comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã hoc. Nisi crediditis quia ds sũ: moriȩ¬
mini in peccatis ur̃is. Bene deo grãs. qͥa
dixit nͥ crediditis: ñ dixit nͥ ceꝑitis. Quis
enĩ hoc capiat.: Aut uero quia ausus sũ
dicere. & uisi estis intelligere: aliqͥd de tan¬
ta in effabilitate cepistis: Si ergo ñ capis:
fides te lib̾at. Id̾o & dñs ñ ait. nisi ceꝑitiꝰ
quua ego sum: sed quod poterant dixit.
nisi creditis quia ego sum: moriemini
in peccatis ur̃is. Et illi semꝑ t̾rena sapi¬
entes. & semꝑ scđm carnẽ & audientes
& respondentes: quid ei dixer̃t: Tuqͥses:
Non enim ẽ dixisti nisi crediditis qͥa ego sũ
ad didisti quid esses. Quis es ut credamꝰ.
Et ille. Principiũ. Eece qđ est esse. Principiu
mutari ñ potest. Principiũ & in se maliec.
& innouat om̃ia. Principiũ est cui dictũ
ẽ Tũ autem icłe ipse es: & anni tui ñ de¬
ficient. Principiũ ait: qui & loquor uob.
Pruicipiũ me credite: ne moriamuu in

Expanded text:
quam hoc, Nisi credideritis quia ego Deus sum, moriemini in peccatis vestris. Bene, Deo gratias, quia dixit, Nisi credideritis: non dixit, Nisi ceperitis. Quis enim hoc capiat? Aut vere, quia ausus sum dicere, et visi estis intelligere, aliquid de tanta ineffabilitate cepistis? Si ergo non capis, fides te liberat. Ideo et Dominus non ait, Nisi ceperitis quia ego sum; sed quod poterant dixit, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. 11. Et illi semper terrena sapientes et semper secundum carnem audientes et respondentes, quid ei dixerunt? Tu quis es? Non enim cum dixisti, Nisi credideritis quia ego sum, addidisti quid esses. Quis es, ut credamus? Et ille, Principium. Ecce quod est esse. Principium mutari non potest: principium in se manet, et innovat omnia; principium est, cui dictum est, Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Principium, ait, quia et loquor vobis. Principium me credite, ne moriamini in
Abbreviated transcription (Latin):
tis quia ego sum: Ego sũ. Quio: Nichib addi¬
dit. Et quia nichil addidit: multũ est quod cõm̃¬
dauit. Expectabat᷑ enĩ ut diceret qͥd essec. nec ta¬
m̃ dixit. Quid expectabat᷑ : Ut diceret forte. nisi
crediditis quia ego sũ xp̃s: si ñ crediditis quia e¬
go sum dei filius. nisi credid̾itis quia ego sũ uer¬
bũ patris. nͥcrediditis qͥa ego sũ conditor miui¬

Expanded text:
itis quia ego sum? Ego sum, quid? Nihil addiitis quia ego sum? Ego sum, quid? Nihil addidit; et quia nihil addidit, multum est quod commendavit. Exspectabatur enim ut diceret quid esset, nec tamen dixit. Quid exspectabatur ut diceret? Forte, Nisi credideritis quia ego sum Christus; nisi credideritis quia ego sum Dei Filius; nisi credideritis quia ego sum Verbum Patris; nisi credideritis quia ego sum conditor mun
Abbreviated transcription (Latin):
pendens irrisus est. a qͦ lancea uulneratꝰ ẽ. aqͦ
felle & aceto potatꝰ est: erant m̃bra xp̃i. ꝓ qͥbꝰ¬
dixit. Pat᷑ ignosce illis: quia nesciunt quid fa¬
c̃iunt. Qͥd aut̃ conuerso ñ ignoscitur: si fusus. xp̃i
sangius ignoscit᷑: Qͥs homicida desꝑet si inspẽ
redditꝰ est. a quo etiã xp̃s occisus est : Credidert̃
inde multi: donatꝰ ẽ eissanguis xp̃i: ut magis
eum biberent quo lib̾arent᷑ quã rei de illo effu¬
sotenerent᷑ Quis desꝑet si in cruce latro saluatꝰ
ẽ: Ante paululũ homicida. post paululũ accusa¬
tus: conuic̾tus. dãpnatus. suspens us lib̾atus.
Noli mirari u cõuictꝰ ibi cdampnatus. S ibilib̾atꝰ:
uͥ mutat᷑. In hoc ergo popło: eui dñs loquebat᷑
erant qͥ in peccato suo fuerant morituri. erant
etiã qͥ in ipsum quilo quebat᷑ fuerant credituri.
& ab om̃i peccaro lib̾andi. Tam̃ hoc attende:
moriemini in peccatis ur̃is. Qd est si ñ credidĩ¬

Expanded text:
pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo felle et aceto potatus est, erant membra Chridixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Quid autem converso non ignoscitur, si fusus Christi sanguis ignoscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est a quo etiam Christus occisus est? Crediderunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent quo liberarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: quis desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus, ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mutatus . In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in peccato suo fuerant morituri: erant etiam quiet ab omni peccato liberandi. Tamen hoc attende, moriemini in peccatis vestris. Quid est, Si non credider
Abbreviated transcription (Latin):
nib ad eccłiam fertur: ne sine babtismo exeat.
& in peccato quo natus ẽ moriat᷑. Infelicissima
conditio. misera sors istorũ: qui de ore ueridico
hoc eis contingat: exponit. Si enĩ ñ crediditis:
titudine que dñm audiebat: & eos fuisse qui
credituri erant. Quasi in om̃s autẽ ꝓcesserat se¬
uerissima illa sententia: inpeccato ur̃o moriemi¬
ni. Ac ꝑ hoc & illis qui credituri erant: speserat
ablata. Illi seuiebant: illi timebant. Immo ñti¬
mebant: sed iam desꝑabant. Reuocabat eos in
spẽ: adiunxit enĩ. Si ñ crediditis quia ego sũ:
moriemini in peccatis ur̃is. Ergo si crediditis
quia ego sum: ñ moriemini in peccatis ur̃is.
Reddita spes ẽ desꝑantib: excitatio facta ẽ dormi¬
entibꝰ cordibꝰ. Euigilauer̃t. in de plurimi credidert:
sicut euangłii ipsius consequentia testat᷑. Erant
enĩ illic m̃bra.xp̃i: que ñdum adheserant corpo¬

