comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iiuero de quibus similiter dilestiotua noncredidit
consulendor qui aditerandum baptismum uel moe¬
tu coacti uel errore transducti sunt & nunc secon¬
tra catholicȩ sidei sa cramentum egisse cognorcunt
ea est custodienda moderatio quae in soci&atem
nr̃am non nisi perpȩnitentiae remedium &per in¬
positionem epłis manur communionis recipiant
unitatem tempora paenitudinis habita moderatio¬
ne tuo constituenda iudicio prout conuersorum
animos inspexeris ẽẽ deuotor pariter &iam ha¬
benter aetatis senilir intuitum & periculorum quo¬
rum que aut aegritudinũ recipienter necessitate
in quibus siquis grauiter urgueatur utdum ad huc
penit& desalute ipsiur desper&ur oport& ei persa¬
cerdotalem sollicitudinem communionis gratia

Expanded text:
i vero de quibus similiter dilectio tua nos credidit consulendos, qui ad iterandum baptismum, vel metu coacti, vel errore traducti sunt, et nunc se contra catholicae fidei sacramentum egisse recognoscunt, ea est custodienda moderatio, qua in societatem nostram, non nisi per poenitentiae remedium, et per impositionem episcopalis manus communionis recipiant unitatem. Tempora poenitudinis, habita moderatione, tuo constituenda judicio, prout conversorum animos inspexeris esse devotos, pariterque etiam habentes senilis aetatis intuitum, et periculorum quorumque, aut aegritudinum respicientes necessitates. In quibus, si quis ita graviter urgeatur, ut dum adhuc poenitet, de salute ipsius desperetur, oportet ei per sacerdotalem sollicitudinem communionis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
tem canstitutum est . siquis epr heredes cãpxlunis
& traneos a consanguinitate sua uel her&icos &iã
consanguineos aut paganos ecđae praetulerit sal¬
ten postmortem anathema eidicatur atq: eius
nomendĩ sacerdoternullomodo reciteur nec &¬
cusari possit si intestatur defecerit quia utiq: de¬
buit factus ep̃s rei suae ordinationem congruam
suae professione inqua quam differre :

Expanded text:
tem constitutum est, si quis episcopus haeredes extraneos a consanguinitate sua, vel haereticos, etiam consanguineos aut paganos Ecclesiae praetulerit, saltem post mortem anathema ei dicatur, atque ejus nomen inter Dei sacerdotes nullo modo recitetur, nec excusari possit si intestatus defecerit, quia utique debuit factus episcopus, rei suae ordinationem congruam suae professioni nequaquam differre.
Abbreviated transcription (Latin):
Ciquis ecclesia catholica adheresim transitũ
nitentiam non ẽẽ negandam eo quod cogouerit
peccatum suum qui &iam decem annis agat pȩni¬
tentiã cui post decem annor praestari communio
deb& siuero infanter fuerint trans ducti qđ non
suo uitio pec cauerint incunc tanter recipi de¬
apsir idest qui in catholica baptizati praeuaricati¬
one dampnabili post inheresem transierunt gran¬
dem redeundi difficultatem sanexit antiquias
quibur nos annorum multitudinem breuiata pȩ¬
nitentia biennii conditione in fra scriptȩ obserua¬
tione ieiunent & eccłam studeant frequentare in
commonenter abscedant. hic si obserucre uolue¬
rint constituto tempore admittendis ad altario
relaxetur quod si ardua uel dura forteputa uerint
statuta praeteritorum canonum implere debe

Expanded text:
ica Ecclesia ad haeresim transitum nitentiam non esse denegandam, eo quod cognoverit peccatum suum, qui etiam decem annis agat poenitentiam, cui post decem annos praestari communio debet. Si vero infantes fuerint transducti quod non suo vitio peccaverint, incunctanter recipi deapsis id est qui in catholica baptizati praevaricatione damnabili post in haeresim transierint grandem redeundi difficultatem sanxit antiquitas. Quibus nos annorum multitudine breviata paenitentiam bienni condicione infra scriptae observatione ieiunent, ecclesiam studeant frequentare, in commonentur, abscedant. Hoc si observare voluerint, constituto tempore admittendis ad altarium observatio relaxetur. Quam si arduam vel duram forte putaverint, statuta praeteritorum canonum conplere debe
Abbreviated transcription (Latin):
irginem quae sedõ dño consecrauit similiter & mo¬
nachum non licere nuptialia iura contrahere qđ
si hoc inuenti fuerint ꝑ p&rantes & communi cen¬
tur. Confitentibur autem decreuimur ut habeat
auctoritatem eiusdem loci ep̃s miđam humanita
ehis qui in racionabiliter uersati sunt siue uer¬
santur quot quot ante uicesimum annum tale
crimen commiserint quindecim annis exactis in pȩ¬
nitentia. communionem mereantur orationum
deinde quinquennio in hac communione duranter
tunc demum oblationis sa cramenta contingant
discutiatur autem &uita eorum qualis tempore
gendam paenitentiã prolixius tempus insumant
quot quot autem per asta uiginti annorum &ate
& uxorer habenter hoc peccato prolapsi sunt
uignti quinque annir penitudinem gerenter in cõ¬
munionem suscipiantur orationum inqua quin
quennio perduranter tunc demum oblationirra¬
cramenta ꝑcipiant quod siqui &uxores habenter
& tranrcendentes quinqua gesimum annum
c&atir ltadelin querint adeitum uitae commu¬

Expanded text:
irginem quae se Deo consecraverit , similiter et monachum non licere nuptialia jura contrahere. Quod si hoc inventi fuerint perpetrantes, excommunicentur. Confitentibus autem decrevimus ut habeat auctoritatem ejusdem loci episcopus humanitatehis qui irrationabiliter versati sunt, sive versantur, quotquot ante vicesimum annum tale crimen commiserint, quindecim annis exactis in poenitentia, communionem mereantur orationum, deinde quinquennio in hac communione durantes, tunc demum oblationis sacramenta contingant; discutiatur autem et vita eorum, qualis tempore gendam poenitentiam prolixius tempus insumant. Quotquot autem peracta viginti annorum aetate, et uxores habentes, hoc peccato prolapsi sunt, viginti quinque annis poenitudinem gerentes in communionem suscipiantur oratquennio perdurantes, tum demum oblationis sacramenta percipiant. Quod si qui uxores habentes et transcendentes quinquagesimum annum aetatis, ita deliquerint, ad exitum vitae commu
Abbreviated transcription (Latin):
uodnon oporteat in quadra gesima autnuptiar
plaudere uł saltane seduenerabiliter cȩnare
uel prandere sicut xp̃i anor dec&:¬
Siquis parentes fidem fregerint sponsaliorum tri
ennii tempore abstineantur. sitamen idem
sponsur uelsponsa in graui crimine suerint de¬
praehensi excusati erunt parentes:¬

