comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum seruet ecca. Qui cũ par¬
uulos a materno utero recentissimos
iam ydoncos ãd ꝑcipiendũ xp̃i bap¬
tismum assereret quoniã ꝯsultus
fuerat utrum hoc ante octauũ diẽ
ficri deberet.quantũ potuit conatus
reos demonstrare perfectos ne quis
promimero dieꝑ qui octauo antea
arcũcidebantur infantes eos ad hrc
ꝑficiendos existimaret. s cum ma¬
gnum eis defensionis patrocinum
presticisset. ab originali tñ peccatõ
eos immunes non ẽẽ confessus est.
Quasi hoc negaret ip̃ius baptisim
causam propter qrem percipiendũ
eos defendebat auferret. Potes ip̃am
epłãm memorati martiris de bapti¬
zandis ꝑuulis legere si uolu̾is. Neq
enĩ potest doeẽ kartagini. uerum in
renda arbitratus sum que prudent̾
actende. Qñtum uero inquit ad cãm
infantium ꝑtinet quos dixisti ĩtmn
secundrm uel tertium drem quo na¬
ti sunt constitutos baptizari opor
tere. et confiderandam ẽc̃ segem cirtũ¬

Expanded text:
intellectum seruet ecclesia. qui cum parintellectum seruet ecclesia. qui cum paruulos a materno utero recentissimos iam idoneos ad percipiendum Christi baptismum adsereret, quoniam consultus fuerat, utrum hoc ante octauum diem fieri deberet, quantum potuit, conatus est eos demonstrare perfectos, ne quis ipso numero dierum, quo octauo antea circumcidebantur infantes, eos adhuc perficiendos existimaret. sed cum magnum eis defensionis patrocinium praestitisset, ah originali tamen peccato eos inmunes non esse confessus est, quia, si hoc negaret, ipsius baptismi causam, propter quem percipiendum eos defendebat, auferret. potes ipsam epistolam memorati martyris De baptizandis paruulis legere, si uolueris; neque enim potest deesse Karthagini. uerum in renda arbitratus sum, quae prudenter adtende: quantum uero, inquit, ad causam infantium pertinet, quos dixisti intra secundum ueltertium diem quo nati sunt constitutos baptizari non tere et considerandam esse legem circum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdempnatioriem. et ꝑ uniꝰ iusticiã
multor iustificrtionem apłs loqͥt᷑.
Nichil michi uidetur ambigui insi
quod ait ãdam formam fictuai. Hoc
enim reuera non solum huic senten¬
cie conuenit quia intelligit futuros
eius posteros ex cadem forma cũ pcc̃o
cẽ gcneratos. sed etiam in alios et a¬
lios intellectus possunt hec uerba
dedua. Nam et nos aliud inde aliqñ
dtennus: et aliud fortasse dicemus.
quodtamen huic intellectui nõ fit
aduer sum. Et ip̃e pelagiies nõ uno
modo ĩd exposuit. Cecera uero que
ibi dicuntur si diligenter adu̾tant
atq tractentur sicut in pͥmo duorũ
illoꝵ libro utcũq conatus sũ etiã
si obscurum pariũt rerũ ip̃arum
necessitate sermonem. Non tamen
poterunt alium serifum hẽre nisi
yquem factum est. ut antiquitus
umuersa ec̃ca retineret fideles par-¬
uulos originalis pc̃ci remissionem
ꝑxp̃i baptisinum consecutos. Unde
non immerito beatus cipͥanus satis
ostendit ꝙͣ hoc ab inicio creditum et

Expanded text:
mnationem et per unius iustitiam multorum iustificationem apostolus loquitur, nihil mihi uideatur ambigui, nisi quod ait \'Adam formam futuri\'. hoc enim reuera non solum huic sententiae conuenit, qua intellegitur futuros eius posteros ex eadem forma cum peccato esse generatos, sed etiam in alios et alios intellectus possunt haec uerba deduci. nam et nos aliud inde aliquando diximus et aliud fortasse dicemus, quod tamen huic intellectui non sit aduersum, et ipse Pelagius non uno modo id exposuit. cetera uero quae ibi dicuntur, si diligenter aduertantur atque tractentur, sicut in primo duorum illorum libro utcumque conatus sum, etiamsi subobscurum pariunt rerum ipsarum necessitate sermonem, non tamen poterunt alium sensum habere, nisi per quem factum est. ut antiquitus uniuersa ecclesia retineret fideles paruulos originalis peccati remissionem per Christi baptismum consecutos. Vnde non inmerito beatus Cyprianus satis ostendit, quam hoc ab initio creditum et
Abbreviated transcription (Latin):
ueai transcripsi. Sensit ꝙͣ indificili de
anma questione uersetur. Non enim ait
faciens de re tam obscura de qua milla ĩ
suiptiuris sanctis certa et aperta testĩoma
denter. Quapropter ego opto huic propo¬
sitiom nõ precipiti assertione respondeo.
uianma non extrãduce. ergo que ista
iuisticia ẽ ut recens creata et ab omm de¬
lito prorsus imiminis. ab omni ꝯtagiõe
pecrati penitus libera passiones cargis
diuersõsq cruciatus et quod ẽ horribiliꝰ
etiam demonum incur sus in ꝑiilis su¬
stmnere cogatur. Neq eĩ aliquid hoꝵ caro
sic patitur ut non ibi anima potiꝰ que
uuit ac sentit penas luat. hoc enim si¬
ustum ostenditur Sic etiam ostendi
pot. quia iusticia in carne quoq peccati
sideat originale peccatum baptismatis
sacaimento et grẽ miseratione mũdand̃.
hi autemꝰ illud ostendi non p̃t ne q̃rimꝰ¬
aut asias aliud de anima opus si nccͣe
uidebitur caute sobria disputando mo¬

