comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pmifit ereabienono alleg¬
to. ꝯseq̃ter dicemus nulla
ẽe uendition̾ẽ. nullũꝙ decte¬
tum. no eĩ passim di strabi
iub̾e pretori tributũ ẽ s ita
demũ. si urgueat es alienĩ.

Expanded text:
permiserit aere alieno non allegato, consequenter dicemus nullam esse uenditionem nullumque decretum: non enim passim distrahi iubere praetori tributum est, sed ita demum, si urgueat aes alienum.
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ pͣretor aditus. ꝑmiẜiti
distrabi possõnem ꝓuitia¬
lem. an ualeat ꝙ fecit. ⁊ pi¬
tem ualere si mõ tutelaro¬
meagebatur ⁊ bn tutores
eu qͦuor administratio¬
nẽ subĩerãt. ¶He tñ titule
tenus tutores ere aliẽo. ille¬
gato. pecuĩa abutatur qua
mutuã acceperũt. oꝑtebit
pretore curare. ut pecĩa ac¬
cepta creditoribsoluatur.
⁊ de hoc decernẽ. dareq uua to¬
rẽ ꝗei renũtiet pecumã ista

Expanded text:
si praetor aditus permiserit distrahi possessionem prouincialem, an ualeat quod fecit. et putem ualere: si modo tutela Romae agebatur et hi tutores eam quoque administrationem subierant. Ne tamen titulo tenus tutores aere alieno allegato pecunia abutantur quam mutuam acceperunt, oportebit praetorem curare, ut pecunia accepta creditoribus soluatur et de hoc decernere dareque uiatorem, qui ei renuntiet pecuniam istam
Abbreviated transcription (Latin):
postea.acq sicritꝰnã ⁊ si filio
suomuo. ad huc auo. substi¬
tuerit. post acꝗsitã ciam hr̃di¬
tatem. nemodicet.ad substi¬
tutum ꝑtinͣc. ¶ Si militis i¬
adita no fuit b̃rditas ã sub¬
stitutio qͣ pupillo fecit. uale¬
at. q̃ritur. ⁊ ꝯseq̃s erit hoc di¬
cere. qr pmittit᷑. milit̾e filio
facere testĩn q̃ius sibi ñ fecit.

Expanded text:
postea adqu‹i›sierit. nam et si filio suo uiuo adhuc auo substituit, post adquisitam ei aui hereditatem nemo diceret ad substitutum pertinere.Si militis adita non fuerit hereditas, an substitutio quam pupillo fecit ualeat, quaeritur. et consequens erit hoc dicere, quia permittitur militem filio facere testamentum, quamuis sibi non fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Siq̃s ita scripẜit hr̃¬
demex qua ꝑtecodicillis
sine ꝑte institutis sit.
bitur. Si filius me uno
morietur. nepos ex eo post
mort̾e mẽa narus br̃s esto.
duo gradus hrdum st̃. nul¬
lo ẽĩ cañ uterꝙ adbrdiratẽ
admittitur./ Ex quo appari.

Expanded text:
. Si quis ita scripserit heredem: 'ex qua parte codicillis sine parte institutus. bitur: 'si filius meus me uiuo morietur, nepos ex eo post mortem meam natus heres esto', duo gradus heredum sunt: nullo enim casu uterque ad hereditatem admittitur. ex quo appar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dignitatis sint licet ⁊ le¬
gita pcepint ꝯpellidebe. ad
iuendum. diuus pius re¬
scipsit. ex quo rescripto ⁊̃ il¬
tuta legata. uoluit stipula¬
nonem in t̾pom ¶Silegata¬
tatis patitur. iam. uł sperat
derescituendo legato sibi p̾¬
sit. si negligentia ułdolo ei
ꝯlegatum prestitit. dicemꝰ
hacasibi eiũce̾rit. ut puta qr
mucntur sequenti testo. hrs
scrptus. in quolegatum iste
cumꝙ hrditatẽm.uł quan¬
titatem ul emolumitum. p̃¬
stirit.is qhac scipulatione si¬
bipspeserat dicendum ẽ ibi
est abeoꝯstipulatus est q̃i¬
tum ẽ. ansepius ꝯmittatũ
ꝯplacet ⁊̃ sepius ẽ ꝯmitti. si
pptes ablata ẽ br̃oitas ¶Si
legatum fucrit prestitu̾tum
ante in t̾positam hanc stipło¬
nẽm. an ꝯdicipossitut cau¬
tioista int̾ponatur mouet
questionem ꝙ ea que perro¬
remomissa. ułsoluta fũt.¬

Expanded text:
que dignitatis sint, licet iam legata perceperint, compelli debere ad cauendum diuus Pius rescribsit: ex quo rescripto etiam illuta legata uoluit stipulationem interponi.Si legatatatis patitur iam uel sperat, de restituendo legato sibi prsit, sed neglegentia uel dolo eius qui legatum praestitit, dicemuscausa sibi euicerit, ut puta quia inuenitur sequenti testamento heres scriptus, in quo legatum iste cumque hereditatem uel quantitatem uel emolumentum praestitit is, qui hac stipulatione sibi prospexerat, dicendumeo, qui stipulatus est. Quaesitum est, an saepius committatur. et placet etiam saepius eam committi, si per partes ablata est hereditas. Si legatum fuerit praestitum ante interpositam hanc stipulationem, an condici possit, ut cautio ista interponatur? mouet quaestionem, quod ea, quae per errorem omissa uel soluta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ gerendã accet̾e iussit cu
uxori mãdꝗ tũ ẽetut moriẽs
filie coi  deties restituẽt non
subꝯditiõe tutores indebũt
dati. necsiqd aliudint̾ea pu¬
ella q̃siss ciꝰ. admĩnstratiõe
pbiberi Cautiouero fidei cõ¬
missi matri remissaudctur.
cautio legatoꝵ uł fideiomis¬
ssoꝵ. remittipõt Itaꝙ si cau¬
tioĩs nõ petende oditioułle¬
gatouł fidei ꝯmissop̃scrib¬

Expanded text:
it, cum uxori mandatum esset, ut moriens filiae communi decies restitueret. non sub condicione tutores videbuntur dati nec, si quid aliud interea puella quaesisset, eius administratione prohiberi, cautio vero fideicommissi matri remissa. cautio legatorum vel fideicommissorum remitti potest. itaque si cautionis non petendae condicio legato vel fideicommisso
Abbreviated transcription (Latin):
pecumã eidẽ mulicrititius
restituẽrogatꝰ ẽ. simipẜit mu¬
lierdie. legati cȩdẽte fidei cõ¬
missũ petetremoto. at fider¬
ꝯmisso. legatarius exẽpluz
mutiancentiõis nõ hebit.¬
¶Pat exhrdate filic tutores
dedit cosꝙ simat̾ cius ĩpu¬

Expanded text:
pecuniam eidem mulieri Titius restituere rogatus est. si nubserit mulier die legati cedente, fideicommissum petet: remoto autem fideicommisso legatarius exemplum Mucianae cautionis non habebit.Pater exheredatae filiae tutores dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Arcus.Titius puerũ emit qm
post multos annos uenire iussit.
postea exoratus accepto abeo p̾¬
tio eũ mamimisit. q̃ro anfilius
cũ ⁊ hr̃s manumissoris ut ingͣ¬
tum accãre possit. R. posse si ni¬
chil aliudẽet imꝑeclim̃to. nam
plurimũ interẽ aẜuo suoꝗsuł

