comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rimo precor. ut presentes litt̾as dõno
abb̃i aquacincti monast̾ii dirigẽ ñ
graueris. Deinde ut ad id qͦd portant ꝓ
absente amico p̃sens satagas: cum uenĩt
locꝰ. Neq enim cuiꝰlibet nedum tanti patͥs.
iꝰtum iniustum ue adu̾sum me debeo scan-¬
dalum dissimulare. Quod ꝗͣ ñ faciã: loqns
potiꝰ ꝙͣ scͥbens ei aꝑire forsitan potuissem.
Nam solet in talib acceptior ẽẽ sermo ui¬
uꝰ ꝙͣ scͥptꝰ & efficatior lingua qͣm litt̾a.
Ocul quippe loq̃ntis fidem faciunt dic¬
quomͦ uult̾ Aunc aũ qr absens ꝑ me
ñ possum: ꝑ te satisfacio qnͣtum possum.
Rogo gͦ te. & it̾m rogo. ut de regno dei
quod ẽ uidelicet contͣ nos scandalum au¬
feras dum salubrit᷑ potes: ne si quod ab¬
sit usq ad angłos quiutiq in sine scłi
in id munsti deputandi sunt ꝑduram̃t
rancor. neceẽ sit ureuocabiliter aut ambos
aut alt̾m e nob̃ e medio tolli. Dñ aũ ad me
tu iam dudum scͥpsisti. conquerendo suꝑ

Expanded text:
rimo precor ut praesentes litteras domno abbati Aquiscincti monasterii dirigere non graveris. Deinde ut, ad id quod portant, pro absente amico praesens satagas cum venerit locus. Neque enim cujuslibet, nedum tanti patris, justum injustumve adversum me debeo scandalum dissimulare; quod quam non faciam, loquens potius quam scribens, ei aperire forsitan potuissem. Nam solet in talibus acceptior esse sermo viuus, quam scriptus: efficacior lingua, quam litera. Oculi quippe loquentis fidem facerent dicquomodo vultus. Nunc autem, quia absens per me non possum, per te satisfacio quantum possum. Rogo ergo te, et iterum rogo, ut de regno Dei, quod est videlicet intra nos, scandalum auferas, dum salubriter potes; ne si quod absit! usque ad angelos, qui utique in fine saeculi in id ministerii deputandi sunt , perduraverit rancor, necesse sit irrevocabiliter aut ambos aut alterum a nobis de medio tolli. Unde autem ad me tu jamdudum scripsisti, conquerendo super
Abbreviated transcription (Latin):
de sola fide sałm presumẽ. & tͥbuere in¬
dubitant᷑ bone uoluntati: qđ defuit
facultati. Legat & aug̃tini de unicobap¬
tismo librum qͣrtum & se uł agnoscat
imprudent̃ deceptum: uł ꝓbet impu¬
dent̾ obstinatũ. Baptisim inquit uicem
aliq̃ñ impłe passionẽ. de latrone illo cuiñ
baptizato dictum ẽ. hodie mecũ eris in pa¬
radiso: beatꝰ cypͥanꝰ ñ leue documentum
assumit. Et addit. Qͦd etiam atq etiã con¬
sid̾ans. inuenio inquit ñ tm̃ passionẽ ꝓ
nomine xͥ id qͦd ex baptismo deerat posse

Expanded text:
de sola fide salutem praesumere, et tribuere inde sola fide salutem praesumere, et tribuere indubitanter bonae voluntati, quod defuit facultati . Legat et Augustini de unico Baptismo librum quartum: et se vel agnoscat imprudenter deceptum, vel probet impudenter obstinatum. « Baptismi, » inquit, « vicem aliquando implere passionem, de latrone illo, cui non baptizato dictum est: Hodie mecum eris in paradiso : beatus Cyprianus non leve documentum assumit; quod etiam atque etiam considerans, invenio non tantum passionem pro nomine Christi id quod ex baptismo deerat posse
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s. quia huic ego ob solam aꝗͣ sidefui̾t.
nequaꝗͣ omniuo possum desꝑare sałm.
nec uacuã crede fidem. nec confundere
spem. nec excid̾e caritatẽ: tm̃ si aꝗͣ. ñ con¬
temptꝰ. s sola ut dixiꝑhibeat impossi¬
bilitas. Siquis alit̃ sapit uid̾it uñ sͥ
qd asserit ꝑsuaserit: nam me ñ facile
fateo assentire. si ñ firmior induxerit.
uł rõ ad intelligendum. uł ad cͤdendũ
auctoritas. S miror admodum si nouus
iste nouarum̃ inuentor assertionum. & asser¬
tor inuentionũ inuenire in ħ rõnem potu¬
erit. q̃ scõs prẽs latuerit. ambrosiũ. aug̃¬
tinum: siue auctoritatẽ eorumdẽ auctorita¬
te potiorẽ. Iam si nescit: ut̃q idem ꝓfeto
sentit qͦd fatemur sentire & nos. Librum
certe ambrosii de morte ualentiniani le¬
gat. si ñ legit. recolat su am legit. ñ dissi¬
mulet si recolit: & adu̾cet sine dubio sẽm
homini ñ baptizato & mortuo. fident̃

Expanded text:
Deus, quia huic ego ob solam aquam, si defuerit, Deus, quia huic ego ob solam aquam, si defuerit, nequaquam omnino possum desperare salutem, nec vacuam credere fidem, nec confundere spem, nec excidere charitatem: tantum si aquam non contemptus, sed sola, ut dixi, prohibeat impossibilitas. Si quis aliter sapit, viderit unde sibi quod asserit persuaserit: nam me non facile fateor assentire, si non firmior induxerit vel ratio ad intelligendum, vel ad credendum auctoritas. 7. Sed miror admodum, si novus iste novarum inventor assertionum, et assertor inventionum, invenire in hoc rationem potuerit, quae sanctos Patres latuerit Ambrosium et Augustinum, sive auctoritatem eorumdem auctoritate potiorem. Nam si nescit, uterque idem profecto sensit, quod fatemur sentire et nos. Librum certe Ambrosii de morte Valentiniani legat si non legit; recolat si jam legit; non dissimulet si recolit: et advertet sine dubio, Sanctum homini non baptizato et mortuo fidenter
Abbreviated transcription (Latin):
omnes gs̃ .b. e. i.i .p.&. f.&. s.s. s ex eo temꝑe
tm̃ cuiq cepit antiq̃ obseruatio ñ ualere. et
ñ bapti⁊ at̾ꝰ quisq noui p̃cepti reus existe :
ex qͦ p̃ceptum ip̃m inȩxc usabilit̃ ad eiꝰ po¬
tuit ꝑuenire noticiam. Sane paruulis &
necdum iõne utentib quia sola cͤditur nocẽ
peccĩ contagio. ñ etiam mandati p̃uaricatio:
tamdiu ẽdentdum ẽ antiqͣ ualuisse sac̃m̃ta.
qͣnichu palã int̾dicta ñ fuisse constiti̾t An
uͦ ult᷑ penes dm̃ ẽ ñ meũ diffinire. Porro
in maiori etate quisqͥs pꝰ uulgatum uͥq
baptisim remediũ rennuit iam bapti zari.
gn̾ali originaliq macule addit & ex ꝓpͥo
cͥmen suꝑbiȩ duplicẽ secum portans
iustissime dampnatõnis causam: si sic de
corꝑe exire contigĩt. Tam̃ si añ exitum re¬
sipuerit & uolui̾t & petierit baptiza¬
ri. s mortis p̃occupatꝰ articulo. forte op¬
tinere nequiuerit : dũ ñ desit fides re¬
cta. spes pia. caritas suncera. ꝓpitiꝰ sit mͥ

