comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& eqͥtas. quȩ facit ut omniũ
necessitates hominũ nr̃as eẽ dica¬
mꝰ. nec nob̾ tantũ. s etiã generi
humano nos natos ẽẽ credamꝰ. et
qͥequid cuilibet homini noce̾ po¬
test. tãquã si nob̾ noceat euitemꝰ.
Quia qͥ homines sumꝰ. nichil humani
a nob̾ alienũ putare debemꝰ. Si qͥdẽ
beluarũ ẽ sibi uiuere. nec suas uti¬
litates in cõmune confeire. A qͥbꝰ
ñ solũ m̃tis p̃rogatiua. s etiã ser¬
uata iuris eqͥtate distamꝰ. si nos oiũ

Expanded text:
, quae nos facit ut omnium necessitates hominum nostras esse dicamus, nec nobis tantum, sed etiam generi humano nos natos esse credamus; et quidquid cuilibet homini nocere potest, tanquam si nobis noceat, evitemus: quia qui homines sumus, nihil humani a nobis alienum putare debemus. Siquidem bellarum est sibi vivere, nec suas utilitates in commune conferre. A quibus non solum mentis praerogativa, sed etiam servata juris aequalitate dist
Abbreviated transcription (Latin):
tiet adhuc peccandi dulcedo. & sa¬
lutẽ suã nob̾ eurȩ ẽẽ cernentes. ma¬
lũ reddere ꝓ bono uoluerit᷑. malle
debemꝰ eorũ inimicitias qͥ noluerĩt
em̃dari contrahere. quã di offensã
dũ peccantes palpamꝰ iucui̾rere.
S de his qm̃ ĩ libro scd̾o plura iam
diximꝰ. reliqͣs iusticię partes ut cȩ¬

Expanded text:
net adhuc peccandi dulcedo, et sanet adhuc peccandi dulcedo, et salutem suam nobis curae esse cernentes, malum reddere pro bono voluerint; malle debemus eorum inimicitias, qui noluerint emendari, contrahere, quam Dei offensam, dum peccantes palpamus, incurrere. Sed de his quoniam in libro secundo plura jam diximus, reliquas justitiae partes, ut coe
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ qd̾ ab aliis u̾rogatas cũ possi¬
fende possimꝰ. ab opp̃ssione contem¬
nimꝰ. Nec mͥ aliqͥd ꝓdest qđ ñ eircũ¬
uenio aliquẽ. neq decipio. si deci¬
pienti cireũuenire ꝑmitto. Hoc idẽ
de peccatis debet intelligi. quia si
peccantẽ uideo ⁊ ñ solũ nõ arguo.
s etiã ei peccanti consentio. parti¬
cipẽ me dãnationis eiꝰ efficio. ⁊ in
oĩbꝰ peccantibꝰ pecco. qͣndo eos qͦs
scio peccasse siue peccare. qͣdã cru¬
delis animi malignitate ñ increpo.
Nec uͦ audiendi sũt illi. qͥ se dicũt ꝓp¬
terea delinquentes obiurgare ñ po ᷤ¬
se. ne eos qͥ em̃dari noluerĩt sibi fa¬
ciant inimicos. Qui dũ parcunt
eoꝵ uoluntati. saluti ñ parcũt. At si
ñ ex iactantia s ex miscđia & cũ
quadã pietate cõpatientis animi ca¬
stigemꝰ. ⁊ illi nos sentiat ñ minꝰ pec¬
catis suis moueri quã nr̃is. aut ĩ
bonũ statũ reformati nob̾cũ deo
gr̃as agũt. aut si eos ĩ peccato te¬

Expanded text:
d ab aliis irrogatas cum possufendere cum possimus ab oppressione contemnimus: nec mihi aliquid prodest, quod non circumvenio aliquem neqpi, aut circumveniri permitto. Hoc idem de peccatis licet intelligi: quia si peccantem video, et non solum non arguo, sed etiam ei peccanti consentio, participem me damnationis ejus efficio; et in omnibus peccantibus pecco, quando eos quos scio peccasse sive peccare, quadam crudelis animi malignitate non increpo 2. Nec vero audiendi sunt illi qui se dicunt propterea delinquentes objurgare non posse, ne eos qui se emendare noluerint, sibi faciant inimicos. Qui dum parcunt eorum voluntati, saluti non parcunt. At si non ex jactantia, sed ex misericordia, et cum quadam pietate compatientis animi castigemus, et illi nos sentiant non minus peccatis suis moveri quam nostris; aut in bonum statum reformati, nobiscum Deo gratias agunt; aut si eos in peccato te
Abbreviated transcription (Latin):
Una ẽ natiuitas de t̾ra. xxxiii.
alia de cęlo. Una de carne. alia de
sp̃u. Una ẽ de ęt̾nitate. alia de morta.¬
litate. Una ẽ de mascło ⁊ femina.
alia de deo & ęccła. S ipsȩ duȩ sin-¬
głares s̃. Quomͦ enĩ uterus ñ potest re¬
peti: sic nec baptismꝰ iterari. cccxxxiiii
nec aqua ẽ ds̃. nec lux ista ẽ ds̃. nec ue¬
stis ẽ ds̃. nec domus ẽ ds̃. Oĩa enĩ hȩc
iusibilia s̃. & singła s̃. Qđ enĩ ẽ pani.
ñ hoc ẽ aqua. & qđ ẽ uestis: ñ hoc ẽ do¬
mus. & qđ s̃ ista : ñ hoc ẽ ds̃. Uisibilia
enĩ enĩ s̃. Ds̃ aut̃ totũ tͥ ẽ qđ recte
desid̾as. & omĩũ bonoꝵ uarietas uno
fonte ꝓfundit᷑. Qm̃ cũ sua tribuit.
se ipsũ subdiũsis munerũ suoꝵ nominib̾
impertit. C CC XXXU.
nima carnalia appetens. feminę cõ¬
ꝑat᷑. non hñti rectorẽ urũ. qͥ ẽ intel¬
lectus. cuiꝰ eam oportet sapientia gu.¬
b̾nari. Non qͥa aliud sit quã anima.
s quia optutus quidã ocłsq sit animȩ.

Expanded text:
Una est nativitas de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de spiritu; una est de aeternitate, alia de mortalitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulares sunt: quomodo enim uterus non potest repeti, sic nec Baptismus iterari. CCCXXXII. nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus: omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt. Quod enim est panis, non hoc est aqua; et quod estta, non hoc est Deus: visibilia eniri sunt. Deus autem totum tibi est, quod recte desideras, et omnium bonorum varietas uno fonte profunditur. Quoniam cum sua tribuit, se ipsum sub diversis munerum suorum nominibus impertit. CCCXXXIII. ctu. Anima carnalia appetens feminae comparatur non habenti rectorem virum, qui est intellectus, cujus eam oportet sapientia gubernari: non quasi aliud sit quam anima; sed quia obtutus quidam occultus sit animae.
Abbreviated transcription (Latin):
ex sequit᷑. nec frustra sꝑat parcedũ peccĩs
suis: qͥ ignoscit alienis. eꝑ ygͣ¬
erus amor xp̃i uera ẽ custodia legis.
& mandata dĩ complet amans homines:
Q uoꝵ ignoscentes culpis sua cͥmina soluunt.
Qdđq aliis tribiunt. hoc sͥ ꝓspiciunt.
D et peccatori ueniã peccator. ⁊ equa
Concili& dñm conditione sͥ.
C uiꝰ iudiciũ de nr̃o ex amine pendet.
& serimꝰ metimꝰ. qđ dam̃ accipimꝰ. De¬
Nec fui officio. uerus eget dñs.
Ciuꝰ p̃ceptis auget᷑ qui famulat᷑.
Eitq minor qͥsquis negligit imꝑiũ.
Nã ds̃ om̃ps. simul omĩtenẽsq potestas:
Nil ꝑdit ꝓpriũ. nil capit occiduũ.
Nunqͣm ñ habuit qđ habet. dans qͥcqͥd hab̾i

