comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nam platos platos greci latum uocatĩ.
expressit huiꝰ arboris scriptura et no¬
men et formam dicens: quasi platanꝰ
dilatata sum in plateis. Est aut̃ tener¬
dilatatur: et mansuetudinis atq in¬
nocentiȩ suȩ ubiq fidelib salutifera
monstrat erempla: dequo inpsalmis
scͥptum ẽ et ent tanꝗͣ lignum qđ
plantatum ẽ secus decursus aquarũ.
B̾ene ut arbitror ligno fructifero com
minum salute suscepit. Item platanus
scõs significat. insermone predicatioĩs
qͣsi dilatatos foliis: uñ legit᷑ ĩ erechiele. Na¬
tani ñ fuert eq̃ frondib eiꝰ. Quercꝰ siue qͣrnꝰ
uocat᷑: qͦd ea solit erant dii gentiũ q̃ren¬
tib responsa p̃cinere. arbor multũ anno¬
sa sic̃ legr̃ de qͣrcumãbre. sub qͣ habitauit
abrahã. q̃ fert᷑ usq ad ꝯstantini regiꝰ ĩꝑiũ ꝑ
multa scła ꝑdurasse. Huiꝰ fruetꝰ galla appel¬

Expanded text:
nam platos Graeci latum vocant. nam platos Graeci latum vocant. Expressit hujus arboris Scriptura et nomen et formam, dicens: Quasi platanus dilatata sum in plateis ; est autem tenerdilatatur, et mansuetudinis atque innocentiae suae ubique fidelibus salutifera monstrat exempla; de quo in psalmo scriptum est: Et erit tanquam lignum, quod plantatum est secus decursus aquarum . Bene, ut arbitror, ligno fructifero compm, quam pro hominum salute suscepit. Item platanus sanctos significat in sermone praedicationis quasi dilatatos foliis: unde legitur in Ezechiel: Platani fuerunt aequae frondibus ejus . Quercus sive quernus vocatur, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa praecanere: arbor multum annosa; sicut legitur de quercu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantini regis imperium per multa saecula perdurasse. Hujus fructus galla appel
Abbreviated transcription (Latin):
apud grecos ignis dicitur. De hac
arbore in libro iob scͥptum ẽ: radix
iumiperorũ. erat cib eorum. Arbor
nanq uiniperi ꝓfoliis punctiones
habet sic quippe sunt hirsuta. q̃
ꝓfert. ut spinis similia. ẽtrectantẽ
pungere ualeant. Spina uͦ ẽ. pecc̃m
tem. Quid gͦ ꝑradicem iumperi.
nisi auaricia designatur: exqua
pecc̃oꝵ omnium spine ꝓducunt᷑:
dequa et ꝑ paulum dr̃s radix om̃ĩ¬
um maloꝵ cupiditas. Ipsa quippe
latenter oritur inmente: s punctio¬
nes pec̃corum omnium patent̃ ꝓdu¬
cit in oꝑe. Ebenus inindia et et̾io¬
pia nascitur: quȩ ce sa durescit inla¬
pidem: cuiꝰ lignum ingriun est: et cor-¬
tex leuis ut lauri. s indicum macu¬
losum ẽ: inparuulis distĩttionib al¬
bis ac fuluis: ethiopicum uͦ qđ pres¬
tantius accipit᷑. in nullo est macła-¬
tum: s ẽ. ni grum. lene. & corneum.
platanus alatitudine folioꝵ dicta. uł
quod sitarbor ipsa patula et ampla.

Expanded text:
apud Graecos ignis dicitur. De hac apud Graecos ignis dicitur. De hac arbore in libro Job scriptum est: Radix juniperorum erat cibus eorum . Arbor namque juniperi pro foliis punctiones habet: sic quippe sunt hirsuta, quae profert, ut spinis similia contrectantem pungere valeant. Spina vero est omne tem. Quid ergo per radicem juniperi, nisi avaritia, designatur; ex qua peccatorum omnium spinae producuntur. De qua et per Paulum dicitur: Radix omnium malorum cupiditas . Ipsa quippe latenter oritur in mente, sed punctiones peccatorum omnium patenter producit in opera. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, quae caesa durescit in lapidem, cujus lignum nigrum est, et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est maculatum, sed est nigrum, lene et corneum. Platanus a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit et ampla;
Abbreviated transcription (Latin):
plorumq trabib aptum. inpenetrabi¬
li soliditate nunꝙͣ oneri cedit: sed ea
que inprincipio fuerit firmitate ꝑseue¬
rat. Antiqui cipressi ramos ꝓpe rogum
constituere solebant: ut odorem cada¬
uerim dum urerentur opprimerent¬
iocunditate odoris sui. Cipressus etiã
ineo qd medendis aꝑta est corꝑum
passionib. qđ suȩ uenustatem co¬
exaltata sum inlibano: et sicut cipres¬
sus inmonte sion. Item cipressus ꝓpb̾as
uł patriarchas uł doctores scõs figu¬
rat. Unde incantico canticoꝵ spon¬
sa dicit tigna domoꝵ nr̃aꝵ cedrina:
laquearia nr̃a cipressina tigna et
laquearia doctores sunt inscã eccl̃a
ꝓpt̾ munimen et decorem: cedrira
et cipressina ꝓpter eximias uirtutes
eorum et odorem bone uite. Iumpe¬
rus grece dicta. siue qd ab amplo in
angustum finit ut ignis: siue qd̃
conceptum dui teneat ignẽ. adeo ut
si prune ex eius cinere fuerut oꝑte:
usq ad annum ꝑueniant: pir enĩ

Expanded text:
plorum quoque trabibus aptum, impenetrabiplorum quoque trabibus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit: sed ea, qua in principio fuerit, firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerentjucunditate odoris sui. Cypressus etiam in eo, quod medendis apta est corporum passionibus, quod suae venustatem coexaltata sum in Libano, et sicut cypressus in montibus Hermon . Item cypressus prophetas vel patriarchas vel doctores sanctos figurat; unde in Cantico canticorum sponsa dicit: Tigna domorum nostrorum cedrina, laquearia nostra cypressina . Tigna et laquearia doctores sunt in sancta Ecclesia propter munimen et decorem: cedrina et cypressina, propter eximias virtutes eorum et odorem bonae vitae. Juniperus Graece dicta, sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem, adeo ut si prunae ex ejus cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant: pyr enim
Abbreviated transcription (Latin):
futandosq eos qui resistrint uerita-¬
ti c̃stantissima: qui & inhac uita et
infutura. singulari preceteris scĩs
eminentia fulgent. Nempe cedrus
drus exaltata sum inlibano. Item ce
unde drͣ inpsalmo. satiabuntur oĩa
ligna siluarum. et cedri libani quas
plantasti. illic passeres ndificabunt:
hoc ẽ. uiri sp̃itales: indoctrina ꝓpħa¬
rum et apłorum conuersabunt᷑. Item
cedri suꝑbos hereticos. suie philosophos.
seu etiam demones figurant. unde scͥp¬
tum ẽ. inpsalmo. uox dñi confringen¬
tis cedros: et confrĩget dñs cedros liba-¬
ni. et cõminuet eas. Et misaia suꝑ om̃s
inquit cedros libani. & erectas. Cipres¬
sus grece dicitur. qđ capitt eius arotim¬
ditate inacumen erigitur: unde &
conouocatur idẽ. alta rotunditas hinc
et fructus eius conus. quia rotunditas
eus talis ẽ. ut conum umittetur: Unde
et conifere ciparassi dñr.huiꝰ lignum cȩ¬
dro pene ꝓrimam habet uritutem: tem¬

