comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad nubes miscdia tua. Nubes enĩ intelligi¬
mꝰ. p̃dicatores ueritatis. Homines enĩ por¬
tantes istã carnẽ caliginosã. quodã mo¬
cłis. & tonat p̃ceptis. Et ipsi st̃ illȩ nubeᷤᷤ.
de qͥbꝰ dic̃ isaras ex ꝑsona dñi. increpans
qͣndã uineã malã. sterilẽ. spinosã. Manda¬
bo nubibꝰ meis. ne pluant suꝑ eã imbrem.
Id. ẽ. mandabo apłis meis. ut deserant iude¬

Expanded text:
ad nubes misericordia tua. Nubes enim intelligiad nubes misericordia tua. Nubes enim intelligimus praedicatores veritatis, homines portantes istam carnem caliginosam quodammoculis, et tonat praeceptis: et ipsi sunt illae nubes de quibus dicit Isaias ex persona Domini, increpans quamdam vineam malam, sterilem, spinosam, Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem : id e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ingentib quia magnificata ẽ. usq ad cȩ¬
los miscłia tua. & usq ad nubes ueritas
tua. Cęli supͣ nubes. & nubes infra cȩlos.
& tam̃ ad hoc cęlũ ꝓximũ ꝑtinent nubes.
S aliqͣndo nubes recũbunt montibꝰ. usq ad¬
eo in ꝓximo aere conglomerant᷑. Cȩlũ au̾
sursũ.e̾. h abitationes angłoꝵ. sediũ. do¬
minationũ. pͥncipatuũ. potestatũ. Illud
gͦ forte uideat᷑ fuisse dicendũ. Magnifica¬
ta e̾ usq ad cȩlos ueritas tua. & usq ad
nubes miscdia tua. Et enĩ in celo anglĩ
laudant cd̃m. uidentes ipsã speciẽ ueritatiᷤ
sine ulla caligine uisionis. sine int̾polati¬
one aliqͣ falsitatis. Uident. diligunt. lau¬
dant. non fatigant᷑. Ibi ueritas. hic autẽ
in nr̃a miseriã: utiq miscd̾ia. Misero enĩ.
pͣbenda ÷ miscđia. Non enĩ opꝰ e. miscdia
sursũ. ubi nullus ÷ miser. hoc ꝓpt̾ ea dixi.
qr uidet᷑ congruentiꝰ dici potuisse. magni¬
ficata ẽ. usq ad cȩlos ueritas tua. & usq

Expanded text:
tibi in gentibus: quia magnificata est usque ad coelos misericordia tua, et usque ad nubes veritas tua. Coeli supra nubes, et nubes infra coelos: et tamen ad hoc coelum proximum pertinent nubes. Sed aliquando nubes recumbunt in montibus, usque adeo in proximo aere conglomerantur. Coelum autem sursum est, habitationes Angelorum, Sedium, Dominationum, Principatuum, Potestatum.go forte videatur fuisse dicendum, Magnificata est usque ad coelos veritas tua, et usque ad nubes misericordia tua. Etenim in coelo Angeli laudant Deum, videntes ipsam speciem veritatis, sine ulla caligine visionis, sine interpolatione aliqua falsitatis: vident, diligunt, laudant, non fatigantur. Ibi veritas: hic autem in nostra miseria utique misericordia. Misero enim praebenda est misericordia. Non enim opus est misericordia sursum, ubi nullus est miser. Hoc propterea dixi, quia videtur congruentius dici potuisse, Magnificata est usque ad coelos veritas tua, et usque
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ fuer̃. passiones de inferiore fuer̃.
Ila enĩ quȩ fec̃ miracła diuma erant.
s ꝑ corpꝰ fec̃. ꝑ carnẽ fec̃. Caro enĩ diuina
opans. psalteriũ. ẽ. Caro humana patiens.
cithara. ẽ. Sonet psalteriũ. illuminent᷑
cȩci. audiant surdi. stringant᷑ paralyti¬
ci. ãbulent claudi. surgant egroti. resur¬
gant mortui. Iste e. sonꝰ psalterii. Sonet¬
& cithara. esuriat. sitiat. dormiat. tene¬
at᷑. flagellet᷑. irrideat᷑. crucifigat᷑. sepe¬
liat᷑. Cũ gͦ uides in illa carne quȩdam
sonuisse desuꝑ. quȩdã de inferiori parte:
una caro resurrexꝰ & in una carne agnoᷤ¬
cimꝰ & psalteriũ & citharã. & ista duo
genera factoꝵ impleuer̃ euangłiũ. &
p̃dicat᷑ ingentibꝰ. Nã & miracła & passi¬

Expanded text:
e fuerunt. Illa enim quae fecit miracula, divina erant; sed per corpus fecit, per carnem fecit. Caro ergo divina operans, psalterium est: caro humana patiens, cithara est. Sonet psalterium; illuminentur caeci, audiant surdi, stringantur paralytici, ambulent claudi, surgant aegroti, resurgant mortui: iste est sonus psalterii. Sonet et cithara; esuriat, sitiat, dormiat, teneatur, flagelletur, irrideatur, crucifigatur, sepeliatur. Cum ergo vides in illa carne quaedam sonuisse desuper, quaedam de inferiore parte, una caro resurrexit, et in una carne agnoscimus et psalterium et citharam. Et ista duo genera factorum impleverunt Evangelium, et praedicatur in gentib
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidemꝰ.s credimꝰ. Suꝑ omnẽ aut̃ terrã
głam eiꝰ. ñ tantũ credimꝰ. s etiã uidemꝰ.
Qualẽ uͦ in saniã patiant᷑ heretici. queso
ut attendatis. Illi p̾cisi a compace eccliȩ
xp̃i. et partes tenentes & totũ amitten¬
tes: nolt̾ cõmunicare orbi t̾rarũ. qua
diffusa ẽ. gła xp̃i. Nos aut̃ catholici in
om̃i t̾ra sumꝰ. quia om̃i t̾re cõmunica¬

Expanded text:
autem terram gloriam ejus non tantum credimus, sed etiam videmus. Qualem verum vesaniam patiantur haeretici, quaeso ut attendatis. Illi praecisi a compagine Ecclesiae Christi, et partem tenentes, totum amittentes, nolunt communicare orbi terrarum, qua diffusa est gloria Christi. Nos autem Catholici in omni terra sumus, quia omni terrae communica
Abbreviated transcription (Latin):
pħa iste humiliatũ. cesũ. flagellatũ. co¬
laphis ꝑcussũ. expalmatũ manibꝰ. sputis
illitũ. spinis coronatũ. ligno suspensum.
illos seuientes. illũ tolerantẽ. illos exultan¬
tes. illũ quasi uictũ. Uidit in spũ. & post
illã omnẽ humiliationẽ & illoꝵ furorẽ
resurrexisse eũ. & illa omia que fecerant
iudei seiuentes. facta eẽ. in ania. & eleua¬
tꝰ gaudio tanꝗͣ uideret fieri: exaltare in¬
quit suꝑ cȩlos d̾s. Homo in cruce. super
celos d̾s. Remaneant in t̾ra seuentes. tu
in cȩlo esto iudicans. Ubi sunt qͥ furebant:
Ubi st̾ dentes eors arma & sagittȩ: Nonne
sagite infantiũ facte st̃ plage earũ:
Alio enĩ loco psalmꝰ hoc dicit. uolens eos os¬
tende̾ manit̾ seuisse. & inanit̾ infurias
pcipitatos ẽẽ. q̃m nichil potuer̃ facere
xp̃o ad horã crucifixo. & postea resurgen¬
ti. et in cęlo sedenti. Sagittȩ infantiũ fa¬
ctȩ st̃ plage coꝵs. Quomͦ infantes faciunt
sibi sagittas de cannis. Sagnte aut̃ quę:

Expanded text:
propheta humiliatum, caesum, flagellatum, colaphis percussum, expalmatum manibus, sputis illitum, spinis coronatum, ligno suspensum; illos saevientes, illum tolerantem; illos exsultantes, illum quasi victum vidit in Spiritu: et post illam jam omnem humiliationem, et illorum furorem resurrexisse eum, et illa omnia quae fecerant Judaei saevientes facta esse inania; et elatus gaudio, tanquam videret fieri, Exaltare, inquit, super coelos, Deus. Homo in cruce, et super coelos Deus. Remaneant in terra saevientes, tu in coelo esto judicans. Ubi sunt qui furebant? ubi sunt dentes eorum arma et sagittae? Nonne sagittae infantium factae sunt plagae eorum? Alio enim loco psalmus hoc dicit, volens eos ostendere inaniter saevisse, et inaniter in furias praecipitatos esse: quoniam nihil potuerunt facere Christo ad horam crucifixo, et postea resurgenti, atque in coelo sedenti, sagittae infantium factae sunt plagae eorum . Quomodo infantes faciunt sibi sagittas? De cannis. Sagittae autem quae?
Abbreviated transcription (Latin):
Habet enĩ ille gladiũ bis acutũ. occiden¬
eos. & diuisit ab eis qͦs faceret fideles suos.
Illi malũ gladiũ. ille bonũ. Illi sagritas
malas. ille bonas. Nã ipse habet sagutas
bonas. u̾ba bona. unde sagittat cor fide¬
le ut amet᷑. frgo & aliȩ istoꝵ sagittȩ.¬

Expanded text:
Habet enim ille gladium bis acutum : eeos, et divisit ab eis quos faceret fideles suos. Illi malum gladium, ille bonum: illi sagittas malas, ille bonas. Nam habet et ipse sagittas bonas, verba bona, unde sagittat cor fidele, ut ametur. Ergo aliae istorum sagitt
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ uenientẽ. Ita enĩ p̃dictũ. e̾.
ꝑ ꝓpħam. Quisquis offenderit in
lapidẽ illũ conqͣssabit᷑ &e suꝑ quem
uenerit conteret eũ. Conquassat
pariuis. conteret magnꝰ. Iam signa
et nos ñ cognoscit adhiic. Qina uos ñ ag¬
desertꝰ. Clama tanquã eger. qͥ medicũ
cȩdere quã curari maluisti. non te
agnoscit adbiic. Hide qͥd fecerit. qui
tẽ ñ agnoscit adhuc. Et enĩ quib
ñ .ẽ. nunciatũ de eo uidebunt. &
qui ñ audier̃ intelligent. & tu ad
cas in finẽ. Aut certe in finẽ. usq ad
finẽ. Usq ad quẽ finẽ: Quousq cog¬
noscas: usq quo clames. qͦuiq appre

Expanded text:
desuper venientem. Ita enim praedictum est desuper venientem. Ita enim praedictum est per prophetam: Quisquis offenderit in lapidem illum, conquassabitur; et super quem venerit, conteret eum . Conquassat parvus; conteret magnus. Jam signa Et nos non agnoscet adhuc: quia vos non agdesertus; clama tanquam aeger qui medicum caedere quam curari maluisti: non te agnoscit adhuc. Vide quid fecerit, qui te non agnoscit adhuc. Etenim quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent : et tu adhcas in finem; aut certe in finem, usque ad finem. Usque ad quem finem? Quousque cognoscas, quousque clames, q
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ appellassent. cuiꝰ tẽplũ eu̾tebant.
Uenite cõprimamꝰ om̃s solennitates dñi
a t̾ra. Qd asaphꝰ. Ed intellectꝰ asaph in
his. Quid: Non ꝓficit uel disciplina
data. mentis prauitas ñ corrigit᷑: E¬
u̾sa st̃ om̃ia quȩ primo erant. nusꝗͣ
sacerdos. nusqͣm altare uideors. nus¬
quã uictima. nusꝙͣ tẽplũ. Ergo ni¬
chil aliud agnoscendũ e̾. qđ huic
decedenti successit : Aut uͦ signum
ꝓmitte bat᷑: Uideamꝰ gͦ hic mͦ intel¬
lectũ asaph. Uideamꝰ si ꝓficit ex tͥbu¬
latione. Attende qͥd dicat. Signa nr̃a
noscit adhuc. Ecce isti iudei qui se
dicunt ñ cognosci adhuc. id.e̾. in cap¬
tiuitate adhuc. eẽ. nondũ se libera¬
ri: expectant ad huc. xp̃m. Uere uen¬
turus ÷ xp̃c. sed ueniet ut iudex.
Primo uocator. postea discretor. Ueni¬
et qͥ iã uenit. et eũ uenturũ. eẽ. ma¬
nifestũ. e̾. S ĩ desuꝑ ueniet. Ante
uenerat o isrł. Quassatꝰ es qr offendi¬
sti in iacentẽ. ne conteraris obserua

Expanded text:
 cujus templum evertebant. Venite, comprimamus omnes solemnitates Domini a terra. Quid Asaph? quid intellectus Asaph in his? quid? Non proficit, vel disciplina data? mentis pravitas non corrigitur? Eversa sunt omnia quae primo erant: nusquam sacerdos, nusquam altare Judaeorum, nusquam victima, nusquam templum. Ergo nihil aliud agnoscendum est quod huic decedenti successit? aut vero mittebatur? Videamus ergo hic modo intellectum Asaph; videamus si proficit ex tribulatione. Attende quid dicat: Signa nostra noscet adhuc. Ecce isti Judaei qui se dicunt non agnosci adhuc, id est, in captivitate adhuc se esse, nondum se liberari, exspectant adhuc Christum. Venturus est Christus; sed veniet ut judex: primo vocator, postea discretor. Veniet, quia venit, et eum venturum esse manifestum est; sed jam desuper veniet. Ante te erat, o Israel! quassatus es, quia offendisti in jacentem; ne conteraris, observa
Abbreviated transcription (Latin):
non respondes: Nescis qr potestatẽ
habeo occidendi te. & potestatẽ habeo
dimittendi te: E dñs ad inflatũ tanquã
uesicã reflandã pungens: ñ haberes
inqͥt in me potestatẽ. nͥ data tibi. eẽt.
desuꝑ. Sic & hic posuer̃ signa sua sig¬

Expanded text:
non respondes? nescis quia potestatem non respondes? nescis quia potestatem habeo occidendi te, et potestatem habeo dimittendi te? Et Dominus ad inflatum, tanquam vesicam reflandam pungens: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset desu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ intrat tͥbula. s sub una tͥbula aliud
cõminuit᷑. aliud purgat᷑. Quantũ bo¬
nũ ds nobis p̾stitit de malo iude tra¬
ditoris. De ipsa seuicia iudeoꝵ. quan¬
tũ bonũ prȩstitũ ÷ fidelib gentib.
Occisus .e̾. xp̃c. ut eẽt incruce quo atten¬
deret qui esset a serpente ꝑcussus.¬
& sanaret᷑. Sic gͦ & isti forte a diuinis
sius audierant. qr debuert̃ ire ad ierłm.
& caꝑe eã. Et cũ cępissent atq eu̾tissent
eã : dixer̃ sibi. qđ a demonib suis fa¬
ctũ sit. Posuer̃ signa sua signa. & non
cognouer̃. Qͥd ñ cognouer̃ : Sicut in
egressũ desuꝑ. Quia nͥ de suꝑ egredere¬
tur iussio. nunquã seuientib genti¬
b in iudeoꝵ popło talia licerent. Sed
egressũ. e̾. desuꝑ. quomͦ dicit damel.
ã principio orationis suȩ egressus . ẽ.
sermo. Hoc et dñs ipsi pilato infanti
se & ponenti signa sua signa. &e non
cognoscenti & dicenti ad xp̃m. Michi

Expanded text:
men intrat tribula: sed sub una tribula aliud men intrat tribula: sed sub una tribula aliud comminuitur, aliud purgatur. Quantum bonum nobis Deus praestitit de malo Judae traditoris! De ipsa saevitia Judaeorum quantum bonum praestitum est fidelibus Gentibus! Occisus est Christus, ut esset in cruce quem attenderet qui esset a serpente percussus . Sic ergo et isti forte a divinis suis audierant, quia debuerunt ire ad Jerusalem, et capere eam; et cum cepissent atque evertissent eam, dixerunt sibi quod a daemonibus suis factum sit: Posuerunt signa sua, signa; et non cognoverunt. Quid non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quia nisi desuper egrederetur jussio, nunquam saevientibus Gentibus in Judaeorum populum talia licerent. Sed egressum est desuper, quomodo dicit Daniel: A principio orationis tuae egressus est sermo . Hoc et Dominus ipsi Pilato inflanti se, et ponenti signa sua, signa, et non cognoscenti, et dicenti ad Christum, Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ cognouer̃. Habebant signa quȩ
ibi ponerent uexilla sua. aquilas
suas. dracones suos. signa romana.
aut etiã statuas suas. quas p̾mo in
tẽplo posuer̃. Aut forte signa sua quȩ
honor delatꝰ . ẽ. ut affligerent. ut ca¬
perent uel euerterent cruitatẽ: sed
impietas eoꝵ tanquã securis dei
facta.ẽ. facti sunt instrum̃tũ irati.
non in regnũ placati. facit enĩ hoc
ds. qđ plerunq facit & homo. Auqͣn¬
do iratꝰ homo app̾hendit uirgam
iacentẽ in medio. fortasse qualecun¬
q sarm̃tũ. cedit inde filiũ suũ. ac
deinde ꝓicit sarm̃tũ in ignẽ &e filio
seruat hȩreditatẽ. S aliquando ds̃ ꝑ ma¬
los erudit bonos. & ꝑ tẽporalẽ potentiã
dãnandorũ. exercet disciplinã liberan¬
dorũ. Qͥa enĩ putatis fr̃s: Quia uere sic
data .c̃. disciplina illi genti. ut om̃i no
ꝑiret: Quanti inde postea credidert̃.
quanti adhuc credituri sunt. Alia .e̾.
palea. aliud frum̃tũ. Suꝑ utrunq ta¬

Expanded text:
et non cognoverunt. Habebant signa quae ibi ponerent, vexilla sua, aquilas suas, dracones suos, signa Romana; aut etiam statuas suas, quas primo in templo posuerunt; aut forte signa sua, quaehonor delatus est, ut affligerent, ut caperent, vel everterent civitatem; sed impietas eorum tanquam securis Dei facta est: facti sunt instrumentum irati, non in regnum placati. Facit enim hoc Deus quod plerumque facit et homo. Aliquando iratus homo apprehendit virgam jacentem in medio, fortasse qualecumque sarmentum, caedit inde filium suum; ac deinde projicit sarmentum in ignem, et filio servat haereditatem: sic aliquando Deus per malos erudit bonos, et per temporalem potentiam damnandorum exercet disciplinam liberandorum. Quid enim? putatis, fratres, quia vere sic data est disciplina illi genti, ut omnino periret? Quanti inde postea crediderunt! quanti adhuc credituri sunt! Alia est palea, aliud frumentum; super utrumque ta
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qđ datũ. ẽ. moysi. Quomͦ enĩ suꝑiꝰ
de uirga signũ. ita & de dext̾a. Cũ enĩ
illud factũ. eẽt. de uirga. dedit ds alte¬
rũ signũ. Mitte inqͥt manũ tuã in
sinũ tuũ. Et misit. Produe eã. Et ꝓdux̃.
et inuenta. ẽ. alba. id est immun¬
da. Albor enĩ incute: lepra .e̾. non
candor. Ipsa ÷ enĩ hȩreditas di. id ÷
popłs eiꝰ. foias ab co missus immun¬
dus factꝰ ÷ S quid illi ait: Reuoca
eã in sinu tuo. Reuocauit. et reu̾sa ÷
ad colorẽ suũ. Quando hoc facis. ait
asaph iste . Quousq dexterã tuã ali¬
enas in sinu suo. ut foris immunda
remaneat: Reuoca eã. redeat ad co¬
lorẽ. agnoscat saluatorẽ. Ut qͥd au̾tis
manũ tuã & dexterã tuã de medio
sinu tuo infinẽ: hȩc elamat cȩcꝰ ñ

Expanded text:
tum est Moysi. Quomodo enim superius de virga signum, ita et de dextera. Cum enim illud factum esset de virga, dedit Deus alterum signum: Mitte, inquit, manum tuam in sinum tuum, et misit: Produc eam, et produxit; et inventa est alba, id est immunda. Albor enim in cute, lepra est, non candor . Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus foras ab eo missus, immundus factus est. Sed quid illi ait? Revoca eam in sinum tuum: revocavit, et reversa est ad colorem suum . Quando hoc facis, ait Asaph iste? Quousque dexteram tuam alienas a sinu tuo, ut foris immunda remaneat? Revoca eam; redeat ad colorem, agnoscat salvatorem. Utquid avertis manum tuam et dexteram tuam de medio sinu tuo in finem? Haec
Abbreviated transcription (Latin):
cusabilit̾ t̾renis inhȩser̃. qͥbꝰ ipsum
nouũ testam̃tũ nondũ fuerat re¬
uelatũ. quanto in excusabilius ter¬
rena sectant᷑ qͥb iã ꝓmissa cęlestia
in nouo testam̃to reuelata st̃. Nã
recolite fr̃s mei qͥd dictũ sit aꝑsequen¬
tib xp̃m. Si dimiserimꝰ eũ uenient
romani &e tollent nob̾ et locũ & gen¬
tẽ. Uidete. qr tim̃do t̾rena ꝑderę.re¬
gẽ cęli occider̃. Et qͥd eis factũ. ẽ. ꝑdi¬
der̃ etiã ipsa t̾rena. Et ubi occider̃
lentes ꝑdere datorẽ uite occiderunt:
eandẽ t̾rã occisi ꝑdider̃. Et eo tẽpore¬
occisi st̃ quo illũ occider̃: ut ex ipso

Expanded text:
cusabiliter terrenis inhaeserunt, quibus ipsum cusabiliter terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum nondum fuerat revelatum; quanto inexcusabilius terrena sectantur, quibus jam promissa coelestia in Novo Testamento revelata sunt! Nam recolite, fratres mei, quid dictum sit a persequentibus Christum. Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis, et locum, et gentem . Videte quia timendo terrena perdere, regem coeli occiderunt. Et quid eis factum est? Perdiderunt etiam ipsa terrena; et ubi occiderunt lentes perdere, datorem vitae occiderunt, eamdem terram occisi perdiderunt; et eo tempore quo illum occiderunt, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
rit cȩlestia. In herere gͦ t̾renis.
quanuis ea ds donet ñ debes. uerun
tam̃ qr in herere eis ñ debemꝰ: aliũ
ea dare nͥ d̾m credere debemꝰ. Ipse
ea dat. s noli ꝓ magno expectare
ab eo bonũ. qd dat ẽ ñ bono. Nam
si ꝓ migno ea daret : malis ea aon
daret. Ideo autͥ illa uoluit aire
malis: ut discant boni aud ab illo
quȩrere. qđ ñ dat & malis. Illi aut̾
in hȩrentes t̾renis miseri. & ñ de illo
p̾sumentes qui fecit cęlũ & t̾rã. qͥ eis
dedit & ipsa t̾rena. qui eos etiã tẽpo¬
ralit᷑ de egypti captuuuitate liberauit.
qͥ eos ꝑ diuisũ mare duxit. qui eoꝵ
inimicos ꝑsequentes fluctib obruit.
ũ in illo p̃sumentes qͥ daret utiq
cȩlestia grandib. sic̃ t̾rena paruuł
dedit: tim̃tes ꝑdere qđ acceꝑant. oc¬
cider̃ qui dederat. Hȩc dicimꝰ fr̃s. ut
homines de nouo testam̃to discatis
ñ inhęrere t̾renis. Si enĩ illi in ex¬

Expanded text:
rit coelestia. 3. Inhaerere ergo terrenis, rit coelestia. 3. Inhaerere ergo terrenis, qutamen non quia inhaerere eis non debemus, alium ea dare, nisi Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. Illi autem inhaerentes terrenis miseri, et non de illo praesumentes qui fecit coelum et terram, qui eis dedit et ipsa terrena, qui eos etiam temporaliter de Aegypti captivitate liberavit, qui eos per divisum mare duxit, qui eorum inimicos persequentes fluctibus obruit ; non in illo praesumentes qui daret utique coelestia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes perdere quod acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut homines de Novo Testamento discatis non inhaerere terrenis. Si enim illi inex
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝓmitteret in ueteri testam̃to. &
celestia in nouo testam̃to. S tãdiu
pͥmꝰ homo terrenꝰ es. quãdiu t̾rena
sapis. Nunqͥd qm̃ puero dant᷑ quȩdã
puetilia ludiera quibꝰ puerilis ami¬
mꝰ auocet᷑. ꝓpt̾ea grandescenti ñ excu¬
tiunt᷑ ẽ manibꝰ. ut aliqͥd iã utiliꝰ tͣctet.
qđ grandẽ decet. Ueruntam̃ tu ipse
dedisti filio tuo & nuces paruulo.
& codicẽ grandi. Non gͦ qr illa quasi
ludicra pueroꝵ. ds̃ ꝑ nouũ testam̃tũ
ex cussit de manibꝰ filioꝵ. ut aliqͥd uti¬
ra illa ñ ipse dedisse putandus est.
Ipse utrunq dedit. Sed lex ipsa ꝑ mo¬
ysen data eͥ: gr̃a & ueritas ꝑ iħm¬
tẽ. qđ ꝑlitterã iubebat᷑. Ueritas. quia
reddit᷑ qđ ꝓmittebat᷑. hoc gͦ intellex̃
asaph iste. Deniq om̾ia quȩ iuideis
ꝓmissa fuerant. ablata st̃. Ubi ẽ. reg¬
nũ eoꝵ: Ubi templũ.. Ubi unctio:
Ubi sacerdos. Ubi iã apud illos ꝓpħe:
in illa gente iam nichil horum
.e. lam ꝑdidit t̾rena. & nondũ quȩ¬

Expanded text:
tteret in Vetere Testamento, et coelestia in Novo Testamento. Sed quamdiu prius homo terrenus es? quamdiu terrena sapis? Numquid quoniam puero dantur quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum excussit de manibus filiorum, ut aliquid utira illa non ipse dedisse putandus est: ipse utrumque dedit. Sed Lex ipsa per Moysen data est; Gratia et veritas tem quod per litteram jubebatur; veritas, quia redditur quod promittebatur. Hoc ergo intellexit Asaph iste. Denique omnia quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos Prophein illa gente jam nihil horum est; jam perdidit terrena, et nondum quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse dicat. Quia iꝑsecutus sũ inqͥt ecclł̃i¬
am di. s gr̃a dĩ ait sũ id qđ sũ. Abstu¬
lit sͥ omnẽ granditatẽ suã: minimꝰ
iã in se. grandis in xp̃o. Et iste paulus
qͥd dic̃ : Non reppulit ds̃ plebẽ suã.
De plebe ex iudeis uemiente. plebem
suã inqͥt quã pͣsciuit. Nã et ego isrłi¬
ta sũ. ex semine abrahã de tͥbu ben¬
iamin. Ergo paulus nob̾ de sy nago
ga. & petrus. & alii apłi. de sy nago¬
ga. Itaq cũ audieris uocẽ synagoge:
noli attende meritũ. s intende par¬
tũ. Loquit᷑ gͦ in hoc psalmo sy nago¬
ga. deficientibꝰ ymnis dauid filii ies¬
se. id .ẽ. deficientib reb temporalib.
ꝑ quas solebat a carnali popło lauda¬
ri đs. Quare aut̾ illȩ defecert̃. nͥ ut
aliȩ quȩrerent᷑ : It quȩrerent᷑. quȩ :
Quȩ ibi ñ erant. Non. s quȩ ibi tege¬
bant᷑ figuris. Non quȩ ibi iã ñ erant:
s quȩ ibi tanquã in radice occultaban¬
t᷑ quibꝰdã secretis mysteriorũ. Quȩ¬

Expanded text:
inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum . Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, inquit, quam praescivit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Ergo et PaulusPetrus et alii Apostoli de Synagoga. Itaque cum audieris vocem Synagogae, noli attendere meritum, sed intende partum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut aliae quaererentur? Ut quaererentur quae? Quae ibi non erant? Non; sed quae ibi tegebantur figuris: non quae jam ibi non erant; sed ibi tanquam in radice occultabantur quibusdam secretis mysteriorum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
gẽma diadematis. Uleua maniũ tuã
insupbiã eoꝵ infinẽ. Quanta malig
oꝑatus. e̾. inimicus in scĩs tuis. In iis q̃
scã tua erant. id ÷ in templo. in sacer¬
dotio. in ilł om̃ib sacram̃tis. quȩ illo
tẽpore fuert̃. quanta maligna oꝑatꝰ
.ẽ. inimicꝰ. Re uera inimicus tc̃ oꝑatꝰ
.ẽ. Gentes enĩ quȩ tc̃ hoc fecer̃. deos fal¬
sos colebant. simulachra adorabant.
de monib seruiebant. Oꝑati st̃ tam̃
multa mala in scĩs dĩ. Quando possent.

Expanded text:
eva manum tuam in superbiam eorum in finem. Quanta maligne operatus est inimicus in sanctis tuis! In his quae sancta tua erant; id est, in templo, in sacerdotio, in illis omnibus Sacramentis, quae illo tempore fuerunt, quanta maligne operatus est inimicus! Revera inimicus tunc operatus est. Gentes enim tunc, quae hoc fecerunt, deos falsos colebant, simulacra adorabant, daemonibus serviebant; operati sunt tamen multa mala in sanctis Dei. Quando posse
Abbreviated transcription (Latin):
hic mons syon potest aliter intelligi.
Istũ in quo habitasti in ipso. ubi erat
popłus ante. ubi institutũ templũ.
ubi celebrata sacrificia. ubi omia illo
tẽpore necessaria xp̃m ꝓmittentia.
Promissio cũ res reddit᷑: iã fit suꝑflua.
Nã anteꝗͣ reddat᷑ qđ ꝓmittit᷑. necessaria
.ẽ. ipsa ꝓmissio: ne ꝓmissũ sibi obli¬
uiscat᷑ cui ꝓmittit᷑. & ñ expectando
moriat᷑. Oportet gͦ ut expectet. ut
cũ uenerit accipiãt. Ideo non debet
deserere ꝓmissionẽ. Propt̃ hoc ñ dese¬
rebant᷑ figurȩ. ut ueniente die ũbrȩ
tollerent᷑. Montẽ syon sstũ in quo

Expanded text:
 mons Sion potest aliter intelligi. Istum quem inhabitasti in ipso: ubi erat populus ante, ubi institutum templum, ubi celebrata sacrificia, ubi omnia illo tempore necessaria, Christum promittentia. Promissio, cum res redditur, jam fit superflua. Nam antequam reddatur quod promittitur, necessaria est ipsa promissio, ne promissum sibi obliviscatur cui promittitur, et non exspectando moriatur. Oportet ergo ut exspectet, ut cum venerit accipiat: ideo non debet deserere promissionem. Propter hoc non deserebantur figurae, ut veniente die, umbrae tollerentur: Montem Sion istum quem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eadẽ. Uideamꝰ quare. Precepta eadẽ.
qr scđm hȩc dõ seruire debemꝰ. Sacͣ¬
m̃ta ñ eadẽ : qr alia sunt sacram̃ta
dantia salutẽ. alia ꝓmittentia salua¬
torẽ. Sacͣm̃ta noui testam̃ti dant
salutẽ. sacram̃ta ueteris testam̃ti
ꝓmiser̃ saluatorẽ. Cũ gͦ teneas iam¬
ꝓmissa: qͥd quęxis ꝓmittentia : ha

Expanded text:
 quare praecepta eadem; quia secundum haec Deo servire debemus. Sacramenta non eadem, quia alia sunt Sacramenta dantia salutem, alia promittentia Salvatorem. Sacramenta Novi Testamenti dant salutem; Sacramenta Veteris Testamenti promiserunt Salvatorem. Cum ergo jam teneas promissa, quid quaeris promitten
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixorib credider̃. & qr ꝓpe in¬
uenti erant ita credidert̃. ut onna
tio uirgȩ di clara futura erat ingen¬
tibꝰ: explanat unde dicat qͦd dix. rede¬
misti uirgã hȩreditatis tuȩ. hoc dix̃
n de gentibꝰ in qͥb manifestatũ est . s.

Expanded text:
crucifixoribus crediderunt; et quia prope incrucifixoribus crediderunt; et quia prope inventi erant, ita crediderunt, ut omnia tio virgae Dei clara futura erat in Gentibus; explanat unde dicat quod dixit: Redemisti virgam haereditatis tuae. Hoc dixit non de Gentibus, in quibus manifestum est. S
Abbreviated transcription (Latin):
& expauer̃ discipłi. & ab illa spe in qͣ
fuerant recessert̃. S qͥd dictũ. ẽ: Ap¬
p̃hende caudã eiꝰ. Qd .ẽ. cauda: Posteri¬
ora cõp̃bende. Hoc significauit & il¬
lud. posteriora mea uidebis. Primo
factus serpens. sed cauda retenta fa¬
cta uirga. Primo occisus. postea re¬
surrex̃. Est etiã in cauda serpentis
finis scłi. qr sic mͦ mortalitas scłi am¬
bulat. Alii eunt. alii ueniunt ꝑ mor¬
tẽ tanquã ꝑ serpentẽ: qr a serpente
mors seminata. ẽ. S in finẽ scłi tan¬
quã cauda redimꝰ ad manũ di. & effi¬
cim᷑ stabilitũ regnũ di: ut impleat᷑
in nob. redemisti uirgã hereditatis
tuȩ. S qr synagoge uox ẽ. redimi
aut̾ uirgã hereditatis dĩ magis ap¬
paret in gentibꝰ. occulta autẽ spes
iudeoꝵ uel eoꝵ qui futuri st̃ ut cre¬
dant. uel eoꝵ qui eo tẽpore credide¬
tꝰ quando misso spũ scõ discipłi om̃i¬
ũ gentiũ linguis locuti st̃. tẽ enim
aliquot milia de iudeis ipsis xp̃i

Expanded text:
n qua fuerant recesserunt . Sed quid dictum est? Apprehende caudam ejus. Quid est, caudam? Posteriora comprehende. Hoc significavit et illud: Posteriora mea videbis . Primo factus serpens, sed cauda retenta facta virga; primo occisus, postea resurrexit. Est etiam in cauda serpentis finis saeculi; quia sic modo mortalitas Ecclesiae ambulat: alii eunt, alii veniunt per mortem tanquam per serpentem, quia a serpente mors seminata est; sed in fine saeculi, tanquam cauda, redimus ad manum Dei, et efficimur stabilitum regnum Dei, ut impleatur in nobis, Redemisti virgam haereditatis tuae. Sed quia Synagogae vox est; redempta autem virga haereditatis Dei magis apparet in Gentibus, occulta autem spes Judaeorum, vel eorum qui futuri sunt ut credant, vel eorum qui eo tempore crediderunt, quando misso Spiritu sancto, discipuli omnium gentium linguis locuti sunt . Tunc enim aliquot millia de Judaeis ipsis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ni: Mortẽ. Cigo mors a serpente. Si mors
a serpente. uirga in serpente. xp̃c in
morte. Iaeo etiã cũ a serpentib in
deserto morderent᷑ & necarentur:
p̾cepit dñs mossi ut serpentẽ eneũ
exaltaret in heremo. & ad moneret
popłm ut qͥsqͥs a serpente morsus. eẽt.
illũ intuere tur & sanaret᷑. Sic &
fiebat. sic & homines auenenis. mor
sanari a serpente: Credendo in mor¬
tuũ. saluari a morte. Et tam̃ expauit.
& fugit morses. Qͥd.ẽ. ab illo serpente

Expanded text:
ni? Mortem . Ergo mors a serpente. Si mors a serpente, virga in serpente, Christus in morte. Ideo etiam cum a serpentibus in deserto morderentur et necarentur, praecepit Dominus Moysi, ut serpentem aeneum exaltaret in eremo, et admoneret populum, ut quisquis a serpente morsus esset, illum intueretur, et sanaretur . Sic et fiebat; sic et homines a venenis, morssanari a serpente? Credendo in mortuum salvari a morte. Et tamen expavit et fugit Moyses. Quid est, ab illo serpente
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nunciabat᷑. Mutata st̃ sacram̃ta.
facta sunt faciliora. paticiora. salu
bria. Promissa quare ñ eadẽ. Quia
ibi ꝓmissa. ẽ. t̾ra chanaan. t̾ra copi¬
osa. fructuosa. affluens lacte & mel¬
le. ꝓmiss ũ regnũ tẽporale. ꝓmissa¬
tẽporalis felicitas scłi ꝓmissa fecun¬
ditas filioꝵ. ꝓmissa subiectio ini¬
micoꝵ. Hȩc omia ad t̾renã felicrta¬
tẽ ꝑtinent. S quare ipsa primo ꝓ¬
mitti oportebat. Quia non primo
qđ spũ ale.ẽ. s quod animale. ẽ.
postea inquit sp̃uale. Primꝰ ho de t̾ra
t̾renꝰ: scds hõ de cȩlo celestis. Qualis ter¬
renꝰ: tales & t̾reni. & qualis cęlestis.¬

Expanded text:
enuntiabatur. Mutata sunt Sacramenta; facta sunt faciliora, pauciora, salubriora, feliciora. Promissa quare non eadem? Quia promissa est terra Chanaan, terra copiosa, fructuosa, affluens lacte et melle; promissum regnum temporale, promissa felicitas saeculi, promissa fecunditas filiorum, promissa subjectio inimicorum : haec omnia ad terrenam felicitatem pertinent. Sed quare ipsa primo promitti oportebat? Quia « non primo quod spirituale est, sed quod animale; postea, » inquit, « spirituale. Primus homo de terra terrenus; secundus homo de coelo coelestis: qualis terrenus, tales et terreni;
Abbreviated transcription (Latin):
in manu portas s uirgã. Proice illam
in terrã. Et demisit uirgã in t̾rã. &
facta. c̾. serpens. & ex pauit morses &
fugit ab eo. Et ait illi dñs. Apprehen¬
de caudã eiꝰ. & apprehendit. & reu̾sa
÷ in statũ suũ uirga facta. sicut antea
uirga erat. Quid significat.: Non
enim frustra factũ . ẽ. Interrogemꝰ
litteras di. Qd serpens ꝑsuasit homi

Expanded text:
Projice illum in terram. Et dimisit virgam in terram, et facta est serpens; et expavit Moyses, et fugit Moyses ab eo. Et ait illi Dominus: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit; et reversa est in statum suum, virga facta, sicut antea virga erat . Quid significat? non enim frustra factum est. Interrogemus Litteras Dei. Quid serpens persuasit homi
Abbreviated transcription (Latin):
discernimꝰ duo testam̃ta uet̾ & no¬
uũ: ñ st̃ eadẽ sacram̃ta. nec eadẽ ꝓmissa
eadẽ tam̃ pleraq p̃cepta. Nam ñ occides.
ñ mecaberis. ñ furaberis honora pa¬
trẽ & matrẽ. ñ falsũ testimoni um
dixeris. ñ concupisces res ꝓximi tui.
ñ concupisces uxorẽ ꝓximi tui: &

Expanded text:
scernimus duo Testamenta, Vetus et Novum, non sunt eadem Sacramenta, nec eadem promissa: eadem tamen pleraque praecepta. Nam, Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Honora patrem et matrem, Non falsum testimonium dixeris, Non concupisces rem proximi tui, Non concupisces ux
Abbreviated transcription (Latin):
gressus eiꝰ. ut iã dicat sibi anima. Quȩ
utilitas qr dõ seruio: Ecce ille ñ seruit¬
do & felix ẽ. ego seruio & laboro. Postre¬
mo puta qr ego felix sũ. Quando et
ille felix. ẽ. qui ñ seruit. quare me pu¬
to ideo felicẽ esse. qr seruio.Ille aut̾
psalmꝰ cuiꝰ testimoniũ ꝓduxi: prȩce¬
dit istũ quẽ nc̃ in manibꝰ habemus.
Opportune aut̾ ñ ex nr̃a s ex dĩ dispen¬
satione factũ ẽ ut mͦ audiremꝰ ex e¬
uangłio. qr lex ꝑmoysen data ÷. gr̃a &¬

Expanded text:
gressus ejus, ut jam dicat sibi anima: Quae gressus ejus, ut jam dicat sibi anima: Quae utilitas, quia servio Deo? Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Postremo puta quia ego felix sum; quando et ille felix est qui non servit, quare me putem ideo felicem esse quia servio? Ille autem psalmus cujus testimonium produxi, praecedit istum quem nunc in manibus habemus. 2. Opportune autem non ex nostra, sed ex Dei dispensatione factum est, ut modo audiremus ex Evangelio, Quia lex per Moysen data
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiȩ saluȩ fumit. Reliquiarũ itaq
saluatarũ audiamꝰ hic uocẽ. ut loquat᷑
sẏnagoga quȩ acceꝑat uetꝰ testam̃tum.
& intenta erat in ꝓmissa carnalia. &
ex hoc factũ e̾ ut nutarent ei pedes.
Nã & in alio quodã psalmo. ubi etiam
titulus ht̃ asaph qͥd dr̃. Quã bonꝰ ds
cordes Mei aut̾ pene moti st̾ pedes. Et
quasi diceremꝰ. unde tibi moti st̃ pe¬
des:Paulominus inqͥt effusi st̃ gressuᷤ
mei .: quia zelaui in peccatorib pacẽ
peccatoꝵ intuens. Cũm enĩ scd̾m ꝓmis¬
sa d̃ĩ aduetꝰ testam̃tũ ꝑtinentia ex¬
pectaret felicitatẽ t̾renã: animadu̾¬
tit eã abundare apud impios. in his
reb quas expectabat adeo pollere illos
qͥ ñ colerent dm. et tanquã sine causa
d̾õ seruisset. nutauer̃ pedes eiꝰ. Ibi enĩ
dic̃. Eoce ipsi peccatores & abundantes¬
in scło. obtinuer̃ diuitias. Nunquid
in uanũ tꝰtificaui cormeũ: Uidete
quemadinodũ paulominꝰ effusi sunt

Expanded text:
iquiarum itaque salvatarum audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga, quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat in promissa carnalia; et ex hoc factum est ut nutarent ei pedes. Nam et in alio quodam psalmo, ubi etiam titulus habet Asaph, quid dicitur? Quam bonus Deus em pene moti sunt pedes. Et quasi diceremus: Unde tibi moti sunt pedes? Paulo minus, inquit, effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Cum enim secundum promissa Dei ad Vetus Testamentum pertinentia exspectaret felicitatem terrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectabat a Deo, pollere illos qui non colerent Deum; et tanquam sine causa Deo servisset, nutaverunt pedes ejus. Ibi enim dicit: Ecce ipsi peccatoresNumquid in vano justificavi cor meum ? Videte quemadmodum paulo minus effusi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ paleȩ s forte frum̃ti. ñ ramo¬
rũ fractoꝵ s forte confirmatorũ.
Non enĩ om̃s qͥ st̃ ex isrł. hi st̾ isrłite:
s in ysaac inquit uocabit᷑ tͥ sem̃. hoc
⁊ ñ hi qui filii carnis. hi filii dei: s fi¬
lii ꝓmissionis deputant᷑ in semine.
Sunt gͦ quidã isrłite. ex quibꝰ erat ille
de quo dictũ ẽ. ecce uere isrłita. in quo
dolus ñ. ẽ. Non scđm hoc dico. qr & nos¬

Expanded text:
Non enim paleae, sed forte frumenti ; non ramorum fractorum , sed forte confirmatorum. Non enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israelitae; sed in Isaac, inquit, vocabitur tibi semen: hoc est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Sunt ergo quidam Israelitae, ex quibus erat ille de quo dictum est: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiã inanis. ẽ. Parũ. ẽ. laudare d̃m.
& annunciare om̃s laudes eiꝰ. In at̾is
syon annuncia. ad unitatẽ tende.
noli diuidere popłm. s rape ad unũ.
& fac unũ. Oblitus sũ quãdiu dixi.
ã finito psalmo. ex isto odore conicio
me diut᷑nũ habuisse sermonẽ.s stu¬
diis ur̃is non sufficio. Uiolenti estis ni¬
mnis. utinã rapiatis uiolentia ista reg¬
nũ cȩlorum.¬

Expanded text:
Ecclesiam inanis est. Parum est laudare Deum, Ecclesiam inanis est. Parum est laudare Deum, et annuntiare omnes lSion annuntia. Ad unitatem tende, noli dividere populum; sed rape ad unum, et fac unum. Oblitus sum quamdiu dixi. Jam finito Psalmo, et ex isto odore conjicio me diuturnum habuisse sermonem: sed studiis vestris non sufficio; violenti estis nimis: utinam ista violentia rapiatis regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia adhue ꝑegrinꝰ loquor. adhȩxere
inqͥt do bonũ est. s mͦ in ꝑegrinatione.
qr nundũ uenit res: ponere in đm spẽ
meã. Quãdiu gͦ ñ dũ ad hesisti: ibi po¬
meã Et qͥd hic agis ponens in dm spẽ
tuã. Qã erit negotium tuũ. nisi ut
laudes quẽ diligis. et facias tecũ ama¬
tores eius: Ecce si amares aurigam.
non raꝑes cȩteros ut tecũ amarent.
amator aurĩge. quacumnq transeat
loquit᷑ de illo. ut cũ eo ament & cȩteri.
Gratis amant᷑ flagitiosi homines. &
d̃m gratis. milli inuideas d̾m. Rapi¬
te eũ quoqͦt potestis. quoqͦt possessuri
estis. Ñsit angustus. nullos in illo li¬
mites facietis. totũ singuli possidebi¬
tis. & totũ om̃s habebitis. Ergo hoc fac
cũ hic es. id ÷ cũ ponis indo̾ spẽ tuam.
Qd enĩ sequit᷑. Ut annunciẽ om̃s lau¬
dationes tuas in atriis filie sron. Ut
annunciẽ om̃s laudes tuas. S ubi.
Inatriis filiȩ syon: qr p̃dicatio di p̃t̃

Expanded text:
Quia adhuc peregrinus loquor: Adhaerere, inquit, Deo bonum est; sed modo in peregrinatione, quia nondum venit res, Ponere in Deo spem meam. Quamdiu ergo nondum adhaesisti, ibi pomihi. Et quid hic agis, ponens in Deo spem tuam? Quod erit negotium tuum, laudes quem diligis, et facias tecum coamatores ejus? Ecce si amares aurigam, non raperes caeteros ut tecum amarent? Amator aurigae quacumque transit loquitur de illo, ut cum illo eum ament et caeteri. Gratis amantur flagitiosi homines; et Deum gratis; nulli invideas Deum. Rapite eum quotquot potestis, quotquot pos essuri estis: non fit angustus; nullos in illo limites facietis; totum singuli possidebitis, et totum omnes habebitis. Ergo hoc fac cum hic es, id est, cum ponis in Deo spem tuam. Quid enim sequitur? Ut annuntiem omnes laudes tuas in atriis filiae Sion. Ut annuntiem omnes laudes tuas: sed ubi? In atriis filiae Sion; quia praedicatio Dei praeter
Abbreviated transcription (Latin):
s alm huiꝰ titulus
est. intellectꝰ asaph.
A saph latine congrega¬
tio: grece sẏnagoga dr̃.
uideamꝰ qͥd intellexerit ista synago¬
ga Hos aut̾ intelligamꝰ primit᷑ sỹna¬
goga. exinde intelligimus qͥd intellȩ¬
rerit synagoga. Om̃is congrega
generali nomine synago ga appellat᷑.
Et pecoꝵ & hominũ potẽst dici congre¬
gatio. Non aut̾ hic pecoꝵ congregatio
.ẽ. quando audimꝰ intellectũ. Ham ho
cũ in se neglexerit intellectũ in ho¬
nore posit̃: qͥd de illo dictũ .ẽ. audi.
homo in honore positꝰ ñ intellexit. cõ¬
ꝑatꝰ ÷ ium̃tis insensatis. & similis fac¬
tus ÷ illis. Quia gͦ non ẽ. pecoꝵ con¬
gregatio: nec diu disserendũ est.
nec diligentiꝰ cõmendandũ . ẽ. S qr
hominũ. ẽ quors hominũ sit hoc. de¬
bemꝰ intelligere. Non utiq horũ ho¬
minũ. e. qui in honore positi ñ in¬
telligentes. cõꝑati st̃ ium̃tts insensa¬

Expanded text:
salmi hujus titulus est: Intellectus Asaph. Asaph latine Congregatio, graece Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum potest dici congregatio; non autem hic pecorum congregatio est, quando audivimus intellectum. Nam homo cum in se neglexerit intellectum in honore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jumentis insensa
Abbreviated transcription (Latin):
factus sũ inqͥt. et ego semꝑ tecũ. Iui uͦ
longe recesserunt. qr ñ solũ t̾rena de¬
siderauer᷑ : s ea a demonibꝰ & adiabo¬
lo petiuert᷑. Qui longe se faciunt ate.
ꝑibt̃. Et quid ÷ longe a deo fieri: ꝑdi¬
disti om̃s qͥ fornicant᷑ abs te. huic for
ligit. forte quomͦ sibi eligunt homi¬
nes aut generos. aut sponsos femmȩ
eligunt. Forte diuitias & aurũ eius
amat. & fundos. et argentũ. & pecuniã.
et equos. & familiã. & cetera. Absit.
ste ipsũ solũ amat. Gratis amat qr in
ipso habet om̾ia. qđ ipsũ facta st̃ om̃ia.
E didisti inqͥt om̃s qͥ fornicant᷑ abste. Lu¬

Expanded text:
t ego semper tecum. Illi vero longe recesserunt, quia non solum terrena desideraverunt, sed ea a daemonibus et a diabolo petierunt. Qui longe se faciunt a te, peribunt. Et quid est, longe a Deo fieri? Perdidisti omnem qui fornicatur abs te. Huic fornligit? Forte quomodo sibi eligunt homines aut generos, aut sponsos feminae; eligit forte divitias, et aurum ejus amat, et fundos, et argentum, et pecuniam, et equos, et familiam, et caetera. Absit: iste ipsum solum amat, gratis amat; quia in ipso habet omnia, quia per ipsum facta sunt omnia . Perdidisti, inquit, omnem qui fornicatur abs te.
Abbreviated transcription (Latin):
mus diuitias nr̃as. eligat sibi partes
genꝰ humanũ. Uideamꝰ homines cupidi¬
tatũ diu̾sitate laniari. Uligant aliĩ mi¬
litiã. alii ad uocationẽ. alii uarias di¬
u̾sasq doctrinas. alii negotiationẽ.
alii agriculturã. Istas partes sibi fa¬
ciant de reb humanis. clamet po¬
płs di. pars mea ds m̃s. Non ad tẽptis
pars mea. s pars mea ds̃ in scła. Au¬
rũ & si sẽꝑ habebo. qͥd habebo Dm¬
si semꝑ haberẽ. quã magnũ bonũ
haberẽ: huc accedit. qr ds̾ se ipsũ
ꝓmittit. Tantũ habeo. & nunquam
ñ habeo. Magna felicitas. Pars mea
d̾s. Quã diu ̃ In scła. Qm̃ ecce. Uide quo¬
mͦ illũ amauit. fecit cor castũ. Os cor¬
est cor castũ. gratis iã amat᷑ ds. ñ ab
ilo petit᷑ aliud p̃miũ. Qui aliud p̃miũ
petit᷑ deo. & ꝓpt̾ea uult seruire dõ. cariꝰ
facit qđ uułt acciꝑe. quã ipsũ aquo uult
dilexeris: ñ erit castꝰ amor. Recedis
ab igne immortali: frigesces. corrũpe¬

Expanded text:
amus divitias nostras; eligat sibi partes genus humanum. Videamus homines cupiditatum diversitate laniari: eligant alii militiam, alii advocationem, alii diversas variasque doctrinas, alii negotiationem, alii agriculturam; istas partes sibi faciant de rebus humanis: clamet populus Dei, Pars mea Deus meus. Non ad tempus pars mea; sed pars mea Deus in saecula. Aurum etsi semper habe quam magnum bonum haberem! Huc accedit quia mihi seipsum promittit. Tantum habeo, et nunquam non habeo! Magna felicitas! Pars mea Deus. Quamdiu? In saecula. Quoniam ecce vide quomodo illum amavit; fecit cor castum: Deus corest cor castuum petit a Deo, et propterea vult servire Deo, carius facit quod vult accipere, quam ipsum a quo vult dilexerit, non erit castus amor. Recedis ab igne immortali; frigesces, corrumpe
Abbreviated transcription (Latin):
qđ habeo in cęlo. a te qͥd uolui suꝑ ter¬
rãs Seruas mͥtu. sic dicã ut possũ. sed
date ueniã. accipite conatũ ineũ. deuo¬
tionẽ nitendi. nã explicandi nullã fa¬
cultatẽ. seruas inqͥt mͥ tu in cęlo diuiti¬
as ĩ mortales. te ipsũ. & ego uolui a te
in t̾ra. qđ habent & impii. qđ habent
& mali. qđ habent & fascinorosi. lecuni¬
ã. aurũ. argentũ. gẽmas. familiã. qđ
habent & scelerati multi. qđ habent
multȩ feminȩ turpes. multi uiri tͦpes.
hȩc ꝓ magno desideraui suꝑ t̾rã ado meo.

Expanded text:
 habeo in coelo, a te quid volui super terram? Servas mihi tu: sic dicam ut possum, sed date veniam; accipite conatum meum, devotionem nitendi; nam explicandi nulla facultas est: servas, inquit, mihi tu in coelo divitias immortales, te ipsum; et ego volui a te in terra quod habent et impii, quod habent et mali, quod habent et facinorosi; pecuniam, aurum, argentum, gemmas, familias; quod habent et scelerati multi, quod habent multae feminae turpes, multi viri turpes: haec pro magno desideravi a Deo meo
Abbreviated transcription (Latin):
tate tua deduxisti me. Qͥd ÷ in uolun¬
tate tua. Non in meritis meis. Ed
ẽ in uoluntate tuas Audi apłm qui
fuit pecus pͥmo t̾rena desiderans. &
scđ̾m uetꝰ testam̃tũ uiuens. Quid ait.
qui pͥmo fui blasphemꝰ. & ꝑsecutor.
& in iuriosus. s miscłiã consecutus
sũ. Quid ÷ in uoluntate tua Gr̃a di
sũ. id qđ sũ. Et in gła assũpsisti me.
Iã quo assũptꝰ est. & in qua gła. quis
explicat. Quis. dic̃: Expectemꝰ hoc
qr in resurrectione erit. in nouissimiᷤᷤ
gitare felicitatẽ ipsã cȩlestẽ. & arguere
se qr pecus fuit. & t̾rena desiderauit.
suꝑ t̾rã: Ex uoce ur̃a intellexisse uos
indeo. Comparauit uoluntati suȩ t̾re¬
nȩ. p̃miũ cȩleste qđ accepturꝰ ẽ.
uidit qͥd ibi sibi seruaret᷑. & cogitans &
estuans in cogitatione cuiꝰdã rei in effa¬
bilis. quã nec ocłs uidit. nec auris audurit.
nec in cor hominis ascendit: ñ dix̃ il¬
lud aut illud mͥ ÷ in cęlo. s quid mͥ. ẽ.

Expanded text:
ate tua deduxisti me. Quid est, in voluntate tua? Non in meritis meis. Quid est, in voluntate tua? Audi Apostolum, qui fuit pecus primo terrena desiderans, et secundum Vetus Testamentum vivens; quid ait? Qui primo fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum . Quid est, in voluntate tua? Gratia Dei sum id quod sum . Et cum gloria assumpsisti me. Jam quo assumptus est, et in qua gloria, quis explicat? quis dicit? Exspectemus hoc, quia in resurrectione erit; in novissimis egitare felicitatem ipsam coelestem, et arguere se, quia pecus fuit, et terrena desideravit. ntellexisse vos video. Comparavit voluntati suae terrenae praemium coeleste quod accepturus est; vidit quid ibi sibi servaretur, et cogitans, et aestuans in cogitatione cujusdam rei ineffabilis, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , non dixit, Illud, aut ill
Abbreviated transcription (Latin):
ñ illa inte. Attende te ipsũ qͥd sis
ad pauꝑẽ. te ipsũ ñ qđ habes. Quid
enĩ despicis frẽm: In inscerib ma¬
trũ ur̃arũ. ambo nudi fuistis. Certe
etiã cũ de ista uita exieritis. & iste
carnes exalata anima fuerint pu¬
tre factȩ. di noscunt᷑ ossa diuitis &
pauꝑis. De conditione loqxor ȩqua¬
li de ipsa sorte generis humani. in
qua om̃s nascunt᷑. Et diues enĩ hic fit.
& pauꝑ ñ semꝑ hic erit. & sicut diues
ñ uenit diues: sic nec diues abscedit.
dẽ ipse. e̾. utrisq introitꝰ. & par exitꝰ.
Addo qđ forte mutabitis uices. Iam ubiq
euangłiũ p̾dicat᷑. Attende queridã paupẽ
ulcerosũ. qui iacebat ante ianuã diuitis.

Expanded text:
non illas in te. Attende teipsum, qui sis non illas in te. Attende teipsum, qui sis ad pauperem; teipsum, non quod habes. Quid enim despicis fratrem? In visceribus matrum vestrarum ambo nudi fuistis. Certe etiam cum de ista vita exieritis, et istae carnes, exhalata anima, fuerint putrefactae, dignoscantur ossa divitis et pauperis! De conditione loquor aequali, de ipsa sorte generis humani in qua omnes nascuntur: et dives cum hic sit, et pauper, non semper hic erit; et sicut dives non venit dives, sic nec dives abscedit: idem ipse est utriusque introitus, et par exitus. Addo quod forte mutabitis vices. Jam ubique Evangelium praedicatur: attende quemdam pauperem ulcerosum qui jacebat ante januam di
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possit ille resistere. quȩ respondet.
Totũ in contẽptũ dĩ loquit᷑. Quare. Quia
suꝑbus . ẽ. Quare : Quia pinguis. Quare :
Quia deuotꝰ ad uictimã. ẽ. Prodiet quasi
exadipe iniquitas eoꝵ. Transiert̃ in dis¬
positionẽ cordis. Ibi intus tͣnsiert᷑.
Qͥ d ÷ transiert᷑. Prȩt̾ gressi sunt uiã. Qͥd
.ẽ. transier̃: Ex cessert̃ metas humani
generis. homines se pares cȩteris ñ pu¬
tant. Tranfiert̃ in quã metas generis
humani. Quando dicis tali homini. fr̃ y
tius . ẽ. iste pauꝑ. eosdẽ parentes ha¬
buistis adam & euã noli attendere
tumorẽ tuũ. noli attende typũ tuũ.
in quẽ elatꝰ es. Et si te circunstat fami¬
lia. & si numerosũ aurũ & argentũ.
et si domꝰ marmorata continet. et si
tecta laqueata contegunt: simul
uos te & pauꝑẽ contegit tecũ mundi
cȩlũ. s diu̾sus es a pauꝑe rebꝰ ñ tuis.
extrinsecꝰ appositis. Te in illis uide.

Expanded text:
non possit ille resistere, quid respondet? non possit ille resistere, quid respondet? Totum in contemptum Dei loquitur. Quare? Quia superbus est. Quare? Quia pinguis est. Quare? Quia devotus ad victimam est. Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. 13. Transierunt in dispositionem cordis. Ibi intus transierunt. Quid est transierunt? Praetergressi sunt viam. Quid est transierunt? Excesserunt metas humani generis; homines se pares caeteris non putant. Transierunt, inquam, metas humani generis. Quando dicis tali homini: Frater tuus est iste pauper; eosdem parentes habuistis, Adam et Evam: noli attendere tumorem tuum, noli attendere typhum in quem elatus es; etsi te circumstat familia, etsi numerosum aurum et argentum, etsi domus marmorata continet, etsi tecta laqueata contegunt, simul te et pauperem contegit tectum mundi coelum; sed diversus es a paupere rebus non tuis, extrinsecus appositis: te in illis vide,