comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓbe pͥuaritator dicitur. qͥd gͦ de
eo fiet siue priuato iuditio. siue
causã: Hic exͣ ordinẽ soiet puni¬
ciend̾ e̾ ꝙ hodie his qui p̃uari¬
nã si rens accusatori publicoiu¬
ditio idõ p̃sc̾bat. ꝙ dicat se eod̾
crimine abalio accusatũ. ⁊ ab¬
solutũ: cauetur lege ustia pu¬
blicoꝵ iudicioꝵ. ut ñ pͥus acuse¬
ñtiatio publici iudicii intesli¬
gitur. qd̾ si aduocatio p̃uari¬
canonis crim̃ intẽdatur. publi-¬
tũ iuditiũ n ẽ. nec int̾ ẽ. publico
anprinato indicio p̃uaricatus
dicatur. ¶ Si idõ quis accuset᷑ ty
dicat᷑ trim̃ iudmi publig destitu¬
ise: iudiciũ publicũ ñ ẽ. quia

Expanded text:
evaricator dicitur. Quid igitur de eo fiet? Sive privato judicio, sive causam, hic extra ordinem solet puniSciendum est quod hodie iis, qui praevariNam si reus accusatori publico iudicio ideo praescribat, quod dicat se eodem crimine ab alio accusatum et absolutum, cauetur lege Iulia publicorum, ut non prius accusentiatio publici iudicii intellegitur. Quod si advocato praevaricationis crimen intendatur, publicum iudicium non est: nec interest, publico an privato iudicio praevaricatus dicatur. Si ideo quis accusetur, quod dicatur crimen iudicii publici destituisse, iudicium publicum non est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
neũ cuiꝰ tuiꝰ dolo malo hoĩb co¬
actis dãpuati ꝙ datum ẽẽ di ca¬
tur ñ debet cogiactor omissa
actione tͣnnli crimen intende..
qui eundem inpubitis indiciit
accusart uolunt. index elig̾e d
eum qui actuset. tã silic cogni¬

Expanded text:
eum, cuius dolo malo hominibus coactis damni quid datum esse dicatur, non debet cogi actor omissa actione civili crimen intendere.qui eum in publicis iudiciis accusare volunt, iudex eligere debet eum qui accuset, causa scilic
Abbreviated transcription (Latin):
mutia admisso ut reũ ĩ eã ꝓiͣ¬
tiã remitt̾et ubi sacrilegium ad¬
Uiaccusare passunt intelligemꝰ.
si scierimꝰ qui ñ possunt. itac ꝓ¬
hibentur accusare. alii pp̃ sexsim
retatẽ. ut mulieraut pupillus.
alii pp̃ satͣmentũ ut qͥ aipendiũ
merent. alii pp̃ magr̃atũ pot̾atẽ¬
ue inqͣ agentes sñ fraude inius
euotari ñ posst̃. alu pp̃ delictĩ
num ut qui duo iudicia adu̾sus
reos subscripta hũt iiinos ue

Expanded text:
ia admisso, ut reum in eam provinciam remitteret, ubi sacrilegium adui accusare possunt, intellegemus, si scierimus, qui non possunt. itaque prohibentur accusare alii propter sexum uel aetatem, ut mulier, ut pupillus: alii propter sacramentum, ut qui stipendium merent: alii propter magistratum potestatemue, in qua agentes sine fraude in ius euocari non possunt: alii propter delictum tum, ut qui duo iudicia aduersus duos reos subscripta habent nummosue o
Abbreviated transcription (Latin):
eũcalũniatꝰ ẽ puto ñ facile ad¬
mittend̾ eũ qui semeł calsimat᷑
sit. ꝙͣ uis filiũ accusatoris admit¬
tioport̾e aliam accusatõm insti¬
tuentẽ a duetsus eũ quẽ pater
accusauerat diuꝰ pius iuliocan¬
dido rescͥpsit ¶Itẽ imp̃r rescͥpsit
seruos ibi pumendos ubi deliqͥl¬
se arguantur. dñinq eoꝵ si uelit

Expanded text:
eum calumniatus est, puto non facile admittendum eum qui semel calumniatus sit: quamuis filium accusatoris admitti oportere aliam accusationem instituentem aduersus eum, quem pater accusauerat diuus Pius Iulio Candido rescripsit. Idem imperator rescripsit seruos ibi puniendos, ubi deliquisse arguantur, dominumque eorum, si uelit
Abbreviated transcription (Latin):
magitratum ꝓpłi roma eum¬
sĩ recractandi leges cã abe᷑.
hoc bñficio ⁊̃ int̾ eos recepti
uti possunt. si abolitione int̃¬
ne eodem tp̃r de duob reis quis

Expanded text:
i Romani eumnon detractandae legis causa abest. Hoc beneficio etiam in reos recepti uti possunt, si abolitione intene eodem tempore de duobus reis quis
Abbreviated transcription (Latin):
testata ⁊ tomdẽpnatio fu̾it se¬
cuta. exceptio reputeũdarũ ⁊
marestatis iuditio que etiam
motius reis cũ quib nichil actũ
est ad huc ext̃teri platuit. ut
bona eoꝵ futo uenditentur. ad¬
eo ut diuut seuerus ⁊ antoninꝰ
rescͥpserunt. ex quo qͥs aliqd̃ ex
hiis caĩs crim̃ ꝯtraxit nithił ex
bonis sius alienare. aut maiiu¬
ntt̾e eum poite ex tet̾is uero¬

Expanded text:
t secuta, excepto repetundarum et maiestatis iudicio, quae etiam mortuis reis, cum quibus nihil actum est, adhuc exerceri placuit, ut bona eorum fisco vindicentur: adeo ut divus Severus et Antoninus rescripserunt, ex quo quis aliquod ex his causis crimen contraxit, nihil ex bonis suis alienare aut manumittere eum posse. ex ceteris vero
Abbreviated transcription (Latin):
stiam ampłuis defeciso testam̃to
notauit s dycit se post fruitum
tp̃s de irrito testam̃to dic̃e. q̃ro
antitia q̃ ũ appellauit adn̾sus
sĩiam p̾sidis possit adfalsi ac¬
cusanonẽ postea reu̾ti. Rdi mt¬
antbritatem de falso agens
gi hr̃des actusatoꝵ exequi cri¬
mina. Item ũ oport̾e compesi
actusatorẽ plures reos fac̾e duiꝰ
adrianus rescripsit. ¶od̾.¬

Expanded text:
us de falso testamento vocavit, sed dixit se post finitum tempus de irrito testamento dicere. quaero, an Titia, quae non appellavit adversus sententiam praesidis, possit ad falsi accusationem postea reverti. rauctoritatem de falso agens gi heredes accusatorum exequi crimina. Item non oportere compelli accusatorem plures reos facere diuus Hadrianus rescripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
nunitur. q̃ penaĩserim̃ ñ cadit
sdemq dicendum ẽ intet̾is legib
quib pecumaria peria irroga¬
tur. uł etiã capitis que seruo¬
rum penis ñcõuelũt. sicuti rele¬
gatio. Itẽ nec lex pomp̃. parri¬
tidii. qm̃ cap̃ priũ eos appre¬
hendit᷑ qui parentes cognatos¬
ue aut patronos occid̾int. que
ñ cadiut. s cũ natura cõlnu¬
nis ẽ similit ⁊ in eos aĩadu̾tit᷑
Item cornelia mitriaꝵ sermũũ
debere recipi reũ cornelius sył¬
la auctor funit s durior ei peua
extra oromẽ imminebit.

