comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uis: Cumq comedisset boot et
bibisset ce faccus eẽt hilarior᷑: issetq ad
dormiendum uixta aceruum mani¬
pulorum: uenit abscondite & disco¬
oꝑto apedibus pallio seꝓiecit: Co-¬
medit dñs nr̃ ce bibit: cum in cena
eius sicut scͥptum ẽ cõmuni cauerunt
corpori et sanguini: ce ipse similiter
participauit eisdem: fãctusq ẽ hila¬
rior: quia certus erat de suaresurre-¬
ctione & nr̃a redemptione. Iuitq
ad dormiendum iuixta aceruum ma¬
mpulorum: cum compleuit passi¬
onem suam iuxta testimoma sacra-¬
rum scͥpturarum: Unde in eadem
nocte qua tradebatur: ad discipłos
ait: Filius hominis uadit: sicut seri¬
ptum ẽ de illo. Et alibi. Qm̃ inqͥt
necesse ẽ impleri omnia quȩ scͥpta
sunt in lege. & ꝓphetis. & psalmis de
me Uel certe eius dormire ẽ iurta
aceruum mampłorũ: turmas fi¬
delium animarum in mortesua
de claustris eripe inferorum: quia
ipse postqmͣ in cruce emisit sp̃m

Expanded text:
vis . Cumque comedisset Booz, et vis . Cumque comedisset Booz, et bibisset, et factus esset hilarior, ivissetque ad dormiendum, juxta acervum manipulorum venit abscondite, et discooperto a pedibus ejus pallio se projecit. Comedit Dominus noster et bibit, cum in coena ejus, sicut scriptum est, communicaverunt corpori et sanguini, et ipse similiter participavit idem. Factus est hilarior, quia certus erat de sua resurrectione et nostra redemptione; ivitque ad dormiendum juxta acervum manipulorum, cum complevit passionem suam juxta testimonia sacrarum Scripturarum. Unde in eadem nocte qua tradebatur, ad discipulos ait: Filius hominis vadit, sicut scriptum est de illo . Et alibi: quoniam, inquit, necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis, et psalmis de me . Vel certe ejus dormire juxta acervum manipulorum est, turmas fidelium animarum in morte sua de claustris eripere inferorum; quia ipse postquam in cruce emisit spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
manu eius dirigetur: Pro eo quod
laborauit amma eiꝰ: uidebit &e satu-¬
rabitur: Inscientia sua iustificabit
ipse iustus seruos meos multos: ceim¬
quitates eorum ipse portabit: Ideo
disꝑtiam ei plurimos: ce fortium di-¬
uidet spolia: ꝓ eo quod tradidit in
morte animã suam: ce cum sceleratis
reputatus ẽ: &ipse peccatum mul-¬
torum tulit: & ꝓtransgressoribꝰ roga-¬
uit: Lauda sterilis quȩ ñ paris:
decanta laudem & hymni quȩ ñ
pariebas: multi filii qͣm̃ tui deserte
magis qmͣ eius quȩ habebat uirũ
dñm ¶uȩ respondit: Quicqͥd
preceꝑif faciam: Descenditq: in arẽa:
& fecit omma quȩ sͥimꝑauerat so¬
. crus: Obȩdientia eccl̃ȩ meruit desi¬
derii sui effẽcum: Consensit uerbo:
ce statim impleuerat facto Et ideo
iustissimus iudex ipsius annuit uoto:
unde ce ipse dñs laudans fidem ip¬
sius ȩccłȩ in chanantide muliere:
mox concessit quȩ pecunt dicens illi
Omulier.magna ẽ fides tua: fiat tͥ sicut

Expanded text:
anu eius dirigetur pro eo quod laboravit anima eius videbit et saturabitur in scientia sua iustificabit ipse iustus servus meus multos et iniquitates eorum ipse portabit ideo dispertiam ei plurimos et fortium dividet spolia pro eo quod tradidit in morte animam suam et cum sceleratis reputatus est et ipse peccatum multorum tulit et pro transgressoribus rogavit lauda sterilis quae non paris decanta laudem et hinni quae non pariebas quoniam multi filii desertae magis q Quae respondit: Quidquid praeceperis, faciam. Descenditque in aream, et fecit omnia quae sibi imperaverat socrus. Obedientia Ecclesiae meruit desiderii sui effectum; consensit verbo et statim impleverat facto, et ideo justissimus judex ipsius annuit voto. Unde et ipse Dominus, laudans fidem ipsius Ecclesiae in Chananitide muliere, mox concessit quae petivit dicens illi: O mulier, magna est fides tua: fiat tibi sicut
Abbreviated transcription (Latin):
omni tempore sine ulla erroris mu¬
tatione ꝑmaneas: Ipse autem indi¬
cabit tͥ quid agere debeas: quia ne¬
cesse ẽ tͥ ut ab ipso saluationis tuȩ or¬
dinem discas: Si autem adsynago¬
gam hȩc uerba noemi retuleris: re¬
peries hocinlegis ceꝓpłiarũ omniũ
uocib resonare: quod pꝰ xp̃i passio-¬
nem uentura ad fidem de gentibꝰ feo¬
ret ȩccła: Unde ẽ illud isaiȩ ꝓpħ̃ȩ Pro¬
pter scelus popłi mei ꝑcussi eum: ce
dabit impios ꝓsepultura &e diuitem

Expanded text:
omni tempore sine ulla erroris muomni tempore sine ulla erroris mutatione permaneas. Ipse autem dicet tibi quid agere debeas; quia necesse est tibi, ut ab ipso salvationis tuae ordinem discas. Si autem ad synagogam haec verba Noemi retuleris, reperies hoc in legis et prophetarum omnium vocibus resonare, quod post Christi passionem ventura ad fidem de gentibus fieret Ecclesia. Unde est illud Isaiae prophetae: Propter scelus populi mei percussi eum, et dabit i
Abbreviated transcription (Latin):
fiducia liter accessit: Quando autem
ierit ad dormiendum: nota locum
in quo dormiat: ueniesq &e disco oꝑiẽ
pallium quo oꝑitur apartepedum:
et ꝓicies te ce ibi iacebis. Ipse autem
dicet tͥ: quid agere debeas: Dormi
tionem somni: non aliam hic signi¬
ficari puto qmͣ soporem mortis: quẽ
xp̃s in passione sua ꝓnr̃a salute susce¬
pit: iuunde omnium rerum possessio¬
nem s ad quisiuit: Ait autem Et
ego si exaltatus fuero aterra: omĩa
traham ad meipsum Prȩcepit gͦ
ȩccł̃a plebi gentium: ut notet lo¬
cum passionis acmortis xp̃i÷ ue
niatq & disco oꝑͥat pallium quo
oꝑitur ãparte pedum: orꝓiciat se
ce ibi iaceat Ac sidicat: Agnosce xp̃m
ꝓte passum: ueniesq m̃te deuota. &
discuties oꝑimĩtum litterȩ ueteris
test am̃ti an quo sub uelamine figure
tegitur incarnationis. xp̃i sac̃mentum:
Et cum cognoueris in de salutem t
ẽẽ ꝓmissam: humilitate precipua
ad eius auxilium confugias: ibiq

