comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maxima optima rõne fiat. more
adiumerandum. quid .n. si ami¬
cos adh iendos debitor requirati
expediendi debm. ⁊ fideiuniorib fõ¬
gendĩs. in exceptio auqua allege
sit ut detensionem iuimandare
non posut moram facere nuide¬
bi siuemuintuiis hostium uepo¬

Expanded text:
causa optima ratione fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requirat uel expediendi debiti uel fideiussoribus rogandis? uel exceptio aliqua allegetsit, ut defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostiumue po
Abbreviated transcription (Latin):
tor pꝰ dĩmꝰ iitem inchoatam titẽni ad¬
usano restituit. Nam immodũ me¬
dii tempis emptoris. Aampinini est.¬
¶ Post traditam uis cem. defuicto ue¬
ditore cuiluctor incercus fuit. medii
depositi ñ fint pr̃abuntur. O arꝰ.¬

Expanded text:
tor post dominii litem inchoatam fructus aduersario restituit: nam incommodum medii temporis emptoris damnum est. Post traditam possessionem defuncto uenditore, cui successor incertus fuit, medii depositi non fuit, praestabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
alia exiusta ca impedit. exqua resti¬
tutio indulgetur: petere non potu¬
it. Quid .n. pt imputar ei qui solũ
e t̃ si uellet nõn potut. nec simle
uideri posse qd̾ platuit. minorib ⁊
in biis sucturique ñ ad quisier̃t
Quiure .n. non p̃p luctum petenciũ.

Expanded text:
ausa iusta impeditus, ex qua restitutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui solvere, etiamsi vellet, non potuit? nec simile videri posse, quod placuit minoribus etiam in his succurri quae non adquisierunt: usurae enim non propter lucrum petentium,
Abbreviated transcription (Latin):
uras deberet: ñ nisi ex mora usuras
prare d. ¶ fiscus ex sins cͣccib usu¬
ras non dat. sz ip̃e acupit ut solz a tõ¬
rnicanis qui tardiꝰ pecam inferunt.
Item ex uectiga ib cum aut̃ iniote
priuati siutelisiet ⁊ darẽ uolet. ¶Sĩ
debitores quiminores semniisib ꝑsta¬
sũt pt̃are. ¶Eos qui exaonͣ ist᷑¬
obnorios ee satis notum: ffdem abs̃¬
uatu in oꝑum cinatorib siꝰ pectã.⁊
apud eos rentansit/ m mea qͣm rede¬
⁊ptorib ꝯmiserunt. ⁊ si neggligent̾̃
peceriit usura eis remfaitur. ħ ali
itaglłnt si nulla fraus atgͣuitur.
anoqͥn ⁊ ulure applicaruntir. ¶ Si
dies non sit ab husqu statuas ut y¬
magines ponendas iegau̾unt p̃tini¬
trã preside tenpꝰ statuend̃ ÷ ⁊nͥ po

Expanded text:
uras deberet, non nisi ex mora usuras praestare debet. Fiscus ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex vectigalibus. cum autem in loco privati successit, etiam dare solet. Si debitores, qui minores semissibus praestasunt praestare. Eos qui ex administrobnoxios esse satis no‹tum› est. idem obseruatur in operum curatoribus, si pecunia apud eos remansit. sed in ea quam redemptoribus commisserunt, etiamsi neglegenter dederint, usura eis remittitur: haec autem ita sunt, si nulla fraus arguitur: alioquin etiam usurae adplicabuntur. Si dies non sit ab his, qui statuas uel imagines ponendas legauerunt, praefinitus, a praeside tempus statuendum est et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uideb fetile moram. uoi si tꝰte
adũcom ꝓuocauit. ¶Cum te mo¬
ram facit᷑: ⁊ fideuissor tenetu
¶aora uidetur creditori fĩ: sũ ip̃i su
ei tii mandauerat solui sueiqͥeiꝰ
negocra gerebat mora fc̃a sit neħ
tasu per liueram ꝑsonam adgui
uidetur s offm̃m implen. sicuti tsi
quis furtũ mͥ facientem dep̾hñdit

Expanded text:
 uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prouocauit. Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur. Mora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec hoc casu per liberam personam adquiri uidetur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facie
Abbreviated transcription (Latin):
pents or ꝓcuiꝰ ait in frtus pertep¬
tos idempnan. Pretea gatiꝰ elio
putat. si uestim̃ta aut ciphus
da ꝙ locataeare. mercedis nõie
capipotuent iter quo ⁊ actus sipe:¬
titus sit uix ut frcus ini possine
estiman. nisi siquis ꝯmodum in
titor si statim eo tẽꝑe quo petisiet

Expanded text:
Proculus ait in fructus perceptos condemnari. praeterea Gallus Aelius putat, si uestimenta aut scyphus da esse, quod locata ea re mercedis nomine capi potuerit. Iter quoque et actus si petitus sit, uix est ut fructus ulli possint aestimari, nisi si quis commodum in tito
Abbreviated transcription (Latin):
stipło ꝯmissa ẽet. diuꝰ marto fortuna¬
toita & scripsit. p̾sidem ꝓuince adi
qui stiptom de cuiꝰ inquitate qͣstꝰ
es ad modum iuste eracconis rediget
ħ ꝯstõ ad̾ tinitum mod̾ exedte᷑. quio
g᷑ sitempandares : ut in futunmi
ounitarat ex dce ceuacõns crescat᷑
sete iongiteꝑis interuallum inui¬
cat quieas a debitore tͥuõut gͣcior
apud eum indel ẽes petenias not
putasti. ¶Intacłło fidei miso dme
emolumtum hedi auferend̾. ⁊ fisco
Sipupillo n hntitutorẽ fideumistũ
solui nonͣ possit ñ uiden moramꝑ

Expanded text:
stipulatio commissa esset, diuus Marcus Fortunato ita rescripsit: 'Praesidem prouinciae adi, qui stipulationem, de cuius iniquitate questus es, ad modum iustae exactionis redigetio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat use te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet esses, petendas non putasti'. In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fiscoSi pupillo non habenti tutorem fideicommissum solui non potuit, non uideri moram per
Abbreviated transcription (Latin):
cõe oͣffõ tm̃ iudicis ꝯsequatur ac¬
tor qnͣtum eiꝰ int̾sit alium adũsa¬
rium si hũisse. forte si quat impen-¬
sas fecit. ausi qm aliam incõmodi.¬
tatẽ passussit. alio auiisario substi¬
ꝑinde ac ni possroeret. recte dicitur de¬
negand̾ ẽẽ adñsus eumex ħ edcõ

Expanded text:
o tantum iudicis consequatur actor, quantum eius intersit alium aduersarium non habuisse: forte si quas inpensas fecerit aut si quam aliam incommoditatem passus erit alio aduersario substiperinde ac si possideret? recte dicitur denegandam esse aduersus eum ex hoc edicto
Abbreviated transcription (Latin):
Si añ aditam hereditãtem s̾uum
heditarium meũ ee sdeam: tene¬
or. qr oñi loco bẽtur beredit᷑as. ¶ Mor¬
tuo õuo. q̃m quis innire introgat᷑
ꝯuũ ẽẽ ꝯfesfus ꝯitͫ nontenetm is

