comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tu heditabis in omnib gentib ⁊
⁊deo dona tiste tamqͣm precti a nuptiis
sicut ille homo qui nõ hẽbat uesdem
nuptialem inuitatus est ⁊ uenit: s
piectus est de num̾o inutatoꝵ.qr nõ
uoci illius qui amicus erac sponsi ⁊ ait.
Hic est qui baptizat. Rec mim̾ito illi
qui nõ hẽbat uestem nuptialem. hoc
ꝑ increpatõm obiectum est quod nõ
erat. Amice quid huc uenisti: Et sic̃
ille obmmutuit. ita ⁊ isti. Quid enim ꝑ¬
dest strepicus oris muto corde: Noue¬
runt quippe intus apud sem ipõs non
se hr̃e quod dicant. Incus obmutũint
foras ꝑstrepunt. audiunt uelint nolĩt
etiam apud se cantari. Surge dõ uidi¬
ca t̾ram. qm̃ tu heditabis in omib
gentib. Et nõ ꝯmunicando ouinib
gentib. quid aliud qm exħedatos se¬
eẽ cognoscunt: Quod ergo dicebam
fiẽs qr ad omnes gentos ꝑtinet ꝓphe¬
tia. uolo enim aliũ sensum ostendere
i eo quod dcm̃ est. capientes metre¬

Expanded text:
quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus . Et quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus . Et ideo Donatistae tanquam projecti de nuptiis: sicut ille homo qui non habebat vestem nuptialem, invitatus est et venit, sed projectus est de numero vocatorum, quia non voci illius qui amicus erat sponsi, et ait, Hic est qui baptizat . Nec immerito illi qui non habebat vestem nuptialem, hoc per increpationem objectum est, quod non erat: Amice quid huc venisti? Et sicut ille obmutuit , ita et isti. Quid enim prodest strepitus oris, muto corde? Noverunt quippe intus apud semetipsos non se habere quod dicant. Intus obmutuerunt, foris perstrepunt. Audiunt, velint nolint, etiam apud se cantari, Surge, Deus, judica terram; quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus: et non communicando omnibus gentibus, quid aliud quam se exhaeredatos esse cognoscunt? 14. Quod ergo dicebam, fratres, quia ad omnes gentes pertinet prophetia: volo enim alium sensum ostendere in eo quod dictum est, Capientes metre
Abbreviated transcription (Latin):
animaliũ. Qñ eni omnia nõ erant.
nõne dixit ꝑducat t̾ra. ⁊ ꝑdixit t̾ra
Unde ergo tunc fecit. inde reficẽt. U̾bo
fecit. u̾bo refice̾t: nisi qr mist̾ium com¬
mendabat. ⁊ scd̃am ydriam ꝓpħice dis¬
pensatõnis implebat. ut ꝑ lignum
libaretur figura orbis t̾raꝵ. qr ĩ lig¬
no figenda erat uita orbis t̾raꝵ. sam
in t̾cia ydria ip̃i abrahe quod iam cõ¬
memoraui dcm̃ est. In semmo tuo be¬
nedicentur omnes gentes. Et quis ñ
uideat cuius hẽat figuram unicus
eius. qui sibi ad sacrifitiũ quo ip̃e im¬
mo landus ducebatur ligna portabat¬
portauit ent ons cuuiem luam licut :¬
eim̃głm loquitur. Hoc de t̾cia ydria cõ¬
memorasse suffecit. de dauid aut̃ quid
dicam quod ad omnes gentes ꝑtinebat
ꝓpbetia eius. qũ mͦ audiuimus psalm̃.
et difficile est ut dicatur psalmus in¬
quo hoc nõ sonet: S certe ut dixi mͦ
cantauimus. Surge ds̃ iudica t̾ram.

Expanded text:
animalium. Quando enim omnia non erant, animalium. Quando enim omnia non erant, nonne dixit, Producat terra, et produxit terra ? Unde ergo tunc fecit, inde reficeret; verbo fecit, verbo reficeret: nisi quia mysterium commendabat, et secundam hydriam propheticae dispensationis implebat, ut per lignum liberaretur figura orbis terrarum; quia in ligno figenda erat vita orbis terrarum? 12. Jam in tertia hydria, ipsi Abrahae, quod jam commemoravi, dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes. Et quis non videat cujus habebat figuram unicus ejus, qui sibi ad sacrificium, quo ipse immolandus ducebatur, ligna portabatPortavit enim Dominus crucem suam, sicut Evangelium loquitur . Hoc de tertia hydria commemorasse suffecerit. 13. De David autem, quid dicam quod ad omnes gentes pertinebat prophetia ejus; quando modo audivimus Psalmum, et difficile est ut dicatur psalmus ubi hoc non sonet? Sed certe, ut dixi, modo cantavimus, Surge, Deus, judica terram;
Abbreviated transcription (Latin):
ostendẽt nob̾ quid ibi q̃reremus: in ip̃a
fiat eua moritur xp̃c ut fiat eccł̃a. Dor¬
mienti ade fit eua de latere: mortuo
xp̃o lancea ꝑcutitur latus ut ꝓfluant
sacram̃ta quib formetur eccła. Cui
nõ appareat qr in illis tunc fcĩs futura
figurata sunt. qñ quid̃ dicit apłs ip̃m
adam formam futuri eẽ: Qui est in qͥt
forma futuri. Prefigurabantur oĩa
mistice. Req enĩ u̾e nõ pot̾at ds̃ ugilã¬
ti costam educere. feminamq formare.
An forte ne doleret latus qñ costa detͣc¬
ta est. pp̃ hoc oportebat ut ille dormiret:
Quis est qui sic dormiat ut et ossa nõ
euigilanti euellantur: Anqr ds euel¬
lebat. p̃pea homo nõ sentiebat: Pot̾at
ergo ⁊ iugilanti sine dolore euellere. qui
potuit dormienti. S ꝓculdubio ydria pͥ¬
ma imple̾atur. ꝓphetia illius tp̃ris de
bis t̾raꝵ. Quare enĩ in archa inclusa
sunt omnia animalia. iusi ut signi¬
ficarentur omnes gentes: Nõ enim
deerat deo rursus creire omne genus

Expanded text:
ostenderet nobis quid ibi quaereremus in ipsa fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquidem dicit Apostolus ipsum Adam formam futuri esse? Qui est, inquit, forma futuri . Praefigurabantur omnia mystice. Neque enim vere non poterat Deus vigilanti costam educere, feminamque formare. An forte ne doleret latus quando costa detracta est, propter hoc oportebat ut ille dormiret? Quis est qui sic dormiat, ut ei ossa non evigilanti evellantur? An quia Deus evellebat, propterea homo non sentiebat? Poterat ergo et vigilanti sine dolore evellere, qui potuit dormienti. Sed procul dubio hydria prima implebatur: prophetia illius temporis de bis terrarum. Quare enim in arca inclusa sunt omnia animalia , nisi ut significarentur omnes gentes? Non enim deerat Deo rursus creare omne genus
Abbreviated transcription (Latin):
prẽm hẽmus abraham. Pocens est
enum ds de lapidib istis suscitare
flios abrale.Laprtoes dicene omo greto¬
nõ pp̃ firmitatem sicut lapis des est queu
repbaũunt edificantos. s pp̃ stolidicatem
et duritiem stultitie.qr eis quos adorabãt
similes fcĩ erant. Idorabant enĩ insen¬
sata simulachra. parit̾ insensaci. Unde

