comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redeamus I Nobis uero placet heni
qui ĩprouĩtus sũt minime placet.g.
eboriosius molestius q ꝓutia. Ns.
sequit lexque santiat enm tribimor
testatte quid sentias. Nam mihiqde
pestifera idetur quippe que iscdi¬
dioẽ et ad seditione nara sit ⁊ sedi
pirinu ortum si ręcordar uolu
sis urbis locis procreatu indes Dem
cum esset cito legatus tanꝙ̃ ex. x.ii. ta¬
bulis insignis ad deformitate pubᶜͣ
breui tempore nescio quopacto alit.
multo tetriõ et fedior natus est .I. Quẽ
em ille nõ edidit qui primũ ut impro
dignu fuit prĩbus omne honore eri¬
prait omĩa infima sũmis paria fecit tͣ¬
banit miscuit Cum afflixisset prmci¬
pum grauitate nũꝙͣ tamen conquie
prisca uidentur propter uetustate re¬
Imqua quid iuris uiris bonis .T. Gra¬
cci tribunatus reliquit et siꝗnq̃nino
quos et quãtos ulros homo ouĩ ĩfizꝰ
et sordidissimꝰ tribus plebis .C. Curi¬
atus in uincła coĩcat. Quod ante fem̃

Expanded text:
us: Nobis vero placet, sed iis qui in provinciis sunt minime placet. 1laboriosius molestiusque provincia. Sed sequitur lex quae sancit eam tribunorum testate quid sentias. Nam mihi quidem pestifera videtur, quippe quae in seditione et ad seditionem nata sit. Cuius primum ortum si recordari volumsis urbis locis procreatum videmus. Deinde quom esset cito necatus tamquam ex XII tabulis insignis ad deformitatem puer, brevi tempore nescio IX quo pacto recreatus multoque taetrior et foedior natus est. Quae enim ille non edidit? Qui primum, ut inpio dignum fuit, patribus omnem honorem eripuit, omnia infima summis paria fecit, turbavit, miscuit. Cum adflixisset prineipum gravitatem, numquam tamen conquievprisca videntur propter vetustatem relinquam, quid iuris bonis viris Tiberi Gracchi tribunatus reliquit? Etsi quinquen— quos et quantos viros! — homo omnium infimus et sordidissimus tribunus plebis C. Curiatius in vincula coniecit, quod ante factum
Abbreviated transcription (Latin):
si quando amibitus sileat queri ĩ suffra¬
giis quid optimi uiri sentiant. Qobrẽ
seges nostra libertatis speties datura
modestia atq assedata. Auctor enim¬
et moclerator effingit nõ modo mentes
ac uolũtates set pene uultus eoꝵ apul
quos agit. Q si iisenatu nõ difficile est
Est enim ipse senator is cuiꝰ nõ ab actoẽ
referatur aũis siqui per se ipse spectaĩ
uelit huic t̾a iusꝯ sunt ut absit. Na
grauitate res habet. Cum frequẽs or¬
do est ut loco dicat idest rogitatꝰ ut
modo ne sit infinitus. N amꝰ brenitas
nõ mocdo senatoris set etiam oratoris
magna laus est insm̃a. nec est unꝙͣ lõ¬

Expanded text:
si quando ambitus sileat, quaeri in suifrasi quando ambitus sileat, quaeri in suifragiis quid optimi viri sentiant? Quam ob rem lege nostra libertatis species datur, modesta atque sedata. Actor enim moderatur et fingit non modo mentes ac voluntates, sed paene vultus eorum apud quos agit. Quod ‹ni›si in senatu non difficile; est enim ipse senator is cuius non ad actorem referatur animus, sed qui per se ipse spectari velit. Huic iussa tria sunt: ut adsit, nam gravitatem res habet, cum frequens ordo est; ut loco dicat, id est rogatus; ut modo, ne sit infinitus. Nam brevitas non modo senatoris sed etiam oratoris magna laus est in sententia, nec est umquam lon
Abbreviated transcription (Latin):
pro se millis libris scipio tñ libertate
istam largior populo ut au̾cte ualeant
et utantur bom. Sic enim a me lexest
reçitata de suffragiis optimatibꝰ nota
plebi libera sunto. quelex hanc smam
continet ut omẽs leges tollẽt que post¬
ea late sunt que tegunt omni ratione
suffragiu ne quis insꝑitiat tabellam
ne roget ne appellet põtes etiam lex in¬
aria fecit angustos que si opposita sũt
ambitiosis ut sunt fere nõ rep̾hendo
Sin ualuerint tamen leges ut ne sint
ambitus. Hãt sane popilus tabellam
cii ostendatur ultroq offerat᷑ uti sit
ipsa libertas inqua pplo potestas hones¬
tabonis gratificandis datur. Eoq nũc
Fit illud quodate modo Qute lictu ẽ
Ut minus multos tabella concdemnet
ꝙ solebat uox quia populo licere satis
est. hoc retento reliqua uoluntas aucti¬
et aut grẽ traditur. Itaq ut omittam
largitidne corrupta suffragia. nõ uides

Expanded text:
pro se in illis libris Scipio, tamen ita libertatem pro se in illis libris Scipio, tamen ita libertatem istam largior populo, ut auctoritate et valeant et utantur boni. Sic enim a me recitata lex est de suffragiis: 'Optimatibus nota, plebi libera sunto.' Quae lex hanc sententiam continet, ut omnes leges tollat quae postea latae sunt quae tegunt omni ratione suffragium, ne quis inspiciat tabellam, ne roget, ne appellet. Pontes etiam lex Maria fecit angustos. 39 Quae si opposita sunt ambitiosis, ut sunt fere, non reprehendo; si non valuerint tamen leges ut ne sit ambitus, habeat sane populus tabellam civi ostendatur ultroque offeratur, ut in eo sit ipso libertas ‹in› quod populo potestas honeste bonis gratificandi datur. Eoque nunc fit illud quod a te modo Quinte dictum est, ut minus multos tabella condemnet, quam solebat vox, quia populo licere satis est: hoc retento reliqua voluntas auctoritati aut gratiae traditur. Itaque, ut omittam largitione corrupta suffragia, non vides,
Abbreviated transcription (Latin):
occlipante Carbonis est tertia de iubẽ
tem abonis potuit afferre uuo ĩgenẽ
reliqui uidebatur uocis suffragsum
quod ipsecassuis exceperat pereuelli¬
ureutemhoc municipio quo addure¬
it gestititre Scatidio cius ĩ matrio¬
no sorore aiiam nram habebat te¬
renti legem̃ tabellariam. Excitabat .n.
fletus mpopulo ut dicit᷑ gratiduis. qͥs
post filios elus Marius utꝰ egro excitau
se delata. Scaurus consul utinamq ĩqt¬
Marcus cicero isto animo atq uirtute
insũma re .p. nobis cũq uersari ꝙͣ in
uas scribimus. O. Non quod ab hoc
populo obtineri possit set quod opti¬
mu sit tibi dicendum puto. Nam cas¬
sie legis culpam scipio tuus substinet
quo auctore lata esse diçitur. susita¬
bellariam tuleris ipse prestabis .I. nec
enim mihi placet nec actico nrõ. ꝙͣtu
rem .p. esse dico quã hie consul cõstitu¬
atur quesit inpotestate optimoꝵ .I.
sine tabella .I Set eg̾o et sisatis dixit

Expanded text:
aucupante. Carbonis est tertia de iubendaucupante. Carbonis est tertia de iubendtem a bonis potuit adferre. 36 Uno in genere relinqui videbatur vocis suffragium, quod ipse Cassius exceperat, perduellivirtute in hoc municipio quoad vixit restitit M.Gratidio cuius in matrimonio sororem aviam nostram habebat, ferenti legem tabellariam. Excitabat enim fluctus in simpulo ut dicitur Gratidius, quos post filius eius Marius in Aegaeo excitavit se delata, M. Scaurus consul: 'Utinam' inquit 'M. Cicero isto animo atque virtute in summa re publica nobiscum versari quam in vas scribimus, non quid hoc populo optineri possit, sed quid optimum sit tibi dicendum puto. Nam Cassiae legis culpam Scipio tuus sustinet, quo auctore lata esse dicitur; tu si tabellariam tuleris, ipse praestabis. Nec enim mihi placet nec Attico nostro quantum rem publicam esse dico, quam hic consul constituerat, quae sit in potestate optimorum. sine tabella. Sed ego, etsi satis dixit
Abbreviated transcription (Latin):
obsisti populo negatur posse. primu
em obsistit᷑ cum agitut seuere. Demde
ui opprimi in bona causa est melus ꝙ̃
male cedere. Qui autem nõ sentit oe
auctem optimatuu tabellariam lege
obtulisset. quam ppłus liber nũꝙͣ desi¬
derauit. Idem oppressus dnãtu ac po¬
tentia principu flagitanit. Itaq gra¬
iuora iuditia depotentissimis hdmĩbꝰ
extant uoces ꝙͣtabelle. Eobrem suffra¬
gancli nima libido mnonbonis causis
Eripienda fuit porentibꝰ nõ latebradã¬
da populo inquabonis ignorantib
quid quisꝙ sentiret tabella uitiosum
occultare suffragiu itaq isti rationi
neq lator quisꝙͣ est ĩuentus nec auc
leges tabellarie quoꝵ ꝓrima de ma¬
grãtibꝰ mandandis Ra a dabinio la¬
ta ab hoiẽ ignoto et sordido secutabi¬
enno post cassia est deppli niditio ea¬
⁊ nobili homiẽ lata .L. Cassio setpace
familie dixerim dissidente aboms
atq omnes riuulos popular ratioẽ

Expanded text:
obsisti posse populo negatur. Primum obsisti posse populo negatur. Primum enim obsistitur cum agitur severe, deinde vi opprimi in bona causa est melius quam malae cedere. Quis autem non sentit omnem auctoritatem optimatium tabellariam legem abstulisse? Quam populus liber numquam desideravit, idem oppressus dominatu ac potentia principum flagitavit. Itaque graviora iudicia de potentissimis hominibus extant vocis quam tabellae. Quam ob rem suffragandi nimia libido in non bonis causis eripienda fuit potentibus, non latebra danda populo, in qua bonis ignorantibus quid quisque sentiret, tabella vitiosum occultaret suffragium. Itaque isti rationi neque lator quisquam est inventus nec auctleges tabellariae, quarum prima de magistratibus mandandis: ea est Gabinia, lata ab homine ignoto et sordido. Secuta biennio post Cassia est de populi iudiciis, a nobili homine lata L. Cassio, sed, pace familiae dixerim, dissidente a bonis atque omnis rumusculos populari ratione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tnutatiomor mprincipib eetite¬
rit eandem inppło secutura. Ioq
aud paulo est uerus ꝙ̃ ꝙ p̃iatoni
tari ciuitatum puto quoperitiosius. de
re .p. merent᷑ uitiosi principes ꝙ nõ solũ
uitia concipiñt ipsi set ea infundũt in
Atq hec lex dilatata i ordine cũctu
coangustari etiam potest. Pauci em atq
admodum panci honore et gloria am¬
plificati uel corrumpere mores cĩtatis
uł corrigere possunt. Set hec et nunc
satis et m aliis libris tractata sunt di¬
ligentus. Quare ad reliqua uemamus
puoromus autem est de suffragiis que
iubeo nota cẽ optimatibus populo l¬
bera. ASita me hercule artendi nec
satis intellexi quid sibilex aut quid uer¬
ba ista uellent .I. Dicam tite et uersabõ
ire difficili ac multu et sepe quesita
Suffragia inmagrãtu mandando aut
.T.Anetiam id dubiu est .Q. uereor ne
scio Nihil ut fuerit in suffragiis uoce me¬
sententia maxime et fallit imperitos et
rectum esse clicitur Set obtinere idest

Expanded text:
e mutatio morum in principibus extiterit, eandem in populo secutam. 32 Idque haud paulo est verius, quam quod Platoni tari civitatum puto. Quo perniciosius de re publica merentur vitiosi principes, quod non solum vitia concipiunt ipsi, sed ea infundunt in Atque haec lex, dilatata in ordinem cunctum, coangustari etiam potest: pauci enim atque admodum pauci honore et gloria amplificati vel corrumpere mores civitatis vel corrigere possunt. Sed haec et nunc satis, et in illis libris tractata sunt diligentius. Quare ad reliqua veniamusProximum autem est de suifragiis, quae iubeo nota esse optimatibus, populo libera. Atticus: Ita mehereule attendi, nec satis intellexi quid sibi lex aut quid verba ista vellent. Marcus: Dicam Tite et versabor in re difficili ac multum et saepe quaesita, suffragia in magistratu mandando ac t. Quintus: An etiam id dubium est? Vereor ne scio, nihil ut fuerit in suffragiis voce mesententia maxime et fallit imperitos, et rectum esse dicitur, sed optineri id est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terea neq tributa capttis neq coĩtia
rata esse possent neq ulla p̃uillegia
quo circa in hil nobis opus eẽ lege de
dicere de hoc eodem cũcta Italiã qđ¬
scripsit ad patre suu M. minꝰ socdat
que dicere debenius de nire ppłi.r.p.
que relicta sunt et tradita p̃o. sic pfcõ
censeo et id ipum quod dicis capecto

