comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo sequitur & dicit scripturt : & factum .ẽ gedeon&
domui eius inscandadum id .ẽ. ut ab offensodõ discer&
quia & hoc quod dam genus idoli quomodo ercet quodex¬
trir dĩ tabernaculũ quod lib& manu factum prodõ colore¬
tur. Cumilla ipsa quaelus sasunt intabernaculo fieri ad dĩ
potius cultum referentur quam prodõ aliquid eorum
aut prodĩ simula cro colendum haber&ur. Quam quam
ꝑ efud uelefod ealocutione quae significat apte totum om̃a
possint intellegi quue constituit gedeon in sua ciuitate
ueluti ad colendum dm̃ similia tabernacula dĩ. & propt̃¬
ea ꝑ hoc quia hoc ẽ sacerdotidis honons in signe quod sepȩ
scriptur commemorat. ut hoc ẽ sit peccatum ged eon
quo d extire dĩ tabernaculum fecerit aliquid simile ubi
coler&ur ds̃ Non quod solido auro uelut adoraendum constituent
efud. sed quod ex curo ipso quodess& dep̃dafecerit ea quae ꝑtine¬

Expanded text:
ideo sequitur et dicit scriptura: et factum est Gedeon et ideo sequitur et dicit scriptura: et factum est Gedeon et domui eius in scandalum, id est, ut ab offenso deo discederet, quia et hoc quoddam genus idoli quodam modo erat, quod extra dei tabernaculum quodlibet manu factum pro deo coleretur, cum illa ipsa quae iussa sunt in tabernaculo fieri ad dei potius cultum referrentur quam pro deo aliquid eorum aut pro dei simulacro colendum haberetur. Quamquam per ephud uel ephod ea locutione, quae significat a parte totum, omnia possint intellegi quae constituit Gedeon in sua ciuitate ueluti ad colendum deum similia tabernaculo dei: et propterea per hoc, quia hoc est sacerdotalis honoris insigne, quod saepe scriptura commemorat, ut hoc sit peccatum Gedeon, quod extra dei tabernaculum fecerit aliquid simile, ubi coleretur deus. non quod solido auro uelut adorandum constituerit ephud, sed quod ex auro ipso, quod esset de praeda, fecerit ea quae pertine
Abbreviated transcription (Latin):
legimus efudbar quod non nulli interp̃tati sunt efudlineũ
quando eum dedit dño intemplo nut endum. ubi euiden¬
tius appar& hocgenus eẽ. indumenti. Anideo dictũ:
statuit illud In ciuitate sua ut hinc intelleger&ur aurei
fuisse factum. nonenim dictum .ẽ. posuit sed statuit
quõ ltcerat solidum & uclidum ut statui poss& hoc ẽ
positum stare: Hocergo inlicitum cum feciss& gedeon
fornicatus .ẽ. postillud omnis isrł id .ẽ. sequendo illud
contra legemdĩ: ub in on frustra quaeritur cum idolum Nĩ
fuerit id ẽ. cuiusquam dĩ fidsi &cdieni simulacrx sed
efud id .ẽ. unum desa cramentis tabernaculi quod aduestẽ
sacerdo talem ꝑtiner&. quomodo fornicationem scrip¬
turae dicat populi. istes est antis atq uenerantis. Id eo sci¬
lic& quod pra&er tabern aculum dĩ ubi eyant ista qua eibi
fieri iusserat ds̃ extrac simile aliquid fieri fas non eraet:

Expanded text:
legimus, ephud bar, quod nonnulli interpretati sunt "ephud lineum", legimus, ephud bar, quod nonnulli interpretati sunt "ephud lineum", quando eum dedit domino in templo nutriendum: ubi euidentius adparet hoc genus esse indumenti. an ideo dictum est: statuit illud in ciuitate sua, ut hinc intellegeretur aureum fuisse factum? non enim dictum est "posuit", sed "statu it", quoniam ita erat solidum et uali- . dum, ut statui posset, hoc est positum stare. Hoc ergo inlicitum cum fecisset Gedeon, fornicatus est post illud omnis Israhel, id est sequendo illud contra legem dei. ubi non frustra quaeritur, cum idolum non fuerit, id est cuiusquam dei falsi et alieni simulacrum, sed ephud, id est unum de sacramentis tabernaculi quod ad uestem sacerdotalem pertineret, quomodo fornicationem scriptura dicat populi ista sectantis atque uenerantis. ideo scilicet, quod praeter tabernaculum dei, ubi erant ista quae ibi fieri iusserat deus, extra simile aliquid fieri fas non erat.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ los fuerat confusurus.
uod & damari iussit gedeon atrecentis suis. gladius
dño & gedeon. Id ÷ huic gedeon hoc significat qđ gla¬
dius iderrt operaturus qđ dño placer& &gedeon
uueri sol& quid sic efud uelefod quod quidem si sacer¬
dotide ẽ. Indumentum qđ pleriq dicunt. uel potius
quod magis suꝑ humerale interp̃tari latine potest. me¬
nou& quomodo d&anto auro gedeon id fecerit. N
it scriptum ẽ : & factum ẽ pondus in aurium aureare
quas p&ierat sicli mille septingenti auri. pra&er brachia¬
lia & torques & operimenta purpurea: quue errent suꝑ
reges madicn: p̃tertorques quae eraent inceruicib ca¬
melorum ipsorum & fecit illud gedeon in efud & stictiit
illud In ciuitate sua inefroc: & fornicatus ẽ omnis isrł
postillud ibi. & factum .ẽ. gedeon & domuieius inscan¬
dalum. Quomodo ergo ista uestis d&anto auro fieri
potuit. Nam & mater scomuelis fecit filio filio suo sicut

Expanded text:
superbos fuerat confusurus. superbos fuerat confusurus. Quod exclamari iussit Gedeon a trecentis suis: gladius domino et Gedeon, id est huic Gedeon, hoc significat, quod gladius id erat operaturus, quod domino placeret et Gedeon. Quaeri solet quid sit ephud" uel "ephod. quod quidem si sacerdotale est indumentum, quod plerique dicunt, uel potius l έπωμίς:, quod magis superhumerale interpmovet, quomodo de tanto auro Gedeon id fecerit. Nam ita scriptum est: Et factum est pondus inaurium aurearum quas petierat, sicli mille septingenti auri, praeter brachialia, et torques, et operimenta purpurea, quae erant super reges Madian, praeter torques quae erant in cervicibus camelorum ipsorum. Et fecit illud Gedeon in efud, et statuit illud in ciuitate sua in Ephra. et fornicatus est omnis Israhel post illud ibi et factum est Gedeon et domui eius in scandalum. quomodo ergo ista uestis de tanto auro fieri potuit? nam et mater Samuelis fecit filio suo, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
bonum tollere parinem filiora & mittere canib: & da¬
uid ut se tũquam contemptibilem abicer& canem se appel¬
lauit loquens ad scail:
&pharx puereius in pastem quin quaginta quienant lu
castris Quod latini quidam codices habent in eam pastẽ
inqua enant quinquageni custodes in castris. alii uero in pao¬
tem qua quagesimam Incastric. Obscurx quippe dictum plures
sententias inter p̃tum fecit: sed aut ea pars castrore erat quã
seruabant quin quaginta custodes. autsi quinquageni intelle
gendi sunt circum quaque seruasse in unam partem istides¬
cenderunt ubi erant quinquaginta.
Quodille qui proximo suo somnium pamruit quod audiuit
gedeon ut deuictoria futura confirmar&ur. dixit seuidis¬
se mensam panis hordeacsi uoluentem In castris & ꝑcuti¬
entem taberna cum madia & subuestentem. hoc intelle¬
gendum arbitror quod decanib: quia ꝑ contemptibilia
mundi quod significat mensa panis hordeace siduator

