comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suum seorsum collegerit & altare
alud erexit nichil habens qđ rep̃hendat
qp̃m in causa pietatis & iusticie: depona¬
tur quasi pͥncipatꝰ amator existens. ẽ enĩ
trannus. Et ceteri clerici quicũq tali
autem post unam & scdam & terciam
ep̃i ob secrationem fieri conueniat:
aIIII.
IaUis prbt aut diaconꝰ
tb ep̃o suo sogregetur: hunc ñ licere
Ab alio recipi : sed ab ipso qui eum seque¬
strauerit. nisi forsitan obierit ep̃s ipse
qui eum segregasse cognoseituR: xxiii.
suscipiat᷑ epłis. & eum scͥpta detulerint
discutiantur attentiꝰ. & ita suscipiãtur:
Si p̃dicatores pietatis extiterint. minꝰ ne:
que sunt necessaria subministret᷑ eis. &
ad cõmunionem nullatenꝰ admittant᷑:
quia ꝑ subrectionem multa ꝓueniant:¬
ħ̃os gentium singłarum Mui¬
seire conuenit quis inter eos primꝰ
habeatur quem uelut caput exiftiment.
&̾ nehil ampliꝰ preter eius conscientiã
gerant quam illa sola singłi quȩ parro¬

Expanded text:
sum populum collegerit, et altare aliud erexerit, nihil habens quo reprehendat episcopum in causa pietatis et justitiae, deponatur, quasi principatus amator existens. Est enim tyrannus, et caeteri clerici quicunque talitamen post unam et secundam et tertiam episcopi obsecrationem fieri conveniant. XXXIII. Si quis presbyter aut diaconus ab episcopo suo segregatus, hunc non licere ab alio recipi, sed ab ipso qui eum sequestraverat, nisi forsitan obierit episcopus ipse qui eum segregasse cognoscitur. XXXIV. suscipiatur epistolis, et cum scripta detulerint, discutiantur attentius, et ita suscipiantur, si praedicatores pietatis exstiterint minus, nec quae sunt necessaria subministrentur eis, et ad communionem nullatenus admittantur, quia per subreptionem multa proveniuntopos gencium singularum scire convenit, quis inter eos primus habeatur, quem velud caput existiment; et nihil amplius praeter eius conscienciam gerant, quam illa sola singuli, quae parro
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dubitationem contro uersiãq reci¬
piunt: optime placuit. ut ꝑ fingłas qͣs¬
q ꝓuintias bis in anno ep̃orũ concilia
celebrent᷑. Semel quidem pꝰ terciã septima
nam festi paschalis: ita ut quarta septi¬
mana pentecosten. conueniat synodꝰ me¬
tropolitano. ꝓuintiales epos admonente.
Scd̾a uͦ sẏnodꝰ fiat idꝰ octobris: idẽ. qͥnto de¬
cimo die mensis octobris. quem hi ꝑbere¬
theon greci cognominant. In ipsis autẽ
conciliis adsint prb̃i &ẽ diaconi & om̃s
qͥ se lesos existimant: & synodi exꝑiantur
examen. Nullis uͦ liceat apud se celebra¬
re concilia: p̃ter eos quib metropolita¬
na uira uidentur eẽ. cõmissa: xx.
migret ad aliam: nec sponte sua
ꝓrsus insiliens. nec ui coactus ã popłis.
nec ab epĩs necessitate compulsus. Ala¬
neat autem in ȩccła quam primitꝰ a dõ
sortitꝰ ẽ : nec in de transinigret scđm
pristinum de bac re terminũ consti-¬

Expanded text:
quae dubitationem controversiamque recipiunt, optime placuit ut per singulas quasque provincias bis in anno episcoporum concilia celebrentur. Semel quidem post tertiam snam festi Paschalis: ita ut quarta septimana Pentecostes conveniat synodus, metropolitano provinciales episcopos admonente. Secunda vero synodus fiat idus Octobris, id est, quinto decimo die mensis Octobris, quem Hyperberetaeon Graeci cognominant. In ipsis autem conciliis adsint presbyteri, et diaconi, et omnes qui se laesos existimant: et synodi experiantur examen. Nullis vero liceat apud se celebrare concilia, praeter eos quibus a metropolitanis videntur esse jura commissa. Ut migret ad aliam, nec sponte sua prorsus insiliens, nec vi coactus a populis, nec ab episcopo necessitate compulsus: maneat autem in Ecclesia quam primitus a Deo sortitus est, nec inde transmigret, secundum pristinum de hac re terminum consti
Abbreviated transcription (Latin):
cta non adeat: nec ad possessionẽ accedat
quȩ ad eum non ꝑtinet. suꝑ ordinationes
cuiusꝗͣ nec constituat prbos aut dia¬
conos alteri subiectos ep̃o. nͥ forte c̃
consilio & uoluntate regionis epĩ. Si
qͥs aut̃ tale aliqͥd facere temptauerit.
irrita sit eiꝰ ordinatio: & ipse coherce¬
atur a sẏnodo. Nam si ordinare non po

Expanded text:
ad possessionem accedat quae ad eum non pertinet super ordinatione cujusquam, nec constituat presbyteros aut diaconos alteri subjectos episcopo, nisi forte cum consilio et voluntate regionis episcopi. Si quis autem tale aliquid facere tentaverit, irrita sit ejus ordinatio, et ipse coerceatur a synodo, nam si ordinare non po
Abbreviated transcription (Latin):
ma ex parte & postea ab apłis & beato cle¬
mente p̃decessore nr̃o ipsa diuisio ẽ reno¬
uata. & incapite ꝓuinciarũ uͥdudũ pri¬
toꝵ uł regũ confugere ñ poterant. uł qͥ¬
b ꝑmissum ñ erat confugiebant ꝓ opp̃ssio¬
nib uł iniusticũs suis ipsosq appellabant
quotiens opꝰ erat. sic̃ in lege eoꝵ p̃ceptũ
eraripsis qͦq in ciuitatib uł locis sius patͥ¬
archas uł pͥmates qui unã formã tenent.
licet diuersa sint nomina. leges diuinȩ.
&ꝰ eccłastice poni. & ẽẽ iussert̃. ad quos
ep̃i si necesse fuit confugerent eosq ap¬
pellareut. & ipsi nomine pͥmatũ frue¬
rentur & ñ alii. Reliquȩ uͦ met᷑politanȩ
ciuitates quȩ minores iudices habeant
licet maiores comitib eẽnt : haberent
metropolitanos suos. qͥ p̃dictis iuste obe
dirent. pͥmatib sicut ⁊ in legib scłi. olĩ
ordinatũ erat. qͥ ñ pͥmatũ s aut me¬
tropolitanoꝵ aut archiep̃oꝵ nomine¬