Expanded text:
Quod non oporteat in Quadragesima, aut nuptiaQuod non oporteat in Quadragesima, aut nuptiaplaudere, vel saltare; sed venerabiliter coenare, vel prandere, sicut Christianos decntes fidem fregerint sponsaliorum, triennii tempore abstineant se a communione. Si tamen idem sponsus vel sponsa in gravi crimine fuerint deprehensi, excusati erunt parentes
Abbreviated transcription (Latin):
Nos qui in racionabiliter uixerint & lepra in iur¬
ti criminib ralios polluerunt. praecepit scã¬
synodus intereos orcre qui spũ periclitantur
res uel si ipsi adulrena roupno pautuu exeo¬
Sicuius uxor adulterata fuerit uel supse adulte¬
rium commiserit septem annorum panitenti opor¬
t& eum ꝑsectione consequi scđm pristinos grador¬
dehis quipartus suos ex portucation diuer¬
emulieribus quae fornicantur & partus suor
necant uel quat agunt secum ut utero conceptor
& cutiant. antiqua quidem definitio usq adgi
tum uitae eas ab ecclesia remoue. humanur
autem nunc definimus ut eis decem annorum
tempur secundum profixor gradus paenitentia
Quidam sponsam habens sororem eiusxen
uio lauit & grauidam reddidit postinodum despon¬
satam sibi duxit uxorem illa uero quae corrupta
est laqueo seꝑ emit. hii qui suerunt conscii post
decennẽ satis factionem iussi sunt suscipi secundũ
gradus paenitentiae constitutos:¬
Vt natalitia uel nuptiae inquadua gesiora noni

Expanded text:
os qui irrationabiliter vixerunt, et lepra injusti criminis alios polluerunt, praecepit sasynodus inter eos orare, qui spiritu periclitantur res, vel si ipsi adulteri comprobantucujus uxor adulterata fuerit, vel si ipse adulterium commiserit, septem annorum poenitentia oportet eum perfectionem consequi, secundum pristinos gradde his qui partus suos ex fornicatione divermulieribus quae fornicantur, et partus suos necant, vel quae agunt secum ut utero conceptos excutiant, antiqua quidem defitum vitae eas ab Ecclesia removet. Humanius autem nunc definimus ut eis decem annorum tempus secundum praefixos gradus poenitentia Quidam sponsam habens, sororem ejus violavit, et gravidam reddidit. Postmodum desponsatam sibi duxit uxorem. Illa vero quae corrupta est, laqueo se peremit. Hi qui fuerunt conscii, post decennem satisfactionem jussi sunt suscipi secundum gradus poenitentiae constitutosUt natalitia vel nuptiae in Quadragesima non
Abbreviated transcription (Latin):
trat. hii definitum tempur auditionis implen¬
tes tum dȩ mum fidelibus in oratione communi¬
cent. postmodum uero licebit ep̃o de his aliquid
humanius cogitare quicum que uero in different̃
tulerunt &habitum in troeundi ecđam sibi arbi¬
tratisunt ad conuersionem posse sufficere hide¬
finitum modis omnibur tempur impleant:¬

Expanded text:
trant: hi definitum tempus auditionis implentrant: hi definitum tempus auditionis implentes, tum demum fidelibus in oratione communicent, postmodum vero licebit episcopo de his aliquid humanius cogitare. Quicunque vero indifferenter tulerunt, et aditum introeundi Ecclesiam sibi arbitrati sunt ad conversionem posse sufficere, hi definitum modis omnibus tempus implebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Caut praeter oblationem facultatum aut praȩter
periculum uel aliquid huius modi quod factum
est subtyrannus delicinii. placuit synodo quã¬
uis humanitate probentur in digni tamen eis
bene uolentiam commodari. qui cumque er¬
go ueraciter paenitudinem gerunt tribus annis
fideles inter audientes habeantur &sex annis
omni secontritione deiciant. duobus annis aũt
sine oblatione populo in oratione communicent :
dehis quiabnenuntiauerunt etiteruor adse¬
Nuicum que uocati pergatiam primum quidem¬
impetum monstrauerunt deponenter malitiȩ
cingulum postmodum uero ad proprium uomitũ
sunt relapsi ita ut quidam &pecunas tribue¬
rent & beneficus miliciam repeterent. hii de¬
cem annis posttriennii tempus quo inter au¬
dienter erunt in afflictione permaneant si in hir
omnibus propositum &speciem paenitentiaȩ con¬
uenit &plorare quot quod enim m&u& lacrimis
atque pacientia uel bonis operibus rebus ipsir
conuersionem suam non simulatione demonr¬

Expanded text:
aut praeter ablationem facultatum, aut praeter periculum, vel aliquid hujusmodi, quod factum est sub tyrannide Licinii: placuit synodo, quamvis humanitate probentur indigni, tamen eis benevolentiam commodari. Quicunque ergo veraciter poenitudinem gerunt, tribus annis fideles inter audientes habeantur: et sex annis omni se contritione dejiciant, duobus autem annis sine oblatione populo in oratione communicent. De his qui abrenuntiaverunt, et iterum ad saeQuicunque impetum monstraverunt deponentes militiae cingulum, postmodum vero ad proprium vomitum sunt relapsi, ita ut quidam et pecunias tribuerent, et beneficiis militiam repeterent, ii decem annis post triennii tempus quo inter audientes erunt in afflictione permaneant; sed in his omnibus propositum et speciem poenitentiae convenit explorare: quotquot enim metu, et lacrymis, atque poenitentia, vel bonis operibus rebus ipsis conversionem suam, non simulatione, demons
Abbreviated transcription (Latin):
sequantur poenas. Epr autem erit potestas modũ
conuersionir eorum probanter uł humaniur
erga eos agere uel ampliur tempus adicere ante
omnia uero praecedens eonum uita & posterter in¬
quiratur &ita eis in perciatur humanitas: xxuiiii:¬