Expanded text:
praeterea neque tributa capitis comitia praeterea neque tributa capitis comitia rata esse posse neque ulla privilegii. Quocirca nihil nobis opus esse lege, deliquid dicerent, de hoc eodem cunctam Italiam qscripsit ad patrem tuum M. Iunius sodalque dicere debemus, de iure populi Romani quae relicta sunt et tradita. Atticus: Sic prorsum censeo, et id ipsum quod dicis exspecto
Abbreviated transcription (Latin):
rei salutaris cis esto. Quis nõ studio¬
se rei ꝑ subuenerit hac tam p̾clara le¬
gis uoce laudatus. S demde posita de¬
inceps que habemus etia in publicis
presto esse debere. Iouiq optimo max¬
imo seconsiliariu atq ad ministra¬
tione datum ut sibi deos quos ĩ auspi¬
tia esse uisserit celiq partes sibi defini¬
possit. Demide de promulgatioẽ desm¬
gulis rebus agendis de prmatis ma¬
grãtibꝰ ueaudiẽdis. tum leges p̃cla¬
rissime de. Xii tabulis translate due
quaru altera priuillegia tolli altera
cle capite cuus rogari isi maxiõ coĩ¬
tatu uetat. Et nõ dum mitis seditiosis
Tribunus plebis. negotialis quidẽ ad¬
mirandu tm̃ Maiores ĩposteꝵ p̃indi¬
sse ĩpriuatos hoiẽs leges ferri uoluc
et est iussum in d̾mẽs ferri de singuli¬
sicenturiatis comitiis noluerũt deł ꝙp¬
tus enim pplus censu ordinibꝰ etatib
pluc aclhibet ad suffragiu auxilii
tentica illa essent armis gesta seruilib

Expanded text:
rei malae salutaris civis esto'. Quis non studiose rei publicae subvenerit hac tam praeclara legis voce laudatus? Sunt deinde posita deinceps quae habemus etiam in publicis temporibus praesto esse debere, Iovique optimo maximo se consiliarium atque administrum datum, ut sibi eos quos in auspicio esse iusserit, caelique partes sibi definipossit. Deinde de promulgatione, de singulis rebus agendis, de privatis magistratibusve audiendis. 44 Tum leges praeclarissimae de duodecim tabulis tralatae duae, quarum altera privilegia tollit, altera de capite civis rogari nisi maximo comitiatu vetat. Et nondum in‹ven›tis seditiosis tribunis plebis, ne cogitatis quidem, admirandum tantum maioris in posterum providisse. In privatos homines leges ferri noluer et iussum in omnis? Ferri de singulis ‹ni›si centuriatis comitiis noluerunt. Discriptus enim populus censu ordinibus aetatibus plus adhibet ad suffragium ‹con›silquam quod comitia illa essent armis gesta servilibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quiq addit cãs populi teneto. Est sena
quid hãt militu quid ualeat erarius
quos sotios res .p. hãt quos amicos qͦs
stipendiarios qua quisꝙ sit lege cond¬
ictioẽ federe tenere consuetudine decer¬
nencdi. nosse exempla maioꝵ uidetic
iam gnus hoc omĩs sciẽ diligentie me¬
moria esse sine quo paratus esse sena¬
tor nullo pacto potest. Demceps sunt
cũ ppło actoẽs in quibꝰ primu et max¬
imu us abesto. mhil est em exitiosi
ciuitatibus ihil est em tam cõtrariũ
uiri et legibus. Nihil minꝰ seu ciuile scu
humanu est ꝙͣ composita et constitu¬
ta re.p. Quicũꝙ agi per ium parem
iubet intercessioĩ quo inhil pressiuc
Impediri enim bona rem meluis q̃ꝑ cõ¬
cecli male. Quero auctori iubet abec
frande id totu dici ex Crassi sapiẽtis
Cum decreuisset.C. Claudio consule de
signato carbonis seditione referente
eoꝰ mito qui cu ppło ageret seditione
non posse fieri Quppe Tui liceat Cõsiliũ

Expanded text:
que addit 'causas populi teneto, est senatquid habeat militum, quid valeat aerario, quos socios res publica habeat, quos amicos, quos stipendiarios, qua quisque sit lege, condicione, foedere —, tenere consuetudinem decernendi, nosse exempla maiorum. Videtis iam genus hoc omne scientiae, diligentiae, memoriae, sine quo paratus esse senator nullo pacto potest. 42 Deinceps sunt cum populo actiones, in quibus primum et maximum , vis abesto'. Nihil est enim exitiosius civitatibus, nihil tam contrarium iuri ac legibus, nihil minus civile et inhumanius, quam composita et constituta re publica quicquam agi per vim. Parere iubet intercessori, quo nihil praest‹abil›ius: impediri enim bonam rem melius quam concedi malae. XIX Quod vero actoris iubeo esse fraudem, id totum dixi ex Crassi sapientisscum decrevisset C. Claudio consule de Cn. Carbonis seditione referente, invito eo qui cum populo ageret seditionem non posse fieri, quippe cui liceat concilium,
Abbreviated transcription (Latin):
culluis ferebatur qĩ cõmodissiẽ respõ¬
disset cũ esset obiecta obediẽtia uille
tusculane duos sehrẽ uicinos superi¬
orem equitatu romanu inferiore
libertinum choꝵ cũ eẽnt magnificẽ
uille concedi sibi oportere. quod his
Qui nferioris ordinis esset liceret
Non uides luculle te ad ipsum natũ
ut illi cuperent id quib situ nora¬
ceres non liceret. Quis emm ferret
istos cum iuderet eoꝵ uillas signis
et tabulis referctas. partim publicis
gene deberent cupiditatis eiscde tene
ipsum malu ꝙͣtum Allud per multi
nitationes pricipum existant Nã
licet iudere si replicare uelis mẽoriã

Expanded text:
cullus ferebatur, quasi commodissime responcullus ferebatur, quasi commodissime respondisset, cum esset obiecta magnificentia villae Tusculanae, duo se habere vicinos, superiorem equitem Romanum, inferiorem libertinum: quorum cum essent magnificae villae, concedi sibi oportere quod iis qui inferioris ordinis essent liceret. Non vides Luculle a te id ipsum natum ut illi cuperent quibus id si tu non faceres non liceret? 31 Quis enim ferret istos, cum videret eorum villas signis et tabulis refertas, partim publicis, gere deberent cupiditatis eiusdem teneripsum malum, quantum illud quod permulti imitatores principum existunt. Nam licet videre, si velis replicare memoria
Abbreviated transcription (Latin):
proximu est is ordoꝰ ustio careto ceteris
lex set et altera ut et uitio careat ordo
q meõriam retinet consulattis tui pla¬
cet ut dixeram nõ iam modo censores
de hoc senatu nec dehis de hom̃ibus
qui nũc sunt set de futuris si qui forte
his legibus parere uoluerint hec habe¬
tur otatio Nam cum omni uitio ca¬
rere lex iubeat nec ueniet quidem
incum opdine quisꝙͣ uitii particeps
d aute difsicile factu est nisi educa¬
tione quadam et disciplina dequa
dicemus aliquid foxtasse et cu tũt
loci aut temporis A. locus certe nõ
deerit. quoniam tenes ordine legũ
tempus uero largitur longitudo ddic
Ego autem et si preterieris repetã
Afe istum deeducatione et disciplina
locum.I. tuuero et istu attice et siquẽ¬
mus omĩa. Ut erim cupiditatibus pͥn¬
cipum et uitiis infici solet tota ciuitas
sic emendari et corrigi cõtinẽtia ix
magnus et omĩbꝰ nobis amicus .L. Lu¬

Expanded text:
proximum est: 'Is ordo vitio careto, ceterisproximum est: 'Is ordo vitio careto, ceterislex, sed et late patet ut vitio careat ordo,que memoriam retinet consulatus tui, pace tua dixerim: non modo censores de hoc senatu nec his de hominibus qui nunc sunt, sed de futuris, si qui forte his legibus parere voluerint, haec habetur oratio. Nam cum omni vitio carere lex iubeat, ne veniet quidem in eum ordinem quisquam vitii particeps. Id autem difficile factu est nisi educatione quadam et disciplina; de qua dicemus aliquid fortasse, si quid fuerit loci aut temporis. 30 Atticus: Locus certe non derit, quoniam tenes ordinem legum; tempus vero largitur longitudo diei. Ego autem, etiam si praeterieris, repetam a te istum de educatione et de disciplina locum. Marcus: Tu vero et istum Attice, et si quemus› omnia. Ut enim cupiditatibus principum et vitiis infici solet tota civitas, sic emendari et corrigi continentia. vir magnus et nobis omnibus amicus L. Lu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbus magrãtibꝰ auspitia et iudi¬
tia dant᷑ Iuclitia ut ec̃t poli potes¬
tas ad quam prouocaretur auspi¬
tia ut multos ⁊n utłes coĩtat᷑ proba¬
biles impedirẽt more sepe emm ppli
ĩpetum in nistu auspitiis diĩ ĩ mot¬
ł ales rep̃ssert. Ex hic aute quima¬
gratu ceperũt. Quid Senatus cõsul¬
tu efficit᷑: populare sane nemine mõ¬
ralem insilminu locum insiper popu¬
lum uenire sublata est cohortatione
censoria Set presto est huiꝰ iuitii temp¬
atio ꝙ senatus lege nostra conficẽtur
auctoritas. Sequit᷑ enm huiꝰ decreta
rata sunto. Nam ita res se habet ut si
senatus sit dñs publici consilii. Qđq is
creuĩt. defendant omẽs. Et si ordies
reliqui principes ordines consilio rez
pu ͣ gubernari uelint possit extem¬
beratfone iris cu potestas in popło
auctoritas in senatusit teneri ille mo¬
deratus et concors ciuitatis status pre¬
serti si prorime legi parebit᷑ Nam

Expanded text:
omnibus magistratibus auspicia et iudiomnibus magistratibus auspicia et iudicia dantur: iudicia ‹ita› ut esset populi potestas ad quam provocaretur, auspicia ut multos inutiles comitiatus probabiles inpedirent morae. Saepe enim populi impetum iniustum auspiales represserunt. Ex iis autem qui magistratum ceperunt quod senatus efficitur, populare ‹est› sane neminem in summum locum nisi per populum venire, sublata cooptatione censoria. Sed praesto est huius viti temperatio, quod senatus lege nostra confirmatur auctoritas. 28 Sequitur enim: 'Eius decreta rata sunto.' Nam ita se res habet, ut si senatus dominus sit publici consilii, quodque is creverit defendant omnes, et si ordines reliqui principis ordinis consilio rem publicam gubernari velint, possit ex temperatione iuris, cum potestas in populo, auctoritas in senatu sit, teneri ille moderatus et concors civitatis status, praesertim si proximae legi parebitur; nam
Abbreviated transcription (Latin):
lute .x.p. gessimus ut nõ omĩbus gra¬
tus esset et sinos multitudinis iu fe¬
ret. Is ĩflãmata ĩiuidia pepulisset ⁊ͥ¬
bunitia Qui en me populum sicut
Graccus in lenate.Saturninus m
metellura incitasset ferremꝰ O. Ente
athenis fuerũt qui hoc face̾ olebent
ꝙͣ clarissimi uiri qui illa urbe pulsi
carere ingrata citãte ꝙͣ manẽ ĩ i¬
proba maluerũt Pompeiu uero q
una ista nre nõ ualde ita probas
ui satis mihi illud uideris attendere
nõ solum eius quod esset optimu ui¬
dendum fuit set etiam quod necessa¬
riu. Sensit enim nõ posse huic ciui¬
tantopere ppłs nr̃ ignotam expetiss
nõ posse et carere cognita Sapiẽtis aut
euis fuit causam nec perintiosa et
ppłarem aut nõ posset obsisti ꝑmtio¬
se popular ciui nõ relinquẽ. Scis so¬
lere fr̾ m hui moĩ sermone ut trãsiri
tu quide et m̾tua ueteri sententia
sane . A. Ento nrõ dissentio set ea q

Expanded text:
lute rei publicae gessimus, ut non omnibus gralute rei publicae gessimus, ut non omnibus gratus esset, et si nos multitudinis furentis inflammata invidia pepulisset, tribuniciaque vis in me populum, sicut Gracchus in Laenatem, Saturninus in Metellum incitasset, ferremus o Quinte sophi qui Athenis fuerunt — qui hoc facere debebant —, quam clarissimi vin qui illa urbe pulsi carere ingrata civitate quam manere in ‹im›proba maluerunt. Pompeium vero quod una ista in re non ita valde probas, vix satis mihi illud videris attendere, non solum ei quid esset optimum videndum fuisse, sed etiam quid necessarium. Sensit enim deberi non posse huic civitanto opere populus noster ignotam expetisset, qui posset carere cognita? Sapientis autem civis fuit, causam nec perniciosam et ita popularem ut non posset obsisti, perniciose populari civi non relinquere. — Scis solere frater in huius modi sermone, ut transiri tu quidem et in tua vetere sententia sane a Quinto nostro dissentio. Sed ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
lebi aprĩbus ista potestis Arma cecide¬
runt restincta sedit o est muẽtu est
temperamẽtu quo tenuores curpͥn¬
cipibus equari seputarint in quo uno
fuit cutatis salus At duo gracchi fu¬
erũt et p̃ter eos ꝙͣ inc enũes młtos lic&
cumdent creantur. Nullos momni me¬
moria reperies perintiosos tribimos
leuesetiam nõ bonos fortasse plures
Inuidia quidem sũ mus ordo caret
plebes desuo uir̾ periculosas cõtenfio¬
nes nullas facit. Eobrem aut exigẽ¬
di reges nõ fuerant aut plebi xe ndn
uerbd danda libertas. Que tñ sic da¬
autez ea que optime et dulcissime fr
uincendi intribumtia potestate mħ
habet contẽtionis cũ tribunatu. Nõ . n
plebes incitata nris rebus ĩuidit set
uincula soluta sunt et seruitia ĩcita¬
ta achũcto errore etiam militariH
nobis cum illa potestate tempestate
cert amen fuit. set cu grauissiõ .x. p
modo liber set etiam seruus libertate
dignus fuit cui nr̃a salus cara nõ eẽt

Expanded text:
lebei a patribus ista potestate arma ceciderunt, restincta seditio est, inventum est temperamentum, quo tenuiores cum principibus aequari se putarent, in quo uno fuit civitatis salus. 'At duo Gracchi fuerunt.' Et praeter eos quamvis enumeres multos licet, cum deni creentur, ‹non›nullos in omni memoria reperies perniciosos tribunos, leves etiam, non bonos, fortasse plures: invidia quidem summus ordo caret, plebes de suo iure periculosas contentione nullas facit. 25 Quam ob rem aut exigendi reges non fuerunt, aut plebi re, non verbo, danda libertas. Quae tamen sic daautem causa quae, optume et dulcissume frater, incidit in tribuniciam potestatem, nihil habuit contentionis cum tribunatu. Non enim plebes incitata nostris rebus invidit, sed vincula soluta sunt et servitia concitata, adiuncto terrore etiam militari. Neque nobis cum illa tum peste certamen fuit, sed cum gravissimo rei pumodo liber, sed etiam servus libertate dignus fuit, cui nostra salus cara non esset
Abbreviated transcription (Latin):
detbonis atq ĩnocẽtib nec ex hostib
nec a sotiis reportandu .O. sam iud
apertu profecto est Nihil esse turi¬
Amitto quẽ admodum isti segerant
tt q gtesserint qui legatione Peredita¬
liratloẽ senatus legatis smne madatis
sine ullo rerp munsere. Quo qllti
gomis legationis ego consul q̃ qu d
comodu senatus ꝑtinere uideatur tũ
⁊ probante senatu frequẽtissio isim
leuis tribꝰ plebis tu intercessiss subst¬
nisser. Aimutũ tempiis et quod erit
ĩfiitu anuuĩ feci. Ita turpitucso mã

Expanded text:
dem bonis atque innocentibus neque ex hostibus neque a sociis reortandum. Iam illud apertum est profecto nihil esse turpiOmitto quem ad modum isti se gerant atque gesserint, qui legatione hereditarocuratione senator legatus, sine mandatis, sine ullo rei publicae munere? Quod quidem genus legationis ego consul, quamquam ad commodum senatus pertinere videbatur, tamen adprobante senatu frequentissimo, nisi mihi levis tribunus plebis tum intercessisset, sustulissem. Minui tamen tempus, et quod erat infinit
Abbreviated transcription (Latin):
ni enis sunto. Quoddq hii prohibessint
quodq plebem rogassint uatu estoscĩ¬
q sunto neue plebem orbam tribunis
ditiũq hñto ex quo is senatus esto eiꝰ
decreta sũto Et sipotestas par maior¬
ue prohibet .S.C. per scripta seruanto
Is ordo initio ceteris semper esto. certato

Expanded text:
ni eius sunto, quodque ei prohibessint ni eius sunto, quodque ei prohibessint quodque plebem rogassint, ratum esto; sanctique sunto; neve plebem orbam tribunis udiciumque habento, exque is senatus esto. Eius decreta rata sunto. At potestas par maiorve prohibessit, perscripta servanto.' 'Is ordo vitio vacato, ceteris specimen esto
Abbreviated transcription (Latin):
Senatus creuerit pͥpłs ue iusserit tot
sũpto Regio imperio duo sunto hiq p̃
dices consubes appellanto Militie sũmũ
ius habento Nemini parento hiꝰ salus
populi sup̃ma lexesto eunde magrãtũ
msi inter fuerint decem anni nequis
capito Ciuitate annali lege seruanto
Ast quando duellu grauinis discordie
cuiu esset extanto ne amplius sex mẽ¬
ses si senatus creuerit ide iuris quode
duo consules tenento. Isq aue s̾inistra
dictus ppłi magister esto. Equitate qui
cunq regnat hẽto. pari mr̃ cũ eo quicũ¬
Illisq ex re produnto qui comitus ere¬
are consules recte possint. Imperia po¬
testates legationes cũ senatus creuerit
pplis uisserit ex urbe exeũto. Bella iusta
iuste gerunto sotiis pariũto sẽt et ser uos
cõtinento populi sin gloriam augento
domu cum laude recleuno. rei sue gͥ
nequis legatus esto plebes quos prose̾
contratius auxilii gͦ decẽ creassit tribu¬

Expanded text:
senatus creverit populusve iusserit, tot senatus creverit populusve iusserit, tot sunto.' 'Regio imperio duo sunto, iique ‹etores iudices consules appellamino. Militiae summum ius habento, nemini parento. Ollis salus populi suprema lex esto.' 9 'Eundem magistratum, ni interfuerint decem anni, ne quis capito. Aevitatem annali lege servanto.' 'Ast quando duellum gravius discordiaeve civium escunt, oenus ne amplius sex menses, si senatus creverit, idem iuris quod duo consules teneto, isque ave sinistra dictus populi magister esto. Equitatumque qui regat habeto pari iure cum eo quicumollique ec se produnto qui comitiatu creare consules rite possit.' 'Imperia potestates legationes, cum senatus creverit populusve jusserit, ex urbe exeunto, duella iusta iuste gerunto, sociis parcunto, se et suos continento, populi ‹sui› gloriam augento, domum cum laude redeunto.' 'Rei suae ergo ne quis legatus esto.' 'Plebes quos pro se contra vim auxilii ergo decem creassit, ei tribu
Abbreviated transcription (Latin):
uem multa uinclis uerberibꝰ ne cohercẽ¬
to Impar maior ue potestas ppłusq pro¬
hibessit ad quos prouocatio est cũ mag̾¬
tus indicasset interrogassit per populũ
multe pene certatõ est militie ab eo ꝗ
imꝑabit pronocatio ne esto. Quodo ii
qui bellu gerat ipse rassit ius ratumꝙ
esto minor̾is magrãtus partiti iur̾ plu
custodiũto. Uincula sontiũ serũato. Ca¬
pitalia iĩdicanto Es auru argentũ ne
pu ͨ ͤ signato lites cõtractus iudlicanto
quod elinq senatus creuerint agũto
Suntoq ediles curationes urbisꝰ ãnone
ludoꝵq soleminiu. Ollisq adhonoris
amplioris gradum is primus ascẽsus
esto Censores ppłi cuitates soboles fa¬
milias pecuniasq censento. urbis tẽpla
iuas aquas erariu uectigalia tuento
esse prohibento mores ppͥ regunto Pro
ceptatõ qui prinate iudicet indicari¬
ue iubeat. Pretor esto Iuris ciilis cus¬
tos esto hinc potãt parento Quot cũq

Expanded text:
vem multa vinculis verberibusve cohercevem multa vinculis verberibusve coherceto, ni par maiorve potestas populusve prohibessit, ad quos provocatio esto. Cum magistratus iudicassit inrogassitve, per populum multae poenae certatio esto. Militiae ab eo qui imperabit provocatio nec esto, quodque is qui bellum geret imperassit, ius ratumque esto.' 'Minoris magistratus partiti iuris plocustodiunto, vincula sontium servanto, capitalia vindicanto, aes argentum aurumve publice signanto, litis contractas iudicanto, ‹quod› quodcumque senatus creverit agunto.' 7 'Suntoque aediles curatores urbis annonae ludorumque sollemnium, ollisque ad honoris amplioris gradum is primus ascensus esto.' 'Censoris populi aevitates suboles familias pecuniasque censento, urbis templa vias aquas aerarium vectigalia tuento, esse prohibento, mores populi regunto, proceptator, qui privata iudicet iudicarive iubeat, praetor esto. Is iuris civilis custos esto. Huic potestate pari quotcumque
Abbreviated transcription (Latin):
lum que probamus cimtatis statum
magrantibꝰ igitur opus est sine quor
prudentia ac U iligentia esseciuitas nõ
potest quorq descriptioẽ omĩs rei.p. mo
cleratio continetur. Nec solum his pre¬
scribendus est imꝑandi set etiam ciui¬
bus obtemperanłi modus. Nam et q
bene imꝑat paruerit aliquãdo neces¬
se est Et qui modeste paret indetur
qui aliqñ impare digms esset Itaqo
portet et ut cum qui paret sperarese
Aliquo tempore imꝑatium et illu qͥ
imꝑet cogitare brem tempore sibiesse
imꝑandim. Nec uero solum ut obte¬
perent obediantq magrãcibꝰ. set etiã
ut cos colant diligantq p̾scribimꝰ ut
Carondas insnis facit legibus Nes
eos qui ut illi celestibꝰ sie hi aduersent
magrãtibꝰ. Que cuita sint ad ipsas
iamꝰ leges ueniamꝰ siplacet .G. mihi
uero etꝰ istud et ordo reru iste placet
deste acsme recusatione parẽto Ma¬
grãtibꝰ nec obediente et ĩ noxim ci¬

Expanded text:
lum quem probamus civitatis statum. 5 lum quem probamus civitatis statum. 5 Magistratibus igitur opus est, sine quorum prudentia ac diligentia esse civitas non potest, quorumque discriptione omnis rei publicae moderatio continetur. Neque solum iis praescribendus est imperandi, sed etiam civibus obtemperandi modus. Nam et qui bene imperat, paruerit aliquando necesse est, et qui modeste paret, videtur qui aliquando imperet dignus esse. Itaque oportet et eum qui paret sperare, se aliquo tempore imperaturum, et illum qui imperat cogitare, brevi tempore sibi esse parendum. Nec vero solum ut obtemperent oboediantque magistratibus, sed etiam ut eos colant diligantque praescribimus, ut Charondas in suis facit legibus, noseos qui ut illi caelestibus, sic hi adversentur magistratibus. Quae cum ita sint ad ipsas iam leges veniamus si placet. Atticus: Mihi vero et istud et ordo iste rerum placet.deste ac sine recusatione parento. Magistratus nec oboedientem et ‹in›noxium ci
Abbreviated transcription (Latin):
ti .I. iudetis igitur magt᷑ãtus hanc esse
ium. Ut p̾sitꝰ p̃scribatq recta et utilia
et cõuicta culegibus. Ut em magrãtib
leges. ita populo presunt magratꝰ ue¬
req dici potest magrãtu legem ẽẽ lo¬
quente lege aute fnutu magrãtum
Nichil porro tam aptum ẽ ad ilis cõditi
a me dici in telligi uolo. ꝙͣ imperiu sine
quo neç domus ulla nec cuutas nec gẽs
nec hoĩ uniuersu genus stare necꝰ
reru natura omĩs nec ipẽ mũdus põt
Nam et hic deo paret et hinc obechũt
maria terreq et hoñ uita iussis sup̃¬
tiqui gentes regibus quondam parue¬
runt. Quod genus imperii primu acd
hoiẽs iustissimos et sapiẽtissiõs defere
et inhis etiam qui nlĩc regnãt manet
Quibꝰ aute regia potestas nõ placuit
nõ bene memim set nõ semp uni parẽ
uolunt. Nos autem quonia leges das
liberis populis que de optima. re .p. sẽ¬
tiremus insex libris ante diximus Ac¬
comodabimꝰ hoc tempore leges ad il¬

Expanded text:
 Videtis igitur magistratus hanc esse vim ut praesit praescribatque recta et utilia et coniuncta cum legibus. Ut enim magistratibus leges, ita populo praesunt magistratus, vereque dici potest, magistratum esse legem loquentem, legem autem mutum magistratum. 3 Nihil porro tam aptum est ad ius condicioa me dici intellegi volo — quam imperium, sine quo nec domus ulla nec civitas nec gens nec hominum universum genus stare, nec rerum natura omnis nec ipse mundus potest. Nam et hic deo paret, et huic oboediunt maria terraeque, et hominum vita iussis suprtiquae gentes regibus quondam paruerunt. Quod genus imperii primum ad homines iustissimos et sapientissimos defereb‹et› in iis qui etiam nunc regnant‹ur› manet. Quibus autem regia potestas non placuit, non ii nemini, sed non semper uni parere voluerunt. Nos autem quoniam leges damus liberis populis, quaeque de optima re publica sentiremus, in sex libris ante diximus, accommodabimus hoc tempore leges ad il
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet diligis.T. Istum ipsum actice
.A. Tu uero emisi nec nimis ualde unꝙͣ
nec nimis sepe laudaueris. Nam hoc
mihi etiam nostri illiqui nemine insi
suu laudari uolunt concedñt ut eum
arbitratu meo diligam .T.bene hercu¬
le fatiunt. quid est enim elegantia tua
dignius cuiꝰ et uita et orõ consecuta mͥ
uidletur difficilima illa sotietate gra¬
uitatis cum humanitate. A. Sane gau¬
deo quod te interpellam qm̃ quile
nõ tam preclarum mihi dedisti iudi¬
tii tii testimomiu. Set ꝑge ut ceperas.
laudemus igitur prius legem ip̾sam ne¬
ris et proptiis suis generis laudibꝰ. Asa

Expanded text:
idelicet dicis. Marcus: Istum ipsum Attice. Atticus: Tu vero eum nec nimis valde umquam nec nimis saepe laudaveris. Nam hoc mihi etiam nostri illi, qui neminem nisi suum laudari volunt, concedunt, ut eum arbitratu meo diligam. Marcus: Bene hercle faciunt. Quid enim est elegantia tua dignius? Cuius et vita et oratio consecuta mihi videtur difficillimam illam societatem gravitatis cum humanitate. Atticus: Sane gaudeo quod te interpellavi, quoniam quidem tam praeclarum mihi dedisti iudicii tui testimonium. Sed perge ut coeperas. Marcus: Laudemus igitur prius legem ipsam veris et propriis generis sui la
Abbreviated transcription (Latin):
dostea nõtam regni ꝙ regis ustiorce¬
repudiatu res manebit. si iiiii onub
reliqis magrãtibꝰ imparabit. Qx nec
ephori lacedemoẽ sme causa a theo¬
pompo oppõĩti regibus nec apud nos
consulibus tribum Nam illus quidẽ
ipsum quod ĩure positu est Ht̃ cõsil
ut erreliqui magratus omẽs pareant
exceptotribuno qui post ceistit ueid
quod fuerit eslet. Hoc em primu mui

Expanded text:
postea non tam regni quam regis vitiis rerepudiatum, res manebit si unus omnibus reliquis magistratibus imperabit. 16 Quare nec ephori Lacedaemone sine causa a Theopompo oppositi regibus, nec apud nos consulibus tribuni. Nam illud quidem ipsum quod in iure positum est habet consul, ut ei reliqui magistratus omnes pareant, excepto tribuno, qui post exstitit ne id quod fue
Abbreviated transcription (Latin):
discrimen a tiemiq produe eiim
set doctissimos hoiẽs nõ nfmis in re p
uersatos multos cõmeõrare possumus
qui uero utraq reexcellerent ut et cloc¬
tune studiis regenda ciuitate princeps
esset. Quic facile preter hunc inuenr

Expanded text:
discrimen aciemque produxit. s, et doctissimos homines non nimis in re publica versatos multos commemorare possumus: qui vero utraque re excelleret, ut et doctrinae studiis et regenda civitate princeps esset, quis facile praeter hunc inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
reigenus sit intelli. Que restu sapie¬
tissune moderatissimeq cõstitita cẽt
a maloribꝰ nostris Nihil habui sane nõ
modo multu quod putare noua csmm
religionis legibus fectsti adionitu et
rogit meo sic de magr̃atibꝰ ut dis¬
putes quib de causis marime ut place¬
et ista lescriptio .ł. fatiam attice ut ius
tt locu istu totu et adoctissimi gre¬
tie quesitu et disputatu est explidabo
nt nistitu nrã iura actinga stud

Expanded text:
e genus sit intellegi. Quae res cum sapientissime moderatissimeque constituta esset a maioribus nostris, nihil habui sane ‹aut› non multum quod putarem novandum ireligionis lege fecisti admonitu et rogatu meo, sic de magistratibus, ut disputes, quibus de causis maxime placeat ista discriptio. Marcus: Faciam Attice ut vis, et locum istum totum, ut a doctissimis Graeciae quaesitum et disputatum est, explicabo, et ut institui n
Abbreviated transcription (Latin):
cohẽt populo creato cui nis cohendi
dato cu populo prĩbꝰq agendi nisel¬
to consuli p̃tori magro populi equitũ
gandorum.s. tribunisq quos sibi ppls ro¬
Tassit ius esto cum pribus agendi idem add
plebem quod cesus erit ferũto. Quecũq
inpopulo quecũq inpribus agentꝰ mo¬
dica sunto. Senatori qui necailerit aut
ualeto. Ast qui turbassit᷑ in agendo fraus
to. Augurio publico parento. Promulga
docento.Doceri a magrãtibꝰ priuatisq
patuĩto priuilegia ne iroganto de capi¬
te ciuus nisi per maximu cinitatis illos¬
ꝙ quos censores in partibus populi locas¬
sint neferũto. Domũ ne capiũto neue
danto neue petenda neue gerencda ne¬
ue gesta portanto. Quisquis earu rerũ
migrassit noue pene parento Censoris
fidem legem custodĩto prinata ad eos
acta referunto. Nec eo magis lege sibei
sunto. Lex recitata est discer̾e et tabellã
atum est noni .i. Rectissime ꝗnte aiã¬
duertis hec est enim qua scipio laucdat

Expanded text:
coeret populus creato eique ius coerandi dato. 'Cum populo patribusque agendi ius esto consuli praetori magistro populi equitumqgandorum ergo; tribunisque quos sibi plebes creassit ius esto cum patribus agendi; idem ad plebem quod oesus erit ferunto.' 'Quae cum populo quaeque in patribus agentur, modica sunto.' 11 'Senatori qui nec aderit aut valeto. Ast quid turbassitur in agendo, fraus to, auguri publico parento, promulgatdocento, doceri a magistratibus privatisque patiunto.' 'Privilegia ne inroganto. De capite civis nisi per maximum comitiatum ollosque quos censores in partibus populi locassint ne ferunto.' 'Donum ne capiunto neve danto neve petenda neve gerenda neve gesta potestate. Quod quis earum rerum migrassit, noxiae poena par esto.' Cesoris fidem legum custodiunto. Privati ad eos acta referunto, nec eo magis lege liberi sunto.ë Lex recitata est: discedere et tabellam latum est novi. Marcus: Rectissime Quinte animadvertis. Haec est enim quam Scipio laudat i
Abbreviated transcription (Latin):
sit amicitia ut clandis xecipiendisq me¬
ritis quod quisq minus perse ipse poss&
id acciperetab alio uicissimq redderet
An esset hoc quidem proprium amicitie
Sed antiquior et pulchrior et magis a
natura ipsa profecta est cansa. Amor
enim ex quo amicitia nominata est prin¬
ceps est ad beniuolentiam coniungen¬
dam. Nam et utilitates qui dem etiazab

Expanded text:
t dandis recipiendisque meritis, quod quisque minus per se ipse posset, id acciperet ab alio vicissimque redderet, an esset hoc quidem proprium amicitiae, sed antiquior et pulchrior et magis a natura ipsa profecta alia causa. amor enim, ex quo amicitia nominata est, princeps est ad benevolentiam coniungendam. na
Abbreviated transcription (Latin):
Nos autem potiꝰ¬
a te quamꝙͣ etiam abistis sepe quesuu et
audiui non inuitus equidem sed expec¬
tamus aliud quoddam filum orationis
tue Tu magis id diceres fanni
si nuper inortis scipionis quom est de
re .p. disputatum affusses qualis patr¬
omis iustitie fuit contra accuratam o
id fuit iustitiam iustissimo uiro defen¬
dere Quid amicitiam non ne fa¬
çile fuit ei qui ob eam summa fide cõ¬
stantia iustitia ꝙ seruatã maxima glo¬
riam ceperit
Uim hoc quide̾m
est afferre. Quid enimi refert qua me ra¬
tione cogatis cogitis certe. Studus autẽ

Expanded text:
ate potius. quamquam etiam ab istis saepe quaesivi et audivi non invitus equidem, sed aliud quoddam filum orationis tuae. Tum magis id diceres, Fanni, si nuper in hortis Scipionis, cum est de re publica disputatum, affuisses. qualis tum patronus iustitiae fuit contra acm fuit iustitiam iustissimo viro defendere. Quid? amicitiam nonne facile ei, qui ob eam summa fide, constantia iustitiaque servatam maximam gloriam ceperit? Vim hoc quidem est afferre; quid enim refert qua me ratione cogatis? cogitis certe. studiis e
Abbreviated transcription (Latin):
emacem uectigalium Contentum uero
rebus suis esse Maxime sunt certissieq̃
diuitie. Et enim susti callidi rerum
extimatior es prata et areas quasda
potum perturbatione mouetur Qua
prediti qui sunt soli sunt diuites. Soli
est Nihil appetunt nulla re egent tu¬
hil sibi de esse sentiunt ihil Requirut
Improbi autem et auari qm̃ incertas
et in casu positas possessiones habent
et plus Appetunt ticc corum quisꝙ̃
adhuc inuentus cui quod haberet eẽt
satis nõ modo non copiosi ac diuites
sed inopes et pauperes extimãdi sut¬

Expanded text:
emacem vectigal est: contentum vero emacem vectigal est: contentum vero suis rebus esse maximae sunt certissimaeque divitiae. etenim si isti callidi rerum aestimatores prata et areas quasdam porum perturbatione mutatur! qua praediti qui sunt, soli sunt divites. soli est, nihil adpetunt, nulla re egent, nihil sibi deesse sentiunt, nihil requirunt: inprobi autem et avari, quoniam incertas atque in casu positas possessiones habent et plus semper adpetunt nec eorum quisquam adhuc inventus est, cui quod haberet esset satis, non modo non copiosi ac divites, sed etiam inopes ac pauperes existinandi su
Abbreviated transcription (Latin):
pit ille ex suis prediis seocenta sexter¬
tia ego centena ex meis. Illi aurata te
lauillis et sola marmore fatienti et
sigia et tabulas supellectilem et uestes
mifinite concupiscentie non tnodo
ad fructum ille insumptus sed etiam
ad fenus exignus Ex meo tenui uecti¬
gali detractis sumptibus cupiditatis
aliquid etiam redundabit. Uter
gitur est ⁊ ditior cui deest an cui su¬
serat qui eget an cui habundabit cui
possessio quo est maior eo plus requirt
ad se tuendã an qui suis uiribus se substi¬
net. Sed quid ego de me loquor qui morr
At ꝙ temporum uitio aliquantulum ẽt̃¬
et ipse fortasse in huius seculi errore
uerser. M. Mamilius patrum nostroꝵ
memoriam ne semper curios et lusci¬
mos lo qͣ mur pauper tandem fuit huit
enim ediculas in carins et fundum ĩ
ditiores sumus. utinam quidem Sed
non extimatione census nerum uic¬
tu atq cultu terminatur pecume mo¬
dus Non esse cupidum pecunie nõ eẽ

Expanded text:
pit ille ex suis praediis sescena sesterpit ille ex suis praediis sescena sestertia, ego centena ex meis; illi aurata tecta in villis et sola marmorea facienti et signa, tabulas, supellectilem et vestem infinite concupiscenti non modo ad sumptum ille est fructus, sed etiam ad faenus exiguus: ex meo tenui vectigali detractis sumptibus cupiditatis aliquid etiam redundabit. uter igitur est divitior, cui deest an cui superat? qui eget an qui abundat? cuius possessio quo est maior, eo plus requirit ad se tuendam, an quae suis se viribus sustinet? sed quid ego de me loquor, qui morum ac temporum vitio aliquantum etiam ipse fortasse in huius saeculi errore verser? M'. Manilius patrum nostrorum memoria, ne semper Curios et Luscinos loquamur, pauper tandem fuit? habuit enim aediculas in Carinis et fundum in emus? utinam quidem! sed non aestimatione census, verum victu atque cultu terminatur pecuniae modus. non esse cupidum pecunia est, non esse
Abbreviated transcription (Latin):
quesito opus sit quis unꝙͣ hunc uere
dixerit diuitem. Et enim diuitiarum fr¬
uctus incopia est. Copiam autem decla¬
rat satietas rerum atq habundantia
quam tu quomam nunꝙͣ assequeris
autem quoniam pecumam contemnis
et recte est enim ad uulgi opinionem
mediocris ad tuam nulsa ad meam mo¬
dica ÷ de me silebo dete loquar. Si cẽ¬
senda nobis atq existimanda ressit
utrum tandem pluris existigemus pe¬
cuniam pirri ꝙͣ fabritio dabat an con¬
tinentiam fabritũ qui illam pecuniam re¬
pudiabat. Utrum aurum samnitum an
responsum. M. Euhereditatem.L pau¬
li an libertatem affricani qui eius here¬
ditatis qui maximo fratri partem suã
sunt pecunie. Quis igitur siquidem ut
quisq quod pluximi sit possideat. ita di¬
tissimus habendus sit dubitet quin m
iurtute diuitie sint. Quoniam nulla po¬
ligunt homines ꝙͣ magnu uectigal sit
parsimonia. Uenio etum iam dd sũp¬
tuosos relinquo istum questuosum. Ca¬

Expanded text:
sito autem opus sit, quis umquam hunc vere sito autem opus sit, quis umquam hunc vere dixerit divitem? etenim divitiarum est fructus in copia, copiam autem declarat satietas rerum atque abundantia: quam tu quoniam numquam adsequere, autem quoniam pecuniam contemnis, et recte—est enim ad volgi opinionem mediocris, ad tuam nulla, ad meam modica—, de me silebo, de re loquar. si censenda nobis sit atque aestimanda res, utrum tandem pluris aestimemus pecuniam Pyrrhi, quam Fabricio dabat, an continentiam Fabricii, qui illam pecuniam repudiabat? utrum aurum Samnitium an responsum M'. Curii? hereditatem L. Pauli an liberalitatem Africani, qui eius hereditatis Q. Maximo fratri partem suam sunt pecuniae. quis igitur, si quidem, ut quisque quod plurimi est possidet, ita divitissimus habendus est, dubitet quin in virtute divitiae sint? quoniam nulla poslegunt homines quam magnum vectigal sit parsimonia. venio enim iam ad sumptuosos, relinquo istum quaestuosum. ca
Abbreviated transcription (Latin):
tantutm desit ut expleas id quod exo¬
potas Itaq istam paupertatem uel po¬
tius egestatem ac mendicitatem tuam
nunꝙ obscure tulisti. Nam ut hiis qui
honeste querunt mercaturis fatiendis
operis dandis publicis sumendis inte¬
lligimus opus esse quesito sic qui uidet
domi partem accusatorum iudiciu cõ¬
as mercedum pactiones in patro ciniis
tercisas pecuniarum in comꝑ cionibus
candidatorum dimissiones libertorum
ad deferendas dixipiendasq prouintias
qui expulsiones uicinorum qui latro¬
cinia in agris qui cum seruis et liberis
cum clientibus sotietates qui possessio¬
nes uacuas qui proscriptiones locuple¬
tum qui cedes m ncipioꝵ qui illa syllãi
temporis messem recordetur qui testa¬
menta subiecta qui sublatos homines ꝗ
demq omnia uenalia delectum decte¬
tum alienam suam sententiam forum
uocem silentium. Quis hunc nõ putet
confiteri sibi quesito opus esse. Cui aute¬

Expanded text:
tantum desit, ut expleas id quod exotantum desit, ut expleas id quod exoptas. itaque istam paupertatem vel potius egestatem ac mendicitatem tuam numquam obscure tulisti. nam ut iis, qui honeste rem quaerunt mercaturis faciendis, operis dandis, publicis sumendis, intellegimus opus esse quaesito, sic, qui videt domi tuae pariter accusatorum atque indicum conas mercedum pactiones in patrociniis, † intercidas pecuniarum in coitionibus candidatorum, dimissiones libertorum ad defaenerandas diripiendasque provincias, qui expulsiones vicinorum, qui latrocinia in agris, qui cum servis, cum libertis, cum clientibus societates, qui possessiones vacuas, qui proscriptiones locupletium, qui cladis municipiorum, qui illam Sullani temporis messem recordetur, qui testamenta subiecta, tot qui sublatos homines, qui denique omnia venalia, edictum, decretum, alienam suam sententiam, forum, domum, vocem, silentium: quis hunc non putet confiteri sibi quaesito opus esse? cui quae