Expanded text:
fiducialiter accessit. Quando autem fiducialiter accessit. Quando autem ierit ad din quo dormiat veniesque et discoperies pallium quo operitur a parte pedum et proicies te et ibi iacebis ipse autem dicet tibi quid agtionem somni non aliam hic significari puto quam soporem mortis, quem Christus in passione sua pro nostra salute suscepit, unde omnium rerum possessionem sibi acquisivit. Ait autem: Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum . Praecipit ergo Ecclesia gentium, ut notet locum passionis ac mortis Christi, veniatque et discooperiat pallium quo operitur a parte pedum, et projiciat se, et ibi jaceat; ac si dicat: Agnosce Christum pro te passum, veniasque mente devota, et discutias operimentum litterae Veteris Testamenti, in quo sub velamine figurarum tegitur incarnationis Christi sacramentum; et cum cognoveris inde salutem tibi esse promissam, humilitate praecipua ad ejus auxilium confugias, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
in aream: Lauare ait hoc ẽ munda
temet ipsam aqua baptismatis. seu
pęnitentiȩ lacrimis: ceunguere oleo
crismatis. seu spãli unctione sp̃s sc̃i :
In duere cultiorib uestim̃tis: hoc ẽ or¬
namento omnium uirtutum demet¬
ipsam prepara: ac descende inaream:
illuc utiq prepara uͥ oognoscis filtũ
di conu̾sari interra: ce humanum
genus ad suam fidem ce grãm ꝯuocare:
Sequitur. Non te uideat homo:
donec ȩsum potumq fimerit: Qa
ẽ quod eam uideri ꝓhibet donec
ȩsum potumq homo finerit: insi
quod ȩcclȩ gentium credulita non
antea manifestata apparint. quam
saluator misterium in carnationis
suȩ impleuit: quando inter homi¬
nes corporaliter uiuens. cybo acpo¬
tu usus ẽ & nouissime ante passionẽ
suam cum discipłis suis cenans. cor¬
poris &e sanguinis sui sacram̃ta illis
cõm̃dauit: Postqͣm enim impletũ
ẽ misterium dispensationis. xp̃r. iam
eccła degentibus adfidem catholicã

Expanded text:
in aream. Lavare, ait, hoc est, munda in aream. Lavare, ait, hoc est, munda temetipsam aqua baptismatis, seu poenitentiae lacrymis, et ungere oleo chrismatis, seu spiritali unctione Spiritus sancti. Induere cultioribus vestimentis, hoc est, ornamento omnium virtutum temetipsam praepara; ac descende in aream: illuc utique propera, ubi cognoscis Filium Dei conversari in terra, et humanum genus ad suam fidem et gratiam convocare. Sequitur: Non te videat homo, donec esum potumque finierit. Quid est quod eam videri prohibet, donec esum potumque homo finierit; nisi quod Ecclesiae gentium credulitas non antea manifestata apparuit, quam Salvator mysterium incarnationis suae implevit, quando inter homines corporaliter vivens, cibo ac potu usus est, et novissime ante passionem suam cum discipulis suis coenans, corporis et sanguinis sui sacramenta illis commendavit. Postquam enim impletum est mysterium dispensationis Christi, jam Ecclesia de gentibus ad fidem catholicam
Abbreviated transcription (Latin):
portas alienas mendicare indiguerit.
Dostqm autem reu̾sa ẽ ad socum su-¬
am: audiuit ab ea: filia mi queram
ł requiem: & ꝓuidebo ut benesit tͥ
Boor iste cuius puellis in agro tuncta
es: ꝓpinquus nr̃ ẽ ce hac nocte aream
hordei uentilabit lauare gͥ &e ungere
ce in duere cultiorib uestim̃tis: ac des¬
ꝯ cende in aream. Dat consilium ȩccła pͥ¬
mitiua gentium plebi: qualiter ꝑueni¬
at ad consortium uerisponsi: & ad co¬
pulam filii di. Nocte inquit boo⁊
hac aream horder uentilabit. Area au¬
tem hȩc hordei quȩ ẽ alia nisi sinago¬
ga nidȩorum ubi legis hordeum con¬
ditum ẽ: Hanc boot nr̃ tunc uenti¬
lauit: quando inuidȩa eugłin predi¬
cans: singłorum consilia ce uolunta¬
tes erga se discussit: Unde de eoscri¬
ptum ẽ in eugłio: Iñs autem ñ ere¬
debat semet ipsum eis. eo quod ipse
nosset omnes: ce ñ opus ei erat. ut
quis testimonium ꝑhiberet de homi-¬
ne: ipse autem sciebat quid eẽt in ho

Expanded text:
portas alienas mendicare indiguerit.portas alienas mendicare indiguerit.ostquam autem reversa est ad socrum suam, audivit ab ea: Filia mea, quaeram tibi requiem et providebo ut bene sit tibi. Booz iste, cujus puellis in agro juncta es, propinquus noster est, et hac nocte aream hordei ventilat. Lavare igitur et ungere, et induere cultioribus vestimentis, ac descende in aream. Dat consilium Ecclesia primitiva gentium plebi, qualiter perveniat ad consortium veri sponsi, et ad copulam Filii Dei. Nocte, inquit, hac Booz aream hordei ventilat. Area autem haec hordei, quae est alia, nisi synagoga Judaeorum, ubi legis hordeum conditum est? Hanc Booz noster tunc ventilavit, quando in Judaea Evangelium praedicans, singulorum consilia et voluntates erga se discussit. Unde de eo scriptum est in Evangelio: Jesus autem non credebat semetipsum eis, eo quod ipse nosset omnes, et non opus ei erat, ut quis testimonium perhiberet de homine, ipse autem sciebat quid esset in ho
Abbreviated transcription (Latin):
uere pacis tranquillitas:
Uncta ẽ gͥ puellis boor: cetamdiumes¬
suit cum eis: donec bordea. ce trigcũ
inboreis conderent᷑: Quid ꝑboroea.
quȩ pabula sunt brutorum anima-¬
lium: insi littera legis ueteris. quȩ
iudȩis tanqmͣ brutis & insensatis iu¬
mentis ad pastum data ẽ. expͥmitur:
Et quid ꝑtriticum: nisi gr̃a noui de¬
stam̃ti. quȩ quasi rationabilibꝰ ani¬
mantib ad refectionem collata ẽ. de-¬
signantur. Ubi ñ iam taurorum.
arietum. atq hircorum carnes ad
altare offeruntur: s agni immacu-¬
lati caro ce sangiris. inpanis ac iuni
specie cotidie a fidelibꝰ in aramistica
immolatur: Iuncta ẽ gͦ sp̃alis ruth
puellis boor mistici in m̾etendi officio:
donec hordea ce triticum in horreis
conderentur: idẽ tam diu adhesit
doctoribꝰ in meditatione sacrarum
scͥpturarum. donec ueteris ce noui
testam̃ti notitiam pleniter incella¬
ria cordis sui reconderet: quatinꝰ
haberet sufficiente in animȩ suȩ
pastum: nec egena stipe ultra iuxta

Expanded text:
erae pacis tranquillitas. Juncta est igitur puellis Booz, et tandiu messuit cum eis, donec hordea et triticum in horreis conderentur. Quid per hordea, quae pabula sunt brutorum animalium, nisi littera legis veteris, quae Judaeis, tanquam brutis et insensatis jumentis, ad pastum data est, exprimitur? Et quid per triticum, nisi gratia Novi Testamenti, quae quasi rationabilibus animantibus ad refectionem collata est, designatur? Ubi non jam taurorum, arietum atque hircorum carnes ad altare offeruntur; sed agni immaculati caro et sanguis in panis ac vini specie quotidie a fidelibus in ara mystica immolatur. Juncta est ergo spiritalis Ruth puellis Booz, mystice in metendi officio, donec hordea et triticum in horreis conderentur, id est, tandiu adhaesit doctoribus in meditatione sacrarum Scripturarum, donec Veteris et Novi Testamenti notitiam pleniter in cellaria cordis sui reconderet, quatenus haberet sufficientem animae suae pastum, nec egena stipe ultra juxta
Abbreviated transcription (Latin):
enim ignem: &e non ascendistis in montem:
Quid est quod ait. ego sequester ce medius
sui interuos ce dñm: Siue aut alia ȩditio
habet. et ego stabam inter dñm et uos intem¬
pore illo. annuntiare uobis u̾ba dñi. tanꝙͣ
in loco eẽt dñs. hoc est in monte unde illi
uoces audiebant: Quod sic accipiendũ
ẽ ut non ex hoc suspicemur di substantiã
in ullo aliquo ẽẽ corporali loco qui ẽubiq
totus: nec ꝑ locorum interualla ꝓpinquat
aut recedit: s demonstrationes cius in ea
creatura quȩ non ẽ quod ipse: non abiter bu¬
manis sensib ex hibenturz Unde dominus
uolens auferre ab huiꝰmodi suspitionib m̃-¬
tem nr̃am. quib putatur ds̃ loco aliquo
contineri: uenset inquit hora. quandoneq
inmonte hoc. neq: in hierosolinis adora¬
bitis patrem: Uos adoratis quod nescitis:
nos adoramus quod scimꝰ. quia salus exiu

Expanded text:
enim ignem, et non ascendistis in montem. » enim ignem, et non ascendistis in montem. » Quid est quod ait, « et ego sequester, et medius fui inter vos et Dominum, sive, ut alia editio habet: » Et ego stabam inter Dominum et intepore illo adnuntiare uobis uerba domini, tamquam in loco esset dominus, hoc est in monte, unde illi uoces audiebant? quod sic accipiendum est, ut non ex hoc suspicemur dei substantiam in ullo aliquo esse corporali loco, qui est ubique totus, nec per locorum interualla propinquat aut recedit; sed demonstrationes eius in ea creatura. quae non est quod ipse. non aliter humanis sensibus exhibentur. unde dominus uolens auferre ab huius modi suspicionibus mentem nostram, quibus putatur deus loco aliquo contineri, ueniet, inquit, hora, quando neque in monte hoc neque in Hierosolymis adorabitis patrem. uos adoratis quod nescitis; nos ado
Abbreviated transcription (Latin):
ad faciem quãdo inmonte loquebatur e
medio ignis: quemadmodũ apl̃s dicit in
fine nos ẽẽuisuros ubiait: uidemus nunc
ꝑspeculũ in eiginate. tunc autem facie
ad faciem Quid autem hoc & quantum
eẽt: consequenter aꝑuit dicens: Nuncscio
ex parte: cunc autem cognoscam ficut & co-¬
gnitꝰ sum Quod etiam iꝑsum caute acci¬
piendum ẽ: ne tantam putetur habiturꝰ
homo cognitionẽ di quantam nunc habet
hominis ds: S ꝓsuo mͦ ita ꝑfectam. ut ei
nichil adhuc expectetur ad dendum: ut
quam ꝑfecte nunc ds̃ nouit hominẽ s tñ
sic̃ ds hominẽ: ita tẽ ꝑfecte nouerit homo
am̃: stam̃ sicut homo dm Neq enuim quia
dictum ẽ. estote ꝑfecti sicut pater ur̃ celestis
ꝑfectus ẽ. idõ ȩqualitatẽ patris quam ũbũ
habet uingenitum. sꝑare debemus: qũauis
non de fuerint qui ce hoc futurum putaue¬
rint: nisi forte quid dicant parũ intelligimꝰ:¬
antiuntiarem uobis uerba eiꝰ: Timuistis

Expanded text:
ad faciem, quando in monte loquebatur e ad faciem, quando in monte loquebatur e medio ignis, quemadmodum apostolus dicit in fine nos esse uisuros, ubi ait: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. quid autem hoc et quantum esset, consequenter aperuit dicens: nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. quod etiam ipsum caute accipiendum est, ne tantam putetur habiturus homo cognitionem dei, quantam nunc habet hominis deus, sed pro suo modo ita perfectam, ut ei nihil adhuc expectetur addendum: ut quam perfecte nunc deus nouit hominem, sed tamen sicut deus hominem, ita tunc perfecte nouerit homo deum, sed tamen sicut homo deum. neque enim, quia dictum est: estote perfecti, sicut pater uester caelestis perfectus est, ideo aequalitatem patris, quam uerbum habet unigenitum, sperare debemus; quamuis non defuerint qui et hoc futurum putauerint, nisi forte quid dicant parum intellegimusannuntiarem vobis verba ejus. Timuistis
Abbreviated transcription (Latin):
quid est quod ait. facie add faciem locutus
est aduos quos pauloante marime admo¬
nere curauit:. quod nullam similitudine
uiderint. s solam uocem de medio ignis
audierint: Fn ꝓpter rerum eudentiam
ce quod ammͦ p̃sentiam manifestate diui-¬
nitatis de qua dubitare nemo poss his
uerbis usus ẽ: Quod si ita est: Quid ꝓhi¬
bet de ipso moyse hoc intelligi. in eo quod
de illo dictum ẽ. quod facie ad faciem locu¬
tus sit cum eo dñs: ut nec ipse aliquid ocłis
uiderit p̃ter ignem: En aliquid ampliꝰ
uidisse intelligitur. quia scͥptum ẽ eum
intrasse in nebulam uł nimbum ubi erat
ds̃: S &e si aliquid amplius uidit quam
illi: non eum tam̃ mortalib oculis uidis¬
se dĩ substantiã. ex illis eiꝰ uerbis intelligi
potest: quib ait dõ Simueni grãm ante
te: ostende mͥ temecͥipsum. ut scienter uidẽa
tez Neq entm arbitradum ẽ hunc popłm
cui moyses loquebat᷑ sictẽ uidisse dm̃ facie

