comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nsi aliquomodo noss& nullomͦ illud muta¬
hili certap̃ponere. ut ꝑuenir& adid
at ẽ in ictu trepidantis aspectꝰ. Tunc uͦ
musibilia tua ꝑ ea quȩ facta sunt intellec.¬
ta comspexi. sed aciẽ figere ñ ualui &
repcussa infirmitate redditꝰ solitis. non
metũ ferebã nisi amantẽ memoriã. & qͣsi
olfacta cdesiderantẽ quȩ comedere nondũ
pisse: & querebã uiã cõparandi roboris
ađ ẽt idoneũ ad fruendũ te nec inueniebã
aonec ãplecterer mediatorẽ dĩ & hominũ
erã miscentẽ carni. qm̃ uerbũ caro factũ ẽ
ut infantiȩ nr̃ȩ lactescer& sapientia tua.
ꝑ quã creasti omĩa. Non enĩ tenebã dñm
meũ ihm humilis humilẽ. nec cuiꝰ rei ma.¬
ꝯistra essce eius infirmitas nouerã. Uerbũ
enĩ cuũ ȩterna ueritas superiorib crea¬
turȩ tuȩ partib suꝑeminens subditos erigit
adseipsam. in inferiorib autẽ edificauit sibi

Expanded text:
nisi aliquo modo nosset, nullo modo illud mutanisi aliquo modo nosset, nullo modo illud mutabili certa praeponeret — et peruenit ad id, quod est in ictu trepidantis aspectus. tunc uero inuisibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi, sed aciem figere non eualui et repercussa infirmitate redditus solitis non mecum ferebam nisi amantem memoriam et quasi olefacta desiderantem, quae comedere nondum possem. Et quaerebam uiam conparandi roboris, quod esset idoneum ad fruendum te, nec inueniebam, donec amplecterer mediatorem dei et hominumeram, miscentem carni, quoniam uerbum caro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas noueram. uerbum enim tuum, aeterna ueritas, superioribus creaturae tuae partibus supereminens subditos erigit ad se ipsam, in inferioribus autem aedificauit sibi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ unde approbarẽ pulcritudinẽ corpa
siue celestiũ siue terrestriũ. & qͥd mͥ prets
ess& integre de mutabilib iudicanti &
dicenti. hoc ita ẽẽ deb&. illud non ita. hoc
gͦ querens unde iudicarẽ. cũ ita iudicarẽ.
inuenerã in cõmutabilẽ & uerã ueritati
ȩternitatẽ supra mentẽ meã cõmutabile.
atq ita gradatĩ a corporib ad sentientẽ
ꝑ corpus animã. atq inde ad eius interior
uim cui sensus corporis eacteriora nunti¬
ar&e quousq possunt bestiȩ. atq inderursi
ad ratiocinantẽ potentiã ad quã refert̃¬
ad iuidicandũ qđ sumit᷑ a sensib corporis
ne se quoq in me cõperiens mutabilẽ ereocit
pad intelligentiã suã. & abduxit cogitati¬
one a consuetudine. subtrahens se contradi¬
uentib turbis phantasmatũ ut inuenir&
qlumine asꝑgeret᷑. cũ sine ulla dubitatio.¬
qe elamaroe in cõmutabile p̃ferendũ ẽẽ mu
tabili uncle noss& ipsũ incõmutabile. qd

Expanded text:
enim unde approbarem pulchritudinem corporum, enim unde approbarem pulchritudinem corporum, sive coelestium, sive terrestrium; et quid mihi praesto esset integre de mutabilibus judicanti, et dicenti: Hoc ita esse debet, illud non ita: hoc ergo quaerens unde judicarem, cum ita judicarem, inveneram incommutabilem et veram veritatis aeternitatem, supra mentem meam commutabilem. Atque ita gradatim a corporibus ad sentientem per corpus animam; atque inde ad ejus interiorem vim, cui sensus corporis exteriora annuntiaret; et quousque possunt bestiae: atque inde rursus ad ratiocinantem potentiam ad quam refertur indicandum quod sumitur a sensibus corporis; quae se quoque in me conperiens mutabilem erexit se ad intellegentiam suam et abduxit cogitationem a consuetudine, subtrahens se contradicentibus turbis phantasmatum, ut inueniret, quo lumine aspargeretur, cum sine ulla dubitatione clamarinconmutabile — quod
Abbreviated transcription (Latin):
iniquis. nedũ uipera & uermiculus quȩ bo
creasti apta inferiorib creaturȩ tuȩ par¬
tib qͥb & ipsi iniqui apti sunt quanto dissi¬
miliores sunt tibi. apti autẽ suꝑiorib quat
similiores fiunt tͥ. & quesiui quid essoꝵ
iniqͥtas. & ñ inueni substantiã. sed a sũmi
substantia te dõ detortȩ in infima uolun¬
tatis ꝑuersitatẽ ꝓicientis intima sua
frui dõ meo. sed rapiebar ad te decore tuo
moxq diripiebar abste pondere meo.
& ruebã in ista cũ gemitu. & pondus
hoc consuetudo carn̾alis. Sed mecũ erat
memoria tui. neq ullomͦ dubitabã ẽẽ cui
cohererẽ. sed nondũ me eeᷤ qͥ cohererem.
qm̃ corpus qd̃ corrũpit᷑ aggrauat animã¬
& deprimit terrena in habitatio sensũ
multa cogitantẽ. Eramq certissimꝰ qd̃ inu¬
sibilia tua a constitutione mundi ꝑ ea quȩ
facta sunt intellecta conspiciunt᷑. sẽpiti¬
na quoq uirtꝰ & diuinitas tua. Querens

Expanded text:
iniquis, nedum uipera et uermiculus, quae bona iniquis, nedum uipera et uermiculus, quae bona creasti, apta inferioribus creaturae tuae partibus, quibus et ipsi iniqui apti sunt, quanto dissimilisimiliores fiunt tibi. Et quaesivi quid esset iniquitas, et non inveni substantiam: sed a summa substantia, te Deo, detortae in infima voluntatis perversitatem, projicientis intima sua frui Deo meo, sed rapiebar ad te decore tuo; moxque deripiebar abs te pondere meo, et ruebam in ista cum gemitu: et pondus hoc, consuetudo carnalis. Sed mecum erat memoria tui, neque ullo modo dubitabam esse cui cohaererem, sed nondum esse me qui cohaererem: quoniam corpus quod corrumpitet deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Eramque certissimus quod invisibilia tua, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus et divinitas tua . Quaerens
Abbreviated transcription (Latin):
te. & eũ collocauerat in corde suo. & facta
erat rursus tẽplũ idoli sui ab ominandũ tͥ.
Sed postea quã fouisti caput nescientis & clau¬
sisti oculos meos ne uiderent uanitatẽ. ces¬
sau de me paululũ. & consopita ẽ insania mea.
& euigilaui in te &e uidi te infinitũ alit̾. &¬
uisus iste ñ a carne trahebat᷑. & respexi alia.
& uidi tͥ debere quia sunt & in te cuncta fi¬
nita sed alit̾ non quasi in loco. Sed qͥa tu es
om̃itenens manuueritate. & omĩa uera
sunt in quantũ sunt: nec qͥcquã ẽ falsitas. nͥ
cũ putat᷑ eẽ qđ ñ ẽ. & uidi qͥa non solũ locis sua
queq suis conueniunt. sed etiã tẽporib. &
qa tu qͥ solus eternus es non post innumera.¬
bilia spatia tẽpoꝵ cepisti operari. qͥa omĩa
spatia tẽpoꝵ & quȩ preterierunt & quȩ prete.¬
ribunt. nec abirent nec uenirent nisi te
qͥ sano suauis ẽ. & oculis egris odiosa lua
quȩ puris amabilis ẽ. & iustitia  displicet

