comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ non hocdicit quidic̃ oramꝰ aut̃ ad dm̃ ne quid faciatis
mali non hocdic Quidicit sdgxui protep&re nede fici¬
at fidestua. Isto enĩ modo gracia ut non peccemus fac̃
nonq: peccauim: diluit : Utroq: enimmodo aduiuat
gracia & dimitendo quemale fecim: &opitul ando
occasio ut oponer &ur iudelic& liberatos alegeq: inten¬
tẽ abatiram securos posse subgracie benigni tate peccare
subdidit protin: quid ergo peccabim: quõ non sumꝰ sublege
sed subgracia absit: Anigor atis qm̃ cui exib&isuos seruos
adoboediendũ seruiestis eiꝰ cui oboedistis siue peccati siue
oboeditionis iusticiȩ Iamne ei credim: decui: disseruerit¬
actenos conditione peccati : Cui inquid &x ib&isuos ser¬
uus adoboediendum eius seruiestis siue peccati siue iusti¬
cie. Ubi hic ergo indicat᷑ ab cepostolo peccatũ illud quod
an te uoluntactis tẽpora ante oboedienciũ studiũ ante

Expanded text:
nem : non hoc dicit, qui dicit, Oramus autem ad Deum, ne quid faciatis nem : non hoc dicit, qui dicit, Oramus autem ad Deum, ne quid faciatis mali : non hoc dicit qui dicit, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua . Isto enim modo gratia ut non peccemus facit, non quae peccavimus diluit. Utroque enim modo adjuvat gratia, et dimittendo quae male fecimus, et opitulando occasio; ut opponeretur videlicet, liberatos a lege, quae intentabat iram, securos posse sub gratiae Dei benignitate peccare, subdidit protinus: Quid ergo? peccabimus, quoniam non sumus sub lege, sed sub gratia? Absit: an ignoratis quoniam cui exhibetis vos sad oboediendum, serui estis eius, cui oboedistis, siue peccati ad mortem siue oboeditionis ad iustitihactenus conditione peccati? Cui, inquit, exhibetis vos servos ad obediendum, ejus servi estis, sive peccati, sive justitiae. Ubi hic ergo indicatur ab Apostolo peccatum illud, quod ante voluntatis tempora, ante obedientium studium, ante
Abbreviated transcription (Latin):
nec ei arma exibent membra in est quidem sed non
regneot. Probatur aut̃ eẽdũ concupiscuntur mala
& probatꝰnonregnare dumiusticia delectacione tun¬
cente non fiunt : Quomodo enim p̃cipimur ei non oboe¬
dire nisi iubenti siue suadenti. Quo modo autẽ facere
dõ peccatum enim in uobis non dominatur non enim suble¬
geestis sed sub gracia : Eo inquid deb&is seruiredõ fideli¬
us quo &i amliberalius: Pec catũ quippe dominabat᷑ uob̵
cũ reatum inpendebat ultio. Postea autẽ quã gracie bene¬
ficia consecutiestis & depositisreatum ponderib: respi¬
ratis in genuo pudorecommoniti deb&is graciã refer¬
re medicanti AESR Tuurõmore quideurõ discenđ
errore non agnoscis graciã nisundimissione peccatorũ
utiam dec&ero ꝑliberũ arbitriũ ipse homo seipsum
fccbric& ĩustum. sed non hoc dicit ecclesia queclamat to¬
ta quod dicit a magistro bononenos inferas intẽtacio¬

Expanded text:
nec ei arma exhibent membra, inest quidem, sed non nec ei arma exhibent membra, inest quidem, sed non regnat. Probatur autem inesse, dum concupiscuntur mala: et probatur non regnare, dum justitiae delectatione vincente non fiunt. Quomodo enim praecipimur ei non obedire, nisi jubenti, sive suadenti? Quomodo autem facere Deo. Peccatum enim in vobis non dominatur: non enim sub lege estis, sed sub gratia . Eo, inquit, debetis servire Deo fidelius, quo etiam liberalius. Peccatum quippe dominabatur vobis, cum reatuum impendebat ultio; postea autem quam gratia Dei beneficia consecuti estis, et depositis reatuum ponderibus respirastis, ingenuo pudore commoniti debetis gratiam referre medicanti. AUG. Tu vestro more, qui de vestro descendit errore, non agnoscis gratiam nisi in dimissione peccatorum; ut jam de caetero per liberum arbitrium ipse homo se ipsum fabricet justum. Sed non hoc dicit Ecclesia, quae clamat tota, quod didicit a Magistro bono: Ne nos inferas in tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
carnis dico ꝑ quamnascitur &cum qua nascit᷑ homo
Hanc ergo concupiscenciã carnis cohiberi a postolus
p̃cep̃ nec regnare ꝑmittit eã quepeccati nomine appel¬
lat quicc & de primo peccato originẽ ducit & quis quis
eiꝰ mostib: ad inlicita consenserit peccatq: tunc nulla
erit in nob quando inmortale corpus habebim: Ideoq:
sperarem: ista c̃quam peccatũ uocat concupiscenciã
non futurã quando mortale non habebimus corpus
Namtu dic nobis quurnonait non sit peccatum in uro
mostali corpore sedccitnon reg& nisi quia istoo con¬
cupiscencic que non potest nisi esse in carne mosta¬
li in eis regnat quide sideriis eius ad mala ꝑ p&rando
consenciunt &cbea quecũq: in lexerit uictiꝑtra¬
hunturmaiorem imp&u cumlege prohibentur si gra¬
cia noniuuant᷑ Ineis autẽ quidõ donante faciunt qđ
preceptũ ÷ id est commota ad que instanti ñ oboediunt

Expanded text:
carnis dico, per quam nascitur, et cum qua nascitur homo: carnis dico, per quam nascitur, et cum qua nascitur homo: hanc ergo concupiscentiam carnis, cohiberi Apostolus praecipit, nec regnare permittit, eamque peccati nomine appellat; quia et de primo peccato originem ducit, et quisquis ejus motibus ad illicita consenserit, peccat: quae tunc nulla erit in nobis, quando immortale corpus habebimus: ideoque cum speraremus istam, quam peccatum vocat, concupiscentiam non futuram, quando mortale non habebimus corpus? Nam tu dic nobis, cur non ait, Non sit peccatum in vestro mortali corpore; sed ait, Non regnet: nisi quia ista concupiscentia, quae non potest nisi esse in carne mortali, in eis regnat, qui desideriis ejus ad mala perpetranda consentiunt; et ab ea quocumque illexerit, victi pertrahuntur majore impetu, quia lege prohibentur, si gratia non juvantur: in eis autem, qui Deo donante faciunt quod praeceptum est, id est, commotae atque instanti non obediunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nis testimonio probatum esse depeccatis eũ agereuo¬
lun tatis qui a maclasiessent naturali a ꝑiusticiã de¬
fendi possent ꝑmisericordiã postremo defleri Nul¬
lo autẽ pacto amonerent᷑ cauenda : Quouis enĩnatu¬
rali medo siullũ eẽ poss& hoc malũ erat mai: insanie
quatenebatur . Quicũq: deuocionẽ incauendis reb:
naturalib: exigebat: A postolus autẽ nihils anxit
quod possit iure reprehendi: Pec catũ itacque
uoluntactis ostendit quod inculcat deberi urteri
ACSR Quisignorat nonloqui apłm paruulis sed
eis quipos sunt intellegere uerba dicentis & adiu¬
uantedĩ gracia oboedire preceptis sed utiq: agunt
&iã cum filiissuis ut quem ammodũ in eis crescit raci¬
oni susus itecex seratur obo ediencie fruet: nemuacuũ
graciadĩ susceperint quandorgenerati sunt nescientes
Verum tamen illam pulchram susceptam tuam que de¬
formis est omnib: debellatorib: suis . Concupis cenciã

