comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bã molliorẽ locũ. & ꝓpt᷑ hoc unũ uoluebar
in ceteris languidus & tabescens curis
marcidis. quo & in aliis reb quas nolebã pa¬
ti congruere cogebar uitȩ coniugali. cui de¬
ditꝰ constringebar. Audierã ex ore ueri.¬
tatis esse spadones qͥ seipsos absciderunt
ꝓpt̃ regnũ celoꝵ. sed qͥ potest inqͥt capere
capiat. Uani sunt certe om̃s homines qͥb
non inest dĩ scientia. nec de his quȩ uident᷑
bona potuert̃ inuenire eũ qͥ est. At ego iã
non erã in illa uanitate. Transcenderã eam.
& contestante uniuersa creatura tua inue¬
nerã te creatorẽ nr̃m. & uerbũ tuũ apud
om̃ia. & est aliud genus impioꝵ. qui cogno¬
scentes dm̃ non sicut dm̃ glorificauerunt.
aut gr̃as egerunt. In hoc quoq inciderã. &
dextera tͦua ds̃ suscepit me. & inde ablatũ
posuisti ubi conualescerẽ. quia dicxisti homi¬
ni ecce pietas ẽ sapientia. & noli uelle uide.¬

Expanded text:
bam molliorem locum et propter hoc unum uoluebar bam molliorem locum et propter hoc unum uoluebar in ceteris languidus et tabescens curis marcidis, quod et in aliis rebus, quas nolebam pati, congruere cogebar uitae coniugali, cui deditus obstringebar. audieram ex ore ueritatis esse spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum; sed, qui potest, inquit, capere, capiat. uani sunt certe omnes homines, quibus non inest dei scientia, nec de his, quae uidentur bona, potuerunt inuenire eum qui est. at ego iam non eram in illa uanitate; transcenderam eam et contestante uniuersa creatura inueneram te creatorem nostrum et uerbum tuum apud omnia. et est aliud genus inpiorum, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. in hoc quoque in-\' cideram, et dextera tua suscepit me et inde ablatum posuisti, ubi conualescerem, quia dixisti homini: ecce pietas est sapientia et: noli uelle uide
Abbreviated transcription (Latin):
in eo gr̃a tua. Audierã etiã qđ a iuuentute
sua deuotissime tͥ uiuer&. Iã uͦ tunc senuerat.
de longa ȩtate in tã hono studio sectandȩ uie
tuȩ multa exꝑtꝰ. multa edoctꝰ mͥ uidebat᷑.
& uere sicerat. Unde mͥ ut ꝓferr& uolebã
conferenti secũ estꝰ meos. quis ess& aptꝰ modus
sic affecto ut ego erã ad ambulandũ in uia tua.
Uidebã enĩ plenã ȩcclesiã. & alius sic ibat. alius
autẽ sic. Mihi autẽ displicebat qđ agebã in
seculo. & oneri mͥ erat ualde ñ iã inflãman¬
tib cupiditatib ut solebant. spe honoris &
pecumȩ ad tolerandã illã seruitutẽ tam
grauẽ. Iã enĩ me illa ñ delectabant p̃ dulce¬
dine tua & decore domꝰ tuȩ quã dilexxi. sed
adhuc tenacit̃ colligabar ex femina nec
me ꝓhibebat apłs coniugari quãuis exorta¬
ret᷑ ad melius. maxime uolens om̃s homineᷤᷤ
sic ẽẽ ut ipse erat. sed ego infirmior elige¬

Expanded text:
in eo gratia tua. Audieram etiam quod a juventute in eo gratia tua. Audieram etiam quod a juventute sua devotissime tibi viveret: jam vero tunc senuerat, et longa aetate in tam bono studio sectandae viae tuae, multa expertus, multa edoctus mihi videbatur; et vere sic erat. Unde mihi ut proferret volebam, conferenti secum aestus meos, quis esset aptus modus sic affecto, ut ego eram, ad ambulandum in via tua. 2. Videbam enim plenam Ecclesiam; et alius sic ibat, alius autem sic. Mihi autem displicebat quod agebam in saeculo, et oneri mihi erat ualde non iam inflammantibus cupiditatibus, ut solebant, spe honoris et pecuniae ad tolerandam illam seruitutem tam grauem. iam enim me illa non delectabant prae dulcedine tua et decore domus tuae, quam dilexi, sed adhuc tenaciter alligabar ex femina, nec me prohibebat apostolus coniugari, quamuis exhortaretur ad melius maxime uolens omnes homines sic esse, ut ipse erat. sed ego infirmior elige
Abbreviated transcription (Latin):
Recorder in gr̃arũ actione tibi. & confitear
miscđias tuas suꝑ me. ꝑfundant᷑ ossa mea
dilectione tua. & dicant. dñe qͥs similis tibi.
Disrupisti uincula mea. sacrificẽ tͥ sacrificiũ
laudis. Quomꝰ disrupisti ea enarrabo. & dicent
om̃s qͥ adorant te cũ audient hȩc. Benedictꝰ
dñs in celo. & in terra. magnũ & mirabile
nomen eius. Inheserant p̃cordiis meis uerba
tua. & undiq circũ uallabar abs te.: de uita
tua ȩterna certꝰ erã. quãuis eã in enigmate
& quasi ꝑ speculũ uiderã. Pubitatio tamen
om̃is de incorruptibili substantia qd̵ ab illa
ess& omis substantia ablata mͥ erat. nec cer¬
tior de te. sed stabilior in te e̾e̾ cupiebã. De mea
uͦ tẽporali uita mnutabant om̃ia. & mundan¬
dũ erat cor a fermento ueteri. & placebat
uia ipse saluator. & ire ꝑ eiꝰ angustias adhuc
pigebat. Et inmisisti inmentẽ meã. uisũq
ẽ bonũ in conspectu meo ꝑgere ad sĩplicia¬
nũ qͥmͥ bonꝰ apparebat seruus tuus. & lucebat

Expanded text:
recorder in gratiarum actione tibi et confitear misericordias tuas super me. perfundantur ossa mea dilectione tua et dicant: domine, quis similis tibi? dirrupisti uincula mea: sacrificem tibi sacrificium laudis . Quomodo dirupisti ea, narrabo; et dicent omnes qui adorant te, cum audient haec: Benedictus Dominus in coelo et in terra; magnum et mirabile nomen ejus. Inhaeserant praecordiis meis verba tua, et undique circumvallabar abs te. De vita tua aeterna certus eram: quamvis eam in aenigmate et quasi per speculum videram ; dubitatio tamen omnis de incorruptibili substantia, quod ab illa esset omnis substantia, ablata mihi erat: nec certior de te, sed stabilior in te esse cupiebam. De mea vero temporali vita nutabant omnia, et numdandum erat cor a fermento veteri; et placebat via ipse Salvator, et ire per ejus angustias adhuc pigebat. Et immisisti in mentem meam, visumque est bonum in conspectu meo pergere ad Simplicianum qui mihi bonus apparebat servus tuus, et lucebat
Abbreviated transcription (Latin):
tes in ea quȩ ante st̃ ectenti. querebamꝰ int̾
nos apud p̾̃sentẽ ueritatẽ qđ. tues. qualis
futura ess& uita scõꝵ. quã nec oculus uidit
nec auris audiuit. nec in cor hominis ascen¬
dit. Sed inhiabamꝰ ore cordis in suꝑna flu¬
enta fontis tui. fontis uitȩ qͥ ẽ apud te. ut
inde ꝓ captu nr̃o asꝑsi quoqͦmͦ rẽ tantã cogi¬
taremꝰ. Cũq ad eũ finẽ sermo ꝑduceretur
ut carnaliũ sensuũ delectatio quantali¬
b& in quantalib& luce corporea p̾illus
uitȩ iocunditate ñ cõparatione seel nec cõ