Expanded text:
Si ante aditam hereditatem servum hereditarium meum esse respondeam, teneor, quia domini loco habetur hereditas. Mortuo servo, quem in iure interrogatus suum esse confessus sit, non tenetur is
Abbreviated transcription (Latin):
cõm ⁊ siquid doio .m. dincaptus
traudatus ꝙ actor ÷ indecur aũ
colo facere dominus quicum fa-¬
it ⁊tu rereditarẽeiꝰ uendid̾is illa
ꝑte stipulacois qͣnta pecunia ex
hereditate eiꝰ ad te ꝑuenitten᷑ebe¬
rĩs de peculio. ¶ Siseruo fuo per-¬
misis uicarium eiere aureis .uiii.
ille. ⁊ emit ⁊ tibi scͥpsert se .uiii.
emisse. tuq ꝑmiseris eis .uiii. ex
tua petunia soluere. ⁊ is .x. sour

Expanded text:
onem 'et si quid dolo malo domini captus fraudatusque actor est.' uidetur autem dolo facere dominus, qui, cum haet tu hereditatem eius uendideris, illa parte stipulationis 'quanta pecunia ex hereditate ad te peruenerit' teneberis de peculio. Si seruo tuo permiseris uicarium emere aureis octo, ille decem emerit et tibi scripserit se octo emisse tuque ei permiseris eos octo ex tua
Abbreviated transcription (Latin):
pecuno an insolidum paterł do-
minus teneretur. uit÷ in accõne
de dote agitatum. si fnnoͣdos data
sit an p̃rduntaxat depecusioͥ ͭ.¬
Suenirecurꝰ ego autem arbitror
non solum depeculio ꝯuenm: s¬
⁊ si quid ꝑp̾ea dolo m pris capta sũ

Expanded text:
peculio an in solidum pater uel dominus tenerentur: ut est in actione de dote agitatum, si filio dos data sit, an pater dumtaxat de peculio conueniretur. ego autem arbitror non solum de peculio, sed et si quid praeterea dolo malo patris
Abbreviated transcription (Latin):
retrorsum uliiti imino iudõ ad id
tempꝰ ꝯuencom reducere emꝑto¬
lis quo uendnor suentu sitꝰ¬
llenditor s̾ui sicum peculio s̾¬
uum uendidit ⁊ tradioit pecłm
nͨ intra annum quidẽ de peculio

Expanded text:
retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor conuentus sit.Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradiderit peculium, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
et duob ut płib heredib ei qui
manumisso  s eruo ut ubero eeͥr
zõ. ł alienato ł mortuo intra an¬
nũ ꝯueniri poterat. imus fuit cõ¬
uentus: omnes heredes ucerabuñ¬
tur. ꝙͣuis non in maiori qnͣtitate
eiꝰ petulii quam quod penes se ht̃
qui ꝯuenitur: ꝯdempnecur. id oi
fructuarii ux bone fidei posiores. u¬
nus ꝯuentꝰ: ceceros liberat: ꝙ uis ñ
maiouis peculii quam penes seest
dempnari debeat. s licet ħ słite
tingat tñ equitas dictat: iudimni
liberaret. nam qui cum seruoshit:
uniuersum petuliumer quod u¬
bicũꝙ ÷ ullitiprimomũ intuecur.¬

Expanded text:
ex duobus uel pluribus heredibus eius, qui manumisso seruo uel libero esse iusso uel alienato uel mortuo intra annum conueniri poterat, unus fuerit conuentus, omnes heredes liberabuntur, quamuis non in maiorem quantitatem eius peculii, quod penes se habet qui conuenitur, condemnetur, idque fructuarii uel bonae fidei possessores, unus conuentus ceteros liberat, quamuis non maioris peculii, quam penes se est, condemnari debeat. sed ‹licet› hoc iure contingat, tamen aequitas dictat iudicium in liberet: nam qui cum seruo contrahit, uniuersum peculium eius quod ubicumque est ueluti patrimonium intuetur.
Abbreviated transcription (Latin):
auctore eiit̃ qmus uenditor
iam ei obligatus fuit. qr tñ pu¬
pilꝰ ñ tenebatur tenouatauẽ¬
dicõ efficitut inuicẽ obligati
tͣuenit dem̃ sñtutore auctore

Expanded text:
auctore emit, quamuis uenditor iam ei obligatus fuit, tamen quia pupillus non tenebatur, renouata uenditio efficit, ut inuicem obligati teruenerit, deinde sine tutore auctore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iongepossonis ptescripcone
si utriusq possõ impleat temꝑa
in eo fundo uͥcumq eẽnt excepte
erant. ⁊ post multum temꝑiĩ
eo fundo reꝑte erant lapidicine
eas quo uetiditoris ẽẽ tubero R¬
sit. si nonͣ appeat ñ utõi eas la¬
pidicinas ẽẽ exceptas. neminẽ
i.nͨuendete nec excipere qd nõ
sit ⁊ lapidicinas nullas ẽẽ. nã
apparent ⁊ cedant᷑. anterinter¬
pretantib totum fundũ lapid¬
cinanũ fore. si forte toto eo fub
terra eec ⁊ lapis. hoc probo. Lab̾.
ge dcĩnerat. guerebatur ancas¬
tellũ ex quo fistulis aqua duc̾e
ticuiꝰ filii postea tutelam aom

Expanded text:
 possessionis praescriptione, si utriusque possessio impleat temporin eo fundo ubique essent exceptae erant, et post multum temporis in eo fundo repertae erant lapidicinae. eas quoque uenditoris esse Tubero rsit: si non appareat, non uid‹e›ri eas lapidicinas esse exceptas: neminem enim nec uendere nec excipere quod non sit, et lapidicinas nullas esse, nisi quae apparent et caedantur: aliter interpretantibus totum fundum lapidicinarum fore, si forte toto eo sub terra esset lapis. hoc probo. 78 Labge dictum erat: quaerebatur, an castellum, ex quo fistulis aqua ducereti, cuius filii postea tutelam adm
Abbreviated transcription (Latin):
ut pupillꝰ ⁊ faminaeius recedat de
fundo tũe demũtu ingredians pꝰ.¬
souita pecuniatraderetur ei possõdu¬
obi ħedib relictie decettit. giimus pe
tuniam oẽms oluit: ptẽm fam̃.¬
ħ ntoõ suabit. nͨ siptem soliit:
ex emptocũuenditore aget. qm̃ĩ
frum̃ta que in ħbis erant cũuẽ¬
didisses dixistite si quid ui aut

Expanded text:
ut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possoluta pecunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit. si unus omnem pecuniam soluerit, partem fam seruabit: nec, si partem soluat, ex empto cum uenditore aget, quoniaFrumenta quae in herbis erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis inrem suam ꝓcinratorio nõie
agat. ifłiti emptor ħreditatis an
debeat inuitem uendnotem de sen¬
dere. ⁊ placet si bonafide ⁊ nĩ in fr̃au¬
dem eoꝵ qui mutem agere uellent
gestum sit negocium: noncportere
eum inuicem defendere. Idem¬