Expanded text:
nis testimonio probatum esse, de peccatis eum agere vonis testimonio probatum esse, de peccatis eum agere voluntatis: quia mala si essent naturalia, per justitiam defendi possent, per misericordiam postremo defleri; nullo autem pacto admonerentur cavenda. Quovis enim naturali malo, si ullum esse posset, hoc malum erat majus insaniae, qua tenebatur, quicumque devotionem in cavendis rebus naturalibus exigebat. Apostolus autem nihil sanxit quod possit jure reprehendi. Peccatum itaque voluntatis ostendit, quod inculcat debere vitari. AUG. Quis ignorat non loqui Apostolum parvulis, sed eis qui possunt intelligere verba dicentis, et adjuvante Dei gratia obedire praeceptis? Sed utique agunt etiam cum filiis suis, ut quemadmodum crescit in eis rationis usus, ita exseratur obedientiae fructus; ne in vacuum gratiam Dei susceperint , quando regenerati sunt, nescientes. Verumtamen illam pulchram susceptam tuam, quae deformis est omnibus debellatoribus suis, concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
cis dicta apostoli ꝑseuer& ipsum desuis disserentẽ
sensib: audicmus infinedis putacionis ei: apparebit
cuius dogmati fideiq: consenciat Nos nempe dicim
depeccato apłmuo luntootis humane: Que in uno quo¬
q: peccante est locutum fuisse: Tuuero de eo quod faus¬
to credis generatione transiis sum & acunctissineuo¬
luntcote susceptum : Concertaciones itaque nostrȩ
si plecc& facessant : Qut mediocrit̃ agam dissimulem:
apłi dignitatem qucc ꝑscribi poss& &iam siuobis ꝑ om¬
nia eius uerba concinnerent: Tam̃illũ proofficisui
s plendorenihil tamen deforme sensisse ambiguito¬
tem esse eloquutionum non sensuũ prauitortẽ: Hoc solũ
ei in p̃sentinegotio concedat᷑ utuir non ꝑ turbatemen¬
tis maogis scripta sua quã tui intellexisse credatur
non ergo reg& inquid peccatũ in ur̃o mortale corpo¬
re ad obaudiendũ ei possemiam hic dicere exostacio¬

Expanded text:
cis dicta Apostoli perseveret; ipsum de suis disserentem cis dicta Apostoli perseveret; ipsum de suis disserentem sensibus audiamus. In fine disputationis ejus apparebit, cujus dogmati fideique consentiat. Nos nempe dicimus, de peccato Apostolum voluntatis humanae, quae in unoquoque peccante est, locutum fuisse: tu vero, de eo quod Fausto credis, generatione transmissum, et a cunctis sine voluntate susceptum. Concertationes itaque nostrae, si placet, facessant; et ut mediocriter agam, dissimulemus Apostoli dignitatem, qua praescribi posset, etiamsi vobis per omnia ejus verba concinerent, tamen illum pro officii sui splendore nihil tam deforme sensisse; ambiguitatem esse elocutionum, non sensuum pravitatem; hoc solum ei in praesenti negotio concedatur, ut vir non perturbatae mentis, magis scripta sua quam tu intellexisse credatur. Non ergo regnet, inquit, peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum ei . Possem jam hic dicere, exhortatio
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos peccato moreremur : Cuius ille similitudinẽ gessit
Ideo in moste ipsi: baptitamur quia sicut in illoueramors
facta est itainnobis uerafit remissio peccatorum sed hic
sunt &paruuli: Quicũq: enim bcptizati sum: inxp̃oihũ¬
inxp̃o ut ecliqui in moste ipsi : Aliqui ñ inmorte ipsi: baptigent᷑
in xp̃o ihũ peccatomoriuntur quicũq utiq & pacruuli
sed cui peccato paruulimoriunt᷑ . Iamtcendem que so
confitea tur generatione menciatur regeneratione
Confiteatur in paruulis caro peccati ut non nege ur&iã
proparuulis mortua similitudo carnis pec cati Iułð
bibi cergo accusa turnatura ubi humane substcencicce
culpant᷑ exordicubi motus generantis arguitur luce
dccrius est quod sola amagistro genciũ conueniatur
uolunta s ut ab dic& occultadedecoris. &in meliorem
uitam actuũ correctione proficiat sediã accipiat
ex posicionrã compendium nec interpracore in his lo¬

Expanded text:
ut nos peccato moreremur, cujus ille similitudinem gessit: ut nos peccato moreremur, cujus ille similitudinem gessit: ideo in morte ipsius baptizamur; quia sicut in illo vera mors facta est, ita in nobis vera fit remissio peccatorum. Sed hic sunt et parvuli: Quicumque enim baptizati sumus in Chrin Christo, ut aliqui in morte ipsius, aliqui non in morte ipsius baptizentur; in Christo Jesu, peccato moriuntur. Si quicumque; utique et parvuli: sed cui peccato parvuli moriuntur? Jam tandem quaeso confiteatur generatio, ne mentiatur regeneratio; confiteatur in parvulis caro peccati, ut non negetur etiam pro parvulis mortua similitudo carnis peccati. CCXXVI. JUL. Ubi hic ergo accusatur natura? ubi humanae substantiae culpantur exordia? ubi motus generantis arguitur? Luce clarius est, quod sola a Magistro Gentium conveniatur voluntas, ut abdicet occulta dedecoris , et in meliorem vitam actuum correctione proficiat. Sed jam accipiat expositio nostra compendium, nec interpretari in his lo
Abbreviated transcription (Latin):
quid qui peccato mortu: est semel id ÷ ꝓpt̃ peccata nr̃a
mostuus est semel ultra non moritur seduiuit in gloria
Ergo quod dicit ille sic &uos exstima teuos mostuos es se
peccato hoc putcndus est dicere exstima teuos mortu¬
os esse propt̃ peccateo urã nonutiq: hocdicit isto loconec
tusic intellegis sed peccato mostuos nepeccato uiue¬
rero confiteris. Ostende ergo & xpm̃mostuũ fuisse
peccato ne in conuenienter apostolus dixerit sic& uos
propter auferande enim nostrcepeccatoo sed tamen
peccato mortu: est & hoc quomodo quinullum habuit om¬
nino peccatum ne coriginale nec proprium nisi quia
similitudo cuius reisimilitudo erat eius nomen accepit
Nouimus enim xpminsimili tudine uenisse camis peccati
quõ inuera carneuenit sed nonsicut alii homines in carne:
peccati mortuus estergo ille similitudini peccati quã gerebe
in carne mortali: Acsimysterium nr̃õ salutis impleuit

