comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in regrasdi
esidett reergo opastebat hos¬
mines huiꝰ uitis haurire mrste¬
riũ ut accedere ualerent ad illũ
tã iocundae habitationir a moe¬
nissimũ locũ. Quodsiis tequas
nunc cernimꝰ uites q̃ ꝑtraducer
extens aeemissis palmitib: pãpi¬
no intextadependentib uuis
amoenanos contẽplationẽ lae¬
tificant dũ ñsolũ ꝑserunt copiã
fructiũ uerũ &iã oportunonos
umbra culo ꝑtegunt ignitiso¬
lis ab aestir quas scimꝰ pꝰ ad sũp¬
to fructu tẽporis legit imi deci¬
dius folus quasi aridas red di
quanto magis illa desidera re
debemꝰ q̃ nullofine deficiuNT
neq: ullo temptationis aestu
marcescunt ubispep̃terita res
ipsa q̃ sperabatur &ten&ꝰ &
fruitur. Haec multi deside¬
nentes ñmodo faculta tesꝓ
prias reliq̃runt Verũ &iã
desertaq̃q & inculta ad gressi
sunt ut sicim huiꝰ desideru
solitariae acremotioris oroo¬
tionis solatio: lacrimarũq:
fluenta restinguerentisicũs
nuncbeatus aemib anꝰ nouus

Expanded text:
in regno Dei. Desiderare ergo oportebat homines huius vitis haurire mysterium, ut accedere valerent ad illum tam iocundae habitationis amoenissimum locum. Quod si istae quas nunc cernimus vites, quae per traduces extensae, emissis palmitibus, pampino intextae, dependentibus uvis, amoena nos contemplatione laetificant, dum non solum proferunt copiam fructuum, verum etiam oportuno nos umbraculo protegunt igniti solis ab aestu, quas scimus post adsumpto fructu temporis legitimi deciduis foliis quasi aridas reddi; quanto magis illa desiderare debemus, quae nullo fine deficiunt neque ullo temptationis aestu marcescunt; ubi, spe praeterita, res ipsa quae sperabatur et tenetur et fruitur. Haec multi desiderantes, non modo facultates proprias reliquerunt, verum etiam deserta quaeque et inculta adgressi sunt, ut sitim huius desiderii solitariae ac remotioris orationis solatio lacrimarumque fluenta restinguerent; sicut nunc beatus Aemilianus novus
Abbreviated transcription (Latin):
a& nam: sic enĩ at siquisrexur¬
pauerit omnib: q̃ possed & cełu¬
plũ accipi& Et insuꝑ uitã a& na
possedebit: haec & his similia
eneuirilit̃ disserente sues in¬
laesus siluas p&iit puerq: disces¬
it abeo non sine grandi admi¬
ntione quod a prũquẽ inchoa¬
berat seqͥferũ in conspectuse¬
nis mansu&ũ adstareuidebat
ut agnũ, plurama tractans
ac multa secũ reuoluens quoͥd
uapi&ate & credo sci ae meli¬
inoractione : aditũ quaerere
oepit occulte qualit̃ clericis
epossit. qͥa publice ꝓpt̃ terre¬
ũ dominũ ũ audebat : Tam̃
um eẽt ad huc laicus inpocte
is auit tertio destratu suo con¬
irgens terracepstratus. oratio¬
efundebat adh̃mi NesciebãT

Expanded text:
nam. Sic enim ait: Si quis renuntiaverit omnibus quae possedet, centuplum accipiet et insuper vitam aeternam possedebit'. Haec et his similia sene viriliter disserente, sues inlaesus silvas petiit, puerque discessit ab eo non sine grandi admiratione, quod aprum, quem inchoaverat sequi ferum, in conspectu senis mansuetum adstare videbat ut agnum; plurima tractans ac multa secum revolvens, quid na pietate et, credo, sancti Aemeliani oratione, aditum quaerere coepit occulte, qualiter clericus esse possit, quia publice propter terrenum dominum non audebat. Tamen, cum esset adhuc laicus, in nocte bis aut tertio de stratu suo consurgens, terrae prostratus, orationem fundebat ad Dominum. Nesciebat
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̃ ut sibis acerdos dĩ÷
manꝰ in poner&. Atillȩ ꝓstra¬
tis in oratione corãdño con¬
uersisẽ ad infirmũ tactuq
blandissimo eiꝰ mẽbroo contrec¬
tans eũ in contẽplactione adr¬
tantiũ red diditsanũ: Nãlta
festur tumoromnis ante di¬
gitos esꝰ aufugisse decorpore
obsesso: utnullũ ineo ultenꝰ
aegritudinis huiꝰ remaner&
indiciũ: Haec aut̃ ã meigeni¬
torisrelatione cognoui: Eo
quodei fuerit hic niuarđin
amiciti aeconiuncti onedeuin¬
ẽẽt ad huc puer quaisi an nor
undecĩ. ab illo tertiancrũ
acceniusebriũ occupatur
amici ad p̃hensũ puerũ duxer̃
eu ad iurũdĩ. Erat eñilã senex ÷¬

Expanded text:
os Dei manus inponeret. At ille prostratus in oratione coram Domino, conversus est ad infirmum, tactuque blandissimo eius membra contrectans, eum in contemplatione adstantium reddit sanum. Nam ita fertur tumor omnis ante digitos eius aufugisse de corpore obsesso, ut nullum in eo ulterius aegritudinis huius remaneret indicium. Haec autem a mei genitoris relatione cognovi, eo quod ei fuerit hic Nivardus in amicitiae coniunctione devinbis. Cum esset adhuc puer quasi annorum undecim, ab illo tertianarum accentu febrium occupatur. Tunc amici, adprehensum puerum, duxerunt eum ad virum Dei. Erat enim iam senex
Abbreviated transcription (Latin):
Uum egregia morsei
discensionis tab̵ naculũ iuxła
ipsum oris dominicip̃ceptũ
fabricaredis poner& atq
adhoc unđq apparactũ mul¬
ta comgerere iussus Ñhabe¬
r& cuncta in regestu prũptua
te. iussit cõnmoneri populti:¬
Et in tantũ claritate positur
e. ut ipseproprus oculis legens

Expanded text:
um egregia Moysei scensionis tabernaculum iuxta ipsum oris dominici praeceptum fabricare disponeret, atque ad hoc eundemque apparatum multa congerere iussus non haberet cuncta in regestu prumptuarte, iussit commoneri populet in tantum claritate potitus est, ut ipse propriis oculis legens
Abbreviated transcription (Latin):
sitã Cũq strenue inoratione
ꝑsisterent noctesecundello
diãcapparuit tẽptator insce¬
cied̃i dicens egosũxõsquẽ¬
cotidie dep̃caris. lã enĩ sc̃s
effectus es. et nom̃ tuũ in
libro uitae cũ reliquis scĩs
meis adscripsi. Egredere
nunc ab hac insola & uade
sac sanitates inpopulos. his
ille in lectus deceptionib
discessit ab insola nec satelliti
puntiauit. Tam̃ cũ infirmis in
nomin exp̃i manꝰ in poner& sana¬
bantur. regressus aut̃ pꝰmultũ
tempus ad insolã uenit ad soci¬
um cũuana gloria dicens. Abii
enĩ extra in solã &uirtutes mul¬
tas in populis feci. Cũq conter¬
ritus ille in t̃rogar& qͥd hoc sibi
uel& cuncta q̃ gesserat sim¬
pliciterpandit At senio robs¬
tupiscens suspiransq: & lacri¬
mans ait uaen ob̵ inquantũ
audio a temptatore delusus
es Vade agepcenitentiã ne
ultratibi p̃ualeant eius doli
Quod illem tellegens & perisse
setimens cũ fl&uad pedes eiꝰ

