comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coram dño si mentirer. Hoc autẽ non
solum de his quȩ nunc scribit ad ga¬
quȩ nobiscum dicitur excelsa atq subli¬
mis. & inde transiit ad ciliciam quã
in fide xp̃i cupiebat assumere. euange¬
lizans ei uocationem penitentiȩ. Cilicia
quippe interpretat᷑ assumptio. sue uo¬
catio lamentabilis.
ram autẽ ignotus facie ęccłiis iuideȩ
quȩ erant in xp̃o. Tantum autẽ au¬
ditum habebant. quoniã qui ꝑsequebat᷑
nos aliquando. nunc ȩuangelirat fidẽ
quam quondam expiignabat. & in me
glorificabant deo.
cclesiȩ quȩ erant in iudea paulum tan¬
tum rumore cognouerant. ex quibꝰ plerȩq
eum magis ꝑsecutorem qua apłm uide¬
rant. Syria uero & partes ciliciȩ. arabia
& damascus ex uultu quoq eum for¬
sitan nouerant. quia doctor gentium
ȩuangłm xp̃i non iudeis sed gentibus
predicabat. Totum autẽ quod agit il¬
lud est. ut doceat se nũqũã de ꝑsecu-¬
tore qui apud eosipsos quos prius ꝑse-¬

Expanded text:
coram Domino, si mentirer. Hoc autem non coram Domino, si mentirer. Hoc autem non solum de his quae nunc scribit ad Gaquae nobiscum dicitur excelsa atque sublimis. Et inde transiit ad Ciliciam, quam in fide Christi cupiebat assumere, evangelizans ei vocationem poenitentiae: Cilicia quippe interpretatur assumpti, sive vocatio lamentabilis. Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae erant in Christo Jesu. Tantum autem auditum habebant: quoniam qui persequebatur nos aliquando, nunc evangelizat fidem quam quondam expugnabat: et in me glorificabant Deum. Ecclesiae quae erant in Judaea, Paulum tantum rumore cognoverant. Ex quibus pleraeque eum magis persecutorem, quam apostolum viderant. Syria vero et partes Ciliciae, Arabia et Damascus, ex vultu quoque eum forsitan noverant: quia Doctor gentium Evangelium Christi non Judaeis, sed gentibus 398 praedicabat. Totum autem quod agit, illud est: ut doceat se numquam de persecutore apud eos ipsos quos prius perse
Abbreviated transcription (Latin):
uir tantȩ scĩtatis &r rumoris in popło.
ut fimbriam uestimenti eius certatum
cuperent attingere. Qui & ipse postea
de templo a uideis precipitatus suc-¬
cessorem habuit symeonem. quem et
ipsum tradunt ꝓ dño crucifixum. Ne-¬
gat se itaq preter hos qũequ̾a apłoꝵ
conuenisse: ne occulta contradictio
nasceretur. & iã si a petro non es doctꝰ.
alios habiuisti apłos prȩceptores. Non
uidit autẽ eos. non quo contemptui
duceret. sed quia illi ad euangelium prę¬
dicandum toto fuerant orbe disꝑsi.
uȩ autẽ scribo uobis. ecce coram dõ qr¬
ut sit quȩ scribo uobis uera sunt ꝙ dõ
teste confirmo quia nulla arte uerboꝵ.
nullo sunt fucata mendatio. siue altiꝰ
ut legatur quȩ scribo uobis coram do
licet non mentior. Et quomodo oculi
dñi suꝑ iustos. auertit autẽ faciem
suam a conspectu impioꝵ: ita nunc ea
quȩ scribuntur coram dño sunt. me ñ
mentiente qui scribo. quȩ non essent

Expanded text:
vir tantae sanctitatis et rumoris in populo, vir tantae sanctitatis et rumoris in populo, ut fimbriam vestimenti ejus certatim 397 cuperent attingere. Qui et ipse postea de templo a Judaeis praecipitatus, successorem habuit Simonem, quem et ipsum tradunt pro Domino crucifixum. Negat se itaque praeter hos quemquam apostolorum convenisse, ne occulta contradictio nasceretur: etiamsi a Petro non es doctus, alios habuisti apostolos praeceptores. Non vidit autem eos: non quod contemptui duceret, sed quod illi ad Evangelium praedicandum toto fuerant orbe dispersi. Quae autem scribo vobis: ecce coram Deo, qut sit: Quae scribo vobis, vera sunt, et Deo teste confirmo, quia nulla arte verborum, nullo sunt fucata mendacio. Sive altius, ut legatur: Quae scribo vobis, coram Delicet, non mentior. Et quomodo oculi Domini super justos ; avertit autem faciem suam a conspectu impiorum: ita nunc ea quae scribuntur, coram Domino sunt, me non mentiente qui scribo: quae non essent
Abbreviated transcription (Latin):
& beatus iacobꝰ specialit̾ frater dñi ut
ante diximus appellatus ẽ. Quod autẽ
exceptis duodecim quidam uocent᷑
apłi. illud in causa est: om̃s qui dñm
uiderant & eum postea p̃dicabant fu-¬
isse apłos appellatos ut ad corinthios
undecim. deinde uisus est plusquam
quingentis fr̃ibus simul. ex quibus
multi manent usq adhuc: quidam
autẽ & dormierunt. deinde uisus est¬
& lacobo. deinde apłis om̃ibꝰ. Paula¬
tim uero tempore procedente & alii
abhis quos dñs elegerat ordinati
sunt apłi. sicut ille ad philipenses ser¬
mo declarat dicens. Necessarium autẽ
existimaui epafroditum frẽm cooperato
tere ad uos. Et adcorinthios de talibuᷤ
uit qui arbitratus ẽ iacobum hunc
de ȩuangłio esse apłm frẽm iohannis.
quem constat post stephanum iuxta
fidem actuum apłoꝵ sanguinẽ fudisse
pro xp̃o. Hic autẽ iacobus ep̃s ieroso¬
limoꝵ fuit primus cognomento uistꝰ.

Expanded text:
et beatus Jacobus specialiter frater Domini ut et beatus Jacobus specialiter frater Domini ut ante diximus appellatus est. Quod autem exceptis duodecim, quidam vocentur apostoli, illud in causa est: omnes qui Dominum viderant, et eum postea praedicabant, fuisse apostolos appellatos, ut ad Corinthios undecim: deinde visus est plus quam quingentis fratribus simul, ex quibus multi manent usque adhuc: quidam autem dormierunt: deinde visus est Jacobo, deinde apostolis omnibus . Paulatim vero tempore procedente; et alibi ab his quos Dominus elegerat, ordinati sunt apostoli; sicut ille ad Philippenses sermo declarat dicens: Necessarium autem existimavi Epaphroditum fratrem, cooperatortere ad vos . Et ad Corinthios de talibus nter erravit, qui arbitratus est Jacobum hunc de Evangelio, esse apostolum fratrem Joannis: quem constat post Stephanum juxta fidem Actuum apostolorum sanguinem fudisse pro Christo . Hic autem Jacobus episcopus Jerosolymorum primus fuit, cognomento Justus:
Abbreviated transcription (Latin):
cepit cuncta referant᷑ se ñ ab homine
doctum esse sed a do.
lium autẽ apłorum uidi neminem.
nisi iacobum fr̃ẽm domini.
emini me dum romȩ essem impulsu
fr̃m librum de scẽ marlȩ uirginitate
edidisse perpetua. in quo michi necesse
fuit de his qui fr̃s dñi dicti sunt diu¬
tius disputare. Unde qualiacumq
sunt illa quȩ scripsimus. his conten¬
ti esse debemꝰ. Nunc hoc sufficiat. ut
propter egregios mores & in compara¬
bilem fidem sapientiamq non mediã
frater dictus sit dñi. et quod primus
cuntur quidem & cȩteri apłi frẽs dm̃¬
Et in psalmo. Narrabo nomen tuũ
fr̃ibꝰ meis. in media ęccłia cantabo
te: sed precipue hic frater dicitur
cui filios matris suȩ ad patrẽ uadeis
dñs commendauerat. Et quomͦ iob
& cȩteri patriarchȩ dicti sunt quidẽ
famuli dĩ. sed quasi egregium quiddam
moyses habuit ut scriberetur deeo. sed
non sicut moyses famulus meus: sic

