comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse desineret. cum qui ds est homo esse
cepisset. non intelligentes non nisi exueri
dei uirtute esse potuisse. ut quod non
erat esset. nec tamen quod esset esse desi¬
neret: cum naturȩ in firmis assumptio
non esset nisi expotentis uirtute naturȩ.
quȩ cum ineo quod esset maneret: pos¬
set tamem esse quod non erat. O heretica
imprudentia et stulta mundi sapientia.
opprobrium xꝑi non intelligens dei ẽẽ
uirtutem. et stulticiam fidei non senti¬
ens dei sapientiam esse. Deus ergo iccir¬
co tibi xp̃c non est. quia qui erat nasci¬
tur. quia qui indemutabilis est crescit
etate. quia impassibilis patitur. quia ui¬
uens moritur. quia mortuus uiuit. qͥa
omnia in eo contra iaturam sunt: rogo
hoc quid aliud est. quam ommipotentem
esse quod deus est: Nondum uos sacra
& ueneranda euangłia contingo: ut ex
legem enim estis: et oportet eam docere
quod ꝑ assumptam in firmitatem non
amittat deus esse qui deus est. Sacram̃¬

Expanded text:
esse desineret, cum qui Deus est, homo esse esse desineret, cum qui Deus est, homo esse coepisset: non intelligentes non nisi ex veri Dei virtute esse, ut quod non esset, esset; nec tamen quod esset, esse desineret: cum naturae infirmis assumptio non esset, nisi ex potentis virtute naturae, quae cum in eo quod esset maneret, posset tamen esse quod non erat. O haeretica imprudentia, et stulta mundi sapientia, opprobrium Christi non intelligens Dei esse virtutem, et stultitiam fidei non sentiens Dei esse sapientiam! Deus ergo idcirco tibi Christus non est, quia qui erat nascitur, quia qui indemutabilis est crescit aetate, quia impassibilis patitur, quia vivens moritur, quia mortuus vivit, quia omnia in eo contra naturam sunt? Rogo hoc quid aliud est, quam omnipotentem esse, quod Deus est? Nondum vos sacra et veneranda Evangelia contingo, ut ex lege enim estis: et oportet eam docere, quod per assumptam infirmitatem non amittat Deus esse, qui Deus est. Sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ad oratus. et iudex predicatus. et cũ
pluit dñs adño: non ambigitur quin
quod pluit dñs adño ad significationem
patris et filii lex loquatur. Neq rursũ
existimandum est quod patriarcha ne¬
scierit: quin dm̃ uerum adoraret: quẽ
non exiguam ꝑ fidie impietas ad intelli¬
gentiam uerȩ fidei difficultatem. Angꝰtũ
enim irreligiositatis sensum: religiosȩ do¬
Etͥne in stitutio non adiit. Ex quo fit ut
quȩ ad sacramentum salutis humanȩ
ds̃ in homine nascendo gessit. mens irre-¬
ligiosa non capiat: dum opus salutis suȩ
non intelligit dei eẽ & uirtutem. contẽplan¬
Do partum natiuitatis. in fantiȩ infir¬
mitatem. pueritiȩ ꝓfectum. iuuentutis
etatem. corporis passiones. et passionũ
crucem et crucis mortem: ꝑ hȩc non senti¬
unt dm̃ uerum. cum hȩc inse adnaturã
genuerit quȩ sibi non erant antea inue¬
ritate naturȩ: ita ut naturȩ non amit¬
teret ueritatem. neq homo factus deus

Expanded text:
Deus adoratus, 114 et judex praedicatus: et cum Deus adoratus, 114 et judex praedicatus: et cum pluit Dominus a Domino, non ambigitur quin quod pluit Dominus a Domino, ad significationem Patris et Filii lex loquatur: neque rursum existimandum est, quod patriarcha nescierit quin Deum verum adoraret, quem non exiguam perfidiae impietas ad intelligentiam verae fidei difficultatem. Augustum enim irreligiositate sensum religiosae doctrinae institutio non adit. Ex quo fit, ut quae ad sacramentum salutis humanae Deus in homine nascendo gessit, mens irreligiosa non capiat: dum opus salutis suae non intelligit Dei esse virtutem. Et contemplando partum nativitatis, infantiae infirmitatem, pueritiae profectum, juventutis aetatem, corporis passiones, et passionum crucem, et crucis mortem, per haec non sentiunt Deum verum; cum haec in se ad naturam genuerit, quae sibi non erant antea in veritate naturae; ita ut naturae non amitteret veritatem, neque homo factus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sit futuroꝵ: ueritatem corporis umbrȩ
species expressit. et ds̃ in hommne et uide¬
tur et creditur et adoratur. qui scđm ple¬
nitudinem corporis ẽẽt in homine gignen-¬
dus. Namq aduisum species prefigu
ratȩ ueritatis assumitur: uisus est autẽ
est. Alox etiam hoc quod est uisus et
natus est. Ad ueritatem uero nascendi:
familiaritas ꝓficit assumptȩ ad contem¬
plandum forinam speciei. Illic homo
turam. Non tamen ds ase demutatur.
cum in homine nobis. aut uidetur aut
nascitur: familiari inter se ꝓprietate &
natiuitatis et uisus. ut quod natum est
uisum sit. & quod uisum est nasceretur.
Et quia non dum nobis collationis euan¬
gelicȩ ac ꝓpheticȩ locus est: institutum
interim ex lege ordinem ꝓsequamur. Pro¬
baturi enim postea ex euangłiis. uerum
dei filium natũ in homine fuisse: nunc u¬
sum in terum patriarchis inspecie hominiᷤᷤ
dei filium dm̃ uerum doceamus ex lege.
Namq cum abrahȩ homo uisus est. et

Expanded text:
sit futurorum, veritatem corporis umbrae sit futurorum, veritatem corporis umbrae species expressit. Et Deus in homine et videtur et creditur et adoratur, qui secundum plenitudinem temporis esset in homine gignendus. Namque ad visum species praefiguratae veritatis assumitur. Visus est autem est: mox etiam hoc, quod est visus, et natus est. Ad veritatem vero nascendi familiaritas proficit assumptae ad contemplandum formam speciei. Illic homo turam. Non tamen Deus a se demutatur, cum in homine nobis aut videtur, aut nascitur, familiari inter se proprietate et nativitatis et visus: ut quod natum est, visum sit; et quod visum est, nasceretur. Et quia nondum nobis collationis evangelicae ac propheticae locus est, institutum interim ex lege ordinem persequamur. Probaturi enim postea ex Evangeliis verum Dei filium natum in homine fuisse, nunc visum interim patriarchis in specie hominis Dei filium Deum verum docemus ex lege. Namque cum Abrahae homo visus, est et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem. necesse est et uerum deum esse.
Tuo te impiȩ teneo mendatio. Nondum
ex euangeliis dm̃ uidicem ꝓfero: lex michi
iudicem dm̃ locuta est. Adime filio qͦd
iudex est: ut auferas quod d̃s uerus est
Cum enim solum uerum dm̃ quem solũ
iudicem iustum ꝓfessus es: et quem iustũ
iudicem doces. hunc non potes secundũ te
dm̃ uerum negare. Qui iudex est dñs est.
potens ad omne uerbũ ẽ. benedictionum
eternarum sponsor est : piorum atq un¬
piorum uidex est : abrahe d̃s̃ est: ab eo ad¬
oratꝰ ÷. Ementire saltim aliquid per
hanc impiam et stultam uerbi tui impu¬
dentiam: unde non uerus est. Nonꝑimũt¬
naturȩ ueritatem celestis misericordiȩ
sacramenta: sed nec scoꝵ fidẽ species quȩ
ad fidei uisionem coaptantur eludunt. Sa¬
cramenta enim legis misterium dispensa¬
tionis euangelicȩ prefigurant: patriarcha¬
ut uideat et credat. quod apłs contem¬
plecur. et predicet. Namq cum lex umbra

