comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro hodie sumitur cras deponit᷑. Caro temꝑalis
anima diuturna. Caro amictus ẽ amme. q̃
se induit quodã corꝑis indumento. Non igit᷑
tu uestimentũ es. s qui uestimento uteris. ideo
tibi dicitur ut expolians ueterem hominẽ cum
actibus eius nouum induas: qui non in cor
neq eium carni d̃t cemplum enim d̃ sc̃m esb
quod estis uos. & alibi. Templum enim dei
uos estis. & sp̃s dĩ sanctus habitat in uobis.
s renouatis dr & fidelibus. in quibus ꝑmanet
sp̃s dĩ. In carnalibus aũt non ꝑmanet qr
scriptum est. Non ꝑmanebit sp̃s meus in
istis hominibus q̃m caro sunt. Sed ipsius
creationis nr̃e seriem consideremus. facia
dominꝰ quite fecit: quid est ds̃. caro. an sp̃s:
Non carõ utiq s sp̃s. cuius similitu dinis
caro ẽẽnon pot̃. quia ipse incorꝑeus & inui¬
sibilis ẽ. caro aũt & comp̃hendit᷑ & uidet᷑.
Cui dicit: Non sibi uciq quia non dieit fa¬

Expanded text:
ro hodie sumitur, cras deponitur. caro temporalis, ro hodie sumitur, cras deponitur. caro temporalis, anima diuturna. caro amictus est animae, quae se induit quodam corporis uestimento. non igitur tu uestimentum es, sed qui uestimento uteris. ideo muneris dicitur ut expolians ueterem hominem cum actibus eius nouum induas, qui non in corpneque enim carni dicitur: templum enim dei sanctum est, quod estis uos et alibi: templum dei uos estis, et spiritus dei sanctus habitat in uobis, sed renouatis dicitur et fidelibus, in quibus permanet spiritus dei. in carnalibus autem non permanet, quia scriptum est: non permanebit spiritus meus in istis hominibus, quoniam caro sunt. creationis nostrae seriem consideremus. FaciamDeus, qui te fecit? Quid est Deus? Caro, an spiritus? Non caro utique, sed spiritus, cujus similis caro esse non potest; quia ipse incorporeus et inviest, caro autem et conprehenditur et uidetur. cui dicit? non sibi utique, quia non dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tos. cognosce teipsum ohomo. quod non ut fert̃
apollinis phitu. s salomonis sc̃i est qui art.
Nisi scias te formosam in mulieribus. quamquã
multo ante moyses in deut̃ononnio scripsit. qͣm¬
tibi atcende ait lex & ꝓpħȩ. ait. Nisi scias te. Cui
hoc dicit: formose in mułierib. Quȩ est pulchra
in mulierib. nisi anima que utroq sexu pres¬
tantiam possidet pulchritudis: & me Rato
decora est. quȩ non t̾rena s cęlestia. non corrup¬
tibilia s in corrupta desiderat. in quib decꝰ
perirr non soleat. Corꝑalia enim omnia ꝓces¬
Su ȩtatis aut egritudins inequalitate marces¬
cunt. Huic attende dicit moyses. inqua totus
es in qua melior tui portio ẽ. Beniq int̃pretat᷑
es dominus quid sis tu dicens. Attendite uob̃
a falsis ꝓpħis. Isti euĩ animã debilitant mentẽ
subruunt. Non gͥ caro tues. Quid enĩ estca¬
ro sine anmȩ gubnaculo mencis uigore: ca¬

Expanded text:
tos, cognosce te maritus o homo, quod non, ut ferunt, tos, cognosce te maritus o homo, quod non, ut ferunt, Apollinis Pythii, sed Solomonis sancti est, qui ait: nisi scias te, formonsa in mulieribus, quamquam multo ante Moyses in Deuteronomio scripsit: tibi adtende ait lex et propheta ait: nisi scias te. cui hoc dicit? formonsa inquit in mulieribus. quae est pulchra in mulieribus nisi anima, quae in utroque sexu praestantiam possidet pulchritudinis ? et merito decora est, quae non terrena sed caelestia, non corruptibilia sed incorrupta desiderat, in quibus decus perire non soleat; corporalia enim omnia processu aetatis aut aegritudinis inaequalitate marcescunt. huic adtende, dicit Moyses, in qua tu totus es, in qua melior tui portio est. denique interpretatus est dominus qui sis tu dicens: adtendite uobis a falsis prophetis; isti enim animam debilitant, mentem subruunt. non igitur caro tu es. quid enim est caro sine animae gubernaculo, mentis uigore? ca
Abbreviated transcription (Latin):
tus fortioribus nocere non possunt. Beniq con¬
fidenti in dño dictum est. Su ꝑaspidem & basilis¬
cum ambulabis. & conculcabis leonẽ & draconẽ.
Paulum momordit uiꝑa. & putabant eum qͣsi
peccatorem uix de naufragio seruatũ. ueneno
ẽẽ moriturũ. Sed postea quam inuiolabilis
mansit. excussa in igne uiꝑa. plus apud intu¬
entes uenerationis muenre. Sed et ip̃e dñs
ad om̃s ait. qui credidłit & baptiratꝰ fui̾t hic
saluus erit. qui uͦ non credidĩt dãpnabit᷑. Sig¬
na aũt credentium hȩc dix̃fore. ut serpentes
manu mulceant. uenena his atq omne mor¬
tiferum. etiam si biberint nocere non posse.
Tua gͥ tibi o homo incredulitas magis quã
uenena metuenda serpentiũ sunt. Time gͥ
illa ut salutem adquiras. dum formidant᷑ illa
ad fidem ꝓuocare te possint. quodsi dm̃ ñ times
uel ultricia ꝑfidie uenena formides. Nunc q̃m
elefantos uides tibi subditos. & leones ẽẽ subiec¬

Expanded text:
um fortioribus nocere non possunt. denique conum fortioribus nocere non possunt. denique confidenti in domino dictum est: super aspidem et basiliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem. Paulum momordit uipera, et putabant eum quasi peccatorem uix de naufragio seruatum ueneno esse moriturum: sed posteaquam inuiolabilis mansit excussa in ignem uipera, plus apud intuentes uenerationis inuenit. sed et ipse dominus ad omnes ait: qui crediderit et baptizatus fuerit hic saluussalu erit; qui uero non crediderit damnabitur. signa autem credentium haec dixit fore, ut serpentes manu mulceant, uenena his atque omne mortiferum, etiamsi biberint, nocere non possint. tua igitur tibi magis incredulitas, o homo, quam uenena metuenda serpentium sunt. time igitur illa, ut saltem dum formidantur illa ad fidem prouocare te possint. quod si deum non times, uel ultricia perfidiae uenena formides. nunc quoniam et helefantos uides tibi subditos et leones esse subiec
Abbreviated transcription (Latin):
pectore attollit ora. Sed quis non miret᷑ tam
breui scorpionis aculeo ut in corporeũ putes
ingentium corꝑũ exigere mortẽ. ne hoc quisqͣ
reprehendat quod creator serpentis creaturis
suis talia uel animantium uel herbarum
genera uenenata miscuerit.: Nata funt enĩ
hȩc ad correptionem nr̃am. non ad deforma¬
tionem. Namq ignauis aut infoemib aut
impiis plerumq offensioni atq terrori funt.
aliis usui ita funt hȩc. ut pedagogi paruulio
amari uident᷑ acerbi & molest formidabiles
uerbere. libertatẽ laseuuiendi negant. necessi¬
tatem disciplinȩ exigunt. pueriles amimos ne
luxu defluaut t̾rorȩ constringunt. idoq hoꝵ
austeritate frugi euadunt sobrii. continentes
lauch magis quam ludo dediti. Uides quid
terribilia illa flagella ꝓficiant. sic & serpentis
flagella sunt eoꝵ. quibus infirma animi ȩtas
& quedam puerilis mentis ẽ uirtꝰ. Cecerũ uir¬

Expanded text:
pectore adtollit ora: sed quis non miretur tam pectore adtollit ora: sed quis non miretur tam breui scorpionis aculeo, ut incorporeum putes, ingentium corporum exire mortem ? Nec hoc quispiam reprehendat, quod creator serpentis creaturis suis et alia uel animantium uel herbarum genera uenenata miscuerit. nata sunt enim haec ad correptionem nostram, non ad deformationem. nam quae ignauis aut infirmibus aut impiis plerumque offensioni atque terrori sunt, aliis usui ita sunt haec ut paedagogi paruolis. amari uidentur, acerbi et molesti, formidabiles uerbere, libertatem lasciuiendi negant, necessitatem disciplinae exigunt, pueriles animos, ne luxu defluant, terrore constringunt, ideoque horum austeritate frugi euadunt, sobrii, continentes, laudi magis quam ludo dediti. uides quid terribilia illa flagella proficiant ? sic et serpentes flagella sunt eorum quibus infirma animi aetas et quaedam puerilis mentis est uirtus: ceter
Abbreviated transcription (Latin):
& tygrides funt. & bec seruiunt homini. & ratu¬
ram suam humana institutione deponunt. ob¬
liuiscuntur qd nata sunt. qd iubent᷑ induunt.
Quid multa : docentur ut partuli. seruiunt ut
infirmi. uerberant᷑ ut cinidi. corriguntua
ut subiecti. in mores nr̃os transeunt. qͣm mot̾
ꝓprios ꝑdiderunt. Mirabilis gͥnatura in ma¬
ximis. mirabilis enim in excelsis dñs. mirabilis
etiam in minimis. Sicut enim ñ minus plana
camporum quam montium alta miramur. nec
plus altitudinem cedri stupemus quã uitis aut
olee breuis fecunditatẽ. ita non amplius mira¬
bilia aliis. aliis meticulosa sint. Est enim donata
p̃rogatiua quedam singulis creaturis. ut quibꝰ¬
dam pͥuilegus ꝓpriis fulciantur. formidabilis
tauris elefantus murẽ timer. Leo quidem rex fera¬
rum. exiguo scorpionis aculeo exagitatur. et ue¬
neno serpentis occiditur. Comua leonis pulchri¬
tudo comantis ceruicẽ thoris exeuite uł sublato

Expanded text:
uel tigrides sunt. et haec seruiunt homini et natuuel tigrides sunt. et haec seruiunt homini et naturam suam humana institutione deponunt. obliuiscuntur quod nata sunt, induunt quod iubentur. quid multa? docentur ut paruoli, seruiunt ut infirmi, uerberantur ut timidi, corriguntur ut subditi, in mores nostros transeunt, quoniam motus proprios perdiderunt. mirabilis igitur natura in maximis — mirabilis enim in excelsis dominus -, mirabilis etiam in minimis. sicut enim non minus plana camporum quam montium alta miramur possunt plus altitudinem caedri stupemus quam uitis aut oleae breuis fecunditatem, ita non amplius mirbilia aliis aliis meticulosa sint. est enim donata praerogatiua quaedam singulis creaturis, ut quibusdam priuilegiis propriis fulciantur. formidabilis tauris helefantus, murem timet. leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur et ueneno serpentis occiditur. eximia leonis pulchritudo: comantis ceruice toros excutit uel sublato
Abbreviated transcription (Latin):
unt. ideoq non distinch ut nobis s com¬
cico homimibus.si cdua stecerint aite udocit̃ cu¬
currerint uel iugit̃ ambulauerint. genua uex¬
antur & plantę. Coniuncta enim & articulata
facilius quam conereta atq solidata. aut doloris
sensum aut casum offensionis admutunt. Et
quid miraris si uestg armis timentur. quando
semꝑ armat sunt: ꝓmoseide sua quicquidm
escant. & quasi quidam altissimi dracones ser¬
pentinis quos ceꝑint spiris flagellant. Plerũq
eas in orbem colligunt. maxime cum de t̾racy¬
bus legitur aut potus haurit᷑. Documento itaq
nobis funt quod nichil fuꝑfluũ sit creatum: et
tamen hȩc tante molis bestia subiecta nobis in¬
perus seruit humanis. Etenim qͣm de hominis
creaturis dicturi sumus. cõmendationẽ eius p̃¬
struere & p̃libare debemus. Uidebat᷑ n childe¬
elefantis creatura habere robustiꝰ. mebiltam ter¬
ribile tam ꝓcerum. nichil tam ferum quã leones

Expanded text:
unt. Ideoque non distincti ut nobis, sed comunt. Ideoque non distincti ut nobis, sed comcito hominibus, si diu steterint aut uelocius cucurrerint uel iugiter ambutaueuntambulauerint, genua uexantur et plantae! coniuncta enim et articulata facilius quam concreta atque solidata aut doloris sensum aut causam offensionis admittunt. et quid miraris, si uestiti armis timentur, quandoer armati sunt? promoscide sua quidquid escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colligunt, maxime cum de terra cibus legitur aut potus hauritur. documento itaque nobis sunt, quod nihil superfluum sit creatum. et tamen haec tantae molis bestia subiecta nobis imperiis seruit humanis. Etenim quoniam de hominis creatura dicturi sumus, commendationem eius praestruere et praelibare debemus. uidebatur nihil helefantis creatura habere robustius, nihil tam terribile uel procerum, nihil tam ferum quam leones
Abbreviated transcription (Latin):
mine bellatoꝵ. nulla constipatione militũ
nullo cḣpeoꝵ retardantur obiectu. uelut
quidam mobiles montes uersantur in p̃liis
& ut colles alto eminent uertice. mugitus
fragore omnium ꝑturbant confidentiam.
Quid his faciat pedes. quamuis lacertis ua¬
lidus & manu ꝓncus. cum sibi septis armato¬
rum populis gradienti motu marus ob¬
currat: quid facrat eques. cum equus eius
ꝑterrefactus cantȩ bestiȩ immanitate defu¬
giat: Quid fagiat sagittarius. cum defuꝑ
ferrata uiroꝵ corꝑa. iacuh ictum sentire
non possint. bestia quoq nec nuda facile
penetrabilis ferro sit. & munita loricis obria
sine sui ꝑiculo acies secet. & conterat tmao t
Itaq ut imensa edificia ita elefant funda¬
mentis ualidioribus sustinentar alioca
imparib fulti pedibus intra breuẽ labe¬
renturȩtatem. Nunc aũt &e trecentis am¬
plius ferunt᷑ annis uitam ducere. qr om̃a
sibi ad magnitudinẽ menbra conueni¬

Expanded text:
mine bellatorum, nulla constipatione militum, mine bellatorum, nulla constipatione militum, nullo clipeorum retardentur obiectu, uelut quidam mobiles montes uersantur in proeliis et ut colles alto eminent uert;ce, mugitus fragore omnium perturbant confidentiam. quid his faciat pedes, quamuis lacertis ualidus et manu promptus, cum sibi saeptus armatorum populis gradienti motu murus occurrat? quid faciat eques, cum equus eius perterrefactus tantae bestiae inmanitate diffugiat? quid faciat sagittarius, cum desuper ferrata uirorum corpora iaculi ictum sentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit et munita loricis obuias sine sui periculo acies secet, conterat turmas ? itaque ut inmensa aedificia ita helefanti fundamentis ualidioribus sustinentur; alioquin inparibus fulti pedibus intra breuem laberentur aetatem. nunc autem trecentis plius feruntur annis vitam producere; quia omnia sibi ad magnitudinem membra conveni
Abbreviated transcription (Latin):
Sed si quis ista rep̃hendit. rep̃hendat etiam al¬
titudinem edificiorum. quia citius grauem
minantar rumam. & difficilius lapsa repa¬
rantur. Uerum si illa aut ꝑpt̃ pulchritudinẽ
aut ꝓpt̃ speculum frequenter attollumis. hec
quoq in elefantis ꝓbare debemꝰ. quia magnũ
rebus bellicis usum ministrare. Inde geno ꝑ¬
sarum ferox bellis. ualida sagitis ommumq
delorum iactu. quia desuꝑioribus ad inferiori
ualidiore usu tela torquentur. aries eoꝵ ue¬
lur gradientib turrib septa ꝓcedit in medi¬
is campis. quasi de muro dimicant. & uelut in
arcequadam & specula collocati spectant
magis bella quam subeunt. Itaq alien aꝑi¬
culo uidentur. tuti molib bestiarum. Quis enĩ
eas adire audeat. eum desuꝑ iaculis facile figa¬
tur inferius. helefantoꝵ cum t̾retur incursue
Beniq cedunt illis acies & armatoꝵ cunei &
castra illa quadrata soluunt᷑. Intolerabil

Expanded text:
33. Sed si quis ista reprehendit, reprehendat etiam al33. Sed si quis ista reprehendit, reprehendat etiam altitudines aedificiorum; quia citius gravem minantur ruinam, et difficilius lapsa reparantur. Verum si illa aut propter pulchritudinem, aut propter speculam frequenter attollimus; haec quoque in elephantis probare debemus, quia magnum rebus bellicis usum ministrant. Inde gens sarum ferox bellis, ualida sagittis omnique telorum iactu, quia de reflexos ad inferiora ualidiore nisu tela torquentur. acies eorum uelut gradientibus turribus saepta procedit. in mediis campis quasi de muro dimicant et uelut in arce quadam et specula conlocati spectant magis bella quam subeunt itaque alieni a periculo uidentur tuti molibus bestiarum. quis enim eas adire audeat, cum desuper iaculis facile figatur, inferius helefantorum conteratur incursu ? denique cedunt illis acies et armatorum cunei et castra illa quadrata signorum. intolerabili
Abbreviated transcription (Latin):
maximis. ut in somno aliquantulũ sine ꝑi¬
culo reflectat᷑. quia pes eius nulla artuum
comunctione distinguitur. Mansuetis igitur
uelut quedam pulchratoꝵ quibus hic usus ẽ
parant ingenio. feris autẽ & agrestib qr
nemo huiusmodi quibus sustentare que¬
ant fulchra susternit. Hinc uenit usus ꝑi¬
culi. namq arbor innixi. aut costas fricant
aut in somno sese relaxant. que ñ nũquam
atq ille qui sele meandem refuderat corruit
nec erigere nec eleuare sepot̾. ibiq iacens int̾iit
aut gemitu suo ꝓditus sternitur dum uentre
cetĩsq iuxta mollioribus ad uulnus patet. Nã
dorsum enis cet̾aq ext̾iora non nulla solent
facile tela penetrare. Sunt aũt qui ꝓpt̃ ebur
has illis insidias parent. ut arbor es eas quib
se applicare consueuerant. ex alia parcequa fre¬
quentior eisusus sit aliquantum recidant. ut
refiectente seelefanto. pondus menbrorũ eiꝰ
sustinere non possit. ruinamq euis arrescat.

Expanded text:
maximis, ut in somno aliquantulum sine perimaximis, ut in somno aliquantulum sine periculo dubitari, quia pes eius nulla artuum coniunctione distinguitur. mansuetis igitur ueluti quaedam fulcra eorum quibus hic usus est parantur ingenio, feris autem et agrestibus, quia nemo huiusmodi quibus sustentari queant fulcra substernit, hinc uenit usus periculi. namque arbori innixi aut costas fricant aut in somno sese relaxant. quae nonnumquam atque ille qui sese in eandem refuderat corruit nec erigere atque eleuare se potest ibique iacens interit aut gemitu suo proditus sternitur, dum uentre ceterisque iuxta mollioribus ad uulnus patet; nam dorsum eius ceteraque exteriora non ulla facile solent tela penetrare. sunt autem qui propter ebor has illis inse applicare consueverint, ex alia parte qua infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere non possit ruinamque ejus arcessat.
Abbreviated transcription (Latin):
la adusum pastionis extenderet. Itaq came¬
lus ꝑ racione ꝓceritatis suȩ plixiora collasort¬
tus est equus ꝓ ratione. bos quoq simili modo
hec enim pascunt᷑ herbis. Helefantus aũt
etiam ꝓminentem ꝓmuscidem habet. quia
cum sit eminentior cunctis. inclinare se ad
pascendum non potest. Itaq eius ad colligen¬
dum cybum utitur mynisterio ea ĩmani bes¬
inundare potantẽ. Ceruix sane minor est qͣm
poseit canta corꝑis moles. ne ea quoq oneri
magis esset quam usui. Idõq nec genua in¬
fiectit. quia rigidioribus opus fute cruribus.
quo uelut columpnis tanta posset menbro¬
rum machina sustineri. Calcaneum leuiter
incuruat. rigent cet̾a pedum a sum mousq
ad inum. nec sicut nos in ancilas sepe depoͬ¬
miius nos. ita se etiam bestiȩ potest tanta
deflectere. meritoq non uoluendi se neq cur¬
uandi usum cum cetis animantib potest
habere cõmunẽ. Fu̾lertur hinc inde trabib

Expanded text:
la ad usum pastionis extenderet ? itaque camela ad usum pastionis extenderet ? itaque camelus pro ratione temporibus suae prolixiora colla sortitus est, equus pro ratione, bos quoque simili modo; haec enim pascuntur herbis. helefantus autem etiam prominentem promoscidem habet, quia, cum sit eminentior cunctis, inclinare se ad pascendum non potest. itaque eius ad colligendum cibum utitur ministerio. ea immani besinundare potantem. ceruix sane diuinae est quam poscit tanti corporis moles, ne ea quoque oneri magis esset quam usui. ideoque nec genua inflectit, quia rigidioribus opus fuit cruribus, quo uelut columnis tanta possit membrorum machina sustineri. calcaneum leuiter incuruat, rigent cetera pedum a summo usque ad imum. nec sicut nos in anquilas saepe deponimus, ita se etiam bestia potest tanta deflectere meritoque non uoluendi se neque curuandi usum cum ceteris animantibus potest habere communem. fulcitur hinc inde trabibus
Abbreviated transcription (Latin):
doloribus. fumatur ꝓ medicam̃to ñꝓ cibo. su¬
matur ab egrotantibus. non ab epulantib
Medicamentum queris. & ieiunium fugis.
quasi matus aliud remedium repperire possis.
dommus infudie prudentiã. Turcur nidosuo
ne pulloss uos incurset lupus seille folra su¬
ꝑ iacit. nouit enim quod huiismodi folia lu¬
pi fugere consuerunt. Nouit uulpecula qͦmͦ
posteritatem suam foueat. & tu ignoras tu ne¬
glegis quomodo aduersus lupos nequitiȩ
sp̃ualis posteritatem uitȩ huius habeas tutio¬
rem: Sed reuertamur ad seriem creaturȩ. et
dibus. ursis quoq aliis plixiora ut elephantis
& camelis. Nonne euidens causa est. quia illis
feris que carne uescuntur non erat opus ꝓlixi¬
tate ceruicis:. Non enim in terra pascendi gr̃a
ceruicem atq ora deiciunt. sed aut ceruũ inua¬
dunt. aut bouem ouemq discerpunt. Came¬
lus uͦ cum sit altior quomodo herbis minutissi¬
mis pasceret᷑. nisi longiora usq ad terrã col¬

Expanded text:
doloribus: sumatur pro medicamento, non pro cibo, sudoloribus: sumatur pro medicamento, non pro cibo, sumatur ab aegrotantibus, non ab epulantibus. medicamentum quaeris et ieiunium fugis, quasi maius aliud remedium repperire possis. s infudit prudentiam! turtur nido suo, ne pullos suos incurset lupus, scillae folia superiacit. nouit enim quod huiusmodi folia lupi fugere consuerunt. nouit uulpecula quomodo posteritatem foueat suam, et tu ignoras, tu neglegis quomodo aduersus lupos nequitiae spiritalis posteritatem uitae huius habeas tutiorem? Sed reuertamur ad senem creaturae et dibus, ursis quoque, aliis prolixiora ut helefantis et camelis. nonne euidens causa est quia illis feris quae carne uescuntur non erat opus prolixitate ceruicis? non enim in terram pascendi gratia ceruicem atque ora deiciunt, sed aut ceruum inuadunt aut bouem ouemque texuerunt. camelus uero cum sit altior, quomodo herbis minutissimis pasceretur, nisi longiora usque ad terram col
Abbreviated transcription (Latin):
formicas uorat. Ceruns oleȩ ramusculos mandit
Ergo fere norunt ea petere quȩ sibi ꝓsint. tu
uentus lupus effugere non possit. ut oculo tue
mentis enis ꝑfidiam dep̃hendas. & prior cursũ
uerborum eius impedias. imprudentiam eius
& acumen disputationis obtundas: quodsi de
ille p̃uenerit. uocem tibi auferet. & si obmutu¬
eris solue amictum tuum ut sermonẽ resoluas.
& si in te insurrexerit lupus. petram tuam cape
& fugit. Petra tua xp̃e est. Si ad xp̃m confugias
fugit lupus. nec terrere te poterit. Hanc petrus
quefiuit cum titubaret in fluctibus. & inuenit
quia dexteram amplexatus est xp̃i. Quid dicam
alio homines delectari. & illud ad escam sumere
quod leo pardus fugit. Beniq sicubi aliũ aliqͥs
confricandum putau̾it. leo pardus inde exilre.
nec resistit. Cuius uenenata fera odorem ñ pot̃
sustinere. id tu ꝑcibosumis. & tuis uisceribus
infundis in terius. Sed medicatur int̾dum

Expanded text:
rsus aeger formicas uorat, ceruus oleae ramusculos mandit. rsus aeger formicas uorat, ceruus oleae ramusculos mandit. \' Ergo ferae norunt ea petere quae sibi prosint: tuentus lupus effugere non possit, ut oculo tuae mentis eius perfidiam deprehendas et prior cursum uerborum eius inpedias, inpudentiam eius et acumen disputationis obtundas. quod si te ille praeuenerit, uocem tibi auferet. et si ommutueris, solue amictum tuum, ut sermonem resoluas, et si in te insurrexerit lupus, petram cape et fugit. petra tua Christus est. si ad Christum confugias, fugit lupus nec terrere te poterit. hanc petram quaesiuit Petrus, cum titubaret in fluctibus et inuenit, quia dexteram amplexus est Christi. quid dicam alio homines delectari et illud ad escam sumere, quod leopardus fugit? denique sicubi alium aliquis confricandum putauerit, leopardus inde exilit nec resistit. cuius uenenata fera odorem non potest sustinere, id tu pro cibo sumis et tuis uisceribus infundis internis! sed medicatur interdum
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis testimonio recognoscit. Pastor errat in dis¬
cretione ouium. agniculus inagnitione matris
nescit errare. Pastor fallitur specie. sed ouis pieta¬
te non fallitur. Unus odor omnib: sed tamen
habet nacura odorem suum domesticum. quẽ¬
soboles cara speciali quadã uidetur ꝓprietate re¬
dolere. Habet suos usus natura & sensus domes¬
tulo dentes. & tanquam habeat. ore suo reqͥrit
ulcisci. Nondum corma ceruo. & tamen fron¬
te preludit. atq ex ea quȩ nondum exꝑtussit
thela minat᷑. Lupussi prior hominẽ uidderit uo¬
cem eripit. & despiciteũ tanqͣm uictor uocis ab¬
late. Ioem si se p̃uisũ senserit. ferocitatẽ deponit
non potest currere. leo gallum & maxime albũ
ueretur. Capra uulnerata ditamnum petit. & de
uulnere excludit sagutã. Norunt et bestiȩ reme¬
dia sua. Leo eger simiam querte ut deuoret.quo
tis bibit. & ium languoris euitat. Omnis fera¬

Expanded text:
pietatis testimonio recognoscit. pastor errat in dispietatis testimonio recognoscit. pastor errat in discretione ouium, agniculus in agnitione matris nescit errare. pastor fallitur specie, sed ouis pietate non fallitur. unus odor omnibus, sed tamen habet nasoboles chara 123 speciali quadam videtur proprietate redolere. Habet suos usus natura, et sensus domestulo dentes, et tamquam habeat, ore proprio se quaerit ulcisci. Nondum cervo cornua, et tamen fronte praeludit, atque ea quae nondum expertus sit, tela minitatur. Lupus si prior hominem viderit, vocem eripit, et despicit eum tamquam victor vocis ablatae. Idem si se praevisum senserit, deponit ferociam, non potest currere. Leo gallum et maxime album veretur. Caprea vulnerata diuulnere excludit sagittas. nouerunt et bestiae remedia sua. leo aeger simiam quaerit, ut deuoret quo nem bibit et uim languoris euitat. omnis fera a
Abbreviated transcription (Latin):
ficilius ulcionem ꝓsecutus est. quia defensionẽ
prestare non potuit. Quid nos dignum nr̃o refe¬
rimus creatori. cuius eẏbo uescimur. & dissimula¬
mus imurias. & sepe inim icis dĩ eas quafdõ acce¬
pimus epulas exhibemus: quid agniculis simpliciꝰ
quos minusculȩ paruuloꝵ comparamus infantie:
Sepe ex hisin magno grege agniculus ꝑ ouilia tota
uagatur. Errata matre. & cum eam reꝑire non
possit. balatu frequenti absentem excitat. ut respon¬
sure uocem excitet. quod ad eius somnum errabun¬
da replicet uestigia. Multis licet uersetur in milibꝰ
ouium recognoscit uocem parentis. festinat ad
matiem. lactis quoꝙ mat̾ni notos sibi fontes requi¬
rit. Quamuis cybi desid̃io tencat᷑ s potꝰ. transcur¬
rit tamen aiena ubera grauida. lioet humore lae
Illa quoq int̃ multa agnorum milia solũ filiũ no¬
uit. Unis plurimoꝵ balatus eadem spẽs. illa tamen
fetum fuum discernit a cet̾is. & solum filiũ tacrto

Expanded text:
ficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem ficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem praestare non potuit. quid nos dignum nostro referimus creatori, cuius cibo uescimur? et dissimulamus iniurias et saepe inimicis dei eas quas a deo accipimus epulas exhibemus! Quid agniculis simplicius, quos minusculae paruulorum comparamus infantiae? saepe ex his in magno grege agniculus per ouilia tota uagatus errat a matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactiilla quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus plurimorum balatus, eadem species: illa tamen fetum num discernit a ceteris et solum filium tacito
Abbreviated transcription (Latin):
tus idem tenebros o ad huc diei exordio in alias par¬
tes concesserat. Iacebat inhumatũ cadauer. fre¬
quens spectantiũ uulgus adstabat. canis questu
lacrimabili domini deflebat erumpnã. forte
isqui necẽ intulerat. ut se habet uersutia huma¬
ningenii. quo uersand̾i in medio auctorita
de p̃sumpta. fidem ascisceret innocentiȩ ad illã
curumspectantis popul accessit coronam. & uelut
miserans adꝓpinquauit ad funus. Tune canis se¬
questrato paulisꝑ questu doloris arma ultionis
assumpsit. atq adp̃hensum tenuit. & uelut epilogo
quodam miserabile carmen inmurmurans. uniũ¬
sos conu̾tit in lacrimas. Fidem ꝓbationi detulre
quod solum tenuit explurimis nec dimisit. Deniq
ꝑcurbatur ille quod tam manifesterei indicem
neq odii neq inimicrtiarum. neq inui diȩ aut
in iuriȩ alicuiꝰ poterat obiectione uacuare crim̃
duitius nequiuit refellere. Itaq quod erat dis¬

Expanded text:
tus idem tenebroso adhuc dies exordio in alias partus idem tenebroso adhuc dies exordio in alias partes concesserat: iacebat inhumatum cadauer, frequens spectantium uulgus adstabat, canis questu lacrimabili domini deflebat aerumnam. forte is qui necem intulerat, ut se habet uersutia humani ingenii, quo uersandi in medio auctontateauctoritate praesumpta fidem ascisceret innocentiae, ad illam circumspectantis populi accessit coronam et uelut miserans adpropinquauit ad funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis adsumpsit atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile carmen inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis nec dimisit. denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem neque odii neque inimicitiarum neque inuidiae aut iniuriae alicuius poterat obiectione uacuare, crimen diutius nequiuit refellere. itaque quod erat dif
Abbreviated transcription (Latin):
mendatiũ dep̃hendant. & post falsitatẽ repudi¬
atam inueniant u̾itacẽ. Nonne totos dies con¬
ferunt philosophi ꝓpositiones sibi in puluere
diuidentes. qui radiosibi describunt singulas.
& ex tribus cum unam earum ueram ẽẽ necesse
sit. duas primo int̾ficiunt. tamqͣm mendatio con¬
gruentes. & sic in ea quȩ relicta est uim u̾itatis he¬
rere diffiniunt. Quis tam tenax potest ẽẽ beneficii
& memor gr̃ȩ: Quandoquidẽ ꝓ dño etiam in latro¬
nes insilire nouerunt. & extraneoꝵ accessus ꝓhi¬
bere nocturnos. & mori ꝓ dñis. & cõmor cũ dñis
sunt parati. Sepeetiam necis illatȩ euidentia canes
ad redarguendos reos indicia ꝓdiderunt. ut mu¬
do eorum testimonio plerumq sie creditũ. Antiochiȩ
ferunt in remotiore parce urbis crepusculo necatũ
uirum: qui canem sibi adiunctum haben&. Miles
quidam p̃dandi studio minist̾ cedis exstiterat. Tec¬

Expanded text:
mendacium deprehendant, et postea falsitate repudimendacium deprehendant, et postea falsitate repudiata inveniant veritatem. Nonne totos dies conferunt philosophi propositiones sibi in pulvere dividentes, qui radio sibi describunt singulas, et ex tribus cum unam earum 122 veram esse necesse sit, duas primo interficiunt tamquam mendacio congruentes et sic in ea quae relicta est uim ueritatis haerere definiunt? quis tam tenax potest esse beneficii et memor gratiae? quandoquidem pro domino etiam in latrones insilire nouerunt et extraneorum accessus prohibere nocturnos et mori pro dominis et commori cum dominis sint parati? saepe etiam necis inlatae euidentia canes ad redarguendos reos indicia prodiderunt, ut muto eorum testimonio plerumque sit creditum. Antiochiae ferunt in remotiore parte urbis crepuscolo necatum uirum, qui canem sibi adiunctum haberet. miles quidam praedandi studio minister caedis extiterat. tec
Abbreviated transcription (Latin):
eum sagacitate sentient. uuim sibirationis as¬
ciscere. Deniq quod pauci in gennasiis consti¬
tuti. qui totam in discendo uteȩ longeuitatem
contrluerunt uix potuerunt rognoscere. ut sil¬
logismorum coniunctiones contexerent. hoc
naturali canis eruditione comp̃hendere facile
poterit estimari. Nam ubi uestigiũ leporis cer¬
uiue reppererit. atq ad diuerticulum semi¬
te uenerit. & quodã uiarum compito. quod
partes plurimas scindit᷑. obiciens singularũ
sernitarum exordia. tacitus ipse secũ ꝑtractat
uelut sillogisti cam uocem sagacitate colli¬
gendi odores emittens. aut in hanc partem
in quit deflexit. aut in illã. autcercese in
hunc̃ antractum contulit. S ne in istam nec¬
in illam ingressus est uiam. Suꝑest gͥ ut in istã
se partem sine dubitatione contalerit. Quod homi¬
nes uic ꝓlixa compositȩ arcis meditatione com¬
ponunt. hoc canibus ex natura suppetre. ut ande

Expanded text:
eum sentiendi sagacitate vim sibi rationis adseum sentiendi sagacitate vim sibi rationis adsciscere. Denique quod pauci in gymnasiis constituti, qui totam in discendo vitae longaevitatem contriverint, vix potuerunt cognoscere, ut syllogismorum conjunctiones contexerent, hoc naturali canis eruditione comprehendere facile poterit aestimari. Nam ubi vestigium leporis cervive repererit, atque ad diverticulum semitae venerit, et quoddam viarum compitum quod partes in plurimas scinditur; obiens singularum semitarum exordia, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam vocem sagacitate colligendi odoris emittens. Aut in hanc partem, inquit, deflexit, aut in illam; aut certe in hunc se anfractum contulit: sed nec istam, nec illam ingressus est viam: superest igitur ut in istam se partem sine dubitatione contulerit. Quod homines vix prolixa compositae artis meditatione componunt, hoc canibus ex natura suppetit; ut ante
Abbreviated transcription (Latin):
ille odia nouercalia. nec mutato con cubitu pa
negligere. Norunt pignora sua. Nesciunt ea¬
ritatis disferentiant. odiorum incencura in cent¬
offensionum discrimina discernere. Simplex
ferarum natura est. nescit uericatis calũpni¬
quibus minus rationis dare plus indulgers
affectus. Quȩ fera ꝓ catulis suis non ip̃a potis¬
simum se offerat morti: quȩ fera fetussuos in¬
numeris licet obsessa cuneis armatorum. nõ
suis uisceribus tegat: ingruat licet telorum
seges. illa camen paruulos fuos muro sui cor¬
poris septos. immunes prestat periculi: qͥd
dicet homo quimandatum negligit nat᷑ã
oblitt̾at. Filius patrem despicit. pat̾ abdicat
filium. & hoc putant ius eẽ sibi dampnatur
fecunditas. Se potius dampnat pat̾ qui fac̃
irritum ẽẽ quod genuit. & hoc putat᷑ aucto¬
ritatis ẽẽ. ubi sterilitatis natura multatur.
Exortem rationis canẽ ẽẽ nemo dubitauerit.
tamen si sensus eius uigorem consides.censes

Expanded text:
illae odia nouercalia, nec mutato concubitu pareillae odia nouercalia, nec mutato concubitu pareneglegere. norunt pignora sua, nesciunt caritatis differentiam, odiorum incentiua, offerarum natura est, nescit veritatis calumniquibus minus rationis daret, plus indulgeret affectus. Quae fera pro catulis suis non ipsa potissimum se offerat morti? Quae fera fetus suos innumeris licet obsessa cuneis armatorum, non suis visceribus tegat? Ingruat licet telorum seges, illa tamen parvulos suos muro sui corporis septos immunes praestat periculi. Quid dicit homo qui mandatum negligit, naturam oblitterat! Filius patrem despicit, pater abdicat filium; et hoc putant jus esse, ubi damnatur fecunditas: se potius pater damnat, qui facit irritum esse quod genuit. Et hoc putatur auctoritatis esse, ubi sterilitatis natura muletatur. 23. Exsortem rationis canem esse nemo dubitaverit; tamen si sensus ejus vigorem consideres, censes
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc tygridis int̾pellat ferocitatem. & imminen¬
tem eam p̃de reflectit. Namq ubi uacuũ rap¬
tȩ sobolis cubile reppererit. illico uestigiis rap¬
toris insistit. At ille quamuis equo uectus fuga¬
ci. uidens camen uelocitate fere se posse pre¬
uaiti. nec euadench ulum suppecere sibi posse
subildium. tegnam hunismoch fraude molit᷑.
Ubi secontingi uiderit. speram de utroꝓiere.
at illa nagine sui ludit᷑. & subtilẽ putat. re¬
uocat impetum. colligere fetum desiderans.
Rursus inani specie retenta. totis se ad compre¬
cundiȩ stimulo uelociter fugient imminet.
Iterum ille spere obiectu. sequentẽ retardat:
nec seduli tatẽ matͥs memoria fraudis excludit.
Cassam uerzat imaginem. & quasilactatura
fecus residet. Sic pietatis suȩ studio decepta. et
parentes nolite adiracuncdiam ꝓuocarefilios
ur̃os: Natura hoc bestiis infandit. ut ꝓprios
catulos ament fecus suos diligant. nesciunt

Expanded text:
haec tigridis interpellat ferocitatem et inminenhaec tigridis interpellat ferocitatem et inminentem eam praedae reflectit. namque ubi uacuum raptae subolis cubile reppererit, ilico uestigiis raptoris insistit. at ille quamuis equo uectus fugaci, uidens tamen uelocitate ferae se posse praeuerti nec euadendi ullum subpetere sibi posse subsidium technam huiusmodi fraude molitur. ubi se contingi uiderit, sphaeram de uitro proicit; at tunc imagine sui luditur et subolem putat. reuocat impetum colligere fetum desiderans. rursus inani specie retenta totis se ad conprecundiae stimulo uelocior fugienti inminet. iterum ille sphaerae obiectu sequentem retardat nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit. cassam uersat imaginem et quasi lactatura fetus residet. sic pietatis suae studio decepta et uparentes, nolite ad iracundiam prouocare filios uestros, natura hoc bestiis infundit, ut catulos proprios ament, fetus suos diligant. nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
magnificata sunt oꝑa tua dñe. omnia in sa¬
pientia fecisti. Omnia penetrat diuma sa¬
lidius est enim naturȩ testimoniũ quam doc¬
trinȩ argumentum. Cui animanti incog¬
nitum est. quem admodum suam tueatur
salutem: Si uirtus suppetit resistendo. si uelocitaᷤᷤ
medendi herbarumq docuit habere noticiã.
homines sumus. & sepe specie herbarum fal¬
limur. & plerumq quas salubres putamus
noxias repperimus. Quotiens int̾ dulces epu¬
las cibus letalis irrepsit. & int̾ ipsas aliquoꝵ ex¬
cubias ministroꝵ. uitalra regum feralis es ca
penetrauit: Ferȩ solo norunt odore. noxia et
ꝓfutura discernere. nullo p̃uio nullo p̃gustato¬
re carpitur herba necledit. Melior enĩ magis
tra u̾itatis natura est. Hȩc sine ullius magist̾io
bitatem docet ẽẽ fugiendam. Hinc uita dulcior
hinc mors amarior. Hec cõmendat leene catulos
suos: & inmitemferam mat̾no mollit affectu.¬

Expanded text:
magnificata sunt opera tua, domine! omnia in samagnificata sunt opera tua, domine! omnia in sapientia fecisti. omnia penetrat diuina salidius est enim naturae testimonium quam doctrinae argumentum. cui animanti incognitum est quemadmodum suam tueatur salutem, si uirtus subpetit, resistendo, si uelocitas, medendi herbarumque docuit habere notitiam? homines sumus et saepe specie herbarum fallimur et plerumque quas salubres putamus noxias repperimus. quotiens inter dulces epulas cibus letalis inrepsit et inter ipsas aulicorum excubias ministrorum uitalia regum feralis esca penetrauit! ferae solo norunt odore noxia et profutura discernere, nullo praeuio, nullo praegustatore carpitur herba nec laedtra veritatis natura est. Haec sine ullius magisteriobitatem docet esse fugiendam. Hinc vita dulcior, hinc mors amarior. Haec commendat leaenae catulos suos, et immitem feram mat
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃sepia se tenere nouerunt. Idẽ ubi nat᷑a¬
li sensu mutationẽ cęli collegerint. foras
spectant. & ultro ꝓprias ceruices extendt̃
suas. una om̃s specie. ut ꝓdire se uelle cestent᷑
Ouis sub aduentu hẏemis in explebilis ad escã
insatiabilit herbam rapit. eo quod p̃sentiat
asꝑitate hyemis defucuram. ut se prius herbȩ
pabulo farciat. quam gelu adurente omnis
herba deficiat. E chinus iste terrenus quem
uulgo iricium uocant. si quid insidiarũ pre¬
senserit. spinis suis clauditur atq insua arma col¬
ligitur. ut quicumq eum contingendũ putau̾it
uulneretur. Idemq echinus futuri p̃uidens.
geminas sibi respirandi uiasmunit. ut quando
boream flaturum collegerit septemtͥonalem ob¬
struat. Quando nota cognoui̾t det̃gi aeris nubi¬
la. ad septentrionalem se conferat. ut flatus de¬
clinet obuios. & eregione nocituros. un de
dignam dño laudem ꝓpħ̃a deculit dicens. Qͣm

Expanded text:
ad praesaepia se tenere nouerunt. idem ubi naturaad praesaepia se tenere nouerunt. idem ubi naturali sensu mutationem caeli collegerint, foras spectant et ultra praesaepia ceruices extendunt suas una omnes specie, ut prodire se uelle testentur. onisouis sub aduentu hiemis inexplebilis ad escam insatiabiliter herbam rapit, eo quod praesentiat asperitate hiemis defuturam, ut se prius herbae pabulo farciat quam gelu adurente omnis herba deficiat. echinus iste terrenus, quem uulgo iricium uocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum contingendum putauerit uulneretur. idemque echinus futuri prouidens geminas sibi respirandi uias munit, ut quando boream flaturum nutriendum, septentrionalem obstruat, quando noto cognouerit detergi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obuios et e regione nocituros. Unde dignam domino laudem propheta detulit dicens: quam
Abbreviated transcription (Latin):
num aduerteritsib serpere origano medici¬
nam suȩ salutis exercet. & cumsit uobutabris
palustribus mersa. curare se tamen ꝓprio
nouit antidoto. certoq auxilio sanitatis. po¬
testates herbarum etiam ipsa scire se cõꝓbat.
Uideas etiam uulpem lacrimula pinus meden¬
tem sibi : & tali remedio imminentis mortis
spacia ꝓferentẽ. Clamatipse dominꝰ in ihere¬
miȩ libro. Turtur & hyrundo agri passeres cus¬
todierunt tempora aduentus sui. ppłs aũt meus
non cognouit iudiciadomini. Nouit hyrun¬
do quando ueniat quando etiam reuertat᷑.
Norut etiam pia auis annurciare aduentus
sui testimonium ueris indicium. Nouit eti¬
am formiea explorare serenitatis temꝑa
Nam cum aduerterit madidatos ẏmbre
ftr ucue ouos humnesenre egplorato oiligentã
exportat humeris. ut sole ꝓpria frumenta
siccentur. Beniq haut quã quã illis diebus
omnibus rumpi de nubibus ymbrẽ uidebis
reuocauerit. Boues impendente pluuia

Expanded text:
num aduerterit sibi serpere, origano medicinum aduerterit sibi serpere, origano medicinam suae salutis exercet et, cum sit uolutabris palustribus mersa, curare se tamen proprio nouit antidoto certoque auxilio sanitatis potestates herbarum etiam ipsa scire se conprobat. uideas etiam uulpem lacrimola pinus medentem sibi et tali remedio inminentis mortis spatia proferentem. clamat ipse dominus in Hieremiae libro: turtur et hirundo, agri passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit iudicia domini. nouit hirundo quando ueniat, quando etiam reuertatur, nouit etiam pia auis adnuntiare aduentus sui testimonio ueris indicium. nouit etiam formica explorare serenitatis tempora; nam cum aduerterit madidatos imbre fructus suos umescere, explorato diligentius exportat, ut iugi sole propria frumenta siccentur. denique hautquaquam illis diebus omnibus rumpi de nubibus allectus crinesenarrabilis foueam reuocauerit. boues inpendente pluuia
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a pellit᷑ demoniũ. stabilit᷑ coniugium. Mu¬
te itaq bestiȩ spccie sanctus raphael angelus to¬
bie iuueni quem tuendum receꝑat ad relati¬
onem gr̃ȩ eru diebat affectu. Quis enim non
erubescat gr̃am bene de se merentib ñ refer¬
re.cum uideat etiam bestias refugere crimen
ingrati: & ille imꝑtitȩ alimoniȩ seruant
memoriam: tu non seruas salutis acceptȩ:
Ursa insidians licet ut scriptura ait. est enim
plena fraudis fera. tamen fertur informes ut̃o
parcus edere. s natos lingua fingere. atq in
speciem sui similitudinẽq formare. Non mi
sui effingit similitudinẽ. cu filios cuos ad cui
herbȩ cui nomen est flominus ut greciappel¬
lant. ulcera subi ciens sua. ut solo curent᷑ aitac¬
tu. Serpens quoq pastu fȩniculi cecitatem re¬
pellit exceptam. Itaq ubi ocłos abduci sibisen¬
serit. nota remedra petit. nec fraudat᷑ effectu.
Testudo uisceribus pasta serpentis. cum uene¬

Expanded text:
gratia pellitur daemonium, stabilitur conjugium. Mugratia pellitur daemonium, stabilitur conjugium. Mutae itaque specie bestiae sanctus Raphael angelus Tobiae juvenis, quem tuendum receperat, ad relationem gratiae erudiebat affectum. Quis enim non erubescat grre, cum uideat etiam bestias refugere crimen ingrati? et illae inpertitae alimoniae seruant memoriam, tu non seruas salutis acceptae ? Ursa insidians licet, ut scriptura ait - est enim plena fraudis fera —, tamen fertur informes utero partus edere, sed natos lingua fingere atque in speciem sui similitudinemque formare. non mirsui effingit similitudinem, tu filios tuos instituherbae, cui nomen est deficiant, ut Graeci adpellant, ulcera subiciens sua, ut solo curentur adtactu. serpens quoque pastu fenuculi caecitatem repellit exceptam. itaque ubi oculos obduci sibi senserit, nota remedia petit nec fraudatur effectu. testudo uisceribus pasta serpentis, cum uene
Abbreviated transcription (Latin):
nec uindicat. Nigro conuectatur agmine
p̃dam ꝑ campos. feruent semitȩ comitatu
uiantium. &quȩ comp̃hendi angusto ore
non possunt. humeris grandia frumenta
tradunt᷑. Spectat hȩc dominus messis. & eru¬
bescit tam parca piȩ industriȩ negare cõpen¬
dia. Quid autem de canibus loquaa. quib
insitum est natura quadam referre gr̃am.
& sollicitas excubias ꝓ dominoꝵ salute pre¬
tendere: Unde ad immemores beneficui ⁊
desides atqignauos elante ser ptutu ca¬
nes muci. non ualentes latrare. Canes g̃ funt qͥ
nouerunt latrare ꝓdominis. nouerute sua
tecta defendere. Ynde & tu disce uocem tuam
exercere ꝓ xp̃o. quando ouile xp̃i incursant
lupi graues. disce in ore tuo uerbum denere.ne
quasi mutus canis commissam tibi fidei custodiã
quodam p̃uaricationis silentio deseruisse uide¬
angeli est. quem raphael in libro ꝓpħico. non
ociose sib & tobis filio adiũgendum putauit.
quando ꝑrexit ut asmodeum fugaret. firmar&

Expanded text:
nec uindicat. nigro conuectatur agmine nec uindicat. nigro conuectatur agmine praeda per campos, feruent semitae comitatu uiantum et quae conprehendi angusto ore non possunt umeris grandia frumenta truduntur. spectat haec dominus messis et erubescit tam parca piae industriae negare conpendia. quid autem de canibus loquar, quibus insitum est natura quadam referre gratiam et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere? unde ad inmemores beneficii et desides atque ignauos clamat scriptura: canes muti, nescientes flatus. canes ergo sunt, qui nouerint latrare pro dominis, nouerint sua tecta defendere. unde et tu disce uocem tuam exercere pro Christo, quando ouile Christi incursant lupi graues, disce in ore tuo uerbum tequasi mutus canis commissam tibi fidei custodiam quodam praevaricationis silentio deseruisse videangeli est, quem Raphael in libro prophetico non otiose sibi et Tobiae filio adjungendum putavit, quando perrexit ut Asmodaeum fugaret, firmaret
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. Est tamen etiam in natura quadru¬
pedum. quod imitari nos sermo adhortat᷑
ꝓpħicus. quo exemiplo caueamus desidiam.
exiguitate uł infirmitade corꝑis.a uirtutis
studio non reflectamur. neq reuocem ab
illius ꝓposit magnitudine. Exigua enim
est formica quȩ maiora suis audet uiribus.
nec seruitio ad oꝑandum cogitur. s spontanee
ꝓposito ꝓspicientiȩ. futura alimentorum sub¬
sidia sibi prestrure. Cuius ut imiteris indus¬
triam seriptura te commonet te dicens. Con¬
fer te ad formicam o piger. & imitare uias
eius & esto illa sapientior. Illa enim culturã
possidet. neq eum qui se gogat habet. neq
sub dño agens quemadmodum preparat
escam. que de cuis laboribus sibi messem re¬
condit. & cum tu plerumq egeas illa non
indiget. Nulla sunt ei borrea clausa. nulle
impenetrabiles custodiȩ. nulh muiolabiles
acerui. Spectat custos furta. que ꝓhibere
non audeat. aspicit sua dampnã possessor

Expanded text:
nitatem. Est tamen etiam in natura quadrunitatem. Est tamen etiam in natura quadrupedum quod imitari nos sermo adhortetur propheticus, quo exemplo caueamus desidiam et exiguitate uel infirmitate corporis a uirtutis studio non reflectamur neque reuocemur ab illius propositi magnitudine. exigua est enim formica, quae maiora suis audet uiribus neque seruitio ad operandum cogitur, sed spontaneae proposito prospicientiae futura alimentorum subsidia sibi praestruit. cuius ut imiteris industriam scriptura te commonet dicens: confer te ad formicam, o piger, et imitare uias eius et esto illa sapientior. illa enim nullam culturam possidet: neque eum qui se cogat habens neque sub domino agens quemadmodum praeparat escam, quae de tuis laboribus sibi messem recondit! et cum tu plerumque egeas, illa non indiget. nulla sunt ei clausa horrea, nullae inpenetrabiles custodiae, nulli inuiolabiles acerui. spectat custos furtaque prohibere non audet, aspicit sua damna possessor
Abbreviated transcription (Latin):
enim diabolus gentiles quos non creaue¬
rat.s ub in eugłio suo uocem xp̃cemisit.
ad eum st potisimum contulerant quos
sub umbra alarum luarum iple suscepit.¬
& matri dedit ȩccł̃iȩ nutriendos. Leo naturȩ
suȩ su ꝑbus ferocia. aliarum ferarũ gn̾ib mis¬
ce se nescit. s quasi quidam rex plurimorũ
delignat᷑ consortium. qui etiam cybum fastioit
hesternum: etiam ipsas suȩ esce reliquias adu̾¬
satur.Quȩ autem bestia ei se sociare audeat.
cuius uoci tantus naturalit mest terror. ut mul
Nam de pardi specie nec scriptura siluit. quod
uarietate coloris. motus uarios anime suȩ pro¬
dat. Bicit enim iheremias. Si mu tauie etiops
furoris istud accipitur. eo quod cenebrosis ⁊
inquietis ac mobilibus infide mentis atq
animi mutationib decoloratus ppłs udeoꝵ
boni ꝓpositi grãm iam tenere non possit.
nec ad emendationẽ ullam correctionem q
remeare: qui semel ferinam induerit ĩma¬

Expanded text:
enim diabolus gentiles, quos non creaveenim diabolus gentiles, quos non creaverat: sed ubi in Evangelio suo vocem Christus emisit, ad eum se potissimum contulerunt, quos sub umbra alarum suarum ipse suscepit, et matri dedit Ecclesiae nutriendos. Leo naturae suae superbus ferocia aliarum ferarum generibus miscere se nescit: sed quasi rex quidam plurimorum dedignatur consortium. Qui etiam cibum fastidit hesternum, et ipsas suae escae reliquias aversatur. Quae autem se ei sociare fera audeat, cujus voci tantus naturaliter inest terror; ut multNam de pardi specie nec Scriptura siluit quod varietate coloris motus varios animae suae prodat. Dicit enim Hieremias: Si mutabit Aethiopsfuroris istud accipitur, eo quod tenebrosis et inquietis ac mobilibus infidae mentis atque animi mutationibus uento populus Iudaeorum boni propositi gratiam iam tenere non possit nec ad emendationem ullam correctionemque remeare, qui semel ferinam induerit imma