comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctuciatur. et qui adeptus ẽ quod appe¬
tendum non eẽt fallitur: et qui non
upetit quod adipiscendum eẽt egrotat.
Nichil aut istorum animo contingit
sine miseria: nec miseria et beatitudo
in homnine uno simul ẽẽ consuerunt. nul¬
lus gͥ horum beatus ẽ. Quartum restat
ut uideo ubi uita beata inueniri que¬
or: eum id quod est hominis optimũ
et amatur et habetur. Quid est enim
aliud quod dicimus frui. insi p̃sto
habere quod diligis: Neq quisquam
beatus est qui non fruitur eo quod est
hominis optimiun: neq quisquam
qui eo fruitur non beatus. Presto gͦ eẽ.
nobis debet optimum nr̃m Sibeate ui¬
uere cogitamus. sequitur ut queramꝰ
quid sit hominis optimum: quod pro¬
fecto deterius eẽ quam ipse homo non
potest. Quisquis enim quod se ipso dete¬
rius est sequitur. fit et ipse deterior.
oportet aũt omnem hominem id quod
optimum est sequi. Honẽ gͥ homine
deterius: hõĩs optimum. fortasse tale

Expanded text:
cruciatur; et qui adeptus est quod appecruciatur; et qui adeptus est quod appetendum non est, fallitur; et qui non appetit quod adipiscendum esset, aegrotat. Nihil autem istorum animo contingit sine miseria; nec miseria et beatitudo in homine uno simul habitare consueverunt: nullus igitur illorum beatus est. Quartum restat, ut video, ubi beata vita inveniri queat; cum id quod est hominis optimum, et amatur, et habetur. Quid enim est aliud quod dicimus frui, nisi praesto habere quod diligis? Neque quisquam beatus est, qui non fruitur eo quod est hominis optimum; nec quisquam, qui eo fruitur, non est beatus. Praesto ergo esse nobis debet optimum nostrum, si beate vivere cogitamus. 5. Sequitur ut quaeramus quid sit hominis optimum, quod profecto deterius esse quam ipse homo non potest. Quisquis enim quod seipso est deterius, sequitur, fit et ipse deterior. Oportet autem omnem hominem id quod optimum est sequi. Non est igitur homine deterius hominis optimum. Fortasse tale
Abbreviated transcription (Latin):
etudine tenebrarum quibus in nocte.
peccatorum uitiorum q uelantur. ꝑs¬
pieuitati sinceritatiq rationis aspectũ
idoneum intendere nequeunt: saluber¬
rime com paratum est. ut in lucem ue¬
ritatis aciem titubantem. ueluti ramis
humanitatis oppacata inducat aucto¬
ritas. Sed qm̃ cum his nobis res est.
qui om̃nia contra ordinem et fentiĩt
et loquuntur et gerunt. nichilq aliud
marime dicunt nisi rationem prius ẽẽ
reddendam. moram illis geram: et quod
fateor indisputando uitiosum ẽẽ susci¬
pram. Belectat enim me imitari. quan¬
tum ualeo mansuetudinemn dm̃ mei
ihu rp̃i: qui eam ipsius mortis malo qͦ
eruere nos uellet indutus est. Ratione
sententiȩ anteqͣ plene sit emissa consen-¬
tiat. Beatus autem quantum eristimo
neq ille dici potest. qui non h̃t quod
amat qualeciunq sit. neq qui ht quod
amat sinoruun sit: neq qui non amat
quod ht. etiam si optimum sit. Ham et
qui appetit quod adipisci non potest.

Expanded text:
etudine tenebrarum, quibus in nocte etudine tenebrarum, quibus in nocte peccatorum vitiorumque velantur, perspicuitati sinceritatique rationis aspectum idoneum intendere nequeunt; saluberrime comparatum est, ut in lucem veritatis aciem titubantem veluti ramis humanitatis opacata inducat auctoritas. Sed quoniam cum iis nobis res est, qui omnia contra ordinem et sentiunt, et loquuntur, et gerunt, nihilque aliud maxime dicunt, nisi rationem prius esse reddendam, morem illis geram; quod fateor in disputando vitiosum esse, suscipiam. Delectat enim me imitari, quantum valeo, mansuetudinem Domini mei Jesu Christi, qui etiam ipsius mortis malo, quo nos exuere vellet, indutus est. CAPUT sententiae, antequam plene sit emissa, consentiat. Beatus autem, quantum existimo, neque ille dici potest, qui non habet quod amat, qualecumque sit; neque qui habet quod amat, si noxium sit; neque qui non amat quod habet, etiamsi optimum sit. Nam et qui appetit quod adipisci non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ri enim eos potius si fieri potest. quam
opugnari uolo: et ea cde scripturis assu¬
mam testimonia. quibus necc̃e sit eos¬
credere: de nouo scilicet testam̃to: de
quotñ nichil ꝓferam eorum que solent
in missa ẽẽ dicere. cum magnis angu¬
stus coartantur: si eadicam que et ap¬
probare et laucdare eogantur. Nec om¬
nino ullam relinquam testem sentes¬
tiam ꝓductam. de apłica disciplina. cul
non de ueteri testam̃to similem compa¬
rem: ut sieuigilare tandem depositaꝑ
tinatia somniorum suorum. et in xp̃ia¬
ne fidei lucem aspirare uoluerint. a¬
nimaduertant et quam non sit rp̃a¬
na iuta quam ostentant. et quam sit
xp̃i scriptura quam lacerant. Endegͥ
ordiar : ab auctoritate anꝰ ratione:
Hature quidem ordo ita se ht: ut cun
aliquid discimus. rationem p̾cedat ar¬
toritas. Nam infirma ratio uderi poti
quȩ cum reddita fuerit. auctoritatem
postea ꝑ quam firmetur non assuins
s quiꝰ caligantes hominum intes consu¬

Expanded text:
ri enim eos potius, si fieri potest, quam ri enim eos potius, si fieri potest, quam oppugnari volo. Et ea de Scripturis assumam testimonia, quibus eos necesse sit credere, de Novo scilicet Testamento, de quo tamen nihil proferam eorum quae solent immissa esse dicere, cum magnis angustiis coarctantur; sed ea dicam, quae et approbare et laudare coguntur. Nec omnino ullam relinquam testem sententiam productam de apostolica disciplina, cui non de Veteri Testamento similem comparem; ut si evigilare tandem, deposita pertinacia somniorum suorum, et in christianae fidei lucem aspirare voluerint, animadvertant et quam non sit christiana vita quam ostentant, et quam sit Christi Scriptura quam lacerant. CAPUT ordiar? ab auctoritate, an a ratione? Naturae quidem ordo ita se habet, ut cum aliquid discimus, rationem praecedat auctoritas. Nam infirma ratio videri potest, quae cum reddita fuerit, auctoritatem postea, per quam firmetur, assumit. Sed quia caligantes hominum mentes consu
Abbreviated transcription (Latin):
catholicȩ antistites et ministros. qui
aut parsim caueant non dari miste¬
ria. aut contenti simplici fide altiora
cognoscere non curarint. desperet ibi¬
ẽẽ scientiam ueritatis: ubi neq om̃s
a quibus queritur docere possunt:
neq omnes qui querunt clifcere
digni sunt. Et diligentia gͥ et pietas
adhibenda est. Altero fiet ut scientes
inueniamus: altero ut scire mereamͣ.
cheorum quibus decipiuntur in cau¬
ti.ut eos uelint habere doctores. una-
cum scripturas reprehendunt. uel qui
male intelligunt uel quas male intel¬
ligiuolunt: altera cum uste caste. et
memorabilis continentiȩ. imaginem
p̾ferunt: he liber congruentem cathi¬
lice disciplinȩ sententiam nrãm de u¬
ta et moribus continebit: in quo for
intelligetur. et quam sit facile simuli¬
re. et quam difficile habere uirtutem
Eum fane modum tenebo si potero:
ut neq in illorum morbos qui mͥ sum
notissimi tam grauiter inuehar. quã

Expanded text:
catholicae antistites et ministros, qui catholicae antistites et ministros, qui aut passim caveant nudare mysteria, aut contenti simplici fide, altiora cognoscere non curarint, desperet ibi scientiam esse veritatis, ubi neque omnes a quibus quaeritur docere possunt, neque omnes qui quaerunt discere digni sunt. Et diligentia igitur et pietas adhibenda est: altero fiet ut scientes inveniamus; altero, ut scire mereamur. chaeorum, quibus decipiuntur incauti, ut eos velint habere doctores; una, cum Scripturas reprehendunt, vel quas male intelligunt vel quas male intelligi volunt; altera, cum vitae castae et memorabilis continentiae imaginem praeferunt: hic liber congruentem catholicae disciplinae sententiam nostram de vita et moribus continebit, in quo fortasse intelligetur et quam sit facile simulare, et quam difficile habere virtutem. Eum sane modum tenebo, si potero, ut neque in illorum morbos, qui mihi sunt notissimi, tam graviter invehar, quam
Abbreviated transcription (Latin):
egisse nos quẽadmodꝰ manicheors in¬
uectionib qͥb in legẽ qd̾ ẽ uetꝰ testa¬
ñitũ uocat᷑. ĩꝑite. atq ĩpie ferunt᷑:
seseq inter imperitos plenus in¬
ani iactatione uentilant possu¬
mus ocurrere: quod breuiter
etiam hic cõmemorari ame pot̾.
Quis enim mediocrtter sanus.
non facile intelligat scripturar
expositionem petencdam ẽẽ. abhis¬
qui earum doctores se ẽẽ ꝓfiten¬
tur: firiq posse unmo id semꝑ
accidere. ut multa indoctis ui¬
deantur absurda. que cum
a doctoribus erponuntur eo lau¬
danda uideantur elatius. quo¬
ab iectius asꝑnancda iudebant᷑:
et eõ accipiantur aꝑta dultuis que
clasa difficilius apꝑiebantur. Hocͥ fere
m scĩs ueteris testamenti libris euenit:
si mͦ ille quis eis offenditur doctorem
potius eorum pium quam impium
laceratorem requirat: priusq studio
querentis. quam temeritate rep̃hen¬
dentis inbuatur. Nec si ea difcere cu¬
piens in aliquos forte inciderit. uel

Expanded text:
invectionibus, quibus in Legem, quod Vetus Testamentum vocatur, imperite atque impie feruntur, seseque inter imperitorum plausus, inani jactatione ventilant, possimus occurrere: quod breviter etiam hic commemorari a me potest. Quis enim mediocriter sanus non facile intelligat, Scripturarum expositionem ab iis petendam esse, qui earum doctores se esse profitentur; fierique posse, imo id semper accidere, ut multa indoctis videantur absurda, quae cum a doctioribus exponuntur, eo laudanda abjectius aspernanda videbantur, et 227 eo accipiantur aperta dulcius, quo clausa difficilius apein sanctis Veteris Testamenti libris evenit, si modo ille qui eis offenditur, doctorem potius eorum pium, quam impium laceratorem requirat, priusque studio quaerentis, quam temeritate reprehendentis imbuatur. Nec, si ea discere cupiens, in aliquos forte inciderit vel e
Abbreviated transcription (Latin):
in fp̃u dei nr̃i. Ablutos ꝓculdubio et
sanctificatos. nemonisi fideles et eos qͥ
Inuc mundo renunciauerint incelli¬
gere audebit Sed qm̃ ostenderir qui¬
bus scripserit: uideamus utrrmm his
illa ꝑmutat. Ita enim sequitur dim̃a
enim licita sint: sed non omnia expedi¬
unt. Omnia michi licita sunt: seo ego
sub nullius recligar potestate Esca u̾en

Expanded text:
itu Dei nostri. Ablutos procul dubio, et sanctificatos nemo nisi fideles, et eos qui huic mundo renuntiaverint, intelligere audebit. Sed quoniam ostendit quibus scripserit, videamus utrum his illa permittat. Ita enim sequitur: Omnia mihi licita sunt, sed non omnia expediunt: omnia mihi licita sunt, sed ego sub nulli
Abbreviated transcription (Latin):
foret. Quia uero ꝑliberum arbitriũ
dn deseruit. iustum iudicium exper¬
us est: ut cum dota sua stirpe que
millo adhuc posita cota cum illopec¬
aucrat. dampnaretur. Quot quot e¬
nim ex hac stirpe gratia dei liberant᷑.
adampnatione utiq liberantur: qua
iam tenentur obstricti. Uunde etiam¬
sinullus liberaretur: iustum dei iu¬
diciuun nemo iuste reprehencdet. Qd̃
eo pauci in comparatione pereunti¬
umn in suo numero multi liberantur.
gatia fit. gratis fit. gratie sunt agen¬
de quia fit: ne quis uelut ex sius
meritis extollatur. et omne os obs¬
luit dei gr̃am: Immo uero habuit
nagnam: sed disparem. Ille in bonis
ti que bonitate sui conditoris acce¬
icat. neq enum ea bona et ille suis
matis comꝑauerat: in quib prorsꝰ
nullam patiebatur malum: sanc
nis hec gratia in malis sunt. ex qui¬
lus clamant ad deum. libera nos a
nalo. Ille in illis bonis xp̃i morte
meguit: istos a reatu et heredita¬

Expanded text:
faceret. Quia vero per liberum arbitrium faceret. Quia vero per liberum arbitrium Deum deseruit, justum judicium Dei expertus est, ut cum tota sua stirpe, quae in illo adhuc posita tota cum illo peccaverat, damnaretur. Quotquot enim ex hac stirpe gratia Dei liberantur, a damnatione utique liberantur, qua jam tenentur obstricti. Unde etiamsi nullus liberaretur, justum Dei judicium nemo juste reprehenderet. Quod ergo pauci in comparatione pereuntium, in suo vero numero multi liberantur, gratia fit, gratis fit, gratiae sunt agendae quia fit, ne quis velut de suis meritis extollatur, sed omne os obsbuit Dei gratiam? Imo vero habuit magnam, sed disparem. Ille in bonis erat, quae de bonitate sui Conditoris acceperat: neque enim ea bona et ille suis meritis comparaverat, in quibus prorsus nullum patiebatur malum. Sanct liberationis haec gratia, in malis sunt, ex quibus clamant ad Deum, Libera nos a malo . Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
nossent. Hanc plenicudinem beaticu¬
dinis non habebant. Sed quia nescielun
suam futuram ẽẽ. miseriam: minore:
dem sed tamen beatitudine sine u
uicio fruebantur. Nam si suum casim
futurum nossent eternumq supplicũ
beati utiq ẽẽ non possent: quos huius
tanti mali metus iam cunc miseros esse
compelleret. Sic et hominem fecit e
libero arbitrio: et quamiuis sui futar ci¬
sus ignarum tamen ideo beacum qua
et non mori. et miserum non fieri. uusua
potestate ẽẽ sentiebat. In quo statu recto
ac sine uicio. si ꝑ ipsum liberum arbitri¬
um manere uoluisset: profecto sine ullo
mortis et infelicitatis exꝑunento. acci¬
peret illam merito huius ꝑmansioni
beatitudinis plenicudinem.qua et sc̃
angeli sunt beati: idest ut cadere nol
posset ulterius: et hoc certissime scur
Nam nec ipse posset etiam inparadid
beatus ẽẽ. immo ibi non eẽt ubi ess
lrum non deceret: si eum sui casus
iescientia timore tanti mali miserũ

Expanded text:
nossent. Hanc plenitudinem beatitunossent. Hanc plenitudinem beatitudinis non habebant: sed quia nesciebant suam futuram miseriam, minore quidem, sed tamen beatitudine sine ullo vitio fruebantur. Nam si suum casum futurum nossent aeternumque supplicium, beati utique esse non possent, quos hujus tanti mali metus jam tunc miseros esse compelleret. 28. Sic et hominem fecit cum libero arbitrio, et quamvis sui futuri casus ignarum, tamen ideo beatum, quia et non mori et miserum non fieri in sua potestate esse sentiebat. In quo statu recto ac sine vitio, si per ipsum liberum arbitrium manere voluisset, profecto sine ullo mortis et infelicitatis experimento, acciperet illam, merito hujus permansionis, beatitudinis plenitudinem, qua et sancti Angeli sunt beati, id est, ut cadere non posset ulterius, et hoc certissime sciret. Nam neque ipse posset etiam in paradiso beatus esse, imo ibi non esset, ubi esse miserum non deceret, si eum sui casus praescientia timore tanti mali miserum
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim nos de scripturis scĩs nosse po¬
tiumus sc̃os angelos iam nullos ẽẽ. ca¬
suros: quantomagis hoc ipfireuelata sͥ
sublimius ueritate nouerunt: Hobis
quippe beata sine fine uita ꝓmissa ẽ.
et equalitas angelorum: ex qui pro¬
missione certi sumus cum adillim
uitam post uidicium uenerimus. uon
inde nos ẽẽ. lapsuros. Quod fi de ip̃sis se an¬
geli nesciunt: non equales sed beaciores
erunus. Ueritas aũt nobis eorum ꝓmisit
equalitatem. Certum est igitur hoc eos
nosse ꝑspeciem. quodnos ꝑ fidem: nullã
scilicet iam riunam cuiusquam sancti
angeli futuram. Di abolus uero et angł
eius et si beati erant ancequam cadent
et se inmiseriam casuros nescieban
erat adhuc quod eorum adderetur
titudini. si ꝑ liberum arbicrium inu
ricate stetissent: donec istam summe
aticudinis plenitudinem canquam
premium ipsius ꝑmansionis acciꝑent
nino non possent: et hoc de se certissi

Expanded text:
Si enim nos de Scripturis sanctis nosse poSi enim nos de Scripturis sanctis nosse potuimus sanctos Angelos jam nullos esse casuros; quanto magis hoc ipsi revelata sibi sublimius veritate noverunt? Nobis quippe beata sine fine vita promissa est, et aequalitas Angelorum: ex qua promissione certi sumus, cum ad illam vitam post judicium venerimus, non inde nos esse lapsuros: quod si de se ipsis Angeli nesciunt, non aequales, sed beatiores erimus. Veritas autem nobis eorum promisit aequalitatem . Certum est igitur hoc eos nosse per speciem, quod nos per fidem, nullam scilicet ruinam cujusquam sancti angeli jam futuram. Diabolus vero et angeli ejus, etsi beati erant antequam caderent, et se in miseriam casuros esse nesciebant, erat tamen adhuc quod eorum adderetur beatitudini, si per liberum arbitrium in veritate stetissent, donec istam summae beatitudinis plenitudinem, tanquam praemium ipsius permansionis acciperent, nino non possent, et hoc de se certissime
Abbreviated transcription (Latin):
genere humano ꝑditionis massa.
ancequam peccasset: ex quo tracta
est origo uiciata. Quappcer saluber¬
rune conficeinur quod rectissune
credunus deum dñmq rerum omniũ
qui creauit omnia ualde bona. et mala
ex bonis exortura ẽẽ presciuit. et sciurit
magis ad suam omnipotentissimam
bonitatem ꝑtinere etiam de malis bo¬
na facere. quam inala ẽẽ non sinere: sic
ordinasse angelorum et hominum
uitam ut in ea prius ostenderet quid
posset eorum liberum arbicrium: dein¬
de quid posset sue gratie beneficium.
iusticieq iudicium. deniq angeli qͥ¬
dam quorum princeps qui dicitur di¬
abolus ꝑ liberum arbitrium a dño deo
refuge facti sunt: refugientes tamen
eius bonitatem qua beati fuerunt. ñ
potuerunt eius effugere iudicium.ꝑ
quod miserrimi effecti sunt. Ceteri aũt
ꝑipsum liberum arbitrium inuerita¬
te steterunt: eamq de suo casu nunꝙͣ.
fucuro cercissimam ẽẽ scire merueruit.

Expanded text:
genere humano perditionis massa genere humano perditionis massa antequam peccasset, ex quo tracta est origo vitiata. » 27. Quapropter saluberrime confitemur, quod rectissime credimus, Deum Dominumque rerum omnium, qui creavit omnia bona valde, et mala ex bonis exoritura esse praescivit, et scivit magis ad suam omnipotentissimam bonitatem pertinere, etiam de malis bene facere, quam mala esse non sinere, sic ordinasse Angelorum et hominum vitam, ut in ea prius ostenderet quid posset eorum liberum arbitrium, deinde quid posset suae gratiae beneficium justitiaeque judicium. Denique angeli quidam, quorum princeps est qui dicitur diabolus, per liberum arbitrium a Domino Deo refugae facti sunt. Refugientes tamen ejus bonitatem, qua beati fuerunt, non potuerunt ejus effugere judicium, per quod miserrimi effecti sunt. Caeteri autem per ipsum liberum arbitrium in veritate steterunt, eamque de suo casu nunquam futuro certissimam scire meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ipso quod non dicitur nunquam
sine uicio fuisse. sed dicitur sine u¬
cio non ꝑmansisse. proculdubio de¬
monstratur sine uicio fuisse. in quo
bono non ꝑmansisse culpatur:. seo
illud magis querendum operosius¬
q cractandum est quomodo res¬
pondeamus eis qui dicunt. su n il¬
la rectitudine in qua sine uicio
factus est habuit ꝑseuerantiam.
proculdubio ꝑseuerauit in ea: et
si ꝑseuerauit utiq non peccauit.
nec illam suam rectitudinẽ deũq
deseruit Eum aut̃ peccasse et cde¬
sertoremboni fuisse. ueritas clamat.
Non ergo habuit in illo bono ꝑseue¬
rantam. Et si non habuit: non uci¬
q acepit. Quomodo enim et acce¬
piset ꝑseuerantiam. et ñ ꝑseuerass:
Porro si propterea non habuit quia
non accepit: quid ipse non ꝑseue¬
rando peccauit qui ꝑseuerantiam
non accepit: Neq enim dici pocest
ideo non accepisse: quia non ẽ dis¬
crecus a massa ꝑdicionis. gracie lar¬
gitate. Hondum quippe erat illa in

Expanded text:
ipso quod non dicitur nunquam ipso quod non dicitur nunquam sine vitio fuisse, sed dicitur sine vitio non permansisse, procul dubio demonstratur sine vitio fuisse, in quo bono non permansisse culpatur. Sed illud magis quaerendum operosiusque tractandum est, quomodo respondeamus eis qui dicunt, « Si in illa rectitudine in qua sine vitio factus est, habuit perseverantiam, procul dubio perseveravit in ea: et si perseveravit, utique non peccavit, nec illam suam rectitudinem Deumque deseruit. Eum autem peccasse, et desertorem boni fuisse, veritas clamat. Non ergo habuit in illo bono perseverantiam: et si non habuit, non utique accepit. Quomodo enim et accepisset perseverantiam, et non perseverasset? Porro, si propterea non habuit, quia non accepit; quid ipse non perseverando peccavit, qui perseverantiam non accepit? Neque enim dici potest, ideo non accepisse, quia non est discretus a massa perditionis gratiae largitate. Nondum quippe erat illa in
Abbreviated transcription (Latin):
inter uasa ire quȩ ꝑfecta sunt in ꝑdi¬
tionem. sed incer uasa miscõie que p̃¬
paiauit deus in gloriam: iudicium
uero si in illis ẽ. cdampnatus in his nõ
questio saue non contempnenda. seo
in adiutorio dñi in cuius manu sunt
et nos et sermones nr̃i aggredienda
atq soluenda. Queritur enim a nob̾
quantum atcinet ad hoc donum dei.
quod est in bono ꝑseuerare usq infi¬
nem. quid de ipso primo homine sen¬
tiamus: qui certe sine ullo uicio fac¬
tus est rectus. Nec dico si ꝑseuerantiã
non habuit quomodo sine uicio fuit.
cui cam necessarium donum dei de¬
fuit: huic namq interrogationi fa¬
cile respondetur etiam ꝑseuerantiã
non habuisse: quia in eo bono quo
sine uicio faccus fuit non ꝑseuera¬
uit: cepit enim habere uicium ex
quo cecidit: et si cepit ancequam
cepisset utiq sine uicio fuit: aliud
est enim non habere uicium. et ali¬
udest in ea bonicate in qua nullũ
uicium est non manere: eo quippe

Expanded text:
inter vasa irae quae perfecta sunt in perdiinter vasa irae quae perfecta sunt in perditionem, sed inter vasa misericordiae quae praeparavit Deus in gloriam ; judicium vero, si in illis est damnatus, in his nonquaestio, non sane contemnenda, sed in adjutorio Domini, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , aggredienda atque solvenda. Quaeritur enim a nobis, quantum attinet ad hoc donum Dei, quod est in bono perseverare usque in finem, quid de ipso primo homine sentiamus, qui certe sine ullo vitio factus est rectus. Nec dico: Si perseverantiam non habuit, quomodo sine vitio fuit, cui tam necessarium Dei donum defuit? Huic namque interrogationi facile respondetur, eum perseverantiam non habuisse, quia in eo bono, quo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim non habere vitium; et aliud est in ea bonitate, in qua nullum vitium est, non manere. Eo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit ad eum faciem suam dominꝰ.
et culpam lacrimis diluit. Quid ẽ enĩ
aliud respexit eum: nisi faciem quam
paululum ab illo auerterat. reuocauit
adeum: faccus ergo fuerat conturbat᷑:
sed quia didicit non de se ipso confidẽ.
etiam hoc ei profecit in bonutm: faci¬
ente illo qui diligentib eum ominia
cooꝑantur in bonum: quia scd̃m pro¬
positum uocauerat: ut nemo eum
posset eripere de manu xp̃i cui datꝰ
erat. Nemo ergo dicat non ẽẽ corripi¬
endum qui exorbitat de uia iusta:
fidelis hoc dicat. Si enum scõm propo¬
sutum uocatus ẽ. iste: proculdubio il¬
li etiam deus quod corripitur coope¬
racur in bonum. Ucrum aũt ita sit
uocatus qm̃ qui corripit nescit: faci¬
at ipse cum caricace quod scit esse
faciendum. Scit enum talem corripi¬
endum: facturo deo aut admiscd̃iã
aut ad iudicium. Miscd̾iam quidem
si amassa ꝑdicionis ille qui corripit᷑
gracie largicate discretus est. et non ẽ

Expanded text:
convertit ad eum faciem suam Dominus, convertit ad eum faciem suam Dominus, et culpam lacrymis diluit. Quid est enim aliud, Respexit eum ; nisi, Faciem, quam paululum ab illo averterat, revocavit ad eum? Factus ergo fuerat conturbatus: sed quia didicit non de se ipso fidere, etiam hoc ei profecit in bonum, faciente illo qui diligentibus eum omnia cooperatur in bonum; quia secundum propositum vocatus erat, ut nemo eum posset eripere de manu Christi, cui datus erat. 25. Nemo ergo dicat non esse corripiendum qui exorbitat de via justa, fidelis hoc dicat. Si enim secundum propositum vocatus est iste, procul dubio illi, etiam quod corripitur, Deus cooperatur in bonum. Utrum autem ita sit vocatus, quoniam qui corripit nescit, faciat ipse cum charitate quod scit esse faciendum: scit enim talem corripiendum; facturo Deo aut misericordiam, aut judicium: misericordiam quidem, si a massa perditionis ille qui corripitur, gratiae largitate discretus est, et non est
Abbreviated transcription (Latin):
lulum deserente quio ipse ẽẽe: dñe
inquit inuoluntate tua prestitisti
decori meo uirtutem: auertisti faciem
tuam amet factus sum concurbar
Ecce doctior et obhoc etiam huml.
tenuit uiam: iam uidens et confial
in uoluntate sua. deum decori euis
prestitisse iuirtutem. Quod sibi ipse cri¬
buens et de se presumens in tali habũ¬
cdancia quam presticerat deus. non
de illo qui eam prestiterat. cticebat ĩ
mouebor in ecernum. faccus ẽ. erg
conturbatus ut se inueniret: et h¬
militer sapiens non solum ecerns
te. uerum etiam in hac uita pie coil¬
uersacionis et ꝑseuerantie. in quo
spes habenda eẽt. addisceret. hec
et apłi petri ẽẽ potuit. dixerat quippe ⁊
ipse in habundantia sua. animam meã
pro te ponam: sibi festinando cribuens
quod ei fuerat a dño postea largiendũ
Auertit aut̃ ab illo dñs faciem. et factꝰ
est conturbatus: ita ut illum pro eo
mori metuens cer negaret. Sed rursus

Expanded text:
lulum deserente quid esset ipse: Domine, lulum deserente quid esset ipse: Domine, inquit, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ecce doctior, et ob hoc etiam humilior, tenuit viam, jam videns et confitens, in voluntate sua Deum decori ejus praestitisse virtutem: quod sibi ipse tribuens et de se praesumens in tali abundantia quam praestiterat Deus, non de illo qui eam praestiterat, dicebat, Non movebor in aeternum. Factus est ergo conturbatus, ut se inveniret, et humiliter sapiens, non solum aeternae vitae, verum etiam in hac vita piae conversationis et perseverantiae, in quo spes habenda esset, addisceret. Haec vox et apostoli Petri esse potuit: dixerat quippe et ipse in abundantia sua, Animam meam pro te ponam ; sibi festinando tribuens, quod ei fuerat a Domino postea largiendum. Avertit autem ab illo faciem Dominus, et factus est conturbatus, ita ut eum mori pro illo metuens ter negaret. Sed rursus
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad uiam iustam: sed ne pereatis
inquit de uia iusta: quid ostenders
nisi eos ẽẽ commonitos qui iam ambu¬
lant inuia iusta. ut in timore deo ser¬
uiant. idest altum non sapiant sedti¬
meant: quod significat non suꝑbiar
sed humiles sint: Unde et alibi dicit:
non alta sapientes sed humilib consen¬
tientes. Exultent deo sed cum tremore¬
ut innullo gloriantes. quando nr̃m
nichil sit ut qui gloriatur in dño
glorietur: nonͣ de uia iusta. inqui
iam ambulare ceꝑunt: dum sibihi
ipsum assignant quod in ea sunt. Hi
uerbis usus est et apls ubi ait: cum ti¬
more et tremore ur̃am ipsorum salut̃
oꝑamini. Et ostendens quare cum ti¬
more et tremore:cleus est enim inquit
qui oꝑatur in uobis et uelle et oꝑari
probona uoluntate. Nemo enĩ habelat
hunc tunorem et cremorem: qui dice¬
bat. in habundantia sua. non iouebe
in eternum.Seo quia filius erat ꝓi¬
sionis non ꝑdicionis expertus deo pai¬

Expanded text:
tis ad viam justam; sed, ne pereatis, tis ad viam justam; sed, ne pereatis, inquit, de via justa: quid ostendens, nisi eos esse commonitos, qui jam ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed timeant ? quod significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes : exsultent Deo, sed cum tremore; in nullo gloriantes, quando nostrum nihil sit; ut qui gloriatur, in Domino glorietur : ne pereant de via justa, in qua jam ambulare coeperunt, dum sibi hoc ipsum assignant, quod in ea sunt. His verbis usus est et Apostolus, ubi ait, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Et ostendens quare cum timore et tremore: Deus est enim, inquit, qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Non enim habebat hunc timorem et tremorem, qui dicebat in abundantia sua, Non movebor in aeternum. Sed quia filius erat promissionis, non perditionis, expertus Deo pau
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: quia ita ueniunt quomodo ip¬
se dicit: omne quod cdat michi pat̃
ad me ueniet: et eum qui uenit ad
me non eiciam foras. Et paulopost
hec est inquit uoluntas eius qui mi¬
sit me patris: ut omne quod dedit
michi non ꝑdam ex eo. Ab illo ergo
datur: etiam ꝑseuerantia in bono
usq in finem. Neq enim datur nͥ
eis qui non peribunt: quoniam qui
non ꝑseuerant peribunt. Talib di
tur inbonum: usq ad eo prorsus om¬
nia. ut etiam si qui eorum deuient
et ex orbicent. etiam hoc ipsum faci¬
at eis proficere in bonum: quia hu¬
miliores redeunt atq doctͥores. dis¬
cunt enim in ipsa uita iusta. cum
tremore se exultare debere:non sͥ
arrogando tanquam de sua uutu¬
te fiduciam ꝑmanendi: nec dicen¬
doin habundantia sua non moue¬
borin eternum. Propter quod eis
dicitur seruide dño in timore. ex
exultate ei cum tremore: ne quan¬
do irascatur dñs et ꝑeatis de uia
uista. Neq enum ait et non uenia¬

Expanded text:
Christum; quia ita veniunt, quomodo ipChristum; quia ita veniunt, quomodo ipse dicit, Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. Et paulo post, Haec est, inquit, voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo . Ab illo ergo datur etiam perseverantia in bono usque in finem: neque enim datur, nisi eis qui non peribunt; quoniam qui non perseverant peribunt. 24. Talibuoperatur in bonum; usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Non movebimur in aeternum. Propter quod eis dicitur, Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Neque enim ait, Et non venia
Abbreviated transcription (Latin):
predestinauit. uocauit. iustificauit.
qm̃ et omnes iam presciti et predes¬
tinati sunt. et multi iam uocati at¬
q iustificati. Quod aut̃ posuit in fi¬
ne illos et glorificauit. si quidem il¬
la gloria est hic incelligenda. de
qua idem dicit. cum xp̃c apparue¬
rit uita ur̃a tunc et uos apparebitis
cum illo ingloria: quod non dum
factum est: quamius et illa cluoio
est uocauit et iustificauit. non in om¬
nib facta sint. de quib dicca sunt
Ao huc enim usq in finem seculi mul¬
ti uocandi et iustificandi sunt: et
tamen uerba preteriti temporis po¬
suit de reb etiam futuris. canquam¬
ea iam deus fecerit. que iamut fierent
ex eternitate disposuit. Ideo de illo di¬
cit et propheta ysaias. Qui fecit quȩ
futura sunt. Quicumq ergo in dei
prouidentissima dispositione pres¬
citi. predestinati uocati tustificati.
glorificati sunt. nondico etiam non¬
dum renaci. sed etiam non dum nati.
iam filii dei sunt: et omnino perire
non possunt. Hii uere ueniunt ad

Expanded text:
avit, justificavit, » quoniam et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati. Quod autem posuit in fine, illos et glorificavit, siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit: « Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria, » nondum factum est, quamvis et illa duo, id est, « vocavit, et justificavit, » non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificati sunt, non dico etiam nondum renati, sed etiam nondum nati, jam filii Dei sunt, et omnino perire non possunt. Hi vere veniunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
auri. amatores laudis amatores femi¬
narum. amatoribus suis deus siuet ẽẽ
fortiores: eum ille non amor. s congru¬
entius cupiditas uel libido nominetur:
in quo tñ apparet quantus sit impetꝰ
anumi ad ea quȩ diliguntur deflero
gumtoq nobis ẽ. quam sint omnia ꝑ

Expanded text:
auri, amatores laudis, amatores femiauri, amatores laudis, amatores feminarum, amatoribus suis Deus sinet esse fortiores; cum ille non amor, sed congruentius cupiditas vel libido nominetur. In qua tamen apparet quantus sit impetus animi ad ea quae diliguntur indefesso gumentoque nobis est, quam sin
Abbreviated transcription (Latin):
omma quȩ in hac uita possidentur. cor¬
pus homini gͣuissimum ẽ. uinculum u
stissimis dei legibus. ꝓpter antiquum pec¬
eatum: quo nichil ẽ ad p̾dicandum notiꝰ¬
us. nichil ad intelligendum secretius. hoc
gͣ uinculum ne concutiatur atq uere¬
uir laboris et doloris: ne auferatur. aũt¬
itq ꝑimatur. mortis terrore anunam gͣtit
amat eium illud u consuetuduns: non
intelligens si eo bene atq scienter utatur.
resurrectionem reformationemq eius ope
ae lege diuina sine ulla molestia iuri suo
subditam fore: s eium hoc amore totum
indeum conu̾terit. his cognitis mortem
mim̾ contempnet: uerum etiam desid̾a¬
bit. S restat eum dolore magna conflie¬
tio. Nichil ẽ tñ tam durum atq ferre¬
um. quod non amoris igne uincatur:
quocum se aurpra rapiet in deum. fuꝑ
omnem carnifieinam libera et admiran¬
da uolitabit pennis pulcherrimis et
integerrimis. quibus ad dei amplexũ
amorcastus iunititur: nisi uͦ amatores

Expanded text:
omnia quae in hac vita possidentur, coromnia quae in hac vita possidentur, corpus homini gravissimum vinculum est, justissimis Dei legibus, propter antiquum peccatum, quo nihil est ad praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Hoc ergo vinculum ne concutiatur atque vexetur, laboris et doloris; ne auferatur atque perimatur, mortis terrore animam quatit. Amat enim illud vi consuetudinis, non intelligens, si eo bene atque scienter utatur, resurrectionem reformationemque ejus ope ac lege divina sine ulla molestia juri suo subditam fore: sed cum se hoc amore tota in Deum converterit, his cognitis mortem non modo contemnet, verum etiam desiderabit. 41. Sed restat cum dolore magna conflictio. Nihil est tamen tam durum atque ferreum, quod non amoris igne vincatur. Quo cum se anima rapiet in Deum, super omnem carnificinam libera, et admiranda volitabit pennis pulcherrimis et integerrimis, quibus ad Dei amplexum amor castus innititur. Nisi vero amatores
Abbreviated transcription (Latin):
eequitur omnia: uanitantes ẽẽ eos qui
rebus huius mundi falluntur. id ipsum
autem quo falluntur uamtatem uocãs:
non quod deus ista non creauerit. s quia¬
se subicere homines uolunt his rebus ꝑ
peccata. quȩ illis ꝑ recte facta diuina le¬
ge funt subiecta Quid ẽ enim aliud fal¬
sis honis illudi atq decipi: quam te ipso
inferiora. miranda et appetenda arbitra¬
rrꝰ habet igitur uir temꝑans in huiuͦ¬
cemodi rebus mortalibus et fluentib
uitȩ regulam. utroq testam̃to firinatã.
ut eorum nichil diligat. nichil ꝑse appe¬
inidum pirtet: s ad uitȩ huius atq offiti¬
onim neccessitatem quantum sat ẽ usur¬
pet: utentis inodestia non amantis affectu
Nec dicta sunt de temꝑantia ꝓ rerum mag¬
intudine breuiter: ꝓ instituto tñ oꝑe
Imor namq ille de quo loquimur. que
tota scĩtate inflammatum eẽ oportet in
deum: in non appetendis istis temꝑans.
i amittendis fortis uocatur. S inter hec¬

Expanded text:
exsequitur omnia, vanitantes esse eos qui exsequitur omnia, vanitantes esse eos qui rebus hujusmodi falluntur; idipsum autem quo falluntur vanitatem vocans, non quod Deus ista non creaverit, sed quia subjicere se homines volunt iis rebus per peccata, quae illis per recte facta divina lege subjectae sunt. Quid est enim aliud, falsis bonis illudi atque decipi, quam teipso inferiora, miranda et appetenda arbitrari? Habet igitur vir temperans in hujuscemodi rebus mortalibus et fluentibus, vitae regulam utroque Testamento firmatam; ut eorum nihil diligat, nihil per se appetendum putet, sed ad vitae hujus atque officiorum necessitatem quantum sat est, usurpet, utentis modestia, non amantis affectu. Haec dicta sint de temperantia, pro rerum magnitudine breviter; pro instituto tamen opere Amor namque ille de quo loquimur, quem tota sanctitate inflammatum esse oportet in Deum, in non appetendis istis temperans, in amittendis fortis vocatur. Sed inter
Abbreviated transcription (Latin):
tñ nisi ꝑ imagines eorporeas cogitare
non possit: et tale aliquid ẽẽ credere
quale fallax corꝑis sensus infligit. Ad
hoc etiam ualet quod p̾cipitur cauen¬
dum ẽẽ a simulachris. Huic gͦ aueton¬
tati noui testamenti qua iubemur ni¬
chil mundi huius diligere. illa maxime
sententia qua dictum ẽ. nolite confor¬
inari huic mundo. sunul enim demõ¬
strandum ẽ ei rei conformari quemq qui¬
diligit: huic gͦ auctoritati si de ueteri.
testamento queram quid comparem.
ra quidem inuenlo: s unus salomoni
liber qui eccłiastes dicitur. copiosissimt
in summum contemptum omnia ista
ꝑducit Incipit enim sic Uanitas ua¬
onini labore suo. quem laborat ipse sub
sole: hec uerba omnia si attendantur. si
appendantur. si discutiantur: multum
inueniuntur ꝑneccessaria. his qui hunc
mundum fugere. et refugere in deum
desiderant s longum ẽ: et ad alia festi¬
nat oratio. Tali tam̃ principio constitits

Expanded text:
tamen nisi per imagines corporeas cogitare tamen nisi per imagines corporeas cogitare non possit, et tale aliquid esse credere, quale fallax corporis sensus infligit. Ad hoc etiam valet quod praecipitur cavendum esse a simulacris. 39. Huic ergo auctoritati Novi Testamenti, qua jubemur nihil mundi hujus diligere , illa maxime sententia qua dictum est, Nolite conformari huic mundo : simul enim demonstrandum est ei rei quemque conformari quam diligit: huic ergo auctoritati, si de Veteri Testamento quaeram quid comparem, plura quidem invenio: sed unus Salomonis liber, Ecclesiastes qui dicitur, copiosissime in summum contemptum omnia ista perducit. Incipit enim sic: Vanitas vaomni labore suo, quem ipse laborat sub sole? Haec verba omnia si attendantur, si perpendantur, si discutiantur, multa inveniuntur pernecessaria iis qui hunc mundum fugere, et refugere in Deum desiderant: sed longum est, et alio festinat oratio. Tali tamen principio constituto,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Cauete ne quis uos seducat ꝑ phy¬
losophiam. Et quia ipsum nomen phy¬
losophiȩ si consideretur rem magnãm
totoq animo appetendam significat.
siquidem phylosophia est amor studi¬
umq sapientiȩ: cautissime apłs ne
ab amore sapientiȩ deterrere uideretur.
subiceit et elem̃ta huius mundi.
Sunt enim qui desertis uircutibus
et nescientes quid sit deus. et quanta
maiestas semꝑ eodem mͦ manentis natur
magnum aliquid se agere putant. siu¬
niuersam istam corꝑis molem quam muĩ¬
dum nuncupamus. curiosissime inrtẽ¬
tissime q ꝑquirant: unde tanta etiam
suꝑbia gignitur. ut in ipso cęlo de quo
sepe disputant. sibi met habitare uide¬
antur. Reprimat gͥ se anima ab huius¬
modi uane cogitationis eupiditate:
si se castam deo seruare disposuit.T
enim amore plerumq decipitur. ut
aut nichil putet ẽẽ nisi corpuis : aut
etiam si auctoritate commonita fate¬
atur aliquid ẽẽ in corporeum. de illo

Expanded text:
est: Cavete ne quis vos seducat per phiest: Cavete ne quis vos seducat per philosophiam. Et quia ipsum nomen philosophiae si consideretur, rem magnam totoque animo appetendam significat, siquidem philosophia est amor studiumque sapientiae, cautissime Apostolus, ne ab amore sapientiae deterrere videretur, subjecit, et elementa hujus mundi . Sunt enim qui desertis virtutibus, et nescientes quid sit Deus, et quanta majestas semper eodem modo manentis naturae, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosissime intentissimeque perquirant. Unde tanta etiam superbia gignitur, ut in ipso coelo, de quo saepe disputant, sibimet habitare videantur. Reprimat igitur se anima ab hujusmodi vanae cognitionis cupiditate, si se castam Deo servare disposuit. Tali enim amore plerumque decipitur, ut aut nihil putet esse, nisi corpus; aut etiamsi auctoritate commota, fateatur aliquid esse incorporeum, de illo
Abbreviated transcription (Latin):
tur temꝑalia sunt: que autem non
uulentur et̃na Ex quo intelligi po¬
test quam xp̃iami non sint: qui so¬
lem et lunam non mͦ diligendos
s etiam colendos putant. Quid em̃i
iudemꝰ: si solem et lunam non uide¬
mus : ueriti enim sumꝰ: conu̾ui ad
ea que uidentur. Non sunt etiam ista
diligenda ei. qui amorem illum incor¬
ruptum deo cogitat exibere. S erit mͥ
alius locus: quo de istis diligentius
requiretur. Non enun nunc de fide s
de uita dicere institui: ꝑ quam mere¬
mur scire quod credimus Amandus
gͥ solus deus ẽ: omnis uͦ iste mundus
id ẽ omnia seusibilia contempnenda:
utendum autem his ad huius uitȩ
noua testam̃to abicitur atq contemp¬
nitur. Si hominibus inquit placere
uellem:.rp̃i seruus non essem. Est itẽ
aliud quod de corporeis ꝑimaginatie
nes concipit anima: et id uocat rerũ
scientiam. rerum Q uamobrem recte
etiam euriosi ẽẽ ꝓhibemur: quod mag¬
num temꝑantiȩ munus est. hinc illd̃

Expanded text:
tur, temporalia sunt: quae autem non tur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna . Ex quo intelligi potest, quam christiani non sint qui solem et lunam non modo diligendos, sed etiam colendos putant. Quid enim videmus, si solem et lunam non videmus? Vetiti autem sumus converti ad ea quae videntur. Non sunt igitur etiam ista diligenda ei qui amorem illum incorruptum Deo cogitat exhibere. Sed erit mihi alius locus quo de istis diligentius requiretur. Non enim nunc de fide, sed de vita dicere institui, per quam meremur scire quod credimus. Amandus igitur solus Deus est: omnis vero iste mundus, id est, omnia sensibilia contemnenda; utendum autem his ad hujus vitae Novo Testamento abjicitur atque contemnitur: Si hominibus, inquit, placere vellem, Christi servus non essem . Est item aliud quod de corporibus per imaginationes quasdam concipit anima, et eam vocat rerum scientiam. Quamobrem recte etiam curiosi esse prohibemur, quod magnum temperantiae munus est. Hinc illud
Abbreviated transcription (Latin):
terem. et induite nouum. Omne igit᷑
offitium temꝑantiȩ ẽ. exuere ueterem
hominem et in deo renouari: id ẽ con¬
tempnere omnes corporeas illecebras. lau¬
demq popularem. totumq: amorem
ad inuisibilia et diuina conferre Unde
illud sequitur quod mirifice dictum
ẽ:si exterior homo nr corrumpitur. sed
interior renouatur de die indiem Au¬
di et ꝓpħam cauentem. Cormundum
erea in me deus: et sp̃m rectum in no¬
ua in uiscerib meis. Quid contra istam
conuementiam dici: nͥ a cecis latrato¬
us sensus attingit. quȩ a non nullis
etiam sensibilia nominantur: in qui¬
bus maxime lux ista uulgaris excelli.:
quia et ipsis sensibus ur̃is. quibus a¬
mina ꝑcorpꝰ utitur. mehil est ocłis p̃¬
ferrendum᷑ et ideo in scripturis sc̃ĩs
uisibilium nomine. sensibilia cune¬
ta dãpnantur. Itaq in nouo testam̃to
sic ab istorum amore ꝓhibemur: non
respicientes inquit quȩ uidentur sed
que non uidentur: que enim uiden¬

Expanded text:
terem, et induite novum. Omne igitur terem, et induite novum. Omne igitur officium temperantiae, est exuere veterem hominem, et in Deo renovari; id est, contemnere omnes corporeas illecebras, laudemque popularem, totumque amorem ad invisibilia et divina conferre. Unde illud sequitur quod mirifice dictum est, Si et exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Audi et prophetam canentem, Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Quid contra istam convenientiam dici, nisi a caecis latratous sensus attingit, quae a nonnullis etiam sensibilia nominantur: in quibus maxime lux ista vulgaris excellit, quia et in ipsis sensibus nostris, quibus anima per corpus utitur, nihil est oculis praeferendum; et ideo in Scripturis sanctis, visibilium nomine sensibilia cuncta significantur. Itaque in Novo Testamento sic ab istorum amore prohibemur: Non respicientes, inquit, quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim viden
Abbreviated transcription (Latin):
inueteri testamento s. atis aꝑte bene intel¬
ligentibus. in ipsius hominis qui erat
in paradiso p̾uaricatione signatur. In adã
quippe om̃s morimur ut ait idem: et in
xp̃o om̃s resurgimus. Oalta inisteria.
s reprimam me: non enim mͦ suscepi
locere uos recta. ẜ. de docere praua si po¬
tero: idẽ si deus annuerit ꝓposito in
uos meo. Dieit enim paulus radicem om¬
num malorum ẽẽ cupiditatem: per
quam etiam leruetus primum homi¬
nem lapsum significat. Monet paulus
ut exuamꝰ nos ueterem hominem. et in¬
duamꝰ nouum: uult autem intelligi
adam qui peccauit ueterem hominẽ:
illum autem quẽ suscepit in saeram̃¬
to dei filius ad nos libandos. nouum
dicit. Namq in alio loco dieit. Primus
homo de t̾ra t̾renus. seds homo de celo
celestis. Qualis terrenus tales et t̾remr:
et qualis cȩlestis tales et celestes: sicut
portauimus imaginem t̾renr: portemꝰ ⁊
imaginem cęlestis. Noc est exuite ue¬

Expanded text:
in Veteri Testamento satis aperte, bene intelin Veteri Testamento satis aperte, bene intelligentibus, in ipsius hominis qui erat in paradiso, praevaricatione signatur. In Adam quippe omnes morimur, ut ait idem, et in Christo omnes resurgemus . O alta mysteria! Sed reprimam me: non enim modo suscepi docere vos recta, sed dedocere prava, si potero, id est, si Deus annuerit proposito in vos meo. 36. Dicit ergo Paulus radicem omnium malorum esse cupiditatem, per quam etiam Lex vetus primum hominem lapsum esse significat. Monet Paulus ut exuamus nos veterem hominem, et induamus novum . Vult autem intelligi, Adam qui peccavit, veterem hominem; illum autem quem suscepit in sacramento Dei Filius ad nos liberandos, novum. Dicit namque alio loco, Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Qualis terrenus, taualis coelestis, tales et coelestes. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis : hoc est, exuite ve
Abbreviated transcription (Latin):
ego audiui. Nichil opus erit nouem ãnis
quibus me ludificastis. longe omnino.
longe breuiori tempr. quid inter fit int
ueritatem uanitatem q cernetis. Sed¬
tempus ẽ ad illas quatuor iurtutes re¬
uerti: et ex his singulis eruere acducere
uiuendi modum. Itaq pͥus temꝑantiã
uideam᷑: que nob̾ amoris illius quo innec¬
timur deo. integritatem quamdam et in¬
corruptionem pollicetur. Minius enim eiꝰ
est in cohercendis sedandis q cupiditati¬
uis. quibus in hiniamus. in ea quȩ nos a¬
uertunt a legibus dei et afructu bointa¬
tisei: quod ẽ ut breui explicem beata u¬
ia sbi enun ẽ fides ueri: cuiꝰ contẽplatiõe ꝑfru¬
entes. eiq penitus adherentes. ꝓcul dubio
beati sumꝰ: inde autem decidentes: mag¬
nis erroribꝰ dolorib q implicamitr. Nã
ut ait apłs radis omnuun malorum est¬
cupiditas: quam quidam sequentes nau¬
fagauerunt a fide: et inferuerunt se do¬
lnib multis Quod peccatum ammȩ et

Expanded text:
ego audivi; nihil opus erit novem annis ego audivi; nihil opus erit novem annis quibus me ludificastis. Longe omnino, longe breviore tempore, quid intersit inter veritatem vanitatemque cernetis. tempus est ad illas virtutes quatuor reverti, et ex his singulis eruere ac ducere vivendi modum. Itaque prius temperantiam videamus, quae nobis amoris illius quo innectimur Deo, integritatem quamdam et incorruptionem pollicetur. Munus enim ejus est in coercendis sedandisque cupiditatibus, quibus inhiamus in ea quae nos avertunt a legibus Dei et a fructu bonitatis ejus: quod est, ut brevi explicem, beata vita. Ibi enim est sedes veritatis, cujus contemplatione perfruentes, eique penitus adhaerentes, procul dubio beati sumus: inde autem decidentes, magnis erroribus doloribusque implicantur. Namque, ut ait Apostolus, radix omnium malorum cupiditas, quam quidam sequentes, naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Quod peccatum animae