comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istos agere dixerim. ꝙͣ securos iam de gr̃a dõ
sui fiducia liter de ea quã longo tempore
promeruerũt familiaritate presumere:
Hoc nempe ẽ qd̾ uulgari prouerbio dr̃.
ubi ẽ silectissimi qd̾ tociens canitis qm̃
aduena egosum apud te. et ꝑegrinus
sicut om̃s patres mei : Heu heu nõ ĩueĩ¬
tur qui redeat et agat gr̃as deo: nͥ hic
aliemgena. Nonne decem mũdati ⁊ no
uẽ ubi sunt: Memĩstis credo saluatoris uer¬
ba hec eẽ: nouẽ illoꝵ ingratitudinem ar¬
guẽtis. ⁊Sene si quidem orasse. obsecrasse
postulasse leguntur: qui leuauerunt uocem
dicentes. Ihũ fili dauid misere nobis.s
deffuit eis quarta quã adiecit aplũs gr̃aꝵ¬
accõ: qm̃ nõ redierũt nec egerũt grãs Deo.
Multos quoqz uidemus usqz hodie satis ĩpor¬
tune petentes qd̾sͥ deeẽ cognouerũt: sed pane
admodum nouimus. qui dignas super
accepistis acceptis beneficus grãs a gere ui¬
deantur. Nec rephensibile ẽ ꝙ instanter pe¬

Expanded text:
iud agere dixerim, quam securos jam de gratia Domini sui, fiducialiter de ea, quam longo tempore promeruerunt, familiaritate praesumere? Hoc nempe est quod vulgari proverbio dicitur: ubi est, dilectissimi, quod toties canitis: Quoniam advena ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei . Heu, heu! non invenitur qui redeat, et agat gratias Deo, nisi hic alienigena. Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? Meministis, credo, verba Salvatoris haec esse, novem illorum ingratitudinem arguentis. Bene siquidem orasse, obsecrasse, postulasse leguntur, qui levaverunt vocem, dicentes: Jesu filii David, miserere nobis . Sed defuit eis quarta, quam adjecit Apostolus, graam non redierunt, nec egerunt gratiarum Deo. 6. Multos quoque videmus usque hodie satis importune petentes quod sibi deesse cognoverint; sed paucos admodum novimus, qui dignas super acceptis beneficiis gratias agere videantur. Nec reprehensibile est quod instanter pe
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ arguit in discipulis. oportet sum iope
uitare magĩm. Adhc ut qualis ẽ ĩconuer¬
ostendit hũilitas ꝯu̾sacionis insola dm̃
pietate confidit Et iude qm̃ ꝓprie hus t̾b
cordis scil puritati. ꝯscĩe bone. et fidei nõ
ficte cõuemire uideantur afia quoq aplĩ¬

Expanded text:
ea quae arguit in discipulis, oporteat summopere vitare magistrum. 7. Ob hoc, qualis est in converostendit humilitas conversationis, in sola Domini pictate confidit. Et vide quam proprie his tribus, cordis scilicet puritati, conscientiae bonae, et fidei non fictae, convenire videantur alia quoque ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
suo posuerit: ĩquãtũqz partem postea conu̾¬
tatur scandalizari non poterit. ã si quid fa¬
cere cogitat unde mandatum certum non ht̃.
si uoluntatem suam suspẽsam tenuerit donec
p̾latum suũ interroget. et ab qͣrat dñi uolũ¬
tatem: cui uice ip̃ius obedit. nõ eturlabit᷑

Expanded text:
i in corde suo posuerit, quamcunque partem postea convertatur, scandalizari non poterit. Aut si quid facere cogitat, unde mandatum certum non habet, si voluntatem suam suspensam tenuerit, donec praelatum suum interroget, et ab eo quaerat Domini voluntatem, cui vice ipsius obedit, non conturbabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ritas probat: et dĩnaꝵ testimonia scriptu¬
raꝵ. Audiã inquit ꝓphã nõ quid ego soquar:
s quid loqͣtur ĩ me deus ẽ. Item alius ꝓphã.
angelus inquit qui loq̃latur ĩ me. rc̃. Et ĩ
ps didicimꝰ eciam fieri ĩmissiones ꝑ anglos
nralos. Uude et timet aplus ne situt serpẽs
decepit euã astucia sua: sic et discipulorũ
quib loquebatur corda decipiantur. ab illo
utiq cuiꝰ pauilus astucias nõ inorat: uñ
et sdecit. Non est nob̾ colluctacio adu̾suc

Expanded text:
turarum. Audiam, inquit Propheta, non quid ego loquar, sed quid loquatur in me Dominus Deus . Et alius propheta: Angelus, inquit, qui loquebatur in me , etc. Et in psalmo didicimus fieri immissiones etiam per angelos malos . Unde et timet Apostolus, ne, sicut serpens decepit Evam astutia sua, sic et discipulorum quibus loquitur corda decipiantur , ab eo utique, cujus ipse Paulus astutias non ignorat: unde et dicit: Non est nobis colluctatio adversu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a defimat. Pendeat int̾ utrũq aut
saltem neut̾ ꝑti minis adhereat: coctitãs
sequi: ĩ quanicũqz partem eam cognone¬
rimus inclinari. Nemo fuper hiis q̃ certa
sunt hesitet: nemo dubia ꝓcertis admitat
nemo sibi in dubns iudiciũ uendicet: prea¬
pidet ue sentenciã. et exꝑimur qd̾ scriptũ ẽ
par multa diligentibz legem tuam. ⁊ nõ¬
mentes. si quo mõ id prohiberi contĩgat ã

Expanded text:
 sed magis pendeat inter utrumque, aut saltem neutri parti nimis adhaereat, cogitans sequi, in quamcunque partem eam cognoverimus inclinari. Nemo super his quae certa sunt haesitet; nemo dubia pro certis admittat; nemo sibi in dubiis judicium vindicet, praecipitetve sententiam; et experiemur quod scriptum est: Pax multa diligentibtro definientes, si quo modo id prohiberi contingat aut
Abbreviated transcription (Latin):
hũconũ contempnebat: qu dicebat och
autem ꝓ mĩmo ẽ ut auo bi iuditer aut
ab humanõ die. dz neqz ꝓprium timebat qui
dicebat S neqz me ip̃m iudico: uͭ eĩ mͥ cõsaiꝰ
sum Solum gͦ restabat diuinũ: de quo ait
Qui autem iudicat me dñs est. Deb tñ
quisqz ꝙͣtum potest se irrep̾hensibilem exhibẽ̾¬

Expanded text:
num contemnebat qui dicebat: Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die. Sed neque proprium timebat qui dicebat: Sed neque me ipsum judico. Nihil enim mihi conscius sum. Solum ergo restabat divinum, de quo ait: Qui antem judicat me, Dominus est. 2. Debet tamen quisque, quantum potest, se irreprehensibilem exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
oblectari ꝙͣtũ sane bõai consc̃a potes. Porro
prelati quid̃ ip̃i sũt qui descendũt mare ĩ
nanb: faciẽtes operacionẽ ĩaquis multis
Neq eñĩ circa pontis seu uadi semita coartã¬
tur: ut libere possint usqzqͣz discrere. ⁊ occ̾¬
rere singulis ut oportet: ac dinge põtis
picula.
et descendũt usq ad inferna: nuc quidẽ
spũalia tractantes atq sublima. nunc
infernalia et horribilia facta diuidicãtes
S q̃ poterit nauis ĩuenii q̃ tã ĩmanes
sustineat fluctus. et in tanto possit secura
ẽẽ discrinnẽ. Utiq fortis ut mors dilectõ.
dur sicut infernus emulacõ. de qua et¬