Expanded text:
bonum tollere panem filiorum, et mittere canibus : et Dabonum tollere panem filiorum, et mittere canibus : et David ut se tanquam contemptibilem abjiceret, canem se appellavit loquens ad Saül . et Phara puer ejus, in partem quinquaginta, qui erant in castris: quod latini quidam codices habent, in eam partem in qua erant quinquageni custodes in castris; alii vero, in partem quinquagesimam in castra? Obscurum quippe dictum plures sententias interpretum fecit. Sed aut ea pars castrorum erat, quam servabant quinqgendi sunt circumquaque seruasse, in unam partem isti descenderunt ubi erant quinquaginta. Quod ille, qui proximo suo somnium narrauit, quod audiuit Gedeon, ut de uictoria futura confirmaretur, dixit se uidisse mensam panis hordeacei uoluentem in castris et percutientem tabernaculum Madian et subuertentem, hoc intellegendum arbitror quod de canibus, quia per contemptibilia mundi — quod significat mensa panis hordeacei — saluator
Abbreviated transcription (Latin):
gentium grecalta excellat. ut ꝑ hanc omnes decenter signi
uestendus ẽ ꝑ quos frẽm ab hostib: liberauit quando eũ
melchisedech in magno misterio benedixit: Quod enim ex¬
uberant illic decem & osto. namtrecenti decem & osto fuisse
referuntur uid &ur mihi significatum quo &iam tempore
fier& id.ẽ. testio quod futurum eraet subgratia: Nam pri¬
mũs ẽ. antelegem. secundum sublege. testium subgratia:
singulit uero tempora. senario num ero significata sunt. prop¬
ter ꝑ fectionem: nam terseni decem & ostosunt : Vnde
& illa mulier decem &osto annos habebat in  infirmitate
quam curuam saluator cum inueniss& erexit adiahol alli¬
gamento ut euangelium indicat soluit : nam quoditicisti
probati sunt ꝑ quos uincer& gedeon ut similes inbibendo¬
canib: dicerentur. significat quod contemptibilia &ignobilia
elegit dñs: ꝓ contemptuenim habetur canis. undedicit : ñ ÷

Expanded text:
gentium Graeca ita excellat, ut per hanc omnes decenter signifgentium Graeca ita excellat, ut per hanc omnes decenter signifuertendus est, per quos fratrem ab hostibus liberauit, quando eum Melchisedec in magno mysterio benedixit. quod enim exuberant illic decem et octo — nam trecenti decem et octo fuisse referuntur — uidetur mihi significatum quo etiam tempore fieret, id est tertio, quod futurum erat sub gratia. nam primum est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia. singula uero tempora senario numero significata sunt propter perfectionem; nam ter seni decem et octo sunt. unde et illa mulier decem et octo annos habebat in infirmitate, quam curuam saluator cum inuenisset erexit et a diaboli alligamento, ut euangelium indicat, soluit. nam quod ita isti probati sunt, per quos uincercanibus dicerentur, significat quod contemptibilia et ignobilia elegit Dominus : pro contemptu enim habetur canis. Unde dicit, Non est
Abbreviated transcription (Latin):
cerent quam lingua exciperent. Nam & int̃ p̃tatio ex hebreo
planius id hab&. his uerbis. fuit. itaque numerus eore quima¬
nu in os proicientesa quam labuenent trecentium. Neq
enim solent homines stabibere ut sine opere manus lingua
sicut canes aquam haunant. Autuero istis p̃ceptum fuerat
ut hoc facerent. sed cum adbibendum descendissent ad aquã
multi genufixo biberunt. quod facilius & minore labore
fier&. Pauciuero quia non flexu sed in curuauerunt ut canes
biberunt sed aquam manu inos lactam. quorum numerus
quia trecenti erant signum In sinuat crucis ꝑꝑt̃ litteram ticu
grecam istenumerus significatur ꝑ quas &iam gentes magis
Icrucifixum creditures p̃figurctum . ẽ. qđ litterxgreca .ẽ.
unde grecorx nomine a postolus omnes gentes significat cũ
dicit iudeo primum & greco. & iudaeis & grecis saepelta
commemorans circum cisionem & p̃putium quod in linguis

Expanded text:
cerent, quam lingua exciperent. nam et interpretatio ex hebraeo cerent, quam lingua exciperent. nam et interpretatio ex hebraeo planius id habet his uerbis: fuit itaque numerus eorum qui manu in os proiciente aquam lambuerant trecenti uiri. neque enim solent homines ita bibere, ut sine opere manus lingua sicut canes aquam hauriant; aut uero istis praeceptum fuerat ut hoc facerent. sed cum ad bibendum descendissent ad aquam, multi genu fixo biberunt, quod facilius et minore labore fieret; pauci uero, quia non flexo genu se incuruauerunt, ut canes biberunt, sed aquam manu in os iactam. quorum nuquia trecenti erant, signum insinuat crucis propter litteram T Graecam, in qua iste numerus significatur. Hinc etiam gentes magis in crucifixum credituras praefiguratum est, quod littera Graeca est. Unde Graecorum nomine Apostolus omnes gentes significat, cum dicit: Judaeo primum, et Graeco, et Judaeis et Graecis ; saepe ita commemorans circumcisionem et praeputium, quod in linguis
Abbreviated transcription (Latin):
turoe flumina deuentre eius fluent a quae uiuae. Tbi eu ange¬
listi subiunxit. hoc d aũt dicebat despũ quem accepturierent
credentes in eum : significatum ẽ & ꝑignem ubiueniente illo
suꝑ congregatos legitur. uisȩ sunt illis linguȩ diuisȩ uelut ignis
qui & insedit suꝑ unum quemque eorum : &ipse dñs ait ignẽ
ueni mittere suꝑ teiaem
tfactus ẽ. numerus eorx quilambuerunt manusua lin¬
gua sua lingua sua trecenti uiri : Plerique latim codices
Non habent manu sua sed tantum modo lingua sua. qũo sic
intellexerunt. Quod supracdictum ẽ. sicut canes: grecus aũt
utrumque hab& manu sua lingua suco ut intellegatur qđ
manu aquam raptam in os proiciebant. & hoceret simile
bibentib: canib: quinonore apposito sicut bobes aquam
ducunt qutambibunt sed lingua inos rxpiunt sicut &iã
isti fecisse intelleguntur. sed cummanu nos aquam ꝓi¬

