eũ maledictis hostilib ꝓsilirent.

Expanded text:
uideat quanta sit uanitate praesumtum non posse uideat quanta sit uanitate praesumtum non posse uinci sub defensoribus uictis et ideo periisse, quia custodes perdidit deos, cum uel sola esse potuerit causa pereundi custodes habere uoluisse perituros? Non itaque, cum de dis uictis illa conscriberentur adque canerentur, poetas libebat mentiri, sed cordatos homines cogebat ueritas confiteri. Verum ista opportunius alio loco diligenter copioseque tractanda sunt: nunc, quod institueram de ingratis hominibus dicere, parumper expediam ut possum, qui ea mala, quae pro suorum morum peruersitate merito ntur adtendere et eas linguas aduersus eius nomen dementia sacrilegae peruersitatis exercent, quibus linguis usurpauerunt mendaciter ipsum nomen, ut uiuerent, uel quas linguas in locis ei sacratis metuendo presserunt, ut illic tuti adque muniti, ubi propter eum inlaesi ab hostibus fuerunt, inde in eum maledictis hostilibus prosilirent.
Abbreviated transcription (Latin):
no. Ed aeneas ipse piuis cocies appelatus :
Nonne ita narrat᷑: Panchus ochryades. arcis
phebiq sacerdos. saera manu uictosq deos
paruũq nepotẽ ipse trahit: cursuq amens
ad limina tendit. Nonne deos ipsos quos
uctos ñ dubitat dicere s potiꝰ quã se illis ꝑ¬
hibet cõmendatos. eũ ei dr̃. ⁊ Saera suosq
łͥ com̃dat troia penates: Si gͥ iurgilius
tales deos & uictos dic̃. & ut uł uicti qͦ qm̾
euaderent homini cõm̃datos: qua dem̃tia
ẽ. ex istimare his tutorib romã sapienter
fuisse cõmissã. & nͥ eos amisisset ñ pꝰtuisse
uastari : Immo uͦ uictos deos tãquã p̃sides
ac defensores colere. quid ẽ. aliud ꝗͣ tenere
ñ numina bona s numina mala: Quanto
enĩ sapientius credit᷑: ñ romã ad istã adẽ
ñ fuisse uent̾am nͥ pͥus illi ꝑissent. s illos
potiꝰ dĩ fuisse ꝑituros nͥ eos quantũ pꝰtuiss
roma seruasset. Nam qͥs ñ cũ aduerterit

Expanded text:
ns. Quid Aeneas ipse, pius totiens appellatus, ns. Quid Aeneas ipse, pius totiens appellatus, nonne ita narrat: Panthus Othryades, arcis Phoebique sacerdos, Sacra manu uictosque deos paruumque nepotem Ipse trahit cursuque amens ad limina tendit? Nonne deos ipsos, quos uictos non dubitat dicere, sibi potius quam se illis perhibet commendatos, cum ei dicitur: Sacra suosqne tibi commendat Troia penates? Si igitur Vergilius tales deos et uictos dicit et, ut uel uicti quoquo modo euaderent, homini commendatos: quae dementia est existimare his tutoribus Romam sapienter fuisse commissam et nisi eos amisisset non potuisse uastari? Immo uero uictos deos tamquam praesides ac defensores colere, quid est aliud quam tenere non numina bona, sed nomina mala? Quanto enim sapientius creditur, non Romam ad istam cladem non fuisse uenturam, nisi prius illi periissent, sed illos potius olim fuisse perituros, nisi eos quantum potuisset Roma seruasset! Nam quis non, cum aduerterit,
Abbreviated transcription (Latin):
dire custodes : Ecce qualib dus. urbẽ roma.¬
Ni seruandã se cõmendasse gaudebant. Orei¬
miũ miserabilẽ errorẽ. & nob succensent cũ
de diis eoꝵ talia dicimꝰ: nec succensent a ue¬
torib suis. quos ut ediscerent mercedẽ deder̃.
doctoresq ipsos insuꝑ & salariaͦ publico &
honorib dignissimos habuer̃. Nẽpe ap
ungilium. quẽ ꝓpt̃ea paruuli legunt. ut
uidelicet poeta magnꝰ om̃iũq p̃clarissimus
atq optimus teneris ebibitꝰ annis sĩ facile
obluuone possit aboleri. scđ̾m illud oratũ:
Quo semel ẽ. imbuta recens seruabit odorẽ
testa dui: apd hunc gͦ iurgiliũ. nẽ pe uino
inducitur infesta troianis. eolo uentoꝵ regi
ad uerid̃s eos irritando dicere. Gens inimica
mͥ tyrrenũ nauigat &quor iliũ iitaliã
portans. uictosq penates Itã ne istis penatib
uictis romã Ne iunceret᷑ prudenter cõmen¬
dare debuerunt: S hȩc uino dicebat.
uelut irata mulier: quid loqueret᷑ ignora¬

Expanded text:
rofuturos. Ecce qualibus diis Urbem Romani servandam se commendasse gaudebant. O nimium miserabilem errorem! Et nobis succensent, cum de diis eorum talia dicimus, nec succensent auctoribus suis, quos ut ediscerent, mercedem dederunt; doctoresque ipsos insuper et salario publico et honoribus dignissimos habuerunt. Nempe apud Virgilium, quem propterea parvuli legunt, ut videlicet poeta magnus omniumque praeclarissimus atque optimus teneris ebibitus animis non facile oblivione possit aboleri; secundum illud Horatii, Quo semel est inbuta recens sernabit odorem Testa diu - aput hunc ergo Vergilium nempe Iuno inducitur infesta Troianis Aeolo uentorum regi aduersus eos inritando dicere: Gens inimica mihi Tyrrhenum nauigat aequor Ilium in Italiam portans uictosque penates. Itane istis penatibus uictis Romam, ne uinceretur. prudentes commendare debuerunt? Sed haec Iuno dicebat uelut irata mulier, quid loqueretur ignora
Abbreviated transcription (Latin):
sibilit̃ dicere. Cȩlo tegit᷑. qͥ ñ ht̃ urnam.¬
Quando minus debent de corporib in sepultis ite¬
sultare xp̃ianis: quib & ipsius carnis m̃bro¬
rumq om̃iuĩ reformatio Ñ solũ ex t̾ra. uerum