Expanded text:
coepit, cuncta referantur: se non ab homine coepit, cuncta referantur: se non ab homine doctum esse, sed a Deo. Alium autem apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. Memini me dum Romae essem, impulsu fratrum librum de sanctae Mariae virginitate edidisse perpetua. In quo mihi necesse fuit de his qui fratres Domini dicti sunt, diutius disputare. Unde qualiacumque sunt illa quae scripsimus, his contenti esse debemus. Nunc hoc sufficiat, ut propter egregios mores, et incomparabilem fidem sapientiamque non mediam frater dictus sit Domini: et quod primus cuntur quidem et caeteri aposn psalmo: Narrabo nomen tuum fratribus meis: in medio Ecclesiae cantabo te . Sed praecipue hic frater dicitur, cui filios matris suae ad Patrem vadens Dominus commendaverat. Et quomodo Job et caeteri patriarchae dicti sunt quidem famuli Dei, sed quasi egregium quiddam Moyses habuit, ut scriberetur de eo, Sed non sicut Moyses famulus meus : sic
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quod sicui non uidetur. cum su pe
ipse eundem prȩdicationis haberet au¬
ctorem: sed honoris priori apło deferen
t mansi apud eum diebꝰ quindecim.:di.¬
on grandi indiguit magisterio. qui tan¬
to se ad uidendum petrum tempore p̃¬
parauit. Et licet quibusdam suꝑfluũ
uideatur numeros quoq qui in scĩs¬
scripturis sunt obseruare. tamen non
absq re arbitror quindecim dies quibꝰ
apud petrum paulus habitauit ple¬
nam significare scientiam consumma-¬
tamq doctrinam. Siquidem quinde¬
cim sunt carmina in psalterio. & quin¬
decim gradus. ꝑ quos ad canendum
ascendit. Ezechias quoq quindecim
annoꝵ spatio sibi ad uitam dato. si¬
gnum accipere meretur in gradibus.
Et sollemnitates di a quinto decimo
die incipiunt: nec non quia duplicẽ
intelligentiam sequimur. ꝓpterea quin-¬
decim ponit dies ut ostendat non fu-¬
isse grande tempus quo potuerit aliquid
a petro discere. ut ad illum sensum a qͦ

Expanded text:
tur. Quod si cui non videtur, cum superitur. Quod si cui non videtur, cum superiipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus : et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt . Necnon quia duplicem intelligentiam sequamur propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum sensum a quo
Abbreviated transcription (Latin):
in arabia quȩ interpretat᷑ humilis &
occidua constitutum. Statim itaq ut
credidit paulus. ad legẽ. ad ꝓpħas. ad
ueteris testamenti iam in occiduo positi
sacramenta conuersus. quesiuit in eis
xp̃m quem ussus fuerat in gentibꝰ prȩ¬
dicare. & reperto illo non ẽ ibi dutius
commnoratus. sed reuersus est damascũ.
hoc ẽ ad sanguinẽ & ad passionẽ xp̃i.
et inde ꝓphetica lectione firmat᷑ ꝑgit
ierosolimam locum uisionis & pacis.
ñ tam disciturus aliqͥd ab apłis qũa cũ
uultumq eius aspiceret. utrum macilen¬
tus an pinguis. adunco naso an recto¬
esset. & utrum frontem uestiret coma.
an ut clemens in periodis eius refert
caluitiem haberet in capite. Nec puto
apłicȩ fuisse grauitatis ut post tantam
triennii prȩparationẽ aliquid huma-¬
num in petro uoluerit aspicere. sed his
oculis aspexit eum quibus & modo
in epłis suis uidetur. His oculis pau¬
lus uidit cepham. quibꝰ nunc a pru¬
dentibus quibusq paulus ipse conspici¬

Expanded text:
in Arabia quae interpretatur humilis et occidua  constitutum. Statim itaque ut credidit Paulus, ad Legem, ad Prophetas, ad veteris Testamenti jam in occiduo positi sacramenta conversus, quaesivit in eis Christum, quem jussus fuerat in gentibus praedicare: et reperto illo, non est ibi diutius commoratus; sed reversus est Damascum, hoc est, ad sanguinem et passionem Christi: et inde prophetica lectione firmatus pergit Jerosolymam, locum visionis et pacis: non tam disciturus aliquid ab apostolis, quam cum vultumque ejus aspiceret, utrum macilentus, an pinguis; adunco naso esset, an recto: et utrum frontem vestiret coma: an ut Clemens in Periodis ejus refert calvitiem haberet in capite. Nec puto Apostolicae fuisse gravitatis, ut post tantam triennii praeparationem, aliquid humanum in Petro voluerit aspicere. Sed his oculis aspexit eum, quibus et modo in 395 Epistolis suis videtur. His oculis Paulus vidit Cepham, quibus nunc a prudentibus quibusque Paulus ipse conspici
Abbreviated transcription (Latin):
translationem in nr̃a lingua sonat:.
ed licet nos aut angłs de cȩlo ȩuangłiret
uobis p̃ter quam quod ȩuangłirauimus.
anathema sit: sicut prȩdiximus. Et nunc
iterum dico. Siquis uobis ęuangłizaue¬
rit prȩter id quod accepistis anathema sit.
otest & hyꝑbolice dicꝰtum accipi. non
quo aut apłs aut angłs aliter potue¬
rint prȩdicare quam semel dixerant.
sed etiam si hoc potest fieri ut & apłs
& angłi mutarentur: tamen non esset
ab eo quod semel acceptum fuerat rece¬
dendum. maxime cum ipse apłs in
alio loco firmitatẽ fidei suȩ ostendat
dicens. Scio quia neq mors neq uita
neq angłi neq principatus neq prȩsen¬
tia neq futura. neq fortitudo neq alti