Expanded text:
Patrem habemus Abraham: potens est Patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abraopter firmitatem, sicut lapis dictus est quem reprobaverunt aedificantes; sed propter stoliditatem et duritiam stultitiae, quia eis quos adorabant similes facti erant: adorabant enim insensata simulacra, pariter insensati. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Iam u̾o in qͥnta etate tamqͣm in
de monte sine manib: et fregisse om̃ia
regna t̾raꝵ.⁊ creuisse illum lapidem
es fcm̃ ẽẽ montem magnũ. ita ut ĩple¬
ret uniũsam faciem t̾re. Quid aꝑtiꝰ
frẽs mei: Lapis de monte p̾ciditur.
Ip̃e est lapis quem reꝓbauunt edifi¬
cantes. ⁊ fc̃s est in caput anguli. De
quo monte p̃ciditur. nisi de regnoui
oꝑe humano: qr sine amplexu mari¬
tali de uirgine exortus est. Mons ille
unde p̾cisus est. nõ impleu̾at uniũ¬
sam faciem t̾re. Non enĩ tenuerat
reguum uideoꝵ omnes gentes. Atũo
orbem t̾raꝵ cernimus occupare. Iam
ad sextam etatem ꝑtinet iohes bap¬
tista. quo nemo exsurrexit malor in
natis mulieꝵ. de quo dcm̃ est.maior
runt ad eum ut baptirarentur: et
ne suꝑbirent de nomme abraham.
dit fug̾e ab ira uentura: Facite in
les estote. Suꝑbis enĩ loquebatur. i¬
Unde aut̃ erant suꝑbi: de gen̾e car¬
nis. nõ de fructu imita dõnis prĩs
abraham. Quid eis aic: Nolite dioẽ

Expanded text:
. Jam vero in quinta aetate, tanquam in de monte sine manibus, et fregisse omnia regna terrarum; et crevisse illum lapidem, et factum esse montem magnum, ita ut impleret universam faciem terrae . Quid apertius, fratres mei? Lapis de monte praeciditur: ipse est lapis quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . De quo monte praeciditur, nisi de regno Juopere humano; quia sine amplexu maritali de virgine exortus est. Mons ille unde praecisus est, non impleverat universam faciem terrae: non enim tenuerat regnum Judaeorum omnes gentes. At vero orbem terrarum cernimus occupare. 16. Jam ad sextam aetatem pertinet Joannes Baptista, quo nemo exsurrexit major in natis mulierum: de quo dictum est, Major runt ad eum ut baptizarentur, et ne superbirent de nomine Abraham, vobis fugere ab ira ventura? facite ergles estote: superbis enim loquebatur. Unde autem erant superbi? De genere carnis, non de fructu imitationis patris Abraham. Quid eis ait? Nolite dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
est enim. Si quis dilexit mund̾. non
est spc̃ pr̃is in illo. Item scriptum est
to itaq pr̃e ⁊ filio inclłigitur et spc̃
minatur pat̾ ⁊ filius. tamqͣm due
metrete noĩantur. Cum ibi intlłĩ¬
gitur sp̃c̃ sc̃s. tres metrete. Ideo nõ
dcm̃ est capientes metretas alie binas.
alie t̾nas. s ipẽ sex ydrie capiebant
metretas bi nas. uł t̾nao. Tamqͣm di¬
ceret. Et qũ dico binas. etiam sp̃m pa¬
tris ⁊ filii cum hiis uolo intelligi.
Et qñ dico t̾rias. ipãm tͥnitatem mani¬
festius enuntio. Quisquis itaq nomi¬
nat pr̃em ⁊ filium: oportet ibi intelli¬
gat tamqͣm caricatem inuicem pa¬
tris et filui. quod est spc sc̃s. fortassis
enim discusse scripture. quod nõ sic
dico ut hodie doce possim aut quasi
aliud inueniri nõ possit: s tñ for
cara sunt: quid est carius ip̃a caritate
Sic aut̃ ꝯmendatur caritas ab apło: ut
dicat.Suꝑenimnentõrem uiam uob de

Expanded text:
est enim, Si quis dilexerit mundum, non est Spiritus Patris in illo : item scriptum est, to itaque Patre et Filio, intelligitur et Spiriminatur Pater et Filius, tanquam duae metretae nominantur. cum autem ibi intelligitur Spiritus sanctus, tres metretae. Ideo non dictum est, capientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico binas, etiam Spiritum Patris et Filii cum his intelligi volo: et quando dico ternas, ipsam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi intelligat tanquam charitatem invicem Patris et Filii, quod est Spiritus sanctus. Fortassis enim discussae Scripturae: quod non sic dico, ut hodie docere possim, aut quasi aliud inveniri non possit: sed tamen fchara sunt; quid est charius ipsa charitate? Sic autem commendatur charitas ab Apostolo, ut dicat: « Supereminentiorem viam vob
Abbreviated transcription (Latin):
corda nr̃a miracłis. s etiam ad edificã
da doctrina fidet: scrutari nos oportet
quid sibi uelint omnia ista .i. quid signi¬
ficent. Hoꝵ enĩ oĩm significatõnes.
sicut recordamini in diem hodiernum
distulimus. Qd̃ dñs inuicacus uen̾it
ad nuptias. etiam excepta mistica sig¬
ni ficatõne confirmare uoluit quod
ip̃e fecit. Futuri enĩ erant de quib di¬
xit apłs phibentes nubere ⁊ dicentes
ꝙ malũ eẽnt nuptie. ⁊ ꝙ dyabłs eas¬

Expanded text:
corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda in doctrina fidei; scrutari nos oportet quid sibi velint illa omnia, id est, quid significent. Horum enim omnium significationes, sicut recordamini, in hodiernum distulimus. 2. Quod Dominus invitatus venit ad nuptias, etiam excepta mystica significatione, confirmare voluit quod ipse fecit nuptias. Futuri enim erant, de quibus dixit Apostolus, prohibentes nubere , et dicentes quod malum essent nup
Abbreviated transcription (Latin):
dsit dñs ds̃ nr̃ ut donet nob̾ redde
quod ꝓmisimus. Hest̾no en ĩ die
si meminit scĩtas ur̃a cum temporis
excludemur angustia. ne sermonem
distulimus diem ue en que ni hee ftõ
eungłice lectõnis mistice in sacram̃tis
posita eẽnt. ip̃o adiuuante aꝑrrentur.
Non itaq opus est iam immorari diu¬
tius in ꝯmendando miraculo dei. Ipẽ ẽ
enĩ ds̃ qui ꝑ uniũsam creaturam co¬
tidiana miracula facit. que hoĩb nõ
facilitate s assiduitate iuluerunt.n
Para aut̃ que fc̃a sunt ab eod oño .i.
porem hoĩb attulerunt. Non qr maiora
erant qͣm sint ea que cotidie in creat᷑a
efficatia potentie tamqͣm p̾sentis. ex¬
hibita uidentur oculis hoĩm. Diximꝰ
sicut meministis. Resurrexit unus
mortuus. obstupuunt hoĩos: cum co¬
tidie nasci qui uõ erant nemo miretͦ
sic aquam in uinũ ꝗu̾sam. quis nõ
miretur: Cum hoc amns omnib d̃s in
uitib faciat.S qr omna ista que fecit
dñs ihc. nõ solum ualent ad excitanda