Expanded text:
quit, qui peccato mortuus est semel, id est, propter peccata nostra mortuus est semel, ultra non moritur, sed vivit in gloria Ergo quod dicit ille, Sic et vos existimate vos mortuos esse peccato: hoc putandus est dicere, Existimate vos mortuos esse propter peccata vestra? Non utique hoc dicit isto loco; nec tu sic intelligis, sed peccato mortuos, ne peccato viverent, confiteris. Ostende ergo et Christum mortuum fuisse peccato, ne inconvenienter Apostolus dixerit, sic et vos. Propter auferenda enim nostra peccata, sed tamen peccato mortuus est: et hoc quomodo, qui nullum habuit omnino peccatum, nec originale, nec proprium, nisi quia similitudo, cujus rei similitudo erat, nomen accepit? Novimus enim Christum in similitudine venisse carnis peccati ; quoniam in vera carne venit, sed non sicut alii homines in carne peccati: mortuus est ergo ille similitudini peccati, quam gerebat in carne mortali; ac sic mysterium nostrae salutis implevit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicie & in iqui tati ad iniqui tatem itaenunc̃ &x ib&emem¬
bra urẽ seruir eiusticie &insc̃ĩ ficationem: Op̃ceptorem
spũdĩ plenum uere uas aureum & tubam non concisisstrido¬
rib: sedc ebsolutis uocib: increpantẽ a uetoritaotẽ sermonisuo
deex ostectionis humanitate conciliat Aq̃S R Otede¬
ceptorem spũ hereico plenũ totũ dantẽ hominis uolunta¬
ti contrec eum quidicit quid enim habes quod non accepisti

Expanded text:
ibete membra vestra servire justitiae in sanctificationem . O praeceptorem Spiritu Dei plenum! vere vas aureum, et tubam non concisis stridoribus, sed absolutis vocibus increpantem! Auctoritatem sermoni suo de exhortationis humanitate conciliat. AUG. O te deceptorem spiritu haeretico plenum, totum dantem hominis voluntati, contra eum qui dicit, Quid enim habes quod n
Abbreviated transcription (Latin):
Iuło Ne quidenim arduũ & in accessum homini p̃cipere
uiderdur uerbũ de consu&udine usurpauit ut huma nũ
dicer & idest facile tractorbile & quodcausarũ compa¬
rationẽ mites cat: Non a uob in quidreposco pecrẽ agustis
reb: intencionem ne quac̃ magnesunt uirtutum op: ttẽ
noua uobis quib: eas capes satis p̃cepto constituo nihil
ferum in geronihil qđ uix postariposse indiconisi pro
splendore iusticie talealiquid imperarẽ decarnis
infirmitaote conquesti alligor &is iugemuos laborẽ
ferre non posse : Nunc itaq: hac moderatione conue¬
nio uttele studium uirtutib: adibeatis quode adibusti
ante criminib:: Cum que in iuria sit honestorũre¬
rum sitali app&cent᷑ proposito quale est de formib:
in pensum reb: tam̃ disciplinehuio in questis sufficit
si uel tali intencione iusticiã sec temini quecliini qui¬
ta tẽ esti s inmundiciã que seo torti AGSR. Hoc tam̃
non facient nisiille formese suscept&ue concupi scenciȩ

Expanded text:
UL. Ne quid enim arduum et inaccessum homini praecipere videretur, verbum de consuetudine usurpavit, ut humanum diceret, id est, facile, tractabile, et quod causarum comparatione mitescat. Non a vobis, inquit, reposco parem augustis rebus intentionem, nec quam magnae sunt virtutum opes, tam nova vobis, quibus eas capessatis, praecepta constituo: nihil ferum ingero, nihil quod vix portari possit indico; ne si pro splendore justitiae tale aliquid imperarem, de carnis infirmitate conquesti allegaretis jugem vos laborem ferre non posse. Nunc itaque hac moderatione convenio, ut tale studium virtutibus adhibeatis, quale adhibuistis ante criminibus: cumque injuria sit honestarum rerum, si tali appetantur proposito, quale est deformibus impensum rebus; tamen disciplinae huic, in qua estis, sufficit, si vel tali intentione justitiam sectemini, quali iniquitatem estis immunditiamque sectati. AUG. Hoc tamen non facient, nisi illi formosae susceptae tuae, concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
Cred comus itaq: magistro genciũ e reddamus er testimoni¬
am ueritotissue uere enĩ sicut dix̃ humanũ est quod p̃cep̃
utuo luntatis correccio em̃ dar &uitia uolunt cotis aG
Ced correccio hechumana ñfit nisi opitulatione diuina
gress: hominis dirigunt᷑ &uiã ei : uol& : Si aut̃ ñ ab illo dirigant᷑
ut hoc humanũ sic illud aliud siput ass& non solũ in humhũ non
solũ ferũ uerũ &i ã iniustũ : Non solũ iniustũ uerũ &iã in sanũ it
peccatũ sinoss& innasci ex probare suȩ &atis hominib: uicia par¬
tis antiqui & abhis p̃cipers abstinendũq: in nata credebat
adq cũ int̃minatione p̃scriber& debereme ea de ponere
que ante habere cooeperã quã anima in corp meũ in hunc a
iundũ corpintrcer& A G̃S.Π Ergoc arnis concupiscencia ñ tinnata

Expanded text:
Gentium, et reddamus ei testimonium veritatis suae. Vere enim, sicut dixit, humanum est quod praecepit, ut voluntatis correctio emendaret vitia voluntatis. AUG. Sed correctio haec humana non fit nisi opitulatione divina. gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet . Si autem non ab illo diriganturut hoc humanum, sic illud aliud si putasset, non solum inhumanum, non solum ferum, verum etiam injustum; non solum injustum, verum etiam insanum; ut peccatum si nosset innasci, exprobraret suae aetatis hominibus vitia partus antiqui ; et ab his praeciperet abstinendum, quae innata credebat; atque cum interminatione praescriberet, debere me ea deponere, quae ante habere coeperam, quam anima in corpus meum, in hunc vero mundum corpus intraret. AUG. Ergo carnis concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
h abundantia . Quosq: gratie consequutas quȩ gratiȩ iuistutẽ
imitcentib: prodest Non remansit ergo deuno quȩstio
quiahoc quod subditum est eosui delic& inuitcregare
quia bundantiã gatiȩ ꝑceperint : &iam primũ illud ab¬
soluit ut nemo uidelice cogactur in mostem nisi quia ex¬