Expanded text:
Si quis in rem suam procuratorio nomine agit, ueluti emptor hereditatis: an debeat inuicem uenditorem defendere? et placet, si bona fide et non in fraudem eorum qui inuicem agere uellent gestum sit negotium, non oportere eum inuicem defendere.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ait pretortuius nomine quis accẽ¬
nems dau᷑ postulabit ⁊seuiuor
uiri arbitratu defendat. ⁊ ei quoꝰ
nõie agit id ratũ hr̃e eũ ad que
ea res ꝑtz boniuir arbitratu sat̃¬
det. ¶ equum pretori uisum: eum
qui aucuius nomine ꝓturator ex¬
ꝑitur eundem ⁊ defensionem sus

Expanded text:
Ait pretor: cuius nomine quis actionem sibi dari postulavit, is eum viri boni arbitratu defendat et eum quo nomine agit, id ratum habere, ad quem res pertinet boni viri arbitratu satisdare. Equum pretori visum est eum qui alicuius nomine procurator experitur, eundem etiam defensionem sus
Abbreviated transcription (Latin):
curatorem ut ingratum aitusare
potest. ⁊ lib̾tus per procuratorem
ueri debebit absentem defentere ĩ
ꝯpetenti tribimnali ⁊ eadem ꝓuin¬
Ecia. ¶ ceam cogieum ⁊̃ in ꝓuiciã

Expanded text:
torem ut ingratum accusare potest et libertus per procuratorem ueri: debebit absentem defendere in competenti tribunali et eadem prouincia. ceterum cogi eum etiam in prouincia
Abbreviated transcription (Latin):
qmuis inter uirum ⁊ uxorem dona¬
cõ non indeatur fc̃a ⁊ u̾ba orõis mi
u̾it uolũt as ns ao mortẽ uaieat
donatõ. ¶ Siue aũ res finit que don̾a¬
ta est. siuie obligõ remissa. pot̃ dici
donõm effc̃m ht̃turam. ut puto uro
nacteptim tulit donõĩs cã qõ debe¬
bat potest ditipendere acceptilõm ñ
ip̃am s effc̃m eius. Et generair̃ uni¬
ex orõne uaiebitnt. Qsintteruirũ
⁊ urorẽ sõtiet᷑as conois ca conracta
sit iure uulgato obligõ milla est.

Expanded text:
mvis inter virum et uxorem donatio non videatur facta et verba orationis minerit voluntas usque ad mortem, valeat donatio. Sive autem res fuit quae donata est sive obligatio remissa, potest dici donationem effectum habituram: ut puta uxori acceptum tulit donationis causa quod debeat: potest dici pendere acceptilationem non ipsam, sed effectum eius. et generaliter uniex oratione valebunt. Si inter virum et uxorem societas donationis causa contracta sit, iure vulgato nulla est,
Abbreviated transcription (Latin):
no ad archam tollendam sũptib
menses coruit ut incendro⁊ lũpta
sit. pensionẽ residui temꝑis rectis¬
sime mela scri exꝯducto actõe re¬
petit᷑ur̃. ñ qĩ indebitũ dicturum.
non .n.peroremdedit srut s in cã¬

Expanded text:
llendam sumptibusmenses ruerit vel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repetiturum, non quasi indebitum condicturum: non enim per errorem dedit plus,
Abbreviated transcription (Latin):
Taibiis omnib utatur que ad rraingã¬
tium usum parantur. ¶ Ex conduc¬
to accõm ⁊̃ ad r̾edem tñsirepalamẽ
Cũ quidamextep̾tor operas suas locaᷤ¬
ꝓpottas quominꝰ locatas oꝑas anto¬
nio ariuio solues sieodẽ arnom̾ice¬
des ab auoñ accepisti: fidem cc̃tꝰ im¬

Expanded text:
neque his omnibus utatur, quae ad navigantium usum parantur. Ex conducto actionem etiam ad heredem transire palam est. Cum quidam exceptor operas suas locasproponas, quo minus locatas operas Antonio Aquilae solveres, si eodem anno mercedes ab alio non accepisti, fidem cont
Abbreviated transcription (Latin):
tonon hebit slam inter eum qinp
errorems otunt.⁊ eumquipẽsionẽ
integͣm p̾rogauit: multum int̾est¬
¶ Si quismlrem uebendam naui cõ¬
digisset. deinde innaue infans na¬

Expanded text:
tionem. nam inter eum, qui per errorem soluit, et eum, qui pensionem integram prorogauit, multum interest, Si quis mulierem uehendam naui conduxisset, deinde in naue infans na
Abbreviated transcription (Latin):
ondiccõe ex causa fur. Ip omp̃.¬
tiua: ⁊ furiosi ⁊ infantes obligã
cum eis agi nõnͣ possit. ant.¬
i cõndicatur suus ex cauisa furti-
tit institutus. ⁊ ꝑitulũ subeat uñs
ħreottatis ꝑdende. quod it scrib̃.¬

Expanded text:
ondiction‹e› ex causa furtiua et furiosi et infantes obligantcum eis agi non possit. i condicatur seruus ex causa furtiuasit institutus et periculum subeat dominus hereditatis perdendae. quod et Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
eũ hõem locupletem arrogatũ dico
debere eum auom mintegrum se
restit᷑uentẽ. ¶ Siquid minori fu̾it
filiofam̃ legatum post mortem
tus ⁊ forte dum consentit pri pãtistẽ¬
ti ne legatum peteretur: pot̃ dici
inintegrum restitueroi. qm̃ ip

Expanded text:
eum hominem locupletem adrogatum: dico debere eum audiri in integrum se restituentem. Si quid minori fuerit filio familias legatum post mortem tus est, forte dum consentit patri paciscenti, ne legatum peteretur: potest dici in integrum restituendum,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde isliro non ineleganter celsus epła.
mo respecto pretore consiaitus. minor
ꝓponeretur. in integrũ restõ desidera¬
batur. Celsus gͥ respesto suasit nõ
fãtile hunc quond̾ minorẽ. mninte¬
grũ restitui. s siei pbaretur callioi¬
tate adusari io actum ut maiore
eo fc̃õ liberaretur. s a extremo ing̾o¬
minor: s totũ bstructũ ut maiore
eo fc̃o lireraietur. ioe tͣn ꝯficeretur
si lemĩor sit smꝑicõ aou̾sarii qĩ dolo¬
de u̾sati non debere hunc in integr̃
se prne hreditati. maiorq fcũs exe¬
gerat aliquid a debitorib prnis.
mox desiderabat restitui in integr̃
quo magis abstineret prna ħredi¬
tate. ¶ Contradicebatur ei qiͣ ma-¬
ior fcss comprobass quos mingris
placuit. putammin in restrcuend̾
mintegrum inicõ spectato. idẽ pu
tus ÷ ut si cãptus sit restituatur. ⁊
cũ nondum ꝯꝑleuit itaerit dicẽd
ut a mom̃ito in momitum tempus
sptetur. ꝓinde ⁊ si bisexto natus e
gnie priore siie post̾iore die: celsuᷤ

Expanded text:
unde illud non ineleganter Celsus epistuio Respecto praetore consultus. minor proponeretur: in integrum restitutio desiderabatur. Celsus igitur respecto suasit non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate adversarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, in ut maiore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si levior sit suspicio adversarii quasi dolose versati, non debere hunc in integrumse paternae hereditati maiorque factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis abstineret paterna hereditate: contradicebatur ei, quasi maior factus comprobasset, quod minori sibi placuit: putavimus tamen restituendum in integrum initio inspecto. idem puttus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleverit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur. proinde et si bissexto natus est, sive priore sive posteriore die Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
ri. auxillum impetiare debebit si
pri quo prosit ut solet inter᷑dum
froeissori eius prodeẽ uideamuꝙ.
iñ puto profuturum s̃igͥ filiusꝯ
ueniatur postulat᷑ auxilumi. si
prem ꝯueniat creditor auxilium
cessat excepta iutui cacoe. In hen
si filiut nislu pp̃is mutuã peccunrã
accepit non admatur. proinde ⁊ si¬
sine iussu pr̃is contraxit ⁊ sapͣtus :
si qur̃o pr̃ de pecculiꝯ ꝯueniatur. fi¬
lius non erit restituenous. Si filius
ꝯueniatur: potit restitui. Nec eo mõ
tasu ad filium pecculiũ spectet ut
puta si pr̃is euis bona a fisto pp̃ de¬
bita occupata sunt. Nampectuliũ
ꝯsentit scipulanti cotem ñ stͤatim
cum dedit iat abbibenti ałiꝙ̃ qui do¬
tem stipularetur: ꝓuto restitue ndã.

Expanded text:
ilium impetrare debebit, si patri quoque prosit, ut solet interdum fideiussori eius prodesse, videamus: et non puto profuturum. si igitur filius conveniatur, postulet auxilium: si patrem conveniat creditor, auxilium cessat: excepta mutui datione: in hanc enim si iussu patris mutuam pecuniam accepit, non adiuvatur. proinde sine iussu patris contraxit et captus est, si quidem pater de peculio conueniatur, filius non erit restituendus: si filius conueniatur, poterit restitui. nec eo moue licet aliquo casu ad filium peculium spectet: ut puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: nam peculium consentit stipulanti dotem non statim quam dedit, uel adhibenti aliquem qui dotem stipularetur, pu
Abbreviated transcription (Latin):
grauntum i sociecatem. qr ne¬
mosocietatem nyahendo: rei sue
dominus ẽẽ destuit ssipuerũ
docendũ ⁊ petus pastend̃ tibi ded̾o
⁊ puerum nutriendum. itant si
post certos annos uenisset ꝑtegrũ
inter nos coincãretur. ab bosree
oinit pmꝰ tuit. compecit gͥ proso¬
cio accio ss si forte puerum dinitui
fecero idem sequod marrea dcĩtĩ
qr dm̃ium non desinit ad primũ
cominum pertinere. Quid gͦ 3. ⁊̃¬

Expanded text:
gratuitum, neque societatem, quia nemo societatem contrahendo rei suae dominus esse desinit. sed si puerum docendum uel pecus pascendum tibi dedero uel puerum nutriendum ita, ut, si post certos annos uenisset, pretium inter nos communicaretur, abhorrere ius fuit: competit igitur pro socio actio. sed si forte puerum dominii tui fecero, idem se quod in area dicturum, quia dominium desinit ad primum dominum pertinere. quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
soluend̃ ÷ licet postea qͣm societaᷤ
distracta ÷ solutũmͣsit. gͥ⁊ si sub
ꝯdicõe ꝓmiserat ⁊ distracta socie
debeat ⁊ diuidat᷑ Societͣas: nõ d ħ
deducere socuzs qmad̾ si p̾sens d¬

Expanded text:
soluendum est, licet posteaquam societas distra‹cta› est solutum sit. igitur et si sub condicione promiserat et distracta societdebeat et diuidatur societas, non debet hoc deducere socius quemadmodum praesens ‹
Abbreviated transcription (Latin):
nout abeo absolurretur. ⁊ si detutore
mentitus᷑ peccimiam accepti ⁊ alia
similia aomisit que non magnam᷑
puto in eum dandam accõm sicut
exteptõ dãtur. ¶ S anĩ munĩtipes
de dolo detur accõ dubitatur. ⁊ puto¬
nem. quio a muncipes dolo facere
possunt. sz si quro ad eos ꝑuenit ex
dolo eoꝵ qui ros eoꝵ administr̃ã tipi¬
todantam. ¶ De colo aũ decimo¬
num: in ipõs decuriones dabitur de
dolo accõ. ¶ Item siquid exdoio pro¬
turatoris ad dñm ꝑuenit: dabitur
in dñm de dolo accõ: in qñtum aoe¬
um ꝑuenit. Nam ꝓturator ex dolo
tur quio dolo. malo fc̃m sit. scire
.n. d auctor in quate cutum scͥptus

Expanded text:
ut ab eo absolveretur, vel si de tutore mentitus pecuniam accepit, vel alia similia admisit, quae non magnam mputo in eum dandam actionem, sicut exceptio datur. Sed an in municipes de dolo detur actio, dubitatur. et putoquid enim municipes dolo facere possunt? sed si quid ad eos peruenit ex dolo eorum, qui res eorum administrant, puto dandam. de dolo autem decurionum in ipsos decuriones dabitur de dolo actio. Item si quid ex dolo procuratoris ad dominum peruenit, datur in dominum de dolo actio in quantum ad eum peruenit: nam procurator ex dolo tur, quid dolo malo factum sit: scire enim debet actor, in qua re circumscriptus
Abbreviated transcription (Latin):
cium aĩ reticunt / si aũ corꝑis souu
inicium ÷ aut ⁊ corꝑis ⁊ ai mixtum
uicium: reditõ locumbebit. ¶ssło
erit annotandum qd de morbo ge¬
neraliter scnptum est nonde con¬
tico morbo nec uicium ħ uicium ħ¬
uideri pomp̾ait. nicb̾ .n. ibi agitur
de ea re cin ip̃e morib obstet. ¶dẽ¬

Expanded text:
oris solius uitium est aut et corporis et animi mixtum uitium, redhibitio locum habebit. Illud erit adnotandum, quod de morbo generaliter scriptum est, non de sontico morbo, nec mirum hoc uideri Pomponius ait: nihil enim ibi agitur de ea re, cui hic ipse morbus obstet. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
ait noñ oem morbum locũdare redi¬
bõni. utputaleun lipprtumo. aut le¬
uis dentis. aunuleue dolor. aut me¬
oiotreulcus. non deniq febricuta
qnͣtulamlib ad cãm huius edicti
pertinere.Taut

Expanded text:
ait non omnem morbum dare locum redhibitioni, ut puta leuis lippitudo aut leuis dentis auriculaeue dolor aut mediocre ulcus: non denique febriculam quantulamlibet ad causam huius edicti pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
postores. aut mendaces aut ltigio¬
nem uendidit ut in eo nullꝰ usus
sit: uroen uitium ¶ Qt iudemur ħ
iure uti ut ucii morbiq appellacio
ñ indeatur ꝑtinere nisiad corpota.
ai autem uicrum itadensi presta¬
bit uenditor si promisit. si mmꝰ
non ⁊ ideo nominatim de errone ⁊
fugitiuo excipĩtur. b .i. aniim in¬
tium ÷ non corporis. unde quidã
iumenta pauida ⁊ calcitrosa mor¬
bosis non eẽ admimeranda dixͣit̃.
aĩ .n. non corꝑis ħuicium eẽ. ¶In sũ¬
ma siguidem tantũ aĩ uiciũ÷: redib̃i¬