Expanded text:
sibiliter dicere: Caelo tegitur, qui non habet urnamsibiliter dicere: Caelo tegitur, qui non habet urnamQuanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non so
Abbreviated transcription (Latin):
qui ista fecer̃. ñ ad eorũ infelicitatẽ qͥ ista
ꝑ pessi sunt. Quãuis enĩ hac in conspectu
hominũ dura & dira uideant᷑: s p̃ciosa
in conspectu dñi mors scõꝵ eiꝰ. Proinde ista
om̃a. idẽ. euratio funeris. conditio sepult̾e.
pompa exequiarũ magis s̃ uiuoꝵ solatia:
quã subsidia mortuorũ. Si aliqͥd ꝓdest
impio sepult̾a p̃tiosa: oberit pio uilis aut
nulla. Reclaras ex equias in conspectu ho¬
minũ exhibuit purpurato illi duuti t᷑ba
famuloꝵ: s multo clariores in conspectu
dñ ulceroso illi pauꝑi ministeriũ p̾buit
angłoꝵ. qui eũ ñ extulerunt in marmo¬
reũ tumulũ. s in habrabȩ gremium
sustuler̃. Rident hac illi. contra qͦs de¬
fendendã. suscepimus ciuitatẽ dĩ. Uerum
tamen. sepultȩ eurã & iam eoꝵ philosophi
contẽpserunt. & sepe untũsi ȩxereitus
dũ ꝓt̾rena patria morerent᷑. ubi postea
iacerent. uł quib bestus ȩsea fierent &̃
curarunt. Licuitq de hac re poetis plau-¬

Expanded text:
ecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. Quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius. Proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. Si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio . uilis aut nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum exhibuit purpurato illi diuiti turba famulorum, sed multo clariores in conspectu Domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. Rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem Dei. Verum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contemserunt. Et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plau
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ.: Nũqͥd int̃ĩoris hominis bona qui est
ante dm̃ diues: He sunt opes xp̃ianori.: quib
opulentꝰ dicebat apłs. Est aũ quist. magnus:
pietas cũ sufficientia. Nichil enĩ uitulimus¬

Expanded text:
pietatem? numquid interioris hominis bona, qui est pietatem? numquid interioris hominis bona, qui est ante Deum diues? Hae sunt opes Christianorum, quibus opulentus dicebat apostolus: Est autem quaestus magnus pietas cu
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ aũ eiꝰ de manii speculatoris inqͥram.
Ad hioc enim speculatores hoc ẽ. popłoꝵ p̃p̾sti
confficuti s̃ in ȩcelis: ut ñ pareant ob iurgan¬
do peccato. Nec ideo tam̃ ab huiꝰcemodi culpa
peniutꝰ alienꝰ ẽ. quilicet p̃positꝰ ñ sit neis tam̃
quib uite huiꝰ Necessitate coniungit᷑. multa
monenda ł arguenda nouit & negligit. deui¬
tans eorũ offensiones ꝓpt̃ illa quib in hac
uita ñ indebitis utitur. s plusquã debuit de¬
lectatur. Deinde habent aliã causam boni qͣro
temporalib affligunt᷑ malis: qualẽ habuit
iob ut sipse humanus animꝰ sit ꝓbatꝰ & cog¬
nitus. quanta urtute pietatis gratis dm̃ di¬
de utrũ aliquid mali accidit fidelib & piis
qđ eio Ñ inbonũ uerteret᷑. nͥ forte putandũ ẽ.
aplicã illã uacare sententiã ubi ait. Scimus
quia diligentib dm̃ om̃a cooꝑant᷑ inbonum.
Amiser̃ om̃a qua habebant. Nũ qͥd fidẽ: Rũqͥd

Expanded text:
sanguinem autem eius de manu speculatoris requiram. sanguinem autem eius de manu speculatoris requiram. Ad hoc enim speculatores, hoc est populorum praepositi, constituti sunt in ecclesiis, ut non parcant obiurgando peccata. Nec ideo tamen ab huius modi culpa penitus alienus est, qui, licet praepositus non sit, in eis tamen, quibus uitae huius necessitate coniungitur, multa monenda uel arguenda nouit et neglegit, deuitans eorum offensiones propter illa quibus in hac uita non indebitis utitur, sed plus quam debuit delectatur. Deinde habent aliam causam boni, quare temporalibus adfligantur malis, qualem habuit Iob: ut sibi ipse humanus animus sit probatus et cognitus, quanta uirtute pietatis gratis Deum diiquid mali acciderit fidelibus et piis, quod eis non in bonum uerteretur, nisi forte putandum est apostolicam illam uacare sententiam, ubi ait: Scimus quia diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum. Amiserunt omnia quae habebant Numquid fidem? numquid
Abbreviated transcription (Latin):
s ea pocus infirmitate qua delectat lingna
blandiens. & humanꝰ dies. & reformidatur
uulgi uidiciũ. & carins excruciatio uł ꝑem¬
ptio: hoc ẽ ꝓpt̃ quȩdã eupiditatis uincła. d̃
ꝓpt̾ officia caritatis. Non mͥ itaq uidet᷑ haeo¬
parua ẽẽ causa quare cũ malis flagella̾nt᷑ &&¬
boni: quando dõ placet: ꝑ ditorũ mores & iam
temporaliũ pęnarũ afflictione pumre. ł lagel¬
lantur enĩ simul: ñ quia simul agunt malam
uitã. s quia simul amant tẽporalẽ uitã: non
quidẽ &qualit̃. s tam̃ simul: quã boni c̃tẽpne.¬
re debent. ut illi correpti atq correeti c̃sẽque¬
rentur ęc̃nam. Ad quã c̃sequendã si nollent
eẽ sõcii. ferrent᷑ & diligerent᷑ uumici: quia
donec uiuunt. sẽꝑ incertũ ẽ. utrũ uoluntatẽ
suit uimelius mutaturi. Qua inre ñ utiq
parẽ s longe grauiorẽ habent causam. quib¬
ꝑyplam dr̃. Ille quidẽ in suo peccato moriet᷑.

