comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calũniatoꝵ detrim̃ta metuenda: sine dubito̾e faciendũ ẽ. Maxime
qͦd & de scripturis defendi pot̃. sic̃ de ymnis & psalmis canendis.
ad mouendũ pie animũ. & accendendũ diuinȩ dilectio̾is affectũ.
uaria consuetudo ẽ. cũ plerisq in affrica ȩccłȩ m̾bra pigriora sint.
ita ut donatistȩ nos rep̃hendãt. qͦd ꝓpͥe psallimꝰ in ȩccła diuina
cantica ꝓpħarũ. cũ ipsi ebrietates suas ad canticũ psalmoꝵ huma¬
no ingenio cõpositoꝵ. qͣsi ad tubas exhortõis inflamment. Qnͣdo au̾
ñ ẽ tp̃s. cũ in ȩccła fr̃s congregant᷑ sc̃a cantandi. nͥ cu legit᷑. aut dispu¬
tatur. aut antistites clara uoce p̾cantur aut cõmunis oro uoce diq̃¬
coni indicitur. Aliis uͦ particulis tẽpoꝵ qͥd utiliꝰ ã congregatis xp̃ra¬
nis fiat. qͥd utiliꝰ. qͥd sanctiꝰ om̾ino ñuideo. Qd aũ instituit᷑ preter

Expanded text:
calumniatorum detrimenta metuenda, sine dubitatione faciendum est, maxime calumniatorum detrimenta metuenda, sine dubitatione faciendum est, maxime id quod etiam de scripturis defendi potest sicut de hymnis et psalmis canendis, ad mouendum pie animum et accendendum diuinae dilectionis affectum uaria consuetudo est et pleraque in Africa ecclesiae membra pigriora sunt, ita ut Donatistae nos reprehendant, quod sobrie psallimus in ecclesia diuina cantica prophetarum, cum ipsi ebrietates suas ad canticum psalmorum humano ingenio compositorum quasi ad tubas exhortationis inflamment. quando autem non est tempus, cum in ecclesia fratres congregantur, sancta cantandi, nisi cum legitur aut disputatur aut antistites clara uoce deprecantur aut communis oratio uoce diaconi indicitur? Aliis uero particulis temporum quid melius a congregatis Christianis fiat, quid utilius, quid sanctius omnino non uideo. quod autem instituitur praeter
Abbreviated transcription (Latin):
eccła dixi ut potui: & arbitror ẽẽ manifestum. De lauandis uͦpo
ilatio religiosius inhereret. s ne ad ipsũ baptismi sacramntum
pane uidetur: multi hoc in consuetudine reciꝑe noluest. ñnulli
uide consuetudine auferre ñ dubitauest. Aliqͥ aũ ut ħ secretior
pire commñdarent. & abaptismi sacram̃to diftinguerent. uł diem
ardũ oclaiuarũ qi ꝯ t̾nariꝰ numerus in muttis sacramtis maxime
quellit. uł ã ipsum oetauũ ut hoc facerent elegait. Miror sane
quid ita uolueris ut de his q̃ uariȩ ꝑ diu̾sa loca obseruantur. tͥ aliqͣ
scriberẽ. cũ &e ñ sit necessariũ. & una in his salubrima regula deti¬
nenda sit: ut q̃ ñ sunt contͦ fidẽ. neq contͣ bonos mores. & hñt
sectem᷑. si aliquoꝵ infirmitas ñ ita impedit ut ampliꝰ detrimentũ
sit. Si enim eo mͦ impedit. ut maiora studiosoꝵ luc sꝑanda sint ꝗͣ

Expanded text:
ecclesia, dixi, ut potui, et arbitror esse manifestum. De lauaBdis uero ecclesia, dixi, ut potui, et arbitror esse manifestum. De lauaBdis uero mendatio religiosius inhaereret. sed ne ad ipsum baptismi sacramentum pertinere uideretur, multi hoc in consuetudinem recipere noluerunt. nonnulli etiam de consuetudine auferre non dubitauerunt. aliqui autem, ut hoc secretiore tempore commendarent et a baptismi sacramento distinguerent, uel diem tertium octauarum, quia et ternarius numerus in multis sacramentis maxime excellit, uel etiam ipsum octauum, ut hoc facerent, elegerunt. Miror sane, quid ita uolueris, ut de his, quae uarie per diuersa loca obseruantur, tibi aliqua scriberem, cum et non sit necessarium et una in his saluberrima regula retinenda sit, ut, quae non sunt contra fidem neque bonos mores et habent sectemur, aliquorum infirmitas non ita impedit, ut amplius detrimentum sit. si enim eo modo impedit, ut maiora studiosorum lucra speranda sint quam
Abbreviated transcription (Latin):
uit & in suũ corpꝰ tͣhiciens qͦdãmͦ manducauit. sonuit de celo
saule saule qͥd me ꝑsequeris: Quando au eruet᷑ hoc corpꝰ euis de
manu om̃iũ inimicoꝵ eiꝰ nͥ cũ &e illa nouissima inimica deftru¬
etur mors: Ad hoc tempꝰ ꝑtinuit numerus ille centũ qͥnqͣginta
duo. fuint utiq tria. adde tria. fiunt sex. adde .iiͦiͬi. fiunt . x.
nentur. id ẽ pascha & pentecostes. ut quadraginta illi dies ante
pascha obseruent᷑ : ȩccłȩ consuetudo roborauit. Sic aͥ ut osto die
neophitarũ distinguant᷑ a cȩt̾is id ẽ ut oetauus primo concinat.
Ut au̾ alła ꝑ illos solos dies quinquaginta in ȩccła canterur non
usꝙ qͦq obseruat᷑. Nã & alis dieb uarie cantat alibi atq alibi
Ipsis tñ dieb ubiq Ut aũ stantes & in illis dieb & in om̃ib do¬
minicis oremꝰ: utrũ ubiq seruẽt ignoro. Tam̃ qͥd in eo sequatur