Expanded text:
tes, in ea quae ante sunt extenti , quaerebamus inter tes, in ea quae ante sunt extenti , quaerebamus inter nosaeterna sanctorum, quam nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit. sed inhiabamus ore cordis in superna fluenta fontis tui, fontis uitae, qui est apud te, ut inde pro captu nostro aspersi quoquo modo rem tantam cogitaremus. Cumque ad eum finem sermo perduceretur, ut carnalium sensuum delectatio quantalibet in quantalibet luce corporea prae illius uitae iucunditate non conpara
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationis fructib testib. fuerat enĩ uniꝰ¬
uiri uxor. mutuã pacẽ parentib reddiderat :
domũ suã pie tractauerat. inoꝑib bonis te.¬
stimoniũ habebat. nutriebat filios totiens
eos parturiens. quotiens a te deuiare cernebat.
loqui seruis tuis. qͥ ante dormitionẽ eiꝰ in te
iã consociati inuebamꝰ ꝑcepta grã baptismi
tui. ita curã gessit quasi om̃s genuiss&. ita
seruiuit quasi ab om̃ib genita fuiss&. Immi¬
nente autẽ die qͦ ex hac uita erat excitura
quẽ diẽ tunoueras. ignorantib nobis: ꝓuene¬
rat ut credo ꝓcurante te occultis modis ut¬
ego & ipsa soli staremꝰ incũbentes ad qͥndã
fenestrã unde ortꝰ intra domũ quȩ nos habe¬
bat᷑ spectabat᷑. illic apud hostia tiberina.
ubi remoti a turbis post longi itineris la¬
borẽ instaurabamꝰ nos nauigationi. Colloque¬
bam̃ gͦ soli ualle dulcit̃. & p̾terita obͥiuiscens¬

Expanded text:
conuersationis fructibus testibus. fuerat enim uniconuersationis fructibus testibus. fuerat enim univiri uxor, mutuam vicem parentibus reddiderat, domum suam pie tractaverat, in operibus bonis testimonium habebat. Nutrierat filios, toties eos parturiens, quoties abs te deviare cernebat. loqui servis tuis, qui ante dormitionem ejus in te jam consociati vivebamus percepta gratia Baptismi tui, ita curam gessit, quasi omnes genuisset, itseruiuit, quasi ab omnibus genita fuisset. Impendente autem die, quo ex hac uita erat exitura — quem diem tu noueras ignorantibus nobis — prouenerat, ut credoego et ipsa soli staremus incumbentes ad quamdam fenestram, unde hortus intra domum quae nos habebat prospectabatur, illic apud Ostia Tiberina, ubi remoti a turbis post longi itineris laborem instaurabamus nos navigationi: colloquebamur ergo soli valde dulciter; et praeterita obliviscen
Abbreviated transcription (Latin):
litas eochalat᷑ odioꝵ. nihil tam̃ alteri de al¬
tera ꝓderet. nͥ qd ad eas reconciliandas ua¬
ler&. Paruũ hoc bonũ mͥ uideret᷑. nͥ turbas
innumerabiles tristis exxperirer. nescio qua
horrenda pestilentia peccatoꝵ latissime ꝑua.¬
gante. ñ solũ iratoꝵ inimicoꝵ iratis inimicis
dicta ꝓdere. sed etiã quȩ ñ dicta st̃ ad dere.
cũ contra animo humano parũ ẽẽ debeat ini¬
micitias hominũ nec eoccitare nec augere
male loquendo. nͥ eas etiã eoctinguere bene lo¬
quendo studuerit. Qualis illa erat. docente
te magistro intimo. in scola pectoris. Deniq
etiã uirũ suũ iã in extrema uita tẽporali eiꝰ
lucrata ẽ tͥ. nec in eo iã fideli planxit. qđ u
nondũ ficdeli tolerauerat. Erat etiã serua
seruoꝵ tuoꝵ. Quisqͥs eoꝵ nouerat eã multũ
in ea laudabat. & honorabat & diligebat
te: qͥa sentiebat p̃sentiã tuã in corde eiꝰ sc̃ȩ

Expanded text:
itas exhalatur odiorum, nihil tamen alteri de alitas exhalatur odiorum, nihil tamen alteri de altera proderet, nisi quod ad eas reconciliandas ualeret. paruum hoc bonum mihi uideretur, nisi turbas innumerabiles tristis experirer nescio qua horrenda pestilentia peccatorum latissime peruagante non solum iratorum inimicorum iratis inimicis dicta prodere, sed etiam quae non dicta sunt addere, cum contra homini humano parum esse debeat inimicitias hominum nec excitare nec augere male loquendo, nisi eas etiam extinguere bene loquendo studuerit. qualis illa erat docente te magistro intimo in schola pectoris. Denique etiam uirum suum iam in extrema uita temporali eius lucrata est tibi nec in eo iam fideli planxit, quod in nondum fideli tolerauerat. erat etiam serua seruorum tuorum. quisquis eorum nouerat eam, multum in ea laudabat et honorabat et diligebat te, quia sentiebat praesentiam tuam in corde eius sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
rũ aduersus se irritatã. sic uicit obsequiis.
ꝑseuerans. tolerantia & mansue tudine. ut
illa ultro filio suo medias linguas famularũ
ꝓder&. qͥb int̾ se & nurũ pax domestica
turbabatur. expeter&eq uindictã. Itaq
postea quã ille & matri obtẽperans & curans
familiȩ disciplinã & concordiȩ suoꝵ consu¬
lenf ꝓditas ad ꝓdentis arbitriũ uerberib
coercuit. ꝓmisit illa talia de se p̃mia sperare
debere. qͦ cũq de sua nuru sibi qͦ placeret
mali aliqͥd loqueret᷑. mullaq iã audente¬
morabili int̾ se beniuolentiȩ suauitate uixcer̃t.
Hoc qͦq illibono mancipio tuo in cuiꝰ utero me
ueras. qđ int̾ dissidentes atq discordes quas¬
lib& animas ubi poterat tã se p̾bebat paci¬
ficã. ut cũ ab utraq multa de inuicẽ audir&
amarissima. qualia sol&e eructare turgens
atq indigesta discordia. quando p̾sentiꝰ ami¬
cȩ de absente inimica ꝑacida colloqͥa crude¬