Expanded text:
judicem, necesse est et verum Deum esse. judicem, necesse est et verum Deum esse. Tuo te, impie, teneo mendacio. Nondum ex Evangeliis Deum judicem profero: lex mihi judicem Deum locuta est. Adime Filio quod judex est, ut auferas quod Deus verus est. Eum enim solum verum Deum, quem solum judicem justum, professus es: et quem justum judicem doces, hunc non potes secundum te verum Deum negare. Qui judex est, 113 Dominus est, potens ad omne verbum est, benedictionum aeternarum sponsor est, piorum impiorumque judex est, Abrahae Deus est, ab eo adoratus est: ementire saltem aliquid per hanc impiam et stultam verbi tui impudentiam, unde non verus est. naturae veritatem coelestis misericordiae sacramenta: sed nec sanctorum fidem species, quae ad fidei visionem coaptantur, eludunt. Sacramenta enim legis mysterium dispensationis evangelicae praefigurant: ut patriarcha videat et credat, quod Apostolus contemplatur et praedicat. Namque cum lex umbra
Abbreviated transcription (Latin):
archa dm̃. Et accipe quam dm̃ uerũ cui
ut ipse de se ait. non impossibile est omne
uerbũ. Aut nunquid non soli deo possi
dome et gomorre euersor. Pluit enim
dñs ad omino. Numquid non uerꝰ dñs
auero dño. aut nunquid alius quã dñs
adño. uel quid preter significationem ꝑ¬
sone in dño ac dño coaptabis: Et memento.
quod quem solum uerum dm̃ nosti. huic
eundem solum iustum iudicem sis ꝓfessꝰ
& intellige quod dñs qui pluit a dño. ñ
occidet iustum cum impio. Omnem iudi¬
cans terram. et d̃s et iustus uidex est. et
pluit adño. Et inter hȩc quem solum
iustum uidicem dixeris: quero. Adño
em̃i dñs pluit: & hunc iustum iudicem
non negabis qui pluit adño. Abraham eñi
dixit. pater gentium. non utiq infideliũ.
Nullomodo facies hoc uerbum ut occidas
iustum cum impio: et erit iustus tamꝗͣ
impius. Hullomodo qui udicas terram
facies hoc iudicium. Hunc ergo dm̃ iustũ

Expanded text:
archa Deum ; et accipe quam Deum verum, cui, archa Deum ; et accipe quam Deum verum, cui, ut ipse de se ait, non impossibile est omne verbum. Aut numquid non soli Deo possibSodomae et Gomorrhae eversor? Pluit enim Dominus a Domino: numquid non verus Dominus a vero Domino? aut quid aliud quam Dominus a Domino? vel quid praeter significationem personae in Domino ac Domino coaptabis? Et memento quod quem solum verum Deum nosti, hunc eumdem solum justum judicem sis professus. Et intellige, quod Dominus, qui pluit a Domino, non occidens justum cum impio, omnem judicans terram, et Dominus et justus judex est, et pluit a Domino. Et inter haec, quem solum justum judicem dixeris, quaero. A Domino enim Dominus pluit: et hunc justum judicem non negabis, qui pluit a Domino. Abraham enim dixit, pater gentium, non utique infidelium: Nullo modo facies hoc verbum, ut occidas justum cum impio, et erit justus tamquam impius. Nullo modo, qui judicas terram, facies hoc judicium . Hunc ergo Deum justum
Abbreviated transcription (Latin):
et sit in eo nuncupatio dei potius quam
ueritas. Si parum naturam in se dei tũi
cum angelus dei dictus est docuit: in in¬
ferioris ad huc formȩ ab angelo naturȩ
nomine intellige an ex se dei prestiterit
ueritatem. Namq ad abraham homo lo¬
cutus est: sed abraham dm̃ adorauit. Et
o pestifer heretice. dm̃ as abraham con¬
fessus est: quem tu dm̃ denegas. Quas ꝑ¬
missas abrahe benedictiones impiȩ ex¬
pectas: Non est tibi ille. ut est gentiũ
pater: neq infamiliam seminis sui per
benedictiones fidei suȩ renatus euadis. Nõ
de lapidibus abiahȩ filius excitaris: sed na¬
tio uiper arum confessionis suȩ hostis existiᷤ
Non es isrł dei. non es abrahȩ successio. nõ
iustificatus ex fide es: non enim deo credi¬
disti. ꝑ eam namq fidem iusti ficatus
ẽ & constitutus est abraham pater gentiũ:
ꝑ quam dm̃ cui crediderat adorauit. Ado¬
rauit etenim ille beatus et fidelis patri-¬

Expanded text:
et sit in eo nuncupatio Dei potius quam et sit in eo nuncupatio Dei potius quam veritas. Si parum naturam in se Dei tum, cum angelus Dei dictus est, docuit; in inferioris adhuc ab angelo naturae nomine intellige, an ex se Dei praestiterit veritatem. Namque ad Abraham homo locutus est; sed Abraham Deum adoravit. Sed o pestifer haeretice, Deum Abraham confessus est, quem tu Deum denegas. Quas promissas Abrahae benedictiones impie exspectas? Non est tibi ille, ut est, gentium 112 pater: neque in familiam seminis sui per benedictiones fidei suae renatus evadis. Non de lapidibus Abrahae filius excitaris; sed natio viperarum confessionis suae hostis exsistis. Non es Israel Dei, non es Abrahae successio, non justificatus ex fide es: non enim Deo credidisti. Per eam namque fidem justificatus est, et constitutus est Abraham pater gentium, per quam Deum cui crediderat adoravit. Adoravit etenim beatus ille et fidelis patri
Abbreviated transcription (Latin):
Qs uerus aliquando non esse. Et primũ
uerus. et non deus uerus. Non eñi uer¬
bi huius apprehendo rationem: si dica¬
tur michi ignis est. sed non est uerus
ignis. aut aqua est. sed non est uera aqͣ.
& quero in quo eiusdem generis ueri¬
tas ageneris ueritate eiusdem dissen¬
tiat. Quod enim ignis est. non potest
esse ne uerus sit: nec natura manens¬
in eo potest carere quod uera est. Perime
aquȩ quod aqua est: et ꝑ id poteris abo¬
lere ne uera sit. Ceterum si aqua ma¬
neat: etiam in eo necesse est ꝑsistat. ut
uera sit. Potest ita demum natura ꝑire.
si non sit uera: non potest non uera esse
simaneat. Aut ds uerus est filius dei. ut
Qs sit: aut si non est deus uerus: non po¬
test etiam id esse quod ds̃ est: quia si
natura non sit. naturȩ non competit
nomen.Si autem naturȩ in eo nomen
est: non potest ab eo ueritas abesse na¬
ture. Sed forte in eo cum angelus dei
ds dicitur. ad optionis nomen indulgeat᷑:

Expanded text:
Deus verus aliquando non esse. 14. Qui DeDeus verus aliquando non esse. 14. Qui Deverus et non Deus verus? non enim verbi hujus apprehendo rationem, si dicatur mihi, Ignis est, sed non est verus ignis; aut aqua est, sed non est vera aqua: et quaero, in quo ejusdem generis veritas a generis ejusdem veritate dissentiat? Quod enim ignis est, non potest esse ne verus sit: nec natura manens eo potest carere quod vera est. Perime aquae, quod aqua est: et per id poteris abolere ne vera sit. Caeterum si aqua maneat, etiam in eo necesse est persistat ut vera sit. Potest ita demum natura perire, si non sit: verum non potest non vera esse, si maneat. Aut Deus verus est filius Dei, ut Deus sit; aut si non est verus Deus, non potest etiam id esse quod Deus est: quia si natura non sit, naturae non competit nomen; si autem naturae in eo nomen est, non potest ab eo veritas abesse naturae. 15. Deus dicitur, adoptionis nomen indulgeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
centes ad unius dei ueram et religiosam
confessionem. pia quamuis inconsiderata
festinatione descendimus: et nunc quoq
alterius questionis negotio immorantes.
non tenuimus ordinem constitutum: &
dum de uero deo filio loquimur. tsq
ad confessionem dei ueri inpatre et filio
feruentis spiritꝰ ardore ꝓrupimus. Sed
tractatui suo fidei nr̃e ueritas reseruetur
quȩ cum inchoata sit ad securitatẽ legen¬
tis. tractanda tamen atq absoluendam
turȩ: nomen officui. Qui enim angelus
dei est: ds̃ est. Non sit plane d̾s uerus:
si non res dei. et locutus fuerit et gesse¬
rit. Ingentem enim in agnam ismael
ad auget: et nomini eius multiplicati¬
ones gentium pollicetur. Et quero si hoc
angeli opus est. Sin uero dĩ potestas ẽ.
quid naturȩ aufers ueritatem. cui ueri¬
tatis non ad imis potestatems Tenet
itaq uirtus naturȩ ueritatis fidem: et
inter dispensationis suȩ salutaria mun¬
do sacramenta. qui d̃s uerus est. uescit

Expanded text:
centes, ad unius Dei veram et religiosam centes, ad unius Dei veram et religiosam confessionem pia, quamvis inconsiderata, festinatione descendimus: et nunc quoque alterius quaestionis negotio immorantes, non tenuimus ordinem constitutum; et dum de Deo vero Dei filio loquimur, usque ad confessionem Dei veri in Patre et Filio ferventis spiritus ardore prorupimus. Sed tractatui suo fidei nostrae veritas reservetur: quae cum inchoata sit ad securitatem legentis, tractanda tamen atque absolvenda turae nomen officii: qui enim angelus Dei est, Deus est. Non sit plane Deus verus, si non res Dei et locutus fuerit, et gesserit. In gentem enim magnam Ismael adauget, et nomini ejus multiplicationes gentium pollicetur: et quaero, si hoc Angeli opus est. Sin vero Dei potestas est; quid naturae aufers veritatem, cui veritatis non adimis potestatem? Tenet itaque naturae virtus veritatis fidem: et inter dispensationis suae salutaria mundo sacramenta qui Deus verus est, nescit
Abbreviated transcription (Latin):
intimare: dm̃ filium angelũ dei locuta
est. id est nuncium dei. Significationem
enim officii testatur innuntio: naturȩ
tantum ueritatem confirmauit in noĩe
cum dm̃ dixit. Hic autem nunc dispen¬
sationis est ordo: non generis. Non enim
aliud quam patrem et filium predicamꝰ:
& ita naturam nominum coequamꝰ: ut
ueritatem dei teneat exinnascibili deo.
dei unigeniti natiuitas. Missi autem
et mittentis significatio. hic non aliud ꝗͣ
patrem et filium docet: ceterum uerita¬
tem non adimit nature. Neq in filio ꝑi-¬
mit natiuȩ diuinitatis ꝓprietatem: qr
nemo ambigat naturam auctoris infilii
natiuitate connasci ut exuno consistant
inunum. quod ꝑunum non discernat᷑
exuno. atq ita unum sint ꝑquod unus
siderati sermonis in continens silentium.
Iam enim et insuꝑiori libro modũ con¬
stitute predicationis excessimus: cum impie¬
dictum unum deum abhereticis arguen-¬
tes. et dm̃ atq dm̃ moy se predicatum. do¬

Expanded text:
intimare, Deum filium angelum Dei locuta intimare, Deum filium angelum Dei locuta est, id est, nuntium Dei. Significationem enim officii testatur in nuntio: naturae autem veritatem confirmavit in nomine, cum Deum dixit. Hic autem nunc dispensationis est ordo, non generis. Non enim aliud quam Patrem et Filium praedicamus: et ita naturam nominum coaequamus, ut veritatem Dei teneat ex innascibili Deo Dei unigeniti nativitas. Missi autem et mittentis significatio hic non aliud quam Patrem et Filium docet, caeterum veritatem non adimit naturae, neque in Filio perimit nativae divinitatis proprietatem: quia nemo ambigat naturam auctoris in filii nativitate connasci, ut ex uno consistat in unum, quod per unum non discernatur ex uno: atque ita unum sint per quod unus siderati sermonis incontinens silentium! Jam enim et in superiori libro modum constitutae praedicationis excessimus, cum dictum unum Deum ab haereticis arguentes, et Deum atque Deum a Moyse praedicatum do
Abbreviated transcription (Latin):
cationis nr̃ȩ itinere: qͦd lex sc̃a de deo do¬
cuit. Angelus dei adagar loquitur. Et
idem angelus est: sed forte iccirco non ds̃
uerus est: quia angelus dei est. Inferioris
enim naturȩ uidetur hoc nomen. Et ubi
noncupatio est generis aliem: ibi existima-¬
tur ueritas eiusdem generis non in esse. Et
quidem iam suꝑior liber inanitatem hu¬
ius questionis ostendit. In angelo enim
officii potius quam naturȩ intelligentia
est. Et ꝓpħa michi testis est dicens. Qui
facit angelos suos sp̃s et ministros suos ig¬
nem urentem. Urens igitur ignis ille.
ministri eius sunt. et ueniẽs spiritꝰ angłi
eius st̃. ꝑ hȩc enim nuntiorum qͥ angeli
noncupantur ac ministroꝵ: ostenditur
uel natura uel uirtus. Fit ergo hic spiritꝰ
angelus. uel hic ignis urens minister dr̃.
& hȩc natura eoꝵ accipit nuncii et mi-¬
insterii nuntium. Uolens igitur lex. im¬
mo ꝑlegem ds ꝑsonam paterni nominiᷤᷤ

