comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in incorporalib cred̃e: exire
de patre sp̃m scm̃ sic intelli¬
gendũ  ut se saluator a d̾o
exisse testatur dicens: ego a
mundũ. Et sicut loca & cõ¬
mutationes locoꝵ ab in cor¬
poralibꝰ seꝑamꝰ. sic & ꝓbatio¬
nes. intus dico uł foris ab in¬
tellectu aliũ natura discer¬
nimus: quia iste corpoꝵ st̃
recipientiũ tactum & haben¬
tium uastitates. Ineffabili
itaq & sola fide noto sermons
eredendũ ẽ saluatorem dicti
esse. exisse a deo. & sp̃m ueri¬
tatis a patre egredi loquente:
sp̃m qui a me egredit᷑. Et pul
potente. hoꝵ nichil tetigit.
s ait de patre: uon qd̃ pater
a deo omnipotente sit alius
quia hoc scelus ẽ etiã cogitas
& intellectum parentis. egre
cet enim ex deo frequenter
se dicat exisse saluator: ꝓͥeta¬
tem tam̃ & ut ita dicam fa¬
miliaritatẽ. de qua sepe trac¬
tauimꝰ: ex uocabulo magis
sibi patris adsumit dicens.
ego in patre. & pater ui me
est. & alibi. Ego & pater unũ

Expanded text:
de incorporalibus credere: exire de incorporalibus credere: exire de Patre Spiritum Sanctum, sic intelligendum, ut se Salvator de Deo exisse testatur, dicens, Ego de . Et sicut loca et commutationes locorum ab incorporalibus separamus: sic et prolationes intus dico et foris ab intellectualium natura discernimus, quia istae corporum sunt recipientium tactum, et habentium vastitates. Ineffabili itaque et sola fide noto sermone credendum est, Salvatorem 134 dictum esse exisse a Deo, et Spiritum veritatis a Patre egredi, loquente Spiritu qui a me egreditur. Cum potente, nihil horum tetigit: sed ait, de Patre: non quod Pater a Deo omnipotente sit alius: quia hoc scelus est etiam cogitare;  intellectum parentis egredcet enim ex Deo frequenter se dicat exisse Salvator, proprietatem tamen et ut ita dicam familiaritatem, de qua jam saepe tractavimus, ex vocabulo magis sibi Patris assumit, dicens: Ego in Patre, et Pater in me . Et alibi: Ego et Pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
consolator. quẽ ego mitta m
uobis. sp̃m ueritatis qͥ de patͤ
egreditur: ipse testimoniũ
dabit de me. Consolatorem au¬
eos quos se dignos c̾ẽ fecerit.
& ab om̃i tristicia &e ꝑturba¬
tione reddit alienos: uerũ
incredibile quoddam gau¬
dium & hilaritatem eis tri¬
buit: in tantũ ut possit qͥs
deo grãs agere. qd tali hos¬
pite dignus habeatur: & di¬
cere. dedisti leticiam in corde
& ueritate sp̃m dei. indiui¬
sam habentem cũ eadem sa¬
pientia & ueritate naturã.
& enim filius missus a patre.
ñ seꝑatur atq disiungit᷑ ab
eo: manens in illo & habens
illũ in semetipso. Quin sp̃s
ueritatis supradicto modo
missus a filio de patre egre¬
dit᷑: ñ aliunde ad alia tͣnsmi¬
grans. Impossibile quippe hoc
consistit in loco. s ultra om̃em
est naturam᷑. ita & sp̃s uerita¬
tis nequaquã locoꝵ fine clau¬
d itur cũ sit incorporalis: & ut
uerius dicam. excellens uni¬
uersam rationabiliũ creat᷑aꝵ
est & impiũ ista que diximꝰ

Expanded text:
Consolator, quem ego mittam vobis Spiritum veritatis, qui a Patre egreditur, ipse testimonium dabit de me . Consolatorem au consolatur eos quos se dignos repererit, et ab omni tristitia et perturbatione reddit alienos: verum incredibile quoddam gaudium et hilaritatem eis tribuit, intantum, ut possit quis Deo gratias referens, quod tali hospite dignus habeatur, dicere: Dedisti laetitiam in corde et veritate Spiritum Dei, indivisam habentem cum eadem sapientia et veritate naturam. Etenim Filius missus a Patre non separatur, nec disjungitur ab eo, manens et habens illum in semetipso. Quin Spiritus veritatis supradicto modo missus a Filio de Patre egreditur, non aliunde ad alia transmigrans. Impossibile quippe hoc consistens in loco, ultra omnem corporum est naturam: ita et Spiritus veritatis nequaquam locorum fine clauditur, cum sit incorporalis: et ut verius dicam, excellens universam rationalem creaturam. est, et impium, ista quae diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
rito dimittis: qui forte aliã
sine mora cupit habere ur¬
orem. frustra parentib ac
dnãm: que dum te iugo
crudelissimo p̃mit: iugum
xp̃i susciꝑe non ꝑmittit. Si¬
cut enim uigũ auaricie in
infernũ p̃mere: ita iugum
xp̃i in celum leuare consue¬
uit. Decime enim ex debito
requiruntur: & qui eas da¬
re noluerit. res alienas in¬
uasit. Et quanti pauꝑes in
locis ubi ipse habitat᷑. illo
decimas non dante. mortui
fuerint tantoꝵ homicidioꝵ
reus ante tribunal et̾ni iu¬
usibus reseruauit. Qui gͦ
sibi aut premium cõꝑare
aut peccatoꝵ desiderat indul¬
gentiam ꝓmereriᷤ redditis de¬
mediocri. & uestitu raciona¬
bili suꝑfuerit. ñ luxurie re¬
seruetur: sed in thesauro ce¬
lesti ꝑ elemosinam pauꝑũ
reponat᷑.¬

Expanded text:
rito dimittis, mulier, qui forte aliam rito dimittis, mulier, qui forte aliam sine mora cupit habere uxorem. Frustra parentibus ac dominam; quae dum te jugo durissimo premit, jugum Christi suscipere non permittit. Sicut enim jugum avaritiae in infernum premere, ita jugum Christi in coelum levare consuevit. Decimae enim ex debito requiruntur, et qui eas dare noluerit, res alienas invasit. Et quanti pauperes in locis, ubi ipse habitat, illo decimas non dante fame mortui fuerint, tantorum homicidiorum reus ante tribunal aeterni Juusibus reservavit. Qui ergo sibi aut praemium comparare, aut peccatorum desiderat indulgentiam mediocri et vestitu rationabili, superfuerit, non luxuriae reservetur, sed in thesauro coelesti per eleemosynam pauperum reponat
Abbreviated transcription (Latin):
in agro ur̃o: & beatos uos di¬
cent om̃s gentes. Benefacere ds
semꝑ paratus est: sed hominũ
malicia ꝓhibetur. Qͥ a dño dõ
sibi dari uult omĩa. & non¬
uult ei de his que possi¬
dere uidetur offerre: quid si
dic̾et dñs. nempe m̃s ẽ homo
quẽ feci. mea ẽ terra quã co¬
lis. mea st̃ semina que spar¬
gis. mea animalia que fati¬
gas. mei sunt imbres & plu¬
uie. uentoꝵ flumina mea st̃.
meus ẽ solis calor: & cũ omĩa
mea sunt elementa uiuendi.
tu qui manus accõmodas. so¬
lam decimã merebaris: Sed
quia pie nos pascit om̃p̃s
ds. amplissimã tribuit minꝰ
laboranti mercedem. Sibi
tantum decimã uendicans:
nobis omĩa condonauit. In
grate. fraudator. ac ꝑfide. di¬
uina de uoce conuenio. Ecce
dum uiuis: redime te ipsum
dum potes: redime te dum
nudum: ne cũ te mors ama¬
ra p̃ueuerit uitam simul
& precium ꝑdas. Sine causa
hoc dimittis uxori: que for¬
sitan alium habebit ma¬
ritum. Sine causa hoc ma¬