Expanded text:
arcendum peccatis suis, qui ignoscit alienis. Verus amor Christi vera est custodia legis, 637 Et mandata Dei complet amans homines. Quorum ignoscentes culpis sua crimina solvunt, Quodque aliis tribuunt, hoc sibi prospiciunt. Det peccatori veniam peccator, et aequa Conciliet Dominum conditione sibi. Cujus judicium de nostro examine pendet, Quod serimus metimus, quod damus accipimNec servi officio verus eget Dominus. Cujus praeceptis augetur qui famulatur, Fitque minor quisquis negligit imperium. Nam Deus omnipotens, simul omnitenensque potestas, Nil perdit proprium, nil capit occiduum. Numquam non habuit quod habet, dans quidquid haberi
Abbreviated transcription (Latin):
tabili pace potient᷑. quoꝵ hominũ erit bo¬
Semꝑ erunt qđ sunt ȩt̾nȩ gaudia uitę.
C audendi qm̃ causa erit ipse ds̃.
Nec uarios pario motꝰ diũsa uolũtas:
Unũ erit incunctis lum̃.⁊ unꝰ amor.
Inq bonis sũmis posita exꝑientia felix.
Nec uolet augeri. nec metuet minui.

Expanded text:
omnium erit boSemper erunt quod sunt aeternae gaudia vitae: Gaudendi quoniam causa erit ipse Deus. Nec varios pariet motus diversa voluntas. Unum erit in cunctis lumen, et unus amor, Inque bonis summis posita experientia felix, Nec volet augeri, nec metuet minui.
Abbreviated transcription (Latin):
duplicit̾ ducim᷑. auctoritate atq ratiõe
Tempore auctoritaᷤ. re aut̃ ratio pͥor ẽ.
Aliud ẽ enĩ qd agendo ante ponit᷑. aliud
qđ pluris ĩ appetendo estimat᷑. Quia
gͦ pͥncipiũ sapientiȩ timor dni ẽ ⁊ ꝑ
humilitatẽ ad sublimiora grad ẽ. in.

Expanded text:
dupliciter ducimur, auctoritate atque ratione. dupliciter ducimur, auctoritate atque ratione. Tempore auctoritas, re autem ratio prior est. Aliud est enim quod in agendo anteponitur, aliud quod pluris in appetendo aestimatur. Quia ergo principium sapientiae timor Domini, et per humilita
Abbreviated transcription (Latin):
stali
ad bonũ carnale. a bono intelligibili ad
bonũ sensibile: a bono sũmo ad bonũ in¬
fimũ. Est gͥ quoddam bonũ. qđ si diligat
anima rationalis peccat. quia infra il.¬
lam ordinatũ ẽ. Quare ipsũ peccatũ
inalũ ẽ. non ea substantia quę peccan¬
do diligitur. ccclxxxx.
legẽ uide concessũ ẽ. mutabilitatẽ
pati possit erroris. satis apparet supͣ
m̃tem nrãm eẽ legẽ quȩ ueritas di-¬
citͣ. Nec iam illud ambigendũ ẽ in cõ¬
mitabilem naturã quę supͣ rationa¬
uitã & pͥmã ẽẽntiã ubi ẽ pͥma sapien¬
tia. Nam hec ẽ illa in cõmutabilis ue.¬
ritas quȩ lex omniũ artiũ recte di¬
cit᷑. & ars omĩpotentis artificis. aqua
cũ se anima sentiat nec corpoꝵ speci¬
em motũq uidicare scđm se ipsam.
simul oportet agnoscat p̃stare suã
naturam ei naturȩ de qua uidicat.
P restare aut̃ sibi eam naturã scđm qͣm
iudicat. & de qua iudicare nullo mͦ pot̃.¬
Ad discendũ necessario ccclxxaxxi.¬

Expanded text:
ituali, ituali, ad bonum carnale; a bono intelligibili, ad bonum sensibile: a bono summo, ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligit anima rationalis, peccat, quia infra illam ordinatum est. Quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia, quae peccando diligitur. CCCLXXXVIIlegem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris; satis apparet supra mentem nostram esse legem, quae veritas dicitur. Nec jam illud ambigendum est, incommutabilem naturam, quae supravitam, et primam essentiam, ubi est prima sapientia. Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum se ipsam: simul oportet agnoscat, praestare suam naturam ei naturae, de qua judicat; praestare autem sibi eam naturam, secundum quam judicat, et de qua judicare nullo modo poteAd discendum necessario
Abbreviated transcription (Latin):
penalia. ignorantia ⁊ difficultaᷤ. Ea
ignorantia depͣuat error. ex difficul
tate cruciat᷑ affligit. S approbare
falsa ꝓ ueris ut erret muitus. & resi¬
stente impugnatione carnał uncłi
ñ posse ab illicitis oꝑibus tẽꝑare. ñ ẽ
nat᷑a instituti hominis s pęna dãnati
maneat. neq ullo mͦ ipsa mutet᷑ .mu¬
tat tam̃ p̃cepta languentibꝰ qͥa muta.¬
tia cum sit ipsa omĩno ĩ cõmutabilis.
mutabili tam̃ creaturę uarietate
subuenit. & ꝓdiu̾sitate morboꝵ aliis
alia iubet aut uetat. Ut auicio unde
mors incipit. & ab ipsa morte ad na.¬
turam suã & eẽntiã ea quȩ deficiunt
idẽ ad nichilũ tendunt. reducat &
faciendi quȩ uetat sũma & intima ue¬
ritas. Ita homo de paradiso in hoc se¬
culum expulsus ẽ id ẽ ab ȩt̾nis ad tẽ.¬
poralia. a copiosis ad egena. a firmi¬
tate ad infirma. Non gͦ abono sub.¬
stantiali ad malum substantiale. qr
nulla substantia malũ ẽ. s a bono
et̾no ad bonũ temporale. a bono sp̃i¬

Expanded text:
oena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex diffitate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente repugnatione carnalis vinculi, non posse ab illicitis operibus temperare; non est natura instituti hominis, sed poena damnatimaneat, neque ullo modo ipsa mutetur, mutat tamen praecepta languentibus; quia mutabtia, cum sit ipsa omnino incommutabilis, mutabili tamen creaturae varie subvenit; et pro diversitate morborum aliis alia jubet, aut vetat: ut a vitio, unde mors incipit, et ab ipsa morte, ad naturam suam et essentiam ea quae deficiunt, id est, ad nihilum tendunt, reducat etfaciendi quae vetat summa et intima veritas. Ita homo de paradiso in hoc saeculum depulsus est, id est, ab aeternis ad temporalia, a copiosis ad egena, a firmitate ad infirma. Non ergo a bono substantiali ad malum substantiale; quia nulla substantia malum est: sed a bono aeterno, ad bonum temporale; a bono spir
Abbreviated transcription (Latin):
gaudis uera & certa ȩt̾nitas. Et̾nũ
uͦ ardentiꝰ diligit᷑ adeptũ quã desi-¬
datũ. Nemo enĩ plus de illo existimͣt
quã se habet. ut fiat uiliꝰ quia sꝑa-¬
tũ ẽ amplius. S tanta ibi ẽ excel¬
lentia. ut multo plus adepta sit ca.¬
ritas: quã uł fides credit. ł spes desi
inueniunt ueritatẽ quã quęrunt: fa.
ꝓnitu habent. fastidii langore mar-¬
cescunt. & par utrorũq ꝑicłm ẽ. Dũ
sapientiȩ cibũ. & illis obcecatio. & his
media subtrahit. Cclxxiii.¬

