comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
offerrent dño sacrifitia. ⁊ erat
cinis suꝑ capita eoꝵ. nex toto cord̃
suo om̃s orabant dm̃. ut uisita¬
ret popłm suum isrł. Deniq fide¬
les p̾dicator̃ suoꝵ exhortatione
confortati. ꝑmanent in orõne: &
quando carnem suam crucifigẽ¬
tes cũ uitiis ⁊ concupiscentiis. to¬
tam uitã suã dedicant d̾o. Offe¬
runt n sacrificia dño: quando
hostiam laudis ore ⁊ anio offe¬
runt deuoto. In quoꝵ capitibus
ponit᷑ cinis: cũ fragilitatis sue
sedulo memores. corde contrito
n humiliato lacrimas dño ꝑ sa¬
lute ueri fundunt israheł. qua¬
tinus ab inimicis lib̃ati. ad conꝰ¬
pectum ꝑueniant sui redemp
holoferni principi milicie assy¬
rioꝵ. quod filii isrł p̃parent se
ad resistendum. ac montium
itinera conclusissent. Et furore
nimio exarsit in iracundia mag¬
na. uocauitq om̃s principes
moab. et duces ammon n dr̃x eiꝰ
Dicitte michi quis sit popłs iste qui
montana obsidet. aut que &e qua¬
les. & quante sint cuuitates eorum.

Expanded text:
offerrent sacrificia Domino, et erat cinis super capita eorum. Et ex toto corde suo omnes orabant Deum, ut visitaret populum suum Israel. » Denique fideles, praedicatorum suorum exhortatione confortati, permanent in oratione, et quando carnem suam crucifigentes cum vitiis et concupiscentiis totam vitam suam dedicant Deo. «Offerunt et sacrificia Domino», quando hostiam laudis ore et animo offerunt devoto. In quorum «capitibus ponitur cinis», cum fragilitatis suae sedulo memores corde contrito et humiliato lacrimas Domino pro salute veri fundunt Israhelis, quatenus ab inimicis liberati ad conspectum perveniant sui redemptmque est Holoferni principi militiae Assyriorum quod filii Israhel praepararent se ad resistendum ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna; vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon et dixit eis: “Dicite mihi quis sit populus iste qui montana obsidet, aut quae et quales et quantae sint civitates eorum
Abbreviated transcription (Latin):
udith in conspectu popłi cap̾t
holofernis . ⁊ ostendit illis cono¬
peum eus in quo recum bebat
in ebrietate sua: cũ sc̃a eccłia
mentem suꝑbam antiqͥ hostis
fidelib sermone lucido expo¬
nit. et dolum illius in quo malitia
plenus confidebat illis aꝑte reuelat.
ut sciant quante ꝑ uersitatis i¬
nimicus eoꝵ sit. & quanta pietate
omĩpotentis dĩ sub dñĩo fideliũ
animarum suꝑatꝰ atq redactus
÷. ⁊ quas illesas ab omni fraude
hostis. ⁊ contaminatione erroris
ꝓtectio diuina custodit. ut
his om̃ib ꝑfecte agnitis condito¬
ri suo atqͥ redemptori ꝓ hoc cõ¬
dignas gr̃as agant: atq deuotaᷤᷤ
laudes incessant᷑ referant. hinc
÷ quod pastor eccłie auditores suoᷤᷤ
admonuit dicens. Sobrii estote¬
diabolus tanquam leo rugienᷤ
circuit querens quem deuoret.
Cui resistite fortes in fide. Huie
i paulus ait. Timeo nesicut ser¬
peus sedux̃ euam astucia sua:
& in potentia uirtutis eius. et
induite uos armatura d̾i. ut

Expanded text:
udith in conspectum populi «caput Holofernis» et «ostendit illis conopeum eius in quo recumbebat in ebrietate sua», cum sancta ecclesia mentem superbam antiqui hostis fidelibus sermone lucido exponit et dolum illius, in quo malitia plenus confidebat, illis aperte revelat, ut sciant quantae perversitatis inimicus eorum siomnipotentis Dei sub dominio fidelium animarum superatus atque redactus est; quas illaesas ab omni fraude hostis et contaminatione erroris protectio divina custodivit, ut his omnibus perfecte agnitis Conditori suo atque Redemptori pro hoc condignas gratias agant, atque devotas laudes incessanter referant. Hinc est, quod pastor Ecclesiae auditores suos admonuit dicens: « Sobrii estotediabolus, tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . » Hinc et Paulus ait: « Timeo, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, et in potentia virtutis ejus, et induite vos armatura Dei, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sangu̾is pot᷑. nͥ gentiliũ dñationiᷤᷤ
expͥmit᷑ potestas. q̃ sideliu̾̃ hoc ÷ mar¬
trrũ xp̃i inhiant̃ sitit fund̾e san¬
guinẽ. ⁊maxime in illa ꝑsecutiõe
nouissima. q̃ uixta mundi sinem
uentura ÷ qͣdo tempꝰ messis hoc est

Expanded text:
nguinis potus, nisi gentilium dominationis exprimitur potestas, quae fidelium, hoc est, martyrum Christi inhianter sitit fundere sanguinem, et maxime in illa persecutione novissima, quae juxta mundi finem ventura est, quando tempus messis, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
bñdixer̃t illã om̃s tina uoce dicẽ¬
tu honorificentia popłi nr̃i: quia
fecisti urilit̾ ⁊ cõfortatũ ÷ cortu¬
um. eo qđ castitatẽ amau̾is. n pꝰ
iuirũ cuũ alt̾m nescieris. Id̾o et
manꝰ dñi ꝯfortauit te: n⁊ id̾o eriᷤᷤ

Expanded text:
nedixerunt illam omnes una voce dicentu honorificentia populi nostri, quia fecisti viriliter, et confortatum est cor tuum, eo quod castitatem amaveris, et post virum tuum, alterum nescieris. Ideo et manus Domini confortavit te, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ. E girantes in quit uallem:
uenerunt ad portam ciuitatis.
Sallem ambulando girat: qͥ
humilitatem in om̃i actu suo
seruat. Hic ꝑuenit ad portam
ciuitatis: qr ille ꝑtingit ad
introitum regni celestis. Unde ip̃e
qui humilitatis &e obedientie sũme
exemplar nobis a deo ꝑfectus: ꝑ
quem uite eterne habemus acdi¬
tum. qui in euuangłio ait. ego
sum hostium. ꝑ mesi quis intͦie

Expanded text:
 gyrantes» inquit, «vallem venerunt ad portam civitatis». «Vallem» ambulando «gyrat» qui humilitatem in omni actu suo servat; hic «pervenit ad portam civitatis» quia ille pertingit ad introitum regni caelestis. Unde ipse, qui humilitatis et obedientiae summae exemplar nobis a Deo factus est, per quem vitae aeternae habemus aditum, qui in evangelio ait: 13 «Ego sum ostium; per me si quis
Abbreviated transcription (Latin):
estote. ⁊ uigilate inoronib: quia
rugiens circuit q̃rens quem de¬
uoret. cui resistite fortes infide.
Adiuuant aut̃ ad hoc certam̃ agẽ¬
dum. scõꝵ uiroꝵ fortia exempla:
qui emmentia recte ficli̾ hostibuᷤᷤ
p̾stabant uniu̾sis. ⁊⁊ robore uͥitu¬
tum eos constant̾ reuincebant:
Uñ eliachĩ iste moysi exemplũ
qͦ contra a malech magis oratiõe
ꝗͣ armis bellicis confligebat. in¬
trodixit. Hinc i paulus ad hebre¬
os fid̾i uͥtutem laudãs. patrũ co¬
piosa exempla in testimoniũ as¬
ciuit: qui ꝑ fidem uicer̃ regna.
oꝑati sunt iusticiã. adepti sunt
ꝓmissiones. Ne qͦ ⁊ iacob ait. Frẽ