Expanded text:
rum. Titius puerum emit, quem post multos annos uenire iussit: postea exoratus accepto ab eo pretio eum manumisit: quaero, an eum filius et heres manumissoris ut ingratum accusare possit. respondit posse, si nihil aliud esset impedimento: nam plurimum interesse, a suo seru
Abbreviated transcription (Latin):
natura ẽẽ desiert. Smmli.i
m̃o ⁊ certiꝯdici eas posseait
¶Queuiro fuores pignorida¬
tas. amouit. hoc iuditio te¬
indomũ mariti induxit ⁊ꝑ
cos res amouĩt ita. ut ip̃no
ꝯ̃ctauerit. reꝵ amotaꝵ iudi¬
tio tenebit᷑. Ueꝵ ẽ itaq ꝙ la¬
beoscripsit uxor̃e rex amota¬
ritus boa fide emetat. uxor
amouit. uł op̾e furi tulerit.
idq fecit diuortu cãreꝵ am¬
otaꝵ iuditiodãpnabitur.
auł. Simuliercũ deuiriuita
ũtilis reꝵamotaꝵ actioeidã¬
da ẽ. ¶Siẜuus mulieris ĩsu

Expanded text:
natura esse desierunt: simili modo etiam certi condici eas posse ait. Quae uiro suo res pignori datas amouerit, hoc iudicio tein domum mariti induxerit et per eos res amouerit, ita ut ipsa non contrectauerit, rerum amotarum iudicio tenebitur. uerum est itaque quod Labeo scripsit uxorem rerum amotaritus bona fide emerat, uxor amouit uel opem furi tulit idque fecit diuortii causa, rerum amotarum iudicio damnabitur.um. Si mulier, cum de uiri uita utilis rerum amotarum actio ei danda est. Si seruus mulieris iu
Abbreviated transcription (Latin):
ritideuolutis uxorreꝵ amo¬
tar nõie insimpluꝯuenit᷑.
furtitencatur.Et oseq̃ter di¬
cemus.ubicũq cessat. miii.
ut puta mn ea q̃ tutori suomi¬
psit. ułꝯtra mãdata ꝯuenit.
ułsicubi alibi cessat.m̾n. i
amotas dicimus nõ solu
eas quas mulieramouit.

Expanded text:
nis deuolutis uxor rerum amotarum nomine in simplum conuenitur, furti teneatur: consequenter dicemus, ubicumque cessat matrimonium, ut puta in ea, quae tutori suo nubsit uel contra mandata conuenit uel sicubi alibi cessat matrimoamotas dicimus non solum eas, quas mulier amouit,
Abbreviated transcription (Latin):
cictur. ddsi ignoramt. Te
noultra sdẽpnationẽ nor
mulcrãda erit. ¶Reꝵ imo¬
taꝵ actiodãpnũ represe̾tat.
da ẽ. ¶Ixc actiolicet ex delie¬
tonascat᷑. tn rei psecutionẽ
ꝯtinet. ⁊ ĩo non anno fut¬

Expanded text:
si ignorauerit, tunc non ultra condemnationem noxae multanda erit. Rerum amotarum actio damnum repraesentat da est. Haec actio licet ex delicto nascatur, tamen rei persecutionem continet et ideo non anno f
Abbreviated transcription (Latin):
dñe diuortu cã res amoui̾t
faciẽti opẽferre. cum mulr
furtum nõfaciat. quis ẜũ
infacinorib dmidc̃o audi¬
ens ẽẽ no debeat. si reꝵ amo¬
taꝵ actio erit. ¶At sumdoter

Expanded text:
inae diuortii causa res amouerit, facienti opem ferre, cum mulier furtum non faciat, quamuis seruus in facinoribus domino dicto audiens esse non debeat: sed rerum amotarum actio e
Abbreviated transcription (Latin):
rebo .po. uideamus. ⁊ magis
ẽ ne possit. rillẽ ex auctorita¬
te tutoris repudiare põt. ¶furi¬
osi curator nequaqͣ repũdiare
ius eiꝰ. ⁊ si tpr̃a largiãtur.ubi
eã nõ posse. uerius ẽ qr ṅõ dum
delata ẽ. nisi cum finit decreta
Rinsũ postea q̃ decreta ẽ serare¬

Expanded text:
onem, videamus. et magis est, ne possit: sed ille ex auctoritate tutoris repudiare potest. Furiosi curator nequaquam poterit rius eius, etsi tempora largiantur: ubi eam non posse uerius est, quia nondum delata est, nisi cum fuerit decreta: rursum posteaquam decreta est, sera re
Abbreviated transcription (Latin):
dicti qde datur cognator gra¬
dus sex ꝯplectitur.⁊ ex septio
duas psonas sobrinũ⁊sobri
de cognatis agit̾.ibisic accipi¬
enus. ut ⁊̃ adoptione cogͣtu
fri ꝯtiner̾tur. Sue̾it igitur ũ
his q ĩ adoptiõedat ẽ. tã ĩ fa¬
milia natał patrisiura cogͣ¬
tioĩs retineat q̃ ĩ familia ad¬
optiua nãciscat᷑. si eoꝵ t̾ cogti¬

Expanded text:
dicti datur, cognatorum gradus sex complectitur et ex septimo duas personas sobrino et sobrde cognatis agitur, ibi sic accipiemus, ut etiam adoptione cognati facti contineantur. euenit igitur, ut is qui in adoptionem datus est tam in familia naturalis patris iura cognationis retineat quam in familia adoptiua nanciscatur: sed eorum t
Abbreviated transcription (Latin):
filios ĩpubes duos hebat. al¬
terũ h̾rdem instituit. alteꝵ
exhrdauit. deiñ exb̃rdatu
ĩstituto substituit.ac postea
ex b̾rdato meuiũ ⁊ abeolega¬
uit ⁊ex hrditus fratri ĩpu¬

Expanded text:
filios impuberes duos habebat, alterum heredem instituit, alterum exheredavit, deinde exheredatum instituto substituit ac postea exheredato Maevium et ab eo legavit: et exheredatus fratri impu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯlegata. Itẽ lib̾tates dãte
fue̾rit pendẽte ꝯditiõe liber¬
tates ꝯpetẽt. legata totap¬
stabũitur. qr siu̾e ꝯditio er¬
titerit. te h̃rde existẽte. utra
ꝙualet sine ꝯditio defere¬
rit. tu ⁊ titius h̃rdes eritis.
de lege falcidia.si hec q̃ris
an existẽte ꝯditione. misce¬
tur quadrãs tuus ⁊semis
da est cũ his qb ate purele

Expanded text:
legata, item libertates datae fuerint: pendente condicione libertates competent, legata tota praestabuntur, quia siue condicio exstiterit, te herede exsistente utraque ualent, siue condicio defecerit, tu et Titius heredes eritis. de lege Falcidia, si hoc quaeris, an exsistente condicione miscetur quadrans tuus et semis da es
Abbreviated transcription (Latin):
dioꝵ. S⁊ si nõ ẽet.adiectu
ut ꝑs qͣrta decluceretur.co
si b̾rdem suũ dãpnauerit.
extimãdus ãplius q̃ q̃nq̃¬
gita legasse. Ideoꝙ lex fal.¬

Expanded text:
diorum. sed si non esset adiectum, ut pars quarta deduceretur, totsi heredem suum damnauerit, existimandus amplius quam quinquaginta legasse, ideoque lex Falc
Abbreviated transcription (Latin):
pillus obligatus fuat qr
ho suo noie obligat᷑. fi defũ¬
tipupilli. ꝗnichil ãplius
qͣ semissis dodratem prare
dis semis totus legatus
fuat. isꝙ pupilloaquom
cillegatum erat. ex fub̃¬
dici augeri legata ⁊ ꝑinde
agend. ac sicuilibẽt cobrdi
substitutus fuiss eoꝙ om¬
utete b̾rditate ex asse hrs ex¬
titissi qr sẽꝑ substitutus. ra¬
tionẽlegis falcidie. q̃ titatẽ

