comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seriũi deseri a quibusdã miretur aliquis.
quando ipsum dñm magnalia et mirabi¬
lia summa facientẽ. et uirtutes dei patͥs
fastoꝵ suoꝵ testimonio cõpbantẽ discipłi
sui reliquerint. Et tam̃ ille non increpu¬
it recedentes nec grauit̃ cõminatus est:
ẜ magis conuersus ad apłos suos dixit.
Nunquid et uos uultis ire: seruans scili¬
cet legem qua homo lib̾tati sue relictus.
et in arbitrio proprio constitutus. sibimꝙ
ipsi uł mortem appetit uł salutẽ. Petrus
autẽ suꝑ quẽ aedificata ab ipso año fue¬
rat eccłia unus ꝓ omnib loquens. et ec¬
Ete uoce respondens: ait. Dñẽ ad quẽ imꝰͤ
Uerbum uite et̾ne habes. Et nos credimꝰ.
et cognouimus. quia tu es xp̃c filius dei
uiui Significans scilicet et ostendens
eos qui a xp̃o recesserint culpa sua ꝑire ec¬
cłiam tam̃ que in xp̃m credat. et que semel
id qđ cognouerit teneat. nunquã ab eo
minimo discedere. Et eos ẽẽ. in eccłia: qui

Expanded text:
servum deseri a quibusdam miretur aliquis; servum deseri a quibusdam miretur aliquis; quando ipsum Dominum magnalia et mirabilia summa facientem, et virtutes Dei Patris factorum suorum testimonio comprobantem, discipuli sui reliquerint. Et tamen ille non increpuit recedentes, aut graviter comminatus est; sed magis conversus ad Apostolos suos dixit: Nunquid et vos vultis ire ? servans scilicet legem, qua homo libertati suae relictus, et in arbitrio proprio constitutus, sibimet ipse vel mortem appetit, vel salutem. Petrus tamen, super quem aedificata ab eodem Domino fuerat Ecclesia, unus pro omnibus loquens, et Ecclesiae voce respondens ait: Domine, ad quem ibimus? uerbum uitae aeternae habes, et nos credimus et cognouimus quoniam tu es Christus filius Dei uiui, significans scilicet et ostendens eos qui a Christo recesserint culpa sua perire, ecclesiam tamen quae in Christum credat et quae semel id quod cognouerit teneat, numquam ab eo omnino discedere et eos esse ecclesiam qui
Abbreviated transcription (Latin):
dieb quib has ad te litteras feci. ob sacri¬
ficia. que de edicto ꝓposito celebrare po¬
pulus iubebat᷑. clamore popuilariũ ad leonẽ
denuo postulatus in circo. cum talis frat̃
hi̾mẽ a quib dã desꝑatis et ꝑditis. et extra
eccłiam constitutis impugnari uidet᷑: appa¬
ret quis impugnet. Non scilicet. xp̃c. qui
sacerdotes aut constituit aut ꝓtegit: sed
ille qui xp̃i adũsarus et eccłie eiꝰ inimicꝰ.
obhoc eccłie p̃positũ sua infestatione ꝑ¬
sequit᷑. ut gub̃natore sublato. atrotiꝰ atq
iuolentius circa eccłie naufragia grasse¬
tur. Nec quẽquã fidelem et euangłii me¬
morem. atq apłi p̃monentis mandata
retinentẽ mouere deb̃et fr̃ k̾mẽ. si qui¬
dam in extremis temporib suꝑbi et con¬
tumaces. et sacerdotũ dei hostes. aut de
eccłia recedunt. aut contra eccłiam faci¬
unt: quando tales nunc futuros et dñs
et apłi eiꝰ ante predixerint. Nec p̃positũ

Expanded text:
diebus, quibus has ad te litteras feci, ob sacridiebus, quibus has ad te litteras feci, ob sacrificia quae edicto proposito celebrare populus jubebatur, clamore popularium ad leonem denuo postulatus in circo: cum talis, frater charissime, a quibusdam desperatis et perditis et extra Ecclesiam constitutis impugnari videtur, apparet quis impugnet. Non scilicet Christus, qui sacerdotes aut constituit aut protegit, sed ille, qui Christi adversarius, et Ecclesiae ejus inimicus, ad hoc Ecclesiae praepositum sua infestatione persequitur, ut gubernatore sublato, atrocius atque violentius circa Ecclesiae naufragia grassetur. VII. Nec quemquam fidelem et Evangelii memorem, atque Apostoli praemonentis mandata retinentem, movere debet, frater charissime, si quidam in extremis temporibus superbi et contumaces et sacerdotum Dei hostes aut de Ecclesia recedunt, aut contra Ecclesiam faciunt; quando tales nunc futuros et Dominus et Apostoli ejus ante praedixerint. Nec praepositum
Abbreviated transcription (Latin):
uangłii funt. sic̃ ipse dñs in duodecim
ꝓpħis ponit et dicit. Sibunet ipsi regẽ
constituer̃: et non ꝑ me. Et iterũ. Sacrifi¬
cia eoꝵ: canquã panis lustus. Om̃s qͥ man¬
ducant ea: contaminabunt᷑. Et ꝑ ysaiam
desertores. Hec dicit dñs. Habiustis consiliũ
non ꝑ me. et fecistis conuentionem non
ꝑ spm̃ nieũ: adicere peccata suꝑ peccata.¬
Ceterũ dico. dico enim ꝓuocatus. dico do¬
lens. dico cõpulsus: qͥndo ep̃s in locũ defũc¬
ci substituitur. quando ppłi uniuersi suffra¬
gio in pace deligitur quando dei auxilio
in ꝑsecutione ꝓtegit᷑. collegis omĩb fidelit̃
uinctus plebi sue in episcopatu quadrien¬
nio iam ꝓbatꝰ. inquiete seruiens discipline.
in tempestate ꝓscriptus. applicito et adiunc¬
to episcopatus sui nomine. totiens ad leonem
petitꝰ in circo. in amphiteatro dnũce digna¬
tionis testimonio honoratus. his ipsis etiã

Expanded text:
uangelii fuangelii fetipsis regem constituerunt, et non per me'. Et iterum: 'Sacrificia eorum tanquam panis luctus, omnes qui manducant ea contamindbuntur'. Et per Ysaiam desertores, hec dicit Dominus: habuistis consilium et non per me, et fecistis conventionem non per spiritum meum adicere peccata suCeteium — dico eniin prouooatus, dico dolens, dico conpulsus quando episcopus in locum defuncti substituitur, quando populi uniuersi suffragio in pace deligitur, quando Dei auxilio in persecutione protegitur, collegis omnibus fideliter iunctus, plebi suae in episcopatu quadriennio iam probatus, in quiete seruiens disciplinae, in tempestate proscriptus, adplicito et adiuncto episcopatus sui nomine, totiens ad leonem petittionis testimonio honoratus: his ipsis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sum sacerdotũ collegium quicquã mouera
s dei face̾t. nemo discidio uutatis. xp̃i ec¬
cłiam scindet. nemo sibi placens ac tumens
seorsum foris heresim nouũa condẽt: iusi
ita ẽ. aliquis sacrilege temeritatis ac ꝑdi¬
te mentis ut putet sinedei iuditio fieri
sacerdotem: cum dñs in euangłio suo di¬
cat. Nonne duo passeres asse ueneunt:
Et neuter eoꝵ cadit in t̾rã: sine patris uo¬
luntate. Cum ille nec minima fieri sine dĩ¬
uoluntate dicat. existimat aliquis sumima
et magna. aut non sciente aut non ꝑmit¬
tente deo in eccłia dei fieri. et sacerdotes
id ẽ. dispensatores eiꝰ. non de eiꝰ sententia
ordinari: Hoc est fidem non hab̃e qua ui¬
iuimus: hoc ẽ. deo honorẽ non dare. cuiꝰ nu¬
tu et arbitrio regi et gub̃nari omnia sci¬
mus et credimꝰ. Nane epĩ non de uolunta¬
de dei fuint: s qui extra eccłiam fuint.
s qui contra dispositionẽ et traditionẽ e¬