Expanded text:
 sed ex eo tempore tantum cuique coepit antiqua observatio non valere, et non baptizatus quisque novi praecepti reus existere, ex quo praeceptum ipsum inexcusabiliter ad ejus potuit pervenire notitiam. Sane parvulis et necdum ratione utentibus, quia sola nocere creditur peccati contagio, non etiam mandati praevaricatio; tandiu credendum est antiqua valuisse sacramenta, quandiu palam interdicta non fuisse constiterit. An vero ultra? Penes Deum est, non meum definire. Porro in majori aetate quisquis post vulgatum ubique Baptismi remedium renuit jam baptizari, generali originalique maculae addit et ex proprio crimen superbiae, duplicem secum portans justissimae damnationis causam, si sic de corpore exire contigerit. Tamen si ante exitum resipuerit, et voluerit, et petierit baptizari, sed mortis praeoccupatus articulo forte obtinere nequiverit; dum non desit fides recta, spes pia, charitas sincera: propitius sit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ne mureris si tĩear dignitatis nominib cũ
me ip̃is sentiã reb indignum. &. te quidẽ
decet ut facis: s mͥ assentire ñ expedit. Lã si
tͥ obseruandum putas illud. honore inuicẽ
si ñ frustra utrobiq positum ẽ. inuicem
intelligis. & mͥ eque utrumq congruere.
mentẽ uenit. ex regula uĩtatis. Er̃t pͥmi
nouissimi. & nouissimi pͥmi: & qͥ maior

Expanded text:
ne mireris si terrear dignitatis nominibus, cum me ipsis rebus sentiam indignum. Et te quidem decet ut facis, sed mihi assentire non expedit. Nam si tibi observandum putas illud, Honore invicem  Christi ; si non frustra utrobique positum est invicem, intelligis et mihi aeque utrumque congruere. mentem venit ex regula Veritatis: Erunt primi novissimi, et novissimi primi ; et: Qui major
Abbreviated transcription (Latin):
uod nondum ueui aduos: ñ putetur in¬
curia. Euramus siquidẽ uos: tanqꝙ̃ uisce¬
ra nr̃a. Simat᷑ pot̃ filii uti sui neglig̾e curã:
possum & ego forsan insuspitionẽ duc & ar¬
gui negligentie. Itaq oportunitatẽ ex pec¬
tauimus & ex pectamꝰ. ut cum uenerimus.
uisitatio nr̃a ñ sit sine fructu. Int̾um de abs¬
cessu pr̃is ur̃i ñ turbet᷑ corur̃m. Ds̃ uobis
ꝓuidebit alium sic̃ sꝑamus ꝓ eo idoneum:
s nec istum ꝑdecis. Nam & si tns latꝰ ẽ
ñ tñ ablatꝰ. tñ qui uob̾ fuerat spetialis:
erit cõmunis & nob̃̾. Tonec gͦ uenio uirilit᷑
agite & confortetur cor ur̃m: x omĩa ur̃a
in caritate fiant: Ad Reinaldum fusma

Expanded text:
uod nondum veni ad vos, non putetur incuria. Curamus siquidem vos tanquam viscera nostra. Si mater potest filii uteri sui negligere curam, possum et ego forsan in suspicionem duci et argui negligentiae. Itaque opportunitatem exspectavimus et exspectamus, ut, cum venerimus, visitatio nostra non sit sine fructu. Interim de abscessu patris vestri non turbetur cor vestrum. Deus vobis providebit alium, sicut speramus, pro eo idoneum; sed nec istum perdetis. Nam etsi translatus est, non tamen ablatus. Tantum qui vobis fuerat specialis, erit communis et nobis. Donec ergo venio, viriliter agite, 73 et confortetur cor vestrum, et omnia vestra in charitate fia
Abbreviated transcription (Latin):
cit fidẽ. mr̃io qͥdem ñ int̾rogatã. mr̃io
tũ ydoneam: Si iecordatꝰ fuĩt hõ necdũ
se salutis ꝑcepisse myst̾ium & dolens
penitensq toto desidio expetierit. s as-¬
sequi mortis cͥleritate p̃occupatꝰ nequi¬
uerit. dampnabit fidelẽ suum ds. dãp¬
nabit unꝗͣ. homuinẽ ꝓse etiam paratum
tis ñ solum inuocat dñm iħm. s ipsius
qͦ toto desidio expetit sacͣmentũ. dicemꝰ
aut & cum sp̃u scõ dampnari: Saluato

Expanded text:
cit fidem, martyrio quidem non interrogatam, martyrio tamen idoneam? Si recordatus fuerit homo, necdum se salutis percepisse mysterium, et dolens poenitensque toto desiderio expetierit, sed assequi mortis celeritate praeoccupatus nequiverit; damnabit fidelem suum Deus? damnabit, inquam, hominem pro se etiam paratum tis non solum invocat Dominum Jesum, sed ipsius quoque toto desiderio expetit Sacramentum; dicemus aut et cum Spiritu sancto damnari? Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ : Acerto cum ñ aliunde mr̃ium nͥ
ex ficdi mĩto illam optinuerit p̃rogati¬
uam ut sugłarit uice baptisim secure
bamento ꝓ culdubio innotescit. Possit sane
tantumdẽ dixũm. qͣntum ad salutis spectat
obtentum: ñ aũ ad mĩti cumulũ qͦ indubitan¬
ter mr̃ium añcellit. Legimꝰ. Omĩs qͥ odit frẽm
suum homicida ẽ. Et item. Qui uid̾it mulie¬
irẽ add ꝯcupiscendũ eam: iam mechatꝰ ẽ eã
in corde suo. Quid plamiꝰ qđ uoluntaᷤ ꝓ fcõ
reputet᷑. uͥ factum excludit necessitas: i
forte putet᷑ in malo qͣm in bono efficatior
inueniri uoluntas ap̃ dm̃ qͥ caritas ẽ. &
ꝓmptior eẽ ad ulciscendũ ꝗͣ ad remune¬
randum misericors & miserator dñs. Qm
is qͥ alieno teneri se debito forte in extre¬
mis positꝰ recolit. si desit uñ ꝑsoluat. sola
nichilominꝰ penitentia & cordiᷤ contͥciõe
optu̾ẽ ueniã c̃dit᷑. ne iam ꝓ eo dampnet᷑.

Expanded text:
rto, cum non aliunde martyrium, nisi ex fidei merito illam obtinuerit praerogativam, ut singulariter vice Baptismi secure probamento procul dubio innotescit. Pessit sane tantumdem, dixerim, quantum ad salutis spectat obtentum, non autem ad meriti cumulum, quo indubitanter martyrium antecellit. Legimus, Omnis qui odit fratrem suum, homicida est ; et item: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est in corde suo . Quid planius, quod voluntas pro facto reputetur, ubi factum excludit necessitas? Nisi forte putetur in malo, quam in bono efficacior inveniri voluntas apud Deum qui charitas est; et promptior esse ad ulciscendum, quam ad remunerandum misericors et miserator Dominus. Quomodo is qui alieno debito se teneri forte in extremis positus recolit, si desit unde persolvat, sola nihilominus poenitentia et cordis contritione obtinere veniam creditur, ne jam pro eo da
Abbreviated transcription (Latin):
tenentes. & diligentes sue salutis gͣtuitum
ꝓmissorẽ credentes in ꝓmissione fidelem.
sꝑantes c̾tissumum redemptorẽ. in hac fide
et expectatione saluati sunt: licet qñ. et qͣ¬
liter. & qͦ ordine salus reꝓmissa fieret: igno¬
rarent. Deniq beda aꝑte docet aꝑta omĩa
omnib nequaꝗͣ fuisse q̃ de xͦ futtra erant:
qͦd tu qͦ testimoniũ in tua epła pofuissȩ.

