comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uobis in oratione ꝓinob: sub
eripi& nos de angustiis huius
mundi: Ut exmultarũ ꝑsonis
facierũi eiꝰq̃ in nobis . ẽ. donationis.
ꝑmultos gãe agant᷑ pronobis:
Ecce confusa sentencia: Imperit
Istius uersiculi: ista ẽ construc¬
tio: Ideo ꝑ uras orationes libe¬
rabit & eru & ap̃suris ꝑsecutoꝵ
ut exmultis ꝑsonis facierũ id ẽ
quȩ donatio in nobis ẽ: Sensus
autẽ iste ẽ: Idcirco ds nos libera¬
bit ꝑ ur̃as orationes: ut cũ nos
liberati fuerimꝰ referantur ei grae
donos: Quod eorũ dic̃ multarũ
facierum: hoc ẽ quod dicit & ꝑ¬
sonis: Donationis autẽ eius dic̃
grãm qua illi liberatisunt: Nam
gła nr̃a id .ẽ. honor & magni ficen¬
tia nr̃a haȩc ẽ: Quae. Testimo¬
nium conscientiae nr̃ae:. Quia
conscientia nr̃a. id .ẽ. mens nr̃a
ꝑhib& nobis testimonium quod
recte credimus. scȩ̃ uiuimus.
& sinceritate dĩ id ẽ in ueritate
& non duplici animo: neq: insa¬
pientia carnali conuersati sumꝰ

Expanded text:
vobis in oratione pro nobvobis in oratione pro nobet nos de angustiis hujus mundi, ut ex multarum personis facierum ejus quae in nobis est donationis, per multos gratiae agantur pro nobis. Ecce confusa sententia. ImperituIstius versiculi ista est constructio: Ideo per vestras orationes liberabit et eruet a pressuris persecutorum ut ex multis personis facierum, id est  donationis quae donatio in nobis est; sensus autem iste est: Idcirco Deus nos liberabit per vestras orationes, ut cum nos fuerimus liberati, referantur ei gratiae do nos Quod enim dicit multarum facierum, hoc est, quod dicit ex personis. Donationis autem ejus dicit gratiam qua illi liberati sunt. Nam gloria nostra, id est honor et magnificentia nostra, haec est; Quae? testimonium conscientiae nostrae, quia conscientia nostra, id est mens nostra perhibet nobis testimonium quod recte credimus, bene docemus, n simplicitate cordis et sinceritatein sapientia carnali, conversati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
lic& supͣ modũ sint grocuati. id ẽ
ultra humanum modum. & ultra
quã humana fragilitas sua uirtu
te sufferre potest : non tamen
ultra uirtutẽ diuinã quȩ eis tole¬
rantiam sustinendi: & uir tutem
sperandi tribuit.: Ita inquit su¬
mus grauati: ut tederet nos &iã
uiuere: Tediũ ẽ inxietas animi:
Aliquando & prouagatione poni¬
tur: aliquando pro odio. uthic:
Intantũ inquiens sumꝰ grauati
p̃ssurris: ut odio haberemꝰ uitã
p̃sentẽ & uellemꝰ pocius mori
quã uiuere: Sed ipsi in nobis¬
ipsis responsum mortis habuimꝰ:
ut nonsimꝰ fidentes in nobis: sed
in eo quisus citat mortuos: Quo¬
modo potest mors loqui &ris¬
ponsum dare. Nos inquit ipsi
habuimus in nobis ipsis responsũ
mortis id ẽ. ipsa mors & tribula¬
tio atq angustia dicebat nobis in
uincereos cruciatus .: Ponite in dõ
fidutiam & spẽ urãm: & ipse qui
sustitat mor tuos poterit utiq
uos eruere: Sic enim uidebat᷑
illis: qua si demortuis aduitam
reuocarentur: Adiuuantibus

Expanded text:
gravati, id est ultra humanum modum, et ultra quam humana fragilitas sua virtute potest sufferre, non tamen ultra divinam virtutem, quae eis tolerantiam sustinendi et virtutem, superandi tribuit, ita, inquit, sumus gravati, ut taederet nos etiam vivere. Taedium est anxietas animi: aliquando pro aggravatione ponitur, aliquando pro odio, ut hic. Intantum inquiens sumus gravati pressuris, ut odio haberemus vitam praesentem, et vellemus potius mori quam vivere; sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus ut non simus fidentes in nobis, sed in Deo qui suscitat mortuos. Quod potest mors loqui et responsum dare? Nos inquit, ipsi habuimus in nobisipsis responsum mortis, id est ipsa mors et tribulatio atque angustia dicebat nobis in vincere hos cruciatus. Ponite in Deo fiduciam et spem vestram, et ipse qui suscitat mortuos, poterit utique vos eruere: sic enim videbatur illis quasi de mortuis ad vitam revocarentur. Adjuvantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare de tribulatione nr̃a.
quȩ facta ẽ in asi: Sidiuidimꝰ
mundum ꝑtres partes. iñueniemꝰ
medietatẽ tocius mundi . esse
asiam: Aliam uero medietatem.
tenere int̃ europa & affricam:
Siuero qua dri partitã illã chiui¬
serimus erunt partes eius euro¬
pa & africa: Asia maior & asia
minor. in qua multas tribula
nor amuliere quadam quȩ tocius
regni orientis imperiũ tenuit.
quod a suo nomine uocauit asiã
Ab indico enim mariusq britta¬
nicum: om̃s ille insule asianȩ
uocantur: Ut ergo corinthii
quiꝑ secutionem sustine bant
ab infide libus nedeficerent:
dat eis apłs semet ipsũ in exem¬
plum dicens: Nolo ut ignor&is
tribulationes quasnos susti nemus¬
inasia & nr̃o exemplo roboremi¬
nis ÷: Quid enĩ mirum si discipu¬
li uerberantur: cũ magistri decol¬
lenturꝰ crucificant᷑: & lapident᷑ q
Qm̃ supra modum grauati sumus.
supra uirtutẽ: Cũ iđẽ apłs in¬

Expanded text:
tribulatione nostra quae facta est in Asia. Si dividimus mundum per tres partes, invenimus medietatem totius mundi esse Asiam, aliam vero medietatem tenere inter Europam et Africam. Si vero quadripartite illum diviserimus, erunt partes ejus Europa et Africa: Asia major, et Asia minor, in qua multas tribulatnor, a muliere quadam quae totius regni orientis imperium tenuit, quod a suo nomine vocavit Asiam. Ab Indico mari usque ad Britannicum omnes illae insulae, Asianae vocantur. Ut ergo Corinthii qui persecutionem sustinebant ab infidelibus, non deficerent, dat eis Apostolus semetipsum in exemplum, dicens: Nolo ut ignoretis tribulationes quas nos sustinemus, ut nostro exemplo roboremini. Quid enim mirum si discipuli verberantur cum magistri decollentur, crucifigantur, et lapidentur? Quam supra modum gravati sumus et supra virtutem. Cum idem Apos
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i id ẽ. hominis ase asfupsti
tocius enĩ trinitatis opere creitꝰ
ẽ ille homo: Iamen consideran¬
dũ. quia non diui dimus ꝑsonam
sed distinguimus substancias
Ab enedictionibus & laudibus in¬
coa uit apłsmore patri archa¬
rũ scoꝵq patrum: quod ubi in¬
uenitur. eaq: secuntur pros pere
suc cedunt: Pater misericor di¬
arũ. sub̵ sit benedictus. qui scđm
multitu dinem errorũ & crimi¬
num ur̃orũ. largitus. ẽ uo poe¬
nitentiam a gentibus multipli¬
ces miscđias. indulgendo uobis
cõmissa scelera: Et ds̃tocius id. ẽ¬
om̃is consolationis: sub̵ sit bene¬
dictꝰ: Recte ds̃ tocius consola¬
tionis appellatur : quia quicũq
consolari merentur. ab illo & ꝑ
illum consolantur : Vt̃ possimus
& ipsi consolarieos qui in omni
p̃sura sunt : Id ẽ ideo consolat᷑
nos apłos liberando de afflictio¬
nibus ꝑsecutorũ: ut nos iterũ
nr̃o uerbo & exemplo consolem᷑
illos qͥun om̃i p̃sura & angustia sunt:

Expanded text:
 id est hominis a se assumpti. Totius enim Trinitatis opere creatus est ille homo. Tamen considerandum quia dividimus personas, sed non distinguimus substantias. A benedictionibus et laudibus inchoavit Apostolus more patriarcharum, sanctorumque Patrum: quod ubi invenitur, ea quae sequuntur prospere succedunt. Pater misericordiarum, subaudis sit benedictus qui secundum multitudinem errorum et criminum vestrorum, largitus est vobis poenitentiam agentibus multiplices misericordias, indulgendo vobis commissa scelera, et Deus totius consolationis, subaudis sit benedictus. Recte Deus totius consolationis appellatur, quia quicunque consolari merentur ab illo, et per illum consolantur. Ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt. Ideo consolatur nos Apostolus, liberando de afflictionibus persecutorum, ut nos iterum nostro verbo et exemplo consolemur illos qui in omni pressura et angustia sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quod xp̃s in se conpleuit. ipse
p̃dicauit & apłis tradidit.
& apłis predicantibus. ds̃ pat̾
mira cula faciendo ostendebat
uerum eẽ ꝗd ipse ꝓmi serat.
& quod illi p̃dicabant: Et in
hoc gła erat illorum: Quiautẽ
uno lapide angulcri duosppłos:

Expanded text:
s in se complevit, et ipse praedicavit, et apostolis tradidit, et illis praedicantibus Deus Pater miracula faciendo, ostendebat verum esse quod ipse promiserat, et quod illi praedicabant, et in hoc gloria erat illorum. Qui autemuno lapide angulari duos populos,
Abbreviated transcription (Latin):
cre dere uos posse s aluari: qu ꝓ uobis
crucifixus est: Aut in nomine pauli
baptizati estis. Seponit ipse
ꝓomibus illis incuius nomine sidice¬
bant baptitatos eẽ Ideoq a se cȩpit.
nedicerent illiheretici. idcircopau¬
lustalia prohib&. Nealiquis dicat
senro baptismate bapcizatum &
nr̃m filium eẽ. ut ipse sibi uindicet
omnem honorem: Crãsago dõmeo.
quod neminem ur̃m baptizaui ni¬
sicris pum et gaium: quifuerunt
primitiae achaiȩ Baptizaliat
quidem paulus tr̃quam minister.
non ttnquam ipsa potestas: Et id¬
circo ipse gratulabatur quod pluri¬
mos illorum non baptizauerat.
ut quia error subhacreceperat
oriri supse plurimos baptitasset:
multo magis ex eius nomine auge
r&ur & dicerent egosum pauli¬
SS Baptizaui &stephanȩ domum:

Expanded text:
credere vos posse salvari, qui pro vobis credere vos posse salvari, qui pro vobis crucifixus est. Aut in nomine Pauli baptizati estis? Hic ponitomnibus illis, in cujus nomine se dicebant esse baptizatos, ideoque a se coepit, ne forte dicerent illi haeretici: Idcirco Paulus talia prohibet ne aliquis dicat se nostro baptismate baptizatum, et nostrum filium esse, ipse sibi vendicet omnem honorem. Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi, niCrispum et Caium, qui fuerunt primitiae Achaiae. Baptizavit quidem Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas; et idcirco ipse gratulabatur quod plurimos illorum non baptizaverat ut, quia error sub hac re coeperat oriri, si ipse plurimos baptizasset, multo magis ex ejus nomine augeretur error, et dicerent: Ego sum Pauli. Baptizavi autem et Stephanae domum
Abbreviated transcription (Latin):
licct ipse mihi dixit Suꝑquem
uideris spm̃ descendentem &. ma¬
hentem suꝑcum: hic e. quib apci¬
tat inspuscõ: Intantum ergoretinuit
sibi xp̃s potestatem baptizandi : ut sic̃
dimittuntur eiomĩa peccaita qui
ascõ & innocente uirõ tingitur in a¬
qua ita & illi quia peccatore & scele¬
rato. ttntum ut in nomine sc̃ȩ̃ tri¬
nitatis illud fiat: Meritum enim
uitȩ baptizantis siue agentis nec
Pd .ẽ. neo best in hac parte illi qui
ita est ut dicitis: Non ad firmatiue
neq interrogatiue est legendum.
modo dr̃ diuisus essei q̃uando hono
rem& głam eꝰ quã sibi propricie
ipseretinuit. heretici interse par¬
ciuntur diuidentes eĩbaptismum:
Similiter hesetiti di uidelunt xp̃m
quando aliqui dicebant illumue¬
rum corpus non habuisse sicut
mani chei. quidam non habuisse
animam ut appolliniriste: quidc̃
minore patre ut arrius. Num¬
quid paulus pro uobis crucifxtis
est Subaudis non: Et estsensus:
In illius nomine debetis baptitari.
& illius laptis mate debetis

Expanded text:
mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Intantum ergo retinuit sibi Christus potestatem baptizandi, ut sicut dimittuntur ei omnia peccata, qui a sancto et innocente viro tingitur in aqua, ita et illi qui a peccatore et scelerato, tantum in nomine sanctae Trinitatis illud fiat. Meritum enim vitae baptizantis sive agentis, nec prodest nec obest in hac parte illi qui ita est ut dicitis. Non affirmative neque interrogative hoc legendum est, mom ejus, quam sibi proprie ipse retinuit, haeretici inter se patiuntur dividentes ejus baptismum. Similiter haeretici dividebant Christum, quando aliqui dicebant illum verum corpus non habuisse, sicut Manichaei: quidam non habuisse animam, ut Apollinaristae, quidam minorem Patre, ut Arius. Nunquid Paulus pro vobis crucifixus est? subaudis non, et est sensus: in illius nomine debetis baptizari, et in illius baptismate debetis
Abbreviated transcription (Latin):
Sienimeet ut illi uolebant ut om̃s
a quo baptizabantur illius eeñt
filii quasi eibaptis mate baptizati.
qt eẽnt baptizatores. tot eẽnt
baptismata. tum unum sit baptis
mixp̃i sicut unus ds̃ una fides:
Dñs et enimiħs ministerium quidem
tingendi corpora dedie fid elibus¬
ta dimittendi nulli tribuit sed sibi
ꝓpriae retnuit. sicut ioħns dicit
deco turbis. Ipse uos baptitabit
insp̃uscõ Et iterum: Ego inquid