Expanded text:
cationis nostrae itinere, quo lex sancta de Deo docationis nostrae itinere, quo lex sancta de Deo docuit. Angelus Dei ad Agar loquitur, et idem Angelus Deus est. Sed forte idcirco 110 non Deus verus est, quia angelus Dei est. Inferioris enim naturae videtur hoc nomen: et ubi nuncupatio est generis alieni, ibi existimatur veritas ejusdem generis non inesse. Et quidem jam superior liber inanitatem hujus quaestionis ostendit. In angelo enim officii potius quam naturae intelligentia est. Et propheta mihi testis est, dicens: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Urens igitur ignis ille ministri ejus sunt: et veniens spiritus, angeli ejus sunt. Per haec enim nuntiorum, qui angeli nuncupantur, ac ministrorum ostenditur vel natura, vel virtus. Fit ergo hic spiritus angelus, vel hic ignis urens minister Dei: et haec natura eorum accipit nuntii et ministri officium. Volens igitur lex, immo per legem Deus, personam paterni nominis
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. Audis dm̃. et deum. audis imaginẽ
nr̃am. Quid tu subicis uerum. et ñ uerũ:
Quid inseris naturalem. atq falsũ: Qd
subreligionis nomine. religionem euertiͤ
Quid ꝑunum dm̃. et unum uerũ deũ.
temptas ne ds uerus unus sit: Nondũ
uesanos sp̃s tuos dictis euangłicis atq
apłicis suffoco: inquibus pater et filius.
non ꝑsona sed natura. unus et uerus ds
uterq est. Interim te lex sola enecat.
Nunquid ait deum uerum. et non dm̃
uerum: Numquid alter in utroq p̃ter
quam naturȩ nomine usa est : Dm̃ et
dm̃ dixit. quȩ dixit dm̃ unum. Sed qͥd
tantum dixisse dico: dm̃ uerum et dm̃
uerum ꝑueritatem imaginis predica¬
uit. Usa in nuncupatione primum na-¬
turȩ nomine: utitur deinceps ingenere.
ueritate naturȩ. Cum eñi qui fit. scdm
imaginem creatur utriusq: non potest
non exutroq consistere. qui uterq d̃s
uerus sit. Sed ꝑgamus etiam nunc p̃di¬

Expanded text:
ritas! Audis Deum et Deum, audis imaginem ritas! Audis Deum et Deum, audis imaginem nostram: quid tu subjicis verum et non verum? quid inseris naturalem atque falsum? quid sub religionis nomine religionem evertis? quid per unum Deum, et unum Deum verum, tentas ne Deus verus unus sit? Nondum vesanos spiritus tuos dictis evangelicis atque apostolicis suffoco, in quibus Pater et Filius non persona, sed natura unus et verus Deus uterque est: interim te lex sola enecat. Numquid ait Deum verum et non Deum verum? Numquid aliter in utroque praeter quam naturae nomine usa est? Deum et Deum dixit, quae dixit Deum unum. Sed quid tantum dixisse dico? Deum verum et Deum verum per veritatem imaginis praedicavit. Usa est in nuncupatione primum naturae nomine: utitur deinceps in genere veritate naturae. Cum enim qui fit, secundum imaginem creatur utriusque, non potest non ex vero consistere, quod uterque Deus verus sit. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
unũ est homo factus exemplum. Sed seqͣ
sibi coherens. non demutetur offendiculo
falsitatis. Et fecit ds hominem. adimagi¬
nem dei fecit eum. Imago communis est.
Deus adimaginem dei hominem fecit.
Qui uerum dm̃. filium dei denegat: q̃ro
ad cuius dei imaginem adeo factum ho¬
minem intelligat. Meminerit tamen
semꝑ ꝑfilium omnia: ne forte heretica
in telligentia. oꝑationem dei patris co¬
aptet. Si igitur adimaginem dei patris.
& ꝑfilium deum homo conditur. condit᷑
quoq adimaginem filii. quia nemo fi¬
lio dic̾tum negat. adimaginem et simili¬
tudinem nostrã. Tenuit ergo sermo di¬
uinus rationem ueritatis in dictis. quã
opus explebat in factis: ut hominem a¬
adimaginem dei ds figuraret. ut deum
significaret. nec ueritatem deo adime¬
ret.cũet in communione imaginis esset
ds̃ uerus. qui in oꝑe efficiendo intellige¬
batur dĩ filius. O desꝑatȩ mentis furor¬
ac ꝑditȩ. ostulta cecȩ impietatis teme¬

Expanded text:
unum est homo factus exemplum. 9. Homo funum est homo factus exemplum. 9. Homo fsibi cohaerens non demutetur offendiculo falsitatis. Et fecit Deus hominem; ad imaginem Dei fecit eum . Imago communis est: Deus ad imaginem Dei hominem fecit. Qui verum Deum filium Dei denegat, quaero ad cujus Dei imaginem a Deo factum hominem intelligat. Meminerit tamen semper per Filium omnia; ne forte haeretica intelligentia operationem sibi Dei patris coaptet. Si igitur ad imaginem Dei patris per filium Deum homo conditur, conditur quoque ad imaginem Filii: quia nemo Filio dictum denegat ad imaginem et similitudinem nostram. Tenuit ergo sermo divinus rationem veritatis in dictis, quam opus explebat in factis: ut hominem ad imaginem Dei Deus figuraret, ut Deum significaret, nec veritatem Deo adimeret: cum et in communione imaginis esset Deus verus, qui in opere efficiendo intelligebatur Deus filius. 10. Haperdite! o stulta caecae impietatis teme
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit dicens. ad imaginem et similitu¬
dinem nr̃am. Ubi est falsus ds̃. cui uerꝰ
Homo eñi ad cominunẽ fit: scd̾m uerita¬
tem sermonis imaginem. Commnunio
autem falso ueroq non competit. Deus qͥ
loquitur ad dm̃ loquitur: ad patris et fi¬
lii imaginem homo conditur. Nomen ñ
discrepat. natura non differt. Una eñi
est imaginis ad quem homo creatus ẽ
species. Et inter hȩc ueritas ubi deperit.
manente inter utrumq et facti cõmuni¬
one. et cominunis imaginis ueritatem:
Nondum absoluende huiꝰ questionis mͥ
tempus est. Posterius enim demonstrabimꝰ.
inquam imaginem dei patris et dei filii
homo conditus sit. Nunc in terim hoc te¬
nemus an uerus ds̃ non sit. cui uerus deus
deus dixerit. faciaius hominem adimagi¬
nem et similitudinem nram. Discerne si
quid potes in hac imaginis communione
uerum atq falsum: et heretico furore
hȩc indissecabilia decide. Unum enim
sunt quorum imaginis et similitudinis

