comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ant maria cõmouent quorum furibũcda mẽs
clitum nditium de astris aliquis quo iuditõ
lacedemoma mulier furiar una aduemet.
Fodem enim modo multa auaticmãtibus
sepe predicta sunt neq solum uerbis set etia
uersibꝰ quos olimfaum uatesq emebant. Si¬
militer martius et publitius uates cecinisse
dicuntur quo degenere apollinis opera pro¬
lata sunt. Credo etiam inhelitus quosdam
terraru fuisse quibus ĩtlate mẽtes oracula
funderent. Atq hec quidem uatum ratio ẽ
nec dissimilis sane sõmor. Nam que uigilã¬
tibus accidũt uatibus eadem nobis dormiẽ
ne corpore. Qui quia uixit ab omni cterm¬
tate uersatusq ẽ cum ĩmũabilibꝰ anmis dia
que mnatura rexu sut uidet si modo tẽ¬
peratis escis modicisq potionbꝰ ita ẽ affect
ut sopito corpore ipse uigilet hec sõmãtis ẽ
diumatio. Hic magna quedam eroritur
neq ea naͣlis set arfifitiosa sõmor Antipho¬

Expanded text:
aut maria commovent, quorum furibunda mens vaut maria commovent, quorum furibunda mens vclitum iudícium inter deás tris aliquis, Quó iudicio Lácedaemonia múlier, Furiarum úna, adveniet. Eodem enim modo multa a vaticinantibus saepe praedicta sunt, neque solum verbis, sed etiam Versibus, quos olim Fauni vatesque canebant. Similiter Marcius et Publicius vates cecinisse dicuntur; quo de genere Apollinis operta prolata sunt. Credo etiam anhelitus quosdam fuisse terrarum, quibus inflatae mentes oracla funderent. Atque haec quidem vatium ratio est, nec dissimilis sane somniorum. Nam quae vigilantibus accidunt vatibus, eadem nobis dormientne corpore. Qui quia vixit ab omni aeternitate versatusque est cum innumerabilibus animis, omnia, quae in natura rerum sunt, videt, si modo temperatis escis modicisque potionibus ita est adfectus, ut sopito corpore ipse vigilet. Haec somniantis est divinatio. Hic magna quaedam exoritur, neque ea naturalis, sed artificiosa somniorum Antipho
Abbreviated transcription (Latin):
motum dixit instare Necꝰ uero unꝙͣ aiũ
hominis naturaliter diuinat insicu ita
solutus ẽ et uaciuis ut eiplane mhil sit cũ
corpore quod aut uatibꝰ contigit aut dõ¬
mientibꝰ. Itaq ea duo genera adicearco.ꝓ¬
bantur et ut lixia Cratippo nro sipropteã
ꝙ ea proficiscũtur a natura sint sũma sane
modo ne sola. smnaute mhil esse mobseruati¬
onc putant multa tollunt quibꝰ ite rõcõti¬
netur. Sed quoma dant aliquid idq non
puum uaticinationi cum sõmis mhil est ꝙcũ
His magnopere pugnemꝰ p̃sertim cũ sint oĩ
no qui nullam diuinatione probent. Ergo
et hi quoꝵ animi spretis corporibꝰ aduołãt
et excurrũt foras ardore aliquo ĩflãmati at¬
q ĩcitati cernũt illa profecto que uaticinã¬
tes pronũtiant. multuq rebus ĩflãmãtur
tales anmi qui corporibꝰ nõ mherent ut hi
qui sono quodam uocum et frigiis cantibus
incitant᷑ multos nemora silucq młtos ãnes

Expanded text:
motus dixit instare. Nec vero umquam animus motus dixit instare. Nec vero umquam animus hominis naturaliter divinat, nisi cum ita solutus est et vacuus, ut ei plane nihil sit cum corpore; quod aut vatibus contingit aut dormientibus. Itaque ea duo genera a Dicaearcho probantur et, ut dixi, a Cratippo nostro; si propterea, quod ea proficiscuntur a natura, sint summa sane, modo ne sola; sin autem nihil esse in observatione putant, multa tollunt, quibus vitae ratio continetur. Sed quoniam dant aliquid, idque non parvum, vaticinationes cum somniis, nihil est, quod cum his magnopere pugnemus, praesertim cum sint, qui omnino nullam divinationem probent. Ergo et ii, quorum animi spretis corporibus evolant atque excurrunt foras, ardore aliquo inflammati atque incitati cernunt illa profecto, quae vaticinantes pronuntiant, multisque rebus inflammantur tales animi, qui corporibus non inhaerent, ut ii, qui sono quodam vocum et Phrygiis cantibus incitantur. Multos nemora silvaeque, multos amnes
Abbreviated transcription (Latin):
athemensi solone accepimꝰ oriente tirãm¬
dem multo ante prospitiũt quos prudẽtes
possumꝰ dicere idest prouidentes diuinos
millo modo possumꝰ nõ plus ꝙͣ milesium
Talem qui ut obigatores suos cõiũcẽt
cepisset magro milesio coemisse dicitur
Ammauerterat fortasse quada scientia
olearum ubertatem fore. Et quidẽ idem
primus defectioẽ solis que astiage regn¬
te facta est predixisse fertur. Multa me¬
dici młta gubernatores agricole etiam mul¬
ta presentiunt set millanꝰ eorum diuinati¬
onem uoco Ne illam quidem quam ab anax¬
imandro phisiço moniti lacedemonii sunt
ut urbem et tecta linquerent et armati ĩ cam
pis excubarent. ꝙ t̾motus instaret tum cu
et urbs totacorriut et in mõte taygeco ex¬
trema mõtis qi puppis auulsa est. ne phe¬
reides quidem ille pictagore magr̾ potiꝰ
diumꝰ Habebitur ꝙͣ phisicus quicu uidi¬
sset haustam aquam de iugi puteo terre

Expanded text:
Atheniensi Solone accepimus, orientem tyranniAtheniensi Solone accepimus, orientem tyrannidem multo ante prospiciunt; quos prudentes possumus dicere, id est providentes, divinos nullo modo possumus, non plus quam Milesium Thalem, qui, ut obiurgatores suos convinceretcoepisset, in agro Milesio coe+misse dicitur. Animadverterat fortasse quadam scientia olearum ubertatem fore. Et quidem idem primus defectionem solis, quae Astyage regnante facta est, praedixisse fertur. Multa medici, multa gubernatores, agricolae etiam multa praesentiunt, sed nullam eorum divinationem voco, ne illam quidem, qua ab Anaximandro physico moniti Lacedaemonii sunt, ut urbem et tecta linquerent armatique in agro excubarent, quod terrae motus instaret, tum cum et urbs tota corruit et e monte Taygeto extrema montis quasi puppis avolsa est. Ne Pherecydes quidem, ille Pythagorae magister, potius divinus habebitur quam physicus, quod, cum vidisset haustam aquam de iugi puteo, terrae
Abbreviated transcription (Latin):
qua obseruatioẽ meredibile sçiam que pt̃
else etiam sinc motu atq ĩpulsu deor cu
quid ex quo eueniat et quid quãq rẽsig¬
inficet crebra anmaduersione perspectũ
est. Altera diuinatione naturalis ut añ
dixi que phisica disputandi subtilitate
referenda est ad naturam deor a qua ut
doctissimis sapientissimisq placuit haustos
animos et libatos habemus. Cumq onnã
completa et refercta sint eterno sensu et
mẽte diuina neçesse est cogitioẽ diuinor
animor anmos humanos cõmoueri. Set
uigilantes animi uite necessitatibꝰ ẜuiunt
disiungũt q se a sotietate diuina uinclis
corporis imꝑediti. Rarũ est quodda ge¬
nus eor qui se acorpore auocent et ad di¬
uinarum retum cognitioẽ cura omniq stu¬
dio rapiantur. Horum sunt auguria nõ
diuim imꝑetus set xationis humanc na
et natura futura p̾sentiũt ut aquaꝵ flutio¬
nes et deflagratione futura aliqñ celiatq
terraꝵ. Alii aute in .x.p. exercitati ut de

