comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Armilfꝰ rex audita cede suoꝵ abaioaria contra sce uincunt.¬
northinannos pugnaturꝰ ꝓꝑat cum ualido exercitu. quos supra
fluurer qui tilia dicit᷑ pedestri p̾lio adorsus. tantã ex eis stragem
fecite ut ex innumerabili multitudine uix suꝑẽet qͥ ad classem
adu̾sum nuntiũ ferret. Northinannoꝵ residui transuadata mosa¬
ribuariam & arduennam uastando ꝑuagantes tͣns mare recedt̃.¬
Claruit hoc tẽpore remigiꝰ autisiodorensis. in exponendis seͥpturiᷤᷤ
dhiuinis &e humanis studiosꝰ.¬

Expanded text:
Arnulfus rex audita caede suorum, a Bajoaria contra Nortmannos pugnaturus properat cum valido exercitu; quos supra fluvium, qui Thilia dicitur, pedestri prelio adortus, tantam ex eis stragem fecit, ut ex innumerabili multitudine vix superesset, qui ad classem adversum nuntium ferret. Northmannorum residui transRibuarium et Arduennam vastando pervagantes, trans mare recedunt. Hoc tempore claruit Remigius Antissiodorensis, in exponendis Scripturis divinis et humanis studios
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃ri questus causa hoc fecisse.
conuncit᷑. sed tamen in suo ꝑseuerat errore.
Scã helena imꝑatrix a suo filio constantino magno pͥmo huiꝰ nominiꝰ
imꝑatore rome in eccła scõꝵ marcellini & petri martẏrũ in mausoleo
purpureo sepulta ad franciã a theogiso monacho transfert᷑. & in diocesi
remensi magna francoꝵ ueneratione excolitur.
Franci aboemanis graui p̾lio uincunt᷑. cui
bello sp̃s malignꝰ se p̃fuisse ꝑ os arreptitii publice ꝓtestatꝰ ẽ: & ꝑ se & ꝑ
rem in gallias inutuntur. & apud indã monasteriũ honorifice condiĩ
Fames ualida germaniã attriuit. ut etiã pat̾ filiũ deuorare uoluerit.
qͦ tẽpore rabbanus archiep̃s multã pauꝑib beniuolentiam exhibuit.

Expanded text:
ri quaestus causa hoc fecisse. convincitur; sed tamen in suo perseveravit errore. Sancta Helena imperatrix, a filio suo Constantino Magno primo hujus nominis imperatore Rome in ecclesia sanctorum Marcellini et Petri martyrum in mausoleo purpureo sepulta, ad Franciam Remensi magna Francorum veneratione excolitur. Franci a Boemanis prelio graviter vincuntur. Cui bello spiritus malignus se prefuisse, per os abreptitii publice protestatus est, et per rem in Gallias mittuntur, et apud Indam monasterium honorifice conduntur. Fames valida Germaniam attrivit, ut etiam pater filium suum devorare voluerit; quo tempore Rabanus archiepiscopus multam pauperibus benivolentiam exhibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
udeis mesopotamiȩ rebellantib p̃cepit traianꝰ imꝑator exlii.
lysiȩ quieto: ut eos ꝓuincia ext̾minaret. Aduersũ quos
quietus aciem instruens. infinita milia eoꝵ interfecit.¬
&e ob hoc ꝓcurator uideȩ ab imꝑatore decernitur.
Salaminã urbẽ eypri int̃̾fectiꝰᷤ in ea gentib subu̾tere ui¬

Expanded text:
udaeis Mesopotamiae rebellantibus praecepit imperator Trajanus Lysiae Quieto, ut eos provincia exterminaret: adversus Quietus aciem instruens infinita milia eorum interfecit. Ob hoc procurator Judeae ab imperatore decernitur. Salaminam urbem Cipri, interfectis in ea gentibus, subvertere
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuo hildeberto francoꝵ rege clodotieus filiꝰ eiꝰ regnaũ anniꝰ iiii
Franci contͣ theodoaldũ dampnoso bello utrinq confligunt.
eoq uicto raginfredũ maiorem domꝰ & chilꝑicũ regẽ statuunt.
Karolus de custodia nouercȩ diuino nutu eripitur. maxq pͥncipatũ
suum de manu raginfredi extorquere nititur. primoq ratbodum
ducẽ frisonum raginfredo solatiantẽ aggressus. multũ exercitꝰ dãp¬
nũ conseqͥt᷑. Sc̃s egidiꝰ ueniens a grecia. scĩtate claret in ꝓuincia.

Expanded text:
Mortuo Hildeberto Francorum rege, Clodoveus, filius ejus, regnat annis 4. Franci contra Theodoaldum damnoso utrimque bello confligunt, eoque victo Raginfredum majorem domus et Chilpericum regem statuunt. Karolus de custodia novercae divino nutu eripitur, moxque principatum suum de manu Raginfredi extorquere nititur; primoque Rabodum ducem Fresonum Raginfredo solatiantem aggressus, multum exercitus damnum consequitur. Sanctus Aegidius veniens a Grecia, sanctitate claret in Provintia.
Abbreviated transcription (Latin):
Celestinꝰ romane eccłȩ. xliꝰ. presidet. Hic constituit ut psalmi dđ
cł. ante sacrificium canerentur antiphonatim ex om̃ib. qͦd ante
non fiebat: nͥ tantũ epła beati pauli & scm euangeliũ recitabatur.
Ex hoc instituto excerpti de psalmis introitus. gradalia. offertoria
ante sacrificiũ: cõmuniones int̾ cõmunicandũ cũ modulatione ad
missam in ȩccla romana cantari ceperunt.
Cheodosius ꝑ ardaburiũ ductu angłi iohannẽ tyrannum opprimit.
Rome int̾ etium & bonefaciũ ex rei militaris gła orta iniuidia: rei pu¬
blicȩ parturit dispendia.

Expanded text:
Celestinus Romanae aecclesiae 41u s presidet. Hic constituit, ut psalmi David 150 ante sacrificium canerentur, antiphonatim ex omnibus, quod ante non fiebat, nisi tantum epistola beati Pauli et sanctum evangelium recitabatur. Ex hoc instituto excerpti de psalmis introitus, gradalia, offertoria ante sacrificium, communiones inter communicandum cum modulatione ad missam in aecclesia Romana cantari ceperunt. Theodosius per Ardaburium ductu angeli Johannem tyrannum opprimit. Romae inter Etium et Bonefacium ex rei militaris gloria orta invidia, rei publicae parturit dispendia.
Abbreviated transcription (Latin):
Stephanus romane ecclesiȩ. xcꝰ. presidet.
Muruha ãmira ꝑempto. muhaniad pncipat᷑ sarracenis anniꝰ. U.
Haistulfo lango bardor rege contͣ romanos adeo exardescente
ut tributum exigeret ab uniꝰcuiꝰq capite. Stephanꝰ papa ad ex¬
petendum pipini regis auxilium cogit᷑ in franciam uenire.
Cui in ueniendo in una noctiũ apparuit magnũ signum in
celo globus scilicet igneus a parte australi declinans a galliȩ
finib in partes langobardorum. Mutitur etiam karlomannꝰ
monachus ab haistulfo ad fr̃em suũ pipinũ regem ad ꝑturban¬
dam apłicam petitionẽ. Pipinus a stephano papa cum filiis sius
karlomanno & karolo in regẽ ungitur. & ꝑ eos generatio eoꝵ
in hereditatẽ regalis successionis in ꝑpetuũ benedicit᷑. & omnis
alienigena ab eius inuasione aplico anathemate int̾dicitur.
Anselmꝰ uir illustris cuiꝰ soror erat uxor haistulfi regis transfert
corpꝰ sc̃i siluestri pape ad cenobiũ monantulam a se fundatum.