Expanded text:
futandosque eos qui veritati resistunfutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima: qui et in hac vita et in futura singulari prae caeteris sanctis eminentia fulgent. Nempe cedrus drus exaltata sum in Libano . Item cedUnde dicitur in psalmo: Satiabuntur omnia ligna silvarum, et cedri Libani, quas plantasti, illic passeres nidificabunt , hoc est, viri spiritales in doctrina prophetarum et apostolorum conversantur. Item cedri superbos haereticos, sive philosophos, seu etiam daemones figurant: unde scriptum est in psalmo: Vox Domini confringentis cedros: et confringet Dominus cedros Libani, et comminuet eas . Et in Isaia: Super omnes, inquit, cedros Libani et erectas . Cyparissus Graece dicitur, quod caput ejus a rotunditate in acumen erigitur: unde et conoeides vocatur, id est, alta rotunditas. Hinc et fructus ejus conus, quia rotunditas ejus talis est, ut conum imitetur. Unde et coniferae cyparissi dicuntur: hujus lignum cedro pene proximam habet virtutem, tem
Abbreviated transcription (Latin):
qr cecidit cȩdrꝰ. Cȩdrꝰ quã greci cȩdros uo-¬
arboriᷤᷤ humor ardentis. luiꝰ folia ad cyp̃ssi si¬
militudinẽ respõdeñ. Lignũuͦ ioc̃di odoriᷤ ẽ
et diudurans. nec atinea unꝙͣ ext̾mi¬
natur: dequa ꝑ siꝰ. Icedro digna locutꝰ
scilicet et ꝓptͣ durabilẽ ꝑpetuitatem
Unde e intemplis ꝓpter diurtunitatẽ
ex hoc ligno laquearia fiunt. huiꝰ lig¬
ni resina cedna dr᷑ quȩ inconseruandis
libris adeo ẽ: utilis: ut ꝑliniti ex ea nec
tineas patiantur. nec tempore consenes¬
cant nascitur increta. asfrica. atq siria
Cedrus nanq ut cliximꝰ arbor ẽ. inputn¬
bilis omnino nature. odoris iocundi.
aspectus intidr serpentes accensa. int̾ore
fugans ac ꝑimens. Que uniuersa ꝑfec¬
tis quibq con ueniunt. quoꝵ in¬
suꝑabilis ẽ. patientia. fama urtutũ
exina. presentia cunctis gratissima
bonis auctoritas ad reiuincendos con¬

Expanded text:
quia cecidit cedrus . Cedrus, quam Graeci cedron voquia cecidit cedrus . Cedrus, quam Graeci cedron voarboris humor ardentis, cujus folia ad cypressi similitudinem respondent: lignum vero jucundi odoris est, et diu durans, nec a tinea unquam exterminatur, de quo Persius: Et cedro digna locutus, scilicet propter durabilem perpetuitatem. Unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno laquearia fiunt. Hujus ligni resina cedrea dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis, ut perliti ex ea nec tineas patiantur, nec tempore consenescant: nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cedrus namque, ut diximus, arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens: quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia: fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos con
Abbreviated transcription (Latin):
ea. Abies dicta: qd pre cetis arborib
longe eat. et in excelsum ꝓmineat. Cuius
natura exꝑs ẽ. terreni humoris: ac ꝓ in¬
de habilis atq leuis babet᷑. De qͣ uirgilius
et casus abies uisura marinos: quia ex
ednaues fuint: hanc quidam gallicũ
uocant. ꝓpt̾ candorẽ: ẽ. aũ sine nodo
Abies uͦ ꝓpt̾ altitudinẽ sui & robur
diudurabile. mentem electoꝵ infima q̃ꝙ
cdesidia sꝑnentem. et celestium contem¬
plationi semꝑ intentã. uirtute quoq pa¬
tientie singłariter excellentẽ. ñ in con¬
grue demonstrat. Unde ilibro regũ
scͥptum ẽ. desalomoniaci templi edifica¬
tione: et texit inquit paimentum ta-¬
bulis abien̾is. et uestiuit eas auro. Auri
aũ lamine quȩ marmori ac tabulis sñt
abiegnis suꝑ positȩ: ipse sunt latitudo
caritatis de corde puro. et conscienti¬
a bona. et fide ñ ficta. Que sic̃ aurum
aliis preciosius ẽ. metallis ita cet̾is ex¬
mior untutib intemplo dei singłan

Expanded text:
ea . Abies dicta, quod prae caeteris arboribus ea . Abies dicta, quod prae caeteris arboribus longe eat et in excelsum promineat: cujus natura expers est terreni humoris, ac perinde habilis atque levis: de qua Virgilius: Et casus abies visura marinos, quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem: est autem sine nodo. Abies vero propter altitudinem sui, et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem non incongrue demonstrat. Unde in libro Regum scriptum est de Salomone ac templi aedificatione: Et texit, inquit, pavimentum tabulis abiegnis, vestivit eas auro . Auri autem laminae quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae sicut aurum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior virtutibus in templo Dei singulari
Abbreviated transcription (Latin):
defluens rigore uł te pore. insolidita¬
tem dirrescit. et gemmã facit. de quali¬
tate sua & nomen accipiens. id ẽ. suc¬
cinum: eo qđ su cus sit arboris. pinꝰ
creditur ꝓdeẽ. cunctis quȩ sub ea ser¬
uãtur: sic̃ ficꝰ nocere omnib. potest aũ
timor gehenne ꝑ pinum piceam sig¬
nificari: quia sicut pinus arborib cre¬
ditur ꝓdeẽ. cunctis quȩ subea consis¬
tunt: sic timor gehenne illis ꝓcł̾it: qͥ
ꝓpter timorem penarum agͥunt pe-¬
nitentiam pecc̃orum suoꝵ. Econtrario
uͦ ficus. hoc ẽ carnalis luxus. nocet oĩb¬
qui illum secuntur et abutuntur reb
c̃cessis. ꝑ allscebram uoluptatom. Item
pinus lenes ineccłia significat. et ad
omne opus bonum paratos: unde in
isaia ita legitur abies et buxus et pi¬
nus simul. Rursum pinꝰ diuites scłi
huiꝰ significat. ut suꝑ. pir inquinamen¬
tum. et nigredo delictorum. Insalomo¬
ne qui tangit picem: inquinabitur ab