Expanded text:
sequantur. Penes episcopos autem erit psequantur. Penes episcopos autem erit pconversationis penitentum probantes, vel humanius erga eos agere vel amplius tempus adicere. Ante omnia vero praecedens eorum vita et posterior inquiratur, et ita eis inperciatur humanitas.
Abbreviated transcription (Latin):
lica traditione descendit secundum quod scrip¬
tum est. Sacerdos sipec cauerit. quisorauit ꝓ illo c
unde huiur modi lapsis ad promerendam miseri¬
cordiam dĩ priuata est &petenda secessio ubi illir
satis factio si fuerit dignasit &iam frultuosa:
ritus aliquid per eerunt excoricilio an ci¬
ehis quis acrificare coasti sunt infuner & cenauer̃
inidolio quicumque eorum cumducerentur l&io¬
res habitu fuerunt & uestimentis praeciosi oribus
usi funt & prceparate caenȩ in differenter participes
&xtiterunt. placuiteos interaudienter uno an no
constitui suo cumbere uero tribus annis in oratio¬
nem autem communicare biennio &tunc ad per¬
fectionis gatiam peruenire. quot quod autem
ascenderunt templa ueste iugubri & recum bentes
peromne tempur fleuere discubitur si compleuer
paenitentiam triennii temporis sine oblatione sus¬
cipiantur Si autem non manducauerunt bienno
subiesti paenitontiae tercio anno sine oblatione
communicent ut perfectionem quadri ennio con¬

Expanded text:
ione descendit secundum quod scriptum est: Sacerdos si peccaverit, quis orabit pro illo? Unde hujusmodi lapsis ad promerendam misericordiam Dei privata est expetenda secessio, ubi illis satisfactio, si fuerit digna, sit etiam fructuosa. ritu aliquid peregerunt. Concil. Ancyhis qui sacrificare coacti sunt, insuper et coenaverunt in idolio. Quicunque eorum cum ducerentur laetiore habitu fuerunt, et vestimentis pretiosioribus usi sunt, et praeparatae coenae indifferenter participes exstiterunt, placuit eos inter audientes uno anno constitui, succumbere tribus annis, in oratione vero communicare biennio, et tunc ad perfectionis gratiam pervenire. Quotquot autem ascenderunt templa veste lugubri, et recumbentes per omne tempus flevere discubitus, si compleverunt poenitentiam triennii temporis, sine oblatione suscipiantur. Si autem non manducaverunt, biennio subjecti poenitentiae, tertio anno sine oblatione communicent, ut perfectionem quadriennio con
Abbreviated transcription (Latin):
ropterea monachorum quosdam autq: mo¬
Inacharum abiesto proposito sc̃itatis intantam
protestaris de mersos eẽ lasciuiam ut priur
clanculo uelud submonasteriorũ praȩtexu in lici¬
ta ac sacrilega secontagione miscuerint postea
uero in abruptum conscientiae desperatione ꝑ¬
dusti dein licitir conplexibur libere filios ꝓcrea¬
rint qđ & publicȩ loger &ecdesiastica iura con¬
dempnant has igitur inpudicas de testabilos que
personas amonasteriorũ c&u ecdesiarumq: con¬
uentibur eliminantis ẽẽmandamur quatenur
r&rusi in suir ergastulis tantũ facinus continua la¬
mentatione deflenter purifi catorio possint pani¬
tudinis ime de quoqui ut eir uel ad mortẽ sal¬
tim solius iđice in tuitu ꝑ communionis gr̃am pos¬
sit indulgentiam subuenire: Decus iutraductis¬

Expanded text:
Praeterea monachorum quosdam atque monacharum, abiecto proposito sanctitatis, in tantam protestaris demersos esse lasciviam, ut prius clanculo vel sub monasteriorum pretextatu inlicita ac sacrilega se contagione miscuerint, postea vero, in abruptum conscienciae dissperacionem perducti, de inlicitis complexibus libere filios procrearent; quod et publice leges et eclesiastica iura condempnant. Has igitur inpudicas detestabilesque personas a monasteriorum coetu aeclesiarumque conventibus eliminandas esse mandamus, quatenus retrusae in suis ergastulis, tantum facinus continua lamentatione deflentes, purificatorio possint penitudinis igne dequoquere, ut eis vel ad mortem saltim solius misericordiae intuitu per communionis graciam possit indulgentia subvenire. Vicesimum septi
Abbreviated transcription (Latin):
urandum uero maximȩ & omni cautela est proui¬
den dum nequis frm co epis coporum que nr̃orũ
aut &iam prerbiterorum in alterius ciuitate uel
dio cesi paenitentiae uel submanu positum sacer¬
dotis aut eum quire conciliatum seesse dixerit
ipar rochia aut ep̃r inciurtate sus cipi at qđ si aliqua¬
dissimulatione negligitur culpam tangit &iam clerũ
quilocis in quibus hocminus curatum suerit commo¬
rantur his itaque ritȩ dispositis & ad ecclesiarum
ur̃arum notitia nr̃a deliberatione perlatir parene

Expanded text:
urandum vero maxime et omni cautela est providendum, ne quis fratrum coepiscoporumque nostrorum, aut etiam presbyterorum in alterius civitate vel dioecesi poenitentem, vel sub manu positum sacerdotis, aut eum qui reconciliatum se esse dixerit, i, aut episcopi civitate suscipiat. Quod si aliquadissimulatione negligitur, culpa tangit etiam clericos, qui locis in quibus hoc minus curatum fuerit commorantur. His itaque rite dispositis, et ad Ecclesiarum vestrarum notitiam vestra deliberatione perlatis, parere
Abbreviated transcription (Latin):
sus ad promerendam midiam dĩ priuata est &x p&enda
secessio ubi illis satis factio sifuerit dignasit &iam
Sepaenitentibur autem quisiue & grauiorib: cãpu
commissis siue & leuioribus paenitentiam gerunt si
nulla interueniat egritudo quinta feria ante pas¬
cha eis remittendum romanȩ ecdesia consu&udo
demonstrat c&erum depondere astimando delictorum
sacerdotis est iudicare ut adtendat ad confessionem
paenitentis & ad fl&us adque lacrimas corrigentis
actum iubere dimitti cum uiderit congnuam satis fac¬
tionem sane siquis egritudinem inciderit atq usquȩ
addesperationem deuenerit ei estante tempur pas che
relax andum nede scło abrque communione discedat:¬

Expanded text:
si ad promerendam misericordiam Dei, privatam expetant secessionem, ubi illis satisfactio, si fuerit digna, sit etiam poenitentibus autem, qui sive ex gravioribus commissis, sive ex levioribus poenitentiam gerunt, si nulla interveniat aegritudo, quinta feria ante Pascha eis remittendum Romanae Ecclesiae consuetudo demonstrat . Caeterum de pondere aestimando delictorum, sacerdotis est judicare, ut attendat ad confessionem poenitentis, et ad fletus atque lacrymas corrigentis, ac tum jubere dimitti, cum viderit congruam satisfactionem suam. Vel si quis aegritudinem incurrerit, atque usque ad desperationem devenerit, ei est ante tempus Paschae relaxandum, ne de saeculo absque communione discedat
Abbreviated transcription (Latin):
Iehis qui ced&itum ueniunt &iam nunc l&
antiqua regularerque seruabitur Ita aut quis
egreditur ȩcorpore ultimo & necessario uiatico
minime priu&ur quod si desperatur & consecutus
communionem oblationisq: particeps factur iterũ
conualuerit sit inter eos qui cum munionem ora¬
tionis tantum modo consequuntur generaliter
autem omni cuilib& in&itu posito & poscenti
sibi communionis gratiam tribui ep̃r probabilit̃
& oblatione dare debebit: xuiiii:

Expanded text:
De his qui ad exitum veniunt, etiam nunc lex antiqua regularisque servabitur, ita ut si quis egreditur e corpore, ultimo et necessario viatico minime privetur. Quod si desperatus, et consecutus communionem, oblationisque particeps factus iterum convaluerit, sit inter eos qui communionem orationis tantummodo consequuntur. Generaliter autem omni cuilibet in exitu posito, et poscenti sibi communionis gratiam tribui, episcopus probabiliter ex oblatione dare debebit. De
Abbreviated transcription (Latin):
& quod quibusdam tepidis aut neglegentibus acce¬
dit nemo non m&u& multum enim utile ac necessa¬
nium est ut peccatorum reatus ante ultimum diẽ
sacerdo tali supplicatione soluatur. His autem qui
intempore necessitatis & in periculis urguentis ins¬
tantia praesidium penitentiae & mox reconciliacio¬
nis in plorant nec ratis faccio interdicenda est nere
possumus ponere nec tempora definire apud quem
nullas patitur ueniremoras conuersio dicente dispũ¬
perꝓph&am. Cum conuersus in gemueris tune saluus
eris & alibi : dic iniquitates tuar prior ut iustisi ce¬
rit Item quia a apud dñm micdia est & copiosa aput
eum redemptio indispensandis. Itaq: dĩ donis non
debemus esse difficiler nec se accusantium gemitus
lacrim as que neglegere cum ipsam penitendi affec¬
tionem & dĩ credamus inspirationem conceptam. Dicen¬
te apostolo Neforte d& illis dr̃ paenitentiam utresi¬
piscant adiaboli laquȩis aquo captiui tenentur ad
ehis qui facinoribur diuersis peccauerunt &perse¬

Expanded text:
 quod quibusdam tepidis aut negligentibus accidit nemo non metuat. Multum enim utile ac necessarium est ut peccatorum reatus ante ultimum diem sacerdotali supplicatione solvatur. His autem qui in tempore necessitatis et in periculi urgentis instantia praesidium poenitentiae et mox reconciliationnec mensuram possumus ponere, nec tempora definire, apud quem nullas patitur venire moras conversio, dicente Dei Spam: Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris. Et alibi: Dic iniquitates tuas prior, ut justificeris. Et item: Quia apud Dominum misericordia est, et copiosa apud eum redemptio. In dispensandis itaque donis Dei non debemus esse difficiles, nec se accusantium gemitus lacrymasque neglegere, cum ipsam poenitendi affectionem ex Dei credamus inspiratione conceptam, dicente Apostolo: Ne forte det illis Deus poenitentiam, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenenthis qui facinoribus diversis peccaverunt, et perse
Abbreviated transcription (Latin):
I deep̃is uel sequentisus ondiis guis acro sc̃a
mystenia coritrectant. placuit as uxoni¬
cum de quorundam clericorum quam ur lectoꝵ¬
erga ures uxores proprias in continentia
referr&ur. placuit quod & in diuersis concili¬
is firmatum est subdiaconi quisacra m ysteria
ut tamquam non habenter uideantur esse qđ
nisi fecerint abecdesiastico remoueantur officio
c&eror aũt clericor ad hoc non coginisi maturio¬

Expanded text:
iscopis, vel sequentibus ordinibus, qui sacrosancta mysteria contrectant, placuit ab uxoricum de quorumdam clericorum, quamvis lectorum, erga uxores proprias incontinentia referretur, placuit, quod et in diversis conciliis firmatum est, ut subdiut tanquam non habentes videantur esse. Quod nisi fecerint, ab ecclesiastico removeantur officio. Caeteros autem clericos ad hoc non cogi nisi maturio
Abbreviated transcription (Latin):
fitentibus paenitentiae sane tionem darent & ad
eadem salubrisatis factione purgatos ad commu¬
nionem sacramentorum perianuam reconcili¬
ationis admitterent. cui utiq operi in cessabi¬
liter spe saluator interuenit necum quam ab
his ab est. ecce ego uobiscum sum omnibus dieb
usque ad consummationem scłi Vt siquid per
donatum si autem aliquis eorum proquibus dño
supplicamur quocumq: in terceptur obstaculo
amunere indulgentiae praesentis. & ciderit &
prius quam ad constituta remedia perueni at
temporalem uitam humana conditione finierit
quod manens incorpore non recepit consequi
gutus carne non poterit. necesse est ergo nos
eorum qui obierint merita actus que distutere
Cum dñs nr̃ cuius iudicia nequeunt conprȩhen¬
di quod sacerdotum implere mynisterium non
siniuit suae iustitiae reseruar& ita potestatem
suam timeri uolens ut hic error omnibus prosit

Expanded text:
fitentibus poenitentiae sanctionem darent, et fitentibus poenitentiae sanctionem darent, et eadem salubri satisfactione purgatos ad communionem sacramentorum per januam reconciliationis admitterent. Cui utique operi incessabiliter ipse Salvator intervenit, nec unquam ab his abest: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi; ut si quid per donatum. Si autem aliquis eorum pro quibus Domino supplicamus, quocunque interceptus obstaculo a munere indulgentiae praesentis exciderit, et priusquam ad constituta remedia perveniret temporalem vitam humana conditione finierit, quod manens in corpore non recepit, consequi exutus carne non poterit. Nec necesse est nos eorum qui obierint meritum actusque discutere, cum Dominus noster, cujus judicia nequeunt comprehendi, quod sacerdotem implere ministerium non sinivit suae justitiae reservaret: ita potestatem suam timeri volens, ut hic terror omnibus prosit
Abbreviated transcription (Latin):
Senitentibus secundum differentiam peo oa¬
torum ep̃i arbitrio paenitentiae tempora de¬
It racerdos penitentiam in ploranti absque ꝑsonȩ
ac ceptione paenitentiae leger in iungat:
dereoiedio paenitentiae et quod as solutio pȩ¬
nitendũ peroranuũ in positionẽ epis coporũ
supplicationisus piat propter quodneces se
est utreatus peccatorum aute ultioruodiem
Sacendotali supplicatione soluatur etiam¬
Sipeniculo mnortis urquente. gtatim etiam¬
prȩ acceptioneo paeuitentiae et conciliatio
sus seguatur. ex epistola papae leonis ad
ultiplex micdia dĩ ita lapsibur humanis sub ue¬
nit ut non solum perbaptismi gratiam sed &iam
perpȩnitentiae medicinam spesuitae reparare¬
tur aeternȩ & qui regenerationis dona uio lasserł
proprio seiudicio condempnanter ad remissionẽ
criminum peruenirent. sic diuine uoluntatis
praesi diis ordinatis indulgentia dĩ nisi suppli¬
cationibur sacerdo tum neque ad obtineri me¬
praepositis ecđȩ tradidit potestatem ut & con¬