Expanded text:
postores aut mendaces aut litigionem uendiderit, ut in eo usus nullus sit, uideri uitium. et uidemur hoc iure uti, ut uitii morbique appellatio non uideatur pertinere nisi ad corpora: animi autem uitium ita demum praestabit uenditor, si promisit, si minus, non. et ideo nominatim de errone et fugitiuo excipitur: hoc enim animi uitium est, non corporis. unde quidam iumenta pauida et calcitrosa morbosis non esse adnumeranda dixerunt: animi enim, non corporis hoc uitium esse. In summa si quidem animi tantum uitium
Abbreviated transcription (Latin):
temsi obstetrix medicament dedit
⁊ snde mlt ꝑierit. lab̾ distinguit ut
si quidem sius manib e iuposuit
fuoit ur ore ux distere ur sieu unx.¬
it maio ueneno leg aquir eum te-¬
sn qm̃admnod̃ obstecrix supponens
tenetur. ¶Si cus boem fame ne.
equoeffecĩs influmen p̃cipitari:
ab alioͥ insioias deouctus: ab auo
ẽẽt occilus / s ⁊ siper iusum a iacu¬
lantib suus fuit occisus: aquir
locus÷. ¶si sicum aui in campo
iacinarentur suus ꝑ eum iocũ
tñsient: aquir cess at. ꝙ nonͦ de̾¬
buit per campum iaculatoriũ ĩ

Expanded text:
tem si obstetrix medicamentum dederit et inde mulier perierit, Labeo distinguit, ut, si quidem suis manibus supposuit,fundit uel ore uel clystere uel si eum unxit malo ueneno, lege Aquilia eum teneri, quemadmodum obstetrix supponens tenetur.Si quis hominem fame necaequo effeceris in flumen praecipitari aab alio in insidias deductus, ab alio esset occisus.Sed si per lusum iaculantibus seruus fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, seruus per eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium i
Abbreviated transcription (Latin):
derunt ueteres inter tales ꝑsonas lo
renum̾and̾ dati ⁊ nͣde ronoratrũ ap¬
pellati. si aũ ex iocãtõt.oucto funit
actũ dd̃ ent nectene intencõm¶ ħ
tis hñdeq coh̾cen m̃sorem si dolꝰ.m.¬

Expanded text:
derunt ueteres inter talem personam lremunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenetis abundeque coerceri mensorem, si dol
Abbreviated transcription (Latin):
lienauero: eque ni putͣat michi.
in emptore dare debere iudin¶In
ueditorem autem dutaxat intͣ
annũ pꝰ redempcom inieran¬
oũ. de eo quod aduuc alieno cre-¬
didlm dandam michi eiaccionẽ
existimat. deductõ eo qũod apud
me pecinii seruꝰ hat. ¶Sicit
autem de eo quod ip̃e crediom sͣ¬
uo meo. ñ putat iur in emptorẽ
auenato eo accom michi dañde¬
bere: itade eo quod suus nis s̾uo
mo creoidit suis cuicreditũ funit
alienatus sit negat ꝑmitu de-
bere michi cum emptore exꝑiri.
Siquis cũ suo duoꝵ płiumue¬

Expanded text:
lienavero, aeque non putat mihi in emptorem dari debere iudicium. In venditorem autem dumtaxat intra annum post redemptionem numerandum de eo, quod adhuc alieno crediderim, dandam esse mihi actionem existimat deducto eo, quod apud me peculii servus habebit. Sicut autem de eo, quod ipse crediderim servo meo, non putat Iulianus in emptorem alienato eo actionem mihi dari debere, ita et de eo, quod servus meus servo meo crediderit, si is, cui creditum fuerit, alienatus sit, negat permitti mihi debere cum emptore experiri. Si quis cum servo duorum
Abbreviated transcription (Latin):
añ aoultũ fatẽatur dixin si qu̾ro
eoꝵ ꝯmisit que pro adult̾io ead̃ lex
punit. łuti si aoult̾ii dãpnatam
sciens uxorẽ unx̾it aut in aoult̾io
ue de adulteno uroris fecit p̾cium¬
amͣ᷑ ꝯ mittenõ Et ñ sit etatis excu
sacõ adu̾sus p̾cepta legum erqui
oum leges inuotat contra eas cõ¬
mittit. Paut:

Expanded text:
 adulterum fateatur. dixi, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, ueluti si adulterii damnatam sciens uxorem duxerit, aut in adulterio ue de adulterio uxoris fecerit, pretiumasatio adversus precepta legum, que dum leges invocat, contra eas committit.
Abbreviated transcription (Latin):
tarquimi cornichii filius ex p̾nci¬
palib uiris is ꝙ siber ut diximus
appenlatur ius cune papimanũ.
non qr papimꝰ de suo quitꝙͣ ibi
adietit: o sy leges sine ordine la¬
tas inunum compoluit. ¶Ax¬
actis. deinde tegr̃o: lege tribunia¬

Expanded text:
arati Corinthii filius, ex principalibus uiris. is liber, ut diximus, appellatur ius ciuile Papirianum, non quia Papirius de suo quicquam ibi adiecit, sed quod leges sine ordine latas in un‹u›m composuit. Exactis deinde regibus lege tribuni
Abbreviated transcription (Latin):
se. e spe edicte ut maxime taici coꝙ̃¬
de ⁊ crete eximende s̃uitus ꝯstitui pꝰ¬
sit nonulira posse ꝙͣ quatenus ad
eauasa ferent quib fr̃cus euiilᷤ fũoi
exportarentur situt in quibu d̃am fit
ut ãpboris uinĩ uehatur. aut ut

Expanded text:
ipse dicit, ut maxime calcis coquendae et cretae eximendae seruitus constitui possit, non ultra posse, quam quatenus ad ea uasa fierent, quibus fructus eius fundi exportarentur sicut in quibusdam fit, ut amphoris uinum euehatur
Abbreviated transcription (Latin):
eandem recipiumt dubitacõm. ⁊
pomp̃ dibitat. siꝰ forte ad dieͤm ꝯ
ꝓinde si ualitudine impe¬
ditus ant uiaut tempestate pͣe¬
titor ñ erit uent. ip̃i noͣcere pomp̃.
mamtum ꝯstituebatur debitam
finsse. int̾pretacom ꝑlemorem

Expanded text:
eandem recipiunt dubitationem. et Pomponius dubitat, si forte ad diem conproinde si ualetudine impeditus aut ui aut tempestate petitor non uenit, ipsi nocere Pomponius iam cum constituebatur debitam fuisse', interpretationem pleniorem
Abbreviated transcription (Latin):
tus fcũs uidetur. is demũ qui idõ fitut
simꝰ ducat᷑. sñ quo fumꝰduci ñ possit ut
puta si quid impensũ ÷ in elacõm mor¬
quocorpꝰ ꝯditur ¶Impẽta ꝑegre mortu.¬
i que ft̃a ÷ ut corpꝰ ꝑferetur: sun̾is est.
l ñ ds̃ homo fim̾etur ¶Idẽq ⁊̃ si quid