Expanded text:
is et beato Clemente praedecessore nostro ipsa divisio est renovata, et in capite provinciarum, ubi dudum pritorum vel regum confugere non poterant, vel quibus permissum non erat, confugiebant pro oppressionibus vel injustitiis suis, ipsosque appellabant, quoties opus erat, sicut in lege eorum praeceptum erat, ipsis quoque in civitatibus vel locis nostri patriarchas vel primates, qui unam formam tenent, licet diversa sint nomina, leges divinae et ecclesiasticae poni et esse jusserunt, ad quos episcopi, si necesse fuerit, confugerent eosque appellarent, et ipsi nomine primatum fruerentur, et non alii: reliquae vero metropolitanae civitates, quae minores judices habebant, licet majores comitibus essent, haberent metropodirent primatibus, sicut in legibus saeculi olim ordinatum erat, qui non primatum, sed aut metropolitanorum, aut archiep
Abbreviated transcription (Latin):
successores apłoꝵ regłarit patriarchas
&̾ pͥmates ẽe constituert̃. nͥ aliqͣ gens
deinceps ad fidem conu̾tant᷑. cui necesse
sit ꝓꝑt̾ multitudinẽ ep̃oꝵ pͥmatẽ con¬
stitui. Reliqui uͦ qui aliquas metropo¬
litanas sedes adepti st̃: ñ pͥmates s me¬
tropolitani nominentur. Si aut̃ aliqͥs
om̃iũ conꝓuincialiũ p̃sentia uł consi¬
lio ep̃oꝵ aut eoꝵ aut alias causas nͥ eas
tantũ q̃ ad ꝓpͥam suã ꝑtinent parro¬
chiã agere. aut eos grauare uoluerit
ab omĩb districte corrigat᷑. ne talia de¬
inceps p̃sumere audeat. Si uͦ incorrigi¬
bilis eisq in obediens apparuerit: ad
hanc aplicam sedem cui omĩa ep̃oꝵ iudicia
terminare p̾cepta st̃. eiusq contumatia refe¬
ratur. ut uindicta de eo fiat. & ceteri timo¬
rem habeant. Si aut̃ ꝓpt̃ nmiã longinqui¬
catem aut tẽꝑis incõmoditatẽ aut itineris
asꝑitatem graue ad hanc sedem eiꝰq causam
differre fuerit. tunc ad eiꝰ pͥmatẽ causa

Expanded text:
stolorum regulariter patriarchas et primates esse constituerunt, nisi aliqua gens deinceps ad fidem convertatur, cui necesse sit propter multitudinem eorum primatem constitui. Reliqui vero qui alias metropolitanas sedes adepti sunt, non primates, sed metropolitani nominentur. Si autem aliquis omnium comprovincialium presentia vel consilio episcoporum aut eorum aut alias causas nisi eas tantum que ad propriam pertinent parrochiam agere aut eos gravare voluerit, ab omnibus districte corrigatur, nec talia deinceps presumere audeat. Et verbilis, eisque inobediens apparuerit, ad hanc apostolicam sedem, cui omnia episcoporum judicia terminare praecepta sunt, ejus contumacia referatur, ut vindicta de eo fiat, et caeteri timorem habeant. Si autem propter nimiam longinquitatem, aut temporis incommoditatem, asperitatem, grave ad hanc sedem ejus causam deferre fuerit, tunc ad ejus primatum causa
Abbreviated transcription (Latin):
elasiꝰ papa romanꝰ. ep̃is om̃ib.
x.ł xi. ciuitates ⁊ unũ regẽ & totidem
minores potestates sub se ⁊ unũ metropo¬
litanũ aliosq suffraganeos .x.ł xi. ep̃os
iudices. Ad qͦꝵ iuditiũ om̃s cause transfe¬
rant᷑. ut ab his om̃ib iuste consona uo¬
ce decernant᷑. nͥ ad maiorẽ auctoritatẽ
fuerit abhis om̃ib qͥ iudicandi st̃ appel¬
latũ. Unde ñ oportet ut degradet᷑ uł
debonoret᷑. una q̃q ꝓuincia. s apud sema¬
ipsam habeat uidices sacerdotes. & ep̃os
singłos uidelicet uixta ordines suos. ꝙꝰ
qͥc̃q causam habuerit a siuis iudicib ui¬
dicetur. & ñ ab alienis .i. a sue iustis iudi¬
cib ꝓuinciȩ ⁊ ñ ab externis. uͥ ut iam
p̃libatũ. ẽ ã uidicandis fuerit appellãdũ¬

Expanded text:
 papa Romanus episcopis omnibus. X vel XI civitates et unum regem, et totidem minores potestates sub se, et unum metropolitanum aliosque suffraganeos X vel XI episcopos judices ad quorum judicium omnes causae referantur, et ut ab his omnibus juste consona voce decernantur, nisi ad majorem auctoritatem fuerit ab his qui judicandi sunt appellatum, unde non oportet ut degradetur, vel deshonoretur unaquaeque provincia, sed apud semetipsam habeat judices sacerdotes, et episcopos, singulos videlicet juxta ordines suos. Et quicunque causam habuerit, a suae judicibudicetur, et non ab alienis, id est a suae justis judicibus provinciae, et non ab externis, nisi, ut jam praelibatum est, a judicandis fuerit appellatu
Abbreviated transcription (Latin):
ce nc̃ habere uisse st̃. ad quos pꝰ sedẽ
aplicam ꝑ summa negocia conueniant.
&̾ ibidem quib necesse fuerit releuentur.
& iuste restitudutur. & ibi qui iniuste op¬
primuntur iuste reforment᷑ atq fuleran

Expanded text:
et nunc habere jussae sunt, ad quos post sedem apostolicam summa negotia conveniant, ut ibidem quibus necesse fuerit, releventur, et juste restituantur, et hi qui injuste opprimuntur, juste reformentur atque fulcian
Abbreviated transcription (Latin):
suggerere audeat qͣ ca q̃ ad cõm̃dationẽ
uitȩ. Ad seueritatem regłe ad animȩ re-¬
media ꝑtinent. finiatur:
i inter ep̃os eiusdẽ conci¬
lũ dubitatio emerserit de ȩccłastico
iure & de aliis negotiis pͥmũ metropolita¬
nus eoꝵ cũ aliis quib dã inconsid̾ans rem
iuidicet &ꝰ siñ adqͥescat utraq pars udican¬
ti tẽ pͥmas regionis int̃ ipsos audiat᷑. & qd̾
ȩccłastiois canonib ⁊ legib nr̃is consenta¬
neum sit hoc diffiniat. &ꝰ nulla pars caleu¬
lo ȩuis contradicere:¬

Expanded text:
gerere audeat, quam ea quae ad emendationem vitae, et severitatem regulae vel animae remedium pertinent, finiantur. i inter episcopos ejusdem concilii dubitatio emerserit de ecclesiastico jure vel de aliis negotiis, primum metropolitanus eorum cum aliis in concilio considerans rem dijudicet, et si non acquiescat utraque pars judicatis, tunc primas regionis inter ipsos audiat, et quod ecclesiasticis canonibus et legibus vestris consentaneum sit, hoc definiat, et nulla pars calculo ejus valeat contradicere
Abbreviated transcription (Latin):
ad ordinationem alicuꝰ fr̃is. aut si nodum
inuitet. pꝰ positis om̃ib excepta graui infir¬
mitate corꝑis aut p̃ceptionem regia ad con¬
stitutã diem ad ẽẽ ñ differat. Qd̃ si defuerĩt.
sicut pͥsca canonũ p̃cepit auctoritas. usqi
ad pͥmam synodũ caritate fr̃m & eccłiȩ cõ¬
munione priuentur:
ineuitabili causa uł necessitate de
ꝑagendo se concilio absentauerit. ꝑ untus
fuerit ep̃c. aut aliqͣ eũ grauis mo¬
lestia detinuerit. ꝓ se legatũ ad sinodum
mittat. suscepturꝰ salua fidei ueritate qͥc¬
qͥd sinodꝰ statuerit:¬
tem placuit ut conseruato inetropolita