Expanded text:
a potest. 6. Porro praelati quidem ipsi sunt qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis. Neque enim certa pontis aliqua seu vadi semita coarctantur, ut libere possint usquequaque discurrere, et occurrere singulis ut oportet, ac dirigere pontis pericula et descendunt usque ad inferos; nunc quidem spiritualia tractantes atque sublimia, nunc infernalia et horribilia facta dijudicantes. Sed quae poterit navis inveniri, quae tam immanes sustineat fluctus, et in tanto secura possit esse discrimine? Utique fortis ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum tramite redit. hec itaq sͥ ĩuicem
ꝯpicta eẽ nccẽ ẽ. Nam et pena corporis
niter diuicas stabilis: nec smne obedĩã
facile potest eẽ discreta. et paupertas i
Stencia t̃ siuici is ⁊ uoluptate nec staba
oite nec głiosa. At uero hus recte apofitis
uide s nõ perfecte maris hꝰ euasist per¬
icula ecupĩam carins: cõcupĩa ocusorũ

Expanded text:
d eum redit. Haec itaque sibi invicem compacta esse necesse est. Nam et poena corporis, nec inter divitias stabilis, nec sine obedientia facile potest esse discreta; et paupertas inedientia in divitiis et voluptate nec stabilis est, nec gloriosa. 4. At vero, his rite compositis, vide si non perfecte tria maris hujus pericula evasi
Abbreviated transcription (Latin):
piesm̃: oremus singuli cũ ꝓphã ne ueniat no
imquitatem. Nam de eo qui mittens ad
qm̃ labitur statim: et pelagus oꝑit cap̃
eius. Sz et qui stare uoluerit: non quidem
relinquẽs ordinẽ. s proficere in eo dissim¬
lans: cadat necc̃e ẽ abhuis qui secuntur ĩ¬
pulsus ⁊ euersus. Arta eñ ẽ uia. et ĩpedi¬
mento ẽ nõ proficere: proficisai cupientib
Hunc ẽ ꝙ iugiter arguũt et reprehendũt
ꝙ ferre neꝯũt tepeditatis eiꝰ seginaem.
ꝙ uelud quibusdem stimłis urgent ⁊ ĩpĩgũt
manib ⁊ ut unũ necc̃e sit ex duob. aut
profice scil. aut om̃o defficere. Mĩmne ergo¬
oportet sistere gressum: respice̾ quoq retro
aut eq̃re nos alii multo minꝰ expedit. s
tota cum hũilitate currend̾ nobis ⁊ ꝓperã¬

Expanded text:
m ergo periculum oremus singuli cum Propheta: Ne veniat nobiniquitatem . Nam de eo qui mittens manquoniam labitur statim, et pelagus operit caput ejus. Sed et qui stare voluerit, non quidem relinquens ordinem, sed proficere in eo dissimulans, cadat necesse est, ab his qui sequuntur, impulsus et eversus. Arcta enim est via; et impedimento est proficere proficisci volentibus. Hinc est quod jugiter arguunt et reprehendunt, quod ferre nequeunt tepiditatis ejus segnitiem, quod velut quibusdam stimulis urgent et impingunt manibus: ut unum necesse sit e duobus, aut proficere scilicet, aut prorsus deficere. Minime igoportet sistere gressum; respicere quoque retro, aut aequare nos aliis, multo minus expedit; sed tota humilitate currendum nobis et properan
Abbreviated transcription (Latin):
Eeo qd̾ nuprime dictum est sur¬
sum alios. alios deorsum aspice:
habeo adhuc aliquid qd̾ urẽ non
sileam caricati. Nam earum quidẽ cogitacio¬
nũ quas expͥssimꝰ tũc si bñ memĩstis. licet
una sit ꝑfectior altera: utraq tñ utitis est̃
Sũt autem qui alio mõ aut sursũ cor hẽant
sicut fecit dñs hoĩem rectum. ⁊ secure respõ¬
inclinati deorsum. derisu sese faciant eẽ ii¬
m̃idis sp̃ib. qui prostõ clamittant illudõtes
incuruare ut transeamnuis. Scitis em̃ qm̃ ĩ¬
congregacõe ꝑturimoꝵ ĩpossibile ẽ umꝰ os̃
fortitudinis eẽ: seu corpoꝵ seu moꝵ. Nã utrũq
infirmitatẽ pacienter ferre. reglẽ mr̃ moniet
auctoritas: et utriq alqͣtems condescendere
cantas iubet. Uidet hoc alt̾ quispiam ⁊ for¬
tussis incpit ĩuide̾ cui condolere debuerãt
hunc atcidit ut sexe bñficet eum ĩ corde suo ea
de ie unde miserũ se reputat: moleste ferẽs
nctetetem suam. Ommmno igitur ĩ curuatũ

Expanded text:
rime dictum est, sursum alios, alios deorsum aspicere ; habeo adhuc aliquid quod vestrae non sileam charitati. Nam earum quidem cogitationum, quas expressimus tunc, si bene meministis, licet una sit perfectior altera, utraque tamen utilis est. Sunt autem qui alio modo aut sursum cor habeant, sicut fecit Deus hominem rectum, et secure respons animalibus inclinati deorsum, derisui sese faciant esse immundis spiritibus, qui profecto clamitant illudentes: Incurvare ut transeamus . Scitis enim urimorum impossibile est unius omnes fortitudinis esse, seu corporum, seu morum: nam utramque infirmitatem patienter ferre Regulae nostrae monet auctoritas , et utrique aliquatenus condescendere jubet charitas. Videt hoc alter quispiam, et fortassis incipit invidere cui condolere debuerat. Hinc accidit ut saepe beatificet cum in corde suo ea de re, unde miserum se ille reputat, moleste ferens necessitatem suam. Omnino igitur incurvatum
Abbreviated transcription (Latin):
que pet se etdicat s̃. Tu ne hec deses cogitare
qui sacerdos es. qui clericus es. qui mõachꝰ es
Decet seniũ up̃i. amatorẽ dei tale ãd ad modic̃
meditari: hec dicendo excludet fluxũ illici¬
te cogitacionis: per recordacionẽ proprie
professionis. SSimilr̃ ad portam uolũta¬
tis inqua solent manere carnalia desiden¬
a tanꝙͣ in domestica familia: statuatur
hostiarius qui uocatur recordacio celestie.
cuneũ expelle̾: et ip̃m qui ait ecce sto ad
hostiũ et pulso sine cũctacione recipere.
Iam uero ad thalamũ uõnis talis et tam
adhibendus ferox ẽ custos: qui nenĩ par¬
cat. sz quicũqz hostis siue clam siue palã
ingredi p̾sũpserit procul eum arceat. ⁊ hic
sit recordacio gelxiie. In ceteris si quidẽ idest
memoria et uoluntate nõ ita ẽ intollerablẽ.
si uel memoria recipiat qñz uagã cogitacõe
uel uoluntas ĩpurã affectionem. Huc uero
grauissimũ et om̃o dampnosum: si unꝙͣ

Expanded text:
epet se, et dicat sibi: Tune haec debes cogitare, qui sacerdos es, qui clericus es, qui 1150 monachDecet servum Christi, amatorem Dei, tale aliquid vel ad modicum meditari? Haec dicendo, excludet fluxum illicitae cogitationis per recordationem propriae professionis. Similiter ad portam voluntatis, in qua solent manere carnalia desideria, tanquam in domo domestica familia; statuatur ostiarius, qui vocatur recordatio coelestis cuneum, expellere; et ipsum qui ait: Ecce sto ad ostium et pulso , sine cunctatione recipere. Jam vero ad thalamum rationis talis et tam ferox adhibendus est custos, qui nemini parcat: sed quicunque hostis, sive clam, sive palam ingredi praesumpserit, procul eum arceat; et hic sit recordatio gehennae. In caeteris siquidem, id est memoria et voluntate, non ita est intolerabile, si vel memoria recipiat quandoque vagam cogitationem, vel voluntas impuram affectionem: hoc vero gravissimum et omnino damnosum
Abbreviated transcription (Latin):
quecumq discipulis ẽẽ Docu̾it contraria. hec
infius actib indicet non agenda . ne
forte sub murmurare possit frater quemar¬
guit et Dicere medice cum teip̃m. Sasis
em̃ accasio plurima dampnatio prelati
pluria subditoꝵ ꝑdicio est. Non ꝙ egto bñ
id caneã idcirco sit loguor: s et m et oĩb
panter ueritas clamat qm̃ oportet iorepre¬
hẽsibilem eẽ eum qui preest ita ut secura
conscĩa cũ dño respondeat exprobrantib ubũ¬

Expanded text:
uerit discipulis esse contraria, haec in suis actibus indicet non agenda: ne forte submurmurare possit frater quem arguit, et dicere: Medice, cura te ipsum . Talis enim occasio, plurima damnatio praelati, plurima subditorum perditio est. Non quod ego bene id caveam, idcirco 1158 sic loquor: sed et mihi, et omnibus pariter Veritas clamat, quoniam oportet irreprehensibilem esse eum qui praeest , ita ut secura conscientia cum Domino respondeat exprobrantibu
Abbreviated transcription (Latin):
It nos existimet hõ ut mĩst̾ros xͣ.¬
et dispensatores mistenioꝵ dei.
Minister xp̃i sic debet conu̾sari
ut ex moribz exterioris homĩs qui uidetur.
existimetur cõpoĩcõ interioris amii qͥ nõ
uidetur. ne uel ab alio uel a seip̃o possit iu¬
dicau: s dicat cum eodem aplõ. michi ꝓ
mĩmo ẽ ut a uobis iudicer. ã ab hũano
Die: s neq me ip̃m iudico. qui autem iu¬
dicat me dñs ẽ. In quib uerbis notan¬
Asũt tria iudicia: humanũ. suicuĩd ꝓpri¬

Expanded text:
ic nos existimet homo ut ministros Chret dispensatores mysteriorum Dei. Minister Christi sic debet conversari, ut ex moribus exterioris hominis qui videtur, existimetur compositio interioris animi qui non videtur, ne vel ab alio, vel a se ipso possit judicari, sed dicat cum eodem apostolo: Mihi pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die: sed neque me 1149 ipsum judico; qui autem judicat me, Dominus est . In quibus verbis notanda sunt tria judicia, humanum, suum
Abbreviated transcription (Latin):
morte aut̃ carnis alieno aiabo¬
lo. unde nuniũ suꝑb incedit:
mors altiꝰ generis p̾parat᷑ inet̾no ig¬
ne tartari. qͦ ñ solũ cũ t̾renis s ꝯ cũ
aereis corporib excruciari sp̃e possit᷑.

Expanded text:
morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aereis corporibus excruciari spiritus possint.
Abbreviated transcription (Latin):
stram .i. p̃sentẽ uitã ꝑtinentia adu̾sa
fortit̃ tolerent. ⁊ diuino timori subiei¬
ant. Accipiunt ⁊ textum euanglioꝵ de
manu ep̃i ꝑ quem intelligant se eẽ
p̃cones euangłii xͥ. Nlã sic̃t lectorib
uetꝰ testam̃tum ita diaconib nouũ
p̃dicare p̃ceptũ ẽ. p̃cipue euangłm
qd̾ soł ipsis in eccła ꝓñtiatẽ licet ad
ipsos ꝑtinet ad sist̾e saẽdotib ⁊ nuni¬
xͥ. in baptismo scilicet incͥsmate. in
patena ⁊ calice. oblatiõs  inferre
⁊ disponere in altari. Compotĩe ñ m̃
sam dñi. atq uestire eruił ferre.

Expanded text:
stram, id est, praesentem vitam pertinentia adversa stram, id est, praesentem vitam pertinentia adversa fortiter tolerent, et divino timori subjiciant. Accipiunt et textum Evangeliorum de manu episcopi, per quem intelligant se esse praecones Evangelii Christi. Nam sicut lectoribus Vetus Testamentum, ita diaconis novum praedicare praeceptum est; praecipue evangelium quod solis ipsis in Ecclesia pronuntiare licet. Ad ipsos pertinet assistere sacerdotibus et miniti, in baptismo scilicet, in chrismate, in patena et calice; oblationes quoque inferre et disponere in altari, componere etiam mensam Domini atque vestire, crucem ferre,
Abbreviated transcription (Latin):
cones ordinandi sint. apl̃s plenissime
docet. scͥbens ad timotheũ. Nam cũ
p̃misiss de sac̃dotũ electiõe. ꝯtinuo sub¬
iunxit diacones similit̃ in rep̃hensibi¬
les ħ ẽ sine cͥmine sic̃t ep̃os pudicos.
hẽ alibidine ꝯtinentes. ñ bilingues.¬
scił ne turbent habentes pacẽ. ñ mul¬
co uino deditos. q ubi ebrietas ibi li¬
bido ⁊ furor dñatur. non turpe lucrũ¬
sectantes ne de celesti milicia luc̃ t̾re¬
na sectent᷑. Post ħ subiecit. hii aut̃ pro¬
bentur primũ ⁊ sic ministrent nullũ
erim̃ habentes Et hii itaq sic̃ ep̃i an¬
te ordinationẽ ꝓbari debent.⁊ sidig¬
ni inuenti fuerint. sic demũ ad sacrã
ministi̾um admitti. hii cũ ordinant᷑
solus eꝑc manꝰ eis ĩponit. q ad mini¬
stĩum non ad sac̃dotiũ applicant᷑. Po¬
nit᷑ eis orarium . i. stola suꝑ sunstrũ
humerũ ab eꝑo ut ꝑ ħ agnoscant se
accepisse iugum dñi. qͦom̃ia ad sini¬

