comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In illis ulłatenus dixit. ne ꝓc̃cata que
sunt cenebre aꝓꝓbare udet᷑. orosius
ram. et quomodo hũit uesꝑe et ma
fieret. in ip̃o d̾i u̾bo pͥus erat ab anger
cognoscenda. et sic suo tp̃ie facienda.
qua pp̃ ip̃a c̾ature cognitõ in semet ip̃s
uesꝑa. in d̾o erac mane.q plus iudet
ip̃a c̾ataͣ in dño qmͣ in se ip̃a uideat᷑.¬

Expanded text:
de malis nullatenus hoc dixit, ne peccata, quae de malis nullatenus hoc dixit, ne peccata, quae suram, et quomodo habuit vespere et manfieret, in ipso Dei verbo prius erat ab angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa creaturae cognitio in semetipsa vespera, in Deo erat mane, quia plus videtur ipsa creatura in Do
Abbreviated transcription (Latin):
to deus indit lucem ꝙ eẽt bona. au
añ nescunit. et uisio ei contulit scĩam:¬
alugust᷑. Om̃e opꝰ ỹcedit uoluntas
nr̃a. dum cogitamus quid oꝑan de¬
beamus. nemo .ii. ignorans ad facit.
dũ cogitat qualit̾ fiant que gꝑanda¬
sũt facienda cogicando disposuit.
Et cum in homine cadere non pos¬
sit ut aͥd ignorans faciat. quanto ma¬
gis in d̾o. qui omĩa et̾na et stabili suo
consilio que uoluit fecit. nͨ alit̾ fr̃a
et aut̾ facienda ẽẽ uidit. eo itaq mͦ
uidit sc̃a quo uiderat facienda. o osiꝰ.
Et diuisit in quit sc̃a sc̃ptã lucem a
cenebrarũ. et cur non dixit scͥpta iuid̾
deus tenebras ꝙ eeñt bone. sicut de
uice dc̃m est: angust̾. Deus bona et
incomiucabili uoluntate c̾auit om̃s
angłos bouos. Et q ex huis quosdã
ꝑ suꝑbiam p̃sciebat casuros ꝑ incom¬
mutabilitem p̃scĩe sue diuisit int̾ bo-¬
uos et malos. M alos igit̾ appłans
cenebras. bonos appiłans iucem. In
hiis dicens. uidit deus q boni sũt.

Expanded text:
to Deus vidit lucem, quod esset bona , an ante nescivit, et visio ei contulit scientiam? RESP. Omne opus praecedit voluntas nostra, dum cogitamus quid operari debeamus. Nemo enim ignorans aliquid facit, dum cogitat qualiter fiant quae facienda cogitando disposuit. Et cum hoc in hominem cadere non possit, ut aliquid ignorans faciat; quanto magis in Deum, qui omnia aeterno et stabili suo consilio, quae voluit, fecit, nec aliter facta et aliter facienda esse vidit? Eo itaque modo vidit facta, quo viderat facienda. QUAEST. XXV. Et divisit, inquit Scriptura, lucem a tenebrarum. Et cur non dixit Scriptura, Vidit Deus tenebras quod essent bonae, sicut de luce dictum est? RESP. Deus bona et incommutabili voluntate creavit omnes Angelos bonos. Et quia ex his quosdam per superbiam praesciebat casuros per incommutabilitatem praescientiae suae, divisit inter bonos et malos. Malos igitur appellans tenebras, bonos appellans lucem: de bonis dicens, Vidit Deus quia boni sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
qui et loquer uobis. gͦ pu̾cipium filius.
Per filiũ fecit deus celum et t̾ram. et¬
om̃ia ꝑ ip̃m facta sunt. Sicut ewangł¬
ta ioh̾es nartat. et sine ip̃o fc̃m est nͥ.
ꝓcul dubio. in dei noĩe p̃r. In pucipii
nomine filius inclłigendꝰ est. ꝓfecto cũ
dixisset. In pͥncipio fecit deus celum et
t̾ram: subsequutꝰ adiunxit. et sp̃e dei
ferebat᷑ suꝑ aquas. qui t̾cia ÷ in tͥuita

Expanded text:
quia et loquor vobis . Ergo principium Filius. quia et loquor vobis . Ergo principium Filius. Per Filium fecit Deus coelum et terram: Omnia per ipsum facta sunt, sicut evangelista Joannes narrat, et sine ipso factum est nihil . Procul dubio in Dei nomine Pater, in principii nomine Filius intelligendus est. Profecto cum dixisset, In principio fecit Deus coelum et terram; subsecutus adjunxit, Et spiritus Dei ferebatur super aquas : qui tertia
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ hominem non cm̃ cum came et
ossib. s etiam cũ sanguine uł qͥcqͥd ad
natam eiꝰ ꝑtinet resurgere et sine ili̾a
corruptione erit illi sꝑ et̾na uita. et et̾¬
na felicitas contemplando tͥuitatem dñi.
Igit᷑ sicut iusti cũ sua carne ad et̾nam
felicitatem. ita impii ad et̾nam resur¬
In pͥncipio fecit deus celum et t̾ram.
Angłi pt̾modũ fc̃i sunt᷑. pͥmo om̃iũ fe¬

Expanded text:
credimus hominem non tantum cum carne et ossibus, sed etiam cum sanguine, vel quidquid ad naturam ejus pertinet resurgere; sed sine ulla corruptione erit illi semper aeterna vita et aeterna felicitas, contemplando Trinitatem Deum. Igitur sicut justi cum sua carne ad aeternam felicitatem, ita impii ad aeternam resurIn principio fecit Deus coelum et terram . Angeli postmodum facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bus. cum die sabbi sexta que est ꝑas¬
ceue hora nona emiserit sp̃m. et pͥma
sabb̃i añ lucem q̃ ẽ dñica resurrexit.
Ecce non sũt tres dies pleni. nͨ tres
noctes: Angust. Antiqui prẽs nr̃i hes
senserunt. ut pͥma dies que est ꝑ asce
Doꝰ in resurrectione non fulsit: Anguit
Carificata carne utiq resurrexit. s uo¬
iuit in ea głorificatione discipulis suis
apparere. qr non possent ocłis talem cla¬
ritatem ꝓspic̾e̾. Si añqmͣ moreret᷑ ꝓ nob̃ ⁊¬
resurger qñ tnͣsfigutatꝰ est in monte
discipłi sui eum uidere non potuerũt.¬
magis glorificate carne domini eam ui¬
dere non potuerũt. orosiꝰ. Marcus ewͣn¬

Expanded text:
bus, cum die sexta sabbati quae est parasceve, hora nona emiserit spiritum, et prima sabbati ante lucem quae est Dominica, resurrexerit. Ecce non sunt tres dies pleni, nec tres noctes. RESP. Antiqui patres nostri hoc senserunt, ut prima dies quae est parasceve Dominus in resurrectione sua sic non fulsit? RESP. Clarificata carne utique resurrexit; sed noluit in ea clarificatione discipulis suis apparere, quia non possent ocritatem perspicere. » Si antequam moreretur et resurgeret, quando transfiguratus est in monte, discipuli eum videre non potuerunt,magis clarificata carne Domini eum videre non potuerunt? Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
non est. p̃ire uoluntas sapĩam non
saꝑe. qmͣ rõnabilit̾ uelle / nam qui m
dam ur̃ cum eũ int̾rogass h̾eticus. itrñ
uolens an nolens genuit p̃r filium.
laudabilit̾ respondisse fert̾./ dic inqͥt
et cu heretiee: d̾s p̃r nc̃cicate est d̾s.
an uoluncate: qd̾ si dixiss nc̃citate:
sequebat᷑ illũ grandis absurditas.
Si aut̃ uoluntate. respondebat᷑ itui.
g uoluntate est d̾s. non nataͣ. ⁊ in la¬
queo quem uolebit pon̾e ip̃e inci¬
dit et iudeus se conuictũ obmutu¬
it. orosꝰ. Quomodo illud intiligñ¬
dum eit qd legit:. Sicut pat̾ uitam
ht̃ in semet ip̃o. sic dedit et filio ui¬

Expanded text:
st. Praeire voluntas Sapientiam non sapere quam rationabiliter velle. Nam quidam nostrum cum eum interrogasset haereticus utrum volens an nolens genuerit Pater Filium? Laudabiliter respondisse fertur: Dic, inquit, et tu, haeretice, Deus Pater necessitate est Deus, an voluntate? Quod si dixisset, Necessitate; sequebatur illum grandis absurditas. Si autem, Voluntate; respondebatur illi, Ergo voluntate est Deus, non natura: et ita in laqueum quem volebat ponere, ipse incidit; et videns se convictum, obmutuit. QUAEST. VIII. Quomodo illud intelligendum est, quod legitur, Sicut Pater vitam habet in semetipso, sic dedit et Filio ha
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾s homo de celo celestis. hic inꝙͣ
homo celestis. celestem itaq dico: q
ñex humano conceptus est semine
sed de maria uͥgine ꝓ nr̃a salute assũp¬
tus a filio d̾i sicut ewangłista iohs

Expanded text:
dus homo de coelo, coelestis . Hic, inquam, homo coelestis est. Coelestem itaque dico, quia non ex humano conceptus est semine, sed de Maria virgine pro nostra salute assumptus a Filio Dei, sicut evangelista Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
delligendi ẽ media que bona
est quocienscumq lib̾tati recte
uoliitatis adheret. mala ant̾
si non illa est ht̃ primo quis qnͣ¬
tulancumq lib̾tatem intelłu
di .i. scit intlłigere quid sibiex¬
pedit. uelit ilłam in bono ⁊ sic
ꝓmerebitur adipisci libertatẽ
ꝓ dest sublibertate uolendi ẽ lib̾tas

Expanded text:
telligendi est media, quae bona telligendi est media, quae bona est, quotiescunque libertati rectae voluntatis adhaeret; mala autem, cum sine illa est. Habet primo quis quantulamcunque libertatem intelligendi, id est scit intelligere quid sibi expedit; velit illam in bono, et sic promerebitur adipisci libertatem  quidquid prodest. Sub libertate volendi est libertas
Abbreviated transcription (Latin):
nobis eisdem semet ip̃m datinus
est. Et qm̃ ei ꝑsonaliter non pos¬
sumus reodere istud. ñ enim hiis
ꝑsona euis eget: ostñdit nobis
quib debeanius incem reddere
dicens. Mando nobis ut diligatis
ĩ incem: sicut dilexi nos. Et apłc¬
am posuit. itͥa debetus ꝓfr̾ib a¬
ab ip̃is diligemur. Indecens. t em̃
est si in ħ muudo habnerimus mũ¬
do quos ibi sumis hĩturi carissi¬
mos. Sciendum ẽ .n. ꝙ quicumq
ibi aderint nobis mincem red¬
dent ꝓdileccione p̾senti. de spe
diligendus est dens qm̃ in
mortalitatem ⁊ incorruptibili
pertatibus.
ib̾tatis siquidẽ modos tres
dm̃s eẽ. libertatem indelic
accionis qmͣ om̃s uoluntatem
.i. ut libere facere possent que
uolunt. Dr̃ ⁊̃ libertas intelligñ¬
cie qmͣ non om̃s uolunt ẽ ⁊̃ liber¬
tas recc̾e uoluntatis que sem¬
ꝑ est bona. hanc pancissum. no¬
lunt .i. nee ea uelint que debẽt
Notandum ꝙ libertas accionis
sine lib̾tate bone uoluntatis
semꝑ ẽ mala. u̾m libertas in¬

Expanded text:
daturus est. Et quoniam ei personaliter non possumus reddere illud non enim his persona ejus eget, ostendit nobis quibus debeamus vicem reddere, dicens: Mando vobis ut diligatis invicem, sicut dilexi vos . Et aposam posuit, ita debetis pro fratribus aab ipsis diligemur. Indecens enim est si in hoc mundo habuerimus odio quos ibi sumus habituri charissimos. Sciendum est enim quod quicunque ibi aderunt, nobis vicem reddent pro dilectione praesenti. Spe diligendus est Deus, quoniam immortalbertatibus. Libertatis siquidem modos tres dicimus esse: libertatem videlicet actionis, quam omnes volunt, id est, ut libere facere possint quae volunt. Dicitur etiam libertas intelligentiae, quam non omnes volunt. Est etiam libertas rectae voluntatis, quae semper est bona: hanc paucissimi volunt, id est ut ea velint quae debent. Notandum quod libertas actionis sine libertate bonae voluntatis semper est mala. Verum libertas in
Abbreviated transcription (Latin):
mine. quas .n. gr̾as mͥ d dens
siquis michi diligit: ampliuis
is cui dileccio alteris seruit. so¬
lius comodi mnuimis ꝓfũctore sus¬
cipit. u̾bi gr̾a. Gñficium uuu.
honorem unum. pnͣdium unum.
uł qd̃ libet officii gemis: in hc̃ mo¬
dum. Alius u̾o caritatem que ꝯmo¬
di minnis exhibuit intnͣsitine si¬
bi recumit. Caritatis .n. offm̃ ab
eo qui ħ suscipit tnͣsit. Caritas u̾o
ip̃a que deus ẽ meo remanet qui
eam aliis ipendit. bonũ aut̾ ꝑ¬
manens bono tnͣseunti meliusẽ
hec gͥ considerando ꝓfect̾o ꝑ sꝑi¬
ciemus magis nobu eẽ gandend̾
si alios diligius qmͣ si diliginm
ab aliis. nichil michi debec aliqͥs
nec ego alicui gͦ caritas ẽ exhi
ꝯmatur aut recc̃e aut spe ⁊¬
modi. Natura .n. est ut omne bo
cum dent sanitatem nullam tñ
inusu p̾bent suanitatẽ. Trib ⁊̃

Expanded text:
me. Quas enim gratias mihi debet Deus, si quis me diligit? Amplius: is cui dilectio alterius servit, solius commodi munus perfunctorie suscipit, verbi gratia, beneficium unum, honorem unum, prandium unum, vel quodlibet officii genus in hunc modum; alius vero qui charitatem, quasi commodi munus exhibuit, intransitive sibi retinuit. Charitatis enim officium ab eo qui hoc suscipit, transit. Charitas vero ipsa, quae Deus est, in eo remanet qui eam aliis impendit; bonum autem permanens bono transeunte melius est. Haec igitur considerando profecto perspiciemus magis esse nobis gaudendum si alios diligimus quam si ab aliis diligamur. Nihil mihi debet aliquis, nec ego alicui; ergo charitas est exhibamatur, aut recte, aut spe commodi. Natura enim est ut omne boncum dent sanitatem, nullam tamen in usu praebent suavitatem. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ad de trim̃tum. Demonib nam
⁊ hominib dampnatis scõꝵ
cõsũmacio erit internũ abilis
luctus ⁊ et̾na dampnacio. Nã
cum isti optinebunt corꝑis. ⁊
o qr de mones non latet mo¬
dis omĩb laborant scõꝵ ĩ cre¬
mentum inpedire. Qũ quidẽ
donet ultimuis. eoꝵ eis associe¬
tur non includentur. s hñt po¬
testatẽ temptandi acõs dei qͣ¬
digna remim̾atione coronãt᷑
pumantur uigilemus gͦ ut
saluator⁊ admon.qr ad usaruis¬
nr̃ tirtuit querens quom de¬
uoret. Illum ant̃ denorat. ꝙ̃
sua suggestione ĩ malis accib
indurat sictand̾ ⁊̃ qr qmi bonis
alt̾ius arridet. scĩs amsentit
qui uero inudet diabolis. Si¬
quidem magis puto eẽ salua¬
cionem sꝑandam qui parũ bo¬
in facit. ⁊ bñfactis alioꝵ fauet
qmͣ illius qui multa ⁊ inuidet
Is: et enim cum fca bñfc̃a alioꝵ
placent. si dampnatus. ⁊̃ eẽt
uiste taliter queri potuisset