Expanded text:
s Romanae aecclesiae presidet. Marvan amira perempto, Muhamath principatur Saracenis annis 5. Haistulfo Langobardorum rege contra Romanos adeo exardescente, ut tributum exigeret ab uniuscujusque capite, Stephanus papa ad expetendum Pipini regis auxilium cogitur in Franciam venire. Cui in veniendo in una noctium apparuit magnum signum in caelo, globus scilicet igneus a parte australi, declinans a Galliae finibus in partes Langobardorum. Mittitur etiam Karlomannus monachus ab Haistulfo ad fratrem suum Pipinum regem, ad perturbandam apostolicam petitionem. Pipinus a Stephano papa cum filiis suis Karlomanno et Karolo in regem ungitur, et per eos generatio eorum in hereditatem regalis successionis in perpetuum benedicitur, et omnis alienigena ab ejus invasione apostolico anathemate interdicitur. Anselmus vir illustris, cujus soror erat uxor Haistulfi regis transfert corpus sancti Silvestri papae ad coenobium Nonantulam a se fundatum.
Abbreviated transcription (Latin):
suo plurimos xp̃ianoꝵ int̾fecisset. multitudine eoꝵ ꝑt̾ritus
quesiuit a traiano qͥd facto opꝰ ẽẽt. nuntians ei p̃ter obsti¬
nationẽ non sacrificandi. & antelicanos coitus ad canendũ
cuidã xp̃o ut dõ nichil apud eos repperiri. Pret̾ea ad con¬
federandũ disciplinã uetari ab his homicidia. furta. ad¬
ulteria. latrocinia. & his similia. Ad quȩ cõmotꝰ traianuᷤ.
rescribit hoc genꝰ qͥdem inguirendũ ñ ẽẽ. oblatos u puniri
oportere. Tertullianus refert in apologetico.

Expanded text:
suo plurimos Christianorum interfecisset, multitudine eorum perterritus, quaesivit a Trajano, quid facto opus esset, nuntians ei, Praeter obstinationem non sacrificandi, et antelucanos coetus ad canendum cuidam Christo ut Deo, nihil apud eos reperiri. Praeterea ad confoederandam disciplinam, vetari ab his homicidia, furta, adulteria, latrocinia, et his similia. Ad quae commotus Trajanus rescribit: Hoc genus quidem inquirendum non esse, oblatos vero puniri oportere. Tertullianus refert in Apologetico.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ potuerunt. Quippe qͥa gothi
nimis italiã inqͥetabant. honoriꝰ
deliberato eũ sius consilio hispa¬
nias & gallias quas sibi a Wan¬
dalis aliisq gentib p̃reptas
dolebat gothis rata confirmati¬
onedonauit. Cum gͦ gothi a fi¬
nib sibi deputatis Wandalos
aliosq hostes effugare matura¬
rent. & Mandali undiq condu¬
si timore gothoꝵ estuarent:
popłi peccatis facientib inopi¬
nata & grata occurrit eis feli¬
citatis oportunitas. Nam int̃
bonefaciũ & etiũ romano duceᷤᷤ
ꝑ inuidiã orta simultate. bone¬
faciꝰ factꝰ inferior cũ dolorem
suȩ iniurię nollet ulcisci nisi
dampno & ꝑicło rei publicȩ:
ad hispanias transruit. & Wan¬
¶dalos
ad occupandã libiam & africã
inuitauit. Qcũ ꝑuolassent. ibi
regnũ suũ multo tẽpore confir¬
mauert̃. & diuina & humana
sine aliqͦ respectu humanita¬
tis uł diuinitatis ꝑturbauer̃t.¬

Expanded text:
esse potuerunt. Quippe quia Gothi esse potuerunt. Quippe quia Gothi nimis Italiam inquietabant; Honorius, deliberato cum suis consilio, Hispanias et Gallias, quas sibi a Wandalis aliisque gentibus praereptas dolebat, Gothis rata confirmatione donavit. Cum ergo Gothi a finibus sibi deputatis Wandalos aliosque hostes effugare maturarent, et Wandali undique conclusi timore Gothorum aestuarent, peccatis populi facientibus, inopina et grata occurrit eis felicitatis oportunitas. Nam inter Bonefacium et Aethium Romanos duces per invidiam orta simultate, Bonefacius factus inferior, cum dolorem suae injuriae nollet, ulcisci nisi damno et peri culo rei publicae, ad Hispanias transivit, et Wandalos ad occupandam Libiam et Affricam invitavit. Quo cum pervolassent, ibi regnum suum multo tempore confirmaverunt, et divina et humana sine aliquo respectu humanitatis vel divinitatis perturbaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
andali quoq de sithia oriun¬
di. a gothis uicti alienas terras
inuadere ceꝑunt: qui suas re¬
tinere non potuert̃. Hos circa
danubiũ cõmorantes rursum
post multũ tempꝰ Giberich g¬
thorũ rex bello uictos inde
exturbauit. & ad hoc ꝑpulit
ut quas qͦ qͣmͦ hab̾e uidebantur
relictis sedib. romano imꝑio se
subderent: & a constantino ma¬
gno locũ habitandi sibi dari sup¬
plicit̾ peterent. Qd& impetra¬
uerunt. & pannonias ab eo sibi
delegatas ꝑ .lxͫ. annos pacifice
in habitauerunt. Unde anno ar¬
chadii .xxiii. & honorii. euocati
instinctu stiliconis rebellionẽ
contra rem publicã meditantis
infuderunt se ꝑgallias. iunctiꝰ
secum alanis. easq aliquandiu
miserrime dilacerauerunt.
Etiam inde eos expellebant gothi.
ñ quidẽ ꝓspicientes galliarum
quieti: sed uacuefacientes patriã
suȩ rapacitati. Wandali hispa¬
nias aggressi. nc̃ hispanias nc̃
gallias multo tempore depopu¬
latist̃. Sed nec ibi a gothis tuti

Expanded text:
andali quoque de Scythia oriundi, a Gothis victi, alienas terras invadere ceperunt, qui suas retinere non potuerunt. Hos circa Danubium commorantes, rursum post multum tempus Giberich Gothorum rex bello victos inde exturbavit, et ad hoc perpulit, ut quas quoquo modo habere videbantur relictis sedibus, Romano imperio se subderent, et a Constantino Magno locum habitandi sibi dari suppliciter peterent. Quod et impetraverunt, et Pannonias ab eo sibi delegatas per sexaginta annos pacifice inhabitaverunt. Unde anno Archadii 13. et Honorii. evocati instinctu Stiliconis rebellionem contra rem publicam meditantis, infuderunt se per Gallias, junctis sibi Alanis, easque aliquandiu miserrime dilaceraverunt. Etiam inde eos expellebant Gothi, non quidem prospicientes Galliarum quieti, sed vacuefacientes patriam suae rapacitati. Wandali Hispanias aggressi, nunc Hispanias, nunc Gallias multo tempore depopulati sunt; sed nec ibi a Gothis tuti
Abbreviated transcription (Latin):
Grumdaldꝰ dux taurinacium Godebertum filium ariperth regiꝰ lan¬
gobardoꝵ dolo ꝑimit. & eius regnum arripit. sororenq godeberti
uxorem ducit. regnauitq nouem annis.
Sc̃s Nliuaroꝰ remensis archiep̃s. & Reolus successor eiꝰ. Berchariꝰ quoq

Expanded text:
Grimoaldus dux Taurinatium Godebertum filium regis Ariperth dolo peremit, et ejus regnum arripuit; sororemque Godeberti uxorem duxit, et regnavit annis 9. Sanctus Nivardus Remensis archiepiscopus, et Reolus successor ejus, et Bercharius
Abbreviated transcription (Latin):
xxI Saronũ incursione deuastatã galliarũ partẽ Wandaliatq alani
uastauere. qͦd reliquũ fuerat constantinꝰ tẏrannꝰ obsidebat.
Hispaniarum partem maximam sueui occu pauere.
Ipsa deniq orbis caput ronia dep̃dationi gothoꝵ fedissime patuit
xon Constantinus tyrannꝰ occiditur.