Expanded text:
te et eum collocauerat in corde suo et facta te et eum collocauerat in corde suo et facta erat rursus templum idoli sui abominandum tibi. sed posteaquam fouisti caput nescientis et clausisti oculos meos, ne uiderent uanitatem, cessaui de me paululum, et consopita est insania mea; et euigilaui in te et uidi te infinitum aliter, et uisus iste non a carne trahebatur. Et respexi alia et uidi tibi debere quia sunt et in te cuncta finita, sed aliter, non quasi in loco, sed quia tu es omnitenens manu ueritate, et omnia uera sunt, in quantum sunt, nec quicquam est falsitas, nisi cum putatur esse quod non est. et uidi, quia non solum locis sua quaeque suis conueniunt sed etiam temporibus et quia tu, qui solus aeternus es, non post innumerabilia spatia temporum coepisti operari, quia omnia spatia temporum, quae praeterierunt et quae praeteribunt, nec abirent nec uenirent nisi te is, qui sano suauis est, et oculis aegris odiosa lux, quae puris amabilis. et iustitia tua displicet
Abbreviated transcription (Latin):
pecora. reptilia & uolatilia pennata. reges
terrȩ & om̃s popłi. principes & om̃s nudices
terrȩ. iuuenes & uirgines. senes cũ iuniorib
laudant nomen tuũ. Cũ uͦ etiã de celis te lau¬
dant. laudent te ds̃ nr̃ in excelsis om̃s angłi
tui. om̃s uirtutes tuȩ. sol & luna. om̃s stellȩ
& lumen: cęli celoꝵ & aquȩ quȩ suꝑ celoᷤᷤ sunt
laudent nom̃ tuũ. Non iã desiderabã meli¬
ora. qͥa omĩa cogitabã. & meliora quidẽ
suꝑiora quã inferiora. sed meliora omĩa
quã sola superiora iudicio saniore pendebã.
Non ẽ sanitas eis qͥb displic& aliquid crea¬
turȩ tuȩ. sicut mihi non erat cũ displice¬
rent multa quȩ fecisti. & quia non audebat
anima mea ut ei displicer & ds m̃s. nolebat
esse tuũ. quicquid ei displicebat. & inde
ierat in opinionẽ duarũ substantiarũ. &
non requiescebat : & aliena loquebat᷑. &
inde rediens. fecerat sibi dm̃ ꝑ infinita
spatia locoꝵ om̃ium. & eũ putauerat. e̾e

Expanded text:
eges terrae et omnes populi, principes et omnes judices terrae; juvenes et virgines, seniores cum junioribus laudant nomen tuum. Cum vero etiam de coelis te laudent, laudent te, Deus noster, in excelsis omnes Angeli tui, omnes virtutes tuae, sol et luna, omnes stellae et lumen, coeli coellaudent nomen tuum: non iam desiderabam meliora, quia omnia cogitabam, et meliora quidem superiora quam inferiora, sed meliora omnia quam sola superiora indicio saniore pendebam. Non est sanitas eis, quibus displicet aliquid creaturae tuae, sicut mihi non erat, cum displicerent multa, quae fecisti. et quia non audebat anima mea, ut ei displiceret deus meus, nolebat esse tuum quidquid ei displicebat. et inde ierat in opinionem duarum substantiarum et non requiescebat et aliena loquebatur. et inde rediens fecerat sibi deum per infinita spatia locorum omnium et eum putauerat esse
Abbreviated transcription (Latin):
quã terrã dicimus habentẽ cȩlũ suũ nubi¬
losũ atq uentosũ. congruũ sibi. Q absit iã ut
dicerẽ non e̾e nisi ista. quia & si sola ista cer¬
nerẽ. desiderarẽ qͥdẽ meliora. Sed iã etiã de
solis istis laudare te deberẽ. qm̃ laudandũ¬
ĩ te ostendunt de terra. dracones & om̃s abẏssi.
ignis. grando. nia. glacies. sp̃s tẽpestatis. quȩ
faciunt uerbũ tuũ. montes & om̃s colles. ligna

Expanded text:
quam terram dicimus, habentem caelum suum nubiquam terram dicimus, habentem caelum suum nubilosum atque uentosum congruum sibi. et absit, ut dicerem iam: "non essent ista", quia etsi sola ista cernerem, desiderarem quidem meliora, sed iam etiam de solis istis laudare te deberem, quoniam laudandum te ostendunt de terra dracones et omnes abyssi, ignis, grajado, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt uerbum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
amisso facta meliora: Ergo si om̃i bono pͥua¬
bunt᷑. om̃ino nulla erunt᷑. Ergo quã dui sunt
bona sunt. Ergo quecũq sunt bonasunt.
Malũq illud quod querebã unde ess& ñ est
substantia. qͥa si substantia ess&e. bonũ ess&e.
Aut enĩ ess& incorruptibilis substantia mag
nũ utiq bonũ. aut substantia corruptibilis
Itaq uidi & manifestatũ ẽ mͥ qͥa omĩa bona
tu fecisti. & ꝓrsus nullȩ substantiȩ sunt
quas tunon fecisti. & quia ñ equalia omia feci¬
sti Et ideo sunt omĩa: quia singła bona sunt
non solũ tibi sed nec uniuersȩ creaturȩ
tuȩ : quia extra te non ẽ aliquid qđ irrũpat.
& corrũpat ordinẽ quẽ imposuisti ei. In
partib autẽ eius quedã quibdã qͥa ñ conue¬
niunt. mala putant᷑. & eadẽ ipsa conueni¬
unt aliis ce bona sunt. & in sem&e ipsis bona
sunt. Q omĩa hȩc quȩ sibimoꝵ inuicẽ ñ conue¬
niunt. conueniunt inferiori parti rerũ

Expanded text:
amisso facta meliora? ergo si omni bono priuaamisso facta meliora? ergo si omni bono priuabuntnr, omnino nulla erunt: ergo quamdiu sunt, bona sunt. ergo quaecumque sunt, bona sunt, malumque illud, quod quaerebam unde esset, non est substantia, quia, si substantia esset, bonum esset. aut enicorruptibilis itaque uidi et manifestatum est mihi, quia omnia bona tu fecisti et prorsus nullae substantiae sunt, quas tu non fecisti. et quoniam non aequalia omnia fecisti, ideo sunt omnia, quia singula bona sunt um, non solum tibi sed nec uniuersae creaturae tuae, quia extra non est aliquid, quod inrumpat et corrumpat ordinem, quem inposuisti ei. in partibus autem eius quaedam quibusdam quia non conueniunt, mala putantur; et eadem ipsa non conueniunt aliis et bona sunt et in semet ipsis bona sunt. et omnia haec, quae sibimet inuicem non conueniunt, conueniunt inferiori parti rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino ñ e̾e. Esse quidẽ. qm̃ abs te sunt. ñ
et autẽ. qm̃ id qd es non sunt. Id enĩ uere
e. qđ in cõmutabilit̾ manoe. Mihi autẽ in he.¬
rere dõ bonũ ẽ: quia si non manebo in illo.
nec in me potero. Ille autẽ in se manens
non eges. & manifestatũ ẽ mihi. qm̃ bona¬
sunt qͦuȩ corrũpunt᷑. Quȩ neq si sũma bona
essent: ñeq nͥ bona essent corrũpi possent.
qͥ si sũma bona essent incorruptibilia e̾e̾nt
si autẽ nulla bona e̾e̾nt qͥd in eis corrũperet᷑
ñ esse. Noc& enĩ corruptio. & nisi bonum
minuer&. ñ nocer&. Aut gͥ nichil noc& cor¬
ruptio qd fieri ñ potest. aut qđ certissimũ ẽ.
omĩa quȩ corrũpunt᷑ pͥuant᷑ bono. Si autẽ
om̃i bono priuabunt᷑. om̃ino ñ erunt. Si enĩ
erunt & corrũpi iã non poterunt. meliora
erunt: quia incorruptibilit̾ ꝑmanebunt.
& qͥd monstruosius. quã ea dicere om̃i bono