Expanded text:
coni ordinandi sint, Apostolus plenissime coni ordinandi sint, Apostolus plenissime docet scribens ad Timothaeum . Nam cum praemisisset de sacerdotum electione, continuo subjunxit: Diaconos similiter irreprehensibiles; hoc est, sine crimine: sicut episcopos pudicos, hic est a libidine continentes: non bilingues, ne turbent habentes pacem: non multo vino deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur: non turpe lucrusectantes, ne de coelesti militia lucra terrena sectentur. Post hoc subjecit: Hi autem probentur primum; et sic ministrent nullum crimen habentes. Et hi itaque sicut episcopi ante ordinationem probari debent; et si digni inventi fuerint, sic demum ad sacrum ministerium admitti. Hi cum ordinantur, solus episcopus manus eis imponit, quia ad ministerium non ad sacerdotium applicantur, ponitur eis orarium, id est stola super sinistrum humerum ab episcopo, ut hoc agnoscant se accepisse jugum Domini; quo omnia ad sini
Abbreviated transcription (Latin):
tem diaconos iuxta aram tẽpli sub¬
mist̾io in qͦ sigat᷑ ut septiformis gr̃e
canentes. hii st̃ septẽ candelabra aurea
hii uoces tonitruoꝵ. Ipsi enĩ clara uoce
in modũ p̃conis admonent cunctos
siue adorandum. siue ad ienua flectenda.
siue ad psallendum. siue ad legendum
ꝯ audiendũ ũbũ. Ipsi euangłitant. ipsi
sacͣm̃ta di dispensant. Sine ipsis saẽ¬
dos nom̃ ht̃. offitium ñ ht̃. Hlam sicut
in sac̃doce ꝯsecratio. ita in ministro
dispensatio sacͣm̃ti ẽ. Ipsis ⁊̃ sac̃dotib
ꝓpt̾ p̃sũptionẽ ñ licet ealicem dñi in
m̃sa tollere. nͥ traditus ei fuerit adi¬
acono. Leuit᷑ ostias suꝑ altare pont̃.
archam testamti qi ñ om̃s uid̾e debẽt
aut pofst̃ alta mist̾ioꝵ. que oꝑiunt᷑
aleuitis. Ipsi albis induti uestib assi¬
stunt altari. ut candore uestis mun
corrũpant᷑ ꝯtagio. S ꝑfecta m̃tis ⁊ cor¬
ꝑis casticate splẽdeant Quales enĩ dia¬

Expanded text:
tem diaconi circa Aaram Christi subtem diaconi circa Aaram Christi submysterio. In quo figuratur ut septiformis graticanentes . Hi sunt septem candelabra aurea . Hi voces tonitruorum . Ipsi enim clara voce in modum praeconis admonent cunctos, sive ad orandum, sive ad genua flectenda, sive ad psallendum, sive ad legendum, et audiendum verbum. Ipsi evangelizant, ipsi sacramenta Dei dispensant. Sine ipsis sacerdos nomen habet, officium non habet. Nam sicut in sacerdote consecratio, ita in ministro dispensatio sacramenti. Ipsis etiam sacerdotibus propter praesumptionem non licet calicem domini in mensa tollere, nisi traditus eis fuerit a diacono. Levitae hostias super altare ponunt, arcam testamenti, quia non omnes videre debent aut possunt alta mysteriorum quae operiuntur a levitis. Ipsi albis induti vestibus assistunt altari, ut candore vestis mundcorrumpantur contagio, sed perfecta mentis et corporis castitate splendeant. Quales enim dia
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ in tab̾nacło dĩ. ipsiq ge¬
starent archam ⁊ tab̾nacłm. n oĩa
uasa eiꝰ : in circuitu tab̾nacłi ipsi ca¬
stra ꝯstituerent. i intransportando
tab̾nacło ipsi deponerent. rursus
ipsi ꝯponerent. Auiginti aut̃ annis
n supra uissi st̃ seruire in tab̾nacło
onera robusta ẽ qd̃ illi ordini a moy¬
se institutũ ẽ. Qd̃ ñ in nouo testam̃to
rep̾sentat᷑. cum cliaconib sup̃ sini¬
strũ hum̾ũ stola imponit᷑ ⁊ casula in
dieb ieiuunii suꝑ eundem hum̾um
ꝯplicat᷑. qr qͥeqͥd laboris ⁊ sustinentie
in hac uita toleramꝰ. tanꝙͣ. in sinistͣ
portamꝰ. donec in dext̾a ħ ẽ in et̾nitate te¬
quiem habeamꝰ. hic ordo in nouo testa¬
m̃to ab apłis initiũ sũpsit. qñ sicut
legit᷑ in actib apłoꝵ septẽ uiros boni
testimonii plenos sꝑu scõ ad ħ officiũ
eleger̃. noratione p̾missa manꝰ eis im¬
posuer̃ ⁊ ex inde apł̃i ⁊ eoꝵ successores
decreuer̃ ut in om̃i matͥce eccl̃a sep¬

Expanded text:
is in tabernaculo Dei, ipsique gestarent arcam, et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi ipsi castra construerent, et transportando tabernaculum ipsi deponerent, rursus ipsi componerent. A viginti autem annis et supra, jussi sunt servire in tabernaculo, onera robusta est, quod illi ordini a Moyse institutum est. Quod etiam in Novo Testamento repraesentatur, cum diaconis super sinistrum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii super eumdem humerum complicatur. Quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, tanquam in sinistra portamus, donec in dextra, id est in aeternitate requiem habeamus. Hic ordo in Novo Testamento ab apostolis initium sumpsit, quando, sicut legitur in Actibus apostolorum, septem viros boni testimelegerunt: et oratione praemissa manus eis imposuerunt . Et exinde apostoli et eorum successores decreverunt, ut in omni matrice Ecclesia sep
Abbreviated transcription (Latin):
pantib ducatum p̾beant. hii c̃ oidi¬
nant᷑ pꝰꝗͣ edocti fuerunt ab eꝑo qua¬
lit̾ in offitio suo ag̾e debͤant accipi¬
unt ab archidiacono ceroferariũ .i.
candelabrũ cũ cereo ut sciant se ad
accedenda luminaria mancipari.
Accipiunt ⁊ urceolũ uacuum ad in¬
fundendũ uinũ in calicẽ qͦ ꝯsecran

Expanded text:
pantibus ducatum praebeant. Hi cum ordipantibus ducatum praebeant. Hi cum ordinantur postquam edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, accipiunt ab archidiacono ceroferarium, id est candelabrum cum cereo, ut sciant se ad accedenda luminaria mancipari. Accipiunt et urceolum vacuum ad infundendum vinum in calicem, quo consecrand
Abbreviated transcription (Latin):
ministĩo eccłe constituti surł
scd̃m officia que in tẽplo salomonis erãt
disposita queq postiuis st̃ ab esdra disꝑ¬
cita Legunt᷑ enim sub esdra fuis¬
Ase auctores tẽpli filii seruoꝵ salo¬
monis qui actum tẽpli totiꝰ sub cura
suahab̾ent. aut saeͥs oblationib deser¬
uairent. Et cum fuissent exordine et mi¬
niffio tẽpli. longe tam̃ suerunt ab of¬
ficio altaris dĩ. Neq enĩ psalmistis idẽ
cantorib nec hostiariis nec sacroꝵ ser¬
uis ad ting̾e licebat ad mun̾a altaris
nisi tantũ mͦ leuitis. Quasi gͦ actores
sͥ in donis spiritalib tradita in spi¬
ritalib edificiis dilapsa restituant.
n reꝑant dissipata. Exorcistas signifi¬
cat apłs cũ dicit. Nũqͥd̃ om̃s dona¬
tiõs habent seͥnationũ: ħ officio u¬
sus ẽ dñs qñ saluia sua tetigit au¬
res. n linguam surc ndi ⁊ muti.
ut sicut uisibile lum̃ manib gestant.
ita oꝑa lucis ꝓximis ostendant. ⁊ more
lucis errantib uiam in tenebris pal¬

Expanded text:
io Ecclesiae constituti sunt cundum officia quae in templo Salomonis erant disposita. Quae posterius sunt ab Esdra dispertita. Leguntur enim sub Esdra fuisse actores templi filii servorum Salomonis, qui actum templi totius sub cura sua haberent; aut sacris oblationibus deservirent. Et cum fuissent ex ordine in ministerio templi, longe tamen fuerunt ab officio altaris Dei. Neque enim psalmistis, id est cantoribus, nec ostiariis, nec sacrarum servis attingere licebat ad munera altaris, nisi tantummodo levitis. Quasi ergo actores bi in donis spiritualibus tradita, in spiritualibus aedificiis dilapsa restituant, et reparent dissipata. Exorcistas significat Apostolus cum dicit: Nunquid omnes donationes habent sanationum? Hoc officio usus est Deus quando saliva sua tetigit aures et linguam surdi et muti, ut sicut visibile lumen manibus gestant, ita opera lucis proximis ostendant, et more lucis, errantibus viam in tenebris pal
Abbreviated transcription (Latin):
Isti st̃ qͥ in esdra nathanei .i. ĩ humili¬
tate dño seruientes appellant᷑. ex qͣ
ordine fuit ille nathanael qͥm euã¬
gło saluatorẽ ꝯfiteri ⁊ ab ipso m̾uit
collaudari dicente dño. Ecce uͭ isra¬
helita in qͦ dolus ñ ẽ. Isti subserui¬
unt leuitis ⁊ uasa corꝑis ⁊ sangͥnis
De qͥb qͥdẽ patrib placuit ut qͥ sac̃
nib ponere in altari. qñ suffic̾e̾
possit popło dĩ. Simłr ipsi corꝑales
pallas ⁊ substratoria lauare ⁊ aquam
in baptisinum ug̾e debent. urceum
qͦ ꝯ aque manilẽ ⁊ manut̾giũ ten̾e

Expanded text:
Isti sunt qui in Esdra Nathanei, id est in humilitate Domino servientes appellantur, ex quorum ordine fuit ille Nathanael, qui in Evangelio Salvatorem confiteri, et ab ipso meruit collaudari, dicente Domino: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Isti subserviunt levitis, et vasa corporis et sanguinis De quibus quidem Patribus placuit, ut qui sacra nibus ponere in altari, quantum sufficere possit populo Dei. Similiter ipsi corporales pallas et substratoria lavare, et aquam in baptisterium vergere debent; urceum quoque et aquam, manile et manutergium tene
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itis officiũ partẽ cũ hiis qͥ u̾bũ
dĩ ministrauer̃. Ex hinc gͦ potes¬
tatẽ hñt in eccła corã ppło ꝓphe¬
ticas ⁊ apłicas lectiones recitandi.
hii qͥdẽ qui ad hẽ gradũ ꝓmouen¬
tur. litt̾arũ sciencia debent ẽẽ in¬
structi. ut eorũ que legunt sen¬
sum intelligant. in ꝓñtiatiõe uĩ
accentiũ agnoscant. distincte legãt
ne ꝯfusiõe ꝓn̾tiatiõis intellectum
auditorib tollant. Consid̾ent qͥd
sit indicatiue legendũ qͥd sub
int̾rogatitĩe ꝓn̾tiandũ. ubi sit
stinctio facienda. ꝙ n ħ male ser¬
uata intellectũ ꝑturbant. n gra¬
maticoꝵ typũ gerentes. ad irri¬
sionem ꝓuocant. Uox lectoris
aurib ⁊ cordi ꝯsulere debet ñ ocłis.
ne motu ł gestu indisciplinato spe¬
ctatores magis ex se ipso fatiat ꝙͣ. audi¬
tores. eque effractum effemineũ ꝙͣ
agrestẽ. ⁊ rusticũ sonũ deuitans

Expanded text:
cum his qui verbum Dei ministraverunt. Ex hoc ergo potestatem habent in Ecclesia coram populo propheticas et apostolicas lectiones recitandi. Hi quidem qui ad hunc gradum promoventur litterarum scientia debent esse instructi ut eorum quae legunt sensum intelligant; in pronuntiatione vim accentuum agnoscant, distincte legant, ne confusione pronuntiationis intellectum auditoribus tollant. Considerant quid sit indicative legendum, quid sub interrogatione pronuntiandum, ubi sit distinctio facienda, quia et haec male servata intellectum perturbant, et grammaticorum typum gerentes ad irrisionem provocant. Vox lectoris auribus et cordi consulere debet, non oculis, ne motu vel gestu indisciplinato spectatores magis ex seipso faciat, quam auditores, aeque effractum et femineum quam agrestem et rusticum sonum devitans.
Abbreviated transcription (Latin):
impositionẽ ñ accipiunt. s tantũ
calicẽ uacuũ ⁊ patenam uacuã ep̃i.¬
de manu ep̃i. De manu uͦ archidia¬
coni urceolum cũ aqua manile ⁊ ma
nꝰ sac̾dos ⁊ leuita. tractat᷑i diuina sa¬
cram̃ta. ħ officio usus ẽ dñs qñ facta
cena cũ discipłis linteo se p̃cixit:
mittens aꝗͣ in pelium pedes disci¬
sine aliqͦ senarii mist̾io in qͦ ꝓpt̾
ꝑfectionẽ sui significat᷑ oꝑm ꝑfectio.
hic ordo inuet̾i testam̃to a tͥbu leui

Expanded text:
sitionem non accipiunt, sed tantum calicem vacuum et patenam vacuam de manu episcopi. De manu vero archidiaconi urceolum cum aqua manile seu mnus sacerdos et levita tractaturi divina sacramenta. Hoc officio usus est Dominus, quando facta coena cum discipulis linteo se praecinxit, et mittens aquam in pelvim pedes discisine aliquo senarii mysterio, in quo propter perfectionem sui significatur operum perfectio. Hic ord
Abbreviated transcription (Latin):
clarere debent. qui popło u̾bum
qͥ suꝑ cathecuminos fatiunt sacͣ¬
sp̾e ĩ mundos ut eos de corꝑib obses¬
uita ab officio ñ discordet. ⁊ malig¬
nũ quẽ ꝑ acceptũ officiũ expellit
de corꝑe alieno ꝑ mundiciã uite ex

Expanded text:
clarere debent, qui populo verbuqui super catechumenos faciunt sacrs immundos, ut eos de corporibus obseserat, ut vita ab officio non discordet, et malignum quem per acceptum officium expellit de corpore alieno, per munditiam vitae ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm añ ep̃m tenuerit. cũ sac chrisma
fuerit uncta fornicatiõis ꝑpetͣuerit
lus. legitimã tñ si habuerit ñ din
cogat᷑ uxorẽ. Ex ꝯtilio cabilonensia

Expanded text:
episcopum tenuerit, cum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetravit scelus; legitimam tamen, si habuerit, non dimittere cogatur uxorem. Ex concilio Cabilonensi
Abbreviated transcription (Latin):
Furtũ accipitur in ħ loco ꝓqua¬
atb.: illicita usur patioẽ tei aliene
siue occulta siue manifesta. Qͥ enu
furtũ ꝓhibuit. rapinã ñ ꝯcessit. ẽ sit
uiolent᷑ raꝑe ꝙͣ occulte subtrahere.
furto ñ ꝯp̃hendit᷑ usura.
uuitũ preceptũ sccde tabule ẽ
ñ falsum testimoniũ dices. ut gͦ
meliꝰ liqueat qͥd sit falsum testi¬
monium. Altꝰ incipiendũ ẽ .i. a
m̃datio. Aliud ẽ enim simplex
m̃datiũ in falso testimonio. aliud
in ꝑuirio. aliud in uoco. dũ aliqͥs
uouet qd̃ non soluit de qͥb õĩb
dicendũ ẽ. Primũ aut̃ de sĩplici
m̃dacio. Qua ꝓpt̾ ponenda ẽ des¬
criptio m̃dacii. Quidã m̃datiũ sie
difiniendũ putant. Mendatiũ ẽ
falsa significatio eũ uolunta te
postea aduenit. Nam siqͥs alt̾i pro¬
mitt̾et se aliqͥd dat᷑m habens uo¬
uͦ uoluntate mutata dare nollet
qd̾ dictũ ẽ m̃datiũ est. significa¬
tio falsa idẽ oratio ł locucio. ꝑ ꝙͣ
ille qͥ loqͥtur auditori falsũ signi¬

Expanded text:
r in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta, sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum violenter rapere, quam occulte subtrahere, furto etiam comprehenditur usura.Quintum praeceptum secundae tabulae. Non falsum testimonium dices . Ut ergo melius liqueat, quid sit falsum testimonium, altius incipiendum est, id est a mendacio. Aliud enim est simplex mendacium in falso testimonio, aliud in perjurio, aliud in voto, dum aliquis vovet quod non solvit. De quibus omnibus dicendum est. Primum autem de simplici mendacio, qua propter ponenda est descriptio mendacii, quidam mendacium sic diffiniendum putant. Mendacium est falsa significatio cum voluntate postea advenit. Nam si quis alteri promiserit se quid daturum, habens vota voluntate dare nollet,quod dictum est. Mendacium est significatio falsa, id est oratio vel locutio per quam ille qui loquitur auditori falsum signi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ qđ foris sonat signũ
ẽ u̾bi quod intꝰ lucet. eui magis
u̾bi cõpetit nom̃. Nã illud qͦd ꝓfer¬
tur. ore carnis. uox uerbi ẽ. Uer¬
foris apparerẽt assũptũ ẽ. Iaẽ ĩ
eodẽ paulo pꝰ. Qua ꝓpt᷑ ita dr᷑ illud
di uerbũ ut dui ĩrogitatio ñ dicat᷑.
ne aliqͥa ẽe qͣsi uolubile credat᷑ in
ao. qđ nc̃ accipiat nc̃ recipiat for¬
mã. ut u̾bũ sit eãue possit amitt̾e.
atq informit᷑ qͦdãmͦ uolutari. ft
paulo post. Dicunt᷑ qͥdã ñ inscͥpt᷑is
sc̃is cogitatio ẽs di s eo loqucionis

Expanded text:
bum quod foris sonat, signum est verbi quod intus lucet, cui magis verbi competit nomen. Nam illud quod profertur ore carnis, vox verbi est. Verforis appareret, assumptum est. Idem in eodem paulo post. Quapropter ita dicitur illud Dei verbum, ut Dei cogitatio non dicatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo; quod nunc accipiat nunc recipiat formam ut verbum sit; eamve non possit amittere atque informiter quodammodo volutari. Et paulo post: Dicuntur quidem etiam in Scripturis sanctis cogitationes Dei; sed eo locutionis
Abbreviated transcription (Latin):
dm incedit acordis ꝯceptiõe surgens
n foras usq ad actioĩs corꝑał cõple¬
tionẽ ꝓcedens. Uirtutes in scͥpt᷑is pli¬
rime num̾ant᷑. maxime uͦ q̃ in euan¬
glio qͣsi q̃dã antidota ł sanitates
contͣ septẽ uitioꝵ corruptionẽ. sub¬

Expanded text:
m incedit, a cordis conceptione surgens, et foris usque ad actionis corporalis completionem procedens. Virtutes in Scripturis plurimae numerantur, maxime vero quae in Evangelio quasi quaedam antidota vel sanitates contra septem
Abbreviated transcription (Latin):
tima pax m̃tis int̾na. hõ gͥ ĩ pecc̃is
iacens egͦtꝰ ẽ. uitia uuln̾a. ds medicꝰ.
dona sp̃c scĩ antidota. uͥtutes. sanita¬
tes. beatitudines. gaudia. ꝑ dona e¬
nĩ sp̃c scĩ uitia sanant᷑. sanitas uitioꝵ
integͥtas ẽ uͥtutũ. Sanꝰ oꝑat᷑. oꝑans
remini̾at᷑. Sic pꝰ uͥtutes oꝑa bona se¬
quunt᷑. ⁊ ex uͥtutib oꝑa ipsa oriun

Expanded text:
na. Homo igitur in peccatis jacens aegrotus est, vitia vulnera, Deus medicus, dona sancti Spiritus antidota, virtutes sanitates, beatitudines gaudia. Per dona enim Spiritus sancti vitia sanantur: sanitas vitiorum integritas est virtutum. Sanus operatur, operans remuneratur. Sic post virtutes opera bona sequ
Abbreviated transcription (Latin):
irrationabił ꝑturbatiom̃tis. Aecidia
ẽ exꝯfusiõe m̃tis nata tͥsticia siue te¬
diũ ⁊ amaritudo animi ĩmod̾ata.
qͣ iocunditas sp̃itał extinguitur.
⁊ qͦdã desꝑatiõis pͥncipio mens in
semet ipsa subu̾tit᷑. auaricia ẽ ĩmo¬
deratꝰ appetitꝰ habendi. Gula ẽ ĩmo¬
datꝰ appetitꝰ edendi. Luxuria ẽ ꝯeu¬
piscentia explende uͤluptatis nimia
ł concubitꝰ desid̾iũ supͣ modũ. ł ꝯtra
rõnẽ efferuens. Si ꝑbie duo st̃ gen̾a.
unũ intꝰ aliud foris. Intꝰ ẽ suꝑbia. fo¬
ris iactantia Suꝑbia ĩ elatiõe cord. iactan¬
tia in ostentatione operis. Suꝑbia ĩ eo
quod sibi placet alienum testimoni
um despicit. Iactantia aũ ut magis
S placeat. alienũ testimoniũ reqͥrit.
spt̾ea iactantia ꝑ lenitatẽ blandã se
simulat. Suꝑbia uͦ in tumore crude¬
lẽ demonstrat.Suꝑbia enĩ tuneri
uult. iactantia amari ⁊ utͣq tñ ĩ eo
qd̾ appetit sͥ placens ꝑu̾se dulso licet

Expanded text:
irrationabilis perturbatio mentis, acedia est ex confusione mentis nata. Tristitia sive taedium est amaritudo animi immoderata, qua jucunditas spiritalis exstinguitur, et quodam desperationis principio mens in semetipsa subvertitur. Avaritia est immoderatus appetitus habendi; gula immoderatus appetitus edendi; luxuria est concupiscentia experiendae voluptatis nimia, vel concubitus desiderium supra modum, vel contra rationem effervens. Superbiae duo sunt genera: unum intus, aliud foris. Intus est superbia, foris jactantia. Superbia in elatione cordis; jactantia in ostensione operis. Superbia, in eo quod sibi placet, alienum testium despicit. Jactantia autem ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per levitatem blandem se simulat, superbia vera in tumore crudelem demonstrat. Superbia enim timeri vult, jactantia amari; et utraque tamen in eo quod appetit sibi placens perverse, diverso licet
Abbreviated transcription (Latin):
su opꝰ iudicat᷑. eui qͥdẽ id qd forisẽ opꝰ
tm̃ ĩ malicia addicit. qͣntũ ipsũ qͥ intꝰ
oꝑatꝰ motũ uoluntatis ad maliciã ac¬
cendit. Sic gͦ uitia origo pecẽoꝵ st̃
ex qͥb nascunt᷑ oꝑa iniqͥtatis. q̃ qͥdẽ
sic̃ dictũ ẽ absq osensu penã ħnt. qr¬
corruptio st̃. cũ ꝯsensu aũ culpã qr
uoluntaria st̃. Inqͣntũ enĩ originalia
st̃ pena in ipsis exercet᷑. inqͣntũ uolun¬
taria st̃ pena ipsis debet᷑. Sit̃ aũ ħ. Pri¬
ma suꝑbia scda inuidia. t̾cia ira qͣrta
accidia. qͥnta auaritia. Sexta gula. sep¬
flagellatũ eicit. sextũ eiectũ seduc̃ sep¬
timũ seductũ seruituti subicit. Sr̃bia
aufert hõi dm. inuidia ꝓximũ. ira se¬
ricia flagellatũ eicit. gula eiectũ sedu

Expanded text:
judicatur, cui quidem id quod foris est opus, tantum in malitia adjicit, quantum ipsum qui intus operatur, motum voluntatis ad malitiam accendit. Sic ergo vitia origo peccatorum sunt, ex quibus nascuntur opera iniquitatis, quae quidem, sicut dictum est, absque consensu poenam habent, qcorruptio sunt, cum consensu autem culpam, quia voluntaria sunt. In quantum enim originalia sunt, poena in ipsis exercetur. In quantum voluntaria, poena ipsis debetur. Sunt autem haec: prima, superbia; secunda, invidia; tertia ira; quarta, acidia; quinta, avaritia; sexta, gula; sepflagellatum ejicit, sextum ejectum seducit, septimum seductum servituti subjicit. Superbia aufert homini Deum, invidia proximum, ira seritia flagellatum ejicit; gula
Abbreviated transcription (Latin):
si publice nupserint ł clancło corrupte
fuerint ñ eas ad mittendas agendã adpe¬
nitentiã. nͥis cui se iunxerant ab hac
rit ad ult̾a habeat᷑ nec ei agende pem¬
tentie locꝰ ꝯcedit᷑. nͥ alt̃ defunctꝰ fuerit
qͣnto magis ⁊̃ ea q̃ se immortali sponso
sta ⁊̃ ꝓfessiõe ad castimoniã ꝯseruan¬
dã osecͥte st̃. Dehis gͦ dic̃t. qi si pꝰtale
ꝓpositũ ad nuptias carnales tͣnsierint. ad
penitentiã ñ sint admittende nͥ his cui
se iunxerãt .i. fornicator siue adult᷑ ab hac

Expanded text:
blice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac rit, adultera habeatur nec ei agendae poenitentiae locus concedatur, nisi alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso sta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
si forte p̾sũpserĩt ea ꝯtͣ ꝓpositi ac ꝓ¬
fessioĩs sue puritatẽ inire qͣsi illegi¬
tima ⁊ a scĩtate ꝯiugii aliena: debita
districtiõe dissoluit. Sic eccła tenet
dictante ab illa fuerit institutũ:: di¬
gna reu̾entia udicatũ. Etiã si aluis tẽ¬
porib aliqñ ñ ita fiusse ⁊ nc̃ alit᷑ eẽ ꝗͣ

Expanded text:
si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritatem inire, quasi illegitima et a sanctitate conjugii aliena debita districtione dissolvit. Sic Ecclesia tenet. dictante ab illa fuerit institutum et dignum reverentia judicatum; et etiam si aliis temporibus aliquando non ita fuisse et nunc ali
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ augustinꝰ sic ait. Antiqͥs tẽ¬
porib cũ ad huc salutis nr̃e mist̾iũ
uelaret᷑ iusti officio ꝓpagandi nupii¬
as ꝯtͣhebant. ñ uicti libidine. S du¬
cti pietate. qͥ multo faciliꝰ ꝯtin̾e̾ pos¬
sent ⁊ uellent. Utebant᷑ tñ ꝯiugib
et plures uni uiro hab̾e licebat. Quas
castiꝰ habebat ꝗͣ nẽ unã qͥlibet istoꝵ

Expanded text:
beatus Augustinus sic ait. Antiquis temporibus cum adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate, qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus et plures uni viro habere licebat, quas castius habebat quam nunc unam quilibet istorum
Abbreviated transcription (Latin):
sponsexͥ qi si in thoro carnali tanta fides exi¬
git᷑ multo maior deuotio ⁊ amor sincerior
tant alii ad publicam penitentiã refert̃.
q̃ ꝓpt̃ rigorẽ ad incutiendũ tunorẽ aliq̃n
neganda uidet᷑. ut dũ pect̃or scđ̾m dispen¬
sationẽ foris repellit᷑. ⁊ instantib timor
cadendi. ⁊ in iacentib humilitas resur-¬
gendi augeat᷑. Ego nicħ abicio in his
credat᷑ nͥ qđ licet. Sũma ħ ẽ qr siqͥs pꝰ

Expanded text:
od si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior tant, alii ad publicam poenitentiam referunt, quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis credatur nisi quod licet. Sum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugali uincło si pudicicia ꝯseruat᷑.
dãpnatio ñ timet᷑. S in iuiduali ⁊ ĩ
uirginali otinentia excellentia mu-¬
neris amplioris expetit᷑. Qua expeti¬
ta ⁊ electa ⁊ uoti debito oblata. iã ñ so¬
lũ capesc̾e nuptias s ⁊̃ si ñ nubat᷑ nu¬
b̾e uelle dãpnabile ẽ. Nã ut ħ demon¬
in xͦ nubt̃. s nub̾e uolt̃. habentes inqͥt
dãpnationẽ qm̃ pͥmã fidẽ irritã fece¬
rt̃. ⁊ si ñ nubendo tm̃ uolendo. Non
qi ipse nuptie ł taliũ dãpnande iuidi¬
cant᷑ s dãpnat᷑ ꝓppositi fraus dãpnat᷑
fracta uoti fides dãpnat᷑ ñ susceptio
abono inferiore s ruina ex bono suꝑi¬
ore. Postremo dãpnant᷑ tales ñ qr con¬

Expanded text:
 uinculo si pudicitia conseruatur, damnatio non timetur; sed in uiduali et uirginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur: qua expetita et electa et uoti debito oblata iam non solum capessere nuptias, sed etiamsi non nubatur, nubere uelle damnabile est. nam ut hoc demont, sed, nubere uolunt habentes. inquit, damnationem, quoniam primam fidem inritam fecerunt etsi non nubendo, tantum uolendo: non quia ipsae nuptiae uel talium damnandae indicantur, sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore; postremo damnantur tales, non quia con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsi forte pꝰea facti peniteat eccla neq
de occultis penitentẽ a consilio salutis
repellẽ. neq ꝓpt̾ occulta ea q̃ manifesta
it dissoluere ꝓot̃. Si aũ hi qͥ ꝓpositũ suĩ¬
n uotũ publica ꝓfessiõe ⁊ uoto fitina

Expanded text:
Et si postea facti poeniteat, Ecclesia neque de occultis poenitentem a consilio salutis repellere, neque propter occulta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica professione et voto firma
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pꝰuotũ ñ ꝓfessiõe publica sub testimo¬
nio eccłẽ erga dm se obligauert̃. ⁊ forte
adhuc qđ ampliꝰ ẽ ad scĩmoniã ꝯtinentie ꝯ¬
tale uotũ manifestatꝓfessiõe ꝯfirmatũ ꝯ-
iugale fedus descendẽ ñ posst̃ ⁊ si forte hoc
aliq̃n ad tẽptauerĩt ñ ꝯtuges ẜ̃ fornicarios.
yspuał castimonie uiolatores ad pͥstinã
ꝓpositi sui integͥtatẽ reꝑandã ⁊ ꝯseruandã
districte reuocandos. Si tem̾ario ausu m¬
cepto ꝑsiste̾ uoluerint. ⁊ illicitã copłam ꝗͣ.
cont᷑ pͥme ꝓfessiõis debitũ iniert̃ deserere
ꝯtẽpserint. qͣsi mobedientes ⁊ inincestu
fornicatioĩs nefande ꝯtaminatos iuste
seu̾itatis sententia ab eccłie cõmuniõe. p̃¬
eidendos neq ullatenꝰ ad penitentiã re-¬
cipiendos nͥ se abhuiꝰ infamis societates ꝯ-¬
u̾satiõe retͣxerint. Et ħ ẽ fortassis qͦd sͥ uo¬
lunt u̾ba illa cunctis pene ꝓsui ambigus¬
tate iam uota. Innocentiꝰ enĩ papa cuiꝰ au¬

Expanded text:
 professione publica sub testimonio Ecclesiae erga Deum se obligaverunt, et forte adhuc, quod amplius est, ad sanctimoniam continentiae ctale votum manifesta professione confirmatum, ad conjugale foedus descendere non possunt, et si forte hoc aliquando attentaverint non conjuges, sed fornicarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et icontra primae professionis debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu fornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis societatis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cunctis pene pro sui ambiguitate jam nota. Innocentius enim papa, cujus au
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ q̃ u̾a eẽ ꝯstat. si insententia suꝑiꝰ
memorata ꝯuenient̃ dicta accipimꝰ nicħ̾ã
nenda approbemꝰ. Certũ ẽ enĩ ꝙͣ. qͥ hi pꝰ
occultũ uotũ castitatis.⁊ ꝓpositũ ꝯtinen¬
tie ñdũ manifesta ꝓfessiõe ꝯfirmatũ

Expanded text:
 esse constat, si in sententia superius memorata convenienter dicta accipimus, nihil nenda approbemus. Certum est enim quod ii qui post occultum votum castitatis, et propositum continentiae nondum manifesta profes
Abbreviated transcription (Latin):
ligi poss. S ñ sic uidicare debent
qͥb doctͥna u̾bi cdłi cõmissa ẽ ut ꝓpt̾
unũ aliqͥd ꝯfirmandũ asensu uni-¬
u̾soꝵ recedant. Neq enĩ partẽ totũ
s totũ pars seqͥ debet. Et si forte inue¬
niat᷑ pars a toto discordans aut coap¬
tanda ẽ si fieri põt aut si fieri ñ põt
abicienda. Meliꝰ enĩ aparte recedi¬
t̃ ꝙͣ a toto optimũ aũ si ⁊ pars reti¬

Expanded text:
dicare debent quibus doctrina Verbi Dei commissa est, ut, propter unum aliquid confirmandum, a sensu universorum recedant. Neque partem totum sed totum pars sequi debet. Sed si forte inveniatur pars a toto discordans, aut coaptanda est si fieri potest, aut si fieri non potest abjicienda. Melius enim a parte receditur, quam a toto. Optimum autem est si et pars reti
Abbreviated transcription (Latin):
inceps illo uiuente hoĩes hab̃e maritoᷤᷤ
recte supͣdictarõne eiꝰ assertio rȩꝓbat᷑
Adhẽ modũ de his qͥmaniste falsa st̃
ł occulte u̾a. unicuiq scđm suã m̃surã
sentire licebit. Michi aũ ħ magis ꝓba¬
bile ẽ si muenire ꝯtigerit qđ ꝯi̾ntatẽ
seruat. ⁊ auctoritatẽ ñ ĩꝓbat. Precipue

Expanded text:
inceps illo vivente homines habere maritos, recte supradicta ratione ejus assertio reprobatur. Ad hunc modum de iis quae manifeste falsa sunt, vel occulte vera, unicuique secundum suam mensuram sentire libile est si invenire contigerit quod et veritatem servat, et auctoritatem non improbat, praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
as quascũq consensum ad inui¬
i habitum coniugium facere.
lii ñ minꝰ p̃cipiti estimatiõe in
ꝯtͣriam assertionẽ feriunt᷑. in
m̃ ut dicant qͣm libet illegitune ꝑso¬
ne fuerint. cuiꝰcq ꝑfessiõis siue ordi¬
nus pari ꝯsensu ad inuicẽ facto ꝯuiges
ã. Non sacerdotes ꝯtinentiã ꝓfessos
ñ sũmos sacerdotes ñ monachos aut
sacras uirgines ab hac lege excipien¬
dos putant. Et ħnt isti similr̃ ũba
q̃dã scͥpt᷑aꝵ qͥb munire credunt ⁊
ꝯfirmare estimationẽ suã. Et st̃ uere
q̃dã dicta eiꝰmodi inqͥb ꝯuenient

Expanded text:
as quascunque consensum adinvicem habitum conjugium facere. Alii non minus praecipiti existimatione in contrariam assertionem feruntur, in tantum ut dicant quantumlibet illegitimae personae fuerunt cujuscunque professionis sive ordinis pari consensu adinvicem facto conjuges esse. Non sacerdotes continentiam professos, non summos sacerdotes, non monachos aut sacras virgines ab hac lege excipiendos putant. Sed habent isti similiter verba quaedam Scripturarum quibus munire credunt et confirmare existimationem suam. Et sunt vere quaedam dicta ejusmodi in quibus convenient
Abbreviated transcription (Latin):
nã ioħes moꝑe abraham in solo habitu
habebat. Melior ẽ aũ castitas celibum
qͣm castitas nuptiarũ. quarũ abrahã
unã habebat musu ambas in habitu.
saste enĩ ꝯugalit̃ uix̃. eẽ aũ castꝰ sine
ꝯiugio potuit. S tunc ñ oportuit. Idem.
iñ sumit alim̃tũ ñ cupiditate iiuendi
sofficio ꝯsulendi ut maneat qd̾ neces¬
sariũ ẽ ꝓpt̃ alios. Sic misceri feminis
nire nuptiaꝵ officiosũ fuit scĩs uiris
ñ libidinosũ. Qđ enĩ ẽ cib ad salutem
hõĩs ħẽ ꝯcubitꝰ adsalutẽ generis. Et
utrũq ñ ẽ sine delectatiõe carnali q̃ tñ
modificata ⁊ refrenante tẽꝑantia in
usũ nat᷑alẽ redata libido ẽẽ ñ põt. Qđ
aut̃ ẽ insustentando uictu illicitꝰ cib
ħ ẽ in q̃renda ꝓle fornicariꝰ ł adult̾inꝰ
ꝯcubitꝰ. Et qd̾ ẽ in cibo licito ĩmodatior

Expanded text:
n opere: Abraham in solo habitu habebat. Melior autem est castitas caelibum quam castitas nuptiarum quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim conjugabiliter vixit; esse autem castus sine conjugio potuit; sed tunc non oportuit. Idem risto , tamen sumit alimentum non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios: sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali, quae tamen modificata et refrenante temperantia in usum naturalem redacta libido esse non potest. Quod autem est in sustentando victu illicitus cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel adulterinus concubitus; et quod est in cibo licito immoderatior
Abbreviated transcription (Latin):
iit ñ si p̃t᷑ ꝯcessionẽ ignorant᷑ fiant.
Et idc̃co fortassis eiꝰmodi qͣmdu õino
latent ignorantia ꝯuenientiꝰ estim̃t᷑
excusari: q̃ tñ manifesta facta qi ꝯtͣ
p̃ceptionẽ sc̃ ñ debent tolerari. Haũ¬

Expanded text:
iam si praeter concessionem ignoranter fiant. Et idcirco fortassis ejusmodi quandiu omnino latent ignorantia convenientius existimentur excusari, quae tamen manifesta facta, quia contra praeceptionem sunt, non debent tolerari. Ha