comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ẜquale aliꝗd signific̃ neq enĩ unũ ẽ ꝙ subiectum ẽ quẽ ad modũ pͥma substantia
s. depluribꝰ hõ dr̃ & animal. Non aut̃ simplicit qualitatẽ signific̃ quẽ ad modũ albũ
Nihil enĩ aliud significat albũ. ꝗ qualitatẽ. Genꝰ aut̃ &especies cirta substantiã qualita¬
tem de t̃minat. quale enĩ quandã substantiã signific̃. Plus aut̃ gnẽ quã specie de
t̃minatio fit. Dicendo enĩ animal plus cõplect᷑ quã hominẽ. Postquã suꝑiꝰ geminas
dixit substantia c̃seq̃ntias .i. insubiecto ñ eẽ & cuncta ab his uniuoca p̃dicari &e eas
a maxime ꝓpͥo substantia separauit. Id circo ꝗ differentiis &iã uident᷑ ẽt̃ cõmunes¬
nunc aliud adiẽꝗ id circo substantiae ꝓpͥum ñsit ꝙ ñsit in omni substantia. Nã
ꝗd significo s. omibꝰ hoc substantiis ñ in est. Indiuidius nãꝙ qm̃ particulania s̃. e nũro
diuidua ẽtinent & multas intrase species genꝰ c̃dudit: quo circacũ dico hõ

Expanded text:
id significat neque enim unum est quod subiectum est quemadmodum prima substantia, sed de pluribus homo dicitur et animal; non autem simpliciter qualitatem significat, quemadmodum album nihil enim aliud significat album quam qualitatem, genus autem et species circa substantiam qualitatem determinant qualem enim quandam substantiam significant. Plus autem genere quaterminatio fit, dicens enim animal plus complectitur quam hominem. Postquam superius geminas dixit substantiae consequentias, id est in subjecto non esse, et cuncta ab his univoce praedicari, et eas a maximae proprio substantiae separavit, idcirco quod differentiis etiam videntur e, aliud adiicit quod idcirco substantiae proprium non sit, quod non sit in omni substantia. Nam quid significo, sed omnibus hoc substantiis non inest. Individuis namque quoniam particularia sunt et numero ndividua continent, et multas intra se species genus includit, quocirca cum dico homo,
Abbreviated transcription (Latin):
& t̃era se ratiotinatio : Logos qq̃ eoratio neꝗs anstotedem cũ dicera logon .i. orati¬
onem quantitatẽ eẽ discraeam deeo putarae dicere quẽ ꝗsq lagon iđ orationem¬
in ꝓpͥa cogitatione disponerae hoc addidit. Nico uõ illã q̃ fit cũ uoce eoratione¬
A p̃ romanã nãq linguam descripta s̃ uocabula orationis. atq nitionis. Greca uõ ora¬
tio utriꝰq uocabulũ & rationis eorationis logon appellat. quare neꝗd m̃dax trans¬
latio enlparteꝰ Ideirio hoc qq̃ addidit Dico uõ illã q̃ fit cũ uece ceoratione. Apiud
tinã orationẽ minꝰ eẽt õueniens transtuli ꝙ quare ita fererim hac expositio¬
ne patefeci. Atq hec ꝗdẽ de discrea quantitate sufficiant. Nuc usꝙ beois

Expanded text:
et intra se ratiocinatio, logos quoque et oratio, ne quis Aristotelem cum diceret logon, id est orationem, quantitatem esse, de eo putaret dicere quem quisque logon in cogitatione disponereApud Romanam namque linguam discreta sunt vocabula orationis atque rationis. Graeca vero oratio utriusque vocabulum et rationis et orationis λόγον appellat. Quare ne quid mendax translatio culparetur, idcirco hoc quoque addidi: Dico vero illam quae fit cum voce orationem, apud tinam orationem minus esset conveniens, transtuli. Quod quare ita fecerim, hac expositione patefeci, atque haec quidem de discreta quantitate sufficiant. Continua vero
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ sensibilem. constat gͦ qm̃ & gña aspecies de indiuiduis & gña despeciebꝰ uni¬
uoce p̃dicant᷑ Id ÷ in om̃i p̃dicatione scđae substantiae uni uoca appellatione de subiectis
dñr ꝗ his cũ differentia cõmune ẽ. Differentia nãq despecie dequa dr̃ aede eiꝰ in¬
diuiduo Ipsa qq̃ uniuoco p̃dicat᷑. Nã cũ sit gressibilis differentia de aliqͦ hõe p̃dicat᷑
eẽ ꝗ ꝑterram pedibꝰ ambulare possit & hoc idẽ euenit despecie cusꝰ hõis ÷ de homine¬

Expanded text:
de individuis, et genera de speciebus univoce praedicantur, id est in omni praedicatione secundae substantiae univoca appellatione de subiectis dicuntur, quod his cum differentia commune est. Differentia namque de specie de qua dicitur, et de eius individuo ipsa quoque univoce praedicatur. Nam cum sit gressibilis differentia de aliquo homine praediesse quod per terram pedibus ambulare possit. Et hoc idem evenit de specie cuiusdam homin
Abbreviated transcription (Latin):
sint insabiecto ut accidentia Substantiarũ partes insibiecto s̃. s ñ ut accidentia
Hidemꝰ enĩ quasdã partes substantiarũ ita cẽ ĩ toto quasi sint insubiecto. ut caput in toto
corpore ẽ & manꝰ ĩtoto corpore ẽ. forma q̃q & matia q̃ s̃ partes cõpositae substantie
accidentia eẽ aliꝗs suspicari ñ debeat. Illa enĩ accidentia ẽẽ diffinita s̃ in subicoto.
q̃ ñ eẽnt ut q̃dam pars. ihoc enĩ suꝑius ait. Insubiecto aut̃ cẽdico ꝗ cũ in aliqꝰ sit
ñ sic̃ qdã pars impossibile ẽ eẽ sine eo inqͦ ẽ. Quocirea qm̃ accidentia ita s̃ in sub¬
iecto ut subierti parces ñ sint. Substantiarũ uõ partes ita sunt. ut in subiecto ñ
sint partes substantiarũ. parces accidentiũ eẽ nullus recte suspicari potest. In est
aut̃ substantis. & differentus ab his om̃a uniuoce p̃dicari. Om̃a enĩ q̃ abhis p̃dican

Expanded text:
ntias confiteri. Substantiarum partes in subjecto sunt, sed non ut accidentia, videmus enim quasdam partes substantiarum ita esse in toto quasi sint in subjecto, ut caput in toto corpore est, et manus in toto corpore est, forma quoque et materia quae sunt partes compositae substantiaeaccidentia esse aliquis suspicari non debeat. Illa enim accidentia esse diffinita sunt in subjecto, quae non essent ut quaedam pars, hoc enim superius ait. In sunon sicut quaedam pars et impossibile est esse sine eo in quo est. Quocirca quoniam accidentia ita sunt in subiecto, ut subiecti partes non sint, substantiarum vero partes in toto ita sunt, ut in subiecto non sint, partes substantiarum, partes accidentium esse nullus recte suspicari potest. INEST AVTEM SVBSTANTIIS ET DIFFERENTIIS EX HIS OMNIA VNIVOCE PRAEDICARI. OMNIA ENIM QVAE AB HIS
Abbreviated transcription (Latin):
tiae depͥmis substantiis solũ p̃dicant᷑ ñ in ipsis sunt. Animal enĩ deqͦdã hõe tantũ dr̃. ñ oeiã
in aliquo hõe õsistit. ut insubiecto. Hoc aut̃ illa resꝓbat .ꝙ om̃a quecũꝙ ĩ subiecto eq q̃q¬

