comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cati st̃. ꝓptͣ qͦd circa aras idoloꝵ nefarias pͣces
emit tunt. & funesta sacrificia offert̾. hisq
çȩlebriatib demonũ accipiunt responsa.
Truspices nuncupant᷑ quasi horarũ inspecto¬
res. Dies enĩ & horas in agendis negociis.
oꝑibusq custodiunt. & quid ꝑ singła tẽpora
obseruare debeat homo.intendunt. Hi etiã
aliaq signa rerũ uł obseruationes in ꝓuisas
hominib occurrentes ferunt. Id̾e & auspices.
Nã auspicia sunt quȩ iter facientes obseruant.
dicta autͣ sunt auspicia quasi aspitia.
& auguria: quasi auium garria. hoc est
auiũ uoces & linguȩ. It sm. Auguriũ quasi
auigerium qͦd aues gerunt. Duo sunt autꝰ
genera auspicioꝵ. unum ad oculos. alterũ
ad aures ꝑtinens. Ad oculos scilicet uolatus.
ad aures uox auiũ. PP hẏtonisse apicio apol¬
line dictȩ qͦd is auctor fuerit diuinandis As¬
trologi dicti sunt. eo qͦd in astris augurant᷑.¬
Genethliaci appellati sunt ꝓpt natalicioꝵ con¬

Expanded text:
as preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum accipiunt responsa. Aruspices nuncupantur, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo intendunt. Hi etiam aliaque signa rerum vel observationes improvisas hominibus occurrentes ferunt. Iidem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant; dicta autem sunt auspicia quasi avium aspicia; et auguria quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo autem sunt genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti sunt eo qGenethliaci appellati propter natalium con
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine utuntur. & uictimis sepe contin¬
gunt corpora mortuoꝵ. ¶icromancii sunt quor
p̃cationib uidentur resuscitati mortui diuina¬
re. & ad inter rogata respondere. Hiero. enĩm
gͥte mortuus. mantia diuinatio nuncupatur.
Adquos suscitandos cadau̾i. sanguis adicitur.
Ham a mare demones sangͥnẽ dnr. Iđoq quo¬
tiens nichromantia fit. cruor aq̃ nuscetur.
& calore sanguinis facilius ꝓuocant᷑ droman¬
e⁊ abaqua dicti. Est enĩ idromantia in aquar
inspectione umbras demonis euocare. & ima¬
guies ludificationis eoꝵ uidere. ibiq ab eis
aliqua audire. Ubi adhibito sanguine. etiã
sit ur genus diuinationis aꝑsis deor.¬
fertur allatũ. Uarro aut̃ dicit diuinationis.
.IiII. esse genera. terrã.aquã. aerem. ignem.
Hinc geomantiã. dromantiã. cromantiã. phy¬
romantiã dictã autumant Iđiuini dicti sc̃.
quasi do pleni. Diuinitate enĩ plenos se esse
assimulant. astutia quadã fraudulenta ho¬

Expanded text:
sanguine utuntur, et victimis saepe continsanguine utuntur, et victimis saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt quorum praecationibus videntur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia divinatio nuncupatur. Ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicuntur: ideoque quoties Necromantia fit, cruor aquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, inferom re. Igitur genus divinationis a Perfertur allatum. § 1. Varro autem dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, aerem, et ignem: hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam dicta autumat. § 2. Divini dicti sunt, quasi deo pleni. Divinitate enim plenos se esse simulant,
Abbreviated transcription (Latin):
de magoꝵ p̃strigiis quoꝵ intantũ ꝓdiere
maleficioꝵ artes. ut etiam moysi in illis
signis resist̾ent. uertentes uirgas indracones.
cios ulixis mutau̾it in bestias. legitur & de
sacrificio. qͦd archades deo suo lieo immolabant.
ex quo quicũq sumerent in bestiarũ formas
conu̾terent᷑. S hec om̃ia magicis p̃strigiis
potius fingebantur. quã rerũ ueritate cõple¬
rent᷑. Ut gͦ ipsi errores ignorantib manife¬
sta fiant. de eoꝵ ꝓprietate atq inuentorib
iuxta traditionẽ maioꝵ pͥmũ dicere congru¬
um arbitram. Magi sunt qui uulgo male¬
fici obfacinoꝵ magnitudinẽ nuncupant᷑. Hi
ꝑmissu d̃i elem̃ta concutiunt. turbant mͣtes
hominũ minus confidentiũ indo. ac sine ul¬
lo ueneni haustu iiolentia tantũ carminis
interimunt. Uñ & lucanꝰ. Mens haustu nul¬
la sanie polluta ueneni. incantata ꝑit. Demo¬
nib eniͣ accitis audent uentilare. ut quisqͥs
suos ꝑimat malis artib inimicos. Hi etiam

Expanded text:
de magorum praestigiis quorum in tantum prodiere maleficiorum artes ut etiam Moysi in illis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, cios Ulyssis mutaverit in bestias. Legitur et de sacrificio quod Archades Deo suo Lyco immolabant, ex quo quicunque sumerent, in bestiarum formas converterentur. Sed haec omnia magicis praestigiis potius fingebantur, quam rerum veritate complerentur. Ut ergo ipsi errores ignorantibus manifesti fiant de eorum proprietate atque inventoribus juxta traditionem majorum, primum dicere congruum arbitramur. Magi autem sunt qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi permissu Dei elementa concutiunt, turbant mentes hominum minus confidentium in Deo, ac sine ullo veneni haustu, violentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta veneni, incantata perit. Daemonibus enim accitis audent ventilare, ut quisquis suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tof. aut certe augures uł sortilegos. uł eos
qui ꝓfitentur artẽ magicã. aut aliquos eorũ
similia exercentes. consuluisse fuerit dep̾ben¬
sus. ab honore dignitatis suȩ depressus. mona
deditus. scelus ad misi sacrilegii soluat. Au õ¬

Expanded text:
los, aut certe augures vel sortilegos, vel eos qui profitentur artem magicam, aut aliquos eorum similia exercentes, consuluisse fuerit deprehensus, ab honore dignitatis suae depositus, monasdeditus, scelus admissum sacrilegii solvat.
Abbreviated transcription (Latin):
ine peccato. Nam & miles hostem. & iu
uidetur peccare cum hominẽ occiderit. Resp̾
Aqua cede si tẽꝑau̾it. ab imꝑatore pęnas luit.
Nonne istas leges in iustas. uł potius nullas
dicere audebimꝰ: Nam mͥ lex eẽ ñ uidetur
quȩ iusta ñ fuerit. Ideo qustionũ inerooo. cap̃¬

Expanded text:
sine peccato. Nam et miles hostem, et juvidentur peccare cum hominem occidunt. Responda qua caede si temperaverit, ab imperatore poenas luit. Nonne istas leges injustas vel potius nullas dicere audebimus? Nam mihi lex esse non videtur, quae justa non fuerit. Idem in Exodo cap
Abbreviated transcription (Latin):
fficia uindicte possunt ĩplere boni bo¬
ipsa bella sine beniuolentia ñ gerent᷑
iniquitatis eripitur. utilit᷑ uincitur. qm̃
nichil ẽ infelicius felicitate peccantium.
qua penalis nutritur impunitas. & mala uo¬
luntas uelut bostis interior roboratur. It eo
Miscdĩter enim si fieri posset. etiã bella gero¬
rentur abonis. ut licentiosis cupiditatib domi¬
tis. hec uitia ꝑderentur. quȩ iusto imꝑio uel ey¬
tirpabi uł puniri debuerunt. Nam si xp̃ian
disciplina om̃ia bella culparet. hoc potius ii¬
lttib consiliũ salutis petentib in ȩuangłio dice¬
retur. ut abicerent arma. seq militiȩ om̃ino
sub traberent. Dictũ ẽ autẽ eis. Neminẽ con¬
cussertas. nulli calũpniã feceritis. sufficiat
uobis stipendiũ ur̾m. Quib ꝓpriũ stipendiũ
sufficͥe debere p̾cepit. militape utiq ñ ꝓhibut.¬

Expanded text:
fficia vindictae possunt implere boipsa bella sine beniuolentia non gerentuiniquitatinihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas et mala voluntas, velut hostis interior roboratur. Item: diter enim, si fieri posset, etiam bella gererentur a bonis, ut licentiosis cupiditatibus domitis haec uitia perderentur. quae iusto imperio uel extirpari uel premi debuerunt. Nam si Christiana disciplina omnia bella culparet, hoc potius militibus consilium salutis petentibus in euangelio diceretur, ut abicerent arma seque militiae omnino subtraherent. dictum est eis autem: Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. quibus proprium stipendium sufficere debere praecepit, militare utique
Abbreviated transcription (Latin):
quos mathematicos uocant plane consulere
ñ desistebam. qͦd quasi nullum eis sacͥficiũ
& nulle p̃ces ad aliquẽ spm. ob diuinationẽ
dirigerentur. qͦd cam̃ xp̃iana & uera pietas
consequent᷑ ex pellit & dampnat. Ideo. in

Expanded text:
quos mathematicos uocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium et nullae preces ad aliquem spiritum ob diuinationem dirigerentur. quod tamen christiana et uera pietas consequenter repellit et damnat. bon
Abbreviated transcription (Latin):
charia legimꝰ. nec domũ suã om̃ino tange¬
bant. Quib utiq propt̾ sobolis successio¬
nẽ usus fuerat relaxatus. quia ex alia tri¬
magis hi sacerdotes uł leuitȩ pudiciciam
exdie ordinationis suȩ seruare debent. qͥb
uł sac̃dotiũ uł ministeriũ sine suçcessiõe
ẽ. nec p̃terit dies qua uł a sacrificiis diui¬
nis. uł a baptismatis officio uacent.

Expanded text:
charia legimus , nec domum suam omnino tangebant. Quibus utique propter sobolis successionem usus fuerat relaxatus, et quia ex alia trimagis hi sacerdotes vel levitae, pudicitiam ex die ordinationis observare debent, quia vel sacerdotium vel miniterium sine successione est, nec praeterit dies qua vel a sacrificiis divinis vel a baptismatis officio vacent.
Abbreviated transcription (Latin):
linquentiũ. ꝓcorrectione eoꝵ. uł cautela cȩte¬
rorum. seueras penitentiȩ leges imponunt.
uł cum scdm deuotionem dolentiũ. & resur¬
gere uolentiũ. considerata fragilitate uasis
quod portant. indulgentiȩ malagnia suꝑ po¬
nunt. Nam qui indulgent. maiorib morbis
amouendis ꝓuident. & qui illicita ꝓhibent:
bent: salutem cupiunt seruare. qui autem
summa suadent. salutem student augere.
ec attendens diligens lector intelliget
unam esse faciem eloquioꝵ sacroꝵ cum
distincte considerabit quid sit ammonitio. qͥd
sit p̃ceptum. quid ꝓhibitio. quid remissio. &
hȩc nec se inuicem inpugnare : nec ase in uicẽ
ponderis habeant. quib ue conueniant. quȩ
sint remit tenda: paulo latius est distinguendũ.
t prima quidem ammonitio pęnam non
intentat. si quis post eam non eat. sed pre

Expanded text:
linquentium, pro correctione eorum, vel cautela caetelinquentium, pro correctione eorum, vel cautela caeterorum, severas poenitentiae leges imponunt, vel cum secundum devotionem dolentium, et resurgere volentium, considerata fragilitate vasis quod portant, indulgentiae malagma superponunt. Nam qui indulgent, majoribus morbis amovendis provident, et qui illicita prohibent, bent, salutem cupiunt conservare; qui autem summa suadent, salutem student augere. Hoc attendens diligens lector intelliget unam faciem esse eloquiorum sacrorum, cum distincte considerabit quid sit admonitio, quid sit praeceptum, quid prohibitio, quid remissio; et haec, nec se invicem impugnare, nec a seipsis ponderis habeant, quibusve conveniant, quae sint remittenda, paulo latius distinguendum. Et prima quidem admonitio poenam non intentat, si quis post eam non eat, sed sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nib debitum ꝑuenire intendat. Unde di¬
cit beatus augustinus. de disciplina eccłia¬
hibenda est summa diligentia: & mundan¬
dus oculus cordis. quatinus in puniendo. uel
parcendo. sanandis morbis caritas sincera sub¬
ueniat. & nemo ibi uenalium medicorũ more.
quod suum ẽ querat. ne ꝓpheticam illam repͣ¬
hensionem incurrat. Mortificabant animas
quȩ non moriebantur. & uiuificabant ani¬
mas quȩ non uiuebant. Sicut enĩ ratio cor¬
poralis medicinȩ uł depellere morbos. uł cu¬
rare uulnera. salutem seruare. uł augere
mollientia egrotanti medicamina apponit:¬
& nunc ferro secat. cui fomento sub uenire nͣ
poterat. & econtrario ei nunc subuenit fomͣ¬
to quem ferro secare non audebat: ita sp̃ua¬
les medici. doctores uidelicet sc̾e eccłiȩ. nec ã se.
nec inter se dissentiunt. cum illicita ꝓhibent.
necessaria iubent. summa suadent. uenialia
indulgent. cum scdm duritiam cordis de¬

Expanded text:
nibus debitum pervenire intendat. Unde dinibus debitum pervenire intendat. Unde dicit beatus Augustinus, de disciplina ecchibenda est summa diligentia, et mundandus oculus cordis, quatenus in puniendo, vel parcendo, sanandis morbis charitas sincera subveniat, et nemo ibi venalium medicorum more, quod suum est quaerat et propheticam illam reprehensionem incurrat: Mortificabant animas quae non moriebantur, et vivificabant animas quae non vivebant . Sicut enim ratio corporalis medicinae vel depellere morbos, vel curare vulnera salutem servare, vel augere mollientia aegrotanti medicamina apponit, et nunc ferro secat, cui formento subvenire non poterat; et e converso ei subvenit unguento, quem ferro secare non audebat. Ita spirituales medici, doctores videlicet Ecclesiae sanctae; nec a se, nec inter se dissentiunt, cum illicita prohibent; cum necessaria jubent, summa suadent; venialia indulgent, cum secundum duritiam cordis de
Abbreviated transcription (Latin):
congruentem notare. & ei subiecta capitula
sine interpolat.ione transcurrere. Inquo pru¬
dentem lectorem premonere congruũ duximꝰ.
ut si forte quȩ legerit non ad plenum intel¬
lexerit: uel sibi inuicem aduersari existima¬
uerit. ñ statim reprehendat. sed quid scđ̾m rigo¬
rem. quid scđ̾m moderationẽ. quid scđ̾m iudi¬
cium. quid scđ̃m miscdiam dicatur: diligent᷑
attendat. quȩ inter se dissentire non sentie¬
bat. qui dicebat. M iscđiam & iudiciũ.c. tͥ dñe.¬
omnis ȩccłiastica disciplina principaliter hanc
nestate constantẽ construere. uel eandem si
contaminata fuerit. penitentiȩ remediis e¬
mundare. Huius ȩdificationis magistra ẽ
caritas. quȩ saluti ꝓximoꝵ consulens. id pre¬
cipit aliis fieri. quod sibi quisq uult ab aliis
aut moderatur. ut ad regnum cari¬
tatis cuncta quẽ docuerit. uł ex posuerit re¬
ferat : nec peccat. nec errat. cum saluti ꝓximo¬
rum consulens. ad finem sacris institutio¬

Expanded text:
congruentem notare et ei subjecta capitula sine interpolatione transcurrere. In quo prudentem lectorem praemonere congruum duximus ut, si forte quae legerit, non ad plenum intellexerit, vel sibi invicem adversari existimaverit, non statim reprehendat; sed quid secundum rigorem, quid secundum moderationem, quid secundum judicium, quid secundum misericordiam dicatur, diligenter attendat: quae inter se dissentire non sentiebat, qui dicebat: Misericordiam et judicium cantabomnis ecclesiastica disciplina principaliter hanc nestate constantem construere, vel eamdem si contaminata fuerit poenitentiae remediis emendare  Jur., emundare. Hujus aedificationis magistra est charitas, quae saluti proximorum consulens, ad cipit aliis fieri, quod sibi quisque vult ab aliis aut moderatur, ut ad regulam charitatis, cuncta quae docuerit, vel exposuerit, referat; nec peccat, nec errat, cum saluti proximorum consulens, ad finem sacris institutio
Abbreviated transcription (Latin):
querebat. Unde in sequentib dicit. Ego
autem testem dm̃ inuoco in animam meaͬ.
quod parcens uobis ultra non ueni corinthũ.
Sed̾m carnem quoq dispositionem suam se
mutasse non putabat. qm̾ qui scd̾m carnẽ
cogitat. tamͣ non implet qͦd disponit. quan¬
do ꝓ maiorib ꝑsonis differt. aut certȩ
luc̾ris. aut apparatib uincitur. Sp̃ualis aut̃
tunc dispositum non implet. quando con¬
sententia. hierosolunis confirmatum ẽ.
& ꝑ paulum & barnabam fr̃̾ib ꝑasiam de¬
stinatum. ne quisquam ad fidem ueniens:
circumcisioni legis haberetur ob noxius.
pse etiam apłs ad galathas scribens ita dicit.
Si circumcidamini. xp̃e uobis nichil ꝓderit.
Et idem apłs cum petro restitisset in faciem.
qͦd simulationi quorundã iudeoꝵ consensis¬
set. qui circumcisionẽ saluti putabant esse
commorantium deuitaret. ostendens actu.
quod alibi testatur de se. Factus sum iudeis
tanquã iudeus. ut iudeos lucri facerem. qͦd

Expanded text:
quaerebat. Unde et in sequentibus dicit: Ego quaerebat. Unde et in sequentibus dicit: Ego autem testem Deum invocquod parcens vobis ultra non veni Corinthum. Secundum carnem quoque dispositionem suam se mutasse non putabat, quoniam qui secundum carnem cogitat, tunc non implet quod disponit, quando personis majoribus defert, aut certe lucris, aut apparatibus vincitur. Spiritualis autem tunc dispositum non implet, quando consententia Hierosolymis confirmatum est, et per Paulum et Barnabam fratribus per Asiam destinatum, ne quisquam ad fidem veniens, circumcisioni legis haberetur obnoxius . Ipse etiam Apostolus ad Galatas scribens , ita dicit: Si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . Et idem Paulus cum Petro restitisset in faciem , quod simulationi quorumdam Judaeorum consensisset, qui circumcisionem saluti putabant esse commorantium devitaret, ostendens actu quod alibi de se testatur: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
sidentiũ: diligenter deliberata dispensatio.
ulta enim talia in euangłica historia. in
auctoritate roborata cognouimꝰ. Assum¬
mamꝰ itaq pͥmum exemplum de euange¬
lio. Dñs quippe mit̾tens discipłos ad pre¬
dicandũ. interdixit eis & peram & saccu¬
lum. & quia uita dñi iħu in terris disci¬
plina est moꝵ: instante tempͣre passionis
suȩ. & peram reddidit. & sacculũ. in se ip¬
so primo dans exemplum. qͦd in huiꝰ modi
traditionib necessitati temporis cedendũ ẽͣ.
imiliter & paulus cum ꝑcoriithios se
transiturũ ꝓmisisset in macedoniam.
& presensisset hoc eis minime ꝓfiturum.
mutauit dispositionẽ suã. non tam senten¬
tiam. Unde se ita excusat dicens. Cum gͦ
hec uoluissem. nunquid leuitate usus sum.
aut quod cogito scđm carnem cogito. ut sit
apud me est & non. Non enim sententiã
suam se mutasse intelligebat. qui in ueni¬
endo ad eos. & non ueniendo. s alutẽ eorum

Expanded text:
sidentium diligenter deliberata dispensatio. sidentium diligenter deliberata dispensatio. Multa enim talia in evangelica historia, in auctoritate roborata cognovimus. Assumamus itaque primum exemplum de Evangelio. Dominus quippe mittens discipulos ad praedicandum, interdixit eis et peram et sacculum . Et quia vita Domini Jesu in terris disciplina est morum, instante tempore passionis suae et peram reddit et sacculum : in seipso primo dans exemplum, quod in hujusmodi traditionibus necessitati temporis sit cedendum. Simtransiturum promisisset in Macedoniam, et praesensisset hoc eis minime profuturum, mutavit dispositionem suam, non tamen sententiam. Unde se ita excusat: Cum ergo hoc voluissem, nunquid levitate usus sum, aut quae cogito secundum carnem cogito, ut sit apud me, est, et non? Non enim sententiam suam se mutasse intelligebat, qui in veniendo ad eos, et non veniendo, salutem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tiam nemo fiat clericus. uł maneat clerieꝰ.
Quȩ posteriorum non est suꝑ uacua putan¬
da diligentia. quȩ ubi saluti nichil detra¬
hebatur. humilitati aliquid ad diderunt.
quo tutius salus muniretur. Experti cre¬
do. aliquoꝵ fictas penitentias. ꝑ affectatas
honorum potentias. Cogunt enim multas¬
morboꝵ. Iale est illud in euangelio. Sit
rare cogentis. Non qͦd malum sit in con¬
tractib humanis ex necessitate iurare.
sed quod longius est apiurio. quicumq ñ
urat: quam ille qui qualicumq occasione
obseruatis salus adquiritur. uł in quib ne¬
glectis mors in dubitata consequitur: nul¬
la est ad mittenda dispensatio. sed ita sunt
omnia mandata. uł interdicta seruanda :
sicut sunt ȩterna lege sanctita.
Nhis uͦ quȩ ꝓpt̾ rigorem discipline. uel
muniendam salutem posteroꝵ sanxit di¬
ligentia. si honesta. uł utilis sequatur cõ¬
pensatio. potest precedere auctoritate pre¬

Expanded text:
tiam nemo fiat clericus, vel maneat clericus. tiam nemo fiat clericus, vel maneat clericus. Quae posteriorum non est putanda supervacua diligentia, qua ut saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur, experti, credo, aliquorum fictas poenitentias per affectatas honorum potentias  f., appetentias. Cogunt enim multasmorborum. Tale est illud in Evangelio: Sit rare cogentis. Non qtractibus humanis ex necessitate jurare; sed quod longius sit a perjurio, qui nunquam jurat, quam ille qui qualicunque occasioneobservatis salus acquiritur vel in quibus neglectis mors indubitata consequitur, nulla est admittenda dispensatio; sed ita sunt omnia mandata, vel interdicta servanda, sicut sunt aeterna lege sancita. In his vero quae propter rigorem disciplinae, vel muniendam salutem, posteriorum sanxit diligentia, si honesta vel utilis sequatur compensatio, potest praecedere auctoritate prae
Abbreviated transcription (Latin):
mobiles ꝓ bibitiones sunt. quȩ aduersus uitia
loquuntur. Qualia sunt : non occides. non
mechaberis. & çęt̾a. Et hȩc sunt. illa mini¬
ma precepta de quib dñs dicit. Quia qui ea
soluerit. & sic docuerit. in regno çęloꝵ mini
mus erit. qui uero obseruauerit. non statim
regno dei dignus erit. quia inchoantia sunt
hec. non ꝑficientia. S unt alia interdicta. in
operaretur. nec salus periclitaretur. sed ad¬
hec ea sc̾oꝵ patrũ auctoritas reuerenda ita
decreuit. ut & presentib non obesset. com
clericus post ac̾tam decrimine dampnabi¬
li penitentiam: clericus non maneat. uł ad
adclericatum non accedat. Quod ut ait
beatus aus. dictum ẽ rigore discipline. non
desꝑatione indulgentiȩ. Alioquin contra
claues eccłȩ disputaretur. dequib dictum ẽ.
Sed ne forsitan spe honoris eccłiastici animꝰ
intumescens superbe ageret penitentiam:
seuerissime placuit. ut post actam peniten¬

Expanded text:
mobiles prohibitiones sunt, quae adversus vitia mobiles prohibitiones sunt, quae adversus vitia loquuntur; qualia sunt: Non occides; Non moechaberis : et caetera. Haec sunt illa minima praecepta, de quibus Dominus dicit: Quia qui ea solverit, et simus erit ; qui vero observaverit, non statim dignus erit regno Dei, quia inchoantia sunt haec, non perficientia. Sunt alia interdicta, quaoperaretur, nec salus periclitaretur. Sed haec sanctorum Patrum auctoritas reverenda, ita decrevit, ut et praesentibus non obesset, et cclericus post actam de crimine damnabili poenitentiam, clericus non maneat, vel ad clericatum non accedat. Quod, ut ait beatus Augustinus, dictum est, rigore disciplinae, non desperatione indulgentiae. Alioquin contra claves Ecclesiae disputaretur, de quibus dictum est: Sed ne forsitan spe honoris ecclesiastici animus intumesceret, et superbe ageret poenitentiam, severissime placuit ut post actam poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
uate sicut iam dictum est. aliis remediũ. aliis
num merentur suppliciũ. In his itaq ante
susceptionẽ est deliberandum. post susceptio¬
nem uͦ ꝑ seuerandum. His itaq breuiter¬
delibatis: de preceptione & prohibitione ali¬
qua nobis fint dicenda. Preceptiones itaq &¬
ꝓhibitiones : aliȩ sunt mobiles. alie in mobi¬
les.
receptiones immobiles sunt : quas lex
ȩterna sanxit. quȩ obseruate salutem
conferunt. non obseruate eandem auferunł.
obiles uero sunt quas lex eterna non
sanxit. sed posteriorum diligentia ratio¬
nẽ utilitatis inuenit. non ad salutem prin¬
cipaliter obtinendam. sed ad eam tutius mu¬
niendam. Quale est illud apłi. Hereticum
hominem post primam & scdam correctionẽ
de uita. R quod eorum colloquium ꝑse saluti
obesset. sed quod frequentatum ex obliquo
quorundam simplicitatẽ corrumpere pos¬
sec. Et multa reperies in canonicis insti¬
tutionib inhunc modum. Similiter & in¬

Expanded text:
vatae, sicut jam supra dictum est, aliis remedium, aliis vatae, sicut jam supra dictum est, aliis remedium, aliis num merentur supplicium. In his itaque ante susceptionem deliberandum est; post susceptionem vero, perseverandum. His itaque praelibatis, de praeceptione et prohibitione aliqua nobis dicenda. Praeceptiones itaqhibitiones, aliae sunt mobiles, aliae immobiles. Praeceptiones immobiles sunt, quas lex aeterna sanxit: quae observatae salutem conferunt; non observatae, eamdem auferunt: Mobiles vero sunt, quas lex aeterna non sanxit, sed posteriorum diligentia ratione utilitatis invenit non ad salutem principaliter obtinendam, sed ad eam tutius muniendam: Quale est illud Apostoli: Haereticum hominem post primam et secundam correptionem devita : non quod eorum colloquium per se saluti obesset; sed quod frequentatum ex obliquo quorumdam simplicitatem corrumpere posset. Et multa reperies in canonicis institutionibus in hunc modum. Similiter im
Abbreviated transcription (Latin):
rem non duceret. Post quam uero se aliga¬
uerit. audiat apłm dicentẽ. Alligatus es
uxori. noli querere solutionem. Idem quoq
apłs cum de nuptiis loqueretur: non dixit.
Mulier si nupserit premium meretur: sed
tamen dixit. non peccat sinubat. Ita quoq
siquis aliquem ad cotidiana ieiunia inuitet :
rem quidem remuneratione dignã adquies¬
centi & ꝑ seueranti suadet. sed qui non ad
quieuerit. non fit seipso melior. sed licet ma¬
neat faciente inferior : non fit tamͣ se ipso
peior. Sed si auoto ceciderit: fit se ipso in fe¬
rior & peior. Si uero infra metas sobrieta¬
tis & mense frugalis se cohibuerit: sũmoꝵ
premia non assequitur. sed si inde ad com¬
messationes & ebrietates pro lapsus fuerit :
rem rephensione & confusione dignã fecisse
ꝑ hibetur. Isti itaq duo status. unus supe¬
rior. & alter inferior. qui ante uotũ sunt
uoluntarii. post uotum uero necessarii. ha¬
bent modos. & institutiones suas. quȩ obser¬

Expanded text:
rem non duceret. Postquam vero se alligarem non duceret. Postquam vero se alligaverit, audiat Apostolum dicentem: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem . Idem quoque Apostolus cum de nuptiis loqueretur, non dixit, mulier si nupserit, praemium meretur; sed tantum dixit, non peccat, si nubat . Ita quoque si quis aliquem ad quotidiana jejunia invitet, rem quidem remuneratione dignam acquiescenti et perseveranti suadet; quieverit, non fit seipso melior; sed licet maneat facientibus inferior, non fit seipso pejor. Si vero a voto ceciderit, fit seipso inferior ac deterior; si vero infra metas sobrietatis et mensae frugalis se cohibuerit, summorum praemia non assequitur. Sed si ad comessationes et ebrietates prolapsus fuerit, rem reprehensione et confusione dignam fecisse perhibetur. Isti itaque duo status, unus superior, alius inferior, qui ante votum sunt voluntarii, post votum vero necessarii, habent modos et institutiones suas. Quae obser
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ꝑfectionẽ ponens: non cogit. non mi¬
nas intentat. sicut nec illa quȩ spadones lau¬
dans qui se castrauerunt propt᷑ regnũ cȩloꝵ. sub¬
infert. Qui potest capere.capiat. At tam̃ cũ
ad ꝑfectionem uoto se quis astrinxerit. uł gra¬
& penale si non teneatur. qͦd ante hanc ascen
ascensionem esse inferior. non tamen deterior:
post descensionem uero inferior est & deterior.
Dec de ammonitione.
Ndulgentia uero quantum nobis uidetur.
quia meliora non elegerit: remediũ quidẽ
habet non premium. sed ad hoc siquis dec lina¬
Scimus sicut ab apło didicimus. humano ge¬
neri propt̾ uitandam fornicationẽ indultũ
esse coniuigium: Cuius uiolator meretur etͣ̃nũ
eodem apło restante suppliciũ. Dicit enim.
fornicatores & adulteros iudicabit d̾s. Et
hic gradus sicut ᷑ ammonitione diximus :
nullum cogit. nisi eum qui se primit᷑ ei alli¬
gauerit. Uoluntarius enim ẽ non necessariꝰ.
Alioquin transgressor esset. qui cumq uxo

Expanded text:
hominis perfectionem ponens, non cogit, non minas intentat. Sicut nec illa quae spadones laudans: Qui se castraverunt propter regnum coelorum , subinfert: Qui potest capere capiat . Attamen cum ad perfectionem voto se quisque astrinxerit, vel graet poenale, si non teneatur quod ante hanc ascensascensionem inferior, non tamen deterior; post descensionem vero, inferior et deterior. Haec de admonitione. Indulgentia vero, quantum nobis videtur, quia meliora non elegit, remedium quidem habet, non praemium; sed ab hoc si quis declinascimus, sicut ab Apostolo didicimus, humano generi, propter vitandam fornicationem, indultum esse conjugium, cujus violator meretur aeternum eodem Apostolo testante, supplicium: dicit enim: Fornicatores et adulteros judicabit Dominus Deus . Et hic gradus, sicut de admonitione diximus, nullum cogit, nisi eum qui se primitus alligaverit: voluntarius enim est, non necessarius, alioquin transgre
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiasticarũ
regularum. par¬
tim ex epistolis
romanor ponti¬
ficum. partim
tatib orchodexo¬
rum patrum.
partim ex insti¬
tutionib catho¬
licoꝵ regũ. non¬
nullo labore in
uno corpore adunare curaui: ut qui scripta
illa ex quib ista excepta sunt ad manum ha¬
bere non poterit: hinc saltem accipiat. quod
ad commodum causȩ suȩ ualere ꝑspexerit. A
fundamento itaq xp̾ianȩ religionis.i. fide
inchoantis. sic ea quȩ ad sacramenta eccłiasti
da uel diffinienda ꝑtinent. sub generalibus
titulis distincta congessimus : ut non sit que¬
renti necesse totum uolumen euoluere. sed
tantum titulum generalem suȩ questioni

Expanded text:
ecclesiasticarum regularum partim ex epistolis Romanorum pontificum, partim tatibus orthodoxorum Patrum, partim ex institutionibus catholicorum regum, nonnullo labore in unum corpus opus adunare curavi: ut qui scripta illa, ex quibus ista excerpta sunt ad manum habere non poterit, hinc saltem accipiat quod ad commodum causae suae valere perspexerit. A fundamento itaque Christianae religionis, id est fide inchoantes, sic ea quae ad sacramenta ecclesiasticda vel definienda pertinent, sub generalibus titulis distincta congessimus, ut non sit quaerenti necesse totum volumen evolvere, sed tantum titulum generalem suae quaestioni
Abbreviated transcription (Latin):
ne legalis uxoris suȩ deponat᷑. Similit &
pb̃r aut diaconus. qui religionis causa uxo¬
rem ex pellit. ex cõmunicet᷑. si uͦ in hoc ꝑ man¬
iaconi quicũq ordinantur. si in ipsa
ordinatione p̃stolati sunt. & dixert̾
se uelle coniugio copulari. qͣm sic ma¬
nere ñ possunt. Hi si pꝰmodũ uxorẽ duxeriti
manꝰ impositionẽ. ꝓ fessi continentiã. & p̾ea
nuptiis obligati sunt. a ministerio sane ces¬
sare debent.

Expanded text:
ne legalis uxoris suae, deponatur. Similiter ne legalis uxoris suae, deponatur. Similiter presbyter, aut diaconus, qui religionis causa uxorem expellit, excommunicetur. Si vero in hoc permaniordinatione protestati sunt, et dixerunt se velle conjugio copulari, quoniam sic manere non possunt hii, si postmodum uxorem duxerint, manus impositionem, et confessi continentiam, et postea nuptiis obligati sunt, a ministerio sane cessare debent.
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam in
romani ordine canonis e̾eᷤ cognouimꝰ
traditũ. eos qui ordinati sunt diaconi. uł pbri.
confiteri qͦd iam suis ñ copulent᷑ uxorib nos
antiquũ seqͣntes canonẽ. apłicȩ diligentiȩ &
constitutionis scrorũ uiroꝵ. legales nuptias
& amͦ ualere uolumꝰ. nullomͦ cũ uxorib suis
eoꝵ conubia dissoluentes. aut pͥuantes eos
familiaritate ad iniuicẽ. in tp̾re oportuno. Qui¬
cũq gͦ dignꝰ fuerit inuentꝰ. subdiaconali or¬
dinatione. aut diaconali. aut sac̾dotali: hi
nullomͦ ꝓhibent᷑ ad talẽ ascende gradũ pro
uxoris suȩ cohabitatione. nec in tpre ordina¬
tionis suȩ ꝓfiteri cogant᷑. qͦd abstinere debeant
alegalis uxoris familiaritate. Itͣ. O portet
eos qui altari ministrant. in tpr̃e oblationis
sc̃oꝵ continentes eẽ in om̃ib ut adeo possint
consequi. quȩ simplicit᷑ postulant. Siquis
g pͣsũpserit contra apłicos canones aliquos
pbroꝵ. diaconoꝵ. pͥuare a cͣtactu. & cõmunio¬

Expanded text:
uoniam in Romani ordine canonis esse cognovimus traditum eos qui ordinati sunt diaconi vel presbyteri, confiteri quod jam suis copularentur uxoribus, nos antiquum sequentes canonem, apostolicae diligentiae et constitutionis sacrorum virorum, legales nuptias, et amodo valere voluimus, nullo modo eum uxoribus suis eorum connubia dissolventes, aut privantes eos familiaritate ad invicem, in tempore opportuno. Quicunque ergo dignus fuerit inventus subdiaconali ordinatione, aut diaconali, aut sacerdotali, hinc nullo modo prohibentur ad talem ascendere gradum, pro uxoris suae cohabitatione, nec in tempore ordinationis suae profiteri cogatur, quod abstinere debeat a legalis uxoris familiaritate. Item: Oportet eos qui altari ministrant, in tempore oblationis sanctorum continentes esse in omnibus, ut a Deo possint consequi quod simpliciter postulant. Si quis igitur praesumpserit, contra apostolicos canones, aliquos diaconorum privare a contactu et communio
Abbreviated transcription (Latin):
gractatu uidebatur aliquib introducers le
gem. ut ep̃i. pb̃ri. diaconi. subdiaconi. cum
aniugib quas ante consecrationẽ duxert
ion dormirent. Surgens aut̃ pasmutiꝰ con
sutem dicens eẽ cũ ꝓpria coniuge concubitũ.
llasit concilio. ne talem poneret legem.
siem asserens causã. quȩ aut ipsis aut eoꝵ
higalib oecasio fornicationis existeret. &
oe quidem pasmictiꝰ licet nuptiarũ esset in¬
rptus: exposuit. synodusq laudauit senten¬
tbam eiꝰ Et nichil exbac parte saticciuuit .s
boe in unius cuiꝰq uoluntate ñ necessitate ꝑ

Expanded text:
debatur aliquibus introducere esbyteri, diaconi et subdiaconi cum conjugibus, quas ante consecrationem duxerant, non dormirent. Surgens autem in medio Ptatem esse dicens cum propria conjuge concubitum, suasitque concilio, ne talem poneret legem, gravem esse asserens causam, quae in ipsis aut eorum conjugibus occasio, fornicationis exsisteret. Et haec quidem Paphnutius licet nuptiarum esset inexpertus exposuit, synodusque laudavit sententiam ejus, et nihil ex hac parte sancivit, sed hoc in uniuscujusque voluntate,
Abbreviated transcription (Latin):
subdiaconi sicilie ꝓhibiti fuerant. ut
more romanȩ eccłȩ suis uxorib nul¬
latenuis misceant᷑. qͦd m durũ atq in com¬
petens uidet᷑. ut qͥ iisum c̃tinentiȩ ñ inuenit
qui se uicturu̾ caste ꝓmiserit. quatinꝰ & quȩ
preteritai quȩq ꝑꝓpositũ mentis appetita ñ
sunt. unolenter non exigantur. & futura cau¬
te caueant᷑. Qui uͦ post eandem ꝓhibitionẽ q̃
ant ipienniũ facta ẽ. cͣtinent᷑ cũ suis coniu¬
sib uirerunt. Iaudandi atq remunerandi
sunt. atq ut in bono suo ꝑ maneant exror¬
tandi.Eos autẽ qui pꝰ ꝓhibitionẽ factã se
asus urorib continere noluert. ad sacrũ
ordinẽ nolumꝰ ꝓmoueri. quia nullꝰ debet
ad altaris ministeriũ acced̾e. nͥ cuiꝰ castitas
ante susceptũ ministeriũ fuerit apꝓbata

Expanded text:
subdiaconi Siciliae prohibiti fuerant, ut more Romanae Ecclesiae, suis uxoribus nullatenus misceantur, quod mihi durum atque inconveniens videtur, ut qui usum continentiae non invequi se victurum caste promiserit, quatenus et praeterita, quae per propositum mentis appetita non sunt, violenter non exigantur, et futura caute caveantur. Qui vero post eamdem prohibitionem, quae ante triennium facta est, continents, vixerunt, laudandi atque remunerandi sunt, atque ut in bono permaneant exhortandi. Eos autem qui post prohibitionem factam, se a suis uxoribus continere noluerint, ad sacrum ordinem nolumus promoveri, quia nullus debet ad altaris ministerium accedere, nisi cujus castitas ante susceptum ministerium fuerit approbata
Abbreviated transcription (Latin):
g ligandi soluendiq potestatẽ pͥmꝰ accepit
adño. pͥmusq ad fidem popłm uirtute suȩ
pͣdicationis adduxit. Ceteri uͦ apłi cũ eodem
patris consortio honorẽ & potestatẽ accepert.
ipsumq pͥncipẽ eorũ esse uoluert̾. Qui etiã
surrexerunt ep̃i. Quoꝵ ordinatio pretaxato
fieri debet ordine & mͦ. Quos qui recipit. &
uerba eoꝵ. dñm recipit. Qui autẽ sꝑnit eos.
eum a quo missi sunt. & cuiꝰ funguntur le¬
gatione sꝑnit. & ipse in dubitant᷑ sꝑnetur
adño. uidentes autẽ apłi ipsi messem ẽeᷤ
multã. & oꝑarios paucos. rogauert̾ dnm
messis. ut mit t̾et oꝑarios in messe suã. In¬

Expanded text:
 ligandi solvendique potestatem primus accepit a Domino, primusque ad fidem populum virtute suae praedicationis adduxit. Caeteri vero apostoli cum eodem pari consortio honorem et potestatem acceperunt. Ipsumque principem eorum esse voluerunt; qui etiam, surrexerunt episcopi, quorum ordinatio praetaxato fieri debet ordine et modo. Quos qui recipit et verba eorum, Dominum recipit; qui autem spernit eos, eum a quo missi sunt, et cujus funguntur legatione, spernit, et ipse indubitanter spernetur a Domino . Videntes autem ipsi apostoli messem esse multam, et operarios paucos, rogaverunt dominum messis, ut mitteret operarios in messem suam . Un
Abbreviated transcription (Latin):
ti ñ reddit᷑. sic etiã ñ recte dat qͥ ab unitate
discedit sed ttim̃ dat. & ideo qͦd ab eo accipit.
uenienti ad unitatẽ ñ it̾atur. Idẽ de unico
Uniendi. Illa uͦ agnoscenda & ueneranda sunt.
adño in numeris ad moysen & aaron. Uos
eos. ut gr̃am traditio ꝑ ministeriũ ordinati
cerdotis: Hinc aduertamꝰ. Dictũ ẽ aut̃ de
nequissimo caipha. interfectore saluatoris
int̾cetera. Hoc autͣ a semet ipso ñ dixit. sed
cum esset pͥnceps sac̾dotũ anni illiꝰ ꝓpħauit.¬
aut digni aut maligni. s ordinẽ traditio¬
nis. ut quãuis aliquis boni meriti sit. nͣ ta¬
men possit benedice. nͥ fuerit ordinatꝰ. ut
officium ministeriũ exhibeat. dei est autẽ
effectum tribuere benedictionis. Ex concł toletano¬
si agradu suo in iuste deiectus. in scđa
synodo in nocens repꝑiat᷑. ñ pot esse qͦd
fuerat. nͥ gradus ad missos. recipiat corã al¬

Expanded text:
ti non redditur, sic tamen non recte dat, qui a Bonoso ti non redditur, sic tamen non recte dat, qui a Bonoso habet, sed tamen dat, et ideo quod ab eo accipit, venienti ad unitatem non iteratur. CAP. LXXVIII. niendi, illa vero agnoscenda et veneranda sunt. no in Numeris ad Moysen et Aaron : Voeos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati cerdotalis, hinc advertamus. Dictum est autem de nequissimo Caipha interfectore Salvatoris inter caetera : Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset princeps sacerdotum anni illiuaut digni, aut indigni, sed ordinationem traditionis, ut, quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere, nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat. Dei autem est effectum tribuere benedictionis. Gratiansi a gradu suo injuste dejectus, in secunda synodo innocens repperiatur, non potest esse quod fuerat, nisi gradus amissos recipiat coram al
Abbreviated transcription (Latin):
cicis ordinat᷑ quia tucħ bũit dare nil potuit.
cui manus imposuit. Nos gͥ canti pontificis
auctoritate firmati. damasi etiã papetesti¬
monio roborati. qui ait reiterari oportere
qͦd male actum ẽ.daibertũ abhereticis corpo¬
re & sp̃u digressũ. atq utilitati eccłe ꝓ uirib
in sudantẽ. ex integro necessitite ecclesiȩ in¬
gruente diaconẽ constituimꝰ. qͦd ñ reitera¬
tionẽ estimari censemus. sed tantũ in tegrã
diaconii dationẽ. qm̾ quidem ut p̃diximus.
qui nil ħuit nildare potuit.. Inacletus in¬

Expanded text:
ticis ordinatum, quia nihil habuit, dare nil potuit ei qui manus imposuit. Nos ergo tanti pontificis auctoritate firmati, et Damasi papae testimonio roborati, qui ait reiterari oportere quod male actum est, Daibertum ab haereticis corpore et spiritu digressum, atque utilitate Ecclesiae pro viribus insudantem ex integro, necessitate Ecclesiae ingruente, diaconum constituimus, eo quod non reiterationem aestimari censemus, sed tantum integram diaconii dationem, quandoquidem, ut praediximus, qui nihil habuit, nil dare potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
te. uł necessitate fieri licere. s ñ libi
tatis causa translatus ẽ romã. ut ibidem
potius ꝓficere posset. Eusebuis qͦq deqͦdã
praua ciuitate apłica auctoritate mutatꝰ
est alexandriã. Similiter felix de ciuitate
qua ordinatꝰ erat. electione ciuiũ ꝓptͣ doc¬
translatꝰ ẽ ephesũ. Non enĩ transit de ciui
bitu hoc facit.s utilitate quadã aut neces¬
sitate. alioꝵ hortatu & consilio potioꝵ tͣus¬
fertur. Nec etiã tͣnsfert᷑ de minori ciuita¬
te admaiorem. qui ambitu nec ꝓpria
uoluntate facit. sed aut ui a ꝓpria sede
pulsus. aut necessitate coactus. aut utilitate
loci. aut popłi. ñ suꝑbe. sed humilit ab alis
cũ huiꝰ sc̃e sedis auctoritate. translat᷑ & intro¬

Expanded text:
te atque necessitate fieri licere, sed non protatis causa translatus est Romam, ut ibidem potius proficere posset. Eusebius quoque de quadam parva civitate apostolica auctoritate mutatus est Alexandriam. Similiter Felix de civitate, in qua ordinatus erat, electione civium propter doctranslatus est Ephesum. Non enim transit de civitbitu hoc facit, sed necessitate quadam, aut utilitate aliorum et concilio ad potiorem transfertur. Nec etiam transfertur de minore civitate ad majorem qui hoc non ambitu nec propria voluntate facit, sed aut vi aut propria sede pulsus, aut necessitate coactus aut utilitate loci, aut populi non superbe, sed humiliter ab aliis cum hujus sanctae sedis auctoritate translatus et intro
Abbreviated transcription (Latin):
on putes tunc te amare seruũ cuum
quando eũ ñ cedis. aut tunc amare fi¬
liũ tuũ. qnͣ ñ das disciplinã. aito tunc
amare uicinum tuũ. qn ñ corrigis eũ. Nonẽ
ista caritas sed languor. Ferueat caritas ad
emendandũ. ad corrigendũ. s si sunt boni mo¬
res delectent. si sunt mali emendentur.

Expanded text:
on putes tunc te amare servum tuum, quando eum non caedis, aut tunc amare filium tuum quando non das disciplinam, aut tunc amare vicinum tuum quando non corrigis eum. Non est ista charitas, sed languor; ferveat charitas ad emendandum, ad corrigendum; sed si sunt boni mores, delectent; si sunt mali emendentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ui uitiis nutriendis Au̾õ ad lecariuor
parcit. & fouet ne contristet peccantium
ctum. Id em ad emerttuo.
SSt n aduersus illicitas. & priuatas
lia facitis. doletis & gemitis. a potesta¬
tib ordinatis missionẽ petunt. ñ qͦd hos ꝑ¬
sequant᷑. s quia defendant. Ex registto leon
aduersa a sarracenoꝵ partib ꝑueniant
nuntia. quidã in romanũ portũ sarrace¬
nos clam furtiueq uenturos ẽẽ dicebant.
ꝓquo nrͣm congregari p̃cipimus popłm.
maritmũq ad litus descendere decipiunꝰ.
& egressi sumꝰ roma. Ide or ideo¬
Ucire uos oportet qͦd nunꝗͣ.
ab aliquib nr̃os homines sinimꝰ oppͥmi.
Es si necessitas illis incurrerit. pͣsentia¬
lit᷑ in de dicamꝰ. quia ñri gregis in om̃ib
ultores esse debemꝰ. & p̃cipui ad uitores.
is par nimirũ ẽ iudeoꝵ & sarracenoꝵ
causa. In illis eniͣ qͥ xͥanos ꝑ sequunt᷑. &
ex urbib & ꝓpͥiis sedib pellunt. iuste pug¬
natur. Hi ubiq seruire parati sunt. Quen

Expanded text:
ui uitiis nutriendis parcit et fouet, ne contristet peccantium ctumstri adversus illicitas et privatas lia non facitis, doletis et gemitis a potestatibus ordinatis tuitionem petunt, non qua vos persequantur, sed qua se defendant. C. IV. Quanadversa a Sarracenorum partibus perveniant nuntia, quidam in Romanum portum Sarracenos clam furtiveque venturos esse dicebant. Pro quo nostrum congregari praecipimus populum, maritimumque ad littus descendere decrevimus, et egressi sumus Roma. C. VIcire vos oportet, quod nunquam ab aliquibus nostros homines sinimus opprimi; sed si necessitas illis incurrerit, praesentialiter vindicamus; quia nostri gregis in omnibus ultores esse debemus et praecipui adjutores. ispar nimirum est Judaeorum et Sarracenorum causa. In illis enim qui Christianos persequuntur, et ex urbibus et propriis sedibus pellunt juste pugnatur, hi ubique parati sunt servire.
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ deputauit. qͦd tale in utero ge
sit intelligi. & iđo ñ sit homicidiũ. quia nec
exanimatũ dici potͣ. si adhuc animã nͣ habeat.
cussa temeritate sententiȩ. ido lex noluit ad
ua in eo corpore qͦd sensu caret. A u̾õ qͣstioni
rem inutero habentẽ. & obortiuũ fec̾it
si formatũ fuerit. det animã ꝓ anima.
Si aut̾ informatũ fuerit. multetur pecuna.
ut ꝓbaret ñ eẽ animã ante formatã. Itaq
si iã formato corpori datur. ñ inconcẽptu
corporis nascitur cũ semine diriuata. Nlam
si cũ semine & anima existit. multȩ animȩ¬

Expanded text:
minem deputavit, quod tale in utero gersit intelligi, et ideo non sit homicidium, quia nec exanimatum dici potest, si adhuc animam non habebatcussa temeritate sententiae, ideo lex noluit ad va in eo corpore, quod sensu caret. C. IX. De eodem.rem in utero habentem, et abortiverit, si formatum fuerit, det animam pro anima; si autem informatum fuerit, mulctetur pecunia, ut probaret non esse animam ante formam. Itaque si jam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima exsistit ex anim
Abbreviated transcription (Latin):
adbonum cogendis Nam si uolu̾ntas mala
semꝑ suȩ ꝑmittenda ẽ libertati. quare isra¬
helitici recusantes & murmurantes tã du¬
ris flagellis ãmalo ꝓhibebantur. & ad t̾ram
compellebant᷑ ꝓmissionis : Si uoluntas ma
la ꝑmittendã ẽ lib̾tati. qͣre paulus ñ est ꝑ¬
missus uti pessima uoluntate qͥa ꝑseque
batur ȩccłiam S ꝓstratus ẽ ut excecaret᷑.
excecatꝰ ut mutaret᷑. mutatꝰ. ut mit teretur.
missus. ut qualia fecerat in errore. talia ꝓ
ueritate pateretur. Si uoluntas mala sempꝑ
suȩ ꝑmeotenda ẽ lib̾tati. quare monet᷑¬
pater in scripturis sc̃is filium durũ ñ solum
uerbis corripere. sed etiã latera eius tundere
ut ad bonã disciplinã cogatur. & adño diligat᷑¬
ecidit finees hominẽ. & reputatũ est ei
adiusticiã. Abraham uͦ non homicida

Expanded text:
ad bonum cogendi. Nam si voluntas mala permittenda est libertati, quare Israelitici recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur, et ad terram compellebantur promissionis? Si voluntas mala suae permittenda est libertati, quare Paulus non est permissus uti pessibatur ecclesiam, sed prostratus est, ut excaecaretur, excaecatus, ut mutaretur, mutatus, ut mitteretur, missus, ut, qualia fecerat in errore, talia pro ueritate pateretur? si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare monetupater in scripturis sanctis filium durum non solum uerbis corripere sed etiam latera eius tundere, ut ad bonam disciplinam coactus et domitus dirigatccidit Phinees hominem , et reputatum est ei ad justitiam. Abraham vero non homicida
Abbreviated transcription (Latin):
uare gͦ sententia data ẽ capł .ciiii.¬
ut qui accipit gladiũ gladio ꝑeat. nͥ
quia nulli licet excepto uindice gla¬
dio quẽquã occidere: Apło autẽ petro usq
adhoc ꝑ missum ẽ. qͦd dolorem faceret. nun
quad occidet. Hoc eni audiens ne iterum
ꝑcuteret dicit. P reterea. quia xpͣianos iã
factis occidere non licet. In miscđia enim
positis lege uiris mundo creditisuti non
Lim in lege pͣciebatur oculũ ꝓoculo. nunc
uerberanti inaxillã prebemꝰ & alterã.
Illo cempore bellatorib dicebatur. accing̾e gla¬

Expanded text:
uare ergo sententia data est ut qui accipit gladium, gladio pereat, nisi quia nulli licet excepto judice gladio quemquam occidere. Apostolo autem Petro usque ad hoc permissum est, ut dolorem faceret, non quod occideret. Hoc autem audiens, ne iterum percuteret. Dixit praeterea quia Christianis jam factis occidere non licet. In misericordia enim positis, lege juris mundo crediti uti non Olim in lege praecipiebatur oculum pro oculo, nunc verberanti maxillam, praebemus et alteram. Illo tempore bellatoribus praecipiebatur: Accingere gla
Abbreviated transcription (Latin):
les. ne incidat in ꝑpetuas. neminẽ ꝓpt᷑ alie¬
na peceata. ne hoc ipso incipiat habere gra¬
uissimũ ꝓpͥũ.quẽ ñ polluebat alienũ. nemi¬
nẽ ꝓpt̾ sua peccata p̃terita. ꝓptͣ quȩ magis
hac iuta opus ẽ̾. ut possint penitendo sana¬
ri. nemine̾ uelud desiderio melioris uitȩ
quȩ pꝰ mortẽ sꝑatur. quia reos suȩ mortis
melior pꝰ mort̾e̾ uita ñ suscipit. Ier suꝑ¬
¶ ẽ nrͣm mortẽ arripere. ionau.¬
s illatã abaliis libenter exciꝑe. Unde
inꝑsecutionib ñ licet ꝓpria ꝑire manu.
absq eõ ubi castitas ꝑiclitatur. s ꝑcutienti col¬
unit quȩdam enormia flagitia. quȩ po¬
tius ꝑmundi iudices quã ꝑ antistites.
& rectores eccłiarũ iudicant᷑. Sicut
reges & principes mundi dãpnant. Ergo
ñ sine causa portat gladiũ. qui talia sce¬
lera duudicat. Sic̃ etiã maxime constitu¬
tisppt᷑ homicidas raptores. ut illos dãpnent.¬

Expanded text:
les, ne incidat in perpetuas; neminem propter alieles, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipso incipiat habere gravissimum proprium, quem non polluebat alienum; neminem propter sua peccata praeterita, propter quae magis hac vita opus est, ut possint poenitendo sanari; neminem velut desiderio vitae melioris, quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem vita non suscipit. C. rum mortem arripere, sed illatam ab aliis libenter excipere. Unde et in persecutionibus non licet propria perire manu absque eo, ubi castitas periclitatur, sed percutienti colunt quaedam enormia flagitia, quae potius per mundi judices quam per antistites et rectores Ecclesiarum judicantur. Sicut reges et principes mundi damnant. Ergo non sine causa portat gladium , qui talia scelera dijudicat . Sunt etiam maxime constituti propter homicidas, raptores, ut illos damnent, et