Expanded text:
nitas: aeternum vero ardentius diligitur adeptum, quam desideratum. Nemo enim plus de illo aestimat quam de se habet, ut fiat vilius, quia speratum est amplius: sed tanta est ibi excellentia, ut multo plus adeptura sit charitas, quam vel fides credidit, vel spes desiinveniunt veritatem quam quaerunt, fame in promptu habent, fastidii languore marcescunt; et par utrorumque periculum est, dum sapientiae cibum et illis obcaecatio, et his inedia subtrahit . CCLXXIII
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥd ds̃ pat̾ deo filio dedit. gignen.¬
do dedit. Ita enĩ dedit filio pat̾ sine
quib filius ẽẽ non poss. sicut ei dedit
ut ẽẽt. Nam qͦmͦ uerbo uerba daret
aliqua. in qͦ in esftabilit̃ dix̃ oĩa: ccc

Expanded text:
quid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? CCC
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ factis implet cognita u̾ba piis.
Nã nimis a sensu doctrinę deuius errat.
Si quȩ curauit scire. fugit facere. Driqͥe
requiem suam anima quȩ de morte in¬
fidelitatis exempta ẽ. & ñ ab oꝑib iu¬
sticiȩ. s ab iniquitatis abstinet se acti¬
in humilitatis & mansuetudinis pla-¬
cida tnquillitate reqͥescat. Ex yõ¬
Est &e in hac uita multis reqͥes data scis.
Quoꝵ animas mundus ñ tenet occiduus.
Qs desidiis nullis ꝑitura fatigant.
U tunt᷑ t̾ra ut cęlo. fugientia tẽpnunt.
Qd̃ credunt. qđ amant. qđ cupiunt ds̃ ẽ.¬

Expanded text:
 factis cognita verba piis. Nam nimis a sensu doctrinae devius errat, Si quae curavit scire, fugit facere. XIV. Den hac vita requiem suam anima quae de morte infidelitatis exempta est, et non ab operibus justitiae, sed ab iniquitatis se abstinet in humilitatis et mansuetudinis placida tranquillitate requiescat. Est et in hac vita multis requies data sanctis, Quorum animas mundus non tenet occiduus: Quos desideriis nullis peritura fatigant, Utuntur terra ut coelo, fugientia temnunt, Quod credunt, quod amant, quod cupiunt, De
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Quicqͥd aut̃ formȩ ciuꝰpiã rei de¬
ficienti remanet. ex illa forma ẽ quȩ
nescit deficere. motꝰq ipsos rerũ de-¬
ficientiũ uł ꝓficientiũ excede nu̾o¬
rũ suoꝵ leges ñ sinit. Quicqͥd gͥ lau¬
dabile adũtit᷑ in rerũ natura siue
exigua siue ampla laude dignũ ui-¬
dicetur. ad excellentissimã & ĩ effa¬
bilem laudem referendũ ẽ condito

Expanded text:
sint. Quidquid autem formae cujuspiam rei desint. Quidquid autem formae cujuspiam rei deficienti remanet, ex illa forma est quae nescit deficere, motusque ipsos rerum deficientium vel proficientium excedere numerorum suorum leges non sinit. Quidquid igitur laudabile advertitur in rerum natura, sive exigua sive ampla laude dignum judicetur, ad excellentissimam et ineffabilem laudem referendum est Condito
Abbreviated transcription (Latin):
apłm ętiã in futuro scło patri filium
subiectũ fut᷑m. ubi ait. Tunc oe ipse
sura ẽ. qua semꝑ maior ẽ pat̃. Quaui
ñ defuerĩt. qui illam tunc filii fubie¬
.ctionem. ipsius humanȩ formȩ ĩ diuinã
substantiã cõmutationẽ intelligendam
putauerint. Tanquã hoc cuiq rei subi.¬
ciat᷑ qđ in eã uertitur & mutat᷑. S in
telligi potest. iõ magis dixisse apłm
etiã tunc patri filiũ subiectũ fut᷑m.
neqͥs in eo putaret spm̃ & corpꝰ huma¬
nũ conũsione aliqua consum̃dũ. Ut
sit ds̃ omĩa ñ tantũ in illa forma ho¬
minis. s in omĩb. quando capitis gła.
uniũsum corpiis implebit. ccclxxxii.¬
Quantacũq bona quãuis magna.
quãui sifmnia. nͥ ex deo eẽ ñ possunt.
Quid enĩ maius in creaturis. quã uita
intelligens: Aut qͥd minꝰ potest eẽ
quã corpus: Quȩ quantũ lib& defici¬
ant. & in id tendant ut ñ sint. tam̃
aliqͥd formȩ illis remanet. ut qͦ qͦ mͦ

Expanded text:
 etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait, Tunc et ipse sura est, qua semper major est Pater? Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem, ipsius humanae formae in divinam substantiam commutationem intelligendam putaverint, tanquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed ntelligi potest, ideo magis dixisse Apostolum, etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum conversione aliqua consumendum: ut sit Deus omnia, non tantum in illius forma hominis, sed in omnibus , quando capitis gloria universum corpus implebit . CCCLXXXIIamvis magna, quamvis minima, nisi ex Deo esse non possunt. Quid enim majus in creaturis quam vita intelligens? aut quid minus potest esse quam corpus? Quae quantumlibet deficiant, et in id tendant ut non sint; tamen aliquid formae illis remanet, ut quoquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qͥeta mens ñ potest. Ut gͦ religiosũ exerce¬
at᷑ studiũ. abicienda s̃ uirgia malignoꝵ
Scrutari legẽ possunt uitũq qͥeti: Epycͣ
Simund a strepitu. lib̾a corda uacent.
Ut mens gͦ piis studiis intenta uiuet᷑:
Elia diinꝰ carnea uincat amor.
Nam templũ dni ꝑsacra silentia crescit.¬
& tacite struit᷑ non ruitura domꝰ.
tione ñ egeat. Non enĩ tta ulli diuinoꝵ¬

Expanded text:
nisi quieta mens non potest. Ut ergo religiosum exerceatur studium, abigenda sunt jurgia malignorum. Scrutari legem possunt utcumque quieti, Si mundi a strepitu libera corda vacent. Ut mens ergo piis studiis intenta juvetur, Praelia divinus carnea vincat amor. Nam templum Domini per sacra silentia crescit, Et tacite struitur non ruitura domus.tione non egeat. Non enim horum dono
Abbreviated transcription (Latin):
candũ cogit. p̃uidet tam̃ eos qͥ ꝓpͥa
uoluntate peccabunt. Quare gͦ non
iundicet iustus. quȩ fieri cogit p̃sciꝰ:
Sic̃ enĩ nemo memoria sua cogit facta
eẽ quȩ p̃t̾ier̃. sic ds̃ p̃scientia sua ñ
cogit facienda q̃ futuras̃. & sic̃ homo
quȩdã quȩ fecit meminit. nec tam̃
oĩa quę meminit fecit. ita ds̃ oĩa quoꝵ
ipse auctor ẽ p̃sciuit. quoꝵ aut̃ ñ ẽ ma¬
lus auctor. iustus ẽ ultor.ccclxxxiiii.¬
det conexa rationib Cũ dicit meliꝰ hoc¬
fieret quã illud. si uerũ dicit & iudet
Credat gͦ dm̃ fecisse qđ recto intellectu
ab eo faciendũ fuisse cognouit. etiã si hoc
ĩ reb factis ñ uidet. Quia ętiã si celũ
ocłis uide ñ poss.⁊ tam̃ ratione tale ali¬
quid faciendũ fusse colligeret. credẽ¬
fuisse nͥ in his rationib qͥb facta s̃ oĩa.
Qđ aut̃ ibi ñ ẽ. tã nemo pot̾ uera cogita.¬
tione uide quã nosse.ccclxxxu.