Expanded text:
tiae de primis substantiis solum praedicantur, non in ipsis sunt. Animal enim de quodam homine tantum dicitur, non etiam tiae de primis substantiis solum praedicantur, non in ipsis sunt. Animal enim de quodam homine tantum dicitur, non etiam in aliquo homine consistit, ut in subiecto. Hoc autem illa res probat, quod omnia quaecunque in subiecto
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓpͥum ost ultimum. Quctũq gͦ talia ꝓpͥa aristotes ĩuenerit. q̃ aut solis & ñ omnibꝰ substan¬
tus. aut omnibꝰ & ñ solis eueniant. uelut ñ uere innatura cuiꝰ lib& c̃stituta repudiat. Illaqͥ
uõ ultimũ penit.ꝙ e om̃i substantię &esoli ualeat euenire. illa enĩ sunt ꝓpͥa q̃c̃uertunt᷑. ut
siꝗs fuerit hõ risibile ẽ. diꝗd ẽ risibile hõ .ei. Hlȩc aut̃ solũ c̃uerti poss q̃ om̃i soliq c̃tingunt
N am neq ulli alii magis. neq ulli minꝰ euenient. Quare his p̃dictis ad loci ipsius rationẽ expo¬
sitionẽq ueniamꝰ. Quod xꝰ dic̃. hoc om̃ibꝰ substantiis cõmune ẽ ut ĩ subiecto ñ sint Nã prime
substantiae ÷. ĩdiuidua ĩ subiecto ñ sunt. Qđ planissime his de monstrt᷑. Nunq enĩ particula¬
subiecto Hident᷑ enĩ scđa substantia ĩ subiectis pͥmis substantus eẽ. ẜ falso Nam scđa substan¬

Expanded text:
ristoteles in venerit, quae aut solis et non omnibus substantiis, aut omnibus et non solis eveniant, velut non vere in natura cuiuslibet constituta repudiat. Illud vero ultimum ponit quod et omni substantiae et soli valeat evenire. Illa enim sunt propria quae convertuntur, ut si quid fuerit homo, risibile est, si quid est risibile, homo est: haec autem solum converti possunt, quae omni solique contingunt, nam neque ulli alii magis, neque ulli minus evenient; quare his praedictis ad loci ipsius orationem expositionemque veniamus. Quod ergo dicit hoc est, omnibus substantiis commune est, ut in subiecto non sint, namque primae substantiae, id est individua in subiecto non sunt, quod planissime his demonstratur. Nunquam enim particulatiae in subiectis, id est primis substantiis esse, sed falso, nam secundae substan
Abbreviated transcription (Latin):
hiõ naq in alias species ñ diuidit. ẽ enĩ magis species. auis aũ potest in alias diuidi species ut in acci¬
prere ł uulturẽ. que quãuis aues sunt. species tam̃ ipsȩ dissenti unt. ꝓ pe aũ speues accipit acuul

Expanded text:
Homo namque in alias species non dividitur, est enim magis species. Avis autem potest in alias dividi species, ut in acciHomo namque in alias species non dividitur, est enim magis species. Avis autem potest in alias dividi species, ut in accipitrem et vulturem, quae quanquam aves sunt specie, tamen ipsae dissentiunt. Proprie autem species accipit
Abbreviated transcription (Latin):
singulis equis. ⁊ bos do singuł bob quisul ꝓyͥ a specie positi astipsis ꝓpͥenature siguras dis crepas
er go huĩ tio di syecies ut ⁊ hõ. atq equus quȩ solis in diuiduis p̃ sunt gnt̃ a cẽ ñ possunt. e qualit se ꝑ¬
substantie s̃. Nã tã ꝓ pmnque readit̃ dequolibet in diuiduo equo notã equi qua dequolibe netiuu¬
dus hõe liõis nom̃. quo circa si aequalit̃ species hȩ quȩ gnr̃a ñ sunt ad prim assub stanti as sunt. ae¬
qualit ee substantie merito putabunt᷑. hoc aũ dic̃ ñ ꝙ om̃s species aequalit substantie t̃. sed a
qua lit̃ primis substantus distant. ꝑotest eñ fieri cuius libet superioris ent̃is una que libet specuesst
que cõ parata ad ꝓpͥ ã speciẽ. minus illa superior uide at eẽ substantia. ut animalis siꝗedict. speciem
et auem. ei d qq̃ speciem lioẽm auis ⁊ hõ n aqualit̾ subst antiẽ s̃. idcirco ꝙ auis hõe superior este

Expanded text:
singulis equis, et bos de singulis bobus, qui sub propria specie positi a seipsis propriae naturae figura non discrepant. Ergo huiusmodi species, ut est homo atque equus, quae solis inpinque redditur de quolibet individuo equo, nomen equi, quam de quolibet individuo homine, hominis nomen. Quocirca si aequaliter species hae, quae genera non sunt, ad primas substantias sunt, aequaliter esse substantiae merito putabuntur: hoc autem dicit non quod omnes species aequaliter substantiae sint, sed qualiter a primis substantiis distant. Potest enim fieri ut cuiuslibet superioris generis una quaelibet species sit, quae comparata ad propriam speciem minus illa superior videatur esse substantia: ut animalis si quis dicat speciem esse avem, eiusdem quoque speciem hominem, avis et homo non aequaliter substantiae sunt, idcirco quod avis homine superior est.
Abbreviated transcription (Latin):
longa ł breuis ẽ. Longũ uõ ł breue sine ulla uubitatione quantitatis ẽ: quociita
ꝙ ex quantitatib constat : id quantitatẽ eẽ ꝗs dulitat: At uõ oratio ipsa cũ
iungant᷑ ci sillaba ad ce sillabam. ł rursꝰ ce sillaba ad rosillabam. Quo circa ceũ ora
gunt᷑ ut aliꝗd significent. ut ĩ hoc ipso ne cicero cõmunis sillabarũ t̃minꝰ ipsa sigi¬
nificatio sit. Si enĩ ci sillaba q̃ media ẽ pͥma ponat᷑. aero q̃ ullima ẽ mꝑdia cece¬