Expanded text:
iam; quae potest esse etiam sine motu atque inpulsu deorum, cum, quid ex quoque eveniat, et quid quamque rem significet, crebra animadversione perspectum est. Altera divinatio est naturalis, ut ante dixi; quae physica disputandi subtilitate referenda est ad naturam deorum, a qua, ut doctissimis sapientissimisque placuit, haustos animos et libatos habemus; cumque omnia completa et referta sint aeterno sensu et mente divina, necesse est cognatione divinorum animorum animos humanos commoveri. Sed vigilantes animi vitae necessitatibus serviunt diiunguntque se a societate divina vinclis corporis inpediti. Rarum est quoddam genus eorum, qui se a corpore avocent et ad divinarum rerum cognitionem cura omni studioque rapiantur. Horum sunt auguria non divini impetus, sed rationis humanae; nam et natura futura praesentiunt, ut aquarum eluviones et deflagrationem futuram aliquando caeli atque terrarum; alii autem in re publica exercitati, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
locisdant. Conspicit inde sibi data romul.
esse priora auspitio regni stabilita scãna
solumq. Sed ut unde huc digressa ẽ r̾feãt
se oratio sinhil queam dispistare quã ob
rem quidq fiat set t̾mmodofieri eaque
cõmemoraui doceam parum ne epicuro
carneadi ue respondeam. Quid si etiam rõ
extat artifitose p̃sensionis facilis diunie
autem paulo obscurior. Que enim ettis q̃
fulguribus que portentis que astris p̃sen¬
tiũtur hec notata sunt obseruatioẽ diurna¬

Expanded text:
locis dant. Conspicit inde sibi data Romulus locis dant. Conspicit inde sibi data Romulus esse priora, Auspicio regni stabilita scamna solumque. Sed ut, unde huc digressa est, eodem redeat oratio: si nihil queam disputare, quam ob rem quidque fiat, et tantum modo fieri ea, quae commemoravi, doceam, parumne Epicuro Carneadive respondeam? Quid, si etiam ratio exstat artificiosae praesensionis facilis, divinae autem paulo obscurior? Quae enim extis, quae fulgoribus, quae portentis, quae astris praesentiuntur, haec notata sunt observatio
Abbreviated transcription (Latin):
fuit nec fictus ad opiniones imperitoꝵ s
a certis acceptus et posteris traditus. Itaq
romulus augur ut apud enniu est cu frẽ
item augure curãtes magna cu cura tu
cupientes regnidant opexam simul auspi¬
tio auguriods. In mõte Remus auspitio se de¬
uouet ꝙͣ scdam. Solus autem seruat. ac romu¬
lus pulcer malto. Querit auentino cerit ge¬
nus alte uolãtum. Certabant urbem romã
remoram ne uocarent. Omibꝰ cura uiris u¬
tar esset indupator. Expectant ueluti con¬
sul cum mittere signum uult omẽs auide
spectant ad carceris oras. Qua morr emittat
pictis e faucibus ortiss. Sic expectabat po¬
pulus atq ora tenebat Rebus utri magͥ uic¬
toria sic data regni. Interea solalbus edessit
minfera noctis. Exin candida se radiis de¬
dit icta foras lux. Et simul exaltolonge pl¬
cerrima prepes. Leua uolauit aiis et simul
aureus euorit᷑ sol. Cedunt de celoter qͥ tuor
corpora sancta Auium p̃petibus sese pulcsq

Expanded text:
fuit nec fictus ad opiniones inperitorum, sed fuit nec fictus ad opiniones inperitorum, sed a certis acceptus et posteris traditus. Itaque Romulus augur, ut apud Ennium est, cum fratre item augure Curantes magna cum cura tum cupientes Regni dant operam simul auspicio augurioque. †In monte Remus auspicio se devovet atque secundam Solus avem servat. At Romulus pulcher in alto Quaerit Aventino, servat genus altivolantum. Certabant, urbem Romam Remoramne vocarent. Omnibus cura viris, uter esset induperator. Exspectant; veluti, consul quom mittere signum Volt, omnes avidi spectant ad carceris oras, Quam mox emittat pictis e faucibus currus, Sic exspectabat populus atque ore timebat, Rebus utri magni victoria sit data regni. Interea sol albus recessit in infera noctis. Exin candida se radiis dedit icta foras lux, Et simul ex alto longe pulcherruma praepes Laeva volavit avis. Simul aureus exoritur sol, Cedunt de caelo ter quattuor corpora sancta Avium, praepetibus sese pulchrisque
Abbreviated transcription (Latin):
multitudins religiomis simulacra finge¬
rent set clifficultas laborq discendi diser¬
tam negligentiam reddidit. malũt enim
diserere ihilesse mauspitiis ꝙ quid sit e¬
discere. Quid est illo auspitio diuimus qđ
apud te est inmaxio ut utar potissimu te¬
auctore. hic iouis altisomi subito pennata
satelles arboris etrunco serpẽtis sauna mõ¬
su.Subigit ipsa feris transtigens unguibꝰ
anguemꝰ Semianimẽ et uarsa grauiter cer¬
uide micante Quem se intorquẽte lamãs
rostroq cruentans Iam satiata animos ia
diros ulta dolores abicit efflante et lace¬
ratum affligit in undam. Seq obitu a soł
nitidos cõiertit adortus hanc ubi p̾peti¬
bus pemus lapsuq uolante conspetit ma¬
rius diumi niminis augur taustaq signa
sue laudis redituis ue notauit. partibiss
intonuit celi pater ipse simstris. Sic aquile
Clarum firmauit iupiter omen. Atq ille
Romuli auguratus pastoralis nõ urbamis