Expanded text:
candum cogit: praevidet tamen eos qui propria voluntate peccabunt. Cur ergo non vindicet justus, quae fieri non cogit praescius? Sicut enim nemo memoria sua cogit facta esse, quae praeterierunt: sic Deus praescientia sua non cogit facienda, quae futura sunt. Et sicut homo quaedam quomnia quae meminit fecit; ita Deus omnia quorum ipse auctor est, praescivit; quorum autem non est malus auctor, justus edet connexa rationibus, cum dicit, Melifieret quam illud; si verum dicit, et videCredat ergo Deum fecisse quod vera ratione ab eo faciendum fuisse cognovit, etiamsi hoc in rebus factis non videt. Quia etiamsi coelum oculis videre non posset, et tamen ratione vera tale aliquid faciendum fuisse colligeret, credefuisse, nisi in his rationibus quibus facta sunt omnia. Quod autem ibi non est, tam nemo potest vera cogitatione videre, quam non est . CCCLXX
Abbreviated transcription (Latin):
c& qͥsqͥs dm̃ non se ipsũ amat. ipse se amat.
Qui enĩ ñ potest uiuere de se. morit᷑ utiq
amando se. Non gͦ se amat. qͥ ne uiuat
se amat. Cũ uͦ ille diligit᷑ de qͦ uiuit᷑. ñ
se diligendo magis diligit. qͥ ꝓpt̾ea se ñ
diligit ut eum diligat de qͦ uiuit.
filiũ. ad ipsum scilic& quia filiꝰ hominiᷤ
ẽ. & factus ẽ int̾ omĩa. ꝑ ipsũ aut̃. qͥa
filiꝰ dĩ ẽ. & ꝑ illũ fiunt a patre omĩa.

Expanded text:
et quisquis Deum, non se ipsum amat, ipse se amat. et quisquis Deum, non se ipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, moritur utique amando se; non ergo se amat, qui ne vivat se amat. Cum vero ille diligitur, de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, qui proterea se non diligit, ut eum diligat de quo vivit.Filium: ad ipsum scilicet, quia filius hominis est, et factus est inter omnia: per ipsum autem, quia Filius Dei est, et per illum fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
carnalit̃ debemꝰ acciꝑe. uelut uici̾sim
nos seruent pat̾ & filiꝰ. amboꝵ ĩ nob̾
seruandis alt̾nante custodia quasi aliꝰ
alio discedente succedat. Simul enĩ
caro factũ descendit ut leuaret. ñ
cecidit ut iacer&&. Si descendentẽ
cognouimꝰ. cũ leuante furgamꝰ. Et
intelligamꝰ cum ita loquit᷑. ꝑsonas eũ
i nat᷑am cogitemꝰ in qua creati lxxuiii.¬
sumꝰ. cũ om̃s ueritas creauerit. qͥs ñ ẽ
exueritate : S ñ om̃s s̃ quib ut audiant
ueritatẽ & credant. ex ipsa ueritate
p̃stat᷑. Nullis ꝓculdubio p̃cedentib me¬
ritis. ne gr̃a sit gr̃a. Si enĩ dixiss omĩs
qui audit uocẽ meã ex ueritate ẽ. ideo
dictus exueritate putaret᷑. quia obtem¬
ꝑat ueritati. Non aut̃ hoc ait s omĩs
inquit qͥ ẽ ex ueritate. audit uocẽ meã.
Ae ꝑhoc non ideo ẽ exueritate. quia eiꝰ
audit uocem. s ideo audit quia ex ue-¬
ritate ẽ. idẽ qͥa hoc illi donũ exueritate
collatũ ẽ. qđ qͥd ẽ aliud. qͣm donante

Expanded text:
rnaliter debemus accipere, velut vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis servandi alternante custodia, quasi alius alio discedente succedat. Simul enim caro factum descendit, ut relevaret: non cecidit, ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus: et intelligamus, cum ita loquitur, personas i naturam cogitemus, in qua creati sumus; cum omnes veritas creaverit, quis non est ex veritate? Sed non omnes sunt, quibus, ut audiant veritatem et credant, ex ipsa veritate praestatur, nullis procul dubio praecedentibus meritis, ne gratia non sit gratia. Si enim dixisset, Omnis qui audit vocem meam, ex veritate est: ideo dictus ex veritate putaretur, quia obtemperat veritati. Non autem hoc ait: sed, Omnis, inquit, qui est ex veritate, audit vocem meam . Ac per hoc, non ideo est ex veritate, quia ejus audit vocem: sed ideo audit, quia ex veritate est; id est, quia hoc illi donum ex veritate collatum est: quod quid est aliud, quam, donante
Abbreviated transcription (Latin):
quales ficti sumꝰ eiꝰ dono: ñ quales sumus
Tales a dño quales formam᷑ amamͦ :
N on quales nr̃is existimꝰ meritis.:
Ec̃ĩfic&. doceat. plantet. rigoe. excolat. ornet.
Iam nichl ẽ hominis qđ digne possit. amari:
ficiat ꝓpͥum ni bonꝰ auctor on opus. De¬
dei sapientia sine tp̃re ẽ. nec aliq̃s̃ apud
illũ noua. qui fec̃ quȩ fit᷑a s̃. epẏg̃.
rtifice in sĩmo sine tp̃r tp̃ris ordo ẽ.
Inq dõ rerũ non uariat series.
Aetno auctori simul assunt oĩa semꝑ.
Cũ quo in factoꝵ ẽ ordine qͥcqͥd erit. De¬

Expanded text:
quales futuri sumus ipsius dono; non quales sumus Tales a Domino, quales formamur, amamur; Non quales nostris exstitimus meritis. Sanctificet, doceat, plantet, riget, excolat, ornet: Nam nihil est hominis, quod digne possit amari, Perficiat proprium ni bonus auctor opus. LDei sapientia, sine tempore est, nec aliqua sunt apud illum nova, qui fecit quae futura sunt. Artifice in summo sine tempore temporis ordo est, Inque Deo rerum non variat series. Aeterno auctori simul adsunt omnia semper, Cum quo in factorum est ordine, quidquid erit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatio ueritatis. Quẽ odorẽ in uitã
capit. qui euangło bonis morib ser-
uit & congruit. Mortẽ incurrit.
cuiꝰ ab his quȩ bene loquit᷑ uita dis¬
sentit. Quȩ conditio ętiã auditores
obstringit. cũ recta p̃dicatio ab aliis
ꝑ incredulitatẽ auditur in mortem:
ab aliis ꝑfidem suscipit᷑. in salitem.