Expanded text:
uerba transcripsi — sensit quam in difficili de uerba transcripsi — sensit quam in difficili de anima quaestione uersetur. non enim ait,faciens de re tam obscura, de qua nulla in scripturis sanctis certa et aperta testimoniadenter. quapropter ego quoque huic propositioni non praecipiti assertione respondeo: \'si anima non est ex traduce, ergo quae ista iustitia est, ut recens creata et ab omni delicto prorsus inmunis, ab omni peccati contagione penitus libera, passiones carnis diuersosque cruciatus et, quod est horribilius, etiam daemonum incursus in paruulis sustinere cogatur? neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius, quae uiuit ac sentit, poenas luat. hoc enim si iustum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua iustitia in carne quoque peccati subeat originale peccatum baptismatis sacramento et gratiae miseratione mundandum. si autem illud ostendi non poteaut alias aliud de anima opus, si necesse uidebitur, cautela sobria disputando mo
Abbreviated transcription (Latin):
ratioriem. quia summiliter a pcc̃is nemo
nascendo sed omes renasçendo mun¬
dantur: ac per hoc de hominib ideo
mundatis qm̃ renatis. Homo qͥ na¬
scit᷑ renascatur ut etiã ip̃e mundet᷑.
Potuerunt enim parentes ad post̾os
transmictere quod ip̃i inimme habu¬
crurit. Non solũ ficut frumenta pa-¬
leam et prepuciũ circũcisus. s etiam
quod et uos dicitis fideles infidelitatẽ
in posteros traiciunt. quod nõ ẽ iam
uicum. Nam utiq quos pruilos per sacra¬
mentum fidelium faciendos ẽẽ uidicatis.
infideses natos ex ꝑentib fidelib non ne¬
gatis. At enĩ si anima non ex traduce sed
sola caro ip̃a tantum hẽat traducẽ ꝓcc̃i
e ip̃a sola penam meretur. Hoc enĩ senti¬
unt iniustum ẽẽ dicentes ut hodie nata
amma non ex massa ade tam antiquum
petatum portet asienum. Attende obsecro
⁊ quemãdmodum uir circũspectus pela¬
qus. Nam ex eius libro hec que mõdo posui

Expanded text:
rationem, quia similiter a peccatis nemo rationem, quia similiter a peccatis nemo nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc de hominibus ideo mundatis, quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, ut etiam ipse mundetur. potuerunt enim parentes ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt, non solum sicut frumenta paleam et praeputium circumcisus, sed etiam, quod et uos dicitis, fideles infidelitatem in posteros traieiunt; quod non est iamuitium. nam utique quos paruulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iudicatis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis'. At enim: si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem peccati et ipsa sola poenam meretur — hoc enim sentiunt — iniustum esse dicentes, ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum. adtende, obsecro te, quemadmodum uir circumspectus Pelagius — nam ex eius libro haec quae modo posui
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid ĩuentum parentib corpus
rp̃ianum nõ eint quib dc̃m ẽ. nescito
quia corpora ur̃a membra sunt xp̃i
an forte corpus quidẽ xp̃ianum ex xa
mirubilius. namq utrumlibet de a¬
nima sertiatis quia profecto cũ apso
nõ eam creditis anteꝙͣ nasceret᷑ aliqͥd
egisse boni aut mali aut de trãduce
attracta ẽ. et similiter ut corpus de
corpus xp̃iana debuit seu creari si
micti. Nisi forte diceretis xp̃ianos
mines xp̃ianum corpus gignere po¬
non potuisse procceare. Credite itaq
ueritati et uidete sicut fieri potuit
quod et uos fatemini ut de xp̃ianis
nõ xp̃ianus. de membris xp̃i non
membrum xp̃i. atq ut occurramus
etiam omnibus qui licet falso tamẽ
quocunq resigionis nomine detinent᷑.
de corisecitis non consecratus. itactiã
fieri ut de mundatis non mundatus
nascatur. Quid respondebrtis quare
de xp̃ianis nõ xp̃ianus nascat᷑. nisi
quia non facit genenatio sẽd regen̾atio
xp̃ianos. Hanc igitur uobis reddite

Expanded text:
in eorum parentibus corpus christianum non erat, quibus dictum est: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? an forte corpus quidem christianum de mirabilius; namque utrumlibet de anima sentiatis, quia profecto cum apostolo non eam creditis, antequam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta est et similiter ut corpus de corpus, christiana debuit seu creari seu mitti. nisi forte dicetis christianos homines christianum corpus gignere ponon potuisse procreare. cedite itaque ueritati et uidete, sicut fieri potuit, quod et uos fatemini, ut de Christianis non Christianus, de membris Christi non membrum Christi atque — ut occurramus etiam omnibus, qui licet falso, tamen quocumque religionis nomine detinentur de consecratis non consecratus, ita etiam fieri, ut de mundatis non mundatus nascatur. quid respondebitis, quare de Christianis non Christianus nascatur, nisi quia non facit generatio, sed regeneratio Christianos? hanc igitur uobis reddite
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq conarer exemplis ꝑsuãdere hoĩb
qui mundationis sactamenta suꝑ fluo¬
ueo filiis mundatoꝵ crẽderent adhiberi
sit ut hominib hẽntib utrũq semen
et mortis in carne et immortalitatis in
spũ non obsit regenerato ꝑ spiritũ quod
obest eius filio generato per carnẽ sitq
in isto remissione mundatũ: quodsit etiã
in illo simisi remissiorie uelut circũcisio¬
ne uel ut trituratione ac uentilatione
mundandum. Nunc uero ꝯuandoquidẽ
cum eis agimꝰ qui confitentur baptiza¬
tor filios baptizandos. quanto melius
sic agnnus ut dicamus. uos qui asseri¬
tis de hominib apcc̃i labe mundatis si-¬
ne peccato nasci filios debuisse. Cur

Expanded text:
utcumque conarer exemplis persuadere hominibus, utcumque conarer exemplis persuadere hominibus, qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, sit, ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne et inmortalitatis in spiritu, non obsit regenerato per spiritum, quod obest eius filio generato per carnem, sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione uelut circumcisione uelut trituratione ac uentilatione mundandum. nunc ucro, quando quidem cum cis agimus, qui confitentur baptizatorum filios baptizandos, quanto melius sic agimus, ut dicamus: \'uos, qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato nasci filios debuisse, cur
Abbreviated transcription (Latin):
tamen si aduersus eos mͥ ẽẽt cã ista suscep¬
ta qui omnino ꝓuulos baptizari prohi¬
bent aut superfluo o̾aptizari ꝯtenderẽt
dicentes eos ex fidelib natos ꝑentũ m̾itũ
necessario consequi. Tunc deberem ad hãc
opimonem comuncendam laboriosius for¬
tasfis et operosius excitari. Tũc si mͥ apud
obtusos et tunc contenciosos propter rerũ
nature obscuritatem difficultas refellen¬
di falsa et persuadendi uemi resisteret.
Ad hec forte que in usu atq ĩ ꝓmptu es¬
sent exempla confugerem uicissimq in¬
terrogarem ut quia eos morieret ꝯmõdo
peccatum quod mundat᷑ ꝑ baptismũ ma¬
neat in eis quos genuerint baptizati ip̃i
replicarent quomodo preputium quõd
ꝑ circũcisionem aufertur maneat in eis
quos genuerint circũcisi. quomodo etiã
palea que oꝑe humano tanta diligentia
seꝑatur maneat in fructu qͥ de purga¬
tõ tritico nascitur. his et talibus forsitan