Expanded text:
tura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae; ubi euangetura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae; ubi euangelista subiunxit: hoc autem dicebat de spiritu quem accepturi erant credentes in eum. significatum est et per ignem, ubi ueniente illo super congregatos legitur: uisae sunt illis linguae diuisae uelut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum; et ipse dominus ait: ignem ueni mittere super terram. Et factus est numerus eorum qui lambuerunt manu sua, lingua sua trecenti uiri. plerique latini codices non habent "manu sua", sed tantummodo "lingua sua", quoniam sic intellexerunt quod supra dictum est: sicut canes; graecus autem utrumque habet: manu sua, lingua sua, ut intellegatur quod manu aquam raptam in os proiciebant. et hoc erat simile bibentibus canibus, qui non ore adposito sicut boues aquam ducunt quam bibunt, sed lingua in os rapiunt, sicut etiam isti fecisse intelleguntur, sed cum manu in os aquam proi
Abbreviated transcription (Latin):
Neceius sacrificium fuisse reꝓbatum: &tamen notantur
reges qui interopen laud abilia sua non destruxerint excelsa
ubi contrae legem dĩ populus sacrificare consueuerat : & qui
destruxit maiore p̃dicatione laudatur: Itads̃ consu&udinẽ
populi sui qua praeer eius tabernaculum tam en nondiis
alienis offerebant sed dño dõ suo. sustinebat potius quam ue¬
tebat. &iam sic ex cudiens offerentes: hoc aũt quod gedeon
fecit quis non intellegat ꝑ angelũ ꝓcuratum ut proph&ice
fier& inqua ꝓph&ia p&rac illa commen dar&ur. Cuiquidẽ
p&rȩ non sacrificatum ẽ sed de illa ignis commemoratur
exisse. quo sacrificium consumer&ur: snie enim ꝑ aquam quã
ꝑcussa effudit in heremo siue ꝑignem donum sp̃s sc̃i signifi¬
catur quodditissime dñs xp̃s effudit suꝑnos: Nam & ineuco¬
gelio significatum .ẽ. hocdonum ꝑ aquam ubi ipse ait
Siquis sitit ueniat & bibat. Qui credit in me sicut dicit scrip¬

Expanded text:
nec eius sacrificium fuisse reprobatum. et tamen notantur nec eius sacrificium fuisse reprobatum. et tamen notantur reges, qui inter opera laudabilia sua non destruxerunt excelsa, ubi contra legem dei populus sacrificare consueuerat, et qui destruxit maiore praedicatione laudatur. ita deus consuetudinem populi sui, qua praeter eius tabealienis offerebat, sed Domino Deo suo, sustinebat potius quam vetabat, etiam sic exaudiens offerentes. Hoc autem quod Gedeon fecit, quis non intelligat per angelum procuratum, ut prophetice fieret, in qua prophetia petra illa commendaretur? cui quidem petrae non sacrificatum est, sed de illa ignis commemoratur exiisse, quo sacrificium consumeretur. Sive enim per aquam, quam percussa effudit in eremo, sive per ignem donum Spiritus sancti significatur, quod ditissime Dominus Christus effudit super nos. Nam et in Evangelio significatum est hoc donum per aquam, ubi ipse ait: Si quis sitit, veniat et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
eraet insilo. Atque ideo illictantum legiome poss& sacri¬
ficari: sed intellegendum ẽ. qđ illum angelum primo ꝓph&ẽ
putacuerat &tim quam dm̃ in illo consuluerat deofferendo
sacrificio: Quod illesi ꝓhibuiss& nonutique fier&: sed qũo
ad probauit &ut fier & annuitdĩ austoritatem gedeon in
faciendo secutus ÷: Ita quippe ds̃ legitima illa constituit
ut leges nonsibi sed hominib: dar&. unde qđ cumque p̃ter
illa ipse p̃cepit nonatinens gressorib: sed potius apiis &obo¬
dientib impl&um intellegendum ẽ sicut ab rocham deim¬
molando filio : ncon & sichelias ex tratabernaculum dñi ad
conumcendos sacerdotes idolore sacrificauit qđ ex p̃cepto
dñi fecisse intellegendum ÷ qui ei tam quam ꝓp h&cce
reuelatione atque inspiratione iussit ut facer&. quam quã
tanta consu&udo p̃tertibernaculum sacrificandi debue¬
yoet. ut &iam salomon in ex celsis sacrificasse inueniatur

Expanded text:
erat in Silo; atque ideo illic tantum legitime posset sacrierat in Silo; atque ideo illic tantum legitime posset sacrificari. sed intellegendum est quod illum angelum primo prophetam putauerat et tamquam deum illum consuluerat de offerendo sacrificio: quod ille si prohibuisset, non utique fieret; sed quoniam adprobauit et ut fieret annuit, dei auctoritatem Gedeon in faciendo secutus est. ita quippe deus legitima illa constituit, ut leges non sibi, sed hominibus daret. unde quodcumque praeter illa ipse praecepit, non a transgressoribus, sed potius a piis et oboedientibus inpletum intellegendum est: sicut Abraham de immolando filio. nam sic et Helias extra tabernaculum domini ad conuincendos sacerdotes idolorum sacrificauit: quod ex praecepto domini fecisse intellegendus est, qui ei tamquam prophetae reuelatione atque inspiratione iussit ut faceret. quamquam tanta consuetudo praeter tabernaculum sacrificandi crebuerat, ut etiam Salomon in excelsis sacrificasse inueniatur
Abbreviated transcription (Latin):
gendum ẽ. ñeum angelo sed ꝑ angelum sac ficium offerre
uoluisse quod & ipse angelus euident̃ ostendit qui non
ab eo sacrificium tam quam si sumpsit sed catilli. accipe car
quue in manu eius & t&igit carnes azimos. & accensus ignis
dep&ra & comedit carnes & arimos: Itc&iam ipse angelus
in sacrificio quod obtulit gedeon officium ministrantis imple
uit Ignem quippe homo minister ut homo sine miraculo
sub ieciss& quemmiraebiliter ut angelus iste subiecit: De¬
nique tunc cognouit gedeon qđ angelus d̃i ess& : nam hoc
scriptura continuo subdidit: & uidit gedeon quõ angelus dñi ÷
prius ergo ttmquã cum homini loquebatur quemtamen ho¬
minem dĩ credidit ut coraemipso sacnficium uell& offerre
uelut adiuuandus eius p̃sentia scĩtatis.
uaen potest quare gedeon ausus fuent sacrificium offere
dõ pru&er locũ ubiius serat: p̃ter tabernaculum quippesuũ
ds̃ ꝑhibuerit sacrificarisibi: cuitabernaculo templum postea
successit : Tem pore aũt quo fuit gedeon. tabernaculum dĩ

Expanded text:
gendum est, non eum angelo, sed per angelum sacrificium offerre voluisse. Quod et ipse angelus evidenter ostendit, qui non ab eo sacrificium, tanquam sibi sumpsit, sed ait illi: Accipe carnquae erat in manu ejus, et tetigit carnes, azymos, et accensus ignis de petra comedit carnes et azymos. Ita etiam ipse angelus in sacriuit; ignem quippe homo minister ut homo sine miraculo subiecisset, quem mirabiliter ut angelus iste subiecit. denique tunc cognouit Gedeon quod angelus domini esset; nam hoc scriptura continuo subdidit: et uidit Gedeon quoniam angelus domini est. prius ergo tamquam cum homine loquebatur, quem tamen hominem dei credidit, ut coram ipso sacrificium uellet offerre uelut adiuuandus eius praesentia sanctitatis. Quaeri potest quare Gedeon ausus fuerit sacrificium offerre deo praeter locum ubi iusserat deus. praeter tabernaculum quippe suum deus prohibuerat sacrificari sibi cui tabernaculo templum postea successit. tempore autem, quo fuit Gedeon, tabernaculum dei
Abbreviated transcription (Latin):
iste sensus eluc& in his uerbis quaegrecus hab&. ñ ne quaecumq
hereditabit tibichamos dr̃ tuus haec hereditabis ut in eo qđ po¬
situm ẽ tibi intellegatur lta dictum acsi dicer&ur. Sicut uid&ur
tibi tibi enĩ hereditabit qui hoc putis. s̃ qđ ille aliquid poss& here¬
dñs̃ ds̃ nr̃ ñdixit hereditauit nobis. tamquam dicer& sicut uid &ur
nobis seduere hereditauit a facie ur̃a qũo ipsis cbstulit & hisdedit

Expanded text:
iste sensus elucet in his uerbis, quae graecus habet: nonne quaecumque iste sensus elucet in his uerbis, quae graecus habet: nonne quaecumque hereditauit tibi Chamos deus tuus, haec hereditabis? ut in eo, quod positum est "tibi", intellegatur ita dictum, ac si diceretur: sicut uidetur tibi. tibi enim hereditauit qui hoc putas, non quod ille aliquid posset heretauit dominus deus noster, non dixit: hereditauit nobis, tamquam diceret: sicut uidetur nobis, sed uere hereditauit "a facie uestra", quoniam ipsis abstulit et his dedit:
Abbreviated transcription (Latin):
hocdicit. Nonne qua ecumque hereditabit dñrdr̃or̃ tibi camos
deus tuus haec ereditibis. &om̃ã quaetũq. hereditabit dñs ds̃ nr̃
a facie ur̃a haechereditabimus qđ quidã latini sic int̃ p̃tandũ putiuer̃
ut dicerent. Nonnequaecũq dedit tibi in hereditate chamos deustuus
haec possidebis. ubiuideri potest confirmasseiepte dm̃ istum qui
uocatur chamos potuis sealiquiddare inhereditate cultonb: suis:
Quid ã uero sichabent onne quaecũq possidebit chamos dr̃ auis
haec possidebis & hoclta sonat q̃s. aliquid potuent possidere . an
foste scđm hoc dictum ẽ. qđ subangelis ꝯstituttcesunt gentes iuxta
canticum morsi famulidĩ : nũ quid niã ergo ille angelus subquo erent
filii ammon chamos cppellatus ẽ. Quis hoc audeat affirmare cũ
possit intellegi secundum eius opinionẽ dictum quia putabat dm̃
suum hoc possidere. uel in possessionem sibi dedisse. magis autẽ

Expanded text:
hoc dicit: nonne quaecumque hereditauit tibi Chamos hoc dicit: nonne quaecumque hereditauit tibi Chamos deus tuus haec hereditabis, et omnia quaecumque hereditauit dominus deus noster a facie uestra, haec hereditabimus? quod quidam latini sic interpretandum putauerunt, ut dicerent: nonne quaecumque dedit tibi in hereditate Chamos deus tuus, haec possidebis? ubi uideri potest confirmasse Iephte deum istum, qui uocatur Chamos, potuisse aliquid dare in hereditate cultoribus suis. quidam uero sic habent: nonne quaecumque possedit Chamos deus tuus, haec possidebis? et hoc ita sonat, quasi aliquid potuerit possidere. an forte secundum hoc dictum est, quod sub angelis constitutae sunt gentes iuxta canticum Moysi famuli dei? numquidnam ergo ille angelus, sub quo erant filii Ammon, Chamos appellatus est? quis hoc audeat adfirmare, cum possit intellegi secundum eius opinionem dictum, quia putabat deum suum hoc possidere uel in possessionem sibi dedisse? magis autem
Abbreviated transcription (Latin):
patruus abimelech uiris achar id .ẽ uir d&ribuissachar cum
abimelech patrem habuerit gedeon quigedeon d&ribufuit
manusse : Quomodo ergo phua & gedeon fr̃s fuerunt ut possit
eẽ phua patruus abimelech cuius patrui filius thola succeder&
scđm istam namtionem ipsi abimelech. potuerunt ergo
gedeon & phua unam habere patrem ex qua diuersis pastib
nascerentur. & frẽs essent unius matris filii non unius patris.
Solebant enim nubere pubere feminȩ de aliis tribub: In aluis
tribus. Vnde & sculcũ ess& de&ribubeniamin dedit filiã suã
dacuid homini d&ribuiuda hic factum .ẽ ut elisab& h & maria cognatas¬
in euangelio legionus cum fuerit elisab&h defilicb: Aaron e quo
intellegitur d&ribu leui & filiab: a aron aliquam nubisse in tribũ
iudam unde ita fier& inter ambas illa cognatio ut dñi caro p̃solũ
deregia uera &icm des acerdotidi stirpe ꝓpagar&ur.
INterc&enx quueiepte mandat ꝑnunitios regi filior ammon &iã

Expanded text:
patruus Abimelech uir Issachar, id est uir de tribu Issachar, cum patruus Abimelech uir Issachar, id est uir de tribu Issachar, cum Abimelech patrem habuerit Gedeon, qui Gedeon de tribu fuit Manasse. quomodo ergo Phua et Gedeon fratres fuerunt, ut possit esse Phua patruus Abimelech, cuius patrui filius Thola succederet secundum istam narrationem ipsi Abimelech? potuerunt ergo Gedeon et Phua unam habere matrem, ex qua diuersis patribus nascerentur et fratres essent unius matris filii, non unius patris. solebant enim nubere feminae de aliis tribubus in alias tribus. unde et Saul, cum esset de tribu Beniamin, dedit filiam suam Dauid homini din euangelio legamus, cum fuerit Elizabeth de filiabus Aaron. ex quo intellegitur de tribu Leui et filiabus Aaron aliquam nupsis.e in tribum Iuda. unde ita fieret inter ambas illa cognatio, ut domini caro non solum de regia uerum etiam de sacerdotali stirpe propagaretur. Inter cetera, quae Iephte mandat per nuntios regi filiorum Ammon, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
adtingere. Hinc ẽ. quod &iam in euangelio imamatq etndẽ pemalius
euamngelista dic. diluculo factam cumadhuc obscurx. ẽet. Alius ori¬
ente sole quia &ipsalux quantula cũ que diluculi soleutiq fiebat
oriente id ẽ ad ostum ueniente. & fulgorem suum desua p̃sentuce
ꝓpinquitate lactante quam iucẽ quid amidiotae. solis non ẽẽ
putuuerunt. sed eẽ illam quae primitus conditi . ẽ. antequam ds̃
quastodie conder& solem.
Et sunexit postabimelech quisduũ facer& isyochel thola filus
phua filius patiis fr̃is eius uiri sachar filium patruieius dixit filiũ
sr̃is patris eius. cumordinatius & usitatius atq apertius dicer&ur
filium frĩs patris eius. filius enimerat patruieius sicut euiden¬
In nominatiuo hic pat̃ fr̃is siue ponatur hic patris fr̃ gen&iuum
facit huius patris fr̃is : Veix altera oritur quaestio quomodo suent

Expanded text:
adtingere. hinc est quod etiam in euangelio unam atque eandem rem alius adtingere. hinc est quod etiam in euangelio unam atque eandem rem alius euangelista dicit diluculo factam, cum adhuc obscurum esset, alius oriente sole, quia et ipsa lux quantulacumque diluculi sole utique fiebat oriente, id est ad ortum ueniente et fulgorem suum de suae praesentiae propinquitate iactante. quam lucem quidam idiotae solis non esse putauerunt, sed esse illam, quae primitus condita est, antequam deus quarto die conderet solem. Et surrexit post Abimelech, qui saluum faceret Israhel, Thola filius Phua, filius patris fratris eius, uir Issachar. filium patrui eius dixit "filium patris fratris eius", cum ordinatius et usitatius atque apertius diceretur: filium fratris patris eius; filius enim erat patrui eius, sicut euidenin nominatiuo: hic pater fratris, siue ponatur: hic patris frater, genetiuum facit "huius patris fratris". uerum altera oritur quaestio, quomodo fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
erba quaemisit ad nuntios abimelech tebulprinceps ciuitatis sico
& oritur sol maturabis & tendes suꝑciuitatem qđ latini quidã habenꝰ
maturtebis quidã uͦ manichabis grecus hab& qđ dici poss& non uno uer¬
bo diluculo surgentes & fostasse hincsit dictum maturabis amatutino
tempore quamuis &iam aliis temporib: dici soleat adrem ad cele¬
ytendam manichabis aũt latinũ uerbũ essemihi ñ occurrt sedillud
mou& quod cum dixiss& simulutontursol addidit diluculo surges
Cum ipsum diluculũ qđ grece dr̃ ORTHR̃OS. tempus ante solẽ signific&
quodiamusitatissime dr̃ albescere coepent. Sicltaq intellegendũ ÷
ut qđ positũ ÷ mane ipsumdiluculũ intellegatur alditum . ẽ aũt̃ si mul
utoritursol ut ex primer&ur ñiamosto sole faciendum sedubi fulgor
apparuent solis onentis Ñ enĩ aliunde albescit diluculũ nuisicum coe¬
pent pastem cael quã uidemus ab oriente lux solis ad etom redeuntis

Expanded text:
erba quae misit ad nuntios Abimelech Zebul princeps ciuitatis Siciut oritur sol, maturabis et tendes super ciuitatem. quod latini quidam habent "maturabis", quidam uero "m ani cab is", graecus habet quod dici posset non uno uerbo: diluculo surges. et fortasse hinc sit dictum "maturabis" a matutino tempore, quamuis etiam aliis temporibus dici soleat ad rem accelerandam. "manicabis" autem latinum uerbum esse mihi non occurrit. sed illud mouet, quod cum dixisset: simul ut oritur sol, addidit: diluculo surges, cum ipsum diluculum, quod graece dicitur Spdpoc, tempus ante solem significet, quod iam usitatissime dicitur, cum albescere coeperit. sic itaque intellegendum est, ut quod positum est" man e" ipsum diluculum intellegatur. additum est autem: simul ut oritur sol, ut exprimeretur non iam orto sole faciendum, sed ubi fulgor adparuerit solis orientis. non enim aliunde albescit diluculum, nisi cum coeperit partem caeli, quam uidemus ab oriente, lux solis ad eam redeuntis
Abbreviated transcription (Latin):
toritute ponne etcemisitẽ cum loquer&ur ad gedeon.
quis enim eum misit nisi quia deum angelũ misit debbont
aut̃ nondictum .ẽ. nonne etce misittẽ dñs sed nonne ece
misitẽ.
birespond& gedeon adangelum inmedñe hoc ẽ.¬
in me intende, in quo saduaboi srł. Eccemille mei hu¬
miliores inmanasse. intellegitur p̃positus fuisse mille
hominum quos grece chiliarcos appellat scripturt an
quid ediud.¬

Expanded text:
toritate: nonne ecce misi te? cum loqueretur ad Gedeon. toritate: nonne ecce misi te? cum loqueretur ad Gedeon. quis enim eum misit, nisi qui ad eum angelum misit? Debbora autem non dictum est: nonne ecce misit te dominus? sed: nonne ecce misi te? Vbi respondet Gedeon ad angelum: in me, domine — hoc estin me intende — in quo saluabo Israhel? ecce mille mei humiliores in Manasse? intellegitur praepositus fuisse mille hominum, quos graece Xtl..tdPXłju; appellat scriptura. an quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tror sequia postuerba quib & probrauit in oboedientic̃
populo sequitur scriptura dicens. Quenit angelus dũi &
sed it suꝑ quercum quue erat Inephrac. non absurde intelle¬
gitur iste cngelus significatus nomineum : ut postea quam
haecuerba dixit uenent ad quercum memoratam & ibisedent
nomine enim uirdra solere appellan angelos notum. ẽ
quamuis enim quiess& angelus appellatum. eẽ ꝓph&am
non facile nec euidenter occuraat eum sane qui proph&uõ&
dictum angelum legimus: Sed si angelo rx dista ꝓph&ica
notu sunt. Id .ẽ quib: futura p̃nunticcuerunt curnon
possit angelus proph&ae nomine nuncupari. Verum
tamen ut dixi ex p̃ssum & manifestum dehacre testimoniũ
Non occurrit.
uodangelus dt̃ ad gedeon dñs tecum potens in fortitu¬
dine nominatiuus casus ẽ. ponuocatiuus : hoc ẽ dñs po¬
tens: ẽ. tecum . ẽ. nontu potens
Aduestendum ẽ dixisse angelum tamquam ex dñi auc¬

Expanded text:
tror. sed quia post uerba, quibus exprobrauit inoboedientiam tror. sed quia post uerba, quibus exprobrauit inoboedientiam populo, sequitur scriptura dicens: et uenit angelus domini et sedit sub quercum quae erat in Ephra, non absurde intellegitur iste angelus significatus nomine uiri, ut, posteaquam haec uerba dixit, uenerit ad quercum memoratam et ibi sederit. nomine enim uirorum solere appellari angelos notum est, quamuis eum, qui esset angelus, appellatum esse prophetam non facile nec euidenter occurrat; eum sane, qui propheta esset, dictum angelum legimus. sed si angelorum dicta prophetica nota sunt, id est quibus futura praenuntiauerunt, cur non possit angelus prophetae nomine nuncupari? uerum tamen, ut dixi, expressum et manifestum de hac re testimonium non occurrit. Quod angelus dicit ad Gedeon: dominus tecum potens in fortitudine, nominatiuus casus est, non uocatiuus; hoc est: "dominus potens tecum est", non" tu potens". Aduertendum est dixisse angelum tamquam ex domini auc
Abbreviated transcription (Latin):
dubitun sed potius inuenenis : anbactenus accipienda ẽ
simlitudo quatenus ual& ut propter hoc solum dictum In¬
tellegatur : quia sicut plerumque fastidio fit. ut eligenda rei¬
ciantur & cspernanda delestent. Ita uitio procuae uoluntatis.
tamquam languore fistidii: Cum ess& ds̃ eorum uerus in fal¬
sis elegerunt ni hilcdiud quam nouitatem spr&ac ueritate. atq
lta cibum mostiferũ tamquam panem hordraceum elegert̃
Nonse arbitrantes indeperituros. sed &iam unde uitam uelut
esca in noxia lic& uiliore sumpturos: secundumopinionem
ergo eorum similitudo posita ẽ. animi quae languorem
Non secundum ueritatem: nam dii illi noui. Nullissumt abis
uitalib: conparaendi.
Et factum ẽ. quando dlamauerunt filii i srł ad dñm propt̃
madian: & misit dñs uirum ꝓph&am ad filiosi srł & dixitꝰ
eis : Cur nondicatur nomen huius ꝓph&ȩ quod udde serip¬
tuns inusitutum .ẽ. latens causa .ẽ nomen nullam ẽẽ arbi¬

Expanded text:
deputari, sed potius in uenenis. an hactenus accipienda est deputari, sed potius in uenenis. an hactenus accipienda est similitudo, quatenus ualet, ut propter hoc solum dictum intellegatur, quia, sicut plerumque fastidio fit, ut eligenda reiciantur et aspernanda delectent, ita uitio prauae uoluntatis tamquam languore fastidii, cum esset deus eorum uerus, in falsis elegerunt nihil aliud quam nouitatem spreta ueritate, atque ita cibum mortiferum tamquam panem hordeaceum elegerunt non se arbitrantes inde perituros, sed etiam inde uitam uelut esca innoxia licet uiliore sumturos? secundum opinionem ergo eorum similitudo posita est animique languorem, non secundum ueritatem. nam dii illi noui nullis sunt cibis uitalibus comparandi. Et factum est quando clamauerunt filii Israhel ad dominum propter Madian, et misit dominus uirum prophetam ad filios Israhel et dixit eis. cur non dicatur nomen huius prophetae, quod ualde scripturis inusitatum est, latens causa est; non tamen nullam esse arbi
Abbreviated transcription (Latin):
tunc expugnauerunt ciuitates principium: hic intesmixtus ordo
uerbor obscuritatem facit & quaestionem mou& quomodo en ĩ
intellegutur elegerunt ut panem hordeacrum deos nouos tc̃ ex¬
pugnauert̃ ciuitates principum. Quasi tc̃ eis fauerit ds̃ ad expug¬
nandas ciuitates principum. Qnđo elegerunt ut panem hordeacrũ
deos nouos : sed in clus lam scripturarum locis saepedidicimus
quemammodum fiant y perbata. quorum directionem cũ
uerba ad ordinem red eunt sensus ex planatur: Isteergo ẽ.
ordo: defecerunt habitantes in isrł defecerunt elegerent
ut panem hordeacim deos nouos. donec surexit debborae do¬
nec suirexit mater inisrł tunc expugnauerunt ciuitates principũ.
Quueri potest quomodo distumsit elegerunt ut panem hor¬
deacrum deos nouos. cum panis hordea ceis quamuis sit In
conparatione triticei panis. abiciendus. tamen &ipf &iam ipse
pascat &uitide alimentum sit. Dn aut̃ noui quos dicuntur eli¬
gisse qui defecerunt adõ uiuo non possint adimentis animȩ

Expanded text:
rincipum. hic intermixtus ordo uerborum obscuritatem facit et quaestionem mouet. quomodo enim intellegatur: elegerunt ut panem hordeaceum deos nouos; tunc expugnauerunt ciuitates principum? quasi tunc eis fauerit deus ad expugnandas ciuitates principum, quando elegerunt ut panem hordeaceum deos nouos. sed in aliis iam scripturarum locis saepe didicimus quemadmodum fiant hyperbata, quorum directione cum uerba ad ordinem redeunt sensus explanatur. iste ergo est ordo: defecerunt habitantes in Israhel, defecerunt; elegerunt ut panem hordeaceum deos nouos, donec surrexit Debbora, donec surrexit mater in Israhel; tunc expugnauerunt ciuitates principum. Quaeri potest quomodo dictum sit: elegerunt ut panem hordeaceum deos nouos, cum panis hordeaceus, quamuis sit in comparatione triticei panis abiciendus, tamen etiam ipse pascat et uitale alimentum sit; dii autem noui, quos dicuntur elegisse qui defecerunt a deo uiuo, non possunt in alimentis animae
Abbreviated transcription (Latin):
in utrisq populis id .ẽ. gentib: & hebreis. hoc modo ds̃
enuntiauit misericordiam se eẽ. facturum q
lus ita dicit. sicut enim uos aliquando non credidistis dõ.
nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredu¬
litate sic & ipse nunc noncrediderunt in ur̃a miseri cordia
ut & ipsi miseri cordiam consequantur. Condusit enim ds̃
omnes in incredulitate ut omnium misereatur. deinde post
huȩc sucae miseri cordiue commendationem responds ad il¬
lud qđ ei dictum fuertet . ostendet mihi gloriam tuam. uel
qđ suprac p&liuentt moses dicens. ostende mihi tem& ipsum
manifeste uideam tẽ. non poteris inquid uidere faciem mea
non enim uidebit homo faciem meam & uiu&. ostendens huic
uitae quue agitur insensib: mortidib: corruptibilis carnis
dm̃ sicuti .ẽ. apparere non posse id ẽ. sicut ẽ. uideri in illa
uita potest ubi ut uiuatur huic uitue moriendum. ẽ. Item

Expanded text:
in utrisque populis, id est gentibus et Hebraeis, hoc modo deus in utrisque populis, id est gentibus et Hebraeis, hoc modo deus praenuntiauit miseriuia Apostolus ita dicit: Sicut enim vos aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate, sic et ipsi nunc non crediderunt in vestra misericordia, ut ipsi misericordiam consequantur . Conclusit enim Deus omnes in incredulitate, ut omnium misereatur. Deinde post hanc suae misericordiae commendationem, respondet ad illud, quod ei dictum fuerat, Ostende mihi gloquod supra petiuerat Moyses dicens: ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te, non poteris, inquit, uidere faciem meam. non enim uidebit homo faciem meam et uiuet, ostendens huic uitae, quae agitur in sensibus mortalibus corruptibilis carnis, deum sicuti est adparere non posse; id est: sicut est, uideri in illa uita potest, ubi ut uiuatur, huic uitae moriendum est. Item
Abbreviated transcription (Latin):
meritis gloriari. ut quigloriatur in dño glori&ur. Non enim
ait miserebor tidib: uel talib: sed cui misericors fuero ut
neminem precedentib: bonis operibus suis misericordium
tantue uocationis meruisse sedemonstr&. & enim xp̃s pro
impiis mortuus .ẽ. sed utrum hoc idem rep&ere uoluerit
cum addidit. miseri cordiam prestabo cui miseri cordicm
prestitero uel sicut alii interpr&ati sunt. cui misericors
fuero. analiquid intersit nescio . qđ enim greca lingua du¬
dicere & diuersis modis eandem miseri cordiam rep&iuit.
si autem dicer&ur. miserebor cui misereor. & miserebor cui
misertus ero aut miserebor cui misertus ero miserebor.
Non satis commode dici uider&ur & tamen fortius ille ipse
sibi sensus . ẽ. qđ aut ipsius misericordiae suue firmitatem
ds̃ ista rep&itione monstracuit. sicut amen amen. sicut fiat
fiat. sicut rep&itio somnii phanaeanis pluraq similia aut

Expanded text:
meritis gloriari, ut qui gloriatur, in domino glorietur. non enim meritis gloriari, ut qui gloriatur, in domino glorietur. non enim ait: miserebor talibus uel talibus, sed "cui misericors fuero, ut neminem" praecedentibus bonis operibus suis misericordiam tantae uocationis meruisse demonstret. etenim Christus pro inpi is is mortuus est. Sed utrum hoc idem repetere uoluerit, cum addidit: misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero — uel, sicut alii interpretati sunt, cui misericors fuero — an aliquid intersit nescio. quod enim in graeca lingua dudicere et diuersis modis eandem misericordiam repetiuit. si autem diceretur: "miserebor cui misereor et miserebor cui misereor" aut "miserebor cui misertus ero", non satis commode dici uideretur. et tamen fortius ille ipse ibi sensus est, quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem deus ista repetitione monstrauit — sicut: "amen, amen", sicut: "fiat, fiat", sicut repetitio somnii Pharaonis pluraque similia — aut
Abbreviated transcription (Latin):
uocabo autem dixit non uocabor. actiuum uerbũ propussiuo
ponens genere locutionis inusitato. inquo mirum magnus sen¬
sus lato. sic enim fortasse significare uoluit seipsum hoc fa¬
cere id ẽ. grrtia sua fieri ut uoc&ur dñs in omnib gentib
qđ uero addidit & miscrebor cui misertus ero & miserscor¬
dicm prestabo cui miseri cordiam prestitero ibi plane ex pres¬
sius ostendit uocationem qua nos uocauit insuum regnum &
gloriam non promeritis nr̃is sed promiseri cordia sua quõ
enim segentes intro ducturum pollicebatur dicens. uocabo
nomine dñi in conspectutuo commendauit hocse misericor¬
diter facere. sicut apostolus dicit. Dico enim xpm ministrũ
fuisse circumcisionis propter ueritatem dĩ ad confirman¬
ui gromissiones patrum. gentes autem super misericordi
ero & miseri cordicm prestabo cui misericordiam prestitero.
quib: uerbis prohibuit hominem. uelut deꝓpriurũ uirtutũ

Expanded text:
uocabo autem dixit, non" uocabor," actiuum uerbum pro passiuo uocabo autem dixit, non" uocabor," actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluit se ipsum hoc facere, id est gratia sua fieri, ut uocetur dominus in omnibus gentibus. Quod uero addidit: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum regnum et gloriam, non pro meritis nostris, sed pro misericordia sua. quoniam enim se gentes introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc Se misericorditer facere, sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter ueritatem dei ad confirmandas promissiones patrum, ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero. quibus uerbis prohibuit hominem uelut de propriarum uirtutum
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ergo cum dixiss& ei moses. ostende mihi gloriam
tuam rursus tumquam precessurus & noncum eis simul futu¬
rus uid&ur dicere. ego traensibo antete . nisiquia hoc aliud
ẽ. ille quippe intellegitur loqui &dicere transibo ante te
de quo dicit euangelium. cum ueniss& hore ut traensin& ihs
de hoc mundo ad patrem. qui traensitus &iam pascha inter¬
pr&ari perhib&ur. haecitaq magna omnino proph&ia ẽ.
ipse enim ante omnes scõs traensit ad patrem dehoc sȩculo pa¬
nere illis mansiones regni caelorum quas dabit eis in resur¬
restione mortuorum. quõ transiturus ante omnes primo¬
genitus a mortuis factus. ẽ gractiam uero suam in eo ipso
u̾alde commendat cum dicit & uocabo nomine dñi in conspec¬
tutuo tumquam in conspectu populi isrochel. cuius moses
cum huec audir& tipum gerebat. in conspectu enim gentis
ipsius ubiq dispensae uocatur dñs xp̃s in omnib gentibus

Expanded text:
quomodo ergo, cum dixisset ei Moyses: ostende mihi gloriam quomodo ergo, cum dixisset ei Moyses: ostende mihi gloriam tuam, rursus tamquam praecessurus et non cum eis simul futurus uidetur dicere: ego transibo ante te, nisi quia hoc aliud est? ille quippe intellegitur loqui et dicere: transibo ante te, de quo dicit euangelium: cum uenisset hora, ut transiret Iesus de hoc mundo ad patrem: qui transitus etiam pascha interpretari perhibetur. haec itaque magna omnino prophetia est. ipse enim ante omnes sanctos transiit ad patrem de hoc saeculo parare illis mansiones regni caelorum, quas dabit eis in resurrectione mortuorum, quoniam transiturus ante omnes primogenitus a mortuis factus est. Gratiam uero suam in eo ipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moyses cum haec audiret typum gerebat. in conspectu enim gentis ipsius ubique dispersae uocatur dominus Christus in omnibus gentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ mosefisciebat quia dõ preomnib moses placebat:
Totundum ẽ ne quod prius ipse moses dexerat dõ dixistimihi
scio te preomnib qđ illi ds̃ postea quam hoc ipso dixit legitur
dixisse: ante autem non legitur ut intellegamus non omnia eẽ
scriptaȩ quae cũ illo ds̃ locutus .ẽ. sed diligentius requirendũ ẽ.
in priorib scriptunte partib anuere Itasit :¬
cliui. Cum autem dixiss& moses ad dñm ostende mihi gloriam tu com
respondit mibi dñs ego transibo antetegloria mea. & uocabo
nomine dñi in conspestutuo & miserebor cui misertus ero &
miseri cordam prestocui miseri cordicm prestitero. Cũ paulo
ante dixiss& . ipse antecedebam te & requiem tibi daho. qđ
moses sic uid&ur accepisse antecedam te tumquam non ei
populo qui presens initinere futurus. e&. & ideo ait. si nontũ
ipse simul ueneris nobiscum ne meducas hinc & c&erte dsaut̃
neq: ei hoc negabit dicens. & hoc tibi uerbum qđ dixistifaciã.

Expanded text:
s Moysen sciebat, quia deo prae omnibus Moyses placebat. Notandum estne, quod prius ipse Moyses dixerat deo: dixisti mihi: scio te prae omnibus, quod illi deus, posteaquam hoc ipse deo dixit, legitur dixisse, ante autem non legitur, ut intellegamus non omnia esse scripta quae cum illo deus locutus est? sed diligentius requirendum est in prioribus scripturae partibus, an uere ita sit. Cum dixisset Moyses ad dominum: ostende mihi gloriam tuam, respondit ei dominus: ego transibo ante te gloria mea et uocabo nomine domini in conspectu tuo: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, cum paulo ante dixisset: ipse antecedam et requiem tibi dabo. quod Moyses sic uidetur acce- 10 pisse "antecedam te," tamquam non ei populoque praesens in itinere futurus esset, et ideo ait: si non tu ipse simul ueneris nobiscum, ne me educas hinc et cetera. deus autem neque hoc ei negauit dicens: et hoc tibi uerbum quod dixisti faciam.
Abbreviated transcription (Latin):
quod filii noe uel filiorũ eius distributi essent pertentẽ
secundum trib & secuindum gentes & secundum linguas¬
suus nisi quia per recapituladionẽ post ea comine moret
qđ prius erat. sed obscuritatem facit qđ eo genere locu
iutionis ista contexit quusi minatio dehis quue post¬
ea factu sunt consequa&un:
Venite a edificemus nobis ciuitatem & tumem cuius

Expanded text:
quod filii Noe uel filiorum eius distributi essent per terram quod filii Noe uel filiorum eius distributi essent per terram secundum tribus et secusuas; nisi quia per recapitulationem postea commemorat quod prius erat? sed obscuritatem facit, quod eo genere locuutionis ista contexit, quasi narratio de his quae postea facta sunt consequatur. Venite aedificemus nobis ciuitatem et turrem cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Quid .ẽ & demunu hominis fratris exquiroem animum
hominis. an omnem hominem fr̃em omnis hominis homine¬
intellegi uolurȩ secundũ cognationem exuno dustam.
Iuueritur quure peccanshim in patris offensu
seipso sed infilio suo canaan muledicitur nisi quia prophe¬
tutam ẽ qđ ammodom terẽ chunaan eiectis chananeis
inde & debellatis. accepturos fuisse filiosisrochel qui ueni¬
XUIIIrent desemine sem. Quueritur quomodo dictum st
tenebroth hic coepit ẽẽ giguns super teruem.
Cum giguntes & ante anatos scripturr commemoret :
anforte quia post diluuium nouitas generis humani
reparendi de nouo comme montur inqua nouitate hic
coepit. eẽ. giguns super tentrm:
XUIII. Quueritur quid sit & heber nati sunt filiiduo nomen unius
falec qui in dieb: eius diuisa. ẽ . temx. nisi forte in diebus
eius linguarum illa diuenitas extiterit perquem factũ
st ut gentes diuiderentur: & ertet omnis tente lal

Expanded text:
Quid est: et de manu hominis fratris exquiram animam Quid est: et de manu hominis fratris exquiram animam hominis? an omnem hominem fratrem omnis hominis intellegi uoluit secundum cognationem ex uno ductam? Quaeritur quare peccans Cham in patris offensa non in se ipso sed in filio suo Chanaan maledicitur. nisi quia prophetatum est quodam modo terram Chanaan eiectis inde Chananaeis et debellatis accepturos fuisse filios Israhel, qui uenirent de semine Sem. Quaeritur, quomodo dictum sit de Nebroth: hic coepit esse gigas super terram, cum gigantes et antea natos scriptura commemoret. an forte quia post diluuium nouitas generis humani reparandi denuo commemoratur, in qua nouitate hic coepit esse gigas super terram? \'5 Quaeritur quid sit: et Heber nati sunt filii duo; nomen unius Phalec, quia in diebus eius diuisa est terra, nisi forte in diebus eius linguarum illa diuersitas extiterit, per quam factum est, ut gentes diuiderentur. Et erat omnis terra labi
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire pedib: suis unde conicitur amultis qđ caduueri
potuit coruus insidere qđ columba natunditer refugit:
Item questio ẽ. quomodo columba non inuenir& ubir side¬
n& siiam sic̃tnamationis ordo contexitur nudata fuenral
cacumina montium quue uid&ur questio aut perreca¬
pitulationem possedis solui ut eam posterius nameta in¬
telleguntur quae prius facta sunt aut potius quaiȩ nondũ
siccata fuȩruent : Quid sibi uult qđ dñs dicit Non adiciã
adhuc maledicere super terat̃ propter opert hominum
quia ad posita ẽ mens hominis ad malitiam ab iuuentute
non adiciam ergo ad huc percutere omnem carnẽ iuiuã
quem ad modum feci. & deinde adiungit. quae secundũ largi¬
tatem bonitutis suue donat hominib: indignis. utrum hic
testumenti noui indulgentia figuratusit & pr&erita ultio
aduentus pertineat testamentum. huec ẽ illud ad legis
scueritatem .hs. ẽ. ad giaatiam bonitatem:

Expanded text:
inuenire pedibus suis. unde conicitur a multis, quod cadaueri inuenire pedibus suis. unde conicitur a multis, quod cadaueri potuit coruus insidere, quod columba naturaliter refugit. Item quaestio est quomodo columba non inuenerit ubi resideret, si iam, sicut narrationis ordo contexitur, nudata fuerant cacumina montium. quae uidetur quaestio aut per recapitulationem posse dissolui, ut ea posterius narrata intellegantur quae prius facta sunt, aut potius, quia nondum siccata fuerant. Quid sibi uult quod dominus dicit: non adiciam adhuc maledicere super terram propter opera hominum, quia adposita est mens hominis ad maligna a iuuentute. non adiciam ergo adhuc percutere omnem carnem uiuam, quemadmodum feci, et deinde adiungit quae secundum largitatem bonitatis suae donat hominibus indignis? utrum hic testamenti noui indulgentia figurata sit et praeterita ultio ad uetus pertineat testamentum, hoc est illud ad legis seueritatem, hoc ad gratiae bonitatem.