Expanded text:
defluens rigore vel tepore in soliditadefluens rigore vel tepore in soliditatem durescit, et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est, succinum, eo quod succus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis, quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Potest autem timor gehennae per pinum et piceam significari: quia sicut pinus arboribus creditur prodesse cunctis, quae sub ea consistunt: sic timor gehennae illis proderit, qui propter timorem poenarum agunt poenitentiam peccatorum suorum. E contrario vero ficus, hoc est, carnalis luxus nocet omnibus qui sequuntur, et abutuntur rebus concessis per illecebram voluptatum. Item pinus leves in Ecclesia significat, et ad omne opus bonum paratos: unde in Isaia ita legitur: Abies et buxus et pinus simul . Rursum pinus divites saeculi hujus significat, ut supra. Pix inquinamentum et nigredo delictorum. In Salomone: Qui tangit picem, inquinabitur ab
Abbreviated transcription (Latin):
demus panis miseria et egestate con¬
fectos. Item demonũ cib ẽ. carmina
poetarum. scłaris sapientia rethori¬
corum pompa u̾borum hec sua õs
suauitate delectant: et dum au¬
res u̾sib dulci modulatione curren¬
tib capiunt: animã quoq penetrant.
et pectoris int̾na deuinciunt. Uerũ
ubi cũ sũmo studio fuerint ac labo¬
re ꝑlecca: nicħ aliud nisi inanem sonnũ
tribuunt: hulla ibi saturitas ueritatis:
nulla iuisticie refectio reꝑitur. studio¬
si earum infame ueri et uirtutũ penu-¬
ria ꝑseuerant. Pistacia drͣ. qđ cortex eiꝰ
pomi nardi pistici odorẽ referat. deqͦ
inseq̃ntib dicemus. pinus arbor pice¬
a: abacumine folioꝵ uocata. ꝓinũ enĩ
antiqui nominabant acutũ. P mum
aut̃ aliam pitin. aliam greci peceum
uocant: quam nos piceam dicimus. eo
qđ desudet picem nam & sp̃e differt̃.
Ingermanie aut̃ insulis huiꝰ arboris
lacrima electrum gignit: guita aut̃

Expanded text:
demus panis miseria et egestate condemus panis miseria et egestate confectos. Item daemonum cibus est carmina poetarum, saecularis sapientia, rhetoricorum pompa verborum. Haec sua omnes suavitate delectant, et dum aures versibus dulci modulatione currentibus capiunt, animam quoque penetrant, et pectoris interna devincunt. Verum ubi cum summo studio fuerunt ac labore perlecta, nihil aliud nisi inanem somnum tribuunt: nulla ibi saturitas veritatis, nulla justitiae refectio reperitur: studiosi earum in fame veri et virtutum penuria perseverant. Pistacia dicitur, quod cortex pomi ejus nardi pistici odorem referat, de quo in sequentibus dicemus. Pinus arbor picea ab acumine foliorum vocata: pinum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam pitin, aliam Graeci peuken vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem: nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis hujus arboris lacryma electrum gignit: gutta enim
Abbreviated transcription (Latin):
xililicon quã latini corrupte siliꝙͣ.
uocant. ideo agrecis tale nomen acce¬
pit. eo qđ ligni eius fructus sit dulcis.
xilo quippe dicunt lignum. licon dul
ce huiꝰ arboris pomis succus express
siliqua aut uoluptatem mundiaut
sapientiam scłarem significat. unde
luxuriosus filius meuangłio legitur.
dum pasceret porscos et egeret fame.
qđ c̃cupisceret siliquas quas porci
manducabant. et nemo illi dabat:
Demonum enim cib est ebrietas. lu¬
xuria. fornicatio: & uniu̾sa uicia.
hec blanda sunt et lascuia. et sensꝰ
uoluptate demulcent: statimq ut¬
⁊ apparuerint. ad usum sui ꝓuocant.
Qb ideo luxuriosꝰ adolescens ñ pot̾at
saturari: qͥa semꝑ uoluptas fam̃
sui habet. et transacta ñ saciat: et
sathanas cum aliquẽ sui arte dece-¬
perit. et ꝓprium ei imposuerit ui-¬
gum. ultra adiutiorũ habundantiã
ꝓ uocare ñ ꝓcurat. sciens ẽẽ iam mor¬
tuum: sicuti multos idolatras ui¬

Expanded text:
Xyliglycon quam Latini corrupte siliquam Xyliglycon quam Latini corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni ejus fructus sit dulcis: silo xylon quippe dicunt lignum: licon glyky dulce. Hujus arboris pomis succus expressus siliqua aut voluptatem mundi, aut sapientiam saecularem significat: unde luxuriosus filius in Evangelio legitur, dum pasceret porcos et egeret fame, quod concupiceret siliquas, quas porci manducabant, et nemo illi dabat. Daemonum enim cibus est ebrietas, luxuria, fornicatio, et universa vitia haec blanda sunt et lascivia, et sensus voluptatem demulcent: statimque ut apparuerunt, ad usum sui provocant: quibus ideo luxuriosus adolescens non poterat saturari: quia semper voluptas famem sui habet, et transacta non satiat: et Satanas cum aliquem sua arte ceperit et proprium ei imposuerit jugum, ultra ad vitiorum abundantiam provocare non procurat, sciens esse jam mortuum: sicuti multos idolatras vi
Abbreviated transcription (Latin):
tus enus gemini in modum testiculoꝵ
intra folliculos rec̃diti sunt: qui dũ
ectiantur quasi castranstur. hec ar-¬
bor simul ut excisa fuerit: tanqͣ sil¬
ua expululare. consueuit: Hec arbor
continentiũ cetum significare potest:
qui ꝑcastitatẽ corporis multos uirtutũ
fructus affert. Ilex ab electo uocata:
huiꝰ enĩ arboris fructum homines si¬
bi pͥmum aduictum elegert̃: unde
poeta mortales pͥmi nictabant gut᷑e
glandem: pͥus enĩ quã frumenti usus
ẽẽt. Antiqui homines glande uixert̃
Ilex gͦ misterium tenet crucis xp̃i im
de legitur. qđ abraham habitaue¬
rit ad ilicem mambre qui In misłio
tur. fagus et esculus arbores glandi¬
fere ideo nocate creduntur qđ fructibꝰ
earum olim homines uixerunt: ac ci¬
bum sumpserunt. escamq habuer̃t
Nam esculus abesca dicta: fagus uͦ
nemur abstinentiȩ oꝑam dare: ut
magis studeamꝰ parco uictu conten¬
carnalib epulis auide incumbere

