comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
helẽ õmissũ iustissime uindicauit.
qͦmodo uindicandũ ẽ a regib qđ xp̃i
meruert̃: It em. Neq in. hoĩe bo¬
no aliqͥs deĩ sacramta fugiat. neq
in hoĩe malo. Itẽ. Si autẽ uos c̃tra

Expanded text:
ielem commissum justissime vindicavit , quomodo vindicandum est a regibus quod Christi meruerunt? Item . Neque in homine bono aliquis Dei sacramenta fugiat, neque in homine malo. Item . Si laudanti a
Abbreviated transcription (Latin):
impetũ mularũ recinere ñ potu¬
erit. si alienũ hõiẽ obtrriuierĩt.
uulgo dicit᷑ culpȩ noĩe teneri. Idem
dicit᷑ & si ꝓ pt̃ infirmitatẽ rẽtine.¬
re mularũ impetũ ñ potuerit.
nec uidet᷑ iniquũ si infirmitas
culpe annumeret᷑: cũ affectare

Expanded text:
impetum mularum retinere non poterit, si alienum hominem obtriverint, vulgo dicitur culpae nomine teneri. Idem dicitur, et si propter infirmitatem retinere mularum impetum non ponec uidetur iniquum, si infirmitas culpae adnumeretur, cum affectare
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit apłs hõinẽ ininteritũ
carnis. ut sp̃c saluus sit in die dm̃i
cħu. Itẽ alios de qͥb dicit. Quos
tradidi sathanȩ ut discant ñblas¬
phemare. Et dñs flagellatos expulit
ex tẽplo impbos mercatores abi etũ

Expanded text:
tradidit Apostolus hominem in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die domini Jesu . Item alios de quibus dicit: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare . Et Dominus flagellatos expulit ex templo improbos mercatores , ubi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
imitantib dira c̃tagia ñ p̃beat.
Egeat gͦ ep̃alib subsidiis sibunet
aliunde cdepensis. quȩ sacrã in suo
gremio collocatã fusocrudeliter
Quia in utroq hac ẽ ultione plecꝰ¬
tenda. siue scilicde instinctu do.¬
mestico: seu flriisincitata. nefi
hoc cõmitit exterius. Nichol¬

Expanded text:
imitantibus dira contagia non praebeat. imitantibus dira contagia non praebeat. Egeat ergo episcopalibus subsidiis sibimet aliunde depensis, quae sacram in suo gremio collocatam fuso crudeliter Quia in utroque hac est ultione plectenda, sive scilicet instinctu domestico, seu furiis incitata, nefas hoc committit exterius. C
Abbreviated transcription (Latin):
tinoꝵ cedes geminata pontificỹ
horrendi sceleris atrocitate õfu.¬
dit. ut diu ẽstitutio nr̃e delibera.¬
tionis hȩsitaret. dũ & ingerere
quẽꝗͣ parricidalib exẽplis dubi.¬
taremꝰ antistitẽ. Qua ꝓpt̃ iã uer¬
lut usũ c̃suetudinẽq sacrilegã
declinantes: eatenꝰ religioni duxi¬
mꝰ c̾sulendũ. ut parroechiȩ uice
ab extrinsecꝰ positis sac̃dotib gu.¬
bernent᷑. Qui ibidẽ c̃manentes
ferro didicert̃ necare pastores.
inauditoq facinore. qd etiã mil¬
lis ꝓuinens nusquã ꝓrsts accido¬
rit. quȩ belloꝵ c̃tinus diũsisq
icursionib affligunt᷑. Hec reꝑ
ta sit ciuttas que p̃sules ministra¬
do sibi fidẽ xp̃ianã sine ꝑseqtu¬
tore ꝓsternat. Curandũ ẽgͥ. ut
illic funesta ꝑnicies cessatione
ꝓpͥoꝵ sanet᷑ antistitũ: atq ita
saltẽ furoris tanti materies
subtrahat᷑. eoq modo uł illa dũ
inqͦs sȩuiat ñ habebit: ab huiꝰ mo¬
di temeritate desistat: uł aliis

Expanded text:
tinorum caedes geminata pontificum horrendi sceleris atrocitate confudit, ut diu constitutio nostrae deliberationis haesitaret; dum et ingerere quemquam parricidialibus exemplis dubitaremus antistitem. Quapropter jam velut usum consuetudinemque sacrilegam declinantes, catenus religioni duximus consulendum ut paroeciae vices ab extrinsecus positis sacerdotibus gubernentur, quia ibidem commanentes ferro didicerunt necare pastores, inauditoque facinore quod etiam nullis provinciis nusquam prorsus acciderit, quae bellorum continuis diversisque incurserta sit civitas, quae praesules ministrando sibi fidem Christianam, sine persecutore prosternat. Curandum est igitur ut illic funesta pernicies cessatione propriorum sanetur antistitum, atque ita saltem furoris tanti materies subtrahatur, eoque modo vel illa dum in quos saeviat non habebit, ab hujusmodi temeritate desistat, vel aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ui subdiaconũ occiderit .ccc so¬
lidos c̃ponat. Qui diaconũ.ccce.
Qui occiderit monachũ aut irit.¬
clericũ: arma relinquat. & deo
inmonasterio seruiat cunctis dieb
uitȩ sue. nũquã ad scłm reuersurꝰ
& septẽ annos publicã pęnitentiã

Expanded text:
ui subdiaconum occiderit, CCC. solidos componat; qui diaconum, CCCC; 90. Qui occiderit monachum aut clericum, arma relinquat, et Deo in monasterio serviat cunctis diebus vitae suae, nunquam ad seculum reversurus, et septem annis publicam poeni
Abbreviated transcription (Latin):
armatos. si in illa scelerati hoĩes
mcidissent paylus in effusione
sanguinis eoꝵ suũ crim̃ agnos.¬
ceret: Absit. ut ea quȩ ꝓpt̃ bonũ
ac licitũ facimꝰ aut habemꝰ. siqͥd
mali acciderit: nobis impute tuni
Alioqͥn nec ferramenta domestica
& agrestia st̃ habenda. ne qͥscis
uł se uł alterũ interumat. Auũ¬

Expanded text:
armatos, si in illa arma scelerati homines armatos, si in illa arma scelerati homines incidissent, Paulus in effusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret. absit, ut ea, quae propter bonum ac licitum facimus aut habemus, si quid mali accidAlioquin nec ferramenta domestica et agrestia sunt habenda, ne quis eis vel se vel alterum interimat;
Abbreviated transcription (Latin):
serit mulierẽ in utero habentẽ & abor¬
tierit. si formatũ fuerit: det animã paĩa
Si aũ ĩformatũ fuerit. multet᷑ pecunia ut ꝓbaret
ñ eẽ animã ante formã. Itaq si
ũ formato corpori cdet᷑. ñ mẽceptu
lã si cũ semine. & anima existit ex
anima: multȩ animȩ cotidioꝑe.¬
unt. cũ sem̃ fluxu qͦdã ñ ꝓficit
natiuitati. S si prius respiciamꝰ:
uidebimꝰ qͥd sequi debeamꝰ. Cõtẽple¬
mur facturã ade. In adã enĩ exem.¬
plũ datũ ẽ. ut exc̃o intelligat᷑. qͥa
iã formatũ corpꝰ accepit animã.
Nã potuerat animã limo t̃rȩ ad.¬
misoere. & sic formare corpꝰ. s ra.¬
tione informabat᷑. qͥa pͥmũ opor¬
tebat domũ c̃paginari. & sichabi¬
tatorẽ induci. Anima certe qͥa
sp̃s ẽ. in sicco habitare ñ potest.

