comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
passionis in hesere relitine. maci¬
es. ⁊ egritudinis cognata debilitaᷤᷤ.
delicatꝰ appetitꝰ. cuiꝰ fastidio nulla co¬
pia. nulla satisfac̾e pot̾ indust᷑a mi¬
istroꝵ. Ad recidiuã medicus para¬
tara dicit ẽẽ mat̾iam. ideoq studi¬
uma subtilioris obseruantie scrupu¬
losus inponit. ruptisq laboris. ⁊lin¬
gua palpitante. tanta potũ łbuit
partitate : ut sitim potiꝰ irritare: ꝙͣ
compescere uelle credat᷑. Illd̾ .it. ho¬
minũ genus quadam sꝑ aust̾itate
not᷑abile arti sue reu̾entiã sola se¬
u̾itatis exhibitione conqͥrit. ⁊qi de
benignitate uilesceret. infamat
om̃ia quetumq miser patientis
appetitus exposcit. Utinã q ad ic
titalie ꝑtinet idem nobis usus :
abstinentia preberet᷑: ut suspicio¬
uẽ cõmunicatio tolłet. ⁊ fidem
pietas ꝯpassionis augeret. Ad ħ de¬
fectum imꝑicie sue culpe semꝑ egͦ¬
tautis ascribunt. ut eger ⁊ in edia
pereat. ⁊ calupnie ⁊tumelia cruti¬

Expanded text:
passionis inhaesere reliquiae, macies et aegritudinis cognata debilitas, delicatus appetitus, cujus fastidio nulla copia, nulla satisfacere potest industria ministrorum. Ad recidivam medicus paratam dicit esse materiam, ideoque studium subtilioris observantiae scrupulosus imponit, ruptisque labiis et lingua palpitante tanta potum tribuit parcitate, ut sitim potius irritare quam compescere velle credatur. Illud enim hominum genus quadam austeritate semper notabili arti suae reverentiam sola severitatis exhibitione conquirit, et quasi de benignitate vilesceret, infamat omnia quaecunque miser patientis appetitus exposcit. Utinam quod ad victualia pertinet, idem nobis usus et abstinentia praeberetur, ut suspicionem communicatio tolleret et fidem pietas compassionis augeret! Ad haec defectum imperitiae suae culpae semper aegrotantis ascribunt, ut aeger et inedia pereat, et calumniae contumelia cruci
Abbreviated transcription (Latin):
quat̾ passus accessũ: tandẽ ad medi¬
cine remediũ salutare ꝯfugi. ⁊ mñ
paulominꝰ mͥ molestũ extitit. quã
caloris intemꝑantia que p̾cessit. hñt
.it. medicine remedia nescio qͥd ab¬
hominande malignitatis ad mix¬
tũ. ⁊ ne gratis conferant: om̃e be¬
neficiũ semꝑ adiuncto maleficio

Expanded text:
accessum, tandem ad medicinae remedium salutare confugi, quod tamen paulo minus mihi molestum exstitit quam caloris intemperantia quae praecessit. Habent enim medicinae remedia nescio quid abominandae malignitatis admistum, et ne gratis conferant omne beneficium, semper adjuncto maleficio
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am ĩcõmoda nos extusent. qr
si ꝑsonã corꝑalis inpotentiel deti¬
net᷑: maiestati tñ uestre deuotio
caritatis occurrit. Causas quoq ñoꝵ
de. ⁊m̃damꝰ accentius. ut in eis apud
nos ⁊ amia diligentiã ⁊ uiditis mus¬
nant eͥtatẽ. Dño quos regi suꝑeli¬
ces ꝓ nobis̃ gr̾as exbibete. qd infirii¬
tati nõe tanta liberalitate comꝑas
actideret: regali suscepit munificen¬
tia persolciendũ fidem qͦ deuotiõts
rir̃e ⁊ sedulitatẽ laudauit obsequiĩ.
eaq sibi sepiꝰ exntiłse fructuosa cos¬
nouit. Dulcuis ⁊efficatiꝰ iit̾ om̃ia me¬
dicam̃ accepi. gr̃am dñi mei ĩopor¬

Expanded text:
nos excusent, quia, si personam corporalis impotentia detinet, majestati tamen vestrae devotio charitatis occurrit. Causas quoque nostdae, commendamus attentius, ut in eis apud vos et amici diligentiam et judicis inveniant aequitatem. Domino quoque regi supplices pro nobis gratias exhibete, quod infirmitati nostrae tanta liberalitate compassaccideret, regali suscepit munificentia persolvendum, fidemque devotionis nostrae et sedulitatem laudavit obsequii, eaque sibi saepius exstitisse fructuosa cognovit. Dulcius et efficacius inter omnia medicamen accepi gra
Abbreviated transcription (Latin):
atcepisse non ingrate. qd̵ tanta tã¬
q facili mͥ bonitate collatũ ÷. si ut¬
litatib euis ⁊ głie datum mͥ fuerit
totis facultatib. toto studio totis
semꝑ uirib inseruire. licet aũ ma¬
iestas benesicii modulũ nr̃e ꝑuita¬
tis excedat: dignissimꝰ ꝓfecto dicen¬
dus ÷. quisqͥs totũ ꝗ potest: ad gr̾ar̃

Expanded text:
accepisse non ingrate quod tanta tamque facili mihi bonitate collatum est, si utilitatibus ejus et gloriae datum mihi fuerit totis facultatibus, toto studio, totis semper viribus inservire! Licet autem majestas beneficii modulum nostrae parvitatis excedat, dignissimus profecto dicendus est quisquis totum quod potest ad gra
Abbreviated transcription (Latin):
iuit de teraplo. ut̃q dispensato ũ¬
rie suffugit. neut̃ tñ suo tp̃re
ꝓ u̾itate mora recusauit. Paulꝰ it
at exemplũ constantie. Timoris
lapsũ ũitatis supleat assertio. ħõ
dit᷑. Hon turbet᷑ p̾ ira oculus pr̃is.
infiliũ. s attendat uixta salomo¬
nẽ : meliora ẽẽ uuln̾a amiti:
ꝙ adrilantiũ oscula. Ut qũ uob̃nt

Expanded text:
plo. Uterque dispensatione subfugit. Neuter tamen suo tempore pro veritate mori recusavit. Paulus enim 83 exemplum constantiae. Timoris lapsum veritatis suppleat assertio. Non ditur. Non turbetur prae ira oculus patris in filium; sed attendat, juxta Salomonem, meliora esse vulnera amici quam adulantium oscula . Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ret assens̃. si eã ratto tueret᷑. S te¬
sacͦs ordmes. ⁊ annos inuentũ. nͨ a
clero electũ. sediciosꝰ turbate turbe
clamor pontificaslẽ detorsit electionẽ.
Assit ⁊̃ decanꝰ canterẽ. archidiaco¬
nos. ⁊ maiorẽ capitłĩ ꝑtẽ qͣntũ lici

Expanded text:
 ratio tueretur. Sed tesacros ordines et annos inventum, nec a clero electum, seditiosus turbatae turbae clamor pontificalem extorserit electionem. Asserit etiam decanus cantorem, archidiaconos, et majorem capituli partem, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
pfficia. Mille st̃ occ̾santiũ fantasma¬
ta cogit̾onũ. mille diaboli suggesti¬
ones mille mortalũ tẽptationes ant¬
moꝵ. Que dũ se sacficantiũ m̃tib
inoprno ingerũt illapsit. dũ eas ad
alia atq aliena cꝯgitanda abst᷑hũti
dũ ħeticã moluũt ĩduc̾e pͣuitatẽ. qd
alidꝰ faciũt qͣm uelud quedã mus¬
ce sacrificantes altaris nunist̾s ĩ¬
festant. ⁊ impediũt. Talũ portenta
muscar patͥarcha nr̃ abrahã ꝓpul¬
sanda p̾signanit. cũ a sacrificus ane̾
abegg̾it oeccsantes. Scriptũ ÷ .it. de¬
scendebant uolucres suꝑ cadau̾a.
abigebat eas abrabã. diĩ gͥ destina¬
to cibi flabello descendentes sr̃ sa¬
crificia mauscas abeg̾is. asacfioantis
mente suꝑuenientiũ in ciuisius tẽp̃¬
tatitionũ catholice fidei uentilabͦ
ex turbari oportebat. Ita fiet. ut ꝙ
susceptũ ÷ ad usũ. misticũ ⁊ͥ p̃beat