Expanded text:
 abundantiam quosque gratiae consecutos, quae gratia virtutem  abundantiam quosque gratiae consecutos, quae gratia virtutem imitantibus prodest. Non remansit ergo de uno quaestio, quia hoc quod subditum est: eos videlicet in vita regnare, qui abundantiam gratiae perceperint, etiam primum illud absolvit, ut nemo videlicet cogatur in mortem, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
Hocenim a postolus euidentissime ex pressit ne que enim
ait sicut tu non sicut ꝑ unum peccatum tam quãc singulun
cuius que uolens intellegi sed ecit non sicut ꝑunũ peccantem
A perioculos &lege onoli tc̃quam cecis aliud procelio uelle
quid peo cate singular eossuos l&cliter uulnercessenti
innumerabi liter confessos homines: hec gatic singulcri
& semel tradita uistute saluccurt: AGSR Per unũ peccar¬
tem dixit ubicdec̃ intellegitur non ꝑ unum peccatũ : ubituo
uerbo mutcto cc̃dque subposito uis intellegi singula singuloꝵ
Iuł dix. Sienĩ obunius delictum mors regauit ꝑ unũ multo
mccnis que rebundantiã graciȩ & donũ iustitiȩ accipiunt inuiti
maet : Qucos enimposuit sententias ut reque uolens conue¬
nire quodinfine subiunexit : Perunũ enim qui fuit formi
peccati & incui: similitudine p̃uccricant᷑ sublegepeccantes
pronunciat regiare mostem. Et ꝑunum regcre inuita¬

Expanded text:
hoc enim Apostolus evidentissime expressit. Neque enim hoc enim Apostolus evidentissime expressit. Neque enim ait sicut tu, Non sicut per unum peccatum; tanquam singulum cujusque volens intelligi: sed ait, Non sicut per unum peccantem. Aperi oculos, et lege; et noli tanquam caecis aliud pro alio velle quit, peccata singula reos suos lethaliter vulnerassent, innumerabiliter confossos homines haec gratia singulari et semel tradita virtute salvavit. AUG. Per unum peccantem, dixit; ubi Adam intelligitur: non per unum peccatum, ubi tu verbo mutato atque supposito, vis intelligi singula singulorum. CCXIV. JUL. Si enim ob unius delictum mors regnavit per unum; multo magis qui abundantiam gratiae et donumat: duas enim posuit sententias, utrique volens convenire quod in fine subjunxit. Per unum enim qui fuit forma peccati, et in cujus similitudine praevaricantur sub lege pecer unum regnare in vita
Abbreviated transcription (Latin):
quis que pecca uerit nonea dem sunt peccatec sed ꝑ ean¬
demgratiã peccantib: remittunt᷑ : Non semel nec septi¬
ens sed di cc̃sepiucgiens septiens: Eademgracia: cotidie
demittit orantib: &iam cotidian c peoc atco cũdicunt :
dimit te nobis debita nr̃a uera cit̃ addentos sicut &nos
dimittimus debitorib nr̃is. Cratiaergo & multis de¬
lictis siue singula insingulis. siue inquib: dc̃c pauca in
quib: dc̃c plurima inuenerit siueque ante baptismum:
siue quȩ poste a comittuntur & penitendo oran do eli¬
mosinas deendo sanant iniustificati onẽ mittit quos ad ã¬
natione libercet: Hȩ c enĩ om̃a ipsa sunt multa ex quib mul¬
tis iustificat gratic : Quȩ si non subueniat profec to &iã
ex uno delicto non quod propriũ quisque committit
Hoc enĩ lo conon inde loquebatur a postolus sed quod ꝑ unũ
peccantem in trauit inmundum itur in condempnationã

Expanded text:
quisque peccaverit, non eadem sunt peccata; sed per eamquisque peccaverit, non eadem sunt peccata; sed per eamdem gratiam peccantibus remittuntur; non semel, nec septies, sed etiam septuagies septies . Eadem gratia quotidie dimittit orantibus etiam quotidiana peccata, cum dicunt, Dimitte nobis debita nostra; veraciter addentes, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Gratia ergo ex multis delictis, sive singula in singulis, sive in quibusdam pauca, in quibusdam plurima invenerit, sive quae ante Baptismum, sive quae postea committuntur, et poenitendo, orando, eleemosynas dando sanantur, in justificationem mittit, quos a damnatione liberat: haec enim omnia, ipsa sunt multa, ex quibus multis justificat gratia. Quae si non subveniat, profecto etiam ex uno delicto, non quod proprium quisque committit, hoc enim loco non inde loquebatur Apostolus, sed quod per unum peccantem intravit in mundum, itur in damnationem;
Abbreviated transcription (Latin):
tis liberatos homines: ad gloriam ꝑducit iustificationis
indulte. Nonergo hicunum ad ccepec catum. ut suspi¬
caris intellegit sedad hocsolum numerũ ammouit
Vnius & plurium : ut ad huc laudem graciȩ respice¬
re& quicc quotiens pec catum ab uno quoque mor¬
teclium fueraet tociens eniam frequentar&ur: Gracta
qua sibaptis mecta singule nisi peccatis singulis nom possint
mederi ACSIV Itahoc loqueris quecsi dixerit a posto¬
lus: gratic autẽ semel exmultis delictis iniustificati¬
onem. Non hoc dixit ad tende quod dixit & cor rige qđ
dixisti. Gratia inquid exmultis deliotis in iustifica¬
cionem : quid hac ꝑtin& quod semol & simul: unicui¬
que omina dimittuntur in baptismno Nonne cilla
condempnatio ad quam iudiciũ ꝑducit extremũ. Pro¬
cul dubio semelfit omnium quȩ remissec non fuerint pec¬
catorum &inccnsipse dãnatio semel : que cmremisio pec¬
catorum ꝑgrati com xp̃i semel fit : Quo sip ost becptis mũ

Expanded text:
tis liberatos homines ad gloriam perducit justificationis tis liberatos homines ad gloriam perducit justificationis indultae. Non ergo hic unum Adae peccatum, ut suspicaris, intelligit; sed ad hoc solum numerum admovit unius et plurium, ut ad laudem gratiae respiceret; quia non quoties peccatum ab unoquoque mortalium fuerat, toties etiam frequentaretur gratia, quasi baptismata singula nisi peccatis singulis non possint mederi. AUG. Ita hoc loqueris, quasi dixerit Apostolus, Gratia autem semel ex multis delictis in justificationem. Non hoc dixit: attende quod dixit, et corrige quod dixisti. Gratia, inquit, ex multis delictis in justificationem. Quid huc pertinet, quod semel et simul unicuique omnia dimittuntur in Baptismo? Nonne et illa condemnatio, ad quam judicium perducit extremum, procul dubio semel fit, omnium quae remissa non fuerint peccatorum? Et magis ipsa damnatio semel, quam remissio peccatorum per gratiam Christi semel fit. Quoniam si post Baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
non uultis sed qui facturi estis quando quidem hoc dix̃
a postolur &icmnolentib: uobis Corrigim i ergonone¬
nim hecb&is hic cliud. quod facere debecotis Iuł. D.
Namiudicium ex uno in condempnationem : gratia aut̃
ex multis delictis iniustificationẽ id est peccatto quidẽ
quȩ grauicsunt : &i com singulcpos sunt sufficere ad ac¬
cusationẽ & decmnationẽ eorũ: acSR Qucor edixisti
grauia qđ non dixit a postolus nisi qui aui disti siunũ delictũ
leuesit non sufficere ad damnationem dequeclo que bantꝰ
Nonergo ex quocũq: uno cuius cumque delicto ẽ hociuditi¬
um sed exuno illo delicto quod factũ est ꝑ unũ peo cantẽ
corrigirtis Iul ð Gratia autẽ non eodem confertur
modo ut peccatis ȩque ammota singulis crebare rep&a¬
tur sed in fusco semel uno uistutis sue imp&u adque com¬
pendio diuersa & plurima del& crimina Ideo ait ex
multis delictis iniustificationem: id est ex multis delio¬