Expanded text:
uit et in suum corpus traiciens quodam modo manducauit, sonuit de caelo: uit et in suum corpus traiciens quodam modo manducauit, sonuit de caelo: Saule, Saule, quid me persequeris? quando autem eruetur hoc corpus eius de manu omnium inimicorum eius, nisi cum et illa nouissima inimica destruetur mors? ad hoc tempus pertinet numerus ille centum quinquagintduo, fiunt utique tria; adde tria, fiunt sex; adde quattuor, fiunt decenentur, id est Pascha et Pentecostes. Nam ut quadraginta illi dies ante Pascha observentur, Ecclesiae consuetudo roboravit; sic etiam ut octo dies Neophytorum distinguantur a caeteris, id est, ut octavus primo concinat. Ut autem Alleluia per illos solos dies quinqusquequaque obseruatur; nam et aliis diebus uarie cantatur alibi atque alibi, ipsis tamen diebus ubique. ut autem stantes et in illis diebus et in omnibus dominicis oremus, utrum ubique seruetur, ignoro; tamen quid in eo sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs dñs ĩa pꝰ resurroem nouã uitã demonstrans ad dexterã partẽ leua¬
ri imꝑauit. Neo retia rupta sunt : qi tc̃ hereticoꝵ inquietudo non est.
Tunc homo ꝑfectꝰ & quietꝰ. purgatꝰ in aĩa & corpre ꝑ eloquia dñi casta
argentũ igne examinatũ teriȩ. purgatũ septuplũ. accipiet mercedẽ
denariũ ut sint decẽ & septẽ. Nam & in hoc num̾o sic̃ in aliis mul¬
tiplices figuras exhibñtib sacramtũ intrabile repꝑit᷑. Nec imm̾ito
ãr p̃s .xuii. in regnoꝵ libris legto. q regnũ illud sig̾eat ubi aduer¬
sariũ ñ babebimꝰ. Tituł enĩ eius ẽ. in die qua eruit eũ dñs de manu
om̃iũ inimicoꝵ eiꝰ & de manu saul. Quis enĩ figurat in dauis ñ
ille qͥ uenit scđm carn̾ẽ ex semine dd: Qui utiꝙ in corpore suo qͦd¬
ẽ ȩccła adhuc patit᷑ inimicos Unde illi ꝑsecutori quẽ uoce macta

Expanded text:
quos dominus iam post resurrectionem nouam uitam demonstrans a dextera parte leuaquos dominus iam post resurrectionem nouam uitam demonstrans a dextera parte leuari imperauit; nec retia rupta sunt, quia tunc haereticorum inquietudo non erit. tunc homo perfectus et quietus. purgatus in anima et corpore per eloquia domini casta, argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum accipiet mercedem denarium, ut sint decem et septem. nam et in hoc numero sicut in aliis multiplices figuras exhibentibus sacramentum mirabile reperitur. nec inmerito solus integer legitur, quia regnum illud significat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim eius est: in die, qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille qui uenit sest Ecclesia, adhuc patitur inimicos. Unde et illi persecutori, quem
Abbreviated transcription (Latin):
fica illos hodie & cras. Lauent uestim̃ta sua: & sint parati in diem
tertiũ. Tertia enĩ die descendet dñs in montẽ syna corã om̃i pło. Tẽ
data ẽ lex tertia scilicet die tertiĩ m̃sis. Numera itaq a qͣrtadecima
pͥmi m̃sis qͦ factũ e pascha usq ad diẽ tertiũ tertũ m̃sis. inuenies decẽ
&r septẽ pͥmi m̃sis. triginta scđi. tres tertii. qͥ fiunt quinquaginta
ra ꝓmittit᷑. Ad ꝗͦ percipiendã scõ sp̾̃u caritas inspirat. Sp̃c au̾ nondũ
ge dñe in requiẽ tuã tu & arta scificõis tuȩ. uͭ requies: ibi & sc̃ificatio
Unde nec̃ ut amemus & desidẽmus pignꝰ accepimꝰ. Uocant au̾ ad reqͥem
alt̾ius uitȩ qͦ ab ista uita transitur qͦd pascha sig̾cat om̃s in nõie patris
ar filii & sp̃c sc̃i. Propt̾ea quinquagenariꝰ numerꝰ ter multiplicatus ad¬
dito ad eminentiã sacramti ipso t̾nario. ut illis magnis piscib inuento

Expanded text:
fica illos hodie et cras et lauent uestimenta sua et sint parati in diem fica illos hodie et cras et lauent uestimenta sua et sint parati in diem tertium. tertia enim die descendet dominus in montem Sina coram omni populo. tunc data est lex tertia scilicet die tertii mensis. numera itaque a quarta decima primi mensis, quo factum est pascha, usque ad diem tertium tertii mensis, inuenies decem et septem primi mensis, triginta secundi, tres tertii, qui fiunt quinquaginta.ra promittitur, ad quam percipiendam sancto spiritu caritas inspiratur. spiritus autem nondum ge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae . Ubi requies, ibi sanctifiunde none ut amemus et desideremus, pignus accepimus. uocantur autem ad requiem alterius uitae — quo ab ista uita transitur, quod pascha significat — omnes in nomine patris et filii et spiritus sancti. Propterea quinquagenarius numerus ter multiplicatus addito ad eminentiam sacramenti ipso ternario in illis magnis piscibus inuenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
& sarcinã grauẽ portantib nec inuenientib requie aĩab suis: qr
caritas ñ quęrit q̃ sua sunt. Idõ animositas hereticoꝵ semꝑ inquieta
est. qͦs magoꝵ pharaonis habere conatũ declarat apłs dicens
Sicut enĩ iamnes & mambres restitert moysi. sic & hi resistunt
ueritati. homines m̃te corrupti. repbi cira fidẽ s ultra ñ ꝓfici
ent. Dem̃tia enim eoꝵ manifesta erit om̃ib sic̃ & illoꝵ fuit. Quia
enim ꝑ ipsam iuetu corruptionẽ m̃tis inquietissimi fuert. in sig¬
in moyse. Nã deficientes dixer̃t. digitus dĩ ẽ hic. Sic̃ aũ conciliatꝰ
dinẽ muscȩ illȩ breuissimȩ sigcauer̾t: sub qͥb magi pharaonis defe¬
cer̾t dicentes. digitus dĩ ẽ hio. Exodũ lege. & uide uͥ pascha cȩlebra¬
uert. pꝰ quot dies data sit lex. Loquit᷑ ds̃ ad moysen in heremo syna
die tertio m̃sis. Nota gͦ unũ diẽ ex ingressu ipsius tertĩ m̃sis. &
uide qͥd dicat int̾ cȩtera. Descende inquit. & contestare pło. & puri¬

Expanded text:
arcinam grauem portantibus nec inuenientibus requiem animabus suis; quia caritas non. quaerit quae sua sunt. ideo animositas haereticorum semper inquieta est; quos magorum Pharaonis habere conatum declarat apostolus dicens: sicut enim Iamnes et Mambres restiterunt Mosi, sic et hi resistunt nerient; dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. quia enim per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in sigin Moyse. nam deficientes dixerunt: Digitus dei est hic. sicut autem conciliatus dinem muscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: Digitus dei est hic. Exodum lege et uide, ubi pascha celebrauerunt, post quot dies data sit lex. loquitur deus ad Moysen in heremo Sina die tertia tertii mensis. nota ergo unum diem ex ingressu ipsius tertii mensis et uide, quid dicat inter cetera: Descende, inquit, testare populo et puri
Abbreviated transcription (Latin):
in plenitudine tp̃roꝵ. qͥ potestatẽ habebat ponendi animam
suã. & iterum recipiendi eã: & io ñfatalẽ s oportunã sacram̃¬
to qͦd comm̃dare instituerat horã expectabat. cũ dicẽt ñdũ
uenit hora mea. ut in anniu̾saria passiõis eiꝰ celebratione
a posteris seruaret᷑. Qͦd enim nc̃ ut suꝑiꝰ dixi fide ac spe pere¬
grinamur. atq ut ad id ꝑueniamus dilectioe satagimꝰ: requies
est qͣdam ab om̃i labore om̃iũ molestiarũ scã atq ꝑpetua. In
eã nob̾ fit ex hac uita transitꝰ. qu̾e dñs ñr iħc xp̃c sua passio̾e¬