Expanded text:
omnino non esse: esse quidem, quoniam abs te sunt, non omnino non esse: esse quidem, quoniam abs te sunt, non esse autem, quoniam id quod es non sunt. id enim uere est, quod inconrautabiliter manet. mihi autem inhaerere deo bonum est, quia, si non manebo in illo, nec in me potero. ille autem in se manens non eges. Et manifestatum esunt quae corrumpuntur, quae neque si summa bona essent, neque nisi bona essent, corrumpi possent: quia si summa bona essent, incorruptibilia essent; si autem nulla bona essent, quod in eis corrumperetur non esset. Nocet enim corruptio, et nisi bonum minueret, non noceret. Aut igitur nihil nocet corruptio, quod fieri non potest, aut, quod certissimum est, omnia, quae corrumpuntur, priuantur bono. si autem omni bono priuabuntur, omnino non erunt. si enim erunt et corrumpi iam non poterunt, meliora erunt, quia incorruptibiliter permanebunt. et quid monstrosius quam ea dicere omni bono
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui tu assũpsisti me. ut uiderẽ ẽẽ qđ
uiderẽ. & nondũ me esse qͥ uiderẽ. Q̾
reuerberasti infirmitatẽ aspectꝰ mei.
radians in me uehement̃. & contremui
horrore & amore. & inueni longe me e̾e
a te in regione dissimilitudinis. tanquã
audirẽ uõcẽ tuã de excelso. Cibus sũ gran¬
diũ. cresce. & manducabis me. Nec tͦu me
in te mutabis sicut cibũ carnis tuȩ. sed
tu mutaberis in me. Q cognoui qm̃ ꝓpter
miquitatẽ erudisti hominẽ. & tabescere
fecisti sicut araneã animã meã. Ꝙ dixxi.
Nũquid nihil ẽ ueritas. qm̃ neq ꝑ finita neq
ꝑinfinita locoꝵ spatia diffusa ẽ: & cla¬
masti de longinquo. Immo uͦ ego sũ qͥ sũ.
& audiui sicut auditur in corde̾. & ñ erat
yrsus unde dubitarẽ. faciliusq dubitarem
uiuere me quã non e̾e̾ ueritatẽ. quȩ ꝑ ea quȩ
facta sunt intellecta conspicit᷑. & inspeaci
cetera infra te. & uidi nec om̃ino e̾ẽ. nec

Expanded text:
cognoui, tu assumsisti me, uf uiderem esse, quod cognoui, tu assumsisti me, uf uiderem esse, quod uiderem, et nondum me esse, qui uiderem. et reuerberasti infirmitatem aspectus mei radians in me uehementer, et contremui amore et horrore: et inueni longe me esse a te in regione dissimilitudinis, tamquam audirem uocem tuam de excelso: "cibus sum grandium: cresce et manducabis me. nec tu me in te mutabis sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me." et cognoui, quoniam pro iniquitate efecisti, velut aranea animam eius."numquid nihil est ueritas, quoniam neque per finita neque per infinita locorum spatia diffusa est?" et clamasti de longinquo: ego sum qui sum. et audiui, sicut auditur in corde, et non erat prorsus, unde dubitarem faciliusque dubitarem uiuere me quam non esse. ueritatem, quae per ea, quae facta sunt, intellecta conspicitur. Et inspexi cetera infra te et uidi nec omnino esse nee
Abbreviated transcription (Latin):
ciũi. & coluerunt & seruierunt creaturi¬
io potius quã creatori. & inde ad monitꝰ redis
ad mem& ipsũ intraui in intima mea duce
te: & potui qm̃ factꝰ es adiutor m̃s. Intrais
& uidi qualicũq oculo animȩ meȩ sup̃ eunde
oculũ animȩ meȩ. supͣ mentẽ meã lucẽ dñ¬
incõmutabilẽ. ñ hanc uulgarẽ & conspicuam
om̃i carni. nec quasi e& eodẽ genere grand
erat. tanquã si ista multo multoq clarius
clarescer&. totũq occupar& magnitudine
Non hoc illa erat. sed aluid. aliud ualde ab
istis om̃ib. Nec ita erat supra mentẽ mea
sicut oleũ suꝑ aquã nec sicut celũ suꝑ terri
sed superior. quia ipsa fecit me & ego inferi¬
or quia factꝰ sũ ab ea. Qui nouit ueritatẽ.
nouit eã. & qui nouit eã. nouit ȩt̾nitatẽ.
Caritas nouit eã. O ȩterna ueritas. & ue¬
ra caritas. & cara ȩternitas. Tues ds̃ m̃s.
tibi suspiro die ac nocte. & cũ te primũ

Expanded text:
cium et coluerunt et seruierunt creaturcium et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. Et inde admonitus redire ad memet ipsum intrani in intima mea duce te et potui, quoniam factus es adiutor meus. intraui et uidi qualicumque oculo animae meae supra eundem oculum animae meae, supra mentem meam lucem inconmutabilem, non hanc uulgarem et conspicuam omni carni nec quasi ex eodem genere grandior erat, tamquam si ista multo multoque clarius claresceret totumque occuparet magnitudine. non hoc illa erat, sed aliud, aliud ualde ab istis omnibus. nec ita erat supra mentem meam, sicut oleum super aquam nec sicut caelum super terram, sed superior, quia ipsa fecit me, et ego inferior, quia factus ab ea. qui nouit ueritatem, nouit eam, et qui nouit eam, nouit aeternitatem. caritas nouit eam. o aeterna ueritas et uera caritas et cara aeternitas! tu es deus meus, tibi suspiro die ac nocte. et cum te primum
Abbreviated transcription (Latin):
in cogitationib suis & obscurat᷑ insipiens
cor eoꝵ. dicentes se esse sapientes stulti fac¬
ti sunt. & ideo legebã ibi etiã immutati
głam incorruptionis tuȩ in idola & ua¬
ria simulacra in similitudinẽ imagiur
corruptibilis hominis & uolucrũ & qua¬
drupedũ & serpentiũ. uidelic& egiptus
cibũ quo esau ꝑdidit pͥmogenita sua. qm̃
caput quadrupedis ꝓ te honorauit popł
pͥmogenitꝰ conuersus corde in egiptũ. &
curuans imaginẽ tuã animã suã ante
imaginẽ uituli manducantis fenũ. Inuen
hec ibi. & non manducaui. Placuit enĩtͥ
dñe auferre obꝓbriũ diminutionis aͥ
ia cob. ut maior seruir& minori. & uocs
gentes in hereditatẽ tuã. & ego ad te ue¬
nerã ex gentib. & intendi in aurũ qđ ab
egipto uoluisti ut auferr& popłs tuus. qm
tuũ erat ubicũq erat. & diocisti athenien
& utiq inde erant illi libri. & ñ attendi
in idola egiptioꝵ qͥb de auro tuo ministrala
qͥ transmutauerunt ueritatẽ dĩ in menda¬

