comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gratia : Nãfilii dĩ creden¬
tes tunc ẽe coeper̃ quando
manifestatus .ẽ. filius dĩ
uicta morte cunctȩcreatu¬
raes Si indã aũt uelc&eris
sic dicatur fuisse sp̃rsẽs si
uadonadedit dr̃cũ regnũ
filii sui dedicauit in nobis
& quo modo felix & beatũ
tẽpus p̃c&eris dicitur salua¬
toris aduentus siea praesti¬
tit q̃iã fuerant pracestita
Et ubi ẽ illud qđ dic it sal¬
uator ad discipulos multi
inquit ꝓf&e & iusticupiue¬
r̃uidere q̃uid& is & audi¬
re qͥ audistis & ñ audiuer̃:
Quaractione ergo poterit
diciquiabeatitudo tẽporis
huius nihil amplius contu¬
lit doni quã u& erib ẽ. ca¬
latũ:̃ Quod qͥdẽ adiniuriã
ꝓficit saluatoris ut nihil
habuerit nouũ qđ inortum¬
peru sui suscipientib: sedo¬
nar& ⁊ Cũ idelaborareso¬
leant diuites ut in diefesto
natalis sui ex quisitu in ui¬
tatis denta ꝓforita :Quan¬
tu ergo in iuria dñi .ẽ. ut
his quor ad nouũ & inaudi¬

Expanded text:
gratia; nam filii dei credengratia; nam filii dei credentes tunc esse coeperunt, quando manifestatus est filius dei uicta morte cunctae creaturae. Si in Adam autem uel ceteris sic dicatur fuisse spiritus sanua dona dedit deus, cum regnum filii sui dedicauit in nobis? et quo modo felix et beatum tempus prae ceteris dicitur saluatoris aduentus, si ea praestitit quae iam fuerant praestita? et ubi est illud, quod dicit saluator ad discipulos: multi, inquit, profetae et iusti cupierunt uidere quae uidetis et audire quae auditis, et non audierunt? Qua ratione ergo poterit dici quia beatitudo temporis huius nihil amplius contulit doni, quam ueteribus est conlatum? quod quidem ad iniuriam proficit saluatoris, ut nihil habuerit nonum, quod in ortu imperii sui suscipientibus se donaret, cum id elaborare soleant diuites, ut in die festo natalis sui exquisita inuitatis dent apoforeta. quanta ergo iniuria domini est, ut his, quos ad nonum et inaudi
Abbreviated transcription (Latin):
ut iustificati gractia ipsius
heredes efficia mur secundũ
spẽuitȩ a&nȩ : Firmauit
xpms Et hoc ẽe heredem
eñĩ inmortalitatis : Qui enĩ
accipit eũ & man& in eius
dilectione transpuncta
hacuita ꝑgit incaelos ad eũ
cuius sp̃m hab&⁊ In congra¬
ũ ẽ. enĩ ut quihin cexitha¬
bens sp̃m sc̃m apud inferos
teneatur : Sicnũ ẽ enim
in homine uictoriȩ xp̃i qua
uicit mortõ sp̃s ei ut in qͥo
fuerit sp̃r eius ab inferis
te neri ñ possitꝗ Aꝑ hocin
u& erib sanctis ñita fuit
sp̃s sc̃s sicut nonc ẽ infidelib:
quia ex euntes desaeculo a¬
pud infetos erant & ñ potest
diciquia sp̃s sc̃rcausa pecca¬
tiadȩ qđ ꝑtraducẽ generis
omne sem̃ eiꝰ subi ectũ fecit
inferissimul tenebat᷑ sen¬
tentia data adȩ̃ ̃ Cũ ꝓf&is
ergo & iustis uiri sc̃m fuis¬
se sp̃m ñ .ẽ. ambiguũcum
ꝓf& is ꝓpt̃ dispensadionẽ :
cũ iustis uero causa sancti¬
tatis : Sicut legit᷑ de scõ si¬
nis in eo sed meritorũ eius

Expanded text:
ut iustificati gratia ipsius heredes efficiamur secundum spem uitae aeternae. firmauit Christum, et hoc esse \'heredem enim inmortalitatis, Qui enim accepit eum et manet in eius dilectione, transpuncta hac uita pergit in caelos ad eum, cuius spiritum habet. incongruum est enim ut qui hinc exit habens spiritum sanctum apud inferos teneatur. signum est enim in homine uictoriae Christi, qua uicit mortem, spiritus eius, ut in quo fuerit spiritus eius ab inferis teneri non possit. ac per hoc in ueteribus sanctis non ita fuit spiritus sanctus, sicut nunc est in fidelibus, quia exeuntes de saeculo apud inferos erant et non potest dici quia spiritus sanctus causa peccati Adae, quod per traducem generis omne semen eius subiectum fecit inferis, simul tenebatur sententia data Adae. Cum profetis ergo et iustis uiris sanctum fuisse spiritum non est ambiguum: cum profetis propter dispensationem, cum iustis uero causa sanctitatis, sicut legitur de sancto Synis in eo, sed meritorum eius
Abbreviated transcription (Latin):
&apostł int̃alia cũ autẽ
benignitus inquit & huma¬
nitas apparuit salutaris
nr̃idĩ ñ exoperib: iustitiae
quas nos fecimus sed secun¬
dũ suã misericor diã
saluos nos fecit ꝑlauacrũ
regenerationis ꝑspm̃ scm̃¬

Expanded text:
apostolus inter alia: cum autem benignitas, inquit, et humanitas apparuit salutaris nostri dei, non ex operibus iustitiae, quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam saluos nos fecit per lauacrum regenerationis et
Abbreviated transcription (Latin):
modo om̃a nouit cũminus
sit senosse quac& eta sed
quia dec& eris discit. dese
aũt ñ discit de aliis nouit
desenescit : Neq: qualissit
neq: ante corpus anpost
corpussit̃  Namsisic ꝑfec¬
tus factus ẽ&. ut nullius
eger& ñ fuerat homo sed ds̃:
neq circũuentus p̃uaricas

Expanded text:
modo omnia nouit, cum minus modo omnia nouit, cum minus sit se nosse quam cetera? sed quia de ceteris discit, de se autem non discit, de aliis nouit, de se nescit, neque qualis sit neque ante corpus an post corpus sit. Nam si sic perfectus factus esset ut nullius egeret, non fuerat homo, sed deus, neque circumuentus praeuaricas
Abbreviated transcription (Latin):
omperiquosdã ex fra¬
trib nostris. p̃plene
discussissescripturas sed
simplicate animiadiu se
misit sic ut nuncdat᷑cre¬
dentib hac ductiratione
qua sol& ad seueraria plu¬
rimis qui a ꝑfidẽ instau¬
tacus ẽ homo : itautad
pristinũ redditus statum
hoc omne acciper& qđ int̃
initia ada fuerat consecu¬
tus ÷ & quia ꝑfectus homo
factus dicebat quisi ñ habu
lũ hominũ sed& cundtu
Omnia enĩ genera anima¬
liũ in suo ꝑ fectust ut imple¬
ant ad it qđ s̃ factu Ita&
homo in suo ꝑfectus ẽ. ut po¬
tens sit discernere mala
abonis preuaarectis:
Est enĩ animal intellegi¬
bile ꝑfectũ adid qđ factũ
ẽ÷ Capax ẽ enĩ discendi:
ex cogitandĩ faciendi ut q̃
uirtute ñ potest impleat
sensu IEt quo modo ausi
s̃ hominẽ ꝑfectũ nascidice¬
re & totũ scire quẽ uident
nibilultra nosse quãhic
discit᷑ : Quo de nĩ hicñ dis¬
cit nescit deniq qm̃ hic ñ
discit qualis sit nescitq: se
ergonescit qualissit ¶ Quo