Expanded text:
serit mulierem in utero habentem et abortierit, si formatum fuerit, det animam pro anima; si autem informatum fuerit, multetur pecunia, ut probaret non esse animam ante formam. itaque si iam formato corpori datur, non in conceptu nam si cum semine et anima existit ex anima, multae animae quotidie pereunt: cum semen fluxu quodam non proficit nativitati. IX. Sed si prius respiciamus, videbimus quid sequi debeamus. Contemplemur facturam Adae: in Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intellegatur, quia iam formatum corpus accepit animam. nam potuerat animam limo terrae admiscere et sic formare corpus. sed ratione informabatur, quia primum oportebat domum conpaginari et sic habitatorem induci. anima certe, quia spiritus est, in sicco habitare non potest;
Abbreviated transcription (Latin):
nolo iam uxorẽ: ñ potest. Quid tu.
uis & illa ñ uult. Nonqd ꝑ c̃tinen¬
tiã tuã debet illa fieri fornicaria
Si aliis mpserit te uiuo: adultera
erit. Non uult tali lucro qͥs tale
& siñ exigis. redde. Psc̃ificatione
ꝑfecta ds tibi c̃putabit. siñ qđ
debes exigis. s reddis qđ debet᷑

Expanded text:
nolo jam uxorem: Non potes. Quid, si tu vis, et illa non vult? numquid per continentiam tuam debet illa fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus comp etsi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debetur
Abbreviated transcription (Latin):
ad miscdiã. Nec ĩpedit illud ꝓpositỹ
qͦ qͥsq paratꝰ ẽ. ab eo quẽ correptũ
esse uult. plura ꝑferre. Sed huic
uindictȩ referendȩ ñ ẽ idoneus¬
nisi qͥ odiũ qͦ solent flagrare. qͥse
uindicare desiderant. dilectionis
mansuetudine suꝑauerint. Non
enĩ metuendũ ẽ. ne odisse parnul
filiũ parentes uideant᷑. cũ ab eis
uapulat peccans. ne peccet ulteriꝰ
Et certe ꝑfectio dilectionis ipsius
dei patris imutatione nobis ꝓponit
cũ inseq̃ntib dicit᷑. Diligite inim¬
cos ur̃os. bene facite his qui oderun

Expanded text:
ad misericordiam. Nec impedit illud propositum, quo quisque paratus est ab eo quem correptum esse vult, plura perferre. Sed huic vindictae referendae non est idoneusnisi qui odium quo solent flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis mansuetudine superaverit. Non enim metuendum est, ne odisse parvulum filium parentes videantur, cum ab eis vapulat peccans, ne peccet ulterius. Et certe perfectio dilectionis ipsius Dei Patris imitatione nobis proponitur, cum in sequentibus dicitur: Diligite inimicos vestros, benefacite his q
Abbreviated transcription (Latin):
mitis loth. suit michi duȩ filiȩ
quȩ nondũ nouert̃ uiros. ꝓducã
illas ad uos. utimini illis sicut pla¬
cuerit uobis. tantũ in uiros istos ne
faciatis iniquũ. qm̃ ꝓstituere uole.¬
bat filias suas hac ẽpensatione ut
uiri hospites eiꝰ mchil a sodomitis
tale paterent᷑. utrũ ad mittenda
sit cõpensatio flagitioꝵ qͦr ũ cũꝙ
peccatoꝵ. ut nos faciamꝰ mali aliqͥd ne
aliꝰ grauiꝰ malũ faciat: an potiusꝑ.¬
turbationi Loth. ñ c̃silio tribuendũ
sit. qͥ hoc dixerit marito querit᷑. &
nimirũ ꝑiculosissime admittit᷑ hec
c̃pensatio. Si autẽ ꝑturbationi
humane tribuit᷑. & m̃ti tanto malo
ꝑmote: nullo modo imitanda est.

Expanded text:
mitis Loth, Sunt mihi duae filiae quae nondum noverunt viros, producam illas ad vos; utimini illis quomodo placuerit vobis, tantum in viros istos ne faciatis iniquum; quoniam prostituere volebat filias suas hac compensatione, ut viri hospites ejus nihil a Sodomitis tale paterentur: utrum admittenda sit compensatio flagitiorum vel quorumque peccatorum, ut nos faciamus mali aliquid, ne alius gravius malum faciat; an potius perturbationi Loth, non consilio tribuendum sit quia hoc dixerit, merito quaeritur. Et nimirum periculosissime admittitur haec compensatio: si autem perturbationi humanae tribuitur, et menti tanto malo permotae, nullo modo imitanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
dim᷑. s tẽ est peccatũ si antequã
illudamͣ. cogitationis effectib p̃ue¬
nimur. Lexuriȩ qͥppe imagines
quas in ueritate gessimꝰ sepe dor¬
mientib in animo apparent. sed
innaxie. siñ c̃cupiscendo accurrt̃.
Qui in nocturna illusione polliut᷑
quãuis extra memoriã turprũ cogi¬
tationũ sese ꝑsentiat inqͥnatũ. tam̃
hoc ut tẽptaret᷑ culpe sue tribuat
uerũ fantasia pollutio ueniat: ñ
ẽẽ peccatũ. Ingenitus enĩ humor
incorpore ubi ꝓpͥa repleuerit con¬
ceptacula : suis necesse ẽ meatib
egerat᷑. & ideo ñ trahit᷑ ad peccatũ.

Expanded text:
peccatum, si antequam illudamur, cogitationis affectibus praevenimur. Luxuriae quippe imagines quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxiae, si non concupiscendo occurrunt. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc ut tentaretur culpae suae tribuat,lierum phantasia pollutio veniat, non esse peccatum. Ingenitus enim humor in corpore, ubi propria repleverit conceptacula, suis necesse est meatibus egeratur, et ideo non trahitur ad peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
bedientia quȩ ad huc inm̃bris mori¬
bundis habitat. p̃ter nr̃e uolun¬
tatis legẽ quasi sua lege mouet᷑. si
absq culpa ẽ in corpore dormientis
qͣntomagis absq culpa ẽ in corpor

Expanded text:
bedientia, quae adhuc in membris moribundis habitat, praeter nostrae voluntatis legem quasi sua lege movetur, si absque culpa est in corpore dormientis, quanto magis absque culpa est in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
nanꝰ. ualentinianꝰ. & Theodosius
Augusti: flauiano p̃fecto p̃torii
illirici. Si uindicari in aliquos
seuerius c̃tra nram c̃suet udinẽ
ꝓoausȩ intuitu usserinꝰ: nolu.¬
mꝰ statĩ eos aũ subire pernã. aut¬

Expanded text:
nus, Valentinianus, Theodosius augusti Flaviano prefecto pretorii Yllirici. Si vindicari in aliquos severius contra nostram consuetudinem pro causae intuitu jusserimus, nolumus statim eos aut subire p
Abbreviated transcription (Latin):
ciclas arbitramur. qͦs aduersus
exc̃municatos ⁊elo catholice ma.¬
tris ardentes eoꝵ qͦs lib& trucidas.¬
se c̾tigerit. Ne tam̃ eiꝰdẽ eccłe
matris disciplina deseuiat : tenore
quẽ diximꝰ pęnitentiã eis indicito
c̃gruentẽ. qua diuinȩ simplicitat
oculos adũsus se c̃placare ꝑuale.¬
ant. si forte qͥd duplicitatis ꝓ hu¬
mana fragilitate in eodẽ flagita

