comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pud xp̃m p̃sul afsistat. si dñs ꝓpiciꝰ sit reb huma¬
nis. B̾ onũ ẽ. misericors homo. qui dũ aliis subue¬
nit sibi consulit. & in alieno remedio uulnera
sua curat. Agnoscit enĩ se e̾ẽ hominẽ qui nouit
ignoscere. & uias xp̃i sequit᷑. qui carne suscepta
inaluit in hunc mundũ redẽptor uenire quam
iudex. Unde pulchre psalmista dix̃. Dilexi. qm̃
exaudiet dñs uocẽ orationis meȩ. In quo psalmo
dum legit᷑. uelut ipsũ theodosiũ loquentẽ audi¬
uimꝰ. Dilexi inqͥt. Agnosco uocẽ piã. cuiꝰ testi¬
monia uocis agnosco.  uere dilex̃. qͥ officiadi¬
ligentis impleuit. qui seruauit hostes. qͥ dilexit
inunicos. qui his aquib est appetitꝰ ignouit. qui
regni affectatores ꝑire ñ passus ẽ. Non mediocris.
s ꝑfecti in lege uox ista ẽ. dicere. dilexi. Flenitu¬
do enĩ legis. dilectio est. S qͥd dixerit audiamꝰ.

Expanded text:
pud Christum praesul assistat, si Dominus propitius sit rebus humapud Christum praesul assistat, si Dominus propitius sit rebus humanis. Bonum est misericors homo, qui dum aliis subvenit, sibi consulit, et 1203 in alieno remedio vulnera sua curat. Agnoscit enim se esse hominem, qui novit ignoscere: et vias Christi sequitur, qui carne suscepta, maluit in hunc mundum redemptor venire, quam judex. 17. Unde pulchre Psalmista dixit: Dilexi quoniam exaudiet Dominus vocem orationis meae . In quo psalmo dum legitur, velut ipsum Theodosium loquentem audivimus. 'Dilexi', inquit. Agnosco vocem piam, cuius testimonia vocis agnosco. Et vere dilexit, qui officia diligentis implevit, qui servavit hostes, qui dilexit inimicos, qui his, a quibus est appetitus, ignovit, qui regni adfectatores perire non passus est. Non mediocris, sed perfecte in lege vox ista est dicere: dilexi. 'Plenitudo enim legis dilectio est'. Sed quid dilexerit, audiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Maximũ phylosophoꝵ impunitatẽ fert̃ dedis¬
se his facinorib quȩ ꝑ irã cõmissa forent.
S scriptura diuinameliꝰ ait. irascimini ꝙ
nolite peccare. Maluit peccatũ recide̾. quã
excusare. Satis ẽ. in indignationẽ laudẽ clem̃¬
tiȩ reꝑire. quã irȩ in ultionẽ excitare. Quis
gͥ dubitauit filus eiꝰ apud dum maximũ presi¬
diui fore : Dño fauente archadiꝰ imꝑator iam
ualidꝰ iuuenta ẽ. Honoriꝰ continuo pulsat ad¬
olescentiȩ fores. ꝓuectior ȩtate quã iosias. Iue
sisrobore. cũ regnandi curricula recepisset:
quadraginta annis regnauit in ierłm. qm cũ
shiopũ infinita urgeret᷑. atq innumerabili
multitudine desꝑauit a dño.postulauit & medi¬
cos. adhibuit ad pedũ dolorẽ. Accepto enĩtanto
indicio diuini fauoris. auxiliatorẽ suũ non debuit
& quasi incredulus mortẽ impleuit. S illoꝵ. patres

Expanded text:
Maximum philosophum impunitatem ferunt dedisMaximum philosophum impunitatem ferunt dedisse his facinoribus, quae per iram commissa forent. Sed scriptura divina melius ait: ' Irascimini et nolite peccare'. Maluit peccatum recidere, quam excusare. Satius est in indignatione laudem clementiae reperire, quam ira in ulcionem excitari. Quis ergo dubitabit filiis eius apud Dominum maximum presidium fore? Domino favente Archadius imperator iam validus inventus est. Honorius continuo pulsat adolescentiae fores, provectior aetate quam Iosias. Ille ris robore, cum regnandi curricula recepisset, quadraginta annis regnavit in Ierusalem. Qui cum Aethiopum infinita urgeretur atque innumerabili multitudinecos adhibuit ad pedum dolorem; accepto enim tanto indicio divini favoris, auxiliatorem suum derelinquer quasi incredulus mortem implevit. 16. Sed illorum patres
Abbreviated transcription (Latin):
gitui leonis. Sic̃ aut̃ ros inherba. sic & hilaritas
. Quantũ gͥ est deponere t̾rorem potentiȩ. p̃¬
cepisse augustȩ memoriȩ theodosi. cũ rogaret᷑
ignoscere. & tunc ꝓpior erat ueniȩ. cũ fuisset
comotio maior iracundiȩ. Prerogatiua igno¬
scendi erat indignatũ fuisse. & optabat᷑ in eo
qđ in aliis timebat᷑ ut irasceret᷑. Hoc erat reme¬
dium reoꝵ. q̃m cũ hab̾et supͣ om̃s potestatem:
quasi parens expostulare malebat. quã quasi
iudex punire. Sepe trem̃tes uidimꝰ qͦs obiur¬
gabat. & conuictos sceleris cũ despassent solu¬
cos crimine. Uincere enĩ uolebat ñ plestere
equi  tatis udex non pȩnȩ arbit̃. qui nunqͣm
ueniã confitenti negaret. aut siqͥd ẽẽt qđ oc¬
culta conscientia inuolueret. dõ seruabat. hanc
uocẽ eiꝰ homines ampliꝰ quã penã timebant.
quod tanta imꝑator ageret uerecundia. ut mal¬
let sibi homines religione quã timore astringere.

Expanded text:
gitui leonis: sicut autem ros in herba, sic et hilaritas gitui leonis: sicut autem ros in herba, sic et hilaritas ejus . Quantum igitur est deponere terrorem potentiae, prcepisse augustae memoriae Theodosius, cum rogaretur ignoscere, et tunc propior erat veniae, cum fuisset commocio maior iracundiae. Prerogativa ignoscendi erat indignatum fuisse, et optabatur in eo, quod in aliis timebatur, ut irasceretur. Hoc erat remedium reorum, quoniam, cum haberet supra omnes potestatem, quasi parens expostulare malebat, quam quasi iudex punire. Sepe trementes vidimus, quos obiurgabat, et convictos sceleris, cum desperassent, solutos crimine. Vincere enim volebat, non plectere aequitatis iudex, non poenae arbiter, qui numquam veniam confitenti negaret. Aut si quid esset, quod occulta conscientia involveret, Deo servabat. Hanc vocem eius homines amplius quam poenam timebant, quod tanta imperator ageret verecundia, ut mallet sibi homines religione quam timore adstringere.
Abbreviated transcription (Latin):
grati. s pii pignorib pͥncipis sedulũ acpatiũ
impendamꝰ affectũ. Soluite filiis eiꝰ qđ debe¬
tis patri. Plus debetis defuncto. quã debui¬
stis uiuenti. Ꝙ enĩ si inliberis pͥuatoꝵ nonsinre
graui scelere minoꝵ uira cemerant᷑. qntoma¬
gis infiliis imꝑatoris: Addat᷑ eo cuiꝰ imꝑi¬
toris. Imꝑatoris pii. imꝑatoris misericor¬
dis. imꝑatoris fidelis. De qͦ ñ medio cre loci¬
ta est script᷑a dic̃s. Magnũ & honorabili
homo misericors. inuenire aut̃ uirũ fidelẽ. dif¬
fielle est. Si magnũ ẽ. misericordẽ aut fidelẽ
quẽcunq hominẽ inuenire: quanto magis im¬
patorẽ. quẽ potestas ad ulciscendũ impellit.
ẜ reuocat tam̃ ab ultione miseratio: Quid prȩ¬
stanti fide imꝑatoris. quẽ ñ extollac potentia.
suꝑbia ñ erigat. s pietas inclinete De qͦ p̃clare
salomon ait. Iniqui regis minitatio. similis ru¬