Expanded text:
multitudinis religionis simulacra fingemultitudinis religionis simulacra fingerent. Sed difficultas laborque discendi disertam neglegentiam reddidit; malunt enim disserere nihil esse in auspiciis quam, quid sit, ediscere. Quid est illo auspicio divinius, quod apud te in Mario est? ut utar potissumum auctore te: Hic Iovis altisoni subito pinnata satelles Arboris e trunco serpentis saucia morsu Subrigit ipsa feris transfigens unguibus anguem Semianimum et varia graviter cervice micantem Quem se intorquentem lanians rostroque cruentans Iam satiata animos, iam duros ulta dolores Abicit ecflantem et laceratum adfligit in unda Seque obitu a solis nitidos convertit ad ortus. Hanc ubi praepetibus pinnis lapsuque volantem Conspexit Marius, divini numinis augur, Faustaque signa suae laudis reditusque notavit, Partibus intonuit caeli pater ipse sinistris. Sic aquilae clarum firmavit Iuppiter omen. Atque ille Romuli auguratus pastoralis, non urbanus
Abbreviated transcription (Latin):
Hec posse contemni uł etiam rideri p̃cla¬
re ĩtelligo set id ipsu est deos nõputare
que abhiis signitleant᷑ contẽnere. Quid de
auguribus loquar tue partes sunt. Tuum
inꝙpͣ auspitioꝵ patrocimu debet ẽẽ. Titus
publius. Claudius augur consuli nũtiauit
Addubitato salutis au̾gurio bellũ domei¬
ticum triste ac turbulẽtu fore. quod pau¬
cis post mensibꝰ exortu pautioribꝰ ate est
diebus oppressu cui quide augur uehe¬
menter assentior. solus enim mltoꝵ annor
memoria nõ decantandi augurii set diui¬
nandi tenuit disciplinam. Quem itrideb¬
ant collegetui eumq pisidam tu soranũ
iugurem esse dicebant. quibꝰ nulla uide¬
bafur mauguriis aut p̃sensio aut scientia
ueritatis future sapienter. uiebant ad opi¬
monem ĩpcritor esse tictas religione Qd
longe secus est neq enim inpastoribꝰ illis
qui bus romulus prefuit nec in ipõ romu¬
lo h̾calliditas esse potuit ut ad etrorem

Expanded text:
Haec posse contemni vel etiam rideri praeclaHaec posse contemni vel etiam rideri praeclare intellego, sed id ipsum est deos non putare, quae ab iis significantur, contemnere. Quid de auguribus loquar? Tuae partes sunt, tuum inquam, auspiciorum patrocinium debet esse. Tibi App. Claudius augur consuli nuntiavit addubitato Salutis augurio bellum domesticum triste ac turbulentum fore; quod paucis post mensibus exortum paucioribus a te est diebus oppressum. Cui quidem auguri vehementer adsentior; solus enim multorum annorum memoria non decantandi augurii, sed divinandi tenuit disciplinam. Quem inridebant collegae tui eumque tum Pisidam, tum Soranum augurem esse dicebant; quibus nulla videbatur in auguriis aut praesensio aut scientia veritatis futurae; sapienter aiebant ad opinionem imperitorum esse fictas religiones. Quod longe secus est; neque enim in pastoribus illis, quibus Romulus praefuit, nec in ipso Romulo haec calliditas esse potuit, ut ad errorem
Abbreviated transcription (Latin):
hoium nota proferam. f aulud consul itor
cum eibellum cum rege ꝑse gerere obtigii¬
set ut ea ipsa die domu ad itesperam re¬
diit filiolam suam tratiam que tum erat ad¬
modum ꝑuula obsculans animauertit tri¬
sticulam quid inquit meatratia quid tri¬
stis es. Mipater inquit persa perit. sum ille
arctius puella compleaus accipio ĩquit me¬
a filia omen. erat autez mortua catella eo
nomĩe. Lutium flaccum flãmineu martia¬
lem audiui ego cum diceret Ceciliam mete¬
llicum uellet Tororis sue filiam in matrimo¬
nium collocare hesisse inquoddam sacellũ
ominis capiendi causa quod ficri more ue¬
teru solebat cum ui̾go staret et cecilia ĩ sel¬
la sederet neq diuulla uox extitisset puel¬
lam defatigatam petisset a materters ut
ceret. Illam autem dixisse uero mea puella
tibi concedo meas sedes Quod em̃ res con¬
secuta est. Ipsa enimbrem̃ mortua est. uir¬
go autem iipsit cui cecilia nupta fuerat.

Expanded text:
ominum nota proferam: L. Paulus consul iterum, ominum nota proferam: L. Paulus consul iterum, cum ei bellum ut cum rege Perse gereret obtigisset, ut ea ipsa die domum ad vesperum rediit, filiolam suam Tertiam, quae tum erat admodum parva, osculans animum advertit tristiculam. Quid est, inquit, mea Tertia? quid tristis es? Mi pater, inquit, Persa periit. Tum ille artius puellam conplexus: Accipio, inquit, mea filia, omen. Erat autem mortuus catellus eo nomine. L. Flaccum, flaminem Martialem, ego audivi, cum diceret Caeciliam Metelli, cum vellet sororis suae filiam in matrimonium conlocare, exisse in quoddam sacellum ominis capiendi causa, quod fieri more veterum solebat. Cum virgo staret et Caecilia in sella sederet neque diu ulla vox exstitisset, puellam defatigatam petisse a matertera, ut ceret; illam autem dixisse: Vero, mea puella, tibi concedo meas sedes. Quod omen res consecuta est; ipsa enim brevi mortua est, virgo autem nupsit, cui Caecilia nupta fuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
cem ab ede iunonis ex arce extitisse qͦ¬
circa iunonem illam appellatam mone¬
tam. Hec igitur et a diis significata et a
nr̃is maioribus iudicata contẽnmꝰ Neq
solum deorum uoces pictagorei obseruita¬
uerunt. set etiam hominu que uocant
omnia que maiores nrĩ quia ualere cen¬
sebant iccuro omĩbus rebus agendis qd
bonum faustu felix fortunatiłm ue ec̃t
prefabantur xebusq diuinis que publi¬
ce fierent ut fauerent linguis imꝑabãt
ut ꝙ feriis imparandis et litibus et uix¬
gis se abstinerent.Itemq i lustranda
coloma ab eo qui eam deduceret Et cũ im¬
perator exercitum. censor populum lustra¬
ret homs nominibꝰ qui ducerent hostias ẽ
ligebant᷑. Quod idem in delectu consules
obseruant. ut primus miles fiat bono hoiẽ
que quidem atuscis et consule et imꝑatore
sũma cum religione esse seruata. Preroga¬
tiuam etiam maiores omnes iustoꝵ cõm̾i¬
tiorum esse uoluerunt. Atq ego exempla