Expanded text:
sed ea potius infirmitate, qua delectat lingua sed ea potius infirmitate, qua delectat lingua blandiens et humanus dies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio uel pereratio, hoc est propter quaedam cupiditatis uincula, non propter officia caritatis. Non mihi itaque uidetur haeparua esse causa, quare cum malis flagellentur et boni, quando Deo placet perditos mores etiam temporalium poenarum adflictione punire. Flagellantur -enim simul, non quia simul agunt malam uitam, sed quia simul amant temporalem uitam, non quidem aequaliter, sed tamen simul, quam boni contemnere deberent, ut illi correpti adque correcti consequerentur aeternam, ad quam consequendam si nollent esse socii, ferrentur et diligerentur inimici, quia donec uiuunt semper incertum est utrum uoluntatem sint in melius mutaturi. Qua in re non utique parem, sed longe grauiorem habent causam, quibr: Ille e quidem in suo peccato morietur,
Abbreviated transcription (Latin):
& mariti cũ uxorib. & filii cũ parentib¬
& parentes cũ filiis. & serui cũ dñis & dñi
libenter ad ipiscunt᷑. & moleste amittunt.
ꝓpt̾ quȩ ñ audent offende homines quoꝵ
sibi uita concaminatissĩma & sceleratissima
displicet: uerũ etiã hi qui suꝑiorẽ uitȩ grͣ.¬
dum tenent. nec c̃uigalib uinculis irretiti s.
& uictu paruo ac tegiuñto utunt᷑. plerũq
suȩ fame ac saluti dũ insidias atq impetꝰ
maloꝵi ament. ab eoꝵ rep̃hensione sese ab-¬
stinent. & quãus Nĩ intantũ eos metuant
ut ad similia ꝑpetranda quib libet eorum
tr̃orib atq inꝓbitatib cedant: ea ipsa
cam̃ quar cũ eis ñ ꝑpetrant nolunt plerũq
corriꝑe. cũ fortasse possint aliqͦs corripien¬
do corrigere. nesi ñ potuerint sua salus ac
fama inꝑiculũ exitiumq ꝑueniat: Nec ca
ẽsidatione qua suã famã ac salutẽ uident
eẽ Necessariã utilitati erudiendoꝵ homimũ.

Expanded text:
, uiri cum uxoribus, filii cum parentibu, uiri cum uxoribus, filii cum parentibus, parentes cum filiis, serui cum dominis, domini libenter adipiscuntur et moleste amittunt, propter quae non audent offendere homines, quorum sibi uita contaminatissima et consceleratissima displicet; uerum etiam hi, qui superiorem uitae gradum tenent nec coniugalibus uinculis inretiti sunt et uictu . paruo ac tegimento utuntur, plerumque, suae famae ac saluti dum insidias adque impetus malorum timent, ab eorum reprehensione sese abstinent, et quamuis non in tantum eos metuant, ut ad similia perpetranda quibuslibet eorum terroribus adque inprobitatibus cedant, ea ipsa tamen, quae cum eis non perpetrant, nolunt plerumque corripere, cum fortasse possint aliquos corripiendo corrigere, ne, si non potuerint, sua salus ac fama in periculum exitiumque perueniat, nec ea consideratione, qua suam famam ac salutem uident esse necessariam utilitati erudiendorum hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ando duleadinẽ. peccantib eis amari ẽẽ no-¬
luerunt. Nam si ꝓpt̾ea quisq ob uirgandis
& corripi endis male agentib parcit. quia
oportunius tẽpus inquirit. ł eudem ipsis
metuit nedeteriores ex hoc efficiantur.
uł adbonam uitã & piã erudiendos impe-¬
diant alios infirmos. & p̾mant atq aũtant
afide : Ñ uidetur ẽẽ cupiditatis occasio. s
consiliũ caritatis. Illud ẽ. culpabile: qđ hi
qui dissimilit̃ uiunt. & a maloꝵ factis
ab horrent. parcunt tam̃ peccatis alienis
quae de docere aut ob uirgare debent. dũ
coꝵ offensiones cauent. ne s not eant in his
reb quib licite boni atq uinocent̃ utunt᷑.
s cupidius quã oportebat eos qͥ in ħ mundo
pegrinant᷑ & spem suꝑnę patriȩ p̃seger̃.
Non solum quippe infirmiores. uitã ducenteᷤ
c̃uigalẽ. filios habentes uł habe. quęrentes.
domos ac familias possidendes. quos apłs
in ȩcelus alloqͥt᷑. docens & monens quẽ ad
modũ uiuere debeant. & uxores cũ maritis