Expanded text:
in cogitationibus suis et obscuratur insipiens cor eorum; dicentes se esse sapientes stulti fiunt. Et ideo legebam ibi etiam inmutatam gloriam incorruptionis tuae in idola et uaria simulacra, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium, uidelicet Aegyptium cibum, quo Esau perdidit primogenita sua, quoniam caput quadrupedis pro te honorauit populus primogenitus, conuersus corde in Aegyptum et curuans imaginem tuam, animam suam, ante imaginem uituli manducantis foenum. inueni haec ibi et non manducaui. placuit enim tibi, domine, auferre opprobrium diminutionis ab lacob, ut maior seruiret minori, et uocasti gentes in hereditatem tuam. et ego ad te ueneram ex gentibus et intendi in aurum, quod ab Aegypto uoluisti ut auferret populus tuus, quoniam tuum erat, ubicumque erat. et dixisti Athenienset utique inde erant illi libri. et non adtendi in idola Aegyptiorum, quibus de auro tuo ministrabant, qui transmutauerunt ueritatem dei in menda
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ patris: non habent illi libri. Qđ enĩ an¬
te omĩa tẽpora & supra omĩa tẽpora incõ¬
mutabiliter man&e unigenitꝰ filius tuus
coȩternus tibi. & quia de plenitudine eiꝰ
accipiunt animȩ ut beatȩ sint. & qͥa par¬
ticipatione manentis in se sapientiȩ re¬
nouant᷑ ut sapientes sint. ẽ ibi. Qd̃ autẽ¬
tuo unico non peꝑcisti. sed ꝓ nobis om̃ib
hec a sapientib & reuelasti ea paruulis
ut uenirent ad eũ laborantes & onerati
ut reficera eos. qmͣ mitis ẽ & humilis
corde & dirigit mites in iudicio. & clocoe
mansuetos uias suas. uidens humilitatẽ
nr̃am & laborẽ nr̃m. & dimittens omĩa
peccata nr̃a. Qui autẽ coturno tanquam
doctrinȩ sublimioris elati ñ audiunt
dicentẽ. discite a me qm̃ mitis sũ & humiliᷤ
corde & inuenietis requiẽ animab ur̃is.
& si cognoscunt dm̃ non sicut dm̃ glorifi

Expanded text:
Dei Patris , » non habent illi libri: Quod enim ante omnia tempora, et super omnia tempora incommutabiliter manet unigenitus Filius tuus coaeternus tibi, et quia de plenitudine ejus accipiunt animae, ut beatae sint, et quia participatione manentis in se sapientiae renovantur ut sapientes sint, est ibi. Quod autetuo unico non pepercisti, sed pro nobis impiis haec a sapientibus et reuelasti ea paruulis, ut uenirent ad eum laborantes et onerati et reficeret eos, quoniam mitis est et humilis corde, et dirigit mites in indicio et docet mansuetos uias suas uidens humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittens omnia peccata nostra. qui autem cothurno tamquam doctrinae sublimioris elati non audiunt dicentem: disciteame, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, etsi cogno
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ñ receperunt quot quot autẽ recepert̃
eũ dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri creden¬
tib in nomine eus: non ibi legi. Itẽ legi ibi
quia ds̃ uerbũ non eoc cartie. non ex sanguine.
non ex uoluntate uiri neq ex uoluntate carnis.
sed ex cdõ natus ẽ. Sed quia uerbũ caro fact᷑ũ
ẽ. & habitauit in nobis. non ibi legi. Inclagaui
quippe in illis litteris uarie dictũ & multis
modis qđ sit filius in forma patris. ñ rapi
nã arbitratꝰ ẽẽ equalis dõ. qͥa naturaliter
idipsũ est. Sed quia sem& ipsũ exinaniuit
formã serui accipiens in similitudinẽ ho¬
minũ factꝰ & habitu inuentꝰ ut homo. hu

Expanded text:
ceperunt, quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri credentibus in nomine eius, non ibi legi. Item legi ibi, quia uerbum, deus, non ex carne, non ex san-\' guine neque ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis, sed ex deo natus est; sed quia uerbum caro factus est et habitauit in nobis, non ibi legi. indagaui quippe in illis litteris uarie dictum et in multis modis, quod sinam arbitratus esse coaequalis Deo, quia naturaliter idipsum est. Sed quia « semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus et habi
Abbreviated transcription (Latin):
aut quã plac&e alterã uerã. ut siue nobis
hoc qđ etiã illi homini tuo. siue aliud exx eo¬
rũdẽ uerboꝵ occasione patefacias. tu tam̃
pascas. ñ error illudat. Ecce dñe ds̃ m̃s quã
multa de paucis uerbis. quã multa oro tescrip.¬
simꝰ. Quȩ nr̃ȩ uires. quȩ tẽpora om̃ib libris
tus ad istũ modũ sufficient : Sine me itaq
breuius in eis confiteri tͥ. & eligere unũ aliqͥd
qđ tu inspiraueris certũ. uerũ & bonũ. etiãsi
multa occurrerint ubi multa occurrere po
tuerint ea fide confessionis meȩ. ut si hoc di¬
xero qd sensit minist᷑ tuus recte atq opti¬
me. id enĩ conari me oport&. Qd si asse¬
ueritas tua dicere uoluerit: quȩ illi quoq
dixcit quod uoluit.¬

Expanded text:
aut quam placet alteram ueram, ut, siue nobis aut quam placet alteram ueram, ut, siue nobis hoc quod etiam illi homini tuo siue aliud ex eorundem uerborum occasione patefacias, tu tamen pascas, non error inludat. ecce, domine deus meus, quam multa de paucis uerbis, quam multa, oro te, scripsimus! quae nostrae uires, quae tempora omnibus libris tuis ad istum modum sufficient? sine me itaque breuius in eis confiteri tibi et eligere unum aliquid quod tu inspiraueris uerum, certum et bonum, etiamsi multa occterunt; ea fide confessionis meae, ut si hoc dixero quod sensit minister tuus, recte atque optime; id enim conari me oportet: quod si asse verba Veritas tua dicere voluerit, quae illi quoque dixit quod voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad culmen auctoritatis aliquid scriberẽ.
sic mallẽ scribere. ut qđ ueri qͥsq de his reb
capere poss&. mea uerba resonarent. quã
ut unã uerã sententiã ad hoc aꝑtius pone¬
rẽ ut excluderẽ ceteras. quarũ falsitas me
ñ poss& offendere. Holo itaq ds̃ m̃s tam
p̃ceps eẽ. ut hoc illũ uirũ de te meruisse ñ
credã. Sensit ille om̃ino in his uerbiᷤᷤ atq co¬
gitauit cũ ea scriber&. quicqͥd hic ueripo¬
tuimꝰ inuenire : & quicquid nͦ potuimꝰ aut ñ¬
dũ possumꝰ. & tam̃ in eis inueniri potest. Po¬
stremo dñe qui ds̃ es. & ñ caro & sanguis. siqͥd
homo minꝰ uidit: nũqͥd & sp̃m tuũ bonũ qͥ
decluc& me in terrã rectã latere potuit
quicqͥd erat in eis uerbis tuis ipse reuelaturꝰ
legentib posteris. etiã si ille ꝑ quẽ dicta sunt
unã fortassis ex multis ueris sententiã cogi
teris eoccelsior. Nobis autẽ aut ip̃sã demonstra