Expanded text:
in agro vestro, et beatos vos diin agro vestro, et beatos vos dicent omnes gentes . Benefacere Deus semper paratus est; sed hominum malitia prohibetur: quia a Domino Deo sibi dari vult omnia, et non de his quae possidere videtur vult ei offerre. Quid, si diceret Deus, Nempe meus es, homo, quem feci, mea est terra quam colis, mea sunt semina quae spargis, mea animalia quae fatigas, mei sunt imbres et pluviae, ventorum flamina mea sunt, meus est solis calor: et cum omnia mea sint elementa vivendi, tu qui manus accommodas, solam decimam merebaris? Sed quia pie nos pascit omnipotens Deus, amplissimam tribuit minus laboranti mercedem; sibi tantum decimam vindicans, nobis omnia condonavit. grate fraudator ac perfide, divina te voce convenio. Ecce dum vivis; redime te ipsum, dum potes; redime te, dum, ne dum te mors amara praevenerit, vitam simul et pretium perdas. Sine causa hoc dimittis uxori, quae forsitan alterum habebit maritum. Sine causa hoc ma
Abbreviated transcription (Latin):
Nosti quia d̃ĩ st̃ cuncta que
cõmodas rerũ omniũ crea¬
tori. Non eget dñs d̃s: ñ p̃mi¬
um postulat. sed honorem.¬
Non de tuo aliquid exigit. qd̾
refundas. Primitias rerum
& decimas petit⁊& negas aua¬
re: Quid faceres. si nouem par¬
tibus sibi sũptis . tͥ. decimam
reliquisset: Quod certe iam
factum est: cum mes sis tua
pluuiarũ benedictione sub¬
tracta. ieiuna defecit: cum¬
ẽ auide supputator: Nouem
tͥ partes retracte sunt: quia
decimam dare noliusti. Con¬
stat quidem qd̃ ipse ñ dede
ad decimam reuoceris. Scrip¬
tum est enim. Hec dicit dñs
Quia decima agri tui & pͥ¬
mitie terre uobiscũ st̃. uideo
uos: & fallere me existimatis.
in domib urĩs erit direptio.
Nabis impio militi: qd̾ non
uis dare sacerdoti. Conuerti¬
mini ad hoc dicit dñs omp̃s.¬
ut aꝑiam uob̃ catharactas
celi & infundam uob̃ bene¬
dictionẽ meã desuꝑ: & non
uob̾ corrũpantur fruc̾tus
terre. neq languescat uitis

Expanded text:
Nosti, quia Dei sunt cuncta quae Nosti, quia Dei sunt cuncta quae commodas rerum omnium creatori? Non eget Dominus, non praemium postulat, sed honorem, de tuo aliquid exigit, qrefundas. Primitias rerum et decimas petit, et negas? Avare, quid faceres, si novem partibus sibi sumptis, tibi decimam reliquisset? Quod certe jam factum est, cum messis tua pluviarum benedictione subtracta jejuna defecit,  avide supputator? Novem tibi partes retractae sunt, quia decimam dare noluisti. Constat quidem, quod ipse non dederad decimam revoceris: scriptum est enim, Haec dicit Dominus, Quia decima agri tui et primitiae terrae vobiscum sunt. Video vos, et fallere me existimastis, in domibus vestris erit direptio. Dabis impio militi, quod non vis dare sacerdoti. Convertimini ad me, dicit Domut aperiam vobis cataractas coeli, et effundam vobis benedictionem meam desuper: et non vobis corrumpentur fructus terrae, neque languebit vitis
Abbreviated transcription (Latin):
ciat qd d̃s accipit redditurꝰ.
queris iterũ cui ꝓficiat. qd̃
pauꝑib datur. Si credis: tͥ
ꝓficit. Si dubitas: ꝑdidisti.
Decime enĩ: tributa sunt e¬
gentium animarũ. Redde gͦ
tributa pauꝑibꝰ: offer libam̃ta
sacerdotib. Quod si decimas
non habes fructuum t̾renoꝵ
qd̃ habet agricola: quodcũq
te pascit. ingenium d̃i ẽ inde
decimas expetit unde uiuis. de
milicia. de negotio. & de artifi¬
cio redde decimas & pͥmitias.¬
redemptionem animaꝵ tuarũ¬
do: & non erunt in uob̾ morbi
neq casus. Ecce habes in scrip
deris. non solũ habundantiã
fructuum recipies. s etiam sa¬
nitatem corꝑis consequeris. Re¬
plebunt᷑ inquit aree tue fru¬
mento. & uino tolcularia tua
redundabunt: & non erunt
in uob̾ morbi neq casus. Cum
enu decimas dando. & t̾rena
& celestia. possis munera ꝓme¬
reri: quare ꝑ auariciã dupli¬
citer benedictionẽ defraudas:
Audi gͦ indeuota inortalitas.

Expanded text:
ciat quod Deus accipit redditurus. ciat quod Deus accipit redditurus. Quaeris iterum cui proficiat quod pauperibus datur. Si credis, tibi proficit: si dubitas, perdidisti. Decimae enim tributa sunt egentium animarum. Redde ergo tributa pauperibus, offer libamina sacerdotibus. Quod si decimas non habes fructuum terrenorum, quod habet agricola; quodcumque te pascit ingenium, Dei est: et inde decimas expetit, unde vivis. De militia, de negotio, de artificio redde decimas. Aliredemptionem animarum suarum, et non erunt in eis morbi neque casus . Ecce habes in Scriptderis, non solum abundantiam fructuum recipies, sed etiam sanitatem corporis consequeris. Replebuntur, inquit, areae tuae frumento, vino quoque torcularia tua redundabunt; et non erunt in eis morbi neque casus. Cum enim decimas dando et terrena et coelestia possis munera reri, quare per avaritiam duplici te benedictione defraudas? Audi ergo indevota mortalitas:
Abbreviated transcription (Latin):
kmñi iam ꝓpe sunt
dies in quibz messes
colligere debeamus: & ido
grãs agentes do qui dedit.
de offereudis. ĩmo reddendis
decimis cogitemus. Us enĩ
decimam a nobis dignatur
repetere: non sibi sed nobis
sine dubio ꝓfuturam. Sic
enim ꝑ ꝓpħam ipse ꝓmisit
dicens. In ferte inquit omnẽ
decimam in horreis meis. ut
me in his dicit dñs. si non
aperuero uob̃ catharactas
celi. & dedero uobis fructꝰ
ad habundantiã. Ecce ꝓbamꝰ.
quomͦ nob̾ decime magis
quã dõ ꝓficiant. Et ꝓpterea
alibi scriptum ẽ: dũi ẽ t̾ra
& plenitudo eiꝰ orbis terrarum
& uniuersi qui habitant in
& coloni: & nescio quom non
oñis agnoscimꝰ possessorem. di¬
cit enim. Agnouit bos posses¬
sorem suũ & asinus p̃sepe dñi
gui: isrł autẽ me non cognouit.
& popłs m̃s me non intellerit.
O homines stulti: quid mali
imꝑat ds ut non mereatur
repleant᷑ horrea tua frum̃to.
uino quoq torcularia re¬
dundent.. Non prestas hoc

