comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quae de grecorum mutua ui fontibus sicientibus ꝓ fera
atque latinorum latices limpi dissismos aduestri cordis
secreta ꝑducam
ꝗrigenis igitur quimullum ꝓpriae deamme dedtlibrum in ectha logo
aedes stice praedicationis animae faciens mentionem baec dicit
deanimauero utrum ex seminis traduce duca itur itautratio ꝓsus
uel substantia in seta ipsius corporis seminibus habeatur anit¬
eo aliuit habeat initium sigenitum est ait non genitum uelcete
sieatrin stcus cor poris in ditur nec ne.: non satis mani festa pedica¬
tione ddistingurtur. Item in libro quẽ deepistola aostđ adunũ
scipsit : anquis atrationem humane animne requano e huomor

Expanded text:
ergo quae de Graecorum mutuavi fontibus, sitientibus proferergo quae de Graecorum mutuavi fontibus, sitientibus proferam  Al. praeferam, atque Latinorum latices limpidissimos ad vestri cordis secreta perducam. Origenes igitur qui nullum proprie de anima edidit librum, in catalogo ecclesiasticae praedicationis animae faciens mentionem, haec dicit: De anima vero utrum ex seminis traduce ducatur, ita ut ratio ipsius vel substantia inserta ipsis corporis seminibus habeatur, an vero aliud habeat initium, et hoc ipsum si genitum est aut non genitum, vel certe si extrinsecus corpori inditur, necne, non satis manifesta praedicatione distinguitur. Item in libro quem de Epistola Apostoli ad Titum scripsit: Si quis, ait, rationem humanae animae requirat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
iouiniano adserunt hominem non posse peccare: uter que enim
tollit arbitrii libertatem: Nosuero dicimus hominem semꝑ¬
& peccare & non peccare posse ut sem ꝑnos liber confitea mur
ẽe arbitrii haec fides est papa beatissime quã in cat holica
ecclesia didicimus quã que sẽꝑ tenuimus in quasiminus perite¬
aut parum caute aliquid forte positum est: emendaricupimus
ate qui p&ri & fidem & sedem tenes: sin autẽ haec nr̃a confes¬
sio apostolatus tui iuditio conꝓbatur quicum que me macula¬
re uoluerit : se in peritum uel maliuolum uel &iam noncat¬
holicum non me hereticum conꝓbabit.
um apuduos caelestis eloquentia purissimi fontis & littera¬
rum omnium fluenta redundent acsolida secundum uer¬
ticem sanitasur̃a cuncta firmo statu membra contineat
mirostupore mentis attonitus ut stillicidium in sula niriuoli
dignemini aurire nitores corporis infirmeedentis. magis

Expanded text:
Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque enim Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque enim tollit arbitrii libertatem. Noset peccare et non peccare posse, ut semper nos liberi confiteamur esse arbitrii. Haec est fides quam in catholica Ecclesia didicimus, et quam seaut parum caute forte aliquid positum est, emendari cupimus a te, qui Petri et fidem et sedem tenes. Si autem hec nostra confessio apostolatus tui judicio comprobatur, quicumque me culpare voluerit, se imperitum vel malivolum, vel etiam non catholico nomine hereticum comprobabit. um apud vos coelestis eloquentiae purissimi fontis, et litterarum omnium fluenta redundent: ac solida secundum verticem sanitas, vestra cuncta firmo statu membra contineat: miror stupore mentis attonitus, cur stillicidium insulani rivuli dignemini haurire, nitores corporis infirma medentes. Magis
Abbreviated transcription (Latin):
ipso sacla scliecuaiuso amathemati z antes cos quiam mam quasi
pue tomdi diume dicunt cẽ substantie eorum quoque condenans
ettorem quieas ante peccas se uel incelis conuersatas sussedeuns
qrã in corpora miterentur. execramur &ia meorumblasphemia
quidicunt mporsibile aliquid homini ado esse p̃ceptum & manda
ach nona singulis sed abnibus in commune posse seruari uel
quiprimas nuptias cũ manicheo aut secundas cumcata frigas
dinant a nathematizamus &iam illos quidi filium necessita
ae mentitũ essedicunt & eum ꝓpter ad sumꝑtum hominẽ non
omnia facere potuisse quȩ uoluit iouiniani quoque dãnamus
heresim qui dicit nullam in futuro meritorum ẽẽ distantiã
nos que easibi habituros esse uir tutes quas hic habere neglexe¬
rimus liberum sic confitemur arbitrium ut dicamus nos sẽꝑ¬
di indigere auxilio & tamillos errare qui cum manicheo
dicunt hominem peccatum uitare non posse : quam illos quicum

Expanded text:
ipso factas dicimus; anathematizantes eos qui animam, quasi partem Dei, divinae dicunt esse substantiae. Eorum quoque condemnamus errorem, qui eas ante peccasse, vel in coelo conversatas esse dicunt, quam in corpora mitterentur. Exsecramur etiam blasphemiam eorum qui dicunt, impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum; et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari: vel qui primas nuptias cum Manichaeo, vel secundas cum Cataphrygis damnant. Anathematizamus etiam illos qui Dei Filium necessitate carnis mentitum esse dicunt, et eum propter assumptum hominem non omnia facere potuisse quae voluit. Joviniani quoque damnamus errorem, qui dicit nullam in futuro meritorum esse distantiam; nosque eas ibi habituros esse virtutes, quas hic habere neglexerimus. Liberum sic confitemur arbitrium, ut dicamus nos Dei semper indigere auxilio; et tam illos errare, qui cum Manichaeo dicunt, hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
qrando nũt facte sint olim simul qit nune ꝑ singulos nascencium
quid periculiest aiunt alterum eduobus opinaro
thana sius inlarius & ambrosius ptac paradoura semscererem
Imalierun deformatisq corporibus tune ad oreseus ciemu
mare solnt nonaliud dicunt esse animiã quã in susfflationẽ¬
sosdt illie scilico. quã mitio facturȩ mundi ds̃ infufflasse
dicitut in adam. deipsa di eẽ eam substuitia ꝓfitentes ei
quimo don onisti uidebuntur quod admodo haec prauo
sutipequbt edula acrationem piaaus adetere quod

Expanded text:
Quando autem factae sint, olim simul, aut nunc per singulos nascentium, quid periculi esse aiunt, alterum e duobus opinari? Athanasius, Hilarius, et Ambrosius, praeparatis jam in ventre mulierum, deformatisque corporibus, tunc ad praesens creari mare solent, non aliud dicunt esse animam quam insufflatione illam scilicet quam initio facturae mundi, Deus insufflasse dicitur in Adam, de ipsa Dei esse eam substantia profitentes: quomodo non isti videbuntur quodammodo haec praeter Scripturae regulam et rationem pietatis asserere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
enon iuler pretationis scripturis sc̃is sequen diui stt: Ibur quem
diumorum uoluminum quas aeditioni nostre posuigius expliurt
Auillas quȩ pruclentem lectorem mittendum puto ilsume icehicis
innouites tametieu emen cdationem suscipis exponis que causas eur
sidipias quia plurimi linguae greca habentes sciencia i elemeo
possipi sopere iudicare : exndem̃ integritatem debueras ollam
poilerri eredere destamento quodnon ñr̃a configimus sedita pud
hubceos inuenimis diuina transtulimus sicubi dubitas bebritos
tiri uoluerint: tota stequentia iudaeorum ininea litter praetiorio
r&icoduer muullusi nueniri poterit quihebrea linguae habet notionẽ
onstolatu atexis fabulam: quidam frater noster ẽes. eumle duat

Expanded text:
s sequendum sit, liber quem divinorum Voluminum, quas editioni nostrae praeposuimus, explicant; ad illasque prudentem lectorem remittendum puto. Et si me, ut dicis, in novi Testamenti emendatione suscipis, exponisque causam cur suscipias; quia plurimi linguae Graecae habentes scientiam, de 754 meo possint opere judicare: eamdem integritatem debueras etiam in veteri credere Testamento, quod non nostra confinximus; sed ut apud Hebraeos invenimus, divina transtulimus. Sicubi dubitas, Haebraeouerint, aut mentiri voluerint? Tota frequentia Judaeorum in mea interpretatione reticebit? Nullusque inveniri poterit, qui Hebraeae linguae habeat notitiamstola tua texis fabulam: « Quidam frater noster Episcopus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
auellit a sensibus carnis sicaritas a concupiscentus carnalibus huic
subseruit scientia cum est utilis nam sine illa inflat: quoduero illa de¬
dificando impleuerit : Nihilibi ista in ane quod infl& inueni &: urales
porto scientiam defimendo monstrauit. ubicum dixiss& eccepi&as qst

Expanded text:
auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat; quod uero illa aedificando impleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi. cum dixisset: Ecce pietas est
Abbreviated transcription (Latin):
ut quisquam fidelis existim& totmilitia seruorum xp̃i. qui ueracites
dicunt sed habere peccatum Nescipsos decipiant & ueritas incis non sit
nullã habere uirtutem. cumuirtus magna sit sapientia. Dixitautem
homini : eccepi&as est sapientia : absit ergo ut hcamus tot actantos
fideles &pios homines dĩnon habere pia&atem quamgreti uel eusebian ui
expressius & plenius theo sebian uocant : quidautem est pia&as nisidi culb
&unde ille colitur nisi caritate : caritas igitur de corde puro. & conscient
bona & side non ficta magna&uera uirtusest quia ipsa est & finis
praccepti: merito dicta est fortis sicut mors. sine qui anemoeam uin
sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est m̃ sura caria¬
tis. sicut dñs ait. Maiorem hacc caritatem nemo hab& : quã ut ans
suam ponat proamicissuis: siue potius quia sicut mors animam

Expanded text:
ut quisquam fidelis existimet tot milia seruorum Christi, qui ueraciter ut quisquam fidelis existimet tot milia seruorum Christi, qui ueraciter dicunt se habere peccatum, ne se ipsos decipiant et ueritas in eis non sit, nullam habere uirtutem, cum uirtus magna sit sapientia. dixit autem homini: ecce pietas est sapientia. absit autem, ut dicamus tot ac tantos fideles et pios homines dei non habere pietatem, quam Graeci uel evoRteiav uel expressius et plenius fteooefieiav uocant. quid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: Maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius quia, sicut mors animam
Abbreviated transcription (Latin):
sine ali quo peccato. qui sergo sine aliquo uitio idest fomite quodam uelquas
tadict peccati cumclam& qui suꝑ pectus dñi recum bebat: fidixerimus qui
peccitum non habemus nosipsos deccipimus &uetitas in nobis non est : Nequ
hoc apudte diutius agendum est sed p̃palios qui hoc forte legerint dico
Namtuquidem in eodem ipso opere splendido contra iouinianum &iam hoc
descripturis sc̃is diligenter ꝓbasti ubi&iam ex hac ipsa epistolu cuiis uerb
sunt quorum nunc intellectum requirimus posuisti quod scriptum est
Inmultisenim offendimus om̃s Nonenim ait offenditis sed offendimus
cũ xp̃i loquer&ur a postolus : & cum hoc locodicat. quicum que aũt totam
legem seruauerit offendat aut muno factus est ommum reus ibi non
inuno sed in multis nec quos dam sedom̃s dixit offendere : ab sit autem

Expanded text:
no peccatum: quis autem sine aliquo peccato? quis ergo sine aliquo vitio, id est fomite quodam, vel quasi no peccatum: quis autem sine aliquo peccato? quis ergo sine aliquo vitio, id est fomite quodam, vel quasi radice peccati, cum clamet qui supra pectus Domini recumbebat, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est ? Nequhoc apud te diutius agendum est, sed propter alios, qui haec forte legerint, dico. nam tu quidem in eodem ipso opere splendido contra Iouinianum etiam hoc de scripturis sanctis diligenter probasti; ubi etiam ex hac ipsa epistula, cuius uerba sunt, quorum nunc intellectum requirimus, posuisti, quod scriptum est: in multis enim offendimus omnes. non enim ait \'offenditis\', sed ait \'offendimus\', cum Christi loqueretur apostolus, et cum hoc loco dicat: q u icumque autem totam legem seruauerit, offen-. dat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno sed in multis nec quosdam sed omnes dixit offendere. Absit autem,
Abbreviated transcription (Latin):
lindis amor pecunati a liequan cdounum eaecdt it plura succecdort. delie qui
obtis sus querttinsimno dicam bibete i R conacitate &ambitione adrdicenit
uirtus uero quouna ingressa fuerit qm̃ secũ c&oras dueit ꝓfecto utia cedent
omna que cum que merant Nonenim omnia inerant : sed aliquando totidense ha¬
ui quantio lar epa unioribuis ueliauiciora plurib succe lebant bace st quadicatue qu¬
une uin eutems haduert oms hab& en que nulla mest cuiuna defuerit. sedliomi¬
iibus hocui sum est multum quidem ingeniosis. studiosis sedtamen hominib ego
uro nescio qued dmodum dicã t uondico uiruma quodenomina ta dicit᷑ uirtus
tem sic& mnaritum qui hoc idem seruatuxori. & tamen sunt plurimi tales quor
sincaliquo peccato eẽ neminem dixerim xutique illud quale cumque peccatum
exaliquo uitio uenit undepudittia coniugalisinuiris feminis q religiosis cũp
dubio uirtussit Nonenim autmihil autuitium est non tamen secum habe& om̃s

Expanded text:
laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut, qui ebriosus fuit, si modicum bibere tenacitate et ambitione didicerit. uirtus uero quo una ingressa fuerit, quoniam secum ceteras ducit, profecto uitia cedent omnia, quaecumque inerant; non enim omnia inerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita sunam virtutem habuerit, omnes habet; eique nulla inest, cui una defuerit: sed hominibus hoc visum est, multum quidem ingeniosis, studiosis, sed tamen hominibus. Ego vero nescio quemadmodum dicam, non dico virum, a quo denominata dicitur virtus,  esse virtutem; sic et maritum qui hoc idem servat uxori: et tamen sunt plurimi tales, quorum sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo vitio venit. Unde pudicitia conjugalis in viris feminisque religiosis cum procul dubio virtus sit, non enim aut nihil, aut vitium est, non tamen secum habet omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tuđi omnisuiuens: ꝓpter quoduitium sidixerimus quia peccatum non
habemus nos ipsos decipimus &ueritas in nobis non est. propter
quod &iam quantum lib& ꝓficeremus Necessarium est nobis dicere
dimit te nobis debita nr̃a cumiam omnia in baptismo dieta factacos¬
tata dimissas int : quiditaque qui rec te uid& ubi& quano &und
speranda sit illa perfectio cuinonsit quoda dici possit: siautem
cepta non essent : non utique ess& ubi se homo certius inspicer& &
uider& unde auerter&ur. quo conar&ur. quare gratular&us
quid p̃car&ur. magna est ergo utilitas praeceptorum. si libero as¬
bitrio tantum d&ur . ut gratiadi amplius honor&ur : quaesiita
schabent unde sit omnium reus sun uno offendat qui totam legen
seruauerit: An forte quia plenitudo legis caritasest. quađs
ximus que diligitur. inquibus praeceptis caritatis totalex penda¬
rophi&ae enetito sit trusomnium quicontea illa factt in qua pendent quuiae

Expanded text:
tu dei omnis uiuens. propter quod uitium, si dixerimus, quia peccatum non tu dei omnis uiuens. propter quod uitium, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. propter quod etiam, quantumlibet profecerimus, necessarium est nobis dicere: dimitte nobis debita nostra, cum iam omnia in baptismo dicta, facta, cogitata dimissa sint. uidet itaque, qui recte uidet, ubi et quando et unde speranda sit illa perfectio, cui non sit quod adici possit. si autem praecepta non essent, non utique esset, ubi se homo certius inspiceret et uideret, unde auerteretur, quo conaretur, quare gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia dei amplius honoretur. Quae si ita se habent, unde fit omnium reus, si in uno offendat, qui totam legem seruauerit? an fproximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis, tota Lex pendrophetae , merito fit reus omnium, qui contra illam facit, in qua pendent omnia?
Abbreviated transcription (Latin):
habere aliam aliam non habere. aliam magis aliamminus ue hubeꝵ
uirtutem : Nam & maior est inisto caritas quam in illo : recte possumis
dicere & aliqua inistonulla ⁊nillo quantũ ꝑtina ad caritatem ques
pu&atis est. & in ipso uno homine quod maiorem habeat pudicitiam qu
patientiam. & maiorem hodie quam heri. siꝑficit & ad huc non habeat
continentiã & habeat non paruam misericordiam. &ut generalitet
breuiterque conplectar . quam deuirtute habeo notionem: quod udra¬
te uiuendum atin&: uirtus esł caritas : quaid quoddiligendum
est diligitur : haec in alus maior in alusminor : inalusnul lacst
plenessima uero quaeiam non possit augeri quã diu hichomo
uiuit in neminem: quã diuautem augeripotest. profecto illud quod
minus est quamdeb& exuitio est : ex quo uitionon est iustus interra qui
ciatbonum & non peccauit. ex quo uitio non iustificabitur inconspee¬

Expanded text:
habere aliam, aliam non habere, aliam magis minusue habere habere aliam, aliam non habere, aliam magis minusue habere uirtutem. nam et \'maior est in isto caritas quam in illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et in ipso uno homine, quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam et maiorem hodie quam heri, si proficit, et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. Et ut generaliter breuiterque conplectar, quam de uirtute habeo notionem, quod ad recte uiuendum adtinet, uirtus est caritas, qua id, quod diligendum est, diligitur. haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; quam diu autem augeri potest, profecto illud, quod minus est, quam debet, ex uitio est. ex quo uitio non est iustus in terra, qui faciet bonum et non peccabit. ex quo uitio non iustificabitur in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
blitus cuiloquor: doctori similis factus sum: cum ꝓposuerim quidabste
licere uellioꝰ sed quia depeccatorum parilitate. unde id quod a gebcom in¬
tidit questio ex aminandam tibi sententiam meam ꝓmete statueram be¬
antim andem aliquando condudam quia a siueru mest cum quihaba¬
unam omnes habere uirtutes eum qui unam non hab& nullã habere nec sic pece¬
ta sunt paria: quia ubiuirtus nulla est nihil qui dem rectum est : Nec tomen ideo¬
i non est paruo prauius distortoque distortius : siaũt quod puto esse uerius
sacris que litteris congiuentius ita sunt animȩ intentio nes ut corporisme¬
bra non quoduideantur locis sed quod sentiantur affectibus : & aliud in luu¬
natur amplius aliudminus aiud omnino car& lumine : & tenebro somu¬
bratur obstaculo pro fecto ita utquisque in lustratione piac caritatis
affectus est in alio actumagis in aliominus naliquonihil sic dicipa

Expanded text:
oblitus, cui loquar, doctori similis factus sum, cum proposuerim, quid abs te oblitus, cui loquar, doctori similis factus sum, cum proposuerim, quid abs te discere uelim. sed quia de peccatorum parilitate, unde in id, quod agebam, incidit quaestio, examinandam tibi sententiam meam promere statueram, iam eam tandem aliquando concludam, quia, etsi uerum est eum, qui habunam, omnes habere uirtutes, eum, qui unam non habet, nullam habere, nec sic peccata sunt paria, quia, ubi uirtus nulla est, nihil quidem rectum est nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius. si autem — quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius — ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud inluminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine et tenebroso inumbratur obstaculo, profecto ita, ut quisque inlustratione piae caritatis affectus est in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
qsuie qua stulat⁊ remanere unde omnino ullum peccatur possit poiste
onmas lipn iofolations stuluitiae. tam quamemer gens sopi sto ip ctu pariẽ¬
piter& a ponmibi uidetui satis ac comodeta nosttar smdusecuturttũ
crorrat sedilla pories ut uitium uel stulatia tenebrast ubia. ⁊ uintls
ulapientia conpa parrasi t quantum sta simlia cdetor poralibus adntelle
babae dici possunti ⁊aonitaque sicutdeaquis inaeren sur ge si uba arun
miinũ transierit repente quantum sufficit in spitaturi sediuuddo nee s¬
pis inlucemns ycrlens paulatuo ꝑ gre chendo in luminatur ⁊ quodeloneplo¬
quodineo liu& sit utque exlumine quoꝓ greditut. illudautm quodiaclu
uscurieo ust sit exieonebrise unde egreditur laque & noniustisiuabitur
conspectudi omnis in uens. & tamen iustus exfide uiuit: &indut sunt sũ
stitia alius maius alius minus & nemo hic uiuit sine peccato & horidus
paius alius minus optimus autem est quiminimum: seel quiehegotai qucm

Expanded text:
c quidquam stultitiae remanere, unde omnino ullum peccatum possit exsisteimus a praefocatione stultitiae tamquam emergens in sapientiam repente respiret, non mihi uidetur satis accommodata nostrarum scripturarum auctoritati, sed illa potius, ut uitium uel stultitia tenebris, luci autem uirtus uel sapientia comparetur, quantum ista similia de corporalibus ad integibilia duci possunt. non itaque sicut de aquis in aerem surgens, ubi earum summum transierit, repente, quantum sufficit, inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens paulatim progrediendo inluminatur. quod donec plequod in eo lucet, sit utique ex lumine, quo progreditur, illud autem, quod adhuc obscurum est, sit ex tenebris, unde egreditur. itaque et non iustificabiin conspectu dei omnis uiuens et tamen iustus ex fide uiuit. et induti sunt sancti iustitia alius magis alius minus et nemo hic uiuit sine peccato et hoc alius magis alius minus; optimus autem est, qui minimum. Sed quid ago? tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
missa auctoritate mendiacis: Tota dubianat& & fluctu& d̃
erum potest aut opost& lit teris explicari : quanta & quali inex¬
plicabilia malaconsequantur : Si hoc consenscrimus possa
autem opostune: minius que periculo se demonstram : si coram
intermos conloqueremur: hoc ergonidȩorum paulus dimiserat
quod malum habebet: &inprimis illud quodigno rarteseiousti¬
tiuaos asuam uistitiam uolentes constituere iustitiacdinon
sunt subiect: Dcmnde quod postpassionẽ &resurrectionẽ xp̃i

Expanded text:
missa auctoritate mendacii tota dubia nutet et fluctuet. non missa auctoritate mendacii tota dubia nutet et fluctuet. non enim potest aut oportet litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc concesserimus; posset autem opportune minusque periculose demonstrari, si coram inter nos conloqueremur. Hoc ergo Iudaeorum Paulus dimiserat, quod malum habebant, et in primis illud, quod ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; deinde quod
Abbreviated transcription (Latin):
lebranda cumiam xp̃i ess& apostolus ut docer& non eẽ pernitio¬
sa hisquiea uellent sicut aparentib ꝑ legem acceperant custodi¬
re . &iã cũ in exp̃o credidissent Nonta meruntis constituerent
batur aduenerat : Ideo que genitibus quodin su&os ad sidem̃ reuoca¬
pent onore graui & nonc essario nullo modo irponenda eẽ censebat:
uappe non ideo p&rum emerdauit quod paternus traditiones
obseruar& quodsi faccre uell& nec meti daciter noc in congrue face¬
gestes cogebat iudait aore quod nullo modo posse tusiea a genso
tonqua aaliuc otium post dñi adueaitum necessaria saliti fore
quo due hementer ꝑ apostolatũ pauli : ueritas dissuasit Ncea¬
postolus p&rus hocignorabat : sedid faciebat tmenseos quiex
ci cumcisione erant : Ita &ipse uere correctus est & paulusutra
eurraut Ndem scã scriptura quȩ ad fidem posteris edita est ad¬

Expanded text:
lebranda, cum iam Christi esset apostolus, sed ut doceret non esse perniciolebranda, cum iam Christi esset apostolus, sed ut doceret non esse perniciosa his, qui ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, custodire, etiam cum in Christo credidissent, non tamen in eis iam constituerent batur, aduenerat. ideoque gentibus, quod insuetos a fide reuocarent onere graui et non necessario, nullo modo inponenda esse censebat. Quapropter non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret — quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue face quoniam gente cogebat iudaizare, quod nullo modo posset, nisi ea sic ageret, tamquam adhuc etiam post domini aduentum necessaria saluti forent. quod uehementer per apostolatum Pauli ueritas dissuasit. nec apostolus Petrus hoc ignorabat, sed id faciebat timens eos, qui ex circumcisione erant. ita et ipse uere correctus est et Paulus uera narrauit, ne sancta scriptura, quae ad fidem posteris edita est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Noncium detẽ poterunt causat. Cur exsistim&ur Nonsolum p̃o¬
tuisse uerum &&ium debuis se mentiri : gi huic regulȩ conceditur
locus nio nopus est hanc causam multis uerbis agert prrȩsertim
apud tecui supienter ꝓuidenti dictum satest : Nqqsuã uero mihi
adrogauerim ut ingetuumtuum diuino dono aureum meis obo¬
lis ditant conbendam : Nec est quis quã magisteidoneus qinopus
illud emerđ& : Ne que enim ame docendus es quomodo intelle¬
gatur quodidem dicit factus sum iudȩis tam quã iudeus. Vtiude¬
os lucrificarẽ &c&era quȩ ibi dicuntur : conpassione misericor¬
diȩ non simulucione fallaciae : Sit erum tamquã egrotus quimini¬
trategroto : Noncum se febres Haberementitur : sed cmanimo
condolentis cogitat quemadmodum sibi seruire uelle supse egro¬
sacra menta reliquerat. que conuenienter ille populus & legi¬
time temporis quo opostebat acceperat : Ideoque suscepit eace¬

Expanded text:
non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum ponon enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud te, cui sapienter prouidenti dictum sat est. nequaquam uero mihi adrogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. Neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: factus sumludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et cetera, quae ibi dicuntur conpassione misericordi, non simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegrosacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et legitime tempore, quo oportebat, acceperat. ideoque suscepit ea ce
Abbreviated transcription (Latin):
titulum ue linposueris uelin posuis se creduris Tamenio liter ate cons¬
criptum eundem librum satis ad ꝓbamus: expositione quoque epis
ueat Sienim ad scripturas scãs admissa fuerint officio sa meni¬
dacia Quid in eis remanebit aue toritatis qui tandem descrip¬
turis illis senteritia ꝓferatur:: Cuius pondere contentiose fal¬
sitatis subruatur in ꝑbitas : Statimenim : ut ꝓtuleris sialitersa¬
pit qui contranititur in pbitas : dic&llũd quod ꝓbatũ crit : dnes¬
to aliquo officio scriptorẽ fuisse mettitum : ubi enim hoc non po¬
terit : si poterit in eanarratione quaexor sus a postolus ait
Quȩ autem scribo uobis eccecoramđo quia non mentior : Cre¬
diad firmari quȩ mentitus eoloco ubi dixit᷑ dep&ro: & becrnab
Siaũt ibimentitus ẽ: ubiuerũ dixit: an ibiuerũ dixis se ui debit᷑
ubi hoc dixerit quod lector sapit : Cum uero contra sensum lec¬
toris aliquid occurrerit : officioso mendacio deputabitur :

Expanded text:
titulum uel inposueris uel inposuisse credaris. sane utiliter a te conscriptum eundem librum satis adprobamus. In expositione quoque epistueat. si enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scripturis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim ut protuleris, si aliter sapit, qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur?
Abbreviated transcription (Latin):
facile respond&ur : &iam illis sex diebus multa dm̃ creasse ex his nas¬
animalia sed quodea qua enonerant tuñ fecerit : manifestum est
Nullaenim eratauis nullus piscis : nulla arbor nullum animal
& nec intellegitur ab hiscreatis requi euis se quȩ nonerant & creata sis
idest cessasse n eultra que non erant crearentur: sed nunc quod dicitus
animas non innescio quo fonteiam existentes mittere: nec de ipsotãqu
suas particulas in rotare: Necdeilla una originaliter trahere necps
letis antecarnem comimissis carneis uinculs conpedire e sednonast rea
singulas singulis. stuam cuique nascenti: taon al qud facer : dieiuuinen¬
odorte fon fecerat. amenim sexto die feceret hominet adilaginem
ori quoduatique secundum animamtationalem fecisse intellirauo
n quno sacit noninstituendo quoclnonerat sedmibtip licando quod

Expanded text:
facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his natufacile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his natuanimalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, 2 id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec ctis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod
Abbreviated transcription (Latin):
naturas Nec scripturȩ geneseos contradicatur ubi aptissime legitur
consummasse dm̃ omnia operasua : Nam & quod eum scriptum est requis¬
uisse : utique acreandis nouiscreaturis intellegendum est : non aguberno¬
dis quia tuncea quȩ nonerant fecit aquibus faciendis requie uit. quia
consummauerat omnia qui antequã essent uidit esse facienda: ut deinco
non quae nonerant. sedex his quaeiam erant crear& & facer& quic quid
facer&: Itautrum que uerum esse monstratur. & quod dictũ est
requieuit ab operibus suis & quod dictum est usquenunc operatur
qm̃ genesis non potest euangelio esse contrarium : uerum bis quibi
ideo dicunt Necredatur modo ds̃ sicut illam unam nouas animas
quȩ nonerant facere : sed ex illa una quaeiam erat eas creare. uel ex
ffonte aliquo siuethes auro quodam quem tunc fecite a smittere

Expanded text:
naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc operat u r, quoniam Genesi non potest euangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere,
Abbreviated transcription (Latin):
rat quod eaquaeque earum nulla sua culpa sine baptis moxp̃i decorpor
fuerat exitura: qm̃ igitur neque dedõ possimus dicere qđ uel cogatami
fieri peccatrices uel puniat in nocentes : Neque negare fas nobis est eas quis
sine xp̃i sacramento de corporibus exierint &iam paruulorum non nisi u
damnationẽ trahi: obsecrote quomodo haecopinio defenditur qua crediu
animae non exilla una primi hominis fieriomnos sed sicut illa una uni itas¬
gulis singula : Eauero quȩ dicuntur alia contra hanc opinionem facilepu
meposse refellere : sicutiest illud quo eam sibi quidam uid&ur urguere
quomodo consumma uerit dsomnia opera sua sextodie & septimo requicu
si nouas adhucanimas creat: quibus sidixerimus quodexeuangelio insupo
dictam epistolam posuisti. patermeus usque nunc operatur : respondem
operatur dictum est : institutas adminis trando non nouas instituendo

Expanded text:
erat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore erat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitura? quoniam igitur neque de deo possumus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo
Abbreviated transcription (Latin):
Riam quanta humiltate discamus: doceergo queso quod doceam: doce
quocdteneam & dicmihi: si animae singillatim insingulis nascentibus
siunt: ubiin paruulis peccent ut indigeant in sacramento xp̃i. remissio¬
nem peccati: peccantes in adam ex quo caro est propagata peccati
ut sinon peccant qua iustitia creatoris itapeccato obligantur alieno
tum ex inde propagatis membris mortalibus inseruntur: ut eas nisi
pecclesiam subuentum fuerit damnatot consequantur . cum in earum
potestate non sit ut eis possit gratia baptismi subueniri. totigitur ani¬
marum milia quae in mortibus paruulorum sine indulgentia xp̃i¬
ani sacramenti decorporibus exeunt qua aequitate damnantur: sinoua
creaurȩ nullo suo p̃cedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nasu¬
tibus adheserunt quibus eas animandis illecreauit &dedit . quiutique nou¬

Expanded text:
etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nou
Abbreviated transcription (Latin):
sicubitorter restribere quam respondere maliusses. ete ddo grẽsliper¬
Colli botares ubiego es sem quem putaba stdoptime seire quoclilor pue¬
ior li erenuslo utilla sententia xiammeasit sedñendliae eRseconfir¬
ulla ce sor i gnonart con siteor. & sor tisse quamuns mosentuor uerecib¬
udan dmn eni daxerit quierat unuisillorum. quos delectabat uocarirab
unde asani aduerum magstrum nocte uenerat quias orgassis
ubescebat. discere quidocere consueuerat: meaũt potius magistelũs
idi cel quan uelit magistrum delectat audiri pecolo enim quiddi¬
un eorneliui aiam ꝑ priorem parum roccalius pa&etudu a ciato ꝑc
ostemorelmipaulum: ⁊ quocum que uerumdictur illodonante dietꝰ
quteft oipsa ueritas : quid sudeo adhuc sta nestimus : & caneque orando
peque legendo neque cogitando & ratiocinando inuenire potiumus: itꝑ
omurꝰ non solum indoctos quanta carnate doceamus: uerum adoctis

Expanded text:
nisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne supernisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmulta et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecunus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor reliquis opimonibus qua nam sit elegenda scire deside¬
ro : quecum que enim elȩgenda est: absit ut in pugn& hanc fidem
dequa certisumus omnianimȩ &iam paruuli infantis necessariam
esse liberationem exobligatione peccati. eamque nullam esse nisi ꝑ
quod singulas animas singulis nascentibus &iam modo ds̃ faciat
cui fententia ne obitiantur quodom nes creatunas sexta die consũ¬
maueritds & septimo requi euerit: adhibes testimonium exeuan¬
gelio patermeus usquenunc operatur: sicenim ad marcellinum
scripsisti inqua e pistola &iam mei comie morationem beniuo¬
ur e pliere sontentiam q quod ipotiussem non ille hor abstr lar longͥe
seo inquirera si sitamen idabi erastica setipsit: ⁊am quando seripse¬
tuestioi tantum scio quod dehoc benecognouerit cunetationeneneam
ideste incon sulto facere uoluit. quam quam &lam siconsu bendi ma
dora eron gratias agerem. quod nobis conferre omnibus posstpe

Expanded text:
quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidequattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem, de qua certi sumus omni animae etiam paruuli infantis necessariam esse liberationem ex obligatione peccati eamque nullam esse nisi pequod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testimonium ex euangelio: pater meus usque nunc operatur. sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei commemorationem beniuohoc abs te tam longe posito inquireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias agerem, quod nobis conferri omnibus posset,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ conantur inducere. id est contra maniche os: Nam de priscilia nist
adhucnihil audieram qui non multum abistis dissimiles blasphemias
fabulantur : ⁊deo quintam opinionem non addidi quam intua episto¬
la inter c&eras commemorasti nealiquam pra&erires ubi de hacquestio¬
ie interroganti rescripsisti religiosȩ memoriae uiro nobis que inxp̃
caritate gratissimo marcellino : quod animasit parsdĩ: primoque
non dein carnationeeius sed denatura queritur. cum hoc queritur:
dcinde quia hoc sentiunt illi contra quos agebam. & idnaxim e agebã
utercatoris inculpabilem in uiolabilemque naturam: acreaturaeuitis
& labe secernerem : cum illia substantia mali cui ꝓprium principium
pricipes qu& ribuunt ipsam bonidĩ substantiam ex parte quae
abta est corruptam & oppressam. & ad peccandi necessitatem ꝑcluctã
essecontendunt: hocitaque excepto hereticȩ opinionis errore. ex

Expanded text:
deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illi, contra quos agebam, et id maxime agebam, ut creatoris inculpabilem inuiolabilemque naturam a creaturae uitiis et labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt, ipsam boni dei substantiam ex parte, qua capta est, corruptam et oppressam et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto hereticae opinionis errore ex
Abbreviated transcription (Latin):
& libertuus inionã ꝓph&am satis hoc in signiter dilucide que
delarat ubi ieiunare paruulos p̃ptipsud originale peccatum
merito coactus essedixisti. Non in conuemienter abstequero hunc reatum
anima ubi contraxerit. undeoporteat eam &iam in illa a&ate per
sacramentum xp̃i anae gratiae liberari : ego quidem ante aliquod
annos cum libros quosdam scriberem delibero arbitrio quunmulo
manus exierunt & habentur aplurimis quattuor opinionesdeani¬
mȩ in carnatione : uttum exilla unaquae primo homini data est c&e¬
rae propagentur. ansingulis quibus que nouȩ &iam modosiant
analicubi existentes uel mittantur diuititus uel sponte labantur in
corpora. Ita putaui esse tractandas. ut quelib& earum uera essec
non in pediree intentionẽ meam : quatunc aduersus cos quantis potenã
uiribus agebam quinaturam mali suo principio preditam aduersus

Expanded text:
et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. Ego quidem ante aliquot annos, cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et habentur a plurimis, quattuor opiniones de animae incarnatione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non inpediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
unas ptimecor pus ad gloriam recepturã  baec iunre quedeolumnit
sit msi me teneo: Nunc accipe ob secro quid requiramecenol qrier
spernere sitemon spernat qui ꝓ nobis clignatus en doer ation uero
ai comraxerit anima reatum quotra hatur incondemurtiom par¬
auanꝰ in fantis morte pręuentis sici ꝑ sacra mentune quosderani pqr¬
quar baptitantur. xp̃i gratia non sub uenerit. None num es ex illis qui
modo noua quedam garrire coeperunt tlicentes nullum reatun
Me exadam tractum qui per baptismum in infante soluatur
quodte sapere si scirem. immonisite id nonsa pere scirem nequa¬
quam hoc abste quaererem autquerendum putarem sed quia te¬
nemus dehacre sententiam tuam concinentem catholica fun¬
datissime fidei questio iouiniani uani loquia redarguens ad ii¬
buisti testimonium exlibro iob Nemo mundus in eons pectutuo
mec infans cuius est dieiunius uita super terram. Demde adiun¬
isti tenemur querer insimi litudinem preuaricationis ada euo

Expanded text:
bituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, et noli me spernere; sic non te spernat, qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte praeuenti, si ei per sacramentum, quo etiam paruuli baptizantur, Christi gratia non subuenerit. non enim es ex illis, qui modo noua quaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimae fidei, qua et Iouiniani uaniloquia redarguens adhibuisti testimonium ex libro lob: nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius uita super terram, deinde adiunxisti: \'tabernaculo rei in similitudinem praeuaricationis Adae\',
Abbreviated transcription (Latin):
praeclara & dicatis. tusede hic bene pauperi autem dicatis tusta
illic aut sede sub scabello pedum eorum : Nonne iudicatis apud
uos in&ipsos & factiestis iudices cogitationum in iquarum :
Audite fratres mei dilectis simi: nonne ds elegit pauperes in hocmundo¬

Expanded text:
praeclara, et dicatis: \'tu sede hic bene\', pauperi autem dicatis: \'tu sta praeclara, et dicatis: \'tu sede hic bene\', pauperi autem dicatis: \'tu sta illic\' aut: \'sede sub scabello pedum meorum\', nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum? audite, fratres mei dilectissimi: nonne deus elegit pauperes in hoc mundo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrimus in differens est : hoc uero quod delitteris a postoli ia cobi nuncre¬
quiro in hanc ipsa quauiuimus & ut semper uiuamus dõ placere studeme
actione uersatur : quo modo ergo intellegendum est obsecrote quicum¬
que otam legem seruauerit offendat aũt in uno factus est omnium reu
Ita nequi furtum fecerit immo uero quidixerit diuiti hic sede: pauperi
autem tusta illic: & homicidii & adulterii & sacrilegii reus est : quod
sinon est. quomodo qui in uno offendit factus est omnium reus:. An
illud quod dixit dediuite & paupere adista non ꝑtin&. quorum siquis
in uno offenderit fi& omnium reus : sed reco lendum est unde uenerit.
istasententia & quae illam superiorem peperint quibus que conȩx
uir aureum anulum habens inueste candida intro ierit autem &
pauper insordido habitu. &intendatis ineum. quundutus est ueste

Expanded text:
quaerimus, indifferens est. hoc uero, quod de litteris apostoli Iacobi nunc requaerimus, indifferens est. hoc uero, quod de litteris apostoli Iacobi nunc requiro, in hac ipsa, qua uiuimus et, ut semper uiuamus, deo placere studemus, actione uersatur. Quomodo ergo intellegendum est, obsecro te: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus? itane, qui furtum fecerit, immo uero, qui dixerit diuiti: \'hic sede\', pauperi autem: \'tu sta illic\', et homicidii et adulterii et sacrilegii reus est ? quod si non est, quomodo, qui in uno offendit, factus est omnium reus? an illud, quod dixi de diuite et paupere, ad ista non pertinet, quorum si quis in uno offenderit, fiet omnium reus? sed recolendum est, unde uenerit ista sententia et quae illam superiora pepererint quibusque conexa n conuentu uestro uir aureum anulum habens in ueste candida, introierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum, qui indutus est ueste