Expanded text:
subjecit, dicens ad imaginem et similitusubjecit, dicens ad imaginem et similitudinem nostram. Ubi est hic falsus Deus, cui verus Homo enim ad communem fit, secundum veritatem sermonis, imaginem. Communio autem falso veroque non competit. Deus, qui loquitur, ad Deum loquitur: ad Patris et Filii imaginem homo conditur. Nomen non discrepat, natura non differt. Una enim est imaginis, ad quam homo creatus est, species. Et inter haec veritas ubi deperit, manente inter utrumque et facti communione, et communis imaginis veritate? Nondum absolvendae hujus quaestionis mihi tempus est: posterius enim demonstrabimus, in quam imaginem Dei patris et Dei filii homo conditus sit. Nunc interim hoc tenemus, an verus Deus non sit, cui verus Deus dixerit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Discerne, si quid potes, in hac imaginis communione verum atque 109 falsum: et haeretico furore haec indissecabilia decide. Unum enim sunt, quorum imaginis et similitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
nec diuersa consentiant. nec sibi inuicem
aliena communia sint. Quȩ cum ita
sint: interrogo inter uerum et falsum
dm̃. quomodo hoc dictum intelligitur.
Faciamus hominem adimaginem et simili¬
tudinem nr̃am. Uerba sensum enuntiant
sensus rationis est motus. rationis motũ
ueritas incitat. Ex uerbis igitur sensũ
exequamur: ex sensu rationem intelliga¬
mus. et exratione ueritatem apprehen¬
damus. Cui enim dicitur faciamus ad
imaginem et similitudinem nr̃ãm: q̃ro
inquo non scđm eum uerus sit qui sibi
dicat. Nã sine dubio dictum hoc ex
affectu sensuq dicentis est. Ergo qͥ dicit
faciamus: significat secum ad faciendũ
non dissentientem. non alienũ. non infir¬
mum. sed qui potens sit ad id unde est
sermo faciendum. Hoc ergo sine dubio
sensisse qui loquitur. quia id locutus in
atq oꝑationis ueritas doceretur: qui
sensum suum ꝑuerba eloquebatur. sensꝰ
quoq rationem exnatura cum ueritate

Expanded text:
nec diversa consentiant, nec sibi invicem nec diversa consentiant, nec sibi invicem aliena communia sunt. Quae cum ita sint, iDeum quomodo hoc dictum intelligatur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Verba sensum enuntiant, sensus rationis est motus, rationis motum veritas incitat. Ex verbis igitur sensum sequamur, ex sensu rationem intelligamus, et ex ratione veritatem apprehendamus. Cui enim dicitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, quaero in quo non secundum eum verus sit, qui sibi dicat: nam sine dubio dictum hoc ex affectu sensuque dicentis est. Ergo qui dicit Faciamus, significat secum ad faciendum non dissentientem, non alienum, non infirmum, sed qui potens sit ad id, unde est sermo, faciendum. Hoc ergo sine dubio sensisse qui loquitur, quia id locutus estatque operationis veritas doceretur; qui sensum suum per verba eloquebatur, sensus quoque rationem ex natura cum veritate
Abbreviated transcription (Latin):
eum ẽẽ conuenit. qui erat ꝓpositionis
aduerse. ut uestigia impie in stitutionis
gressus hic piȩ predicationis inculcans:
ipsa illa prima euadentis in hoc ꝓfanũ
irreligiosumq iter fallacis doctrinȩ
signa deleret. Dilatis gͥ atq in postremũ
reseruatis euangelicis atq apłicis preco¬
niis: omnisinterim nobis de lege et pro¬
phetis aduersus impios: pugna sit: emen¬
titam eorum ac fallacem ꝑuersitatem.
his ipsis interun quibus fallere temp¬
tant dictis coarguentibus. Neq enim alit̾
in telligi ueritas potest: quam si falsa ea
esse quȩ ueritati obiecta sunt detegant᷑.
Et hoc quidem mentientium absolu¬
tiore dedecore. si mendatia ipsa ꝑficiant
ueritati. Et quidem sensus humane
opinionis commune iudicium est: neqͣ¬
quam ueris falsa sociari. neq hȩc rerũ
genera mutuo sibi assensu contineri.
quia ꝑ generis differentiam ad uersan¬
te natura non quam dissidentia coeant.

Expanded text:
eum esse convenit, qui erat propositionis eum esse convenit, qui erat propositionis adversae; ut vestigia impiae institutionis gressus hic piae praedicationis inculcans, ipsa illa prima evadentis in hoc profanum irreligiosumque iter fallacis doctrinae signa deleret. Dilatis igitur atque in postremum reservatis evangelicis atque apostolicis praeconiis, omnis interim nobis de lege et prophetis adversus impios pugna sit, ementitam eorum ac fallacem perversitatem his ipsis interim, quibus fallere tentant, dictis coarguentibus. Neque enim aliter veritas intelligi potest, quam si falsa ea esse, quae veet hoc quidem mentientium absolutiore dedecore, si mendacia ipsa proficiant veritari. Et quidem sensu humanae opinionis commune iudicium est, nequaquam veris falsa sociari, neque haec terum genera mutuo sibi assensu contineri: quia per generis differentiam adversante natura, nunquam dissidentia coeant,
Abbreviated transcription (Latin):
ds falsus. nec ds adoptiuus. nec d̃s con¬
nuncupatus. sed ds̃ uerus. Et non necẽe
est aliquid ediuerso demonstrare: ꝑ qͦd
non sit uerus deus. Dichi autem suffi¬
cit in eo.di nomen atq natura. Ds̃ enim
est: ꝑquem facta sunt omnia. Hoc mͥ
de eo creatio mundi locuta est. Exeqͣtur
ds̃ deo nomine: exequatur ueritate. ueri¬
tas opere. Ut significatio est dei potentis
indicto: ita intelligentia est dei potentis
infacto.Et post hȩc quero in patris et filii
confessione qua auctoritate naturȩ ue¬
ritas denegetur : quam et uirtus nomi¬
nis & nomen uirtutis impleuit. Memi
nisse autem legentem oportet. non me
in memorem. aut diffidentem earum q̃
obici soleant questionum de his nc̃ tace.¬
re. Neq enim hoc quod dici solet pater
maior me ẽ & cetera huiusmodi similia.
aut ignorantur aut non intelligunt᷑.
ut non ꝑ hȩc ipsa ueri dei infilio natura
doceatur. sed ordinem responsionis nr̃ȩ