Expanded text:
pillus obligatus fuerat, quia non suo nomine obligatur, sed defuncti pupilli, qui nihil amplius quam semissis dodrantem praestare dis semis totus legatus fuerit isque pupillo, a quo nihil legatum erat, ex subsdici augeri legata et perinde agendum, ac si cuilibet coheredi substitutus fuisset eoque omittente hereditatem ex asse heres exstitisset, quia semper substitutus ratio
Abbreviated transcription (Latin):
titius ex ĩstitutiõ adisfi
ĩpube filio mortuo. ex sub¬
stitutiõe hrs extitiss qͣtur
legator noĩe pr̃are gebẽt ⁊
placuit solida legata cum

Expanded text:
Titius ex institutione adisset et impubere filio mortuo ex substitutione heres exstitisset, quantum legatorum nomine praestare deberet. et placuit solida legata eum
Abbreviated transcription (Latin):
adireb̾rditat̾e non põt. S⁊
⁊ si scit. se h̾rdem inscitutur.
siutrũpure an subꝯditioẽ
ignoret. nõ poterit adireh̾r¬
ditatem licet pure hr̃s insti¬
tutus sit ⁊ subꝯditione li¬
cet parũit ꝯditiõi. ¶S ꝯ
si de ꝯditione testatoris in¬
certus sit. pat̾ fa. ã filius fa.¬

Expanded text:
t. Sed et si scit se heredem institutum, sed utrum pure an sub condicione ignoret, non poterit adire hereditatem, licet pure heres institutus sit, et sub condicione licet paruerit condicioni. Sed et si de condicione testatoris incertus sit, pater familias an filius fa
Abbreviated transcription (Latin):
optet lib̾to hoc ĩdulgeri. qa non
debet expte obligationẽ ⁊ ꝓbare
expte tamq̃ deiniqua queri.
runt actio patronodabitur. ⁊ si
alere se possit añt uenditionem

Expanded text:
oportet liberto hoc indulgere, quia non debet ex parte obligationem comprobare, ex parte tamquam de iniqua queri. rint, actio patrono dabitur, etsi alere se possit: ante uenditionem
Abbreviated transcription (Latin):
mittͣe s aliud est. si matri for¬
te. aut sorori pupilli tutorea
cũ semetipas sustinere nõ pos¬
sĩt.nã ratum idbndum est. n¬
eceĩ cadem cã est eius. ꝙ in ea¬

Expanded text:
mittere. aliud est, si matri forte aut sorori pupilli tutor ea cum semet ipsa sustinere non possit: nam ratum id habendum est: nec
Abbreviated transcription (Latin):
poms bñfitium ad h̾rdem ⁊¬
trasmittat. ꝙ mrixĩe necces¬
sariũ est. infilio emãcipato
scripto h̃rde. qr nec hrditate
interim adire põt.¬

Expanded text:
s beneficium ad heredem transmittat. quod maxime necessarium est in filio emancipato scripto herede, qui nec hereditatem interim adire pot
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur. Dd̃ uł suousali¬
onõiẽ desiderãti tribuẽ cum
manifestũ est. ¶Ratio anĩt
huius edicti. manifesta est.
n ẽi sinc iudice trãsigi. Nap
iudic̾e exqri mitas de hisco¬
trou̾sus que ex test̾o ꝓficisc

Expanded text:
pollicetur: quod uel suo uel alieno nomine desideranti tribuere eum manifestum est.Ratio autem huius edicti manifesta est: neque enim sine iudice transigi neque apud iudicem exquiri ueritas de his controuersiis, quae ex testamento proficisc
Abbreviated transcription (Latin):
Aboł. Seius saturius
archi gubenus exclasse
britanica test̾o fidutian¬
um reliꝗd h̃rdem ualen¬
ummaximũ trihe arhũ
eret.Seius coceants añ q̃¬

Expanded text:
arum Seius Saturninus archigubernus ex classe Britannica testamento fiduciarium reliquit heredem Valerium Maximum trierarchum, eret. Seius Oceanus anteq
Abbreviated transcription (Latin):
ħbo.po. locũ hat uxore ẽe opor
h̾t. hec aũt in hinusmõi sp̃ebꝰ
ꝓcedit. Si lib̾ta abimutopa¬
tronodiptit. lex iulia demai¬
tãdis ordinib retuet ista ĩ
nub̃e murto pat̾rono. It uilia
lexde adulteris nsi rectom̃o

Expanded text:
o locum habeat, uxorem esse oporthabet. hoc autem in huiusmodi speciebus procedit. liberta ab inuito patrono diuortit: lex Iulia de maritandis ordinibus retinet istam in nubere inuito patrono. item Iulia de adulteriis, nisi certo mo
Abbreviated transcription (Latin):
ad mini strassi .R. fratriuti¬
lit ẽc legatũ cũ suo debito
lib̾etur. Id̾e que sut. si tutor
ãplectetur. fidciomissum
ita. ut ꝯbustã stari uellet

Expanded text:
it fratri utiliter esse legatum, cum suo debito liberetur.Idem quaesiit, si tutor amplecteretur fideicommissum ita, ut quibusdam stari uellet
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.¶reditorẽ cuires pign¬
oris iure obligata. adebĩto¬
relegata eͥ nõ phibi peciñ¬
am crecditã petere. siuolutaᷤ
testa toris ꝯpẽsare uolẽtis.
cuident̾ non ostenoitur.

Expanded text:
.Creditorem, cui res pignoris iure obligata a debitore legata esset, non prohiberi pecuniam creditam petere, si uoluntas testatoris compensare uolentis euidenter non ostenderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ab brde manu̾mitti deb̾e.
futuꝵ ẽẽ ut nõ admitta¬
turat fidei omissũ. S ec
miquũ est. In huius moi
eĩ psona. utriusq quodã¬
ilło dies cessit ⁊ lib̾tatis
putt iimora fiat pr̃ande¬

Expanded text:
anumitti debere, futurum esse, ut non admittatur ad fideicommissum: sed hoc iniquum est. in huiusmodi enim persona utriusque quodammodo dies cessit et libertatis putem, si mora fiat prae
Abbreviated transcription (Latin):
om̃sres datum uideri.
distĩcte datus sit curator
intotã litem datũ uderi
fortassis eo spetat si fami¬
liȩ herciscũde aut cõi diui¬
dũdoaut fimũ regũdoꝵ
actio ẽet cum tutore.⁊ si¬

Expanded text:
omnes res datum uideri. distincte datus sit curator, in totam litem datum uideri, fortasse eo spectet, si familiae herciscundae aut communi diuidundo aut finium regundorum actio esset cum tutore
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗsitione ꝑ pretorẽ adhibi¬
ta ydoncus apparuit.⁊õnec
uiditiũ eius sufficit adeligẽ¬
dos tutores. si inq̃sitio fit. ⁊ si
maxĩc in bona ꝓpria lib̾is sins
test̾o tutores dederit. De admi¬

Expanded text:
isitione per praetorem habita idoneus apparuit. et ideo nec iudicium eius sufficit ad eligendos tutores, sed inquisitio fit, etiamsi maxime in bona propria liberis suis testamento tutores dederit. DE ADMI
Abbreviated transcription (Latin):
ueit legato ptito c̃ ĩlire urca¬
tu c̃. ratiolegis falci. noeur
sũme in q̃ legatariusiuraũ.
hẽi debet.si cius q̃ ti reuera fu
it ꝙ petitũ est. nã id ꝙ penei
cã accreuit. in leg̾ẽ fal. ñ ĩcidit.
gatus ẽ. hũc hr̃s cum emere
nsi ĩfinito p̾tiono possitem¬
it multopłis. q̃ qͣti erat qua

