comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dampnose possessionis mundo reliquerit here.¬
ditatem: tam̃ scimꝰ lege p̃ceptũ non poteris constitu¬
ere suꝑ te hominẽ alienum. quia ñ est frat̾ tuus. Q
eñĩ diuerso tramite ab apłoꝵ regulis aberrauit: qua¬
si indignus & ꝓfanus choro xꝑi & consortio miste¬
rioꝵ eius de sollẽpnitate xp̃i eicit᷑. & a patrib maio¬
ribq natu qui saluatoris eccłiam fundauerunt
ꝓculpelitur : philosophoꝵ pannos nitens nouo &
firmissimo eccłie con suere uestim̃to. & ueris falsa so¬
ciare ⁊ ut & illoꝵ ex uicititate fortior ꝓbetur infir¬
mitas: & huius pulchritudo iuoletur. Que enĩ illũ
ratio qui disputationũ ordo ꝑduxit ⁊ ut allegorie
umbris & cassis imaginibus scripturaꝵ tolleret ueri¬
tatẽ: quis ꝓpħa sentire docuit ꝓpter ruinã &e lapsus
decelis animaꝵ dm̃ esse compulsũ corpora fabrica.¬
re: quis uxta beatũ lucam. eoꝵ qui uiderunt &

Expanded text:
quasi damnosae possessionis mundo reliquerit herequasi damnosae possessionis mundo reliquerit hereditatem, tamen scimus lege praeceptum: non poteris constituere super te hominem alienum, quia non est frater tuus. Iqui enim diuerso tramite ab apostolorum regulis aberrauit, quasi indignus et profanus choro Christi et consortio mysteriorum eius de sollemnitate Christi eicitur et a patribus maioribusque natu, qui saluatoris ecclesiam fundauerunt, procul pellitur philosophorum pannos nitens nouo et firmissimo ecclesiae consuere uestimento et ueris falsa sociare, ut et illorum ex uicinitate fortioris probetur infirmitas et huius pulchritudo uioletur. Quae enim illum ratio, qui disputationum ordo perduxit, ut allegoriae umbris et cassis imaginibus scripturarum tolleret ueritatem? quis propheta sentire docuit ob lapsus de caelis animarum deum esse conpulsum corpora fabricare ? quis iuxta beatum Lucam eorum, qui uiderunt et
Abbreviated transcription (Latin):
impietate furibundi. Nos scripturaꝵ normam sequen¬
tes tota cordis audatia p̾dicemus quod nec caro illius
nec anima fuerant priusquã dẽ maria nasceretur:
nec ante anima incelis sit cõmorata. quã sibr postea
iunxerit: nichil enĩ nr̃e conditionis e celo ueniens se¬
cũ dñs deportauit. Unde quicqͥd contrariũ est ueri¬
tati. euangelica falce succidens loquitur om̃is plan¬
tatio quam non plantauit patermeus celistis. eradi¬
cabitur: uerbum oꝑe. cõminationẽ fine consũmans. &
dictoꝵ potentiam explecitione rerũ ꝓbans: ut quicqͥd
sermo pollicituf est. gestoꝵ ueritas exhiberet. Sciant
gͥ se huius sollempnitatis alienos. ñ posse celebrare no.¬
biscũ dominica passionẽ qui origenẽ ut loquar aliqͥd
de fabulis poetarũ hydtã omiũ secunt᷑ hereseon: & er¬
roris se habere magistrũ &e principẽ głant᷑. Quãuis
eñi innumerabiles texuerit libros. & garrulitatis sue

Expanded text:
inpietate furibundi! nos scripturarum normam sequeninpietate furibundi! nos scripturarum normam sequentes tota cordis audacia praedicemus, quod nec caro illius nec anima fuerant, priusquam de Maria nasceretur, nec ante anima in caelis sit commorata, quam sibi postea iunxerit; nihil enim nostrae condicionis e caelo ueniens secum dominus deportauit. unde, quidquid contrarium est ueritati, euangelica falce succidens loquitur: omnis plantatio, quam non plantauit pater meus caelestis, eradicabitur, uerbum opere, comminationem fine consummans et dictorum potentiam expletione rerum probans, ut, quidquid sermo pollicitus est, gestorum ueritas exhiberet. Sciant igitur se huius sollemnitatis alienos non posse celebrare nobiscum dominicam passionem, qui Origenem — ut loquar aliquid de fabulis poetarum — hydram omnium sequuntur hereseon et erroris se habere magistrum et principem gloriantur. quamuis enim innumerabiles texuerit libros et garrulitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
terra conditi sumus nec carnẽ deduxit decelo necam¬
mã que prius substiterat & ante carnẽ eiꝰ condita erat
suo corpori copulauit: sĩc̃ orrigenis nitunt᷑ docere
discipłi. Sieñi anima saluatoris antequã ille huma¬
nũ corpus assumeret inceloꝵ regionib morabatur
& nec dum erat anima illius. impussimũ est dicere
ante corpus eam fuisse dni agentẽ aliquidd & uirgen¬
tem: & postea inanimã illuis cõmutatã. Aliudest si
possunt de scripturis docere antequã nasceretur ex
maria habuisse hanc animã dm uerbũ: & ante car¬
nis assũptionẽ animã illius nuncupatã. Quod si &e
auctoritate scripturaꝵ & ipsa susciꝑe ratione cogun¬
tur xp̃m ñ abiusse animã andequã demaria nascere¬
tur: in assumptione enĩ hominis & anima eiꝰ assumpta ẽ.
ꝑspicue conuincuntur. eandem animã & illius & non
illius fuisse dicentes. S cessent illi a nouoꝵ dogmatũ

Expanded text:
terra conditi sumus, nec carnem deduxit de caelo nec anterra conditi sumus, nec carnem deduxit de caelo nec animam, quae prius substiterat et ante carnem eius condita erat, suo corpori copulauit, sicut Origenis nituntur docere discipuli. si emm anima saluatoris; antequam ille humanum corpus adsumeret, in caelorum regionibus morabatur et necdum erat anima illius, inpiissimum est dicere ante corpus eam fuisse domini agentem aliquid et uigentem et postea in animam illius conmutatam. aliud est, si possunt de scripturis docere, antequam nasceretur ex Maria, habuisse hanc animam deum uerbum et ante carnis adsumptionem animam illius nuncupatam. quodsi et auctoritate scripturarum et ipsa suscipere ratione coguntur Christum non habuisse animam, antequam de Maria nasceretur — in adsumptione enim hominis et anima eius adsumpta est —, perspicue conuincuntur eandem animam et illius et non illius fuisse dicentes. sed cessent illi a nouorum dogmatum
Abbreviated transcription (Latin):
nimã descendisse monstraret. Hortam᷑ eos qui talia
sapiunt ut errores hereticos relinquentes acquiescãt
eccłiastice ueritati & festiuitatẽ d̾nice passionis ñ
faciant inꝑfectã: nepͥncipałe & maiorẽ hominis par.¬
tẽ insaluatore negent: absq anima & mente corpꝰ
illius asserentes. Si enĩ ita erat. quod de se uolens ĩ¬
telligi loquebatur. pastor bonꝰ animã sũa ponit ꝓ
ouibus suis: & si tantũ carnẽ hoĩs assũpserat ⁊ cur in
passione dicebat sp̃c promptus caro aut̃ infirma :
Unde sciendũ est quod ex om̃i parte temꝑatũ humane
conditionis ex hibens sacram̃tũ ꝑfectã similitudinẽ
nr̃e conditionis assũpserit: nec carnẽ tatũ nec animã
irrationalem & sine sensu: s totũ corpus. totamq
animã sibi socians ꝑfectũ in se hominẽ de monstra¬
uit : ut ꝑfectã cunctis hominib in se homine. & ꝑ
se largiretur salutem: habensq nr̃i consortium qui de