Expanded text:
sum sacerdotum collegium quicquam moueretsum sacerdotum collegium quicquam moueretsed Deo faceret, nemo discidio unitatis Christi ecclesiam scinderet, nemo sibi placens ac tumens seorsum foris haeresim nouam conderet: nisi si ita est aliquis sacrilegae temeritatis ac perditae mentis ut putet sine Dei iudicio fieri sacerdotem, cum Dominus in euangelio suo dicat: . nonne duo passeres asse ueneunt et neuter eorum cadit in terram sine patris uoluntate? cum ille nec minima fieri sine uoluntate Dei dicat, existimat aliquis summa et magna aut non sciente aut non permittente Deo in ecclesia Dei fieri, et sacerdotes id est dispensatores eius erunt non de eius sententia ordinati? hoc est fidem non habere qua uiuimus, hoc est Deo honorem non dare cuius nutu et arbitrio regi et gubernari omnia scimus et credimus. plane episcopi non de uoluntate Dei fiunt, sed qui extra ecclesiam fiunt, sed qui contra dispositionem et traditionem e
Abbreviated transcription (Latin):
modum beatus apłs paulꝰ cũ ei dictũ eẽt
sic insilis in sacerdotẽ dei maledicendo: q̃.¬
ius d ñõ iam crucifixo sacrilegi et impis
et ccuenti illi eẽ cepissent. nec iam qͥcqũa
de sacerdotali auctoritate et dignitate
retinerent: tam̃ ipsum quauis inane nom̃
et umbrã quandam sacerdotis cogitans
est. Scriptũ ẽ. enim. Principem populi tiu
non maledices. Cum hec tanta et talia et
multa alia exempla p̃cedant quib sacer¬
dotalis auctoritas et potestas de diuina
dignatione firmatur. quales putas eẽ. eos
qui sacerdotum hostes et cont̾ eccłiã ca¬
tholicam rebelles. nec p̃monentis dĩi cõ¬
minatione nec futi uiditii ultione
terrent᷑: Neq enim aliunde hereses oborte
sunt aut nata scismata: nisi quando sacer¬
doti dei non obtẽꝑat᷑. nec unus in eccłia
ad tempis sacerdos. et ad tempꝰ uidex uice
xp̃i cogitat᷑. Cui si scđ̃m magisteria diuina
obtemꝑaret fr̃nitas unuersa: nemo aduer¬

Expanded text:
stmodum beatus apostolus Paulus, cum ei dictum esset, stmodum beatus apostolus Paulus, cum ei dictum esset, Sic insilis in sacerdotem Dei maledicendo? quamvis Domino jam crucifixo sacrilegi et impii et cruenti illi esse coepissent, nec jam quidquam de sacerdotali honore et auctoritate retinerent: tamen ipsum quamvis inane nomen et umbram quamdam sacerdotis cogitans est, scriptum est enim, Principi plebis tuae non maledices . V. Cum haec tanta ac talia et multa alia exempla praecedant, quibus sacerdotalis auctoritas et potestas de divina dignitatione firmatur; quales putas eerdotum hostes et contra ecclesiam catholicam rebelles nec praemonentis Domini comminatione nec futuri iudicii ultione terrentur? neque enim aliunde haereses obortae sunt aut nata sunt schismata quam quando sacerdoti Dei non obtemperatur nec unus in ecclesia ad tempus sacerdos et ad tempus iudex uice Christi cogitatur: cui si secundum magisteria diuina obtemperaret fraternitas uniuersa, nemo aduer
Abbreviated transcription (Latin):
dignatione concedit᷑. ut quisq sacerdoti eiꝰ.
et ad tempꝰ hic uidicanti non ob temꝑaret
quit᷑ dicens. Et homo quicũq fecit in suꝑbi¬
am. ut non exaudiat sacerdotẽ aut iudicẽ
quicũq fuerit in dieb illis: morietur ho¬
mo ille. Et omnis ppłs cum audierit tune¬
bit: et non agent impie etiã nunc. Item
ad samuhelem cum a uideis sꝑneret᷑:. ds̃
dicit. Non te spreuer̃: s me spreuer̃. Et dñs
quoq in enangłio. Qui audit in qͥt uos.
me andit: et eum qui me misit. Et qui re¬
cit eũ qui memisit. Et cum lepsũ emun
cum postea temꝑe passionis a lapam accepis¬
set a seruo sacerdotis. cumq ei dixisset sic
respondes porttifici: aduerslis pontificẽ añs
contumeliose nicbil dixit. nec quicꝗ̃. de si¬
cerdotis honore detraxit. s innocentiã suã
magis asserens et ostendens si male inquit
locutus sum. exprobra de malo. Si aut̃ be¬
ne quid me cedis: ltem in actib apłor pꝰ¬

Expanded text:
dignatione conceditur, ut quisquis sacerdoti ejus dignatione conceditur, ut quisquis sacerdoti ejus et ad tempus hic judicanti non obtemperaret, minus Deus dicens: Et homo quicumque fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis, morietur homo ille; et omnis populus cum audierit, timebit; et non agent impie etiam nunc . Item ad Samuelem, cum a Judaeis sperneretur, Deus dicit: Non te spreverunt, sed me spreverunt . Et Dominus quoque in Evangelio: Qui audit vos, inquit, me audit et eum qui me misit: et qui ret eum qui me misit . Et cum leprosum emundcum postea tempore passionis alapam accepisset a servo sacerdotis, cumque ei dixisset, Sic respondes pontifici? adversus pontificem Dominus contumeliose nihil dixit, nec quidquam de sacerdotis honore detraxit; sed innocentiam suam magis asserens et ostendens, Si male, inquit, locutus sum, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis? Item in Actis Apostolorum po
Abbreviated transcription (Latin):
de uerbis suis unusquisq statin ꝓdit᷑
et utrũ xp̃m in corde suo an uͦ antixp̃m
habeat loquendo detegitur: scđm qđ dñs
quomͦ potestis bona loqui. cum sitis neꝗͣ
De habundantia enim cordis: osemittit.
bonus homo de bono thesauro emittit bo¬
num: et neqũã hono de nequã thesauro
emittit nequã. Unde et diues ille pecca¬
tor qui de lararo in sinu abrahe posito.
atq in refrigerio constituto implorat au¬
xiliũ. cum in torm̃tis cruciabundꝰ flãme
cremantis arcdorib aduratur. int̃ oñis cor¬
pis partes magis os eius et lingua penas
dat: quia plus scilicet lingua sua et ore
peccauerat. Nam cũ scriptũ sit. neq male¬
dici regnum dei consequent᷑.⁊ et iterum
dñs in euangłio suo dicat. qui dixit fr̃i
suo fatue. et qui dixi̾t racha. reus erit ge
henne ignis. quomͦ possunt censurã ultoriꝰ
diũ euadere. qui talia inger̃ non solũ fr̃ĩb
s et sacerdotib quib honor tantus de dei

