comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum diune contemplationi diligen¬
ter infistimus. ꝙ stucdo fapientie salu¬
taris ꝑ muestigationẽm seu retracta
dum ammun. ixx.¬
sti ꝙ enim sunt in falloꝵ arche nr̃e
banili. quib solec uel i alta sustol¬
li. uel in anteriora deferri. ignocoꝑ¬
scilicet inuestigatio. & cognitoꝵ re-¬
tractatio. Sme his q emim eito aut
deorsum labitur: aut retrorsum re-¬
pellitur. Sine recractatione si qͥdem
aib oblunonis lapsu non custoitur.
& sine inuestigatione ad cogitiois
ꝓfectum num̃ꝙͣ promouetur. Solec
antem ut ommnes nouimus officiũ
sacerdotum esse. circa salutis cus¬
dodiam. curamq ammarum
ingilare. Debet ergo muestigatio
nostra. debet q retractatio nr̃a circa
salutaria. circa saluti obnoxia dili¬
genter intendere ⁊indesinenter insis¬
tere: ut sacerdotii sibi dignitatem
meritis uendicent. ꝙ nominis honorẽ
defensent. O qm̃ digni sacerdotes. o ꝗͣ
idonei arche portitores: muestigatio

Expanded text:
cum divinae contemplationi diligencum divinae contemplationi diligenter insistimus, et studio sapientiae salutaris per investigationem seu retractatdum animum. Isti etenim sunt, ni fallor, arcae nostrae bajuli, quibus solet vel in alta sustolliscilicet investigatio et cognitorum retractatio. Sine his etenim cito aut deorsum labitur, aut retrorsum repellitur. Sine retractatione siquidem ab oblivionis lapsu non custoditur, et sine investigatione ad cognitionis profectum nunquam promovetur. Solet autem, ut omnes novimus, officium sacerdotum esse circa salutis custodiam, curamque animarum vigilare. Debet ergo investigatio nostra, debet et retractatio nostra circa salutaria, circa saluti obnoxia diligenter intendere, indesinenter insistere, ut sacerdotii dignitatem sibi meritis vindicent, et nominis honorem defensent. O quam digni sacerdotes! O quam idonei arcae portitores, investigatio
Abbreviated transcription (Latin):
deaurata. insi humana intelligen¬
tia celestis sapientie fulgore splen¬
dida. & diuine inspirationis luce ir¬
radiata: Quid rectius intelligimꝰ ꝑ illã
uenerabile sacrarium. ꝙ sacroꝵ dun¬
noꝵs reconditoriũ quam sp̃alẽ spũa¬
lium uirors intellectum. qui secre¬
toꝵ diumoꝵ sacratiora ⁊ sapienti¬
e archana. ꝙ ꝑ intelligentiã capit.
& ꝑ memoriã custodit: S quid
tantam gr̃am in signũ dilectionis. & pignꝰ
caritatis qui diligit diligentes se. ꝙ suo
dignos efficit amore. in tantũ ut ab illo
mereantur audire.iam ñ dicã uos ser-¬
uos.s amcos meos.quia om̃ia nota feci
nobis quecunq: audun apatre meo:
hȩc itaq archa non semꝑ presens ha¬
betur: qui a contemplationis gr̃a etiã
ipsis quandoq subtrahitur:quib eã
scđm tempus habere conceditur. Archã
gͦ p̃sentẽ habemꝰ. quando ex inspiran¬
te gr̃a. radiũ contemplationis accipi¬
mus Archam istã nobiscũ portamus:

Expanded text:
deaurata, nisi humana intelligendeaurata, nisi humana intelligentia coelestis sapientiae fulgore splendida et divinae inspirationis luce irradiata? Quid rectius intelligimus per illud venerabile sacrarium et sacrorum divinorum reconditorium, quam spiritalem spiritalium virorum intellectum, qui secretorum divinorum sacratiora et sapientiae arcana et per intelligentiam capit, et per memoriam custodit? Sed quid tantam gratiam in signum dilectionis et pignus charitatis, qui diligit diligentes se, et suo dignos efficit amore, intantum ut ab illo mereantur audire: Jam non dicam vos servos, sed amicos, quia omnia nota fecit vobis quae audivi a Patre meo? Haec itaque arca non semper praesens habetur, quia contemplationis gratia etiam ipsis quandoque subtrahitur quibus eam secundum tempus habere conceditur. Arcam ergo praesentem habemus, quando ex inspirante gratia radium contemplationis accipimus. Arcam istam nobiscum portamus,
Abbreviated transcription (Latin):
tium desiderioꝵ concupiscentias as¬
surgere. Parum gͦ puto meam uel cuniꝰ¬
quam hominũ inde ꝓfecre sententiã.
discamus abeo qui docet hominẽ
scientiam. Qudiamꝰ itaq quid nobis
in hoc negocio ꝓponat: uel quid in rei
exitum ꝓͥmittat. Cum posuerint inqͥt
uestigia pedũ suoꝵ sacerdotes qui por¬
tant archam federis dm̃i dei unuer¬
se terrȩ. in aquis iordams: aque quȩ
nnferiores sunt decurrent ato defi¬
cient. que autẽ desuꝑ uenunt. in
una mole consistent.Oporcet ergo
ut audimus. archam federis dm̃ p̾re¬
sentem habere: si concupiscimus infe¬
riores aquas deficere. & suꝑiores in u¬
na mole consurgere.O felices qui eã
ꝙ fiñ semꝑ. uerumtamen frequenter
presentem habere possunt: in cunus
presentia tam magna. tamq: iocun¬
da miracła fiunt. S quȩ ẽ. ista queso
archa federis : nisi forte illa diumoꝵ
donor p̃rogatiua gr̃a indelicet con¬
templationis:Quȩ est illa archa

Expanded text:
tium desideriorum concupiscentias astium desideriorum concupiscentias assurgere. Parum ergo puto meam vel cujusque hominis inde proferre sententiam, discamus ab eo qui docet hominem scientiam. Audiamus itaque quid nobis in hoc negotium proponat, vel quid in rei exitum promittavestigia pedum suorum sacerdotes qui portant arcam Domini Dei universae terrae in aquis Iordanis aquae quae inferiores sunt decurrent atque deficient quae autem desuper veniunt in una mole cut audimus, arcam foederis Domini praesentem habere, si concupiscimus inferiores aquas deficere, et superiores in una mole consurgere. O felices qui eam, etsi non semper, verumtamen frequenter praesentem habere possunt, in cujus praesentia tam magna, tamque jucunda miracula fiunt. Sed quae est ista, quaeso, arca foederis, nisi forte illa divinorum donorum praerogativa gratia, videlicet contemplationis? Quae est illa arca
Abbreviated transcription (Latin):
dum puto. qua arce. qua ue indus¬
tria effici ualeat. ut se ultro iordanis
conuertat. ꝙ spontaneo in suũ fondem
recurrat. Aliud siquidẽ ẽ. nosse qͥd expe¬
diat. uel quid fieri oporteat. & aliud ñ
ignorare quomͦ obtinere ualeas qđ
utile seu eciam necessarium fore ñ dubi¬
tas. Quis ñ desꝑet tanti flummnis impe¬
tum posse in montana conuertere. qͥs
inquã presumat naturalẽ illum hu¬
mane affectionis cursum rapidissi¬
mũ. impetum qz ad ima uehementis¬
simũ posse cohibere. ꝙ& in contraria
deflectere. nisi arcem arcipiat qua se
illud speret efficere: Demq cursum
aque defluentis prepeditum sepe au¬
diuimus. frequenter ꝙ undims: neq
hoc mpossibile iudicamus. Nam ali¬
ud est in necessariis appecitib.ꝙ na
turalib affectib sepe consensum
cohibere: q aliud affectionẽ muta¬
re. & humane concupiscentie ꝓfluui¬
um. in uirtutum montana conuer¬
tere: & spontaneo quodã intimi
amoris nutu contra morẽ insuꝑ celes¬