Expanded text:
aedicatio veritatis; quem odorem in vitam capit qui Evangelio bonis moribus servit et congruit. Mortem incurrit, cujus ab his quae bene loquitur, vita dissentit, quae conditio etiam auditores obstringit cum recta praedicatio ab aliis per incredulitatem auditur in mortem, ab aliis per fidem suscipitur in salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
qd ñ de inusibili atq intelligibili sũmi
imꝑatoris aula. aut iubeatur aut ꝑmit.¬
tat᷑. scd̾m ĩ effabilem iusticiã p̃mioꝵ atq
penarũ. gr̃arũ. & retͥ̾butionũ. in ista
totius creature amplissima quadã in men¬
saq re publica. Eꝑ Ygͣ¬

Expanded text:
nvisibili atque intelligibili aula summi Imperatoris aut iubeatur aut permittatur, secundum ineffabilem iustitiam praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum in ista totius creaturae amplissima quadam immensaque republica.
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ. Qa ꝑ hominẽ mors.⁊ ꝑ hominẽ re¬¬
surrectio mortuoꝵ. Sic̃ enĩ in adam
bunt᷑. Nec ullus se beati petri defen-¬
dat exemplo. qͥ se multis lacͥmis & ac¬
cusauit & lauit. ut pͥncipẽ suũ ȩccła.
ñ negatioĩs s pęnitentię initatiõe seq̃¬
aliqͣ ẽẽ distantia. Ipsa aut̃ ęt̾̃nitas absq
diuersitate m̃surȩ ẽ. & multȩ qͥppe
mansiones in una uita. uarias meri¬
toꝵꝵ significant dignitates. S uͥ ds̃¬
erit omĩa in om̃ib. fiet ętiã indispa¬
ri claritate par gaudiũ. ut qđ habe

Expanded text:
hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam buntur. Nec ullus se beati Petri defendat exemplo, qui se multis lacrymis et accusavit, et lavit: ut principem suum Ecclesia, non negationis, sed poenitentiae imitatione seqaliqua esse distantia, ipsa autem aeternitas absque diversitate mensurae est. Multae quippe mansiones, in una vita varias meritorum significant dignitates. Sed ut Deus omnia in omnibus erit, fiet etiam in dispari claritate par gaudium, 601 ut quod habe
Abbreviated transcription (Latin):
ad miseriã nr̃am porrigeret dem̃tiã¬
suã. & uerbũ caro fieret & habitaret
ĩ nob̾. Non enĩ poss panẽ angłoꝵ homo
manducare nondũ angłis adȩquatus.
nͥ panis ipse angłoꝵ hominib dignaret᷑
ȩquari. Nec sic descendit ad nos ut illos
desereret. s simul integer illis. integer
nob̾. illos intrinsecus pascens. ꝑ id qđ
ds̃ ẽ. nos forinsecus admonens ꝑ id qđ
nos sumꝰ. idoneos facit ꝑfidem. qͦs ꝑ
speciem pascat ęqualit̃. ccclxxxxui.¬

Expanded text:
am porrigeret, et Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Sic enim posset panem Angelorum homo manducare, nondum Angelis adaequatus, si panis ipse Angelorum hominibus dignaretur aequari. Nec sic descendit ad nos, ut illos desereret; sed simul integer illis, integer nobis, illos intrinsecus pascens per id quod Deus est, nos forinsecus admonens per id quod nos sumus, idoneos facit per fidem, quos per speciem pascat aequaliter. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
głam in cuiꝰ mansuetudinẽ seiuer̃.
Tał gͥ apparebit uidex. qͣlis uidĩ pos¬
sit. & ab eis qͦs coronaturꝰ. & ab eis
qͦs damnat᷑us ẽ. Pat̾̃ aut̃ non appare.¬
bit. quia forma serui ñ ẽ indictus.
S filio qui ȩtiã homo factus ẽ dedit
udicii potestatẽ. ccc xl.
dei. q̃ndo id agunt qđ deo displic&.
Quando aut̃ ita faciunt qđ uolunt
ut diuinę seruiant uoluntati: qͣm¬

Expanded text:
gloriam, in cujus mansuetudinem fremuerunt. gloriam, in cujus mansuetudinem fremuerunt. Talis ergo apparebit judex, qualis videri possit, et ab eis quos coronaturus, et ab eis quos damnaturus est. Pater autem non apparebit; quia forma servi non est indutus: sed Filio, qui etiam homo factus est, dedit judicii potestatem. CCCXXXVIII. Dei, quando id agunt quod Deo displicet. Quando autem ita faciunt quod volunt, ut divinae serviant voluntati: quam
Abbreviated transcription (Latin):
cultas ẽ. quia ñ iñ uidet᷑ uñ audit᷑.
unec uñ sapor. iñ & odor capit᷑. nec hii
ministri sine tactu ad leuia & asꝑa.
discernenda sufficiunt. In corporea
uͦ animꝰ suo tantũ sensu diuidicat.
& õs uarietates uno motu attingit.
& qͥcqͥd discretionũ int̾ bona &e ma¬
la. iusta  iniusta rationabilit̃ in¬
uenit: uniꝰ ẽ intentioĩs effectus
⁊ ibi imago appareat dĩ. uͥ unũ idẽq
ẽ. qͦ mens potest qͣntũ potest .cccxxx
s nascendo. Uitã enĩ genuit pat̾ uita.
N ec differt in aliqͦ eentia gignentis &
geniti. cũ sic ex patre sit filiꝰ. ut cõ¬
sempit̃nȩ equalitatis. non una qͥdem
ꝑsona. s una sit dĩtas.cCCxXXUIIII
ad udicandos tam̃ uiuos & mortuos
ñ ipse dicit᷑. s filius affitturꝰ. Quia
ibi nec patris nec filii dĩtas. s illa
forma uidebit᷑ filiĩ. qͣm sͥ ꝑsacram̃tũ
ĩcarnatioĩs uniuit. Ipsa gͦ erit iudex.
quȩ sub udice stetit. Ip̃sa uidicabit.
quȩ udicata ẽ. ut uideant impii eiꝰ

Expanded text:
cultas eadem: quia non inde videtur, unde auditur; nec unde sapor, inde et odor capitur: nec hi ministri sine tactu ad laevia et aspesicca, discernenda sufficiunt. Incorporea vero animus suo tantum sensu dijudicat, et omnes varietates uno motu attingit, et quidquid discretionis inter bona et mala, justa et injusta rationabiliter invenit, unus est intentionis affectus: ut ibi imago Dei appareat, ubi unum idemque est quod mens potest quantum potest. CCCXXXVsed nascendo. Vitam enim genuit Pater vita; nec differt in aliquo essentia gignentis et geniti; cum sic ex Patre sit Filius, ut consempiternae aequalitatis non una quidem persona, sed una sit deitas. CCCXXXVII. Dad judicandos tamen vivos et mortuos non ipse dicitur, sed Filius adfuturus: quia ibi nec Patris, nec Filii deitas, sed illa forma videbitur Filii, quam sibi per sacramentum incarnationis univit. Ipsa ergo erit judex, quae sub judice stetit; ipsa judicabit, quae judicata est: ut videant impii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
crede in saluatorẽ. qui uenit quere¬
re & saluare qd ꝑierat. cred̾e ĩ eum
qui dixit. sine me nichil potestis
facere. S hanc fidem ñ app̃hendit.
qͥ ignorans dĩ iusticiã qua iustificat᷑
impiꝰ. suã uult constituere. qua con¬
uincat᷑ suꝑbus. Talia enĩ sentientes.
sua elatione obdurant᷑ & excecant᷑.
qͥa negando dĩ grãm ñ adiuuant᷑. ccc
Caritatẽ hñs quę ẽ de corde .Luii.¬
puro & conscientia bona. & fide ñ
ficta. diligit dm̃. & ꝓximũ sic̃ se ip̃m.
Amator enĩ dĩ. amator ẽ sui. R ñ dili-¬
gens dm̃. non diligit ꝓximũ. qͥa ñ
dilig̃ se ipsum. Pro hac aut̃ dilectiõe
patient̃ ȩtiã mundi odia toleranda¬
s̃. Necesse ẽ enĩ ut nos ođit. qͦs ui¬
det odisse qđ diligit. cccluiii.
noĩe nuncupant᷑. Sic̃ enĩ dicit᷑ mũ¬
dus in impũs : ita dicit᷑ mund̃ ĩ scĩs.
Unde cũ totus a semet ipso & in odio
& ĩ amore discordet: nos eũ & odisse
iubemͣ & amare. cũ dicit᷑ nob. nolite

Expanded text:
qui venit quaerere et salvare quod perierat, credere in eum qui dixit, Sine me nihil potestis facere . Sed hanc fidem non apprehendit, qui ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus. Talia enim sentientes sua elatione obdurantur, et excaecantur: quia negando Dei gratiam non adjuvantur. CCCharitatem habens, quae est de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, diligit Deum et proximum sicut se ipsum. Amator enim Dei, amator est sui: et non diligens Deum, non diligit proximum; quia non diligit se ipsum. Pro hac autem dilectione patienter etiam mundi odia sunt toleranda: necesse est enim ut nos oderit, quos videt odisse quod diligit . CCCLVI. Dnomine nuncupantur. Sicut enim dicitur mundus in impiis, ita dicitur mundus in sanctis. Unde cum totus a semetipso et in odio et in amore discordet, nos eum et odisse jubemur et amare, cum dicitur nobis, Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
In pͥmo homine patuit ꝗͥd hominis
arbitriũ ualeret ad mortẽ. In scđo aut̃
quid dei adiutoriũ ualeret ad uitã.
deo. iusticia ñ fit sine deo. cclxuii.¬
egis litt̃a quȩ docet ñ eẽ peccandum
si sp̃c uiuificator desit: occidit. Sciri
enĩ peccatũ fac̃. potiꝰ quã caueri. Et
ideo mag̃ augeri quã minui. Quia
malȩ concupiscentiȩ ȩtiã p̃uaricatio
re iusticiȩ: seruilit̃ fit ñ lib̾alit̃. Riõ
nec fit. Non enĩ bonꝰ fructus ẽ. qͥ non
de caritatis radice ꝓcedit. cclxuiiii.

Expanded text:
in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam. deo, iustitia non fit sine deo. acegis littera quae docet non esse peccandum, si spiritus uiuificans desit, occidit; sciri enim facit peccatum potius quam caueri et ideo magis augeri quam minui, quia malae concupiscentiae etiam praeuaricatio re justitiae, serviliter fit, non liberaliter; et ideo nec fit. Non enim bonus fructus est, qui non de charitatis radice procedit. CCLVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
głȩ amor. non sentit. nͥ qui ei bellũ
indixerit. Qa & si cuiquã facile ẽ
laudem non cuꝑe dũ negatur: diffi¬
cile ẽ ea non delectari cũ offert᷑.¬
qui ñ solũ q̃ntũ potuit. s etiã qͣntũ
uoluit hab̾e contẽnit. In qͦ cauendũ
ẽ ne subrepat elatio. Utiliꝰ enĩ t̾rena
opulentia humilit̃ tenet᷑. quã suꝑ¬
be relinquitur. cccxii.
Unde ab omĩ indignatione cito rede-¬
undũ ẽ ad mansuetudinis lenitatẽ.
N am ꝑtinaa motus facile in eiꝰ odiũ
gr̃a ipse descendit. Ut quia lex o.¬
stendit peccatũ non tollit: uolen-¬
tes legẽ suis uirib exsequi nec ualen¬
tes. cogant᷑ ad grãm. quȩ & impossi¬
bilitatis morbum. & in obedientie
aufert reatum. cccdiiii.

Expanded text:
gloriae amor, non sentit, nisi qui ei bellum indixerit. Quia etsi cuiquam facile est laudem non cupere, dum negatur; difficile est ea non delectari, cum offertqui non solum quantum potuit, sed etiam quantum voluit habere, contemnit. In quo cavendum est, ne subrepat elatio. Utilius enim terrena opulentia humiliter tenetur, quam superbe relinquitur. CCCXX. DUnde ab omni indignatione cito redeundum est ad mansuetudinis lenitatem. Nam pertinax motus facile in ejus odium gratia ipse descendit: ut quia lex ostendit peccata, non tollit; volentes legem suis viribus exsequi, nec valentes, cogantur ad gratiam, quae et impossibilitatis morbum, et inobedientiae aufert reatum. CCCXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s de patre ꝓcedit. Pat̃ aut̃ nec
natus ẽ de alio nec ꝓcedit. Nec idõ
sane aliqua disparilitas in sũma illa
trinitate cogitationi occurrat hu-¬
manȩ. Quia ⁊ filius ei de quo natꝰ ẽ.¬

Expanded text:
s sanctus de Patre procedit. Pater autem nec natus est de alio, nec procedit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in summa illa Trinitate cogitationi occurrat humanae: quia et Filius ei de quo natus e
Abbreviated transcription (Latin):
Debet᷑ merces bonis oꝑib si fiant.
originale peccatũ. Cũ p̃putio quippe
om̃is homo nascit᷑. quẽ ad modũ cum
originali peccato. & octauo die lex
dnĩco resurrexit. qͥ post septimã sab¬
bati octauus ẽ. & circũcisus p̃puciatũ
gignit. tͣiciens in illũ qͦ ipse iam ca.¬
ruit. sic̃ baptizatꝰ in filiũ quẽ gene¬
rat carne. reatũ tam̃ t̾icit originiᷤ
ẽ. ut tam̃ post illũ scđs homo sit xp̃e:
cũ tot hominũ milia int̾ illũ &e hunc
orta sint. & ideo manifestũ ẽ ad illum¬

Expanded text:
Debetur merces bonis operibus, si fiant: originale peccatum. Cum praeputio quippe omnis homo nascitur, quemadmodum cum originali peccato. Et octavo die lex tus die dominico resurrexit, qui post septimum sabbati octavus est. Et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum, quo ipse jam caruit: sicut baptizatus in filium quem generat carne, reatum tamen trajicit originis,est, ut tamen post illum secundus homo sit Christus, cum tot hominum millia inter illum et hunc orta sint: et ideo manifestum est, pe
Abbreviated transcription (Latin):
deo. s semet ipsum exinaniuit. formã
serui accipiens. Hoc ẽ enĩ relinquere
patrẽ: Non quia deseruit aut reces.¬
sit a patre : s quia ñ in ea forma appa.¬
ruit hominib: in qua ęqualis ẽ patri.
R eliquit aut̃ matrẽ: relinquendo sẏna.¬
gogã uideoꝵ de qua scđm carnẽ natꝰ

Expanded text:
Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Hoc est enim, Reliquit Patrem; non quia deseruit, et recessit a Patre: sed quia non in ea forma apparuit hominibus, in qua aequalis est Patri. Reliquit autem matrem, relinquendo Synagogam Judaeorum, de qua secundum carnem natus
Abbreviated transcription (Latin):
totum uerũ accipiat᷑ in xp̃o. Uerũ
uerbum dĩ. ds̃ equalis patri. Uera
anima. uera caro. Uerꝰ homo. uerꝰ ds̃.
era natiuitas. uera passio. Si aliqͥd
hoꝵ dix̃is falsum. intrat putredo de
ueneno serpentis. nascunt᷑ uermes
m̃datioꝵ. & nichil integrũ rema-¬
nebit. Quia ubi fu̾it falsi alicuiꝰ cor¬
ruptio. ibi ueritatis integͥtas ñ erit.