Expanded text:
sitam. Cumque strenue in oratione sitam. Cumque strenue in oratione persisterent, nocte Secundello diacono apparuit tentator in specie Domini, dicens: Ego sucotidie deprecaris. Iam enim sanctus effectus es, et nomen tuum in libro vitae cum reliquis sanctis meis adscripsi. Egredere nunc ab hac insola et vade, fac sanitates in populos'. His et ille inlectus deceptionibus, discessit ab insola nec satelliti nuntiavit. Tamen, cum infirmis in nomine Christi manus inponeret, sanabantur. Regressus autem valde post multum tempus ad insolam, venit ad socium cum vana gloria, dicens: 'Abii enim extra insolam et virtutes multas in populis feci'. Cumque conterritus ille interrogaret, quid hoc sibi vellet, cuncta quae gesserat simpliciter pandit. At senior obstupiscens suspiransque et lacrimans, ait: 'Vae nobis, in quantum audio, a temptatore delusus es! Vade, age paenitentiam, ne ultra tibi praevaleant eius doli!' Quod ille intellegens et perisse se timens, cum fletu ad pedes eius
Abbreviated transcription (Latin):
& inuocatio nominis eius atq
adiutoriũ postulatũ ab eo
tantã pontenticĩ hab& ut
aspera q̃q mundi deuincãt
periculos a obruat. Tempta¬
dionũ atracdepellat. Et om¬
nia q̃ sunt scłi huiꝰ oblecta¬
menta ꝓnihiloreputata
fastideat quid mihi & mun¬
do uisi ut relictis omnibur
q̃ eiꝰ sunt in illius uacare solis
debecĩobreqͥis cuiꝰ nominir:
ihnuocatione apericulis sũ
saluatus in iquis. Et egressus
ab hospitiolosuo oblitus paren
aliquod de ratione mundi
sollicitudo conferr& ipseqͦq
chlotaruminister fueratpae¬
nitentiã accipientes uindo¬
nitensi nãn&ici territurii
in sola suntadgressi habebant
aut̃ secũ & secundellũ diãc
Abbauero ablata de aratro
dñi manu ab insola discedexs
ad monasteriũ reduit. nec
multopꝰ occultis causisgladio
ẽꝑemptus. sc̃s uero friarđ
cũ secundello diãc in suprao¬
dicta in sola st&litimmobilis
Habebat tam uterq eorũ
ꝓpriã cellulã sed pculã sepo¬

Expanded text:
et invocatio nominis eius atque et invocatio nominis eius atque adiutorium postulatum ab eo tantam potentiam habet, ut aspera quaeque mundi devincat, periculosa obruat, temptationum atra depellat et omnia quae eunt saeculi huius oblectamenta pro nihilo reputata fastideat, quid mihi et mundo, nisi ut, relictis omnibus quae eius sunt, in illius vacare solius debeam obsequiis, cuius nominis invocatione a periculis sum salvatus iniquis?' Et egressus ab hospitiolo suo, oblitus parentaliquod de oratione mundi sollicitudo conferret. Ipse quoque Chlotarii minister fuerat, paenitentiam accipientes, Vindonitensim Namnetici territurii insola sunt adgressi. Habebant autem secum et Secundellum diaconem. Abba vero, ablata de aratro Domini manu, ab insola discedens, ad monasterium rediit, nec multo post occultis causis gladio est peremptus. Sanctus vero Friardus cum Secundello diacono in supradicta insola stetitHabebat tamen uterque eorum propriam cellulam, sed procul a se po
Abbreviated transcription (Latin):
religiosus qͥ orarenon desinit
qͥ crucẽ aurib & oculissemꝑ
inponit. qͥuus lteneris sui sa¬
lutaria uix illa p̃mittit ipse
m& ait suꝑ examen ips eeũ sua
oractione mites cat. Tunc
quasi ad confusimẽ dominice
uirtutis haec uerba suscipiens
puo lutustemte oration ẽ fodi
addñm. Et accedens facto
desuꝑ signo cruc is ast ddiu¬
toriũ nr̃m in nominedñi qͥfec̃
caelũ & terrã Adhanceius
orationẽ confestĩ omnes uesss
sein fraantrũ unđ egressce
fuerant abdiderunt. Illeuers
adspecta culũ omniũ messẽ
desuꝑ in laesur expediit qͦd
nonsine miraculo in ridentib:
fuit eo qͦdh̃s insesperantẽ
ad confusionẽ eorũ sicdi ig¬
natus fuerit roborare
Seniq: pꝰ haec cũ in arbore
ꝓquadã necessi tate ascendis¬
s&l subito conliso subpedib
ramo ruere coepit. Cadensq:
deorsũ ꝑ singulos quos ꝑcuti
nocitus sed a sebat semper
in fracse cr&a cordis tacitus
cogitare dicens. sicrux xp̃i

Expanded text:
religiosus, qui orare non 1203 desinit, religiosus, qui orare non 1203 desinit, qui crucem auribus et oculis semper imponit, qui viis itineris sui salutaria vexilla praemittit: ipse metat super examen, ipse eum sua oratione mitescat. Tunc qvirtutis haec verba suscipiens, provolutus terrae, orationem fudit ad Dominum; et accedens, facto desuper signo crucis, ait: Adiutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit caelum et terram. Ad hanc eius orationem confestim omnes vespae se infra antrum, unde egressae fuerant, abdiderunt. Ille vero ad spectaculum omnium messem desuper inlaesus expediit. Quod non sine miraculo inridentibus fuit, eo quod Dominus in se sperantem ad confusionem eorum sic dignatus fuerit roborare. Denique poet haec, cum in arbore pro quadam necessitate ascendisset, subito conliso sub pedibus ramo, ruere coepit, cadensque deorsum, per singulos quos percutienocitus, sed aiebat semper:infra secreta cordis tacitus cogitare, dicens: 'Si crux Christi
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ deqͦ nunc nõb futurus ẽ ser¬
mo: qͥ int̃ diuersas uel tẽpta¬
tiones uel cruces scłi semꝑhu
uiligitur apud insulã uin¬
dunitt̃a urbis pãn&icae uir
egregiae scĩtatis friarđ nomi¬
nereclausus. decuiꝰ uita parũꝑ
adaedificationẽ ecdesicaedi¬
ceredelectat animo. qaigno¬
rosi ab aliqͦ sitscripta: hic
ab infantia sua semꝑ dõ deuo¬
tus fuit atq pudicus. factus
aut̃ uir semꝑ in dĩ laudibus
semꝑ inorationesemꝑ inuigili¬
is degebat uictus necessaria
ppriis manib: exigebat aterx
mos rusticorꝰ hab& ridiculũ
erat. Quodã uero diedũ curi¬
liquis in segitẽ culmi inciss
manipulos colligar& exami
mis erabiliũ atq: saeuarꝰ mus¬
carũ quas uulgo uespas uocaĩ
reperiunt. Cũq: a cerrime
messores emissis aculeis la¬
cergrent undiq circũ euntes
mesrẽ. locũ illũ in qͦ hae adun¬
tae erant transiliunt atq
in ridendũ beatũ friardum
ad loqͥuntꝰ dolosedicentes:
Veniat benedictus. ueniat