Expanded text:
arbitramur, quod adversus excommunicatos zelo catholicae matris ardentes, eorum quoslibet trucidasse contigerit. Ne tamen ejusdem Ecclesiae matris disciplina desaeviat, tenore quem diximus, poenitentiam eis indicito congruentem, qua divinae simplicitatis oculos adversus se complacere pervaleant, si forte quid duplicitatis pro humana fragilitate in eodem flagitio
Abbreviated transcription (Latin):
enter occidere. Et merito q̃rit᷑
utrũ ꝓiussu dei sit habendũ: qd̾
Iepte filiã quȩ patri occurrit.
occidit. cũ se aduouisset ĩmola¬
turũ deo qđ ei redeunti de p̃lio
uictori primitꝰ ocourrisset. nec
samson alit̃ excusat᷑. qđ se ipsũ
cũ hostib riuna domꝰ opp̃ssit. nͥ
qͥa sp̃s latent᷑ hoc iusserat. qͥ ꝑ il¬
lũ miracula faciebat. Nis gͦ ex.¬
ceptis qͦs uł lex iusta generalit᷑.
iubet. quisqͥs hominẽ uł scipsũ
uł quẽliba ocoilerit: homicidii
crimine innectit᷑. Itt̃. Hoodi
cimꝰ. hoo asserimus. hoc modis oĩb
apꝓbamꝰ. neminẽ spontaneã more¬
tem sibi inferre debere. uelut
fugiendo molestias tẽporales. ne in¬
cidat imꝑpetuas. neminẽ ꝓpt̃ alie¬
na peocata ne hoo ipso incipiat ha¬
magis in hac uita opꝰ ẽ ut possint
poenitendo sanari. neminẽ uelut
desiderio melioris uite quȩ post
mortẽ spłrat . qͥa reossue mor.¬
tis melior pꝰt mortẽ uita susci

Expanded text:
enter occidere; et merito quaeritur enter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur. CAPUT XXIcimus, hoc adserimus, hoc modis omnibus adprobamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere uelut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat hamagis hac vita opus est, ut possint poenitendo sanari; neminem velut desiderio melioris vitae quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem vita non susci
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis intelligendũ ẽ. ñ licere
homini se ipsũ occidere. cũ ineo qd̾
addito. nec ipse utiq cui p̃cipit᷑ in¬
telligat᷑ exceptus.: IItem. Scrip.¬
tũ ẽ. ñ occides. nec te nec alterũ.
neq enĩ qͥ se oceidit. Aliud quã
hõinẽ occidit. Quascdã uͦ exceptio¬
nos eadẽ ipsa diuina fecit aucto.¬
ritas. S his exceptis qͦs d̾s̃ occi¬
diiibet. siue data lege ad ꝑsonã
ꝓ tẽpore exp̃ssa iussione. ñ aut̃
ipse occidit qͥ ministeriũ debet
iubenti. sicut adminiculũ gła¬
dius utenti. & ideo nequaquã c̃tra
hoc p̃ceptũ fecert̃. qͦ dictũ ẽ
ñ occides. qͥ do auctore bella
gesserunt. aut ꝑsonas gerentes
publice potestatis scd̾m legẽ eiꝰ.
hoc ẽ iustissime. rationis imꝑio
sceleratos morte puniert̃. &
abrahã ñ solũ ñ est culpatꝰ crude.¬
litatis crimine. uerũ etiã laudatꝰ
ẽ nomine pietatis. qđ uoluit fi¬
liũ nequaquã scelerate. s obȩdi-¬

Expanded text:
to magis intelligendum est, non licere to magis intelligendum est, non licere homini se ipsum occidere, cum in eo, quod addito, nec ipse utique cui praecipitur intelligatur exceptus. Item, Non occides, nec te nec alterum. Neque enim qui se occidit, aliud quam hominem occidit. Item: Quasdam vero exceptiones eadem ipsa divina fecit auctoritate. Sed his exceptis quos Deus occidi jubet sine data lege ad personam pro tempore expressa jussione, sive autem ipse qui occidit qui ministerium debet jubenti, sicut gladius adminiculum utenti, et ideo nequaquam contra hoc praeceptum fecerunt quod dictum est: Non occides, qui Deo auctore bella gesserunt, aut personas gerentes publicae potestatis secundum leges ejus, hoc est, justissimae rationis imperio, sceleratos morte punierunt. Et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, verum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetret peccatũ ꝓpͥũ. ne meo ꝑpe¬
tret᷑ alienũ. Ite aa. In scĩs canoni.¬
cisq libris nusquã nobis diuinitꝰ
p̃ceptũ ꝑmissũ ue repꝑiri potest.
ut uł ipsius adipiscende ĩmor¬
talitatis uł ipsius oauendi caren¬
diue mali catisa nobism&ipsis
necẽ inferamꝰ. Nã ꝓhibitos nos eẽ
intelligendũ d̾. ubi lex ait. ñ occi
uetaret. falsũ inqͥt testimoniũ.
ñdicii aduersus ꝓximũ tuũ. Ne
ideo tam̃ si adũsus se ipsũ qͥsꝗͣ falsũ
testimoniũ dixerit. obhooerum.¬
ne se putauerit alienũ. qm̃ regu.
liges ꝓriũ tuũ tanquã te ipsũ.
Porro si falsi testimonii ñ minus
reus ẽ qͥ de se ipso fatet᷑ falsũ. ꝗͣ
si adũsus ꝓrrimũ hoc faceret. cũ
in eo p̃cepto qͦ falsũ testimoniũ ꝓ.¬
hibetur aduersus ꝓximũ ꝓhib̾eat᷑
possit q ñ recte in telligentib ui.¬
deri. ñ eẽ ꝓhibitũ ut adũsus se ip
sũ. qͥsq falsus testis assistat. quan¬

Expanded text:
perpetret peccatum proprium, ne in eo perpeperpetret peccatum proprium, ne in eo perpetretur alienum? Item . In sanctis canonicisque libris nusquam nobis divinitus praeceptum permissumue reperiri potest, ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ullius cauendi carendiue mali causa nobismet ipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intellegendum est, ubi lex ait: Non occiuetaret: Falsum, inquit, testimonium non dices aduersus proximum tuum. Nec ideo tamen si aduersus se ipsum quisquam falsum testimonium dixerit, ab hoc crimine se putauerit alienum, quoniam religes pro x i mum tuum tamquam te ipsum. Porro si falsi testimonii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur, quam si aduersus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibetur, aduersus proximum prohibeatur possitque non recte intellegentibus uideri non esse prohibitum, ut aduersus se ipsum quisque falsus testis assistat: quan
Abbreviated transcription (Latin):
Sinon licet priuata potestate¬
alicui hominẽ ocoidere. uł no¬
centẽ cuiꝰ occidendi licentiã
lex nulla c̾cedit. ꝓfecto etiã qͥ
se ipsũ occidit. homcida s̃. Et
tanto fit nocentior cũ se oocide¬
rit. quanto innocentior in eo
causa fuit. qua se occidendũ pu¬
tauit. Nã si iude factũ merito
detestam᷑. eũq ueritas iudicat
cũ laqueo suspendit scelerate il.¬
lius traditionis auxisse potius ꝗͣ
expiasse c̃missũ. qm̃ de dei
miscđia desꝑando exitiabiliter
penitens nullũ sibi salubris peni¬
tentiȩ locũ reliqͥt. quanto magis
asua cede se abstinere debet. qui
tali supplicio qͥd in se puniat non
habet.: Iudas enĩ cũ se occidit:
sceleratũ hominẽ s eculit. & tam̃
ñ solũ xp̃i: uerũ etiã sue mortis
reus finiuit hanc uitã. qͥa lice ꝓpt̃
celus: alio suo scelere occisus est.
sibi male faciat. & se ipsũ int̾fici.¬
ando hominẽ int̾ficiat in nocentẽ.
ne aliũ patiat᷑ nocentẽ. atq inse¬