Expanded text:
ad detrimentum; daemomibus namque et hominibus damnatis, sanctorum consummatio erit interminabilis luctus et aeterna damnatio. Nam cum isti obtinebunt corporis e. Quod quia daemones non latet, modis omnibus laborant sanctorum incrementum impedire. Quoniam quidem, donec ultimus illorum eis associetur, non includuntur, sed habent potestatem tentandi electos Dei, qudigna remuneratione coronentur; puniantur. Vigilemus ergo, ut Salvator admonet, r circuit, quaerens quem devoret . Illum autem devorat quem sua suggestione in malis actibus indurat. Notandum etiam quod qui bonis alterius arridet, sanctis consentit; qui vero invidet, diabolis. Siquidem magis puto ejus salvationem sperandam qui parum boni facit et benefactis aliorum favet quam illius qui multa facit et invidet. Is etenim cui benefacta aliorum placent, si damnatus etiam esset, juste taliter conqueri posset:
Abbreviated transcription (Latin):
pacem optinent. hanc aut̃ pa¬
cem xp̃e non cõmendanit ubi
dixit. Non uem pacem mitt̾e
int̾ram. s gladium. ꝑt̾ram.
t̾rrenos. ꝑgladium seꝑacõem
qua seꝑamur a carnalitate põt
intelligere. Terciris u̾o modus ꝑ
spc̃ fit inct̾oriam sibi subugan¬
tis carnem. De ħ ⁊̃ idem dñs ait.
pacem telinquo uobis. pacem
meam douobis. Et ꝓpħa pax mł¬
pacem fq̃s est locus iul eis. ⁊ in¬
quire pacem ⁊ sequere eam. Qrͣ
ne nature .iiii. sunt status
quib ꝑdiu̾sis m̾itis beata uł
misera redditur. Ouo namq p̾¬
mi: bĩ. duo postremi. miseri. bẽa¬
toꝵ aut̃ alius minus beatus. a¬
lins u̾o beatissimus. Ita quoq
miseroꝵ alius minus miser: aliꝰ
u̾o miserrimus ẽ. gratus utiq¬
ille minus beatus fuit quo ante
pcc̃m adam inꝑadiso stecit. bea
tissimis u̾o ẽ ille. quo nc̃ ĩ celo
scõꝵ aĩe sunt. sims aut̃ miser
in hoc scło sumus. Mserrumus
u̾o ille erit quo reꝑbi ꝑ manebẽ
inpenis inferui. Ut gͥ inbeatissi¬

Expanded text:
pacem obtinent. Hanc autem pacem Christus non commendavit, ubi dixit: Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . Per terram terrenos, per gladium separationem, qua separamur a carnalitate, potest intelligere. Tertius vero modus per spiritus fit victoriam sibi subjugantis carnem. De hoc etiam idem Dominus ait: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis ; et propheta: Pax mupace factus est locus ejus ; et: Inquire pacem, et persequere eam . Quanae naturae quatuor sunt status, quibus pro diversis meritis beata vel misera redditur. Duo namque primi beati, duo postremi sunt miseri. Beatorum autem alius minus beatus, alius vero beatissimus. Ita quoque miserorum, alius minus miser, alius vero miserrimus est. Status utique minus beatus fuit ille quo ante peccatum Adam in paradiso stetit. Beaelo sanctorum animae sunt. Minus autem miser in hoc saeculo sumus. Miserrimus vero ille erit quo reprobi permanebunt in poenis inferni. Ut ergo in beatissi
Abbreviated transcription (Latin):
uatur quippe modis pax a¬
gitur. quib homo adu̾am
qmecem. ducitur. aut enĩ fit
ab aliquo int̾ alios duos. aut
mus. li tres sr̾iores modos minc
ħ ñimus. tunc demũ ad illam
pacem ꝑueniennus dequa dicit᷑
apłc. hr̃e pacem cum deo. Duo
ita pͥmi modi fuint ꝑ ꝯcordiã
est .nͥ. pax carnalis est. ⁊ spũalis

Expanded text:
uatuor quippe modis pax agitur, quibus homo ad veram quietem perducitur. Aut enim fit ab aliquo inter aliquos duos, aut mus. Si tres superiores modos nunc habuerimus, tunc demum ad illam pacem perveniemus de qua dicit Apostolus: Habete pacem cum Deo . Duo itaque primi modi fiunt per concordiam. Est enim pax carnalis, est et spiritualis.
Abbreviated transcription (Latin):
nec ip̃e adeo inte illiuis p̾cedentis
p̾ͥmium. Gi aut̃ homo econtra
quo adusq inxerit deo male ser¬
metit ⁊ deus ei malum rependec
nona p̾ncipio uite sue male deo
ceꝑit seruite s exquo tñ ceꝑit

Expanded text:
nec ipse a Deo vitae illius praecedentis praemium. Si autem homo e contra, quoad vixerit, Deo male servierit, et Deus illi malum rependet non a principio vitae suae male Deo coeperit servire, sed ex quo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
litates sunt aĩe unhĩtum iamte¬
dacc̾e. Non .i. tunt mores dũt. cũ
cito adueniunt. citoq recedunt
s cum in aĩa stabiles existunt.
sunt mali. bom gͥ mitutes

Expanded text:
litates sunt animae in habitum jam redactae. Non enim tunc mores dicuntur, cum cito adveniunt citoque recedunt, sed cum in anima stabiles existunt. sunt mali. Boni igit
Abbreviated transcription (Latin):
pulchiitudo miserieq ꝑ
contrarium turpido. Illam õs
hr̃e. hac u̾o concupiscunt care¬
re. u̾m hic nentrum hr̃e ꝑ
fc̃am. uł uentͣ possunt carere
Que uam .ñ. est illa spociositas
hominis. que multo ẽ minor pul¬
chiitudine flos dei. Quis .ii. ut lili¬
um candec. Quis ue ut rosa rn¬

Expanded text:
pulchritudo; et miseriae, per contrarium, turpitudo. Illam omnes habere, hac vero concupiscunt carere. Verum hic neutram habere perfectam, vel neutra possunt carere. Quaenam enim est illa speciositas hominis, quae non sit multo minor pulchritudine flosculi. Quis enim ut lilium candet? Quisve ut rosa ru
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. qr crederetur deus errore tͥbuis¬
se. In quo libro qd̾ dixi ex abraham
cepisse gententem hebreoꝵ estquidẽ
⁊ hoc credibłe ut hebrei uelud abrabe
dicti e̾ẽ indeantur. S ex illo u̾us appel¬
lantꝰ᷑ intelligint᷑ appłłati qui uocabat᷑
eber. tanqͣm hebrei. De qua mn libro
sexto decimo de cnutate d̾i satis dissi
In scd̾o cum ag̾em de duob patͥb iosep
ab alt̾o dixi genitum ab alt̾o adoptatũ
S dicend̾ finit alt̾i adoptatum. Defun¬
cto enmm crõ magis credendim est scd
legem fu̾at adoptatus qm̃ qui eum
genuit eius mr̃em fu̾s defũcti ⁊ ingẽ
dux̾at. Item ubi dixi lucas u̾o ad ip¬
sum dd̾ ꝑ nachan ascendit ꝑ qm̃ ꝓphe¬
tam d̾re debui deus poc̾m illius expia
idem fuisse homo cũ altͥ fuit ꝯmui
⁊ ip̃e hoc noĩe uocaret᷑. hoc opus sic
incrpit. Int̾ om̃s diuinas auctorita¬
tes ꝯt̾ epłam ꝑmeniam. librͥ tres de¬

Expanded text:
tatem, qua crederetur deus, errore tribuistatem, qua crederetur deus, errore tribuisse. In quo libro ex Abraham coepisse gentem Hebreorum est quidem et hoc credibile, ut Hebrei uelut Abrahei dicti esse uideantur, sed ex illo uerius intelleguntur appellati, qui uocabatur Heber, tamquam Heberei, de qua re in libro sexto decimo de ciuitate dei satis disserui. in secundo, cum agerem de duobus patribus Ioseph, ab altero dixi genitum, ab altero adoptatum; sed dicendum fuit: alteri adoptatum. defuncto enim, quod magis credendum est, secundum legem fuerat adoptatus, quoniam qui eum genuit eius matrem, fratris defuncti coniugem, duxerat. item ubi dixi: Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum ipsius expiauidem fuisse homo, cum alter fuerit, quamuis et ipse hoc uocaretur. Hoc opus sic incipit: Inter omnes diuinas auctoritates
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾it homo extͣ corpꝰ est nõ mͥ satiffa¬
at. nec sic pnto intelligend̾ qd̾ dc̃m
est. qui autem formcatur ĩ corpus
ꝓprm̃ peccat tamꝗͣ ille hoc fatiat qͥ
ꝓpt̾ adipidenda ea que ꝑ corpꝰ senti¬
untur. ut in hiis fuiẽ boni sui po¬
nat aliqͥd agit. hoc enĩ longe płã pe¬
ccata ꝯplectitur qmͣ illa fornicatõ q̃
ꝯcubitu ꝑpetͣtur illicito de ꝙͣ loqutũ
cum hoc dr̾et apłm appar. hoc opus
excepta epła. que modũ ad eiꝰ capud
adiũcta est sic incipit. Lecturus ħ
pablatim libros de tͥntate di¬
taham scͥps ⁊ alios labore ꝯt muo
int̾ponens eos illoꝵ temporib. in
quib sunt libri. uiͦi. de ꝯienssu e¬
Wangelistaꝵ ꝓpt̾ eos qui tanqm di¬
ssentientib calũpmantur. quorũ
primas lib adu̾sus illos ⁊ scͥptus
est. qui tamgm̃ maxĩe sapientem
xp̃m uł honorant uł honorare se fi̾¬
ginit. ⁊ ĩo nolunt ewangelio credere
qr non ab illo iłla ꝯscͥpta sinit. S̾ ab
eu discipłis quos enstimant ei dinm¬

Expanded text:
rpus est, non mihi satisfacit, nec sic puto intellegendum, quod dictum est: qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, tamquam ille hoc faciat, qui propter adipiscenda ea, quae per corpus sentiuntur, ut in his finem boni sui ponat, aliqccata complectitur, quam illa fornicatio quae concubitu perpetratur illicito, de qua locutum, cum hoc diceret, Apostolum apparet. Hoc opus, excepta epistola quae postmodum ad ejus caput adjuncta est, sic incipit: Lecturus haec paulatim libros de Trisitate dictabam, scripsi et alios labore continuo, interponens eos illorum temporibus, in quibus sunt libri quatuor de Consensu Evangelistarum, propter eos qui tanquam dissentientibus calumniantur: quorum primus liber adversus illos conscriptus est, qui tanquam maxime sapientem Christum vel honorant vel honorare se fingunt; et ideo nolunt Evangelio credere non ab illo illa conscripta sunt, sed ab eius discipulis, quos existimant ei diuini
Abbreviated transcription (Latin):
mando scisma fec̾unt. In quo libro.
t̾cio nõ dissctur quo mͦ sit accipien¬
dum qd̾ ait apłs afferte malum ex uo¬
bis ipis ĩllud qd̾ dixi ut ex se ip̃o qͥs.
auferat malum nõ sic est intelligẽ¬
dim. s sic potiꝰ ut ho malus aufe¬
ratur ex hoĩb bonis qd̾ fit ꝑ eccĩasti¬
cam disciplinam. ⁊ hoc satis greca
lingua indicat ubi smne ambigui¬
tate scͥptũ est ut intelligatur hũc
malum. Non hoc malum. qͣmius ⁊
scd̾m istum intellectum respond̾im
ꝑmeniano hoc opus sic incipit. mł¬
ta quidem alias adu̾sus donastitas De
auct̾e beatissimi ep̃i ⁊ martyris
ꝯ̇priam se defend̾e̾ molientes .uii. libͦs
de bap̃o ⁊p̃i scͥpsi in qͥb docui nichilsit
nalere ad refellendos donastitas ⁊ ad
scisina defendant qͦ mͦ litt̾as fcm̃q cypͥ¬

Expanded text:
libro tertio, cum dissereretur, quomodo sit accipiendum, quod ait apostolus: auferte malum ex uobis ipsis, illud, quod dixi: ut ex se ipso quisque auferat malum, non sic esse intellegendum, sed sic potius, ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, sicut graeca lingua indicat, ubi sine ambiguitate scriptum est, ut intellegatur: hominem malum, non: hoc malum, quamuis et secundum istum intellectum responderim Parmeniano.\' Hoc opus sic incipit: Multa quidem alias aduersus Donatistas .  martyris. Cypriani se defendere molientes septem libros de baptismo scripsi, in quibus docui nihil sic ualere ad refellendos Donatistas et adscisma defendant, quomodo litteras factumque Cypr
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit głosa. Nũc enĩ p̃p qͣsdam ig¬
norantias. ⁊ infirmitates menbroꝵ
snoꝵ ht̃ unde cotidie tota dicat. Dimi¬
tce nobis debita nr̃a. In qͣrto libro cũ
d̾rem uicem bap̃i posse h̾ere passionẽ
nõ satis ydoneum posm illius latͦns
exemplimi qr utm nõ fũit baptizatꝰ¬
inc̾tum est. In libro septimo de nasis
aureis. ⁊ argenteis in domo magna ⁊¬
stitutis. sensum cẏpriam sequt᷑ sum
qui hec accepit in bonis. In malis au¬
tem lignea ⁊ fictilia ad illa refe̾ns qd̾
dictum est. Alia quid̾ in honorem. ad
hec autem qd̃ dc̃m est alia u̾o in ꝯtume¬
liam. S magis approbo qd̃ in etuine¬
liqm. qd apud tychoniũ postea reppe¬
ri uł adu̾ti inutͥsq intelligend̾ que
hoc opus sic incipit. In eis libris qͦs
t̾onib ag̾emus acculit ad eccĩam qͥ¬
dam laicus tñc eoꝵ nõ nłła ꝯtͣ nos di¬
ctata uł scͥpta in paucis uelud testi¬
moniis que sne cause suffragari pu¬
tant. Hiis brenissime R̾ndi. huiꝰ li¬

Expanded text:
gloriosa. nunc enim propter quasdam ignorantias et infirmitates membrorum suorum habet, unde cottidie tota dicat: dimitte nobis debita nostra. in quarto libro, cum dicerem uicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatincertum est. In libro septimo, de vasis aureis et argenteis in domo magna constitutis , sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis; in malis autem lignea et fictilia : ad illa referens quod dictum est, Alia quidem in honorem; ad haec autem quod dictum est, Alia vero in contumeliam . Sed magis approbo quod apuquod apud Tychonium postea reperi vel adverti, in utrisque intelligendum quaedHoc opus sic incipit: In eis libris quos onibus ageremus, attulit ad Ecclesiam quidam laicus tunc eorum nonnulla contra nos dictata vel scripta in paucis velut testimoniis, quae suae causae suffragari putant: his brevissime respondi. Hujus li
Abbreviated transcription (Latin):
uł uolu̾it redeg̾it in uñ corpꝰ descͥptaᷤᷤ
de frontib codicis nõ facile dix̾m su¬
aues enĩ paucissimis intelligentibus
sunt. qui tũ nec̾ce est offendant᷑. mł¬
ta nõ intelligentes. qr nec ip̃a u̾ba q̃
exponu̾tur. ita sunt descͥpta in młtis lo¬
ais ut apparere qͥd exponat᷑. Deme bre¬
intatem sm̃aꝵ tanta secinitas est obs¬
cuntas ut eam lector ferre iuix possit
qm̃ nec̃c̃e est płima nõ intellecta tͣns¬
sire. postremo tam mendosum corpo¬
ri opus ip̃m in codicib nr̃is ut emẽ¬
dare nõ possint nec editum a medici
uellem nͥ qd̾ scio fr̾es id h̾ere quoꝵ
studio nõ potuit denegan. Hic lib̾ sic
incipit. Oꝑa magna erant eis super
t̾rami. De cathegzandis rudib. lib̾ unus
st enĩ lib̾ nr de cathecizandis ru¬
dib hoc ip̃o tytulo prenotatꝰ. In
quo libro ubi dixi nec angelus qi
cum sꝑnitib aliis satellitib suis suꝑ¬
lis agebatur. Hic lib̾ sic ncipit.

Expanded text:
uel uoluerunt, redegerunt in unum corpus descriptas uel uoluerunt, redegerunt in unum corpus descriptas de frontibus codicis, non facile dixerim. suaues enim paucissimis intellegentibus sunt, qui tamen necesse est offendantur multa non intellegentes, quia nec ipsa uerba, quae exponuntur, ita sunt descripta in multis locis, ut appareat, quid exponatur; deinde breuitatem sententiarum tanta secuta est obscuritas, ut eam lector ferre uix possit, quem necesse est plurima non intellecta transire; postremo etiam mendosum conperi opus ipsum in codicibus nostris, ut emendare non possem nec editum a me dici uellem, nisi quia scio fratres id habere, quod studio non potuit denegari. Hic liber sic incipit: Et opera magna erant ei superchizandis rudibus, liber unus. Est etiam liber noster de Catechizandis rudibus hoc ipso titulo praenotatus. In quo libro ubi dixi: Nec angelus qui cum spiritibus aliis satellitibus suis suplis agebatur. Hic liber sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
chei quos electos. S ex eis quos adi¬
tores uocant qm ne qͥdẽ fatie nou̾am
scͥpsit ad me uelud amicus honorifice
obuirgans qd̾ oppugnarem litt̾is illã
heresim. ⁊ amonent ne facem atq ad
eamdem sectandam potiꝰ exhortans
cum eiꝰ defensione ⁊ fidei reprehensi
beret nõ in epłis meis s in libris he¬
⁊tͣ scd̃inum manicheum qd̾ mea sen¬
tentia omĩb que adu̾sus illam pestem
scͥbe potui facile p̾pono. Hic lib̾ sic in
laicus catholicꝰ nestio uñ adñsus d̾i mi¬
nistros ut fi assol mitatꝰ morẽ qui t̾̃c
ẽe cartaginem ceꝑat ut hymni ad alta¬
red̾rentur de ysalmoꝵ libro siue an¬
te oblat̾onem. siũ cum distͥbueret ᷑ po¬
pulo qd̾ finss oblatum maledica repre¬
hensione ubicũq pot̾at lac̾abat asserẽs
sĩnon oport̾e. huic R̾udi nubentib

Expanded text:
chei electos, sed ex eis, quos auditores uocant, quem ne facie quidem noueram, scripsit ad me uelut amicus honorifice obiurgans, quod oppugnarem litteris illam heresem, et admonens, ne facerem, atque ad eam sectandam potius exhortans cum eius defensione et fidei reprehensioiberet, non in epistulis meis, sed in libris habecontra Secundinum Manicheum. quod mea sententia omnibus, quae aduersus illam pestem scribere potui, praepono. Hic liber sic inclaicus catbolicus, nescio unde aduersus dei ministros, ut fieri assolet, irritatus morem, qui tunc esse apud Carthaginem coeperat, ut hymni ad altare dicerentur de Psalmorum libro siue ante oblationem, siue cum distribueretur populo, quod fuisset oblatum, maledica reprehensione, ubicumque poterat, lacerabat asserens fieri non oportere. huic respondi iubentibus
Abbreviated transcription (Latin):
caret cuͣttro m̾ito esu tri¬
rit. si alieno scindere nolit. sic¬
⁊ iste ꝓpͥa carens scĩa iure spũ¬
ali fame deꝑit. cum aliena no¬
lit tacendo scientia uti. Tacẽ¬
do gͥ sapiencium u̾bis atoen¬
dat᷑ ut ad scĩam spũalis inte
doctrina coꝵ ꝑtingat continendo
aut̾ corꝑis membra ut supͣ dc̃m ẽ
in melius ꝓficit qr mentem ħ mͦ
stabiliorem ⁊ placidam reddit.
ina ꝑte solis suscipit tadiũ
ex altera quietum ⁊ ip̃m aliquo
ĩ ꝑiete reddit sic mens pcc̃a sus¬
cipiens aure cuiuspiam u̾bum
ore remittit ⁊ ip̃m pcc̃m. ut u̾o
aqua ꝯmota radium ꝯmotum
sic in et mens turbata u̾bum
oꝑis sibi ꝑficiat inenis quaq
menbra decentes contineat. E¬

Expanded text:
caret cultro, merito esurit, si alieno incidere nolit, et iste propria carens scientia jure spirituali fame deperit, cum aliena nolit tacendo scientia uti. Tacendo igitur sapientium verbis attendat, ut ad scientiam spiritualis vitae doctrina eorum pertingat. Continendo autem corporis membra, ut supra dictum est, in melius proficit, quia mentem hoc modo stabiliorem et placidam reddit. una parte solis suscipit radium, ex altera quietum et ipsum aliquo in pariete reddit, sic mens pacata suscipiens aure cujuspiam verbum, ore remittit et ipsum pacatum. Ut vero aqua commota, radium commotum, sic et mens turbata verbumoperis sibi proficiat juvenis, quaeque membra decenter contineat. E
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃: u̾m ĩ oĩs hõ erubescat. cũqͥd
licuius penitet criminis sibi
eẽ agendum. morem arborem
magnam succidere uolentis. Sic̃
.ni. ille minoia incirtuitu arbus¬
ta ꝑruis currat succide. ne sibi
arborem ip̃am succendenti por¬
sint ab eẽ. sic ⁊ huic ucia minora
illi crmini incina pͥus sunt ex¬
tyrpanda. ne qua sibi trimen ip

Expanded text:
m omnis homo erubescat, cum quid licujus poenitet criminis, sibi esse agendum more arborem magnam succidere volentis. Sicut enim ille minora in circuitu arbusta prius curat succidere, ne sibi arborem ipsam succidenti possint obesse, sic et huic vitia minora illi crimini vicina prius sunt exstirpanda, ne qua sibi crimen ip
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. ⁊ beate bñdcẽ quem tam
opulenta bñdcoe u̾titum sr̃¬
nia gr̃a ditauit ut non solis te ad
alios inuu̾abiles ad eandem bĩ¬
tudinem. tua admitabilis uita
suaius doccrina instrueret mm¬
racula ꝓ uocarent. ad te inqmͣ
bũdcẽ dei quem beneccõne tam
largabenedixit dominus ad
te refugiens angustiosa aĩa
mea tibi se ꝑst̾nit qmͣ hiũli ñ¬
te pot̃ tibi fundit p̾ces qnͣto affcũ
potest tuũ auxilium ĩ plorat
qnͣto desiderio pot̃. Ainus .n. est
in manis ⁊ intollerabilis eius
ncc̃itas. uitam namq scẽ au̾sa
cionis qmͣ ꝓmissi nomine et hĩ¬
tu monachi ꝓfiteor. s ab hac
to supplicanti. Nogo ne ab hor¬
reas tam m̃dosum ⁊ in tam m̃¬
dacem s atcende ꝯfitentẽ ⁊ plus¬
qmͣ mear miserare dolentem
utiq op̾clare dux inter mag¬
nos duces ex̾cituũ xp̃i tno u̾e
ad dixi ducatiu. qmͣ ĩ becillem mi¬
litem tuo me subdidi magist̾io. l