Expanded text:
o verum Verbum Dei, Deus aequalis Patri, vera anima, vera caro, verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio. Si aliquid hic dixeris falsum, intrat putredo, de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanebit. Quia ubi fuerit falsi alicujus corruptio, ibi veritatis integritas non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ & quale bonũ sit ds̃. ętiam
ex hoc euident̃ ostendit᷑. qđ nulli ab eo
recedenti bene ẽ. Quia & qͥ gaudent
in mortiferis uoluptatib: sine timore
doloris eẽ non possunt. & qui omĩno
malũ desertionis suę maiore suꝑbiȩ
stupore ñ sentiunt: aliis qui hȩc discer¬
nere nouerunt quanta miseria p̃man¬
tur apparet. Ut si nolint recipere me-¬
dicinã talia deuitandi: ualeant ad
exemplũ quo possint caueri. cexe
creaturã quã ꝓrsus nichil delectat il¬
in om̃s uoluntates eius. Prȩuidet bonos
fut᷑os. & creat. Puidet malos futuros.
& creat. Se ipsũ ad fruendũ p̃bens bo¬
nis. multa munerũ suoꝵ largiens etiã
malis. Miscdit̃ ignoscens. uiste ulciscẽs.
Itẽq miscdit̃ ulciscens. iuste ignoscens.
Nichil metuens de cuiꝰqͣm malicia. nichil
inuidentia uͦ sit odiũ felicitatis alie¬
inuidet qđ ei coequent᷑. uł suꝑiorib¬

Expanded text:
Quantum et quale bonum sit Deus, etiam ex hoc evidenter ostenditur, quod nulli ab eo recedenti bene est: quia et qui gaudent in mortiferis voluptatibus, sine doloris timore esse non possunt; et qui omnino malum desertionis suae majore superbiae stupore non sentiunt, aliis, qui haec discernere noverunt, quanta miseria premantur apparet: ut si nolint recipere medicinam talia devitandi, valeant ad exemplum quo possint talia devitare naturam quam prorsus nihil delectat ilin omnes uoluntates eius! praeuidet bonos futuros et creat, praeuidet malos futuros et creat, se ipsum ad fruendum praebens bonis, multa munerum suorum largiens et malis, misericorditer ignoscens, iuste ulciscens, itemque misericorditer ulciscens, iuste ignoscens, nihil metuens de cuiusquam malitia, nihil inuidentia uero sit odium felicitatis alieinuidet, quod ei coaequentur, uel inferioribu
Abbreviated transcription (Latin):
duunitas corpus ẽ: s quia sac̃m̃ta ue.¬
teris testam̃ti appellant᷑ umbrȩ fut᷑i
apt̃ umbrarũ comꝑationẽ corꝑaliter
dicta ẽ in xp̃o plenitudo diuinitatis
habitare. qđ in illo impleant᷑ omĩa q̃¬
in illis umbris figurata s̃. ac sic qͦdam
mͦ umbrarũ p̃cedentiũ ipse sit corpꝰ.
hoc ẽ figurarũ & significationũ illaꝵ
ipse sit ueritas. Ccxcui.
& in eiꝰ grã contra uitia int̾na pugnꝰ.¬
eisq usq ad illicita cogentib instigan¬
tib ue non cęde. & ubi cędit᷑ indulgẽ¬
tiã. & ut non cȩdat᷑ ad iutoriũ dei af.¬
fectu religiosȩ pietatis exposcere. In
paradiso aut̃ si nemo peccass. ñ eẽt
actio pietatis expugnare uicia. quia
felicitatis eẽt ꝑ mansio uicia ñ hab̾e.¬

Expanded text:
us est: sed quia sacramenta Veteris Testamenti appellantur umbrae futuri, propter umbrarum comparationem corporaliter dicta est in Christo plenitudo divinitatis habitare, quod in illo impleantur omnia, quae illis umbris figurata sunt; ac sic quodam modo umbrarum praecedentium ipse sit corpus, hoc est, figurarum et significationum illarum ipse sit veritas. CCXCIV. et in ejus gratia contra vitia interna pugneisque usque ad illicita instigantibus cogentibusve non cedere; et ubi ceditur, indulgentiam, atque ut non cedatur, adjutorium Dei, affectu religiosae pietatis exposcere. In paradiso autem, si nemo peccasset, non esset actio pietatis expugnare vitia; quia felicitatis esset permansio, vitia non habe
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. S diuina iusticia ẽ. ut qͥ uolun¬
tate dimisit qđ amare debuit: amittat
cũ dolore qđ amauit. Et nat᷑arũ creator
ubiq laudat᷑. Adhuc enĩ bonũ ẽ. qͦd do¬
let amissũ bonũ. Nam nͥ aliqͦd bonum
remansiss in nat᷑a: nullus amissi boni
animo pͣua. Non ẽ aut̃ potestas: nͥ a
deo. & hoc abdita altaq iusticia. qm̃¬

Expanded text:
bonum. Sed divina justitia est, ut qui volunbonum. Sed divina justitia est, ut qui voluntate amisit quod amare debuit, amittat cum dolore quod amavit, et naturarum creator ubique laudetur. Adhuc enim bonum est, quod dolet amissum bonum. Nam nisi aliquid bonum remansisset in natura, nullius amissi boni animo prava. Non est autem potestas nisi a Deo, et haec abdita altaque ejus judicia; q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ factus ẽ lucidus s fit. qͥa si factus
ẽẽt ñ aut̃ fieret. etiã abscedente lumi¬
ne lucidus ꝑmaneret: sic homo deo p̃-¬
sente illuminat᷑. absente aut̃ continuo
tenebrat᷑. A qͦ non locoꝵ int̾uallis. s uo-¬
luntatis auersione discedit᷑. cel xxx¬
deo ȩtiã incognita uissionis ratione ser¬
uire. Iubendo enĩ ds̃ utile fac̃: qͥc quid
iubere uoluerit. de qͦ metuendũ ñ ẽ.
ne ñ ꝓfut᷑a p̃cipiat. Nec fieri potest.
ut uoluntas ꝓpͥa ñ grandi riunȩ pon¬
dere suꝑ hominẽ cadat: si eã uolũtati
suꝑioris extollendo p̃ponat. cclxxxix
hoc maxime apparet. qͦd datũ ipsi ẽ ut
possit sũmi & in cõmutabił boni adħere
nat᷑ȩ. Qđ si nolũit: bono se pͥuat. & hoc
ei malũ ẽ. Unde ꝑ iusticiã dĩ ȩtiã cruci-¬
atus consequit᷑. Quid enĩ tam iniquũ.
quã ut bene sit desertori boni: Aliqͣndo
aut̃ amissi suꝑioris boni non sentit᷑ ma-¬
lum. dum habetur qđ amatũ ẽ inferius

Expanded text:
n factus est lucidus, sed fit; quia si factus esset, non autem fieret, etiam absente lumine lucidus praesente inluminatur, absente autem continuo tenebratur, a quo non locorum interuallis, sed uoluntatis auersione disceditur. Ille iDeo, etiam incognita jussionis ratione servire. Jubendo enim Deus utile facit, quidquid jubere voluerit: de quo metuendum non est, ne non profutura praecipiat; nec fieri potest ut voluntas propria non grandi ruinae pondere super hominem cadat, si eam voluntati superioris extollendo praeponat. CCLXXXVIIhoc maxime apparet, quod datum ipsi sit ut possit summi et incommutabilis boni adhaerere naturae. Quod si noluerit, bono se privat, et hoc ei malum est: unde per justitiam Dei etiam cruciatus consequitur. Quid enim tam iniquum, quam ut bene sit desertori boni? Aliquando autem amissi superioris boni non sentitur malum, dum habetur quod est amatum inferius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtingit a fine usq ad finẽ fortit᷑: & di.¬
sponit omĩa suauit̃. Idq ętiã apłs sen.¬
tit. cũ atheniensib dm̃ p̃dicans. ait. in
quo uiuimꝰ & mouem᷑ & sumꝰ. Quia si
opus suũ reb creatis subtͣheret: nec ui.¬
uere. nec moueri. nec ẽẽ possemꝰ. & iõ
sic ds̃ intelligendus ẽ requieuisse ab
om̃ib oꝑib suis: ut iam nullã nat᷑am
condet. ñ ut conditas continere aut
gub̾nare cessaret cclxxix.
uniꝰ diei figurabat᷑ ablata. ꝑpetuum
sabbatũ obseruat: qui spe fut᷑e quietis
scĩs ẽ oꝑib intent᷑. nec in ipsis bonis acti.¬
bus suis quasi de ꝓpͥis & de his quȩ ñ acce.¬
ꝑit głatur. illũ in se oꝑari cognoscens.
telligentib ea ẽ: qua nulliꝰ indiget
quia nos beatificam᷑ bono qđ ipse ẽ. ñ
bona. p̃t̃ ipsum nulla ẽ: quã ipse ñ fec̃.
e ꝑ hoc nullo alieno eget. qui bono qͦd
fecit non eget. cclxxxi.
Unde ante creat᷑am frustra tẽꝑa requi-¬

Expanded text:
sque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Idem etiam Apostolus sentit, cum Atheniensibus praedicans ait, In quo vivimus, movemur, et sumus . Qui si opus suum rebus creatis subtraheret, nec vivere, nec moveri, nec esse possemus. Et ideo sic Deus intelligendus est requievisse ab oconderet, non ut conditas continere, et gubernare cessaret . CCLXXIXunius diei figurabatur, ablata, perpetuum sabbatum observat qui spe futurae quietis sanctis est operibus intentus; nec in ipsis bonis actibus suis quasi de propriis, et de his quae non acceperit, gloriatur; illum in se operari cognoscens, telligentibus ea est qua nullius indiget quia nos beatificamur bono quod ipse est, non ibona praeter ipsum nulla est, quam ipse non fecit: ac per hoc nullo bono alieno eget, qui bono quod fecit non eget . CCLXXXI Unde ante creaturam frustra tempora requi
Abbreviated transcription (Latin):
otiꝰ gͦ tp̃s a creat᷑a. quã creat᷑a cepit a
tẽpore. Utrũq aut̃ ex deo. Ex ipso enĩ
passerem non cade interram sine uolun¬
tate dĩ. & qđ fenũ agri post paululũ
mittendũ in clibanũ ipse tam̃ formet
ac uestiat. ñne confirmat. ñ solũ totã
mundi partẽ rebus mortalib & corru¬
ptibilib deputatã: uerũ &̃ uilissimaᷤᷤ
eius abiectissimasq particłas. diuina
ꝓudentia regi. ne fortuitis ꝑturbari
motib ea quoꝵ causas comp̃hende ñ
possumꝰ ȩstimemus: cclxXXIII.¬
Qnima rationalis in ea debet erigi: q̃
in spiritaliũ natura maxime excellũt.
ut quę sursũ sunt sapiat. ñ quȩ suꝑ¬
uũ ẽ consuetudini repugnans ẽ rationi.
alit᷑ nat᷑ę cursus innotuit. ñ aut̃ deo.
tari posse credibile ẽ. Qđ libet aut̃ cor¬
pus in animã rationalem posse conũti.

Expanded text:
Potius ergo tempus a creatura, quam creatura coepit a tempore. Utrumque autem ex Deo. Ex ipso enim,passerem non cadere in terram sine voluntate Dei , et quod fenum mittendum in clibanum, ipse tamen formet, ac vestiat , nonne confirmat, non solum totam istam mundi partem rebus mortalibus et corruptibilibus deputatam; verum etiam vilissimas ejus abjectissimasque particulas divina Providentia regi; ne fortuitis perturbari motibus ea quorum causas comprehendere non possumus, aestimemus ? CCLXXXIIIAnima rationalis in ea debet erigi, quae in spiritualium natura maxime excellunt; ut quae sursum sunt sapiat, non quae svum est consuetudini, repugnans est rationi. aliter naturae cursus innotuit; non autem Deo, utari 585 credibile est: quodlibet autem corpus in animam rationalem posse converti,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m uerũ dm̃ & uerũ hominẽ credit
minẽ tantũ mͦ asserit xp̃m potentiã
negat qua creatus ẽ. Utrũq gͥ anima
patre. Quał homo xp̃c. Uirginis filius.
trahens de homine mortalitatẽ. non
trahens iniquitatẽ. cccx lix.
a patre. Missio eius. in carnatio fuit.
& inuisibili dĩtati hoc fuit ĩ hc̃ mundũ
pat̃ & filiꝰ. ipse filiꝰ audiendus ẽ di¬
cens. Ego ⁊ pat̃ unũ sumꝰ. Duobꝰ enĩ u̾bis
duȩ simul hereses detruncant᷑. Nam
qd ait sumꝰ: sabelliũ strauit. Quia nec
sumꝰ de uno. nec unũ diceret᷑ de diuerso.¬
Utrũq oportet nouerimꝰ in eccli.¬
xp̃o. & unde ęquał ẽ patri. & unde
illo maior ẽ pat̃. Illud ũbũ ẽ. illud
caro. Illud ds̃ ẽ. illud homo. S unus
animȩ. & multa s̃ corda. S si ꝑ fide
& dilectionẽ adħeant do: fiunt õs
una aĩa. & cor unũ. Sigͦ caritas dei

Expanded text:
t minem tantummodo asserit Christum, potentiam negat, qua creatus est. Utrumque ergo, anima Patre. Qualis homo Christus? Virginis filius, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem. CCCXLVII. a Patre. Missio ejus incarnatio fuit, et invisibili deitati hoc fuit in hunc mundumPater et Filius, ipse Filius audiendus est, dicens, Ego et Pater unum sumus . Duobus enim verbis duae simul haereses detruncantur. Nam quod ait, sumus, Sabellium stravit: quia nec, sumus, de uno; nec, unum, diceret de diversoUtrumque oportet noverimus in Christo, et unde aequalis est Patri, et unde illo major est Pater. Illud Verbum est, illud caro; illud Deus est, illud homo. Sed unusanimae, et multa sunt corda: sed si per fidem et dilectionem adhaereant Deo, fiunt omnes una anima, et cor unum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs sc̃s grauia & indigna ꝑpetit᷑. si
hominũ ab exortu usq ad obitũ uidemꝰ
alienũ. ñ ꝑtineret ad iustũ omĩpotentiᷤ
iudiciũ: si ñ eẽt originale peccatũ. ce
potentia causa ẽ subsistendi omi creat᷑ę.
Quȩ uirtus si ab eis quȩ condidit regendis
aliqͣndo cessaret. simul omĩũ rerũ species

Expanded text:
aliquis sanctus gravia et indigna perpetitur, si aliquis sanctus gravia et indigna perpetitur, si hominum ab exortu usque ad obitum videmus alienum, non pertineret ad justum Omnipotentis judicium, si non esset originale peccpotentia causa est subsistendi omni creaturae, quae virtus si ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simul omnium rerum species