Expanded text:
nunc nobis futurus est sermo, qui inter diversas vel tentationes, vel cruces saeculi, semper t. I. Fuit igitur apud insulam Vindunittam urbis Namneticae vir egregiae sanctitatis. Friardus nomine, reclusus , de cujus vita parumper ad aedificationem Ecclesiae dicere delectat animum, quia ignoro si ab aliquo sit scripta. Hic ab infantia sua semper Deo devotus fuit atque pudicus: factus autem vir, semper in Dei laudibus, semper in oratione, semper in vigiliis degebat: victus necessaria propriis manibus exigebat a terrmos rusticorum habet, ridiculum erat. Quodam vero die, dum cum reliquis, in segetem culmis incisis, manipulos colligaret, examen miserabilium atque saevarum muscarum, quas vulgo vespas vocant, reperiunt; cumque acerrime messores, emissis aculeis, lacerarent, undique circumeuntes messem, locum illum in quo hae adunatae erant transiliunt, atque irridendo beatum Friardum alloquuntur dolose, dicentes: Veniat benedictus, veniat
Abbreviated transcription (Latin):
haec arbor fructus cultori
suo restituit. Credo ego de
misericordia dĩ quodmira¬
culũ p̃sens ex egit loq qͥa ob¬
teperepotuit hicorationesua
uitã mortuis ad ño inꝑtiri
ꝗͥ obtenuit arborer aridas
in rediuiua uiriditatefron¬
descere Idem cũ plerũq tntus¬
sitũsuũ fratribi p̃dicer&
quadã dietactur a febrediẽ
sur. Ite ad felicẽ ep̃m &nun¬
tiate ei discessũ meũ dicentes
frat̃tuus friarđ dic̃ Ex cecon¬
sũmatũ cursũ uitae huiꝰ dehoc
transitũ accipio etuado ad
reqͥem quã mihi ꝓmisitrex
deã teprius ꝗ obiã. Cũq ille
occasione nescio q d&ener&
mandatũ misit dicens. rogo
si fierip otest ut memodicũ
susteneas donec moris actionũ
dissolutis adte usq ꝑueniã
reuertentib uero puitiis &
istadicentib: cũiã lectulo de¬
cubar& at surgamꝰ ergo
& susteneamꝰ fratrẽ nr̃m

Expanded text:
haec arbor fructus cultori haec arbor fructus cultori suo restituit. Credo ego de misericordia Dei, quod miraculum praesens exegit loqui, quia obtinere potuit hic oratione sua vitam mortuis a Domino impertiri, qui obtinuit arbores aridas in rediviva viriditate frondescere. IV. Idem cum plerumque transitum suum fratribus praediceret, quadam die tactus a febre, dicit suis: Ite ad Felicem episcopum, et nuntiate ei discessum meum, dicentes: Frater tuus Friardus dixit: Ecce, consummato cursu vitae hujus, de hoc transitum accipio, et vado ad requiem quam mihi promisit Rex videam te prius quam obeam. Cumque ille occasione nescio qua detineretur, mandatum misit, dicens: Rogo si fieri potest ut me modicum sustineas, donec, moris actionum dissolutis, ad te usque perveniam. Revertentibus vero nuntiis et ista dicentibus, cum jam lectulo decubaret, ait: Surgamus ergo, et sus
Abbreviated transcription (Latin):
ta uirgã intente p altauit hn su¬
saq: aqua saepiur baculusile
frondes emisit & pamaatq
infradũos aut tres annos in
magna arboris ꝑceritate ds¬
tentus ex creuit. Quod cũ gran¬
deminculũ populis cernetib
haber&ur & cotidie adhane
uis en dã in manis turba conflu¬
er& ut &licũ ipsã remotionẽ
insula euistus ꝓdita publicara
scs di neua naegloriae laben
subruer& arborẽ arrepta
secure succidit: rursũq: sc̃s
alterius arboris ruinã cer¬
nens q̃ actauenti uiolentia
florib plena corruerat mi¬
seri cordia motus or auit dicens
ornamenta prduxit sed potui
ate hicrementũ nire paratio¬
nis indultũ fructuũ adipisci
mereatꝰ effectũ. Et haec di¬
cens accepta securae ampu¬
tata arboris colũna suꝑra
dices q̃ ad huc haerebantco¬
lũ nã ipsã imodũ sudis fec
acutã eãq temte defixit
mox ligatis sineradice
radicib ad p̃stinũ restituta
statũ flores qͥ aruerant
uiruerunt ipso qͦq: anno

Expanded text:
tam virgam in terra plantavit, infutam virgam in terra plantavit, infusaque aqua saepius, baculus ille frondens emisit et poma, atque infra duos aut tres annos in magnam arboris proceritatem distentus excrevit. Quod cum grande miraculum populis cernentibus haberetur, et quotidie ad hanc visendam immanis turba conflueret, ut etiam ipsam remotionem insulae virtus prodita publicaret, Sanctus Dei, ne vanae gloriae labe subrueret, arborem arrepta securi succidit. Rursusque Sanctus alterius arboris ruinam cernens, quae acta venti violentia floribus plena corruerat, misericordia motus oravit, dicens:ornamenta produxit: sed potius a te incrementum reparationis indultum, fructuum adipisci mereatur effectum. Et haec dicens, accepta secure, amputata arboris columna, super radices quae adhuc haerebant, columnam ipsam in modum sudis fecit acutam, eamque terrae defixit. Mox ligatis sine radice ramis, ad pristinum restituta statum, flores qui aruerant viruerunt, ipso quoque anno
Abbreviated transcription (Latin):
anima &uae poscamꝰ Ñ est
enĩ difficilis dñs seconfitenti¬
b miserere Cũ ipseꝑ proph&a
dicat nolomortẽ peccatoris
sedcon uertatur & uiuat.
Orantib: aut̃ illis aduenitdterꝰ
temptator insimilespecie
ad secundellũ diac̃dicens
Ñnep̃ cep̾erã tibi eo qͦdoues
meae morbidae eẽnt & pas¬
torẽ indigerent ut egrederes
& uisitares atq opem sanitatis
eis tribueres. Etille. inueri¬
tate enĩ comperi quodseduc¬
torsis neq te dm̃ credo cuiur
te speciẽ mentiris habere Tañ¬
inos eiꝰ faciens confusus : Euanũss
rursũq ad eũ ueniens cũ mubq¬
tudine daemonũ tanta eũ
caede mactauit ut uixputaro
euadere & discedens nus quã
comparuit. Idem postea diac̃
debito defunctur ẽ Reatus
uero friarđ cũ magnis uistuo¬
b: effulger& qͦ dãuice effrac¬
taeuento ab arbore ramũ qũe
ut ferunt ips ein seuerat colle¬
git compositũq baculũ sibiex¬
in đ quẽ manu gerer& fecit
sꝰ multũ uero tempꝰ lã a refac¬