Expanded text:
. Mille sunt occursantium phantasmata cogitationum, mille diaboli suggestiones, mille mortalium tentationes animorum; quae dum se sacrificantium mentibus inopino ingerunt illapsu, dum eas ad alia atque aliena cogitanda distrahunt, dum haereticam moliuntur inducere pravitatem, quid aliud faciunt quam, velut quaedam muscae, sacrificantes altaris ministros infestant et impediunt? Talium portenta muscarum patriarcha noster Abraham propulsanda praesignavit, cum a sacrificiis aves abegerit incursantes. Scriptum est enim: Descenderunt volucres super cadavera, et abigebat eas Abraham . Dum igitur destinato tibi flabello descendentes super sacrificia muscas abegeris, a sacrificantis mente supervenientium incursus tentationum, catholicae fidei ventilabro exturbari oportebit. Ita fiet ut quod susceptum est ad usum, tibi mysticum praebeat
Abbreviated transcription (Latin):
mairaret᷑ religiosar̃ ꝓuidentiam
ꝑsonarũ. ĩ assensu nout deelinasse
pracłi: Pace ur̃a loqͣr. ĩ extus abił᷑
eẽt ille subu̾sor auctoritatis assen¬
sus: si eũ necĩa dispensatiõe. p̃ pu¬
taremꝰ extortũ. Hisi t fallor ti¬
mori cessistis. ñ rõni. nͥlq alid̾ fuit
dic̾e faueo. qͣm celarẽ appello. Rie¬
mo maior paulo. nemo par xp̃o.

Expanded text:
dentiam personarum, in assensum novi declinasse piaculi? Pace vestra loquar. Inexcusabilis esset ille subversor auctoritatis assensus, si eum necessaria dispensatione non putaremus extortum. Nisi enim fallor, timori cessistis, non rationi, nihilque aliud fuit dicere faveo, quam Caesarem appello. Nemo major Paulo, nemo par Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩã. qͣm sit eoꝵ incolumitate. qͥ¬
b ⁊ legũ integͥtas. Ieccłie status
incolumis ꝑseuerat. Gandeo gͥ s ⁊
gandebo. quociens meas crnres au¬
ra que te sospitẽ nũciet. fitłlam̾t.
cui ⁊ potestas collata ÷ ad iudiciũ
sccłis. ⁊ mores adexemplat honesta

Expanded text:
anam, quam super eorum incolumitate, quibus et legum integritas, et Ecclesiae status incolumis perseverat. Gaudeo igitur, sed et gaudebo, quoties meas aures aura, quae te sospitem nuntiet, afflaverit, cui et potestas collata est ad judicium sceleris, et mores ad exemplar honesta
Abbreviated transcription (Latin):
atq angloꝵ augͦte regine. ad illiꝰ
stare dext̾ã. a cuuiꝰ dextris astitit re¬
gina ĩ uestitu deaurato cc̃data ita¬
rcetate. Audita ꝑ p̾sentiũ latorẽ
⁊ salute qua ĩcolumis es. ⁊ salnt̾o¬
ne qͣ me dignata es. de pͥmo qͥdem

Expanded text:
 Anglorum reginae, ad illius stare dexteram, a cujus dextris astitit regina in vestitu deaurato circumdata varietate. Audita per praesentium latorem, et salute qua incolumis es, et salutatione qua me dignata es, de primo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uolirntate. ut aplerisq de ĩmodestid
idear redarrguendꝰ. Animo .E. dilg̃¬
Sti nicħ satis÷. neq magna deuotio
tunissib oꝑis exbibitione placat᷑.
si suos sercq in ant̾iora conatꝰ ext̃¬
dit. hoc uobis apud me studũ ħ
ꝯtinui laboris instantia. ħ teceuo

Expanded text:
modestia videar arguendus. Animo enim diligenti nihil satis est, neque magna devotio cujuslibet operis exhibitione placatur, sed suos semper in anteriora conatus extendit, hoc vobis apud me studium, haec continui laboris instantia, hic
Abbreviated transcription (Latin):
cinctũ meũ ad t̾ras ꝑagendas. ⁊ͣ ma¬
tia parit̾ exploranda uiderũt. It᷑us
eram. s it̃ meũ diuulgato fama
p̃cessit inditio. ut facile possent¬
mͥ insidie p̃parari. Ego. st. hõ sum
cui celebrẽ multe cause ꝯtułe no¬
ticiam. ⁊ eͥ apd̃ hostes. eccłie płuã
zelus iusticie contͣxit inuidiã:
sibq cred̾e̾nt successisse. si in ꝑso¬
na mea ⁊ maligaitati sue saͥtis¬
face. ⁊ ur̃ãm possent offend̾e ma¬
iestate. Retinuit itaq me rex
nost̾. qͥ mea qͥdẽ uoluntate p̾ce¬
dente mittebat. negociaq sua ꝑ¬
tim distulit: partim mindrib
nũciis ꝑferenda imisit. Intͣ pec¬
tus itaq meũ maior anhelantis
desiderii feruor exestuat. dilatio¬
nẽ hanc qͣi uuln̾ati cordis affec¬
tione deplorans. ꝗ pedes ur̃os am¬
plesti ⁊ serenitatẽ ur̃ã mͥ ñ datͦ
ocults p̾sentib intueris tatio in¬
t̾im ꝙ possum. ⁊ me totũ honori¬

Expanded text:
cinctum meum ad terras peragrandas, et maria pariter exploranda viderunt. Iturus eram, sed iter meum divulgato fama praecessit indicio, ut facile mihi possent insidiae praeparari. Ego enim homo sum cui celebrem multae causae contulere notitiam, et cui apud hostes Ecclesiae plurimam zelus justitiae contraxit invidiam, sibique crederent successisse, si in persona mea et malignitati suae satisfacere et vestram possent offendere majestatem. Retinuit itaque me rex noster, qui mea quidem voluntate praecedente mittebat, negotiaque sua partim distulit, partim minoribus nuntiis perferenda commisit. Intra pectus itaque meum major anhelantis desiderii fervor exaestuat, dilationem hanc quasi vulnerati cordis affectione deplorans, quod pedes vestros amplecti, et serenitatem vestram mihi non datur oculis praesentibus intueri. Facio interim
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ ppłm. ꝗ nos ad meliora uocz.
Cũ fastũ calcas. luxuriãq p̾miᷤ.
A gnꝰ ab ĩnotus. asimplicib q colũba:
Turturabhis qͥ flent. p̾mia sñ maꝑcul.
I n clibano cocdos panes altarib offers.¬
i ẜ i robur m̃tis milla flagella mouẽt.
ꝯ sꝑsos oleo si nis pietas mod̾et᷑:
I nq reos infra quã liceat feriat.
N õ ferm̃tatos. si mens tͥ puriorassit.
e xcoquat ⁊ carnis fluxa suꝑnꝰ amor.
O ffers ⁊ similã siqͦs diuiserat error
Colligas. inq fidẽ iungis. idẽq facis.
Hos cathezizans molis ĩ baptismate m̃gẽs.
U nis. ĩ formans asꝑa fre coqͥs.