Expanded text:
enitentibus secundum differentiam peccatorum episcopi arbitrio poenitentiae tempora de. Sacerdos poenitentiam imploranti absque personae acceptione poenitentiae leges injungat. De remedio poenitentiae, et quod absolutio poenitentum per manus impositionem episcoporum supplicationibus fiat. Propter quod necesse est, ut reatus peccatorum ante ultimum diem sacerdotali supplicatione solvatur, etiamsi periculo mortis urgente statim post acceptionem poenitentiae et reconciliatio subsequatur. Ex epistola papae Leonis ad ultiplex misericordia Dei ita lapsis humanis subvenit, ut non solum per baptismi gratiam, sed etiam per poenitentiae medicinam spes vitae reparetur aeternae, et qui regenerationis dona violarunt, proprio se iudicio condemnantes ad remissionem criminum perveniant sic divinae volupraesidiis ordinatis, ut indulgentiam Dei nisi supplicationibus sacerdotum nequeant obtinere. Chpositis Ecclesiae tradidit potestatem, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
ntiqui & scirsimi est patris sententia papae leonis
ut his qui in &cate adulescentiae positis dummortis
formidat casum peruenerit adpaenitentiae reme¬
dium siconiugatus forte fuerit in continens ne
postea adultenii. incurrat lapsum redeat ad pris¬
tinum coniugium quousq possit adipisci tẽporis
maturitatem continentie statum qđ non sicut
deuiris ita & defeminis quomodo censemur non qui¬
dem generaliter & legitime praeceptum sed cons¬
tat anobir prohumana fragilitate indultum ea
dum taxatratione utsi his qui paenitentiaȩ nonẽ
legibus deditur ante abhacuita discesserit quam &
consensu ad continentiam eorum fuerit regressur
superstiti non liceat denuo aduxorior transire
amplexos si autem illius uita extiterit supe¬
istis qui non accepit benedictionem paenitentis
nubat si se continere non potest &alterius con¬
sortio fruatur uxoris quodde utroque sexu pa¬
rimodo a nobis manifestum est decreuisse. ita
uidelic& ut in his omnibur sacerdotis ordinatio

Expanded text:
ntiqui et sanctissimi est Patris sententia papae Leonis, ut is qui in aetate adolescentiae positus, dum mortis formidat casum, pervenerit ad poenitentiae remedium, si conjugatus et forte fuerit incontinens, ne postea adulterii incurrat lapsum, redeat ad tinum conjugium quousque possit adipisci temporis maturitate continentiae statum: quod nos sicut de viris, ita et de feminis aequo modo censemus non quidem generaliter et legitime praeceptum, sed constat a nobis pro humana fragilitate indultum, ea duntaxat ratione, ut si is qui poenitentiae non est legibus deditus ante ab hac vita discesserit quam ex consensu ad continentiam eorum fuerit regressus, superstiti non liceat denuo ad uxorios transire amplexus: sin autem illius vita exstiterit superstes, qui non accepit benedictionem poenitentis nubat, si se continere non potest, et alterius consortio fruatur uxoris: quod de utroque sexu pari modo a nobis manifestum est decrevisse, ita videlicet ut in his omnibus sacerdotis ordinatio
Abbreviated transcription (Latin):
duo denamilia sc̃oꝵ cytharedorũ in liba te uir¬
ginitatis in corpore in uio late castitatis in cor
de qui secuntur agnũ quocũq ierit: quemne mo
sequi ual& ueaud& nisitantũ uirginitas. fecunt᷑
itaq: agnum & c&erii fideles qui uirginita¬
tẽ corporis amiser̃ sed ñ cocũq: ille ierit sed
quo usq: ipsi potuerint : Vnde cauendum ẽ ne¬
enim extollit᷑ uirginĩtas eleuat continentia
fident̃ enĩ dico facilius secunt᷑ agnum & sinon
coquũq: ierit certequo usq: potuerint coniu¬
gati humiles quã suꝑbientes uirginer quo mo¬
do enĩ sequit᷑ atq: ñ uult accederẽ aut quomodo
accedit atquem ñ uenit . ut dicat qm̃mitis ẽ
limitatis pede humilitatis sequantur xp̃mte
ac seruate in tegritatis c&eris &iã morib: con¬
gruant sinequib: ꝓculdubio otiosa & in anis¬
man& uirginitas : boni eñi actussi ad dantur
uirginitati angelicã uitã hominib: &cȩli
mores exibenterius. illi ergo uirgines eẽ
ꝓbant᷑ qui siccontinentiae in seruiunt ut

Expanded text:
duodena milia sanctorum citharoedorum inlibatae uirginitatis in corpore, inuiolatae ueritatis ide: qui sequuntur Agnum quocunque ierit, quem nemo sequi audet vel valet, nisi tantum virginitas. Sequuntur itaque agnum ceteri fideles, qui uirginitatem corporis amiserunt, non quocumque ille ierit, sed quousq; multos enim extollit virginitas, elevat continentia, fidenter dico, facilius sequuntur Agnum, et si non quocunque ierit, certe quousque potuerint, conjugati humiles quam superbientes virgines. Quomodo enim sequitur, ad quem non vult accedere? Aut quomodo accedit, ad quem non venit ut discat quoniam mitis est limitatis, pedibus humilitatis sequantur Christum ac servate integritati ceteris moribus eciam congruant, sine quibmanet virginitas. Boni enim actus si addantur virginitati, angelicam vitam hominibus et coeli mores exhibent terris. 10. Illae ergo virgines esse probantur, quae sic continentiae inserviunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
minica fide descendo peccauerunt:
poscit etiam amultis licitis abstiuene ex¬
liud quidem est debita uicta reporcere aliud pro¬
pria perfectionis amore contempnere sed inlici¬
torum ueniam postulantem oport& &iam alicitis
abstinere. Sicente apło Omnialicent sed non
omnia &pediunt. unde si penitentes habent causã
quã neglegere forte non debeant meliur oxp&it quis
eccdesasticum quam forenso iudicium:uii
Quod pȩnitenti nulla lucra necociationis exer¬
Qualitas lucri ne gociantem aut &cusat aut arguit
Iquia est honestus quaestus & turpis uerum tamen
paenitenti utiliur est dispendia pati quã periculis
ne gotiationir obstringi quia difficile est in terhemen¬
tis uendentis que commercium non inter ueniro
peccatum
Quod adonliciam saeculanem. pogipȩnitentiã
ontrarium est omnino ecclesiasticis regulis post pae¬
nitentiae actionem redire admiliciam saecula rom cũ
apłrdicat Nemomilitans dõ implicasso negociis sȩ¬