Expanded text:
nga vel brevis est. Longum vero vel breve sine ulla dubitatione quantitas est, quocirca quod ex quantitatibus constat, id quantitatem esse quis dubitet? At vero oratio ipsa cum iungatur CI syllaba ad CE syllabam, vel rursus CE syllaba ad RO syllabam. Quocirca etiam oratguntur, ut aliquid significent, ut in hoc ipso nomine Cicero communis syllabarum terminus ipsa significatio sit. Si enim CE syllaba, quae media est, prima ponatur, et RO, quae ultima est, media, e
Abbreviated transcription (Latin):
poter et substauaiȩ indudus. cũ om̃e ꝙ pͥuꝰ ẽ sublatũ ausert id ꝙ c̃ posteriũ. posterioribũ sublats pora ñ pereunt. hõ
nãqͥ si pereat. socrates q̃q sit c̃tmnuo poriturꝰ. Si uͦ socrates interierit. hõ c̃tinuo ñ peribit. Si ig̃ sublatis gnr̃ibi & specueb
indiuuidua perimunt᷑. Sublatis indiuduis gnrã & species ꝑmanent. magis pͥmas substantias speties & gnr̃a nominari fuit¬
dignũ. Sed hoc modo indiuduoꝵ natura ñ recte accppit. Neq. enĩ cuncta indiuduoꝵ substiitia in uno socratt ẽ ł quolibe
ano hõẽ. sed in om̃ib singuł. gnr̃a nãq & spacies ñ ex uono singulo intellecta s̃ sed ex om̃bi singuł indiudius m̃tis rano¬
ne c̃cepta . Sem ꝑ &iã q̃ sensib: ꝓppinꝗora s̃. ea &iã ꝑmaxime nuncupanda uocabulis arbitoam᷑: Lui enĩ pũ hoem̃ dix̃. ñ¬

Expanded text:
od prius est sublatum auferat id quod est posterius, posterioribus vero sublatis priora non pereant? Homo namque si pereat, Socrates quoque sit continuo periturus; si vero Socrates interierit, homo continuo non peribit. Si igitur, sublatis generibus et speciebus, individua perimuntur, sublatis individuis, genera speciesque permanent, magis primas substantias species et genera nominari dignum fuit. Sed hoc modo individuorum natura non recte accipitur. Neque enim cuncta individuorum substantia in uno Socrate est, vel quolibet uno homine, sed in hominibus singulis. Genera namque et species non ex uno singulo intellecta sunt, sed ex omnibus singulis individuis, mentis ratione concepta. Semper etiam quae sensibus propinquiora s
Abbreviated transcription (Latin):
ad sub stantiã quid species. ad hõem uõ genꝰ: decẽ ugit᷑ p̃dicam̃ toꝵ significatio nilul alius
de monsirat nisi decẽ rerũ genrta quȩ genera lissi ma nõam. Ergo quoti ens gñra generalis¬
ma discrepant: eoꝵ q. spepues discre pabt̃: E uoti eus speci es discro pant : qmi difterenti is

Expanded text:
 Decem igitur praedicamentorum significatio nihil aliud demonstrat nisi rerum decem genera quae generalissima nominamus. Ergo quoties genera generalissima discrepant, eorum quoque species discrepabunt; et quoties species discrepant, quoniam differentiis
Abbreviated transcription (Latin):
differentiȩ s̃ ut g̃ssibile. & uolatile & bipes. Scientiȩ uͦ nulla harũ ẽ neq enĩ scientia a scientia differt
ico qđ bipes ÷: Subalc̃noꝵ iꝰ generũ nidul ꝓhib& eus đ eẽ differenti as. Superiora enĩ desubteri¬
orib gñrib p̃dicant᷑: Quare qͥ cũq p̃dicati differentiȩ fuerint eeđ er̃ etiã subiecti. Cum
multis modis genꝰ dicat᷑. solũ ꝙ nẽ tractari c̃uenit assũmamꝰ: Dr̃ eni genꝰ ꝙ depluri mis specie¬
differentib in eo ꝙ ꝗd sit p̃dicat᷑ ut homo p̃dicat᷑ decatone. soc̃te platone uirgilio cicero ne
⁊ de singulis hõib quispecie ipsa ñ differ. sed tantũ a senuro distant: Differentia uõ & que sub
eo đ gñre posi tas species ꝓ pͥa qua litate disterminat: Nã cũ equus ⁊ homo quantũ ad genꝰ unũ s. nt
ut̃q enĩ animal .x differentiȩ rationał i inrationał utrosq discernunt. Qualitate enĩ quad ã

Expanded text:
 enim scientia ab scientia differt in eo quod bipes est. Subalternorum vero generum nihil prohibet easdem esse differentias; superiora enim de subterioribus generibus praedicantur, quare quaecumque praedicati differentiae fuerint, eadem erunt etiam sumultis modis genus dicatur, solum quod nunc tractari convenit assumamus. Dicitur enim genus differentibus in eo quod quid sit praedicatur, ut homo praedicatur de Catone, Socrate, Platone, Virgilio, Cicerone, et de singulis hominibus, qui specie ipsa non differunt, sed tantum a se numero distant. Differentia vero est quae sub eodem genere positas species propria qualitate disterminat, nam cum equus et homo quantum ad genus unum sint uterque enim animal est, differentia rationalis et irratio
Abbreviated transcription (Latin):
Quire nihil ẽ in huĩ moꝰdi theorcumiate qđ ullomꝰ debcat em̃dari. Eorũ q̃ scđm nullã cõplexionẽ dnr
singulũ aut substantiã signif. aut quantitatẽ. aut qualitatẽ. aut ad aliꝗd. aut ubi. aut qñ. aut sitũ. aut
facere. aut habitũ. aut pati. Est aut̃ substantia ꝗdẽ ut figuoritĩ dicat᷑ ut hõ equus. Quantitas ut bicubitũ.

Expanded text:
ullam complexionem dicuntur singulum aut substantiam significat aut quantitatem aut qualitatem aut ad aliquid aut ubi aut quando aut situm aut habitum aut facere aut pati. Est autem substantia quidem, ut figuraliter dicatur, ut homo, equus; quantitas ut bicubitu
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Etrespondens angłs dixit ei: Egosum gtibrihel qui cidsto ante
dñm & missussum loqui adte. & haec tibi euanglizare. & ecce eristauces
& non poteris loqui usq indiem quohaet fiant. ꝓeo quod non credidisti
uerbis mris quae implebuntur intempore suo. Eterat plebs eapectins
rachariam & mirabantur qđ tarda r& ipse intemplo. Egressus cũt

Expanded text:
suis. et respondens angelus dixit ei: ego sum Gabrihel qui adsisto ante deum et missus sum loqui ad te et haec tibi euangelizare: et ecce eris tacens et non poteris loqui usque in diem, quo haec fiant, pro eo quod non credidisti uerbis meis, quae implebuntur in tempore suo. et erat plebs expectans Zachariam et mirabantur quod tardaret ipse in templo. egressu
Abbreviated transcription (Latin):
seudicuntur seu p̃t̃ mittuntur: ordinare sic potest. Xp̃iaũt gene¬
ratio sicerait. Euit in dieb: herodis regis iuda sacerdos quidã nomi¬
ne zacharias deuice abia. & uocor illidefiliabus da ron. & nom̃eiꝰ.
heli sab&h Erant aũt iusti ambo ante deum incedentes inomnib

Expanded text:
seu dicuntur seu praetermittuntur, ordinare sic potest: Christi autem geneseu dicuntur seu praetermittuntur, ordinare sic potest: Christi autem generatio sic erat. fuit in diebus Herodis regis Iuda sacerdos quidam nomine Zacharias de uice Abia et uxor illi de filiabus Aaron et nomen eius Elisabeth. erant
Abbreviated transcription (Latin):
gesta indeatir. Tacitis eñ qus noniult dicere: sicea quȩ uilt
dicere. illis quaedicebat adiungit . ut ipsa continuo sequiui deantur.
Sed cum alter ea dicit qualiter tacuit. diligent̃ ordo consideratus
indicat locum ubiet putauerit a quo p̃t̃ missa sunt transilire: ut ea
quaedicere in tenderat . iti superiorib copulare . tamquã ipsanul¬
lis int̃positis sequerentur. Acꝑhoc intelligitur matheis ubiait sõnio
ammonitos magos neredirent ꝑ herodem. Et ꝑ aliam uiam regres¬
sos in regionem suam illic p̃t̃ misisse quae lucis narrauit gesta circa
dñm intemplo & dictu asi meone & anna. ubilucas rursus ordinis
rationẽ. p̃tmittens ꝓfectionẽ in egrpͥtum quam narrat matheus.
tamquam continuam conteaxuit regressionẽ ad ciuitatẽ nagar& h
Siquis aũt uelit unam narrationẽ ex comnibus quae d exp̃inatiui¬
tate & infantia. uł puericia inutriusq narratione ab alitrutro

Expanded text:
gesta uideatur; tacitis enim quae non uult dicere sic ea quae uult gesta uideatur; tacitis enim quae non uult dicere sic ea quae uult dicere illis quae dicebat adiungit, ut ipsa continuo sequi uideantur. sed cum alter dicit quae alter tacuit, diligenter ordo consideratus indicat locum, ubi ea potuerit, a quo praetermissa sunt, transilire, ut ea quae dicere intenderat ita superioribus copularet, tamquam ipsa nullis interpositis sequerentur. ac per hoc intellegitur Mattheus, ubi ait somnio admonitos magos, ne redirent per Herodem, et per aliam uiam regressos in regionem suam, illic praetermisisse quae Lucas narrauit gesta circa dominum in templo et dicta a Symeone et Anna, ubi rursus Lucas praetermittens profectionem in Aegyptum, quam narrat Mattheus, tamquam continuam contexuit regressionem ad ciuitatem Nazareth. Si quis autem nelit unam narrationem ex omnibus quae de Christi natiuitate et infantia uel pueritia in utriusque narratione ab alterutro
Abbreviated transcription (Latin):
r&. ut ne abherore necira&ur. Deinde herode illo non inuento
ab imati & in fra pueros occidisse. De functo aũt herode redis¬
se ab egrpto. Et aucdito qđ archelaus iniud&a regnar& ꝓ herode
patre suo. h abrtisse cum puero in regione galilete ciuitate nagreh
quae om̃a lueis tac&. Nec ideo contrarium uideri potesi qđ uł¬
ħ icdicit. qut ille pt̃ mittit. uł ille commemorit. quae iste nõ dicit
Sed quȩ ritiri quando potuerunt fieritquae conteeit matheus
de ꝓfectto ne in egi ptum. atq inde regressione postherodis mor¬
te ut iamunci unate nataroeh. habnarent. quo eos lucuas posi¬
ea. quam ꝑfecas int̾emplo. circa puerum. Oñũ sidm legẽ dm̃
reuer sos eõ commemorat. halibihic: Hac pro inde cognoscen¬
dimest. qđ de inceps &rcxera talia ualeait. Nesimilit̾ moueaĩ
animumq conturbent. sic unum quemq. euanglistũ conteae¬
renar rationem suam ut tam qua nihil p̃t̃mittentes series di¬

Expanded text:
ret, ne ab Herode necaretur, deinde Herodem illo non inuento ret, ne ab Herode necaretur, deinde Herodem illo non inuento a bimatu et infra pueros occidisse, defuncto autem Herode redisse ab Aegypto et audito quod Archelaus in Iudaea regnaret pro Herode patre suo habitasse cum puero in regione Galilaeae ciuitate Nazareth, quae omnia Lucas tacet. nec ideo contrarium uideri potest, quod uel hic dicit, quae ille praetermittit uel ille commemorat quae iste non dicit. sed quaeritur: quando potuerunt fieri quae contexit Mattheus de profectione in Aegyptum adque inde regressione post Herodis mortem, ut iam in ciuitate Nazareth habitarent, quo eos Lucas, posteaquam perfecerunt in templo circa puerum omnia secundum legem domini, reuersos esse commemorat? hic proinde cognoscendum est quod deinceps ad cetera talia ualeat, ne similiter moueant animumque conturbent, sic unumquemque euangelistam contexere narrationem suam, ut tamquam nihil praetermittentis series di
Abbreviated transcription (Latin):
&ceri usq ad euom locum ubi scriptum est deipsis magis. qđ responso
aecepto in sominis neredirent pherodem : ꝑ aliamui ã regressisint inrtgio¬
nem suam. Hoc totim lucas pretermisit. sicut matheus non nar raut
qđ lucas narrat. In pre sepio positum dñm. & quod pastoribus natum
eum angls nunciduerit. & quod multitudo milicice ce lestis factaẽ
cum angło laudantium dm̃. & quod uener̃ pastores & uider̃ uerum
ẽẽ quod eis angłs nunciauerit. & quod die circum cisionis suct nom̃
acceperit. & quȩ postimpl&os dies purgationis mariae. Idem lucas
narrit quod at tulerint eumꝰ i he rusalem. & desymeone. uł anna
quae dixerint deillo intemplo. postea quã cogno uer̃ eum in pl&ispũ
scõ. Om̃a haec tac& matheus. Unde merito quęritur quando facta
sint: siue qua matheus p̃termittit: &lucas dicit. siue quae lucas
si in regionem suam magis quiuenerunt aboriente. Se quitur & nar¬
rat ioseph ab aingło am monitum uttum infante in egyptũ fuge¬

Expanded text:
era, usque ad eum locum, ubi scriptum est de ipsis Magis quod responso accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam. Hoc totum Lucas praetermittit, sicut Matthaeus non narravit quod Lucas narrat, in praesepi positum Dominum; et quod pastoribus eum natum angelus nuntiaverit; et quod multitudo militiae coelestis facta est cum angelo laudantium Deum; et quod venerunt pastores, et viderunt verum esse quod eis angelus nuntiaverat; et quod die circumcisionis suae nomen acceperit; et quae post impletos dies purgatinarrat, quod attulerit eum ad Hierusalem, et de Symeone uel Anna, quae dixerint de illo in templo, posteaquam cognouerunt eum impleti spiritu sancto. omnia haec tacet Mattheus. Unde merito quaeritur, quando facta sint siue quae Mattheus praetermittit et Lucas dicit siue quae Lucas sis in regionem suam magis, qui uenerant ab oriente, sequitur et narrat Ioseph ab angelo admonitum, ut cum infante in Aegyptum fuge
Abbreviated transcription (Latin):
ascendens. Quod enĩ dicit apłs. misitds̃ filium suum insimilitudinẽ carnis
peccati. Haec ẽ sus ceptio peccatoꝵ. Quod aũt addit. utdepercato dã nar&
peccatum in carne. Haec est exxpiatio petcatoꝵ: Pro inde matheus ab ipso
dquid persa lo monem descendit : Incuius matre ille petcauit: Luccs uero
ad ipsum d auid ꝑnathan ascendit. ꝑciuus nominis ꝓphe&am ds̃peccatũ
illius eepiauit: Ipse quoq numerus quemlicis ex sequitur. Certissi¬
me pror sus ab olitionẽ indicat pecctorum. Quic eñi tp̃i aliqua
iniqurtis quã nillã habuit nõ est : utiq. conuncta iniquititib homoũ
quas insuacar ne suscepit. Ided numeris penes matheũ execepto apo: est
qua dra genarius. Quic uero iustitiae suce patrisq nos etpidtos abomĩ
pereato purgatos quae con iungit: ut fiat quodait apostolus Quiaut