Expanded text:
cem ab aede Iunonis ex arce extitisse; quocem ab aede Iunonis ex arce extitisse; quocirca Iunonem illam appellatam Monetam. Haec igitur et a dis significata et a nostris maioribus iudicata contemnimus? Neque solum deorum voces Pythagorei observitaverunt, sed etiam hominum, quae vocant omina. Quae maiores nostri quia valere censebant, idcirco omnibus rebus agendis quod bonum, faustum, felix fortu- natumque esset praefabantur, rebusque divinis, quae publice fierent, ut faverent linguis , imperabatur inque feriis imperandis, ut 'litibus et iurgiis se abstinerent'. Itemque in lustranda colonia ab eo, qui eam deduceret, et cum imperator exercitum, censor populum lustraret, bonis nominibus, qui hostias ducerent, eligebantur. Quod idem in dilectu consules observant, ut primus miles fiat bono nomine. Quae quidem a te scis et consule et imperatore summa cum religione esse servata. Praerogativam etiam maiores omen iustorum comitiorum esse voluerunt. Atque ego exempla
Abbreviated transcription (Latin):
autem uemientes bello fessi legatos ad se¬
natum misissẽt tum ex his quidam dixis¬
se dicitur non onĩa illum transfugam au¬
sum esse senatui dicere. In hisdent enim
fatis scriptum uenientes hrẽ ut breui a
gallis uoitia caperetur. Quod quidem sex¬
Emmo post ueios captos factum esse uidizꝰ
Sepe etiam mpreliis faum auditi et ĩ reb
turbidis m̃dice uoces ex occulto misse
esse dicuntur cuius generis duo sunt ex
multis maxima. Nam non multo ante
urbem captam exaudita uox ẽ a luto
ueste qui a palatii radice in nouam uiã
deuexiis est ut muri et porte reficerẽtur
futurum esse insi prouisum esset ut roma
caperetur quod neglectum tum caueri
poterat post acceptam illam maxima
Eladem explicatum est Ara enim aio lo¬
quenti quam septam uidemus aduers
eum locum consecrata est atq etia a mł¬
tis scriptum est cum terremotus factus
esset ut sue plena procreatio fieret uo¬

Expanded text:
autem Veientes bello fessi legatos ad seautem Veientes bello fessi legatos ad senatum misissent, tum ex iis quidam dixisse dicitur non omnia illum transfugam ausum esse senatui dicere; in isdem enim fatis scriptum Veientes habere fore ut brevi a Gallis Roma caperetur, quod quidem sexennio post Veios captos factum esse videmus. Saepe etiam et in proeliis Fauni auditi et in rebus turbidis veridicae voces ex occulto missae esse dicuntur; cuius generis duo sint ex multis exempla, sed maxuma: Nam non multo ante urbem captam exaudita vox est a luco Vestae, qui a Palatii radice in novam viam devexus est, ut muri et portae reficerentur; futurum esse, nisi provisum esset, ut Roma caperetur. Quod neglectum tum, cum caveri poterat, post acceptam illam maximam cladem expiatum est; ara enim Aio Loquenti, quam saeptam videmus, exadversus eum locum consecrata est. Atque etiam scriptum a multis est, cum terrae motus factus esset, ut sue plena procuratio fieret, vo
Abbreviated transcription (Latin):
marsico bello templum est a senatu iuno¬
i sospite restitutu. Quod quidem sõmũ
Sisenna cum disput auisset mirifice ad
uerbum cum reconuenisse tum isolent
credo ab aliquo epicureo inductus dispu¬
tat sõmis credi non oportere. Idem cont
ostenta nihil disputat exponit q ĩ initio
belli marsici et deorum simulacra sudas¬
se et sangume fluxisse et discessisse celu
et ex occulto auditas esse noces. que peri¬
cula belli nũtiarent et lanuuii clipcos qd
aruspicibus tristissimu uisum esset a mu¬
ribus esse derosos. Quid quod in annalib
habemus ueientibello cum lacus albanus
preter modum crenisset ueientem quẽda
fatis que uemientes scripta haberent. Uey¬
os capi non posse dum lacus is redunda¬
ret et silacus emissus lapsu et cursu suo
ad mare perfluxisset pernitiosum poplo
romano. Smautem ita esset eductus ut
ad mare peruenire non posset tum saluta¬
re nr̃is fore. Ex quo illa mixabilis a maio¬
ribus albane aque facta deductio est. Cũ

Expanded text:
Marsico bello templum est a senatu Iunoni Sospitae restitutum. Quod quidem somnium Sisenna cum disputavisset mirifice ad verbum cum re convenisse, tum insolenter, credo ab Epicureo aliquo inductus, disputat somniis credi non oportere. Idem contra ostenta nihil disputat exponitque initio belli Marsici et deorum simulacra sudavisse, et sanguinem fluxisse, et discessisse caelum, et ex occulto auditas esse voces, quae pericula belli nuntiarent, et Lanuvii clipeos, quod haruspicibus tristissumum visum esset, a muribus esse derosos. Quid, quod in annalibus habemus Veienti bello, cum lacus Albanus praeter modum crevisset, Veientem quendamfatis, quae Veientes scripta haberent, Veios capi non posse, dum lacus is redundaret, et, si lacus emissus lapsu et cursu suo ad mare profluxisset, perniciosum populo Romano; sin autem ita esset eductus, ut ad mare pervenire non posset, tum salutare nostris fore? Ex quo illa admirabilis a maioribus Albanae aquae facta deductio est. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
phasiphe fanoquod Est magro prope
urbem sõmandi causa exçubabant quia
uera quietis oracula ducebant. Ad nrã
iam redeo quotiens senatus ad libros de
soles essent et cum tres lune et cum faces
et cum solnocte uisus esset et cum celo fre¬
mitus auditus et cum celum discessisse
iusum est atq in eo animauersi globus
delata etiam ad senatum labes agripri¬
uẽnatis cum ad infinitam altitudinem
terra defedisset. Apulea q maximis ter¬
remotibus conquassata esset quibꝰ por¬
tentis maxima ppło romano bella perni¬
tioseq lissensio nes demĩtiabantur. Inꝙ
his omĩbus responsa aruspicum cum sibil¬
le uersibus congruebant Quid cumbis
apollo sudauit capue uictoria. Qiuidor¬
tus Androgini nõne fatale quoddam
monistrum Fuit. Suid ꝙ flimulis atrat:¬
sanguiem fluxit. Quid cum sepe lapidur
languis nõnũꝙͣ tet̾re interdum quonda
etiam lactis imber effluxit. Quid cum ĩ ca¬
pitolio lctus centaurus de celo est. In aduẽ¬

Expanded text:
Pasiphaae fano, quod est in agro propter Pasiphaae fano, quod est in agro propter urbem, somniandi causa excubabant, quia vera quietis oracla ducebant. Ad nostra iam redeo. Quotiens senatus decemviros ad soles sunt et cum tres lunae et cum faces, et cum sol nocte visus est, et cum e caelo fremitus auditus, et cum caelum discessisse visum est atque in eo animadversi globi, delata etiam ad senatum labe agri Privernatis, cum ad infinitam altitudinem terra desedisset Apuliaque maximis terrae motibus conquassata esset quibus portentis magna populo Romano bella perniciosaeque seditiones denuntiabantur; inque his omnibus responsa haruspicum cum Sibyllae versibus congruebant; quid? cum Cumis Apollo sudavit, Capuae Victoria? quid? ortus androgyni nonne fatale quoddam monstrum fuit? quid? cum fluvius Atratsanguine fluxit? quid? cum saepe lapidum, sanguinis non numquam, terrae interdum, quondam etiam lactis imber defluxit? quid? cum in Capitolio ictus Centaurus e caelo est, in Aven
Abbreviated transcription (Latin):
nera ualuisse. Quis rex unꝙͣ fuit qui ppss
qui nõ uteretur predictioẽ diuma neq so¬
lum inpace set inbello multo etiam magis
quo mauis erat certamen et discrimen sa¬
lutis. Omitto nr̃os qui mnhil nbello sine
ectis agurt mhil sine auspitiis domi hñt
auspitia externa uideamus. Namq ate¬
menses omĩbus semper publicis consiliis
diuinos quosdam sacerdotes quos man¬
tes uocant adhibuerunt. Et lacedemonii
regibus suis augurem assessorem dedert
Itcmq sembus sic enim consilum publi¬
cum appellant augurem interesse uolue¬
runt. Idemq de r̾ebus maioribus semꝑ
aut delphis oraculum aut ab amone aut
a dodona petebant. Ligurgus quidem
qui laçedemomor rem p̾ublicam tempe¬
xauit leges suas auctoritate delfici apol¬
linis coifirmauit quas cum uellet lisan¬
der cõmutare eadem prohibitus est re¬
ligione. Atq etiam qui precrant lacede¬
ntoniis nõ contenti uigllantibꝰ curis in