Expanded text:
ficis, aut ad synodum invitat, postpositis omnibus, excepta gravi infirmitate corporis, aut praeceptione regia ad constitutum diem adesse non differant, quod si defuerint, sicut prisca canonum praecepit auctoritas, usque ad proximam synodum, a charitate fratrum, et ecclesiae communione priventur. inevitabili causa vel necessitate de peragendo se concilio absentaverit, per unius fuerit episcopus, aut aliqua eum gravis necessitas detinuerit, pro se legatum ad synodum mittat, suscepturus, salva fidei veritate, quidquid synodus statuerittem placuit ut, conservato metropolitan
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ ꝑ aunos singłos habeant᷑. in quib
de om̃ib querelis quȩ int̾ diuersos eccłie
ordines nasci assolent. iudicetur. Ac si forte
uinciali nequeat ex amine diffiniri. Fra¬
ternitatẽ tuam de totiꝰ negotii qualita¬
te metropolitanꝰ curabit instruere. ut
si coram positis patrib nec tuo fuerit
res sopita iudicio. ad nr̃am cognitionẽ
qͥcqͥd illud ẽ transferatur:.
inodoꝵ uͦ congre¬
gandarum auctoritas apłice se¬
dĩ pͥuata. cõmissa ẽ potestate. nec̃ ullã
sinodũ generalem ratam ẽẽ legimꝰ. quȩ
eiꝰ ñ fuerit. Auctoritate congregata uł
furta ħ auctoritas. testat᷑ canonica hȩc
historia eccl̃iastica roborat. hȩc scĩ pa¬
tres confirmant.
tiones earũ rerum q̃ dubitationemi
Dontrouersiãq recipiunt. obtime placuit
ut ꝑ singlas quasq ꝓuincias bis in anuo ep̃oꝵ
concilia celebrentur. Semel quidem pͦ terciã
septimanam festi paschalis: ita ut uiqͣrta
ueniat synodus metropolitano cũ ꝓuintia¬

Expanded text:
er annos singulos habeantur, in quibus de omnibus querelis quae inter diversos Ecclesiae ordines nasci assolent, judicetur: ac si forte vinciali nequeat examine diffiniri, fraternitatem tuam de totius negotii qualitate metropolitanus curabit instruere, ut si coram positis partibus nec tuo fuerit res sopita judicio, ad nostram cognitionem, quidquid illud est, transferatur.nodorum congregandarum auctoritas Apostolicae sedi privata commissa est potestate, nec ullam synodum generalem ratam esse legimus, quae ejus non fuerit auctoritate congregata vel fulta. Haec auctoritas testatur canonica, haec historia ecclesiastica roborat, haec sancti Patres confirmant.tiones earum rerum quae dubitationem controversiamque recipiunt, optime placuit, ut per singulas quasque provincias bis in anno episcoporum concilia celebrentur. Semel quidem post tertiam septimanam festi Paschalis, ita ut in quartveniat synodus, metropolitano comprovincia
Abbreviated transcription (Latin):
quiorib genuensib qͥb hȩc ꝓpinqͥtas
nota ẽ. qui bonȩ fame ueracis testi¬
monũ sint. remoto amore. timore.
p̃cio. &e om̃i malo studio supradicto
modo consanguinitatem firmauerit.
sine om̃i mora conuigia dissoluant᷑.
Ad̾ si ꝓpinqui uł extranei uerbis tantũ
ap inquitatem testant᷑. o uiram̃to
&bare uolueruit. uł nequiuersnt᷑.
coniugium nullatenꝰ dissoluatI sod
conpetens eis penitentia ꝓpt̃ infamiã
uł peccati iaculam si forte in hae re con¬

Expanded text:
quioribus Januensibus, quibus haec propinquitas nota est, qui bonae famae et veracis testimonii sunt, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, supradicto modo consanguinitatem, sine omni mora conjugia dissolvantur: quod si propinqui vel extranei verbis tantum propinquitatem testantur, et juramento probare noluerint, vel nequiverint, conjugium nullatenus dissolvatur, sed competens eis poenitentia propter infamiam vel peccati maculam, si forte in hac re con
Abbreviated transcription (Latin):
pognati recta linea. supͣ infraq
ris. ad uepos ad neptis. consobrini fi¬
lii: filieq successionis. Idõ gradꝰ .uii.
constituti st̃: qr ulteri ꝑ rectã nata᷑m
nec nomina inueniri. nec uita succe¬
dentib p̃rogari potest. In his .uii. gͣ¬

Expanded text:
ognati recta linea supra infraqueriissue adnepotes adneptes, consobrini filii filiaeque. Successionis idcirco gradus septem constituti sunt, quia ulterius per rerum naturam, nec nomina inueniri nec uita succedentibus prorogari potest. De manumi
Abbreviated transcription (Latin):
Uinto gradu ueniunt. supͣ quidẽ
atauus. ataua. Infra. ad nepos ad¬
nept. La obliquo frĩs ⁊ sororis. ꝓ nepos.
ꝓ neptꝰ. fr̃s patrueł. sorores patrueles. ã¬
mitini. amitine. Consobrini. consobrine.
filiꝰ uł filia. ꝓpͥꝰ consobrinꝰ. consobrina .i.
magni. mãt̃tere magne.filiꝰ uł filia.
qͥb accresct̃ ꝓ patriuus. ꝓ amita. hi st̃
ꝓaui mat̾ni. fr̃ ⁊ soror. ꝓ auunculus. pro
aliis gradib quã scripta ẽ. nec aliis uo¬
çabulis declarari potest.
triauia. Infra trinepos: trinep
adneptis. fr̃s patrueł. sorores matrueł.
Amitini. amitine. consobrini. consobri¬
ne. patrui magni. amite magne. au-¬
uncłi magni. mat̾tere magne. nepos
nepotis prioris consobrim. filiꝰ uł fiba.
qui consobrini appellant᷑. Quib ex late¬
re accrescunt ꝓpatrui. ꝓamite. pro¬
auuncłi. ꝓ matertere: filiꝰ uł filia. ad¬
patruus. ad amita. hi ft̃ ab aui pat̾̃ni.
posst̃. quã ipse auctor disseruit.
eptimo gradu. qͥ ft̃¬

Expanded text:
uinto gradu veniunt supra, atavus atavia, infra adnepos adneptis. Ex obliquo fratris et sororis, pronepos proneptis fratres patrueles, sorores patruelis, amitini, amitinae, consobrini consobrinae, filius vel filia. Propius consobrinus consobrina, id terae magnae filius, vel filia. Quibus accrescunt propatruus, proamita. Hi sunt proavi materni frater et soror, proavunculus, promaliis gradibus quam scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. tritavia: infra tadneptis. Fratres patruelis et sorores matruelis, amitini amitinae, consobrini, consobrinae. Patrui magni, amitae magnae, avunculi magni materterae magnae. Nepos nepotis propioris consobrini filius et filia qui consobrini appellantur. Quibus ex latere accrescunt propatrui, proavunculi, promaterterae, filius vel filia adpatruus, adamita. Hi sunt abavi paterni potest, quam ipse auctor disseruit. Septimo gradu q
Abbreviated transcription (Latin):
i quis excom¬
municatꝰ fuerit. mortuns qͥiã sit
confessus & testimonium habet bonũ & ñ
poterat. uenire ad sacerdotem. s p̃occupa¬
uit eum mors. in domo aut in una faciãt
ꝓ eo parentes eiꝰ oblationem ad altare. & dent

Expanded text:
iquis excommunicatus fuerit mortuus, qui jam sit confessus, et testimonium habet bonum, et non poterat venire ad sacerdotem, sed praeoccupavit eum mors in domo aut in via, faciant pro eo parentes ejus oblationem ad altare, et dent
Abbreviated transcription (Latin):
Prtuos suscitasse ñ legimꝰ xp̃m. in er¬
rore absoluisse ñ legimꝰ. & qui hoc
certam faciendi solus habuit potestatẽ. bea¬
to petro apło pͥncipaliter mandat. Quec̃q
in alligationẽ defunctum nũꝗͣ dixit absol¬
uendicm.