Expanded text:
rum aduersus se irritatam sic uicit obsequiis rum aduersus se irritatam sic uicit obsequiis perseuerans tolerantia et mansuetudine, ut illa ultro filio suo medias linguas famularum proderet, quibus inter se et nurum pax domestica turbabatur, expeteretque uindictam. itaque posteaquam ille et matri obtemperans et curans familiae disciplinam et concordiae suorum consulens proditas ad prodentis arbitrium uerberibus cohercuit, promisit illa talia de se praemia sperare debere, quaecumque de sua nuru sibi, quo placeret, mali aliquid loqueretur, nullaque iam audentmorabili inter se beniuolentiae suauitate uixerunt. Hoc quoque illi bono mancipio tuo, in cuius utero me ueras, quod inter dissidentes atque discordes quaslibet animas, ubi poterat, tam se praebebat pacificam, ut cum ab utraque multa de inuicem audiret amarissima, qualia solet eructuare turgens atque indigesta discordia, quando praesenti amicae de absente inimica per acida conloquia crud
Abbreviated transcription (Latin):
niq cũ matronȩ multe doctȩ quarũ uiri
mitiores erant plagarũ uestigia etiam
dehonestata facie gererent. int̾ anucai
colloquia illȩ arguebant maritoꝵ uitam.
hec earũ linguam ueluti ꝑ iocũ grauiter
admonens. e& quo illas tabulas quȩ matri¬
moniales uocant᷑ recitari audissent. tan¬
quã instrumenta quib ancillȩ factȩ essent
deputare debuisse. Proinde memores
conditionis. suꝑbire aduersus dominos
ñ oportere. Cũq mirarent᷑ illȩ scientes
quã ferocẽ coniugẽ sustiner&. nũquã
fuisse auditũ autꝰ aliqͦ iudicio claruisse.
qd patricius ciciderit uxorẽ. aut qđ a se
inuicẽ uel unũ diẽ domestica lite dissenserint
& causã familiarit̾ quererent : docebat
illa institutũ suũ qđ supra memoraui.
Quȩ obseruabant exꝑtȩ gratulabant᷑: quȩ
ñ obseruabant. subiectȩ uexabant᷑. Socrũ
etiã suã primo susurris malarũ ancilla¬

Expanded text:
nique cum matronae multae, quarum uiri nique cum matronae multae, quarum uiri mansuetiores erant, plagarum uestigia etiam dehonestata facie gererent, inter amica conloquia illae arguebant maritorum uitam, haec earum linguam, ueluti per iocum grauiter admonens, ex quo illas tabulas, quae matrimoniales uocantur, recitari audissent, tamquam instrumenta, quibus ancillae factae essent, deputare debuisse; proinde memores conditionis superbire aduersus dominos non oportere. cumque mirarentur illae scientes, quam ferocem coniugem sustineret, numquam fuisse auditum aut aliquo indicio claruisse, quod Patricius ceciderit uxorem aut quod a se inuicem uel unum diem domestica lite dissenserint, et causam familiariter quaererent, docebat illa institutum suum, quod supra memoraui. quae obseruabant, expertae gratulabantur: quae non obseruabant, subiectae negabantur. Socrum etiam suam primo susurris malarum ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
na sanasti alterã. Ne quisquã cũ hoc
aduertit potentię suȩ tribuat. si uerbo
eꝰ alius corrigat᷑ quẽ uult corrigi. Educata
itaq puclice ac sobrie potiusq a te sub.¬
dita parentib. quã a parentib tibi. ubi
plenis annis nubilis facta ẽ : tradita uiro
seruiuit ueluti dño. & sategit eũ lu¬
crari tibi. loquens te illi morib suis. qͥb tu
eã pulcrã faciebas & reuerent᷑ amabilẽ
atq mirabilẽ uiro. Ita autẽ tolerauit
cubilis iniurias. ut nullã de hac re cum
marito haber&e unquã simultatẽ. Ex.¬
pectabat enĩ misccłiam tuã suꝑ eũ. ut in te
credens castificaret᷑. Erat uͦ ille p̃terea
sicut beniuolentia p̃cipuus. ita ira feruid̃:
sed nouerat hec non resistere irato uiro.
non tantũ facto sed ene uerbo quidẽ. Iam
uero refractũ & quietũ cũ oportunum
uideret. rationẽ facti sui reeddebat. si for¬
te ille in consicleratius cõmotꝰ fuerat. De¬

Expanded text:
nia sanasti alteram, ne quisquam, cum hoc nia sanasti alteram, ne quisquam, cum hoc aduertit, potentiae suae tribuat, si uerbo eius alius corrigatur, quem uult corrigi. Educata itaque pudice ac sobrie potiusque a te subdita parentibus quam a parentibus tibi, ubi plenis annis nubilis facta est, tradita uiro seruiuit ueluti domino et sategit eum lucrari tibi loquens te illi moribus suis, quibus eam pulchram faciebas et reuerenter amabilem atque mirabilem uiro. ita autem tolerauit cubilis iniurias, ut nullam de hac re cum marito haberet umquam simultatem. expectabat enim misericordiam tuam super eum, ut in te credens castificaretur. erat uero ille praeterea sicut beniuolentia praecipuus, ita ira feruidus. sed nouerat haec non resistere irato uiro, non tantum facto, sed ne uerbo quidem. iam uero refractum et quietum cum opportunum uiderat, rationem facti sui reddebat, si forte ille inconsideratius conmotus fuerat. de
Abbreviated transcription (Latin):
ex altera anima conuitiũ tanquã medi¬
cinale ferrũ ex occultis ꝓuisionib tuis.
& uno ictu putredinẽ illã p̃cidisti.
Ancilla enĩ cũ qua solebat accedere ad
cuppã. litigans cũ domina minore. ut sit
sola cũ sola: obiecit hoc crimen cũ ama¬
rissima insultatione. uocans meri bi¬
bulã. Quo illa stimulo ꝑcussa. respexit
seditatẽ suã: confestĩq clãpnauit atq
exuit. Sicut amici adulantes ꝑuer¬
tunt. sic inimici litigantes plerũq cor¬
rigunt. Nec tu qđ ꝑ eos agis. sed qđ ipsi
uoluerunt retribuis eis. Illa enĩ irata
exagitare appetiuit minorẽ dominam
non sanare. & icleo clanculo. aut quia ita
eas inuenerat locus & tẽpus litis. aut
neforte & ipsa periclitaret᷑ qđ tã sero
ꝓdidissce. At tu dñe rector cęli tui et
terrenoꝵ. ad usus tuos contorquens pro.¬
funda torrentis. flucũ secłoꝵ. ordinate
turbulentũ. etiã de alterus animȩ insa¬

Expanded text:
ex altera anima conuicium tamquam mediex altera anima conuicium tamquam medicinale ferrum ex occultis prouisionibus tuis et uno ictu putredinem illam praecidisti? ancilla enim, cum qua solebat accedere ad cupam, litigans cum domina minore, ut fit, sola cum sola, obiecit hoc crimen amarissima insultatione uocans meribibulam. quo illa stimulo percussa respexit foeditatem suam confestimque damnauit atque exuit. sicut amici adulantes peruertunt, sic inimici litigantes plerumque corrigunt. nec tu quod per eos agis, sed quod ipsi noluerunt, retribuis eis. illa enim irata exagitare appetiuit minorem dominam, non sanare, et ideo clanculo, aut quia ita eas inuenerat locus et tempus litis, aut ne forte et ipsa periclitaretur, quod tam sero prodidisset. at tu, domine, rector caelitum et terrenorum, ad usus tuos contorquens profunda torrentis, fluxum saeculorum ordinate turbulentum, etiam de alterius animae insa
Abbreviated transcription (Latin):
de cuppa uinũ deꝓmere. sũmisso poculo
qua desuꝑ patae priusquã in lagunculã
funder& merũ. priorib labus sorbebat
exiguũ: quia non poterat amplius sensu
recusante. Non enĩ ulla temulenta cupi¬
dine faciebat hoc : sed quib dã suꝑfluen¬
tib ȩtatis eoccessib qui ludicris motib
ebulliunt. & in puerilib annis maioꝵ
pondere premi solent. Itaq ad illud mo¬
modica sꝑnit paulatĩ decidit: in eã con¬
suetudinẽ lapsa erat. ut ꝓpe iã plenos
mero caliculos inhiant᷑ haurirce. Tlbi
tunc sagax anus & uehemens illa ꝓhibi¬
tio: Nũquid ualebat aduersus aliquo
latentẽ morbũ. nͥ gua medicina dñe
uigilar& suꝑnos: Absente patre &ema¬
tre & nutritorib tu p̃sens qͥ creasti.
qui uocas. qui etiã ꝑ p̃positos homines bo¬
n aliquid agis ad animarũ salutẽ. quid
cunc egisti cds̃ m̃s: Vnde curasti: Vnde
sanastiͦ  Nonne ꝓtulisti durũ & acutũ