Expanded text:
Deum a fide discedendo peccarunt. Deum a fide discedendo peccarunt. posliud quidem est debita justa reposcere, aliud propria perfectionis amore contemnere. Sed illicitorum veniam postulantem oportet etiam a licitis abstinere, dicente Apostolo: Omnia licent, sed non omnia expediunt. Unde, si poenitentes habent causam, quam negligere forte non debeant, melius expetit quis ecclesiasticum quam forense judicium. CAPUT VI. Quod poenitenti nulla lucra negotiationis exerQualitas lucri negotiantem aut excusat aut arguit, quia est hpoenitenti utilius est dispendia pati, quam periculis negotiationis obstringi; quia difficile est inter ementis vendentisque commercium non intervenire peccatum. Quod ad militiam saecularem post poenitentiam ontrarium est omnino ecclesiasticis regulis post poenitentiae actionem redire ad militiam saecularem, cum Apostolus dicat: Nemo militans Deo implicat se negotiis sae
Abbreviated transcription (Latin):
in cruce praemium ad xp̃i dexteram pendens : si
illum unius horȩ pȩnitentia non iuuiss& : cumess&
in poena penituit : per unius sermonis promissionẽ
habitaculum para disy dõ promitente promeruit :
uera ergo addm̃ conuersio inultimis positorum men
tepotius est estimanda quam tempore : proph&a
hac taliter adserente. Cum conuersus ingemueris
tunc saluus eris. Cumergo dñp̃ sit cordis inspector
quouis tempore non est deneganda paenitentia
postulanti: cumilli seoblig& iudici cui occulta om
oꝵ mtescunt ante quamadeos sacerdos datu¬
taergo talium necessitati auxiliandum est ut nec ac¬
tio illius paenitentiae nec communicationos gratia de¬
neg&ur sieam &iam amisso uocis officioperindicia
integri sensus quarore conprobentur quad si ita
aliqua egrecudine fuerint ad grauati ut quod pau¬
desse debebunt simul tamen & pȩnitentie & recon¬
ciliationis beneficium consequantur seruata tam̃
regula canonum circaeorum personar qui indo

Expanded text:
in cruce praemium ad Christi dexteram pendens, si in cruce praemium ad Christi dexteram pendens, si illum unius horae poenitentia non juvisset. Cum esset in poena poenituit, et per unius sermonis confessionem, habitaculum paradisi Deo promittente promeruit. Vera ergo ad Deum conversio in ultite potius est aestimanda, quam tempore, Propheta hoc taliter asserente: Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris.Cum ergo Dominus sit cordis inspector, quovis tempore non est deneganda poenitentia postulanti, cum illi se obliget judici, cui occulta omnobmutescunt, antequam ad eos sacerdos datualium necessitati auxiliandum est, ut nec actio illis poenitentiae, nec communionis gratia denegetur: sic eam etiam amisso vocis officio, per indicia integraliqua vi aegritudinis fuerint aggravati, ut quod paudesse debebunt, simulque et poenitentiae et reconciliationis beneficium consequantur, servata tamen regula canonum paternorum circa eorum personas, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
aircanda Extpistola papat catrestini ad
Ipiouimus enim penitentiam monientibus dene¬
rarinec illorum desideriis annui qui obitus
sui tempore hoc animȩ suȩ cupiunt reme¬
dio subueniri. Oren dũ fateor tantȩ impie¬
cafus aliquem repperiri adedi piate dir¬
Aper& quasi non poritt ache quo ius tepore
concurrenti succurrere & pere ditatẽ sub
sonone peccatorum hominem: pondere quoseille
&pedire desiderat liberare quid hoc rogo aliud
est quam morienti mortem addere eiusq ani¬
mams ua credelitate neabsoluta esse possit occi¬
dero : cumdr̃ ad subueniendum paratͥssumus in ui¬
tans ad penitentiam sic promittat: peccator inquĩd
quacumq die conuersus fuerit : peccata eius non
reputabuntur ei & iterum inolo mortem pecca¬
toris : sedtantum ut conuertatur &uiuat. Salutẽ
ergo homini adimit quis quis mortis ratotem¬
pore paenitentiam denegarit : & desperauit decle¬
mentiadĩ. qui eum ad subueniendum sufficere
uel momento posse non credit: perdidiss& latro

Expanded text:
apae Coelestini ad Agnovimus poenitentiam morientibus denegari, nec illorum desideriis annui qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri. Horremus, fateor, tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet, quasi non possit ad se quovis tempore concurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem redimere, quo se ille expediri desiderat, et liberari. Quid hoc, rogo, aliud est, quam morienti mortem addere, ejusque animam sua crudelitate, ne absoluta esse possit, occidere? cum Deus ad subveniendum paratissimus, invitans ad poenitentiam, sic promittat. Peccator, inquit, quacunque die conversus fuerit, peccata ejus non reputabuntur. Et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum ut convertatur, et vivat. Salutem ergo homini adimit, quisquis ei mortis tempore poenitentiam denegavit: et desperavit de clementia Dei, qui eum ad subveniendum morienti, succurrere vel in momento posse, non credidit. Perdidisset et latro
Abbreviated transcription (Latin):
ehis uero non in congruȩ dilectiotua a postolicam
sedem credidit consulendam qui accepta paeni¬
tentia tam quam canes hac suer ad uomitus pristi¬
nos & uolutabra redeunter & militiae cingulum
& ludricar uoluptater & noua coniugia & in hibi¬
tos denuo app&iuere cum cubitur quorum pro¬
fessum continentiam generati pro absolutionem fi¬
lii prodiderunt de quibus quia iam suffugium non ha¬
bent paenitendi id duximus decernendum ut sola
intra eccłam fidelibur oratione iungantur sacrȩ
mysteriorum caelebritate quã uis non mereantur
intersint Adominice autem mense conuiuio segre¬
gentur ut hac saltem districtione correcti &ipse sua
nus ab oscenis cupiditatibur rerahantur quibur
tamen qm̃ carnali fragilitate caeciderunt uiatico
munere cum ad dñm caeperint proficisci percom¬
mutationis gratiam uolumus subueniri quam
formam & circa mulieres quae se praepenitentiã
talibus pollutionibus & deuinxerunt seruandã
tentiam accipiant guemaionisus non pacile