Expanded text:
non vultis: sed quid facturi estis; quandoquidem hoc dixit non vultis: sed quid facturi estis; quandoquidem hoc dixit Apostolus, etiam nolentibus vobis? Corrigimini ergo: non enim habetis hic aliud, quod facere debeatis. CCXI. JUL. Nam judicium ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem : id est, peccata quidem quae gravia sunt, etiam singula possunt sufficere ad accusationem et damnationem reorum. AUG. Quare dixisti gravia, quod non dixit Apostolus, nisi quia vidisti, si unum delictum leve sit, non sufficere ad damnationem, de qua loquebatur? Non ergo ex quocumque uno cujuscumque delicto est hoc judicium; sed ex uno illo delicto, quod factum est per unum peccantem, corrigatis? CCXII. JUL. Gratia autem non eodem confertur modo, ut peccatis aeque admota singulis crebro repetatur: sed infusa semel uno virtutis suae impetu atque compendio diversa et plurima delet crimina. Ideo ait, ex multis delictis in justificationem: id est, ex multis delic
Abbreviated transcription (Latin):
rationem illorum ꝑtinent pauciores: Sed &iam ipsorum.
ꝑ seipsos eocest multitudo quamnumerarenemopossit :
Quidẽ ergo omnes in xp̃o uiui ficabuntur nisi quia nemouiui fi¬
cabitur nisi in illo : Cuius rei similitudinẽ : de magstro posui
litterarum: siunus in ciuitate a quo ibi dicantur om̃s litte¬
ras discere non quiccom̃s̃ discunt: sequi anemonisi abipso:
Quamlocutionẽ nec tem tasti refellere qui auidistiesse
rectissimam &omnib: notam: Iułð Exposito libercli CCv¬
tote gracie in hominum salucctorum copice cum pceraot¬
donum cõdque peccatum & cruditissime ad laudẽ
doniapplicat quod multis uu lnerib: un auistute
medic&ur : & non sicut ꝑ unũ inquid peccatũ itoc & do¬
num: ASR Perunũ hominẽ pecoantem dixit non ꝑ
unum peccatũm: ut quod de inde dicit iudiciũ ex uno
delicto in condempnationem: Nonnisi illius unius peo¬
cantis. hoc delictum possit intellegi: quod quidem uos

Expanded text:
ratione illorum pertinent pauciores; sed etiam ipsorum ratione illorum pertinent pauciores; sed etiam ipsorum per se ipsos ea est multitudo, quam numerare nemo possit . Quid est ergo, Omnes in Christo vivificabuntur, nisi quia nemo vivificabitur, nisi in illo? Cujus rei similitudinem de magistro posui litterarum; si unus sit in civitate, a quo ibi dicantur omnes litteras discere, non quia omnes discunt, sed quia nemo nisi ab ipso . Quam locutionem nec tentasti refellere, quia vidisti esse rectissimam, et omnibus notam. CCX. JUL. Exposita liberalitate gratiae, in hominum salvatorum copia, comparadonum atque peccatum: et eruditissime ad laudem doni, applicat medicetur, Et non sicut per unum, inquit, peccatum, ita et donum. AUG. Per unum peccantem, dixit; non, Per unum peccatum: ut quod deinde dicit, Judicium ex uno delicto in condemnationem, nonnisi illius unius peccantis hoc delictum possit intelligi. Quod quidem vos
Abbreviated transcription (Latin):
dicationem euangelii eor ũmilia qui gratiȩ sunt liberali¬
tecte scluccti : Tlinc que intelleges a postolum paulum uerũ
inuenitur non plures dixisse sed multos tuhuius argimentȩ
machinea tota subuestitur : Quamuis non soli iudccei sicut
tibi plecc& sed om̃s prȩucricator es ẽẽ reperiantur: Quile¬
gemcumipso eucengelio p̃dicatĩ p̃ucricando decmncebilio¬
res fiunt : qucclib: p̃uccricatorib: simulcumiudeis itorple¬
nus est mund: ut in omniũ comparatione sint pauci: qui par¬
uulis quoq: bceptizatis additis liberditur : Quod & responsi¬
one superiore comp̃hendi euident̃ contrauosclamaet
doctorgencium sicut in adam om̃s moriuntur ita in xp̃o
om̃s uiuificabuntur : Quiom̃s non pauci sed multis : Ac ꝑ hoc
multi moriuntur in ad cm multiuiuificabuntur inxp̃o:
sed plures moriuntur inadam: qua cminx p̃o uiuificabunt᷑
Plures itcque ad illius mostem adhuius uerouitam: compa¬

Expanded text:
dicationem Evangelii, eorum millia qui gratiae sunt liberalidicationem Evangelii, eorum millia qui gratiae sunt liberalitate salvati: tuncque intelliges apostolum Paulum vere Apostolus invenitur non plures dixisse, sed multos, tui hujus argumenti machina tota subvertitur: quamvis non soli Judaei, sicut tibi placet, sed omnes praevaricatores esse reperiantur, qui legem cum ipso Evangelio praedicatam praevaricando damnabiliores fiunt: qualibus praevaricatoribus, simul cum Judaeis, ita plenus est mundus, ut in omnium comparatione sint pauci, qui parvulis quoque baptizatis additis liberantur; quod et responsione superiore comprehendi. Evidenter contra vos clamat Doctor Gentium, Sicut in Adam omnes moriuntur, ita in Christo omnes vivificabuntur : qui omnes non pauci, sed multi sunt. Ac per hoc, multi moriuntur in Adam, multi vivificabuntur in Christo: sed plures moriuntur in Adam, quam in Christo vivificabuntur: plures itaque ad illius mortem, ad hujus vero vitam, compa
Abbreviated transcription (Latin):
mutcendo & supponendo quo dille nondixit : Plurȩ senĩ nondẽ
ille sedmultos quit am̃maltipauci inueniuntur quando ꝑe¬
untib: compecrantur : Calum niose frontose uerbose hocdi¬
s a postolus quod intellexit ambrosius quia nonerat mani¬
chcccus : Qm̃s homines suppeccato nascimur quoruipse hostus
inuitio ẽ audisicuteum laudã uit magistertuus florenis pe¬
ciosumꝰ &d&uocorde istc̃spincerum deformiter tem̃ hoc :
freda acumina in probe contentiones euelle rułd. Non men¬
titur a postolus ergoinplures habundauit xp̃igatice quã
ad ece culpa cuius imitacione dicuntur peccasse qui suble¬
ge pec cauerunt sublege autẽ usque a dxpm̃ iud ei tantũ¬
modo deliquerunt Conferergo uidecicã nationem solã
pseote dũ taxat cctis sublege positami eꝑhoc in similitu¬
dine p̃uceri cationis ad ȩpeccanteni : quia accepta lege
peccauit᷑ ac demulti tudine uocatarũ gentium ꝑ prȩ¬

Expanded text:
mutando et supponendo quod ille non dixit. Plures enim non dixit mutando et supponendo quod ille non dixit. Plures enim non dixit ille, sed multos: qui tamen multi, pauci inveniuntur, quando pereuntibus comparantur. Calumniose, frontose, verbose, hoc dixit Apostolus, quod intellexit Ambrosius, qui non erat Manichaeus: Omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est . Audi sicut eum laudavit magister tuus florem speciosum; et de tuo corde istam spinarum deformitatem, hoc est foeda acumina improbae contentionis, evelle. CCIX. JUL. Non mentitur Apostolus: ergo in plures abundavit Christi gratia, quam Adae culpa, cujus imitatione dicuntur peccasse qui sub lege peccaverunt: sub lege autem usque ad Christum Judaei tantummodo deliquerunt. Confer ergo Judaicam nationem solam, perfectae duntaxat aetatis sub lege positam, et per hoc in similitudinem praevaricationis Adae peccantem, qui accepta lege peccavit, ac de multitudine vocatarum gentium per prae
Abbreviated transcription (Latin):
non manichei deceptores dixerunt. Omnis adeem
peccasse illi hoc dixerunt qui intelle xerunt aposto¬
lum quoduo snegeotis contrac a postolum ergo & uos decep¬
tores estis & uosenim sicut manichȩi sed diuerso morbo
in sanitas: Nuł dixꝰ Nã siuniuessi tccte quam fecunditas
humanec protulat rego diceboli peccatum natur eele trans¬
scripsit & inde in extrema & cete mundicliqui libera
ti ꝑxpm̃ putantur: quȩueritces est aut quȩ auctoriteesei
mccg stri qui contrecteem clccrum testimonũ totius mundi
dicit in pluresiustitiã habundasse quã culpã : Quidergo ei
ereditur deinuolutis doratib: disserenti sidereb: teẽpipi¬
cius menciatur : Quod quia sentiri sacrilegumest ĩdaut̃
dici dognatuũ compalit honore a postoli manicheceoꝵ uilitas
conteratur ÃSR Nos potius ꝑspicua nubilcre contea¬
deosi non solum non in tellegendo quod cpostolus dix̃ uerũ dia

Expanded text:
non Manichaei deceptores, dixerunt omnes in Adam non Manichaei deceptores, dixerunt omnes in Adam peccasse: illi hoc dixerunt qui intellexerunt Apostolum, quod vos negatis contra Apostolum. Ergo et vos deceptores estis: et vos enim sicut Manichaei, sed diverso morbo, insanitis. CCVIII. JUL. Nam si universitatem, quam fecunditas humana protulit, regno diaboli peccatum naturale transcripsit, et inde in extrema aetate mundi aliqui liberati per Christum putantur; quae veritas est, aut quae auctoritas ejus magistri, qui contra tam clarum testimonium totius mundi, dicit in plures justitiam abundasse quam culpam? Quid ergo ei creditur de involutis dogmatibus disserenti, si de rebus tam perspicuis mentiatur? Quod quia sentire sacrilegum est, id autem dici dogma tuum compulit, honore Apostoli Manichaeorum vilitas conteratur. AUG. Vos potius perspicua nubilare contenditis, non solum non intelligendo quod Apostolus dixit, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
in plures habundecuit quoduos dicitis ille non dixit :
sed illedixit multomagis abundauit in multos : Quia
&iã quis aluantur ut iamdictũ ÷ in comparatione
ꝑ euntium pauoisine cõpcratione autẽ illorũ tã multi
sunt ut eosquis quõ onumercore non possit᷑ Multomagis
autẽ in eos abundct gracia quia tempor cliter ꝑ adã
misere ad quemostoo lit̃ uiuunt : ꝑxpm̃ue ro beatissime
& sine fine uicturi sunt t urbateoe ur̃ a inuentioiam tandẽ
intencio corrigatur: Iułdix. Hocnepe quod dicimus
multos &paucos ad quantitao teminfinite ꝑtin& quõ in cõ
pccrationem otucc aut multitudo inuenit᷑ aut paucites
Conferens ita que dñs̃ multitudine ꝑ euncium eosquis aluan¬
disunt paucos eos uocauit & hi capostolus conferens his
qui itecpeccassent ut acdcm illos que sccluat xp̃i gratia
multo plures esse pronunciat: ACSR Non pronuntiat
id est traducis conuenire: a qͣS Rꝵ Doctores catholici

Expanded text:
in plures abundavit? quod vos dicitis, ille non dixit: in plures abundavit? quod vos dicitis, ille non dixit: sed ille dixit, Multo magis abundavit in multos; quia etiam qui salvantur, ut jam dictum est, in comparatione pereuntium pauci; sine comparatione autem illorum, tam multi sunt, ut eos quisquam numerare non possit. Multo magis autem in eos abundat gratia; quia temporaliter per Adam, misere atque mortaliter vivunt; per Christum vero beatissime, et sine fine victuri sunt. Turbata est vestra inventio: jam tandem intentio corrigatur. CCVI. JUL. Hoc nempe quod dicitis, multos et paucos, ad quantitatem infinitam pertinet; quoniam in comparatione mutua, aut multitudo invenitur, aut paucitas. Conferens itaque Deus multitudini pereuntium eos qui salvandi sunt, paucos eos vocavit: et hic Apostolus conferens his qui ita peccassent ut Adam, illos quos salvat Christi gratia, multo plures esse pronuntiat. AUG. Non pronuntiat id est, traducis convenire. AUG. Doctores catholici,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ut non ꝑgenerationẽ sed ꝑimit ãcionẽ pec catores
Om̃s ad peccatũ primi hominis ꝑtinere credant᷑ malto pla¬
res unius delicto uel obunius delictũ ferire affirmat quã
gratia unius hominis hũ xp̃i liberari: Quis erĩ uide atper¬
catores plures esse quamiustos q̃uos peccatore s non aliquos
sed om̃s non quidem ꝑgenerationẽ sed tam̃ ꝑimita cionem
adimi : delictum dicitis ꝑtinerem: sed & si no nom̃s peccato¬
res sed tantum p̃uari catores legis: pec cato primi hominis
ꝑimitacionis uinculum dicatis obstrictos &i am sicex quo
lex dĩ ꝑmultas gentes p̃dicatur: Qucem latec &spacio¬
sco uiccest quȩ ducit in interitum & multi p̃uaricatores
ingrediunt᷑ ꝑ illã Quami certa & angstto uicc est quȩducit
aduitam & pauci sunt qui inueniunt eam Incomparatio¬
ne utiq: multorum quipereunt &iamsi paucis qui libe¬
rantur & paeruuli quibapti⁊ atimoriunt᷑ addantur
quomado ergo copostolus dicer& multomagis graticdĩ

Expanded text:
nerationem, sed per imitationem, peccatores omnes ad peccatum primi hominis pertinere credantur, multo plures unius delicto, vel ob unius delictum, perire affirmat, quam gratia unius hominis Jesu Christi liberari. Quis enim non videat, peccatores plures esse, quam justos? quos peccatores, non aliquos, sed omnes, non quidem per generationem, sed tamen per imitationem, ad unius delictum dicitis pertinere. Sed etsi non omnes peccatores, sed tantum praevaricatores legis, peccato primi hominis per imitationis vinculum dicatis astrictos; etiam sic, ex quo lex Dei per multas gentes praedicatur; quam lata et spatiosa via est, quae ducit ad interitum, et multi praevaricatores ingrediuntur per illam! quam arcta et angusta via est quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam! in comparatione utique multorum qui pereunt, etiamsi paucis qui liberantur, et parvuli qui baptizati moriuntur addantur. Quomodo ergo Apostolus diceret, Multo magis gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
erendũ ecclesi arũ in fosmator ẽrationẽ magstemii sui c̃silio eqͥ tate
um anitate reddentẽ . Nihildenatur ali sensis sepeccato sedinculcasse
eserate uitioꝵnos seruos ñnisi ꝑ uoluntatẽ fuisso&ĩusticie no seadẽ
os sessi corrigat᷑ uolunt coteseruire. Uerũ qm̃in e posicionelocihui : fui
uctenos occupat : ut ostenderẽ ꝑ apłi pauli uerba maniche: nihilposse
efendi Putoq c̃textu orationisei : ueritas quã pomine dictoꝵ suoꝵ corp:
e scqt᷑ hient secundisinis lib elliquotam̃ necessario cõmonem: nihil

Expanded text:
verendum Ecclesiarum informatorem, rationem magisterii sui, consilio, aequitate, humanitate reddentem, nihil de naturali sensisse peccato; sed inculcasse voluntatem fuisse, et justitiae nos eadem posse, si corrigatur, voluntate servire. Verum quoniam in expositione loci hujus fui hactenus occupatus, ut ostenderem per apostoli Pauli verba Manichaeos nihil posse defendi; patuitque contextu orationis ejus veritas, quam per omne dictorum suorum corpus exsequitur: hic sit secundi finis libelli; quo tamen necessario
Abbreviated transcription (Latin):
piam donumdĩ esse meminerimus quod promisit ꝑ pro¬
ph& comdicens dacboeis corcognoscendime es aures audi¬
teti fidem imparat seruesse nondicere peccatinis cos
quos constrt uoluntate propria oboedisse peccato :
cui: mutacione id ÷ uoluntatis coeperunt seruire iusticiȩ
Oboedienciã ergo in medio collocauit & eiimputauit quo duel
oboedistis excorde in eã formedoctrinȩ in quã traditiestis
liberi aut̃ apeccato seruiestis facti iusticie a qͥsRsur¬
de audi apłm gracias agentẽ dõ quodeius doctrine ex cor¬
de oboedierunt quando quidem non dix̃ gracias dõ quia
p̃dicteo ÷ uob̵ doctrina ei : sed qui a oboedistis: Non enĩ om̃s
obaudiunt euangelio sed quib: datum est ut ob audiant
dissent sin on p̃parentur uoluntas ad nõ alio qui nm̃¬
da cit̃ ei dohacre apł gracic sagit si hocipseñ fecit
Iuł dix̃ Ex corde inquid oboediencie facto muta¬
cio liberauituos a peccato & sc̃itate fecit adherere
Aq̃S sꝵ Sed hec mutacio dextera excelsi est. Audi

Expanded text:
mus, quod promisit per prophetam, dicens, Dabo eis cor cognoscendi me, et aures auditate fidem impetrat, servos se non dicere peccati, nisi eos quos constat voluntate propria obedisse peccato, cujus mutatione, id est, voluntatis, coeperunt servire justitiae. Obedientiam ergo in medio collocavit; et ei imputavit quod vel obedistis ex corde, in eam formam doctrinae, in quam traditi estis: liberati autem a peccato, servi estis facti justitiae . AUG. Surde, audi Apostolum gratias agentem Deo, quod ejus doctrinae ex corde obedierunt: quandoquidem, non dixit, Gratias Deo, quia praedicata est vobis doctrina ejus; sed, quia obedistis. Non enim omnes obaudiunt Evangelio ; sed quibus datum est, ut obaudiant: dissent, si non praepararetur voluntas a Domino: alioquin mendaciter ei de hac re Apostolus gratias agit, si hoc ipse non fecit. CCXXXI. JUL. Ex corde, inquit, obedientiae facta mutatio, liberavit vos a peccato, et sanctitati fecit adhaerere. AUG. Sed haec mutatio dexterae Excelsi est. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergo ccit eumiustificatum esse quemmortaum nisi
quicosine aliqo ostendit ambiguo mortem hic abrenunti¬
ationem uocare : Etideo a senomen mostes a sumiutos¬
tendeet it cefideles a perc atis sicut mortuas ab actibus
debere cesscere: ASRꝵ Hom o contentio sẽ si hoolo co
a postoli corum uerbor ummors abrenunciaciouocatur
ut quipetcato abrenuntiat peccatomoriatur: Recole
quem ammodum in ecclesia xp̃i in quabaptizat :
es baptismatis misteria celebrantur : Et in ueni¬
es quod cbrenuncient & paruuli ꝑoragestanciũ¬
Quod apuduos iam forsitan non sit sic enim profe¬
cistis in peius ipsierrantes &clios inerrorem.
mitentes qui uobis consenserint non debereab¬
renuncicre paruulũ baptizandum quia non tra¬
xit origincole peccatum autsideb& abrenunciare
peccato dicite cui &errorẽ urm̃ aliquando corrigite
uł drx Sienim mostui sum: cũ xp̃o credimus quia
uiuemus cumx poscientes quic ex p̃s suscitatꝰ amostuis¬

Expanded text:
Quomodo ergo ait eum justificatum esse, quem mortuum; nisi Quomodo ergo ait eum justificatum esse, quem mortuum; nisi quia sine aliquo ostendit ambiguo, mortem hic abrenuntiationem vocare; et ideo a se nomen mortis assumi, ut ostendat ita fideles a peccatis, sicut mortuos ab actibus debere cessare? AUG. Homo contentiose, si hoc loco apostolicorum verborum mors abrenuntiatio vocatur, ut qui peccato abrenuntiat, peccato moriatur: recole quemadmodum in Ecclesia Christi, in qua baptizatus es, Baptismatis mysteria celebrentur; et invenies quod abrenuntient quod apud vos jam forsitan non fit. Sic enim profecistis in pejus, ipsi errantes, et alios in errorem mittentes , qui vobis consenserint, non debere abrenuntiare parvulum baptizandum, quia non traxit originale peccatum: aut si debet abrenuntiare peccato, dicite, cui; et errorem vestrum aliquando corrigite. CCXXV. JUL. Si enim mortui sumus cum Christo, credimus quia vivemus cum
Abbreviated transcription (Latin):
in quo omnes pecauerunt: Eccecui pecca tomoriuntur
quumin morte xp̃ihũ pccruuli baptizantur : Nogo nolite
esse sicut equus & mulus non habens intellectum: Audite
simortiu sumpec cato quomodo uiuemus in eo : Anignora¬
tis quõ quicum que baptigatisumus in xp̃oihũ inmorte ip¬
sius baptizatisumus . Quicum que igitur baptizati su
baptiz atisumus : Audite quicum que baptinati sumus:
neque enim paruuli & non maiores aut uero maiores
& non pcoruuli sed qui cumque idest siue pcer uuli siue
maciores bapti zatisumus irx poihũ inmoste illi: bapti¬
zatisumus: Ac ꝑ hoc sumus mostui peccato aut ergo
a perte dicite : non esse bcptis mũ xp̃i paruulis necessa¬
rium : Aut peccatũ cuimoriunt᷑ quando inxp̃obapti ÷ an¬
tur dicitepar uulorum: aut qui a nullum potestis aliud
inuenire tandem acliquando a goscite originclepecca¬
tum Iuł dix̃ Nempe cumuiuentib: lo quebatur &
his dicebcot iustitia ꝑmisteria fuisse conlatomi

