comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quasitas uero corporis que santas di¬
aitur. cum sanuim corpus est totum. tã¬
taest in mmoribus quanta ĩ marori¬
bue partibus. Non enim que minus
magne sunt ĩdeo mimis sane sint caut
que ampliores ĩdeo saniores. Absit ergo
ut quõd potest in corpore qualitas csra¬
ti corporis: non possit in serp̃a substã¬
tia ciratoris. Est ergo deus ꝑ cunctn
diffusus. Ipe ꝯuippe ait per prophetar.
desum et cerram ego impsebo. Et quod
paulo ante posui de sapientia eius. at¬
tingit a fine usq ad finem fortiter: et
disponit omnia suauiter Itemq scͥp¬
tum est. spũs domini repleuit orbem
terraꝵo: eiq dicitur in quõdã psalmo
Quo abibo a spũ tuo. et a facie tua qͦ¬
fugiam. Si asceñdero in celũ tu ibi es.
sidestendero i infermu ades. tũd
sic est deus per cuncta diffusue ut non
sit qualitas mundi. sed substantia cre¬
atiix muñdi. sine labore regens et siue
ouere continens mundum non tamien

Expanded text:
qualitas uero cor- Pons, quae sanitas diqualitas uero cor- Pons, quae sanitas dicitur, cum sanum corpus est totum, tanta est in maioribus quanta in minoribus partibus: non enim quae minus magnae sunt, ideo minus sanae sunt aut quae ampliores ideo saniores. absit ergo, ut, quod potest in corpore qualitas creati corporis, non possit in se ipsa substantia creatoris. Est ergo deus per cuncta diffusus. ipse quippe ait per prophetam: Caelum et terram ego impleo, et quod paulo ante posui de sapientia eius: Adtingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter; itemque scriptum est: Spiritus domini repleuit orbem terrarum, eique dicitur in quodam psalmo: Quo abibo ab spfugiam? si ascendero in caelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades. sed sic est deus per cuncta diffusus, ut non sit qualitas mundi sed substantia creatrix mundi sine labore regens et sine onere continens mundum non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
illis mequalibus equalis est ip̃a. qnͣ¬
do ita breuiora grandioribus compa¬
rantur. ut quõd tam magnum esse
non potest ꝙͣ est aliũd. possit tamen ẽẽ
tam sanum. Esset autem maior sani¬
tas in maioribus membris: si essent
maiora samora. Cum uero non ita est.
sed maiora atq minora tam sana sũt
dispar est profecto in membroꝵ molib
quantitas. sed par est in disparibus
sanitas. Cum ergo sit corpus aliqua
substantia. quantitas eius est in ma¬
gnitũdine molis eius: sanitas uero
eius non quantitas sed qualitas eius
est. Non ergo potuit obtinere qnͣtitas
corporis. quõd potuit qualitus. Nam
ista distantibus parcibus que simul ẽẽ
non possunt quomam sua queq spa¬
cia socoꝵ tenent. inmores minora ⁊ ma¬
iora maiores. non potiit ẽẽ in singulis
ꝯuibusq partibus totã uel tanta: sed
ampłior est quiantitas in ampłiorib
partibus. breuior in breuioribris: etĩ
missa parte tanta quanta pertotum.

Expanded text:
illis inaequalibus aequalis est ipsa, quanillis inaequalibus aequalis est ipsa, quando ita breuiora grandioribus comparantur, ut. quod tam magnum esse non potest quam est aliud, possit tamen esse tam sanum. esset autem maior sanitas in maioribus membris, si essent maiora saniora: cum uero non ita est. sed maiora atque minora tam sana sunt, dispar est profecto in membrorum molibus quantitas. sed par est in disparibus sanitas. ! Com ergo sit corpus aliqua substantia, quantitas eius est in magnitudine molis eius. sanitas uero eius non quantitas sed qualitas eius est. non ergo potuit obtinere quantitas corporis, quod potuit qualitas. nam ista distantibus partibus. quae simul esse non possunt, quoniam sua quaeque spatia locorum tenent minores minora et maiores maiora, non potuit esse in singulis quibusque partibus tota uel tanta, sed amplior est quantitas in amplioribus partibus, breuior in breuioribus et in nulla parte tanta quanta per totum;
Abbreviated transcription (Latin):
nor in uno ꝙͣ in duob: sed tanta ĩ hoc
ꝙͣ in ilso. et tanta in unoquoq quanta
in utroq. Neq enm si equaliter sunt
omnino sapientes. plus sapiunt am¬
bo ꝙͣ singuli: quemadmõdum si equa¬
liter sint immortales. non plus uiuinnt
ambo ꝙͣ singuli. Ip̃a demq immortali¬
tas corporis que in xp̃i carne precessit.
nobisq in fine futura promictitur:
cum magna sit res. non est profecto
mose magna. Sẽd licet corporaliter
habeatur in corpore. quãdam exxellen¬
tia est. Nam cam ip̃m immortale corpꝰ
minus sit in parte ꝙͣ in toto. immorta¬
litas eius tam plena est in parte ꝙͣ
in toto. Et cum fint aliis alia maiora:
non tamen aliis alia immortaliora
sunt membra. Sicuti nunc quando
omini ex parte sani sumus secim̃dum
mõdum presentis in corpore sanitatis.
non quia maior est manus tota ꝙͣ
digitus. ideo manus totius sanitatem
maiorem dicimus ẽẽ ꝙͣ digiti: sed in