Expanded text:
dum puto, qua arte, quave industria effici valeat, ut se ultro Jordanis convertat, et spontaneo nutu in suum fontem recurrat. Aliud siquidem est nosse quid expediat, vel quid fieri oporteat, et aliud non ignorare quomodo obtinere valeas quod utile, seu etiam necessarium fore non dubitas. Quis non desperet tanti fluminis impetum posse in montana convertere? Quis, inquam, praesumat naturalem illum humanae affectionis cursum rapidissimum, impetumque ad ima vehementissimum, posse cohibere, et in contraria deflectere, nisi artem accipiat qua se illud speret efficere? Denique cursum aquae defluentis praepeditum saepe audivimus, frequenter et vidimus, neque hoc impossibile judicamus. Nam aliud est in necessariis appetitibus, et in naturalibus affectibus saepe consensum cohibere et aliud affectionem mutare et humanae concupiscentiae profluvium in virtutum montana convertere, et spontaneo quodam intimi amoris nutu contra morem in supercoeles
Abbreviated transcription (Latin):
ne a nobis non mͦ difficilia. s ⁊ u
possibilia exigere inderetur. S quid
ait scripturas Ingressis inquit sacer¬
dotib iordanem oe pedib eorꝑ tinc̃¬
tis in parde aquȩ. stiterunt aquȩ
descendentef miino loco. & ad instar
mentis intumescentef. app̃anuerunt
ꝓcul. Ammaduertis obsecro qͥ modo
statĩ ad primã intinctionẽ pedum. ior¬
ddanis incipit cohibere cursum. & con¬
uerti retrorsum : Uix partẽ aque ut
audis atcigerant: iam iordanis fluen¬
ta impetũ suum in se ipsa retorquebãt.
ratione infirmitatis nr̃e considerati¬
ed qui sunt isti queso pedes sa¬
cerdotum: ad quoꝵ intinctio¬
nem iordanis conuertitur recrorsum:
s si ꝑ sacerdotẽ recte intelligimꝰ inueᷤᷤ¬
tigationẽ: quid sectiꝰ intelligit᷑ ꝑ eius

Expanded text:
ne a nobis non modo difficilia, sed et ne a nobis non modo difficilia, sed et impossibilia exigere videretur. Sed quid ait Scriptura? Ingressis, inquit, sacerdotibus Jordanem, et pedibus eorum tinctis in parte aquae, steterunt aquae descendentes in uno loco et ad instar montis intumescentes apparuerunt procul . Animadvertis, obsecro, quomodo statim ad primam intinctionem pedum Jordanis incipit cohibere cursum, et converti retrorsum? vix partem aquae, ut audis, attigerant, et jam Jordanis fluenta impetum suum in seipsa retorquebant. ratione infirmitatis nostrae consideratied qui sunt isti, quaeso, pedes sacerdotum, ad quorum intinctionem Jordanis convertitur retrorsum? Sed, si per sacerdotem recte intelligimus investigat
Abbreviated transcription (Latin):
corrigere. quam eius intima peret᷑¬
erum illud quanta putamus ad¬
miratione dignũ. quanta ue iocun¬
ditate amplectendũ. qđ ñ uult ds mi¬
raculum suum diutius differre. nec
expectationẽ nr̃am in longũ ꝓtrahere.
nec urget nos uso ad iorcdanis ima
descendere. ⁊usq ad illud humani cor¬
ddis inscrutabile ꝓfundũ penetrare.
ante ꝙͣ incipiat ꝓmissionẽ suã imple¬
re: Utiq qm̃ ipse cognouit fignen¬
tum nr̃m non uult nos diutine preᷤ¬
tolationis mora suspendere: ueracit̃
sciens qm̃ prauum ẽ. cor hominis &
inscrutabile. Quis enim digne comp̃¬
hendat. quis explicare sufficiat. qͣn¬
ta sit stulticia. qͣm infinita miseria
sũma bona sponte deserere. infima
bona auide querere:ȩterna gandi¬
a fastidire. transitoria ardenter
ta ꝑdere & mala ȩterna incurrere:
huius gͦ considerationis incompre¬
hensibilitas. causa esse uidecur. cur
a dño usq ad hoc inmensitatis ꝓ¬
funcdum penetrare non coguur.

Expanded text:
corrigere quam ejus intima peneerum illud quanta putamus admiratione dignum, quantave jucunditate amplectendum, quod non vult Deus miraculum suum diutius differre, nec exspectationem nostram in longum protrahere, nec urget nos vel usque ad Jordanis ima descendere, et usque ad illud humani cordis inscrutabile profundum penetrare, antequam incipiat promissionem suam implere. Utique quoniam ipse cognovit figmentum nostrum, non vult nos diutinae praestolationis mora suspendere, veraciter sciens quoniam pravum est cor hominis et inscrutabile. Quis enim digne comprehendat? quis explicare sufficiat quanta sit stultitia, quam infinita miseria, summa bona sponte deserere, infima bona avide quaerere, aeterna gaudia fastidire, transitoria ardenter ta perdere et mala aeterna incurrere? Hujus considerationis incomprehensibilitas causa esse videtur cur a Domino usque ad hoc immensitatis profundum penetrare non cogimur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad triplicẽ considerationẽ recte accom¬
modare possumus.Humane siquidem
uite conditio. que in hac statua figura¬
tur. qmuis unumqđq sc̃m aliquid
in singłis inuenitur. specialiꝰ tam̃. ⁊ exp̃s¬
sius. ex uno grandis. ex altero sublimis.
⁊ ex alio inuenit᷑ terribilis. Una itaq
humane conditionis consideratio. & ĩma¬
nis ẽ.ex ea parte qua fubiacet corrupti¬
oni: ⁊ sublimis ẽ. ex ea parte qua reserua¬
tur reꝑationi. & terribilis ex ea parte qͣ
patet ꝑditioni. Uultis audire qͣnta mina¬
nitas corruptionis: Eui cõꝑabo te. uel cui
assimilabo te. filia ierłm. cui ex equabo⁊
& consolaborte. uirgo filia fyon: Ma¬
na uelud mare contritio tua. Quis m