Expanded text:
uenit. Legato petito cum in litem iuratum est, ratio legis Falcidiae non eius summae, in quam legatarius iurauit, haberi debet, sed eius, quanti re uera id fuit quod petitum est: nam id quod poenae causa adcreuit in legem Falcidiam gatus est: hunc heres cum emere nisi infinito pretio non posset, emit multo pluris, quam quanti erat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
patrisf. doceat᷑.mella c̾te sc̃p
esculete penin ccdͣc. lactas qͦ
cũ muria sua ꝯtim.net labo
ri acctũ quor cedẽ mẽo dubi¬
tat.nisi extiguendugnis
cã fuĩt. patũ. tunc ẽi esm po¬
tui ꝙ nofinit. ⁊ ita offiliu

Expanded text:
as doceatur. mella certe semper esculentae penui cedere, lacertas quoque cum muria sua contineri nec Labeo ri acetum quoque cedere nemo dubitat, nisi exstinguendi ignis causa fuit paratum: tunc enim esui potuique non fuit: et ita Ofilius
Abbreviated transcription (Latin):
notedissinumos dare dãp¬
natus c̃q̃ritur:ã pemusle¬
cata peti possit. anuosolu
sqdsemel penus sit legata.
reutimur. ut ⁊ marcelł. p̾̃¬
uiuaminotat inpr̃atione
hesoblationẽ tã drũ. q̃ diu
lis cũ code peciĩa ꝯtestetur.
insi forte alud tp̃c. uł m̃ te
uł uerbis testator p̃stituit.
Adsi mãnos sigulos penus
iegatasit.psĩgulos.mmos
pens.adhuc poterit prari.
ułsiminus.sũme ꝑsingu¬
suna sũma legata sit.⁊ pri
mopenus nõ sit p̾stita. ut¬
utota sũma debeatur. qito¬
topenoris legato trãsfuso.ã
ueroqͣtitas primiãm ertia¬
tiomis. sola sit trãslata. du¬
bitari põt. putotͣn sic uolũ¬
tatẽ seq̃dam testatoris.ait
totisũma illico postea q̃ ces¬
sauit hrs dare penũ. uxoripr̃e

Expanded text:
n dedisset, nummos dare damnatus est: quaeritur, an penus legata peti possit an uero solt si quidem semel penus sit legata, re utimur, ut et Marcelum notat, in praestatione heres oblationem tamdiu, quamdiu lis cum eo de pecunia contestetur, nisi forte aliud tempus uel mente uel uerbis testator praestituit. quod si in annos singulos penus legata sit, per singulos annos penus adhuc poterit praestari, si minus, summae per singusi una summa legata simo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an uero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessauerit heres d
Abbreviated transcription (Latin):
cessario exstruxiͣt. ułi
ueterẽ totam sine cul¬
pa suã collapsam.res¬
tituerit crit eius inpẽ¬
se pẽtitio: Siłi mo. ⁊ si
pastinã institinit. Hee
cĩ inpense. Aut inres
necc̃ias. aut ĩutiles ce¬
dunt pariut ꝙ mai̾to

Expanded text:
cessario exstruxit vel veterem totam sine culpa sua conlapsam restituerit, erit eius impensae petitio: simili modo et si pastina instituit. Hae enim inpensae aut in res necessarias aut utiles cedunt pariuntque marito
Abbreviated transcription (Latin):
Sruł. Id̾e ⁊ si pat̾. f. miles de
castresib reb dũ taxat testat᷑.
adarogand̾ se decłit. Si u̾omi¬
ssus iaͣ hoc fecerat. nõ ualet te
sit id primlegiũ. ꝙ milit̾ati¬
bydatũ est. ut quoquo mõ fc̃a
abbis testã. rata sĩt. sic ĩtelligi
debet.ut uti ꝙ prius ꝯstareḋ¬

Expanded text:
.Idem et si pater familias miles de castrensibus rebus dumtaxat testatus adrogandum se dederit: si uero missus iam hoc fecerat, non ualet tessit: 'Id priuilegium, quod militantibus datum est, ut quoquo modo facta ab his testamenta rata sint, sic intellegi debet, ut utique prius constare de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sp̃aliter ex presẜit. Nec sũ¬
pius pĩferius rũpetur. Co
⁊ expte h̾rdem institũe pos¬
sit. hoc ẽ expte testato. ⁊ erp¬
te ĩtestato decedere. Quim
do. inpot̾atem ĩstitutioms
redigere.⁊ effice dixectamĩ¬
stitutionẽ. q̃rerat p̾catia.
Scđm hoc in ꝓp̃osito refetebã
si hoc aĩo fuerit miles. ut ua
ut ualeat prius testm̃n. appa¬
ret eũ non ip̃onire uase noti¬
isse. fi mag̃ ꝑfidei ꝯmissua¬

Expanded text:
aliter expresserit, nec superius per inferius rumpetur, cum et ex parte heredem instituere possit, hoc est ex parte testato, ex parte intestato decedere. quin do in potestatem institutionis redigere et efficere directam institutionem, quae erat precaria. secundum haec in proposito referebam, si hoc animo fuerit miles, ut ualut ualeat prius testamentum, apparet eum non ipso iure ualere uoluisse, sed magis per fideicommissu
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Inbinus militũ.s
intra dies etos. post q̃ succelle
cius ĩ castra uenerat. manes
ĩcastris codicillos fecit. ⁊ibi
loco hr̃i. post q̃ successor cuis
incastra uẽ¬

Expanded text:
um.Tribunus militum si intra dies certos, quam successor eius in castra uenerat, manens in castris codicillos fecerit et iloco haberi, postquam successor eius in castra ue
Abbreviated transcription (Latin):
cui lib̾tatẽ tribueret. põt ui¬
deri. sine scripto hoc mo testa
tus ẽẽ ⁊ uolũtas eius rata
alicui. ego te brdem factio.
aut tibi bõa mea relinquoñ
optet hoc ꝓ test̃o obsuari nec

Expanded text:
cui libertatem tribuere: potest videri sine scripto hoc modo esse testatus et voluntas eius rata alicui: "ego te heredem facio", aut "tibi bona mea relinquo", non oportet hoc pro testamento observari. nec
Abbreviated transcription (Latin):
extraneush̃rs.siũ ex suissit.
¶Siunus ex dñis ꝯͣ pareat. q̃¬
rendum ẽ de casu cius  pẜuos
quos cões habuerũt magis
ẽi de salute aut ultiõẽ dñi nõ
ꝯparẽtis. q̃ incapud. presctis.
torq̃buntur. ¶ Si appetitus
suam põt aĩaduertere.
D. Senatus .ꝯ. pisoniano

Expanded text:
sit. Si unus ex dominis non compareat, quaerendum est de casu eius per servos, quos communes habuerunt: magis enim de salute aut ultione domini non comparentis quam in caput praesentis torquebuntur. Si appetitus suam potest animadvertere. d senatus
Abbreviated transcription (Latin):
finss. Quãius cĩ uiuo pupil¬
lohrs ẽc desissi forte excã de in¬
offitioso que ppte mota c̃ futu¬
rum tñ cum h̃rdem ex substit¬
tutione creditũ est. ¶Ho sisi
mom hac sp̃e dicend est. Siq
cum duos filios br̃et.gaium
pubem lutium ĩpubxm itai¬