Expanded text:
rtuos suscitasse legimus Christum, in errore absolvisse non legimus. Et qui hoc tantum faciendi solus habuit potestatem, beato Petro apostolo principaliter mandat: Quaecunqin alligatione defunctum nunquam dixit absolvendum.
Abbreviated transcription (Latin):
liter. non ipsum uisibilit̾. Unde ꝙ sub¬
dicit᷑. Si necesse ẽ illud usibilit̃ celebra¬
ri: necesse tam̃ ẽ inuisibilit̾ intelligi.

Expanded text:
liter, non ipsum visibiliter. Unde subditur: Si necesse est illud visibiliter celebrari; necesse est tamen invisibiliter intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
ullum sine dote fiat comugium.
Iuxta possibilitatẽ fiat dos. nec
sine publicis nuptiis quisquã nubere. ut
uxorem ducere presumat:¬
i quis diuinis tactis
scripturis iurauerit mulieri.
se cam legitimam uxorem habi¬
turui: uł si in oratorio tale sacramentũ
dederit. sit illi legituna uxor. quãus
uulla dos. nulla alia scͥptura int̾ponenda.

Expanded text:
ullum sine dote fiat conjugium; juxta possibilitatem fiat dos, nec sine publicis nuptiis quisquam nubere vel uxorem ducere praesumati quis divinis tactis scripturis iuraverit mulieri, legitimam se eam uxorem habiturum, vel si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illi legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita
Abbreviated transcription (Latin):
iquis habu̾it
uxorem uirginem ante baptis¬
ma. uiuente illa post baptisma. alte¬
ram habere ñ potest. Crimina in bap.¬
tismo soluunt᷑. non coniuigia.

Expanded text:
quis habuit uxorem virginem ante baptismum, vivente illa post baptisma, alteram habere non potest. Crimina in baptismo solvuntur, non conjugia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ pastori suo cõmissȩ fueruit. cũ
nec reprebendere nisi ã recta fide exorbita¬
uerit debent nec ullatens accusare possũt.
qr factaꝵpastorũ oris gladio ferienda ñ fc̃.

Expanded text:
 pastori suo commissae fuerint, eum nec reprehendere, nisi a recta fide exorbitaverit, debent, nec ullatenus accusare possunt; quia facta pastorum oris gladio ferienda non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nec rem publicã gubernare cͥmi no¬
sum ẽ. s idõ agere rem publicã ut rẽ
familiarem potiꝰ augeas. uidet᷑ ẽẽ dãp¬
militantib st̃ stipendia constituta.
ne dũ sũptꝰ querit᷑ p̃da grassetur¬
st̾ cesari. Igͥ qd̃ cesar p̃cipit ferendũ
intolerabile dũ illi p̃da exactionis
Qd faciemꝰ &e nos: ait ilł. Neminem
concutiatis. nec calũpniam faciatis.
s contenti estote stipendiis ur̃is.
Sic aut̃ cognoscere se debet. omĩs hõ
milicia detinentur. s quisqͥs miliciȩ
suȩ cingło utitur: dignitatis suȩ mi¬
les ascͥbit᷑. atq idõ hec sententia pot̾
dici uerbi grã. militib p̃fectorib cũ
blice decreta consequitur. si ampliꝰ
querit quasi calũpmator ꝙ concussor
ioħ̃is sententia condẽpnat᷑.

Expanded text:
Nec rempublicam gerere criminosum est, sed ideo agere rempublicam, ut rem familiarem potius augeas, videtur esse dammilitantibus sunt stipendia constituta; ne dum sumptus quaeritur, praeda grasseturCaesari , igitur quod Caesar praecipit ferendum intolerabile, dum illud praeda exactionis Quid faciemus et nos? Ait illis. Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis; sed contenti estote stipendiis vestris . Hic jam agnoscere se debet omnis homo militia detinentur, sed quisquis militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles ascribitur. Atque ideo haec sententia potest dici, v. g. militibus, protectoribupublice dato, consequitur, si amplius querit, tanquam calumpniator et concussor Iohannis sententia condempnat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iano adulterã coniugẽ occidere.
s dantũ dimittere. qͥs ẽ ita demens qͥd
ei dicat. fac qd̾ ñ licet. ut liceat tͥ qd̾ ñ licet.
Cũ enĩ utrũq scd̾m legẽ xp̃i illicitũ sit.
siue ad ultam occidere. siue illa uiuen¬
te alterã ducere ab utroq ẽ abstinen
dũ ñ illicitũ ꝓ illicito faciendũ. Si enini
facturꝰ ẽ qd̾ ñ licet iam faciat adult̾i̾ũ.⁊ ñ
facidiat homicidiũ ut uiuente uxore
alterã ducat. & ñ humanũ sanguinẽ¬
p̃ fundat.
hortatu filiam desiderii regis lon¬
certũ ẽ. qͣ de causa eã pꝰ annũ repudia¬
uit. & hildigardam de gente sucessoꝵ p̃ci¬
puȩ nobilitatis feminam in matͥmoniũ
de qua tres filios. ħarolũ in delicoꝵ. pipinũ.
& Iudouicũ totidemq filias genuit

Expanded text:
Christiano adulteram conjugem occidere, sed tantum dimittere. Quis est tam demens qui ei dicat: Fac quod non licet, ut liceat tibi quod non licet. cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si enim facturus est, quod non licet, iam faciat adulterium et non faciat homicidium, ut uiuente uxore alteram ducat et non humanum sanguine fundat. hortatu filiam Desiderii regis Lancertum qua de causa, post annum eam repudiavit et Hildigardam de gente Suaborum praecipuae nobilitatis feminam in matrimonium accepit; de qua tres filios, Karolum videlicet, Pippinum et Hludowicum, totidemque filias, Hru
Abbreviated transcription (Latin):
uxta magnũ pondꝰ peccanti infelix adici¬
cto corde dño auxiliante feceris & custodie¬
ris. confidimꝰ de inm̃sa dĩ miscd̾ia remissionẽ
te tuoꝵ habiturũ peccatoꝵ.⁊ scd̾m dictum
iuisti boniq pastoris resoluit de scã ȩccłia ab
hoc uincło peccati in t̾ris. ut ꝑ ipsiꝰ gr̃am
qui eam sangͥne suo adquisiuit. solutꝰ sis̃¬
in cęlis. Sin aut̃ alit̃ fec̾is : & sc̃ȩ matris
eccłiȩ tã salubrit̃ ãmonitionem despexeris.
ipse tͥ sit uidex. & in laq̃o diaboli qͦ irretitꝰ
teneris ꝑmanebis. Sanguis tuus suꝑ te sit.
nos alieni a consorcio tuo ꝓ alioꝵ filioꝵ
dĩ salute. ipso opitulante om̃i sollicitudi

Expanded text:
iuxta tam magnum pondus peccati, infelix, adiciiuxta tam magnum pondus peccati, infelix, adicicto corde Domino auxiliante feceris et custodieris, confidimus de inmensa Dei clementia remissionem te tuorum habiturum peccatorum, et secundum dictum justi bonique Pastoris resolvit te sancta Ecclesia ab hoc vinculo peccati in terris, ut per ipsius gratiam qui eam sangin caelis. Sin autem aliter feceris et sanctae matris ecclesiae tam salubrem admonitionem despexeris, ipse tibi sis iudex et in laqueo diaboli, quo inretitus teneris, permanebis. Sanguis tuus super caput tuum; nos alieni a consortio tuo, pro aliorum filiorum Dei salute ipso opitulante omni sollicitudi
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Miserere animȩ tuȩ. ut ñsis tuus
tͥmet ipsi homicida. Relinq̃re q̃ ꝓpt̃̾ te
multoꝵ frm̃ p̃cib aduit᷑. obserua cun¬
cta simplici animo q̃ tͥ fuerint ĩꝑata. si
ignoscat infinita dei bonitas peccatis tu¬
is. & refriget᷑ anima tua pͥusꝗͣ crucie¬
ris ꝑpetuis flaminis. hoc meliꝰ c leuiꝰ
certissime scias. Si autẽ publicã peni¬
tentiam ꝑmanens in domo tua. uł in
&ꝰ grauiꝰ eẽ. ñ dubites ita ut agere de
diem natał dñi. In pane & aqua. q sale
penite. In uigiluis. in ieiuniis. oronib.
&ꝰ demosinis. om̃i temꝑe ꝑ seuera. armnis
nũ ꝗͣ cingere. nec in qͦlibet loco litiga¬
nam ñ hab̃e. nec adulti̾ũ conmutere.
Inbalneo ñ ꝗͣ lauare. in ꝯuiuiis letanti¬
um nũꝗͣ te miscere. In ȩccłia seg̾gatꝰ
ab aliis xp̃ranis. post ostium ⁊ postes humi¬
te existimes. In ultimo tam̃ exitꝰ uitȩ tuȩ
die si merueris ꝓ uiatico: si sit qͥ tribuat
tantũmͦ uenialit̃ ut accipias. tͥ concedimꝰ.

Expanded text:
potest. Miserere animae tuae, ut non sis tuus tibimetipsi homicida. Relinquere quapropter multorum fratrum precibus adjutus, observa cuncta supplici animo quae tibi fuerint imperata, si forte ignoscat infinita Dei bonitas peccatis tuis, et refrigeret anima tua priusquam crucieris perpetuis flammis. Hoc melius et levius certissime scias. Sin autem publicam poenitentiam permanens in domo tua, vel inet peius esse non dubites, ita ut agere debdiem natalis Domini. In pane et aqua et sale penite. In ieiuniis, vigiliis, orationibus et elemosinis omni tempore persevera. Arma numquam cingere nec causam in quolibet loco litiganam non habere, nec adulterium committere. In balneo nunquam lavare, in conviviis laetantium nunquam te miscere. In ecclesia segregatus ab aliis Christianis post ostium et postes humite existimes; in ultimo tamen exitus vitae tuae die, si merueris, pro viatico, si sit qui tribuat, tantummodo venialiter ut accipias tibi concedimus.
Abbreviated transcription (Latin):
la diuina humanaq lex uuiꝰ testi.¬
monio ⁊ idoneo quẽpiam condẽpnat. uł iu¬
stificat. qͣntomagis ꝑ istum flagiciosissimũ
&e scelestũ. nec illa uiua debuit condẽpna
dͥminis subtilit̾ erat inuestiganda. & tẽ si tta
fuiss inuenta scd̾m legis tramitẽ debuit.
exciꝑe ultionis uindictam. Nam si uerum
qd̾ absit fuiss sic̃ adult̃ mentitꝰ ẽ. P ost .uiii.
annos penitentia forsitan ꝑacta. dimitt̾e¬
eam ꝑ approbatã causam poteras sinolius

Expanded text:
la divina humanaque lex unius testimonio etiam idoneo quempiam condemnat vel justificat, quanto magis per istum flagitiosissimum et scelestum nec illa viva debuit condemnaricriminis subtiliter erat investiganda, et tunc si ita fuisset inventa, secundum legis tramitem debuit accipere ultionis vindictam. Nam si verum quod absit! fuisset sicut ille adulter mentitus est, post annos VII poenitentia forsitam eam per approbatam causam poteras si voluiss
Abbreviated transcription (Latin):
onstuprata fuerit. & ꝓpt̃ea
maritꝰ capitali sententia delere illã
machinauerit. ipsa uͦ urgente mor¬
tis ꝑicło. ad ep̃m confugerit &ꝰ auxi¬
lium quesierit oꝑosiori tam̃ si pot̃
ep̃c laborare desudet ne occidat᷑. si uͦ
ñ potest nullo mͦ liceat ei reqͥrere &̃
eam reddere ad occidendũ. q̃ se ei ob¬
tulit ad defendendũ. S sollerti cura
transmittat eã ad locũ quẽ ipsa dele¬
gerit. uͥ secura possit uiuere. Si uͦ
int̃dum maritꝰ eã inuenerit. & repe¬
tierit scdm scłi potestatẽ habebit.
qd̃ ei agere uelit. S audiat scm̃
augꝰtinũ dicentẽ. Cũ enĩ ã uirtute¬
uir nom̃ acceꝑit. &̾ mulier a mol¬
licie .i. fragilitate qͣsi contͣ crudelis¬
simã libidinis bestiã uult unꝰqͥsq
ipse libidinis ictum uictꝰ cadat: Nã qͥc¬
qͥd contͣ fidẽ catholicã ñ licet mulierib.
nec uiris licebit. Si aut̃ eadẽ mulier au¬

Expanded text:
constuprata fuerat, et propterea constuprata fuerat, et propterea maritus capitali sententia delere illam machinaverit; ipsa vero urgente mortis periculo ad episcopum confugerit, et auxilium quaesierit, operosius tamen si potest episcopus laborare desudet ne occidatur. Si vero non potest, nullo modo liceat ei requirenti eam reddere ad occidendum, quae se ei obtulit ad defendendum, sed solerti cura transmittat eam ad locum quem ipsa delegerit ut secura possit vivere. Si vero interdum maritus eam invenerit et repetierit, secundum saeculi potestatem habebit, quid ei agere velit; sed audiat S. Augustinum dicentem: Cum enim vir a virtute nomen accepit, et mulier a mollitie, id est fragilitate, quare contra crudelissimam libidinis bestiam vult unusquisque imum libidinis ictum victus cadat? Nam quidquid contra fidem catholicam non licet mulieribus, nec viris licebit. Si autem eadem mulier
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥs cũ uxore alteriꝰ uiuente eo form¬
catꝰ fuerit. moriente marito si nodali
iudicio aditus ei claudat᷑ illicitꝰ. ne ul¬
toriꝰ ei coniunga it᷑ matͥmonio. quam
pͥꝰ polluit ad ulterio. Nolumꝰ enĩ nec
xp̃iane religioni ꝯuenit. ut illã du¬
cat in conuigiũ. quã pͥꝰ polluit ꝑ adul
s qͥ uiuente
marito coniugem illiꝰ adulterasse ac-¬
cusatur. ⁊ eo in ꝓrimo defuncto. eãdẽ
sũpsisse dinoscitur. om̃i modis publice
penitentiȩ subigat᷑. De quo etiã post
penitentiam p̃fata si expedierit. serua¬
bit᷑ regła. nͥ forte idẽ aut mulier ui¬
rũ qui mortiuis fuerat occidisse no¬
tentur. aut ꝓpinqͥtas uł alia q̃libet actio
sine ulla spe conuigii cum penitentia
ꝑpetuo ꝑmaneant. Si aut̃ negauerit
se eandem feminã uiuente uiro neqͣꝗͣ
adulterasse. & p̃fati homicidii neuter
eoꝵ conuinci potuerit. purgent lega¬
liter famam suȩ opinionis. & sũpto
utantur conuigio si alia ut dixerimꝰ
non inpedierit᷑ ratio:

Expanded text:
si quis cum uxore alterius, vivente eo, fornicatus fuerit, moriente marito, synodali judicio aditus ei claudatur illicitus, ne ulterius ei conjungatur matrimonio, quam prius polluit adulterio. Nolumus enim, nec Christianae religioni convenit, ut ullus ducat in conjugium quam prius polluit s qui vivente marito conjugem illius adulterasse accusatur, et eo in proximo defuncto eamdem sumpsisse dignoscitur, omnibus modis publicae poenitentiae subigatur. De quo etiam post poenitentiam, praefata, si expedierit, servabitur regula, nisi forte idem aut mulier virum, qui mortuus fuerat, occidisse notentur, aut propinquitas vel alia quaelibet actio m fuerit, sine ulla spe conjugii cum poenitentia perpetuo permaneant. Si autem negaverit se eamdem feminam, vivente viro, nequaquam adulterasse, et praefati homicidii neuter eorum convinci potuerit, purgent legaliter famam suae opinionis, et sumpto utantur conjugio, si alia, ut diximus, non impedierit ratio.
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ crudelis ẽ & iniqꝰ qͥ
castã dimiitit: sic fatius ẽ ⁊ in¬
lustꝰ. qui retinet meretricẽ. Nã pat̾nꝰ
turpitudinis eiꝰẽ. qͥ crimen celat uxoris
elatum aurib scoꝵ¬
ẽ sac̾dotum. quandã alt̾ius uxorẽ
stupro uiolasse. insuꝑ & mechũ uiuen¬
te uiro suo maritũ suũ dedisse. ut pꝰ
legitimi mariti mortem si suꝑ iuxis¬
set duceret uxorem. Qd ⁊ factũ ẽ. Tale
gͥ conubiũ ꝓhibemꝰ. & anathematizamꝰ¬

Expanded text:
 crudelis est et iniquus qui castam dimittit, sic fatuus est et injustus qui retinet meretricem. Nam patronus turpitudinis ejus est, qui crimen celat uxorisest auribus sanctorum sacerdotum quemdam alterius uxorem stupro violasse, insuper et moechae, vivente viro suo, juramentum dedisse ut, post legitimi mariti mortem si supervixisset, duceret uxorem. Quod et factum est. Tale igitur connubium prohibemus et anathematizam
Abbreviated transcription (Latin):
addere studuerit. si cuiꝰ uxor adult̾i̾um
ꝑpetrauerit. utrum marito ipsiꝰ liceat
scd̃m mundanã legem eã int̾ficere. S scã
dĩ eccłia mundanis nunquã constringit᷑
legib gladium ñ habet nͥ sp̃uale ñ occidit.¬
aliqͥd huiꝰmodi. qͥd aliud habendi nͥ homici¬
de. ic ꝑ hoc ad penitentiã redigendi. qͥb
conuigiũ penitꝰ denegat᷑. exceptis adoles¬
centib de quib ẽ beati papę leonis.xxu.
regula dec retaliũ ĩmo diligentia obseruã¬
Mmonere te¬
cũ lacͥmis & multo gemitu cordis
curamꝰ filia haustulfe. sed ñ debet filiꝰ
dici. qͥ tã crudelit̃ infelix homicidium
ꝑpetrasti. Nã occidisti uxorẽ tuã par¬
tem corꝑis tui. legitimo matͥmonio tͥ¬
sociatã sine causa mortis ñ ⁊ͥ resisten¬
tem. ñ insidiantem qͦc̃q mͦ uitȩ tuę
ñ inuenisti cã cũ alio uiro nefariã rẽ
facientẽ. s concitatꝰ adiabolo. impio
furore inflãmat᷑. latronũ more atro¬

Expanded text:
addere studuit, si cujus uxor adulterium perpetraverit, utrum marito ipsius liceat secundum mundanam legem eam interficere. Sancta Dei Ecclesia mundanis nunquam constringitur legibus, gladium non habet nisi spiritualem ac divialiquid hujusmodi, quid aliud habendi sunt nisi homicidae, ac per hoc ad poenitentiam redigendi, quibus conjugium penitus denegatur, exceptis adolescentibus de quibus est beati Leonis papae 25 regula Decretalium, imo indulgentia servamonere tecum lacrymis, et multo gemitu cordis curamus, fili Hastulphe, sed non filius dici debes, qui tam crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam partem corsociatam, sine causa mortis, non tibi resistentem, non insidiantem quoquo modo vitae tuae. Non invenisti eam cum alio viro nefariam rem facientem, sed concitatus a diabolo, impio furore inflammatus, latronum more atro
Abbreviated transcription (Latin):
continentiã que putat᷑ aut cõ¬
tumatiã in die dñico iciunat: anathe
necessitate corꝑea tradita in cõmune ie¬
iunia & ab ȩccła custodita suꝑbiendo dis¬
soluit stimulo suȩ cogitationis impulsus:¬
usus affectu conuentꝰ ab hom matur
qui ad confessiones martyrũ celebrant᷑
& ministeria quȩ in eis fiunt simul cum
eorum memoriis execrantur: anathema sit¬

Expanded text:
continentiam quae putatur, aut contumaciam, in die Dominico jejunat, anathemnecessitate corporea, tradita in commune jejunia et ab Ecclesia custodita, superbiendo dissolvit stimulo suae cogitationis impulsus,usus affectu, conventus abominatur qui ad confessiones martyrum celebrantur, et ministeria quae in eis fiunt simul cum eorum memoriis exsecratur, anathema sit
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓpt̾ continentiã quȩ putatur.
amictu pallei utit᷑ quasi ꝑ hoc se hab̃e
iusticiam credets. & despicit eos quicũ
reuerentia bẏrris & aliis cõmunib & so¬
ꝓsolito muliebri. amictũ uirilem su¬
mit: anathema sit.

Expanded text:
rum propter continentiam, quae putatur, amictu pallii utitur, quasi per hoc habere se justitiam credens, et despicit eos qui cum reverentia birris, et aliis communibus sopro solito muliebri amictu virilem sumit, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
i Quis filios suos relinquens ñ
ros nutrit. & qđ a se ꝑtinet ad
pietatem diuim cultꝰ informat. s ꝑ oc¬
casionem continentiȩ negligit: anathe¬
cultꝰ abscedunt. nec debitã reuerem¬
tiam dependunt. illis qui diuinum
cultũ sibi ꝓculdubio p̃ferunt: anathe¬
ctionis inemoriã tribuit. tanquã p̃

Expanded text:
i quis filios suos relinquens, non eos enutrit, et quod ad se pertinet, ad pietatem divini cultus informat, sed per occasionem continentiae negligit, anathcultus abscedunt, nec debitam reverentiam dependunt illis, qui divinum cultum sibi procul dubio praeferunt, anatheati
Abbreviated transcription (Latin):
rum auctoritatib continentur nec
de concilus ep̃oꝵ statuta inuenuint᷑ nec cõ¬
suetuidine uniu̾sȩ eccłiȩ roborata st̃. uel
diu̾soꝵ locoꝵ diuersis morib innumerabi¬
liter uariant᷑. ita ut uix aut om̃ino ñꝗͣ
inueniri possint cause quas in eis consti¬
tuendis homines secuti st̃. uͥ facultas tͥ¬
buit᷑ sine ulla dubitatione resecanda esti¬
mo. Quãus enĩ neq hoc inueniri possit.
qͦmͦ contra fidem sint. ipsam tam̃ religionẽ
quam paucissimis c̾ manifestissimis cȩle¬
brationum sacram̃tis miscd̃ia dei noluit
a deo ut tolerabilior sit conditio iudeoꝵ.