Expanded text:
de verbis suis unusquisque statim proditur, de verbis suis unusquisque statim proditur, et utrum Christum in corde suo, an vero Antichristum habeat, loquendo detegitur: secundum quodquomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam? de abundantia enim cordis os emittit. Bonus homo de bono thesauro emittit bona, et nequam homo de nequam thesauro emittit nequam . Unde et dives ille peccator, qui de Lazaro in sinu Abrahae posito, atque in refrigerio constituto, implorat auxilium, cum in tormentis cruciabundus flammae cremantis ardoribus aduratur , inter omnes corporis partes magis os ejus et lingua poenas dat; quia plus scilicet lingua sua et ore peccaverat. IV. Nam cum scriptum sit: Neque maledici regnum Dei consequentur , et iterum Dominus in Evangelio suo dicat: Qui dixerit fratri suo, Fatue; et qui dixerit: Raca, reus erit in gehennam ignis , quomodo possunt censuram Domini ultoris evadere, qui talia ingerunt non solum fratribus, sed et sacerdotibus; quibus honor tantus de Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uerba uiri peccatoris ne timueritis. qͥa gła
eiꝰ in stercora erit. et in uermes. Hodie ex¬
tolle̾tur et cins non inueniet᷑: qm̃ conuer¬
sus ẽ. in terram suam et cogitatio eiꝰ ꝑibit
ꝙ iterũ. Uidi impium exaltatum et extol¬
li suꝑ cedros libani: et transiui et ecce non
fuit. et quesiui eum et non est inuentus
locus eiꝰ. Exaltatio. et inflatio. et arroganᷤᷤ
et suꝑba iactatio: non de xp̃i magisterio
qui humilitatem docet: ẜ de antixp̃i spũ
cendam: suꝑ stellas dei ponam sedem meam.
Sedebo in monte alto suꝑ montes altos ur
aquilonem⁊ ascendam suꝑ nubes: ero simi¬
lis altissimo. et addidit dicens. Tu uͦ ao in¬
feros descendes: in fundam̃ta t̃re. et qͥ uide¬
bunt te mirabunt᷑ suꝑ te. Unde et pa¬
rem talib penam scriptura diuina loco
alio cõminat᷑: et dicit. Dies dñi sabaothi
suꝑ omnem inuiriosũ et suꝑbũ: et super
omnem elatũ et excelsũ. De ore itaq ac

Expanded text:
verba viri peccatoris ne timueritis, quia gloria verba viri peccatoris ne timueritis, quia gloria ejus in stercora erit et in vermes. Hodie extolletur, et cras non invenietur; quoniam conversus est in terram suam, et cogitatio ejus peribit . Et iterum: Vidi impium exaltatum, et extolli super cedros Libani; et transivi, et ecce non fuit; et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Exaltatio et inflatio, et arrogans ac superba jactatio non de Christi magisterio, qui humilitatem docet, sed de Antichristi spiritu cendam, super stellas Dei ponam sedem meam; sedebo in monte alto, super montes altos in aquilonem ascendam super nubes, ero similis Altissimo . Et addidit dicens: Tu vero ad inferos descendes in fundamenta terrae, et qui videbunt te, mirabuntur super te . Unde parem talibus poenam Scriptura divina loco alio comminatur et dicit: Dies enim Domini Sabaoth super omnem injuriosum et superbum, et super omnem elatum et excelsum . De ore itaque ac
Abbreviated transcription (Latin):
tradi ꝑmittat. quos disponit coronari.
Neq nob ignominia est pati a fr̃ib qđ
passus est xp̃c: nec illis gła est facere. ꝗt
fecit uidas. Que aut̃ sui elatio ẽ. que cõ¬
minantiũ tunens et inflata. et uana
iastatio. illic absenti minari. cum hic
me habeant in potestate p̃sentẽ: Conui¬
tia eoꝵ quil se et uitam suam quoti die
lacerant. non timemꝰ: fustes. et lapides
et gladios. quos uerbis parricidalib ue¬
titant non ꝑhorrescimꝰ. Qt in illis est
homicide sunt apud dm̃ tales. Necare
tam̃ non possunt: nisi eis dñs necare ꝑ¬
miserit. Et cum nob̾ semel moriendũ sit
illi tam̃ odio et uerbis suis et delictis
na aut sacerdotalis soluenda censura.
qm̃ conuitiis infestam᷑. aut terrorib
quatim᷑. quando occurrat. et moneat
scriptura diuina dicens. Ille iͦ qui p̃su¬
mit et contumax est uir sui iactans:
nichil omnino ꝓficiet. Qui dilatauit tan¬
quam inferus anintam suam. Et iterũ. Et

Expanded text:
tradi permittit et coronari. tradi permittit et coronari. neque nobis ignominia est pati a fratribus quod passus est Christus nec illis gloria est facere quod fecerit ludas. quae , autem sui elatio est, quae comminantium tumens et inflata et uana iactatio, illic absenti minari, cum hic me habeant in potestate praesentem? conuicia eorum quibus se et uitam suam cotidie lacerant non timemus, fustes et lapides et gladios quos uerbis parricidalibus iactitant non perhorrescimus. quod in illis est, homicidae sunt apud Deum tales. necare tamen non possunt, nisi eis Dominus necare permiserit. et cum nobis semel moriendum sit, illi tamen odio et uerbis et delictis suis na aut sacequoniam conviciis infestamur, aut terroribus quatimur; quando occurrat et moneat Scriptura divina dicens: Ille vero qui praesumit et contumax est, vir sui jactans, nihil omnino perficiet, qui dilatavit tamquam infernus animam suam . Et iterum: Et
Abbreviated transcription (Latin):
limẽ fidei robur immobile. et stabił atq
in concussa uirt᷑ contra incursus atq om̃s
impetus oblatrantium fluctuũ. uelut
petre obiacentis fortitudine et mole de¬
bet obsistere. Nec int̾est unde ep̃o aut cer¬
ror aut ꝑicłm ueniat: qui t̃rorib et ꝑicłis
uiuit obnorius: et tam̃ fit de ipsis cerro¬
rib et ꝑicłis głosus. Neq enim solas genti¬
lium uł uideoꝵ minas cogitare et specta¬
re debemus: cum uideamus ipsum dñm
a frĩb eẽ detentũ. et ab eo quẽ it̃ apłos
ipse delegerat ꝓditũ int̾̃ inttia quoq
mundi. abel iustũ non nisi fr̃ occidit. ia¬
cob fugientẽ ꝑsecutus sit fr̃ infestus: et
ioseph puer uenierit uendentib fr̃ibus.
In euangłio etiam legamus eẽ p̃dictũ. ma¬
gis domesticos inimicos futuros: et qui
prius copulati sacram̃to unanimitatis
fuerut ipsos inuicem tradituros. Nichil
int̾est quis tradat aut seiuat: cum ds̃

