comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
greditur ad cõtinentes et uirgines: et ait Mulier innup¬
ta et uirgo cogitat quȩ sunt dñi qͦmͦ sit scã et corpore et spũ
Don enĩ innupta et uirgo ẽ: Quȩ autẽ ungo utiq et innup¬
ta : quanꝗ obeligantiã distitionis potuerit id ipfum
alt̃o uocabulo repetere: mulier innupta et uirgo. Uel

Expanded text:
greditur ad virgines et continentes, et ait: Mulier innupgreditur ad virgines et continentes, et ait: Mulier innupta, et virgo cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu. Non omnis innupta, et virgo est. Quae autem virgo, utique et innupta est. Quamquam ob elegantiam dictionis potuerit id ipsum altero verbo repetere, mulier innupta et virgo: vel
Abbreviated transcription (Latin):
uxore est. sollicitusest quȩ sunt mundi quomͦi placeat uxori.
et diuisusest: Intueam̃ curas uirginis maritiq distantias:
Urgo dño. mariais uxori placere desid̾at: Et ut uxori placeat
sollicitus est dehis quȩ sunt mundi. quȩ cũ mundo utiq tr ansit̾a
sunt: et diinsus est. in multas scilicet partes sollicitidinum
miseriarũq distractus: Nõ ẽ huius loci nuptiarũ angustias
describ̾e: et quasi incõmunib locisrethorico exfultare ser¬
mone: Plenus suꝑ hacre cõtra heluidiũ et in eo libro quẽ
ad eustodiumscribsi. arbitror absolutũ: Certe et tertulli¬
ams dũ adhuc eẽt adolesens. lusit inhac matheria. et p̃ceptꝵ
bus explicanit Nunc illudbreuit̃ ammoneo. in latinis codi¬
sertũ sit: tam̃ nõ ẽ apłice ueritatis. Siquidẽ apłsitascripsit.
ut supra transtulimus Sollicitus ẽ quȩ sunt mundi quomͦ
placeat uxori: et dnusus est Et hac desinita sententia. trans¬

Expanded text:
uxore est, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, uxore est, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est. Intueamur curarum virginis, maritique 260 distantias. Virgo Domino, maritus uxori placere desiderat, et ut uxori placeat, sollicitus est de his quae sunt mundi, quae cum mundo utique transitura sunt: et divisus est, in multas scilicet sollicitudinum partes, miseriarumque distractus. Non est hujus loci nuptiarum angustias describere, et quasi in communibus locis rhetorico exsultare sermone. Plenius super hac re contra Helvidium, et in eo libro quem ad Eustochium scripsi, arbitror absolutum. Certe et Tertullianus cum adhuc esset adolescens lusit in hac materia. Et praeceptbus explicavit. Nunc illud breviter admoneo, in Latinis codisertum sit, tamen non est Apostolicae veritatis. Siquidem Apostolus ita scripsit, ut supra transtulimus: Sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est; et hac sententia definita, trans
Abbreviated transcription (Latin):
ue est Relicũ est: ut quihabent uxores sifit quasi nõ ba¬
bentes Nequaquã iã de uirginib disputo: quos nulla
et aoitiquihomines: tam̃ breue putandũ eẽt qđ habe.¬
ret aliquando finẽ. et esse cessaret: Nunc uͦ cũ bre¬
uissit nõtã leticia quã tribulatio nuptiarũ: quid ac¬
cipimus uxores quascito cogem̃ amittere : Et qͥflent
inquit et quigaudent. et emunt et utunt᷑ hoc mundo:
sic sint quasi nõ fleant. gaudeant. emant. utantur h¬
oemundo: Pret̃it enĩ figura huiꝰ mundi Si mundus
transit qͦ uniuersa clauduntur. immofigura et cõ¬
uersatio hec mundiquasi nubes p̃terit: int̾ cetera
onẽ cõiugia Si autẽ mors sinis ẽ. nuptiarũ. cur necessi.¬
tatẽ nõ inuoluntatẽ uertimꝰ: et qđ in utisertorquen-¬
dũ est. non cũ spe premiorũ osferimus dõ: Qui sine ixore est.
sollicitus est quȩ dm̃ sunt quomodoplaceat dõ. Qui autẽ cum

Expanded text:
ve est. Reliquum est, ut qui habent uxores, sic sint tamquam non have est. Reliquum est, ut qui habent uxores, sic sint tamquam non habentes. Nequaquam jam de virginibus disputo, quos nulla ut antiqui homines, tamen breve putandam esset, quod haberet aliquando finem, et esse cessaret. Nunc vero cum brevis sit non tam laetitia, quam tribulatio nuptiarum, quid accipimus uxores, quas cogemur cito amittere? Et qui flent, inquit, et gaudent, et emunt, et utuntur hoc mundo, sic sint, quasi non fleant, gaudeant, emant, utantur hoc mundo. Praeterit enim figura hujus mundi . Si mundus transit, quo universa clauduntur: immo figura et conversatio hujus mundi, quasi nubes, praeterit, inter caetera onem conjugia. Si autem mors finis est nuptiarum: cur necessitatem non in voluntatem vertimus? Et quod invitis extorquendum est, cur non spe praemiorum offerimus odo placeat Deo. Qui autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando liciit᷑: Uirgines enĩ quȩ post cõsecrationẽ nup¬
serit: nõtã adult̾ȩ quã incestȩ sunt: Ac ne uideret᷑ ineo qđ¬
dixerat. et si nupserit uirgo nõ peccabit. rursũ celibesad
informauit qđ cõcesserat dicens Tribulationẽ tam̃ carns
habebunt huiusmodi: O. uisunt isti qui tribulationẽ carnis
habebunt: Quib supra indulserat: Siacceꝑis utxorẽ. nõ
tam̃ carnis habebunt: huiꝰ modi. Hosignorarii rerũ puta.¬
bamus nuptias saltẽ carnis hab̾e leciciã: Si autẽ nubentib
et in carne tribulatio ẽ. inqua sola uidebant᷑ habert deli¬
cias: quiderit relicũ ꝓpt̃ qđ nubant. cũ et inspũ et in ani-¬
ma et in ipsa carne tribulatiosit. Ego autẽ uob parto Sic
at obtendo carnis tribulationẽ: quasi nõ maiora sint ꝓpt̃
quȩ nubere nõ debeatis Igitur hoc dicofr̃s Tẽpus bre¬

Expanded text:
aliquando licuit! Virgines enim, quae post consecrationem nupaliquando licuit! Virgines enim, quae post consecrationem nupserint, non tam adulterae sunt, quam incestae. dixerat: Et si nupserit virgo, non peccavit, 259 rursum coelibes ad infirmavit quod concesserat, dicens: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi. Qui sunt isti qui tribulationem carnis habebunt? Quibus supra indulserat: Si acceperis uxorem, notamen carnis habebunt hujusmodi. Nos ignari rerum, putabamus nuptias saltem carnis habere laetitiam. Si autem nubentibus etiam in carne tribulatio est, in qua sola videbantur habere delicias, quid erit reliquum propter quod nubant, cum et in spiritu, et in anima, et in ipsa carne tribulatio sit? Ego autem vobis parco. Sic, ait, obtendo carnis tribulationem, quasi non majora sint propter quae nubere non debeatis. Igitur hoc dico, fratres: Tempus bre
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m terminos suos Redde mͥ meũ : et tu tene tuum
Si alligatus es ircori: ne illi des repudiũ Si solutusfũ
ab uxore : nõ querã uxorẽ Ut ego nõ soluo cõiugia
si semel ligata sunt: ita tu nõ liges quod solutũ est
Simulq significantia cõsideranda est uerborũ: Qui
uxorẽ habet et debitor dicitur et esse inprepucio.
et seruus uxoris. et quod malorũ seruorũ ẽ alligatꝰ:
Qui autẽ sine urxore est: primũ nullius debitor.
de inde cirtũcisus. tertio liber. ad extremũ solutus
uoluminis chucius insingulis immorari Si autem
acceꝑis uxorem : nõ pet casti Aliud est nõ pecca¬
re. aliud bene facere: Ec si nupserit uirgo: nõ peccat
Non illa uirgo quȩ semel dĩ cultui dechicauit. Harum
enĩ siqua mipserit. habebit dãpnationẽ quia primam
fidem irritam fecit. Si autẽ hocuidius dictum ob¬
iecerit. quanto
magis hoc deiir ginib p̃ualebit. cũ etiã hisnõliceat quibus

Expanded text:
nostrum terminos suos: redde mihi meum, et tuum tene. Si alligatus es uxori, ne illi des repudium. Si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. Ut ego non solvo conjugia, si semel ligata sunt; ita tu non liges quod solutum est. Simulque significantia consideranda verborum est. Qui uxorem habet, ut debitor dicitur, et esse in praeputio, et servus uxoris, et quod malorum servorum est, alligatus. Qui autem sine uxore est, primum nullius debitor est, deinde circumcisus, tertio liber, ad extremum solutus. voluminis diutius in singulis immorari. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Aliud est non peccare, aliud benefacere. Et si nupserit virgo, non peccavit . Non illa virgo, quae se semel Dei cultui dedicavit: harum enim si qua nupserit, habebit damnationem, quia primam fidem irritam fecit. Si autem hoc de viduis dictum objecerit, quanto magis de virginibus praevalebit, cum etiam his non liceat, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nec ante nec postea quuspiam positas est. Et tam̃
bat iurgo ꝑpetua: multarũ mater est uirginũ: Sequi¬
tur etũ: Emissiotiestuȩ paradisus malo granatorum:
uirtutũ significatur in uir ginitate cõcentus: F ratrueł
m̃s candidus et rubitundus: Candidus iniurgmnitate :
rubi tundus inmartirio & quia rubicundus et candi¬
dusest: ulcir costatim additur: Gut tar eiusdulcedi
sa uirgine: loudat intissim uirginẽ sponsam. et dic̃
ei. Spetiosi factisunt gressus tui. in calciam entis silu
in castota te pulcdretudinis collaudantar. Non esthiuius
teripors rimorem commentari om̃a de cantico anti¬
corur uirginitaus pandere sacramenta : quia eTiet
ipsa fastidiosa lectori nares contractura non ambigo

Expanded text:
nec ante, nec postea quisquam positus est. Et tamen nec ante, nec postea quisquam positus est. Et tamen haec virgo perpetua multarum est mater virginum. Sequitur enim: Emissiones tuae paradisus malogranatorum cvirtutum significatur in virginitate concentus. Fratruelis meus candidus et rubicundus; candidus in virginitate, rubicundus in martyrio. Et quia rubicundus et candidus est, idcirco statim additur, guttur ejus dulcedinsa virgine, laudat vicissim virginem sponsam, et dicit ei: Speciosi facti sunt gressus tui in calceamentis, filia in castitatis pulchritudine collaudantur. Non est hujus temporis in morem Commentarii omnia de Cantico canticorum virginitatis pandere sacramenta, quia et haec ipsa fastidioso lectori nares contractura non ambigo
Abbreviated transcription (Latin):
cor meum soror mea sponsa. Ubi sororis nõmen estĩ suspicio
dis. ubi habet sermo dei ospiciums uluam speciosa siit
ubera tua uino: Qidistud uinũ est quod spolise mãmas
pulcherrimas facit. Etꝰ pudiciciȩ lacte fȩtun das: Nempe
illud: dequo sponsus in cõsequentibus loquilury Bibi uinũ
meũ. cũlacte meo Manducate ꝓximi etbibite: et in¬
adolescentulos et puellas. statim uirginitate ficiunt: et
inerap̾ulã castitatis eructant Et explent illud uaticiũ
ecde ꝓphetantis Com plebunt᷑ infantibus et puellis
ludentibus plateꝯ enis Quidenĩ honũ enis. est et quid
qͣuadra gesimo quartõ psalma scriptũ est Adducen¬
tur regi uirbines posttam ꝓderme enis asferentur
tibi. inlęticia et exul tacione adducentur intẽ p¬
plum regis: Sequitur. Hortus con clufussoror mea
matris et uirginis Unde et insepulchrto saluatir¬
ris nouo quod mpetra durissima fuerat excisum

Expanded text:
cor meum, soror mea sponsa. Ubi sororis nomen est, suspicio cor meum, soror mea sponsa. Ubi sororis nomen est, suspicio dis, ubi habet sermo Dei hospitium. Quam speciosa sunt ubera tua vino. Quod istud vinum est, quod sponsae mammas pulcherrimas facit, et pudicitiae lacte fecundat? Nempe illud, de quo sponsus in consequentibus loquitur: Bibi vinum meum cum lacte meo. Manducate, proximi mei, et bibite, et inadolescentes et puellas, statim virginitatem sitiunt; et in crapulam castitatis eructant, et expletur illud vaticini virginibus prophetantis: Complebuntur infantibus et puellis ludentibus plateae ejus. Quid enim bonum ejus est, et quid quadragesimo quarto Psalmo scriptum est: Adducentur regi virgines post eam, proximae ejus afferentur tibi in laetitia, et exsultatione. Adducentur in templum regis. Sequitur: Hortus conclusus, soror meamatris et virginis. Unde et in sepulcro Salvatoris novo, quod in petra durissima fuerat excisum,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo sponsa candidissina. de qua et alibi dicitur:
Quxlest ista qu̾ae ascendet de albata: et transi ꝑuiam
huius scłi. ab ecordio sidei. Et ex sanr. quod inter¬
pretatur dens lucerne : iuxta illud quod psalmo
letgimus Ancernapedibus meis uerbũ tuum d ñẽ:
eolux senntismeis: Et eragn. id est cõsecratione:
Et fugrilẽonũ cubilla et leo pardorũ montes. qui
noii possunt mũtare uarictatẽ suam: Fuge inquit
cubilia fugͥe su ꝑ biam demonũ :ut post quã michi
fueris consetrata. possimtibi dicere Vulne rasti
corabie emm̃i suror mea sponsa: itulnerasti cor ineum
mnilĩo o cculonum buorum̃o inimno ornamento colli
tua. Quiod licit hipus cemoehiest ion cepedo nu¬
enas ib abesde siristrũ dołm que tibi dedi prcpotr
inabcoillit ttem coram quiret tuitser: no posfin
ne purar tẽmusontn amore car iliset itiple igr¬
ficare corporeas: ilico excludit hunc sensũ eate: Wluerasti

Expanded text:
ergo, sponsa candidissima, de qua alibi dicitur: ergo, sponsa candidissima, de qua alibi dicitur: Quae est ista, quae ascendit dealbata? et transit per viam hujus saeculi: ab exordio fidei, et ex Sanir, quod interpretatur dens lucernae, juxta illud quod in Psalmo legimus: Lucerna pedibus meis verbuet lux semitis meis : et Hermon, id est, consecratione: et fuge leonum cubilia, et leopardorum montes, qui non possunt mutare varietatem suam. Fuge, inquit, cubilia leonum, fuge superbiam daemonum, ut postquam mihi fueris consecrata, possim tibi dicere: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor meum, in uno oculorum tuorum, in uno ornamento colli tui . Quod dicit, hujuscemodi est. Non repudio nuptias, habes et sinistrum oculum, quem tibi dedi propter imbecillitatem eorum, qui recta videre non possunt. ne putaremus eum amorem carnis, et nuptias significare corporeas, illico excludit hunc sensum, et ait: Vulnerasti
Abbreviated transcription (Latin):
mea et uenitu colũba mea. muelamento peire uix¬
ta ꝓmurale: et ostende michi faciẽ tuã. et auditã
fac mͥ uocẽ tuã: qm̃ uore tua fuais. et fatiesiua spe¬
ciosa. Dũ uultũ tegeres cũ moy se et uelam̃tũ eẽt
mlege: nec fatiẽ tuã uidebã nec uocẽ dignabasin
audire. dicens: & multi plicaueritis p̃ces: nec sices¬
exaudiamuos. Hun autẽ reuelata fatie cõtẽplare
glam mea. iet petrȩ fir missiffiȩ tege re ꝓniurali
s aaudiens sponsa: apit sacram̃ta puclicicies fitan¬
elis m̃s m. et cao illi qui pascit inter lilia hoe estru
al migre sos e e cce ait lec tus salomonis: sexaginta
potentes itcir tuitu eius de patentibus isrł: om̃s ferentes fra¬
cuitu salomonis sunt gladiũ habent infe more. sic̃ aoth
pinguissinũ et totũ carni debitũ. om̃s amputans uolup¬
greges et loquar sponse meȩ. Tota speciosa es amica
Uemies et transibis abmĩcio fidei A capite sanir et er¬

Expanded text:
mea, et veni. Tu columba mea in velamento petrae juxmea, et veni. Tu columba mea in velamento petrae juxta promurale, et ostende mihi faciem tuam, et auditam fac mihi vocem tuam, quoniam vox tua suavis, et facies tua speciosa . Dum vultum tuum tegeres cum Moyse, et velamentum esset in Lege, nec faciem tuam videbam, nec vocem tuam dignabar audire, dicens: . Nunc autem revelata facie contemplare gloriam meam, et petrae firmissimae tegere promurali. Quod audiens sponsa aperit sacramenta pudicitiae: Fratruelis meus mihi, et ego illi qui pascit inter lilia , hoc est, armigeros? Ecce, ait, lectus Salomonis, sexaginta potentes in circuitu ejus de potentibus Israel, omnes tenentes fracuitu Salomonis sunt, gladium habent in femore, sicut Aothpinguissimum et totum carni deditum, omnes amputans volupgreges, et loquar sponsae meae: Tota speciosa es, amicaVenies, et pertransibis ab initio fidei, a capite Sanir et Her
Abbreviated transcription (Latin):
nõ habebat aurũ sponsa. sed similitudines auri Argentũ aut̃
qđ innuptiis habe sepollicetur habebat uariũ atq distintũ.
inuidius cõtinentibus atq maritis De inde sponsus adspon¬
sum de eũgłio et uirginitate Flores uisȩsunt interra:
tẽpiis sectionis aduenit Nonne tibi indeair idipsũ
dicere qđ et apłs Suꝑ est ut quihabent uxores. sic
sint quasinõ habent Et ut manifestius sumamus¬
de p̃conio castitatis: uoxait turturis audita est inter¬
ra nr̃a: Turtur aiis pudicissima semꝑ habitans in fubli¬
mibus: typus est saluatoris Legamus phisiologos.
et reperiemus turturis hanceẽ. naturam: ut si pa¬
trẽ ꝑdicłit alteri nõ uingatur Et intelligemus diga¬
miam etiã aitis aiubus re ꝓbari SStatĩq turtus
dicit aduuirturẽ: Ficus ꝓduxit gossos suos id est
ueteris legis p̃cepta ceciderunt: et de eũglio uites
florentes dederunt odorẽ: Unde et apłs xp̃ibonꝰ¬
odor sumus dõ Surge ueniꝓximamta. spenosa

Expanded text:
non habebat aurum sponsa, sed similitudines auri. Argentum autem quod in nuptiis habere se pollicetur, habebat varium atque distinctum in viduis, continentibus, ac maritatis. Deinde sponsus responsum de Evangelio et virginitate. Flores visi sunt in terra, tempus sectionis advenit . Nonne tibi videtur idipsum dicere, quod et Apostolusint quasi non habeant ? Et manifestius de praeconio castitatis: Vox, inquit, turturis audita est in terra nostra . Turtur avis pudicissima, semper habitans in sublimibus, typus est Salvatoris. Legamus physiologos , et reperiemus, turturis hanc esse naturam, ut si parem perdiderit, alteri non jungatur; et intelligemus digamiam etiam a mutis avibus reprobari. Statimque turtur dicit ad turturem: Ficus protulit grossos suos , id est, veteris Legis praecepta ceciderunt, et de Evangelio vites fiorentes dederunt odorem. Unde et Aposodor sumus . Surge, veni, proxima mea, sponsa
Abbreviated transcription (Latin):
tura p̃dix̃: hoseẽ qui eumucbi faclisunt Siuͦ illud
opposuerit. qđ mietechiele. dr̃ noe et danił. et iob
interra peccatrice filios et filias libare nõposse:
respondendũ est. qd uixta ynos ecin diclũsit
Neq enĩ eo tẽpore uoe et ioberant: quos multisaute

Expanded text:
tura praedixit, hos esse qui eunuchi facti sunt. Si vero et illud tura praedixit, hos esse qui eunuchi facti sunt. Si vero et illud opposuerit, quod in Ezechiele din terra peccatrice filios et filias liberare non posse, respondendum est, quod juxta hypothesin dictum sit. Nec enim eo tempore Noe
Abbreviated transcription (Latin):
etiam incopporis castitatt Porrt illud ꝗd dreec¬
chia
le solita stoliditate nõ uiderit. qđ potest intosis¬
cupetatã et qumde cim annorũ spatia ꝓtelata dicerit
amodo filios faciã sciat m̾ȩbȩ is uoluminib nõhaberi:
sed legi phoc. pater silus notã faciet ueritatẽtiuã . Net
marũ sibolda uxor sellũ ꝓpħissa cõsulatur ab iosia rege
cũbec normasit scripturarũ. ut deficientib uirisscis
mulieres minrorũ laudentur q ꝓbria Suꝑfluũ
autẽ est de danele dicere. cũ hebrei usq hodie aut
timu̾it et illũ et respueros suisse eimnuchos. ex illa
dñi sententia quã isaias loquitur adctenã. et de
filus tius qui nascentur exte tollent: et facient
eumichosindomo regis Rursusq indaniele legi¬
mus Et dix̃ rex asphanat principi eumichorũ
deporhumin pueros inquibus nõ eẽt macula.
pulchrosfatie. et intelligentes sapientiã : et ar
p̾ueri: Desemine autẽ regio eunuchosfore sqrip¬

Expanded text:
orporis castitate. Porro illud quod de Ezechia le solita stoliditate non viderit, quod post vitam recuperatam, et quindecim annorum spatia protelata, dixerit: Amodo filios faciam; sciat in Hebraeis voluminibus non haberi, sed legi pro hoc: Pater filiis notam faciet veritatem tuam. Nec mirum si Olda uxor Sellum prophetissa consulatur ab Josia rege em: cum haec norma sit Scripturarum, ut 276 deficientibus viris sanctis, mulieres in virorum laudentur opprobria. Superfluum autem est de Dantument, et illum, et tres pueros fuisse eunuchos, ex illa Dei sententia, quam Isaias loquitur ad Ezechiam: Et de filiis tuis qui nascentur ex te, tollent et facient eunuchos in domo regis . Rursusque in Daniele legimus: Et dixit rex Asphanez principi eunuchorum, de phorthommim pueros, in quibus non esset macula, pulchros facie, et intelligentes sapientiam Dan. I,pueri; de semine autem regio eunuchos fore Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
merus &illud de regnorũ libro terao qđ septin¬
gentas habuerit uxores et trecentas cõcubinas:
uxores et carnis uitiis lab̾etur: in principio regniet
adolescentie. excritx̃ dño tẽplũ U̾misquisq enĩnõ
defuturis sed de p̃sentib nidicatur Qil sisalomonis¬
illi exẽpla placent. iã nõ digantus erit et trigamus
sed nisi sepangentas habuerit ucores et trecentas
cõcubinas tipũ cius. et meritũ implere nõ pot̾io
Obsecrtte lector. et idipsũ sȩpe cõmoneo: ut¬
me scias quȩ locor necessitate dicere: Hec detra¬
ere dehis que inlege p̃cesserant: sed serusse eis¬
tẽporibus et cõdicionibus. sins et illa dm̃ implesse
sententiã: Crescite et multiplicamini. et replete
al quihabent uxores sic sint quasi no habeant :
Aliud p̃cipi et uirginitatẽ asaluatore ani ꝗgme

Expanded text:
Et illud de Regnorum tertio, quod septingentas habuerit uxores, et trecentas concubinas, uxores, et carnis vitiis laberetur, in principio regni et adolescentiae exstruit Domino templum. Unusquisque enim non de futuris, sed de praesentibus judicatur. Quod si Salomonis exempla ei placent, jam non digamus erit et trigamus; sed nisi septingentas habuerit uxores, et trecentas concubinas, typum ejus et meritum implere non poterit. Obsecro te, lector, et id ipsum saepe commoneo, ut scias me, quae loquor, necessitate dicere: nec detrahere his qui in Lege praetemporibus et conditionibus suis, et illam Domini implesse sententiam: Crescite, et multiplicamini, et replete ut qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant, aliud praecipi, et virginitatem a Salvatore virgine
Abbreviated transcription (Latin):
in nomen marta. et ad eludendas legesque cõtra cȩ¬
libes latȩ funt. pars magna cõducitur. Quo modo
potest regere mores et precipere castitatẽ ⁊ et ma¬
riti auc boritatem tenere qui nupsit: Doctissimi
uiri est itxoris pudicitiam in primis eẽ retinendam:
Qua amissa: om̃is uirtus ruit: In hac muliebrium uir.¬
tutum principatus est: Hec pauperem commendat.
diuitem extollit. de formem redi nut exornat
pulchram: Bene meretur demaribus: quorũ sanqui¬
nem furtiua sobole nõ uiciat: Bene de liberis: quib

Expanded text:
in nomen mariti, ad eludendas leges quae contra coein nomen mariti, ad eludendas leges quae contra coelibes latae sunt, pars magna conducitur? Quomodo potest regere mores et praecipere castitatem, et mariti auctoritatem tenere, qui nupsit? Doctissimi viri vox est, pudicitiam in primis esse retinendam, qua amissa, omnis virtus ruit. In hac muliebrium virtutum principatus est. Haec pauperem commendat, divitem extollit, deformem redimit, exornat pulchram: bene meretur de majoribus, quorum sanguinem furtiva sobole non vitiat: bene de liberis, quib
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓinda uisardentis affectus erum pebat: Origo quidẽ
amoris honesta erat : sed magnitudo de formis Nic hil
aute m inter est: quã exhonesta causa quis insaniat: Un¬
de et sextus insententiis Ad ulter est inquit: in suã
uxorẽ amator ardentior In alienam quippe itxorem:
om̃is amor turpisest Insuam nimius Sapiens urr. ĩ udi¬
cio debet amare cõiugem. nõ affectu. Regit impetus uo
quã uxorem amare quasi adulteram: Certe qͥdicunt
se causa rei publicȩ et generis humani uocoribus iumq
et liberus tollere : imitentur saltm pecudes: et postqua
uxorum uenter intumuerit nõ ꝑdant liberos. Nec̃
amatores se uxoribus exhibeant: sed maritos: Q uorun¬
dam matri monia adulterus coheserunt: et orem impbã
Id est. illis pudicitiam preceꝑunt: quibus abftulerant:
Itaq cito eius modi iniptias. sacietas soluit: Cũ primũ
eippitit seneta : de uiris pauperibus dicã: quorũ

Expanded text:
improvida vis ardentis affectus erumpebat. Origo quidem improvida vis ardentis affectus erumpebat. Origo quidem amoris honesta erat, sed magnitudo deformis. Nihil autem interest, quam ex honesta causa quis insaniat. Unde et Xystus in sententiis: Adulter est, inquit, in 319 suam uxorem amator ardentior. In aliena quippe uxore omnis amor turpis est, in sua nimius. Sapiens vir judicio debet amare conjugem, non affectu. Regat  Al. regetquam uxorem amare quasi adulteram. Certe qui dicunt se causa reipublicae, et generis humani, uxoribus jungi, et liberos tollere, imitentur saltem pecudes, et postquam uxorum venter intumuerit, non perdant filios; nec amatores uxoribus se exhibeant, sed maritos. Quorumdam matrimonia adulteriis cohaeserunt: et, o rem improbam, iidem illis pudicitiam praeceperunt, qui abstulerant. Itaque cito ejusmodi nuptias satietas solvit. Cum primum uid, ait Seneca, de viris pauperibus dicam, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
minimeq cõueniens: animo sospiti uicium: Turbat
cõsilia: altos et grnerosos sp̃s frangit. Amagnis co¬
gitatiohibus. ad humillimas decralnt: Quȩrulos. ira¬
cundos. temerarios. dure imperiosos seruiliter blan¬
dos Omibus inutiles. ipsi nouissime amori facit:
Nam fruendi cupiditate insaciabilis fragrat: plu¬
ra tempora suspicionibus lacrimis. cõquestionibus
ꝑdit: Odium sui facit. et ipse nouissime odio est Tota
amoris insectatio apud platonẽ posita est: Et om̃a
eius in com moda lisias ex plicat: quod nõ iuchcio
sed furore ducatur: et maxime uxorum pulchritudini
grauissimus custos accubet. Refert preterea seneca. cog¬
nouisse se quendam ornatũ hominem: qui exiturus in
publicum fascia uxoris pectus colligebat. et ne puncto
quidem horȩ presentia eius. carere poterat᷑ porcionẽq
nullam nisi alternis tactam labris uir et uxorhaurie¬
bant: Alia de inceps nõminus inepta fatientes: inquȩ

Expanded text:
minimeque conveniens animo sospiti vitium. Turbat minimeque conveniens animo sospiti vitium. Turbat consilia, altos et generosos spiritus frangit, a magnis cogitationibus ad humillimas detrahit: querulos, iracundos, temerarios, dure imperiosos, serviliter blandos, omnibus inutiles, ipsi novissime amori facit. Nam cum fruendi cupiditate insatiabilis flagrat, plura tempora suspicionibus, lacrymis, conquestionibus perdit: odium sui facit, et ipse novissime sibi odio est. Tota amoris insectatio apud Platonem  In Phaedro  exposita est; et omnia ejus incommoda Lysias explicat, quod non judicio, sed furore ducatur: et maxime uxorum pulchritudini gravissimus custos accubet. Refert praeterea Seneca, cognovisse se quemdam ornatum hominem, qui exiturus in publicum, fascia uxoris pectus colligabat, et ne puncto quidem horae praesentia ejus carere poterat: potionemque nullam, nisi alternis  Al. alterius tactam labris vir et uxor hauriebant: alia deinceps non minus inepta facientes, in quae
Abbreviated transcription (Latin):
aito displicuit et cuitam cito placunt. E picurus uolup¬
tadis assertor. quã quam me trodorus discipłseras ieontion
quia multa in cominoda admixta fint nuptiis: Et̃ quomͦ
diunciȩ et honores. et corporũ sanitates. et cetera quę
indifferentia nominamus. nec bona nec mala funt: sed
uelut in metullio posita. usu et euentu uel bona neb ma¬
la suerint: ita et uxores sitas inbonorum malorũq cõfi¬
nio: Graue autem est uiro sapienti uenire indubium :
utrum bonã. an malam ducturus sit: Ridicule crisyppus
ducendam uxorem sapienti precipit: ne iouẽ. game¬
lium. et genethlium uiolet Isto enĩ modo apud lati nos
ducenda itror nõ erit: quia iouem nõ habent nuptia¬
preiudicant: offendet ergo statorem iouem qui li¬
et nr̃ seneca de matrimonio libros: ex quibus et suꝑ¬
iora nõ nulla sunt. et ista quę subiecimus A morfor¬
me. rationis obliuo est: et insamȩ proximus Fȩdũ

Expanded text:
cito displicuit, et cui tam cito placuit. Epicurus volupcito displicuit, et cui tam cito placuit. Epicurus voluptatis assertor quamquam Metrodorus discipulus ejus Leontiquia multa incommoda admixta sunt nuptiis. Et quomodo divitiae et honores et corporum sanitates, et caetera quae indifferentia nominamus, nec bona nec mala sunt; sed velut in meditullio posita, 318 usu et eventu vel bona, vel mala fiunt: ita et uxores sitas in bonorum malorumque confinio. Grave autem esse viro sapienti venire in dubium, utrum bonam, an malam ducturus sit. Ridicule Chrysippus ducendam uxorem sapienti praecipit, ne Jovem Gamelium et Genethlium violet. Isto enim modo apud Latinos ducenda uxor non erit, quia Jovem non habent Nuptiapraejudicant, offendet ergo Statorem Jovem, qui liet noster Seneca de matrimonio libros, ex quibus et superiora nonnulla sunt, et ista quae subjicimus: Amor formae, rationis oblivio est, et insaniae proximus: foedum
Abbreviated transcription (Latin):
iobilem tũ cum amiti arquerent quai assex ꝓte
sosnlo samuet castam. et dnutem repnab asse ⁊ pisu¬
aasse pe dem et eddcisse eis hic soctus qũe cer onitisu
diseptibbis nonius et eligans: sed nemo sco tomubes
mre uibimis premiat: Scribit ero dotus. quodł mubes
cua baste de ponat et uerecundiam : etid diocene¬
cus fortimatum pitat qui uoxore m nũqua dobo las
quarum prima delicus affluens. quppe ut deges uer
tauri dicitur ex petisse cõcubitus: Alia oceidisse ur¬
rum o amorem ad ulterii: tertia prodidisse am¬
phyarum. et saluti uri monile aureum pretulisse¬
O uucquia tragoechȩ tument. et domos urbes regus
sub uertit : itocor pelicumque contencio est. Armno¬
tur parentum inliberos manus. ne fandȩ appomunt
epulȩ et ꝓpter unius muliercule raptum. euro pe
atque asiȩ. decennalia bella cõfligunt. Quasdã
repuchiatas altero nuptiarum die statim itupsisse
legimus luterque reprehȩndendus maritus. et cui tam

Expanded text:
nobilem, cum eum amici arguerent, quare uxorem nobilem, cum eum amici arguerent, quare uxorem formosam et castam et divitem repudiasset, protendisse pedem, et dixisse eis: « Et hic soccus quem cernitis, videtur vobis novus et elegans: sed nemo scit praeter me ubi me premat. » Scribit Herodotus, quod mulier cum veste deponat et verecundiam. Et noster Comicus fortunatum putat, qui uxorem numquam duxerit. quarum prima deliciis diffluens, quippe regis uxor, tauri dicitur expetisse concubitus: altera occidisse virum ob amorem adulteri: tertia prodidisse Amphiaraum, et saluti viri monile aureum praetulisse. Quidquid Tragoediae tument, et domos, urbes, regnaque subvertit, uxorum pellicumque contentio est. Armantur parentum in liberos manus: nefandae apponuntur epulae: et propter unius mulierculae raptum, Europa atque Asia decennali bello confligunt. Quasdam repudiatas, altero nuptiarum die, statim nupsisse legimus. Uterque reprehendendus maritus, et cui tam
Abbreviated transcription (Latin):
tam impotentem: et quod nemo posset credere catoni.
superbam: Hor ideo: nequis putet si pauperem duxe¬
rit. satis se cõcordiȩ prouidisse Philippũ regem macẽ¬
donum. contra quem demonsthenis philippicȩ conant:
introeuntem ex more cubiculum. uxor exclusit irata:
Qui exclusus tacint : et in niriam suam uersu tra¬
gieo cõsolatus est. Gorgia rethor librũ pulcherrimum
de concordia grecis tunc intorse diffidentibus biscitauit
Qlampie cui melanthius inimicus enus be nobis anqur
de concordia precipit: quise et uxorem et ancillibolcum
aresimuna domo concordart non potutto Seriulabani
qui ppe moeor enis. ancllule pul chi taudati. e eastossimũ
im prdie in mulieres maledic ta sarit dide es sret conde¬
ne logqiditur: mnalarum me mulierum deste pere. ofilo
inloꝓti urbe semi barbara. et posita insolatudiare pos¬
risest itonurus altera die socrum ollam inuacuson pote
oderunt nur us: Hegimus guen dam apud romonos

Expanded text:
tam, impotentem, et quod nemo posset credere Catoni tam, impotentem, et quod nemo posset credere Catoni superbam. Hoc ideo dico, ne quis putet, si pauperem duxerit, satis se concordiae providisse. Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se et uxorem et ancillam tres in una domo concordare non potuit. Aemulabatur 317 quippe uxor ejus ancillulae pulchritudini, et castissimum iae in mulieres maledicta sunt. Unde et Hermione loquitur: Malarum me mulierum decepere consilia. In Lepti urbe semibarbara, et posita in solitudine, moris est ut nurus altera die socrum ollam mutuam  Al. muoderunt nurus. Legimus quemdam apud Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
humeris. et repandis cruribus disceptarent: noiussime
uerterunt in eum impecũ. et male mulcatũ fugi¬
entẽq diuꝑsetute funt: Iuodam autẽ tempore. tum
infinita cõuicia e& suꝑiori loco ingerenti aanhy ppe
restitisset: aqua ꝑ fusus immunda. nichl responctit¬
amplius. quam capite de terso. sciebam inquit futu¬
rum ut ista tonitrua imber segueretur: Lucii sylle¬
felitis si nõ habuisset uxorẽ. metella cõ iux palam
erat impudica: Et quia nouissimi mala nr̃a discimus:
id athenis cantabatur et sylla ignorabat: Setretaq
domus suȩ: primum hostram cõuicio didicit. Ĩi pom¬
peio. mutiam uxorem impudicam quã pontificis
spadones et mithri daticȩ ambiebant cateruȩ. cũ eũ
putarent ceteri scientem: pati indicauit ĩt inex¬
pedicione cõmilito. et uctorem tocius orbis tristi
nuncio cõsternauit: Marcus cato censorius habuit
uxorem artoriam paulam humili loco natam: uiolen¬

Expanded text:
humeris, et repandis cruribus, disceptarent: novissime humeris, et repandis cruribus, disceptarent: novissime verterunt in eum impetum, et male mulctatum fugientemque diu persecutae sunt. Quodam autem tempore cum infinita convicia ex superiori loco ingerenti Xantippae restitisset, aqua perfusus immunda, nihil amplius respondit, quam capite deterso: Sciebam, inquit, futurum, ut ista tonitrua imber sequeretur. Lfelicis si non habuisset uxorem Metalla coniunxpalam erat impudica et quia novissimi mala nid Athenis cantabatur, et Sylla ignorabat; secretaque domus suae primum hostium convicio didicit. Cn. Pompeio Mutiam uxorem impudicam, quam Pontici spadones, et Mithridaticae ambiebant catervae, cum eum putarent caeteri scientem pati, indicavit in expeditione commilito, et victorem totius orbis tristi nuntio consternavit. M. Cato Censorius habuit uxorem Actoriam Paulam, humili loco natam, vinolen
Abbreviated transcription (Latin):
fundat xp̃ianorũ quorũ cõuersacio incelis est: qui
quotidie dicunt. cupio dissolui. et cũ xp̃o esso: bere
dem nimirũ defiderabit hominem coheredes xp̃:
et obtabit liberos. ne potũq serie delectabitur quos
forsitan sit occupaturus anti xp̃s : cũ leganius moysen
et samuelem filus fuis alios pretulisseꝰ nec putasse libe¬
ros quos uidebant dño displicere Cicero rogatus ab.
hirtio. ut post repudium terentiȩ sororẽ eius. du¬
teret: omino facere suꝑ sedit. dicens. non posse se et¬
uxori et philosoplnȩ pariter oꝑam dare. Illa interĩ
iõnx egregia. et quȩ de fontibus tullianis hauserat sapi¬
entiam. nupsit salustio mimico eiꝰ. et tertio messale ccobi¬
no: et quasi per quosdam gradus eloquentiȩ. de uolu¬
ta est: Socrates xant hyppen et myro neptem aristidis.
duas habebat uxores. Quȩ dũ crebro interse urga.¬
ront. et ille eas irridere eẽt solitus. qđ ꝓpterse sȩdisfi¬

Expanded text:
fundat Christianorum quorum conuersatio in caelis est, qui fundat Christianorum quorum conuersatio in caelis est, qui quotidem nimirum desiderabit hominem, cohaeres Christi? et optabit liberos, nepotumque serie delectabitur, quos forsitan sit occupaturus Antichristus; cum legamus Moysen et Samuelem filiis suis alios 316 praetulisse; nec putasse liberos, quos videbant Domino displicere? Cicero rogatus ab Hirtio, ut post repudium Terentiae, sororem ejus duceret, omnino facere supersedit, dicens, non posse se uxori et philosophiae pariter operam dare. Illa interim conjux egregia, et quae de fontibus Tullianis hauserat sapientiam, nupsit Sallustio inimico ejus, et tertio Messalae Corvino, et quasi per quosdam gradus eloquentiae devoluta est. Socrates Xantippen et Myron neptem Aristidis, duas habebat uxores. Quae cum crebro inter se jurgarentur, et ille eas irridere esset solitus, quod propter se foedissi
Abbreviated transcription (Latin):
corpore nõ potest. cogitatione conpleclitur Et si ho.¬
minum inopia fuerit. loquetur cũ dõ: Nũquã minus
solus erit: quã cũ solus suerit: Porro liberorum causa
uxorem ducere. ut uel nomen nrm nõ intereat
uel habeamus senectutis presidia: et certis utamur
heredibus: stolidissi mũ est Quid enĩ ad nos pertinet
recedentibus emundo. si nomine nr̃o alius nõ uocetur.
cũ et filius non statim patris uocabulum referat. et
in numerabiles sint qui eodem appellentur nomine ͦ
Aut quȩ senet xñtutis aucilia funt nutrire domi. qui
aut prior te i forte moriatur. aut peruersissimis
moribus sit. aut certe tũ ad maturã etatẽ ueneris
tarde ei uidearis mori ͦ Heredes autẽ meliores et cer¬
ciores sunt amici et propinqui quos iudicio eligas:
quã quos uelis nolis habere cogaris Licet certa here¬
ditas sit. dũ ad uiuis bene abuti substantia tua: quã
tuo labore quęfita inincertos usus relinquere:

Expanded text:
corpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hocorpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hominum inopia fuerit, loquitur cum Deo. Sumquam minus solus erit quam cum solus fuerit. Porro liberorum causa uxorem ducere, ut uel nomen nostrum non intereat uel habeamus senectutis praesidia et certis utamur haeredibus, stolidissimum est. Quid enim ad nos pertinet recedentes a mundo, si nomine nostro alius non uocetur, cum et filius non statim patris uocabulum referat et innumerabiles sint qui eodem appellentur nomine? Aut quae senectutis auxilia sunt nutrire domi qui aut te prior moriatur, aut peruersis moribus sit, aut certe, cum ad maturam aetatem uenerit, tarde ei uidearis mori? Haeredes autem meliores et certiores sunt amici et propinqui quos iudicio eligas, quam quos, uelis nolis, habere cogaris, Ñlicet certa haereditas sit dum aduiuis bene uti substantia tua, quam tuo labore quaesita in incertos usus relinquere.
Abbreviated transcription (Latin):
Qd si ꝓpter dispensationẽ domus. et langoris sola¬
cia. et sugam sollicitudinis ducuntur uxores: mul¬
to melius seruus sidelis dispensat obydiens auc to¬
ritati dñ. et dispoficioni eius. obtemperans. qũa
uxor. quȩ ineo se aestimat dominam si aduersũ
uni faciat uoluntatem : id est qđ placet. nõ quod
inbetur. Ad sidert autẽ egrotanti magis possunt
amici. et uernaculȩ beneficus obligati: quã illa quę
nobis imputet lacrimas suas. et hertditatis spe uen¬
dat illu uiemꝰ et sollicitudinem iactans. lanquen¬
tis animũ desꝑatione cõturbet Tuod si lanquerit
coegro tandum est: et nũquã ab eius. lecculo rece¬
dendũ: Aut sibona fuerit et suauis uxor quȩ tam̃
raro uie est: cũ pirturiente gemimꝰ s. cũꝑidi¬
tante torquemur Sapiens autẽ mĩgua solus esse potest.
habet secũ om̃s quisunt quiq umquã suerunt boni.
et animũ liberum quocumque uult transfert Iuo d

Expanded text:
Quod si propter dispensationem domus et languoris solaQuod si propter dispensationem domus et languoris solatio et fugam solitudinis ducuntur uxores, multo melius seruus fidelis dispensat, obediens auctoritati domini et dispositioni eius obtemperans, quam uxor quae in eo se aestimat dominam si aduersum uiri faciat uoluntatem, id est quod placet, non quod iubetur. Assidere autem aegrotanti magis possunt amici et uernaculae, beneficiis obligati, quam illa quae nobis imputet lacrymas suas et haereditatis spe uendat illuuiem, et sollicitudinem iactans, languentis animum desperatione perturbet. Quod si languerit, coaegrotandum est et numquam ab eius lectulo recedendum. Aut si bona fuerit et suauis uxor, quae tamen rara aut uix est, cum parturiente gemimus, cum peritante torquemur. Sapiens autem numquam esse solus potest. Habet secum omnes qui sunt quique umquam fuerunt boni, et animum liberum quocumque uult transfert. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
culũ est: Anmam cũ ꝓpinquus mone ret᷑ ut alteri¬
et modium uertetur ac iurgia. et nisi cito cõsilseri
parabit uenena: Anus et aurifices et hariolos et nus¬
ato res gem marum. sericarũq uestium sinttromi¬
seris periculum pudicitiȩ est. Si prohibueris. fus¬
peciprusin niria: Uerunquid prod est etiam dili¬
geus custodia. cũ uxor seruari inpudica nõ possit
pudica non debeat: insida eĩ custos ẽ: castitatis
nec essitas. Et illa uere pudita dicenda est: culicnt
peccare. sed noluit: Pulchra cito acdamatur: sȩda¬
sarile cõ cupiscit. difficile custoditur quod plures
amant: molestũ est possi dert quod neno habert dig¬
neur Minore tamen miseria de N formis habetur.
quam formosa seruatur. Nichniltu. Qtum est inquod
tocius uota popłi suspirant: Alius forma alius inꝗt¬
nio. alius facetus. alius liberalitate sollicitat: Ali¬
quomodo expignatur : quod undique incesstair:

Expanded text:
culum est. Anniam cum propinquus moneret, ut altericulum est. Anniam cum propinquus moneret, ut alteriet in odium uertetur ac iurgia, et nisi cito consulueris, parabit uenena. Anus et aurifices et hariolos et institores gemmarum sericarumque uestium, si intromiseris, periculum pudicitiae est; si prohibueris, suspicionis iniuria. Verum, quid prodest etiam diligens custodia, cum uxor seruari impudica non possit, pudica non debeat? Infida enim custos est castitatis necessitas, et illa uere pudica dicenda est cui licuit peccare, si uoluit. Pulchra cito adamatur, foeda concupiscit. Difficilecustoditur quod plures amant. Molestum est possidere-quod nemo habere dignetur. Minore tamen miseria deformis habetur quam formosa seruatur. Nihil tutum est in quo totius populi uota suspirant: alios forma, alios ingenio, alios facetiis, alios liberalitate pollicitat. Aliquo modo expugnatur quod undique lacessitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ris fastidio sed maledicto senfit inimiti Certe quȩ
secundũ ducit maritũ. hoc dicere nõ potest. Marcia
catonis filia minor cũ quereretur ab ea cur post
amissum maritũ de nuo nõ nuberet: respondit. nõ.
se inuenire uirũ quise magis uellet quã sua. Q uo
dicto eleganter ostendit diuicias magis inuxoribus
erigi solere quã pudicitiam: et multos nõ oculis sed di¬
gitis uxores ducere Obtima sane res. quã auaricia cõ¬
ciliat Eadem cum lugeret uirũ. et matronȩ ab ea
quererent quẽ diem ultimũ haberet luctus: ait
Quẽ et uite. Arbitror quȩ ita uirũ quȩ rebat ab¬
sentẽ: de scđo matrimonio nõ cogitabat. Brutus por¬
ciam uirginem duxit uxorem: mar ciam cato non
uirginem: Sed marcia inter hortensium catonẽq
dis currit. et sine catone unuere potuit: porcia sine
bruto nõ potuit. Magis enĩ se unicis uiris applicant
feminȩ : et nichil aliud nosse arcioris indalgentiȩ uin¬

Expanded text:
ris fastidio, sed maledicto sensit inimici. Certe quae ris fastidio, sed maledicto sensit inimici. Certe quae secundum ducit maritum, hoc non potest dicere. Marcia Catonis filia minor, cum quaereretur ab ea, cur post amissum maritum denuo non nuberet, respondit, non se invenire virum, qui se magis vellet, quam sua. Quo dicto ostendit, divitias magis in uxoribus eligi solere, quam pudicitiam, et multos non oculis, sed digitis uxores ducere. Optima sane res, quam avaritia conciliat. Eadem cum lugeret virum, et matronae ab ea quaererent, quem diem haberet luctus ultimum, ait, quem et vitae. Arbitror, quae ita virum quaerebat absentem, de secundo matrimonio non cogitabat. Brutus Porciam virginem duxit uxorem: Marciam Cato non virginem; sed Marcia inter Hostensium Catonemque discurrit, et sine Catone vivere Marcia potuit: Porcia sine Bruto non potuit. Magis enim se unicis viris applicant feminae; et nihil aliud nosse, magnum arctioris indulgentiae vin
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantẽ: mostrauerat: Iudicauit enĩse nõ ama¬
ri: guȩ et alteri posset ostendi: Rodogune filia
darii : post mortẽ uiri: nutricẽ que illi scđas nupcias
suadebat occidit Alcen fabule ferunt. pro atmeto
sponte defunctam: et pene lopis pudicitia homeri
carmenest. laudamia quoq poetarũ ore cantatur:
quȩ molata pucdicitia nolens suꝑ uiuere. maculam
iteorẽ tantȩ pudicitiȩ: ut illo qnoq scło ꝓexẽ plo fue¬
rit: quod inpudicitia mõstrũ erat nõ uicium: Isiam
senex et trementi corpore in quodam uirgio audiuit
ex probari sibi osfȩtidũ: et tristis se domũ cõtulit: Cũq
uxori quęstus est quare nunquã se monuisset itthinc
uicio mederetur: fecissem inquid illa nisi putassem om̃i¬
busiuiris sic osolert Laudanda in utroq pudica et nobi¬
lis femina : et si ignorauit uiciũ uiri. et si pacienter tu¬
lit: et quod maritus infelicitatẽ corporis su nõ uxo¬

Expanded text:
ignorantem monstraverat. Judicavit enim se non amaignorantem monstraverat. Judicavit enim se non amari, quae et alteri posset ostendi. Rhodogune filia Darii, post mortem viri, nutricem quae illi secundas nuptias persuadebat, occidit. Alcestin fabulae ferunt pro Admeto sponte defunctam; 312 et Penelopes pudicitia, Homeri carmen est. Laodamia quoque poetarum ore cantatur, quae violatae pudicitiae nolens supervivere, maculam uxorem, tantae pudicitiae, ut illo quoque saeculo pro exemplo fuerit, quo impudicitia monstrum erat, non vitium. Is jam senex et trementi corpore, in quodam jurgio audivit exprobrari sibi os fetidum, et tristis se domum contulit. Cumque uxori questus esset quare numquam se monuisset, ut huic vitio mederetur: Fecissem, inquit illa, nisi putassem omnibus viris sic os olere. Laudanda in utroque pudica et nobilis femina, et si ignoravit vitium viri, et si patienter tulit, et quod maritus infelicitatem corporis sui, non uxo
Abbreviated transcription (Latin):
cõcubina contra crudelissi mihostis imꝑium. inter
extraneos et imminente discrimine funeri uocta
dissolint: mori parata ꝓmortuo quẽ uiuũ dilexerat:
Strato regulus sidonis manu ꝓpria se uolens cõfodere
ne imminentibus persis ludibrio foret. quorũ fȩdus
ȩgypti regis societate neglexerat. retrahebatar for¬
midine : et gladũ quẽ arripuerat circũspectanshostiũ
pauidus expectabat aduentũ: quẽ iamq capiendũ
uxor intelligens. extorsit acynacẽ emanu. et latuseiꝰ.
trans uerberauit: Compositoq ex more cadauere.
moriens se suꝑ iecit: ne post nirginalia fȩdera alteri¬
us coitũ sustineret  enophon inairi maioris scri-¬
bit infantia. occiso abradate uiro quẽ phathia itxor
miro amore dilexerat: collocasse se nixta corpus la¬
cerum Et consusso pectore sanguinẽ suũ mariti
fudisse uulneribus: Iustã causam regis occidendi
putauit uxor: quã maritus nudam amico suo et

Expanded text:
concubina contra crudelissimi hostis imperium, inter concubina contra crudelissimi hostis imperium, inter extraneos, et imminente discrimine, funeri justa persolvit, mori parata pro mortuo, quem vivum dilexerat. 45. Strato regulus Sinodis manu propria se volens confodere, ne imminentibus Persis ludibrio foret, quorum foedus Aegyptii regis societate neglexerat, retrahebatur formidine, et gladium quem arripuerat circumspectans, hostium pavidus exspectabat adventum. Quem jam jamque capiendum uxor intelligens, extorsit acinacem de manu, et latus ejus transverberavit. Compositoque ex more cadaveri se moriens superjecit, ne post virginalia foedera alterius coitum sustineret. Xenophon in Cyri majoris scribit infantia, occiso Abradote viro, quem Panthea uxor miro amore dilexerat, collocasse se juxta corpus lacerum, et confosso pectore, sanguinem suum mariti infudisse vulneribus. Justam causam regis occidendi putavit uxor, quam maritus nudam amico suo et
Abbreviated transcription (Latin):
illioͥrũ regina. ut longi tempore uiris fortissimis
imperaret. et romanossepe frangeret: miraculo
utique meruit castitatis: Indi et om̃s pene barbas¬
ireores plari mas habent: apud quod lex est et ucor
carissima cũ defuncto merito cremetur: Hȩ igit᷑
contendunt interse de amore uisi: et ambitio
summa certantium est. ac testimonium castitatis
dignam morte decerni Itaque uic trtx inha¬
bitu ornatuq pristino uxta cadauer accubat.
amplexans illud et de osculans: et sub positos ig¬
nes pudicitiȩ laude contẽpnens Puto que sic mo¬
ritur. scđas nuptias nõ requirit: Alcybiades ille
socraticus: uictis atheniensibus fugit ad phar nabaqũ
Qui accepto precio alẏsandro principe : lace demonio¬
rum. iussit eũ inter sici. Cũq suffocato capud eẽt ab¬
latũ. et missũ lysandro intestimonium cȩdis explete.
reliqua pars corporis iacebat in sepulta Sola igitur

Expanded text:
Illyricorum regina, ut longo tempore viris fortissimis Illyricorum regina, ut longo tempore viris fortissimis imperaret, et Romanos saepe frangeret, miraculo utique meruit castitatis. Indi, ut omnes 311 pene barbari, uxores plurimas habent. Apud eos lex est, ut uxor charissima cum defuncto marito cremetur. Hae igitur contendunt inter se de amore viri; et ambitio summa certantium est, ac testimonium castitatis, dignam morte decerni. Itaque victrix in habitu ornatuque pristino juxta cadaver accubat, amplexans illud et deosculans, et suppositos ignes, pudicitiae laude contemnens. Puto quae sic moritur, secundas nuptias non requirit. Alcibiades ille Socraticus, victis Atheniensibus, fugit ad Pharnabazum. Qui, accepto pretio a Lysandro principe Lacedaemoniorum, jussit eum interfici. Cumque suffocato caput esset ablatum, et missum Lysandro in testimonium caedis expletae, reliqua pars corporis jacebat insepulta. Sola igitur