Expanded text:
s Deus noster, ut donet nobis reddere quod promisimus. Hesterno enim die, si meminit Sanctitas vestra, cum temporis excluderemur angustia, ne sermonem distulimus, ut ea quae in hoc facto evangelicae lectionis mystice in sacramentis posita essent, ipso adjuvante aperirentur. Non itaque opus est jam immorari diutius in commendando Dei miraculo. Ipse est enim Deus qui per universam creaturam quotidiana miracula facit, quae hominibus non facilitate, sed assiduitate viluerunt: rara autem quae facta sunt ab eodem Domino,porem hominibus attulerunt: non quia majora erant, quam sunt ea quae quotidie in creaturaefficacia potentiae tanquam praesentis exhibita videntur oculis hominum. Diximus, sicut meministis, resurrexit unus mortuus, obstupuerunt homines; cum quotidie nasci qui non erant, nemo miretur. Sic aquam in vinum conversam quis non miretur, cum hoc annis omnibus Deus in vitibus faciat? Sed quia omnia quae fecit Dominus Jesus, non solum valent ad excitanda
Abbreviated transcription (Latin):
ea occultus erat. in quo bñdicuntur õs
gentes. sicut ꝓmissum est abrahe dicen¬
te drĩo. In semine tuo bñdicentur om̃s
gentes. Nond̾ aut̃ intlłigebatur.qr nõd
aqua conu̾sa fũat in uinũ. Ergo oĩb

Expanded text:
eo occultus erat, in quo benedicuntur omnes gentes, sicut promissum est Abrahae dicente Domino, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Nondum autem intelligebatur, quia nondum aqua co
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. Nuis ergo nominet pr̃em et fi¬
lumi ⁊ nõ ibi intsłigat caritatem pa¬
scõ erit. Et quõ corpus tuũ sine sp̃u
quod est anima tua si fu̾it mortuum
caritate si fu̾it: mortua deputabit᷑.
Ergo metretas binas capiebant ydrie
sumus. Tñ qr prẽm ⁊ filiũ noĩauit.
capiant ydrie binas metretas. s au¬
di uł t̾nas. Ite baptizate gentes ĩ no¬
inclłiguntur. In eo dico ꝙ dicũtur
uł t̾ne. etiam expͥmitur e trinitas
s est ⁊ alius intlłcs nõ p̾t̾mittend̾
et ip̃m dicam. Eligat quisq quod
placet. nos quod suggitur nõ sub¬
trahamus. Mensa enĩ dñi est. et
nõ oportet ministrũ fraudare ꝯui¬
nas. p̾̃sertim sic esurientes ut appa

Expanded text:
uis ergo nominet Patrem et Filium, et non ibi intelligat charitatem Pasancto erit. Et quomodo corpus tuum sine spiritu, quod est anima tua, si fuerit, mortuum est, sine charitate si fuerit, mortua deputabitur. Ergo metretas binas capiebant hydriae, sumus. Tamen quia Patrem et Filium nominavit, capiant hydriae binas metretas; sed audi, vel ternas: Ite, baptizate gentes in noo quod dicuntur vel ternae, etiam exprimitur Trinitas. 9. Sed est et alius intellectus non praetermittendus, et ipsum dicam: eligat quisque quod placet; nos quod suggeritur non subtrahimus. Mensa enim Domini est, et non oportet ministrum fraudare convivas, praesertim sic esurientes, ut appa
Abbreviated transcription (Latin):
prẽm qr cum in forma dei eẽt. nõ rapi¬
nam arbitratus est eẽ equalis deo
s semet exinaniuit formam serui
accipiens. hoc est enim reliquit prẽm
Nõ qr deseruit ⁊ recessit a pr̃e. s qr non
in ea forma apparuit hominib in q̃
equalis est pr̃i. Quo reliquit matrem
quam ex omnib gentib ꝯgregauit. rgo¬

Expanded text:
in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Hoc est enim, reliquit patrem, non quia deseruit, et recessit a Patre, sed quia non in ea forma apparuit hominibus in qua aequalis est Patri. Quomodo reliquit matrem?quam ex omnibus gentibus congregavit,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tm̃mͦ uideoꝵ. Et quidquid figurab¬
tur madam de xp̃o: ad omnes utiq gẽ¬
ydrre. nisi quod apłs ait de adam ⁊ eua
dicens. Et erunt duo i carne
una : Sacram̃ tum hoc magnũ est
Et ne quis ma gnitudinem istan
sacramenti in singulis quibq hoĩb
tum magnũ: Erunt duo in carne una
Cum de adam ⁊ eua scriptura geneser
loq̃retur unde uentũ est ad hec uerba.
pp̃ea relinquet homo prẽm ⁊ intẽm ⁊
adherebit uxori sue. ⁊ erunt duo ĩe¬

Expanded text:
o Judaeorum; et quidquid figurabatur in Adam de Christo, ad omnes utique genhydriae, nisi quod Apostolus ait de Adam et Eva? dicens, Et erunt duo in carne una: sacramentum hoc magnum est ? Et ne quis magnitudinem istam sacramenti in singulis quibusque hominntum magnum, Erunt duo in carne una? Cum de Adam et Eva Scriptura Geneseos loqueretur, unde ventum est ad haec verba, Propterea relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori su
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ibi xp̃c intlłigatur. Incendite autẽ
quod ip̃e ait. Que scͥp ta sunt ĩ lege
et ꝓpħis et psalmis .I. de me. Nouimꝰ
narret .i. ab exordio. mundi. In pͥn¬
cipio fecit ds celũ et t̾ram. Inde
usq ad hoc tempuc: quod nunc agi¬
mus sexta etas est. ut sepe audistis ⁊
nostis. Nam pͥma etas ꝯputatur ab
adam usq ad noe. Ocd̾a a noe usq ad¬
I abraham. Et sicut matheus euͣngłi sta
aꝑ ordinem sequitur ⁊ distinguit. t̾cia
ab abraham usꝙ ad dauid. Quarta a
dauid usꝙ ad tnͣsinigͣcõm in babylo¬
⁊niam. Qͥnta a tͣnͣsinigratõne babylo¬
nie usq ad ioħem baptistam. Sexta in¬
de usq ad finem scłi. ꝓptea ⁊ sexta die
fecit d̾s hoĩem ad ymaginem suam:
qr sexta ista etate manifestatur ꝑ elm¬
geliũ reformatio m̃tis nr̃e scd̃ ymagi¬
nem eius qui creauit nos. Et ꝯu̾titur
aqua in uinũ ut iam manifestatum
xp̃m in lege ⁊ ꝓpłus sapiamus. Ideo e¬
rant ibi sex ydrie. quas ussit impleri
aqua. Sex ergo ille ydrie sex etates