Expanded text:
nendi animam suam et iterum recipiendi eam, et ideo non fatalem, sed opportunam sacramento, quod commendare instituerat, horam exspectabat, cum diceret: nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celebratione a posteris seruaretur. quod enim nunc, ut superius dixi, fide ac spe peregrinamur atque ut ad id perueniamus dilectione satagimus, requies est quaedam ab omni labore omnium molestiarum , sancta atque perpetua; in eam nobis ex hac uita fit transitus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eadẽ p̃cepta reꝑiã finis enĩ p̃cepti ẽ caritas de corde puro. & consci¬
entia bona & fide ñ ficta. & plenitudo legis caritas. Itaq & tu rine
siue ista siue alia sic lege. sic disce. ut memineris uerissime dictũ. scien
taꝗͣ machina q̃da ꝑ quã structura caritatis assurgat. q̃ manet in ȩter¬
nũ. & tunc scientia᷑ destruetur quȩ ad finẽ caritatis adhibita multũ
& si breuit᷑ monui. qm noui eandẽ ipsã caritatẽ tuã q̃ ñ enulat᷑. hãc
epłam multis daturã atq lecturam. FINIT¬

Expanded text:
inis enim praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, et: Plenitudo legis caritas. Itaque et tu, carissime, siue ista siue alia sic lege, sic disce, ut memineris uerissime dictum: Scienttamquam machina quaedam, per quam structura caritatis adsurgat, quae manet in aeternum, etiam cum scientia destruetur, quae ad finem caritatis adhibita multum etsi breuiter monui, quoniam noui eandem ipsam caritatem tuam, quae non aemulatur, hanc epistulam multis daturam atque lecturam. LVI
Abbreviated transcription (Latin):
de uentis. de mari. de t̾ra. de uolatilib de piscib. de pecorib
de arboribꝰ. de hominibꝰ ad sermonẽ qͥdẽ multiplicẽ. ad celebra¬
tionẽ uͦ sacram̃toꝵ iã xp̃iana lib̾tate parcissime. sicut de aqua.
de frumto. de uino. de oleo. In seruitute aut̃ uet̾is płi multa &
cȩlebrari imꝑata sunt: quȩ nob̾ tantũmͦ intelligenda tͦdunt᷑
timeo uos ne forte sine causa laborauerĩ in uob̾. Eos enĩ cul¬
pat qͥ dicunt ñ ꝓficiscar hodie qi posterꝰ ÷. aut qr luna sic¬

Expanded text:
de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de arboribus, de hominibus ad sermonem quidem multipliciter, ad celebrationem uero sacramentorum iam Christiana libertate parcissime sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris populi multa etiam celebrari imperata sunt, quae nobis tantum modo intellegenda traduntur. Timeo uos, ne forte sine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia poster
Abbreviated transcription (Latin):
ditas arguamus. & ñ eoꝵ ꝑu̾sitatẽ. quȩ reb sapientissime con¬
ditis ad stulticiȩ suȩ uanissimas opiniones abutunt᷑. Nam si ma
mystice figurandas similitudines ducere. contradicant ꝙ au¬
gures. ne dicat᷑ nob̾ estote simplices sic̃ colũbȩ. astuti ut serpen¬
tes contradicant hystriones ne in psalmis cythara nominemꝰ
Aut qr ex his reb ad myst̾ium uerbi dĩsimilitudinu̾ signa su¬
muntur. dicant si placet uł auspicia nos captare. uł uenena
conficere. uł theatbricas affectare luxurias. Qđ dem̃tissimũ
est dicere. Non gͥ nos de sole & luna annius m̃struis ue tprib.
actionũ nr̃arũ euenta coniecimus. ne in uitȩ humanȩ ꝑiculo¬
sissimis tempestatib tãꝗͣ scopulis miserȩ seruitutis illisi ã lib̾o
arbitrio naufragemus. s ad rẽ sacrate sig̾candã similitudines
aptas religiosissima deuotioe suscipimꝰ. sicut de cȩtera creatura

Expanded text:
ditas arguamus et non eorum peruersitatem, quae rebus sapientissime conditas arguamus et non eorum peruersitatem, quae rebus sapientissime conditis ad stultitiae suae uanissimas opiniones abutitur. nam si matad sacramenta mystice figuranda similitudines ducere, contradicant et augures, ne dicatur nobis: Estote simplices sicut columbae; conAut quia ex his rebus ad mysteria verbi Dei, similitudinum signa sumuntur, dicant, si placet, vel auspicia nos captare, vel venena conficere, vel theatricas affectare luxurias, quod dementissimum est dicere. Non igitur nos de sole et luna annuis menstruisue temporibus actionum nostrarum euenta conicimus, ne in uitae humanae periculosissimis tempestatibus tamquam in scopulos miserae seruitutis inlisi a libero arbitrio naufragemus, sed ad rem sacrate significandam similitudines habitas religiosissima deuotione suscipimus sicut de cetera creatura
Abbreviated transcription (Latin):
tiã damnatiois debemꝰ irruere. quȩ ore apłico qͥbusdã ꝓfert.¬
qͥ coluert & seruiert creaturȩ potiꝰ ꝗͣ creatori qͥẽ benedictꝰ in scła
Sicut enim ñ adoramꝰ pecora ꝗͣuis dictus sit & agnꝰ & uitulus
nec feram cũ dictꝰ sit leo. de tͥbu uida. nec lapides. quia petra
erat xp̾c. nec montẽ syon qi in ipso figurat᷑ eccła. sic nec solẽ
aut lunam ꝗͣuis ex cȩlesti creatura sic̃ ex multa t̾restri sacra¬
mitoꝵ figurȩ ad informationes mysticas assumuntur. Quappt
maniceoꝵ deliranta cũ detestatioe ridenda sunt. Quib cũ
obiecerimꝰ uana comm̃ta unde homines in errorẽ precipitant
qͦ pꝰ pcipitati sunt. garruli s̃ uids̃r. cũ dicunt nob. cur & uos ad
solis & lunȩ cõmunionẽ pascba cȩlebratis. qͦsi nos oydines side¬
rum aut iucissitudines tempoꝵ ã sũmo atq optimo dõ con¬