Expanded text:
ater carissime, fidei robur inmobile et stabilis adque ater carissime, fidei robur inmobile et stabilis adque inconcussa uirtus contra omnes incursus adque inpetus oblatrantium fluctuum uelut petrae obiacentis fortitudine et mole debet obsistere. nec interest unde episcopo aut terror aut periculum ueniat, qui terroribus et periculis uiuit obnoxius et tamen fit de ipsis terroribus ac periculis gloriosus. neque enim solas gentilium uel Iudaeorum minas cogitare et spectare debemus, cum uideamus ipsum Dominum a fratribus esse detentum et ab eo quem inter apostolos ipse delegerat proditum, inter initia quoque mundi Abel iustum non nisi frater occiderit et Iacob fugientem persecutus sit frater infestus et Ioseph puer uenierit uendentibus fratribus, in euangelio etiam legamus esse praedictum magis domesticos inimicos futuros et qui prius copulati sacramento unanimitatis fuerint ipsos inuicem tradituros. nihil interest quis tradat aut saeuiat, cum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
subiunxisti satis miratiis sum: cum ani¬
maduertissem de minis ac terrorib eoꝵ
qui uenerant aliquantum ẽẽ. commotũ:
cum de scđm qđ scripsisti aggressi ẽẽnt.
cum summa desꝑatione cõminantes. qđ
si literas quas atculerant non accepis¬
ses. publice eas recitarent. et multa tͦpia.
audatia. et qđ mali uire atq equitate
non possunt. temerctate ac desꝑatione ꝑ¬
ficiant: actũ  de episcopatus uigore. et de
eccłie gub̃nande sublimi ac diuina potes¬
tate. Nec xp̃iani ultra aut durare aut
ẽẽ. iam possumus: si ad hoo uentum ẽ. ut
ꝑditoꝵ minas atq insidias ꝓtimescamus.
Nam et gentiles et uidei minant᷑: et he¬
retici atq omnes quoꝵ pectora et mentes
diabolus obsidet uenenatã rabiem suã
quotidie furiosa uoce testantur. Non
tam̃ iccirco cedendũ ẽ: quia minantur.
Aut ideo aduersarius et inimicus maior
ẽ xp̃o: quia tantum sibi uindicat et as¬
sumit in scło. Alanere apud nos debet fr̃

Expanded text:
subiunxisti, satis miratus sum, cum anisubiunxisti, satis miratus sum, cum animaduertissem te minis ac terroribus eorum qui uenerant aliquantum esse commotum, cum te secundum quod scripsisti adgressi essent, cum summa desperatione comminantes quod si litteras quas adtulerant non accepisses, publice eas recitarent, et multa turpia audacia et quod mali iure adque aequitate non possunt temeritate ac desperatione perficiant, actum est de episcopatus uigore et de ecclesiae gubernandae sublimi ac diuina potestate, nec christiani ultra aut durare aut esse iam possumus, si ad hoc uentum est ut perditorum minas adque insidias pertimescamus. nam et gentiles et Iudaei minantur et haeretici adque omnes quorum pectora et mentes diabolus obsedit uenenatam rabiem suam cotidie furiosa uoce testantur. non tamen idcirco cedendum est quia minantur, aut inde aduersarius et inimicus maior est Christo quia tantum sibi uindicat et adsumit in saeculo. manere apud nos debet t fr
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ bim̃ẽ. quas ꝑ saturũ fr̃m
nr̃m acolitũ misisti: et di¬
lectionis frat̃ne et eccłias¬
tice discipline et sacerdo¬
talis censure satis plenas. Quib signi¬
ficasti felicissimũ hostem xp̃i non noiũ
s iam pridem obcrimina sua płuma et
gͣuissua ostensum. et non tantũ mea s
et psimoꝵ coepiscopoꝵ sententia cõdẽpnatũ:
reiectum a te illie cẽ. Et cum uenisset
stipatus caterua et factione desꝑatoꝵ.
uigore pleno quo ep̃o agere opordet. pul¬
sum de eccłia eẽ: de qua iam pridem eũ
cum suis similib dei maiestate et xp̃i
dñi et iudicis nr̃i seueritate depulsus ẽ.
ne scismatis et discidii auctor. ne peccu¬
nie sibi cõmisse fraudator: ne stuprator
uirginũ. ne matrimonioꝵ multoꝵ depo¬
pulator atq corruptor. ultra ad huc
sponsam xp̃i incorruptam scãm. pudicã
presentie sue dedecore. et impudica atq
incesta contagione uolaret. S enim lec¬
ta alla epła tua fr̃ qũa pͥmis litteris

Expanded text:
rissime, quas per Satyrum fratrem nostrum acolythum misisti, et dilectionis fraternae, et ecclesiasticae disciplinae, et sacerdotalis censurae satis plenas, quibus significasti Felicissimum hostem Christi non novum, sed jam pridem ob crimina sua plurima et gravissima abstentum, et non tantum mea, sed et plurimorum coepiscoporum sententia condemnatum, rejectum a te illic esse; et cum venisset stipatus caterva et factione desperatorum, vigore pleno, quo episcopos agere oportet, pulsum de Ecclesia ecum sui similibus Dei maiestate et Christi Domini et iudicis nostri seueritate depulsus est, ne schismatis et discidii auctor, ne pecuniae commissae sibi fraudator, ne stuprator uirginum, ne matrimoniorum multorum depopulator adque corruptor ultra adhuc sponsam Christi incorruptam sanctam pudicam praesentiae suae dedecore et inpudica adque incesta contagione uiolaret. Sed enim lecta alia epistula, frater, quam primis litteris
Abbreviated transcription (Latin):
ille pelli diuintt᷑ meruit. eccłiam repe¬
tant. Quos quidẽ dño adiuuante ꝑ ei
misccłiam regredi posse confidimꝰ. No
enim pot̾ pire nisi quem constat ẽẽ p¬
turum: cum dñs in euanglio suo dicat. Om¬
nis plantatio quã non plantauit pat̃ meus
celestis: eradicabtt᷑. Qui plantatus non est p̃¬
ceptis dei patris et monitis: solus potertt de
eccłia ille discedẽ. solus ep̃is derelictis. cũ scis¬
maticis et feticis in furore manere. Ceteros
uͦ nobcũ adunabit dei patris miscłia. et
Salutem. Et religiosum
nob̃ et necessarium existi
breues facere: quib eos pro affectione mu¬
tua conuenirem. ut ad matrẽ idẽ. eccłiã
a methicippo diacono. legi prius mandaui:
ne quis aliud me scripsisse fingeret. quã
qđ meis litteris continet᷑. Mandaui tam̃
eidem methicippo a me ad uos misso. ut
de tuo arbitrio rem gerat. Et si casdem
litteras confessorib putaueris ẽẽ. creden¬