Expanded text:
ando dulcedinem peccantibus eis amari esse noluerunt. Nam si propterea quisque obiurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia opportunius tempus inquirit uel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, uel ad bonam uitam et piam erudiendos inpediant alios infirmos et premant adque auertant a fide: non uidetur esse cupiditatis occasio, sed consilium caritatis. Illud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter uiuunt et a malorum factis abhorrent, parcunt tamen peccatis alienis, quae dedocere aut obiurgare deberent, dum eorum offensiones cauent, ne sibi noceant in his rebus, quibus licite boni adque innocenter utuntur, sed cupidius, quam oportebat eos, qui in hoc mundo peregrinantur et spem supernae patriae prae se gerunt. Non solum quippe infirmiores, uitam ducentes coniugalem, filios habentes uel habere quaerentes, domos ac familias possidentes, quos apostolus in ecclesiis adloquitur docens et monens quem ad modum uiuer
Abbreviated transcription (Latin):
Quã quidã appetentes. a fide ꝑerrauer̃: & id¬
seruer̃ se dolorib multis. Quib gͦ trenȩ duutiȩ
in illa uastatione ꝑierunt. si eas sic habehant
quẽ admodũ ab isto foris pauꝑe intꝰ dunde
audierant. id ẽ. si mundo utebant᷑ tanꝗͣ ñ ute¬
ntes: potuerunt dicere qđ ille grauit̃ temp¬
tatus & minime suꝑatꝰ.⁊ nudꝰ exiui deuc̃o
matris meȩ nudus reuertar int̾rã. dñs dedic
dñs absfulit. sic̃ dño placuit ita factũ ẽ. sit
nom̃ dñi benedictũ: Utbonus seruris magn¬
as facultates haberet ipsam sui dñi uolunca.¬
tem cui pedisecus mente ditesceret: Nec contris.¬
taretur eis reb uiuens relictis. quit scito fuenat
moriens relicturus. Illi aũ infirmiores qͥ trenis
his bonis quã uis ea ñ p̃ponerent xp̃o aliqua¬
titula tam̃ cupiditate coherebant. quantum
hac amando peccauerint: ꝑ dendo senser̃.
Tantum quippe doluerunt. quantũ sẽ dolorib
Oportebat enĩ ut eis ad deret᷑ & iã ex prm̃toꝵ

Expanded text:
tes a fide pererrauerunt et inseruerunt se doloribus multis. Quibus ergo terrenae diuitiae in illa uastatione perierunt, si eas sic habebant, quem ad modum ab isto foris paupere, intus diuite audierant, id est, si mundo utebantur tamquam non utentes, potuerunt dicere, quod ille grauiter tentatus et minime superatus: Nudus exiui de utero matris meae, nudus reuertar in terram. Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum; ut bonus seruus magnas facultates haberet ipsam sui Domini uoluntatem, cui pedisequus mente ditesceret, nec contristaretur eis rebus uiuens relictus, quas cito fuerat moriens relicturus. Illi autem infirmiores, qui terrenis his bonis, quamuis ea non praeponerent Christo, aliquantula tamen cupiditate cohaerebant, quantum haec amando peccauerint, perdendo senserunt. Tantum quippe doluerunt, quantum se doloribus Oportebat enim ut eis adderetur etiam experimentorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ndo: postea uͦ ruchil hab̾e qđ faciant. quia
nullus sensus ẽ. in corpore oceiso. Alulta
itaq corpora. xp̃ianoꝵ tr̃a ñtex̃: s nullũ eoꝵ
quisquã acelo & t̾ra separauit. qđ cotũ impl&
p̃sentia sui. qͥ nouit unde resliseicet qđ ereauit.
Dicit᷑ quidẽ in psalmo:: Posuer̃ mortalia seruoꝵ
tuoꝵ ęscam uolatilib cęli. carnes sc̃õꝵ tuoꝵ
bestiis t̾ix. ⁊ effuder̃ sanguinẽ eoꝵ sic̃ aquã

Expanded text:
ndo; postea vero nihil habere quod faciant, quia ndo; postea vero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit: sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. dicitur quidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt sangu
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ fuisse religiosi pauꝑis mortẽ int̾
lingentiũ canũ linguas. quã impi diui¬
tis in purpura & bẏsso: horrenda illa
genera mortiũ quid mortuis offuerunt
dauerũ nec sepeliri potuerunt. Neq is¬
tud pia fides nimiũ reformidat: tenens
p̃dictũ. nec ab sum̃tes bestias resurrectu¬
ris corporib obfuturas. quori capillus
capitis ñ peribit. Nullo mͦ diceret ueritas.
Nolite timere eos qui corpus occidunt.
animã aũ ñ possunt oceide: si quioquã
obeẽt futurȩ uitȩ.qͥcqͥd inimiei de corpo¬
rib occisoꝵ facere uoluissent. Nisi forte
quispiã sic absurdus ẽ: ut contendat cos
qui corpꝰ occidunt ñ debe timeri ande mortẽ
ne corpꝰ oceidant. & timeri deb̾e pꝰ mortem
ne corpꝰ occisũ sepeliri ñ sinant. Falsũ ẽ. gͦ
uerib faciant. Ab sit ut falsum sit: qđ
ueritas dixit. Dictũ ẽ. enĩ aliquid eos facere
eũ occidunt. qr in corpore sensus ẽ. occide¬

Expanded text:
meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt, daverum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum, nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit . Nullo modo diceret Veritas, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere ; si quidquam obesset vitae futurae quidquid inimici de corporibus occisorum facere voluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant; et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. Falsum est ergveribus faciant? Absit ut falsum sit quod Veritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occide
Abbreviated transcription (Latin):
aliud mais & aliud breuns ẽ: qđ iam
parit̃ ñ ẽ. Quid aũ int̾ ẽ. quo mortis ge¬
nere uita ista finiatur. quando ille cui fini¬
tur. iterũ mori ñ cogit᷑. Cũ aũ uincuiq
mortaliũ sub quotidianis uitȩ huiꝰ casib
innumerabiles mortes qͦdammꝰ cõminent᷑.
quã dui incertũ ẽ. quȩ nã earũ uentura
sit: quero utrũ satuis sit unã ꝑpeti mori¬
endo an om̃s timere uiuendo. Nec ignoro
quã cituis eligat᷑ dui uniere sub timore
tot mortiũ: ꝗͣ semel moriendo nullã dem¬
ceps formidare. S aliud ẽ. qđ carnis sen¬
sus infirmit̾ pauidus refugit: aliud qđ
m̃tis ratio diligent̃ enueleata conuincit.
Nala mors putanda ñ ẽ. quã bona uita pre¬
cesserit. Neq enĩ faẽ malã mortẽ: nͥ qđ
sequit᷑ mortẽ. Non itaq multũ curandũ
ẽ. eis qui necessario morituris. quid ac¬
cidat ut moriantur: s moriendo quo ire
cogantur. Cũ gͥ. xp̃iani nouerint longe