Expanded text:
 quod nos ad meliora vocet: Cum fastum calcas, luxuriamque premis. Agnus ab innocuis, a simplicibusque columba, Turtur ab his, qui flent, praemia summa procul. In clibano coctos panes altaribus offers, Si robur mentis nulla flagella movent. Conspersos oleo si vis, pietas moderetur. Inque reos infra, quam liceat, libeat. Non fermentatos, si mens tibi purior adsit, Excoquat et carnis fluxa supernus amor. Offers et similam, si quos diviserat error, Colligis, inque fidem jungis, idemque facis. Hos catechizans molis in baptismate mergis, Unis informans aspera ferre coquis.
Abbreviated transcription (Latin):
P atri ꝯpardeitate: minor carpas u̾itate.
I n tã noua ligatura. sic ut᷑q stat nat᷑a.
Nr̃ iste mediator. nr̃ iste legis lator.
Circ̃cisus. baptizatꝰ: c̾cifixꝰ. tumłatꝰ.
Obdormint. ⁊ descñdit. resurrex̃ ⁊ ascendit.
S ic ad celos eleuatꝰ : iudicabit uidicatꝰ.¬

Expanded text:
Patri compar Deitate, Minor carnis veritate. In tam nova ligatura Sic utraque stat natura, Noster iste mediator, Iste noster legis dator Circumcisus, baptizatus, Crucifixus, tumulatus Obdormivit et descendit, Resurrexit et ascendit. Sic ad coelos elevatus Judicabit judicat
Abbreviated transcription (Latin):
In ħ totũ p̾udisti. totũ simł ꝑfecisti.
Ad exemplar sũme m̃tis formã p̾stãs elem̃t̾
prĩs splendor ⁊ sigura factor fcũs cͤat᷑a.
C arnẽ nr̃ã induisti. cãm nr̃a suscepisti.
S ẽpit̾nꝰ. tẽporał. moritius ĩ mortalis.

Expanded text:
In hoc totum praevidisti, Totum simul praefecisti, Ad exemplar summae mentis. Formam praestans elementis. Patris splendor et figura, Factor factus creatura, Carnem nostram induisti, Causam nostram suscepisti: Sempiternus, temporalis; Moriturus, immortalis;
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd signent tres misse ĩ natale dni
N natale saero sc̃e sollẽp̃nia misse.
Quid signant. ł cur qͥd celebrent᷑ habe.
Nocte prior sub luce sequẽs. ĩluce sup̃ma:
ox. aurora. dies. umb᷑. figura. deus.

Expanded text:
rentur in Natale Domini. In Natale sacrosanctae solemnia missae Quid signent, aut cur tres celebrentur, habe. Nocte prior sub luce sequens in luce suprema SNox, aurora, dies, umbra, figura Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
I nsublime uebi muꝰ utrũq petãs.
lle dũ memorat sc̃os. hum̾ale recẽs:
Ꝙ bis sena patrũ noĩa scͥpta g̾it. g¬
pectus enĩ logion scapłas hum̃ale tegt
p̃ sulis intͣntis int̾iora sacri.
Hic inutroq ferens gẽmis ĩ sculpta pͥoꝵ
Moĩauenturi p̾co. typꝰq fuit.
Nos ⁊ enĩ gerimꝰ logion cũ nõia patrũ:

Expanded text:
us utrumque petens. Idem dum memorat sanctos, humerale recenset, Quod bis sena patrum nomina scripta gerit. Pectus enim logion, scapulas humerale tegebat. Praesulis intrantis interiora sacri. Hic in utroque gerens gemmis insculpta priorum Nomina, venturi praeco, typusque fuit. Nos etenim gerimus logion, cum nomina
Abbreviated transcription (Latin):
la finiant᷑. qͣnco: ille cͥ ĩ inidet  successu me¬
liori ꝓfec̾it: tanto ĩ uidꝰ ĩ muiꝰ incendiũ liuo¬
ris ĩgnib ĩ ardescit. lũc est ułtus minax.
toruus aspec̾t᷑ꝰ. pallor ĩ sucie. ĩ labiis tremor.
st̾dor ĩ dentil . u̾lu ral ida. etfreuata ꝯuicia.¬

Expanded text:
 quantoque ille cui inuidetur successu meliore profecerit tanto inuidus in maius incendium liuoris ignibus inardescit. Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor, stridor in dentibus, uerba rabida, effrenata conuicia
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃ cet̾a m̃bra lfantis detex̃ dicẽs. meus
nicũ ẽ. Edite uã ⁊ ego pͥor cõedi ꝗ̃ genui.
Nolite m̃e ẽẽ religiores. u frmims molli¬
ores. qd̾ si pictas nos mutit ⁊ execumini in¬
eos cibos: ego q̃ calib pasta sũ. hũs it̾m p¬
asdar. Tũc obstupetci p̾dones ⁊ tm̃ faciꝰ ab¬
horrentes: nũciauerũt urbi. Et ħ uniqͥs

Expanded text:
s: Meus, meum est. Edite, nam et ego prior comedi quem genui: nolite matre esse religiosiores neque feminis molliores. Quod si vos pietas vincit et exsecramini meos cibos, ego quae talibus pasta sum, his iterum pascar. Tum obstupefacti praedones, et tantum facinus abhorrentes, nuntiaverunt urbi, et hoc unusqu
Abbreviated transcription (Latin):
sqr dubio ⁊ sine omni cõtra¬
dictione inueĩemus ꝙ sicut
pat̾ uult habe ꝑsonam proce¬
dentẽ de se cui possit impense
sibi dilectionis delitias com¬
municare: ita et filius per õ¬
na similit̾ et hab̾e uult ⁊ ht
pro uolũtate.Sicut gͦ supiũ
diximꝰ de imagine: sic et figu¬
ratio colligẽda et ex propri¬
etatũ cõsideratione ubi uti
iam diximꝰ inuenit᷑ mutua
c̃oueniẽtia. nec tñsine aliqua
diffã. nec diffã sine ꝑmaxim
coueniẽtia.

Expanded text:
sque dubio et sine omni contrasque dubio et sine omni contradictione inveniemus quod sicut Pater vult habere personam procedentem de se, cui possit impensae sibi dilectionis delicias communicare, ita et Filius per omnia similiter et habere vult, et habet pro voluntate. Sicut ergo superius diximus de imagine, sic et configuratio colligenda est ex proprietatum consideratione. Ubi, ut jam diximus, invenitur mutua convenientia, nec tamen sine aliqua differentia sine quam maxima conveni
Abbreviated transcription (Latin):
ta itaq hũc modũ nõ p̃t filiu
dici pat̾ne sube figura.Sed si ñ
p̃t dicifigura iuxta hũc mo¬
dum rep̾sẽtans.nũgo dici po¬
terit figura informans.S ed
si filius prezinformaret : eum
utiq eo ip̃o formosũ redoẽt.
et tuc nõ tam filius a prẽ ꝙͣ
pat̾ a filio pulchricuoinẽ ac¬
ciperet.Sed in hoc nec ratio
cõsentit. nec fides catholica
hoc recipit. Testante ueritate
his itaq que querimꝰ sp̃ualẽ
nat᷑am int̾rogemꝰ Spũalis aũt
nat᷑a ẽaĩa tua. Anima aũt tua
aut formosa ẽ aut de formis¬
ẽ ex uoluntate sua formosam
facit uoluntas bona.deformi
fit ex uolũtate mala ormo¬
sam eam facit sua benigͥtas de¬
formẽ sua malignitas Exhis licet
ppoerdere que sit figura spũals
mino eadem ꝑfectionis for¬
ma p̃t informare aĩam tua
et aĩam meamSi itaq uix¬
ta uolũtatis similitudinem
prĩs ac filii cõformitatẽ uel
cõfigurationẽ quermus:ab¬

Expanded text:
ta itaque hunc modum, non potest Filius ta itaque hunc modum, non potest Filius dici paternae substantiae figura. Sed si non potest dici figura juxta hunc modum repraesentans, nunquid dici poterit figura informans? Sed si Filius Patrem informaret, eum utique eo ipso formosum redderet, et tunc non tam Filius a Patre, quam Pater a Filio pulchritudinem acciperet. Sed in hoc nec ratio consentit, nec fides catholica hoc recipit, testante Veritate,his itaque quae quaerimus spiritualem naturam interrogemus. Spiritualis autem natura est anima tua, anima vero tua, aut formosa est, aut deformis ex voluntate sua. Formosam facit voluntas bona, deformis fit ex voluntate mala. Formosam eam facit sua benignitas, deformem sua malignitas. Ex his licet perpendere quae sit figura spirituamino, eadem perfectionis forma potest informare animam tuam et animam meam. Si itaque juxta voluntatis similitudinem, Patris ac Filii conformitatem vel configurationem quaerimus, ab
Abbreviated transcription (Latin):
do uł dissimilituto in eẽIma¬
go pat̾na ibi ẽ querẽda. ubi ẽ
mutua cõgruẽtia. nõ sine dif¬
ferẽtia aliqua. nec diffã sine ꝑ
maxima cõueĩentia. Sportet
itaq ad propͥetatũ cõsiderati¬
onem recurere.qui ista de q¬
bus loquim̃ cupit pleniꝰ agͣ¬
scere. Est aũt uti iam sepe dixi¬
mus. oĩbus cõmune:pleni¬
cudinẽ deitatis habẽ Propͥu¬
dare. propͥum aũt filii tã ac¬
cepisse ꝙ dare. Cõueniẽtia
itaq ẽ inrdando. diffã u̾o in
accipiẽdo.Qu̾o aũt in hac¬
ginem filius gestat.sic̃ supuis
docuimꝰ apta ratio demõstãt.xxi.¬
Pus ẽalta cõstoeratione:
si cupimꝰ certiꝰ agnosse. qͣ
ratione deus dei filius dicat
frigura sub̃x ip̃ius. Ubi noĩat
intelligẽ.Nam si ad humana
ẽ figura imaginis que eum
rep̾sentat.Utraq tnfigura ẽ.
utraq ip̃ius figura dici põt.
esse hinc informãs.illinc re¬
pressẽtans figurã:sedd prĩs et
filii ẽ ia eatẽq substãtia. Iux¬

Expanded text:
dissimilitudo inesse. Imago paterna est inquirenda, ubi est mutua congruentia, non sine differentia aliqua, nec differentia sine quam maxima convenientia. Oportet itaque ad proprietatum considerationem recurrere, qui ista de quibus loquimur cupit plenius agnoscere. Est autem, ut saepe jam diximus, omnibus commune plenitudinem divinitatis habere. Propridare, proprium est Filio tam accepisse quam dare. Convenientia itaque est in dando, differentia vero in accipiendo. Quomodo autem in hacginem Filius gestat, sicut superius docuimus, aperta ratio demonstrat.pus est alta consideratione, si cupimus certius agnoscere qua ratione Deus Dei Filius dicatur figura substantiae illius. Ubi nominatur intelligere. Nam, si ad humana est figura imaginis, quae eum repraesentat. Utraque tamen figura est, utraque ipsius figura dici potestesse hinc informans, illinc repraesentans figura. Sed Patris et Filii est una eademque substantia. Jux
Abbreviated transcription (Latin):
pducit de se sb̾ imagine simli¬
tudis sue:S res rei imago di¬
cinon solet pro eo qd utͬq si¬
milit nõ habet.sed pro eo qd
utͦq simile ht. Qũo gͦ unus
ħt asemetipo eẽ. uł aliqd ase
imago hoĩs. et hõ recte dr in
go lapidis. qm neut̾ a semet¬
ip̃õ ht̃ qõ ht sed nec habe ua¬
let. Qd̾ ꝙͣ friuolũ sit: ne no ĩ¬
celligit. Seddicis ad ista for¬
tassis Sicut cõmune ẽ pr̃i ⁊
filio diuinitatis pleĩturom̃e
dare:sic filio et spũisc̃o com¬
mune ẽ eandẽ pleĩtudmnẽ ac¬
cepisse.Cur gͦ cadẽ affinitas gͥ¬
manitatis utrobiq nõ ascͥbi¬
tur alt̾utris proptꝰ coformita¬
tem alt̾ne simlitudĩs: Sed no¬
candum ꝙ sua spũs sc̃ĩ accep¬
cio ẽ ei tam apr̃e ꝙͣ a filio.S
p accipiẽdo nõ pt dici prĩs
imago. qui nich oĩo accipit
abalio aliquo. cũ sit uniusin
hoc adalt̾um dissimilitudo:
magis ꝙͣ similitudo.. Ion gͦ
exco in quo ei dissimilis ẽ. ciꝰ

Expanded text:
producit de se sub imagine similiproducit de se sub imagine similitudinis suae? Sed res rei imago dici non solet, pro eo quod utraque simile non habet, sed pro eo quod utraque simile habet. Quomodo ergo unus habet a semetipso esse, vel aliquid a imago hominis, et homo recte dicitur imago lapidis, quoniam neuter a semetipso habet quod habet, sed nec habere valet. Quod quam frivolum sit nemo non intelligit. Sed dicis ad ista fortassis, sicut, commune est Patri et Filio divinitatis plenitudinem dare, sic Filio et Spiritui sancto commune est eamdem plenitudinem accepisse. Cur ergo eadem affinitas germanitatis utrobique non ascribitur alterutris, propter conformitatem alternae similitudinis? Sed notandum quod sua Spiritus sancti acceptio est ei tam a Patre quam a Filio. Sed pro accipiendo non potest dici Patris imago, qui nihil omnino accipit ab alio aliquo, cum sit unius in hoc ad alterum dissimilitudo magis quam similitudo. Non ergo ex eo in quo ei dissimilis est, eju
Abbreviated transcription (Latin):
pressionc solus filius imago
prĩs d̾r. propt̾ hoc solus filius
ut sic dicam imaginis figura
nõ imp̾ssit:eius filius dici ñ
debuit. qũauisde eo nat᷑alit᷑
processerit.sic̃ no iomnipro¬
cessione existẽtis de cxistẽte
scđm opationẽ nat̾e. solet u¬
sus uni prolis.alti parentis
nom̃ accomodare.
Ed sicut cõmune ẽ pr̃i¬
et filio diumitatis ple¬
nitiromẽ natͬalit̾ dare: sic est
cõmune filio et sp̃uiscõ ple¬
nitudm̃e diuinitatis asem¬
ctipĩs nõ hab̾e. Si gͥ filius rec¬
te dr̃ prĩs nnago propt̾ propͥe¬
tatissimilitudinẽ quã habet
cũ pr̃e suo. cur nõ cadẽ ratioẽ
sp̃iis sẽsdicat᷑ imago filii ꝓpt̾
propͥetatis similititomẽ quã
h̾t cum ip̃o: Itaq tam filio ꝙͣ
pri utoet̾ ẽc cõmune de sua ꝑ¬
sonapsonam produce ad ma¬
ginẽ similititoĩs sue. Utrobi¬
q pcedens de alt̾o uicet̾ esse
pducẽtis miago.Si gͥ recte in¬
geniti filius d̾r quẽ producit

Expanded text:
pressionem solus Filius imago pressionem solus Filius imago Patris dicitur, propter hoc solus Filius ut sic dicam, imaginis figuram non impressit, ejus Filius dici non debuit, quamvis de eo naturaliter processerit. Sicut non in omni processione existentis de existente secundum operationem naturae, solet usus uni prolis, alteri parentis nomen accommodare. ed, sicut commune est Patret Filio divinitatis plenitudinem naturaliter dare, sic est commune Filio et Spiritui sancto plenitudinem divinitatis a semetipsis non habere. Si igitur Filius recte dicitur Patris imago, propter proprietatis similitudinem quam habet cum Patre suo, cur non eadem ratione Spiritus sanctus dicatur imago Filii propter proprietatis similitudinem, quam habet cum ipso? Itaque tam Filio quam Patri videtur esse commune de sua persona personam producere ad imaginem similitudinis suae, utrobique procedens de altero videtur esse producentis imago. Si igitur recte ingeniti Filius dicitur quem producit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ peccasset. si nature sueinte¬
gritatẽ seruasset. inpducenda
prole duccret᷑ quidẽ nõ tam
cõsensum rationalẽ. Esset ita¬
q hõi ingeneris sui propaga¬
tione nõ tam appetitiua ꝙͣ uo¬
tiua productio prolis uixta cõ¬
formitatẽ naginis sueSi i
itaq homo primordialis pu¬
ntatis integͥtatem seruasset:
ad diuinesimilitudĩs ratio¬
nem in cĩmodi magis accedꝰ¬
ret. Sed ut ao to redeamus
propt̾ qd̾ et ista int̾posiumũ.
uidet᷑ itx̾ c̃c̃ deo patͥ filiumgi¬
gnere. ꝙ ꝑsonam de sua perso.¬
uurta singularẽ qũãdam con¬
figurationem propͥctatis sue.
Cõmme ẽ õĩbus in illa tͥnita¬
te plenititom̃e diuinitatisha¬
bere: Propͥe propͥum aũt sp̃u¬
scõ habe. nec ꝑsone alicui da¬
re. cõmune añt patri et filio
cam hab̾e ꝙ dare. Merito ꝗdẽ
eius filius dici debuit. cui pa¬
ter hanc propͥctatis sue figur¬
am et imaginuis formã inti¬
me imp̃ssit. et plene exp̃ssit.
propt̾ hanc cõformitatis ex¬

Expanded text:
non peccasset, si naturae suae integritatem servasset, in producenda prole duceretur quidem non tam consensum rationalem. Esset itaque homini in generis sui propagatione, non tam appetitiva quam votiva productio prolis, juxta conformitatem imaginis suae. Si itaque homo primordialis puritatis integritatem servasset, ad divinae similitudinis rationem in ejusmodi magis accederet. Sed ut ad id redeamus, propter quod et ista interposuimus, videtur idem esse Deo Patri Filium gignere, quod personam de sua substajuxta singularem quamdam configurationem proprietatis suae. Commune est omnibus in illa Trinitate plenitudinem divinitatis habere. Proprie proprium autem Spo habere, nec personae alicui dare. Commune autem Patri et Filio tam habere quam dare. Merito quidem ejus Filius dici debuit, cui Pater hanc proprietatis suae figuram et imaginis formam intime impressit, et plene expressit. Propter hanc conformitatis ex
Abbreviated transcription (Latin):
lia sẽtire: Sed ualte notãdu.
et cum sũma diligẽtia consi¬
derandũ. ꝗ pro capacitatis
nr̃e exiguitate de diuinis ⁊¬
gis dicat expresse. In sẽptina
siquitẽ sacra multa quidẽ ⁊
uelut ex industͥa minꝰ propͥe
dñr.ut ab eriguitate nr̃a faci¬
lius capiant̾:Sepe aũt ea que
dicit minꝰ propͥe: solet euitẽ

Expanded text:
lia sentire? Sed valde notandum et cum summa diligentia considerandum quid pro capacitatis nostrae exiguitate de divinis gis dicatur expresse. In Scriptura siquidem sacra multa quidem, et velut ex industria, minus proprie dicuntur, ut ab exiguitate nostra facilius capiantur. Saepe autem ea quae dicit minus proprie s
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝓcutonbio habet ao al¬
tum.eo qd̃ uniformit̾ om̃o
ꝓcedat tam ab ingenito ꝙͣ i
ab unigenito. et totũ qd̾ ac¬
cipit ab̃ uno. accipit ⁊ ab ali¬
o et eodẽ modo. deĩq ex eo
semetipo nõ hab̾x. et ex eo uti
iamdiximus qḋ d̾r nõ hab̾e:
nõ recte dr alt̾ius imago ẽẽ
Sed ubi ad imaginẽ et sumi¬
lituomẽ pducẽtis ꝓcedẽs nõ
gignit. iuxta usum loqndi
nec pat̾ qui gignit. nec filiuᷤ
dr qui generat᷑. Legit᷑ de adã
ꝙ genuent ad ima̾ginẽ ⁊ si¬
milituoinẽ suam. Insola aũ
huimodi gnatione solet usꝰ
dicta illa prĩcipalia g̾manita¬
cis noĩa accõmodare. Ex his
itaq que dixi colligit᷑ ꝙ sp̃
nec eius filius debeat dicixx.
Cistimabit forte aliqͥs
ꝙ filius iccuro dictꝰ sit
imago prĩs. ꝙ ei sit inpotẽtia
sapia ⁊ bonitate ꝑ omnia simi¬
lis.⁊ oĩo equalis. Sed si ex hac
cõstoeratione diceret᷑ filius
imago prĩs sui.cur nõ eade
ẽqualis pat talis filius.statiz

Expanded text:
dem procul dubio habet ad alterum, eo quod uniformiter omnino procedat tam ab ingenito quam ab unigenito, et totum quod accipit ab uno, accipit ab alio, et eodem modo. Denique ex eo semetipso non habere. Et ex eo, ut jam diximus, quod dicitur non habere, non recte dicitur alterius imago esse. Sed ubi ad imaginem et similitudinem producentis procedens non gignitur, juxta usum loquendi, nec Pater qui gignit, nec Filius dicitur qui generatur. Legitur de Adam: Quod genuerit ad imaginem et similitudinem suam . In sola autem hujusmodi generatione, solet usus dicta illa principalia germanitatis nomina accommodare. Ex his itaque quae dixi colligitur, quodnec ejus Filius debeat dici. Cquod Filius idcirco dictus sit imago Patris, quod ei sit in potentia, sapientia et bonitate per omnia similis et omnino aequalis. Sed si ex hac consideratione diceretur Filius imago Patris sui, cur non eadem est: qualis Pater, talis Filius, statim
Abbreviated transcription (Latin):
uti iamdiximꝰ.ꝙ gn̾ationis i.¬
sigͥficationẽ mͦ extẽdimꝰ. mͦi
restrigimus. Qd̾ dictum est de
gn̾atione. tõẽ dicimus et de
processione.Qd̾ eĩ dicimꝰ pro¬
cedere. nõ ubiq solemꝰ unifor¬
mit̾ accipe.Quãtum ad genera¬
lem acceptionẽ tõe ẽẽ utdet᷑i
gigni ꝙ existẽs de eristẽti ẜm
naturalẽ opationẽ produci.⁊
Iuxta hanc acceptionẽ solus

Expanded text:
 generationis significationem modo extendimus, modo restringimus, quod dictum est de generatione, idem dicimus et de processione. Quod enim dicimus procedere, non utique solemus uniformiter accipere. Quantum ad generalem acceptionem, idem esse videtur gigni, quod existens de existendi secundum naturalem operationem produci. Juxta hanc ac
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾a dici põt. Hotat᷑ aũt ut die¬
cum ẽ noĩe existẽtie. et ꝙ habe¬
aliquo. Et hoc ip̃m omnisube
cõstat ẽẽ cõmune.Nam omne
qd̾ ẽ uel ẽ asemetip̃o: uł ab alio
aliquo. Cetera que sũt in eadem
descͥptione satis ex supioribus
patent. et noua expositione nõ
indigent. cur utdelicet nõ que¬
libet existẽtia sedsola indiurou¬
a uł iꝑcõmunicabilis dicatur
ꝑsona.

Expanded text:
a dici potest. Notatur autem, ut dictum est, nomine existentiae et quod habealiquo. Et hoc ipsum omni substantiae constat esse commune. Nam omne quod est, vel est a semetipso, vel alio aliquo. Caetera quae sunt in eadem descriptione satis ex superioribus patent, et nova expositione non indigent, cur videlicet non quaelibet existentia, sed sola individua vel incommunicabilis dicatur persona.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̃ cõsistat in se ip̃o. et nulli
hereat uelut insubiccto. AXu
tiq cõmune ẽ omni sub̾e. hu¬
mane. angelice. diuine.Necte
hoc sane insb̾a creata digͥus ⁊ pr̃i¬
cipalius d̾r. in quo diuine simi¬
litudini magis appropinquat᷑.
Nam ineo ip̾o qd̾ acctoẽtib sub¬
est. adiuina similitudine dge¬
nerare uitet᷑. Ab co itaq qd̾ õi

Expanded text:
ipso et nulli haereat velut in subjecto. Hoc itaque commune est omni substantiae humanae, angelicae, divinae. Recte hoc sane in substantia creata dignius et principalius dicitur, in quo divinae similitudini magis appropinquatur. Nam in eo ipso quo accidentibus subest a divina similitudine degenerare videtur, ab eo it
Abbreviated transcription (Latin):
diligẽtius discutiamꝰ. Diximus
suꝑius noĩe existẽtie sigͥficari sb̾¬
stantiale ẽẽ. Sigͥficat absq dubi¬
o iuxta supius datam det̾minati
sb̾e. Est aũt ei pricipale nõꝙ hẽt¬

Expanded text:
amus. Diximus superius nomine existentiae significari substantiale esse. Significat absque dubio juxta superius datam determinatisubstantiae. Est autem ei principale non qu
Abbreviated transcription (Latin):
Isi diutouũ dicamusta
illio qd̾ ꝑplures psonas
stribui. et aplurib cõmuniter.
et a singulis integralit̾ possr̃ori.
nõ nisi soli uni possit aptari. si ĩ¬
ꝙͣ iuxta hũc modũ diutouum
et indiutouũ uelimꝰ accipe: po¬
terimus fortassis nõ ĩc̃oueniẽt̾¬

Expanded text:
si dividuum dicamus tam illud quod per plures personas stribui, et a pluribus communiter et a singulis integraliter possideri, nonnisi soli uni possit aptari, si, inquam, juxta hunc modum dividuum et individuum velimus accipere, poterimus fortassis non inconvenie
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximus talis nõ estut de¬
beat dici filius: merito quiõe
nõor genitus sed qr eiꝰ proces¬
sio scđn nature productionẽ
estr nõ debuit dici ingeĩtus.
Rationabilit̾ itaq sicut iam
diximus genitus non dr. ne
qui filiꝰ nõ est filiꝰ ẽẽ credat᷑Raci

Expanded text:
ut diximus, talis non est ut debeat dici Filius, merito quidem non dicitur genitus. Sed quia ejus processio secundum naturae productionem est, non debuit dici ingenitus. Rationabiliter itaque, sicut jam diximus, genitus non dicitur, ne qui Filius non est, Filius esse creda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs sit ꝓduc̃edi modus.ille ꝓ
certo quẽ supius iam diximꝰ.
Producẽti proculdubio quiẽ
ip̃a oĩpotẽtia tor erit de se aliũ
produc̾e: qd̾ ex ordinatissima
causa toipm uelle. Exprĩcipa¬
liori aũt causa to uelle iõe ent
qd̃ generare.Nam cũ ut̃q pro¬
cecsenoi modus constet mnuo¬
luntate. differunt tñ pro canse
alt̾itate. Un et incausa prĩcipa¬
liori constat prĩcipalior motꝰ
procedẽdi. Uultis sup his que
diffusius iam diximus.auor¬
re u̾bum adbreuiatũ Inge¬
nitum uelle hab̾e de se sibiꝰ
formẽ atq cõdignũade mͥ¬

Expanded text:
s sit producendi modus, ille pro certo quem superius jam diximus. Producendi procul dubio qui est ipsa omnipotentia, idem erit de se alium producere, quod ex ordinatissima causa idipsum velle. Ex principaliori autem causa id velle, idem erit quod generare. Nam, cum uterque procedendi modus constet in voluntate, differunt tamen pro causae alietate, unde et in causa principaliori, constat principalior modus procedendi. Vultis super his, quae diffusius jam diximus, audire verbum abbreviatum? Ingenitum velle habere de se sibi conformem atque condignum, idem m
Abbreviated transcription (Latin):
stantialis sibi existit. et tanx̃
mis non ẽ. Si eĩ utraq uni¬
formis ẽẽt. una scd̾m ordire
natẽ. alt̾a pricipalior non fu¬
isset. Quod aũt una prĩcipali¬
or alt̾a sit: supior disputatio
gatione humanaꝵ psonaiu
multiformis ẽ mochus scdm
diu̾sos gemanitatis gradus
sicut supiusiam diximꝰ. Na
alius ẽ procedẽd modus filii
de pre suo.alius nepotis ab a¬
uo.alius aũt pnepotis a proa¬
uo. Quod uero dico de istis:ui¬
deri p̃t et inreliqs Int̾ omẽs
aũtꝓcedendi modos constat
primũ locũ tenere. et cct̾is pri¬
cipaliorẽ ẽe illũ procedẽdimo¬
dum qui ẽ filii de prẽ.¶ã ubi
iste nõ p̃cesserit: cet̾oꝵ nullus

Expanded text:
stantialis existit. Et tamen mis non est. Si enim utraque uniformis esset, una secundum ordinem naturae, altera principalior non fuisset. Quod autem una principalior altera sit, superior disputatio gatione humanarum personarum multiformis est modus, secundum diversos germanitatis gradus, sicut superius jam diximus. Nam alius est procedendi modus filii de patre suo, alius nepotis ab avo, alius autem pronepotis a proavo. Quod vero dico de istis, videri potest et in reliquis: inter omnes enim procedendi modos constat primum locum tenere, et caeteris principaliorem esse illum procedendi modum qui est Filii de Patre. Nam ubi is
Abbreviated transcription (Latin):
facta sũt intellecta cõspiciũt
Iurta rationẽ gͦ similititomi
proposite ꝗo aluto intelligi¬
tur. cumdeus dr deũ gignere.
pat̾ deus deum filium genera¬
ligere.ꝙͣ illũ qui producit a¬
lium. de se procedẽtem iuxtaɨ
principale ꝓcedendi modum
produc̾e: Credimus et ratio¬
nis attestatione cõsecuti su¬
mus pr̃em gign̾e. et qd̾ conse¬
q̃ns ẽ filium nasci de prẽ.Cre¬
ditur exgeneratione ẽẽ ꝓcessi¬
o filii.sine generatione ẽẽ pces¬
sio spũs sci. Si queris quto sic
deũ diuinã ꝑsonam gignere:
de sesibi cõformẽ et cosbalem¬

Expanded text:
facta sunt, intellecta conspiciuntur . Juxta rationem ergo similitudinis propositae, quid aliud intelligitur cum Deus dicitur Deum gignere, Pater Deus Deum Filium generaligere quam illum qui producit alium de se procedentem juxta principalem procedendi modum producere? Credimus, et rationis attestatione consecuti sumus Patrem gignere, et quod consequens est Filium nasci de Patre. Creditur ex generatione esse processio Filii, sine generatione esse processio Spiritus sancti. Si quaeris quid sit Deum divinam personam gignere, de se sibi conformem et con
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas no prodit ad ec̃.Con¬
trabit itaq suum ẽe bonitas
uera.tam asapĩa ꝙͣ potẽtia In
hac itaq rerum t̾nitate solai
potẽtia nõ ẽ de reliquaꝵ aliqua.
sapĩa au̾t ẽ de potẽtia sola. boĩ¬
tas u̾o de potẽtia simul et sapi¬
entia. Uides certe quomodo ĩ
hac rerum trinitate expresse
sunt propͥetates tͥnitatis illui
summe et ct̾ne. Ibi ẽꝑsona ĩ¬
geniti.que nõ ẽ ab alio aliqͦi

Expanded text:
bonitas non prodit ad esse. Conbonitas non prodit ad esse. Contrahit itaque suum esse bonitas vera tam a sapientia quam a potentia. In hac itaque rerum trinitate sola potentia non est de reliquarum aliqua. Sapientia autem est de potentia sola, botas vero de potentia simul et sapientia. Vides certe quomodo in hac rerum Trinitate expressae sunt proprietates Trinitatis illius summae et aeternae. Ibi est persona ingeniti quae non est ab alio aliq
Abbreviated transcription (Latin):
tia Econtra aũt ubi nulla poten¬
tia ẽ: nulla sapiẽtia in cẽ p̃t. Nla
posse sapere: absodubio ẽ aliqd
posse.Dat itaq ẽẽ posse nõsapĩa
potẽtie. s potẽtia sapĩe. Item cõ¬
statq lucifer ille qui maneori¬
ebatur multã habet potẽtiam.
multã sapĩam. sed nullã oĩo uo¬
luntatẽ bonã. Bonitatis ẽ aũt
bene uelle. Quto ẽ ei bonitasnͥ
bona uolũtas: Testis itaq est
lucifer ille obduratꝰ insua peru¬
sitate. qd possit ẽẽ multiplexi
potẽtia. simul et multiformis
sapĩa. ubi nulla manẽt bonita¬
tis uestigia. Econtra aũt nulla
bonitas mẽe pot̾it: ubi sapien¬
tia uł potẽtia oĩo defuerit.Nam
posse bñ uelle:ẽ alioo possesa¬
piẽtie uõ ẽ discerere interbo¬
numet malũ. et sinc huimodi
discretione nescit uolũtasqo
sit eligẽdum. Ut possis gͦ boĩta¬
tem habe: oportet ut sc̃ias ⁊ ua¬
leas bonũ elige. Atẽtia dat
posse.sapĩa dat nosse. sine quibꝰ

Expanded text:
tia. Econtra autem ubi nulla potentia. Econtra autem ubi nulla potentia est, nulla sapientia inesse potest. Nam posse sapere absque dubio est aliquid posse. Dat itaque esse posse non sapientia potentiae, sed potentia sapientiae. Item, constat quod Lucifer ille, qui mane oriebatur, multam habet potentiam, multam sapientiam, sed nullam omnino voluntatem bonam. Bonitatis est autem bene velle. Quid est enim bonitas nisi bona voluntas? Testis itaque est Lucifer ille obduratus in sua perversitate quod possit esse multiplex potentia simul et multiformis sapientia, ubi nulla manent bonitatis vestigia. Econtra autem nulla bonitas inesse poterit ubi sapientia vel potentia omnino defuerit. Nam posse bene velle est aliquid posse. Sapientiae vero est discernere inter bonum et malum, et sine hujusmodi discretione nescit voluntas quid sit eligendum. Ut possit ergo bonitatem habere, oportet ut scias et valeas bonum eligere; potentia dat posse, sapientia dat nosse, sine quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ibet me hoc loco repet̾e.xu.¬
qd̃ recolo me alias scͥpsis¬
se. Quare spetiali quodã dicẽdi
modo potẽtia attribuit᷑ ingeni¬
to.sapĩa genito. bonitas spiritui
entia. qd cantas uł bonitas Os
incomunc nouimus. et coti¬
diano expim̃to probamꝰ. In hi
itaq que manifesta et nobis
nota sũt eruoĩ ni fallor adi
coꝵ notionẽ que humane capa¬
citatis modũ excednt. In his
eĩ tribus forma quedã et imago
sũme trinitatis exprimit⁊ qo
dam nob̾ uelut speculũ propo¬
nit᷑.ut inuisibilia deiꝑ ea que
facta sũt intellecta cõspitiant̾.
Quegͥ sũt int̾nitate ista respon¬
denthis que sũt in tͥnitate illa.
tra trbus. similia similib.pro¬
entia. Taceo de elem̃tis. ul quibꝰ¬
libet rebus insc̃satis. In rebus
aũt aĩatis et brutis ẽ potẽtia
audiẽdi. uidrrdi. potẽtia am¬
bulandi. comedẽdi. et bibẽdi.
et cet̾a huiusmochi. Inhis uero
nulla sapĩa ẽ: nulla natiralit
potẽtia: ubi nulla p̃t eẽ sapien¬

Expanded text:
ibet me hoc loco repetere quod recolo me alias scripsisse. Quare speciali quodam dicendi modo potentia attribuitur ingenito, sapientia genito, bonitas Spiritui entia, quid charitas vel bonitas omnes in commune novimus, et quotidiano experimento probamus. In his itaque quae manifesta et nobis nota sunt erudimur, ni fallor, ad eorum notionem quae humanae capacitatis modum excedunt. In his enim tribus forma quaedam et imago summae Trinitatis exprimitur, et quoddam nobis velut speculum proponitur, ut invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur. ur sunt in Trinitate ista, respondent his quae sunt in Trinitate illa, tria tribus, similia similibus, proentia. Taceo de elementis, vel quibuslibet rebus insensatis. In rebus etiam animatis et brutis est potentia audiendi, videndi, potentia ambulandi, comedendi et bibendi, et caetera hujusmodi. In his vero nulla sapientia est, nulla naturaliter pote
Abbreviated transcription (Latin):
bere neget᷑. Nomẽ eĩ genitin
q̃nq strictius. q̃nq̃r targusl
accipimꝰ. Noñ eĩ oĩbus quẽgi¬
gnere uł gigni dicimus ede
scđm usim loq̃ndi gmonita¬
tis uocabula attribuimꝰ. Cum
ho hoĩem gignit: hũc parentẽ.
illumprolẽ. huncprem: illũ
filium. hũc genitorẽ. illum fi¬
lium norma loq̃ndi dicere c̃õ¬
sueuit. Arbor ramũ gignere
dr. nec tñ arbor parẽs. nec ramꝰ
proles illius noĩatur.Ramis
flore gignit. nec tñ ille pater.
hic filius dici cõsueuit. Uermᷤᷤ
ex fructu gignit᷑. nec tñ hic ge¬
nitor illehuĩ geĩtus noĩatur.
Ecce uerẽ scm uña accepti¬
oñe genitum dicim᷑. et scm
aliam acceptionẽ genitu ne¬
gamus.Generatio aũt qn lar¬
ẽe. ꝙͣ prochuctio existẽtis de i¬
existẽte sedm opationẽ nat̾e̾.¬

Expanded text:
negetur. Nomen enim geniti, quandoque strictius, quandoque largius accipimus. Non enim omnibus quae gignere vel gigni dicimus, eadem secundum usum loquendi germanitatis vocabula attribuimus. Cum homo hominem gignit hunc parentem, illum prolem; hunc patrem, illum filium; hunc genitorem, illum genitum norma loquendi dicere consuevit. Arbor ramum gignere dicitur, non tamen arbor parens, nec ramus proles illius nominatur. Ramus florem gignit, nec tamen ille pater, hic filius dici consuevit. Vermis ex fructu gignitur, nec tamen hic genitor, ille hujus genitus nominatur. Ecce vermem secundum unam acceptionem genitum dicimus, et secundum aliam acceptionem genitum negamus. Generatio autem quando laresse quam productio existentis de existente se
Abbreviated transcription (Latin):
b̾uit. qd̾ ab et̾no ẽẽ accepit. i
Dicitꝰ gͦ gẽĩtus. nec solum ge¬
nitus.sed etĩa unigeĩtus. nam
intͥnitate nõ ẽ nͥ imusfilius.⁊
Germanitatẽ namq illaz qua
habet pat̾go filium: nec pater
nec filius h̃t ad sp̃insc̾m. hbu¬

Expanded text:
buit quod ab aeterno esse accepit. Ergo buit quod ab aeterno esse accepit. Ergo dicitur genitus, nec solum genitus, sed etiam unigenitus. Nam in Trinitate non est nisi unus Filius. Germanitatem namque illam quam habet Pater ad Filium, nec Pater, nec Filius habet ad Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ gͦ inpotẽtia expͥmit᷑ pro¬
prietas ingeniti.spetiali quo¬
dam costoerationis m meri¬
to ascͥbitur illi. Sed qm in sa¬
piẽtia exprimit᷑ propͥctas ge¬
niti.mento et illa iuxta eũtr
modũ asscribit᷑ ip̃i.Itẽ qr ĩ bo¬
nitate propͥetas sp̃us sẽĩ inue¬
nit᷑ merito et ei bonitas speti
alius assignat᷑. Eece quo ex
hac rerum trinitate surgit cõ¬
sideratio. ex qua ꝑ exẽplumi
let qd̾ de diuinis propͥetatibꝰ
Uare aũt pat̾ dicat᷑ ĩge¬
nitus filius u̾o geitus.
placile ẽ utdere. nec eg̾et labo¬
riosa expositione Solus pat̾
a nullo alio ẽ. et icenco geni¬
tus nulla ratione dicip̃t.Hã
si genitus eẽt: ip̃m qd̾ ẽ ab a¬
lio accepisset. Merito gͦ ingeĩ¬
ti nom̃ accepit. qui abalio ali¬
quo originẽ nõ habuit.Si u̾o
filiu non genuisset: pat̾ nł¬
latenus dici debuisset. Qd aũ
filium ab et̾no habuent. expre¬
dictis iam patuit filiuꝰ itaq
quẽ ab et̾no habuit: ab et̾no
genitus fuit. et merito dicide¬

Expanded text:
ergo in potentia exprimitur proprietas ingeniti, speciali quodam considerationis modo merito ascribitur illi. Sed, quoniam in sapientia exprimitur proprietas geniti, merito et illa juxta eumdem modum ascribitur ipsi. Item, quia in bonitate proprietas Spiritus sancti invenitalius assignatur. Ecce quomodo ex hac rerum Trinitate surgit consideratio ex qua per exemplum quod de divinis proprietatibus Quare autem Pater dicatur ingenitus, Filius vero genitus perfacile est videre, nec eget laboriosa expositione. Solus Pater a nullo alio est, et idcirco genitus nulla ratione dici potest. Nam si genitus esset, ipsum quod est ab alio accepisset. Merito ergo ingeniti nomen accepit, qui ab alio aliquo originem non habuit. Si vero Filium non genuisset, Pater nullatenus dici debuisset. Quod autem Filium ab aeterno habuerit ex praedictis jam patuit. Filius itaque, quem ab aeterno habuit, ab aeterno genitus fuit, et merito dici de
Abbreviated transcription (Latin):
descit totus. euardescit parit̾.et
eliquescit in amorẽ dei. iuxta
illio apli. Canitas dei diffusa ẽ
aut filium: Sedscimus quia
pat̾ auctorẽ uł datorẽ nõ habet. am̃ nec
nisi gratuitũ amorẽ hab̾e ua¬
let. filius aũt ut supis ẽ dic¬
tum h̃t amorẽ tam gratuitũ
ꝙͣ debitũ. Indiuino itaq anx¬
re propͥetati filii uł proprieta¬
tiprĩs cõformari nõ possumꝰ.
quisimulutrũq uel saltẽ so¬
lum gratuitũ amorẽ ergadi
uina habe nõ ualemus In qͦ
cĩ queso creatura creatorẽ suũ
gratis diligere ualet: a quo h̃t
cocum qd̾ ht̃: In quãtum igit᷑
auctori nr̃o debitũ amorem
redoimus:intantũ procerto
spũs sc̃i propͥetati cõfiguramur.
ad hoc namq hõidat᷑. ao hoci
illi inspirat᷑. ut illi in quantũ¬
sibi possibile ẽ configinet. Mitti¬
cur aũt hec datio uł datur hec
missio simul et pari modo ꝙͣ
apr̃etam a filio.Spũs namq
sẽs ab utroq habet totũ qd̾ h̃t.

Expanded text:
descit, totus exardescit, pariter et descit, totus exardescit, pariter et eliquescit in amorem Dei, juxta illud Apostoli: Charitas Dei diffusa est et Filium? Sed scimus quia Pater auctorem, vel datorem non habet, unde nec nisi gratuitum amorem habere valet. Filius autem, ut superius dictum est, habet amorem tam gratuitum quam debitum. In divino itaque amore proprietati Filii, vel proprietati Patris conformari non possumus, qui simul utrumque, vel saltem solum gratuitum amorem erga Deum habere non valemus. In quo ergo, quaeso, creatura Creatorem suum gratis diligere valet, a quo habet totum quo habet? In quantum igitur auctori nostro debitum amorem reddimus, in tantum pro certo Spiritus sancti proprietati configuramur. Ad hoc namque homini datur, ad hoc illi inspiratur. ut illi in quantusibi possibile est, configuretur. Mittitur autem haec datio, vel datur haec missio simul et pari modo tam a Patre quam a Filio. Spiritus namque sanctus ab utroque habet totum quod habet.
Abbreviated transcription (Latin):
spus sc̃s dei donũ dicat᷑. Sicut
insupiorib euidẽti explanati¬
one ostẽdimus. in pr̃e ẽ pleni¬
cudo amoris gratuiti. in sp̃u
sc̃o plenitudo amoris debitũ
filio plenitudo amoris debiti
simul et gratuiti. Qũo aũt hec
oĩa oporteat intelligi.satiibi
diligent̾ exp̃ssi. In illa u̾o sum¬
mesimplici natura ubi non
p̃t ẽẽ cõpositio aliqua. proc̾to
no ẽ aluto aliꝗo sp̃us sanctus.
o. nisi debiti amoris infusio:
mor mẽtihumane inspirat.
Cum eĩ hic spũs sp̃m ratio na¬
lem intrat: ip̃ius affectur di¬
uino ardore inflãmat. et ao
propͥctatis sue similituromez
transformat: ut auctori suo
amorẽ quẽ debet exhibeat.⁊
diuinus:Omnis eĩ amor est
hoc agit hie ignis dequo lo¬
quimur circa cor fedum. fri¬
gidum et dinũ.Nam ad huiꝰ
ignis ĩmissionẽ aĩmus hũa¬
nus oẽm nigredinẽ. frigioita¬
tem. duritiam paulatĩ depõit.
et totus in eius a quo inflama¬
tur similitudinẽ transit.Nã ex
succẽsione ignis diuini in cã¬

Expanded text:
us donum Dei dicatur. Sicut in superioribus evidenti explanatione ostendimus, in Patre est plenitudo amoris gratuiti, in Spiritu sancto plenitudo amoris debiti, in Filio plenitudo amoris debiti simul et gratuiti. Quomodo autem haec omnia oporteat intelligi, satis ibi diligenter expressi. In illa vero summe simplici natura, ubi non potest esse compositio aliqua, pro certo non est aliud aliquid Spiritus sanctus, o, nisi debiti amoris infusio? mor menti humanae inspiratur. Cum enim hic Spiritus spiritum rationalem intrat, ipsius affectum divino ardore inflammat, et ad proprietatis suae similitudinem transformat, ut auctori suo amorem quem debet exhibeat. Qdivinus? Omnis enim amor est hoc agit hic ignis de quo loquimur circa cor foedum, frigidum et durum. Nam ad hujus ignis immissionem, animus humanus omnem nigredinem, frigiditatem, duritiem paulatim deponit, et totus in ejus a quo inflammatur similitudinem transit. Nam ex succensione ignis divini incan