Expanded text:
ad culmen auctoritatis aliquid scriberem, ad culmen auctoritatis aliquid scriberem, sic mallem scribere, ut quod ueri quisque de his rebus capere posset, mea uerba resonarent, quam ut unam ueram sententiam ad hoc apertius ponerem, ut excluderem ceteras, quarum falsitas me non posset offendere. nolo itaque, deus meus, tam praeceps esse, ut hoc illum uirum de te meruisse non credam. sensit ille omnino in his uerbis atque cogitauit, cum ea scriberet, quidquid hic ueri potuimus inuenire et quidquid nos non potuimus aut nondum potuimus et tamen in eis inueniri potest. Postremo, domine, qui deus es et non caro et sanguis, si quid homo minus uidit, numquid et spiritum tuum bonum, qui deducet me in terra recta, latere potuit, quidquid eras in eis uerbis tu ipse reuelaturus legentibus posteris, etiamsi ille, per quem dicta sunt, unam fortassis ex multis ueris sententiam cogitteris excelsior, nobis autem, domine, aut ipsam demonstras
Abbreviated transcription (Latin):
sitͥ non confiteor. nescio. Et scio tam̃ illas
ueras ẽẽ sententias exceptis carnalib de
quib quantũ exxistimaui locutꝰ sũ. quos tam̃
bonȩ spei paruulos hȩc uerba libri tui non
territant. alta humilit̃ & pauca copiose.
Sed om̃s quosin eis uerbis uera cernere ac
dicere fateor. diligamꝰ nos inuicẽ. parit̾q
diligamꝰ te dm̃ nr̃m fontẽ ueritatis. si non
uana sed ipsã sitimꝰ. Cundẽq famulũ tuũ
scripturȩ huius dispensatorẽ spũ tuo ple¬
nũ ita honoremꝰ. ut hoc eũ te reuelante
cũ hec scriber& attendisse credamꝰ. qđ in eis
maxime & luce ueritatis & fruge ut ilitatis
excellit. Ita cũ alius dixerit hoc sensit. qđ
ego. & alius immo illud qđ ego: religiosins
me arbitror dicere cur ñ utrũq potius si
quẽ ds̃ unus sacras litteras uera  diuersa
uisuris multoꝵ sensib tẽperauit : Ego certe
qđ intrepidus de meo corde ꝓnuntio. si

Expanded text:
si tibi non confiteor, nescio et scio tamen illas si tibi non confiteor, nescio et scio tamen illas ueras esse sententias exceptis carnalibus, de quibus quantum existimaui locutus sum. quos tamen bonae spei paruulos haec uerba libri tui non territant alta humiliter et pauca copiose; sed omnes, quos in eis uerbis uera cernere ac dicere fateor, diligamus nos inuicem pariterque diligamus te, deum nostrum, fontem ueritatis, si non uana, sed ipsam sitimus, eundemque famulum tuum, scripturae huius dispensatorem, spiritu tuo plenum, ita honoremus, ut hoc eum te reuelante, cum haec scriberet, adtendisse credamus, quod in eis maxime et luce ueritatis et fruge utilitatis excellit. Ita cum ego, et alius, imo illud quod ego, religiosius me arbitror dicere, cur non utrumque potius, si quem Deus unus sacras luisuris multorum sensibus temperauit? ego certe, quod intrepidus de meo corde pronuntio, si
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã speciosus sonus. Sed prior ẽ ori¬
gine. quia ñ cantꝰ format᷑ ut sonus sit. sed
sonꝰ format᷑ ut cantꝰ sit. Hoc excemplo qͥ
potest intelligat materiã rerũ pͥmo fac¬
tã & appellatã celũ & terrã. quia inde
facta sunt celũ & terra. Nec tẽpore pͥmo
factã. quia formȩ rerũ exer unt tẽpora:
illa autẽ erat informis. iãq in tẽporibus
simul animaduertit᷑. Nec tam̃ de illa nar¬
rari aliqͥd potest. nͥ uelut tẽpore pͥor sit.
cũ pendat᷑ extremior. quia ꝓfecto meli¬
ora sunt formata quã informia. & prete¬
ditur ȩternitate creatoris. ut esset de
nihilo. unde aliquid faceret. In hac diuersi¬
tate sententiarũ uerarũ concordiã pa¬
nat ipsa ueritas. Ꝙ ds̃ nr̃ misereat᷑ nr̃i.
ut legitime lege utam̃ precepti fine. pura
caritate. Ac ꝑ hoc siquis querit eoc me qͥd
hoꝵ moẏses ille tuus famulus senserit.
non sunt hi sermones confessionũ mearũ.

Expanded text:
uerum etiam speciosus sonus. sed prior est oriuerum etiam speciosus sonus. sed prior est origine, quia non cantus formatur, ut sonus sit, sed sonus formatur, ut cantus sit. hoc exemplo qui potest intellegat materiam rerum primo factam et appellatam caelum et terram, quia inde facta sunt caelum et terra, nec tempore primo factam, quia formae rerum exserunt tempora, illa autem erat informis iamque in temporibus simul animaduertitur, nec tamen de illa narrari aliquid potest, nisi uelut tempore prior sit, cum pendatur extremior, quia profecto meliora sunt formata quam informia, et praecedatnr aeternitate creatoris, ut esset de nihilo, unde aliquid fieret. In hac diuersitate sententiarum uerarum concordiam pariat ipsa ueritas, et deus noster misereatur nostri, ut legitime lege utamur, praecepti fine, pura caritate. ac per hoc, si quis quaerit ex me, quid horum Moyses, tuus ille famulus, senserit, non sunt hi sermones confessionum mearum.
Abbreviated transcription (Latin):
cantu. & eos posteriore tẽpore in formã
cantici coaptamꝰ aut fingimꝰ. sicut ligna
quib archa uł argentũ quo uasculũ fabri¬
cat᷑. Tales quippe materiȩ tẽpore etiam
p̃cedunt formas rerũ quȩ fiunt ex eis.
At in cantu ñ ita ẽ. Cũ enĩ cantat᷑ auditur
sonꝰ eiꝰ ñ pͥus informit̃ sonat: & deuide
format᷑ in cantũ. Qd enĩ pͥmo utcũq sonueri
p̃terit. nec e& eo quicquã repperies qđ resih
tũ arte cõponas. & ideo cantꝰ in sonos ũertit᷑.
qui sonus eiꝰ materies est. Idẽm qͥppe for¬
mat᷑ ut cantꝰ sit. & ideo sicut dicebã pͥor
materies sonandi quã forma cantandi. non
ꝑ faciendi potentiã. pͥor. Neq enĩ sonus ẽ
cantandi artife& sed cantant̃i animȩ sub¬
iac& ex corpore. de quo cantũ faciat. Nec
tepore prior. simul enĩ cũ cantu edit᷑. Nec
prior electione. non enĩ potior sonꝰ ꝙͣ can¬
tus: quandoquidẽ cantus. ẽ. non tantũ sonꝰ.