Expanded text:
aliud maius et aliud breuius est, quod iam aliud maius et aliud breuius est, quod iam pariter non est. Quid autem interest, quo mortis genere uita ista finiatur, quando ille, cui finitur, iterum mori non cogitur? Cum autem unicuique mortalium sub cottidianis uitae huius casibus innumerabiles mortes quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pauidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, nisi quod sequitur mortem. Non itaque multum curandum est eis, qui necessario morituri sunt, quid accidat ut moriantur, sed moriendo quo ire cogantur. Cum igitur Christiani nouerint longe
Abbreviated transcription (Latin):
tali acerdit. ut dũ habe eredlitur feedhiere¬
tur. ⁊ uerumtam̃ & iã si accidit. ꝓfecto qui
int̃̾ illa torm̃ta pauꝑtatẽ scam confitebat᷑.
xp̃m conficebatur. Qua ꝓpt̾ & si ñ meruit
ab hostib eredi: ñ potuit᷑ ca scę pauptatis
confessor sine cȩleste mereede corqueri.
Multos inquiunt & iã xp̃ianos fames dui. Ai¬
turna uastauit. Hoc quoq inusus suos
bona fideles pie tolerando uerter̃. Quos
enĩ fames Niecauit: malis uitȩ huiꝰ sicut
corporis morb eripuit. Quos aũ non ne¬
cauit: docuit parcuis inuere. docuit ꝓ¬
xp̃ian int̃fecti sunt. multi multarum
mortiũ foeda uarietate consũpti. Hoc si
xgre ferendũ ẽ: om̃ib qui in hae uita
ꝓcreati sunt utiq cõmune ẽ. hoc scio:
neminẽ fuisse mortuũ. qui ñ fuerit ali¬
quando moriturus. Puis aũ uitȩ : tã lon¬
gam quã breuẽ lengã uitã. ħ idẽ fercit.
N eq enĩ aliud meluis & aliud det̾ius. aut

Expanded text:
talium acciderit, ut dum habere creditur torqueretalium acciderit, ut dum habere creditur torqueretur: uerum tamen etiamsi accidit, profecto, qui inter illa tormenta paupertatem sanctam confitebatur, Christum confitebatur. Quapropter etsi non meruit ab hostibus credi, non potuit tamen sanctae paupertatis confessor sine caelesti mercede torqueri. Multos, inquiunt, etiam Christianos fames diuturna uastauit. Hoc quoque in usus suos boni fideles pie tolerando uerterunt. Quos enim fames necauit, malis uitae huius, sicut corporis morbus, eripuit: quos autem non necauit, docuit parcius uiuere, docuit pChristiani interfecti sunt, multi multarum mortium foeda varietate consumpti. Hoc si aegre ferendum est, omnibus qui in hanc vitam procreati sunt, utique commune est. Hoc scio, neminem fuisse mortuum, qui non fuerat aliquando moriturus. Finis autem vitae tam longam quam breuem uitam hoc idem facit. Neque enim aliud melius et aliud deterius, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Ad monendi aũ fuerant. qui tanta patiebatde
tur ꝓ auro. quanta eẽnt sustinenda ꝓ xͦ.
ut eũ pottus diligere discerent. qui ꝓ se
passos etna felicitate ditaret. ñ aurũ &
argentum ꝓ quo pati miserrimũ fuit.
seu mentiendo oceultaret᷑. seu uerũ dicendo
ꝓderet᷑. Namq int̾ torm̃ta nemo xp̃m con¬
ficendo amisit. nemo aurũ nͥ negando ser.¬
nauit. Quo eirea utiliora erant fortasse tor¬
menta. quȩ bonũ incorruptibile amandum
docebant: quã illa bona quȩ sine ullo utili
fructu dños sui amore torquebant. S qͥdã
&iã ñ habentes qđ ꝓderent: dũ ñ eredunt᷑
torti sunt. Et hi forte habe cupiebant: nec
seã uoluntate pauꝑes erant. Quib demon¬
strandũ fuit. ñ facultates s ipsas eupidita¬
tes talib dignas eẽ eruciatib Si uͦ uitȩ me¬
liores ꝓpositõ reconditũ aurũ argentũꝙ
d̃ habebant: nescio quidẽ utrũ cinquã

Expanded text:
Admonendi autem fuerant, qui tanta patiebantur Admonendi autem fuerant, qui tanta patiebantur pro auro, quanta essent sustinenda pro Christo, ut eum potius diligere discerent, qui pro se passos aeterna felicitate ditaret, non aurum et argentum, pro quo pati miserrimum fuit, seu mentiendo occultaretur, seu uerum dicendo proderetur. Namque inter tormenta nemo Christum contitendo amisit, nemo anrum nisi negando seruauit. Quocirca utiliora erant fortasse tormenta, quae bonum incorruptibile amandum docebant, quam illa bona, quae sine ullo utili fructu dominos sui amore torquebant. Sed quidam etiam non habentes quod proderent, dum non creduntur, torti sunt. Et hi forte habere cupiebant nec sancta uoluntate pauperes erant; quibus demonstrandum fuit non facultates, sed ipsas cupiditates talibus dignas esse cruciatibus. Si uero uitae melioris proposito reconditum aurum argentumque non habebant, nescio quidem utrum cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃mo ñ posset. Unde paulinus nr̃. nolensis
ep̃e. exopulentissimo dunte uoluntate pau¬
ꝑrimus. & copiosissime sc̃s. quando & ipsã
nolã barbari uastauerunt: cũ ab eis tene¬
retur. sic in corde suo ut ab eo pꝰea cognoiumꝰ
precabat᷑. Dñe ñ exerucier ꝓpt̾ aurum
&& argentũ. Ubi enim sint om̃a mea tu scis.
bi enim habebat om̃a sua. ubi eũ condere
& thesaurizare ille monuerat. qͥ hȩc ma¬
la mundo uentura p̃dixerat. Ae ꝑ hoc qͥ
dño suo monenti. oboedierant ubi & qͣmͦ
chesauritare deberent. nec ipsas t̾renas di¬
uitias barbaris incursantib amiser̃. Quos
aũ ñ oboedissẽ penituit: quid de calibus
reb faciendũ eẽt. si ñ p̃cedente sapientia.
certe consequente ex pientia didicerunt.
At enim quidã bom & iam xp̃iani cormentis
exeruciati s̃: ut bona sua hostib ꝓderent.
boni erant. Si aũ torqueri quã mamona
iniquitatis ꝓdere maluer̃: bom ñ erant.