Expanded text:
tus factus uidetur is demum, qui ideo fuit ut funus ducatur, sine quo funus duci non possit, ut puta si quid impensum est in elationem morquo corpus conditur. Impensa peregre mortui quae facta est ut corpus perferretur, funeris est, licet nondum homo funeretur: idemque et si quid
Abbreviated transcription (Latin):
tan sequi. cum hei ⁊ accõnis na¬
ssm testatorelegit: ñ recte frẽ. penã
¶ E sipupiliꝰ mandanit sñ cutore
auctoreutilẽ fuu̾atiamaccõm dã¬
damadũs hedẽm ei qui impẽdit.
pillꝰ fimꝰ ad seꝑtines iñ tutoris
auͣcte mãdauit dandam ĩ eũ actro¬
nẽ arbitror ⁊ siħes exinut ei qui fu

Expanded text:
tem sequi, cum hoc ei et actionis naquem testator elegit, non recte facere: poenam d si pupillus mandauit sine tutore auctore, utilem funerariam dandam aduersus heredem ei qui impendit: pillus funus ad se pertinens sine tutoris auctoritate mandauit, dandam in eum actionem arbitror, si et heres extitit ei qui fu
Abbreviated transcription (Latin):
titit. uł decessit: non ei auferetur qd̾
datum :Proinde ⁊ si absente eo scõ
p̃sentem pronuncietur. potest dici
obieruandum ei qd̾ ac̃ceꝑit ¶ Sõ a̾
solõ carere quis d cuiꝰ emolum̃tũ¬

Expanded text:
titit vel decessit, non ei aufertur quod datum est: proinde et si absente eo secundum praesentem pronuntietur, potest dici conservandum ei quod accepit. eo autem solo carere quis debet, cuius emolumentu
Abbreviated transcription (Latin):
tam ẽẽ mofficõsi q̃relam. qie non
pest rẽ mofficõsi oroinatam liten
ꝓeliqͣrit᷑ postea non airo secur ¶ Si
imp̃r sit bes institutus. posse inof¬
testin. ẽẽ in officõi grelam:⁊ si ea
¶Siquis inmilicia fecit testaitum
⁊ intra annum post miliciam deces

Expanded text:
tam esse inofficiosi querellam, quae non post rem inofficiosi ordinatam litem dereliquerit, postea non audietur. Si imperator sit heres institutus, posse inofentum esse inofficiosi querellam, etsi ea Si quis in militia fecerit testamentum et intra annum post militiam deces
Abbreviated transcription (Latin):
tuliber dedit. ⁊ potest dicierclitoi eũ.
maxͤ ⁊i hedem et iuslerai dare. Cet̾isi
legatarui miquio semł natam inof¬
ficiosi q̃resam non ꝑimat legatarũ
oblatõ: tur gͦ in bede absolute diximꝰ:
ie. ut si forte asiqm̃ iudin moueat᷑
oblacõ ei fiat eius ꝙ relictum :. qĩ
ex uoluntate testatori oblato eo ⁊¬
ent institutus forte exsemisse. cum ei sex¬
tãns e suba testatoris debeatm. ⁊ rogatꝰ
eẽt post certum tempus restituere ħe¬
oitatem. m̃ito dicendum÷ nullũ m
diciũ mouere cum debitam portõm
⁊ einus fructꝰ br̃e possit fructꝰ n iołe
in falcͣioiam ꝯputari ñ÷ incegnitum.
gͦ ⁊ si ab mĩtio ex semisie heres institu-¬
tus regetur post decennium restituere
heditatem nicħ hadr qu̾ queratur. qm̃
facile potest debitam portom eiusz
fructus medio tempore colligere. ¶Si
quis itritum dicat testmn. ⁊ ruptum
⁊ inofficõsum: dicioe i deferi dr u
trum prius mouere uent. ¶ Si futꝰ
exheredatus in possõe Sit heditatis sͥꝙ¬

Expanded text:
ber dedit. et potest dici excludi eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus?re, ut, si forte antequam iudicium moveatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex voluntate testatoris oblato eo it institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, et rogatus esset post certum temporis restituere hereditatem, merito dicendumportionem et eius fructus habere possit: fructus enim solere in Falcidiam imputari non est incognitum. ergo et si ab initio ex semisse heres institutus rogetur post decennium restituere hereditatem, nihil habet quod queratur, quoniam facile potest debitam portionem eiusque fructus medio tempore cogere. Si quis et irritum dicat testamentum uel ruptum et inofficiosumtrum prius movere volet. Si filius exheredatus in possessione sit hereditatis, scrip
Abbreviated transcription (Latin):
S ciliat. nuptura expeculio cuiꝰ adinĩs¬
tracom huit. dotem utro dedent def¬
de cũ mneadem cã peculiũ eiꝰ eẽe diuor¬
cium fecit. dos ei recte soluit᷑ qĩ aquo¬
lib peculian debitore. Pauł .Al. piłti
ita cũ eo pc̃a  prosticho qͣm mͥ debes.

Expanded text:
cuius administrationem habet, dotem viro dedit, deinde, cum in eadem causa peculium eius esset, divortium fecerit, dos ei recte solvitur quasi a quolibet peculiari debitore. Paulus libro sepita cum eo pacta est: "pro Sticho, quem mihi debes,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuen̾at ut alt̃nis anus frueret᷑
petus ĩminit. ⁊ fecitut fut᷑ianm
accõmincerti ciuilẽ reddendã. Iuł.

Expanded text:
conuenerat, ut alternis annis frueretur, pecus immisit et effecit, ut futuri anni actionem incerti ciuilem reddendam.
Abbreviated transcription (Latin):
uanł honerari culpa enif ui debitutr
Istituent. namcustodes funosis ad ħ
solum tĩ adhibentur nequid ꝑnicõ
lius ip̃i inse molliantur. a ne aliis
gligentores mosto suo tuerũt. Matr̃¬
ilud obseruand ÷ nequi ꝓuinciam re¬
git fines eiꝰ excedat. nisuoti soluẽdi
causa tñ abnõctare eiñliceat. Gar¬
enarus contuito cauetur ut de hitegue
nerint: parcissime iusdicatur. itã
ut accĩes que ob eam cãm institute ñ
ẽẽnt. postea ꝙ̃ quisq eoꝵ eam ꝓuincia
extesfit restitueregtut si ꝯuotũ iui

Expanded text:
uari uel onerari culpa eius uidebitur, constitueris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhsius ipsi in se moliantur, sed ne aliis glegentiores in officio suo fulud observandum est, ne qui provinciam regit fines eius excedat nisi voti solvendi causa, dum tamen abnoctare ei non liceat. Maenatus consulto cavetur, ut de his, quae rint, contraxerunt, parcissime ius dicatur, ita ut actiones, quae ob eam causam institutae non essent, posteaquam quis eorum ea provincia excesserit, restituere
Abbreviated transcription (Latin):
tum eliumptiscum in eo futore E
ut continura mñtis auienatõe omniit¬
teslectu careat. nec subest ulla suspicõ
mr̃em ab eo simulacõe demẽcie occifã.
potes de modo petie eius dissiminare.
cum eatis futore ip̃o putnatur. ⁊̃ tñ di

Expanded text:
tum est Aelium Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, nec subest ulla suspicio matrem ab eo simulatione dementiae occisam: potes de modo poenae eius dissimulare, cum satis furor
Abbreviated transcription (Latin):
pius ssit. saneextuciendũ ÷ ⁊ diui
diui fr̃es putauerũt in ꝑsonam eiꝰ
qui pͣricroium admiserat utrum si¬
simulato furore facinꝰ adiisissec
anuero teuera compos m̃tis nõerat.
ut si simulass plectet᷑ si fureret: ĩ
taltere continetur.. atẽ.¬