Expanded text:
nor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc nor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc quanta in illo et tanta in unoquoque quanta in utroque: neque enim. si aequaliter sunt omnino sapientes, plus sapiunt ambo quam singuli, quem ad modum, si aequaliter sint inmortales, non plus uiuunt ambo quam singuli. Ipsa denique inmortalitas corporis, quae in Christi carne praecessit nobisque in fine futura promittitur, cum magna sit res, non est profecto mole magna sed, licet corporaliter habeatur. incorporea quadam excellentia. nam cum ipsum inmortale corpus minus sit in parte quam in toto, inmortalitas eius tam plena est in parte quam in toto et, cum sint aliis alia maiora, non tamen aliis alia inmortaliora sunt membra, sicuti nunc, quando omni ex parte sani sumus secundum modum praesentis in corpore sanitatis. non, quia maior est manus tota quam digitus. ideo manus totius sanitatem maiorem dicimus esse quam digiti. sed in
Abbreviated transcription (Latin):
lam et de nobis ueracissima scriptã dicit.
qd in isso uiuimus et mouemiur et sumꝰ.
nec tamen sicut ille ubiq suinis. Sẽd
asiter homo isse in deo. quoniam aliter
et deus ille in homine: proprio quõdam
et singulari modo. Una enim per sona
est deus et homo: et utrumq est unus
xp̃us ihũs. ubiq per ĩd quod deus est:
in celo autem per id quõd homo. Quã¬
ꝙͣ et in eo ip̃o quõd dicitur deus ubiq
diffusus: carnali resiscendum est co¬
gitationi. et mens a corporis sensib
auocanda: ne quasi spaciosa magni¬
tũdine opinemur deum per cuncta
diffundi. sicut humus aut humor.
aut aer. aut lux ista diffunditur. oĩs
enim huiuscemõdi magnitudo minor
est in sui parte ꝙͣ in toto. sed ita potiꝰ
sicuti est magnã sapientia etiã in hoĩe
cuius corpus est paruum. et si duo sint
sapientes quoro sit alter corpore grandi¬
or neuter sapientior. non ẽ illa in ma¬
iore maior: minor in minore. aut mi¬

Expanded text:
nam et de nobis ueracissima scriptura dicit, nam et de nobis ueracissima scriptura dicit, quod in illo uiuimus et mouemur et sumus, nec tamen sicut ille ubique sumus, sed aliter homo ille in deo quoniam aliter et deus ille in homine proprio quodam et singulari modo. una enim persona est deus et homo et utrumque est unus Christus Iesus ubique per id. quod deus est, in caelo autem per id, quod homo. Quamquam et in eo ipso, quod dicitur deus ubique diffusus. carnali resistendum est cogitationi et mens a corporis sensibus auocanda. ne quasi spatiosa magnitudine opinemur deum per cuncta diffundi, sicut humus aut humor aut aer aut lux ista diffunditur — omnis enim huiusce modi magnitudo minor est in sui parte quam in toto —, sed ita potius. sicuti est magna sapientia etiam in homine, cuius corpus est paruum. et, si duo sint sapientes, quorum sit alter corpore grandior neuter sapientior, non est illa in maiore maior, minor in minore aut mi
Abbreviated transcription (Latin):
ita rectẽ dici potuit. hodie mecum eris ĩ
painidiso.cum uixta humanam humi¬
sitatem per carnem in sepulchro: pera¬
nimam in inferno illo die futurus ẽẽt.
iuxtu diuinam uero immutabisitatem
numquam de paridiso quia ubiqz semꝑ
est recessisset. Noli itaq dubitare ibi
turus est. memoriterq recole et fideli¬
ter tene xp̃ianam confessionem. qm̃
resuerexit a mortius. ascendit in celũ:
sedet ãd dexteram patris. nec asiunde
ꝙͣ m̃de uenturus est ad uiuos mortu¬
osq iudicuandos. Et sic uenturus est il¬
la angelica uoce testante: quemãdmõdũ
est tre uisus in celum. id est in eadem
forma carnis atq substantia: cui pro¬
fecto immortalitatem dedit. naturam
non abstulit. Secundum hãc formam:
non ẽ putandus ubiq diffusus. Ca¬
uendum est enim ne ita diuinitatem
astruamus hominis. ut ueritatẽ cor¬
poris auferamus. Non ẽ aut ꝯsequens
ut quõd in deo est: ita sit ubrq sicut deus.

Expanded text:
ita recte dici potuit: Hodie mecum eris in ita recte dici potuit: Hodie mecum eris in paradiso, cum iuxta humanam humilitatem per carnem in sepulcro, per animam in inferno illo die futurus esset, iuxta diuinam uero inmutabilitatem numquam de paradiso, quia ubique semper est, recessisset. Noli itaque dubitare ibi turus est, memoriterque recole et fideliter tene Christianam confessionem, quoniam resurrexit a mortuis, ascendit in caelum, sedet ad dexteram patris nec aliunde quam inde uenturus est ad uiuos mortuosque iudicandos et sic uenturus est illa angelica uoce testante, quem ad modum est ire uisus in caelum, id est in eadem forma carnis atque substantia, cui profecto inmortalitatem dedit, naturam non abstulit. secundum hanc formam non est putandus ubique diffusus. cauendum est enim, ne ita diuinitatem adstruamus hominis, ut ueritatem corporis auferamus. non est autem consequens, ut, quod in deo est, ita sit ubique sicut deus.
Abbreviated transcription (Latin):
seciãdum carnem passus est mortem
lectamen cum filiũ dei xp̃m dicimus
hominem sẽparamus: aut cũ eundem
rp̃m filium hominis dicimus. separa¬
mus deum. Secundum hominẽ nãq
in terra erat non in ceso ubi ninc est.
quañdo dicebat. Nemo ascendit in ce¬
lum insi qui de celo descendit: filius
hominis qui est in celo. Quamius se¬
cundum ĩd q̃d̾ filius dei erit ẽẽt m
celo secuñdum ĩd uero q̃d̾ filiꝰ hom̃is
erat ad huc eẽt in terra: nondum ꝙ
ascendisset in celum. Similiter cum
secundum ĩd q̃d̾ filius dei est sit dñs
głorie: secuñdum ĩd autem q̃d̾ ẽ filius
hommis crucifirus sit ait tñ apliẽs.
Si emm cognouissent nũꝙͣ dñm glo¬
rie crucifixissent. Ac per hoc et filius
homimo sccuñdum deum erat incelo.
et filius̃ dei secitũdum hominem cruci¬
figebatur in terra. Sicut ergo potuit recte
dici dominus glorie crucifixus. cum ad
solam carnem illa passio pertineret:

Expanded text:
secundum carnem passus est mortem. secundum carnem passus est mortem. Nec tamen, cura filium dei Christum dicimus, hominem separamus aut, cum eundem Christum filium hominis dicimus, separamus deum. secundum hominem namque in terra erat, non in caelo, ubi nunc est, quando dicebat: Nemo ascendit in caelum nisi, qui de caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo, quamuis secundum id. quod filius dei erat, esset in caelo, secundum id uero, quod filius hominis erat. adhuc esset in terra nondumque ascendisset in cadam. similiter, cum secundum id, quod filius dei est. sit dominus gloriae, secundum id autem, quod est filius hominis, crucifixus sit, ait tamen apostolus: Si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent. ac per hoc et filius hominis secundum deum erat in caelo et filius dei secundum hominem crucifigebatur in terra. sicut ergo potuit recte dici dominus gloriae crucifixus, cum ad solam carnem illa passio pertineret,
Abbreviated transcription (Latin):
attingat ubiq propcer suam mum¬
diciam: et nichil inquinatum ĩ eam
incurrat. Ubicũq sit ergo parãdisus.
quisquie beatoꝵ ibi est: c illo ibi
est qui ubiq est. Cum erum sit xp̃us
deus et homo. deus utiq unde dicit.
ego et pater unum sumus. homo aũt
uñdẽ dicit. pater maior me est. idẽq
filius dei ungenitus a patre. et filiꝰ
hominis ex seminẽ dauĩd secundum
carnem : utrumq in ilło obseruandũ
est cum loquitur. uel cum de illo scrip¬
tura loquitur. et quĩd secundum quĩd
dicrtur intuendum. Nam sicut unus
homo est anima rationalis et caro.
sic et unus xp̃us est uerbum et homo.
p rom̃de quod ad uerbum attinet. crea¬
tor est xp̃us: omnia emm per ip̃m fc̃a
surit. Quo uero ad hominem creatus ẽ
rp̃us: factus est enim ex semĩe daiuĩd
secundum carnem. et in sumlitũdine
hominum factus. Item quia in hoĩe
duo fient anima et caro. secundum a¬
nimam tristis fuit usq ad mortem.

Expanded text:
adtingat ubique propter suam munadtingat ubique propter suam munditiam et nihil inquinatum in eam incurrat. ubicumque sit ergo paradisus, quisquis beatorum ibi est, cum illo ibi est, qui ubique est. Cum enim sit Christus deus et homo — deus utique, unde dicit: Ego et pater unum sumus: homo autem, unde dicit: Pater maior me est — idemque filius dei unigenitus a patre et filius hominis ex semine Dauid secundum carnem, utrumque in illo obseruandum est, cum loquitur uel cum de illo scriptum loquitur, et, quid secundum quid dicatur, intuendum. nam sicut unus homo est anima rationalis et caro, sic unus Christus est uerbum et homo. proinde quod ad uerbum adtinet, creator est Christus, omnia enim per ipsum facta sunt; quod uero ad hominem. creatus est Christus, factus est enim ex semine Dauid secundum carnem et in similitudine hominum factus. item quia in homine duo sunt, anima et caro, secundum animam tristis fuit usque ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
cere dominum ihm xp̃m ad pena¬
les inferm partes uenisse tantũmo¬
do nec fuisse apũd cos qui in abrahe
simi requiescunt. Ubi si fiut. ip̃e ẽ
intessigendus parãdisus: quẽ latronis
anime isso die dignatus ẽ possiceri.
Que si ita surit. generase paradisi no¬
men est ubi feliciter uiuitur. Neq eĩ
quia parãdisus est appellatus ubi
ãdam fuit ante pecartum: propterea
scriptura prohibita est etiam eccłiam
uorare parãdisum cum fructu pomoꝵ
Est autem sensus multo expẽditior et
ab his omnibue ambiguitatib liber:
dixisse accipiatut: hõdie metum eris
in paradiso. Homo quippe xp̃us isso
die secundum carnem in sepulchro. se¬
cuñdum ammam i inferno fucur ꝰ
erat: deus uero ĩd est ip̃e xp̃us ubiq
semper est. Est emi lux que lucet
etiam in tenebris: quamuis eã tene¬
bre non comprehendant. Est uirtus
et sapientia dei de qua scriptum est
quõd actingat a fine usq ad sinem for¬
titer: et disponat omnia suauiter. et

Expanded text:
cere dominum legum ad poenacere dominum legum ad poenales inferni partes uenisse tantum modo nec fuisse apud eos, qui in Abrahae sinu requiescunt?ubi si fuit, ipse est intellegendus paradisus, quem latronis animae illo die dignatus est polliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia paradisus est appellatus, ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura prohibita est etiam ecclesiam uocare paradisum cum fructu pomorum. Est autem sensus multo expeditior et ab his omnibus arabiguitatibus liber, dixisse accipiatur: Hodie mecum eris in paradiso. homo quippe Christus illo die secundum carnem in sepulcro, secundum animam in inferno futurus erat: deus uero idem ipse Christus ubique semper est. est enim lux. quae lucet etiam in tenebris, quamuis eam tenebrae non comprehendant; est uirtus et sapientia dei, de qua scriptum est, quod adtingat a fine usque ad finem fortiter et disponat omnia suauiter et
Abbreviated transcription (Latin):
est autem diues: et sepultus ẽ in¬
inferuo. Et cum apũd inferos in tor¬
mentis eẽt. in pauperis autem ues¬
morte uel requie non funt infer no¬
minati. sed contigit inquet mori in¬
opem ilłum et auferri ab angelis ĩ
smum abruhe. Demde ardenti diui¬
n dicit abraham Ĩnter nos et uos ca¬
hos magnum firmatum est: tanꝙ̃
inter inferos sedesq beatoꝵ. Nõ enĩ
facile alicubi scrrpturꝵ: inferorũ
nomen positum inuenitur ĩ bono.
uñde etiam queri solet.si non nͥ pe¬
nalia recte intelliguntur inferna.
quomõdo annam domim xp̃i pie
credantus fuisse in inserno. Sed be¬
ne cespoñdetur ĩdeo descendisse: ut
quibus oportuit subuemret᷑. Uñde
boattus petrus eum dicit soluisse de¬
lores inferm. in quibus impossibile
erat teneri eum. Porro si utraq re-¬
gio. et dolentium et requiescentiũ.
id est et ubi diues ille torquebatur
et ubi pauper ille letabatur in infer¬
no ẽẽ crẽdenda est. quis aũdeat᷑ di¬