Expanded text:
de cuppa vinum depromere, submisso poculo de cuppa vinum depromere, submisso poculo qua desuper patet, priusquam in lagunculam funderet merum, primoribus labris sorbebat exiguum, quia non poterat amplius, sensu recusante. Non enim ulla temulenta cupidine faciebat hoc, sed quibusdam superfluentibus aetatis excessibus, qui ludicris moribus ebulliunt, et in puerilibus animis majorum pondere premi solent Itaqmodica spernit, paulatim decidit— in eam consuetudinem lapsa erat, ut prope iam plenos mero caliculos inhianter hauriret. ubi tunc sagax anus et uehemens illa prohibitio? numquid ualebat aliquid aduersus latentem morbum, nisi tua medicina, domine, uigilaret super nos? absente patre et matre et nutritoribus tu praesens, qui creasti, qui uocas, qui etiam per t praepositos homines boni aliquid agis ad animarum salutem. quid tunc egisti, deus meus? unde curasti? unde sanasti? nonne protulisti durum et acutum
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde etiã curã dominicarũ filiarũ cõmis¬
sã sibi diligent᷑ gerebat. & erat in eis coer¬
cendis cũ opus essoꝵ sca seueritate uehe¬
mens. atq in docendis sobria prudentiua
Na eas pret̾ illas horas qͥb ad mensam pa¬
rentũ moderatissime alebant᷑. etiãsi
exardescerent siti. nec aquã bibere sine¬
bat : p̃cauens consuetudinẽ malã. &
addens uerbũ sanũ. Nodo aquã bibitis.
quia in potestate uinũ ñ habetis. Cum
autẽ ad maritos ueneritis factȩ domi¬
nȩ apothecarũ & cellarioꝵ. aqua sor
debit : sed mos potandi p̃ualebit. Hac
ratione p̃cipiendi & auctoritate impe¬
randi frenabat auctoritatẽ tenerio¬
ris ȩtatis. & ipsam puellarũ sitĩ forma¬
bat ad honestũ modũ. ut iã nec liber&
qđ non decer&. & subrepserat tam̃ sicut
mihi filio famula tua narrabat. subrep¬
serat ei uinolentia. Hã cũ de more tan¬
quã puella sobria iuberet᷑ a parentibus

Expanded text:
unde etiam curam dominicaruni tiliarum conmisunde etiam curam dominicaruni tiliarum conmissam diligenter gerebat et erat in eis cohercendis, cum opus esset, sancta seueritate uehemens atque in docendis sobria prudentia. nam eas praeter illas horas, quibus ad mensam parentum moderatissime alebantur, etiamsi exardescerent siti, nec aquam bibere sinebat praecauens consuetudinem malam et ad-dens uerbum sanum: "modo aquam bibitis, quia in potestate uinum non habetis; cum autem ad maritos ueneritis factae domindebit, sed mos potandi praevalebit. Hac ratione praecipiendi et auctoritate imperandi frenabat aviditatem tenerioris aetatis, et ipsam puellarum sitim formabat ad honestum modum, ut jam nec liberet quod non deceret. 18. Et surrepserat tamen, sicut mihi filio famula tua narrabat, surrepserat ei vinolentia. Nam cum de more, tanquam puella sobria, juberetur a parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tereo. qͥa multũ festino. Accipe confessio¬
nes meas. & gr̃arũ actiones ds̃ m̃s de reb
innumerabilib. etiã in silentio. Sed non
p̃teribo. qͥcqͥd mͥ anima parturit de illa
famula tua. quȩ me parturunt. & carne
ut in hanc tẽporalẽ. & corcde ut in ȩternã
lucẽ renascerer. Non eiꝰ. sed tua dicã dona
in ea. Neq enĩ serpsã fecerat. aut educaue¬
rat seipsam. Tu creasti eã. Nec pat̾ nec mat̃
sciebat. qualis ex eis fier&. & erudiuit
eã intimore tuo uirga xp̃i tui. regimen
unici filii tui in domo fideli. bono m̃bro
eccłȩ tuȩ. Nec tantã erga suã disciplinã
diligentiã matris p̃dicabat. quantã fa¬
mułȩ cuiusdã decrepitȩ. quȩ patrẽ eiꝰ infan-¬
tẽ portauerat : sicut dorso grandiuscula¬
rũ puellarũ paruuli portari solent. Cunis
rei gr̃a. & ꝓpt̃ senectã ac mores optimos.
in domo xp̃iana satis a dominis honorabat᷑.

Expanded text:
praetereo, quia multum festino. accipe confessiopraetereo, quia multum festino. accipe confessiones meas et gratiarum actiones, deus meus, de rebus innumerabilibus etiam in silentio. sed non praeteribo quidquid mihi anima parturit. de illa famula tua, quae me parturiuit et carne, ut in hanc temporalem, et corde, ut in aeternam lucem nascerer. non eius, sed tua dicam dona in eam. neque enim se ipsa fecerat aut educauerat se ipsam: tu creasti eam, nec pater nec mater sciebat, qualis ex eis fieret. et erudiuit eam in timore tuo uirga Christi tui, regimen unici tui in domo fideli, bono membro ecclesiae tuae. nec tantam erga suam disciplinam diligentiam matris praedicabat quantam famulae cuiusdam decrepitae, quae patrem eius infantem portauerat, sicut dorso grandiuscularum puellarum paruuli portari solent. cuius rei gratia et propter senectam ac mores optimos in domo christiana satis a dominis honorabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inde laudes tuȩ feruentes. lucentes. inde
illius inimicͣe s animus & si ad credendi sani¬
tatẽ ñ applicatꝰ. a ꝑsequendi tam̃ furore
cõpressus ẽ. Gr̃as tibi ds̃ m̃s. unde & quo
adduxisti recordationẽ meã. ut hȩc etiã con¬
fiterer tibi. quȩ magna oblitꝰ p̃terieram:
& tam̃ tunc cũ ita fraglar& odor ungentoꝵ
tuoꝵ. non currebamꝰ post te. & ideo plus
flebã inter cantica ymnoꝵ tuoꝵ oli sus¬
pirans tͥ. & tantũ dẽ respirans quantũ pat&
aura in domo fenea. Qui habitare facis
unanimes in domo. consociasti nobis & euo¬
diũ iuuenẽ ex nr̃o municipio. Qui cũ agens
in reb militar&e. prior nob̾ ad te conuer¬
sus ẽ & baptizatꝰ. & relicta militia secula¬
ri accinctꝰ tua. Simul eramꝰ. simul habi¬
taturi in placito tͦuo. Querebamꝰ quisnam
locꝰ nos utilius haber& seruientes tͥ. parit̃
remeabamꝰ in affricã. & cũ apud hostia
tiberina essemꝰ. mat̾ defunctaẽ. Multa