Expanded text:
esset ut illi volebant, ut omnes a quo baptizabantur illius essent filii, quasi ejus baptismate baptizati, quot essent baptizatores, tot essent baptismata, cum unum sit baptisma Christi, sicut unus Deus et una fides. Dominus Jesus ministerium quidem tingendi corpora dedit suis fidelibustam dimittendi nulli tribuit, sed sibi proprie retinuit, sicut Joannes dicit de eo turbis : Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto, et iterum: Et ego, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ . eẽ ⁊ tam̃ aliqua uirtute pollere:
ꝓpt̃ unã uirtutẽ quãh ab et debemus
illũ nob̵ p̃ferre: Et si ñ uidemꝰ in illo aliqũa
uirtutẽ : potest tam̃ habere aliqđ bonũ
qđ nos lateat: Non quesuas unt singuli
considerantes : Nemo solũ modo sua
cõmoda ⁊ suã utilitatẽ debet q̃rere:
sed alioiũ: Utilitas enĩ multoꝵ. multis

Expanded text:
tum esse, et tamen aliqua virtute pollere, tum esse, et tamen aliqua virtute pollere, propter unam virtutem quam habet, debemus nobis illum praeferre: et si non videamus in illo aliquam virtutem, potest tamen habere aliquod bonum quod nos lateat. Non quae sua sunt singuli considerantes. Non solummodo sua commoda et suam utilitatem debent quaerere, sed aliorum. Utilitas enim multorum multis
Abbreviated transcription (Latin):
ttm̃ habentes. Id .ẽ. contra heretis cos.
paganos. falsosq xp̃ianossinecessittis
fuerit sustinete : qualẽ sustinui apud
uos quando uerberatis sũ ꝓmuliere
phi tonissa aquas pm̃malignitatis ex¬
rome positus: Implete gaudiũ meũ.
sapimꝰ. in fide: in oꝑe. indoctrina uł unã
uoluntatẽ habeatis: fandẽ caritatem.¬
sub habentes: unanimes. id.ẽ unius uolun¬
fide scȩ trinitatis qͥsapientioresestis:
facite ut ur̃o studio ⁊ p̃dicatione minꝰ
capaces idipsũ sapiant: Nihil ꝑ con¬
tentionẽ: Omnẽ ꝓhibet hiccontentio¬
nẽ & uoluntariam ⁊ necessariam:
Contentiosi erant apđ philippenses:
qͥ contendebant dequestionibus legis.
& gene alogiis: Ethoc ideo ut dũ alios
superabant ipsi gloriosi appare¬
rent : Neq ꝑ inanẽ głam : id ẽ. uanã:
Sed in humilitate: superiores sibi inui¬
cẽ arbitrantes: Om̃s homines debemus
nobis meliores ⁊ superiores existimare:
Ftsi uidemꝰ aliquẽ aliquo uicio mancipa¬

Expanded text:
tamen habentes, id est agonem contra haereticos, paganos falsosque Christianos. Si necessitas fuerit, sustineatis qualia sustinui apud vos, quando verberatus sum pro muliere pythonissa, a qua spiritum malignitatis exRomae positus. Implete gaudium meum sapimus in fide, in opere, in doctrina, vel unam voluntatem habeatis, eamdem charitatem habentes, unanimes, id est, unius volunfide sanctae Trinitatis, qui sapientiores estis, facite ut vestro studio et praedicatione minus capaces idipsum sapiant. Nihil per contentionem. Omnem hic prohibet contentionem, et voluntariam et necessariam. Contentiosi erant apud Philippenses, qui contendebant de quaestionibus legis, et de genealogiis: hoc ideo, ut dum alios superabant, ipsi gloriosi apparerent. Neque per inanem gloriam, id est vanam, sed in humilitate superiores sibi invicem arbitrantes. Omnes enim debemus nobis meliores et superiores existimare: et si videamus aliquem aliquo vitio mancipa
Abbreviated transcription (Latin):
cus quilib& pocionem contra om̃s
infirmitates. ueniat inciuitatem
quandam et dicat omnibus:
quicumq exhac pocionebiberit
saluus erit a quocumq infirmitate
tenetur quibibit sanatur: Et si
om̃s nolentes bibere nonsinaNTur
ille omnibus illis attulit potionem.
et fecit qđ ad se ꝑtinebat: Ideo
autem mostuus est xp̃s ꝓomnibus
ut etqui uiuunt infide ĩ non sibi
uiuant sed ei qͥpro omnibus mortu¬
us est & resurrexit: Ille uiuit xp̃o
quinon querit suamutilitatem
solum modo sed aliorum: et qui
ꝑfratribus non dubitat mori
ficut xp̃s nonquesiuit sua sed nr̃a.
quia ꝓomnibus mortuus est: Et est
sensus: Quia xp̃s in noceNser
pomnibus mortuus est: et ego
aliiq: e apłi non debemis cẽsare
fratribus mpendere hoc quod
ab illo accepimus: & etiam fineces¬
sitas fuerit. animas ꝓillorum
salute ponere: Itaq: nos ex hoc
neminem nouimus scđm carnem.
ł festos corinthiorum allo quitur:
Sednum quid illi quam do ista

Expanded text:
s potionem contra omnes infirmitates, veniat in civitatem quamdam, et dicat omnibus: Quicunque ex hac potione biberit, salvus erit a quacunque infirmitate tenetur: et qui bibit, sanatur: etsi omnes nolentes bibere non sanantur, ille tamen omnibus illis attulit potionem, et fecit quod ad se pertinebat. Ideo autem mortuus est Christus pro omnibus, ut et qui vivunt in fide, jam non sibi vivant: sed ei qui pro omnibus mortuus est, et resurrexit. Ille vivit Christo, qui non quaerit suam utilitatem solummodo, sed aliorum: et qui pro fratribus non dubitat mori: sicut Christus non quaesivit sua, sed nostra: quia pro omnibus mortuus est, et est sensus: Qui Christus innocenter pro omnibus mortuus est: ego aliique apostoli non debemus cessare fratribus impendere hoc quod ab illo accepimus: et etiam si necessitas fuerit, animas pro salute illorum ponere. Itaque nos ex hoc neminem novimus secundum carnem. Perfectos Corinthiorum alloquitur. Sed nunquid illi quando ista
Abbreviated transcription (Latin):
querela : id ẽ sine rep̾hensione: Etsim¬
plices filii dĩ: Sicut ds̃simplexẽ ita filii
eius puro ⁊ simplici corde debent ince¬
dere: Sine rep̃hensione: id ẽ. sine
scribebat philippensib necdũ adhuc
om̃s renati erant neq fideles: sed mult
erant in fideles etheretici falsiq xp̃i
qͥfideleserant uiuere : ut sicut sol fugat
tẽ nebras ⁊ luna ceteraq sidera illumi¬
nant noctẽ ita illi lucendo fide oꝑe.
& doctrina: tenebras erroris. ⁊ nebulas
in fidelitatis. suo exẽplo ⁊ doc trina
decor dib infideliũ fugarent: Sicut
luminaria : solluna ⁊ cetera astra:
In mundo: uel in hac uita: Uebũ uitȩ.
continentes: id .ẽ. fidẽ rectã quauiuit
iustus uel illius uerbi memoriam dequo
dicitur : in principio erat uerbũ: Ad
głam meã in diexp̃i:: Qui a uobis p̃miũ
erit. si ita uixerrtis: ⁊ mihi gła indie

Expanded text:
querela. Id est sine reprehensione; et simplices sicut filii Dei. Sicut Deus simplex est, ita filii ejus puro et simplici corde debent incedere. Sine reprehensione. Id est, sine scribebat Philippensibus, necdum adhuc renati omnes erant neque fideles, sed multi erant infideles et haeretici falsique Chriqui fideles erant vivere, ut sicut sol fugat tenebras, et luna caeteraque sidera illuminant noctem, ita illi lucendo fide, opere, et doctrina, tenebras erroris et nebulas infidelitatis suo exemplo et doctrina de cordibus infidelium fugarent. Sicut luminaria. Sol, luna et caetera astra. In mundo. Vel in hac vita. Verbum vitae continentes. Id est fidem rectam qua vivit justus; vel, illius Verbi memoriam, de dicitur: In principio erat Verbum . Ad gloriam meam in die Christi. Quia vobis praemium erit, si
Abbreviated transcription (Latin):
Opauleuere non es circũ cisus neq uis
cir cũ cidi: ideo talia p̃cipis: Adhaec
cidi quasiego ñsim circũ cisus ⁊ pos¬
sim głari in ea ⁊ confidere plus quã
aliquis ur̃m gentilium sieẽ iea aliqua
ut cũ cidcmini aiuda eis: Ex genere
isrł. sub natus de tribuben iam̃in.:¬
id .ẽ. doctor legis mosayre Scđm aemu¬
lationẽ : ꝑ sequens aeccłam dei: Hui
in quid doctoi legis. ⁊ ꝓpter studiũ nio¬
⁊ amorẽsynagogȩ: quã uolebã sature
studios ⁊ emulator fuit inlege uiolens
synago gꝰm statuere ⁊ eccłam xp̃i
destruere ꝑ sequendo scõs: scđm illao
iusticiã q̃ inlege. ẽ. Sialiqua iisticia
modo inlege ẽ. conuersatꝰsũ id est
uixis inecrimine ⁊ sine rep̃hensione
ut mͥuisũ ẽ ⁊ aliis: qr circũ cissũ octaua

Expanded text:
aliquis: Non es circumcisus neque injussus circumcidi, ideo talia praecipis? Ad haeccidi, quasi ego non sim circumcisus, et possim in gloria mea confidere plus quam aliquis vestrum gentilium, si esset in ea aliqua ut circumcidamini a Judaeis. Ex genere Israel, subid est doctor legis Mosaicae, secundum aemulationem persequens Ecclesiam Dei. Fui, inquit, doctor legis, et propter studium et astudiosus aemulator fuit in lege, volens Synagogam statuere, et Ecclesiam Dei destruere persequendo sanctos. Secundum illam justitiam quae in lege est. Si aliqua justitia modo in lege est, conversatus, subaudis vixi sine crimine et sine reprehensione, ut mihi visum est et aliis: quia circumcisus sum octavo
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ sub̵ electoꝵ: Ista resur¬
rectio non erit omniũ resurgentium :
sed cantũ modo Geectorum: qr licet
om̃s inm̃to resurgant iusti ⁊ impii indie
iudicii: solitam̃ iusti occurrent dñõ
incera depoitati ab angelis sicut alibi
era:: Impii uero manebt̃ int̃ra : quo¬
usq ꝑcipiant illã t̃ribilẽ sentenciã
iudicis i te maledicti in ignẽ  et̃num:
Quȩ ẽ id ẽ quȩ fũia ẽ. ex mortuis indie
iudicii : Non qđ iã acceperim : Iq ẽ

Expanded text:
surrectionem, subaudis electorum. Ista resursurrectionem, subaudis electorum. Ista resurrectio non erit omnium resurgentium, sed tantummodo electorum, quia licet omnes in momento resurgant justi et impii in die judicii, soli tantum justi occurrunt Domino, in aera deportati ab angelis, sicut alibi era . Impii vero manebunt in terra quousque percipient illam terribilem sententiam judicis: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Quae est, id est, quae futura est ex mortuis in die judicii. Non quod jam accepe
Abbreviated transcription (Latin):
ccrnaliter obseruare quasi dĩpnum
dixi. ⁊ ꝓnihilo deputo : ut xp̃mmihi
iucrer⁊ ad qͥrã: Etinueniar in illo. id÷
manibus oꝑabatur uidelicet incircũ¬
cisione in oblatione munerũ : Isttm
iusticiã respuebat apłs. ⁊ nolebat eã
ãplius habere : sed pocius desiderabat
hominis iusticia sed dĩ qui a sp̃itedit̃
inbaptismate fit ⁊ inm̃te: Quȩ exdõ ÷
tresurrexit ⁊iam non morit᷑ : ittinos
moriamur in fonte baptis matis pecca¬
tot resurgamꝰ ad uitam : ⁊ sẽꝑ in nouita¬
te uitȩ ambulemꝰ: Et haec uirtus ꝑfidẽ
cognoscitur.: Et ꝑfidẽ etiam ꝑuenitur
ad societatẽ passionũ xp̃i : qr nisi fidem
haberemus nequaquã passionẽ eius
inmitarem᷑: Debemꝰ autẽ immitari
illã ponendo animas nr̃as pillosine¬
cessitas fuerit ł &iã in nobis ipsis debe¬
mus mortificare incia ⁊ peccata
onfigura cussum mortiei : id ẽ. immicaicor
mortis eꝰ ⁊ passionis illius: Si quomo¬
do id .ẽ. sicdliquo modo: oc currã a dre¬

Expanded text:
carnaliter observare, quasi damnum duxi, et pro nihilo deputo, ut Christum mihi lucrer, et acquiram, et inveniar in illo, id emanibus operabatur, videlicet in circumcisione et oblatione munerum. Istam justitiam respuebat Apostolus, et nolebat eam amplius habere, sed potius desiderabat hominis justitia, sed Dei, quia spiritaliter in baptismate fit et in mente. Quae ex Deo est resurrexit, et jam non moritur, ita et nos moriamur in fonte baptismatis peccato, et resurgamus ad vitam, et semper in novitate vitae ambulemus. Et haec virtus per fidem cognoscitur, et per fidem ejus pervenitur ad societatem passionum christi, quia nisi fidem haberemus nequaquam passionem ejus imitaremur. Debemus autem imitari illam, ponendo animas nostras pro illo, si necessitas fuerit, vel etiam in nobisipsis debemus mortificare vitia et peccata. Configuratus sum morti ejus, id est imitator sum mortis ejus et passionis illius. Si quo modo, id est si aliquo modo occurram ad re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicando & mͥministrando contra iussa
pͥncipũ : Tradens animã suam sub peri¬
culo mortis ut impleret idꝙ ex uob dee¬
rat ergam̃m obseqͥũ: Philippen ses qui ab
apł̃o ũbũ p̃dicationis audierant ꝑ qđ
siluati sunt si facultas eis ad fuisset. ce
longitudo terrarũ non obscitisset: ipsi
debuerant ei omĩa subsidia tẽporalia
p̃bere ⁊ ministrare: Qđ ergo illi im¬
plere ne quiuer̃. solꝰ epa fpbditus uce
illoꝵ contrap̃ceptũ imperatoris
adhesit illi in carcere. ⁊ ꝑcurauit uic
tũ ⁊ uestimentũ : in suꝑ ⁊ sociuꝰ fuit prȩ¬
dicationi: In hoc ergo tradditanimã
suam periculo mortis qui ꝗ contra
p̃ceptũ imperatoris accessit adillum
ut diximus ⁊ in hoc qđ ei minis trauit
impleuit qđ exillis deherat: Quiaꝙ
illi debuerant a gereipsefecit. sicut apłs
dedarat: ut impleret ꝙ ex uob deerat:
d ẽ ꝙ uos non pocestis implereim pediente
longitudine trarũ ille ꝓuobis impleuit:

Expanded text:
dicando et mihi ministrando contra jussa principum. Tradens animam suam, subaudis periculo mortis, ut impleret id quod ex vobis deerat erga meum obsequium. Philippenses qui ab Apostolo verbum praedicationis audierunt, per quod salvati sunt si facultas eis adfuisset, et longitudo terrae non obstitisset, ipsi debuerant ei omnia subsidia temporalia praebere et ministrare. Quod ergo illi implere nequiverunt, solus Epaphroditus vice illorum contra praecepta imperatoris adhaesit illi in carcere, et procuravit illi victum et vestimentum, et insuper socius fuit praedicationis. Hic ergo tradidit animam suam periculo mortis, quia contra praeceptum imperatoris accessit ad illum, ut diximus, et in hoc quod ei ministravit, implevit quod ex eis deerat, quia quod illi debuerant agere, ipse fecit sicut Apostolus declarat. Ut impleret quod ex vobis deerat, id est quod vos non poteratis implere impediente longitudine terrarum, ipse pro vobis implevit.
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ mͥ non pudet scribere sed ui¬
deteneuobis pigrũ sit ealegere & imple¬
re : Uidete canes id ẽ cauete ⁊ declinate:
Canes appellat udȩ os ⁊malos oꝑarios:
appellare circũ cisionẽ ⁊ gentiles p̃pu¬
cium: Ideo ergo appellat coscanes: qx
sicut canis pͥmũ latrat acde in de mor¬
det ita illi loquendo oblatrabant. ⁊ se¬
ducendo aspere mor debant: Mali ope¬
raruerant: qr male sua debant eis ope¬
rari Dicente s non potestis saluari
ꝑbaptismũ nisi circũ cidamini sic̃ lex
p̃cipit : qr scriptũ ẽ: masculus cuiꝰ caro
circũ cisa non fuerit peribit anima illa¬
depło quia patũ meũ in adam irritum
fecit: Nos enĩ sumꝰ circũ cisio: Nosidẽ.
om̃s recte credentes sumus sp̃italiter
circũcisi : quispũdeo seruimus id est
sp̃ittiliter ⁊ non carnaliter: Uel etiã
quimente dõ seruimꝰ sic̃ in eugłio. habet᷑.

Expanded text:
necessarium, me non piget scribere, sed videre ne vobis pigrum sit ea legere et implere. Videte canes, id est cavete et declinate. Canes appellat Judaeos, et malos operarios appellare circumcisionem, et gentiles praeputium. Ideo ergo appellat eos canes, quia sicut canis latrat ac deinde mordet, ita illi loquendo oblatrabant, et seducendo aspere mordebant. Mali operarii erant, quia male suadebant eis operari, dicentes: Non potestis salvari per baptismum, nisi circumcidamini, sicut lex praecipit , quia scriptum est: Masculus cujus caro circumcisa non fuerit, peribit anima ill quia pactum meum irritum fecit . Nos enim sumus circumcisio. Nos, id est omnes recte credentes, sumus spiritualiter circumcisi, qui spiritu Deo servimus, id est spiritualiter et non carnaliter: vel etiam qui mente
Abbreviated transcription (Latin):
titur  uł quẽ uos. deuris elegistis in apłm
mittendo illũ ad me: Etministrũ necessitatis
meae ⁊ desiderii : quiamͥ posito incarcere
minis trat q̃ necessaria sunt : & in suꝑ p̃dica¬
tioni insistit: Apłmautẽ illum uocat: quia
ab illo missꝰ ẽ. : Om̃is enĩ quimittitur
apłs uocatur: ꝓpt̃ ea quod audieratis illũ
infirmatũ : nã & infirmatꝰ .ẽ. usq: ad mortẽ:

Expanded text:
titur, vel quem vos de vestris elegistis in apostolum mittendo illum ad me. Et ministrum necessitatis meae, et desiderii qui mihi jam posito in carcere ministrat quae necessaria sunt, et insuper praedicationi insistit. Apostolum autem illum vocat, quia ab illo missus est. Omnis enim qui mittitur Apostolus vocatur. Propterea quod audieratis illum infirmatum: nam et infirmatus est usque ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
tas quȩ erat in apło erga philipenses.
erat & intimotheo: id eo dicit neminem
habeo tã unanimẽ. id ẽ. qui eandẽ m̃tẽ
gerat. erga uos ⁊ ꝓuob ita sollicitꝰsit:
alii qͥcũ illo erant nonerant ei ita c̃iuncti
sicuti iste: Om̃s enĩ sua cõmoda quert
aut qͥetẽ : nolentes tribulari ꝓalioium
salute. nisi ut habeis luchra tẽporalic
reciperent : noncurantes deremuneratio¬
ne aet̃na: Experim̃tũ id ẽ ꝓbam̃tũ eiꝰ¬

Expanded text:
tas quae erat in Apostolo erga Philippenses, tas quae erat in Apostolo erga Philippenses, erat et in Timotheo. Ideo dicit: Neminem habeo tam unanimem, qui eamdem mentem gerat erga vos, et pro vobis ita sollicitus sit. alii qui cum illo erant, non erant ei ita conjuncti sicut iste. Omnes enim sua commoda quaerunt aut quietem, nolentes tribulari pro aliorum salute, nisi ut ab eis lucra temporalia recipiant, non curantes de remuneratione aeterna. Experimentum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. sic ut ego gaudeo deurã fide
ita uos congau dete demeo p̃mio ꝙ ꝑcep¬
turussũ puobis Spero autẽ in dnõ
carus intantũ ut un animis illidicat᷑¬
eẽ id ẽ unius uoluntatis: habebat
tamen ⁊ alios eodẽ affectudiligens
ut erat tytus. luchas clemens. & alii:
Sed quando hanc epłtm misit illis. non
habebat secũ deꝑfectiorib nisi istum:
Om̃s eni erant. causa p̃dicaitionis dispsi.
diuersa ꝑ loca: ide o dic̃ neminẽ habere
seinp̃senti tã unanimẽ: uel poterat eẽ
ut timotheus plus om̃ib discpłis eius
philippenses diliger et: Cito id . ẽ.
in ꝓximo. memit tere aduos: ut ego
bono animosim: Id ẽ tranquilloi secu¬
ro animosim: Cognitisq̃ circauossint:
Id ẽ cũ cogno uero ꝑ illũ quȩ ciratuos
aguntur tã infide quã in conuersatio¬
ne : : Neminẽ enĩ habeo sub modo apud
me: qui sincera id .ẽ. pura ⁊ firma
Affectione ꝓuobis sollicitussit: Fauolun¬

Expanded text:
Id est, sicut ego gaudeo de vestra fide, Id est, sicut ego gaudeo de vestra fide, ita et vos congaudete de meo praemio quod percepturus sum pro vobis. Spero autem in Domindmodum charus, in tantum ut unanimis dicatd est, unius voluntatis. Habebat tamen et alios eodem affectu diligentes, ut erat Titus, Lucas, Clemens et alii; sed quando hanc Epistolam misit illis, non habebat secum de perfectioribus nisi istum: omnes enim erant causa praedicationis dispersi per diversa loca, ideoque dicit neminem habere se in praesenti tamen unanimem. Vel poterat esse ut Timotheus plus omnibus discipulis ejus Philippenses diligeret. Cito. Id est, in proximo. Me mittere ad vos, ut et ego bono animo sim. Id est tranquillo et securo animo sim. Cognitis quae circa vos sunt. Id est, dum cognovero per illum quae circa vos aguntur, tam in fide quam in conversatione. Neminem enim habeo. Subaudis modo apud me. Qui sincera, id est pura et firma, affectione pro vobis sollicitus sit. Et ea volun
Abbreviated transcription (Latin):
Qui a non inuacuũ cucurri. sub̵ deloco
ad locũ p̃dicando: neq: inuacuũ labora¬
ui corpore. lingua instancia: Ethoc
ad głam meã.: Sed et si immolor.
id ẽ. int̃ficior anerone:: Nero ipsefuit
sac̃dos paeri ⁊ pauli: quia ipse mactauit
eos: Macta uit quidẽ . s ñ obtulit: quia
ipsi scipsos obtuler̃ : Sup sacrificium
quia uos obtuli sacrificiũ dõ ⁊ obsequiũ
fid cei ur̃ȩ : & supra cultum ⁊ religionẽ¬
fidȩi quã uos docin: Beatꝰ paulus quiphi¬
lippenses ab infidelitate liberauit.
& in baptismate a peccatis purgando
sc̃ĩficauit ipse utiq obtulit. eos. ⁊ ipsi
sacrificiũ eius fuer̃.: Ob sequiũ etiam
appellat cultũ & religionẽ ut alibi:
rationabilesit obseqͥum urm: Et .ẽ. sensus
ł tsi inquid int̃ficior anerone. ñ sentio
poencs neq: ꝑtimesco mortẽ : congau¬
dens omĩb uob̵: ꝓpt̃ ea qui uos sicrifi¬
ciũ obtulideo & qr uos dotui religionẽ
fidȩi: Idipsũ autẽ & uos gaudete:

Expanded text:
on in vacuum cucurri. Subaudis de loco ad locum praedicando. Neque in vacuum laboravi corporeae linguae instantia. Et hoc ad gloriam meam. Sed et si immolor. Id est interficior a Nerone. Nero ipse fuit sacerdos Petri et Pauli, quia ipse mactavit eos: mactavit quidem, sed non obtulit, quia ipsi seipsos obtulerunt. Supra sacrificium. Gaudeo. Quia vos obtuli sacrificium Deo. Et super obsequium fidei vestrae. Et supra cultum fidei et religionis quem vos docui. Beatus Paulus qui Philippenses ab infidelitate liberavit, et in baptismate a peccatis purgando sanctificavit, ipse utique obtulit eos et sacrificium ejus ipsi fuerunt. Obsequium etiam appellat cultum et religionem, ut alibi: Rationabile sit obsequium vestrum , et est sensus: Et si inquit interficior a Nerone, non sentio poenas, neque pertimesco mortem, congaudens omnibus vobis, propterea quia vos sacrificium obtuli Deo, et quia vos docui religionem fidei. Idipsum autem et vos gaudete.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ⁊beato apło: Nunc igitur spero
lanđ ess& anerone : andimit tenđ lib de car¬
cere ideo dixit: cũ cogno uero inqͥens¬
quid mͥ eueniet sidecarcere in colomis
exiero mittã eũ aduos:

Expanded text:
tamen et beato Apostolo Hunc ergo spero landus esset a Nerone, aut dimittendus liber de carcere, ideoque dixit: Cum cognovero quid mihi evenerit. Si de carcere incolumis exiero, mittam eum ad vos.
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ne tristiciã sub̵ mortiseius Suꝑ
tristiciam. sub̵ infirmitatis eius haberẽ:
Beatus a płs dolebat de infirmitate: epa¬
froditi: Sed suille ab hacluce migras¬
s& suꝑ tristiciam in firmitatis. haberet
tristiciã mortis eius : Uel qr ipse uinculis
astrictus tenebatur: si contigisset epa fro¬
dicũ mori qͥ& necessaria ꝓcurabat: suꝑtris¬
ticiã uinculoꝵ. haberet tristiciã demorte
illius: Vtin soeo iterũ gaudecitis: Ecudiũ
apłi giudiũ erat philippensi um: sicut
tristicia eiꝰ tristicia illoꝵ: Similiter
rat: Gaudere cũ gaudentibus. flere cũ
flentib: : Ergo sine tristiciasim sub̵ cum
cogno uerouos l&ificatos illius p̃sencia
⁊cũ ꝑ illũ agnouero q̃ circauos aguntur:
sedom̃s qui eandem fidẽ habent ⁊ bonis
opibus insistunt sicut ille: Qm̃ ꝓpter¬

Expanded text:
Quare? ne tristitiam mortis ejus super tristitiam infirmitatis ejus haberem. Beatus Apostolus dolebat de infirmitate Epaphroditi. Sed si ille ab hac luce migrasset, super tristitiam infirmitatis haberet tristitiam mortis ejus. Vel quia ipse in vinculis astrictus tenebatur, si contigisset Epaphroditum mori, qui ei necessaria procurabat, super tristitiam vinculorum haberet tristitiam de morte illius. Ut viso eo iterum gaudeatis. Gaudium Apostoli gaudium erat Philippensium, sicut tristitia ejus tristitia illorum: similiter rat: Gaudete cum gaudentibus, et flete cum flentibus , et ego sine tristitia sim, subaudis cum cognovero vos laetificatos illius praesentia: et cum per illum agnovero quae circa vos aguntur. sed omnes qui eamdem fidem habent, et bonis operibus insistunt, sicut ille. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Uelideo dicitur diues: qui a potens
est gentiles exaudire et saluare
sicut & iudȩos. quia ꝑsonarum
acceptio ñ .ẽ. apud illum. nec
sic intendit uni ut se deneget
alteri: Ergo siuox nr̃a ad om̃s
qui audiunt aequaliter uenit¬
& tamen una. ẽ: multo magis
omp̃s ds̃ exaudire om̃s miseri¬
corditer potest nec dum unum
audit alterius p̃ cum obliuiscit᷑
Qua ꝓpt̃ sub infert: Om̃is enim
quicum q inuo cauerit nomen
dñisaluus erit:. Quicumq: in uo¬
cauerit nomen dnĩ sicut in uo¬
cauerie de bet: siclicet fide.
ore &opere: hic saluus erit:
Quomodo ergo inuocabunt. sub
&idcir co non saluantur qui a
non inuocant: Aut quomodo
credent ei quem non audierunt:
dier̃ : Audier̃ aure corporis sed
non aure mentis: quas dñs requi¬
rebat inquiens: Quihabet aures
audiendi audiat: Insuꝑ &iam
auerter̃ auressuas neaudirent
uerba eiꝰ: quando illo clamante
intemplo & dicente siquissitit
ueniat adme & bibat: Noluer̃

Expanded text:
Vel ideo dicitur dives, quia potens Vel ideo dicitur dives, quia potens est gentiles exaudire et salvare, sicut et Judaeos, quia personarum acceptio non est apud illum: nec sic intendit uni, ut se deneget alteri. Ergo si vox nostra ad omnes qui audiunt aequaliter venit, et tamen una est, multo magis omnipotens Deus exaudire omnes misericorditer potest, nec dum unum audit alterius precum obliviscitur: quapropter subinfert: Omnis enim quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Quicunque invocaverit nomen Domini sicut invocari debet, scilicet fide, ore, opere, hic salvus erit. Quomodo ergo invocabunt, subaEt idcirco non salvantur, quia non invocant. Aut quomodo credent ei quem non audierunt? dierunt: Audierunt aure corporis, sed non aure mentis, quas Dominus requirebat, inquiens: Qui habet aures audiendi audiat . Insuper et averterunt aures suas ne audirent verba ejus, quando illo clamante in templo et dicente: Si quis sitit, veniat ad me et bibat , noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cumque crediderit in xp̃m sicuti
credendum ẽ: non erubescet cũ
incredulis indiȩ uiditii quibus ipse
iudex dicet: Ite inignem ȩternũ:
sed potius gaudebit cum ab eo in
quem credidit remunerabitur aggre¬
gatus numero & collegio electorum:
& dm̃ confitentium:: Hoc exemplũ
ualet contra iudȩos qui gentiles
a fide xp̃i putabant secernendos:¬
unde & subdit: Non .ẽ. distinc¬
tio: sub inisto exemplo qđ posui
Quorum non .ẽ. distinctio siue epa¬
satio : iudei & greti. quia deutrisq
dicitur: Om̃is homo qui credident
in illum siuȩ iudeus siue gentilis:
non confundetur: Nam idem dñs
om̃ium diues inom̃s qui inuocaot.
illum : iđẽ. dñs qui .ẽ cretitor & dñs
iudȩorum ipse .ẽ. creator & dñs
gentilium id ẽ. om̃ium hominũ
Diues autem id circo dicitur in om̃s
quinuo cant illum: quia potest
om̃s inse credentes a presentibus
tribulationibus eruere. & ad ui¬
tam &nam ꝑducere: reddens

Expanded text:
cunque crediderit in Christum sicuti cunque crediderit in Christum sicuti credendum est, non erubescet cum incredulis in die judicii, quibus ipse judex dicet: Ite in ignem aeternum , sed potius gaudebit, cum ab eo in quem crediderit remunerabitur, aggregatus numero et collegio electorum et Deum confitentium. Hoc exemplum valet contra Judaeos, qui gentiles a fide Christi putabant secernendos,unde et subdit: Non enim est distinctio, subaudis in isto exemplo quod posui. Quorum non est distinctio sive separatio? Judaei et Graeci; quia de utrisque dicitur: Omnis homo qui crediderit in illum, sive Judaeus, sive gentilis, non confundetur. Nam idem Dominus omnium, dives in omnes qui invocant illum, id est Dominus qui est Creator et Dominus Judaeorum, ipse est Creator et Dominus gentium, id est omnium hominum. Dives autem idcirco dicitur, in omnes qui invocant illum, quia potest omnes in se credentes a praesentibus tribulationibus eruere, et ad vitam aeternam perducere, reddens
Abbreviated transcription (Latin):
UAA ORE
AUTEM CONFESSI OEIT AD
SAIUTem Prosequitur
diligentius quod superius defi¬
de tetigerat. Fides incorde¬
locanda. ẽ quedm̃ trinitatẽ¬
habere in ꝑsonis & unitatem
in omni potentia maies tatis
credat: filium q humanatũ
Genus humanum sanguine illius
redẽp̃tum. & etique circa huma¬
nationem eĩ sunt facta dĩ fice
exhibita non haesitet In ore
&iam confessio debet. eẽ: qui a
fides cordisꝓmenda .ẽ. officio oris:
Illa enim confessio fit ad salutem:
siitimen ex ornatta fuerit bonis oꝑ¬
ibus ꝑspacium uite: Nam aliter:
fidessine operibus mortua. est:
Nondicit desalute corporis quapo¬
ciuntur & iam qui non confitent᷑
dm̃ : sed desalute. in terioris homi¬
nis id ẽ. anime. quȩ saluatur con¬
fessione uere fidei. non tempora¬
liter sed &̃ naliter : qm̃ salus huius
confessionis sempit̃nalis ẽ.: Dicit
enim scriptura. isarae ꝓphete:
Om̃is qui crediderit in illum: id est
inxp̃m. ea fide quȩ ꝑdilectionem
operatur : non confundetur: Qui¬

Expanded text:
 ore autem confessio fit ad salutem. Prosequitur diligentius quod superius de fide tetigerat. Fides in cordelocanda est, quae Deum trinitatehabere in personis, et unitatem in omnipotentia majestatis credat, filiumque humanatum:genus humanum sanguine illius redemptum, et ea quae circa humanitatem ejus sunt facta, deifice exhibita non haesitet. In ore etiam confessio debet esse: quia fides cordis promenda est officio oris. Illa enim confessio fit ad salutem, si tamen exornata fuerit bonis operibus per spatium vitae. Nam aliter fides sine operibus mortua est . Non dicit de salute corporis, qua potiuntur etiam qui non confitentur Deum, sed de salute interioris hominis, id est animae quae salvatur confessione verae fidei non temporaliter, sed aeternaliter, quoniam salus hujus confessionis sempiternalis est. Dicit enim Scriptura Isaiae prophetae: Omnis qui crediderit in illum, id est in Christum, ea fide quae per dilectionem operatur, non confundetur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur sedilli ꝑsecuti sunt cos expel¬
lentes cosase sic̃ in actibus apłoꝵ¬
legitur ubi & narratur quẽ ad mo¬
dum eis paulus dixerit Uobis
quidem oportebat primum lo¬
qui uerbum dĩ sed quia repellitis
illud. ecce conuertimur ad gentes:
Hincẽ. qđ subdit: quomodo autẽ
predicabunt. eis p̃dicacores
uerbum uitȩ. nisi mittantur :
et ẽsensus: Ipsi occiderunt prȩ¬
dicatores quos dam ad se
missos. sic̃ ia cobum frẽm ioħis
& stephanum : Reliquos uero fla¬
gellantes a se expuler̃: quod
autem dicit quomodo predica¬
bunt nisimit tantur : ita pocest
uno modo intelligi: Nequaquam
nos ipłi ad officium p̃dicationis

Expanded text:
tur: sed illi persecuti sunt eos, expellentes eos a se, sicut in Actibus apolegitur, ubi et narratur quem admodum eis Paulus dixerit: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei: sed quia repellitis illud, ecce convertimur ad gentes . Hinc est quod subdit. Quomodo autem praedicabunt eis praedicatores verbum vitae, nisi mittantur? Et est sensus: Ipsi occiderunt praedicatores quosdam ad se missos, sicut Jacobum fratrem Joannis, et Stephanum: reliquos vero flagellantes a se expulerunt. Quod autem dicit: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur? ita potest uno modo intelligi: Nequaquam nos apostoli ad officium praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
patres morituri filios suos par uulos
quos heredes relinquunt cõmitterea
subtutorib & auctorib usq ad illũ tẽp qͦ ipsi
possint resꝓprias regere: hocẽ scđm legẽ

Expanded text:
patres morituri filios suos parvulos quos haeredes relinquunt committere sub tutoribus et actoribus, usque ad illud tempus quo ipsi possint res proprias regere, hoc est, secundum legem
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ aplegẽ putar&ur eẽ exclusa promisio:
Si enilex posset nos mundare &iustifictre
non ualuit: ito aduentꝰ xp̃i nobis necess̃¬
rius fuit: Sed conclusit sriptura legisomĩa
non adulterab ñ facies hoc ł illud: qr
sifeceris. morte anime moriaeris:
Pdicebat istacauenda: sed sicũ mitterent᷑
non tollebat Etdũaliqͥs illa ꝑp& ictabat.
ostendebat illum lex eẽ. pecca torem:
Siergo hostendebat pecccita & non tolle¬
bat nũqͥderat auctor sceleris & culpe pec¬
canciũ minime: Uerbi gãsicerat ipsa

Expanded text:
c est putaretur esse exclusa promissio. Si enim lex posset nos mundare et justificarnon valuit, ideo adventus Christi nobis necessarius fuit. Sed conclusit Scriptura legis omnianon adulterabis, non facies hoc vel illud: quia si feceris, morte animae morieris. Praedicebat ista cavenda: sed si committerentur, non tollebat; et dum aliquis illa perpetrabat, ostendebat illum lex esse peccatorem. Si ergo ostendebat peccata et non tollebat, nunquid erat auctor sceleris et culpae peccantium? minime. Verbi gratia: sic erat ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
igi turlex Beatus augustinꝰ exponens hanc
epłam ad galcithas: Primũ ita distinxit:
qͥd igitur : Sed postea relegens eaqye
dicta uerat correxit suum errorẽ in libro
Quidigit᷑ lex id .ẽ ut qͥd uenit lex: Autqͥd
ꝓfuit. ł quaredata . ẽ si abrahȩ hereditas
ꝑrȩꝓmissionẽ data .ẽ. ad haec respondei sibi

Expanded text:
igitur lex? Beatus Augustinus, exponens hanc epistolam ad Galatas primum ita distinxit: Quid igitur? sed postea relegens ea quae dictaverat, correxit suum errorem in libro Quid igitur lex, id est ut quid venit lex? aut quid profuit? vel quare data est, si Abrahae haereditas per repromissionem data est? Ad haec sibi
Abbreviated transcription (Latin):
officium: licetem̃ ipse nobis mediator sit
ꝑhumanitatẽ : t am̃ non ẽ abruptꝰ anatu¬
manet patri innatura & potestaite diuinitatis
ecergo aduersus pmissidĩ id ẽ nũqͥdergo
lex contraria ẽ ꝓmissioni omip̃is dĩ quȩ fac¬

Expanded text:
officium. Licet enim ipse nobis mediator sit officium. Licet enim ipse nobis mediator sit per humanitatem, tamen non est abruptus a natuPatri in natura et potestate divinitatis. Lex ergo adversus promissa Dei, id est nunquid ergo lex contraria est promissioni omnipotentis Dei, quae fac
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ uidcteis: hic ẽ. moy sesqui fuit in ec¬
cđa insolitudine cũ angło qui locutꝰ. ei.
imonte syna: inmunu mediatoris id ẽ
in poteftate uerbidĩ hoc ÷ filiidĩ quipos¬
tea assum̃do carnẽ nobis mediator factꝰ ẽ:
Nisiem̃ hominẽ assũmer& medicitor nobis
in t̃p̃tari in hoc loco mediatorẽ moysen:
ꝓpter hoc qđ ipse dix̃ ego seques ł & medius
funi in t̃dm̃ & uos intẽpre illo: sed melius ẽ.
scđm beatũ augustinũ ut modo superiori.
in telligamꝰ referentes illud ad p̃m : cuius
dispositione ipsalex data ẽ. ꝑangłoꝵ
ministeriũ: Sicut enĩ potestate p̃dic¬
ta sunt oracula ꝓphetarũ quidicebant:
uerbũ dñi qđ factũ ẽ. ad iohel aut adisarã.
itaeiꝰ dispositione conscriptti ẽ. lex
A ediator sub unius partis non potest. eẽ
sedint̃duas aut int̃plures: ut ipse sit
medius: Ds̃autẽ unus ẽ: Hoc ideo
ideo ab unitate diuinȩ nature poenitꝰ
eẽ diuisum : quia mediator is suscepit

Expanded text:
eis: Hic est Moyses qui fuit in Ecclesiae solitudine cum angelo, qui locutus est ei in monle Sinai . In manu Mediatoris, id est in potestate Verbi Dei, hoc est Filii Dei, qui postea assumendo carnem, nobis mediator factus est. Nisi enim hominem assumeret, mediator nobis interpretari in hoc loco mediatorem Moysen, propter hoc quod ipse dixit: Ego sequester et mediator fui inter Deum et vos in tempore illo. Sed melius est, secundum beatum Augustinum, ut modo superiori intelligamus, referentes ad illum Christum, cujus dispositione ipsa lex data est per angelorum ministerium. Sicut potestate ejus praedicta sunt oracula prophetarum, qui dicebant verbum Domini quod factum est ad Joel, aut Isaiam: ita ejus dispositione consc unius, subaudis Patris, non potest esse, sed inter duas, aut inter plures, ut ipse sit medius: Deus autem unus est. Hoc ideo stum ab unitate divinae naturae penitus esse divisum, quia mediatoris suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
sedere iuxta patrẽ apposito sibi solio sed
sicut diximus dextera ꝓgła ⁊ dignitatis
honore accipit̃ : Si quidẽ ⁊ pater adex
Ambo ergo adextrissunt : quia nihil est
indiuinitate sinistrum : quia unũ .ẽ. iã
cũdõ in gła homo as sũptus aũbori quadrage

Expanded text:
sedere juxta patrem, apposito sibi solio: sed sedere juxta patrem, apposito sibi solio: sed sicut diximus, dextera pro gloria et dignitatis honore accipitur. Siquidem et Pater a dexAmbo ergo a dextris sunt, quia nihil est in divinitate sinistrum: quia unum est cum Deo jam in gloria homo assumptus a Verbo, et quadrage
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑: Posttantã diuine maiesititis infilio
claritatẽ adhumilia in carnationis eꝰ
descendit: parit̃q discernit naturã
diuinitatis atq humanitatis dic̃s. pur¬
gationẽ pec catoꝵ faciens Nã ꝙ dixit
portans omnia gub natione sua ⁊reri
mine uirtutissuae ad diuini tatẽ reculit
Qđ uero subdidit purgationẽ peccatorum
ficiens idhumanitatẽ illius ꝓpͥe ꝑtinet:
Quomodo fecit purgationẽ peccatorum
Sedet ad dexterã maiestatis in excelsis
considerandus ẽ ordo uerboꝵ: Primũ
si quidẽ ꝑhibuit purgationẽ peccatorũ
dnm̃ sua passione nobis ꝓcurasse: acde¬
inde dix̃ illũ sedere addexterã maiestet¬
tis in exelsis: Nĩxp̃s primũ nos redemit
singuine passionissuae: ⁊ sic post modum
altitud inẽ cȩloꝵ penetrauit ubi. nunc
addexterã patris sedet: Sedere autẽ
illius ꝓhabittre. ⁊ eẽ ponitur isto in loco.
ra illius filius eiꝰ sicut solent filii regum

Expanded text:
ratur. Post tantam divinae majestatis in Filio ratur. Post tantam divinae majestatis in Filio claritatem, ad humilia incarnationis ejus descendit, pariterque discernit naturam divinitatis atque humanitatis, dicens: Purgationem peccatorum faciens. Nam quod dixit, portans omnia gubernatione sua, et mine virtutis suae, ad divinitatem retulit: quod vero subdidit, purgationem peccatorum faciens, ad humanitatem ejus proprie pertinet. Quomodo fecit purgationem peccatorum?Sedet ad dexteram majestatis in excelsis. Considerandus est ordo verborum. Primum siquidem perhibuit purgationem peccatorum Dominum sua passione nobis procurasse, ac deinde dixit illum sedere ad dexteram majestatis in excelsis. Nam Christus primum nos redemit sanguine passionis suae, et sic postmodum altitudinem coelorum penetravit, ubi nunc ad dexteram Patris sedet. Sedere autem illius pro habitare et esse ponitur isto in loco, ra illius Filius ejus, sicut solent filii regum