Expanded text:
cantu et eos posteriore tempore in formam cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus arca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales quippe materiae tempore etiam praecedunt formas rerum, quae fiunt ex eis. at in cantu non ita est. cum enim cantatur, auditur sonus eius, non prius informiter sonat et deinde formatur in cantum. quod enim primo utcumque sonuerit, praeterit, netum arte componas; et ideo cantus in sono suo uertitur, qui sonus eius materies eius est. idem quippe formatur ut cantus sit, et ideo, sicut dicebam, prior materies sonandi quam per faciendi potentiam prior; neque enim sonus est cantandi artifex, sed cantanti animae subiacet ex corpore, de quo cantum faciat; nec tempore prior: simul enim cum cantu editur; nec prior electione: non enim potior sonus quam cantus, quandoquidem cantus est non tantum sonus
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ est idoneus discernere qͥd̃ p̃cedat ȩtern¬
tate. qͥd tẽpore. qͥd electione. qͥd origine.
Eternitate sicut ds̃ omĩa. tẽpore sicut flos
fructũ: electione sicut fructꝰ florẽ. origine.
sicut sonus cantũ. In his quatuor pͥmũ & ul¬
timũ quȩ cõmemoraui difficilliie intelli¬
gunt᷑. duo media facillime. Hãq rara ui¬
sio ẽ. & nimis ardua conspicere dñe ȩter¬
nitatẽ tuã. incõmutabilit̾ mutabilia facien¬
tẽ. ac ꝑ hoc priorẽ. Quis deinde sic acuto
cernat animo. ut sine labore magno dino¬
scere ualeat quomͦ sit prior sonꝰ quã cantꝰ.
Ideo qͥa cantꝰ ẽ formatꝰ sonus. & ẽẽ utiq ali¬
qͥd ñ formatũ potest : formari autẽ qđ ñ
ẽ non potest:. sic ẽ prior materies quã id qđ
ex ea fit. Non ideo prior qͥa ipsa efficit.
cũ potius fiat. nec pͥor int̾uallo tẽporis: neq
enĩ pͥore tẽpore sonos edimꝰ informes sine

Expanded text:
modo est idoneus discernere, quid praecedat aeternmodo est idoneus discernere, quid praecedat aeternitate, quid tempore, quid electione, quid origine: aeternitate, sicut deus omnia; tempore, sicut flos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in his quattuor primum et ultimum, quae conmemoraui, difficillime intelleguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua conspicere, domine, aeternitatem tuam inconmutabiliter mutabilia facientem ac per hoc priorem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem quod non est non potest? sic est prior materies quam id, quod ex ea fit, non ideo prior, quia ipsa efficit, cum potius fiat, nec prior interuallo temporis. neque enim priore tempore sonos edimus informes sine
Abbreviated transcription (Latin):
alius tantũ unde sensibił moles ista corꝑ ea.
sinu grandi continens ꝑspicuas prõptasque
naturas. Hec illi uno mͦ qͥiã dispositas dige¬
stasq creaturas celũ & terrã uocari hoc lo¬
co creclunt. sed alius in uisibilẽ atq uisibilẽ.
alius aã ẽ.  solã usibilẽ in qua luminosum
celũ. sicut suspicimꝰ. & terrã caliginosam.
queq in eis sunt. At ille quiñ alit̃ accipit in
prucipio fecit quã si diceret᷑ primo fecit. ñ
hab&e quom̃ ueracit̾ intelligat celũ & terrã
nͥ materiã celi & terrȩ intelligat uidelic&
uniuerse idest intelligibilis corporalisq cre
aturȩ. Si enĩ iã formatã uelit uniuersã. rec¬
te ab eo queri poterit. si hoc pͥmo fecit ds̃.
qͥd fecerit deinceps & post uniuersitatẽ
ñ inueni&. ac ꝑ hoc audi& inuitꝰ. quomͦ
illud pͥmo. si postea nihil. Cũ uͦ licit pͥmo
informẽ. deinde formatã: ñ ẽ absurdũ si

Expanded text:
alius tantum, unde sensibilis moles ista corporea alius tantum, unde sensibilis moles ista corporea sinu grandi continens perspicuas promptasque naturas. nec illi uno modo, qui iam dispositas digestasque creaturas caelum et terram uocari hoc loco credunt, sed alius inuisibilem atque uisibilem, alius solam uisibilem, in qua luminosum caelum suspicimus et terram caliginosam quaeque in eis sunt. At ille, qui non aliter accipit: in principio fecit, quam si diceretur: primo fecit, non habet quomodo ueraciter intellegat caelum et terram, nisi materiam caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersae, id est intellegibilis corporalisque aturae. si enim iam formatam uelit uniuersam, recte ab eo quaeri poterit, si hoc primo fecit deus, quid fecerit deinceps, et post uniuersitatem non inueniet ac per hoc audiet inuitus: "quomodo illud primo, si postea nihil?" cum uero dicit primo informem, deinde formatam, non est absurdus, si
Abbreviated transcription (Latin):
dent in luce ueritatis tuȩ. qͣntulũ hinc ua-¬
lent. & alius eoꝵ intendit in id qđ dictũ ẽ. in
principio fecit ds: & nemnunit sapientiam
principiũ. quia & loqͥt᷑ ipsa nobis. Alius itidẽ
intendit in eadẽ uerba. & principiũ intelli¬
git exordiũ rerũ conditarũ. & sic accipit
in pͥncipio fecit: acsi diceret᷑ primo fecit.
Atq in eis qͥ intelligunt in pͥncipio qđ in sapi.¬
entia fecisti cęlũ & terrã alius eoꝵ ipsũ cȩ¬
lũ & terrã. creabilẽ materiẽ cęli & terrȩ sic
esse credit cognominatã. alius iã formatas
distinctasq naturas. alius unã formatã eandẽq
spũalẽ celi nomine. aliã informẽ corporalis
materiȩ terrȩ nomine. Qui autẽ intelligunt
in nominib cęli & terrȩ adhuc informem
materiã de qua formaret᷑ cȩlũ & terra. nec
ipsi uno mͦ id intelligunt᷑. sed alius unde con¬
sũmaret̾ intelligibilis sensibilisq creatura.

Expanded text:
dent in luce veritatis tuae, quantulum hic vadent in luce veritatis tuae, quantulum hic valent. 39. Et alius eorum intendit in id quod dictum est, In principio fecit Deus, et respicit Sapientiam Principium, quia et loquitur ipsa nobis. Alius itidem intendit in eadem verba, et principium intelligit exordium rerum conditarum; et sic accipit, In principio fecit, ac si diceretur, Primo fecit. Atque in eis qui intelligunt, In principio, quod in Sapientia fecit caelum et terram, alius eorum ipsum caelum et terram, creabilem materiam caeli et terrae, sic esse credit cognominatam, alius iam formatas distinctasque naturas, alius unam formatam eandemque spiritalem caeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. qui autem intellegunt in nominibus caeli et terrae adhuc informem materiam, de qua formaretur caelum et terra, nec ipsi uno more id intellegunt, sed alius, unde consummaretur intellegibilis sensibilisque creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
qui transeunt uiã. & mitte angłm tuũ qͥ eũ
uerba non iã nidus sed opaca frutecta sunt.
uident in eis latent̃ fructꝰ & uolitant lȩ¬
tantes. & garriunt scrutantes & carpunt eos.
Uident enĩ cũ hȩc uerba legunt uł audiunt.
tua ds̃ ȩternastabili ꝑmansio siue n ne
cuncta preterita & futura aliuꝗ tempora
superari. nec tam̃ quicquã ẽẽ tẽporalis cre¬
aturȩ qd tuñ feceris: cuius uoluntas quia
id ẽ qđ tu nullomͦ mutata uł quȩ antea ñ
fuiss&& exorta uoluntate fecisti omĩa. ñ de te
similitudinẽ tuã formã om̃ium. sed de nihilo
dissimilitudinẽ informẽ. quȩ formaret᷑ ꝑ si¬
militudinẽ tuã recurrens in te unũ ꝓ captu
ordinato. quantũ unicuiq rerũ in suo genẽ
datũ ẽ. & fierent omĩa bona ualde siue ma.¬
neant cirta te. siue graclatĩ remotiore dis¬
tantia ꝑ tẽpora & locos pulcras narrationes
faciant aut patiant᷑. Uident hec & gau¬