Expanded text:
omnino non posset! Unde Paulinus noster, Nolensis omnino non posset! Unde Paulinus noster, Nolensis episcopus, ex opulentissimo diuite uoluntate pauperrimus et copiosissime sanctus, quando et ipsam Nolam barbari uastauerunt, cum ab eis teneretur, sic in corde suo, ut ab eo postea cognouimus, precabatur: Domine, non excrucier propter aurum et argentum; ubi enim sint omnia mea, tu scis.\' Ibi enim habebat omnia sua, ubi eum condere et thesaurizare ille monstrauerat, qui haec mala mundo uentura praedixerat. Ac per hoc qui Domino suo monenti oboedierant, ubi et quo modo thesaurizare deberent, nec ipsas terrenas diuitias barbaris incursantibus amiserunt. Quos autem non oboedisse paenituit. quid de talibus rebus faciendum esset, si non praecedente sapientia, certe consequente experientia didicerunt. At enim quidam boni etiam Christiani tormentis excruciati sunt, ut bona sua hostibus proderenboni erant. Si autem torqueri quam mammona iniquitatis prodere maluerunt, boni non erant.
Abbreviated transcription (Latin):
cent: thesauritent s fundam̃tũ bonũ itx
futurũ. ut app̃hendant uerã uitã. Haec
qͥ desius diuitus faciebant. magnis sunt
lueris leuia dampna solati: plusq lȩtati
ex his quȩ facile tribuendo totuis seruauer̃.
quã contristati ex his quȩ timide retinendo
faciliris amiserunt. Hoc enim potuit int̾ra
pire: qđ piguit inde trans ferre. Nam qui
receper̃ c̃siliũ dm̃ su dicentis. nolite uobis
conde thesauros int̾ra. ubi tinea & rubigo
extermiant. & ubi fures effodiunt & fũ¬
rantur. s chesauritate uob chesaurũ incelo
quo fur ñ accedit rieq tinea corrũpit. Ubi ẽ.
enĩ thesaurus tuus ibi erit & cortuũ. tri¬
bulationis tẽpore ꝓbauer̃ quã recte sapue¬
rint. ñ c̃tẽpnendo ueracissimũ p̃ceptorem
&e thesauri sui fidelissimũ in uictissimũq
custodẽ. Nã si multi gauisi ĩ ibi se habuisse
diuitias suas qͦͥ contigit ut hostis ñ accedere:
quanto certuis & securius gaude potuer̃
qui monitu dĩ sui illuc migrauer̃. qͥ accede

Expanded text:
hesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Haec qui de suis diuitiis faciebant, magnis sunt lucris leuia damna solati plusque laetati ex his, quae facile tribuendo tutius seruauerunt, quam contristati ex his, quae timide retinendo facilius amiserunt. Hoc enim potuit in terra perire, quod piguit inde transferre. Nam qui receperunt consilium Domini sui dicentis: Nolite uobis condere thesauros in terra, ubi tinea et rubigo exterminant et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesaurum in caelo, quo fur non accedit neque tinea corrumpit; ubi enim est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum, tribulationis tempore probauerunt quam recte sapuerint non contemnendo ueracissimum praeceptorem et thesauri sui fidelissimum inuictissimumque custodem. Nam si multi gauisi sunt ibi se habuisse diuitias suas, quo contigit ut hostis non accederet: quanto certius et securius gaudere potuerunt, qui monitu Dei sui illuc migrauerunt, quo accedere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhberent: Quicquid gͦ uastationis. truci¬
dationis. de predationis. ceremationis uf¬
flictionis inista recentissima romana ela¬
de cõmissũ ẽ. fec̃ hoc õsuetudo bellorum.
facie immanitas barbara tã nntis appa¬
ruit. ut amplissimȩ. basilicȩ implendȩ
popło cui parceret᷑ eligerent᷑ & de cer¬
nerent᷑. ubi nemo feriret᷑. unde nemo
raꝑet᷑. quo libandi multi ã miserantib
hostib ducerent᷑. unde captiuandi ulli
nec aerudelib hostib abducerent᷑: hoc
xp̃i nomini. ħ xp̃iano tẽpori tribuendũ.
quisquis ñ uidet: &eus. qͥ sqͥs tudet. nec
laudat: in gratus. qͥsqͥs laudanti reluctat᷑:¬
in sanus ẽ. Ab sit ut prudens quisꝗͣ hoc
feritati imputet barbaroꝵ. Pruculentis.¬
simas & seuissimas mentes ille t̾ruit. ile
frenauit. Illeꝰ temꝑauit: ⁊ mrabiliter

Expanded text:
hristi. Quidquid ergo vastationis, trucidationis, depraedationis, concremationis, afflictionis, in ista recentissima Romana clade commissum est, fecit hoc consuetudo bellorum. facie immanitas barbara tam mitis apparuit, ut amplissimae basilicae implendae populo cui parceretur, eligerentur et decernerentur, ubi nemo feriretur, unde nemo raperetur, quo liberandi multi a miserantibus hostibus ducerentur, unde captivandi ulli nec a crudelibus hostibus abducerentur; hoc Christi nomini, hoc christiano tempori tribuendum quisquis non videt, caecus; quisquis videt, nec laudat, ingratus; quisqinsanus est. Absit, ut prudens quisquam hoc feritati inputet barbarorum. Truculentissimas et saeuissimas mentes ille terruit, ille frenauit. e mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e peccatũ manifesta plecceret pęna:
Nichil ultimo udicio seruari putaretur.
Rursus si nullũ peccatũ nune puniret aꝑ¬
te diinitas: Nulla eẽ diumna ꝓuidentia
crederet᷑. Similit̃ in reb seđis si ñ eas ds̃¬