Expanded text:
quid est quod ait, « Facie ad faciem locutus quid est quod ait, « Facie ad faciem locutus est ad vos, » quos paulo ante maxime admonere curuiderint, sed solam uocem de medio ignis audierint? an propter rerum euidentiam et quodam modo praesentiam manifestatae diuinitatis, de qua dubitare nemo posset, his uerbis usus est? quod si ita est, quid prohibet de ipso Moyse hoc intellegi in eo quod de illo dictum est, quod facie ad faciem locutus sit cum eo dominus, ut nec ipse aliquid oculis uiderit praeter ignem? an aliquid amplius uidisse intellegitur, quia scriptum est eum intrasse in nebulam uel nimbum ubi erat deus? sed etsi aliquid amplius uidit quam illi, non eum tamen mortalibus oculis uidisse dei substantiam ex illis eius uerbis intellegi potest, quibus ait deo: si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum, ut scienter uideam te. neque enim arbitrandum est hunc populum, cui Moyses loquebatur, sic tunc uidisse deum facie
Abbreviated transcription (Latin):
I aurib urĩs hodie: Discite ea: ce oꝑe comple¬
te: Dñs d̃s nr̃ pepigit nobiscum fȩdus in
Ioreb Non cum patrib uris miit pactum:
Is nobiscum qui in p̃sentiarũ sumus ce ui¬
Iuimus: facie ad faciem locutus ẽ nobis in¬
tum hoc. s aduos. uos hic om̃s qui uiuen¬
tes hodie estis. facie ad faciem locutus ẽ ddns
aduos in monte emredio ignis: An quia
illi quiñ ing̃diuntur interram ꝓmissionis.
mortui sunt enim om̃s. non ꝑtinent ad hoc
testam̃tum. quoꝵ tunc recognitio facta ẽcũ
gͦ illis locutus ẽ dñs qui hodie uiuunt:
An quia ex.xx. annis et infra potuerunt
multi tunc ẽẽ qui hoc bene meminissent.
alienl ab illa pęna quã deus constituit il¬
lis qui tunc numerati sunt non intrare in
terram ꝓmissionis: Et hos utiq appellat
qui quamuis uiginti annorũ cesupͣ non
eẽnt quando ds̃ in monte loqueba tur
ut numerari tunc possent: potuerunt tam̃
quȩ posset illa quȩ facta ce dicta sunt. &
uidere ae audire et memoria retmere. Sed

Expanded text:
e complete. Dominus Deus noster pepigit nobiscum foedus in Horeb. Non cum patribus nostris iniit pactum, sed nobiscum, qui in praesentiarum sumus et vivimus. Facie ad faciem locutus est nobis ntum hoc, sed ad vos: vos hic omnes, qui viventes hodie estis. Facie ad faciem locutus est Dominus ad vos in monte e medio ignis. An quia illi qui non ingrediuntur terram repromissionis mortui enim sunt omnes non pertinent ad hoc testamentum, quorum tunc recognitio facta est, cergo illis locutus est Dominus, qui hodie vivunt? An quia ex viginti annis et infra potuerunt multi tunc esse, qui hoc bene meminissent, alieni ab illa poena quam Deus illis constituit qui tunc numerati sunt, non intrare in terram repromissionis? Et hos utique appellat, qui quamvis viginti annorum et supra non essent, quando Deus in monte loquebatur, ut numerari tunc possent, potuerunt tamenquae posset illa quae facta sunt, et videre et audire, et memoria retinere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ctis magnis hostib mentem ñ erigãt:
quando eos adhuc adũsarii etiam
minimi fatigant Quid itaq ẽ. nisi¬
ut miro mͦ una eademq mens et utr¬
tute polleat. et ex infirmitate lassescat:
quatinus et ex parte constructa sit.
ce ex parte se conspiciat eẽ destructam:
ut ꝑ bonum quod querit et habere
non ualet: illud seruet humiliter qͦd
habet: S quid mirum quod hoc de
homine dicimus. quando illa suꝑna
regio in curib sis exparte dampna per-¬
tulit. et ex parte fortiter stecit: ut electi
angłoꝵ sp̃s dum alios ꝑsuꝑbiam ceci-¬
disse conspicerent. ipsi tanto robustius
quanto humilrus starent: Illi gͦregi¬
ad et̃nitatis statum exparte suȩ destru-¬
ctionis ẽ solidius structa Sic gͦ & muna¬
quaq anima agitur: ut in humilita¬
tis custodia aliquando ad lucra maxi¬
ma ex minimo dampno seruetur: Om¬
ne mandatum quod ego p̃cipiotͥ ho¬
die caue diligent ut facias: ut possi¬

Expanded text:
ctis magnis hostibus mentem non erigant, ctis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat, quatenus et ex parte constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tanto robquanto humilius starent? Illi ergo regiad aeternitatis statum ex parte destructionis est solidius constructa. Sic ergo in unaquaque anima agitur in humilitatis custodia, aliquando, ut ad lucra maxima ex minimo damno servetur. « Omne mandatum quod ego praecipio tibi hodie, cave diligenter ut facias, ut possi
Abbreviated transcription (Latin):
at domun nrãm uacantem Sci¬
endum tamen quod plerumq om¬
mpotentis di dispensatione contin¬
gat: ut quib maiora bona prestat
quȩdam minora non tribuat: ut
semper eorum ammus habeat unde
se ipsum rep̃hendat : quatenus dum
appetunt ꝑfecti eẽ nec possunt. ce la¬
borant in hoc quod non acceꝑunt
nec tamen elaborando p̃ualent: ut¬
in his quȩ accepta habent se mini¬
me extollant⁊ s discant quia asemet¬
ipsis maiora bona ñ habent: qui in
semetipsis uincere paruaitia atq
extrema non possunt: Hinc ẽ entm
quod ꝑducto dñs ad terrã ꝓmissionis
popło isrł̃. cunctos fortes atq p̃poten¬
tes adũsarios eius extinguẽs. phyli¬
steos autem atq caͥnaneos diutius
reseruauit: ut sicut scͥptum ẽ meos
erpiretur isrl Quia ñ numqm ut
dictum ẽ. eis euam quib magna do¬
na tribuit. parua quȩdam rep̃hensi¬
bilia relinquit:ut semꝑ habeant con¬
tra quos bellum gerant: Et deui¬

Expanded text:
at domum nostram vacantem. Sciat domum nostram vacantem. Sciendum tamen quod plerumque omnipotentis Dei dispensatione contingit, ut quibus majora dona praestat, quaedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde seipsum reprehendat, quappetunt perfecti esse, nec possunt, et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen laborando praevalent, in his quae accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semetipsis majora bona non habent, qui in semetipsis vincere parva vitia atque extrema non possunt. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terram repromissionis populo, cunctos fortes atque praepotentes adversarios ejus exstinguens, Philisthaeos atque Chananaeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel ; quia nonnunquam, ut dictum est, eis etiam quibus magna dona tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quod bellum gerant, et devi
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝙͣ. donec penitus deleantur: Deus in qͥt
magnus et tribilis: Magnum dm̃¬
dicit et t̾ribilem: Magnus ẽ. quia
omp̃s ẽ in suos libeando: ceterribilis
inadũsarios iuste iudicando: Ipse
consumet nationes has: quia ueraci¬
ter uictoria ascͥbitur illi solr:quando
hostes supantur uniuersi Quod uͦ
dicit de gentib non delendis pariter: ne
forte bestie multiplicarẽ tur contra
illos : cauendum nobis eẽ ostendit. ne
forte expulsis peccatis a carne nr̃a cere-
pente suꝑatis. accedant contͣ nos be¬
stiȩ spĩales: hoc ẽ iactantia. aut suꝑ¬
bia. uł certe uana gla Quȩ si subrepse¬
rint: maiori labore extirpabunt᷑ qm
carnalia uitia: Loth enim et in mõ¬
te positus concubitu nefario pollutꝰ
erat: qui in sodomis habitans. setõ.¬
.õt. tinuit ut non peccaret: Ac ꝑ hoc. qͦd¬
cumq uitium expulerimꝰ. statim in
loco illius plantetur uirtus: ne forte
expulsus sp̃s. iterum reu̾tens inueni¬

Expanded text:
 donec penitus deleantur. » Deus, inquit,  donec penitus deleantur. » Deus, inquit, magnus et terribilis. Magnum Deum et terribilem dicit. Magnus est, quia omnipotens est in suos liberando, et terribilis in adversarios juste judicando. Ipse consumet nationes has, quia veraciter victoria ascribit illi soli, quando hostes superantur universi. Quodve dicit de gentibus non delendis pariter, ne forte bestiae multiplicarentur contra illos, cavendum esse nobis ostendit, ne forte expulsis peccatis a carne nostra, et repente superans accedant contra nos bestiae spiritales, hoc est jactantia aut superbia, vel certe vana gloria, quae subrepserint, majori labore extirpabuntur, quia carnalia vitia. Loth enim in monte positus, concubitu nefario pollutus erat, qui in Sodomis habitans, continuit se ut non peccaret. At per hoc quodcunque vitium expulerimus, statim in loco illius plantetur virtus, ne forte expulsus spiritus, iterum revertens, inveni
Abbreviated transcription (Latin):
septem tm̃quȩ ꝑmoysen dinumerant᷑
bella suscipiet: Noli metuere: s recor¬
dare quȩ fecerit dns astuas pharao¬
ni et cunctis egyptiis. plagas maximaᷤᷤ
quas uiderunt oculitui. et signa att
portenta m anumq robustam et exten¬
tum brachium: ut educeret te dns ds
tuus: Sic faciet cunctis populis quoᷤᷤ
metuis: insuꝑ et crabrones mittet dñs
d̃s tuus in eos : donec deleat omnes
atq dispdat: Non legitur alicubi in
historia ueteris testam̃ti quod crabronẽ
uł uespas miserit dñs ante filios isrł̃
m hostes eorumr: s ꝑ hȩc ammalia quȩ
aculeis pugnant designat. tmoris pun¬
ctiones in hostes eorum: quo terreban¬
tur atq fugabantur: Deus magnus
et terribilis⁊ iꝑse consumet nationes
has inconspectu tuo. patilatim atq
ꝑpartes: Non poteris eas delere pari¬
ter: ne forte multiplicentur contra te
bestiȩ terrez Dabitq: eos dñs ds̃ tuus
inconspectu tuo. et interficiet illos:¬

Expanded text:
septem tantum quae per Moysen dinumerantur septem tantum quae per Moysen dinumerantur bella suscipiet. « Noli timere, sed recordare quae fecerit Dominus Deus Pharaoni, et cunctis Aegyptiis plagas maximas, quas viderunt oculi tui, et signa atque portenta, manumque robustam et brachium extentum, ut educeret te Dominus Deus tuus. Sic faciet cunctis populis quos metuis. Insuper et crabrones mittet Dominus Deus tuus in eos, donec deleat omnes atque disperdat. » Non legitur alicubi in historia Veteris Testamenti, quod crabrones vel vespas miserit Dominus ante filios Israel in hostes eorum, sed per haec animalia, quae aculeis pugnant, designat timoris compunctiones eorum in hostes, quo terrebantur atque fugabantur. « Deus magnus atque terribilis, ipse consumet nationes has in conspectu tuo paulatim atque per partes. Non poteris eas delere pariter, ne forte multiplicentur contra te bestiae terrae; dabitque eas Dominus Deus tuus in conspectu tuo, et interficiet illos
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s retentabat. deinceps castitas obtine¬
bit: Quem furor ceꝑat: pacientia uen¬
dicabit: Quem tristicia mortem oꝑans
occupauerat: salutaris et plena gaudio
bat: incipit ex colere fortitudo: Quem
suꝑbia conculcabat: incipit excolere hu¬
militas: Et ita singłis uitiis exptilsis:
corum loca id ẽ affectus contrarios pos¬
sidebunt filiĩ isrł: idẽ animȩ uiden¬
tes dmn Illud uͦ quod cum abraham
defuturis dñs loqueretur. non septem
gentes legitur dinumerasse.sx: quarũ
terra semini eius danda ꝓmitcitur: qui
numerus adiecta idolatria gentium.
blasphema iudeorum. errore hereticorũ.
euidentissime adimpletur: quib ante
noticiam di ce grãm baptismi uł impia
gentilium uł blasphema iudȩorum. mul¬
titudo subiecta ẽ: donec intellectuali e¬
gypto commorat᷑ Si autem abrenun¬
tians quis eg̃ssus exinde ꝑdĩ grãm ad
heremum ꝑuenerit spĩalem: de impu¬
gnatione trium gentium lib̃atus. contͣ

Expanded text:
spiritus retentabat, deinceps castitas obtinespiritus retentabat, deinceps castitas obtinebit; quem furor ceperat patientia vindicabit; quem tristitia morte operante occupaverat, salutaris et plena gaudio bat, incipit excolere fortitudo; quem superbia conculcabat, incipit excolere humilitas, et ita singulis vitiis expulsis eorum loca, id est, affectus contrarios possidebunt filii Israel, id est, animae videntes Deum. Illud vero quod cum Abraham de futuris Dominus loqueretur, non septem gentes legitur dinumerasse sed decem, quarum terra semini ejus danda promittitur: qui numerus adjecta idololatria gentium, blasphemia Judaeorum, errore haereticorum, evidentissime adimpletur, quibus ante notitiam Dei et gratiam baptismi, vel impia gentilium, vel blasphema Judaeorum multitudo subjecta est, donec intellectuali Aegypto commoratur. Si autem abrenuntians quis et egressus inde per Dei gratiam ad eremum pervenerit spiritalem, de impugnatione trium gentium liberatur, contra
Abbreviated transcription (Latin):
ac p̾sũp tio nouitatum: De suꝑbia:
contemptus. inuidia. mobedientia.
blaphemia. murmuratio. detractio.
aliaq qm plurima. similia Quȩ cũ
sint mulco maioris numeri qm uir¬
tutes: deuictis tam̃ illis septem pͥnci¬
palib uitiis ex quorũ natura ista ꝓcẽ¬
dunt: omnes ꝓtinus comquiescunt:
ac ꝑpetua pariter cum his int̃nitione
delentur: Quod autem hȩ pestes eci¬
am robustiores sint: manifeste naturȩ
ipsius inpugnatione sentimꝰ fõotius
enim militat in menbris nr̃is oblecta¬
tio carnalium passionum. qͣm studia
uircutum: quȩ nisi summa contritio¬
ne cordis et corporis non adquiruntur:
Quod uͦ istarum ꝑnitiosarum genti¬
um regiones salubriter possidere pre
cipimur: ita intelligitur: Habet enĩ
unum quodq uitium in corde nr̃o:
pulo. id ẽ uirtutib contra se dimicantib
fuerint intia suꝑata: locum quẽ sͥin cor-¬
de nr̃o concupiscentiȩ uel forncationis

Expanded text:
ac praesumptio novitatum; de superbia, ac praesumptio novitatum; de superbia, contemptus, invidia, inobedientia, blaaliaque quam plurima similia. Quae cum sint multo majoris numeri quam virtutes, devictis tamen illis septem principalibus vitiis, ex quorum natura ista produnt, omnes protinus conquiescunt, ac pariter perpetua cum his intentione delentur. Quod autem hae pestes etiam robustiores sunt, manifeste naturae ipsius impugnatione sentimus. Fortius enim militat in membris nostris oblectatio carnalium passionum quam studia virtutum: quae nisi summa contritione cordis et corporis non acquiruntur. Quod vero istarum perniciosarum gentiucipimur, ita intelligitur: habet enim unumquodque vitium in corde nostropulo, id est, virtutibus contra se dimicantibus fuerint vitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae vel fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
radio ẽ quia plura sunt uitia quam uir¬
tutes : et ido incatalogo quidem dinu¬
merantur septem nationes: in expugna¬
tione uͦ earum sine numeri ad scͥptione
ponuntur Ita enim dicitur: Et deleue¬
rit gentes multas coram te: Numero¬
sior est enim quam isrł̃ carnalium pas¬
sionum populus: qui de hoc septena¬
rio fomite uitiorum ac radice ꝓceddit:
De castrimargia namq nascuntur co¬
messationes. ebrietates: De forncatione:
turpiloquia. sturrilitas. ludibria. atq
sturtiloquia. De filargiria: m̃dacium
fraudatio. furta. ꝑiuria. turpis lucri ap¬
petitus. falsa testimonia. uiolentie in¬
humanitas. acrapacitas: Detra: ho¬
micidia. clamor. & indignatio: De tri¬
stitia: rancor. pusillaninitas. amari-¬
tudo. despatio De accidia: ociositas.
somnolentia. importunitas. inquietudo
ꝑuagatio. in stabilitas mẽtis et corporiᷤᷤ.
uerbositas. & curiositas: De cenꝗdo¬
xia: contentiones.hereses.lactantia.

Expanded text:
ratio est, quia plura sunt vitia quam virratio est, quia plura sunt vitia quam virtutes. Sed ideo in catalogo quidem dinumerantur septem nationes: in expugnatione vero earum sine numeri ascriptione ponuntur. Ita enim dicitur: Et deleveris gentes multas coram te. Numerosior est enim quam Israel carnalium passionum populus, qui de hoc septenario fomite vitiorum ac radice procedit. De gastrimargia namque nascuntur comessationes, ebrietates; de fornicatione, turpiloquia, scurrilitas, ludibria atque stultiloquia; de philargyria, mendacium, fraudulatio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentiae, inhumanitas ac rapacitas: de ira, homicidia, clamor, et indignatio; de tristitia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio; de acedia, otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, pervagatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas; de cenodoxia, contentiones, haereses, jactantia
Abbreviated transcription (Latin):
lacteria uocabant: Qunicunq habuissent
quod hȩc in corde portanda sint. non in
corpore: Alioquin & armaria et arcȩ h̃nt
libros: ce di noticiam ñ habent: Dñm dm̃
as̃. de dño et in nomine eius iurabis: non
ita preceptum accipiendum ẽ quasi iura¬
ri iusserit: s m alt̃us alicinus di nomine
iurare ꝓhͥbuit: Melius autem sit: si se¬
cundum euangłium nec iuraueris: Non
quia mala ẽ uera iuratio:s:ne inꝑuriũ
incidatur facilitate iurandiz Qui enim
iurat: non solum uerum. s etiam falsum
potest iurare: Qui autem omnino non
iurat: apiurio longe ambulat: xiii
tu es. et robustiores te. tradideritq eas
dns ds tuus tibi ꝑcuties eas usq ad in¬
ternitionem: Non mibis cum eis fȩdus:
nec miserebis earum: Septem iste gentes:
septem sunt pͥncipalia uitia Quȩ ꝑgrãm
diunus quisq spalis miles exsuꝑans: ex¬
terminare penitus admonetur: Quod
uero maioris numeri ẽẽ dicuntur: hȩc

Expanded text:
lacteria vocabant: quod quicunque habuissent lacteria vocabant: quod quicunque habuissent s, quod haec in corde portanda sint, non in corpore. Alioquin et armaria et arcae habent libros, et Dei notitiam non habent. « Dominum Deum ait de domino: et in nomine eius iurabis, non ita praeceptum accipiendum est, quasi iurari iusserit, sed in alterius alicuius dei nomine iurari prohibuit. melius autem fit, si secundum euangelium nec iuraueris; non quia mala est uera iuratio, sed ne in periurium incidatur facilitate iurandi. qui enim iurat, non solum uerum, sed etiam falsum potest iurare; qui autem omnino non iurat, a periurio longe ambulat. Et tu es et robustiores te, tradideritque eos dominus deus tuus tibi, percuties eas usque ad internitionem. Non inibis cum eis fedus nec miserebseptem sunt principalia vitia, quae per gratiam Dei unusquisque spiritalis miles exsuterminare penitus admonetur. Quod vero majoris numeri dicuntur esse, haec
Abbreviated transcription (Latin):
pio tͥ hodie in corde tuo⁊ &e narrabis eafi-¬
liis tuis. & meditaberis sedens in domo
tua ce ambulans mitinere. dormiens atq
consurgens: et ligabis ea quasi signum
in manu tua: eruntq &e mouebuntur
inter oculos tuos: Scribesq ea mlimi¬
I ne ce ostiis domus tuez E ceteraz Istius
gͦ loci: talis ẽ sensus: Precepta mea sint
in manu tua ut oꝑe compleant᷑: sint an¬
te oculos tuos ut die acnocte mediteris
in eis: Hoc pharisei male interp̃tantes. ut
euangłium destis ẽ scribebant inmenbra¬
nulis decalogum moysi. idẽ .x.uerba le-¬
gis: & complicantes ea ce ligantes in fronte.
ce quasi coronam capiti facientes. semꝑ an.is.¬
te oclõs mouebantur quodusq hodie ba-¬
bilonii facint: ce qui hoc habuerit qua-¬
si religiosus inpopulis iudicatur: Quia
gͦ dñs disputationem contra phariseos
habens dixerat ad disciplõs suos omnia
oꝑa sua faciunt ut uideant᷑ ab homini-¬
bus: quod generaliter accusauerat. nunc
in partes diuidit: Pittaciola de calogi: phy¬

Expanded text:
narrabis ea filiis tuis, et meditaberis sedens in domo tua, et ambulans in itinere, dormiens atque consurgens. Et ligabis ea quasi signum in manu tua, eruntque et movebuntur inter oculos tuos, scribisque ea in limine et ostiis domus tuae, etc. » Istius ergo loci talis est sensus. Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur, sint ante oculos tuos ut die ac nocte mediteris in eis. Haec Pharisaei male interpretantes, ut Evangelium testis est, scribebant in membranulis decalogum Moysi, id est decem verba legis, et complicantes ea et ligantes ea in fronte, et quasi coronam capiti facientes, ut semper ante oculos moveantur. Quod usque hodie Babylonii faciunt, et qui hoc habuerit, quasi religiosus in populis judicatur. Quia ergo Dominus disputationem contra Pharisaeos habens, dixerat ad discipulos suos: « Omnia opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus, » quod generaliter accusaverat, nunc in partes dividit. Puta scioli decalogi, phy
Abbreviated transcription (Latin):
liuiscaris dm̃ di tui. & negligas man¬
data eius atq iudicia: ce cerimonias
quas ego precipio tͥ hodie & reliqua
Inter mandata atq iudicia et cerimo¬
mias quidam hanc distantiam ẽẽ uo¬
luerunt: ut mandata nominarentur
.x. uerba legis quȩ in duab tabulis lapi¬
deis scͥpta fuerant : iudicia uͦ quȩ post
datam legem ꝓpter obseruantiam iusti¬
ciȩ dñs ꝑmoysen diuersis temporib
populo iudaico loquendo ac p̃cipien-¬
do constituit: quȩ in libro exodi iusti-¬
ficationes appellantuz Cerimone
autem: circũcisio. ac uaria festa legis.
diuersiq ritus sacrificiorum: Unde
pater ambrosius in expositione eplẽ
pauli apli ad romanos: ita dicit: Tri-¬
plex quidem lex ẽ: ita ut prima pras de
sacram̃to diuinitatis sit d̃i: scda autẽ
quȩ congruit legi naturali quȩ inter¬
dicit peccatum: tercia uͦ legis festorum
Ee cetã Qui eduxit te de t̾ra egy pti de

Expanded text:
i tui, et negligas mandata ejus atque judicia, et caeremonias quas ego praecipio tibi hodie, etc. » Inter mandata et judicia atque caeremonias, quidam hanc distantiam esse voluerunt, ut mandata nominentur decem verba legis quae in duabus tabulis lapideis scripta fuerant; judicia vero, quae post datam legem propter observantiam justitiae Dominus per Moysen diversis temporibus populo Judaico, loquendo ac praecipiendo constituit, quae in libro Exodi justificationes appellantur. Caeremoniae autem circumcisio, ac varia festa legis, divinique ritus sacrificiorum. Unde beatus Pater Ambrosius, in expositione Epistolae Pauli apostoli ad Romanos, ita dicit: « Triplex quidem lex est, ita ut prima pars de sacramento divinitatis sit Dei, secunda autem quae congruit legi naturali, quae interdicit peccatum. Tertia vero legis factorum, » « Qui eduxit te de
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum ẽ: ce habitatit in nobis: Qͥ
manducat inquit ipsa ueritas carnem
meam ce bibit sanguinem meum:ha-¬
bet uitam et̃nam Hanc gͦ non habet
qui istum panem non manducat:nec
istum sanguinem bibit: Nam tempo¬
ralem uitam sine illo ut cumq homi¬
nes in hoc scłõ qui non sunt ꝑfidẽ in
corpore eius. habe possunt: ȩternam
autẽ num qͣm. quȩ scĩs ꝓmittitur. Alit̃
Illud quod dicit ñ insolo pane uiuit
homo s i omm uerbo quod ꝓcedit de
ore dei: significat geminam nr̃e naturȩ
substantiam: Homo enim: ex corpore
et anima constat: Ande boc quod ex
terra est t̾reno alitur cybo: antna uͦ ñ
uiuit nisi uerbo dĩz Sp̃m enim homi¬
nis uiuificat sp̃s di quinieo habitat:
sitam̃ ipse ẽ homo in corpore xͥ et infide
uiuit filii dĩ Et idõ dicit uestim̃tum¬
eius uecustate ñ deficere: quia noui bo-¬
minis conuersatio in nouitate uitȩ de¬
bet ꝑmanerez Cuius pes non erit sub¬

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis . Qui caro factum est, et habitavit in nobis . Qui manducat, inquit ipsa Veritas, carnem meam, et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam . » Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit. Nam temporalem vitam sine ulla utcunque homines in hoc saeculo, qui non sunt, per fidem in corpore ejus habere possunt, aeternam autem nunquam, quae sanctis promittitur. Aliter: Illud quod dicit: « Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei , » significat geminam naturae nostrae substantiam. Homo enim ex corpore et anima constat; unde hoc quod ex terra est, terreno alitur cibo: anima non vivit nisi verbo Dei. Spiritum enim hominis vivificat Spiritus Dei qui in eo habitat; si tamen ipse est homo in corpore Christi, et in fide vivit Filii Dei. Et ideo dicit vestimentum vetustate non deficere, quia novi hominis conversatio in novitate vitae debet emanare, cujus pes non erit sub
Abbreviated transcription (Latin):
annis ꝑdesertum. ut affligec te atq
Itemptaret. & nota fierẽt quȩ intuo ani¬
mo uersabant᷑: utrum custo dires man¬
as data illius annon: Hic aptius dictũ
ẽ quod alibi genere locutionis obscurũ
enim positum eẽ ut sciat. ꝓ eo quod
ẽ ut scm faciat: Quod mͦ dilucide di¬
ctum est: ut temptaret te & cognita fa¬
ceret quȩ in corde tuo sunt. Non enim
ait ce cognosceret: Quod quidem si di-¬
xisset: intelligendum erat cognita face-
et dedit tͥ cibum manna quẽ igno¬
rabas tui ce patres tur:ut ostende¬
ret tͥ quod ñ in solo pane uiuat homo:
s in omni uerbo quod egredietur ex ore
ani Ulestim̃tum tuum quo oꝑiebaris
In eqͣquam uetustate defecit: ce pes tuus¬
I non est subtritus: & cetera: Hic iam sp̃ita
.M lis nobis cõm̃datur cibus: unde animȩ
inȩt̃num uicture saciant᷑ Manna enĩ
de cę̧lo datum: significat carnem xp̃iz
Ego sum inquit panis uite: Hicẽ pa¬
nis qui de cȩlo descenditz Et uerbum

Expanded text:
annis per desertum, ut affligeret te atque tentaret, et nota fierent quae in tuo animo versabantur, utrum custodires mandata iest, quod alibi genere locutionis obscurum enim positum esse, ut sciat pro eo quod est, ut sciri faciat, quomodo dilucide dictum est, ut tentaret te et cognita faceret quae in corde tuo sunt. Non enim ait, Ut et cognosceret. Quod quidem si dixisset, intelligendum erat, cognita faceret dedit trabas tu et patres tui, ut ostenderet tibi quod non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod egreditur ex ore Domini. Vestimentum tuum quo operiebaris, nequaquam vetustate defecit: et pes tuus non est subtritus, etc. » Hic jam nobis spiritalis commendatur cibus, unde animae in aeternum victurae satiantur. Manna enim de coelo datum significat carnem Christi. « Ego sum, inquit, panis vitae, qui de coelo descendit . Et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
gat quod minus diligendum ẽ: aut eq̃
diligat quod uł minus uł amplius di¬
in quantum peccator ẽ: ñ ẽ diligendus:
Et omnis homo in quantum homo est.
diligendus ẽ. ꝓpter dm̃: ds uͦ ꝓpter se ip¬
sum Ee si ds omni homine amplius
diligendus ẽ. amplius quisq dm̃ debet
diligere quam se ipsum: Item amplius
alius homo diligendus. ẽ qm corpus
nr̃m: quia ꝓpt̃ dm omnia ista diligenda
sunt: & potest nobiscum alius homo dõ
ꝑfrui quod ñ potest corpus: quia corpus
ꝑ animã uiuit qua fruumͣ dõ Omnes
autem ȩque diligendi sunt: s cum om¬
nib ꝓdesse ñ possis : his potissimũ consu¬
lendum ẽ. qui ꝓlocorum ce. temporum
uł quaruimlibet rerum oportuntatib
constrictius tͥ quasi quadam sorte iun-¬

Expanded text:
gat quod minus diligendum est, aut aeque gat quod minus diligendum est, aut aeque diligat quod vel minus vel amplius diin quantum peccator est, non est diligendus; et omnis homo, in quantdiligendus est propter deum, deus uero propter se ipsum. et si deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque deum debet diligere quam se ipsum. item amplius alius homo diligendus est quam corpus nostrum, quia propter deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo deo perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam uiuit, qua fruimur deo. Omnes autem aeque diligendi sunt. sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum uel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte iun
Abbreviated transcription (Latin):
riter ce ex corde faciendo: et currentium
uires ut adiuuent᷑ mando ⁊ ce sic audi¬
amus p̃cepta ꝑfectionis:ne currere ne-¬
gligamus adplenitudinẽ caritatis: Dili-¬
duo et extota anima tua: cediliges ꝓxi-¬
mum tuum tamqͣm te ipsum In his
Finis itaq precepti ẽ dilectio. et ea ge-¬
mina: id ẽ dĩ ce ꝓximi Quod si te totũ
intelligas. idẽ animum ce corpus et ꝓ-¬
ximum tuum. idẽ animã et corpus: ho¬
mo enim exanma constat et corpore:
nullum rerum diligendarum genus.
ctionis modus pre scͥptus appareat ata
ut cetera in illum consluant: dedilectio¬
ne tua nichil ddictum uidetur: Sea
cum dictum ẽ diliges ꝓximum tuũ
tamquã te ipsum: simul et tui abstedi¬
lectio ñ pretermissa ẽ. Ille autem iuste
ce sc̃e uiuit: qui rerum integer estima¬
tor ẽ: Ipse ẽ autem qui ordinatam ha¬
bet dilectionẽ: ne aut diligat quod
quod ñ ẽ diligendum. aut non diligat
quod diligendum ẽ: aut amplius dili-¬

Expanded text:
riter et ex corde faciendo et currentium riter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando, et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. Hitua, et ex tota mente tua, et diliges proximum tuum, tanquam te ipsum. In his Finis itaque praecepti est dilectio, et ea gemina, id est Dei et proximi. Quod si te totum intelligas, id est animum et corpus, et proximum, id est animam et corpus ejus, homo enim ex anima constat et corpore nullum rerum diligendarum genus ictionis modus praescriptus appareat, ita ut caetera in illum confluant de dilectione tua nihil dictum videtur. Sed cum dictum est, diliges proximum tuum tanquam te ipsum, simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. Ille autem juste et sancte vivit qui rerum integer aestimator est: ipse est autem qui ordinatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligendum est, aut amplius dili
Abbreviated transcription (Latin):
nalis concupiscentiȩ. quod uł continendo
frenetur: ñ omnimͦ ex dota anima diligi¬
tur ds. Non enim caro sine anima con¬
cupiscit. quamuis caro concupiscere di¬
catur: quia carnaliter anima concupis¬
cit: Tunc erit iustus sine ullo ommino
peccato: quando nulla lex erit inmen¬
bris eius. repugnans legi mentis eius:
s ꝓrsꝰ toto corde. tota anima. tota mente
diliget dm̃: quod ẽ pͥmum sumnũq
preceptum: Cur gͦñp̃ciperet᷑ homini
ista ꝑfectio: quamiuis eam in hac uita¬
nemo habeat: Non enim recte curritur:
si quo currendum ẽ nestiatur: Quomͦ
autem sciretur: si nullis p̃ceptis osten¬
deretur: Sic gͦ curramus: ut compre¬
hendamꝰ: Omnes enim qui recte cur-¬
runt: comp̃hendent Non sicut in ago-¬
ne theatͥco om̃s quidem currunt: su
nus accipit palmam Curramus cre-¬
dendo. sꝑando: desiderando. Curramꝰ
corpus castigando: et elemosinas in bo¬
nis dandis malisq ignoscendis hila-¬

Expanded text:
nalis concupiscentiae quod vel continendo nalis concupiscentiae quod vel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur Deus. Non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diligit deum, quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur homini ista perfectio, quamuis eam in hac uitanemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum; est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut comprehendamus. omnes enim, qui recte current, comprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo et sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hila