Expanded text:
XVI. Saxonum incursione devastatam Galliarum partem Wandali atque Alani vastavere: quod reliquum fuerat Constantinus tyrannus obsidebat. Hispaniarum partem maximam Suevi occupavere. Ipsa denique orbis caput Roma depraedationi Gothorum foedissime patuit. XVII. Constantinus tyrannus occiditur.
Abbreviated transcription (Latin):
lodoueus regnum francoꝵ usq sequanam dilatat.
Aliqui romanoꝵ subornatis falsis testib mcriminantes symmnachũ
papani. latent̃ laurentiũ in papatũ sub introduxerunt. ꝓ qͦ scis¬
mate dirimendo rex theodericꝰ ep̃m petrũ contra canones uisita¬
torem sedis apostolice instituit.

Expanded text:
Ludowicus regnum Francorum usque Sequanam dilatat. Aliqui Romanorum subornatis falsis testibus incriminantes Simmacum papam, latenter Laurentium in papatum subintroduxerunt; pro quo scismate dirimendo rex Theodericus episcopum Petrum contra canones visitatorem sedis apostolicae instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
gobardis ꝑturbatam inuenit. statim beniuolentia sua bene om̃ia
composuit: & cũ langobardis in uiginti annos pacẽ firmauit.
Hic libros dialogoꝵ gregorii de latino in grecum uertit.
Tnitprandꝰ rex langobardoꝵ morit᷑. Hildebrando quem ipse
regẽ designauerat a langobardis reꝓbato. Rachis regnat pꝰeũ anñ uii.
Pipinꝰ princeps hunaldo duci aquitaniȩ sibi rebellanti obuiat.
karlomannꝰ uͦ alemanniã deuastat.
Arthabasoꝰ contra constantinum imperium arripit. fundat.

Expanded text:
gobardis invenit, statim benivolentia sua bene omnia composuit, et cum Langobardis in 20 annos pacem firmavit. Hic libros Dialogorum Gregorii de Latino in Grecum vertit.thprandus rex Langobardorum moritur. Hildebrando, quem ipse regem designaverat, a Langobardis reprobato, Rachis regnat post eum annis 7. Pipinus princeps Hunaldo duci Aquitaniae sibi rebellanti obviat; Karlomannus vero Alemanniam devastat. Arthabasdus contra Constantinum imperium arripit. 743.
Abbreviated transcription (Latin):
ristobolus natione uideus ꝑipateticꝰ phylosophꝰ agnoscit᷑. qͥ ad phylo¬
metorẽ ptholomeũ explanationũ in moysen cõmentarios scripsit.
Antiochꝰ epyphanes cũ de regione ptholomeoꝵ quã subito inuaserat
successorẽ ei dedit. Itaq ob sacerdotii dignitatẽ orta seditione inter
pͥncipes. ingentium miseriarum semina pullularunt.

Expanded text:
ristobolus, natione Judaeus, Peripateticus philosophus claruit, qui ad Philometorem Ptolemaeum explanationum in Moysen CommeAntiochus Epiphanes cum de regione Ptolemaeorum, quam subito invaserat, successorem ei dedit. Itaque ob sacerdotii dignitatem orta seditione inter principes, ingentium miseriarum semina pullulaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Die uͦ pentecostes cũ imꝑator in parua ȩccła secus urbẽ coronaretur
ad missam. tã grauia fuerunt tonitrua & fulgura ut aliqͥ m̃te excedent.
toris cũ aliis trib dixerunt se int̾ missarũ sollennia uidisse sc̃m ambro¬
sium imꝑatori indignando cõminantẽ. Tc̃ imꝑator italia discessit.¬
Pridie idꝰ mai eclypsis solis fuit. & pͥdie nonas iunii ĩꝑator obiit.

Expanded text:
die vero Pentecostes cum imperator in parva ecclesia secus urbem coronaretur ad missam, tam gravia fuerunt tonitrua et fulgura, ut aliqui mente excedertoris, cum aliis tribus, dixerunt se inter missarum solemnia vidisse sanctum Ambrosium imPridie Idus Maii eclipsis solis fuit, et pridie Nonas Junii imperator obiit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rex burgundiȩ sigismundꝰ qui monasteriũ agaunensiũ construre¬
rat. filiũ suũ sigericum ꝑenit: malo nouercȩ illiꝰ consilio usus. Qui
competenti penitentiȩ se addicens. & martyrib agaunensib se to¬
tum deuouens : qđ dignꝰ fuerit uenia testatur crebra pꝰ mortem eiꝰ
multis concessa sanitatũ gr̃ã. & ꝑ eũ febricitantib indulta curatio.
Hoc tẽpore in alexandria multi utriꝰq sexꝰ arrepti a demone. repente
quasi canes latrabant.

Expanded text:
us, qui monasterium Agaunensium construxerat, filium suum Sigericum peremit, malo novercae illius consilio usus. Qui competenti poenitentiae se addicens, et martyribus Agaunensibus se totum devovens, quod dignus fuerit venia, testatur crebra post mortem ejus per eum multis concessa sanitatum gratia, et per eum febricitantibus indulta curatio. Hoc tempore in Alexandria multi utriusque sexus arrepti a demone, repente quasi canes latrabant.
Abbreviated transcription (Latin):
Naximus taurinensis ep̃s claret. qui in omeliis cõponendis &
in eccła declamandis studuit eleganter.
Hispaniȩ & andaloꝵ: ferro. fame. pestilentiã. morsib bestiarũ. gra
Ualentia galliarum ciuitas a gotis capta est
Predestinatoꝵ. heresis hoc tempore cepit serꝑe.qua ideopdente¬
nati uocantur quia de p̃destinatione e⁊ diuina gr̃a displitadce
asserebtnt qđ nec pie uiuentib ꝓsit bonoꝵ oꝑum labore su a deo
ad mortẽ p̃destinati fuerunt. nec impiis obsit qđ inpberoi a dãt
si adeo p̃destinati fuerint ad uitam. Que assertio e bonos dbo¬
nis a uocabati & malos ad mala ꝓniocabat. Hec heresis ex libris
augustini male intellectis inicium sumpsisse dicitut.

Expanded text:
aximus Taurinensis episcopus claret, qui in omeliis componendis et in aecclesia declamandis studuit eleganter. Hispaniae Wandolorum ferro, fame, pestilentia, morsibus bestiarum graviter laborant. Valentia Galliarum civitas a Gothis capta est. Predestinatorum heresis hoc tempore coepit serpere, qui ideo Predestinati vocantur, quia de predestinatione et divina gratia disputanteasserebant quod nec pie viventibus prosit bonorum operum labor, si a Deo ad mortem praedestinati fuerint; nec impiis obsit quod improbe vivant, si a Deo praedestinati fuerint ad vitam. Quae assertio et bonos a bonis avocabat, et malos ad mala provocabat. Haec haeresis ex libris Augustini male intellectis initium sumpsisse dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Henricꝰ exdux affectans repetere ducatũ.
occupat oppidũ aqͥsgrani cont᷑ godefridum diicẽ. Sed hoc ñ ferens
godefridꝰ oppidũ aquense uiolent̃ irrupit. oppidanos a fauore
henrici exterruit. aliqͦs potentes. comites. & multos nobiles cepit.
ipse henricꝰ cum filiis suis uix fuga euasit. uxorẽ eiꝰ caꝑe dux indig¬
nun duxit. comites & honoratiores eoꝵ qͦs ceꝑat ꝑ conditionẽ sub se
militandi sibi conciliatos ad fidelitatem fuam adduxit.