Expanded text:
qui transeunt uiam, et mitte angelum tuum, qui eum qui transeunt uiam, et mitte angelum tuum, qui eum uerba non iam nidus, sed opaca frutecta sunt, uident in eis latentes fructus et uolitant laetantes et garriunt scrutantes et carpunt eos. uident enim, cum haec uerba legunt uel audiunt, tua, deus, aeterne stabili permansione cuncta praeterita et futura tempora superari nec tamen quicquam esse temporalis creaturae, quod tu non feceris, cuius uoluntas, quia id est quod tu, nullo modo mutata uel quae antea non fuisset, exorta uoluntasimilitudinem tuam formam omnium; sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae formaretur per similitudinem tuam, recurrens in te unum pro captu ordinato, quantum cuique rerum in suo genere datum est, et fierent omnia bona valde, sive maneant circa te, sive gradatim remotiori distantia per tempora et locos pulchras variationes faciant aut patiantur. Vident haec, et gau
Abbreviated transcription (Latin):
cito exctra seipsã tanquã locis distantibus
fecisse cȩlũ & terrã duo magna corpora su¬
pra & infra. quib omĩa continerent᷑. & cum
audiunt diacit ds̃. fiat illud & factũ ẽ illud:
cogitant uerba cepta & funta. sonantia
temporib atq transeuntia. post quoꝵ tran¬
sitũ statĩ existere qđ ussũ ẽ ut exister&.
& si quid aliud hoc mͦ eoc familiaritate corꝑaliũ ꝙ tẽꝑa¬
liũ opinant᷑. in quib adhuc paruulis ani¬
malib dũ isto humillimo genere uerboꝵ
tanquã materno sinu eoꝵ gestat᷑ infirmitas.
salubrit̃ ȩdificat᷑ fides. qua certũ habeant
& teneant dm̃ fecisse om̃s naturas quas eoꝵ
sensus mirabili uarietate cirtũspicit. Quo¬
rũ si quispiã quasi uilitatẽ dictoꝵ asꝑnatꝰ
extra nutritorias cunas suꝑba imbecilli¬
tate se eoctenderit. heu. cad& miser. ẜ tu dn̾e
ds̃ miserere. ne implumẽ pullũ conculcent

Expanded text:
cito extra se ipsam tamquam locis distantibus cito extra se ipsam tamquam locis distantibus fecisse caelum et terram, duo magna corpora supra et infra, quibus omnia continerentur, et cum audiunt: dixit deus: fiat illud, et factum est illud, cogitant uerba coepta et finita, sonantia temporibus atque transeuntia, post quorum transitum statim existeret quod iussum est ut existeret, et si quid forte aliud hoc modo ex familiaritate carnis opinantur. in quibus adhuc paruulis animalibus, dum isto humillimo genere uerborum tamquam materno sinu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, qua certum habeant et teneant deum fecisse omnes naturas, quas eorum sensus mirabili uarietate circumspicit. quorum si quispiam quasi uilitatem dictorum aspernatus extra nutritorias cunas superba inbeccillitate se extenderit, heu! cadet miser et, domine deus, miserere, ne inplumem pullum conculcent
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ mihi eloquendi facultatẽ dari. & eum
texendi sermonis modũ. ut neq illi qͥ nondũ
queunt intelligere quẽ admodũ creat ds̃. tan¬
quã excedentia uires suas dicta recusarent.
& illi qui hoc iã possunt in quãlib& uerã sen¬
tentiã cogitando uenissent. eã non p̃t̾mis¬
sam in paucis uerbis tui famuli reperirent.¬
& si alius aliã uidiss&e in luce ueritatis.
nec ipsa in eisdẽ uerbis intelligenda deess&.
Sicut enĩ fons in paruulo loco uberior. ẽ.
pluribq riuis in ãpliora spatia fluxcũ mi
pensatoris tui sermocinaturis plurib ꝓfu¬
tura paruo sermonis modulo scat& fluenta
liquidȩ ueritatis. unde sibi quisq uerũ qđ dehis
reb potest. hic illud. ille illud. ꝑ longiores lo¬
quelarũ amfractꝰ trabat. Alii enĩ cũ hec
uerba legunt uł audiunt. cogitant dm̃ qua¬
si hominẽ. aut quasi aliquã molẽ immensa
p̃ditã potestate. nouo quodã & repentino pla¬

Expanded text:
talem mihi eloquendi facultatem dari et eum talem mihi eloquendi facultatem dari et eum texendi sermonis modum, ut neque illi, qui nondum queunt intellegere quemadmodum creat deus, tamquam excedentia uires suas dicta recusarent et illi, qui hoc iam possunt, in quamlibet ueram sententiam cogitando uenissent, eam non praetermissam in paucis uerbis tui famuli reperirent, et si alius aliam uidisset in luce ueritatis, nec ipsa in eisdem uerbis intellegenda deesset. Sicut enim fons in paruo loco uberior est pluribusque riuis in ampliora spatia fluxum minipensatoris tui sermocinaturis pluribus profutura paruo sermonis modulo scatet fluenta liquidae ueritatis, unde sibi quisque uerum, quod de his rebus potest, hic illud, ille illud, per longiores loquellarum anfractus trahat. alii enim cum haec uerba legunt uel audiunt, cogitant deum quasi hominem aut quasi aliquam mole inmensa praeditam potestatem nouo quodam et repentino pla
Abbreviated transcription (Latin):
uerissimarũ sententiarũ quȩ de illis uerbis
rui possunt temere affirmare quã earũ mo¬
yses potissimũ senserit. & ꝑnitiosis conten¬
cionib ipsã offendere caritatẽ. ꝓpt̃ quam
meȩ. & requies laboris mei. qͥ audis confes¬
siones meas & dimittis peccata mea. qm̃ tu
possũ minus credere de moỹse fidelissimo
famulo tuo quã mͥ optarẽ ac desiderarem
abste cdarismuneris si tẽpore illo natꝰ eem
qͦille. eoq loci me constituisses ut ꝑ seruitutẽ
cordis ac linguȩ meȩ litterȩ illȩ dispensa¬
rent᷑. quȩ tanto post essent omĩb gentib
ꝓfuturȩ. & ꝑ uniuersũ orbẽ tanto auctori¬
tatis culmine om̃ium falsarũ suꝑbarumq¬
doctrinarũ uerba suꝑaturȩ. Uellẽ quippe
si tunc ego essem moyses ex eadẽ nãq massa
om̃s uenimꝰ. & qͥd ẽ homo nͥ quia memor es
euis. uellẽ gͦ si tunc ego essem qđ ille. & miln
abste geneseos liber scribendus iniungeret᷑

