comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ fomenta uitioꝵ. Crucifixit talem¬
xp̃i carnem. qui non uixta carne histo¬
nolunt scripturas sp̃ualiter intelligere.
Quis est autẽ qui uiuit sp̃u nisi ab¬
sconditꝰ homo nr̃. qui & iuxta car¬
nem interdum solet uiuere: Sed cum
spũ uixerit. sp̃u ambulat: cum in carne
uoluerit ambulare. uiuens mortuus ẽ.
Uir ꝑfectus in xp̃o semꝑ uiuit in sp̃u:.
sp̃iu obȩdit: numqũa uiuit in carne.
Contra qui se totum carni dederit: et
passionibꝰ deputarit. numqũa uiuit
in sp̃u. Inter hos medii sunt quos nec
spũales possumus appellare. nec carneos.
sed qui inter uirtutes ꝙ uitia fluctuan¬
tes nunc ad meliora retrahunt᷑ ꝙ sp̃s sunͭ:
nunc carnis lubrico supplantant᷑. & caro
on efficiamur manis głȩ cupidi: in s sunt.¬
uicẽ ꝓuocantes inuicem inuidentes.
num uerbum apud grecos cẽnõdoxy.
expressit. Quantas autẽ habeat diffinitio¬
nes & significantias gła: & philosophoꝵ

Expanded text:
bus fomenta vitiorum. Crucifixit Chrbus fomenta vitiorum. Crucifixit Christi carnem, qui non juxta carnem histosum eos qui nolunt Scripturas spiritualiter intelligere. Quis est autem qui vivit spiritu, nisi absconditus homo noster, qui et juxta carnem interdum solet vivere? Sed cum spiritu vixerit, spiritu ambulat. Cum in carne voluerit ambulare, vivens mortuus est. Vir perfectus in Christo, semper vivit in spiritu: spiritui obedit, numquam vivit in carne. Et contra: Qui se totum carni dederit, et passionibus deputarit, numquam vivit in spiritu. Inter hos medii sunt, quos nec spirituales possumus appellare, nec carneos; sed qui inter virtutes et vitia fluctuantes, nunc ad meliora retrahuntur, et spiritus sunt: nunc carnis lubrico supplantantur, et caroon efficiamur inanis gloriae cupidi, invicem provocantes, invicem invidentes. Unum verbum apud Graecos κενόδοξοι, expressit. Quantas autem habeat definitiones, et significantias gloria, et philosophorum
Abbreviated transcription (Latin):
manifestet᷑ in carne nr̃a. Ita enim uiuifi¬
cabunt᷑ & mortalia corpora nr̃a ꝑ inha¬
bitantẽ innob̾ sp̃m. Ubi latuꝰ interpres
uitia posuit. in greco p̃athematã id est
passiones leguntur. Et quia passio potest
ꝙ̾ dolorem & cęteras necessitates signifi¬
care corpusculi: caute apłs intulit desi¬
deria: ut non naturam corporis uide¬
retur in sp̃ualibꝰ uiris necare. sed uitia.
Et hoc ita ammonitũ sit. si uulgatam
editionẽ sequimur legentes. qui autẽ st̃
xp̃i carnem crucifixerunt cum uitiis &
concupiscentiis. ut non carnẽ xp̃i sed
suam eos crucifixisse dicamꝰ. Pene oblitus
sum interp̃tationis scdẽ. Prȩdixeram enĩ
om̃ia quȩ sequunt᷑ ad legẽ & ad circũci¬
sionẽ esse referenda. Sensus itaq iste est.
in quibꝰ ẽ fructus sp̃s. caritas. gaudium.
& reliqua:. hi corpoream scripturȩ intel¬
ligentiam quȩ nunc caro xp̃i appellat᷑
crucifixerunt cum passionibꝰ eiꝰ & deside¬
riis. quȩ generant paruilis atq lactenti¬

Expanded text:
Ita enim vivificabuntur et mortalia corpora nostra per inhabitantem in nobis spiritum. Ubi Latinus interpres vitia posuit, in Graeco παθήματα, id est, passiones leguntur. Et quia passio potest et dolorem, et caeteras necessitates significare corpusculi, caute Apostolus intulit desideria: ut non naturam corporis videretur in spiritualibus viris negare, sed vitia. Et hoc ita admonitum sit, si Vulgatam editionem sequimur, legentes: Qui autem sunt Christi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non carnem Christi, sed suam eos crucifixisse dicamus. Pene oblitus sum interpretationis secundae. Predixeram enim omnia quae sequuntur ad Legem, et ad circumcisionem esse referenda. Sensus itaque iste est: In quibus est fructus spiritus, charitas, gaudium, et reliqua, hi corpoream Scripturae intelligentiam, quae nunc caro Christi appellatur, crucifixerunt cum 515 passionibus ejus et desideriis, quae generant parvulis atque lactenti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mundo ille cui mundus emortuus ẽ.
uenitq ei mundi consũmatio. & dignꝰ
effectus nouo cęlo ꝙ& noua terra. ꝙ nouo
testam̃to. canit canticum nouum. & acci
pit nomen nouum scriptum in celo. qͦd
nemo nouit nͥ qui acceꝑit illud. Quexit᷑
loco de aliis głiet᷑ ut ibi. cotidie morior¬
in alio loco. bonum autẽ mͥ ẽ magis
mori ꝙ̃ ut głam meam qͥs euacuet: et cȩt̾a
quȩ in hunc modum scripta ft̃. Sed sci
endũ quod om̃is illa głatio de cruce
relata gła crucis sit: & quicquid dignũ
in uirtutibꝰ ꝑpetratur. hoc fieri ob dñi

Expanded text:
ejus; cui mundus mortuus est venitque ei mundi consummatio et dignus effectus novo coelo et nova terra et Novo Testamento, canit canticum novum, et accpit nomen novum scriptum 532 in calculo, quod nemo novit nisi qui acceperit illud. Quaeritur loco de aliis glorietur, ut ibi ait: Per visti . Et in alio loco: Bonum autem mihi est magis mori, quam ut gloriam meam quis evacuet , et caetera quae in hunc modum scripta sunt. Sendum quod omnis illa gloriatio ad crucem relata, gloria crucis sit; et quidquid dignum in virtutibus perpetratur, hoc fieri ob Domi
Abbreviated transcription (Latin):
lege. tota illa suꝑior disputatio uacua fiet.
Uerum & hȩc oppositio de suo soluit᷑ loco.
Qui enim ꝓpterea factus sub lege ẽ. ut
eos qui erant sub lege redimerer: utiq
cum esset liber a lege. legi se subdidit uo¬
luntate. Et multo erat paulo liberior: qui
non sub lege sed quasi sub lege se fuisse te¬
status ẽ. Et quomodo in cęnum & bara¬
thrum mortis ꝓpter nos descendit qui
orabamus dicentes. quis me liberabit de
corpore mortis huius: ita ex muliere nasci
uoluit. ꝙ esse sub lege. ut eos qui erant
sub muliere & sub lege saluaret. Et certe
non est natus de muliere. id est de nu-¬
pta sed uirgine: uerum abusiue uirgo
mulier appellata est. ꝓpter eos qui illam
fuisse uirginem nesciebant. Ut itaq
ꝓpter illos qui scãm mariam arbitra¬
posita est: sic ꝓpter eos qui estimabant
xp̃m esse sub lege. nescientes quia factus
esset his qui erant sub lege quasi sub le-¬
ge: dicitur et ipse factus sub lege.

Expanded text:
Lege, tota illa superior disputatio vacua fiet. Lege, tota illa superior disputatio vacua fiet. Verum et haec oppositio de suo solvetur loco. Qui enim propterea factus sub Lege est, ut eos qui erant sub Lege, redimeret, utique cum esset liber a Lege, Legi se subdidit voluntate: et multo erat Paulo liberior, qui non sub Lege, sed quasi sub Lege se fuisse testatus est. Et quomodo in coenum et barathrum mortis propter nos descendit, qui orabamus dicentes: Quis me liberabit de corpore mortis hujus ? ita et ex muliere nasci voluit, et esse sub Lege, ut eos qui nati erant de muliere, et sub Lege, salvaret. Et certe non est natus de muliere, id est, de nupta, sed de virgine. Verum abusive virgo mulier appellata est, propter eos qui illam fuisse virginem nesciebant. Ut itaque propter illos, qui sanctam Mariam arbitraposita est: sic propter eos qui aestimabant Christum esse sub Lege, nescientes quia factus esset his qui erant sub Lege, quasi sub Lege, dicitur et ipse factus esse sub Lege.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs hic affirmat: aut quod ẽ tertium
sub lege uiuentes spm̃ non habuerint.
quod de tantis uiris nefas est credere
Ad quod nos breuiter respondemus. non
idem esse sub lege. ꝙ eẽ quasi sub lege:
quomodo non idipsum est in similitudi¬
ne carnis peccati. & in carne esse peccati.
nec idem sonat uerus serpens & exei si¬
militudo serpentis. quem moyses in here¬
tes non sub lege sed quasi sub lege uixisse:
ut ipsi uiderent᷑ quidem esse sub lege. sed
cos qui sub lege erant lucrifacerent. et
ab humilitate litterȩ ad altitudinẽ sp̃s
ꝓuocarent. Nam ꝙ paulus qui uidȩis
uideus factus est. ꝙ om̃ibus omĩa ut
om̃s lucrifaceret. non dixit factus sub
lege sed factus quasi sub lege: ut osten¬
deret se non ueritatem legis sed similitu¬
dinem custodisse. Uidemur nobis soluis¬
se ꝓpositam quęstionẽ. Sed quid faciemꝰ
de illo pauli capitulo dicentis. cum autẽ
uenit plenitudo temporis. misit d̾s filium

Expanded text:
Apostolus hic affirmat: aut quod est tertium, Apostolus hic affirmat: aut quod est tertium, sub Lege viventes, spiritum non habuerint, quod de tantis viris nefas est credere. Ad quod nos breviter respondebimus: Non idem esse sub Lege esse, et esse quasi sub Lege: quomodo non idipsum est, in similitudine carnis peccati, et in carne esse peccati. Nec idem sonat verus serpens. et aerei similitudo serpentis, quem Moyses in ereu viventes, non sub Lege, sed quasi sub Lege vixisse, ut ipsi viderentur quidem esse sub Lege; sed eos qui sub Lege erant lucrifacerent, et ab humilitate litterae, ad altitudinem spiritus provocarent. Nam et Paulus qui Judaeis Judaeus factus est, et omnibus omnia, ut omnes lucrifaceret : non dixit, factus sub Lege, sed, factus quasi sub Lege, ut ostenderet se non veritatem Legis, sed similitudinem custodisse. Videmur nobis solvisse propositam quaestionem. Sed quid faciemus de illo Pauli capitulo 504 dicentis: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus filium
Abbreviated transcription (Latin):
denda sunt quȩ ꝓmisimꝰ. Caro concupiscit
aduersus sp̃m. id est hẏstoriȩ & scripturȩ
carneus intellectus contra allegoriam et
spũalem doctrinam repugnat: sp̃s autẽ
ad uersus carnem. id est sublimiora deiectiᷤ.
ȩterna breuibus. umbrȩ ueritas refragat᷑.¬
non potest. nec enim ualemus om̃ia quȩ
scripta sunt facere. ostendit nos non in
nr̃a potestate positos legis explendȩ. cum
etiam si uelimus litteram sequi. impossibi¬
litas non admittat.
nis qui in ipso est. sed sp̃m sc̃m signifi¬
cat: quem sequentes efficimur sp̃uales &
sub lege esse desistimus. Notandum gͦ
mꝰ sp̃m mansuetudinis ꝙ sp̃m fidei. sed
simplicit̃ sp̃s appelletur. Quȩ quidem
minutiȩ magis in greco quam in nr̃am
linguam obseruatȩ qui arthra penitus
non habemus. uidentrir aliquid habe¬
re momenti. Quexitur in hoc loco. si qui¬
cumq spu ducit᷑ non est sub lege. utrũ
bentes sp̃m. sub lege non fuerint quod

Expanded text:
denda sunt quae omisimus. Caro concupiscit denda sunt quae omisimus. Caro concupiscit adversus spiritum, id est, historia et Scripturae carneus intellectus, contra allegoriam et spiritualem doctrinam repugnat. Spiritus autem adversus carnem, id est, sublimiora dejectis, aeterna brevibus, umbrae veritas refragatur. 503 Etnon potest nec enim valemus omnia quae scripta sunt facere ostendit nos non in nostra positos potestate Legis explendae, cum etiam si velimus litteram sequi, impossibilitas non admittat. nis qui in ipso est, sed Spiritum sanctum significat: quem sequentes, efficimur spirituales, et sub Lege esse desistimus. Notandum ergmus, spiritum mansuetudinis, et spiritum fidei: sed simpliciter Spiritus appellatur: quae quidem minutiae magis in Graeco, quam in nostra lingua observatae qui ἄρθρα penitus non habemus videtur aliquid habere momenti. Quaeritur in hoc loco, si quicumque spiritu ducitur, non est sub Lege, utrum bentes spiritum, sub Lege non fuerint, quod
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat. Contra. sp̃s ea quȩ carni contraria
sunt: & quȩ illam debilitare queant expe¬
tit. Ita fit. ut non ideo quia sub seruitute
legis esse cessatis. putetis esse uos liberos. sed
sciatis magis naturȩ uos lege retineri: qua
non statim si lex non imperat & natura
cessabit. ne uoluntatẽ scilicet ur̃a oꝑa sub¬
sequantur. sed frequenter ea facere com¬
pellamini. repugnante carne aduersus
sp̃m. quȩ facere non uultis. Ex quo fr̃s hoc
obsecro. ut non detis libertatẽ urãm in oc¬
casionem carni. sed magis sp̃ui seruiatis.
ut incipiatis ea facere quȩ uultis. et nich
debere legi. id est non esse sub carne: quia
libertatẽ legis abolitȩ tunc uere in euan¬
głio habere poteritis. cum uos nequaquã
caro compulerit facere quȩ non uultis. sed
sp̃ui seruientes docueritis uos non ẽẽ sub
lege. Et quia supra scd̃m duplicem intelligin¬
tiã hunc locum cȩperamus exponere. red¬

Expanded text:
desiderat. E contra spiritus, ea quae carni contraria desiderat. E contra spiritus, ea quae carni contraria sunt, et quae illam debilitare queant, expetit. Et ita fit, ut non ideo quia sub servitute Legis esse cessastis, putetis esse vos liberos: sed sciatis magis naturae vos lege retineri, quia non statim si lex non imperat, et natura cessavit, ne voluntatem scilicet vestram, opera subsequantur, sed frequenter ea facere compellamini, repugnante carne adversus spiritum, quae facere non vultis. Ex quo, fratres, obsecro, ut non detis libertatem vestram in occasionem carnis, sed magis spiritui serviatis, ut incipiatis ea facere quae vultis, et nihil debere legi, id est, non esse sub carne. Quia libertatem legis abolitae tunc vere in Evangelio habere poteritis, cum vos nequaquam caro compulerit facere quae non vultis, sed spiritui servientes, docueritis vos non esse sub Lege. Et quia supra secundum duplicem intelligentiam hunc locum coeperamus exponere, red
Abbreviated transcription (Latin):
uerum obsecro uos ne libertate ꝓ licen¬
tia abutamini. & putetis uobis cuncta
expedire quȩ licent. detisq occasionem
carni atq luxuriȩ. quin potius discite qͦd
libertas hȩc maior sit seruitꝰ. ut quod ante
lex ab inuitis extorquebat obsequium.
nunc ꝑ caritatẽ uobis inuicem seruiatis.
Siquidem omne illud legis onus ꝙ mul¬
tiplicia precepta non tam exclusa sunt per
euangłii grãm. quam uno caritatis sermo¬
ne breuiata: ut diligamus ꝓximum sicut
nosmet ipsos. Qui enim diligit. ꝓximum to¬
tam legem implet: bona ei tribuens. mala
non inferens. Quod si cesset dilectio & non
sit caritas ꝑ quam lex uniuersa complet᷑:
publicum quoddam inter homines latro¬
cinium erit. ut contra se inuicẽ defurentes
gem debetis uiuere. ne desideria quȩ car-¬
nis sunt ꝑficiatis. Caro enim frigus timet.
asꝑnatur famem. attenuatur uigiliis. libi¬
dinib exardescit: mollia quȩq & iocunda

Expanded text:
Verum obsecro vos, ne libertate pro licenVerum obsecro vos, ne libertate pro licentia abutamini, et putetis vobis cuncta expedire quae licent: detisque occasionem 502 carni atque luxuriae. Quin potius discite quod libertas haec major sit servitus, ut quod ante Lex ab invitis extorquebat obsequium, nunc per charitatem vobis invicem serviatis. Siquidem omne illud Legis onus, et multiplicia praecepta, non tam exclusa sunt per Evangelii gratiam, quam uno charitatis sermone breviata, ut diligamus proximum sicut nosmetipsos. Qui enim diligit proximum, totam legem implet , bona ei tribuens, mala non inferens. Quod si cesset dilectio, et non sit charitas, per quam lex universa completur, publicum quoddam inter homines latrocinium erit, ut contra se invicem defurentes gem debetis vivere, ne desideria quae carnis sunt, perficiatis. Caro enim frigus timet, aspernatur famem, attenuatur vigiliis, libidinibus exardescit, mollia quaeque et jucunda
Abbreviated transcription (Latin):
proprios cogitatus putant esse sapientiã:
de quibꝰ recte dicitur. Animalis autẽ ho¬
quippe ei est. Quod ut manifestius fiat:
aliquod sumamus exemplum. Caro. derra.
anima aurum: sp̃s. ignis uocetur. Qũa diu
aurum fuerit in terra. ꝑdit uocabulum
suum: & a terra cui commixtum est appel¬
latur. Cum uero separatum ab humo. au¬
tiet speciem & nomen acceperit: aurum
quidem dicit᷑. sed necdum ꝓbatum. Si
autẽ ꝑ ignem excoctum fuerit & pur¬
gatum: tunc auri splendorem. & ornat̾
sui accipit dignitatẽ. Ita & anima inter
humum & ignem. hoc est inter carnẽ
sp̃mq consistens quando se tradiderit car-¬
ni. caro dicitur. quando sp̃ui sp̃s appellat᷑.
Quod si proprio crediderit cogitatui &
lis hominis appellatione signabitur. Po¬
test locus iste sic melius explanari: & quasi
una series corpusq fieri se inuicem ne¬
cꝰtens. sibiq non discrepans. Fr̃s. de seruitu¬
te legis uocati estis in ȩuangłii libertatẽ.

Expanded text:
proprios cogitatus putant esse sapientiam, proprios cogitatus putant esse sapientiam, de quibus recte dicitur: Animalis autem hoquippe est ei. Quod ut manifestius fiat, aliquod sumamus exemplum: Caro, terra, anima, aurum, spiritus, ignis vocentur. Quamdiu aurum fuerit in terra, perdit vocabulum suum, et a terra cui commixtum est, appellatur. Cum vero separatum ab humo, auri et speciem et nomen acceperit, aurum quidem dicitur, sed necdum probatum. Si autem per ignem excoctum fuerit et purgatum, tunc auri splendorem, et ornatus sui accipit dignitatem. Ita et anima inter humum et ignem, hoc est, inter carnem spiritumque consistens, quando se tradiderit carni, caro dicitur: quando spiritui, spiritus appellatur. Quod si proprio crediderit cogitatui, elis hominis appellatione signatur  Al. signabitur. Potest locus iste sic melius explanari, et quasi una series corpusque fieri, se invicem nectens, sibique non discrepans. Fratres, de servitute Legis vocati estis in Evangelii libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
aro p̃sentibꝰ delectatur ꝙ breuibꝰ. faciatis.
sp̃s ꝑpetuis & futuris. Inter hoc uirgiũ
media anima consistit. habens quidem
in sua potestate bonum & malum. uelle
ac nolle. sed non habens hoc ipsum uelle
ac nolle perpetuum: quia fieri potest ut
cum carni consenserit & oꝑa eius fece¬
rit. rursum ꝑ penitentiã se remordens spi-¬
ritui copuletur. & oꝑa eius efficiat. Hoc
est ergo quod ait. hȩc enim inuicem ad¬
uersantur. id est caro & sp̃s. ut non quȩẽn:
uultis illa faciatis: non quo ꝓprium no¬
bis tulerit arbitrium. quo uel carni uel
spiu assentiamur: sed quia quod facimꝰ
non est nr̃m proprie. sed opus ipsum uł
ꝙ̃ disputationis est nimiȩ. ostensis carniᷤ
nec ad carnem uideantur ꝑtinere nec
ad sp̃m. Carnales dicimur. quando totos
nos uoluptatibꝰ damus: sp̃uales quando
sc̃m̃ sp̃m preuium sequimur. id est cum
ipso sapimus instruente. ipso docemur au¬
ctore. Animales reor esse philosophos. qui

Expanded text:
aro praesentibus delectatur et brevibus: spiritus perpetuis et futuris. Inter hoc jurgium media anima constitit, habens quidem in sua potestate bonum et malum, velle et nolle, sed non habens hoc ipsum velle ac nolle perpetuum: 501 quia fieri potest, ut cum carni consenserit, et opera ejus fecerit, rursum per poenitentiam se remordens, spiritui copuletur, et opera ejus efficiat. Hoc est ergo quod ait: Haec enim sibi invicem adversantur, id est, caro et spiritus: ut non quaecumque vultis, illa faciatis. Non quo proprium nobis tulerit arbitrium, quo vel carni, vel spiritui assentiamur: sed quia quod facimus, non est nostrum proprie, sed opus ipsum velet disputationis est nimiae, ostensis carnis nec ad carnem videantur pertinere, nec ad spiritum. Carnales dicimur, quando totos nos voluptatibus damus. Spirituales, quando Spiritum sanctum praevium sequimur, id est, cum ipso sapimus instruente, ipso docemur auctore. Animales reor esse philosophos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
formam serui accipiens. ut crucifigeret
carnem. & despoliaret principat᷑ & potesta¬
tes triumphans de eis in ligno. ꝙ cõpleret᷑
illud apłi. quod enim mortuus ẽ peccato
mortuus est semel. Igitur si corpora nr̃a
ditiam. passionem. desiderium malum.
ꝙ auaritiam. Et de nobis in laude nunc
ponit᷑. qui xp̃i iĩu carnem crucifixert̃
cum uitiis & concupiscentiis: q semꝑ
mortificationẽ uĩu circũferimꝰ in corpore

Expanded text:
formam servi accipiens, ut crucifigeret formam servi accipiens, ut crucifigeret carnem, et despoliaret principatus et potestates, triumphans de eis in ligno , ut compleretur illud Apostoli: Quod enim mortuus est, peccato, mortuus est semel . Igitur si corpora nostra ditiam, passionem, desiderium malum, et avaritiam: et de nobis in laude nunc ponitur, qui Christi Jesu carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis, et semper mortificationem Jesu circumferimus in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
philosophia sic opinati sunt: ut quod le¬
ges publicȩ facere homines necessitate
compellunt. hoc illa ꝑsuadeat fieri uo-
ita legit. aduersus huiꝰmodi non ẽ lex. qui
xp̃i carnem crucifixerunt cum uitiis. &
concupiscentiis. ut non sicut in latino
sonat. eos qui xp̃i sunt carnem suam di¬
cat crucifixisse cum uitiis & concupiscen¬
tiis. sed xp̃i carnẽ ab his cum uitiis et
concupiscentiis crucifixam: ꝙ quęrit
quomͦ in his qui fructus sp̃s habeant
ꝙ aduersum quos lex esse cessauit. cruci¬
fixio carnis dñicȩ ponatur in laude. cũ
ad hebreos in uituperatione sit positum.
rursus crucifigentes sibimet ipsis filium
dĩ & ostentui habentes. Pro rursus cru-¬
notandum quod aliud sit crucifigere
aluid recrucifigere: deinde quia non id¬
ipsum sit recrucifigere filium dĩ ꝙ cru¬
cifigere carnem xp̃i cum uitis & con¬
cupiscentiis. Caro quippe xp̃i non prin
d̾s caro factus ẽ ꝙ scipsum exinaniuit

Expanded text:
philosophia sic opinati sunt, ut quod lephilosophia sic opinati sunt, ut quod leges publicae facere homines necessitate compellunt, hoc illa persuadeat fieri voluita legit: Adversus hujusmodi non est Lex, qui Christi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non sicut in Latino sonat, eos qui Christi sunt, carnem suam dicat crucifixisse cum vitiis et concupiscentiis; sed Christi carnem ab his cum vitiis et concupiscentiis crucifixam. Et quaerit quomodo in his qui fructus spiritus habeant, et adversum quos Lex esse cessavit, crucifixio carnis Dominicae ponatur in laude, cum ad Hebraeos in vituperatione sit positum: Rursum crucifigentes in semetipsis Filium Dei, et ostentui 514 habentes . Pro rursus crunotandum quod aliud sit crucifigere, aliud recrucifigere. Deinde quia non idipsum sit recrucifigere Filium Dei, et crucifigere carnem Christi cum vitiis et concupiscentiis. Caro quippe Christi non prDeus caro factus est, et seipsum exinanivit,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsi possidebunt terrã. & de scipso:
discite a me qm̃ mitis sum & humilis
ꝙ mansuetus corde: continentia uero in
uia quidem uirtutis est. sed necdum per-¬
uenit ad calcem. quia cupiditates ad¬
huc in eius qui se continet cogitatione
nascunt᷑. s mentis polluunt principale.
licet ñ suꝑent. nec ad opus ꝑtrahant co¬
gitantem. Non solum autẽ in desideri-¬
is ꝙ cupiditate continentia necessaria ẽ:
sed etiam in tribꝰ reliquis ꝑturbationibꝰ
dolore scilicet. letitia & timore. Aduersũ
huiusmodi fructus sp̃s. non est lex. Iusto¬
quippe non est lex posita: ini quis autẽ &¬
non subiectis. impiis & peccatoribꝰ. Lex mͥ
dicit non adulterabis. non occides. non fal
sum testimonium dices. ñ fraudabis. ñ de¬
siderabis aliena. ñ peierabis. ñ furaberis.
Si hȩc om̃ia fructu in me sp̃s caritate re¬
gnante ñ facio: suꝑflua michi sunt p̃ce¬
pta legis. Deniq & sapientes mundi de

Expanded text:
quoniam ipsi possidebunt terram . Et de seipso: quoniam ipsi possidebunt terram . Et de seipso: Discite a me, quoniam mitis sum, et humilis, et mansuetus corde . Continentia vero in via quidem virtutis est, sed necdum pervenit ad calcem: quia cupiditates adhuc in ejus qui se continet, cogitatione nascuntur, et mentis polluunt principale, licet non superent, nec ad opus pertrahant cogitantem. Non solum autem in desideriis et cupiditate, continentia necessaria est, sed etiam in tribus reliquis perturbationibus, dolore scilicet, laetitia et timore. Adversus hujusmodi fructus spquippe non est posita, sed iniquis, et non subditis, impiis et peccatoribus. Lex mihi dicit: Non adulterabis, non ocsum testimonium dices: non fraudabis: non desiderabis aliena: non perjurabis: non furaberis : si haec omnia, fructu in me spiritus charitate regnante, non facio, superflua mihi sunt praecepta Legis. Denique et sapientes mundi de
Abbreviated transcription (Latin):
fructus egerminans. Per hanc famulus
dĩ moy ses testimonium scripturȩ meruit
accipere dicentis: moyses mansuetus erat
plusqu̾a om̃s homines suꝑ terram. Suꝑ
terrã inquit. Suꝑ eos enim qͥ facie ad faciẽ
dm̃ uidebant esse non poterat: qr sepe mul
ta compellim᷑ ꝑ carnis facere infirmitatẽ. De
ꝙ̃ om̃is mansuetudinis eiꝰ. Cuiꝰ mansuetu¬
do ad u̾sus saul. abessalom. & semei uel
maxime claruit: cum alius eum uellet occi¬
dere. aliꝰ res nouas molitꝰ. fraudare impe¬
rio niteretur: aliꝰ lapides in eum iaciens.
&̃ puluerẽ uentilans clamaret & diceret.
egredere egredere uir inique. Extrema con¬
tinentia in fructibꝰ sp̃s collocat᷑: qũa non
solum in castitate debemꝰ acciꝑe. sed etiam
in cybo & potu. in ira quoq ꝙ uexatione
mentis. & detrahendi libidine. Int̾ mode¬
stiam autẽ & continentiam hoc inter est:
quod modestia in uiris ꝑfectis. consũmateq
uirtutis. de quibꝰ saluator ait beati mites

Expanded text:
fructus egerminans. Per hanc famulus fructus egerminans. Per hanc famulus Dei Moyses, testimonium Scripturae meruit accipere, dicentis: Moyses mansuetus erat, plusquam omnes homines super terram . Super terram, inquit. Super eos enim qui facie ad faciem Deum videbant, esse non poterat: quia multa saepe compellimur per carnis facere infirmitatem. De et omnis mansuetudinis ejus . Cujus mansuetudo adversus Saul, Absalon, et Semei, vel maxime claruit ? Cum alius eum vellet occidere: alius res novas molitus, fraudare imperio niteretur: 513 alius lapides in eum jaciens, et pulverem ventilans, clamaret et diceret: Egredere, egredere, vir inique . Extrema continentia in fructibus spiritus collocatur. Quam non solum in castitate debemus accipere, sed etiam in cibo et potu, in ira quoque et vexatione mentis, et detrahendi libidine. Inter modestiam autem et continentiam hoc interest, quod modestia in viris perfectis est, consumataeque virtutis, de quibus Salvator ait: Beati mites,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter semetipsam: uel affectꝰ qui fons sit
utilitatũ. Inter fructus sp̃s septimũ ꝙ sa¬
cratiorem locum fides possidet: quȩ etiã
alibi inter tres ponitur. spes. fides. cari¬
tas. Nec mirum si spes in hoc catalo¬
go ñ referat᷑. cum in fide sit quod speraitur:
ꝙ ita eam apłs ad hebreos scribens defi¬
niat. Est autẽ fides sperandarum substan¬
tia rerum. argumentum necdum paren¬
tum. Siquidem id quod speramꝰ esse uentu¬
rum. q necdum ẽ. in prȩsenti fide posside¬
mꝰ: sperantes nos tenere quod credimꝰ. Que¬
ritur quoq quomͦ fides in caritate sit
posita. Qui diligit nũqũa se ledi estimat.
nũqũa aliud nisi quod diligit s dili¬
gitur suspicat᷑. Cũ autẽ dilectio ꝓcul ab¬
fuerit: ꝙ fides parit̾ abscedit. Post fidem
mansuetudo numerat᷑ quȩ adu̾sa ẽ irȩ. ruȩ.
dissensionibꝰ. ꝙ nũquam ad sui contraria
ꝓuocat᷑: uere de bona sp̃s arbore bonos

Expanded text:
propter semetipsam: aut affectus qui fons sit propter semetipsam: aut affectus qui fons sit utilitatum. Inter fructus spiritus, septimum et sacratiorem locum fides possidet, quae etiam alibi inter tres ponitur: spes, fides, charitas. Nec mirum si spes in hoc catalogo non referatur: cum in fide sit quod speratur: et ita eam Apostolus ad Hebraeos scribens definiat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum necdum apparentium , Siquidem id quod speramus esse venturum, et necdum est in praesenti, fide possidemus, sperantes nos tenere quod credimus. Quaeritur quoque quomodo fides in charitate sit posita. Qui diligit, numquam se laedi aestimat: numquam aliud nisi quod diligit et diligitur, suspicatur. Cum autem dilectio procul abfuerit, et fides pariter abscedit. Post fidem mansuetudo numeratur, quae adversa est irae, rixis, dissensionibus: et numquam ad sui contraria provocatur, vere de bona spiritus arbore, bonos
Abbreviated transcription (Latin):
mitas. de qua scribitur. pusillanimꝰ uehe¬
ment̃ insipiens. qui uero patiens ẽ et
inꝓuerbiis quoq scriptum ẽ. longa¬
nimꝰ uir. multus in prudentia. Benigni¬
tas etiam siue suauitas quia apud gre¬
cos chretotes utrũq sonat. uirtus ẽ le¬
nis. blanda. tranquilla. & om̃ium bo¬
noꝵ apta consortio. inuitans ad fami¬
liaritatẽ sui. dulcis alloquio. moribꝰ tẽ¬
perata. Deniq & hanc stoici ita defini¬
unt. Benignitas est uirtus. sponte ad
bene faciendum exposita. Non multũ
bonitas a benignitate diuersa ẽ: quia
&̃ ipsa ad benefaciendum uidet᷑ expo¬
sita. sed in eo differt quia potest boni¬
tas eẽ tristior. ꝙ fronte seueris moribꝰ
irrugata. bene quidem facere & p̃stare
quod poscitur. non tamen suauis esse
consortio. & sua cunc̾tos inuitare dulce¬
dine. Hanc quoq sectatores renonis ita
definiunt. Bonitas ẽ uirtus quȩ ꝓsit. siue
uirtus ex qua oritur utilitas: aut uirtus

Expanded text:
mitas, de qua scribitur: Pusillanimus vehemitas, de qua scribitur: Pusillanimus vehementer insipiens: qui vero patiens est, ein Proverbiis quoque scriptum est: Longanimus vir, multus in prudentia . Benignitas etiam sive suavitas, quia apud Graecos Χρηστότης utrumque sonat, virtus est lenis, blanda, tranquilla, et omnium bonorum apta consortio, invitans ad familiaritatem sui, dulcis alloquio, moribus temperata. Denique et hanc Stoici ita definiunt: Benignitas est virtus sponte ad bene faciendum 512 exposita. Non multum bonitas a benignitate diversa est: quia et ipsa ad benefaciendum videtur exposita. Sed in eo differt, quia potest bonitas esse tristior, et fronte severis moribus irrugata, bene quidem facere et praestare quod poscitur: non tamen suavis esse consortio, et sua cunctos invitare dulcedine. Hanc quoque sectatores Zenonis ita definiunt: Bonitas est virtus quae prodest: sive, virtus ex qua oritur utilitas: aut, virtus
Abbreviated transcription (Latin):
diligit quẽpiam semꝑ in eius felicitate
lȩtatur: & si eum uiderit aliquo errore
deceptũ: ꝙ peccatoꝵ lubrico concidisse.
dolebit quidem et eruere festinabit. sed¬
non poterit gaudium mutare tristitia.
sciens nullam rationabilium creaturarũ
apud dm̃ perire perpetuo. Tertius fru¬
ctus est sp̃s. pax: a qua salomon quoq
qui in typo xp̃i p̃cessit nomen accepit.
Et de ȩccł̃ia psalmista canit: factus est in
pace locus eius. Et inter octo euangłii
beatitu dines scribitur: Beati pacifici:
qm̃ filii dĩ uocabuntur. In primo etiam
graduum psalmo cantatur: cum his qui
oderunt pacem eram pacificus. Nec pu-¬
temꝰ pacẽ tantũ in eo esse quęrendam si
cum alio ñ iurgem᷑: sed tunc pax xp̃i hoc
ẽ hereditas nr̃a nobiscũ ẽ. si tranquilla
mens nullis passionibꝰ ꝑturbet᷑. Post pa¬
cẽ sequitur longanimitas. siue patientia:
interpretari. Huic contraria ẽ pusillani¬

Expanded text:
diligit quempiam, semper in ejus felicitate diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur. Et si eum viderit aliquo errore deceptum, et peccatorum lubrico concidisse, dolebit quidem, et eruere festinabit: sednon poterit gaudium mutare tristitia, sciens nullam rationabilium creaturarum apud Deum perire perpetuo. Tertius fructus spiritus, est pax, a qua Salomon quoque qui in typo Christi praecessit, nomen accepit. Et de Ecclesia Psalmista canit: Factus est in pace locus ejus . Et inter octo Evangelii benedictiones scribitur: Beati pacifici: quoniam filii Dei vocabuntur . In primo etiam graduum psalmo cantatur: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Nec putemus pacem tantum in eo esse quaerendam, si cum alio non jurgemur: sed tunc pax Christi, hoc est, haereditas nostra nobiscum est, si tranquilla mens nullis passionibus perturbetur. Post pacem sequitur longanimitas, sive patientia: interpretari. Huic contraria est pusillani
Abbreviated transcription (Latin):
bor sp̃s oꝑa carnis afferat. ꝙ arbor car¬
nis exculta. fructus germinet sp̃uales.
In scdõ sp̃ualium fructuum loco gaudiũ
positum est: quod stoici quoq qui distin-¬
gunt inter uerba subtilius aliud quid esse
estimant quam lȩtitiam. Gaudium quip¬
pe esse aiunt elationem animi suꝑ his
quȩ digna sunt exultantis. letitiam uͦ
effrenatam anumi elationem: quȩ mo¬
dum nesciat: & in his quoq quȩ uitio
sint mixta lȩtetur. Alii ẽ regione gau¬
dii uoluptatẽ ponunt: non hanc quȩ
corpus ad libidinẽ concitat: titillat sen-¬
sus. dulci blanditur affectu: sed aliam hu¬
ic omonymoñ. quȩ sine moderatione
ꝙ ullo decore lȩtitiȩ in risu exaltat uo¬
cem suam. Quod si uerum est ꝙ eoꝵ
inter uerba distinctio non fallit & fallit᷑.
consideremꝰ ne forsitan idcirco sit dictũ
non est gaudere impiis dicit dñs. Si¬
mul autẽ & illud notandum: quod pꝰ
dilectionem gaudiũ sequitur. Qui enĩ

Expanded text:
bor spiritus, opera carnis afferat, et arbor carbor spiritus, opera carnis afferat, et arbor carnis exculta, fructus germinet spirituales. In secundo spiritualium fructuum loco, gaudium positum est: quod Stoici quoque qui distinguunt inter verba subtilius, aliud quid esse aestimant quam laetitiam. Gaudium quippe, esse, aiunt elationem animi super his quae digna sunt exsultantis: Laetitiam vero effrenatam animi elationem, 511 quae modum nesciat, et in his quoque quae vitio sint mixta, laetetur. Alii e regione gaudii voluptatem ponunt: non hanc quae corpus ad libidinem concitat, titillat sensus, dulci blanditur affectu; sed alium huic ὁμώνυμον, quae sine moderatione, et ullo decore laetitiae, in risu exaltat vocem suam. Quod si verum est, et eorum inter verba distinctio non fallit et fallitur, consideremus ne forsitan idcirco sit dictum: Non est gaudere impiis, dicit Dominus . Simul autem et illud notandum, quod post dilectionem, gaudium sequitur. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
liges ꝓximum tuum tanqu̾a teipsum.
Quantis bonis referta sit caritas et
supra breuiter ꝑstrinximus: ꝙ nunc
uel parum dixisse sufficiat: quod dile-¬
ctio non quęxit quȩ sua sunt. sed quȩ
aliena. Et qũauis suo quis uitio inimi¬
cus sit diligenti. & tranquillitatẽ eius
ad odiorum fluctus concitare nitatur:
tamen nũqũa ille turbat᷑ nũqũa
creaturam dĩ odio dignam ȩstimat.
Caritas enim operit multitudinẽ
peccatoꝵ. Illud quoq quod saluator
dicit: non potest arbor bona fructus
quam de fructu carnis & sp̃s arbitror
pnuntiatum: quia nec sp̃s uiquam po¬
test ea uitia quȩ in carnis oꝑibus nume¬
rata sunt facere: nec caro his fructibus
qui oriuntur e sp̃u redundare. Potest au¬
tẽ fieri ut ꝑ negligentiam possidentis sp̃s
qui uersatur in homine. fructus non ha¬
beat suos: & econtrario caro oꝑibus
suis mortificatis peccare desistat: ñ ta¬
men illo usq ꝓcedunt ut ꝙ neglecta ar¬

Expanded text:
liges proximum tuum sicut teipsum . liges proximum tuum sicut teipsum . Quantis bonis referta sit charitas, et supra breviter perstrinximus, et nunc vel parum dixisse sufficiat: quod dilectio non quaerit quae sua sunt, sed quae aliena . Et quamvis suo quis vitio inimicus sit diligenti, et tranquillitatem ejus ad odiorum fluctus concitare nitatur: tamen numquam ille turbatur: numquam creaturam Dei odio dignam aestimat. Charitas enim operit multitudinem peccatorum . Illud quoque quod a Salvatore dicitur: Non potest arbor bona fructus quam de fructibus carnis et spiritus, arbitror pronuntiatum: quia nec spiritus umquam potest ea vitia, quae in carnis operibus numerata sunt, facere; nec caro his fructibus qui oriuntur ex spiritu redundare. Potest autem fieri per negligentiam possidentis, ut spiritus qui versatur in homine, fructus non habeat suos: et econtrario caro operibus suis mortificatis, peccare desistat. Non tamen illo usque procedunt, ut et neglecta ar
Abbreviated transcription (Latin):
patio iustitiȩ & iniquitati: Quȩ com¬
municatio luci ad tenebras: Qui con¬
sensus xp̃o ꝙ belial: Et putamꝰ nos
regnum dĩ consequi: si a formcatione.
idolatria. & ueneficiis immunes sumꝰ.
Ecce inimicitiȩ. contentio. ira. rixa. dis¬
sensio. ebrietas quoq & cȩtera quȩ par¬
ua arbitramur. excludunt nos a regno
cdi. Nec refert uno quis a beatitudine
excludatur an pluribꝰ cum omia similit̃
excludant. In latinis codicibus ad ulteri¬
um quoq & impudicitia & homicidia
in hoc catalogo uitioꝵ scripta referun¬
tur: sed sciendum non plusqũa quinde¬
cim carnis oꝑa nominata. de quibꝰ & disse-
lex. Et quȩ alia inter sp̃s fructus debuit
tenere primatum: nisi caritas: sine qua
uirtutes ceterȩ non reputantur uirtutes.
ꝙͥ ex qua nascuntur uniuersa quȩ bona
sunt: Siquidem in lege & in euangelio
ipsa optinet principatum. Diliges dñm
dm̃ tuum ex toto corde tuo. & ex tota
anima tua. & ex tota uirtute tua: & di¬

Expanded text:
patio justitiae et iniquitati? quae compatio justitiae et iniquitati? quae communicatio luci ad tenebras? qui consensus Christo et Belial . Et putamus nos regnum Dei consequi, si a fornicatione, idololatria, et veneficiis immunes simus. Ecce inimicitiae, contentio, ira, rixa, dissensio, ebrietas quoque, et caetera quae parva arbitramur, excludunt nos a regno Dei. Nec refert uno quis a beatitudine excludatur, an pluribus, cum omnia similiter excludant. In Latinis codicibus, adulterium quoque, et impudicitia, et homicidia, 510 in hoc catalogo vitiorum scripta referuntur. Sed sciendum non plus quam quindecim carnis opera nominata, de quibus et disseLex. Et quae alia inter fructus spiritus debuit tenere primatum, nisi charitas, sine qua virtutes caeterae non reputantur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa quae bona sunt? Siquidem et in Lege, et in Evangelio ipsa obtinet principatum: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua: et di
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ et extrema inter carnis oꝑa comessa
surrexerunt ludere. Semꝑ ebrietati iuncta
luxuria ẽ. Pulchrȩ quidam non ignobiliˢᷤ
orator cum ebrium de somno describeret
excitatum: ait. Nec dormire excitatꝰ. nec ui¬
gilare ebrius poterat. Qua sententia exp̃ssit
quodamodo. nec mortuum eum fuisse nec
uiuum. Longum erat uniuersa carnis
oꝑa replicare: & catalogum facere uitioꝵ.
Uno igitur sermone om̃ia conclusit dicens:
&ͥ his similia. Quȩ utinam tam facile uita-¬
re possemus: quam facile intelligimꝰ. Prȩ¬
dico inquit uobis sicut prȩdixi:. qm̃ qͥ talia
agunt regnum dĩ non consequent᷑. Ubi
antea predixerat: Non regnet inqͥt
peccatum in ur̃o mortali corpore. ad
obȩdiendum desideriis eius. Peccatum
om̃s istas species habet: in quibꝰ nunc
ddiscriminandis plus forsitan quam opor¬
tuit unmorati sumus. Ergo in anima
in qua peccatum regnauerit: non potest
di regnare regnum. Quȩ enim partici¬

Expanded text:
quae et extrema inter carnis opera, commessatquae et extrema inter carnis opera, commessatibit, et surrexerunt ludere . Semper ebrietati juncta luxuria est. Pulchre quidam non ignobilis orator, cum ebrium de somno describeret excitatum, ait: « Nec dormire excitatus, nec vigilare ebrius poterat. » Qua sententia expressit, quodammodo nec mortuum eum fuisse nec vivum. Longum erat universa carnis opera replicare, et catalogum facere vitiorum. Uno igitur omnia sermone conclusit dicens, et his similia. Quae utinam tam facile vitare possemus, quam facile intelligimus. Praedico, inquit, vobis sicut praedixi: quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Ubi ante praedixerat: Non regnet, inquit, peccatum in mortali vestro corpore, ad obediendum desideriis ejus . Peccatum omnes istas species habet, in quibus nunc discriminandis plus forsitan quam oportuit, immorati sumus. Ergo in anima, in qua peccatum regnaverit, non potest Dei regnare regnum. Quae enim partici
Abbreviated transcription (Latin):
in uino ebrietatẽ. Ebrietatẽ autẽ & lu¬
xuriam inter carnis oꝑa numerari: nec
ille potest negare qui eisdem passionibꝰ
uincitur. Et licet me quidam in eo libro
qũe de seruanda uirginitate conscripsi re¬
prehendendum putent quod dixerim: ado¬
lescentulas ita uinum debere fugere ut
uenenum: non meȩ sententiȩ pęnitebit.
Opus quippe ibi magis uini quam dĩ
a nobis creatura damnata ẽ: & licentiuã
tulimꝰ uirgini ꝓprio ȩtatis calore feruen¬
d ne sub occasione parum bibendi plus
biberet & periret. Alioquin sciebamꝰ & in
uinum ut biberet imperatum. Ebrietas au¬
tẽ tam ex uino quam ex cȩteris bibendi
generibus quȩ uario modo conficiunt᷑ po¬
test accidere: ex quo & de scĩs dicit᷑. uinũ
ꝙ siceram non bibet. Sicera interprȩtat᷑
ebrietas. Et ne quis uinum non bibens
aliud sibi putaret bibendum. exclusa
causatio est: dum omne quod in ebriare
potest cũ uino pariter auferat᷑. Quinta decima

Expanded text:
in vino ebrietatem. Ebrietatem autem et luin vino ebrietatem. Ebrietatem autem et luxuriam inter carnis opera numerari, nec ille potest negare qui eisdem passionibus vincitur. Et licet me quidam in eo libro, quem de servanda virginitate scripsi, reprehendendum putent: quod dixerim adolescentulas ita vinum debere fugere ut venenum: non me sententiae poenitebit. Opus quippe ibi magis vini, quam Dei a nobis creatura damnata est: et licentiam tulimus 509 virgini proprio aetatis calore ferventi, ne sub occasione parum bibendi, plus biberet et periret. Alioquin sciebamus, et t Timotheo vinum ut biberet, imperatum. Ebrietas autem tam ex vino quam ex caeteris bibendi generibus, quae vario modo conficiuntur, potest accidere; ex quo et de sancto dicitur: Vinum et siceram non bibet . Sicera interpretatur ebrietas. Et ne quis vinum non bibens, aliud sibi putaret bibendum, exclusa causatio est; dum omne quod inebriare potest, cum vino pariter aufertur. Quintadecima,
Abbreviated transcription (Latin):
ei non esse consimilem. Pulchre quidam
de ne otericis grecum uerbum tranffe¬
rens. eligiaco metro de inuidia lusit di¬
cens.: Iustius inuidia nichil est quȩ ꝓ-¬
tinus ipsum auctorem rodit excruciat¬
q animũ. Scripsit & beatus cyprianꝰ
librum de zelo & liuore ualde optimũ:
quẽ qui legerit non dubitat annumera¬
re oꝑibus carnis. inuidiam. Inter inui¬
dum autẽ & inuidiosum hoc inter ẽ/ qͦd
inuidus felitiori inuidet: inuidiosus
autẽ is est qui ab alio patit᷑ inuidiam.
Quartũ decimum locum inter carnis oꝑa
ebrietas tenet. Ebriosi quoq regnum
dĩ non possidebunt. Et dñs ad discipu¬
los. cauete ait. ne forte grauentur corda
urã in uino et crapula. uino hominis
sensus euertit᷑: pedes corruunt. mens ua¬
cillat. libido succendit᷑. Unde apłs cla¬
mitat: ꝙ uinum in quo ẽ luxuria. Ha¬
bet unusquisq suȩ sententiȩ potestatẽ.
Ego apłm sequor in uino esse luxuriam

Expanded text:
ei non esse consimilem. Pulchre quidam ei non esse consimilem. Pulchre quidam de neotericis, Graecum versum transferens, elegiaco metro de invidia lusit, dicens: Justius invidia nihil est: quae protinus ipsum Auctorem rodit, excruciatque animum. Scripsit et beatus Cyprianus librum de Zelo et Livore valde optimum: quem qui legerit, non dubitabit annumerare operibus carnis invidiam. Inter invidum autem et invidiosum hoc interest: quod invidus feliciori invidet. Invidiosus autem is est, qui ab alio patitur invidiam. Quartumdecimum locum inter carnis opera ebrietas tenet. Ebriosi quippe regnum Dei non possidebunt. Et Dominus ad discipulos: Cavete, ait, ne forte graventur corda vestra in vino et crapula . Vino homini sensus evertitur: pedes corruunt: mens vacillat: libido succenditur: Unde Apostolus clamitat: Et vinum in quo est luxuria . Habet unusquisque suae sententiae potestatem. Ego Apostolum sequor: in vino esse luxuriam,
Abbreviated transcription (Latin):
sensio: equibus hereses quoq quȩ nẽ
in carnis opere ponuntur ebulliunt.
Si enim sapientia carnis inimica ẽ dõ.¬
inimica autẽ sunt om̃ia dogmata fal¬
sitatis dõ repugnantia: consequenter
& hereses inimicȩ dõ ad carnis opera
referuntur. Hereses autem grece ab ele¬
ctione dicuntur: quod scilicet eam sibi
unusquisq eligat disciplinam quam
putat esse meliorem. Quicumq igitur
aliter scripturam intelligit quam sensꝰ
sp̃s scĩ flagitat quo conscripta ẽ: licet
de ȩccłia non recesserit. tamen hereticus
appellari potest: & de carnis oꝑibus est
eligens quȩ peiora sunt. Hereses sequit᷑
inuidia: quam non putemꝰ idem esse
quod zelum: quia zelus et in bonam par¬
tem accipi potest: cum quis nititur ea
quȩ meliora sunt ȩmulari. Inuidia uero
aliena felicitate torquetur. & in duplicẽ
scinditur passionem: cum aut ipse est ali¬
quis in eo in quo alium ẽẽ non uult:
aut aliũ uidens esse meliorem dolet se

Expanded text:
sensio: e quibus haereses quoque quae nunc sensio: e quibus haereses quoque quae nunc in carnis opere ponuntur, ebulliunt. Si enim sapientia carnis inimica est Deo inimica autem sunt omnia dogmata falsitatis Deo repugnantia consequenter et haereses inimicae Deo, ad carnis opera referuntur. Αἵρεσις autem Graece, ab electione 508 dicitur: quod scilicet eam sibi unusquisque eligat disciplinam, quam putat esse meliorem. Quicumque igitur aliter Scripturam intelligit, quam sensus Spiritus sancti flagitat, quo conscripta est: licet de Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potest, et de carnis operibus est, eligens quae pejora sunt. Haereses sequitur invidia, quam non putemus idem esse quod zelum. Quia zelus et in bonam partem accipi potest, cum quis nititur ea quae meliora sunt, aemulari. Invidia vero aliena felicitate torquetur, et in duplicem scinditur passionem: cum aut ipse est aliquid in eo, in quo alium esse non vult: aut alium esse videns meliorem, dolet se
Abbreviated transcription (Latin):
iracundꝰ semꝑ irascit᷑. iratus ꝓ tempore
concitat᷑. Et nescio quis possit regnum
dĩ possidere: cum is qui irascitur separet᷑
a regno. Rixe quoq quas aliud greci si¬
gnificantes Erithias uocant. siquidem
rixa mache dicit᷑. a regno dĩ ꝓhibent. Est
autẽ erithiã cum quis semꝑ ad contra¬
dicendum paratus stomacho delectat᷑
alieno: & muliebri uirgio contendit. et
ꝓuocat contendentẽ. Hec alio nomine
apud grecos filonitia appellatur. Nec¬
non & dissensiones oꝑa carnis sunt: cũ
quis nequa quã ꝑfectus eodem sensu &
eadem sententia dicit. ego sum pauli. &
ego sum apollo. ꝙ ego cȩphȩ: ꝙ ego
xp̃i. Sed et domor inter se hec eadem
dissensio repperitur: mariti uidelicet ad
uxorem. patris ad filium. fr̃is ad frẽm. con¬
serui ad conseruum. militis ad contuber¬
nalem. artificis ad eiusdem operis artifi¬
cem. Nonnumqũa euenit. ut in expo¬
sitionibus scripturarum oriatur dis¬

Expanded text:
iracundus semper irascitur: iratus pro tempore iracundus semper irascitur: iratus pro tempore concitatur. Et nescio quis possit regnum Dei possidere: cum is qui irascitur, separetur a regno . Rixae quoque quas aliud Graeci significantes, ἐριθείας vocant siquidem rixa μάχη dicitur a regno Dei prohibent. Est autem ἐριθεία, cum quis semper ad contradicendum paratus, stomacho delectatur alieno: et muliebri jurgio contendit, et provocat contendentem. Haec alio nomine apud Graecos φιλονεικία appellatur. Necnon et dissensiones opera carnis sunt: cum quis nequaquam perfectus, eodem sensu, et eadem sententia dicit: Ego sum Pauli, et ego Apollo, et ego Cephae, et ego Christi . Sed et domorum inter se haec eadem dissensio reperitur: mariti videlicet ad uxorem, patris ad filium, fratris ad fratrem, conservi ad conservum, militis ad contubernalem, artificis ad ejusdem operis artificem. Nonnumquam evenit, ut et in expositionibus Scripturarum oriatur dis
Abbreviated transcription (Latin):
tio possidet. quodam quasi sacrato & emi¬
nenti inter uitia numero collocata. Ser-¬
uum autẽ dñi non oportet rixari. sed
esse mansuetum ad om̃s. doctorem. lon¬
ganimum. cum mansuetudine erudientẽ.
etiam eos qui e contra disputant.
ost contentionẽ octaua succedit ȩmula¬
tio: quȩ greco sermone zelus significan¬
tius & notius appellatur. Quo quidẽ
malo nescio quis nr̃m careat. Telati sunt
enim ꝙ. patriarchȩ ioseph frẽm suum.
ꝙ maria ꝙ aaron ꝓphetes dĩ q sacer¬
dotes contra moysen tali passione dece-¬
pti sunt: intantum ut illa de qua scri¬
ptura narrauerat dicens. tollens autẽ
maria ꝓphetes tympanum & cȩtera.
postea extra castra ꝓiecta leprȩ uitio sor¬
didata sit. ꝙ pęnitentiam longiorem
septem dierum separatione signauerit.
Ira deinde succedit. quȩ iustitiam dĩ ñ
oꝑatur: et species est furoris. Inter ira-¬
cundiam autẽ & iram hoc inter est. qd̾

Expanded text:
tio possidet, quodam quasi sacrato, et emitio possidet, quodam quasi sacrato, et eminenti 507 inter vitia numero collocata. Servum autem Domini non oportet rixari, sed esse mansuetum ad omnes, doctorem, longanimem, cum mansuetudine erudientem, etiam eos qui econtra disputant . Post contentionem, octava succedit aemulatio, quae Graeco sermone ζῆλος significantius et notius appellatur. Quo quidem malo, nescio quis nostrum careat. Zelati sunt enim, et patriarchae Joseph fratrem suum: et Maria, et Aaron prophetes Dei et sacerdos, contra Moysen tali passione decepti sunt : intantum ut illa de qua Scriptura narraverat, dicens: Tollens autem Maria prophetes tympanum , et caetera, postea extra castra projecta, leprae vitio sordidata sit, et poenitentiam longiorem septem dierum separatione signaverit . Ira deinde succedit, quae justitiam Dei non operatur , et species est furoris. Inter iracundiam autem et iram, hoc interest: quod