Expanded text:
ntendite autem quod ipse ait, Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Novimus id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetas est, ut saepe audistis et nostis. Nam prima aetas computatur ab Adam usque ad Noe: secunda a Noe usque ad Abraham: et sicut Matthaeus Evangelista per ordinem sequitur et distinguit, tertia ab Abraham usque ad David: quarta a David usque ad transmigrationem in Babyloniam: quinta a transmigratione in Babyloniam usque ad Joannem Baptistam : sexta inde usque ad finem saeculi. Propterea et sexta die fecit Deus hominem ad imaginem suam : quia sexta ista aetate manifestatur per Evangelium reformatio mentis nostrae, secundum imaginem ejus qui creavit nos ; et convertitur aqua in vinum, ut jam manifestatum Christum in Lege et Prophetis sapiamus. Ideo erant ibi sex hydriae, quas jussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates
Abbreviated transcription (Latin):
me. Tunc ad aꝑu̾it illis sensum ut
incllĩg̾ent scripturas. Et dixit illis.
Quia sic scriptum est pati xp̃m et re¬
surg̾e a mortuio t̾cia die. ⁊ p̾dicari
in nomine eius pnĩam ⁊ temission
ab irłm. Hiis ex eiͣngłio que certe
mani festa sunt intlłcis: patebunt
illa omnia mistĩa que in isto mira¬
culo dũi latent. Uidete quid ait qura
oporteba impleri in xp̃o que de illo
scripta sunt. Ubi scripta sunt: In
rat aqua. Et iõ dicti sunt illi a dño¬
Cum aꝑint eis sensum. ⁊ exposuit eio scp¬
turas incipiens a moyst ꝑ omnos ꝓpłias.
Unde iam mebriati dicebant. Nõne cor
nrm ardens exat in uia cum aꝑiret nob
scripturas. Intellexunt enim xp̃m in
his libris. in quib eum nõ nou̾ant. Mu¬
tanit ergo aquam in uinũ dñs nr̃ ilt
xp̃t: et sapit quod nõ sapiebat. inebriat
qnod nõ mebriabat. Si enim iussissent
mde aquam diffundi. ⁊ sic ip̃e mitteret
uinũ ex occultis nature sinib. unde fe¬

Expanded text:
me. Tunc adaperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit illis: Quia sic scriptum est, pati Christum, et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remission» 5. His ex Evangelio, quae certe manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. Ubi scripta sunt? In rat aqua; et ideo dicti sunt illi a DoCum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas. Unde jam inebriati dicebant, Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturas ? Intellexerunt enim Christum in his Libris in quibus eum non noverant. Mutavit ergo aquam in vinum Dominus noster Jesus Christus, et sapit quod non sapiebat, inebriat quod non inebriabat. Si enim jussisset inde aquam effundi, et sic ipse mitteret vinum ex occultis
Abbreviated transcription (Latin):
quõ hunc tradid̾unt lacerdotes ⁊ pͥnci¬
pes nr̃i in dampnatõm mortis. ⁊ cu¬
ci eum fix̾unt. Nos aut̃ sꝑabamus q
ip̃e erat qui redempturus eẽt isrł. Et
nunc t̾cius dies agitur hodie ex quo
hec fcã sunt. Hec acq alia cũ dixisset
umus eduob quos inuenit in ua
euntes ad ꝓpinquũ castellũ: respon¬
dit ip̃e ⁊ ait. O insensati ⁊ tardi cor¬
des ad credend̾ suꝑ ominia que loquu¬
ci sunt ꝓph̾e. Nõne hec omnia oporte¬
bat pat̾i xp̃m. et introite in claricatẽ
suam: Et fuit incipiens a moyse ⁊
omnib ꝓpħis int̾pretans illis ĩ oĩb
scripturis que de eo erant. Item alio

Expanded text:
unt sacerdotes et principes nostri in damnationem mortis, et cruci eum fixerunt. Nos autem sperabamus, quia ipse erat qui redempturus esset Israel; et nunc tertius dies agitur hodie, ex quo haec facta sunt. » Haec atque alia cum dixisset unus ex duobus quos invenit in via euntes ad propinquum castellum; respondit ipse et ait: « O insensati et tardi corde ad credendum super omnia quae locuti sunt Prophetae! nonne haec omnia oportebat pati Christum, et introire in claritatem suam? Et fuit incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant. » Item alio
Abbreviated transcription (Latin):
nientib ad pacem in se ipõ faciendan
lapis angularis fc̃s est ipc̃. Ostendan
et t̾nas metretas in eisd̾ ipĩs omnib
gentib. Tres enim erant filu noe ꝑ
quos reꝑatũ est genus humanũ. Unde
dñs ait. Simule est regnũ celoꝵ ferm̃¬
to quod accepit mulier. ⁊ abscondit
in farme mensuris trib. quoadusq
ferm̃daretur cotum. Que est ista mu¬
lier nisi caro dñi: Quod est fermnentũ
nisi eũngłm: Nue sunt tres mñsure
cis sicut sepe apłs ꝯmemorat. suie in tͥb
pp̃ noe tres filios significatos. Figurata
sicut dicit apłs. Accepimus m̃suram
ꝑtingendi usq ad uos. Gentib autem
eimnglirans hocait. mnensuram ꝑtingẽ¬
di ad uos. Or

Expanded text:
nientibus ad pacem in seipso faciendam, nientibus ad pacem in seipso faciendam, lapis angularis factus est Christus . Ostendamus et ternas metretas in eisdem ipsis omnibus gentibus. Tres erant filii Noe , per quos reparatum est genus humanum. Unde Dominus ait: Simile est regnum coelorum fermento, quod accepit mulier et abscondit in farinae mensuris tribus, quoadusque fermentaretur totum . Quae est ista mulier, nisi caro Domini? Quod est fermentum, nisi Evangelium? Quae sunt tres mensurae, cis, sicut saepe Apostolus commemorat ; sive in tribus, propter Noe tres filios, significatas. Figurata sicut dicit Apostolus, Accepimus mensuram pertingendi usque ad vos . Gentibus enim evangelizans, hoc ait, mensuram pertingen ad vos. TR
Abbreviated transcription (Latin):
quid est potens est ds̃ de lapidib istis
suscitare filios abrabe: Ros ip̃os int̾to¬
gemus ⁊ uideamus quid fcm est. Nos
enim de gentib uenimus. De gentib a
nõ ueniremus. nisi d̾s de lapidib susci¬
tiret filios abrabe. facti sumus filii a¬
brahe. imittando fidem. nõ nascendo ꝑ
carnem. Sicut enim illi degenando ex¬
heredati. sic nos imitando adoptati. Etge
fiẽs ad omnes gentes ꝑtmebat etiam
ista sexte ydrie ꝓpħia. Et iõ de omnib
dictum est. capientes metretas binas
uł t̾nas. S quõ ostendimus omnes
gentes ꝑtiñe ad binas uł t̾uas metre¬
tas: Estimantis enim fuit quodã modo
ut ip̃as dicet binas quas dix̾at t̾nas.
ad ꝯmendand̾ scil sacram̃tũ. Qũo sunt
bine metrete: Circũcisio ⁊ p̾pucium.
Hos duoo ppłos scriptura amemorit
et nlłm p̃t̾mittit hoĩ genus qñ dicit.
circũcisio ⁊ p̾putium. In duob istis no¬
minibz hẽs omnes gentes. Bine metre¬
te sunt. Hiis duob ꝑietib e drũso ue¬

Expanded text:
Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae? Nos ipsos interrogemus, et videmus quia factum est. Nos enim de gentibus venimus; de gentibus autem non veniremus, nisi Deus de lapidibus suscitasset filios Abrahae. Facti sumus filii Abrahae imitando fidem, non nascendo per carnem. Sicut enim illi degenerando exhaeredati; sic nos imitando adoptati. Ergo, fratres, ad omnes gentes pertinebat etiam ista sextae hydriae prophetia; et ideo de omnibus dictum est, Capientes metretas binas vel ternas. 17. Sed quomodo ostendimus omnes gentes pertinere ad binas vel ternas metretas? Aestimantis enim fuit quodammodo, ut ipsas diceret binas, quas dixerat ternas, ad commendandum scilicet sacramentum. Quomodo sunt binae metretae? Circumcisio et praeputium. Hos duos populos Scriptura commemorat, et nullum praetermittit hominum genus, quando dicit, Circumcisio et praeputium ; in duobus istis nominibus habes omnes gentes: binae metretae sunt. His duobus parietibus de diverso ve
Abbreviated transcription (Latin):
ergo caritas que si desit frustra hñtur
cetera. si adsit: recte hñtur omnnuia ⁊
Tam̃ caritatem laudans apłs paulus
copiosissime atq ubrime: minus de
illa dixit qͣm quod ait breuit᷑ apłs

Expanded text:
est ergo charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia? Tamen charitatem laudans apostolus Paulus copiosissime atque uberrime, minus de illa dixit quam quod ait breviter apos
Abbreviated transcription (Latin):
lamergo pra ser q̃ articilis oistibriti
atq distincta. qͣi uasa eẽnt mania nisi a
xpõ implerentur. Quid dixi: Tempora ma
retur. Implete sunc ꝓpħie. plene sunt yd̾e
O utaqua in uinũ qũtatur. in illa toca
ebant metretas binas uł t̾nas: Miste¬
rium nob maxime loquutio ista ꝯm̃dat.
Metretas enĩ dicit m̃suras quasdam.
accepit nom̃ ista m̃sura. Metron eium
m̃suram dicunt greci. Inde appesla te me¬
trete. Capiebant ergo metretas binas
ul t̾nas. Quid dicimus fres: Si t̾nas
tm̃ dic̾et. nõ curreret animus ñr nisi
ad mist̾ium trinitatis. S forte nec sic
debemus inde cito iam sensum au̾tere
qr dixit binas uł t̾rias: qr nominato pr̃e

Expanded text:
la ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distincta, quasi vasa essent inania, nisi a Christo implerentur. Quid dixi, tempora quae retur? Impletae sunt prophetiae, plenae sunt hydriae: sed ut aqua in vinum convertatur, in illa tota ebant metretas binas vel ternas? Mysterium nobis maxime ista locutio commendat. Metretas enim dicit mensuras quasdam, accepit nomen ista mensura. Μέτρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre
Abbreviated transcription (Latin):
saturitatem. aut saltem duodecim cophi¬
nos plenos. s onimipotentia dñi quasi
fons panis erat: sic posset ⁊ effusa aqua
uinũ infunderc. Quod si fecisset. iudere¬
tur scripturas uet̾es imꝓbasse. Cũ aut̃
ipãm aquam au̾tit in uinũ. ostendit
nob ꝙ ⁊ scriptura uetus ab ip̃o est. Nam

Expanded text:
saturitatem, aut saltem duodecim cophinos plenos , sed omnipotentia Domini quasi fons panis erat; sic posset et effusa aqua vinum infundere: quod si fecisset, videretur Scripturas veteres improbasse. Cum autem ipsam aquam convertit in vinum, ostendit nobis quod et Scriptura vetus ab
Abbreviated transcription (Latin):
la ⁊ bona disc̾nit. Ostende mͥ oculos.
des. nares cordis tui. diu̾ sa sunt que
or tuũ referuntur. ⁊ diu̾sa ibi m̃bra
iuenutur. In carne tua alibi au
alibi indes. In corde tuo ubi audis:
udes. Si hoc ymago. qnͣto potentius

Expanded text:
mala et bona discernit. Ostende mihi oculos, mala et bona discernit. Ostende mihi oculos, aures, nares cordis tui. Diversa sunt quae ad cor tuum referuntur, et diversa ibi membra non inveniuntur. In carne tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo ibi audis, ubi vides. Si hoc imago, quanto potentius
Abbreviated transcription (Latin):
auditus. Et nos qui alit̾ audimuas
uidemus. hoc unde nouimus: Redi
forte ad nos. si nõ sumus p̾uaricate
quib dcm̃ est. Redite p̾uaricators
cor. Redite ad cor. Quid itio a uob ⁊
ratis uagando. redite. Quo: Ad dert
Cito est. Primo redi ad cor tuũ. Ex
te uagaris foris. Te ip̃m nõ nosti.i
corpore. Corpus tuũ hĩtatio tua est
tuum sentit etiam ꝑ corpus tuũ
corpus tuũ nõ quod cor tuũ. Dime
et corpus tuũ. redi ad cor tuũ. Inc
corde nõ hẽs aures: de quib ergo d̃
dicebat. qui ht̃ aures audiendi audir
auctorem eius. Uide ꝙ̃admod̾ onni
corporis sensus cordi intronuncie
quid senserint forts. uide qͣm millẽ
Dapud se etiam sine hiio ministrio
at. Renuntiant ocli cordi alba ⁊ nigͣ
untiant aures eid̾ cordi canora ⁊ dis¬
a Renuntiant nares eid̾ cordi odora
utentia Renuntiat gustus eid̾ cordi
ara ⁊ dultia. Renuntiat tactus eid̃
irant corporis sensus: usta ⁊ ĩuista.

Expanded text:
auditus. 10. Et nos qui aliter audimus, aliter videmus, hoc unde novimus? Redimus forte ad nos, si non sumus praevaricatores, quibus dictum est, Redite, praevaricatores, ad cor . Redite ad cor: quid itis a vobis,Erratis vagando; redite. Quo? Ad Dominum. Cito est: primo redi ad cor tuum, exsul a te vagaris foris; teipsum non nosti, ecorpore: corpus tuum habitatio tua est; cor tuum sentit etiam per corpus tuum: sed corpus tuum non quod cor tuum; dimitte et corpus tuum, redi ad cor tuum. In corpore habes aures? De quibus ergo Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat auctorem ejus. Vide quemadmodum omnes corporis sensus cordi intro nuntient quid senserint foris: vide quam multos quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidemaspirant corporis sensus, justa et injusta,
Abbreviated transcription (Latin):
tam temaruo ut hir etplicanre polli cent
et me ⁊ uos. utcũq suspicor modulum
ur̃m. noui tñ meũ. Si ergo placet nõ diu¬
tius immoremur: ꝑcurramus lectõnem.
et iudeamus ti̾bis dñi turbari corda car¬
nalia. Id hoc turbari ne m eo quod tenent
remaneant. Extorq̃atur tamqͣm pi̾uo lu¬
dicrum nescio quid quo se male auocant
ut possint in seri utiliora gndiorib. nt
possint ꝓfic̾e̾ qui repebant in t̾ra. Surge.
quere. suspira. anhela desidro ⁊ ad clausa
pulsa. Si aut̃ nond̾ desid̾amus. nond̾ in
lescũq nos ip̃i iuenturi sumus: sho¬
uerim ergo kiñi desid̾ium in corde urõ
mores ꝑducant ad intlłigentiam. Genꝰ

Expanded text:
tam temerarius, ut hoc explicare pollicear et me et vos: utcumque suspicor modulum vestrum, novi tamen meum. Si ergo placet, non diutius immoremur, percurramus lectionem, et videamus verbis Domini turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod tenent remaneant. Extorqueatur tanquam pueris ludicrum nescio quid, quo se malo avocant, ut possint inseri utiliora grandioribus, ut possint proficere qui repebant in terra. Surge, quaere, suspira, anhela desiderio, et ad clausa pulsa. Si autem nondum desideramus, nondum inhlescumque nos ipsi inventuri sumus Moverim ergo, charissimi, desiderium in corde vestro. Mores perducunt ad intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ppło. ⁊ stulti alũ sapiꝰ te. Qui plantaur
aurem nõ audiet. aut qui finxit ccl
nõ ꝯsid̾at: Si ergo finxit ocłm u̾bum
bum.qr omnia ꝑ u̾bum: nõ possumo
dice̾ non audit u̾bũ. nõ uidet u̾bir
uidet. ⁊ auris eius nõ p̃t quod cubi
et ocłs eius nõ pt̃ quod auris: forri

Expanded text:
populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet? aut qui finxit oculum non considerat ? Si ergo finxit oculum VerbVerbum, quia omnia per Verbum: non possumus dicere, Non audit Verbum, non videt Verbum; videt; et auris ejus non potest quod oculus, et oculus non potest quod potest auri
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est unde uideas Nõ mͥ antea crede¬
bas qr est quod ideas: ducc quadam rõ¬
ne adductus es. ꝓpinq̃sti. intendisti.
palpitasti. refugisti. Scis certe oẽ quod
uideao. s ydoneum te nõ ẽẽ qui uideas
Ergo curare. Que sunt colliria: Noli
mentiri. noli ꝑiurare. noli adult̾are.
noli furari. noli fraudare. S ꝯsuesti.
et cum aliquo dolore ⁊ consuctud ine
reuocaris. Hoc est quod mordet. s sanat.
Nam dico tibi liberius ex timore ⁊ meo
et tuo. Si curari destiteris ⁊ ẽẽ ydonẽ
ad ꝑfruend hac luce neglex̾is: ualitu¬
dmnem ocłoꝵ tuoꝵ tenebras amabio.
Et amando tenebras in tenebris rema¬
nebis. ⁊ remanendo in cenebrio: etiam
in tenebras ext̾iores ꝓitieris. ibi erit
fletus et stridor dentiũ. Si nicħ in te
faciebat amor lucio: faciat timor dolo¬
et lectõm tñ eũngłicam nõ finiui.
St dicam reliqua onabo uos ⁊timoo
ne etiam quod baustũ est effundatur

Expanded text:
non est unde videas. Non mihi antea credenon est unde videas. Non mihi antea credebas quia est quod videas: duce quadam ratione adductus es: propinquasti, intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse quod videas, sed idoneum non te esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjurare, noli adulterare, noli furari, noli fraudare. Sed consuesti, et cum aliquo dolore a consuetudine revocaris: hoc est quod mordet, sed sanat. Nam dico tibi liberius, ex timore et meo et tuo: si curari destiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudine oculorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in tenebris remanebis; et remanendo in tenebris, etiam in tenebras exteriores projicieris: ibi erit fletus et stridor dentium . Si nihil in te faciebat amor lucis, faciat timor doloet lectionem tamen evangelicam non finivi: si dicam reliqua onerabo vos, et timeo ne etiam quod haustum est effundatur;
Abbreviated transcription (Latin):
loquimur ista ⁊ cum meditam᷑
mus nos. Et cũ ex̾cemus nos in
ta consueta: taleo sumus quales
ientes cum ꝓducuntur ad udend̃
en. si forte antea uisũ oĩo non hẽ¬
t. ⁊ icipiunt eumd̃ uisũ ꝑ dili¬
quod iuide̾ desid̾abant. ⁊ nõ pote¬
un iud̾int fulgore ip̃o reu̾bantur
dãmodo.⁊respondent medico demõ¬
nti. Iamiam uidi. s uidẽ nõ pos¬
i. Quid eigo facit medicuo: Reuo
ad solita. ⁊ addit colliriũ ut ad il
quod uisum est ⁊ uideri nõ potuit
Dium nitriat: ⁊ ex ip̃o desidio cu¬
ir plenius. ⁊si qua mordatia sani
it. ut amore illius lucis accensus
It sibi. Añ erit ut illud firmis
nõ potui: Urget medicũ ⁊ rogat ut cu¬
ret. Ergo frẽo si forte aliquid tale fcm̃
est in cordib urĩs. si utcũq erexistis
cor ur̃m ad uidend̃ u̾bum. ⁊ ip̃ius luce
reũberati ad solita recidistis: rogate
medccum. ut adhibeat colliria morda¬
tia. pcepta iuisticie. Est quod uideas: s

Expanded text:
loquimur ista, et cum meditamur, exercemus nos. Et cum exercemus nos in ista consueta, tales sumus quales lippientes, cum producuntur ad videndum lumen, si forte antea visum omnino non habebt, et incipiunt eumdem visum per diligenquod videre desiderabant, et non potecum viderint, fulgore ipso reverberantur quodammodo, et respondent medico demonstranti, Jam jam vidi, sed videre non possum. Quid ergo facit medicus? Revocat ad solita, et addit collyrium, ut ad illud quod visum est, et videri non potuit, desiderium nutriat, et ex ipso desiderio curetur plenius; et si qua mordacia reparferat, ut amore illius lucis accensus dicat sibi: Quando erit ut illud firmis non potui? Urget medicum, et rogat ut curet. Ergo, fratres, si forte tale aliquid factum est in cordibus vestris, si utcumque erexistis cor vestrum ad videndum Verbum, et ipsius luce reverberati ad solita recidistis; rogate medicum ut adhibeat collyria mordacia, praecepta justitiae. Est quod videas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
hete. E ticus: equał est patri filius.
Pater enĩ diligit filiũ. ⁊ omnia demõ¬
strat ei que ip̃e facit. Ecre est illud de¬
monstrat. demonstrat qͣi. Cui: Utiq
qͣi uidenti. Redimus ad id quod ex¬
plicare nõ possimius. quõ u̾bũ lude¬
at. Ecce homo fc̃o est ꝑ u̾bũ. s hõ ht̃
ocłos. ht̃ aures. ht̃ manus. diuersa
m̃bra in corpore. ꝑ ocłos pt̃ uidere.
ꝑaures pt̃ audire. ꝑ manus oꝑari.
diu̾sa m̃bra: diu̾sa m̃broꝵ offitia.