Expanded text:
neque auctoritatineque auctoritatieniuntur nec consuetudine uniuersae ecclesiae roborata sunt, sed diuersorum locorum diuersis motibus innumerabiliter uariantur, ita ut uix aut omnino numquam inueniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existimo. quamuis enim neque hoc inueniri possit, quo modo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramentis misericordia dei , ut tolerabilior sit
Abbreviated transcription (Latin):
ala consue¬
cudo ñ minꝰ quã ꝑniciosa corrup¬
tela uitanda ẽ. quȩ nͥ ciciꝰ radicitusq euel¬
lat᷑. in pͥulegiũ ius ab ampiis assumit᷑.
&̾ incipiunt p̃uaricationes & uariȩ pre¬
sũptiones celerrime ñ cõpoͣsse ꝓ legib
uenerari. & priuilegioꝵ more ꝑpetuo cȩ¬
lebrari.
Sys auctoritati cedat. Prauũ usũ.
lex & ratio uincat.
eritate manifestata cedat
consuetudo ueritati. Plane quis dux¬
bitet u̾tati manifestatȩ. consuetudinẽ
cedere: Item. Nemo consuetudinẽ ratio¬
ni & ueritati p̃ponat. qr consuetudinẽ
ratio & ueritas semꝑ excludit. Si ratio.
siueritas. obtinet:¬
i confuetudinem¬
ego sum consuetudo s ueritas. & certe
ut beati cipͥani utamur sententia. q̃li¬
bet consuetudo qͣntũ uis uetusta qͣntũ¬
ius uulgata ueritati omĩno pꝰ ponen¬
da. qꝰ usus qui ueritati ẽ contrariꝰ.
abolendꝰ ẽ.
euelatione gͥ facta. cedat erroꝵ
ueritati. quia &̾ petrus qui
circũcidebat cessit paulo ueritatem
ꝓredicanti.

Expanded text:
ala consuetudo non minus quam perniciosa corruptela vitanda est, quae nisi citius radicitus exstirpetur, in privilegiorum jus ab impiis assumitur, et incipiunt praevaricationes et variae praesumptiones celerrime non compressae pro legibus venerari, in privilegiorum more perpetuo celebrari.sus auctoritati cedat. Pravum usum lex et ratio vincat veritati manifesta, cedat consuetudo veritati. Plane quis dubitet veritati manifeste consuetudinem cedere. Item, nemo consuetudinem rationi et veritati praeponat, quia consuetudinem ratio et veritas semper excludit, si ratio, si veritas obtineti consuetudinem"Ego sum consuetudo", sed "ueritas". Et certe, ut beati Cypriani utamur sententia, quaelibet consuetudo, quantumuis uetusta, quantumuis uulgata, ueritati est omnino postponenda et usus qui ueritati est contrarius abolendus.evelatione igitur facta, cedat error veritati, quia et Petrus qui circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedicanti.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quotienscũq clericis ab ac¬
cusatorib multa cͥmina obiciunt᷑. &ꝰ
unũ ex his de quo pͥꝰ egerint ꝓbare ñ
ualuerint. ad cetera nõ admittantur¬
abianꝰ p̃p. om̃ib
fidelib. Statuimꝰ eos ad accusa¬
tionem ñ recipi. qui ft̃ suspecti. aut
qui heri & nudiꝰ terciꝰ uł dudũ fuerint
munici. qm̃ suspecti facti st̃ & qui ñ fc̃
bonȩ conuersationis uł quoꝵ uita ẽ ac¬
cusabił. aut dubiĩ in recta fide. Simili¬
ter quoꝵ fides uita & libertas nescit᷑.
uł qui infamiȩ maculis st̃ asꝑsi. aut
scelerib irretiti. Neq eos sac̾dotes deb̾e
aut posse accusare: qui rite sacerdotes
fieri ñ possunt nec ft̃ sui ordinis. Lales

Expanded text:
ut quociescumque clericis ab accusatoribus multa crimina obiciuntur, et unum ex ipsis, de quo prius egerint, approbare non valuerint, ad cetera non admittanturABIANUS papa, omnibus fidelibus. Statuimus eos ad accusationem non recipi qui sunt suspecti, aut qui heri, aut nudiustertius vel dudum fuerunt inimici, quoniam suspecti facti sunt, et qui non sunt bonae conversationis, vel quorum vita est accusabilis, aut dubii in recta fide. Similiter quorum fides, vita et libertas nescitur, vel qui infamiae maculis aspersi sunt, aut sceleribus irretiti. Noque eos sacerdotes debere aut posse accusare, qui rite sacerdotes fieri non possunt, nec sunt sui ordinis. Tales,
Abbreviated transcription (Latin):
nes. huiꝰmodi reos reges. & pͥncipes
mundi dãpnant. Ergo sion sine cã
portat gladiũ. qͥ talia scelera diui¬
dicatꝰ. St̃ etiã maxime constitu¬
ti ꝓpt̃ homicidas. raptores. ut¬
& illos tdampnent & alios suo
timore compescere faciant.

Expanded text:
num: hujusmodi reos reges et principes mundi damnant. Ergo non sine causa portat gladium , qui talia scelera dijudicat . Sunt etiam maxime constituti propter homicidas, raptores, ut illos damnent, et alios suo timore compescere faciant.
Abbreviated transcription (Latin):
cͥm̃ agnosceret Absit. ut ea q̃ ꝓpt̃ bonũ
ac licitũ facinus aut habemus si qͥl per
hec p̃t̃ nr̃am uoluntatẽ cuiꝗͣ mali accid̾it.
nob̾ inputet᷑. Alioqͥn. nec ferm̃ta dom e¬
stica.⁊ agresta ft̃ habenda. ne qͥs eis. uł se.
i ñ licet pͥuata potestate alicui
homiuem occidere. uł in nocentẽ
cuĩ occidendi licentiam lex nulla concedit.
ꝓfect̾o etiam qui se ipsũ occidit homicida
ẽ. Et tanto fit nocentior cũ se occiderit:
qͣnto innocentior in eo causa fuit. qͣ se oc¬
cidendum putauit. Itẽ. Non licere homini
se ipsũ occidere: cũ in eo qd̾ scͥptũ ẽ nõ
occides. nicħ deinde addito. nec ipse utiq
cui p̃cipit᷑. intelligat᷑ exceptꝰ. Itẽ. Quas¬
dam uͦ exceptiones eadẽ ipsa diuina fec̃
auctoritas. S his exceptis. qͦs dñs occidi
iubet. siue data lege ad ꝑsonã. ꝓ tẽ¬
ꝑe exp̃ssa uissione. ñ aut̃ ipse occidĩt
qͥ in ministeriũ ubenti clebet sicut

Expanded text:
crimen agnosceret. absit, ut ea, quae propter bonum crimen agnosceret. absit, ut ea, quae propter bonum ac licitum facimus aut habemus, si quid per haec praeter nostram uoluntatem cuiquam mali acciderit, nobis inputetur. alioquin nec ferramenta domestSi non licet privata potestate alicui hominem occidere vel innocentem cujus occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui seipsum occidit homicida est; et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in eo causa fuit qua se occidendum putavit. Item: non licet homini seipsum occidere cum in eo quod scriptum est: Non occides , nihil deinde addito, nec ipse utique cui praecipitur intelligatur exceptus. Item, dam vero exceptiones eadem ipsa divina fecit auctoritate. Sed his exceptis quos Deus occidi jubet sine data lege ad personam pro tempore expressa jussione, sive autem ipse qui occidit qui ministerium debet jubenti, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
e occi¬
dendis hominib ne ab eis qͥsq
occidat᷑. ñ mͥ placet consiliũ. nͥ forte
sit miles. aut publiea functione te¬
uł ꝓ ciuitate. uͥ etiã ipse ẽ. accepta legiti
ma potestate. s eiꝰ congruit ꝑsone. Qui uͦ
repellunt᷑ aliqͦ t̾rore ne male faciant. etiã
ipsis aliqͥd prestat᷑ fortasse. hinc aut̃ dictũ
ẽ ñ resistamsꝰ malo. ne uos uindicta dele¬
ctet. quȩ alieno malo animũ pascit. nõ
ni & muroꝵ circũduxerit aliquis ex ipsoꝵ
usuꝑcussus intereat. Neq enĩ reusẽ xp̃ianꝰ.
si bos eiꝰ aliquẽ feriendo uł equus calcẽ ia
ciendo aliquẽ occidat. aut idõ ñ debent
xp̃iani boues habere cornua. neq equus
ungłas. aut deutes canes. Aut uͦ quando
paulus apłs satis egit. ut tribuni noticia¬
ꝑ frueretur. insidias s aqͥb dã p̃dictis p̃ꝑari.
& ob hoc deduct̾ores accepit armatos. S
si in illa arma scelerati homines incidissẽt̃.
paulus in effusione sanguinis illoꝵ suũ