Expanded text:
ille pelli diuinitus meruit ecclesiam repeille pelli diuinitus meruit ecclesiam repetant: quos quidem Domino adiuuante per eius misericordiam regredi posse confidimus. neque enim potest perire nisi quem constat esse periturum, cum Dominus in euangelio suo dicat: omnis plantatio quam non plantauit pater meus caelestis eradicabitur. qui plantatus non est praeceptis Dei patris et monitis, solus poterit de ecclesia ille discedere, solus episcopis derelictis cum schismaticis et haereticis in furore remanere. ceteros uero nobis adunabit Dei patris misericordiaSALUTEM. Et religiosum vobis et necessarium existimeves facere, quibus eos pro affectione mutua convenirem, ut ad matrem suam, id est Ea Mettio hypodiacono legi prius mandavi, ne quis aliud me scripsisse fingeret, quam quod meis litteris continetur. Mandavi tamen eidem Mettio a me ad vos misso, ut de tuo arbitrio rem gerat, et si easdem litteras confessoribus putaveris esse redden
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Uterus uxoris calce ꝑcussus: et partu¬
tione ꝓꝑante in parricidiũ partus exp̃s¬
sus. Et dampnare nunc audet sacrifican¬
tium manus. cum sit ipse nocentior pe¬
dib simul quib filius qui nascebat᷑ occi¬
sus est: Hanc conscientiã criminũ iam
pridem timebat. Propt̃ hoc se non de p̃sb̾n
excitari tantũ: s et cõmunicatione pri¬
hiberi ꝓ certo tenebat. Et urgentib fr̃ib
imminebat cognitionis dies. quo et apud
nos causa eius ageret᷑: nisi ꝑsequutio an¬
te uenisset. Quam iste uoto quodam
uadende et lucrande dãpnationis exo¬
piens. hec omĩa cõmisit. et mniscuit: ut qͥ
eici de eccłia et excludi habebat udta¬
ũ sacerdotũ uoluntaria discessione p̃cede
quasi euasise sit penam. p̃uenisse senten¬
tiam. Cirea cet̾os aut̃ fr̃ elaboramus. qͦs
ab eo cireũuentos dolemꝰ: ut ueterato¬
ris ꝑnitiosum latus fugiant ut letales
laqueos sollicitantis euadunt. ut de qui

Expanded text:
tus. uterus uxoris calce percussus et abortus. uterus uxoris calce percussus et abortione properante in parricidium partus expressus. et damnare nunc audet sacrificantium manus, cum sit ipse nocentior pedibus, quibus filius qui nascebatur occisus est. Hanc conscientiam criminum iam pridem timebat. propter hoc se non de presbyterio excitari tantum, sed et communicatione prohiberi pro certo tenebat, et urguentibus fratribus imminebat cognitionis dies quo apud nos causa eius ageretur, nisi persecutio ante uenisset, quam iste uoto quodam euadendae et lucrandae damnationis excipiens haec omnia commisit et miscuit, ut qui eici de ecclesia et excludi habebat, iudicium sacerdotum uoluntaria discessione praecederet, quasi euasisse sit poenam praeuenisse sententiam. Circa ceteros autem tratres elaboramus, quos ab eo circumuentos dolemus, ut ueteratoris perniciosum latus fugiant, ut letales laqueos sollicitantis euadant, ut de qua
Abbreviated transcription (Latin):
ambitione constituit: et cum sua tẽpes¬
tate rome quoq aduertendam eccłiã na¬
uigans. similia illic et paria molitus est.
a clero portionem plebis auellens. fr̃uita¬
tis bene sibi coherentis. et se inuicem di¬
ligentis concordiam scindens. Plane qͣ̃m
pro magnitudine sua debeat cartaginẽ
roma predere. illic maiora et grauiora
cõmisit. Qui istic aduersus eccłiam diaco¬
num fecerat: illic ep̃m fecit. Nec hoc qͥsꝗͣ.
niret᷑ in talib. Ferunt᷑ semꝑ mali suo fu¬
rore dementes: et postea quã scelera fecerint
conscientia ipsa scelerate m̃tis agitantur.
Nec remanere in eccłia dei possunt. qui
deificam et eccłiasticam disciplinam. nec
astus sui conuersatione nec moꝵ pace te¬
nuer̃. Spoliati ab illo pupilli. fraudate
uidue. pecunie quoq eccłie denegate.h
de illo exigunt penas: quas in eiꝰ furor
conspicimꝰ. Pat̃ etiã eiꝰ in uico fame mor¬
tius: et ab eo in morte pꝰmodũ nec sepu¬

Expanded text:
ambitione constituit; et cum sua tempesambitione constituit; et cum sua tempestate Romam quoque ad evertendam Ecclesiam navigans, similia illic et paria molitus est, a clero portionem plebis avellens, fraternitatis bene sibi cohaerentis et se invicem diligentis concordiam scindens. Plane quoniam pro magnitudine sua debeat Carthaginem Roma praecedere, illic majora et graviora commisit. Qui istic adversus Ecclesiam diaconum fecerat, illic episcopum fecit. Nec hoc quisquam miretur in talibus. FERUNTUR SEMPER mali suo furore dementes, et posteaquam scelera fecerint, conscientia ipsa sceleratae mentis agitantur. Nec remanere in Ecclesia Dei possunt, qui deificam et ecclesiasticam disciplinam nec actus sui conversatione, nec morum pace tenuerunt. Spoliati ab illo pupilli, fraudatae viduae, pecuniae quoque ecclesiae denegatae, has de illo exigunt pconspicimus. pater etiam eius in uico fame mortuus et ab eo in morte postmodum nec sepul
Abbreviated transcription (Latin):
cupidus. auaritie in explebilis rapacitã¬
de furibundus. arrogantia et stupore
suꝑbi tumoris inflatus. Semꝑ istic epĩs
male cognitꝰ quasi hereticus semꝑ et ꝑ¬
fidus: om̃iũ sacerdotũ uoce dampnatus.
Curiosus semꝑ ut ꝓdat: ad hoc adulat᷑
ut fallat.⁊ nunquam fidelis ut diligat.
fax et ignis ad conflanda seditionis incẽ¬
dia: turbo et tempestas ad fidei naufra¬
uob̃ recedente. id ẽ. ꝓcella et turbine rece¬
dente. ex parte illic quies facta est: et
głosi ac boni confessores qui de eccłia illo
incitante discesserant. postea quã ab ur¬
be ille discessit ad eccłiam reuerter̃. lolem
ẽ nouatus qui apud nos pͥmũ discordie et
scismatis incendiũ seminauit. qui quosdã
istic ex fr̃ib ab ep̃o segregauit: qui in ipsa
ꝑ sequutione ad̾uertendas fr̃m mentes. alia
quedam ꝑsequuitio nr̃is fuit. Ipse est qui
felicissimum satellitem suũ diaconũ nec
pmittente me nec sciente sua fastione et

Expanded text:
cupidus, auaritiae inexplebilis rapacitacupidus, auaritiae inexplebilis rapacitate furibundus, adrogantia et stupore superbi tumoris inflatus, semper istic episcopis male cognitus, quasi haereticus semper et perfidus omnium sacerdotum uoce damnatus, curiosus semper ut prodat, ad hoc adulator ut fallat, numquam fidelis ut diligat, fax et ignis ad conflanda, seditionis incendia, turbo et tempestas ad fidevobis recedente, id est, procella et turbine recedente, ex parte illic quies facta est, et gloriosi ac boni confessores, qui de Ecclesia, illo incitante, discesserant, postea quam ab Urbe ille discessit, ad Ecclesiam reverterunt. Idem est Novatus, qui apud nos primum discordiae et schismatis incendium seminavit, qui quosdam istic ex fratribus ab episcopo segregavit, qui in ipsa persecutione ad evertendas fratrum mentes alia quaedam persecutio nostris fuit. Ipse est, qui Felicissimum satellitem suum diaconum, nec permittente me, nec sciente, sua factione et
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluisse: quã conscientia rapinarũ et
crimiũ nefandoꝵ illic ab urbe fugisse.
Et nunc eccłie desertor. ac ꝓfugus qͣdi
mutasse sit honunem. mutare regionẽ
confessorem se ultro iascat et p̃dicat. cũ
xp̃i confessor. nec dici. nec eẽ. iam possit.
qui eccłiam xpi negauit. Nam cũ paubꝰ
apłs dicat. ꝓpter hoc relinquet homo pa¬
trem et matrem. et erunt duo in unã¬
caruem sacram̃tũ istud magnũ est ego
autem dico in xp̃m et in eccłiam: cũ hoc
inqũa beatus apłs dicat. et xpm̃ pariter
atq ecelle unitatem indiuidus nexib¬
coherentẽ scã sua uoce testat᷑. quomͦ potest
eẽ. cum xp̃o. qui cum sponsa xp̃i atq in
eiꝰ eccłia non est aut quomͦ assumit sibi re¬
gende aut gub̃nande eccłie curam. qui
spoliauit et fraudauit eccłiam xp̃i: Nã
de nouato nichil inde ad nos fuerat nun¬
tiandum: cum magis ꝑ nos uob̃ debeat
nouatus ostendi. rerum nouarum semꝑ