Expanded text:
nibus ad Ecclesiam fertur, ne sine Baptismo exeat, nibus ad Ecclesiam fertur, ne sine Baptismo exeat, et in peccato quo natus est moriatur. Infelicissima conditio, misera sors istorum, qui de ore veridico hoc eis contingat, exponit: Si enim non credideritititudine quae Dominum audiebat, et eos fuisse qui credituri erant. Quasi autem in omnes processerat severissima illa sententia, In peccato vestro moriemini; ac per hoc et illis qui credituri erant, spes erat ablata: illi saeviebant, illi timebant; imo non timebant, sed jam desperabant. Revocavit eos in spem; adjunxit enim, Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. Reddita est spes desperantibus, excitatio facta est dormientibus, cordibus evigilaverunt: inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testantur. Erant enim illic membra Christi, quae nondum adhaeserant corpo
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo: nec audies qđ audiert̃ iudei. morienui¬
ni in peccatis ur̃is. Om̃s enĩ c̃ peccato nati sumꝰ.
om̃s uiuendo ad id qđ nati eramꝰ addidimꝰ magiꝰ¬
q de mundo facti sumꝰ quã tunc quando depa¬
rentib nr̃is nati sumus. & ubi essemꝰ. si ille ñ ue¬
niret. qͥ ñ habebat omino peccatũ: ut solueret om̃e
peccatũ : In quẽ uidei quia non credebant: meri¬
to audiert̃ moriemini in peccatis ur̃is. Quia ñ hab̾e
peccatũ nullo modo potiustis: qui c̃ peccato nati es
tis. S tam̃ si in me inqͥt crediditis. c̃peccato quidẽ
nati estis: sed in peccato ur̃o morituri ñ estis. Tota
ergo infelicitas iudeoꝵ ipsa erat: ñ peccatũ ñ hab̾e.
s in peccatis mori. hoc ẽ qđ debet fugere om̃is xp̃i
anꝰ. ꝓ pt̾ hoc ad babtismũ currit᷑ ꝓpt̾ hoc qͥegri¬
tudine uel aliunde ꝑiclitat᷑. sibi desidat subue¬
niri: ꝓpt̃ hoc etiã sugens paruulꝰ amatre piis ma¬

Expanded text:
in mundo; nec audies quod audierunt Judaei, Moriemiin mundo; nec audies quod audierunt Judaei, Moriemini in peccatis vestris. Omnes enim cum peccato nati sumus; omnes vivendo ad id quod nati eramus addidimus, magisque de mundo facti sumus, quam tunc quando de parentibus nostris nati sumus. Et ubi essemus, si ille non veniret, qui non habebat omnino peccatum, ut solveret omne peccatum? In quem Judaei quia non credebant, merito audierunt, Moriemini in peccatis vestris: quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui eum petis; sed tamen, si in me, inquit, credideritis, cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitas ipsa erat, non peccatum habere, sed in peccatis mori. Hoc est quod debet fugere omnis Chripter hoc qui aegritudine vel aliunde periclitantur, sibi desiderant subveniri; propter hoc etiam sugens parvulus a matre piis ma
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ pietatẽ & ĩpietatẽ. quantũ int spẽ & desꝑationẽ.
quantũ int̾ caritatẽ & cupiditatẽ. Multũ gͦ int̾erat.
Qͥa gͦ qͥa tantũ int̾erat apli de mundo ñ erãt. Si cogites qͣmͦ
nati sint. & unde uenerint. qͥa om̃s ex adam uene¬
rant: de hoc mundo erant. S qͥd ait eis ipse dñs:
Ego uos de mundo elegi. Qui ergo erant demundo.
facti sunt ñ de mundo: & ꝑtinere cepert ad eũ ꝑ
quẽ fac̾tus ẽ mundꝰ. Isti autẽ remansert esse de
mundo: qbꝰ dictũ est. Moriemini in peccatis ur̃is. Ne-
mo gͦ dicat fr̃s: de hoc mundo ñ sũ. Quisqͥs es homo.
de hoc mundo es: s uenit ad te qͥfecit mundum.
ꝙ lib̾auit te dehoc mundo. Si delec̾tat te mundꝰ. sẽ¬
ꝑ us eẽ ĩmundus. Si aut̃ iã ñ te delectat hic mund:
ĩã tu es mundꝰ. Uerũtam̃ si ꝑ aliquã infirmitatem
adhuc te delectat mundꝰ : habitet in te qͥmundat.
& eris mundꝰ. Si aut̃ fueris mundꝰ. ñ remanebis

Expanded text:
erationem, quantum inter charitatem et cupiditatem: multum ergo intererat. Quid ergo? quia tantum intererat, Apostoli de mundo non erant? Si cogites quomodo nati sint, et unde venerint; quia omnes ex Adam venerant, de hoc mundo erant. Sed quid eis ait ipse Dominus? Ego vos de mundo elegi . Qui ergo de mundo erant, facti sunt non de mundo, et pertinere coeperunt ad eum per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse de mundo, quibus dictum est, Moriemini in peccatis vestris. 6. Nemo ergo dicat, fratres, De hoc mundo non sum. Quisquis es homo, de hoc mundo es: sed venit ad te qui fecit mundum, et liberavit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse immundus; si autem jam non te delectat hic mundus, jam tu es mundus. Verumtamen si per aliquam infirmitatem adhuc te delectat mundus, habitet in te qui mundat, et eris mundus. Si autem fueris mundus, non remanebis
Abbreviated transcription (Latin):
pore languentis. Mortua ẽ statio: in corpore am¬
bulantis. Mortua ẽ ambulatio: in corpore stan¬
tis. Mortua ẽ ambulatio & statio: in corporeia¬
centis. Mortua ẽ locutio: in lingua tacentis Qc¬
quid mutat᷑ & est qđ ñ erat: iudeo ibi quan¬
dã uitam in eo qͦd ẽ. & mortẽ in eo quod fuit.
Deniq de mortuo cũ diciturubi ÷ ħo ille: res¬
pondetur: fuit. Oueritas. que uere ẽ. Nã & in om¬
agitatione creature duo tẽpora inuenio: p̃teri

Expanded text:
pore languentis, mortua est statio in corpore ampore languentis, mortua est statio in corpore ambulantis, mortua est ambulatio in corpore stantis, mortua est ambulatio et statio in corpore jacentis, mortua est locutio in lingua tacentis: quidquid mutatur et est quod non erat, video ibi quamdam vitam in eo quod est, et mortem in eo quod fuit. Denique de mortuo cum dicitur, Ubi est homo ille? respondetur, Fuit. O veritas quae vere es! Nam in omagitatione cre
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ mitis. ñ ÷. Si omĩa sunt hec q̃ ꝑ te fac̾ta st᷑.
qd est qđ tͥ ꝓpriũ quiddã genuisti ipsũ esse. qđ
aliis ñ dedisti ut tu solus esses: Nam qͦ modo au¬
dio ego sum qͥ sũ. quasi alia ñ sint. &ͦ qͦmodo au¬
dio. nͥ crediditis qͥa ego sũ Illi enĩ ñ erant. qui
audiebant: Et si peccatores erant: homines erant.
Qͥd gͦ facio: Qͥdẽ: ipsũ eẽ. dicat cordi: intus dicat.
intus loquat᷑. Homo interior audiat: mens
capiat. Uere esse enĩ est: semꝑ eodẽ mͦ esse.
Res enĩ aliqua: quelibet om̃ino. Quasi cepi dis¬
putare: & destiti querere. Forte qđ audiui uo¬
lo loqͥ. Auditu meo det exultationẽ. & ur̃o eũ
loqͦr. Res enĩ q̃libet ꝓrsus qͣlicũq excellñtia si
mutabilis ẽ: ñ uere ẽ. Non enĩ est ibi uerum
esse: uͥ est & ñ esse. Quicqͥd enĩ mutari potest.:
rat: & ñ est. Nigredo mortua ẽ: in capite albes¬
centis senis. Puleritudo mortua est incorpore al¬
re fessi & incui senis. Mortue sunt uires: in cor¬