Expanded text:
imi, jam prope sunt dies in quibus messes colligere debeamus: et ideo gratias agentes Deo qui dedit, de offerendis, imo de reddendis decimis cogitemus. Deus enidecimam a nobis dignatur repetere, non sibi, sed nobis sine dubio profuturam. Sic enim per prophetam ipse promisit, dicens: Inferte, inquit, omnem decimam in horreis meis, ut me in his, dicit Dominus, si non aperuero vobis cataractas coeli, et dedero vobis fructum usque ad abundantiam . Ecce probavimus quomodo nobis decimae magis quam Deo proficiant. Et propterea alibi scriptum est, Domini est terra et plenitudo ejus, orbis terrarum et universi qui habitant in et coloni: et nescio quomodo non omnes agnoscimus possessorem. Dicit enim: Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit, et populus meus me non intellexit . O homines stulti, quid mali imperat Deus, ut non mereatur repleantur horrea tua frumento, vino quoque torcularia tua redundent . Non praestas hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. cum om̃ib uobis. Osten¬
ditur quippe ex sermone p̃¬
senti. una trinitatis assũptio
cum is qui grãm xp̃i acci¬
pit. habeat eam tam ꝑ ad¬
ministrationẽ patris. qũã
ꝑ largitionem sp̃s scĩ. Datur
enim a deo patre & dño iħu
patre. & aliã saluatore. Siqͥd̾e
municatione cõpletã. Nam
& ipse sp̃s dictus est gr̃e:
catus est. In zacharia quoq
reꝓmittit d̾s effusurũ se .i.
habundantissime tributu
bit eam datam a ło patre.¬

Expanded text:
per cum omnibus vobis . Ostenditur quippe ex sermone praesenti una Trinitatis assumptio: cum is qui gratiam Christi accepit, habeat eam tam per administrationem Patris, quam per largitionem Spiritus sancti. Datur enim a Deo Patre et  Al. a Patre et aliam Salvatore. Siquidem municatione completam. Nam et ipse Spiritus dictus est gratiacatus est . In Zacharia quoque repromittit Deus effusurum se, id est, abundantissime tributurbit eam datam a Deo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatione cõpleta. trinitas
unius substantie demonstͣ¬
bitur. In alio quoq loco:
Caritas inquit dei cũ om̃ibꝰ
uobis: que a trinitate & tri¬
buitur & firmatur. Ait qͥp¬
data mea & seruat ea: hic ẽ
qui diligit me. Qͥ autem
diligit me diliget᷑ a patre meo.
& ego diligã eum. Neq enim
alia dilectio saluatoris est¬
suꝑ is qui amantur: & alla di¬
lectio patris. Ds enim diligit
in salutẽ: quia sic dilȩxit ds̃
mundũ. ut filiũ suũ unige
diligit eos quos uult fieri
meliores. Unde amare se di¬
cit eum qui ametur a patre:
& de eo ponitur in ꝓpħa: &
ipse saluauit eos qui dilenit
eos. Hanc dilectionẽ fructũ

Expanded text:
atione completa, Trinitas unius substantiae demonstratur. In alio quoque loco: Charitas, inquit , Dei cum omnibus vobis, quae a Trinitate et tribuitur, et firmatur. Ait quiperba mea, et servat ea, hic est qui diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum . Neque enim alia dilectio est Salvatoris super his qui amantur, et alia dilectio Patris. Deus enim diligit in salutem, quia sic dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigendiligit eos quos vult fieri meliores. Unde amare se dicit eum qui amatur a Patre. Et de eo ponitur in Propheta: Et ipse salvabit illos, quia dilexit illos . 17. Hanc dilectionem, fructum
Abbreviated transcription (Latin):
inscribit᷑ ab his qui diuiua
carismata consequuti st̃:
uor grates do p̃ferens de
sic correcte sunt semite eoꝵ
qͥ suꝑ terram erant. & placi¬
ta tibi edocti sunt homines:¬

Expanded text:
naretos, ab his qui divina charismata consecuti sunt, vox gratias Deo referens dessic correctae sunt semitae eorum qui super terram erant, et placita tibi edocti sunt homines
Abbreviated transcription (Latin):
cuius est manus: multiꝰ ĩ eqͣ¬
litatib discrepare. Sed quia
de incorporalibꝰ scͥptura nẽ¬
loquitur. unitatem tantũ
uolens non &̾ m̃surã substan¬
tie demonstrare: sicut enĩ
manus non diuidit᷑ a corpore

Expanded text:
cujus est 128 manus, multis inaequalitatibus discrepare: quia de incorporalibus nunc Scriptura loquitur, unitatem tantum volens, non etiam mensuram substantiae demonstrare: sicut enim manus non dividitur a corpore
Abbreviated transcription (Latin):
rũ autem una est oꝑatio.
una est &e substantia: quia
que eiꝰdem substantie ho¬
oꝑationes. Et que alteriꝰ sub¬
stantie eterousia: dissonas

Expanded text:
rum autem est una operatio, una est et substantia, quia quae ejusdem substantiae ὑμerationes: et quae alterius substantiae sunt, dissonas
Abbreviated transcription (Latin):
integrum possunt qd̾ acce¬
perunt. que spes illoꝵ est.
qui hoc impie scelerateq
disꝑdunt: Uersabit᷑ gͦ iste
in reb humanis: ñ carnalis
s spũalis adquisitionis de¬
uinctus officio. Non quidem
negotiis scłarib obligatꝰ.
s tam̃ quia militat do ñ
ocio desidiȩ torpidus &e ab¬
iectus. Det gͦ mͥ si potest
hẏlaritate. siue cum carna¬
lib necessitatib pauperũ
panis celestis dispensator
inuicta aduersus diabolũ
castra in credentium cordib
construit. Hylarem enim da

Expanded text:
integrum possunt quod acceintegrum possunt quod acceperunt; quae spes illorum est, qui hoc impie scelerateque disperdunt? Versabitur ergo iste in rebus humanis, non carnalis, sed spiritualis acquisitionis devinctus officio; non quidem negotiis saecularibus obligatus, sed tamen quia militat Deo, non otio desidiae torpidus et abjectus. Det ergo, si potest, hilaritate, sive cum carnalibus necessitatibus pauperum panis coelestis dispensator invicta adversus diabolum castra in credentium cordibus construit. Hilarem enim da
Abbreviated transcription (Latin):
di sui. quietam sempit̾nã
certus expectans. debitum
honorem parentib reddeis.
nec cruentus homicidio nec
fornicatione turpatus. nec
furto fraudulentus. nec
mendatio dupplicatus. nec
rei uel uroris aliene concu¬
piscentia sordidus. non in
suis etiam reb aut luxu¬
ria defleat. aut arescat aua¬
ricia. non sit contentiosus.
ñ sit contumeliosus ñ sit
maledicus: postremo uen¬
dat omĩa sua & det pau¬
atq in thesauro celesti ra¬
dicem cordis infigat. tam̃
a se existere. Quid enim
habet quod non accepit:
Qd si accepit quid głat᷑
quasi non acceꝑit: Ero¬
get sane pecuniam dñicam.
consulat ꝓrimo sicut sibi
sentit esse consultum. nec
putet satis ẽẽ seruare inte¬
grum qd̃ accepit. ne dicat᷑
ei serue nequam & piger
dares pecuniam meã. & ego
ueniens cum usuris exigem.
ne auferatur ab eo quod ac¬
cepit. ne ꝓictatur in tene¬
bras exteriores. Quam ue¬
hementissimam penã si ti¬
mere debent illi qui seruare