Expanded text:
tus ejus gemini in modum testiculorum tus ejus gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum ejiciuntur, quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tanquam silva, expullulare consuevit. Haec arbor continentium coetum significare potest, qui per castitatem corporis multos virtutum fructus affert. Ilex ab electo vocata: hujus enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt: unde et poeta: Mortales primiglandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Ilex vero mysterium tenet crucis Christi. Unde legitur, quod Abraham habitaverit ad ilicem Mambre: quia in mysterio ti. Fagus et aesculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod fructibus earum olim homines vixerunt ac cibum sumpserunt, escamque habuerunt. Nam aesculus ab esca dicta, fagus vernemur abstinentiae operam dare, ut magis studeamus parco victu contenepulis avide incumbere.
Abbreviated transcription (Latin):
Ante considationis enĩ nr̃e ocłos. predi¬
cantium patrum sententiȩ. quasi uir¬
gȩ uariȩ ponunt᷑. inquib dum ple¬
rimq intellectum littere fugimꝰ qͣsi
corticẽ subtͣhimꝰ et dum plerũq intel¬
lect̃um littere seqͥm᷑. quasi corticem re¬
seruanus: dumq ab ipsis cortex lit¬
tere subtrahit᷑ allegonȩ candor inte¬
rior demonstratur: & dum cortex re¬
linquitur: ex terioris intelligentie uiren¬
tia exempla monstrantu. quas bene
iacob in aque canalib posuit: quia et
redemptor nrͣ inlibris ea sacrã scien¬
tie quib nos intrinsecus infundim᷑¬
fixit. has aspicientes cum ouib coeunt:
quia rationales nr̃i sp̃s intellectus
dum inearum intentione defixi sunt:
singłis quib actionib ꝑmiscentur
uitalis fetus oꝑam ꝓcreant: qualia
exempla p̾cendentium inuocib pre¬
ceptoꝵ uident. Castaneam latini a
greto appellant uocabulo. hanc enim
greci castaneam uocant. ꝓpt̾ qđ fruc¬

Expanded text:
Ante considerationis enim nostrae oculos praediAnte considerationis enim nostrae oculos praedicantium Patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur, in quibus dum plerumque intellectum litterae fugimus, corticem subtrahimus; et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimfixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus intellectus, dum earum intentione defixi sunt, singulis quibus actionibus permiscentur tales fetus operum procreant, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptoruGraeco appellant vocabulo: hanc enim Graeci castanon vocant, propter quod fruc
Abbreviated transcription (Latin):
at. Bene quoq hanc ȩternitatis lo-¬
mũ illã futurã terram accipimꝰ deqͣ
scͥbitur placebo dño in regione uiuo¬
rum.
egitur iacob patriarch a tulisse uir.¬
gas populeas uirides & amigdalinaᷤᷤ. ⁊ ex
platanis. atq ex parte eas decorticasse.¬
et posuisse et posuisse incanalib ubi
effundebant᷑ aq̃. ante oues:. ut cũ ue¬
nissent greges ad bibendum. coram
se haberent uirgas. et inconspectuear̃
migdalinas atq explatanis ante occłos
gregum ponere: nisi ꝑscripture seriẽ.
antiquoꝵ patrum uitas uł sententias
in exemplum popłis p̾bere: quȩ nimi-¬
rum quia uixta rationis exam̃ recte
sunt: iurge nominant᷑: quib ex parte
corticem subtͣhit. ut inhis que expo¬
liantur. intimꝰ candor appareat: et ex
parte corticẽ seruat. sic̃ fuerant exteriꝰ
inueritate ꝑmaneant. Uaruis quoq¬
iurgarum color efficitur: dum cortex
exparte subtͣhitu. et exparte retinet᷑.

Expanded text:
at. Bene quoque hanc aeternitatis doat. Bene quoque hanc aeternitatis domum, illam futuram terram accipimus, de qua scribitur: Placebo Domino in regione vivorum . Legitur Jacob patriarcham tulisse virgas populeas virides, et amygdalinas, et ex platanis atque ex parte eas decorticasse, et posuisse in canalibus, ubi effundebatur aqua ante oves: ut cum venissent greges ad bibendum, coram se haberent virgas, ut in aspectu earum amygdalinas atque ex platanis ante oculos gregum ponere, nisi per Scripturae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, si ut fuerant exterius in veritate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, et ex parte retinetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ut quidam putant significant:
unde in libro nuimeri deuirga aaron
ita intelligitur: et germinauit nu-¬
ces. Amiglala grecumͤ nom̃: quȩ lati¬
ne nux longa uocatur: hanc alii
nucida uocant: quasi minorem
arborib pͥor seͥ florẽ conuertit. et ad
inferenda poma arbusta seqnͣtia p̃uenit:
unde ⁊ pͥmitias eccłȩ que ex uideis cre¬
didit. significat: de qua salomon ait:
florebit amigdalum. Quȩ sententia
& aliter uxta allegoriam intelligi potͣ.
dicit enim eccłastes. florebit amigdalũ:
impinguabitur locusta. & dissipabi¬
tur capparis. qm̃ ibit homo indomũ
ȩternitatis suȩ Tradunt ꝑ hȩc hu¬
manoꝵ menbrorũ fieri significan¬
tiam: nam inflore amigdali canos
capillos: minpinguatiõe locuste
humorem pedum: indissi patione cap¬
paris. c̃cuspicentie friguis ostendit: que
cum seni inpostreme etatis temꝑe acci¬
cderint. tunc necesse. ẽ. interram. id ẽ
quasi meternitatis suȩ domum rede¬

Expanded text:
nitatis ut quidam putant significant. nitatis ut quidam putant significant. Unde in libro Numeri de virga Aaron ita legitur: Et germinavit nuces . Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur: hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Unde et primitivam Ecclesiam, quae ex Judaeis credidit, significat: de qua Salomon ait: Florebit amygdalus, quae sententia et aliter juxta allegoriam intelligi potest. Dicit enim Ecclesiastes: Florebit amygdalum, impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae . Tradunt per haec humanorum membrorum fieri significantiam: nam in flore amygdali canos capillos, in impinguatione locustae humorem pedum, in dissipatione capparis concupiscentiae frigus ostendit: quae cum seni in postremae aetatis tempore acciderunt, tunc necesse est, ut in terram, id est, quasi in aeternitatis suae domum rede
Abbreviated transcription (Latin):
suspectos herbarum uł fungoꝵ ci¬
bos: quicquid ineis uirulentũ ẽ. ex¬
sudet. rapiat. atq ex tinguat. Nuces
aut̃ gn̾aliter dicuntur ominia poma
tecta corio duriore: ut pinee nuces:
auella ne. glandes. castance. amgcla¬
lȩ hinc & miclei dicti: qđ sint duro
corio tecti. At poma contra omĩa mol
lia maladicta̾ s cum abiectione terra¬
rum. inquib antea nata sunt: ut
ꝑfica. punica. manciana. cidonia. et¬
cet̾a. Mistice aut̃ nucis arbor significat
eccłam. uł sc̃m uirum dulcedinẽ fructu¬
um rurtutum in abdito cordis gestan¬
tem: unde sponsa dic̃ incantico canti¬
corum: descendi ad ortum nucum ut
uiderem poma conuallis. Ditꝰ
et enim nucum ẽ. eccła presens. ubi
nr̃as c̃ scientias alt̾utrum minime ui¬
demus. s. fracta ꝑ temptationẽ tecta
corꝑis apparebit int̾ne dulcedinis gus-¬
qui uł ad huc indigeant doctrine ir-¬
rigatione. Item nuces incarnationem
dm̃ saluatoris siue misterium sc̃e tri¬