Expanded text:
tenentes et diligentes suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum Redemptorem, in hac fide et exspectatione salvati sunt: licet quando, et qualiter, et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent. Denique Beda aperte docet aperta omnia omnibus nequaquam fuisse quae de Christo futura erant, quod tu quoque testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tirari: fructu p̾uari baptismatis. Ab his
gͦ duab columpniᷤ. augꝰtinum loquor
hisimꝗͣ. me aut errare aut saꝑe fateor c̾dens
e ip̃e sola fide hominẽ posse saluari cum
desidio ꝑcipiendi sacͣientũ si tñ pio ad¬
implendi desidio mors anticipans. seu
nimirum innuens solam int̾dum fidẽ suffic̃e
ad sałm. & sñ ip̃a sufficẽ nicħ. Quapp̃ et si
inrĩum uicem baptĩ posse impłe concedit᷑:

Expanded text:
tizari, fructu privari Baptismatis. 8. Ab his ergo duabus columnis, Augustinum loquor his, inquam, me aut errare, aut sapere fateor: credens et ipse, sola fide hominem posse salvari, cum desiderio percipiendi sacramentum: si tamen pio adimplendi desiderio mors anticipans, seu erit, condemnabitur : nimirum innuens solam interdum fidem sufficere ad salutem, et sine ipsa sufficere nihil. Quapropter etsi martyrium vicem Baptismi posse imp
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑib: Abrahe quidẽ & semini eiꝰ ccum
deles sunt. adultos quidẽ fide & sacͥficiis
cͤdimꝰ expiatos: paruuł aũ etiã solam ꝓ¬
fuisse ĩmo & suffecisse parentum fidem.
hrio hita qͥdem usq ad baptismi temꝑa
ꝑdurasse: q̃ uno substituto uacasse cetã:¬
lene gͦ firmit̃ dictum ħ ad nichodemũ
utiq amicũ iħu. occultum tñ ꝓp̃ metũ
iudeors: occultũq illud de nocte requi¬
sisse colloqͥum. Qnͣta aũ put as obisse in¬
tim ut de gentib taceã milia cͥcumcisor
cum necdũ in lucẽ ꝓdierit qd̾ de baptis¬
mo tunc in tenebris dicebat᷑. Quid gͥ:
Dampͣtos illos om̃s dicunꝰ. qr baptrtati.¬

Expanded text:
m adultos quidem fide et sacrificiis credimus expiatos, parvulis autem solam profuisse, imo et suffecisse parentum fidem. Porro hoc ita quidem usque ad Baptismi tempora perdurasse: quo uno substituto, vacasse caTene ergo firmiter dictum hoc ad Nicodemum, utique amicum Jesu, occultum tamen propter metum Judaeorum; occultumque illud de nocte requisisse colloquium. Quanta autem putas obisse interim ut de gentibus taceam millia circumcisorum, cum necdum in lucem prodierit quod de Baptismo tunc in tenebris dicebatur? Quid ergo? damnatos illos omnes dicimus, quia baptizati
Abbreviated transcription (Latin):
liant & pedẽ retrahant. Quomͦ : Qñq
uidelicet cognoscentes pleniꝰ. quẽ ĩmo
utilitatẽ. Et ħ mͦ utrumq nocentium
genꝰ & illi scilicet qͥ uolunt mͥ mala. &
me adulatorie cõmendant & hi qͥ licet
in nocent̃ tñ nocent dum beniuole qͥdẽ.
s nunie laudant: au̾tant᷑ retrorsum
et erubescant. hoc ẽ tam uił eis & abiectꝰ
appaream. qͣtenꝰ pudeat eos talem ita
laudasse: & sic desinant iam in discͤte
laudare. G aduersꝰ utrosq laudatores
illis me duob munire consueui u̾sicłis:
contͣ maliuolos quidẽ pͥorẽ. Aũtantur
retrorsum & erubescant. qͥ uolunt mͥ ma-¬
la. contͣ beniuolos aũ ꝓferens seq̃ntẽ¬
Au̾tantur statim erubescentes qͥ dicuis
mͥ euge euge. Cum gͦ ut ad te reu̾tar
exemplo apłi tue religiositati ñ dñari
s congratulari tantum debeam. & uixta ũbum
honorandũ. s ñ onerandum putasti. scuto
a me uĩtatis ie̾puli: congruentiꝰ ꝓ his frẽm¬

Expanded text:
liant et pedem retrahant. Quomodo? Quandoque liant et pedem retrahant. Quomodo? Quandoque videlicet cognoscentes plenius quem immodutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, tam vilis et abjectus eis appaream, quatenus pudeat eos talem ita laudasse, et sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me duobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem, Avertantur retrorsum et erubescant qui volunt mihi malaAvertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. 4. Cum ergo, ut ad te revertar, exemplo Apostoli tuae religiositati non dominari, sed congratulari tantum debeam, et juxta verbuhonorandum, sed non onerandum putasti, scuto a me veritatis repuli, congruentius pro his me fratr
Abbreviated transcription (Latin):
ugatꝰ ꝑ gr̃ãm. & rotis euangłicis suꝑ¬
posit᷑ uelocit᷑ in omnẽ t̾ram exiuit : & in
fines orb̾ t̾re celerrime ꝑuolauit. d longe
nimis dig̃dior. Tu itaq dilectissime cessa ia
in debitis me honorib magis obruere
qͣ attolłẽ. Alio quin: cetui te inmicanti¬
um mͥ. amica licet uoluntate cõmisceᷤ.
lp̃i st̃ de quib soleo soli do ita conqueri.
in or̃onib. Et qui laudabant me adũ¬
sum me iurabant. Ad quã meã queri¬
moniã dm̃ audio repondent̃ mor ꝙ̃ attestantẽ¬
mox quod uerax sit. Here inquit qui te bẽati¬
ficant: in eriorẽ te mittunt. Et ego. Au̾tan¬
tur gͦ inꝗͣ. statim erubescentes. qui dicunt
mͥ euge euge. Quod tñ ne putet᷑ in qͦscũq
adũsarios a me qñq intorta maledictio
uł imp̃catio exponẽ debeo qͣlit̃ intelligã.
Precor nimirũ ut quicumq estimant de
me supͣ id quod uident in me aut audi¬
unt aliqͥd ex me: aũtant᷑ idẽ a laudib
meis in qͣs ignari minie feruntur resi¬

Expanded text:
tis evangelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alioquin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respondentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere, inquit, qui te beatificant, in errorem te mittunt . Et ego: Avertantur ergo, iuquam, statim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge . Quod tamen ne putetur in quoscunque adversarios a me quandoque intorta maledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resi
Abbreviated transcription (Latin):
quimini qnͣtum uultis. Caritas omĩa suffert.
omnia sustinet. Nob̾ aũ decretũ ẽ ex ħ iam
uos parte diligẽ reuẽnter susciꝑe. famili¬
cognouimꝰ. contristatũ quidẽ eẽ lau¬
damus: s si ñ nimis. Cont̾statꝰ enim es. nͥ

