comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũlucas dicat ãbas eaꝵ nauiculas impl&as magna illacaptu¬
rapiscium. sociosq p&ri commemorar& ia cobĩ & iohannẽ.
filios zebedȩi uocatos ad adiuuandum. cum r&ia extrahere
plena non possent. Simulq miratos tantũ multitu dinem
piscium quaecaptaerat. & cum paero tantum dixxisso noliti¬
mere. e hociam homines eriscapiens. simul eumtant en subductis
ad terrãnauib secutos fuisse. Unde intellegendum est. hoc primoesse
factum quodlucas insinuat. Nectunt eos ad nõ uocatos sedtantum
pxro fuisse prȩdictum qđ homines e&̃ capturus. Quod nonita dictũ
est. quasi iã pisces num quã eae capturus. Nam & post resur rectionẽ
dñi legi mus eoseẽ piscatos. Dictũ estgͦ qđ deinceps capturus etẽ homi¬
nes. Non dictũ ẽ. qđ ĩa non eã capturus pisces. Vnde datur locus in¬
tellegere eos ad captur̃ piscium exmore remeasse. ut post eafier&

Expanded text:
cum Lucas dicat ambas eorum nauiculas impletas magna illa captucum Lucas dicat ambas eorum nauiculas impletas magna illa captura piscium sociosque Petri commemoret Iacobum et Iohannem filios Zebedaei uocatos ad adiuuandum, cura retia extrahere plena non possent, simulque miratos tantam multitudinem piscium, quae capta erat, et cum Petro tantum dixisset: noli timere, ex hoc iam homines eris capiens, simul eum tamen subductis ad terram nauibus secutos fuisse. unde intellegendum est hoc primo esse factum quod Lucas insinuat, nec tunc eos a domino uocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum, quod homines esset capturus. quod non ita dictum est, quasi iam pisces numquam esset capturus; nam et post resurrectionem domini legimus eos esse piscatos. dictum est ergo, quod deinceps capturus esset homines; non dictum est, quod iam non esset capturus pisces. unde datur locus intellegere eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret
Abbreviated transcription (Latin):
tamen abeo nom̃ & primꝰ & solus p&rus accepit. Nam filios rebe¬
dei nõ sibigillatim sed simulãbos appellauit filios tronitrui. Sane
anim ad uertendum ẽ . qđ scriptura euangłica & apłicu. Nõ solos ilbos
duo decim appellat discipulos euis. sedom̃s qui incũ credeĩes magis¬
terio eus ad regnum celoꝵ erudiebant᷑. ex quoꝵ multitu dine elegit
duo decim quos & apłos nominauit sic̃lucas commemorat. Ipseqͥ¬
pepaulo postait. Etdescendens cum illis stetit in loco camp&ri. &
turba discipulorum eius. & multitudo copiosa plebis: Honutiq
dicer& turbam discipuloꝵ homines duodecim. ciliis quoq scrip¬
turarum locis. hoc euidenter appar& discipulos eius. omnes
apellatos qui abeo discerent quod ad &̃ nam uitam ꝑtiner&.
Quaeriaũt potest quomodo ibi duos uocauerit denauiculis pisa¬
tores. primop&rum. & andream. Deinde pro gressus paululũ
alios duos filios zebedei sicut narrat matheus. & marcus.

Expanded text:
tamen ab eo nomen et primus et solus Petrus accepit. nam filios Zebedaei non singillatim, sed simul ambos appellauit filios tonitrui. Sane animaduertendum est, quod scriptura euangelica et apostolica non solos illos duodecim appellat discipulos eius, sed omnes qui in eum credentes magisterio eius ad regnum caelorum erudiebantur. ex quorum multitudine elegit duodecim, quos et apostolos nominauit, sicut Lucas commemorat. ipse quippe paulo post ait: et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis. non utique diceret turbam discipulorum homines duodecim. aliis quoque scripturarum locis hoc euidenter apparet discipulos eius omnes appellatos qui ab eo discerent quod ad aeternam uitam pertineret. Quaeri autem potest, quomodo binos uocauerit de nauiculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrat Mattheus et Marcus,
Abbreviated transcription (Latin):
caliginẽ. qu& tegitur om̃is uita t̾rena tãquã rapidã corus catione
ꝑstringitur. & in suã in firmitatẽ redit uiuente desiderio quorur¬
sus erigatur. nesufficiente munditia: qua figuratur & quanto quisq. hoc
magis potest. tanto maior est. quanto aũt minus. tantominor. si aũt nihil
ad huc talemens hominis ex ꝑtaẽ. inquatam̃ habitat xp̃s ꝑ fidẽ instare
deb& minuendis. finendisq cupiditatib huiꝰ. scłi mortalis. uirtutis
accione tã quã incomitatutriũ illoꝵ euanglistaꝵ cũ mediatore xp̃o ambu¬

Expanded text:
caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringitur et in suam infirmitatem redit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia, qua figatur. et quanto quisque hoc magis potest, tanto maior est. quanto autem minus, tanto minor. si autem nihil adhuc tale mens hominis experta est, in qua tamen habitat Christus per fidem, instare debet minuendis finiendisque cupiditatibus huius saeculi moralis uirtutis actione tamquam in comitatu trium illorum euangelistarum cum mediatore Christo ambu
Abbreviated transcription (Latin):
hominiuitã istam mortalem adhuc agenti posse contingere utdi¬
modo atq discusso om̃i nubilo fantasiarũ corporaliũ atq carna¬
lũ serenissima in cõ mutabilis ueritatis lue potiatur. && m̃tepentꝰ
a consue tudine uitaehuiꝰ. alienait illi constant & indeclinabilit er
haereat ne quid quȩrat. Necquis quaerat intellegit. Creat gͦ põtius
sub limi auctoritatimini meq fallaci. quam diu sumꝰ in corpore ꝑegrinos
custodiens fidẽ. spem & carutitẽ. intendat inspetiem expignore qͦ
accipimus sc̃isp̃s qui nos doc&& omẽmueritatẽ cũ ds̃ quisus citiuu ił m¬
xp̃m cimortuis quiuiui ficciuit & mortalia corporanr̃a ꝑ in ha¬
bitantẽ sp̃meiꝰ. in nobis. prius aũt quã uuific& hoc qđ mortuũ est
ꝓpt̃ peccatũ ꝓculdubio corruptibileẽ & ad grauat animã. & quan¬
do ad uita excedit hãc nebulã quategit᷑ om̃is t̃ra. Id est hãc carnalẽ¬

Expanded text:
homini uitam istam mortalem adhuc agenti posse contingere, ut dihomini uitam istam mortalem adhuc agenti posse contingere, ut dimoto atque discusso omni nubilo phantasiarum corporalium atque carnalium serenissima incommutabilis ueritatis luce potiatur et mente penitus a consuetudine uitae huius aliena illi constanter et indeclinabiliter haereat, nec quid quaerat nec quis quaerat intellegit. credat ergo potius sublimi auctoritati minimeque fallaci, quamdiu sumus in corpore, peregrincustodiens spem, fidem et caritatem intendat in specie ex pignore quod accipimus sancti spiritus, qui nos docebit omnem ueritatem, cum deus, qui suscitauit a mortuis vivificabit et mortalia corpora nostra per inhabitantem Spiritum ejus in nobis. Prius autem quam vivificetur hoc quod mortuum est, propter peccatum proculdubio corruptibile est, et aggravat animam; et si quando a vita excedit hanc nebulam qua tegitur omnis terra, id est, ha
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ mistica altitudine uisitans. Nolime inquid tangere nõdũ enim
qui trinitati cons lbstantialis & co&̃nus est. tantũ modo patrisẽẽ
nõ & iã filii sp̃s putar&&ur. Postremosuas oues & ꝓse amantieũq
amorẽ ter confitenti comm̃dans dicit euondẽ iohannẽ sic se uelle manere
donec ueniat ubimihi uidectur alto docuisse misterio istã ipsã ichans
euangłic̃dis pensationẽ qua in lucẽ liquidissimã uerbi sublimiter
fertur ubi trinitatis aequalitas & in commut abilitas uideri potest.
& quã maxime ꝓpri& ate disto& aceteris homocuius susceptione uerbũ
ca rofactũ ẽ. ꝑspicuȩ cerni cognosciq non posse nisi cum ipse dñs uenerit
Ideosic manebit donecueniat Mlanebit aũt nũc infidecredentium.
Tũc aũt facie ad faiciem contẽ plandũ erit. Cũ apparuerit uit a nr̃a
& noscũ ipso apparebimus ingłam. Quisquis aũt arbitratur

Expanded text:
nem mystica altitudine vitans, Noli me, inquit, tangere: nondum enim nem mystica altitudine vitans, Noli me, inquit, tangere: nondum enim qui Trinitati consubstantialis et coaeternus est, tantummodo Patris esse, non etiam Filii Spiritus putaretur. 20. Postremo suas oves Petro se amanti, eumque amorem ter confitenti commendans, dicit eumdem Joannem sic se velle manere donec veniat : ubi etiam mihi videtur alto docuisse mysterio, istam ipsam Joannis evangelicam dispensationem, qua in lucem liquidissimam Verbi sublimiter fertur, ubi Trinitatis aequalitas et incommutabilitas videri potest, et qua maxime proprietate distet a caeteris homo cujus susceptione Verbum caro factum est, perspicue cerni cognoscique non posse, nisi cum ipse Dominus venerit: ideo sic manebit donec veniat; manebit autem nunc in fide credentium, tunc autem facie ad faciem contemplandum erit, cum apparuerit uita nostra et nos cum ipso apparebimus in gloria. quisquis autem arbitratur
Abbreviated transcription (Latin):
suo fuerit cuiꝰ. & coeeritres qui s cripser euangliũ & c&eri apłi quinõ
sui offitiimunus implerunt. Lomge tam̃ huic̃ inxp̃i altiorei subuectũ
ab ipso initio libri fui raro fuisse cum coceris. Id est primocirca iorda¬
nẽ ꝓpt̃ testimoniũ ioħanis baptistae indetrans mare tiberiadisquan¬
doturbas dequinq panibus pauit. && suꝑ aquas ambulauit. terto
inb&e hania ulii unguento prȩtioso fideles femine. deuotione ꝑfusus
est. donec inde illis occurrer& ad passionis tempus qđ cũ eis erat neces¬
sario narraturus ubi tam̃ ipsãdominicã caenã dequa nullus eoꝵ tacuit
multo opulentib tãquã decellario dominici pectoris ubidis cũ bere
solebat echibuit ipsũ. Dein depilatũ uerbis altioribus ꝑcutitdicẽs
regnũ suũ nonẽe de hoc mundo regemq senatũ && ad hoc uenisse in hũc
mundũ ut testimoniũ ꝑhibeat ueritati maria quoq post resusrectio¬

Expanded text:
suo fuerit, cuius et ceteri tres, qui scripserunt euangelium, et ceteri apostoli, suo fuerit, cuius et ceteri tres, qui scripserunt euangelium, et ceteri apostoli, sui officii munus impleverunt: longe tamen hunc in Christi altiora subvectum ab ipso initio libri sui, raro fuisse cum caeteris, id est, primo circa Jordanem propter testimonium Joannis Baptistae; inde trans mare Tiberiadis, quando turbas de quinque panibus pavit, et super aquas ambulavit; tertio in Bethania, ubi unguento pretioso fidelis feminae devotione perfusus est; donec inde illis occurreret ad passionis tempus, quod cum eis erat necessario narraturus: ubi tamen ipsam Dominicam coenam, de qua nullus eorum tacuit, multo opulentius tanquam de cellario Dominici pectoris, ubi discumbere solebat, exhibuit. Ipsum deinde Pilatum verbis altioribus percutit, dicens regnum suum non esse de hoc mundo, regemque se natum, et ad hoc venisse in hunc mundum, ut testimonium perhibeat veritati . Mariam quoque post resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ba eius ioħans commemorat quae alutacuer̃ non solũ de cõm̃datio¬
ne humilitatis quando pedes discipuloꝵ lauit. Sed cũ ex pressus ꝑbuc¬
cellã traditor eius exiss&. remanentib: cumillo undecim inser mone
ipsius mirabilit̃ stupenda maximeq duiturno. Idem ioħans inmoratus ẽ
ubidixit quiditme uidit & patrẽ ubi multa locutus est desp̃uscõpara¬
sũt. Nonutiq pat̃ && nos unũ. sed nos unũ sicut ipsiunũ. multaq. alia
mireq sublia de quib disserere. Sicut dignũ est o&ĩa siã ẽẽmus idonei
in hoc tam̃ opere non id nos suscepisse. quis nos aduertat qͥuod alibi for¬
tasse reddendũ ẽ. hiccerte non est expetendũ. comm̃dare quippe uo¬
lumus amatores uerbidĩ & studiosis scae ueritatis. quãuis eius dẽ xp̃i
quiuerus est. & uerax est. ad nuntiator atq praedicator ioħans eu ingło

Expanded text:
ba eius Iohannes commemorat, quae alii tacuerunt! non solum de commendatioba eius Iohannes commemorat, quae alii tacuerunt! non solum de commendatione humilitatis, quando pedes discipulorum lauit, sed, cum expressus per buccellam traditor eius exisset, remanentibus cum illo undecim, in sermone ipsius mirabiliter stupendo maximeque diuturno idem Iohannes inmoratus est, ubi dixit: qui uidit me, uidit et patrem. ubi multa locutus est de spiritu sancto parasunt, non ut ipse et pater et nos unum, sed nos unum sicut ipsi unum, multaque alia mireque sublimia, de quibus disserere, sicut dignum est, etiamsi iam essemus idonei, in hoc tamen opere non id nos suscepisse quis non aduertat? quod alibi fortasse reddendum est, hic certe non est expetendum. commendare quippe uoluimus amatoribus uerbi dei et studiosis sanctae ueritatis, quamuis eiusdem Christi, qui uerus et uerax est, adnuntiator adque praedicator Iohannes in euangelio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙredit in me simor tuus fuerit uu&. & om̃is qui uiuit && credit in me
non moriceur in&̃nũ. Inquib uerbis quidnisi altitudinẽ diuinitatis
eiꝰ. agnoscimus cuius in e nũ participatio uiuimus. Indeiterũ ioħcins
occurrit in b&henia matheo. & marco. ubi factũẽ. illud deunguento
passionẽ & resurrectionedñ cũ trib euangłistis ioħans graditur Sed in
locis eisdẽ narratione uersante. C& erũ qđ a sermonẽ dñi ad tin& non
cessat sed ad tollere inea quae ille abhinc && ĩa sublimiter diutur neq locutꝰ ẽ:
Nam && quando eũ uoluer̃ uideregentiles ꝑplhilippũ. && cmndreã habut
excel sũ sermonẽ quẽ alioꝵ euangłistaꝵ nullus inseruit. Ibi p̃clara iterũ
deluc e in luminante & lucis filios faciente cõmemorat. deinde inipsa
caena dequa euangłistaꝵ nullus tacuit. quã multa. && quã excelsauer¬

Expanded text:
credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet; et omnis qui uiuit et credit in me, credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet; et omnis qui uiuit et credit in me, non morietur in aeternum. in quibus uerbis quid nisi altitudinem diuinitatis eius agnoscimus, cuius in aeternum participatione uiuemus? inde iterum Iohannes occurrit in Bethania Mattheo et Marco, ubi factum est illud de unguento passionem et resurrectionem domini cum tribus euangelistis Iohannes graditur, sed in locis eisdem narratione uersante. Ceterum quod ad sermones domini adtinet, non cessat se adtollere in ea quae ille abhinc etiam sublimiter diuturneque locutus est. nam et quando eum uoluerunt uidere gentiles per Philippum et Andream, habuit excelsum sermonem, quem aliorum euangelistarum nullus inseruit; ibi praeclara iterum de luce inluminante et lucis filios faciente commemorat. deinde in ipsa cena, de qua euangelistarum nullus tacuit. quam multa et quam excelsa uer
Abbreviated transcription (Latin):
da submodio suꝑcandelabrũ. sicut & de iohanne baptista. Ille inqͥt
erat lucerna ardens & lucens sed ipse sicut principium dequo dictũ
est. Nlos om̃s deplenitudine eiꝰ. accipimus. Ibi se dixit filiũ ẽe uerita¬
temq quae nisi liberauerit. Nemoeritliber inde postquã in lumina¬
uit anati uitate cacũ exipsa occa sione in ꝓlixo eius ser mone demõs¬
tratur. Iohan nes deouibus & pastore & ianua && depotestate
ponendi mimã suã: & iterũ sum̃diet̃ inquo excellentissimãpo¬
testatẽ sucediuinitatis ostendit. Indecum encenia in hieru solims.
fierent cõmemorat ei dixisse iud aeos. quo usq anima nram tollis.
situes ep̃s die nobis palam atq inde supta opor tunitate ser mens
quae & iã sublimia dixerit narratibi diã ego & pat̃ unũ sumus. Indeiã
resuscititũ ab eolati rũ p̃dicat ubidiã. Egosũ resurrectio & uita qui

Expanded text:
da sub modio, sed super candelabrum, sicut et de Iohanne baptista: ille erat, da sub modio, sed super candelabrum, sicut et de Iohanne baptista: ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens, sed ipse sicut principium, de quo dictum est: nos omnes de plenitudine eius accepimus. ibi dixit se filium esse ueritatem, quae nisi liberauerit, nemo erit liber. Inde posteaquam inluminauit a natiuitate caecum, ex ipsa occasione in prolixo eius sermone demoratur Iohannes, de ouibus et pastore et ianua et de potestate ponendi animam suam et iterum sumendi eam, in quo excellentissimam potestatem suae diuinitatis ostendit. inde cum encenia in Hierosolymis fierent, commemorat ei dixisse Iudaeos: quo usque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. adque inde sumta oportunitate sermonis, quae etiam sublimia dixerit, narrat. ibi dixit: ego et pater unum sumus. inde iam resuscitatum ab eo Lazarum praedicat, ubi dixit: ego sum resurrectio et uita; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ueti monte regredientẽ qua && quanta narrat locutũ post ueniam
illi adul terae datã quae uelut lapidanda illi oblata a temptatorib
fuerat quando digito scribebat int̾rã tam quã illos tales int̾ra
scribendos significar&&. & non incaelo ubi monuit discipulossescrip¬
tus eẽ gauderent aut quod se humiliando quod capitis inclinatione
monstrabat signa int̾ra faceret aut quod iamtem pus eõ ut int̾ra
quae fructũ dar& & non in la pide sterilii sicut antecilexeiꝰ. con¬
scriberetur. Ergo posthaec lucẽ mundi sedixit. & siquis eũ seque¬
retur. non ambulatur̃um in tenebris seð habitu rũ lucẽ uitae
Diac̃ & iã seeẽ principium quod & loquer&ur eis quo nomine utiq
sedistinõ. ab illaluc e quamfecit tãquam liox ꝑquã factas̃ omĩa
ut illud qđ se dixxerait lucẽ mundi non sic acciper && urquẽ acd modũ
discipulis cit. Uos estis lix mundi tamquam lucer naquae nõ ẽ ponen¬

Expanded text:
ueti monte regredientem quae et quanta narrat locutum post ueniam ueti monte regredientem quae et quanta narrat locutum post ueniam illi adulterae datam, quae uelut lapidanda illi oblata a temtatoribus fuerat, quando digito scribebat in terra, tamquam illos tales in terra scribendos significaret et non in caelo, ubi monuit discipulos se scriptos esse gauderent, aut quod se humilando, quod capitis inclinatione monstrabat, signa in terra faceret, aut quod iam tempus esset, ut in terra, quae fructum daret, non in lapide sterili, sicut antea, lex eius conscriberetur! ergo post haec lucem mundi se dixit et qui eum sequeretur non ambulaturum in tenebris, sed habiturum lucem uitae. dixit etiam se esse principium, quod et loqueretur eis. quo nomine utique se distinxit ab illa luce, quam fecit, tamquam lux, per quam facta sunt omnia, ut illud, quod se dixerat lucem mundi, non sic acciperetur, quemadmodum discipulis ait: uos estis lux mundi, tamquam lucerna, quae non est ponen
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. tempus meũ nondũ aduenit. tempus aũt ur̃m sẽꝑ ẽ paratũ¬
nõ potest mundus odisseuos meũt odit quia testimoniũ ꝑhibeo deillo
quia opera eiꝰ. mala sunt. Hoc ẽgͦ tempus ur̃m. semꝑẽ paratũ quia
uos diem istũ concupiscitis. Dequo ꝓph& a dicit. Ego aũt non labora¬
ui subsequens tednẽ. & diem hominũ non concupiui tuscis. Hocẽ uolu¬
re ad lucẽ uerbi: & concupiscere illũ diem quẽ udere concupi uit.
abra ham. & udit & gauisus est. Inde iã ad diem festũ cum ascendissc&
intẽplũ quae illũ iohannes locutũ eẽ commemorat quã mira bili a
quã diuina. quã excelsa quod ipse uenire non possc& quo ãe uentur.
quod& ipsũ nossent. & unde eẽnt scirent & eẽ t uerus quieũ miserit quẽ
tellegi nisi scđicarnẽ totum se illis ẽẽ potuisse & gentẽ. & patri cm
quis et̃e quando munus altissimum dare potuiss&& . rursus illucdeoli¬

Expanded text:
pondit: tempus meum nondum aduenit, tempus autem uestrupondit: tempus meum nondum aduenit, tempus autem uestrunon potest mundus odisse uos; me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera eius mala sunt! hoc est ergo: tempus uestrum semper est paratum, quia uos diem istum concupiscitis, de quo propheta dicit: ego autem non laboraui subsequens te, domine, et diem hominum non concupiui; tu scis. hoc est uolare ad lucem uerbi et concupiscere illum diem, quem uidere concupiuit Abraham et uidit et gauisus est. inde iam ad diem festum cum ascendisset in templum, quae illum Iohannes locutum esse commemorat, quam mirabilia, quam diuina, quam excelsa! quod ipsi uenire non possent, quo esset iturus, quod et ipsum nossent et unde esset scirent, et esset uerus qui eum miserit, quem tellegi nisi secundum carnem notum se illis esse potuisse et gente et patria, stus ostendit, quis esset, quando munus altissimum dare potuisset. Rursus illuc de oli
Abbreviated transcription (Latin):
raculũ dequinq panib: factũ cũis dẽ trib palulũ remortit᷑ꝰ donec ma¬
re transissent quando ambulauit suꝑ dquas. continuo rursus seiniues¬
bũ dñiat tollit. quã magnũ: quã ꝓliaũ : quã diu suꝑnũ excelsũ ecoc¬
casione panis excortũ cum diociss&& turbis. Am̃ am̃ dicoub quȩritis me
nõ quic signa uidiftis sequi a edistis depanib: && satiatiestis. Operami¬
ni nõcibũ quiperit sed qui ꝑman& inuitã &̃ nã. & indeiã taliadiu¬
tissime atq excellentissi me: Tũc ab ista uerbicel situdine cetiderunt
qui post eũ deinceps non ambula uerunt. cui sane inlȩ ser̃ quipotuer̃t
intellegere. Sp̃s est quiuiui ficat caro cũt nihil ꝓdest. Deinde siuis frib¬
id est cognatis car nissue suggerentib ut ascendat ad diem festũ quopos¬
sit in notescere multitudini
quanta altitudine res¬

Expanded text:
raculum de quinque panibus factum, cum isdem tribus paululum remoratus, donec maraculum de quinque panibus factum, cum isdem tribus paululum remoratus, donec mare transissent, quando ambulauit super aquas, continuo rursus se in uerbum domini attollit, quam magnum, quam prolixum, quam diu supernum et excelsum, ex occasione panis exortum, cum dixisset turbis: amen, amen dico uobis, quaeritis me, non quia signa uidistis, sed quia edistis de panibus et satiati estis; operamini non cibum, qui perit, sed qui permanet in uitam aeternam, et inde iam talia diutissime adque excelsissime. tunc ab ista uerbi celsitudine ceciderunt, qui post eum deinceps non ambulauerunt, cui sane inhaeserunt, qui potuerunt intellegere: spiritus est qui uiuificat, caro autem nihil id est cognatis carnis suae, suggeren. tibus, ut ascendat ad diem festum, quo possit innotescere multitudini, quanta altitudine res
Abbreviated transcription (Latin):
hoc iras centib quaecũq enĩ ille fecerit haec & filius similit̃ facit
Inde tandẽ descendit adillos tres cũ eodẽ dño int̾ragrtidientes ut
quinq milia panib quinq pascantur. Vibitam̃ solus cõmemorat.
qđ cũ uellent eũ reg̃ focere soł fugit in montẽ. Quainre nibil
mihi aliud uidetur animã rationalẽ cõmo nosre uoluisse nisi cos
ens̃te m̃tiritioniq regnare quo ẽ in edecelsis nulla cũ hominibus
cũ munione naturt solus quiciunious patri. Hoc aũt ministeriũ
deor sũ repetens carnales homines fugit qui aiualde sub lime est.
Unde illos & ipse fugit in montẽ qui regnt eius terreno animorequi¬
rebant. Vndẽ ailibidicit. Regnũ meũ nõẽ de hocmundo neq &iam
hoc nisi iohannes ipsecõ memorat uolaitu quodã modo & herio super¬
emiens t̃ris. & gaudens lucẽ folis iufficit ab illo itidẽ montẽ p̃t. mi¬

Expanded text:
hoc irascentibus: quaecumque enim ille fecerit, haec et filius similiter facit. hoc irascentibus: quaecumque enim ille fecerit, haec et filius similiter facit. Inde tandem descendit Iohannes ad illos tres cum eodem domino in terra gradientes, ut quinque milia panibus quinque pascantur, ubi tamen solus commemorat, quod, cum uellent eum regem facere, solus fugit in montem. qua in re nihil mihi aliud uidetur animam rationalem commonere uoluisse, nisi eo se nostrae menti rationique regnare, quo est in excelsis nulla cum hominibus communione naturae solus, quia unicus patri. hoc autem mysterium deorsum repentes carnales homines fugit, quia ualde sublime est, unde illos et ipse fugit in montem, qui regnum eius terreno animo requirebant, unde et alibi dicit: regnum meum non est de hoc mundo. neque etiam hoc nisi Iohannes ipse commemorat uolatu quodammodo aetherio supereminens terris et gaudens luce solis iustitiae. ab illo itidem monte post mi
Abbreviated transcription (Latin):
filius in firmabatur nisi signa && ꝓligia uideritis noncreditis: Vsq
ad eo supra oña uolens mentẽ credentis ad tollere ut nec ipsamirticilo
quaequã uis diuinitus demutabilitate corporis fiunt : afidelib: quȩ¬
riuelit: Inde hierusolymã redit nus triginta octo cmnnoꝵ lcmn¬
guidus : Ete hac occasione quaȩdicuntur. quã diudicunt᷑. ibidictũẽ.
Qucerebant eũ uid ȩi int̃ficere qui nonsolũ soluebat sabbatũ. sed
& patrẽ suũ dicebat dm̃ &equalẽ sefaciens dõ. Vbiscatis ostenditir
qua nõ usitate sicut solent sc̃i homines dicere dixerit patr̃e suum
dm̃ sed qđ eisit cequalis insinuans. Quippe paulo superius diocerateis:
de sabbato calumnicntib: pat̃ m̃s usq modo operatur &e ego operor
consequens et̃ ostendens. utqm̃ pat̃ operatur. & filius operatur
quia pat̃ sine filio nonoperatur. Ibi eñi & paulo ante cut iã illis ob

Expanded text:
filius infirmabatur: nisi signa et prodigia uideritis, non creditis, usque filius infirmabatur: nisi signa et prodigia uideritis, non creditis, usque adeo supra omnia mutabilia uolens mentem credentis adtollere, ut nec ipsa miracula, quae quamuis diuinitus de mutabilitate corporum fiunt, a fidelibus quaeri uelit. Inde Hierosolymam redit; fit sanus triginta octo annorum languidus. ex hac occasione quae dicuntur! quam diu dicuntur! ibi dictum est: quaerebant eum Iudaei interficere, quia non solum soluebat sabbatet patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo: ubi satis ostenditur quam non usitate, sicut solent sancti homines dicere, dixerit patrem suum Deum, sed quod ei sit aequalis insinuans: quippe paulo superius dixerat eis de sabbato calumniantibus, Pater meus usque modo operatur, consequens esse ostendens, ut, quoniam pater operatur, et filius operetur, quia pater sine filio non operatur. ibi enim et paulo ante ait iam illis ob
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit. Nonutiq nis iscđm id quod unũ est. cum patre. nec separa¬
bilit̃ operatur. Cumaxeris locis fortassis omnibus scripturã: non
dicãt nisi qđ ds̃ illũ suscitauerit. Nec alicubi sic expressũ est. qđ eũ ds̃
resuscitauerit. Dxp̃m &ĩa ipsere sufcitauit quiacum patreunꝰdsẽ:
Sicut hoc loco ubiait. soluite templũ hoc: & intribus dieb resuscita¬
boillud. Inde cũ illo nicodemo. quã magna. quã diuina locutus est.
Indes rursus ꝑgit. ad testimoniũ iohannis. & cõm̃dat cimicũ sponsi
non guudere nisi ꝓpt̃ uocẽ sponsi ubi ad mon& animã humanã non
dese ipsa sibi lucere. necbeati ficari nisi in commuttibilis participatio¬
ne scipientiae. Inde ad mulierẽ samarttanã ubi cõme morait᷑ aqua
unde qui biberit nõ sici& inc&̃nũ. Inderursus ingti nan galilete
ubifecerat deciqua unũ. Ibi eũ cõ memorat dixxisse regulo cuuis

Expanded text:
suscitauit non utique nisi secundum id quod unum est cum patre nec separasuscitauit non utique nisi secundum id quod unum est cum patre nec separabiliter operatur, cum ceteris locis fortassis omnibus scriptura non dicat, nisi quod deus illum suscitauerit, nec alicubi sic expressum est, quod cum deus resuscitarit Christum, etiam ipse se resuscitauit, quia cum patre unus deus est, sicut hoc loco, ubi ait: soluite templum hoc, et tribus diebus suscitabo illud. Inde cum illo Nicodemo quam magna, quam diuina locutus est! inde rursus pergit ad testimonium Iohannis et commendat amicum sponsi non gaudere nisi propter uocem sponsi. ubi admonet animam humanam non de se ipsa sibi lucere nec beari nisi incommutabilis participatione sapientiae. inde ad mulierem Samaritanam, ubi commemoratur aqua, unde qui biberit non sitiet in aeternum. inde rursus in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum. ubi eum commemorat dixisse regulo, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. Deniq quã uis matr ẽ tp̃i senosse plane testetur. tam̃ nec in eiꝰ.
natiuitate cũ matheo & luca aliquid dicit: nec eiꝰ. bapiismũ cũ trib
commemorait. Sed tantũ modo ibitesti monium io honnis alte sublimit
comm̃dat. relictis ꝑgit cum illo ad nuptias inchanangalilea. Ubiquã¬
uis ipse euangłista matrẽ eiꝰ. fuisse cõmemor&. & ille tam̃ dicit. quidra
& tibiẽ mulier. non repellens dequa sus cepit carnẽ. sed suãtũc maxime
in sinucins diuinitatẽ . a quã conuersurus inuinũ quȩ diuinitas illã
&iã feminã fecerat : non illa factu erat Inde post paucos diesfac tes
in caphar naũ redit ad templũ ubi eũ diisse commemorg dete¬
plo cor porissui. Soluite templũ hoc. & intrib & excita bo
illud ubi maxime insinuat non solũ quia deus ert irten.¬
plo: Uerbũ caro factũ est. Uerũ &iũ quia eãdem atrtt psere¬

Expanded text:
descendit. denique quamuis matrem Christi se nosse plane testetur, tamen nec in eius descendit. denique quamuis matrem Christi se nosse plane testetur, tamen nec in eius natiuitate cum Mattheo et- Luca aliquid dicit nec eius baptismum cum tribus commemorat, sed tantum modo ibi testimonium Iohannis alte sublimiterque commendans relictis eis pergit cum illo ad nuptias in Canan Galilaeae, ubi, quamuis ipse euangelista matrem eius fuisse commemoret, ille tamen dicit: quid mihi et tibi est, mulier? non repellens, de qua suscepit carnem, sed suam tunc maxime insinuans diuinitatem aquam conuersurus in uinum, quae diuinitas illam etiam feminam fecerat, non in illa facta erat. Inde post paucos dies factos in Capharnaum redit ad templum, ubi eum dixisse commemorat de templo corporis sui: soluite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. ubi maxime insinuat non solum, quia deus erat in templo uerbum caro factum, uerum etiam quia eandem carnem ipse re
Abbreviated transcription (Latin):
singulidioer̃ quae ab aliis nondicta sunt: difficile est ut habeant
aliquã repugnantiae quarstionẽ ac ꝑhoc liquido constat tresistos
terio quat tuor cinimalũ hominis uidetur demonstrare ꝑsomnã. uł ma¬
thei magis comes uidetur quia cũ illo plura dicit ꝓpt̃ regiã ꝑsonã quȩ in¬
comitataẽe non sol& : quod in primo libro commemoraui. uł qđ ꝓba¬
bilius intellegitur cũ ambobus incedit. Nom qua uis matheo inpluribus
tam̃ in ailiis nõnullis. lucae magis congruit ut hoc ipso demonstretur adle¬
onẽ. & ad uitulũ hocẽ & ad regalẽ quã matheus. & ad sacerdotalequa
lucas in sucit ꝑsonã : id qđ qđ xp̃s homoẽ ꝑtinere . quã figurã maroꝰ gert.¬
ꝑtinens ad utrãq Diuinitas uero xp̃i qua equalis ẽ patri scđm qđ uerbũ
quae ap̃s sublimius locutis ẽ inmoritur. Nec int̾rã quoðã modo nisiraro

Expanded text:
singuli dixerunt, quae ab aliis non dicta sunt, difficile est, ut habeant singuli dixerunt, quae ab aliis non dicta sunt, difficile est, ut habeant aliquam repugnantiae quaestionem. ac per hoc liquido constat tres istosterio quattuor animalium hominis uidetur demonstrare personam, uel Matthei magis comes uidetur, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae incomitata esse non solet, quod in primo libro commemoraui, uel, quod probabilius intellegitur, cum ambobus incedit. nam quamuis Mattheo in pluribus, tamen in aliis nonnullis Lucae magis congruit, ut hoc ipso demonstretur ad leonem et ad uitulum, hoc est et ad regalem, quam Mattheus, et ad sacerdotalem, quam Lucas insinuat personam, id querbum quae Christus sublimius locutus est inmoratur nec in terram quodammodo nisi raro
Abbreviated transcription (Latin):
symonẽ. Duc in altũ & laocate reticiurt̃ incapturã. Hoc totũ non ha¬
b& ullã repugnãticem quȩ stionẽ. Ioħans quidẽ uid &&ur similealiqͥd
dicere sed illud longe cliud est. quod factũ ẽ post resurrectionẽ dñi
ad mare tybericidis. Vbi eñi non solum ipsũ tẽpus ualde diuersumẽ
sed aiã resipsa pluri mũ distat. Namretia illic indextrã partẽ missa
centũ quinquagi sta tres pisces coeperunt. Alagnos quidẽ sed ꝑtiniut
cde uanglistãs dicere quodcũ tã magni eẽnt retia non sunt disrupta
Bespicientẽ scilic& ad hoc factũ quodlucas comme mortit: ubi premiul¬
titudine pisciũ recia. rumpebantur. Iamcxera similia ioħcins lucas
non diae nisicirca dbũ passionẽ & resurrectionẽ quitotus lucas acena
ipsiuis usq ad finẽ sic anabis tractatus est. ut omiũ comlatis testimonis
nihil eos dissentire doceremus.
oħans est reliquus quiiã non restat cui conferatur. quic quid enim

Expanded text:
te retia uestra in capturam. hoc totum non habet ullam repugnantiae quaestionem. Iohannes quidem uidetur simile aliquid dicere, sed illud longe aliud est, quod factum est post resurrectionem domini ad mare Tiberiadis. ibi enim non solum ipsum tempus ualde diuersum est, sed etiam res ipsa plurimum distat. nam retia illic in dextram partem missa centum quinquaginta tres pisces ceperunt, magnos quidem, sed pertinuit ad euangelistam dicere, quod, cum tam magni essent, retia non sunt disrupta, respicientem scilicet ad hoc factum, quod Lucas commemorat, ubi prae multitudine piscium retia rumpebantur. iam cetera similia Iohanni Lucas non dixit nisi circa domini passionem et resurrectionem. qui totus locus a cena ipsius usque ad finem sic a nobis tractatus est, ut omnium conlatis testimoniis nihil eos dissentire doceremus. X. Iohannes est reliquus, qui iam non restat cui conferatur. quidquid enim
Abbreviated transcription (Latin):
inse atq ad sefacer & uiã cũ magnȩ speil eicia fidelit̃ teneait nepecc&
arege xep̃oregait. Sifor te peccauerit ab eodẽ sacerdote xp̃o expietiq
atq itu inactione bonȩ conuersationes & uitae nutritis pinnisģemine
dilectionis tã quã duab alis ualidis euectꝰ. at̾ris ab eodẽ ips xp̃ouer¬
similitudine corporali. Quaꝓpt̃ quã uis l in illis trib: attiue : In iohan¬

Expanded text:
 ad se faceret uiam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat. ne peccet, a rege Christo regatur; si forte peccauerit, ab eodem sacerdote Christo expietur adque ita in actione bonae conuersationis et uitae nutritis pinnis geminae dilectionis tamquam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uersimilitudine corporali. quapropter, quamuis in illis tribus actiuae, in Iohan
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad eum centurio rogtins ccedicens. Puerm̃s iac& indomomi pa¬
stiliticus. Cuiuidetur re pugnare quodaitlucas. Cum audisso
de iħu misit ad eum seniores iudaoꝵ rogans eum ut uenir&. & sal¬
uar& seruũ eius. At illicumuenissent adiħm rogabant eum

Expanded text:
sit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo pasit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare quod ait Lucas: et cum audisset de Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret et saluaret seruum eius.
Abbreviated transcription (Latin):
uies paraliticus in domo meti & male torquetur & caeri usq
Dadleumlo ciom ubiat. cesanatus estpuer egcilla hont. Hoc depuero
centurionis & iamlucas cõmemorat. Nonsicut iste postlepsũ mu¬
datum. quẽ ille postea recordatus commemortiuit. Sedpo ÷ st
finem illius ꝓ lixioris sermones quodita coniugit. cum aũt im¬
pless& om̃a uerbasua inaurib plebis. intrauit capharnaum
Centurionis aũt cuiusdã seruus male habens erait moriturus qui illi
erat praetiosus. & c&era usq ad eum locum quosat᷑us est. Hic intelle¬
xxp̃m capharnaum. hoc est quianon antequam haec uerba ter mi¬
nasset intrauit. Sed non ẽẽ ex prȩssũ post quantũ tẽporis int̃̾uallũ
cũ istossermones terminass& intrauit capharnaũ: Ipso quippe
inter uallo lepsus ille mundatus est. quẽ locosuo matheus int̃pont.
Iste spostea recordatur. lamgͦ udeamus utrũ sibi dehoc seruo
centurionis matheus lucasq consentunt. Matheus enĩdiã. Accẽ¬

Expanded text:
us, et male torquetur, et caetera, usque ad eum locum ubi ait, Et sanatus est puer ex illa hora . Hoc de puero Centurionis etiam Lucas commemorat: non, sicut iste, post leprosum mundatum, quem ille postea recordatus commemoravit, sed post finem illius prolixioris sermonis, quod ita conjungit: Cum autem implesset omnia verba sua in aures plebis, intravit Capharnaum: Centerat pretiosus, et cetera usque in eum locum, quo sanatus est. hic intelleintrasse Christum Capharnaum, hoc est, quia non, antequam haec uerba terminasset, intrauit, sed non esse expressum, post quantum temporis interuallum, cum istos sermones-. mones terminasset, intrauerit Capharnaum. ipso quippe interuallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus interponit, iste autem postea recordatur. Iam ergo uideamus, utrum sibi de hoc seruo centurionis Mattheus Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: acces
Abbreviated transcription (Latin):
&trucifigendum. & t̃tiadi e resurg&. Et tũc accessit ad eummat̃ filioꝵ
rebedeicum filissius adortns & petens aliquid abeo. & c&era usq adillud
ubiait. Sicut filius hominis nonuenit ministrari. sed ministrare. & dare
onimam redẽptionẽ ꝓmultis. Hũc cum illo ordinẽ &iam marcus ten&
filio sȩebedai ꝑhibens dixisse quod ab eis non ꝑeos ipsos. sed ꝑmatrẽ dictum
cẽ matheus expressit. Cum illoꝵ eoꝵ uoluntatsm. at tuliss & ad dñm. unde
magis ipsos quã illã dixisse quod dictũẽ marcus breuit̃ intimcuit. Peniq & dñs¬
& scđm matheum & sđmmarcum ipsis potius quã matrires pondit. Lucas
aũt post ea qua ex eodem ordine commemortuit quaedepassione & re
sirrectione sua duodecim discipulis praetdixerit. pret̃matit ea quae isti
commemorãt. Postq int̃posita occurrunt ab hiericim. Quodaũt dixer̃
matheus & marcus de principibus gentium quid ominontur subiectis. Nã
itie futurlm int̃ illos sed eum quierit maior & icm seruum alioꝵ futurũ.

Expanded text:
cessit ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis adorans et petens aliquid ab eo, et cetera usque ad illud ubi ait: sicut filius hominis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemtionem pro multis. hunc cum illo ordinem etiam Marcus tenet filios Zebedaei perhibens dixisse quod ab eis, non per eos ipsos, sed per matrem dictum esse Mattheus expressit, cum illa eorum uoluntatem attulisset ad dominum. unde magis ipsos quam illam dixisse quod dictum est Marcus breuiter intimauit. denique  secundum Marcum, ipsis potius quam matri respondit. Lucas autem posteaquam ex eodem ordine commemoravit, quae de passione et de resurrectione sua duodecim discipulis praedixerit, praetermittit ea quae isti commemorant, post quae interposita occurrunt ei ad Jericho . Quod autem dixerunt Matthaeus et Marcus de principibus gentium, qui dominantur subjectis, non ita futurum inter illos, sed eum qui erit major etiam servum aliorum futurum:
Abbreviated transcription (Latin):
tu s Curȩ quippe tristessunt uelut hiemes. Crapula uero & ebriaus
cornali lexitiae lucxuriae quaecor sub mergit atq obruit. Quod malum
sabbati nomine ꝓpterea significatum est. quia hat erat iam sicuti & nime
est. udaroꝵ pessima consu& udo illo die. delicus affluere dim sp̃itale
sebbatum ignorunt. autsi aliquid aliud inillis secundim matheũ & mrcũ
urbis intellegendum est. aliquuid aliud &iam. lucas diaerit dũtum̃
nilla repugnantit quaestiomoueatur. Neq eni nunc euangłia eepo¬
nenda suscepimus. sed aftil sitatis uł faillatice calumniis defendenda aluc
uero quae in hoc sermone matheus posuit commimia cum marco. nihil
habent questiones quae ciũt cumluca non in hoc sermone lucas eaposuit
cuihx ic. ordo non concordat. Sed alibitaliaa uł recordatur atq inserit
poccupcondo iun prius commemor&e quaepost acd̃õdictasiont. uł bis aidño

Expanded text:
tas. curae quippe tristes sunt uelut hiems, crapula uero et ebrietas tas. curae quippe tristes sunt uelut hiems, crapula uero et ebrietas carnali laetitia luxuriaque cor submergit adque obruit, quod malum sabbati nomine propterea significatum est, quia haec erat iam, sicuti et nunc est, Iudaeorum pessima consuetudo illo die deliciis afluere, dum spiritale sabbatum ignorant; aut si aliquid aliud in illis secundum Mattheum et Marcum uerbis intellegendum est, aliquid aliud etiam Lucas dixerit, dum tamen nulla repugnantiae quaestio moueatur. neque enim nunc euangelia exponenda suscepimus, sed a falsitatis uel fallaciae calumniis defendenda. alia uero quae in hoc sermone Mattheus posuit communia cum Marco nihil habent quaestionis, quae autem cum Luca, non in hoc sermone Lucas ea posuit, cuius huic ordo concordat, sed alibi talia uel recordatur adque inserit praeoccupando, ut prius commemoret quae post a domino dicta sunt, uel bis a domino
Abbreviated transcription (Latin):
tollere uestimentum siuum tonquam iterum inuolui curis qubus ercat eoxcutus. Quod
ueroait matheus orate aut u nonfiat fugaup̃i hieme uł sabbato. Hinc marcus par¬
tem dixit. partemtacuit. Orate uero inquið ut hieme non fiant. Lucas cũ: hoc non
dixit s ed tame digxit aliquid solus quomihi uidetur hanc ipsam quar abistis obs¬
cure positaest in lustrasse sententiã. aitenim. Ad tente uobis neforte grauen¬
tr cordaur̃t incrapula & ebria&ite & curis huius uitae & suꝑueniate repen
tina diesilla. tam qũa laqueus enĩ suꝑ ueni& in om̃s quisedent suꝑfaciem
orbis terrt. Uigilate itaq omi tempore orantes utdigni hab eaminieffu¬
gre ista om̃a quae fuura sunt. Haec in telligitur fuga. quã matheus comne¬
morat quae nondeb& fieri hieme uł sabbato. ad hiemẽ cũt ꝑtinent curs :
huius unte quas lucas apte posuit. ad sabbatum uero craipula & ebre¬

Expanded text:
tollere uestimentum suum, tamquam iterum inuolui curis, quibus erat exutus? Quod tollere uestimentum suum, tamquam iterum inuolui curis, quibus erat exutus? Quod uero ait Mattheus: IOorate autem, ut non fiat fuga uestra hieme uel sabbato, hinc Marcus partem dixit, partem tacuit: orate uero, inquit, ut hieme non fiant. Lucas hoc non dixit, sed tamen dixit aliquid solus, quo mihi uideatur hanc ipsam, quae ab istis obscure posita est, inlustrasse sententiam. ait enim: attendite autem uobis, ne forte grauentur corda uestra in crapula et ebrietate et curis huius uifaciem orbis terrae. uigilate itaque in omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt. haec intellegitur fuga, quam Mattheus commemorat, quae non debet fieri hieme uel sabbato. ad hiemem autem pertinent curae huius uitae, quas Lucas aperte posuit, ad sabbatum uero crapula et ebrie
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui exetra sunt non ineã intrent. Qui aũt in medio sunt. quomodo discedant ab exes¬
citu iamciuitate cir cundatti. An hoc eẽ. inmedio eius. quandoiã ita periculum urgue¬
bit. Ut temporaliter ad presen tem uitamtuendam non possit euadi. Et quaniam
tũc parati debent. eẽ om̃a alibera nec carnalibus desideriis occupati & oppressa
hoc signisiet qued aballis duob detum est. intecto. ulsuꝑ tectiom ut quodiste ait.
udis aeddbnt id est noniam hius uitȩ desiderio aipiantur. sedimnaliã utm migre paratisit
hocilidiodixerint Nondescendant tollere aliquio dedomo. id est nillo aistctu indinetor
iner nẽ tam quã eliquid d hrno inde cominodiꝑceptirus. & quodiste ait. quinregeonib
nontrent incam. Idestquiam bono cordis ꝓposito extraillam factisint. Nonearur sus car¬
nali cupiditaite desiderent. hocilli digerunt. & qui inai gro est non reuertetur raero

Expanded text:
ut qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in medio sunt. quomodo discedant ab exerut qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in medio sunt. quomodo discedant ab exercitu iam ciuitate circumdata? an hoc est esse in medio eius, quando iam ita periculum urguebit, ut temporaliter ad praesentem uitam tuendam non possit euadi, et quoniam tunc parata debet esse anima ac libera nec carnalibus desideriis occupata et oppressa, hoc significat quod ab aliis duobus dictum est in tecto uel super tectum, ut quod iste ait discedant, id est non iam huius uitae desiderio capiantur, sed in aliam uitam migrare parati sint, hoc illi duo dixerint: non descendat tollere aliquid de domo, id est nullo affectu inclinetur in carnem tamquam aliquid inde commodi percepturus, et quod iste ait: qui in s regionibus, non intrent in eam, id est qui iam bono cordis proposito extra illam facti sunt non eam rursus carnali cupiditate desiderent, hoc illi dixerint: et qui in agro est non reuertatur retro
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝗinagro non reuertat᷑. toller etunicã suã. Tot idẽ paene uerbis. hoc
&ĩã marcus commemorat. Lucas aũt tunc qui in uidaa sunt inqͥđ fugiat
inmontes. hoc sicut illi duo. ceriuero alit̃. Sequitur eñi &dicit. ꝗ in ne¬
dio eiꝰ discedant. &ꝗur regabaonib non intrent ineã. Quic dies ulto¬
nis hisunt ut impletntur om̃a quae scripta sunt. Satis diuersũ uidetur
quod illidicer̃. & qui suꝑ tectũ non descendat tollere aliquid dedomo
& quod istedicit & qui in medio eius descedant. nisi forte quia ꝑturbatio magnaeri.
Tam magni instante periculo illis quos inluserit obsidio. quod significat dicead
quiin medio euis intecto er̃ adtoniti & uolentes uidere quid inpendat uelquia eu¬
dendumsit. Sed quomodo ait descedant quando supradixit. Cum aũt uideritis cis¬
cundari ab exercitu hierusalem. Nam illud quod sequitur quiin regionibus nonin¬
trent in etim. Vide tur ad congruam ꝑtinere ad monitionẽ. po test obseruari

Expanded text:
 in agro, non revertatur tollere tunicam suam; totidem pene verbis hoc etiam Marcus commemorat. Lucas autem, Tunc qui in Judaea sunt, inquit, fugiant in montes: hoc sicut illi duo; caetera vero aliter. Sequitur enim, et dicit, Et discedant, et qui in regionibus, non intrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. satis diuersum uidetur quod illi dixerunt: et qui super tectum, non descendat tollere aliquid de domo, et quod iste dicit: et qui in medio eius, discedant, nisi forte quia perturbatio magna erit tam magno instante periculo, illi quos inclusisset obsidio, quod significat dicendo: qui in medio eius, in tecto erunt adtoniti et uolentes uidere. quid inpendeat uel qua euadendum sit. sed quomodo ait: discedant, quando supra dixit: cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem? nam illud quod sequitur: qui in regionibus, non intrent in eam, uidetur ad congruam pertinere admonitionem, et potest obseruari,
Abbreviated transcription (Latin):
uerdt homo qui uobis occurrerit laguenam aq: portems. hoc modo iubentis
sine cimbiguitate poss& obtemperari uelut &iam sidicerẽ ite inciuitatẽ ad qun¬
dã qui manae illo aut illo loco. intali.uł intalidomo. Cũ ex pressosignoloci &
de signatione domus poss&& intellegi poss&e fieri his ato huiis modicȩ teris tat¬
tis inditus quidicit. Itetid quendam. & dicite ei. Ideo non potest audiriquia
certũ aliquem uult intellegi. cumdicit adquendam. & non ex primit quomdo
dinos catur. Quodsi exꝑsona dictum euanglistae. illud int̃positũ acceperimis.
erit quidem necessitate breuitatis subs obscura locutio. sedtam̃ integra. Pdͥ
uero marcus laguenam dicit quam luccas anforam. illeuasis genus. ille mado
significauit. Uterq ueritatẽ sententiae custodiuit.
Cequitur matheus. Vespere aũt facto discum bebat cum duodecim diseipo¬

Expanded text:
uerit homo, qui uobis occurrerit laguenam aquae portans\'. hoc modo iubenti uerit homo, qui uobis occurrerit laguenam aquae portans\'. hoc modo iubenti sine ambiguitate posset optemperari, uelut etiam, si diceret <ite in ciuitatem ad quendam qui manet illo aut illo loco, in tali uel tali domo\' cum expressione loci et designatione domus posset intellegi, posset fieri. his autem adque huiusmodi ceteris tacitis indiciis qui dicit ite ad quendam et dicite ei ideo non potest audiri, quia certum aliquem uult intellegi, cum dicit ad quendam\' et non exprimit, quomodo dinoscatur. quod si ex persona dictum euangelistae illud interpositum acceperimus, erit quidem necessitate breuitatis subobscura locutio, sed tamen integra. quod uero Marcus laguenam dicit, quam Lucas amphoram, ille uasis genus, ille modum significauit, uterque ueritatem sententiae custodiuit. Sequitur Mattheus: uespere autem facto discumbebat cum duodecim discipu
Abbreviated transcription (Latin):
Ite dicite ei apudte faciopascha. aꝑ hoc cim uerba dñi posuisse& dicentis ite
ineiuetat̃ : int̃posiuit ipsead quendam. Nonquia hoc dixerit. sedutipse nobis u¬
insinuaret iaifito nomine. fuisse quendam incuitate adquem dñi discipulimitien¬
bantur ut praepararent pascha. Ac sic posthanc etxꝑsona sua int̃positionẽ dioꝵ
uerboꝵ sequitur ordinẽ uerboꝵ dominidicentis. & dicite ei. magister dicit.
Iam eñi si quȩras curei recte respond&ur illi cuid am homini ad quem misisse in si¬
nuauit euangłista cum exꝑsona int̃ posuiss& ad quendã minus qui demusitatt
locutione. sed tam̃ sic intellecta int̾egerrima est. aut si hab& aliquid ꝓpri&atis
hebrea lingua qua ꝑ hibetur scripsisse matheus. Vit &iam totum ex ꝑsonadñ
dictum locutionis integritate non aireat uiderint quino uerunt. Sane itapos¬
s& &ĩalatinȩ dici sidicer&ur ite inciuittitẽ ad quendam quẽ uobis demonstra¬

Expanded text:
Ite, dicite ei, Apud te facio Pascha. Ac per hoc cum verba Domini posuisset dicentis, Ite Ite, dicite ei, Apud te facio Pascha. Ac per hoc cum verba Domini posuisset dicentis, Ite in civitatem; interposuit ipse, ad quemdam: non quia hoc Dominus dixerit, sed ut ipse nobis insinuaret tacito nomine fuisse quemdam in civitate, ad quem Domini discipuli mittebantur, ut praepararent Pascha. Ac sic post hanc ex persona sua interpositionem duorum verborum, sequitur ordinem verborum Domini dicentis, Et dicite ei, Magister dicit. Jam enim si quaeras, Cui? recte respondetur, Illi cuidam homini, ad quem misisse insinuavit Evangelista, cum ex persona sua interposuisset, ad quemdam: minus quidem usitata locutio, sed tamen sic intellecta integerrima est; aut si habet aliquid proprietatis hebraea lingua, qua perhibetur scripsisse Matthaeus, ut etiam totum ex persona Domini dictum locutionis integritate non careat, viderint qui noverunt. Sane ita posset etiam latine dici, si dicer