comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrogo quid hoc eẽt: Qui ait: Incelli¬
um: sicut erat solitus aute cedium:
Tunc ego exultans et flens pregaudio
gr̃as om̃ipotenti deo. tam prome ꝙͣ
pro ip̃o refero: qd̃ intercedente patro¬
no incolumemme corpore. illum men¬
te reddliderit: et unius occursus ex fi¬
de etiam alt̾i amenti qui nec petere no
mo uinum delectatus sum bibere:
cum illud faciente incõmodo. usq tc̃
exosum habuerim: AIos uero reuer¬
tentes: tres cereolos ꝓ benelic̃tione be¬
ati sepulcri portauimus Dequa cera
quam multe uirtutes facte sunt sr̃
frigoreticis ⁊ aliis infirmis: longum ẽ

Expanded text:
terrogo, quid hoc esset. Qui ait: 'Intelleterrogo, quid hoc esset. Qui ait: 'Intelleum, sicut erat solitus ante taedium. Tunc ego exultans et flens prae gaudio, gratias omnipotenti Deo tam pro me quam pro ipso refero, quod, intercedente patrono, incolomem me corpore, illum mente reddiderit, et unus occursus ex fide etiam alteri amenti, qui nec petere novmo vinum delectatus sum bibere, cum illud, faciente incommodo, usque tunc exosum habuerim. 34. Nos vero revertentes tres cereolos pro benedictione beati sepulchri portavimus. De qua cera quam multae virtutes factae sunt super frigoriticis et aliis infirmis, longum e
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore nimus:¬
unꝰ ex clericis meis armenta¬
rius nomine. bene eruditꝰ inspiri¬
tualib scripturis cuitam facile erat
sonoꝵ modulaciones apprehendere
ut eum non putares hoc metlitari
s scribere: inseruicio ualde strenuus.
rat: ut nichil penitus aut intelligͥe
posset aut agere: Tercia uero nocte
postquam ad uenimus ad sanctam ba¬
silicam uigilare disposiumus: ꝙ et
impleuimus ͤ mane autem facto sig
no matutinis horis commoto: reuer¬
si sumus ad metatum: Qui lectulis
quiescentes. usq ad horam ꝓpe sccl̃an
dormiuimus: Exꝑgefactus ego: amo¬
ta om̃is languoris et cordis amaritu¬
dine. sencio me pristinam recepisse sa¬
lutem Et gaudenꝰ puerũ familiarẽ qͥ
mͥ suiret euoco. Exurgenᷤ aũ arm̃tariꝰ:
uelocit̃ corã me stetitr ait. Dñe ego pare¬
bo qd uꝑxeris. At ego estimans ẽum
ad huc ẽe exensum aio Si potes uoca
puerum Et ait Ego quecumq pre¬
ceperis: adimplebo Obstupefactꝰ: in¬

Expanded text:
o tempore unus ex clericis meis, Armentarius nomine, bene eruditus 1030 in spiritualibus Scripturis, cui tam facile erat sonorum modulationes apprehendere, ut eum non putares hoc meditari, sed scribere, in servitio valde strenuus, rat, ut nihil penitus aut intelligere posset, aut agere. Tertia autem nocte postquam advenimus ad sanctam basilicam, vigilare disposuimus, quod et implevimus. Mane autem facto, signo ad matutinas commoto, reversi fuimus ad metatum. Qui lectulis quiescentes, usque ad horam prope secundam dormivimus. Expergefactus ego, amota omnem languoris et cordis amaritudinem, sentio me praestinam recepisse salutem, et gaudens puerum familiarem, qui mihi serviret, evoco. Exsurgens autem Armentarius velociter, coram me stetit et ait: 'Domine, ego parebo quod iusseris'. At ego aestimans eum adhuc esse exsensim, aio: 'Si potes, voca puerum'. Et ait: 'Ego quaecumque praeceperis adimplebo'. Obstupefactus in
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ suꝑ hoc cum romulo auspicii illiꝰ
filio honorato religioso uiro. fuisse ser¬
monem. Qui hec nobis tanquam in¬
comꝑta referebat. Et cum futuris pro¬
uentib ꝑassidua dampna trepidaret
ut ip̃e uidisti: magno secum merore lu¬
gebat martinum ñ in hec tempora re

Expanded text:
nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio , honorato et religioso. uiro, fuisse sermonem: qui haec nobis tamquam inconperta referebat, et cum futuris prouentibus per adsidua damna trepidaret, ut ipse uidisti, magno secum maerore lugebat, Martinum non in haec tempora re
Abbreviated transcription (Latin):
agum quendam
insenonieo: annis singulis gran¬
do uastabat. Compulsi extemil ma¬
lis incole. amartino auxilium pospoce¬
runt : missa ꝑauspiciũ prefectorium
uirum satisfida legacio: cuiꝰ agros spe¬
cialiter grauior quam ceteroꝵ assue¬
uerat ꝓcella populari. S facta ibi or̃o¬
ne. martinus ita uniu̾sam penitus libe¬
rauit ab ingruenti peste regionem: ut
ꝑunginti annos quib postea mansit
incorpore. gradinem millis locis nemo
ꝑtulerit. Ꝙ ne fortuitum esse ⁊ nõ
potius martino prestitum putaretur:
eo anno quo ille defunctus est. rursum
incubuit rediuiua tempestas: adeo sen¬
sit et mundus uiri fidelis excessum: ut
cuius uitauiuere gaudebat: eiudem
mortem lugeret. Ceterum si ad hec pro¬
banda que dixi nus testes etiam infumi¬
or autlitor exigeret : ñ unum ego homi¬
nem. s milia multa ꝓlucam: et totã
intestimonium uirtutis exparte seno¬
num aduocabo regionem. Et tamen tu
refrigeri prbr: credo meministi nuper

Expanded text:
agum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniuersam penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut per\' uiginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum, ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugeret. ceterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit, non unum ego hominem, sed milia multa producam, et totam m testimonium uirtutis expertae Senonum aduocabo regionem. et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper
Abbreviated transcription (Latin):
rascatur slam si irascitur: dese confi¬
tẽbitur dictum:
imili condicione: beatul con¬
fessor inreb sibi inuiste abla¬
tis apparuit: Eustochius quidam cũ
plerumq contra iusticiam scm̃ euphro¬
nium ep̃m dehereditate badulfi cog¬
nati sui pulsaret. qui heredem sand̃
motus abeo ꝑassiduas iniurias ponti¬
fex. aliquid eide reb illis reddidit :
Portante autem illo hoc ad domum
suam: ꝓtinus filius eius unicus in
febrem coruit: Inaq nocte et clie
grauiter exestuans expirauit: Cui
tam presens fuit mortis occursus:
quam uelociter pater eius de rebus
sibi non debitis effectus est dñs: Qͥ
iexemplum gieti possedit aurum
et argentum: s ꝙ illi erat preciosuis.
ad quisiuit anime lepram: Amisit
et filium: nec unquam meruit dem¬
ceꝑs alium ad ipisc:

Expanded text:
rascatur. Nam si irascitur, de se confitebitur dictum. 30. Simili conditione beatus confessor in rebus sibi iniuste ablatis apparuit. Eustochius quidam cum plerumque contra iustitiam sanctum Eufronium episcopum de hereditate Baudulfi cognati sui pulsaret, qui heredem basilicmotus ab eo per assiduas iniurias beatus pontifex aliquid ei de rebus illis reddidit. Portante autem illo hoc ad domum suam, protinus filius eius unicus in febre corruit, unaque nocte et die graviter exaestuans, expiravit. Cui tam praesens fuit mortis occursus, quam velociter pater eius de rebus sibi non debitis effectus est dominus. Qui in exemplum Giezi possedit aurum et argentum, sed quod illi erat pretiosius adquisivit animae lepra, amisit et filium; nec umquam meruit deinceps alium adipisc
Abbreviated transcription (Latin):
nor ususei. seu ꝑ ĩpicia de negabat ⁊
focliendo seu ligna cedendo. et ꝓpͥiss
hum̾is deportando: uelquib libet
mebat. uͥ uͦ uires deficiebant. ad
uiliora queq oꝑaꝯfugiensꝰ laborẽ
humilitate ꝯpensabat. Et mirum
ĩmodum/is quitantam in ꝯtẽpla¬
tione reꝵ sp̃ualium ac cliuinarũ
acceꝑat grãm. eircatalia ñ solũ oc¬
cuparipaciebat᷑: s et płimum delet¬
tabat᷑ s mortificata ut dictũ ẽ sen¬

Expanded text:
nor usus ei, seu imperitia denegabat; nor usus ei, seu imperitia denegabat; fodiendo, seu ligna caedendo, et propriis humeris deportando, vel quibuslibet mebat. Ubi vero vires deficiebant, ad viliora quaeque opera confugiens, laborem humilitate recompensabat. Et mirum in modum is qui tantam in contemplatione rerum spiritualium ac divinarum acceperat gratiam, circa talia non solum occupari patiebatur, sed et plurimum delectabatur. Sed et mortificata, ut dictum est, sen
Abbreviated transcription (Latin):
sessis: ñ nͥ cum grauitorm̃to egre¬
oit᷑. Si quid aũt residuum esti ip̃m
ferendam mortem. Semꝑ aũt pꝰ
cibum. qͣi pensare solitꝰ est qͣntum
comed̾it. Si qñ uł ad modicũ m̃su¬
ram solitam excessisse se depͥhend̾it.
impune abire non patitur.S et
usus parsimonie sic ei in naturam
libet refectionis plꝰ aliquid solitoue-¬
lit indulg̾e uix possit.Sic autem
ab inicio fuit int̾ nouitios nouitiꝰ
monachꝰ int̾ monachos. sp̃u ualidꝰ.
corꝑe infirmus: nil indulgentie
cita corꝑis quietem seu refectionẽ.
nil remissionis de ꝯmuni labore uł
oꝑe fieris aliquando acquiescens.
Cetos namq scõs ẽẽ arbitrabat᷑. et ꝑ¬
fectos. se uͦ sic̾ nouitium et incipiẽ
gentiis et remissionib indig̾e: sed
feruore nouitio et ordinis distͥccio¬
ne.et rigore cliscipline. Propt̾ qd̃
ꝯmunis uite seu ꝯu̾sationis. feruẽ¬
tissimꝰ emulator cum opꝰ aliqd̃ ma¬
nuum fr̃es actitarent qd̃ seu mi¬

Expanded text:
sessis, nonnisi cum gravi tormento egesessis, nonnisi cum gravi tormento egeritur. Si quid autem residuum est, ipsumferendam mortem. Semper autem post cibum quasi pensare solitus est quantum comederit. Si quando vel ad modicum mensuram solitam excessisse se deprehenderit, impune abire non patitur. Sed et usus parcimoniae sic ei in naturam sibi cujuslibet refectionis plus aliquid solito velit indulgere, vix possit. Sic autem ab initio fuit, inter novitios novitius, monachus inter monachos, spiritu validus, corpore infirmus: nil indulgentiae circa corporis quietem seu refectionem, nil remissionis de communi labore vel opere fieri sibi aliquando acquiescens. Caeteros namque sanctos arbitrabatur et perfectos; se vero sicut novitium et incipiente indulgentiis et remissionibus indigere, sed fervore novitio, et Ordinis districtione, et rigore disciplinae. Propter quod communis vitae seu conversationis ferventissimus aemulator, cum opus aliquod manuum actitarent fratres, quod seu mi
Abbreviated transcription (Latin):
tenuis sominꝰ comitat᷑. In neutro enĩ
ullam indulget corꝑi suo sacietatẽ:
nͥ qd̾ in utroq sumpsisse aliquid.
sat ei est. Qnͣtum enim ad uigilias
uigiliaꝵ ei modꝰ est: ñ totam noctẽ
duc̾e in somnũ. Porro ad comeden¬
oum usq hodie uix aliqñ uolup¬
tate trahit᷑ appetitꝰ: s solotimore de¬
fectꝰ. Etenim comesturꝰ: pͥꝰ ꝙͣ come¬
dat. sola cibi memoria sat᷑ est. Sic
accedit ad sumendum cibum: qͣi
ad corm̃tum. Apͥmo si quidem cõ¬
u̾sionis sue anno. seu egressionis
de cella nouitioꝵ nat᷑a eiꝰ cũ ten̾e ni
niis semꝑ et delicate ꝯplexionis fuis¬
set ⁊ ieiuniis multis et uigiliis fri¬
gore et labore. duriorib ꝯͥtinuis ex¬
ciciis attrita: corrupta stomacho. cui¬
dum ꝯtinuo ꝑos solet reic̾e qd̾ inge¬
rit᷑. Qd̃ si quid naturali decoctione
Uigestum tranffunclit᷑ ad inferiora:
ibi nichominꝰ partib ilł corꝑis ñ mi¬
norib infirmitatũ in ꝯmodis ob¬

Expanded text:
tenuis somnus comitatur. In neutro enim tenuis somnus comitatur. In neutro enim ullam indulget corpori suo satietatem, nisi quod in utroque sumpsisse aliquid sat ei est. Quantum enim ad vigilias, vigiliarum ei modus est non totam noctem ducere insomnem. 22. Porro ad comedendum usque hodie vix aliquando voluptate trahitur appetitus, sed solo timore defectus. Etenim comesturus, priusquam comedat, sola cibi memoria satiatus est. Sic accedit ad sumendum cibum, quasi ad tormentum. A primo siquidem conversionis suae anno, seu egressionis de cella Novitiorum, natura ejus, cum tenerae nimis semper et delicatae complexionis fuisset, jejuniis multis et vigiliis, frigore et labore, durioribus et continuis exercitiis attrita, corrupto stomacho, crudum continuo per os solet rejicere quod ingeritur. Quod si quid naturali decoctione digestum transfunditur ad inferiora, ibi nihilominus partibus illis corporis non minoribus infirmitatum incommodis ob
Abbreviated transcription (Latin):
õm st̾ sponte subditam sp̃ui et ser¬
glectum sic̃ oportebat curaret᷑ ad ser¬
uiendum sp̃ui. in seruitio dei aptissi¬
mum instrum̃tum. S cum caro in
no sp̃uał discipline. uix iam aliqͥd
led̾et ÷ sp̃s supͣ uires. supͣ uͥtutem car¬
nis ac sanguinis. tanta adu̾suscar¬
nem ꝯcupiscebat: ut infirmũ aĩal
ñ adiciat ut resurgat. Qd enĩ dicã
ce sonmo qui in cet̾is hõibz solet ẽẽ
refeccio labor et sensuum aut men¬
tium recreatio: Extc̃ usq hodie ui¬
gilat: ultͣ possibilitatem hñanam.
Nullum enim tempꝰ mag̾ se ꝑdere
ꝯq̃ri solet. qm qͦ dormit. idineã sacis
reputans ꝯꝑationem mortis et sõni.
ut sic dormientes uideant᷑ mortui
a pd̃ hõies. qͦ mͦ apd̃ cłm mortui dor¬
mientes. Uñ ⁊̃ si quem forte religio¬
sum indormiendo. seu clurꝰ stcentẽ
audierit. seu minꝰ ꝯposite iacentem
lud̾it. pacient̾ ferre uix pocest: s
carnalit̾ eñ sen scłarit̾ dormire cau¬
sat᷑. In ip̃o namq tenuem uictum.