Expanded text:
Deus falsus, nec Deus adoptivus, nec Deus conDeus falsus, nec Deus adoptivus, nec Deus connuncupatus, sed Deus verus. Et non necesse est aliquid e diverso demonstrare, per quod non sit Deus verus: mihi enim sufficit in eo Dei nomen atque natura. Deus enim est, per quem facta sunt omnia. Hoc mihi de eo creatio mundi locuta est. Exaequatur Deus Deo nomine, exaequatur veritati veritas opere. Ut significatio est Dei potentis in dicto, ita intelligentia est Dei potentis in facto. Et post haec quaero, in Patris et Filii confessione qua auctoritate naturae veritas denegetur, quam et virtus nominis, et nomen virtutis implevit. 6. nisse autem legentem oportet, non me immemorem aut diffidentem earum quae objici soleant quaestionum, de his nunc tacere. Neque enim hoc quod dici solet: Pater major me est , et caetera hujusmodi similia, aut ignorantur, aut non intelliguntur, ut non per haec ipsa veri Dei in Filio natura doceatur: sed ordinem responsionis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis in telligentiam prestitit. ut sig¬
ificationem efficientis afferret. Herita¬
tem autem naturȩ atq uirtutis signifi¬
catio sermocinantis non adimit: quin
potius ueritatem ipsam quanta potest¬
ꝓprietate commendat. Afferre enim di¬
cto efficientiam. naturȩ eius est. que
efficiens id possit prestare quod dicens.
Inquo ergo tandem non erit uerus il¬
le qui efficit. cum uerus sit ille qͥ dicit.
hic dicendo uerus sit. et non sit uerus
iste faciendo. Habemus itaq in filio
dei dõ naturȩ ueritatem. Ds̃ est creator
est. dĩ filius ẽ. potest omnia. Parũ est
ut quod uult possit: quia semꝑ uo¬
iuntas uirtutis est. quin etiam quod sibi
dicitur potest. ꝑ fectȩ em̃ potestatis est.
hoc naturam posse facientis: quod pos¬
sit significare sermodicentis. Atq ita cũ
quicquid dici potest idipsum et effici pos¬
sit. tenet ueritatis naturam ea quȩ dictiᷤ
exequatur oꝑatio. Non est itaq dei filiꝰ

Expanded text:
dicentis intelligentiam praestitit, ut sigdicentis intelligentiam praestitit, ut significationem efficientis afferret. Veritatem autem naturae atque virtutis, significatio sermocinantis non adimit; quin potius veritatem ipsam quanta proprietate commendat. Afferre enim dicto efficientiam, naturae ejus est, quae efficiens id possit praestare, quod dicens. In quo ergo tandem non erit verus ille qui efficit, cum verus sit ille qui dicit;hic dicendo verus sit, et non sit verus iste faciendo. Habemus itaque in filio Dei Deo naturae veritatem. Deus est, creator est, Dei filius est, potest omnia. 107 Parum est ut quod vult possit, quia semper voluntas virtutis est; quin etiam id quod sibi dicitur potest. Perfectae enim potestatis est, hoc naturam posse facientis, quod possit significare sermo dicentis. Atque ita cum quidquid dici potest, id ipsum et effici possit; tenet veritatis naturam ea quae dictis exaequatur operatio. Non est itaque Dei filius
Abbreviated transcription (Latin):
amus an uerus ds sit. quem moyses
dm̃ esse significat. de uno deo et eodem
uero deo postea locuturi: ne ñ int̾posita
sponsione de unius et ueri dei inpatre et fi¬
lio subsistentis confirmatione ꝑiculosa su¬
spicio pendule expectationis sollicitudi¬
et dei cognitio suscepta est. filium dei dm̃
esse significans: rogo in quo tandem uerũ
esse dm̃ deneget. Non enim ambigitur:
quin ꝑfilium omnia sint. Omnia namq¬
eum. & omnia exnichilo. et nicbil non ꝑeũ.
Quero inquo ei ueritas dei de sit: cui ñ
desit dĩ nec natura nec uirtus. Naturȩ
enim suȩ uirtute usus est: ut et essent
quȩ non erant. & fierent quȩ placerent.
Uidit eñi ds̃ quia bona sunt. Neq em̃¬
aliam quam ꝑsonȩ intulit lex significa¬
tionem cui ait. Et dixit deus. Fiat firma¬
mentum. et subiecit rursum. & fecit ds̃
firmamentum. Ceterum nec uirtutem
distinxit nec naturam separauit: nec
nomen de mutauit: in eo inquo tantũ

Expanded text:
amus an verus Deus sit, quem Moyses amus an verus Deus sit, quem Moyses Deum esse significat: de uno Deo, et eodem vero Deo postea locuturi; ne non interposita sponsione de unius et veri Dei in Patre et Filio subsistentibus confirmatione, periculosa suspicio pendulae exspectationis sollicitudiet Dei cognitio suscepta est, filium Dei Deum esse significans, rogo in quo tandem verum esse Deum deneget. Non enim ambigitur, quin per Filium omnia sint. Omnia namqeum, et omnia ex nihilo, et nihil non per eum; quaero in quo ei veritas Dei desit, cui non desit Dei nec natura, nec virtus. Naturae enim suae virtute usus est, ut et essent quae non erant, et fierent quae placerent. Vidit enim Deus quia bona sunt. 5. aliam, quam personae, intulit lex significationem, cum ait: Et dixit Deus, fiat firmamentum ; et subjecit rursum: Et fecit Deus firmamentum . Caeterum nec virtutem distinxit, nec naturam separavit, nec nomen demutavit in eo, in quo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
consistit. an filius dei ds uerus sit. Nam
sine dubio in hunc se ordinem heretici
ingenui subtilitas coaptauit. primum
unum dicens. deinde unum uerum dm̃
confitens: ut ꝑ id filium dei anatura dĩ
et ueritate auerteret. cum ueritas inna¬
tura unius manens. naturalem unius
non excederet ueritatem. Igitur quia am¬
biguitatis locuᷤ nullus est. quin moyses
unum dm̃ predicans intelligatur de dĩ
filio significasse quod d̃s sit: ꝑipsas illas
significationis suȩ auctoritates recurra¬
mus. & requiramus. an quem dm̃ signi¬
ficauerit: dm̃ quoq uerum in celligen¬
dum docuerit. Nulli autem dubiũ est
ueritatem exnatura. et exuirtute esse.
Exempli causa dictum est. Uerum tri¬
ticum est: quod spica structum et aristĩ
uallatum et folliculis decussum et in
far comminutum. et inpanem coactum
et incibum sumptum: reddiderit ex se
et naturam panis et munus. Itaq qͥa
nature uirtus prestat ueritatem: uide¬