Expanded text:
onperi quosdam ex fratribus nostris non plene discus. sisse scripturas, sed simplicitate animi adseuermisit, sicut nunc datur credentibus, hac ducti ratione, qua solet adseuerari a plurimis quia per fidem instauratus est homo ita, ut ad pristinum redditus statum hoc omne acciperet quod inter initia Adam fuerat consecutus, et quia perfectus homo factus dici debet, qui si non habuilum hominem, sed et cuncta  genera animalium in suo perfecta sunt, ut impleant ad id quod sunt facta; ita et homo in suo perfectus est, ut potens sit discernere mala a bonis, praua a rectis. est enim animal intellegibile, perfectum ad id quod factum est; capax est enim discendi excogitandi faciendi, ut quae uirtute non potest impleat sensu. Et quo modo ausi sunt hominem perfectum nasci dicere et totum scire, quem uident nihil ultra nosse quam hic discitur? quod enim hic non discit nescit. denique quoniam hic non discit qualis sit, nescit. qui se ergo nescit qualis sit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ut poss& qđ naturae
qͥa pra est antior .e. homo
c&eris animalib idcir¬
co illa in ꝑfecta dicenda s̃
Aut quia sc̃i angeli non st
luminaria & stelle in ꝑfec¬
tiores .s̃. suꝑnis angelis
aut qui a nubila uela mine
suo obscurant solẽ & luña
minus ꝑfectas̃ : Et qui a
m̃ebra imuice egent quia
ñpos s̃ pedes qđ possuNT
manus in ꝑfecti dicentur
ab sit i Om̃a enĩ ꝑꝓlocis &
gtadib: suis fitma & ꝑfec¬
ta s̃ ut impleant adid qđ

Expanded text:
im ut posset quod naturae quia praestantior est homo ceteris animalibus, idcirco illa inperfecta dicenda sunt? aut quia sancti angeli non sunt luminaria et stellae inferiores sunt supernis angelis, aut quia nubila uelamine suo obscurant solem et lunam, minus perfecta sunt? et quia membra inuicem egent, quia non possunt pedes quod possunt manus, inperfecti dicentur? absit. omnia enim pro locis et gradibus suis firma et perfecta sunt, ut impleant ad id quod
Abbreviated transcription (Latin):
SINE SENSU: Quid.G̃.
ereo ut dicaturter¬
NABENEdiceRE dcõ.¬
Ton ẽ sic intelle gen¬
dum. ut sonant uer¬
ba. Opus ẽ enim.
qđ lic& mutum sic clama¬
redicitur laudẽ creato¬
ris : hostatur enim aspi¬
cientes se benedicere opi¬
ficem sicut & omne uas
bene compositum lau¬
dat artificem: Quippe
cum legatur in psalmus:
Num quid confitebiturti¬
tantia ñ uoluntas quȩ
utique nulla ẽ. s ed ope¬
ra benedicunt auctorẽ
Si autem spiritalit eruis
hoc acciper e. terram
hominẽ significatum
intellege. sec undumdic¬
tum proph&ae. Me¬
terra sumus. Quȩmo¬
peracreaturae in laudẽ
conditoris sui. protũ¬
IXTEUesnis. melior ẽ
CAUIS LEONEMON TUO.¬

Expanded text:
SINE SENSU? QVID EST SINE SENSU? QVID EST ERGO UT DICATUR TERRA BENEDICERE DNon est sic intellegendum ut sonant uerba. opus est enim. quod licet mutum sit. clamare dicitur laudem creatoris; hortatur enim aspicientes se benedicere opificem, sicut et omne uas bene conpositum laudat artificem, quippe cum legatur in Psalmis: numquid confitebitur tinon uoluntas, quae utique nulla est, sed opera benedicunt auctorem. si autem spiritaliter uis hoc accipere, terram hominem significatum intellege secundum dictum profetae — meterra sumus -, quem opera creaturae in laudem conditoris sui prorumTENEBRIS; MELIOR EST CANIS LEONE MORTUO
Abbreviated transcription (Latin):
&atẽ suã tradita ẽ capti¬
uitati & morti. Hier usa¬
lem autem reserua ta est
propt̃ qđ habuerit reges
diligentes dm̃. At ubiauiẽ
& ipsa hierusalem impi¬
& atem secuta ẽ. samari¬
ae sententia illã comp̃hen¬
dit data in samariam.
deo ergo dictum ẽ. misii dĩ
mor teminia cob idẽ in
populum samariae quicar¬
nalit̃ conuersatus ẽ. sicut
supra diximus. Et uenit in
isrł. hoc ẽ in populum hiȩ¬
rusalem quia idola triã
secuta ẽ. imitata samaria
dit similimodo abducer&ur
incaptiuitatem anabocho¬
donosor. sicut & samaria
a salmanasar rege assi¬
riorum. Hoc ẽ. aper tȩsen¬
tentia datmalis inuenit¬
& bonos dum desiuerant
esse iusti. Missa enim
mors inia cob. sicut supͣ
ostensum ẽ. peruenit.
in isrł: Ñ pr&ermittens
samariã : s eddum causã
qu& mis saẽ in samariã
inuenta ẽ & inhierus alẽ
Missa illuc. uenit &iã in
eum locum quo e adem
reserat. quia uindicta
causam sequitur. nofidis¬

Expanded text:
etatem suam tradita est captietatem suam tradita est captiuitati et morti, Hierusalem autem reseruata est, propter quod habuerit reges diligentes deum. adubi autem et ipsa Hierusalem impietatem secuta est Samariae, sententia illam conprehendit data in Samariam. Ideo ergo dictum est: misit deus mortem in Iacob — id est in populum Samariae, qui carnaliter conuersatus est. sicut supra diximus — et uenit in Israhel, hoc est in populum Hierusalem, quia idolatriam secuta est imitata Samariam. ut simili modo abduceretur in captiuitatem a Nabuchodonossor, sicut et Samaria a Salmanassar rege Assyriorum. hoc est aperte: sententia data malis inuenit et bonos, dum desierunt esse iusti. missa enim mors in Iacob, sicut supra ostensum est, peruenit in Israhel non praetermittens Samariam; sed dum causa, qua missa est in Samariam, inuenta est et in Hierusalem, missa illuc uenit etiam in eum locum, in quo eadem reserat. quia nindicta causam sequitur, non dis
Abbreviated transcription (Latin):
ad iutare uult. ut si ad fu¬
erit misericors sit. si no¬
luerit iustus. Nec enim
talibus debitor. ẽ ut tene¬
atur obnoxius . Hinc ẽ qđ
iesu naue contristatus. sci¬
dit uestimenta sua in tel
auxilium suũ subtraxis
CuMIACOS IPsΕ dicrus
nius populi. duo nomi¬
na posuit. ut ex nomi¬
nibus merita eorum posint
intelligi. Nam utiq qui
isrł cognominatus ẽ. pri¬
us ia cobdicebatur. Conluc¬
tatus enim cum saluatore
in tellexit dm̃ eẽ. quẽ spe¬
cie corporis uidebat. Ideoq
appellatus ẽ homo uidens
dm̃. Populum ergo quẽ
iacob nuncupat hoc loco
& in hac causa carnalẽ sig¬
nificat quomodo nomina
quaenatis a parentibus im¬
ponunt᷑: sed hi. ld est iudei
propt̃ mala opera : ñ is ra¬
helitae dictis quia uaccis
& lucis sacrificabant in sa¬
maria studio & imperio
heroboam regis. Ille autẽ
populus qui in hiero soli¬
mis in templo dñi hostias
offerebant ꝑsacerdotes
dĩ. is rł appellatus ẽ. Sa¬
maria ergo propt̃ impi¬