Expanded text:
re uoluisse quam conscientia rapinarum et re uoluisse quam conscientia rapinarum et criminum nefandorum illinc ab urbe fugisse. et nunc ecclesiae desertor ac profugus, quasi mutasse sit hominem mutare regionem, confessorem se ultra iactat et praedicat, cum Christi confessor nec dici nec esse iam possit qui ecclesiam Christi negauit. nam cum Paulus apostolus dicat: propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et erunt duo in carne una. sacramentum istud magnum est, ego autem dico in Christum et ecclesiam, cum hoc, inquam, beatus apostolus dicat et Christi pariter adque ecclesiae unitatem indiuiduis nexibcohaerentem sancta sua uoce testetur, quomodo potest esse cum Christo qui cum sponsa Christi adque in eius ecclesia non est? aut quomodo adsumit sibi regendae aut gubernandae ecclesiae curam qui spoliauit et fraudauit ecclesiam Christi? Nam de Nouato nihil inde ad nos fuerat nuntiandum, cum magis per nos uobis debeat Nouatus ostendi rerum nouarum semper
Abbreviated transcription (Latin):
YeRIaNus conneuo
gentia et dilectione fe
ad nos mittendo nice¬
forum acolitum qͥ nob̃
et de confessorib regressis. gloriosam letici¬
am nuitiaret. et aduersus nouatiani et
nouati nouas et ꝑnitiosas ad impugnan¬
dam xp̃ĩ eccłiam machinas plenissime uis¬
trueret. Nam cum pridie istie uenisset
heretice prauitatis nocens factio ipsa iã
ꝑdita. et alios qui sibi consenserut ꝑdita
postero die niceforus cũ ur̃is litteris suꝑ¬
uenit : quib et didicimꝰ. et docere et instru¬
ere cet̾os cepimus. euaristum de ep̃o ĩa nec
laicũ remansisse: cathedre et plebis extorrẽ
et de eccłia xp̃i exulem. ꝑ alias longe pro¬
iuntias oberrare. Et ipsũ ueritatis ac fidĩ
naufragium factũ: circa quosdã siui simi¬
les paria naufragia concitare. Nichostra¬
tum uero diaconio sc̃ẽ administrationis a¬
muso eccłiasticis peccunus sacrilega frau¬
de substractis et uduarũ ac pupiuloꝵ de¬
positis denegatis. non tam in affricã ueni¬

Expanded text:
RIANVS CORNELIO gentia et cum dilectione fecad nos mittendo Niceforum acoluthum, qui nobis et de confessoribus regressis gloriosam laetitiam nuntiaret et aduersus Nouatiani et Nouati nonas et perniciosas ad inpugnandam Christi ecclesiam machinas plenissime instrueret. nam cum pridie istic uenisset haereticae prauitatis nocens factio ipsa iam perdita et alios qui sibi consenserint perditura, postero die Niceforus cum uestris litteris superuenit, quibus et didicimus et docere adque instruere ceteros coepimus Euaristum de episcopo iam nec laicum remansisse, cathedrae et plebis extorrem et de ecclesia Christi exulem per alias longe prouincias oberrare et ipsum ueritatis ac fidei naufragum factum circa quosdam sui similes paria naufragia concitare, Nicostratum quoque diaconio sanctae administrationis amisso, ecclesiasticis pecuniis sacrilega fraude subtractis et uiduarum ac pupillorum depositis denegatis non tam in Africam ueni
Abbreviated transcription (Latin):
tim ꝑ quasdam ciuitates discurrentes ob¬
stinationis sue et erroris scusi sibi querãt
comites. Quib semel responsum dedimꝰ.
nec mandare desistimꝰ: ut pnitiosa dis¬
sensione et concertatione deposita. i¬
pietatẽ ẽẽ seiant matrem deserere. et ag¬
noscant atq uttelligant ep̃o semel facto
et collegarum ac plebis testimonio et
iuditio cõꝓbato alium constitui nullo
mͦ posse. Proinde pacifice sibi ac fidelit̃
consuluisse si se assertores euangłii et
xp̃i eẽ. confitent᷑. priꝰ ad eccł̃iam reuer¬

Expanded text:
tim per quasdam civitates discurrentes, obtim per quasdam civitates discurrentes, obstinationis suae et erroris scissis sibi quaerant comites. Quibus semel responsum dedimus, nec mandare desistimus, ut perniciosa dissensione et concertatione deposita impietatem esse sciant, matrem deserere: et agnoscant atque intelligant, episcopo semel facto, et collegarum ac plebis testimonio et judicio comprobato alium constitui nullo modo posse: proinde si pacifice sibi ac fideliter consuluisse, si se assertores Evangelii et Christi esse confitentur, prius ad Ecclesiam rever
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ ac fidem suam inditia ac testi¬
monia protuler̃: ut uec necesse fuerit
audiri ultͣ eos qui a nouatiano uenerant
missi. Qui cum statione inuidiosis qͦ
conuitus et clamorib turbulentis ꝓrue¬
rent. et flagitarent ut crimina que se af¬
ferre ac ꝓlure dicebant. publice a nob̾ et¬
a plebe cognoscerent᷑: grauitaa nr̃e nega¬
uimꝰ conuenire ut college nr̃i iam delec¬
ti et ordinati. et laudabili multoꝵ sen¬
tentia compbati uentilari uit̾ famam¬
ore maledico. et emulantium oreͤ padere¬
mͣ. Et quia quib refutati et cõpressi s̃
et illicitis conatib heresim fecisse nu¬
diti sunt in epłam congerere longum
fuit. ex pͥmitiuo conprb̃o nr̃o plenissime
singła quando ad uos uenerit audie¬
tis. Ac ne eoꝵ furens audatia unquam
desisteret: hic quoq in scismatis partes
xp̃i m̃bra distrahere. et catholice ecclie
corpꝰ unum. scinde ac laniare nitinit᷑.
ut ostiatim ꝑ multoꝵ domos. ut oppida¬