Expanded text:
translationem in nostra lingua sonat. translationem in nostra lingua sonat. Sed licet nos, aut angelus de coelo evangelizet vobis, praeter quam quod evangelizavimus vobis, andatum: sicut praediximus. et nunc iterum dico: si quis nobis euangelizauerit praeter id quod accepistis, anathema sit.Potest et hyperbolice dictum accipi, non quo aut apostolus, aut angelus aliter potuerint praedicare quam semel dixerant: sed etiamsi hoc posset fieri, ut et apostoli et angeli mutarentur: tamen non esse  Al. esset ab eo quod semel acceptum fuerat, recedendum: maxime cum ipse apostolus in 383 alio loco firmitatem fidei suae ostendat dicens: Scio quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque praesentia, neque futura, neque fortitudo, neque alt
Abbreviated transcription (Latin):
eundem credebant dm̃ &̃ easdem scri-¬
pturas habebant dicitur quod trans¬
lati sint in aliud ȩuangłm quod ñ ẽ
ȩuangelium. quid de martione ꝙ cȩte¬
ris hereticis qui conditorem respuunt
& alterius dĩ xp̃m simulant. estimare
debemus. qui non in interpretatione
& corruunt. sed de toto eccłiȩ iure
discordant: Pulchre autẽ ait. nisi st̃
bare. sed non ualent: quia huius naturȩ
ẽ. ut non possit aliud esse. quam uerũ
ẽ. Om̃is qui ȩuangłm alio interprȩta¬
tur sp̃u & mente quam scriptum ẽ cre¬
dentes turbat & conuertit ȩuangłm
xp̃i. ut id quod in faciem ẽ. post tergum
faciat. & ea quȩ post tergum sunt uertat
infaciem. Siquis tantum litteram segui¬
tur: posteriora ponit in faciem. Siquis
iudeoꝵ interpretationibꝰ ad quiescit. post
tergum mittit ea quȩ ex natura sua in
facie constituta sunt. Necnon & illud
congrue. quod transiationis uerbum
galathis coaptatum est. Galathia enim.

Expanded text:
eumdem credebant Deum, et easdem Scrieumdem credebant Deum, et easdem Scripturas habebant, dicitur, quod translati sint in aliud Evangelium, quod non est Evangelium, quid de Marcione et caeteris haereticis, qui Conditorem respuunt, et alterius Dei Christum simulant, aestimare debemus? Qui non interpretatione  corruunt, sed de toto Ecclesiae jure discordant. Pulchre autem ait: Nisi suntbare: sed non valent. Quia hujus naturae est, ut non possit aliud esse, quam verum est. Omnis qui Evangelium alio interpretatur spiritu et mente quam scriptum est, credentes turbat, et convertit Evangelium Christi, ut id quod in facie est, post tergum faciat, et ea quae post tergum sunt, vertat in faciem. Si quis tantum litteram sequitur, posteriora ponit in faciem. Si quis Judaeorum interpretationibus acquiescit, post tergum mittit ea quae ex natura sua in faciem constituta sunt. Necnon et illud congrue, quod translationis verbum Galatis coaptatum est: Galatia enim
Abbreviated transcription (Latin):
ferri ab aliquo difficulter & cito trans¬
ferri. ut in martyrio non eadem pena
plectitur qui absq colluctatione & tor¬
mentis statim ꝓsiluit ad negandum.
& ille qui inter eculeos. fidiculas. igneᷤ¬
q distortus. compulsus est quod cre-¬
debat negare. Recens adhuc erat
ȩuangelii prȩdicatio. non grande tẽpꝰ
in medio quod galathas apłs ab ido¬
lis ad xp̃m transduxerat. M iratur itaq
quomodo tam cito recesserint abeo. ad
cuius nomen dudum facti fuerant xp̃i-¬
ani. Habet autẽ & locus ipse hyꝑbaton:
quod ita suo ordine legi potest. Miror
tentiam. Gr̃a quippe salui factisumꝰ. ꝙ.
non ꝑ legem. Eransiati autẽ inquit estiᷤ
in aliud ȩuangłm quod non ẽ aliud.
quia om̃e quod falsum ẽ. non subsistit.
& quod ueritati contrarium ẽ. non est.¬
ut illud. ne tradas dñe sceptrum tu¬
um his qui non sunt: & ea quȩ non
erant uocauit ds̃ ut faceret esse quod
non erat. Si autẽ hoc de his qui in

Expanded text:
ferri ab aliquo difficulter, et cito transferri ab aliquo difficulter, et cito transferri; ut in Martyrio non eadem poena plectitur, qui absque colluctatione et tormentis statim prosiluit ad negandum, et ille qui inter equuleos, fidiculas, ignesque distortus, compulsus est quod credebat, negare. Recens adhuc erat Evangelii praedicatio, non grande tempus in medio, quo Galatas Apostolus ab idolis ad Christum traduxerat. Miratur itaque quomodo tam cito recesserint ab eo, ad cujus nomen dudum facti fuerant Christiani. Habet autem et locus ipse ὐπέρβατον, quod ita suo ordine legi potest. Miror quippe salvi facti sumus, et non per legem . Translati autem, inquit, estis in aliud Evangelium, quod non est aliud: quia omne quod falsum est, non subsistit, et quod veritati contrarium est, 382 non est,ut illud: Ne tradas, Domine, sceptrum tuum his qui non sunt . Et ea quae non erant, vocavit Deus, ut faceret esse quod non erat. Si autem hoc de his qui in
Abbreviated transcription (Latin):
us. qũe dispdidit dñs a facie filioꝵ isrł.
Sed cum sit utraq transiatio: illa d̾iẽ.
hȩc diaboli. Qui transfertur a dõ non
inuenitur ab amicis suis: nec ei potest
insidiator obrepere. hoc quippe signifi¬
care estimo. & non inueniebatur. Qui
uero transfertur a diabolo: in id transfer¬
tur quod uidetur ẽẽ & non est Sapien¬
tes quoq scłi eos qui de dogmate trans¬
feruntur ad dogma transiatos uocant.
ut dionisius ille cuius fuit ante senten¬
tia dolorem non esse malum. post qũã
oppressus calamitatibus & dolore cru¬
ciatus cȩpit affirmare quod dolor ẽẽt
summum om̃ium maloꝵ. ab his appella¬
tus est trans positus siue transiatus. qͦd
scilicet a priori decreto recedens. in con¬
trarium recidisset. Miratur itaq paulꝰ
primum quod transiati sint ab ȩuan-¬
głii libertate in legalium operum ser¬
uitutem: deinde quod tam cito trans¬
lati: quia non eiusdem reatus ẽ trans¬

Expanded text:
us, quem disperdidit Dominus a facie filiorum Israel. us, quem disperdidit Dominus a facie filiorum Israel. Sed cum sit utraque translatio, illa Dei est, haec diaboli. Qui transfertur a Deo, non invenitur ab inimicis suis: nec ei potest insidiator obrepere. Hoc quippe significare aestimo, et non inveniebatur. Qui vero transfertur a diabolo, in hoc transfertur quod videtur esse, sed non est. Sapientes quoque saeculi eos qui de dogmate transferuntur ad dogma, translatos vocant, ut Dionysius ille cujus fuit ante sententia, dolorem non esse malum: postquam oppressus calamitatibus et dolore cruciatus, coepit affirmare quod dolor esset summum omnium malorum ab his appellatus est Transpositus, sive Translatus, quod scilicet a priori decreto recedens, in contrarium recidisset. Miratur itaque Paulus: primum quod translati sunt ab Evangelii libertate, in legalium operum servitutem. Deinde quod tam cito translati: quia non ejusdem reatus est trans
Abbreviated transcription (Latin):
quo xp̃s iudicaturus ẽ om̃ia. Reuocañ
quoq ultra & in priora promouent gra¬
dum. de prȩteritis ꝙ futuris scłis dispu¬
tantes bona an mala fueruit seu futu¬
ra suir: ꝙ in tam ꝓfundas incidunt que¬
stiones ut libros quoq & infinita uo¬
lumina suꝑ hac dissertione condide¬
rint. Quod autẽ prologus pauli. amen.
hebreo sermone concluditur: amen. septu¬
aginta transtulerunt genytõ idẽ fiat.
aquila: p̃epistomos. uere siue fideliter.
quod etiam in ȩuangłio a saluatore sẽꝑ
assumitur. sua ꝑ am̃ uerba firmante.
iror quod sic tam cito transferimini abeo
ud euangłm quod non est aliud. nisi
sunt aliqui qui uos conturbant & uo¬
lunt conuertere euangelium xp̃i.¬
erbum transiationis in genesi primum
legimus ubi enoc transtulit ds̃ ꝙ non
inueniebatur. & in regnoꝵ postea libris
quando achab acultu dĩ ad idoloꝵ ue¬
nerationem transtulit uxor sua ierabel.
ut faceret iuixta om̃ia quȩ fecit amorre¬

Expanded text:
quo Christus judicaturus est omnia. Revocant quo Christus judicaturus est omnia. Revocant quoque ultra, et in 380 priora promovent gradum, de praeteritis et futuris saeculis disputantes, bona an mala fuerint, seu futura sint: et in tam profundas incidunt quaestiones, ut libros quoque et infinita volumina super hac dissertione condiderint. Quod autem prologus Pauli, AMEN, Hebraeo sermone concluditur: AMEN  , Septuaginta transtulerunt, γένοιτο, id est, fiat: Aquila πεπιστωμένος, vere, sive fideliter. Quod etiam in Evangelio a Salvatore semper assumitur, sua per AMEN verba firmante. Miror, quod tam cito tranferimini ab eo ubiecit: quod non est aliud, nisi sunt aliqui qui uos conturbant et nolunt conuertere euangelium ChriVerbum translationis in Genesi primum legimus , ubi Enoch transtulit Deus, et non inveniebatur. Et in Regnorum postea libris , quando Achab a cultu Dei 381 ad idolorum venerationem transtulit uxor sua Jezabel, ut faceret juxta omnia quae fecit Amorrhae
Abbreviated transcription (Latin):
nendȩ sunt. qui triginta aẽonas suos
ex eo quod inscripturis scła legant᷑ affinẽ.
dicens eos ẽẽ animalia. & ꝑ quadrigas
& õgeloadas decadas quoq ꝙ duodecadã.
tot edidisse numeros scłorum. quot enera
fecus scrofa generauit. Quexendum quoq:
nitate ponatur: quia in hebreo scłm idẽ
rit ȩternitatẽ significat. ubi uero sine uau
scribitur. annum quinquagesimũ qũẽ
illi iubeleum uocant. Ob hanc causam ꝙ
ille hebreus qui propter uxorem ꝙ libe¬
ros amans dñm suum aure ꝑtusa serui-¬
tio subiugatur seruire iubetur in scł̃m
hoc est usq ad annum quinquagesimum.
dura conditio iubelei soluebatur ad uen¬
tu. Quidam dicunt eundem ẽẽ sensum
coꝵ: & quam habent differentiam celi ad
prȩlatione meliora sunt. & cantica quȩ
inter cantica uniuersa prȩcellunt: eande
dicant ex eo tempore illud esse numeran¬
dum ex quo cęlum & terra sunt condita.
& currere usq ad consũmationẽ mundi

Expanded text:
nendae sunt, qui triginta αἰῶνας suos, nendae sunt, qui triginta αἰῶνας suos, ex eo quod in Scripturis saecula legantur, affinxit, dicens eos esse animalia, et per quadradas et ogdoadas, decadas quoque et duodecadas, tot edidisse numeros saeculorum, quot Aeneia fetus scropha generavit. Quaerendum quoque nitate ponatur: quia in Hebraeo saeculum,rit, aeternitatem significat, ubi vero sine VAV scribitur annum quinquagesimum, quem illi Jubilaeum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus qui propter uxorem et liberos amans Dominum suum aure pertunsa servitio subjugatur, servire jubetur in saeculum , hoc est, usque ad annum quinquagesimum. dura conditio Jubilaei solvebatur adventu. Quidam dicunt eumdem esse sensum icorum: et quam habent differentiam coeli ad praelatione meliora sunt, et Cantica, quae inter Cantica universa praecellunt: eamdam dicant ex eo tempore illud esse numerandum, ex quo coelum et terra sunt condita, et currere usque ad consummationem mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
in requie erat. atq ita idem temporis spa-¬
tium alii bonum alii malum fuit. Nec
scriptum esset in ȩccłiaste ne dixeris quia
dies mei priores erant boni suꝑ istos. nisi
ad distinctionem maloꝵ. Unde ioħs ait.
Mundus om̃is in maligno positus est:
non quo mundus ipse sit malus. sed qͦ
mala in mundo fiant ab hominibꝰ. man¬
ducemus ꝙ bibamus dicentibꝰ. eras enĩ
quit tempus: quoniã dies mali sunt.
Infamant᷑ & saltus cum latrociniis
pleni sunt: non quod terra peccet &
siluȩ. sed quo infamiam homicidii lo¬
ca contraxerint. Detestamur & gladiũ
quo humanus effusus ẽ cruor & calicẽ
in quo uenenum temperatum est: non
gladii calicisq peccatum. sed quo odi¬
um mereantur illi qui his male usist̃.
Ita ꝙ scłm quod ẽ spatium temporum
non ꝑsemetipsum aut bonum aut ma-¬
lum ẽ: sed ꝑ eos qui in illo sunt aut bo¬
num appellatur aut malum. Quaꝓpter
ualentim deliramenta ꝙ fabulȩ contẽ¬

Expanded text:
in requie erat, atque ita idem temporis spain requie erat, atque ita idem temporis spatium, alii bonum, alii malum fuit; nec scriptum esset in Ecclesiaste: Ne dixeris quia dies mei priores Al. pejores erant boni super istos , nisi ad discrimen malorum. Unde Joannes ait: Mundus omnis in maligno positus est . Non quod mundus ipse sit malus, sed quod mala in mundo fiant ab hominibus, Manducemus et bibamus, dicentibus, cras enim quit, tempus: quia dies mali sunt . Infamantur et saltus, cum latrociniis pleni sunt, non quo terra peccet et silvae, sed quo infamiam homicidii loca quoque traxerint. Detestamur et gladium, quo humanus effusus est cruor, et calicem in quo venenum temperatum est, non gladii, calicisque peccato; sed quod odium mereantur illi qui his male usi sunt. Ita et saeculum, quod est spatium temporum, non per semetipsum, aut bonum, aut malum est, sed per eos qui in illo sunt, aut bonum appellatur aut malum. Quapropter Valentini deliramenta et fabulae contem
Abbreviated transcription (Latin):
lit. ut spurcitiã infirmitatẽq deleret.
Atq ita non solum in futuro scło iuxta
ꝓmissa spesq quas credimus. sed etiam
hic de presenti nos scło liberauit. dum
cõmortui xp̃o transfiguram᷑ in nouitatẽ
sensus. ꝙ non sumus de hoc mundo
a quo merito nec amamur. Queritur
quomodo prȩsens scłm malum dictum
sit. Solent quippe heretici hinc irȩ cape¬
re occasiones. ut alium lucis & futuri
scłi. alium tenebrarum & pręsentis asse¬
rant conditorẽ. Nos autẽ dicimus ñ
tam scłm ipsum quod die & nocte. an¬
nis currit & mensibꝰ appellari malũ.
in scło fiant. quomodo sufficere dicitur
diei malitia sua. Et dies iacob modici
ẽẽ scribuntur & pessimi. non quo spaci¬
um temporis in quo uixit iacob malũ
fuerit. sed quo ea quȩ sustinuit ꝑ uaria
eum exercuerint temptamenta. Deniq
eo tempore quo ille ꝓ conuigibus seruie¬
bat. & multis afflictabat᷑ angustiis: esau

Expanded text:
lit, ut spurcitiam, infirmitatemque deleret. lit, ut spurcitiam, infirmitatemque deleret. Atque ita non solum in futuro saeculo juxta promissam spem qua credimus, sed etiam hic de praesenti saeculo nos liberavit: dum commortui Christo, transfiguramur in novitatem sensus, et non sumus de hoc mundo, a quo merito nec amamur. Quaeritur quomodo praesens saeculum malum dictum sit. Solent quippe haeretici hinc capere occasiones, ut alium lucis et futuri saeculi, alium tenebrarum et praesentis asserant conditorem. Nos autem dicimus, non tam saeculum ipsum, quod die ac nocte, annis currit et mensibus, appellari malum, in saeculo fiant: quomodo sufficere dicitur diei malitia sua : et dies Jacob modici esse scribuntur et pessimi . Non quo spatium temporis, in quo vixit Jacob, malum fuerit, sed quo ea quae sustinuit, per varia eum exercuerint tentamenta. Denique eo tempore quo ille pro conjugibus serviebat, et multis conflictabatur angustiis , Esau
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum. quod scilicet fortis &
prudens. pius & castus. iustus & tem¬
perans. interdum plene. interdum
abusiue accipiantur. m̃u xp̃o.¬
rã uobis & pax a dõ patre ꝙ dño nr̃o
quas absq operum merito ꝙ peccata
nobis concessa sunt pristina. & pax
indulta post ueniam: sed prudenter
causam agit aduersum eos qui fuerañ
a lege preuenti. & putabant se posse ex
oꝑibus iustificari. ut scirent se saluos
ut eriperet nos de presenti scło malo.
scd̾m uoluntatẽ cdi & patris nr̃i. cui ẽ
gloria in secula in seculorum amen.
luntate patris. neq pater tradidit fi¬
lium sine filii uoluntate: sed hȩc est
uoluntas filii uoluntatẽ patris imple¬
re. ut ipse loquitur in psalmo. ut face¬
rem uoluntatẽ tuam ds̃ m̃s uolui. De¬
dit autẽ se filius. ut in ustitiam quȩ
erat in nobis iustitia ipse subuerteret.
Tradidit se sapientia. ut insipientiam
expugnaret. Scĩtas ꝙ fortitudo se obtu¬

Expanded text:
intelligendum: quod scilicet fortis et intelligendum: quod scilicet fortis et prudens, pius, castus, justus, et temperans, interdum plene, interdum abusive accipiantur. Gratia vobis, et pax a Deo Patre, et Doquas absque operum merito, et peccata nobis concessa sunt pristina, et pax indulta post veniam: sed prudenter jam causam agit adversum eos qui fuerant a Lege praeventi, et putabant se posse ex operibus justificari, ut scirent se salvos ut eriperet nos de praesenti saeculo malo, secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est gloria in saecula saeculorum. Amen.  absque voluntate Patris, neque Pater tradidit Filium sine Filii voluntate; sed haec est voluntas Filii, voluntatem Patris implere ut ipse loquitur in psalmo: Ut facerem voluntatem tuam, Deus meus, volui . Dedit se autem Filius, ut injustitiam quae erat in nobis, justitia ipse subverteret. 377 Tradidit se sapientia, ut insipientiam expugnaret. Sanctitas et fortitudo se obtu
Abbreviated transcription (Latin):
agalathis non contemptui ducebant᷑
Plurimum quippe facit ad popłm cor¬
rigendum multoꝵ in una re senten¬
tia atq consensus. Quod autẽ ait eccle¬
siis galatiȩ: et hoc notandum. quia
hic tantum generaliter non ad unam
ȩccł̃iam unius urbis sed ad totius pro¬
uintię scribat ȩccłias. & ȩccłias uocet
quas postea errore arguat deprauataᷤᷤ.
Ex quo noscendum dupliciter ȩccłiam
posse dici & eam quȩ non habeat ma-¬
culam aut rugam. & uere corpus xp̃i
sit: & eam quȩ in xp̃i nomine absq ple¬
nis ꝑfectisq uirtutibus congregetur.
quomodo sapientes bifariam nuncu¬
pantur tam hi qui sunt plenȩ ꝑfecteq
uirtutis. quam illi qui incipiunt &
i ꝓfectu positi sunt. De ꝑfectis dicitur.
mittã ad uos sapientes: de incipienti¬
bus. argue sapientẽ. & diliget te. Qui
enim plene consummateq uirtutis est:
correptione non indiget. Iuxta hunc
sensum de cȩteris quoq uirtutibus

Expanded text:
a Galatis non 376 contemptui ducebantur. a Galatis non 376 contemptui ducebantur. Plurimum quippe facit ad populum corrigendum, multorum in una re sententia atque consensus. Quod autem ait, Ecclesiis Galatiae; et hoc notandum quia hic tantum generaliter non ad unam Ecclesiam unius urbis, sed ad totius provinciae scribat Ecclesias, et Ecclesias vocet, quas postea errore arguat depravatas. Ex quo noscendum dupliciter Ecclesiam posse dici, et eam quae non habeat maculam aut rugam, et vere corpus Christi sit, et eam quae in Christi nomine absque plenis perfectisque virtutibus congregetur . Quomodo sapientes bifariam nuncupantur, tam hi qui sunt plenae perfectaeque virtutis, quam illi qui incipiunt, et in profectu positi sunt. De perfectis dicitur: Mittam in vos sapientes . De insipientibus: Argue sapientem, et diliget te . Qui enim plenae consummataeque virtutis est, correptione non indiget. Juxta hunc sensum de caeteris quoque virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicationẽ ȩuangłii missus ẽ. negat se
missum eẽ ab homine. Subrepunt hoc
resis quȩ dimidiatã xp̃i asserit dispen¬
sationem. Atq ita ȩccłȩ fides inter tan¬
ta falsoꝵ dogmatum naufragia consti-
rit. manicheus & martion & nouelli
dogmatis aucꝰtores ebulliunt. In cõmu
minem. non quo alius sit d̃s & alius
homo: sed qui d̾s semꝑ erat. homo ob
nr̃am salutẽ esse dignatus est. Sciendũ
quoq in martionis epła non ẽẽ scriptũ
& ꝑ dm̃ patrẽ. uolentis exponere xp̃m
non a do patre sed ꝑ semetipsum susci¬
tatum. ut est illud. soluite templum
hoc & ego in triduo suscitabo illud.
necnon & alibi nemo tollit animam
meam a me. sed ego pono eam a meip¬
so. Potestatẽ habeo ponendi eam. &
rursum potestatẽ habeo sumendi ilła.
interdum & timotheus in exordio p̾po¬
nuntur. in hac autẽ tantum quia ne¬
cessaria erat auctoritas plurimoꝵ om¬
nium fr̃m nomen assumitur. qui q̃
ipsi forsitan ex circumcisione erant. &

Expanded text:
dicationem Evangelii missus est, negat se missum esse ab homine. Subrepunt hoc resis, quae dimidiatam Christi asserit dispensationem. Atque ita Ecclesiae fides inter tanta falsorum dogmatum naufragia constiturit, Manichaeus, et Marcion, novelli dogmatis auctor ebulliunt. In communminem. Non quod alius Deus sit, et alius homo: sed qui Deus semper erat, homo ob nostram salutem esse dignatus est. Sciendum quoque in Marcionis Apostolo non esse scriptum, et per Deum Patrem, volentis exponere Christum non a Deo Patre, sed per semetipsum suscitatum, ut est illud: Solvite templum hoc, et ego in triduo suscitabo illud . Necnon et alibi: Nemo tollit animam meam a me; sed ego pono eam a meipso. Potestatem habeo ponendi eam et rursum potestatem habeo sumendi illam . interdum et Timothaeus in exordio praeponuntur: in hac tantum, quia necessaria erat auctoritas plurimorum, omnium fratrum nomen assumitur. Qui et ipsi forsitan ex circumcisione erant, et
Abbreviated transcription (Latin):
rus. habentes ergo principem sacerdotũ
& apłm confessionis nr̃ȩ ĩm: nec fuisse
erat. ibi etiam paulus apłs poneretur.
Aliud quod a dõ quidem ẽ. sed ꝑ homi¬
nem. tertium quod abhomine & ñ a d̾o.
quartum quod neq a do neq ꝑ homi¬
nem neq ab homine. sed a semetipso.
De primo genere potest eẽ ysaias &
patre & xp̃o missus ẽ: de scdõ irĩc filius
naue. qui a dõ quidem ẽ. apłs constitu¬
tus. sed ꝑ hominẽ moysen. Tertium ge¬
nus est. cum hominum fauore & stu¬
dio aliquis ordinatur. ut nunc uide¬
inus plurimos non dĩ iudicio sed red̾e¬
pto fauore uulgi in sacerdotium subro¬
gari. Quartum est pseudo ꝓpħarum &
pseudo aploꝵ. de quibus apłs istuismo¬
di inquit pseudo apłi oꝑarii iniquita¬
tis transfigurantes se in apłos xp̃i. qui

Expanded text:
rus: Habentes ergo principem sacerdotum, rus: Habentes ergo principem sacerdotum, et apostolum confessionis nostrae Jesum; nec fuisse erat, ibi etiam Paulus apostolus ponerealiud, quod a Deo quidem est; sed per hominem; tertium, quod ab homine, non a Deo; quartum, quod neque a Deo, neque per hominem, neque ab homine, sed a semetipso. De primo genere potest esse Isaias, o missus est. De secundo, Jesus filius Nave, qui a Deo quidem est apostolus constitutus, sed per hominem, Moysen. Tertium genus est, cum hominum 375 favore et studio aliquis ordinatur. Ut nunc videmus plurimos non Dei judicio, sed redempto favore vulgi in sacerdotium subrogari. Quartum est pseudoprophetarum et pseudoapostolorum, de quibus apostolus: Istiusmodi, inquit, pseudoapostoli, operarii iniquitatis, transfigurantes se in apostolos Christi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
apłos mitti. a quibus etiam tunc reor
galathas deprauatos. legem obseruare
cȩpisse. uel certe alios de uideis creden¬
tibꝰ in xp̃m ꝑrexisse in galatiam. qui
assererent petrum quoq apłoꝵ princi¬
pem & iacobum fr̃em dñi legis cerimo¬
nias custodire. Ad distinctionẽ itaq eoꝵ
qui mittantur ab hominib. & sui qui
sit missus a xp̃o: tale sumpsit exordium.
Daulus apłs. non ab hominibꝰ neq ꝑ
hominem. Apłs autẽ hoc est missus he¬
breoꝵ proprie uocabulum est: quod si
nomen impositum est. Niunt hebrei
moysen cui dicit᷑. & ego mittã te ad pha¬
raonẽ & ipse respondeat ꝓuide aliũ quẽ
mittas. & isaiam cui loquitur ds. que
mittam &e quis ibit ad popłm istum ẽẽ¬
ait scriptura. fuit homo missus a dõ:
cui nomen erat ioħs. Et in epła ad he¬
breos ꝓpterea paulum solita consuetudi¬
ne nec nomen suum nec apłi uocabu¬
lum prȩposuisse quia de xp̃o erat dictu¬

Expanded text:
apostolos mitti, a quibus etiam tunc reor apostolos mitti, a quibus etiam tunc reor Galatas depravatos Legem observare coepisse, vel certe alios de Judaeis credentibus in Christum perrexisse Galatiam, qui assererent Petrum quoque apostolorum principem, et Jacobum fratrem Domini, Legis caeremonias custodire. Ad distinctionem itaque eorum qui mittuntur ab hominibus, et sui, 374 qui sit missus a Christo, tale sumpsit exordium: Paulus apostolus, non ab hominibus, neque per hominem. Apostolus autem, hoc est, missus, Hebraeorum proprie vocabulum est, quod Silnomen impositum est. Aiunt Hebraei Moysen, cui dicitur: Et ego mittam te ad Pharaonem ; et ipse respondeat: Provide alium quem mittas: Et Isaiam, cui loquitur Deus: Quem mittam et quis ibit ad populum istum ? eait Scriptura: Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes . Et in Epistola ad Hebraeos propterea Paulum solita consuetudine nec nomen suum, nec apostoli vocabulum praeposuisse, quia de Christo erat dictu
Abbreviated transcription (Latin):
ut quidam pu¬
tant sed necesa¬
rie neq ab ho¬
ut eos qui paulum extra duo decim
apłos uentilabant & nescio unde su-¬
ret. Potest autẽ et obliq in petrũ &
incȩteros dictum accipi. quod non
ab apłis ei sit traditum ȩuangłm:
sed ab ipso uru xp̃o qui & illos apłos
elegerat. Hoc autem totum ideo p̃¬
paratur. ut nemo sibi contra legis
onera ꝓ euangłii grã disputanti pos¬
set opponere. sed petrus hoc dixit.
sed apłi hoc statuerunt. sed p̃cessores
tui aliud decreuerunt. Quod quid̃e
in sequentibꝰ nunc quasi occulto sermo¬
ne p̃cludens manifestiꝰ facit. dum ab
eis qui uidentur ẽẽ aliquid nichil in
se collatũ refert: & ipsi petro in faciem
restitisse se scribit. nulla dicens necessi¬
tate compulsum ut hypocrisi cederet
iudeoꝵ. Quod si temerarium quibuscłã
uidetur eum contra apłos qũauis oc¬
lium ne forte in uacuum curreret aut
cucurrisset: illo intelligentiam transfera-¬
mus. usq hodie a patriarchis udeoꝵ

Expanded text:
ut quidam putant, sed necessarie, neque ab hout eos qui Paulum extra duodecim apostolos ventilabant, et nescio unde suret. Potest autem et oblique in Petrum et in caeteros dictum accipi, quod non ab apostolis ei sit traditum Evangelium: sed ab ipso Jesu Christo, qui et illos apostolos elegerat. Hoc autem totum ideo praeparatur, ut nemo sibi contra Legis onera pro Evangelii gratia disputanti, possit opponere: sed Petrus hoc dixit, sed apostoli hoc statuerunt, sed praecessores tui aliud decreverunt. Quod quidem in sequentibus, nunc quasi occulto sermone praeludens, manifestius facit; dum ab eis qui videntur esse aliquid, nihil in se collatum refert, et ipsi Petro in faciem restitisse se scribit, nulla se dicens necessitate compulsum, ut hypocrisi cederet Judaeorum. Quod si temerarium quibusdam videtur, eum contra apostolos, quamvis oclium, ne forte in vacuum curreret, aut cucurrisset, illo intelligentiam transferamus: Usque hodie a patriarchis Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
fallor: nescio me legisse lactantium
Certum qui legisse te scribis. dic in
quo libro legeris: ne ut me dormi¬
entem. sic illum mortuum calumnia¬
tꝰ eẽ uidearis. Sed & in hoc nutabun¬
dus incedis & cautus. Dicis enĩ pu¬
do inter latinos tertullianũ sensisse
uel lactantium: fortassis & alios non¬
nullos. Non solum de animarum
statu dubitas: sed & de auctorum sen¬
tentiis putas. Et tamen aliquid int̾¬
est. De animabus enim aperte nescis.
& inscientiam confiteris. De auctoribꝰ¬
autẽ sic nosse te dicis: ut putes po-¬
tius quam presumas. In solo orige¬
ne non ambigis. Dicis quippe. Hoc
sentit origenes. Interrogabo te. Bene
sentit an male: Nescio inquis. Quid
me igit᷑ missis tabellariis & creber¬
rimis nuntuis docere conaris. ut sci¬
am quid nesciam: Et ne forte non
credam imperitiȩ tuȩ. & arbitrer
te callide reticere quod nosti: uiras
do teste quod usq ad prȩsens. certi &
definiti aliquid de hac quȩstione ñ

Expanded text:
fallor, nescio me legisse Lactantium fallor, nescio me legisse Lactantium Caeterum qui legisse te scribis, dic in quo libro legeris, ne ut me dormientem, sic illum mortuum calumniatus esse videaris. Sed et in hoc cunctabundus incedis et cautus. Dicis enim: « Puto inter Latinos Tertullianum sensisse, vel Lactantium, fortassis et alios nonnullos. » Non solum de animarum statu dubitas, sed et de auctorum sententiis putas: et tamen aliquid interest. De animabus autem aperte nescis, et inscitiam confiteris: de auctoribus sic nosse te dicis, ut putes potius quam praesumas. In solo Origene non ambigis. Dicis quippe, « Hoc sentit Origenes. » Interrogabo te: bene 500 sentit, an male? Nescio, inquis. Quid me igitur missis tabellariis et creberrimis nuntiis docere conaris, ut sciam, quod nescias? Et ne forte non credam imperitiae tuae, et arbitrer te callide reticere quod nosti, juras Deo teste, quod usque ad praesens certi et definiti aliquid de hac quaestione non
Abbreviated transcription (Latin):
non quęrimus. De patre & filio &
sp̃u scõ. de natiuitate dñi saluatoris
suꝑ qua ysaias clamitat. Generatio¬
nem eius quis enarrabit. audacter
loquitur. & misterium om̃ibus retͦ
scłis ignoratum scientiȩ suȩ uindi¬
cat. & hoc solum ignorat. quod igno¬
ratũ cunctis scandalũ facit. Scit quomͦ
dm uirgo generarit. & nescit qͦm᷑ ipse sit
natus. Animarũ ꝙ corporũ conditorẽ fa-¬
tet᷑ dm̃. siue auime ante corpora fuerint
siue cũ corꝑum nascant᷑ exordiis. siue ram
formatis in utero figuratiꝰq corꝑib ĩmittan¬
tur. In om̃ibꝰ nouimꝰ auctorem dm̃
nec de hoc nunc quȩstio ẽ. utrum
ds an alius eas fecerit: sed ẽ tribus
quas posuit quȩ sit uera sententia.
Mescisse se dicit. Uide ne statim tibi
obiciatur. idcirco te trium ignorantiã
confiteri. ne unum damnare cogaris:
& tertulliano & lactantio ideo parce¬
re ne oragenem cum illis uigules.
Quantũ memoria suggerit. nisi tam̃

Expanded text:
non quaerimus! De Patre, Filio, et non quaerimus! De Patre, Filio, et Spiritu sancto; de nativitate Domini Salvatoris, super qua Isaias clamitat: Generationem ejus quis enarrabit ? audacter loquitur, et mysterium omnibus retro saeculis ignoratum scientiae suae vindicat: et hoc solum ignorat, quod ignoratum cunctis scandalum facit. Scit quomodo Deum Virgo generarit; et nescit quomodo ipse sit natus. Animarum et corporum conditorem fatetur Dominum, sive animae ante corpora fuerint, sive cum corporum nascantur exordiis, sive jam formatis in utero figuratisque corporibus immittantur. In omnibus novimus auctorem Dominum. Nec de hoc nunc quaestio est, utrum Deus, an alius eas fecerit: sed e tribus quas posuit, quae sit illarum sententia vera, nescire se dicit. Vide ne statim tibi objiciatur, idcirco te trium ignorantiam confiteri, ne unum damnare cogaris: et Tertulliano et Lactantio ideo parcere, ne Origenem cum illis jugules. Quantum memoria suggerit, nisi tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Si ignorat ꝓ quo sibi calumnia com¬
mouetur. quid necesse est apologiam
mittere. quȩ non habeat defensionem
sui. sed ignorantiȩ confessionem: Hoc
est suspiciones hominum non sõpire
sed serere. Tres super animarum sta¬
tu ponit sententias. & infine conclu¬
dens. singula inquit legisse me non
nego. & adhuc ignorare confiteor. Ar-¬
chesilam aut carneade putes. qui om̃ia
incerte pronuntiant. licet ꝙ illos supe¬
ret cautione. Illi enim om̃ium philoso¬
phoꝵ inuidiam non ferentes. quod uitã
euita tollerent. ueri similia reppererunt.
ut ignorantiam rerum argumento ꝓ
babili temperarent: iste se dicit incer-¬
tum .ꝙ. etribꝰ om̃ino nescire quid ue¬
rum sit. Si hoc erat responsurus: quȩ
eum ratio impulit ut tantum ponti¬
ficem inscientiȩ suȩ testem faceret: i¬
mirum hȩc illa est lassitudo. quod tri¬
ginta annoꝵ itinere confectus. romã
uenire non potuit. Quanta s alia
nescimus: & tamen imꝑitiȩ nr̃ȩ testes

Expanded text:
Si ignorat, pro quo sibi calumnia comSi ignorat, pro quo sibi calumnia commovetur, quid necesse est Apologiam mittere, quae non habet defensionem sui, sed ignorantiae confessionem? Hoc est suspiciones hominum non sopire, sed serere. Tres super animarum statu ponit sententias, et in fine concludens: « Singula, inquit, me legisse non nego, et adhuc ignorare cofiteor. » Arcesilam, aut Carneadem putes, qui omnia incerta pronuntiant, licet et illos superet cautione. Illi enim omnium philosophorum invidiam non ferentes, quod veritatem e vita tollerent, verisimilia repererunt, 499 ut ignorantiam rerum probabili assertione temperarent: iste se dicit incertum, et e tribus omnino nescire quid verum sit. Si hoc erat responsurus, quae eum ratio impulit, ut tantum Pontificem inscitiae suae testem faceret. Nimirum haec illa est lassitudo, quod triginta annorum itinere confectus, Romam venire non potuit. Quanta et alia nescimus, et tamen imperitiae nostrae testes
Abbreviated transcription (Latin):
fuse loquitur: ut plus ego in reprehen¬
dendo laborem. qũa ille inscribendo.
Ad extremum posuit. ego uero cum hȩc
singula legerun: & adhuc pendente
sententia quasi nouum aliquid prȩtu¬
lisset. ad iecit. Ego tam̃ hȩc singula ꝙ le¬
gisse me non nego: & adhuc ignorare
confiteor. Oinfelices animas: quȩ tan¬
tis uitioꝵ lanceis uulnerant᷑. Non
eas puto uixta origenis errorem tantũ
laborasse cum de cęlo in terras Ruerent.
& crassis corporibus uestirentur. ut nẽ
& uerbis & sententiis hinc inde collisas.
de humani seminis traduce defundi
anima dicitur. Scio inter xp̃ianos
uerborum non solere uitia reprehen¬
di: sed ex paucis ostendere uolui cuius
temeritatis sit docere quod nescias. scri¬
bere quod ignores. ut simile pruden¬
tiam & in sensibus requiramus. Mit¬
tit epłam id est robustissimum bacu¬
lum. quo romanȩ urbis armetur ep̃c.
& in ipsa questione pro qua canes la-¬
trant. dicit se nescire quod quęxitur.

Expanded text:
fuse loquitur, ut plus ego in reprehenfuse loquitur, ut plus ego in reprehendendo laborem, quam ille in scribendo. Ad extremum posuit: « Ego vero cum haec singula legerim, » et adhuc pendente sententia, quasi novum aliquid protulisset, adjecit: « Ego tamen haec singula et legisse me non nego, et adhuc ignorare confiteor. tis vitiorum lanceis vulnerantur! non eas puto juxta Origenis errorem tantum laborasse, cum de coelo in terras ruerent, et crassis corporibus vestirentur, ut nunc et verbis et sententiis hinc inde collisas; de humani seminis traduce diffundi animae dicuntur. Scio inter Christianos verborum vitia non solere reprehendi; sed ex paucis ostendere volui, cujus temeritatis sit docere quod nescias, scribere quod ignores: ut similem prudentiam et in sensibus requiramus. Mittit epistolam, id est, robustissimum baculum, quo Romanae urbis armetur episcopus: et in ipsa quaestione, pro qua canes latrant, dicit se nescire quod quaeritur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut abici uos ꝓbate. Si quȩstiones de
animȩ statu in urbȩ commotȩ sunt:
quȩ est ista quȩrimonia uel querela:
quȩ utrum recipi debeat. episcopoꝵ
iudicio derelinquit: Nisi forte quȩsti¬
onẽ ꝙ quȩrimoniam idipsum signi¬
ficare putat. & in capri cõmentariis
huuiscemodi figuram reppererit. De-¬
inde ponit. Legi quosdam dicentes.
quod pariter cum corpore ꝑ humani
seminis traducem etiam animȩ defun-¬
dantur. & hoc quibus poterant asser¬
tionibus confirmabant. Rogo quȩ ẽ
ista licentia figurarũ. quȩ modoꝵ ꝙ
tempoꝵ ꝑturbatio: Legi dicentes. qͥbꝰ
poterant assertionibus confirmabant.
Et in consequentibus. Alii asserunt
quod formatis in utero corporib ds co¬
tidie faciat animas & infundat. alii
factas iam olim idest tunc cum om̃ia
ds creauit ex nichilo. nunc eas uidi¬
cio suo nasci dispenset incorpore. Et
hic ordo pulcherrimꝰ. Alii inquit asse¬
runt hoc uel illud. alii factas iam olim

Expanded text:
aut abjici, vos probate. » Si quaestiones de aut abjici, vos probate. » Si quaestiones de animae statu in Urbe commotae sunt, quae est ista querimonia vel querela, quae utrum recipi debeat, episcoporum judicio relinquitur? nisi forte quaestionem et querimoniam idipsum significare putat: quia in Capri Commentariis hujusmodi figuram reperit. Deinde ponit, « Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam anima diffundatur: et hoc quibus poterant assertionibus conista licentia figurarum? quae modorum et temporum perturbatio? « Legi dicentes, quibus poterant assertionibus confirmabant. » Et in consequentibus: « Alii asserunt, quod, formatis 498 in utero corporibus, Deus quotidie faciat novas animas, et infundat. Alii, factas jam olim, id est, tunc cum omnia Deus creavit ex nihilo, nunc eas judicio suo nasci dispenset in corpore. » Et hic ordo pulcherrimus. Alii, inquit, asserunt hoc vel illud: alii factas jam olim,
Abbreviated transcription (Latin):
bant: quod puto inter latinos tertullia¬
num sensisse uel lactantium. fortassis
ꝙ̃ alios non nullos. Alii asserunt qd
formatis in utero corporibus d̾s coti¬
die faciat animas q infundat: alii fa-
ctas iam olim idest tunc cum om̃ia
ds̃ creauit ex nichilo. nunc eas uidicio
suo nasci dispenset in corpore. Hoc
sentit & origenes: & nonnulli alii gre¬
coꝵ. Ego uero cum hȩc singula legerĩ
do teste dico. quia usq ad prȩsens cer¬
ti & definiti aliquid de hac quȩstiont
non teneo: sed dõ relinquo scire quid
sit in uero. ꝙ sicui ipse reuelare digna¬
bitur. Ego tamen hȩc singula ꝙ legisse
me non nego. ꝙ adhuc ignorare con¬
fiteor: prȩter hoc quod manifeste tra¬
dit eccłia. dm̃ esse &̃ animarum & cor-¬
porum & corporum conditorem.
Ntequam de sensibus disputẽ: theophra¬
sti uerba mirabor. Audio inquit de ani¬
ma quȩstiones esse cõmotas: de qua
re utrum recipi debeat quȩrimonia

Expanded text:
bant. Quod puto inter Latinos Tertulliabant. Quod puto inter Latinos Tertullianum sensisse, vel Lactantium, fortassis et alios nonnullos. Alii asserunt, quod formatis in utero corporibus, Deus quotidie faciat animas et infundat: alii quod factas jam oli Deus ex nihilo, nunc eas judicio suo nasci dispenset in corpore. Hoc sentit et Origenes, et nonnulli alii Graecorum. Ego vero cum haec singula legerim Deo teste dico quia usque ad praesens certi et definiti aliquid de hac quaestione non teneo; sed Deo relinquo scire quid sit in vero, et si cui ipse revelare dignabitur. Ego tamen haec singula et legisse me non nego, et adhuc ignorare confiteor: praeter hoc quod manifeste tradit Ecclesia, Deum esse et animarum et corporum conditorem. » 9. Antequam de sensibus disputem, Theophrasti verba mirabor: « Audio, inquit, de anima quaestiones commotas esse: de qua re utrum recipi debeat querimonia,