Expanded text:
est autem et diues et sepultus est autem et diues et sepultus est, et: Cum apud inferos in tormentis esset. in pauperis autem morte uel requie non sunt inferi nominati, sed: Contigit, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. deinde ardenti diuiti dicit Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est tamquam inter inferos sedesque beatorum: non enim facile alicubi scripturarum inferorum nomen positum inuenitur in bono. unde etiam quaeri solet, si nonnisi poenalia recte intelleguntur inferna, quo modo animam domini Christi pie credamus fuisse in inferno. sed bene respondetur ideo descendisse, ut, quibus oportuit, subueniret. unde beatus Petru eum dicit soluisse dolores inferni, in quibus inpossibile erat teneri eum. porro si utraque regio et dolentium et requiescentium, id est et ubi diues ille torquebatur et ubi pauper ille laetabatur, in inferno esse credenda est, quis audeat di
Abbreviated transcription (Latin):
ne non potuit. Sẽd in sepulchro pa¬
rãdisum nulsus intelligit. Et si quis¬
quam ita ẽẽt ab surdus ut hoc sapere
conaretur. eo q̃d̾ issũd sepuschrum
in orto erat. certe hinc ab ista opimo¬
ne reuocaretur. qd̾ isse cui dictum ẽ
hõdie mecum eris in parudiso: millo
die fuit cum ip̃o in illo sepulchro. Nec
eius fidei pro magno munere offerret᷑
sepultura carnis. nichil gaudii uel
doloris in morte sentientis: cum ille
de requie ubi sensus est cogitaret. Re¬
stat igitur ut si secuñdum hominem
dictum est hõdie metum eris in pa¬
rãdiso. in inferuo intelligatur esse
parãdisus: ubi erat eõ die futurus
secundum humanam animã xp̃us.
Utrum autem sinus ille abrahe ubi
diues impius cum in tormentis ẽẽt
inferm requiescentem pauꝑẽ iũdit.
uel par̃disi censendus uodabulo. uel
ad inferos pertinere existimandus
sic: non facile dixerim. De illo quippe
diuite legimus dictum ẽẽ. Mortuus

Expanded text:
ne non potuit. sed in sepulcro pane non potuit. sed in sepulcro paradisum nullus intellegit. et si quisquam ita esset absurdus, ut hoc sapere conaretur eo. quod illud sepulcrum in horto erat, certe hinc ab ista opinione reuocaretur, quod ille. cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, nullo die fuit cum Christo in illo sepulcro. nec eius fidei pro magno munere offerretur sepultura carnis nihil gaudii uel doloris in morte sentientis, cum ille de requie, ubi sensus est, cogitaret. Restat igitur, ut, si secundum hominem dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, in inferno intellegatur esse paradisus, ubi erat eo die futurus secundum humanam animam Christus. utrum autem sinus ille Abrahae, ubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescentem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo uel ad inferos pertinere existimandus sit, non facile dixerim. de illo quippe diuite legimus dictum esse: Mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
manam us intelligi. Non est autẽ
homo perfectus si uel amma carni.
ues amme ip̃i mens humania defue¬
rit. Si ergo secundum homine̾ quẽ
uerbum deus suscepit putamꝰ dictũ
ẽẽ hõdie mecum eris in paradiso:
non ex uerbis his in celo existimandꝰ
est ẽẽ parãdisus. Neq enim ip̃o die
in celo futurus erat homo xp̃us ihs:
sed in inferno secundum ammam.
in sepulchro autem secundũ carnem
Et de carne quĩdem q̃d̾ eo die in sepul¬
chro sit posita: maifestissimum est
euangelium. Quõd uero illa anima
in infernum descenderit apostolica
doctrina predicrt: quandoqrũdem be¬
atus petrus ad hanc rem testimoniũ
de psalmis adhibet. ubi de ip̃o prẽdic¬
tum ẽẽ demonstrat: quomam non de¬
resinques ammam meam in inferno
neq dabis sanctum tuum udere cor¬
ruptionem. Illũd de anima dictum ẽ.
quia non ibr est derelicta unde tam
cito remeauit. Illud de corpore q̃d̾ in
sepulchro corrumpi celeri resurrectio¬

Expanded text:
manam uis intellegi; non est autem manam uis intellegi; non est autem homo perfectus, si uel anima carni uel animae ipsi mens humana defuerit. Si ergo secundum hominem, quem uerbum deus suscepit, putamus dictum esse: Hodie mecum eris in paradiso. non ex his uerbis in caelo existimandus est esse paradisus: neque enim ipso die in caelo futurus erat homo Christus Iesus sed in inferno secundum animam, in sepulcro autem secundum carnem. et de carne quidem, quod eo die in sepulcro sit posita, manifestissimum est euangelium; quod uero illa anima ia infernum descenderit, apostolica doctrina praedicat, quando quidem beatus Petrus ad hanc rem testimonium de psalmis adhibet, ubi de ipso praedicatum esse demonstrat: Quoniam non derelinques animam meam in infernum neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. illud de anima dictum est. quia non ibi est derelicta, unde tam cito remeauit; illud de corpore, quod in sepulcro corrumpi celeri resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
cum peñdens in ligno iamq moriturꝰ
latromi credenti dixerit. hõdie mecũ
eris in parãdiso. Et hiric fortasse in¬
telligendum dicis parãdisum. qiͣ ĩ
aliqua celi parte compositum: aut
quia ubiqz deus sit. hominem quoq
illum qui in deo fit ubiq diffusum.
Ex hoc niinirum intelligi uolens: etiã
in parãdrso ẽẽ potuisse qui ubiq sit.
Ubi ego quero ues potius agnosco
quemadmõdum accipias hormnem
xp̃m: non utiq sicut quĩdã heretici
uerbum dei et carnem. hoc est sine
anima humana: ut uerbum esset
carm pro anima. uel uerbum dei et
anmam et carnem sed sine mente
humana : ut uerbum dei ẽet amma
pro mente humana. Non utiq sic
accipis hominem rp̃m: sed ficut fu¬
perius locutus es. ubi aisti xp̃m om
inpotentem deum ea te ratione crẽduli¬
tatis accipere. ut deum non crẽderes
nisi perfectum eciam hominem crẽdi¬
disses. Profecto cum dicis hominem
perfectum: totam illic naturam hu¬