Expanded text:
avitatem ac fidem suam indicia ac testiavitatem ac fidem suam indicia ac testimonia protulerunt; ut nec necesse fuerit audiri ultra eos, qui a Novatiano venerant missi. Qui cum in statione invidiosis quoque conviciis et clamoribus turbulentis proruerent, et flagitarent ut crimina, quae se afferre ac probare dicebant, publice a nobis et plebe cognoscerentur; gravitati nostrae negavimus convenire, ut collegae nostri jam delecti et ordinati, et laudabili multorum sententia comprobati, ventilari ultra honorem maledica aemulantium voce pateremur. Et quia, quibus refutati et compressi sunt, et illicitis conatibus haeresim fecisse nudati sunt, in epistolam congerere longum fuit; ex Primitivo compresbytero nostro plenissime singula, quando ad vos venerit, audietis. II. Ac ne eorum furens audacia umquam desisteret, hic quoque in schismatis partes Christi membra distrahere, et catholicae Ecclesiae corpus unum scindere ac laniare nituntur; ut ostiatim per multorum domos, vel oppida
Abbreviated transcription (Latin):
YPRIANUS CORNELIO
fr̃ĩ salutem. uenerunt ad
no: maximus prb̃. et augen¬
dus diaconus. et macheꝰ qui¬
dam: et longinus. Sed enim cum ex
litteris quas secum ferebant. et ex eoꝵ
sermone atq asseueratione nouatianũ
ep̃m factũ coꝑissemus: illicite et contͣ
eccsiam catholicam faste orclinationis
prauitate cõmoti. a comunicatione eos
nr̃a cohibendos eẽ. censuimꝰ Et refutatis
interim ac retunsis que obstinate ac ꝑti¬
nacit̾ asserere temptabant. nam ego et
college mei plimi qui ad me conuene¬
rant expestauimꝰ aduentum collegarum
nroꝵ calidonii et fortunati quos ad te
nuꝑ et coepõs nr̃os qui ordinationi tue
asfuerant legatos miseramꝰ. ut eis aduẽ¬
tantib et rei geste ueritatem reportanti¬
b maiore austoritate. et elucida ꝑ eos
ꝓbatione partis aduerse improbitas
frangeretur: suꝑuener̃ uͦ pompeius et
stepħs college nr̃i qui et ipsi quoq ad
istruendos illic nos manifesta scđm gͣ¬

Expanded text:
YPRIANUS CORNELIO FRATRI SALUTEM. I. Venerunt ad no, Maximus presbyter, et Augendus diaconus, et Machaeus quidam, et Longinus. Sed enim cum ex litteris, quas secum ferebant, et ex eorum sermone atque asseveratione Novatianum episcopum factum comperissemus, illicitae et contra Ecclesiam catholicam factae ordinationis pravitate commoti, a communicatione eos nostra statim cohibendos esse censuimus: et, refutatis interim ac retusis, quae obstinate ac pertinaciter asserere tentabant, jam ego et collegae plurimi, qui ad me convenerant, exspectabamus adventum collegarum nostrorum Caldonii et Fortunati, quos ad te nuper et coepiscopos nostros, qui ordinationi tuae adfuerant, legatos miseramus, ut eis adventantibus et rei gestae veritatem reportantibus, majore auctoritate et lucida per eos probatione, partis adversae improbitas frangeretur. Supervenerunt vero Pompeius ac Stephanus collegae nostri, qui et ipsi quoque ad instruendos istinc nos manifesta secundum gr
Abbreviated transcription (Latin):
plebem nuseram. legi istic fr̃ib iubeas:
que et ordinationẽ et rationem rei gesti
loquant᷑. ut tam istic quã illic circa om¬
nia ꝑ nos fr̃nitas instruatur. Exemplaria
autem cadem nunc quoq ꝑ mensiũ pp¬
pocdiaronum a me missum et nicefoꝵ ao¬
litũ trausmisi. Opto te fr̃ k̾m̃e: semi¬

Expanded text:
plebem scripseram, legi illic fratribus iubeas, plebem scripseram, legi illic fratribus iubeas, quae et ordinationem et rationem rei gestae loquantur, ut tam istic quam illic circa omnia per nos fraternitas instruatur. exemplaria autem eadem nunc quoque per Mettium hypodiaconum a me missum et Nicephorum acoluthum transmisi. opto te, frater carissi
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃m mentes. sincere ac firmit̃ tuũ sacerdo¬
tiũ ꝓlauerunt. Hoc enum uł maxume fr
qđ in nob est palabundas et errantes on
quas quor dam ꝑuicax fastio. et hetica
temptatio. a matre seceruit. in eccłia col¬
ligamiꝰ illis solis foris remanentib. qͥ ĩ obs¬
tinatione sua uł furore ꝑseuerauer̃. et ad
nos redire noluer̃. discretionis et seꝑatio¬
nis a se facte et eccłie dereliste ipsi rati¬
onem dño reddit᷑i. Quantum uͦ hic ad
presbiteriũ quoꝵ dam. et felicissimi cau¬
sam ꝑtinet. quid hic actum sit. ut scui
posses. litteras ad te college nr̃i manu si
subseriptas miser̃. Qui auditis eis qͥd
senserint et quid ꝓnuntiaueruit. ex eoꝵ
litteris disces. Melius aut̃ fr̃ facies si
etiam exempla litterarũ que ad tele¬
genda pro dilestione cõmuni ꝑ calido¬
niũ et fortunatũ collegas nr̃õs ꝓxune
miseram. que de eodem felicissimo et de
presbit̾io eidem ad derum istie non al

Expanded text:
fratrum mentes sincere ac firmiter tuum sacerdofratrum mentes sincere ac firmiter tuum sacerdotium probauerunt. hoc enim uel maxime, frater,quod in nobis est balabundas et errantes oues, quas quorundam peruicax factio et haeretica temptatio a matre secernit, in ecclesia colligamus, illis solis foris remanentibus qui obstinatione sua uel furore supersederunt et ad nos redire noluerunt, discretionis et separationis a se factae et ecclesiae derelictae ipsi rationem Domino reddituri. Quantum uero hic ad presbyterium quorundam et Felicissimi causam pertinet, quid hic actum sit ut scire posses, litteras ad te collegae nostri manu sua subscriptas miserunt, qui auditis eis quid senserint et quid pronuntiauerint ex eorum litteris disces. melius autem, frater, facies, si etiam exempla litterarum quae ad te legenda pro dilectione communi per Caldonium et Fortunatum collegas nostros proxime miseram, quae de eodem Felicissimo et de presbyteris isdem ad clerum istic, non et ad
Abbreviated transcription (Latin):
considentes scripta uenissent: clero et
plebi legi p̃cepi. que religiosam simpli¬
citatem sonabant. nec ullis maledicoꝵ
et conuitioꝵ latratib ꝑstrepebant. Qđ
aut̃ scripta collegarũ nr̃oꝵ. qui illic
ordinationi tue affuerant desidauimꝰ:
non ueteres mores obliti nouũ aliqͥa
querebamꝰ. Nam satis erat ut tu ce¬
ep̃m factis litteris nuntiares: nisi eẽt.
ex diuerso discrepans factio. que cri¬
minosis et calumpniosis cõmentis suis
collegarũ parit̃ ac fr̃m płimoꝵ turba¬
ret mentes. et corda confundet. Cui rei
sopiende necessariũ duximꝰ: ut scriben¬
tiũ nob inde collegarũ nr̃oꝵ firma et
solida austoritas pararet᷑. Qui morib ae ui¬
te et discipline tue condigna litterarum
suarũ testimonia p̾dicantes emulis quoq¬
et rerũ ut nouitate uł prauitate gauden¬
tib omnẽ ambigendi et discrepandi scrupu¬
lũ sustuler. et scdm consiliũ nr̃m salubri
ratione libatas in hoc fluctu estuantium

