comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
femine alique pregnãtes q̃ cũ celũ rota¬
ri cepisset cantez uertigiẽ ferre nõ na¬
lentes conceptu suos.abormi excutisse
eosdem q aborruios fero et masculos
et femmas decelo ĩt̾rã ceͣdisse uixisse.
creuisse concubuisse genuisse. hinc ẽẽ
dicunt originez carniuz om̃ q̃ inouent᷑
ĩterra ĩaqua ĩaere. gͦ sidecelo est origo
uiu̾di eosde plicipes renebraꝵ. Ita ꝑoe̾:
contexiõe asũmis usq ad una colliga¬
tos dicunt. et qnͣto quiq amplius ha¬
lerent cõmeri loni: tanto sblumus
couocari mererẽt᷑. at plox mũdiores oir¬
ues eẽ delrient. qͣr orgo decelo est qmͣ
fiuges q̃oruut de tr̃a. teinde qͥd tam ĩ
sanũ dici potest. ꝙͣ concepto factos an ui¬
te cõmxtionẽ tanto iuuarores fuisse ur
ab ortiui et decelo intertã mẽtes iuuerẽt
Connuuxta at̃ uiti nsi tp̃re maturo edi¬
ci uiuere nõ possiit. et si depaulo alciore
loco cadent contiuno moriunt᷑. Utiq
siregnũ uite ꝯͣt regnũ mortis belligera¬

Expanded text:
feminae aliquae praegnantes: quae cum caelum rotari coepisset, eandem uertiginem ferre non ualentes conceptus suos abortu excussisse: eosdemque abortiuos fetus et masculos et feminas de caelo in terram cecidisse, uixisse. creuisse, concubuisse, genuisse. hinc esse dicunt originem carnium omnium, quae mouentur in terra, in aqua, in aere. ergo si de caelo est origo mundi, eosdem principes tenebrarum, ita per omnes contextiones a summis usque ad ima colligatos dicunt, ut quanto quique amplius haberent commixti boni, tanto sublimius collocari mererentur; ac per hoc mundiores carnes esse deberent, quarum origo de coelo est, quam fruges quae oriuntur ex terra. Deindesanum dici potest quam conceptus factos ante uitae commixtionem tanto uiuaciores fuisse, ut et abortiui et de caelo in terram ruentes uiuerent, commixta autem uita nisi tempore maturo editi uiuere non possint, et si de paulo altiore loco cadant. continuo moriantur ? utique si regnum uitae contra regnum mortis belligera
Abbreviated transcription (Latin):
nõ st ista sentencia ꝯͣuia quadicit apłs.
si possunt ĩ relligant hoc apłm d̾ ipĩs dir¬
iraq u̾bi gr̃a site porco et agno reqͥrat᷑
utrumq nͣ mu̾du est. qr oĩs c̾itura d̾i
boua est quada u̾o significatõe agnꝯ

Expanded text:
 ista sententia, qua dicit Apostolus: si possunt, intelligant hoc Apostolum de ipsis dixItaque, verbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis creatura Dei bona est, quadam vero significatione agnus
Abbreviated transcription (Latin):
existuneris. Si ẜ enore nr̃ pp̃ cõmix¬
tiouez genris tenebraꝵ nõ carnes. S
ip̃e dũs uestrer ĩ mũdꝰ ẽ ĩ eaparte ꝙͣ
uelud de bellandis et ciptinandis hos¬
tibus ad sorbendam. et ĩquinãdã misit
et nuscuit. demde pp̃ istam connuxtio¬
uẽ. et qͥcqͥd aliud manducatis ĩ nũdũ
ta cõmemorare. Sed breuit̾ artingnui
qd sanis est ur inspiciant᷑ rep̾hensores
uereris restamẽti tanta stulricie uetustͣ¬
re confecri ut carius accusatores sũ ul¬
la spiritali ueritite solam caruez sapere
cõmuncant᷑. Ffortassit᷑ ẽĩ paulo ꝓlixio:
ista Rnsior sic adu̾sꝰ eos lectore instin¬

Expanded text:
 commixtionem gentis tenebrarum non carnes, sed ipse deus uester inmundus est in ea parte, quam uelut debellandis et captiuandis hostibus absorbendam et inquinandam misit et miscuit, deinde propter ipsam commixtionem etiam quicquid aliud manducatis, inmundum nta commemorare, sed breuiter adtingam, quod sat est. ut inspiciantur reprehensores ueteris testamenti tanta stultitiae uetustate confecti, ut carnis accusatores sine ulla spiritali ueritate solam carnem sapere conuincantur. fortassis enim paulo prolixior ista responsio sic aduersus eos lectorem inst
Abbreviated transcription (Latin):
grauiora alus arq alus quib q faono
iusticiam que tenere dicendꝰ ẽ. ꝯcedite
ut ille fit fid̾i uerioris maioris q iusti
exu̾gine maria ꝓhac ille fide ꝙͣ uos te¬
testam̃i usq ad gladiu iuorreq ꝑue¬

Expanded text:
ur aliis atque aliis quibusque facinoriustitiamque tenere dicendus est, concedite, ut ille sit fidei uerioris maiorisque iustitei uirgine Maria. pro hac ille fide, quam uos detestamini, usque ad gladium mortemque perue
Abbreviated transcription (Latin):
aisum quõ iuebant ĩ gente tenebraꝵ¬
nũqͥd qũ solam sue gentis hebat aĩam
qua ⁊̃ rebellauerat adu̾su regna diumia
Cuingͦ ĩ morte cuiusq anialis utriq̃
aĩa et boua er mala deserat carnẽ cur ĩ¬

Expanded text:
cisum, quomodo uiuebat in gente tenebrarum, quando solam suae gentis habebat animam, qua etiam rebellauerat aduersum regna diuina? cum ergo in morte cuiuslibet animalis utraque anima. et bona et mala, deserat carnem, cur in
Abbreviated transcription (Latin):
dicia rimimãdi.et mũdicia nõ riminiã¬
di. alio locd ita scriptu est. thesaurus
desiderabilis requiescer ĩ ore sapientis.
uir ãt stulto gluctir illuz. hec at siłi̾tu¬
dines rerũ ĩ loqutioibꝰ ⁊ obẜuatõibꝰ figu¬
uem rõnales mentes utili. et suanter
mouent si pͥori pplo multa talia nõ rm̃i
audienda: u̾u ⁊̃ obẜuanda p̾cepra st̃.
Tempꝰ eĩ erat ꝙ nõ tm̃ dictis sed eriar
facris ꝓpħar oporterer ea que posteriore
tempore fuerant reuelanda. quibꝰ ꝑ x
obẜuationu uon sunt ipositͣe. ꝓphe¬
cie tamẽ auctoritas cõmẽdata. Ette noᷤᷤ¬

Expanded text:
munditia non ruminandi alio loco scriptum est: thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultus gluttit illum. hae autem similitudines rerum in locutionibus et obseruationibus figunem rationales mentes utiliter et suauiter mouent. sed priori populo multa talia non tantum audienda uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis sed etiam factis prophetari oporteret ea quae posteriore tempore fuerant reuelanda. quibus perobseruationum non sunt imposita, prophetiae tamen auctoritas commendata. X
Abbreviated transcription (Latin):
ri. pp̃ ea gͦ uentr ño peccora nõ saccificͣ¬
tis. qr ea inna assum̾e nõ porestis ut eoꝵ
amias ĩt̃cessione ur̃i stomachi libe̾tis.
obeara olera quib ⁊ mnaini euulsis et
feno concissis et igne cruciatis ⁊ tenre cõ
de corpore suo exierit᷑ ĩ corꝑa nr̃a ĩtrare nõ
possunt. Ita deliruires ad h putatis qd̾ id̾o
simiꝰ ĩimici uereris restamẽri. qr nulla

Expanded text:
 vestro pecora non sacrificatis, quia ea viva absumere non potestis, ut eorum animas intercessione vestri stomachi liberetis. O beata olera, quibus et manu evulsis, et ferro concisis, et igne cruciatis, et dente code corpore suo exeunt, in vestra corpora intrare non possunt! Ita delirantes adhuc putatis quod ideo sumus inimici Veteris Testamenti, quia nullam
Abbreviated transcription (Latin):
hec exempluz inse ip̃o p̾buit. ut rerreni
tenipnerent: affirment nõ habuisse
br̃es. Quia dieit eis. ne uob̾ dicaris prͣez
ĩt̾ra. unus est eĩ pat̾ u̾r d̾s. Ꝙd eigo is¬
tos depanibꝰ tocuit: hc ip̃e te m̾ie er
fatribus pͥor fecit. Sicut er alia młta
iqͥbꝰ se nob̾. ut eũ utarem̃. exempłm¬

Expanded text:
erreni temnerent, adfirment non habuisse patres, quia dixit eis: ne uobis dicatis patrem in terra; unus est enim pater uester deus. quod ergo istos de patribus docuit, hoc ipse de matre et fratribus prior fecit, sicut et alia multa, in quibus se nobis, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
perrũ reuocantẽ apassiõe sathanã ap¬
ꝓuite uos attendite ĩ illa fautasia ue¬
stra de regno d̾i. Uñ istam lucẽ solis car¬
n conpistuã tanꝙͣ ad exemplũ uobis
ꝓposstam diligitis et ad oratis. ꝙͣ cainͣ¬
lem sp̃e geratis. et ĩ uẽietis ieima nr̃..
Qũo prudennie carius ranꝙͣ uestimẽto
uet̾i assuant᷑. U̾mp̃m cum pãnus no

Expanded text:
passione satanan approinde adtendite in illa phantasia uestra de regno dei, unde istam lucem solis carni conspicuam tamquam ad exemplum uobis propositam diligitis et adoratis, quam carnalem spem geratis, et inuenietis ieiunia uestra quomodo prudentiae carnis tamquam uestimento uet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdcĩonaliter ẜiuat seduos qui hõi mẽ¬
dito esimenti pauẽ nõ poruigitis mẜico:¬
des estis ĩ peccora quibͦ aĩas huãnas ĩ eẽ
demones ĩ grege porcoꝵ cũ id ab eo pete¬
rent ire punsit. Qui ⁊̃ nõ dũ deuirãto
ꝑ passionez sacuficio corporis sui cuidam
et facile ẽ ratione perspic̾e̾ qd̾ uec eiꝰ re
egeat qui ulliꝰ eget compellit᷑ auimus¬
hũanus ĩ quire. Quid uos ꝑhor docere
uolu̾it. qui utiq nõ frustra ea quibus
uõ ĩdiger sͥ non iubet offerri nisi aliqͥd
ĩ eis ostente̾t qd̾ nob̾ ⁊ uoħ et nosse ꝓtesser
et talib siguis p̾figurari oporteret. uos
at ꝙͣ meliꝰ et honestius istis sacrificus¬
ꝙͣ us iã uostio tempori nõ neccessaris tñ
significantibꝰ aliqͥd et oicenribꝰ sb̾de̾mim¬

Expanded text:
qui homini mendico esurienti panem non porrigitis, misericordes estis in pecora, quibus animas humanas inesse cdaemones in gregem porcorum, cum id ab eo peterent, ire permisit. qui etiam nondum demonstrato per passionem sacrificio corporis sui cuidam et facile est ratione perspicere, quod nec eius rei egeat, qui nullihumanus inquirere quid nos per haec docere voluerit, qui utique non frustra ea, quibus non indiget, sibi juberet offerri, nisi aliquid in eis ostenderet, quod nobis et nosse prodesset, et talibus signis praefigurari oporteret. Vos autem quanto melius et honestius istis, quamvis jam nostro tempori non necessariis, tamen significantibus aliquid et docentibus, sacri
Abbreviated transcription (Latin):
plorare illu trausitoriu dolore ranta
felicitate compensãs irant̾a euadens in¬
seriam si ĩ alio incioisser. Cur itaq pomũ
nõ de crepatis cũ dec̾pto ram multas
plagas tolores que igeratis Rut̾e si po¬
testis. Nec ip̃a ieunua uob̾ couperunt.
Nõ eĩ oporter uacare fornacẽ ĩ qua spuit᷑¬
łi. auruz de steitoris cõiuxtione purgar᷑
er ausandis uexibꝰ diuina iuembra sol¬
uũt᷑. Qua pp̾ ille est miẜicordior ĩ t̾ uos.
qui se poterint exc̾cere. ut uicħ eiꝰ uali¬
tudim obsit sepes crudos sum̾e cibos er¬
esce ur̃e irroganto crutełi iuanoucatis
⁊ amẽbror dunuoꝵ puigariõe cessauto
crudeli. icuiatis. et audetis ram̃ ⁊̃ sacus¬
cia restamẽti ueteris execrari Ndolatra.
nõiare. et ĩbuiꝰ sacrilegni: nos quoque
sociare. uñ ꝓnob̾ pͥius respondeno sic ila
dĩuar uł sacraꝵ scripturaꝵ ad ĩ telligena

Expanded text:
plorare illum transitorium dolorem tanta plorare illum transitorium dolorem tanta felicitate conpensans et tantam euadens miseriam, si in alios incidisset. cur itaque pomum non decerpatis, cum decerpto tam multas plagas doloresque ingeratis? respondete, si potestis. nec ipsa ieiunia uobis conpetunt; non enim oportet uacare fornacem, in qua spiritale aurum de stercoris commixtione purgatur et a miserandis nexibus diuina membra soluuntur. quapropter ille est misericordior inter uos, qui se potuerit ita exercere, ut nihil eius ualetudini obsit saepe crudos cibos escae uestrae inrogando crudeliter manducatis et a membrorum diuinorum purgatione cessando crudeliter ieiunatis. Et audetis tamen etiam sacrificia testamenti ueteris execrari et idolatriam nominare et in huiusmodi sacrilegium nos quoque sociare. unde pro nobis prius respondemus sic illa diuinarum scr
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dearbore carpit᷑ sentire cumi ꝯcidirur
content᷑ cũ coquit᷑ cũ mãducat᷑. Nõ gͦ
tebuisti uesci uisi eis que cruda et illesa
possunt trausuorari. ut unũ saltez dolo¬
rem cum decerpit᷑ nõ auob̾ s auestris
auoiroribꝰ ꝑat̾ent᷑. s dicitis. Qũo sb̾uẽmiꝰ
rante uite. si ea tm̃i ab slummꝰ q̃ ĩcoacra¬
et mollia possunt absorberi. Si gͦ ista cõ¬
pẽsatione tam instos cibis nrĩs dolores
nifigiris. cur ab illo solo abstineris ad ꝙ̃
maxĩe ista necc̃itas cogit. Nam fructus
p̃t et crudꝰ comedi sic̃ se nõ nlłi uestͥ ex̾¬
facile debuir ẽẽ uemale siue quo ei sb̾ueĩ¬
re uõ ualeretis. Nõ illi tam mb̾a gruciatꝰ
quos ĩ p̾ꝑandis estis memibris d̾i uñ nõ
dubitatis ĩ ferre. ar eĩ plorat arbor tã
fructo carpit᷑. hoc quippe dr̃e nõ erubesci¬
ris.Certe nouit oĩa uita q̃ ibi est ⁊ p̾sen¬
tir qͥs ad eã conuenant. ueĩentibꝰ gͦ ell¬
tis et poma capeuribꝰ gaut̾e debuit nõ

Expanded text:
re cum conciditur, cum teritur, cum coquitur, cum manducatur. non ergo debuistis uesci nisi eis. quae cruda et inlaesa possunt transuorari. ut unum. saltem dolorem, cum decerpuntur, non a uobis, sed a uestris auditoribus paterentur. Sed dicitis: quomodo subuenimus tantae uitae, si ea tantum absumimus, quae incocet mollia possunt absorberi? Si ergo ista compensatione tam multos cibis vestris dolores infligitis; cur ab illo solo abstinetis, ad quem maxime ista necessitas cogit? Nam fructus potest et crudus comedi, sicut se nonnulli vestri exerfacile debuit esse veniale, sine quo ei subvenire non valeretis, non illi tam multi cruciatus, quos in praeparandis escis membris dei uestri non dubitatis inferre. at enim plorat arbor, cum fructus carpitur, hoc quippe dicere non erubescitis. certe nouit omnia uita, quae ibi est, et praesentit, quis ad ea conueniat. uenientibus ergo electis et poma carpentibus gaudere debuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Cur el er ibi nõ pͥmo qr oĩa mu̾da mu̾dis
ꝙ̈tomagis deo deide: qr hoc apłs dicit signͣ¬
culũ datum abrahe iusticie fidei ĩtali cͥcõsi¬
cione. uos aũt nolire erubescere si porestis
cum uob̃ dr᷑. ergo ne de erar deo uestio qͥd
agerer ne sue nate partez istis membris q̃
sit respurts implicaret. pudenda qͥde: ista

Expanded text:
non et ibi? Primo, quia omnia munda mundis, quanto magis Deo? Deinde quia hoc Apostolus dixit, signaculum datum Abrahae justitiae fidei, in tali circumcisione. Vos autem nolite erubescere, si potestis, cum vobis dicitur: Ergone deerat Deo vestro quid ageret, ne suae naturae partem istis membris, quae sic despuitis, implicaret? Pudenda quidem ista
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s iusticiar. Cessatione u̾o salłoꝵ iã qͥtẽ
suꝑ nacua dicimꝰ ad obẜuandur exquo
spes reuelata est nr̃e quieris et̾ne. Nõ tam̃e
ad legenduz et ĩ telligenduz.qr ꝓpbeticis tez¬
gunꝯ res ista p̾notata ẽ ꝙͣ tenenius. uos
ãt uolo mͥ dicatis cur nr̃a cessationẽ no¬
litis implere. Iudei quippe sẜ ł suo qd̾ ad huc
carałr sapint nõ solum ĩ agro frucru
nullu derpũt sed nec ĩ domo concidinit
aut conquiuur. uos ã cessantes quidem
uos uirali fc̃o mentintis: Si at̾ occidũt᷑
cũ decreputit᷑. Qu̾o eis mest iuta cui pur¬
gande atq recre inde manducanto arque
ructando uos assentis sbuenire acopitis
gͦ inuentes curcubitas qͥs si possetis deglu¬
tire debereris. ut pꝰ illd̃ unũ uuluꝰ ĩ quo
eas cum de uĩa cepsit ur̃e audito reus fac

Expanded text:
deus iustitiam. Cessationem uero sabbatorum iam quidem superuacuam ducimus ad obseruandum, ex quo spes reuelata est nostrae quietis aeternae, non tamen ad legendum et intellegendum, quia propheticis temgimus, res ista praenotata est, quam tenemus. uos autem uolo mihi dicatis, cur uestram cessationem nolitis inplere? Iudaei quippe sabbato suo, quod adhuc carnaliter sapiunt, non solum in agnullum decerpunt, sed nec in domo concidunt aut coquunt. Vos autem cessantes quidem vos in tali facto metuitis? Si autem occiduntur cum decerpuntur, quomodo eis inest vita, cui purgandae atque recreandae manducando atque ructando vos asseritis subvenire? Accipitis ergo viventes cucurbitas, quas, si possetis, deglutire deberetis: ut post illud unum vulnus, in quo eas cum decerpsit vester Auditor, reus factus
Abbreviated transcription (Latin):
es et ꝑoiti dep̾hendiuit᷑ qui mulri eria
latent. ꝙͣ multi pͥmo recte ambulantes.
puersa uolintare ciro defciunt ꝙͣ młti
temptarionibꝰ ĩuẽnit᷑ qd̾ alio. ño talem
uur: In quoꝵ societare .q. dispares appent
s tũ eadem caritate copulant᷑ qui pp̃ aliꝙͣ¬
ucc̾itudine ẜ apłi exhorrationer hñr uro

Expanded text:
ces et perditi deprehenduntur, quam multi etiam ces et perditi deprehenduntur, quam multi etiam latent, quam multi primo recte ambulantes peruersa uoluntate cito deficiunt! quam multi in temptationibus inueniuntur, quod alio animo talem unt! in quorum societate quasi dispares adparent; sed tamen eadem caritate copulantur, qui propter aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ducti st̃ ĩ tertetentibꝰ leinssima pena si
tamen illa pena dicenda est ĩ nisulam it¬
legamꝰ est. Q d̾ sua sponte cotidie ẜu di
faciunt se aturbulento strepiru ppsor
remou̾e cupienres et unde publica teri¬
noꝵ pͥncipũ nota ꝑ indulgentiã soleut
relapsare dampnatos. Deuiq nõ mult
post uide õs eat̾e̾ sollempni forte dinnsst
sunt fatenim gͦ illos fidez tenuisse i̾o¬
rem iustiore que uita qui ꝓea inulto
ꝙͣ uos artociora sustin̾e iuetueriuit. an
de sinire uos inde iactare qd̾ multis detes¬
tabiles sitis. S de disceruite qͥd sit ꝑsecu¬
tionẽ pati ꝓblasphenuia et ꝑsequrionem
tis impiros. ꝙͣ multi honimes urriusq serꝰ
ib oi concubitu puriatq ĩ tegͥ. ꝙͣ multi ex¬
pti et postea commentes qmͣ młti ieunus¬
łaebris. ł cotidians. ł etiam sccedibiłr ꝯ
nimatis. corpus suituri w̃icientes qmi
mnulte fraterne cong̾gationes nicħ habẽ¬
ibus om̃ibꝰ ꝓfessionibꝰ. qm̃ multi falla¬

Expanded text:
ducti sunt, intercedentibus leuissima poena, si tamen illa poena dicenda est, in insulam relegatus est: quod sua sponte cotidie serui dei faciunt se a turbulento strepitu populorum remouere cupientes, et unde publica terrenorum principum uota per indulgentiam solent relaxare damnatos. denique non multo post inde omnes eadem sollemni sorte dimissi sunt. fatemini ergo illos fidem tenuisse ueriorem iustioremque uitam, qui pro ea multo quam uos atrociora sustinere meruerunt, aut desinite uos inde iactare, quod multis detestabiles sitis. sed discernite, quid sit persecutionem pati pro blasphemia et persecutionem litis inperitos! quam multi homines utriusque sexus ab omni concubitu puri atque integri, quam multi experti et postea continentes, quam multi rerubris uel cotidianis uel etiam incredibiliter continuatis corpus seruituti subicientes! quam multae fraternae congregationes nihil habenin his omnibus professionibus quam multi falla
Abbreviated transcription (Latin):
filios scłoꝵ obuenit. Ecte ip̃e apperuit
cur ille lictere accipiant᷑ auob. et cur illa
dubio demontrat. qͣta nob̾ cura legenda
et ĩ telligenda. inqu̾ta ancroritate halẽ¬
da suit. qr pp̃ nos utiq scr̃pta st̃. cũ uero
dicit figure nĩe fuerinr ⁊ infigura coni¬
gebant illis. oñdit iam nõ opꝰ esse. ur ci
res ip̃as maĩfestas agimo. figuraꝵ pre¬
nũcian cumcelebratõi ẜuamꝰ. uñ dic̃
alio loco. Nemo gͦ uos iudicet ĩ cibo er

Expanded text:
finis saeculorum obvenit? Ecce ipse aperuit finis saeculorum obvenit? Ecce ipse aperuit cur illae litterae accipiantur a nobis, et cur illa dubio demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda, et in quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique scripta sunt. Cum vero dicit, Figurae nostrae fuerunt, et in figura contingebant illis, ostendit jam non opus esse ut, cum res ipsas manifestas agimus, figurarum praenuntiantium celebrationi serviamus. Unde dicit alio loco, Nemo ergo vos judicet in cibo,
Abbreviated transcription (Latin):
qr tͥ mentiri lilet. et lib̾. aliter agere ur
qdꝰ mente ederis uerbo collautes ego
falleie nõ didici qd̾ sentior loquor. tam
turpium odisse me fareo: p̾xeptores qmͣ
ip̃a p̾cepta.
ugustinus. Endir. quẽ admodu er
quare accipiatur testamentu: uerꝯ
ab h̾edibus testamenti noui iam supra
diximius. S qr paulo aure deꝓiissis erꝰ
sausto egir. nũc aur̃e de p̾cepris agere uo¬
luit respondeo. istos oĩo nescire qͥd ĩ ter su
ĩter i̾cepta uite agente. et p̾cepta uite sig¬
inficante. Exempli grã. Non concupisces¬
masculu die octauo: p̾ceptu est sigͥfici¬
te uite. ex bac qͥppe inpericia manichey
ligentes. et ea modo nõ obẜuari asadu̾¬
reutes ex more p̾sentis temporis illa rey¬
hendunt qu̾cq illi tempori ꝯgruebant.
quo ista que uũc maĩfesta st̃: uenrlua
significarent᷑. S qui dicturi st̃ adu̾sus
apłm. qui ait. hec oĩa ĩfigura continge¬
bant illis scripta sunt aũr pp̃ nos ĩ quos

Expanded text:
tibi mentiri libet et inliberaliter agere, ut quod mente oderis, uerbo conlaudes, ego fallere non didici; quod sentio, loquor, tam turpium odisse me fateor praeceptores quam ipsa praecepta. AUGUSTINUS respondit: Quemadmodum et quare accipiatur testamentum uetus ab heredibus testamenti noui, iam supra diximus. sed quia paulo ante de promissis eius Faustus egit, nunc autem de praeceptis agere uoluit, respondeo istos omnino nescire, quid intersit inter praecepta uitae agendae et praecepta uitae significandae. exempli gramasculinum octavo die, praeceptum est significandae vitae. Ex hac quippe imperitia Manichaei, ligentes, et ea modo non observari animadvertentes, ex more praesentis temporis illa reprehendunt, quae utique illi tempori congruebant quo ista quae nunc manifesta sunt ventura significarentur. Sed quid dicturi sunt adversus Apostolum qui ait: Haec obant illis, scripta sunt autem propter nos, in quos
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ et dedimiꝰ tͥ manducare. Set dicerent
qñ te indimiꝰ esuriente ⁊ manducastis uos.
Quibꝰ ille nõ Ruderet. cũ uin ex mimi¬
nus meis dedistis. mͥ dedistis. Sed cũ unꝰ
exin̾iuis mes uos manducauir. Ego
uos m anducnn hec porrenra sentientes
ce ecc̃e derogne ĩ qua sunt ta multi pusilli
paleam u̾e segeris ducit. Nam er rritic̾
fallit᷑ uec ex ea potest existere lona ita qr
er. amore suo quisq muit uel bene uel
male. uos aũt si spuitalis atq ĩtelligibil
lom caritare at nõ coͣrlui phantas ma¬
tũ cupidͭ ͤ ard̾etis ut cito dica qd̃ de ub
noctissuũ est solem istum corpeu nõ
testamentuz. Quomiodo. cuiꝰ p̾cep¬
ta nõ ẜuo. pud quide quia nec ru. Na
ꝑ yronen ego ut pudenda despinat si n̾o
fallor et tu. Cessarione salƀoꝵ ut supua¬
cuam credo qd̾ et tu sacrificiu ut y̾dolatu¬
ami nõ dubito qd̾ et tu porcuia cerre nõ
quide qr omnẽ crͣue ĩ mu̾̃da existunam

Expanded text:
sed dicerent: quando te uidimus esurientem, et manducasti nos? quibus ille non responderet: cum uni ex minimis meis dedistis, mihi dedistis, sed: cum unus ex minimis meis uos manducauit, ego uos manducaui. Haec portenta sentientes icae ecclesiae derogare, in qua sunt tam multi pusilli paleam nostrae segetis ducit; nam et triticum fallitur; nec ex ea potest existere bona uita, quia ex amore suo quisque uiuit uel bene uel male. uos autem si spiritalis atque intellegibilis boni caritate, ac non corporalium phantasmatum cupiditate arderetis, ut cito dicam, quod de uobis notissimum est, solem istum corporeum notestamentum? quomodo, cuius praecepta non seruo? puto quidem, quia nec tu; nam peritomen ego ut pudendam despui, ac, si non fallor, et tu; cessationem sabbatorum ut superuacuam, credo. quod et tu; sacrificia ut idolatriam, non dubito, quod et tu; porcina certe non quidem, quia omnem carnem inmundam existimem,
Abbreviated transcription (Latin):
Qua pp̾ qr in exordio haꝵ luteraꝵ suaru̾
fausto sic mirat᷑ ad imãtu. ut ⁊ei solu
p̾ferat manicheu conpendio requiro. u¬
tru ista dñi seurentia qua dixit nõ ĩqui¬
nari hoĩez hus que ĩ os eiꝰ intut uera
aut fła sit. si falsam dicunt cur eã tantꝰ
eoꝵ doctor aĩantꝯ axp̃o plata dicens ad
uera est: cur adu̾sꝯ eam credunt se com¬
quinari si quacuq care uescant᷑. insi

Expanded text:
quapropter quia in exordio harum litterarum suarum quapropter quia in exordio harum litterarum suarum Faustus sic miratur Adimantum. ut ei solum praeferat Manichaeum, conpendio requiro, utrum ista domini sententia, qua dixit non inquinari hominem his, quae in os eius intrant. uera an falsa sit. si falsam dicunt, cur eam tantus eorum doctor Adimantus a Christo prolatam dicens ad uera est, cur aduersus eam credunt se coinquinari, si quacumque carne uescantur? nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nt. qd̾ intrat ĩ os uestrũ uos nõ comqui¬
uat s qd̾ exit. qd̾ nõ ad solas turbas dũs
fanstꝰ p̾ripue laudat cũ ueteris testamẽ¬
to calup̾maret᷑ uoluit ĩ telligi. S etiam
remotꝰ aturbis hoc idez dispͥulis sus ein¬
tentiꝰ et exp̾ssius loqutn est. Cũ eĩ hanc
mauto. Quia ĩ illo scripta st̃ quedã ĩuiũ¬
da cariuũ. adͥbꝰ ille ppłs uisso est abstinuere
timuit ne sibi dic̾e̾t᷑. Cur gͦ uos nõ qͣsda¬
ĩiu̾̃da sed om̃s carnes ĩmu̾das exitiatis
atq ab edendis oĩbꝰ remꝑatis. Cum tu ip̃e
hoĩe ex hiisq ĩos ĩgiediunt᷑ ⁊ ĩ uẽttem
tissimas et fallatiã suã maĩfestissĩa i̾are
prefgantes augustias conato euade. ai
ho dñz ad turbas dixisse .q. paucis ille ĩ
seccoto ueradic̾er. ĩ turbas aũt falsa iactͣ¬
rer. Qñ ⁊ he de dũo cred̾e sacrilegiu sir.
et os qui legunt nouert adturbas hoc
et remotis turb̾ eũ planiꝰ dixisse dicipłis.

Expanded text:
n quod intrat in os uestrum, uos coinquinat, sed quod exit. quod non ad solas turbas dominFaustus praecipue laudat, cum ueteri testamento calumniaretur, uoluit intellegi, sed etiam remotus a turbis hoc idem discipulis suis euidentius et expressius elocutus est. cum enim hanc mantus, quia in illo scripta sunt quaedam immunda carnium, a quibus ille populus jussus est abstinere, timuit ne sibi diceretur: Cur ergo vos non quasdam, sed omnes carnes immundas existimatis, atque ab edendis omnibus temperatis; cum tu ipse hominem ex his, quae in os ingrediuntur et in uentrem artissimas et fallaciam suam manifestissima ueritate praefocantes angustias conatus euadere ait hoc dominum ad turbas dixisse, quasi paucis ille in secreto uera diceret, in turbas autem falsa iactaret, cum et hoc de domino credere sacrilegum sit, et omnes qui legunt, nouerint hoc et remotis turbis eum planius dixisse discipulis.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaris : Sr ranꝙͣ ceas fatius que loq¬
numi et iusticie ur̃e ueld̾ magnũ uulti¬
ẽe iudiciu qd̾ obprobria sustiriens ꝑse¬
curione q parinuni. Porro si tanto e
qͥsq iustior qnͣto gramora ꝑpetit᷑ ouur

Expanded text:
cogitatis? sed tamquam caecis fatuisque loquamini, iustitiae uestrae uelut magnum esse uultis indicium, quod obprobria sustinetis persecutionemque patimini. porro si tanto est quisque iustior, quanto grauiora perpetitur
Abbreviated transcription (Latin):
uioꝵ uiuant tã uana et ĩepta et sactile¬
ga ꝙͣ uos uiuitis qnͣto ualde laudamini
aut si melioris meriti st̃ ĩmeliores ⁊ cu¬
cunieres ł malios aliquos cilos uẽiant.
qs ł̃ manducatur estis ut aur̃̾is ructa¬
tibus ciro purgent᷑ merito eos amanda¬
tis enu̾gelicis alienatis. S nos ipos ta¬
lia sentientes atque suadentes maxume
inte separare teletis. Si enĩ ħ̾ uauitas
ad fidem em̾gelicã ꝑtin̾e nõ debint dr̃c¬

Expanded text:
um vivant, tam vana, et inepta, et sacrilega, quam vos vivitis, quando valde laudamini; aut si melioris meriti sunt, in melones et cucumeres, vel in alios aliquos cibos veniant, quos vos manducaturi estis, ut vestris ructatibus cito purgentur: merito eos a mandatis evangelicis alienatis; sed et vos ipsos talia sentientes atque suadentes, maxime inde separare debetis. Si enim haec vanitas ad fidem evangelicam pertineret, non debuit dic
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Quippe quiauso sit fausto dice̾. qd es
ĩ zoiis nõ portens uisi forre. Id̾o ueru
dic̾ quia nõ es ĩ roms et.auru ĩ arcellis
et ĩ sacculis heatis. Non rep̾hendeientur
tis. ad buc ĩ reb humanis ẽ ille cõstanciꝰ
Modo iam frar̾ ñr catholico xͥam̾is. qui
multos u̾r: idme ĩ. diuũ suã ꝯg̃giuerat
uaua et ĩepta. sed tamẽ q̃ uos magna ex
istimastis. Cnbꝰ cum uestra ĩ fumitis
cederet. disꝑsi estis quisq ĩ uia suã. uñ
illi qui ĩ eis ꝑdurare uoluerunt a nr̃a soci¬
erate scisiua fecerunt. et qr mactis iornu¬
uut maccarii appellant᷑. a quoꝵ statis lõ¬
ge oissimules fuerunt pluine fausti et
ciprine lodicer. Qua deliciaꝵ auentia
ũo solu maccarios festidiebat. sed eria
domiũ patris sin hoĩs pauꝑis uulenita.
auferte gͦ ꝑdita siłationẽ. si de morib nõ
uulris: saltem de lictis ur̃is ne lingna nr̃a
cumi uita ña tanꝙͣ ille pͥmꝯ h̾o cũ gente

Expanded text:
austus dicere, quod aes in zonis non portetis — nisi forte ideo uerum dixit, quia non aes in zonis, sed et aurum in arcellis et in sacculis habeatis — nec reprehenderentur itis. adhuc in rebus humanis est ille Constantius, modo iam frater noster catholicus christianus, qui multos uestrum Romae in domum suam congregauerat vana et inepta, sed tamen quae magna a istimatis: quibus cum uestra infirmitas cederet, dispersi estis quisque in uiam suam. unde illi, qui in eis perdurare uoluerunt, a uestra societate schisma fecerunt, et quia in mattis dormiunt, Mattarii appellantur; a quorum stratis longe dissimiles fuerunt plumae Fausti et caprinae lodices, qua deliciarum adfluentia non solum Mattarios fastidiebat, sed etiam domum patris sui hominis pauperis Mileuitani. aufe ne lingua uestra cum uita uestra tamquam ille primus homo cum gente
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a dnimã qͣ d̾s est qͥcqͥd est qui solo
uere ẽ ꝑperuã pacem hr̃e potuisse uon¬
purat: Qũo puro corte in quo tinułtu¬
aut᷑ tam sacrilega et tam uiulta fig¬
menra: Quomodo lugente uisi teuin
suũ captum et ligatum donec saluat᷑
er euadat. ex quadã tamen pat̾ detrac¬
tatus que nglobo tenebraꝵ apr̃e liga¬
bit᷑ et uorilugebit᷑: Qũo esurientez
et scicientẽ iusticiã ꝙͣ fanstꝰ ĩ scriptis

Expanded text:
 qui solus vere est, perpetuam pacem habere non potuisse putat? Quomodo puro corde, in quo tumultuantur tam sacrilega et tam multa figmenta? Quomodo lugentem, nisi Deum suum captum et ligatum; donec solvatur et evadat, ex quadam tamen parte decurtatus, quae in globo tenebrarum a Patre ligabitur, et non lugebitur? Quomodo esurientem et
Abbreviated transcription (Latin):
fuus ã p̾cepti est caritas de corte piuo⁊
consiencia boua et fite nõ ficta. uñ gͦ heie
potestis ueram caritatẽ et fide ficta sur¬
gent̾e: aut qũ uos pigeb̾ fidem uestram
fuscare mendacus. qñ et pͥmũ homine
uestrũ cũ sins hostibꝰ ĩ sue natine u̾itate
iauentibꝰ mibili fallacia dunicasse p̾¬
dicitis. et ip̃m xͥͫͫ qui dicit. Ego sum ue¬
ritas. spe̾: canns mortem crucis. uulu̾a
passionis. cionrices resuuerionis mẽtitũ
si illo mentiente uos annu̾cians u̾tatez.

Expanded text:
t charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Unde ergo habere potestis veram charitatem ex fide ficta surgentem? Aut quando vos pigebit fidem vestram fucare mendaciis, quando et primum hominem vestrum, cum suis hostibus in suae naturae veritate manentibus, mutabili fallacia dimicasse praedicatis; et ipsum Christum qui dicit, Ego sum veritas , speciem carnis, mortem crucis, vulnera passionis, cicatrices resurrectionis, mentitum si illo mentiente, vos annuntiatis veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ timetis. Quiꝰ porio dementie ẽ pios
se uidĩ uelle qd̾ ab ałlu ĩ terfectione se
tempanr cum os suas escas eascem aĩas
hr̾e dicant qͥbꝰ ut putaut uiuenrib tãt᷑
nuln̾a et mãibꝰ ⁊ dentibꝰ ĩgerunt. Cur
nõ solu putatis bumanis. S ita diui¬
nas ut ip̃a dĩ membra esse ciodans acar¬
ns cart̾e dimirtant᷑. et ne it̾u redeant

Expanded text:
non timetis! cuius porro dementiae est pios se uideri uelle, quod ab animalium interfectione se temperent, cum omnes suas escas easdem animas habere dicant, quibus, ut putant, uiuentibus tanta uulnera et manibus et dentibus ingerunt! Cur non solum putatis humanas, sed ita diuinas, ut ipsa dei membra esse credatis, a carnis carcere dimittantur, et ne iterum redeant
Abbreviated transcription (Latin):
ouẽ cõmendat dicens. Nõ tũ septies .S.
usq etiã septuagesies septies. nullo pacro
ĩ dagare possetis. ma ut ab aliquo citholi¬
co idandireris. nõ qͦl: ser quider diuinar
scupturaꝵ studioso ⁊ qnͣtũ posser ꝑiro. aut
ip̃i ab eriore correpti pietate citholica pete¬
reris. et acciperis. querereris iumeneris
pussareris ur ĩ traretis. Qua pp̃ qũi id qd̾
faustũ degen̾ationũ diu̾sitate ꝑmouit. qr
ĩ duobꝰ prĩbꝰ intelligendis. hic modꝰ erar
ĩ telłcta uatura et adoptione solutu est.
frustrasse uoluit ad duos euuãgłistas con
qui eos a quibꝰ se abstuliss. Nõ eĩ. nuaut
sancti sios elcrores si suor socior eos ĩ uene¬
rint deserrores unirate eĩ guicent et ĩ xp̃o
unũ st̾. Et si alius aliud et aliꝰ aliud aur
aliud aliter et aliꝰ alit̾. uera rũ õs dicunt. nͨ
sͥ ullo nĩo contraria. sipiꝰ lector accedat. si
untis legat et sinõ h̾rtico ammo. uñ rixet᷑
unꝰ ho duos berer nõ ab hũano gu̾e alie¬

Expanded text:
one commendat dicens: non tantum septies, sed etiam septuagies septies —: nullo pacto indagare possetis, nisi aut ab aliquo catholico id audiretis, non quolibet, sed quodam diuinarum scripturarum studioso, et quantum posset, perito, aut ipsi ab errore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inueniretis, pulsaretis, ut intraretis. Quapropter quoniam id. quod Faustum de generationum diuersitate permouit, quia in duobus patribus intelintellecta natura et adoptione solutum est, frustra se voluit ad duos evangelistas confquam eos a quibus abstulisset. Non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos invenerint desertores. Unitate enim gaudent, et in Christo unum sunt: et si alius aliud, et alius aliud; aut alius aliter, et alius aliter; vera tamen omnes dicunt, nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat, si mitis legat, si non haeretico animo unde rixetur, unus homo duos haberet, non est ab humano genere alie
Abbreviated transcription (Latin):
letustatem carius et ꝑcarualui rexum
les co. ͤ ͥ nõ possessionẽ tenearis sed phan¬
asmate sapiaris. Tram .n. chananeoꝵ
lue ma̾ifesta erat et maĩfeste illi ppło
aata est conrempn̾e uos er fastidire gli¬
lim̾ .q. non ita terram lũis describatis ex
dua ꝑte at̾ra genris tenebraꝵ tanꝙͣ cimeo
dartaro discissam. ut neq ĩteꝵ u̾itate ĩ¬
leiat᷑. et ĩcogitationũ nr̃re fassitate cre¬
s. Et id̾o nec uitam nr̃a dati sustinear

Expanded text:
um rerum res corporeas non possessione teneatis, sed phantasmate sapiatis? terram enim Chananaeorum. quae manifesta erat et manifeste illo populo data est. contemnere uos et fastidire gloriamini. quasi non ita terram luminis describatis ex una parte a terra gentis tenebrarum, tamquam cuneo coartato discissam, ut neque in rerum ueritate inueniatur et in cogitationum uestrarum falsitate credatur; et ideo nec uitam uestram data
Abbreviated transcription (Latin):
sum qui. a mentiri existimarem ip̃e dic̾er
uer et ꝙͣ uera loqui ip̃e forciram menti¬
ret᷑ ĩ finita gͦ eoꝵ p̾ter musa lite et nit̾ia¬
bili mͥ ad iohanne martũꝙ me contulit.
Nec in pant̾. iduobꝰ ad duos et ab enuͣge¬
litis ad eiꝰ nõis ꝓfessores. Quor mͥ prmi¬
cipia interim non ĩmerito placuerunt q
uec dauid uͤ mariã ĩ ducint. nͨ ioseph. ser
ioh̾es quidẽ in principio finsse u̾bũ dicit.

Expanded text:
sum, quem mentiri existimarem, ipse diceret uerum, et quem uera loqui, ipse forsitan mentiretur. infinita ergo eorum praetermissa lite et interminabili mihi ad Iohannem Marcumque me contuli nec inpariter a duobus ad duos, et ab euangelistis ad eiusdem nominis professores. quorum mihi principia interim non inmerito placuerunt, quia nec Dauid nec Mariam inducunt nec Iosephum, sed Iohannes quidem in principio fuisse uerbum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
carẽ. nõ ex eo qd̾ ẽ suꝑ oĩa d̾s bũdicrus
ĩ scła. ex feunna uatus est. sed ex illa ĩ fir¬
mirare qmͣ suscepit ex nob̃. ut ĩea morere
t᷑ ꝓnob̾ et ea sanaret ĩ nob̾. Non ex forma
d̃i in qua cumesser nõ rapiã arbritrarꝯ
est esse equał d̾o uatus exfeĩa est : sed ex
forma ẜui ꝙͣ accipiendo seniet ip̃m exĩa¬
inuir. Neq em̃ ob ad exmauisse se dc̃s ẽ
nͥ accipiento formã ẜui. Non ad mitrendo
forͣm dĩ. Illa eĩ natura qua ĩ forma di eqͣl
est pr̾i ĩ cõmutibiłr ꝑmanẽte suscepit
horreretis. ip̃ar dñntate d̾i uõ tm̃ boim̾i sed
⁊̃ canũ porcoꝵ q uteris cõmiscetis. seniel

Expanded text:
carnem, non ex eo, quod est super omnia deus benedictus in saecula ex femina natus est, sed ex illa infirmitate, quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis et eam sanaret in nobis; non ex forma dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, natus ex femina est. sed ex forma serui, quam accipiendo semet ipsum exinan uit. neque enim ob aliud exinanisse se dictus est nisi accipiendo formformam dei. illa enim natura, qua in forma dei aequalis est patri, incommutabiliter permanente suscepit horretis, ipsam diuinitatem dei non tantum hominum, sed et canum porcorumque uteris commisistis, s
Abbreviated transcription (Latin):
et dubitas utrum accipiam euuãgłiu.
Nongͦ iam uuru est iob̾em babtistam
iuso ih̃u. et eiꝰ. Item auditis oꝑib que
ciare qd̃ ess ip̃e. sed oꝑa rursꝯ eatem illi
que iam dudum audierat remãdauit.
Ceci uident. Surdi audiunt. Morrn re¬
surgunt et c̾. Qd̾ ego quoq cutate nõ
ĩ merito feceñ. Si interioganri utrum
accipiam eiiu̾głim dix̾o. oĩa mea diu¬
si patrẽ ⁊ matie uxorẽ ⁊ filios. aurum
argẽtũ. manducare bib̾e telicias uolup¬
tares. Hoc tͥ ad nit̾errogara saris. Dusũ
pura et beatu te futurum si ĩ me non
fiu̾s scandalizatꝰ. S nõ inqͥt acciꝑe eu
uangełiu hoc solu est. si qd̃ p̾cepit fa¬
cias. sed ur ⁊̃ credas om̃ib ꝰ que ĩ eotem
scripta sunt. Quoꝵ pͥmũ est illd̾ qd̾ sit
natꝯ xꝰ. Sed nec irem iud̾ solum ẽ euni

Expanded text:
et dubitas, utrum accipiam euangelium? non ergo iam mirum est Iohannem Baptistam uiso Iesu et eius item auditis operibus qtiare, quod esset ipse, sed opera rursus eadem illi, quae iamdudum audierat, remandauit: caeci ui dent, surdi audiunt, mortui resurgunt et cetera. quod ego quoque circa te non inmerito fecerim, si perroganti, utrum accipiam euangelium, dixero: omnia mea dimisi, patrem, matrem, uxorem, filios, aurum, argentum, manducare, bibere, delicias, uoluptates. hoc tibi ad interrogata satis responsum puta et beatum te futurum, si in me non fueris scandalizatus. Sed non, inquit, accipere euangelium hoc solum est, si quod praecepit, facias, sed ut etiam credas omnibus, quae in eodem scripta sunt, quorum primum est illud, quia sit natus Iesus. sed nec ite
Abbreviated transcription (Latin):
cũdicir. ⁊semo uos ĩ eis uidicer declari
qũi nõ ar ucc̾e ut iam hec obseruent᷑.
Qumn at̃ dicit qd̾ est inubra futurori
ostendit qmͣ oporruerit ut illo tempore
obsuarent᷑. Quo usta que nob̃ iam nu¬
nifesta eluxeruunt. ꝑtales umbras figi¬
rar futiua p̾dicabant᷑. ꝓinte si manicho
res recciõe diũ iustificarent᷑ cuiꝰ irͦis dic
exdic quite passioi̾s tertiꝰ. post diẽ tam̃
calbi hoc est post septimu octruus fils.
pfecto spoliarent᷑ caruali nelamento mor¬
ciliui desiderioꝵ. et cordis cͥtimcisione ga¬
utentes nõ eã ĩ carne ad umbrata fign¬
ratum que desiderant tempore uereris tes¬
timenti ꝙͣuis iam tempore nomi restam̃¬
ti fieri obẜuari que nõ cogerent. In quo
eĩ mẽbroꝵ congruentiꝰ expoliarõ cirius
iuortalis ꝯcupiscentie figurat᷑. qͣ unde
canualis ⁊ morralis feto exorit᷑. Ser sico

Expanded text:
cum dicit: nemo uos in eis iudicet, declarat, quam non sit necesse, ut iam haec obseruentur; cum autem dicit: quod est umbra futurorum, ostendit, quam oportuerit, ut illo tempore obseruarentur, quo ista, quae nobis iam manifestata eluxerunt, per tales umbras figurarum futura praedicebantur.' Proinde si Manichaei resurrectione domini iustificarentur, cex die quidem passionis tertius, post diem tamen sabbati, hoc est post septimum octauus fuit, profecto spoliarentur carnali uelamento mortalium desideriorum et cordis circumcisione gaudentes non eam in carne adumbratam figuratamque deriderent tempore ueteris testamenti, quamuis iam tempore noui testamenti fieri obseruarique non cogerent. in quo enim membro congruentius expoliatio carnalis et mortalis concupiscentiae figuratur quam unde carnalis et mor
Abbreviated transcription (Latin):
dimisi ⁊ matre uxorẽ filios. ⁊c̾. Que eu¬
uangeliu uib. et interogas utrũ acci¬
piam enu̾geliu nͥ ad huc nescis qͥd sit
qͣ. p̾dicatõ et mandatũ xͥ. Ego aurũ ⁊ ar¬
gentũ q ieieci. et es ĩ zoius b̾re destiri.
coridiano contentꝰ cũbo. nec decrastino
curans nec unte uent̾ inpleat᷑ aut corpꝰ
oꝑiatur sollicirudinez gerens. et queris
anie utrũ accipiã euu̾geliu. Uides ĩ me
xͥ bearitudĩes illas q̃ eim̾gelium facit
et interiogas utrũ illd̾ accipiam. uides

Expanded text:
isi et matrem, uxorem. filios et cetera, quae euangelium iubet, et interrogas, utrum accipiam euangelium? nisi adhuc nescis, quid sit quam praedicatio et mandatum Christi. ego aurum argentumque reieci et aes in zonis habere destiti cotidiano contentus cibo nec de crastino curans nec unde uenter inpleatur aut corpus operiatur sollicitudinem gerens. et quaeris a me, utrum accipiam euangelium? uides in me Christi beatitudines illas, quae euangelium faciunt, et int
Abbreviated transcription (Latin):
cocentes eos q sim nato. sed ut mandat᷑
ꝯsuant. Ita alibi amci mei entis. Si fec̾¬
itis q̃ p̾cipio uob̃. Non oreit si uatil me
credideritis rursu. Si feceritis mandara
mea manebitis ĩ mea caritate ⁊ alia młtͣ
Nec nõ et ĩ moure cum docͥet bĩ paupes
dicens. bĩ mites bĩ pacifici. bĩ pud corde.

Expanded text:
ut mandata conseruent. item alibi: amici mei eritis, si feceritis, quae praecipio uobis, non dixit: si natum me credideritis. rursum: si feceritis mandata mea, manebitis in mea caritate et alia multa. necnon et in monte cum doceret: beati pauperes, dicens, beati mites, beati pacif
Abbreviated transcription (Latin):
ciamus et partes. aur si tͥ nõ p̾uidieit
p̾ceptoꝵ ist. a conrempr̃o ad pfitend̾. qr¬
nõ accipiar euuigłiu. mͥ quare ad hoc
certius est accipe euu̾geliur ĩ sola obser¬
uatione consbit celestiz mãdatoꝵ dup¬
lici modo iiꝓbꝰ es. qui ur dici soler de¬
etor arguas militer. Et tũ age ponanio
una quide conster ĩ u̾bo .i. fateri uͫ na
tũ. alt̾ uero ĩ oꝑe qd̾ est obẜuaro p̾cepio¬
rum. uide gͦ ꝙͣ arduam ego mͥ er oiffici¬
lior ez ꝑtez elegerim. tu uide qmͣ leuissłaz
et faciliore:. nec ĩ merito plebs ad te con¬
auir ame refugit nesciens uriq. qr reg¬
nũ d̾i nõ sit ĩ u̾bo sed in uͥture. Qd gͦ est
qd̾ me latessit si difficiliore fid̾i agg̾sso

Expanded text:
rtes; aut si tibi non praeiudicat praeceptorum ista contemptio ad profitendum, quia accipias euangelium, mihi quare ad hoc certius est, accipere euangelium in sola obseruatione constat caelestium mandatorum. duplici modo inprobus es, qui, ut dici solet, desertor arguas militem. et tamen age, ponamus, una quidem constet in uerbotum, altera uero in opere, quod est obseruatio praeceptorum. uides ergo quam arduam ego et difficiliorem mihi partem elegerim; tu uide quam leuissimam et faciliorem. nec inmerito plebs ad te confugit. a me refugit, nesciens utique, quia regnum dei non sit in uerbo, sed in uirtute. quid ergo est, quod me lacessis, si difficiliorem f
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ er qui ouo et artam. et ꝓ aui ẽẽ potuert
et qͥcqͥd supͣ est usq ad dd̾ cuiꝰ erant auibo
filii et sałon qͥ ꝑtinet ad ordine ꝙͣ matheͦ
sequid est. et nathan qui est ĩ serie qui lu¬
cas exposuit. Artendinr eĩ ista nõ ulłi et
uident nõ posse ad nobꝰ uiris ꝑ. anmixtiõe
carius houine̾ gigui et ido putant istaul
aoiem non posse dissolui nec intuent᷑ qd
qui a quo fu̾it ad optam. neq eĩ ad opt̃o¬
ms uniculur apd̃ antiquos alienu abeoꝵ
moribꝰ funt cum ⁊ fermas ĩuẽiam ad op¬
tisse sͥ filios. nõ exuro suo uaros sic̃ sarra
riomis mousem ad optanir. Ip̾e au̾r. ia¬
ob nepotes suos filios ioseph ad optanit
sͥ ip̾m dõ adoptionis noniẽ płiũ ualete
ĩnĩt fidĩ sacramento apłica doctͥna restat᷑.¬

Expanded text:
d et aui duo et ataui et proaui esse potuerunt et quicquid supra est usque ad Dauid, cuius erant ambo filii, et Salomon, qui pertinet ad ordinem, quem Matthaeus secutus est, et Nathan, qui est in serie, quam Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident non posse a duobus uiris per commixtionem carnis hominen gigni et ideo putant istam quaestionem non posse dissolui. nec intuentur, qeum, a quo fuerit adoptatus. Neque enim adoptionis uinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inueniamus adoptasse sibi filios non ex utero suo natos, sicut Sara raonis Moysen adoptavit . Ipse autem Jacob, nepotes suos, filios Joseph adoptavit . Ipsum vero adoptionis nomen plurimum valere in nostrae fidei sacramento, apostolica doctrina testat
Abbreviated transcription (Latin):
est accepir potestitez uidium faciendi. quia
ũp̾a forma uentum est. adiudiciz ut et
amalis ex abonus uideit᷑. ĩ qua forma ascẽ¬
dt ĩ celuz. et uox illa disciplis souuit sic ue¬
met ꝙ̃ ad mod̃ eũ indistis eire ĩ celum.
ta. et cum patre uirũ nõ uidebr amalis.
Qu gͦ credentibꝰ nse ꝓmictat iutam
p̾dicatur. ħ est et d̾m dĩ filiu et uerum
hois filiuz uos manichei qui creditis nn
silsum er fauacez. Falsi et fallacis hoĩs
post ea tota purganda. uideris qui sciris

Expanded text:
est', accepit potestatem iudicium faciendi, quia in ipsa forma uenturus est ad iudicium, ut et a bonis et a malis uideatur. in qua forma etiam ascendit in caelum et uox illa discipulis sonuit: sic ueniet, quemadmodum eum uidistis euntem in caelum.  uidebitur a malis; cum ergo credentibus in se promittat uitam praedicatur, hoc est et uerum dei filium et uerum hominis filium: uos, Manichaei, qui creditis in falsum et fallacem, falsi et fallacis hominipostea tota purganda docetis, uidetis
Abbreviated transcription (Latin):
e uera catholica. qd̾ si essetis de diicus sa¬
uerre scripturaꝵ nõ solu noua sed etia
uerera ꝓfereris. Ip̾e quippe dũs dicit. pp̾¬
eaonnus scriba eruditꝯ ĩ regno celorum
silis est hõi parrifamilias ꝓferenri de
thesauro suo noua er uetera. et id̾o dum
sola punssa d̾i uoua tenere uos arbitra¬
mͥ rema̾siris ĩ uerustare carius et nom¬
titem ĩ duxistis erroris. daqua nourate.¬

Expanded text:
 uera catholica; quod si essetis, de diuitiis sanctarum scripturarum non solum noua sed etiam uetera proferretis. ipse quippe dominus dicit: propterea omnis scriba eruditus in regno caelorum similis est homini patrifamilias proferenti de thesauro suo noua et uetera. et ideo dum sola promissa dei noua tenere uos arbitramini, remansistis in uetustate carnis et nouitatem induxistis erroris. de qua nouitate
Abbreviated transcription (Latin):
exꝓbans qui posuent filummi dd̾ insi forte
alterum hic et alterum ille amiu̾ciat xͣͥ
Hec gͦ ratio est qua ego nõ accipio uarũ
ep̃m. tu uero si tantꝰ es ut hanc michi
ad unas offencionem effice ut int̾ se ip̃i
conueniant et ut cumq succimibam
y uus ne sit quitem dignum erit exntero
studio legusmmies enuãgeliur et ca queq
te ĩ eruangelitis tanꝙͣ repugnantia i¬
uissent diligent̾ queiere ꝙͣ terneit dãpi¬
dificile fieri poruisse. ut tanta eis auctor¬
tas ĩ terraꝵ orbe p̾leret᷑ q̃ s̾ tot hoĩmdos¬
tusimoꝵ ingenia sb̾ uigaient. qͥd eĩ mag¬
nũ est uidere qd̾ iudisti alios xͥ ẜ caruem

Expanded text:
exprobans, qui posuerit filium Dauid. nisi forte alterum hic et alterum ille adnuntiat Iesum. haec ergo ratio est, qua ego non accipio Christum natum. tu uero, si tantus es, ut hanc mihi adimas offensionem, effice, ut inter se ipsi conueniant, et utcumque succumbam, quamuis ne sic quidem dignum erit ex uterostudio legisses euangelium et ea, quae te in euangelistis tamquam repugnantia mouissent, diligenter quaerere quam temere damnadifficile fieri potuisse, ut tanta eis auctoritas in terrarum orbe praeberetur, qua sibi tot hominum doctissimorum ingenia subiugarent. quid enim magnum est
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝑtracenent. Hec ã auestio ĩ teuc̾tu lõ¬
sissime remora st̃. Iri ĩ ĩ manichei erid¬
re constititi id qd̾ ĩ reb humauis fieri so¬
let ur alius carne geu̾er filuiz. aliuis en
uoluntite ad optet. ar si unus ho duos pa¬
nes h̾eit. s nõ.idu̾so annuo legereris cogi¬
tando ind̾e possetis. Cur aũr matheꝰ adha¬
braam cepir descendens usq ad ioseph. Iu¬
cas ã a ioseph cepit ascendens nõ usq ad
habrab.am. set usq ad deum qui fecit boi̾e:
et aud p̾cepto pr̃atẽ dedͭ ur cretens filius
dĩ fierer. et cur ille ĩ cipire libri gen̾atioẽs
ipãs enu̾auit. Ille at̾ cũdu̾s saluator a io¬
banne baptizato finss. et qͥd s̾ uelit nus¬

Expanded text:
tractarent; haec autem a uestro intellectu longissime remota sunt. itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum uoluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non aduerso animo legeretis, cogitando uidere possetis. Cur autem Matthaeus ab Abraham coeperit descendens usque ad Ioseph, Lucas autem a Ioseph coeperit ascendens non usque ad Abraham, sed usque ad deum, qui fecit hominem et dato praecepto potestatem dedit, ut credens filius dei fieret, et cur ille in capite libri generationes ipsas enumerauit. ille autem, cum dominus saluator a Iohanne baptizatus fuisset; et quid sibi uelit nu
Abbreviated transcription (Latin):
faa ex uͥrutu: opĩoe atq sapĩa lib̾ato¬
ns nr̃i ih̾u xͥ. Unde sim̾ ad buc ĩ prna re¬
lgiõe moranti p̾dicator ad ue̾is xp̃m
neller ex ꝓph̃eris ĩ sumare. Huc ego ꝓ¬
mus dementez putarez qui gentili mͥ
r longe alteriꝰ religiõis hõi. temagis
ubus dubia conaret᷑ astruere. Qͥd gͦ¬

Expanded text:
et uirtutum opinione atque sapientia liberatoris nostri Iesu. unde si mihi adhuc n paterna religione moranti praedicator adueniens Christum uellet ex prophetis insinuare, hunc ego protinus dementem putarem. qui gentili mihi et longe alterius religionis homini de magis dubiis dubia conaretur astruere. quid