Expanded text:
in quo omnes peccaverunt. Ecce qui peccato moriuntur, cum in morte Christi Jesu parvuli baptizantur. Rogo, nolite esse sicut equus et mulus, non habentes intellectum . Audite: Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? An ignoratis quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Quicumque igitur baptizati sumbaptizati sumus. Audite, Quicumque baptizati sumus: neque enim parvuli et non majores, aut vero majores et non parvuli; sed, quicumque, id est, sive parvuli, sive majores, baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus, ac per hoc, sumus mortui peccato. Aut ergo aperte dicite non esse Baptismum Christi parvulis necessarium, aut peccatum cui moriuntur, quando in Christo baptizantur, dicite parvulorum: aut quia nullum potestis aliud invenire, tandem aliquando agnoscite originale peccatum. CCXXIV. JUL. Nempe cum viventibus loquebatur, et his dicebat justitiam per mysteria fuisse collatam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniat᷑ui amaibi nullũ erit omninopeccatũ : Quomod cergo
res nonsimiles in conlationẽ uen irenon debent sicut paulo
porte dixisti cuim excontroeris fiat isttc conlatio&gu
& uncer enumimostis exceltera negnũ uite : & abundint
e coltet remissio peccatorum: ex una deloctat ia põra¬
ti ꝑnatunreuitium usque ad eomstudinemalũ q elte¬
re pro elium Contra concupiscentiam carnis ꝑscisrs¬

Expanded text:
perveniatur vitam, ubi nullum erit omnino peccatum. Quomodo ergo perveniatur vitam, ubi nullum erit omnino peccatum. Quomodo ergo res non similes in collationem venire non debent, sicut paulo ante dixisti; cum ex contrariis fiat ista collatio,  una regnum mortis, ex altera regnum vitae; ex una abundantia, ex altera remissio peccatorum; ex una delectatio peccati, per naturae vitium usque ad consuetudinis malum, ex altera praelium contra concupiscentiam carnis, per san
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ nm̃ Assereigtur: que mammodũ peccatũ tuũ id ÷ tra¬
ducis coeperit abundcre postlegemꝰ quȩ post misteriũmo¬
ysi mcrem̃ta susceperit : aq̃s rmmotuassere quomodo
sicut superius dixisti regium peccata latelege ceciderit cũ
dicat apostolus late lege abundas se peccatũ. E goaut̃ quad
dixi assero quia & sinon asserã clarũ ÷ peccatũ quippeorig¬
nale fuit &centelegem quia ꝑ unũ  hominẽ peccatũ in trauit
imundum: &cũ illomors ꝑ om̃s homines ꝑtransiit : Erat &uo
trauit aut̃ lex ut habundar & peccatum: qui achis generibus
peccatorũ qs antelegem fuerunt en ã. Vud accessit quod p̃ua¬
ricatio nuncupatur. Ubi enĩ lexnon est nec p̃uaricatio:
Vbi ergohis omnib: generib: peccatorũ abundauit peccatũ:
suꝑ abund auit gatic: Quiecin his quicedeam ꝑtinent omini
umistorũ generũ reatum del& c insuꝑ doncet ut delectacio
peccati iustitiȩ delectatione uincatur adque ad eam poster

Expanded text:
m . Assere igitur quemadmodum peccatum tuum, id est, traducis, coeperit abundare post legem, quae post ministerium Moysi incrementa susceperit. AUG. Imo tu assere, quomodo, sicut superius dixisti , regnum peccati lata lege ceciderit; cum dicat Apostolus, lata lege abundasse peccatum. Ego autem quod dixi assero: quia etsi non asseram, clarum est. Peccatum quippe originale fuit et ante legem: quia per unum hominem peccatum intravit in mundum, et cum illo mors per omnes homines pertransiit . Erat et vtravit autem lex, ut abundaret peccatum : quia his generibus peccatorum, quae ante legem fuerunt, etiam illud accessit, quod praevaricatio nuncupatur. Ubi enim lex non est, nec praevaricatio . Ubi ergo his omnibus generibus peccatorum abundavit peccatum, superabundavit gratia : quia in his qui ad eam pertinent, omniistorum generum reatum delet, et insuper donat ut delectatio peccati justitiae delectatione vincatur; atque ad eam postea
Abbreviated transcription (Latin):
plũpeccantis ad cm auerit nẽpe pͥmihominis: hunc enĩ for¬
mã dicer esess epeccatiꝰ propt̃imitationẽ non propter gene¬
rationẽ proinde sicut dicis. Nemo in mostem cogitur nisi
qui exemplũ peccantis hui: ad camauerit : Non ergo cogns
in mostem quinon in similitudine p̃uacricationis eius. sicut
ex istimas peccauerunt: Quomod oergo dicis mortem
regccsse & in cos quipetcauerunt quidem per liberum
cerbitrium sed non in similitudinem p̃uccricationis ad oce
Quicosinelgge peccauerunt nonitque peccauer̃ eius ex¬
emploqñ non peccantes in similitũdine p̃uccricationis ei :
non exemplum peccantis amauerunt : Quantũ enimab
hac similitudinepeccati huius : tantum abimitatione exem¬
pbi huius celieni sunt: Cumigitur &ineo sregiauit mor
quidẽ quod dicis ut nemo cogartur inmortem : nisi qui exemplũ
peccantis adccmacuerit: Eriu s uidelic& quem propter

Expanded text:
eccantis adamaverit? Nempe primi hominis: hunc enim formam dicis esse peccati, propter imitationem, non propter generationem; proinde, sicut dicis, « nemo in mortem cogitur, nisi qui exemplum peccantis hujus adamaverit: » non ergo coguntur in mortem, qui non in similitudine praevaricationis ejus, sicut existimas, peccaverunt. Quomodo ergo dicis, mortem regnasse et in eos qui peccaverunt quidem per liberum arbitrium, sed non in similitudine praevaricationis Adae, quia sine lege peccaverunt? Non itaque peccaverunt ejus exemplo: quoniam non peccantes in similitudine praevaricationis ejus, non exemplum peccantis adamaverunt: quantum enim ab hac similitudine peccantis hujus, tantum ab imitatione exempli hujus alieni sunt. Cum igitur et in eos regnaverit mors, quid est quod dicis, « ut nemo cogatur in mortem, nisi qui exemplum peccantis