Expanded text:
quem mittis non est? Si omnia sunt haec quae per te facta sunt, quid est quod tibi proprium quiddam tenuisti ipsum esse, quod aliis non dedisti, ut tu solus esses? Nam quomodo audio, Ego sum qui sum; quasi alia non sint? et quomodo audio, Nisi credideritis quia ego sum? Illi enim non erant qui audiebant? Et si peccatores erant, homines erant. Quid ergo facio? Quid sit ipsum esse, dicat cordi, intus dicat, intus loquatur; homo interior audiat, mens capiat vere esse: est enim semper eodem modo esse. Res enim aliqua, quaelibet omnino: quasi coepi disputare, et destiti quaerere; forte quod audivi volo loqui, auditui meo det exsultationem et vestro cum loquor: res enim quaelibet, prorsus qualicumque excellentia, si mutabilis est, non vere est; non enim est ibi verum esse, ubi est et non esse. Quidquid enim mutari potest, mi quod erat, et non est. Nigredo mortua est in capite albescentis senis, pulchritudo mortua est in corpore rvi senis, mortuae sunt vires in cor
Abbreviated transcription (Latin):
telligendi p̃stet effectũ. Nã ego qͥbꝰ uerb. x sifor¬
te aliqͥd capio: ꝑducere possũ qđ capio. ad corda
ur̃a : Qͥsnã sufficit sonꝰ. que suppetit eloquentia
q̃ uires intelligendi: que facultas ꝓferñdi : Dicã¬
ꝗͣ dño iħu xp̃o: dicã & audiat me. Credo p̃sentẽ:
om̃ino ñ dubito. Ipse enĩ dixit. Ecce ego uobisẽ

Expanded text:
telligendi praestet effectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perducere possum quod capio ad corda vestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppetit eloquentia? quae vires intelligendi? quae facultas proferendi? 10. Dica Christo, dicam, et audiat me. Credo praesentem, omnino non dubito; ipse enim dixit, Ecce ego vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
si forte caꝑet moyses illi ad qͦs mittebat᷑ quando
caꝑent: Distulit ergo dñs qđ caꝑe homo ñ pos¬
set & addidit qđ caꝑe posset. Ad iunrit enĩ xait.
Ego sũ ds abraha & ds ysaac: & ds̃ iacob. hoc potest
caꝑe. Nã ego sũ qͥsum que mens potest caꝑe:
Quid gͦ nos: Audebimꝰ ne aliquid dicere. ex hoc
dicere audistis nͥ crediditis qͥa ego sũ: moriemi¬
ni in peccatis ur̃is: Ita ne his uerbis meis tantil¬
lis. o pene nullis audebo disputare quid sit
tẽ potiꝰ quã disputantẽ. magis querentẽ quam
p̃sumentẽ: potiꝰ discentẽ quã boentẽ. & certe in me.

Expanded text:
si forte caperet Moyses, illi ad quos mittebatur quando si forte caperet Moyses, illi ad quos mittebatur quando caperent? Distulit ergo Dominus quod capere homo non posset, et addidit quod capere posset: adjunxit enim et ait, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Hoc potes capere: Nam Ego sum qui sum, quae mens potest capere? 9. Quid ergo nos? audebimusne aliquid dicere ex hoc quod Dominum dicere audistis, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris? Itane his viribus meis tantillis et pene nullis, audebo disputare quid sit tem potius quam disputantem, magis quaerentem quam praesumentem, potius discentem quam docent
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tor. nͥ hoc crediditis quia ego sũ: morieminu
in peccatis ur̃is. Multũ est ipsũ qđ ait ego sũ:
quia sic dixerat & ds̃ moysi Ego sum qͥsum.
Quis digne eloquatur quid sit sũ: ottebat
ds̃ ꝑ angłm suũ seruũ suũ moysen: adliban¬
dũ ex egipto popłm suũ. Legistis qđ audistis
& nostis. Cõmemoro tam᷑. Mitcebat trem̃tẽ.
excusantẽ: sed obedientẽ. Cum ergo excusa¬
ret ait do: quẽ loqui in angło intelligebat
eis : & dñs ad illũ. Ego sũ qui sũ. Et repetunt.
Dices filiis isrb̃ Qui ẽ : misit me aduos: Non ait
& ibi ego sũ ds̃: aut ego sum mundi fabͥcator
aut ego sũ rerũ om̃iũ creator. aut ego sum
ipsius popłi liberandi ꝓpagator: sed hoc tantũ
ego sũ qͥ sũ & dices filus isrł. Qui ẽ ñ addidit
dixit. qui est misit me ad uos. forte multũ
erat & ad ipsũ moysen: sicut multũ est ꝙ ad
nos: & multomagis ad nos intelligere qͥd die¬
tũsit. ego sũ qͥsũ Ergo qͥ ẽ misit me aduos. &

Expanded text:
tor: nisi hoc credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Multum est quod ait ipsum, Ego sum: quia sic dixerat et Deus Moysi, Ego sum qui sum. Quis digne eloquatur quid sit, sum? Mittebat Deus per angelum suum, servum suum Moysen ad liberandum ex Aegypto populum suum legistis quod audistis, et nostis; commemoro tamen; mittebat trementem; excusantem, sed obedientem. Cum ergo excusaret, ait Deo, quem loqui in angelo intelligebat:Et Dominus ad eum, Ego sum qui sum: et repetivit, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos. Non ait et ibi, Ego sum Deus; aut, Ego sum mundi fabricator; aut, Ego sum omnium rerum creator; aut, Ego sum ipsius populi liberandi propagator: sed hoc tantum, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui est; non addiditdixit, Qui est, misit me ad vos. Forte multum erat et ad ipsum Moysen, sicut multum est et ad nos, et multo magis ad nos, intelligere quid dictum sit, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
gerent. siue insacrificiis. siue insacerdotisᷤ.
siue indieb festis. et omĩno in qͥb libet re¬
b quib dm̃ colebant: quecũq illis dicta et
p̃cepta st̃. umbre fuert̃ futuroꝵ. Quorũ
futurorũ: Quȩ implerent᷑ in xp̃o. Unde

Expanded text:
gerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, gerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, sive in diebus festis, et omnino in quibuslibet rebus quibus Deum colebant, quaecumque illis dicta et praecepta sunt, umbrae fuerunt futurorum. Quorum futurorum? Quae implentur in Christo. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nube. Hȩc cũ dixisset ipse mansit ingalilea.
Ut autem ascendert fr̃s tc̃ et ipse ascendit
addiẽ festũ: ñ manifeste s qͣsi inocculto. Ideo
ñ addiẽ festũ hunc: qͥa ñ głari tẽporalit s
aliqͥd docere salubrit. corrigere hoiẽs. dedie
festo eg̃no ãmonere: amore abhoc scło auerte¬
re. & indm̃n conuertere. Qd ẽ autẽ quasi laten¬
ter ascendit ad diẽ festũ: Nonuacat & hoc
ter ascendit: aliqͥd significare uoluisse. Nam
con sequentia docebt sic eũ ascendisse die¬
festo mediato id ẽ mediatis illis dieb: ut ñ etĩa
palã doceret. S qͣsi latent̃ dixit: ne se osten¬
taret hõib. Non uacat qd̵ latent̃ ascendit
xp̃c adcliẽ festũ: qͥa iꝑse latebat uullo die
festo. Adhuc etiã ego qd̃ dixit: inlatibulo ẽ.
Manifestet᷑ gͦ. tollatur uelum: appareat qd̃
erat secretũ. Omĩa quȩ dicta st̃ antiquo ppło
isrł. inmultiplici scͥptura sc̃e legis. quȩ a¬