Expanded text:
ad triplicem considerationem recte accomad triplicem considerationem recte accommodare possumus. Humanae siquidem vitae conditio, quae in hac statua figuratur, quamvis unumquodque secundum aliquid in singulis invenitur, specialius tamen, et expressius, ex uno grandis, ex altero sublimis, et ex alio invenitur terribilis. Una itaque humanae conditionis consideratio et immanis est, ex ea parte qua subjacet corruptioni; et sublimis est ex ea parte qua reservatur reparationi; et terribilis ex ea parte qua patet perditioni. Vultis audire quanta immanitas corruptionis? Cui comparabo te, vel cui assimilabo te, filia Hierusalem; cui exaeguabo te, et consolabor te, virgo filia Sion? Magna velut mare contritio
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ humanã ꝑ uisionẽ cernere:
nisi humane uide modũ uel ordinẽ qͣsi
ꝑ specłm ⁊ in einginate ocło contemplati¬
onis aspicere:: Tu rex inquit uidebas: &
eece quasi statua una grandis. Si modũ
uel qualitatẽ humane uite ꝑscrutari
uelis. si ad dignitatẽ conditionis. si ad fa¬
uidebis te insinglis deficere: ⁊ nichil hors
ad plenũ posse comprehendere. Uidegͦ
in intuentis ocłis qm grande ẽ qđ ab ip¬
sius aspectu derom̃ino cõprehendi ñ po¬
test. Statua inquit illa magna. ⁊ statura
sublimis. stabat contra te: ⁊ intuituᷤ eius
erat terribilis. Bene autẽ postqmͣ mag¬
nam dixit. ⁊ sublimẽ fore adiungit. Si¬
quidẽ aliud ẽ. esse magnũ: ⁊ aliud ẽ. esse
altum. Nam & ager magnus qr: qui
tam̃ nulla altitudine accollit᷑. Sicsane
quedã pene incomprebensibilia st̃. quȩ
tamen multa inuestigatione. uel admi¬
ratione digna nonst̃.s qd banc statu¬
am grandẽ. sublimẽ. terribilẽ. audiuimꝰ.

Expanded text:
similitudinem humanam per visionem cernere, nisi humanae vitae modum, vel ordinem, quasi per speculum, et in aenigmate oculo contemplationis aspicere? Tu rex, inquit, videbas, et ecce quasi statua una grandis . Si modum vel qualitatem humanae vitae perscrutari velis, si ad dignitatem conditionis, si ad favidebis te in singulis deficere, et nihil horum ad plenum posse comprehendere. Vide ergo in intuentis oculis quam grande est, quod ab ipsius aspectu omnino comprehendi non potest: Statua, inquit, illa magna, et statura sublimis, stabat contra te, et intuitus ejus erat terribilis. Bene autem postquam magnam dixit, et sublimem forte adjungit. Siquidem aliud est esse magnum, et aliud est esse altum. Nam et ager magnus dicitur, qui tamen nulla altitudine attollitur. Sic sane quaedam pene incomprehensibilia sunt, quae tamen multa investigatione, vel admiratione digna non sunt. Sed quod hanc statuam grandem, sublimem, terribilem audivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mo cum inhonore esset non indelle
comꝑatꝰ est iumentis insipientib: os
milis factus est illis. & de culpa actua¬
li: accipe uocẽ impperii. In om̃i colle
sublimi. ⁊ sub om̃i ligno frondoso. ul
nem. quam scđm gr̃am iustificantem.
quã scđ̃m gr̃am confirmantẽ: tam se¬
cundũ gr̃am glorificantẽ. Oecire si
uales sublimitatis celsitudinẽ. scdđ̃m
gãm iustificantem. Nam quantũ dillas
petis ab occiclente: longe frrit a nobis
Inquitates nĩas. Suscipe & eminentie al¬
qtudinẽ: sc̃m gr̃am confirmantẽ. Qm̃

Expanded text:
mo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Et de culpa actuali, accipe vocem improperii: In omni colle sublimi, et sub omni ligno frondoso tu nem, tam secundum gratiam justificantem quam secundum gratiam confirmantem, quam secundum gratiam glorificantem! Metire si vales sublimitatis celsitudinem, secundum gratiam justificantem: Nam quantum distat ortus ab occidente, longe fecit a nobis iniquitates nostras . Suscipe et eminentiae altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
one patientes. sollicitosᷤ i oꝑe. studio¬
sosmlectione. cͥcuodos in oratione.
Qind isti indent᷑ tibi. nisi m auro o¬
perari ⁊ ⁊m caritate initiari: Saricas
enim ut scriptum ẽ patiens ẽ. benigna
ẽ Om̃a suffert. om̃a credit. omia spat.
om̃ia sustinet. Nonne oꝑari tibi ui¬
ddecur in auro cm dictũ e a dnomo
in opa tua. ⁊ caritatẽ. ⁊ fidẽ. ⁊ minis¬
terium. ⁊ padientiã tuam: Sst̃ mul¬
ti qui ad tempꝰ credunt: ⁊ntempe
temptationis recedunt. Nec tamẽn
quibuiꝰ modi st̃ statĩse minfima de¬
mergunt. s priꝰ de bono in peiꝰ. dehine
de minus bono inmabũ. ⁊ demũ
de malo in deceriꝰ cortaunt. Mons
enim caddens paulat̃ defluit.⁊ derra
alluinone consumit᷑. Siquidẽ. qui
eiusmodi st̃ paulatĩ incipiunt a
pͥstino desiderio tepescere. & apͥori
feruore magis magis q deficere.

Expanded text:
ione patientes, sollicitos in opere, studioione patientes, sollicitos in opere, studiosos in lectione, devotos in oratione. Quid isti videntur tibi, nisi in auro operari, et in charitate initiari? Charitas enim, ut scriptum est, patiens est, benigna est, omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet . Nonne operari tibi videtur in auro, cui dictum est a Domino: Novi opera tua, et charitatem, et fidem, et ministerium, et patientiam tuam? Sed sunt multi qui ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. Nec tamen qui hujusmodi sunt, statim se in infima demergunt, sed prius de bono in pejus, dehinc de minus bono in malum, et demum de malo in deterius corruunt. Mons enim cadens paulatim defluit, et terra alluvione consumitur. Siquidem quae hujusmodi sunt, paulatim incipiunt a pristino desiderio tepescere, et priori fervore magis magisque deficere.
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis ad abundantiã imquita¬
tis. Saritas ad aurũ. iniquitas ꝑti¬
nec add ferrũ. Omirabilẽ. immo deces¬
tabilem connutationẽ de caritate
ad iniquitatẽ. Si auercerit se inqͥt
iistus a iusticia sua ⁊ fecerit iniqui¬
tatem. om̃s iusticie eius oblimoni
tͣdentur nec recordabuntur. Opus
decestabile ⁊ dignũ dfusione qd̾ ncho¬
dt᷑ ex auro. ⁊sũmatur in testa et
ferro: Sic namq describitur. pedũ
pars quedã ferrea: & quedã testea.
O confusibiles oꝑarios. qui in inicio
conuersionis sue opus suum incho¬
ant ex auro. ⁊ tandẽ consĩmant m¬
luto. scimus quia sepe cum inmun¬
aus spe exierit ab homine ambulai¬
niens assumptis secũ septẽ spiritib. ne¬
qͥorib se reuertit᷑ in domũ suã. ⁊ingres¬
sus habitat ibi. ⁊fiunt norrissima ho¬
minis illiꝰ peiora pͥorib. Q.uãmul dos
uidemꝰ ininitio sue conuersionis spe
gauientes. sp̃u feruentes. in tribulad¬

Expanded text:
charitatis ad abundantiam iniquitacharitatis ad abundantiam iniquitatis. Charitas ad aurum, iniquitas pertinet ad ferrum. O mirabilem imo detestabilem commatationem de charitate ad iniqujustus justitia sua, et fecerit iniquitatem, omnes justitiae ejus quas fecerat, non recordabuntur . Opus detestabile et dignum confusione, quod inchoatur ex auro, et consummatur in testa et ferro. Sic namque describitur pedum pars ferrea, et quaedam testea. O confusibiles operarios, qui, in initio conversionis suae, opus suum inchoant ex auro, et tandem consummant luto. Scimus, quia saepe cum immundus spiritus exierit de homine, quniens, assumptis secum septem spiritibus nequioribus se, revertitur in domum suam, et ingressus habitat ibi, et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Quam multos videmus in initio suae conversionis spe gaudentes, spiritu ferventes, in tribulat
Abbreviated transcription (Latin):
magis. eo meliꝰ cõmendat᷑. sic uerss¬
tis dsilia exꝑientie usu quo cerciora
o clariora redduntꝰ. Ear tat is cldn¬
ac̃ anri faul gor expmnc. que celeses
esi dem igne᷑ flammascit. Et ficut
perum ceceris mecalis preferc so
faritas ceceras uirtutes suꝑ greditur.
S quantũ ẽ inter testã ⁊ au̾rum. inc̃
tatus finẽ ⁊ statue principiũ. Statua
que ex auro incipit: in testã desimis.
puto quia nemo repente fic tur pissi¬
nus.ss qui mimma negligit: pauladẽ
seust. Sicut quib dã ꝓfectiũ gͣaib
a elta conscencat᷑: sic rursũ gͣdatim
Qd mia descendit᷑. Attende quomꝰ
in hac statua priꝰ aurum. postea ar¬
gentũ. p ost hec mediante ere. sequitͤ
ferrũ. Oqͣnta differentia auri ⁊ ferri.
O qͣntũ interse differt caritas ⁊ crude¬
lcas. Quidd̃ tamen dehis ait uerttas.
Abundabit inquit imquitas: ⁊ refri¬
gescet caritas multoꝵ. Nide queso
unde quo ꝑuenit᷑. De abundantia

Expanded text:
magis eo melius commendatur, si veritmagis eo melius commendatur, si veritatis consilia experientiae usu certiora, eo clariora redduntur. Charitatis claritatem auri fulgor exprimit, quae coelestis desiderii igne flammescit; et, sicut aurum caeteris metallis praefertur, sic charitas caeteras virtutes supergreditur. O quantum est inter testam et aurum, inter statuae finem et statuae principium! Statua, quae ex auro incipit, testam desinit. Puto, quia nemo repente fit turpissimus. Sed qui minima negligit, paulatim defluit. Sicut quibusdam profectuum gradibus ad alta conscenditur, sic rursum gradatim ad ima descenditur. Attende quomodo in hac statua prius aurum, postea argentum, post haec mediante aere, sequitur et ferrum. O quanta differentia auri et ferri! O quantum in se differunt charitas et crudelitas! Quid tamen de his ait Veritas? Abundabit, inquit, iniquitas, et refrigescet charitas multorum . Vide, quaeso, unde quo pervenitur de abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ finẽ testeum. Quid auro cariꝰ: qͥd dl̃
uiliꝰ: Attende ⁊ illud quomͦ gͣdatĩ ais
det̾iora uergit: ⁊ qnͦq in fedissimofi
finem facit. Prima pars aurea. scd̃a
gentea. tercia erea. quarta ferrea:⁊ q
describit᷑ testea. In auro intelligit᷑
ritas. in argento ueritas. in ere summ¬
tas. inferro crudelitas. in testea ficͥ
fragilitas. Testa enim facile frangiꝰ
yꝑ eam recte inpatientie fragilitas
figurat᷑. ferrum qđ cetera om̃ia i¬
talla comminuit ⁊domat: compete
quidẽ crudelitatis molentiã desigi
que resistentia queq p̃mit. ut obpͥm
Es autẽ. argentũ imitat᷑ in son o: si
multũ dissonat in p̃cio. Sic simula
suauẽ adulationis tinnitum habe
sermone. ⁊ suauider reboat: ⁊dulcis
resultat in opere:s qͣntum ꝑ uerbi
⁊ exercitiũ demulcet extrisecꝰ: tant
ꝑ consiliũ.⁊ ddesiderrum pallet incͥse
Argentum qͦq quo frequentioꝵ us
atterit᷑: eo utiq clarior redditͦ. si
ueritas uehementi discussione quo

Expanded text:
eum. Quid auro charius, quid testa vilius? Attende et illud quomodo gradatim ad deteriora vergit, et quandoque in foedissimo fine finem facit. Prima pars aurea, secunda argentea, tertia aerea, quarta ferrea, et quinta describitur testea. In auro intelligitur charitas, in argento veritas, in aere simultas, in ferro crudelitas, in testa fictili fragilitas. Testa enim facile frangitur, et per eam recte impatientiae fragilitas figuratur. Ferrum quod caetera omnia metalla comminuit et domat, competenter quidem crudelitatis violentiam designat, quae resistentia quaeque premit, ut opprimat. Aes autem argentum imitatur in sono, sed multum dissonat in pretio. Sic simulatio suavem adulationis tinnitum habet in sermone, et suaviter reboat, et dulciter resultat in opere; sed quantum per verbum, et exercitium demulcet extrinsecus, tantum per consilium et desiderium pallet intrinsecus. Argentum quoque quo frequentiori usu atteritur, eo utique clarior redditur: sic veritas vehementi discussione quo
Abbreviated transcription (Latin):
fuistat ait apł̃s. uideat ne cadas.
oe quãlibet celso fastigio facile potest:
ima corrui. uel in ꝓfundũ demergi. In¬
mo ꝓcul dubio qnͣto gradus altior. te¬
to casus deterior. Debet nos semꝑ isti
nabuchodonosor sompniũ ⁊ cautos
dere. ⁊ sollicitos efficere. Uide obsecro
unisionis eius statuã. uide inqͣm a qͣnta
sublimitate incipit᷑. ⁊ in qͣlẽ tandẽ fm¬

Expanded text:
stat, ait Apostolus, videat ne cadat . stat, ait Apostolus, videat ne cadat . De quantumlibet celso fastigio facile potest in ima corrui, vel in profundum demergi, imo procul dubio quanto gradus altior, tanto casus deterior. Debet nos semper istud Nabuchodonosor somnium, et cautos reddere, et sollicitos efficere. Vide, obsecro, visionis ejus statuam; vide, inquam, a quanta sublimitate incipitur, et in qualem tande
Abbreviated transcription (Latin):
etiã coram aliis in tua actione. Inderiꝰ
inquã ex ꝓposito ⁊ studio uoluntatis. uel
exteriꝰ ex defectu ⁊ fluxu humane corrup¬
tibilitatis. Et qmmulti sunt qui nullo mͦ
ab altitudine ꝓprie estimationis descen-¬
dunt. nisi tc̃ primũ cum exc̾ius inactio¬
ne turpiter cadunt. Adhoc namq ꝓcul
dubio nunnulli ꝑmittunt᷑ in actione de¬
formiter cadere: ⁊aurum suũ in argen¬
tum. argentũ. in es. es inferrum. ferrum
in testam mutare: ut ex ꝓprio defectu:⁊
quasi ꝑ exꝑimentũ discant quid de ꝓ¬
pria uirtute ⁊ fortitudine sentire de¬
beant. Uideamus gͦ qͦmͦ quosdã contin¬
gat iuxta ostense y maginis formã qͣsi
desũmis bonis pene usq in extrema
mala ꝑ uarios corruptionũ defectus cor¬
ruere. ⁊ uelut aureum caput. intesteos
pedes terminare. ut dĩcamꝰ in quolibec
uirtutũ culmine moꝵs rumã timere.
mine.soleat mens humana grada¬
tm mima corruere .xxiii.

Expanded text:
etiam coram aliis in tua actione. Interius, etiam coram aliis in tua actione. Interius, inquam, ex proposito et studio voluntatis, vel exterius ex defectu et fluctu humanae corruptibilitatis, et quam multi sunt qui nullo modo ab altitudine propriae aestimationis descendunt, nisi tunc primum cum exterius in actione turpiter cadunt. Ad hoc namque procul dubio nonnulli permittuntur in actione deformiter cadere, et aurum suum in argentum, argentum in aes, aes in ferrum, ferrum in testam mutare, ut ex proprio defectu, et quasi per experimentum discant, quid de propria virtute et fortitudine sentire debeant. Videamus ergo quomodo quosdam contingat, juxta ostensae imaginis formam, quasi de summis bonis pene usque in extrema mala per varios corruptionum defectus corruere, et velut aureum caput in testeos pedes terminare, ut discamus, in quolibet virtutum culmine morum ruinam timere, mine soleat meus humana gradatim in ima corruere. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
potes gͣdatim saltem. ⁊ ꝑ temporũ inter¬
ualla ddeponere. stude. satage. de te humi¬
lia semꝑ magis magis q sentire. ut ad
ueram ꝑfectam q humilitatẽ possis uel
sero ꝑtingere. hec st̃ consũmate caritatis
inconcussa fundamenta. hȩc sunt ȩterne
securitatis regnantis anime firma muni¬
menta. Depone arrogantiã. depͥme suꝑbi¬
am. contere ꝑuersam illam de tua uirtu¬
te fiduciã: iacta in dño curã tuã. Om̃em
uirtutẽ. omnẽ fortitudinẽ omnt̃ industã
tuam reputa uelud cinerẽ. ⁊ fauillã. Quid
aliud nouit faulla qm om̃i turbini ce¬
dere⁊ ĩmo ad quemilibet uel tenuẽ flatũ
dissilurt: quietisq sue locũ deserere: Con¬
grua satis corruptele nr̃e forma. ⁊ ymago
conuenienter expressa in cinere ⁊ fauilla.
Uide gͦ quisqͥs es ne forte oporteat uelis
nolis qnq interiꝰ uel exteriꝰ talẽ for e. interiꝰ
apud de in tua existimatione uel exteriꝰ

Expanded text:
potes, gradatim saltem et per temporum interpotes, gradatim saltem et per temporum intervalla, deponere stude; satage de te humiliora semper magis magisque sentire, ut ad veram perfectamque humilitatem possis vel sero pertingere. Haec sunt consummatae charitatis inconcussa fundamenta, haec sunt aeternae securitatis regnantis animae firma munimenta. Depone arrogantiam, deprime superbiam, contere perversam illam de tua virtute fiduciam, jacta in Domino curam tuam. Omnem virtutem, omnem fortitudinem, omnem industriam tuam reputa velut cinerem et favillam. Quid aliud notavit favillam quam omni turbini cedere, imo ad quemlibet, vel tenuem flatum dissilire, quietisque suae locum deserere? Congrua satis corruptelae nostrae forma, et imago convenienter expressa in cinere et favilla. Vide, quisquis es, ne forte oporteat velis nolis, quandoque interius vel exterius talem forte, interius apud te in tua existimatione, vel exterius
Abbreviated transcription (Latin):
scm iudicium dampnationis. Terribi
extinguet᷑: & uermis eoꝵ ñ morietur. Eoꝵ
utiq. qui ducunt in bono dies suos. ⁊ in
puncto ad inferna descendunt. Ex his
om̃ib ut arbitror ppendis. qͣm sit horre¬
ndum incidere in manus dei uiuentis.
dicis Et intuitꝰ inqͥt eiꝰ. erat t̾ribilis Quod
autẽ de statua dr stabat contra te: ñ
multa eget expositione. Tunc ꝓcul dubi¬
o contra unum quẽlibet hunismodi
statua erigitur: qn speclantis animi fe¬
ditas. infirmitas. calamitas. ocł̃is eius in¬
geritur. ⁊ qualis sit. uel qualis adhuc ẽe.
possit. ei ꝑ reuelationẽ ostendit᷑. ut eius
impudentia. suꝑbia. duricia confundat᷑.
humiliecur. conteratur. Arguam te inqͥt:
ꝙ statuam contra faciẽ tuam. Diuinitus
arguitur:. qͦn diuina inspiratione iã tac̃
anima statuit᷑: qͦn feditatis sue conside¬
ratione contra semet ipsam ꝑ increpatio¬
nem seuire uidecur. Contra specd̃antis ita
disce confidentiã tui si subito ⁊ semel ñ

Expanded text:
bilexstinguetur, et vermis eorum non morietur. Eorum utique qui ducunt in bono dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Ex his omnibus, ut arbitror, perpendis quam sit horrendum incidere in manus Dei viventis. tus, inquit, ejus erat terribilis. Quod autem de statua dicitur, stabat contra te, non multa eget expositione. Tunc procul dubio contra unum quemlibet hujusmodi statua erigitur, quando speculantis animi foeditas, infirmitas, calamitas oculis ejus ingeritur, et qualis sit, vel qualis adhuc esse possit, ei per revelationem ostenditur, ut ejus impudentia, superbia, duritia confundatur, humilietur, conteratur: Arguam te, inquit, et statuam contra faciem tuam . Divinitus arguitur, quando divina inspiratione jam tactuanima statuitur, quando in foeditatis suae consideratione contra semetipsum per increpationem servire videtur. Contra speculantis itaqdisce confidentiam tui si subito, et semel non
Abbreviated transcription (Latin):
flui: & heredes. Heredes quidẽ dei: cohe¬
reles autẽ. xp̃i. O statue nr̃e aspectũ uere
aerribilem scđm pene addictionẽ. Terri¬
bilẽ scd̃m iudiciũ corruptionis. terribilẽ
sed̃m iudicium reꝓbationis: terribilẽ
scđm iudiciũ dampnationis. O aspec¬
tum terroris: scd̃m iudiciũ corruptionis.
Qm̃ circundedert̃ me mala quoꝵs ñ ẽ.
numerus: comp̃bender̃t me iniquitateᷤ¬

Expanded text:
eredes. Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . O statuae nostrae aspectum vere terribilem, secundum poenae addictionem; terribilem, secundum judicium corruptionis; terribilem, secundum judicium reprobationis; terribilem, secundum judicium damnationis! O aspectum terroris, secundum judicium corruptionis! Quoniam circumdederunt me mala quorum non est numerus, comprehender
Abbreviated transcription (Latin):
& uocauit. Et quos uocauit: hos ⁊ iusti¬
ficauit: Quos autẽ iustificauto: illos
magnificauit. Uultis ⁊ illud nosse qͣnt
sit terror diume ꝑcussionis: Quis inqu
nouit potestatem ire tue: & pre trmo
cuo iram tuam dinumerare: Reuel as̃
enim ira dei. de celo suꝑ omnẽ impiec

Expanded text:
ocavit, et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, illos et magnificavit . Vultis et illud nosse quantus sit terror divinae percussionis? Quis, inquit, novit potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare? . Revelatur enim ira Dei de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ excusatio. Sinistra nr̃a qͣm
dextra in mediũ rariꝰ ꝓfert᷑. ꝙ eo
ipso rarius uidetur. Recte gͥ ꝑ sim¬
tram occultiora: ⁊ recte ꝑ dexteram
intelligimꝰ manifestiora. Uidentu
itaq ale simulationis & dissimule¬
tionis ꝑ tinere ad sinistrã quẽ ad mo¬
dũ os ale ostentationis ⁊ excus adiõi
ad dexterã. habes gͦ in ostentationi
⁊ simulatione. par alarũ pͥmũ. Has
⁊ eque in excusatione ⁊ dissimulati¬
one par alarũ scđm. Nam ostena¬
tio ⁊ simulatio ẽ. de solis bonis. s
illa de ueris ⁊ manifestis. qͣsi ala a
dextris: ista de fictis. qͣsi ala a siis¬
tris. In his duab alis uolant. ⁊ se
ꝓximis ꝯmendantes. opinionẽ q
suam ꝓpalantes. głam suã cͥcũqͥs¬

Expanded text:
quaeritur excusatio. Sinistra nostra quam quaeritur excusatio. Sinistra nostra quam dextera in medium rarius profertur, et eo ipso rarius videtur. Recte igitur per sinistram occultiora, et recte per dexteram intelligimus manifestiora. Videntur itaque alae simulationis et dissimulationis pertinere ad sinistram, quemadmodum et alae ostentationis et excusationis ad dexteram. Habes ergo in ostentatione et simulatione par alarum primum. Habes et aeque in excusatione et dissimulatione par alarum secundum. Nam ostentatio et simulatio est de solis bonis. Sed illa de veris et manifestis, quasi ala a dextris. Ista de fictis, quasi ala a sinistris. In his duabus alis volant, et se proximis commendantes, opinionemque suam propalantes, gloriam suam circumq
Abbreviated transcription (Latin):
pite intelligimus intentionẽ. Nam
caput totum corpus regit: & intentio¬
ni om̃is nr̃a actio subseruit. De malo
uultis adhuc plemus opere.¬
nosse qͣles alas soleat fraudulen¬
tia habere: Ut gͥ breuiter expͥmã qͥd
sentiam. una dicatur simulationis. ali¬
a dissimulationis. tercia ostentationis.
quarta excusationis. Solent namq
simulatrices mentes ⁊ ypocrisi des¬
uientes. solent inqmͣ ñ solum tact¬
re que habent. uerũ etiã simulare
se habere bona que om̃ino ñ haben
Solent econtrario manifesta mala
callide excusare: occulta autẽ mal
acsi om̃ino ñ habeant astute dissi¬
mulare. Simulatio & dissimulatis
ẽ. de occultis. S simulatio de occul
bonis:. dissimulatio de occultis mali
Econtͣ autẽ ostentatio ⁊ excusatio si¬
let esse de manifestis. S illa de man¬
festis bonis: ista de manifestis mali
Nam in his bonis que manifesta si
⁊ negari non possunt. locũ habet os¬
tentatio. sicut ⁊ in solis manifestis

Expanded text:
pite intelligimus intentionem. Nam pite intelligimus intentionem. Nam caput totum corpus regit, et intentioni omnis nostra actio subservit. CAPUT XIopere. Vultis adhuc plenius nosse quales alas soleat fraudulentia habere? Ut igitur breviter exprimam quid sentiam: Una dicatur simulationis, alia dissimulationis, tertia ostentationis, quarta excusationis. Solent namque simulatrices mentes et hypocrisi deservientes; solent, inquam, non solum jactitare quae habent, verum etiam simulare se habere bona, quae omnino non habent. Solent econtrario manifesta mala callide excusare, occulta autem mala ac si omnino non habeant astute dissimulare. Simulatio et dissimulatio est de occultis. Sed simulatio de occultis bonis, dissimulatio vero de occultis malis. Econtra autem ostentatio et excusatio solent esse de manifestis, sed illa de manifestis bonis, ista de manifestis malis. Nam in his bonis quae manifesta sunt, et negari non possunt, locum habet ostentatio, sicut et in solis manifestis malis
Abbreviated transcription (Latin):
gunt: Uideamus itaq qualis esse dicatur
bestia bȩc que tercio loco describit᷑. Post
bȩc inquit aspiciebam. & ecce altera qͣsi par¬
dus. & alas habebat auis qͣtuor suꝑ se. &
qͣtuor capita erant suꝑ bestiam. ⁊ potestas
data ẽ. ei. Attende ꝗͣ recte alas habere di-¬
cantur. qui in hac bestia designant᷑. Certe
cum uolucres uolant. se ipsas supra semet¬
ipsas leuant. Certe cum uolare uolunt
se ipsas ꝑ mane suspendunt. Ionne
eiusmodi mentes se ipsas supra semet¬
ipsas atcollunt. ⁊ ꝑ mane suspendunt
cum ꝓpter ambitionẽ. ⁊ inanẽ głam
dure districtionis obseruantias pene
ultra humane possibilitatis mensuram
extendunt: Uirtutis enim studia exer¬
cere. ⁊ uirtutum merita uel premia ñ
curare nec querere. quid aliud ẽ. qͣ. se
ꝑ mane in alta suspendere: Et quid a¬
liudẽ. multa capita habere ÷ ꝙͣ. nichil
simpliciter agere : Nam sicut in alis
occupationẽ & exercitationẽ: sic in ca¬

Expanded text:
ergunt? Videamus itaque qualis esse dicatur ergunt? Videamus itaque qualis esse dicatur bestia haec, quae tertio loco describitur. Post haec, inquit, aspiciebam, et ecce altera quasi pardus, et alas habebat quasi avis quatuor super se, et quatuor capita erant super bestiam, et potestas data est ei . Attende quam recte alas habere dicantur, quae in hac bestia designantur. Certe eum volucres volant, seipsas supra semetipsas levant. Certe cum volare volunt seipsas per inane suspendunt. Nonne ejusmodi mentes seipsas supra semetipsas attollunt, et per inane suspendunt, cum propter ambitionem et inanem gloriam durae districtionis observantias pene ultra humanae possibilitatis mensuram extendunt? Virtutis enim studia exercere, et virtutum merita, vel praemia non curare, nec quaerere, quid aliud est quam se per inane in alta suspendere? Et quid aliud est multa capita habere, quam nihil simpliciter agere? Nam, sicut in alis occupationem et exercitationem, sic in ca
Abbreviated transcription (Latin):
lubrica de uicio in uiciũ defluit: ⁊ ꝑ inui
am excrescit: quando ex multa iam
malicia menti accidit. ut libenter om̃ino
deciꝑe uelit. cum possit. ⁊ post multũ usũ
⁊ exercitium nichilominꝰ ꝑ multã iã as¬
tutiam suppetit ut deciꝑe facile possit.
cum uelit. Quid enim aliud ẽ. fraudulen¬
tia ꝙͣ astuta malitia: ad omnẽ fraudẽ
tã ꝓna qͣ. ꝓmpta: Rete ypocͥtarũ frau¬
dulentia in pardo figurat᷑. qui ꝑ totũ
corpꝰ macłis qͥb dã resꝑgit᷑. Nam ypo¬
crite quidẽ sc̃ĩtatẽ oꝑe precendunt: si
ꝑuersum ẽ. ꝗd diligunt. Et qđ intus ui¬
uit in affectione: necesse ẽ. qͦnq erum¬
pat. ⁊ appareat in oꝑe. Agunt itaq qui
eius modi st̃. bona in manifesto:⁊ mala
in occulto. Qui gͥ ad dissolutionis oꝑa
furtiue erumpunt uel quotienscunq ex¬
cus abiliter id possunt ⁊ quid aliurl qmͣ
actionis sue corpus quib dam macłis resꝑ¬

Expanded text:
lubrica de vitio in vitium defluit, et per inlubrica de vitio in vitium defluit, et per inam exerescit, quando ex multa jam malitia menti accidit, ut libenter omnino decipere velit cum possit, et post multum usum, et exercitium, nihilominus per multam jam astutiam suppetit, ut decipere facile possit, cum velit. Quid enim aliud est fraudulentia, quam astuta malitia, ad omnem fraudem tam prona quam prompta? Recte hypocritarum fraudulentia in pardo figuratur qui per totum corpus maculis quibusdam respergitur. Nam hypocritae quidem sanctitatem opere praetendunt, sed perversum est quod diligunt, et quod intus vivit in affectione, necesse est quandoque erumpat et appareat in opere. Agunt itaque qui ejusmodi sunt, bona in manifesto, et mala in occulto. Qui igitur ad dissolutionis opera furtive erumpunt, vel quotiescunque excusabiliter id possunt, quid aliud quam actionis suae corpus quibusdam maculis resp
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ursus. quid aliud hec ferina belu¬
a nouit ꝗͣ uel suas plantas suggere. uel
alienas carnis lacerare: Quid inqm
muidentie monstrũ aliud officii gerit.
Quel suas molestias plangere. uel alie¬
na infirma carpere: S utinã solas car¬
nes lacerarent: utinã uel ossib parce¬
dent. Aunc autẽ omĩa laniant. om̃ia
unt pariter ꝯtemptui. ⁊ odio haberi.
s inuida mens atq suꝑba. quanto pu¬
tas ddolore urit᷑. qͣnto liuore torquetur. cum
alios uideat de die in diem ad meliora ꝓ¬
fic̾ẽ. se ipsum cotidie mominiũ opinione
decrescere. ⁊ magis magis q inlescere: Uñ¬
fit fit sepe ut se ad callida argumenta
duertat. dum sũmo cum studio ⁊ sollici¬
tudine queritat qͦmͦ uel suam głam dila¬
tare. uel alioꝵ obnubilare queat. Incipit
itaq extc̃ scĩtatẽ simulare. ⁊ ꝑ ypocͥsim
paulatim se ad omnẽ fraudulentiã tra¬
dere. Sic pardus urso succedit. dũ mens

Expanded text:
aliud ursus, quid aliud haec ferina bellualiud ursus, quid aliud haec ferina bellua novit, quam vel suas plantas sugere, vel alienas carnes lacerare? Quid, inquam, invidentiae monstrum aliud officii gerit, quam vel suas molestias plangere, vel aliena infirma carpere? Sed utinam solas carnes lacerarent, utinam vel ossibus parcerent! Nunc autem omnia laniant, omnia unt pariter contemni et odio haberi. Sed invida mens atque superba, quanto putas dolore uritur, quanto livore torquetur, cum alios videat de die in diem ad meliora proficere, seipsum quotidie in omni opinione decrescere, et magis magisque vilescere? Unde fit saepe ut se ad callida argumenta convertat, dum summo cum studio et sollicitudine quaeritat, quomodo vel suam gloriam dilatare, vel aliorum obnubilare queat. Incipit itaque extunc sanctitatem simulare, et per hypocrisim paulatim se ad omnem fraudulentiam tradere. Sic pardus urso succedit, dum mens
Abbreviated transcription (Latin):
ueso erit p̃ceptio. an ꝑmissio. sugges¬
tio an insbigatio: so si a bonis anglis
ditũ putamꝰ. ꝯsequent̃ in eorꝰ uerbis
solam ꝑmissionẽ factã intelligamus.
alee illud qđ ad iudam dr. Qđ̃ facis.
fac citius. Si autẽ constat a malis ange¬
lis dictum fuisse. possumus in eiusmo¬
Qi uerbis tam suggestionẽ. ꝗͣ instigatio¬
nẽ intelligere. Solent enim semꝑ mali
sp̃c malignis mentib maligna sugge¬
pere. ⁊ ad omnẽ malitiã instigare. Qͣm
sit malitiosũ. ꝙͣ ue ꝑniciosum decctio¬
mb deseriuire: ⁊ in hoc unumqͣnq ui¬
cio suo satisfacere. ex illa potes salomo¬
nis sententia aduertere. Si mordeat ser¬
pens in silentio. nichil eo minus habet
qui occulte detͣbit. Nonne huic senten¬
tie dcinit qđ psalmista de eiusmodi dic̃ :
Sepulchrũ patens ẽ. guttur eoꝵ: linguis
suis dolose agebant: uenenũ aspidũ sub
labiis eoꝵ. O malum exsecrabile. ⁊ tam
loquenti. ꝗͣ audienti. exiciabile. Surge
inquit comede carnes plurimas. Et qͥd

Expanded text:
quaeso, erit praeceptio an permissio, suggestio an instigatio? Sed si a bonis angelis dictum putamus, consequenter et in eorum verbis solam permissionem factam intelligamus. Tale est illud quod ad Judam dicitur: Quod facis, fac citius . Si autem constat a malis angelis dictum fuisse, possumus in ejusmodi verbis tam suggestionem, quam instigationem intelligere. Solent enim semper mali spiritus malignis mentibus maligna suggerere, et ad omnem malitiam instigare. Quod sit malitiosum, quamve perniciosum detractionibus deservire, et in hoc unumquemque vitio suo satisfacere, ex illa potes Salomonis sententia advertere: Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet, qui occulte detrahit . Nonne huic sententiae concinit, quod Psalmista de ejusmodi dicit: Sepulcrum patens est guttur eorum, linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . O malum exsecrabile et tam loquenti, quam audienti exitiale: Surge, inquit, comede carnes plurimas. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
euulse st̃ ale eius. ⁊ sublata ẽ. de terra.
E suꝑ pedes qͣsi homo stecit: ⁊cor eius da¬
tum ẽ ei. Uideamꝰ nc̃ quid sit hoc ma¬
re magnũ in quo ꝓpheta damel iudit
hanc quecunq sit pugnã uentoꝵ.
Quis autẽ nescit mare qͣm sit instabile
⁊ inquietũ qđ semꝑ mouetur ad om¬
nẽ flatum. impulsumq uencoꝵ: Rec̃¬
te itaq in eo ni fallor cordis mutabili¬
tas. ⁊ mostantia figurat᷑. eo qđ uere sit
similis fluctui maris qui a uento mo¬
ued̾o circunfert᷑. Est autẽ hoc malum
triplex. Est enim mutabilitas ꝓposid:
semet ipsum. Promissũ ẽ. qđ qͥsq statii
apud ꝓrimũ. Uotum ẽ qđ qͥsq statin
s qͣsi apud dm̃. De mutabilitate ppa¬
ti. est illud. Uult ⁊ ñ uult piger. Auci.
qͦmͦ mutabilitas ꝓmissi arguit᷑ ineo ꝙ¬