Expanded text:
adiutare uult, ut si adfuadiutare uult, ut si adfuerit, misericors sit, si noluerit, iustus; nec enim talibus debitor est, ut teneatur obnoxius. hinc est enim quod Iesu Naue contristatus scidit uestimenta sua intelleauxilium suum subtraxissCUM IACOB IPSE DICTUS nius populi duo nomina posuit, ut ex nominibus merita eorum possint intellegi. nam utique qui Israhel cognominatus est prius Iacob dicebatur. conluctans enim cum saluatore intellexit deum esse, quem in specie corporis uidebat, ideoque appellatus est homo uidens deum\'. populum ergo, quem Iacob nuncupat, hoc loco et in hac causa carnalem significat, quo modo nomina quae natis a parentibus inponuntur. sed hi, id est Iudaei, propter mala opera non Israhelitae dicti sunt, quia uaccis et lucis sacrificabant in Samaria studio et imperio Hieroboam regis. ille autem populus, qui in Hierosolymis in templo domini hostias offerebant per sacerdotes dei, Israhel appellatus est. Samaria ergo propter impi
Abbreviated transcription (Latin):
norificamus. Lic& ipse in¬
dignus sit qui dĩ ordinem
tenens gratias agit diabolo:
potestas enim ex egit quia
mer& honorem. Nã ideo
pharaoni futurae famis
somnium reuelatum ẽ.
& nabochodonosor aliis
secum ad stantibus. solus
filium dĩ uidit incamino
ignis. ñ utiq meritosuo.
qui inidolo seadorare uo¬
luit sed merito ordinis re
CAUERIB. ET XXUIUIRI
OCCISISUNT. INCAUSA
lio sensuscriptura locu¬
ta est. quã proposi¬
AAtumẽ. Nonenim de
hac morte quae commu¬
nis utiq omnibus est dixit.¬
sed deilla quae appellatur
secunda. Haec enim pec¬
catores suscipit. Illis autẽ
qui inpugna mortuis. non
peccatum agar redditũ ẽ.
s ed obfuit illis neprotecti¬
one diuina inualescerent
hostibus. Nec enim causa
agar infirmatisunt. sed
dĩ auxilio minime muni¬
ti. ut dum fortiter face¬
re nequeunt occiderent᷑.
Nam pauci fuerunt contra
multos. unde & superati
noscuntur. Nulla ergo in¬
iustitia inuoluntate dĩ. ẽ.
In potestate enim hab&. si

Expanded text:
norificamus, licet ipse innorificamus, licet ipse indignus sit, qui dei ordinem tenens gratias agit diabolo. potestas enim exigit, quia meretur honorem. nam ideo Pharaoni futurae famis somnium reuelatum est et Nabuchodonosor aliis secum adstantibus solus filium dei uidit in camino ignis non utique merito suo, qui in idolo se adorari uoluit, sed merito ordinis regCAUERIT ET XXXVI UIRI OCCISI SUNT IN CAUSA Alio sensu scriptura locuta est quam propositum est. non enim de hac morte quae communis utique omnibus est dixit,sed de illa quae appellatur secunda. haec enim peccatores suscipit, illis autem qui in pugna mortui sunt non peccatum Achar redditum est, sed obfuit illis, ne protectione diuina adiuti inualescerent hostibus. nec enim causa Achar infirmati sunt, sed dei auxilio minime muniti, ut, dum fortiter facere nequeunt, occiderentur. nam pauci fuerunt contra multos, unde et superati noscuntur. nulla ergo iniustitia in uoluntate dei est. in potestate enim habet, si
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ dĩ non habent. solu¬
tius uiuentes & egenũ dispi¬
cientes. sicut scriptum estꝰ
In opiae erunt ñ solũ negle¬
gentes & in prouidi circa
se. uerum &iam contemp¬
tores datae legis: Hoc mo¬
do facit ds̃ pauperes & diui¬
tes. Quia dum offensiole¬
gis parit egestatem. adõfi¬
eridr̃ auctore legis . Et cũ
aliqui terrore disciplinã
Legis custodiunt. adõ auo¬
tore legis diuites fiunt.
QUARATIONE DAUID
DNI UOCAT . ET DIFFERT
Ton nescius dauid diui¬
nam eẽ traditionẽ in
officio ordinis regalis:
Id circo saul in eadẽ ad huc
traditione positum honori¬
ficat. nedõ in iuriã facere
uider &. qui his ordinibus
honorem decreuit. Dĩ
in ea traditione est. hono¬
randus ẽ. si non propt̃ se:
uel propt̃ ordinẽ. Unde
a postolus. omnibus inquit
potestanbus sublimiorib:
subditi estote ñ ẽ enim
potestas nisi adõ. quae enĩ
sunt adõ ordinataesunt
Hinc ẽ unde gentilem in po¬
testate tamen positum ho¬

Expanded text:
morem dei non habent, solumorem dei non habent, solutius uiuentes et egenum despicientes, sicut scriptum est, in inopia erunt, non solum neclegentes et inprouidi circa se, uerum etiam contemptores datae legis. hoc modo facit deus pauperes et diuites, quia, dum offensio legis parit egestatem, a deo fieri dicitur auctore legis et, cum aliqui terrore disciplinam legis custodiunt, a deo auctore legis diuites fiunt. XXXV. QVA RATIONE DAUID UM DOMINI UOCAT ET DEFERT Non nescius Dauid diuinam esse traditionem in officio ordinis regalis idcirco Saul in eadem adhuc traditione positum honorificat, ne deo iniuriam facere uideretur, qui his ordinibus honorem decreuit. dei eam diu ergo in ea traditione est, honorandus est, si non propter se, uel propter ordinem. unde apostolus: omnibus, inquit, potestatibus sublimioribus subditi estote. non est enim potestas nisi a deo; quae enim sunt, a deo ordinatae sunt. hinc est unde gentilem, in potestate tamen positum, ho
Abbreviated transcription (Latin):
iuste inferatur. patientitam̃
tam ad peccatores loquitur
ds̃ dicens: faciã uos mala
id .ẽ. poenis uos agam. Ui¬
ta autem & mors sic adõ ẽ.
quia legem dedit qua e ser¬
uantibusse uitam promit¬
tit. contemptoribus uero
mor tem: sed illã quae se¬
cunda dr̃: dũ enim unum
quemq ad iudicat. quid
mereatur abipso ẽ. siue ab¬
solutio aduitã. siue reatus
admortem: Nenim in¬
uentor mortis ẽ sed iudex
quia mortis auctor. pec¬
catum ẽ. Quomodo ergo
ds̃ poterat facere mortẽ
quinescit peccase : sed
cum peccatis r&ribuit. ab
ipsodicta ẽ eẽ mors. cum
ñ exͥpsosit sed& ex hoc
qui peccauit. Eadem rati¬
onepaupertas & diuitiae
adõ sunt. Quidã enimha¬
bentes timorem dĩ. luxd¬
riã spernunt. uitã pro¬
digam fugiunt. ab egeno
& paupere oculum non
auertunt. Huius modi
crementum faciunt bono¬
rum. Seripiũ ẽ enim in
ꝓuerbus. Pauperta tem
& ignobilita tẽ. aufertdis.¬
ciplina. At hi autẽ quiti¬