Expanded text:
inde laudes tuae feruentes, lucentes, inde inde laudes tuae feruentes, lucentes, inde illius inimicae animus etsi ad credendi sanitatem non applicatus, a persequendi tamen furore conpressus est. gratias tibi, deus meus! unde et quo duxisti recordationem meam, ut haec etiam confiterer tibi, quae magna oblitus praeterieram? et tamen tunc, cum ita fragraret odor unguentorum tuorum, non currebamus post te; ideo plus flebam inter cantica hymnorum tuorum, olim suspirans tibi et tandem respirans, quantum patet aura in domo faenea. Qui habitarc facis uiianimes in domo, consociasti nobis et Kuodiuni iuuenem ex nostro municipio. qui cum agens in rebus militaret, prior nobis ad te conuersus est et baptizatus et relicta militia saeculari accinctus in tua. simul eramus, simul habitaturi placito sancto. quaerebamus, quisnam locus nos utilius haberet seruientes tibi: pariter remeahamus in Africam. et cum apud Ostia Tiberina essemus, mater defuncta est. multa
Abbreviated transcription (Latin):
contabescer & institutũ ẽ : & ex illo in ho¬
diernũ retentũ. multis iã ac pene om̃ib
gregib tuis & ꝑ cetera orbis imitantib.
Tunc memorato antistiti tuo ꝑ uisum
a peruisti quo loco laterent martirum
corpora geruasu & ꝓtasit quȩ ꝑ tot an.¬
nos incorrupta in thesauro secreti tui
reconderas. unde oportune ꝓmeres ad
coertendã rabiẽ femineã sed regiã. Cum
enĩ ꝓpalata & effossa digno cuͦ honore
transferrent᷑ ad ambrosianã basilicam.
non solũ qͦs immundi ueocabant sp̃s confessis
ensdẽ demonib sanabant᷑. uerũ etiã qͥdã
plures annos cetus. ciuis ciuitatiq notis¬
simꝰ. cũ popłi tumultuantis letitiȩ causã
quesiss& atq audissor. eociliuit. eoq se ut
ducer& suũ ducẽ rogauit. Quo ꝑductꝰ: im¬
petrauit admitti ut sudario tanger&
feretrũ p̃tiosȩ in conspectu tuo mortis scoꝵ
confestĩ aꝑti sunt. Inde fama discurrens.

Expanded text:
contabesceret, institutum est: ex illo in hocontabesceret, institutum est: ex illo in hodiernum retentum multis iam ac paene omnibus gregibus tuis et per cetera orbis imitantibus. Tunc memorato antistiti tuo per uisum aperuisti, quo loco laterent martyrum corpora Protasi et Geruasi, quae per tot annos incorecondideras, unde opportune promeres ad coercendam rabiem femineam, sed regiam. Cum enim propalata et effossa digno cum honore transferrentur ad Ambrosianam basilicam, non solum quos immundi vexabant spiritus, confessis eisdem daemonibus sanabantur, verum etiam quidam plures annos caecus civis civitatique notissimus, cum populi tumultuantis laetitiae causam quaesisset atque audisset, exiluit eoque se ut duceret suum ducem rogauit. quo perductus inpetrauit admitti, ut sudario tangeret feretrum pretiosae in conspectu tuo mortis sanctconfestim aperti sunt. inde fama discurrens,
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ uocib cõmotꝰ acriter. Uoces illȩ influ¬
ebant aurib meis. & eliquabat᷑ ueritas tua¬
in cor meũ. & eocestuabat inde affectus
pietatis & currebant lacrimȩ. & bene mͥ
erat cũ eis. Non longe ceperat mediola¬
nensis ecclesia genꝰ hoc consolationis &
exhortationis celebrare. magno studio
frm concinentiũ uocib & cordib. Nimi¬
mirũ annus erat. aut non multo ãplius.
cũ iustina ualentiniani regis puerimat̃
hominẽ tuũ ãbrosiũ ꝑsequeret᷑ heresis suȩ
causa qua fuerat seducta ab arrianis.
excubabat pia pleps in eccł̃ia. mori parata
cũ ep̃o suo seruo tuo. Ibi mea mat̾ ancilla
tua sollicitudinis & uigiliarũ pͥmas partes
tenens. orationib uiuebat. Nos adhuc
frigidi a calore sp̃s tui. excitabam᷑ tam̃
ciuitate attonita atq turbata. Tunc
hẏmni & psalmi ut canerent᷑ secđm morẽ
orientaliũ partiũ ne popłs meroris tedio

Expanded text:
tuae uocibus conmotus acriter! uoces illae influtuae uocibus conmotus acriter! uoces illae influebant auribus meis et eliquabatur ueritas in cor meum et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant lacrimae, et bene mihi erat cum eis. Non longe coeperat Mediolanensis ecclesia genus hoc consolationis et exhortationis celebrare magno studio fratrum concinentium uocibus et cordibus. nimirum annus erat aut non multo amplius, cum Iustina, Valentiniani regis pueri mater, hominem tuum Ambrosium persequeretur haeresis suae causa, qua fuerat seducta ab Arrianis. excubabat pia plebs in ecclesia mori parata cum episcopo suo, seruo tuo. ibi mater mea, ancilla tua, sollicitudinis et uigiliarum primas tenens, orationibus uiuebat. nos adhuc frigidi a calore spiritus tui excitabamur tamen ciuitate adtonita atque turbata. tunc hymni et psalmi ut canerentur secundum morem orientalium partium, ne populus maeroris taedio
Abbreviated transcription (Latin):
habebã. Qd enĩ enutriebat᷑ a nobis in dis¬
plicina tua. tu inspiraueras nobis: nullus
alius. Munera tua tͥ confiteor. Est lib̾ nr̃.
qui inscribitur de magistro. Ipse ibi me¬
cũ loquit᷑. Tu scis illius esse sensa omĩa
quȩ inserunt᷑ ibi. ex ꝑsona collocutoris
mei. Cũ ess& in annis. xxui. multa eius
alia mirabiliora excꝑtus sũ. Horrori mͥ
erat illud ingeniũ. & quis preter te ta¬
liũ miraculoꝵ opifea: Cito de terra abs¬
tulisti uitã eius. & securior eũ recordor.
non timens quicquã pueritiȩ nec adoles¬
centiȩ. nec om̃ino homini illi. Sociauimꝰ eũ
coeuum nobis in gr̃a tua. educandũ in disci¬
plina tua. & bapꝰtizati sumꝰ. & fugit a
nobis sollicitudo uitȩ preteritȩ. Nec
satiabar illis dieb dulcedine mirabili con¬
siderare altitudinẽ consilu tui. suꝑ salutẽ
generis humani. Quantũ fleui in hẏmnis
& canticis tuis. suaue sonantis ecclesiȩ

