comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ suũ quo unicuiq retributur us
ẽ ꝓut gessit: siue bonũ siue malũ.
Qđ iudiciũ futurũ omnino non ẽẽt:
si hoĩes di uoluntate pecearent.
Erit aut̃ manifestissime. & oĩs hoõ
quẽ diseretio diuinȩ scientiȩ in si¬
nistra constituerit parte dãnabilis:
quia ñ di s suã exsecut᷑ ẽ uoluntatẽ.
Quia qño ineestant os¬
patres filias. & matres filios. uł qño
serui dños occidunt. ido fiat: quia
ita ds p̃destinauit ut fieret. Rs̃s¬
i diabolo obiceretur qđ taliũ
facmorũ ipse auctor. ipse ẽẽt incestor.
puto quod aliqua ratione exonerare
se hac posset inuidia. & taliũ scelerũ
patratores de ipsorũ uoluntate conum.¬
ceret. quia & si delectatus ẽ furore pec¬
eantiũ: ꝓbaret tam̃ se ñ intulisse uim
eriminũ. Qua gͦ insipientia. quaue
dem̃tia definitur ad di referendũ ẽẽ
consiliũ. qđ nec diabolo in totũ aseribi
potest. qui in peccantiũ flagitiis ille-¬

Expanded text:
cium suum, quo unicuique retributurus cium suum, quo unicuique retributurus est prout gessit, sive bonum, sive malum. Quod judicium futurum omnino non esset, si homines Dei voluntate Erit autem manifestissime: et omnis homo quem discretio divinae scientiae in sinistra constituerit parte, damnabitur; quia non Dei, sed suam exsecutus est voluntatem.Quia quando incestant patres filias, et matres filios, vel quando servi dominos occidunt, ideo fiat, quia ita Deus praedestinavit, ut fieret. RESP. Si diabolo objiceretur, quod talium facinorum ipse auctor, ipse esset incentor, puto quod aliqua ratione exonerare se hac posset invidia, et talium scelerum patratores de ipsorum voluntate convinceret; quia etsi delectatus est furore peccantum, probaret tamen se non intulisse vim criminum. Qua ergo insipientia, quave dementia definitur, ad Dei referendum esse consilium, quod nec diabolo in totum adscribi potest, qui in peccantum flagitiis ille
Abbreviated transcription (Latin):
hoc p̃destinauit ut cadent. RͣS
etestanda & abominanda
opinio. quȩ dm cuiꝰquã malȩ uolun¬
tatis. aut malȩ actionis eredit au¬
cꝰtorẽ. euiꝰ p̃destinatio nunquam
extra bonitatẽ: nũquã extra u-
& ueritas. A dulteria igitur mari¬
tatarũ & corruptelas uirginum :¬
ñ instituere nouit sc̃a diuinitas.
s damnare. Nec disponere. s pu-¬
nire. Quȩ mala hoĩes eũ admit.¬
tunt. suis concupiscentiis & cupidi¬
tatibꝰ seruiunt: quas ab illa pͥma
uoluntarię p̃uaricationis labe
traxer̃. Cũ aut̃ deelinant a malo.
& faciunt bonũ. a dño gressus ho¬
minis diriguntur: & uiã eiꝰ uolet.
Propt̃ qđ dic̃ apłs. O ramus aut̃ ad
đm: ut nichil mali faciatis. Nõ ut
nos ꝓbati appareamꝰ: s ut uos qđ
bonũ ẽ faciatis. Non gͦ casus ruen¬
tiũ. nec malignitatẽ iniquorũ. neq
cupiditates peccantiũ. p̃destinatio
di. aut exeitauit aut suasit aut
impulit. s plane p̃destinauit iudi-¬

Expanded text:
hoc praedestinavit ut caderent. RESP. hoc praedestinavit ut caderent. RESP. Detestanda et abominanda opinio, quae Deum cujusquam malae voluntatis aut malae actionis credit auctorem; cujus praedestinatio nunquam extra bonitatem, nunquam extra jussericordia et veritas . Adulteria igitur maritatarum, et corruptelas virginum non instituere novit sancta divinitas, sed damnare; nec disponere, sed punire. Quae mala homines cum admittunt, suis concupiscentiis et cupiditatibus serviunt, quas ab illa prima voluntariae praevaricationis labe traxerunt: cum autem declinant a malo, et faciunt bonum, a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet . Propter quod dicit Apostolus: Oramus autem ad Deum, ut nihil mali faciatis; non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis . Non ergo casus ruentium, nec malignitatem iniquorum, neque cupiditates peccantium praedestinatio Dei aut excitavit, aut suasit, aut impulit: sed plane praedestinavit judi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ex d̃i uoluntate cȩcidisse. cũ
potius alleuet dñs õs qui corruũt.
os erigat os elisos. Nemo enĩ nͥ illiꝰ
gr̃a erigitur. nemo nͥ illius gr̃a sta.¬
bilitur. Dei gͦ uoluntas ẽ. ut in bona
uoluntate maneatur. qui & prius¬
quã deseratur neminẽ deserit: &¬
multos desertores sepe conu̾tit.
ut omnes catholici in fide catholiea
apostatet. RP̃s¬
Ion ẽ dissimilis blasphemiȩ huiꝰ
impietas. a p̃cedente sententia. Qđ
gͦ ad illã hoc etiã ad istã. quȩ ĩ nullo
ẽ diu̾sa responsum sit. õs
Quia uelit ds. ut magna pars scoꝵ
a scĩtatis ꝓposito ruat. Rp̃s
Sec huius definitionis insania
aliud sonat: quã gemina obiectio
p̃loquuta ẽ. U nde mirandum ẽ.
obicientẽ tercio repetisse qđ semel
dixisse suffecerat. S ut res ẽ nume.¬
Frum
criminationis augere uoluit:
quia sensũ uariare non potuit.
Quia adulteria õs¬
e corruptelȩ uirginũ saerarum.
idõ contingant. quia illas ds ad

Expanded text:
ationem ex Dei voluntate cecidisse; cum ationem ex Dei voluntate cecidisse; cum potius allevet Dominus omnes qui corruunt, et erigat omnes elisos . Nemo enim nisi illius gratia erigitur, nemo nisi illius gratia stabilitur. Dei ergo voluntas est ut in bona voluntate maneatur: qui et priusquam deseratur, neminem deserit; et multos desertores saepe convertitlit Deus ut omnes Catholici in fide catholica apostatet. RESNon est dissimilis blasphemiae hujus impietas, a praecedente sententia: quod ergo ad illam, hoc etiam ad istam, quae in nullo est diversa, responsum sit. OBJ. IX. Quia velit Deus ut magna pars sanctorum a sanctitatis proposito ruat. RESP. Nec hujus definitionis insania aliud sonat, quam gemina objectio praelocuta est. Unde mirandum est, objicientem tertio repetiisse, quod semel dixisse suffecerat: sed, ut res est, numerum criminationis augere voluit, quia sensum variare non potuit OBJ. X. Quia adulteria et corruptelae virginum sacrarum ideo contingant, quia illas Deus ad
Abbreviated transcription (Latin):
& demonũ. Qualibꝰ dicebat dñs.
ꝓgenies iuꝑarũ. quomͦ potestis bona
loqui cũ sitis mali. & uos de diabolo
patre nati estis: & concupiscentias
patris ur̃i facere uultis. S hoc int̃
malos hoĩes distat & demones. quod
hõibꝰ etiã ualde malis suꝑest si deus
misereatur reconciliatio: de monibꝰ
aut̃ nulla ẽ in et̃nũ seruata conu̾sio.
S ieut gͦ p̃uarieatoribꝰ angłis nõ ds
indidit illã quȩ in ueritate ñ stetit
uoluntatẽ: ita nec hominibꝰ hune
affectum quo diabolũ imitarent᷑
inseruit. Mendax enĩ de ꝓpͥo loqͥt᷑.
& lib̾ a m̃dacio ñ erit. nisi eum ue
pars xp̃ianorũ salua ẽẽ nec uelit.
nee possit. RÕS¬
i de his hoc dr qui pietatẽ xp̃i¬
ane conu̾sationis & fidei deseren¬
tes. in ꝓphanos errores. aut in
damnabiles mores ir reuocabilit
transier̃. ñ dubium ẽ quod talẽ uo-¬
luntatẽ habentes salui ẽe nolunt.
ẽẽ ñ possunt. S nullo mͦ eredendũ
ẽ huiusmodi hoĩes in hane desꝑa-¬

Expanded text:
monum. Qualibus dicebat Dominus: Progenies viperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? et, Vos de diabolo patre nati estis, et concupiscentias patris vestri facere vultis . Sed hoc inter malos homines distat et daemones, quod hominibus etiam valde malis superest, si Deus misereatur, reconciliatio; daemonibus autem nulla est in aeternum servata conversio. Sicut ergo praevaricatoribus angelis non Deus indidit illam, quae in veritate non stetit, voluntatem: ita nec hominibus hunc affectum, quo diabolum imitarentur, inseruit. Mendax enim de proprio loquitur; et liber a mendacio non erit, nisi eum verpars Christianorum salva esse nec velit, nec possit. RESP. Si de his hoc dicitur, qui pietatem christianae conversationis et fidei deserentes, in profanos errores, aut in damnabiles mores irrevocabiliter transierunt; non dubium est quod talem voluntatem habentes salvi esse nolunt; esse non possunt. Sed nullo modo credendum est, hujusmodi homines in hanc desper
Abbreviated transcription (Latin):
rã: & ꝓrsus ñ ab illo sit quicquid eõ¬
tra naturã ẽ. ꝑ eccatũ aut̃ contra na-¬
turã ẽ. de quo mors & oĩa quȩ sunt
mortis. oriuntur. Quibꝰ malis tunc se
homo induit. qño illũ fide obȩdientiaq
pͥuatũ in suas ꝓmissiones diabolus a
d̃i lege traduxit: omĩaq posteritatis
eius germina sibi ꝑ conditionẽ depra-¬
uate stirpis obstrinxit. Unde siqua
in xp̃o noua ereatura ẽ. lib̾a fit
diabolo. & subicitur deo. reformata
a deformitate sua ad imaginem eiꝰ
qui ereauit eã. Qđ nͥ fiat. remanet
in illo in quo õs moriuntur: ñ habos
sortẽ in eo in quo õs uuificantur.
N on igitur euiusquã peccati auetor
đs: s naturȩ ereator ẽ. Quȩ eum
potestatẽ habuerit ñ delinquendi.
sponte deliquit: & deceptori suo ꝓ-¬
pria uoluntate se subdidit. N ee na¬
turali s captiuo motu u̾satur in ui-¬
cio. donec moriatur peccato: & uurat
deo. Qđ sine gr̃a di facere ñ potest.
quia libtatẽ quã lib̾tate ꝑdidit: nisi

Expanded text:
non sit quidquid contra naturam est. Peccatum autem contra naturam est, de quo mors et omnia quae sunt mortis oriuntur. Quibus malis tunc se homo induit, quando illum fide obedientiaque privatam, in suas promissiones diabolus a Dei lege traduxit, omniaque posteritatis ejus germina sibi per conditionem depravatae stirpis obstrinxit. Unde si qua in Christo nova creatura est , libera fit diabolo, et subjicitur Deo, reformata a deformitate sua, ad imaginem ejus qui creavit eam . Quod nisi fiat, remanet in illo in quo omnes moriuntur, non habens sortem in eo in quo omnes vivificantur. Non igitur cujusquam peccati auctor Deus, sed naturae creator est. Quae cum potestatem habuerit non delinquendi, sponte deliquit, et deceptori suo propria voluntate se subdidit. Nec naturali, sed captivo motu versatur in vitio, donec moriatur peccato et vivat Deo: quod sine gratia Dei facere non potest; quia libertatem quam libertate perdidit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. totus mundus eligitur. & ex
õibꝰ hoĩbꝰ. õs hoĩes adoptantur. nec
potest ullo mͦ ꝑ infidelitatẽ atq ino-¬
bedientiã multorũ dĩ ꝓmissio uacil¬
lare. dicentis ad abrahã. In semine
tuo benedicentur õs gentes. Q uod

Expanded text:
mundo totus mundus eligitur, et ex mundo totus mundus eligitur, et ex omnibus hominibus omnes homines adoptantur. Nec potest ullo modo per infidelitatem atque inobedientiam multorum Dei promissio vacillare, dicentis ad Abraham : In semine tuo benedicentur omnes gentes. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃destinatione disereti. si hoc uult
affirmare qđ d̾s huiꝰmodi hoĩes in
bonis quȩ donauerat noluerit ꝑ-¬
manere. & ipse eis causa au̾sionis
exstiterit: contra iusticiã d̃i sentit.
Quãuis enĩ õĩpotentra di potuerit
uires standi p̃bere lapsuris: gr̃a tam̃
eiꝰ ñ priꝰ eos deseruit. quã ab eis de-¬
sereretur. & quia hoc ipsos uolunta.¬
ria facturos defectione p̃uidit: idõ
in p̃destinationis electionẽ ñ habuit.
uult ãs saluos ẽẽ. s certũ numerũ
p̃destinatorũ. durns loquitur quã
loquendũ ẽ de altitudine inseruta¬
bilis gr̃e di. qui o õs uult saluos
fieri. atq in agnitionẽ ueritatis
uenire. s uoluntatis suȩ ꝓpositum
in eis implet. quos p̃scitos p̃destina¬
uit. p̃destinatos uocauit. uocatos iu-¬
stificauit: iustificatos glorificauit.
Nichil amittens de plenitudine gen-¬
tiũ. &. de omni semine isrł. eui p̃pa¬
ratum ẽ in xp̃o regnũ ȩternũ: ante¬
mundi constitutionẽ. Ex toto enim

Expanded text:
 sint discreti, si hoc vult firmare quod Deus hujusmodi homines in bonis quae donaverat noluerit permanere, et ipse eis causa aversionis exstiterit, contra justitiam Dei sentit. Quamvis enim omnipotentia Dei potuerit vires standi praebere lapsuris, gratia tamen ejus non prius eos deseruit quam ab eis desereretur. Et quia hoc ipsos voluntaria facturos defectione praevidit, ideo in praedestinationis electione illos non habuit. velit Deus salvos fieri, sed certum numerum praedestinatorum, durius loquitur quam loquendum est de altitudine inscrutabilis gratiae Dei: qui et omnes vult salvos fieri, atque in agnitionem veritatis venire ; et voluntatis suae propositum in eis implet quos praescitos praedestinavit, praedestinatos vocavit, vocatos justificavit, justificatos glorificavit: nihil amittens de plenitudine gentium, et de omni semine Israel, cui praeparatum est in Christo regnum aeternum ante constitutionem mundi. Ex toto enim
Abbreviated transcription (Latin):
in maiestate sua. & seđit suꝑ thro.
nũ głȩ suȩ. congregentur ante eũ
omnes gentes. ut separet eos ab in¬
uicẽ alios ad dexterã alios statuẽs
ad sinistram: & audrant eũ dextri
dicentẽ. U enite benedicti patris
mei possidete p̃paratũ uob̾ regnũ
a constitutione mundi. Audiant¬
& sinistri. d iscedite a me maledicti
in ignẽ ȩt̾nũ. quẽ parauit pat m̃s
diabolo & angłis eius. Igitur qui
factur iͣ s uoluntatẽ eius. & petũt
ut fiat uoluntas đi. in eo quod d̃i
uoluntate faciendũ ẽ. audiunt. ut

Expanded text:
in majesin majesnum gloriae suae, congregentur ante eum omnes gentes, et separet eos ab invicem, alios ad dextram, alios statuens ad sinistram, et audiant eum dextri dicentem: Venite, benedicti Patris mei, possidere praeparatum vobis regnum a constitutione mundi : audiant et sinistri, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus . Igitur qui facturi non sunt voluntatem Dei, et petunt ut fiat voluntas Dei, in eo quod Dei voluntate faciendum est audiu
Abbreviated transcription (Latin):
tas eiꝰ qui misit me patris. ut omẽ
qđ̃ dedit mͥ ñ ꝑdã ex eo quie quam:
s resuscitem illud in nouissimo die.
Q uod gͦ pat filio dedit: filius omnino
ñ ꝑdet. Idem enĩ dic̃. O mne qđ dat
michi pat̾ uenit ad me: & eum qui¬
uenit ad me ñ eiciã foras. Quod si ꝑ
generalitatẽ uocationis. & ꝑ abun.¬
dantiam bonitatis di. etiã ñ ꝑseuera¬
turi ꝑseueraturis admixti s̃. hii eũ
a pietate defioiunt: non ex di oꝑe
s ex sua uoluntate deficiunt. Nec
impelluntur ut cadant. nec eiciunt᷑
ut deserant: casuri tam̃ & recessuri
ab eo qui falli ñ potest. p̃sciuntur.
Quã diu itaq in oratione dñica di¬
cunt fiat uoluntas tua. ñ hoc con-¬
tra se petunt. qđ ds nullo mͦ ulla
ratione facturus ẽ. id ẽ ut cadant¬
& ruant. I psorũ enĩ hoc nequitia:
ipsorũ ẽ consũmatura lib̃tas. S ed
plane illud contra se petunt. quod
diuinȩ uoluntatis ẽẽ ñ dubium ẽ.
ut scilicet cũ uenerit filius hominis

Expanded text:
i me misit Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo quidquam, sed resuscitem illud in novissimo die . Quod ergo Pater Filio dedit, Filius omnino non perdit. Idem enim dicit: Omne quod dat mihi Pater, venit ad me, et non ejiciam foras . Quod si per generalitatem vocationis, et per abundantiam bonitatis Dei, etiam non perseveraturi perseveraturis admixti sunt; hi cum a pietate deficiunt, non ex Dei opere, sed ex sua voluntate deficiunt; nec impelluntur ut cadant, nec ejiciuntur ut deserant: casuri tamen et recessuri, ab eo qui falli non potest, praesciuntur. Quamdiu itaque in Oratione Dominica dicunt, Fiat voluntas tua ; non hoc contra se petunt, quod Deus nullo modo ulla ratione facturus est, id est, ut cadant et ruant: ipsorum enim hoc nequitia, ipsorum est consummatura libertas. Sed plane illud contra se petunt, quod divinae voluntatis esse non dubium est; ut scilicet, cum venerit Filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Q ui enĩ a fide & sc̃ĩtate exciderũt.
siẽ uoluntate ꝓlapsi s̃. ita uolun¬
tate ñ surgunt. & dñatũ eoncu¬
piscentiarũ quibꝰ suee ubuerunt
sponte patiuntur. Siqui aut̃ cap.¬
tiuitatẽ suã gemunt. & iudicantes
confugiunt: ñ sine sp̃u diuinȩ uisi-¬
tationis hȩc faciunt. Hȩc ẽ enim
mutatio dext̃ȩ excelsi. qui innu¬
meris lapsis dat pęnitentiã. ut re-¬
sipiscant a diaboli laqueis: a qͦ cap¬
tiui tenebantur. ad ipsius uoluntatẽ.
N emini aut̃ ds correctionis adimit
uiã. nec quẽquã boni possibilitate
dispoliat. quia qui se a do au̾tit:
ipse & uelle quod bonũ ẽ. & posse
sibi sustulit. N on ẽ gͦ consequens.
sic̃ putant qui talia obiciunt. ut
ds quibꝰ pęnitentiã ñ dedit. resipi.¬
scentiã abstulerit. & quos ñ leuaue¬
rit: alliserit. Cũ aliud sit insontẽ
in crim̃ egisse quod alienũ ẽ a đo.
aliud criminoso ueniã ñ dedisse:
atq sc̃orũ. quȩ ad ęt̾nã mortẽ p̃de¬

Expanded text:
erunt, sicut voluntate prolapsi sunt, ita voluntate non surgunt, et dominatum concupiscentiarum, quibus succubuerunt, sponte patiuntur. Si qui autem captivitatem suam gemunt, et judicantes confugiunt, non sine spiritu divinae visitationis haec faciunt. Haec enim mutatio dexterae Excelsi ; qui innumeris lapsis dat poenitentiam, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenebantur ad ipsius voluntatem . Nemini autem Deus correctionis adimit viam, nec quemquam boni possibilitate dispoliat. Quia qui se a Deo avertit, ipse et velle quod bonum est, et posse sibi sustulit. Non est ergo consequens, sicut putant qui talia objiciunt, ut Deus quibus poenitentiam non dederit, resipiscentiam abstulerit et quos non levarit, alliserit: cum aliud sit insontem in crimen egisse, quod alienum est a Deo; aliud criminoso veniam non dedisse,atque sanctorum quae ad aeternam mortem praede
Abbreviated transcription (Latin):
a xp̃o. ñ solũ ut in eũ credatis: s etiã
ut ꝓ illo patiamini. De his quoq
erroribꝰ consulens nob̾ d̃i pietas sen¬
tiatur. quos ds in eccła pugnaturo ᷤᷤ¬
contra ȩccłam ꝑmisit exsurgere.
ñ utiq ereans eos aut fouens. s ꝑ
tione & custodia ueritatis exercens:
dicente apło. O portet hereses ẽẽ &¬
scismata. ut ꝓbati manifesti fiant in
uob̾. Quis aut̃ respiciens ad tenebras
impiorũ & ad illuminationẽ fideliũ.
non ad gr̃as agendas do. o ex ipsa
fiat collatione feruentior. & ex
ruina pereuntiũ discat in quę
mala ꝑ lib̃um arbitriũ ueniret.

Expanded text:
 non solum ut in eum credatis, sed etiam ut pro illo patiamini . De illis quoque erroribus consulens nobis Dei bonitas sentiatur, quos Deus in Ecclesia contra Ecclesiam permisit exsurgere: non utique eos creans aut fovens, sed tionem et custodiam veritatis exercens: dicente Apostolo, Oportet haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis. Quis autem respiciens ad tenebras impiorum, et ad illuminationem fidelium, non ad gratias agendas Deo, ex ipsa fiat collatione ferventior, et ex ruina pereuntium discat in quae mala per liberum arbitrium rueret,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmiscentur. Quȩ enĩ ex di mun̾e
habemꝰ. & quȩ p̃scita dicuntur: ñ
possunt ñ ẽẽ p̃destinata. & quȩ p̃-¬
destinata appellantur: ñ possunt
p̃sciuit tantũ. ñ etiã p̃destinauit.
quȩ nec ipse fec̃: nec ut faceremꝰ¬

Expanded text:
permiscet. Quae enim ex Dei munere permiscet. Quae enim ex Dei munere habemus, et quae praescita dicuntur, non possunt non esse praedestinata: et quae praedestinata appellantur, non possunt praescivit tantum, non etiam praedestinavit, quae nec ipse fecit, nec ut facerem
Abbreviated transcription (Latin):
tantũmͦ᷑ scłi p̃sentis ornarent. & ad
utilitatẽ nascerentur aliorũ. meliꝰ
loqueretur dicens. qđ d̾s qui creator
ẽ omniũ ñ frustra etiã eos condat
quos p̃uidet uite ȩt̃nȩ participes
non futuros. quia etiã in malis ho.¬
minibꝰ bonũ di opꝰ ẽ ipsa natura:
& laudabilis ẽ impiorum damiratio
iusta. Non potest aut̃ merito re-¬
p̃hendi. qui dic̃ qđ etiãm talium
conditione mundus ornetur: & qđ
hi qͥ sibi sua iniquitate nocituri
s: ad utilitatẽ nascantur aliorũ.
N eq enĩ quãlibet innumerabilis
multitudo impiorũ indecora est
mundo. aut inutilis di regno. cum
etiã ꝑ ipsorũ ueniat ꝓpaginẽ rege.¬
neranda generatio. & in eis tołandis
ac diligendis. popłs dei fiat illustri¬
or discens bonitatẽ & patientiam
ab illo qui pluit suꝑ iustos & in iustoᷤ.
& solẽ suũ oriri facit suꝑ bonos &
malos. I tem. Qui diẽ qđ idẽ¬
sit p̃scientia qđ p̃destinatio. In bo-¬
nis sine dubio oꝑibꝰ nr̃is. duo ista

Expanded text:
rnarent, et ad utilitatem nascerentur aliorum, melius loqueretur dicens quod Deus, qui creator est omnium, non frustra etiam eos condat quos praevidit vitae aeternae participes non futuros, quia etiam in malis hominibus bonum Dei opus est ipsa natura, et laudabilis est in impiorum damnatione justitia. Non potest autem merito reprehendi qui dicit quod etiam talium conditione mundus ornetur, et quod si qui sibi sua iniquitate nocituri sunt, ad utilitatem nascantur aliorum. Neque enim quamlibet innumerabilis multitudo impiorum indecora est mundo, aut inutilis Dei regno, cum etiam per ipsorum veniat propaginem regeneranda generatio, et in eis tolerandis ac diligendis populus Dei fiat illustrior, discens bonitatem et patientiam ab illo qui pluit super justos et injustos, et solem suum oriri facit super bonos et malos. » Item : « Qui dicit quodsit praescientia quod praedestinatio, in bonis sine dubio operibus nostris duo ista
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uniuersis: ꝑ singulare saeram̃tũ
cȩlebraretur in singulis. P oculum
quippe immortalitatis. quod confe¬
ctum ẽ de infirmitate nr̃a. & uirtu.¬
te diuina. habet quidẽ in se ut õibꝰ
ꝓsit: s si ñ bibitur. ñ medetur. obie ͦ
Quia ds nolit om̃s saluare. ctio.¬
etram si õs saluari ueliit Rl̃s
um ueritas dicat. si uos cũ

Expanded text:
pro universis, per singulare sacramentum pro universis, per singulare sacramentum celebraretur in singulis. Poculum quippe immortalitatis, quod confectum est de infirmitate nostra et virtute divina, habet quidem in se ut omnibus prosit; sed si non bibitur, non medetur. OBJ. II. Quia Deus nolit omnes salvare, etiamsi omnes salvari velint. RESP. Cum Veritas dicat, Si vos
Abbreviated transcription (Latin):
originalis peccati qͦ in adã õĩũ ho-¬
minũ corrupta & mortificata nat᷑a
ẽ. & und̾ omniũ cõcupiscentiarũ
morbꝰ inoleuit. uerũ. & potens. ac
singulare remediũ ẽ mors filii đi.¬
catoribꝰ & debitoribꝰ mortis ẽ mortuus.
Qđ gͦ ad magnitudinẽ & potentiã
p̃cii. & qđ ad unã ꝑtinet causam
generis humani: sanguis xp̃i redẽ¬
ptio ẽ totius mundi.S qui hoc sełm
sine fide xp̃i. & sine regenerationis
sacram̃to ꝑtranseunt: redẽptionis
alieni s̃. Cũ itaq ꝓpt̾ unam om̃iũ
naturã. & unã omniũ eausam. a
dño nr̃o in ueritate susceptã. recte
õs dicantur redẽpti. & tam̃ ñ om̃s
a captiuitate sint eruti. redẽptioĩs
ꝓpͥetas haud dubio penes illos ẽ. de
quibꝰ pͥnceps mundi missus ẽ foras. &
iã ñ uasa diaboli. s mẽbra s̃ xp̃i. cuiꝰ
mors ñ ita impensa ẽ humano ge-¬
neri. ut ad redemptionẽ eiꝰ. etiã qui
regen̾andi ñ erant ꝑtinerent. s ut
quod ꝑ unicum exemplum gestum ẽ

Expanded text:
originalis peccati, quo in Adam omnium hominum corrupta et mortificata natura est, et unde omnium concupiscentiarum morbus inolevit, verum et potens ac singulare remedium est mors Filii catoribus et debitoribus mortis est mortuus. 230 Quod ergo ad magnitudinem et potentiam pretii, et quod ad unam pertinet causam generis humani, sanguis Christi redemptio est totius mundi. Sed qui hoc saeculum sine fide Christi et sine regenerationis sacramento pertranseunt, redemptionis alieni sunt. Cum itaque propter unam omnium naturam, et unam omnium causam a Domino nostro in veritate susceptam, recte omnes dicantur redempti, et tamen non omnes a captivitate sint eruti; redemptionis proprietas haud dubie penes illos est, de quibus princeps mundi missus est foras, et jam non vasa diaboli, sed membra sunt Christi. Cujus mors non ita impensa est humano generi, ut ad redemptionem ejus etiam qui regnerandi non erant pertinerent: sed ita, ut quod per unicum exemplum gestum est
Abbreviated transcription (Latin):
Tui dicit quod qui eugł̃icȩ p̃¬
dicationi ñ credunt. ex dĩ p̃desti¬
natione ñ credant. & quod dđs ita
definierit. ut quicũq ñ credunt.
ex ipsius constitutione ñ credant:
ñ ẽ catholicus. Sicut enĩ fides quȩ
ꝑ dilectionẽ oꝑatun di donum est:
ita infidelitas constitutio di nõ ẽ.
quia deus penas criminũ nouit
ordinare. non crimina. N ec con
ex fide sibi donata: & non p̃desti-¬
te uoluntaria. non coacta. Item.

Expanded text:
quod qui evangelicae praedicationi non credunt, ex Dei praedestinatione non credant, et quod Deus ita definierit ut quicunque non credunt, ex ipsius constitutione non credant, non est catholicus. Sicut enim fides, quae per dilectionem operatur, Dei donum est, ita infidelitas constitutio Dei non est, quia Deus poenas criminum novit ordinare, non crimina. Nec conseue vivit in fide sibi donata: non praedestite voluntaria, non coacta. » Item : «
Abbreviated transcription (Latin):
statẽ filios di fieri. Qͥ ñ ex sanguinibꝰ
neq ex uoluntate carnis. neq ex uo-¬
luntate uiri: s ex do nati s̃. Diu̾sa
gͦ ab istis sors eorũ ẽ. qui int illos cen¬
Ut possit seđm hoc dici. Redemptor
mundi dedit ꝓ mundo sanguinẽ suũ.
&e mundus redimi noluit. quia lucẽ
tenebrȩ uidȩi ñ receper̃. & tenebrę
receper̃. quibꝰ dic̃ apłs. fuistis aliqño
tenebrȩ: nunc aut̃ lux in dño. Ipse

Expanded text:
n ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Diversa ergo ab istis sors eorum est, qui inter illos cenUt possit secundum hoc dici redemptor mundi: dedit pro mundo sanguinem suum, et mundus redimi noluit; quia lucem tenebrae non receperunt, et tenebrae receperunt, quibus dicit Apostolus, Fuistis aliquando ten
Abbreviated transcription (Latin):
sit. A quo p̃cio extranei s̃. qͥ aut
delecꝰtati captiuitate redimi no-¬
luer̃: aut post redẽptionẽ ad eandẽ
s̃ seruitutẽ reu̾si. N on aut̃ excidit
u̾bũ di. neq euacuata ẽ mundi
redẽptio. quia & si ñ cognouit mun.

Expanded text:
sit; a quo pretio extranei sunt, qui aut delectati captivitate, redimi noluerunt, aut post redemptionem ad eamdem sunt servitutem reversi. Non autem excidit verbum Domini, neque evacuata est mundi redemp
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ibi sit gr̃ȩ uocatio: ubi matris
Qui diẽ qđ qui uocati s̃ ñ equa¬
lit uocati s̃: s alii ut credent. & alii
ut ñ credent. quasi cuiquã uocatio
causa fuerit ñ eredendi: ñ recte diẽ.
Quãuis enĩ fides ñ sit nͥ ex d̃i dono. &
hõĩs uoluntate. infidelitas tam̃ ñ ẽ nisi
ex hoĩs uoluntate. Item. Qui dic̃
qđ libũ arbitriũ in hoĩe nichil sit. s
siue ad bonũ siue ad malũ p̃destinatio
d̃i in hoĩbꝰ oꝑetur. ñ ẽ catholicꝰ. Arbi-
triũ enĩ hõĩs. gr̃a di ñ abolet s adolet.
& ab errore in uiã reuocat &e reduẽ.
ut qđ sua lib̾tate erat prauũ: sp̃u di
agente sit recꝰtum. ꝑ redestinatio qͦq
cdi semꝑ in bono ẽ. qui peccatũ sola hoĩs
uoluntate cõmissum. aut remittendũ
nouit cũ laude mĩę: aut plectendũ
cũ laude iusticiȩ. Item. Q ui dicit
qđ ds quibꝰdã filiis suis quos regen̾a-¬
uit in xp̃o. quibꝰ fidẽ. spẽ. & dilectionẽ

Expanded text:
quod ibi sit gratiae vocatio, ubi matris quod ibi sit gratiae vocatio, ubi matris Qui dicit quod qui vocati sunt, non aequaliter vocati sint, sed alii ut crederent, alii ut non crederent, quasi cuiquam vocatio causa fuerit non credendi, non recte dicit. Quamvis enim fides non sit nisi ex Dei dono et hominis voluntate, infidelitas tamen non est nisi ex sola hominis voluntate. » Item : « Qui dicit quod liberum arbitrium in homine nihil sit, sed sive ad bonum sive ad malum praedestinatio Dei in rium enim hominis gratia Dei non abolet, sed adolet, et ab errore in viam revocat ac reducit, ut quod sua libertate erat pravum, Spiritu Dei agente sit rectum. Praedestinatio quoque Dei semper in bono est, quae peccatum, sola hominis voluntate commissum, aut remittendum novit cum laude misericordiae, aut plectendum cum laude justitiae. » Item : « Qui dicit quod Deus quibusdam filiis suis, quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus peccata delentur. etiam in
illis uerũ ẽ. qui ñ s̃ ueritate man.¬
destinati. Itẽ. Qui diẽ quod nõ
p̃destinati ad uitam ȩt̾nã. si fuerĩt
in xp̃o ꝑbaptismũ regenerati. & pie
nsteq uixerint nichil eis ꝓsit. s tã¬
diu reseruentur donec ruant. nec
ante eos ex hac uita quã hoc eis con-¬
tingat auferri. tanquã ad constitu-¬
tionẽ di taliũ hõiũ ruina referenda
sit: ñ ẽ eatholicus. Quia ñ idõ deus
tempꝰ etatis cuiquã ꝓlongauit. ut
diu uuendo corrueret. & a fide re-¬
cta in sua longeuitate deficeret.
cũ int̾ beneficia di numeranda sit
ipsa longeuitas: qua homo melior
debuit ẽẽ. ñ peior.I tem. Q ui
dic̃ qđ ñ õs uocentur ad gr̃am. si
de his loquitur quibꝰ xp̃c annuncia.¬
tus ñ ẽ. non potest rep̃hendi. quia
scimus quidẽ in õs fines t̃rȩ eugłm de¬
stinatũ: s ñ putamꝰ iã in õibꝰ terrę
finibꝰ p̃dicatũ. N ec possumꝰ dicere.

Expanded text:
prorsus peccata delentur, etiam in prorsus peccata delentur, etiam in eis verum est qui non sunt in veritate mandestinati. » Item « Qui dicit quod non praedestinati ad vitam, etiamsi fuerint o per Baptismum regenerati, et pie justeque vixerint, nihil eis prosit, sed tamdiu reserventur, donec ruant; nec ante eos ex hac vita, quam hoc eis contingat, auferri, tanquam ad constitutionem Dei talium hominum ruina referenda sit: non est catholicus. Quia non ideo Deus tempus aetatis cuiquam prolongavit, ut diu vivendo corrueret, et a fide recta in sua longaevitate deficeret: cum inter beneficia Dei numeranda sit ipsa longaevitas, qua homo melior debuit esse, non pejor. IV. Item, qui dicit quod non omnes vocentur ad gratiam, si de his loquitur quibus Christus annuntiatus non est, non potest reprehendi. Quia scimus quidem in omnes fines terrae Evangelium destinatum; sed non putamus jam in omnibus terrae finibus praedicatum: ne
Abbreviated transcription (Latin):
stinatio aut̃ sine p̃scientia ẽẽ ñ potest.
Quãuis gͦ ad õs obiectiones. seu que¬
rulȩ imꝑitię. seu fallacis inuidiȩ.
planissime & plenissime. quantum
dñs dedit existimẽ ẽẽ responsum:
ꝓfessionẽ tam̃ sensus nr̃i etiã in bre¬
uia coartemus. ut sub paueorum
u̾borũ simplicitate magis magisq
appareat nos qđ de supradictis ea-¬
pitulis intelligimus nulla circũloqͣn.¬
di arte p̃texere. s absolute ac lib̾e.
& pͣua respuere : & consensũ ꝓbabi-¬
libus ñ negare. Q uisq igitur ex
p̃destinatione di uelut fatali necessi¬
tate hoĩes in peccata cõpulsos cogi
dicit in mortẽ: ñ ẽ catholicus. Nullo
enĩ mͦ p̃destinatio di iniquos. facit:
neq euiusquã omnino ẽ eausa pec¬
cati. Item. Qui diẽ quod ab his
qui ñ s̃ p̃destinati ad uitã. ñ au-¬
ferat ꝑcepta baptismi gr̃a origie.¬
Inale
peccatum: ñ ẽ catholieus. Saera.
m̃tũ enĩ baptismatis. quo omnia

Expanded text:
stinatio autem sine praescientia esse non potest. stinatio autem sine praescientia esse non potest. Quamvis ergo ad omnes objectiones seu querulae imperitiae, seu fallacis invidiae, planissime ac plenissime, quantum Dominus dedit, existimem esse responsum: professionem tamen sensus nostri etiam in brevia coarctemus; ut sub paucorum verborum simplicitate magis magisque appareat, nos quod de supra scriptis capitulis intelligimus, nulla circumloquendi arte praetexere, sed absolute ac libere et prava respuere, et consensum probabilibus non negare. I. Quisquis igitur ex praedestinatione Dei, velut fatali necessitate, homines in peccata compulsos cogi dicit in mortem, non est catholicus. Nullo enim modo praedestinatio Dei iniquos facit, neque cujusquam omnino est causa peccati. II. Item, qui dicit quod ab his qui non sunt praedestinati ad vitam, non auferat percepta Baptismi gratia originale peccatum, non est cathoentum enim baptismatis, quo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitatẽ impiorũ ad di constitutio.¬
nẽ refert: quã qui fid̾i iusticieq sẽorũ
ñ d̾m ꝓfitetur auctorẽ. Qͥ enĩ quod
acceꝑat ꝑdidit. ñ inde id recip̃ unde
ꝑdidit: s ab alio illud recipit qͥ habet.
a quo qđ amisit acceꝑat. Os
Quod idẽ sit p̾scientia. qđ p̃destinatio.
ui p̃scientiã d̃i in Rõs¬
nullo ab ipsius p̃destinatione
discernit quod tribuendũ ẽ deo
de bonis: hoc etiã ei de malis cona¬
tur aseribe. S eũ bona ad largito.¬
rẽ eooꝑatorẽq omniũ. mala autẽ
ad uoluntariã rationalis ereaturȩ
nequitiã referenda sint. dubium
ñ ẽ sine ulla temporali differentia
đm & p̃seisse simul & p̃destinasse quę
ipso erant auctore facienda: uł que
malis meritis iusto erant iudicio re.¬
tribuenda. Prescisse aut̃ tantũmͦ.
ñ etiã p̃destinasse quȩ ñ ex ipso erãt
causã oꝑationis habitura. P otest itaq
sine p̃destinatione ẽẽ p̃scientia: p̃de¬

Expanded text:
infidelitatem impiorum ad Dei constitutionem refert; quam qui fidei justitiaeque sanctorum, non Deum profitetur auctorem. Qui enim quod acceperat perdidit, non inde id recipit unde perdidit; sed ab illo recipit quod habeat, a quo quod amisit acceperat. OBJ. XV. Quod idem sit praescientia, quod praedestinatio. ui praescientiam Dei in nullo ab ipsius praedestinatione discernit, quod tribuendum est Deo de bonis, hoc ei etiam de malis conatur adscribere. Sed cum bona ad largitorem cooperatoremque eorum Deum, mala autem ad voluntariam rationalis creaturae nequitiam referenda sint: dubium non est, sine ulla temporali differentia Deum et praescisse simul, et praedestinasse, quae ipso erant auctore facienda, vel quae malis meritis justo erant judicio retribuenda; praescisse autem tantummodo, non etiam praedestinasse, quae non ex ipso erant causam operationis habitura. Potest itaque sine praedestinatione esse praescientia: praede
Abbreviated transcription (Latin):
met substantiã quȩ naturali motu
nichil possit nisi peccare. Rp̃s.
uius quoq obiectionis uanitas
de illa ꝓcedit seola. in qua natura
humana immunis a peccato adę
& illesa defenditur. ut quia omnes
hoĩes p̃uaricationis reos. & dãnati¬
onis obnoxios nasci. ꝑiturosq nisi
in xp̃o renascantur asserimus. eun¬
dẽ uideamur dicere auctorẽ culpe:
quẽ ꝓfitemur conditorẽ ẽẽ naturȩ.
Q uod nos a sensu nr̃o pęnitus abdi¬
camꝰ. qui dđm iustũ & bonũ sic huma¬
nȩ substantie. exteriorũ int̾iorumq
sensuũ nouimus ereatorẽ. ut ꝓrsus

Expanded text:
met substantiam quae naturali motu met substantiam quae naturali motu nihil possit nisi peccare. RESP. Hujus quoque objectionis vanitas de illa procedit schola, in qua natura humana immunis a peccato Adae, et illaesa defenditur; ut quia omnes homines praevaricationis reos et damnationi obnoxios nasci, periturosque nisi in Christo renascantur asserimus, eumdem videamur dicere auctorem culpae, quem profitemur conditorem esse naturae. Quod nos a sensu nostro penitus abdicamius, qui Deum justum et bonum sic humanae substantiae et interiorum exteriorumque sensuum novimus creatore
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ñ obliget. ñ sint obnoxii
diabolo paruuli. ne indigeant
erui de potestate tenebrarum:
qui nunquã a suo auctore discesse.¬
rint. N os aut̃ qui õs in adã ꝑisse
ꝓfitemur. uenit enĩ filius hominis¬
querere & saluare qđ ꝑierat. nec
dicimꝰ idõ ereari quẽquã hominẽ.
ut diaboli facrat uoluntatẽ: & a¬
gnoscimus omnẽ hõmẽ ñ redẽp.¬
tum. diaboli ẽẽ captiuũ. Preua¬
ricatio enĩ hõiũ. dispositȩ a scłis
creationis ordinẽ turbare ñ potu¬
it. & merito creatura peccatrix
penalẽ dñationẽ illius patitur. cui
relicto uero dño. sponte se uendi-¬
dit. Hȩc quippe seruitus ñ institu¬
tio ẽ di s iudiciũ. quo fraus decep¬
toris diaboli facta ẽ decepto &
male credulo hõi pęna peccati.
de qua nemo eruitur nisi ꝑ me¬
rũ malis meritis ñ tribuitur: &
nullorũ bonis meritis preuenitur.
nr̃orum auctor sit dđs. eo quod
malã faciat uoluntatẽ hominũ. plas.¬

Expanded text:
culpa non obliget, non sint obnoxii culpa non obliget, non sint obnoxii diabolo parvuli, nec indigeant erui de potestate tenebrarum, qui nunquam a suo auctore discesserint. Nos autem, qui omnes in Adam periisse profitemur venit enim Filius quaerere et salvare quod perierat, nec dicimus ideo creari quemquam hominem ut diaboli faciat voluntatem, et agnoscimus omnem hominem non redemptum diabolo esse captivum. Praevaricatio enim hominis dispositae a saeculis creationis ordinem turbare non potuit: et merito creatura peccatrix poenalem dominationem illius patitur, cui relicto vero Domino, sponte se vendidit. Haec quippe servitus non institutio est Dei, sed judicium; quo fraus deceptoris diaboli facta est decepto et male credulo homini poena peccati. De qua nemo eruitur, nisi per mrum malis meritis non tribuitur, et nullorum bonis meritis praevenitur. trorum auctor sit Deus, eo quod malam faciat voluntatem hominum plas
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃: eadẽq sententia quã ille ac¬
excep̃. obstricti s̃. N eq ab hoc iun-¬
culo etiã si ꝓpͥis peceatis careant.
renascant᷑. Nimis gͦ impius & in-¬
doctus ẽ. qui uiciũ naturȩ. non
discernit ab auctore naturȩ. A qͦ
ꝓrsus alienũ ẽ: quicqͥd in unoquoq
hoĩes. N ec multiplicandis genera¬
tionũ successionibꝰ opificiũ suum
subtrahit. seđm consiliũ bonȩ uo-¬
luntatis suȩ reparaturus in mł¬
tores constituti s̃ multi: ita &e ꝑ
uniꝰ hoĩs obȩdientiã iusti constitu-¬
untur multi. õs
Quia maior pars generis huma.¬
ni ad hoc creetur a đo. ut ñ di.
s diaboli faciat uoluntatem.
nsanum omnino Rẽs¬
&e contra rationẽ ẽ. dicexe uo
¶ luntatẽ
di ex di uoluntate ñ fieri: & dã
natorẽ diaboli eiꝰq famulorum
uelle. ut diabolo seruiatur. S hoc
catholieis pelagiani consequent̃
se obicere existimant. qui adę
peccatũ transisse in õs diffitent᷑.
qm si pͥmã natiuitatẽ originalis

Expanded text:
 eademque sententia quam ille excepit obstricti sunt. Neque ab hoc vinculo, etiam si propriis peccatis careant, renascantur. Nimis ergo impius et indoctus est qui vitium naturae non diprorsus alienum est quidquid in unoquoque nes, nec multiplicandis generationum successionibus opificium suum subtrahit, secundum consilium bonae voluntatis suae, reparaturus in mutores constituti sunt multi; ita et per unius hominis obedientiam justi constituuntur multi . OBJ. IV. Quia major pars generis humani ad hoc creetur a Deo, ut non Dei, sed diaboli faciat voluntatem. RESP. Insanum omnino et contra rationem est, dicere, voluntatem Dei ex Dei voluntate non fieri, et Deum, damnatorem diaboli ejusque famulorum, velle ut diabolo serviatur. Sed hoc catholicis Pelagiani consequenter se objicere existimant, qui Adae peccatum transiisse in omnes diffitentur: quoniam si primam nativitatem originalis
Abbreviated transcription (Latin):
dum ex lib̃o arbitrio oritur causa
habendi. ita & ex ipso oriri uideat᷑
hoc diuino impleatur ex munere.
Quod non omnes hoĩes os
uult saluos fieri: s certum nume.¬
rum prȩdestinatorũ. Rỹs
Si circa uniu̾sitatẽ generis hu-¬
mani saluandã. & in agnitionẽ ue¬
ritatis uocandã. ita indifferens ꝑ
oĩa ista scła disponenda ẽ uoluntas
đi. ut usq quaq neminẽ hominum
p̃termisilse monstret᷑. impenetrabi

Expanded text:
dum ex libero arbitrio oritur causa dum ex libero arbitrio oritur causa labendi, ita ex ipso oriri videatur et hoc divino impleatur ex munere.Quod non omnes homines velit Deus salvos fieri, sed certum numerum praedestinatorum. RESP. Si circa universitatem generis humani salvandam et in agnitionem veritatis vocandam, ita indifferens per omnia saecula asserenda est voluntas Dei, ut usquequaque neminem hominum praetermisisse monstre
Abbreviated transcription (Latin):
ũ det ꝑseuerantiã. quia ñ s̃ a massa
ꝑditionis ꝑ scientiã di: & ꝑ p̃destina.¬
tionem disereti. Rys
x regeneratis in xp̃o iħu qͦsdã
relicta fide. & piis moribꝰ apostatare
a d̾o. & impiã uitã in sua au̾sione
finire: multis quod dolendum ẽ
ꝓbatur exemplis. Sed horũ lapsus
do aseribere. ñ modicȩ prauitatis
ẽ. quasi d̾s ruine ipsorũ impulsor atq
auctor sit. quia illos ruituros ꝓpͥa
ipsorũ uoluntate p̃sciuit: & ob hoc
a filiis ꝑditionis. nulla p̃destinatioe
discreuit. Nam quomodo eos hab̾et
p̃ordinata in xp̃o electio. quos disce-¬
dentes a xp̃o. habitura enat asta
¶damnatio:
Cum aut dubium ñ sit. dono dđi ꝑ-
seuerantiã ẽẽ in bono usq in finẽ.
quã ipsos ex eo ipso qđ ñ ꝑseuerauer̃
ñ habuisse manifestum ẽ. ñ ẽ calũ¬
niandũ do quare istis ñ dedit quod
aliis ñ dedit. s confitendũ ẽ. & mise¬
ricordit eũ dedisse quod dedit: & u-¬
ste ñ dedisse qđ ñ dedit. N e quẽadmo¬

Expanded text:
det perseverantiam, quia non sunt a massa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti. RESP. Ex regeneratis in Christo Jesu, quosdam relicta fide et piis moribus apostatare a Deo, et impiam vitam in sua aversione finire, multis quod dolendum est probatur exemplis. Sed horum lapsum Deo adscribere, immodicae pravitatis est: quasi ideo ruinae ipsorum impulsor atque auctor sit, quia illos ruituros propria ipsorum voluntate praescivit, et ob hoc a filiis perditionis nulla praedestinatione discrevit. Nam quomodo eos haberet praeordinata in Christo electio, quos discedentes a Christo habitura erat justa damnatio? Cum autem dubium non sit, donum Dei esse perseverantiam in bono usque ad finem, quam istos ex eo ipso quod non perseveraverunt, non habuisse manifestum est: non est calumniandum Deo, quare istis non dederit, quod aliis dedit; sed confitendum est, et misericorditer eum dedisse quod dedit, et juste non dedisse quod non dedit: ne quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi aliquȩ causȩ existant. de quibus
quãuis sint nob̾ in cognoseibiles. ille
tam̃ bene uidicat. de quo dici ñ pote¬
st.alit̾ eũ quicquã facere debuisse.
quã fecerit: Remota gͦ hac disere.¬
tione quã diuina scientia intra secre¬
tum iusticiȩ suȩ continet. sincerissi¬
me credendũ atq ꝓfitendũ ẽ: dm
uelle. ut om̃s hoĩes salui fiant. Si qͥdẽ
stodiatur: ut d̾o ꝓ om̃ĩbꝰ hoĩbꝰ suppli-¬
cetur. Ex quibꝰ quod multi ꝑeunt.
pereuntiũ ẽ meritum: quod multi
saluantur. saluantis ẽ donũ. Ut enĩ
reus damnetur. inculpabilis d̃i ui-¬
sticia ẽ. Ut aut̃ reus iustificetur:
perdat in ȩternũ. Rẽs
mniũ quidẽ hominũ d̾s erea-
tor ẽ: s nemo ab eo idõ creatus ẽ.
ut ꝑiret. Quia alia ẽ causa nascen¬
di: & alia ẽ causa ꝑeundi. Ut enĩ
nascantur hoĩes conditoris ẽ bene¬
ficiũ: ut aut̃ ꝑeant. p̃uaricatoris
ẽ meritũ. In adã quippe in qͦ oĩũ¬

Expanded text:
nisi aliquae causae existant, de quibus, quamvis sint nobis incognoscibiles, ille tamen bene judicat, de quo dici non potest, aliter eum quidquam facere debuisse, quam fecerit? Remota ergo hac discretione, quam divina scientia intra secretum justitiae suae continet, sincerissime credendum atque profitendum est, Deum velle ut omnes homines salvi fiant. Siquidem stoditur, ut Deo pro omnibus hominibus supplicetur: ex quibus quod multi pereunt, pereuntium est meritum; quod multi salvantur, salvantis est donum. Ut enim reus damnetur, inculpabilis Dei justitia est; ut autem reus justificetur, perdat in aeternum. RESPONSIO. Omnium quidem hominum creator est Deus, sed nemo ab eo ideo creatus est, ut periret: quia alia est causa nascendi, et alia est causa pereundi. Ut enim nascantur homines, conditoris est beneficium; ut autem pereant, praevaricatoris est meritum. In Adam quippe, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ tuũ iħm quẽ unxisti. he.
rodes & pontiꝰ pilatus. cũ gentibꝰ
os ppłis isrł: ut facerent quȩ manꝰ
tua & consiliũ p̃destinauit fieri.
Inspieiant᷑ deniq innumerabiliũ
martyrũ palmȩ. quibꝰ de crude-¬
lissima infideliũ seuicia. felix est
collata uictoria. Audiatur etrã
apłs. eccłam di ad ꝑseuerantram
pietatis inuitans. dicendo. In nullo
aut̃ t̃reamini ab adu̾sariis. quȩ ẽ

Expanded text:
puerum tuum Jepuerum tuum Jerodes et Pontius Pilatus, cum gentibus et populis Israel, ut facerent quae manus tua et consilium praedestinavit fieri . Inspiciantur denique innumerabilium martyrum palmae, quibus de crudelissima infidelium saevitia felix est collata victoria. Audiatur etiam Apostolus Ecclesiam Dei ad perseverantiam pietatis instituens. In nullo, inquit, terreamini ab
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nã. s ut habitũ tantũmodo scłi
p̃sentis ornarent: & ad utilitatem
naseerentur aliorũ. RPͣs
niu̾sos hoĩes ñ ignoramus a deo
singillatim ereatos. & de hac uni¬
u̾sitate alios damnandos cũ diabolo:
alios regnaturos ẽẽ cũ xp̃o. Qđ gͦ
toris qui naturȩ auctor ẽ. nõ uitii
qđ natura contrax̃. Ornari aut̃ etiã
taliũ conditione. mundi huiꝰ uarie.¬
tatẽ quis ñ intelligat. cũ uideat stu¬
diis & oꝑibꝰ quorũdã impiorũ tot eõ¬
moda uite p̃sentis instructa. in ĩuen¬
tione artium. in exstructione urbi¬
um. in constitutione legũ. in ordina¬
tione popłorũ: Qđ si queritur unđ
ex istis quos a uera religione impus
error au̾tit. aliquid boni ꝓfectibus
diuina contulerit. aspieratur pͥmũ
ipsa crux xp̃i. in qua magno scełe
iudeorũ misericors uoluntas di ut ꝓ
redẽptione nr̃a unicus filius eius
quentium fremitus. unanimi uo¬
ce ad d̾m clamantiũ. Conuener̃
enĩ iͥn ᷤ ͤiuitate ista. adu̾sus sanctũ

Expanded text:
tum tantummodo saeculi praesentis ornarent, et ad utilitatem nascerentur aliorum. RESP. Universos homines non ignoramus a Deo singillatim creari, et de hac universitate alios damnandos cum diabolo, alios regnaturos esse cum Christo. Quotoris, qui naturae auctor est, non vitii quod natura contraxit. Ornari autem etiam talium conditione mundi hujus varietatem, quis non intelligat, qui videat studiis et operibus quorumdam impiorum tot commoda vitae praesentis instructa in inventione artium, in exstructione urbium, in constitutione legum, in confoederatione populorum? Quod si quaeritur, an de istis, quos a vera religione impius error avertit, divina contulerit; inspiciatur primum ipsa crux Christi, in qua magno scelere Judaeorum misericors voluntas Dei, ut pro redemptione nostra unicus Filius ejus  inter persequentium fremitus unanimi voce ad Deum clamantium : Convenerunt enim vere in civitate ista, adversus sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ut nos faciamus imꝑtit. mala
aut̃ omnino ipse ñ fac̃: neq fieri su¬¬
adet. aut impellit. U ires itaq obȩdi¬
entiȩ ñ idõ euiquã subtraxit. quia
eum ñ p̃destinauit. s ido eum non
p̃destinauit. quia recessur ũ a se. ipsa
inobedientia ẽẽ p̃seiuit. os¬

Expanded text:
etiam ut nos faciamus, impertit; mala etiam ut nos faciamus, impertit; mala autem, quae omnino ipse non fecit, neque fieri suasit, aut impulit. Vires itaque obedientiae non ideo cuiquam subtraxit, quia eum non praedestinavit: sed ideo eum non praedestinavit, quia recessurum ab ipsa obedientia esse praevidit. O
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam ut resipiscant a diaboli
laqueis: a qͥuo captiui tenentur
ad ipsius uoluntatẽ. Cũ uͦ aliquos
a do aut retardatos desidiis suis.
aut obduratos legimus. aut relictoᷤ
magis peccatis suis hoc ipsos meruis¬
se ꝓfitemur. quia talia eos erimina
p̃cesser̃ ut ipsi sibi pęna fieri debu.¬
erint: quȩ eis etiã suppliciũ u̾teret
in reatum. Atq ita nec de udicio
cd̃i querimur. quia ita deserit meri.
Quod quibꝰdã uocatis. & pie iusteq
uiuentibꝰ. obȩdientia subtrahatur.
ut obȩdire desistant. Rp̃s
Si d̾s hoĩem sibi obȩdientẽ a pieta.¬
te deturbat. & bene uiuentẽ cađe
fac̃. gͦ ꝓ bonis mala retribuit: & in.¬
niste punit. quod ut fiat impellit.
Quid tã ꝑu̾sum. quid tã insanũ dici.
aut cogitari potest: s in talẽ sensũ
trahunt. qui putant in om̃ibꝰ hoc ẽẽ
p̃seientiã cd̃i. quod & uoluntatẽ. cum
uoluntas eius nũquã uelit nisi bona.
p̃seientia aut: & bona nouerit &
mala. S bona quȩ aut ipse faẽ. aut

Expanded text:
oli laqueis, a quo captivi tenebantur ad ipsius voluntatem . Cum vero aliquos a Deo aut traditos desideriis suis , aut obduratos 216 legimus, aut relictos; magnis peccatis suis hoc ipsos meruisse profitemur: quia talia eorum crimina praecesserunt, ut ipsi sibi poena fieri debuerint, quae eis etiam supplicium verteret in reatum. Atque ita nec de judicio Dei querimur, quo deserit meritoQuod quibusdam vocatis, et pie justeque viventibus obedientia subtrahatur, ut obedire desistant. RESP. Si Deus hominem sibi obedientem a pietate deturbat, et bene currentem cadere facit; ergo pro bonis mala retribuit, et injuste punit, quod ut fiat impellit. Quid tam perversum, quid tam insanum dici aut cogitari potest? Sed in talem sensum trahuntur, qui putant in omnibus hoc esse praescientiam Dei, quod et voluntatem: cum voluntas ejus nunquam velit nisi bona; praescientia autem et bona noverit et mala: sed bona, quae aut ipse faciat, aut
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ s̃ abrahȩ om̃s filii. s in ysaac uo.¬
cabitur tibi sem̃. Id ẽ ñ qui filii carnis.
hi filii s̃ di. s qui filii s̃ ꝓmissionis: ex
istimantur in semine. In istis gͦ illi s̃
de quibꝰ supra dictum ẽẽ memora¬
uimus. quia iħs moriturus erat
ꝓ gente. & ñ tantũ ꝓ gente. s etiã¬

Expanded text:
semen sunt Abrahae, omnes filii, sed in Isaac vocabitur tibi semen: id est, non qui filii carnis, hi filii sunt Dei; sed qui filii sunt promissionis 215 aestimantur in semine . In istis ergo sunt illi, de quibus dictum supra memoravimus: Quia Jesus moriturus erat pro gente, et non tantu