Expanded text:
iuste inferatur, patienti tamen iuste inferatur, patienti tamen tam ad peccatores loquitur deus dicens: faciam uobis mala, id est \'poenis uos agam\'. uita autem et mors sic a deo est, quia legem dedit, quae seruantibus se uitam promittit, contemptoribus uero mortem, sed illam quae secunda dicitur. dum enim unum quemque adiudicat quid mereatur, ab ipso est siue absolutio ad uitam siue reatus ad mortem. non ergo inuentor mortis est, sed iudex, quia mortis auctor peccatum est. quo modo ergo deus poterat facere mortem, qui nescit peccare? sed cum peccatis retribuit, ab ipso dicta est esse mors, cum non ex ipso sit, sed ex hoc qui peccauit. Eadem ratione paupertas et diuitiae a deo sunt. quidam enim habentes timorem dei luxuriam spernunt, uitam prodigam fugiunt, ab egeno uel paupere - oculum non auertunt: huius modi crementum faciunt bonorum. scriptum est enim in Prouerbiis: paupertatem et ignobilitatem aufert disciplina. at hi autem qui ti
Abbreviated transcription (Latin):
causa dispiciendos putant
si fut urũ dĩ iudicium con¬
tẽplant᷑ illic semꝑ diuites
erunt. ubidiuites seculi
egebunt. penitentes se
pauperes non fuisse.
deamus impios A¬
quantos Lon ceuos
ignũ erat quidẽ om̃s
impios non solum ci¬
tius hacluce carere. Uerum
&iam. nec unius momenti
temporis uita frui quicon¬
ditoris sui in memor es. uitae
totius auctoritatẽ imputant
creaturae. Sed scriptura
hos impios loquitur. Quicũ
sub dĩ lege agerent. ꝓpensi¬
ores inidolis erant. peiores
enim sunt cxeris impus:
scientes enim dnm. & con¬
temnentes eum. obtempe¬
rant seruis: & quia de his
dictum ẽ: probat a postolus
dicens. Scimus autẽ. qm̃
quaecumq lex loquitur.
his qui inlege s̃ loquitur: Gen¬
tiles autẽ ñ habent᷑ in nu¬
mero uiuorum. APud
ETALIOLOCO: boNA ET Ma¬
LAUITAE. EN MORS. PAU¬
PERTAS ET HONES TAS
ulli dubium ẽ. bona
oma adõ esse. Mala
autem quaedixit nobis. ma¬
la sunt dumunidicatur de
nobis. Poena enim quã uis

Expanded text:
causa despiciendos putant, causa despiciendos putant, si futurum dei iudicium contemplantur, illic semper diuites erunt, ubi diuites saeculi egebunt paenitentes se pauperes non fuisse.\DEAMUS IMPIOS ALIQVANTOS LONGAEUOS. Dignum erat quidem omnes impios non solum citius hac luce carere, uerum etiam nec unius momenti temporis uita frui, qui conditoris sui inmemores uitae totius auctoritatem inputant creaturae. sed scriptura hos impios loquitur, qui, cum sub dei lege agerent, propensiores in idolis erant. peiores enim sunt ceteris impiis; scientes enim dominum et contemnentes eum obtemperant seruis. et quia de his dictum est probat apostolus dicens: scimus autem quoniam quaecumque lex loquitur his qui in lege sunt loquitur. gentiles autem non habentur in numero uiuorum. XXXIIET ALIO LOCO: \'BONA ET MALA, UITA ET MORS, PAUPERTAS ET HONESTAS ulli dubium est bona omnia a deo esse, mala autem quae dixit nobis mala sunt, dum uindicatur de nobis. poena enim quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
peros indiuitiis. aut in faus¬
tos inpaupertate Idcir¬
co dsspiciendi sunt quos
ñ dr̃ humiliauit. aut suspi¬
ciendi quͥbus ueritas ñ de¬
dit testimonium: Contẽ¬
nendi plane sunt. sed cor¬
ruptor es morum. & sacri¬
legi in legemdĩ. Hono¬
randi uero diligentes dm̃
& disciplinae cultores. Hi
enim diuites apud dm̃ ha¬
bentur quibonae conuer¬
sationis sunt. & quanto
inmundo contemptibiles
s̃. tanto magis honori ficen¬
tiores incaelo. Nã quibe¬
neficiũ temporis habent
in ampliandis facultatib:
si secognoscant & dĩin¬
tellegant uoluntatẽ quia
terrã omnib dedit. & so¬
lẽ suũ cunctis oriri iub&
ec pluuias indiscr&as ef¬
fundit. Inquitas autẽ
temporis aut fortuitae
occasionis. aut indigen¬
tia quibusdã ab negat.
quae dr̃ omnibus dedit.
ipsiminis tranteis. ut ꝑ¬
spicientes dĩ uoluntatẽ
ñ solum in mundo sed &
incaelo diuites sint. ne
pauci tempor is diuitiae
excludant axernas. Illi
uero quos paupertatis

Expanded text:
peros in diuitiis aut infausperos in diuitiis aut infaustos in paupertate, idcirco despiciendi sunt quos non deus humiliauit, aut suspiciendi quibus ueritas non dedit testimonium. contemnendi plane sunt, sed corruptores morum et sacrilegi in legem dei, honorandi uero diligentes deum et disciplinae cultores. Hi enim diuites apud deum habentur, qui bonae conuersationis sunt, et quanto in mundo contemptibiles sunt, tanto magis honorificentiores in caelo. nam qui beneficium temporis habent in ampliandis facultatibus, si se cognoscant et dei intellegant uoluntatem, - quia terram omnibus dedit et solem suum cunctis oriri iubet et pluuias indiscretas effundit, iniquitas autem temporis aut fortuitae occasiones aut indigentia quibusdam abnegat quae deus omnibus dedit — ipsi ministrent eis, ut perspicientes dei uoluntatem non solum in mundo, sed et in caelo diuites sint, ne pauci temporis diuitiae excludant aeternas, illi uero quos paupertatis
Abbreviated transcription (Latin):
serpens locutus ẽ admuli¬
erem : serpentis utiq: ore:
sienĩ hodie deñsunt. qui
latratus canũ intellegan.
& luporũ ululatũ. & uar¬
ritum elephantorum. &
cantũ populorum. Quare
ñ magis rudis ad huc muli¬
er scire potuit & intellege¬
re sibilum serpentum. cũ
multos sciamus auium uo¬
ces discernere : Nã & cons¬
tat diabolum eius lingua
uti. cuius corpus intraue¬
rit. nec aliter faller & mu¬
lierem acper hoc serpen¬
tis ore locutus ẽ ꝑserpentẽ.
monem diues et
pauper osuiaue n
pecit autẽ Am Bos
SOVANŨ ACCEPTIO NOR
onge absit a fidelium men¬
tibus haec impi&atis ađ¬
sertio Namscriptura ne
pauperem contemnendũ
docer& & diuitẽ honorifi¬
candum. ostendet ambo¬
rum opificẽ eẽ dm̃. Non
utiq in pauꝑtate & diuiti¬
is sedin id qđ sunt. Sienĩ
facultatibus ab inuicẽ dis¬
crepant ñ tamen naturae
sub stantia. Nec enimq
occasiones ꝓuentus quo sđã
faciunt in mundo. aut ꝓs¬