Expanded text:
cum pendens in ligno iamque moriturus cum pendens in ligno iamque moriturus latroni credenti dixerit: Hodie mecum eris in paradiso. et hinc fortasse intellegendum dicis paradisum quasi in aliqua caeli parte compositum aut, quia ubique deus sit. hominem quoque illum, qui in deo sit, ubique diffusum ex hoc nimirum intellegi uolens etiam in paradiso esse potuisse, qui ubique sit. Ubi ego quaero uel potius agnosco, quem ad modum accipias hominem Christum. non utique sicut quidam haeretici uerbum dei et carnem, hoc est sine anima humana, ut uerbum esset carni pro anima, uel uerbum dei et animam et carnem sed sine mente humana, ut uerbum dei esset animae pro mente humana. non utique sic accipis hominem Christum. sed sicut superius elocutus es, ubi aisti Christum omnipotentem deum ea te ratione credulitatis accipere, ut deum non crederes, nisi perfectum etiam hominem credidisses. profecto. cum dicis hominem perfectum, totam illic naturam hu
Abbreviated transcription (Latin):
tante auĩditati religiosi tui amoris in¬
uenio. Huc accessit quod preter mutue
caritatis flammam qua fit ut etiam
cos quos nũꝙͣ iũdimis disigamuo. dũ
cos haberr quõd disignmis crẽdimꝰ. ubi
me utiq preuemsti fecistiq ut uerear
in mc̃ decipi opimonem atq expectatio¬
nem tuam. preter hoc eigotales michi
questiones in tua epła proposiusti.
que si a quolibet proposite forent:
ocio quoq meo quod michi desit non
pariutm negocium fierent. Cũ uero
abs te proponuntur cui profienda
rimanti solutionis eaꝵ superficies
nequaꝙͣ sat est. et propomentur occu¬
patissimo aliaꝵa curaꝵ molib ual¬
lato et obstricto: tue prũdentie est et
beniuolentie cogitare ꝙͣ te placidũ ha¬
berẽ debeam: uel q̃d̾ diu non respondi.
ues si etiam mric pro tue intentionis
granditate respondero. Queris igit᷑
mediator dei et hominum homo ihs
xp̾us quomõdo nunc ẽe crẽdat᷑ ĩ ceso:

Expanded text:
tantae auiditati religiosi tui amoris, intantae auiditati religiosi tui amoris, inuenio. Hae accessit, quod praeter mutuae caritatis flammam. qua fit, ut etiam eos, quos numquam uidimus, diligamus. dum eos habere. quod diligimus, credimus, ubi me utique praeuenisti fe-cistique, ut uerear in me decipi opinionem atque expectationem tuam. praeter hoc ergo tales mihi quaestiones in tua epistula proposuisti. quae, si a quolibet propositae forent, otio quoque meo, quod mihi defit, non paruum negotium fierent; cum uero abs te proponuntur, cui profunda rimanti solutionis earum superficies nequaquam sat est, et proponuntur occupatissimo aliarumque curarum molibus uallato et obstricto, tuae prudentiae est et beniuolentiae cogitare, quam te placidum habere debeam, uel quod diu non respondi uel si etiam nunc non pro tuae intentionis granditate respondero. Quaeris igitur, mediator dei et hominum homo Christus Iesus quo modo nunc esse credatur in caelo.
Abbreviated transcription (Latin):
laiteor me frater dilectissime dar¬
dane illustrior michi in caritate
rp̃i ꝙ̃ in huius seculi digmete
suteris tuis tar̃dius respondisse ꝙͣ debui.
Quius rei causas nollem ꝯuereres: ne
molestius me feras diutius excusantẽ
ꝙͣ pertulisti tardius rescribentem : cur
ego te malim offensiom mee facile igno¬
scere ꝙͣ de mea defensione iudicare. Que¬
cumq ille cuse fuerint: crẽde nullum
tuui apũd me ẽẽ potiusse contemptum.
Inmo enim uero citissime tescripfissem
si te contempsissem. Nec modo quia t̃¬
dem aliquando rescripsi. ideo saltem tan¬
dem aliquando dignum aliqiãd te lecto¬
ir molitus sum: et quod merito possim
tuo nomine prenotare. Sed rescribere
utcũq iam malui: ꝙͣ pati et hãc estu¬
tem me hruus officni debrtore transtie.
Nec tua mẽ dignitas terruit fecitq cũ¬
ctantem: cum sit humanitas tua gra¬
tior ꝙ̃ ilła suspectior. Sed uñde te ma¬
gis amo. hinc difficilius uñde sufficiam

Expanded text:
Fateor me. frater dilectissime DarFateor me. frater dilectissime Dardane inlustrior mihi in caritate Christi quam in huius saeculi dignitate, litteris tuis tardius respondisse. quam debui. cuius rei causas nollem quaereres, ne molestius me feras diutius excusantem. quam pertulisti tardius rescribentem, cum ego te malim offensioni meae facile ignoscere quam de mea defensione iudicare. quaecumque illae causae fuerint, crede nullum tui apud me esse potuisse contemptum. immo enim uero citissime rescripsissem, si te contempsissem. nec modo quia tandem aliquando rescripsi. ideo saltem tandem aliquando dignum aliquid te lectore molitus sam et quod merito possim tuo nomine praenotare: sed rescribere utcumque iam malui quam pati et hanc aestatem me huius officii debitore transire. nec tua me dignitas tenuit fecitque cunctantem, cum sit humanitas tua gratior quam illa suspectior. sed unde te magis amo, hinc difficilius, unde sufficiam
Abbreviated transcription (Latin):
dommo deo nr̃o: in quem sic crẽdimus
ut asiqua nob̾is non aperiri etiã pus¬
santibus millomõdo ãduer sus eũ mur¬
mutnte debeamꝰ. Meminerius iis
aplis dictum. multa habeo nobrs dicere.
sed non potestis illa portare mõdo. In his
quantum ad me actinet etiam hoc de¬
putem. Nec qui hoc sçiam me indigner
indignum: ne hoc ip̃o etiam ꝯuin̾car
indignior. Multa enim alia similiter
nescio: que commemorare ues mumen¬
re non possum. Et hoc toser abiliter igno¬
rarem: insi metuerem ne aliqua istgs
opinonum contra issũd quõd firmissĩa
retinemus fide incautis obreperet men¬
tibus. Sẽd antequam sciam queriam eaꝵ
potius eligenda sit hoc me non temere
sentire profiteor. eam que uera est non
ãduez sari robustissime ac fundatissime
fidei: qua xp̃i eccͣa nec paruuilos hom̃es
recentissime natos a dampnatione cre¬
dit nsi per gratiam nominis xp̃i quam
in sus sacramentis commendauit pos¬
de presentia dei ad dardanimy

Expanded text:
domino deo nostro, in quem sic credimus, domino deo nostro, in quem sic credimus, ut aliqua nobis non aperiri etiam pulsantibus nullo modo aduersus eum murmurare debeamus. meminerimus ipsis apostolis dictum: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum. ne hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare non possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibus. sed antequam sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi ecclesia nec paruulos homines recentissime natos a damnatione credit nisi per gratiam nominis Christi, quam in suis sacramentis commendauit, posDE PRAESENTIA DEI LIBER.
Abbreviated transcription (Latin):
da rẽdeuñdum sit. Qua opimone quĩd
horribilius cogitari possit ignorõ. Deide
quis tandem iustus defurictus ẽ. de quo
non si isti uera dicunt solliciti ẽẽ debe¬
amus. ne in simi abrahe peccans ĩ fla¬
mas issius diuitis deiciatur: Cur em
non et post hoc corpris peccari pessit si
et ante potuit: Postremo longe aliũd
est in ãdam peccasse. undẽ dicit aplũs
in quo omnes peccauerunt.et aliũd est
ertra adam nescio ubi peccasse. et ĩdeo
m ãdam ĩd est in carnem que ex ãdam
propagata est tanquam in carcerem
nũdi Issam uero opinionem qd ex una
omnẽs fiant anime nec discuterẽ uolo
misi necesse sit. Atq utinam ista de qua
munc agiius si uera est sic abe te defen¬
datur ut hoc rrecesse iam non sit. Quã¬
uis autem desiderem rogem. uotis ar¬
dentibus exoptem et expectem. ut ꝑ te
michi dominus huius rei auferat igno¬
rantiam: tamen si quõd absit minime
meruero. patientiam michi petum a

Expanded text:
da redeundum sit, qua opinione quid da redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro; deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit? postremo longe aliud est in Adam peccasse, unde dicit apostolus: In quo omnes peccauerunt, et aliud est extra Adam nescio ubi peccasse et ideo in Adam, id est in carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentibus exoptem et expectem, ut per te mihi dominus huius rei auferat ignorantiam. tamen, si, quod absit, minime meruero, patientiam mihi petam a
Abbreviated transcription (Latin):
quitur qui iam existentes alibi an¬
mas. et ab initio diuinoꝵ operum
preparatas a deo mitti opmantur i
corpora. Nam et abhis hoc ĩdẽ querit᷑.
si anime inculpate obẽdienter ueniũt
quo mictuntur. cur in paruulis si nõ
baptizati uitam istam finierint pu¬
muntur. Eadem prorsus in utraq sẽ¬
tentia diffrcultas est . Illi sibi iũdent᷑
de hac facilius exire questione: qͥ aĩas
asseuerant pro meritis uite prioris
singulas singulis corporibus impli¬
cari. Hoc enim putant ẽẽ m ãdã mori.
in carne scilicet que propagata est ex a¬
dam supplicia pendere: a ꝯuo reatu inqͥ¬
unt gratia xp̃i liberat pufillos cũ magnis.
superiore uita peccare aminas. et m̃de
precipitari in curceres carneos nõ cre¬
do. non acqiuesco: non consentio. Pͥmo
quonam per nescio quos circuitus ĩd
agunt isti. ut post nescio quantã uolu¬
mina seculoꝵ iterum ad istã sarcinã
corruptibrlis carnis et supplicia pendẽ¬

Expanded text:
quitur, qui iam existentes alibi aniquitur, qui iam existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finieriut, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam. supplicia pendere, a quo reatu, inquiunt, gratia Christi liberat pusillos cum magnis. superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia penden
Abbreviated transcription (Latin):
qui dedit illum. istam confirmat sen¬
tentiam quam eẽ uolumus nr̃am. psꝰ
enim hoc suffragatur eis qui ex una
putant omnes ẽẽ anmas. Nam sicut
conuertitur inquiunt pulius ĩ terrã
sicut fuit. et tamen caro de qua hoc
dictum est ad hominem non reuertitꝰ
ex quo propagata est. sed ãd terram
uñde primus homo factus est : sic et
spus ex illius unius spũ propagatus.
non tamen ad eum reuertitur. sed ad
dñm a quo illi datus est. Uerũ quia
hoc cestimonium ita pro istis sonat
ut non omnimodo huic opinioni quã
defeñdi uolo uĩdeatut ẽẽ contrarium.
admonendam tantum crẽdidi prũden¬
tiam tuam ne talibus testimoniis ex
his angustiis me coneris eruere. Nã
sicet nemo faciat optando ut uerum
sit quõd uerum non est. tam en si fieri
posset optarem ut hec sententia uera
ẽẽt: sicut opto ut si uera est abe te li¬
ꝯiũdissime atq inuictissime defendat᷑.
Hec autem difficuitas etiam illos se¬

Expanded text:
qui dedit illum, istam confirmat senqui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus homo factus est, sic et spiritus ex illius unius spiritu propagatus non tamen ad eum reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut. si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam illos se
Abbreviated transcription (Latin):
eas sisic de corpore exierint et sancta
scriptura ec sancta est testis ecc̃a. Unde¬
et illa de ammar nouaro creatione sen¬
tentia si hanc fidem fiadatissimam ñ
oppugnat sit et mea: si oppugnat non
sit et tua. Nolo michi dicatur propter
hanc sententiam debere accipi quõd
scriptum est: qui fiuxit spm̃ hominis
in ip̃o. et qui finxit singillatim corda
eoꝵ. Aliqiuĩd fortissimum atq inuic¬
tissimum requirendum est quod nos
non cogat deum credere ullar animaꝵ
sine culpa aliqua dampnatorem. Nã
uel tantumdem ualet uel plus ẽ for¬
sican creare ꝙͣ fingere. et tamẽ scͥptũ ẽ
cor mundum crea in me deus: net ĩdeo
putari potest anima hoc loco optare
se fieri priusquam aliqũd ẽẽt. Sicut
ergo iam existens creatur innouatio¬
ne iusticie: sic iam existens fingitur
conformatione doctrine. Nec illũd
quõd in ecclefiaste scriptum est. tunc
conuertetur in terram puluis sicut
fuit. et spiritus reuercetur ad dĩm

Expanded text:
eas, si sic de corpore exierint. et sancta eas, si sic de corpore exierint. et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: Qui finxit spiritum hominis in ipso et: Qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in ecclesiaste scriptum est: Tunc conuertetur in terram puluis, sicut fuit, et spiritus reuertetur ad dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
decretum condens nouum. s eccͣe fidem
firmissimam seruans. ad corrigendos
eos qui putabant ante octauum diem
natiuitatis non ẽẽ parulum baptizã¬
dum. non carnem sed animam dixit
ẽẽ perdendam: et mox natum rite bap¬
tizari posse. cum fuis quibusdã coep̾is
censuit. Sed contra ciprian aliquam
opinionem ubr quõd uidendum fuit for¬
tasse non iudit. sentiat quisq quõdlib.
tantum contra aplĩcam manifestissi¬
mam fidem nemo sentiat. qui ex unius
delicto omes in condempnationẽ duci
nr̃m in quo uno omes uiuificantur qui¬
cũq uiuificantur. Contra ecc̃e fundatissi¬
mum morem nemo sentiat: ubi ad bap¬
tisinum si propter sola corpora curreret᷑
baptizandi offerrentur et mortui. Que
cum ita fint: querenda causa est atq
rẽddenda quare dampnentur anime
que noue creantur singulis quibusqz
nascentibus. si preter xp̃i sacramentũ
paruuili moriantur. Dampnari enim

Expanded text:
decretum condens nouum sed ecclesiae fidem decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sed animam dixit non esse perdendam et mox natum rite baptizari posse cum suis quibusdam coepiscopis censuit. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi. quod uidendum fuit. fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestissimam fidem nemo sentiat, qui ex unius delicto omnes in condemnationem duci minum nostrum, in quo uno omnes uiuificantur, quicumque uiuificantur; contra ecclesiae fundatissimum morem nemo sentiat, ubi ad baptismum si propter paruulorum sola corpora curreretur, baptizandi offerrentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter Christi sacramentum paruuli moriantur. damnari enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ht ergo de islis infantibus intel¬
ligendum est qui priusquam possent
agere ues bene ues male sine baptisis
corpore exuti sunt: nichis snc̃ de cułib
dictum est. Sed si caro eoro ĩdeo non re¬
furget quia nec boni aliquid egerinit
nec mali: nec illoꝵ refurrectura est
qui percepta baptisim gratia m illa
otate defincti sunc. in qua nichil uel¬
Bene ues mase agere potuerunt. Si aũt
illi inter sanctos resurgent. id ẽ inter
cos qui benc egerunt. inter quos et
ilłi resiurecturi sut risi inter eos
qui male egerunt. ne aliqrias huma¬
nas ammas crẽdamus corpora sua nõ
recepturas suie in refurrectionẽ uite¬
siue in resurrectionem iũdicii: Que sen¬
tencia priusquam refellatur.: ip̃a no¬
uitate iam displicet. Deiñde quis fe¬
rat si crẽdant se illi qui ad baptismum
cum suis pariuilis currunt. propter car¬
nes eoꝵ non propter ammas currere:
Beatus quĩdem ciprianus non aliquõd

Expanded text:
quid hic ergo de illis infantibus intelquid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui. priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi, sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitsiue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt, propter. carnes eorum non propter animas currere? beatus quidem Cyprianus non aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
pectati. nouam uero illi animam sieri
qua secuadum dei precepta uuiente ĩ
adiutorio gratie xp̃i. et ip̃r carni ẽdo¬
mite ac subiugate possit incorruptio¬
m̃s meritum companiri. Sed quia
m parilo anma noñdumꝰ idagere
potest isi xp̃i acceperit sacramentũ:
per hans gratiam carm eius acquiritꝰ.
quõd illius moribus nondum potuit.
si autem sine ilło sacarmento arconia
pariuisi exierit. ip̃a ꝯuĩdem meterna
uita erit unde eam missum peccatum
potuit separare: caro uero eius non
refurget in xp̃o non percepto aute
mortem illius sacramento. Hanc opi¬
sed plane aũduũ et crẽdidi propt quõd
et socutus sum: quiã ueniet hora qͣndo
ommnes qui in monuimentis funt aũdi¬
ent uocem eius. et procedent qui bene
fecerunt in resurrectionem ite ppa
est de qua dicitur. et per unũ hominẽ
resurreitio mortuoꝵ. ip̃a est qua ĩ p̃o
omnes uiuificabuntur. qui aũt ma¬
le egerunt in resurrectionem iũdicii

Expanded text:
peccati, nouam uero illi animam fieri, peccati, nouam uero illi animam fieri, qua secundum dei praecepta uiuente in adiutorio gratiae Christi et ipsi carni edomitae ac subiugatae possit incorruptionis meritum comparari? sed quia in paruulo anima nondum id agere potest, si Christi acceperit sacramentum, per hanc gratiam carni eius adquiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine illo sacramento anima paruuli exierit, ipsa quidem in aeterna uita erit, unde eam nullum peccatum potuit separare, caro uero eius non resurget in Christo non percepto ante mortem illius sacramento? Hanc opised plane audiui et credidi, propter quod et locutus sum. quia ueniet hora, quando omnes, qui sunt in monumentis, audient uocem eius et procfecerunt, in resurrectionem vitae . Ipsa est de qua dicitur, et per unum hominem resurrectio mortuorum : Ipsa est qua in Christo omnes uiuificabuntur, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii.
Abbreviated transcription (Latin):
stolicam prẽdicationem uenit: et totã
condempnat eccͣam. ubi propterea cũ
baptizandis paruuilis festrnatur et cur¬
ritur: quia sine dubio creditur alicer
eos in xp̃o uiuificari omnino nõ posse.
Qui autem non uiuificantur in xp̃o.
restat ut in cãdem dampnatione ma¬
neant de quã dicit aplũs. per uius
delictum in ommes homies ad condẽ¬
pnationem. Cii delicto obnorios par¬
nulos nasci et omnis crẽdit eccͣa. et ip̃e
tam cont̾tri iouictiamuy disputane.
et exponens ionam propbetam sicut
paulo ante commemoraui fidẽ uera¬
assima defimsti: crẽdo et in aliis locis
opusculoꝵ tuoꝵ que uel non legi uel
in presentia non recordor. Huiue igit
dampnationis in pariilos causam
requito. quia neq ammaꝵ si noue
fumt singulis singule. iũdeo ẽẽ ullumm
missa etate peccatum: nec a ded dami¬
pnari ałiquam crẽdo quam iudet mil¬
Rum habere peccatum. An fortẽ dicere¬
dum est in paruulo carnem solam ẽẽ

Expanded text:
stoli praedicationem uenit et totam stoli praedicationem uenit et totam condemnat ecclesiam, ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur m Christo, restat, ut m ea condemnatione maneant, de qua dicit apostolus: per unius delictum in omnes homines ad condemnation e m. cui delicto obnoxios paruulos nasci et omnis credit ecclesia et ipse iam contra Iouinianum disputans et exponens Ionam prophetam, sicut paulo ante commemoraui, fide ueracissima definisti. credo et in alopusculorum tuorum, quae uel non legi uel in praesentia non recordor. huius igitur damnationis in paruulos causam requiro, quia neque animarum, si nouae fiunt singulis singulae, uideo esse ullum in illa aetate peccatum nec a deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam esse
Abbreviated transcription (Latin):
hominem resurrectio mortuoꝵ. ficut eĩ
mãdam ommnes moriuntur.sic et m
rp̃o omnes uiuificabuntur. ꝑ hanc
emm apłicam diuinam claramq sẽ¬
tentiam satis eiuĩdenter elucet neĩer
ire in mortem nsi per adam. nennẽ
muitam eternam nsi per xp̃m. Hoc
ost quipoe omines et onmes: quia sicͤ
omnes hommes per primam hoc est ꝑ¬
cirnasem generationem pertment ad
adam. sic omnes hommes ad secundã
id est spiritalem generationem uemiũt
quicunq ãd xp̃m porueniunt. Ideo gͦ
dutum est et hic ommes et ibi onmnẽs
quia sicut omnes qui moriuntut nõ
nisi i ãdam moriuntur. ita omnes
qui uuu ficabuntut non nisi in rep̃o
uiuificabrntur. ac per hoc quisquis
nobis dixerit quemꝙͣ refurrectiõe mor¬
quam pestis cominunis fidei decestan¬
dus est Item quisquis dixerit qd̾ ĩ xp̃o
uiuificabuntur etiam pariuili qui
sine sacramenti eius participationẽ de
uita exeunt: hic profecto et contra apo¬

Expanded text:
hominem resurrectio mortuorum? sicut enim hominem resurrectio mortuorum? sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. per hanc enim apostolicam diuinam claramque sententiam satis euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in uitam aeternam nisi per Christum. hoc est quippe omnes et \'omnes\', quia sicut omnes homcarnalem, generationem pertinent ad Adam, sic omnes homines ad secundam, id est spiritalem, generationem ueniunt, quicumque ad Christum perueniunt. ideo ergo dictum est et hic \'omnes\' et ibi \'omnes\', quia, sicut omnes, qui moriuntur, non nisi in Adam moriuntur, ita omnes, qui uiuificabuntur, non nisi in Christo uiuificabuntur. ac per hoc, quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione morquam pestis communis fidei detestandus est. item, quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profecto et contra apo
Abbreviated transcription (Latin):
tione non possunt. ut posfit eis etiã
pro illis malis que hic in diuersis af¬
flictionibus pertulerunt. compensatio
illa prestari. Nunc autem cum ista q̃¬
stio non possit absolui insi etiã de his
pariuilis respondeatur qui post gra-¬
iussimos cruciatus sine sacrumento
xp̃iane societatis expirant. que circa
eos compensatio cogitanda est quib
insuper et dampnatio preparata est.
Nam et de baptismo paruuloꝵ ĩ eõdẽ
libro non quidem sufficienter. s qnͣtũ
illi operi satis ẽẽ uĩdebatur utcunq
respoñdi: quõd etiam nescientibus et
fidem suam nondum habentib prõdest.
non tamen de dampnatione eor par¬
uuloꝵ qui sine illo ex hac uita emi¬
grant tunc aligĩd dicendũ putaui:
quia non quõd nunc agitur agebat᷑.
Sẽd ut omictamus et contempna-¬
mus ea que breui tempore patiunt᷑
nec transacta reuocantur. numquĩd
simliter contempnere possumus quõd
perumum hominem mors. et ꝑ unum

Expanded text:
tione non possunt, ut possit eis etiam tione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis I afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est ? nam et de baptismo paruulorum in eodem libro non quidem sufficienter sed, quantum illi operi satis esse uidebatur, utcumque respondi, quod etiam nescientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, non tamen de damnatione eorum paruulorum, qui sine illo ex hac uita emigrant, tunc aliquid dicendum putaui, quia non, quod nunc agitur, agebatur. Sed ut omittamus et contemnamus ea, quae breui tempore patiuntur nec transacta reuocantur, numquid similiter contemnere possumus, quod per unum hominem mors et per unum