Expanded text:
sit. sane excutiendum divi fratres putaverunt in persona eius, qui parricidium admiserat, utrum simulato furore facinus admisisset an vero re vera compos mentis non esset, ut si simulasset, plecteretur, si fureret, in carcere contineretur. Mace
Abbreviated transcription (Latin):
Itorte preses ꝓuincẽ manumisit ⁊
tutorem ded̾it priꝰ qm̃ sognou̾it suẽ¬
quidem facilem se prebeat. itempni
non paciatur. Uñ mandaus adicit
ne presides ꝓuinciatum inult̾iorem
familiantatem ꝓuinciales admitãt

Expanded text:
orte praeses prouinciae manumiserit uel tutorem dederit, priusquam cognouerit sucquidem facilem se praebeat, sed contemni non patiatur. unde mandatis adicitur, ne praesides prouinciarum in ulteriorem familiaritatem prouinciales admittant:
Abbreviated transcription (Latin):
assolet interuallis quibusdam sensu fa¬
nior ⁊ ñ ne forte eo mom̃to scelus adm¬
ilit nͥ morboeius danda sit uenia dili-¬
genter explorabit ⁊ siquid tale ꝓp̃ere
ns sules nõs ut estimemꝰ an ꝑmina¬
intatem facinoris sicut posat inden
sentire ⁊miut. supplicõ afficiendꝰ erit
cũ aũexlitis tus cognouinitali eũ

Expanded text:
adsolet, interuallis quibusdam sensu saniore, non forte eo momento scelus admiserit nec morbo eius danda est uen‹i›a, diligenter explorabis et si quid tale compereris, consules nos, ut aestimemus, an per immanitatem facinoris, si, cum posset uideri sentire, commiserit, supplicio adficiendus sit. cum autem ex litteris tuis cognouerimus tali eum
Abbreviated transcription (Latin):
ttña .n. ꝓuiicialia desidia que rome
tinent. Procut¬
magiatuũ uice ⁊ oftõ fungi debeat ñ
Ongnut bono ⁊ gͣri p̃sidi curareut᷑ pa.¬
cata ⁊ quieta ꝓuiticta sit qm̃ regit. qd̾
ñ difficile opͣtinebit: si souitite agat
ut malis horb ꝓͥuintia careat eos q
conqu̾itat. Namꝰ ⁊ sacrilegos. latͦnẽs᷑.
plagianos. fines. cotiquiiereo. ⁊ ꝑ

Expanded text:
nim provincialia desideria, quae Romae tinent. Procufieri debeat. ongruit bono et gravi praesidi curare, ut pacata atque quieta provincia sit quam regit. quod non difficile optinebit, si sollicite agat, ut malis hominibus provincia careat eosque conquirat: nam et sacrilegos latrones plagiarios fures conquirere
Abbreviated transcription (Latin):
te debobet. ¶ S ⁊̃ petrtorsł acredito¬
ñib iueniatur: exceptõne uͣti de¬
bebatur: ħ deouce non debebit. mar¬
ime ꝯiid fuit debitũ qõ natura de¬
bebãtur. quio tñ si expediebat peci-¬
tus añ possor proturoubio de bebit
deducete qd̃ sibi debebatur. ¶ Situt
au suptum ꝙ fecit deducit. ita si face
tus ÷ añ petitam heditatem. post¬
ea uero ⁊ ip̃e p̾do est. ¶ Illd̾ plane
p̾doni imputari non potest. cur
passus÷ deb̾itore liberan ⁊ paupe¬
nores fĩ. ⁊ noneos ꝯuenit cum accõ¬
nem ñ hũit. ¶ Quod aũ possõri
solutum÷ anestituere debeat ui¬
deamus ⁊ sibone fiõĩpossor fuit eul
non: deb̾e restituere placet᷑. ⁊ si qui¬

Expanded text:
e debebit. sed et petitor si a creditoribus conveniatur, exceptione uti debebatur, hoc deducere non debebit: maxime si id fuit debitum, quod natura debebatur. quid tamen si expediebat petitus autem possessor proculdubio debebit deducere quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si faceectus est ante petitam hereditatem: postea uero et ipse praedo est.Illud plane praedoni imputari non potest, cur passus est debitores liberari et pauperiores fieri et non eos conuenit, cum actionem non habuerit.Quod autem possessori solutum est an restituere debeat, uideamus: et si bonae fidei possessor fuit siue non, debere restituere placet,
Abbreviated transcription (Latin):
cipienus m̃mos fec̾ie: tenetur
exuendito. uenditoris ufficit.:
ob euiccõm se obligare. possõm¬
si euicta res nonsit: nicħ d sin
ꝑmutatone uerosi utrũiꝑ preciũ¬

Expanded text:
cipientis fecerit, tenetur ex uendito, uenditori sufficit ob euictionem se obligare possesssi euicta res non sit, nihil debet: in permutatione uero si utrumque pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
uita initium obligõni prebet. a¬
lioqum sires ñdimtradita sit
cõe uenditõe. iduccione mandato.¬
ideo pedi ait᷑ auenanrem dantẽ
nullam trahere permutacõm.¬
gͦ ex aitera parte tradicõne fc̃a: Si
rem accepisse de quaruenit:S i res
contra nobis reddatur conoiccõni
locus est qĩ re non secuta. Iem.

Expanded text:
ita initium obligationi praebet: alioquin si res nondum tradita sit,tione uenditione, conductione, mandato.Ideoque Pedius ait alienam rem dantem nullam contrahere permutationem.Igitur ex altera parte traditione facta si rem accepisse, de qua convenit: sed ut res contra nobis reddatur, condictioni locus est quasi re non secuta. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
crio de estimatoꝓponitup̃
gis dubitatũ cũ res estimatauẽ¬
denda datur utrumexuendito
deor. an ex iducto qĩ opeias ibux¬
meliꝰ itaq uisum÷ hanc a ac̾cõe¬
mine ꝯtractus alicinꝰ ambigẽ.¬
dãn dandam estĩmatoriam pre¬
ocupus uerbis accõi Est n. ne¬
gocium ciuile gestum uuͦ bo¬

Expanded text:
ctio de aestimato proponitur gis dubitatum, cum res aestimata uendenda datur, utrum ex uendito deor, an ex conducto, quasi operas conduxmelius itaque uisum est hanc actionemine contractus alicuius ambigedari, dandam aestimatoriam praescriptis uerbis actionem: est enim negotium ciuile gestum et
Abbreviated transcription (Latin):
geat: raucis agam. ¶ Dño mer¬
cim̃ inmagĩmtiasus si sitinc̃¬
cum uctum nauem ioux̾it an
mertes uehendas locauerit: cim¬
lem accionem in tem eẽdandam
labio ⁊cri. Itemsiqnis preciiex
citur accio. Celsor de or