Expanded text:
verissimarum sententiarum, quae de illis verbis verissimarum sententiarum, quae de illis verbis erui possunt temere affirmare, quam earum Moyses potissimum senserit; et perniciosis contentionibus ipsam offendere charitatem, propter quam meae, et requies laboris mei, qui audis confessiones meas, et dimittis peccata mea; quoniampossum minus credere de Moyse fidelissimo famulo tuo, quam mihi optarem ac desiderarem abs te dari muneris, si tempore illo natus essem quo ille, eoque loco me constituisses, ut per servitutem cordis ac linguae meae, Litterae illae dispensarentur, quae tauto post essent omnibus gentibus profuturae, et per universum orbem tanto auctoritatis culmine omdoctrinarum uerba superaturae. uellem quippe, si tunc ego essem Moyses — ex eadem namque massa omnes uenimus; et quid esthomo, nisi quia memor es eius? — uellem ergo, si tunc ego essem quod ille et mihi abs te Geneseos liber scribendus adiungeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ei dicã. si placoe tibi. Hanc enĩ uocẽ huc
refero fr̃nã & pacificã. Si ambo uidemus
uerũ ẽẽ qđ dicis. & ambo uidemꝰ uerũ eẽ qdͣ
dico. ubi queso id uidemꝰ: Hec ego utiq in
te. nec tu in me: sed ambo in ipsa quȩ supra
mentes nr̃as ẽ incõmutabili ueritate. Cũ
gͦ de ipsa dñi dĩ nr̃i luce ñ contendamꝰ. cur
de pximi cogitatione contendimꝰ. Quã si
uidere ñ possumꝰ ut uidet᷑ in cõmutabilis ue¬
ritas: quando si ipse moỹses apparuiss&e nobi
atq dixxiss& hoc cogitaui. nec sic eã uideremꝰ
sed crederemꝰ. Hon itaq supra quã scrip¬
tũ. ẽ: unus ꝓ altero infletur aduersus al¬
ꝓacimũ sicut nosmaipsos. Propt̃ quȩ duo
p̃cepta caritatis sensisse moỹsen quicqͥd in ills
libris sensit. nͥ crediderimꝰ. mendacẽ facientꝰ
dm̃. cũ de animo conserui alit̃ quã ille docuit
opinam̃. Iã uide quã stultũ sit. in tanta opi

Expanded text:
quid ei dicam, si placet tibi. hanc enim uocem huic quid ei dicam, si placet tibi. hanc enim uocem huic refero fraternam et pacificam: si ambo uidemus uerum esse quod dicis et ambo uidemus uerum esse quod dico, ubi, quaeso, id uidemus? nec ego utique in te nec tu in me, sed ambo in ipsa quae supra mentes nostras est inconmutabili ueritate. cum ergo de ipsa domini dei nostri luce non contendamus, cur de proximi cogitatione contendimus, quam sic uidere non possumus, ut uidetur inconmutabilis ueritas, quando, si ipse Moyses apparuisset nobis atque dixisset: "hoc cogitaui", nec sic eam uideremus, sed crederemus? non itaque supra quam scriptum est unus pro altero infletur aduersus alnostrum sicut nosmetipsos . Propter quae duo praecepta charitatis sensisse Moysen, quidquid in illis Libris sensit, nisi crediderimus; mendacem faciemus Dominum, cum de animo conservi aliter quam ille docuit opinamur. Jam vide quam stultum sit in tanta copia
Abbreviated transcription (Latin):
& meũ ẽ: qm̃ in cõmune om̃iũ ẽ ueritas ama-¬
toꝵ. Illud autẽ qł contendunt ñ hoc sensisse
moysen qd ego dico sed qdđ ipsi dicunt. nolo¬
ñ amo: quia &e si ita ẽ tam̃ ista temeritas ñ
scientiȩ sed audaciȩ ẽ : nec uisus sed tr̃ pus
eã peperit. Ideoq dnẽ tremenda sunt iudi¬
cia tua. qm̃ ueritas tua nec mea ẽ nec illus
aut illius. sed om̃iũ nr̃m qͦs ad eius cõmu¬
nionẽ publice uocas. terribilit̾ almonens
nos: ut eã nolimꝰ habere pruatã ne pͥuem
ea. Hã quisquis id qđ tu om̃ib ad fruendũ
ꝓponis sibi ꝓprie uendicat. & suũ facit
qđ omniũ ẽ. a cõmuni ꝓpellit᷑ ad suu̾.
hoc ẽ. a ueritate ad mendaciũ. Qui enĩ lo¬
quit᷑ mendaciũ. de suo loquit᷑. Ad tende
iudex obtime ds. ipsa ueritas. attende qͥd
dicã contradictori huic. at tende. corã te
enĩ dico & corã fr̃ib meis qͥ legitime utunt᷑
lege usq in finẽ caritatis. artende & uide

Expanded text:
 quoniam in commune omnium est ueritatis amatorum. illud autem, quod contendunt non hoc sensisse Moysen, quod ego dico, sed quod ipsi dicunt, nolo, non amo, quia etsi ita est, tamen ista temeritas non scientiae, sed audaciae est, nec uisus, sed tyfus eam peperit. ideoque, domine, tremenda sunt iudicia tua, quoniam ueritas tua nec mea est nec illius aut illius, sed omnium nostrum, quos ad eius communionem publice uocas, terribiliter admonens nos, ut nolimus eam habere priuatam, ne priuemur ea. nam quisquis id, quod tu omnibus ad fruendum proponis, sibi proprie uindicat et suum uult omnium est, a communi propellitur ad sua, hoc est a ueritate ad mendacium. qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur. Adtende, iudex optime, deus, ipsa ueritas, adtende, quid dicam contradictori huic, adtende; coram te enim dico et coram fratribus meis, qui legitime utuntur lege usque ad. finem caritatis; adtende et uide,
Abbreviated transcription (Latin):
rius si ẽẽt durior. Cũ uero dicit ñ hoc ille
uterq nr̃m dicit. utrũq uerũ eẽ. o uita
pauperũ ds̃ m̃s in cuius sinu non ẽ contradicꝰ¬
tio. plue mͥ mitigationes in cor ut patient᷑
tales ferã. qui ñ mihi hoc dicunt quia diuini
sunt & in corde famuli tui uiderunt qd̾̃ di.¬
cunt. sed qͥa suꝑbi sunt. nec nouerunt moỹsi
sententiã. sed amant suã. non qͥa uera ẽ. sed
quia sua ẽ. Alioqͥn. & aliã uerã parit̾ ama¬
rent. sicut & ego amo qđ dicunt quando ue¬
rũ dicunt. ñ quia ipsoꝵ . ẽ. sed qͥa uerũ.ẽ. &

Expanded text:
rius, si esset durior. cum uero dicit: "non hoc ille rius, si esset durior. cum uero dicit: "non hoc ille uterque nostrum dicit, utrumque uerum esse, o uita pauperum, deus meus, in cuius sinu non est contradictio, plue mihi mitigationes in cor,; ut patienter tales feram; qui non mihi hoc dicunt, quia diuini sunt et in corde famuli tui uiderunt quod dicunt, sed quia superbi sunt nec nouerunt Moysi sententiam, sed amant suam, non quia uera est, sed quia sua est. alioquin et aliam ueram pariter amarent, sicut ego amo quod dicunt, quando uerum dicunt, non quia ipsorum, sed quia uerum est: