comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dus. sic sequendus. ut quãdiu
a premisso fundam̃to irreuoca¬
biliter ñ recesserit: ille itatuꝰ
⁊ tu illius sis tam in corporali¬
b quam in sp̃ualib. nulla sit
animoꝵ. affectionum. uoluta¬
tum. sententiat̃ ue diuisio. Cer¬
nitis gͦ quatuor gradus. quib
ad amicitie ꝑfectionem conscẽ¬
derunt. quoꝵ primus est electio.
sod̾̃s ꝓbatio. tercius admissio. qͣr¬
tus rerũ diuinarum. ⁊ huma¬
narum cum quadam caritate
⁊ benuiolentia summa consensio
Gal. Recordor te in prima illa
tua disputatione qm̃ cum tuo
habiusti moue difłmitionẽ hãc
satis ꝓbasse. sed quia de multis
amicitiarum generib disputa¬
sti. utrum omnes comprehendat.
tia nisi int̾ bonos ẽẽ non possit
qui nichil contͣ fidem uel bonos
mores uelle possint.aut face.
ꝓfecto non qualibet. s ip̃am q̃
nera est amicitiam diffinitio is
tionẽ me plurimum delectabat
eque ꝓbanda est. idem scilicet uel¬
le ⁊ idem nolle: A Certe inter

Expanded text:
dus, sic sequendus, ut quandiu dus, sic sequendus, ut quandiu a praemisso fundamento irrevocabiliter non recesserit, ille ita tuus, et tu illius sis, tam in corporalibus quam in spiritualibus; ut nulla sit animorum, affectionum, voluntatum, sententiarumve divisio. Cernitis ergo quatuor gradus, quibus ad amicitiae perfectionem conscenditur: quorum primus est electio, secundus probatio, tertius admissio, quartus rerum divinarum et humanarum cum quadam charitate et benevolentia summa consensio. GALTERUS. Recordor te in prima illa tua disputatione, quam cum tuo habuisti Ivone, diffinitionem hanc satis probasse; sed quia de multis amicitiarum generibus disputasti, utrum omnes comprehendat, a amicitia nisi inter bonos esse non possit, qui nihil contra fidem vel bonos mores, velle possint, aut facere: profecto non quamlibet, sed ipsam quae vera est, amicitiam diffinitio isttionem me plurimum delectabat, aeque probanda est idem scilicet velle, et idem nolle. AELREDUS. Certe inter
Abbreviated transcription (Latin):
illud excedere deprehenditur: ad
eius formam reuocandum. et
secundum eius qualitatẽ om¬
nimodis corrigendum non clu¬
bites. Nec omnes tamen quos
diligunus in anucitiam sunt re¬
cipiendi. qui a nec omnes ad hec
repperiuntur idonei. Nam cũ sũnꝰ
tui consors sit animi. cuius sp̃m
tuum coniungas ⁊ applices. et
ita miscras ut unum fieri uelis
ex duob. cui te tanquam tibi al¬
teri committas. cuinichil occul¬
tes. a quo nichil tuneas. ꝑmum
certe eligendue ẽ qui ad hec aptꝰ
putetur. deuide probandus ⁊ sil
demum admittendus. Stabilis
enim debet ẽẽ anucitia. ⁊ quan¬
dam et̾nctatis spẽm preferre. Sẽ¬
per ꝑseuerans in affectu. Et fdao
non pueril modo a micos mutare
enim nemo detestabilior quam
qui amicitiam leserit. nich ilo¬
magisq magis aninũ torque¬
at. quam uel deseri ab amico
uel impugnari: cum sum mo
studio eligendus ẽ. ⁊ cum maxi¬
ma caucela ꝓbandus. Admissꝰ
autem sic tolerandus. sic tractã¬

Expanded text:
illud excedere deprehenditur, ad illud excedere deprehenditur, ad ejus formam revocandum, et secundum ejus qualitatem omnimodis corrigendum, non dubites. Nec omnes tamen, quos diligimus, in amicitiam sunt recipiendi, quia nec omnes ad hoc reperiuntur idonei. Nam cum amicus tui consors sit animi, cujus spiritui tuum conjungas et applices, et ita misceas, ut unum fieri velis e duobus, cui te tanquam tibi alteri committas, cui nihil occultes, a quo nihil timeas: primum certe eligendus est, qui ad haec aptus putetur; deinde probandus, et sic demum admittendus. Stabilis enim debet esse amicitia, et quamdam aeternitatis speciem praeferre, semper perseverans in affectu. Et ideo non puerili modo, amicos mutare enim nemo detestabilior, quam qui amicitiam laeserit, nihilque magis animum torqueat quam vel deseri ab amico vel impugnari; cum summo studio eligendus est, et cum maxima cautela probandus: admissus autem sic tolerandus, sic tractan
Abbreviated transcription (Latin):
tutis meritum rõ suadet aman¬
dum. moꝵ suauitate ⁊ uite lau¬
tioris dulcedine in alt̾ius influ¬
it animum. ⁊ sic rõ iungitur af¬
fectui. ut amor ex ratione castus
sit. dulcis ex affectu. Quis hoꝵ
uoh̾ amicitie uidetur̾ commoda¬
tior: Gał̃. Hic ultimus sane. ꝙ̃
⁊ urtutis contemplatio format.
⁊ moꝵ suauitas ornat. S utru
om̃s quo sic diligimus. ad illd
amicitie admittendi sint dulce
secretum. scire desidero. A Pri¬
mo ponendum est solidum quod¬
dam iꝓsius sp̃ualis amoris fun¬
damentũ. in quo eius collotan¬
da principia. ut sit recta quis li¬
nea ad eius altiora conscendens.
ut fundam̃tum negligat uel ex¬
cedat. maximam cautelam ad¬
hibeat. Fundam̃tum illud dei
amor est. ad quem omnia uel
que amor suggerit uel affectus.
omnia que uel octulte aliquis
spc̃. uel palam quislibet suadet a¬
micus referenda sunt. diligentq
inspitiendũ. ut quicquid astruitꝰ
fundam̃to conueniat. ⁊ quiccͥło

Expanded text:
tutis meritum ratio suadet amantutis meritum ratio suadet amandum, morum suavitate, et vitae laudandae dulcedine in alterius influit animum: et sic ratio jungitur affectui, ut amor ex ratione castus sit, dulcis ex affectu. Quis horum vobis amicitiae videtur commodatior? GALTERUS. Hic ultimus sane, quem et virtutis comtemplatio format, et morum suavitas ornat. Sed utrum omnes, quos sic diligimus, ad illud amicitiae admittendi sint dulce secretum, scire desidero. AELREDUS. Primo ponendum est solidum quoddam ipsius spiritalis amoris fundamentum, in quo ejus sunt collocanda principia; ut sic recta quis linea ad ejus altiora conscendens, ne fundamentum negligat vel excedat, maximam cautelam adhibeat. Fundamentum illud Dei amor est, ad quem omnia, quae vel amor suggerit vel affectus; omnia, quae vel occulte aliquis spiritus, vel palam quilibet suadet amicus, referenda sunt: diligenterque inspiciendum, ut quidquid astruitur, fundamento conveniat, et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
michi reor ncc̃ariam. cui ⁊ sen¬
sus est accutior ad intelligendũ.
et lingua eruditior ad int̾rogã¬
dum. ⁊ memoria tenatior adre¬
tinendum. AAudisti galtere:
Amicitior tibi est gratianus ꝙͣ
putabas. Cał. Quomodo michi
amicus non ẽẽt. qui nullius ñ
est: S quia utriq assumus. pro¬
missi tui non immemores. ocio hu¬
ic non sumus ingrati. A. Fons
⁊ origo amititie amor ẽ. nam a¬
mor sine amititia ẽẽ potest a¬
mititia sine amore nunqͣm. A¬
mor autẽ aut ex natura. aut
simul procedit. Ex natura sicut
mater diligit filium. Ex officio
qñ ex rõne dati ⁊ accepti quodam
speciali affectu coniungunuR.
Ex sola rõne sicut inmicos ñ ex
spontanea mentis inclinatione.
s ex precepti nc̃citate diligimus.
Ex solo affectu. quando aliquis
ob ea sola que corporis sunt. uerbi
gr̃a. pulchritudinẽ. fortitudinẽ.
facundiam. sibi quoꝵdam in¬
clinat affectum. Ex rõne sunul
⁊ affectu. quando is quem ob uir¬

Expanded text:
mihi reor necessariam, cui et senmihi reor necessariam, cui et sensus est acutior ad intelligendum, et lingua eruditior ad interrogandum, et memoria tenacior ad retinendum. AELREDUS. Audisti, Galtere? Amicitior tibi est Gratianus, quam putabas. GALTERUS. Quomodo mihi amicus non esset, qui nullius non est? Sed quia utrique adsumus, promissi tui non immemores, otio huic non simus ingrati. AELREDUS. Fons et origo amicitiae amor est: nam amor sine amicitia esse potest, amicitia sine amore nunquam. Amor vero ex natura, aut roque simul procedit. Ex natura, sicut mater diligit filium. Ex officio, quando ex ratione dati et accepti, quidam speciali affectu conjunguntur; ex sola ratione, sicut inimicos, non ex spontanea mentis inclinatione, sed ex praecepti necessitate diligimus. Ex solo affectu, quando aliquis ob ea sola, quae corporis sunt, verbi gratia, pulchritudinem, fortitudinem, facundiam, sibi quorumdam inclinat affectum. Ex ratione simul et affectu, quando is, quem ob vir
Abbreviated transcription (Latin):
co toleranda. quis seruandus sit
modus que cautio adhrbenda: ñ
est temporis huius euoluere .Gr.
Non parum michi Galterum
nostrum fateor cõ tulisse cuins
urt̾rogatione prouocatus sum¬
mam omniũ que disputata ft̃
breu comprehendens epilogo. qͣi
preoculis in ip̃a memoria depĩ¬
xisti. Age iam p̃cor ⁊ in ip̃is of¬
ficiis amicoꝵ quis seruandꝰ sit
modus. uł que cautio adhibenda.
dam de amicitia restant dicenda.
s hora iam preterit. et ad aliud
negotium isti qui modo uenerunt᷑.
sua ut cernitis importunitate cõ¬
pellunt. Gꝵ Inuitus certe recordo.
cras ꝓfecto tum se tempus obtule¬
rit: rediturus: Uideat autem
gratianus ut presto sit mane. ne
ip̃e nos incurie aut nos eum tar¬
ditatis arguamus. explicit¬
Quomodo ⁊ int̾ quo possit a¬
e micttia indirupta seritari. Ailredꝰ.
nde et quo Gr̃anꝰ
Non latet aduẽ¬
tus mei causa.
est Galterus: Gꝑ
te tarditatis non potest arguere
dem. Nan et presentiean eius

Expanded text:
co toleranda, quis servandus sit co toleranda, quis servandus sit modus, quae cautio adhibenda, non est temporis hujus evolvere. GRATIANUS. Non parum mihi Galterum nostrum fateor contulisse, cujus interrogatione provocatus, summam omnium, quae disputata sunt, brevi comprehendens epilogo, quasi prae oculis in ipsa memoria depinxisti. Age jam precor, et in ipsis officiis amicorum quis servandus sit modus, vel quae cautio adhibenda,  et alia quaedam de amicitia restant dicenda; sed hora jam praeteriit, et ad aliud negotium isti, qui modo venerunt, sua, ut cernitis, importunitate compellunt. GALTERUS. Invitus certe recedo, cras profecto cum se tempus obtulerit, rediturus. Videat autem Gratianus, ut praesto sit mane, ne ipse nos incuriae, aut nos eum tarditatis arguamus. LIBQuomodo. et inter quos possit amicitia indirupta servari. AELREDUS. Unde, et quo? GRATIANUS. Non te latet adventus mei causa. est Galterus? GRAte tarditatis non potest arguere dem: nam et praesentiam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dum pitauimus. qui mortem
ip̃am ꝓ amitis sauxit ñ ẽe fugi¬
endam. Uerum ne forte si qui¬
libet turpes sic affecti uellent
pro inuicem mori. ad amicitie
summã crederentur euecti. Di¬
ximus int̾ quas ꝑsonas oriri
possit ⁊ ꝑfici amicttia. Deinide
illos qui ob multas sollieiticome
⁊ curas quas generat cauendã
eam existimant ĩeptie credidi¬
mus arguendos. Postremo que
amicttie bonis omnib sunt
cauende. quam breuiter potui¬
mus enodauimꝰ. Datet ꝓiide ex
his omnib certa ⁊ uera sp̃ualis
amititie meta. nichil scilicet ne¬
gandum amico. nichil ꝓ amico
non sustinendum. quod minꝰ sit
quam ip̃a p̾ciosa corporis urta.
quam ponendam ꝓ amico li¬
uina sanxit auctoritas. Quo cir¬
ca cum uita amime. corporis sit
multo prestantior hec omnino
negandum censemus amico: qd̾
mortem inferat anime. qd̃ ni ch̾
aliud est quam pcc̃m quod deu
separat ab anima. animam a
uita. Uerum in his que uel ex¬
hibenda sunt amico. uel ꝓ ami¬

Expanded text:
dum putavimus; qui mortem dum putavimus; qui mortem ipsam pro amicis sanxit non esse fugiendam. Verum ne forte, si quilibet turpes sic affecti vellent pro invicem mori, ad amicitiae summam crederentur evecti, diximus inter quas personas oriri possit, et perfici amicitia; deinde illos, qui ob multas sollicitudines et curas, quas generat, cavendam eam existimant, ineptiae credidimus arguendos. Postremo, quae amicitiae bonis omnibus sunt cavendae, quam breviter potuimus enodavimus. Patet proinde ex his omnibus certa, et vera spiritualis amicitiae meta; nihil scilicet negandum amico, nihil pro amico non sustinendum, quod minus sit quam ipsa pretiosa corporis vita, quam ponendam pro amico divina sanxit auctoritas. Quocirca cum vita animae corporis sit multo praestantior, hoc omnino negandum censemus amico, quod mortem inferat animae, quod nihil aliud est quam peccatum, quod Deum separat ab anima, animam a vita. Verum in his, quae vel exhibenda sunt amico, vel pro ami
Abbreviated transcription (Latin):
did̾imus. uerum quoq certas
metas quousq tendi debeat
amor int̾ amicos ostenderimꝰ:
uos iudicate. GR Hoc ultimũ
ñ satis recordor enodatum. A̾ Re¬
colitis ut credo eoꝵ me refellisse
sententiam. qui metas anuitttie
usq ad exilium progrediendũ
putant ⁊ sine alt̾ius lesione
qͣlibet turpitudinẽ. Nichilo¬
minus ⁊ illoꝵ qui scd̃m sperate
ittilitatis modum quantitatẽ
amititie metunt᷑. Nam duas
earum quas ꝓsint Galterus: nec¬
mentione dignas existimaui.
Quid enim mnc ꝑtius ẽẽ potest
quam a micitiam hactenus ex¬
tendi. ut in officiis uel obseqͥis
uicem quis rependat amico. cũ
omnia illis debeant ẽẽ commnu¬
nia. quib nimirũ ẽẽ debet. et
cor unum ⁊ anima una: Qm
turpe ⁊ illiso ut non altter al¬
ficiatur quis erga amicum ꝙͣ
erga se ip̃m. cum unusquifos de
se humilia sublimia sentire de¬
beat de amico: His gͥ falsis a¬
micitie finib explosis. finem
amicitie exu̾bis domini ꝓferẽ¬

Expanded text:
rodiderimus; utrum quoque certas rodiderimus; utrum quoque certas metas, quousque tendi debeat amor inter amicos, ostenderimus; vos judicate. GRATIANUS. Hoc ultimum non satis recordor enodatum. AELREDUS. Recolitis, ut credo, eorum me refellisse sententiam, qui metas amicitiae usque ad exsilium progrediendum putant, et sine alterius laesione, quamlibet turpitudinem. Nihilominus et illorum, qui secundum speratae utilitatis modum, quantitatem amicitiae metiuntur. Nam duas earum, quas mentione dignas existimavi. Quid enim ineptius esse potest, quam amicitiam hactenus extendi, ut in officiis vel obsequiis vicem rependat amico: cum omnia illis debeant esse communia, quibus nimirum esse debet et cor unum, et anima una? Quam turpe et illud, ut non aliter afficiatur quis erga amicum, quam erga se ipsum! cum unusquisque de se humilia, sublimia sentire debeat de amico. His igitur falsis amicitiae finibus explosis, finem amicitiae ex verbis Domini proferen
Abbreviated transcription (Latin):
prius eguerit. nemo qui cogitat.
Uerum qd̾ ip̃e uir magnarum o¬
pum nichil pro his mercedis a
rege sperau̾it. hiic ad uertere ꝑ¬
spicuũ est qd̃ omnes clelicias.
diuitiasq ciuctatis ꝓnius offe¬
renti. nichil suscipere acquieuit
sius nolens ẽẽ contentus. Sic ⁊
feclus illud uenerabile qd̃ inter
dauid ⁊ ionathan ñ spes future
utilitatis. s uirtutis contempla¬
tio consecrauit multum utrisq
nouimus contulisse. cum istius
industria uita sit alt̾ius reserͦ¬
uata. illius beneficio huius non¬
sit non sit posteritas deleta. Cũ¬
Cum igitur in bonis semper p̾cedat
amicitia sequitur utilitas ꝓfecto
non tam utilitas parca ꝑ amitũ:
quam amici amor ip̃e delectat.
Utrum igitur de frustu amiti¬
tie satis dix̾imus. utrum etiã
certas ꝑsonas int̾ quas ⁊ oriri
⁊ seruari possit ⁊ ꝑfici lucide
dix̾imus. utrum pret̾ea assen¬
tationes qui falso amititie no¬
mine. palliantur manifeste ꝓ¬

Expanded text:
prius eguerit, nemo qui cogitet. prius eguerit, nemo qui cogitet. Verum quod ipse viri magnarum opum, nihil pro his mercedis a rege speraverit, hinc advertere perspicuum est, quod omnes delicias divitiasque civitatis pronius offerenti, nihil suscipere acquievit, suis volens esse contentus. Sic et foedus illud venerabile, quod inter David et Jonathan non spes futurae utilitatis, sed virtutis contemplatio consecravit, multum utrisque novimus contulisse; cum istius industria vita sit alterius conservata; illius beneficio, hujus non sit posteritas deleta. Cun bonis semper praecedat amicitia, sequatur utilitas; profecto non tam utilitas parta per amicum, quam amici amor ipse delectat. Utrum igitur de fructu amicitiae satis dixerimus, utrum etiam certas personas, inter quas oriri et servari possit, et perfici, lucide dixerimus; utrum praeterea assentationes, quae falso amicitiae nomine palliantur, manifeste p
Abbreviated transcription (Latin):
chil possideant. ꝓfecto nichil cõ¬
modi temporalis ab eis uel ad¬
ipisci poterit quis uel sierare
Si uero it̾ cõmoda dic̾it consi¬
lium in dubis consolationẽ in
adu̾sis ⁊ cetera huiusmodi. hee
itiq ab amico expectanda sunt.
s sequi debent ista amicttiã non
p̃cedere. Necdum enm quid sit ami¬
citia didicit qui aliam eius uult
ẽe mercedem. quam ip̃am. Que tc̃
plena merces erit colentib eam.
cum tota tnͣslata in deum. in eiꝰ
contemplatione sepelit quos uni¬
uit. Nam cum multas ⁊ magnaᷤᷤ
utilitates pariat amicitia fida
bonoꝵ non illam tamen ab istis.
s ab illa istas ꝓcedere non. ambi¬
gimue. Neq enim a heneficiis qͥb
betzellai galaadites dauid patrici¬
dam filium fugientem ⁊ suscepit
⁊ fouit ⁊ numerauit amicum. s¬
ab ip̃a int̃ tantoꝵ uiros partam
credimus amicitiã. s ab ip̃a potiꝰ
tantam gr̃ãm profecisse ñ du¬
bitamus. Nam qd̾ rex uiri illꝰ¬

Expanded text:
ihil possideant, profecto nihil comihil possideant, profecto nihil commodi temporalis ab eis vel adipisci poterit quis, vel sperare. Si vero inter commoda duxeris consilium in dubiis, consolationem in adversis, et caetera hujusmodi: haec utique ab amico exspectanda sunt, sed sequi debent ista amicitiam, non praecedere. Necdum enim quid sit amicitia didicit, qui aliam ejus vult esse mercedem, quam ipsam; quae tunc plane merces erit colentibus eam, cum tota translata in Deum, in ejus contemplatione sepelit quos univit. Nam cum multas et magnas utilitates pariat amicitia fida bonorum, non illam tamen ab istis, sed ab illa istas procedere non ambigimus. Neque enim a beneficiis, quibus Berzellai Galaadites David parricidam filium fugientem et suscepit, et fovit, et muneravit amicum, inter tantos viros partam credimus amicitiam, sed ab ipsa potius tantam gratiam processisse non dubitamus. Nam quod rex viri illi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uenenum. cum in ea amoriᷤᷤ
numquam modus possit serua¬
ri legtitimus. qui est ab anmo
ad animũ. s honestam eius ue¬
nam ex camis concupiscentia
sumus quidam emergens obnu¬
bilet ⁊ corrumpet. ⁊ neglecto
spiritu ad cams desideria tra¬
hat. Caꝓpter primordia amici¬
tie sp̃nalis. primum intentio¬
nis habeant puritatem. ratio¬
nis magist̾ium. temꝑantie fre¬
num. ⁊ sic suanissimus accedens
affectus. ita ꝓfecto sentiet᷑ dul¬
cis. ut ẽẽ numꝙͣ desinat ordina¬
tus. Est ⁊ amicitia quam pessi¬
moꝵ similitudo morum concili¬
at. de qua dicere supersedeo. cũ
nec amieitie nomine digna ut
suꝑus diximus habeatur. Est
preterea amititia quã conlid̾e̾¬
tio alicuius utilitatis accendit.
quam multi ob hanc causam
et appetendam ⁊ colendam ⁊ cõ¬
seruandam existimant. Quod
si admittimus qͣm multo om¬
ni aimore dignissimos exclude¬
mus. qui cum nichil habeant n¬

Expanded text:
esse venenum, cum in ea amoris esse venenum, cum in ea amoris nunquam modus possit servari legitimus, qui est ab animo ad animum; sed honestam ejus venam, ex carnis concupiscentia fumus quidam emergens, obnubilet et corrumpat; et neglecto spiritu, ad carnis desideria trahat. Eapropter primordia amicitiae spiritualis, primum intentionis habeant puritatem, rationis magisterium, temperantiae frenum; et sic suavissimus accedens affectus ita profecto sentietur dulcis, ut esse nunquam desinat ordinatus. Est et amicitia, quam pessimorum similitudo morum conciliat; de qua dicere supersedeo, cum nec amicitiae nomine digna, ut superius diximus, habeatur. Est praeterea amicitia, quam consideratio alicujus utilitatis accendit, quam multi ob hanc causam et appetendam, et colendam, et conservandam existimant. Quod si admittimus, quam multos omni amore dignissimos excludemus: qui cum nihil habeant, n
Abbreviated transcription (Latin):
ceat recipiendam. Gik S nos
fortasse in hac distretione quid de¬
ceat uel ñ deceat caligamus Ab
Geram uobis morem ⁊ que uob̾
octurterint fugiende breutter ali¬
notabo. Est amicitia puetilis. ꝙ
uagus ⁊ lasciuiens creat affectus.
diuaricaris pedes suos omni tnͣ¬
seunti. sine rõne. sine pondere.
sine mensura. sine alicuiꝰ cõmo¬
di uel incominodi consid̾atione.
Hec ad tempus uehem̃ter afficit.
stringit. blanduis allicit. Sed af¬
fectus sine ratione motus besti¬
alis est. ad que o illicita ꝓnꝰ.
immo urt̃ licita ⁊ illicita discer
niat. nunquam tam sequendꝰ.
qui cura ⁊ ratio ducat. ⁊ hone¬
stas tempet. ⁊ regat iusticia.
Agitur hec amicitia quam dixi¬
mus puerilem eo quod in pue¬
ris magis regnat affectus ut
infida ⁊ instabilis. ⁊ impuris mix¬
ta semper amorib. ab his quos
sp̃ualis amicitie clulcedo delectat
omiumodis cauoatur. qͣm non tã
amicitia quam amicitie dicimꝰ

Expanded text:
ceat recipiendam. GRATIANUS. Sed nos ceat recipiendam. GRATIANUS. Sed nos fortasse in hac discretione quid deceat, vel non deceat, caligamus. AELREDUS. Geram vobis morem, et quae nobis occurrerint fugiendae, breviter adnotabo. Est amicitia puerilis, quam vagus et lasciviens creat affectus, divaricans pedes suos omni transeunti: sine ratione, sine pondere, sine mensura, sine alicujus commodi vel incommodi consideratione. Haec ad tempus vehementer afficit, et stringit, blandius allicit. Sed affectus sine ratione motus bestialis est, ad quaeque illicita pronus, imo inter licita et illicita discernniat, nunquam tamen sequendus, nisi eum et ratio ducat, et honestas temperet, et regat justitia. Igitur haec amicitia, quam diximus puerilem, eo quod in pueris magis regnet affectus, ut infida, et instabilis, et impuris mista semper amoribus, ab his quos spiritualis amicitiae dulcedo delcetat, omnimodis caveatur; quam non tam amicitiam, quam amicitiae dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
Stulte chusi arachites amicitiam
que erat ei cum dauso tanta fide
seruauit ut solluitlinẽ secu¬
ritati p̾ferret. malletq amici
participari dolorib quam parri¬
cide gaudris honorib q disso lui.
Ego eos non tam honuries qͣm
bestias dixerim qui sit dicunt ẽẽ
uiuendum. ut nulli sint conso¬
lationi nulli etiã honeri uel do¬
lori. qui nichil delectatioms ex
alt̾ius bono concipiant. nichil
amaritudinis sua aliis ꝑuersita¬
te inferant amare nullum. ama¬
ri a nullo curantes. Absit enim
ut eoꝵ quemquam amare concel¬
serim. qui amititiam questum pu¬
tant. tũc se solis labus ꝓfitenteᷤᷤ
amicos. cum spes alicuius cõmo¬
di tem poralis arriserit. uł cum
amicum tuislibet turpitisoinꝰ
ministium facere temptau̾int.
Gal̃. Cum gͥ certum sit multos
amicitie similitudine falli expo¬
ne queso tuiusmodi amicitias ca¬
eam nisi int̾ bonos non posse sub¬
sistere. facile tͥ est ꝓuiclere nul¬
lam amicitiam que bonos dede¬

Expanded text:
Stulte Chusai Arachites amicitiam, Stulte Chusai Arachites amicitiam, quae erat ei cum David , tanta fide servavit, ut sollicitudinem securitati praeferret; malletque amici participare doloribus, quam parricidae gaudiis honoribusque dissolvi? Ego eos non tam homines, quam bestias dixerim, qui sic dicunt esse vivendum, ut nulli consolationi sint, nulli etiam oneri vel dolori, qui nihil delectationis ex alterius bono concipiant, nihil amaritudinis sua aliis perversitate inferant, amare nullum, amari a nullo curantes. Absit enim, ut eorum quemquam amare concesserim, qui amicitiam quaestum putant! tunc se solis labiis profitentes amicos, cum spes alicujus commodi temporalis arriserit, vel cum amicum cujuslibet turpitudinis ministrum facere tentaverint. GALTERUS. Cum igitur certum sit multos amicitiae similitudine falli, expone, quaeso, cujusmodi amicitias caeam nisi inter bonos non posse subsistere, facile tibi est percipere nullam amicitiam quae bonos dede
Abbreviated transcription (Latin):
contra libidiues. aut iusticia
contra malitiam. aut fortitudo
contra ignauiam ꝓugnat: Quis
rogo hominũ maxime adolescen¬
tum sine dolore maximo uł̾ ti¬
more tueri pudititiam uel lasci¬
uientẽ refrenare ualet affectum
Stultus paulus qui noluit sine
alorum cura ⁊ sollicitudine uiu̾e.
sed intuitu caritatis quam uirtu¬
tem maximam credidit infirma¬
batur cum infirmis. urebatur
cum scandalizatis. S ⁊ tristicia
illi magna erat ⁊ continuus do¬
lor corcli eius. pro fratrib suis
scd̃m carnem. Deserenda gͥ illi ca¬
ritas erat. ne sub tot timorib
ac dolorib uiueret. nunc quos
genuerat iterum parturiens
nunc fouens ut nutrix. nunc
ut magister corripiens. nunt ti¬
mens. ne sensus illoꝵ a fide cor¬
rumperentur. nunc cum multo
dolore multisq lacrimis ad pe¬
nitentiam ꝓuocans. nunc eos
qui non egerunt penitentiam lu¬
gens. Uscetis quomodo uirtuteᷤ
comitẽ illarum sollicitudinem
emedio tollere ñ formidant

Expanded text:
contra libidines, aut justitia contra libidines, aut justitia contra malitiam, aut fortitudo contra ignaviam pugnat? Quis, rogo, hominum, maxime adolescentium sine dolore maximo vel timore, tueri pudicitiam, vel lascivientem valet refrenare affectum? Stultus Paulus, qui noluit sine aliorum cura et sollicitudine vivere; sed intuitu charitatis, quam virtutem maximam credidit, infirmabatur cum infirmis, urebatur cum scandalizatis. Sed et tristitia illi magna erat, et continuus dolor cordi ejus, pro fratribus suis secundum carnem. Deserenda igitur illi charitas erat, ne sub tot timoribus ac doloribus, nunc quos genuerat, iterum parturiens ; nunc fovens ut nutrix , nunc ut magister corripiens ; nunc timens, ne sensus illorum a fide corrumperentur ; nunc cum multo dolore multisque lacrymis ad poenitentiam provocans ; nunc eos, qui non egerunt poenitentiam, lugens. Videtis quomodo virtutes comitem illarum sollicitudinem e medio tollere non formidant.
Abbreviated transcription (Latin):
rauimus. si tam facile ab ami¬
citie tenuerimꝰ appertm̃a. cuius
nobis fructum tam utilem. tam¬
sc̃m. tam acceptum deo. ꝑfectõni
tam uicinum. tam multi pliciter
commendasti. Sit illi ista senten¬
tia. cui placet sic amare hodie ut cͣs
oderit. sic amicus omnib ẽẽ ut
nulli sit fedus. hodie laudans
cras uituperans. hodie blandiens
crastino mordens. hodie paratus ad
oscula cras ad opprobria promptꝰ.
cuius amor uili p̃cio comparatur.
leuissima recedit offensa. Gał.
Felle putabani carere columbos.
Ueruntam hec istorum sententia
que sic lisplacet gratiano: qua¬
liter refelli possit edicito.A.
Pulchre de his tullius. Solem
inquit emundo tollere uidẽt᷑ ꝙͣ ni
cundius. Qualis sapientia ami¬
citiam detestari ut sollicitudinẽ
caueas. curis careas. exuaris ti¬
more. quasi uirius ulla sine sol¬
licitudine uł acquiri possit uel
seruari: Ita ne in te sine tua mag¬
na sollicitudine aut pridentia
contra errorez. aut temꝑantia

Expanded text:
ravimus, si tam facile ab amiravimus, si tam facile ab amicitiae tenuerimus appetitu; cujus nobis fructum tam sanctum, tam utilem, tam acceptum Deo, perfectioni tam vicinum, tam multipliciter commendasti. Sit illi ista sententia, cui placet sic amare hodie, ut cras oderit; sic amicus omnibus esse, ut nulli sit fidus; hodie laudans, cras vituperans; hodie blandiens, cras mordens; hodie paratus ad oscula, cras ad opprobria promptus; cujus amor vili pretio comparatur, levissima recedit offensa. GALTERUS. Felle putabam carere columbos; verumtamen haec istorum sententia, quae sic displicet Gratiano, qualiter refelli possit, edicito. AELREDUS. Pulchre de his Tullius: Solem, inquit, e mundo tollere videntur, qui cundius. Qualis sapientia amicitiam detestari, ut sollicitudinem caveas, curis careas, exuaris timore! quasi virtus ulla sine sollicitudine vel acquiri possit, vel servari. Itane in te, sine tua magna sollicitudine, aut prudentia contra errores, aut temperantia
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius contra uis ⁊ fas lesionẽ
excipientes semet ip̃o amicoꝵ
exponunt libidini. eos non tam
stultos dix̾im quam insan os.
qui parcentes aliis sibunet ñ
estimant ẽẽ parrendum. ⁊ ali¬
orum ꝓuidentes honestati. su¬
am infeliciter produnt. Gał̃.
Fere in illoꝵ cado sententiam qͥ
amicitiam dicunt ẽẽ cauendã.
rem uideł plenam sollicitudi¬
nis atq curarum. nec timoris
uacuam. multis etiam obnoxi¬
am dolorib. Nam cum unicu¬
iq satis suꝑq sit sui curam ge¬
rere. incautua clicant se sic alizᷤᷤ
obligare. ut nc̃ce sit cum multiᷤᷤ
implicari curis. ⁊ affligi mole¬
stiis. Nichil preterea difficilius
estimant qͣm amititiam usq ãd
diem uite extremum perman̾e.
turpeq nims sit post initam a¬
mititiam rem in contraruan uer¬
ti.Uisde tutius indicant sic quẽ¬
qͣm amare ut possit odire cũ uelit
sit amier te lauxandaᷤ habenas: qͣs
loquenco nos in audiendo labo¬

Expanded text:
alterius contra jus et fas laesionem alterius contra jus et fas laesionem excipientes, semetipsos amicorum exponunt libidini, eos non tam stultos dixerim, quam insanos: qui parcentes aliis, sibimet non aestimant esse parcendum; et aliorum providentes honestati, suam infeliciter produnt. GALTERUS. Fere in illorum cado sententiam, qui amicitiam dicunt esse cavendam, rem videlicet plenam sollicitudinis, atque curarum, nec timoris vacuam, multis etiam obnoxiam doloribus. Nam cum unicuique satis superque sit, sui curam gerere, incautum dicunt, se sic aliis obligare, ut necesse sit cum multis implicari curis, et affligi molestiis. Nihil praeterea difficilius aestimant, quam amicitiam usque ad diem vitae extremum permanere, turpeque nimis sit, post initam amicitiam, rem in contrarium verti. Unde tutius judicant, sic quemquam amare, ut possit odire cum velit, sic amicitiae laxandas habenas, quas loquendo, nos in audiendo labo
Abbreviated transcription (Latin):
bus interfecit. Iouadab quoq
amicus ammon laudabilius
amci ꝓhibuisset incestum. ꝙͣ
quo potiretur optato consiliũ
prebuisset. s nec amicos absa¬
lon amicitie uirtus extusat.
qui ꝑduellioni prebentes assẽ¬
sum contͣ patriam arma tule¬
runt. Et ut ad hec nr̃a tem pora
ueniamꝰ. multo certe felicius
otto romane cardinalis eccłie
ab amicissimo suo recessit Gui¬
done qmͣ ioh̾es suo adhesit in
tali scismate octomiano. Cerni¬
tis igitur nisi inter bonos ami¬
citiam stare non posse. Gr Qd
boni ũ sumus. A. Ego bonum
non tta ad uinum resecd. ut qui¬
dam qui neminẽ uolunt esse
bonum nisi eum cui ad ꝑfestio¬
nem nichil desit. Nos homi¬
nem bonum dicimus. qui se¬
cundum modum ditimus nr̃e
mortalitatis sobrie ⁊ iuste ⁊ pie
uuens in hoc scło. nichil a qus¬
libet inhonestum petere. nec io¬
gatus uelit prestare. Inter ta¬
les ꝓfecto amicitiam oriri. a
posse non ambigimꝰ. Nam qui
uel fidem uel patrie ꝑiculum uel

Expanded text:
bus interfecit . Jonadab quoque bus interfecit . Jonadab quoque amicus Ammon laudabilius amici prohibuisset incestum, quam quo potiretur optato, consilium praebuisset. Sed nec amicos Absalon amicitiae virtus excusat , qui perduellioni praebentes assensum, contra patriam arma tulerunt. Et ut ad haec nostra tempora veniamus, multo certe felicius Otto Romanae cardinalis Ecclesiae, ab amicissimo suo recessit Guidone, quam Joannes suo adhaesit in tali schismate Octaviano. Cernitis igitur, nisi inter bonos amicitiam stare non posse. GRATIAboni non sumus? AELREDUS. Ego bonum non ita ad vivum reseco, ut quidam, qui neminem volunt esse bonum, nisi eum cui ad perfectionem nihil desit. Nos hominem bonum dicimus, qui secundum modum nostrae mortalitatis, sobrie, et juste, et pie vivens in hoc saeculo , nihil a quolibet inhonestum petere, nec rogatus velit praestare. Inter tales profecto amicitiam oriri, a posse, non ambigimus. Nam qui vel fidem, vel patriae periculum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
tio correptõe. quomodo ad ami¬
citiam uł aspirare eum fas est.
cum ortus eius ex urtictis opini¬
one procedit: Difficile igitur
immo impossibile tibi ẽ. uel in¬
itia eius degustare. si fontẽ de
quo oriri potest. nescieris. Fedus
est enun amor. nee amicitie noĩe
clignus. quo turpe aliquid exigi¬
tur ab amico qud necce est eũ
facere. qui necdum uitiis aut
sopitis. aut depressis. ad queli¬
bet illicita uel illicitur uel impel¬
litur. Unde illoꝵ detestanda sen¬
tentia est. qui cout fidem ⁊ ho¬
nestatem ꝓ amico estimant fa¬
ciendum. Nulla enim excusatio
pcc̃i est. si amici causa peccau̾is.
Dthoplastus adam salubrius p̃¬
sumptionis arguisset uxorem ꝙͣ
gerendo ei morem. uetitum usur¬
passet. Mlulto etiam m elius ser¬
ui regis salus fidem dño serua¬
uerunt. contra eus imꝑium
manum sanguini subtrahẽ¬
tes quam doech yclumeus. qͥ
regie crudelitatis minister. do¬
nni sacerdotes sacrilegis mani¬

Expanded text:
tio correptione; quomodo ad amitio correptione; quomodo ad amicitiam eum cum ortus ejus ex virtutis opinione procedit? Difficile igitur, imo impossibile tibi est, vel initia ejus degustare, si fontem, de quo oriri potest, nescieris. Foedus est enim amor, nec amicitiae nomine dignus, quo turpe aliquid exigitur ab amico; quod necesse est eum facere, qui necdum vitiis aut sopitis aut depressis, ad quaelibet illicita vel illicitur, vel impellitur. Unde illorum detestanda sententia est, qui, contra fidem et honestatem, pro amico aestimant faciendum. Nulla enim excusatio peccati est, si amici causa peccaveris. Protoplastus Adam salubrius praesumptionis arguisset uxorem, quam, gerendo ei morem, vetitum usurpasset . Multo etiam melius servi regis Saul fidem domino servaverunt, contra ejus imperium manum sanguini subtrahentes, quam Doeg Idumaeus, qui regiae crudelitatis minister, Domini sacerdotes sacrilegis mani
Abbreviated transcription (Latin):
Hett ingrate hanc tuam ꝓ me
accipio sollicitudinẽ. nisi tamen
sitis audiendi p̃pediret. forte iã
nunc tibi redderem talionem. S
quid potius ad tuas inquisitiões
A. Certam in amicitia metam
xp̃c ip̃e prefixit. maiorẽ inquiens
hat dilectionẽ nemo ħt ꝙͣ ut ani¬
mai suam ponat quis ꝓ amier ᷤ
suis. Ecce quousq tendi debet a¬
mor inter amicos. ut scilicet ue¬
luit ꝓ inuicem mori. Satis ne
Cal. Quid si pessimi quiq uel eth¬
nici in consensu facinoꝵ ⁊ flagi¬
tioꝵ sic se diligant. ut uelint ꝓ
inuicem inori: Eos ne aid sũma
amicitie conscendisse fatebimur.
absit. cum int̾ pessimos amicitia
eẽ non possit. Gr̃ Describe nobis
queso inter quos uel oriri potest
uel seruari. A. Breuiter dico
Inter bonos oriri potest. inter
meliores ꝓficere. consummari
autem inter ꝑfectos. Quamdiu
enim quemquam ex stucdio. ma¬
lum delectat. quam dui honestis¬
in honesta p̃ponit. quamdui ei
uoluntas gratior est puritate.
temeritas moderatione. adulst¬

Expanded text:
Haud ingrate hanc tuam pro me accipio sollicitudinem: nisi tamen sitis audiendi praepediret, forte jam nunc tibi redderem talionem. Sed quid potius ad tuas inquisitiones us. AELREDUS. Certam in amicitia metam Christus ipse praefixit: Majorem, inquiens, hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Ecce quousque tendi debet amor inter amicos, ut scilicet velint pro invicem mori. Satisne vGALTERUS. Quid si pessimi quique vel ethnici, in consensu facinorum et flagitiorum sic se diligant, ut velint pro invicem mori, eosne ad summam amicitiae conscendisse fatebimur? AELREDUS. Absit, cum inter pessimos amicitia esse non possit! GRATIANUS. Describe nobis, quaeso, inter quos vel oriri potest, vel servari. AELREDUS. Breviter dico: imeliores proficere, consummari autem inter perfectos. Quamdiu enim quemquam in studio malum delectat, et inhonesta honestis praeponit, et ei voluptas gratior est puritate, temeritas moderatione, adula
Abbreviated transcription (Latin):
icendum ad huc de his af¬
fectib. quia nequa quã
in nr̃o arbitrio collocantur. cũ
quibdam aliqñ inuitissimi mo¬
ueamur̃. nec quosdam etiam si
uelimus experiri ualeamus.
Sinde nequaquam tunc amor
ex affectu est. cum mentẽ affectꝰ
mou̾it. s cum mens ip̃m motum
scd̃m affectum direx̾it. Similiter
de motut qui ex ratione gen̾atur
sentiendum est.

Expanded text:
icendum adhuc de his affectibus, quia nequaquam in nostro arbitrio collocantur, cum quibusdam aliquando invitissimi moveamur, nec quosdam etiam si velimus, experiri valeamus. Proinde nequaquam tunc amor ex affectu est, cum mentem affectus moverit, sed cum ipsum motum secundum affectum direxerit. Similiter de motu, qui ex ratione generatur, sentiendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ĩpossibile aliqͥd ĩꝑare pot̾. ne¬
q qͣ puis ẽ hoĩem condẽpnare ꝓ hre
q̃ uitare ñ pot̃. Et quomodo staret
Non itaq iusto ĩiquitatẽ. nec pio
crudelitatẽ ascribamꝰ:¬

Expanded text:
impossibile aliquid imperare potest; neque qui pius est, hominem condemnaret pro his quae vitare non potest. Et quomodo staret nc itaque justo iniquitatem, nec pio crudelitatem ascribam
Abbreviated transcription (Latin):
potest uiu̾e homo Respondeat
sc̃s iheronimꝰ. excusatõib in pcc̃is.
dicit enĩ in epła ad deuitãdem. Ne¬
ꝙͣ alia causa facit difficultatatẽ
q̃ nos ita tenet ad dictoͤut qͣndã
ñ nob̾ delidiosis sine labore qiͣ
ab aliaͦ sc̃ĩtas conferat᷑ qͥ nullã bo¬
ni consuetudinẽ fecimꝰ. Malũ nãq¬
uirtꝰ uetꝰ impugnat uoluntatẽ
eris hoc manebrt. Qͥd gͣ t̾giuer

Expanded text:
 Respondeat sanctus Hieronymus excusationibus in peccatis. Dicit enim in Epistola ad Demetriadem. Neenim alia causa facit difficultatē benandi quæ nos ita tenet addictos, vt quandam non nobis desidiosis, sine labore, quasi ab alio sanctitas conferatur, qui nullā boni consuetudinē fecimus. Malum namque vetus impugnat bonā voluntatē eris, hoc manebit. Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
sũt qͥ ñnulla bona faciũt. ac int̾¬
dũ uiu̾e sccł̃m disciplina ꝓponũt
s sẽꝑ ad ꝯsueta mala replitant᷑.
Essequippe humiles uolũt. s sñ des¬
corporis. Esse patientes s sñ quime¬
liis. Adipisti uirtute q̃rũt. s ꝯse¬
qui si possũt. qr labores rerũ refu
dia aut ñ appetũt. aut si appetie¬
rĩt fracti in sua conamine defi¬

Expanded text:
sane nonnulla bona faciunt, ac interdum vivere secundum disciplinam proponunt, sed semper ad consueta mala replicantur. Esse quippe humiles volunt, sed sine descorporis; esse patientes, sed sine contumeliis; adipisci virtutes quaerunt, sed consequi non possunt, quia labores earum refugdia aut non appetunt, aut si appetierunt, fracti in suo conamine
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊ dyxit. ꝯsũmatũ ẽ. id est sexta
die opꝰ ꝓ redemptõe mundi expletũ
ẽ ⁊ in sabbo quieuit in sepulchro. Ita
⁊ no in hc̃ sexta etate ꝓdño pati debe¬
mus ⁊ in septima q̃ est mortuoꝵ. in
secreta pace quiesc̾e donet octaua res¬
rectõnis ueniat. In genesi septim adieͤ
uesꝑan hũisse non legit᷑. qr in illo
soło requies aĩaꝵ nullo ꝯsumtt᷑ me¬

Expanded text:
Unde et dixit: Consummatum est, id est, sexta die opus pro redemptione mundi expletum est, et in Sabbato quievit in sepulcro. Ita et nos in hac sexta aetate pro Domino pati debemus, et in septima, quae est mortuorum, in secreta pace quiescere, donec octava resurrectionis veniat. In Genesi septima dies vesperam habuisse non legitur, quia in illo saeculo requies animarum nullo moe
Abbreviated transcription (Latin):
uor inueniendi dnm̃ oftendit᷑. Nis¬
tice uͦ nob̾ datur exemplũ. ut decus
in quo carnis eius ac sanguinis mi¬
stia celebramꝰ. Aromata aũ q̃ mulie¬
res deferũt. odorẽ uirtictũ ⁊ suauitatẽ
or̃onũ sigc̃ant. cum quib altari debe

Expanded text:
vor inveniendi Dominum ostenditur. Mystice vero nobis datur exemplum, ut decussin quo carnis ejus ac sanguinis mysteria celebrantur. Aromata autem quae mulieres deferunt, odorem virtutum et suavitatem orationum significant, cum quibus altari debe
Abbreviated transcription (Latin):
Noli me tang̾e̾. ñdũ enĩ ascendi ad
patrẽ meũ. Sensus ẽ. Quẽ mortuũ q̃¬
ris. uiuentẽ tang̾e ñ mereris. Si necdũ
putas me ascendisse ãd patrẽ. s homi¬
nũ fraude sublatũ: meo tactu ĩdig
eũ regnare cũ patre. Ille enĩ ih̾m uera¬
cit̃ credit tangit. qui patͥ filiũ coeter¬

Expanded text:
Noli me tangere. Nondum enim ascendi ad Patrem meum. Sensus est: Quem quaeris mortuum, viventem tangere non mereris. Si necdum putas me ascendisse ad Patrem, sed hominum fraude sublatum, meo tactu indigneum regnare cum Patre. Ille enim Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeter
Abbreviated transcription (Latin):
uenient᷑ pot̃ intelligi. qd̃ postꝙͣ ip̃e ⁊
ioħes redierunt de monum̃to ⁊ cre¬
dicder̃t dñm ẽẽ sublatũ. iterum
audito a mulierib qd̾ uere surrex¬
erit dominꝰ. licet aliis aplis uid̾et᷑
sit deliram̃tũ ꝙ mulieres deferebant.
solus eucurrit illut. ⁊ tunc ei appa¬
ruit dominꝰ. qn abiit secum mir̃s
morant. intelligendũ ẽ petrũ pͥ¬
mo ꝓcumbentẽ uidisse qd̃ iohes
tacet. post aũ ingressũ añ ioħem.
ut diligentius int̾iora dinosce̾t.
Qd̃ si ita est. qͣre narrat lucas ta¬
cito iohe petrũ cuturrisse. nͥ qr for¬
sitan illi primitꝰ maria ñtiau̾at.¬
uenimꝰ apd̃ euugłistas decies do¬
minũ uisũ ẽẽ ab hominib a resur¬
restõe usq ad ascensionẽ dñi. Smo
marie magdalene flenti ad mo¬
num̃tũ. scdo eidem ⁊ aliis mulierib
regredientib de monum̃to. tc̃io pe¬
tro ut ait lucas. licet ñ sit detm̃ina¬
tum rbi. qͣrto cleophe ⁊ socio eius
euntib ad emmaus. qͥnto discipłis

Expanded text:
 potest intelligi quod, postquam ipse et Joannes redierunt de monumento et crediderunt Dominum esse sublatum, iterum audito a mulieribus quod vere surrexit Dominus, licet aliis apostolis videretur sicut deliramentum, quod mulieres referebant, solus cucurrit illuc, et tunc ei apparuit Dominus, quando abiit secum mirans morant, intelligendum est Petrum primo procumbentem vidisse quod Joannes tacet. Post autem ingressum ante Joannem, ut diligentius interiora dignosceret. Quod si ita est, quare narrat Lucas tacito Joanne Petrum cucurrisse, nisi quia forsan illi primitus Maria nuntiaveratenimus apud evangelistas, decies Dominum visum esse ab hominibus. a resurrectione usque ad ascensionem. Primo, Mariae Magdalenae, flenti ad monumentum; secundo, eidem et aliis mulieribus regredientibus de monumento; tertio, Petro, ut ait Lucas, licet non sit determinatum ubi; quarto, Cleophae et socio ejus euntibus ad Emmaus; quinto, discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
orauit t̾cio. Trib uicib orauit.
ut ⁊ nos a p̾t̾itis pcc̃is ueniã ⁊ ci p̃¬
sentib malis tutelã. ⁊ a futuris
tatio cupiditatis ita ⁊ timoris. Est
enĩ concupiscentia carnis. cõcupr ͤ¬
centia oculoꝵ ⁊ ambitio scl̃i. Est
et timor mortis. tuor uilitatis.
timor doloris. Contͣ que docet or̃o¬
ne deb̾e nos muniri. Petrꝰ autẽ

Expanded text:
Tribus vicibus oravit, ut et nos a praeteritis peccatis veniam, et a praesentibus malis tutelam, et a futuris tatio cupiditatis, ita et timoris. Est enim concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, ambitio saeculi: est et timor mortis, timor vilitatis, timor doloris. Contra quae omnia docet oratione debere nos muniri. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ retrahit. quẽ caritas trahit. Qd̾
iħm sequit᷑ deuotõis ẽ. ꝙ timet
nature. qd̾ rogat obreptois. qd̾
donuni passiones. s longe differẽ¬
ter. Eccl̃ia enĩ ꝓ se patit᷑. xp̃c ꝓ eccl̃ia.¬

Expanded text:
 retrahit quem charitas trahit. Quod sum sequitur, devotionis est; quod timet, naturae; quod negat, obreptionis; quod Domini passiones, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, Chri
Abbreviated transcription (Latin):
egimus in uet̾i testamento
qͣ sdam sabbatoꝵ diftinctõ¬
nes. Ha bes nempe in lege tria tẽ¬
pora sabbati requie consecrata.
septimum uidelicet diem. sep¬
timum annum. ⁊ post septies
sptem quinquagesimũ annũ
Primũ ergo sabb̃m: dierum. secũ¬
dum: annoꝵ tcium ñ inm̾ito
dicitur sabbatum sabb̃oꝵ. Cõ¬
stat namq ex septem annoꝵ
sabbatis acdelito uno ut septena¬
rius nũs munitate conclauda¬
tur. qui ⁊ ab unitate ꝓgredit᷑:
⁊ inunitate ꝑficitur. Nam ⁊ õe
opus bonum ab unius d ei fide
inchoatur. quod septenario sp̃e
sc̃i munere ꝓ mouetur. ut ab
ip̃o qui uere unus est ueniatur:
ubi totum quod su.mꝰ. unum
cum ip̃o efficiatur. Habemus ĩ¬
t̾im sabbatum dierum. sabb̾ i
annoꝵ. ⁊ in quodam pregustu

Expanded text:
egimus in Veteri Testamento quasdam Sabbatorum distinctiones. Habes nempe in lege tria tempora Sabbati requie consecrata; septimum videlicet diem, septimum annum, et post septies septem quinquagesimum annum. Primum ergo Sabbatum dierum, secundum annorum, tertium non immerito dicitur Sabbatum sabbatorum. Constat namque ex septem annorum Sabbatis, addito uno; ut septenarius numerus in unitate concludatur, qui et ab unitate progreditur, et in unitate perficitur. Nam et omne opus bonum ab unius Dei fidei inchoatur, quod septenario Spiritus sancti munere promovetur, ut ad ipsum, qui vere unus est, veniatur; ubi totum quod sumus, unum cum ipso efficiatur. Habemus interim Sabbatum dierum, Sabbatum annorum, et in quodam praegustu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficit. ꝑ timorẽ gͦ surgimus ad pi
scĩam ad fortitudinẽ robora᷑. ꝑ for¬
titudinẽ ad consilium tendimus.
ꝑ consilium ad intellestum ꝑfici¬
mus ꝑ intellectum in sapientia
morẽ dei humiles. ꝑ pietatis studi¬
dium misericordes. ꝑ scientiam
discreti. ꝑ mentis fortitudinem
liben. ꝑ consilium cauti. ꝑ intellec¬
tum ꝓuidi. ꝑ sapientiã matur.¬

Expanded text:
 timorem surgimus ad pie per scientiam ad fortitudinem roboramur, per fortitudinem ad consilium tendimus, per consilium ad intellectum proficimus, per intellectum in sapientiam morem Dei humiles, per pietatis studium misericordes, per scientiam discreti, per mentis fortitudinem liberi, per consilium cauti, per intellectum providi, per sapientiam matur
Abbreviated transcription (Latin):
rare solet. si fortasse pepercerit que
ꝑcenda ñ sunt. Pcc̃a enim q̃ feriri ge¬
henne ignibꝰ possunt discipline ft̃
uerbere corrigenda. ⁊ inordinata pi¬
etas cum temporalit᷑ parcat. esd et̃¬
num suppliciũ ꝑtrahit. Ut gͦ ue¬
ra ⁊ ordinata sit pietas. Ad gradum

Expanded text:
rare solet, si fortasse pepercerit, quae parcenda non sunt. Peccata enim, quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda: sed inordinata pietas cum temporaliter parcit, ad aeternum supplicium pertrahit. Ut ergo vera et ordinata sit pietas, ad gradum
Abbreviated transcription (Latin):
S quid ualet si sciat quid ag̾e qͥso
debeat uirtutẽ nec agendi ñ habeat.
Scĩa gͦ nr̃a trescat ad fortitudinẽ
ut cum uidet quid agendũ sit. Hoo
agere ꝑ mentis fortitudinẽ possit:
d sepe fortitudo si imꝓusda fu̾it. ⁊
minus contͣ uicia circumspesta.
ip̃a sui p̾sumpsione in casum ruit.

Expanded text:
 quid si sciat, quid agere debeat, virtutem vero agendi non habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut, cum videt, quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinem possit. Sed saepe fortitudo si improvida fuerit, et minus contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione in casum ruit.
Abbreviated transcription (Latin):
iuathan qd ẽ draco. In his nãq qͦs
ꝓsꝑitatib uel temporalib diuitis
in suꝑbiã eleuat: ains ẽ. In hig
gͦ uͦ quos ad luxuria eneruat: in¬
mentũ ẽ. In his ꝙ ad nocendi
maliciã inflãmat: draco ẽ. In ilł
simul ⁊ draco ⁊ aius ẽ. Maxima
aũ uirt᷑ eiꝰ in luxia est. Uñ ad h̃m
iob dr. fortitudo eius in lũbrs eiꝰ.¬
ocłis caligo gen̾at᷑. Nam qͦ latius
caligo se dilatat. eo uehem̃tiꝰ uisũ
obscurat. Ita ⁊ suꝑbia paulatĩ cres¬
cens m̃tis oculũ a sp̃uali irtellectu
diuidit ut captiuꝰ animꝰ ⁊ pat hãc
possit: ⁊ in se usdere ñ possit.

Expanded text:
iathan, quod est draco. In his namque quos pro spiritalibus vel temporalbus divitiis in superbiam elevat, avis est. In his vero, quos ad luxuriam enervat, jumentum est. In his quos ad nocendi malitiam inflammat, draco est. In illis simul, & draco, & auis est. Maxima tamen virtus eius in luxuria est. Vnde ad B. Iob dicitur. Fortitudo eius in lumbis eiusoculis caligo generatur. Nam quo latius caligo se dilatat, eo vehementius visum obscurat. Ita et haec paulisper crescens, mentis oculum a spiritali intellectu dividit, ut captivus animus hanc et pati possit, et in se videre non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex diuinitate. candelabrũ ex
humilitate. ⁊ ip̃m totum aureũ
ñ auratum. qr siue diuinitas siue
sapĩa. siue caritas auro significet᷑
plumbei uel magis lutei gr̃a ⁊ par¬
tipatõe ip̃ius ñ aurũ uel aurei. s
ut multum aurati. Septem lucerꝰ
ritalis ẽ ⁊ splendor iniusibilis ⁊ utr̃
git affectus ex eo qsd̃ oleum ẽ illumi¬
nat intellectus ex eo qd̾ splendor ẽ.¬
Ungit affectus quia caritas ẽ. illu¬
minat intellectus quia u̾itas ẽ. Un¬
git affectus cum deuotõem donat.
illum inat intellectus cum mist̾i̾a
reuelat. Cum bonitatẽ donat. ut si¬
mus simplices sicut columbe. ungit
affectus cum scĩam docet. ut simus
prudentes sicut serpentes. illuminat
intellectus. Illuminat ut habeamꝰ
in nobis sal. ungit ut pacẽ habramꝰ

Expanded text:
te, candelabrum ex humanitate. Et ipsum totum aureum, non auratum; quia sive divinitas, sive sapientia, sive charitas auro significeturplumbei, vel magis lutei, gratia et participatione ipsius, non aurum vel aurei, sed ut multum aurati. Septem lucernaritualis, et splendor invisibilis: utrumqgit affectus ex eo quod oleum est: illuminat intellectus ex eo quod splendor eUngit affectus, quia charitas est: illuminat intellectus, quia veritas est. Ungit affectus, cum devotionem donat: illuminat intellectus, cum mysteria revelat. Cum bonitatem docet, ut simus simplices sicut columbae, ungit affectus: cum scientiam docet, ut simus prudentes sicut serpentes, illuminat intellectus. Illuminat, ut habeamus 1023 in nobis salem: ungit, ut habeamus
Abbreviated transcription (Latin):
sanctas deo reddere ualeamus.
a quo tanta bona pro eis acce
pimus. Mentis subleuatio est.
cum de insibilib subleuamur ad
inuisibilia. Qũ namq consid̾a¬
mus humani animi dignita¬
tem. ad miramur dignatõnem
dei. qui tam nurabilit̾ rõnalẽ
sp̃m ad imaginẽ ⁊ similitudi

Expanded text:
sanctas Deo reddere valeamus sanctas Deo reddere valeamus a quo tanta bona accepimus pro eis. Mentis sublevatio est, cum de visibilibus sublevamur ad invisibilia. Quando namque consideramus humanam dignitatem, admiramur dignationem Dei, qui tam mirabiliter rationalem spiritum ad imaginem et similitudi