Expanded text:
omne peccatum manifesta plecteret poena, omne peccatum manifesta plecteret poena, nihil ultimo iudicio seruari; putaretur; rursus si nullum nunc peccatum puniret aperta diuinitas, nulla esse diuina prouidentia crederetur. Similiter in rebus se
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa eiꝰ. cam̃ pacientia dĩ ad parnicentiã
in uitat malos. sic̃ flagellũ dĩ ad pacientiã
erudit bonos. ltẽq miscđia dĩ fouendos
amplectit᷑ bonos: sic̃ sȩueritas dĩ punien¬
dos corripit malos. Placuit quippe diumę
ꝓuidentiȩ p̃parare in posterũ bona iustis
quib non fruerent᷑ in uistis: & mala im¬
piis quib non exerueiabint᷑ bom. Ista uͦ
temporalia bona & mala utrisq uoluit
ẽẽ cõmunia: ut nec bona cupidius appe¬
tantur quę mali quoq habe cernuntur.
Nec mala turpit̃ euitent᷑. quib & boni
plerumq afficiunt᷑. Int̾ẽ. aũ plurinũ:
qualis sit usus. uł carũ rerũ quȩ ꝓspere.
uł earũ quȩ dicunt᷑ ad uersȩ. Nam bonꝰ:
temporalib nec bonis ex collit᷑. nec malis¬
frangit᷑. Mlaluis aũ ideo huiꝰcemodi in fẽ¬
licicace punit᷑: quia felicitate corrũ pitur.
Ostendit tam̃ sepe dĩ &iam inbis distribu¬
endis euidentius oꝑationẽ suã. Nã si nẽ

Expanded text:
ejus : tamen patientia Dei ad poenitentiam invitat malos, sicut flagellum Dei ad patientiam erudit bonos. Itemque misericordia Dei fovendos amplectitur bonos, sicut severitas Dei puniendos corripit malos. Plprovidentie preparare in posterum bona iustis, quibus non fruentur iniusti, et mala impiis, quibus non excercitabuntur boni. Ista vero temporalia bona et mala utrisque voluit esse communia, ut nec bona cupidius appetantur, que mali quoque habere cernuntur, nec mala turpiter evitentur, quibus plerumque adficiuntur. Interest autem plurimum, qualis sit usus uel earum rerum, quae prosperae, uel earum, quae dicuntur aduersae. Nam bonus temporalibus nec bonis exce modi infelicitate punitur, quia felicitate corrumpitur. Ostendit tamen Deus saepe etiam in his distribuendis euidentius operationem suam. Nam si nunc
Abbreviated transcription (Latin):
M. ab eis. Diẽ aliquis. Cur gͦ ista duma
miscdia etiã ad impios ingratosq ꝑuenit:
Cur putamus. nͥ qr eã ille prebuit qui
quotidie fac̃ oriri solẽ suũ suꝑ bonos &
malos. & pluit suꝑ uistos & inuistos.
Quã ius enĩ quidã eoꝵ ista cogitantes. pe

Expanded text:
. 1. Dicet aliquis: Cur ergo ista divina misericordia etiam ad impios ingratosque pervenit? Cur, putamus, nisi quia eam ille praebuit, qui quotidie facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ? Quamvis enim quidam eorum is
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ẽ: ex illo fluere ac retro sublapsa re¬
ferri spes danaũ. Post ea quippe uicerunt.
pꝰea troiam ferro ignibq delert̃: postea c̃¬
fugientẽ ad aras pͥamũ obtruncauer̃. Nec
idõ troia ꝑut: qr mineruã ꝑdidit. Qd enĩ
pͥus ipsã minerua ꝑdiderat. ut̾ ꝑiret : ane
forde custodes suos:: Hoc sane uerũ ẽ. lilis
qͥppe interemptis. potuit auferri. Neq enĩ
homines a samulachro. s simulachrũ abho¬
minib seruabat᷑. Quomͦ gͦ colebat᷑ ut patriã
custodiret & ciues. quȩ suos ñ ualuit custo

Expanded text:
uerum est: Ex illo fluere ac retro sublabsa reuerum est: Ex illo fluere ac retro sublabsa referri Spes Danaum. Postea quippe uicerunt, postea Troiam ferro ignibusque dele. uerunt, postea confugientem ad aram Priamum obtruncauerunt. Nec ideo Troia periit, quia Mineruam perdidit. Quid enim prius ipsa Minerua perdiderat, ut periret? an forte custodes suos? Hoc sane uerum est; illis quippe interemtis potuit auferri. Neque enim homines a simulacro, sed simulacrum ab hominibus seruabatur. Quo modo ergo colebatur, ut patriam cu
Abbreviated transcription (Latin):
illũ interitũ cladẽq ñ euasissent. nͥ seruos
xͥ se ẽẽ fuixissent. Et nẽ ingrata suꝑbia
atq impiissuma in sania eiꝰ nomini resistunt
corde ꝑuerso. ut sempit̾nis tenebris pui-¬
ant᷑: ad qđ nom̃ ore uł sũbdolo confuger̃.
ut tẽporali luce fruerent᷑. Tot bella gesta
conseripta sunt: uł ante ẽditã romã. ł ab
eiꝰ ex ortu & imꝑio. Legant & ꝓferant sic
ab alienigenis aliquã captã eẽ ciuitatem.:
ut hostes qui ceꝑant parcerent eis quos
addeoꝵ suoꝵ tẽpla confugisse cõperant.
aut aliquẽ ducẽ barbarũ p̾cepisse. ut irru¬
pto oppido nullus feriret᷑ qui in illo uł illo
cẽplo fuisset iuentꝰ. Nonnie uidit aeneas
pͥamũ paras sangiuine fedantẽ qͦs ipse saera¬
uerat ignes: nonne diomedes & uli xes. cȩsis
summe eustodib arcis corripuere saeram
effigiem. manibq eruentis uirgineas ausi
diuę ẽtingere uitas: Nec tam̃ qđ sequitur

Expanded text:
illum interitum clademque non euasissent, nisi seruos illum interitum clademque non euasissent, nisi seruos Christi se esse finxissent. Et nunc ingrata superbia adque inpiissima insania eius nomini resistunt corde peruerso, ut sempiternis tenebris puniantur, ad quod nomen ore uel subdolo confugerunt, ut temporali luce fruerentur. conscripta sunt uel ante conditam Romam uel ab eius exortu et imperio: legant et proferant sic ab alienigenis aliquam captam esse ciuitatem, ut hostes, qui ceperant, parcerent eis, quos ad deorum suorum templa confugisse compererant, aut aliquem ducem barbarorum praecepisse, ut inrupto oppido nullus feriretur, qui in illo uel illo templo fuisset inuentus. Nonne uidit Aeneas Priamum per aras Sanguine foedantem quos ipse sacrauerat ignes? Nonne Diomedes et Ulixes caesis summae custodibus arcis Corripuere sacram effigiem manibusque cruentis Virgineas ausi diuae contingere uittas? Nec tamen quod sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ea quã ad loca illa ueniebant ubi fuerat
int̾dietũ qđ alibi belli uire licuisset. tota
feriendi refrenabat᷑ unmanitas: & capai¬
uandi cupiditas frangebat᷑. Sic euaserunt
Bona uͦ quȩ ineos ut uiuerent ꝓpt̾ xp̃i ho.¬
que abhostib asꝑa & dura ꝑpessi sunt illi
ruptos hominũ mores bellis em̃dare atq
ronterere.⁊ itẽq uitã mortaliũ iustã atq
laudabilẽ talib afflictionib exercere ꝓba.¬
tamq uł in meliora trans ferre. ł inhis
ad huc t̾ris ꝓpt̃ usus alios decinere. Illud
dinis electis. p̃t̃ bellor morẽ truculenti ba¬
rbari peꝑcer̃: ħ tribuere tẽporib xp̃ianiꝰ.
hinc deo agere gr̃ãs. hinc ad eius nom̃
ueracit̾ currere ut effugiant pęnas ignis
xt̃ni : qđ nom̃ multi eoꝵ mendacit̾ usur-¬
parunt ut effugerent panas prȩsentis exi-¬
tii. Nam qͦs uides petulant̃ & ꝓcaciter iN¬
sultare seruis xͥ. sunt ineis plurum qui

Expanded text:
posteaquam ad loca illa ueniebant, ubi fuerat posteaquam ad loca illa ueniebant, ubi fuerat interdictum quod alibi belli iure licuisset, tota feriendi refrenabatur inmanitas et captiuandi cupiditas frangebatur. Sic euaserunt bona uero, quae in eos ut uiuerent propter Christi hoquae ab hostibus aspera et dura perpessi sunt, illi ruptos hominum mores bellis emendare adque conterere itemque uitam mortalium iustam adque laudabilem talibus adflictionibus exercere probatamque uel in meliora transferre uel in his adhuc terris propter usus alios detinere: illud dinis electis praeter bellorum morem truculenti barbari pepercerunt, hoc tribuere temporibus Christianis, hinc Deo agere gratias, hinc ad eius nomen ueraciter currere, ut effugiant poenas ignis aeterni, quod nomen multi eorum mendaciter usurparunt, ut effugerent poenas praesentis exitii. Nam quos uides petulanter et procaciter insultare seruis Christi, sunt in eis plurimi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. p̃t̃ eundũ silentio quicquid dicere sus¬
Ex hac namq existunt iniici: aduersus
quos defendenda ẽ. dĩ ciuitas. Quorũ tam̃
multi. correcto impietatis errore ciues in ea
fuint satis idonei: multi uͦ in eã tantis ex¬
ardescunt ignib odiorũ. tãq manifestis
beneficiis redemptoris eiꝰ ingratĩs. ut hodie
contra eũ linguas ñ mouerent. nͥ ferrum
hostile fugientis in sacratis eiꝰ locis uitã de qͣ
suꝑbiunt inuenirent. Anñ & iam illi romani
peꝑcerunt: testantur hac mr̃m loca & ba-¬
slicȩ apłorum: qua in illa uastatione urb̃
ad sẽ confugientes suos alienosq receperunt.
Huc usq eruentꝰ seuieliat iniicus: ibi acci¬
piebat lumtẽ trucidatoris furor. Illo duce¬
bant᷑ amiserantib hostib qͥb & iam extra
ipsa loca peꝑcerant: Re in eos ita eurrerent
qͥ sunilẽ misccliã ñ habebant.Qui tam̃ & iam
ipsi alibi truces atq hostili more seuientes.

Expanded text:
non est praetereundum silentio quidquid dicere susnon est praetereundum silentio quidquid dicere susEx hac namque existunt inimici, aduersus quos defendenda est Dei ciuitas, quorum tamen multi correcto inpietatis errore ciues in ea fiunt satis idonei; multi uero in eam tantis exardescunt ignibus odiorum tamque manifestis beneficiis redemtoris eius ingrati sunt, ut hodie contra eam linguas non mouerent, nisi ferrum hostile fugientes in sacratis eius locis uitam, de qua superbiunt, inuenirent. An non etiam illi Romani pepercerunt? Testantur hoc martyrum loca et basilicae apostolorum, quae in illa uastatione Urbis ad se confugientes suos alienosque receperunt. Huc usque cruentus saeuiebat inimicus, ibi accipiebat limitem trucidatoris furor, illo ducebantur a miserantibus hostibus, quibus etiam extra ipsa loca pepercerant, ne in eos incurrerent, qui similem misericordiam non habebant. Qui tamen etiam ipsi alibi truces adque hostili more saeuientes