Expanded text:
ingrati: sed pii pignoribus principis sedulum ac patrium ingrati: sed pii pignoribus principis sedulum ac patrium impendamus affectum. Solvite filiis ejus, quod debetis patri. Plus debetis defuncto, quam debuistis viventi. Etenim si in liberis privatorum non sine gravi scelere minorum jura temerantur; quanto magis in filiis imperatoris? 12. Addatur eo cujus imperatoris? Imperatoris pii, imperatoris misericordis, imperatoris fidelis, de quo non mediocre locuta est Scriptura dicens: Magnum et honorabile homo misericors: invenire autem virum fidelem difficile est . Si magnum est misericordem aut fidelem quemcumque hominem invenire; quanto magis imperatorem, quem potestas ad ulciscendum impellit, sed revocat tamen ab ultione miseratio? Quid praestantius fide imperatoris, quem non extollat potentia, superbia non erigat, sed pietas inclinet? de quo praeclare Salomon ait: Iniqui regis minitatio similis ru
Abbreviated transcription (Latin):
ae subito circũfusus syroꝵ obsedit exercitꝰ. U.¬
dit eos gieri: & ait ad dñm suũ. O dñe. qͥdfaq¬
emus: & dixit heliseus ꝓpħa. Noli timere. qn
nobiscũ plures st̃ quã cũ illis. & rogauit uta¬
ꝑiret ds̃ oculos gieri. & aꝑti st̃ oculi eiꝰ. & udt
plenũ montẽ equis & currib in circũitu heli¬
sei. & rogauit heliseus ut ꝑcuteret eos ds ꝯti¬
tate. &e ꝑcussi st̃. & introiert̃ in ciuitatẽ quo
ingredent᷑ nequaquã uidentes. Audistis certe
milites qui circũ fusi estis. qr ubi ꝑfidia. ibi cȩ¬
citas ẽ. Merito gͦ cecus erat exercitꝰ infideliũ.
Ubi aut̃ fides. ibi exercitꝰ angłoꝵ ẽ. Bonaita¬
a aduersariꝰ & legiones suȩ. cotidiana marꝙ̃.¬
rũ uirtute torquent᷑. Unde arbitror. qd fila
cordarũ cytharȩ idõ fides dicant᷑. qͣm & mot¬
tua sonũ reddant. Quo magis ac magiseni¬
tendũ est: ne in hoc uiuendi munere simꝰ in

Expanded text:
et subito eum circumfusus Syrorum obsedit exercitus. Viet subito eum circumfusus Syrorum obsedit exercitus. Vidit eos Giezi et ait ad dominum suum: O domine, quid faciemus? Et dixit Heliseus propheta: Noli timere, quoniam nobiscum plures sunt, quam cum illis. Et rogavit, ut aperiret Deus oculos Giezi. Et aperti sunt oculi eius et vidit plenum montem equis et curribus in circuitu Helisei. Et rogavit Heliseus, ut percuteret eos Deus caecitate, et percussi sunt. Et introierunt in civitatem, quo ingrederentur nequaquam videntes. Audistis certe, milites, qui circumfusi estis, quia ubi perfidia, ibi caecitas est. Merito ergo caecus erat exercitus infidelium. Ubi autem fides, ibi exercitus angelorum. Bona itae adversarius, et legiones suae quotidiana martyrum virtute torquentur. Unde arbitror quod fila chordarum citharae ideo fides dicantur, quoniam et mortua sonum reddant. 11. Quo magis ac magis enitendum est, ne in hoc vivendi munere siti, simus
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtatẽ. Deniq nec ab rabã ut in senectute gene¬
raret filiũ consid̾auit ȩtatẽ. nec sara ut parqt
Nec mirũ si auget ȩtatẽ fides. cũ rep̃sentet fe
Quid est enĩ fides. nisi rerũ earũ quȩ sꝑantꝰ su¬
stantia: Sic nos scripturȩ docent. E rgo si sibi
ex fide uiuit. Quod si subtraxerit se. ñplace
animȩ meȩ. Nos aut̃ non subtrahamꝰ nos ad q¬
pendium animȩ. s inhereamꝰ fidei ad anime
nr̃ȩ ad quisitionẽ. qm̃ in hac fi dei militiatesim¬
nium consecuti st̃ seniores nr̃i. abraham.y sad
iacob. & idõ hereditatẽ nob̾ fidei reliquerum.
fidelis abraham. qui ñ ex oꝑib s ex fide ustifia¬
tus est. qm̃ dõ credidit. Y saac: qui ꝑfidẽ necqai¬
diũ ferituri parentis expauit. Iacob: quipat¬
nȩ fidei uestigus intentꝰ dũ iter agit. angłorui
dit exercitũ. & uocauit conciliũ dĩ. Alibi qͦg.
id÷ in libris regnoꝵ heliseus erat intͣ samariã.

Expanded text:
aetatem. Denique nec Abraham, ut in senectute geneaetatem. Denique nec Abraham, ut in senectute generaret filium, consideravit aetatem, nec Sara, ut pareret. Nec mirum, si auget aetatem fides, cum representet futura. Quid est enim fides, nisi rerum earum, quae sperantur, substantia? Sic nos scripturae docent. Ergo si substaex fide vivit; quodsi subtraxerit se, non placebit animae meae'. Nos autem non subtrahamus nos ad dispendium animae, sed inhereamus fidei ad animae nostrae adquisitionem, quoniam in hac fidei militia testimonium consecuti sunt seniores nostri Abraham, Isaac et Iacob et ideo hereditatem nobis fidei reliquerunt. Fidelis Abraham, qui non ex operibus, sed ex fide iustificatus est, quoniam Deo credidit; Isaac, qui per fidem nec gladium ferituri parentis expavit; Iacob, qui paternae fidei vestigiis intentus, dum iter agit, angelorum vidit exercitum et vocavit concilium Dei. Alibi quoque, id est in libris regnorum, Eliseus erat intra Samariam
Abbreviated transcription (Latin):
recessit a nob̾. s ñ totꝰ recessit. Reliquit enĩ nob̾
liberos suos. in quib eũ debemꝰ agnoscere. & in
quib eũ & cernimꝰ & tenemꝰ. Nec moueat ȩtas.
fides militũ. imꝑatoris ꝑfecta ȩtas ẽ. Est enĩ ꝑ
fecta ȩtas. ubi ꝑfecta ẽ. uirtꝰ. Recipca hȩc. quia
& fides imꝑatoris militũ uirtꝰ est. Recognosce¬
tis nẽpe quos uob̾ theodosũ fides triũphos adqui¬
sierit. Cũ locoꝵ angustiis. & impedim̃tis colo¬
nũ agm̃ exercitus paulo serius in aciem descen¬
deret. & inequitare hostis mora belli uideret᷑:
desiluit equo pͥnceps. & ante aciẽ solus ꝓ gredi¬
ens. ait. Ubi est theodosii dĩ Iam hoc xp̃o ꝓxi¬
mus loquebat᷑. Quis enĩ posset hoc dicere. nisi
qui se xp̃o adherere cognoscerot: Quo dictu.
excitauit om̃s exemplo. om̃s armauit. & iã cer¬
te semor etate. s ualidꝰ fide.fides gͦ auget