Expanded text:
Henricus exdux affectans repetere ducatum, occupat oppidum Aquisgrani contra Godefridum ducem. Quod non ferens Godefridus, oppidum violenter irrupit; oppidanos a favore Henrici exterruit; aliquos potentes, comites, et multos nobiles cepit. Ipse Henricus cum filiis suis vix fuga evasit. Uxorem ejus capere dux indignum duxit. Comites et honoratiores eorum quos ceperat, per conditionem sub se militandi sibi conciliatos ad fidelitatem suam adduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
ontͣ conradũ regẽ potentiores regni pͥn¬
cipes rebellionẽ meditati. scilicet arnoldꝰ de baioaria. burchardus
de sueuia. euerardꝰ de francia. gislebertꝰ de lotharingia. & hoꝵ om̃iũ
p̃cellentior henricus dux de saxonia & thuringia: tam sapientia qͣ
fortitudine regis ad gr̃am eiꝰ reducunt᷑. Solus arnoldꝰ ad hungaros

Expanded text:
ontra Conradum regem potentiores regni principes rebellionem meditati, scilicet Arnoldus de Bajoaria, Burchardus de Suevia, Everardus de Francia, Gisilbertus de Lotharingia, et horum omnium praecellentior Heinricus dux de Saxonia et Turingia, tam sapientia quam fortitudine regis ad gratiam ejus reducuntur. Solus Arnoldus ad Ungarios
Abbreviated transcription (Latin):
Cosdroe iam quarto romanos infestantẽ bilisariꝰ compellit redire
inefficacem. In diuersis galliarum locis diuersa signa uisa sunt.
Cometes apparuit die sc̃o paschȩ. cęlum ardere uisum ẽ. uerꝰ sangͥs
ex nube defluxit in uestimentis hominũ. domꝰ cuiꝰdam ab intꝰ san¬
guine respersa apparuit. & sequutȩ uariȩ clades & male ualitudi
cum pustailis & uesicis popłos afflixerunt.

Expanded text:
osroe jam quarto Romanos infestantem, Bilisarius compellit redire inefficacem. In diversis Galliarum locis diversa signa visa sunt. Cometes apparuit; die paschae caelum ardere visum est; verus sanguis ex nube defluxit in vestimentis hominum; domus cujusdam ab intus sanguine respersa apparuit; et secutae variae clades et malae valetudines cum pustulis et vesicis populos afflixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Clodoueus rex castrum meledunum capit.
Trasamundus rex wrandaloꝵ in africa clausis catholicoꝵ eccłiis¬
ducentos uiginti. ep̃os exiliauit. contͣ quos symmachꝰ papa ma¬
num suȩ liberalitatis beniuole exercuit. Hac ꝑsecutione fulgen
ta ab arrianis ꝓ uera fide ꝑpessus. dutino in sardiniã exilio macerat᷑.
Clothildis regina orthodoxa clodoueũ regẽ agentilitatis errore auo¬
care conabat᷑. sed frustra conari uidebatur.

Expanded text:
Ludowicus rex castrum Meledunum capit. Trasamundus rex Wandalorum in Africa, clausis catholicorum aecclesiis, 220 episcopos exiliavit; contra quos Simmacus papa manum suae liberalitatis benivole exeruit. Hac persecutione Fulgentta ab Arrianis pro vera fide perpessus, diutino in Sardiniam exilio maceratur. Rothildis regina orthodoxa Ludowicum regem a gentilitatis errore avocare conabatur, sed frustra conari videbatui.
Abbreviated transcription (Latin):
Heracliꝰ imꝑator incidens in heresim monothelitarũ id ẽ unã oꝑa¬
tionem in xp̃o credentiũ. confundit ȩccłam & imꝑiũ: contͣ mali¬
ciam eius pugnante ꝑturbatione omĩum rerum.
Int̃ romanos & sarracenos bellũ implacabile orit᷑ hac de causa
quia cũ quidã spado imꝑatoris heraclii distribueret rogas mili¬
tib. cũ int̾ alios etiam sarraceni sub imꝑatore militantes ad
ficit imꝑator dare militib rogas. qͦntoinagis canib istis: illi
dolore & pudore incitati totã sarracenoꝵ gentẽ ad rebellandũ in¬
sc̃itant.

Expanded text:
Heraclius imperator incidens in heresim Monothelitarum, id est unam operationem in Christo credentium, confudit aecclesiam et imperium; contra malitiam ejus pugnante perturbatione omnium rerum. Inter Romanos et Saracenos bellum impacabile oritur hac de causa, quia cum quidam spado imperatoris Heraclii distribueret rogas militibus, cum inter alios etiam Saraceni sub imperatore militantes venficit imperator dare militibus rogas: quanto magis canibus istis, illi dolore et pudore incitati, totam Saracenorum gentem ad rebellandum incitant.
Abbreviated transcription (Latin):
in regno suo facientẽ in britanma ꝓsequutꝰ. ei eiꝰq auxiliario ducibri¬
tontm chonobro bello occurrit. & chonobrum quid ẽ ꝑemit. chram¬
num uͦ captumꝰ cum uxore & filiab consipmi fecit.

Expanded text:
in regno suo facientem in Britannia prosecutus, ei ejusque auxiliario duci Brithonum Chonobro bello concurrit; et Chonobrum quidem peremit, Chramnum vero captum igni cum uxore et filiabus consumi fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Constantinopolim apłoꝵ martyrium dedicatur.
Magna fames in phrigia.
Lucifer caralitanꝰ ep̃s morit᷑. qui cũ gregorio ep̃o hispa¬
niarũ & phylone libie ñꝗͣ se arrianę miscuit prauitati.
Maximꝰ p̃fectꝰ pannonie maleficos ab imꝑatore inuestiga¬
re uissus. plurimos rome nobilium occidit.

Expanded text:
Constantinopoli apostolorum martyrium dedicatur. Magna fames in Phrygia. Lucifer Caralitanus episcopus moritur, qui cum Gregorio episcopo Hispaniarum, et Philone Libyae, numquam se Arianae miscuit pravitati. 8 Maximinus praefectus annonae maleficos ab imperatore investigare jussus, plurimos Romae nobilium occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
Messala coruinꝰ orator ante bienniũ ꝗͣ moreret᷑ ita memoriã ac sensũ
amisit. ut uix pauca uerba coniungeret. Ad extremũ ulcere sibi
circa sacrã spinã nato inedia se confecit: anno etatis. Laͦx iͦ.

Expanded text:
Messala Corvinus orator ante biennium quam moreretur, ita memoriam ac sensum amisit, ut vix pauca verba conjungeret, et ad extremum ulcere sibi circa sacram spinam nato, inedia se confecit, annos aetatis 72. 55
Abbreviated transcription (Latin):
Haudinar ãmiras templum sibi ierłm edificat. & quia nullo modo
structura consistere poterat. suggestione uideoꝵ erucẽ desuꝑ mon¬
tem oliueti tolli imꝑat: & sic structura templi stare potuit.
In hispaniis suintilane ob crudelitatẽ suam awisigothis reꝓbato.
Sisenandꝰ ꝑ auxilium dagoberti sullimatꝰ in regnũ regnat anniᷤ.xx.

Expanded text:
Haudmar amiras templum sibi Hierusalem aedificat, et quia nullo modo structura consistere poterat, suggestione Judaeorum crucem desuper montem Oliveti tolli imperat, et sic structura templi stare potuit. In Hispaniis Suintilane ob crudelitatem suam a Wisigothis reprobato, Sisenandus per auxilium Dagoberti sublimatus in regnum, regnat annis 20.
Abbreviated transcription (Latin):
Rarolus imꝑator ꝑ totas gallias concilia suꝑ statu ȩccłarũ ab ep̃ĩs
celebrari edicit. Unũ fuit maguntie. alterum remis. t̾ciũ turoniꝰ.
quartũ cabilonis. quintum arelati.
Iuhãmad ãmiras frĩ suo habdalle congreditur. a qͦ si
conregnare inuitꝰ patit᷑: & hoc bello regnũ sarracen

Expanded text:
arolus imperator per totas Gallias concilia super statu aecclesiarum ab episcopis celebrari edicit; unum fuit Moguntiae, alterum Remis, tertium Turonis, quartum Caballonis, quintum Arelati. Muhamad amiras fratri suo Habdallae congreditur; a quo superatus, eum sibi conregnare invitus patitur; et hoc bello regnum Saracenor
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs romane eccłe diaconꝰ uitã pͥmi Gregorii papę scribit in qͣtuor
libelliꝰ laudabilit᷑ editã. Adalgisus dux beneuentanoꝵ a grecis
seductꝰ contͣ ludouicũ imꝑatorẽ rebellat. & multas italie urbes
ab eo desciscere facit. Cui imꝑator uirilit̃ repugnans beneuen¬
tum & capuam capit. sed dolis adalgisi ꝑsuasus exercitũ dimitt̾e
ita ab eo est circunuentꝰ ut ñ posset euadere. nͥ turpi federe fact
cõpulsus uirasset ad algiso se nunꝗͣ in uita sua beneuenti fines
intraturum. Ob hoc adalgisus a senatu romano reus maiestatiᷤᷤ &
hostis publicus diuidicatꝰ. & bello contͣ se decreto in corsicam fugit.
Karolus iunior ludouici germanoꝵ regis filiꝰ a demonio grauit̃
in p̃sentia patris & optimatũ eiꝰ uexatur. & in ipsa uexatione con¬
sangͥs decelo pluisse narrat᷑. Northmanni a regno ludouici germanoꝵ¬

Expanded text:
 Romanae aecclesiae diaconus, vitam primi Gregorii papae scribit, in quatuor libellis laudabiliter editam. Adalgisus dux Beneventanorum a Grecis seductus contra Ludowicum imperatorem rebellat, et multas Italiae urbes ab eo deficere fecit. Cui imperator viriliter repugnans, Beneventum et Capuam capit. Sed dolis Adalgisi persuasus exercitum dimittere, ita ab eo est circumventus, ut non posset evadere, nisi turpi foedere facto compulsus jurasset Adalgiso, se nunquam in vita sua Beneventi fines intraturum. Ob hoc Adalgisus a senatu Romanorum reus majestatis et hostis publicus dijudicatus et bello contra se decreto, in Corsicam fugit. Karolus junior Ludowici Germanorum regis filius a daemonio graviter in praesentia patris et optimatum ejus vexatur, et in ipsa vexatione consanguis de caelo pluisse narratur. Northmanni etiam a regno Ludowici Germano
Abbreviated transcription (Latin):
Constantinꝰ imꝑator omĩno a dõ auersꝰ uirũ sc̃m stephanum
ꝑ al. annos inclusum etiam gentilib reuerendũ amara mor¬
te martyritauit. om̃s sibi subiectos iirare coegit suꝑ scẽ erueis
lignum ne aliquã dĩ scõꝵq eiꝰ imaginem uenerarent᷑. eos qͥ dĩ
enitricẽ inuocabant. eos qͥuigilias dõ agebant. eos qͥ eccłissas¬
sueti religiose uiuebant. eos qui a uiramentis & ĩnundiens abs¬
tinebant. eosqui reliquias scõꝵ penes se habebant. hos ce huiꝰmos
dampnans patrimoniis priuabat. & omib modis erciabareb
qui reuerentiores erant eoꝵ barbis cera & pice illitis eos aburebat
monachos ut uxores. monachas ut uiros ducerent cogebati
Qͦd multi uitantes martyrium meruerunt. nec sub alicunis
gentili s psequutione plures ꝗͣ sub hoc martyrizati sunt
Chelerigus bulgarib dominat

Expanded text:
Constantinus imperator omnino a Deo aversus, virum sanctum Stephanum per 60 annos inclusum, etiam gentilibus reverendum, amara morte martyrizavit. Omnes sibi subjectos jurare coegit super sanctae crucis lignum, ne aliquam Dei sanctorumque ejus imaginem venerarentur. Eos qui Dei genitricem invocabant, eos qui vigilias Deo agebant, eos qui aecclesiis assueti religiose vivebant, eos qui a juramentis et immunditiis abstinebant, eos qui reliquias sanctorum penes se habebant, hos et hujusmodi damnans, patrimoniis privabat et omnibus modis cruciabat; qui reverentiores erant, eorum barbis cera et pice illitis, eos amburebat; monachos ut uxores, monachas ut viros ducerent, cogebat. Quod multi vitantes, martyrium meruerunt. Nec sub alicujus gentilis persecutione plures, quam sub hoc martyrizati sunt. Thelerigus Bulgaribus dominat
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ ẽẽ cõmutandam: scilicet in natali dñi. in apparitione. in pascha.
de ieiunio quadragesimali. Ab hoc Gregoriꝰ constantinopolim apocri¬
siarius directꝰ. hortatu leandri hispalensis ep̃i libros moraliũ in iob
composuit. & ibidem euticium constantinopolitanũ ep̃m male
de resurrectione doginatizantẽ corpꝰ nr̃m in illa resurrectionis
gła impalpabile. uentis aereq subtiliꝰ eẽ futurũ in p̃sentia imꝑa¬
toris tyberii confutauit. & illo ñ multo pꝰ mortuo penitꝰ extĩxit.
Duces langobardoꝵ gallias aggrediuntur. & uario bellandi euer¬
tu nunc franci nunc lango bardi inter se colliduntur. ccerat.¬
Hospitiꝰ famulꝰ dĩ in gallia claret. qͥ etiã langobardoꝵ aduentũ p̃di

Expanded text:
ordinem esse commutandam; scilicet in natale Domini, in apparitione, in pascha,  cruce, de jejunio quadragesimali. BEDA Ab hoc Gregorius Constantinopolim apocrisiarius directus, hortatu Leandri Hispalensis episcopi libros Moralium in Job composuit, et ibidem Eutitium Constantinopolitanum episcopum male de resurrectione dogmatizantem, corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile ventis aereque suptilius esse futurum, in presentia imperatoris Tiberii confutavit, et illo non multo post mortuo penitus extinxit. Duces Langobardorum Gallias aggrediuntur,, et vario bellandi eventu nunc Franci, nunc Langobardi inter se colliduntur. Hospitius famulus Dei in Gallia claret, qui etiam Langobardorum advent
Abbreviated transcription (Latin):
Mauritiꝰ imꝑator ꝑ pretorẽ suũ contͣ ꝑsas fortiter agit. ad eo¬
Antiochia diuinitus subuertit᷑ hoc modo. Quidã ciuis illiꝰ elemosi¬
uis e hospitalitati deditꝰ. ut nullo unꝗͣ die sine pauꝑe aut hos¬
pite comederet. cũ uno dice  ad uesꝑam urbẽ circuisset ut paupẽ

Expanded text:
ortiter agit. Antiochia divinitus subvertitur hoc modo. Quidam civis illius adeo elemosinis et hospitalitati deditus, ut nullo unquam die sine paupere aut hospite comederet, cum uno die usque ad vesperam urbem circuisset, ut paupe
Abbreviated transcription (Latin):
In italia lapis mire magnitudinis tonitru &e
tempestate turbulenta de celo iactꝰ. ingens miraculũ uidentib p̃buit.
Templa pleriꝰq in locis ualida tẽpestate concussa sunt. utriꝰq ordinis
sacerdotes ictu fulminis int̾ierunt: & plura horrenda monstrata st̃.
auunculo suo raginerio comite montense ep̃s substituitur.

Expanded text:
In Italia lapis mirae magnitudinis tonitru et tempestate turbulenta de coelo jactus ingens miraculum videntibus praebuit; templa plerisque in locis valida tempestate concussa sunt; utriusque ordinis sacerdotes ictu fulminis interierunavunculo suo Raginero comite Montense episcopus substituitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵs eyrillus cũ amaximo fuisset prb̃r ordinatꝰ. & post
mortem eiꝰ ita ei ab achatio ep̃o cesariensi & cet̾is ep̃is arria¬
nis ep̃atiis ꝓmiteretur si ordinationẽ maximi repidias¬
set: diaconꝰ in eccła ãministrauit. Ob quã impietatem
sac̾dotii mercede pensatꝰ: heracliũ quẽ moriens maximus
in suũ locũ substituerat uaria fraude sollicitans. de ep̃o
in presbiterum regradauit.
Romanȩ ȩccłȩ. xxxiiiiꝰ. ordinat᷑ liberiꝰ. Quo in exilium Iccoli¬
ob fidẽ truso. om̃s clerici iurauert̃ qđ nullũ aliũ susciꝑent.
Uerũ cũ felix ab arrianis fuisset in sac̾dotiũ substitutus
plurimi peierauert̃. & post annũ cum felice eiecti sunt.
qͥa libiꝰ tedio uictꝰ exilii. & in heretica prauitate subscribens:
romam quasi uictor intrauerat.

Expanded text:
quorum Cirillus, cum a Maximo fuisset presbiter ordinatus, et post mortem ejus ei ab Acacio episcopo Cesariensi et ceteris Arrianis episcopatus promitteretur, si ordinationem Maximi repudiaret, diaconus in aeclesia ministravit; ob quam impietatem sacerdotii mercede pensatus, Heraclium, quem moriens Maximus in suum locum substituerat, varia fraude sollicitans, de episcopo in presbiterum regradavit.. Quo in exilium ob fidem truso, omnes clerici juraverunt, ut nullum alium susciperent. Verum cum Felix ab Arrianis fuisset in sacerdotium substitutus, plurimi perjuraverunt, et post annum cum Felice ejecti sunt; quia Liberius tedio victus exilii et in heretica pravitate subscribens, Romam quasi victor intraverat.
Abbreviated transcription (Latin):
Theodosius ualentinianũ placidiȩ amitȩ suę ex constantio filiuni
imꝑatorẽ facit. eũq cum placidia matre romam ad imꝑandũ mit¬
tit: & regnauerunt simul annis uiginti quatuor.
Carthago ꝑmissa est muro circundari.

Expanded text:
Theodosius Valentinianum, Placidiae amitae suae ex Constantio filium, imperatorem facit, eumque cum Placidia matre Romam ad imperandum mittit; et regnaverunt simul annis 24. Carthago permissa est muro circumdari.
Abbreviated transcription (Latin):
Occiso maioriano. seuerus imperat annis quatuor.
Hildericũ insolent̃ & luxuriose se agentẽ franci de regno det᷑bats
Qui data aurei medietate amico suo uidiomaro qͦd eẽt signum re¬
uocationis suȩ si aliqͥndo int̾cederet reconciliato: apud basmũ regẽ
thuringoꝵ latuit annis octo. Franci uͦ egidium ducem romanoꝵ¬
ostrogothos aggredit᷑. in qͦ bello rex walamer perimitur. Cui suc¬
cedens fr̃ eius theudemer regnat annis undecim.
Himi regno suo diminuto tũ ex gentiũ subiectarũ discessione.
tum ex pugnandi infelicitate: regnauerunt qͥdẽ sed ñ in priori
fortitudine. donec longo post tempore a karolomagno uicti eum
ipso suo nomine disꝑiere. His ab hinc filii attilȩ. & post eos ⁊eliobes
die sanguis largissimo fluxit ruo. qͦd gothi ꝓ portento sue ꝑduioniꝰ acceꝑ¬
unt.

Expanded text:
Occiso Majoriano, Severus imperat annis 4. Hildericum insolenter et luxuriose se agentem Franci regno deturbant. Qui data aurei medietate amico suo Widiomaro, quod esset signum revocationis suae, si aliquando intercederet reconciliatio, apud Basinum regem Thuringorum latuit annis 8. Franci vero Egidium ducem RomanoOstrogothos aggreditur, in quo bello rex Walamer perimitur. Cui succedens frater ejus Thiudemer regnat annis 11. Huni regno suo diminuto cum ex gentium subjectarum discessione, tum ex pugnandi infelicitate, regnaverunt quidem, sed non in priori fortitudine, donec longo post tempore a Carolo Magno victi, cum ipso suo nomine disperiere. His abhinc filii Attilae, et post eos Zeliobesdie sanguis largissimo fluxit rivo; quod Gothi pro portento suae perditionis acceperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Thassilo dux baioarie contͣ karolũ reus maiestatis adiudicatur.
unde a karolo attonsus cũ filio eiꝰ theodone in monastĩo relegat᷑.
In italia inter grecos & romanos pugnatur.
Scd̃o in italia inter francos & auares pugna
Quarto int̾ auares & francos pugnat᷑. & in om̃ib karolus suis ꝓue
Instantia tharasii patriarche constantinopolitani & adriani pape
gregatur. in qͦ fides catholica in p̃sentia hẏrenes & filii eiꝰ constan¬
tini cunctoꝵ subscriptione roboratur. & heresis execrantiũ una¬
gines dei in perpetuum abdicatur.
Coniuratio ualida facta ẽ ab austrasiis contͣ karolum regẽ auc¬
tore harderico. qua detecta multi aut m̃briꝰ truncant᷑ aut exiliant᷑.¬

Expanded text:
Tassilo dux Bajoariae contra Karolum regem reus majestatis adjudicatur; unde a Karolo attonsus, cum filio ejus Theodone in monasterio relegatur. In Italia inter Grecos et Romanos pugnatur. Secundo in Italia inter Francos et Avares pugnatur. rto inter Avares et Francos pugnatur, et in omnibus Karolus suis provenisse victoriam laetatur. Instantia Tharasii patriarchae Constantinopolitani et Adriani papae gregatur; in qua fides catholica in presentia Hyrenes et filii ejus Constantini, cunctorum subscriptione roboratur, et heresis execrantium imagines Dei in perpetuum abdicatur. Conjuratio valida facta est ab Austrasiis contra Karolum regem, auctore Harderico. Qua detecta, multi aut membris truncantur, aut exiliant
Abbreviated transcription (Latin):
cturam p̃toriam gerens imꝑator ẽ factꝰ.
Antiochie decimꝰ ep̃s constituitur phẏletus.
Circensib uulcanalioꝵ rome amphiteatrũ incensum
Abgarꝰ uir sc̃s regnauit edisse: ut uult africanus.
Macrinus occiditur in archeliade.
tẽpli. adeo ĩpudice in ĩ ꝑio suo uxit: ut nullũ obscenitati

Expanded text:
cturam praetorii gerens, imperator factus. Antiochiae X episcopus constituitur Philetus. Circensibus Vulcanaliorum Romae amphitheatrum incensum. Aggarus vir sanctus regnavit Edessae, ut vult Africanus. Macrinus occiditur in Archelaide. templi, adeo impudice in imperio suo vixit, ut nullum genus obscoenitati
Abbreviated transcription (Latin):
rit̃ eccłam regit. Antoninꝰ caracalla cognominat᷑. ꝓpter
genus uestiꝰ qͦd rome erogauerat: & econtrario caracalle ex
eius nomine antoniane dictę.
u Antoninꝰ rome thermas sui nominis ȩdificauit. Hic tam
ĩpatiens libidiniꝰ fuit. ut nou̾cã suã iuliã duceret uxorẽ.
Antoninꝰ int̾ficit᷑ int̃ edissã & orchades. anno etatiꝰ.xliii.

Expanded text:
to 7 2 Antoninus Caracalla cognominatus propter genus vestis, quod Romae erogaverat, et econtrario Caracallae ex ejus nomine Antoninianae dictae. 4 Antoninus Romae thermas sui nominis aedificavit. 5 Antoninus tam impatiens libidinis fuit, ut novercam suam Juliam uxorem duxerit. 6 Antoninus interficitur inter Edessam et Carras anno
Abbreviated transcription (Latin):
Conradꝰ filiꝰ henrici ĩ ꝑatoris adhuc patͥ rebelliᷤ.
pugnatis eiꝰ castellis eũ ad deditionẽ cogit: sed imꝑator ei multa sũma
grãm suã redim̃ti etiam ducatum ei lotharingiȩ donat.

Expanded text:
Conradus filius Henrici imperatoris adhuc patri rebellis pugnatis ejus castellis eum ad deditionem cogit; sed imperator multa summa gratiam suam redimenti etiam ducatum Lotharingiae donat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã his temporib uendicant gesta liberipatris. & ea quȩ de indiꝰ ligurgo
in p̃lio. Ait dinarciis poeta ñ rethor. Qui autẽ uoluerit potest inspice¬
re ipsiꝰ libipatͥs apud delphos sepulchrũ. uixta apollinẽ aureũ. Pingit᷑
uͦ liber muliebri & delicato corpore. ꝓpt̃ mulieres in suo exercitu mili¬
tantes. Nã parit̾ ad arma uiris feminas alligabat. ut phyloconꝰ loquit᷑¬

Expanded text:
Quidam his temporibus vindicant gesta Liberi patris, et ea quae de Indis, Lycurgo, sistens, occiditur in praelio, ait Dinarchus poeta, non rhetor. Qui autem voluerit potest inspicere ipsius Liberi patris apud Delphos sepulcrum juxta Appollinem Aureum. Pingitur autem Liber muliebri et delicato corpore propter mulieres in suo exercitu dimicantes: Nam pariter ad arma viros ac feminas alligabat, ut Philochorus loquit
Abbreviated transcription (Latin):
ut suꝑ hoc fortasse uideatur
dictum ꝑ ꝓpħam: ab aqͥlone
pandetur malũ suꝑ uniu̾sa
terram.
rdiamur gͦ telam narrati¬
onis nr̃e ab anno dñi. ccͦc
lxxxiͦ. Quo anno post mortẽ
ualentis ualentinianꝰ minor
& gratianꝰ filii maioris ualen¬
tiniani incipientes simulre¬
gnare: regnauerunt anniꝰ .ui.
Ab hoc anno sapor qͥ diu imꝑa¬
uerat persis. imꝑauit annis
ni sub imꝑio romano fuert̃
annis .xxxiii. Ab hoc anno
Uandali cũ rege suo modigisi¬
lo. ꝑ gallias crudelit̾ debacha¬
ti st̃: annis.xxxiii. Suꝑ fran¬
cos in sicãbria cõmorantes.
regnabat pͥamꝰ. Alii scribt̃ ꝑisse
eũ in bello qͦ ut diximꝰ franci
nimis attriti sunt ab exercitu
prioris ualentiniani & de sicã¬
bria exire cõpulsi. Fritigernꝰ
qui suꝑ Wisigothos aliquan¬
dui regnauerat. ab hoc anno
trib annis regnauit. Ostogo¬
this in patrio solo sub hunoꝵ
dominio remorantib. preerat
Winithariꝰ : eisq ab hoc anno
usq ad mortẽ attile ꝑ annos

Expanded text:
super hoc fortasse videatur dictum per prophetam: Ab aquilone pandetur malum super universam terram. Ordiamur ergo telam narrationis nostrae ab anno Domini 381., quo anno post mortem Valentis Valentinianus minor et Gratianus, filii majoris Valentiniani, incipientes simul regnare, regnaverunt annis 6. Ab hoc anno Sapor, qui diu imperaverat Persis, imperavitannis ni sub imperio Romano fuerunt annis 30. Ab hoc anno Wandali cum rege suo Modigisilo per Gallias crudeliter debacchati sunt annis 33. Super Francos in Sicambria commorantes, regnabat Priamus. Alii scribunt eum periisse in bello, quo, ut diximus, Franci nimis attriti sunt ab exercitu prioris Valentiniani, et de Sicambria exire compulsi. Fritigernus, qui super Wisigothos aliquandiu regnaverat, ab hoc anno 3 annis regnavit. Ostrogothis in patrio solo sub Hunorum dominio remorantibus preerat Winitharius; eisque ab hoc anno usque ad mortem Attilae per annos
Abbreviated transcription (Latin):
ta omĩa hii nuntiant. ad tͣn¬
seundum eos animant. Hoꝵ
ducatu paludib transitiꝰ ue¬
lut qͥdam turbo subito incu¬
buerunt gentib scithicis.
easq om̃s subiugauert̃ sibi.
ipsosq gothos cet̾is imperi¬
tantes aut p̃minentes expu¬
lerunt sedib suis. Hoc felici¬
tatis successu huni int̾ cet̾as
scithiȩ gentes elati. ꝑ uictoriã
de gothis ꝑ annos fere octogin¬
ta laborauerunt ad concussio¬
nem & ruinã mundi. Ab hac
gͦ eoꝵ uictoria usq ad mortẽ
attile. regnũ eoꝵ in hoc oꝑe¬
annotabimus.
xtra has & aliȩ gentes fuert̃.
quę romanũ imꝑiũ dilacera¬
burgares. & aliȩ plures quȩ¬

Expanded text:
ta omnia Hunis nuntiant, ad transeundum eos animant. Horum ducatu paludibus transitis, velut quidam turbo subito incubuerunt gentibus Scythicis, easque omnes subjugaverunt sibi, ipsosque Gothos caeteris imperitantes aut preminentes expulerunt sedibus suis. Hoc felicitatis successu Huni inter caeteras Scythiae gentes elati per victoriam de Gothis, per annos fere octoginta laboraverunt ad concussionem et ruinam mundi. Ab hac ergo eorum victoria usque ad mortem Attilae regnum eorum in hoc annotabimus opere. Extra has et aliae gentes fuerunt, quae Romanum imperium dilaceraBulgares, et aliae plures
Abbreviated transcription (Latin):
mecła. ailis eiꝰ & ab eo oramatoꝵ consecrationẽ irritã ẽẽ debere p̃iudi¬
cantib. aliis econt᷑ qualiscunq fuerit formosus tam̃ ꝓpt̃ sacerdo¬
talis officii dignitatẽ & fidem eoꝵ qui ordinati fuerant om̃s consecͣ¬
tiones eiꝰ ratas ẽẽ debere saniori consilio iudicantib: p̃sertĩ cũ ipse
formosus a marino papa absolutꝰ fuerit a sacramenti ꝑiurio. Ab hoc¬
formoso aruultꝰ rex inuitatꝰ romam uenit. sed non admissus romã
leonianã obsedit. Lepusculo forte uersus urbẽ fugiente &e exercitu
cum clamore nimio sequente. romani timentes se de muro ꝓiciunt.
& hostib ꝑfactos aceruos murũ ascendendi locun faciunt. Sic capta
roma. illos qui papam iniuriauerant decollari fecit. & a papa in
satellite balduim flandrensiũ comitis. ꝓ eo qđ abbatiã scĩ uedasti
atrebatis a karolo in beneficiũ acceꝑat. quã balduinꝰ iam ꝑ aliquot

Expanded text:
e; aliis ejus et ab eo ordinatorum consecrationem irritam esse debere prejudicantibus, aliis e contra, qualiscunque fuerit Formosus, tamen propter sacerdotalis officii dignitatem et fidem eorum qui ordinati fuerant, omnes consecrationes ejus ratas esse debere saniori consilio judicantibus; presertim cum ipse Formosus a Marino papa absolutFormoso Arnulfus imperator Romam venit, sed non admissus Romam Leoninam obsedit, Lepusculo forte versus Romam fugiente, et exercitu cum clamore nimio sequente, Romani timentes se de muro projiciunt, et hostibus per factos acervos locum ascendendi murum faciunt. Sicque capta Roma, isatellite Balduini Flandrensium comitis, pro eo quod abbatiam sancti Vedasti Atrebatis a Karolo in beneficium acceperat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Iungari bulgares uictos tributario sibi fa
se contulit. & eoꝵ auxilio xp̃oforũ inuasorẽ capiens & in carcerem
trudens latent̃ romam ingress papatũ inuasit. & romanos minis
&e t̾rorib perpulit ut om̃s ordinationes formosi irritas haberent.
& in ultionem sue repulse qͦd dictu nefas ẽ formosũ sepulchro extrac¬
tum in sedem pontificatus sacerdotalit̾ indutũ decollari precepit.¬
& insuꝑ tribꝰ tligitis abscisis in tẏberim iactari fecit. & om̃s quos
ille ordinauerat iniuste exordinauit & iuiustiꝰ reordinauit. Quem
a piscatorib inuentum & in basilica apłoꝵ pͥncipis loculo deporta¬
matrem constantini imꝑatoris uxorem duxit: suã uͦ filiam ipsi

Expanded text:
ungari Bulgaros victos tributarios faciuntse contulit, et eorum auxilio Christophorum invasorem capiens, et in carcerem trudens, latenter Romam ingressus papatum invasit, et Romanos minis et terroribus perpulit, ut omnes ordinationes Formosi irritas haberent, Atque in ulcionem sue repulse, quod dictu nephas est, Formosum sepulchro extractum, in sede loet insuper tribus digitis abscisis in Tiberim jactari fecit, et omnes quos ille ordinavit, injuste exordinavit, et injustius reordinavit. Quem a piscatoribus inventum et in basilica apostolorum principis loculo deportamatrem Constantini imperatoris uxorem duxit suam vero filiam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Constantinꝰ imꝑator congressus chardamo bulgari. turpit̾ uictꝰ
dehonestat᷑. Chardamꝰ sullato omĩ regio apparatu ditatur.
Pipinꝰ karoli regis ex concubina filiꝰ gibbo deformis a qͥbꝰdã fran¬
coꝵ primorib ꝓmissione regni illectꝰ contͣ patrẽ coniurauit.
unde conuictus tonsoratur: & in prumia cenobio retrusus usq
ad finem uite dq̃ militauit. cõplices uͦ coniurationis alii exiliant᷑.¬

Expanded text:
Constantinus imperator congressus Chardamo Bulgari, turpiter victus dehonestatur; Chardamus sublato regio omni apparatu ditatur. Pipinus, Karoli regis ex concubina filius, gibbo deformis, a quibusdam Francorum primoribus promissione regni illectus, contra patrem conjuravit. Unde convictus tonsoratur, et in Prumia coenobio retrusus usque ad finem vitae Deo militavit. Complices vero conjurationis alii exiliant
Abbreviated transcription (Latin):
Constantinopoli quidam imꝑatorem extinguere moliti extinguis.
Cuiꝰ criminis bilisarius qͦq accusatꝰ: ab imꝑatore absoluitur.
In gallia mont᷑ suꝑ rodanũ fluuũ multiꝰ dieb dans migitum. tandẽ
ab alio monte sibi uicino discissus cum ȩcdesiis & domib honiinib
& bestiis in rodanum precipitatus est.

Expanded text:
Constantinopoli quidam imperatorem extinguere moliti, extinguntur. Cujus criminis Bilisarius quoque accusatus ab imperatore absolvitur. In Gallia mons super Rodanum fluvium multis diebus dans mugitum, tandem ab alio monte sibi vicino disscissus, cum aecclesiis et domibus, hominibus et bestiis, in Rodanum precipitatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Narses patridus acclisatione romanoꝵ patriciatu degradatꝰ. & qͥa
eunuchus erat exꝓbrante sibi sophia augusta ut iret ingenecium
diuidere pensa puellis. respondens talẽ se eidẽ orditurum telã qͥlẽ
ipsa dũ uiueret deponere ñ posset. inuitat langobardo ad possidendã italiã.
Sc̃s colũbanꝰ prbr ueniens de scotia. clarus habet᷑ in britannia.
Sanson dolensis archiep̃s consanguineus sc̃ĩ macloui. &e successon
Sansonis maglorius qui de tͣnsmarina britannia ad cismarinã
Sigebertus rex hunos partes francoꝵ depopulantes in thuringia

Expanded text:
Narses patricius accusatione Romanorum patriciatu degradatus, et quia eunuchus erat, exprobrante sibi Sophia augusta, ut iret in geneceum dividere pensa puellis, respondens, talem se eidem orditurum telam, qualem ipsa dum viveret, deponere non posset, invitat Langobardos ad possidendam Italiam. Sanctus Columba presbiter veniens de Scotia, clarus habetur in Britannia.  Sanson Dolensis archiepiscopus, consanguineus sancti Maclovi, et successor Sansonis Maclorius, qui de transmarina Britannia ad cismarinam 567. 2. 30. 3. 24. 6. 14. Sigebertus rex Hunos partes Francorum depopulantes in Thuringia
Abbreviated transcription (Latin):
nundatio aquarũ frequens ac diutina ultͣ solitũ. estas pꝰea feruen¬
tissima. pluribq ꝑniciosa: unde & fruges minorate sunt.
Karolus dux montem acutum expugnat. suessionis usq uastando
ꝑaccedit. inde remin aggredit᷑. & laudunũ cũ multa p̃da reu̾titur.
Siccitas magna uernalis. unde &e satio primitiua impedita. & fanieᷤ¬

Expanded text:
nundatio aquarum frequens et diutina ultra solitum: aestas postea ferventissima, pluribusque perniciosa; unde et fruges immoratae sunt. Carolus dux Montem acutum expugnat, Suessionis usque vastando procedit. Inde Remis aggreditur, et Laudunum cum multa praeda revertitur. Siccitas magna vernalis, unde et satio prima impedita e