Expanded text:
si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum, quoniam Dei misericordiam desperando exitiabiliter paenitens nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, adq
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Unde c̃siliũ dantes ur̃am pruden¬
tiã hortam᷑. ut ab apłicis regulis ñ rece¬
datis. s cõmunẽ uitã dicentes. & scrii¬
turas sacras recte intelligentes. q̃ dño
uouistis adimplere satagatis. Scrip¬

Expanded text:
§ 6. Unde consilium dantes vestram prudentiam hortamur, ub ab apostolicis regulis non recedatis, sed communem vitam docentes, et scripturas sacras recte intelligentes, quae Domino vovistis adimplere satagatis. C
Abbreviated transcription (Latin):
trinis. & ꝓut eis uidet᷑ ñ scd̾m tradi¬
tionẽ patrũ. s uixta suũ sensũ docere
uident᷑. Multas enĩ qͥdã ut audiuimꝰ
ur̃aꝵ partiũ ingeniosi hoĩes exhis q̃
legunt ueri similitudines capiunt: &
gentiã legat᷑ uł doceat᷑. St̃ enĩ multa tͥ¬
ũba in script᷑is diuinis q̃ posst̃ tͣhi adeũ
sensũ quẽ sibi unꝰqͥsq sponte p̃sũpsit. s¬

Expanded text:
aditionem patris, sed juxta sensum suum docere videntur. Multas enim quidam, ut audivimus, vestrarum partium ingeniosi homines ex iis quae legunt, verisimilitudines capiunt. Etgentiam legatur vel doceatur. Sunt enim multa verba in scripturis divinis, quae possunt trahi ad eum sensum quem sibi unusquisque sponte praesumsit; s
Abbreviated transcription (Latin):
iocundũ. habitare fr̃s in unũ. & reliqͣ.
Istiꝰ enĩ cõsuetudinis more retento. etiã
apłi eoꝵq discipłi ut p̾̃dictũ ẽ unã no¬
biscũ & uobiscũ cõmunẽ uitã duxere.
Unde bene nostis erat multitudinis
eoꝵ. cor unũ & aĩa una. nec qͥsꝗͣ eoꝵ
aut nr̃m dehis q̃ possidebat aliqͥd suũ

Expanded text:
jucundum, habitare fratres in unum , » et reliqua. Istius enim consuetudinis more retento, etiam apostoli eorumque discipuli ut praedictum est una nobiscum et vobiscum communem vitam duxere, unde ut bene nostis « erat multitudinis eorum cor unum et anima una, nec quisquam eorum aut nostrum de his quae possidebat aliquid suum
Abbreviated transcription (Latin):
usus om̃iũ q̃ ft̃ in hoc mundo om̃ib
eẽ hõĩb debuit. s ꝑ iniquitatẽ aliꝰ
int̾ mortales facta diuisio ẽ. Neniq
g̃coꝵ qͥdã sapientissimꝰ hec ita sciens
ẽẽ: cõmunia deb̾e ait amicoꝵ om̃ia.
In om̃ib aut̃ st̃ sine dubio & cõiuges.
Et sic̃ ñ potest inqͥt dundi aer neq¬

Expanded text:
do omnibus esse hominibus debuit, sed per iniquitatem alius inter mortales facta divisio est. Denique Graecorum quidem sapientissimus, haec ita sciens esse, ait communia debere esse amicorum omnia. In omnibus autem sunt sine dubio et conjuges. Et sicut non potest
Abbreviated transcription (Latin):
uita positos oportet uos agnoscere
uoluntatẽ di. ubi & agendi & sacrifi¬
candi ẽ locꝰ. Qm̃ in aliis locis sacrifi
rit᷑ ordinato. tenente uidelicet ciuita¬
tẽ consecrata fuerint. Alit̾ enĩ ñ ft̃ hec
agenda. nec rite celebranda. Clemens

Expanded text:
vita positos, oportet nos agnoscere voluntatem Dei, ubi et agendi, et sacrificandi est locus, quoniam in aliis locis sacrificriter ordinato, tenente videlicet civitatem, consecrata fuerint. Aliter enim non sunt haec agenda, nec rite celebranda. Item S
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ locũ tenent. Ep̃i aut̃ ñ in castel¬
lis neq inmodicis ciuitatib debent con¬
stitui: s prb̃ri ꝑ castella & modicas ci¬
uitates atq uillas debent ab ep̃is orcli¬
nari & poni: singłi tam̃ ꝑ singłos titu¬

Expanded text:
lorum locum tenent. Episcopi autem non in castellis aut in modicis civitatibus debent constitui, sed presbyteri per castella et modicas civitates atque villas, debent ab episcopis ordinari et poni singuli tamen per singulos titu
Abbreviated transcription (Latin):
uitates. quȩ minores uidices habebañ.
licet maiores comitib eẽnt. haberent
metropolitanos suos qͥ p̃dictis iuste
obȩdirent pͥmatib. sic̃ & in legib scłi
ordinatũ erat. qͥ ñ pͥmatũ. s aut me¬
tropolitanoꝵ aut atchiep̃oꝵ no¬
mine fruerent᷑. Et licet singule me¬
tropoles ciuitates suas ꝓuincias habe¬
ant. & suos metropolitanos habere
debeant ep̃os. sic̃ priꝰ metropolitanos¬

Expanded text:
ae, quae minores judices habebant, licet majores comitibus essent, haberent metropolitanos suos, qui praedictis juste obedirent primatibus, sicut et in legibus saeculi ordinatum erat, qui non primatum, sed aut metropolitanorum, aut archiepiscoporum nomine fruerentur. Et licet singulae metropoles civitates suas provincias habeant, et suos metropolitanos habere debeant episcopos, sicut prius metropolitanos
Abbreviated transcription (Latin):
Sane ꝑcussor ille dr̾ Isit ꝑcussor.
doctor qͥ sermone in utili conscientiã
ꝑcutit infirmoꝵ. Ideo tenere uos &
om̃s fideles oportet eũ qͥ scđm doctri¬
nã ẽ fidelẽ sermonẽ. ut potens sit con¬
solari indoctrina scã. & contͣdicentes
redarguere. & recte uiuentes atq rectã
fidẽ tenentes consolidare. Om̃ib ep̃is¬

Expanded text:
Sane percussor ille dicitur doctor, qui sermone inutili conscientiam percutit infirmorum. Ideo tenere vos et omnes fideles oportet eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sancta, et contradicentes redarguere, et recte viventes atque rectam fidem tenentes consolidare. Illis e
Abbreviated transcription (Latin):
am sac̃dotes quã reliqͥ fideles om̃s
summã debent habere curã de his qͥ
ꝑeunt. qͣtinꝰ eoꝵ redargutione aut cor¬
rigant᷑ a peccatis. aut si incorrigibiles
apparuerint ab ȩccła separent᷑. Eua¬

Expanded text:
am sacerdotes quam reliqui fideles omnes summam debent habere curam de his qui pereunt, quatenus eorum redargutione, aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles apparuerint, ab Ecclesia separentu
Abbreviated transcription (Latin):
Pars intincta mero ꝓ uiuiꝰ orat. opusq
Sanguinis ⁊ carnisꝰ expiat ipsa caro.
Pbene defunctis qͦrũ purgatior unuis
hoc int̾uentu non eget. alter eget :
Offerimꝰ tͥ xp̃e duas. sed ꝓpt̾ eosdem
Oblate pariter: non operantur ideo.
Nam pars ꝓscĩs. pars est ꝓnistificandĩ
Illa refert grates. supplicat ista deo.
hostia ꝓuistis laus ẽ. ꝓuistificandis
M isterio simplex. utilitate triplex.
Fit cibꝰ hic oius inligno. leo fortis ĩ urna:
Ales ad astra uolans. rex suꝑ astra sedenᷤ.
ħeue putes illi tumulũ ue. cruc̃eue dẽee᷑:
Ipse calix tumulũ denotat. arr cruc̃e.¬
Ut q fides afłsit. t̃̾rorq recelat & horror
fit eibus iste caro. panis imago manet:¬

Expanded text:
Tollimur e medio fatis urgentibus omnes. Sanguinis et carnis expiat ipsa caro. Pro bene defunctis, quorum purgatior unus Hoc interventu non eget, alter Offerimus tibi, Summe, duas, sed propter eosdem Oblatae pariter non operantur idem. Nam pars pro sanctis, pars est pro sanctificandis;  Illa refert grates, supplicat ista Deo. Hostia pro justis laus est, pro justificandis Mysterio simplex, utilitate triplex. Fit cibus hic ovis in ligno, leo fortis in urna, Ales ad astra volans, rex super astra sedens. Neve putes illi tumulumve crucemve deesse, Ipse calix tumulum denotat, ara cruceUtque fides adsit, terrorque recedat, et horror, Fit cibus ipse caro, panis imago manet
Abbreviated transcription (Latin):
dicandũ. qđ necessitas intulit. Nã hoc
baptirandi opꝰ laicis fidelil nixta cano¬
nica auctoritatẽ si necesse fuerit. fa¬
cere libere c̃cedit᷑. Unde supdictũ ge¬
nitor filiũ susĩ corpore morientẽ aspi¬
dimuteret: sicri unda tuptisiatis la¬
uit. ut eũ de potestate auctoris mor¬
tis ⁊ tenebraꝵ eriperet. & ĩ regnũ xp̃i
ĩ regnaturũ sine dubitatione mute¬
ret: bene fecisse laudat᷑: & idcircosae
uxori sibi ia olim legitime sociatȩ im¬
pine quadiu uxerit iudicamꝰ mane¬
re ẽiunctũ. nec obhoc ẽtrap̃fatas aueꝰ¬
toriere es diuinas aliquatenꝰ seꝑari

Expanded text:
necessitas intulit. Nam hoc baptizandi opus laicis fidelibus juxta canonicam auctoritatem, si necesse fuerit facere, libere conceditur. Unde si supradictus genitor filium suum corpore morientem aspidimitteret, sacri unda baptismatis lavit, ut eum de potestate auctoris mortis et tenebrarum eriperet, et in regnum Christi jam regnaturum sine dubitatione transmitteret, bene fecisse laudatur; et idcirco suae uxori sibi jam legitime sociatae impune, quamdiu vixerit, judicamus manere conjunctum, nec ob hoc contra praefatas auctoritates divinas
Abbreviated transcription (Latin):
si ep̃o. Sollicitudo dilectiois tuȩ nosstu¬
duit c̃sulere. utrũ portitor istaꝵs litt̾aruo
diaconatꝰ ordine negligentia potiꝰ ꝗͣ suꝑbia
cognoscat᷑ ascendisse. Unde nos c̃sulendo ca¬
ritati tuȩ mandamꝰ. ut ab officio sac̃dotali cũ

Expanded text:
si episcopo: « Sollicitudo dilectionis tuae nos studuit consulere, utrum portitor istarum litterarumdiaconatus ordine, negligentia potius quam superbia cognoscatur ascendisse. Unde nos consulendo charitati tuae mandamus, ut ab officio sacerdotali eum
Abbreviated transcription (Latin):
pauli pͥncipũ. hic p̃sens homonoĩe ste¬
phanꝰ orationis causa ueniens. nr̃o p̃¬
sulatui suggerendo ĩnotuit. qđ filiũ
suũ ĩ extremo uitȩ positũ necdũ bap¬
tismatis unda lotũ. absentia seł sic̃do¬
tũ necessaria cogente baptirasset. eũq
ipse ꝓpriis manib retinendo suscepissde.
atq ꝓhuiꝰ rei negocio notieiȩ tuȩ pite¬
facto reuerentia tua qͦsi rectitudinis
zelo flagrans p̃fatũ hõiẽ a sua c̃iuge
indicauerit eẽ seꝑandũ. Qd fieri nulla¬
tenꝰ deb&. dicente scͥpta. a d ñonuinetã

Expanded text:
principum hic praesens homo, nomine Stephanus, orationis causa veniens, nostro praesulatui suggerendo innotuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum baptismatis unda lotum, absentia scilicet sacerdotum, necessitate cogente baptizasset, eumque ipse propriis manibus retinendo suscepisset, atque pro hujus rei negotio notitiae tuae patefacto reverentia tua, quasi rectitudinis zelo flagrans, praefatum hominem a sua conjuge judicaverit separandum. Quod fieri nullatenus debet, dicente scriptura, a D
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã. ubi acqͥrende ambitio
dignitatis. ubi uii effusio. ubi
ipsiꝰ copule c̃iugalis usus. Re¬
lat. int̃pellandũ ẽ gemitil. int᷑¬
rũpendũ suspiriis. sequestrandũ¬
ẽ orationib. uiuendũ c̃ita. ut
uitali huie moriam᷑ usui. se ip¬
sũ sibi homo abneget. & totuo
cõmutetur.

Expanded text:
oenitentiam ubi acquirendae ambitio dignitatis, ubi vini effusio, ubi ipsius copulae conjugalis usus? Relat, interpellandus est gemitibus, interrumpendus est suspiriis, sequestrandus orationibus, vivendum ita, ut in tali vita huic moriatur usui, se ipsum sibi homo abneget, et totus mutetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝑatas habet ꝑmalũ ingeniũ. ꝓ.¬
prio filio aut alteri euilib& nec¬
dũ ꝑ legitimos annos habenti ius.¬
ticie tollende causa tradiderit.
uolumꝰ atq firmit̃ p̃oipimꝰ. ut
si pat̃ eiꝰdẽ paruuli uixerit: ipse in¬
tret in causã. rationẽ reddendi ꝓ¬
filio suo. Si aut̃ ipse pat᷑ mortuus
tutor aut defensor esse uidet᷑. pro
ipso rationẽ reddere c̃pellat᷑. Simi.¬
lit᷑ de om̃ib aliis iusticiis ad eũ
ꝑtinentib excepta sua legitima
hereditare quȩ ei ꝑ fuccessionẽ ꝑa.¬
rentũ suoꝵ legitime euenire de.¬
buit. Qđ siqͥs hanc nrãm iussionẽ
c̃tẽpserit. uł neglexerit: sicut
de cx̧teris ẽtẽptorib. ita de eo agat᷑.
Is uero qͥ easdẽ res primꝰ inuasit.
& iniuste uendidit. necñ ecempto.¬
res excepta sola ꝑsona paruuili.
hoc qđ fraululent admisert̃ int᷑
patriã em̃dare cogant᷑. & postea
sicut c̃tẽptores iussionis nrẽ. scib

Expanded text:
comparatas habet per malum ingenium, procomparatas habet per malum ingenium, proprio filio aut alteri cuilibet, necdum legitimos annos habenti, iustitiae tollendae causa tradiderit, volumus atque firmiter praecipimus ut si pater eiusdem parvuli vixerit, ipse intret in causam rationem reddendi filio suo. Si autem ipse pater mortuus ei tutor, aut defensor esse videtur, pro ipso rationem reddere compellatur. Similiter de aliis omnibus justitiis ad eum pertinentibus, excepta sua legitima haereditate quae ei per successionem parentum suorum legitime evenire debuit. Quod si quis hanc nostram iussionem contempserit vel neglexerit, sicut de ceteris contemptoribus, ita de eo agatur. Is vero qui easdem res primus invasit et iniuste vendidit, nec non et emptores, excepta sola persona parvuli, quod fraudulenter admiserunt intra patriam emendare cogantur, et postea, sicut contemptores iussionis nostrae, sub
Abbreviated transcription (Latin):
lib& occasionẽ add altera gepłam
dederit. a comite uł. a masso nt̃o
distringat᷑. & eiꝰdẽ decime quan.¬
titatẽ cũ sua lege restituat.
De malis scabinis eiciendis.
t missi nr̃i ubic̃q malos scabi.¬
nos inueniunt eiciant. & totiꝰ
popłi c̾sensu in locũ eoꝵ honos
eligant. & cũ electi fuerint: in.¬
rare faciant. ut scient᷑ iniuste
iudicare ñ debeant. De meliori¬
biis & ueraciorib eligendis.
It in om̃i comitatu hii qͥ melio.¬
res & ueraciores inueniri posst̃
eligant᷑ a missis nr̃is ad inqͥsitiones
faciendas. & rei ueritatẽ dicendã.
& adiutores comitũ sint adiustici.
hensus fuerit ꝓpt̃ munera. aut
ꝓpt̃ amicitiã uł inimicitiã in¬
iuste iudicasse. auut ꝑ fideiussores.
missus ad p̾̃sentiã nram ueniet.
De cetero om̃ib scabinis denũtiet᷑.
alienas malo ingenio emptas fi.¬
lio suo aut cuilib& ꝑsone legiti¬
mos annos ñ habenti tradiderit.
uendiderit. & ipse homo easdẽ res

Expanded text:
libet occasionem ad alteram ecclesiam dederit, a comite vel a misso nostro distringatur, ut eiusdem decimae quantitatem cum sua lege restituat. De malis scabinis ei iendis. Ut missi nostri ubicumque malos scabinos inveniunt, eiciant et totius populi consensu in locum eorum bonos eligant. Et cum electi fuerint, iurare faciant, ut scienter iniuste iudicare non debeant. 106. De melioribus et veracibus eligendis. Ut in omni comitatu hi, qui meliores et veraciores inveniri possunt, eligantur a missis nostris ad inquisitiones faciendas et ret adjutores comitum sint ad justitiaehensus fuerit propter munera aut propter amicitiam vel inimicitiam injuste judicasse, per fidejussores missus ad praesentiam nostram veniat. De caetero omnibus scabinis denuntietur,alienas malo ingenio emptas filio suo aut cuilibet personae legitimos annos non habenti tradiderit, vendiderit, et ipse homo easdem res
Abbreviated transcription (Latin):
Ete accusauerit alienui. &e mno¬
centi torm̃ta ꝑtulerit. ño simi¬
le mancipiũ ꝓ hoc factoreddat.
Si iꝰ innocens intorm̃to mortuus
c̃. duosseruos eiꝰdẽ meritisine
dilatione dño restituiat. cp̃. carl
De eoqͥ causã alteriustulerit de

Expanded text:
te accusaverit alienum, et innocens tormenta pertulerit, domino simile mancipium pro hoc facto reddat. Si vero innocens in tormentis mortuus est, duos servos ejusdem meriti sine dilatione domino restituat. CAP. 284. - De eo qui causam alterius tulerit de
Abbreviated transcription (Latin):
Deccatoꝵ alienorũ conseii nisi
em̃dationis & salutis causa ꝓ.¬
diderint: ⁊ delinquunt. cap̃.
iccxluiii. ht contra extraneos
parentela aut ꝓpinquitas. ⁊esti¬
Ratres. sorores. uterini. patrui.¬
auunculi. mat̾terȩ. seu eoꝵ filii.
Itẽ nepotes. neptȩ. c̃sobruu . amiti.¬
ni.seu etiã qͥdã ex ꝓpͥa c̃sangui¬
nitate iniudicio adi. ⁊ sus extrane¬
os testimoniũ dicere ñ ꝑmittimꝰ.
nisi forsitan parentes eiꝰdẽ cogna.¬
tionis int̾ se litem habuerint. aut
incausa de qua agit᷑ aliam om̃ino
ingenuitatẽ de esse c̃stiterit: Ep̃¬

Expanded text:
Peccatorum alienorum conscii nisi emendationis et salutis causa prodiderint, delinquunt. CAP. 361. - Ut contra extraneos parentela aut propinquitas testiFratres, sorores, uterini, patrui,avunculi, materterae, seu eorum filii, item nepotes, neptes, consobrini, vel amitini, seu etiam quidam ex propria consanguinitate in judicio adversus extraneos testimonium dicere non permittimus, nisi forsitan parentes ejusdem cognationis inter se litem habuerint, aut in causa de qua agitur aliam omnino ingenuitatem deesse constiterit.
Abbreviated transcription (Latin):
De furib & malefactorib Irib
decreuimꝰ obseruari. ut si qͥnq
aut septẽ bonȩ fidei hominesabsq
inimicitia p̃posita criminosum
cũ sacram̃ti int̃positione esse

Expanded text:
De furibus et malefactoribus decrevimus observari, ut si quinque aut septem bonae fidei homines absque inimicitia proposita criminosum aliquem cum sacramenti interpositione esse
Abbreviated transcription (Latin):
Surrixati fuerint uiri. srit.
de ꝓcusserit alt̾ ꝓocimũ suala¬
pide uł pugno. & ille mortuus
ñ fuerit. & iacuerit lecto. si
surrexerit & ambulauerit
foris suꝑ haculũ suũ. innocens
erit. ita tam̃ ut oꝑas & ĩpensas
diꝰ inmedicis restituat. cp̃ xui.

Expanded text:
int viri, et percusserit alter proximum suum lapide vel pugno, et ille mortuus non fuerit, et jacuerit in lecto, si surrexerit et ambulaverit foris super baculum suum, innocens erit, ita tamen ut operas et impensas ejus in medicis restituat. CAP. 349.
Abbreviated transcription (Latin):
Commutatio siñ fuerit ꝑuim &
metũ exdria: talẽ qualt &c emp.¬
tio habeat firmitatẽ De pbitõ.
maleficis. ueneficis. cõuictis. ap¬
pellare uolentib ñ audiendis.¬

Expanded text:
Commutatio si non fuerit per vim et metum extorta, talem qualem et emptio habeat firmitatem. maleficis, veneficis, convictis, appellare volentibus non audiendis
Abbreviated transcription (Latin):
ccxxxiii. Ne p̃sumat. hominẽ
aliqͥs sine causa adiudiciũ mitte
It nullus p̾sumat hominẽ ad sre.¬
iudiciũ mittere sine causa. nisi
iudicatũ fiat. Cap̃. cexliii. Ut¬

Expanded text:
. Ne praesumat hominem aliquis sine causa ad iudicium mittere. Ut nullus praesumat hominem ad iudicium mittere sine causa, nisi iudicatum fiat. 229. Si liber
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut est unũ baptis. It isma.¬
ma. ita & una penitentia. quȩ
tam̃ publice agit᷑. Nã cotidie nos
debet penitere peccati. Sed hec
delictoꝵ leuioꝵ. illa grauioꝵ.¬

Expanded text:
Sicut est unum baptisma, ita et una poenitentia, quae tamen publice agitur. Nam quotidie nos debet poenitere peccati; sed haec, delictorum leviorum, illa, gravio
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ex familiarib Idũ sit.
Duł ex seruis cuiꝰ libar domꝰ cuiꝰ.¬
oũq oriminis delator aut accu.¬
sator emerserit. eiꝰ existimatio¬
nẽ caput atq fortunas petiturꝰ
ouiꝰ familiaritati uł dm̃o inhe.¬
serit: ante exhibitionẽ testiũ. an¬
te eraminats̃ iudiciũ. in ipsa expo.¬
sitione criminũ atq accusatͥonts
euordio ultore gladio feriatur.
Uocẽ enĩ funestã potiꝰ int̾cidi qu̾a
Audiri oportet. Coꝵ uero accu.¬
sandi sacdotes uł testificandi in

Expanded text:
x familiaribus vel ex servis cuiuslibet domus cuiuscumque criminis delator atque accusator emerserit, eius existimatione caput atque fortunas petiturus, cuius familiaritati vel dominio inhaeserit: ante exhibitionem testium, ante examinatum iudicium in ipsa expositione criminum atque accusationis exorVocem enim funestam potius intercidi quam audiri oportet. Eorum vero accusandi sacerdotes vel testificandi in
Abbreviated transcription (Latin):
Probat uera illa esse quȩ aduer.c¬
sũ sedicta ft̃. qͥ adea c̃flitanda
minime uult a desse. Hnde in
scłarib legib iuenitur scrip.¬
tũ. Iniuste uictꝰ ĩfiatres menses
reparet causã. Qđ si facere ne.¬
glexerit. sententia quȩ adũsus
cũ collãta fuerit. ꝑ seueret. Et
ne sit uobis c̃trariũ. uł etiã ne
miremini qđ de scłarib legib
sticȩ leges & diuinȩ casrecipiunt.

Expanded text:
Probat illa vera esse, quae adversum se dicta sunt, qui ad ea confutanda minime vult adesse. Unde in saecularibus legibus invenitur scriptum: Injuste victus infra tres menses reparet causam, quod si facere neglexerit, sententia quae adversus eum collata fuerit perseveret. Et ne sit vobis contrarium, vel etiam ne miremini quod de saecularibus legibus sticae leges et divinae eas recipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ qͥdã legitima seruoꝵ matri.¬
monia potestatiua quadã p̾sũp¬
tione dirimant. ñ attendentes
ilud euangłicũ qđ ds c̃iunxit.
homo nł separet. Unde nobis uisũ
ẽiut c̃iugia seruoꝵ n dirimant
etiã si diũsos dños habeant. sed in
uno c̃iugio ꝑmanentes cñis suis
seriuant. Et hoc millis obseruandũ
Ẽ. ubi legilis c̃iunctio fuit. & ꝑuo.
uũ putamꝰ qđ qͥdã exindu stria
peccantes ꝓpt̾ elemosynaꝵ lar¬
gitionẽ quandã sibi ꝓmittunt
ĩpunitatẽ. Elemosyna enĩ eͣanguit
peccata. iuxta illud. Ignẽ ardentẽ
extinguit aqua. & elemosina ex¬
tinguit peccata: s ea quȩ aut
necessitate. aut casu. aut qͣliba
fuint fragilitate. saũ que exm.¬
dustria. iocuꝰ lib& libidine ex¬
plendđ idcirco fiunt ut elemo¬
syns redimant᷑ nequaꝗͣ cis redi¬
mi posst̃. qͥa qͥ hoc ꝑpetrant :tu¬
dent᷑ dm̃ mercede õducere. ut tis

Expanded text:
quidam legitima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione dirimant, non adtendentes illud euangelicum: Quod Deus coniunxit, homo non separet. Unde nobis visum est, ut coniugia servorum non dirimantur, etiamsi diversos dominos habeant; sed in uno coniugio permanentes dominis suis serviant. Et hoc in illis observandum est, ubi legalis coniunctio fuit et per  quidam ex industria peccantes, propter eleemosynarum largitionem quamdam sibi promittunt impunitatem. Eleemosyna enim extinguit peccatum, juxta illud: Ignem ardentem extinguit aqua, et eleemosyna extinguit peccatum. Sed ea quae aut necessitate, aut casu, aut qualibet fiunt fragilitate. Ea vero quae ex industria ad cujuslibet libidinem explendam idcirco fiunt ut eleemosynis redimantur, nequaquam eis redimi possunt: quia qui hoc perpetrant videntur Deum mercede conduce
Abbreviated transcription (Latin):
cũ &e totã ꝓgeniẽ eiꝰ. ne bhoc
ꝑcat. aut malũ patiat. Qđsi ꝓp¬
t̾ ea ipse aut ciꝰ ꝓgenies aliꝗđ
mali passi fuerint. aut occisi:
De eo qui scripturã ꝓtulerit:
ut ueritatẽ eiꝰ tegtib probet.
Siquis scripturã ꝓferti uerita.¬
tẽ eiꝰ testib ꝓbare deb&e. Quia
in om̃ib causis c̃stitutũ t̃. ut sc̃p¬

Expanded text:
eum et totam progeniem eius, ne ob hoc pereat aut malum patiatur. Quod si propterea ipse aut eius progenies aliquid mali passi fuerint aut occisi, De eo, qui scripturam protulerit, ut veritatem eius testibus probet. Si quis scripturam profert, veritatem eius testibus probare debet, quia in omnibus causis constitutum est, ut sc
Abbreviated transcription (Latin):
iniuidiã uł dolũ in nocte uł indie
ignẽ imposuerit. & incenderit
liberi uł serui domũ: primo
om̃ia ȩdificare restituat: & qͥo¬
quid ibi arserit c̃ponati a insuꝑ¬
.lx. solid̾ sit culpabilis. & publica
penitentia scdm iudiciũ sac̃dotũ
multes ᷑. Et quanti hoĩes de ipso
moendio euaserint. unicuiq scd̃m
legtẽ c̃ponat. & om̃ia quȩ ibi ꝑdi¬
derint restituat: Ep̃ ccclis. Ut
siͥs seruũ enuste accusauerit
alienũ dño simile mancipiũ ꝓ hoc

Expanded text:
vidiam, vel dolum in nocte vel in die ignem imposuerit, et incenderit liberi vel servi domum, primo omnia aedificia restituat. Et quidquid ibi arserit componat, et insup solidis sit culpabilis, et publica poenitentia secundum iudicium sacerdotum multetur; et quanti homines de ipso incendio evaserint, unicuique secundum legem conponat, et omnia quae ibi perdiderint restituat. 352. Ut si quis servum iniuste accusaverit alienum, domino simile mancipium pro hoc
Abbreviated transcription (Latin):
te ei ñ iudicet᷑.tẽ in p̃sentiam
nr̃am ueniat. Alit̾ ueroñ p̃sumat
inp̃sentiã nr̃am uenire. ꝓ alteriꝰ
iusticia dilatanda. Cp̃. ce.xxiiii.
Ne aliquis de ignoto homine. equy.
bouem. uł aliqđ animal emat.
aut ium̃tũ. uł aliudanimal. nisi
illũ hominẽ cognoscat qͥ eũ uendi.¬
dit. & de quo ẽ. & uibi manet. & qͥs ẽ
aliquo impetit᷑. ut si ipse questio.¬
nẽ aliquã retulerit. ut ꝑ ep̃os
iudices causa terminetur.¬