Expanded text:
nibus, quia rugiens, circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide». Adiuvant autem ad hoc certamen agendum sanctorum virorum fortia exempla, qui eminentia rectae fidei hostibus praestabant universis, et robore virtutum eos constanter revincebant. 19 Unde Heliachim, iste Moysi exemplum, quo contra Amalech magis oratione quam armis bellicis confligebat, introduxit. Hinc et Paulus ad Hebreos, fidei virtutem laudans, patrum copiosa exempla in testimonium asscivit: «Qui per fidem vicerunt regna operati sunt iustitiam, adepti sunt promissionem». De quo et Ia
Abbreviated transcription (Latin):
iiiniis. ip̃i & nuilieres eoꝵ. ⁊ indu¬
erunt se sacerdotes ciliciis. ⁊ in¬
fantes ꝓstrauert̃ contͣ faciem
cilicio. ⁊ elamauert̃ ad cdñm dĩn
aut animas suas ieniniis ipsi et
mulieres eoꝵ: qui ꝑ continentiã
salutarẽ non solum carnem ma¬
illicitis desidi̾is coercendo casti¬
gant. Infantes ꝓsternũt ꝯtͣ faciẽ
templi qnͣdo innocentiũ p̾ces an
conspectum głe dñi cũ lac̾mis
tes se ciliciis. simul &e altare dñi
oꝑientes cilicio: cũ doctores eimͣ¬
głii &e duces plebis dĩ. & deuotio¬
nem parit̾ cum popło. ce actionẽ
assumũt penitentie. quatinꝰ sibi
maiestatem diuinam concilient:
⁊ pietatis eius miscdĩam impe¬
trent. Ip̃i st̃ eñi altare clĩ. qr in a¬
ra cordis sui iugit̾ laud hostiã
d̾o immolant. Ciliciũ eñi qtł de
ip̃i peccõres ue̾ salutis ñ inueni¬
unt remedia. Hocq sciendum
qd̾ magnũ ⁊ p̃ciptiũ in piis p̃cibꝰ

Expanded text:
iuniis ipsi et mulieres illorum et induiuniis ipsi et mulieres illorum et induerunt se sacerdotes ciliciis et infantes prostraverunt contra faciem cilicio, et clamaverunt ad Dominum ant animas suas in jejuniis ipsi et mulieres eorum, qui per continentiam salutarem non solum carnem maillicitis desideriis coercendo castigant. Infantesque prosternunt contra faciem templi, qui innocentium preces ante conspectum gloriae Domini cum lacrymis tes ciliciis», simul «et altare Domini operientes cilicio», cum doctores evangelii et duces plebis Dei et devotionem pariter cum populo et actionem adsumunt penitentiae, quatenus sibi maiestatem divinam concilient et pietatis eius misericordiam impetrent. 11 Ipsi sunt enim «altare Dei» qui in ara cordis sui iugiter laudis hostiam Deo immolant. Cilicium enim, quod de ipsi peccatores verae salutis non inveniunt remedia. 12 Hocque sciendum quod magnum et praecipuum in piis precibus
Abbreviated transcription (Latin):
Is te gͦ scͥbit ad uniu̾sos qͥ erant ꝯtͣ
faciem campi magni uixta dothaĩ:
fideles suos ac deuotos famulos. qͥ
ꝯtͣ delectatiões mũdi ⁊ carnalia
desid̾a que ducũt ad defectionem
uite ac mortẽ ꝑpetuã ñ eneruiter
pugnant. ut obseruent ascensus
montiũ hoc ÷ sublimitatẽ ĩ genĩ qͦ¬
rumlib. ne heretiea u̾sutia sub¬
tilem ibi inueniat tͣmitẽ ꝑ queni
in eccłie cast᷑ ꝑnitiosũ introducat
errorẽ. Sic̃ eñi acum̃ ingenũ plu¬
rimũ ꝓdest in his qͥ tum̃do dm̃ sin¬
ceritatẽ fidĩ catholice humilit̾ ser¬
uant: ita płimũ obest ĩillis qͥ sꝑnẽ¬
tes dĩ timorẽ. suꝑbiendo sectas noci¬
uas ꝯtͣ sidẽ compon̾e ñ formidant.
S u̾i ifrahelite. sac̾dotis sui ⁊ dñi
scp̃tis admoniti. diuinorq testam̃toꝵ
sententiis imbuti: ꝑ omĩa p̾ceptoris
sui obediunt mandatis. Unde fit
quod sequit᷑. Et clamauit om̃is
popłs ad dñm istantia magna: &
humiliauert̃ animas suas in ie

Expanded text:
ad universos qui erant contra faciem campi magni iuxta Dothaim», fideles suos ac devotos famulos, qui contra delectationes mundi et carnalia desideria, quae ducunt ad defectionem vitae ac mortem perpetuam, non enerviter pugnant, «ut observent ascensus montium», hoc est sublimitatem ingenii quorumlibet, ne heretica versutia subtilem ibi inveniat tramitem per quam in ecclesiae castra perniciosum introducat errorem. 7 Sicut enim acumen ingenii plurimum prodest in his qui, timendo Deum, sinceritatem fidei catholicae humiliter servant, ita plurimum obest in illis qui, spetes Domini timorem superbiendo sectas nocivas contra fidem componere non formidant. Sed veri Israelitae sacerdotis sui et Domini scriptis admoniti, divinorumque testamentorum sententiis imbuti, per viam praeceptoris sui obediunt mandatis. Unde fit quod sequitur: « Et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna, et humiliaverunt ani
Abbreviated transcription (Latin):
om̃sq duces & bellatores suos. & habu¬
it cum eis mist̾i̾um consilii sui: drx̃q
cogitationem suam in eo ẽẽ. ut om̃em
t̾ram suo subiuigaret imꝑio. Quid
qd̾ nabuchodonosor fitrore repletuᷤ.
&e fastu arrogantie elatus ꝓmiͣtit se
ulcisci in his dͥ resistebant sibi. iactat¬
q se om̃em t̾ram suo imꝑio subiuiga¬

Expanded text:
omnesque duces et bellatores suos, et habuit cum eis mysterium consilii sui; dixitque cogitationem suam in eo esse, ut omnem terram suo subjugaret imperio. » Quid est quod Nabuchodonosor furore repletus, et fastu arrogantiae elatus, promittit se ulcisci in his qui resistebant sibi, jactatque se omnem terram suo imperio subju
Abbreviated transcription (Latin):
& ignis non extinguet᷑. Tunc descẽ
dit demontib cum equitib in uir¬
tute magna. & optinuit om̃em ciui¬
tatem. ⁊ omẽm inhabitantẽ terram.
De uniu̾sis autem urbib assũpsit
sibi auxiliatores. uiros fortes ⁊ electoᷤᷤ
ad bellum: Tantꝰq metꝰ ꝓuinciis ilł
incubuit: ut uniu̾sar̃ urbiũ habi¬
tatores. pͥncipes. ihonorati. simulcũ
popłis exirent in obiuiã uenienti. ex¬
cipientes eũ cũ coronis .⁊ lampa dibꝰ.
ducentes choroS incibiis. ⁊ timpha¬
nis. Nec ista tam̃ facientes: ferocita¬
tem eiꝰ pectoris mitigare potuerũt.
Nam i ciuitates eoꝵ destrux̃. ⁊ lucoᷤᷤ