Expanded text:
nera valuisse? Quis rex umquam fuit, quis populus, nera valuisse? Quis rex umquam fuit, quis populus, qui non uteretur praedictione divina? neque solum in pace, sed in bello multo etiam magis, quo maius erat certamen et discrimen salutis. Omitto nostros, qui nihil in bello sine extis agunt, nihil sine auspiciis domi habent auspicia; externa videamus: Namque et Athenienses omnibus semper publicis consiliis divinos quosdam sacerdotes, quos ma/nteis vocant, adhibuerunt, et Lacedaemonii regibus suis augurem adsessorem dederunt, itemque senibus sic enim consilium publicum appellant augurem interesse voluerunt, iidemque de rebus maioribus semper aut Delphis oraclum aut ab Hammone aut a Dodona petebant. Lycurgus quidem, qui Lacedaemoniorum rem publicam temperavit, leges suas auctoritate Apollinis Delphici confirmavit; quas cum vellet Lysander commutare, eadem est prohibitus religione. Atque etiam qui praeerant Lacedaemoniis, non contenti vigilantibus curis in
Abbreviated transcription (Latin):
ebant et ꝙ ob eandem causam multa ĩ¬
ulitata partim ecelo alia exterra orie¬
bantur quedam etiam ex hoiũm pece¬
olum ueconceptu et satu. Ostentoꝵ exer¬
citassum interp̃tes extiterunt quoꝵ qui¬
dem im et tu soles dicere uerba ipsa p¬
rudenter a maioribus posita declarant
quia enim ostendũt protendunt mõstr¬
ant predicunt osterita portenta mõstra
prodigia dicuntur. Arabes aute et phri¬
ges et dilices ꝙ pastu pecudum maxime
dtunt᷑ campos et mõtes hyeme et estate
deragrantes. proptẽa facilius cantus a¬
uum et uolatus notauerũt eademoẜ
et phisside causa fuit et huic nr̃e umbrie
tum ycaria tota precipue ꝙ telmesses qͦs
ante dixi cagros uberrimos maximeq
fertiles incolint in quibꝰ multa propter
fecunditatem fingi gigni q possũt ĩ ostẽ¬
tis aiã uertendis difigentes fuerũt. Quig
uero non uidet in optima quaq re. p̾u
pluriu auspitia et cetera diuinandige¬

Expanded text:
ebant, et quod ob eandem causam multa inebant, et quod ob eandem causam multa invisitata partim e caelo, alia ex terra oriebantur, quaedam etiam ex hominum pecudumve conceptu et satu, ostentorum exercitatissimi interpretes exstiterunt. Quorum quidem vim, ut tu soles dicere, verba ipsa prudenter a maioribus posita declarant. Quia enim ostendunt, portendunt, monstrant, praedicunt, ostenta, portenta, monstra, prodigia dicuntur. Arabes autem et Phryges et Cilices, quod pastu pecudum maxume utuntur campos et montes hieme et aestate peragrantes, propterea facilius cantus avium et volatus notaverunt; eademque et Pisidiae causa fuit et huic nostrae Umbriae. Tum Caria tota praecipueque Telmesses, quos ante dixi, quod agros uberrumos maximeque fertiles incolunt, in quibus multa propter fecunditatem fingi gignique possunt, in ostentis animadvertendis diligentes fuerunt. Quis vero non videt in optuma quaque re publica plurimum auspicia et reliqua divinandi ge
Abbreviated transcription (Latin):
qud quibusq oñditur mõstris atq por¬
tentis. Quocirea bene apud malores nrõs
senatus tunc cum florebat ĩperiu decreuit
ut de principum filiis sex singulis etrurie
populis in disciplina traded̾ent᷑. ne ar
tanta propter tenuitate hoiũ ac rͣligio¬
is auctoritate adduceretur ad mercedẽ
et questum friges autem et phiside. E
Cilises et arabum natio auium siginfienti¬
ombus plurimu obtemperant. Q nod ide
factitatum inumbria accepimus Ac miħi
udentur ex locis quoq ipsis qui aquibꝰꝙ
ĩ colebant᷑ diuinatiou oportumtates elle
ducte ut enim egiptii ut babilomi ĩ cãpor
patentium equdribus habitates cu extra
mhil eminẽt quod contemplatiom celi
officere possit omne curam insiderum
cognitione posuerũt. Etrusci uero ꝙ re¬
ligione imbuti studiosius et crebrius ho¬
stias ĩmolabat. extorum cognitionise
maxime dediderunt. ꝙq propter aetis
cassitudinem de celo apud eos multa fi¬

Expanded text:
quid quibusque ostendatur monstris atque porquid quibusque ostendatur monstris atque portentis. Quocirca bene apud maiores nostros senatus tum, cum florebat imperium, decrevit, ut de principum filiis x ex singulis Etruriae populis in disciplinam traderentur, ne ars tanta propter tenuitatem hominum a religionis auctoritate abduceretur ad mercedem atque quaestum. Phryges autem et Pisidae et Cilices et Arabum natio avium significationibus plurimum obtemperant, quod idem factitatum in Umbria accepimus. Ac mihi quidem videntur e locis quoque ipsis, qui a quibusque incolebantur, divinationum oportunitates esse ductae. Etenim Aegyptii et Babylonii in camporum patentium aequoribus habitantes, cum ex terra nihil emineret, quod contemplationi caeli officere posset, omnem curam in siderum cognitione posuerunt, Etrusci autem, quod religione inbuti studiosius et crebrius hostias immolabant, extorum cognitioni se maxume dediderunt, quodque propter ae+ris crassitudinem de caelo apud eos multa fi
Abbreviated transcription (Latin):
lecta est. Si quidem et ingallia driade Etꝰ
e quibus ipsa diumia cum e diui hospitẽ
tuu laudatoremq cognoui qui et nature
rationem quam greciꝰ phisiologiam uo¬
cant notam esse stbi profitebattir et par¬
tim auguriis partim comectura que eslẽ¬
tia futura dicebat Et mꝑsis augurãtur
et diuinant magi qui congrega̾nt᷑ in pl¬
ano cõmentandi causa atq iiterse col¬
solebatis. Nec quisq rex ꝑsaru potest eẽ
qui nõ ante magor disciplinã sciamq ꝑ¬
ceperit. Licet aute udere et genera que¬
dam et nationes hiuic semine dedita
Telmessus micaria est qua murbe excellit
aruspicum disciplina. Itemq elis inpelo¬
poneso familias qduas certas bt. Iamĩdar
unam alteram glutidaru aruspicine no¬
bilitate prestantes. In syria caldei cogni¬
tione astrorum solertia q ingemor an¬
tecellunt Etruria autem de celo tacta scĩ¬
entissime aiãuertit eandemq interp̃tat᷑