Expanded text:
tiam damnationis irruere, quae ore apotiam damnationis irruere, quae ore apoet seruierunt creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. sicut enim non adoramus pecora, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de tribu Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in ipso figuratur ecclesia, sic nec solem aut lunam, quamuis ex ea caelesti creatura sicut ex multa terrestri sacramentorum figurae ad informationes mysticas adsumuntur. Quapropter Manichaeorum deliramenta cum detestatione ridenda sunt, quibus cum obiecerimus uana commenta, unde homines in errorem praecipitant, quo prius praecipitati sunt, garruli sibi uidentur, cum dicunt nobis: \'Cur et uos ad solis et lunae computationem pascha celebratis?\' quasi nos ordines siderum aut uicissitudines temporum a summo atque optimo deo con
Abbreviated transcription (Latin):
na int̾pretari dr: septimo circuitu circũacta testamenta arca
corruest. Quid enĩ nc̃ aliud agit anñtiatio regni cȩloꝵ ꝗꝙͣ circũ¬
actio arcȩ significauit : nͥ ut om̃ia munim̾ta mortalis uitȩ. id ẽ
om̃is spes huiꝰ scl̃i quȩ resistit spei futuri scłi in dono septenarii
sp̃c scĩ ꝑ liberum arbitriũ destruat᷑. Ob hoc enim circueunte
arca ñ impulsu uioln̾to illi muri. s sponte cecideit. St̾ & alia te¬
stimonia scripturarũ quȩ nob̾ inger̃ ꝑ cõmemorationẽ lunȩ eccłȩ
significõem. q̃ in ista mortalitate ab illa ihrłm cuiꝰ ciues sc̃i an¬
geli sunt in erumnis & laborib ꝑegrinat᷑. Non ido tamen pu¬
tare debent stulti qͥ nolt̾ in melius cõmutari adoranda ẽẽ ista
luminaria. qi ducit᷑ ex eis aliqnͣdo similitudo ad diuina myste¬
ria figuranda. Ex om̃i enĩ creatura ducitur. Nec idõ in senten¬

Expanded text:
na, interpretari dicitur, septimo circuitu circumacta Testamenti arca, na, interpretari dicitur, septimo circuitu circumacta Testamenti arca, corruerunt. Quid enim nunc aliud agit annuntiatio regni coelorum, quam circumactio arcae significauit, nisi ut omnia munimenta mortalis uitae, id est omnis spes huius saeculi, quae resistit spei futuri saeculi, in dono septenarii spiritus per liberum arbitrium destruatur? ob hoc enim circumeunte arca non impulsu uiolento illi muri, sed sponte ceciderunt. sunt et alia testimonia scripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunae significationem, quae in ista mortalitate ab illa Jerusalem, cujus cives sancti Angeli sunt, in aerumnis et laboribus peregrinatur. 11. Non ideo tamen putare debent stulti, qui nolunt in melius commutari, adoranda esse illa luminaria, quia ducitur ex eis aliquando similitudo ad divina mysteria figuranda; ex omni enim creatura ducitur. Nec ideo debemus in senten
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dic̃ apłs. cũ xp̃c apparuerit uita ur̾a. tc̃ & uos cũ illo apparebitis
in gła. obscura uidr̃ ȩccła in tp̃re ꝑegͥnatiõis suȩ. int̾ multas iniqui¬
tates gemens. & tunc sunt tit̾dȩ insidiȩ fallatiũ seductionũ qͦs
no̾ie sagittarum intelligi uoluit. Un alio loco ꝑꝑ nuntios fidelissi¬
mos ueritatis qͦs ubiꝙ parit ȩccła dr̃ luna testis in celo fidelis. Et eũ
de regno dñi psalmꝰ caneret. orietur inqͥt in dieb eiꝰ iustitia et abin¬
dantia pacis qͦadusq int̾ficiat᷑ luna. idẽ abundantia pacis in tantĩ
crescet: donec omnẽ mutabilitatẽ mortalitatis absumat. Tuncno¬
uissima inimica destruet᷑ mors. & qͥcqͥd nob̾ resistit ex infiriitate
carnis. un nob̾ ꝑfecta pax ñdum ẽ consumet᷑ om̃ino. cũ corruptibi¬
le h induet incorruptione. & mortale h induet ĩmort̃. Un & illi
ciuitatis muri quȩ hierico appellat᷑. q̃ in hebreo ȩloquio lu¬

Expanded text:
 Christus apparuerit uita uestra, tunc et uos cum illo apparebitis in gloria, obscura uidetur ecclesia in tempore peregrinationis suae inter multas iniquitates gemens et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur: Luna testis in caelo fidelis, et cum de regno domini psalmus caneret: Orietur, inquit, 111 diebus eius iustitia et abundantia pacis, quoad usque interficiatur luna, id est abundantia pacis in tantum crescet, donec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. tunc nouissima inimica destruetur mors et, quicquid nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumetur omnino, cum corruptibile hoc induet incorruptcivitatis muri, quae Hiericho appellatur, quae in Hebraeo eloquio, lu
Abbreviated transcription (Latin):
nunes dñr qͥ tolerant. In ꝓfundũ aũ qͦd tͣrȩ infixum ẽ: secretum
sacran̾iti p̃figurat. Recordaris enim nͥ fallor quȩ u̾ba apłs in ista
designatione crucis expediat uͥ ait. in caritate radicati atq fun¬
dati. ut possitis comp̃hendẽ cũ om̃ib sc̃is quȩ sit latitudo & longi¬
tudo. & altitudo. & ꝓfundũ. Ea qͣ nidũ uidenꝰ. & ñdum tenemus
s fide &r spe gerimus. in illa duo figurata sunt. Hȩc enĩ qͣ nunc
agimꝰ tãꝗͣ clauis p̃ceptoꝵ in dĩ timore confixis. sic̃ scriptũ ẽ confi¬
ge clauis a timore tuo carnes meas. in necessariis deputant᷑ ñ in
eis quȩ ꝑse ipsa appetenda & c̃cupiscenda sunt. Unde illud op¬
timũ se dic̃ c̃cupisce̾. dissolui & eẽ cũ xpͥo. Manere aũ in carne¬

Expanded text:
nimes dicuntur, qui tolerant. profundum autem, quod terrae infixum est, secretum nimes dicuntur, qui tolerant. profundum autem, quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat. recordaris enim, nisi fallor, quae uerba apostolica in ista designatione crucis expediam, ubi ait: In caritate radicati atque fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, altitudo et profundum. ea quae nondum uidemus et nondum tenemus, sed fide et spe gerimus, in alio biduo figurata sunt. haec enim, quae nunc agimus tamquam clauis praeceptorum in dei timore confixi, sicut scriptum est: Confige clauis a timore tuo carnes meas, in necessariis deputantur, non in eis, quae per se ipsa appetenda et concupiscenda sunt. unde illud optimum se dicit concupiscere, dissolui et esse cum Christo; manere au
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Si eñ scdm carnẽ uixeritis: moriemini. si au̾ spu facta carnis
mortificau̾itis: uiuetis. Hinc &̾ desipso dicit. Mundꝰ mͥ erucifi¬
xus e̾: & ego mundo. Et alio loco. Scientes inqͥt qr uetꝰ hõ n̾r si
mul cructfixus ẽ cruci cũ illo. ut euacuaret᷑ corpꝰ peccati. ut ultͣ
ñ seruiamus peccato. Qu̾adiu gͦ id agunt oꝑa rir̃a ut euacuetur
corpꝰ peccati. Qu̾adiu ext̾ior h̃o corrũpit᷑. ut int̾i̾or renouetur de
die in diẽ tempꝰ ẽ crucis. hȩc sunt &̾ bona oꝑa quidem. tamen
adhuc laboriosa quoꝵ merces requies ẽ. S iõ dr̃ spe gaudenteᷤᷤ
ut cogitantes futurã requiẽ cũ hylaritate in laborib oꝑemur.
Hanc hylaritatẽ significat crucis latitudo in transu̾so ligno
sua. his quidẽ qͥ scđ̾m tolerantiã boni oꝑis głam & honorem. &
incorruptionẽ querentib uitã ȩternã. Itaq & longitudo qua
totum corpꝰ extenditur ipsam tolerantiã significat. Ynde longa¬

