comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuunt᷑. et octauus et pͥmus est. Qd̾ archa
collecta ad unum cubitũ desuꝑ cõsũmat᷑
sicut eccłia corpus xp̃i in unitate collecta
sublimatur et ꝑficitur. Unde ip̃e dicit ĩ eu̾n¬
głio. Qui mecum nõ colligit spargit. Qd
aditus ei sit alat̾e. nemo qͥppe intrat ĩ ec¬
cłiam. nisi ꝑ sacramentũ remissionis pct̃o
Hoc aut̃ de xp̃i lat̾e aꝑto manauit. Qt
infi̾ora arche bicamerata ⁊ tricam erata
construuntur sicut ex om̃ib gentib uelbi¬
ꝑtitam mułtitudinẽ congregateccłia pp̃
ideo arche inferiora ista dicta sunt. qr ĩ hac
t̾rena urta est. diu̾sitas gentiũ. ĩ sũmo ã¬
nos in uno cubito desuꝑ celesti unitatr
sus est noc in archam fc̃m est diluuiũ: t¬
in spe future quietis q̃ septimo die signi¬
ficata est. baptiramur. Qd̾ pret archam
om̃is caro qͣm t̾ra sustentabat. diliuuo
consumpta est: quia. p̃t̾ eccłie societatẽ
aqua baptismi. qͥmius eadem sit. nõ solũ

Expanded text:
uuntur, octauus et primus est. Quod arca uuntur, octauus et primus est. Quod arca conlecta ad unum cubitum desuper consummatur: sicut ecclesia corpus Christi in.unitatem conlecta sublimat et perficit. unde dicit in euangelio: qui mecum non conligit, spargit. quod aditus ei fit a latere: nemo quippe intrat in ecclesiam nisi per sacramentum remissionis peccatorum; hoc autem de Christi latere aperto manauit. quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur: sicut ex omnibus gentibus uel bipertitam multitudinem congregat ecclesia pideo arcae inferiora ista dicta sunt, quia in hac terrena uita est diuersitas gentium, in summo anos in uno cubito desuper coelesti unitate sus est Noe in arcam, factum est diluuium: quia spe futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur. quod praeter arcam omnis caro, quam terra sustentabat, diluuio consumpta est: quia praeter ecclesiae societatem aqua baptismi quamuis eadem sit, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
eis pͥnuntiabatur. Sic eñi iudei nouerãt il¬
los xpõs suos ut tamen unũ sparent ꝑ
quẽ d̃m libcrarent᷑: s excecati occulta ĩ¬
ticia di. Dum solam oius iurtutem cogi¬
tant. infirmitatẽ in qua ꝓ nobis mortũ
est. nõ intellexerunt. Hinc illa uba en li¬
bio sapientie de illis p̾dicta cognoscimꝰ. mor¬
te turpissima condempnenꝰ illũ. Erit. n¬

Expanded text:
eis praenuntiabatur. sic enim Iudaei nouerant ileis praenuntiabatur. sic enim Iudaei nouerant illos christos suos, ut tamen unum sperarent. per quem demum liberarentur; sed excaecati occulta iustitia dei dum solam eius uirtutem cogitant, infirmitatem, in qua pro nobis mortuus est, non intellexerunt. hinc illa uerba in libro sapientiae de illis praedicta cognoscimus: morte turpissima condemnemus illum; erit
Abbreviated transcription (Latin):
ras eadem cui cedere coguntur scͥptura
p̃dixit. que ita clarescit toto orbe t̾rar̃.
ut om̃ium t̾giisantiũ oculos feriat. ue¬
rum etiã de his que ĩ ip̃a iudeoꝵ gente
iam facta sunt: qd̃ sacrariũ eu̾sum÷.
qd̃ cessauit hostia ⁊ sacerdos. ⁊ unctio
pristina. que om̃ia daniel tunc p̃nũ¬
scõꝵ. et quid respondeant ñ ĩueniunt
Quomͦ aut̃ nob̾cum nõ de xp̃o s tantũ
de aduentu eius. disceptarent. nisi bñ
nossent. eum insius libris ꝓph̾atum:
Cur a iohane querunt utrum ip̃e sit
nr̃as tollis. si tu es xp̃c. dic nobis palam ͤ
Cur petrus et andreas et philippus diꝯt
nathanahel. inuenimꝰ messyam qd̃ in¬
t̾pretatur xp̃c. nisi quia hoc nomen ĩ
illa gente ⁊ ꝑ illas litt̾as. et sciebatur
et expectabatur: Nã nlła alia gẽs reges
et sacerdotes suos xp̃os hũit ⁊ uocauit.
Quoꝵ significatiuã unctionẽ cessare
fas nõ fuit. nisi cum ille ueniss q̃ ĩ

Expanded text:
ras eadem, cui cedere coguntur, scriptura ras eadem, cui cedere coguntur, scriptura praedixit. quae ita clarescit toto orbe terrarum, ut omnium tergiuersantium oculos feriat, uerum etiam de iis. quae in ipsa Iudaeorum gente iam facta sunt, quod sacrarium euersum est. quod cessauit hostia et sacerdos et unctio pristina: quae omnia Danihel tunc praenunsanctorum, et quid respondeant. non inueniunt. quomodo autem nobiscum non de Christo, sed tantum de aduentu eius disceptarent. nisi bene nossent eum in suis libris prophetatum ? cur a Iohanne quaerunt, utrum ipse sit nostram tollis? si tu es Christus. dic nobis palam? cur Petrus et Andreas et Philippus dicunt Nathanaheli: inuenimus messiam, quod interpretatur Christus, nisi quia hoc nomen in illa gente per illas litteras et sciebatur et expectabatur ? nam nulla alia gens reges et sacerdotes suos christos habuit et uocauit, quorum significatiuam unctionem cessare fas non fuit, nisi cum ille uenisset, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
t̾res Quis aliũ intelligere ꝑmissus ẽ. uͥ
ih̾emias dicit. nimirũ de sapientia: tͣ¬
didit illã iacob puero suo. et isrł elec¬
to suo. post hec in t̾ra uisus est. et cum
hominib conu̾satus est: Quis ñ eund̾e
saluatorem agnoscat apud damelẽ. cũ
antiquo dierum offertur filius hominis:
et accipit regnũ sine fine. ut seruiant
ei om̃s gentes : Iam u̾o si locum illum
quẽ cõmemorauit dñs ex eiusdẽ danieł
intelligat. si supputatis etiam rẽporib
ebdomadum ille numerꝰ ꝑtractet᷑. nõ
solum xp̃c. S etiã tempꝰ reꝑietur. quo
eũ : oportuit uenire passurũ. Qmꝙ̃
et sine computatõne tempoꝵ manife¬
stis rerum effectib uideos urgere sole¬
amus. cum quib nobis nõ utrũ in xp̃o
sit salus nr̃a. s utrum iam uenit pas¬
susq fuerit disceptatio est. Conuincũ¬
tur aistẽ reb ip̃is aꝑtissimis. nõ solũ
de fide om̃ium gentiũ quas ei seruitu¬

Expanded text:
terrae? quis alium intellegere permissus est. ubi terrae? quis alium intellegere permissus est. ubi Hieremias dicit nimirum de sapientia: tradidit illam Iacob puero suo et Israhel electo suo; post haec in terris uisus est, et cum hominibus conuersatus est? Quis non eundem saluatorem agnoscat apud Danihelem, cum antiquo dierum offertur filius hominis et accipit regnum sine fine. ut seruiant ei omnes gentes? iam uero si locum illum, quem commemorauit dominus ex eiusdem Danihelis intellegat, si subputatis etiam temporibus hebdomadum ille numerus pertractetur, non solum Christus sed etiam tempus reperitur, quo eum oportuit uenire passurum. quamquam et sine conputatione temporum manifestis rerum effectibus Iudaeos urgere soleamus, cum quibus nobis, non. utrum in Christo sit salus nostra, sed utrum iam uenerit passusque fuerit disceptatio est. conuincuntur autem rebus ipsis apertissimis non solum de fide omnium gentium, quas ei seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
iam ĩpleri nõ cernat. cõmemorabunt᷑
et conuertent᷑ ad dñm uniu̾si fines t̾re.
ꝙ adorabunt in conspͤtu eiꝰ unu̾ise prĩe
gentium: Quid illud in euͣngłio. tristis
est anima mea usq ad mortem. & nũc
aĩa mea turbata est: nõne prius ĩ psal¬
mo sonuit. dormiui conturbatus: Et
unde fc̃m est. ut dormiret. nisi quoꝵ uo¬
cib. acdamatũ est. crucifige. crucifige:
Nõne et inpsalmo secutus p̃nuntiat:
filii hominũ dentes eoꝵ arma ⁊ sagit¬
te: et lingua eoꝵ gladius acutus: Qͥd
aut̃ fecerunt ⁊ Quid nocuerunt resur¬
recturo. suꝑ celos ascensuro. et totum or¬
bem t̾rarum gła sui nominis possessuro:
uide utrum hoc psalmus ante tacuerit.
Seguitur eñĩ. Exaltare suꝑ celos deus:
et suꝑ omnẽ t̾ram głartua. Quis un¬
qͣm dẽ xp̃o dictum dubitauit. dñs dixit.
ad me filius meus estu. ego hodie genui
te. postula a me et dabo tibi gentes here¬
ditatem tuã. et possessionẽ tuã t̾minos

Expanded text:
memorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium? quid illud in euangelio: tristis est anima mea usque ad mortem, et: nunc anima mea turbata est? nonne prius in psalmo sonuit: dormiui conturbatus? et unde factum ' est, ut dormiret? quorum uocibus adclamatum est: crucifige, crucifige, nonne et in psalmo secutus praenuntiat: filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus? quid autem fecerunt, quid nocuerunt resurrecturo et super caelos ascensuro et totum orbem terrarum gloria sui nominis possessuro? uide, utrum hoc psalmus ante tacuerit; sequitur enim: exaltare super caelos. deus, et super omnem terram gloria tua. quis umquam de Christo dictum dubitauit: dominus dixit ad me, filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos
Abbreviated transcription (Latin):
sanati sumus. qr pcc̃a nr̃a ip̃e portauit :
Quis ñ quasi eungłm cantari arbitret᷑.
foderunt manus meas et pedes dinuma¬
uerunt omĩa ossa mea. ip̃i u̾o conside¬
rauerunt. et conspex̾iuo me. diuisert̃
sibi uestimenta mea. et suꝑ uestem meã

Expanded text:
sanati sumus, quia peccata nostra ipse portauit? sanati sumus, quia peccata nostra ipse portauit? quis non quasi euangelium cantari arbitretur: io derunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me; diuiserunt sibi uestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
sunius uobis: nec ꝑiuili relinquunt᷑ adħ
lacte nutriendi. quia ⁊ hic sequitur. Et
dentes eius lacte candidiores. Quid ad hec re¬
spondetis insani: Nempe ista manifesta
sunt. nempe om̃s nõ dico calũpnias contra¬
dictionis. s etiã nebulas dubitatõnis pel¬
lunt. Talia querite pͥmo in illis lib̾s. ta¬
lib pͥmo credite÷ que nũc a me nͦ omĩa
comemorari possunt. q nimiũ est nͨ mł¬
ta. qr longum est. Neo pauca uellem.
nec sola existimetur ab eis qui illa nõ le¬
gunt. et ne fidelis ac diligens lector me
rephendat: cum plura eudentiora reppe¬
rit. qd̾ ista potissimum posuerint Que
mͥ occurrere in p̾sentia potuerunt. Inue¬
nietis eñi multa que om̃ino nec tali sal¬
tem indigeant ammonitõne quali mͦ
usus sum in u̾bis iacob. Quis enĩ iam q̃¬
rat expositorẽ. cum legit. uelut ouis ad
uictima dustus est. et omĩa que illic mł¬
tiplicit̾ et eiudent̾ dicuntur. qr liuore eius

Expanded text:
sumus, uobis, nec paruuli relinquuntur adhuc sumus, uobis, nec paruuli relinquuntur adhuc lacte nutriendi, quia et hic sequitur: et dentes candidiores lacte. Quid ad haec respondetis, insani ? nempe ista manifesta sunt, nempe omnes, non dico calumnias contradictionis sed etiam nebulas dubitationis expellunt. talia quaerite primo in illis libris, talibus primo credite, quae nunc a me nec omnia commemorari possunt, quia nimium est, nec multa, quia longum est, nec pauca uellem. ne sola existimentur ab eis. qui illa non legunt, et ne fidelis ac diligens lector me reprehendat, cum plura euidentiora reppererit, quod ista potissimum posuerim, quae mihi occurrere in praesentia potuerunt; inuenietis enim multa, quae omnino nec tali saltem indigeant admonitione, quali modo usus sum in uerbis Iacob. quis enim iam quaerat expositorem, dum legit: uelut ouis ad uictimam ductus est, et omnia, quae illic multipliciter et euidenter dicuntur: quia liuore eius
Abbreviated transcription (Latin):
expestatio gentiũ. Ipe alligauit ad uines
pullum suũ idest ppłm suũ: in cilicio pre¬
dicaus ⁊ clamans. agite pñiam. appropi¬
quabit eñi regnum celoꝵ. Popłm autẽ
gentiũ illi subditũ cognoscimus pullo a¬
sine comꝑatum. in quo etiã sedit ducens
eum in iherłm. idest in uisionem pacis
docens mansuetũ uas suas. Si nõ laua
In quo gͦ uino. nisi illo de quo dicrtar.
qd ꝓ multis effundetur ĩ remissionem
pctoꝵ : Ip̃e est eñi botrus ille qui pepẽ¬
dit inligno. Propt̾ea et hic uide quid
Adiungat. Et in sanguine uue amictũ
siiũ. Iam u̾o fulgere oculos eius a uino
illa incorꝑe eiuis membra cognoscunt.
quib donatũ est. scã quadam eheieta¬
te alienate mentis ab infra labentib
temꝑalib et̾nam lucem sapĩe contue¬
ri unde quiddam paulo añ cõmemora¬
iimus dicente paulo. Siue eñi excelli¬
nus mente deo. Hi sunt fulgentes ecli auis¬
no sa tam̃ quia sequitur siue temꝑandes

Expanded text:
expectatio gentium; ipse alligauit ad uineam expectatio gentium; ipse alligauit ad uineam pullum suum, id est populum suum in cilicio praedicans et clamans: agite paenitentiam; adpropinquauit enim regnum caelorum. populum autem gentium illi subditum cognoscimus pullo asinae conparatum, in quo etiam sedit ducens eum in Hierusalem, id est in uisionem pacis, docens mansuetos uias suas. si non lauatin quo ergo uino nisi illo, de quo dicitur, quod pro multis effundetur in remissionem pecca- , torum? ipse est enim botrus ille, qui pependit in ligno. propterea et hic uide, quid adiungat: et in sanguine uuae amictum suum. iam uero fulgere oculos eius a uino, illa in corpore eius membra cognoscunt, quibus donatum est sancta quadam ebrietate alienatae mentis ab infra labentibus temporalibus aeternam lucem sapientiae contueri. unde quiddam paulo ante commemorauimus dicente Paulo: siue enim mente excessimus, deo. hi sunt fulgentes oculi a uino. sed tamen quia sequitur: siue temperantes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eletio uẽ gr̃e salue faste sunt. si nõ ip̃e ꝙ¬
catulus leonis. qͣm nascendo ꝑuulus fõis:¬
ꝓpt̾ hoc additum de gͥminatiõne filius mo
causa qͥꝑpe reddita est qͣre catulus. in cus
laude alibi scͥptum est. catulus leonis fe¬
tior iumentis. hoc est etiã ꝑuulus forai
maiorib. si nõ ascendit in crucem. recum¬
bens cũ incdinato eapite reddidit sp̃mis
nõ dormuut ut leo. quia et in ip̃a mecce
nõ est uictus s uicit. et ut catulus leonis
inde eñi maetuus est. unde natus. si non
ille eum suscirauit a mortuis. quẽ nemo
hominũ uidit. nec uidere potest: to eni
qd̾ dictum est. quis suscitauit eum. satis
expressa est. tanqͣm ignoti significato si
defuit pͥnceps ex uida. et dux de femorib
eius. donet uenirent. oportuno temꝑe. que
iuda: donec uenirent que reposita erant
illi. S quia nõ solis uiders fidelib ꝓfuit qd
ꝓmissum est: uide quid sequat᷑. Et ip̃e enis¬

Expanded text:
per electionem gratiae saluae factae sunt; si non ipse per electionem gratiae saluae factae sunt; si non ipse catulus est leonis, quoniam nascendo paruulus fpter hoc additum: de germinatione filius meus. causa quippe reddita est, quare catulus, in cuius laude alibi scriptum est: catulus leonis fortior iumentis, hoc est etiam paruulus fortior maioribus si non ascendit in cruce recumbens, cum inclinato capite reddidit spiritum; si non dormiuit ut leo, quia et in ipsa morte non est uictus, sed uicit, et ut catulus leonis - inde enim mortuus unde et natus — si non ille eum suscitauit a mortuis, quem nemo hominum uidit nec uidere potest — eo enim, quod dictum est: quis suscitabit eum? satis expressa est tamquam ignoti significatio — si defuit princeps ex Iuda et dux ex femoribus eius. donec uenirent oportuno tempore, quae Iuda, donec uenirent, quae reposita erant illi. sed quia non solis Iudaeis fidelibus profuit, quod promissum est, uide. quid sequatur: et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dorsa inimicoꝵ tuoꝵ. adorabunt te filii
patͥs tui. Catulus leonis uida. de gͥmina¬
tione filius meus ascendisti. recumbens
dormistiut leo. et ut catulus leonus. Q
suscitautt eum; Non deerit pͥnceps ex iuda:
et dux de femorib euis donec ueniant que
reposita sunt ei: et ip̃e erit expectatõ gen¬
tium. Adligans ad uineam pullũ suum:
et cilicio pullum asine. Lauabit in uino
stolam suam. et in sãgͥne uue amictũ suũ ful¬
gẽtes ocłi eiꝰ auino ⁊ deutes cãdidiores lacte flła
sit ista obscs sit ista si nõ ĩ xp̃o euidentissima
luce daruerũt si nõ eum laudant fr̃es exꝰ
apłi et om̃s coheredes eius. nõ suam głam
q̃rentes s ip̃ius si nõ sunt manus eiꝰ super
dorsa inimicoꝵ eius si nõ depͥmuntur ae
curuantur ad t̾ram crescentib ppłis xp̃ia¬
nis. quicumꝙ illi adhuc adu̾santur. si nõ
eum adorauerunt filii iacob in reliqͥis que

Expanded text:
dorsa inimicorum tuorum, adorabunt te filii dorsa inimicorum tuorum, adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Iuda, de germinatione filius meus, ascendisti recumbens, dormisti ut leo et ut catulus leonis, quis suscitabit eum? non deerit princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sunt ei; et ipse expectatio gentium alligans ad uineam pullum suum et cilicio pullum asinae; lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum; fulgentes oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. falsa sint ista. obscura sint ista, si non in Christo euidentissima luce claruerunt, si non eum laudant fratres eius apostoli et omnes coheredes eius, non suam gloriam quaerentes, sed ipsius; si non sunt manus eius super dorsa inimicorum eius; si non deprimuntur atque curuantur ad terram crescentibus populis christianis, quicumque illi adhuc aduersantur; si non eum adorauerunt filii Iacob in reliquiis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. Hoc dictũ est. ad abrahã. hoc ad
ysaac. hoc ad iacob. Unde ñ ĩmerito dicit
ego sum d̾s abraham. d̾s ysaac ⁊ d̾s ia¬
cob completurus utiq in benedictõne õi¬
um gentiũ. qd̾ ex eoꝵ semine ꝓmisit.
Nec ĩmerito ip̃e abraham cũ eiuis suus
iuraret ei. sub femore suo iussit eum po¬
nere manum: sciens inde uenturã car¬
nũc p̃nuntiamus. s qd̾ tunc p̃nuntiatũ
est iu̾ac uidemus. Uellem scire ĩmo me¬
lius nescierim. qua cecitate animi legie
faustus. ubi uocauit iacob filios suos et
dixit. Congregammi ut nuntiem uobis
que occursura sunt uobis ĩ nonissimu
dieb. Congͥgamini et auoite filii iacob:
audite isrł patrem ur̃m. Hic certe nemo
dubitat. ꝓphantis ꝑsonam eẽ diluciõatã
Audiamus gͦ quid̃ dicat filio suo uide. de
cuiꝰ tribu xp̃c uenit ex semine dauid scd̃m
carnem. sicut apłica doct̾na testat᷑. Iuda
inqͥt te laudent fr̃es tui. manus tue sr̃

Expanded text:
gentes. Hoc dictum est ad Abraham, hoc ad gentes. Hoc dictum est ad Abraham, hoc ad Isaac, hoc ad Jacob . Unde non immerito dicit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob : completurus utique in benedictione omnium gentium, quod ex eorum semine promisit. Nec immerito ipse Abraham, cum ejus servus ei jurasset, sub femore suo jussit eum ponere manum, , sciens inde venturam carnunc praenuntiamus. sed quod tunc praenuntiatum est, nunc uidemus. Uellem scire, immo melius nescierim, qua caecitate . animi legerit Faustus, ubi uocauit Iacob filios suos et dixit: congregamini, ut nuntiem uobis, quae occursura sunt uobis in nouissimis diebus: congregamini et audite. filii Iacob: audite, Israhel, patrem uestrum. hic certe nemo dubitat prophetantis personam esse dilucidatam. audiamus ergo, quid dicat filio suo Iudae, de cuius tribu Christus. uenit ex semine Dauid secundum carnem. sicut apostolica doctrina testatur. Iuda, inquit, te laudent fratres tui; manus tuae super
Abbreviated transcription (Latin):
teetum duuine scͥpture licet consid̾are
et comꝑare sensꝰ eoꝵ qui xp̃m ibi intel¬
nõbis in hoc obstrepunt. Neq eni audent
contradic̾e. nec illa ñ solum dicta s ⁊̃ fc̃a
figurate accepta int̾pretemur ad xp̃m
intelligendum: presertim qr ea que pre¬
nuntiata intelligimꝰ. etiã demonstramꝰ
ĩpleta. cum fabulas suas ut aliquo modo
cõmendent. Ad nescio quas phisio logias ꝑ
tando referre conentur. ex ꝑte plene sa¬
tis indicantes qualia sint: ex ꝑte autẽ
dissimulantes: dum ea rident in theatris
que uen̾antur in templis: in turpetudĩe ni¬
miũ liberi in suꝑstitione nimiũ serui slo¬
bis aut̃ quisqͥs dixerit. nõ ideo illa uł ge¬
sta uel scͥpta ut xp̃c in eis intelligat᷑. ex¬
cepta p̃a tanta consonantia rerũ pfigu¬
rataꝵ. ⁊ nunc ĩpletarum. alis p̾saguĩ
ꝓpheticis aꝑtis. manifestisꝙ feriet᷑. sic̃
est illud. In semine tuo benedicent᷑ oẽs

Expanded text:
textum divinae Scripturae licet considerare, textum divinae Scripturae licet considerare, et comparare sensus eorum qui Christum ibi intelnobis in hoc obstrepunt; neque enim audent contradicere, ne illa non solum dicta, sed etiam facta, figurate accepta interpretemur ad Christum intelligendum: praesertim quia ea quae praenuntiata intelligimus, etiam demonstramus impleta; cum fabulas suas ut aliquo modo commendent, ad nescio quas physiologias veltando referre conentur: ex parte plane satis indidissimulantes. dum ea rident in theatris, quae uenerantur in templis. in turpitudine nimium liberi. in superstitione nimium serui. Nobis autem quisquis dixerit non ideo alia uel gesta uel scripta, ut Christus in eis intellegatur, excepta ipsa tanta consonantia rerum praefiguratarum et nunc inpletarum aliis praesagiis propheticis apertis manifestisque ferietur, sicuti est illud: in semine tuo benedicentur o
Abbreviated transcription (Latin):
lens intelligi. tanqͣm mẽbratim omnia
ꝑtractabat. Cui subtilissime numeroꝵ
etiã regulas consulenti congruent̾ octͣ¬
rebant omĩa que ad intelligendũ xp̃m
nichil impedirent: qm̃ in corꝑe humano
etiã ille humani gen̾is saluator aꝑꝑuit
nec tamen cog̾ent quia corpꝰ humanũ
est utiq. et hominũ cetͥoꝵ. At ubi uen¬
tum est. ad ostium qd̃ in arche latere
fc̃m est: om̃is humani ingenii coniecta
deficit. ut tamen aliqͥd dice̾t in ĩfi̾ares
corꝑis ꝑtes. ꝑ quas urina ꝙ fimus eg̾unt᷑
illo ostio significari ausus est credere: au¬
sus est ⁊ dicere. ausus est ⁊ scribere. Non
nurũ si ostio ñ inuento sic errauit. Qd̃¬
si ad xp̃m tͣnsiss ablato uelamine sacͣ¬
menta eccł̃ie manantia ex lat̾e hominis
illius ĩueniss. Nam quia p̾dictum est.
erunt duo in darno una ꝓpt̾ea ⁊ ĩ archa
quedam ibi ad xp̃m. quedã u̾o ad ecc̃am
refuntur. qd cotum xp̃c est. Sic ꝙ in

Expanded text:
lens intellegi tamquam membratim omnia lens intellegi tamquam membratim omnia pertractabat. cui subtilissime numerorum etiam regulas consulenti congruenter occurrebant omnia, quae ad intellegendum Christum nihil inpedirent, quoniam in corpore humano etiam ille humani generis saluator adparuit, nec tamen cogerent, quia corpus humanum est utique et hominum ceterorum. at ubi uentum est ad ostium, quod in arcae latere factum est, omnis humani ingenii coniectura defecit. ut tamen aliquid diceret, inferiores corporis partes, qua urina et fimus egeruntur, illo ostio significari ausus est credere, ausus et dicere, ausus et scribere. non mirum. si ostio non inuento sic errauit. quodsi ad Christum transisset, ablato uelamine sacramenta ecclesiae manantia ex latere hominis illius inuenisset. nam quia praedictum est: erunt duo in carne una, propterea et in arca quaedam ibi ad Christum, quaedam uero ad ecclesiam referuntur, quod totum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i iudei qui xp̃m cuiꝰ passionẽ nos ag¬
nouimus illi derident. nolunt talib
rerum nõ tantũ dictarũ. S etiã ge¬
starum figuris p̃nuntiatũ uideri:. co¬
guntur a nobis dicere quid illa sig¬
nificent. Que nisi aliqͥd significare
concedant. tanidiuine auctoritatis
libros ab ineptarum fabularũ ignominia
ñ defẽdũt. uidit ħ̃ philo qͥdã uir lib̾ałr erudis¬
simꝰ unus illoꝵ cuiꝰ eloqͥũ greci platoni eqͣre
nõ dubitant: et conatus est. aliqͣ int̾p̃¬
tari nõ ad xp̃m intelligendũ. in quẽ ñ
crediderat. s ut inde magis appareret.
qͣntum int̾sit utrum ad xp̃m referas
om̃a ꝓpt̾ quem uere sic dicta sunt: an
preter illũ quaslib comecturas. qͣlib
mentis acumine ꝑsequaris. qͣntũq ua¬
leat qd̃ apłs ait. cum tnͣsieris ad dñm
auferetur uelamen. Ut enĩ quiddã eiusdẽ
philonis cõmemorẽ. archam diluuii scdm
ratõnem humani corꝑis fabricatã uo¬

Expanded text:
ipsi Iudaei, qui Christum, cuius passionem nos agipsi Iudaei, qui Christum, cuius passionem nos agnouimus, illi derident, nolunt talibus rerum non tantum dictarum, sed etiam gestarum figuris praeuntiatum uideri,  coguntur nobis dicere, quid illa significent: quae nisi aliquid significare concedunt, tam diuinae auctoritatis libros ab ineptarum fabularum ignominia non defendunt. uidit hoc Philo quidam, uir liberaliter eruditissimus unus illorum, cuius eloquium Graeci Platoni aequare non dubitant, et conatus est aliqua interpretari non ad Christum intellegendum, in quem non crediderat, sed ut inde magis adpareret, quantum intersit. utrum ad Christum referas omnia, propter quem uere sic dicta sunt, an praeter illum quaslibet coniecturas quolibet mentis acumine persequaris, quantumque ualeat quod apostolus ait: cum transieris ad dominum, auferetur uelamen. ut enim quiddam eiusdem Philonis commemorem, arcam diluuii secundum rationem humani corporis fabricatam uo
Abbreviated transcription (Latin):
septena de mundis. bina de ĩmundis.
Aditũ ad archam fieri necessitas uti¬
q cogebat. in latere aut̃ fieri uel etiã
memorie cõmendari ꝑ litt̾as quid co¬
gebat : Immolare filiũ iubetur abra¬
ham. Iussus ob hoc fuerit. ut eius obe¬
dientia tali etiã examine ꝓbata. pos¬
teris ĩnotesceret. Conuenientiꝰ ligna
portau̾it filius. ne pater senexq porta¬
ret. Non sit postea filiũ ferire ꝑmis¬
sus. ne orbitate grauissima se feriret.
Nunqͥd etiã si nullo effuso sanguine
rediretur. minus eẽt ꝓbatus abrahã:
PAut si iam opus erat ꝑfici sacrificium
etiãne ut ille aries inuepre adherens
cornib appareret: ad illum augiẽ¬
tum uictime ꝑtinebat: Sic omnia
cũ considerantur. et quasi suꝑflua ne¬
cessariis contexta ĩueniuntur: ad mo¬
nent. humanũ animũ. idest animũ
rationalẽ. prius aliqͥd significare. de¬
inde qͥd significent querere. Itaq etiã

Expanded text:
septena de mundis, bina de inmundis? septena de mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus Abraham? aut si iam opus erat perfici sacrificium, etiamne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adpareret, ad ullum augmentum uictimae pertinebat? sic omnia cum considerantur et quasi superflua necessariis contexta inueniuntur, admonent humanum animum, id est animum rationalem prius aliquid significare, deinde quid significent quaerere. Itaque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ignorãmus. idest ip̃os uocum daraatis
uideret eas in pariete conscͥptas honorato
aliquo loco. quis eẽt tam excors. ut eo mͦ
pictum parietem putaret: ac nõ potuis
intelligeret scͥptum. ut si legere nõ uale¬
ret. nõ tamen ip̃os apices aliquid signi¬
ficare dubitaret: Ita prius illa omĩa q̃
sunt in uet̾i testamentoͤ scͥpturarũ scã¬
rum quisqͥs non ꝑu̾so animo legerit
sic oportet moueatur: ut aliquid ꝑ ea
significari nõ ambigat. Uerbi eñi gr̃a
nunqͥd si oportebat adiutoriũ uiro fe¬
minã fẽminã fieri. etiã hoc necessitas
ulla cogebat. uel ulla suadebat utili¬
tas: ut de dormientis latere fieret. Si
causa euadendi diluuii opus erat fabͥ¬
tari archam. quid opus erat mensura
eius. aut ip̃as potissimũ fieri. aut etiã
scͥptis ad religionem post̾itan ꝓpagan¬
dis cõmemorari: Si ꝓpter genus repa-¬
randũ animalia indudi oportebat.
quid opus erat illo potentissimũ nu̾o

Expanded text:
ignoramus, id est ipsos uocum characteres, ignoramus, id est ipsos uocum characteres, uideret eas in pariete conscriptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret? ac non potius intellegeret scriptum, ut si legere non ualeret, non tamen illos apices aliquid significare dubitaret? ita prius illa omnia. quae sunt in uetere instrumento scripturarum sanctarum, . quisquis non peruerso animo legerit, sic oportet moueatur, ut aliquid ea significare non ambigat. Uerbi enim gratia: numquid, si oportebat adiutorium uiro feminam fieri, etiam hoc necessitas ulla cogebat uel ulla suadebat utilitas. ut de dormientis latere fieret? si causa euadendi diluuii opus erat fabricari arcam, quid opus erat. mensuras eius aut ipsas potissimum fieri aut etiam scriptis ad religionem posteritati propagandis commemorari ? si propter genus reparandum animalia includi oportebat, quid opus erat illo potissimum numero
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in psalmo dedicatõnis domꝰ aꝑtisi¬
me canitur. Conitisti luctũ meũ inga¬
dium mͥ: concidisti saccum meũ. ⁊ curxi¬
sti me leticia. ut cantet tͥ gła mea ut nõ
compungar. Quis potest ex occasione alti
oꝑis omĩa que in illis uet̾ib legis ⁊ ꝓpħs¬
rum libris figurate xp̃m annitiant. qñ¬
talib breuitate ꝑstring̾e: nͥ forte qͥs pu¬
tat ingenio fieri. ut ea que rerũ ordine
ꝑ sua tempora cucurrerunt. ad xp̃i sigm¬
ficatõnes int̾pretando u̾tantur: Hoc fe¬
te iudei possunt dicere. siue pagani. Eis
aut̾ qui se xp̃ianos putari uolunt. p̃mi
ceruicem apłica auctoritas dicens. Omꝰ
hec in figura contingebant in illis: et
omĩa figure nr̃e fuerunt. Nam si isn¬
hel. ⁊ ysaac homines nati. duo testam̃t
significant. quid credendũ est. de tot fas
que nullo naturali usu. nulla negodi
necessitate facta sunt: Nch̾ne signif¬
cante Si quis nũm qui hebreas lit̾as

Expanded text:
etiam in psalmo dedicationis apertissietiam in psalmo dedicationis apertissime canitur: conuertisti luctum meum in gaudium mihi. conscidisti saccum meum et accinxisti me laetitia, ut, cantet tibi gloria mea et non conpungar. Quis potest ex occasione alterius operis omnia, quae in illis ueteribus legis et prophetarum libris figurate Christum adnuntiant, quantalibet breuitate perstringere ? nisi forte quis putat ingenio fieri, ut ea quae rerum ordine per sua tempora cucurrerunt, ad Christi significationes interpretando uertantur. hoc forte Iudaei possunt dicere siue pagani; eis autem, qui se christianos putari uolunt, premit ceruicem apostolica auctoritas dicens: omnia haec in figura contingebant illis et: haec omnia figurae nostrae fuerunt. nam si Ismahel et Isaac homines nati duo testamenta significant, quid credendum est de tot factis. quae nullo naturali usu, nulla negotii necessitate facta sunt? nihilne significant? si quis nostrum, qui Hebraeas litteras
Abbreviated transcription (Latin):
saluatore nr̃o d̾o qui om̃s homines uult
saluos fieri. et ad agnitionẽ u̾itatis uei¬
re. Ex hoc qͥppe etiam illis credentib con¬
structa funt domicilia pacis basilice x
ppłi fideliũ. et plantati orti. libi eciã urs
omĩa holera granum illud sinapis res¬
nat. sub cuiꝰ umbraculis longe lateꝙ por¬
rectis. etia altipetax suꝑbia gentiũ. tei¬
qͣm in celi uolatilib confugiendo reqͥeles
te. et templũ renouatur. qͥs fidelis xp̃i no
intelligat. post euoluta tempora. que septi¬
naris dierum num̾i repetitõne tͣnscurrẽ
etiam nobis idest eccłie d̾i. ad illam celest
ihrł̃m ex huiꝰ sclĩ ꝑ egrinatõne redeunduo
dos magnus illius temꝑis. quo templun
edificatũ est. post captiuitatẽ: Quẽ ꝓpħa
Nacharias uidit in sordido hĩtu. deuictos
dẏabolo qui ad eius accusatõnẽ stabat as¬
latam ibi sordidam uestem. & datum ĩdi
iudicium suꝑato. alutu ꝑ egrinationis
in głam sempit̾ne salutis assumitur: qd̾

Expanded text:
saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam in caeli uolatilibus confugiendo requiescite et templum renouatur. quis fidelis Christi non. intellegat post euoluta tempora. quae septenarii dierum numeri repetitione transcurrunt, etiam nobis, id est ecclesiae dei. ad illam caelestem Hierusalem ex huius saeculi peregrinatione redeundum rdos magnus illius temporis, quo templum aedificatum est post captiuitatem ? quem propheta Zacharias uidit in sordido hdiabolo, qui ad eius accusationem stabat, ablatam illi sordidam uestem et datum indumiudicium superato a luctu peregrinationis in gloria sempiternae salutis assumitur. quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui de xp̃o nõ uult testib hominib cre¬
di: quasi ad nos etiã eiusdem uocis no¬
ticia sine homine teste ꝑuen̾it. cum et
manifestum sit sic eam ꝑuenisse ut a¬
płs dicat. Quom aut̃ inuocabunt ĩ ꝙͣ
nõ crediderunt: Aut quom̃ credent. quẽ¬

Expanded text:
qui de Christo non uult testibus hominibus crequi de Christo non uult testibus hominibus credi, quasi ad nos etiam eiusdem uocis notitia sine homine teste peruenerit, cum et manifestum sit sic eam peruenisse, et apostolus dicat: quomodo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quom
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei est. suscipieo illũ. & lib̾abit e¬
um de manib contrarioꝵ. Hec cogita¬
uerunt et errauerunt. excecauit enim
illos malicia eoꝵ. Qd̾ etiam de istis iui¬
sime dici potest qui in tanta multitu¬
dine testimonioꝵ. in tanta dispositõe
p̃nuntiatarũ rerum. in tanta manise¬
statione completarũ. adhuc dicunt sc̃p
terum possumus documenta ꝓferie ad¬
iuurante illo qui tantam copiam prebu¬
it adu̾sus calumpnias erroris humani:
ui ea que iam cõmemorauimꝰ nõ repe¬
damus. Iam porro aliam fausti tergiii¬
sationẽ. qͣm credo cum ꝙ ip̃e preclarilli¬
ma ꝓpħie luce reꝑcuteret᷑. callidissimai
se inuenisse arbitratus est. etiã refellẽ
pige: ne ꝓpt̾ea putetur aliqͥd dixisse. q
ei respondere dignum hĩtum est. Quis
eñi dementissimus dic̾et. eneruis esse
fid̾i. de xp̃o sine teste nõ credere: Nellem
mͥ isti responderent. cuinã de xp̃o ip̃i cre¬
didissent. An illam uocem de celo aude¬
pe uoci potuis faustus nos iubet crede.

Expanded text:
abit illum de manibus contrariorum. haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia illorum. quod etiam de istis uerissime dici potest. qui in tanta multitudine testimoniorum, in tanta dispositione praenuntiatarum rerum. in tanta manifestatione conpletarum adhuc dicunt scripterum possumus documenta proferre adiuuante illo, qui tantam copiam praebuit aduersus calumnias erroris humani, ut ea, quae iam commemorauimus, non repetamus. Iam porro aliam Fausti tergiuersationem, quam credo cum et ipse praeclarissima prophetiae luce percuteretur, callidissimam se inuenisse arbitratus est. etiam refellere piget, ne propterea putetur aliquid dixisse, quia ei responderi dignum habitum est. quis enim dementissimus diceret eneruis esse fidei de Christo sine teste non credere ? uellem mihi isti responderent, cuinam de Christo ipsi credidissent; an illam uocem de caelo audipe uoci potius Faustus nos iubet credere,
Abbreviated transcription (Latin):
catur. sicut ecclia de scĩs construit᷑ ad
om̃e opus bonum semꝑ ꝑatis: Quadratũ
enĩ: quacũꝙ uert̾is firmit̾ stat. Qd̃ sexi¬
tate sp̃itali: Propt̾ qd̾ ip̃e idem dic̃. ka¬
ritas d̾i diffusa est u cordib uris ꝑ spm̃¬

Expanded text:
catur: sicut ecclesia de sanctis construitur ad catur: sicut ecclesia de sanctis construitur ad omne opus bonum semper paratis. quadratum enim quacumque uerteris, firmiter stat. quod sexitate spiritali? propter quod ipse item dicit: caritas dei diffusa est in cordibus nostri
Abbreviated transcription (Latin):
cut cain. sicut iudei ꝑditi. habitant in
terra cõmotionis. idest in ꝑturbatõne crͣ¬
nali contͣ᷑ iocunditatẽ d̾i. hoc est contra
heden qd̃ int̾pretatur epulatio. ubi est
plantatus ꝑ adysus. Iam cet̾a pauca de
multis breuitq ꝑstringam. ne ꝓpositũ
oꝑis huiꝰ et responsionis mee. nimia lõ¬
gitudine sermonis impediã. Quẽ enim
uis tanto suauiꝰ contemplent᷑. qͣnto ex
abditiorib locis enucleantur. tam̃ exi¬
gunt ꝓlixitatem dissertatõnis. qr plu¬
rib attestatõnib indigent. ut omittã
gͦ talia. quẽ non moueat ad salubrem
fidem qd̃ enoch septimus ab adam deo
placuit. et tͣnslatus est. et septima reqͥ¬
es predicatur. ad qͣm tnsfertur omnis
qui tanqͣm sexto die. sexta etate scłi xp̃i
aduentu formatur. qd̾ noe cũ suis ꝑ aꝙͣ
⁊ lignum liberatur. sicut familia xp̃i ꝑ
baptismũ crucis passione signatũ: qd
de lignis quadeatis eadem archa fabri¬

Expanded text:
cut Cain, sicut Judaei perditi, habitant in cut Cain, sicut Judaei perditi, habitant in terra commotionis, id est, in perturbatione carnali, contra jucunditatem Dei, hoc est contra Eden , quod interpretatur Epulatio, ubi est plantatus paradisus. Jam caetera pauca de multis breviterque perstringam, ne propositum operis hujus et responsionis meae nimia longitudine sermonis impediam. CAPUT XIV.mvis tanto suavius contemplentur, quanto ex abditioribgunt prolixitatem dissertationis, quia pluribus adtestationibus indigent, ut omittam ergo talia: quem non moueat ad salubrem fidem, quod Enoch septimus ab Adam deo placuit et translatus est: et septima requies praedicatur, ad quam transfertur omnis, qui tamquam sexto die sexta aetate saeculi Christi aduentu formatur? quod Noe cum suis per aquam et lignum liberatur: sicut familia Christi per baptismum crucis passione signatum. quod de lignis quadratis eadem arca fabri
Abbreviated transcription (Latin):
a facie d̾i. idest a miscd̾ia dilestionis eius
Unde dicitur in quodã psalmo. Ego dixi
inhabundantia mea. nõ mouebor ĩ et̾nũ
S iude qͥd sequit᷑. Bñe in uoluntate tua
p̃stitisti decori meo uͥtutẽ. Au̾tisti aũ faci¬
em tuam i et factus sum cõturbatus. Unde
intelligit᷑ omnẽ animã ꝑticipatõne lu¬
cis d̾i. nõ ꝑ seip̃am eẽ pulchrã et decoram
et uirtute pollentẽ. Qd̾ et isti manichei
si cõsiderarent et intellig̾ent nõ in tantã
blasphemiã caderent : putando se eẽ natu¬
ram ꝙ substantiã d̃i. S ideo possunt nõ:
quia nõ quiescunt. Sabbatũ eñi cordis
nõ intelligunt. Nam si quiescerent si¬
cut dictum est ad cam. pccm̃ suũ ad se
conu̾terent: idest sibi tribuerent. nõ gẽ¬
ti nescio cui tenebratũ atq ita ꝑ gr̃am
di eidem pcc̃o dñarentur. Nunc u̾o et
ip̃i et om̃s qui du̾sis errorib cõtuma
ces. resistendo u̾tati exeunt a facied̾i. si¬

Expanded text:
a facie dei. id est a misericordia dilectionis eius. a facie dei. id est a misericordia dilectionis eius. unde dicitur in quodam psalmo: ego dixi in abundantia mea, non mouebor in aeternum. sed uide, quid sequitur: domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam et factus sum conturbatus. unde intellegitur omnem animam participatione lucis dei, non per se ipsam, esse pulchram et decoram et uirtute pollentem. quod et isti Manichaei si considerarent et intellegerent, non in tantam blasphemiam caderent putando se esse naturam et substantiam dei. sed ideo non possunt, quia non quiescunt; sabbatum enim cordis non intellegunt. nam si quiescerent, sicut dictum est ad Cain, peccatum suum ad se conuerterent, id est sibi tribuerent, non genti nescio cui tenebrarum, atque ita per gratiam dei eidem peccato dominarentur. nunc uero et ipsi et omnes, qui diuersis errorces, resistendo veritati exeunt a facie Dei, si
Abbreviated transcription (Latin):
tum mirabile est: quẽ admodũ om̃s gen¬
tes que a romanis subiugate sunt. ĩ ritũ
romanoꝵ sacroꝵ tnsierint: eaq sacͥlega
obseruanda et celebranda susceꝑint. gens ã
iudea. siue sub paganis regib. siue sb̃ xp̃ia¬
nis ñ amiserit signum legis sue. qͦ acetis
gentib ppłis ꝙ distinguit᷑. et om̃is imꝑator
uł rex qui eos in regno suo inuenit. cum
ip̃o signo eos inuenit nec occidit. idẽ ñ effi¬
cit ut nõ sint uidei certo quoda et ꝓprio sue
obseruationis signo a cet̾arum gentiũ cõ¬
munione discreti: nisi quicũq eoꝵ ad xp̃m
tnsierit. ut iam ñ inueniat᷑ꝰ cain. nec exe¬
at a facie d̾i: ne hĩtet in terra naio. qd̾ dr̃
tur in psalmo. ne ded̾is ĩmotum pedes mosᷤ.
et manus pcc̃oꝵ nõ moueat me. et qui tri¬
bulant me exultabunt si motus fũo ⁊ doꝰ
a dextris est mͥ ne cõmoucar: et ĩnumera¬
bilia talia que patiunt᷑ om̃s qui exeunt

Expanded text:
ltum mirabile est, quemadmodum omnes genltum mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum tansierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibus populisque distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos, in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inuenit nec occidit, id est non efficit, ut non sint Iudaei, certo quodam et proprio suae obseruationis signo a ceterarum gentium communione discreti, nisi quicumque eorum ad Christum transierit, ut iam non inueniatur Cain nec exeat a facie dei nec habitet in terra Naim, id quod tur in psalmo: ne dederis in motum pedes meos, et: manus peccatorum non moueant me, et: qui tribulant me, exultabunt, si motus fuero; et: dominus a dextris est mihi, ne commouear et innumerabilia talia: quod patiuntur omnes, qui exeunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem suam: ne sp̃italit̾ moriatur. Carna¬
lit̾ eñi sapit. et abscondi a facie d̾i. idest
iratum hab̾e d̾m. graue nõ putat: nisi ne
iueniatur et occidatur. Carnalit̾ sapit. tã¬
qͣm oꝑans terram. cuiꝰ uirtutem ñ accipit.
Saꝑẽ autẽ scd̾m carnem mors est. qͣm ille
ñ intelligens amisso regno gemit. et corꝑa¬
lem mortem tremit. S quid ei respondet
ds. Non sic inquit. s̃ om̃is qui occid̾it cam
septem iunctistas exsoluet. idest nõ sic qͦ¬
mͥ dicis. nõ corꝑali morte int̾ibit genꝰ ĩpiũ
carnaliũ uideoꝵ. Quicũꝙ eñĩ eos ita ꝑdide¬
rit septem undictas exsoluet: idest aufe¬
ret ab eis septem uindictas. quib alligati
sunt ꝓpter reatum occisi xp̃i: ut hoc toto
temꝑe qd̃ septenario dierũ num̃o uoluit᷑
mag̾is quia nõ iit̾it gens iudea satis appa¬
Et posuit dñs d̾s cain signum. ne eum¬
occidat om̃is qui inuen̾it. Hoc reuera mł¬

Expanded text:
tem suam, ne spiritaliter moriatur. carnatem suam, ne spiritaliter moriatur. carnaliter enim sapit et abscondi a facie dei, id est iratum habere deum, graue non putat nisi ne inueniatur et occidatur. carnaliter sapit tamquam operans terram, cuius uirtutem non accipit. sapere autem secundum carnem mors est; quam ille non intellegens amisso regno gemit et corporalem mortem tremit. sed quid ei respondit deus? non sic; inquit; omnis qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet; idomodo dicis, non corporali morte interibit genus impium carnalium Judaeorum: quicunque enim eos ita perdiderit, septem vindictas exsolvet, id est, auferet ab eis septem vindictas quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, ut hoc toto tempore quod septenario dierum numero volvitur, magis quia non interit gens Judaea, satis appaEt posuit Deus occidat omnis, qui inuenerit. hoc reuera mu
Abbreviated transcription (Latin):
terra uirtutem suam. quia non iustifica¬
ti sunt uirtute resurrestionis eiꝰ. qui re¬
surrexit ꝓpt̾ iustisicatõem nr̃am. qr et si
crucifixus est in infirmitate. s uiuit in
t̾re illius. qͣm ñ ostendit impus ⁊ ĩcreditł.
num illud seminaret᷑. nõ ostendens eadem terra
et nõ a diciet iurtutẽ suam dare tͥ. Gemens ⁊
tremens eris in terra. Nunc ecce quis ñ uide¬
at qͥs nõ agnoscat in tota terra quacũq dis¬
ꝑsus est. ille ppłs quomͦ gemat merore ams¬
si regni: et tremat timore sb̃ ĩnunĩabilib
ppłis xp̃ianis: Ideoq respondit caxn ⁊ dix̃.
Maior est causa mea si eicis me hodie a fa¬
cie t̾re. et a facie tua abscondar.  ero ge-¬
mens ⁊tremens suꝑ terram. et erit omnis
qͥ ĩuenerit me. occidet me. uere inde gemit¬
⁊ tremit. ne regno etiam t̾reno ꝑdito. ista
uisibili morte occidatur. Hanc dicit maiorẽ
causam. qͣm illam qd̃ ei terra ñ dat uirtu¬

Expanded text:
terra uirtutem suam, quia non iustificaterra uirtutem suam, quia non iustificati sunt uirtute resurrectionis eius qui resnrrexit propter iustificationem nostram; quia etsi crucifixus est in infirmitate, sed uiuit in terrae illius, quam non ostendit inpiis et incredulis. eranti terram, ut granum illud seminaretur, non ostendens eadem terra et non adiciet uirtutem suam dare tibi; gemens et tremens eris in terra. Nunc ecce quis non uideat, quis non agnoscat in tota terra, quacumque dispersus est ille populus, quomodo gemat maerore amissi regni et tremat timore sub innumerabilibus populis christianis? ideoque respondit Cain et dixit: maior est causa mea; si eicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram, et erit omnis, qui inuenerit me, occidet me. uere inde gemit et tremit, ne regno etiam terreno perdito ista uisibili morte occidatur. hanc dicit maiorem causam quam illam, quod ei non dat terra uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
egyptus. ꝑ uarias passiones martyrũ:
et nunc iudemus honorẽ xp̃i. in eoden
orbe terrarũ erogatõne frumenti sui
omĩa subiugantis. Ip̃e mͥ innuit ĩ iuir¬
ga moysi. que interra serpens effecta.
eius mortem figurauit a serpente ue
qd̾ posterius ꝑactis iam om̃ib in frne
actionib. ad id qd̾ fu̾at resurgendo reu¬
titur. ub̃i ꝑ uite reꝑatõnem morte cosũ¬
pta nichił serpentis apparet. Nos quog
corpus eius in eadem mortalitate ꝑ lubi¬
ca tempoꝵ uoliuiiuir: s fine nouissi¬
mo uelut cauda scłi ꝑ manũ. idest ꝑ po¬
testatẽ uidicũ. ne ultra ꝓlabat᷑. Apphe¬
sa reꝑabimur: et nouissima inimie
morte destructa. resurgentes in dexcer
d̾i uirga regni erimꝰ. Iam de exitu ir
ex egypto. ñ ego s apłs loqͣtur. Noles¬

Expanded text:
Aegyptus, per uarias passiones martyrum; Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione frumenti sui sibi omnia subiugantis. ipse mihi innuit in uirga Moysi, quae in terra serpens effecta eius mortem figurauit a serpente uen- posterius peractis iam omnibus in fine actionis ad id, quod fuerat, resurgendo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumpta nihil serpentis adparet. nos quoque, corpus eius, in eadem mortalitate per lubrica temporum uoluimur, sed fine nouissimo uelut cauda saeculi per manum, id est per potestatem iudicii, ne ultra prolabatur adprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in dextera dei uirga regni erimus. Iam de exitu Israhel ex Aegypto non ego, sed apostolus loquatur: nol
Abbreviated transcription (Latin):
uunt. iam nõ sibi uiuant. S ei quiꝰ peis
mortiuis est resurrexit. Hec in scͥptiuus
sc̃ĩs sõa spestacula quẽ nõ delectant sanã
doctrinam nõ sustinens : Ad fabulas con¬
u̾titur. Et ille quidẽ fabule animas in
qualib corꝑis etate pueriles. uaria quadã
delectatõne sollicitãt sed nos iam eorpus
xp̃i. anoscamꝰ in psalmo riocem nr̃am
et dicamus ei. Narrauerunt mn inrasti
delectatõnes. s nõ sicut lextua dñe. xp̃c¬
mͥ ubiꝙ illoꝵ librorũ ubiq illarũ sentũ¬
uarũ ꝑagranti et anhelanti. in sudore illo
dampnatõnis humane. siue ex aꝑto siue
ex occulto occurrit et reficit. ip̃e michi ex
nõ nulla difficultate inuentõnis sue desẽ¬
deriũ inflãmat. quo id qd̾ ĩuenero fiuide
absorbeam: medullisq recondetũ salub̃¬
ter teneam. Ip̃e mͥ in ioseph inniut. qui
ꝑseq̃ntib et uendentib fr̃ib in egrpto
post labores honorat᷑. Sidicimꝰ eñi laibo¬
res xp̃i inorbe gentiũ. quẽ significabat

Expanded text:
uiuant, sed ei qui pro eis mortuus est et resurrexit. Haec in scripturis sanctis sancta spectacula quem non delectant, sanam doctrinam non sustinet; ad fabulas conuertitur. et illae quidem fabulae animas in qualibet corporis aetate pueriles uaria quadam delectatione sollicitant. sed nos, iam corpus Christi, agnoscamus in psalmo uocem nostram et dicamus ei: narrauerunt mihi iniusti delectationes, sed non sicut lex tua, domine. C ubique illorum librorum, ubique illarum scripturarum peragranti et anhelanti in sudore illo damnationis humanae siue ex aperto siue ex occulto occurrit et reficit. ipse mihi et ex nonnulla difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, quo id quod inuenero, auide sorbeam medullisque reconditum salubriter teneam. Ipse mihi in Ioseph innuit, qui persequentibus et uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat
Abbreviated transcription (Latin):
sum iua. Ad ip̃m gͦ ascenditur. ut in excelsis
intelligatur. ⁊ ad ip̃m descendit᷑. ut ĩ men¬
bris sius ꝑuulis nutriatur. et ꝑ illũ ascẽ¬
ditur. et descenditur. Oemplũ qͥpoe eius
seq̃ntes p̃dicatores eiꝰ. nõ solum se erigũt
ut eum subluit᷑ spectent: s etrã humi¬
liant. ut eum temꝑanter annĩtient. ui¬
dete apłm ascendentẽ. Siue in qͥt mente
excessimus d̾o. Uidete ⁊ descendentẽ. Siue
inqͥt temꝑantes sumus uob̾. Dicat et ꝑ
quẽ ascenderit ꝙ descenderit. Caritas. ⁊t¬

Expanded text:
ia. ad ipsum ergo ascenditur, ut in ecclesiis intellegatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis paruulis nutriatur; et per illum ascenditur et descenditur. exemplum quippe eius sequentes praedicatores eius non solum se erigunt, ut eum sublimiter exspectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter annuntient. uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus, deo; uidete descendentem: siue, inquit, temperantes sumus, uobis. dicat et per quem ascenderit et descenderit: caritas