Expanded text:
geat, paucis agam.Domino mercium in magistrum nauis, si sit incertum, utrum nauem conduxerit an merces uehendas locauerit, ciuilem actionem in factum esse dandam Labeo scribit.Item si quis pretii expcitur actio, 2 Celsus libr
Abbreviated transcription (Latin):
Ius pretorium÷ quos p̾tores intro¬
ourerunt ad inuanoi ux ouplẽdi
⁊ corigendi iuris ciuilis gra pp utili¬
tatem pupplicam. quoo ⁊ honora¬
rium dicttur. ab honore pretoꝵ sie
nominnatum.. Marc

Expanded text:
Ius pretorium est, quod pretores introduxerunt adiuvandi vel supplendi vel corrigendi iuris civilis gratia, propter utilitatem publicam. Quod et honorarium dicitur, ab honore pretorum sic nominatum. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum uno natura ifore om̃s ho¬
mine apellarentur.ture gentium.
uellã. ditrete gentes regna conoita
domimnia distinta. agris ĩmiri po¬
emptones uenoicoes. locacors. duc

Expanded text:
et cum uno naturali nomine homines appellaremur, iure gentium tbella, discretae gentes, regna condita, dominia distincta, agris termini poemptiones uenditiones,
Abbreviated transcription (Latin):
debere. manem .n. obligõm dñnitit.
¶Si mit po intercesuonemsit soi¬
iͣtͣ nerepetere ponit unte prior de¬
bitor actoinrecusat. s cñ releuat᷑
re ei miẜ sicgoluit ut repetere
ñ poilit᷑ ⁊ cum ei młn que re pete
ronpotert si ioluiss accepto tu-¬
lit creditorss militet reus ¶ gmͣ¬

Expanded text:
debere: inanem enim obligationem dimisit. Si mulier post intercessionem sic solverit, ne repetere possit, iuste prior debitor actionem recusat. sed cum relevatur reus, si mulier sic solvit, ut repetere non possit, et cum ei mulieri, quae repetere non poterat, si solvisset, accepto tulit creditor, similiter re
Abbreviated transcription (Latin):
inputa duo reistipilandi fuer̃t
apud aiteꝵ mlr interceisit ei soͣ
nichominꝰ usurum. nr inmito. c̃
non obugate cũ estcũ successent.
demq in talcidia u̾es aueniĩ impx

Expanded text:
puta duo rei stipulandi fuerunt: apud alterum mulier intercessit: ei solinihilo minus usurum, non immerito, cum non obligatae cum effectu successerit: denique in Falcidia hoc aes
Abbreviated transcription (Latin):
in hus que dimmũt restituitur: s
sieum delegauit qui debitoreiꝰ non
fuit. fraus se ꝯsulto fcãuidebr. ⁊ ideo᷑
excepcõ datur. ¶ Quociens pro debi¬
tore intercestit mur̃ daturin eu
p̾stina accio ⁊ o̾iͣ ille prius ille ac-¬
ceptila cõne liberatꝰ ÷ qm̃ młr int̃¬
cessent. ¶Si ꝯuent cum debitore n
ut expͣmissorẽ daret ⁊ accepto ei lat̃¬

Expanded text:
on quae deminuit, restituitur. Sed si eum delegauerit qui debitor eius non fuit, fraus senatus consulto facta uidebitur et ideo exceptio datur. Quotiens pro debitore intercesserit mulier, datur in eum pristina actio, etsi ille prius acceptilatione liberatus sit quam mulier intercesserit. Si conuenerit cum debitore, ut expromissore
Abbreviated transcription (Latin):
usuras michi restituere debeat in¬
deamus. ⁊ labio smbit restituere
eum oportere. ⁊̃ si ħ mandau̾im
qui ꝓturat: ita sumptum ꝙ̃ in
fĩtus pertipiendos fecit deducere
dumexcurrit in p̾dra sumpt̃
fecit. puto hos quo sumptus
reputate eum opoxtere. nii si sa¬
salano. ¶Idem ait. si quid ꝓ¬
curator citra mandatum in uo¬
luptate fecit. ꝑmitrend̾ ei auͣf¬
re quod sñ dampnodñifiat nͥ¬

Expanded text:
usuras mihi restituere debeat, videamus. et Labeo scribit restituere eum oportere, etiamsi hoc mandaverim, qui procurat, ita sumptum, quem in fructus percipiendos fecit, deduceredum excurrit in praedia, sumptum fecit, puto hos quoque sumptus reputare eum oportere, nisi si sasalario.Idem ait, si quid procurator citra mandatum in uoluptatem fecit, permittendum ei auferre, quod sine damno domini
Abbreviated transcription (Latin):
cone interpositaut cumres exegit:
ip̃e exbibeantur. ¶Si omnes exms̃.
oem ꝑtib heredes sint. nec inter eos
ꝯueniat apud quem pocius ee debẽt
sortirieos op aut ex comensuut tũt¬
tragio eligendus amicus apus ꝙ̃
deponantur: ur in edesacra deponi
debent. lp̃.

Expanded text:
tione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heredes sint nec inter eos conueniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu uel suffragio eligendus est amicus, apud quem deponantur: uel in aede sacra deponi debent.
Abbreviated transcription (Latin):
heres emptori non pret ꝙ ñ debitũ
non debitũ
exeg̾̃it n ab eo consequatur qd̾ñ de¬
tifit ħ solũ heredi sufficit eũ eẽ con-¬
dempntatũ siñ dolom. suo ⁊̃ sinra¬
rimie creditor ñ fũit is cui dampira¬
tus ÷ heres. que tñta michi placet.

Expanded text:
es emptori non praestet quod non debitum exegerit, neque ab eo consequatur quod non detiterit, hoc solum heredi sufficit esse eum condemnatum sine dolo malo suo, etiamsi maxime creditor non fuerit is cui condemnatus e
Abbreviated transcription (Latin):
Cum in cõi edificõuicinꝰ nuti nn
ex bac tãdampnatus fuislz ⁊ posse
siinter fuit edtũ ħfiem. Dem. l
agr̃o uecłigam ager anͣ regionibus
diuidi pͥosiit: ÷ uidend̾. mag̃ aũ debr
iudex abstin̾e ũi diuisione. anioqiñ
scri. arbitrum si regionib fundũ
ñuectigãiem diisum duob ad¬
nrõicau̾it posseqͣim duob fundis
suitutem imppnere. ¶ Qui in rẽ. pꝰ

Expanded text:
i aedificio uicinus nuntiauit ex hac causa damnatus fuisset, posse si interfuit aedium hoc fieri. 7 Idem lagro. vectigalis ager an regionibus dividi possit, videndum: magis autem debet iudex abstinere huiusmodi divisione: alioquin scribit arbitrum, si regionibus fundum non vectigalem divisum duobus adiudicaverit, posse quasi in duobus fundis servitutem imponere. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tas hũris. auoqũi si i nouifecis: re¬
tineo s̾uitutem. ¶ Itemsitigni in¬
missi edes tuesuitute debent ⁊ ego
exemero tignũ. ĩtadem̃ amittoiu
meum situ foram̃ unde exceptũ ÷
tignum opturau̾is ⁊ per constitut
tempus ita hius. auoquinsi nich
nouti fefis is: integrum nuis meuin

Expanded text:
tas habueris: alioquin si nihil noui feceris, retineo seruitutem. item si tigni immissi aedes tuae seruitutem debent et ego exemero tignum, ita demum amitto ius meum, si tu foramen, unde exemptum est tignum, obturaueris et per constitutum tempus ita habueris: alioquin si nihil noui feceris