Expanded text:
et ignis net ignis ndit de montibus cum equitibus in virtute magna, et obtinuit omnem civitatem, et omnem inhabitantem terram. De universis autem urbibus assumpsit sibi auxiliarios viros fortes, et electos ad bellum. Tantusque metus provinciis illis incubuit ut universarum urbium habitatores principes et honorati simul cum populis exirent in obviam venienti excipientes eum cum coronis et lampadibus ducentes choros in tibiis et tympanis nec ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt nam et civitates eorum destruxit et lucos
Abbreviated transcription (Latin):
bat multas possessiones. ⁊ tͥstis in u̾¬
bo eiꝰ effectꝰ ÷: dix discipłis suis. Am̃
dico uob̃: qr diues dificile intrabit
lius ÷ camelũ ꝑforam̃ acus tnͣsire:
ꝗͣ diuitẽ intͣre in regñ celoꝵ. Item
alibi in euangłio de ꝑabola sem̃tiᷤ.
int̾ cetera sic ait. Qͥ aut̃ seminatꝰ
 inspinis: hic ÷ qui u̾bũ audit.
⁊ sollicituido istiꝰ scłi. & fallatia di¬
uitiar̃ suffocat u̾bum. ⁊sine fruc¬
tu efficit᷑. Noĩa quippe supͣ memo¬
ratar̾ ꝓuinciar̃ ñ in congrue idip̾m
int̾pretatiõe sua ostendt̃. Nam syria
intp̃retat᷑ sublimis. siue humecta.
seu uana uetustas. Mesopotamia:
defluit. &t excollit᷑ mundana su¬
ꝑbia. uet̾isq hominis uanitatem
sequit᷑. ingredien tr̾am duabꝰ
uiis: ꝓculo ubio cetiu lugentium.
atq luxurie sue penas luentiũ
minferno sociabit᷑. ⁊uxta illud
libri iob. ad calorẽ miniũ tnͣsiet
ab aquis nuiũ. Ubi scd̾m ei tnͣgłii
sententiam. uermis eoꝵ ñ moriet᷑.

Expanded text:
bat multas possessiones, et tristis in verbo Dei effectus est, dixit discipulis suis: « Amen dico vobis, quia dives difficile lius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum caelorum». Item alibi in evangelio de parabola sementis inter caetera sic ait: «Qui autem seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur». 5 Nomina quippe supra memoratarum provinciarum non incongrue idipsum interpretatione sua ostendinterpretatur sublimis, sive dumeta, seu vana vetustas; Mesopotamia edefluit, et extollitur mundana superbia, veterisque hominis vanitatem sequitur, ingrediens terram duabus viis, procul dubio coetui lugentium atque luxoriae suae poenas luentium in inferno sociabitur; et iuxta illud libri Iob: «Ad calorem nimium transit ab aquis nivium»; ubi secundum evangelii sententiam: «Et vermis eorum non moritur
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ impollutionẽ. Quia unanimi¬
tas eccłie apd̃ dñi miscdiam uelocẽ
meret᷑ exauditionẽ: nec hostis p̾ua¬
let eos nocere nequitia. ꝓ quib cari¬
tatis atq unanimitatis laborat
instantia. Uñ paulus docet serua¬
re unitatẽ sp̃s in uincło pacis. ⁊ u¬
nanimes esse in orationib. qͥa uixta
iacobi sententiam. młtũ ualet de¬
p̃catio iusti assidua. & petiꝰ. Cari¬
tas ait cooperit multitudinẽ pec

Expanded text:
 pollutionem». Quia unanimitas ecclesiae apud Domini misericordiam velocem meretur exauditionem, nec hostis praevalet eos nocere nequitia, pro quibus caritatis atque unanimitatis laborat instantia. 14 Unde Paulus docet servare unitatem spiritus in vinculo pacis, et unanimes esse in orationibus. Quia, iuxta Iacobi sententiam, «multum valet deprecatio iusti adsidua». Et Petrus: «Caritas, ait, cooperit multitudinem pec
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ora ꝓ nob̾: qm̃ mulier sc̃a es
n timens dm̃. Nulla rep̾hensio est
in sermonibe uidith. s om̃ia u̾a
catholica in confessione uere fidi.
seu in doctͥna sc̃e religionis ꝓfert.
laudabilia sunt ualde. ⁊ absq ul¬
la rep̃hensione: cuiꝰ m̾ita ⁊ digni¬
tatem credendum ÷ singłos quo̾q
fideles apud dm̃ clementiã młtũ
adiuiare. Qd̃ ita digne fit: si unꝰ¬
qͥsq curet. ut sic̃ ꝓbauit u̾m esse
qd eccłia docet: ita actib imitetur
qͦd ip̃a honestis exemplis persua dͤt.
Sic̃ qđ loqui potui dieẽ. cognos¬
citis: ita qđ facere disposui ꝓbate

Expanded text:
go ora pro nobis, quoniam mulier sancta es et timens Deum. » Nulla eprehensio est in sermonibus Judith, sed omnia vera catholica in confessione verae fidei, seu in doctrina sanctae religionis profert, laudabilia sunt valde et absque ulla reprehensione. Cujus merito et dignitate credendum est singulos quoque fideles apud Domini clementiam multum adjuvari. Quod ita digne fit, si unusquisque curet, ut sicut probavit verum esse, quod Ecclesia docet, ita actibus imitetur, quod ipsa honestis exemplis persuadet, Sicut quod potui loqui, Dei esse cognoscitis, ita quod facere di
Abbreviated transcription (Latin):
uasa eiꝰ diripuit. ipãmq mortẽ sua
morte iit̾ficiens. tͥumphans resurre¬
xit ĩ gła. ut ĩ noĩe ip̃iꝰ om̃e genu fle¬
ctat᷑. celestiũ. t̾restͥum. ⁊ infernoꝵ.
N om̃is lingua ꝯfiteat᷑. qͥa dñs mr̃

Expanded text:
diripuit, ipsamque mortem sua morte interficiens, triumphans resurrexit in gloria, ut in nomine ipsius omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum; et omnis ling
Abbreviated transcription (Latin):
nuerꝰ sacerdos nr̃. qui scd̃m ordinẽ
melchisedech pontifex nob̾ a dõ factꝰ
÷ non solum ꝑ semetip̃m in incar¬
nationis suẽ tẽpe. s ce mͦ in apłis
suis ⁊ doctorib euangłii. castra circũ¬
it eccłie: cõmonens fideles suos hoᷤᷤ¬
tis antiqui p̃cauere insidias. n ex¬
hortans eos infidei uirtute ac p̾cũ
ꝑseuerare constantia. que eis certã
de om̃ib municis parit uictoriam.
Un̾ legit᷑ in euangłio. qd circuiret

Expanded text:
et verus sacerdos noster qui secundum ordinem Melchisedech pontifex nobis a Deo factus est, non solum per semetipsum in incarnationis suae tempore, sed et modo in apostolis suis et doctoribus evangelii castra circumit ecclesiae, commonens fideles suos hostis antiqui praecavere insidias et exortans eos in fidei virtute ac precum perseverare constantia, quae eis certam de omnibus inimicis parit victoriam. 17 Unde legitur in evangelio quod «circuiret
Abbreviated transcription (Latin):
sidi ocius repellat᷑. Et muris circũ¬
dant uicos suos: cũ ficdi scuto & pro¬
pirgnacło uͥtutum undiq munire¬
student sibi cõmissos. Et cong̾gant
frumentum in p̾ꝑationẽ pugne: cũ
sententias scãrum scripturar̃ et pa¬
bulum celestis doctrine in pastum
fame diuini u̾bi disꝑeant. atq hosti¬
um sꝑitaliũ p̾de fiant. U.
Sacerdos etiam eliachim scͥꝑsit ad u
niu̾sos qui erant contͣ hesdrelon. q̃
÷ contͣ faciem campi magni iuxta