Expanded text:
nimam descendisse monstraret. hortamur eos, qui talia nimam descendisse monstraret. hortamur eos, qui talia sapiunt, ut errores hereticos relinquentes adquiescant ecclesiasticae ueritati et festiuitatem dominicae passionis non faciant inperfectam nec principalem et maiorem hominis partem in saluatore negent absque anima et mente corpus illius adserentes. si enim ita erat, quid de se uolens intellegi loquebatur: pastor bonus animam suam ponit pro ouibus? et si tantum carnem hominis adsumpserat, cur in passione dicebat: spiritus promptus, caro autem infirma? Unde sciendum est, quod ex omni parte temperatum humanae condicionis exhibens sacramentum perfectam similitudinem nostrae condicionis adsumpserit nec carnem tantum nec animam inrationalem et sine sensu, sed totum corpus totamque animam sibi socians perfectum in se hominem demonstrarit, ut perfectam cunctis hominibus in se et per se largiretur salutem; habensque nostri consortium, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑfectũ esse susceptũ : s assũptũ ab eo hominẽ pleno
ꝑfectoq saluatũ. Nulli enĩ dubium quin irratio na¬
bilium iumentoꝵ anime nonponantur & resuman.¬
tur: s cũ corporib ꝑeant & inpuluerẽ dissoluant᷑.
Porro saluator tollens animã & separans a corpore
suo intempore passionis. rursum eam in resurrectio¬
ne suscepit: & multo antequã faceret loquebatur in psal¬
mo. Non derelinques animã meã in inferno necdabis
scm̃ tuũ uidere corruptionẽ. Nec credibile ẽ qͦd ad infe¬
ros caro descenderit. uł prudentia carnis que appella¬
ta sit ita mninferis apparuerit. s qͦd corpꝰ eiꝰ positũ in se¬
pulchro sit: & ipse nec decorpore & sapĩa carnis nec
de diuinitate sua dixerit. ñ derelinques anim̃a meam
in inferno ÷ s uere de nr̃e nature anima: ut ꝑfectam
& rationalẽ & in delligibilẽ atq sensibiłe ad inferos a¬

Expanded text:
inperfectum esse susceptum, sed adsumptum ab eo hominem plene inperfectum esse susceptum, sed adsumptum ab eo hominem plene perfecteque saluatum. nulli enim dubium, quin inrationabilium iumentorum animae non ponantur et resumantur, sed cum corporibus pereant et in puluerem dissoluantur. porro saluator tollens animam et separans a corpore suo in tempore passionis rursum eam in resurrectione suscepit. et multo ante, quam faceret, loquebatur in psalmo: non derelinques animam meam in inferno nec dabis sanctum tuum uidere corru p tionem. nec credibile est, quod ad inferos caro eius descenderit uel prudentia carnis, quae appellata sit anima, inferis apparuerit, sed, quod corpus eius positum in sepulchro sit et ipse nec de corpore et sapientia carnis nec de diuinitate sua dixerit: non derelinques animam meam in inferno, sed uere de nostrae naturae anima, ut perfectam ac rationalem et intelligibilem atque sensibilem ad inferos a
Abbreviated transcription (Latin):
absq crimine: etĩã in his que principalia sunt & ad
salutem credentiũ ꝑtinent eccłiastioe fidĩ repugnan¬
tes. Neq enĩ ut ipse cũ sectatorib suis nititur approba¬
re dñs nr atq saluator animã sine sensu assumpsit¬
& mente ÷ aut mediam partẽ eius. duasq de tribus.
siue tertiã. ut inꝑfecte hominẽ saluaret assumptũ:
quia nec media nec relique portiones ꝑfectionẽ acci¬
pient. Et sicut qͦd ꝑfectum est caret inꝑfecti uitio: sic
quod inꝑfectũ est ꝑfectũ ñ potest dici. Et si inꝑfecte si¬
militudine nram uł ex parte susceꝑat: quomͣ in euan¬
głio loquebatur. nemo tollit animã meã a me. potesta¬
tem habeo ponendi eã & potestatẽ habeo sumendi ẽã :
Que aut̃ tollitur atq deponitur nec irrationalis nec ab¬
sq m̃te & intelligentia dici potest : s e contrario rati¬
onalis & intelligibilis & mentẽ habens ac sentiens:
atq ita ipse disputationis ordo coniuncit. nicħ a dno

Expanded text:
 crimine et in his, quae principalia sunt et ad salutem credentium pertinent, ecclesiasticae fidei repugnantes. neque enim, ut ipse cum sectatoribus suis nititur adprobare, dominus noster atque saluator animam sine sensu adsumpsit et mente aut mediam partem eius duasque de tribus siue tertiam, ut inperfecte hominem saluaret adsumptum, quia nec media nec reliquae portiones perfecti nomen accipient. et, sicut, quod perfectum est, caret inperfecti uitio, sic, quod inperfectum est, perfectum non potest dici. et si inperfecte similitudinem nostram uel ex parte susceperat, quomodo in euangelio loquebatur: nemo tollit animam meam a me. potestatem habeo ponendi eam et potestatem habeo sumendi eam? quae autem tollitur atque deponitur, nec inrationalis nec absque mente et intellegentia dici potest, sed e contrario rationalis et intelligibilis et mentem habens ac sentiens. Atque ita ipse disputationis ordo conuincit nihil a domino
Abbreviated transcription (Latin):
scłoꝵ am̃. Salutate inuic̃ẽ in osculo sc̃o. Salutant uos
om̃s qui mecũ sunt fr̃s. C hoc necessario scribimus
ut sciatis ꝓ scĩs & beatis ep̃is qͥ in d̃no dormierunt or-¬
dinatos esse in lunnodos ꝓ heronema nassẽ: in heri¬
thro ꝓ sabatio paułui: inomboes ꝓ siluano uersen.
his gͦ scribite: & abhis accipite pacificas uixta eccłias¬

Expanded text:
 amen. Salutate inuicem in osculo sancto. salutant uos omnes, qui mecum sunt, fratres. et hoc necessario scribimus, ut sciatis pro sanctis et beatis episcopis, qui in domino dormierunt, ordinatos / esse in t Limnodos pro Herone Mnaseam, in Erythro pro Sabbatio Paulum, in Omboes pro Siluano Uersen. his ergo scribite et ab his accipite pacificas iuxta ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
nouitates: & item siquis uob̃ annunciauerit p̃ter quã
qͦd accepistis. anathema sit. Quod si neq apłlca defi¬
nita neq eccl̃iastica decreta temerenda st̃ qͥb scdm
sacroscam uniuersitatis & antiqͥtatis consensionem
cuncti semꝑ heretici. & ad extremũ pelagiꝰ celestinꝰ.
nestoriꝰ iure meritoq dãpnati sunt: necesse ẽ ꝓfecto
om̃ib deinceps catholicis qͥ se se eccłie mat̾s legiti¬
mos filios ꝓbare student ut scẽ scõꝵ patrũ fidei inhereant.
agglutinentur in moriantur: ꝓfanas uͦ ꝓfanoꝵ noui¬
tates detestentur. horrescant. insectentur ꝑsequantur.
Hec st̃ fere que duob cõmonitoriis latiꝰ diserta aliqͣn¬
to nunc breuius recapitulandi lege constricta sunt:
ut memoria mea cui adminiculande ista confecimꝰ
& cõmonendi assiduitate reparetur: & ꝓlixiatis fa¬