Expanded text:
tamen si aduersus eos mihi esset causa ista susceptamen si aduersus eos mihi esset causa ista suscepta, qui omnino paruulos baptizari prohiberent aut superfluo baptizari contenderent dicentes eos ex fidelibus natos parentum meritum necessario consequi, tunc deberem ad hanc opinionem conuincendam laboriosius fortassis et operosius excitari, tunc, si mihi apud obtunsos et contentiosos propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et persuadendi uera resisteret, ad haec forte quae in usu atque in promptu essent exempla confugerem uicissimque interrogarem, ut, quia eos moueret quomodo peccatum quod mundatur per baptismum maneat in eis quos genuerint baptizati, ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur maneat in eis quos genuerint circumcisi, quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur maneat in fructu qui de purgato tritico nascitur. His et talibus forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
uero non iam aliena sẽd propria. aliena
quippe erant quando hi qui ea propaga¬
ta portarent nondũ erant. mĩc uero car¬
nali generatione iam eoꝵ sunt: quibus
nondum spiritali regeneratione dimissa
sunt. Sed si baptismmus inquiunt mũdat
antiquũ illũd delictum qui de duob bap¬
tizatis nati fuerunt debẽt hoc carere pcc̃o:
non enĩ pocunt ad posteros transmicte
quod ip̃i minime habuerunt. Ecce unde
plerũq conualescit error cum homines ydo¬
nei sunt his rebus incerrogandis quibus
intesligendi non sunt ydonei. Cui emm¬
auditori uel quibus expłicem uerbis qͦmodo
mortalia uiciosa primordra nõ obfũt eis
qui aliis primordiis mortalib inchoati
sunt. et tamen obsint eis quos ĩdem ipsi
quib etiam non obsunt ex eisdem uiciosis
primordiis generuerint: quomõdo id in¬
telligat homo cuius tardiusculam mẽtẽ
impedit etiam sue sententie preiudicium.
et peruicacie grauissime unculũ. Uerũp

Expanded text:
uero non iam aliena, sed propria. aliena uero non iam aliena, sed propria. aliena quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent nondum erant; nunc uero carnali generatione iam eorum sunt, quibus nondum spiritali regeneratione dimissa sunt. Sed si baptismus, inquiunt, mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint debent hoc carere peccato. non enim potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. ecce unde plerumque eonualescit error, cum homines idonei sunt his rebus interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. cui eauditori uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam non obsunt, ex eisdem uitiosis primordiis generauerint? quomodo id intellegat homo, cuius tardiusculam mentem inpedit etiam suae sententiae praeiudicium et peruicaciae grauissimum uinculum? uerum
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate nitanur: s ut appareat ab in¬
itio usq ad pñs tempus quo ista nouitas
orta ẽ hoc de originali peccato apud eccłiẽ
certissimum proferretur ad talia falsa
refutanda ꝙ̃ id tanquam falsum refu¬
tari ab aliquo temptaret᷑. Ceterum in scĩs
aonias libris urget huius sententie cla¬
rissima et plenissima auctoritas: clamat
aplũs. per unum hominem ꝓcc̃m intnauit
in mundum et perpeccatũ mors: et ita ĩ
onmes hommes pertransit. in quo om̃es
peccnuerunt. Unde nec illud liquide dici
põt qd̾ peccutum ade etiam nd̃ peccantib
nocuit cum scriptura dicat. in quo omnes
pecouerunt. nec sic dicunt᷑ ĩsta aliena pͤ¬
cata tanquam omnino ad ꝑuusos non per¬
tineant. siqiidem in adam omnes tũc pec¬
cauerunt quando in eius natur illa iusi¬
taui quos gignere poterat adhuc om̃es
ille unus fucrunt. sed dicuntur asiena
quia nondum rõi agebant uitas propͥas:
sed quicquid ert in futura propagine ui¬
tu uniꝰ hominis continebat. Nussa inqui¬

Expanded text:
auctoritate nitamur, sed ut appareat ab initio usque ad praesens tempus, quo ista nouitas orta est, hoc de originali peccato apud ecclesiacertissimum proferretur ad alia falsa refutanda quam id tamquam falsum refutari ab aliquo temptaretur. ceterum in sanctis canonicis libris uiget huius sententiae clarissima et plenissima auctoritas. clamat apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. unde nec illud liquide dici potest, quod peccatum Adae etiam non peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamquam omnino ad paruulos non pertineant — si quidem in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eius natura illa insita ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continebat. Nulla, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
iudentur dicere qͣi nr̃m hoc ussus ig¬
noret quod si nolumus nõ peccumꝰ.
nec preciperet deus homini quod eẽt
humane impossibile uoluntati. sed
hoc non uident quod ad nomnilla su¬
pernda. uel que male cupiurit᷑ uel
que mase metiumtur magnis aliqͣn¬
do et totis uiribus opus ẽ uosuntatis.
quas nos non perfecte in omnib ad¬
hibituros preuidit qui per prophetã
ueridice dici uoluit. non iustificabit᷑
in conspectu tuo omnis uiuens. Ta¬
les itrq nos futuros dñs preuidens
quedam salubria remedia contra
reatum et uincula peccatorũ etiã
post baptisimim dare ac ualere dig¬
natus ẽ. opera scilicet mĩe cum aic̃.
et dabitur uobis. Quis em̃ cũ aliqͣ
spe adipiscende salutis eterne de hac
bita emigraret manente illa siña.
Qd̾ quicunq totam legem seruau̾it.
offendat autem in uno factꝰ ẽ oĩm
reus. nisi post paululum loqueretur.
sic loquimini et sic facite trnquam
per legem libertatis inciprentes inͥ¬