Expanded text:
recessit a nobis, sed non totus recessit; reliquit enim nobis recessit a nobis, sed non totus recessit; reliquit enim nobis liberos suos, in quibus eum debemus agnoscere, et in quibus eum et cernimus et tenemus. Nec moveat aetas: fides militum imperatoris perfecta 1200 est aetas; erfecta aetas, ubi perfecta est virtus. Reciproca haec, quia et fides imperatoris militum virtus est. Recognoscitis nempe, quos nobis Theodosii fides triumphos adquisiverit. Cum locorum angustiis et inpedimentis calonum agmen exercitus paulo serius in aciem descenderet et inequitare hostis mora belli videretur, desiluit equo princeps et ante aciem solus progrediens ait: 'Ubi est Theodosii Deus?' Iam hoc Christo proximus loquebatur. Quis enim possit hoc dicere, nisi qui Christo se adherere cognosceret? Quo dicto excitavit omnes, exemplo omnes armavit, etiam certe senior aetate, sed validus fide. Fides ergo auget
Abbreviated transcription (Latin):
nichil inquã speciosiꝰ ei in morte seruatũ ẽ. quã
quod immane quantis ꝓmisit annonarũ exigen¬
darũ relaxatio dũ morit᷑ facta ẽ. Successio eiꝰ indul¬
gentiarũ hereditas. ut ille qui uoluit impedire sibi
odũ fecerit: theodosio tam̃ tantȩ cumulus gr̃e ñ
adempt᷑ sit. Nec immerito. Si enĩp̾uatoꝵ ultimȩ
uoluntates & deficientiũ testam̃ta hñt ꝑpetem
firmitatẽ: quomͦ potest tanti pͥncipis ẽẽ irritũ
testam̃tũ Glosius quoq in eo theodosiꝰ. qui ñ
cõmuni iure testat̾ sit. Defiliis enĩ nichil habe¬
bat nouũ quod condet quib cotũ ded̾at. nͥ ut eos
p̃senti cõm̃daret parenti. De subditis sibi & com¬
missis testari debuit. ut legata dimitteret. fidĩ
cõmissa signaret. Precepit dari legẽ indulgentiȩ.
quã scriptã reliquit. Quid digniꝰ. quã ut cesta¬
m̃tũ imꝑatoris lex sit: Ergo tantꝰ imꝑator

Expanded text:
nihil, inquam, speciosius ei in morte servatum est, quam nihil, inquam, speciosius ei in morte servatum est, quam quod in aliquantis promissa annonarum exigendarum relaxatio, dum moratur, facta est successio ejus indulgentiarum haereditas; ut ille qui voluit impedire, sibi odium fecerit, Theodosio tamen tantae cumulus gratiae non sit ademptus. Nec immerito, si enim privatorum ultimae voluntates, et deficientium testamenta habent perpetem firmitatem; quomodo potest tanti principis esse irritum testamentum? Gloriosius quoque in eo Theodosius, qui non communi jure testatus est; de filiis enim nihil habebat novum quod conderet, quibus totum dederat, nisi ut eos praesenti commendaret parenti: et de subditis sibi et commissis testari debuit, ut legata dimitteret, fidei commissa signaret. Praecepit dari legem indulgentiae, quam scriptam reliquit. Quid dignius, quam ut testamentum imperatoris lex sit? 6. Ergo tantus imperator
Abbreviated transcription (Latin):
ctione t̾rȩ habentis om̃ia. ꝓpt̃ benedictionẽ
mamillarũ & uuluȩ benedictionis matristuȩ.
& ꝓpt̃̾ benedictionẽ patris tui. Pii pacris so¬
boles bona celebrat. Ergo & iste quadragesimã
patris iacob supplantatoris illꝰ. & nos celebramꝰ
cheodosũ quadragesimã. qui iacob imitatꝰ. supplan¬
tauit ꝑfidiã tyrannoꝵ qui abscondit simulachra
gentium. om̃is enĩ cultus idoloꝵ fides eiꝰ abscondit.
om̃s eoꝵ cerimonias obliterauit. qui etiã his qͥ in se
peccauerant doluit quã dederat ꝑisse indulgen¬
tiam. & ueniã denegatã: S ñ negabunt filii quod
donauit pat̾. non negabt̃ etiã si quidã int̾curbare
conatꝰ sit. Neq enĩ potert̃ negare quod in cõmune
donauit. qui soluunt qđ singulis dedit. Nichil gło¬
suis exitus tanti pͥncipis habuit. qui cũ om̃ia iam
filus tradidisset. regnũ. pocestatẽ. nom̃ augusti.

Expanded text:
ctione terrae habentis omnia, propter benedictionem ctione terrae habentis omnia, propter benedictionem mamillarum et vulvae, benedictiones matris tuae, et propter benedictiones patris tui : pii patris soboles bona. Celebrat ergo et iste quadragesimam patris Jacob, supplantatoris illius; et nos celebramus Theodosii quadragesimam, qui imitatus Jacob, supplantavit perfidiam tyrannorum, qui 1199 abscondit simulacra gentium; omnes enim cultus idolorum fides ejus abscondit, omnes eorum ceremonias oblitteravit: qui etiam iis qui in se peccaverant, doluit quam dederat periisse indulgentiam, et veniam denegatam. Sed non negabunt filii, quod donavit pater: non negabunt, etiamsi quidam interturbare conatus sit; neque enim poterunt negare, quod in commune donavit, qui solvunt, quod singulis dedit. 5. Nihil gloriosius exitus tanti principis habuit, qui omnia jam filiis tradidisset, regnum, potestatem, nomen augusti:
Abbreviated transcription (Latin):
mauimꝰ obitũ. & nunc quadragesimã celebram.
asistente sacris altarib honorio pͥncipe. qui sic̃
sc̃s ioseph patri suo iacob quadraginta diebus
humationis officio detulit. ita & hic theodosio
patri iusta ꝑsoluit. & quia alii t̾ciũ diẽ. & trice¬
simũ. aliĩ septimũ & quadragesimũ obseruare
rib ut sepelirent eũ. Ꝙ sepeliert̃ sepultores
isrł. & repleti st̃ ei quadraginta dies. sicenĩ
dimimerant᷑ dies sepulturȩ. & luxit eũ egiptꝰ
septuaginta dieb. Hȩc gͦ sequenda solennitas
quã ꝑscribit lectio. S etiã indeutero nomio
scriptũ ẽ. quia planxert̃ filũ isrł moy sen dieb
triginta. & consũmati st̃ dies luctꝰ. Utraq gͦ
obseruatio ht̃ auctoritatẽ. qua necessariũ pi¬
etatis implet᷑ officiũ. Bonꝰ itaq ioseph qͥ for¬
mam pio muneri dedit quẽ amabat pat̾.cui
dix̃. adiuuet te ds̃ m̃s. & benedicat tebenedi¬

Expanded text:
mavimus 1198 obitum, et nunc quadragesimam celebramus, mavimus 1198 obitum, et nunc quadragesimam celebramus, assistente sacris altaribus Honorio principe; quia sicut sanctus Joseph patri suo Jacob quadraginta diebus humationis officia detulit, ita et hic Theodosio patri justa persolvit. Et quia alii tertium diem et trigegesimum, alii septimum et quadragesimum observare ribus, ut sepelirent eum. Et sepelierunt sepultores Israel, et repleti sunt ei quadraginta dies; sic enim dinumerantur dies sepulturae. Et luxit eum Aegyptus septuaginta diebus . Haec ergo sequenda solemnitas, quam praescribit lectio. Sed etiam in Deuteronomio scriptum est: Quia planxerunt filii Israel Moysen diebus triginta, et consummati sunt dies luctus . Utraque ergo observatio habet auctoritatem; quia necessarium pietatis impletur officium. 4. Bonus itaque Joseph, qui formam pio muneri dedit, quem amabat pater, cuique dixit: Adjuvet te Deus meus, et benedicat te benedi
Abbreviated transcription (Latin):
oc Nosis motus tennanũ otares.
hoc iuges pluine minabant᷑. ꝙ
ultra solitũ caigo tenebrosior
denunciabat. quod clem̃tissimꝰ
imꝑator ⁊ heodosiꝰ recessurus est
eterris. Ipsagͥ excessũ eiꝰ elem̃ta merebant. celũ
tenebris obductũ. aer ꝑpea horrens ligint.
t̾ra quatiebat᷑ motibꝰ. repꝰ ebat aquai ũ. uuui¬
onibꝰ. Quid nͥ mundꝰ ipse defleret eũ pͥnc iem
continuo ẽẽ̾ rapiendũ. ꝑ quẽ di ram. udi istr̃
tẽꝑari solent. cũ criminũ penas indu gentia
p̃ueniret : & ille quidẽ abiĩt acciꝑe sibi regnũ
quod ñ deposuit s mut iuit in tab̾nacula xp̃i.
iure pietatis ascitꝰ in illã ierłm suꝑnã. ubi nunc
positus dicit. sic̃ audiuimꝰ ita & uidimꝰ inciuitate
dñi uirtutũ. in ciuitate dĩ nr̃i. quã ds̃ fundauit
p̃sidio dereliquit. ac potissimũ filios. St̃ ñ asunt
desticuti. quos pietatis suȩ reliquit heredes. Non
st̃ destituti. quib xp̃i adqͥsiuit gr̃am & exercitꝰ

Expanded text:
oc nobis motus terrarum graves, hoc iuges pluviae minabantur et ultra solitum caligo tenebrosior denunciabat, quod clementissimus imperator Theodosius recessurus esset ę terris. Ipsa igitur excessum eius elementa merebant, coelum tenebris obductum, aer perpeti horrens caligine, terra quatiebatur motibus, replebatur aquarum alluvionibus. Quidni mundus ipse defleret eum principem continuo esse rapiendum, per quem dura mundi istius temperari solent, cum criminum poenas indulgentia preveniret? Et ille quidem abiit accipere sibi regnum, quod non deposuit, sed mutavit in tabernacula Christi, iure pietatis adscitus in illam Ierusalem supernam, ubi nunc positus dicit: 'Sicut audivimus ita et vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri, quam Deus fundavit praesidio dereliquit, ac potissimum filios. Sed non sunt destituti, quos pietatis suae reliquit haeredes: non sunt destituti, quibus Christi acquisivit gratiam, et exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
dulimꝰ uesꝑe iam incũbente adbasilicã faustȩ.
Ibi uigiliȩ tota nocte. manꝰ impositio. Seqͤnti
die transtulimꝰ ea in basilicã quã appellant
ambrosianã. Dũ trans ferimꝰ. cecus sanatꝰẽ.
lalis mͥ ad popłm fuit sermo.
UM tam effusã tãq inauditã consi

Expanded text:
tulimus vespere jam incumbente ad basilicam Faustae: tulimus vespere jam incumbente ad basilicam Faustae: ibi vigiliae tota nocte, manus impositio. Sequenti die transtulimus ea in basilicam, quam appellant Ambrosianam. Dum transferimus, caecus sanatus est. Talis mihi ad populum fuit sermo: 3. Cum tam effusam, tamque inaudita
Abbreviated transcription (Latin):
hoirie s onori. uitȩ atq osculis
preferende : fr̃. Quia nichił sci¬
tatẽ tuã soleo eoꝵ p̃terire quȩ hic
te gerant᷑ ab sente. scias etiãscõs
martyres a nob̾ reptos. Nam cũ
basilicam dedicassem: multi tanquã uno ore
int̾pellare ceꝑant dicentes. Sic Romana basi¬
cã dedices. R espondi. Faciam. si martyrũ reli¬
quias inuenero. Statimq subũt ueluti cuiꝰdã
ardor presagii. Quid multa: Dñs gr̃a n dedi
formidantib etiã clericis. Iussi erudeiarit̾rã
eo loci qui est ante cancellos scõꝵ felicis atq
naboris. In ueni signa conuenientia. adhibi-¬
tis etiã quib ꝑ nos manus imponendi iuret.
Sic sci martyres imminere cȩpert̃. ut dhuc
nob silentib arriꝑet᷑ una & sterueret᷑ ꝓna
ad locũ sc̃i sepulchri. Inuenimꝰ mirȩ magnitu¬
dinis uiros duos. ut prisca ferebatȩtas ossa
omia integra. sanguinis plurimũ. Ingens
concursus popłi ꝑ totũ illud biduũ. Quid
multa e Condimꝰ ĩtegra ad ordinẽ. Trans.¬

Expanded text:
 atque oculis praeferendae frater. 1. Quia nihil sanctitatem tuam soleo eorum praeterire, quae hic te geruntur absente; scias etiam sanctos martyres a nobis repertos. Nam cum ego basilicam dedicassem, multi tamquam uno ore interpellare coeperunt dicentes: Sicut Romanam basilicam dedices. Respondi: Faciam, si martyrum reliquias invenero. Statimque subiit veluti cujusdam ardor praesagii. 2. Quid multa? Dominus gratiam dedit: formidantibus etiam clericis jussi eruderari terram eo loci, qui est ante cancellos sanctorum Felicis atque Naboris. Inveni signa convenientia: adhibitis etiam quibus per nos manus imponenda foret, 875 sic sancti martyres eminere coeperunt; ut, adhuc nobis silentibus, arriperetur urna, et sterneretur prona ad locum sancti sepulcri. Invenimus mirae magnitudinis viros duos, ut prisca aetas ferebat. Ossa omnia integra, sanguinis plurimum. Ingens concursus populi per totum illud biduum. Quid multa? Condivimus integra ad ordinem: trans
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib fabula fierem. Propt̃ me confusie
facta est omĩb famulis dñi. & eũ digne coler¬
tibꝰ. Lugete me montes & colles. lugete mess
tes & flumina. quia fletꝰ filia ego sũ. Lugea
me bestiȩ siluarũ. reptilia t̾rȩ. & uolucres
cȩli. & om̃is anima quȩ uita frueris. Nã uis
beatȩ ferȩ & uolucres. quib nullus met̾ de
inferis. neq post mortẽ reddenda ratio eh
Innos manet pęna crudelis tartari. qr haba¬
tes sensũ delinquimꝰ. Idõ ñ ⁊ pax peccatimꝰ¬

Expanded text:
in gentibus fabula fierem . Propter me confusio in gentibus fabula fierem . Propter me confusio facta est omnibus famulis Domini, et eum digne colentibus . 47. Lugete me, montes et colles; lugete me, fontes et flumina; quia fletus filia ego sum. Lugete me, bestiae silvarum, reptilia terrae, et volucres coeli, et omnis anima quae vita frueris. Nam vos beatae, ferae et volucres, quibus nullus metus de inferis, neque post mortem reddenda est ratio: in nos manet poena crudelis tartari, quia habentes sensum, delinquimus; ideo non est pax peccat
Abbreviated transcription (Latin):
illa legẽ nesciens deliquerat. ego accepta gr̃a
peccaui dño. Quẽ ꝓpiciatorẽ inueniã s Conce¬
pi dolorẽ. & peꝑi iniquitatẽ. Lacũ aꝑin & fodi
eum. & incidi in foueã quã oꝑata sũ. Idõ conu̾¬
sus ẽ. dolor m̃s in capite meo. & in uertice meo¬
inquitas mea descendit. Immundicia mea
te pedes meos. ñ fui memor nouissimor &.
cidi miserabilit̃. Non ÷ qui consolet᷑ me. Se
acerbus fructꝰ luxuriȩ. amarior felle. erid¬
lior gladio. Quomͦ facta sũ in desolationes
meii. facta sũ sic̃ noctua in domicilio. sic̃ pase
unicus in ȩdificio. Nonẽ. qui c̃solet᷑ me.sor¬
sidero adextris. & uideo quia ñ ẽ. qͥ cognoseꝵ¬
Put fuga ame. & ñ est qui reqͥrat animã mea
facta sũ sic̃ uas ꝑditũ. audiui uituꝑationẽ
om̃iũ circa me habitantiũ. Ue diei illi. inqu
me infelix genuit mat̾. & lux ista crudelis
excepit. Oportuerat me ñ fuisse natã. quã su

Expanded text:
illa legem nesciens deliquerat, ego autem, ailla legem nesciens deliquerat, ego autem, ain Dominum, quem propitiatorem inveniam ? Concepi dolorem, et peperi iniquitatem: lacum aperui et effodi eum, et incidi in foveam quam operata sum. Ideo conversus est dolor meus in caput meum, et in verticem meuiniquitas mea descendit. Immunditia mea ante pedes meos: non fui memor novissimorum, et cecidi miserabiliter . 46. Non est qui consoletur me. O quam acerbus fructus luxuriae! Amarior felle, crudelior gladio. Quomodo facta sum in desolationem? meum, facta sum sicut nectua in domicilio, sicut passer unicus in aedificio: non est qui consoletur me. Considero a 318 dextris, et video quia non est qui agnost fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Facta sum sicut vas perditum, audivi vituperationem omnium circa me habitantium. Vae diei illi in quo me infelix genuit mater, et lux ista crudelis excepit! Oportuerat me non fuisse natam, quam sic
Abbreviated transcription (Latin):
Effunde sic̃ aquã cortuũ ante faciẽ
dñi. extolle ad eũ manꝰ tuas ꝓ reme¬
dio peccatoꝵ tuoꝵ.
Accipe gͥ lamentum. & primũ qͥdem nullo die
qͥnquagesimꝰ psalmꝰ int̾mittat᷑. qi intali negotio
cantatus ẽ. & usq ad illũ uersiculũ. cor contri¬
tũ & humiliatũ ds ñ sꝑnit. cũ lacrimis gemitu
compunctione cordis in conspectu dĩ uidici
funde. Quis clabit capiti meo aquã. & ocłis meis
fontẽ lacrimarũ. & defleã uulnera animȩ meȩ:
Conuersi st̃ dies festi mei in luctũ. & cantica in
lam̃tationẽ. Recessit sonꝰ ymnoꝵ & leticia psal¬
moꝵ. & successit stridor dentiũ & fletus ocłoꝵ.
Ommutui & humiliata sũ & silui abonis. & dolor
m̃s renouatꝰ ẽ. Concaluit cor meũ intra me. & in
meditatione mea exardescet ignis. Limor & tre¬
mor uenert̃ suꝑ me. & contexert᷑ me teuebrȩ.
Abissus cirtũdedit me. postremo emersit caput
bit᷑ cineres meos: Duriꝰ offendi quã sodoma. qr

Expanded text:
Effunde sicut aquam cor tuum ante faciem Domini : extolle ad eum manus tuas pro remedio peccatorum tuorum. Accipe igitur lamentum. Et primum quidem nullo die quinquagesimus psalmus intermittatur; quia in tali negotio cantatus est: et usque ad versiculum illum: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit , cum lacrymis gemituqcompunctione cordis in conspectu Dei judicis funde: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum , ut defleam vulnera animae meae? Conversi sunt dies festi mei in luctum, et cantica in lamentationem : recessit sonus hymnorum, et laetitia psalmorum, et successit stridor dentium et fletus oculorum. Obmutui et humiliata sum et silui a bonis, et dolor meus renovatus est. Concaluittione mea exardescet ignis. Timor et tremor venerunt super me, et contexerunt me tenebrae . Abyssus circumdedit me, postremo demersit caput bitur cineres meos? Durius offendi quam Sodoma; quia
Abbreviated transcription (Latin):
meã: Propt̃ iniqͥtatẽ meam corripuisti me.
ꝙ tabescere fecisti sic̃ araneã animã meam.
Meinto dñe quod puluis sũ. Uide humilitatẽ
meã & laborẽ meũ. & remitte omĩa peccata¬
mea. Remitte mͥut refrigerer priꝰquã ab eã.
& ampliꝰ ñ ero. Nec in inferno erit confessio.
su atq constricta. qͥ raab sordidã ñ asꝑnatꝰ es.
ram tuã dñe aufer ame. quia peccauit᷑ crude¬
lit̃ donec iustifices causã meã. & educasme
in lumine. Ds uirtutũ da patientiȩ effectũ:
confessioni ꝑseuerantiã. ne me induret dece¬
ptor animȩ. Hoc mͥ donum. hancmͥ gr̃am.
intrinitate in secula seculorum amen¬

Expanded text:
meam ? Propter iniquitatem meam corripuisti me, meam ? Propter iniquitatem meam corripuisti me, et tabescere fecisti sicut araneam animam meam . Memento, Domine, quod pulvis sum: vide humilitatem meamea . Remitte mihi ut refrigerer, priusquam abeam, et amplius non ero, nec in inferno erit confessio .sum atque constricta, qui Rahab sordidam non aspernatus es . Iram tuam, Domine, aufer a me, quia peccavi tibi crudeliter, donec justifices causam meam, et educas me in lumine. Deus virtutum, da poenitentiae effectum, confessioni perseverantiam; ne me induret deceptor animae. Hoc mihi donum, hanc mihi gratiam in Trinitate in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
& deteriorauert̃ cicatrices meȩ a facieis¬
pientiȩ meȩ. Miseriis afflicta sum & curuata
sum usq in finem. rugio a gemitu cordis mei.
Cor meum conturbatũ ẽ. intra me. dereliqͥt
me uirtus mea. & lumen oculoꝵ meoꝵ ñ est
mecum. Ds reppulisti me & destruxisti me.
ostendisti mͥ dura. potasti me uino cõpun¬
ctionis. Expulsa sum ab oculis tius. iam non
adiciam ut surgã ad templũ sc̃m tuũ. & fa¬
cta sum in ext̾minio. Quȩ utilitas in sanguine
meo dũ descendi in corruptionẽ: Nunqͥa
mortiuis facis mirabilia. aut medici suscita¬
uare om̃ia. & ab inferis animas reuocas. tu
soluis compeditos. tu ds̃ allisos erigis. cȩcos
illuminas. mortuos suscitas. Erraui sic̃ ous p¬
dita. require famulã tuã. ne lupus crudelis
glutiat me. Multi dict̃ animȩ meȩ. ñ ÷ salus
illi in dõ eiꝰ. S tuũ consiliũ cecũ ẽ. Quot sunt
dies famulȩ tuȩ. quando facies meum uidi
gła mea. quando respiciens restitues anmã

Expanded text:
 deterioraverunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae. Miseriis afflicta sum, et curvata usque in finem, rugio a gemitu cordis mei . Cor meum turbatum est intra me, dereliquit me virtus mea, et lumen oculorum meorum non est mecum . Deus, repulisti me et destruxisti me, ostendisti mihi dura, potasti me vino compunctionis : expulsa sum ab oculis tuis, jam non adjiciam ut resurgam ad templum sanctum tuum, et facta sum in exterminio. Quae utilitas in sanguine tuo, dum descendi in corruptionem ? Numquid mortuis facies mirabilia, aut medici suscitavare omnia, et ab inferis animas revocas. Tu solvis compeditos: tu, Deus, allisos erigis, caecos illuminas, mortuos suscitas. Erravi sicut ovis perdita : require famulam tuam, ne lupus crudelis glutiat me. Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus . Sed tuum consilium tecum est. . Quot sunt dies famulae tuae, quando facies mecum judigloria mea . Quando respiciens restitues animam
Abbreviated transcription (Latin):
ma dauid. harũ fontẽ aquarũ desiderat ceruus. ñ
sitiens uenena serpentiũ. Uiua ẽ. enĩ aqua gr̃ȩ sp̃uał¬
lis: eoqđ m̃cis interna purificet. & animȩ om̃e pecca¬
tum abluat. occultoꝵq mundet errorẽ. S neqͥs for¬
te tanquã pauxillitatẽ sp̃s redarguat. & hinc uelit
qͣndã facere distantiã magnitudinis. qd̃ aqua portio
uideat᷑ ẽẽ. fontis exigua. quanquã creat᷑arũ exem¬
pla minime diuinitati aptanda uideant᷑. tam̃ ne
quid ex hac creaturȩ cõparatione preuidicent: discant
non solũ aquã. s etiã flum̃ dictũ sp̃m sc̃m. scdđ̾m quod
dictũ ẽ. Flumina de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Hoc
aut̃ dicebat de sp̃i. quẽ incipiebant acciꝑe qui credi¬

Expanded text:
quarum desiderat cervus, non sitiens venena serpentum. Viva est enim aqua gratiae spiritalis, eo quod mentis interna purificet, et omne animi peccatum abluat, occultorumque mundet errorem. CAPUT te tamquam pusillitatem Spiritus redarguat, et hinc velit quamdam facere distantiam magnitudinis, quod aqua portio videatur esse fontis exigua: quamquam creaturarum exempla minime divinitati aptanda videantur; tamen ne quid ex hac quoque creaturae comparatione praejudicent, discant non solum aquam, sed etiam flumen dictum Spiritum sanctum, iptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Hoc autem dicebat de spiritu, quem incipiebant accipere, qui credi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. potestatis. S qͥd ueremini in illud qđ oblatrare con¬
suestis. ne tres faciatis deos: Absit. Ubi enĩ una dĩtas
duos deos dicimꝰ. Nam si cũ dĩtatẽ sp̃s confitemini.
putatis tres deos dici: gͦ & cũ ditatẽ filũ dicitis. qͥa ñ
potestis eam negare: duos inducitis dõs. Necesse estgͥ
nom̃ putatis: aut duos deos dicatis. aut dm̃ filiũ de¬
negetis: S excusemꝰ uos ab insciencia. & si ñ excuse¬
mus a culpa. Et enĩ scdm nr̃am sententiã. qi unꝰ ds.u
na diuinitas. & una intelligit᷑ potestas. sic̃ unũ dm̃
dicimꝰ & patrẽ uͦ dĩtatis nomine confitentes. nec fi
dimꝰ unitate. & tres deos ñ asserimꝰ s negamꝰ. quia
pluralitatẽ ñ unitas facit. s diuisio potestatis. Qmͦ
enĩ pluralicatẽ recipit unitas diuinitatis. cũ plu¬
ralitas numeri sit. numerũ aut̃ ñ recipiat diuinana-¬
ꝓposico declarat᷑ exẽplo. Nec eo tam̃ solo loco. trigi¬
tatẽ uidemꝰ nomine diuinitatis exp̃ssam. s cũ pleris¬

Expanded text:
. XIV. Sed quid veremini, an illud quod oblatrare consuestis, ne tres faciatis deos? Absit; ubi enim una deitas m dicimus, duos deos dicimus. Nam si cum deitatem Spiritus confitemini, putatis tres deos dici: ergo et cum deitatem Filii dicitis, quia non potestis eam negare, duos inducitis deos. Necesse est igitur nomen putatis, aut duos deos dicatis, aut Deum Filium denegetis. 93. Sed excusemus vos ab inscientia, etsi non excusamus a culpa. Etenim secundum nostram sententiam quia unus Deus, una divinitas, et unitas intelligitur potestatis. Sicut unum Deum dicidimus unitate, et tres deos non asserimus, sed negamus; quia pluralitatem non unitas facit, sed divisio potestatis. Quomodo enim pluralitatem recipit unitas divinitatis; cum pluralitas numeri sit, numerum autem non recipiat divina naproposito 685 declaratur exemplo. Nec eo tamen solo loco Trinitatem videmus nomine divinitatis expressam, sed cum pleris
Abbreviated transcription (Latin):
uncatẽ negare audeat nominis. cũ oꝑationis uideat
unitatẽ : S quid ego unitatẽ nominis argumtis astruo
ñ in nominibꝰ. Nonenim aliud est nom̃ patris. aliua no¬
men filii. aliud nom̃ sp̃s sc̃ĩ : quia unꝰ as̃ ñ plura nium¬
na. quia ñ duo dii. non cres du. & ut aꝑiret qr una

Expanded text:
unitatem negare audeat nominis, cum operationis videat unitatem? Sed quid ego unitatem nominis argumentis astrunon in nominibus. Non ergo aliud nomen Patris, aliud nomen Filii, aliud nomen Spiritus sancti; quia unus Deus: non plura nomina; quia non duo Dii, non tres Dii . 133. Et ut a
Abbreviated transcription (Latin):
matione pensantes. diuinȩ nature intelligimꝰ arhos
¶ Deniq ita sapientia exore altissimi ꝓdisse se dicit. ux
extra patrẽ fit s apud patrẽ. quia u̾bũ erat apuaar
Nec solũ apud patrẽ: s etiã inpatre. Dicitenĩ. Ecom
patre. & pat̾ in me. S neq cũ de patre exit. de l̃
recedit & quasi corpus a corpore separat᷑. neq cun
patre ẽ. quasi incorpore tanquã corpꝰ inludit̃. Sn
non separat᷑ a filio. Quẽ adiodũ enĩ separari potesta¬

Expanded text:
matione pensantes, divinae naturae intelligimus arcanum. 120. Denique ita sapientia ex ore altissimi prodiisse se dicit , non ut extra Patrem sit; sed apud Patrem; quia Verbum erat apud Deum : nec solum apudPatre et Pater in me . Sed neque cum de Patre exit, de loco recedit, et quasi corpus a corpore separatur: neque cum in Patre est, quasi in corpore tanquam corpus includitur. non separatur 751 a Filio. Quemadmodum enim separari potest
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ distantiã. Utrũ dm̃ negent xp̃m. S negare ñ posst̃.
Anuerũ dm̃ negent. S dicant siuerũ negant: utrũ
falsũ an nuncupatiuũ dm̃ iudicent. Nã scđ̾mscͥpturas
aut uerꝰ ds ẽ. aut tantũmodo nuncupatiuus ut scĩ.¬
filiũ dĩ confessione designent. Utrũ falso p̃sũptũ dĩ
nom̃. an uͦ quasi nuncupatiuo inspirationẽ tantũ
diuinitatis inesse arbitrant᷑. falso p̃sũptũ nom̃ ñ
puto qđ dicant: ut aꝑtiore sẽ crimine impietatis
inuoluant. Ne ut demonus & simulachris: itaetiã
xp̃o falsũ dĩ inditũ nom̃ insinuando. se ꝓdant. Si
aut̃ idõ dm̃putant dictũ. qr inspirationẽ diuinita¬
tis habuit. fic̃ & multi scĩuiri. eos enĩ script᷑a d̃os dix̃.

Expanded text:
esse distantiam, utrum Deum negent Christum? Sed negare non possunt. An verum Deum negent? Sed dicant, si verum negant, utrum falsum, an nuncupativum Deum judicent? Nam secundum Scripturas aut verus Deus est, aut tantummodo nuncupativus, Filium Dei confessione designent, utrum falso praesumptum Dei nomen, an vero quasi nuncupativo inspirationem tantum divinitatis inesse arbitrantur. 23. Falso praesumptum nomen non puto quod dicant, ut apertiore se crimine impietatis involvant; ne ut daemoniis et simulacris, ita etiam Christo falsum Dei inditum nomen insinuando se prodant. Sin autem ideo dictum putant Deum, quia inspirationem divinitatis habuit, sicut et multi sancti viri
Abbreviated transcription (Latin):
ipse eẽt. xp̃c: respondit. Ego uos aqua baptiro. uent
aut̃ fortior me. cuiꝰ non sum dignꝰ calciamta portare:
ipse uos baptiz abit sp̃u scõ & igni. Ergo isti qi nec in ep̃i
nomine. nec cũ fide sp̃s sc̃i baptizati fuerant : ñ potu¬
erunt acciꝑe baptismatis sacram̃tũ. Baptizati s nta¬
q in nomine iħu xp̃i. nec iteratũ ẽ. in his baptismas.
nouatum. Unũ enĩ baptisma. Ubi aut ñ ẽ. plenũ baptis¬
matis sacram̃tũ: nec pͥncipiũ uł species aliqͣ baptisipas¬
tis estimat᷑. Plenum aut̃ ẽ: si patrẽ & filiũ sp̃mq sceña

Expanded text:
ondit: Ego vos aqua baptizo, veniet autem fortior me, cujus non sum dignus calceamenta portare: ipse vos baptizabit Spiritu sancto et igni . Ergo isti quia nec in Christi nomine, nec cum fide Spiritus sancti baptizati fuerant, non potuerunt accipere baptismatis sacramentum. 42. Baptizati sunt itaque in nomine Jesu Christi: nec iteratum est in his baptisma, sed novatum; unum enim baptisma . Ubi autem non est plenum baptismatis sacramentum, nec principium, vel species aliqua baptismatis aestimatur. P
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso corpore. in unũ sp̃m baptizatisumꝰ. Unũ opi
qr unũ myst̾ium. Hnũ baptisma: qr mors una ꝓmundo.
Unitas gͦ oꝑationis. unitas p̃dicationis. quȩ ñ potest se
parari. Qd si hoc loco separat᷑ sp̃s ab opatione pacris a
filii. quia dictũ ẽ. ex dõ om̃ia. & ꝑ filiũ om̃ia: gͦ &e ubi

Expanded text:
in ipso corpore, in unum Spiritum bapti zati sumus . Unum opus, quia unum mysterium: unum baptisma, quia mors una pro mundo: unitas praedicatioparari. Quod si hoc loco separetur Spiritus ab operatione Patris et Filii, quia dictum est, Ex Deo omnia, et, Per Filium omnia, ergo et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
aliud sentiant quidue arbitrent᷑ cũ legimꝰ. dñm dm̃
poscit. & paulus apłs qui seruũ se xp̃i pͥma scripto
arbitrent᷑. sequendũ. Utrũ cũ arrio malint sibiso.
dant qͥa nec ad orandũ eũ nec seruiendũ ei iudicent:
anuͦ consortiũ malint hab̾e cũ paulo. qͥ seruiendo
atq ad orando etiã xp̃m. utiq solũ uerũ dm̃ uoce
affectuq non difficebat᷑. quẽ pio seruicio fate

Expanded text:
aliud sentiant, quidve arbitrentur, cum legimus: Dominum Deum poscit; et Paulus apostolus, qui servum se Christi prima scriptorarbitrentur sequendum, utrum cum Ario malint sibi socdant quia nec adorandum eum, nec serviendum ei judicent: an vero consortium malint habere cum Paulo, qui serviendo atque adorando etiam Christum, utique solum verum Deum voce affectuque non diffitebatur, quem pio servitio fate
Abbreviated transcription (Latin):
uit. xp̃c in spu. Nc̃ consideremꝰ. utrũ quẽ ad modum
xp̃i nomine plenũ eẽ. legimꝰ baptismatis sacram¬
tum: ita etiã scõ tantũ sp̃u nuncupato. nichil desit
ad mysteriĩ plenitudinẽ. Rationẽ sequam̃. Qui unũ
dixerit: trinitatẽ significauit. Quia si xp̃m dicas.
ce dm̃ patrẽ a quo unctus ẽ. filiꝰ. & ipsũ qui unctꝰ est

Expanded text:
u . 44. Nunc consideremus utrum quemadmodum in Christi nomine plenum esse legimus baptismatis sacramentum; ita etiam sancto tantum Spiritu nuncupato, nihil desit ad mysterii plenitudinem. Rationem sequamur; quia qui unum dixerit, Trinitatem signavit. Si Christum dicas, et Deum Patrem a quo unctus est Filius, et ipsum qui unctus es
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit gͦ iam dñs. uenit & pluuia. uenit dñs stilli¬
fidia secũ cȩlestia referens. & idõ iam nos bibunꝰ
qui ante sitiebamꝰ. & diuinũ illũ sp̃m haustu inte¬
iore potamꝰ. Hoc gͦ preuidit sc̃s gedeon. qͥa uerũ
ae sp̃ualẽ rorẽ etiã gentes nationesq erant fidĩ

Expanded text:
 Dominus, venit et pluvia, venit Dominus stillicidia secum coelestia deferens; et ideo jam nos bibimus, qui ante sitiebamus, et divinum illum Spiritum haustu interiore potamus. 9. Hoc ergo praevidit sanctus Gedeon, quia verum et spiritalem rorem etiam gentium nationes eran
Abbreviated transcription (Latin):
istum arbitrem. qui dñi dignatione respuit᷑:
erum istum  nomine męo. me recipit. Vio
lo dñs simplicitate sine atrogantia docet: oi¬
ri. te sine inuidia. deuotionẽ sine ir rundia
ee debere. Nam & pueri mens ꝓuectioris assi.¬
etu te pienda suadet᷑: quia dũ puer nichor
sibi ui dicat. formã uircutis exequit᷑. E sira¬
tionẽ nescit culpã ignorat. tam̃ qđ plerisq on
uirtus s infirmitas uidet̃ sinc ratione si li¬
citas: ut tiiuerã recipia ad moneris. id. ut
exequaris ndusti iã uniꝰ iat irȩ & idõt Qui¬
unq receꝑit puerũ istũ in nomi em o. mie
recipit. & oui me recipit eci it eũͥ me misit.

Expanded text:
istum arbitremur, qui Domini dignatione respuitur; erum istum in nomine meo. quo loco dominus simplicitatem sine adrogantia docet, caritatem sine inuidia, deuotionem sine iracundia esse debere; nam et pueri mens prouect.ioris adfectu recipienda suadetur, quia, dum puer nihil sibi uindicat, formam uirtutis exsequitur et, si rationem nescit, culpam ignorat. tamen quia plerisque non uirtus, sed infirmitas uidetur sine ratione simplicitas, ut tu ueram recipias admoneris, id est ut exsequaris industria munus naturae. et ideo ait: quicumque receperit puerum istum in nomine meo me r
Abbreviated transcription (Latin):
tuos: ne queso tanto studio putes uindi¬
tionẽ popłi mei. ut offensã incurrã dei
Ego certe qd honorificentiꝰ fieri poturs
ut me magis audires in regia. ne si neces
ẽẽt. audires in ecclesia:¬
AMBROSIUS CONSTANCIO
NSCePISTI MUNUS sacerlo
& in puppe eccłiȩ sedensa
uim aduersus fluctꝰ gubno
Tene clauũ fidei. ut cegͣ¬

Expanded text:
tuos; ne, quaeso, tanto studio putes vindituos; ne, quaeso, tanto studio putes vinditritionem populi mei , ut offensam incurram Dei? Ego certe quod honorificentius fieri potuit, feci; ut me magis audires in regia, ne, si necesse esset, audires in EcclesiaAMBROSIUS CONSTANTIO. 1. Suscepisti munus sacerdotii, et in puppe Ecclesiae sedens, navim adversus fluctus gubernas. Tene clavum fidei, ut te
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ inquã hoc excus abo apud ep̃os. qͥ que-¬
runt᷑ de clericis. & imp̃ssione graui uasta¬
ri scribunt eccłias: Hoc tam̃ in noticiãcle¬
intiȩtuȩ ꝑuenire uolui. de hoc ut placet ar¬
bitrio tuo consulere & temꝑare dignaberis.
Illud aut̃ quod me angit. & iure angit. erd
atq proice. Ipse facis. quic qͥd fieri usib
si ille facturus ñ est: malo te magis ẽe
Moneo ne causã tuã alieno cõmittas ud
Integra adhuctͥ st̃ omĩa. In hoc meego q
siue missa siue ñdũ missa ẽ: dictari ubta¬
am. quȩ plena fidei. plena pietatis sic. lb
tegrũ ⁊ em̃dare. mͥ non est integrũ dis¬
lare. Antiochenis tuã donasti iniuriã. n¬
mici tui filias reuocasti. nutriendas apud
finẽ dedisti. matri hostis tui misisti deg
rio tuo sũptus. Hȩc tanta pietas. tantaen
dm̃ fides. hoc facto obfuscabit᷑. Tu gͥ qua
matis peꝑcisti hostib & seruasti inimi

Expanded text:
Quomodo, inquam, hoc excusabo apud episcopos, qui queQuomodo, inquam, hoc excusabo apud episcopos, qui queruntur de clericis, et impressione gravi vastari scribunt ecclesias? 30. Hoc tamen in notitiam clementiae tuae pervenire volui; de hoc, ut placet, arbitrio tuo consulere et temperare dignaberis: illud autem quod me angit, et jure angit, exclude atque ejice. Ipse facis, quidquid fieri jussisti: aut si ille facturus non est, malo te magis esseTimeo ne causam tuam alieno committas judicio. Integra adhuc tibi sunt omnia. In hoc me ego Dsive missa, sive nondum missa est: dictari jube aliam, quae plena fidei, plena pietatis sit. Tibi integrum est emendare, mihi non est integrum dissimulare. 32. Antiochenis tuam donasti injuriam, inimici tui filias revocasti, nutriendas apud affinem dedisti, matri hostis tui misisti de aerario tuo sumptus. Haec tanta pietas, tanta erga Deum fides hoc facto obfuscabitur. Tu igitur qui armatis pepercisti hostibus, et servasti inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
niariis comites tuos consulis. quanto magis
in causa religionis. sacerdotes dñi ȩquũ est
consulas: Considet clem̃tia tua qͣntos insi¬
diatores habeat ȩccłia. qͣntos exploratores.
Leuẽ rimã si offendint. figent aculeũ. Scd̾m
homines loquor. Ceterũ plus om̃ib ds̃ timet᷑.
quietiã imꝑatorib iure prefert᷑. Si amico suo¬
aliquis. si parenti aut ꝓpinquo. deferendũ
imꝑator. aut patere me consulere mͥ. Qͥd res¬
pondebo postea si cõꝑtũ fuerit data hinc au¬
ccoritate aliquos xp̃ianoꝵ aut gladio. aut
fustibꝰ. aut plũbis necatos: Quomͦ hoc purga¬
bo factũ: Quomͦ excusabo apud ep̃os. qͥ nunc
quia ꝑ triginta & innumeros annos p̾sbite¬
rũ quidã gradu functi. uł ministri eccłiȩ
retrahunt᷑ a munere sacro. & curiȩ deputa¬
ti grauit̃ gemunt: Nam siqui uob̾ militant
certo militiȩ tẽpore seruent᷑: qͣntomagis
etiã eos considare debetis qui dõ militant:

Expanded text:
niariis comites tuos consulis, quanto magis niariis comites tuos consulis, quanto magis in causa religionis sacerdotes Domini aequum est consulas! 28. Consideret clementia tua quantos insidiatores habeat Ecclesia, quantos exploratores: levem rimam si offenderint, figent aculeum. Secundum homines loquor: caeterum plus hominibus Deus timetur, qui etiam imperatoribus jure praefertur. Si amico aliquis, si parenti aut propinquo deferendum eImperator, aut patere me consulere mihi. 29. Quid respondebo postea, si compertum fuerit, data hinc auctoritate, aliquos christianorum aut gladio, aut fustibus, aut plumbeis necatos? Quomodo hoc purgabo factum? Quomodo excusabo apud episcopos, qui nunc quia per triginta et innumeros annos presbyteri quidam 955 gradu functi, vel ministri Ecclesiae retrahuntur a munere sacro, et curiae deputantur, graviter gemunt? Nam si qui vobis militant, certo militiae tempore servantur; quanto magis etiam eos considerare debetis, qui Deo militant!
Abbreviated transcription (Latin):
tuis quib me petente lib̾astiplurimos de exi¬
lũs. de carceribꝰ. de ultimȩ necis pęnis. ut
male debeã ꝓ salute tua etiã offensionẽ tui
animi non timere: Nemo maiore fiducia utit᷑.
quã qui ex affectu diligit. Nemo certe debet le¬
dere qui sibi consulit. ne tot annoꝵ conceptã
quod in hc̃ diẽ nemo quesiuit. nemo unquã
uindicauit. Graue ÷ fidẽ tuã ꝓ iudeis ꝑiclitari.
Gedeon cũ occidisset sacratũ uitulũ. dixerunt
gentiles. Dũ ipsi iniuriã suã uindicent. Quis
habet synagogã uindicare: Ap̃c quẽ occidert̃.
quẽ negauer̾t: An ds̃ pat̃ uindicabit eos. qͥ nec
dicat. cũ eos excludi iusserit. nec conuenien¬
di usurpare copiam : Si osiam tͥ obiciã regẽ
deo ꝓbatũ. hoc in istis dãnabis qđ in illũ ꝓba-¬
tum est. Certe si mͥ parũ fidei defert᷑: iube
adesse quos putaueris ep̃os. tractet᷑ imꝑator
quid salua fide agi debeat. Si de causis pecu¬

Expanded text:
tuis, quibus me petente, liberasti plurimos de exsituis, quibus me petente, liberasti plurimos de exsiliis, de carceribus, de ultimae necis poenis; 954 ut malle debeam pro salute tua etiam offensionem tui animi non timere nemo majore fiducia utitur, quam qui ex affectu diligit: nemo certe debet laedere, qui sibi consulit ne tot annorum conceptaquod in hunc diem nemo quaesivit, nemo umquam vindicavit? Grave est fidem tuam pro Judaeis periclitari. Gedeon cum occidisset sacratum vitulum , dixerunt gentiles: Dii ipsi injuriam suam vindicent. Quis habet Synagogam vindicare? Christus quem occiderunt, quem negaverunt? An Deus Pater vindicabit eos, qui necdicat, cum eos excludi jusserit, nec conveniendi usurpare copiam ? Si Josiam tibi objiciam regem Deo probatum, hoc in istis damnabis, quod in illo probatum est. 27. Certe si mihi parum fidei defertur, jube adesse quos putaveris episcopos: tractetur, Imperator, quid salva fide agi debeat. Si de causis pecu