Expanded text:
icetur, tunc in praesentiam nostram veniat, aliter vero non praesumat in praesentiam nostram venire pro alterius justitia dilatanda. CAP. 308. - Ne aliquis ab ignoto homine equum, bovem, vel aliud animal emat, aut jumentum, vel aliud animal, nisi illum hominem cognoscat qui eum vendidit, et de quo est, et ubi manet, et quis est aliquo impetitur, ut si ipse quaestionem aliquam retulerit, per episcopos judices causa terminetur
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes atq om̃s homines
in causa generandi est. & infide
fas est etiã in repudio discedentr
alteri nubere dũ uir eiꝰ uiuit. nec
saltẽ ipsa causa pariendi quȩ cũ
sola sit qua nuptie filant. nec ea
re. subsequent᷑ ꝓpt̃ quã fiunt.
soluit᷑ uinculũ nuptiale nisi cõ.¬
iugis morte: quẽ ad modũ si fiat
ordinatio cleri ad plebẽ ẽgregan.¬
clã etiã si plebis c̃gregatio n fub.¬
sequat᷑: manet tam̃ in illis ordi.¬
natis sacram̃tũ ordinationis. Et
si aliqͦ culpa qͥsquã ab officio remo.¬
ueat᷑. sacram̃to dñi semd ĩposito¬
ñ carebit. quãuis adiudiciũ ꝑma.¬

Expanded text:
omnes gentes atque omnes homines in causa generandi est et in fidefas est etiam repudio discedentem alteri nubere, dum uir eius uiuit, nec saltem ipsa causa pariendi: quae cum sola sit qua nuptiae fiunt, nec ea re non subsequente propter quam fiunt soluitur uinculum nuptiale nisi coniugis morte. quemadmodum si fiat ordinatio cleri ad plebem congregandam, etiamsi plebis congregatio non subsequatur, manet tamen in illis ordinatis sacramentum ordinationis; et si aliqua culpa quisquam ab officio remoueatur, sacramento domini semel inposito non carebit, quamuis ad iudicium perma
Abbreviated transcription (Latin):
miscrit. de hoc crimine c̃uictꝰ ꝑt¬
nis grauissimis iubet᷑ int̃ fici.
Qꝗͣ si ꝑ negligentiã factũ incendis̃
rit. resquȩ incendio perierit. du.¬
plici satisactione sartiatur.
mediocri dampna subire com¬
pellunt᷑. in fames efficiantur.
Qui ꝓimuria mediocri estimate.
iiurie dãpna subire ẽpellit᷑.
quã uis ciuilit᷑ uideat᷑ addi ctiꝰ
tam̃ infamis efficit᷑. cp̃.ccclu.¬
It hii qui res alienas iuolenter
fuerint qualib& frauds illtꝰ qui
occupauit. id qđ perit factũ non
uideat᷑. tam̃ abipso quȩẽq ꝑierint¬

Expanded text:
miserit, de hoc crimine convictus pomiserit, de hoc crimine convictus poenis gravissimis iubetur interfici. Quod si per neglegentiam factum incendium rit, res quae incendio perierit, dupli satisfactione sarciatur.mediocri damna subire conpelluntur, infames efficiantur. Qui pro iniuria mediocri estimatae iniuriae damna subire conpellitur, quamvis civiliter videatur addictus, tamen infamis eflicitur. 354.t hi, qui res alienas violenter fuerint, quamlibet fraude illius, qui occupavit id quod perit, factum non videatur, tamen ab ipso quae
Abbreviated transcription (Latin):
restituat. qͣntũ p̃sũpserit inuadere Cap̃
ccexl. Qđ ñ solũ qui furtũ fe¬
cerint. sed & qͥ ad hoc ꝑficiendũ
actiutoriũ aut. consiliũ dederint.
furti actione sunt tenendi.
tũ fuerit. furtiactione tenebit᷑.
qͥ ꝑ femineũ. Et ideo patrui uł
patruoꝵ filii. & agnati st̃. & ñ
cognati. Auunculi uero & auun¬
culoꝵ filii: cognati st̃. & ñ agna.¬
ti. cp̃.cccxliii. De his qui domos
effregerint. uł uillas expoliaue.¬
rint. aut expugnauerint. uel
rapinas fecerint᷑: qͥd agendũ sit.
Siqui edes aliquas uilla sue expo.¬
liauerint. effregerint. expugna.¬
uerint. siqͥdẽ id turba cũ telis co.¬
acta fecerint: capite pumant᷑.
Teloꝵ aut̃ appellatione om̃ia ex
qͥb saluti hominis noceri possit.
latrones uł reliquos malefactores
afficiunt᷑. qua ipsi latrones. Sub.¬
latis enĩ susceptorib crassantiũ
cupido conquiescit. cp̃ cccl xu.
De his qui mncendiũ feceriñt.
Si aliqͥs malitiȩ studio incendiũ

Expanded text:
CAP. 325. - Quod non solum qui furtum fecerint, sed et qui ad hoc perficiendum adjutorium aut consilium dederint, furti actione sunt tenendi, tum fuerit, furti actione tenebitur. per femineum. Et ideo patrui vel patruorum filii agnati sunt, et non cognati; avunculi vero et avunculorum filii, cognati sunt et non agnati. CAP. 327. - De his qui domos effregerint vel villas expoliaverint aut expugnaverint, vel rapinas fecerint, quid agendum sit. Hi qui aedes aliquas villasve expoliaverint, effregerint, expugnaverint, siquidem id turba cum telis coacta fecerint, capite puniantur. Telorum autem appellatione omnia, ex quibus saluti hominis noceri possit, latrones vel reliquos malefactores afficiuntur, qua ipsi latrones: sublatis enim susceptoribus crassantium cupido conquiescit. 345. De his qui incendium fecerint. Si aliquis malitiae studio incendium
Abbreviated transcription (Latin):
ante comitẽ iuiduȩ.
pupilli & pauꝑes uenerint: pͥmo
eoꝵ causa audiat᷑. & definiat᷑. Et
si testes ꝑse ad causas suas ꝗ̃rendas
habere ñ potuerunt. leges nescie.¬
rint: comes illos uł illas adiunet.
dando eis talẽ hominẽ qͥ rationẽ
eoꝵ teneat. & peis loquatur.
Cp̃.xui. De raptu uduarum.
ui iuduã intra pͥmos. dexx. dies
est. Ix. solid̾ intriplo ẽponat. Et si
inuitã cã duxiti legẽ suã c̃ponat.
illã uero ulteriꝰ ñ attingat. cp̃ .xuii.

Expanded text:
ante comitem viduae, pupilli et pauperes venerint, primo eorum causa audiatur et definiatur. Et si testes per se ad causas suas quaerendas habere non potuerint vel legem nescierint, comes illos vel illas adiuvet, dando eis talem hominem, qui rationem eorum teneat vel pro eis loquatur. 16. De raptu viduarum. Qui viduam intra primos triginta dies est LX solidos, in triplo componat, et si invitam eam duxit, legem suam ei componat: illam vero ulterius non attingat. CAP. II.