Expanded text:
suspectos herbarum vel fungorum cisuspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra pomlia mala dicta, sed cum adjectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, etc. Mystice autem nucis arbor significat ecclesiam vel sanctum virum dulcedinem fructuum virtutum in abdito cordis gestantem. Unde sponsa in Cantico canticorum dicit: Descendi ad hortum nucum, ut viderem poma convallium . Hortus etenim nucum ecclesia est praesens, ubi nostras conscientias alterutrum minime videamus: sed fracta per tentationem testa corporis, apparebit internae dulcedinis gusquive adhuc indigeant doctrinae irrigatione. Item nuces incarnationem Domini Salvatoris, sive mysterium sanctae Tri
Abbreviated transcription (Latin):
uini fulgoris sine sui assumptione
ꝑtiderit: unde in exodo legitur: appa¬
s ruit
dñs moysi inflãma ignis. de medio ig¬
arderet. et ñ comburẽtur. Sicomorus
sicut & morus greca nomina sunt:
dicius aut̃ sicomorꝰ. eo qđ sint folia
eiꝰ similia moro hanc latini celsam
appellant abaltitudine: qͥa ñ est
breuis ut morus. Alii aut̃ dicunt
eam eẽ. ficum siluestrem. unde amos
me dñs sequentem greges: hoc dicen¬
dumẽ. qđ humilẽ pastorẽ et rusti¬
cum assumpserit dñs & miserit ad
ꝑgeret. Item sichomorꝰ uanã scientiã.
ut imeremia. habitabunt dracones
hoc ẽ demones cum fatuis ficariis.
Item bonã partem. ascendit ⁊ acheus
in arborem sichomorum. Nux ap-
pellata. qđ umbra uł stiͥlicidiorum¬
eiꝰ foliorum ꝓximis arborib noceat:
hanc alio nomine latini uigulandem
appellant. quasi iouiᷤ glandem. fuit .n.
ħ arbor consecrata ioui cuiꝰ pomum
tantam ium habet. ut missum int̾

Expanded text:
vini fulgoris sine sui consumptione vini fulgoris sine sui consumptione pertulerit. Unde in Exodo legitur: Apparuit Dominus Moysi in flamma ignis de medio arderet et non combureretur . Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt: dicta autem sicomorus eo quod sint folia ejus similia moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Alii autem dicunt eam ficum esse silvestrem. Unde Amos me Dominus sequentem greges . Hoc dicendum est, quod humilem pastorem et rusticum assumpserit Dominus, et miserit ad  Samariam pergeret. Item sycomorus vana scientia. In Jeremia: Habitabunt dracones, hoc est, daemones, cum fatuis ficariis . Item in bonam partem: Ascendit Zachaeus in arborem sycomorum pellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter
Abbreviated transcription (Latin):
glex̃. ꝓpt̃ qđ admaledictionẽ eius et̃na
ariditate damnata ẽ. Item ficus pͥsca
lex: unde drͣ ineuãgłio: homo quidã
plantauit tineam. hoc ͤ: plebem iudai¬
cam: & inuinea plantauit ficum. fo¬
lia ficus asꝑitas ẽ. legis. uł prirrigoui¬
tiorum hinc ẽ illud ingenesi & sũp¬
serunt folia ficꝰ: & fecert sibi priro¬
mata. hoc est. succintoria genitaliũ.
Capͥficꝰ appellata eo qđ parietes quib
innascitun carpit rumpit enĩ et ꝓ¬
dit ex latebris. quib c̃cepta ẽ. Alii ca¬
pͥficum putant dictam: qđ ficus ar¬
bor.eius remedio fecundet᷑. Morus
agrecis uocata. quã latini rubum ap
pellant. eo qđ fructus uł uirguta eiꝰ tu¬
bent. Est enĩ mora silueltris. fructus af¬
ferens. quib indeserto pastorum fa¬
mes ac penuria c̃ fouetur huiꝰ folra
suꝑ iactata serpenti. ferunt᷑ interime¬
humani corporis rubo saluatorem
tanꝙͣ rosam emiserit: aut qđ uim di¬

Expanded text:
glexit: propter quod ad maledictionem ejus aeterna glexit: propter quod ad maledictionem ejus aeterna ariditate damnata est. Item ficus, prisca lex: unde dicitur in Evangelio: Homo quidam plantavit vineam, hoc est, plebem Judaicam, et in vinea plantavit ficum . Folia ficus, asperitas est legis, vel prurigo vitiorum. Hinc est illud in Genesi: Et sumpserunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata , hoc est, succinctoria genitalium. Caprificus appellata eo, quod parietes, quibus innascitur, carpat: rumpit enim et prodit ex latebris, quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum, quod ficus arbor ejus remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam pellant, eo quod fructus vel virgulta ejus rubent. Est enim mora silvestris fructus afferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Hujus folia superjactata serpenti ferthumani corporis rubo, Salvatorem tanquam rosam, emiserit: aut quod vim di
Abbreviated transcription (Latin):
nici genȩ tuȩ: absq occultiᷤ tuiꝰ. Gene sc̃ẽ
eccłe. spiritales sunt patres. qui uirtu
sunt ualde quȩ uidentur in ea: s mul
to maiora quȩ ñ uident᷑. & infuturo re¬
seruantur. Pot̾ et inmalo granato ecc¬
łia intelligi de multis gentib congre¬
gata. siue diuersas in se gr̃as habens:
unde incanticis canticoꝵ de ea scriptũ
legitur emissiones tue paradisus mala
granatorũ. cũ fructu pomor̾̃. ficus la¬
tine a fecunditate uocatur. feratior ẽ
enĩ arborib cȩteris. namt̃q quat̃q ꝑ
singulos annos generat fructũ atq
altero maturescente. alt̃ aborit᷑ hinc
& carice acopia noĩate sunt: ficus mistice
nis. flagrantiã feruide dilectionis. pin¬
guedinem animi misericordis. dõ de¬
uota ꝓferebat: secd hec ficiis dño ad eã
tercio ueniente. hoc est in legis latione
ꝑ moysen. insedula increpatione et ex¬
ortatione ꝑ ꝓpħas. in oblatione gr̃ȩ
ꝑ se ipsum. uirtutis fructum ferre ne¬