Expanded text:
m non cadit. idemque dicendum est in ceteris legibus, quibus pecuniaria poena irrogatur uel etiam capitis, quae seruorum poenis non conuenit, sicuti relegatio. item nec lex Pompeia parricidii, quoniam caput primum eos adpraehendit, qui parentes cognatosue aut patronos occiderint: quae non cadunt: sed cum natura communis est, similiter et in eos aitem Cornelia iniuriarum servum non debere recipi reum Cornelius Sulla auctor fuit: sed durior ei poena extra ordinem imminebit.
Abbreviated transcription (Latin):
un ꝓcõꝑto siupro acceꝑit ⁊ si
hendũ eriti Si accusator detesse¬
rit alia ue qua ca ei ĩ pedie¬
rit quominꝰ accusare possit:
⁊ siͥ simile e noui ei aboletur
e. ita ut liceat᷑ alii exintegro
seruandisunt. Ip̃¬

Expanded text:
 comperto stupro acceperit, et si ehendendum erit. Si accusator decesserit aliaue quae causa ei impedierit, quo minus accusare possit, et si quid simile, nomen rei aboletur est, ita ut liceat alii ex integro seruandi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad accusationẽ. tũ sciat᷑ mnultã
s̾ accusationẽ ñ futurã caueãt
tutaq singłi qͥ crim̃ obitiant.
⁊ p̃terra ꝑseneraturos seincͥmĩe
us adsñiam. Nhiisdẽ crimini¬
b quib qͥs lib̾atus ẽ ñ debet p̾ges
pati eundẽ accusari. ⁊ ita oiuus
pius saluo ualenti rescͥpsit. S
hoc utrũ ab eodẽ net abalio ac¬
cusari posst indendũ ẽ ⁊ putẽ

Expanded text:
um sciat inultam sibi accusationem non futuram. Cavent itaque singuli, quod crimen obiciant, et praeterea perseveraturos se in crimine usque ad sententiam. Isdem criminibus, quibus quis liberatus est, non debet praeses pati eundem accusari, et ita divus Pius Salvio Valenti rescripsit: sed hoc, utrum ab eodem an nec ab alio accusari possit, videndum est. et putem,
Abbreviated transcription (Latin):
di suaꝵ rer defendendaꝵ ᷑ gr̃a de
fcõ parentũ patronoꝵ uequeri.
Ułi sidicat ui se a possõne ab his
expulsos .s. ñ ut trimen ins eis in¬
tendant. s ut possom retipiant᷑.
Nam ⁊ filius ñ quidẽ ꝓhibitus ẽ de
fc̃o matris q̃ri sidicat supposit̃
ab ea ꝑtũ quo magis cohr̃dẽ hr̃et.
s eã ream lege coenelia fac̾e ei ꝑ
publica uł prmata int̾nemente
aut desistente accusatore de reis ex¬

Expanded text:
di suarum rerum defendendarum gratia de facto parentum patronorumve queri, puta si dicant, vi se de possessione ab his expulsos, scilicet non ut crimen vis eis intendant, sed ut possessionem recipiant. Nam et filius quidem non prohibitus est de facto matris queri, si dicat suppositum ab ea partum, quo magis coheredem haberet; sed eam ream lege Cornelia facere permpublica vel privata interveniente, aut desistente accusatore de reis ex
Abbreviated transcription (Latin):
mos uiros qmͣ prõnos cãrũ siõi
adhib̾e d ⁊ feriatis dieb custidi¬
as audiri posse. rescͥptũ ẽ ita ut
in noxios dimittat ⁊ nocentes
guiduriore afadusione indigẽt
differat. Dap̃¬

Expanded text:
iros quam patronos causarum, si omnes adhibere debet. Et feriatis diebus custodias audiri posse rescriptum est, ita ut innoxios dimittat et nocentes, qui duriorem animadversionem indigent, differat. Pap
Abbreviated transcription (Latin):
alique defendert̃. Neq aũ diẽ
neq horam ĩ uitus comp̃hen¬
det. qd̾ si libelli ułscͥptionũ le¬
gitiie ordinati ñ fũint reino¬
men aboletur. ⁊ exintegro repe¬
tendi reirpotestas fiet. Item sub¬
scrib̾e debebit./ quidat. ad libel¬
lũ se ꝓfessum ex̃ uł alius ꝓeo si
lit̾ai nesciat. P ⁊ si aliud crim̃
obitiat. ułi ꝙ domũ suan p̃buit

Expanded text:
aliquem deferunt: neque autem diem neque horam invitus conprehendet. Quod si libelli inscriptionum legitime ordinati non fuerint, rei nomen aboletur et ex integro repetendi reum potestas fiet. Item subscribere debebit is qui dat libellos se professum esse, vel alius pro eo, si litteras nesciat. Sed objiciat, veluti quod domum suam praebuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓꝯsułem. luttus tius ꝑ fes¬
sus ẽ semeuiã lege uslia᷑ de ad¬
ult̾iis ita deferre ꝙ dicat eã
cũ gaio seio inciuirate slla do¬
mõ illiꝰ. mense illo consulib
nlis ad ult̾ iñ cõmisisse. Utiq
em̃ ⁊ lotus de signatus est. inqͣt

Expanded text:
sulem Lucius Titius professus est se Maeviam lege Iulia de adulteriis ream deferre, quod dicat eam cum Gaio Seio in civitate illa, domo illius, mense illo, consulibus illis adulterium commisisse". utique enim et locus designandus est, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
rdie deturrionũ ad tp̃s motus ⁊ ĩ ordi¬
nem resgressurꝰ ad honores exemplore¬
legati. tanto tpr ñ ad nuttitur. qnͣto
dignitate saruit. S m utroq placu¬
it ex aminari quo cͥmine dãpnati siñã
eiꝰ modi meruerunt. Dur iorib ⁊ enĩ
penis affectos ignominua uł tnͣsat¬
to negotio pꝰea lib̾ari minorib ũo
qmͣ leges ꝑmittunt subiectos. intħ¬
ominꝰ int̾ infames hr̃i. cũ fc̃i qͥdem
qõ sit ĩ pot̃ate iuidicantis. iuris ã ani¬
toritas ñ sit lneũ ꝗ suctessorẽ suoꝑi

Expanded text:
rdine decurionum ad tempus motus et in ordinem regressus ad honorem, exemplo relegati, tanto tempore non admittitur, quanto dignitate caruit. sed in utroque placuit examinari, quo crimine damnati sententiam eiusmodi meruerunt: durioribus etenim poenis affectos ignominia velut transacto negotio postea liberari, minoribus vero, quam leges permittunt, subiectos nihilo minus inter infames haberi, cum facti quidem quaestio sit in potestate iudicantium, iuris autem auctori
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate omꝑratur. domitiliũ non
fatit.. ¶Noiati susceptores incłm fi¬
denisłore uoiati ñ tenet. ¶ fidens¬
sores. qui saluã rem.p. fore spospon¬
derunt. ⁊ ꝗ magistratus suo ꝑitło no¬
miuent. penalib actionib ñ astrm¬
guntur inquas inciderunt hu ꝑ qͥb
int̾ueñunt. eos enĩ dãpĩ rei.p. prã¬

Expanded text:
ciuitate comparatur, domicilium non facit. Nominati successoris periculum fideiussorem nominantis non tenet. Fideiussores, qui saluam rem publicam fore responderunt, et qui magistratus suo periculo nominant poenalibus actionibus non adstringuntur, in quas inciderunt hi, pro quibus interuenerunt: eos enim damnum rei p
Abbreviated transcription (Latin):
tui successor idoneus fuit. actõm darri
ñ oportet. Infraudẽ tuuliũ inim̾ũ
ꝑ tatita fidẽ p̃dia tnͣslata fistonẽ¬
nist̾ desuis bonis cogr̃ solũe. ¶lus
originis ĩ honorib sb̾eundis. acmu¬
ñib suscipiendis ad optione ñ inu¬
tatur. s nouis quo mun̾ib flliꝰ ꝑ
ad oꝑtinũ patrẽ artͥngit᷑.¬

Expanded text:
tu successor idoneus fuit, actionem dari non oportet.In fraudem ciuilium munerum per tacitam fidem praedia translata fisco uinister de suis bonis cogitur soluere.Ius originis in honoribus obeundis ac muneribus suscipiendis adoptione non mutatur: sed nouis quoque muneribus filius per adoptiuum patrem adstringit
Abbreviated transcription (Latin):
omitaium re ⁊ fc̃o tnͣstert̃ ñ nuda
ꝯstitutõe. sicuti in his exigitur qui
negant se posse admĩa ut into
magistrenib int̾ cet̾os frim̃ito cõpa¬
rando inuito pr̃e cͤator dsttutus ẽ.
tui rerlutiꝰ titius. n consensit. n
petuntã accepit. n in eam cauit.
aut se cõꝑatoib cũ cec̾is nuscuit ⁊
pꝰ mortẽ prĩs nreliqͣ collegarũ int̾¬

Expanded text:
omicilium re et facto transfertur, non nuda contestatione: sicut in his exigitur, qui negant se posse ad munera ut inmagistratibus inter ceteros frumento cor‹a›ndo inuito patre curator constitutus est: cui rei Lucius Titius neque consensit neque pecuniam accepit neque in eam cauit aut se com parationibus cum ceteris miscuit: et post mortem patris in reliqua collegarum inte
Abbreviated transcription (Latin):
qs patriã ex qua oriundus ẽ. n mẽ¬
tiendo desa qni ñ hãt. u̾itatẽ mnitaro
pot᷑. ¶ filius tinitairm ex quapat̃ eiꝰ
naturesẽ origraẽ ducit. ñ domitiliũ
sequatirr. ¶Unis prudentib pla¬
tuit duob lotis posse aliqũe hr̃e do-¬
miciuũ si utrobi ita se instricx it
ut sĩ ĩo minus ap̃ alt̾es setollocasse
ideat᷑. ¶ Lib̾tim originẽ pr̃onorũẜ
drmitilium sequmitur. itẽ hii qui
on de bere cogi detiones uiliꝰ pr̃are
frum̃tũ ciuib suis ꝙͣ anmona exigit.

Expanded text:
patriam, ex qua oriundus est, neque mentiendo de ea, quam non habet, ueritatem mutare potest.Filius ciuitatem, ex qua pater eius naturalem originem ducit, non domicilium sequitur.Uiris prudentibus placuit duobus locis posse aliquem habere domicilium, si utrubique ita se instruxit, ut non ideo minus apud alteros se collocasse uideatur.Libertini originem patronorum uel domicilium sNon debere cogi decuriones uilius praestare frumentum ciuibus suis, quam annona exigit,
Abbreviated transcription (Latin):
ternenerunt res suart possit. ⁊ soluẽ
doñ fuit honore deposito alioquin
si ꝑsona eoꝵ. uł cautõ sit itoͣnea ł sol¬
uendo fint quo tp̃i ꝯuentri potuit:
unusqͥs ĩ hisq̃ administͣuerit. tene¬
br̃ ł qd si forte is ꝗ ꝑicło suo noĩau̾it
magistͣtum. soluendosit utr̃ in eũ
prius accio reddi. qͣi fideuissorẽ debe-¬
at. anũo ñ alias qmͣ si res a colliga
scruari ñ potũit. s placuit fideint¬
ñ oportet.L¬
Uid u̾o si alt̾ exmagistͥtib toto an¬
no affũit: aut forte p̃sens ꝑcõmati¬
am siue ignaniã. ł egram ualitudi
lega solus ad ministrau̾it. nec tñto¬
tares abeo seruari possit. talis ordo
dabr̃. ut ĩ primis ꝙ rei.p. negotia ges¬

Expanded text:
teruenerunt, res seruari possit et soluendo non fuit honore deposito. alioquin si persona uel cautio sit idonea, uel soluendo fuit quo tempore conueniri potuit, unusquisque in id quod administrauit tenebitur.Quod si forte is, qui periculo suo nominauit magistratum, soluendo sit, utrum in eum prius actio reddi quasi fideiussorem debeat, an uero non alias, quam si res a collega seruari non potuerit? sed placuit fideiusnon oportet.uid ergo, si alter ex magistratibus toto anno afuerit aut forte praesens per contumaciam siue ignauiam uel aegram ualitudinlega solus administrauerit, nec tamen tota res ab eo seruari possit? talis ordo dabitur, ut in primis qui rei publicae negotia ges
Abbreviated transcription (Latin):
g̾it nesatu exeg̾it. uł ñ itoueũ ac¬
ceꝑit. ip̃e qͥdẽ qͥnsit obstrictur mil¬
la dubitatio ẽ. pr̃ ũo itademũ obli¬
gatur. si ⁊ fidemssores solent hoc no¬
nine obligari: s ñ solent. hoc ⁊ eñ
relatũ ⁊ rescͥptũ ẽ. qͥa fidenissores rẽ
net int̾est. pupillis tutores dari.¬
Is qͥ ultra ꝯmeatũ abẽ. uł ultra for-¬
mari cõmeatui datã. adiim̾a re

Expanded text:
acceperit, ipse quidem quin sit obstrictus, nulla dubitatio est: pater uero ita demum obligatur, si et fideiussores solent hoc nomine obligari. sed non solent hoc enim et relatum et rescriptum est, quia fideiussores rem  attinet, interest pupillis tutores dari.Is, qui ultra commeatum abest uel ultra formam commeatui datam, ad mu‹n›era
Abbreviated transcription (Latin):
petuliũ tm̃ possid̾at. Cũ aũ militasset.
ł pꝰea. i ¶ prescͥptio tp̃m q̃ in honori¬
b repetendis. itł elus suscipiendis da¬
data ẽ. ap̃ eosdẽ t̾uatur. ñ ap̃ alios.¬
S eodẽ tp̃r ñ sunt honores induab
ciuitatib ab eodẽ gerendi. Cũ simł.
gͥ utrobiq deferitur. potiorẽ oei¬
legium sp̃ałr tiuitati datũ. idoneanõ
ẽ. ¶Post liminio regressi patrie mu¬
n̾ib obteꝑare cogrnt᷑. ꝙͣuis ĩ aliene
ciuitatis finib consistunt exigenditͥ¬
buti iuimus int̾ est sordida muña nõ
habr̃ ⁊ iõ detͣionib quoq mandatur.
ñib cuulib manumissoris originẽ
sequitur. ũ enis ꝙ ĩ lib̾tatẽ reliquit.
suspitio ꝗdem int̾uenict. ¶ Exror eiꝰ
qui se inimicipẽ. aut colonũ existim¬
ans. nun̾a ciuilia suscept᷑m ꝓmilit.
defensionẽ iuus excludit. prĩs domi

Expanded text:
possideat, cum ante militasset uel postea.Praescriptio temporum, quae in honoribus repetundis uel aliis suscipiendis data est, apud eosdem seruatur, non apud alios.Sed eodem tempore non sunt honores in duabus ciuitatibus ab eodem gerendi: cum simul igitur utrubique deferuntur, potior est orivilegium specialiter civitati datum idonea non est. Postliminio regressi patriae muneribus obtemperare coguntur, quamvis in alienae civitatis finibus consistant. Exigendi tributi munus inter sordida munera non habetur et ideo decurionibus quoque mandatur. neribus ciuilibus manumissoris originem sequitur, non eius qui libertatem rel‹i›quit.Isuspicio quidem interueniret.Error eius, qui se municipem aut colonum existimans munera ciuilia suscepturum promisit, defensionem iuris non excludit.Patris domi
Abbreviated transcription (Latin):
unicipem aut natiuitas facit aut
manmmssio. aut adopno. Et ꝓprie
qͥ dem municipes appellantur mm̾is
pattitpes. retepti intiuitate. ut mu¬
ña uob̾cũ fat̾ent. S ñc abusiue mu¬
incipes dñis sue cͦq ciuitatis tiues.
ut puta cãpanos. puteolanos q ex
na eq municeps cãpanꝰ ẽ. nͥ forte pͥm¬
legio aliquo mat̾na origo censeat᷑.
tunc ⁊ mat̾ne origis erit nuni¬
ceps. ut puta sliensib ꝯcessũ ẽ. ut qui
matre iliensi ẽ. sit eoꝵ iumiceps. ⁊ de