Expanded text:
habebam. quod enim et nutriebatur a nobis in dishabebam. quod enim et nutriebatur a nobis in disciplina tua, tu inspiraueras nobis, nullus alius: munera tua tibi confiteor. est liber noster, qui inscribitur "de Magistro": ipse ibi mecum loquitur. tu scis illius esse sensa omnia, quae inseruntur ibi ex persona conlocutoris mei, cum esset in annis sedecim. multa eius alia mirabiliora expertus sum. horrori mihi erat illud ingenium: et quis praeter te talium miraculorum opifex? cito de terra abstulisti uitam eius, et securior eum recordor non timens quicquam pueritiae nec adulescentiae nec omnino homini illi. sociauimus eum coaeuum nobis in gratia tua, educandum in disciplina tua: et baptizati sumus et fugit a nobis sollicitudo uitae praeteritae. nec satiabar in illis diebus dulcitudine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salute generis humani. quantum fleui in hymnis et canticis tuis suaue sonantis ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
antistiti tuo uiro sc̃o aobrosio pristinos
errores meos. & p̾sens uotũ meũ. ut mo¬
ner& qͥd potissimũ de libris tuis legendl̃
ess&. quo ꝑcipiendȩ tantȩ grãe paratia
aptiorq fierẽ. At ille iussit isaiã ꝓpħar
gentiũ sit p̾nuntiator aꝑtior. Uerũta¬
men ego primã huiꝰ lectionẽ ñ intellixa
totũq talẽ arbitrans. distuli repetendu
exercitatior in dñico eloqͥo. Inde ubites
aduenit qͦme nom̃ dare oporter&. relie¬
to rure mediolanũ remeauimꝰ. Placuit
& alipio renasci in te. mecũ iã induto
humilitate sacramentis tuis congrua
& fortisimo domitori corporis. inꝰq ad
italicũ solũ glaciale nudo pede obterendũ
insolito ausu. Adiunxximꝰ etiã nobis pu¬
erũ adeoclatũ ex me natũ carnaliter de
multos graues & doctos uiros. Munera
tua tͥ confiteor dñe ds̃ mñs creator om̃iũ.
& multũ potens reformare nr̃a deformia.
Na ego in illo puero preter delictũ nihil

Expanded text:
antistiti tuo, uiro sancto Ambrosio, pristinos antistiti tuo, uiro sancto Ambrosio, pristinos errores meos et praesens uotum meum, ut moneret quid mihi potissimum de libris tuis legendum esset, quo percipiendae tantae gratiae paratior aptiorque fierem. at ille iussit Eseiam prophegentium sit praenuntiator apertior. uerum tamen ego primam huius lectionem non intellegens totumque talem arbitrans distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio renasci in te mecum iam induto humilitate sacramentis tuis congrua et fortissimo dominatori corporis usque ad Italicum solum glaciale nudo pede obterendum insolito ausu. adiunximus etiam nobis puerum Adeodatum ex me natum carnaliter de multos graues et doctos uiros. munera tua tibi confiteor, domine deus meus, creator omnium et multum potens formare nostra deformia: nam ego in illo puero praeter delictum non
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ mirabilẽ celeritatẽ. Dolore dentiũ
tunt excruciabas me. & cũ in tantũ ingra¬
uescer& ut ñ ualerẽ loqui. ascendit in ca
meũ admonere om̃s meos qͥ aderant. ut
dep̃carent᷑ te ꝓm̾e dm̃ salutis omnimode
Ꝙ scripsi hoc in cera. & dedi eis ut lege¬
ret᷑. Mox ut genua supplici affectu fiei¬
mꝰ. fugit dolor ille. Sed quis dolor. Aut
quomͦ fugit: Expaui fateor dñe nĩs. ds mis
nihil enĩ tale ab ineunte etate exꝑtꝰ fueri
& insinuati sunt mͥ in ꝓfundo nutꝰ tui. &
gaudens in fide lauclaui nomen tuũ. & ea
fides me securũ ẽẽ ñ sinebat de p̃teritis
peccatis meis. quȩ mͥ ꝑ baptismũ tuũ re¬
missa noncdũ erant. Renuntiaui ꝑactis
uindemialib ut scolasticis suis mediola¬
nenses uenditorẽ uerboꝵ aliũ ꝓuideren
qđ & tibi ego seruire delegissẽ. & illi ꝓsel¬
siom p̃difficulta spirandi acdolore pec¬
toris ñ sufficerẽ. Ꝙ insinuaui ꝑlitteras

Expanded text:
tuae mirabilem celeritatem. Dolore dentium tuae mirabilem celeritatem. Dolore dentium tunc excruciabas me; et cum in tantum ingravesceret ut non valerem loqui, ascendit in cor meum admonere omnes meos qui aderant, ut deprecarentur te pro me, Deum salutis omnimodae. Et scripsi hoc in cera, et dedi ut eis legeretur. Mox ut genua supplici affectu fiximus, fugit dolor ille. Sed quis dolor? aut quomodo fugit? Expavi, fateor, Domine meus, Deus meus; nihil enim tale ab ineunte aetate expertus fueram. Et insinuati sunt mihi in profundo nutus tui; et gaudens in fide laudavi nomen tuum. Et ea fides me securum esse peccatis meis, quae mihi per baptismum tuum remissa nondum erant. Renuntiaui peractis uindemialibus, ut scholasticis suis Mediolanenses uenditorem uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire delegissem et illi professioni prae difficultate spirandi ac dolore pectoris non sufficerem. et insinuaui per litteras
Abbreviated transcription (Latin):
bonis deuorans tẽpora. & deuoratꝰ tẽpora¬
lib: cũ haberẽ in ęterna siplicitate aliud.
frumentũ & uinu̾ & oleũ. Ꝙ clamabã in
consequenti uersu clamore alto cordis
mei. Oi pace. o in idipsũ. O quid diacit.
Obdormiam & sõnũ capiã. qm̃ quis resista&
nob̾ cũ fie sermo qͥ scriptus ẽ. absorta est
mors in uictoria. & tues id ipsũ ualde
qui ñ mutaris. & in te requies obliuiscens
laboꝵ om̃iũ: qm̃ nullus alius tecũ. Sed nec
ad alia multa adipiscenda quȩ ñ sunt qđ
tu. sed tu dñe singularit̾ in spe constituisti
me. Legebã & ardebã. nec inueniebã quid
facerẽ surdis enortuis. ex qͥb fuerã pestis
latrator amarꝰ & cecus aduersus lit teras
de melle cęli melleas. & de lumine tuo lu¬
minosas. & suꝑ huius seripturae ini¬
micos tabescebũ quando recordabar omĩa¬
dierũ illoꝵ feriatoꝵ. Sednec oblitꝰ sum¬
nec silebo flagelli tui asꝑitatẽ. & miscołie

Expanded text:
bonis et deuorans tempora et deuoratus temporbonis et deuorans tempora et deuoratus temporibus, cum haberem in aeterna simplicitate aliud frumentum et uinum et oleum. Et clamabam in consequenti uersu clamore alto cordis mei: o in pace! o n id ipsum! o quid dixit: obdormiam et somnum capiam? quoniam quis resistet nobis, cum fiet sermo, qui scriptus est: absorpta est mors in uictoria? et tu es id ipsum ualde, qui non mutaris, et in te requies obliuiscens laborum omnium, quoniam nullus alius tecum nec ad alia adipiscenda, quae non sunt quod tu, sed tu, domine, singulariter in spe constituisti me. legebam et ardebam nec inueniebam, quid facerem surdis mortuis, ex quibus fueram, pestis, latrator amarus et caecus aduersus litteras de melle caeli melleas et de lumine tuo luminosas, et super inimicis scripturae huius tabescebam. Quando recordabor omdierum illonec silebo flagelli tui asperitatem, et misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
& effundunt᷑ in ea quȩ uident᷑ & tẽporalia
sunt: & imagines eoꝵ famelica cogitatione
lãbunt. Ꝙ oꝰ si fatigent᷑ inedia & dicant. qͥs
ostend& nobis bonaᷤ & dicamꝰ. & audiant.
Signatũ ẽ in nob̃ lum̃ uultꝰ tui dñe. Hon enĩ
lumen nos sumꝰ qđ illuminat om̃em hominẽ.
sed illuminam᷑ a te: ut qͥ fuimꝰ aliquando
tenebrȩ. simꝰ lux in te. Osi uiderent inter¬
nũ lumen ȩt̃nũ. qđ ego qͥa gustauerã fren¬
debã: qm̃ non eis poterã ostendere si affer¬
rent ad me cor in oculis suis foris ate. &
dicerent. Quis ostend& nob̃ bona. Ibi
enĩ. ibi mͥ iratꝰ erã intꝰ in cubili. ibi con¬
punctꝰ erã. ibi sacrificauerã mactans uetu.¬
statẽ meã. & inchoata meditatione reno¬
uationis meȩ. sperans in te. ibi mͥ dulcescere
ceperas. & dederas letitiã in corde meo. Q
exclamabã legens hȩc foris. & agnoscens
intus. Hec uolebã multiplicari terrenis

Expanded text:
et effunduntur in ea, quae uidentur et temporalia et effunduntur in ea, quae uidentur et temporalia sunt, et imagines eorum famelica cogitatione lambiunt. et o si fatigentur inedia et dicant: quis ostendet nobis bona? et dicamus, et audiant: signatum est in nobis lumen uultus tui, domine. non enim lumen nos sumus, quod inluminat omnem hominem, sed inluminamur a te, ut, qui fuimus aliquando tenebrae, simus lux in te. o si uiderent internum aeternum, quod ego quia gustaueram, frendebam, quoniam non eis poteram ostendere, si afferrent ad me cor in oculis suis foris a te et dicerent: quis ostendit nobis bona? ibi enim, ubi mihi iratus eram, intus in cubili, ubi conpunctus eram, ubi sacrificaueram mactans uetustatem meam et inchoata meditatione renouationis meae sperans in te, ibi mihi dulcescere coeperas et dederas laetitiam in corde meo. et exclamabam legens haec foris et agnoscens intus nec uolebam multiplicari terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
rificauit dñs sc̃m suũ. Clamat. quousq.
clamat: scitote. & ego tandiu nesciens
uanitatẽ dilexi. & mendaciũ quesiui. &
quas ꝓ ueritate tenuerã. uantas erat &&
mendaciũ. Ꝙ insonui multa grauit᷑ ac
fortit᷑ in dolore recordationis meȩ. quȩ ut inã
audissent qui adhucusq diligunt uanitatẽ.
& querunt mendaciũ. Forte conturba¬
rentur & euomuissent illud. & exaudires
eos cũ clamarent ad te. qm̃ uera morte
carnis mortuus ẽ ꝓ nobis. qui te int̾pellat
ꝓ nobis. Legebã. irascimini & nolite peccare.
& quomꝰ mouebar ds m̃s. qͥiã didicerã irasci
mͥ de p̃teritis ut de cetero ñ peccarẽ: E
merito irasci. quia ñ alia natura gentis te.¬
nebrarũ de me peccabat sicut dicunt qui
sibi ñ irascunt᷑. & thesaurizant sibi irã in
die irȩ & reuelationis iusti iudicii tui.
Nec iã bona mea foris erant. nec oculis
carneis in isto sole querebant᷑. Uolentes
enĩ gaudere forinsecus facile euanescunt.

Expanded text:
ificauit sanctum suum. clamat quousque, clamat scitote, et ego tamdiu nesciens uanitatem dilexi et mendacium quaesiui et quae pro ueritate tenueram, uanitas erat et mendacium. et insonui multa grauiter et fortiter in dolore recordationis meae. quae utinam audissent qui adhuc usque diligunt uanitatem et quaerunt mendacium: forte conturbarentur et euomuissent illud, et exaudires eos, cum clamarent ad te, quoniam uera morte carnis mortuus est pro nobis, qui te interpellat pro nobis. Legebam: irascimini et nolite peccare, et quomodo mouebar, deus meus, qui iam didiceram irasci mihi de praeteritis, ut de cetero non peccarem, et merito irasci, quia non alia natura gentis tenebrarum de me peccabat, sicut dicunt qui sibi non irascuntur et thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui. nec iam bona mea foris erant nec oculis carneis in isto sole quaerebantur. uolentes enim gaudere forinsecus facile uanescunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. ante quẽ nulli & post quẽ nulli nupta
ẽ. Cui seruiuit fructũ tͥ afferens cũ tole¬
rantia. ut eũ quoq lucraret᷑ tibi. & inspira
dñe m̃s. ds m̃s. inspira seruis tuis fr̃ib meis.
filus tuis. dominis meis. quib uoce & corde
&e litteris seruio: ut quot quot hȩc legerint
meminerint ad altare tuũ MONicȩ famulȩ
tuȩ cũ patricio quondã eius coniuge. ꝑ quoꝵ
carnẽ introduxisti me in hanc uita quẽ ad¬
modũ nescio. Meminerint cũ affectu pio
parentũ meoꝵ in hac luce transitoria. &
fr̃m meoꝵ sub te patre in matre catholica.
& ciuiũ meoꝵ in eterna ierłm. cui suspirat
peregrinatio popłi tui ab exitu usq ad re¬
ditũ: ut qđ ame illa poposcit extremũ.
uberius ei prestetur in multoꝵ orationib¬
tã ꝑ confessiones quã ꝑ orationes meas.

Expanded text:
uiro, ante quem nulli et post quem nulli nupta uiro, ante quem nulli et post quem nulli nupta est, cui seruiuit fructum tibi afferens cum tolerantia, ut eum quoque lucraretur tibi. et inspira, domine meus, deus meus, inspira seruis tuis, fratribus meis, filiis tuis, dominis meis, quibus et corde et uoce et litteris seruio, ut quotquot hoc legerint, meminerint ad altare tuum Monnicae, famulae tuae, cum Patricio, quondam eius coniuge, per quorum carnem introduxisti me in hac uita, quemadmodum nescio. meminerint cum affectu pio parentum meorum in hac luce transitoria et fratrum meorum sub te patre in matre catholica et ciuium meorum in aeterna Hierusalem, cui suspirat peregrinatio populi tui ab exitu usque ad reditum, ut quod a me illa poposcit extremum uberius ei praestetur in multorum orationibus per confessiones quam per orationes meas.
Abbreviated transcription (Latin):
matib. aut monumentũ electũ concupi¬
uit. aut curauit sepulcrũ patriũ. Non
ista mancdauit nob̾. sed tantũmͦ memoriã
sui ad altare tuũ fieri desiderauit. cui
nullius diei p̾termissione seruierat. unde
scir& dispensari uctimã sc̃am. qua dele¬
tũ ẽ cirographũ qđ erat contrariũ nobis.
qua triũphatꝰ ẽ hostis. cõputans delicta
nr̃a & querens qͥd obiciat. & nihil inueni¬
ens in illo in quo uincimꝰ. Quis ei refundoꝵ
innocentẽ sanguinẽ : Quis ei restitu& p̾tiũ
quo nos emit. ut nos offerat tͥ : ad cuiꝰ p̃tii
nr̃i sacramentũ. ligauit ancilla tua animã
suã uinculo fidei. Nemo a ꝓtectione tua
disrũpat eã. non se int̾ponat nec ui nec insi¬
diis leo & draco. Neq enĩ respondebit illa
nihil se debere. ne conuincat᷑ & obtineat᷑ ab
accusatore callido. setd respondebit dimis¬
sa debita sua ab eo. cui nemo redd& qđ ꝓ
nob̃ ñ clebens reddidit. Sit gͦ in pace cum

Expanded text:
matis aut monumentum electum concupimatis aut monumentum electum concupiuit aut curauit sepulchrum patrium: non ista mandauit nobis, sed tantummodo memoriam sui ad altare tuum fieri desiderauit, cui nullius diei praetermissione seruierat, unde sciret dispensari uictimam sanctam, qua deletum est chirografum, quod erat contrarium nobis, qua triumphatus est hostis conputans delicta nostra et quaerens, quod obiciat, et nihil inueniens in illo, in quo uincimus. quis ei refundet innocentem sanguinem? quis ei restituet pretium, quo nos emit, ut nos auferat ei? ad cuius pretii nostri sacramentum ligauit ancilla tua animam suam uinculo fidei. nemo a protectione tua dirrumpat eam. non se inter- . ponat nec ui nec insidiis leo et draco: neque enim respondebit illa nihil se debere, ne conuincatur et obtineatur ab accusatore callido, sed respondebit dimissa debita sua ab eo, cui nemo reddet quod pro nobis non debens reddidit. Sit ergo in pace cum
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentiȩ. Quisquis autẽ tͥ enumerat
uera merita sua. qͥd tͥ enumerat nͥ mu-¬
nera tua : Osi cognoscant se homines. homi
te : exaudi me ꝑ medicinã uulnerũ nr̃oꝵ
quȩ pependit in ligno. & sedens ad dexte¬
rã tuã te interpellat ꝓ nobis. Scio miseri¬
cordit᷑ operatã. & eoc corde dimisisse de¬
bita debitorib suis. dimitte illi & tu debita
sua. Si qua etiã contraxit ꝑ tot annos post
aquã salutis. dimitte dñẽ. dimitte obsecro.
ne intres cũ ea in iudiciũ. Suꝑ exaltoe mi¬
scdĩa iudiciũ. qm̃ eloquia tua uera sunt:
& ꝓmisisti misccłiam misericordib. Qđ ut
essent tu dedisti eis. qͥ misereberis cui mi
sertꝰ eris. & misccłiam prestabis cui misericoes
fueris. & credosiã feceris qđ te rogo. sed uo¬
luntaria oris mei apꝓba dñe. Nãq illa im¬
minente die resolutionis suȩ ñ cogitauit
suũ corpꝰ sũptuose contegi aut condiri aro¬

Expanded text:
indulgentiae. Quisquis autem tibi enumerat indulgentiae. Quisquis autem tibi enumerat vera merita sua, quid tibi enumerat nisi munera tua? O si cognoscant se homines hominete; exaudi me per Medicinam vulnerum nostrorum quae pependit in ligno et sedens ad dexteram tuam te interpellat pro nobis. scio misericorditer operatam et ex corde dimisisse debita debitoribus suis: dimitte et tu illi debita sua, si qua etiam contraxit per tot annos post aquam salutis. dimitte, domine, dimitte, obsecro, ne intres cum ea in iudicium. superexultet misericordia iudicio, quoniam eloquia tua uera sunt et promisisti misericordiam misericordibus. quod ut essent, tu dedisti eis, qui misertus eris et misericordiam praestabis cui misericors fueris. Et, credo, iam feceris quod te rogo, sed uoluntaria oris mei adproba, domine. namque illa imminente die resolutionis suae non cogitauit suum corpus sumptuose contegi aut condi aro
Abbreviated transcription (Latin):
mortuã: quȩ me multos annos fleuerat ut
oculis tuis uiuerẽ. non irrideat : sed potius
si ẽ grandi caritate ꝓ peccatis meis fleat ipse
atd t̾e patrẽ om̃iũ fr̃m xp̃i tui. Ego autẽ iã
sanato corde ab illo uulnere. in quo poterat
ꝓ illa famula tua longe aliud lacrimarũ
genꝰ qd manat de concusso sp̃u. consideratione
periculoꝵ omĩs animȩ quȩ in adã morit᷑.
quãquã illa in xxp̃o uiuificata etiã nondũ
a carne resoluta sic uixerit. ut laudetur
nom̃ tuũ in fide moribq eiꝰ. Non tam̃ au¬
deo dicere ex quo eã ꝑ baptismũ regenerasti.
nullũ uerbũ eacisse ab ore eiꝰ contra precep¬
tũ tuũ. Ꝙ dictũ ẽ a ueritate filio tuo.
Si quis dixerit fr̃i suo fatue. reus erit
gehennȩ ignis. & uȩ etiã laudabili uitȩ
hominũ : si remota miscłia discutias eã.¬
Quia uͦ ñ excquiris delicta uehement̃. fidu¬
cialit̾ speremꝰ aliquẽ apud te locũ inuenire

Expanded text:
mortuam, quae me multos annos fleuerat, ut mortuam, quae me multos annos fleuerat, ut oculis tuis uiuerem, non inrideat, sed potius, si est grandi caritate, pro peccatis meis fleat ipse ad te, patrem omnium fratrum Christi tui. Ego autem iam sanato corde ab illo uulnere, in quo postea  noster, pro illa famula tua longe aliud lacrimarum genus, quod manat de concusso spiritu consideratione periculorum omnis animae, quae in Adam moritur. quamquam illa in Christo uiuificata etiam nondum a carne resoluta sic uixerit, ut laudetur nomen tuum in fide moribusque eius, non tamen audeo dicere, ex quo eam per baptismum regenerasti, nullum uerbum exisse ab ore eius contra praeceptum tuum. et dictum est a ueritate, filio tuo: si quis dixerit fratri suo: fatue, reus erit gehennae ignis; et uae etiam laudabili uitae hominum, si remota misQuia vero non exquiris delicta vehementer, fiducialiter speramus aliquem apud te locum invenire
Abbreviated transcription (Latin):
ut erã in lecto meo solus. recordatꝰ sũ ue¬
ridicos uersus ãbrosii tui. Tues enĩ. ds̃
creator om̃iũ poliq rector. uestiens diẽ
decoro lumine. noctẽ soporis gr̃a. artus
solutos ut qͥes reddat laboris usui. m̃tesq
fessas alleu&. luctꝰq soluat anocios. Atque
inde paulatĩ reducebã in pristinũ sensum
ancillã tuã. conuersationẽq eius piã inte.
& sc̃am. in nos blandã atq morigerã. qua
subito destitutꝰ sũ. & libuit flere in conspec¬
tu tuo de illa & ꝓ illa. de me & ꝓ me. &
dimisi lacrimas quas continebam ut efflu¬
erent quantũ uellent. susternens eas cordi
meo. & reqͥeui in eis. qm̃ ibi erant aures tuȩ.
ñ cuiusquã hominis suꝑbe interp̃tantis
ploratũ meũ. Q nunc dñe confiteor tͥ in lit¬
teris. legat qͥ uol& : & interp̃tet᷑ ut uol&.
& si peccatũ inuenerit fleuisse me matrẽ
exigua parte horȩ. matrẽ oculis meis interĩ

Expanded text:
ut eram in lecto meo solus, recordatus sum ueut eram in lecto meo solus, recordatus sum ueridicos uersus Ambrosii tui: tu es enim, -deus, creator omnium polique rector uestiens diem decoro lumine, noctem sopora gratia, artus solutos ut quies reddat laboris usui mentesque fessas alleuet luctuque soluat anxios. Atque inde paulatim redducebam in pristinum sensum ancillam tuam conuersationemque eius piam in te et sancte in nos blandam atque morigeram, qua subito destitutus sum, et libuit Here in conspectu tuo de illa et pro illa, de me et pro me. et dimisi lacrimas, quas continebam, ut effluerent quantum uellent, substernens eas cordi meo: et requieuit in eis, quoniam ibi erant aures tuae, non cuiusquam hominis superbe interpretantis ploratum meum. et nunc, domine, confiteor tibi in litteris. legat qui uolet et interpretetur, ut uolet, et si peccatum inuenerit, fleuisse me matrem exigua parte horae, matrem oculis meis interim