Expanded text:
nici genae tuae absque oculis tuis. Genae sanctae Ecclesiae spirituales sunt Patres, qui virtutsunt valde quae vito majora, quae non videntur et in futura reservantur. Potest et in malogranato intelligi Ecclesia de multis gentibus congregata sive diversas in se gratias habens: unde in Canticis canticorum de ea scriptum legitur: Emissiones tuae paradisus malorum granatorum cum fructu pomorum . Ficus Latine a fecunditate vocatur: feracior est enim arboribus caeteris: nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur: hinc et caricae a copia nominatae sunt. Ficus mystice nis, flagrantiam fervidae dilectionis, pinguedinem animi misericordis, Deo devota proferebat: sed haec ficus, Domino ad eam tertio veniente, hoc est, in legislatione per Moysen, in sedula increpatione et exhortatione per Prophetas, in oblatione gratiae per seipsum, virtutis fructum ferre ne
Abbreviated transcription (Latin):
toris inpsalmo. oleum aut̃ pecratoris
ñ impinguet caput meum. oleum
hereticorum subtilis et blanda de¬
ceptio: sic̃ in salomone de eadem praua
doctrina dr̃ hitidiꝰ oleo gauttur ei.
et inosee: et oleum megiptum fereluatt.
hoc est ad secularium mentes decipiendas.
uatoris: insalomone unguentum effri¬
sum. nomen tuum. Unguentum gratia
sp̃s scĩ. insalomone musce moriture. id
ẽ. demones. ext̃minant unguentum sua¬
uitatis. Unguentum chri̾matis unctio
inpsalterio qͣuidam uolunt: a temꝑe frum̃ti
uini & olei multiplicati sunt: & in exodo
plurima de hoc narrantur: oleum fom̃¬
tum iusticiȩ in predicatione diuina: in
cuangłio. Et aꝓpians. alliganit uulne-¬

Expanded text:
toris, in psalmo: Oleum autem peccatoris toris, in psalmo: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Oleum, haereticorum subtilis et blanda deceptio: sicut in Salomone de eadem prava doctrina dicitur: Nitidus oleo guttur ejus . Et in Osee: Et oleum in Aegypto ferebant , hoc est, ad saecularium mentes decipiendas. vatoris. In Salomone: Unguentum effusum nomen tuum . Unguentum, gratia Spiritus sancti in Salomone: Muscae moriturae, id est, daemones, exterminant unguentum suavitatis . Unguentum chrismatis unctio. In Psalterio, ut quidam volunt: A fructu frumenti et olei multiplicati sunt ; et in Exodo plurima de hoc narrantur. Oleum fomentum blanditiae in praedicatione divina, in Evangelio: Et appropians alligavit vulne
Abbreviated transcription (Latin):
oleum autem peccatoris ñ impinguet
caput meum. Est enim oleum in
bonam partem causa splendoris. pa-¬
bulum luminis: prestans nitorem pa-¬
riter et salutem: in malam partem uͦ:¬
sicrit hic ponitu oleum pecc̃oris ẽ.
dilectio simulata u̾borum: quȩ adu-¬
lationib et blandimentis nrãs men-¬
tes uelut olei pinguedo lemter ingre¬
diens: rigorem ueritatis emollit. et
adnoxias cogitationes amoris ficti
cauit dñs nomen tuum & post pauca:
ex arsit ignis inea. Oleum grã sp̃s scĩ.
tra: et oleum de firmissima petra: et in
iob petra mͥ fundebat riuos olei: et ali¬
bi. computrescet iugum a facie olei. Ole¬
um oꝑa miscd̾iae: uit inpsalmo et caro
mea unmutata est ꝓpter oleum: ole¬
um hilaritas mentis: ut in euangłio.
cum ieiunas. unge caput tuuͣ te in
psalterio. ut exhilaret faciem inoleo.
Oleum testimonium conscientie bone. in
euangłio: prudentes aut̃ sũpserunt o¬
leum inuasis suis. Oleum sermo decep¬

Expanded text:
Oleum autem peccatoris non impinguet Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Est enim oleum in bonam partem causa splendoris, pabulum luminis, praestans nitorem pariter et salutem. In malam vero partem sicut hic ponitur oleum peccatoris est dilectio simulata, verborumque adulationibus et blandimentis nostras mentes, velut olei pinguedo, leniter ingrediens rigorem veritatis emollit, et ad noxias cogitationes amoris ficti cavit Dominus nomen tuum . Et post pauca: Exarsit ignis in ea. Oleum gratia Spiritus tra, et oleum de firmissima petra ; et in Job: Petra mihi fundebat rivos olei ; et alibi: Computrescet jugum a facie olei . Oleum opera misericordiae, ut in psalmo: Et caro mea immutata est propter oleum . Oleum, hilaritas mentis, ut in Evangelio: Cum jejunas, unge caput tuum . Et in Psalterio: Ut exhilaret faciem ejus in oleo . Oleum, testimonium conscientiae bonae, ut in Evangelio: Prudentes autem sumpserunt oleum in vasis suis . Oleum sermo decep
Abbreviated transcription (Latin):
priam qualitatem. Lacrima oleastri ar-¬
boris duplex. alia enm gummi
milat sine qualitatis ullo morsur:
alia ammonici guitã ex distillatio¬
ne collectam ac remordentẽ. Oluia grece
oleon dicitur. ex quo in latinum trac¬
tum ẽ. ut oluia dicatur. Olea autem
ipsa arbor ẽ. fructus olua:. sucꝰ oleũ. Ẽ
aut̃ arbor patis insignis cuiꝰ fructus
diuersis nominib appellatur. Olea st̃
aut̃ infruttuosa arbor. significat gen¬
tiles: qui quamdui sine xp̃o erant. fr¬
uctum recte fidei et bonorum oꝑm gig¬
nere ñ poterant: postꝙͣ aut̃ aberrore
uetusto abscisi. ad xp̃i ficlem conuersi
sunt: radici patriarcharum et ꝓpħarũ
ꝓtinis inserti sunt: et facti sunt socũ
radicis et pinguedinis oliue. Dequo apłs
adromanos scribens. eliganter disputat:
et ꝓpħa de xp̃i corpore que est eccłia
canens inpsalterio ait: ego aut̃ sic̃ oli¬
ua fructifera indomo dñi. sꝑaui inmis¬
significationẽ habet᷑ psalmista ait:

Expanded text:
propriam qualitatem. Lacrima oleastri arpropriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece ἔλαιον dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus apautem infructuosa arbor significat gentiles, qui quandiu sine Christo erant, fructum rectae fidei et bonorum operum gignere non poterant: postquam autem ab errore vetusto abscisi, ad Christi fidem conversi sunt, radici patriarcharum et prophetarum protinus inserti sunt, et facti sunt socii radicis et pinguedinis olivae: de quo Apostolus ad Romanos scribens , eleganter disputat, et Propheta de Christi corpore, quod est Ecclesia, canens in Psalterio ait: Ego sum sicut oliva fructifera insignificationem habet, ubi Psalmista ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. Spmas enĩ diuitias et solitudi¬
nes scłares ipse dñs cum ex posuissit
parabolam sementis. interpretatur in
euangłio dicens qd aũ inspinis eeci¬
dit: hi sunt qui audierunt uerbum.
et a sollicitidinib et diuiciis et uolup¬
tatib uite euntes. susfocantur et ñ
referunt fruistum. Similit̾ spine
iuxta allegoriam. uitiorum sordes
exprimere possunt.: quȩ pungunt il¬
licitis desideriis mentem hinmanam.
et adpeccandum ꝓuocant. Tribuli uͦ
aculei uiciorum uł temptationum in¬
telliguntur: ut est illud ingenesi: spi
nas & tribulos germinabit tͥ & in ꝓpħa
Wepres oblatio peccatoꝵ: misaia: om̃s mon¬
tes qui isatculo sarcuintur. ñ ueniet
illuc terror ueprium et spinarum. Ur-
borum sp̃ine et urtice. Oleaster dictus.
quia sit foliis oliue similib s latioribꝰ.
arbor ĩculta atq̃ siluestͥs amara atq in¬
fructuosa: cui insertus oliue ramus.
ium mutat radicis: et uercit eam inꝑ

Expanded text:
ritur. Spinas enim divitias et sollicitudiritur. Spinas enim divitias et sollicitudines saeculares ipse Dominus, cum exposuisset parabolam sementis, interpretatur in Evangelio, dicens: Quod autem in spinis cecidit, hi sunt, qui audierunt verbum, et a sollicitudinibus et divitiis et voluptatibus vitae euntes suffocantur et non referunt fructum . Similiter spinae juxta allegoriam vitiorum sordes exprimere possunt, quae pungunt illicitis desideriis mentem humanam, et ad peccandum provocant. Tribuli vero aculei vitiorum vel tentationum intelliguntur, ut est illud in Genesi: Spinas et tribulos germinabit tibi . Et in Vepres ablatio peccatorum in Isaia: Omnes montes, qui in sarculo sarrientur, non veniet illuc terror veprium et spinarum bus eius spine et urtice» quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in
Abbreviated transcription (Latin):
ticem ursinam appellant: asꝑum ni¬
mis & spinosum. Sentix dicta asitu.
qd̃ ẽ. terra inculta: inqua sentices spi¬
nȩq nascunt᷑. Maiores aũ nr̃i omnẽ arbo¬
rẽ spinosã ueprẽ dicebãt. qͦd ui pren¬
dat. Deramno gͥ itampsalmo legitur:
pͥusquam ꝓducant spine urẽ ramos:
sicut uiuentes. sic inra absorbet eos
Riamnus ut diximus spinarum genꝰ
ẽ. molestum: qd inherbam mollissimã
pubescit. s ubi adulta etate cͦaluerit.
ramuscłos ꝓducit acutos. post eaq du¬
tatem. hȩc gͦ iudeis presens sententia
comminatur. qđ prius absorbeantur.
quam longa etate eorum malicia con¬
ualescat: sicut & malio loco de talib
dicitur: uiri sanguintm et dolosi ñ
dimidiabunt dies suos. Sequitur ce¬
leritas perditionis eorum: sicut uiuen¬
tes eorum sic inira absorbet eos. Be¬
nedixit sicut uiuentes: quia uiuere
uidentur et mortui sunt. omnis pec
cator in prauitate degens. ueritan mo¬

Expanded text:
ticem ursinam appellat, asperum niticem ursinam appellat, asperum nimis et spinosum: sentix dicta a situ, quod est terra inculta, in qua sentices spinaeque nascuntur. Majores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat: de rhamno igitur ita in Psalmo legitur: Priusquam producant spinae vestrae rhamnos, sicut viventes, sic in ira absorbet eos . Ergo rhamnus, ut diximus, spinarum genus ermolestum, quod prius in herbam mollissimam pubescit; sed ubi adulta aetate caluerit, ramusculos producit acuminatos, posteaque ejutatem. Hoc ergo Judaeis praesens sententia comminatur, quod prius absorbeantur quam longa aetate eorum malitia convalescat, sicut et in alio loco de talibus dicit: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Sequitur celeritas perditionis eorum, sicut viventes, sicut in ira absorbet eos. Bene dicit, sicut viventes, quia vivere videntur et morcator in pravitate degens veritati mo
Abbreviated transcription (Latin):
na dicitur drundo aut̃ significat
mutabilitatẽ humanȩ mentis: un¬
de dñs dicit de ioħe adiudeos: quid
ex istis indesertum uidere: arundinẽ
uento agitatam: Sed ioħs arundo
uento agitata ñ erat.: qura ñ quam in
alteram partem poterat flecti. ⁊ nec
laudib uanis fauebat. nec aduersi¬
tatib cedebat. Arundo aureã in car¬
nationem saluatoris significat. siue
diuinam scripturam: ut in apocalip¬
si. et in manueiꝰ arunclo aurea. Item
calamus predicatio scõrum est: ut
misaia: orie tur uiror calami. & uin¬
ci. Iuncus fidelis ineccłia uixta flu¬
enta diuine legis semꝑ morans:
ut in iob Hunqͥd uiuere ꝑot̃ scirpus
absq humore: aut ctrescit carectũ
sine aqua: paliurus herba as¬
ꝑrima & spinosa. Paluirus ẽ. de¬
fensio pectati. siue impuritas m̃tis:
unde inisara. Et paluirus inmini¬
tionib eius: qui rectus ẽ. ineis. sicut
paluirus: et sicut spme de sepe. Ram¬
nus genus est rubi quam uulgo sen¬