Expanded text:
lecta est, siquidem et in Gallia Druidae sunt, lecta est, siquidem et in Gallia Druidae sunt, e quibus ipse Divitiacum Haeduum, hospitem tuum laudatoremque, cognovi, qui et naturae rationem, quam fusiologi/an ant, notam esse sibi profitebatur et partim auguriis, partim coniectura, quae essent futura, dicebat, et in Persis augurantur et divinant magi, qui congregantur in fano commentandi causa atque inter se consolebatis; nec quisquam rex Persarum potest esse, qui non ante magorum disciplinam scientiamque perceperit. Licet autem videre et genera quaedam et nationes huic scientiae deditas. Telmessus in Caria est, qua in urbe excellit haruspicum disciplina; itemque Elis in Peloponneso familias duas certas habet, Iamidarum unam, alteram Clutidarum, haruspicinae nobilitate praestantes. In Syria Chaldaei cognitione astrorum sollertiaque ingeniorum antecellunt. Etruria autem de caelo tacta scientissume animadvertit eademque interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
reges fuerunt. s iidem augures. hi d ur
q etiam ante hosꝰ amphiarus et siresi¬
as non humiles et obscuri neq eorumsi¬
miles ut apud ennium est quisui quest
causa fictas suscitant smãs. set clari et
prestantes uiri qui auibus et signis ad mo¬
niti futura diçebant quoꝵ de altero etiã
apud inferos homerus ait solum sapere
ceteros umbrarum uagari more amphia¬
raum autem sic honorauit fama gretie
matus oracula peterentur. Quicd asie rex
priamus. nõne et Elemim filium et cassã¬
dram filiam diuinãtes habebat. Alteru
auguriis alteram mentis incitatione et
promotione diuina quoingenere marti¬
teres qui rerum potiebantur. Iidem augu¬
ria tenebãt. Ut enim sapere sic diuinare
regale dicebant ut testis est nr̃a ciuitas m
qua et reges augures et posteapriuati eode
Pacerdotio prediti rem publicam religio¬
num auctoritate rexerũt. Eaq diuinatio¬
nis ratione mbarbaris quide gentibꝰ neg¬

Expanded text:
reges fuerunt, sed iidem augures, iique urbreges fuerunt, sed iidem augures, iique urbque etiam ante hos Amphiaraus et Tiresias non humiles et obscuri neque eorum similes, ut apud Ennium est, Quí sui quaestus caúsa fictas súscitant senténtias, sed clari et praestantes viri, qui avibus et signis admoniti futura dicebant; quorum de altero etiam apud inferos Homerus ait solum sapere, ceteros umbrarum vagari modo; Amphiaraum autem sic honoravit fama Graeciamatus, oracla peterentur. Quid? Asiae rex Priamus nonne et Helenum filium et Cassandram filiam divinantes habebat, alterum auguriis, alteram mentis incitatione et permotione divina? Quo in genere Marciteres, qui rerum potiebantur, iidem auguria tenebant; ut enim sapere, sic divinare regale ducebant. Testis est nostra civitas, in qua et reges augures et postea privati eodem sacerdotio praediti rem publicam religionum auctoritate rexerunt. Eaque divinationum ratio ne in barbaris quidem gentibus neg
Abbreviated transcription (Latin):
tes nos moneat uigilantes negligat. Quid
demde cause sit cutr casandra futens fu¬
tura prospitiat. Priamus sapiens hoc idẽ
facere nõ queat cur fiat quidq queri.
Recte omnino. set non nũc idagitur fiat
nec ne id queritur ut si magnetem lapi¬
dem esse dicam qui ferrum Adse alliciat
at ꝙ attrahat ratione cur id fiat afferre
requeam fieri omnino neges. quodide
facis in diumatione quanꝰ et cermmus
ipĩ et audiuimꝰ et legimus et a patribus
accepimꝰ neq ante p̾hyam patefactam
nemo aliter phius sentit in quo modo ẽ
auctoritas. Din de Pictagora de democ¬
to de Socrate. Excepi de antiquis pre
xenofanem nemine adiũxi uetere aca¬
demiam peripateticos stoicos unꝰ dusẽ¬
tit epicurus. Quid uero hoc turpius ꝙe
tas. Calcante augurem sctibit homerus
longe optimum eumq ducem classium fu¬
isse. At illum auspitioꝵ credo sciãm non
locorum. Amphilocus et mopsus arguior

Expanded text:
tes nos moneat, vigilantes neglegat? Quid tes nos moneat, vigilantes neglegat? Quid deinde causae est, cur Cassandra furens futura prospiciat, Priamus sapiens hoc idem facere non queat? Cur fiat quidque, quaeris. Recte omnino; sed non nunc id agitur; fiat necne fiat, id quaeritur. Ut, si magnetem lapidem esse dicam, qui ferrum ad se adliciat et attrahat, rationem, cur id fiat, adferre nequeam, fieri omnino neges. Quod idem facis in divinatione, quam et cernimus ipsi et audimus et legimus et a patribus accepimus. Neque ante philosophiam patefactam, nemo aliter philosophus sensit, in quo modo esset auctoritas. Dixi de Pythagora, de Democrito, de Socrate, excepi de antiquis praeter Xenophanem neminem, adiunxi veterem Academiam, Peripateticos, Stoicos; unus dissentit Epicurus. Quid vero hoc turpius, quitas? Calchantem augurem scribit Homerus longe optumum, eumque ducem classium fuisse ad Ilium, auspiciorum credo scientia, non locorum. Amphilochus et Mopsus Argivorum
Abbreviated transcription (Latin):
nullas uias dant nobis ad sigiificatioĩs
scientiam frustra enim signiticañt nec
sidant uiam non est diuinatio. est igit᷑
diuinatio.hac ratione et Crisippis et
Diogenes et antipr̃ utitur. Quid est igit᷑
cur dubitandum sit quin sint ea que
disputaui uerissima Siratio mecum fa¬
cit. si euenta sippłi sinationes sigreci si
barbari si maiores etiam uxĩ. si Aemq
licas constituerũt qui urbes condiclext
an dum bestie loquant expectamus ho¬
minu consentiente auctoritate cõtẽti
non sumus. Nec uero quicꝙͣ aliud affer¬
tur cum ea que dico diuinandi genera uł¬
la sint msi ꝙ difficile dictu uidetur que cu
iusq ratio que causa sit. Quid enim hab
Aruspex cur pulmo incisus ȩtiam ĩbouis
Oxtis dirimat tempus et proferat diem
Quid augurcur dextra coruus ac sinstra
edrix faciat ratum. Quid astrologus cur
stella iouis aut ueneris coniũcta cuꝰ lima
addortus pireroꝵ salutaris sit. Saturn mã¬
tis ue contraria. Cur autem deus dormiẽ¬