Expanded text:
 si enim secundum carnem uixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. hinc etiam de ipso dicit: mundus mihi crucifixus est et ego mundo. et alio loco: scientes, inquit, quia uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuaretur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quamdiu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quamdiu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. haec sunt etiam bona opera quidem, tamen adhuc laboriosa, quorum merces est requies. ITEM INTER CETERA. ut cogitantes requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transuerso ligno, sua, his quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam. itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longa
Abbreviated transcription (Latin):
int mortem eius & resurroem medius eẽc sabbati dies.
adcdendum patres n̾ri censuert ut & nra festiuttas a
iudȩoꝵ festiuitate distingueretur. Qͦd ñ frustra factũ e̾ẽ creden

Expanded text:
inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate distingueretur et, quod non frustra factum esse
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ de orione. uł pliadibꝰ. sic̃ de monte syna. de monte syon
sic̃ de fluminib qͥ uocant᷑ gion. fison. tigris. eufrates. sicut
de ipso totiens in scis mysteriis nominato fluuio iordane rerũ
figurate insinuandarũ mysticas similitudines duxit. S qnͣtũ
int̾sit int̾ obseruatiões siderũ ad aerias qualitates accõmoda¬
tas. sic̃ agͥcolȩ uł nautȩ obseruant aut ad notandas partes
mundi cursũq aliqͦ uł aliunde dirigendũ. qͦd gub̾natores na¬
uiũ faciunt. & hiqͥ solitudines arenosas in interiora austri
nulla certa semita gͣdiunt᷑. aut aliqͥd in doctrina utili figurate
ut nec aeris qualitates. nec regionũ uias. nec solos tẽpoꝵ nume¬
ros nec spiritaliũ similitudines. s qͦsi fatalia rerũ euenta ꝑqͥit
eũ pascha celebramus ut sabbatum occurrat. Hoc eni pro¬
es liinam obseruant a quarta decima usq uicesimã pͥmã

Expanded text:
sicut de Orione uel Pliadibus. sicut de monte Sina, de monte Sion, sicut de Orione uel Pliadibus. sicut de monte Sina, de monte Sion, sicut de fluminibus, qui uocantur Geon, Phison, Tigris, Euphrates, sicut de ipso totiens in sanctis mysteriis nobilitato fluuio Iordane rerum figurate insinuandarum mysticas similitudines duxit. Sed quantum intersit inter obseruationes siderum ad aerias qualitates accommodatas, sicut agricolae uel nautae obseruant. aut ad notandas partes mundi cursumque aliquo et alicunde dirigendum, quod gubernatores nauium faciunt et hi, qui per solitudines arenosas in interiora austri nulla certa semita gradiuntur, aut ad aliquid in doctrina utili figurate ut nec aeris qualitates nec regionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines sed quasi fatalia rerum euenta perquicum pascha celebramus, ut sabbatum occurrat; hoc enim proet lunam obseruant a quarta decima usque uicesimam prima
Abbreviated transcription (Latin):
talia. a temporalib ad ȩx̃na. Nec quisꝗͣ nr̃m attendit qͦd
eo tp̃re qͦ pascha celebramꝰ sol in ariete ẽ. sic̃ illi appellãt qnͣdã
siderum locũ. uͥ re uera m̃se nouoꝵ sol inuenit᷑. S siue illi arie¬
tem. siue alud aliqͥd eandẽ partẽ cȩli uocare uoluerint. nos de
scripturis sc̃ĩs ħ didicimꝰ. qͦd om̃ia sida ds̃ condidit. & locis cę¬
lestib qͥb uoluit ordinauit ꝗ̃ stellis distincta & ordinata in
qͦslibet partes diuidant. qͥb libet uocabulis notent. ubic̃̾q sol
eẽt m̃se nouoꝵ. illic eũ repꝑit hȩc cȩlebratio ꝓpt̾ similitudinẽ
sacram̃ti renouandȩ uitȩ. de qua satis disseruimus. Qđ si &̃
locus ille sidum aries posset uocari ꝑꝑ aliꝗͣ figuram & congru¬
entiã. neq hinc timeret sermo diuinꝰ aliꝗͣ sacram̃ti similitu¬
dinẽ ducere sic̃ de aliis. ñ solũ cęlestib s & t̾restrib creaturis.

Expanded text:
talia, a temporalibus ad aeterna. Nec quisquam nostrum adtendit, quod talia, a temporalibus ad aeterna. Nec quisquam nostrum adtendit, quod eo tempore, quo pascha celebramus, sol in ariete est, sicut illi appellant quendam siderum locum, ubi re uera mense nouorum sol inuenitur; sed siue illi arietem siue aliud aliquid eandem partem caeli uocare uoluerint, nos de scripturis sanctis hoc didicimus, quod omnia sidera deus condidit et locis caelestibus, quibus uoluit, ordinauit. quae stellis distincta et ordinata in quaslibet partes diuidant, quibuslibet uocabulis notent, ubicumque sol esset mense nouorum, illic eum reperiret haec celebratio propter similitudinem sacramenti renouandae uitae, de qua satis disseruimus. quod si etiam locus ille siderum aries posset uocari propter aliquam figuram et congruentiam, neque hinc timeret sermo diuinus aliquam sacramenti similitudinem ducere, sicut de aliis non solum caelestibus sed etiam terrestribus creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ agã ħm̃se cõmertiũ. qr illa stella mͥ agit m̾sem. uł agã qr sus¬
cipit m̾sem. ñ plantabo ħ anno uineã: qr bissext᷑ ẽ. Non aut
quisꝗͣ sapiens arbitretur obseruatores tẽpoꝵ rep̃hendendos qͥ
dicunt. ñ ꝓficiscar hodie qr tempestas exorta ẽ. aut ñ nauigẽ:
qr adhuc sunt hib̾nȩ reliquiȩ. aut tempꝰ seminandi ẽ: qͦd im¬
brib autũnalib t̾ra sata ẽ. uł si qͥ forte alii naturales effectus
ciita motꝰ aeris & humoris ad uariandas tẽpoꝵ qualitates
in siderũ ordinatissima conu̾sio̾e notati st̾ de quib dictum ẽ
dũ conderent᷑. & sint in signis & tp̃rib & in dieb & annis.
Si quȩ aut̃ figurȩ similitudinũ ñ tantũ decęlo & sidibꝰ: sed &
de creatura infi̾ore ducunt᷑ ad dispn̾sationẽ sacram̃toꝵ. eloqͦn¬
tia quȩdã ẽ doctrinȩ salutaris mouendo affectui discentium
accõmodata. a uisibilib ad inuisibilia. a corporalib ad spiri¬