Expanded text:
m sunt, sponte subditam spiritui et serglectum, sicut oportebat, curaretur, ad serviendum spiritui in servitio Dei aptissimum instrumentum. Sed cum caro in no spiritualis disciplinae, vix jam aliquid eret; spiritus supra vires, supra virtutem carnis et sanguinis tanta adversus carnem concupiscebat, ut infirmum animal non adjiciat ut resurgat. Quid enim dicam de somno, qui in caeteris hominibus solet esse refectio laborum et sensuum, aut mentium recreatio? Extunc usque hodie vigilat ultra possibilitatem humanam. Nullum enim tempus magis se perdere conqueri solet, quam quo dormit, idoneam satis reputans comparationem mortis et somni: ut sic dormientes videantur mortui apud homines, quomodo apud Deum mortui dormientes. Unde etiam si quem forte religiosum in dormiendo seu durius stertentem audierit, seu minus composite jacentem viderit; patienter ferre vix potest, sed carnaliter eum seu saeculariter dormire causatur. In ipso namque tenuem victum
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ poni. Qd̃ ut fc̃m est: gramatica liui
gua ꝑos eiꝰ cepit horrendis uocib neqͣm
sp̃e exclamiare tollite. tollite: amouete
b̾ nardrem. Et dicebat. Heu qmͣ ponder¬
sus sactꝰ es b̾narde: qmͣ grauis. ꝙͣ into¬

Expanded text:
superponi. Quod ut factum est, Germanica lingua superponi. Quod ut factum est, Germanica lingua per os ejus coepit horrendis vocibus nequam spiritus exclamare: « Tollite, tollite, amovete Bernardum. » Et dicebat: « Heu, quam ponderosus factus es, Bernarde! quam gravis, quam into
Abbreviated transcription (Latin):
delit̾ satis ex̾cens: unum e fratrib
repentino furore ꝑuasit. Clamabat
gͥ horrendis uocib mi serabił hõ: et
uix multoꝵ manib tenebat᷑. Demũ
cum maximo quidem labore abspor¬
tatꝰ et in lectulo religatꝰ: tam sua ꝙͣ
astantium m̃bra dentib appetẽs
dirissime uexabat᷑. Nec illa ꝙͣ pͥꝰ nos¬
set lingͣ: s noua qͣdam qm nec astan¬
tium quisqmͣ nou̾at loq̃bat᷑. Et cum
uichil qd̃ dic̾et intellig̾ent tam libe
tñ et sine offencliculo ñ in continuas
eur audiebant ed̾e uoces: ut inclu¬
bitant cred̾ent qd̾ liungna aliqͣ loq̃ret.
Post alicutas gͥ horas cum uehem̃ter
ꝯfusi fr̃es. quid ag̾e possent anxie cogita¬
rent. et studiose conquirerent ÷ umis
ex eis salubre consilium clũo inspira¬
te ꝯcipiens sacra pignora ab ip̃o archiep̃p
eodem anno istic deposita. udel. de capil¬
lis et barba et dentemunum b̃i patris
nr̃i b̾nardi afferrimonet: et eiꝰ pectori

Expanded text:
deliter satis exercens, unum e fratribus deliter satis exercens, unum e fratribus repentino furore pervasit. Clamabat igitur horrendis vocibus miserabilis homo, et vix multorum manibus tenebatur. Demum cum maximo quidem labore asportatus, et in lectulo religatus, tam sua quam astantium membra dentibus appetens, dirissime vexabatur. Nec illa quam prius nosset lingua, sed nova quadam, quam nec astantium quisquam noverat, loquebatur. Et cum nihil quod diceret intelligerent, tam libere tamen et sine offendiculo non inconcinnas eum audiebant edere voces, ut indubitanter crederent quod lingua aliqua loqueretur. Post aliquantas igitur horas, cum vehementer confusi fratres quid agere possent anxie cogitarent, et studiose conquirerent; unus ex eis salubre consilium Domino inspirante concipiens, sacra pignora ab ipso archiepiscopo eodem anno istic deposita, videlicet de capillis et barba, et dentem unum beati patris nostri Bernardi afferri monet, et ejus pectori
Abbreviated transcription (Latin):
exitum sͥ immin̾e cognoscens abb̃is
et frm p̾sentiam miro amplectebat᷑
affecti: mira eos deuotione mone¬
bat. ut spiritalia arma corripent e¬
gressuram ꝓtinꝰ aĩam sͥ ꝯm̃datam
efficacit̾ ꝓ tecturi et exhibituri fi¬
delit̾ nect᷑arium ꝓrsus int̾ inmminen¬
tium hostium crudelissima tela cõ¬
ductum. Cumq in hiꝰ supplicatio¬
ne diuinis iamsacram̃tis munitꝰ.
et de eoꝵdem ẜuoꝵ dei patͦcinio et do¬
mini miseratione piissima deuotio¬
ne p̾sumens ac ꝑ inde cͥꝯstantib oĩb
multam sue salutis relinquens fi¬
dutiam expirasset: offerebant fr̃s¬
ꝓ ꝯm̃datione aĩe eiꝰ qmͣ deuotissime
pot̾ant clñici corꝑis hostiam salu¬
tarem. T̃um subito inimncꝰ huma¬
ne salutis. ex eiusdem sic̃ inclubi¬
tabile ẽẽ uidet᷑ lib̾atione aĩe ꝙͣ ex
multis diebz irreꝑabili sese occu¬
passe credebat iram magnam conci¬
piens et eamdem ꝑmittente deo cru¬

Expanded text:
exitum sibi imminere cognoscens, abbatis exitum sibi imminere cognoscens, abbatis et fratrum praesentiam miro amplectebatur affectu, mira eos devotione monebat, ut spiritualia arma corriperent, egressuram protinus animam sibi commendatam efficaciter protecturi, et exhibituri fideliter necessarium prorsus inter imminentium hostium crudelissima tela conductum. Cumque in hujusmodi supplicatione divinis jam Sacramentis munitus, et de eorumdem servorum Dei patrocinio, et Domini miseratione piissima devotione praesumens, ac proinde circumstantibus omnibus multam suae salutis relinquens fiduciam exspirasset, offerebant frcommendatione animae ejus, quam devotissime poterant, Dominici corporis hostiam salutarem. 27. Tum subito inimicus humanae salutis, ex ejusdem, 1140 sicut indubitabile esse videtur, liberatione animae, quam ex multis diebus irreparabiliter sese occupasse credebat, iram magnam concipiens, et eamdem, permittente Deo, cru
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i ñ uisitare sepulchrum nec miꝰer
ga eum uanc afficit᷑ nec minꝰ ꝙͣolim
in uunentute confidit: nimirintȩquẽ
uerius ucu̾e oĩo ñ ambigit. Confessus
est ⁊̃ nob̾ de pane ꝙ̃ retulit:ꝰ ꝙ nuinc us¬
ꝙ cumiam t̾tius aimꝰ tranfierie. ille¬
sum eum b̾i iurifides et bñdictio eu¬
stodiuit. Iarrauer̾t et nob̾ iuri reli¬
giosi. qui cum eodem archiep̃o uene¬
iant iniraculum dignũ memoria.
nuꝑfactñ in cenobio: qd̾ ut supͣ me¬
minimꝰ. int̾ra sua ip̃e fundauit.
rat enim inquiunt iuregio ne
multa sua flagitia minꝰ carꝰ. Gor¬
reptꝰ aũt gͣuissima ualitudine ui¬
sitationem eiꝰ uix impet᷑ͣuit: et per
manum eiꝰ ad monasfium qd̃ fun¬
dau̾at ille se contulit. Uͥ et cũ ma¬
xima cordis ꝯprnctione renunci¬
ans scło: ꝑ dies aliqͦt in humili et
fidelissima confessione ꝑsistens. ma¬
gis ac magis eadem egͥtucdine labo¬
rabat. Quademum inualescente

Expanded text:
sancti non visitare sepulcrum, nec minus sancti non visitare sepulcrum, nec minus erga eum nunc afficitur, nec minus quam olim in vivente confidit, nimirum quem verius vivere omnino non ambigit. Confessus est etiam nobis de pane quem retulit, quod nunc usque, cum jam tertius annus transierit, illaesum eum Beati viri fides et benedictio custodivit. 26. Narraverunt etiam nobis viri religiosi, qui cum eodem archiepiscopo venerant, miraculum dignum memoria nuper factum in coenobio, quod, ut supra meminimus, in terra sua ipse fundavit . Erat enim, inquit, in regione multa sua flagitia minus charus. Correptus autem gravissima valetudine, visitationem ejus vix impetravit, et per manum ejus ad monasterium quod fundaverat, ille se contulit. Ubi et cum maxima cordis compunctione renuntians saeculo, per dies aliquot in humili et fidelissima confessione persistens, magis ac magis eadem aegritudine laborabat. Qua demum invalescente
Abbreviated transcription (Latin):
a finib t̾re ñ curiositas audiende sa¬
pientie. s fidei zelus et plenitudo de¬
uotionis attrax̾at. U̾ qͣntum fleu̾it
qͣlem sese ñ mͦ ergaeum qͤm tã unice
suspiciebat: s etiam erga minimos
qͦslibes frm̃ exhibuerit ñ est facile di¬
tum a dei famulo panem referre possit
et cdiucius conseruare. humano sen¬
su pͥcipit ut in clibano recosst᷑. sicnt
solent qui maria transeunt. panem
ferre bis coctumsAudiens aũt santtꝰ
ñ est passus errare hõrem tam deuocã:
s anucabiłr arguens in hac paute
fidem eiꝰ modicam inueniri: ita ne in¬
quit ñ poterit paneni ip̃m bñcdictio
magisqͣm recoctio ꝯseruare ; Et ñ ac¬
quicuit bñdic̾e illum: s ꝯmunems
panem p̾cipiens exhiberi. bñdixit et
dixit. Eece hunc tolle tecum uich de¬
incepsde corruptione solliere Eulit:
et ad suos rediens usq hodie glat᷑ fi dei
sue defeccum enidentissima rei u̾ita¬
te conuinci. Nec enim passis est patͥs

Expanded text:
a finibus terrae non curiositas audiendae saa finibus terrae non curiositas audiendae sapientiae, sed fidei zelus et plenitudo devotionis attraxerat. Ubi quantum fleverit, qualem sese non modo erga eum, quem tam unice suspiciebat, sed etiam erga minimos quoslibet fratrum exhibuerit, non est facile ditum a Dei Famulo panem referre possit, et diutius conservare, humano sensu praecipit ut in clibano recoquatur, sicut solent qui maria transeunt panem ferre biscoctum. Audiens autem Sanctus non est passus errare hominem tam devotum, sed amicabiliter arguens in hac parte fidem ejus modicam inveniri: « Itane, inquit, non poterit panem ipsum benedictio magis quam recoctio conservare? » Et non acquievit benedicere illum, sed communem sibi panem praecipiens exhiberi, benedixit, et dixit: « Ecce hunc tolle tecum, nihil deinceps de corruptione sollicitus. » Tulit, et ad suos rediens usque hodie gloriatur fidei suae defectum evidentissima rei veritate convinci. Nec enim passus est Patris
Abbreviated transcription (Latin):
entes. clum suꝑ his confertemꝰ: testati
sunt nob̾ panem añ annos. xxi. eiꝰ bñ¬
dictione signatum man̾e ad huc a pd̾
sepenitꝰ incorrumptum. Nec dissi¬
milem apd̃ aliqͦs nr̃musq hodie no¬
satis et euidens hꝰ reitestimo¬
uium ꝓferamꝰ. Uir magnꝰ et mag¬
nifice honorandꝰ daoꝵ archiep̃c hes
chilus prẽm sc̃m unico uen̾abat᷑
affectuꝰ unica deuotione colebat.
Nec contentꝰ est in filiseum uidere
tum nouum cenobium extruxiss:
et impetrasset ab eo desid̾atum sac̾ con¬
gͥgationis examen. Preualuit apd̾ eũ
desid̾ium uehemens ut hõ tante auc¬
toritatis et in insulis illistam eccͣastica
am̃ sełari anctoritate singłarit̾ potensi
expositis suis omnib etiam semet ip̃m
ꝑiculis multis trad̾et et labori. Iamde
Expensis dic̾e ñ est maguum: qͣmuis
eunidem audierimꝰ ꝓtestantem qd̃
expenderit in itin̾e ip̃o argenti mar¬
cas ampliꝰ ꝙͣ sescentas. Henit qͦ clarã¬
uallem tam humilis et sublimis: ꝙͣ

Expanded text:
entes, dum super his conferremus, testati sunt nobis, panem ante annos undecim ejus benedictione signatum manere adhuc apud se penitus incorruptum. Nec dissimilem apud aliquos nostrum usque hodie nosatis et evidens hujus rei testimonium proferamus. 25. Vir magnus et magnifice honorandus Danorum archiepiscopus Eskilus Patrem sanctum unico venerabatur affectu, unica devotione colebat. Nec contentus est in filiis eum videre, cum novum coenobium exstruxisset, et impetrasset ab eo desideratum sacrae congregationis examen. Praevaluit apud eum desiderium vehemens, ut homo tantae auctoritatis, et in insulis illis tam ecclesiastica quam saeculari auctoritate singulariter potens, expositis suis omnibus, etiam semetipsum periculis multis traderet et labori. Nam de expensis dicere non est magnum, quamvis eumdem audierimus protestantem, quod expenderit in itinere ipso argenti marcas amplius quam sexcentas. Venit ergo Claram-Vallem tam humilis et sublimis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
cinuum responsum mortis in se ip̃o hñs
sustinuit. donec pat̾ sc̃s rediret quint o¬
lim ꝓmiserat eum trad̾e̾t sepult᷑e.¬
Dñs abbas rainardꝰ cist̾ciensis qͤm ex
claraualle assumptum pat̾ sc̃s et am
trem. obqͦꝵ dam monastioꝵ ordinatio¬
nem ꝓuincie partes intrau̾at. De qͦ uir
dei in claraualle ꝯsistens. clum frĩ cui¬
dam loq̃ret᷑. subita inspiratione per¬
motꝰ dominꝰ ait cist̾ciensis. aut mor¬
tuus est aut inꝑximo moriturꝰ. slec
parum fr̾ ille miratꝰ est aucliens uer¬
bum: magis tñ obstupuit. cum eiꝰdem
abb̃is obitum pꝰ dies paucos audiret

Expanded text:
tinuum responsum mortis in se ipso habens, tinuum responsum mortis in se ipso habens, sustinuit donec Pater sanctus rediret, qui, ut olim promiserat, eum traderet sepultnus abbas Rainardus Cisterciensis, quem ex Clara-Valle assumptum Pater sanctus ettrem, ob quorumdam monasteriorum ordinationem Provinciae partes intravit. De quo Vir Dei in Clara-Valle consistens, dum fratri cuidam loqueretur, subita inspiratione permotus: « Dominus, ait, Cisterciensis, aut mortuus est, aut in proximo moriturus. » Nec parum ille frater miratus est audiens verbum: magis tamen obstupuit, cum ejusdem abbatis post dies paucos audiret
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum cumaddei famulum idem ft̃
satis anxiꝰ retulisset ⁊ uidens ille basi¬
u̾tit: et ingressus orabat. Cet̾is aũt de¬
foris p̾stolantib: gaufridꝰ ille graua¬
cꝰ tedio suꝑ lapidem obdormiuit.
Demum cum ambo parit̾ surrexis¬
sent ille de orone. ille de sonno. appa¬
ruit idem gaufridꝰ tm̃ io cundior et
hylarior cet̾is. qnͣtum tͥstior pͥꝰ. Cumqp¬
fu̾at ami cabiłr imꝓꝑaret ÷ et si tunc
inquit dixi. ñ qmͣ ampliꝰ letꝰ ero: sed
nunc dico. ñ ꝙͣ ampliꝰ tͥstis ero. ¶Et¬
dem qͦ gaufridꝰ pͦ t̃pe turocinuii suiꝑ
pr̃e suo uiro nobili et potenti. quem
tuosius exorabat. Eui uie dei. netime¬
as inquit. ego illum ꝓbatum mona¬
chum mailz meis uhac clareualle
sepeliam. Utrumes secutum est. et ꝑ¬
fectꝰ monachꝰ fẽs est: et a pr̃e sc̃õ sicut
ip̃e p̾dix̾at in claraualle sepultꝰ Tanͣ
enim mori illo absente ñ posset. qͥnq
mensib infirmatꝰ. et creb̾rimũ ĩmo cõ¬

Expanded text:
verbum cum ad Dei Famulum idem frater verbum cum ad Dei Famulum idem frater satis anxius retulisset, videns ille sacram basi eam divertit, et ingressus orabat. Caeteris autem deforis praestolantibus, Gaufridus ille gravatus taedio super lapidem obdormivit. Demum cum ambo pariter surrexissent, ille de oratione, iste de somno, apparuit idem Gaufridus tantum jucundior et hilarior caeteris, quantum tristior prius. Cumqfuerat, amicabiliter improperaret: « Etsi tunc, inquit, dixi, Nunquam amplius laetus ero; sed nunc dico, Nunquam amplius tristis ero. dem quoque Gaufridus primo tempore tirocinii sui pro patre suo viro nobili et potenti, quem tuosius exorabat. Cui Vir Dei: « Ne timeas, inquit, ego illum probatum monachum manibus meis in hac Clara-Valle sepeliam. » Utrumque secutum est, et perfectus monachus factus est; et a Patre sancto, sicut ipse praedixerat, in Clara-Valle sepultus. Tanquam enim mori illo ahsente non posset, quinque mensibus infirmatus, et creberrimum, imo con
Abbreviated transcription (Latin):
sui xp̃c eripuit de partib flandrie mł¬
ti aliqñ nobiles. multi sapientes et lit¬
terati iuri sub ip̃iꝰ magist̾io sacram
ꝓfessi st̃ seruitutem. Quoꝵ pͥmꝰ uide¬
bat᷑ gaufcidꝰ de perona: qͥ post modũ
in claraualle pͥoris offõ functꝰ est et de¬
funccꝰ meo. In quib enident̾ satis en¬
uingelicum illud impletum esti mł¬
ti clicent nob̾ ecce hic est xp̃c ecce illic.
Płimis enim ꝑsuasionib accum est
cumeis. ut aliam mag̾ elig̾e ꝓfessio¬
nem et loca alia debuissent. donec occͤ¬
ut dei famulus iam ꝓpe cdisꝑsis: ot in
u̾b gr̃e q ꝓcedebunt de ore eiꝰ pͥstina oĩs
hesitatio facta de medio. et õium ꝑiter
in ip̃i consilio u tefragabiłr est firma¬
ta uoluntas. Qd̃ quidem ñ sñ subita
et penitꝰ inspata qͦꝵ dam ex ip̃is muta¬
tione fcs̃a es animoꝵ. Denice cũ iam
grauissima cepit temptatione pul¬
et tristicie qͦdam nubilo grauit̾ ob¬
uoluta uidet᷑: Cui gaufridꝰ. Scio in¬

Expanded text:
sui Christus eripuit, de partibus Flandriae multi aliquando nobiles, multi sapientes et litterati viri sub ipsius magisterio sacram professi sunt servitutem: quorum primus videbatur Gaufridus ille de Perona, qui postmodum in Clara-Valle Prioris officio functus est, et defunctus in eo. In quibus evidenter satis evangelicum illud impletum est: Multi dicent vobis, Ecce hic est Christus, ecce illic . Plurimis enim persuasionibus actum est cum eis, ut aliam magis eligere professionem, et loca alia debuissent, donec occurrit Dei Famulus jam prope dispersis: et inuae procedebant de ore ejus, pristina omnis haesitatio facta de medio, et omnium pariter in ipsius consilio irrefragabiliter est firmata voluntas. Quod quidem non sine subita et penitus insperata quorumdam ex ipsis mutatione factum est animorum. Denique cum jam gravissima coepit tentatione pulet tristitiae quodam nubilo graviter obvoluta videtur? » Cui Gaufridus: « Scio, in
Abbreviated transcription (Latin):
andreas mala osa imp̾cans monastio
uidĩm clumittebat: ip̃dm cͦ desid̾ans
uallem funclitꝰ subrui cum habita¬
trabsius sec ꝑarum moti sc̃ et mi¬
rati. qui p̾dictum uiri sci de ip̃o audi¬
erant u̾bum: cum tałr uide̾t᷑ abire.
S ñ diu pusillanumitatem eoꝵ et
fidem moclicam temptari passus est
deus. Illa tm̃ clie ꝓcedens et repellens
qͦdam mͦ grãm dei. nocte ꝓxima uictꝰ
et qͣi uinctꝰ trahente se et uim faciente
sp̃udei diem expectare ñ potiuit: s exͣ¬
gens añdiluculum. uelocit̾q ad mo¬

Expanded text:
Andreas mala omnia imprecans monasterio, Andreas mala omnia imprecans monasterio, ubi dominum dimittebat, ipsam quoque desiderans vallem funditus subrui cum habitatoribus suis. Nec parum moti sunt et mirati, qui praedictum Viri sancti de ipso audierunt verbum, cum taliter videretur abire. Sed non diu pusillanimitatem eorum et fidem modicam tentari passus est Deus. Illa tantum die procedens et repellens quodammodo gratiam Dei, nocte proxima victus et quasi vinctus trahente se et vim faciente Spiritu Dei, diem exspectare non potuit; sed exsurgens ante diluculum, velociterque
Abbreviated transcription (Latin):
tum estiet detanti inuetus ꝯu̾s asione
genobiumꝰ: õe exultationẽ replefũ.
iogentib̃ añt soenset familiatorta
e si mortuum illum ceru̾ent. eui
Latat. pͥitt̾is andreas quidam parr¬
siensis. henricum ebrium. henrieũ
nocistrabat᷑ in sanum: ues quiciis
nee blaspłtius parcens. E ꝯtͣ sane.
idcm henticꝰ ꝓ illiꝰ potissimũ ꝯu̾sio.¬
ni: dei hemincm dare oꝑam p̾cabat᷑.
mitte ait hoĩem. mͦ aĩa eiꝰ in am̃ari¬
tudine est: nec ꝓ eo multum sollici¬
t sis qr tuus est ille. Eumq amplĩ
spe ꝯcepta henricꝰ instaret ut loc̃rret
andrce.: stueriꝰ intuitꝰ eu̾m iur dei: qͥd
hoc eĩt ait sum qͥd ñ iam dixi tͥ cu
uis est ille. quctiens hec andreas asta¬
bat enit et ip̾e⁊ sic̃ płimum imꝓbꝰ
teat.et a sac᷑ ꝯñsatioue uehest̃t. ab̾ hor¬
rens: talia secum ut hecłieq faẽt̃ d
tita cogitatione loluebat. In boc nũc
inirabilis deis in ꝯsiliis fĩ. filios. bo¬
impleat᷑. S ientidem clie astera ibate

Expanded text:
tum est, et de tanti juvenis conversione coenobium omni exsultatione repletum. Lugentibus autem sociis, et familia tota, ac si mortuum illum cernerent, ejulante, prae caeteris Andreas quidam Parisiensis Henricum ebrium, Henricum vociferabatur insanum, nec conviciis, nec blasphemiis parcens. Econtra sane, idem Henricus pro illius potissimum conversione Dei Hominem dare operam precabatur. mitte, ait, hominem; modo anima ejus in amaritudine est, nec pro eo multum sollicitus sis, quia tuus est ille. » Cumque amplius spe concepta Henricus instaret ut loqueretur Andreae, severius intuitus eum Vir Dei. « Quid hoc est, ait? nunquid non jam dixi tibi, Tuus est ille? » Audiens haec Andreas, astabat enim et ipse, sicut plurimum improbus erat, et a sacra conversatione vehementer abhorrens, talia secum, ut hodieque fatetur, tacita cogitatione volvebat: « In hoc nunc quam mirabilis Deus in consiliis super filios hoimpleatur! Siquidem die altera ibat
Abbreviated transcription (Latin):
nicensem ep̃m testantem audiuimꝰ.
luienem quendam de familia sua
lethlit̾ mcapite sauounm eusi iacͥt
spͥmansiet imops mãtis: iminissal
nis qͤm bũ chix̾at hs deutam celerẽ
sensisse nͥcutemt nt in columis sur¬
gͥeo ip̃a horau si eq illud tacen
Sideie qui ꝑ septennium ⁊ ult
eosdem serirau̾int panes. nec colo¬
re nec sapore mufutoe Ante hos
pantos clies ien̾abiles alb̾es Sirar¬
dꝰ et heurieꝰ de suetie partib ueni

Expanded text:
vicensem episcopum, testantem audivimus, vicensem episcopum, testantem audivimus, juvenem quemdam de familia sua lethaliter in capite saucium, cum jaceret spumans et impos mentis, immissa nis, quem benedixerat Homo Dei, tam celerem sensisse virtutem, ut incolumis surgeret ipsa hora. Neque illud tacendviderimus, qui per septennium et ultra eosdem servaverint panes, nec colore, nec sapore mutato. 1139 Ante hos paucos dies, venerabiles abbates, Girardus et Henricus, de Sueciae partibus
Abbreviated transcription (Latin):
N eodẽm itm̾e et in t̾ritorio ẽodemi
dimni febrist̃iũ multitudo. secut
ubqi folebantea dei hõie panent p̃ete¬
excastra cui nom̃ est clamiceitm̃.
male scioł. et subsannans fidẽ ꝓpfã
blasphemabat. In ip̃clsaũt m̾b ¶las¬
phesie gͣreuisfam febre corrept᷑
usq antisiodoꝵ a beuntem seqͥcoactꝰ
est uirum dei et penitentiã agens
apd̃ eum. ip̃am cui detrax̾at multis
obtinuit p̃cib bñdictionem. Nã
multis uͦ gustata eiꝰ modi bñdictõ
reddidit sanitatemꝰ ut soliꝰ dei cuiꝰ
hec uirtute fiebant possent noticia
ꝯp̾hendi. Hidimꝰ in meldensi t̾rito¬
riom̾ulitem deuotissi mas referen¬
tem grãs uiro dei qd̃ ad pͥmũ gustũ
panisab eo bñdicti psenam receꝑit
sospitatem a febrẽ qͣytana qͣ sic gra¬
ult̾ laborau̾at ñ sib ferme decems
octo ut inhora accessionis qͣ frene¬
ticꝰ nec matͤm agnosc̾et suam. i¬
rum ͦs uen̾abilemi geuacdũ lemo¬

Expanded text:
In eodem itinere et in territorio eodem, In eodem itinere et in territorio eodem, dum febricitantium multitudo, sicut ubique solebant, a Dei Homine panem peteex castro, cui nomen est Clamiceium, male sciolus et subsannans fidem populi blasphemabat. In ipsis autem verbis blasphemiae gravissima febre correptus, usque Autissiodorum abeuntem sequi coactus est Virum Dei: et poenitentiam agens apud eum, ipsam, cui detraxerat, multis obtinuit precibus benedictionem. Tam multis vero gustata ejusmodi benedictio reddidit sanitatem, ut solius Dei, cujus haec virtute fiebant, posset notitia comprehendi. 24. Vidimus in Meldensi territorio militem devotissimas referentem gratias Viro Dei, quod ad primum gustum panis ab eo benedicti, plenam receperit sospitatem a febre quartana, qua sic graviter laboraverat mensibus ferme decem et octo, ut in hora accessionis, quasi phreneticus, nec matrem agnosceret suam. Virum quoque venerabilem Gerardum, Lemo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ad grãm ꝑtinent sanitatum. mul¬
ta insignia ꝑ hunc famulum suum
pligr̃a ꝓferamus. Ca .uiii.¬
astrum uillama accole uo¬
cant: qd̃ a claraualle ut amñt
sex miliariis distat. S̾ mulier pre¬
gnans tempꝰ õe transierat parienduꝰ
et aliqͣntis m̃sib iam decursis. crim
fantulum anno integro intra iusc̾a
monast̾ium nuiri det clucit᷑. sic se hñs.
Sistit᷑ ad portam misera : et portario
fr̃rcansa tam miserabilisintimat᷑.
Rogatꝰ ille et in audito ꝯpassus in¬
ꝯmodo supplex adut prẽm sc̃m. fide¬
lit̾ ei neccessitãtem indicans mulie¬
risꝰ fidesit. explens negocium suisce¬
napepit. et p̾currelte remedid ad
pidilm q̃d̾ eona uocat᷑umilier q̃dã
ꝑielitabat ᷑mustis dieb qd̾ uenisset
filiꝰ isq ad partũ. et iupes ñ hab̾e̾t
pari̾ens. Emat suꝑuenissest intexĩ
bñditenm misit. Gustauit mulier
⁊et ꝯfestuniratꝰ est picer. Quẽ uen̾abi¬
lis e pe carnotensis gͥi. ñfridꝰ. baptil¬

Expanded text:
 ad gratiam pertinent sanitatum, tam multa insignia per hunc famulum suumpli gratia proferamus. Castrum-Villanum accolae vocant, quod a Clara-Valle, ut aiunt, sex milliariis distat: ubi mulier praegnans tempus omne transierat pariendi, et aliquantis mensibus jam decursis, cum dere posset infantulum anno integro intra visceramonasterium Viri Dei ducitur sic se habens. Sistitur ad portam misera, et portario fratri causa tam miserabilis intimatur. Rogatus ille, et inaudito compassus incommodo, supplex adiit Patrem sanctum, fideliter ei necessitatem indicans mulieris, fideliter explens negotium suscena peperit, et praecurrente remedio, ad pidum quod Cona vocatur, mulier quaedam periclitabatur multis diebus, quod venisset filius usque ad parparturiens. Cumque supervenisset interim benedictam misit. Gustavit mulier, et confestim natus est puer: quem venerabilis episcopus Carnotensis Gaufridus bapti
Abbreviated transcription (Latin):
accedens: sacra eiꝰ uestigia deuotissime
osculabat᷑ Modum tñ aut seriem ui¬
sionis. nec cuiꝙͣ aꝑire. nec in eiꝰdem ep̃i
uita scͥb̾e acquieuit: hoc tm̃ respõdẽs
cum płimum rogaret᷑ nimis ad ꝓpͥam

Expanded text:
accedens, sacra ejus vestigia devotissime accedens, sacra ejus vestigia devotissime osculabatur. Modum tamen et seriem visionis nec cuiquam aperire, nec in ejusdem episcopi Vita scribere acquievit: hoc tantum respondens, cum plurimum rogaretur, nimis
Abbreviated transcription (Latin):
famulꝰ in suo clareuallensi cenabio cõ¬
stitutꝰ. et solitaintentione clñm p̾ ca¬
bat᷑. Contigit aũc eadem hora pauꝑem
quendam. et uere pauꝑemnsp̃ut in cella
hospitum mori. Cuiꝰ aĩam cũ uocib
canoris in celum deferri pat̾ sc̃s audi¬
uit: et int̾rogatis mane fr̃ib qͥ affile¬
rant illam fuisse horam obitꝰ eiꝰ ꝯꝑit.
lachias cꝰ uitam ututib ple¬
nam iir sc̃s studiose desc̃psit iuixta
desiderium cordis sui inclaraualle
beatam celo aĩam reddidisset: offerens
ꝓ eiꝰ transitu uen̾abilis alhas hostiam
salutarem głam eiꝰ cdño reuelante co¬
gnouit⁊ et eodem inspirante sacͥficio
iam expleto formam mutauit or̃o¬
nis: et collectam intulit q̃ ad scõꝵpon¬
tificum celebritates. ñ ad ꝯm̃dationes
defunctoꝵ ꝑtinet ita dicens. D̾s qͥ bea¬
tum malachiam pontificem scõrui
tuoꝵ meritis coeqͣsti. tͥbueq̃s: ut qui¬
p̾ciose mortis eiꝰ festa aguꝰ: uite qͦe
imittem᷑ exempla. Deinde reu̾enter

Expanded text:
 in suo Clarae-Vallensi coenobio constitutus, et solita intentione Dominum deprecabatur. Contigit autem eadem hora pauperem quemdam, et vere pauperem spiritu, in cella hospitum mori, cujus animam cum vocibus canoris in coelum deferri Pater sanctus audivit: et interrogatis mane fratribus, qui adfuerant, illam fuisse horam obitus ejus complachias, cujus vitam virtutibus plenam Vir sanctus studiose descripsit, juxta desiderium cordis sui in Clara-Valle beatam coelo animam reddidisset; offerens pro ejus transitu venerabilis Abbas hostiam salutarem, gloriam ejus Domino revelante cognovit, et eodem inspirante, sacrificio jam expleto, formam mutavit orationis, et collectam intulit, quae ad sanctorum pontificum celebritates, non ad commendationes defunctorum pertinet, ita dicens: « Deus, qui beatum Malachiam pontificem sanctorum tuorum meritis coaequasti, tribue, qupretiosae mortis ejus festa agimus, vitae quoque imitemur exempla. » 1138 Deinde reverenter
Abbreviated transcription (Latin):
obiuam misit. Hicgͥ mascelinꝰ cũ
a dño suo missum se ẽẽ clic̾et ad ser¬
uiencdum ei : panlisper intintꝰ illũ
uir dei aliꝰ inquit dñs ad sͥ seruien¬
dun te misit. Expauit thentonicꝰ.
et miratꝰ quid dic̾e uellet: firmius
asserebat a dño suo moguntino sese

Expanded text:
obviam misit. Hic igitur Mascelinus cum obviam misit. Hic igitur Mascelinus cum a domino suo missum se esse diceret ad serviendum ei, paulisper intuitus illum Vir Dei: « Alius, inquit, Dominus ad sibi serviendum te misit. » Expavit Teutonicus, et miratus quid dicere vellet, firmius asserebat a domino suo Moguntino sese
Abbreviated transcription (Latin):
sidiu uidebant᷑ ex alioꝵ defectu ip̃i
qͦ suspeccit lingonensis ep̃c godefridꝰ
frequent̾ et familiarit̾ dei hoĩem cõ¬
sulebat: quida̾m sͥ dñs suꝑ his reue¬
laret. Cuiille cum iam sepiꝰ respondis¬
set nicħs apparere nͥ tͥbulationem sr̃
tͥbulationem deiun a liqñ sciscitan¬
ti ait. qr quinto m̃se pax erit. Sane
ultima cdie quiti m̃sis reformata est
pax: ip̃oquidem et orante et oꝑante. nt
ñ eẽt ambiguum eiꝰ potissimum stu¬
dio. ⁊ m̾ito. pisssimum illũ pͥncipem
a tam grauib immninentib q ꝑica¬
seruus xͥ germane regnum. festina¬
bat ad partes moguntinoꝵ. pacem
reformaturꝰ uit̾ regem lothariũ.
et p̾decessoris eiꝰ imꝑatoris henrici ne¬
potes. coradum scis qui lothario pꝰta
successit in regnum. et fredericum
prẽm hꝰ frederici qui pꝰ coradũ elec¬
tꝰ obtinet. hodie pͥncipatũ. Uen̾abi¬
lis autem metropolitanꝰ mogunti¬
noꝵ alb̾tꝰ: honorabilem quendam
cłicum noie mascelinum. iuro dei

Expanded text:
aliorum defectu ipsi quoque suspecti: Lingonensis episcopus Godefridus frequenter et familiariter Dei hominem consulebat, quidnam sibi Dominus super his revelaret. Cui ille, cum jam saepius respondisset, nihil sibi apparere nisi tribulationem super tribulationem, demum aliquando sciscitanti, ait, quia quinto mense pax erit. Sane ultima die quinti mensis reformata est pax, ipso quidem et orante, et operante, ut non esset ambiguum ejus potissimum studio et merito piissimum illum principem a tam gravibus imminentibusque pericuristi Germaniae regnum, festinabat ad partes Moguntinorum, pacem reformaturus inter regem Lotharium, et praedecessoris ejus imperatoris Henrici nepotes; Conradum scilicet, qui Lothario postea successit in regnum, et Fridericum patrem hujus Friderici, qui post Conradum electus obtinet hodie principatum. Venerabilis autem metropolitanus Moguntinorum Albertus honorabilem quemdam clericum, nomine Mascelinum, Viro Dei
Abbreviated transcription (Latin):
et balistaris dicebant᷑. Nec mͦ apd̃ extͣ¬
neos: s imp̃ilł quoq eiꝰ ciuuitatib et
castellis. eiꝰmodi iam blasphemie per
q̃rent᷑. ep̃c quidam eo temꝑe auctori¬
tate et opmione prudentie celeb̾runꝰ
aiebat. In manu regis est comestro¬
baldꝰ ñ est qui possit eruere. Res¬
pondente alio qͦdam antistite est qͥ
possit lib̾are enmi multum ille mi¬
ratꝰ quis nam tred̾e posse q̃rebat.
Demum aucliens qi potest eume¬
ruẽ qui oĩa potest d̾s: ñ parum sub¬
stomacans. potest inquit si manife¬
stꝰ appareat ÷ si clauam teneat. si hĩc
inde ꝑcuciat: s haccenꝰ ista ñ fecit.
In tantagͥ desꝑatione cum p̾diccum
pͥncipem uehem̃ter urg̾ent ex f̾nei.
grauiꝰ tñ impugnarent qͥ abeo de

Expanded text:
et balistarii dicebantur. Nec modo apud extret balistarii dicebantur. Nec modo apud extraneos, sed in ipsis quoque ejus civitatibus et castellis ejusmodi jam blasphemiae persquerentur, episcopus quidam eo tempore, auctoritate et opinione prudentiae celeberrimus aiebat: « In manu Regis est comes Theobaldus, non est qui possit eum eruere. » Respondente alio quodam antistite, « Est qui possit liberare eum: » multum ille miratus quisnam crederetur posse, quaerebat. Demum audiens quia potest eum eripere qui omnia potest Deus; non parum substomachans: « Potest, » inquit, « si manifestus appareat, si clavam teneat, hinc inde percutiat; sed hactenus ista non fecit. » In tanta igitur desperatione, cum praedictum principem vehementer urgerent extranei, gravius tamen impugnarent qui ab eo de
Abbreviated transcription (Latin):
do monacho: qui eoꝵdem a pͥma con¬
u̾sione sociuis strenue satis in multis
cenobis extruendis militau̾at dõ. Cõ¬
tinuo p̃r sc̃s excitatis fr̃ib accelerari
iubet et ad monast̾ium ueniens ip̃o
cdie sic̃ eis p̾clix̾at eumdem ganfridũ
iampositum repperit in extͤmis. El¬
delissimum pͥncipem comitem teo¬
baldum in magna tͥbulatione ꝓba¬
tum: ñ minꝰ mirabilit̾ qmͣ misericor¬
dit̾ dñs lib̾auit. Is nimirum poten¬
tissimꝰ in regno. et scd̾̃s arege. totꝰ tñ
elemosinis declitꝰ. et studio pietatis
b̾nardi clareilallensis amator de uo¬
tissimꝰ erat. Quem eatenꝰ impugnari
et affligi passus est deus. ut rege pa¬
rit̾ et uicinis potentib fere cunccis ad¬
u̾sus eum coniurantibl usc ad eo dẽ
eꝰ euasione des pref᷑ut publice qͦor
iam insultaret᷑ religioni: pietati de¬
traheret᷑: elemosinis derogaret᷑. Mona¬
chiit conu̾si in utiles eius milites

Expanded text:
do monacho, qui eorumdem a prima condo monacho, qui eorumdem a prima conversione socius, strenue satis in multis coenobiis exstruendis militaverat Deo. Continuo Pater sanctus excitatis fratribus accelerari jubet, et ad monasterium veniens, ipso die, sicut eis praedixerat, eumdem Gaufridum jam positum reperit in extremis. m comitem, in magna tribulatione probatum, non minus mirabiliter quam misericorditer Dominus liberavit. Is nimirum potentissimus in regno, et secundus a rege, totus tamen eleemosynis deditus, et studio pietatis Bernardi Clarae-Vallensis amator devotissimus erat. Quem eatenus impugnari et affligi passus est Deus, ut Rege pariter et vicinis potentibus fere cunctis adversus eum conjurantibus, usque adeo de ejus evasione desperaretur, ut publice quoque jam insultaretur religioni, pietati detraheretur, eleemosynis derogaretur. Monachi et Conversi, inutiles ejus milites
Abbreviated transcription (Latin):
signabaͣt declinabat Cumq uesꝑe iter
suum alias ordinasset: mane uͥ pͥmũ
locutꝰ est fr̃ib. clicere iuibet ep̃o. qr pari¬
sins ibimꝰ ut rogasti. Conueniente gͥ
clero ad modum copioso. sic̃ semꝑ ab
eo solebant expet̾e ũbum der: ꝯtinuo
tres ex ilł ꝯpuncti st̃. et ꝯu̾siab: inani¬
b studus ad uere sap̃ie cultum: abre¬
nunciantes scło. et dei famulo adh̾enteᷤ.
Qꝵ ille pͥmũ intuens cum subito ĩ¬
terloquendum surg̾et. pet̾et q uestigra
eiꝰ inclinauit se modice: et fr̃ĩ cuidani
ꝓpiꝰ assidenti. in aure lo cutꝰ est dicens.
Istum ego sic̃ nunc uideo uenientem
cuis in multa post modum puritate
beato fine qͥeuit.ꝓparuer̃t aliqñ
uiro dei intrecensium urbe posito. ue¬
n̾abiles filii iam quidem carne soluti.
alt̾ gͥmanꝰ alt̾ auiniculus ciꝰ extit̾at.
Cumq uelut accełantes occius ꝑtran¬
sirent: reuocanti et retinere uolenti
respondebant eunidum sͥ ꝓ fr̃e gaufri¬

Expanded text:
s declinabat. Cumque vespere iter s declinabat. Cumque vespere iter suum alias ordinasset, mane ubi primum locutus est fratribus, dicere jubet episcopo. « Quia Parisius ibimus, ut rogasti. » Conveniente igitur clero admodum copioso, sicut semper ab eo solebant expetere verbum Dei, continuo tres ex illis compuncti sunt, et conversi ab inanibus studiis ad verae sapientiae cultum, abrenuntiantes saeculo, et Dei famulo adhaerentes: quorum ille primum intuens, cum subito inter loquendum surgeret, peteretque vestigia ejus, inclinavit se modice, et fratri cuidam propius assidenti in aure locutus est, dicens: « Istum ego, sicut nunc video, venientem tius in multa postmodum puritate beato fine quievit. Apparuerunt aliquando Viro Dei in Trecensium urbe posito venerabiles ejus filii, jam quidem carne soluti, alter germanus, alter avunculus ejus exstiterat. Cumque velut accelerantes ocius pertransirent, revocanti 1134 et retinere volenti respondebant, eundum sibi pro fratre Gaufri
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ postea faceret᷑ adolescentis̾ ad õs
arguentis consc̃ĩe stimulos semꝑ occur¬
ieꝰ impossibile ẽẽ ut post uiri scĩtale ꝓ¬
missum in scłari habitu moraret᷑. Nec
fraudatꝰ est a spe sua. Si quidem uen̾a¬
bilis gualeramꝰ ursi campi cenobu pͥ¬
mꝰ abbas monachum illum fecit: et
angłico functꝰ officio pacem qmͣex ore
pr̃is sci ip̃e suscepat ꝯmunicauit her¬
ueio cꝰ tał post moclum apparuit con¬
u̾satio: ut tali dignꝰ oraculo uide̾t᷑. Nã
et p̾dicto gualeraimo in reginine mo¬
nast̾i̾i uisi campi ille successit: et no¬
ussi me obitum suum imminentẽ
sanꝰ ad huc et ĩcolumis eodem guale¬
ranno ꝑ reuelationemsͥ amumtiãte
huic simile fuit. Prẽm sc̃m fines pa¬
risioꝵ aliqñ ꝑagrantem ad ip̃am diu̾¬
t̾e ciuitatem ep̃c stephanꝰ et cet̾i õs qui
parit̾ aderant obnixe rogantes: ñ pote¬
rant obtinere. Magno si quidem ⁊elo
nͥ cã grauis urg̾et: ꝯuentꝰ publicos de᷑¬

Expanded text:
nobis postea fateretur, adolescenti sibi ad omnes arguentis conscientiae stimulos semper occurrere, impossibile esse ut post Viri sancti tale promissum, in saeculari habitu moreretur. Nec fraudatus est spe sua: siquidem venerabilis Walerannus Ursi-Campi coenobii primus abbas monachum illum fecit, et angelico functus officio, pacem quam ex ore Patris sancti ipse susceperat, communicavit Herveio. Cujus talis postmodum apparuit conversatio, ut tali dignus oraculo videretur. Nam et praedicto Waleranno in regimine monasterii Ursi-Campi ille successit; et novissime obitum suum imminentem sanus adhuc et incolumis, eodem Waleranno per revelationem sibi annuntiante, huic simile fuit. Patrem sanctum fines Parisiorum aliquando peragrantem, ut ad ipsam diverteret civitatem, episcopus Stephanus et caeteri omnes qui pariter aderant, obnixe rogantes non poterant obtinere. Magno siquidem zelo, nisi causa gravis urgeret, conventus publico
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾at secutꝰ est eum. ea hs¬
enricum qͦ gͥmanum tegi
francoꝵ qui beluacensem do¬
ueniens idem henricꝰ ad hoĩem dei sr̾
quodam sisati negotio locuturꝰ: cõ¬

Expanded text:
fuerat, secutus est eum. 15. Henricum quoque germanum regis Francorum, qui Belvacensem hot enim ut veniens idem Henricus ad Hominem Dei super quodam saeculari negotio locuturus, con