Expanded text:
unicipem aut natiuitas facit aut manumissio aut adoptio.Et proprie quidem municipes appellantur muneris participes, recepti in ciuitate‹m›, ut munera nobiscum facerent: sed nunc abusiue municipes dicimus suae cuiusque ciuitat‹i›s ciues, ut puta Campanos, Puteolanos.Qui ena, aeque municeps Campanus est, nisi forte priuilegio aliquo materna origo censeatur: tunc enim maternae originis erit municeps. ut puta Iliensibus concessum est, ut qui matre Iliensi est, sit eorum municeps. etiam
Abbreviated transcription (Latin):
landi. si semeł imus egerit.
alt̾i ꝓmissor offerendo petu
minatĩ legatũ ẽẽt. siue ab oĩb
excepto aliquo. añ licinꝰ sabimis
cassius ꝓ hereditariis partid in
totũ eõs legatũ debituros aimit.
qli hroitas eos in totũ obligat

Expanded text:
landi si semel unus egerit, alteri promissor offerendo pecunminatim legatum esset, sive ab omnibus excepto aliquo, Atilicinus Sabinus Cassius pro hereditariis partibus totum eos legatum debituros aiunt, quia hereditas eos obligat.
Abbreviated transcription (Latin):
eino ẽ qui uesciat I ulianus.
iussorẽ adiberi in ea obligatione.
ld̾o nich̾ ꝓhibet duos reos ꝓmit
abeodẽ fabro duo rei aipmilandi
easdẽ oꝑas stipulentur ⁊  contͣ¬
rio oũo fabei eidẽ ꝑtrie easdẽ oꝑ¬
as ꝓmitt̾e intesligiitur. ⁊ duõ
rei ꝓmitendi fieri. I der
trũq mͣterõgau̾o: si alt̾ dutaxat
redit. n̾ius puto eũ qui reit ex¬
em̃ sbconditione inͣt̾rogatiomui.
truusq ꝑsona fit. ut ita demum

Expanded text:
Nemo est qui nesciat alienas iussorem adhiberi in ea obligatione. et ideo nihil prohibet duos reos stipuab eodem fabro duo rei stipulandi easdem operas stipulentur: et ex contrario duo fabri eiusdem peritiae easdem operas promittere intelleguntur et duo rtrumque interrogavero, sed alter dumtaxat responderit, verius puto eum qui reenim sub condicione interrogatio in utriusque persona fit, ut ita demum
Abbreviated transcription (Latin):
habebit actionẽ. ego exstipula
tu tu ꝙ pecunia tuã nim̾at᷑a sit.
Debitor tñ me doli mali eͣxcepti¬
nonen sumouere pot̾it: ¶ Ꝙ ser¬
nus iñs med seruo dari sapinat᷑.

Expanded text:
habebit actionem, ego ex stipulatu, tu quod pecunia tua numerata sit: debitor tamen me doli mali exceptione summovere poterit. Quod servus meus meo servo dari stipulatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad quirere. alt̾ ñ potest. ꝑinde ha¬
hẽtur ac si enis soliu eet.cui
adquirend facultate᷑ ħt. ¶ Si
fructuarius serinis sipulatus
eẽt fructuario ł ꝓprietarto. si qͥdẽ
exre fructuarii stipudatui eẽt̾

Expanded text:
adquirere, alter non potest, perinde habeatur, ac si eius solius esset, cui adquirendi facultatem habeat. Si fructuarius servus stipulatus esset fructuario aut proprietario, si quidem ex re fr
Abbreviated transcription (Latin):
hensũ illũ ⁊ illã .c. aureos stipu.¬
latos. neq adiectum ita ut ouo
rei mpulandi eent. uirilẽ par¬
tem singłi stipulati indebantur.
⁊ ꝯtrario cum ita cautũ inueni¬
retur. tot aureos dari stipuiaf᷑
est iulius carꝑinus. spopandimꝰ
ego antoniꝰ achilleiꝰ. ⁊ corneluit
diuidi partes iprila debere. qͥa
ñ fuerat aduttum singłos ĩ so¬
lidũ spopondisse. ita ut duo rei
hodie. alt̾ abacto post̾a oie᷑ ix¬

Expanded text:
hensum "illum et illum centum aureos stipulatos" neque adiectum "ita ut duo rei stipulandi essent", virilem partem singuli stipulati videbantur. Et e contrario cum ita cautum inveniretur: "tot aureos recte dari stipulatus est Iulius Carpus, spopondimus ego Antoninus Achilleus et Cornelius Dius", partes viriles deberi, quia non fuerat adiectum singulos in solidum spopondisse, ita ut duo rei hodie alter, alter postera die
Abbreviated transcription (Latin):
modato testam̃to. ut puta si płi¬
bus Heredib milituns ces¬
tator dixit᷑. Ntius ⁊ incuiui  sẽꝑ¬
nio .x. dato. S si quif in deponen¬
do penes duos paciscatur ut ab
sustecta ẽe obligatio ñ id̾ ꝓban.¬
dum ẽ cũ d̾uo quoq cułpã promi¬
sissent. si alt̾ius postea ꝑacto cuł¬
pa remissa sit. qa postior ꝯuen¬
tio que in alt̾ius ꝑsona int̾cessit
statum ⁊ naturam obligationis.
que dug in iuitio reos fecit. mu¬
tare ñ potest. qr sisocii sunt. ⁊ cõ¬
muus cicipa int̾cessit etiã pas¬

Expanded text:
a si pluribus heredibus institutis testator dixit: "Titius et Maevius Sempronio decem dato". Sed si quis in deponendo penes duos paciscatur, ut ab suscepta est obligatio. non idem probandum est, cum duo quoque culpam promisissent, si alteri postea pacto culpa remissa sit, quia posterior conventio, quae in alterius persona intercessit, statum et naturam obligationis, quae duos initio reos fecit, mutare non potest. quare si socii sint et communis culpa intercessit, etiam al
Abbreviated transcription (Latin):
sipislanti tibi spopondimus. int̾¬
eẽ quid int̾ cõtrahentes actunisit.
Nam si duo rei fuisint: eum qui
absens fuit ñ ten̾i. p̾sentẽ autẽ
insolidũ ẽẽ obligatum. aut si m̃s¬
nus inparte fore obstrictum :¬

Expanded text:
stipulanti tibi spopondimus" interesse, quid inter contrahentes actum sit: nam si duo rei facti sint, eum qui absens fuit non teneri, praesentem autem in solidum esse obligatum, aut si minus, in partem fore obstrictum
Abbreviated transcription (Latin):
re titi ꝑsona adieia. Alioqmĩ
cũ ista stipulor si nauis ex affri¬
ca uen̾it. michi aut titio dare
spondes. titii quoq ꝑsona sube¬
adem dtigone aditi uidetur. exħ
apparet᷑ si diu̾sa conditio mine¬
sita sit. nec in meã ꝑsonã exu¬
t̾it condicio. totã stipulationẽ
mullius mom̃ti futurã. extan¬
te u̾o meadditione. siquidẽ atio
quo ddicio extit̾it. pot̾it uł tiͣ¬
defec̾it. quasi ñ adicctus hẽbit᷑.
exhus ompib apparet licet alñ
ꝑsona nõ recte adiciatur. nõ sõ
cedere stipulationem Hodeftrꝰ.
drͣ qui pmnitit reus ꝓmitendi
habetur. Iabolenus.¬

Expanded text:
Titii persona adiecta: alioquin cum ita stipulor: "si navis ex Africa venerit, mihi aut Titio dari spondes?" Titii quoque persona sub eadem condicione adici videtur. Ex hoc apparet, si diversa condicio in mesita sit nec in meam personam extiterit condicio, totam stipulationem nullius momenti futuram: exstante vero mea condicioneit, poterit vel Tidefecerit, quasi non adiectus habebitur. Ex his omnibus apparet, licet alterius persona non recte adiciatur, non ideo cedere stipulationem. II DE DVOdicitur: qui promittit, reus promittendi habetur. Iavolenus
Abbreviated transcription (Latin):
ituqllo ꝯtipatur. consecinẽsẽ
dic̾e pͥstinã oblͣgͣationẽ durare.
⁊ seruentem acpedere. ⁊ parui
refert sis respondeant. an se¬
paratĩ ꝓmittant. cum hoc actũ
int̾eos sit. ut duo ut rei consti¬
tuantur. neq ullã nouatio fi¬
et. Albi duo rei facti stͣ ꝓpt̃
uł abimo eoꝵ solidũ peti. hos ꝑe

Expanded text:
uallo accipiatur, consequens est dicere pristinam obligationem durare et sequentem accedere: et parui refert, simul spondeant an separatim promittant, cum hoc actum inter eos sit, ut duo rei constituantur: neque olla nouatio fiet.Ubi duo rei facti sunt, potest uel ab uno eorum solidum peti: hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qui kłdis dari stipulatur.¬
Qmi ꝓpriecatẽ sñ usufructu ht̃
recfe usũ fructũ dari sibi stipu¬
stipuiatus fundũ fuero semp¬
manũ demde ⁊ euuidẽ fundism
detracto usufructu ab alio sti¬
pisier. prior stipulatto nõ noꝰ¬
uabitur. quia nec soluenoo fũ¬
dum detpacto uafruttu libera¬
berũ. S adhut ate recte fundi
sundum dederis. is quoq lib̾abi¬
tur. aquo detracto usrit fiumd̾
stpulatus fuerã.: ¶ Si homt¬
nem quẽ atino pure stipulat᷑
sueram. seuis michi suboditione
ꝑmnerit᷑ ⁊ is pendente ꝯditione
post moram titii decesserit. con¬
restm cuititio ag̾e poto. nec
senis existente dditone obliga¬
tur. at si tͥmo acteptũ fecissem.

Expanded text:
ab eo, qui 'kalendis dari' stipulatur.Qui proprietatem sine usu fructu habet, recte usum fructum dari sibi stipustipulatus fuero fundum Sempronianum, deinde eundem fundum detracto usu fructu ab alio stipulor, prior stipulatio non nouabitur, quia nec soluendo fundum detracto usu fructu liberaberis, sed adhuc a te recte fundi st? cum mihi fundum dederis, is quoque liberabitur, a quo detracto usu fructu fundum stipulatus fueram.Si hominem, quem a Titio pure stipulatus fueram, Seius mihi sub condicione promiserit et is pendente condicione post moram Titii decesserit, confestim cum Titio agere potero, nec Seius existente condicione obligetur: at si Titio acceptum fecis
Abbreviated transcription (Latin):
nse inteiligatur. O si salifao
suo quimpot̾ate sua sit. dari
quis stipislatus sit: non recte
tilio soluetur. qͥa fan ꝑsonaob¬
ligationi magis quam solm¬
om applicatur. ¶ Qui ita stipu¬
latur decẽ quo aduniam dare
spondes. ꝯfestim dece dari recte
petit. S heres eiuis exception
pactiꝯ uenti summo̾uendus ẽ
Nam stipulatorẽ id egisse ne
heres eius pet̾et. palam ẽ. Nuẽ¬
ad modũ is qui uiq in kłdas¬
iañ. daristipulatur. pot̾ qui¬
dem etiã post kldas pct̾e. S
exceptione pacti simimonetur.
Nam ⁊ hr̃ei eius cui seruitus
p̃dii ita dcessa ẽ. ut qͦ ad uiue

Expanded text:
se intellegatur. Quod si soli filio suo, qui in potestate sua sit, dari quis stipulatus sit, non recte filio soluetur, quia filii persona obligationi magis quam solutioni applicatur. Qui ita stipulatur: 'decem, quoad uiuam, dari spondes?', confestim decem recte dari petit: sed heres eius exceptione pacti conuenti snam stipulatorem id egisse, ne heres eius peteret, palam est, quemadmodum is, qui usque in kalendas dari stipulatur, potest quidem etiam post kalendas petere, sed exceptione pacti summouetur. nam et heres eius, cui seruitus p
Abbreviated transcription (Latin):
stat nerue ⁊ aullicini snia dicen¬
tium ita eẽ extipendum. siint̾
me ⁊ te ñ ꝯuenit ut soluta pe¬
cuma uniones mͥ reddandiur.
s ẽ uerius exceꝑtioriẽ doli mali
nocẽ delert. ¶ Si minoe mͥ infan¬
tem donauit. de iã eũ uendiceͣt: ex¬
ceptione doli mali repellendꝰ ẽ

Expanded text:
stat Neruae et Atilicini sententia dicenstat Neruae et Atilicini sententia dicentium ita esse excipiendum: 'si inter me et te non convenit, ut soluta pecunia uniones mihi reddantur": sed est verius exceptionem doli mali nocere debere. Si minor mihi infantem donaverit, deinde eum vindicet, exceptione doli mali repellendus
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. S sñ ꝯueniset: exceꝑtione
repeleretur. ¶ IEss cũi petu¬
ma debebatur clm debitore detidit
⁊ nom̃ es uendidit᷑ seiõ cui debitor
mandauerat ut nom̃ emĩet. deq
ea re emptor stipulatus ẽ. de m̃cre¬
ditor eã pecuiã retinet qmͣ ꝑ
iudicẽ abstuuit᷑ an emptor exit¬
pulatu posst exꝑiri ⁊ offilius
putat᷑ si uenditoꝵ nois paꝑatus
ñ sit reddere qnͣtũ ab emptore ac¬
ceꝑit ñ nociturã exceptionem do¬
li mali. ⁊ puto sñiam offilii uerã.
labes ait. si de hoĩe petito scd̃m
actor̃ fu̾it iudicatumi ⁊ inssuiu¬
dicts satudatum sit hoiem intra
certũ diem tradi. ⁊ si traditus ñ
fusset. qͣͦq penã stipulatus sit:
petͣitorẽ qui hõinẽ uendicat. ⁊ pe¬
nam petit exceptione c̃ẽ rxpeł¬
sidere. ⁊ pemł exigere. ¶ Item
queritur si uniones pignori tibi
ded̾o. ⁊ cõuenerit ut souita pecu¬
ma rrdderentur. ⁊ hii uniones cra¬
pa tua ꝑiert̃. ⁊ petumã petas. ex¬

