comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ quã carnales homines ferre non pos¬
sunt non aliqͦ signo corporalib signi .
apparente. nec aliqͦ sono corporalib au¬
rib instrepente. sed interiore conspec¬
tu & auditu nosse possitis. Non enĩ
diligit᷑ qđ penitꝰ ignorat᷑ : sed cũ
diligit᷑ qđ ex quantulacũq parte
cognoscit᷑. ipsa efficit᷑ dilectione ut
melius & plenius cognoscat᷑. Si gͦ in
Karitate ꝓficiatis quã diffundit in
cardib ur̃is sp̃s scs. docebit uos omnẽ
ueritatẽ: uł sicut alii codices habent
deducet uos in omͣi ueritate. Unde
dictũ est. Deduc me dñe in uia. & ã
bulabo in ueritate tua. Sic fiet ut
non adoctorib exteriorib illa discatiͤ
quȩ noluit tunc dñs dicere. sed sitis
om̃s docibiles dõ: ut ea ipsa quȩ ꝑ
lectiones atq sermones extrinsecus
adhibitos didicistis & credidistis de
natura cłĩ. non corpore nec loco aliqͦ
inclusa nec ꝑinfinita spatia locoꝵ

Expanded text:
cem, quam carnales homines ferre non poscem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in cordibus Spiritus sanctus, docebit vos omnem veritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet vos in omni veritate: unde dictum est, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum
Abbreviated transcription (Latin):
nos ferre non possumꝰ sacrilegas eoꝵ uani¬
tates & insanias mendaces. Quid est enĩ
ferre non posse. nͥ ȩquo animo non ha¬
bere: Sed om̃ia quȩ post ascensionẽ dñi
canonica ueritate atq auctoritate con¬
scripta sunt. quis fidelis uel etiã cathe¬
cuminus antequã spm scm baptizatus
accipiat. non ȩquo animo legit atq
audit. etiã si ñdũ sicut oportet intel¬
ligit: Quomͦ gͦ aliqͥd eoꝵ quȩ post as¬
censionẽ dñi scripta sunt non possent
ferre discipłi etiã ñdũ sibi misso sp̃u
sc̃õ. cũ om̃ia nͣc ferant cathe cumini nõ¬
dũ accepto sp̃u sco: Et qͥa si non eis
fideliũ sacram̃ta ꝓdunt᷑ non ideo fit
qd ea ferre non possunt : sed ut ab eis
tanto ardentius concupiscant᷑. quanto
eis honorabilius occultant᷑. Quappter
kmi non a nobis expectetis audire
quȩ tunc noluit dñs discipłis dicere
qͥa nondũ poterant illa portare : sed po
gentes. sp̃ualẽ lucẽ spũ alẽ quoq uo¬

Expanded text:
nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? Sed omnia quae post ascensionem Domini canonica veritate atque auctoritate conscripta sunt, quis fidelis vel etiam catechumenus, antequam Spiritum sanctum baptizatus accipiat, non aequo animo legit atque audit, etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, cum omnia nunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, quanto eis honorabilius occultantur. 4. Quapropter, charissimi, non a nobis exspectetis audire quae tunc noluit Dominus discipulis dicere, quia nondum poterant illa portare: sed potigentes, spritualem lucem spiritualemque vo
Abbreviated transcription (Latin):
legat. qͥs non ferat etiã si non intelli¬
gat: Non nulla qͥdẽ homines infi¬
deles in scripturis scĩs & non intelli¬
gt cũ legunt uel audiunt. & lecta
uel audita ferre non posst̃: sicut pa¬
gani qđ ꝑ eũ qͥ crucifixus ẽ factus ẽ
mundus: sicut iudei qđ filius dĩ sit
qͥ eo mͦ qͦ ipsi celebrant sabbatũ soluit.
sicut sabelliani qͥa tͥnitas est pater

Expanded text:
legat, quis non ferat, etiamsi non intellilegat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut Pagani, quod per eum qui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant sabbatum solvit; sicut Sabelliani, quia Trinitas est Pater
Abbreviated transcription (Latin):
hoc legisse. nͥ illic etiã id legeret᷑ hoc
ex eis ẽẽ quȩ tunc dñs noluit disci¬
płis dicere qͥa non potaͬreant illa
portare. tã ꝗͣ si uerbi gr̃a ego dicerẽ
illud qđ legimꝰ in huius enangłii ca¬
pite in pͥncipio erat uerbũ & uer¬
bũ erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ
hoc est in pͥncipio apud dm̃. & alia¬
hic eẽt in carne. sed hȩc unꝰ ex apłis
ex his ẽẽ quȩ noluit tunc dñs dicere
qͥa ea discipłi portare non poterant.
qͥs me audiat tã temere ista dicentẽ
Si autẽ ubi hoc legimꝰ ibi etiã hoc
legeremꝰ. qͥs non tanto apło credet :
Sed id qͦq mͥ uidet᷑ absurdissime dici.
ea tunc non potuisse portare disci¬
płos quȩ de inuisibilib & altissimis
reb inuenimꝰ in apłicis litteris quȩ
postmodũ scriptȩ sunt : nec ea dñm qͣn¬
do cũ illis uisibilit᷑ erat dixisse nar¬
rat᷑. Cur enĩ ea tunc ferre non po¬
terant: quȩ nunc in eoꝵ libris qͥs non

Expanded text:
hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam si, verbi gratia, ego dicerem, illud quod legimus in hujus Evangelii capite, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum , hic esset in carne, sed haec unus ex Apostex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae de invisibilibus et altissimis rebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce concedamꝰ ut ita sit multos
ea modo posse poctare iã misso sp̃u
sc̃o. quȩ tẽ eo ñdũ misso non porta¬
rant porteare discipłi. Nuiqͥd idõ
scimꝰ quȩ sint quȩ dicere noluit. qͦ
tc̃ sciremꝰ si ab eo dicta legeremꝰ uel
aͥdissemꝰ : aliud ẽ enĩ scire utrũ a no¬
bis uł a uobis portari possint. aliud
scire quȩ sint siue portari possint
siue non possint. Quȩ cũ ipse tacue¬
rit : qͥs nr̃m dicat ista uł ista st̃ :¬
Aut si dicere aucleat. unde ꝓbat:
Qͥs enĩ ẽ tã uanꝰ aut temerarius qͥ eũ
dixerit etiã uera quib uoluerit. quȩ
uoluerit. sine ullo testimonio diui¬
no affirmet ea ẽẽ quȩ tunc dñs di¬
cere noluit: Quis hoc nr̃m faciat.¬
& non maximã culpã temeritatis
incurrat. in qͦ nec ꝓpħica nec apłi¬
ca excellit auctoritas: Nã ꝓfecto
si eoꝵ aliqͥd legissemꝰ in libris canoni¬
ca auctoritate firmatis qͥ pꝰ ascen¬
sionẽ dñi scripti st̃ : parũ fuerat

Expanded text:
Ecce concedamus ut ita sit, multos ea modo portare posse jam misso Spiritu sancto, quae tunc eo nondum misso non poterant portare discipuli: numquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
sint de qͥbꝰ tunc dicebat. adhuc mul¬
ta habeo uobis dicere sed non potes¬
tis portare mͦ. si apłi nondũ pote¬
rant multominꝰ uos potestis. qͥa forte
sic multi posst̾ audire qđ t̾e nondũ
poterat petrus. sic̃ multi possint mar¬
tirio coronari. qđ tẽ ñdũ poterat pe¬
trus: p̾sertĩ iã misso sp̃ũ scõ qͥ tc̾ ñdũ
erat missus. de qͦ continuo subiunxit
atq ait. cũ autẽ uenerit ille sp̃s ue
ritatis docebit uos omne̾ ueritatem.

Expanded text:
s Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritate
Abbreviated transcription (Latin):
cebit uos omnẽ ueritatẽ. uel deducet
uos in om̃i ueritate: Quȩ cũ ita sint
dilectissimi. moneo uos in karitate xpͥ̃i
ut seductores caueatis impuros & ob¬
scenȩ turpitudinis sectas de qͥb dicit
apłs. quȩ autẽ occulte fiunt ab eis
turpe ẽ & iã dicere: ne cũ horrendas
ĩmunditias docere ceperint quȩ au¬
res humanȩ qualescũq sint portare
non possunt. dicant ipsa ẽẽ quȩ dñs
illa ĩmunda & nefanda ptirari. Alia
stͣ mala quę portare n᷑ potest qua¬
liscũq pudor humanus. & alia st̃
bona quȩ portare non potest paruuᷤ
sensus humanus. Ista fuint in corpori¬
b ĩpudicis. illa remota sunt a corpo¬
rib uniu̾sis. Hoc ĩpura carne com¬
mittit᷑. illud pura m̃te uix cernit᷑.

Expanded text:
cebit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docere coeperint, quas humanae aures qualescumque sint, portare non possunt, dicant ipsa esse quae Dominilla immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dilectiõe patient̃ debemus etiam
mundi odia sustinere. Necesse est¬
enĩ ut nos oderit. quos cernit nolle
qđ diligit. Sed plurimũ nos de se ipso
dnĩs consolat᷑. Q cũ dixisset. hec man¬
do uobis ut diligatis inuicẽ: adiecit
atq ait. Si mundus uos odit. sci¬
tote qm̃ me pͥorẽ uobis odio habuit.
Cur gͦ se menbrũ supͣ uerticẽ extol¬
lit: Recusas ẽẽ in corpore. si non uis
odiũ mundi sustinere cũ capite. Si
de mundo inquit ẽẽtis. mundus qđ
suũ erat diligeret. Uniũsȩ utiq
hoc dicit ȩcclesiȩ: quã plerũq etiã
ipsã mundi nomine appellat. sic̃
est illutl. Ds̃ erat in xp̃o. mundũ¬

Expanded text:
dilectione patienter debemus etiam dilectione patienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse estenim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat: sicut est illud, Deus erat in Christo, mundu
Abbreviated transcription (Latin):
pendet & ꝓpħȩ. Hic est fructus nr̃.
De fructu itaq nobis mandans: hȩc
mando inquit uobis ut diligatis in¬
uicẽ. Unde & apłs paulus cũ contͣ
oꝑa carnis comendare sp̃s fructũ uel¬
let. a capite hoc posuit. Fructus in
longanimitas. benignitas. bonitas.
fides. mansuetudo. continentia. Qs
autẽ bene gaudet: qͥbonũ non dili¬
git unde gaudet: Us pacẽ uerã nͥ
cũ illo potest habere quẽ ueracit᷑
diligit: Quis ẽ longanimis in bono
ꝑseuerant᷑ tenendo. nͥ ferueat dili¬
gendo: Quis ẽ benignꝰ nͥ diligat
cui opitulat᷑: Es bonus nͥ diligen¬
do efficiat᷑: Quis salubrit̾ fidelis.
nͥ ea fide quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur:
moderet᷑: Qs ab eo continet unde
turpat᷑. nͥ diligat unde honestat᷑:
Merito itaq magister bonus dilec¬
tionẽ sic sepe cõmendat tamquã
sola p̾cipienda sit: sine qua non pos¬
sunt ꝓdesse cȩtera bona. & quȩ ñ
potest᷑ haberi sine cęteris bonis qͥb
homo efficit᷑ bonus. Pro hac autẽ

Expanded text:
pendet et Prophetae : hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare let, a capite hoc posuit: Fructus, inlonganimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisi ea fide quae per dilectionem operatur? moderetur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. 2. Pro hac autem
Abbreviated transcription (Latin):
afferatis. Imus ut afferamꝰ. & ipse ẽ
uia qua imus. in qua nos posuit ut
eamꝰ. Proinde in om̃ib miscdia eius
p̃uenit nos. Et fructus inqͥt ur̃ ma¬
neat. ut qđcũq petieritis patreo
in nomine meo det uobis. Maneat gͦ
dilectio. ipsa ẽ enĩ fructus nr̃. Quę
dilectio nunc est in clesiderio. ñdũ
in saturitate. & ipso desidio qđcũq
petierimꝰ in nomine unigeniti filii
dat nobis pat̾. Qđd̃ autẽ saluandis
acciꝑe non expedit nobis. non existi¬
memus nos petere in nomine salua¬
toris: sed hoc petimꝰ in nomine sal¬
uatoris qđ ꝑtinet ad rationẽ salu¬
tis.

Expanded text:
afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
Audi ingrate. ingrate audi: non uo ᷤ
me elegistis. sed ego uos elegi. Non
ẽ ut dicas. ido electꝰ sũ: qr ĩa credebã. lxi¬
Si enĩ credebas in eũ. iam elegeras eum.
S audi. ñ uos me elegistis. Non est
ut dicas. anteꝙͣ crederẽ iam bona
oꝑabar. ideo electus sũ. Quid enĩ est
boni oꝑis ante fidẽ. cũ dicat apłs om̃e
quod non est ex fide peccatũ ẽ: Qd
gͦ dicturi sumꝰ audiendo non uos me
elegistis. nͥ quia mali eramꝰ & electi
sumus. ut boni ꝑ gr̃am nos eligentis
ẽẽmus: Non est enĩ gra. si p̾cesserant
merita. Est autẽ gr̃a. Hec gͥ non
inuenit sed efficit merita. Et uide
nos. sed quos eligit faciat bonos.
Ego inquit elegi uos. & posui uos
ut eatis & fructũ afferatis. & fruc¬
tus urͣ maneat. Nonne iste est fruc¬
tus de qͦ iã dixerat. sine me nichil
potestis facere: Elegit gͦ. & posuit
ut eamus & fructũ afferamus. Nul¬
lũ itaq fructũ unde nos eligeret ha¬
bebamus. Ut eatis inquit. & fructũ

Expanded text:
» Audi, ingrate, audi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? cum dicat Aposquod non est ex fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si praecesserunt merita. Est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videtnos, sed quos elegit faciat bonos. Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Nonne iste est fructus de quo jam dixerat: Sine me nihil potestis facere? Elegit ergo nos et posuit ut eamus, et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum
Abbreviated transcription (Latin):
hec mando uobis ut diligatis inuiceor.
ac ꝑ hoc intelligere debemus hunc
ẽẽ fructũ nr̃m de quo ait. ego uos
elegi ut eatis & fructũ afferatis. &
fructus ur maneat. & quod adiunx¬
it ut qułcũq petieritis patrẽ in nomi¬
ne meo det uobis. tunc utiq labit
nobis si diligamꝰ inuicẽ: cũ & hoc
ipsũ ipse dederit nobis qͥ nos elegit
non habentes fructũ quia non eũ nos
elegeramus. & posuit nos ut fructũ
afferamus hoc est inuicẽ diligamus.
quẽ fructũ sine illo afferre non pos¬
sumus : sicut palmites facere sine
inte nichil possunt. Caritas gͦ est
fructus nr̃. quã definit apłs de corde
puro & conscientia bona. & fide non

Expanded text:
Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait: Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscient
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ scilicet ubi nobis clicit᷑ nolite di¬
ligere mundũ. iubemͣ autẽ ubi nobis
dicit᷑ diligite in imicos ur̃os: ipsi
sunt mundus qͥ nos odit. Ergo ꝓ
hibem̃ diligere in illo qđ ipse dili¬
git in se ipso : & iubem̾ diligere in illo
quod ipse odit in se ipso: dĩ scilicet
opificiũ. & diuersas bonitatis suȩ
consolationes. Uitiũ quippe in illo
cdiligere ꝓhibemur. inbem̃q dili¬
gere naturã cũ ipse in se diligat
uitiũ oderitq naturã : ut nos eũ &
diligamꝰ & oderimus recte: cũ se ip¬
se diligat oderitq ꝑuerse.

Expanded text:
cet, ubi nobis dicitur, Nolite diligere mundum ; jubemur autem, ubi nobis dicitur, Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt mundus qui nos odit. Ergo et prohibemur diligere in illo quod ipse diligit in seipso; et jubemur diligere in illo quod ipse odit in seipso, Dei scilicet opificium, et diversas bonitatis suae consolationes. Vitium quippe in illo diligere prohibemur, jubemurque diligere naturam, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam: ut nos eum et diligamus et oderimus recte, cum se ipse diligat oderitque perverse.
Abbreviated transcription (Latin):
Alioqͥn: gr̃a iã non ẽ gr̃a. Si auteor
querat᷑ quomͦ se diligat mundus ꝑ¬
ditionis qͥ odit mundũ redẽptionis.
diligit se utiq falsa dilectiõe non
uera ꝓinde falso se diligit. & uere
odit. Qui enĩ diligit iniqͥtatem.
odit animã ĩneã. Sed diligere se di¬
cit᷑ . qm̃ iniqͥtatẽ qua miquus est
ei nocet hoc diligit. Odit gͦ in se na¬
turã. diligit uitiũ. Odit qđ factus
est ꝑ dĩ bonitatẽ. diligit qđ in eo
factũ ẽ ꝑ liberã uoluntatẽ. Unde¬

Expanded text:
alioquin gratia jam non est gratia . 4. Si autem alioquin gratia jam non est gratia . 4. Si autem quaeratur quomodo se diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis; diligit se utique falsa dilectione, non vera. Proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium: odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factu
Abbreviated transcription (Latin):
etiã totius mundi. Totus gͦ mun¬
dus ęccłia ẽ: & totus muncł oclit
ȩccłam. Mundus gͥ odit mundũ.
inimicus reconciliatũ. dãpnatus
saluatũ. inquinatꝰ mundatũ. Sed
iste mundus quẽ ds̃ in xp̃o recon
nato. contaminato. Ex ea qͥppe
ꝑtinens ad reconciliationẽ: quẽ
mundus odit ex eadẽ massa ꝑ¬
tinens ad uasa ire quȩ ꝑfecta st̃¬
UIII ad ꝑditionẽ. Deniq cũ dixisset si de
mundo ẽẽtis. mundus qł suũ erat¬
I diligeret : continuo subiecit. Quia uͦ
de mundo non estis. sed ego elegi uos
de mundo : ꝓpterea odit uos mundꝰ.
Ergo & ipsi inde erant: unde ut nõ
eẽnt᷑ electi sunt inde. non meritis
suis quoꝵ nulla bona p̾cesserant oꝑa.
non natura quȩ tota fuerat ꝑ lib̾u
arbitriũ in ipsa radice uitiata. sed
gratuita hoc est uera gr̃a. Qenim
de mundo mundũ elegit. fecit qđ
eligeret non inuenit: quia reliqͥȩ
ꝑ electionẽ gr̃ę saluȩ factę sunt.
Si autẽ gr̃a inquit. iã non ex oꝑib

Expanded text:
etiam totius mundi . » Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem Deus in Christo reconcnato, contaminato. Ex ea quippe s est mundus pertinens ad reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad « vasa irae, quae perfecta sad perditionem . » Denique cum dixisset, « Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret, » continuo subjecit: « Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quia reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, inquit, jam non ex operibus;
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. uos autẽ dixi ami¬
cos. qͥa om̃ia quecũq
audiui a petre meo no¬
ta feci uobis. Es autẽ
audeat ad firmare uel credere ullũ ho¬
minũ scire om̃ia quȩcũq a patre au¬
duit unigenitꝰ filius. quando ne hoc
uerbũ: Quid est quod aliquanda post
in hoc ipso tamen sermone quẽ post
cęnã ante passionẽ ad discipłos habuit
multa inqͥt habeo uobis dicere. sed
non potestis illa portare modo: Quo
gͥ pacto intellecturi sumꝰ om̃ia eũ
nota fecisse discipulis quȩcũq audiu̾
a patre. cũ ꝓpterea quedã multa ñ
dicat. qͥa scit eos mͦ portare non pos¬
se: Sed nimirũ qđ facturus ẽ fecis¬
se se dicit. qͥ ea quȩ futura sunt fe¬
cit. Sicut enĩ dicit ꝑ ꝓpħam fode¬
runt manus meas & pedes nec ait
fossuri sunt. uelut p̾terita dicens.
& ea tam̃ futura p̾dicens: ita & hoc
loco ait om̃ia se nota fecisse discipłis.
quȩ se nouit nota ẽẽ facturũ in illa
plenitudine scientiȩ de qua dicit apłs.¬

Expanded text:
 dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigenitus Filius; quando ne hoc Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim dicit per prophetam, Foderunt manus meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
cinatio qͥ p̾scientiã dĩ defendt̃
contra grãm dĩ. & ideo dicunt
nos electos ante mundi constitu¬
tionẽ. qͥa p̾sciuit nos ds̃ futuros
bonos. non se ipsũ nos facturũ bo¬
nos. Non hoc dicit. qͥ dicit non
elegisset quia bonos futuros ẽẽ p̾sci¬
uerat. simul etiã p̾sscisset qđ eũ
nos fuissemꝰ prius electuri. non enĩ
aliter possemus ẽẽ boni. nͥ forte di¬
cendus ẽ bonus qͥ non eligit bo¬
nũ. Qd̃ gͦ eligit in non bonis: lõ
enĩ electi sunt qͥa boni fuerunt.
qͥ boni non eẽnt nͥ electi ẽẽnt.
Alioquin gr̃a iã non est gr̃a. si p̃ces¬
sisse contendimꝰ merita. Hȩc qͥppe
electio gr̃a est : de qua dicit apłs.¬

Expanded text:
cinatio, qui praescientiam Dei defendunt cinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, « elegisset, quia bonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est gratia , » si praecessisse contendimus merita. Haec quippe electio gratia est, de qua dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate in spe potuis habet᷑. qͣ.
in re tenet᷑. Uerum hoc interest qđ
exterior nr̃ homo idest corpus ad¬
huc corrũpit᷑. interior autẽ idest
anima iã renouat᷑ de die in diem.
Itaq sicut immortalitatẽ carnis &
salutẽ animarũ futurã expectamꝰ
quãuis iã pignore accepto salui facti
umigenitꝰ audiuit a patre futuram
sꝑare debemꝰ. quãuis hoc se iã fecis¬
se cdixerit xpͣc. Non uos me elegistis
inquit. sed ego elegi uos. Hȩc ẽ illa
in effabilis gr̃a. Qd enĩ eramꝰ qͣndo
xp̃m nondũ elegeramꝰ. & ideo non
diligesa mus. Nã qͥ eũ non eligit.
quomodo diligit: Nũquid iã in no¬
bis erat quod in psalmo canit᷑. elegi
abiectus ẽẽ in domo dñi magis qͣm
habitare in tabernaculis peccatoꝵ:
Non utiq. Quid gͦ eramus. nͥ mni
qui & ꝑditi: Neq enĩ iam credi¬
deramꝰ in eũ ut eligeret nos. Nã
si credentes elegit. electos elegit.
Hic certe uacat uͣna illoꝵ ratio¬

Expanded text:
mortalitate in spe potius habetur, quam mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Haec est illa ineffabilis gratia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Numquid jam in nobis erat quod in Psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. » Hic certe vacat vana illorum ratio
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscã sicut & cognitꝰ sum. Et nc̃ ꝑspecuł
in enigiate. tunc autẽ facie ad faciẽ.
Nã & ipse apłs saluos nos dicit ẽẽ
factos ꝑ lauacrũ regenerationis. qͥ taõ
alio loco spe inquit salui facti sumꝰ.
Spes autẽ quȩ uidet᷑ non est spes.
Quod enĩ uidet quid̃. quid sꝑat: Si
autẽ qđ non uidemꝰ sꝑamꝰ. ꝑ patien¬
tiã expectamꝰ. Unde etiã eius coapłs
petrus. In quẽ mͦ inquit non uiden¬
tes creditis. quẽ cũ uideritis exulta¬
bitis gaudio in enarrabili & hono¬
rato : ꝑcipientes mercedẽ fidei. salu¬
tẽ animarũ ur̃arũ. Si gͦ nunc tẽ¬
pus est fidei. salus autẽ animarũ
merces est fidei. quis dubitet in fide
que ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑ ꝑagendũ diẽ.
atq in fine diei recipienclã ẽẽ mer¬
cedem non solũ redep̃tionẽ corporis
nr̃i de qua dicit apłs. paulus. uerum
etiã salutẽ animarũ nr̃arũ de qua
dicit apłs petrus: Utriusq enio
rei felicitas isto tẽpore atq in ista

Expanded text:
 sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac
Abbreviated transcription (Latin):
lis & lubricus. Et ideo quanto illabitur
occultius ut cogitationẽ contingat. tan¬
to conuenientuis serpenti comparatur:
Tria gͦ ut dicere ceꝑam similia sunt illi

Expanded text:
lis et lubricus; et ideo quanto illabitur occultius ut cogitationem contingat, tanto convenientius serpenti comparatur. Tria ergo haec, ut dicere coeperam, similia sunt illi
Abbreviated transcription (Latin):
claritas humilitatis est premiũ. Sed boc
factũ est in forma serui. In forma uͦ dĩ
semꝑ fuit᷑ semꝑ erit claritas. immo nͣ
fuit quasi ia sit : nec erit quasi nondũ
sit. sed sine mnitio sine fine semꝑ est
claritas. Qđ gͦ ait. pater uenit hora
clarifica filiũ tuũ: sic intelligendũ est
tamquã dixerit. Uenit hora seminan¬
dehumilitatis. fructũ non differas cla¬
ritatis. Sed quid sibi uult qđ sequit᷑.
ut filius tuus clarificet te: Nũqͥd etiã
passionis. ex qua illũ clarificari opor¬
teret: Quomͦ gͥ eũ clarificaturus erat
filius. cuius claritas sempit᷑na nec ex
forma humana potuit uideri minar.
nec in diuina posset ẽẽ amplice: Sed
istã questionẽ in hunc sermonẽ nolo co¬
artare. aut hinc eũ facere longiorem.

Expanded text:
s est praemium. Sed hoc totum factum est in forma servi. In forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas; imo non fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Quod ergo ait: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum; sic intelligendum est, tanquam dixerit, Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. Sed quid sibi vult quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te? Numquid etiam passionis, ex qua illum clarificari oporteret? Quomodo igitur eum clarificaturus erat Filius, cujus claritas sempiterna nec ex forma humana potuit videri minor, nec in divina posset esse amplior? Sed istam quaestionem in hunc sermonem nolo arctare, aut hinc eum facere longiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ doxa. unde uerbũ diriuatũ est
in greco ut diceret᷑ doxason: quod
interpres latinus ait clarifica. cũ etiã pos¬
sͥt głifica clicere quod tantũdẽ ualet.
gła claritas poni. qđ si fieret tantũdeor
ualeret. Ut autẽ non recedat᷑ a uerbor.
sonis. quẽ admodũ a claritate clarificatio.
sic a gła głificatio diriuat᷑. Ut gͦ media¬
tor cłi & hominũ homo xp̃c iħe resur
rectione clarificoͣt uel głificaret᷑: pͥus

Expanded text:
gitur δόξα: unde verbum derivatum est in graeco ut diceretur δόξασον, quod interpres latinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicere, quod tantumdem valet. ubi est gloria, claritas poni: quod si fieret tantumdem valeret. Ut autem non recedatur a verborum sonis, quemadmodum a claritate clarificatio, sic a gloria glorificatio derivatur. Ut ergo mediator Dei et hominum homo Christus Jesus resurrectione clarificaretu
Abbreviated transcription (Latin):
ait acceptabili exaudiui te : & in die
salutis adiuui te. Et rursus apłs. Ecce
nunc tempus acceptabile. ecce nunc dies
salutis. Dicat gͦ pat̾ uenit hora. qͥ cũ pa¬
tre disposuit om̃s horas. tamquã dicens.
Pater. quã ꝓpt̾ homines & apud homi¬
nes ad me clarificandũ simul constituimꝰ
uenit hora. clarifica filiũ tuũ ut filiꝰ
tuus clarificet te. Clarificatũ a patre
filiũ non nulli accipiunt in hoc qđ ei
non peꝑcit. s ꝓ nobis om̃ib tradidit eũ.
Ded si passione clarificatꝰ dr̃. quantomagis
resurrectione: Nã in passione magis eiꝰ
humilitas quã claritas cõmendat᷑. apło
teste qͥ ait. Humiliauit semetipsũ fac¬
tus obediens usq ad mortẽ. mortẽ autẽ
crucis. Deinde sequit᷑. & de eius clarifi

Expanded text:
» ait, « acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te » ; et rursus Apostolus, « Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis » . Dicat ergo, Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas: tanquam dicens, Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarificandum simul constituimus, venit hora, clarifica Filium tuum, ut et Filius tuus clarificet te. 3. Clarificatum a Patre Filium nonnon pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Sed si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit: Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem cru
Abbreviated transcription (Latin):
oratio discipłoꝵ eẽt ȩdificatio & si¬
hȩc illax qui hȩc dicta aclerant audi¬
turi. ꝓfecto & nr̃a qͥ fueramꝰ conscrip¬
ta lecturi. Quappt᷑ hoc qđ ait pat̾
uenit hora clarifica filiũ tuũ: ostendit
om̃e rẽpus & qͥd quando faceret uel fi¬
eri sineret ab illo eẽ dispositũ qͥ tẽpo¬
ri subditꝰ non . ẽt : qmͣ quȩ futura fue¬
rant ꝑ singula tẽpora. in dĩ sapientia
causas efficientes habent. in qua nulla
st̃ tẽpora. Non gͦ credat᷑ hȩc ora fato
urgente uenisse. sed cdo potius orclinan¬
te : nec ei siderea necessitas. xpͣi connexu¬
it passionẽ. Absit enĩ ut sidera mo¬
ri congerent sicderũ conditorẽ. Non
iraq xp̃m tẽpus ut moreret᷑ impeg̃it.
sed tẽpus xp̃s qͦ moreretͥ elegit: qui
etiã tẽpus qͦ de uirgine natus est cũ
patre constituit. de qͦ sine tẽpore natꝰ
est. Scdm quã uerã sanãq doctri

Expanded text:
oratio, discipulorum est aedificatio. Et sioratio, discipulorum est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramta lecturi. Quapropter hoc quod ait: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ostendit omne tempus, et quid quando faceret, vel fieri sineret, ab illo esse dispositum, qui tempori subditus non est, quoniam quae futura fuerant per singula tempora, in Dei sapientia causas efficientes habent, in qua nulla sunt tempora. Non ergo credatur haec hora fato urgente venisse, sed Deo potius ordinante, nec siderea necessitas Christi connexuit passionem. Absit enim, ut sidera mori cogerent siderum conditorem. Non itaque Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus Christus quo moreretur elegit, qui etiam tempus quo de Virgine natus est cum Patre constituit, de quo sine tempore natus est. Secundum quam ver
Abbreviated transcription (Latin):
turũ. sed palã de patre adnuntiaturũ.
scõ intelligentib : iam non erant futura
filius qͥ dixit in ea hora palã se illis
adnuntiaturũ eẽ de patre. qđ eis utiq
iam intelligentib non eẽt ꝓuerbium.
s hoc quoq ipsũ quomͦ simul loquant᷑
in ilło scilicet pacẽ haberent. in mun¬
do habentes pressurã. exoctatusq fuis¬
set ut confiderent qm ipse uicit mun¬
dũ: eo qͥ erat atd illos sermone finito.
deinde ad patrẽ uerba direxit &
orare iam cepit. Sic enĩ euanglista seqͥt᷑
dicens. Hȩc locutus est iħc: & subleua
hora: clarifica filiũ tuũ. Poterat dñs nr
unigenitus & coeternus patri. in farma
serui & ex focma serui si hoc opus eẽt
orare silentio: sed ita se patri exhibe¬
ri uoluit p̾catorẽ. ut meminisset se ẽe
nr̃m doctorẽ. Proinde eã quã fecit ora¬
tionẽ ꝓ nobis : notã fecit & nobis.
qm̃ tanti magistri non solũ ad ipsos
sermocinatio s etiã ꝓ ipsis ad patrẽ

Expanded text:
 sed palam de Patre annuntiaturum. sancto, intelligentibus jam non erant futura Filius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentibus non esset proverbium. Sed hoc quoque ipsum, quomodo simul loquanturin illo scilicet pacem haberent, in mundo habentes pressuram, exhortatusque fuisset ut confiderent, quia ipse vicit mundum; eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim Evangelista sequitur, dicens: Haec locutus est Jesus, et sublhora, clarifica Filium tuum. Poterat Dominus unigenitus et coaeternus Patri, in forma servi, et ex forma servi, si hoc opus esset, orare silentio; sed ita se Patri exhibere voluit precatorem, ut meminisset se nostrum esse doctorem. Proinde quam fecit orationem pro nobis, notam fecit et nobis, quoniam tanti Masermocinatio, sed etiam pro ipsis ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
accendimͣ. Hac pace in p̾ssuris om̃ib
consolam᷑. hac a pͣssuris om̃ib liberam᷑.
Propt̃ hanc omnẽ tribulationẽ fortit᷑¬
sustinent us. ut in hac felicit᷑ sine ulla
tribulatione regnemꝰ. Merito ad eã
clausit uerba quȩ parũ intelligentib
discipłis erant ꝓuerbia. intellecturis
ea quando eis declisset ꝓmissũ spm̃¬

Expanded text:
accendimur. Hac pace in pressuris omnibus accendimur. Hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac pressuris omnibus liberamur, propter hanc omnem tribulationem fortitsustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset promissum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
NIE ista quȩ nunc sumus
acdiuuante dño tractaturi
dixerat iħs. Hec locutus sum
uobis ut in me pacẽ habe¬
atis. quȩ non recentiora¬
paulo superius ab eo dic
habere discipłos. siue certe ex quo post
cenã exorsus est. hunc admirabilẽ pro¬
lixũq sermonẽ. Talẽ quippe cõmemo¬
rauit causam cur eis sit locutus. ut ad
eũ finẽ rectissime referant᷑ uel om̃ia qͤ
locutus est eis. uel ea maxime quȩ dix̃.
iã ꝓ eis moriturus. tamꝗͣ. uerba nouis¬
sima. post ea quã de conuiuio scõ ille
qͥ eũ fuerat tracliturus egressus ẽ. Hanc
gͦ causã commendauit sermonis sui ut
in illo pacẽ haberent. ꝓpter qđ totũ
agit᷑ qđ xp̃iani sumꝰ. Hȩc enĩ pax fi as¬
intentionis actionis que. finis ipsa erit.¬
Propter hanc sacram̃tis eius imbuim̃.
ꝓpt̃ hanc mirabilib eius oꝑib & sermo¬
nib erudim̃. Propt᷑ hanc sps̃ eius pignꝰ
accipimꝰ. ꝓpter hanc in eũ credimꝰ &
sꝑamus. & eius : more quantũ donat

Expanded text:
nte ista, quae nunc sumus, adjuvante Domino, tractaturi, dixerat Jesus: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiorpaulo superius ab eo dicthabere discipulos, sive certe, ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam, cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur, vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille, qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim causam commendavit sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod Christiani sumus. Haec enim pax fiintentionis actionisque finis; propter hanc sacramentis eius imbuimur, propter hanc mirabilibus eius operibus et sermonibus erudimur, propter hanc spiritus eius pignus accepimus, propter hanc in eum credimus et speramus et eius amore, quantum donat,
Abbreviated transcription (Latin):
ost ꝓmissionẽ sp̃s scĩ ne
quisquã putaret qđ ita
eũ dñs daturus fuerat
uelut ꝓ se ipso ut non &
ipse cũ eis eẽt futurus: adiecit atq
ait. Non relinquã uos orphanos.
ueniã ad uos. Orphani. pupilli sunt.
lllud enĩ grecũ eiusdẽ rei nomen ẽ:
hoc latinũ. Nlã & in psalmo ubi le¬
gimꝰ pupillo tu eris aliutor. grecꝰ
habet orphano. Quãuis gͦ nos filius
łi suo patri adoptauerit filios. &
eundẽ patrẽ nos uoluerit habere ꝑ
grãm qui eiꝰ pat̾ est ꝑ naturã: tam̃
etiã ipse circa nos pat̾nũ quodã mͦ
relinquã uos orphanos: ueniã ad
uos. Hinc est quod etiã sponsi filios
nos appellat. ubi dicit. Ueniet hora
ut auferat᷑ ab eis sponsus. & tunc ie¬
uinabunt filii sponsi. Quis autẽ spon
dicit. Adhuc modicũ. & mundus iã
me non uidet. Quid enĩ. tunc uide¬
bat eũ mundus. quandõ qͥdẽ mun¬
di nomine uult intelligi eos de qͥb
suꝑius est locutꝰ. dicens de sp̃u sco
quẽ mundus acciꝑe non potest. qͥa

Expanded text:
ost promissionem Spiritus sancti ne quisquam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos, venio ad vos . Orphani pupilli sunt; illud enim Graecum ejusdem rei nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legimus: Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit habere per gratiam, qui ejus Pater est per naturam; tamen etiam ipse circa nos paternum affectum relinquam vos orphanos; veniam ad vos. Hinc est quod etiam sponsi filios nos appellat, ubi dicit: Veniet hora ut auferatur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt filii sponsi . Quis autem sponsdicit: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc eum videbat mundus; quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus superius est locutus, dicens de Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ria & seruat in uita. qͥ habet in
habet audiendo & seruat faciendo.
aut qͥ habet faciendo & seruat ꝑse¬
uerando: ipse ẽ inqͥt qͥ diligit me.
Oꝑe est demonstranda dilectio. ne
sit infructuosa nominis appellatio.
Et qͥ diligit me inqͥt diliget᷑ a pa¬
tre meo. & ego diligã eũ. & mani¬
festabo ei me ipsũ. Quid est diligam.
Tamquã tunc dilecturus sit & nc̃
non diligat : Absit. Quomͦ enĩ nos
pat̾ sine filio. aut filius sine patre
diligeret: Quomͦ cũ inseparabilit᷑
oꝑent᷑. seperabilit̃ diligunt : Ded
ad hoc dixit diligã ẽũ. ad hqđ seqͥt᷑
& manifestabo me ipsũ ei. Diligã &
manifestabo. id est ad hoc diligã ut
manifestẽ. Nunc enĩ ad hoc dilex̃
ut credamꝰ. & mandatũ fidei tenea¬
mus. Tunc ad hoc diliga̾t ut creda¬
mus. & ipsa uisione mercedẽ fidei ca
piamꝰ : qͥa & nos nc̃ diligimꝰ credendo
qđ uidebimꝰ. tunc autẽ diligemus
uidendo quod credimus

Expanded text:
at in vita; qui habet in habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseverando; ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc dixit, diligam eum, ad quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo; id est, ad hoc diligam, ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem piamus. Quia et nos nunc diligimus credendo quod videbimus: tunc autem diligemus videndo quod credidimus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ xp̃c in nobis. corpus quidẽ mor¬
tuũ est ꝓpter peccatũ. sp̃s autẽ ui¬
ta ẽ ꝓpt̾ iustitiã. Quia uͦ & nos etiã
nc̃ in illo sumꝰ. satis ostendit ubi di¬
cit. Ego sũ uitis. uos palmites. In
illo gͦ die quando uiuemꝰ ea uita qua
mors absorbebit᷑. cognoscemꝰ qͥa ipse
in patre & nos in ip̃so & ipse in no¬
bis: qͥa tunc ꝑficiet᷑ hoc ipsũ qđ

Expanded text:
corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam . Quia vero et nos etiam nunc in illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse in nobis; quia tunc perficietur hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
in carne conspicuũ. non autẽ uiclebat
qđ in carne uerbũ latebat. Uidebat
hominẽ. non uidebat dm̃. Uidebat
indum̃tũ. non uidebat indutũ. Sed
qm̃ post resurrectionẽ etiã ipsã carnẽ
suã quã non solũ uidendã uerũ etiã
contrectandã demonstrauit suis.
noluit demonstrare non suis: hinc
fortasse intelligendũ ẽ ẽẽ dictũ. Ad¬
huc modicũ & mundus me iã iuidet.
uos autẽ uidebitis me qͥa ego uiuo
& uos iuiuetis. Quid ẽ qͥa ego uiuo &
uos uiuetis: Cur non de p̾senti se
dixit uiuere illos autẽ de futuro
ẽẽ uicturos. nͥ qͥa uitã etiã carnis
utiq resurgentis qualis in ipso p̾cede¬
bat & illis ẽ pollicitus secuturã: & qͥa
ipsius mox futura erat resurrectio.
p̾̃sentis posuit tẽporis uerbũ ꝓpter
significandã celeritatẽ. illoꝵ autẽ qm¬

Expanded text:
arne conspicuum, non autem videbat quod in carne Verbum latebat: videbat hominem, non videbat Deum; videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, noluit demonstrare non suis; hinc fortasse intelligendum est esse dictum, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videbitis me; quia ego vivo, et vos vivetis. 3. Quid est, quia ego vivo, et vos vivetis? Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam carnis utique resurgentis. qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam? Et quia ipsius mox futura erat resurrectio, praesentis posuit temporis verbum propter significandam celeritatem: illorum autem q
Abbreviated transcription (Latin):
uemus. Nã sicut ꝑ nos mortẽ ha¬
bere potuimꝰ. ñ sic & uitã ꝑ nos ha¬
bere possumꝰ. In illo die inquit uos
cognoscetis qͥa ego sũ in patre meo.
& uos in me : & ego in uobis. In quodie.
nͥ de qͦ ait. & uos uiuetis: Tunc enĩ
erit. ut possimꝰ uidere quod credimꝰ.
Nã & nunc est in nobis. & nos in
illo. Sed nunc credimꝰ. tunc etiã
cognoscetis: quãuis & nunc credendo
nouerimꝰ. sed tuno contẽplando nos¬
cemus. Quãdiu enĩ sumus in corpo¬
re quale nc̃ ẽ id est corruptibile
qđ aggrauat animã. peregͥnam̃ a
dño. Per fidẽ enĩ ambulamꝰ. non ꝑ¬

Expanded text:
vemus. Nam sicut per nos mortem habere potuimus, non sic et vitam per nos habere possumus. 4. In illo die, inquit, vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. In quo die, nisi de quo ait, et vos vivetis? Tunc enim erit ut possimus videre quod credimus. Nam et nunc est in nobis, et nos in illo: sed hoc nunc credimus, tunc etiam cognoscemus; quamvis et nunc credendo noverimus, sed tunc contemplando noscemus. Quamdiu enim sumus in corpore quale nunc est, id est corruptibile quod aggravat animam, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non
Abbreviated transcription (Latin):
Q uomͦ mali clant bona. Sed malos apellauit di¬
lectores adhuc scłi hutꝰ ⁊ peccatores.
Bona uͦ quȩ dant scđm eoꝵ sensũ bona dicenda
nat᷑a ista bona sint sed tẽporalia ⁊ ad istã
uitã iuf irmã ꝑtineNtia. Et qͥsquis ea
malꝰ dat: ñ de suodat. Dñi est enĩ terra
⁊ plenitudo eiꝰ. qͥ feẽ cełũ & t̾ram ⁊ mare.
& om̃ã quȩ meis sunt. Quant ũ gͦ sꝑandũ
ẽ dat᷑um nob̃ d̃m bona petentib. nec noᷤᷤ
posse decipi ut accipiamꝰ aliud ꝓ alio cũ
ab ipso petimꝰ. qͣdo nos etiã eũ simꝰ mali
nouimꝰ id dare qđ petim᷑ͦ. Non enĩ deci¬
pimꝰ filios nr̃os. ⁊ qualia cũq bona clamꝰ.

Expanded text:
Quomodo mali dant bona? Sed malos appellauit dilectores seculi huius et peccatores. Bona uero que dant secundum eorum sensum bona dicendi natura ista bona sint, sed temporalia, et ad istam vitam infirmam pertinentia, et quisquis ea malus dat, non de suo dat. Domini est enim terra, et plenitudo ejus, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt . Quantum ergo sperandum est daturum Deum nobis bona petentibus, nec nos posse decipi ut accipiamus aliud pro alio cum ab ipso petimus, quando nos etiam cum simus mali novimus id dare quod petimur! Non enim decipimus filios nostros, et qual
Abbreviated transcription (Latin):
adsalutẽ ꝓximi oꝑat᷑ ut ex eo cõparet ea quȩ huic
uitȩ transigendȩ st̃ necessaria. neq temere
animũ hominis uoluntatẽq c̃tẽpnat in eo facꝰ¬
to in qͦ ñ apparet qͦ animo & uoluntate sit factũ.

Expanded text:
ad salutem proximi operatur, ut ex eo comparet ea quae huic ad salutem proximi operatur, ut ex eo comparet ea quae huic vitae transigendae sunt necessaria; neque temere animum hominis voluntatemque condemnat in eo facto in quo non apparet quo animo et voluntate sit factu