Expanded text:
us; aequalis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit . Ecce est illud, demonstrat. Demonstrat quasi cui? Utique quasi videnti. Redimus ad id quod explicare non possumus, quomodo Verbum videat. Ecce homo factus est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, diversa membra in corpore: per oculos potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa membra, diversa membrorum officia.
Abbreviated transcription (Latin):
siłr facit. Non cum ille fec̾it: alia filius
siłr facit. s quecũq ille fec̾it: hec ⁊ filius
silr facit. Si hec facit filius que fecerit
pat̾: ꝑ filiũ facit pr̃. Si ꝑ filiũ facit q̃
facit pat̾: nõ alia pr̃. alia filius facit.
s ead̾ oꝑa sunt patris ⁊ filii. Et quomͦ
ead facit ⁊ filius. ⁊ ead̾ ⁊ siłr: Ne forte¬
ead̃ s dissimilit̾: ead̾ inquit ⁊ siłr. Et
quõ possit ead̾ nõ siłr:. Iccipite exemplũ
quod puto ad uos nõ sit grande. Cum
scribimus littas: facit eas pͥmo cor no¬
strum. ⁊ deinde manus nr̃a. Certe unde
omnes acclamastis. nisi qr cognouistis:
Certum est quod dixi. ⁊ maĩm oĩb nob.¬
lut̾e fiunt pͥmo a corde nr̃o. deinde a cor¬
pore nr̃o. Manus seruit imꝑanti cordi.
easd̃ litt̾as facit ⁊ cor ⁊ manus. Nũquid
alias cor. alias manus: Easd̾ quid̾ facit
manus. s nõ siłr. Cor enĩ nr̃m facit eas
intlłigibilit̾. manus aut̃ uisibiliter.
Ecce quõ sunt ead dissiłr. Unde parum

Expanded text:
iliter facit. Non cum ille fecerit, alia Filius similiter facit: sed quaecunque ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Si haec facit Filius quae fecerit Pater, per Filium facit Pater; si per Filium facit Pater quae facit, non alia Pater, alia Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo eadem facit Filius, eadem eadem sed dissimiliter: Eadem, inquit, et similiter. Et quomodo posset eadem non similiter? Accipite exemplum, quod puto ad vos non sit grande: cum scribimus litteras, facit eas primo cor nostrum, et deinde manus nostra. Certe unde omnes acclamastis, nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, et manifestum oe fiunt primo a corde nostro, deinde a corpore nostro: manus servit imperanti cordi, easdem litteras facit et cor et manus: numquid alias cor, alias manus? Easdem quidem facit manus, sed non similiter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. Ecce quomodo fiunt eadem dissimiliter. Unde parum
Abbreviated transcription (Latin):
qui nõ pt̃ face̾ quidqͣm nisi dõ uidci
patrem facientem Intendit enĩ
dãmodo in manus patris: ut quõ
uiderit fabricare. sic ⁊ ip̃e tale alio
fabricet in oꝑib sius. S pat̾ isterꝰ
illa que facit et uult ut actendat
filius: ⁊ talia et ip̃e faciat ꝑ queme

Expanded text:
qui non potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem
Abbreviated transcription (Latin):
na. alia uita celestis. alia uita pecoꝵ. alta
uita hoĩm. alia uita angłoꝵ. Uita pecoꝵ
t̾renis uoluptatib estuat. sola terrena
conquirte. in ea ꝓna atq ꝓiecta est. Uita
angłoꝵ. sola celestia. Uita hoĩm media
est int̾ angłoꝵ ⁊ pecoꝵ. Si uiuit homo scd
quere etiam in ip̃a angłica uita utrum
ꝑuus an grandis sis. Si enĩ adhuc par¬
uus es: dicunt tibi angłi. Cresce. Nos pa¬
nem manducamus. tu lacte nutrire.i
Lacte fidet ut ꝑuenias ad cibum spet.Si
aut̾ ad huc inhiatur sordidis uoluptati¬
b. si adhuc fraudes cogitantur. si menda¬
tia nõ uitantur. si mendatia ꝑsuriis
cumulantur.tam immundũ cor au¬
det dic̾e̾. explica mͥ quõ uideat u̾bũ
etiam si possim. etiam si ego T. iam
uideam: Porro aut̃ si forte ego nõ sum
in hiis morib. et tñ ab ista uisione lõ

Expanded text:
a vita coelestis; alia vita pecorum, alia vita hominum, alia vita Angelorum. Vita pecorum terrenis voluptatibus aestuat, sola terrena conquirit, in ea prona atque projecta est: vita Angelorum sola coelestis: vita hominum media est inter Angelorum et pecorum. Si vivit homo secundum itum vivis, quaere etiam in ipsa angelica vita utrum parvus an grandis sis. Si enim adhuc parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos panem manducamus, tu lacte nutrire, lacte fidei, ut pervenias ad cibum speciei. Si autem adhuc inhiatur sordidis voluptatibus, si adhuc fraudes cogitantur, si mendacia non vitantur, si mendacia perjuriis cumulantur; tam immundum cor audet dicere, Explica mihi quomodo videt Verbum; etiam si possim, etiam si ego jam videam? Porro autem si forte ego non sum in his moribus, et tamen ab ista visione l
Abbreviated transcription (Latin):
idem sapimus nosq diligimuo fit
anima una. qntomagis pat̾ ⁊ ds̃. et
filius ds. in fonte dilectõnis deuo
unuo est: U̾m ad hec u̾ba quib cõ¬
motũ est cor tuũ intende ⁊ recole me¬
cum. Quod de u̾bo requirebamus:
iam tenemus. d̾s erat u̾bũ. Adiũ¬
go aliuid. qr cũ dixisset hoc erat in
pͥncipio apud dm̃. ꝯtinuo subiecit
eumͣngłista. omnia ꝑ ip̃m fcã sunt.
Runc te querendo exagito: nunc te
ꝯtra te moueo ⁊ te ꝯtra te int̾pello
Tene tiñ memorit̾ ista de u̾bo: qr ds̃
erat u̾bum. ⁊ onnnia ꝑ ip̃m fcã sũt.