Expanded text:
considentis scripta uenissent, clero et considentis scripta uenissent, clero et plebi legi praecepi quae religiosam simplicitatem sonabant nec ullis maledictorum et conuiciorum latratibus perstrepebant Quod autem scripta collegarum nostrorum qui illic ordinationi tuae adfuerant desiderauimus, non ueteres mores obliti nouum aliquid quacrebamus nam satis est ut te episcopum factis litteris nuntiares, nisi esset M diucrso discrepans factio quae criminosis et calumniosis commentis suis collegarum pariter ac fratrum plurimorum turbaret mentes et corda confunderet cui rei sopiendae necessarium duximus at scribentium nobis uobis collegarum nostrorum firma et solida auctoritas pararetur : qui moribus ac uitae et disciplinae tuae condigna litterarum suarum testimonia praedicantes aemulis quoque.. rerum uel nouitate uel prauitate gaudentibus omnem ambigendi et discrepandi scrupulum sustulerunt. et secundum consilium nostrum salubri ratione libratum in hoc fluctu aestuantium
Abbreviated transcription (Latin):
ut furori suo uł libidini seruientes et di¬
uine legis et sc̃ĩtatis immemores iactita¬
re urterun gestiunt.: que ꝓbare non pos¬
sunt. Et cum in nocentiã destruere atq
expugnare non ualeant: satis habent
fama mendatii et falso rumore macłãs
congruit danda oꝑa est: ut calia cum
a quib:dam scribunt᷑ ꝑ nos respuantur.
uUbi enim erit qđ discimus ac docemus
scriptũ ẽẽ. contine lingũa tuam a malo
et labia tua ne loquuant᷑ insidiose. itẽ
alibi os tuũ habundauit malitia. et
lingua tua coplectabat᷑ in sidias. sedens
aduersus frẽm tuũ detrahebas. et adũs
filium matris tue ponebas scandalum.
ltem qđ apłs dicit. omnus sermo malus
de ore ur̃o non ꝓcedat. s bonus ad edi¬
ficationem fidei ut det grãm audien¬
tib: Porro hec fieri debe ostendimꝰ: Si
quando talia quoꝵ dã calumpniosa te¬
meritate conscripta s̃. legi apud noꝰ ñ
lia aduersum te et conpresbiteros tecũ

Expanded text:
uel furori suo uel libidini seruientes et diuel furori suo uel libidini seruientes et diuinae legis et sanctitatis inmemores uel iactitare interim gestiunt quae probare non possunt, et cum innocentiam destruere adque expugnare non ualeant, satis habent fama mendaci et falso rumore maculas tibus congruit danda opera est ut talia cum a quibusdam scribuntur per nos respuantur. ubi enim erit quod discimus ac docemus scriptum esse: contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum? item alibi: os tuum abundauit malitia, et lingua tua conplectebatur insidias. sedens aduersus fratrem tuum detrahebas et aduersus filium matris tuae ponebas scandalum, item quod apostolus dicit: omnis sermo malus de ore uestro non procedat, sed bonus ad aedificationem fidei, ut det gratiam audientibus. porro haec fieri debere ostendimus, si quando talia quorundam calumniosa temeritate conscripta sunt, legi apud nos patlia aduersum te et conpresbyteri tecum
Abbreviated transcription (Latin):
ce institutionis sc̃itas parit̃ ac ueritas
erigebat. litteras nrãs ad te direxunꝰ.
nr̃is singłis in noticiam ꝑferentes: ab
his quoq fr̃s nr̃os cum litteris redigendos
ẽẽ. mandauimꝰ. Quãqũã mens nr̃a et ꝑ¬
positũ iam tunc fr̃ib et plebi istic uni¬
uerse manifestatum fuisset. quando
ras legimꝰ. et episcopatus tui ordinationẽ
singłoꝵ aurib intimauimꝰ. Honoris etiã
cõmunis memores et grauitatis sacerdo¬
talis ac sc̃ĩtatis respestũ tenentes ea
que ex diuerso in librũ missum con¬
gesta fuerant aceruationib criminosis
respumꝰ: considantes parit̃ et pondanteᷤ
qđ in tanto frm̃ religiosoq conuentu.
considentib dei sacerdotib et altari
posito. nec legi debeant nec audiri.
Neq enim facile ꝓmenda s̃ et incaute
ac temere publicanda que discordioso
stilo audientib scandalũ moueant: ꝓ
fr̃s longe positos ac trans conititutos
incerta opinione confundant. uidint qͥ

Expanded text:
cae institutionis sanctitas pariter ac ueritas cae institutionis sanctitas pariter ac ueritas exigebat, litteras nostras ad te direximus.is singulis in notitiam perferentes ab his quoque fratres cum litteris redigendos esse mandauimus. Quamquam mens nostra et propositum iam tunc fratribus et plebi istic uniuersae manifestatum fuisset, quando ras legimus et episcopatus tui ordinationem singulorum auribus intimauimus. honoris etiam communis memores et grauitatis sacerdotalis ac sanctitatis respectum tenentes ea quae ex diuerso in librum missum congesta fuerant acerbationibus criminosis respuimus, considerantes pariter et ponderantes quod in tanto fratrum religiosoque conuentu considentibus Dei sacerdotibus et altari posito et legi debeat et audiri. neque enim facile promenda sunt et incaute ac temere publicanda quae discordioso stilo audientibus scandalum moueant et fratres, longe positos ac trans mare constitutos incerta opinione confundant. uiderint qui
Abbreviated transcription (Latin):
YPRIANUS CORNEUO
fr̃i salutem. Qđ seruis
dei et maxime sacerdoti¬
b ustis et pacificis con¬
um et fortunatũ: ut non tantum ꝑsuasi¬
ilio omniũ ur̃m eniterent᷑ quantũ pos¬
sent et elaborarent. ut ad catholice ec¬
cłie unitatẽ scissi corꝑis m̃bra compone¬
rent. et xp̃iane caritatis uincło copula¬
rent. S qm̃ diuerse partis obstinata et
inflexibilis ꝑtinatia non tantũ radicis
et matris sinum atq coplexũ recusauit.
s etiã gliscente. et in peuis recrudescente
discordia. ep̃m sibi constituit. et contͣ sacra¬
mentũ semel traditũ diuine dispositioniᷤ.
et catholice uuitatis adulterum et con¬
trariũ caput extͣ eccłiam fecit: acceptiᷤᷤ
litteris cam tuis qua collegarũ nr̃orũ.
item aduentantib bonis uiris et nob̾
karissimis collegis nr̃is põpeio et stepha¬
no a quib hec omnia nob cum leticia
cõmuni asseuerata s̃ firmit̃ et ꝓbata.
scđm qđ diuine traditionis et eccłiasti¬

Expanded text:
YPRIANUS CORNELIO FRATRI SALUTEM. I. Quod servis Dei, et maxime sacerdotibus justis et pacificis conum et Fortunatum, ut non tantum persuasisilio omnium uestrum eniterentur quantum possent et elaborarent, ut ad catholicae ecclesiae unitatem scissi corporis membra conponerent et Christianae caritatis uinculum copularent. sed quoniam diuersae partis obstinata et inflexibilis pertinacia non tantum radicis et matris sinum adque conplexum recusauit, sed etiam gliscente et in peius recrudescente discordia episcopum sibi constituit et contra sacramentum semel traditum diuinae dispositionis et catholicae unitatis adulterum et contrarium caput extra ecclesiam fecit, acceptis litteris tam tuis quam collegarum nostrorum, item aduentantibus bonis uiris et nobis carissimis collegis nostris Pompeio et Stephano, a quibus haec omnia nobis cum laetitia communi adseuerata sunt firmiter et probata, secundum quod diuinae traditionis et ecclesiasti