Expanded text:
significationis scientiam frustra enim significarent, nec, si dant vias, non est divinatio; est igitur divinatio. Hac ratione et Chrysippus et Diogenes et Antipater utitur. Quid est igitur, cur dubitandum sit, quin sint ea, quae disputavi, verissima, si ratio mecum facit, si eventa, si populi, si nationes, si Graeci, si barbari, si maiores etiam nostri, si denique licas constituerunt, qui urbes condiderunt? An, dum bestiae loquantur, exspectamus, hominum consentiente auctoritate contenti non sumus? Nec vero quicquam aliud adfertur, cur ea, quae dico, divinandi genera nulla sint, nisi quod difficile dictu viis ratio, quae causa sit. Quid enim habet haruspex, cur pulmo incisus etiam in bonis extis dirimat tempus et proferat diem? quid augur, cur a dextra corvus, a sinistra cornix faciat ratum? quid astrologus, cur stella Iovis aut Veneris coniuncta cum luna ad ortus puerorum salutaris sit, Saturni Martisve contraria? Cur autem deus dormien
Abbreviated transcription (Latin):
nõ interp̃tes sõmoꝵ nõ enim sunt hi aut
sciã aut arte diuimi set suꝑstitiosi uates
ĩpudentesq arioli aut mertes aut ĩsam
aut quibꝰ egestas ĩperat. Qui sibi semita
nõ sapiũt aliis mõstrant uas quibꝰ diui¬
tias pollicẽtur abhis dragma ipĩ petũt
de his diuitiis sibi deducant dragma
reddant cetera. Atq hec quidem Em¬
mus qui paucis ante uersibꝰ esse deos oẽ¬
sent.set eos nõ curare opiat᷑ quid agat
humanu genus Ego autem qui et cifraẽ
arbitror et monere etiam ac multa pre¬
dicerȩ leuitate uanitate malitia exclu¬
sam diuinationem probo queçum dix¬
isset Quintus. preclare tu quidem inꝙͣ
paratus
possem prodesse quã plurimis
niequado intermittere ꝯsulẽ

Expanded text:
non interpretes somniorum; non enim sunt ii aut non interpretes somniorum; non enim sunt ii aut scimpudentesque arioli, Aut inertes aut insani aut quibus egestas imperat; Qui sibi semitam non sapiunt, aliis monstrant viam, Quibus divitias pollicentur, ab hiis dragmam ipsi petunt; De hiis divitiis sibi ipsi deducant dragmam, reddant cétera. Atque haec quidem Ennius, qui paucis ante versibus esse deos censet, sed eos non curare opinatur, quid agat humanum genus. Ego autem, qui et curare arbitror et monere etiam ac multa praedicere, levitate, vanitate, malitia exclusa divinationem probo. Quae cum dixisset Quintus, Praeclare tu quidem, inquam, paratus possem prodesse quam plurimis, ne quando intermitterem consule
Abbreviated transcription (Latin):
sterilitas agroru uł fertilitas futura q̃
si a natura profecta obseruatio atq us
agnouit multa afferre potuit dies que
anima duertendo notaxent᷑ ut ille pacu¬
uianus qui mn Crisi phisicus inducitur mi¬
nime naturam rerum cognoscere iudeatꝰ
Nam istis qui linguam aitium ĩtelligunt
plusq ex alieno iecore ꝙͣ ex suo sap̾uint
magis audiendum ꝙͣ ascultandu cẽseo
cur queso eu ipse paucis interpositis di¬
cas satis luculente. quiequid ẽ. hec omniã
format aniniat alit auget cpeat. sepelit
cum domus sit oiũ una eademꝰq coĩs cũ¬
q animi honi semper sint fuerint futuri
habui inquit de diuinatione que dicerẽ
mĩc illa testabor non me sortileges neq eos
qui questus causa ariolant᷑ nec ꝑspoo¬
mantia quide quibꝰ Appius amicus tuꝰ
un solebat agnoscere nõ ab eodem sansi
marsuz augurem nõ incanos aruspices nõ
de circo asfrologos nõ ysiacos coniectoẽs

Expanded text:
sterilitas agrorum vel fertilitas futura. Quae sterilitas agrorum vel fertilitas futura. Quae si a natura profecta observatio atque usus agnovit, multa adferre potuit dies, quae animadvertendo notarentur, ut ille Pacuvianus, qui in Chryse physicus inducitur, minime naturam rerum cognosse videatur: nam Plusque ex alieno iecore sapiunt quam ex suo, Magis audiendum quam auscultandum censeoCur? quaeso, cum ipse paucis interpositis versibus dicas satis luculente: Quídquid est hoc, ómnia animat, fórmat, alit, augét, creat, Sépelit cum domus sit omnium una, eaque communis, cumque animi hominum semper fuerint futuriqhabui, inquit, de divinatione quae dicerem. Nunc illa testabor, non me sortilegos neque eos, qui quaestus causa hariolentur, ne psychomantia quidem, quibus Appius, amicus tuus, uti solebat, agnoscere; non habeo denique nauci Marsum augurem, non vicanos haruspices, non de circo astrologos, non Isiacos coniectores,
Abbreviated transcription (Latin):
cermĩt ꝙ ea que permixti cũ corpore aĩ
uidere Nõ possũt. Atq hanc quicde roẽ
nature difficile est fortasse traducẽ adid
gemis diumatioĩs quod ex arte ꝓfectu
dicimꝰ. Set tñ id quoq rimatut ꝙͣtu
potest possidomus esse censet in natura
signa quedam rerum futuraru ut em
cheos accepimꝰ ortum camcule diligẽter
quot anmii solere seruare cõiectura ꝙ
capere ut scribit Eraclides ponticus sa¬
lubris ne an pestilens annus futurus sit
nam si obscurior qi caligiosa stella exti¬
terit pingue et concreta esse celu ut eiꝰ
aspiratioꝰ grauis et pestilens futura sit
sin illustris et ꝑlucicla stella apparuerit
sigificari celum essetenne purũq et
proptea salubre. Democritus aute cẽset
sapienter institiusse net̾es ut hostiaꝵ ĩmo¬
lataru inspicerent exta quoꝵ ex h̾itu
atq colore tum salubritatis tu pestilẽtie
signa percipi nõ nũꝙ etiam que sit uel

