comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nedictionem attribuit. inuenimꝰ qͥdẽ
mulitudies de in creaturis sp̃ualile
tanquã in luee && tenebris. & inscĩs
auctorb ꝑ quos lex ministrata est.
tanquam infirmamento qd̃ solida¬
tũ est suꝑ aquã & aquã. & in societa¬
tatem amaricantiũ popłorũ: tanꝙͣ
in mari. & in studio animarũ pia
in herbis seminalibus. & lignis fruc¬
tiferis. & in sp̃ualib donis manife¬
statis ad utilitatẽ: sicut in lumina¬
naribus celi & maffectib formatis
ad tẽperantiã:. tanquã in anima ui¬
ua. In his om̃il nanciscim᷑ multi¬
dines & ubertates. & increm̃ta. Sed
qd̃ ita crescat & multiplicetur: ut
unares multis mõis intelligatur
ẜenuntiet᷑. & una enuntiatio mul¬
tis mõis in telligatur: ñ inuenimꝰ
nͥ insignis corporalit ͤditis. & reb
intelligibiliter ex cogitatis. Signa
corporalit̃ edita generationes aqua¬
rũ. ꝓpt̃ necessarias causas carnalis
ꝓfunditatis. Res aut̃ intellibilit̃ ex¬

Expanded text:
nedictionem attribuit; invenimus quidem nedictionem attribuit; invenimus quidem multitudines et in creaturis spiritualitanquam in luce et tenebris; et in sanctis auctoribus, per quos lex ministrata est, tanquam in firmamento quod solidatum est inter aquam et aquam; et in societate amaricantium populorum, tanquam in mari; et in studio animarum piarvitam, tanquam in herbis seminalibus et lignis fructiferis; et in spiritualibus donis manifestatis ad utilitatem, sicut in luminaribus caeli et in affectibus formatis ad temperantiam tamquam in anima uiua: in his omnibus nanciscimur multitudines et ubertates et incrementa; sed quod ita crescat et multiplicetur, ut una res multis modis enuntietur et una enuntiatio multis modis intellegatur, non inuenimus nisi in signis corporaliter editis et rebus intellegibiliter excogitatis. signa corporaliter edita generationes aquarum propter necessarias causas carnalis profunditatis, res autem intellegibiliter ex
Abbreviated transcription (Latin):
uno modo mente intelligitir. & mul¬
tipliciter m̃te intelligi. qͦd̾ uno mͦ per corpꝰ
significatur. Ecce simplex dilectio dĩ
& ꝓximi quã multiplicibus sacram̃¬
tis & in numerabilibus linguis & in
unaquaque lingua. innumerabili¬
bus locutionũ modis corporalit̃ enũ¬
tiatur. Ita crescunt. & multiplicant᷑
fetꝰ aquarũ. At tẽnde iterũ ^ quis hȩc
legis. Ecce qd̃ uno mͦ scriptura effert
& uox ꝑsonat in printipio fecit ds¬
cȩlũ & terrã. nonne multiplicent
incelligitur. ñ errorũ fallatia. sed
uerarum intelligentiarũ generib:
Ita crescunt & multiplicentur fecus
hominũ. Itaq si naturas ipsas re¬
rũ ñ allegorice sed ꝓprie cogitemus:
ad om̃ia que de seminibus gignent᷑
conuenit ũbũ. crescite & multiplica¬
mini. Si aut̃ figurate posita ista trac¬
temꝰ. qd̾ potius arbitror intendisse
scripturã. que utiq ñ suꝑ uacue solis
aquatiliũ & hominũ fecibus istã be¬

Expanded text:
uno modo mente intellegitur, et muluno modo mente intellegitur, et multipliciter mente intellegi, quod uno modo per corpus significatur. ecce simplex dilectio dei et proximi, quam multiplicibus sacramentis et innumerabilibus linguis et in unaquaque lingua innumerabilibus locutionum modis corporaliter enuntiatur! ita crescunt et multiplicantur fetus aquarum. adtende iterum quisquis haec legis: ecce quod uno modo scriptura offert et uox personat: in principio deus fecit caelum et terram, nonne multipliciter intellegitur, non errorum fallacia, sed uerarum intellegentiarum generibus? ita crescunt et multiplicantur fetus hominum. Itaque si naturas ipsas rerum non allegorice, sed proprie cogitemus, ad omnia, quae de seminibus gignuntur, conuenit uerbum: crescite et multiplicamini; si autem figurate posita ista tractemus — quod potius arbScripturam, quae utique non supervacue solis aquatilium et hominum fetibus istam be
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ genera ꝑtinere benedictionẽ
hanc. quȩ gigendo ex semet ipsis ꝓpa¬
gantur: si eã reꝑirẽ in arbustis & fͣrue¬
tectis & in peccoribus terrȩ. Nunc aũt
nec herbis & lignis dictũ ẽ: nec bestiis
& serpentibus crescite & multiplica
homines gignendo augeãtur: genꝰ ꝙ
custodiant. Quid igitur: Dicã lum̃
meũ ueritas: q uacat hoc c Quia in¬
anit̃ ita dictũ est. Nequaquã pater
pietatis. ab sit ut hoc dicat seuus ũ¬
bi tui. Et si ego ñ intelligo quid hoc
significes eloquio: utantur eo melius
meliores. ulest intelligentiores quã
ego sum unicuiq quantũ saꝑe dedi¬
sti deus meus. Placeat aũt & confessio
mea corã ocłis tuis. qua tͥbi confiteor.
credere me dñe ñincassum te ida
locutũ. Neq silebo: qd̾ mͥ lectionis huiꝰ
occasio suggerit. Uerũ est enĩ. nec ui¬
deo quid impeiliat ita me sentire
dicta figurata libroꝵ tuorũ. Noui enĩ
multiplicitur significari ꝑ corpus qđ

Expanded text:
rerum genera pertinere benedictionem rerum genera pertinere benedictionem hanc, quae gignendo ex semetipsis propagantur; si eam reperirem in arbustis, et frutetis et in pecoribus terrae. Nunc autem nec herbis et lignis dictum est, nec bestiis et serpentibus, Crescite et multiplicamet aves et homines gignendo augeantur, genusque custodiant. 36. Quid igitur dicam, lumen meum Veritas? quia vacat hoc, quia inaniter ita dictum est? Nequaquam, Pater pietatis; absit ut hoc dicat servus Verbi tui. Et si ego non intelligo quid hoc eloquio significes, utantur eo melius meliores, id est intelligentiores quam ego sum, unicuique quantum sapere dedisti, Deus meus. mea coram oculis tuis, qua tibi confiteor credere me, domine, non incassum te ita locutum, neque silebo, quod mihi lectionis huius occasio suggerit. uerum est enim nec uideo, quid inpediat ita me sentire dicta figurata librorum tuorum. noui enim multipliciter significari per corpus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
latilia suꝑ t̾ram: ex aquis tãm̃ origi¬
nẽ ducunt. Iudicat etiã sp̃ualis ap¬
qd ꝑperã inuenenerit̾. in oꝑibus mo¬
rilq fideliũ a& elemosinis tanquã
t̃ra fructifera. & ile anima uiua mã¬
suefactis affectionibus. incastitate.
in ieuiniis incogitionibus piis de
his quȩ ꝑ sensũ corporis ꝑcipiũtur.
est hoc & quale misteriũ ẽ Ecce
benedicis homines odñe. ut crescãt
ẜ multiplicentur. & impleant t̃ram.
Nichil ne nobis ex hoc innuis. ut in¬
telligamus aliquid cur ñita bene
dixeris lucẽ quam uocasti diem nec
firmam̃tũ cȩli^ luminaria. nec syde¬
ra nec t̃ram. nec mare: Dicerẽ te d̃s
nr. qui nõs ad imaginẽ tuã creasti.
dicerẽ te hoc donũ benedictionis
humani ꝓpͥe uoluisse largiri. nͥ hoc
mͦ benedixisses pisces & cetos. ut cres¬
cerent & multiplicarent᷑ ut imple¬
rent aquas maris. & uolatilia mul¬
npliearent᷑ suꝑ t̃rã. Itẽ dicerẽ ad ea

Expanded text:
latilia super terram, ex aquis tamen origilatilia super terram, ex aquis tamen originem ducunt. indicat etiam spiritalis apquod perperam inuenerit in operibus moribusque fidelium, elemosynis tamquam terra fructifera et de anima uiua mansuefactis affectionibus, in castitate, in ieiuniis, in cogitationibus piis de his, quae per sensum corporis percipiuntur. est hoc et quale mysterium est? ecce benedicis homines, o domine, ut crescant et multiplicentur et impleant terram. nihilne nobis ex hoc innuis, ut intelldixeris lucem quam vocasti diem, nec firmamentum coeli, nec luminaria, nec sidera, nec terram, nec mare? Dicerem te, Deus noster qui nos ad imaginem tuam creasti, dicerem te hoc donum benedictionis homini proprie voluisse largiri; nisi hoc modo benedixisses pisces et cetos ut crescerent, et multiplicarentur, et implerent aquas maris, et volatilia multiplicarentur super terram. Item dicerem ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uidicare. ignoranti quis inde
uenturus sit sit indulcedinẽ gr̃ȩ tuȩ
& quis inꝑpetua impietatis amari¬
tudine remansurus: Ideoq homo
quẽ fecisti ad imaginẽ tuã. ñ acce¬
om̃iũ repentiũ quȩ repunt suꝑt̃rã.
Iudicat eni & aꝓprobat qd recte. un¬
ꝓbat aut̃ qd̃ ꝑperã inuenerit siue in
ea solennitate sacram̃torũ quibus in¬
itiant᷑ quos ꝑuestigat inaquis mul¬
hibetur. quẽ leuatũ de ꝓfundo
t̃ra pia comedit siue inũborũ signis
uocilq subiectis auctoritati libri
tui tanquã sub firmamento uoli¬
tantibus intp̃tando. exponendo.
disserendo. disputando benenedi¬
cendo atq inuocando te oie:
erupentibus atq sonatibus signis.
ut respondeat popłs amen. Dauls
om̃ibus uocibus corporalit̃ enũtian¬
dis: causa ẽ. ab yssus scłi. & cecitas
carnis. quȩ cogitata ñ possunt ui¬
deri. ut opus sit instrepere in auri-¬
bus. Ita quanius multiplicentur uo¬

Expanded text:
sunt judicare , ignoranti quis inde sunt judicare , ignoranti quis inde venturus sit in dulcedinem gratiae tuae, et quis in perpetua impietatis amaritudine remansurus? 34. Ideoque homo quem fecisti ad imaginem tuam, non acceomnium repentium, quae repunt super terram. iudicat enim et approbat, quod recte, improbat autem, quod perperam inuenerit, siue in ea sollemnitate sacramentorum, quibus initiantur quos peruestigat in aquis mulexhibetur, quem leuatum de profundo terra pia comedit, siue in uerborum signis uocibusque subiectis auctoritati libri tui tamquam sub firmamento uolitantibus, interpretando, exponendo, disserendo, disputando, benedicendo atque inuocando te, ore erumpentibus atque sonantibus signis, ut respondeat populus: amen. quibus omnibus uocibus corporaliter enuntiandis causa est abyssus saeculi et caecitas carnis, qua cogitata non possunt uideri, ut opus sit instrepere in auribus. ita, quamuis multiplicentur uo
Abbreviated transcription (Latin):
nec seruus neq liber. Sp̃uales gͦ siue
q̃ presũt siueqͥ obt̃eperant sp̃u alit̾ uidicant᷑. ñ
de cognitiobus spũalib quȩ lucent
in firmamento. Honenĩ oportet de
tã sulimi auctoritate uidicare. neq
de ipso libro tuo. etiã si qͥd ibi ñ lucet
qm̃ sũmitrimꝰ ei nr̃m intellectũ. cer¬
tumq habemus etiã qd̃ clausũ est
aspectibus nr̃is. recte ueracit̃q dic¬
tũ ẽẽ. Sic cm̃i hõ licet iã sp̃ualis & re¬
nouatus in agnitione dei scd̾m im¬
maginẽ eiꝰ qͥcreauit eũ. factortam̃
legis debet ẽẽ ñ uidex. neq de illa di¬
stinctione iudicare. spũ aliũ uideli¬
cet atq carnaliũ hominũ. qui tuis
deus nr̃ ocłis noti sunt. & nullis ad¬
huc nobis apparuerũnt oꝑib. ut ex
fructibus eorũ cognoscamus eos:
sed tu dñe iã scis ẽos. & diuisisti. &
uocasti in occulto. ante quã fieret
firmam̃toũ. Neq de turbidis huius
scłi popłis. quẽ quã sp̃ualis homo
dduudicat Quid eni  de his qui foris

Expanded text:
spiritales ergo, siue qui praesunt siue qui obtemperant, spiritaliter iudicant, non de cognitionibus spiritalibus, quae lucent in firmamento — non enim oportet de tam sublimi auctoritate iudicare — neque de ipso libro tuo, etiamsi quid ibi non lucet, quoniam summittimtfs ei nostrum intellectum certumque habemus etiam quod clausum aspectibus nostris, recte veraciterque dictum esse. Sic enim homo, licet jam spiritualis et renovatus in agnitionem Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum ; factor tamen legis debet esse, non judex . Neque de illa distinctione judicat, spiritualium videlicet atque carnalium hominum, qui tuis, Deus noster, oculis noti sunt, et nullis adhuc nobis apparuerunt operibus, ut ex fructibus eorum cognoscamus eos : sed tu, Domine, jam scis eos et divisisti et vocasti in occulto, antequam fieret firmamentum. Neque de turbidis hujus saeculi populis quanquam spiritualis homo judicat. Quid enim ei de iis qui foris
Abbreviated transcription (Latin):
bona ualde. quia tu nobis ea dona¬
sabbato uitȩ ȩternȩ: requiescamus
inte etiam. lueñ sic requiesces in
nobis: quẽ ad modũ nunc oꝑaris in
nobis. & ita erit illa requies tua per
pus. nec moueris ad tempus. nec
quiescis ad t̃ẽpus. & tam̃ facis & ui¬
siones tẽporales. & ipsa tẽpora. &
quietẽ ex tẽpore. Nos itaq ista quȩ
fecisti uidemus quia sunt: tu aut̃
quia uides ea sunt. Et nos foris
uidemus quia sunt. & intus quia
bona sunt: tu aũt̃ ibi uidisti facta.
ubi uidisti facienda. Et nos alio tẽ¬
pore motisumus ad bene faciendũ.
postea quam concepit de sp̃u tuo
cor nr̃m: priori aut̃ tẽpore ad ma¬
le fatiendũ mouebam᷑ de seren¬
tes te. tu uͦ deus sũme bone nun¬
quã cessasti bene facere. Et sunt
quedã bona oꝑa nr̃a exmunere
quidem tuo. sed ñ spͤit̃na. post illa
nos requieturos in tua grandi
sanctificatione sꝑͣmiis sũ aut̃ bo¬
nũ nullo indigens bono: senꝑ qui¬

Expanded text:
bona ualde, quia tu nobis ea donbona ualde, quia tu nobis ea donsabbato uitae aeternae requiescamus in te. Etiam tunc enim sic requiesces in nobis, quemadmodum nunc operaris in nobis, et ita erit illa requies tua per pus nec moueris ad tempus nec quiescis ad tempus, et tamen facis et uisiones temporales et ipsa tempora et quietem ex tempore. Nos itaque ista quae fecisti uidemus, quia sunt, tu autem quia uides ea, sunt. et nos foris uidimus, quia sunt, et intus, quia bona sunt: tu autem ibi uidisti facta, ubi uidisti facienda. et nos alio tempore moti sumus ad bene faciendum, posteaquam concepit de spiritu tuo cor nostrum; priore autem tempore ad male faciendum mouebamur deserentes te: tu uero, deus une bone, numquam cessasti bene facere. et sunt quaedam bona opera nostra ex munere quidem tuo, sed non sempiterna: post illa nos requieturos in tua grandi sanctificatione speramus. tu autem bonum nullo indigens bono semper qui
Abbreviated transcription (Latin):
tis humanȩ ad imitandũ indi¬
gentẽ renouasti ad imagiñẽ & si¬
milituditĩe tuã p̃stantiq intellec¬
tui rationabilẽ actionẽ. tanquã ui¬
ro feminã sub didisti. om̃ileq tuis
ministeris adꝑficiendos fideles in
hac uita necessariis ab eisdẽ fide¬
lib ad usus tẽporales fructuosa
in futurũ oꝑa p̃beri uoluisti. Hȩc
om̃ia uidemus. & bona sunt ual¬
de: qm̃ tu ea uides in nobis. qui
sp̃m quo ea uideremꝰ & in eis te
amaremꝰ dedisti nobis. Oñe deus
sabbati. pacem sine uesꝑa. Om̃ĩs
quippe iste ordo pulcherrimꝰ. rerũ
ualde bonarũ. modis suis ꝑactis
transiturus est ẜ mane quippe in
eis factũ est: & uesꝑa. Dies aũt sep¬
tuus sine uesꝑa est. nec habet oe¬
casum. quia sc̃ificasti eũ ad ꝑmansi¬
oñẽ sempit̃nã. ut id quod tu post
oꝑa tua bona ualde quanuis ea
quietus feceris requieuisti septimo
die. hoc p̃loquatur nobis uox libri
tui. quod & nos post oꝑa tua ideo

Expanded text:
tis humanae ad imitandum inditis humanae ad imitandum indigentem renouasti ad imaginem et similitudinem tuam praestantique intellectui rationabilem actionem tamquam uiro feminam subdidisti omnibusque tuis ministeriis ad per- Sciendos fideles in hac uita necessariis ab eisdem fidelibus ad usus temporales fructuosa in futurum opera praeberi uoluisti. haec omnia uidemus et bona sunt ualde, quoniam tu ea uides in nobis, qui spiritum, quo ea uideremus et in eis te amaremus, dedisti nobis. Domine deus, sabbati, pacem sine uespera. omnis quippe iste ordo pulcherrimus rerum ualde bonarum modis suis peractis transiturus est: et mane quippe in eis factum est et uespera. Dies autem septimus sine uespera est nec habet occasum, quia sanctificasti eum ad permansionem sempiternam, ut id, quod tu post opera tua bona ualde, quamuis ea quietus feceris, requieuisti septimo die, hoc praeloquatur nobis uox libri tui, quod et nos post opera nostra ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ tenebrosũ abieramꝰ abs te: & sp̃s
tuus bonus suꝑferebat᷑ ad subueni¬
endũ nobis intepore opportuno. & ui¬
stificasti impios. & distinxisti eos ab
iniquis. & solidasti aut̃torita tẽ libri
tui. inter suꝑiores qͥ tͥ docibiles essen
& in feriores qͥ eis subderẽtur. & con¬
gregasti societatẽ infideliũ in unã
conspirationẽ. ut apparerent studia
distribuentes etiã pauꝑil t̾renas
falcutates ad adqurenda celestia. &
in de accendisti que luminaria in
firmam̃to. ũbũ uitȩ habentes scos
tuos. & sp̃ualibus donis p̃lata sulli¬
mi auctoritate fulgentes. & inde
ad imbuendas infideles gentes.
sacram̃ta & miracula uisibilia.
uocesq ũborũ scđm firmam̃tũ
libri tui. quib etiã fideles bene¬
dicerent᷑ ex maria corporali ꝓduxi¬
sti. & de inde fideliũ animã uiuam
ꝑ affectus ordinatos continentiȩ
ugore formasti atq in de tͥ soli
m̃tem subditã & nulius auctorita¬

Expanded text:
dum tenedum tenetuus bonus superferebatur ad subveniendum nobis in tempore opportuno: et justificasti impios, et distinxisti eos ab iniquis; et solidasti auctoritatem Libri tui inter superiores qui tibi docibiles essent, et inferiores qui eis subderentur; et congregasti societatem infidelium in unam conspirationem, ut apparerent studia distrfacultates ad adquirenda caelestia. et inde accendisti quaedam luminaria in firmamento, uerbum uitae habentes sanctos tuos et spiritalibus donis praelata sublimi auctoritate fulgentes; et inde ad imbuendas infideles gentes sacramenta et miracula uisibilia uocesque uerborum secundum firmamentum libri tui, quibus etiam fideles benedicerentur, ex materia corporali produxisti; et deinde fidelium animam uiuam per affectus ordinatos continentiae uigore formasti atque inde tibi soli mentem subditam et nullius auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
chilo enĩ ate. ñ de te facta sunt. ñ de
aliqua ñ tua. uł quȩ antea fuerit.
sed de c̃creata id est simul ate crea¬
ta materia. q eiꝰ in formitatẽ sine
ulla tẽporis int̃positione formasti.
Nã cũ aliud sit cęli & t̾rȩ materies.
aliud cęli & t̃re peties materiẽ quidẽ
de om̃io nichile. mundi aut̃ spetiẽ
de in formi materia. simul tam̃ utrũ¬
q fecisti: ut materiã forma nulla
morȩ int̃capedine sequeretur. Ispe¬
ximus etiã ꝓpt̾ quorũ figurationẽ
ista: uł tali ordine fieri. uł tali ordi¬
ne scribi uoluisti: & uidimꝰ ꝙ bona
sunt singula: om̃ia bona ualde. in ũ¬
bo tuo. munico tuo. celũ & t̃rã. ca
put & corpus eccłȩ. in p̃ destinatione
ante om̃ia tẽpora sine mane & ues¬
ꝑa. Ubi aut cepisti p̃ destinata tẽpo¬
ralit̾ exequi. ut occulta manifesta¬
res. & incõposita nr̃a cõponeres. qm̃
suꝑ nos erãt peccata nr̃a. & in ꝓfun¬

Expanded text:
hilo enim a te, non de te facta sunt, non de hilo enim a te, non de te facta sunt, non de aliqua non tua uel quae antea fuerit, sed de concreata, id est simul a te creata materia, quia eius informitatem sine ulla temporis interpositione formasti. nam cum aliud sit caeli et terrae materies, aliud caeli et terrae species, materiem quidem de omnino nihilo, mundi autem speciem de informi materia, simul tamen utrumque fecisti, ut materiam forma nulla morae intercapedine sequeretur. Inspeximus etiam, propter quorum figurationem ista uel tali ordine fieri uel tali ordine scribi uoluisti, et uidimus, quia bona sunt singula et omnia bona ualde, in uerbo tuo, in unico tuo caelum et terram, cput et corpus Ecclesiae, in praedestinatione ante omnia tempora, sine mane et vespera. Ubi autem coepisti praedestinata temporaliter exsequi, ut occulta manifestares, et incomposita nostra componeres; quoniam super nos erant peccata nostra, et in profun
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus terrenis animalib faciẽ
t̃re decorari. hominẽq ad immagi¬
nẽ & similitudinẽ tuã eunctis irra¬
tionalibus animantibus. ipsa tua
imagine ac similitudine. hoc ratio¬
nis & in telligentiȩ uirtute p̃poni. &
quẽ admodũ in eiꝰ anima aliud ẽ ᷤ con¬
sueͣtudo dñatur. aliud qd subditur
ut obtẽꝑet. sic uiro factã ẽẽ etiam cor¬
poralit̾ feminã que haberet quidẽ
in mente rationalis intelligentiȩ pa¬
rẽ naturã. sexii tam̃ corporis ita mas¬
culino sexui subiceretur: quẽ ad mo¬
dũ subicit᷑ appetitꝰ actionis. ad concipi¬
endã deratione mentis recce agendi
solertiam. Uidemus hec: & singula
bona. & om̃ia bona ualde. Laudant
te oꝑa tua ut amemꝰ te: & amamꝰ te
ut laudant te oꝑa tua. Habent in¬
itiũ & finẽ ex tẽpore. ortũ & occasũ.
ꝓfectũ & de fectũ. spetiẽ & pͥuationẽ.
habent gͦ consequẽtia mane & uesꝑ¬
am. partĩ latent̃. partĩ euident᷑. Deni¬

Expanded text:
uidemus terrenis animalibus faciem uidemus terrenis animalibus faciem terrae decorari hominemque ad imaginem et similitudinem tuam cunctis inrationabilibus animantibus ipsa tua imagine ac similitudine, hoc est rationis et intellegentiae uirtute, praeponi, et quemadmodum in eius anima aliud est, quod consulendo dominatur, aliud, quod subditur ut obtemperet, sic uiro factam esse etiam corporaliter feminam, quae haberet quidem in mente rationabilis intellegentiae parem naturam, sexu tamen corporis ita masculino sexui subiceretur, quemadmodum subicitur appetitus actionis ad concipiendam de ratione mentis recte agendi sollertiam. uidemus haec et singula bona et omnia bona ualde. Laudant te opera tua, ut amemus te, et amamus te, ut laudent te opera tua. habent initium et finem ex tempore, ortum et occasum, profectum et defectum, speciem et priuationem. habent ergo consequentia mane et uespera partim latenter partim euidenter. de ni
Abbreviated transcription (Latin):
rã. suie̾ corporalẽq creaturã. atq in
ornatu harũ partiũ. quibus constat
uł uniũsa mũdi moles. uel unũsa
om̃io creatura: uidemꝰ luc̃ẽ factã di¬
uisãq atenebris. uidemꝰ firmam̃tũ
celi. siue  sp̃u ales aquas suꝑiores. &
corporales in feriores. pͥmariũ corpus
mundi suie hoc spatiũ aeris. qr &
hoc uocat᷑ celũ. ꝑ qd̃ uagantur uola¬
ei suꝑferũt᷑. & serenis etiã nocꝰtibus
rorant. & has quȩ in t̾ris graues flu¬
itant. uidemꝰ congregatarũ aqua¬
rũ speciẽ ꝑ cãpos maris. & aridã t̾rã
uel nucdatã uel formatã ut eẽt iusibi¬
lis & cõposita. herbarũq atq arbo¬
rũ mat̾. uidemꝰ luminaria fulgere
de suꝑ. solẽ siffieere diei lunã & stel¬
las consolari noctẽ atq his om̃ib no¬
tari & significari tẽpora uidemꝰ hu-¬
midã usq quaq naturã piscibus &
beluis & alitibus fecũdatã. qd̃ aeris
corpulentia quȩ uolatus auiũ por¬
tat aquarũ ex halatione concrescit.

Expanded text:
alem corporalemque creaturam, atque in ornatu harum partium, quibus constat uel uniuersa mundi moles uel uniuersa omnino creatura, uidemus lucem factam diuisamque a tenebris. uidemus firmamentum caeli, siue inter spiritales aquas superiores et corporales inferiores, primarium corpus mundi, siue hoc spatium aeris, quia et hoc uocatur caelum, per quod uagantur uolaeis superferuntur et serenis etiam noctibus rorant, et has, quae in terris graues fluitant. uidemus congregatarum aquarum speciem per campos maris et aridam terram uel nudatam uel formatam, ut esset uisibilis et conposita herbarumque atque arborum mater. uidemus luminaria fulgere desuper, solem sufficere diei, lunam et stellas consolari noctem atque his omnibus notari et significari tempora. uidemus umidam usquequaque naturam piscibus et beluis et alitibus fecundatam, quod aeris corpulentia, quae uolatus auium portat, aquarum exhalatione concrescit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ que ꝑeius sp̃m scimꝰ. Etiã sic ne¬
moscit nisi sp̃s dei. Sicut enĩ recꝰte
dictũ est ñ enĩ uos estis qui loqͥmini
eis qui in sp̃u dei loquerentur: sic
te dr̃. ñ uos estis qui uidetis: eis qͥ
in sp̃ũ dei uident. Ita quicqͥd in
quisꝙ malũ ẽẽ quod bonũ ẽ. quales
supͣ dicti sunt: aliud ut quod bo¬
num est uideat homo ꝙ bonũ est
sicut multis tua creatura placet.
qr bona est: quibus tam̃ non tu
places in ea. unde frui magis ipsa
quam te uolunt. aliud aũt ut cũ
aliquid uidet. homo quia bonum.
est deus in illo uideat quod btinũ
est: ut scilicet ille ametur in eo qd̃
dedit qm̃ caritas dei diffusa ẽ. in

Expanded text:
 per ejus Spiritum scimus, etiam sic nemo scit, nisi Spiritus Dei. Sicut enim recte dictum est, Non enim vos estis qui loquimini , eis qui in Spiritu Dei loquerentur; sic  "non uos estis, qui uidetis" eis, qui in spiritu dei uident: ita quidquid in quisque malum esse quod bonum est, quales supra dicti sunt; aliud, ut quod bonum est uideat homo, quia bonum est, sicut multis tua creatura placet, quia bona est, quibus tamen non tu places in ea; unde frui magis ipsa quam te uolunt: aliud autem, ut, cum aliquid uidet homo quia bonum est, deus in illo uideat, quia bonum est, ut scilicet ille ametur in eo quod dedit, quoniam caritas dei diffusa est in
Abbreviated transcription (Latin):
constructione deuicti: ad ũsus te
iterũ rebellare ñ possent. Alia uͦ
nec fecisse te nec om̃ino cõnegisse.
sicut om̃s carnes & minutissima
quȩquiȩ animantia. & quicquid
radicib t̃rã tenet sed hostilem men¬
tem naturãque aliã dicant ñ absi
te conditã tibiq contrariã inferio¬
ribus mundi locis ista gignere atq
fomare. In sani dicunt hec ñ ꝑ sp̃m
tuum uident ea: tu uides ineis.
Ergo cũ ussent uident qr bona sunt
tu uides qr bona sunt. & quȩcũq
ppt̃ te placent tu ineis cõplaces. &
placẽnt nobis: tibi placent innobis.
uis eñi seit hominũ quȩ sunt ho¬
minis. nͥ sp̃s hominis qui inipso ẽ.s
Sic & quȩ dei sunt: nemoscit nͥ sp̃s

Expanded text:
constructione deuincti aduersus te constructione deuincti aduersus te iterum rebellare non possent; alia uero nec fecisse te nec omnino conpegisse, sicut omnes carnes et minutissima quaeque animantia et quidquid radicibus terram tenet, sed hostilem mentem naturamque aliam non abs te conditam tibique contrariam in inferioribus mundi locis ista gignere atque formare. insani dicunt haec, quoniam ritum tuum uident ea, tu uides in eis. ergo cum uident, quia bona sunt, tu uides, quia bona sunt, et quaecumque propter te placent, tu in eis places, et placent nobis, tibi placent in nobis. quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? sic et quae dei sunt n
Abbreviated transcription (Latin):
ris que fecisti. Ee dixi. O dñe. ñ ne
ista seriptura tua uera ẽ
Scriptura tua mͥ dicit ꝑsingulos
dies ea quȩ fecisti te uidisse ꝙr bo¬
na sunt. Et cũ ea numerarẽ. in¬
uen quotiens. Ad hec tu dicit mͥ qm̃
tu es deus meus. & dicis uoce forti
in aure interiori seruo tuo ꝑrum¬
pens meã surilitatẽ: & clamans.
Ohomo. nẽpe qd̾ scriptura mea dicit
ego dico. & tam̃ illa tẽporalit̃ dicit
u̾bo aut̃ meo tempus non acculit.
uos ꝑ sp̃m meũ dicitis ego ͦ Atq ita¬
uos tẽporat dicatis. ñ ego cẽporalit̃
dico. Et audiui dñe deus meus & e¬
linxi stillã dulcedinis ex tua uerita¬
te. & intellexi qm̃ sunt quidã qui
displicent oꝑa tua. & multa eorũ
dicunt te fecisse necessitate com¬
pulsũ. sicut fabricas celorũ & com¬
positiones sẏderũ. & hoc ñ de tuo.
sed iã fuisse alibi creata ꝙ aliũde.
quȩ tu contraheres & conpaginares
atq contexeres. cũ de hostib uictis
mũdane mȩnia molireris. ut ea

Expanded text:
ris quae fecisti, et dixi: o domine, nonne ista scriptura tua uera estscriptura tua mihi dicit per singulos dies ea quae fecisti te uidisse, quia bona sunt, et cum ea numerarem, inueni quotiens? ad haec tu dicis mihi, quoniam tu es deus meus et dicis uoce forti in aure interiore seruo tuo perrumpens meam surditatem et clamans: "O homo, nempe quod scriptura mea dicit, ego dico. et tamen illa temporaliter dicit, uerbo autem meo tempus non accedit, uos per spiritum meum uidetis, ego uiuos temporaliter ea dicatis, non ego temporaliter dico." Et andiui, domine deus meus, et elinxi stillam dulcedinis ex tua ueritate et intellexi, quoniam sunt quidam, quibus displicent opera tua, et multa eorum dicunt te fecisse necessitate conpulsum, sicut fabricas caelorum et conpositiones siderum, et hoc non de tuo, sed iam fuisse alibi creata et aliunde, quae tu contraheres et conpaginares atque contexeres, cum de hostibus uictis mundana moenia molireris, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
& trinitatẽ credens dm̃ meũ sicut cre
tas deus meus. pater & fililius e sp̃s
moueo cor meũ ne me uana doceat
discute tenebras eiꝰ. & dic mͥ obsecro te
ꝑ matrẽ caritatẽ. ob secro te dic mͥ quȩ
causa fuerat ut post nominatũ celũ &
t̃rã in u̾sibilẽ & in compositã. & tenebras
suꝑ abẏssum. tũ de mũ scriptura tua
nominaret sp̃m tuũ : An q oportaebat
sic eũ in sinuari ut diceret᷑ suꝑ fieri &
ñ posset hoc dici nͥ pͥus illud cõmemora¬
cui suꝑ ferri sp̃s tuus posset in telligi:
Nec patri enĩ nec filio suꝑ ferebatur.
nec suꝑ ferri recte diceret᷑: si nulli rei
suꝑ ferretur. Priꝰ gͦ dicendũ erat cui su¬
ꝑ ferretur. & de inde ille quẽ ñ oporte¬
bat alit̃ cõmemorari. nͥ ut suꝑ ferri di¬
quatur qͥ potest intelletu apłm tuum
dicentẽ. ꝙr caritas tua diffissa est in

Expanded text:
et trinitateet trinitatetas Deus meus, Pater et Filius et Spiritus moveo cor meum; ne me vana doceat, discute tenebras ejus, et dic mihi, obsecro te per matrem charitatem; obsecro te, dic mihi quae causa fuerat, ut post nominatum coelum, et terram invisibilem et incompositam, et tenebras super abyssum, tum demum Scriptura tua nominaret Spiritum tuum? An quia oportebat sic eum insinuari, ut diceretur superferri; et non posset hoc dici, nisi prius illud commemoracui superferri Spiritus tuus posset intelligi? Nec Patri enim nec Filio superferebatur; nec superferri recte diceretur, si nulli rei superferretur. Prius ergo dicendum erat cui superferretur, et deinde ille quem non oportebat aliter commemorari, nisi ut superferri diquatur qui potest intellectu Apostolum tuum dicentem, quia charitas tua diffusa est in
Abbreviated transcription (Latin):
eseere facit. Sed suꝑ ferebatur in corrup¬
tibilis & in cõmutabilis uoluntas tua
ipsa inse sibi sufficiens. suꝑ eam quã
feceras uitã cui ñ hoc ẽ. uiuere qd bea¬
te uiuere ꝙ uiuit etiã fluitans in ob¬
scuritate sua. cui restat conũti ad eũ a
quo facta ẽ. & magis magisq uiuere
apud fontẽ uitȩ & illumine eiꝰ uidere
lum̃. & ꝑfici & illustrari & beari. Ecce ap¬
paret michi in enigmate trinitas qđ es
nata ȩqualis tibi. & coȩt̃na. id est in
filio tuo fecisti celũ & trã. Et multa di¬
ximus de cęlo cȩli. & de t̾̃ra iuisibili
& in cõposita. & de abysso tenebrosa.
scłm spũalis informitatis uagabũla
deliqͥa nͥ conũteret᷑ ad eũ aquo erat qua¬
liscũq uita. & illuminatione fieret spe¬
ciosa uita. & esset cęlũ cęli eiꝰ qd int̃ a¬
quã & aquã postea factũ est. Et tenebã
iam patre in dei nomine qui fecit hec. ⁊ filiũ in pͥncipii noĩe. in qͦ fẽc̃ hȩx

Expanded text:
escere facit. sed superferebatur incorrupescere facit. sed superferebatur incorruptibilis et inconmutabilis uoluntas tua, ipsa in se sibi sufficiens, super eam quam feceras uitam; cui non hoc est uiuere, quod beate uiuere, quia uiuit etiam fluitans in obscuritate sua; cui restat conuerti ad eum, a quo facta est, et magis magisque uiuere apud fontem uitae et in lumine eius uidere lumen et perfici et inlustrari et beari. Ecce apparet mihi in aenigmate trinitas, quod nata, aequalis tibi et coaeterna, id est in filio tuo, fecisti caelumetterram. et multa diximus de caelo caeli et de terra inuisibili et inconposita et de abysso tenebrosa secundum spiritalis informitatis uagabunda deliquia, nisi conuerteretur ad eum, a quo erat qualiscumque uita, et inluminatione fieret speciosa uita et esset caelum caeli eius, quod inter aquam et aquam postea factum est. et tenebam iam patrem in dei nomine, qui fecit haec, et filium in principii nomine, in quo fecit haec,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmeruerat. ut eẽt talis uita quȩ illu¬
minari posset: ita nec cũ iã eẽt. ꝓme¬
ruit te ut illuminaretur. Neq eñĩ eiꝰ
in formitas placeret tͥ si ñ lux fieret ñ
existendo sed intuendo illuminantẽ
lucẽ eiq coherendo ut & qd̃ utcunq ui¬
uit. & qd̵ beate uiuit ñ deberet nͥ gr̃e
tuȩ. conũsa ꝑcommutationẽ melioiẽ
ad id qd̃ neq in meliꝰ neq in deceriꝰ po¬
test cõmutari. qd̾ tu solus es: qr solus
ad bonũ qđ tu tibi ᷤ etiã si ista uel omĩno
nulla essent uel informia remanerent
quȩ ñ ex indigentia fecisti sed ex pleni¬
turline bonitatis tuȩ. cohibens atq cõ¬
uertens ad formã. ñ ut tanquã tuũ gau¬
diũ cõpleat᷑ ex eis: ꝑfecto enĩtͥ displi¬
cet eorũ imꝑfectio. ut ex te ꝑficiant᷑ &
tibi placeant. ñ aut in ꝑfecto: tanquã
& tu eorũ ꝑfecnone ꝑficiendus sis. Sp̃s
quã meis requiesceret. In quils enĩ reqͥ¬

Expanded text:
promeruerat, ut esset talis uita, quae inlupromeruerat, ut esset talis uita, quae inluminari posset, ita nec cum iam esset promeruit te, ut inluminaretur. neque enim eius informitas placeret tibi, si non lux fieret non existendo, sed intuendo inluminantem lucem eique cohaerendo, ut et quod utcumque uiuit et quod beate uiuit, non deberet nisi gratiae tuae, conuersa per conmutationem meliorem ad id, quod neque in melius neque in deterius mutari potest. quod tu solus es, quia solus ad bonum, quod tu tibi es, etiamsi ista uel omnino nulla essent uel informia remanerent, quae non ex indigentia fecisti, sed ex plenitndine bonitatis tuae cohibens atque connertens ad formam, non ut tamquam tuum gaudium conpleatur ex eis? perfecto enim tibi displicet eorum inperfectio, ut ex te perficiantur et tibi placeant, non autem inperfecto, tamquam et tu eorum perfectione perficiendus sis. spiriquam in eis requiesceret. in quibus enim req
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑidẽ ũbũ conũteretur adidẽ a quo
facta est atq ab eo illuminata lux
fieret quanius equalit̃. tam̃ confor¬
mis formȩ equali tibi: Sicut enĩ
corpori ñ hoc est ẽẽ quod pulchrũ
ẽẽ. alioquin de forme ẽẽ ñ posset: ita
quin incõmutabilit̃ saperet. Bonũ
aut illi ẽ. herere tͥ semꝑ. ne qd ad eptꝰ
ẽ. cõuersione. aũsione lum̃ amittat:
& relabat᷑ inuitã tenebrose abysso si¬
milẽ. Nã & nos qui scdm animã crea¬
tura sp̃ualis sumus. aũsi ate nr̃o lumi¬
ne. inͤa uita fuimꝰ aliquando tenebrȩ
& in reliquiis obscuritatis nr̃e lobora¬
mus. donec simꝰ iusticia tua inunico
tuo sicut montes dei. Nã uidicia tua
fuimꝰ sicut multa abyssus Quod aũt
inpͥmis conditionib dixisti. fiat lux &
facta ẽ. lux. ñ in congruent̃ hoc intelli¬
go in creatura sp̃uali q erat iã qualis¬
cũq uita illiminatores. Sed sicut ñ te

Expanded text:
nisi per idem uerbum conuerteretur ad idem, a quo nisi per idem uerbum conuerteretur ad idem, a quo facta est, atque ab eo inluminata lux fieret, quamuis non aequaliter et tamen conformis formae aequali tibi? sicut enim corpori non hoc est esse, quod pulchrum esse — alioquin deforme esse non posset — itaquin inconmutabiliter saperet. bonum autem illi est adhaerere tibi semper, ne quod adeptus est conuersione auersione lumen amittat et relabatur in uitam tenebrosae abysso similem. nam et nos, qui secundum animam creatura spiritalis sumus, auersi a te, nostro lumine, in ea uita fuimus aliquando tenebrae et in reliquiis obscuritatis nostrae laboramus, donec simus iustitia tua in unico tuo sicut montes dei: nam iudicia tua fuimus sicut multa abyssus. Quod autem in primis conditionibus dixisti: fiat lux, et facta est lux, non incongruenter hoc intellego in creatura spiritali, quia erat iam qualiscumque uita, quam inluminares. sed sicut non te
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ : Te ꝓmeruit cȩlũ & t̃ra quȩ
fecisti inprintipio: Dicãt qͥd te ꝓ meru¬
erunt sp̃uales corporalesq naturȩ
quas fecisti in sapientia tua. ut inde
penderent etiã inchoata & informia
queque in genere suo. uł sp̃uali uł cor¬
porli. eũtia in immoderationẽ & inlon¬
ginquã disimilitudinẽ tuã sp̃uale¬
aut̃ informe p̃stantius quã si om̃ino
nichil eẽt. atq ita penderent in tuo
uerbo informia que neq nͥ ꝑidẽ ũbũ
reuocarentur ad unitatẽ tuã. & forma¬
rent᷑. & essent abuno te summo bo¬
ne uniũsa bona ualde: Quid ce ꝓ¬
meruerent ut essent saltem in formi¬
a quȩ neq hoc essent nͥ extes Quidte
ꝓmeruit materies corporalis ut eẽt sal¬
tẽ inuisibilis & in conposita. ꝙ. neq
hoc eẽt. nͥ qr fecisti eã. Ideoq te qr ñ erat
ꝓmereri ut eẽt ñ poterat. Aut qͥd te
ꝓͥmeruit inchoatio creaturȩ sp̃ualis.
ut saltem tenebrosa. fluitaret similis¬

Expanded text:
quid enim te promeruit caelum et terra, quae quid enim te promeruit caelum et terra, quae fecisti in principio? dicant, quid te promeruerunt spiritalis corporalisque natura, quas fecisti in sapientia tua, ut inde penderent etiam inchoata et informia quaeque in genere suo ul spiritali uel corporali euntia in immoderationem et in longinquam dissimilitudinem tuam, spiritale informe praestantius, quam si fonihil esset, atque ita penderent in tuo uerbo informia, nisi per idem uerbum reuocarentur ad unitatem tuam et formarentur, et essent ab uno te summo bono uniuersa bona ualde. quid te promeruerant, ut essent saltem informia, quae neque hoc essent nisi ex te? Quid te promeruit materies corporalis, ut esset saltem inuisibilis et inconposita, quia neque hoc esset, nisi quia fecisti? ideoque te, quia non erat, promereri ut esset non poterat. aut quid te promeruit inchoatio creaturae spiritalis, ut saltem tenebrosa fluitaret similis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus quam inuocarẽ p̃uenisti &insti¬
tisti crebrescens multimodis uocile ut
audirẽ de longinquo & conũterer &
uocantẽ me inuoie te. Tu eñ dñe dele¬
uisti om̃ia mala meritaͫ. ne recribueres¬
manib meis. in qͥbus ata de feci. &p̃¬
uenisti om̃ia boua merita mea ut retri¬
bueres manibus tuis quibus me feci¬
sti. qr & pͥus quã eẽm tu eras nec erã
cui p̃stares ut essem & tam̃ ecce sum
ex bonitate tua p̃ueniente totũ hoc
Qd̾ me fecisti. & unde me fecisti. Neq eñi
egusti me. aut ego tale bonũ sũ quo tu
ad iuueris dñe meus & deus meus. ñ ut
tͥ sic seruiã. quasi ne fatigeris magen¬
do. aut ne minor sit potestas tua carens
obsequio meo. neq ut sic te colã quasi¬
terrã. ut sis incultus si ñte colã: sedut
nitudine quippe bonitatis tuȩ creatu¬
ra tua subsistit ut bonũ quod tibi ni¬
chil ꝓ desset. nec de te equalȩ tͥ esset.
tame̾n qr ex te fieri potuit ñ de esset.

Expanded text:
priusquam inuocarem praeuenisti et instipriusquam inuocarem praeuenisti et institisti crebrescens multimodis uocibus, ut audirem de longinquo et conuerterer et uocantem me inuocarem te. etenim, domine, delenisti ommanibus meis in quibus a te defeci; et praevenisti omnia bona merita mea, ut retribueres manibus tuis quibus me fecisti: quia et priusquam essem, tu eras; nec eram cui praestares ut essem; et tamen ecce sum ex bonitate tua praeveniente totum hoc quod me fecisti, et unde me fecisti. Neque enim eguisti me, aut ego tale bonum sum quo tu adjuveris, Domine meus et Deus meus; non ut tibi sic serviam quasi ne fatigeris in agendo, aut ne minor sit potestas tua carens obsequio meo; neqterram, ut sis incultus, si non te colam, sed utnitudme quippe bonitatis tuae creatura tua substitit, ut bonum, quod tibi nihil prodesset nec de te aequale tibi esset, tamen quia ex te fieri potuit, non deesset.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitauit ceteris excelsior. Nobis autẽ
dne. aut ipsã demonstra. aut quã pla¬
cet alterã uerã. ut siue nob̾ hoc qdͥ eti¬
am illi homini tuo siue aliud ex eorũdẽ
ũborũ occasione pare facias. tu tamen
pascas nos: ñ error illudat. Ecce dñe dĩ
meus. quã multa de paucis ũbis. quam
multa oroͣ ͤscripsimꝰ. Quȩ nr̃ȩ uires. quȩ
tẽpora omil libris tuis ad istũ modũ
sufficiant. Sine itaq me breuuis ineis
confiteri tͥ & eligere unũ aliqud qd̾ tu
fesionis meȩ: ut si hoc dixero qd̃ sensit
minister tiuis. recte atꝙoptime. Id enĩ
conari me oportet. Quodsi assecutꝰ ñ fu¬
ero: id tam̃ dicã. qd̃ mͥ ꝑ eiꝰ ũba tua
ueritas dicere uoluerit. quȩ illi quoq
dixit quod uoluit.
NUoco deus meus miscdia mea qui
fecisti me. & oblitũ tui ñoblitus es in¬
uoco te aĩam meã quã p̃parans ad ca¬
piendũ te ex desiderio quod inspirãs¬
ei. Nunc inuocantẽ te ne deseras. qui

Expanded text:
cogitauit ceteris excelsior, nobis autem, cogitauit ceteris excelsior, nobis autem, domine, aut ipsam demonstras aut quam placet alteram ueram, ut, siue nobis hoc quod etiam illi homini tuo siue aliud ex eorundem uerborum occasione patefacias, tu tamen pascas, non error inludat. ecce, domine deus meus, quam multa de paucis uerbis, quam multa, oro te, scripsimus! quae nostrae uires, quae tempora omnibus libris tuis ad istum modum sufficient? sine me itaque breuius in eis confiteri tibi et eligere unum aliquid quod tu fessionis meae, ut, si hoc dixero, quod sensit minister tuus, recte atque optime — id enim conari me oportet — quod si assecutus non fuero, id tamen dicam, quod mihi per eius uerba tua ueritas dicere noluerit, quae illi quoque dixit quod uoluit. te, deus meus, misericordia mea, qui fecisti 15 me et oblitum tui non oblitus es. inuoco te in animam meam, quam praeparas ad capiendum te ex desiderio, quod inspirasti: nunc inuocantem te ne deseras, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pidus de meo corde ꝓnitio si acd cul¬
men auctoritatis aliqͥd scriberẽ: sic
mallẽ scribere. ut qd̃ ueri quisq de
his rebus caꝑe posset. mea ũba reso¬
narent quam ut unã uerã sententi
ad hoc aꝑtius ponerẽ ut excluderẽ
ceteras. quarũ falsitas me ñ posset of¬
fendere. Nolo itaq deus meus tã p̃¬
ceps ẽẽ ut hoc illũ uirũ dece meruis¬
se ñ credã. Sensit ille omĩo inhis uer¬
bis atq cogitauit cũ ẽa scriberet:
quieqͥd hic ueri potuimꝰ inuenire &
quicquid nos ñ potiumꝰ aut nondũ
possumus. & tamen ineis inueniri po¬
test. Postremo dñe qͥ deus es & non caro
e sanguis. siquid homo minꝰ uidit .⁊
nunquid & sp̃m tuũ bonũ qͥ deduecet
me in trã rectam latere potuit quȩ qͥd e¬
ras in eis ũbis tu ipse reuelaturus legẽ¬
tib posteris etiã si ille ꝑ quẽ dicta sunt.
unã fortassis. ex multis ueriꝰsenͣtiã cogi¬
tauit: Quod si ita est: sit gͥ illa quam

Expanded text:
pidus de meo corde pronuntio, si ad culpidus de meo corde pronuntio, si ad culmen auctoritatis aliquid scriberem, sic mallem scribere, ut quod ueri quisque de his rebus capere posset, mea uerba resonarent, quam ut unam ueram sententiam ad hoc apertius ponerem, ut excluderem ceteras, quarum falsitas me non posset offendere. nolo itaque, deus meus, tam praeceps esse, ut hoc illum uirum de te meruisse non credam. sensit ille omnino in his uerbis atque cogitauit, cum ea scriberet, quidquid hic ueri potuimus inuenire et quidquid nos non potuimus aut nondum potuimus et tamen in eis inueniri potest. Postremo, domine, qui deus es et non caro et sanguis, si quid homo minus uidit, numquid et spiritum tuum bonum, qui deducet me in terra recta, latere potuit, quidquid eras in eis uerbis tu ipse reuelaturus legentibus posteris, etiamsi ille, per quem dicta sunt, unam fortassis ex multis ueris sententiam cogitauit? quod si ita est, sit igitur illa quam
Abbreviated transcription (Latin):
bus quantũ existimaui locutꝰ sum
Quos tam̃ bonȩ spei paruulos hȩc ũ¬
ba lbri tui ñ t̾ritant: alta humiliter
uerbis ũa cernere ac dicere fatem. di¬
ligamꝰ nos inuincem. parit̃ꝙ diliga¬
mus te deũ nr̃m. fontẽ ueritatis. si ñ
uana: sed ipsã sitimꝰ. Eundẽq famu¬
lũ tuũ scripturȩ huiꝰ dispensatorem
spũ sc̃o tuo plenũ ita honoremꝰ. ut hoc
eũ te reuelante cũ hec scriberet attenꝰ¬
disse credamꝰ quod in eis maxime &
luce ueritas. & fruge utilitatis excellit.
Ita cũ alius dixerit hoc sensit qd ego.
& alius. inmo illud quoo ego: religio¬
suͥs me arbitror dicere. cur ñ utrũqͦ po¬
tꝰ si utrũq uerũ ẽ : Esi qͥd t̃tiũ. & si
qͥd quartũ. & siqͥd om̃io aliud uerũ qͥs¬
piã in his ũbis uidets Cur ñ om̃ia il¬
la uidisse credat᷑. ꝑ quẽ ds unus sacras
litteras uera & diu̾sa iusuris multorũ
sensibus tẽꝑauit: Ego certe qd intre¬

Expanded text:
bus quantum existimaui locutus sum. bus quantum existimaui locutus sum. quos tamen bonae spei paruulos haec uerba libri tui non territant alta humiliter uerbis uera cernere ac dicere fateor, diligamus nos inuicem pariterque diligamus te, deum nostrum, fontem ueritatis, si non uana, sed ipsam sitimus, eundemque famulum tuum, scripturae huius dispensatorem, spiritu tuo plenum, ita honoremus, ut hoc eum te reuelante, cum haec scriberet, adtendisse credamus, quod in eis maxime et luce ueritatis et fruge utilitatis excellit. Ita cum alius dixerit: "hoc sensit, quod ego", et alius: "immo illud, quod ego", religiosius me arbitror dicere: cur non utrumque potius, si utrumque uerum est, et si quid tertium - et si quid quartum et si quid omnino aliud uerum quispiam in his uerbis uidet, cur non illa omnia uidisse credatur, per quem deus unus sacras litteras uera et diuersa uisuris multorum sensibus temperauit? ego certe, quod intre
Abbreviated transcription (Latin):
format᷑ ut cantꝰ sit. Hec exẽplo. qͥ po¬
test intelligat materiã rerũ pͥmo fac¬
tã & appellatã cęlũ & t̾rã. qr inde
facta sunt celũ & t̃ra Nec tẽpore pͥmo
facta.q formȩ rerũ exerunt tẽpora:
illa aut̃ erat infoͬmis. iãq intẽporil
simul animadũtit᷑. Nec tam̃ illa nar¬
rari aliqud potest. nͥ uelud tẽpore pͥor
sit. cũ pendat᷑ extremior. q ꝓfecto
meliora sunt informata quam im¬
formia. & p̃cedũtur et̃nitate creatoris
ut ẽẽnt de nichilo. unde aliqͥd fieret.
In hac diu̾sitate sententiarũ uerarũ.
cõcordiã parit ipsa ueritas. Et ds̃ ñr
misereat᷑ nr̃i: ut legitime lege utam᷑
precepti sie pura caritate. Ac ꝑ hoe
siquis querit ex me qͥd horũ moyses
tiuis ile famulus senserit. ñ st̃ hi ser¬
mones confessionũ mearũ sitͥ. ñ con¬
fiteor nescio. Et scio tam̃ illas ueras
ẽẽ sentẽas. exceptis carnalib ide qui¬

Expanded text:
formatur, ut cantus sit. hoc exemplo qui poformatur, ut cantus sit. hoc exemplo qui potest intellegat materiam rerum primo factam et appellafacta sunt caelum et terra, nec tempore primo factam, quia formae rerum exserunt tempora, illa autem erat informis iamque in temporibus simul animaduertitur, nec tamen de illa narrari aliquid potest, nisi uelut tempore prior sit, cum pendatur extremior, quia profecto meliora sunt formata quam informia, et praecedatnr aeternitate creatoris, ut esset de nihilo, unde aliquid fieret. In hac diuersitate sententiarum uerarum concordiam pariat ipsa ueritas, et deus noster misereatur nostri, ut legitime lege utamur, praecepti fine, pura caritate. ac per hoc, si quis quaerit ex me, quid horum Moyses, tuus ille famulus, senserit, non sunt hi sermones confessionum mearum. si tibi non confiteor, nescio et scio tamen illas ueras esse sententias exceptis carnalibus, de qui
Abbreviated transcription (Latin):
archa uł argentũ quo uasculũ fa¬
bricat᷑. tales quippe materiȩ: tẽpore
etiã p̃cedunt formas rerũ quȩ fiunt
ex eis. At in cantu: ñ ita ẽ. Cũ enĩ can¬
sonat. & de inde formatur in cantũ.
Quod enĩ pͥmo ut conq sonuerit. p̃te¬
rit. nec ex eo quicquã reꝑies. qđ re¬
sũptũ arte cõponas. Et ido cantus
insono suo ũtitur. Qui sonus eiꝰ. ma¬
teries eiꝰ ẽ. Idẽ quippe formatur: ut
cantus sit. Et idõ sic̃ dicebãt pͥor ma¬
teries sonandi quã forma cantandi.
ñ ꝑfi̾ciendi potentiã pͥor. Neq eñi so¬
nus ẽ. cantandi artifex. sed cantan¬
ti aĩȩ sub iacet ex corpore. de quo cã¬
cũ faciat. Nec tẽpore pͥor. simul eñ cũ
cantũ eilit᷑. Her pͥor electione. ñ enĩ
potior sonus quã cantus. quandoqui¬
dẽ cantus ẽ. ñ tantũ sonus. uerũ etiã
spetiosus sonus. S ed pͥor ẽ. orrigine:
q ñ cantꝰ format᷑ ut sonus sit. sed sonꝰ

Expanded text:
arca, uel argentum, quo uasculum faarca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales quippe materiae tempore etiam praecedunt formas rerum, quae fiunt ex eis. at in cantu non ita est. cum enim cansonat et deinde formatur in cantum. quod enim primo utcumque sonuerit, praeterit, nec ex eo quicquam reperies, quod resumptum arte conponas: et ideo cantus in sono suo uertitur, qui sonus eius materies eius est. idem quippe formatur, ut cantus sit. et ideo, sicut dicebam, prior materies sonandi quam forma cantandi: non per faciendi potentiam prior; neque enim sonus est cantandi artifex, sed cantanti animae subiacet ex corpore, de quo cantum faciat; nec tempore prior: simul enim cum cantu editur; nec prior electione: non enim potior sonus quam cantus, quandoquidem cantus est non tantum sonus uerum etiam speciosus sonus. sed prior est origine, quia non cantus formatur, ut sonus sit, sed sonus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore quid electione. qͥd origine. Et̃m¬
tate: sic̃ deus om̃ia. Tempoie: sic̃ flos
fructũ. Electione: sicut fructus florẽ
Origine sicut sonus cantũ. In his qua¬
tuor: pͥmũ & ultimũ. que commemo¬
raui difficillime intelligunt᷑. Puo me¬
dia: facillime. Nanq rara usio ẽ. &
nimis ardua. conspicere dñe et̃nita¬
t̃e tuã incõmutabilit̾ mutabilia fa¬
cientẽ. ac ꝑ hoc pͥorem. Quis demde
sic acuto cernat animo. ut sine labo¬
re magno dinoscere ualeat quomͦ sit
pͥorsonus quã cantꝰ: Ideoq qr cantꝰ ẽ
formatꝰ sonꝰ. & ẽẽ utiq aliqͥd ñ forma¬
tũ potest. formari aut̃ qd ñ ẽ. non po¬
test. Sic est pͥor materies: quã id qd̾
ex ea fit. Non idõ pͥor qr ipsa efficit
cũ potius fiat. nec prior in teruallo
tẽporis. neq enĩ priore tempore sonos
edimꝰ informes sine cantu. & eos pos¬
teriore tẽpore in formã cantici coapta¬
mus aut fingimꝰ: sicut lingna qͥb

Expanded text:
 quid tempore, quid electione, quid origine: aeter quid tempore, quid electione, quid origine: aeternitate, sicut deus omnia; tempore, sicut flos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in his quattuor primum et ultimum, quae conmemoraui, difficillime intelleguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua conspicere, domine, aeternitatem tuam inconmutabiliter mutabilia facientem ac per hoc priorem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem quod non est non potest? sic est prior materies quam id, quod ex ea fit, non ideo prior, quia ipsa efficit, cum potius fiat, nec prior interuallo temporis. neque enim priore tempore sonos edimus informes sine cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus