comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iungit apłs. Sed dico. Numquid nõ audi¬
Respondet ipse apłs sibi. id est affirmat:
quia audierunt. E quidem. ecce affirmatio. Et
hic est distingendum. Sensus enim huiꝰmo¬
di est. Numquid nõ audierunt scilic udei
uerbum xp̃i: Equidem. id est certissime¬
et inueritate dico : quia audierunt. sed cre¬
dere contẽpserunt. Poterat aliquis ad hec
dicere. Apłi recesserunt ab eis. ⁊ quomodo po¬
tuerunt audire: Asserit quoq apł̃s ꝓpħico.
audirent. In om̃em terram exiit sonus eoꝵ :
⁊ i fines orbis terre uerba eorum. Dixerat
supra idem psalmista. Non sunt loquele neq
sermones : quorum nõ audiantur uoces eoꝵ.
Di scđm linguas om̃ium gentium et ser¬
mones audite sunt uoces apłorum in ipsis
gentibus. quantomagis apud iudeos ipsa
lingua eorum id ẽ hebrea audita est: Ui
enim ab ierłm in quatuor mundi climata.
euangłm diuulgatum est. quomodo ipsis
iudeis aquibus p̃dicatio eiusdem ȩuan¬

Expanded text:
jungit: Sed dico: Nunquid non audijungit: Sed dico: Nunquid non audiRespondet ipse Apostolus sibi, et affirmat quia audierunt. Et quidem, ecce affirmatio, et hic est distinguendum. Sensus enim hujusmodi est: Nunquid non audierunt Judaei verbum Christi? Et quidem, id est certissime, in veritate dico, quia audierunt, sed credere contempserunt. Poterat aliquis ad haec dicere: Apostoli recesserunt ab eis, et quomodo potuerunt audire? Asserit quoque Apostolus exeaudirent: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Dixerat supra idem Psalmista: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Si secundum linguas omnium gentium et sermones auditae sunt voces apostolorum in ipsis gentibus, quanto magis apud Judaeos, ipsa lingua eorum Hebraea audita est? Si enim ab Hierusalem in quatuor climata mundi Evangelium divulgatum est, quomodo ipsis Judaeis, a quibus praedicatio ejusdem Evan
Abbreviated transcription (Latin):
fodem enim fuit spũ repletus. quo et apłi. Anĩ¬
ad uertendum autem. quia quis in sacra scriptu¬
ra. aliquando ꝓnullo. aliquando ꝓraro pom¬
tur. ꝑ romillo: ut est illud. Qiñ quis inni¬
bibus equabitur dommno. Id est nullus. Pro
raro : sicuti hic. Pauci enim inuenti sunt qui
erederẽt ex iudeis. auditui apłorum. Qui
id circo auditus illorum dicitur: quia intrin¬
secus inmente deo inspirante. auditu sp̃ãli au¬
diebant: que extrinseciis uoce corporali ad
salutem auditorum ꝓferre debuissent. Un¬
dde et ipse paulus alias ait. An exꝑimentum
dit quis p̃dicatorem loqui. quid uel quomͦ
debeat credere : deinde accipit fidem. Au¬
ditus autẽ ꝑ uerbum xp̃i. Quod p̃dicatur
ab apłis et doctoribus uerbum xp̃i est:
quia nõ alia p̃dicant. quam que meuange¬
lo continentur. Quod ab ore xp̃i prolatum
uel que ipse xp̃s reuelat eis in corde. et
loquitur ꝑ ora illorum. Ad hec poterant
uidei dicere. licet falso : nõ audiuimus uer¬

Expanded text:
odem enim Spiritu fuit repletus, quo et apostoli. Animadvertendum autem, quia in sacra Scriptura aliquando quis pro nullo, aliquando pro raro ponitur. Pro nullo, ut est illud. Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino ? id est nullus. Pro raro, ut hic: Pauci enim inventi sunt qui crediderunt ex Judaeis auditui apostolorum. Qui idcirco auditus illorum dicitur, quia intrinsecus in mente, Domino inspirante, auditu spiritali audiebant, quid exstrinsecus voce corporali ad salutem auditorum proferre debuissent. Unde et Paulus alias ait: An experimentudit quis praedicatorem loqui quomodo debeat credere, deinde accipit fidem. Auditus autem per verbum Christi; quod praedicatur ab apostolis et doctoribus verbum Christi est: quia non alia praedicant, quam quae in Evangelio continentur, quod ab ore Christi est prolatum: Vel, quae ipse Christus revelat eis in corde, et loquitur per ora illorum. Ad haec poterant Judaei dicere, licet falso: Non audivimus ver
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt bona futur scł̃i. scilicet regni p̃mia
que occulus nõ uidit. nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascenderunt. Et de quibus
dicit psalmista. Credo uidere bona domini
interra uiuentium. Bona quoq annuntiaue¬
runt : fidem scẽ trinitatis. misterium in car¬
nationis xp̃i. passionem. resurrectionem.
ascensionem eius. ad uentum quoq ad iudi¬

Expanded text:
verunt bona, futuri scilicet regni praemia verunt bona, futuri scilicet regni praemia quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Et de quibus dicit Psalmista: Credo videre bona Domini in terra viventium . Bona quoque annuntiaverunt, fidem sanctae Trinitatis, mysterium Incarnationis Christi, passionem, resurrectionem, ascensionem ejus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
suis fiibus expulerunt. Potest ita nõ nicon¬
uementer intelligi. Luomodo inquid p̃dicato¬
res ipsi p̃dicabunt eis uerbum uite qui ex¬
pulsi sunt ab eis. nisi iterum mittantur: fñ¬
mat quoq exemplo ꝓphetico qualiter p̃di¬
noluerunt credere nsi pauci. Scriptum ẽ
inquit mẏsara ꝓpħa. Quam spetiosi pedes
ȩuangłizantium pacem : euangłizantiũ bona.
apłoꝵ pedes spetiosi fuerunt: quia a domino
sunt abliti. Pedes quoq in sacra scriptura
aliquando bonas actiones significant: si cut
zacharlas pater iohannis baptiste ostendit
dicens. Uisitauit nos oriens exalto. Illumi¬
nare hisqui intenebris ⁊ mumbra mortis
pacis. Aliquando sig̾cant pedes uerbum p̃¬
dicationis : ut illud. Subiecit ppłos nobis.
et gentes subpedibus nr̃is. Apłi pacem p̃¬
dicauerunt scđm monita xp̃i dicentis. in quã¬
cumq domum intraueritis. primum offerte
pacem dicentes. Pax hinic domui. Euangłiza¬

Expanded text:
Potest et ita non inconPotest et ita non inconvenienter accipi: Quomodo, inquit, praedicabunt ipsi praedicatores eis verbum vitae, qui expulsi sunt ab eis, nisi iterum mittantur? Affirmat quoque exemplo prophetico, qualiter praedinoluerunt eis credere, nisi pauci, sicut scriptum est in Isaia propheta: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona. Apostolorum pedes speciosi fuerunt, quia Domino sunt abluti. Pedes quoque in sacra Scriptura aliquando bonas actiones significant, sicut Zacharias pater Joannis Baptistae ostendit, dicens: Visitavit nos oriens ex alto. Illuminare his qui ipacis . Aliquando significant pedes verbum praedicationis, ut illud: Subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nostris . Apostoli pacem praedicaverunt secundum monita Domini, dicentes: In quamcunque domum intraveritis, primum offerte pacem, dicentes; Pax huic domui . Evangeliza
Abbreviated transcription (Latin):
ideoq nõ audierunt: quia nõ fuerunt obedi¬
entes. Quomodo autem audient. sine p̃dican¬
te. hic ostendit se siq similes apłos et p̃di¬
catores. ad p̃dicandum iudeis esse missos a
xp̃o : quorum ministerio docerentur. sed illi
ꝑsequuti sunt eos expellentes eos ase: sicut
quem admodum eis paulus dixerit. Uobis qui¬
dem oportebat pͥmum loqui uerbum dei: sed
quia repellitis illud ecce conuertimur adg̃s.
hinc est quod subdit. Tuomodo p̃dicabunt
pdicatores uerbum uite. nisi mittantur. Et
est sensus. Ipsi enim occiderunt p̃dicatores
quosdam ad se missos: sicut iacobum frem io¬
hannis. et st pħanum. Reliquos uero flagellan¬
tesa se enpulerunt. Quod autem diet quom
pdicabunt nisi mitantur: tta potest ino moto
nellid Neqiaquam nos apłi ad offinims macd¬
tionis aecedere potussemus mĩsi grã dei qpar¬
teginiur ammoniti. directi fuissemus ꝓriũ
uideis uerbum uite annuntiare: demde grmbꝰ

Expanded text:
Ideoque non audierunt, quia non fuerunt obediIdeoque non audierunt, quia non fuerunt obedientes. Quomodo autem audient sine praedicante? Hic ostendit, se suique similes coapostolos et praedicatores ad praedicandum Judaeis esse missos a Christo, quorum ministerio docerentur: sed illi persecuti sunt eos, expellentes eos a se, sicut quem admodum eis Paulus dixerit: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei: sed quia repellitis illud, ecce convertimur ad gentes . Hinc est quod subdit. Quomodo autdicatores verbum vitae, nisi mittantur? Et est sensus: Ipsi occiderunt praedicatores quosdam ad se missos, sicut Jacobum fratrem Joannis, et Stephanum: reliquos vero flagellantes a se expulerunt. Quod autem dicit: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur? ita potest uno modo intelligi: Nequaquam nos apostoli ad officium praedicationis accedere potuissemus, nisi gratia Dei qua protegimur admoniti, directi fuissemus, primum Judaeis verbum vitae annuntiare, deinde gentibus:
Abbreviated transcription (Latin):
credentes ap̃sentibus tribulationibus eruere.
et ad uitam ȩt̃nam ꝑ ducere. reddens eis pre¬
mium ase ꝓmissum. Uel ideo dicitur diues.
quia potens est gentiles exaudire ⁊ saluare sic̃
illum. nec sic intendit unz. ut deneget alteri.
Ergo si uox ad omnes qui audiunt equaliter
uenit. ⁊ tamen una est : multomagis om̃ps ds̃
exaudire omnes miscditer potest. Nec dum unũ
audit: alterius p̃cum obliuiscitur. Qua ꝓpter
sub infert. Omnis enim quicumq inuocauerit
nomen dm̃ . saluus erit. Om̃is enim quicumq
in uo cauerit nomen domini sicut inuocari
saluantur: quia nõ inuocant. Aut quomodo
credent ei. quem nõ audierunt. Ergo audi
poris audierunt. sed nõ aure mentis: quam
añs requirebat inquiens. qui habet aures au¬
diendi audiat. Insuꝑ etiam auerterunt aures
suas ne audirent uerba eiꝰ: quando illo claman¬
te intemplo et dicente. siquis sitit ueniat adme
et bibat : noluerunt ad eum uenire credendo.

Expanded text:
credentes a praesentibus tribulationibus eruere, credentes a praesentibus tribulationibus eruere, et ad vitam aeternam perducere, reddens eis praemium a se promissum. Vel ideo dicitur dives, quia potens est gentiles exaudire et salvare, sicut illum: nec sic intendit uni, ut se deneget alteri. Ergo si vox nostra ad omnes qui audiunt aequaliter venit, et tamen una est, multo magis omnipotens Deus exaudire omnes misericorditer potest, nec dum unum audit alterius precum obliviscitur: quapropter subinfert: Omnis enim quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Quicunque invocaverit nomen Domini sicut invocari salvantur, quia non invocant. Aut quomodo credent ei quem non audierunt? Ergo audieporis, sed non aure mentis, quas Dominus requirebat, inquiens: Qui habet aures audiendi audiat . Insuper et averterunt aures suas ne audirent verba ejus, quando illo clamante in templo et dicente: Si quis sitit, veniat ad me et bibat , noluerunt ad eum venire credendo.
Abbreviated transcription (Latin):
in illum id est in xp̃m. ea fide que ꝑdilecti¬
onem oꝑatur : nõ confundetur. Quicumq¬
enim credidit in xp̃m sicuti eredendum ẽ
nõ erubescet cum in credulis indie iudicii.
quibus ipse uidex dicet ite in ignem et̾num:
sed potius gaudebit cum ab eo inquem cre¬
didit remunerabitur. aggregabitur mime¬
ro ⁊ collegio electoꝵ : et dm̃ confitentium.
Hoc exemplum ualet contra rdeos: qui gẽ
Unde et subdit. Non est distnctio sub̾ misto
exemplo quoa posui: quorum nõ est distine¬
tio. siie separatio. Iudei et greci: quia deutrisq
dicitur. Omnis homo qui crediderit in illum.
siue uideus siue gentił nõ confudetur. Nam
idem ch̃s om̃ium: diues mom̃s qui inuocant
ilumi. Idem añs qui est creator et dñs iudeoꝵ.
ipse est ereator et dñs gentium: id est om̃iũ
hominum. Diues autẽ io crrco dicitur mos
qui inuocant illum: quia potest omnes iise

Expanded text:
in illum, id est in Christum, ea fide quae per dilectiin illum, id est in Christum, ea fide quae per dilectionem operatur, non confundetur. Quicunque crediderit in Christum sicuti credendum est, non erubescet cum incredulis in die judicii, quibus ipse judex dicet: Ite in ignem aeternum , sed potius gaudebit, cum ab eo in quem crediderit remunerabitur, aggregatus numero et collegio electorum et Deum confitentium. Hoc exemplum valet contra Judaeos, qui geunde et subdit: Non enim est distinctio, subaudis in isto exemplo quod posui. Quorum non est distinctio sive separatio? Judaei et Graeci; quia de utrisque dicitur: Omnis homo qui crediderit in illum, sive Judaeus, sive gentilis, non confundetur. Nam idem Dominus omnium, dives in omnes qui invocant illum, id est Dominus qui est Creator et Dominus Judaeorum, ipse est Creator et Dominus gentium, id est omnium hominum. Dives autem idcirco dicitur, in omnes qui invocant illum, quia potest omnes in se
Abbreviated transcription (Latin):
R̃s. Corde creditur ad iusticram: ore au¬
ntem confessio fit ad salutem. Pro seqͥ¬
tur diligentuis: quod suꝑnis defide tetige¬
rat. fides in corde locanda est que dm̃ trim¬
Etatem habere inꝑsonis. ⁊ unitatem in oñipoten¬
cia maiestatis credat. filiumq humanatum.
et scđm euangłium firmiter teneat genus
humanum sanguine illius redemptum. et ea
que circa humanationem eiꝰ facta sunt deifice
exhibita nõ hesitet. In ore etiam confessio eẽ
debet: quia fides cordis ꝓmenda est officio oris.
Illa enim confessio fit ad salutem: si tamen
ex ornata fuerit bonis oꝑibus ꝑspatium inte.
Nam aliter fides sine oꝑibus mortua est. Nõ
dicit desalute corporis qua potuintur ȩtiam
qui nõ confitentur deo: sed desalite interioris.
id est anime: que saluatur confessione uere
fidei. Non temporaliter sed ȩt̾naliter qm̃ salus
huiꝰ confessionis. sempit̾nalis est. Dicit enim
scriptura ysaiȩ ꝓphetȩ. Omnis qui crediderit

Expanded text:
rde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Prosequitur diligentius quod superius de fide tetigerat. Fides in corde locanda est, quae Deum trinitatem habere in personis, et unitatem in omnipotentia majestatis credat, filiumque humanatum: et secundum Evangelium firmiter teneat genus humanum sanguine illius redemptum, et ea quae circa humanitatem ejus sunt facta, deifice exhibita non haesitet. In ore etiam confessio debet esse: quia fides cordis promenda est officio oris. Illa enim confessio fit ad salutem, si tamen exornata fuerit bonis operibus per spatium vitae. Nam aliter fides sine operibus mortua est . Non dicit de salute corporis, qua potiuntur etiam qui non confitentur Deum, sed de salute interioris hominis, id est animae quae salvatur confessione verae fidei non temporaliter, sed aeternaliter, quoniam salus hujus confessionis sempiternalis est. Dicit enim Scriptura Isaiae prophetae: Omnis qui crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
tristabimini. s tristicia ur̃a uertetur ingaudiũ.
Nec ẽ. gͥ expositio. ẜ obscura: ⁊ tale ẽ. ac si diee̾t.
Modo quidem intelligitis quid significet modicũ
& non uidebitis me : s me post modicum mortuo
⁊ sepulto ur̃isq ab ocłis sublato. quando ꝓ morte
mea plorabitis ⁊ flebitis. quando ⁊ mundi amato¬
res scribe iudelicet ⁊ pharisei de morte mea gau¬
debunt tunc utiq intelligetis quid significet mo¬
dicum ⁊ non udebitis me. Intelligetis etiam quid
significet illud quod sequitur :⁊ it̾m modieum ⁊
uidebitis me: quando me die t̾eia resurgente
tristicia ur̃a uertetur ingaudiũ. Gauisi sunt .n.

Expanded text:
bimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. Haec est igitur expositio, sed obscura; et tale est ac si diceret: Modo quidem non intelligitis quid significet, Modicum, et non videbitis me, sed me post modicum mortuo et sepulto, vestrisque ab oculis sublato, quando pro morte mea plorabitis et flebitis, quando et mundi amatores, Scribae videlicet et Pharisaei, de mea morte gaudebunt, tunc utique intelligetis quid significet, Modicum, et non videbitis. Intelligetis etiam quid significet illud quod sequitur: Et iterum modicum et videbitis me, quando, me tertia die resurgente, tristitia vestra vertetur in gaudium. « Gavisi sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
cies hoc eis minciauerat. Unde ⁊ modo suꝑius ait.
Nado ad eum qui misit me. ⁊ nemo eruob̾ int̾ro¬
gat me. quo uadis. E ido nemo me modo int̾ro¬
gat quo uadis : qm̃ certissime scitis qr ad patrẽ
uado. Hoc gͥ solum erat quod apłi intellig̾e non
poterant : ⁊ hoc dicẽ cupiebant. quid illud modiẽ
signifiearet. quo eum ⁊ uident ⁊ non uident.
sognoint autẽ iħs quia uolebant eum int̾rogare:
&e diait eis. De hoc queritis inter uos qr dicri mo¬

Expanded text:
erat. Unde et modo superius: Vado ad eum qui misit me, et nemo ex vobis interrogat me, Quo vadis. Et ideo nemo me modo interrogat, quo vadis, quoniam certissime scitis, quia ad Patrem vado. Hoc igitur solum erat, quod apostoli intelligere non poterant, et hoc discere cupiebant. Quid illud modicum significaret, quo eum et viderent, et non viderent: Cognovit autem Jesus, quia volebant eum interrogare, et dixit eis: De hoc qu
Abbreviated transcription (Latin):
pdicum & iam non uidebitis me: ⁊ iterũ
modicũ ⁊ uidebitis me qr uado ad patrem.
Modieo enĩ tp̃r insepulero dñs iacuit: quo
eum discipłi uide non potuerunt. ł iterum mo¬
dico tp̃r post resurrectionẽ eum uiderunt : qr ut
lueas ait ꝑdies quadraginta apparint ens. loquens
de regno di. E hoc ẽ. quod ait. Modicum ⁊ iam ñ
idebitis me &e iterum modicũ ⁊ uidebitis me.
S quare modieum : Quia ad patrẽ uado. Si .ii.
ad patre non iss: no̾ modico s multo tp̃r eum
uidissent. Hec autẽ discipłi non in telligentes¬

Expanded text:
dicum, et jam non videbitis me, et iterum modicum, et videbitis me, quia vado ad Patrem. Modico enim tempore in sepulcro Dominus jacuit, quo eum discipuli videre non potuerunt. Et iterum modico tempore post resurrectionem eum viderunt; quia, ut Lucas ait: « Per dies quadraginta apparuit eis loquens de regno Dei . » Et hoc est quod ait: Modicum, et jam non videbitis me, et iterum modicum, et videbitis me. Sed cur modicum? Quia ad Patrem vado. Si enim ad Patrem non isset, non modico, sed multo tempore eum vidissent. Haec autem discip
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias iideos inuitauerut om̃s eius ad uen¬
tum p̾dicrerunt : om̃s noui testamenti deli¬
cias laudauerunt. ipsi tamen uenire ⁊ eas
recipere noluerunt. Iterum misit alios ser¬
uos dicens. Dicite inuitatis. Ecce prandium
meum paraui : tauri mei ⁊ altilia occisa.
& omia parata sunt : uenite ad miptias. Illi
autem neglererunt. Isti enim al ni apłi sunt
turis ad intelligendum aꝑtis p̾dicare ⁊ ad
nuptias uideos initare. ad omino missi su̾t.
Totum enim hoc prandium quid aliud ẽ. nͥ
sp̃ualis intelligencia utrusq testamenti:
hie enim tauros ⁊ agnos.⁊ aues. ⁊ cuneta ad
alendum ⁊ edendum deliciosa inuenies. Hs
enim cibis reficitur anima: his deliciis sa¬
turatur. ⁊ pingueseit in telligentia. Quasi
enim tauri sunt queq sentencie maiores:
⁊ ad tenendum ⁊ ad intelligendũ difficiliores.
Aues uero sunt siue alites: que altius uolan¬
do ⁊ de sp̃ualibus loquendo.mentes nr̃as ad
celestia eleuant. Hec autẽ tunc oesgsa ⁊ para¬

Expanded text:
nuptias Judaeos invitaverunt, omnes ejus adventum praedixerunt, omnes Novi Testamenti delicias laudaverunt; ipsi tamen venire et eas recipere noluerunt. Iterum misit alios servos, dicens: Dicite invitatis: Ecce prandium meum paravi, tauri mei et altilia occisa, et omnia parata sunt, venite ad nuptias. Illi autem neglexerunt. Isti enim alii servi, aposturis ad intelligendum apertis, praedicare et ad nuptias Judaeos invitare, a Domino missi sunt. Totum hoc prandium, quid aliud est, nisi spiritualis intelligentia utriusque Testamenti? Hic enim tauros, agnos, et aves et cuncta ad alendum et edendum deliciosa invenies: his enim cibis reficitur anima, his deliciis saturatur et pinguescit intelligentia, quasi enim tauri sunt, quaeque sententiae majores, et ad tenendum et ad intelligendum difficiliores; aves vero sunt sive alites quae altius volando, et de spiritualibus loquendo, mentes nostras ad coelestia elevant. Haec autem tunc occisa et para
Abbreviated transcription (Latin):
iħs dicrit iterum inparabolis dicens.
ens. Simile factum ẽ. regnum celorũ homini
regi qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim
ds pater qui om̃ĩum rer ⁊ dñs ẽ. filio suo.
iħu rp̃o dño nr̃o nuptias fecit : quando eum
ut carnem nr̃am susciperet in mundum m¬
sit. Ipse enim speciosus forma p̾filiis homiñ
nr̃e carni comunttus. tamꝗͣ spon sus ꝓcessit
de talamo suo. ipse sibi głiosam eccłiam ut
apłs ait. sponsam elegit: non habentem ma¬
eulam neq rugam. In istarum enim laudibꝰ
nuptiarum: totus ille liber editus ẽ. qui ean¬
tiea eanticorũ uocatur. E misit seruos suos
uocare inuitatos ad nuptias: ⁊ nolebant ue

Expanded text:
sus dixit iterum in parabolis, dicens eis: Simile factum est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus Pater qui omnium rex et Dominus est, filio suo Domino nostro nuptias fecit, quando eum ut carnem nostram susciperet in mundum misit. Ipse enim speciosus forma prae filiis hominum, nostrae carni conjunctus, tanquam sponsus processit de thalamo suo. Ipse sibi gloriosam Ecclesiam, ut Apostolus ait, « sponsam elegit, non habentem maculam neque rugam . » Instar enim cantici nuptiarum totus ille liber editus est, qui Cantica canticorum vocatur. Et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias, et nolebant ve
Abbreviated transcription (Latin):
bierunt alii inullam suam : alii uero ad
nego ciationẽ suam. Hlos enim menutate di.
nos in sẽa eccłia. harum nuptiarum delicias
edimus. Illi autem in uilla morantur : illi
in grosso pane littere ⁊ rusticano cibo delec¬
tantur. In uilla enim sunt quieumq ertra
eccłiã sunt. Possunt autẽ iuideorũ uille sin¬
gułi legis ⁊ ꝓpħarum libri intelligi. E qm̃ i
di ubiq terrarum. de fraude. mercato. usu¬
ra.⁊ de ceptione uiuunt: non in merito ad
negociationẽ suam abisse dicuntur. Reliqͥ
uero tenuerunt seruos enis: ⁊ contumelia
affectos occiderunt. Ehos enim illos intelli¬
conspectu concilii. qm̃ digni habiti sunt ꝓ
teram facta sunt: allegorice erponere non
uidetur eẽ. necessarium. Post quadraginta
namq ⁊ duos annos. erereitus suos idẽ.

Expanded text:
bierunt: alii in villam suam, alii vero in bierunt: alii in villam suam, alii vero in negotiationem suam. Nos enim in civitate Dei, nos in sancta Ecclesia harum nuptiarum delicias edimus: illi autem in villa morantur; illi in grosso pane litterae, et rusticano cibo delectantur. In villa enim sunt quicunque extra Ecclesiam sunt. Possunt autem Judaeorum villae, singuli legis et prophetarum libri intelligi. Et quoniam Judaei ubique terrarum de fraude, mercato, usura et deceptione vivunt, non immerito ad negotiationem suam abiisse dicuntur. Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumelia affectos occiderunt. Per hos enim illos intelliconspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro teram facta sunt, allegorice exponere, non videtur esse necessarium. Post namque quadraginta et duos annos exercitus suos, id
Abbreviated transcription (Latin):
qui tatem ⁊ accipe bonum : ⁊ reddemus intu¬
los labiorũ nr̃orũ. Quid sunt enim uituli la¬
biorum nr̃orũ. nisi sentencie seripturarum
⁊ laudes di que in eis continentur: Luod ue¬
ro etiam auis saera seriptura dieatur: audi
quid ꝑ moysen dñs dicat. Si ambulans ꝑ uiã
nidum auis in arbore uł int̾ra inuemes. &
auem pullis uł ouis de suꝑ in cubantem. di¬
uł oua. id ẽ. spũalem intelligentiã claudit.
Que quidem ꝑ loca difficiliora in arborem:
ꝑ plamora uero intercram nidificat. E huiꝰ
gͥ uoluminis uiam ambulantes : huiꝰ ais
nidum aliquando in arbore. aliquando in
t̾ra inuenimus. Ut gͦ longo uiuamus tem¬
pore. dimittamus auem ⁊ litteram que oc¬
cidit: teneamus pullos ⁊ oua. idest sp̃ualẽ
intelligentiã que uunfieat. E isti quidem sũt
illi tauri : he sunt ille aues. Hec sunt illa
altilia que innuptiis filii su ds nob̾ p̃para¬
uit. has autem delicias uidei neglexerunt:
has reciꝑe ⁊ comedere noluerunt. Idoq a¬

Expanded text:
iquitatem, et accipe bonum et reddemus vitulos labiorum nostrorum . » Quid sunt enim vituli labiorum, nisi sententiae Scripturarum, et laudes Dei, quae in eis continentur? Quod vero etiam avis, sacra Scriptura dicatur, audi quid per Moysen Dominus dicat: « Si ambulans per viam nidum avis in arbore vel in terra inveneris, et avem pullis vel ovis desuper incubantem, divel ova, id est spiritualem intelligentiam clausit: quae quidem per loca difficiliora in arbore, per planiora vero in terra nidificat. Per hujus igitur voluminis viam ambulantes hujus avis nidum aliquando in arbore, aliquando in terra invenimus: ut ergo longo vivamus tempore, dimittamus avem et litteram quae occidit, teneamus pullos et ova, id est spiritualem intelligentiam quae vivificat. Et isti quidem sunt illi tauri: hae sunt illae aves; haec sunt illa altilia, quae in nuptiis Filii sui nobis Deus praeparavit. Has autem delicias Judaei neglexerunt, has recipere et comedere noluerunt: ideoque a
Abbreviated transcription (Latin):
irascitur.⁊ indignatur : Ipse ẽ. enim ille la¬
pis qui indamele abseisus de monte sine ma¬
mibus totam illam famosissimã statuam com-¬
minuit. ꝑ quam om̃is inquorum multitudo
figuratur. E cum audissent principes sacer¬
dotum ⁊ pharisei parabolam euis: cognouer̃
qudd de ipsis diceret. E querentes eum ten̾e

Expanded text:
irascitur et indignatur? Ipse est enim ille lairascitur et indignatur? Ipse est enim ille lapis, qui in Daniele, « abscisus de monte sine manibus , » totam illam famosissimam statuam comminuit, per quam omnis iniquorum multitudo figuratur. Et cum audissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas ejus, cognoverunt quod de ipsis di
Abbreviated transcription (Latin):
& dñs habeatur. ⁊ ubiq regnans ab omni¬
bus ad oretur. Ideo dico uob̃. quia auferet᷑
a uob̾ regnum dĩ : ⁊ dabitur genti facienti
fructus eiꝰ. Quia enim hec ⁊ illa fecerunt:
quia hunc lapidem reꝓbauerunt. ⁊ dĩ fili¬
um occiderunt. ido regnum d̃i auferetur
ab eis.⁊ dabitur gentili ppło qui ẽ. melior eis.
secutam miscdđiam consecutam. & qui ceci¬
dit suꝑ lapidem istum confringetur : suꝑ
quem uero cecidit conteret eum. Illi enim
suꝑ istum lapidem cadunt : qui male de xͦ.
intelligentes:⁊ afide catholiea ab errantes.
in eum offendunt. Unde apłs ait. Offender̃
enim in lapidem offensionis : sieut scrip¬
tum ẽ. Ecce pono insion lapidem offensio¬
nis ⁊ petram scandali : ⁊ om̃is qui eredid̾it
in illum non confundetur. Ipse quoq diis
ait. Beatus ẽ. qui nõ fuerit seandalizatus
in me.Suꝑ quem uero cecidit conteret eum.
Suꝑ quem enim cadit dñs. nisi suꝑ eos quibꝰ

Expanded text:
et Dominus habeatur, et ubique regnans ab omniet Dominus habeatur, et ubique regnans ab omnibus adoretur? Ideo dico vobis, quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. Quia enim haec et illa fecerunt, quia hunc lapidem reprobaverunt et Dei Filium occiderunt, ideo regnum Dei auferetur ab eis, et dabitur gentili populo qui est melior eis. secutam misericordiam consecutam : » et qui ceciderit super lapidem istum confringetur, super quem vero ceciderit conteret eum. Illi enim super istum lapidem cadunt, qui male de Christo intelligentes et a fide catholica aberrantes, in eum offendunt: unde Apostolus ait: « Offenderunt enim in lapidem offensionis, sicut scriptum est: Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et Ipse quoque Dominus ait: « Beatus est qui non fuerit scandalizatus . » Super quem vero ceciderit, conteret eum. Super quem enim cadit Dominus, nisi super eos quibus
Abbreviated transcription (Latin):
alium daretis responsum. Lucas enim diẽ.
quod pharisei audito hoc uerbo responderit̾
absit. Quod tale fuerit. ac si dicerent. Ab¬
sit ut te occidamus : ⁊ ideo ꝑ eamus. Dicit
illis iħs. Ilumquam legistis inscripturis la¬
pidem quem reꝓbauerunt edificantes hic
factus ẽ. incaput anguli a dño factũ ẽ. istud
⁊ est. mirabile in occłis nr̃is : hec enim ⁊
suꝑior parabola idem significant. Ermei¬
pes enim sacerdotum ⁊ scribe ⁊ pharisei
qui legem erponentes.⁊ ppłm docentes sina
dem uidelicet angularem non solum re¬
ꝓbauerunt. uerum etiam morte turpissi¬
ma ocriderunt. Hic autẽ factus ẽ. in caput
anguli : iungens duos parietes. unum er
circumriosione alterum erp̾putio uenien¬
tem. E hoc quidẽ adño factũ ẽ. ⁊ ẽ. mirabi¬
le in occulis nr̃is. Cui enim non indeatur eẽ
mirabile quod ille qui modo eum latrombꝰ
suspensus funit. nunc ab utroq ppło eaput

Expanded text:
aliud daretis responsum. Lucas tamen dicit, aliud daretis responsum. Lucas tamen dicit, quod Pharisaei audito verbo responderint: « Absit! » quod tale fuit ac si dicerent: Absit ut te occidamus, et ideo pereamus! Dicit illis Jesus: Nunquam legistis in Scripturis: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? A Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris. Haec enim et superior parabola idem significant. Principes enim sacerdotum et Scribae et Pharisaei, qui, legem exponentes et populum docentes, Synastrum, lapidem videlicet angularem non solum reprobaverunt, verum etiam morte turpissima occiderunt. Hic autem factus est in caput anguli, jungens duos parietes, unum ex circumcisione, alterum ex praeputio venientem: et hoc quidem a Domino factum est, et est mirabile in oculis nostris. Cui enim non videatur esse mirabile, quod ille, qui modo cum latronibus suspensus fuit, nunc ab utroque populo caput
Abbreviated transcription (Latin):
meum. Agrieole autẽ uidentes filium dicre¬
runt intrasse. hic ẽ. heres. Uenite oceidamꝰ
eum : ⁊ habebimus hereditatẽ eus. Manifes¬
ta sunt hec inquibus passionem suam diis ꝓ
pħabat nos autem omĩa iam completa uide¬
mus ⁊ credimus. agricole enim idẽ principes
sacerdotum. nisi xp̃m interficerent : ipsi¬
Qund ẽ. enim ertra uineam. nisi exrtra eii¬
tatem: hoc ẽ. enim quod apłs ait. Quorum
enim anmalium infertur sanguis insea ꝑ
pontificem : horum corpora cremantur. ex¬
insacrificio suo. sum gͦ uenerit dn̾s uinee.
quid faciet agricolis illis: In terrogat eos dñs
sentenciã uidicii. ut ipsimet suo iudicio
seipsos damnent. Auunt illi. Malos male
ꝑdet. & ineam suam locabit aliis agricolis.
qui reddant ei fructum temporibus suis.
Qud ẽ. oprincipes sacerdotum. quod modo
non respondetis nesennus. sieut suꝑus eũ
de baptismo ioħis uos dñs interogaret nisi
quia hanc parabolam nondum intelligitiᷤ :
Si enim intelligeretis eam : aut nullum aut

Expanded text:
s filium, dixerunt intra se: Hic est haeres; venite occidamus eum, et habebimus haereditatem ejus . » Manifesta sunt haec, in quibus passionem suam Dominus prophetabat; nos autem omnia jam completa videmus et credimus. Agricolae enim, id est principes sacerdotum, nisi Christum interficerent, Quid est enim extra vineam, nisi extra civitatem? Hoc est enim quod Apostolus ait: « Quorum enim animalium infertur sanguis in sancta per pontificem, horum corpora cremantur exin sacrificio suo. Cum ergo venerit Dominus vineae, quid faciet agricolis illis? Interrogat eos Dominus sententiam judicii, ut ipsimet suo judicio seipsos damnent. Aiunt illi: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum temporibus suis. Quid est, o principes sacerdotum, quod modo non respondetis, nescimus, sicut superius, cum de baptismo Joannis vos Dominus interrogaret, nisi quia hanc parabolam nondum intelligitis? si enim intelligeretis eam, aut nullum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
lecto in cormi filio olei. paulo post. llinea
enim di sabaoth domus isrł ẽ. Hinc autẽ
sepem circumdedit : quia sue uirtutis p̾si¬
dio eam mununt. E fodit in ea toreular.
ꝑ quod altare intelligitur : in quo quasi unũ
intorculari hostiarum sanguis cotidie funde¬
batur. Edificauit autem turrem in medio
euis : templum udelicet in quo iudeorum
ppłs macrime confidebat. E locauit eam
agricolis: quia terram illam lacte ⁊ melle
manantem. udeis tradidit ad in habitandũ.
Y ꝑ egre ꝓfectus ẽ : quia longe ẽ. apeccatoribꝰ

Expanded text:
lecto in cornu filio olei : » et paulo post: « Vinea enim Dei Sabaoth domus Israel est. » Huic autem sepe circumdedit, quia suae virtutis praesidio eam muniit: et fodit in ea torcular, per quod altare intelligitur, in quo quasi vinum in torculari, hostiarum sanguis quotidie fundebatur. Aedificavit autem turrim in medio ejus, templum videlicet, in quo Judaeorum populus maxime confidebat. Et locavit eam agricolis, quia terram illam lacte et melle 102 manantem Judaeis tradidit ad inhabitandum. Et peregre profectus est, quia longe est a peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
erat pater familias qui plantauit uine¬
am. ⁊ sepe circum dedit eam ⁊ fodit in ea
torcular : ⁊ edificauit turrem in medio eiꝰ.
ce locauit eam agricolis: ⁊ ꝑegre ꝓfectus ẽ.
Infigura huius hominis patris familias din
patrem significat. qui uineam sorech trans¬

Expanded text:
at paterfamilias qui plantavit vineam, et sepe circumdedit ei; et fodit in ea torcular, et aedificavit turrem in medio ejus; et locavit eam agricolis, et peregre profectus est. In figura, hujus hominis patrisfamilias Deum Patrem significat, qui vineam Sorec
Abbreviated transcription (Latin):
alium uero lapidauerunt. hoc ẽ etum quod
ꝓpħa ait. E exrpectauit ut faceret uuas ⁊ fecit
quos ad illum ppłm corrigendum ⁊ ad suum
seruitium inuitandum dñs misit. Iterum
misit alios seruos plures prioribus: ⁊ fecerũt.
illis similiter. Unde ⁊ beatus stephaniis ait᷑.
Quem eñ ꝓpħarum non sunt ꝑsecuti patres
uri : ꝙ occiderunt eos qui p̾minciabant de
aduentu iusti : cuius uos nunc ꝓditores ⁊ ho

Expanded text:
alium vero lapidaverunt. Hoc est enim quod propheta ait: Et exspectavit ut faceret uvas, et fecit quos ad illum populum corrigendum, et ad suum servitium invitandum Dominus misit. Iterum misit alios servos plures prioribus, et fecerunt illis similiter: Unde et beatus Stephanus ait: « Quem enim prophetarum non sunt persecuti patres vestri? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu justi, cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ semores ppłi . ⁊ ceteri tales qui semꝑse
deo seruire ⁊ obedire fingebant. ⁊ ꝓmitte¬
bant : uidentes eum. neq penitenciam e¬
gerunt neq ei crede uoluerunt. Unde etiã
quibuscdam eorum ad baptisium conueni¬
entibus : quasi ammirans ait. Egem es in¬
ꝑarum quis doeuit uos fugere auentura
ira : Facite gͦ fructum dignum penitencie.

Expanded text:
et seniores populi, et caeteri tales qui semper se et seniores populi, et caeteri tales qui semper se Deo servire et obedire fingebant et promittebant, videntes eum, neque poenitentiam egerunt, neque ei credere voluerunt. Unde etiam quibusdam eorum ad baptismum venientibus quasi admirans, ait: « Progenies viperarum, quis docuit vos fugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum poenitentiae : »
Abbreviated transcription (Latin):
non creditis ei. Publicam ⁊ meretrices cre¬
diderunt ei : uos autẽ uidentes nec peni-¬
teneiam habuistis postea ut crederetis ei.
Duo enim filii due partes ppłi sunt. Altera
quidem seribe ⁊ pharisei ⁊ ceteri qui se uis¬
tos ẽẽ fingebant: altera uero publieam ⁊
meretrices. Unde ⁊ alibi dicitur. quia duo
homines ascenderunt intemplum ut ora¬
rent. unus phariseus ⁊ alter publicamis.
hec enim & illa parabola rdem significare
uidentur. Accessit gͦ dñs ad primum. id ẽ
ad publicanos ⁊ peccatores: qui qͣm plures
sunt primmi dicuntir. S quomodo accessit:
ꝑnuncios suos: ꝑ ioħm baptistam. Ipse em̾
in deserto hos duos filios ammonebat dicẽs.
Benitenciam agite appropinquauit enim reg¬
num celorĩ. huic autẽ aprincipio publicam
⁊ peceatores credere noluerunt : s postea pe¬
intencia ducti. undiq confluentes baptiza¬
bantur ab eo in iordane flumine confitentes
peccata sua. At uero principes sacerdotũ

Expanded text:
publicani et meretrices crediderunt ei; vos autem videntes, nec poenitentiam habuistis postea, ut crederetis ei. Duo enim filii duae partes populi sunt: altera quidem Scribae et Pharisaei, et caeteri qui se justos esse fingebant; altera vero publicani et meretrices: unde et alibi dicitur, quia « duo homines ascenderunt in templum ut orarent: unus Pharisaeus et alter publicanus : » haec enim et illa parabola idem siguificare videntur. Accessit autem Dominus ad primum, id est ad publicanos et peccatores, qui quoniam plures sunt, primi dicuntur. Sed quomodo accessit? per nuntios suos, per Joannem Baptistam: ipse enim in deserto hos duos filios admonebat dicens: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum. Huic autem a principio publicani et peccatores credere noluerunt, sed postea pentia ducti, undique confluentes baptizabantur ab eo in Jordane flumine, confitentes peccata sua: at vero principes sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
riit gͥ dñs non ficus s fidem. Nleq fructꝰ
arboris querit s fructum oꝑis. Hec eni
ficus sinagoga ẽ : que secus uiam plan¬
tata nullum transeuntibus solatium p̾stat.
Uenit dñs ad eam : ⁊ nichil nisi folia in¬
uenit inea. Folia em̃ uerba sunt: folia
littere sunt. Hec habet sinagoga. Bene em̃
loquitur : s non agit quod loquitur. Om̃ia
hec de illa parte sinagoge. intelligi debent.
que in sua in fidelitate ꝑdurat: ⁊ lo quacita¬
tis folis obumbrata. spũalis intelligencie
frurtum non reddit. Hi̾e enim male dicit
dñs. ꝑ alia uero sinagoge parte oraint dicẽs.
Later ignosce illis. non᷑ sciunt qͥd facnint.

Expanded text:
rit igitur Dominus non ficus, sed fidem: non fructus rit igitur Dominus non ficus, sed fidem: non fructus arboris quaerit, sed fructum operis. Haec enim ficus Synagoga est: quae secus viam plantata, nullum transeuntibus solatium parat. Venit Dominus ad eam, et nihil nisi folia invenit in ea. Folia enim verba sunt, folia litterae sunt; haec habet Synagoga; bene enim loquitur, sed non agit quod loquitur. Omnia autem haec de illa parte Synagogae intelligi debent, quae in sua infidelitate perdurat, et loquacitatis foliis obumbrata spiritualis intelligentiae fructum non reddit: huic enim maledixit Dominus. Pro alia vero Synagogae parte oravit, dicens: « Pater, ignosce illis, non eni
Abbreviated transcription (Latin):
tencium ꝑfecisti laudẽ: Quod enĩ princi¬
pes sacerdotum ⁊ seribe indignantur: in¬
uidia ẽ. Quod uero pueri. dm̃ laudant:
ꝓpħie ad impletio ẽ. Sic em̃ ꝓpħau̾at ip̃e dł.¬
quod ex ore infantium et lacteneium p̾dican¬
dus ⁊ laudandus dñs ẽẽt. ꝙ relictis illis: abiit
foras ertra ciuitatem in bethaniam ibiq
mansit. Manet enim dñs usq nunc in
bethana. que doimais que domus obedien¬
tie interpretatur: quia relicta sinagoga
ineccłia habitat. que eiꝰ ẽ. obediẽs uolũ̾tati.
ane aũ reuertens ineuntatem esuriit.
iidens fici arborem uam secus uiã:
uenit ad eam ⁊ nichil inuenit mea insi
folia tantum. Eait illi. Numquam er
enim qui numꝗͣ sine ratione aliquid ag̾e
uidetur : alicimis magne rei significatio
nem ostendit. Cui enim rationabile uidea¬
tur. ut eo tempore in arbore fruetum q̃¬
rat. quo sine fructu arbores sunt. Ilum¬
quid enim fructum tempus ignorat. fruc¬
tum ce arborum tp̃rumq creator : Esu¬

Expanded text:
nim principes sacerdotum et Scribae indignantur, invidia est; quod vero pueri Deum laudant, prophetiae adimpletio est. Sic enim prophetaverat ipse Dquod ex ore infantium et lactentium praedicandus et laudandus Dominus esset. Et relictis illis, abiit foras extra civitatem in Bethaniam, ibique mansit. Manet enim Dominus usque nunc in Bethania, quae domus obedientiae interpretatur, quia, relicta Synagoga, in Ecclesia habitat, quae ejus obediens est voluntati. Mane autem revertens in civitatem esuriit, et videns fici arborem unam secus viam, venit ad eam, et nihil invenit in ea nisi folia tantum; et ait illagit, quando sine ratione aliquid agere videtur, alicujus magnae rei significatio est. Cui enim rationabile videatur, ut eo tempore in arbore fructum quaerat, quo sine fructu arbores sunt? Nunquid enim fructuum tempus ignorat, fructuum et arborum temporumque Creator? Esu
Abbreviated transcription (Latin):
erarserunt. E arefacta ẽ. continuo ficul¬
nea. Euidentes discipłi mirati sunt: dicen¬
tes quomodo continuo aruit. Altera uero
die ut mareus ait. cum mane inde transi¬
rent. diarit petrus ad iħm. Rabi ecce ficus
cui maledicisti arint. Cotidie dñs infruc¬
tuosis arboribus ⁊ iniquis hominibus ma¬
ledicit : ⁊ cotidie arefiunt. ⁊ igna tradunt᷑.
quibus maledieit. Maledicit autẽ ⁊ ꝑse
dens autẽ iħs ait eis. Amen dico uob̾ si
habueritis fidem :⁊ non esitaueritis : nõ
solum de ficulnea facietis. s ⁊ si monti
hinc dicreritis tolle te ⁊ iactate in mare.
fiet. Hanc enim fidem xp̃i discipłi postea
habuerunt : quia cecos illuminan tes. le¬
ꝓsos. mundantes mortuos suscitantes ⁊ alia
miracła facientes. uerum ẽẽ quod dñs ꝓ¬
miserat ipso erꝑimento didicerunt. & om̃ia
quecumq pecieritis in oratione credentes:
accipietis. Hoc autem qualiter intelligi
debeat. suꝑius exposinmus. ibi udelicet
ubi dicitur. quia si duo er uob̾ consenserĩt

Expanded text:
arserunt. Et arefacta est continuo ficulnea; et videntes discipuli, mirati sunt, dicentes: Quomodo continuo aruit! Altera vero die, ut Marcus ait, cum mane inde transirent, dixit Petrus ad Jesum: Rabbi, ecce ficus cui maledixisti, aruit. Quotidie Dominus infructuosis arboribus et iniquis hominibus maledicit, et quotidie arefiunt et igni traduntur quibus maledicit. Maledicit autem et perdens autem Jesus, ait eis: Amen dico vobis, si habueritis fidem, et non haesitaveritis, non solum de ficulnea facietis, sed et si monti huic dixeritis: Tolle et jacta te in mare, fiet. Hanc enim fidem Christi discipuli postea habuerunt, quia caecos illuminantes, leprosos mundantes, mortuos suscitantes, et alia miracula facientes, verum esse quod Dominus promiserat, ipso experimento didicerunt. Et omnia quaecunque petieritis in oratione, credentes accipietis. Hoc autem qualiter intelligi debeat, superius exposuimus: ibi videlicet ubi dicitur: Quia si duo ex vobis consenserint
Abbreviated transcription (Latin):
habebant ioħm : sicut ꝓpħã. E responden¬
tes iħu dicrerunt. Nescimus. Ueritatem¬
enĩ dicere nolunt. mentiri timent: men¬
tiuntur tamen dicentes nescimus. Ait illis
⁊ ipse. Nlec ego dico uob ͫ ͣ potestate ħ facio

Expanded text:
habebant Joannem sicut prophetam. Et respondentes Jesu dixerunt: Nescimus. Veritatem dicere nolunt, mentiri timent, mentiuntur tamen dicentes, Nescimus. Ait illi et ipse: Nec ego dico vobis in qua potestate haec facio
Abbreviated transcription (Latin):
hec facis : In qua enim potestate resurgu̾t
mortui. Quis p̾ter dm̃ hane potestatem
aliquando alicui dedit: hec est. enim illa
in sama qua alibi blasphemantes dicunt.
Inbeelzebub principe demoniorũ eieit de¬
monia. Quorũ uesanam intelligens: res¬

Expanded text:
haec facis? In qua enim potestate resurgunt mortui? Quis praeter Deum hanc potestatem aliquando alicui dedit? Haec est enim illa insania, qua alibi blasphemantes dicunt: « In Beelzebub, principe daemoniorum, ejicit daemonia ; » quorum vesaniam intelligens, res
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : qui qm̃ ꝑ eum non intrastis. ur̃as cathe¬
dras euertit. Phoc ẽnim hostium illi intͣnt:
qui scđm canonum instituta constituunt᷑.
Earite gͥ de domo orationis : que qm uos in
ea habitatis. facta ẽ. spelunca latronum.
& accesserunt ad eum ceci.⁊ claudi intẽ¬
plo : ⁊ sanauit eos. Qui gͥ cecus ẽ. ⁊ uerita¬
tem non intelligit : qui claudus ẽ. ⁊ recto
itinere non incedit. festinet ad templum.
ibi inueniet iħm. ibi illuminabitur ⁊ sana¬
bitur. Hidentes autẽ principes sacerdotũ
&e scribe mirabilia que fecit. ⁊ pueros cla

Expanded text:
er eum non intrastis, vestras cathedras evertit: per hoc enim ostium illi intrant, qui secundum canonum instituta constituuntur. Exite igitur de domo orationis, quae, quoniam vos in ea habitatis, facta est spelunca latronum. Et accesserunt ad eum caeci et claudi in templo, et sanavit eos. Qui tem non intelligit, qui claudus est, et recto itinere non incedit, festinet ad templum, ibi inveniet Jesum, ibi illuminabitur et sanabitur. Videntes autem principes sacerdotum et Scribae mirabilia quae fecit, et pueros
Abbreviated transcription (Latin):
sas nummularioꝵ ⁊ cathedras uendentiũ
columbas euertit. Uos numinu larii estis.
uos columbas uenditis : uos sine nummo
⁊ precio nichil agitis. Columbas enim uen
largiuntur. horum autẽ cathedras dñs e¬
uertit : ut ꝑ hoc eos non eẽ ep̃os intelligamꝰ.
ꝙ dicit eis. scriptum ẽ. Domus mea domꝰ
orationis uocabitur: uos autem fecistis eã

Expanded text:
nsas nummulariorum, et cathedras vendentium nsas nummulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit. Vos enim nummularii estis, vos columbas vendidistis, vos sine nummo, et pretio nihil agitis. Columbas enim vendlargiuntur. Horum autem cathedras Dominus evertit, ut per hoc eos non esse episcopos intelligatur. Et dicit eis: Scriptum est, quod domus mea domus orationis est, vos autem fec
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa cuntas dicens. Quis ẽ. hic:
Ropłi autem dicebant. Hic ẽ. iłis ꝓpħa : a
nazaret galilee. In ꝓrimo enim bella ac¬
turus:⁊ de hostibus triumphaturus. cũ
triumpho ⁊ głiam ad impiam cuntatẽ
⁊ ad locum certaminis dñs uenit. Certus
enim de uetoria : ante bellum quod fieri
non solet truimphum suscepit. Ingres¬
sus gͥ ciuitatem cum hac tanta głia:
commota ẽ. uniuersa tiitas dicens. Qͥs
ẽ hic : Omnes enim obinam ruunt. om̃s
eum uide desid̾ant⁊⁊ ipsa facie cognoscẽ
cupiunt. quem iam inmiracłorũ fama
cognouerant. Suscitauerat enim dñs la¬
zarum illis diebus: ad cuiis miracłi mag¬
uendentes ⁊ em̃tes ĩ tẽplo: ⁊ m̾sas nũmulariorũ
ce cathedras uendentium columbas euer¬
tit. Audite hec simomachi. audite nefan¬
di negociatores : aut cessate a negocio. aut
exrite de templo. Non enim unum uel duos.
s in differenter om̃s ⁊ uendentes .⁊ emen¬
tes dñs templi eiecit de templo. Ipse ⁊ m̾¬

Expanded text:
ersa civitas, dicens: Quis est hic? Populi autem dicebant: Hic est Jesus propheta a Nazareth Galilaeae. In proximo enim bella acturus, et de hostibus triumphaturus, cum triumpho et gloria ad impiam civitatem, et ad locum certaminis Dominus venit. Certus enim de victoria ante bellum, quod fieri non solet, triumphum suscepit. Ingressus igitur civitatem cum hac tanta gloria, commota est universa civitas, dicens: Quis est hic? Omnes ei obviam ruunt, omnes eum videre desiderant, et ipsa facie cognoscere cupiunt, quem jam in miraculorum fama cognoverant: suscitaverat enim Dominus Lazarum illis diebus, ad cujus miraculi magvendentes et ementes in templo, et mensas nummulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit . » Audite haec, Simoniaci, audite, nefandi negotiatores. Aut cessate a negotiis, aut exite de templo. Non enim unum, vel duos, sed indifferenter omnes vendentes, et ementes Dominus templi ejecit de templo. Ipse et me
Abbreviated transcription (Latin):
meam. Ille autẽ respondens ait. Nlolo. Lost
ea penitentia motus abiit. Accedens autẽ
ad alterum dirit similiter. At ille respon¬
dens ait. Eo domine. ⁊ non unt. Quis er
duobus fecit uoluntatẽ patris . Bicunt ei.

Expanded text:
 Nolo. Postea autem poenitentia motus, abiit. Accedens autem ad alterum, dixit similiter. At ille respondens, ait: Eo, domine, et non ivit. Quis ex duobus fecit voluntatem patris? Et dicunt ei:
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̾cepto dĩ. an er hominis ad inuentiõe
factum ẽẽ : Si enim hinc interrogationi
sedm ueritatem responderent: ipsimet
suam questionẽ erposuissent. Qui enim
gentes: cogitabant interse dicentes. Si dire¬
rimus ecelo: dicet nob̾. Quare gͦ non credi¬

Expanded text:
cepto Dei, an ex hominis adinventione factum esse? Si enim huic interrogationi secundum veritatem responderent, ipsimet suam quaestionem exposuissent: qui enim gentes, cogitabant inter se dicentes: Si dixerimus e coelo, dicet nobis, quare ergo non credi
Abbreviated transcription (Latin):
eo longe agente pacem facit. Multi enim sũt
qui cun eo pacem non faciunt quamins ꝓpe
sit: ⁊ multo tempore eos molenter impugnet.
Sicut igitur isti de quibus mͦ dicrimus neq
turrem edifitare. neq contra hostes pugnare
ualent. nisi prius secum diligenter ꝑtraetẽt.
si sumptus ad edificandum ⁊ uires ad pugnan¬
dum habeant : sic om̃is qui non renunciat o̾ibꝰ
que possidet : non potest meus ẽẽ discipłs.
Om̃ibus enim renunciat qui quamitis aliqua
possideat omĩa tamen si necesse sit ꝓ rp̾i nomi¬
ne amitt̾e paruipendit. Ilam ipsi quoq apłi
⁊ uestim̾ta ⁊ calciam enͭ ^ qualiacumq habebat᷑:
quibus tamen iam renu̾ciauerat᷑. qm̾ si ne

Expanded text:
eo longe agente, pacem facit. Multi enim sunt, eo longe agente, pacem facit. Multi enim sunt, qui cum eo pacem non faciunt, quamvis prope sit, et multo tempore eos violenter impugnet. Sicut igitur isti, de quibus modo diximus, neque turrem aedificare, neque contra hostem pugnare valent, nisi prius secum diligenter pertractent, si sumptus ad aedificandum, et vires ad pugnandum habeant, sic omnis, qui non renuntiat omnibus, quae possidet, non potest Christi esse discipulus. Omnibus enim renuntiat, qui, quamvis aliqua possideat, omnia tamen, si necesse sit, pro Christi nomine amittere parvi pendit. Nam ipsi quoque apostoli et vestimenta, et calceamenta qualiacunque habebant, quibus tamen jam renuntiaverant, quon