Expanded text:
quimini quantum vultis: charitas omnia suffert, quimini quantum vultis: charitas omnia suffert, omnia sustinet. Nobis autem decretum est ex hoc jam vos pure diligere, reverenter suspicere, familicognovimus, contristatum quidem te esse laudamus, sed si non nimis. Contristatus enim, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
to ap̃ alienos. qͦd ñ potuit int̾ suos. ne
certa ꝓ unicertis descreret. cenuit quo iam fru¬
ebatur sꝑnens qđ sero sͥ offerebat᷑. Desimte
cum semꝑ apud uos girouagus fuisset. & ut
scbitis cont̾ suum ꝓpositum. & abb̃is imꝑiũ
in ꝓpͥos usus qͦd de arte sua conquirebat
expendẽt: gaudeat qui eum diligit. quod
ap̃ nos do miserante sanatꝰ sit. Testimoniũ
enimei ꝑhibemꝰ. qͦd nusqͣm mͦ ali qͣ occasio¬
ne uagat᷑ s quiete ꝑseuerans in monasti̾o.
pauꝑ int̾ pauꝑes sine querela conu̾satur.
pͥmã fidem ꝙͣ. quidẽ ap̃ uos ꝓmisit s nõ
tenuit ñ irritam ut dicitis faciens. s irr̃itã
integramq custodiens: moꝵ utiq conu̾si¬
one. & obedientissima conu̾satione sine qͣ sese
fallit. qui de loci stabilitate confidit. Ro¬
gamus uos fr̃s. ut quiescat iã indigna¬
tio ur̃a & desinat inquietatio ur̃a. Sin
autẽ facite qͦd uultis. scͥbite ut uultis. ꝑse¬

Expanded text:
to apud alienos quod non potuit inter suos, ne to apud alienos quod non potuit inter suos, ne certa pro incertis desereret, tenuit quo jam fruebatur, spernens quod sero sibi offerebatur. 4. Desinite cum semper apud vos gyrovagus fuisset, et, ut scribitis, contra suum propositum et abbatis imperium, in proprios usus quod de arte sua conquirebat expenderet, gaudeat qui eum diligit, quod apud nos Deo miserante sanatus sit. Testimonium enim ei perhibemus quod nusquam modo aliqua occasione vagatur, sed quiete perseverans in monasterio, pauper inter pauperes sine querela conversatur, primam fidem, quam quidem apud vos promisit sed non tenuit, non irritam, ut dicitis, faciens, sed ratam integramque custodiens, morum utique conversione, et obedientissima conversatione, sine qua sese fallit qui de loci stabilitate confidit. Rogamus vos, fratres, ut quiescat jam indignatio vestra, et desinat inquietatio nostra. Sin autem, facite quod vultis, scribite ut vultis, perse
Abbreviated transcription (Latin):
de nr̃is ad uos maioris ꝑfectionis gr̃a. & arti¬
oris uite desidio conuolaui̾t. ñ solum ñ cau¬
samur: si ei in tali studio consulitis. s & mul¬
tum p̃camur ut ħ faciatis. Aec offensos nos
in medicinali arte scłarib deseruisse. ⁊ p̃mq
qui ħ dix̃ falsitatis arguitis. Si mentit᷑ sit
ħ fecerit: in magno intĩm ꝑiculo fuit. Quis
ii tam inhumanꝰ qui sic ꝑiclitanti ñ succur¬
ieret si posset. ñ consuleret si nosset: At tam̃
siut asseritis ñ compulsꝰ obedientia s ꝓpͥi
questꝰ cupiditate. ac uagandi curiositate.
hac illacq artẽ suam uenditans discurrebat.
quid cause extitit qd a uob̾ discefsit: An
quia iam tandẽ censure pastorał districtiõe.
ñ eilicebat quod añ licuerat: Cur gͥ cum
um ap̃ nos eẽt uolentes eum reuocare ad
ꝑsuadendum de reditui ꝓmisistis ei quietẽ
in claustro. nͥ qr ħ uelle hominẽ noueratis.
ħ̃ quesisse memineratis: at ille iam adep-¬

Expanded text:
de nostris ad vos majoris perfectionis gratia et arctide nostris ad vos majoris perfectionis gratia et arctioris vitae desiderio convolaverit, 70 non solum non causamur si ei in tali studio consulitis, sed et multum precamur ut hoc faciatis; nec offensos nos in medicinali arte saecularibus deserviisse; ipsumque, qui hoc dixit, falsitatis arguitis. Si mentitus sithaec fecerit, in magno interim periculo fuit. Quis vero tam inhumanus, qui sic periclitanti non succurreret si posset, non consuleret si nosset? Attamen si, ut asseritis, non compulsus obedientia, sed proprii quaestus cupiditate ac vagandi curiositate, hac illacque artem suam venditans discurrebat, quid causae exstitit quod a vobis discessit? An quia jam tandem censurae pastoralis districtione non ei licebat quod ante licuerat? Cur igitur cum jam apud nos esset, volentes eum revocare, ad persuadendum de reditu promisistis ei quietem in claustro, nisi quia hoc velle hominem noveratis, hoc quaesisse memineratis? At ille, jam adep
Abbreviated transcription (Latin):
terii nomen in nr̃is posiumꝰ littĩs. qͣsi mox
ut ierum uocabula scunꝰ. etiam res ipsas
nouerimꝰ. Multum gͦ ualet mͥ michaelis
Gabrieł. Raphaeł nomina nosse qñ ex solo
auditu uocabulorum. etiam de ipsorum
beatorũ sp̃uum cognitione: iam beat᷑ sum.
ꝑadysum & t̾cium celum nominare. si ã
ñ raptꝰ cum apło solis ex nominib sec̾ta
celestia iam noui. & audiui ineffabilia uer¬
ba quȩ ñ licet homini loqui. S tultꝰ ego
qui iam sciens nomen di mei nescio quid
adhuc suꝑfluo cotidie gemo: frustra suspi¬
rans & dicens cum ꝓpħa. Uultum trum
dñe requiram. Et illud. Qñ ueniam et¬
& apparebo ante faciem dei: Et ostende faciem
tuani & salui erimus: E quidem quid uobis
facimus. quod nob̾ fieri nolimus: hec nos utiq
nolle putatis. ut quis a nr̃o monastĩo disce¬
dens monachꝰ in alio suscipiatur. Utinã om̃s
nob̾ cõmissos. sine nob̾ saluare possetis. diqͥs

Expanded text:
terii nomen in nostris posuimus litteris; quasi mox terii nomen in nostris posuimus litteris; quasi mox ut rerum vocabula scimus, etiam res ipsas noverimus. Multum ergo valet mihi Michaelis, Gabrielis, Raphaelis nomina nosse, quando ex solo auditu vocabulorum, etiam de ipsorum beatorum spirituum cognitione jam beatus sum. paradisum et tertium coelum nominare, si, etiam non raptus cum Apostolo, solis ex nominibus secreta coelestia jam novi, et audivi ineffabilia verba quae non licet homini loqui. Stultus ego, qui jam sciens nomen Dei mei, nescio quid adhuc superflue quotidie gemo, frustra suspirans et dicens cum Propheta: Vultum tuum, Domine, requiram ; et illud: Quando veniam et apparebo ante faciem Dei? et: Ostende nobis faciem tuam, et salvi erimus . 3. Sed quid est quod vobis facimus, quod nobis fieri nolumus? Hoc nos utique nolle putatis, ut quis a nostro monasterio discedens monachus, in alio suscipiatur. Utinam omnes nobis commissos, sine nobis salvare possetis! Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
debimuis. qñ uos inde uob̾ satisfacitis ꝓ nob̾.
scientes ꝓculdubio pͥus a nob̾ fuisse recep¬
tum. qͣm a uob̃ excõmunicatũ: Cum aũ
si ucte fc̃m sit: uos uiditis. Aestat igit᷑
sciendum. & hoc tm̃ queritur inter nos. an
rõnabiliter susceptꝰ fuĩt. Et uosqͥdem qm̃ de
ignoto monasti̾o monachum regłariter
posse suscepi negare ñ potestis: ur̃m nobis
notum ẽẽ contenditis. Negamus & nͨ cre¬
ditis. uerum si ñ creditis simpliciter ne¬
gantib credite uł iurantib. In uĩtate
que ds ẽ uob̾ dicimꝰ. nec nouimus uos nec
noscimus: ignotoꝵ scͥpta suscepimꝰ ad
ignotos rescͥpsimus. Sensimus quidem
stimulatõnes & inquietationes ur̃as. s
necdum stimulatores & inquietatores ip̃s
agnouimꝰ. Uos tñ ad coniuncendũ nos de
sunulata iguorantia inuictissimũ argi¬
mentũ inducitis ñ posse uidelicet eẽ igni
tos nob̾ qͦrum & ab̃b̃is scilicet & ipsiꝰ monas¬

Expanded text:
debimus, quando vos inde vobis satisfacitis pro nobis, debimus, quando vos inde vobis satisfacitis pro nobis, scientes procul dubio prius a nobis fuisse receptum, quam a vobis excommunicatum? Cum autem si recte factum sit, vos videritis. 2. Restat igitur sciendum, et hoc tantum quaeritur inter nos, an rationabiliter susceptus fuerit. Et vos quidem, quoniam de ignoto monasterio monachum regulariter posse suscipi negare non potestis, vestrum nobis notum esse contenditis. Negamus, et non creditis. Verum si non creditis simpliciter negantibus, credite vel jurantibus. In veritate, quae Deus est, vobis dicimus: nec novimus vos, nec noscimus, ignotorum scripta suscepimus, ad ignotos rescripsimus. Sensimus quidem stimulationes et inquietationes vestras, sed necdum stimulatores et inquietatores ipsos agnovimus. Vos tamen ad convincendum nos de simulata ignorantia invictissimum argumentum inducitis, non posse videlicet ignotos esse nobis, quorum et abbatis scilicet et ipsius monas
Abbreviated transcription (Latin):
peiora unxistis. & rursum nob̾ iurgiorũ
seminaria transmisistis. que absit ut ger¬
minent. sic̃ nec p̾ora germinarunt in nob̾:
ne tñ ñ respondendo culpam que ñ ẽ cognoᷤ¬
cere uideamur. hoc etiam scdo ad ea que ꝓ¬
caciter obicitis: ueraciter respondemꝰ. Hoc
totum nr̃a culpa ẽ qͣntum estimamꝰ: ħ gnͣ¬
dis illa iniuria qͣm uob̾ facimꝰ. qđ monac¬
chum solum ꝑegͥnum. pauꝑem. miserabi¬
lem. animȩ suȩ ꝑiculum fugitantẽ. sałm
suam sollicite querentẽ. pulsantẽ suppli¬
cantem. suscepimꝰ: seu qͦd talẽ taliter sus¬
ceptum denuo sine causa ñ eiͤcinus. ut qđ
edificauimus itm destruentes: p̃uaricato¬
res nos constituamꝰ. hinͨ regule. hinc cano¬
num. huic ipsiꝰ naturał legis tnͣsgressores
iudicamur. Opponitis enim indignantes.
cur ur̃m &̾ a uob̃ excõmunicatũ nob̾ soci¬
are p̃sumpsimꝰ. qͦd utiq ab alio pati no¬
lumꝰ. S de excõmunicatione quid respõ¬

Expanded text:
pejora junxistis, et rursum nobis jurgiorum pejora junxistis, et rursum nobis jurgiorum seminaria transmisistis quae absit ut germinent! sicut nec priora germinarunt in nobis, ne tamen, non respondendo, culpam, quae non est, agnoscere videamur, hoc etiam secundo ad ea quae procaciter objicitis, veraciter respondemus. Haec tota nostra culpa est, quantum aestimamus, haec grandis illa injuria quam vobis fecimus, quod monachum, solum, peregrinum, pauperem, miserabilem, animae suae periculum fugitantem, salutem suam sollicite quaerentem, pulsantem, supplicantem suscepimus; seu quod talem, taliter a nobis susceptum, denuo sine causa non ejicimus, ut, quod aedificavimus iterum destruentes, praevaricatores nos constituamus. Hinc Regulae, hinc canonum, hinc ipsius naturalis legis transgressores judicamur. Opponitis enim indignantes, cur vestrum et a vobis excommunicatum nobis sociare praesumpsimus, quod utique ab alio pati nolumus. Sed de excommunicatione quid respon
Abbreviated transcription (Latin):
fietꝰ. fugio meã dampnationẽ. ñ congre¬
gationẽ: ꝑditionẽ ñ religionẽ. Consulite
salutẽ querenti. aꝑite pulsanti. suiꝰ nos
uidentes constantiã. audientes causam.
& nullã contͣ eam calũpniã: anniumꝰ
intͦitum. ꝓbauimꝰ susceptũ. astriuxunꝰ
ꝓbatum: tenemꝰ ꝓfessum. Nec intrare com¬
pulimus: ner exire cogemꝰ. Quamius sieũ
rit ñ rediret: s magis se adhuc a uobis
elongaret. Desinite gͦ fr̃s desinite. tam
indebitis innoxios lacessere iniuriis.
& cassis scͥptitationib inquietare: quia
nec cumulatis etiam contumeliis ꝓuoca¬
ri potĩmꝰ. ut uob̾ nͥ qđ reu̾entie ẽ respon¬
deamꝰuec minis ex t̾ieri. quo minꝰ mona¬
chũ teneamꝰ. quẽ regłarit̃ suscepisse noᷤ
odestiȩ quidem uĩȩ erat o boni fr̃s. suꝑ
querimonia ur̃a. pͥori nr̃a satisfactione
contentos eẽ debere: & iam ab inmĩtorum
infestatione qucescere. S quia pͥorib malis

Expanded text:
fretus, fugio meam damnationem, non congrefretus, fugio meam damnationem, non congregationem, perditionem, non religionem. Consulite salutem quaerenti, aperite pulsanti. » Cujus nos videntes constantiam, audientes causam, et nullam contra eum calumniam, annuimus introitum, probavimus susceptum, adstrinximus probatum, tenemus professum. Nec intrare compulimus, nec exire cogemus. Quamvis si eum rit non rediret, sed magis se adhuc a vobis elongaret. Desinite ergo, fratres, desinite tam indebitis innoxios lacessere jurgiis, et cassis scriptitationibus inquietare: quia nec cumulatis etiam contumeliis provocari poterimus ut vobis, nisi quod reverentiae est, respondeamus, nec minis exterreri quominus monachum teneamus, quem regulariter suscepisse nos  erat, o boni fratres, super querimonia vestra priori nostra satisfactione contentos esse debere, et jam ab immeritorum infestatione quiescere. Sed quia prioribus malis
Abbreviated transcription (Latin):
chũ ñ solum deb̾e suscepi ad habitandũ
ꝓhospite quanto cupit temꝑe s etiam in¬
uentum utilẽ suãderĩ ad manendũ omni
fiẽm egerimꝰ. Nam cum ueniens se suscipi
a nob̾ humilit̃ postulaiet: p̾mo quidẽ
repulsꝰ. deiñ ammonitꝰ ẽ. ut ad monasti¬
umsuum iediret. S ille ñ acquiescens in
uicinã nob̾ heremũ se contulit ibiq .uii.
ferme menses nullã int̾u passus calũp¬
niam: quiete habitauit. S cum sͥtutũ
non credẽt. quod solus degeret. pꝰ pͥmamre¬
pulsam id ip̃m qͦd pͥꝰ. a nob̾ requirere non
erubuit. Rursum nos ãmonentes eum de
reditu. cum causam sue ab eo discessionis
inquueremꝰ: abbas inquit m̃s habebat
me ñ monachũ s medicũ. Cogebat seruire
pͥncipũ. medi me compellebat etiam ty¬
rannis. raptorib. excõmunicatis. Quod
animȩ meȩ ꝑicłm. cũ ei nunc pͥuatim.
nc̃ palã suggessissem. nec ꝓfecissem: quo¬
riundã tandẽ sapientiũ uiroꝵ. consilio

Expanded text:
chum non solum debere suscipi ad habitandum pro hospite, quanto cupit tempore, sed etiam inventum utilem suaderi ad manendum omni fratrem egerimus Nam cum veniens se suscipi a nobis humiliter postularet, primo quidem repulsus, deinde admonitus est ut ad monasterium suum rediret. Sed ille non acquiescens, in vicinam nobis eremum se contulit, ibique septem ferme menses, nullam interim calumniam passus, quiete habitavit. Sed cum sibi tutum non crederet quod solus degeret, post primam repulsam, idipsum quod prius a nobis requirere non erubuit. Rursus nos admonentes eum de reditu, cum causam suae ab eo discessionis inquireremus: « Abbas, inquit, meus habebat me non monachum, sed medicum. Cogebat servire, ncipum, mederi me compellebat etiam tyrannis, raptoribus, excommunicatis. Quod animae meae periculum cum ei nunc privatim nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam tandem sapientium virorum consilio
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e & dilectionis impendere sͥ¬
n possunt absentes amici: puto & me¬
si debere tͥ & mͥ deberi a te. Nonsolum
ob ꝯsortium ꝓpositi & ꝓfessionis. s etiã
ex debito nr̃e inuicẽ pͥstinȩ societatis. Qe
tam gͣta ut̾q tamq debita deuotio. qͣn¬
tum in uno qͦ nr̃m ferueat. in nullo eui¬
dentiꝰ agnoscere seu innotesce possumꝰ:
qͣm alt̾utrum ñ celemꝰ. siqͥd forte de
alt̾itio quod ñ dacat audimus. Audins autẽ
ego de ce qͥl de scõ conuentu tuo abbatiam
u bispania construere uelis. Quod mͥ i mi¬
rum in magnã ammirationẽ uenit quid
cause uidelicet sit quid consilii. quid ue uti¬
litatis. qͦd filios tuos exulare cupis. in lo¬
cum utiq tam longiiquũ. tanto sumptu
et labore. & q̃rendiun. & edificandum. cũ
ꝓpe te hĩe possis uͥ eos colloces. lã edifica¬
tum. & bñ p̃ꝑatum. Nec enim ut reor hinc
te excusare pot̃. qͦd locꝰ ille tuus ñ sit: cum
tenet tͥ requirenti negaret: Immo si uel¬

Expanded text:
et dilectionis impendere sibi possunt absentes amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te, non solum ob consortium propositi et professionis, sed etiam ex debito nostræ invicem pristinæ societatis, quæ tam grata utrique, tamque debita devotio, quantum in unoquoque nostrum ferveat, in nullo evidentius agnoscere seu innotescere possumus, quam si alterutrum non celemus, si quid forte de alterutro quod non deceat, audimus. Audivi autem ego de te, quod de sancto conventu tuo abbatiam in Hispania construere velis. Quod mihi nimirum in magnam admirationem venit, quid causæ videlicet sit, quid consilii, quidve utilitatis, quod filios tuos exsulare cupis, in locum utique tam longinquum, tanto sumptu et labore et quærendum, et ædificandum: cum prope te habere possis, ubi eos colloces, jam ædificatum et bene præparatum. Nec enim ut reor hinc te excusare potes, quod locus ille tuus non sit; cum tenet, tibi requirenti negaret? Immo si vel
Abbreviated transcription (Latin):
et ẜ tnͣsibunt ait płimi. & multiplex
erit scientia. ampliorẽ scilicet ieri
noticiam ꝓmittens & ip̃e postis. Si gͦ ut
trum. & quanto uicunores aduentu sal¬
uatoris extiterunt. tanto mystĩum sa¬
lutis pleniꝰ ꝑceꝑunt: ñ ẽ dubium quin
his qui et p̃sentes fuerunt multo ampliꝰ
contułit ierum ip̃arum exhibitio atq
presentia exhibentis. Deniq & audiunt. Bĩ
oculi qui uident que uos uidetis. Item. Uosꝰ
autem dixi amicos: quia omina q̃cumq
audiuii a pr̃e meo nota feci uob̃. Multi in¬
quit ieges & ꝓpħe uoluerunt uidere que
uos uidetis & ñ uidunt: & audire que
auditis & ñ audierunt. Quare : Ut uide
obscureq presenserant. Alioquin quid
opꝰ erat foris uidẽ carnem. & carnis audi¬
re sermones: si iam intꝰ a sp̃u fuerant ꝑ¬
fecte instructi de omnib. p̃sertun cum
dũs dicat. Caro ñ ꝓdest quicquã. sp̃c ẽ qͥ

Expanded text:
transibunt, ait, plurimi et multiplex erit scientia ; ampliorem scilicet rerum notitiam promittens et ipse posteris. Si ergo, ut trum; et quanto viciniores adventui Salvatoris exstiterunt, tanto mysterium salutis plenius perceperunt : non est dubium, quin his qui et praesentes fuerunt, multo amplius contulerit rerum ipsarum exhibitio, atque praesentia exhibentis. Denique et audiunt, Beati oculi qui vident quae vos videtis ; item: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Multi, inquit, reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Quare? ut videlobscureque praesenserant. Alioquin quid opus erat foris videre carnem, et carnis audire sermones, si jam intus a Spiritu fuerant perfecte instructi de omnibus? praesertim cum Dominus dicat, Caro non prodest quidquam, spiritus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
e in alia epła memuim me ad te sic inter
angtias dissimulare. t̾ tñ durumẽ sic affecto
cunctas indicare. S ecce uñ meas tͥ curas cͤdidi
leuigari: inde fateor ampliꝰ gͣuari mesentio.
Nam añ qͥdem sola q̃ te uinotescente ꝑceꝑam:
aut dolebã aut metuebã. Nunc aũ quid unqͣm
mali euenire pot̃. qͦd ego ñ metuã: Immo uix¬
ta tuum ouidiũ. Qñ ego ñ tunui gͣuiora ꝑi¬
cula ueris: Ego quippe suspectꝰ omĩa. quo
incertꝰ de omĩb: ueram sepe de falsis tͥsti¬
ciam contrahe cogor. Mens siquidẽ quã
semel affecerit caritas: sui iuris eẽ ñ sinit᷑.
Metuit que nescit dolet qͦd ñ oportet. sol¬
compatit᷑ nolens. miseret᷑ inuita. Et qͥa
uides fili nec meam menticłosã industͥã.
nec tuã piam prudentiã. in hac parte
ꝓdẽẽ mͥ: iam q̃so nolicelare q̃ cͥca te agũ¬
tur: ne uñ te mͥ parcẽ putas. mag̃ affligaᷤ.
Opuscula mea q̃ habes: da oꝑam cum

Expanded text:
e et alia in epistola memini me ad te sic inter e et alia in epistola memini me ad te sic inter tias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare . » Sed ecce unde meas mihi curas credidi levigari, inde fateor amplius gravari me sentio. Nam ante quidem sola quae te innotescente perceperam, aut dolebam, aut metuebam; nunc autem quid unquam mali evenire potest, quod ego non metuam? Imo juxta tuum Ovidium . Quando ego non timui graviora pericula veris? eo quippe suspectus omnia, quo incertus de omnibus, veram saepe de falsis tristitiam contrahere cogor. Mens siquidem quam semel affecerit charitas, sui juris esse non sinitur. Metuit quod nescit, dolet quod non oportet, solcompatitur nolens, miseretur invita. Et quia vides, fili, nec meam meticulosam industriam, nec tuam piam prudentiam in hac parte prodesse mihi, jam, quaeso, noli celare quae circa te aguntur, ne unde te mihi parcere putas, magis affligas. Opuscula mea quae habes, da operam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
niuaris: in tantum tͥ tua p̃mia minus.
Elige gͦ qͦs eligas: an qͥ gͣuando iuuant.
anqͥ iuuando gͣuant. Hi t̾ ꝓmeritores: illi
fraudatores mĩtoꝵ existunt. Nam qͥ socii
laboris. ꝓculdubio & mercediᷤ participes
erunt. Sciens gͦ te missũ iiuare. ñ iuuari:
illi te agnosce uicarium qͥ uenit ministͣre¬
it ñ ministͣri. Plura tͥ ad tui ꝯsolationem
secbere uolebã: s ñ fuit necessariũ. Nam qͥd
opꝰ ẽ uerb̾ suꝑfluis mortuã cartam unplere.
uͥ uiua p̃sens loquit᷑: Diso siquidẽ pͥore.
puto qͦd ista tͥ sufficiant. & ad eiꝰ p̃sentiã
sp̃c tuus reuxit: ita ut iam ꝯsolationẽ
scͥptorum ñ reqͥras. cui int̾im licet u̾borum
illiꝰ solatio releuari. In qͦ & ꝑ qͣm meum qͦ
quippe ut bene nosti idem mecũ ꝯ silium
eadem solet cẽ uoluntas: Ad euindem lxu.¬
ince ꝓ te sollicitudinis remediũ. si
tuate ñ indicante nescurẽ incõmoda. Uñ¬

Expanded text:
juvaris, in tantum tua tibi praemia minuis. juvaris, in tantum tua tibi praemia minuis. Elige ergo quos eligas, an qui gravando juvant, an qui juvando gravant. Hi tibi promeritores, illi fraudatores meritorum existunt. Nam qui socii laboris, procul dubio et mercedis participes erunt. Sciens ergo te missum juvare, non juvari, illius te agnosce vicarium qui venit ministrare, non ministrari. Plura tibi ad tui consolationem scribere volebam; sed non fuit necessarium. Nam quid opus est verbis superfluis mortuam chartam implere, ubi viva praesens loquitur? Viso siquidem Priore, puto quod ista tibi sufficiant, et ad ejus praesentiam spiritus tuus revixerit, ita ut jam consolationem scriptorum non requiras, cui interim licet verborum illius solatio relevari, in quo et per quem meumquippe, ut bene nosti, idem mecum consilium, eadem solet esse voluntas. 76 EPISTOLA LXmeae pro te sollicitudinis remedium, si tua te non indicante nescirem incommoda. Und
Abbreviated transcription (Latin):
uitori meo. Uide qͦmͦ te oporteat pat̾nam
portare sarcinã. Si enim sic portas ut me
ñ alleues. s mag̃ p̃mas: tu quidẽ es onera¬
tus. s ego ñ sum exonerat᷑ hoc aũ onus
animar̃ ẽ: & infirmar̃. Nam q̃ sane st̃.
portari ñ indigent.: ac ꝑ ħ nec onꝰ sunt.
Qͦscumq gͥ de tuis inuenis tͥstes. pusil¬
lanimes. murmuriosos: ip̃orum te prẽm
ip̃orum te noui̾s ẽẽ abb̃em. Consolando.
exortando. inc̾pando. agis opꝰ tuum. poroꝰ
onꝰ tuum &e portando sanas. qͦs samando
portas. Si quis uͭ ita sanꝰ ẽ ut magis uil
te q̃m̃ uiuetur a te: huiꝰ te ñ prẽm. s parem.
comitẽ ñ abbem agnoscas. Quid gͥ causaris
te aliqͦrum qͥ tecum sunt mag̃ gͣuari ꝯsor¬
tio q̃ frui solatio. cum sołꝰ omĩũ omĩb datꝰ
sis solacium. tanꝗͣ omĩb sanior. omnib
fortior. qͥ omĩb sufficias ꝑdĩ grãm solaciari.
et a nemine oĩum indigeas confortari: Deni¬

Expanded text:
jutori meo. Vide quomodo te oporteat paternam jutori meo. Vide quomodo te oporteat paternam portare sarcinam. Si enim sic portas ut me non alleves, sed magis premas; tu quidem es oneratus, sed ego non sum exoneratus. 2. Hoc autem onus animarum est, et infirmarum. Nam quae sanae sunt, portari non indigent, ac, per hoc, nec onus sunt. Quoscunque igitur de tuis inveneris tristes, pusillanimes, murmurosos, ipsorum te patrem, ipsorum te noveris esse abbatem. Consolando, exhortando, increpando agis opus tuum, portas onus tuum, et portando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est ut magis juvet te quam juvetur a te, hujus te non patrem, sed parem, comitem, non abbatem agnoscas. Quid igitur causaris te aliquorum qui tecum sunt magis gravari consortio quam frui solatio, cum solus omnium omnibus datus sis solatium, tanquam omnibus sanior, omnibus fortior, qui omnibus sufficias per Dei gratiam solatiari, et a nemine omnium indigeas confortari? Deni
Abbreviated transcription (Latin):
piisq q̃rimoniis: me qͦ excitas ad plan¬
& anxietates audire. Uerum q ħ ip̃a
mala q̃ te iniuenisse causaris. & ego
preuid̾am. & tͥ si recordaris predixeram:
puto te leuiꝰ prescita portare deb̾s & mͥ
ac plusqͣm satis crucior te carendo te non
uidendo. te dulcissimo mͥ solatio ñ fruen¬
do: ita ut pene peniteat me qͦd te elonga¬
uerum a me. Et licet caritas hoc cogẽt. qͣ¬
cumq tñ necessitate qͦ te ñ uideã missum:
plango te tanꝗ̃ amissũ. Cum gͦ suꝑ hocã
uelut quodã tue pusillanimitatis baculo
me ꝑcellis. qui mͥ debueras eẽ baculus sus¬
tentatõnis. tͥsticiam suꝑ tͥsticiam ingers
&e cruciatum cruciatib addis. Et si mich
pium ẽ nullas tuas ang̾tias dissimulare.
tͥ tñ durum ẽ sic affecto cunctas indicare.
Qa enim neceẽ ẽ satiꝰ sollicitum ampli soll¬
citare. & absentia filii. saucia patͥs iuscera
gͣuiorib torq̃re dolorib : Dnꝰ meũ tͥ parti
sum ut filio. ut necessario: ut fideli coad¬

Expanded text:
piisque querimoniis me quoque excitas ad planet anxietates audire. Tangit et amala, quae te invenisse causaris, et ego praevideram, et tibi, si recordaris, praedixeram, puto te levius praescita portare debere, et et plusquam satis crucior te carendo, te non videndo, te, dulcissimo mihi solatio, non fruendo; ita ut pene poeniteat me quod te elongaverim a me. Et licet charitas hoc cogeret, quacumque tamen necessitate, quo te non videam, missum, plango te tanquam amissum. Cum ergo super hoc etiam velut quodam tuae pusillanimitatis baculo me percellis, qui mihi debueras esse baculus sustentationis; tristitiam super tristitiam ingeris et cruciatum cruciatibus addis: et si mihi pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare. Quid enim necesse est satis sollicitum amplius sollicitare, et absentia filii saucia patris viscera gravioribus torquere dololoribus? Onus meum tibi partitus sum ut filio, ut necessario, ut fideli coad
Abbreviated transcription (Latin):
lum ep̃atib ꝓpͥis absumꝰ: s etiam in eodẽ
archiep̃atu ñ degimꝰ. Putamꝰ aũ qđ ñ de
cuicumq notis s tantũ de nob̾ notis
monastĩis monachos susciꝑe ꝓhibem᷑.
Alioquin cum nullum monast̾ium sit
qͥd alicui nocum ñ sit: nullũ nob̾ relinqͥ¬
tui: de qͦ qͥs regłarit̃ suscipiat᷑. Quomͦ¬

Expanded text:
us propriis absumus, sed etiam in eodem archiopiscopatu non degimus. Putamus autem quod non de cuicumque notis, sed tantum de nobis notis monasteriis monachos suscipere prohibemur; alioquin, cum nullum monasterium sit quod alicui notum non sit, nullum nobis relinquitur de quo quis regulariter suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m laudunensem. cum rege parit᷑ &e mul¬
tis aliis ieuẽndis ꝑsonis. qͥ se utiq auctoreᷤ
in his & pͥncipes extitisse mimine difficẽ¬
tur. Si bũ egerunt quid ad me. si aliter
qͥd eque ad me: An tota & sola culꝑamea
est qd affui. homo soł latebris dignꝰ. soli
m̾ uidex. soli accusator &e arbit̾ contisticut᷑.
quatenꝰ monstret actio qͦd ht̃ ꝓfessio. et
nom̃ monachi solitaria mͥ conuersatio
interp̃cetur: Affui enim negare ñ possũ:
s uocatꝰ. s tractꝰ. Si ħ amicis nr̃is displi¬
cuit: fateor & mͥ. ytinã ñ issem ad illa:
utinam ñ irem ad similia. Utinam et
nuꝑ ñ issem uͥ uidissem adu̾sum eccłam
apłica prohdolor auctoritate uiolentã
armari cyrannidẽ: quasi ñ satis ꝑ se
insanisset. Tum demũ sensi uixta ꝓpħ̾am
adherescere linguam meã palato meo:
cum subito pondꝰ suꝑ icctum ẽ nr̃is cerui¬
cib atq irre fragabił auctoritaᷤ litt̾arum.

Expanded text:
episcopum Laudunensem, cum Rege pariter et 56 mulepiscopum Laudunensem, cum Rege pariter et 56 multis aliis reverendis personis qui se utique auctores in his et principes exstitisse minime diffitentur. Si bene egerunt, quid ad me? si aliter, quid aeque ad me? An tota et sola culpa mea est quod adfui, homo solis latebris dignus; soli mihi judex, soli accusator et arbiter constitutus, quatenus monstret actio quod habet professio, et nomen monachi solitaria mihi conversatio interpretetur? Adfui enim, negare non possum; sed vocatus, sed tractus. Si hoc amicis displicuit; fateor, et mihi. Utinam non issem ad illa, utinam non irem ad similia. Utinam et nuper non issem, ubi vidissem adversum Ecclesiam apostolica proh dolor! auctoritate violentam armari tyrannidem, quasi non satis per se insanisset. Tum demum sensi juxta prophetam adhaerescere linguam meam palato meo : cum subito pondus superjectum est nostris cervicibus, atque irrefragabilis auctoritas litterarum.
Abbreviated transcription (Latin):
sit: fligite nunc utrumlibet. Aut negate
certe: aut fatemini me horũ auctorẽ. Si
feci laude dignum ẽ laudabilia ꝑegisse:
x inique redarguor uñ laudari meruerã
Siñ feci ut laudẽ ñ merui: sic ꝓfecto nec
uituꝑationẽ. Nouum genꝰ detractionis. &
reuera simile aliquid hñs oꝑi balaam:
qui ductꝰ & conductꝰ ad maledicendũ ppło.
magis bñdictionib cumulabat. Quid
iustiꝰ. quid iocoͣndiꝰ. ut quẽ rep̃hendẽ intẽ¬
dis plus cõmendes. ut p̃coniis ꝓ coninciis
utaris nesciꝰ. & uolens detraħe. laudes
inuit᷑: Quasi uͦ nulla mea mala inueni
adiciant aliena. At ego nec indignis ui¬
tuꝑationib moueor: nec indebitas reci¬
pio laudes. Nicħ mea refert de his qͦꝵ
auctor ñ extiti. Laudent si uolunt. uł
uituꝑent si audent. de pͥmo quidein dĩm
albanensem. de scd̃o uͦ dñm remensem. por¬
io de t̾tio eundẽ eque archiep̃m. simul et

Expanded text:
sit. Eligite nunc utrumlibet: aut negate sit. Eligite nunc utrumlibet: aut negate certe, aut fatemini me horum auctorem. Si feci; laude dignum est laudabilia peregisse, et inique redarguor, unde laudari merueram. Si non feci; ut laudem non merui, sic profecto nec vituperationem. Novum genus detractionis, et revera simile aliquid habens operi Balaam, qui ductus et conductus ad maledicendum populo, magis benedictionibus cumulabat . Quid justius, quid jucundius, quam ut quem reprehendere intendis, plus commendes; ut praeconiis pro conviciis utaris nescius; et volens detrahere laudes invitus? Quasi vero nulla mea mala invenia potius adjiciant aliena. 2. At ego nec indignis vituperationibus moveor, nec indebitas recipio laudes: nil mea refert de his, quorum auctor non exstiti. Laudent si volunt, vel vituperent, si audent; de primo quidem dominum Albanensem, de secundo vero dominum Remensem; porro de tertio eumdem aeque archiepiscopum simul et