Expanded text:
cernunt ea, quae permixti cum corpore animi cernunt ea, quae permixti cum corpore animi videre non possunt. Atque hanc quidem rationem naturae difficile est fortasse traducere ad id genus divinationis, quod ex arte profectum dicimus, sed tamen id quoque rimatur, quantum potest, Posidonius. Esse censet in natura signa quaedam rerum futurarum. Etenim Ceos accepimus ortum Caniculae diligenter quotannis solere servare coniecturamque capere, ut scribit Ponticus Heraclides, salubrisne an pestilens annus futurus sit. Nam si obscurior et quasi caliginosa stella extiterit, pingue et concretum esse caelum, ut eius adspiratio gravis et pestilens futura sit; sin inlustris et perlucida stella apparuerit, significari caelum esse tenue purumque et propterea salubre. Democritus autem censet sapienter instituisse veteres, ut hostiarum immolatarum inspicerentur exta; quorum ex habitu atque ex colore tum salubritatis, tum pestilentiae signa percipi, non numquam etiam, quae sit vel
Abbreviated transcription (Latin):
tata mens aut soluta sõno cerit aut rõ
aut comiectura p̃sentit. Atq ut hi qui sol
et lune reliquoꝵ ꝙ siderum ortus obitus
motus q cognorũt quo quidq tempore
eoꝵ futuru Nit multo ante p̃dicunt sic
qui cursus rerum euentoꝵq cõsequẽtia
Aiuturnitate pertractata notauerunt
aut semper aut si difficile est plerunꝙ
te quid futuru sit intelligant. Atq ħ
quidem et quedam huintodi argumẽta
cũ sint diumationes ducũtur a Rato
docet ꝙͣta sit animi uis semĩcta a corpo¬
ris sensibus. quod maxime cõtingit qͭ
dorimẽtibꝰ aut mẽte permotis ut eni
cdeor animĩ smne oculis. sine auribus
sme lingua sentiunt inter se quid ꝗsq
sentiat. ex quo fit ut hoiẽs etia cũ façi¬
ti optent quid aut uoueant nõ dubitẽt
qn dii illud exaudiant. sic animi houi
cu aut sõno soluti uacant corpore al
mente permoti ipsi liberi ĩcitati mouet

Expanded text:
tata mens aut soluta somno cernit aut ratio tata mens aut soluta somno cernit aut ratio aut coniectura praesentit. Atque ut ii, qui solis et lunae reliquorumque siderum ortus, obitus motusque cognorunt, quo quidque tempore eorum futurum sit, multo ante praedicunt, sic, qui cursum rerum eventorumque consequentiam diuturnitate pertractata notaverunt, aut semper aut, si id difficile est, plerumque, te, quid futurum sit, intellegunt. Atque haec quidem et quaedam eiusdem modi argumenta, cur sit divinatio, ducuntur a fato. quae docet, quanta sit animi vis seiuncta a corporis sensibus, quod maxime contingit aut dormientibus aut mente permotis. Ut enim deorum animi sine oculis, sine auribus, sine lingua sentiunt inter se, quid quisque sentiat, ex quo fit, ut homines, etiam cum taciti optent quid aut voveant, non dubitent, quin di illud exaudiant sic animi hominum, cum aut somno soluti vacant corpore aut mente permoti per se ipsi liberi incitati moventur,
Abbreviated transcription (Latin):
rarum idem necesse est oma teneat que
futura sunt quod cum nemo facere insi
deus possit ueliquendu est homini ut
signis quibusdam futura declarãtibus
fistura presentiant nõ enim illa que fu¬
tura sunt subito existũt. set est quasi ru¬
dentis explicatio sic traductio temporis
mhil nomi effitientis et primũquido
replicantis. quod et hi uuident quibu
naturalis diuinatio data est et hi quibus
cursus rexum obseruãdo notatus est. qui
et si causas ipsas non cernũt signa tñcaꝵ
et notas cerñt ad quas adhibita meõ¬
ria et diligentia et monumẽtis superioꝵ
efficitur ed diuinatio que artifitiosa deͦ
extoꝵ fulguru ostentoꝵ signoꝵq celes¬
tium. Nõ est igitur ut mirandu sit ea p̃¬
sentiri adiuinantibꝰ que nĩꝙͣ sint. sunt
enim omia set tempore absunt. Atq ut in
semimibus uis mest earum rerum que ex
his ꝑrogignũtur sic in causis condite sũt
res futitre quas etiam futuras aut cõci¬

Expanded text:
rarum, idem necesse est omnia teneat, quae rarum, idem necesse est omnia teneat, quae futura sint. Quod cum nemo facere nisi deus possit, relinquendum est homini, ut signis quibusdam consequentia declarantibus futura praesentiat. Non enim illa, quae futura sunt, subito exsistunt, sed est quasi rudentis explicatio sic traductio temporis nihil novi efficientis et primum quidque replicantis. Quod et ii vident, quibus naturalis divinatio data est, et ii, quibus cursus rerum observando notatus est. Qui etsi causas ipsas non cernunt, signa tamen causarum et notas cernunt; ad quas adhibita memoria et diligentia et monumentis superiorum efficitur ea divinatio, quae artificiosa dicitur, extorum, fulgorum, ostentorum signorumque caelestium. Non est igitur, ut mirandum sit ea praesentiri a divinantibus, quae nusquam sint; sunt enim omnia, sed tempore absunt. Atque ut in seminibus vis inest earum rerum, quae ex iis progignuntur, sic in causis conditae sunt res futurae, quas esse futuras aut conci
Abbreviated transcription (Latin):
sidomus facit adeo de quo satis dictu
est demde afato demde a natura uis
insõnis diuinãdiratioq petenda est
fieri igitur onnã fato ratio cogit fateri
causaru cum causa cause nexa remex
se gignat. Ea est ex omni eternitate flu¬
ens ueritas sempiterna Quodcum ita
sit mhil est factum quod non futur eãt
eodemq modo nihil est futuru cuiꝰ nõ
quo intelligit᷑ ut fatu sit nõ id quod su¬
perstitiose set id quod phisice dicitur
causa eterna rerura cur ea que p̃tenert
facta sint et que instant fiant et quese¬
cuntur futura sint. Ita fit ut et obserua¬
tione notari possit que res quãq causa
plerũq consequat᷑ et si nõ semper. Nlam
id quide affirmare difficile est. easclẽq
causas uerisiłes xeru futuraꝵ cerm ab
his qui ant per furore eas aut inquiete
uideant. Preterea cum fato omĩa fiant
idq alio loço ostendetur. Siquis morta¬
fallat. Qui enim teneat causas reru futu¬

Expanded text:
sidonius facit, a deo, de quo satis dictum sidonius facit, a deo, de quo satis dictum est, deinde a fato, deinde a natura vis omnis divinandi ratioque repetenda. Fieri igitur omnia fato ratio cogit fateri. causarum, cum causae causa nexa rem ex se gignat. Ea est ex omni aeternitate fluens veritas sempiterna. Quod cum ita sit, nihil est factum, quod non futurum fuerit, eodemque modo nihil est futurum, cuius noquo intellegitur, ut fatum sit non id, quod superstitiose, sed id, quod physice dicitur, causa aeterna rerum, cur et ea, quae praeterierunt, facta sint et, quae instant, fiant et, quae sequuntur, futura sint. Ita fit, ut et observatione notari possit, quae res quamque causam plerumque consequatur, etiamsi non semper nam id quidem adfirmare difficile est, easdemque causas veri simile est rerum futurarum cerni ab iis, qui aut per furorem eas aut in quiete videant. Praeterea cum fato omnia fiant, id quod alio loco ostendetur, si quis mortafallat. Qui enim teneat causas rerum futu