Expanded text:
fidei ocius repellatur. 4 «Et muris circumfidei ocius repellatur. 4 «Et muris circumdant vicos suos», cum fidei scutoet propugnaculo virtutum undiqstudent sibi commissos. Et congregant frumentum in praeparationem pugnae, cum sententias sacrarum Scripturarum, et pabulum coelestis doctrinae in pastum fame divini verbi desperent, atque hostium spiritalium praedae fiant. « Sacerdos etiam niversos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
runt om̃s u̾tices montiũ. ii muris eͥ¬
cundedert̃ uicos suos. ⁊ cong̾gauer̾
frum̃ta in p̃parationẽ pugne. Estu¬
ante ꝑsecutore. timor & tremor inua¬
sit urahelitas. ne ħ faceret ierł̃m ⁊ tem¬
plo dñi. quod fecerat cet̾is ciuitatib et
ti compacieus insirmar̃ animar᷑ quaᷤᷤ
sub cura susceptas habet. irudium
in fide casum ꝑtimes cens. seuitiã atq
calliditatẽ hostis antique p̾cauere stu¬
det. ne ꝑlictores suos. ħ est pagano s.
iudeos. ⁊ hereticos. corda in nocenti¬
um decipiat. atq grauẽ in popło
łi efficiat ruinã. E ꝓpt̾ hoc dicit᷑.
quod mittentes israhelite circunqͣq
p̾occupauerint õs u̾tices montiũ:¬
qr scẽ eccłie auctoritas. p̃positor suor
cõmonet strenuitatẽ. qͣtiꝰ ꝓbos uiroᷤ.
ac uirtutum studiis celsos. om̃i intẽ¬
ne confortare.⁊ seruare studeant il¬
lesos. ut si alicubi hostis ꝑ simplicium
in curiam in castͣ eccłie irrũꝑe cemp¬
tauerit: ꝑ istor fortitudinẽ acrobur

Expanded text:
ontium, et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparationem pugnae». 2 Aestuante persecutore, «timor et tremor invasit Israhelitas, ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et ti compatiens infirmarum animarum quas sub cura sua susceptas habet, et rudium in fide casum pertimescens, saevitiam atque calliditatem hostis antiqui praecavere studet ne per lictores suos, hoc est paganos, Iudaeos et hereticos, corda innocentium decipiat atque gravem in populo Dei efficiat ruinam. 3 Et propter hoc dicitur quod mittentes Israhelitae circumquaque «praeoccupaverint omnes vertices montiu ecclesiae auctoritas praepositorum suorum commonet strenuitatem, quatenus probos viros ac virtutum studiis celsos, omni intenne, confortare et servare studeant inlaesos; ut si alicubi hostis per simplicium incuriam in castra ecclesiae inrumpere temptaverit, per istorum fortitudinem ac robur
Abbreviated transcription (Latin):
insecutione de statu uere religiõis
& frangit om̃s ciuitates excelsas.
qr de ip̃is pastorib qͥ p̾lati sunt
gregi dñico ñ nullos astutia sua
frangit. Ac om̃em locupletationẽ
eoꝵ dep̃dat: cũ scientie ip̃oꝵ ampli¬
tudinẽ. cũ cet̾is instrum̃tis qͥbus
dõ serture debuerant. ꝑ illecebraᷤᷤ
uoluptatũ captiuando. ł inmani¬
festam blasphemiã compellendo.
in usũ seruitiĩ sui conu̾tit. Gosq
qui resistrent sibi occidit in ore
gladii.: qr qͦs flectere ad consensũ neqͥtie
sue ñ ualet. hos corꝑali morte interi¬
mere studet. Predatutq om̃s filios
tharsis. i filios ifrł qͥ erant contͣ faciẽ
deserti. et ad austrum t̾re etheleon:
& transinit eufraten. & uenit ad me¬
quam contendit uindicare portio¬
nen. nec formidat alicubi pugne
subire difficultatẽ. s ꝓpͥa malitia
instigatꝰ grandis potentie grauem
certat efficere rumã. Q pꝰ hec des

Expanded text:
insecutione, de statu verae religionis insecutione, de statu verae religionis  frangit omnes civitates excelsas», quia de ipsis pastoribus, qui praelati sunt gregi dominico, nonnullos astutia sua frangit ac omnem locupletationem eorum depraedat, cum scientiae ipsorum amplitudinem, cum ceteris instrumentis quibus Deo servire debuerant, per inlecebras voluptatum captivando vel in manifestam blasphemiam conpellendo, in usum servitii sui convertit. Eosque qui resistunt sibi occidit in ore gladii, quia quos flectere ad consensum nequitiae suae non valet, hos corporali morte interimere studet. 14 «Praedavitque omnes filios Tharsis, et filios Israhel qui erant contra faciem deserti et ad austrum terrae et Teleon, et transit Eufratem et venit ad Mequam contendit vindicare portionem. Nec formidat alicubi pugnae subire difficultatem sed, propria malitia instigatus, grandis potentiae gravem certat efficere ruinam. 15 «Et pos
Abbreviated transcription (Latin):
qui inhabitant t̾ram. quoꝵ ñ sunt
scripta nomina in libro uite agni. qͥ
occisus ÷ ab origine mundi. ꝑ fraudẽ
eñi antixp̃i. ⁊ falsam ipsiꝰ potentiã.
diabolꝰ sibi totiꝰ orbis pollicet᷑ dña¬
tionem: nec pareit octiłꝰ eiꝰ ulli regno.
quia ꝑsecutionem maximam excitat
in uniuerso mundo. Erunt eñi ut
eimgłm testat᷑ tͥbulationes tales. qͣ¬
les ñ fuer̃ ab mitio creature quam
condidit cl̾s usꝙ ninic: neꝙ fient.
E nisi breuiasset dñs dies illos: non
fuiss salua om̃is caro. s ꝓpt̾ electoᷤᷤ
quos elegit breuiauit dies. Uñ
de hystorico holoferne subiungit
scͥptura dicens. Ascenditq om̃ra
castella eoꝵ : ce optinuit omnen
mimitionem. & cet̾a. Ut typici ho¬
lofernis expͥmat᷑ seiitia atq cru¬
delitas. qui om̃ia castella ascendit.
⁊ optinet om̃em minutionẽ. cum
plerosq ex his qͥ uidebant᷑ sirmita¬
tem hab̾e fidei. & uirtutũ excellẽ¬
tiam. partim dolo. partĩ etiam aꝑta

Expanded text:
 sunt scripta nomina in libro vitae agni, qui occisus est ab origine mundi. Per fraudem enim Antichristi, et falsam ipsius potestatem diabolus sibi totius orbis pollicetur dominationem, nec parcet oculus ejus ulli regno, quia persecutionem maximam excitat in universo mundo. Erunt enim, ut Evangelium testatur, tribulationes tales, qules non fuerunt ab initio creaturae quam condidit Deus usque nunc, neque fient. Et nisi breviasset Dominus dies illos non fuisset salva omnis caro, sed propter electos, quos elegit, breviabit dies». 12 Unde de historico Holoferne subiungit Scriptura dicens: «Ascenditque omnia castella eorum et obtinuit omnem munitionem» et cetera, ut typici Holofernis exprimatur saevitia atque crudelitas, qui omnia castella ascendit et obtinet omnem munitionem, cum plerosque ex his qui videbantur firmitatem habere fidei et virtutum excellentiam, partim dolo partim etiam aperta
Abbreviated transcription (Latin):
tiam adu̾sum uniu̾sa consurget: ce
ueniet in multitudine magna. ut
conterat. i int̾ficiat płimos. ⁊ figat
tabnacłm siuim ample int̾ maria.
supͣ montẽ inclitũ.⁊ sc̾mt uͥ ee diui
na potentia contͥtus corruet. Huic
cẽ iuxta apocalipsin. draco dedit uͥ¬
tutem .i potestatẽ magnã: ⁊ admira¬

Expanded text:
tiam, adversum universa consurget, et tiam, adversum universa consurget, et veniet in multitudine magna ut conterat et interficiat plurimos, et figat tabernaculum suum ample inter maria supra mona potentia contritus corruet. Huic etiam, juxta Apocalypsin, draco dedit virtutem et potestatem bestiae, et ador
Abbreviated transcription (Latin):
inmontẽ excelsum ualde: ostendit ei¬
om̃ia regna mundi. ⁊ głam eoꝵ: et
ait ei. Hec om̃ia tͥ dabo: si ꝓcidẽs ad¬
oraueris me. Arrogantia en̾i eiꝰ ũ ha¬
bet modũ: s infirma certũ habet ca¬
sum. qd̾ infine clarebit. Uocauit na¬
brichodonosor rex holofernẽ pͥncipẽ
milicie sue: ce dix ei. Egredere adu̾¬
sum om̃e regnũ occidentis: & contra
eos p̾cipue qͥ contẽpsert̃ imꝑium me¬
um. Non parcat ocłs tuus ulli reg¬
no: om̃emq urbem munitã subiriga¬
bis mͥ. holofernẽ hc̃. aut gentium
aut ip̃m miquoꝵ om̃ium cap̾t . no¬
uissimum ꝑditionis filium posumꝰ
intelligere: qui extollit᷑ suꝑ omẽ
quod dr̃ d̃s aut qd̾ colit᷑. ita ut in tẽ¬
plo dĩ sedens ostendat setanꝗͣ iꝑse
sit dĩ. In quem totꝰ intrabre satha¬
nas: ut faciat ea que ñ fecer̾ patreᷤᷤ
sui. neꝙ patres patrum eiꝰ. & dm̃ pa¬
trum suoꝵ non reputabit. nec quẽꝙͣ
deoꝵ curabit. Qͥ iuxta danielis ꝓphe¬

Expanded text:
m valde, ostendit omnia regna mundi et gloriam eorum et ait ei: «Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me»; arrogantia enim eius non habet modum, sed infirma certum habet casum, quod in fine clarebit. 5 «Vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et dixit ei: “Egredere adversum omne reos praecipue qui contempserunt imperium meum. Non parcat oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subjugabis mihi. » Holofernem hunc aut gentium am iniquorum omnium caput et novissimum perditionis filium possumus intellegere, qui extollitur super omne quod dicitur Deus aut quod colitur; ita ut in templo Dei sedens, ostendat se tamquam ipse sit Deus, in quem totus intrabit Satanas, ut faciat ea quae non fecerunt patres sui neque patres patrum eius, et Deum patrum suorum non reputabit nec quemquam deorum curabit. 7 Qui, iuxta Danielis prophe
Abbreviated transcription (Latin):
.i omẽm t̾rã iesse. qͦrisq ꝑueniatur
ad montes ethiopie. & rłqͣ. ꝑ diu̾saᷤᷤ
ꝓiuncias sꝑitalis nabuchodoior legatos
suosmittit: cũ turbam malignor u̾
sp̃uum ad sediicendas gentes ꝑ totum¬
orbẽ disꝑgit. nec parcit qnͣtũ ꝑmitti¬
t᷑ alicuꝰ dignitati seu honori. s om̃s
secũ uult ad gehennã trahere. ⁊socioᷤᷤ
face̾ ꝓp̾e ꝑdicionis. Ad ip̃os qͦq fideleᷤ
fastus si nequitiam porrigit: nec
eos securos atq quietos eẽ. ꝑmittit.
quod nom̃ iordanis atq hierłm figu¬
ralit̃ ostendit. Neq sibi satis: ce hnicoᷤᷤ
ꝑ errorẽ captiuare: immo ce studet
si possibile est ip̃os electos subu̾tere.
De quo in iobscriptum ÷. Absorbet
fliuiiũ.⁊ ñ mirabit᷑. habet cẽ siduti¬
am qd̃ influat iordanis in os eiꝰ. & itẽ.
esce inqͥt eiꝰ: electi st̃. s licet młtos

Expanded text:
m terram Jesse, quousque perveniatur ad montes Aethiopiae. » Per diversas provincias spiritualis Nabuchodonosor legatos suos mittit, cum turbas malignorum spirituum ad seducendas gentes dispergit, nec parcit quantum permittitur alicujus dignitati seu honori, sed omnes secum vult ad gehennam trahere, et socios facere propriae perditionis. Ad ipsos quoque fideles actus sui nequitiam porrigit, nec eos securos et quietos esse permittit, quod nomen Jordanis atque Jerusalem figuraliter ostendit. Neque sibi satis est ethnicos per errorem captivare, imo et studet, si possibile est, electos ipsos subvertere, de quo in Job scriptum est: « Absorbet fluvium, et non mirabitur, habet et fiduciam quod influat Jordanis in os ejus. » Et item: « Escae, inquit, e
Abbreviated transcription (Latin):
bacen uocant p̾sectus medorũ
idẽq natione medus sardana¬
paulũ regẽ suũ apd̃ babiloniã
int̾feciss: regni nom̃. ⁊sũmam
in medos tnͣstulit. Ita nini. ⁊ ba¬
bilonis regnũ: eo anno in medoᷤᷤ
diriuatũ ÷. Quo a̾no apd̃ lati¬
nos ꝓcas ant ulii ⁊⁊ munitoris
pat̾ auus aut̾ rebe siluie q̃ mat̃
romuli fuit: regnare cep̾. disce¬
dente aut̃ arbatos in medos.
partẽ regni penes se retinuere
caldei. qͥa babiloniã s adu̾sus
medos undicauer̃t. Ita babi¬
lonie potestas apd̃ medos: ꝓpͥetaᷤᷤ
apd̃ caldeos fuit. Chaldei aut̃
ꝓpt̃ antiq̃ regie urbis dignita¬
tem: ñ illam suam s se illiꝰ uocare
maluerunt. Uñ factũ ÷ ut nabu¬
chodosor cet̾iq pꝰ eum usꝙ cirum
reges quanuis caldeoꝵ uirib po¬
tentes & babilonie noĩe clari legã¬
tur: u numero & ordine regum
ñ habeant᷑ illustriũ. Si quidem
eo temꝑe quo ⁊ arias qͥ & orias no¬
minatus: suꝑ duastͥbus in hierłm