Expanded text:
idem sapimus nosque diligimus, fit idem sapimus nosque diligimus, fit anima una: quanto magis Pater Deus et Filius Deus in fonte dilectionis Deus unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud, quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista, Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te interpello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omni
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod uderit prẽm facientem.:
utiq minor est nõ equalis. In hac re¬
gula cordis sui distorta ⁊ pͣua heticuo
audiat nos nond̾ obiurgantes. s ad¬
huc qͣi q̃rentes ⁊ explicet nob̃ quod
sentit. Puto enimoquis ille es fa¬
sentem. tenes nob̾cum qr in pͥncipio
erat u̾bum : ẽeneo inquit. Et qr u̾btĩ
erat apud dm̃. Et hoc inquit teneo.⁊
Sequere ergo ⁊ hoc fortius tene qr de
erat u̾bum. Et hocinquit teneo. Ged
ille dõ maior. ille d̾s minor Iam nescio
quid paganũ redolet cum xp̃iano me
loqui arbitrabar. St est d̾s maior. ⁊
est ds̃ minor: duos deos colimus.nõ
unũ dm̃. Quare inquit ⁊ tu nõ duos
deos dicis eq̃les sibi. Hoc ego nõ dico
Equalicatem ens istam sic intelligo.
ut ibi intlłigam etiam indiuiduã
caritatem. Et si indiuiduam carita¬
tem: ꝑfcãm unitacem. si aut̃ cart¬
cas quam misit hominib ds. de mł¬
tis hõim cordib facit corunũ. ⁊ mul¬
tas hoĩm animas facit aĩam unam.

Expanded text:
nisi quod viderit Patrem facientem, utique minor est, non aequalis. 4. In hac regula cordis sui distorta et prava, haereticus audiat nos nondum objurgantes, sed adhuc quasi quaerentes, et explicet nobis quod sentit. Puto enim, o quisquis ille es faadesse, tenes nobiscum quia in principio erat Verbum. Teneo, inquit. Et quia Verbum erat apud Deum? Et hoc, inquit, teneo. Sequere ergo, et hoc fortius tene, quia Deus erat Verbum. Et hoc, inquit, teneo: sed ille Deus major, ille Deus minor. Jam nescio quid paganum redolet: cum christiano me loqui arbitrabar. Si est Deus major, et est Deus minor; duos deos colimus, non unum Deum. Quare, inquit? et tu non duos deos dicis aequales sibi? Hoc ego non dico: aequalitatem enim istam sic intelligo, ut ibi intelligam etiam individuam charitatem; et si individuam charitatem, perfectam unitatem. Si enim charitas quam misit hominibus Deus, de multis hominum cordibus facit cor unum, et multas hominum animas facit animam unam,
Abbreviated transcription (Latin):
e est indere qr nõ pt filiuo a se face
qͣm. nisi quod uiderit patrem faciẽ¬
¶ Queris ut optuor nosse filiũ faciẽ¬
te. quere pͥuo nosse filiũ uidentem.
Ate en im quid ait: Non pt̃ a se filius
cere quidqͣm nisi quod uiderit prẽm
ntem. Incende quod dixit. insi quod
rit prẽm facientem. Precedit utsio
uitur effectio. Uidet entm ut faciat.
¶postius est. relicto quod pͥus est: ui¬
m se dixit ⁊ facientem. nõ facientẽ
dentem. qr nõ pt̃ a se face̾ quidqͣm.
quod uid̾it prem facientem. Uis¬
id faciend̾. tu ad uidend̾. ambo ĩdocti.¬

Expanded text:
e est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor, nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Intende quod dixit, nisi quod viderit Patrem facientem. Praecedit visio, et sequitur effectio: videt enim ut faciat. Tu quod posterius est, relicto quod prius est? Videntem se dixit et facientem; non, facientem et videntem: quia non potest a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Visad faciendum, tu ad videndum, ambo indocti
Abbreviated transcription (Latin):
capiunt ex htis u̾bis ansam calũp¬
mou̾i ꝙ patri deo eqͣlem se faceres.
talia u̾ba sbiunxit ut so equalem
nõ ẽẽ monstraret. Mouebatur en ĩ
strare filiũ nõ eẽ eqͣlem patri .i. eqͣ
lem deo: ait qiͣ diceno. Quid irasci¬
mini: Quid indignamini: Nõ sũ
nisi quod iudit patrem facientem

Expanded text:
capiunt ex his verbis ansam calumnmoveri, quod Patri Deo aequalem se faceret, talia verba subjunxit, ut se aequalem non esse monstraret. Movebat enim Judstrare Filium non esse aequalem Patri, id est, aequalem Deo, ait, quasi dicens, Quid irascimini? quid indignamini? Non sum nisi quod viderit Patrem facientem
Abbreviated transcription (Latin):
Dirent. quid in nob fiat cũ hec audimꝰ.
Iplius cogitemus. Neq enin nate sunt
eses. ⁊ quedam doginata ꝑu̾sitatis illa¬
antia antmas ⁊ in ꝑfundũ p̾cipitã
nisi dum scripture bone melligun
nõ bene: ⁊ quod in eis nõ bñ intlłi¬
is. ad que capienda ꝑuili sumus.
corde pio ⁊ cum tremore sicut scriptũ
Hanc cenentes regulam sanitatis
quod scd̃ fidem qua imbuti sumus
nus. Quod aut̃ scd̾ sanam fidei regu
intlłige̾ nond̃ potũimus: dubita¬
i auferamus. intlłigentiam diffe¬
us. Hoc est. ut etiam si quid sic nes¬
us. bonum tñ ⁊ uerũ eẽ minime
Sitemus. Et ego fres qui suscept
ui uob̃. cogitandus sum a uob̾ qui
ctanda diuina homo. spiritalia car¬
is. et̾na mortalis. Etiam a me kiñi
ge sit uana p̾sumptio. St uolo sa
m domo dei ꝯu̾sari que est ecclia
¶ ꝓ modulo meo capto quod uobis
pno. Ubi aꝑitui pascor nob̾cũ ubi
te Quid̾ ꝙ audebat homo eq̃lem se face̾¬

Expanded text:
dirent: quid in nobis fiat cum haec audimus, amplius cogitemus. Neque enim natae sunt haereses, et quaedam dogmata perversitatis illaqueantia animas et in profundum praecipitantia, nisi dum Scripturae bonae intelliguntur non bene; et quod in eis non bene intellimus, ad quae capienda parvuli sumus; et corde pio et cum tremore, sicut scriptum est, hanc tenentes regulam sanitatis, ut quod secundum fidem qua imbuti sumus,deamus: quod autem secundum sanam fidei regulam intelligere nondum potuerimus, dubitationem auferamus, intelligentiam differamus; hoc est, ut etiam si quid sit nescimus, bonum tamen et verum esse minime dubitemus. Et ego, fratres, qui suscepi loqui vobis, cogitandus sum a vobis qui tractanda divina homo, spiritualia carnalis, aeterna mortalis. Etiam a me, chariaesumptio, si volo sanus in domo Dei conversari, quae est Ecclesia : pro modulo meo capio quod vobis appono; ubi aperitur, pascor vobiscum; ubi to quidem, quod audebat homo aequalem se face