Expanded text:
Dei sui, quietem sempiternam Dei sui, quietem sempiternam certus exspectans, debitum honorem parentibus reddens, nec cruentus homicidio, nec fornicatione turpatus, nec furto fraudulentus, nec mendacio duplicatus, nec rei vel uxoris alienae concupiscentia sordidus; non in suis etiam rebus aut luxuria diffluat, aut arescat avaritia; non sit contentiosus, non sit contumeliosus, non maledicus; vendat postremo omnia sua, et det pauatque thesauro coelesti radicem cordis infigat: quid a se existere. Quid enim habet, quod non accepit? Quod si accepit, quid gloriatur, quasi non acceperit ? Eroget sane pecuniam dominicam: consulat proximo, sicut sibi sentit esse consultum. Nec putet satis esse servare integrum quod accepit, ne dicatur ei: Serve nequam et piger, dares pecuniam meam, et ego veniens cum usuris exigerem: ne auferatur ab eo quod accepit, ne projiciatur in tenebras exteriores . Quam vehementissimam poenam si timere debent illi, qui servare
Abbreviated transcription (Latin):
ue. catuli leonis rugientes.
querentes a do escam sibi.
In hãc escam iob ipse pectiꝰ
est qui dixit. Temptatio ẽ
uita humana suꝑ terram.
Etiam dñs. in hac nocte in¬
quit postulabit sathanas
uerare uos sicut triticum.
Quis itaq sane mentis ñ
ingemiscat. cui non ꝑ pe¬
nitentiam sic ẽẽ displiceat:
Quis non tota humilitate
supplicans diuino adiuto¬
rio se exaudibilem p̃beat
donec transeat omĩs ista
temptationum materies.
atq umbra terrena. & ille
qui nõqm deficit etiam
nob̾ illutescat sempiternꝰ
dies. & illuminet abscon¬
dita tenebraꝵ & manifestet
unicuiq a deo: Deniq quã
bere corpus domitum.
ut mundo crucifixus ab
omni oꝑe malo in serui¬
tute redacta menbra casti¬
get. ne iam regnet pecca¬
tum in eius mortali corꝑe
ab obediendum desideriis eiꝰ.¬
non solum ut unũ uerum
dm̃ colat. nulli simulacro
deditus. nullis sacris demo¬
nioꝵ irretitus. non accipi¬
ens in uanum nomen dñi

Expanded text:
vae, catuli leonum rugientes, vae, catuli leonum rugientes, quaerentes a Deo escam sibi . In hanc escam Job ipse petitus est, qui dixit, Tentatio est vita humana super terram. Etiam Dominus, In hac nocte, inquit, postulavit satanas vexare vos sicut triticum . Quis itaque sanae mentis non ingemiscat? Cui non per poenitentiam sic esse displiceat? Quis non tota humilitate supplicans divino adjutorio se exaudibilem praebeat, donec transeat omnis ista tentationum materies atque umbra terrena: et ille qui nunquam deficit, etiam nobis illucescat sempiternus dies, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet unicuique a bere corpus edomitum, ut mundo crucifixus ab omni opere malo, in servitutem redacta membra castiget, ne jam regnet peccatum in ejus mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; solum unum verum Deum colat, nulli simulacrorum ritui deditus, nullis sacris daemoniorum irretitus, non accipiens in vanum nomen Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nem & animo & corpore
totius hominis immuta¬
tione sortiamur: Qua ꝓp̃¬
sc̃s iob non ait ẽẽ temp¬
tationem in hac uita. s
hanc ipsam uitam temp¬
quens. Numquid non tẽp¬
tatio est uita humana
suꝑ terram: Quo in loco
etiam misterium lapsi hoĩs
mirabiliter tetigit dicens.
Tanquam seruus fugiens
dñm suum. & consecutus
umbram. Non enim hec ui¬
ta. dicenda est potiꝰ quam
umbra uitȩ. Nec immerito
fugitiuus adam. post of¬
fensionem peccati abscon¬
dit se a facie dñi tectus
foliis arboꝵ quib opacan
umbracula: tanquam fu¬
giens dñm suum sicut
dictum est & consecutus
ad hoc dicta sunt neqͥs
ꝑ baptismum quamuis
iustificatus sit a priorib
commnittat uñ ab altaris
cõmunione separetur qͦ¬
si iam de plena securita¬
te se iactans. s potius ser¬
uet humilitatem. que pe¬
ne una disciplina xp̃ia¬
na est: nec suꝑbiat terra
& cinis donec ista tota
nox transeat in qua ꝑ¬
transeunt om̃s bestie sil¬

Expanded text:
nem et animo et corpore nem et animo et corpore totius hominis immutatione sortiamur? Quaps Job non ait esse tentationem in hac vita, sed hanc ipsam vitam tenquens: Numquid non tentatio est vita humana super terram? Quo in loco etiam mysterium lapsi hominis mirabiliter tetigit dicens: Tanquam servus fugiens dominum suum, et consecutus umbram . Non enim haec vita dicenda est potius, quam umbra vitae. Nec immerito fugitivus Adam post offensionem peccati abscondit se a facie Domini, tectus foliis arborum, quibus opacantur umbracula, tanquam fugiens Dominum suum, sicut dictum est, et consecutus ad hoc dicta sunt, ne quis per Baptismum quamvis justificatus sit a prioribus committat, unde ab altaris communione separetur, quasi jam de plena securitate se jactans; sed potius servet humilitatem, quae pene una disciplina christiana est: nec superbiat terra et cinis , donec ista nox tota transeat, in qua pertranseunt omnes bestiae sil
Abbreviated transcription (Latin):
serabilis erumpit & clamat.
heu me qm̃ ꝑegrinatio
mea longinqua facta est.
Et ne putes non dum fi¬
delem ista loqui. uide qͥd
sequatur. In habitaui cũ
habitantib cedar. Cũ his
qui oderunt pacem.eram
pacificus : cũ loquerer eis
expugnabant me ualde.
Non solum hominis fide¬
lis. s etiã ȩu̾głiste̾ firmiᷤ¬
simi &e martyris fortissi¬
mi hec uerba sunt. Nam
unde est etiã illud apłi
scimꝰ enim qr & si terrena
nr̃a domus habitationis
resoluatur. edificationem ha¬
benius ex deo domũ non
manu factam et̾nã
in cęlis: Et enĩ in hoc in¬
gemiscimus habitaculum
nr̃m quod de celo ẽ. suꝑ¬
indui cupientes. si tñ & in¬
diti ñ nudi inueniamur.
Etenĩ qui sumus in hac
habitatione ingemiscimꝰ
grauati. in quo nolumꝰ
spoliari. s suꝑ uestiri ut
absorbeatur mortale a ui-¬
quid ingemiscimus. nisi
penitendo quia ita sumꝰ:
S quando ita non erimꝰ.
nisi terrena domo resolu-¬
ta. ut celestem habitatio¬

Expanded text:
serabilis erumpit et sonat: serabilis erumpit et sonat: Heu me! quoniam peregrinatio mea longinqua facta est. Et ne putes nondum fidelem ista loqui, vide quid sequitur: Inhabitavi in tabernaculis Cedar: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus; cum loquerer eis, impugnabant me valde . Non solum hominis fidelis, sed etiam evangelistae firmissimi et martyris fortissimi haec verba sunt. Nam inde est etiam illud Apostoli: Scimus enim, quia et si terrena ra domus habitationis resoluatur, aedificationem habemus ex Deo, domum non manu factam aeternam in caelis. Etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum quod de caelo eerindui cupientes si tamen et induti non nudi inueniamur. etenim qui sumus in hac habitatione ingemescimus grauati, in quo nolumus expoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uiquid ingemiscimus, nisi poenitendo quia ita sumus? Sed quando ita non erimus, nisi terrena domo resoluta, ut coelestem habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ huius temporalis cor¬
ruptibilis mor talisq pe¬
niteat. Non eium sic qͥsq
in uitam nouam ꝑ scĩfica¬
tionem baptismi nascitur.
ut quemadinodũ ibi depo¬
nit omnia peccata p̃t̾ita.
ita etiam statim mortali¬
tatem ipsam carnis corrup¬
tionemq deponat. Quod
si non ita est. restat ut il¬
lud qd̾ scriptum ẽ qd̾ etiã
quisq sentit in se. adhuc
corpus quod corrumpit᷑
agegrauet animã & de¬
primat terrena inhabi¬
tatio sensum multa cogi¬
tantem. Quod tunc in
illa beatitudine. quod ñ
cum absorbebit᷑ mors in
uictoriam. quis dubitet
debere huius uitȩ. ut ad
illam incorruptionem to¬
ta auiditate curramus:
Inde est enim quod etiam
apłs ait. Quamdiu sumꝰ
in corpore ꝑegrinamur
a dño. ꝑ fidem enĩ am¬
bulamus non ꝑ spẽm. Qͥs
gͦ festinat atq optat ad
patriam remeare. & illã
sp̃em que est facie ad fa¬
ciem contemplari. nͥ quẽ
ꝑegrinatioĩs suȩ penitue¬
rit: Ex quo dolore peni¬
tentis. etiam uox illa mi¬

Expanded text:
itae hujus temporalis, corruptibilis, mortalisque poeniteat. Non enim sic quisque in vitam novam per sanctificationem Baptismi nascitur, ut quemadmodum deponit ibi omnia peccata praeterita, ita etiam statim mortalitatem ipsam carnis corruptionemque deponat. Quod si non ita est, restat ut illud quod scriptum est, quod etiam quisque in se sentit adhuccorpus quod corrumpitur aggravet animam, et deprimat terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quod tunc in illa beatitudine quia non erit, cum absorbebitur mors in victoriam ; quis dubitet debere hujus vitae, ut ad illam incorruptionem tota aviditate curramus? Inde est enim quod etiam Apostolus ait: Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quis ergo festinat atque optat ad patriam remeare, et illam speciem quae est facie ad faciem contemplari, nisi quem peregrinationis suae poenituerit? Ex quo dolore poenitentis, etiam vox illa mi
Abbreviated transcription (Latin):
misso totũ solus auferat.
Bolet quidem ille &e fidem
sibi seruatam ñ ẽẽ conq̃rit᷑.
Uerum in ipsa sua querela
cogitare debet potiꝰ in bo¬
na uita si ipsi humane so¬
cietati fuisse seruandam ne
preda iniqua ex homine
fieret. si sentit quam iniq
sibi in peceati societate
seruata non fuerit. Ille
quippe utrobiq ꝑfidus ꝓ¬
peccato sceleratior uidicandꝰ
est. At si id quod malefe¬
cerit ei displicuisset. & ꝓp¬
terea cum participe faci¬
noris p̃dam diuidere no¬
luisset ut homini cui ab¬
lata fuerat redderet᷑ cũ
ꝑfidum nec ꝑfidus dic̾et.
Ita mulier si fide coniuiga¬
li iolata fidem seruat
adultero utiq mala est.
s si nec adultero peior est.
Porro si eam flagitii peni¬
teat. & ad castitatem rede¬
at coniugalem. pacta ac
placita adulterina rescin¬
dat: miror si eam fidei
uolatricem uł ipse adult̾
putauit. Solet &e queri
cũ masculus & femina nec
ille maritus nec illa uyor
nentiam soluis concubitus

Expanded text:
misso totum solus auferat. misso totum solus auferat. dolet quidem ille et fidem sibi seruatam non esse conqueritur; uerum in ipsa sua querela cogitare debet potius in bona uita ipsi humanae societati fuisse soruandam, ne praeda iniqua ex homine fieret, si sentit, quam inique sibi in peccati societate seruata non fuerit. ille quippe utrubique perfidus profecto sceleratior iudicandus est. at si id, quod male fecerant, ei displicuisset et propterea cum participe facinoris praedam diuidere noluisset, ut homini, cui ablata fuerat, redderetur, eum perfidum nec perfidus diceret. ita mulier, si fide coniugali uiolata fidem semet adultero, utique mala est; sed si nec adultero, peior est. porro si eam flagitii paeniteat et ad castitatem rediens coniugalem pacta ac placita adulterina rescindat, miror, si eam fidei uiolatricem uel ipse adulter putabit. Solet etiam quaeri, cum masculus et femina, nec ille maritus nec illa uxor nentiam solius concubitus
Abbreviated transcription (Latin):
latio: dr adulteriũ. cũ uel
ꝓprie libidinis instinctu.
uel aliene consensu cũ alt̾o
uł altera contra pactum
coniuigale cõcũbit᷑ atq fran¬
gitur fides que in rebꝰ etiã
corporeis & abiectis magnum
animi bonũ est: & ideo eam
saluti quoq corporali que
&̃ uita nr̃a ista continetur
certũ est debere p̃poni. Et¬
si enĩ exigua palea p̃ multo
auro pene res nulla est. fi¬
des tam̃ cum in negotio pa¬
lee sicut in auri sincera ser¬
uatur. non iđo minor est qr
in re minore seruatur. Cum
uͦ ad peccatũ admnittendũ
adhibet᷑ fides: mirũ si fide̾
appellanda est. Uerumtam̃
ipsam fit peiꝰ. fit nͥ cum
ꝓpterea deseritur. ut ad
ueram fidem ac legitti¬
mam redeatur. idest ut
peccatum emendet᷑ uolun¬
tate prauitatis correpta
tanquã si quisq cũ hoĩem
solus expoliare ñ possit in¬
ueniat sociũ iniquitatis
&e cũ eo paciscatur ut simul
id faciant spoliumq par¬
tiantur. quo facinore com¬