Expanded text:
consistit, an filius Dei Deus verus sit. Nam consistit, an filius Dei Deus verus sit. Nam sine dubio in hunc se ordinem haeretici ingenii subtilitas coaptavit, primum unum Deum dicens, deinde unum verum Deum confitens: ut per id filium Dei a natura Dei et veritate averteret, cum veritas in natura unius manens, naturalem unius non excederet veritatem. Igitur quia ambiguitatis locus nullus est, quin Moyses unum Deum praedicans, intelligatur de Dei filio significasse quod Deus sit, per ipsas illas significationis suae auctoritates recurramus: et requiramus, an quem Deum significaverit, Deum quoque verum intelligendum docuerit. Nulli autem dubium est, veritatem ex 106 natura et ex virtute esse: ut exempli causa dictum sit, verum triticum est, quod spica structum, et aristis vallatum, et folliculis decussum, et in farinam comminutum, et in panem coactum, et in cibum sumptum, reddiderit ex se et naturam panis et munus. Itaque quia naturae virtus praestat veritatem; vide
Abbreviated transcription (Latin):
strande ueritatis ad quireret nec se ꝑiculo
impiȩ ꝓfessionis in sereret. temꝑato int̾
utrumq moderamine. non negantes dm̃
unum. sed eoipso auctore dm̃. et dm̃ per
quem unus deus predicatur. & p̃dicanteᷤᷤ
& dm̃ unũ non ꝑunionem docentes. neq
rursum ad diuersitatis numerum dese¬
cantes. neq contra tantum in nominibus
confitentes. s dm̃ et deum reposita. et
dilata ad huc plenius unitatis questiõe
monstrantes. Recte enim unum dm̃ amoy¬
se predicatum. euangelia testantur. et rur
ses dm̃ unum predicans auctor est. Atq
ita non auctoritati contraitum est. sed ex
auctoritate responsum est. ne ꝑid dei fili¬
um liceret dm̃ negari. quia audi isrł deus
unus est: cum confitenti dei filium deũ
idem auctor esset. qui auctor est. dei umiꝰ
onis etiam ordo conexi sibi libelli. Nam qr
hȩc sequens impii blandimenti posita sen¬
tentia est nouimus unum dm̃ uerum:
hinc quoq scd̃o huiꝰ libri omnis sermo

Expanded text:
strandae veritatis acquireret, nec se periculo strandae veritatis acquireret, nec se periculo impiae professionis insereret: temperato inter utrumque moderamine; non negantes Deum unum, sed eo ipso auctore Deum et Deum, per quem Deus unus praedicatus est, praedicantes; et Deum unum non per unionem docentes, neque rursum ad diversitatis numerum desecantes, neque contra tantum in nominibus confitentes; sed Deum et Deum, reposita et dilata adhuc plenius unitatis quaestione, monstrantes. Recte enim unum Deum a Moyse praedicatum Evangelia testantur: et rursses Deum unum praedicans auctor est. Atque ita non auctoritati contraitum est, sed ex auctoritate responsum est, ne per id Dei filium liceret Deum negari, quia ad Israel Deus unus est: cum confitendi Dei filium Deum idem auctor esset, qui auctor est Dei unius onis etiam ordo connexi sibi libelli. Nam quia haec sequens impii blandimenti posita sententia est: Novimus unum Deum verum: hinc quoque secundi hujus libri omnis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
& patrem & filium ꝓfessa confessio. atq
ita sapientia mundi quȩ stulticia est
apud dm̃ speciȩ blande et pestiferȩ simpli¬
citatis illuderet. cum hoc fidei suȩ con¬
stitueret ȩxordium. in quo sibi impie aut
assentiremur. aut aduersaremur. et ꝑ
hoc utriusq rei ꝑiculum dm̃ filium ñ
esse optineret quia deus unus est: aut
extorqueret hereseos necessitatem. si et
patrem dm̃. & filium deum confitentes.
unum dm̃ predicare secundum sabellii
opinionem impiam ęxistimaremur. et
ita hoc predicationis suȩ modo unus
ds. aut alium excluderet. aut ꝑ alium
esset. quia et unitas alium nesciret. et
alius non ꝑmitteret unionem. et duo unꝰ
esse non posset. Sed nos sapientiam dei
quȩ mundo stulticia est consecuti. & ꝑ
fidei dñicȩ salutarem et sinceram confes¬
sionem. uipereȩ doctrinȩ fraudulentiã
ꝓdituri. hunc responsionis nr̃e ordinem
in choauimus. qui et aditum sibi demon¬

Expanded text:
 Patrem et Filium professa confessio. Atque  Patrem et Filium professa confessio. Atque ita sapientia mundi, quae stultitia apud Deum est, specie blandae et pestiferae simplicitatis illuderet, cum hoc fidei suae constitueret exordium, in quo sibi impie aut assentiremur, aut adversaremur: et per hoc utriusque rei periculum, Dei filium Deum non esse obtineret, quia Deus unus est; aut extorqueret haereseos necessitatem, si et Patrem Deum et Filium Deum confitentes, unum Deum praedicare secundum Sabellii opinionem impiam existimaremur: et ita hoc praedicationis suae modo unus Deus aut alium excluderet, aut per aliuesset: quia 105 et unitas alium nesciret, et alius non permitteret unionem, et duo unus esse non posset. qui mundo stultitia est, consecuti, et per fidei dominicae salutarem et sinceram confessionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodituri, hunc responsionis nostrae ordinem inchoavimus, qui et aditum sibi demon
Abbreviated transcription (Latin):
cet ut sensus sui inopiam intelligens. et
dei sapientiam consectans. non scdm
humanam sapientiam prudens sit.s
secundum quod ad dm̃ ꝓficit sapiat in
dei sapientiam ex re cognita mundi
stultitia transiturus. Cuius stulte sapi¬
entiȩ sensui heretica subtilitas ad fallen¬
di occasionem coaptans unum dm̃ ꝓ¬
fessa est: auctoritate legis euangelioꝵ¬
in eo esset uł responsionis ꝑiculum uel
silentii. et ex utroq oportunitatẽ im¬
pietatis expectans: ut sanctitatem dicti
infideliter usurpati comuentis tacitur¬
nitas confirmaret. ꝑ id quod d̃s unus ẽ:
filius tamen dei deus non esset. do tan¬
tum sicut est uno manente. At uero si con¬
tradictio presumpte impie huius ꝓfes¬
sionis ȩxisteret: ueritatem fidei euan¬
gelicȩ non conseruaret deum unum ñ
confessa responsio. cum fidei nr̃ȩ ꝓfessio
secundum dm̃ unum sit: recideretq in
alterius hereseos impietatem. dm̃ unum¬

Expanded text:
cet ut sensus sui inopiam intelligens, et cet ut sensus sui inopiam intelligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum humanam sapientiam prudens sit, sed secundum quod ad Deum proficit sapiat, in Dei sapientiam ex recognita mundi stultitia transiturus. Cujus stultae sapientiae sensum haeretica subtilitas ad fallendi occasionem coaptans, unum Deum professa est, auctoritate Legis Evangeliorin eo esset vel responsionis periculum, vel silentii; et ex utroque opportunitatem impietatis exspectans: ut si sanctitatem dicti infideliter usurpati, conniventis taciturnitas confirmaret, per id quod Deus unus est, filius tamen Dei Deus non esset, Deo tantum sicut est uno manente; at vero si contradictio praesumptae impiae hujus professionis exsisteret, veritatem fidei evangelicae non conservaret Deum unum non confessa responsio, cum fidei nostrae professio secundum Deum unum sit; recideretque in alterius haereseos impietatem, Deum unum
Abbreviated transcription (Latin):
et uesanis bere¬
ticorum instituti¬
onibus. suꝑioribꝰ
libris: non ignorauimus in eam nos contra¬
dicendi necessitatem deductos fuisse. ut
non minus ꝑiculi audientibus respon¬
sio nr̃a quam silentium cominoueret.
Cum enim unum deum ꝓphane assertio
in fidelitatis in gereret. et rursum unũ
deum religiose negare fides sana non
posset: tractari de eo non sine ancipitis
ꝑiculi conscientia potuit. quod non mi¬
nus impie confirmaretur quam nega¬
retur. Et quidem humani sensus opini¬
one in eptum. & rationis alienum esse hoc
forte existimabitur. ut quod irreligio¬
sum est negare. id ipsum irreligiosũ sit
confiteri: cum pietas confitendi. impieta¬
tem comlempnet negandi. nec rationi
conueniat. ut utiliter affirmetur quod
utiliter destruatur. Sed ad diuinȩ sapi¬
entiȩ in delligentiam humanus sensus
imprudens. et scđm celestem prudentiã
stultus: iuxta infirmitates suas sentit
& iuxta inbecillitatem naturȩ suȩ sapit.
stultus sibi futurus ut deo sapiat. scili¬

Expanded text:
et vesanis haereticorum institutionibus superioribus libris, non ignoravimus in eam nos contradicendi necessitatem deductos fuisse, ut non minus periculi audientibus responsio nostra, quam silentium commoveret. Cum enim unum Deum profane assertio infidelis ingereret, et rursum unum Deum religiose negare fides sana non posset; tractari de eo non sine ancipitis periculi conscientia potuit, quod non minus impie confirmaretur, quam negaretur. Et quidem humani sensus opinione ineptum et rationis alienum esse hoc forte existimabitur, ut quod irreligiosum est negare, idipsum irreligiosum sit confiteri: cum pietas confitendi, impietatem condemnet negandi; nec rationi conveniat, ut utiliter affirmetur, quod utiliter destruatur. Sed ad divinae sapientiae intelligentiam humanus sensus imprudens, et secundum coelestem prudentiam stultus, juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem naturae suae sapit; stultus sibi futurus, ut Deo sapiat, scili
Abbreviated transcription (Latin):
Credo enim quod quȩ tua sunt eius sint:
et quȩ eius sunt tua sint. Sapientem te mͥ
etiam ipsa mundi creatio ꝓdidit: sapien¬
tiam te tuã ñ dissimilem exte genuisse
mͥ conscius sum. Uerus et unus mͥ ds̃ es: s
non aliud in eo qui ex te ds est credam in¬
esse quan tuum est: et in eo me iudica si
mͥ crimen est. numium me ꝑfilium tuum
& legi et ꝓphetis et apłis credidisse. Sed
cesset sermo temꝑarius. et ex his inquȩ
demonstrandȩ stulticiȩ hereticȩ necessi¬
tate ꝓruperat in reddende potius ratio¬
nis ministerium decedat: ut si qui ad hc̃
salui esse possunt ad fidem. teneant euan¬
gelicȩ doctrinȩ atq aplicȩ iter. ac uerum
dei filium non exadoptione s ex natura
in telligant. Hunc enm responsionis
nr̃ȩ esse ordinem conuenit. ut primũ
dei filium esse doceamus. ut natura in
eo diuinitatis ꝑ quod filius est obsoluta
sit. Id enim maxime heresis de qua nunc

Expanded text:
Credo enim, quod quae tua sunt, ejus sint; Credo enim, quod quae tua sunt, ejus sint; et quae ejus sunt, tua sint. Sapientem te mihi etiam ipsa mundi creatio prodidit: Sapientiam te tuam, non dissimilem, ex te genuisse mihi conscius sum. Vere et unus mihi Deus es: sed non aliud in eo, qui ex te Deo est, credam inesse, quam tuum est. Et in eo me judica, si mihi crimen est, nimium me per Filium tuum et legi, et prophetis, et apostolis credidisse. cesset sermo temerarius, et ex his, in quae demonstrandae stultitiae haereticae necessitate proruperat, in reddendae potius rationis ministerium decedat: ut si qui adhuc salvi esse possunt, ad fidem teneant evangelicae doctrinae atque apostolicae iter, ac verum Dei filium non ex adoptione, sed ex natura intelligant. Hunc enim responsionis nostrae esse ordinem convenit: ut primum Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id enim maxime haeresis, de qua nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ritu predicantes. et exꝑsecutore apls
uas electionis tuȩ paulus inꝑfundo ma¬
ris uiuens. in celo tercio homo. in para¬
diso ante martyrium in martyrio ꝑ¬
fecte fidei consummata leuatio. Ab his¬
biliter in butus sum: et ignosce omĩps
deus quia inhis nec emendari possum ⁊
commori possum. Tarde michi hos imꝑi¬
issimos quantum ego arbitror doctores
etas huius nc̃ seculi ꝓtulit: sero hos ha¬
buit fides inea quam tu erudisti magi¬
stros. Inauditis ego his omnibus inte ita
credidi : ꝑte ita renatus sum. et ex inde
tuus sum. Ommpotentem te scio: nec
consciȩ tibi tantum atq ipsi unigenito
tuo natiuitatis menarrandȩ expecto ra¬
tionem. Impossibile enim tibi nichil ẽ:
& genitum a te filium omnipotentiȩ tuȩ
uirtute non ambigo. Ambigens enim:
iam omnipotentem te negabo. Bonum
te etiam exnatiuitate mea didici: atq
obid non inuidum te bonorum tuorum
inunigeniti tui natiuitate esse confido.

Expanded text:
ritu praedicantes, et ex persecutore apostolus ritu praedicantes, et ex persecutore apostolus vas electionis tuae Paulus , in profundo maris vivens , in coelo tertio homo , in paradiso ante martyrium, in martyrio perfectae fidei consummata libatio . 2biliter imbutus sum. Et ignosce, omnipotens Deus, quia in his nec emendari possum, et commori possum. Tarde mihi hos impiissimos, quantum ego arbitror, doctores aetas hujus nunc saeculi protulit. Sero hos habuit fides mea, quam tu erudisti, magistros. Inauditis ego his nominibus in te ita credidi, per te ita renatus sum; et exinde tuus ita sum. Omnipotentem te scio, nec consciae tibi tantum atque ipsi Unigenito tuo nativitatis inenarrandae exspecto rationem. Impossibile enim tibi nihil est, et genitum a te filium omnipotentiae tuae virtute non ambigo. Ambigens enim, jam omnipotentem te negabo. Bonum te etiam ex nativitate mea didici: atque ob id non invidum te bonorum tuorum in Unigeniti tui nativitate esse confido.