Expanded text:
nuenisset, exceptione repelletur.Quod si is, cui pecunia debeatur, cum debitore decidit et nomen eius uendidit Seio, cui debitor mandauerat, ut nomen emeret, deque ea re emptor stipulatus est, deinde creditor eam pecuniam retinet, quam per iudicem abstulit, an emptor ex stipulatu possit experiri? et Ofilius putat, si venditor nominis paratus non sit reddere, quantum ab emptore acceperit, non nocituram exceptionem doli mali: et puto sententiam Ofilii veram. Laactorem fuerit iudicatum et iussu iudicis satisdatum sit hominem intra certum diem tradi, et, si traditus non fuisset, poena‹m› stipulatus sit, petitorem, qui et hominem uindicat et poenam petit, exceptione esse repelsidere et poenam exigere.Item quaeritur, si uniones tibi pignori dedero et conuenerit, ut soluta pecunia redderentur, et hi uniones culpa tua perierint et pecuniam petas. ex
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝯferendũ Si ã is ꝓgiirator
sit cut õĩum ir̃ amimistͣtio ꝯfessa
e tunt de oĩ dolo enis excipi posse.
neratius ncins sccibit. ¶ Mandaui
titio ut ate scipłaretur deĩ citius
seio ⁊ sipulatus aceͣ senĩ ẽ ⁊iu¬
diciũ edidit. ait labeo extipiendũ
eẽ. tam de meo qmͣ de seit dolo.¬
¶ Item q̃riur. si debitor mens te cir¬
cũueniebat teq mͥ reũ ded̾it ego¬
q ate stipulatus fũo deiĩ petam
Qn doli mali exceptio obstet ⁊ ma-¬
gis ẽ ut ñ tibi ꝑmittatur de dolo
debitors mei adu̾sus me extiꝑe cũ
ñ ego te circũuenim adu̾sus ip̃m
autẽ debitore meũ pot̾is expiti.
S ⁊ si multer post admissum dolũ
cebitorẽ suũ marito in dotẽ de le¬
gauit. Idem ꝓbandũ erit. de dolo
mulieris ñ ee ꝑmittendũ extiꝑe
ne indotata fiat. ¶ Ap̃ iuł qͥfitũ¬

Expanded text:
onferendum. si autem is procurator sit, cui omnium rerum administratio concessa est, tunc de omni dolo eius excipi posse Neratius scribit.Mandaui Titio, ut a te stipularetur, deinde Titius Seio, et stipulatus a te Seius est et iudicium edidit: ait Labeo excipiendum esse tam de meo quam et Seii dolo. Item quaeritur, si debitor meus te circumveniebat teque mihi reum dederit egoque abs te stipulatus fuero, deinde petam, an doli mali exceptio obstet. et magis est, ut non tibi permittatur de dolo debitoris mei adversus me excipere, cum non ego te circumvenerim: adversus ipsum autem debitorem meum poteris experiri. Sed et si mulier post admissum dolum debitorem suum marito in dotem delegaverit, idem probandum erit de dolo mulieris non esse permittendum excipere, ne indotata fiat. Apud Iu
Abbreviated transcription (Latin):
andolus sp̃nis noceat pupillo n¬
diamus ⁊ puto nͥ noce. Nam sia
qm ꝓtutore negotia screbat rem
uesidid̃it ⁊ uancapta sit extepno¬
neni nõ nocͥe pmpillo rẽ sua ꝑle¬
quenti. etiã si ei cantũ sit quia
sa ñ fuit. scd̾m hec magis opinor
de ꝙlo tutoris exceptionem pipe¬
lo qẽ obiciendam. ¶Tue intinore
diximꝰ eade̾ incuratore quoti fũ¬

Expanded text:
s noceat pupillo, uideamus. et putem non nocere: nam si is, qui pro tutore negotia gerebat, rem uendiderit et usucapta sit, exceptionem non nocere pupillo rem suam persequenti, etiamsi ei cautum sit, quia sa non fuit.Secundum haec magis opinor de dolo tutoris exceptionem pupillo esse obiciendam.Quae in tutore diximus, eadem in curatore quoque fu
Abbreviated transcription (Latin):
de dolo pr̃oni. ⁊ si abhr̃d eiꝰ uens¬
atur minime exteptionẽ obietut¬
rũ. Nãq uenit tam uiuo ꝙr mor¬
tus pr̃ono alcerto honorẽ exhibi.
ntpuiatione plane dolclarel:

Expanded text:
de dolo patroni, etsi ab herede eius conueniatur, minime exceptionem obiecturum: namque conuenit tam uiuo qua‹m› mortuo patrono a liberto honorem exhiberi. in stipulatione plane doli clausu
Abbreviated transcription (Latin):
macedomani exceptionẽ de doło
dandã repłicationẽ ambigetdã
ñ eẽ: eamq note̾ delere. etiã dsti¬
tutionib ⁊ sententiis autoꝵ ta¬
uetur. ¶Laleo ⁊ si exstipinlatu
actio cõpetat. pp dol elansulã
tn noce doli exceptionẽ. Si ad u̾sus
eã inquit fc̃m erit. possẽ .n. petito¬
rẽ as̃ꝙͣ stipulatio pene cõmittatur
nicħ dolomalo fecude ⁊ tc̃ fac̾e cũ
petat. ꝓp̃ ꝙ exceptionẽ eẽ netesia¬
riã. aduerius parentes pronosq
neq doli exceptio. neqr alia quidẽ
q̃ pr̃oni parenti sue opinionẽ op̃
lonos mores suggillet. cõpete
iciatur exceptio pecimue ñ num̾a¬
te. intħ autẽ int̾ẽ utiũ pronuis
ex suo ꝯtractu an u̾o exalieno cõ¬
nematur. Semꝑ .ii. reuerencia
a exhibenda ẽ. tã uiuo qmͣ de¬
functo. Siã cũ hr̃de liberci pr̃o¬
nus agat. puto exciꝑe debe de do¬
lo pr̃õni hr̃dẽ liberti libertũ ã¬

Expanded text:
tionem de dolo dandam replicationem ambigendum non esse eamque nocere debere etiam constitutionibus et sententiis auctorum cauetur.Labeo et si ex stipulatu actio competat propter doli clausulam, tamen nocere doli exceptionem ait, si aduersus ea inquit, factum erit: posse enim petitorem, antequam stipulatio committatur, nihil dolo malo fecisse et tunc fac exceptionem esse necessariam.Aduersus parentes patronosque neque doli exceptio neque alia quidem, quae patroni parentisue opinionem apud bonos mores suggillet, competericiatur exceptio pecuniae non numeratae. nihil autem interest, utrum patronus ex suo contractu an uero ex alieno conueniatur: semper enim reuerentia ei exhibenda est tam uiuo quam defuncto. si autem cum herede liberti patronus agat, puto excipere debere de dolo patroni heredem liberti. libertum a
Abbreviated transcription (Latin):
uendicanti mͥ usũt᷑. exceptio sit
obicienda. ⁊ hoc iure utimur:
ut exceptio dolinoceat. ¶ Mar¬
cęlłius ait adu̾sus doli exceptionẽ
ñ dari replicationeni doli. labeo
qq meade̾ opinione ẽ. ait .n. in.¬
iquũ ẽẽ coem maliciã. petitori

Expanded text:
uindicanti mihi usum fructum exceptio sit obicienda. et hoc iure utimur, ut exceptio doli noceat. Marcellus ait aduersus doli exceptionem non dari replicationem doli. Labeo quoque in eadem opinione est: ait enim iniquum esse communem malitiam petitori
Abbreviated transcription (Latin):
erit adlabeont sm̃am: ¶ Si ex
duentione ltigantiũ cautimisit
post rem iudicatã et cui quis con¬
dẽpnatus ẽ. eueniet. ut hic ⁊̃ rece
datur. si modo nouatio int̾cessit.
Eet̾um suñ nouandi causa id fas¬
tum ẽ. manebit ordo executionis.
Sed ⁊ sipignora accepta sint. uł
fideuissores iuxem iudicatã dseqñt
erit dicere. ñ ressare exetutionẽ.
Amppetũ accesserit aliquid reii

Expanded text:
erit ad Labeonis sententiam. Si ex erit ad Labeonis sententiam. Si ex conventione litigantium cautum sit post rem iudicatam ei, cui quis condemnatus est, eveniet, ut hic et retedatur, si modo nouatio intercessit: ceterum si non nouandi causa id factum est, manebit ordo exsecutionis. sed et si pignora accepta sint uel fideiussores in rem iudicatam, consequens erit dicere non cessare exsecutionem, quippe cum accesserit a
Abbreviated transcription (Latin):
ise non optiait ꝓturator udita¬
Iti actio in eñ de negabitur. ⁊ in do¬
minũ dabitur. si se optiit in ipꝰ¬
sũ dabitur. Optulisse seliti ut s
cusare iudicati actionẽ ñ pat̾. qͥc
hic ñ malienam s in rem suam
ꝓcurator fc̃s ẽ. utor quoq uł tu¬
tator in ea ꝯditione sunt ut nõ
debeant ud̾i se liti optulisse ir¬
circoq debet denegari i eoi iu¬
dirati actio. ¶ Actor munitipũ
pot̾ rẽ iudicata recusare. Inmum¬
tipes ã iudicati actio dabitur.
Ait ptor ꝯdepnatus ut pemuinam
solłiat andicato ergo hõc exigit᷑
Iut pecuniã soluat. Quid gͦ si sul¬
uere quidẽ paratus ñ sit satiffac̾e
autẽ paratus sit. quid dicammus
et ait labeo debuisse hoc quoq ad¬
iti n eo noĩe satisfaciat. fieri enĩ
posse ut idoneũ ex ꝓmisorem ha¬
beat s rõ pecume exigende hec
funt qd̾ nolu̾it peetor obligano¬
nẽ ex obligationib fieriactirro
ait. ut pecunia soluatur. Ex mag¬
na tnͣ ⁊̃ idrnea causa accidendũ S¬

Expanded text:
se non optulit procurator, iudicati actio in eum denegabitur et in dominum dabitur: si se optulit, in ipsum dabitur. optulisse autem se litcusare iudicati actionem non potest, quia hic non in alienam, sed in suam rem procurator factus est. Tutor quoque vel curator in ea condicione sunt, ut non debeant videri se liti optulisse, idcircoque debet denegari in eos iudicati actio. Actor municipum potest rem iudicatam recusare: in municipes enim iudicati actio dabitur. Ait praetor: "condemnatus ut pecuniam solvat". a iudicato ergo hoc exigitur, ut pecuniam solvat. quid ergo, si solvere quidem paratus non sit, satisfacere autem paratus sit, quid dicimus? et ait Labeo debuisse hoc quoque adici "neque eo nomine satisfaciat": fieri enim posse, ut idoneum expromissorem habeat. sed ratio pecuniae exigendae haec fuit, quod noluerit praetor obligationes ex obligationibus fieri: idcirco ait "ut pecunia solvatur". ex magna tamen et idoneo causa accedendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͣturator ꝯdep̃natus ẽ. Siquis
Idẽpnatus sit. ut intͣ cectos dies
soluat. unde ei tempus tuditati
actioñe computamus. Utrũ ex qͦ
statutus porec̾iit. Et si quid̾ iiuorẽ¬

Expanded text:
emnatus est. Si quis condemnatus sit, ut intra certos dies solvat, unde ei tempus iudicati actionis computamus, utrum ex quostatutus praeteriit? sed si quidem minore
Abbreviated transcription (Latin):
aut si potueris quoq ⁊ fec̃̾is certioͣ¬
ren usucapies. S iu̾o cũ scires ⁊
posses ñ fet̾is certiorẽ: contra eẽ
cunc i clam possedisse iudebenis
potest. ¶ Si pat̾ cum filiis bona
que halebat parut᷑ sit. ⁊ exea tã
pos inoetẽ pr̃is ea teneant. qd̾ in¬
terẽos conueniret ut ea diuisio
rata eẽt ulicaptio ħns ꝓcedet pro.
suo in hus reb que alieipa inloni
põis inueminitur.: ¶ Qr si lega¬
tum ñ sit ab ħe de tñ ꝑperam traͫ.¬
dit̃ lit placet alegatario usuca.
mantes possidensins ꝯaituta ẽ ut
aliquis litiũ finis eẽt. S id qtł qui
quis cumsuũ ẽẽ existimasset ꝓtis¬
sid̾it usucapiet. etiã si falsa fu̾it
enis exiaimatio ꝙ tñ ita inp̾pretã¬
dũ ẽ ut ꝓbabłis error possidentis
nsucapioni ñ obstet uelut si ob
id aliquid poradeam ꝙ seruũ meũ
ant eius incuius locum heredida¬
no iure successit emisse id falsa

Expanded text:
 feceris certiorem, usucaperes: sin uero, cum scires et posses, non feceris certiorem, contra esse: tum enim clam possedisse uideberis, potest. Si pater cum filiis bona quae habebat partitus sit et ex ea causa post mortem patris ea teneant, quod inter eos conueniret, ut ea diuisio rata esset: usucapio his procedet pro suo in his rebus, quae aliena‹e› in bonis patris inueniuntur. Quod legatum non sit, ab herede tditum sit, placet a legatario usucapimantes possideremus, constituta est, ut aliquis litium finis esset. Sed id, quod quis, cum suum esse existimaret, possederit, usucapiet, etiamsi falsa fuerit eius existimatio. quod tamen ita interpretandum est, ut probabilis error possidentis usucapioni non obstet, ueluti si ob id aliquid possideam, quod seruum meum aut eius, cuius in locum hereditario iure successi, emisse id falso
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓminem que P omp.
exstpulatione te n debere falso
gxistimabas tradidrai michi si
stissem nicħ debi mͥ usu eum ñ
capiã ꝙ si nescio uerins ẽ ut i¬
sucapiam qe ipĩa traditio ex cã
quam ueram eẽ existimo sfticit
ad efficiendum. ut id tꝑ michi tra¬
ditum ẽ ꝓmeo possdeam. ⁊ lra ne-¬
rarius scripsit idq uerũ puto.
ĩ ancillam furtinã den¬
pd̾ te conceptũẽ. ita possedisti ut
nit᷑ astitutu usucapionis ip̃s cog¬
nosceres mr̃em eius furtmam ẽẽ.
usucaptum ẽẽ ego sic puto distin¬
guendũ eẽ ut si nestiens intͣ sta¬
si stieris n potu̾is dñm c̾ciorẽ sac̾e.

Expanded text:
minem, quem ex stipulatione te mihi debere falso existimabas, tradidisti mihi: si scissem mihi nihil debere, usu eum non capiam: qu‹od› si nescio, uerius est, ut usucapiam, quia ipsa traditio ex causa, quam ueram esse existimo, sufficit ad efficiendum, ut id quod mihi traditum est pro meo possideam. et ita Neratius scripsit idque uerum puto.i ancillam furtivam pud te conceptum est ita possedisti, ut intra constitutum usucapioni tempus cognosceres matrem eius furtivam esse,usucaptum esse. ego sic puto distinguendum, ut, si nescieris intra stasi scieris neque potueris
Abbreviated transcription (Latin):
xquisumisit. ut nouferatur.
Eni ñ sñ cã adiectũ ẽ. nã. si in¬
c̾te ꝑsone duitiũ fiat. nullaex¬
ecutio ẽ. Si curat̾nt qͥs duiciũ
aliciri fieri. ñ tñ fcm̃ sit: ñte¬
nebitur ex his apparet ñ om̃e
maledcm cõuitium ẽẽ. s id so¬
lũ qd̃ tũ uotiferatione dcm̃ ẽ.¬

Expanded text:
qui summissit ut vociferentur. "Cui" non sine causa adiectum est: nam si incertae personae convicium fiat, nulla executio est. Si curaverit quis convicium alicui fieri, non tamen factum sit, non tenebitur. Ex his apparet non omne maledictum convicium esse: sed id solum, quod cum vociferatione dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
nido ĩ iuriaꝵ dño posse ag̾e su¬
o noĩe. Si no ñ ad sugillatõmi
dñi id fent ip̃i seruo fc̃a ĩ uiri¬
a: młta ap̃tore reliqui ñ de¬
buit. Maxie si u̾berib. ł q̃sti¬
sentire palam ẽ. ¶ Si cõmunẽ