Expanded text:
latio dicitur adulterium, cum uel latio dicitur adulterium, cum uel propriae libidinis instinctu uel alienae consensu cum altero uel altera contra pactum coniugale concumbitur. atque ita frangitur fides, quae in rebus etiam corporeis et abiectis magnum animi bonum est; et ideo eam saluti quoque corporali, qua etiam uita ista continetur, certum est debere praeponi. etsi enim exigua palea prae multo auro paene res nulla est, fides tamen, cum in negotio paleae sicut in auri sincera seruatur, non ideo minor est, quia in re minore seruatur. cum uero ad peccatum admittendum adhibetur fides, mirum si fides appellanda est; uerumtamen ipsam fit, peius fit, nisi cum propterea deseritur, ut ad ueram fidem ac legitimam redeatur, id est, ut peccatum emendetur uoluntatis prauitate correcta. tamquam si quisque, cum hominem solus expoliare non possit, inueniat socium iniquitatis et cum eo paciscatur, ut simul id faciant spoliumque partiantur, quo facinore com
Abbreviated transcription (Latin):
centib & ꝓpe cadauer in¬
his utrisq menbris animoꝵ
tñ rite coniugatoꝵ tanto
castitas ꝑseuerat. habent
ce̾ id bonum coniugia qd̾
carnalis uł iuuenał inconti¬
nentia. & si uiciosa est ad
ꝓpagande prolis redigitur
honestatem ut ex malo libi¬
dinis aliquid boni faciat co¬
pulatio conuigalis. Deinde
quia repͥmit᷑ & quodammͦ
uerecundius estuat concu¬
piscentia carnis quã temꝑat
parentalis affectus. Intercedit
enĩ quedam grauitas ferui¬
de uoluptatis cum in eo ip¬
so quod sibi uir &e mulier
adherescunt. pater &e mater
esse meditantur. Huc accedit
quia in eo ipso quod sibi
iniucem coniuges debitum
soluunt &̾ si id aliquanto
intemperantiꝰ & incontinentꝰ
expetant fidem tñ sibi in¬
uicem debent. Cui fidei tm̃
iuris tribuit apłs ut eam
potestatem appellaret dicess.
Mulier non habet potesta¬
tem corporis sui: s uir. Si¬
militer autẽ & uir non ht̃
potestatem corꝑis sui: sed
mulier. Huiꝰ aũt fidei uio¬

Expanded text:
centibus et prope cadauerincentibus et prope cadauerinis utrisque membris, animorum tamen rite coniugatorum tanto castitas perseuerat. habent etiam id bonum coniugia. quod carnalis uel iuuenalis incontinentia, etiamsi uitiosa est, ad propagandae prolis redigitur honestatem, ut ex malo libidinis aliquid boni faciat copulatio coniugalis, deinde quia reprimitur et quodam modo uerecundius aestuat concupiscentia carnis, quam temperat parentalis affectus. intercedit enim quaedam grauitas feruidae uoluptatis, cum in eo, quod sibi uir et mulier adhaerescunt, pater et mater esse meditantur. Huc accedit, quia in eo ipso, quod sibi inuicem, coniuges . debitum soluunt, etiamsi id aliquanto intemperantius et incontinentius expetant, fidem tamen sibi pariter debent. cui fidei tantum iuris tribuit apostolus, ut eam potestatem appellaret dicens: mulier non habet potestatem corporis sui, sed uir; similiter autem et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier. huius autem fidei uio
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius consid̾ationẽ ita diui¬
na script᷑a cõm̃dat ut nec
dimisse uiro nub̾e liceat al¬
teri quamdiu uir eius uiuit:
nec dimisso ab uxore liceat
alteram ducere nͥ mortua fu¬
erit q̃ recessit. Bonũ gͦ con
buit dimittere uxorem nͥ¬
ex causa fornicatioĩs. s &e̾ qr
uenit inuitatus ad nuptias
eur sit bonũ merito q̃ritur.
Quod mͥ ñ uidet᷑ ꝓpt̾ solam
societatem. Nuoquin ñ iam
diceret᷑ coniugiũ in sembus
p̃sertim siue amisissent filioᷤ
uł minime genuissent. Nunc
uͦ in bono licet annoso con¬
iugio. & si emarcuit ardor
etatis inter mascłm & femi¬
nam uiget ordo caritatis
inter maritũ & uxorem. Q
quanto meliores sunt tan¬
To maturiꝰ a cõmixtione
carnis sue pari consensu se
continere ceperunt. ñ ut
necessitatis esset postea ñ
posse quod uellent. s ut
laudis esset prius noluis¬
se quod possent. Si gͦ ser¬
uat᷑ fides honoris & obseqͥoꝵ
inuicem debitoꝵ ab alte¬
rutro sexu &̾ si langues¬

Expanded text:
cuius confoederationem ita diuicuius confoederationem ita diuina scriptura commendat, ut nec dimissae a uiro nubere liceat alteri, quamdiu uir eius uiuit, nec dimisso ab uxore liceat alteram ducere, nisi mortua fuerit, quae recessit. bonum ergo cobuit dimittere uxorem nex causa fornicationis, sed etiam quia venit invitatus ad nuptias, cur sit bonum merito quaeritur. Quod mihi non videtur propter solam societatem. » diceretur coniugium in senibus, praesertim si uel amisissent filios uel minime genuissent. nunc uero in bono licet annoso coniugio, etsi emarcuit ardor aetatis inter masculum et feminam, uiget tamen ordo caritatis inter maritum et uxorem, qui quanto meliores sunt, tanto maturius a conmixtione carnis. suae pari consensu se continere coeperunt, non ut necessitatis esset postea non posse quod uellent, sed ut laudis esset primum noluisse quod possent. si ergo seruatur fides honoris et obsequiorum inuicem debitorum ab alterutro sexu, etiamsi langues
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ tñ ñ accidisset. nͥ fieret
qd̾ ille uetuisset: ita gͦ pos¬
sent cẽ ꝑ concubitũ talium
corpoꝵ generationes subsi¬
stere. que usq ad certũ mo¬
dum hab̾ent incrementum:
nec urgerent tam̃ in semũ
aut usq in seniũ: nec tam̃
in mortem. donec illa bene¬
dictionis multiplicatione t̾ra
impleretur. Si enĩ uestib isrłi
statũ: quantomagis p̃staret
corporib obedientium p̃cep¬
to suo felicissimũ quoddam
temꝑam̃tũ certi status. do¬
nec in melius conuerterentur.
ñ morte hoĩs qͣ corpꝰ ab aĩa de¬
seritur. s beata cõmutatione
ab inmortalitate ad ĩmortali¬
tatẽ: ab animali ad sp̃ualẽ
qualitatem: Harũ sententi¬
arũ que uera sit. uł si alia
uł alie possunt adhue ex ill
uerbis sculpi: adhuc querere
ac disserere longũ est. Illud
nc̃ dicimꝰ scdm istam condi¬
tionem nascendi &e moriendi
quam nouimꝰ & in qua creati
sumus: aliquid boni esse con¬
iugium masculi &e femine.

Expanded text:
quod tamen non accidisset, nisi fieret quod tamen non accidisset, nisi fieret quod ille vetuisset. Ita ergo possent etiam per concubitum talium corporum generationes subsistere, quae usque ad certum modum, haberent incrementum, nec vergerent tamen in senium; aut usque in senium, nec tamen in mortem, donec illa benedictionis multiplicatione terra impleretur. Si enim vestibus Israestatum ; quanto magis praestaret corporibus obedientium praecepto suo felicissimum quoddam temperamentum certi status, donec in melius converterentur, n morte hominis qua corpus ab anima deseritur, sed beata commutatione a mortalitate ad inmortalitatem, ab animali ad spiritalem qualitatem! Harum sententiarum quae uera sit, uel si alia uel aliae possunt adhuc ex illis uerbis exculpi, quaerere ac disserere longum est. Illud nunc dicimus, secundum istam condicionem nascendi et moriendi, quam nouimus et in qua creati sumus, aliquid boni esse coniugium masculi et feminae:
Abbreviated transcription (Latin):
increm̃tũ & multiplicatio.
qua dictũ est crescite & mul¬
tiplicamini. in ꝓuectu men¬
tis & copia uirtutis intelli¬
gatur: sic̃ in psalmo positũ
est. multiplicabis in aĩa mea
uirtutẽ: nec data sit homini
ꝓlis ista sucessio. nisi postea¬
quam causa pecc̾i fut᷑a erat
in morte decessio: siue corpꝰ
ñ spũale illis hoĩb s pͥmo
aiãle factum erat. ut obedi¬
entie merito postea fieret sp̃u¬
ale ad ĩmortalitatẽ capessen¬
dam: non post mortem. q̃
inudia diaboli intrauit in
orbem terraꝵ ce facta ẽ pena
peccati: s ꝑ illam cõmutationẽ
quã significauit apłs ubi
ait. demde nos uiuentes qui
reliqui sumꝰ. simul eũ illis
rapiem᷑ in nubib obuiam
xp̃o in aera: ut illa corpora
primi coniugii & mortalia
fuisse intelligamꝰ. prima con¬
firmatiõe. & tñ non morit᷑a
nͥ peccassẽt: sic̃ minatꝰ erat
d̃s tanquã si uulnus minaret᷑.
quia uulnerabile corpꝰ erat:

Expanded text:
incrementum et multiplicatio, incrementum et multiplicatio, qua dictum est: crescite et multiplicamini, prouectu mentis et copia uirtutis intellegatur, sicut in psalmo positum est: multiplicabis me in anima mea in uirtutem, nec data sit homini prolis ista successio, nisi posteaquam causa peccati futura erat in morte decessio; siue corpus non spiritale illis hominibus, sed primo animale factum erat, ut oboedientiae merito postea fieret spiritale ad inmortalitatem capessendam non post mortem, quae inuidia diaboli intrauit in orbem terrarum et facta est poena peccati, sed per illam commutationem, quam significat apostolus, ubi ait: deinde nos uiuentes qui reliqui sumus simul cum illis rapiemur in nubibus in obuiam Christo in aera, ut illa corpora primi coniugii et mortalia fuisse intellegamus prima conformatione et tamen non moritura, nisi peccassent, sicut minatus erat deus — tamquam siquia vulnerabile corpus erat;
Abbreviated transcription (Latin):
scrutem᷑. & in ea questione
definitã sententiam ꝓferamꝰ
uñ primoꝵ hominũ ꝓles pos¬
set exist̾e̾. qͦs benedix̾at ds̃
dicens. crescite & multiplica¬
mini & ĩplete terrã: si ñ pec¬
cassent cũ mortis conditiõe
corꝑa eoꝵ peccando merue¬
runt. nec esse concubitꝰ sñ
& si examinandũ sit. uerita¬
potissimum congruat. ꝓlixe
disputatioĩs negotiũ est.
Siue &e̾ sine coeundi cõplȩni
alio aliquo mͦ. si ñ peccassẽt
habituri erãt filios ex mu¬
nere oĩpotentissimi creatoris.
qui potuit &̾ ipsos sine pa¬
rentib condẽ: qͥ potuit car¬
nẽ xp̃i in utero uirginali
formare: &e ut iam ipsis in¬
fidelib loquar. qͥ potuit
apibus ꝓlem sine concubitu
dare: siue ibi multa mystice
&e figurate dicta sint. alit̾q
sit intelligendũ qd̃ scͥptum
est. implete terram & dña¬
mini eiꝰ. id est ut plenitu¬
dine. & ꝑfectiõe uitȩ ac po¬
testatis id fieret: ut ipsũ qͦ

Expanded text:
scrutemur et in ea quaestione scrutemur et in ea quaestione definitam sententiam proferamus, unde primorum hominum proles posSet exsistere, quos benedixerat deus dicens: crescite et multiplicamini et inplete terram, si non peccassent, cum mortis condicionem corpora eorum peccando meruerint nec esse concubitus nis si examinandum sit, ueritapotissimum congruat, prolixae disputationis negotium est. siue ergo sine coeundi conplexu alio aliquo modo, si non peccassent, habituri essent filios ex munere omnipotentissimi creatoris, qui potuit etiam ipsos sine parentibus condere, qui potuit carnem Christi in utero uirginali formare et, ut iam ipsis infidelibus loquar, qui potuit apibus prolem sine concubitu dare; sine ibi multa mystice ac figurate dicta sint aliterque sit intellegendum, quod scriptum est: inplete terram et dominamini eius, id est, ut plenitudine et perfectione uitae ac potestatis id fieret, ut ipsum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
de bono ꝯuigii.
Toniam unꝰ¬
quisq homo
humani ge¬
neris pars ẽ.
& sociale qͥd¬
dam est hu¬
manã natura:
magnumq habet & naturale
bonum. iim quoq amiciciȩ:
ob hoc ex uno ds uoluit om̃s
homines condere: ut in sua
societate. non sola similitu¬
dine generis. s ce̾ cognati¬
onis uincło tenerentur. Pri¬
ma itaq societatis humane
naturalis copula. uir &e uxor
est: quos nec ipsos singłos
condidit ds. & tanquã alie¬
nigenas coniunxit: s alterã
creauit ex altero signans
&e̾ iuim coniunctionis in la¬
tere: unde &e illa detracta
formata est. Laterib enim
sibi iungunt᷑ qui pariter
ambulant: & parit̾ qͦ ãbulañ
intuentur. Consequens est
connexio societatis in filiis:
qui unꝰ honestus fructus ẽ.
non coniunctionis maris &e
feminȩ. s concubitus. Pot̾at
enim esse in utroq sexu. &̃
sine tali cõmixtione alteriꝰ
regentis. alterus obsequen¬
tis amicalis q̃dã & g̾mana
conuinctio: nec nẽ opus ẽ. ut

Expanded text:
DE BONO CONIVGALI. Quoniam unusquisque homo humani generis pars est et sociale quiddam est humana natura magnumque habet et naturale bonum, uim quoque amicitiae, ob hoc ex uno deus uoluit omnes homines condere, ut in sua societate non sola similitudine generis, sed etiam cognationis uinculo tenerentur. prima itaque naturalis humanae societatis copula uir et uxor est. quos nec ipsos singulos condidit deus et tamquam alienigenas iunxit, sed alteram creauit ex altero, signans etiam uim coniunctionis in latere, unde illa detracta formata est. lateribus enim sibi iunguntur, qui pariter ambulant et pariter quo ambulant intuentur. consequens est conexio societatis in filiis, qui unus honestus fructus est non coniunctionis maris et feminae, sed concubitus. poterat enim esse in utroque sexu etiam sine tali commixtione alterius regentis, alterius obsequentis amicalis quaedam et germana coniunctio. Nec nunc opus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
in habitu fuit. Quo circa siẽ ñ ẽ
impar meritũ patientie in petͦ
ẽ: sic ñ ĩpar meritũ continentie
in ioħe qͥ nullas exꝑtꝰ ẽ nupti¬
as. & ini abraham qui filios ge¬
nerauit. Et illiꝰ enĩ celibatꝰ. &e
illiꝰ conubiũ: & ꝓ tempoꝵ distri¬
butiõe. rp̃o militauert. S con¬
tinentiam ioħs & in oꝑe: abra¬
ham uͦ in solo habitu habebat.
bebat.Ex qͦ aũ uenit plenitudo
tẽꝑis. ut diceret᷑ qͥ potest caꝑe
capiat: ex illo usq adhuc &e de¬
inceps usq in finẽ qͥ habet oꝑat᷑.
Qui oꝑari noluerit: ñ se hab̾e
m̃tiat᷑. Ae ꝑ hoc ab eis qͥ corrũ¬

Expanded text:
sanctorum in habitu fuit. quocirca sicut non est sanctorum in habitu fuit. quocirca sicut non est inpar meritum patientiae in Petro, est, sic non est inpar meritum continentiae in Iohanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generauit. et illius enim celibatus et illius conubium pro temporum distributione Christo militauerunt; sed continentiam Iohannes et in opere, Abraham uero in solo habitu habebat. bebat; ex quo autem uenit plenitudo temporis, ut diceretur: qui potest capere, capiat, ex illo usque adhuc et deinceps usque in finem qui habet operatur, qui operari noluerit, non se habere mentiatur. ac
Abbreviated transcription (Latin):
&e dixert̃. Demoniũ habet Ueuit
filiꝰ hoĩs manducans & bibenf:
& dixert̃. Ecce homo uorax &
potator uini: amicus publica¬
noꝵ & peccatoꝵ. Nuinqͥd ñ talia
dicunt᷑ in domesticos eiꝰ patres
nrõs ex alio gen̾e utendi t̾renis
qnͣtũ ad concubitũ ꝑtinet:
Ecce hoĩes libidinosi & ĩmundi:
amatores feminaꝵ & lasciuiarũ.
Ettñ sic̃ in illo illd̾ ñ erat uerũ.
abstineret a manducando & bi¬
bendo: ipse enĩ aꝑtissime ueris¬
simeq ait. Uenit ioħs ñ man¬
ducans neq bibens. uenit filiꝰ
hoĩs manclucans & bibens: sic
filios ꝓcreans quẽ dicant ma¬
nichei mulierosus erat: &e iusti¬
ficata erat sapientia a filiis suiͤ.
Qd̾ dñs ibi subiecit: cũ de iobe
ac de se illa dixisset. Iustifica¬
ta ẽ inquã sapientia a filiis
suis. qui uident continentie
uirtutẽ in habitu animi sẽꝑ ẽẽ
deb̾e: in oꝑe aut̃ ꝓ rerũ ac tẽpoꝵ
oportunitate manifestari. Sic̃
uirtꝰ patientie scoꝵ martirum

Expanded text:
dixerunt, Daemonium habet: venit Filius hominis et manducans et bibens; et dixerunt, Ecce vorax et potator vini, amicus publicanorum et peccatorum. Numquid non talia dicuntur in domesticos ejus, patres nostros, ex alio genere utendi terrenis quantum ad concubitum pertinet: Ecce homines libidinosi et immundi, amatores feminarum et tamen sicut in illo illud non erat uerum — abstineret a manducando et bibendo; ipse enim apertissime uerissimeque ait: uenit Iohannes non manducans neque bibens. uenit filius hominis manducans et bibens - sic filios procreans, quem dicant Manichaei: mulierosus erat. et iustificata est sapientia a filiis suis quod dominus ibi subiecit, cum de Iohanne ac de se illa dixisset, iustificata est, inquit, sapientia a filiis suis, qui uident continentiae uirtutem in habitu animi semper esse debere, in opere autem pro rerum ac temporum oportunitate manifestari, sicut uirtus patientiae sanctorum martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
cubitu continentes negli¬
genter obedire preceptis:
cum tam ardenter arripu¬
erint non uti concessis.
Unde quis dubitet ex
cellentie sanctoꝵ illoꝵ
patrum atq matrum fi¬
lios generantium non re¬
cte comparari matres &
feminas nr̃i temꝑis. quã¬
uis ab omni concubitu
iminunes in uirtute obe¬
dientie minores. etiam si il¬
lis hominibus & in habitu
animi defuisset quod in
istoꝵ oꝑe manifestum est:
Sequantur ergo agnum pu¬
eri cantantes canticum no¬
uum. sicut in apocalipsi
scriptum est: qui cum muli¬
runt non ob aliuid nisi qr
uirgines ꝑmanserunt. Nec
ideo se arbitrentur melio¬
res esse primis parentibus
scĩs. qui nuptiis ut ita di¬
cam nuptialiter usi sunt:
earum quippe usus ita se
habet. ut siquid in eis ꝑ
carnis commirtionem qd̾
excedat generandi neces¬
sitatem quamius ueniali¬
ter factum fuerit conta¬
minatio sit. Nam quid ex¬
piat uenia si omnino non
contaminat illa ꝓgressio.
a qua contaminatione mi¬

Expanded text:
cubitu continentes neglecubitu continentes neglegenter oboedire praeceptis, cum tam ardenter adripuerint non uti concessis. unde quis dubitat et excellentiae sanctorum illorum patrum atque matrum filios generantium non recte conparari mares et feminas nostri temporis, quamuis ab omni concubitu inmunes in uirtute oboedientiae minores, etiamsi illis hominibus et in habitu animi defuisset, quod in istorum opere manifestum est? sequantur ergo agnum pueri cantantes canticum nouum, sicut in Apocalypsi scriptum est, qui cum mulirunt, non ob aliud nisi quia uirgines permanserunt. nec ideo se arbitrentur meliores esse primis patribus sanctis, qui nuptiis, ut ita dicam, nuptialiter usi sunt. earum quippe usus ita se habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat generandi necessitatem, quamuis uenialiter factum fuerit, contaminatio sit. nam quid expiat uenia, si omnino non contaminat illa progressio? a qua contaminatione mi
Abbreviated transcription (Latin):
lo illicito concubitu macu¬
lari: que qui non obseruan
contra preceptum dei faci¬
unt. & ob hoc extorres sunt
a uirtute obedientiȩ. Uirgi¬
nitas autẽ ꝓpterea pot̾
ẽẽ sine obedientia. quia po¬
test femiua consilio uirgi¬
nitatis accepto. & custodita
uirginitate precepta contẽp¬
nere : sicut multas sacras
uirgines nouimus uerbo¬
sas. curiosas. ebriosas. liti¬
giosas. auaras. suꝑbas. que
omnia contra precepta st̃:
sicut ipsam euam inobedi¬
entie crimine occidunt. Qua¬
propter non solum obediens
inobedienti. sed obedientior
coniugata: minus obedi¬
enti uirgini preponenda
est. Ex hac obedientia pa¬
ter ille qui sine uxore
non fuit: esse sine unico
filio & a se occiso paratꝰ
fuit. Unicum enim non
iminerito dixerim. de quo
audiuit a dño: in ysaac
uocabitur tibi semen. Quan¬
To gͦ citius ut &e̾ sine uxo¬
re esset. si hoc iuberetur
audiret: Unde non frustͣ
sepe miramur non nullos
utriusq sexus ab omni con¬

Expanded text:
lo inlicito concubitu maculo inlicito concubitu maculari: quae qui non obseruant, contra praecepta dei faciunt et ob hoc extorres sunt a uirtute oboedientiae. uirginitas autem propterea potest esse sine oboedientia, quia potest femina consilio uirginitatis accepto et custodita uirginitate praecepta contemnere: sicut multas sacras uirgines nouimus uerbosas, curiosas, ebriosas, litigiosas, auaras, superbas: quae omnia contra praecepta sunt et sicut ipsam Euam inoboedientiae crimine occidunt. quapropter non solum oboediens inoboedienti, sed oboedientior coniugata minus oboedienti uirgini praeponenda est. Ex hac oboedientia pater ille, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit. unicum enim non inmerito dixerim, de quo audiuit a domino: in Isaac uocabitur tibi semen. quanto ergo citius, ut etiam sine uxore esset, si hoc iuberetur, audiret! unde non frustra saepe miramur nonnullos utriusque sexus ab omni con