comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si falsum putant eẽ. quod iuxta suꝑius
nichilominus scriptum est. et qui dat
uirginem suam: bene facit: Si aut lo¬
quenti scripture de nuptarum bono in¬
dubitanter crediderint. eadem celestis
eloquii ueracissima auctoritate firma¬
te. ad meliuis suum feruenci ac fidenti
alacritace transcurrant Unde iamsa¬
is pro suscepto negocio diximus. et
suantum potuimus demonstrauimꝰ.
ne illud quoo ait apls. existimo aut̃
hoc bonum ẽẽ. ꝓpter presentem necessita tẽ
sic ẽẽ accipiendum. tanquam in hoc scło
meliores sint sacre uirgines fidelib con¬
uigatis. in regno aut̃ celorum atq infu¬
turo scło pares sint. Nec illud ubi ait de
nubentib tribulationem aut̃ carnis
habebunt huius mocti. ego aut uobis par
coata intelligendum canquam nuptia¬
rum peccatum. et dampnationẽ in alue¬
rit tacere quam dicere. Harum quippe
duarum sententiarum singula duo er
rores sibimet contrarii non eas intelligẽ¬

Expanded text:
si falsum putant esse, quod iuxta superius si falsum putant esse, quod iuxta superius nihilominus scriptum est: et qui dat uirginem suam, bene facit? si autem loquenti scripturae de nuptiarum bono indubitanter crediderint, eadem caelestis eloquii ueracissima auctoritate firmatae ad melius suum feruenti ac fidenti alacritate transcurrent. unde iam satis pro suscepto negotio diximus et, quantum potuimus, demonstrauimus nec illud, quod ait apostolus: existimo autem hoc bonum esse propter praesentem necessitatem, sic meliores sint sacrae virgines fidelibus conjugatis, in regno autem coelorum atque in futuro saeculo pares sint: nec illud ubi ait de nubentibus, Tribulationem autem carnis habebunt hujusmodi, ego autem vobis parco , ita intelligendum, tanquam nuptiarum peccatum et damnationem maluerit tacere quam dicere. Harum quippe duarum senterores sibimet contrarii non eas intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
scam scripturam non posse mentiri: hic
dicit aliquis. Quio hoc ꝑtinet. ad sacram
uignuitatem uel ꝑpetuam continentiã:
cuiis predicatio isto sermone suscepta ẽ:
Cui respondeo primum quod suꝑuis
cominemoraui. ex hoc gl̾am maioris il¬
liusboni ẽẽ maiorem quod eius adipis¬
cende causa. bonum conuigale transcẽ¬
diur non peccatum coniugii deuitat᷑.
Alioquin ꝑpetue continentie non preci¬
pue laudari. sed tancum non uituꝑari
sufficeret: si ꝓpterea teneretur quoniã
nubere crimen ẽẽt. Deinde quia non
humana sententia. sed duine scriptu¬
re auccoritate ad tam excellens donum
homines exhortandi sunt. non medio¬
criter neq precereunter agendum est.
ne cuiquam ipsa duuina scriptura in
aliquo mentita iudeacur: Dehortantur
enim pocius quam exhortantur: uirgi¬
nes sacras: qui eas sic ꝑmanere nuptiar
damynatione compellunt. Unde enĩ
confidunt uerum ẽẽ. quod scriptum ẽ
et qui non cdat nuptum melius facit:

Expanded text:
sanctam scripturam non posse mentiri? Hic sanctam scripturam non posse mentiri? Hic dicet aliquis: quid hoc pertinet ad sacram uirginitatem uel perpetuam continentiam, cuius praedicatio isto sermone suscepta est? cui respondeo primo, quod superius commemoraui, ex hoc gloriam maioris illius boni esse maiorem, quod eius adipiscendae causa bonum coniugale transcenditur, non peccatum coniugii deuitatur. alioquin perpetuae continentiae non praecipue laudari, sed tantum non uituperari sufficeret, si propterea teneretur, quoniam nubere crimen esset. deinde quia non humana sententia, sed diuina scripturae auctoritate ad tam excellens donum homines exhortandi sunt, non mediocriter neque praetereunter agendum est, ne cuiquam ipsa diuina scriptura in aliquo mentita uideatur. dehortantur enim potius quam exhortantur uirgines sacras, qui eas sic permanere nuptiarum damnatione conpellunt. unde enim confidant uerum esse, quod scriptum est: et qui non dat nuptum melius facit,
Abbreviated transcription (Latin):
tociens a falso crimine liberatur et mut
maiore negocio. Tunc enim uni coniuge
nunc omnib: cunc de occulto et falso
ulcerio. nunc de uero et manifesto conul
crimen incendicur: Tunc una mulier⁊
eo quod iniqui seniores dicebant. nunc onl
mariti et uxores ex eo quod apl̃s dicerem
luit accusantur: Dampnationem quippe
uram inquuint tacuit cum ait ego aut
uobis parco. Quis hoc: Nempe ille qui su¬
perius dixerat. et si acceꝑis urorem non
peccasti: et si nupserit uirgo non peccat.
Cur igicur in eo quod modeste tacuit. s¬
iugiorum suspicamini crimen: et ma
quod in aꝑto dixit. coniugiorum ne
agnoscitis defensionem: An eos deo¬
Inat tacitus. quos loquutus absolile
Nonne iam micus accusatur susans
pon de coniugio sed de ipso adulterio. quã
docirina apłica de mendatio: Quid in
tanto piculo faceremus. nisi tam certum
apumq eẽt pudicas nuptias non deb̾e
dampnari: quam cercum aꝑtumq eẽt

Expanded text:
totiens a falso crimine liberatur et multo totiens a falso crimine liberatur et multo maiore negotio. tunc enim uni coniugatae, nunc omnibus; tunc de occulto et falso adulterio, nunc de uero et manifesto conubio crimen intenditur; tunc una mulier ex eo quod iniqui seniores dicebant, nunc omnes mariti et uxores ex eo, quod apostolus dicere noluit, accusantur. damnationem quippe uestram, inquiunt, tacuit, cum ait: ego autem uobis parco. quis hoc? nempe ille, qui superius dixerat: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. cur igitur in eo, quod modeste tacuit, coniugiorum suspicamini crimen et in eo, quod aperte dixit, coniugiorum non agnoscitis defensionem? an eos damnat tacitus, quos locutus absoluit? nonne iam mitius accusatur Susanna non de coniugio, sed de ipso adulterio quam doctrina apostolica de mendacio? quid in tanto periculo faceremus, nisi tam certum apertumque esset pudicas nuptias non debere damnari. quam certum apertumque est
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias tanquam adulterium de¬
testandum ẽẽ pucauerunt: alii uero de¬
fendendo conubium. excellentiã ꝑpetue
continentie nichil mereri amplius. quam
conuigalem pudiciciam uoluerunt: qua¬
si uel susanne bonum. marie sit humiliane
uel marie maius bonum susanne debeat e
dampnatio. Absit ergo ut ita clixeric aple
luerit dicere que pena coniugatis in fucim
seculo debeatur absit ut a clanihele des
porali iudicio liberatam paulus mut
in gehennam: absit ut maricalis che
ei pena sit ante cribunal xp̃i: cui fide
seruando elegit sub falsa accusationei
ulterii. uel ꝑiclitari. uel mori. Quid egi
uox illa. melius michi est incidere in mi¬
nus ur̃as. quam peccare in conspectu dac
si deus eam fuerat non quia pudicician
nuptialem seruabat liberaturus. sed qui
nupferat dampnaturus: Et nunc quon¬
ens castitas conugalis aduersus calumi¬
niatores criminatoresq nuptiariu scr¬
ture sc̃e ueritate municur. tociens et sc̃i
sp̃u contra falsos testes susanna defendr

Expanded text:
nuptias tamquam adulterium detestandum esse putauerunt; alii uero defendendo conubium excellentiam perpetuae continentiae nihil mereri amplius quam coniugalem pudicitiam uoluerunt. quasi uel Susannae bonum Mariae sit humiliatio uel Mariae maius bonum Susannae debeat esse damnatio. Absit ergo, ut ita dixerit apostluerit dicere, quae poena coniugatis in futuro saeculo debeatur; absit, ut a Danihele de temporali iudicio liberatam Paulus mittat in gehennam; absit, ut maritalis torus ei poena sit ante tribunal Christi, cui fidem seruando elegit sub falsa accusatione adulterii uel periclitari uel mori. quid egit uox illa: melius est mihi incidere in manus uestras quam peccare in conspectu dei, si deus eam fuerat, non quia pudicitiam nuptialem seruabat, liberaturus, sed quia nupserat damnaturus? et nunc quotiens castitas coniugalis aduersus calumniatores criminatoresque nuptiarum scripturae sanctae ueritate munitur, totiens cum sancto spiritu contra falsos testes Susanna defenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
in illo continentie uirtus a cibo et
potu: quanta erat in ioħe baptista:
Uenit enim ioħs non manducars
neq bibens: et dixerunt. Demoni¬
um habet. Uenit filius hominis
manducans et bibens: et dixerunt.
Ecce homo uorax et uinaria amicus
publicanorum et peccatorum. Hunqͥd
non talia dicuntur: in domesticos eius.
patres nr̃os: Ex alio genere utendi ter¬
renis: ad concubitum ꝑtinet. Ecce hoĩes
libidinosi et immundi amatores femi¬
narum et lascuuarum. et tamen sic̃
in illo illud non erat uerum quãuis
uerum eẽt quod non sicuc ioħs abstine¬
ret a manducando et bibendo. ipse e¬
nuim aꝑtissime uerissimeq ait. uenit
ioħis non manducans neq bibens.
Uenit filius hominis manducans et
bibens. sic nec hoc in illis patrib uerũ
est. quamius uenerit modo apłs xp̃i
dicant pagani magnus erat. uenerit
aut̃ tunc ꝓpheca xp̃i nuptias faciens
et filios procreans. quem dicant ina¬
nichei mulierosus erat.

Expanded text:
in illo continentiae uirtus a cibo et in illo continentiae uirtus a cibo et potu, quanta erat in Iohanne Baptista? uenit enim Iohannes non manducans neque bibens, et dixerunt: daemonium habet. uenit filius hominis manducans et bibens, et dixerunt: ecce uorax et uinaria, amicus publicanorum et peccatorum. numquid non talia dicuntur in domesticos eius, patres nostros, ex alio genere utendi terrenis, quantum ad concubitum pertinet: ecce homines libidinosi et inmundi, amatores feminarum et lasciuiarum? et tamen sicut in illo illud non erat uerum — quamuis uerum esset, quod non sicut Iohannes abstineret a manducando et bibendo; ipse enim apertissime uerissimeque ait: uenit Iohannes non manducans neque bibens. uenit filius hominis manducans et bibens - sic nec hoc in illis patribus uerum est, quamuis uenerit modo apostolus dicant pagani: magus erat; uenerit autem tunc propheta Christi nuptias faciens et filios procreans, quem dicant Manichaei: mulierosus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
capiat. Sic usi sunt ꝑfecti animi bo¬
nis terrenis aut aliis necessariis ꝑ
hunc habitum continencie quo eis
non obligarentur: et quo possent eis
etiam non uti si non opus ẽẽt. ne qͥs¬
quam eis bene utitur nisi qui et
non uti posset. Multi quidem faci¬
lius se abstinent ut non utantur:
quam temꝑant ut bene utantur
Nemo eis tamen potest sapienter uti:
nisi qui pocest et continenter non uti.
Ex hoc habitu et paulus dicebat.
Scio et habundare: et penuriam pati.
Penuriam quippe pati quorumcũq
hominum est. sed scire penuriam
pati magnorum. est. Sic et habun¬
dare quis non potest: Scire auteo
habundare non nisi eorum est. qͦs
habundantia non corrumpit. Ue¬
rum ut aꝑtius intelligatur: quomͦ
sit uircus in habitu etiam si non
sit inoꝑe. loquor de exemplo de qͦ
nullus dubitat catholicorum xp̃i
manducauerit et biberit: nullus
ambiget eorum qui ex euis euangłio
fideles sunt. Hunc igitur non erat

Expanded text:
capiat. sic usi sunt perfecti animi bocapiat. sic usi sunt perfecti animi bonis terrenis ad aliud necessariis per hunc habitum continentiae, quo eis non obligarentur et quo possent eis etiam non uti, si non opus esset. nec quisquam eis bene utitur, nisi qui et non uti potest. multi quidem facilius se abstinent, ut non utantur, quam temperant, ut bene utantur; nemo tamen potest sapienter uti, nisi qui potest et continenter non uti. ex hoc habitu et Paulus dicebat: scio et abundare et penuriam pati. penuriam quippe pati quorumcumque hominum est; sed scire penuriam pati magnorum est. sic et abundare quis non potest? scire autem abundare nonnisi eorum est, quos abundantia non corrumpit. Verum ut apertius intellegatur, quomodo sit uirtus in habitu, etiamsi non sit in opere, loquor de exemplo, de quo nullus dubitat catholicorum chrismanducauerit et biberit, nullus ambigit eorum, qui ex eius euangelio fideles sunt. num igitur non erat
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat sed tunc innotescat. Iam e¬
nim erat in iob pacientia quam no¬
uerat ds̃ et cui testimonium ꝑhibe¬
bat. sed hominib innocuit temptatio¬
nis examine: et quod lacebat incrin¬
secus. ꝑea que forinsecus illata sunt
non natum sed manifestatum est.
Habebat utiq et timotheus uirtu¬
tem continendi a uino. quam non
ei abstulit paulus monendo ut uino
modico uteretur. ꝓpter stomacum
et frequentes suas infirmitates: ali¬
oquin ꝑniciose docebat ut propter
salutem corporis fieret in animo
dampnum uirtutis: sed quia ꝓpt̃ea
uirtute salua fieri quod monebat:
A relaxata est corpori ucilitas bibendi.
ut maneret in animo habitus con¬
tmendi. Ipse est enim habitus quo
Aliquid agitur cum opus est: cum
aut non agitur pocest agi seo non
opus est hunc habitum circa conti¬
nentiam que fit a concubitu. non
habent illi quib clicitur. sise non
continent nubant.Hunc uero ha¬
bent quib dicitur qui pocest caꝑe

Expanded text:
incipiat, sed tunc innotescat! iam eincipiat, sed tunc innotescat! iam enim erat in Iob patientia, quam nouerat deus et cui testimonium perhibebat, sed hominibus innotuit temptationis examine; et quod latebat intrinsecus, per ea, quae forinsecus inlata sunt, non natum, sed manifestatum est. habebat utique et Timotheus uirtutem continendi a uino, quam non ei abstulit Paulus monendo, ut uino modico uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates — alioquin perniciose docebat, ut propter salutem corporis fieret in animo damnum uirtutis — sed quia poterat ea uirtute salua fieri quod monebat, ita relaxata est corpori utilitas bibendi, ut maneret in animo habitus continendi. ipse est enim habitus, quo aliquid agitur, cum opus est; cum autem non agitur, potest agi, sed non opus est. hunc habitum circa continentiam quae fit a concubitu non habent illi, quibus dicitur: si se non continent, nubant ant. hunc uero habent, quibus dicitur: qui potest capere,
Abbreviated transcription (Latin):
Ponum inquam sunt nupcie et
contra omnes calumpnias pos¬
sunt sana ratione defencti. nuptiis
tamen scorum patrum non quas
nuptias sed quam continentiam õ¬
parem quero. immo non nuptias
nuptiis nam par nominib munis
est mortali hominum nature dalli
sed homines qui nuptus ucuntis.
illis hominib qui longe aliter nis¬
tiisusi sunt: quos conferam quoniã
non inuenio. qui nam continentes il¬
lis conuigatis conferendi sunt requi¬
rencdum est: nisi forte abraham con¬
tinere se non posset anuptiis propt̃
regnum celorum. qui unicum prolis
pignus propter quod nupcie care s̃.
potuit intrepidus immolare propt̃
regnum celorum:
ontinentia quippe non corporis
sed animi uircus est. Uirtutes
aut anuni aliquando in oꝑe mani.¬
festantur: aliquando in habitu la¬
tent. sicut marty rii uirtus emimuit
apparuitq tolerando passiones. Sed
quam multi sunt in eadem uirtute
animi quib temptatio de est. qua id
quod intus est in conspectu dei etiã
in hominum proceclat. nec tunc ẽẽ

Expanded text:
onum, inquam, sunt nuptiae et contra omnes calumnias possunt sana ratione defendi. nuptiis tamen sanctorum patrum non quas nuptias, sed quam continentiam conparem quaero, immo non nuptias nuptiis — nam par in omnibus munus est mortali hominum naturae datum — sed homines, qui nuptiis utuntur, illis hominibus qui longe aliter nuptiis usi sunt quos conferam quoniam non inuenio, quinam continentes illis coniugatis conferendi sint requirendum est. nisi forte Abraham continere se non posset a nuptiis propter regnum caelorum, qui unicum prolis pignus, propter quod nuptiae carae sunt, potuit intrepidus immolare propter regnum caelorum. Continentia quippe non corporis, sed animi uirtus est. uirtutes autem animi aliquando in opere manifestantur, aliquando in habitu latent, sicut martyrii uirtus eminuit apparuitque tolerando passiones. sed quam multi sunt in eadem uirtute animi, quibus temptatio deest, qua id, quod intus est in conspectu dei, etiam in hominum procedat nec tunc esse
Abbreviated transcription (Latin):
uocumq religionis nomine detinẽ¬
ir: de consecratis non consecratus. ita
nam fieri ut de muncdatis non mũi¬
atus nascatur. Quid respondebitis
uare de xp̃ianis non xp̃ianus nasca¬
ir: nisi quia non facit generatio seo
geueratio xp̃ianos: Hanc igitur
pbis reddite rationem: quia simili¬
ra peccatis nemo nascendo sed om¬
s renascendo mundantur. Ac per
c de homuinibus id eo munclatis.
ioniam renatis homo qui nascit᷑
iascatur. ut etiam ipse muncdetur
m. et prepucium circumcisus. s
am quod et uos dicitis fideles infi¬
litatem in posteros traiciunt. quod
nest iam illorum ꝑ spiritum rege¬
ratdrum. sed quod in carne gene¬
a sunt mortalis seminis uicium.
mn utiq quos paruulos ꝑ sacram̃¬
in fidelium fideles faciendos esse
licatis: infideles nacos ex parenti
fidelibus non negatis. dit enim.
una si non est ex traduce seo sola

Expanded text:
quocumque religionis nomine detinenquocumque religionis nomine detinentur de consecratis non consecratus, ita etiam fieri, ut de mundatis non mundatus nascatur. quid respondebitis, quare de Christianis non Christianus nascatur, nisi quia non facit generatio, sed regeneratio Christianos? hanc igitur uobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc de hominibus ideo mundatis, quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, ut etiam ipse mundetur. leam et praeputium circumcisus, sed etiam, quod et uos dicitis, fideles infidelitatem in posteros traieiunt; quod non est iam illorum per spiritum regeneratorum, sed, quo in carne generati sunt, mortalis seminis uitium. nam utique quos paruulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iudicatis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis'. At enim: si anima non est ex traduce, se
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicamus. Uos qui asseritis de ho¬
nibus a peccati labe mundatis su
peccato nasci filios debusse: cur n
accendicis eo modo uobis posse dici
xp̃ianis parentibus xp̃ianos nasci
lios debuisse: Cur eos xp̃ianos fier
debere censetis: Hunquid in eorum
nam animam accepit: hoc ueron
to est mirabilius. Namq utril
de anuna sentiatis. quia profectoc
apostolo non eam creclitis ancequa
nasceretur aliquid egisse boni au
mali: aut de tracduce attracta est
similiter ut corpus de xp̃ianis x
esse debuit. aut a xp̃o creaca. uel
xp̃iano corpore uel propter xp̃ia
miti. nisi forte dicecis xp̃ianos h¬
mines xp̃ianum corpus gignere
uisse: et ipsum xp̃m animam xp̃ia¬
am non pocuisse creare: Credice itaq
eritati: et iuidete sicut fieri potuit
uod et uos facemini. ut de xp̃ianis
ion xp̃ianus. de membris xp̃i non
nembrum xp̃i. atq ut occurramus
tiam omnibus qui licet falso. tam̃

Expanded text:
ut dicamus, Vos qui asseritis, de homiut dicamus, Vos qui asseritis, de hominibus a peccati labe mudnatis sine peccato nasci filios debuisse, cur non attenditis, eo modo vobis posse dici, de christianis parentibus christianos nasci filios debuisse? Cur ergo eos christianos fieri debere censetis? Numquid in eorum nam animam accepit? Hoc vero multo est mirabilius: namque utrumlibet de anima sentiatis, quia profecto cum Apostolo non eam creditis antequam nasceretur aliquid egisse boni aumali, aut de traduce adtracta est et similiter ut corpus de Christianisesse debuit aut a Christo creata, uel in christiano corpore uel propter christmitti. nisi forte dicetis christianos homines christianum corpus gignere potuisse et ipsum Christum animam christianam non potuisse procreare. cedite itaque ueritati et uidete, sicut fieri potuit, quod et uos fatemini, ut de Christianis non Christianus, de membris Christi non membrum Christi atque — ut occurramus etiam omnibus, qui licet falso, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
eos moueret quomodo peccacum qͦd
mundatur per bapcismum maneat
in eis quos genuerunt. baptizati ipsi
explicarent quomodo prepucium ꝓ¬
quod per circumcisionem aufertur.
maneat in eis quos genuerint circũ¬
cisi. quomodo etiam palea que oꝑe
humano tanta diligentia separat᷑.
maneat in fructu qui de purgaco
tair ut cumq conarer exemplis ꝑ¬
suadere hominibus. qui mundati¬
onis sacrameuta superfluo filiis
mundatorum crederent adhiberi.
quam recco consilio baptiratorumn
paruuli baptizantur. quamq fieri
possit ut homini habenti utrumq
semen. et mortis in carne et unmort¬
litatis in spiritu. non obsit regenera¬
to per spiritum. quod obest eius fili
generato per carnem. sicq in isto re¬
missione muncdatum. quod sic etiã
in illo simili remissione. nelut circ¬
cisione. uelut trituratione ac uent¬
lacione mnundandum. Hunc uero
quandoquidem cum eis agunu
qui conficentur baptiratorum fi
baptirandos: quanco meluis sic ag

Expanded text:
eos moueret quomodo peccatum quod eos moueret quomodo peccatum quod mundatur per baptismum maneat in eis quos genuerint baptizati, ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcmaneat in eis quos genuerint circumcisi; quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur, maneat in fructu qui de purgato tan utcumque conarer exemplis persuadere hominibus, qui mundationis Sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum parvuli baptizentur: quamque fieri possit ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne, et immortalitatis in spiritu, non obsit regenerato per spiritum, quod obest ejus filio generato per carnem; sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione, velut circumcisione, velut trituratione ac ventilatione, mundandum. Nunc vero, quandoquidem cum eis agimus, qui confitentur baptizatorum filios baptizandos; quanto melius sic agimus,
Abbreviated transcription (Latin):
enim auditori uel quibus explicem
uerbis. quomodo mortalia uicios a
primordia. non obsint eis. qui aliis
primordiis immortalibus uchoati s̃.
et camen obsint eis. quos idem ipsi qͥ¬
bus etiam non obsunt et ex eisdem ui¬
ciosis primordiis generauerint: Quo¬
modo id intelligat homo. quius tardi¬
usculam mentem impedit etiam fue
sententie prerudicium. et peruicacie
grauissime iunculu: Uerumptam̃
si aduersus eos michi esset ista causa sus¬
cepta. qui omnino paruulos baptizari
prohiberent. aut superfluo baptirari
contenderent. dicentes eos ex fidelib
natos parentum meritum necessario
consequi: tunc deberem ad hanc opun¬
onem coniuncendam. laboriosius for¬
tassis. et operosius excitari. Cunc si mͥ
apuo obcunsos et contentiosos. propter
rerum nature obscuritatem. difficul¬
tas refellendi falsa. et persuadendi
uera resisteret: ad hec forte que in usu
atq prompcu essent exempla confuge¬
rem. uicissim interrogarem ꝙ ut qͥa

Expanded text:
enim auditori uel quibus explicem enim auditori uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam non obsunt, ex eisdem uitiosis primordiis generauerint? quomodo id intellegat homo, cuius tardiusculam mentem inpedit etiam suae sententiae praeiudicium et peruicaciae grauissimum uinculum? uerum tamen si aduersus eos mihi esset causa ista suscepta, qui omnino paruulos baptizari prohiberent aut superfluo baptizari contenderent dicentes eos ex fidelibus natos parentum meritum necessario consequi, tunc deberem ad hanc opinionem conuincendam laboriosius fortassis et operosius excitari, tunc, si mihi apud obtunsos et contentiosos propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et persuadendi uera resisteret, ad haec forte quae in usu atque in promptu essent exempla confugerem uicissimque interrogarem, ut, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dem in adam omnes cunc peccaue¬
runt. quando in eius nacura illa
insita ii: qua eos gignere poterat
adhuc omnes ille unus fuerunt.
sed dicuntur alieua. quia nondũ
ipsi agebant uitas proprias. seo qͥc¬
quid erat in futura propagine. ui¬
ta unius hominis continebat. Nul¬
la inquiunt racione conceditur. ut
deus qui propria peccata remittit.
imputet aliena. Remictit sed spiritu
regeneratis. non carne generatis. Im¬
putat uero non iam aliena. sed pro¬
pria. Aliena quippe erant: quando
hii qui ea propagata portarent non¬
dum erant. Hunc uero carnali ge¬
ueratione iam eorum sunt: quibus
non dum spiritali regeneratione di¬
missa sunt. Sed si baptismus inqui¬
lictum: qui de duobus baptizatis
nati fuerint. debent hoc carere pec¬
cato. Non enim potuerunt ad poste¬
ros transmittere: quod ipsi numi¬
me habuerunt. Ecce unde plerũ¬
q conualescit erior: cum homines
idonei sunt his rebus interrogandis. qui¬
bus intelligendis non sunt idonei. Cui

Expanded text:
dem in Adam omnes tunc peccauedem in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eius natura illa insita ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continebat. Nulla, inquiunt, ratione conDeus qui propria peccata remittit, imputet aliena. Remittit, sed spiritu regeneratis, non carne generatis: imputat vero non jam aliena, sed propria. Aliena quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent, nondum erant: nunc vero carnali generatione jam eorum sunt, quibus nondum spirituali regeneratione dimissa sunt. 16. Sed si Baptismus, inquilictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint, debent hoc carere peccato. non enim potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. ecce unde plerumque eonualescit error, cum homines idonei sunt his rebus interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. cui
Abbreviated transcription (Latin):
ntatibus conceptus sum: et ui de¬
tis concepit me macer mea. hec ñ
to cominemoralii. quod dispuca¬
um quorumlibet sententus. can¬
iam canonica auetoritate ritam
dut appareat ab inicio usq ad pre¬
is tempus quo ista nouitas orta ẽ.
ic de originali peccato apud eccle
fidem canca constantia custodi¬
m. ut ab eis qui dominica tracca¬
nt eloquia. magis certissimum ꝓ¬
rretur: ad alia falsa refutanda. qm
tanquam falsum refutari. ab a¬
liquo temptaretur. Cecerum in sanc¬
tis canonicis libris. uiget huius sentẽ¬
tie clarissima et plenissuna auctori¬
tas. Clamat apostolus. Perunum ho¬
minem peccatum intrauit in mun¬
dum. et per peccatum mors: et ita
in omnes homines pertransiit in qͦ
omnes peccauerunt. Unde nec illud
liquide dici potest. quod peccatum
ade etiam non peccantibus nocuit.
cum scriptura dicat. In quo omnes
peccauerunt. Nec sic ista dicuntur
aliena peccata: tanquam omnino
ad paruulos non pertineant. Si qui¬

Expanded text:
itatibus conceptus sum et in deitatibus conceptus sum et in delictis concepit me mater mea.\' Haec non ideo commemoraui, quod disputatorum quorumlibet sententiis tamquam canonica auctoritate nitamur, sed ut appareat ab initio usque ad praesens tempus, quo ista nouitas orta est, hoc de originali peccato apud ecclesiae fidem tanta constantia custoditum, ut ab eis, qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia falsa refutanda quam id tamquam falsum refutari ab aliquo temptaretur. ceterum in sanctis canonicis libris uiget huius sententiae clarissima et plenissima auctoritas. clamat apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homiomnes peccaverunt . Unde nec illud liquide dici potest, quod peccatum Adae etiam non peccantibus nocuit, cum Scriptura dicat, in quo omnes peccaverunt. Nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamquam omnino ad paruulos non pertineant — si qui
Abbreviated transcription (Latin):
solum in eis nichil tale comperis
uerum etiam ad quedam eius u¬
na refutanda. hoc canquam cerc¬
sunum est de hominis originali p¬
cato. unde itaq nec ipsum dubl¬
re credebat. inter multa sua do¬
nenta deprompsit. Id agencis hec uer¬
la sunt. Qui dicit se inquit in xp̃o ma¬
nere: debet sicut ille ambulauit et
nse ambulare.Eligat aduersarus
dle duobus quoduult. Optionem ei da¬
mus. Manet in xp̃o an non manet:
simanet: ita ergo ambulet ut xp̃e.
si autem temerarium est similitudi¬
ieni uirtutum domini polliceri: nõ
uanet in xp̃o. qui non ingreditim
it xpp̃c. Ille peccacum non fecit: nec
nuentus est dolus in ore eius. Qui
um malediceretur non maledirit.
canquam agnus coram conclente
cnon aperuit os suum. Ad quem
enit princeps mnundi istius. et in¬
mit in eo nichil. Qui cum peccatũ
on fecisset: pro nobis peccatum eũ
tit deus. Nos aucem uixca epłam
cobi multa peccamus omnes: et
ulicudine preuaricationis adam.

Expanded text:
solum in eis nihil tale conperit, solum in eis nihil tale conperit, uerum etiam ad quaedam eius uana refutanda hoc tamquam certissimum de hominis originali peccato, unde utique nec ipsum dubitare credebat, inter multa sua documenta deprompsit. id agentis haec uerba sunt: \'qui dicit se\', inquit, \'in Christo manere, debet sicut ille ambulauit et ipse ambulare\'. eligat aduersarius e duobus quod uult; optionem ei damus. manet in Christo an non manet? si manet, ita ergo ambulet ut Christus. si autem temerarium est similitudinem uirtutum domini polliceri, non manet in Christo, quia non ingreditur ut Christus. ille peccatum non fecit neque inuentus est dolus iquum malediceretur, non remaledixit, et tanquam agnus coram tondente, sic non aperuit os suum; ad quem venit princeps mundi istius, et invenit in eo nihil; qui quum peccatum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit Deus. Nos autem juxta epistolam Jacobi multa peccamus omnes, et militudinem praevaricationis Adae.
Abbreviated transcription (Latin):
dicerem. et non tales homines erant
de quorum essem auctoritate sollici¬
tus: facile hoc in transactis atq abo¬
litis habui. Et ecce iam studio flam¬
mante defenditur: ecce scribendoe¬
tiam memorie cominendatur. Ecce
res in hoc discriminis adducitur. ui
hinc etiam fratribus consulamus
ecce coutra disputare atq scribere
guur. ante paucos annos rome qu¬
dam extitit iouinianus. qui sant¬
monialibus etiam etate iam pros¬
tioribus. nuptias persuasisse dicat
non illiciendo quo earum aliqui
ducere uellet uxorem. sed dispritan¬
do uirgines sanctimonio dicatas
nichil amplius fidelibus conu u¬
tis. apud deum habere meritorum
Nunquam tamen hoc ei commens
uenit in mentem ut asserere cons¬
tur sine origuiali peccato. nascl
minum filios. Et utiq si hoc astri¬
ret: multo prochuius uellent fen¬
ne nubere. fetus mundissimos par¬
ture. huius sane scripta nam et
scribere ausus est. cum fratres ad l¬
ronimum refellenda misissent:n

Expanded text:
dicerem, et non tales homines erant, dicerem, et non tales homines erant, de quorum essem auctoritate sollicitus, facile hoc in transactis atque abolitis habui. et ecce iam studio flammante defenditur, ecce scribendo etiam memoriae commendatur, ecce res in hoc discrimen adducitur, ut hinc etiam a fratribus consulamur. ecce contra disputare atque scribere cogimur! Ante paucos annos Romae quidam extitit Iouinianus, qui sanctimonialibus etiam aetate iam prouectioribus nuptias persuasisse dicatur non inliciendo, quo earum aliquam ducere uellet uxorem, sed disputando uirgines sanctimonio dicatas nihil amplius fidelibus coniugatis apud deum habere meritorum. numquam tamen hoc ei commentum uenit in mentem, ut asserere conaretur sine originali peccato nasci hominum filios. et utique si hoc astrueret. multo procliuius uellcnt feminae nubere fetus mundissimos pariturae. huius sane scripta — nam et scribere ausus est — cum fratres adHieronymum refellenda misissent, non
Abbreviated transcription (Latin):
narum scripturarum cractatores
et xp̃ianorum disputationum scͥp¬
tores commemoraret. qui non aliud
ex quo xp̃i ecclesia est constituta
senserunt. non alud a maioribus
acceperunt. non aliud posteriscra¬
diderunt. Ego quidem quamius
longe pauciora legeru:non me¬
mini me aliud audisse a xp̃ianis
qui utrumq accipiunt testamentũ.
non solum incacholica ecclesia. ue¬
rum etiam in qualibet heresi uel
scismate constitutis. Non meminime
aliud legisse apud eos quos de his
rebus aliquid scribentes legere po¬
tui: qui scripturas canonicas se¬
querentur uel sequi se credereit
crecliue uoluissent. Unde nobis
hoc negocium repente emerserit
nescio. Ham ante paruum tempꝰ
a quibusdam transitorie loquen¬
tibus. cursim michi aures perstrice
sunt. cum illic apud cartaginem es¬
semus. non ideo paruulos baptirari
ut remissionem accipiant peccato¬
rum. sed ut sanctificentur in xp̃o.
Qua nouitate permotus: et quia o¬
portunum non fuit ut contra aliqͥ

Expanded text:
narum scripturarum tractatores narum scripturarum tractatores et christianarum disputationum scriptores commemoraret, qui non aliud, ex quo Christi ecclesia est constituta, senserunt, non aliud a maioribus acceperunt, non aliud posteris tradiderunt! ego quidem quamuis longe pauciora legerim, non memini me aliud audisse a Christiani, qui utrumque accipiunt testamentum, non solum in catholica ecclesia, uerum etiam in qualibet heresi uel schismate constitutis, non memini me aliud legisse apud eos, quos de his rebus aliquid scribentes legere potui quiscriptura. canonicas sequerentur uel sequi se crederent crediue uoluissent. unde nobis hoc negotium repente emerserit nescio. nam ante paruum tempus a quibusdam transitorie conloquentibus cursim mihi aures perstrictae sunt, cum illic apud Carthaginem essemus, \'non ideo paruulos baptizari, ut remissionem accipiant peccatorum, sed ut sanctificentur in Christo.\' qua nouitate permotus et quia oportunum non fuit, ut contra aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ad dissoluenda quedam que
nonnullis uidebantur incerta. tan¬
quam certissimum proferebant.
Quando enim primitus hoc dispu¬
tari ceperit: nescio. Illud tamen sçio
quod etiam sanctus iheronimus qͥ
hodieq uiter litteras ecclesiasticas
tam excellentis doctrine fama ac la¬
bore uersatur: ad quasquam soluen¬
das in suis libris questiones. etiam
hoc certissimum adhibet sine ulla
disceptatione documentum. Nam
in eo libro quem in ionam prophetã
scripfit cum ad eum uenisset locuoi
ubi cominemorantur paruuli ieui¬
nio etiam castigati. maior inquit e¬
tas incipit. usq ad minorem ꝑuenit.
Nullus eium absq peccato: nec si uni¬
us inquit diei fuerit uica eius et
numerabiles anni uite illuis. Si enĩ
stelle non funt munde in conspectu
dei. quancomagis uermis et pucre¬
do. et hii qui peccato offendentis adã
tenentur obnoxii: Hunc doccissimũ
uirum si facile interrogare possemꝰ.
quam multos utruisq lingue diui¬

Expanded text:
nostri ad dissoluenda quaedam, quae nostri ad dissoluenda quaedam, quae nonnullis uidebantur incerta, tamquam certissimum proferebant. quando enim primitus hoe disputari coeperit nescio; illud tamen seio quod etiam sanctus Hieronymus, qui hodieque in litteris ecclesiasticis tam excellentis doctrinae fama ac labore uersatur, ad quasdam soluendas in suis libris quaestiones etiam hoe certissimum adhibet sine ulla disceptatione documentum. nam in eo quod in Ionam prophetam scripsit, cum ad eum uenisset locum, ubi commemorantur etiam paruuli ieiunio castigati: maior, inquit, aetas incipit, usque ad minorem peruenit. nullus enim absque peccato nec si unius quidem diei fuerit uita eius et numerabiles anni uitae illius. si enim stellae non sunt mundae in conspectu dei, quanto magis uermis et putredo et hi qui peccato offendentis Adam tenentur obnoxii! hunc doctissimum uirum si facile interrogare possemus, quam multos utriusque linguae diui
Abbreviated transcription (Latin):
mam saluti eterne perituram.si hãc
uitam sine illius sacramenti conse¬
quutione finiret. et quainius ab u¬
tero recentissimi paruuli solo reatu
essent peccati originalis obstricti. qͦ¬
re illis et si es multo facilior quoo a¬
lienorum. sed tamen esset necessaria
remissio peccatorum. His certis illa
incerta de octauo die questio disso¬
luta est. atq in concilio iudieatur.
homini nato ne in eternum pereat
omui die debere succurrere: cum
etiam de ipsa carnali circumcisione
ratio redderetui: quod umbra esset
fucuri. non quo intelligeremus etiã
bapcismum octauo ex quo natus
est homo die dari oportere. sed nos
in xp̃i resurrectionem spiritaliter
circumcidi qui tercio quidem post
diem passionis sed in liebus ebdoma¬
darum quibus tempora prouoluũ¬
tur octauo hoc est post sabbatum
primo die a mortuis resurretit. Et
nunc nescio cuius noua disputati¬
onis audacia. quiflam nobis facere
conantur incertum. quod maiores

Expanded text:
mam saluti aeternae pcrituram, si hanc mam saluti aeternae pcrituram, si hanc uitam sine illius sacramenti consecutione finiret, quamuis ab utero recentissimi paruuli solo reatu essent peccati originalis obstricti; quare illis etsi multo facilior, quod alienorum, sed tamen esset necessaria remissio peccatorum. his certis illa incerta de octauo die quaestio dissoluta est atque in concilio iudicatum homini nato, ne in aeternum pereat, omni die licere succurrere, cum etiam de ipsa carnali circumcisione ratio redderetur, quod umbra esset futuri, non quo intellegeremus etiam baptismum octauo ex quo natus est homo die dari oportere, sed nos in Christi resurrectione spiritaliter circumcidi, qui tertio quidem post diem passionis, in diebus tamen ebdomadum, quibus tempora prouoluuntur, octauo, hoc est post sabbatum primo die, a mortuis resurrexit. Et nunc nescio cuius nouae disputationis audacia quidam nobis facere conantur incertum, quod maiores
Abbreviated transcription (Latin):
ui ad remissam peccatorum accipi¬
udam in hoc ipso facilius accedit.¬
l. quod illi remutuntur non pro¬
pria sed aliena peccata. Uides
quanta fiducia ex antiqua et indu¬
litata fidei regula uir tantus ista
lquatur: quia hec documenta certis¬
ima ideo protulit. ut illud quoderat
nercum unde consuluerat ille cui.
siribit. et unde concilii decretum
aite octauim diem ex quo die nat᷑
set infans eum si afferretur baptira¬
ie nemo dubitaret. per hec firmamen¬
sa probaretur. Neq enim hoc tunc̾ no¬
uum quasi. aut quasi aliqua cuius¬
quam contradicione pulsatum. conci
lio statuebatur seu firmabatur. qͦd
obstricti originali peccato cenerent᷑
nifantes: sed cum illic alia consulta¬
no uersaretur: et disceptaretur prop¬
ter legem carnalis circumcisionis
utrum eos ante octauum diem et¬
baptirare oporteret: id eo ei qui hoc
negabat nemo consensit quia iam
non consulendum. nec disceptandũ
sed firmum certumq habebatur. ani¬

Expanded text:
qui ad remissam peccatorum accipiqui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur non propria, sed aliena peccata. Vides quanta fiducia ex antiqua et indubitata fidei regula uir tantus ista loquatur. qui haec documenta certissima ideo protulit, ut illud quod erat incertum, unde consuluerat ille cui rescribit et unde concilii decretum ante octauum diem, ex quo die natus esset infans, cum, si afferretur, baptizare nemo dubitaret, per haec firmamenta probaretur. neque enim hoc tunc quasi nouum aut quasi aliqua cuiusquam contradictione pulsatum concilio statuebatur seu firmabatur, quod obstricti originali peccato tenerentur infantes: sed cum illic alia consultatio versaretur, et disceptaretur, propter legem carnalis circumcisionis, utrum eos et ante octavum diem baptizare oporteret; ideo ei qui hoc negabat, nemo consnon consulendum necdisceptandum, sed firmum certumque habebatur ani
Abbreviated transcription (Latin):
bis est si fieri potuerit nulla anima
perdenda est. Aduertisne quid dica
quemaomodum sentiat non cantũ
caruis. sed anime quoq infantis exi¬
ciabile esse atq mortiferum. sine ills
salutari sacramento exire de hac uita:
unde si iam nichil aliud diceret: incel¬
ligere nr̃m fuit sine peccato animam
perire non posse. Sed uicle paulopost de¬
fendens innocentiam paruulorum. qͥd
tamen de illis apertissime faceatur.
seterum. si homines inquit impedire
aliquid ad consequutionem gratie pos¬
set: magis adultos et profectos et maio¬
res natu possent impedire gramora
peccata. Porro aucem si etiam grauissi¬
mis delictoribus et indeum multuo
ante peccantibus. cum postea credide¬
unt a remissa peccatorum et baptis¬
mo atq gratia nemo prohibetur:
quantomagis prohiberi non debet
ufans qui recens natus nichil pecca¬
uit. nisi quod secundum adam car¬
naliter natus contagium mortis an¬
nque prima natiuitate contraxit:

Expanded text:
nobis est, si fieri potuerit, nulla anima nobis est, si fieri potuerit, nulla anima perdenda est. aduertisne quid dicat, quemadmodum sentiat non tantum carni, sed animae quoque infantis exitiabile esse atque mortiferum sine illo salutari sacramento exire de hac uita? unde, si iam nihil aliud diceret, intellegere nostrum fuit sine peccato animam perire non posse. sed uide paulo post defendens innocentiam paruulorum quid tamen de illis apertissime fateatur: ceterum si hominesinquit, inpedire aliquid ad consecutionem gratiae possetmagis adultos et prouectos et maiores natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si etiam grauissimis delictoribus et in deum multum ante peccantibus, eum postea crediderint, remissa peceatorum datur et a baptismo atque gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima natiuitate contraxit!
Abbreviated transcription (Latin):
nes non esse confessus est:quia si hoc
negaret. ipsius baptismi causam ꝓp¬
ter quam suscipiendam eos defende¬
bat auferret. Noces ipsam epistolam
memorati martyris de baptirandis
paruulis legere si uolueris. Neq e¬
num pocest deesse liartagini. Uerum
questioni satis uisum est.pauca inde
tranfferenda arbitratus sum: que
prudenter actende. Quantum uero
inquit ad causam infantium pertint.
quos dixisti intra secundum uelte¬
cim diem quo nati sunt constitutos
baptizari non oportere. et consideran¬
dam esse dicens legem circumcisionis
antique. intra octauum diem eum
qui natus est baptirandum et sanc¬
tificandum non pucares: longe ali¬
ud in concilio nobis uisum est. In hoc
enum quod tu putabas esse faciendũ
nemo consensit: sed uniuersi potius
uidicauimus nulli hominum na¬
to.misericordiam dei et gratiam dei¬
denegandam. Nam cum dominus
in eu angelio suo dicat filius homi¬
nis non uenit anunas hominum
perdere seo saluare:quantum inm

Expanded text:
nes non esse confessus est, quia, si hoc nes non esse confessus est, quia, si hoc negaret, ipsius baptismi causam, propter quem percipiendum eos defendebat, auferret. potes ipsam epistolam memorati martyris De baptizandis paruulis legere, si uolueris; neque enim potest deesse Karthagini. uerum senti quaestioni satis nisum est, pauca inde transferenda arbitratus sum, quae prudenter adtende: quantum uero, inquit, ad causam infantium pertinet, quos dixisti intra secundum ueltertium diem quo nati sunt constitutos baptizari non oportere et considerandam esse legem circumcisionis antiquae, ut intra octauum diem eum qui natus est baptizandum et sanctificandum non putares, longe aliud in concilio nostro uisum est. in hoc enim, quod tu putabas esse faciendum, nemo consensit; sed uniuersi potius iudicauimus nulli hominum nato misericordiam dei et gratiam denegandam. nam eum dominus in euangelio suo dicat: \'filius hominis non uenit animas hominum perdere, sed saluare\', quantum in
Abbreviated transcription (Latin):
uero que ibi dicuntur. si diligenteR
aduertantur atq traccentur. sicut
in primo duorum illorum libro ut¬
cumq conatus sum: etiam si subos¬
curum pariunt rerum ipsarum ne¬
cessicate sermonem. non tamen pote¬
runt alium sensum habere. nisi per
quem factum est ut antiquitus uni¬
uersa ecclesia retineret fideles paruu¬
los. originalis peccati remissionem ꝑ
xp̃i baptisium consequutos. Unde
non inmerico beatus cyprianus satis
ostendit: quam hoc creditum et in¬
tellectum seruet ecclesia. Qui cum
paruulos amaterno utero recentissi¬
mos. iam idoneos ad percipienduor¬
xp̃i baptismum assereret. quoniao
cõsultus fuerat utrum hoc ante occa¬
uum diem fieri deberet: quantuor
potuit conatus est eos demonstrare ꝑ¬
fectos. ne quis pro numero dierum
quia octauo ancea circiucideban¬
tur infances. eos adhuc perficiendos
existimaret. Sed cum magnum eis
defensionis pacrocinium prestitisset.
ab originali tamen peccato eos immu¬

Expanded text:
uero quae ibi dicuntur, si diligenter uero quae ibi dicuntur, si diligenter aduertantur atque tractentur, sicut in primo duorum illorum libro utcumque conatus sum, etiamsi subobscurum pariunt rerum ipsarum necessitate sermonem, non tamen poterunt alium sensum habere, nisi per quem factum est. ut antiquitus uniuersa ecclesia retineret fideles paruulos originalis peccati remissionem per Christi baptismum consecutos. Vnde non inmerito beatus Cyprianus satis ostendit, quam hoc ab initio creditum et intellectum seruet ecclesia. qui cum paruulos a materno utero recentissimos iam idoneos ad percipiendum Christi baptismum adsereret, quoniam consultus fuerat, utrum hoc ante octauum diem fieri deberet, quantum potuit, conatus est eos demonstrare perfectos, ne quis ipso numero dierum, quo octauo antea circumcidebantur infantes, eos adhuc perficiendos existimaret. sed cum magnum eis defensionis patrocinium praestitisset, ah originali tamen peccato eos inmu
Abbreviated transcription (Latin):
tatur eos non ob aliud ad iħm. hoc
est ad saluatorem et ad medicum
xp̃m piis gestantium manibus
ferri. nisi ut per medicinam sacra¬
mentorum eius. possint a peceati¬
peste sanari: Quid ergo cunctamur
apostoli uerba de quibus forte dubi¬
tamus. etiam ipsa sic intelligere. ut
his congruant testimoniis de quib
dubitare non possumus: Quamqͣm
toco ipso loco ubi per unius peccatũ
multorum condempnationem. et
per unius iusticiam multorum ius¬
tificationem apostolus loquitur.
nichil michi uidecur ambigui. nisi
quod ait adam formam futuri. Hoc
enun reuera non solum huic senten¬
tie conuenit. qua intelligitur futu¬
ros eius posteros ex eadem forma cum
peccato esse generatos: sed etiam in ali¬
os et alios incellectus possunt hec
uerba deduci. Nam et nos aliudin¬
de aliquando diximus: et aliud fortas¬
se dicemus. quod tamen huic intellec¬
tui non sit aduersum. Et ipse pelagi¬
us non uno modo id exposuit. Cetera

Expanded text:
tatur eos non ob aliud ad Iesum, hoc tatur eos non ob aliud ad Iesum, hoc est ad saluatorem et ad medicum Christum, piis gestantium manibus ferri, nisi ut per medicinam sacramentorum eius possint a peccatipeste sanari? quid ergo cunctamur apostoli uerba, de quibus forte dubitabamus, etiam ipsa sic intellegere, ut his congruant testimoniis, de quibus dubitare non possumus? Quamquam toto ipso loco, ubi per unius peccatum multorum condemnationem et per unius iustitiam multorum iustificationem apostolus loquitur, nihil mihi uideatur ambigui, nisi quod ait \'Adam formam futuri\'. hoc enim reuera non solum huic sententiae conuenit, qua intellegitur futuros eius posteros ex eadem forma cum peccato esse generatos, sed etiam in alios et alios intellectus possunt haec uerba deduci. nam et nos aliud inde aliquando diximus et aliud fortasse dicemus, quod tamen huic intellectui non sit aduersum, et ipse Pelagius non uno modo id exposuit. cetera
Abbreviated transcription (Latin):
ci tranfferriq sententiam. num qͥd
illud ambiguum est nisi quis re¬
natus fuerit ex aqua et spiritu. ñ
pocest intrare in regnum der: Nun¬
quid et illud uocabis nomen eius
iħm. ipse eium saluum faciet popu¬
lum suum a peccatis: Hunquid eti¬
am et illud quia non est opus sanis
medicus sed egrocantibus. hoc est qͥa
non est necessarius eis qui non ha¬
bent peccatum. sed eis qui saluan¬
di sunt a peccato: Nunquid etiam
illud quia nisi manducauerint
homines carnem eius. hoc est parti¬
cipes facti fuerint corporis eius. non
habebunt uitam: his atq hiuius¬
modi aliis que nunc pretereo testi¬
moniis diuina luce clarissimis. di¬
uina auctoritate certissimis. nonne
ueritas sine ulla ambiguitate pro¬
clamat. non solum in regnum dei
non baptiratos paruuilos intrare
non posse sed nec uitam eternam
posse habere. precer xp̃i corpus.
cui ut incorporentur sacramento
baptismatis imbuuntur: Honne
ueritas sine ulla dubitatione tes¬

Expanded text:
ci transferrique sententiam, numquid et ci transferrique sententiam, numquid et illud ambiguum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei? numquid et illud: uocabis nomen eius Iesus; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum? numquid etiam illud, quia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus, hoc est quia non est necessarius Iesus eis qui non habent peccatum, sed eis qui saluandi sunt a peccato? numquid etiam illud, quia nisi manducauerint homines carnem eius, hoc est participes facti fuerint corporis eius, non habebunt uitam? his atque huiusmodi aliis, quae nunc praetereo, testimoniis diuina luce clarissimis, diuina auctoritate certissimis nonne ueritas sine ulla ambiguitate proclamat non solum in regnum dei non baptizatos paruulos intrare non posse, sed nec uitam aeternam posse habere praeter Christi corpus, cui ut incorporentur sacramento baptismatis inbuuntur? nonne ueritas sine ulla dubitatione tes