Expanded text:
animae tuae poscamus. Non est enim difficilis Dominus se confitentibus miserere, cum ipse per prophetam dicat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat'. Orantibus autem illis, advenit iterum temptator in similem speciem ad Secundellum diac., dicens: 'Nonne praeceperam tibi, eo quod oves meae morbidae essent et pastorem indigerent, ut egrederes et visitares atque opem sanitatis eis tribueres?' Et ille: 'In veritate enim conperi, quod seductor sis, neque te Deum credo, cuius te speciem mentiris habere. Tain os ejus faciens, confusus evanuit. Rursumque ad eum veniens cum multitudine daemonum, tanta eum caede mactavit, ut vix putaretur evadere, et discedens, nusquam comparuit. Idem postea diacondebito defunctus est. III. Beatus vero Friardus, cum magnis virtutibus effulgeret, quadam vice effractum e vento ab arbore ramum, quem, ut ferunt, ipse inseruerat collegit, compositumque baculum sibi exinde, quem manu gereret, fecit. Post multum vero tempus jam arefac
Abbreviated transcription (Latin):
cũxp̃o ẽẽ p̃ tam̃ oblitus ca¬
ritatẽ obtenuit apuddñm
adhuc eẽ inmundo ut fror¬
trẽ cerner& spiritaduntui¬
tu. sed nec illũ infimereor
fuisse meriti cuiꝰ aduentu
dñs huiꝰ sc̃ĩdilatare dignatis
ẽdie deqꝰ tarditate accep̃¬
tonuntio ꝓtinꝰ qͥes ceTefebre
sanꝰ surrexit alectulo Post
multũ uero tempꝰ aduemiene
ep̃o a febre corripitur igres¬
sõq: ad sesalutat & osculatur
dicꝗis
grandes mihimoras deltenere
debito facis. Oscãe sacerdos
ꝗͥb: uigilantib: noc teq̃ erat domi¬
nica mane facto tradidit spm
qͦemisso moxomnis cellula ab
odoresuauitatis repl&ee tota
contremuit : Vnđ indubitatuẽ
angelicã ibidẽ ad fuiss euis tutẽ
q̃ scĩmeritũ signans cellulã di¬
uinis facer& aromatib effla¬
gracre Cuiꝰ gloriosũ corpꝰsan¬
cerdos ablutũ reconditintũ¬
mulo xp̃s animã suscepit in
caelo. relinquens terrigenis
exempla uirtutumNI.

Expanded text:
Christo esse, non tamen oblitus caritatem, obtenuit apud Dominum adhuc esse in mundo, ut fratrem cerneret spiritali intuitu. Sed nec illum infime reor fuisse meriti, cuius adventu Dominus huius sancti dilatare dignatus est dies. De qua tarditate accepto nuntio, protinus quiescente febre, sanus surrexit a lectulo. Post multum vero tempus, adveniente episcopo, a febre corripitur, ingressoque ad se salutat et osculatur, dicens: 'Grandes mihi moras de itenere debito facis, o sanctae sacerdos!' Quibus vigilantibus, nocte, quae erat dominica, mane facto, tradidit spiritum. Quo emisso, mox omnis cellula ab odore suavitatis repleta tota contremuit; unde indubitatum est, angelicam ibidem adfuisse virtutem, quae sancti meritum signans, cellulam divinis faceret aromatibus efflagrare. Cuius gloriosum corpus sacerdos ablutum recondit in tumulo, Christus animam suscepit in caelo, relinquens terrigenis exempla virtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut abeo Nihilominꝰ sublear&
cũ lacrimis flagitauit:
Et siquid operis boni exercere
eorũ quispiã meditatur ẽ ut ab
hoc adiutorio iuuar&ur expe¬
tut. ꝑ horergo scalae huius
ascensor tã difficiles tãq: ex¬
celsos tam arduos. cũ sint di¬
uersi adunũ tam̃ d̃m ꝑ huius
adiutoriio peconscenditꝰ Idcir¬
debono mens concipit adiuto¬
riosuo ipseꝑficiat Deqͦ & nob
sinefineo port& dicere adiu¬
toriũnr̃m in nominedñqͥfec¬

Expanded text:
ut ab eo nihilominus sublevaretur, ut ab eo nihilominus sublevaretur, cum lacrimis flagitavit, et si quid operis boni exercere eorum quispiam meditatus est, ut ab hoc adiutorio iuvaretur, expetiit. Per hos ergo scalae huius ascensus tam difficiles tamque excelsos, tam arduos, cum sint diversi, ad unum tamen Dominum per huius adiutorii ope conscenditur. Idcirde bono mens concipit adiutorio suo ipse perficiat, de quo et nobis sine fine oportet dicere: Adiutorium nostrum in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
DESCÕFRIARDO
ReCL AUSO
ulti enĩ sun gradẽ
ꝑqos ad caelorũ
regna coscen¬
ditur de qͥb: utopinor & dauid
dicit qͥa ascensus in corđdispo¬
suit : Accipientur ergohigra¬
dus diuersorũ operũ ad culta
diuinũ ꝑfectus & nullus in hir
gressũ figerepotest : nisi fue¬
rit sicꝰ suepe testati sumꝰ dĩ:
adiutorio ꝓuocatis: sicenĩ
psalmo graphus in illomediae
ꝓfectionis gradu loqͥtur dicens
Nisidñr aedifica ueriedomũ
inuanũ laborant qͥ aedficcint
eã Quod adiutoriũ ñmodo
martrres : uerũ &iã & illis qͦs
scacrcreuitae roborauit aucto¬
ritas iugiter in q̃rentes : Ad
hoc qͦd sitis desideruspiritalis
ꝓmebat alacres ꝑuenerunt:
Nãsi admai trriũ mens accep¬
sa ẽ huius adiutorio opem
poposcit martrrut uincer&:
sueiunu obseruantiã adhibe¬
restuduit ut ab eo consorca¬
r&ur adflictus ẽ si castitati
arturreseruare uoluit inpol¬
lutos ut ab illo munir&ꝰ ora¬
uit si pꝰignorantiã paenitq¬
do conuerti desi derauit:

Expanded text:
O FRIARDO RECLAUSO. Multi enim sunt gradus, per quos ad caelorum regna conscenditur, de quibus, ut opinor, et David dicit, quia: Ascensus in corde disposuit. Accipientur ergo hi gradus diversorum operum ad cultum divinum profectus, et nullus in his gressum figere potest, nisi fuerit, sicut saepe testati sumus, Dei adiutorio provocatus. Sic enim psalmographus in illo mediae profectionis gradu loquitur, dicens: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam. Quod adiutorium non modo martyres, verum etiam et illi quos sacrae vitae roboravit auctoritas iugiter inquerentes, ad hoc quod sitis desiderii spiritalis promebat alacres pervenerunt. Nam si ad martyrium mens accensa est, huius adiutorii opem poposcit martyr, ut vinceret; si ieiunii observantiam adhibere studuit, ut ab eo confortaretur, adflictus est; si castitati artus reservare voluit inpollutos, ut ab illo muniretur, oravit; si post ignorantiam paenitendo converti desideravit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatidominicae maximasre¬
fero gratias. qod mihiꝑ suffra¬
giũ antistitis gloriosi conces¬
sũ ẽ Vt quod in initio tractaui:
patui adfinẽ usq ꝑ ducere
Dep̃ cans ut qͦd saepe confes¬
sortribuit populis mihi pecca¬
torilargus indulgeat Purg&¬
q me ami oris qͥos saepecons¬
picit&lintendit. sestituat
mihilum̃ ueritatis. Eruatme
abinfidelitatis lapsu mund&
cor & mentẽ aluri dalepra.
luxoriae : purg& cogitatio¬
nes a concupiscentiis pͥa ius
atq omnẽ ame facinorũ
molẽ diluat. acꝓsternat
Vtcũ iniudicio sinistrai fuero
por telocatus . illemedeme¬
dio hedarũ sacroscã dextera
dign&ur abstrahere roser¬
uatuq post tergũ sententiã
iudicis p̃stolosut Cumq eo
iudicante fuero fl̃mis inferpa¬
lib deputatus sacro scõpallio
q iue teg&ur agloriamecon¬
tectũ ex cus& apoena. Dicentib
regi angelis. qͦd qondã demo¬
nachore surcitato dixeruntiste
t̃ mersor illa darita teuestiri:
uel cibinruentib: tartarorũ

Expanded text:
tati dominicae maximas retati dominicae maximas refero gratias, quod mihi per suffragium antistitis gloriosi concessum est, ut quod in initio tractavi potui ad finem usque perducere; deprecans, ut quod saepe confessor tribuit populis mihi peccatori largus indulgeat, purgetque me a morbis, quos saepe conspicit et intendit, restituat mihi lumen veritatis, eruat me ab infidelitatis lapsu, mundet cor et mentem a lurida lepra luxoriae, purget cogitationes a concupiscentiis pravis atque omnem a me facinorum molem diluat ac prosternat, ut, cum in iudicio sinistrae fuero parte locatus, ille me de medio hedorum sacrosancta dextera dignetur abstrahere, reservatumque post tergum, sententiam iudicis praestoletur. Cumque eo iudicante fuero flammis infernalibus deputatus, sacrosancto pallio, quo ille tegitur a gloria, me contectum excuset a poena, dicentibus regi angelis, quod quondam de monacho resuscitato dixerunt: 'Isnon mereor illa claritate vestiri, vel ab inruentibus tartarorum
Abbreviated transcription (Latin):
attegi: qͦ dacto ꝓtinꝰ & pulsus
uenarũ & la crimarũ fluxus
st&it : Post triduũ uero dex¬
trãcapitis partẽ similisato¬
git dolor : pulsabant uenae :
atq: ubestĩ lacrimae deflue¬
bant Iterũ mane consurgens:
paruitprius modo . contacto
uelo capite s̃ anus abscessi:
Trans actisuero decĩdieb: ũisũ
ẽ mihiminuere sanguinẽ
Terda uero diepost scanguinis
diminictionẽ : subiit mihi cogi
festĩista cessassent: Sũhaec
cogito acreuoluo: amborũ
timporũ uenaeꝓsiliunt
renouatur dolor. qͥ prius sue¬
rat &icũ nĩ unã partẽ capi¬
tis. sed totũ arripit capist
Cõmotiis ergo dolorib: Ad
basilicãꝓpero acꝓ cogitatio¬
Palla q̃beatũ tegit sepulchrũ
caputattigimox doloresedato
sanꝰ recesside tumulo multa
cotidie operatur: q̃ inseqͥlon¬
gũ ẽ Tam̃ siadhuc mere¬
mur uideremiracula plac&
ea alteri connigilibello Nõcut
diximꝰ huduolibelli in hocnu¬
mero teneantur : Egoqͦq: pie¬

Expanded text:
attegi. Quo tacto, protinus et pulsus attegi. Quo tacto, protinus et pulsus venarum et lacrimarum fluxus stetit. Post triduum vero dextram capitis partem similis attigit dolor. Pulsabant venae, atque ubertim lacrimae defluebant. Iterum mane consurgens, pari ut prius modo contacto velo capite, sanus abscessi. Transactis vero decim diebus, visum est mihi minuere sanguinem; tertia vero die post sanguinis diminutionem subiit mihi cogitfestim ista cessassent. Dum haec cogito ac revolvo, amborum timporum venae prosiliunt, renovatur dolor, qui prius fuerat, et iam non unam partem capitis, sed totum arripit caput. Commotus ergo doloribus, ad basilicam propero, ac pro cogitatiopalla, quae beatum tegit sepulchrum, caput attigi; mox, dolore sedato, sanae recessi de tumulo. Multa cotidie operatur, quae insequi longum est. Tamen, ei adhuc meremur videre miracula, placet ea alteri coniungi libello. Nam, ut diximus, hii duo libelli in hoc numero teneantur. Ego quoque pie
Abbreviated transcription (Latin):
Nmperscriptis uir¬
tutib sc̃i martini
qd uidimus uel
cepidelib uiris decip¬
te acło tempore reperirepo¬
tuimꝰus : ardentes uclđ in hac
sitĩ ut non trader&ur obli¬
uionĩ quod dñs exercere digna
nr̃o tem̃pr gimiramur re¬
linquentes paruã materiã
eloquentiorib: sumentes cũt̃
magnclia uir tutũ in ñris
operib: uit quod peritia non
dilc̃tat inpaginis. Numerosi¬
tas uirtutũ ex tendathicu¬
mulis:¬

Expanded text:
perscriptis virtutibus sancti Martini, quas vidimus, vel a fidelibus viris de anteacto tempore reperire potuimus, ardentes valde in hac siti, ut non traderetur oblivioni quod Dominus exercere dignatnostro tempore agi miramur, relinquentes non parvam materiam eloquentioribus, sumentes autem magnalia virtutum in nostris operibus, ut quod peritia non dilatat in paginis, numerositas virtutum extendat in cumulis
Abbreviated transcription (Latin):
tib: herodicinis quarenarra¬
ne longũ uid&ur callisus & si¬
cut cera cifeccieignis guttat̃i
defluens. quinqua gesima
dietib hydrope conflatus
interiit: s ed nec hoc silebo
qͦd illo tempr clu eus fluui
putudĩ ueluirtute beatuiri
cibsq: pluuiarũ hundatio

Expanded text:
tibus Herodianis, quae enarratibus Herodianis, quae enarrare longum videtur, allisus, et sicut cera a facie ignis guttatim defluens, quinquagesima die ab hydrope conflatus interiit. Sed nec hoc silebo, quod illo tempore alveus fluvii nutu Dei vel virtute beati viri absque pluviarum inundatio
Abbreviated transcription (Latin):
cerner&s pauoreconterriti
inhacuoce primũ obseratũ
aperuit⁊ Domnemartine
liberame: Et sic erũpens
ab ore& faucib eius scinguis
auditũ pariter eloqͥũq:
um uero ht̃empto.
si gib tho regeschilperits
regnũ exemptus ceb in¬
minentemorte coepiss&
ruc colenus cũ cinomanitis
ge auiter ciuitatẽ turonũs
obp mebat. It aut cunctade¬
uastans: nullã spem cli mo¬
nu indomobecesicieael
pciuperũ hospitiol łreli¬
q r& postera cuit̃ dielegatos
cidciuitatẽ mittituthomines
qͥ propter culpat̃ minimeu ob̵
incognitã hscĩba silicares e¬
debant. Ex trocherentur a
dericis : qͦd si differebatur
sieri. uniuersa ꝓmittitince¬
dio concremari: Haec nos
cudientes: maestiuolde :¬
basilicã scam adimus & be¬
ati ciuxilia flagitamus:
statimq paralrtica q̃ꝑduo¬
decĩcinnos fuerat contracta :
dirigenur: Ips e uero rucco¬
leius ulterior e riptt̃ aad gres¬
sus morbo confestĩ regio
sauciatur ⁊ utq ab infirmita¬

Expanded text:
cerneret, pavore conterritus, cerneret, pavore conterritus, in hac voce primum os obseratum aperuit: 'Domne Martine, libera me!' Et sic erumpens ab ore et faucibus eius sanguis, auditum pariter eloquiumque um vero, interempto Sigibertho rege, Chilpericus regnum, exemptus ab inminente morte, coepisset, Ruccolenus cum Cinomanicis graviter civitatem Turonus obpremebat, ita ut cuncta devastans nullam spem alimonii in domos eclesiae vel pauperum hospitiola relinqueret. Postera autem die legatos ad civitatem mittit, ut homines, qui propter culpam minime vobis incognitam in sancti basilicam resedebant, extraherentur a clericis; quod si differebatur fieri, universa promittit incendio concremari. Haec nos audientes, maesti valde basilicam sanctam adimus et beati auxilia flagitamus. Statimque paralytica, quae per duodecim annos fuerat contracta, dirigitur. Ipse vero Ruccolenus ulteriorem ripam adgressus, morbo confestim regio sauciatur atque ab infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
& ad crescentib unguibĩgra¬
ues dolores manuũ patere¬
tur ⁊ eosdẽq ferre ũtolerar&:
liminabeti confessoris adi¬
uit ⁊ibiq: dieb: multis cũ sũma
pcirsimonia demoratus :
digitos directos: manusq
r&ulit scipas : Post annos
cut̃ ferequinq: pessimũ in¬
currit incõmodũ : Etdũ .ui.
nimiae febris at teritur ÷
uocis eloquutionemultatur :
Ereptusq ãfebre : sinelo¬
quellae officio ꝑ manebat:
sed talit̃ fuerat aditus
oris eius obstruçfus. utnec¬
qualẽ cũq mugitũ possec
emittere ⁊ s ed aednec tens
cũ corrigia tres tabulcis.
manuferebat. Hisđ int̃re
daibat: tabulis ꝓ ferebat :
Hoc opus uinitorib utile e
cũ uineta ab infestantiũ auũ
cateruis : defensa reituntur
Cũ cuit̃ ueniss&s aantedictus
ad sc̃ba silicã a in ea nocte
cũ haurisas. falerna porrexĩ¬
adbeatipedes uigila redis¬
posuit. Trans cicto aut̃ tẽmor
medicenoctis. obdormiuit:
Q cũ nescio qͥdꝑ uisũ poriculi

Expanded text:
et adcrescentibus unguibus graet adcrescentibus unguibus graves dolores manuum pateretur eosdemque ferre non toleraret, limina beati confessoris adivit. Ibique diebus multis cum summa parsimonia demoratus, digitos directos manusque retulit sanas. Post annos autem fere quinque pessimum incurrit incommodum et, dum vi nimiae febris atteritur, vocis eloquutione multatur, ereptusque a febre, sine loquellae officio permanebat; sed taliter fuerat aditus oris eius obstrucqualemcunque mugitum posset emittere; sed annectens cum corrigia tres tabulas manu ferebat, easdem inter se dabat, tabulis proferebat. Hoc opus vinitoribus utile est, cum vineta ab infestantium avium catervis defensare conantur. Cum autem venisset antedictus ad Sancti basilicam in ea nocte cum hauriens Falerna porrexiad beati pedes vigilare disposuit. Transacto autem tempere mediae noctis, obdormivit. Qui cum nescio quid per visum periculi
Abbreviated transcription (Latin):
hilumquẽ ꝓtulituerũ. Ile
cbinitiomendoex ẽ. & inue¬
ritate ñ st&it Mecuit̃
istadicente : omniũ luctus
laxatur ingaudiũ. Ipse
surgens inpedes conste¬
tit absolutus. Videns
dut̃ hocec omnis populus.
incaelo clamore p̃lato :
plaudebat dicens: glo¬
ria in excelsis dõ qͥ sicut
qondẽ pastores angelico¬
olumine: itanos hodie
p̃sentia confessoris becti
clarificauit: & eũ nob &d¬
ẽẽ. p̃senti uir tutem onstra¬
uit: Et sic atimore mimici
omnes erepti xp̃i p̃sidio
roborati sunt. AUI
cuiusdã obstrusũ ÷ corãpopu¬
loreser auit : Niolus qͥdã con¬
deitensis cdericus anatiuita¬
tepcedens manus clausas :¬
laborioso mundo ꝓtulit h
usũlahoris inertes & hoc
cur accesserita utrũ hic aut
purentes eius peccauerint
ut sic mancus nascer&us :¬
ñ ẽnrõe dis crelionis exsolue¬
re: ⁊ Vnũ tam̃ scimꝰ ⁊ qͦd inei
sicut & in reliqͥs infirmis. ẽos¬
tensa gractia sacerdotis. Noc
cũ factus eẽt detẽ annorũ

Expanded text:
hil umquam protulit verum. Ille hil umquam protulit verum. Ille ab initio mendax est et in veritate non stetit'. Me autem ista dicente, omnium luctus laxatur in gaudium. Ipse adsurgens, in pedes constetit absolutus. Videns autem haec omnis populus, in caelo clamore praelato, plaudebat, dicens: 'Gloria in excelsis Deo, qui, sicut quondam pastores angelico lumine, ita nos hodie praesentia confessoris beati clarificavit et, eum nobis adesse, praesenti virtute monstravit'. Et sic a timore inimici omnes erepti, Christi praesidio roborati sunt. 26. cuiusdam obstrusum coram populo reseravit. Piolus quidam Condatensis clericus a nativitate procedens manus clausas laborioso mundo protulit, in usu laboris inertes. Et hoc cur accesserit, utrum hic aut parentes eius peccaverint, ut sic mancus nascernostrae discretionis exsolvere. Unum tamen scimus, quod in eum, sicut et in reliquis infirmis, est ostensa gratia sacerdotis. Nam cum factus esset decim annorum
Abbreviated transcription (Latin):
contractũ. simili uirtute
direger& : In hac cut̃ ora
dione. a febrenimia circũ¬
datur ⁊ & tãquã extensus
iaeculet neruorũ dolo¬
re torqu&ur Interea
desupplice: dolor excitat
contumarẽ Et qͥ uenerat
inq:rere medicinã: coepit
inferrȩ calũniã. Aiebat
enĩ: O domnemartine .
scipita tẽ adte Ñ torme¬
ta quocesiui: Quã si põme¬
rsor : uel dolorib ñadfli¬
circũ staintes. bea tip̃stola¬
remur aduentũ. & inter
hcec scã solemnia ageren¬
tur a oblatis suꝑ altare sa¬
cris munerib misteriuq
conporis acscinguinis xp̃i
pclla ex more cooꝑta: mol¬
uuntur contracturie
nforuonũ ÷ & dis rupto post
infirmipoplitae coriõ dif¬
fluente s ceriguinisriuo
pedem ex tendit incolomẽ ⁊
Quod uidens egodõ om̃npti
madefcict& in hac adpo¬
pulũ uoceprupi. Timor a
cordib uestris omnis cebice¬
doct : qͥ abectus confessor
nob̵ cũ in hobitat: Necom¬
nino credite diabolo ꝗͥ ni¬

Expanded text:
contractum simili virtute contractum simili virtute diregeret. In hac autem oratione a febre nimia circumdatur, et tanquam extensus in eculeum nervorum dolore torquetur. Interea de supplice dolor excitat contumacem, et qui venerat inquirere medicinam, coepit inferre calumniam. Aiebat enim: O domne Martine, sanitatem a te, non tormenta quaesivi. Quam si non mereor, vel doloribus non adflicircumstantes beati praestolaremur adventum, et inter haec sancta solemnia agerentur, oblatis super altare sacris muneribus, misteriumque corporis ac sanguinis Christi palla ex more coopertum, molliuntur contracturae nervorum, et disrupto post infirmi poplitae corio, diffluente sanguinis rivo, pedem extendit incolomem. Quod videns ego, Deo omnipotenti madefacta, in hac ad populum voce prorupi: 'Timor a cordibus vestris omnis abscedat, quia beatus confessor nobiscum inhabitat, nec omnino credite diabolo, qui ni
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod ti culabat o uertit:
Cordocq: nutantia populorũ
larga stabilitatis firmitato
muniuit: Nõ cũuenercbilẽ
dominicae natiui tatis nocee
sacros cĩs deduc tã ex cubus pͥ¬
cedentes deecclesia: a db ocsili¬
ccc̃sc̃ĩ ire dis ponerłmus:
Qdã ex inerguminis A trocior
c&eris: coepit nimiũ deba¬
chacrȩꝰ Et decerpenr secatq
conlidens clamabat: frus¬
tra martini limina p&litis:
mirabilia fecit ÷ Caecorũ ocu¬
lis lum̃ infundit Ibi para¬
bsticorũ gressus diregit sed
& aliis qͦq: morbis suauirtu¬
desinẽmponit. Adhoenc
diciboliuocẽ omnis populus
Ingredientib ocit nob̵. cũ
fl&lum agnoba silicã : om¬
nes pauimento ꝓsternimus :¬
orcntes ut scĩ uiri p̃s entiã me¬
remur: Etecceunus bonul¬
fus nomine. cui aaptecres
febrẽ: monus amboe cũ
uno pede contraxerant.
& cidfestiuitatẽ beatiuiri
manib: directis :: pede ad¬
huc debile claudicab atcip¬
orans. ut qͥsibimanus ari¬
dasrestituerat : pedẽ qͦq

Expanded text:
et quod titubabat avertit et quod titubabat avertit cordaque nutantia populorum larga stabilitatis firmitate munivit. Nam cum in venerabili dominicae Nativitatis nocte sacrosanctis deducta excubiis, prcedentes de eclesia, ad basilicam sancti ire disponerimus, quidam ex inerguminis atrocior ceteris coepit nimium debachare, et decerpens se atque conlidens, clamabat: 'Frustra Martini limina petitis, mirabilia facit. Caecorum oculis lumen infundit, ibi paralyticorum gressus diregit; sed et aliis quoque morbis sua virtute finem inponit. Ad hanc diaboli vocem omnis Ingredientibus autem nobis cum fletu magno basilicam, omnes pavimento prosternimur orantes, ut sancti Viri praesentiam mereamur. Et ecce unus, Bonulfus nomine, cui ante tres febris, manus ambae cum 1055 uno pede contraxerant, et ad festivitatem beati Viri manibus directis, pede adhuc debili claudicabat, aorans ut qdas restituerat, pedem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ: postulabat ftipem
Post annũ fere aut eo ãplius.
uenit iterũ adsolemnita tẽ.
positusq: ẽ in loco in qͦ prius Ioc¬
cuerat: Decursisq solẽnitati¬
b festis directis omnib mẽbris
plenissimã obtnuit sanitatẽ :
quaeneccre dibilia fortasseui¬
decintur . Ego eũ sospitẽuidi:
nec audita ab ciliqͦ sed ab eius
ore narrata cognouiꝯ sed qͥa
dixi parentib: eius ob peccatĩ
euenisse ꝑ uiolentiã noc tisdo¬
minicae: Cau&e ouiriqͥbus
sunt coniuncta coniugia:
satse caluis dieb: uoluptati
opercĩdare Ihunc aut̃ diẽ
inlaudib łĩ inpollutidedu¬
cite : qͥacũ eilener it ex inđ
cutton tracti. aut epilentiqi
aut lepsinas cuntur ⁊ sitq do¬
cumentũ nemalũ qͦduna poc¬
te conmittitur: ꝑ multorũ
annorũspectia ꝑfera tur
Nud p̃c&teris admirc¬
dũ miraculũ uob oraq¬
b: explicabo: qͦd postin¬
mensũ maeroris cumolũ
magnũ nob gcui diũ petefec̃ ⁊
dũ &l uir tate beccti ptulit

Expanded text:
dinem, postulabat stipem. dinem, postulabat stipem. Post annum fere aut eo amplius venit iterum ad solemnitatem, positusque est in loco in quo prius iacuerat, decursisque solemnitatibus festis, directis omnibus membris, plenissimam obtenuit sanitatem. Quae nec credibilia fortasse videantur, ego eum sospitem vidi; nec audita ab aliquo, sed ab eius ore narrata cognovi. Sed quia dixi, parentibus eius ob peccatum evenisse per violentiam noctis dominicae, cavete, o viri, quibus sunt coniuncta coniugia! Sat est aliis diebus voluptati operam dare; hunc autem diem in laudibus Dei inpolluti deducite. Quia, cum evenerit, exinde aut contracti aut ephilentici aut leprosi nascuntur. Sitque documentum, ne malum, quod una nocte conmittitur, per multorum annorum spatia perferatur ceteris admirandum miraculum, vobis orantibus, explicabo, quod post inmensum maeroris cumolum magnum nobis gaudium patefecit, dum et virtutem beati protulit
Abbreviated transcription (Latin):
famulorũ manib deductur
ut limina betiti comnfessoris
attigit : lum̃ integrũ opitu¬
lante fide recepit. AX
nbi turigo qͦq fuit q̃ dã mu¬
lier ⁊ q̃ concipiens p̃eperit
filiũ. Cuius popliter adsto¬
machũ colca nei adcrura
contraxerant: Manus enĩ
adherentes pectori. sed &
oculi clausi erant: Qͥ magis
monstrũ eliqͦd. quã homi¬
nis speciẽ simil abect Q cũ
ũ si ne dirisione multorũ cis¬
picer&ur: Et mat̃ arguer&
cur talis ex illa ꝓcesserit:
confitebatur cũ lacrimis :¬
nocte illũ dominica generatũ
Quẽ interͥmere ũ audens
ut mos matrũ ẽ tã quã sa¬
nũ puerũ nutriebat: Ad¬
ultũq: tradidit mendicis
qͥ accipientes posuerunt
eũ in carrucã: & trahenter
ostende bant populis mul¬
tũꝑ eũ stipendi accipientes:
Dũ haec ꝑ longa tepora
gererentur: onno a&atis
serubiliter decubabat,
Trans acta aut̃ festiuitate :
uisũ auditũq recepit: Inde
reductus ad solitã consu&u¬