Expanded text:
uidentur dicere. quasi nostrum hoc ullus iguidentur dicere. quasi nostrum hoc ullus ignoret, quod \'si nolumus, non peccamus, nec praeciperet deus homini, quod esset humanae inpossibile uoluntati\'. sed hoc minus uident, quod ad nonnulla superanda, uel quae male cupiuntur uel quae male metuuntur, magnis aliquando et totis uiribus opus est uoluntatis, quas nos non perfecte in omnibus adhibituros praeuidit, qui per prophetam ueridice dici uoluit: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. tales itaque nos futuros dominus praesciens quaedam salubria remedia contra reatum et uincula peccatorum etiam post baptismum dare ac ualere dignatus est, opera scilicet misericordiae, et dabitur uobis. quis enim cum aliqua spe adipiscendae salutis aeternae de hac uita emigraret manente illa sententia, quod quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, nisi post paululum sequeretur: sic loquimini et sic facite tamquam per legem libertatis incipientes iu
Abbreviated transcription (Latin):
huius autem questionis solutio de
hominis uita sine ulla subreptiõe
uel preocupatione peccati propter qͦ¬
tidianas etiam nr̃us or̃ones marime
necessaria ẽ. sunt enim quidã tm̃
presumentes de libero humane uo¬
luntutis arbitrio. ut ad nõ peccand̃
nec adiuuandos nos diuinitus opi¬
nentur semel ip̃i nature nr̃e concesso
abere uoluntatis arbitrio. unde fit cõ¬
sẽquens ut nec orare debeanns ne intre¬
mus in temptationem hoc ẽ temptati¬
orie uincannur. uel cum fallit et preoc¬
cupat nescientes. uel cum premittat¬
que urget infirmos ꝙͣ sit aũt noxiũ
et saluti nr̃e que in xp̃o ẽ perrciosũ
atq conturriu. ip̃iq religioni qua
imbuti sumus et pretati qua deũ co-¬
simus ꝙͣ uehementer aduersum ut
pro accipiendo beneficio dñ nõ roge¬
mus. atq in ip̃a orõne dominica. ne
nos inferas in temptationem frustra
positum existimemus: uerbis expli¬
care non possumus. Acute autẽ sibi

Expanded text:
Huius autem quaestionis solutio de Huius autem quaestionis solutio de hominis uita sine ulla subreptione uel praeoccupatione peccati propter cotidianas etiam nostras orationes maxime necessaria est. sunt enim quidam tantum praesumentes de libero humanae uoluntatis arbitrio, ut ad non peccandum nec adiuuandos nos diuinitus opinentur semel ipsi naturae nostrae concesso liberae uoluntatis arbitrio. unde fit cosequens ut nec orare debeamus ne intremus in tentationem, hoc est, ne tentatione vincamur, vel cum fallit et praeoccupat nescientes, vel cum premit atque urget infirmos. Quam sit autem noxium, et saluti nostrae, quae in Christo est, perniciosum atque contrarium ipsique religioni, qua inbuti sumus, et pietati, qua deum colimus, quam uehementer aduersum, ut pro tali accipiendo beneficio dominum non rogemus atque in ipsa oratione dominica: ne nos inferas in temptationem frustra positum existimemus, uerbis explicare non possumus. Acute autem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
quanto diligentius disserendum ẽ.
ste sit huiuis uoluminis modus: ut
alad ab asio queramus exordio. Ex¬
e baptismo paruuloꝵ mar¬
cellme carissime quod non
solum eis ad regnum dei ue¬
cumetiam ad salutem uitamq eter¬
nam adrpiscendam detur. quaa sine
dei regno et sine xp̃i saluatoris sotie¬
tate in qua nos suo sanguine redemit
here millus potest. priore libro satis
ut arbitror disputauimus. In hoc aũt
uiuat ne aliquis in hoc seculo uel ui¬
rerit uicturuoue sie sinc ullo omnino
pecanto. excepto uno mẽdiatore dei et
hominum homine xp̃o ihũ qui dedit
semetip̃m redemptionem pro om̃ib̾
Quarita ip̃e donat diligentia uel fa¬
cultate disserendum enodandumq
suscepiat disputationis si identidẽ
iliqua necessitate uel oportuntrite
inseruerit questio de peccato uel bap¬
tismo paruulorum miuidum non
erit nec defugiendum ut eis locis ad
omnia que resporisionem nr̃um fła¬
gitant sicut ualemus respondeamꝰ.

Expanded text:
quanto diligentius disserendum est, quanto diligentius disserendum est, iste sit huius uoluminis modus, ut illud ab alio quaeramus exordio. De baptismo paruulorum, Marcelline carissime, quod non solum eis ad regnum dei, ucrum etiam ad salutem uitamque aeternam adipiscendam detur, quam sine dei regno et sine Christi saluatoris societate, in quam nos suo sanguine redemit, habere nullus 6 potest, priore libro satis, ut arbitror, disputauimus. in hoc autem uiuatne aliquis in hoc saeculo uel uixerit uicturusue sit sine ullo omnino peccato excepto uno mediatore dei et hominum homine Christo lesu, qui dedit semet ipsum redemptionem pro omnibus, quanta ipse donat diligentia uel facultate disserendum enodandumque suscepi. cui disputationi si se identidem aliqua necessitate uel oportunitate inseruerit quaestio de peccato uel baptismo paruulorum, mirandum non erit nec defugiendum, ut eis locis ad omnia, quae responsionem nostram flagitant, sicut ualemus respondeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uero soluto reatus uinculo quo ꝑ
illam diabolus animam retine¬
bat et interclusione destructa qͣ
hominem a suo creatore seꝑabat
maneat in certamine: quo corpꝰ
nr̃m castigamus et seruituti su¬
bicimus uel ad usus licitos et ne¬
cessarios relaxanda uel ꝯtinẽtia
cohibenda. S qm̃ diuino spiritu
qui multo mesius ꝙͣ nos omnia ge¬
ueris humani norit uel preterita
uel presentia uel futura. talis ui-¬
tu humana cognita atq predicta
ẽ ut nõ iustificetur in conspectu
dei omnis uiuens. fit ut per igno¬
rantiam uel infirmitatem ñ exertis
aduersus eam cotis uirib uolunta¬
tis. eidem ad issicitu etiam nommussa
cedimus tunto magis et crebrius qñ¬
codeteriores. tunto minus et rarius ꝙͣ¬
bomesiores sumus. Sed quoniam de
hat questione in qua ꝯuerit᷑ utrum
possit uel utrum sie fuerit futurus¬
lo sit homo sine pcc̃o in hac uica ex¬
apto ilso qui dixit. Ecce uenit pͥnceps
mundi et in nie nichil inueniet. ali¬

Expanded text:
uero soluto reatus uinculo, quo per uero soluto reatus uinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et interclusione destructa, qua hominem a suo creatore separabat, maneat in certamine, quo corpus nostrum castigamus et seruituti subicimus, uelad usus licitos et necessarios relaxanda uel continentia cohibenda. sed quoniam diuino spiritu, qui multo melius quam nos omnia generis humani nouit, uel praeterita uel praesentia uel futura, talis uita humana praecognita atque praedicta est, ut non iustificetur in conspectu dei omnis uiuens, fit ut per ignorantiam ucl infirmitatem non exertis aducrsus cam totis uiribus uoluntatis eidem ad inlicita etiam nonnulla cedamus, tanto magis et crebrius quanto deteriores, tanto minus et rarius quanto meliores sumus. sed quoniam de hac quaestione, in qua quaeritur, utrum possit ucl utrum sit, fuerit futurusuc sit homo sine peccato in hac uita excepto illo qui dixit: ecce uenit princeps mundi et in me nihil inueniet, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem ereata. siue desuper inspita¬
ta quod ninc querere differo. In
pariuisis certe gratia dei per haptis¬
mum eius qui uenit in similitudiẽ
carnis peccati id agitur ut euacus¬
tur caro peccati. Euacuatur autẽ
non ut in ipã uiuente curne concu¬
piscentia conspersa et innata n¬
pente absumatur et nõ sit. S ne
obfit mortuo que merat nato. Nã
si post baptismum iuxerit atq
ad etatem capacem precepti perue¬
nire potuerit: ibi hẽc cum qua pu
guet eamq adiuuante deo suꝑet
si non ĩ uacuum grãm eiꝰ suscepit.
si reprobatus esse noluerit. Nam
nec grandib hoc prestatur ĩ bay¬
tismo insi forte miraculo meffa¬
bili ouimpotentissimi coratoris.
ut lex peccati que mest ĩ mẽbris
repugnans legi mentis prorsus
penitus extinguatur et non sit.
bẽd ut quicquid mali ab homine
factum. dictum. cogitatũ est. cum
ĩdem concupiscentie subiecta mẽ¬
ce seruiret totum aboleatur. ac
uelut facta non fuerit hẽat᷑. Ipsa

Expanded text:
ibidem creata siue desuper inspiraibidem creata siue desuper inspirata, quod nunc quaerere differo. In paruulis certe gratia dei per baptismum eius, qui ucnit in similitudine carnis peccati, id agitur, ut euacuetur caro peccati. euacuatur autem, non ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. nam si post baptismum uixerit atque ad aetatem capacem praecepti peruenire gnet, eamque adjuvante Deo superet, si non in vacuum gratiam ejus susceperit, si reprobatus esse noluerit. Nam nec grandibus hoc praestatur in Baptismo, nisi forte miraculo ineffabili omnipotentissimi Creatoris, ut lex peccati, quae inest in membris repugnans legi mentis, prorsus penitus exstised ut quicquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subiecta mente seruiret, totum aboleatur ac uelut factum non fuerit habeatur, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
omictam poterat certe quõd multis
etiam pecoribris prestitit: quoꝵ pul¬
li quanus sint pariili neq acce¬
dentibus corporis incrementis etiam
mente profitiant. Quoniam rõnalem
ammam non hent. ĩ amen etiam mi¬
nutissimi ee currunt et matres agno¬
scient. Neq enim fuggendis uberibus
cura et opere admorientur aliena. s ea
ip̃i in maternis corporibus loco abdito
posit a mirabili facilitate nouerunt.
Contra homini nato nec ãd incessum
pedes ydonei. nec manus saltem ãd
scalpendum hĩles. et nisi opere nutri-¬
entis ĩ motis labris papilla uberis
ingeratur. nec ubi sint sentiũt et iuxͣ
se iacentib mamimis magis possirit
esurientes flere ꝙͣ suggere. Proinde
infirmitati mentis congruit hec or̃o
insirinitas corporis. nec fuisset caro
rp̃i in similitudine carnis pcc̃i: nisi
caro eẽt ista peccati. Cuius pondere
rationalis anima sic grauat᷑. fiue
et ip̃a ex parentibus t̾racta sit siue

Expanded text:
omittam, poterat certe, quod multis omittam, poterat certe, quod multis etiam pecoribus praestitit, quorum pulli. quamuis sint paruuli neque accedentibus corporis incrementis etiam mente proficiant, quoniam rationalem animam non habent, tamen etiam minutissimi et currunt et matres agnoscunt nec sugendis uberibus cura et ope admouentur aliena, sed ea ipsi in materni corporis loco abdito posita mirabili facilitate nouerunt. contra homini nato nec ad incessum pedes idonei nec manus saltem ad scalpendum habiles et, nisi opere nutrientis inmotis labris papilla uberis ingeratur, nec ubi sint sentiunt et iuxta se iaccntibus mammis magis possint esurientes flere quam sugere. proinde infirmitati mentis congruit haec omnino infirmitas corporis. nec fuisset caro Christi in similitudine carnis peccati, nisi caro esset ista peccati, cuius pondere rationalis anima sic grauatur, siue et ipsa ex parentibus tracta sit siue
Abbreviated transcription (Latin):
ualentia usuq rationis quo preceptũ
dei segemq mandati et docisis ãdam ca¬
peret et facile posset custodire si uellet.
Nunc autem homo sͨ nascitur ut õmo
non possit. propter horrendam ignorain¬
tiam atq infirmidatem non carns sẽd
mentis. cum omnes fateannur ĩ ꝑuulo
non alterius sẽd eiu sdem substantie
cuius in primo homine fuit hoc ẽ ratio¬
nalem animam degere. ꝙͣꝙͣ etiam ip̃a
tanta carnis infirmitas nescio quĩd
quantum arbitror penale demõstrat.
Mouet enim si primi illi homines nõ
peccassent utrum tales ẽẽnt filios
habituri. qui nec lingua nec manib
nec pẽdibus uterentur. Nam propter᷑
uteri capacitatem fortasse necesse
fuerit paruulos nasci. Quãnis cũ
erigua sit pars corporis costa non tñ
propter hoc deus paruuilam uiro con¬
iugem fecit quam ẽdificauit in mu¬
lierem. Unde et eius filios poterat õ¬
nino potentia creatoris mox editos
gumĩdes protinus facere. S ut hoc

Expanded text:
ualentia usuque rationis, quo praeceptum ualentia usuque rationis, quo praeceptum dei legemque mandati et docilis Adam caperet et facile posset custodire, si uellet. nunc autem homo sic nascitur, ut hoc omnino non possit propter horrendam ignorantiam atque infirmitatem non carnis, sed mentis, cum omnes fateamur in paruulo non alterius, sed eiusdem substantiae, cuius in primo homine fuit, hoc est rationalem animam degere. quamquam etiam ipsa tanta carnis infirmitas nescio quid, quantum arbitror, poenale demonstrat. mouet enim, si illi primi homines non peccassent, utrum tales essent filios habituri, qui nec lingua nec manibus nec pedibus uterentur. nam propter uteri capacitatem fortasse necesse fuerit paruulos nasci, quamuis, cum exigua sit pars corporis costa, non tamen propter hoc deus paruulam uiro coniugem fecit, quam aedificauit in mulierem. unde et eius filios poterat omnipotentia creatoris mox editos grandes protinus facere. Sed, ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sum si in hac uita iam nati pariuisi ꝯ¬
trarerunt. ubi. quando. quomõdo ma¬
gña aliqra impietate commissa re¬
pente tancis tenebris inuoluti sunt:
Dicet aliquis si hec natura pura non
ẽ. sed uiciosa primordia quia talis ñ
ẽ creatus adam. Cur rꝑ̃us longe excel¬
lentius et certe sine ullo peccato natꝰ
ex uirgnie. In hac tamen infirmitate
acq etate procreatus apparuit. Huic
propositioni respondemus. adam. Pro¬
ꝓterea non tasem creatum qr nussius
parentis precedente pec̃o natus ĩ carne
peccati. Xpũs ĩ deo tasis: quia ut de pec¬
cato condampnaret peccatum natꝰ ẽ
in simisitũdine carnis pc̃ci. Non emm
hoc agitur de adam quod pertinet ad cor¬
poris qnͣtitatem: quia non pariuilus
factus ẽ s perfecta mole membrorũ.
potest emm dici etiam pecora sic crea¬
ta nec tamen corũ peecato factum eẽ
ut ex eis pulli paruuli nascerentur
quod quale sit minc non querimus.
sed agitur de illius mentis quãdam¬

Expanded text:
lum si in hac uita iam nati paruuli conlum si in hac uita iam nati paruuli contraxerunt, ubi, quando, quomodo magna aliqua impietate commissa repente tantis tenebris inuoluti sunt? Dicet est, sed vitiosae primordia, quia talis non est creatus Adam; cur Christus longe excellentior, et certe sine ullo peccato natus ex virgine, in hac tamen infirmitate atque aetate procreatus apparuit? Huic propositioni respondemus: Adam propterea non talem creatum, quia nullius illius praecedente peccato nati sumus in carne peccati. Christus ideo talis, quia, ut de peccato condemnaret peccatum, natus est in similitudine carnis peccati. non enim hoc agitur de Adam, quod pertinet ad corporis quantitatem, quia non paruulus factus est, sed perfecta mole membrorum — potest enim dici etiam pecora sic creata, nec tamen eorum peccato factum esse, ut ex eis pulli paruuli nascerentur, quod quale sit nunc non quaerimus — sed agitur de illius mentis quada
Abbreviated transcription (Latin):
quare et quando aut unde contrusa ẽ.
si natura ẽ hominis sic incipere et nõ iã
uiciosa ẽ ista natura. Cur non talis creat᷑
ẽ adam: Cur ille capar precepti. et balẽs
uxori et omnibus aumasib nomina im¬
ponere.nam et de illa dixit. hec uoca¬
bitur mulier. et quodrimq uocauerit
ãdam ammam uiuam hoc ẽ nomen eiꝰ.
Iste autem nesciens uͥ sit. quĩd sit. a quo
creatus. a quib genieus sit. iam reus
desicti. nondum capax precepti tam pro¬
funda ignorantie caligine inuolutus ⁊
pressus. ut neq tanquam de sompno
excitari possit ut hec saltem demonstra¬
ta cognoscat. Sed expectetur tempus
quo hanc nescio quam uelut ebrietatẽ
non per unam noctem sicrit quelibet gͣ¬
iussima solet. sed per aliquot menses
atq annos pausatim digerat. quõd donꝰ
fecit tam multa que in maiorib purui¬
mus toleramus in parulis ut mune¬
rari omnino non possint. hoc tã mag¬
num ignorantie atq infirmitatis ma¬

Expanded text:
quare aut quando aut unde contrusa est quare aut quando aut unde contrusa est si naturae est hominis sic incipere et non iam uitiosa est ista natura, cur non talis creatus est Adam? cur ille eapax praecepti et ualens uxori et omnibus animalibus nomina inponere? nam et de illa dixit: haec uocabitur mulieret: quodcumque uocauit Adam animam uiuam, hoc est nomen eius. iste autem nesciens ubi sit, quid sit, a quo creatus, ex quibus genitus sit, iam reus delicti, nondum capax praecepti, tam profunda ignorantiae caligine inuolutus et pressus, ut neque tamquam de somno excitari possit, ut haec saltem demonstrata cognoscat, sed expectetur tempus, quo hanc nescio quam uelut ebrietatem non per unam noctem, sicut quaelibet grauissima solet, sed per aliquot menses atque annos paulatim digerat — quod donec fiat, tam multa, quae in maioribus punimus, toleramus in paruulis, ut numerari omnino non possint — hoc tam magnum ignorantiae atque infirmitatis ma
Abbreviated transcription (Latin):
si sint. ion ne uero eas hic contruxerũt
eem hac uita sua iam propria per in¬
miam negligentiam obliti sunt deũ.
rrũdentes uero et resigiosi uixerunt
ueł in uteris matrum. Dicimt ista qͥ
ausi fuerint. audiant qui uoluerint:
ardant qui potuerint. Ego aũt puto
qd̾ omnes quorũ mentes non ob̾mibilat
defendende sue sententie peruigacia hoc
sentire non possunt: aut nillũ ẽ igno¬
mntie malum. et ideo nec prirgandum.
et quid agit issa uox. desicta iuuentu¬
tis mee et ignorantias meas ne memri¬
neris: Et si enim dampnabiliora pc̃ca
sunt quie a scientibrs commictuntur.
camen si ignorantie pcc̃a nissa ẽẽnt
hoc non sẽgeremus quod commemora¬
ui. desicta iuuentutis mee et ignonari¬
tie mee ne memineris. In issas igit᷑ ig¬
norantie densissimas tenebras uͥ aĩa
infantis recentis ab ritero. utiq aĩa ho¬
minis. utiq anima intionalis nõ soluẽ
indocta uerumetiam indocilis iacet. et¬

Expanded text:
si sint. itane uero eas hic contraxerunt si sint. itane uero eas hic contraxerunt et in hac uita sua iam propria per nimiam neglegentiam obliti sunt deum, prudentes uero et religiosi uixerunt uel in uteris matrum? dicant ista qui ausi fuerint, audiant qui uoluerint, credant qui potuerint; ego autem puto, quod omnes, quorum mentem non obnubilat defendendae suae sententiae peruicacia, haec sentire non possunt. an nullum est ignorantiae malum et ideo nec purgandum? et quid agit illauox: delicta iuuentutis et ignorantiae meae ne memineris? etsi enim damnabiliora peccata sunt, quae ab scientibus committuntur, tamen, si ignorantiae peccata nulla essent, hoc non legeremus quod commemoraui: delicta iuuentutis meae et ignorantiae meae ne memineris. in illas igitur ignorantiae densissimas tenebras, ubi anima infantis recentis ab utero, utique anima hominis, utique anima. rationalis, non solum indocta, uerum etiam indocilis iacet,
Abbreviated transcription (Latin):
torum et ingenii lumen accessurũ
crẽditur ecctis accessu. fit ut conui¬
cia priusorum eciam in parentes nõ
solum iiuriosa non firit. uerũetiam
gnata atq iocunda sit. quodquidem
rum prohibere iam possinit. uerũ ĩ hec
ctam concitantur scudio ridendi et ua¬
itade maiorũ. nam plerũq illa etus
iam patrem matremq agnoscens neu¬
teorum aũdet maledicere nsi ab al¬
teroeorum aut ab utroq uel ꝑmissa
uliussa. uerum hec eorum funt ꝑiui¬
forum qui iam in uerba prorumpunt:
c amini siui motus qualibusciq li
tus recentium natorũ profirdissimã
ignor antiam uideamus ex qua ad istã
non permansuram balbutientem fa¬
aututem taquam ad scientiam locu¬
tionemq tendentes prosiciendo uene¬
nuint. illas inꝙͣ consideremus tenebras
mentis utiq utiq ratioriasis. ĩ quib
et deum pror sus ignorant cuius sacra¬
mentis etiam cum baptizant obsistũt.
i has quero uride et quando subier¬