Expanded text:
e occidendis hominibus, ne ab eis quisquam occidatur, non mihi placet consilium, nisi forte sit miles, aut publica functione te civitate, ubi etiam ipse ema potestate, si ejus congruit personae. Qui vero repelluntur aliquo terrore ne male faciant, etiam ipsis aliquid fortasse praestatur. Hinc autem dictum est, non resistamus malo , ne nos vindicta delectet, quae alieno malo animum pascit; non ni murum circumduxerit, si aliquis ex ipsius ruinis percussus intereat. Neque enim reus est christianus, si bos ejus aliquem feriendo, vel equus calcem ciendo aliquem occidat, aut ideo non debent Christiani boues habere cornua aut equus ungulas aut dentes canis aut uero, quoniam Paulus apostolus satis egit, ut in tribuni notitiam perferretur insidias sibi a quibusdam perditis praeparari, et ob hoc deductores accepit armatos, si in illa arma scelerati homines incidissent, Paulus in effusione sanguinis eorum suum
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ merito qͣre utrũ ꝓ iussu dĩ sit habendũ.
son alit̃ excusat᷑. qd̾ se ipsum cũ hostib
uisserat qui ꝑ illũ miracła faciebat. his
gͦ exceptis. qd̃ uł lex iusta generalit̃. uel
homicidii crimine in nectit᷑. Itẽ. hoc di¬
cimꝰ. hoc asserimꝰ. ħ modis om̃ib appro¬
bamꝰ. neminem spontaneã mortẽ sͥ de¬
bere inferre. uelut fugiendo molesti.¬
as temꝑales. ne incidat in ꝑpetuas. ne¬
minẽ ꝓpt̾ aliena peccata. nec hoc ipso
incipiat hab̃e grauissimũ apͥũ neminẽ
ꝓpt̃ peccata sua p̃terita. ꝓpt̾ q̃ magis in
hac uita opꝰ ẽ. ut possint penitendo fi

Expanded text:
quaeritur, utrum pro jussu Dei sit habendum, son aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus iusserat, qui per illum miracula faciebat. His igitur exceptis, quos vel lex iusta generaliter, vel homicidii crimine innectitur. Item hoc dicimus, hoc asserimus, hoc modis omnibus approbamus, neminem spontaneam sibi mortem inferre debere, velut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas. Neminem propter aliena peccata, ne hoc ipso incipiat habere gravissimum proprium. Neminem propter peccata sua preterita, propter que in hac vita opus est, u
Abbreviated transcription (Latin):
tinianꝰ. ⁊ theodosiꝰ augusti flauiano p̃fe¬
cto pretori illirici. Si uindicari in aliqͦs
eos aut subire penam. aut exciꝑe sen¬
tentiam. s ꝑ dies .xxͣxͥ. suꝑ statu eoꝵ sors
⁊ fortuna suspensa sit.

Expanded text:
tinianus, Theodosius, Augusti, Flaviano praetorio praefecto Illyrici. Si vindicari in aliquoseos, aut subire poenam, aut excipere sententiam, sed per dies triginta super statuta eorum sors et fortuna suspensa sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Reposuistis qͥd dehis obseruari
debeat qͦs indiaconiĩ ministe¬
rio an in officio prb̃ii positos inconti¬
nentes ẽẽ aut fuisse generati filii
siricĩ ep̃i. monita euidentia comine¬
arunt. ut incontinentes in officiis
talib positi omĩ honore eccłastico pͥ¬
uarentur. nec admittantur ad tale
in inisterium qd̵ sola continentia opor¬

Expanded text:
roposuistis quid de his observari debeat quos in diaconi ministerio, aut in officio presbyteri positos, incontinentes esse aut fuisse generati filii Siricii episcopi monita evidentia emanaverunt, ut incontinentes in officiis pontificalibus positi omni honore ecclesiastico privarentur, nec admittantur ad tale ministerium quod sola continentia opor
Abbreviated transcription (Latin):
Uatholica uͦ eccła ꝓpt̾ea ñ debet iterare
Sluptismum. qr apud ħeticos datus ẽ.¬
ne iudicare uideat᷑ ipsorũ eẽ. qđ ẽ xp̃i. aut

Expanded text:
atholica Ecclesia propterea non debet iterare baptismum qui apud haereticos datus estne judicare videatur ipsorum esse quod Christ
Abbreviated transcription (Latin):
pant. At uͦ qd̃ eadem uita candido purpu¬
reoꝵ colore ꝑmiscetur. Candor quippe ẽ
mundicia uitȩ. purpura ad sangͥnis poste¬
ritatem
ad hibetur. ut hoc siguo
& conti.¬
nentia. & lex tenenda
ab utrisq
reddendũ debitum ñ¬
anulos a sponso sponse datur fit
hȩc nimirũ uł ꝓpt̾ mutuę dilectionis
sigͥnum. uł ꝓꝑter id magis ut eodẽ pig¬
nore eoꝵ corda iungant᷑. Unde & qͣrto
digitu anulus inserit᷑. ideo qd̾ in eo uena
quedam ut fert᷑ sangiums ad cor usq ꝑ

Expanded text:
pant. At vero quod ea vita candido purpureoque colore permiscetur. Candor quippe est munditia vitae; purpura ad sanguinis posteritatem adhibetur, ut hoc signo et continentia et lex tenenda ab utrisquereddendum debitum noannulus a sponso sponsae datur, fit hoc nimirum vel propter mutuae dilectionis signum, vel propter id magis ut eorum pignore eorum corda jungantur. Unde et in quarto digito annulus inseritur, ideo quia in eo vena quaedam, ut fertur, sanguinis ad cor usq
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ meum. Q̾ sc̃ĩficatione repetita: ac
cipite & bibite: hic ÷ sanguis mñs. Ergo¬
sic̃ ad mitum p̾cipientis dñi repente
ex nichilo substitert̃ excelsa. cȩlorũ pro¬
funda fluctuum. uasta terrarũ. Pari
potentia. in sp̃ualib sacram̃tis. ubi
precipit uirtus: seruit effectꝰ¬
signum ẽ. alibi. Sacram̃tũ inuisibilis
ꝯr̃e ẽ: inuisibilis forma.

Expanded text:
corpus meum; et sanctificatione repcorpus meum; et sanctificatione repcipite et bibite, hic est sanguis meus. Ergo et nutum praecipientis Domini, repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum. Pari potentia in spiritualibus sacramentis verbi praecipit virtus, et rei servit effectsignum est. Et alibi: Sacramentum invisibilis gratiae visibilis forma.