comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis gͦ miratulis domine nostre: per int̾nũ¬
cos. a nobis poposeit auxilium. hp̃c eñi
cum alia infirinitate. etiam fluxu uen¬
tris adco laborabat. ut nec etiam in lecto¬
competenter deferri poss: mandauit ei bo¬
cita sua confiteretur. ⁊ quia non solum
mitteret deo se nunqmͣ eas ult̾ius accep¬
turum. ⁊ de acceptis digne. debitorib
q ex ea potum dederunt ip̃m ꝙ ea resꝑsc¬
runt. Mirum clictu. Qui sex amis lec¬
do detubuerat: ilico sanus surrexit. ⁊ exi¬
Liens ad domine nostre ferctrum grãs¬
a relaturus cucurrit. Erib clericis qui ad:
eum ierant tres anulos aureos dedit: corã
feretro tres ciphos argenteos. multamq pͥ¬
cuniam ⁊ alia ornamenta obtulit. Que
pauca obtulisse. nam ferebatur plusquam
tri milia libras anglice monete in the¬
sauro enis repositas cẽ respondebat illese
ad p̃sens nolle amplius dare: donet om̃s¬
nsuras quas a debitorib sius acceperat¬

Expanded text:
tis ergo miraculis Dominae nostrae, per internuntis ergo miraculis Dominae nostrae, per internuntios a nobis poposcit auxilium. Ipse enim cum alia infirmitate etiam fluxu ventris adeo laborabat ut nec etiam competenter in lecto deferri posset. Mandavit itaque ei Bo suo faceret, et quia non solum itteret Deo se nunquam ulterius eas sumpturum, et de acceptis congrue debitoribus t ex ea potum illi dederunt, ipsumque ea resperserunt. Mirum dictu! Qui sex annis in lecto decubuerat, illico sanus surrexit, et exsiliens ad Dominae nostrae feretrum gratias agens cucurrit. Tribus clericis qui ad eum ierant tres annulos aureos dedit, coram feretro tres scyphos argenteos, multamque pecuniam, et alia ornamenta obtulit. Quae ent eum pauca obtulisse, nam ferebatur plusquam tria millia libras Anglicae monetae in thesauro ejus repositas esse, respondebat ille se ad praesens nolle amplius dare, donec usuras, quas a debitoribus suis acceperat
Abbreviated transcription (Latin):
parentes. uice puerorum faccre confession̾e.
octo dies ibi mansius: in quib plurima
fieri miracula uldimus, Erat. iñ eadem
Hic gͦ indie ascnsiomis domim anaittiss
miratulis que fiebant ad feretrum se fecit
adduti: ⁊ petcatorum confessione psbitero
suo facta aquam reliquiarum lotarum
cum fide bibit: oculosq suos ex ea lauari
fecit. Ep̃o itaq maiorem missam in eccłia
ꝓtanta sollempnitate celebrante. cum
post euangelium sermo finctus fuisset:
rogante pplõ cum reliquiis de eccłi̾a exi¬
uimus: ne molestiam ep̃o faceremus. cũq
inplatea coram eccłie iama rursum ser¬
mo fieret ⁊ ep̃e emonem inaperet: subito
idem racdulphus ad reliquias pro forib
etlie positas. lumen recepit deumq ⁊ sãt¬
tam cuis matrem cum clamore laudare
ratõne est hitum: ut qumqui es ip̃a clie
reuerteretur ppss̃ ad audiendum uerbum
e honorandas reliquias oblatonesq re
Neadem urbe quidam ditissimus erat
ut minqm̃ de lecto surgere potuerit. Audi¬

Expanded text:
parentes vice puerorum facere confessionem. octo dies ibi mansimus, in quibus plurima fieri miracula vidimus. Erat in eadem ciHic ergo in die Ascensionis Dominicae compertis miraculis quae fiebant, ad feretrum se fecit adduci, peccatorumque confessione presbytero suo facta, lotarum reliquiarum aquam fideliter bibit, et oculos suos ex ea fecit lavari. Episcopo itaque majorem missam in ecclesia pro tanta solemnitate celebrante, cum post evangelium sermo finitus fuisset, rogante populo, cum reliquiis de ecclesia exivimus, ne molestiam episcopo faceremus. Cum vero in platea coram ecclesiae janua rursum sermo fieret et episcopus canonem inciperet, subito idem Radulfus ad reliquias pro foribus ecclesiae positas lumen recepit, Deumque et sanctam ejus Matrem cum clamore laudare ratione est habitum ut quinquies ipsa die reverteretur populus ad audiendum verbum, et honorandas reliquias oblationesque readem urbe quidam ditissimus Gualtut nunquam de lecto surgere potuerit. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
item tempore p̾fata pastorum accłie lini¬
na simili hora pari uoto requirens: postꝙͣ¬
ꝑacta or̾one inde discessit: memoratam sa¬
cratissime uirgius tidem p̾ces illit deo fu¬
surus a dire cepit Etce autem beatissima
uirginum choro uenienti iuro occurrit ⁊
sunimo cum honore susceptum ad suam
ettłiam quo tendebat ducere cepit p̾cinentib
duab de choro puellis illud sedulii carmen
mus honorem. dulcis amor xp̃i ꝑsonet.
ore pio. Quos u̾sus chorus uirginum resu¬
mendo ꝑcantauit: p̃dicteq bine cantatrices
binos qni sccuntur mordine n̾sus subsccute
sunt Primus adima ruit magna deluce
suꝑbus. Sic homo cum tumuit pͥmus adi¬
maruit Sicq donet uirdei in oratorium

Expanded text:
item tempore praefata pastorum ecclesiae limiitem tempore praefata pastorum ecclesiae limina simili hora pari voto requirens, ubi inde discessit, memoratam sacratissimae Virginis aedem preces illic Deo fusurus adire coepit. Ecce autem ipsa beatissima virginum choro, venienti viro occurrit, et summo cum honore susceptum ad suam ecclesiam quo tendebat ducere coepit, praecinentibus duabus de choro puellis illud Sedulii carmen temus honorem. Dulcis amor Christi personet ore pio. Quos versus chorus virginum resumendo percantans, praedictae binae cantrices binos qui sequuntur in ordine versus prosecutae sunt: Primus ad ima ruit magna de luce suma ruit. Sicque donec vir Dei in oratorium
Abbreviated transcription (Latin):
tantuanie morabatur umo tm̃ fideli socio co¬
mitatis noctu peragrare: ⁊ se in ibi ꝑ com¬
punctionem ⁊ contrictionem cordis teo mac¬
tare. Quadam gͥ uite ad monast̾ium beatis¬
simoꝵ aplõrum petri ⁊ pauli. in quo beatis¬
simus augustinus ⁊ ali non nulli de pa-
ex more circa medie noctis silenciti ꝑrexit.
ibiꝙ deo se dicus inor̾one ꝓstrauit. Egres¬
sus u̾o ad oratorium beate dei genitrias
⁊ ꝑꝑetue nirginis marie qd̾ morientali ĩpiꝰ
mõnastii ꝑte situm fuerat: eadem facturꝰ
diu̾tit. Ciii appropinquans audiuit intus
noces psalenciunm atq dicencium. Eaident
incelis anime sanctorum qui xp̃i uestigia
sunt secuti: ⁊ quia ꝓ eius amore sanguin̾ẽ
suum fuderunt: ideo cum xp̃o regnabunt
inet̾num. Ad hec stupefactus astitit uir sc̃s.
erat enim obscratum intuetur oratorium to¬
tum immensa luce spleudere: ⁊ qu̾dam cu¬
neum candidatarum ꝑsonarum ip̃am an¬
tip honam letis concentib personare Alio:

Expanded text:
antuariae morabatur, uno tantum fideli socio comitatus noctu peragrare, et se inibi per compunctionem et contritionem cordis Deo mactare. Quadam igitur vice ad monasterium beatissimorum apostolorum Petri et Pauli, in quo beatus Augustinus et alii nonnulli de Patrex more circa mediae noctis silentia perrexit, ibique Deo se diutius in oratione prostravit. Egressus vero ad oratorium beatae Dei genitricis et perpetuae Virginis Mariae, quod in orientali ipsius monasterii parte situm fuerat, eadem facturus divertit. Cui appropinquans, audivit intus voces psallentium atque dicentium: Gaudent in coelis animae sanctorum qui Christi vestigia sunt secuti, et quia pro ejus amore sanguinem suum fuderunt, ideo cum Christo gaudebunt in aeternum. Ad haec ille stupefactus, astitit ostio, erat enim obseratum, intuetur oratorium totum immensa luce splendere, et quemdam cuneum candidatarum personarum ipsam antiphonam laetis concentibus resonare. Alio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ redditus est ei sensus suis ⁊ leuauit oculos
suos ad celum: ⁊ glorificauit uiuantem iu
sesa scłorum: qui potens est suꝑbos humilia¬
re ⁊ arrogantes a suo fastu deducere: ⁊ costẽ
statnere contra faciem suam. Procedens gͦ ⁊
hic ad altare ut mos erat quam deuote ⁊
quam humiliter ctiam ymaginem suc libe¬
ratõnis quib uotis ⁊ supplicatõnib potuit
honorans sigaudium fecerit amicis suis
⁊ his qui ibi aderant ⁊ quos domi telique¬
rat non est opus dicere. Exinde ut homo
composite ⁊ sane mentis se habens ⁊ pru¬
tenter se gerens ascenso equo cum hũs qui
eum recduxerant ad patriam regreditur.
⁊ compos amii factus semel ⁊ ꝑfecte red¬
ditus est uxori ⁊ familie ⁊ amicis dolentib.
⁊ lugentib illum Et non solum sues¬
sione uͥ pmum lux orta est e lecicie . ħ
⁊ in partib illis reddite gen sunt deo

Expanded text:
oculos suos ad coelum et glorificavit viventem in saecula saeculorum, qui potens est superbos humiliare, et arrogantes a suo fastu deducere, et eosdem statuere contra faciem suam. Procedens ergo et hic ad altare, ut mos erat, quam devote et quam humiliter etiam imaginem suae liberationis quibus votis et supplicationibus potuit honorans, si gaudium fecerit amicis suis et his qui ibi aderant, et quos domi reliquerat non est opus dicere. Exinde ut homo compositae et sanae mentis se habens et prudenter se gerens, ascenso equo, cum his qui eum reduxerant ad patriam regreditur, et compos animi factus semel et perfecte redditus est uxori, et familiae et amicis dolentibus et lugentibus illum: et non solum Suessione ubi primum lux orta est ei laetitiae, sed et in partibus illis redditae sunt Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis. moculis omnium ꝓtenditur: dul¬
fixus ⁊ fuib ut dictum est alligatus. tam̃
⁊ scanna ꝑ sepe trahebat ⁊ custodes suos
pene euincebat: Set quid opus est insa¬
niam u̾borum eius ⁊ fcrotiam actuũ

Expanded text:
visionis in oculis omnium protenditur, dulvisionis in oculis omnium protenditur, dulfixus, et funibus, ut dictum est, alligatus; tamen et scamna persaepe trahebat et custodes suos pene evincebat. Sed quid opus est insaniam verborum ejus et ferociam actuum
Abbreviated transcription (Latin):
gum̃ attrebatensem quidam furiosus noĩe
gainus addudus est iundis a tergo mani¬
bus. colla fitro ⁊ cathena immani alliga¬
tus: quem uix quinq homines trahere po¬
terant. quamqmͣ ⁊ flagellis ⁊ u̾beribus cũ
compesserent. Erat cnim plemuis uitib
tam corporis quam robuste etatis. ⁊ diues
homo unde ⁊ hoc miraculum fui noticia
telari non patitur Q nacuiq uͦ oecasione
diabolus potestatem in eum accepisset. suie
ex ira suie ex dolore peccunie sibi fraudate
ut quidam aiunt. non satis compertum
habuimus. in sauia u̾o euis: ⁊ que postea
ꝑ giu̾m dei consetuta est sanitas celebertima
est habita. ꝑ ustinuit deus eum furentem
in cccli̾a ꝑ aliqt᷑ dies ad omnium spectaculũ
iacere: siuie ut post receptam sanitatem pu¬
dore confunderetur. siue ut tarditus satha¬
ne pro peccatis suis penas daret: qͣtinus
dum ad uotum siuim ad u̾sarius cum torque¬
ret habita satisfacio facilius eum admitte¬
ret: siue ut dum amaritudo in amabilis

Expanded text:
gum Atrebatensem, quidam furiosus nomine Guarinus adductus est vinctis a tergo manibus, colla ferro et catena immani alligatus, quem vix quinque homines trahere poterant, quanquam et flagellis et verberibus eum compellerent; erat enim plenus viribus tam corporis quam robustae aetatis et dives homo, unde et hoc miraculum sui notitia celari non patitur. Quacunque vero occasione diabolus potestatem in eum accepisset, sive ex ira, sive ex dolore pecuniae sibi fraudatae, ut quidam aiunt, non satis compertum habuimus; insania vero ejus, et quae postea per gratiam Dei consecuta est sanitas celeberrima est habita, sustinuit eum Deus furentem in ecclesia per aliquot dies ad omnium spectaculum jacere, sive ut post receptam sanitatem pudore confunderetur, sive ut traditus Satanae pro peccatis suis poenas daret, quatenus dum ad votum suum adversarius eum torqueret, habita satisfactione facilius eum auritteret, sive ut dum amaritudo inamabilis
Abbreviated transcription (Latin):
um ecce nec dum
suꝑ hoc laudib finitis
mulier quedam ꝑu̾sa a demone dumuix a
partu conualuerat que ineadem eccłia beate
uirginis immanissime furens iacuerat iam
ꝑ aliquot dies. ita ut p̾assidua uexatione ⁊
finitis clamorib. lam ad omnip. um no¬
ticiam ⁊ importunitatem adi mem cluce
culpans se ⁊ ream confitens. qd̾ ꝑ ignoran¬
ciam ore furioso contia deum ⁊ matrem eiꝰ
gloriosam multa ⁊ dixerat ⁊ fecerat: con¬
gaudentib amitis ⁊ pie cum lacrimantib.
T unc gͦ fidei uirib ⁊ caritatis nec clum
tepescentib iterata diuine gr̃e bñdictio
effusa dit ꝑseuerentiam gaudiorum. ⁊ to¬
tius sacre noctis extubiis fit qͣi una res pu¬
blica exconuemis angelis ⁊ hominib¬

Expanded text:
um ecce necdum super hoc laudibus finitis mulier quaedam pervasa a daemone dum vix a partu convaluerat, quae in eadem ecclesia Beatae Virginis immanissime furens jacuerat jam per aliquot dies; ita ut prae assidua vexatione et infinitis clamoribus jam ad omnium notitiam et importunitatem adducerculpans se et ream confitens quod per ignorantiam ore furioso contra Deum et matrem ejus gloriosam multa et dixerat et fecerat, congaudentibus amicis et pie collacrymantibus. Tunc ergo fidei viribus et charitatis necdum tepescentibus, iterata divinae gratiae benedictio effusa dat perseverantiam gaudiorum et totius sacrae noctis excubiis fit quasi una respublica ex conventis angelis et hominib
Abbreviated transcription (Latin):
mitus. algare in parte eccłie fecit poni illua:
timens uidelicet amittere offerendam ton¬
suctam in eodem festo. S cum turoneuses
qui reliquias nr̃as subsequelantur referen
tes miratula que frã fuerant. omnes ꝑegri¬
nos suꝑugnentes ad ferecrum domine nr̃e¬
omnes teliquias de ecclia eici. Drepositꝰ¬
idem tentorium detentissime ꝑornart stu
mis splendidum tota nocds reddiderunt.
S rex iustus xp̃c iħt: noluit iniuriam
caduco subito depressus coram omni popło
in terram cecidit: magnumq terrorem:
uidatib incussit. Campana etiam maior de
turre cadens. confracta est: ip̃a quoq turris
insuꝑiori parte fixa ⁊repuit. Quod inidens
monachus sero se male feaisse penituit: mi¬
disco pedib coram fereto terre ꝓstratus ce¬
lesti regiie humiliter satisfect᷑t. ut suptt
altait idm feretrum refaretur ratauit

Expanded text:
minus altare in parte ecclesiae fecit illud poni, minus altare in parte ecclesiae fecit illud poni, timens videlicet amittere offerendam consuetam in eodem festo. Sed cum Turonenses qui reliquias nostras prosequebantur, reftes miracula quae viderant, omnes peregrinos supervenientes ad feretrum inomnes reliquias de ecclesia ejici. Sed praepositidem tentorium decentissime ornaverunt, bus splendidissimum tota nocte fecerunt. Sed rex justus Jesus Christus noluit injuriam caduco subito depressus, coram omni populo in terram cecidit, magnumque terrorem videntibus incussit. Campana etiam major de turre cadens confracta est, ipsa quoque turris in superiori parte fissa et disrupta crepuit. Quod videns monachus, sero se male fecisse poenituit, nudisque pedibus coram feretro terrae prostratus, Reginae coeli humiliter satisfecit, utque super majus altare feretrum deferretur rogavit,
Abbreviated transcription (Latin):
onini pplõ subsecuta est illud usq ad et
piunt. Erat in eadem ciuitate quĩdam
inuenis a natiuitate surclus ⁊ mutus:
quem unus ex fullonib infantulum re¬
pertum nuttierat: ⁊ educatum arte sua
imbucrat. Hic gͦ adductus ad domine¬
nosite reliquias: sibꝰ feretro reaibuit ⁊ ob¬
dormiuit. Hec mora anxiari ⁊ ex toto
corpore sudoran emittere cepit: Deinde no¬
nis circa aures inflatis. sanguis ubertim ex
aurib ꝓfluxit. ꝓtinus surexit ⁊ audi¬
uit. nec tamen loqiui scicłat quia non didice¬
rat. s quod alios loqui audicbat hoc dicebat.
Cuius nomen quia nesciebant canoniti nr̃i
xii. annis mansit in domo guidonis ar¬
gressi de urbe turonensi. liqͥas bẽ marie¬
uenerut ad sanctum laurencium
de cala: infesto ausdem martins. Monachͦ¬
u̾o quidam ibi habitans noluit eis concede¬
re ut poneretur feretrum domine nostre
suꝑ altare sancti laurencii. s suꝑ quoddam

Expanded text:
populo subsecuta est illud usque ad ecpopulo subsecuta est illud usque ad ecpiunt. Erat in eadem civitate quidam juvenis a matris utero surdus et mutus, quem unus ex fullonibus infantulum repertum nutrierat et educatum arte sua imbuerat. Hic ergo adductus ad Dominostrae reliquias, sub feretro recubuit et obdormivit. Nec mora, anxiari et ex toto corpore sudorem emittere coepit, deinde, venis circa aures inflatis, sanguis ubertim ex ejus auribus profluxit. Protinus surrexit et audivit, nec tamen loqui sciebat, quia non didicerat, sed quod alios loqui audiebat, hoc dicebat: Cujus nomen quia nesciebatur, canonici nosseptem annis mansit in domo Guidonis argressi de urbe Turonensi venerunt ad Sanctum Laurentium de Cala, in festo ejusdem martyris. Monachus quidam ibi habitans noluit eis concedere ut poneretur feretrum Dominae nostrae super altare Sancti Laurentii, sed super quondam
Abbreviated transcription (Latin):
Tamen idem raptor misccłia dei genitritis
animatus cum militib suis. ⁊ ceteris ha¬
bitatorib feretrum ⁊ reliquias humeris
cerat cognoscentes: ꝓtimis et ip̃i nudis
pedib inimicis suis obuiam ruunt: fere¬
trum ꝙ ab eis pacifice susceptum cum gau¬
dio in castellum sium defcrunt. Inde ꝑ¬
cormetiacum turonos uenerunt: ⁊ cum
maxima reuerentia suscepti ab archi ep̃o
turonensi die sallati ante uesperas in
etclĩa sancti mauricui quenerunt. Uxor
cuiusdam carpentarii in eadem ub urbe
ꝑ octo annos infirma lectulo decubuerat.
ita ut nusquam posset ire nisi portaretur
dormienti: p̃cipiens ei ut se ad frretru
suum in eccłia sancti mauricũ faceret
deferti. Euigilans mulier: regabat
maritum ut aito deferretur Ille lociti
am paratam non habens. fecit eam de¬
ferri. in uili instrumento: qd̾ uulgus
solet. Supposita gͦ feretro ꝓtimis obdor¬
miuit: ⁊ post modum euigilans sana i¬
surrexit. Dcinde feretro sociata: uidente

Expanded text:
at proficisci. Tamen idem raptor, misericordia Dei Genitricis animatus, cum militibus suis et caeteris habitatoribus feretrum et reliquias humeris cerat cognoscentes, protinus et ipsi nudis pedibus omnes inimicis suis obviam ruunt, feretrumque ab eis susceptum cum gaudio in castellum suum deferunt, Cormery  Turonos venerunt, et cum magna reverentia suscepti ab archiepiscopo Turonensi, die Sabbati ante vesperas in ecclesia Sancti Mauritii quieverunt. Uxor cujusdam carpentarii in eadem urbe per octo annos infirmitate nimia depressa lectulo decubuerat, ita ut nusquam posset ire nisi portaretur.praecipiens ei ut se ad feretrum suum in ecclesia Sancti Mauritii faceret deferri. Evigilans mulier rogabat maritum ut cito deferretur. Ille non multum dives, lecticam paratam non habens, fecit eam deferri in vili instrumento, quod vulgarsolet. Supposita ergo feretro protinus obdormivit, et post modicum evigilans sana surrexit. Deinde feretro sociata, vidente
Abbreviated transcription (Latin):
que habebant eis auferret: Hatebat enim
nachus ibi habitans auditis minitulis q̃¬
domina nr̃a faciebat: cum magno bonore
ferri. Deinde reuestitus reliquias eius cũ
nis aqua ip̃a ꝑfudit ⁊ ex ea potum ei dedit¬
sicq eum sub fererro recumbere iussit
ip̃e u̾o genib flexis dominam nram suꝑ
corpore ꝓfiuit. uene tirta aures turgiscũt.¬
nus enigilans surrexit: ⁊ uoces quasdam
emittere cepit. Monachus ab orone
surgens letus accurrit. ⁊ iuuem alloqui¬
tur. Ille qui nunquam antea audierat
signis pulsatis ppłm euocauit. iuuenem
loquentem ⁊ audientem ostendit te
entem dirigitur: quid filio eus contige¬
rit refeitur. Ille continuo discalciatiis
pedes ad eccłiam currit. ⁊ coram feretro
ꝓ stratus miscłie matri gc̾as agit. iude.¬

Expanded text:
quae habebant eis auferret. Erat autem einachus ibi habitans, auditis miraculis Dominae nostrae, cum magno honore scepit, deinde revestitus reliquias ejus in vnis aqua ipsa perfudit, et ex ea potum ei dans sub feretro eum recumbere jussit; ipse vero genibus flexis Dominam nostram scorpore profluit, venae circa aures turgescunt,nus evigilans surrexit, et voces quasdam emittere coepit. Monachus ab oratione surgens laetus accurrit, et juvenem alloquitur. Ille, qui nunquam antea audierat, signa pulsando populum evocat, juvenem loquentem et audientem ostendit, etentem dirigitur, quid ejus filio contigerit refertur. Ille continuo discalceatus ad ecclesiam pedes currit, et coram feretro prostratus misericordiae Matri gratias agit, inde
Abbreviated transcription (Latin):
sua longo tempore ꝓdei amore duos con¬
fractos retinuetat: quorum calcanei ita
natib inherebant. ut nullomodo intedere
uł possẽt se erigere. Suscepto itaq cum
magna ꝓcessione fentro domine nr̃e. et
sutia eccłiam posito: regauerunt se illuc
deferri ⁊ de limpha qua reliquie fuerant¬
lote : calcancos suos ⁊ crura lauati. Quo
fc̃o: statim uidente imiuerso ppło̾. tato q̃

Expanded text:
sua longo tempore pro anima sua duos contractos retinuerat et aluerat, quorum calcanei ita natibus inhaerebant ut nullo modo incedere, vel se possent erigere. Suscepto itaque cum magna processione feretro Dominae nostrae et in ecclesia posito, rogaverunt se illuc deferri, et de limpha, qua reliquiae lotae fuerant, calcaneos suos et crura lavari. Quo facto, statim vidente universo populo, caro
Abbreviated transcription (Latin):
atq alios colligens discurtebat.
Nec mora flagelatur p̾dicta gui¬
donis uxor iufirmitate gram.
Et cognoscens quia sibi durum
esset contra stimulum calcitrare
accersito bernardo ueniam depre¬
catur. : et prior ipsa conu̾sionis
petit assensum. Deniq iurta mo-¬
rem ecclesiasticum separata auiro
interueniente parili uoco ca¬
stitatis in cetum sanctimonia¬
lum transiit feminarura:
religiose deo seruiens usq

Expanded text:
atque alios colligens discurrebat. atque alios colligens discurrebat. Nec mora, flagellatur praedicta Guidonis uxor infirmitate gravi. Et cognoscens quia durum esset sibi contra stimulum calcitrare, accersito Bernardo veniam deprecatur, et prior ipsa conversionis petit assensum. Denique juxta morem ecclesiasticum separata a viro, interveniente parili voto castitatis, in coetum sanctimonialium transiit feminarum, religiose serviens
Abbreviated transcription (Latin):
contumo manus dedit et de tto¬
ne seculi factus est miles xp̃i b̃ui¬
do uero primogenitus fractum
coniugio iam alligatus etat: uir
magnus et pre aliis iam insecu¬
lo radicatus Hic primo paululum
hesitans set continuo reperpendens
et recogitans conuersacioni con¬
sensit. si tamen coniuux amiueret.
Uerum id quidem iuuencule no¬
bili. et pariilas filias nitrienti
pene impossibile uidebatur. At
bernardus ce misericordia domi¬
ni spc̃m concipiens cerciorem: in¬
icuuctanter ei spopondit: aut con¬
I sensncan feninam. aut celeriter
morituram. Demum cum omni¬
modis illa temueret. uir eius mag¬
nanimus. ĩmmo iam ea pͥuencus
excellenter enicuit uirile consiliũ
domino inspirante concepit ut
abiciens quicquid habere uideda¬
tur inseculo uitam institueret
ageret rusticanant laborare scilicet
manibus ꝓpriis unde suam susten¬
taret etuporis uitam: quam di
mittere non licebat. Incerim super¬
uenit bernardus qui undiq alios

Expanded text:
continuo manus dedit, et de tirocontinuo manus dedit, et de tirone saeculi factus est miles Christi. Guido vero primogenitus fratrum conjugio jam alligatus erat, vir magnus, et prae aliis jam in saeculo radicatus. Hic primo paululum haesitans, sed continuo rem perpendens et recogitans, conversioni consensit, si tamen conjux annueret. Verum id quidem de juvencula nobili, et parvulas filias nutrienti, pene impossibile videbatur. At Bernardus de misericordia Domini spem concipiens certiorem, incunctanter ei spopondit, aut consensuram feminam, aut celeriter morituram. Demum eum omnimodis illa renueret, vir ejus magnanimus, imo jam ea praeventus excellenter enituit, virile consilium Domino inspirante concepit, ut abjiciens quidquid habere videbatur in saeculo, vitam institueret agere rusticanam, laborare scilicet manibus propriis, unde suam sustentaret, et uxoris vitam, quam invitam dimittere non licebat. Interim supervenit Bernardus, qui undique alios
Abbreviated transcription (Latin):
ignis quem dominus miserat in
cor serui sui uolens ut arderet. p̾mo
fr̃es eius aggreditur solo minimo
ao conuersionem iinus ad huc
habili seuiori patri ad solacium
derelicto: deinde cognatos et no¬
tos. socios et amicos. et de quibuscũz
poterat esse spes conuersionis. pri¬
mus omnium galdricus aupincu¬
lus eiis. absq dilacione aut hest¬
tacione in sentenciam iuit nepotis.
et consensum conuersionis uir ho-¬
nestus et pocens in seculo et in se¬
cularis milicie gloria nominatus
dominus castri in territorio cduen¬
si quod tullium dicitur. Continuo
eciam bartholomens occurreno
innior ceteris fratribus et necdum
nules sine difficultate eadem hora
salutaribus monitis dedit assensũ.¬
orto andreas beruanid ipse
iunior et nomus co sempore
niles uebum fracris difficilint ad¬
mittebat. donec subico exclami¬
uit. Uideo matrem meamr. Uisi¬
biliter siquidem ei apparuit scre¬
na facie: subridens et congratu¬
lans ꝓposito filiorum. Itaq et ipẽ

Expanded text:
ignis quem Dominus miserat in ignis quem Dominus miserat in cor servi sui, volens ut arderet, primo fratres ejus aggreditur, solo minimo, ad conversionem minus adhuc habili, seniori patri ad solatium derelicto; deinde cognatos, et notos, socios et amicos, et de quibuscunque poterat esse spes conversionis. Primus omnium Galdricus avunculus ejus, absque dilatione aut haesitatione, in sententiam ivit nepotis, et consensum conversionis; vir honestus et potens in saeculo, et in saecularis militiae gloria nominatus, dominus castri in territorio Aeduensi, quod Tuillium dicitur. Continuo etiam Bartholomaeus occurrens junior caeteris fratribus, et necdum miles, sine difficultate, eadem hora salutaribus monitis dedit assensum.ro Andreas, Bernardo etiam ipse junior, et novus eo tempore miles, verbum fratris difficilius admittebat, donec subito exclamavit: « Video matrem meam. » Visibiliter siquidem ei apparuit, serena facie, subridens et congratulans proposito 1239 filiorum. Itaque et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
bi uero de conuersione trac¬
tantem frẽs et qui carnaliter
cum diligebant ꝑsenserunt om¬
nimodis agere cẽperunt. ut ani
mum ad studium possent diuer-¬
tere lr̃arum: et amore sciencie
scłaris. seculo arcius implicare.
Qua minirum suggestione sicut
facere solebat ꝓpe modum recardati
fuerant gressus eius: et cum aliqͣnͣ¬
do ad cosdem pergeret fresin obsi¬
dione castri quod granceium dici¬
tur cum e hugone duce burgũdie
costitutos: cep̾it in huiusmodi co¬
gitacione uchemencius anciari.
Inuenta q in itinere ecclesia qua¬
dam diuercit: et ingressus orauit
cum multo ymbre lacrimarum
expandens manus incelum: et ef¬
fundens cor suum ante conspectum
domini dei sui. Ea igitur die: fir¬
matum est ꝓpositum cordis eius.
Nec ueto surd a aure ꝑcepit uocem
dicentis. Qui audit: dicat ueni.
Si quidem ab illa hora sicut ignis qui
comburit siluam: et ficut flãma
comburens monces. hinc inde prius
uiciniora queq corripient postino¬
dum in ulteriora progreditur. sic̃

Expanded text:
bi vero de conversione tractantem fratres ejus, et qui carnaliter eum diligebant, persenserunt, omnimodis agere coeperunt, ut animum ejus ad studium possent divertere litterarum, et amore scientiae saecularis saeculo arctius implicare. Qua nimirum suggestione, sicut fateri solebat, propemodum retardati fuerant ejus gressus. Et cum aliquando ad eosdem pergeret fratres, in obsidione castri, quod Granceium dicitur, cum Hugone duce Burgundiae constitutos, coepit in hujusmodi cogitatione vehementius anxiari. Inventaque in itinere ecclesia quadam, divertit, et ingressus oravit cum multo imbre lacrymarum, expandens manus in coelum, et effundens cor suum ante conspectum Domini Dei sui. Ea igitur die firmatum est propositum cordis ejus. 9. Nec vero surda aure percepit vocem dicentis. Qui audit, dicat, Veni Siquidem ab illa hora, sicut ignis qui comburit silvam, et sicut flamma comburens montes, hinc inde prius viciniora quaeque corripiens, postmodum in ulteriora progreditur: sic
Abbreviated transcription (Latin):
cuim domini suꝑ facieneites ma¬
la᷑ ut perdat de terra mẽmoriam
eorum. Neq enim lacet aliquid
auditum dei: quippe qui eciam
xit. Ubi enim quis adeo lateat:
cum deus omnia repleat et ubiq

Expanded text:
em domini super facientes mala, utperdat de terra memoriam eorum. neque enim latet aliquid auditum dei, quippe qui etiam it. ubi enim quis a deo lateat, cum deus omnia repleat et ubique
Abbreviated transcription (Latin):
dinenus igitur communem luc¬
tum : omnns etas sexus suo ordi¬
tus et planctus emictamus in
aures domini sabaoch. Preueni¬
amus iracundiam clementis in
ponit quia statim ut conuersi
fuerimus eciam ipse irasci desig
amur: set iustis eius nuiscraciomi-¬
Seminemus in lactimis: et in gau¬

Expanded text:
dinemus communem luctum, omnis aetas et sexus suo quitus et planctus emittamus in aures domini Sabaoth. praeueniamus iracun- diam eius in ceor quia statim ut nos conuersi fuerimus etiam ipse irasci desi- amur et iustis eius miserationiseminemus in lacrimis, ut in gau
Abbreviated transcription (Latin):
satiffacere posset. ua homini prose.
uel deo ꝓ homine. ociam sine occasio¬
ne turbato. Adco neminem spreuit.
nultinc hominis scandalum par
upendit. Nam et quociens oporte¬
ret noxios aliciuorum uel repre¬
hendere actus. uel impedire conã¬
tus tam considerate fiebat. ⁊it ip̃i
quoq qui lesi iuderentur habun¬
danter haberent unde sibi pro eo

Expanded text:
satisfacere posset, vel homini pro se, vel Deo pro homine, etiam sine occasione turbato. Adeo neminem sprevit, nullius hominis scandalum parvi pendit. Nam et quoties oporteret noxios aliquorum vel reprehendere actus, vel impedire conatus, tam considerate fiebat, ut ipsi quoque, qui laesi viderentur, abundanter haberent, unde sibi pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
aber ferrarius de pago laudime¬
nensi conuentõnem fecerat amuiam
ut ib̾idem suessione remanens itensilia ma-¬
tronum reficeret. ⁊ qd̾ sui cẽt officii ⁊ quod
uiberetur: toto anno expleret. Postea u̾o
penitencia adudus cirtumuentum in p̾cii pac¬
cione estimans seꝓposita occasione domus sue
⁊ familiole uisende ⁊ disponende u̾tamen
tacens qđ id ageret ꝓ querela de p̾cio: do

Expanded text:
aber ferrarius de pago Laudunensi conventionem fuerat annuam ut ibidem Suessione remanens utensilia materonum reficeret, et quod sui esset officii, et quod juberetur toto anno expleret; postea vero poenitentia ductus, circumventum in pretii pactione se aestimans, proposita occasione domus suae et familiae visendae et disponendae, non tamen tacita, quod eum angebat querela de pretio, do
Abbreviated transcription (Latin):
num est apparere Tunc gͦ dula manu sua
fuites egroti ꝑ tractans ⁊ ora uinculum lingne
⁊ aurium resoluit: uirtutem imꝑiose dñe flu¬
xu cruoris atcestante. qui ꝑ nares ⁊ aures ⁊
ora ꝓsiliuit. Tanto gͥ bñficio accepto. tacitꝰ
gaudens sil enter abscessit: ⁊ reu̾sus ad suos se
donum laquendi accepisse restatus est: balbu¬
ciens. ut pote qui fari modo addiscebat sito
ꝑcrebuit apud suos coeuos ⁊ compatiotas:
xp̃iano deun ⁊ sanctam mariam fecisse miscti¬
cordiam. Saterdos eiusdem uille que mortaria
dicctur fame p̾currenti nullo modo credens xͥa¬
num negat posse loqui uł audiredonee ad su
infidelitatem suam timore contussus adit
memoriam beate uirginis: ⁊ pstratus ante
altare. ⁊ ad herens pauimento tantum dolo¬
ris ⁊ lacrimarum effudit redintegrans ge¬
mitus qd̾ et boc adiciens suis peccatis ausus
fuit de potencia domini ⁊ mr̃is euis dubita¬
re: ut intuentib daretur suspicari ipsum

Expanded text:
num est apparere. Tunc vero dulci manu sua num est apparere. Tunc vero dulci manu sua fauces aegroti pertractans et ora vinculum linguae et aurium resolvit, virtutem imperiosae dominae fluxu cruoris attestante qui per nares et aures et ora prosilivit. Tanto igitur beneficio accepto tacitus gaudens, silenter abcessit, et reversus ad suos se donum loquendi accepisse testatus est balbutiens, utpote qui fari modo addiscebat. Cito percrebuit apud suos coaevos et compatriotas Christiano Deum et sanctam Mariam fecisse misericordiam. Sacerdos ejusdem villae quae Mortaria dicitur, famae praecurrenti nullo modo credens, Christianum negabat posse loqui vel audire, donec ad sinfidelitatem suam, timore concussus adiit memoriam beatae Virginis, et prostratus ante altare et adhaerens pavimento, tantum doloris et lacrymarum effudit redintegrans gemitus, quod et hoc adjiciens suis peccatis ausus fuit de potentia Domini et matris ejus dubitare, ut intuentibus daretur suspicari ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nuiti recesserunit ñ reserato lingue offõ
Cur hoc acciderit: melius nouit. ille qui
solum naamari sytum dicit ce ciratum:
cum multi leprosi eẽnt in isrł sub he¬
idimus ⁊ alium de pago lauduen si
de suꝑ fliuuolum seram nomine: qui
surdus ⁊ mutirs ab infancia extitit. Xp̃ianus
nomen crat huic: etate fere annorum detem
⁊ ecto. Hic ⁊ inter ceteros uenit ad suffragia
beate ⁊ gloriose dei gemiricis marie. ⁊ obserua¬
rat sc in eccłia ad mixtus confertissimis
pplõrum turbis: sola mente ⁊ nutibus
ad deum clamans uam lingua u̾ poterat¬
loqui. Presens gͦ sic semꝑ aderat: p̾stolãs
tempus ⁊ horam. quando respiceret eum gr̃a
importunitatem ferre. non poterat pellere¬
tur subsistins ⁊ respectans in uitus recedebat:
ei due ꝑsone coronate ad modum spon si
⁊ sponse de suꝑuis descendere: ⁊ lux fulgurea
nis tam inuestimentis quam in facie candore ad¬
miribili: quales telestes ⁊ lucis et̾ne incolas dig¬

Expanded text:
muti recesserunt non reserato linguae officio. muti recesserunt non reserato linguae officio. Cur hoc acciderit melius novit ille qui solum Naaman Syrum dicit esse curatum, cum multi leprosi essent in Israel sub Elidimus et alium de pago Laudunensi desuper fluviolum Seram nomine qui surdus et mutus ab infantia exstitit; Christianus nomen erat huic, aetate fere annorum decem et octo. Hic et inter caeteros venit ad suffragia beatae et gloriosae Dei genitricis Mariae, et observabat se in ecclesia admistus confertissimis populorum turbis sola mente et nutibus ad Deum clamans, nam lingua non poterat. Praesens ergo semper aderat praestolans tempus et horam quando respiceret eum gratiimportunitatem ferre non poterant pelleretur, subsistens et exspectans invitus recedebat, ei duae personae coronatae ad modum sponsi et sponsae de supernis descendere, et lux fulgurea nis tam in vestimentis quam in facie candore admirabili, quales coelestes et lucis aeternae incolas dig
Abbreviated transcription (Latin):
ficatõnis facere dignatus est Consittuti
gͥ tempore testimonii expleto: ut cliximꝰ
post pmuilo decessit: cuius etiam faciem tãta
giã perfuderat: ut candore ⁊ claritate uultꝰ
angłicum nescio quid ⁊ diuinum assigna¬
ueate uirginis aduenerant. Qui dum
nocte sopiti meccłia iacerent: unus corum
unisione turbatus sompno extutitur: ⁊ ac¬
currens ad altare lingua insolita plenis¬
sime cepit fari. ⁊ grãs agere beate uirgini:
⁊ ordinem sue liberationis etlicere Seilic
cduni graui sompno p̾mitur due colum¬
be cepcrunt ut sͥ uidebatur aures ipĩus scal¬
pendo subuellere: ad quem terroris impul¬
sum extitus dona que dormiens inscius
gaudens acceperat. ⁊uigilans testabatur.
Hoc signo heresis bruta recumditur. q̃
in pariuila etate nichil oꝑari grãm sp̃c
sancti eo qd̾ nec intelligant baptisinum
qd̃ accipiunt asserere nitaui Ecce in hoc
dormiente ⁊ nesciente oꝑata est. Alii duo

Expanded text:
ficationis facere dignatus est. Constituti ficationis facere dignatus est. Constituti igitur tempore testimonii expleto, ut diximus, post paulo decessit; cujus etiam faciem tanta gratia perfuderat ut candore et claritate vultus angelicum nescio quid et divinum assignaMariae Virginis advenerant, qui dum nocte sopiti in ecclesia jacerent, unus eorum visione turbatus somno excutitur, et accurrens ad altare lingua insolita plenissime coepit fari et gratias agere beatae virgini, et ordinem suae liberationis suae edicere. Scilicet dum gravi somno premitur, duae columbae coeperunt, ut sibi videbatur, aures illius scalpendo subvellere, ad quem terroris impulsum excitatus, dona quae dormiens et inscius gaudens acceperat et vigilans retestabatur. Hoc signo haeresis bruta retunditur, quae in parvula aetate nihil operari gratiam Spiritus sancti eo quod nec dum intelligant baptismum quod accipiunt, asserere nititur. Ecce in hoc dormiente et nesciente operata est; alii duo
Abbreviated transcription (Latin):
noua criam lege textum euangła ⁊ actus
domini sic or dinc recensebat: tanquam oĩa
in libro legeret. ⁊ clictata ab aliis ꝓnuncia¬
ret. S uper sanctitate eciam ⁊ uirginitate
ioscph qui fuit custos ⁊ sponsus sacre uir¬
ginis int̾ cetera aiti ait. Qui tenet scep¬
trum florentis unge: custos erit głiose
puelle Et mirum u̾ legerat ioseph flo¬
rem nirginitatis temusse: ꝑ quam etiã
beate marie uirginitas assertonen acci¬
peretur. Renouantur ⁊ hic dona antiqͣ
citharistam facit. ⁊ ꝓpham Dum hec gͦ
tam copiose. narraret. sicut fluuius tor¬
rens quem sp̃c domini cogit: clausis tan¬
quam lucem transitoriam exosus. laitis
⁊ illiteratis uix dignabatur facere u̾bum
tanquam ignoranciam corum ꝓtesus.
qui magna ⁊ ꝓsunda intus audiebanx.¬
⁊ lumen ñ huius seculi intuebatur. Qui
autem linguas infancium facit disertas
⁊ infirma mundieligit ut fortia queqᷤ
confundat: ctiam hunt testem sue gori¬

Expanded text:
nova etiam lege textum Evangelii et actus nova etiam lege textum Evangelii et actus Domini sic ordine recensebat, tanquam omnia in libro legeret et dictata ab aliis pronuntiaret. Super sanctitate etiam et virginitate Joseph qui fuit custos et sponsus sacrae Virginis, inter caetera ait: Qui tenet sceptrum florentis virgae, custos erat gloriosae puellae. Et mirum ubi legimus Joseph florem virginitatis tenuisse, per quam etiam beatae Mariae virginitas assertionem acciperet. Renovantur et hic dona antiquacitharistam facit et prophetam. Dum haec ergo tam copiose narraret, sicut fluvius torrens quem Spiritus Domini cogit, clausis oculis tanquam lucem transitoriam exosus; laicis et illitteratis vix dignabatur facere verbum, tanquam ignorantiam eorum pertaesus, qui magna et profunda intus audiebat et lumen non hujus saeculi intuebatur. Qui autem linguas infantium facit disertas, et infirma mundi eligit ut fortia quaeque confundat, etiam hunc testem suae glori
Abbreviated transcription (Latin):
item queritur eadem uirgo beata snper do¬
mo sua. que uilis ⁊ abaccta p̃ ceteris erat:
item a filio suo audiuit. quod de transma¬
re ⁊ de transrenum pectuniam faceret affer¬
ri de qua domus euis edificaretur: ⁊ in omni¬
um ceulis respiciencium claritate magna
⁊gł̾ia illustraret eam. populo eciam sues¬
sioncnsi mala euenire ex parte dei p̃dixit:
quia sue genitritis eccli̾am ñ reficeret. Et
quidem multos ex eadem urbe inuasit. Que
⁊ qualia restent nescimus. Huius autem
uisionis tam inclaritate qua extolitur ab
omni etate. ⁊ sexi ⁊ condicione. quã in copia
mulierum ⁊ oblatõnum tot sunt testes
quot hocdie superstites qui uidere uolunt.
Nam puer se post paulo or moriturũ
sc testanis est. ⁊ ira euenit: neq mensem
suꝑuixit. Mirum autem uaide ⁊ de hoc
puero erat: qđ ab micio mundiominem
hystoriam uec̾em retextns. totam narratõ¬
nem suam cursim tichinice clig̾ebat. De

Expanded text:
item queritur eadem virgo beata super doitem queritur eadem virgo beata super domo sua quae vilis et abjecta prae caeteris erat; item a Filio suo audivit, quod de trans mare et de trans Rhenum pecuniam faceret afferri, de qua domus ejus aedificaretur, et in omnium oculis respicientium claritate magna et gloria illustraret eam; populo etiam Suessionensi mala evenire ex parte Dei praedixit, quia suae Genitricis ecclesiam non reficeret. Et quidem multos ex eadem urbe ignis invasit, quae et qualia restent nescimus. Hujus autem visionis tam in claritate qua excolitur ab omni aetate et sexu et conditione, quam in copia munerum et oblationum, tot sunt testes, quot hodie superstites qui videre volunt. Nam puer se post paulo moriturum esse testatus est, et ita evenit, neque mensem supervixit, mirum autem valde et de hoc puero erat, quod ab initio mundi omnem historiam veterem retexens, totam narrationem suam cursim rhithmice digerebat. De
Abbreviated transcription (Latin):
intuctur corda ⁊ desiderla percatorum. ad
hanc uocem statim cepit priorib tormentis
uexari: igne tabifico iam depasiente carnes.
Expauit mater: ⁊ post habita omnium
cura ad urbem domumq beate uirginis
pariter regreiliuntur. Ex pristinagͥ passi¬
onc ⁊ p̾senti renouatõne tam artus eug
inutiles efsiciebantur: ⁊ tñ secundo accepit
grãm literatõnis ⁊ suaues habuit somp¬
nos: ⁊ at ingressimm ꝓcessiomis nrr̃is eceli̾e
dum frequens turba comitatur a quiete
extussus ob gr̾arum actõnes rumpit chamo¬
rib echra ⁊ in se celebrata demio bñficia tes¬
tatur. Narrat ⁊ omnib se raptum fuisse
ante deum ⁊ dominã nrãm cłi genitritem ꝓ
ppłõ supplicantem uidisse: ut dignaretur d̾s
hunc morbum applõ euertere. ⁊ hane sentil¬
lam que acciderat affirre. ⁊ ad hoc a filio suo
responsum benigne accepisse. Mat̾ ni es ma¬
ris stela: fiat omnis uoluntas tua. Simi

Expanded text:
intuetur corda et desideria peccatorum. Ad intuetur corda et desideria peccatorum. Ad hanc vocem statim coepit prioribus tormentis vexari, igne tabifico jam depasente carnes ejus. Expavit mater et, posthabita omnium cura, ad urbem domumque beatae Virginis pariter regrediuntur. Ex pristina igitur passione et praesenti renovatione jam artus ejus inutiles efficiebantur, et tamen secundo accepit gratiam liberationis et suaves habuit somnos, et ad ingressum processionis matris ecclesiae, dum frequens turba comitatur, a quiete excussus ob gratiarum actionem rumpit clamoribus aethera, et in se celebrata denuo beneficia testatur, narrat, et omnibus se raptum fuisse ante Deum, et Dominam nostram Dei Genitricem pro populo supplicantem vidisse, ut dignaretur Deus hunc morbum a populo evertere et hanc scintillam quae acciderat auferre, et ad hoc a filio suo responsum benigne accepisse: Mater, tu es maris stella, fiat omnis voluntas tua. Dum
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc u̾o ꝓmittodeo ⁊ beate uirgini ⁊ pa¬
ratus sum ei toto anno aut omni uita mea
seruire tm̃ ut respicere me dignetur ꝓpi¬
tia ⁊ misericors domina⁊ huius tanti pec¬
catoris misereatur. Dum hec cum lacrimis
⁊ rugitu amplexus altare obscerat. liberatꝰ
neruorum contractõne stabilitatem inser¬
uicio tenetis: ⁊ sado̾ iam ñ est ausus mẽtiri.
effuise: quidam puer undemiis peccatorum.
custos ardens peclib amatre sua ad uectus
est. Paucos ddies ibi fecit: ⁊ remeclio doloris ac¬
uixta nꝑam euistem fluuii. S dum mitu
diuino puer idem no imincoor tanti bñsicii
fia graret desiderio uisendi domum be̾ uirginis
⁊ suꝑ hoc condie molestus matrem ꝑurgeret
ut suessionem quasi ꝓ gr̃arum acdõne redire
deberent: illa penitus ñ acquiescente quia
sano inquit copia ñ datin: saltim neceisitate
recdiuiue infirmitatis face̾ compellitur qd̾
sano desideranti negauit. Audiat me: qui

Expanded text:
nunc vero promitto Deo et beatae Virgini, et panunc vero promitto Deo et beatae Virgini, et paratus sum ei toto animo aut omni vita mea servire, tantum ut respicere me dignetur propitia et misericors Domina, et hujus tanti peccatoris misereatur. » Dum haec cum lacrymis et rugitu amplexus altare obsecrat, liberatus ab hac nervorum contractione, stabilitatem in servitio tenens, secundo jam non est ausus mentiri. effusae, quidam puer undennis, pecorum custos, ardens pedibus a matre sua advectus est, paucos dies ibi fecit, et remedio doloris acjuxta ripariam ejusdem fluvii; sed dum nutu divino puer idem non immemor tanti beneficii flagitaret desiderio visendae domus beatae Virginis, et super hoc quotidie molestus matrem perurgeret, ut Suessionem quasi pro gratiarum actione redire deberent; illa penitus non acquiescente, quia sano, inquit copia non datur, saltem necessitas redivivae infirmitatis compellat quod satis desideranti negatur; audiat me qui
Abbreviated transcription (Latin):
dib cepit ficri ⁊ menbris contrabi: ut oĩ
facultate itineris ad domum reclucentis
negata compulsus sit cum lacrimis repete
⁊ opem eiuis flagitare. Nam ꝑtinax ⁊ ꝑfi¬
dus ñ semel temptauerat: qiͣ torporem
casualem ⁊ accidentalem a se extute̾. ⁊ quoam¬
plius nititur amplius impelitur. donec so¬
lauexato intellectum dedit auditui. quia
regretli admonast̾ium facilius poterat: ad
suam u̾o domum ꝓgredi ominis facultas ne¬
gabatur. Tandem uinculis ꝑfilie sue ligatꝰ
rediens uł pocius auindice sue ꝑ fitie potes¬
tate recluctus ad memoriam beate cłi geni¬
tricis marie. dum eius cum lacrimis altare
amplectitur: recoguitus ab oꝑis p̾posito.
tu ne es inquit faber nr̃ desertor ⁊ mendax:
Ego ille sum inquit infelix ⁊ miser ⁊ reus
tecte uirginis: que modo iustas ame penas
crigit quas metito ut in ꝑsentiam cetuitis
sustinee sic emim ⁊ sic: feit michi ds̃.

Expanded text:
dibus coepit fieri et membris contrahi, ut omni dibus coepit fieri et membris contrahi, ut omni facultate itineris ad domum reducentis negata, compulsus sit cum lacrymis repeteret opem ejus flagitare. Nam pertinax et perfidus non semel tentaverat, quasi torporem casualem et accidentalem a se excutere, et quo amplius nititur, eo amplius impeditur, donec sola vexatio intellectum dedit auditum, quia regredi ad monasterium facilius poterat, ad suam vero domum progredi omnis facultas negabatur. Tandem vinculis perfidiae suae ligatus rediens, vel potius a vindice suae perfidiae potestate reductus ad memoriam beatae Dei genitricis Mariae, dum ejus cum lacrymis altare amplectitur, recognitus ab operis praeposito: « Tunc es, inquit, faber noster desertus et mendax? » -- « Ego ille sum, inquit, infelix et miser: et reus beatae Virginis, quae modo a me justas poenas exigit, quas merito ut inpraesentiarum cernitis sustineo. Sic enim et sic fecit mihi Deus:
Abbreviated transcription (Latin):
minam sicãm mariam uade sue regressiois
ittissime ⁊ pactõnis sue ꝑficiende Sigͦ uade da¬
to acralitore dimissus est. Tum u̾o qualem re¬
liquerat ꝓ se uad̾e̾ parum memor ultra ꝓpet¬
tatum moratus. cum ei placuit reuersus est:
ut pote quiremnciaturus se nolle ꝓtali p̃rio
id est sexaginta solidorum toto amno seruire
Tum u̾o is qui p̾erat operi cum quo ⁊ pactionẽ
fecerat arguens eum mendacii. ⁊ admonens
eum pene que poss eum iuste consaui quia nõ
sit. qͣsi hac ex hibitõne seruicũ m̃ito liber eẽ
deberet ab anuiali seruicio qd̾ ꝓsequi nole¬
bat. Hiis quoq quindecim dieb expletis
recedelat: reclamante oꝑis p̃̾osito. ⁊ recense̾te
c uoca fidei ⁊ pactonis. i uiolate. ⁊ uactis
qualem dederat admonente. faber tam̃ ñ
minus inꝓposito ꝑmanens recedebat. Cum
uilla ultra sanctum medarclum est ⁊ iam
montem ascendens dum altitudinem eius¬
nititur app̾hendere sic inutilis manib ⁊ pe¬

Expanded text:
am Mariam vadem suae regressionis citissimae et pactionis suae perficiendae: sic ergo vade adscreditato dimissus est. Tum vero qualem reliquerat pro se vadem parum memor, ultra exspectatum moratus cum ei placuit reversus est, utpote qui renuntiaturus se nolle pro tali pretio, id est sexaginta solidorum toto anno servire. Tum vero is qui praeerat operi, cum quo et pactionem fecerat, arguens eum mendacii et admonens eum poenae quae posset eum juste consequi, quia non sit, quasi hac exhibitione servitii merito liber esse deberet ab annuali servitio quod prosequi nolebat. His ergo quindecim diebus expletis, recedebat reclamante operis praeposito, et succensente ei vota fidei et pactionis violatae, et vadis quam dederat admonente. Faber tamen non minus in proposito permanens recedebat. Cum  Croug , quae villa ultra Sanctum Medardum est, et jam montem ascendens dum altitudinem nititur ejus apprehendere; sic inutilis manibus et pe
Abbreviated transcription (Latin):
tumore relaxari. Quid plura: ⁊ facies ⁊ corpꝰ
euis in tegerrime restitutum est sanitati:
Huius ille boso bñficii ñ immemor ut pote
qui de mortis fautib erat erutus: dominũ
pprium suum ut absolueret eum a suo famu¬
latu rogauit. ⁊ impettauit. Iamenim de in¬
ceps nolebat homini scruire. s ei se dedere ꝑ
quam optinuit sanitatem: ⁊ eceli̾ȩ seruicio

Expanded text:
tumore relaxari. Quid plura? Et facies et corpus tumore relaxari. Quid plura? Et facies et corpus ejus integerrimae restitutum est sanitati. Hujus ille Boso beneficii non immemor, utpote qui de mortis faucibus erat erutus, dominum proprium suum ut absolveret eum a suo famulatu rogavit et impetravit. Jam enim deinceps nolebat homini servire, sed ei se dedere per quam obtinuit sanitatem et ecclesiae servitio