Expanded text:
na dicitur. Arundo autem significat na dicitur. Arundo autem significat mutabilitatem humanae mentis. Unde Dominus dicit de Joanne ad Judaeos: Quid existis in desertum videre? arundinem vento agitatam? Sed Joannes arundo vento agitata non erat: qui nunquam in alteram partem flecti poterat, et nec laudibus vanis favebat, nec adversitatibus cedebat. Arundo aurea incarnationem Salvatoris significat, sive divinam Scripturam, ut in Apocalypsi: Et in manu ejus arundo aurea . Item calamus praedicatio sanctorum est, ut in Isaia: Orietur viror calami et junci . Juncus fidelis est in Ecclesia juxta fluenta divinae legis semper morans, ut in Job: Nunquid vivere potest scirpus absque humore? aut crescit carectum sine aqua? Paliurus herba asperrima et spinosa. Paliurus est defensio peccati sive impuritas mentis. Unde in Isaia: Et paliurus in munitionibus ejus. Qui rectus est in eis sicut paliurus, et sicut spinae de sepe . Rhamnus genus est rubi, quam vulgus sen
Abbreviated transcription (Latin):
eas sub therebinto que ẽ. pꝰ urbem si¬
chem: qd significat eccłiam omnia si¬
mulachra gentium abicere. & ꝑpetue
obliuiom dampnanda illa tradere:
ut solius et untus ueri dei cultus ubiq
celebris fiat. S̾crebinthus scĩ. ut in
isaia: et erit mostensione sic̃t terebin¬
tus. Item maliam partem:. ut mnosee
subtꝰ ppłm et terebintum: quia boña
erat umbra eius. Buxus nomen gre
cum ẽ: exparte alatinis corruptam ꝓi
uirens et lenitate materie elem̃toꝵ a
picib apta: unde & inscuptura dicit.
scribe buxo: & diligenter in libro ex¬
ara illud. Buxiis aut̃ lenes ineccłia
significat: qui fructꝰ licet sp̃itales
minime habeant: tamen ꝑpetua fi¬
dei confessione uirent: unde illud in
isaia: abies. et buxus: et pinus. Arun¬
do dicta qđ cito arescat. hanc ueteres
cannam uocauerunt: arundinem pꝰ¬
ea uarro dixit. Sciendum fane qđ la¬
tinum canna de lingua hebrea nom̃
sumpsit apud enim eos calamus can¬

Expanded text:
eas subter terebinthum, quae est post urbem Sieas subter terebinthum, quae est post urbem Sichem ; quod significat ecclesiam omnia simulacra gentilium abjicere, et perpetuae oblivioni damnando illa tradere, ut solius et unius veri Dei cultus ubique celebris fiat. Terebinthus sancti, ut in Isaia: Et erit in ostensione sicut terebinthus . Sicut in aliam partem, ut in Osee: Subtus populum et terebinthum, quia bona erat umbra ejus . Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum: pyper virens, et lenitate materiae elementorum apicibus apta. Unde et Scriptura dicit: Scribe buxo, et diligenter in libro exara illud . Buxus autem lenes in Ecclesia significat, qui licet fructus spiritales minime habeant, tamen perpetua fidei confessione virent: unde est illud in Isaia: Abies et buxus et pinus . Arundo dicta, quod cito arescat: hanc veteres cannam vocaverunt, arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane, quod Latinum canna de lingua Hebraea nomen sumpsit: apud eos enim calamus can
Abbreviated transcription (Latin):
Lentiscus qđ cuspis ipsus leutus sit¬
& mollis: nam lentum dicimus qͥc¬
quid flexibile ẽ: unde & lentum ui¬
men et uites. uirgilius: et lente ui¬
tes ꝓflexibiles: huiꝰ fructꝰ oleum de¬
sudat:. Cortex resinam quȩ ma̾tix ap¬
chio insula gignitur. lentsci enun
mentio. ẽ indamelis libro. ubi su¬
sanne historia scͥpta est: ubi deci.¬
no et pͥno responsio presbiterorũ
ostenditur. Latimi enim cinum & pͥ
sensus ibi manifestat᷑. uerebinthus
ominium resinarũ prestantiorem: le-¬
gitur & ingeneseos qđ patriãcha ia¬
cob conuocata omni domo sua: iuxta
preceptum dñi dixerit adeos abici¬
te dõs alienos: qui inmedio utł st̃:
& mundamini ac mutate uesti.¬
menta ur̃a. surgite. & ascendamus
ibi altare dño. qui exaudut me in
die tribulationis mee: et fuit socuis
itineris mei. Bederunt gͦ ei om̃s dõs
alienos quos habebant: & inaures q̃
erant inaurib eorum: at ille infodit

Expanded text:
Lentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit etLentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam lentum dicimus, quidquid flexibile est. Unde et lentum vimen et vites. Virgilius: et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix apChio Insula gignitur. Lentisci enim mentio est in Danielis libro, ubi Susannae historia scripta est: et ubi de schino et prino responsio presbyterorum ostenditur. Latini enim schinum et pretantur, quorum sensus ibi manifestatur. Terebinthus omnium resinarum praestantiorem. Legitur et in Geneseos, quod patriarcha Jacob convocata omni domo sua juxta praeceptum Domini dixerit ad eos: Abjicite deos alienos, qui in medio vestri sunt, et mundamini, et mutate vestimenta vestra, Surgite, et ascendamus ibi altare Domino, qui exaudivit me in die tribulationis meae, et fuit socius itineris mei. Dederunt ergo ei omnes deos alienos quos habebant, et inaures quae erant in auribus eo
Abbreviated transcription (Latin):
si mirice indeserto: et ñ uidebit cd̃m
uenerit bomim: s habitabit insiccita¬
te. indeserto. interra salsuginis. et in¬
habitabili hec de popłis dicuntur iu¬
deorum qui habitabant indeserto.
fructusq ñ faciunt. et sunt interra
salsuginis que nullos fructus facit.
et in habitabili quȩ hospitem ñ habet
amari dicta. eo qđ magis arbor ista
litorea sit. unde et uirgilius: littora
mutetis letissima. et. amantes littora
dicunt᷑. Medicorum aut̃ libri hauc
arborem aptam scribunt mulierum
necessitatib plurimis. Murtus enim
popłm gentium significat: unde huiꝰ
arboris mentio fit inzacharia ꝓpħa uͥ
ita legit᷑. Et ecce uir ascendens sr̃ eqtiũ
rufum: Iipse stabat int̾ mirteta quȩ
erant in ꝑfundo: et cetera. hunc uirũ
ebrei michaele̾ archangelum putant
qu ultor iniquitatum et peccatorũ
sit inisrł: et qd steterit int mirteta
que erant in ꝓfundo. intelligi uoluit
ꝓpħas et scos qui in medio capti ppłi
conseruabantur. & erant in ꝓfundo.

Expanded text:
et non videbit, cum venerit bonum, sed habitabit in siccitate in deserto, in terra salsuginis et inhabitabili . Hoc de populo dicitur Judaeorum, qui habitant in deserto, fructusque non faciunt, et sunt in terra salsuginis, quae nullos fructus facit, et inhabitabili, quae hospitem non habet a mari dicta, eo quod magis littorea arbor sit; unde et Virgilius: Littora myrtis laetissima; et: Amantes littora dicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis; myrtus enim populum gentium significat. Unde hujus arboris mentio fit in Zacharia propheta, ubi ita legitur: Et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter myrteta, quae erant in profundo, etc. . Hunc virum Hebraei Michaelem archangelum putant, qui ultor iniquitatum et peccatorum sit in Israel, et quod steterit inter myrteta, quae erant in profundo, intelligi volunt prophetas et sanctos, qui in medio capti populi conversabantur et erant in profundo.