Expanded text:
bacen uocant, praefectus Medorum bacen uocant, praefectus Medorum idemque natione Medus, Sardanapallum regem suum apud Babylonam interfecisset, regni nomen et summam ad Medos transtulit. ita Nini et Babylonis regnum eo anno in Medos deriuatum est, quo anno apud Latinos Procas, Amuli et Numitoris pater, auus autem Rheae Siluiae, quaRomuli fuit, regnare coepit. 4 Discedente autem Arbato in Medos, partem regni penes se retinuere Chaldaei, quia Babilonam sibi adversus Medos vindicaverunt. Ita Babiloniae potestas apud Medos, proprietas apud Chaldaeos fuit; Chaldaei autem propter antiquam regiae urbis dignitatem non illam suam, sed se illius vocare maluerunt. 5 Unde factum est ut Nabuchodonosor ceterique post eum usque Cyrum reges, quamvis Chaldaeorum viribus potentes et Babiloniae nomine clari legantur, in numero et ordine regum non habeantur inlustrium. Siquidem eo tempore quo Azarias, qui et Ozias nominatus est, super duas tribus in Hierusalem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑio suo. &e ip̃e edisicauit ciuita¬
tͥem potentissimã ꝙͣ. appellauit
hecbathanis. Quidã q̃rendũ pu¬
tant hystoria iudith qͦ temꝑe
qͥb ue sub regib edita fuerit.
obhoc maxime qͥa ip̃i reges qͥ
inhystoria notati sunt. hoc ÷
arfaxat. ⁊i nabuchodonosor:
aprid eos q̃ assirioꝵ ł medorũ
hystorias conseripsere in oridine
regum utriꝰq regni inserti non
rios qui eminere cetĩs potuit:
ninus fuit. Qͥ in regione assiri¬
orum ciuitatẽ nõis sui. hoc est
ninũ. ꝗͣ hebrei uocant niniuẽ.
dr condidisse. Hic gͦ cũ gentes
plurimas bello petiuiss ac suꝑaᷤᷤ¬
set: postremũ bellũ illi fuit cũ
zoroaste bactrianoꝵ rege. qͥ pͥmꝰ
fert᷑ artes magicas inuenisse. Hoc¬
qͦq occiso &e ip̃e decessit. Post quẽ
semerames uror eiꝰ tociꝰ asie regi¬
ta babiloniam urbẽ instaura¬
uit. caput q regni assirii ut
eẽt. instituit. Sicq regnũ assi¬
rioꝵ diu inconcussa potentia
stetit. S cũ arbat᷑ quẽ alii ar¬

Expanded text:
perio suo, et ipse aedificavit civitatem potentissimam quam appellavit Ecbathanis». Quidam quaerendum putant historia Iudith quo tempore quibusve sub regibus edita fuerit; ob hoc maxime quia ipsi reges qui in historia notati sunt, hoc est Arfaxath et Nabuchodonosor, apud eos qui Assyriorum vel Medorum historias conscripsere in ordine regum utriusque regni inserti non rios, qui eminere ceteris potuit, Ninus fuit, qui in regione Assyriorum civitatem nominis sui, hoc est Ninum, quam Hebrei vocant Nineven, dicitur condidisse. Hic ergo cum gentes plurimas bello petivisset ac superasset, postremum bellum illi fuit cum Zoroastre Bactrianorum rege, qui primus fertur artes magicas invenisse, hocque occiso et ipse decessit. 3 Post quem Samiramis uxor eius, totius Asiae regina, Babylonam urbem instaurauit caputque regni Assyriis ut esset instituit. regnum Assyriorum diu inconcussa potentia stetit; sed cum Arbatus, quem alii Ar
Abbreviated transcription (Latin):
a medis atq ꝑsis destructũ atq
uastatũ. rursũ p̃ualuerit ip̃is me¬
dis. si chãbises nabuchodonosor
impugnasse. & egyptum suꝑasse des¬
cribitur. cum regnum assirioꝵ atq
ꝑsarum eo temꝑe unitum erat. ali¬
quem regem noĩe arfaxat in media
repugnantẽ uicerit: ac suo imꝑio
subiugau̾it. S ad hanc opinionẽ
sequendã: neminẽ inuitũ tͣhimuᷤ.
Eligat qͥsq qd sibi utile uideat᷑: tan¬
tum ut sensus eius u̾itati ñ discor¬
det. & ip̃e edificauit ciuitatẽ po¬
tentissimam quam appellauit
egbathinis. ex lapidib quadra

Expanded text:
a Medis atque Persis destructum atque a Medis atque Persis destructum atque vastatum rursus praevaluerit ipsis Medis, si Chambises Nabuchodonosor inpugnare et Aegyptum superasse describitur, cum regnum Assyriorum atque Persarum eo tempore unitum erat, aliquem regem, nomine Arfaxath, in Media repugnantem vicerit ac suo imperio subiugaverit. Sed ad hanc opinionem sequendam neminem invitum trahimus; eligat quisque quod sibi utile videatur tantum ut sensus eius veritati non discordet. 14 «Et ipse aedificavit civitatem potentissimam quam appellavit Ecbathanis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrtꝰ carduceas annis tredecim.
morata gente regnauit. Post hunc:
qui moriens imꝑium astiagi dedit.
Quẽ cirꝰ rex ꝑsarum nepos ipsius asti¬
agis ex filia. regno pͥuauit. acregi
nepotem nabuchodosor regis
babilonis uiuante sibi dario ut
iosephiis testat᷑ ppinqͦ suo filio utiq
lector diligens. aliꝗͣ noticiã regũ
breuit̾ a nob̾ succinctã inuenienᷤ
ꝑatius agnitis regũ successionibꝰ
hystorie indare possit u̾itatem.
cui maxime p̃dictoꝵ regũ ordo nar¬
rationis conueniat. Ceterũ eusebiꝰ
in chronicis suis asserit chamibisen
filiũ ciri qͥ post patrẽ .xix. annis reg¬
nantẽ octo amus in ꝑside regna uit
ab hebreis scd̃m nabucho donosor
uocari. sub qͦ uidith hystoria cons¬
cripta sit. S qr ip̃a hystoria arfarat
dicit. eẽ. regem medoꝵ. & nabucho¬
donosor regẽ assirioꝵ qͥ regnaret
innimue. ip̃m ꝙ uabuchodosor su¬
ꝑasse regẽ medoꝵ.⁊ optinuisse eũ:
non inueuio qͦmͦ regnũ assiriorũ

Expanded text:
quartus Carduceas annis tredecim; morata gente regnavit. Post hunc  duobus, qui moriens inperium Astiagi dedit, quem Cyrus rex Persarum, nepos ipsius Astiagis ex filia, regno privavit ac regnnepotem Nabuchodonosor regis Babilonis, iuvante sibi Dario, ut Iosephus testatur, propinquo suo, filio utique lector diligens, aliquam notitiam regum breviter a nobis succinctam inveniens, paratius agnitis regum successionibus historiae indagare possit veritatem, cui maxime praedictorum regum ordo narrationis conveniat. 11 Ceterum Eusebius in Cronicis suis asserit Chambisem filium Cyri, qui post patrem triginta annis regnantem octo annis in Perside regnavit, ab Hebreis secundum Nabuchodonosor vocari, sub quo Iudith historia conscripta sit. 12 Sed quia ipsa historia Arfaxath dicit esse regem Medorum et Nabuchodonosor regem Assyriorum, qui regnaret in Nineve, ipsumque Nabuchodonosor superasse regem Medorum et obtinuisse eum, non invenio quomodo regnum Assyriorum
Abbreviated transcription (Latin):
iudith. petitura ad dñm ing̾ssa÷
oratorium suum. nͥ qͦd sollicitudo
scõꝵ pꝰ completũ foris p̾dicationis
obsequium. introriꝰ ad cordis sui re¬
dit secretum. ut ibi expleat mi¬
da conscientia pure orationis
officium. iuxta illã sententiam
saluatoris qͣ in eunͣgłio docuit
dicens. tu aut̃ cũ oraueris intra
in cubiculũ: u clauso hostio ora
patrẽ tuũ. &e pat̾ tiuis qͥuidet¬
in abscondito reddet tͥ: Induit
se cilicio cum penitentiã ꝓ pec̾cis
agit. Cinerẽ suꝑ cap̾t ponit: cum
fragilitatis sue memoriam ĩ mẽ¬
te recondit. Pst̾nens se ad dũm cla¬
mat: dũ ꝑ humilitatis affectum
se a dño exaudiri sꝑat. qr scͥptũ÷.¬

Expanded text:
Iudith petitura Dominum «ingressa est oratorium suum», nisi quod sollicitudo sanctorum post completum foris praedicationis obsequium introrsus ad cordis sui redit secretum, ut ibi expleat munda conscientia purae orationis officium, iuxta illam sententiam Salvatoris qua in evangelio docuit dicens: «Tu autem, cum oraveris, intra in cubiculum et clauso ostio ora Patrem tuum, et Pater tuus quiin abscondito, reddet tibi. » Induit se cilicio, cum poenitentiam pro peccatis agit. Cinerem super caput ponit, cum fragilitatis suae memoriam in mente recondit. Prosternens se ad Dominum clamat, dum per humilitatis affectum se a Domino exaudiri sperat; quia scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͦr̾. hoc ꝑ occultas insidias molit᷑.
hocq ꝑ aꝑtas ꝑsecutiones machinat᷑:
certat: cũ et hominẽ dm̃ fraud̃ sue
dolo aggredi p̃sũsit. qnͣdo illũ i̾mon¬
tem excelsũ ducens. ⁊ omẽm gl̾am
mu̾di ei ostendens. sermone nefando
temptauit dicens. ħ̾ om̃ia tͥ dabo: si

Expanded text:
iniquorum, hoc per occultas insidias molitur iniquorum, hoc per occultas insidias molitur hocque per apertas persecutiones machinatur, certat cum ad hominem Deum fraudis suae dolo aggredi praesumpsit, quando illum in montem excelsum ducens et omnem gloriam mundi ei ostendens, sermone nefando temptavit dicens: «Haec omnia tibi dabo si
Abbreviated transcription (Latin):
habitantẽ tr̾am: cũ carnaliũ m̃teᷤᷤ
& oꝑationes illoꝵ. innequitie sue
usum ꝯuertit. Cui auxiliatores st̃
iuri fortes ex urbib. nstrenui ad
bellũ: cũ eos quos ingenii callidita¬
te n corꝑis ualitudine florere ꝯspi¬
cit. undiq ad suã malitiã exercen¬
dam colligit. ut tanto ĩnocentiũ
renas placere ꝯsid̾at. ꝑ eoꝵ molimi¬
na simpliciũ uitã necando subũtat.
Nec tn ip̃i executores sue uoluntatiᷤᷤ.
ista facientes. ferocitatẽ eiꝰ animi eua¬
dent: s cũ ꝑ eos sui doli in aliis ma
Uñ subiungit᷑. Ciuitates eoꝵ destrui¬
xit. n lucos eoꝵ mͣcidit. cũ ñ solum
eor nefandos actus finis malus dis
in animab eoꝵ penis ignis gt̾ni excru¬
ciat. Cuiꝰ neqͥtie auctor nullomͦ late:
donosor rex. ut om̃s deos tre ext̾mi¬
naret: uidelicet ut ip̃e solꝰ dice̾tur
d̃s ab his nationib. q̃ potiussent holo¬
fernis potentia subiugari. Qͥa ip̃e di¬
abolus qui rector & caput om̃ium est

Expanded text:
habitantem terram», cum carnalium mentes et operationes illorum in nequitiae suae usum convertit; cui «auxiliatores sunt viri fortes ex urbibus et strenui ad bellum», cum eos, quos ingenii calliditate et corporis valitudine florere conspicit, undique ad suam malitiam exercendam colligit, ut tanto innocentium renas placere considerat, per eorum molimina simplicium vitam necando subvertat. Nec tamen ipsi exsecutores suae voluntatis ista facientes ferocitatem eius animi evadent, sed cum per eos sui doli in aliis macUnde subiungitur: 11 «Civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit», cum non solum eorum nefandos actus finis malus dissin animabus eorum poenis ignis aeterni excruciat. Cuius nequitiae auctor nullo modo latdonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari». Quia ipse diabolus, qui rector et caput omnium est
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ decipiendo ac p̃ua¬
lendo antiqͦ hostis sue subicit uolũ¬
tati. tc̃ eleuatũ est cor eiꝰ. ꝓpͥe ilłd̾
ascribens fortitudini ꝑmissu diui¬
ni iudicil & eo mag̃ exardescit ad
plurimoꝵ int̾fectionẽ. qͦse uidet
qͥb dam p̾uialere ꝑ pͣuam suggesti¬
onẽ. ut multos ut̾itꝰ sui habeat

Expanded text:
multitudinem decipiendo ac praevalendo antiquus hostis suae subjicit voluntati, tunc elatum est cor ejus, propriae illud ascribens fortitudini, non promisso divini judicii, et eo magis exardescit ad plurimorum interfectionem, quod se videt quibusdam praevalere per pravam suggestionem, et multos interitus sui habeat
Abbreviated transcription (Latin):
nisꝰ ac labor. qui ꝑ fastũ tumoris
atq ꝑ elationẽ mentis agit᷑. facile
in potestatem sꝑitalis nabuchodono¬
sor. hoc ÷ diaboli cadit. Ip̃e eñi est
ut scͥpt᷑a cestat᷑: rex suꝑ uniu̾sos
filios suꝑbie. U̾n bñ sequit᷑. Tunc¬

Expanded text:
nisus ac labor, qui per fastum tumoris nisus ac labor, qui per fastum tumoris atque per elationem mentis agitur, facile in potestatem spiritalis Nabuchodonosor, hoc est diaboli, cadit. «Ipse enim est», ut Scriptura testatur, «rex super universos filios superbiae». Unde bene sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
rioꝵ. qͥ regnabat inninue ciuita¬
te magna. pugnauit ꝯtͣ arfaxath.
n optinuit eitm in campo magno
qͥ appellat᷑ ragau. circa eufraten.
& tigrim. & hradas. in campo erioch
ꝓdt̃. a flumine indo. qđ est ab ori¬
ente. usq ad flumen tygrin. quod
÷ ab occasu. regiones sunt iste. ara¬
cusia. parthia. i assiria. ꝑsida. ⁊ me
cautasum. a meridie mare rubrũ.
& sinũ ꝑsicum. in medio aut̃ sui.
flumĩa p̃cipua. idaspem. & arbimin.
tygris. usq ad flum̃ eufraten. me¬
sopotamia ÷: incipiens a septentͥone
int̾ montẽ taurũ & caucasũ. Cui
ad meridiem succedit babilonia.
deinde ꝯldea. nouissime arabia. eu¬
demorq inter sinũ ꝑsicum. ⁊ siñ
aralicum. angͦto t̾re cͥcͣtu orientẽ
ma regna int̾ se confligentes. płi ma¬
rũ gentiũ in consinib suis comꝑa¬
uerint exercit᷑. uͥ demũ uictoria ad
caldeos siue assirios ꝯcessit. Mistice
autẽ ꝑ arfaxath arrogantium ty pꝰ
atq suꝑboꝵ potest expͥmi: qͦrũ totꝰ

Expanded text:
abat in Nineve civitate magna, pugnavit contra Arfaxath et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau, circa Eufraten et Tigrin et Hiadas, in campo Erioch produnt, a flumine Indo, quod est ab oriente, usque ad flumen Tigrim, quod est ab occasu, regiones sunt istae: Aracusia, Parthia, Assyria, Persida et MedCaucasum, a meridie mare Rubrum et sinum Persicum, in medio autem sui flumina praecipua Hydaspem et Arbim. Tigri usque ad flumen Euphraten MESOPOTAMIA est, incinter montem Taurum et Caucasum, cui ad meridiem succedit Babilonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia Eudemon, quae inter sinum Persicum et sinum Arabicum, angusto terrae tractu, orientem ma regna inter se confligentes plurimarum gentium in confinibus suis conparaverint exercitus; ubi demum victoria ad Chaldaeos, sive Assyrios, concessit. 23 Mystice autem per Arfaxath arrogantium typus atque superborum potest exprimi, quorum totus
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc miser̃ legatos suos uniu̾sarũ
urbium ac ꝓuiciar̾ reges ac pͥnci¬
tio tua circa nos. Melius: en̾̃i ut
uiuentes seruiamꝰ nabrichodonosor
regi magno. ⁊subditi simꝰ tibi: quã
morientes cũ int̾itu nr̃o. ip̃i seruitu¬
tis nr̃e clamna patiamim &e cetera.
Deuastante gͥ holoferne t̾rã pluri¬
mar̃ ꝓuunciar᷑. ex diu̾sis urbib ⁊ lo¬
cis reges ac pͥncipes. adulandi et
placandi sibi eum causa legato
mittunt. h: syrie: mesopotamie.
libie. atq cilicie: qr estuante in
mundo ꝑsecutore. diuiriar̃ pos¬
sessores ⁊ potentes scłi. atq uolup¬
tatũ trestriũ amatores. consiliare
sibi pͥncipẽ neꝙͣ student. qtuꝰ mor¬
tis discrim̃. ⁊ coneupitar̃ rer̃ dãnũ
euadere possint: Deniq difficile÷
imo impossibile. ut amatores mũdi.
ueri frant dilectores dei: dicente

Expanded text:
Tunc miserunt legatos suos universarum urbium, et provinciarum, reges ac princitio tua circa nos. Melius est ut vivamus, et serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi, quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamini”» et cetera. 2 Devastante igitur Holoferne terram plurimarum provinciarum, ex diversis urbibus ac locis reges et principes adolandi et placandi sibi eum causa «legatos mittunt, hoc est Syriae, Mesopotamiae, Libiae atque Ciliciae»; quia, aestuante in mundo persecutore, divitiarum possessores et potentes saeculi atque voluptatum terrestrium amatores conciliare sibi principem nequam student, quatenus mortis discrimen et concupitarum rerum damnum evadere possint. 3 Denique difficile est, immo inpossibile, ut amatores mundi veri fiant dilectores Dei, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
Et interim sine principib res age¬
bat᷑ usq ad deiocum regem medo¬
rum. qui egbathanam cuutatẽ
condidit. In medio autẽ tempore
chaldei ꝓp̾e p̾ualebant. qͦrũ seꝑate
quedã regũ successiones ut supͣ die¬
tum ÷ ferunt᷑. Deniꝙ tegladphala¬
sar. et salmanasar. & sennache¬
rib reges assirioꝵ t̾rã israhelitar̾
isdẽ tẽꝑib uastasse. atꝙ: eos in capti¬
uitatem duxisse describunt᷑: añ¬
ꝙ̃ deiocꝰ in media regnau̾it. Postea
autẽ nabudo donosor hierosolimã
uastauit. Tãm̃ aliqͦr̾ regũ medoꝵ.
int̾ arbatum. ⁊ deiocũ: in chroni¬
cis introducta reꝑimꝰ noia: ubi

Expanded text:
Et interim sine principibus res agebatur usque ad Deiocum regem Medorum, qui Ecbathanam condidit civitatem. In medio autem tempore, Chaldaei proprie praevalebant; quorum separatae quaedam regum successiones, ut supra dictum est, feruntur. Denique Thegladphalasar et Salmanasar et Senacherib reges Assyriorum terram Israhelitarum hisdem temporibus vastasse atque eos in captivitatem duxisse describuntur, antequam Deiocus in Media regnaverit. 7 Postea autem Nabuchodonosor Hierosolimam vastavit. Tamen aliquorum regum Medorum inter Arbatum, et Deiocum in Cronicis introducta repperimus nomina, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
rentes ei credidert̃. In qͥb erat
n dionisius ariopagita: ⁊ mu¬
lier nõie thamaris. ⁊ alii cũ eis
ñ nulli. Post hec qͦq eg̾ssus ab
athenis uenit chorinthum:
ubi apud aquilam ⁊ pͥscillam
moratus. scenofactoria arte
oꝑabatur. et testificabat᷑ om̃i¬
bus ad seuenientib ih̃m xp̃m.
Sic nidem apłs aput roma¬
nos in lib̾a manens custodia
p̃dicabat uerbum di cũ om̃i
fidutia. nsuscipiebat om̃s qͥ
ing̾diebant᷑ ad eum. nemine
ꝓhibente. Hinc ⁊ in historiis
eccłiasticis legitur. quod ip̃i
principes gentium uisa mansue¬
tudine ac sobrietate fidelium. pe¬
nas ac ium eis inferre compescue¬
rint: sicut tyberius cesar edic¬
ta firmauit. ne quid adu̾sum
doctrine. xp̃i atq contͣrium mo¬
liretur. accusatoribq xpianoꝵ

Expanded text:
rentes ei crediderunt, in quibus erat rentes ei crediderunt, in quibus erat et Dionysius Areopagita, et mulier nomine Thamaris, et alii cum eis nonnulli. Post haec quoque egressus ab Athenis venit Corinthum. Ubi apud Aquiliam et Priscillam moratus scenofactoria arte abatur, et testificabatur omnibus ad se venientibus Iesum Christum. Sic et idem Apostolus apud Romanos in libera manens custodia praedicabat verbum Dei cum omni fiducia, et suscipiebat omnes qui ingrediebantur ad eum nemine prohibente. 19 Hinc et in historiis ecclesiasticis legitur quod ipsi principes gentium, visa mansuetudine ac sobrietate fidelium, poenas ac vim eis inferre conpescuerint. Sic et Tiberius Caesar edicta firmavit ne quid adversum doctrinae Christi atque contrarium moliretur, accusatoribusque
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinar: Hii quasi iudith
nr̃am a uideis transeuntem ad
gentes comp̾hen d̾e nitebantur:
cũ p̾dicatores eungłii relinq̾n¬
tes obꝑfidiam iudeos. ⁊ ad genti¬
um p̾dicationem ꝓꝑantes suis
doginatib uncere ac suꝑare
conabantur. Quos ad taberna¬
cłm holofernis ducebant: cũ
principib gentium quasi obnoxi¬
os tradebant. S consid̾a̾ta since¬
ritate religionis eoꝵ: ꝑtinus a uĩ¬
culis absolutos in domo princi¬
pis hoc ÷ sub dñatione scłariũ
libere manere ꝑmiser̃. Unde ĩ
actib apłoꝵ legit᷑ paulꝰ apud a¬
thenas ꝯmorans disputasse atq
disseruisse cum epi cureis ⁊ stoi¬
cis philosophis. QNem cũ au¬
dirent de ih̃u et resurrectiõe
ipsius adnuntias se: app̾hensũ
eum ad ariopagum duxer dicẽ¬
infers aurib nr̃is. Uolumꝰ ergo
scire. quid nã uelint hec eẽ. Qui¬
b cũ manifestissima orõne fid̾e
d̾ĩ exposuiss: qͥdam ex eis irride¬
bant eum. qͥdam uͦ uiri adhe¬

Expanded text:
disciplinarum? Hi quasi Judith disciplinarum? Hi quasi Judith nostram a Judaeis transeuntem ad gentes comprehendere nitebantur, cum praedicatores evangelii relinquentes ob perfidiam Iudaeos et ad gentium praedicationem properantes, suis dogmatibus vincere ac superare conabantur quos ad tabernaculum Holofernis ducebant, cum principibus gentium quasi obnoxios tradebant. 16 Sed considerata sinceritate religionis eorum protinus a vinculis absolutos in domo principis, hoc est sub dominatione saecularium, libere manere permiserunt. Unde in Actibus apostolorum legitur Paulus apud Athenas commorans disputasse atque disseruisse cum Epicuraeis et Stoicis philosophis,quem cum audirent de Iesu et resurrectione ipsius adnuntiasse, adprehensum eum ad Ariopagum duxerunt diceninfers auribus nostris; volumus ergo scire quidnam velint haec esse. » Quibus cum manifestissima oratione fidem Dei exposuisset, quidam ex eis irridebant eum, quidam vero viri adhae