Expanded text:
serpens locutus est ad muliserpens locutus est ad mulierem?\' serpentis utique ore. si enim hodie de non sunt, qui latratus canum intellegant et luporum ululatum et uarritum elephantorum et cantum pullorum, quare non magis rudis adhuc mulier scire potuit et intellegere sibilum serpentum, cum multos sciamus auium uoces discernere? nam et constat diabolum eius lingua uti, cuius corpus intrauerit; nec aliter falleret mulierem. ac per hoc serpentis ore locutus est per serpentMONEM: \'DIUES ET PAUPER OBUIAUERUNT; FECIT AUTEM AMBOS SONARUM ACCEPTIO NON onge absit a fidelium mentibus haec impietatis adsertio. nam scriptura, ne pauperem contemnendum doceret et diuitem honorificandum, ostendit amborum opificem esse deum, non utique in paupertate et diuitiis, sed in id quod sunt. si enim facultatibus ab inuicem discrepant, non tamen naturae substantia. nec enim quia occasiones prouentus quosdam faciunt in mundo aut pros
Abbreviated transcription (Latin):
prudens dicat᷑ n ultra na¬
turã suam nec enim deli¬
berat. aut ex cogitat. aut
consilium capit. Idcirco
diabolum eẽ quiꝑ serpen¬
tẽ mulierem circum uenit
dubium ñ ẽ : admiscens
enim seserpenti. egit ꝑ
illum quasi ꝑ organum.
ut nec mulier occulti dia¬
boli intelleger& dolum
sciens prudentẽ eẽ ser¬
pentẽ. Ac ꝑ hoc corpora¬
liter data sententia spi¬
ritalit̃ cecidit insatanan
quia sententia reum ten&
Neni ab homine data sen¬
tentia ẽ. ut in nocentem
forte perimer & ꝑ errorẽ
aut maliuolentiã. sed a dõ
qui falli utiq ñ potest. ut sen¬
tentia eius ñ illum teneat
qui reus ẽ. Quiit enĩ cũ sit
inuisibilis fatanas dolum
corpor alit̃ egit . corporalis
uid & data sententia. ut il¬
lum spiritaliterteneat. cu¬
ius factum selicuit dari sen¬
tentiã Nam ꝓiectus desa¬
cratissimis caelorum se¬
dibus impudentis simus
satanas interrã uolutat᷑
gemens semꝑ. Sed for te
dicatur & quaputas lingua

Expanded text:
prudens dicatur, sed non ultra naprudens dicatur, sed non ultra naturam suam; nec enim deliberat aut excogitat aut consilium capit. idcirco diabolum esse, qui per serpentem mulierem circumuenit, dubium non est. admiscens enim se serpenti egit per illum quasi per organum, ut nec mulier occulti diaboli intellegeret dolum sciens prudentem esse serpentem. ac per hoc corporaliter data sententia spiritaliter cecidit in satanan, quia sententia reum tenet. non enim ab homine data sententia est, ut innocentem forte perimeret per errorem aut maliuolentiam, sed a deo, qui falli utique non potest, ut sententia eius non illum teneat, qui reus est. quia enim, cum sit inuisibilis satanae, dolum corporaliter egit, corporalis uidetur data sententia, ut illum spiritaliter teneat, cuius factum elicuit dari sententiam. nam proiectus de sacratissimis caelorum sedibus inpudentissimus satanas in terram uolutatur gemens semper. Sed forte dicatur: et qua, putas, lingua
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ neq: mortalis. Et si
ꝓpius aspiciatur. uidebit᷑
sententia datalnihilobfu¬
is sẽ serpenti. sed in eo in
quo factus . ẽ iussus ẽ per¬
manere : quia enim mi¬
nist̃ factus ẽ satanae ad ho¬
minẽ subiugandũ. Cuiom̃a
ds̃ subiecerat: Idcirco dr̃. in
ea subiectione qua oma
homini subi ecit. repressit
elationẽ serpentis. qui a
coeperat minister essesu¬
ꝑbiae. Uidebatur enim ho¬
mo factus subserpente ꝑ
quẽ accepto consilio legẽ
datã contempsit. Qm̃ autẽ
serpentes prudentes sun
confirmat in euangelio.
dñs̃ dicens. Es tote astuti
ut serpentes. Igitur quia
claruit uere serpentẽ locu¬
tum eẽ cum eua: Illud super¬
ẽ ut discernatur anpotuerit
tam prudens eẽ & astutus
ut dolo faller& eã: si enim
e&eris bestus prudentior
erat. Ñtamen hominib:
quippe cum nullum ani¬
mal rationa bile sit nisi ho¬
mo. Itaq serpentẽ subtili¬
tatem istã composuis seim¬
possibile ẽ: quã uis enim

Expanded text:
us est neque mortalis. et si us est neque mortalis. et si propius aspiciatur, uidebitur sententia data nihil obfuisse serpenti, sed in eo, in quo factus est, iussus est permanere. quia enim minister factus est satanae ad hominem subiugandum, cui omnia deus subiecerat, idcirco deus in ea subiectione, qua omnia homini subiecit, repressit elationem serpentis, quia coeperat minister esse superbiae. uidebatur enim homo factus sub serpente, per quem accepto consilio legem datam contemsit. quoniam autem serpentes prudentes sunt, confirmat in euangelio dominus dicens: estote astuti ut serpentes. Igitur quia claruit uere serpentem locutum esse cum Eua, illud superest ut discernatur, an potuerit tam prudens esse et astutus, ut dolo falleret eam. si enim ceteris bestiis prudentior erat, non tamen hominibus, quippe cum nullum animal rationabile sit nisi homo. itaque serpentem subtilitatem istam conposuisse inpossibile est. quamuis enim
Abbreviated transcription (Latin):
in primordio sermonis con¬
fiteri nisi in coatum fateri.
sed uoluntariũ : quis enim
& iam timens dm̃. sine pecca¬
to.ẽ. cum & incogitatione
admisceantur delicta. & ali¬
quotiens peccemus inuiti.
Potest tam̃ & deo diciuel sen¬
tiri. quicatituminus dicit᷑
& accedens ad fidẽ iustifice¬
tur. Cum enim peciummu¬
tarise. sine dubiꝰ peccatorẽ
seconficetur. ut iustific&
TURA SERPENS LOCU¬
rudictus Serpens dia¬
polus seduxerit oren.
uantum adhistore¬
am ꝑ tin& serpens
natura dictus ẽ. qui sapien¬
tior ess& ceteris bestuis.
quas fecerat dñs dĩ super
terrã. Deniq & sententiã
ds̃ inserpentẽ dedit. Nam
quid mirum sidiabolus sa¬
pientior erat bestus dequo
dicit a postolus inc&era.
Anignoratis altitudinẽ sata¬
nae: Vsq: ad eo autẽnatu¬
ra serpens fuit. ut dicer &
ili supra peccus & uentrem
tuum repes. & t̾ram edes
omnibus diebus uitae tuae
Haec longe s̃ a conditione sa¬
tanae. quia neq: corpore¬