Expanded text:
e suo nomine: si vero non ad suggillationem domini id fecit, ipsi servo facta iniuria inulta a praetore relinqui non debuit, maxime si verberibus vel quaestisentire palam est. Si communem
Abbreviated transcription (Latin):
nt puta admuidia alimꝰ ues¬
te lugubri utitur. ut squalida.
anͥ barbã dimittat. ł captios
subiniitat aut sicarinẽ dscri¬
bat. uł p̾ponat uł cantet aliqͥo.
ꝙ pudorem alitus ledat. ¶ ¶
ait pͣtor sigĩ ad usus ea fecͥit.
ꝓut q̃q rei erit aĩadu̾tã sic ẽ¬
intelligendil ut plem oꝵ eẽt ꝓͥ¬

Expanded text:
ut puta ad invidiam alicuius veste lugubri utitur aut squalida, aut si barbam demittat vel capillos submittat, aut si carmen conscribat vel proponat vel cantet aliquod, quod pudorem alicuius laedat. Quod ait praetor: "si quis adversus ea fecerit, prout quaqua re erit, animadvertam", sic intellegend
Abbreviated transcription (Latin):
adicitur a p̃tore adu̾sus bonos
mores. oftendit ñ omẽm in unũ
collatã uotiferationẽ p̃torem
notare. s etiã q̃ bonis morib ĩ¬
Idem ait adu̾sus mores bonossic
accipiendũ ẽ. n eius qui fecit. s
gñałr accipiendũ ad u̾sis bo¬
nos mores hucꝰ ciuitans. ¶ sõ¬
senti quoq fieri posse labeo scͥp¬
sit. ꝓñ siqͥs ad domũ tuã uene¬
b̾nã uentũ sit. ꝓbari oporte fe¬
uociferatus ẽ: u̾m is quoq qui

Expanded text:
adicitur a praetore "adversus bonos mores" ostendit non omnem in unum collatam vociferationem praetorem notare, sed eam, quae bonis moribus imIdem ait "adversus bonos mores" sic accipiendum non eius qui fecit, sed generaliter accipiendum aduersus bonos mores huius ciuitatis. Consenti quoque fieri posse Labeo scribit. Proinde si quis ad domum tuam uenebernam uentum sit, probari oportere. Feuociferatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
inpẽis potestatem eẽ. aut morte.
enit emancipatione. ¶ Seruoꝵ ap¬
oppado morantur: intole funt.
s ⁊̃ qui aucinus oppudi finib ita
agrũ hñt. ut ineũ se qi ĩ aliqmͣ
sedẽ recipuant. ¶ ¶Iumus publi¬
cũ est offm̃ pͥuati hõis ex quo co¬
mod̾ ad singłos unu̾sosq tiues
remq eoꝵ imꝑio magistratus ex¬
traordinarie ꝑuenit. Aduenaẽ
colonie deduc̾entur. detuna pars
eorũ quidut̾entur osilu p. gr̃a¬
appellataẽ. Urilare ẽ aratro dif¬
finire ⁊ uarus ait utruũ appella¬
ui. curuatũ aratri. ꝙ inurbe con¬
denda adhib̾i solet. ¶Opidũ abope
dr̃ qd̾ enis rei cã menia st̃ cõstitu¬
ta. Territorm̃ ẽ unmuu̾sitas agroꝵ.
itͣ fines cuiusq cuitatis qd̃ ab
suum ambignũ ẽ. ntr̃ de toto an
de parce signifitat ⁊ iõ ꝙ uirat
fuũ ñ ẽẽ adire debs. nec sibi cõe¬

Expanded text:
patris potestate esse aut morte aut emancipatione. "Servorum" apoppido morantur, incolae sunt, sed etiam qui alicuius oppidi finibus ita agrum habent, ut in eum se quasi in aliquam sedem recipiant. 'Munus publicum' est officium priuati hominis, ex quo commodum ad singulos uniuersosque ciues remque eorum imperio magistratus extraordinarium peruenit. 'Aduena' coloniae deducerentur, decima pars eorum qui ducerentur consilii publappellata est: urbare est aratro definire. et Uarus ait urbum appellari curuaturam aratri, quod in urbe condenda adhiberi solet. 'Oppidum' ab ope dicitur, quod eius rei causa moenia sint constituta. 'Territorium' est uniuersitas agrorum intra fines cuiusque ciuitatis: quod ab e'suum' ambiguum est, utrum de toto an de parte significat. et ideo qui iuret suum non esse, adicere debet neque sibi co
Abbreviated transcription (Latin):
opis fa̾ctumest᷑. ⁊ sup̃e expia.¬
tur uenditor qr ñdũ traditiosac¬
tat᷑. tũ exempto actione empͤ¬
tori tenebitur. onse n cõmodũ
⁊ ncomodũ ad emptore ꝑtin̾e de¬
let. Sifudi ĩ diẽ aodictus sit
cui cõpetat int̾ocm̃ ⁊ ait iuli¬
amis int̾ocm ꝙ ui ant clã ei
cõpet̾e cinus int̾ fuit oꝑus nõ
fieri. fuido u indie̾ adduto ⁊¬

Expanded text:
opus factum est, etsi ipse experiatur uenditor, quia nondum traditio facta est, tamen ex empto actione emptori tenebitur: omne enim et commodum et incommodum ad emptorem pertinere debet.Si fundus in diem addictus sit, cui competat interdictum? et ait Iulianus interdictum quod ui aut clam ei competere, cuius interfuit opus non fieri
Abbreviated transcription (Latin):
t̃dcm̃ heat. ei enĩ cõpet᷑e de¬
bet. ⁊ sires ip̃ius ꝑiculo ñ sit.
Nec multũ facit ꝙ res empto¬
ris ꝑitulo ẽ. Nͥã ⁊ statim postuẽ.¬
ditionẽ cõtractam ꝑiculũ ad
eptore spectat. Et cn añ qm ul¬
latraditio fiat. nemo dixit ei in¬
t̾dictũ compet̾e. Si enĩ p̾cario sit
utt possit. g ͦ si ⁊ cõduxit młto
magis. Nam ⁊ glonũ posse in¬
terdicto exꝑiri indubium ñ ue¬
nit. plane A postea qm melior
condicio allata ẽ aliquid oꝑis in
aũ clã fcm̃sit: nec iuł dubitaret

Expanded text:
competere debet, etsi res ipsius periculo non sit, nec multum facit, quod res emptoris periculo est: nam et statim post uenditionem contractam periculum ad emptorem spectat et tamen antequam ulla traditio fiat, nemo dixit interdictum ei competere. si tamen precario sit uti possit. ergo et si conduxit, multo magis: nam et colonum posse interdicto experiri in dubium non uenit. plane si postea, quam melior condicio allata est, aliquid operis ui aut clam factum sit, nec Iulianus dubitaret
Abbreviated transcription (Latin):
clam fcm. S int̾dũ euenit ut
eodẽ oꝑe ut puta cũ ꝓhilereᷤ
fundamenta posuisti. posteat᷑
couenissem ne reliquum opus
fieret. ab sente ⁊ ignorante me:
resiquũ opus ꝑfecisti. ł ꝯtra fũ.¬
damenta clam fecisti: de inde cet̾a
me ꝓhibente edificasti. hoc iure
terdcm̃ hoc sufficiat.  Si titoris
curatorẽq aũ utilis actio cõpe¬
tat. aũ ⁊̃ utile mt̃̾dcm. serte ad
patiennã tollendi oꝑis uttiq te¬
nebsttur pripillꝰ ⁊ furiosus ⁊ an¬

Expanded text:
t eodem opere. ut puta cum prohiberem, fundamenta posuisti: postea cum conuenissem, ne reliquum opus fieret, absente et ignorante me reliquum opus perfecisti: uel contra fundamenta clam iecisti, deinde cetera prohibente me aedificasti. hoc iure terdictum hoc sufficiat.Si tutoris curatoremque aut utilis actio competat aut etiam utile interdictum. certe ad patientiam tollendi operis utique tenebuntur pupillus et furiosus et a