Expanded text:
ascendens. quod enim dicit apostolus: misit deus filium suum in similitudinem carnis ascendens. quod enim dicit apostolus: misit deus filium suum in similitudinem carnis peccati, haec est susceptio peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum illius expiauit. ipse quoque numerus, quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum. quia enim Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique coniuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit, ideo numerus penes Mattheum excepto Christo est quadragenarius. quia uero iustitiae suae patrisque nos expiatos ab omni peccato purgatosque coniungit, ut fiat quod ait apostolus: qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Lucas aũt non abinitio sed abaiptismo. ⁊p̃igene rationes en narrat. Nec
descendendo. sed ascendendo tamquam sacer dotẽ in expiandis peccatis magis¬
ad signãs. ubieum uoxdeccelo declarauit: Ubi testimoniũ ipse iohannes ꝑhibu¬
it dicens. Ecce quitollit peccatic mudi: Ascendendo aũt lucas transitababra¬
ham & ꝑuenit addm̃: cui mundati & exxpiati recontiliamur. Merito & adop¬
tionis originẽ ipse suscepit. quia ꝑ cidoptionẽ efficimur filiidĩ. credendo in
filiumdi: Per carnalem uero generationẽ filius dipotius ꝓpt̃ nos filius homi¬
nis factus est: Satis aũt de monstrauit nõ se ideo dixxisse ioseph filiũ heli qd de
illo genitus. sed quia ab illo fuerit cidoptatus: Cum & ipsum adã filiumdĩ
dixit: cũ sit fictus adõ Sedꝑgrãm quã postea peccando ami sit. tãquã filius
in paradiso constitutussit. Quaiꝓpt̃ ingenerationib mathei: significatur

Expanded text:
sui. Lucas autem non ab initio, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec sui. Lucas autem non ab initio, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec descendendo, sed ascendendo. tamquam sacerdotem in expiandis peccatis magis signans, ubi eum uox de caelo declarauit, ubi testimonium Iohannes ipsi perhibuit dicens: ecce qui tollit peccata mundi. ascendendo autem transit et Abraham et peruenit ad deum, cui mundati et expiati reconciliamur. merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii dei credendo in filium dei. per carnalem uero generationem filius dei potius propter nos filius hominis factus est. satis autem demonstrauit non se ideo dixisse Ioseph filium Heli, quod de illo genitus, sed quod ab illo fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium dixit dei, cum sit factus a deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit tamquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthei significatur
Abbreviated transcription (Latin):
tio est. Ubiaũt ordo arectitudine flectitur: atq ut eat indiuersũ
tam quam angulum facit. Illud quod in angulum est bis nomerit᷑
Infine scilic& prioris ordinis. & incapite ipsius deflegcionis: Ethoc ip¬
sum iam prae figurtabat oxp̃m. a circum cisione ad p̃putium. Tamqũa
ab hierusclem adb abiloniam quod am modo migaturum. Ethine
citq hinc utrisq in secredentib tam quam lapidem angularem
futurum. Haec tunr infigura p̃parabat ds̃ rebus inueritate uen¬
turis. Nlam && ipse iechonias ubi angulus iste p̃figuratus est. Int̃¬
temporaliatq terrenae tã qua numero quad ragenario regaliter praesid&.
que adiftãmor talitatẽ nobis cum participandã. quic descendentẽ uoluit
significare matheus: id eo & ipsas generitiones abraham. usq ad ioseph. &¬
usq ad ipsius xp̃i natiuitatem descendendo cõmemoruit ab initio euangłi

Expanded text:
tum est. Ubi autem ordo a rectitudine flectitur, atque ut eat in diversum, tum est. Ubi autem ordo a rectitudine flectitur, atque ut eat in diversum, tanquam angulum facit; illud quod in angulo est, bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis, et in capite ipsius deflexionis. Et hoc ipsum jam praefigurabat Christum a circumcisione ad praeputium, tanquam ab Jerusalem ad Babyloniam quodammodo migraturum, et hinc atque hinc utrisque in se credentibus tanquam lapidem angularem futurum. Haec tunc in figura praeparabat Deus rebus in veritate venturis. Nam et ipse Jechonias, ubi angulus iste praefiguratus est, intetemporali atque terrenae, tanquam numero quadragenario regaliter praesidet. 11. Quem ad istam mortalitatem nobiscum participandam quia descendentem voluit significare Matusque ad ipsius Christi natiuitatem descendendo commemorauit ab initio euangelii
Abbreviated transcription (Latin):
inteptatione laborintes. uenientẽ regem xp̃m matheus incipiens. eccor¬
sus est ab abraham. & enumerauit. dcł. homines. Abipsa enĩ gente hebẽoꝵ
quae ac&eris gentib utdistinguer&ur. ds̃d&erra sua. & de cognatione
sua separauit abraham. dep̃s uenit incarne. Ut & hoc ad eum distinctius.
ꝓphetandum. &e p̃nuntiandio inatocime ꝑtinero&. Quod ꝓmit tebatur
ex qua e&̃ gente uenturus. Cum enim quater denas generitiones trib:
distin: oeis & articulis dicens. Abraham usq ad dđ. generationes esseqͣt¬
tuor decim Et ad dauid: usq ad trans mignitionẽ babr loniae cilias quat¬
tuor decim. totidemq alias usq ad natuntatẽ xp̃i. Nontam̃ etis dixit
insum mam ut dicer&. fiunt om̃s quad ragintu duce. Unus quippe
in illis progenitorib bis numeratur. Id est iechonias : a quo factuẽ quȩ¬
dã ad extraneas gentes deflixio. quando inbabiloniam trans migra¬

Expanded text:
in tentatione laborantes, venientem regem Christum Matthaeus suscipiens, exorin tentatione laborantes, venientem regem Christum Matthaeus suscipiens, exorsus est ab Abraham, et enumeravit quadraginta homines. Ab ipsa enim gente Hebraeorum, quae a caeteris gentibus ut distingueretur, Deus de terra sua et de cognatione sua separavit Abraham , Christus venit in carne; ut et hoc ad eum distinctius prophetandum et praenuntiandum maxime pertineret, quod promittebatur ex qua esset gente venturus. Cum enim quaterdenas generationes tribus distinxisset articulis, dicens ab Abraham usque ad David generationes esse quatuordecim, et a David usque ad transmigrationem Babyloniae alias quatuordecim, totidemque alias usque ad nativitatem Christi ; non tamen eas duxit in summam ut diceret, Fiunt omnes quadraginta duae. Unus quippe in illis progeneratoribus bis numeratur, id est Jechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigra
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm incarne sua. quamde nr̃amor talitate assinimere dignatus est p̃figa¬
rans. postre surrectionẽ quoq non amplius quam dies quad itiginta cumdis¬
cipulis in hac terra ẽẽ uoluit. huc eorum uitax ad huchumana conuersatione
com mixtus. & cumilis alimenta mor talium. quamuis iam non morituris
accipiens utꝑipsos quad raginti dies significar & se occulti presentia qđ ꝓmi¬
serat impleturum quando ait. Ecce ego uobis cum sum usq ad consũmationẽ
idi. Curaũ iste nimerus hanc temporalem iutã trenc̃q signific& depaamo¬
occurrit quã sitaluo fortisse secr&ior qđ & tempori annoꝵ qua driptitis uci¬
buis currunt. & mundus ipse quattuor partibus terminatur: Quas ali¬
quando uentorum nomine scriptura commemorat. Aboriente. &occiden
no usq ad quat tuor ꝓgrediente nonero consumantur: Ad huc igit min¬
dim & adistam terre nã mortalemq uitã hominum. ad nos rogendos

Expanded text:
nostram in carne sua, quam de nostra mortalitate assumere dignatus est, praefigunostram in carne sua, quam de nostra mortalitate assumere dignatus est, praefigurans? Post resurrectionem quoque non amplius quam dies quadraginta cum discipulis in hac terra esse voluit , huic eorum vitae adhuc humana conversatione commixtus, et cum illis alimenta mortalium, quamvis jam non moriturus, accipiens: ut per ipsos quadraginta dies significaret, se occulta praesentia quod promiserat impleturum, quando ait, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Cur autem iste numerus hanc temporalem vitam terrenamque significeoccurrit, quamvis sit alia fortasse secretior, quod et tempora annorum quadripartitis vicibus currunt, et mundus ipse quatuor partibus terminatur, quas aliquando ventorum nomine Scriptura commemorat, ab Oriente et Occideno usque ad quatuor progrediente numero consummantur. 10. Ad hunc igitur mundum, et ad istam terrenam mortalemque vitam hominum, ad nos regendos
Abbreviated transcription (Latin):
ficat &iam illa uirga. dequa in psalmolegitur Reges eos inuirgo ferrea. cũ
superius dixxiss&. Ego aũt constitutussum rex abeo suꝑ syonmontẽ scm̃eius
Reguntur enim &iam boni in uirga ferrea. dequib dicitur. tempus est ut iudi¬
cium incipiat ad omodñi. Etsiinitium anobis. qualis finis erit eis qui non credũt
dñi euangło: & siustus uix sa luuserit. Peccator & impuf ubi parebunt:
Ad quos ꝑtin& quod sequitur. tam quam uasfiguli conte reseos. Reguntur
enimꝑ hanc disciplinã boni. malicomminuntur. Quitam quam idẽ ipsi cõme¬
morantur. ꝓpt̃ una atq eadem sacramentu quae habent communia. mali
combonis. quia ergo numerus iste laboriosi huius temporis sacrumentũẽ.
quo subdisciplina regis xp̃i aduersus dicibolum dimicamus: &ia illud decla
batur adiabolo. quid aliud quam ꝑ omne hiuus scł̃i tempus temptationem

Expanded text:
ficat etiam illa uirga ferrea, de qua in psalmo legitur: reges eos in uirga ferrea, cum ficat etiam illa uirga ferrea, de qua in psalmo legitur: reges eos in uirga ferrea, cum superius dixisset: ego autem em constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum eius. reguntur enim etiam boni in uirga ferrea, de quibus dicitur: tempus, ut iudicium incipiat a domo domini, et si initium a nobis, qualis finis erit eis qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et impius ubi parebunt? ad quos pertinet quod sequitur: tamquam uas figuli conteres eos. reguntur enim boni per hanc disciplinam, mali comminuuntur, qui tamquam idem ipsi commemorantur propter una adque eadem sacramenta, quae habent communia mali cum bonis. Quia ergo numerus iste laboriosi huius temporis sacramentum est, quo sub discibatur a diabolo , quid aliud quam per omne hujus saeculi tempus tentationem
Abbreviated transcription (Latin):
eleganter intimauerat Sed hoc facile sanȩ iit dici poss& occurrere homini
religioso. qui quod lib& aliud quaerendum potius udicar&: Quã euanglistã
credere eẽ menditum. facile inquã occurrer& : ut uider& quib: causis imus
homo duos patres habere potuerit. Hoc & illis calum niosis occurre r&
nisilitgare quam considerare ualiuissent. Illud aũt qued de incepsinsiau¬
andum est. reueraut adueritit& uideri possit. lectorem attentissimum. & dili¬
gentissimum requirebat: Accute quippe animaduersum est matheum. qui
regium in xp̃o instituerat in sinucre ꝑsonam. excepto ipsorp̃o quad raginta
homines ingeneritionem serie nominasse: Numerus aũt iste. illud tempus
nã laboriosam quaflagellat ds̃ ut scriptum est. omnẽ filium que recipit. de
quadicit aipł̃s. Pertribulationẽ opor t& nos intrare in regnumdi. Qũa signi¬

Expanded text:
eleganter intimauerunt. sed hoc facile sane, ut dixi, posset occurrere homini eleganter intimauerunt. sed hoc facile sane, ut dixi, posset occurrere homini religioso, qui quodlibet aliud quaerendum potius iudicaret, quam euangelistam crederet esse mentitum, facile, inquam, occurreret, ut uideret, quibus causis homo unus duos patres habere potuerit. hoc et illis calumniosis occurreret, nisi litigare quam considerare maluissent. IIII. Illud autem quod deinceps insinuandum est, re uera ut aduerti et uideri posset, lectorem adtentissimum et diligentissimum requirebat. acute quippe animaduersum est Mattheum, qui regiam in Christo instituerat insinuare personam, excepto ipso Christo quadraginta homines in generationum serie nominasse. numerus autem iste illud tempus sciplinam laboriosam, qua flagellat deus, ut scriptum est, omnem filium, quem recipit, de qua dicit apostolus per tribulationem nos oportere intrare in regnum dei. quam signi
Abbreviated transcription (Latin):
concessum satis ostendit. Nongͦ alienum e&̃ aueritate &iam silucas abillo
ẽẽ ioseph genitum dicer&. a quo fuerat adoptutus: &iam sic quippegemiut
eum: Non ut homo et&̃. sed ut filius e&̃ Sicut nos genuit ds̃ ut filueius simus
quos fecerat ut homines simus. Vnicumaũt genuit. Nonsolum ut filius e&̃ a
qđ pat̃ non est. Sed &iam uitls e&̃ quod & pater est: Sedplane si hoc uerbo
&iã lucas ute r&ur: omnmodo ess& ambiguum quiseorum adoptantem.
quis ex ꝓpriacarne gignentẽ patrẽ commorass&. Quomodo ut sine uter eo ꝵ
diceregenuit. Sed &iste eum filium illius. & ille illius dicer&. nichil hominus
e&̃ ambiguum: Quis eorum illum de quonatus. quis illum a quo ad optatus
erat comme morass&: Nunc uero cum alterdicit. ia cobgenuitͥ o. seph. alt̃ ioseph
qui fuit filius heli. &iam ipsa uerborum differentia quid singuli suscepissent