Expanded text:
in primordio sermonis conin primordio sermonis confiteri, nisi non coactum fateri, sed uoluntarium? quis enim, etiam timens deum, sine peccato est, cum et in cogitatione admisceantur delicta et aliquotiens peccemus inuiti? potest tamen et de eo dici uel sentiri, quia catechumenus dicitur, ut accedens ad fidem iustificetur. cum enim petit inmutari se, sine dubio peccatorem se confitetur, ut iustificetTURA SERPENS LOCUU DICTUS SERPENS DIABOLUS SEDUXERIT EAM. Quantum ad historiam pertinet, serpens natura dictus est, qui sapientior esset ceteris bestiis, quas fecerat dominus deus super terram. denique et sententiam deus in serpentem dedit. nam quid mirum si diabolus sapientior erit bestiis, de quo dicit apostolus inter cetera: an ignoratis altitudinem satanae? usque adeo autem natura serpens fuit, ut diceretur illi: supra pectus et uentrem tuum repes et terram edes omnibus diebus uitae tuae. haec longe sunt a conditione satanae, quia neque corpore
Abbreviated transcription (Latin):
p̃distinata. qui dominicur
ideo dr̃ quia ineoresurrex̃
dñs quiẽ posł sabbatum pror¬
terea salutis huius figura in
circum cisionedata ẽ. ut qua¬
sir enouatio futura in circũ¬
cisionis lege dinos cer& ur.
Vt quia ꝑfidẽ saluari haber en
homines. quȩ primo diere¬
surrectione dnĩ firmata ẽ
figura huius rei. incircumci¬
sione primodiedata ẽ. Qquae
&iam ess& signum fidei abra¬
hae: integra ergo causa est.
quia signum p̃teritae fidei
primo die significata e figu¬
ra fuit figurae fidei primo
die constabilitae. IN
PROUERBIIS IugTVS
Si peccator XXX¬
mnis ueritas iustitia ẽ:
quienim confitetur
quod .ẽ iustusẽ: uercta¬
tem enim loquitur. Peccato¬
res autẽ uindicantes suade¬
licta iustificari non possun
inde huius modi digne iustus
dr̃ quia pronuntians pec¬
catum suum. remittisibiuti
q: postulat misericordiã dĩ
implorans: scit enim dictũ.
in lege confitere peccata tua
ut iustificeris. Quid ẽ autẽ

Expanded text:
praedestinata, qui dominicus praedestinata, qui dominicus ideo dicitur, quia in eo resurrexit dominus, qui est post sabbatum, propterea salutis huius figura in circumcisione data est, ut quasi renouatio futura in circumcisionis lege dinosceretur. et- quia per fidem saluari haberent homines, quae primo die resurrectione domini firmata est, figura huius rei in circumcisione primo die data est, quae etiam esset signum fidei Abrahae. integra ergo causa est, quia signum praeteritae fidei primo die significatae figura fuit futurae fidei primo die constabilitae. XXX. IN PROUERBIIS: \'IUSTSI PECCATOR? Omnis ueritas iustitia est. qui enim confitetur quod est, iustus est — ueritatem enim loquitur —, peccatores autem uindicantes sua delicta iustificari non possunt. unde huius modi digne iustus dicitur, quia pronuntians peccatum suum remitti utique sibi postulat misericordiam dei inplorans. scit enim dictum in lege: confitere peccata tua, ut iustificeris. quid est autem
Abbreviated transcription (Latin):
& terra cum sit natura arda
i& frigida patitur incendi¬
um quasi res corporalis
Itaque in conueniens est
mundum axernũ dicere
Quem cum uidemus passio¬
ni sub iectum. & ꝑsingula
senectute deficere credimꝰ
& finiri. Quid cenis& quia
Certehomo coepit inmundoa
sinȩihomine ergo cinp¬
fidebat annua fecunditas
mundi aut sine aliqua ꝓ¬
uidentia generabat: Et
quo modo a& ernuscor¬
ruptibilia & mortaliage¬
nerabat : Cumde a&erno
debeat erernum existere
& qđ uisibile ẽ & sentur
& tangitur. qua audacia
uocatur acernum : Et q̃d
uicibistemporũ mini strat᷑i
ita ut ipsatem pora aliquan
do ñ seruent officia sua
quomod appellatur ader¬
num NA& nitas enim non
corrumpitur . ñ immutat᷑.
ctauo die anatiuitate
id circo p̃ceptum esł
circumcidi. Quia iuxtanumȩ¬
rum & curricula dierum sep¬
tem ipserur sum primus in¬
uenitur. quasi post sabbatũ
utiam ñ octauus habaatur
sed primus. Quia enim salus
futura ꝑxpm̃. in primo dieera

Expanded text:
et. terra, cum sit natura arida et. terra, cum sit natura arida et frigida, patitur incendium quasi res corporalis. itaque inconueniens est mundum aeternum dicere, quem cum uidemus passioni subiectum et per singula senectute deficere, credimus et finiri. Quid censet de hocerte homo coepit in mundo: sine homine ergo cui proficiebat annua fecunditas mundi? aut sine aliqua prouidentia generabat? et quo modo aeternus corruptibilia et mortalia generabat, cum de aeterno debeat aeternum existere? et quod uisibile est et sentitur et tangitur qua audacia uocatur aeternum? et quod uicibus temporum ministratur, ita ut ipsa tempora aliquando non seruent officia sua, quo modo appellatur aeternum ? aeternitas enim non corrumpitur, non inmutatur.ST? . Octauo die a natiuitate idcirco praeceptum est circumcidi, quia iuxta numerum et curricula dierum septem ipse rursum primus inuenitur quasi post sabbatum, ut iam non octauus habeatur, sed primus. quia enim salus futura per Christum in primo die erat
Abbreviated transcription (Latin):
ne credatur quia saulcũ
diabolo futurus erat. ad
eũ enim trans migrauit
quem adorauit. Semꝑ
engo diabolus sub uela¬
minela tenspro dit se
dum ea confingit. que
horre ant personis.
perquas fallere nititur.
QUID CONTRADICEN¬
dum his Sit quimun¬
DŨISTUM. EXAET EN¬
NONATURA LITER
MOUERE INQUIUNTI
Neque iprtio. Neque
ABOLITIOPI OBNOX¬
um.
undum ex acerno
constare. & nul¬
lidebere subiec¬
tionem. in probabi ile &
impos sibile ẽ. quẽ uide¬
mus tanta diuersriate.
ex stare corporeum. Cũ
nihil diuinum & u&er¬
num possit esse. nisi sim¬
plex in quo nulla diuer¬
sitas uideatur sed sit uni¬
tas. Nam & uices ipsas
temporum non feruat.
ut non solum intempori¬
bus uarius sit. ut contra¬
rus const& substantiis.
sed & in ipsis uicibus tem¬
porum. cumres aerna
di uersitatem aboreat. &¬
nec tactu nec uisu capien¬
da. Vt pute incorporalis
Hic autẽ passiomi obnox ius
ẽ. Quia & aqua sepugnat
igni. & ignissiamplius fu¬
erit superat aquam