Expanded text:
famulorum manibus deductus, famulorum manibus deductus, ut limina beati confessoris adtigit, lumen integrum, opitulante fide, recepit. 24. In Biturigo quoque fuit quaedam mulier, quae concipiens peperit filium, cuius poplites ad stomachum, calcanei ad crura contraxerant; manus enim adhaerentes pectori, sed et oculi clausi erant. Qui magis monstrum aliquod quam hominis speciem similabat. Qui cum non sine dirisione multorum aspiceretur, et mater argueretur, cur talis ex illa processerit, confitebatur cum lacrimis nocte illum dominica generatum. Quem interemere non audens, ut mos matrum est, tamquam sanum puerum nutriebat. Adultumque tradidit mendicis, qui accipientes posuerunt eum in carrucam et trahentes ostendebant populis, multum per eum stipendii accipientes. Dum haec per longa tempora gererentur, anno aetatisserabiliter decubabat. Transacta autem festivitate, visum auditumque recepit. Inde reductus ad solitam consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
adueniens deregionesua ad
aritedictã scĩ cellulã peui¬
perib illis alimentũ omplissi¬
mũ ex hiber&: Vigilusq de¬
uotissime celebratis : Eor in
sati&cite refꝑcertt qhius
ips eiuxta possibilitatẽ. ⁊õ¬
quã foimulus seruiebat
Dum igitur haec ꝑ multos
ut diximꝰ cinnos inpender&
quadãuice impl&o uoto
serui oq simul: ꝓsternitur
adcopcellũ scĩ lectulin &
orcps o cuciledicens: regredi
cupiebat : Post conpl&a
cuit̃ orationẽ. ex surgens:
aꝑtis parũ ꝑ oculis. In tue¬
curcortinã seicõ decap¬
collo pendere ⁊ & at uideo
Tã quã paelliũ sfricũbic oł¬
pensũ ⁊ Cui cuiunt sui: ueri¬
tatẽ. ceuidere cognoscimus:
Ipsecuit̃ coepit lteru flere
cutq: orare : ut becitus con¬
fessor opus coeptit dignap¬
ter explera qͥdũ eratat¬
titius ⁊ obdormiuit: Ap¬
paruitq: eiuir ꝑ uisũdicens:
Vade cad basi liccã domnimar¬
tini & ibiplat̃ obtenen
sonitatẽ : Quinihil moratus

Expanded text:
adveniens de regione sua ad adveniens de regione sua ad antedictam sancti cellulam, pauperibus illis alimentum amplissimum exhiberet, vigiliisque devotissime celebratis, eos in satietate refecerit, quorum ipse iuxta possibilitatem tamquam famulus serviebat. Dum igitur haec ut diximus, annos impenderet, quadam vice impleto voto, servitioque simul, prosternitur ad cancellum sancti lectuli, et orans ac valedicens, regredi cupiebat. Post completam autem orationem exsurgens, apertis parumper oculis, intuetur cortinam sericam de cancello pendere; et ait: Video tanquam pallium sericum hic appensum. 1053 Cui aiunt sui: Veritatem te videre cognoscimus. Ipse autem coepit iterum flere atque orare, ut beatus Confessor opus coeptum dignanter expleret. Qui dum orat attentius, obdormivit; apparuitque ei vir per visum, dicens: 'Vade ad basilicam domni Martini, et ibi plenam obtenes sanitatem'. Qui nihil moratus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad becitã cellulã uolđ deuo¬
oratioib insistens ⁊ cũma¬
triculã q̃ ibiđ con gregata ẽ¬
pacs cer& : ocridũ bracchiũ
cũ contractis digitis⁊ socnũ
extulit admiscendũ ⁊ Et sic
totadiebenedictis pacuperib
deseruiens sos pes rem eauit
ad ꝓpria ⁊ Haec inposterũ:
annis singulis. cinte dictis fra¬
trib alimentũ sufficiens ex¬
hibebat. Factũ ẽ cuit̃ ut
quadãuice. un a puellarũ
sucrũ. moile & quartoqi
trpi febre quatereur: Dũ
aut̃ secundũ consu&ludine
ueniens : pauperib illis ex¬
hib& uictũ scĩuiri iplorat
cuxiliũ ÷ & ꝑ quat tuor dies
cidbecitã cellula continua¬
tione orationis &tq leu¬
nus decubans ab omni febre
scinata: cũ famula magni¬
ficcuus dm̃ domire gressa ẽ
ALia exercoñs qͥdãe uinas¬
tii nomine.lum̃ recepit:
dũ pcuuperib illis uictus
neces saria ministrauit:
Hic caecita temcixima ꝑ cep
pos plurimos ad grauatus
habebat in consu&udinẽ : ut¬

Expanded text:
ad beatam cellulam valde devoad beatam cellulam valde devoorationibus insistens, cum matriculam, qpasceret, aridum brachium cum contractis digitis sanum extulit ad miscendum. Et sic tota die benedictis pauperibus deserviens, sospes remeavit ad propria. Haec in posterum annis singulis antedictis fratribus alimentum sufficiens exhibebat. Factum est autem, ut quadam vice una puellarum suarum male a quartani typi febre quateretur. Dum autem secundum consuetudinem veniens, pauperibus illis exhibet victum, sancti viri inplorat auxilium, et per quattuor dies ad beatam cellulam continuatione orationis atque ieiuniis decubans, ab omni febre sanata, cum famula magnificans Deum domi regressa est. 23. Talia exercens quidam Vinastis nomine, lumen recepit, dum pauperibus illis victus necessaria ministravit. Hic caecitate maxima per annos plurimos adgravatus, habebat in consuetudine,
Abbreviated transcription (Latin):
it: Qidum quẽ tale fecere cũ
ferramentis mediciꝰ cũplus
negotiũ doloris exserant
quã mede lcie: Cũ distentũ
trans fixũq spiculis oculu:
prius mortis tormenta fi¬
gurant quã lum̃ a periant
in qͦ sicautela fesellerit : a&¬
ncc misero p̃parat caecitatẽ :
Huic out̃ becito confessoriuo¬
luntas ferramentũ ẽ: & sola
uirtus: unguentũ. AX
n qua cellula cũ desiderius
Inr guminus exaruerno
ueniens. nocte in cegra debac¬
chas sst manefacto coepitde¬
damare qͦd eũ beatus mar¬
tinus incender& in hisuocib
euomens. purulentũ nescio
qͥd cũ sanguine : d aemone
electo purgatus. ẽ: infectũq
scinie puluerẽ derelinquens
te hiterdũ scnguine dolorẽ
einimiũ generarent Hicpici¬
ensse ad ante dictũ glorio¬
si domnilectulũ flenr& dep̃¬
ccips. tã dolore instiganłe.
quã fidepostera die directis
digitis mapũ recepit i coldm̃e
icoilẽ infirmitatẽ remi¬
gia mactrona incurrenr :

Expanded text:
it. Quid umquam tale fecere cum it. Quid umquam tale fecere cum ferramentis medici, cum plus negotium doloris exserant, quam medellae, cum, distentum transfixumque spiculis oculum, prius mortis tormenta figurant, quam lumen aperiant? In quo si cautela fefellerit, aeternam misero praeparat caecitatem. Huic autem beato confessori voluntas ferramentum est, et sola virtus unguentum. 20. In qua cellula cum Desiderius inerguminus, ex Arverno veniens, nocte integra debacchassit, mane facto, coepit declamare, quod eum beatus Martinus incenderet. In his vocibus evomens purulentum nescio quid cum sanguine, daemone eiecto, purgatus est; infectumque sanie pulverem derelinquens,te interdum sanguine, dolorem ei nimium generarent. Hic proiciens se ad antedictum gloriosi domni lectulum, flens et deprecans, tam dolore instigante quam fide, postera die, directis digitis, manum recepit incolomem. 22. Similem infirmitatem Remigia matrona incurrens,