Expanded text:
concessum satis ostendit. Non ergo alienum esset a ueritate, etiamsi Lucas ab illo concessum satis ostendit. Non ergo alienum esset a ueritate, etiamsi Lucas ab illo esse Ioseph genitum diceret, a quo fuerat adoptatus. etiam sic quippe genuit eum, non ut homo esset, sed ut filius esset, sicut nos genuit deus, ut filii eius simus, quos fecerat, ut homines essemus. unicum autem genuit, non solum ut filius esset, quod pater non est, sed etiam ut deus esset, quod et pater est. sed plane si hoc uerbo etiam Lucas uteretur, omni modo esset ambiguum, quis eorum adoptantem, quis ex propria carne gignentem patrem commemorasset, quomodo, etsi neuter eorum diceret genuit, sed et iste eum filium illius et ille illius diceret, nihilo minus esset ambiguum, quis eorum illum, de quo natus, quis illum, a quo adoptatus erat. commemorasset. nunc uero cum alter dicit: Iacob genuit Ioseph, alter: Ioseph, qui fuit filius Heli, etiam ipsa uerborum differentia quid singuli suscepissent
Abbreviated transcription (Latin):
tiriam. Hansi pnatu ram filuessemus : Num quã aliud fuisse mus. Cũ
enimdixiss& iohannes. Dedit eis potestate filios difieri: his qui credunt in no¬
mine euis. secutus ait. Quinon ex sanguinib: neq exuoluptute carnis. neq ec uolin
uri. sedexedonatisint. Ita quosdixit accepta potestatt facto s difilios: Quodill
adoptio significait quam paulus comimemorut eosdem diat natos ecedo. Atq ut
quos unicus caro stictus est. cumuer e&. Ac sane magna distantia quanos
effecti filiidĩ mutamur in melius. ille cũt filiusdĩ cumfilius hominis
factus e&̃. non est mutatus ind&erius. sed cissũpsit qd erat inferius. dicit
&ia cobus: Voluntariae genuitnos uerbo ueritatis. ut simus initiũ aliquod
creaturae eius: Nescilic& in eo quod ait genuit hoc nosficriputtiremus.
qđ ipseest Ideo principatum quendam increatura nobis hac adoptione

Expanded text:
naturam. Nam si per naturam filii essemus, nunquam aliud fuissemus. Cum naturam. Nam si per naturam filii essemus, nunquam aliud fuissemus. Cum enim dixisset Joannes, Dedit eis potestatem Filios Dei fieri, iis qui credunt in nomine eius, secutus ait: qui non ex sanguinibus neque ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri, sed ex deo nati sunt. ita quos dixit accepta potestate factos dei filios?, quod illa adoptio significat, quam Paulus commemorat, eosdem dixit natos ex deo. adque ut quos unicus caro factus est, cum uerbum esset? hac sane magna distantia, quia nos effecti filii dei mutamur in melius, ille autem filius dei, cum filius hominis factus esset, non est mutatus in deterius, sed adsumsit quod erat inferius. dicit et Iacobus: uoluntarie genuit nos uerbo ueritatis, ut simus initium aliquod creaturae eius. ne scilicet in eo quod ait genuit hoc nos fieri putaremus quod ipse est, ideo principatum quendam in creatura nobis hac adoptione
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ fuisse comie moratum : Neq enim absorde quisq dicitur nõ carne
sed caritate genuisse quem filium sibi adopitiuerit Aut uero &iã nos quib
dedit ds̃ potestatẽ filios eius fieri denatura atq substantia sua nos genu¬
it sicut unicum filium. sed utiq dilectione adoptauit. Quo uerbo apłs
sepe uti Non ob aliud intellegitur. nisi ad discernendum unigenitũ ante
om̃em creaturam ꝑquem facta sunt om̃a. Quisolus de substantia patris
natus est scdm ae qualitatem diuitͥus aũt omnino. qđ pat̃ quod missũdicit
illo par ticipante mor talitatẽ nr̃am. ꝑdilectionem. nos efficer & par¬
ticipes diuinitatis suce ꝑ adoptionẽ. It cienĩ dicit. Cumaũt uenit pleni¬
tudo temporis misit ds̃filium suum factum eacmuliere . factũ sublege
ut eos qui sub lege erant redimer&. ut adoptionẽ filioꝵ recipiamus.
efficimur quiiam homines eramus. Efficiamur aũt ꝑgrãmdi. Non ꝑna

Expanded text:
patrem fuisse commemoratum. neque enim absurde dicitur quisque non carne, patrem fuisse commemoratum. neque enim absurde dicitur quisque non carne, sed caritate genuisse, quem filium sibi adoptauerit, aut uero etiam nos, quibus dedit deus potestatem filios eius fieri, de natura adque substantia sua nos genuit sicut unicum filium, sed utique dilectione adoptauit. quo uerbo apostolus saepe uti non ob aliud intellegitur, nisi ad discernendum unigenitum ante omnem creaturam, per quem facta sunt omnia, qui solus de substantia patris natus est, secundum aequalitatem diuinitatis hoc omnino quod pater, quem missum dicit illo participante mortalitatem nostram per dilectionem nos efficeret participes diuinitatis suae per adoptionem. ita enim dicit: cum autem uenit plenitudo temporisut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . efficiamur, qui jam homines eramus: efficiamur autem per gratiam, non per
Abbreviated transcription (Latin):
enim necessesit utroq euangelista uera narrante. & matheo scilic&. & luca
ut ionus eorum eius patris originem teneret quigene rauerat. alter euisꝗ
adoptaue rat ioseph qũe ꝓbabilius intelligimus ad optantis originẽ te¬
nuisse quam ein qui uoluit ioseph genitum dicere ab illo cuius eũ filum
eẽ narrabat. Commodius enim filius eiuis dictus est. a quofuerat adoptio¬
tus. quam dicer&ur ab illogenitus cuius nonerat natus. Matheus autem
dicens abraham genuit isacic. Isaac genuit iacob. Atq ita in hoc uerbo. qđ
est genuit ꝑseuerans donec in ultimo dicer&. Ia cob aũt genuit ioseph.
sans e pressit adeum patrem seꝑ duxisse ordinẽ generantium: a quo
iosephnon adoptatuis sed genitus erat. Quamquam sic&iam lucasgentũ
dicer & ioseph abheli: nec sic nos hoc uerbum ꝑturbare deber& ut aliqͥd
crederemus. quam abimo euangelist gignentem. ab altero ad optantẽ

Expanded text:
enim necesse sit utroque euangelista uera narrante, et Mattheo scilicet et Luca, enim necesse sit utroque euangelista uera narrante, et Mattheo scilicet et Luca, ut unus eorum eius patris originem tenuerit, qui genuerat, alter eius, qui adoptauerat Ioseph, quem probabilius intellegimus adoptantis originem tenuisse quam eum, qui noluit Ioseph genitum dicere ab illo, cuius eum filium esse narrabat? commodius enim filius eius dictus est, a quo fuerat adoptatus, quam diceretur ab illo genitus, cuius carne non erat natus. Mattheus autem dicens: Abraham genuit Isaac, Isaac genuit Iacob, adque ita in hoc uerbo quod est genuit perseuerans, donec in ultimo diceret: Iacob autem genuit Ioseph, satis expressit ad eum patrem se perduxisse ordinem generantium, a quo Ioseph non adoptatus, sed genitus erat. Quamquam si etiam Lucas genitum diceret loseph ab Heli, nec sic nos hoc uerbum perturbare deberet, ut aliud crederemus quam ab uno euangelista gignentem, ab altero adoptantem
Abbreviated transcription (Latin):
alterum a quo fuerat adoptatus : Antiqua enĩ consu&udo ad optandi
&iam inillo ppło dĩ. ut sibi filios ftcerent quos non ipsi genuissent. Nã
exxcepto qđ filia pharaonis mox sen adoptauerat. Illa quippe alieni¬
genafuit: Ipse ia cob ne potessuos ex ioseph natos uerbis manifestissi¬
mis adoptauit dicens. Nunc itaq. filutuiduo qui factisunt tibi prius¬
quam ad teuenirem mei funt. Esfrem & mannasse. tum quam ruben
& simeon erunt mihi. Natos aũt sigenueris postea tibier̃. Unde&ĩã
factum est utduo decim tribus essent isrł. exccepta tribu leui quaetẽ¬
plo seruiebat. Cum eti quippe tredecim fuer̃ cum duodecim fiuis¬
sent filii iacob. Unde intelligitur lucas patrem ioseph. Non a quo
genitus. sed a quo fuerat adoptatus. Sus cepisse in euangło suo. cuiuis
progenitores sursum uersum commemo rar& donec exir& addauid. Cum

Expanded text:
alterum a quo fuerit adoptatus. antiqua est enim consuetudo adoptandi alterum a quo fuerit adoptatus. antiqua est enim consuetudo adoptandi etiam in illo populo dei, ut sibi filios facerent, quos non ipsi genuissent. nam excepto quod filia Pharaonis Moysen adoptauerat — illa quippe alienigena fuit — ipse Iacob nepotes suos ex Ioseph natos uerbis manifestissimis adoptauit dicens: nunc itaque filii tui duo, qui facti sunt tibi, priusquam ad te uenirem, mei sunt, Efrem et Manasse tamquam Ruben et Symeon erunt mihi. natos autem si genueris postea, tibi erunt. unde etiam factum est, ut d-uodecim tribus essent Israhel excepta tribu Leui, quae templo seruiebat; cum ea quippe tredecim fuerunt, cum duodecim fuissent filii Iacob. unde intellegitur Lucas patrem Ioseph, non a quo genitus, sed a quo fuerat adoptatus, suscepisse in euangelio suo, cuius progenitores sursum uersus commemoraret, donec exiret ad Dauid. cum
Abbreviated transcription (Latin):
nullam consanguinitatos originẽ ducere sat erait secundũ istamrti¬
tionẽ acciꝑe xp̃m filium dauid. quaratione &iam iosephpat̃ eius
rectt appellatus est. quanto magis quicum euidenter dicat apłspaub.
ex semine dauid scđm carnẽ tep̃m: Ipsam quoq mariam destirpedđ
aliquã consanguii tatẽ duxisse dubitare utiq non debemus. Cuius
feminȩ qm̃ nec sacer dotalegenus tac&ur : in sinuanteluca qđ cogna¬
taieius e&̃ helisab&h. quam dicit defiliabus aaron. firmissimȩ te¬
nen dumest: carnẽ xp̃i ex utroq genere ꝓpagatã. & regum scilic&. & sa¬
cerdotum in quib ꝑsonis apud illum ppłm hebreorim &iam mistica
unctio figurabatur. id est chrisma und exp̃i nomen eluc& Tanto ante
ad aud usq ad ioseph Alios aũt lucas ascendens aio seph usq ad dauid
facile est ut aduertant duos patres habere potuisse ioseph a quogenitus.

Expanded text:
nullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam ranullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam rationem accipere Christum filium Dauid, qua ratione etiam Ioseph pater eius recte appellatus est: quanto magis, quia, cum euidenter dicat apostolus Paulus ex semine Dauid secundum carnem Christum, ipsam quoque Mariam de stirpe Dauid aliquam consanguinitatem duxisse dubitare utique non debemus! cuius feminae quoniam nec sacerdotale genus tacetur insinuante Luca, quod cognata eius esset Elisabeth. quam dicit de filiabus Aaron, firmissime tenendum est carnem Christi ex utroque genere propagatam, et regum scilicet et sacerdotum, in quibus personis aput illum populum Hebraeorum etiam mystica unctio figurabatur, id est chrisma, unde Christi nomen elucet tanto ante a Dauid usque ad Ioseph, alios autem Lucas ascendens a Ioseph usque ad Dauid, facile est, ut aduertant duos patres habere potuisse Ioseph, unum a quo genitus,
Abbreviated transcription (Latin):
Etibant parentes eius ꝑomnes annos in hie rusalem indie sollẽ nipaschae.
Sed nequis quam hic parentes conscanguineos pocius mariae cumipsama¬
tre eius intellegendos put&. Quidꝰ illud respondebit quod ipse idẽ lucassupe¬
rius dixeit. & erit pat̾ eius & mat̾ miraintes si ꝑhis quedicebant᷑ deillo.
Cũigit᷑ ipsenarret nõ ex combitu ioseph sed ex maria iirgine
natũ xp̃m : unde eũ patremeuis appellat. Nisi quia & iurum
mari ȩ. recte intelligimꝰ sine cõmixtione carnis ipsacopu¬
latione cõuigii. &ob hoc &iam xp̃ipatrẽmulto cõunctus
qui exe cõ uige nat̾ sit. Qũa siei ec&̃ aliunde ad optat᷑. Undema¬
nifestum est illud qđ ait. Sicut putabatur filius ioseph Propt̃ illos di¬
xisse. qui eum ex ioseph. sicut alii homines nascuntur : natũ arbutran
tur Acꝑ hoc &iam si de monstrare aliquis possit mariã exd auid

Expanded text:
et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die sollemni paschae. et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die sollemni paschae. sed ne quisquam hic parentes consanguineos potius Mariae cum ipsa matre eius intellegendos putet, quid ad illud respondebit quod ipse item Lucas superius dixit: et erat pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo? cum igitur ipse narret non ex concubitu Ioseph, sed ex . Maria uirgine natum Christum, unde eum patrem eius appellat, nisi quia et uirum Mariae recte intellegimus sine commixtione carnis ipsa copulatione coniugii et ob hoc etiam Christi patrem multo coniunctius, qui ex eius coniuge natus sit, quam si ei esset aliunde adoptatus? unde manifestum est illud, quod ait: sicut putabatur, filius Ioseph, propter illos dixisse, qui eum ex Ioseph, sicut alii homines nascuntur, natum arbitrabantur. II. Ac per hoc, etiamsi demonstrare aliquis posset Mariam ex Dauid