Expanded text:
ne taceatur, quia Saul cum ne taceatur, quia Saul cum diabolo futurus erat. ad eum enim transmigrauit, quem adorauit. semper ergo diabolus sub uelamine latens prodit se, dum ea confingit quae horreant personis, per quas fallere nititur. XXVIII. QVID CONTRADICENDUM HIS SIT, QVI MUNDUM ISTUM EX AETERNO NATURALITER MOUERI INQVIUNT NEQVE INITIO NEQVE ABOLITIONI OBNOXIUM. undum ex aeterno constare et nulli debere subiectionem inprobabile et inpossibile est, quem uidemus tanta diuersitate exstare corporeum, cum nihil diuinum et aeternum possit esse nisi simplex, in quo nulla diuersitas uideatur, sed sit unitas. nam et uices ipsas temporum non seruat, ut non solum in temporibus uarius sit et contrariis constet substantiis, sed et in ipsis uicibus temporum, cum res aeterna diuersitatem abhorreat et nec tactu nec uisu capienda, utpote incorporalis. hic autem passioni obnoxius est, quia et aqua repugnat igni et ignis, si amplius fuerit, superat aquam
Abbreviated transcription (Latin):
mens. p̃ termittens siue¬
sa anfalsa sint. Quid enĩ
aitsaudiens in quo habitu
ess& excitatus intellexit
inquit hunc eẽ samuhel
Quid intellexerit. r&ulit
& qui añ bene intellexit.
contra scriptur ã alium
adorauit quã dnm̃. & pu¬
tans samu helem adora¬
uit diabolum. ut fructũ
fallatiae suae haber& sa¬
tanas. Hoc enimnititur ut
ador&ur quasidr̃. Sienĩ
uere samuhel illi apparu¬
iss& nonutiq: uir iustus
ꝓmisiss& adorari. qui p̃¬
dicauerat dnm̃ solum esse
adorandum. Et quo modo
homodĩ quicum abraham
in refrigerio erat dicebat
aduirum pestilentiae. dig¬
num ardore gehennae :
cras mecum eris: His duo¬
bus titulis subtilita tẽ falla¬
ciae suae prodiditin proui¬
dus satanas quiꝰ& adorari
seꝑmisit. sub habitu & no¬
mine samuhelit contrale¬
gem. & uirum peccatisp̃s
pressum . cum magnadis¬
tantia peccatorum & ius¬
torumsit. cum samuhele
iustis simo futurum men¬
titus ẽ. Uerum potes tui¬
derisidesamuhe lis nomi¬

Expanded text:
mens, praetermittens si uemens, praetermittens si uera an falsa sint. quid enim ait? audiens in quo habitu esset excitatus: intellexit, inquit, hunc esse Samuhel. quid intellexerit rettulit et, quia non bene intellexit, contra scripturam alium adorauit quam dominum et putans Samuhelem adorauit diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet satanas. hoc enim nititur, ut adoretur quasi deus. si enim uere Samuhel illi apparuisset, non utique uir iustus permisisset se adorari, qui praedicauerat dominum solum esse adorandum. et quo modo homo dei, qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad uirum pestilentiae dignum ardore gehennae: \'cras mecum eris\'? His duobus titulis subtilitatem fallaciae suae prodidit inprouidus satanas, quia et adorari se permisit sub habitu et nomine Samuhelis contra legem et uirum peccatis pressum, cum magna distantia peccatorum et iustorum sit, cum Samuhele iustissimo futurum mentitus est. uerum potest uideri si de Samuhelis nomi
Abbreviated transcription (Latin):
abolo ante diem occasũ
corporis p̃uidere : Cum
signa qua edã soleant ap¬
parere morituris. Quip¬
pe aquibus dĩ protectio
amota uidetur. Quanto
magis diabolus quẽ ange¬
lica maiestat fsublimem
ꝓph&ica oracula fuisse
testantur. Dec uius magni¬
tudine a postolus ait. An
ignoratis altitudinem
satanae. Quid miru mer¬
go summinentem prope
mor tem potuit p̃uidere
cum hoc sit unde fallit & se
indĩ potestate uult ado¬
rari. Nam tanta hebitu¬
dine demens effectus est.
saulut ad phitonis sam
confuger&. Deprauatus
enim causa peccati. ad haco
secon tulit quae dam na¬
uerat. Sed siquis propt̃
historiã ut ea quae uer¬
bis ex pressa sunt. put&
ñ pretermittenda nera¬
tio historiae manis sit
irecte facie quidẽ sita¬
menminime aduerira¬
piat rationem sed aduisũ
& intellectum. Saulne¬
q: enimre probus factus
poteratbonum intellectũ
habere. Historicus enim
mentem saul & habitum
samuhelis descripsit. Ea
quae dicta & uisas̃ expri¬

Expanded text:
abolo ante diem occasum abolo ante diem occasum corporis praeuidere, cum signa quaedam soleant apparere morituris, quippe a quibus dei protectio amota uidetur. quanto magis diabolus, quem angelica maiestate sublimem profetica oracula fuisse testantur, de cuius magnitudine apostolus ait: an ignoratis altitudinem satanae? quid mirum ergo si inminentem prope mortem potuit praeuidere, cum hoc sit unde fallit et se in dei potestate uult adorari? nam tanta hebetudine demens effectus est Saul, ut ad pithonissam confugeret. deprauatus enim causa peccati ad haec se contulit quae damnauerat. Sed si quis propter historiam et ea quae uerbis expressa sunt putet non praetermittenda, ne ratio historiae inanis sit, recte faciet quidem, si tamen minime istud ad ueri rapiat rationem, sed ad uisum et intellectum Saul. neque enim reprobus factus poterat bonum intellectum habere. historicus enim mentem Saul et habitum Samuhelis descripsit ea quae dicta et uisa sunt expri
Abbreviated transcription (Latin):
riae. commod& ad sen¬
sus. Quin enim fierpo¬
terat. ut artemagica ad¬
traher& uir. & natiuita¬
te scs̃. & uitae operibus ius¬
tus. Mut siñ adtractus ẽ.
consensit:quodutrumq:
deuiro iusto credere ad¬
uer sum ẽ: sienim inuitus
adductus ẽ. nullum suf¬
fragium hab& iustitia.
Siuolun tariufitutẽ. ami¬
sit meritum spiritalis. quẽ
positus in carne quaesiue¬
rat. qđ ualde absurdũ ẽ.
Quia hinc quiiustus rece¬
dit ꝑman& iustus. Porro
autem hoc ẽ p̃stigium sa¬
tanae quo ut plurimos fal¬
lat &iam bonos in potesta
sehabere confingit
Qđ a postolus int̃exera
ait. Ipse satanas transfi¬
gurat se in angelum lucis
Vt enim errorem facer&.
in quo gloriatur in habitu
uiri iusti. & nomine se
sub ornauit. ut nihil ꝓfi¬
cere spem quã p̃dicabaNt
dĩ cul toribus mentir &᷑
Quando hinc ex euntesius¬
tos finxit in sua eẽ poter¬
tate: sed hoc quos dã fal¬
lit qđ demor te saul
& filii eius non sit menti¬
tus. quasi magnum sit di¬

Expanded text:
riae commodetur adsenriae commodetur adsensus. qui enim fieri poterat, ut arte magica adtraheretur uir et natiuitate sanctus et uitae operibus iustus? aut, si non adtractus est, consensit? quod utrumque de uiro iusto credere aduersum est. si enim inuitus adductus est, nullum suffragium habet iustitia; si uoluntarius autem, amisit meritum spiritalis, quod positus in carne quaesiuerat quod ualde absurdum est, quia hinc qui iustus recedit permanet iustus. porro autem hoc est praestigium satanae, quo ut plurimos fallat, etiam bonos in potestate se habere confingit. quod apostolus inter cetera ait: ipse satanas transfigurat se in angelum lucis. ut enim errorem faceret, in quo gloriatur, in habitu uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes iustos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, quod de morte Saul et filii eius non sit mentitus, quasi magnum sit di
Abbreviated transcription (Latin):
priuari illum non pas sus
ẽ meritis suis. Uide amus
itaq: siheliae meritum ad¬
mitter&. ut helis eus du¬
plumdonũ eius merer &
ius meriti futurus esset io¬
hannis. Ueni& inquit in
spũ & uir tute heliae. Pa¬
rem ergo io hannẽ heliae
ostendit. Et dñs dic̃. nemo
maior int̃natos mulier ũ
ꝓph&a iohanne baptista.
Non dix̃ omnium maior. ẽ.
illi ẽ. nullo utiq minor.
quomodo heliseus maior
illo ẽ. cum iohannes quone¬
momaior. ẽ par heliae sit :
Namuenrens ad aquarum
transitũ ñ accepit honor ẽ
ab eis ut potuiss& transire
nisi nominas s& dm̃ he¬
liae. ut ꝑ hoc durap&itio cor¬
repta uider & dum non
nisi nomine hȩliae auditus
ẽ Neid qđ dure p&ierat.
accepisse putar&ur quasi
ñ sufficer & ꝓtemporis me¬
rito dispensatio Ep̃s con¬
cessa haeliae. APhi
TONISSA SAMUHEL
EXCITAUERIT ET IPSE
ABEAUISUS SIT. EIT
LOCUNUS SIT ADSAUL
quas historia Re ferit
IULIBRO REENORŨXXUI¬
⁊ dignum facinus estimo
si secundum uerba hysto¬

Expanded text:
priuari illum non passus priuari illum non passus est meritis suis. Uideamus itaque si Heliae meritum admitteret, ut Heliseus duplum donum eius mereretur ius meriti futurus esset Iohannes: ueniet, inquit, in spiritu et uirtute Heliae — parem ergo Iohannem Heliae ostendit — et dominus dicit: nemo maior in natis mulierum profeta lohanne baptista. non dixit \'omnium maior est\'illi. est, nullo utique minor; quo modo Heliseus maior illo est, cum Iohannes, quo nemo maior est, par Heliae sit? nam ueniens ad aquarum transitum non accepit honorem ab eis, ut potuisset transire, nisi nominasset deum Heliae, ut per hoc dura petitio correpta uideretur, dum non nisi nomine Heliae auditus est, ne id quod dure petierat accepisse putaretur, quasi non sufficeret pro temporis merito dispensatio spiritus concessa Heliae. XXVII. AN PITHONISSA SAMUHEL EXCITAUERIT ET IPSE AB EA UISUS SIT ET LOCUTUS SIT AD SAUL, QVAE HISTORIA REFERT IN LIBRO REGNORUM. Indignum facinus aestimo, si secundum uerba histo
Abbreviated transcription (Latin):
upidus sp̃s helis eur fa¬
ciendarum uirtutumꝰ
in lectus exemplo magis¬
triaccepta facultate pos¬
cendi qđ cumq uoluirr&
auarus adbonum duplici¬
ter spm̃ sibi in esse. quã¬
quã in magistro erat pos¬
tul auit. Cui homo dĩ he¬
lias ait. Dure p&isti. Aui¬
ditate enim non conside¬
s auit discipulum ñ eẽ suꝑ
magistrum helias. Tam̃
sciens illum ñ ambitione
praesentis gloriae hoc pos¬
tulasseres pondit. Ta¬
men siuideris me absumi
abs te . erit tibi sic sensus
hic ponderandus ẽ. sub in¬
dignatus autẽ cum dix is¬
s& dure p&isti subiecit
Sime uideris tamen absu¬
mi erit tibisic. Nequia
negasse illiuisus fuerat.
ostendit sic illi futurum
sicut dignum erat. ñ sicut
ipsepo stulauerat. Mul¬
ta enim sub in telligiuult
scriptura. ut collectur
sensus ex uerbis. ñ sitrati¬
oni regionis aduersus.
Nam utiq dura p&itio. &iã
merito deb&amittere
sed quia cupidus bonisic
postul auit. r̃ qui scitqͥo
unicuiq: dandum sit. doni

Expanded text:
Cupidus sanctus Heliseus faCupidus sanctus Heliseus faciendarum uirtutum inlectus exemplo magistri accepta facultate poscendi quodcumque uoluisset auarus ad bonum dupliciter spiritum sibi inesse. quam in magistro erat, postulauit cui homo dei Helias ait: dure petisti. auiditate enim non considerauit discipulum non esse super magistrum. Helias tamen sciens illum non ambitione praesentis gloriae hoc postulasse respondit: tamen si uideris me absumi abs te, erit tibi sic. sensus hic ponderandus est. subindignatus autem cum dixisset: dure petisti, subiecit: si me uideris tamen absumi, erit tibi sic. ne, quia negasse illi uisus fuerat, ostendit sic illi futurum sicut dignum erat, non sicut ipse postulauerat? multa enim subintellegi uult scriptura, ut collectus sensus ex uerbis non sit rationi religionis aduersus. nam utique dura petitio etiam meritum debebat amittere; sed quia cupidus boni sic postulauit, deus qui scit, quid uni cuique dandum sit doni,
Abbreviated transcription (Latin):
Rat pilios isrđ. ut
CuM ADÕ LIBERARENT
CINERES EIUS DE AEGOP¬
TOTRANS FERRENT¬
Tonotio se istud marti¬
dasseios eph filiis isrł in ab¬
soluto ẽ. Quia enim prophe¬
tare potuit. ñ in ꝓuidelo¬
cutus eẽ credendus ẽ.
Cum enim ess& in dĩ creato¬
risdeuotione propensior
sciens autẽ ab aegyptiis se
culi causa administratio¬
nis. qua in magna aeges¬
tate aegrptũ gubernaũ
post exitum suum errorẽ
pocit auferre. Cestus ua¬
nilatẽ uulgimortuos ma¬
gis ut deos uenerari quam
uiuos ne ei deferr&᷑ debitꝰ
honor creatori. Hicergo
ostendit seliberum fuisse
auana superstitione a e¬
geptiorum. quando ne
addĩ in iuriam proficer&
cineres suos trans ferri
mandauit. Quod quidẽ
& apostolos in uenimur
secutos. Paulus enim &
barnabascum sacrificari
sibi uelle uidissent scien¬
tes ex osum hoc dõ. scider̃
uestimenta sua dicentes
Quid facitis & nos hominer
sumus uobis similes & sic
compescuerunt turbas
LISEO ANID Qđ duni
PETIgGAB HELIA DIC¬
Tus ESt c̃secutꝰ Sit

Expanded text:
IOS ISRAHEL UT, CUM A DEO LIBERARENTUR, CINERES EIUS DE AEGVPTO TRANSFERRENTNon otiose istud madasse Ioseph filiis Israhel in absoluto est. qui enim profetare potuit, non inprouide locutus esse credendus est. cum enim esset in dei creatoris deuotione propensior, sciens autem ab Aegyptiis se coli causa administrationis, qua in magna egestate Aegyptum gubernauit, post exitum suum errorem petit auferri certus uanitatem uulgi mortuos magis ut deos uenerari quam uiuos, ne ei deferretur debitus honor creatori. hic ergo ostendit se liberum fuisse uana superstitione Aegyptiorum, quando, ne ad dei iniuriam proficeret, cineres suos transferri mandauit. quod quidem et apostolos inuenimus secutos. Paulus enim et Barnabas, cum sacrificari sibi uelle uidissent, scientes exosum hoc deo sciderunt uestimenta sua dicentes: quid facitis? et nos homines sumus uobis similes, et sic conpescuerunt turbas. LISEO AN ID, QVOD DURE PETISSE AB HELIA DICTUS EST, CONSECUTUS SIT.