Expanded text:
isset: quamuis enim uiuo pupillo heres esse desisset, forte ex causa de inofficioso, quae pro parte mota est, futurum tamen eum heredem ex substitutione creditum est.Non simili modo in hac specie dicendum est, si quis, cum filios duos haberet, Gaium puberem, Lucium impub
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃. scripsit. sufficit tabula
ẽẽ patris signatas.⁊ si resi¬
patris suffitiũt. S⁊ ⁊ si pat̃.
sibi pscriptura filio ꝑnun¬
cũpationẽ uł ꝯͣ fecent testm̃¬

Expanded text:
 scribit, sufficit tabulas esse patris signatas, etsi resipatris sufficiunt. Si pater sibi per scripturam, filio per nuncupationem vel contra fecerit test
Abbreviated transcription (Latin):
tris bõꝵ possõnem petierit.
si fr̃i impubi substiturus
tuit ita scripsit. eosq om̃
inuic̾e substituo postadi¬
tã aq̃bodã exhis hrditate.
uno eoꝵ defu̾̃cto. siꝯditiosb̾¬
stitutiõis extit̾it alio hrde
pt̾e suam repudiãte. ad sup¬
scites tota portio ptinebit.
singłi substituti uidebunt᷑.¬

Expanded text:
patris bonorum possessionem petierit, si fratri impuberi substitutus tuit, ita scripsit: "eosque omnes invicem substituo". post aditam a quibusdam ex his hereditatem uno eorum defuncto, si condicio substitutionis exstitit alio herede partem suam repudiante, ad superstites tota portio pertinebit, singuli substitui videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẜit. alterã nepos. adoptatus
in lociifilut̾tiã emãcipatꝰ cũ
filio suoq nepotis loco fuit.

Expanded text:
serit, alteram nepos adoptatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetat. ⁊. alt̾ex nepotib nopet¬
at. p eius fr̃i accrescit. Siuero
ꝯsequũtur. ¶Sr prius testiner
tet iure fcm quofilius erhere¬
datus ẽ seq̃s inꝑfectum ĩquo¬

Expanded text:
petat et alter ex nepotibus non petat, pars eius fratri adcrescit. si ueroconsequuntur. Si prius testamentum exstet iure factum, quo filius exheredatus est, sequens inperfectum
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Et mulieri q̃ luxu¬
rioseuiuit. boĩs dici põt.¬
¶In boĩs curatoris priuile¬
gũi furioso furiose ue ẜu¬
decreto prunlegiũꝯsequut.¬
uolu̾tatẽ.manet eĩ cadatõ
curatoris ap̾ pretorẽ ut di¬
tore ꝓdigo dełit pat̾ uolu̾¬
tatẽ cius seq debeat p̾torcũ
ꝙdare curatore si utrum
om̃i m̾o. an ita si futureet.
alim̃toꝵ nõie abeis certu
legassiaddita cã necessita¬
teꝙ iuuditu sui. aut sino
huit in potãte nepotes. qͦ
emãcipatoiã filionati fu

Expanded text:
arum.Et mulieri, quae luxoriose uiuit, bonis interdici potest.In bonis curatoris priuilegium furiosi furiosaeue serudecreto priuilegium consequuntuuoluntatem: manet enim ea datio curatoris apud praetorem, torem dederit pater, uoluntatem eius sequi debeat praetor eumque dare curatorem. sed utrum omnimodo, an ita, si futurum esset, alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fu
Abbreviated transcription (Latin):
tutor pprusui debitoris hrdita¬
te adeuntipupillo. aũctatem
accomodare qͣuis ꝑhoc debitor
tñ autore abcostipulan nõ p̃t
Et cũ ꝯdam auc̃tatem accõmo¬
turet pupillesue ut ẜuosuosti¬

Expanded text:
tutor proprii sui debitoris hereditatem adeunti pupillo auctoritatem accommod‹a›re, quamuis per hoc debitor tamen auctore ab eo stipulari non potest. et cum quidam auctoritatem accommodaret pupillae suae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
den gratiose si ñ bona odictio¬
nẽ elegerit recte ꝗs dixent so¬
lã latam negligentiã eos pr̃a¬
re ĩ hac ꝑte debe. ¶ Si post depe¬
sitione pecunie ꝯꝑare p̾diatu¬
tores neglexerit incipiẽtĩ ut

Expanded text:
n bonam condicionem elegerint? recte quis dixerit solam latam neclegentiam eos praestare in hac parte debere. Si post depositionem pecuniae comparare praedia tutores neglexerunt, incipient in
Abbreviated transcription (Latin):
3. Asse totoño distribu¬
to. itascriptum est. q̃ hrde
codicillis feccro hr̃s esto. ti¬
tium codicillis h̾rdem ĩsti¬
tuit. iire qd̾e institutiona¬
let. ideoꝙ licet codicilł dari
hrditas nõ possit tñ hec ex
test̾odata uidẽtur. s⁊ hoc tm̃
exhrditate habebit q̃tumex
asse residuum mansit.
scitut pat̾noꝵ que hebat in
siria. titium iire semisses. ã¬
bos hr̃e ꝯstitit. siarbitru diu¬
idente h̾rditatis supp̾mam
uolutatem factis adiudi¬
catiomb ⁊ int̾positis pp
adratem retinendo ꝯpescet̾
¶lutio. titio exduabptib
publio memno exquadrãte
scriptis h̃rdibassem indo
mis titio legatis nũmorur
sp̃c non demostrata.ccteror
legatoꝵ ꝯtẽplatione recepe¬
bo institutis ac postea fris
filio ꝓduab untus unũ as¬
sem int̾ om̃s uderi. factu
lios accẽpisse. Tunc eĩ ex alt̾e
asse portion̾e intelligi relic
dua portio nõ inuenitur.
¶Nichaut inter est quoloco

Expanded text:
 Asse toto non distributo ita scriptum est: "quem heredem codicillis fecero, heres esto": Titium codicillis heredem instituit. eius quidem institutio valet ideo, quod, licet codicillis dari hereditas non postestamento data uidetur: sed hoc tantum ex hereditate habebit, quantum ex asse residuum mansit. stituit, paternorum, quae habebat in Syria, Titium. iure semisses ambos habere constitit, sed arbitrum dividendae hereditatis supremam voluntatem factis adiudicationibus et interpositis propter adranti retinendo compensetur. Lucio Titio ex duabus partibus, Publio Maevio ex quadrante scriptis heredibus assem in doveteres nummis Titio legatis nummorum specie non demonstrata ceterorum legatorum contemplatione recepebus institutis ac postea fratris filio pro duabus unciis unum assem inter omnes videri factum lios accepisse: tunc enim ex altero asse portionem intellegi relictdua portio non invenitur: nihil autem interest, quo loco
Abbreviated transcription (Latin):
b qͣs alus cohrdib abstulit
filius nõ h̾ituꝵ preceptar
sibi tutas. nõ ceteros quar
mag̾ legatarios. actiones
ꝯstititis libtates ex testõꝯ
petere placuit. cũ ꝓpte filius
de testo matris litigassi. Ao
petetur. in tegra ẜuitus abt̃o
ꝗfilium uĩcit. ptis.aũt esti¬
matio prabitursant si pat̾
crit fiłius ptio accepto. punt¬
utem prebe. doli sũmouebit

Expanded text:
 quas aliis coheredibus abstulit filius, non habiturum praeceptiones sibi datas, non magis quam ceteros legatarios actiones, constitit. sed libertates ex testamento competere placuit, cum pro parte filius de testamento matris litigasset. qupetetur integra seruitus ab eo qui filium uicit, partis autem aestimatio praestabitur: aut si paratus erit filius pretio accepto seruitutem praebere, doli summoue
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Miles adsorore. ẽpłam q̃
post morte̾ suam apiriman¬
dauit. talẽ scripsit. scire tei
uolo. tonareme tibi aureos
oct̾igentos. fidei omissũ debi
sorori ꝯstitit.nec aliud ꝓban¬
dũ in cuiustibet supp̃ma uo¬
lũtate. placet eĩ ꝯsistere fid̾i¬
ꝯmissũ. ac si defũctus cũ eo
loquat᷑ q̃ precario remune¬
rat. ¶ propte hr̃s institutus

Expanded text:
 Miles ad sororem epistulam, quam post mortem suam aperiri mandavit, talem scripsit: "scire te volo donare me tibi aureos octingentos". fideicommissum deberi sorori constitit nec aliud probandum in cuiuslibet suprema voluntate: placet enim consistere fideicommissum et si defunctus cum eo loquatur, quem precario remuneratur. Pro parte heres institutus
Abbreviated transcription (Latin):
nich̾dicãt aucte tutoris int̾¬
posita tenetur. Quare ⁊ sino
debita peciña his ꝑsõis soluta
fuerit qͣuis tacuerit int̾posi¬
ta tutoris auc̃tas sufficit ut

Expanded text:
ctoritate tutoris interposita tenentur. quare et si non debita pecunia his personis soluta fuerit, quamuis tacuerint, interposita tutoris auctoritas sufficit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ reciꝑe pupillus sine tutois
aͣuc̃te põt. ¶Tutor stat̾i inipo
¶Etiã sinõ  audiat tutoris auc¬
toritate̾is q cũ pupilloꝯ̃hit
scriptis tñ hoc approbetur recti
negotiũ geritũs uelutisi absẽ¬
ti pupillo ꝑ epłam uendã alid
aut loc̾e ⁊ is tutoris auͣcte ꝯͤse̾¬

Expanded text:
tatem recipere pupillus sine tutoris auctoritate potest. Tutor statim in ipsEtiamsi non exaudiat tutoris auctoritatem is qui cum pupillo contrahit, scriptis tamen hoc adprobetur, recte negotium geritur, veluti si absenti pupillo per epistulam vendam aliquid aut locem et is tutoris auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
expediendaꝵ reꝵ grã ⁊ in agno¬
scenda ⁊ ĩ repudianda bõꝵ pos¬
sessione uolũtatem tutoris cu
lecuratioĩs ueiuditiotenebũ¬
aliq̃ rem ꝑ traditione accepit
tota adtitiũ ꝑtinebit. maroe¬
ueteres ꝯprobauerũt.

Expanded text:
expediendarum rerum gratia et in agnoscenda et in repudianda bonorum possessione uoluntatem tutoris curlae curationisue iudicio tenebunaliquam rem per traditionem acceperit, tota ad Titium pertinebit. Marceueteres comprobauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nõ si lite ꝯtestata tutor de¬
cesẜit. nã litis ꝯtestatione ⁊ pe¬
nales actiones trãsmittũtur
abutraꝙ pte ⁊ temperales ⁊¬
ppetuantur. De magratib.
subsidiania actio
nõdabitur s m ma¬
gistratibꝰnec in fid̃¬
iissores cor. bu cĩ iẽ publica:.

Expanded text:
tor decesserit: nam litis contestatione et poenales actiones transmittuntur ab utraque parte et temporales perpetuantur. DE MAGISTRATIBsubsidiaria actio non dabitur, sed in magistratus, nec in fideiussores eorum: hi enim rem publica
Abbreviated transcription (Latin):
iure tutor uł curator datus.
adminstratiõi se nõ miscuit
defũctus su scẽpit. hoc eo ꝑtim.
ut nõ excusetur br̃s si dicat se
instrumita tutelania nõmuc¬
nisse.nã cum exõib bone fiḋi
iuditus. ppdolũ  defuncti hr̃s
tencatur. idẽ puto fuand̃ ⁊ in

Expanded text:
iure tutor uel curator datus administrationi se non immiscuit,defunctus suscepit. hoc eo pertinet, ut non excusetur heres, si dicat se instrumenta tutelaria non inuenisse: nam cum ex omnibus bona fide iudiciis propter dolum defuncti heres teneatur, id
Abbreviated transcription (Latin):
alibi h̾rditas est.alibi tutela.
ut puta si sit osaguineapup¬
illo.nã brditas qdem adagn¬
atã ꝑtinet tutela aũt adag

Expanded text:
i est hereditas, alibi tutela, ut puta si sit consanguinea pupillo: nam hereditas quidem ad adgnatam pertinet, tutela autem a
Abbreviated transcription (Latin):
debito crecitori suolegaret
ita ĩutile ẽẽ legatũ. si tum¬
chil int̾ ẽet creclitoris ex te¬
sc̃o potius agere qͣ expristi¬
na obligatioe.nã ⁊ si titius
mandalut meuiont pecum¬
iãꝓmitteret. dem̃libari eu
uisẜit astipulatore manife¬
stũ est q̃tum int̾ sit ꝓmissoi
lib̾ari potius q̃ pr̃are exstips¬
atuͣ dem̃ mãdatiagere.
Dutius titius. cu herot̃e
actore br̃et. codicilłita caũ
herot̾e libeꝵ ẽc uolo. q̃ ratio̾es
recdt̾e uolocius tp̃ris ꝙ erit
post nouissimã meã subson¬
ptione postea uiuus erote
mau̾misit.⁊ in codẽ actu ho¬
buit ratiõesꝙ subscripsit u¬
simos dies q̃ morcretur. Ur¬
des lutu titii dicũt quasda
sũmas.⁊ ẜuĩ ad huc erote:

Expanded text:
debitor creditori suo legaret, ita inutile esse legatum, si nihil interesset creditoris ex testamento potius agere quam ex pristina obligatione. nam et si Titius mandauerit Maeuio, ut pecuniam promitteret, deinde liberari eum iusserit a stipulatore, manifestum est, quantum intersit promissoris liberari potius quam praestare ex stipulatu, deinde mandati agere.ucius Titius cum Erotem actorem haberet, codicillis ita cauit: 'Erotem liberum esse uolo: quem rationes reddere uolo eius temporis, quod erit post nouissimam meam subscriptionem'. postea uiuus Erotem manumisit in eodem actu habuit rationesque subscripsit usimos dies quam moreretur. heredes Lucii Titii dicunt quasdam summas et seruum adhuc Erotem
Abbreviated transcription (Latin):
ħincidissiut ma¬
ritus qde pregnã¬
tem ẽẽ muli erẽ diceret uxor
negaret. ꝯsultiualcrio pri¬
sciano pretoriurbano rescui¬
psert in hecu̾ba. nouãremd¬
siderare rutilius seueriusi¬
detu: ut uxori q̃ abeoduite¬
rat ⁊ se nõ ẽe pregnantẽ ꝓfi¬
teatur custodes apponat no
nc̃o mirabit᷑. si nos quo no¬
uũ ꝯsiliũ ⁊ remedĩi. sugge¬
mus. sugit᷑ psistat in cader

Expanded text:
incidisset, ut maritus quidem praegnatem mulierem diceret, uxor negaret, consulti Valerio Prisciano praetori urbano rescripserunt in haec verba: "Novam rem desiderare Rutilius Severus videtur, ut uxori, quae ab eo diverterat et se non esse praegnatem profiteatur, custodem apponat, et ideo nemo mirabitur, si nos quoque novum consilium et remedium suggeramus. Igitur si perstat i
Abbreviated transcription (Latin):
postulatione. ꝯmodissimu
est eligi. honestissime femi¬
nedomũ. inq̃ domitia uei
at. ⁊ibi tres obstetrices ꝓba

Expanded text:
postulatione, commodissimum est eligi honestissimae feminae domum, in qua Domitia ueniat, et ibi tres obstetrices
Abbreviated transcription (Latin):
bõꝵ.poabaltero postulata ẽ
furere ceꝑit magis ꝓbatur
ratũ euminderi hũisse. Rati
ẽĩ hitio adꝯfirmationẽ prio¬
ris postulatiõis ꝑtinet. Si

Expanded text:
o ab altero postulata est, fuerere coeperit, magis probatum ratum eum uideri habuisse: rati enim habitio ad confirmationem prioris postulati pertinet. Si
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm hr̃s retimñt. utił. act̃o
dotis. ei dabitur. ¶ꝙsiratõ
nõ hãt defendi qdẽ delebit
h̃rs auiro. qse defensuruz
pmssit./ ꝙ si totãlite̾ uirs
solus subicrit.actio iudi¬
cati.sicautũ noerit.ꝓea q̃¬
titate q̃ uire falcidie petẽ

Expanded text:
m heres retinuerit, utilis actio dotis ei dabitur. quod si ratum non habeat, defendi quidem debebit heres a viro, qui se defensurum promisit: sed si totam litem vir solus subierit, actio iudicati, si cautum non erit, pro ea quantitate, quae iure Falcidiae pete
Abbreviated transcription (Latin):
restitucre. msi plus fuit mo
q̃ inq̃ titatedotis. Residuu
uõ ꝙ p̃terea illi relictũ. est. cu
fructib cogetur. restitũe. hxebi
igitur. p̃cipuã dotẽ cumsins

Expanded text:
restituere, nisi plus fuit in eo quam in quantitate dotis: residuum vero, quod praeterea illi relictum est, cum fructibus cogetur restituere. habebit igitur praecipuam dotem cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃titatẽ h̾rditatis restituere.
iddemũ restituet. ꝙ qͣtitatẽ
dotis excedit. Idꝙ ꝙ ex repre¬
sc̃tatiomis ꝯmoda sc̃titina
iss filiũ suũ hr̃dem institue

Expanded text:
titatem hereditatis restituere id demum restituet, quod quantitatem dotis excedit idque quod ex repraesentationis commodo sentit. nam isset, filium suum heredem
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ erit lib̾tus cuiꝰ ꝓxĩe fuerit ẜũ
⁊ ad legittiam h̾rditatem i p̾e
admittet᷑ nisi sicubi qiͣ ĩdigno
illi cite nibat nõ deb̾e eũ incidẽ
ĩleg̾e eliescentiã. S⁊ si intra c̾¬
tũ tp̃s neducat ne uealiã. qͣ de

Expanded text:
eius erit libertus, cuius proxime fuerit seruus et ad legitimam hereditatem ipse admittetur, nisi sicubi quasi indignillicite nubat', non debere incidere in legem Aeliam Sentiam. sed si 'intra certum tempus ne ducat' 'neue aliam, quam de
Abbreviated transcription (Latin):
ut si duos fr̃s hũi. uł duos ꝑ¬
truos. uni exhis unũ filium.
alius duos reliqd hrdi itas
mea intres ꝑtes diuidetur.¬
¶Patrui quo reteit agnat
bic natiuitate.an adoptio

Expanded text:
uta duos fratres habui uel duos patruos, unus ex his unum filium, alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes diuidetur.Parui autem refert, adgnatus hic natiuitate an adoptio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post repudiationẽ ad huc de¬
mus successione ꝓpone h̾rdemi
scriptũ ⁊ rogatũ restituẽ brdita¬
terepudiasse eã cum inchomin
ꝯpelli potuit adirc hrditatem
⁊ restitue ut duius piꝰ rescripsit.
finge cũ supixisse.c. dieb.ubi
gr̃a ⁊ in terĩ ꝓximũ decessisse. m¬
ox ⁊ eũ ꝗerat rogatus restituẽ
dicend post̾iore amitticũ honẽ¬

Expanded text:
 post repudiationem adhuc demus successionem. propone heredem scriptum rogatum restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut diuus Pius rescripsit: finge eum superuixisse centum diebus uerbi gratia et interim proximum decessisse, mox et eum, qui erat rogatus restituere: dicendum posteriorem admitti cum one
Abbreviated transcription (Latin):
inpotate fuer. erunt sibi osã¬
gumei ut puta ꝗ post capti¬
intate. patris nascũtur uło
ꝙuira ꝯsagunitatis hebut
cumbis ⁊ funt ĩfamilia ułm
utero uł post morte patrio¬

Expanded text:
tate fuerunt, erunt sibi consanguinei, ut puta qui post captiuitatem patris nascuntur uel que iura consanguinitatis habebunt cum his qui sunt in familia uel in utero uel post mortem patri
Abbreviated transcription (Latin):
hostes sit. q̃ diuuiuat. nepo¬
dẽptus nõ dum succedunt.añ
luitione.si ⁊ si interĩ decesserit
cũ placcat eñ statu receptode¬
cessisse. nepotib nõ obstabit.

Expanded text:
hostes sit, quamdiu uiuit nepodemptus, nondum succedunt ante luitionem: sed si interim decesserit, cum placeat eum statu recepto decessisse, nepotibus obstab
Abbreviated transcription (Latin):
utellũ. cuidẽter enuãt. A¬
rendi. ueluti hoĩes q agrũ co¬
lũt.⁊ qeũ exercẽt. prepositiue
sut his quoꝵ in nũo fũt ⁊ inl¬
lici ⁊ monitoresp̾terea boue
comiti.⁊ pecora stercorãdi cã
pata. uasa q̃ utilia culture
sũt.iratra. ligonessarculi. fal¬
ces putatorie bidẽtes ⁊siqua
similia dici possũt¶Cogendi
qadmodũ torcularia corbes
filcesꝙ messorie.falces  fena¬
ne quali uĩdennatorn excep

Expanded text:
Uitellium euidenter enumerat. quaerendi, ueluti homines qui agrum colunt, et qui eos exercent praepositiue sunt is, quorum in numero sunt uilici et monitores: praeterea boues domiti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae falces fenariae quali uindemiatorii excep
Abbreviated transcription (Latin):
eindens es alienum est uł
certum facilis est ꝯputatio.
Si aũt adhuc in certum ẽ
qr forte uł ꝯditio eius pen¬
det. ułcreditor litem ꝯtesta¬
tusest.⁊nec dũ lis finita ẽ
dubitabitur quantum le¬
gatariis debeatur. ꝓpincer¬
tum bodie aũt subsimilea¬
lios fit infideiꝯmissis. Qu
dicitur lex fal.locum h̃re ar¬
biter dari solet. ad in eundã
quantitatem bonoꝵ.tam

Expanded text:
evidens aes alienum est vel certum, facilis est computatio: si autem adhuc incertum est, quia forte vel condicio eius pendet vel creditor litem contestatus est et necdum lis finita est, dubitabitur, quantum legatariis debeatur propter incertum. Hodie tamen subsimile aliquid fit in fideicommissis. Cum dicitur lex Falcidia locum habere, arbiter dari solet ad ineundam quantitatem bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥtodun puotinetur dem
ꝙnec etimilitis testo pls
legator nõie prati. quam
qͣtitas est hrditatis ere.a¬
enodeducto. nectr quanta
retinere figei ꝯmissariope¬
mittit᷑ ¶In neratus scr¬
bit siꝗs h̾rs rogatus resti¬
tuere totam heditatemñ
deducta falcldia. rogato⁊
ip̃o ut alii restituat. non
fidei ꝯmissarrum hrs nolu¬

Expanded text:
ntinetur.Denique nec ex militis testamento plus legatorum nomine praestatur, quam quantitas est hereditatis aere alieno deducto. nec tamen quartam retinere fideicommissario permittitur.Inde Neratius scribit, si heres rogatus restituere totam hereditatem non deducta Falcidia rogato et ipsi, ut alii restituat, non fideicommissarium heres uolu
Abbreviated transcription (Latin):
lliano restitutione facien¬
tione scindisic.ut .c. ꝗdem
petãtur.abhr̃de .c. uero alia
legatarius afiociomissano
petat.Qd̃ id circodicit iuł.¬

Expanded text:
no restitutionem facientionem scindi sic, ut centum quidem petantur ab herede, centum uero alia legatarius ‹a› fideicommissario petat. quod idcirco dicit Iu
Abbreviated transcription (Latin):
emc̃tus acrectitore. hãt ħr
nõ putat.s extiman dui
fundum q̃ tiualer siuea
hac cautione. hoc est q̃ ti
uendere põt sine cautione.
Sisipõt tantiuendere nõ
int̾posita cautione q̃ tu
facit quarta ꝑs boꝵ extrebe¬
lliano transituras actio¬
nes siminoris retẽto eo ꝙ
de est.similit̾ ex trebelliano
restitutionẽ figri. Quesmĩa
multas questiones dixim¬

Expanded text:
s a creditore, habeat heres non putat, sed aestimandum fundum, quanti ualet sine hac cautione, hoc est quanti uendere potest sine cautione: et si potest tanti uendere non interposita cautione, quantum facit quarta pars bonorum, ex Trebelliano transituras actiones: si minoris, retento eo quod deest similiter ex Trebelliano restitutionem fieri: quae sententia multas quaestiones dirim
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus elim trecetoꝵ peti¬
tion̾em. nõ.nũt.amplius
q̃ inlucentis. actionem
adusus fidei omissarium
ultra q̃ adeum exh̃rditite
qd puc̃it. nemiñe ẽi optere
plus legatinõie prare q̃m
ad eumꝰ exh̾rditate puei̾t¬

Expanded text:
aduersus eum trecentorum petitionem, non autem amplius quam in ducentis actionem aduersus fideicommissarium ultra, quam ad eum ex hereditate quid peruenit: neminem enim oportere plus legati nomine praestare, quam ad eum ex hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
alũp̃no suo centũ. ⁊ĩestruos.¬
ꝓmanã qͣ hr̃dem extriẽte in¬
stitũat rogauit in hec u̾ba fi¬
dei tuc omitto sẽpma soror.a
tilegata q̃ alũpins meis reli¬
qex medio recipias ⁊ ap̾tei¬

Expanded text:
alumno suo centum et menstruosproniam, quam heredem ex triente instituerat, rogauit in haec uerba: 'fidei tuae committo, Sempronia soror, uti legata, quae alumnis meis rel‹i›qui, ex medio recipias et ap
Abbreviated transcription (Latin):
mus pte faciat sinatussit
ã⁊ sinatꝰ nõ sit. q̃ riturego
comodius diciputo.si qd̃
pt̾ẽ facere. s totũ adteꝑti¬
nere qͣi abimtio tibi solido
relicto sya aũt natus fui̾t.
utrosꝙ accipe q̃tum cuiq
relictũ est. ut unonato. ꝑs

Expanded text:
mus partem faciat, si natus sit, an et si natus non sit, quaeritur. ego commodius dici puto, si quidem partem facere, sed totum ad te pertinere, quasi ab initio tibi solido relicto: sin autem natus fuerit, utrosque accipere quantum cuique relictum est, ut uno nato
Abbreviated transcription (Latin):
festũ sit. scriptũ h̾rdemi
fide suam int̾p̃osuisse. nõ
tñ alit̃ ab eo fidei ꝯmissũ
peti posse. q̃ si ⁊ ip̃m testat¬
or̾e fidem eius secutum ẽẽ.¬
ꝓbaretur. Si tñ cũ afilio
famił. rogaretur amicus
⁊ adituꝵ sc b̾rditatem re¬
cepissi ⁊ restitutuꝵ patri
fa. fc̃o. nõ ab surde dici pos¬
sit mãdati actione̾ futura.
Et ẽã action̾e patri inutilẽ
fore. qr nõ sit ex bõa fide. id
ei restitui. ꝙ testator adeũ
puẽire no luĩt. Si nec fili¬
ouulgarẽ ꝯpetiturã ueꝵ
utilẽ. Sicntidare płacẽt

Expanded text:
m fidem suam interposuisse, non tamen aliter ab eo fideicommissum peti posse quam si et ipsum testatorem fidem eius secutum esse probaretur. si tamen, cum a filio familias rogaretur, amicus et aditurum se hereditatem recepisset et restituturum patri familias facto, non absurde dici possit mandati actionem futuram: et eam actionem patri inutilem fore, quia non sit ex bona fide id ei restitui, quod testator ad eum peruenire noluerit: sed nec filio uulgarem competituram, uerum utilem, sicuti dare placeret
Abbreviated transcription (Latin):
bat. natũ postea ca uxoredu¬
cta hrdem ẽc posse. Et gn̾alit
nato post testm̃ h̾rde scripto
aditus ẽ adh̾rditatem in qͣ¬
licũ ꝙ statu testĩ faciendi
tp̃r fuit. que poster testatori
ciuilit̾ nuipta ẽ ¶ Quid. uit
sifiliũ post testm̃ natum ex
besse filiã auĩt post test̾m nat̾a
extric̃te scripsit h̾rdem. nec ul¬
lũ cobrdem dedit nec substi¬
tit ĩuicem. nec aliũ uiuus
natus solus extest̾o fit hrs.

Expanded text:
bat, natum postea ea uxore ducta heredem esse posse. et generaliter nato post testamentum heredi scripto aditus est ad hereditatem, in qualicumque statu testamenti faciendi tempore fuit quae postea testatori civiliter nupta est. Quid autem, si filium post testamentum natum ex besse, filiam autem post testamentum natam ex triente scripsit heredem nec ullum coheredem dedit nec substituit invicem alium? unus natus solus ex testamento fit heres.
Abbreviated transcription (Latin):
ex cã fidei ꝯmissi maũmittit
nõ est.ablatũ citutela uerosi¬
neuiculocantioĩs nõ ꝯmitti¬
tur. Odergosi nõcaueat non
dubie tutela nõerit ap̃patro¬
nũ.s⁊ sipuella duodecimum
annũ inpleuerit. tutor desin

Expanded text:
ex causa fideicommissi manumittit, non est ei ablatum, tutela uero sine uinculo cautionis non committitur. quid ergo si non caueat? non dubie tutela non erit apud patronum.Sed si puella duodecimum annum impleuerit, tutor desini
Abbreviated transcription (Latin):
datasit ⁊ ĩstitutus adire no¬
lit. se.ꝯ. cẽsuit eum. si ĩpub̾is
nõie  desidereturadire cogend̾
ut tñ pupillo pupille ue tu¬
torabeo cui ius dãdi erit det̃
ꝗ tutelã retineat quoadresti¬
tuatur hrditas ⁊ re saluã fore
abhrde cauefuꝰ postea duiu
adrianus ut idẽ in eo ẜuetur.
cui directa lib̾tas data fuerit
rescripsit.quis aũt apatrono
rẽ saluã fore pupillo ño faci¬
lecantio exigatur tnsenatus

Expanded text:
data sit et institutus adire nolit, senatus censuit eum, si impuberis nomine desideretur, adire cogendum, ut tamen pupillo pupillae tutor ab eo, cui ius dandi erit, detur, qui tutelam retineat, quoad restituatur hereditas et rem saluam fore ab herede caueatur. postea diuus Hadrianus, ut idem in eo seruetur, cui directa libertas data fuerit, rescripsit.Quamuis autem a patrono rem saluam pupillo fore non facile cautio exigatur, tamen senatus