Expanded text:
Sancte et beate Benedicte, quem tam opulenta benedictione virtutum superna gratia ditavit, ut non solum te ad alios innumerabiles ad eamdem beatitudinem tua admirabilis vita suavis doctrina instrueret, miracula provocarent: ad te, inquam, Benedicte Dei, quem benedictione tam larga benedixit Deus, ad te confugiens angustiosa anima mea tibi se prosternit quam humili mente potest; tibi fundit preces quanto affectu potest. Tuum auxilium implorat quanto desiderio potest. Nimis enim est immanis et intolerabilis ejus necessitas: vitam namque saionis, quam promisi, nomine et habitu monachi profiteor; sed ab hac to supplicanti. Rogo ne abhorreas tam mendosum et tam mendacem; sed attende confidentem, et plusquam merear, miserare dolentem. Utique, o praeclare dux inter magnos duces exercituum Christi, tuo me addixi ducatui, quamvis imbecillem militem. Tuo me subdidi magisterio, licet
Abbreviated transcription (Latin):
diciom sue uim fecerunt. ⁊ regnũ
celoꝵ iolenter rapuerunt. alii
qui in illo sunt. s alio modo in¬
traturi. alia rõne paritatẽ an¬
queris qua forsitan ista. Dicent
gͥ illis. qd in regno dei ur̃a que¬
runus equalitate beari. dono et
qui ad ħ dignatus ẽ homo fieri
pͥati. mori. ut nos ab omĩ delic¬
to ĩ sangnine suo iustificatos ip̃tꝰ
regni consortes efficeret. uos gͥͥ
considerate au sanguis xp̃i qui
ẽ ꝓnobis effusus. queat nobis
ee᷑ ꝑfc̃a causa salutis. Quid ad
hec angłi qui libenter co ꝙ bo¬
⁊ h̾modi hoĩes iure suam eqͣuta¬
tem debere sortiri. Cum itaq an¬
głi atq homines quos magis
te iudicaueras innocentes tibi
consenciant. cum incimct̾is ꝓu̾
itate rõne honorem deferant
ꝑpende si uales qmͣ grata sit sa¬
pĩa ista. qua tu sicut abomĩb
sic om̃s a de ꝯgnoscentur ĩuita
dolorib ut non solum ĩ sipiens

Expanded text:
erditioni suae vim fecerunt et regnum erditioni suae vim fecerunt et regnum coelorum violenter rapuerunt , alii qui in illud sunt, sed alio modo intraturi, alia ratione paritatem anquaeris, qua? forsitan ista. Dicent igitur illis: quod in regno Dei vestra quaerimus aequalitate beari, dono et qui ad hoc dignatus est homo fieri, et pati et mori, ut nos, ab omni delicto in sanguine suo justificatos, ipsius regni sui consortes efficeret. Vos igitur considerate an sanguis Christi, qui est pro nobis effusus, queat nobis esse perfecta causa salutis. Quid ad haec angeli, qui libenter, eo quod bojusmodi homines jure suam aequalitatem debere sortiri? Cum itaque angeli atque homines quos magis tu judicaveras innocentes, tibi consentiant, cum in cunctis pro veritate rationis honorem deferant, perpende, si vales, quam grata sit sapientia ista qua tu, sicut ab omnibus, sic omnes a te cognoscentur in vita doloribus ut non solum insipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
laudis ⁊ graꝵ cognita remissio
pp̃ poc̃a t̾ua indignum uellent
eos qualiter te posses defensare
Quo nam inquis modo. andi
ꝓpone anglm aliquem quasi
talia tibi impperante. Tu hõ
de puluere fc̃s. tu pulus qñz
futurus contradeum te exculis¬
num oĩs pcc̃i ⁊ in mundicie cumi¬
dus deiecisti. ⁊ nunc ur̾i siłis eẽ
queris. quos nĩqmͣ in aliquo
uoluntati dei contraisse cerius
ad hec ita respondeas. Si gͦ
dtu dicis de pulu̾e fcns sum
certe non mitum si nento tẽp¬
tacionis inpulsus in sordes sum
tis que illum inte nelle intellexi
memet ip̃m ex̾cni. Uñ tribula¬
cõnes ⁊ angustias. ĩ fame siti¬
nichili pendens : ip̃ius tr̃m᷑¬
soliuis gr̃e ꝑ singła reconciliari stu
denuit dextera dei atq defendit
ab impugnacione omĩs pccĩ ita
ut nulla nobis surriꝑet macula
eius. Ita si auoluntate illuis ñ
cocidistis ip̃ius donum est aquo
iugiter tenti estis. S qr ħ rõcina¬
cio illos tm̃modo respicit qui ꝑ¬

Expanded text:
laudis et gratiarum cognita remissio propter peccata tua indignum vellent eos jure te posses defensare. Quonam, inquis, modo? Audi. Propone angelum aliquem quasi talia tibi improperantem: Tu homo de pulvere factus, tu pulvis aliquando futurus, contra Deum te extulisnum omnis peccati et immunditiae tumidus dejecisti et nunc nostri similis esse quaeris, quos nunquam in aliquo voluntati Dei contraisse cernis? Ad haec ita respondeas: Si ego, ut tu dicis, de pulvere factus sum, certe non est mirum si vento tentationis impulsus in sordes sum tis quae illum velle intellexi memetipsum exercui. Unde tribulationes et angustiasnihili pendens, ipsius tantummsolius gratiae per singula reconciliari studtenuit dextera Dei atque deab impugnatione omnis peccati, ita ut nulla vos fuscaret macula ejus. Itaque si a voluntate ejus non cecidistis, ipsius donum est, a quo jugiter tenti estis. Sed quia haec ratio illos tantummodo respicit qui p
Abbreviated transcription (Latin):
cõe beate cuntatis dei. ita quisq
qd̃ ad eptus fu̾it amabit ut sta¬
cum snum peciori gradu muta¬
ri uon uelit. Quare qr cuiq sa¬
tis erit sua felicitas ⁊ bĩtudo sibi
ꝓmerctis suis misericorditer ĩ ꝑ¬
tita. amplus. S hũ qui iam
tũc in ip̃ius corꝑis unutate loca¬
ti fueruit maiora qmͣ sunt ad¬
epti desiderant. eo ip̃o miserieẽnt
quo nondum hr̾ent ꝙ nellent
In quo enim alicui ꝙ cupit de ẽ
ineo miser sit ucc̃e est. S absit
ab illo regno omĩs mmseria.ade¬
nt itaq omĩb om̃is sufficiencia
qmͣ ꝑfic̾e̾t in singulis unanimis
⁊ plena concordia. suali u̾o ĩdis¬
cordia tanta ꝑsistent. ut coꝵ corpꝰ
⁊ aĩa semꝑ dissideant nam ⁊ cor¬
pus aĩam odio hẽbit. eoqd̾ ma¬
le unqmͣ cogitauetit. ⁊ aĩa corpꝰ
qd̃ male cogitata oꝑe conpleuit.
ꝓ quib omnib torquentur ĩ pe

Expanded text:
tione beatae civitatis Dei ita quisque tione beatae civitatis Dei ita quisque quod adeptus fuerit amabit ut statum suum potiori gradu immutari non velit. Quare? Quia cuique satis erit sua felicitas et beatitudo, sibi pro meritis suis misericorditer impertita. Amplius, si hi, qui jam tunc in ipsius corporis unitate locati fuerint, majora quam sint adepti desiderarent, eo ipso miseri essent, quod nondum haberent quod vellent. In quo enim alicui, quod cupit deest, in eo miser sit necesse est. Sed absit ab illo regno omnis miseria. Aderit itaque omnibus omnis sufficientia, quam perficiet in singulis unanimis et plena concordia. Mali vero in discordia tanta persistent ut eorum corpus et anima semper dissideant. Nam et corpus animam odio habebit, eo quod male unquam cogitaverit, et anima corpus eo quod male cogitata opere compleverit, pro quibus omnibus torquebuntur in p
Abbreviated transcription (Latin):
le diusum. s eandem semꝑ uolũta
habebunt corpus unũ eriius ecc̃a
una erimus. sponsa xpi erunus. qͥ¬
cumq ibi erimus. Ip̃a dei uoluntas
non erit atua diu̾sa. S sicut tu ꝙ
ille ita ⁊ ille ille incunct̾is ꝙ tu cap̃
namq a suo corꝑe quo discreparet.
ic forsitan dices. Eia si deus toĩs
ille beatoꝵ cecus uoluerit ꝙ
ego tunc ⁊ anginentum mei boni
mecum uolent. ꝙ ego ibi non nel¬
le non potero. ero itaq ꝑ uelle mõ
qr ut pecrus sis inꝑsona uelle non
poteris. Namq si hoc uelles te ip̃m
comodo amabis. Nec enim in hña¬
no corꝑe uł pes loco. ant officio
manus. pedis fungi exoptat aut
os sũ nasus ubi oculi sunt. aut o¬
cłi ubi os uł nasus. relictis sedib
sius cupiunt tnͣsferri. aut tnͣsfẽ¬
rentur. Quementer et siũe min¬
nia ñ id pat̾entur. Eodem modo
ĩ illa admirabili ⁊ głificata dis¬
põne. ⁊ oque disposita glorifica¬

Expanded text:
le diversum, sed eamdem semper voluntatem le diversum, sed eamdem semper voluntatem habebunt. Corpus enim unum erimus. Ecclesia una erimus, sponsa Christi erimus, quicunque ibi erimus. Ipsa Dei voluntas non erit a tua diversa, sed sicut tu quod ille ita et ille volet in cunctis quod tu. Caput namque a suo corpore quomodo discreparet? Hic forsitan dices: Eia! si Deus et omnis ille beatorum coetus volent quod ego tunc et augmentum mei boni mecum volent, quod ego ibi non velle non potero. Ero itaque, pro velle quia, ut Petrus sis in persona velle non poteris. Namque si hoc velles, teipsum commodo amabis. Nec etiam in humano corpore vel pes loco aut officio manus vel manus pedis fungi exoptat; aut os vel nasus, ubi oculi sunt; aut oculi ubi os; aut nasus, relictis sedibus suis, cupiunt transferri; aut si transferrentur, convenienter et sine injuria non id paterentur. Eodem modo, in illa admirabili et glorificata dispositione, et aeque disposita glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
iniciciam tantam que conu̾ti non
possit inĩ muciciam nec oĩno ht̃
inin uniciciam summam futuro
auferre aut̃ amiciciam ꝑ fc̃am
aut ini miciciam quisq inuemet
sũmam. Bonũ ⁊ enim quemq
sic deus om̃s ꝙ alii diligunt boni
ut eum hr̾e odio ultra non possĩt
iudeo quo aliter eẽ possit. p̾sertĩ
cum omnes unũ corpus xp̃i sint
tur. qmͣ menbra unius corꝑis sib
dans eris in dileccõne qñ hec tibi
fi̾nt inpossessione. at tñ istam
et tu sr̃ te ip̃m. ⁊ sr̃ om̃s alios in¬
efficabili quadam suauitate il¬
lum amabis. sualu aut̃ quem¬
q sic deus om̃sq bom hẽbunt sic¬
odio ut nec filius quidem piecatẽ
dia miserie u̾o discordia. cõ¬
tidiam homo tam raram hichc̃
ut nec sibi semꝑ cõcordent ip̃i. Sic
ta uł inconcordia. uł ĩ sũma ꝑsis¬
tunt discordia. Corpus .n. ⁊ aĩa
cuiusq scĩ ĩmo concordie tante
erunt õs iusti qnͣde inp̾senti sũt
oculi ur̃i. Sicut eiuim oculus unꝰ

Expanded text:
ti non possit in amicitiam, nec omnino habet hic inimicitiam summam, in futuro autem aut amicitiam perfectam aut inimicitiam quisque, inveniet summam; bonum etenim quemque sic Deus omnesque alii diligent boni ut eum habere odio ultra non possint.video quomodo aliter esse possit, praesertim cum omnes unum corpus Christi situr quam membra unius corporis sibm putas abundans eris in dilectione, quando hoc tibi fuerit in possessione? Attamen ista et tu super teipsum et super omnes alios ineffabili quadam suavitate illum amabis. Malum autem quemque sic Deus omnesque boni habebunt odio ut nec filius quidem pietatem dia; miseriae vero, discordia. Concordiam homo tam raram hic habet ut nec sibi ipsi semper concordet. Sic ta, vel in concordia vel in summa persistent discordia. Corpus etenim et anima cujusque sancti, imo concordiae tantae erunt omnes justi quantae in praesenti sunt oculi nostri. Sicut enim oculus unus
Abbreviated transcription (Latin):
cancuis acquiescat. neq ꝑ uulle
annos ptꝰ resurrectionem regnũ xp̃i
in t̾ra futurũ. et scõs cũ illo in deli¬
as mortuorũ resuritões gentes igno¬
rantes deũ in angulis t̾rarũ. in car¬
ne reseruandas que ꝑ uulle aro
regni in t̾ra instorũ instigante dia¬
nanre ybre igneo ꝯpescendas. atq
ita mortuos cũ cet̾is in impietare
mortiuis ad et̾na supplicia in incor¬
ruptibilem carnam resuscitandoᷤᷤ¬
nisi deo immucante uẽire̾. nullũ
muncatũ salutem nͥ deo auxilian¬
te oꝑari. nullũ nͥ orantem auxalim
p seipsũ ꝓ elc̃õne arbiti ne ingenui¬

Expanded text:
antius acquiescunt: neque per mille annos post resurrectionem regnum Christi in terra futurum, et sanctos cum illo in delias mortuorum resurrectiones gentes ignorantes Deum in angulis terrarum in carne reservandas: quae post mille annos regni in terra justorum instigante dianante, imbre igneo compescendas; atque ita mortuas cum caeteris in impietate ante mortuis ad aeterna supplicia in incorruptibili carne resuscitandnisi Deo invitante venire; nullum invitatum salutem suam nisi Deo auxiliante operari; nullum nisi orantem auxilium per seipsum pro electione arbitrii, ne ingenui
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ ⁊ cogitandi acceꝑat facłtatẽ
scĩam bom u̾cit ad malum et mł¬
ta cogitando factus est inuentor
aliis. nec concent̾ solus ꝑire sua¬
sit aliis ut qui eẽt sue malicie ĩ¬
ueutor flet ⁊ aliorũ anctor. et ex¬
Angłi u̾o qui in illa qua c̾ati sũt
bĩtudĩs ꝑseuerant nõ natura pos¬
sidẽt bonũ ut nõ mutarent̾ cum
ceti̾s. s arbit̾i suantes bonã nolũ

Expanded text:
sus est, et cogitandi acceperat facultatem, scientiam boni vertit ad malum, et multa cogitando factus est inventor aliis; nec contentus solus perire, suasit aliis ut qui esset suae malitiae inventor fieret et aliorum a Angeli vero, qui in illa, qua creati sunt, beatitudine perseverant, non natura possident bonum ut non mutarentur cum caeteris, sed arbitri
Abbreviated transcription (Latin):
hodie quicqmͣ boni oꝑari põt mil¬
latenus hoc ꝓcrastinari debet.
Unde salomon. Qd̾cumq pot̃ ma¬
Similitudo inter stultos ꝑauꝑes et
negligentes
erum hĩ homines ita ĩ peccã¬
do negligentes imitantire¬
⁊ panꝑes in sipientes. Siquid̃ pau¬
ꝑ insipiens cum obolum ad qui¬
rit. uł aliud quio ꝑnimunus cłi
dicit. ad quid istus tancillum sec¬
uarem. Non pp̃ ħ diues ero. Expẽ¬
dam itac ħ in ponis aut micib
aut qualib alia re mͥ delectabili
Non esl enim istud custodiendo
sollicitus uolo hr̃i. sit stolidus
dum ꝑmpend̾ modica. nũqmͣ ꝓ¬
ficit admaiora. Sapiens ħ pauꝑ
minus se hr̃e considerat eo magil
uact̾a retinere desiderat quatinus
exꝑuuloꝵ congetie ad maiorea
queat qnͣdoq ꝑting̾e. Sic iuii¬
rum is qui se pauꝑem scĩs acbo¬
nitatis. serunt. debet facere si ad
aliqmͣ effcm̃ scĩe ac bonitatis ue¬
lit ꝑuenire. Nam sicut plura
gͣua maslam ⁊ gutte flumen

Expanded text:
hodie quidquam boni operari potest, nulhodie quidquam boni operari potest, nullatenus hoc procrastinare debet. Unde Salomon: Quodcunque potest maSimilitudo inter pauperes, stultos et negligentes. Verum hujusmodi homines ita in peccado negligentes imitantur etiam pauperes insipientes. Siquidem pauper insipiens, cum obolum acquirit, aut aliud quid parvi munusculi, dicit: « Ad quid illud tantillum servarem? Non propter hoc dives ero. Expendam itaque hoc in pomis, aut nucibus, aut qualibet alia re mihi delectabili. Non enim istud custodiendo sollicitus volo haberi. » Sic stolidus, dum parvipendit modica, nunquam proficit ad majora. Sapiens autem pminus se habere considerat, eo magis nacta retinere desiderat, quatenus ex parvulorum congerie ad majora queat quandoque pertingere. Sic nimirum is qui se pauperem scientiae ac bonitatis sentit debet facere, si ad aliquem effectum scientiae ac bonitatis velit pervenire. Nam sicut plura grana massam, et guttae flumen,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationis exertitium alñ exsurgat
Solet .n. conting̾e ut is qui luxn¬
rie inquinamento fedatur. inter
semet ip̃m cognoscat. ⁊ fcĩ sui pe¬
inteat. S cum tt̾m temptacio ad¬
uenetit. ⁊ locus pcc̃andi affu̾it
dicit. Quare istam noluptatẽ
ꝑderem. Satis ⁊̃ hanc admittere
pot̾o sicut ⁊ multas alias feci. Et
gͥ donet deo de om̃b satisfaciam
⁊ tunt tm̃ ieumabo tunc tot af
maneat. dignũ supplicio. Cum
enim ad huc illa ⁊ ullain me res¬
tant sñ confessione. Cur me ab
hac sola ⁊ pescere delectacione
T̃alia non nulli interdum sibumz
ip̃is praue consulunt. nec miseri
atcendunt qnͣta erroris calignie
int̾uns obtenebrantur. Nam qnͣto
sunt pccĩ obligati maiorib ac bo¬
nitate panꝑes tanto deberes eẽ ad
eẽ delectamentũ diabolice sugges¬
tionis extuciendũ arcenciores. Si¬
cut .n. nitus iurtuti accumula¬
ta ꝓdest sicut nicium appositũ¬
appositum nicio: obest. quisqͥs gͥ

Expanded text:
operationis exercitium aliquando exsurgat. operationis exercitium aliquando exsurgat. Solet enim contingere ut is qui luxuriae inquinamento foedatur, interdum semetipsum cognoscat, et facti sui poeniteat; sed cum iterum tentatio advenerit, et locus peccandi affuerit, dicit: « Quare istam voluptatem perderem? Satis etiam hanc admittere potero, sicut et multas alias feci; et igitur, donec Deo de omnibus satisfaciam; et tunc tantum jejunabo, tunc tot affmaneat dignum supplicio. Cum enim adhuc illa et illa in me restant sine confessione, cur me ab hac sola compescerem delectatione? » Talia nonnulli interdum sibimet ipsis prave consulunt; nec miseri attendunt quanta erroris caligine interius obtenebrentur. Nam quanto sunt peccatis obligati majoribus, ac bonitate pauperiores, tanto deberent esse ad omne delectamentum diabolicae suggestionis excutiendum ardentiores. Sicut enim virtus virtuti accumulata prodest, sic vitium appositum vitio obest. Quisquis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
unt aut̾ quidam scãꝵ scͥpturaꝵ
ignari ⁊ dum aliquid de eis ꝙ
possent ad edificacionem sui retin̾e
audiunt contempnendo dñt. ad
quid istud tantillum tenebo. Nõ
exre tam ꝑua sapiens ero. Cur gͦ
michi laborem inponam diuittã
quiescam. uinam ut potero. qr frus¬
tra sapĩe amplins studebo. Non .ni.
om̃s ꝑ ibunt qui sapientes ñ sunt
hec ⁊ hiis sumlia piger ⁊ insipiẽs
sibi met ꝓponit. nec ꝑcipit qr an¬
tiquus a hostis adint̾itum eius ta
lia sibi suggerit quatus mõinita
negligencia ⁊ torꝑe semꝑ uiuat
ut ꝑeat. amplius quoq. Satis ĩqͥt
sunt sapientes inmũdo. satis sc̃pto¬
res. satis qui hñt ꝑiciam arcium.
non ẽ opus ut ego me descendo fati¬
gam. pͥreterea puericiam iam ex¬
iuii.seneccuti aꝓpinquo nec iam pꝰ¬
sem ad magntim scĩe fructum ne¬
nire. si modo incipem laborare. Sic
secum piger tracc̃at. ⁊ insui tẽꝑii
desidia. ꝑseuerat. Simili ⁊̃ modo
ñ nũqm pcc̃or irrecitur. ne ad bone

Expanded text:
unt autem quidam sanctarum Scripturarum ignari, et dum aliquid de eis quod possent ad aedificationem sui retinere, audiunt, contemnendo dicunt: « Ad quid istud tantillum tenebo? Non ex re tam parva sapiens ero; cur ergo mihi laborem imponam? » Dicunt: « Jam quiescam, vivam ut potero, quia frustra sapientiae amplius studebo; non enim omnes peribunt qui sapientes non sunt. » Haec et his similia piger et insipiens sibimet proponit nec percipit quia antiquus hostggerit, quatenus in omni vita negligentia et torpore semper vivat et pereat. Amplius quoque: « Satis, inquit, sunt sapientes in mundo, satis scriptores, satis qui habent peritiam artium, non est opus ut ego me dicendo fatigem. Praeterea pueritiam jam exui, jam senectuti appropinquo, nec jam possem ad magnum scientiae fructum venire, si modo inciperem laborare. » Sic secum piger tractat, et in sui torporis desidia perseverat. Simili etiam modo nonnunquam peccator irretitur ne ad bonae
Abbreviated transcription (Latin):
iustificatis in fide ⁊ cantate sc̃e matͥs
ect̾ĩe usꝙ in finem ꝑ seu̾antiam don
in suo aduentu resuscitet glorificet¬
⁊ scd̾m promissõnem suam equales
scĩs angelis fatiat. ⁊ ad eum statum
ꝑducat in quo ꝑfecte gnͣtum unit̾q

Expanded text:
ficatis in fide et charitate sanctae matris Ecclesiae usque in finem perseverantiam donat, in suo adventu resuscitet, glorificet, secundum promissionem suam aequales sanctis Angelis faciat , et ad eum statum perducat, in quo perfecte, in quantum unicuique