Expanded text:
torum, et ingenii lumen accessurum torum, et ingenii lumen accessurum creditur aetatis accessu, ut fit convicia parvulorum etiam in parentes, non solum injuriosa non sint, verum etiam grata atque jucunda sint. Quod quidem cum prohiberi jam possunt, verum in haec etiam concitentur studio ridendi et vanitate majorum. Nam plerumque illa aetas jam patrem matremque agnoscens, neutri eorum audet maledicere, nisi ab altero eorum, aut ab utroque vel permissa vel jussa. Verum haec eorum sunt parvulorum, qui jam in verba prorumpunt, et animi sui motus qualibuscumque ltius recentium natorum profundissimam ignorantiam uideamus, ex qua ad istam non permansuram balbutientem fatuitatem tamquam ad scientiam locutionemque tendentes proficiendo uenerunt. Illas, inquam, consideremus tenebras mentis utique rationalis, in quibus et deum prorsus ignorant, cuius sacramentis etiam cum baptizantur obsistunt; in has quaero unde et quando sumnicr
Abbreviated transcription (Latin):
iguum tempus ualuerit percutit
iratus: et sepe eius mã mas quas
dum esurit exugit. Hec non mõdo fe¬
runtur. uerumetiam disiguntur ĩ
paruulis: et hoc quo affectu nͥ car¬
nali. quo etiam risus iocusq delecta¬
tur acucorũ quoq hominum ip̃a qiͣ
absurditate conditus . qui si eo mo¬
do sentiretur ut dicitur nõ iam ilsi
tanquam faceti s tauquam fatui
riderentur. Ipõs quoq fatuos ui¬
demus quos uulgo moriones uoaĩt
ad cordatorũ desitias adhiberi: et in
mancipiorum estimationem precio¬
siores ẽẽ cordatis. tancũ ualet car¬
nalis affectus etiam minime fatuo¬
rũ. in desectatione asien masi. nã
cum homini iocienda sit alieria fa-¬
tuitas Nec ip̃e tamen tałis ẽẽ uosuis¬
set: et si suum paruuilum filiũ a quo
garriente talia pater setus expectat
et prouocat talem presciret futurũ
ẽẽ cum creuerit. milło modo dubita¬
ret miserabiliꝰ lugendrim ẽẽ ꝙͣ mor¬
tuum. sed dum spes subest incremen¬

Expanded text:
iguum tempus ualuerit, percutiet iguum tempus ualuerit, percutiet iratus et saepe ipsas eius mammas, quas, dum esurit, exigit. haec non modo feruntur, uerum etiam diliguntur in paruulis, et hoc quo affectu nisi carnali, quo etiam risus iocusque delectat, acutorum quoque hominum ipsa qabsurditate conditus: qui si eo modo sentiretur, ut dicitur, non jam illi tanquam faceti, sed tanquam fatui riderentur? Ipsos quoque fatuos videmus, quos vulgo moriones vocant, ad cordatorum delicias adhiberi, et in mancipiorum aestimatione pretiosiores esse cordatis. Tantum valet carnalis affectus etiam minime fatuorum in delectatione alieni mali. Nam cum homini jucunda sit aliena fatuitas, nec ipse tamen talis esse voluisset; et si suum parvulum filium, a quo garriente talia pater laetus exspectat et provocat, talem praesciret futurum esse cum creverit, nullo modo dubitaret miserabilius lugendum esse quam mortuum. Sed dum spes subest incremen
Abbreviated transcription (Latin):
et corporis. tanta rerum ignorantia.
tam mussa omnino precepti capaci¬
tas. nuillus uel naturalis uel conscͥp¬
te legis sensus. aut motus in alteru¬
tram partem rõnis usus. hoc multo
testatiore silentio quam sermo nost
proclamat atq indicat. ualeat aliqͥd
ad se ip̃am persuadendã ip̃a eudẽti¬
a. Nam misquam sic non iuemo
quod dicam ꝙͣ ubi res de quadicit᷑
manifestatior ẽ ꝙͣ omne quod dicit᷑.
Uellem tamen quisquis hoc sapit
diceret qd̾ peccatum uiderit uel pu¬
tarit infantis recentis ab utero cui
redimendo fatetur iam baptismũ
necessarium quid mali in hac pro¬
pria sua uita per animum propriũ
corpus ue commiserit: si forte quod
plorat tẽdioq ẽ maioribus. mirũ si
hoc inquitati nonĩfelicitati potius
deputandum ẽ. an quodab ip̃o fletu
nilla sua ratione. nulla cuiusquã
prohibitiore compescitur. At hoc ig¬
norantie est. in qua profundissima
iacet qua etiam matrem cum post ex¬

Expanded text:
et corporis, tanta rerum ignorantia, et corporis, tanta rerum ignorantia, tam nulla omnino praecepti capacitas, nullus uel naturalis uel conscriptae legis sensus aut motus, nullus in alterutram partem rationis usus hoc multo tes tatore silentio quam sermo noster proclamat atque indicat? ualeat aliquid ad se ipsam persuadendam ipsa euidentia; nam nusquam sic non inucnio quod dicam, quam ubi res, de qua dicitur, manifestior est quam omne quod dicitur. Vellem tamen quisquis hoc sapit diceret, quod peccatum uiderit uel putarit infantis recentis ab utero, cui redimendo fatetur iam baptismum necessarium, quid mali in hac propria sua uita per animum proprium corpusue commiserit. si forte quod plorat taedioque est maioribus, mirum si hoc iniquitati, non infelicitati potius deputandum est. an quod ab ipso fletu nulla sua ratione, nulla cuiusquam prohibitione conpcscitur? at hoc ignorantiae est, in qua profundissima iacet, qua etiam matrem, cum post ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. bene iuderunt quod facile fuit eta¬
tem ilsam in sua iam uita propria n¬
chil peccati potuisse contrahere: sẽd
ne peccatum originale fatẽant᷑ nuil¬
sum ẽẽ omnino peccatum ĩ ꝑiuisis
dicunt. In his ergo que singula uera di¬
cunt prius inter se ip̃i consentiant:
et consequenter fiet ut a nobis nul¬
la ex parte dissentiant. nam si in ꝑ¬
uulis baptiz atis remissionem fierĩ
peccatorum concẽdant illi istis ꝑuu
bus clamat sue uite proprium nul¬
lum ad huc contrarisse peccritum cõ¬
cedant isti ilłis: corcẽdent utriq no¬
bis nullum iisi originale restare qd̾
per baptisinum soluatur in pariuilis.
An uero et hoc querit᷑. et hoc disputatu¬
ri. et tempus ad hoc impensuri sumꝰ
ut probemus atq doceamus qͦmõdo
per propriam uoluntatem sine qua
nullum uite proprie potest ẽẽ pc̃cii.
nichrl mali commiserint in fantes qͥ
propter hoc uocantur ab omnib inno¬
centes. Nonne tanta infirmitas aĩ

Expanded text:
est, bene uiderttnt-quod facile fuit—actaest, bene uiderttnt-quod facile fuit—actatem illam in sua iam uita propria nihil peccati potuisse contrahere, sed, ne peccatum originale fateantur, nullum esse omnino peccatum in paruulis dicunt. in his ergo, quae singula uera dicunt, prius inter se ipsi consentiant, et consequenter fiet, ut a nobis nulla ex parte dissentiant. nam si paruulis baptizatis remissionem fieri peccatorum concedant illi istis, parbus clamat, suae uitae propriae nullum adhuc contraxisse peccatum concedant isti illis, concedant utrique nobis nullum nisi originale restare, quod per baptismum soluatur in paruulis. An uero et hoc quaesituri de hoc disputaturi et tempus ad hoc inpensuri sumus, ut probemus atque doceamus, quomodo per propriam uoluntatem, sine qua nullum uitae propriae potest esse peccatum, nihil mali commiserint infantes, qui propter hoc uocantur ab omnibus innocentes? nonne tanta infirmitas animi
Abbreviated transcription (Latin):
rum. non enim redemptio asio mõdo
posset intesligi. Non tamẽ origina¬
siter inquiunt s in uita iã propria
postea ꝙͣ nati sunt peccatum hẽre
ceperunt.quamobrem uides quãtũ
iam distet inter eos contra quos in
hoc opere diu iam multũq disserui
quorum etiam unius segi librum
ea continentem que ut potui refu¬
taui. Inter istos ergo ue dicere ceperã
qui omnino paruulos ab omni pec̾o
et origniali et proprio puros et libe¬
ros esse defendunt. et istos qui cos¬
iam natos propria putant ꝯtraxisse
peccata. a quibus eos credunt per bap¬
tismum oportere purgari. quantum
intersit uides promde isci posteriores
intuendo scripturas. et auctoritatem
totius eccͣe. et formam ip̃ius sacram̃ti.
bene uiderunt per baptismũ in ꝑuilis
peccatorũ fieri remissionem: s ut ori¬
ginale ẽẽ quicquĩd illud in eis ẽẽ uel
priores in ip̃a natur humana que ab
omnibus ut consideretur ĩ promptu

Expanded text:
rum; non enim redemptio alio modo rum; non enim redemptio alio modo posset intellegi. non tamen originaliter, inquiunt, sed in uita iam propria, posteaquam nati sunt, peccatum habere coeperunt. Quamobrem uides quantum iam distet inter eos, contra quos in hoc opere diu iam multumque disserui, quorum etiam unius legi librum ea continentem, quae ut potui refutaui. inter istos ergo, ut dicere coeperam, qui omnino paruulos ab omni peccato, et originali et proprio, puros et liberos esse defendunt, et istos, qui eosiam natos propria putant contraxisse peccata, a quibus eos credunt per baptismum oportere purgari, quantum intersit uides. proinde isti posteriores intuendo scripturas et auctoritatem totius ecclesiae et formam ipsius sacramenti bene uiderunt per baptismum in paruulis peccatorum fieri remissionem, sed originale esse quicquid illud in eis est uel priores in ipsa natura humana, quae ab omnibus ut consideretur in promptu
Abbreviated transcription (Latin):
ãd deum a quo non eẽt auersus. credẽ
inter cedera in remissionem peccatoꝵ
que issi missa tribueretur. Ego quidẽ
si contra hec eum sentire existimarem.
nec ãd sacramenta cum pariuilo ĩtra¬
re permicterem. Ip̃e autem in hoc qua
fronte ãd hommes. qua mente ad deu
se ferret ignoro. nec uolo aliquid gra¬
uius dicere. falsam igitur uel fallacẽ
trãdi paruulis baptismatis formam
in qua sanaret utiq agi uideretur.
et tamen milla fieret remissio pccor
uiderunt asiqui eorum nichis execu¬
uilius ac detescabilius dici posse atq
sentiri: proinde quod actinet ad ẜap¬
tisinum paruulorum ut eiᷤ sit neces¬
sarius. redemptionem ip̃ĩs etiam o¬
pus ẽẽ concẽdunt: sicut cuiusda̾ coꝵ
sibesło Greuissimo continetur. qui tñ
ibi temissionem alicuius pcci aꝑtiꝰ
exprimere nosunt. Sicut aũt michi
ip̃e lrĩs intimasti: fatentur iam ut
dicis etiam in pariuilis per baptisimũ
remissionem fieri peccatorum. ñ mi¬

Expanded text:
ad deum, a quo non esset auersus? credere ad deum, a quo non esset auersus? credere inter cetera in remissionem peccatorum, quae illi nulla tribueretur? ego quidem, si contra haec eum sentire existimarem, nec ad sacramenta cum paruulo intrare permitterem, ipse autem in hoc qua fronte ad homines, qua mente ad deum sc ferret ignoro nec uolo aliquid grauius dicere. falsam igitur uel fallacem tradi paruulis baptismatis formam, in qua sonare atque agi uideretur et tamen nulla fieret remissio peccatorum, uiderunt aliqui eorum nihil execrabilius ac detestabilius posse diei atque sentiri. proinde quod adtinet ad baptismum paruulorum, ut eis sit necessarius, redemptionem etiam ipsis opus esse concedunt, sicut cuiusdam eorum libello breuissimo continetur, qui tamen ibi remissionem alicuius peccati apertius exprimere noluit. sicut autem mihi ipse litteris intimasti, fatentur iam, ut dicis, etiam in paruulis per baptismum remissionem fieri peccatorum. nec mi