Expanded text:
itates, et item: Siquis vobis annuntiaverit praeterquàm itates, et item: Siquis vobis annuntiaverit praeterquàm quod accepistis, anathema sit. Quòd si neque apostolica definita neque ecclesiastica decreta temeranda sunt, quibus secundùm sacrosanctam universitatis et antiquitatis consensionem cuncti semper haeretici, et ad extremum Pelagius, Coelestius, Nestorius, jure meritoque damnati sunt, necesse est profectò omnibus deinceps Catholicis, qui sese Ecclesiae matris legitimos filios probare student, ut sanctae sanctorum Patrum fidei inhaereant, adglutinentur, immoriantur, profanas verò profanorum novitates detestentur, horrescant, insectentur, persequantur. Haec sunt ferè quae duobus Commonitoriis latiùs disserta, aliquantò nunc breviùs recapitulandi lege constricta sunt; ut memoria mea, cui adminiculandae ista confecimus, et commonendi assiduitate reparetur, et prolixitatis fa
Abbreviated transcription (Latin):
fidei doginata confirmari cuꝑet: noua uero ad¬
inuenta dampnari. łpisiã quoq sinodu id est
diuinitus placuit nicħ aliud poteris credendu decer¬
nere. nisi quod sacrata sibiq inxp̃o consentientes sc̃oꝵ
patrũ tenuisset antiquitas: quib etiam uocifirantes
&e acclamantes uno ore testificati sunt. has esse õiũ
uoces: hoc om̃s optare. hoc om̃s censere: ut sicut uni¬
uersi fere aĩinestoriũ heretici contẽpnentes uetusta¬
tẽ & asserentes nouitatẽ dampnati forent : ita ipse
quoq nestoriꝰ auctor nouitatis & impugnatoꝵ uetus¬
tatis condẽpnaret᷑. Quoꝵ sacroscã & celestis gr̃e mune¬
re inspirata consensio sicui displicet: quid aliud seqͥ¬
tur nisi ut ꝓfanitatẽ nestorii asserat non ure dapna¬
quod a religione colendã & excolende semel sibi tra¬
dite fidei numquã recesserit ⁊ illum uero qͥ scripsit.
otimothee depositũ custodi. deuit ans ꝓfanas uocũ

Expanded text:
fidei dogmata confirmari cuperet, novitia vero adfidei dogmata confirmari cuperet, novitia vero adinventa damnari, Ephesinam quoque synodum, id est, culcet, quibus divinitus placuit nihil aliud posteris credendum decernere nisi quod sacrata sibique in Christo consentiens sanctorum patrum tenuisset antiquitas, quique etiam vociferantes et adclamantes, uno ore testificati sunt has esse omnium voces, hoc omnes optare, hoc omnes censere; ut sicut universi ferè antè Nestorium haeretici, contemnentes vetustatem, et adserentes novitatem, damnati fuissent, ità ipse quoque Nestorius, auctor novitatis, et impugnator vetustatis, condemnaretur. Quorum sacrosanctae et coelestis gratiae munere inspirata consensio si cui displicet, quid aliud sequitur, nisi ut profanitatem Nestorii adserat non jure damnaquòd à Religione colendae et excolendae semel sibi traditae fidei nunquàm recesserit; illum verò, qui scripserit: O Timothee, depositum custodi, devitans profan
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓhibebat liberum ꝓuoluntate sermonẽ: uetusta¬
tis p̾dicatores. an nouitati. ad inuentores. ipse dicat:¬
& dubitationẽ legentiũ ipse dissoluat. Sequitur enim.
Desinat inquit si ita res est: id est si ita ẽ ut apud me qͥła
urbes & ꝓuncias ur̃as criminantur: quod eas quibda
nouitatib consentire noxia dissimulationẽ faciatis.
Desinat itaq inqͥt si ita res ẽ incessere nouitas uetustatẽ.
Ergo hec fuit beati celestini beata sententia : ut ñ uetus¬
tas cessaret obruere nouitatẽ: s potius nouitas desi
licisq de cretis quisquis refragatur: insultet pͥmũ
omiũ necesse est memorie scĩ celestini qui statuit
ut desineret incessere nouitas uetustatẽ: deinde ir¬
rideat definita sc̃i syxti qͥ censuit ne ultͣ quicquã
liceat nouitati: qͥa nicħ addi conuenit uetustati. S
&e beati cirilli statua contẽpnat : qͥ uenerandi capre¬
oli relu magna p̃dicatione laudauit. quod antiqũa

Expanded text:
re prohibeat liberum pro voluntate sermonem, vetustare prohibeat liberum pro voluntate sermonem, vetustatis praedicatores, an novitatis adinventores. Ipse dicat, dubitationem legentium ipse dissolvat. Sequitur enim: Desinat, inquit, si ita res est id est, si ita est ut apud me quidam urbes et provincias vestras criminantur, quod eas quibusdam novitatibus consentire noxia dissimulatione faciatis, desinat itaque, inquit, si ita res est, incessere novitas vetustatem. Ergo haec fuit beati Coelestini beata sententia, ut non vetustas cessaret obruere novitatem, sed potius novitas desinque catholicis decretis quisquis refragatur, insultet primum omnium necesse est memoriae sancti Coelestini, qui statuit ut desineret incessere novitas vetustatem, deinde irrideat definita sancti Xysti, qui censuit ne ultra quicquam liceat novitati, quia nihil addi convenit vetustati, sed et beati Cyrilli statuta contemnat, qui venerandi Capreoli zelum magna praedicatione laudavit quod antiqua
Abbreviated transcription (Latin):
no misit ep̃o. Ergo in quit. quia sieut ait apłs. fides
una est que & iuncenter obtinuit: dicenda credantꝰ
& tenenda dicamꝰ. Que sunt tandẽ illa credenda
&e dicenda: Sequitur & ait. Nichil ultra inquit li¬
ceat nouitati quia nichil addi conuenit uetustati:
ꝑspicua maioꝵ fides ce credulitas nulla ceni ꝑmix¬
tione turbetur. Omĩno apłice ÷ ut maior credulita¬
tem ꝑspicuitatis lumine omnaret: nouit̾as uero ꝓfani¬
tates ceni ꝑmixtione discriberet. S & sẽs papa ce¬
lestinus: parim̃ eadẽq sententia. Ait eñi in epła quã
galloꝵ sacerdotibus misit. arguens coꝵ coniuentiam
quod antiquã fidem silentio destituentes: ꝓfanas noui¬
tates exurgere paterentur. Merito inquit causa nos
respicit: sisilentio foueamꝰ errores. Ergo corripiant᷑ hu¬
iusmodi: non sit his liberũ habere: ꝓuoluntate sermonẽ.
Hic aliquis fortasse ad dubitet qͥnã sint illi quos habe.¬

Expanded text:
no misit Episcopo: Ergo, inquit, quia, sicut ait Apostolus, fides no misit Episcopo: Ergo, inquit, quia, sicut ait Apostolus, fides una est, quae evidenter obtinuit, dicenda credamus et tenenda dicamus. Quae sunt tandem illa credenda et dicenda? Sequitur, et ait: Nihil ultra, inquit, liceat novitati, quia nihil addi convenit vetustati. Perspicua majorum fides et credulitas nulla coeni permixtione turbetur. Omnino apostolice: ut majorum credulitatem perspicuitatis lumine ornaret, novitias vero profanitates coeni permixtione describeret. Sed et sanctus Papa Coelestinus pari modo eademque sententia. Ait enim in Epistola Gallorum sacerdotibus misit, arguens eorum conniventiam quod antiquam fidem silentio destituentes, profanas novitates exsurgere paterentur: Merito, inquit, causa nos respicit, si silentio foveamus errorem. Ergo corripiantur hujusmodi; non sit his liberum habere pro voluntate sermonem. Hic aliquis fortasse addubitet quinam sint illi quos habe
Abbreviated transcription (Latin):
ratã p̃sumptionẽ quod sacram scripturã se pͥmũ
&e solum intelligere de om̃s eos ignorasse iactarer.
quicumq ante se magisterii munere p̃diti diuina eloquia
tractauissent : uinuersos scilicet sacerdotes. uniuersos
confessores & martires: quoꝵ alii explanassent dei legẽ:
alii uero explanantib consensissent ł credidissent:
totã postremo etiã nc̃ errare & semꝑ errasse asseuera¬
ret eccłiam: que ut ipsi uidebatur ignaros erraneosq
late abundeq sufficerent ad ꝓfanas quasq nouitates
obruendas & extinguendas : tam̃ nequid deessetante
plenitudim uideretur. adextremũ adiecimꝰ geminam
apłice sedis autoritatẽ: unã scilicet scĩ pape sixti qͥ
nunc romanã eccłiam uenerandus illustrat ⁊ alteram
decessoris sui beate memorie pape celestini: quã hic
quoq interponere necessarium uidicauimꝰ. Ait itaq
sc̃s papa sixtus inepłia quã decausa nestorii antioche¬

Expanded text:
ratam praesumptionem, quod sacram Scripturam se primum ratam praesumptionem, quod sacram Scripturam se primum et solum intelligere, et omnes eos ignorasse jactaret, quicumque antè se, magisterii munere praediti, divina eloquia tractavissent, universos scilicet sacerdotes, universos confessores et martyres, quorum alii explanassent Dei legem, alii verò explanantibus consensissent vel credidissent, totam postremo etiam nunc errare et semper errasse adseveraret Ecclesiam, quae, ut ipsi videbatur, ignaros erroneosquelate abundeque sufficerent ad profanas quasque novitates obruendas et exstinguendas, tamen ne quid deesse tantae plenitudini videretur, ad extremum adjecimus geminam Apostolicae Sedis auctoritatem, unam scilicet sancti Papae Sixti qui nunc Romanam Ecclesiam venerandus illustrat, alteram decessoris sui beatae memoriae Papae Coelestini, quam hìc quoque interponere necessarium judicavimus. Ait itaque sanctus Papa Xis tus in Epistola quam de causa Nestorii Antioche
Abbreviated transcription (Latin):
runt. He om̃iũ uoces sunt: hec om̃s dicimꝰ ÷ hoc omiũ
uotũ est. Que tandem om̃iu uoces atq omiũ uota nͥ
ut quod erat antiquitus traditũ teneretur ⁊ quod ad¬
inuentũ nuꝑ exploderet᷑: post qͦ admirati sumus
& p̃dicauimꝰ quanta consilii illius fueri humilitas
& sc̃itas. ut tot numero sacerdotes pene exmaiore
parte metropolitani. tante eruditionis. tanteq doc¬
trine ut ꝓpe om̃s possint de dogmatib disputare:
quib ꝓpͣterea ipsa inunũ congregatio audiendi ab
se aliquid &e statuendi addere uideret᷑ fiduciã nicħ
tam̃ noue̾rent. nicħ p̾sumerent. nicħ sibi penitꝰ ar¬
rogarent: s om̃i mͦis p̃cauerent ne aliquid p tͦeris
traderent qͦd a patribus ñ accepissent ⁊ ce non sołu
inp̃senti rem bene disponerent. uerũ etĩa ptꝰ futuris
exempla p̾berent: ut &e ipsi sciliet sacrate uetusta¬
tis doginata colerent ÷ ꝓfane uero nouitatis adin¬
uenta dãpnarent. Inuecti sumꝰ etiã in nestorii scele¬

Expanded text:
 voces sunt, haec omnes dicimus, hoc omnium votum est. Quae tandem omnium voces, aut quae omnium vota, nisi ut quod erat antiquitus traditum teneretur, quod adinventum nuper, exploderetur? Post quae admirati sumus et praedicavimus quanta Concilii illius fuerit humilitas et sanctitas, ut tot numero sacerdotes, pene ex majori parte Metropolitani, tantae eruditionis tantaeque doctrinae ut prope omnes possent de dogmatibus disputare, quibus propterea ipsa in unum congregatio audendi ab se aliquid et statuendi addere videretur fiduciam, nihil tamen novarent, nihil praesumerent, nihil sibi penitus adrogarent, sed omnimodis praecaverent ne aliquid posteris traderent quod ipsi a patribus non accepissent, et non solum in praesenti rem bene disponerent, verum etiam post futuris exempla praeberent ut et ipsi scilicet sacratae vetustatis dogmata colerent, profanae vero novitatis adinventa damnarent. Invecti etiam sumus in Nestorii scele
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd fuerat. Sic assumens naturã: ut qͦd erat ipse non
ꝑderet. Quãquã enĩ ioħs scribat. uerbum caro factũ
est. id est aliis uerbis homo : tam̃ non est uerus incarnẽ:
qͥa nũquã deus esse cessauit. Ad que & sc̃s loquitur. lu.
autẽ idem ipse es E pater de celo contestatur: ce dicit.
Tu es filius meus dilectus in quo mͥ cõplacui. Ut & homo
factus nr̃a confessione ꝑmanere dicatur. quod fuit
priꝰ quã homo fieret ÷ paulo nobiscũ eade p̾dicante.
ipse ostendit eũ pristinam non mutasse naturã. nec
diuinitatis sue inminuisse diuituas: qui ꝓpt̾ nos pau¬
ꝑ effectus plenã similitudin̾e nr̃e conditionis assũp¬
serat. Ex tantis & talib assumpsit hominẽ dũtaxat abs¬
q peccato. ex quantis & qualibus nos om̃s creati sumꝰ:
ñ ex parte. s toci mediator di & hominũ. homo xp̃c

Expanded text:
quod fuerat, sic adsumens naturam nostram, ut, quod erat ipse, non.. quod fuerat, sic adsumens naturam nostram, ut, quod erat ipse, non.. perderet. quamquam enim Iohannes scribat: uer bum caro factum est, id est aliis uerbis \'homo, tamen non est uersus in carnem, quia numquam deus esse cessauit, ad quem et sanctus loquitur: tu autem ipse es et pater de caelo contestatur et dicit: tu es filius meus dilectus, in quo mihi bene conplacui, ut et homo factus nostra confessione permanere dicatur, quod fuit, priusquam homo fieret, Paulo nobiscum eadempraedicante\'ipse\', ostendit illum pristinam non mutasse naturam nec diuinitatis suae inminuisse diuitias, qui propter nos pauper effectus plenam similitudinem nostrae condicionis adsumpserat. ex tantis et talibus adsumpsit hominem dumtaxat absque peccato, ex quantis et qualibus nos omnes creati sumus, non ex parte, sed totus, mediator dei et hominum, homo C
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ pastorẽ dñm. ac furore raptati tirannos & prin¬
cipes colerent quasi dõs. imbecillitatẽ sua in eiꝰ de na¬
ture hominib conseerantes. ꝑ que ueniebat ut p̃sens¬
ꝑicułu mortis effugerent & conciliarent sibi eos quo¬
rum clem̃tia crudelitate seuior erat: iccirco om̃ibus
errore seductis. uiuens sermo dei inauxiliũ nr̃m uenit
ad terras que ignorabant cultũ dĩ. & ueritatis solli¬
citudinem sustinebant : cuius rei testis est ille qui lo¬
quitur. Om̃s dexelinquerunt. simul inutiles facti st̃.
& descende. Non ut mutaret loca in quo omĩa st̃: s ut
meret. paulo eadem concinnente. Cum essent diues ꝓ
nobis pauꝑ factus ẽ: ut nos illius pauꝑtate diuites esse¬
mus. Uenitq interras & deuirginali utero quẽ scĩfica.¬
uit egressus homo interp̃tationẽ noĩs sui emanuel
id est nobiscũ ds̃. dispensatione confirmans mirum
inmodu cepit esse quod nos sumꝰ: & non desiuit esse

Expanded text:
uerum pastorem dominum ac furore raptati tyrannos et prinuerum pastorem dominum ac furore raptati tyrannos et principes colerent quasi deos inbecillitatem suam in eiusdem naturae homini- Ibus consecrantes. per quae periculum mortis effugerent, et conciliarent sibi eos, quorum clementia crudelitate saevior erat. 4. Idcirco omnibus errore seductis, vivens sermo Dei in auxilium nostrum venit ad terras, quae ignorabant cultum Dei, et veritatis solitudinem sustinebant. Cujus rei testis est ille qui loquitur: Omnes deliquerunt, simul inutiles facti . Et tuos coelos, et descende . Non ut mutaret loca, in quo omnia sunt, sed ut meret. Paulo apostolo eadem concinente: « Cum esset dives, pro nobis pauper factus est , » ut nos illius paumus. uenitque in terras et de uirginali utero, quem sanctificauit, egressus homo interpretationem nominis sui Emmanuel, id est \'nobiscum deus\', dispensatione confirmans mirum in modum coepit esse, quod nos sumus, et non desiuit esse,
Abbreviated transcription (Latin):
que inminet preparemus: ut possimus cum sc̃is cane¬
re. ds dns & illuxit nobis. De qua & alius ꝓpħa conscius
futuroꝵ: mistica uoce testatur. Apparebit dñs in eis:
& disꝑdet õs dõs gentiũ. Quando uerba inoꝑa com¬
mutata sunt. & ambigentiũ oculis rerũ ueritas de¬
monstratur. ut ꝑ efficientiã eoꝵ que p̾dicta st̃ uerboꝵ
ueritas cõpbaretur uictorie nos dõ faciente partici¬
pes: & sollempnitatis possimus cũ scĩs habere consor¬
tiũ: ut illustris eiꝰ aduentus p̃conia frequentare. Etem̃
quia omĩs terra uariis fuerat illecebris depͣuata uirtu¬
tes estimans uitia. & e contrario uitia uirtutes. dum
molescente tẽpore consuetudinẽ legem putat esse na¬
ture. & tirannica suꝑbia hiqui p̾cesserant & m̃datiũ
tempore roboͬrant. patres & magistri ueritatis puta-¬
bantur ÷ unde acciderat ut hominũ error incresceret
& in ritũ brutoꝵ aninaliũ utilia nescientes despicer̃t

Expanded text:
quae inminet, praeparemus, ut possimus cum sanctis canequae inminet, praeparemus, ut possimus cum sanctis canere: deus dominus et inluxit nobis. de qua et alius propheta conscius futurorum mystica uoce testatur: apparebit dominus in eis et disperdet omnes deos gentium, quando uerba in opera conmutata sunt et ambigentium oculis rerum ueritas demonstrata, ut per efficientiam eorum, quae praedicta sunt, uerborum ueritas conprobaretur uictoriae suae nos deo faciente participes, ut et sollemnitatis possimus cum sanctis habere consortium et inlustris eius aduentus praeconia frequentare. etenim, quia omnis terra uariis fuerat inlecebris deprauata uirtutes aestimans uitia et e contrario uitia uirtutes, dum inolescente tempore consuetudinem legem putat esse naturae tyrannica superbia, hi, qui praecesserant et mendacium tempore roborarant, patres et magistri ueritatis putabantur; unde acciderat, ut hominum error incresceret et in ritum brutorum animalium utilia nescientes despicerent
Abbreviated transcription (Latin):
deserentes cũ eccłia pͥmitiuoꝵ dñice passionis festa ce¬
lebrare: ñ est inquit hoc nͥ domꝰ dei. & hec est porta ce¬
li. Quã dauid acutiꝰ intuens. & tota cupiditate m̃tis
inquirens. rationesq huiꝰ itineris cogitationib tractais.
& quasi pigm̃ta p̾ciosa fortiꝰ terens atq cõmimiens
ut suauissimi lata odoris fłaglantiam spargerent:
ad sollemitatẽ ꝓuocat festinantes dicens. Aꝑite mͥ por¬
tas iusticie : & ingressus in eas confitebor domino: hec
porta dñi. iusti intrabunt ꝑ eã. Non est gͦ ñ est heretico¬
rũ ulla sollempnitas: nec qui errore decepti sunt. illius
possunt cõmunione letari. Scriptũ est eñ. Si bestia
tetigerit montẽ lapidabitur. Neq celestiũ possunt re¬
ciꝑe sacram̃ta uerborũ: qui diunis eecłie dogmati.¬
bus contradicunt. Lotis itaq uirib animas nostras
ab om̃i contagione purgantes dignas celebritate

Expanded text:
deserentes cum ecclesia primitiuorum dominicae passionis festa cedeserentes cum ecclesia primitiuorum dominicae passionis festa celebrare. non est, inquit, hoc nisi domus dei et haec est porta caeli. quam Dauid acutius intuens et tota cupidine mentis inquirens rationesque huius itineris cogitationibus tractans et quasi pretiosa pigmenta fortius terens atque conminuens, ut suauissimi late odoris flagrantiam spargerent, ad sollemnitatem prouocat festinantes dicens: aperite mihi portas iustitiae et ingressus in eas confitebor domino: haec est porta domini, iusti introibunt per eam. non est ergo, non est hereticorum ulla sollemnitas nec, qui errore decepti sunt, illius possunt communione laetari. scriptum est enim: si bestia tetigerit montem, lapidabitur. neque caelestium possunt recipere sacramenta uerborum, qui diuinis ecclesiae dogmatibus contradicunt. totis itaque uiribus animas nostras ab omni contagione purgantes dignas celebritate,
Abbreviated transcription (Latin):
da tripudio gestientes: & iuxta qd scriptũ est gau¬
dio ineffabili corda ꝑfusi rursũ clamitant. Non ha¬
bemus hic manentẽ ciuitatem s futurã inqͥrimus: cuiꝰ
artifex & fabricator est ds. Sicut enĩ om̃iũ laboꝵ
suoꝵ quib in hoc mundo pugnat᷑ & curritur hanc
esse repositam sp̃e & hec infũturo p̃mia constituta
ꝓ quibus nulla ꝑicula formidantes cotidie uite sue
cursum dirigunt : hereticoꝵ uł maxime impietatẽ
&e tendiculas declinantes quib ceci cecos ducunt info¬
ueam: & quasi qͦda ueterna & inmundissima carie de¬
ceptoꝵ corda cõmaculant. Nec hac całe contenti inti¬
mas scripturaꝵ medullas bib̃t: ueritate dogmatum
falsi noĩs scientiã condempnantes. Quod intelligens e
patͥarcha iacobo scała cernit in somnis cuiꝰ aput ꝑtin¬
gebat usq accłii. ꝑ quã diuersis uirtutũ gradibus add
suꝑna confenditur & hoĩes ꝓuocant᷑ terraꝵ humilia

Expanded text:
dam tripudio gestientes et iuxta quod scriptum est gaudam tripudio gestientes et iuxta quod scriptum est gaudio ineffabili corda perfusi rursum clamitant: non habemus hic manentem ciuitatem, sed futuram inquirimus,.. cuius artifex et fabricator est deus. sciunt enim omnium laborum I suorum, quibus in hoc mundo pugnatur et curritur, hanc esse repositam spem et haec in futuro praemia constituta, pro quibus I nulla pericula formidantes cotidie uitae suae cursum dirigunt here- I ticorum uel maxime inpietatem et tendiculas declinantes, quibus 1 caeci caecos ducunt in foueam et quasi quodam ueterno et inmundissima carie deceptorum corda conmaculant; nec hac calce contenti intimas scripturarum medullas bibunt ueritate dogmatum falsi nominis scientiam condemnantes. Quod intellegens et patriarcha Iacob scalam cernit in somnis, cuius caput pertingebat usque ad caelum, per quam diuersis uirtutum gradibus ad superna conscenditur et homines prouocantur terrarum humilia
Abbreviated transcription (Latin):
& instar frem̃tiũ gurgitũ ꝑturbationũ ꝓfunda cir¬
cũsonant quasi de sõno graui excitantes ad sapientie
ꝓuocemꝰ lucra÷ ostendamꝰq eis ueras diuinoꝵ sensuũ
diuitias. & in sꝑata sc̃e celebritatis gaudia. ob que om̃is
mp̃sentiaꝵ assũptus labor: ut eos qui paulułu negli¬
gentes sunt & nosmetipsos eterne gle p̃paremus. Unde &
nite cõedite de panib meis: & bibite uinũ quod miscui
uobis. Non eñi sic cełu hoc qͦd suspicimus stellaꝵ illus¬
trat᷑ choris ÷ nec intantũ sol & luna duo mundi ut ita
dic̃ã clarissimi oculi. quoꝵ cursu annꝰ eiuoluitur. & ui¬
cissitudine tempora cõmutantur. claꝵ terris lum̃ in fun¬
dent: ut nr̃a sollempnitas uirtutũ choro fulget & ra¬
diat: Cuius thesauros & diuitias expectãtes: consona
cũ dauid uoce decantant. Quis dabit mͥ pennas sicut
columbe ÷ & uolabo & requiescã: Txultantesq & quo¬

Expanded text:
 instar frementium gurgitum perturbationum profunda cir instar frementium gurgitum perturbationum profunda circumsonant, quasi de somno graui excitantes ad sapientiae prouocemus lucra ostendamusque eis ueras diuinorum sensuum diuitias et inspe rata sanctae celebritatis gaudia, ob quae omnis inpraesentiarum I adsumatur labor, ut et eos, qui paululum neglegentes sunt, et nosmet ipsos aeternae gloriae praeparemus. unde et nite, comedite de panibus meis et bibite uinum, quod miscui uobis. non enim sic caelum hoc, quod suspicimus, stellarum inlustratur choris nec in tantum sol et luna, duo mundi, ut ita dicam, clarissimi oculi, quorum cursu annus euoluitur et uicissitudine tempora conmutantur, clarum terris lumen infundunt, ut nostra sollemnitas uirtutum choro fulget et radiat. cuius thesauros et diuitias expetentes consona cum Dauid uoce decantant: qui s dabit mihi pennas sicut columbae et uolabo et requiescam? exultantesque et quo
Abbreviated transcription (Latin):
rima sollempnitatis auguste sermo to
diuinus de celoꝵ regionib micans. ep̃¬
& splendore suo iubar solis exsuꝑ g¬
ans: clarisimũ animab se desideran¬
tium lum̃ infundit. Cũq pleno cor¬
dis intuitũ radios eiꝰ qͥuerint sustine¬
re: adipsa celestis ihrłm interiora penetralia. atq ut
esse participes. & ad herentes studio uirtutũ animaꝵ
uitia purgare. & quicqͥd in nobis sordium est iugi
scripturaꝵ meditatione diluere. quasi sub sudo aptã
doctrinaꝵ scientiã contẽplantes : festinemꝰ suꝑne le¬
ticie festa celebrare ce iungere nos angłoꝵ choris: u¬
bi corone & premia & serta uictoria est ce desidera¬
ta triu̾phantib palma ꝓponitur ÷ nec differamus
tum̃tib carnis fluctib liberati. int̾ diuersa uolup¬
tatum hinc inde naufãgia clauũ tenere uirtutũ: & post
grandia maris ꝑicula. tutissimũ celoꝵ intrare portum.
Quamobrẽ & eos quos necessaria uite huius cura sollicitat¬

Expanded text:
 Sollemnitatis augustae sermo diuinus de caelorum regionibus micans et splendore suo iubar solis exsuperans clarissimum animabus se desiderantium lumen infundit, cumque pleno cordis intuitu radios eius quiuerint sustinere, ad ipsa caelestis Hierusalem interiora I penetralia atque, utesse participes et adhaerentes studio uirtutum animarum uitia purgare et, quidquid in nobis sordium est, iugi scripturarum meditatione diluere, quasi sub sudo apertam doctrinarum scientiam contemplantes festinemus supernae laetitiae festa celebrare et iungere nos angelorum choris, ubi coronae et praemia et certa uictoria est et desiderata triumphantibus palma proponitur. nec differamus tumentibus carnis fluctibus liberati inter diuersa uoluptatum hinc inde naufragia clauum tenere uirtutum et post, grandia maris pericula tutissimum caelorum intrare portum. Quam ob rem et eos, quos cassa uitae huius cura sollicitat et
Abbreviated transcription (Latin):
illius disputatio est animas hominũ appellatas. ex
eo quod calorem pristini feruoris amiserint. Igi¬
tur si omiũ anime recepto frigore sunt uocate &
confitet᷑ habuisse animã saluatorẽ: sequitur. ut &
ipsã de mente & sensu dicat ad huiꝰmodi uocabułu
cõmigrasse. Quod licit sermone taceat. aꝑtaq impi¬
etas illius insaniã reprimat: tamen ipsa dicere necessi¬
tate compllitur: que prioribus datis ordine nectit
sequentia. Aut enĩ negare debet habuisse anima
saluatorẽ ut aꝑtissimam contra euangelioꝵ ueni¬
at autoritatẽ : aut si non potest sibi contraria loqͥ:
etiã hanc ex frigore caritatis de mente ce sensu confi¬
tebitur aninam nuncupatã. Omniũ quippe animas
quirecessert̃ a dõ & calorem diuine caritatis amiserint
exfrigore estimat appellatas. Quis non credat eum
hoc sacrilegii fine contentiũ: Aliã rursus filio dei
nectit calumpniã: & his uerbis loquit᷑. Sicut pat̾

Expanded text:
illius dispuillius dispueo quod calorem pristini fervoris amiserint. Igitur si omnium animae, recepto frigore, sunt vocatae, et confitetur animam habuisse Salvatorem, sequitur ut et ipsam de mente et sensu dicat ad hujusmodi vocabulum commigrasse. Quod licet sermone taceat, apertaque impietas illius insaniam reprimat, tamen ipsa dicere necessitate compellitur, quae prioribus dictis ordine nectit sequentia. Aut enim negare debet habuisse animam Salvatorem, ut apertissime contra Evangeliorum veniat auctoritatem: aut si non potest sibi contraria loqui, etiam hanc ex frigore caritatis de mente et sensu confitebitur animam nuncupatam; omnium quippe animas, qui recesserint a Deo, et calorem divinae caritatis amiserint, ex frigore aestimat appellatas. Quis non credat eum hoc sacrilegii fine contentum? 16. Aliam rursus Filio Dei nectit calumniam, et his verbis loquitur. Sicut 599 Pater
Abbreviated transcription (Latin):
entes stulti facti sunt: & mutauerunt głam incor¬
ruptibilis dĩ insimilitudinẽ imaginis corruptibi¬
lis hominis. Quod iste incurrens simili errore decep¬
tus est. In forma enĩ & equalitate dĩ animã saluato¬
ris affirmans sicut suꝑior sermo memorauit: un¬
pietatis ethnice equalis. Ut eñĩ immutauerunt illi¬
głam incorruptibilis dĩ insimilitudinẽ imaginuis
corruptibilis hominis dicentes deos esse qui non e¬
rant ÷ sic iste immutauit głam incorruptibilis dĩ
ad terrena uenisse. sicut apłi affirmat auctoritas. Nec
erubescit ex multi loquio immemor sui & anmam
hoĩs nolens a conditionis exordio sic uocatã ⁊ s exeo
quod que pͥus mens & sensus erat frigus negligen¬
tie & infidelitatis assumpseri. que etimologia magis
grece quam latine lingue conuenit. Sin autẽ equa¬
lem dĩ & informa illius constitua animã asserit
saluatoris : ergo ex frigore caritatis sortita uocabulũ
est: & prioris noĩs ꝑdidit dignitatẽ. Generalis enim

Expanded text:
sunt, et immutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis » : quod et iste incurrens, simili errore deceptus est: in forma enim et aequalitate Dei animam Salvatoris affirmans, sicut superior sermo memoravit, impietati ethnicae aequalis est. Ut enim illi immutaverunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis dicentes deos esse, qui non erant, sic et iste inmutauit gloriam incorruptibilis dei ad terrena uenisse, sicut apostoli adfirmat auctoritas. Nec erubescit ex multiloquio inmemor sui et animam hominis nolens a conditionis exordio sic uocatam, sed ex eo, quod, quae prius mens et sensus erat, frigus neglegentiae et infidelitatis\' adsumpserit. quae etymologia magis Graecae quam Latinae linguae conuenit. sin autem aequalem dei et in forma illius constitutam animam adserit saluatoris, ergo et illa ex frigore caritatis sortita uocabulum est et prioris nominis perdidit dignitatem. generalis enim
Abbreviated transcription (Latin):
fulminibus euertit. Et tam̃ hic quoq post hec omĩa. hic
inquã tertullianꝰ catholici dogmatis id est uniuersa¬
lis acuetuste fidei parũ tenax ac des sertior multo quã
fidelior: mutata deinceps sententia fecit ad extremũ
quod de eo beatus confessor hilarius quoda loco scrip.¬
sit. Sequenti inquit errore detraxit scripturis ꝓba
temptatio. S de hoc nolo plura dicere. Hoc tantum com¬
memorabo qͦd contͣ moysi p̾ceptũ exurgentes in ecclia
nouellas montani furias. & insana illa insanaꝵ mulierũ
nouitii dogmatis sõnia ueras ꝓpħias asseuerando: me¬
ruit. ut de se quoq & scriptis suis diceret᷑. Si surrexe¬
rit in medio tui ꝓpħa. Et mox. ñ audies uerba ꝓpħe illꝰ.

Expanded text:
fulminibus, evertit. Et tamen hic quoque post haec omnia, hic, fulminibus, evertit. Et tamen hic quoque post haec omnia, hic, inquam, Tertullianus, catholici dogmatis, id est, universalis ac vetustae fidei parum tenax, ac disertior multo quam felicior, mutata deinceps sententia, fecit ad extremum quod de eo beatus confessor Hilarius quodam loco scribit: Se quenti, inquit, errore detraxit scriptis probabtentatio. Sed de hoc nolo plura dicere. Hoc tantum commemorabo, quod contra Moysi praeceptum exsurgentes in Ecclesia novellas Montani furias et insana illa insanarum mulierum novitii dogmatis somnia veras prophetias adseverando, meruit ut de se quoque et scripturis suis diceretur: Si surrexerit in medio tuî propheta. Et mox: Non audies verba
Abbreviated transcription (Latin):
apud latinos nr̃oꝵ omiũ facile pͥnceps iudicandus est.
Qã enĩ hoc uiro doctius: quid in diuinis atq humanis reb
exercitatius: nempe omnẽ philosophiã & cõntas philo¬
sophoꝵ sectas. auctores assertoresq sectaꝵ ⁊ om̃sq eaꝵ
disciplinas. omnẽ hystoriaꝵ. ac studioꝵ uarietatem:
mira quada mentis capacitate complexus est. Ingenio
uero nonne tam graui ac uehem̃ti excelluit ⁊ ut nichil
sibi pene ad expugnandũ ꝓposuerit. quod ñ aut acu¬
mine irruperit aut pondere eliserit: iam porro ora¬
tionis sue laudes quis exsequi ualeat: Que tanta nes¬
cio qua rationũ necessitate conserta est: ut ad consensum
sui quos suadere ñ poterit impellat. Cunis quot pene
uerba tot sententie sunt: quot sensus tot uictorie: Sic̃
hoc martiones appelles. praxee. hermogenes iudei ger¬
tiles. gnosticiceteriq: quoꝵ ille blasphenias multis
ac magnis uolumiũ suoꝵ molib uelut quibdam

Expanded text:
apud Latinos nostrorum omnium facile princeps judicandus est. apud Latinos nostrorum omnium facile princeps judicandus est. Quid enim hoc viro doctius, quid in divinis atque humanis rebus exercitatius? Nempe omnem philosophiam et cunctas philosophorum sectas, auctores, adsertoresque sectarum, omnesque eorum disciplinas, omnem historiarum ac studiorum varietatem mira quadam mentis capacitate complexus est. Ingenio vero nonne tam gravi ac vehementi excelluit ut sibi nihil pene ad expugnandum proposuerit quod non aut acumine inruperit, aut pondere eliserit? Jam porro orationis suae laudes quis exsequi valeat, quae, tanta nescio qua rationum necessitate concerta est ut ad consensum suî quos suadere non potuerit impellat; cujus quot pene verba, tot sententiae sunt; quot sensus, tot victoriae. Sciunt hoc Marciones, Apelles, Praxeae, Hermogenes, Judaei, Gentiles, Gnostici, caeterique; quorum ille blasphemias multis ac magnis voluminum suorum molibus, velut quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
erit in medio tui ꝓpħa. E paulo post. Non audies in¬
quit uerba ꝓpħe illius. Et item: quia inquit temptat
se pendentẽ eccłiam ãmmniratione. ingenii. sciendie elo¬
quentie. conuersationis. & gr̃e. nichil de se suspicantẽ.
nicħ uerentẽ: subito a ueteri religione in nouã ꝓfani¬
tatẽ sensim paulatĩq traducere. S dicit aliquis cor¬
ruptos esse origenis libros. Non resisto: quin potius.
& malo. Nam id a quibda & traditũ & scriptũ est: ñ
catholicis tantũ uerũ etiã hereticis S illud est quod
nos debemꝰ aduertere & si ñ ipsum. libros tam̃ sub no¬
mine suo editos magne esse temptationi: qui multis
blasphemiaꝵ uulnerib scatentes. ñ ut alieni. s quasi
sui ce legunt᷑ & amantur : ut & si in errore concipi¬
endo. Origenis ñ fuit sensus: ad errorem tam̃ ꝑ sua¬
dendum orrigenis auctoritas ualere uideatur. S & tertul¬
liani quoq eade ratio est. Nam sĩc ille apud grecos: ita hic

Expanded text:
eta, Deut 13. Et paulo post: Non audies, inquit, verba prophetae illius. Et item: Quia tentat vos, inqse pendentem Ecclesiam admiratione ingenii, scientiae, eloquentiae, conversationis, et gratiae, nihil de se suspicantem, nihil verentem, subito a veteri Religione in novam prophanitatem sensim paulatimque traducere. Sed dicet aliquis corruptos esse Origenis libros. Non resisto; quin potius et malo. Nam id a quibusdam et traditum et scriptum est, non Catholicis tantum, verum etiam Haereticis. Sed illud est quod nunc debemus advertere etsi non ipsum, libros tamen sub nomine suo editos, magnae esse tentationi: qui multis blasphemiarum vulneribus scatentes, non ut alieni, sed quasi sui et leguntur et amantur; ut etsi in errore concipiendo Origenis non fuit sensus, ad errorem tamen persuadendum Origenis auctoritas valere videatur. XVIII. Sed et Tertulliani quoque eadem ratio est Nam sicut ille apud Graecos, ita hic
Abbreviated transcription (Latin):
tionis magnitudinẽ ꝑtinebant. Quotꝰ enĩ quisq tanti ĩ¬
genii tante doctrine tante gr̃e uirũ aut facile depone¬
ret ÷ ac ñ illa potius uteretur sententia se cũ origene er¬
rare malle quã cũ alus uera sentire: Et quid plura:
Eo resdecidit: sit tante ꝑsone: tanti doctoris. tanti ꝓpħe. ñ
una aliqua sed ut exitus docuit nimiũ ꝑiculosa temp¬
tatio. plurimos a fidei integritate deduceret. Quã obrẽ
hic idem orrigenes tantus ac talis du gr̃ã dĩ in solentius
abutitur ÷ dum ingenio suo nimiũ indulget sibiq satis
credit : dum parui pendit antiquã xp̃iane religionis
simplicitatẽ : dum se cunctis plus saꝑe p̾sumit : dũ
eccłiasticas tradiciones & ueterũ magisteria contẽp

Expanded text:
tionis magnitudinem pertinebant. Quotus enim quisque tanti intionis magnitudinem pertinebant. Quotus enim quisque tanti ingenii, tantae doctrinae, tantae gratiae virum aut facilè deponeret, ac non illa potius uteretur sententia, se cum Origene errare malle, quam cum aliis vera sentire? et quid plura? Eo res decidit ut tantae personae, tanti doctoris, tanti prophetae, non humana aliqua, sed, ut exitus docuit, nimium periculosa tentatio plurimos a fidei integritate deduceret. Quamobrem hic Origenes tantus ac talis, dum gratia Dei insolentius abutitur, dum ingenio suo nimium indulget, sibique satis credit, cum parvi pendit antiquam Christianae Religionis simplicitatem, dum se plus cunctis sapere praesumit, dum ecclesiasticas traditiones et veterum magisteria co
Abbreviated transcription (Latin):
dus imꝑio. declarant historia que eũ amatre alexan¬
dri imꝑatoris accitum ferunt : utiq celestis sapientie
merito: cuius & ille gra & amore illa flagrabat. Sed
&e eiꝰdem epłe testimoniũ ꝑhibent quas ad philippum
imꝑatorem qui pͥmus romanorũ principũ xꝑianus
fuit xp̃iani magist᷑rii auctoritate conscripsit: de
cuius incredibili quada scientia siquis referentib nob̾
xp̃ianũ ñ accipit testimoniũ: saltim testificantib phi¬
losophis gentilem recipiat confessionẽ. Ait namq im¬
pius ille prophiriꝰ excitũ se fama ipsius a lexandriam
puerũ fere ꝑrexisse. ibiq eũ uidisse iam senẽ: s plane
talem tantumq qui arcem totꝰ scientie conscendiss.
Dies me citius defecerit quã ea que in illo uiro p̾clara
extiterunt uel exminima saltim parte ꝑstringã: qͦ
tam̃ omĩa ñ solũ ad religionis głam: s etiam ad tempta¬

Expanded text:
dus imperio declarant historiae, quae eum a matre Alexandus imperio declarant historiae, quae eum a matre Alexandri Imperatoris accitum ferunt, coelestis utique sapientiae merito, cujus et ille gratia et amore illa flagrabat. Sed et ejusdem Epistolae testimonium perhibent quas ad Philippum Imperatorem, qui primus Romanorum Principum Christianus fuit, Christiani magisterii auctoritate conscripsi. De cujus incredibili quadam scientia si quis referentibus nobis Christianum non accepit testimonium, saltem testificantibus philosophis gentilem recipiat confessionem. Ait namque impius ille Porphyrius excitum se fama ipsius Alexandriam puerum fere perrexisse, ibique eum vidisse jam senem, sed plane talem tantumque qui arcem totius scientiae condidisset. Dies me citius defecerit quam ea quae in illo viro praeclara exstiterunt vel ex minima saltem parte perstringam: quae tamen omnia non solum ad Religionis gloriam, sed etiam ad tenta