Expanded text:
nube. « Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. nube. « Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem ascenderunt fratad diem festum; non manifeste, sed quasi in occulto. Ideo non ad diem festum hunc, quia non gloriari temporaliter, sed aliquid docere salubriter, corrigere homines, de die festo aeterno admonere, amorem ab hoc saeculo avertere, et in Deum convertereacat et hoc ter ascendit, aliquid significare voluisse: nam consequentia docebunt sic eum ascendisse mediato die festo, id est mediatis illis diebus, ut etiam palam doceret. Sed quasi latenter dixit, ne se ostenderet hominibus. Non vacat quod latenter ascendit Christus ad diem festum, quia ipse latebat in illo die festo. Adhuc etiam ego quod dixi, in latibulo est. Manifestetur ergo, tollatur velum, et appareat quod erat secretum. 9. Omnia quae dicta sunt antiquo populo Israel in multiplici scriptura sanctae Legis, quae a
Abbreviated transcription (Latin):
nos & ipse hoc dignatus ẽ dicere. Qnͣdo no¬
bis insultant amatores huiꝰ scłi: dicamꝰ eis.
dũ uenit. Nobis enĩ dixit apls. Mortui
enĩ estis: et uita ur̃a abscondita ẽ cũ xp̃o
indeo. Qnͣdo ueniet tẽpus nr̃m ͦ Cũ xp̃c in
Non potest mundus odisse uos. Qͥd ẽ hoc nisi
ñ potest mundus odisse amatores suos. testeᷤᷤ¬
falsos suos : Bona enĩ dicitis quȩ maia st̃: et
mala quȩ bona sc̃. Me autẽ odit: qͥa ego testi
moniũ ꝑhibeo deillo qͥa oꝑa eiꝰ maia st̃. Nos
ascendite ad diẽ festũ hc̃. Qͥd ẽ hunc: ubi głam
humanã queritis. Qͥd ẽ hunc: ubi extende¬
re uultis carnalia gaudia: ñ et̃na cogitare.
ego ñ ascendo ad diẽ festũ hunc: qͥa tempus¬
meũ ñ dũ impletũ ẽ. Indie festo hoc: gloriã
uos humana reqͥritis. Meũ uͦ tempus. id ẽ
non dieb istis ꝑcurrens et transiens. s ꝑma¬
nens inet̃nũ. Ipsa erit festiuitas. gaudiũ
sine fine: et̾nitas si ne labe. serenitas sine

Expanded text:
nos et ipse hoc dignatus est dicere. Quando nobis insultant amatores hujus saeculi, dicamus eis, ndum venit. Nobis enim dixit Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Quando veniet tempus nNon potest mundus odisse vos. Quid est hoc, nisi, Non potest mundus odisse amatores suos, falsos testes? Bona enim dicitis quae mala sunt, et mala quae bona sunt. Me autem oda ejus mala sunt. Vos ascendite ad diem festum hunc. Quid est hunc? Ubi gloriam humanam quaeritis. Quid est hunc? Ubi extendere vultis carnalia gaudia, non aeterna cogitare. Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus nondum impletum est. In die festo hoc gloriam vos humanam quaeritis; meum vero tempus, id est non diebus istis percurrens et transiens, sed permanens in aeternum, ipse erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq et illis hoc respondit: querentib alti¬
tudinẽ. Potestis bibere calicẽ quẽ ego bibi¬
turus sũ: Ecce qua uenit᷑ ad celsitudinẽ: ꝗͣ
desideratis. Calicẽ qͥppe cõmemorabat humi¬
litatis atq passionis. Ergo et hic tempus me¬
um ñdũ uenit. Tempus aut̃e ur̃m. idẽ mun¬
digloria: semꝑ ẽ paratũ. Hoc ẽ. tẽpus dequo
ꝑõ tempꝰ: ego iusticias uidicabo. Modo enĩ ñ
est tempus iudicandi: s iniquos tolerandi.
male uiuentiũ: habeat tam̃ iusticiã mͦ an¬
tequã habeat iudiciũ. ꝑiusticiã enĩ: ꝑ ueniet

Expanded text:
Denique et illis hoc respondit, quaerentibus altiDenique et illis hoc respondit, quaerentibus altitudinem: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Ecce qua venitur ad celsitudinem quam desideratis. Calicem quippe commemorabat humilitatis atque passionis. 6. Ergo et hic, Tempus meum nondum venit; tempus autem vestrum, id est, mundi gloria, semper est paratum. Hoc est tempus de quo pero tempus, ego justitias judicabo . Modo enim non est tempus judicandi, sed iniquos tolerandi. male viventium. Habeat tamen justitiam modo, antequam habea
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aut̃ẽ uenerit plenitudo tẽporis misit ds̃
filiũ suũ: Sigͦ plenitudine tẽporis missu
ẽ: quando debuit missus ẽ. quando oportuit
uenit. Qͥd ẽ tempꝰ meũ nondũ uenit: Indelli¬
gite frẽs. quo aĩo illiloquebant᷑: qͥa quasi
frẽm suũ monere uidebant᷑. Dabant illi
consiliũ consequendȩ głȩ. ueluti secularĩt
& t̾reno affectu monentes: ne eẽt innobił
& lateret. Qd̃ gͦ ait dñs. tẽpus meũ ñdũ
uenit: illis respondit. qui ei consiliũ degła
dabant. Tempus gle meȩ ñdũ uenit. Uidete
quam ꝓfundũ sit. Sloriam illi admonebant.
s ille uoluit aititudinẽ humilitate p̾cedere:
& ad ipsam celsitudinẽ ꝑhumilitatis uiam
ascendere. Nã illi & discipłi utiq głam reqͥ¬
rebant: qͥuolebant sedere unus addexteram
eiꝰ. alter adsinistrã. Ad tendebant quo: s ñ at
tendebant qua. Dñs eos ut ordinate ueni¬
rent adpatriã: reuocauit ad uiã. Excelsa ẽ eñi
patria humilis uia. Patria est uita xp̃i: uia

Expanded text:
Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ? Si ergo in plenitudine temporis missus est; quando debuit missus est, quando oportuit venit: quid est, Tempus meum nondum venit? Intelligite, fratres, quo animo illi loquebantur, qui quasi fratrem suum monere videbantur. Dabant ei consilium consequendae gloriae, veluti saeculariter et terreno affectu monentes, ne esset ignobilis et latitaret: quod ergo ait Dominus, Tempus meum nondum venit, illis respondit qui ei consilium de gloria dabant, Tempus gloriae meae nondum venit. Videte quam profundum sit: de gloria illi admonebant, sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatem viam sternere. Nam et illi discipuli utique gloriam requirebant, qui volebant sedere unus ad dexteram ejus, et alter ad sinistram: attendebant quo, et non videbant qua; Dominus eos, ut ordinate venirent ad patriam, revocavit ad viam. Excelsa est enim patria, humilis via. Patria est vita Christi, v
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemetur apalea.Simul qͥde tricu¬
rantur s paleȩ conteruntur. frum̃ta pur¬
gant᷑. Qd̃ dictũ est gͦ de dño. ualet ad consola¬
tionẽ: dequocũq hoc dictũ fuerit xͥano. Ne¬
mo tam̃ palam loquebat᷑ de illo ꝓpter mecũ
nitꝰ eoꝵ. apparebat tamquã aridorũ folioꝵ. Se¬
ducit turbas. clarius sonabant: bonꝰ ẽ pressi¬
us susurrabant. Modo autẽ fr̃s quãuis ñ¬
ẽ: mͦ tam̃ ita crescit eccłia eiꝰ. ita eã dignatꝰ ẽ
ꝑcuncta diffundere: ut ĩa susurretur se¬
ducit turbas. et clariꝰ ꝑsonet bonus est.