Expanded text:
his vero non incongrue dilectio tua apostolicam sedem credidit consulendam, qui peracta poenitentia, tanquam canes ac sues, ad vomitus pristinos et ad volutabra redeuntes, et militiae cingulum, et ludicras voluptates, et nova conjugia, et inhibitos denuo appetiere concubitus, quorum professam incontinentiam generati post absolutionem filii prodiderunt; de quibus: quia jam suffugium non habent poenitendi, id duximus decernendum, ut sola intra Ecclesiam fidelibus oratione jungantur, sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantintersint; a Dominicae autem mensae convivio segregentur, ut hac saltem districtione correpti, et ipsi inus ab obscenis cupiditatibus retrahantur. Quibus tamen, quoniam carnali fragilitate ceciderunt, viatico munere, cum ad Dominum coeperint proficisci, per communionis gratiam volumus subveniri: quam formam et circa mulieres, quae se post poenitentiam talibus pollutionibus devinxerunt, servandam tentiam accipiant, quae junioribus non facile
Abbreviated transcription (Latin):
nadulescentia constitutus siurguente aut m&um
mortis aut captiuitatis periculo pȩnitentiã gessit
& postea timens lapsum in continentiae iuuenalis
copulam uxoris elegit necrim en fornicationis in¬
currer& remuid&ur fecisse uenalem si pr&er con¬
iugem nullam omnino cognouerit in quotamen
non regulam constituimur sed quid tolerabiliur ey¬
timamus nam secundum ueram cognitionẽ nihil
magis ei congruit quipȩnitentiam gessit quam
castitas perseuerans &mentis & corporis: UII¬

Expanded text:
adolescentia constitutus, si, urgente aut metu mortis, aut captivitatis periculo, poenitentiam gessit, et postea timens lapsum incontinentiae, venialis copulam uxoris elegit, ne crimen fornicationis incurreret, rem videtur fecisse venialem, si praeter conjugium nullam omnino cognoverit. In quo tamen non regulam constituimus, sed quid sit tolerabilius aestimamus: nam secundum veram cognitionem nihil magis ei congruit, qui poenitentiam gessit, quam castitas perseverans, et mentis et corporis. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ni qui post scam religionis professionem a postatant
& ad seculum redeunt. & post modum paenitentia
&iam iubemus adclericatus officium non admit¬
ti & qui cum que ille post pę̧nitentiam habitum
saecularem non praesumat. quod si prae sumpserit
ab eodesia alienur efficiatur:¬

Expanded text:
i qui post sanctae religionis professionem apostatant, et ad saeculum redeunt, et postmodum poenitentiaeetiam jubemus ad clericatus officium non admitti. Et quicunque ille, post poenitentiam habitum saecularem non praesumat: quod si praesumpserit, ab ecclesia alienus habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
cibus int̃cedant. quiq thori coniugalis pudi¬
citiam frequentiur ꝑ in continentĩa maculant
Nuctiali a aut bonatiia s̃ ples fideser sacra m̃tũ¬
infide adtenditur nep̃ter iunculum coniuglo
cum altera uel adulteroo concubatur in prole
ideo interconiugatos dictum ẽ quia sic̃ non po¬
test eccłia diuidiaxp̃o itanec uxor auiro
quod ergo in xp̃o & in aeccłiã hoc insingulis
quib q uiris atq: ixorib: coniuntionis insepa¬
rabiles ac ramentum ẽ : Unde & apłis p̃cipio

Expanded text:
ecibus intercedant qui tori conjugalis pudiecibus intercedant qui tori conjugalis pudicitiam frequentius per incontinentiam maculant. Nuptialia autem bona tria sunt: proles, fides et sacramentuin fide adtenditur, ne praeter uinculum coniugale cum altera uel altero concumbatur; in prole,ideo inter conjugatos dictum est, quia sicut non potest Ecclesia dividi a Christo, ita et uxor a viro . Quod ergo in Christo et in Ecclesia, hoc in singulis quibusque viris atque uxoribus conjunctionis inseparabile sacramentum est. Unde et Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
unicũ caper&: poenens isrł aũt inlicitum erat
puellam uiro tradere nisi post manifestã sangui¬
non maturitatem : Aput u&eres in eli gendis
maritis quattuor ista expectabant᷑ Uurtus
genus pulcritudo oratio infeministria, sige¬
nerosa sibene morata ess& sipulcra. Nuncꝰ
aũt non gonus acmores s& magis diuitiae in uxo¬
sed potius quã formosa que & concupiscendi libi¬
dinem nutriat & cunctorum postse suspiriatrat
pul cra enim ut ait quidam sapiens cito a matir
& difficile custoditur quod plurer amant Ille
sunt ceste nuptiȩq: in coniugio non libidinem¬
sed plerequir̃ neq enĩ sic instituta sunt
uttarnis uoluptatib: seriuiant sed tantũ
ut fructum ꝓpaginisq rant: Nã & ut
ipsedotales tabile indicant causa ꝓcrean¬
dorum liberorũ ducit᷑ uxor quanda ergo quisq
luoriose a plius urit quam ne corsitas ꝓcrean
dorum liberorum cogit iam peccation est
Vnde necesse ẽ ut cotidianis helemosinis acp̃¬

Expanded text:
unicum carperet. Penes Israel autem illicitum erat unicum carperet. Penes Israel autem illicitum erat puellam viro tradere, nisi post manifestatum sanguinem maturitate. 9. Apud veteres in eligendis maritis quatuor ista spectabantur: virtus, genus, pulchritudo, oratio; in feminis tria: si generosa, si bene morata esset, si pulchra. Nunc autem non genus, ac mores, sed magis divitiae in uxosed potius quam formosa, quae et concupiscendi libidinem nutriat, et cunctorum post se suspiria trahat. Pulchra enim ut ait quidam sapiens cito adamatur, et difficile custoditur, quod plures amant. Illae enim sunt certae nuptiae, quae in consed prolem requirunt; neque enim sic institutae sunt, ut carnis voluptatibus serviant, sed tantum ut fructum propaginis quaerant. Nam ut ipsae dotales tabulae indicant, causa procreandorum liberorum ducitur uxor. Quando ergo quisque luxuriose vivit amplius, quam necessitas prjam peccatum est. Unde necesse est ut quotidianis eleemosynis, 456 ac pr
Abbreviated transcription (Latin):
sponsum ducer&ur simulut eũ ipsa conspex̃ sa¬
lutationem uel oscula ñ substinuit sed statĩ sen
traosĩs qđ ẽ& futura pallio capit uelauit. Hinc&ã
& nupte dicte qđ uultos suos uelent obnubere enĩ
coperiredicitur : Vnde & nubes dicte eo qđ hera
Ad uero qđ eadẽ uitam candido purporeo que colo¬
reꝑmiscitur: candor quippe ad munditiamente
purpura ad sanguinis posteritatem ad hibetur
Vthoc signo & continentiae lextenenda ab utris¬
quȩ ad tempus ad moneatur & posthaec reddendũ
debitum non negat᷑ qđ enĩ dĩo coñiugatis apłs
absti neteuos adtempus ut uac&is orationqͥ ad
hoc ille candor uite insinuad qđ uero sub iungit
& iterum reues timini inidipsum hoc purpureos
color illedemonstrat. Illut uero qđ in primis anulus
a sponso sponsedatur fithoc nimirum uł ꝓpt̃
mutuae fidei signum uł ꝓpt̃ id magis ut eorum
pignore eorũ corda iungantur : Vnde & quarto
non amplius unodabatur nepluralitas amorem

Expanded text:
sponsum duceretur, simul ut eum ipsa conspexit, sasponsum duceretur, simul ut eum ipsa conspexit, salutationem vel oscula non sustiens quod esset futura, pallio caput velavit . Hinc etiam et nuptae dictae, quod vultus suos velent. Obnubere enim cooperire dicitur: unde et nubes dictae, eo quod aethera At vero quod eadem vitta candido purppermiscetur, candor quippe ad munditiam vitae, purpura ad sanguinis posteritatem adhibetur, ut hoc signo et continentiae lex tenenda ab utrisque ad tempus admoneatur, et post haec reddendum debitum non negetur. Quod enim dicit conjugatis Apostolus: Abstinete vos ad tempus, ut vacetis orationi , hoc ille candor 455 vittae insinuat; quod vero subjungit: Et iterum revertimini in id ipsum, hoc purpureus color ille demonstrat. 8. Illud vero, quod inprimis annulus a sponso sponsae datur, fit hoc nimirum vel propter mutuae fidei signum, vel propter id magis, ut eodem pignore eorum corda jungantur. Unde et quarto non amplius uno dabatur, ne pluralitas amorem
Abbreviated transcription (Latin):
quod in ipsa coniunctione conubii a sacer¬
dote benedicuntur : Hoc adõ in ipsa prima
conditione hominũ factũ ẽ sic eñi scriptũ ẽ¬
& fecit dr̃ hominem adimaginemdĩ fecit
eum masculũ & feminat oreauit eos &
benedix̃ eos dicens crercite & multiplica¬
mini : Hac ergosimilitudine fit nuno in
eccła quatunc factum ẽ. in paradiso quod
uero eis dẽ uirginib legitime nubentibus
uni uiro nubere adhibent᷑ scđ Propter mo¬
ciogamia & si auspicii causa tam̃boni aus¬
pitium ẽ. Quod uoro eadem femine dũ mari¬
tantur uelantur scilic& nouerint sed per
haec uirissuis eẽ subiecte & humiles. unde
& ipsu uuel amentaum uulgo mauortẽ uocał
idẽ mastem quia signum maritalis dignita¬
tis ac potestatis in eo est. caput enĩ mulieris
uirest. Lic& &pinde uelantur dumnubunt
& uere cundiã muliebritatis agnoscant: Quia
sequitur indo qđ pudeat : underebecca quecũ ad

Expanded text:
quod in ipsa conjunctione connubia a sacerquod in ipsa conjunctione connubia a sacerdote benedicuntur, hoc etiam a Deo in ipsa prima conditione hominum 454 factum est, sic enim scriptum est: Fecit Deus hominem: ad imaginem Dei fecit eum, masculum et feminam creavit eos, et benedixit eos, dicens: Crescite et multiplicamini . Hac ergo similitudine fit nunc in Ecclesia qua tunc factum est in paradiso. Quod vero eisdem virginibus legitime nubentibus univirae pronubae adhibentur, scilicet propter monogamiam, etsi auspicii causa fit, tamen boni auspicium est. 6. Quod vero eaedem feminae, dum maritantur, velantur, scilicet ut noverint se per haec viris suis esse subjectas, et humiles, unde et ipsum velamen vulgo mavortem vocant, id est, Martem, quia signum maritalis dignitatis ac potestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est , licet et proinde velentur, dum nubunt, ut verecundiam muliebritatis agnoscant, quia jam sequitur inde quod pudeat. Unde Rebecca, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tur ipsa prima diuinitus facta coniunctio in
exemplo est: Nam cum ds̃ hominem figurass&
ei que parẽ necess ariam prospexiss& un am
do costis eius mutatus unam feminam illi finx̃
sicq adam & mulier eua unus interse nup¬
tus functi formam hominibus deoriginis auo¬
toritate & primadĩ uoluntate sanc serunt
Item secundum sp̃itales nuptias sicut unus xp̃s
& una eocła sic & unus uir & unauxor
łam secundum generis docum̃tũ quã scđmr xp̃i
sac ramentum. Numerus aũt matrimonii
amaledicto uirocȩpit, Primus lamech dudib:
maritatus .uͭI in unã carnem effecit sed di¬
ces qđ & patri archȩ simul pluribur uxori¬
bus uisi sunt ergo propterea nobis lice¬
bit plures ducere sanelicebit si qui ad¬
huctypi alicuius futuri sacramenti suꝑ sunt
quib: plures nuptie figurentur. Secundas
bere quam explende libi dinis causacum
plurimis fornicare sepius ante nubendil¬
centiã iã ñ ẽ religionis sed criminis : Nã

Expanded text:
tur, ipsa prima divinitus facta conjunctio in tur, ipsa prima divinitus facta conjunctio in exemplum est. Nam cum Deus hominem figurasset, eique parem necessariam prospexisset, unam de costis ejus mutuatus, unam illi feminam finxit, sicque Adam et mulier Heva, unis inter se nuptiis functi, formam hominibus de originis auctoritate et prima Dei voluntate sanxerunt. Item secundum spirituales nuptias, sicut unus Christus et una Ecclesia, sic unus vir et una uxor tam secundum generis documentum quam secundum Christi sacramentum. 4. Numerus autem matrimonii a maledicto viro coepit. Primus Lamech duabus maritatus tres in unam carnem effecit. Sed dices quod et patriarchae simul pluribus uxoribus usi sunt; ergo propterea licebit nobis plures ducere. Sane licebit, si qui adhuc typi alicujus futuri sacramenti supersunt, quibus plures nuptiae figurentur. Secundas bere, quam explendae libidinis causa cum plurimis fornicari. Saepius enim nubendi licentia jam non est religionis, sed criminis. 5. Nam