Expanded text:
t alae ejus, et sublata est de terra. Et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei . Videamus nunc quid sit hoc mare magnum, in quo propheta Daniel vidit hanc, quaecunque sit, pugnam ventorum. Quis autem nescit mare quam sit instabile et inquietum, quod semper movetur ad omnem statum, impulsumque ventorum? Recte itaque in eo, ni fallor, cordis mutabilitas, et inconstantia figuratur, eo quod vere sit similis fluctui maris qui a vento movetur et circumfertur. Est autem hoc malum triplex. Est enim mutabilitas propositsemetipsum; promissum est quod quisque statuit apud proximum; votum est quod quisque statuit, sed quasi apud Deum. De mutabilitate propositi est illud: Vult et non vult piger . Audi et quomodo mutabilitas promissi arguitur in eo
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ qͥcqͥd animũ ꝑ cogitationẽ pulsat: men¬
tis deuotionẽ excitare᷑ debeat. xłiiii.
dultimũ autẽ in ꝯclusione sermo¬
nis infert᷑. Ipse autẽ daniel erat in
foribs regis. Scimꝰ autẽ quia ꝑ fores. aditus
ad interiora patet. Daniel itaq qͣsi in regiᷤ
forib obseruat: qn deuotio nr̃a circaqͣl li¬
bet suggestiones caute inuigilat. ⁊ ꝯtra
quaslibet maligni machinationes in ip¬
so temptationis aditu oratione repugnas.
ne incautã mentẽ ulla infestatio. uel uio¬
lentia oppͥmat. uel fraude cirtumueniat.
felix animi status. ⁊ om̃i studio expeten¬
dus. qͦn om̃e qđ animũ ꝑ cogitationem
pulsat. statim ⁊ absq ulla mora. mentis
deuotionẽ excitat. Debet itaq deuotio
mentis omnẽ arbitrii consensũ studiose
preuenire. ⁊ oratione p̃munire: ⁊ hoc erit
danielẽ regis forib p̃sidere. Ad omnẽ
suggestionẽ. ad omnẽ emergentẽ cogi

Expanded text:
quid animum per cogitationem pulsat, mentis devotionem excitare debeat. Ad ultimum autem in conclusione sermonis infertur: Ipse autem Daniel erat in foribus regis . Scimus autem, quia perfores aditus ad interiora patet. Daniel denique, quasi in regis foribus observat, quando devotio nostra circa quaslibet suggestiones caute invigilat, et contra quaslibet maligni machinationes in ipso tentationis aditu oratione repugnat, ne incautam mentem ulla infestatio, vel violentia opprimat, vel fraude circumveniat. Felix animi status, et omni studio expetendus, quando omne quod animum per cogitationem pulsat, et statim absque ulla mora mentis devotionem excitat. Debet itaque devotio mentis omnem arbitrii consensum studiose praevenire, et oratione praemunire. Et hoc erit Danielem regis foribus praesidere. Ad omnem su
Abbreviated transcription (Latin):
sacra scriptura mistice innuit. quia in de¬
uotionis nr̃e usum. alia sunt que ex diui¬
na reuelatione discimꝰ: alia quȩ ex insita
nob̾ rõnis uiuacitate ꝑpendimꝰ. Quod
autẽ de deo loquens uester. ñ nr dicit:
res pectum gr̃e. ñ conditionẽ nat᷑e atten¬
ddit. Speciali enim quodã modo illopd
ꝓpͥe erat. qui ex gr̃e ipsrus munere.
meritoꝵ p̃rogatiua. singłacẽ pre cet̾is
apũ ipsum familiaritatis locum.⁊
dfidentie ausum obtinuerant. Et absq
dubio ddeuotio ẽ. quȩ dm̃ ⁊ ꝓpiciũ reddit.
⁊ familiarẽ efficit. Ds̃ inquit deoꝵ̃: ⁊
dñs regum. N̾. am ⁊ sisint qui dican¬
tur ĩ. siue in cęlo. siue int̾ra scdm illud
ego dixi dñ estis. nuncupatiue qͥdem

Expanded text:
sacra Scriptura mystice innuit, quia in desacra Scriptura mystice innuit, quia in devotionis nostrae usum alia sunt quae ex divina revelatione discimus, alia quae ex insita nobis rationis vivacitate perpendimus. Quod autem de Deo loquens vester et noster dicit, respectum gratiae, non conditionem naturae attendit. Speciali enim quodammodo illorum proprie erat, qui ex gratiae ipsius munere, et meritorum praerogativa singularem, prae caeteris apud ipsum familiaritatis locum, et confidentiae ausum obtinuerant. Et absque dubio devotio est, quae Deum et propitium reddit, et familiarem efficit. Deus, inquit, deorum, et Dominus regum. Nam etsi sint qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra, secundum illud: Ego dixi: Dii estis , nuncupative quidem
Abbreviated transcription (Latin):
isti de estestimonio fame qͣsi apud ꝓximũ
tantũ. Istud itaq ẽ uelud̃ animal irrati¬
onabile: istud uelud animal rationale¬
Clere. felix qui głat᷑ de ꝯscientie testimoni¬
Q sic tamen qͣsi in dño. Alioquin ingͣtum
ualde głari de munere. s ñ in muneris ac̃¬
iue. Quanto meliꝰ. qnͣto rectꝰ dictꝰ rex d̾m
Ĩdamelẽ adoraret. ⁊ sacrificaret. qui cũ
bat. Quia alia ex diuma reuelatione
cognoscimꝰ: alia ex rõne colligimꝰ ulr
ed qui rep̃hendenda ut iam diximꝰ
fecto: uideamꝰ ꝙͣ. recta de deo senserto.
dñs regum. Cum potestas regia sit pͥnci¬
palis ⁊ sũma : quid ẽ regẽ hoc dic̃e uisi
ex intimo anime sensu hoc fortit. in mo¬
bilit̃ q tenere: Quid ẽ. hoc damelẽ are¬
ge aucdire: nisimtimũ amme sensum.
uerã ammi deuotionẽ. nec debere. nec
posse latere: Uel ieo fortassis qc̃ alia
cdaniel a deo discit. alia etiã a rege audit:

Expanded text:
isti de testimonio famae quasi apud proximum isti de testimonio famae quasi apud proximum tantum. Illud itaque est velut animal irrationabile, istud velut animal rationale. Felix qui gloriatur de conscientiae testimonio, sic tamen quasi in Domino. Alioquin ingratum valde gloriari de munere, sed non in muneris auctore. Quanto melius, quanto rectius dictus rex Deum quam Danielem adoraret, et ei sacrificaXLI. Quod alia ex divina revelatione cognoscimus, alia ex ratione colligimus. Sed quia reprehendenda, ut jam diximus, fecit, videamus quam recta de Deo senserit ium est, et Dominus regum. Cum potestas regia sit principalis et summa, quid est regem hoc dicere, nisi ex intimo animae sensu hoc fortiter immobiliterque tenere? Quid est hoc Danielem a rege audire, nisi intimum animae sensum, veram animi devotionem non debere, nec posse latere? Vel in eo fortassis quod alia Daniel a Deo discit, alia etiam a rege audivit