Expanded text:
blasphemetur a palea. Simul quidem tritublasphemetur a palea. Simul quidem tritused paleae conteruntur, frumenta purgantur. Quod dictum est ergo de Domino, valet ad consolationem, de quocumque hoc dictum fuerit mo tamen palam loquebatur de illo propter metum nitus eorum apparebat, tanquam aridorum foliorum. Seducit turbas, clarius sonabant; bonus est, pressius susurrabant. Modo autem, fratres, quamvis noest; modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, ita eam dignatus est per cuncta diffundere, ut etiam susurretur: Seducit turbas; sed clarius personet, bonus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde hoc: Qͥa uita nr̃a abscondita ẽ. cũ xͦ
indeo. Ideo licet dicere hõib ꝑhiemen: mor¬
tua ẽ. ista arbor. Uerbi gr̃a. Arbor fici. ar¬
bor pyri. & huiꝰmodi pomoꝵ similis ẽ. ari¬
de: & quã diu hiemps ẽ. ñ apparet. Estas ꝓ¬
bat: iudiciũ ꝓbat. Estas nostra: reuelatio
ante eũ preibit. Iste ignis inflãmabit᷑
inimicos eiꝰ: aridas arbores ignis cõpre¬
hendet. Tunc enũ aride apparebunt. qnͣdo
eis dicetur. Esururi: & ñ dedistis mn mandu¬
care. In alia uͦ parte hoc ẽ. indextera appare¬
bit fecunditas fructuũ. dignitasq folioꝵ:
uiriditas ȩt̃nitas erit. Illis ergo tanquã a¬
ridis diceretur. Ite in ignẽ eternũ. Ecce
enĩ inqͥt securis adradicẽ arboꝵ posita ẽ:
om̃ĩs gͦ arbor quȩ ñ facit fructũ. excidetur
& in ignẽ mittetur. Dicant gͦ dete si ꝓfi¬
cis in xp̃o: dicant homines. seducit tur
xp̃i adhuc inarea: uide quẽ admodũ

Expanded text:
Unde hoc? quia vita nostra abscondita est cum Christo Unde hoc? quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo. Ideo licet dicere hominibus: Per hiemem mortua est ista arbor, verbi gratia arbor fici, arbor pyri et hujusmodi pomorum, similis est aridae; et quamdiu hiems est, non apparet. Aestas probat, judicium probat. Aestas nostra, revelatio ante eum praeibit: iste ignis inflammabit inimicos ejus ; aridas arbores ignis comprehendet. Tunc enim aridae apparebunt, quando eis dicetur, Esurivi, et non dedistis mihi manducare: in alia vero parte, hoc est in dextera, apparebit fecunditas fructuum, dignitasque foliorum; viriditas, aeternitas erit. Illis ergo tanquam aridis dicetur, Ite in ignem aeternum . Ecce enim, inquit, securis ad radicem arborum posita est. Omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Dicant ergo de te, si proficis in Christo, dicant homines, Seducit turbChristi adhuc in area; vide quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
festȩ s tanquã in occulto. figura enĩ erat
ipsum inocculto. qͥa in ipso die festo xp̃c late¬
bat: quia ipse dies festus xp̃i m̃bra ꝑegrina¬
tura significabat. Iudei gͦ querebant eũ in
die festo: antequã ascenderet. Priores eñi
fr̃s ascenderunt. et ñ ascendit tunc ille
quando illi putabant. et uolebant: ut etiã
hoc impleretur qd̃ ait. Non adhũc idẽ. idẽ
ad quẽ uos uultis: primũ uel scd̾m diem.
ascendit autẽ postea ut eugłiũ loquit᷑ me¬
diaco die festo: id ẽ cũ iam illuis diei festi. tot
dies p̃terissent qͦt remansissent. Ipsã enĩ
festuitatẽ quantũ intelligendũ ẽ: diebus
plurimis cȩlebrabant. Dicebant gͦ. Ubi est
ille: Et murmur multũ de eo erat inturba.
Unde mͦmur: De contentione. Quȩ fuit
contentio: Qͥdã enĩ dicebant qͥa bonus est.
alii autẽ ñ. s seducit turbas. De om̃ib m̃briᷤᷤ
gr̃a. alii dict̃ bonus ẽ. alii ñ: s seducit t᷑bas.

Expanded text:
feste, sed tanquam in occulto. Figuratum enim erat feste, sed tanquam in occulto. Figuratum enim erat ipsum in occulto, quia in ipso die festo Christus latebat; quia ipse dies festus, Christi membra peregrinatura significabat. 10. Judaei ergo quaerebant eum in die festo: antequam ascefratres ascenderant. Non tunc ascendit ille, quando illi putabant et volebant, ut jam hoc impleretur quod ait, Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo, id est, cum jam illius diei festi tot dies praeterissent, quot remansissent. Ipsam enim festivitatem, quantum intelligendum est, diebus plurimis celebrabant. Dicebant ergo: Ubi est ille? et murmur multus de eo erat in turba. Unde murmur? De contentione. Quae fuit contentio? Quidam enim dicebant: Quia bonus est; alii autem, Non, sed seducit turbas. De omnibus ejus segratia, alii dicunt: Bonus est; alii, Non, sed seducit turbas.
Abbreviated transcription (Latin):
erat: ut qͥdã hoc agnoscerent. Ille enĩ est
intabernaculis: qui se ẽe inmundo intelli¬
git ꝑegrinũ. Ille se intelligit ꝑegrinantẽ:
qui se uidet patriȩ suspirantem. Cũ aut̃e
corpus xp̃i est intabernaculis. xp̃c ẽ inta¬
bernaculis: s tunc non euidenter. s laten¬
ter. Adhuc eni umbra lucẽ obscurabat. Ne¬
niente luce: umbra remota ẽ. xp̃c erat in
nos iter agere inheremo. Si enĩ agnoscamꝰ:
inheremo sumꝰ. Qͥd ẽ inheremo: Indeserco.
Quare indeserto: quia uisto mundo ubi
sititur: in uia inaquosa. S siciamꝰ: ut satu¬
remur. Beati enĩ qͥ esuriunt et sitiunt uis¬
ticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑. Et sitis nr̃a: de
petra implet᷑ inheremo. Petra enĩ erat
ret.bis ꝑcussa ẽ: qͥa due ligna st̃ crueis.
Omĩa ergo hȩc quȩ faciebant infigura. ma¬
nifestantur in nobis. Et ñ dicat qd dedño
dictũ est. Ascendit addiem festũ: ñ mani¬

Expanded text:
erat ut quidam hoc agnoscerent. Ille enim est erat ut quidam hoc agnoscerent. Ille enim est in tabernaculis, qui se esse in mundo intelligit peregrinum. Ille se intelligit peregrinantem, qui se videt patriae suspirantem. Cum autem corpus Christi est in tabernaculis, Christus est in tabernaculis. Sed tunc non evidenter, sed latenter. Adhuc enim umbra lucem obscurabat: veniente luce, umbra remota est. Christus erat in nos iter agere in eremo: si enim agnoscamus, in eremo sumus. Quid est in eremo? In deserto. Quare in deserto? Quia in isto mundo, ubi sititur in via inaquosa. Sed sitiamus, ut saturemur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Et sitis nostra de petra impletur in eremo: Petra enim erat ret, bis percussa est , quia duo ligna sunt crucis. Omnia ergo haec quae fiebant in figura, manifestantur in nobis. Et non vacat quod de Domino dictum est, Ascendit ad diem festum, non mani
Abbreviated transcription (Latin):
omenie. aut salboꝵ: qẽ ũb fut᷑orũ. Si gͦ omĩa illa umbre
fuer̃t futurorũ: et scenofegia umbra erat fu¬
turoꝵ. hic gͦ dies festus. queramꝰ cuiꝰ futuri
umbra erat. Ex posui qͥd eẽt scenophegia. se¬
lebratio erat tabernaculorũ: ꝓpterea qͥappłs
animaduertamus: & nos erimꝰ. Nos inquã:
quia m̃bra xp̃i sumus. si sumꝰ. Illo autẽ dig¬
nante sumus: ñ nobis ꝓmerentib. Adtenda¬
mus gͦ nos fr̃s. Educti sumꝰ de egypto ubi
diabolo tamqua pharaoni seruiebamꝰ: ubi
lutea oꝑa interrenis desideriis agebamꝰ. et
in eis multũ laborabamꝰ. Et enĩ nobis xp̃c qͣsi
tanquã ꝑmare rubrũ. ideo rubrũ qͥa xp̃i
sanguine consecratũ: mortuis om̃ib inimi¬
cis nr̃is qͥ nos insectabant᷑. id ẽ deletis om̃ib
peccatis nr̃is traiecti sumꝰ. Modo gͦ antequã
ad patriã ꝓmissionis. idẽ. ad et̾̃num regnũ
ueniamꝰ: indeserto intab̃naculis sumus. Qͥ
ista agnosẽt: intab̾naculis st̃. futurũ enĩ

Expanded text:
orum, quod est umbra futurorum . Si ergo omnia illa umbrae fuerunt futurorum; et Scenopegia umbra erat futurorum. Hic ergo dies festus, quaeramus cujus futuri umbra erat. Exposui quid erat Scenopegia: celebratio erat tabernaculorum, propterea quia panimadvertamus, et nos erimus; nos, inquam, qui membra Christi sumus, si sumus: illo autem dignante sumus, non nobis promerentibus. Attendamus ergo nos, fratres: educti sumus de Aegypto, ubi diabolo tanquam Pharaoni serviebamus: ubi lutea opera in terrenis desideriis agebamus, et in eis multum laborabamus. Etenim nobis Christus quasi tanquam per mare Rubrum, ideo rubrum, quia Christi sanguine consecratum, mortuis omnibus inimicstris, transjecti sumus. Modo ergo antequam ad patriam promissionis, id est, aeternum regnum veniamus, in deserto in tabernaculis sumus. Qui ista agnoscunt, in tabernaculis sunt: futurum enim
Abbreviated transcription (Latin):
euit michi d̃s̃. hoc enim inquit uolebat:
ut ñ ꝑ mitteret ds malos eẽ felices. Intelli¬
gat homo: nũquã hoc ꝑmitcit ds̃. S ideo
malus felix putatur: qͥa qͥd sit felicitas
ignorat᷑. Sumꝰ gͦ recti corde. Tempꝰ głe nr̃ȩ.
nondũ uenit. Dicat᷑ amatorib huius scłi:

Expanded text:
cuit mihi Deus; hoc enim volebam, cuit mihi Deus; hoc enim volebam, ut non permitteret Deus malos esse felices. Intelligat homo: nunquam hoc permittit Deus; sed ideo malus felix putatur, quia quid sit felicitas ignoratur. Simus ergo recti corde: tempus gloriae nostrae nondum venit. Dicatur amatoribus hujus saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Uidete frẽs: rara auis ẽ ista. quã loquor.
Nescio quo enĩ modo. quando euenit homi¬
ni aliqͥd mali: dm̃ currit accusare. ꝗtu de¬
buerat se accusare. Quando boni aliqͥd agis:
te laudas. Qnͣdo aliqͥd mali pateris: dm̃ ac¬
cusas. Hoc ẽ cor tortum ñ rectũ. Ab ista dis¬
tortione & prauitate si corrigaris: conuer¬
titur incontrariũ qd̃ faciebas. antea enim
qͥd faciebas: Laudabas de inbonis dei: accu¬
sabas dm̃ in malis tius. Conuerso corde ꝙ di¬
recto. laudabis dm̃n inbonis tuis: accusabis te
in malis tuis. Istisunt recti corde. Deniq ille
ñdũ recto corde cui displicebat felicitas ma¬
loꝵ & labor bonorũ: ait correctꝰ. Quã bonus
ds isrł rectis cortle. Mei aut̃ qnͣdo ñ erã rectꝰ corde.
ꝑene ꝯmotist̃ pedes: ꝑaulominꝰ effusi st̃ gͥssꝰ mei. Qre:
Quia zelaui inpeccatorib pac̃e peccatorum
intuens. Uidi inqͥt malos felices: et displi¬

Expanded text:
Deum. Videte, fratres; rara avis est ista quam loquor. Deum. Videte, fratres; rara avis est ista quam loquor. Nescio quo enim modo quando evenit homini aliquid mali, Deum currit accusare, qui deberet se. Quando boni aliquid agis, te laudas: quando mali aliquid pateris, Deum accusas. Hoc est ergo cor tortum, non rectum. Ab ista distortione et pravitate si corrigaris, convertetur in contrarium quod faciebas. Antea enim quid faciebas? Laudabas te in bonis Dei, accusabas Deum in malis tuis: converso corde et directo, laudabis Deum in bonis suis, accusabis te in malis tuis. Isti sunt recti corde. Denique ille nondum recto corde, cui displicebat felicitas malorum et labor bonorum, ait correctus: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem, quando non eram recto corde, pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Vidi, inquit, malos felices, et displi
Abbreviated transcription (Latin):
trib isrł. Habebat iusticiã apłs: s ñ dum il¬
lud uidiciũ deqͦ dicit. Nescitis qm̃ angłos
iudicabimꝰ: Sit gͦ mͦ tempus iuistȩ uiuendi:
postea erit tempus eos qui male uixerit
iudicandi. Quousq iusticia inqͥt conuertat᷑
in iudiciũ: hoc erit tempus iudicii. Deqͦ mͦ
tempus głȩ. Qui uenit inhumilitate. ue¬
niet in altitudine. Qui uenit uidicandus:
ueniet uidicaturus. Qui uenit occidi amor¬
tius: ueniet uidicare deuiius & mortuis.¬
Ds̃ inquit psalmus. manifestus ueniet: ds̃
nr & ñ silebit. Quid ẽ. ueniet manifestus:
Qͥa uenit occultus. Tunc ñ silebit. slã qͣndo
uenit occultus. sicut ouis adimmoiandũ
ductus ẽ: et sic̃ agnus corã tundente se ñ a
ait. Numqͥd semꝑ tacebo: Modo autẽ qͥd ne¬
cessariũ ẽ eis. Qͥ habent iusticiã: Qd̃ millo
ipso psalmo seqͥtur. Quo adusq iusticia con¬
uertatur inuidiciũ: & qͥ habent eam om̃s
recti st̃ corde. Queritis fortasse: qͥsint recti
corde. Illos inuenimus inscriptura rectos

Expanded text:
sed nondum illud judicium de quo dicit, Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sit ergo modo tempus juste vivendi, postea erit tempus eos qui male vixerint, judicandi. Quoadusque justitia, inquit, convertatur in judicium. Hoc erit tempus judicii, de quo Dtempus gloriae, ut qui venit in humilitate, veniat in altitudine. Qui venit judicandus, veniet judicaturus: qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis.s, inquit Psalmus, manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit occultus. Tunc non silebit: nam quando venit occulius sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondit, numquid semper tacebo ? 7. Modo autem quid necessarium est eis qui habent justitiam? Quod in illo ipso psalmo legitur, Quoadusque justitia convertatur in judicium; et qui habent eam, omnes recti corde. Quaeritis fortasse qui sunt recti corde? Illos invenimus in Scriptura rectos
Abbreviated transcription (Latin):
seculi huiꝰ. qͥd scͥptura sc̃a dicit inpsalmo: slon
repellet dñs plebẽ suã. Laborat quidẽ plebs
imurantes. de trahentes. insectantes: & si
liceat peruñtes. Laborat qͥdẽ. s ñ repellet
dñs plebẽ suã. et hereditatẽ suã ñ derelinqͤt:
quo ad usq usticia conuertat᷑ iniudiciũ. Quo

Expanded text:
 quid Scriptura sancta dicit in Psalmo? Non repellet Dominus plebem suam. Laborat quippe plebs emantes, inter murmurantes, detrahentes, insectantes, et si liceat, perimentes. Laborat quidem; sed non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet, quoadusque justitia con
Abbreviated transcription (Latin):
concepit. Diximꝰ fr̃s qui fuerunt: audiamꝰ
Isti enĩ fr̃s. id est consanguinei. xp̃m consan¬
guineũ habere potuert̃: credere autẽ in
eũ ipsa ꝓpinqͥtate fastidiert̃. Sic̃ dictũ ẽ
in eugłio. Non enĩ hoc nos audemꝰ opinari:
modo audistis. Addunt et monent. Nemo
enĩ inocculto qͥd facit: & querit ipse inꝑa lã
ẽẽ. Si hec facis: manifesta te ipsũ mundo. Et
contuiuo. Neq enĩ fr̃es eiꝰ credebant ineum.
Quare ineũ noncredebant: Qa humanã glo¬
riã reqͥrebant. Nam & qd̃ eũ uident᷑ monere
fr̃s: gloriȩ ipsius consulunt. Facis mirabilia.
innotesce id ẽ. appare om̃ib: ut laudaripossis
ab omnib. Loquebatur caro carni: s caro si¬
ne deo. carni cũ deo. Loquebat᷑ enĩ prudenti¬
a carnis. uerbo qd̃ caro factũ ẽ: & habitauit

Expanded text:
concepit. 4. Diximus fratres qui fuerint; audiamus concepit. 4. Diximus fratres qui fuerint; audiamus Isti enim fratres, id est consanguinei, Christum consanguineum habere potuerunt, credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt. Dictum est in Evangelio: non enim hoc nos audemus opinari, modo audistis. Addunt, et monent: Nemo enim in occulto quid facit, et quaerit ipse in palam esse: si haec facis, manifesta teipsum mundo. Et continuo: Neque enim fratres ejus credebant in eum. Quare in eum non credebant? Quia humanam gloriam requirebant. Nam et quod eum videntur monere fratres, gloriae ipsius consulunt: Facis mirabilia, innotesce; id est, appare omnibus, ut laudari possis ab omnibus. Loquebatur caro carni: sed caro sine Deo, carni cum Deo. Loquebatur enim prudentia carnis Verbo quod caro factum est et habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc gͦ die festo qͥa plures erant dies festi:
sic enim appellabatur apud uideos dies
festus. cũ ñ eẽt dies unꝰ s plures: locuti st̃
nostis. Non enĩ nouũi ẽ: qd̾ audistis. Consan¬
guinei uirginis marie: fr̃s dñi dicebant᷑.
erat enĩ consuetudinis scripturarũ appella¬
re fr̃s. quos libet consanguineos. et cogna¬
tionis ꝓpinquos: & extrã usũ nr̃m ñ qu̾o
more nos loquimur. Nam qͥs dicat fr̃es auin¬
culũ & filiũ sororis: Scriptura tam̃ etiã huiꝰ¬
modi cognatos frẽs appellat. Nam abraham
& loth fratres sunt dicti: cũ eẽt abrahã pa¬
truus loch. Et laban et iacob fr̃s st̃ dicti: cũ
eẽt laban auunculus iacob. Cũ gͦ auditis
fr̃s dñi: mariȩ cogitate consanguinitatẽ:
ñ iterũ parientis ullam propaginẽ. Sic̃ enĩ
insepulcro ubi positũ est corpus dñi. nec
ante nec postea mortitus iacuit: sic uterus
mariȩ nec antea nec postea qͥcqua mortale

Expanded text:
Hoc ergo die festo quia plures erant dies festi; Hoc ergo die festo quia plures erant dies festi; sic enim appellabatur apud Judaeos dies festus, ut non esset dies unus, sed plures locuti suntnostis: non enim novum est quod auditis. Consanguinei virginis Mariae, fratres Domini dicebantur. Erat enim consuetudinis Scripturarum, appellare fratres quoslibet consanguineos et cognationis propinquos, et extra usum nostrum, non quo more nos loquimur. Nam quis dicat fratres avunculum et filium sororis? Scriptura tamen etiam hujusmodi cognationes fratres appellat. Nam Abraham et Lot fratres sunt dicti, cum esset Abraham patruus Lot : et Laban et Jacob fratres sunt dicti, cum esset Laban avunculus Jacob . Cum ergo auditis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem, non iterum parientis ullam propaginem. Sicut enim in sepulcro ubi positum est corpus Domini, nec antea nec postea mortuus jacuit; sic uterus Mariae nec antea nec postea quidquam mortale
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eum iã passurũ tenere uellent: ait illis.
Quẽ queritis: Respondert̃. Iħm. Et ille.
Ego sũ: non se occultans. s manifestans.
ad eã tam̃ manifestationẽ. illiñ sustitert:
s recedentes retro cecider̃t. Et tam̃ qͥa pati
uenerat : surrexert̃. tenuert̃. ad iudicem
ad duxert̃: et occidert̃. S qͥd̃ fecert̃: Qd̃
ait quedã scriptura. Terra tradita ẽ inma¬
nus impii. Caro data ẽ. inpotestatẽ uideis.
Et hoc ꝓpterea: ut quasi sacculus conscĩdere¬
t᷑. unde nr̃m p̾ciũ manaret. Erat audẽ in ꝓ¬
ximo dies festus uideoꝵ: scenophegia. Quid
sit scenophegia: scripturas qͥ legerunt no¬
uert̃. faciebant die festo tabernacula: ad si¬
militudinẽ tabernaculoꝵ. inqͥb habitaue¬
runt cũ ex egypto educti ꝑegrinarent᷑ in he¬
remo. Iste erat dies festus. magna sollẽn¬
tate cȩlebrabant hoc iudei: uelut reminis¬
centes beneficia dñi. qͥ occisuri erant dñm.

Expanded text:
cum eum jam passurum tenere vellent, ait illis, cum eum jam passurum tenere vellent, ait illis, Quem quaeritis? Responderunt: Jesum. Et ille: Ego sum; non se occultans, sed manifestans. Ad eam tamen manifestationem illi non substiterunt, sed redeuntes retro ceciderunt . Et tamen quia pati venerat, surrexerunt, tenuerunt, ad judicem adduxerunt, et occiderunt. Sed quid fecerunt? Quod ait quaedam Scriptura, Terra tradita est in manus impii : caro data est in potestatem Judaeis. Et hoc propterea, ut quasi sacculus conscinderetur, unde nostrum pretium manaret. 3. Erat autem in proximo dies festus Judaeorum Scenopegia. Quid sit Scenopegia, Scripturas qui legerunt, noverunt. Faciebant die festo tabernacula, ad similitudinem tabernaculorum in quibus habitaverant cum ex Aegypto educti peregrinarentur in eremo. Iste erat dies festus, magna solemnitas. Celebrabant hoc Judaei, velut reminiscentes beneficia Domini, qui occisuri erant Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s meos. s me. hoc ẽ m̃bra mea. qͥb ego sũ
caput. His p̃dictis: puto nos in hoc capi¬
tulo qd̃ modo lectũ est. ñ ẽẽ. laboraturos.
Saepe enĩ significatũ ẽ. incapite: qd̾ futu¬
rũ erat incorpore. Post hȩc inquit ambu¬
labat iħc ingalileam. ñ enĩ uolebat inui¬
deam ambulare: qͥa querebant eũ uidei
interficere. hoc ẽ. qd̃ dixi: infirmitatinĩe
p̃bebat exemplũ. Nonipse ꝑdiderat po¬
testate: s nr̃am consolabatur fragilitatẽ.
futurũ enĩ erat ut dixi. ut aliqͥs fidelis
eius absconderet se: ne aꝑsecutorib inue¬
niretur. Et ne illi ꝓcrimine obiceretur
latibulũ: p̃cessit incapite. qd in m̃bro con¬
firmaretursic enĩ dictũ ẽ. Nolebat anbu¬
lare inuideã. qͥa querebant eũ uidei ut̃fi¬
cere: quasi ñ posset xp̃c et ambulare int̃
uideos & ñ occidi aiideis. hanc enĩ poten¬
tiã: quando uoluit demonstrauit. Nam

Expanded text:
fratres meos: sed, Me, hoc est membra mea, quibus ego sum fratres meos: sed, Me, hoc est membra mea, quibus ego sum caput. 2. His praedictis, puto nos in hoc capitulo quod modo lectum est, non esse laboraturos: saepe enim significatum est in capite, quod futurum erat in corpore. Post haec, inquit, ambulabat Jesus in Galilaeam: non enim volebat in Judaeam ambulare, quia quaerebant eum Judaei interficere. Hoc est quod dixi; infirmitati nostrae praebebat exemplum. Non ipse perdiderat potestatem, sed nostram consolabatur fragilitatem. Futurum enim erat, ut dixi, ut aliquis fidelis ejus absconderet se, ne a persecutoribus inveniretur; et ne illi pro crimine objiceretur latibulum, praecessit in capite quod in membro confirmaretur. Sic enim dictum est, Nolebat ambulare in Judaeam, quia quaerebant eum Judaei occidere: quasi non posset Christus et ambulare inter Judaeos, et non occidi a Judaeis. Hanc enim potentiam, quando voluit, demonstravit: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is nolite dimittere: sic ẽẽ xp̃m hominẽ
factũ. ut ñ destiterit ds̃ eẽ. Manens d̃s acce¬
pit hoĩem: qui fecit hominẽ. Quando gͦ la¬
tuit ut homo. ñ potentiã ꝑdidisse putandꝰ
ẽ: s exẽplũ infirmitatis prebuisse. Ille enĩ
qͣndo uoluit detentus ẽ: quando uoluit
occisus ẽ. S qm̃ futura erant m̃bra eiꝰ. id ẽ
fideles eiꝰ qͥ ñ haberent illã potestatẽ quam
habebat ipse dñs nr̃: qd latebat. qd̾ se tãꝗͦ
ne occideret᷑ occultabat. hoc indicabat fac¬
tura ẽẽ. m̃bra sua: inqͥb utiq m̃bris suis
ipse etat. Non enĩ xp̃c incapite. & ñ incor¬
pore: s xp̃c totus incapite et incorpore. Qd̃
gͦ membra eiꝰ: ipse. Qd̃ autẽ ipse: non conti¬
nuo m̃bra eiꝰ. Nam siñ ipsi eeñt m̃bra eius:
ñ diceret saulo. Quid me ꝑsequeris: Non
enĩ saulus ipsũ. s m̃braeius: id ẽ fideles eiꝰ
int̾ra ꝑsequebatur. Noluit tam̃ dicere scõs
meos. seruos meos. postremo honorabilius

Expanded text:
hominem factum, ut non destiterit Deus esse. Manens Deus accepit hominem, qui fecit hominem. Quando ergo latuit ut homo, non potentiam perdidisse putandus est, sed exemplum infirmitati praebuisse. Ille enim quando voluit detentus est, quando voluit occisus est. Sed quoniam futura erant membra ejus, id est fideles ejus, qui non haberent illam potestatem quam habebat ipse Deus noster; quod latebat, quod se tanquam ne occideretur occultabat, hoc indicabat factura esse membra sua, in quibus utique membris suis ipse erat. Non enim Christus in capite et non in corpore, sed Christus totus in capite et in corpore. Quod ergo membra ejus, ipse: quod autem ipse, non continuo membra ejus. Nam si non ipse essent membra ejus, non diceret: Saule, quid me persequeris ? Non enim Saulus ipsum, sed membra ejus, id est fideles ejus, in terra persequebatur. Noluit tamen dicere, sanctos meos, servos meos; postremo honorabilius,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm hominẽ se plurimũ cõmendauit fi¬
dei nr̃e. Et enĩ semꝑ hoc agit dictis et factis
suis: ut & ds̃ credatur & homo. D̃s̃ qui nos
fecit: homo qͥ nos quesiuit. Ds̃ cũ patre
sẽꝑ: homo nobis cũ extẽpore. Non enĩ que¬
reret quȩ̃ fecerat: nisi ipse qd̃ fecerat fieri¬

Expanded text:
m hominem se plurimum commendavit fidei nostrae. Etenim semper hoc agit dictis et factis suis, ut Deus credatur et homo: Deus qui nos fecit, homo qui nos quaesivit; Deus cum Patre semper, homo nobiscum ex tempore. Non enim quaereret quem fecerat, nisi fieret ipse quod fecerat. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
exultant si spũ uinguntur deo. Hȩc diximus
ꝓpter id quod ait euangłista. quia cum matre
sua et fr̃ibus suis et discipulis: habitauit inca¬
pharnaum paucis diebus. Inde quid sequitur
Et prope erat pascha uideoꝵ: et ascendit ihero¬
solimam. Aliam rem narrat: sicut se habebat
recordatio ad nuntiantis. Et inuenit intẽplo
uendentes oues. et boues. et columbas: et nũ¬
mularios sedentes. Et cum fecisset quasi flagel

Expanded text:
exsultent si spiritu junguntur Deo. Haec diximus exsultent si spiritu junguntur Deo. Haec diximus propter id quod ait Evangelista, quia cum matre sua et fratribus suis et discipulis habitavit in Capharnaum paucis diebus. 4. Inde quid sequitur? Et prope erat Pascha Judaeorum, et ascendit Jerosolymam. Aliam rem narrat, sicut se habebat recordatio annuntiantis. « Et invenit in templo vendentes boves et oves et columbas, et nummularios sed