Expanded text:
 agit mensem; vel, Agam, quia suscepit mensem: Non plantem hoc anno vineam, quia bissextus est. Non autem quisquam sapiens arbitretur observatores temporum reprehendendos, qui dicunt, Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est; aut, Non navigem, quia adhuc sunt hibernae reliquiae; aut, Tempus seminandi est, quia imbribus autumnalibus terra satiata est; vel si qui forte alii naturales effectus circa motum aeris et humores ad variandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conversione notati sunt, de quibus dictum est cum conderentur: Et sint in signis et temporibsi quae autem figurae similitudinum non tantum de caelo et sideribus sed etiam de creatura inferiore ducuntur ad dispensationem sacramentorum, eloquentia quaedam est doctrinae salutaris monendo affectui discentium accommodata a uisibilibus ad inuisibilia, a corporalibus ad spiri
Abbreviated transcription (Latin):
uires suas in terrã conu̾tit: & eo mag̃ magisq obscurat᷑ in uit̾iorib¬
ac suꝑiorib suis. S cũ redire cȩpit ad illã incõmutabilẽ sapientĩã.
qnͣtomagis ei ꝓpinquat affectu pietatis. tantomag ext̾ior ho
corrumpit᷑. s int̾ior renouat᷑ de die in diẽ. om̃isq lux illa inge¬
aufertur. ut magis magisq hiuic scło moriãt. & uita eiꝰ abscõdat᷑
cũ xp̃o in dõ. Mutat᷑ gͦ in det̾iꝰ ad ext̾iora ꝓg̃diens. & in uita sua
cũ laudãt peccator in desidus aĩȩ suȩ. & qͥ miqͣ gerit benedr᷑. Mu¬
tat᷑ au̾ in meliꝰ. cũ int̾n̾tionẽ & głam suã a t̾renis ꝗ̃ in ħscło apparẽt¬

Expanded text:
uires suas in terrena conuertit et eo maguires suas in terrena conuertit et eo magac superioribus suis; sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eius.abscondatur cum Christo in deo. mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua cum laudatur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicitur. mutatur autem in meli
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os nͥ a sole recedñdo. neq minuat᷑ nͥ ad sołẽ ex parte alia pro
pingnͣdo. Attende nc̃ qđ in ꝓuerbiis legimꝰ. Sapiens sic̃ sol ꝑma¬
net: stultꝰ au sic̃ luna mutatur. & quis e̾ sapiens qͥ ꝑmanet nisi
sol ille iusticiȩ de qͦ drͦ. ortꝰ ẽ michi usticiȩ sol. & qu̾e s ñ fuisse or¬
tũ in die nouissima plangentes impii dicturi sunt. & iusticiȩ lu¬
men ñ illuxit nob̾. & sol ñ ortꝰ ẽ nob̾: Nam istũ carneis oculis ui¬
sibilẽ solẽ oriri fac̃ suꝑ bonos & malos ds̃: qͥ & pluit suꝑ iustos &
inustos. Ducunt᷑ aũ sẽꝑ ex reb uisibilib ad inuisibilia congruȩ
similitudines. Quis ẽ gͦ ille stultꝰ qͥ tãꝗͣ luna mutat᷑ nͥ adã. in qͦ
om̃s peccauert᷑. Anima quippe humana recedens a sole iusticię.
ab illa scilicet incerna contemplatiõe in cõmutabilis ueritatis. oms

Expanded text:
nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ei pnostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ei ppinquando.. Attende nunc quod in Prouerbiis legimus: sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna mutatur. et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de quo dicitur: ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non est ortus nobis? nam istum carnis oculis uisibilem solem oriri facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae, ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
cur a dimidio m̃se incipiat minui. & ñ ad finiendũ plena ꝑ¬
ueniat. Illi aũ qͥ hȩc certis numeris indagarunt. ita ut defe¬
stus solis & lunȩ ñ solũ cur fierent.s & quando futuri e̾en
longe ante p̃dicerent. & eos det̾minatis int̾uallis tempoꝵ
canonica supputatiõe p̃figerent litt̾sq mandarent. quas mͦ qͥ le¬
gunt atq intellig̾t. nichilominꝰ eos p̃dicunt. aut alit̾. aut alias acci¬
sis cornib lunȩ q̃ a sole au̾sa recedit siue crescentib siue decrescen¬
tib coniecert̃ ł asole illustrari. & qnͣto mag̾ ab eo recederet: tnto
a suꝑiore parte illustratã ab ea parte qu̾a terris u̾teret ñ posse exci¬
pere radios. & ꝓpt̾ea uideri decrescere. ł si ht suũ lum. id habere
ex una parte in emisperio. qu̾a partẽ cũ recederet a sole paulati
& cui uis aduertenti facile cognitũ. qđ luna ñ augeat᷑ ad oculos

Expanded text:
cur a dimidio mense incipiat minui et non ad refundendum plena pcur a dimidio mense incipiat minui et non ad refundendum plena perueniat. Illi autem, qui haec certis numeris indagarunt, ita ut defectus solis et lunae non solum cur fierent, sed etiam quando futuri essent, longe ante praedicerent et eos determinatis interuallis temporum canonica supputatione praefigerent litterisque mandarent, quas modo qui legunt atque intellegunt, nihilo minus eos praedicunt nec aliter aut alias accisis cornibus lunae, quae a sole auersa sunt, siue crescentis siue decrescentis coniecerunt uel a sole inlustrari et, quanto magis ab eo recederet, tanto a superiori parte inlustratam ab ea parte, quam terris aduerteret, non posse excipere radios et propterea uideri decrescere, uel, si haberet suum lumen, id habere ex una parte in hemisphaerio, quam partem cum recedens a sole paulatimet cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos
Abbreviated transcription (Latin):
meris &e motib siderũ. & qͥ subtiliꝰ ista scrutati sunt incremta
ce detrim̃ta lunaria ex contu̾sio̾e globi eiꝰ coniecer̾t. ñ qđ aliqͥs
substantiȩ uł accidat ei cũ augetur: uł recedat cũ minuitur.
qđ delirat imꝑitia. Manichei opinantes repleri eam dixert
Sicut replet᷑ nauis ex fugitiua dĩ parte. qu̾a comixtã prin¬
cipib tenebrarũ. & eoꝵ sordib inquinatã. corde atq ore
sacrilego & credere & loqui ñ dubitant. Hinc gͦ impleri luña
dicunt. cũ eadẽ pars dĩ magnis laborib ab inqͥnamento
purgata de toto mundo. usq ab om̃ib cloacis fugiens. reddit
dõ lugenti dum redeat. Repleri uͦ ꝑ m̾sem dimidiũ. & alio di¬
midio in solẽ refundi. uelut in aliam nau̾e. Nec t̾m int̾ istas ani¬
thematitandas blasphemias aliqͥd umꝗͣ fing̾e potuert. curuł
incipiens lucere ł desinens. corniculato lumine fulgeat. aut

Expanded text:
meris et motibus siderum et, qui subtilius ista scrutati sunt, incrementa meris et motibus siderum et, qui subtilius ista scrutati sunt, incrementa et decrementa lunaria ex conuersione globi eius coniecerunt, non quod aliquid substantiae uel accedat ei, cum augetur, uel recedat, cum minuitur, quod delira inperitia Manichaei opinantes repleri eam dixerunt, sicut repletur nauis, ex fugitiua dei parte, quam commixtam principibus tenebrarum et eorum sordibus inquinatam corde atque ore sacrilego et credere et loqui non dubitant. hinc ergo impleri lunam dicunt, cum eadem pars dei magnis laboribus ab inquinamento purgata de toto mundo atque ab omnibus cloacis fugiens redditur deo lugenti, dum redeat; repleri uero per mensem dimidium et alio dimidio in solem refundi uelut in aliam nauem. nec tamen inter istas anathemandas blasphemias aliquid umquam fingere potuerunt, cur uel incipiens lucere uel desinens corniculato lumine fulgeat aut
Abbreviated transcription (Latin):
do corpr̃is nri. qua expectantes in nobismet ipsis ingemiscimꝰ.
Unde ẽ & illud. Spe gaudentes. in tbułoe patientes. Hȩc gͥ in¬
nouatio uitȩ nr̃ȩ ẽ qͥdam transitꝰ de morte ad uitã. qͥ fit pͥmo
ꝑ fidem. ut in spe gaudeamꝰ. & in tͥbułoe patientes simꝰ. dum ad¬
luc ext̾ior ħo n̾r corrũpitur. s int̾ior renouat᷑ de die in diem.
exuere uetere. expurgantes uetus ferm̾tũ ut simꝰ noua conspersio
mini tͥduana ẽ. Primũ eñĩ tp̃s ẽ ante lege̾. Scd̾m sub lege. Ter¬
tiũ sub gr̃a. ubi ĩa manifestatio ẽ sacram̃ti pꝰ occulti ĩ ꝓpħico
enigmate. Hoc gͦ & in lunari numero sig̾catur. Quia enĩ septe¬
nariꝰ numerꝰ solet in scͥpturis ad qͣndã ꝑfectionẽ mysticꝰ appare¬
rere. tertia ebdomada lunȩ pascha cȩlebratur. qͥ dies occurrit
a quartadecima in uigesimã pͥmã. Est illic & alud sacram̃tũ.¬
Qđ si tͥ obscurũ fuit qr in talib inquisitiõib minꝰ eruditus es.

Expanded text:
tio corporis nostri, quam expectantes in nobismet ipsis ingemescimus. unde est illud: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Haec igitur innouatio uitae nostrae est quidam transitus de morte ad uitam, qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die iexuere veterem, expurgantes vetus fermentum, ut simus nova conspersio, te legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi jam manifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate: hoc ergo et in lunari numero significatur. Quia enim septenarius numerus solet in Scripturis ad quamdam perfectionem mysticus apparere, tertia hebdomada lunae Pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in vicesimam primam. Et quaecunque aliaquod si tibi obscurum fuerit, quia in talibus inquisitionibus minus eruditus es,
Abbreviated transcription (Latin):
utrum parentes baptiratis filiis suis noceant. cũ
eos dȩmonioꝵ sacrificiis sanare conant᷑: & si ñ no¬
ceant: qͦmͦ eis ꝓsit cũ baptirant᷑ parentũ fides: qxͦ
eis non pot̾ obee ꝑfidia. Ubi respondeo tantã illiꝰ sacram̃ti¬
hoc ẽ baptismi salutaris ẽẽ urtutẽ in sc̃a cõpage corporis xp̃i.
ut semel generatꝰ ꝑ alioꝵ carnalẽ uoluntatẽ. cũ semel rege¬
neratꝰ fuerit ꝑ alioꝵ spu̾alẽ uoluntatẽ: deinceps ñ possit uin¬
culo alienȩ iniquitatis astringi. cui nulla sua uoluntate con¬
sensit. Et anima enĩ patͥs mea ẽ. inqͥt. & aĩa filii mea ẽ. Aĩa
quȩ peccauerit: ipsa moriet N aũ peccat ipsa cũ parentes
ei om̃ino nescienti. uł qͥlibet aliꝰ adhibet sacͥlegia demoni¬
ox. S idõ ex adam tͣxit qd̃ sacram̃ti illiꝰ gr̾a soluerẽt. quia
nondũ erat aĩa seꝑati uiuens .i. alt̾a aĩa de qua diceretur
& aĩa patͥs mea ẽ. & aĩa filii mea ẽ. Iam itaq cũ hõ in se ipso

Expanded text:
utrum parentes baptizatis paruulis suis noceant, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur, et, si non nocent, quo modo eis prosit, cum baptizantur, parentum fides, quorum eis non potest obehoc est baptismi salutaris, esse virtutem, in sancta compage corporis Christi, ut semel generatus per aliorum carnalem voluptatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem voluntatem, deinceps non possit vinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua voluntate consentit. Et anima enim patris mea est, inquit, et anima filii mea est: anima quae peccaverit ipsa morietur. Non autem peccat ipsa, cum parentes ei omnino nescienti vel quilibet alius adhibet sacrilegia daemoniorum. Sed ideo ex Adam traxit quod sacramenti illius gratia solveretur, quia nondum erat anima separatim uiuens, id est altera anima, de qua diceretur: Et anima patris mea est et anima filii mea est. iam itaque cum homo in se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
non desidiosa segnitia. s q̃dã in effabilis tranquillitas actiõis
ociose. Sic enĩ ab huiꝰ uitȩ oꝑib in fine requiescit᷑: ut in altͥiꝰ
uitȩ actiõe gaudeat᷑. S talis actio in dĩ laude agit᷑: sine labo
ut ipsi labor succedat. id ẽ ñ sic e̾e incipit actio: ut desinat qͥes
Neq enim redit ad labores & curas. s ꝑmanet in actioe qd̾ ad
quietẽ ꝑtinet. nec in oꝑe laborare. nec in cogitõe fluctuare.
Quia gͦ ꝑ reqͥẽ ad pͥm̾a uitã reditur unde aĩa lapsa ẽ ĩ peccatũ
ꝓpt̾ea sabbo requies significat᷑. Illa aũ pͥma uita ꝗͣ a ꝑegͥnatio̾s¬

Expanded text:
non desidiosa segnitia, sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. Sic enim ab hujus vitae operibus, in fine requiescitur, ut in alterius vitae actione gaudeatur. Sed quia talis actio in Dei laude agitur, sine labor per quietem, ut ipsi labor labori succedat, id est non sic esse incipit actio, ut esse desinat quies. Neque enim reditur ad labores et curas, sed permanet in actione quod ad quietem pertinet, nec in opere laborare, nec in cogitatione fluctuare. Quia ergo per requiem ad primam vitam reditur, unde anima lapsa est in peccatum, propterea Sabbato requies significatur. Illa autem prima vita, quae
Abbreviated transcription (Latin):
buitur sine ulla dubito̾e resecanda existimo. qͣuis neq ħ inuenirs
possit qͦmͦ contͣ fidem sit. Ipsã t̾nreligionẽ qu̾a paucissimis &r ma¬
nifestissimis celebrationũ sacram̃tis miscłia dĩ ẽe liberã uoluit:
tionib subiciunt᷑. S excła dĩ int̾ multã palẽa. multaq ⁊irania con¬
nec tacet. nec facit. Itaq illud qͦd scͥpsisti qͦsdã fr̃s ita temꝑare se
a carnib edendis ut ĩmundas arbitrent: aꝑtissime cont᷑ fide sanãq
doctrinã ẽ. Ex hinc gͦ si duitiꝰ disputare uoluero. pot̾ putari ã non¬

Expanded text:
inueniri possit, quo modo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramentis misericordia dei esse liberam uoluit, tionibus subiciuntur. sed ecclesia dei inter multam paleam multaque zizania connec tacet nec facit. Itaque illud, quod scripsisti quosdam fratres ita temperare a carnibus edendis, ut inmundas arbitrentur, apertissime contra fidem sanamque doctrinam est. sed hinc ego si diutius disputare uoluero, potest putari a non
Abbreviated transcription (Latin):
ginta complent᷑ qͥ celebrant᷑ pꝰ dñi resurroem. iã in figurã ñ laboris
s quiete leticiȩ. Propt hoc ieiunia relaxant᷑. & stantes oramꝰ. qͦd ẽ
signũ resurrõi̾s. Unde &̾ dieb om̃ib dñicis ad altare obseruatur
& ałła canit᷑. qͦd significat actione̾ nr̃am futurã ñ ẽẽ. nͥ laudem dĩ
sicut scͥptum ẽ. beati qͥ habitant in domo tua. in scła scłoꝵ lauda¬

Expanded text:
nta complentur: qui celebrantur post domini resurrectionem iam in figura non laboris, sed quietis et laetitiae. propter hoc ieiunia relaxantur et stantes oramus, quod est signum resurrectionis. unde etiam diebus omnibus dominicis ad altare obseruatur et alleluia canitur, quod significat actionem nostram futuram non esse nisi laudem dei, sicut scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ occiso agno pascba çȩlebrauerunt. qͥnquaginta dies numerantur
usq in diẽ quo lex data ẽ in monte sẏna famulo dĩ moysi digito
dĩ scripta. In libris au ęu̾głi aꝑtissime declarat᷑ digitũ dĩ sig̾care
spm̃ scm̃. Cũ eiũ eligłista dixisset in digito dĩ eicio demonia: alius
h idẽ ita dixit. in spu̾ dĩ eicio dȩmonia. Quis hanc lexitiã diuinoꝵ
sacram̃toꝵ cũ sane doctrinȩ luce clarescunt ñ pͣferat uniu̾sis mundi
huiꝰ imꝑuis. & iã inusitata felicitate pacaturis: Nonne tanꝗͣ duo
seraphin clamant adinuicẽ continͣtia laudes altissimi. sc̃s. sc̃s. sc̃s.
dñs as sabaoth: Ita duo testam̾to fidelit̃ concordantia sacratam
concinunt ueritatẽ. Occidit ouis. cȩlebrat᷑ pascba. & int̾positis qͥn¬
quaginta dieb datur lex ad timorẽ scripta digito dĩ. Occiditur

Expanded text:
 occiso agno celebrauerunt, quinquaginta dies numerantur usque in diem, quo lex data est in monte Sina famulo dei Moysi digito dei scripta, in libris autem euangelii apertissime declaratur digitum dei significarem unus euangelista dixisset: In digito dei eicio daemonia, alius hoc idem ita dixit: In spiritu dei eicio daemonia. quis hanc laetitiam diuinorum sacramentorum, cum sanae doctrinae luce clarescunt, non praeferat uniuersis mundi huius imperiis etiam inusitata felicitate pacatis? nonne tamquam duo Seraphin clamant ad inuicem concinentia laudes altissimi: Sanctus, sanctus, sanctus dominus deus sabaoth? ita duo testamenta fideliter concordantia sacratam concinunt ueritatem. occiditur ouis, celebratur pascha et interpositis quinquaginta diebus datur lex ad timorem scripta digito dei: occiditur
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ pascha in g̾co dr̃ pati. s ab eo qđ transitꝰ ut dixi ãmorte ad
uitã bebreo u̾bo res appellata ẽ: in qͦ eloquio pascha tͣnsitus dr̃
sic̃ ꝑhibñt qͥ hȩc sciunt. Qđ uoluit &r ipse dñs tang̾e cũ ait. qui
credit in me trausiet a morte ad uit̾a. & maxime ide ȩuangłista
hoc intelligit᷑ expͥmere uoluisse cũ cȩlebraturo dño pascha cũ dis¬
cipłis ubi cȩtiam eis mysticã dedit. cũ uidisset inquit ihc qr uenit ho¬
ra ut tͣnsiret de mundo ad patrẽ. Transitꝰ gͦ de hac mortali uita in

Expanded text:
aece dicitur pati, sed ab eo quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, hebraeo uerbo res appellata est: in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: qui credit in me, transiet de morte ad uitam. et maxime idem euangelista hoc intellegitur exprimere uoluisse, cum celebraturo domino pascha cum discipulis, ubi cenam eis mysticam dedit: cum uidisset, inquit, Iesus, quia uenit hora, ut transiret de mundo ad patrem. transitus ergo de hac uita mortali in
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝗͣ ꝑꝑ mores ł em̾dari oportet qͦd ꝑꝑam fiebat: ł institui qđ ñ
fiebat. Ipsa quippe mutatio consuetudinis & quȩ utilitate adiu¬
uat: nouitate ꝑturbat. Quappt quȩ utilis ñ ẽ ꝑmutatio nec fru¬
atuosa: & consequent̃ noxia ẽ. Nec idõ putari debet institutũ e̾e in
multis locis. ut illa die pꝰ refectionẽ offerat᷑. qr scͥptũ ẽ. Identidẽ &
calicẽ pꝰꝗͣ cȩnauit dicens. Ipsã enĩ potuit appellare cęnã. qr ĩa corpꝰ
ristiȩ dñicã cęnã uocat. Illud mag̾ mou̾e potuit homines: ut eã
refecti die illo ł offerrent. ł sumerent eucaristiã: qͦd in eu̾gł̃io dicit.¬

Expanded text:
 mores, uel emendari oportet quod perperam fiebat uel institui quod non fiebat. ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae utilitate adiuuat, nouitate perturbat. quapropter quae utilis non est, perturbatione infructuosa et consequenter noxia est. Nec ideo putari debet institutum esse multis locis, ut illa die post refectionem offeratur, quia scriptum est: identidem et calicem post cenam dicens. ipsam enim potuit appellare cenam, quod iam corpus ristiae dominicam cenam uocans — illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit