comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubiaiã uituperatio ab offensione secura ẽ. Uerumptam̃ ofr̃ ex imie & sincerissima
dilectione honorabilis non nunc docend es sed fortasse ammonendꝰ omnẽ istan
głam fanãq popularẽ non inore uulgiẽẽ leta bilem. sed inreb ipsis quȩ & iam¬
siuulgo displiceant. ꝓpͥo tam̃ fulgore ac pondere non imperitorũ com̃datiorie
ipse maiores melioresq fiunt alieno iuditio. qm inte grantur intima ueritate.
c̃scientie robore solidantur: unde magis hominib recte existimann
quã ei dequo bene uulgus exis timat. aliquidex eo felicitatis accidit. Que cum
optime noueris uirbone. intuere ut coepisti fortissima cordis acie dñm nr̃m
alleuat c̃uersos ad se: sed certis fidei passicib mnnitentes atq ascendentes. collo¬
cat in sẽpit̾no fastigio celestis atq angelice dignitatis. ꝑquẽ te obsecro ut rescri¬

Expanded text:
etiam vituperatio ab offensione secura est. Verumtamen, o frater eximie, et sincerissima etiam vituperatio ab offensione secura est. Verumtamen, o frater eximie, et sincerissima dilectione honorabilis, non nunc docendus es, sed fortasse admonendus, omnem istam gloriam famamque popularem non in ore vulgi esse laetabilem, sed in rebus ipsis: quae etiamsi vulgo displiceant, proprio tamen fulgore ac pondere, non imperitorum commendationeipsae majores melioresque fiunt alieno judicio; quoniam integrantur intima veritate, et solius conscientiae robore solidantur. Unde magis hominibus recte existimantibus, quam ei de quo vulgus bene existimat, aliquid ex eo felicitatis accidit. 3. Quae cum optime noveris, vir bone, intuere, ut coepisti, fortissima cordis acie Dominum noallevat conversos ad se, sed certis fidei passibus innitentes atque ascendentes collocat in sempiterno fastigio coelestis atque angelicae dignitatis. Per quem te obsecro ut rescri
Abbreviated transcription (Latin):
NO eximio & sincerissima dilectione honorabili fr̃i donato: augustinios
in dños alutẽ. Quod te ad ministrantẽ multũ desiderans &iã cun
tibilim uenisses uidere Non potui. credo propterta. factum ẽẽ: ut animo
tuo curis publicis ex pedito pocius fruerer. quã ut illa salutatio me apudte ocioso
& tene gocioso neutri nr̾m quantum satis e̾ẽt desideriũ tẽpera ret. Recolens quippe
honestaꝰ tẽ ab in eunti etate indolis tuȩ abundant idoneum tuũ pectus existimo
o p̃conio digniores. Amultis enim immo prorsus ab omnib quos u
ꝑcuctari uł uultro & p̃dicantes audire potui castitatẽ uirtutemq ad mi¬
dissonae uarietatis accepi. & eo cercuis quod ignorabant necessitu dinẽ Nrãm.
&utrũte ł tenuĩt nossẽ penitꝰ nesciebant p̃dicatores tui. nemagis eos auribus
meis se dedisse. quã uera dete spairgere crederẽ. Ibieñ est auanitatẽ remota. laudatio:

Expanded text:
NO EXIMIO ET SINCERISSIMA DILECTIONE HONORABILI FRATRI DONATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quod te administrantem multum desiderans, etiam cum Tibilim uenisses, uidere non potui, credo propterea factum esse, ut animo tuo curis publicis expedito potius fruerer, quam ut illa salutatio me apud te otioso et te negotioso neutri nostrum, quantum satis esset, desiderium temperaret. recolens quippe honestatem atque probitatem ab ineunte aetate indolis tuae abundanter idoneum tuum pectus existimo, orali et terreno praeconio digniores. A multis enim, immo prorsus ab omnibus, quos uel percontari uel ultro etiam praedicantes audire potui, castitatem uirtutemque admidissonae varietatis accepi, et eo certius quo ignorabant necessitudinem nostram, et utrum te vel tenuiter nossem penitus nesciebant praedicatores tui, ne magis eos auribus meis se dedisse, quam vera de te spargere crederem. Ibi enim est a vanitate remota laudatio,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt inueterib. sacramentis. & nunc reuelato t̾estamento nouo non obseruantus axp̃iãnis.
sacrificuis immolacio. & neo moenia & atimũ. &ceterihuius modi: uerũ &iã illud qđ in legedic¬
tũ ẽ non concupisces. qđ utiq &iã xp̃ianis nullus ambigit ee dicendũ non iustificat hominẽ¬

Expanded text:
quae sunt in ueteribus sacramentis et nunc reuelato testamento nouo non obseruantur a Christianiquae sunt in ueteribus sacramentis et nunc reuelato testamento nouo non obseruantur a Christianiin sacrificiis immolatio et neomenia et azymum et cetera huius modi. uerum etiam illud, quod in lege dictum est: Non concupisces, quod utique etiam Christianis nullus ambigit esse dicendum. non iustificat homine
Abbreviated transcription (Latin):
Litteras sc̃itatis tuȩ quas aduenerabilẽ senẽ donatianũ decauendi udaismi disceptacio¬¬
ne misisti. ad meipse dignatus ẽ mittere: atq ut eisresponderem petendo uehem̃tius impe¬¬
rauit. Quẽ ueritus contemnere. ut possũ dño adiuuante respondeo: gratũ existimans & iã caritati
tuȩ. qđ ad tescribendo illiubenti quẽ ꝓsuis meritis ãboueneramur. obtẽperare nonrennui.
p̃ianos maxine exgentib uenientes indutare ñ oportere pauł apłs docet: ubiait. Dixi petro
corã om̃ib Situ cũsis uideus gentilit̃ & ñ uduce uiuis. quẽ ad modũ g̃s cogis udaitare: Et
secutus ad iunxit. Nos natura uidei & non exgentib peccatores. Scientes autẽ qm̃ ñ iustificabit᷑
omo exoꝑib legis. nisiꝑfidẽ iħu xp̃i: & nos in xp̃o iħu credidimꝰ. ut iustificemur ꝑ
& non exoperibus łegis: qm̃ ex oꝑib legis noniustificabitur om̃is caro. Honsolũ autẽ illa oꝑilegis

Expanded text:
Litteras sanctitatis tuae, quas ad uenerabilem senem Donatianum de cauendi ludaismi disceptatione misisti, ad me ipse dignatus est mittere atque, ut eis responderem. petendo uehementius imperauit. quem ueritus contemnere. ut possum. domino adiuuante respondeo gratum existimans etiam caritati tuae, quod ad te scribendo illi iubenti, quem pro suis meritis ambo ueneramur. obtemperare non rennui. Christianos maxime ex gentibus uenientes iudaizare non oportere Paulus apostolus docet, ubi ait: Dixi Petro coram omnibus: \'Si tu, cum sis Iudaeus, gentiliter et non Iudaice uiuis, quem ad modum gentes cogis iudaizare?\' et secutus adiunxit: Xos natura Iudaei et non ex gentibus peccatores scientes autem, quoniam non iustificatur homon ex operibus legis. quoniam ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. Xon solum autem illa opera legis,
Abbreviated transcription (Latin):
se non poterit ad scđm credendo in eum fidelit̾q uigilando. ne illũ tã quã fur intenebris c̃o¬
p̃hendat: siue tar dius uenerit: siut citius quã speratur. Dicit &iã sicut ammones apłs paulus:
Innouissimis temporib instabunt tẽpora periculosa & reliqua. Sed nũ quid ideo docet tẽpora
quȩ pat posuit insua potestate. aut ideo quisquã nouit quã longa uł breuia sint eadẽipsa
iȩ fatendum ẽ. ẽẽ nouissima: Uogitare quippe debemꝰ quã olim dictumsit: f
ma hora est. Rursus eundem apłm dixisse cõmemoras. Detemporib autem & momentis:
non necesse habemus uob scribere. Uosenim ipsi diligenter sitis. quia dies dñi sicut fur

Expanded text:
se non poterit ad secundum credendo in eum fideliterque uigilando, ne illum tamquam fur in tenebris comse non poterit ad secundum credendo in eum fideliterque uigilando, ne illum tamquam fur in tenebris comprehendat, siue tardius uenerit siue citius, quam speratur. Dicit etiam, sicut admones, apostolus Paulus: In nouissimis temporibus instabunt tempora periculosa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quae pater posuit in sua potestate? aut ideo quisquam nouit, quam longa uel breuia sint eadem ipsa, quae fatendum est esse nouissima? cogitare quippe debemus, quam olim dictum sit: Filioli, nouissima hora est. Rursus eundem apostolum dixisse commemoras: De temporibus autem et momentis non necesse habemus uobis scribere; uos enim ipsi diligenter scitis. quia dies d
Abbreviated transcription (Latin):
sic ea docebant cumhi inquorum litteris discerentur. perillos in notescebant. Unde credibilius c̃.
detemporib cognoscendis ipse dñs monet ubi dicit. quis nã est fidelis seruus & prudens quem-
ituit dñs suꝑ familiã suã. ut det illis cybum intempore: & cetera. immo uero mo
ut bonus seruus cognoscat tẽporũ finem. sed ut om̃i tempore inopere bonouigilet. quia nescit
temporũ finem : non monet ut tempora quȩ pat̾ posuit insua potestate assequa mur suꝑ apłos.
suprasatis locutussum. Arguit autẽ iudeos: quare tempꝰ non cognoscant dicens. ypocritȩ
faciem celi potestis ꝓbare &reliqua: q̃m illud tempus nonagnoscebant quod iã uolebat ag¬
nosci id est primi aduentus sui. quo in eum crederent qui alterũ eiꝰ aduentũ uellent expectar
uigilantes: quando cũq futurus ẽẽt. Quienĩ aduentũdñi non cognouerit pͥmũ p̾parare

Expanded text:
sic ea docebant, cum hi, in quorum litteris discerentur, per illos innotescebant? unde credibilius est \'de temporibus cognoscendis ipse dominus monet, ubi dicit: Quisnam est fidelis seruus et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore?\' et cetera. immo uero monet, non ut bonus seruus cognoscat temporum finem, sed ut omni tempore in opere bono uigilet, quia nescit temporum finem; non monet. ut tempora, quae pater posuit in sua potestate, adsequamur super apostolos, unde iam supra satis locutus sum. arguit autem Iudaeos, quare tempus non cognoscant, dicens: Hypocritae, faciem caeli potestis probare et reliqua. quoniam illud tempus non cognoscebant, quod iam uolebat agnosci, id est primi aduentus sui, quo in eum crederent, qui alterum eius aduentum uellent expectare uigilantes, quandocumque futurus esset. qui enim aduentum domini non cognouerit primum, praeparare
Abbreviated transcription (Latin):
tunc reuelabitur ille iniquus. quẽ dñs iħs interficiet sp̃u orissui: docet nos antixp̾m mani¬
stum futurũ. Siqͥdẽ ipsũ uidetur aliquando eudentiore significatione teti
Quis nĩsit enĩ qͥ mͦtenet uł quiteat: uł quid sibi uelit qđ ait deme diofiat: potest qͥsq se cohar
udeos dicens. Ettu si cognouisses tẽpꝰ uisitationistuȩ: forsitanꝑ mansisses. N unc autem:
abillo quesier discipuli quẽ sperabuant: non de isto quẽ iã uidebant. Sicnĩ primum eiꝰ aduentũ
iudȩi cogno uissent: nũ quã dñm głe crucifixissent. & ideo non euerti sedꝑ manere potuissent.
Ia uͦ quod ait ad cos penitentiã agite. cõpleta sunt tempora. credite in euangelio: & iã ipse firmasti
debis temporib dictum ct iudcorũ que c̃tinuo post paucos annos fuerant transitura & nuncꝰ

Expanded text:
tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus lesus interficiet sptunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus lesus interficiet spfestum futurum: siquidem ipsum videtur aliquanto evidentiori significatione tetigQuisnam sit enim qui modo tenet, vel quid teneat, vel quid sibi velit quod ait, dens: Et tu, si cognouisses tempus uisitationis tuae, forsitan permansisses; nunc autem ab eo quaesierunt discipuli, quem sperabant, non de isto, quem iam uidebant. si enim primum eius aduentum Iudaei cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent et ideo non euerti sed permanere potuissent. iam uero quod ait ad eos: Paenitentiam agite, completa sunt tempora, credite in euangelio, etiam ipse firmasti de his temporibus dictum esse Iudaeorum, quae continuo post paucos annos fuerant transitura et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ut reueletur insuotempore Iã misteriũ u operat᷑ iniquitatis. tantũ qͥtenet modo teneat.
done demediofiat. Et cunc reelabitur ille iniquus. quẽ dñs iħc int̾ficiet spu orissui. Quȩ
bi apłica utinã non tantũbiodo ponere: uerũ &iã exponere dignareris. Ita sane ob
& mistice dicta. ut tamen apareat eũ nihil destatutis dixisse temporib nullũq eorũ inter¬
uallũ spatiũq iperusse. Aitenĩ ut reueletur insuotẽpore: nec dix̃ post quantũ teporis hoc fu-¬
irũ sit. Demde sub iunx̃. Limenim misteriũ operatur iniqͥtatis. Hoc iniqͥtatis mistei
libet intelligatur quidsit abaliosic. abalio autemsic. quã diutamen operetur occultũ est: neq
id ex pressit apł̃s. tã quã homo ex eorum numero qͥb dictũ ẽ: non ẽ. ur̃m scire tempora. Iuã uis
ĩ nondum inter cos erat quando eis hoc dictum est: ad eorũ tam̃ collegid̾ atq societ

Expanded text:
tenet modo, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. quae uerba apostolica utinam non tantum modo poneres, uerum etiam exponere dignareris; ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus nullumque eorum interuallum spatiumque aperuisse. ait enim: Ut reueletur in suo tempore nec dixit, post quantum temporis hoc futurum sit. deinde subiunxit: Iam enim mysterium operatur iniquitatis. hoc iniquitatis mysterium quo modo libet intellegatur quid sit ab alio sic ab alio autem sic; quam diu tamen operetur, occultum est. neque id expressit apostolus tamquam homo ex eorum numero, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora; quamuis enim nondum inter eos erat, quando eis hoc dictum est, ad eorum tamen collegium atque socie
Abbreviated transcription (Latin):
docuisse apłos sed ꝓphetas: hoc enim aisti & uerum est. quodea que futura sunt seorũ ꝓphecarũ
uocib cognoscuntur: qͥpͥus quã fierent inquis ea quȩ futura erant. uoluntate diuina ho¬
minb s locuci. Sed siueneratiotui satis ad miratione plenũ et dicit sicads̃ quȩ predici
uoleut ad hominum sensus penitus Nonposse per uenire constituit. quanto maiore ammiratione

Expanded text:
docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum uocibus cognoscuntur, qui, priusquam fierent\', inquis, \'ea, quae futura erant, uoluntate diuina hominibus sunt locuti\'. sed si ueneratio tua <satis admiratione plenum esse dicit, si ea deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus penitus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue uigilasse & seruasse quod om̃ib dixit. neimparatos repenteueniens in
Nondum sane intelligo quonã modo accipi debeat qđ scripsit sc̃itas tua. ꝓpterea dixisse
adiunx̃. sederitis mͥtestes iN & in iudȩa & in samaria : &usq ad ultimum terrȩ.
Quẽ scripture sensum sic exponis.: ut dicas. Hon gͦ apłos testes c̃sũ mationis mundi sed nominis
aeresurrectionis suȩ uoluit intelligi. Non quidem ille auit. non est ur̃m predicare tempora:
sed non est ur̃m nosse. Gerum si itauis intelligi qđ ait non est urm scire: acsidiceret nora
est ur̾m scientes facere id est non ẽ. urm hoc docere. quis urm docere audeat uł soire pre¬
sumat quod ds̃ ille magister nec eos discipulos docuit aqͥb p̾sentib interrogatus ẽ. p̾seas.
nec illitam sc̃i magniq doctores ȩccłam docere potutr̃ : Anres pondebitur hȩc Non

Expanded text:
praecipue vigilasse et servasse quod omnibus dixit, ne imparatos repente veniens inpraecipue vigilasse et servasse quod omnibus dixit, ne imparatos repente veniens inveniret? CAPUT II. 4. Nondum sane intelligo quonam modo accipi debeat quod scripsit Sanctitas tua, propterea dixisse in Jerusalem, et in Judaea, et in Samaria, et usque ad ultimum terrae . Quem Scripturae sensum sic exponis, ut dicas: Non ergo Apostolos testes consummationis mundi, sed nominis et resurrectionis suae voluit intelligi. Non quidem ille ait, Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eius pertinentib quodẽ ecđã : Hon solum gͦ ilis dixit qͥb. tunc audientib loquebatur
sed&iã ills qͥ fuer᷑ post illos antttxos: & ad nos ipsos & quierunt postnos. usq adciꝰ noiuissimũ
aduentum. Num quid autem om̃s inuenturus. ẽ. dies illae in hac uita. autquis quã dic turus ẽ
quod ad de functos &iam ꝑtineat qđ ait. urgilatt necum uenerit repente inueniq̃uos dor¬
ad om̃s pertinet quo modo dixi: Tunc enim unicuiq ueniet dies illae. cum uenerit ei dies
uttalis hinc exeat: qualis iudican dusẽ. illo die. Ac perhoc ugilare debet om̃is xp̃ianus:
imparatum eum inueniat dñi aduentus. Imparatũ autẽ inueniet ille dies:
paratum inuenerit suȩ uitȩ huiꝰ ultimꝰ dics. Certe enim hoc saltẽ manifestũ erat apłis:
non eorũ tẽporib cumhic in carne uiuerent dñm et̾ uenturũ E ttameaiqͥs dubit&

Expanded text:
corpus ejus pertinentibus, quod est Ecclesia? Non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur; corpus ejus pertinentibus, quod est Ecclesia? Non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur; sed etiam illis qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos, et qui erunt post nos usque ad ejus novissimum adventum. Numquid autem omnes inventurus est dies ille in hac vita, aut quisquam dicturus est quod ad defunctos etiam pertineat quod ait, Vigilate, ne cum repente venerit, inveniuia eo modo ad omnes pertinet, quo modo dixi? tunc enim unicuique ueniet dies ille, cum uenerit ei dies, ut talis hinc exeat, qualis. iudicandus est illo die. ac per hoc uigilare debet omnis Christianus, ne inparatum eum inueniat domini aduimparatum invenerit suae vitae hujus ultimus dies. Certe enim hoc saltem manifestum erat Apostolis, non eorum temporibus, cum hic in carne viverent, Dominum esse venturum: et tamen quis dubitet eos
Abbreviated transcription (Latin):
intenebris. ut dies ille uos tã quã fur cõp̃hendat. Om̃s enim uos filii lucis estis. & fili dicis
non sumꝰ noctis neq tenebrarum. Iile autem quisic dicit. morã facit dñs m̃s uenarc ut percu¬
tiet ẽseruossuos. epuletur cumebriosis non est lucis sedte nebrarũ. & ideo eum tã qua fur dies
ilie eo prehendet: quod unus quisq debet &iam dedichuiꝰ uitȩ sue nouissimo formiaurt. Inquo
enim quẽ q inuenerit suus noiussimꝰ dies in hoc eum cõprehendet mundinouusimus dieco
qm̃ qualis indit isto qͥsꝙ morit᷑. talis indie illo udicabitur Ad hoc ꝑtinet qđ ineuangło scđm
marcum ita scriptum est. Uigilite gͦ: quia nescitis quando dominus domꝰ ueniat. Sero an mc.¬
dia noc tt. angallicantu: anmane. Necu uenerit repente. inueniat uos dormientes. Quos
autem uobis dico: om̃ib dico uegilate. Iuib enĩ om̃ib dicit nisielectis & dilectis suis ad

Expanded text:
ratres, non estis in tenebris, ut dies ille uos tamquam fur comprehendat. omnes enim uos filii lucis estis et filii diei: uon sumus noctis neque tenebrarum. ille autem, qui sic dicit: Moram facit dominus meus uenire, ut percutiat conseruos suos et epuletur cum ebriosis, non est lucis sed tenebrarum et ideo eum tamquam fur dies ille comprehendet. quod unusquisque debet etiam de die huius uitae suae nouissimo formidare; in quo enim quemque inuenerit suus nouissimus dies, in hoc eum comprehendet mundi nouissimus dies, quoniam. qualis in die isto quisque moritur, talis in die illo iudicabitur. Ad hoc pertinet. quod in euangelio secundum Marcum ita scriptum est: Vigilate ergo, quia nescitis, quando dominus domus ueniat, sero an media nocte an galli cantu an mane, ne, cum uenerit repente, inueniat uoautem vobis dico, omnibus dico, Vigilate . Quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc scriberet. sed hoc eis pocius eẽ scribendum tã quã doctor ꝓuidentissimus udicaret.
Nunc autẽ nec illis hoc opus ẽẽ monstrauit. qͥb. sufficiebat ut scirent imparatis atq dor mien¬
tib horã dñi sicut furem eẽ uenturã: atq hoc sciendo e̾e̾nt ipsi uigilant̃ parati. post qͣntalib&
temporaueniret: & suũ seruauit modũ ut licet apłs. non tamen p̾sumeret al

Expanded text:
ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum, ut licet apostolus non tamen praesumeret al
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ sit: id est non quanta erit ȩtatis breuitas uł ꝓlixitas. sed quantũ libet int̾uallũ sit
utiũq temporis. non tamen eis hoc ueniet malũ nouissimũ: nisicũ dixerint pax
Quibis uerbis: uidetur apłs huiꝰ nouissimi diei uł sp̃e uł timorẽ abhoc nr̃o tẽpore remouisse.
Non enim uidemus amatores huiꝰ scł̃i qͥb subitaneus apparebit interitus. iã dicererax &
curis. Quid gͦ scire sufficiat: satis ipse demonstrat apłs dicendo. detem porib &
nonopus habemus uobscribere: uł sicut alii codices habent. non opꝰ habetis uob̾ scribi.
Nec secutus adiunxit. uos enĩ ipsi diligenter scitis quia hora dñi sicut smnocte ita uenuet.
enim scire opus est: ut curent filii lucis ẽẽ. & parato corde uigilare. qͥ nolu
hora sicut a noctur no fure cõ prebendi. Hã si ad cauendum hoc malum idẽ. nehora dm̃itã quã
fur inueniat imparatum opusee̾t nosse temporum spatia: nondiceret apłs. noiopus esset

Expanded text:
oc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scihoc ergo scire opus est. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inueniat inparatum. opus esset nosse temporum spatia, non diceret apostolus non opus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
nec simulate s religiose. ñ aut̃ deserenda continua uł inimicoꝵ obtrectationib tamꝙ canũ
morsib picienda: Proinde nunc quisquis xp̃ianorũ quãuis sit ex uideis similit̃ ea celebrare
uoluerit᷑. tamquã sopitos cinere seruans ñ erit pius deductor uł bauilus corporis. s impius

Expanded text:
nec simulate sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum nec simulate sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum morsibus proicienda. proinde nunc quisquis Christianorum, quamuis sit ex Iudaeis, similiter ea celebrare uoluerit, tamquam sopitos cineres eruens non erit pius deductor uel baiulus corporis sed impius
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo nazareos nuncupant. uł quã lib& aliã userem. s in nescio quã nouã delabimur
quȩ sit eo ꝑnitiosior. quo ñ errore s ꝓposito ẽ. acuoluntate fallaci Quodsi respondes ut
te ab hac purges sententia tunc apłos ista laudabilit̃ simulasse ne scandali zarentur
infirmi qͥ ex iudeis multi crediderant. & ea respuenda ñdũ intelligebant: nuncꝰ uero
uoluerit uideat᷑ insanire: curmͥ ñlic& dicere apłm paulũ. & alios rec̾tȩ fidei xpianos
tuncilla u&era sacra m̃ta paululũ obseruando uerait̃ cõm̃dare debuisse. neputarentur
illȩ ꝓphaicȩ significationis obseruationes apissimis patrib custoditȩ. tamꝙ sacrilegia
diabolica aposteris de testandȩ : Iam enĩ cũ ueniss& fides quȩ prius illius obseruationib
p̃nunciata post mortẽ & resurrettionẽ dñi reuelatae: amiserant camq uitã officu
sui: uerũ ptam̃ sicut defuncta corpora netessariorũ deducenda erant quodã mͦ ad sepulturã.i

Expanded text:
go Nazaraeos nuncupant, uel quamlibet aliam ueterem sed in nescio quam nouam delabimur, quae sit eo perniciosior, quo non errore sed proposito est ac uoluntate fallaci. quod si respondes, ut te ab hac purges sententia. tunc apostolos ista laudabiliter simulasse. ne scandalizarentur infirmi, qui ex Iudaeis multi crediderant et ea respuenda nondum intellegebant, nunc uero uoluerit, insanire, cur mihi non licet dicere apostolum Paulum et alios rectae fidei Christianos tunc illa uetera sacramenta paululum obseruando ueraciter commendare debuisse, ne putarentur illae propheticae significationis obseruationes a piissimis patribus custoditae tamquam sacrilegia diabolica a posteris detestatae? iam enim cum uenisset fides, quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui. uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam
Abbreviated transcription (Latin):
ua frat̾na caritate resistere. Nam cũ satius sit a tenendo itinere in nullo quã in aliquo
declinare: multo ẽ tam̃ mirabilius & laudabilius libent̃ accipere corrigentẽ. quam
Audacter corrigere deuiantẽ Laus itaq iustȩ lib̾tatis inpaulo. & scȩ humilitatis in p&ro:

Expanded text:
va fraterna charitate resistere. Nam cum satius sit a tenendo itinere, in nullo quam in aliquo va fraterna charitate resistere. Nam cum satius sit a tenendo itinere, in nullo quam in aliquo declinare, multo est tamen mirabilius et laudabilius, libenter accipere corrigentem, quam audacter corrigere deviantem. Est laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: ne dispensatores xp̃i de quib: dictũ est. hic iã querit᷑ int̾ dispensatore
delis quis inueniatur. tamq magnũ aliquid sibi fidelit᷑ didicisse uideantur. ꝓ ueritatis
dispensatione m̃tiri : cũ ipsa fides in latino sermone ab eo dicat᷑ appellata q: fit quod dr̃
Ubi aut̃ fit quod dr̃ : m̃tiendi utiq ñ est locus fidelis igitur dispensator apłs paulus. ꝓcul dubio
nobis exib& inscribendo fidem: qͥ ueritatis dispensator erat ñ falsitatis. acꝑ hoc uerũ scripsit
uidisse se p&rũ ñ recte ingredientẽ ad ueritatẽ ęuuangłũ. eiq infaciẽ restitisse: quod gen
pidate humilitatis accepit: atq tã rarius & sanctius exemplũ posteris pͥbuit. quo ñ dedig¬
narentur sicubi forte recti tramitẽ reliquissent: &iam aposteriorib corrigi quã paulus
quo fiden ter auderent &iam minores maiorib ꝓdefendenda ȩuuangłica ueritate. sal¬

Expanded text:
mendacium, ne dispensatores Christi, de quibus dictum est: Hic iam quaeritur inter dispensatores, mendacium, ne dispensatores Christi, de quibus dictum est: Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, tamquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse uideantur pro ueritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino sermone ab eo dicatur appellata, quia fit, quod dicitur. ubi autem fit. quod dicitur, mentiendi utique non est locus. fidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem, quia ueritatis dispensator erat, non falsitatis. ac per hoc uerum scripsit uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem restipietate humilitatis accepit: atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur, sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi; quam Paulus, quo confidenter auderent etiam minores majoribus pro defendenda evangelica veritate, sal
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ poterant. Non tam̃ ideo fuerant tamꝗ diabolica gentiũ sacrilegia fugi
ꝑmittenda paululũ : eis maxime qui ex illo popło. cui lata sunt uenerant postea uero
tamꝙ cũ honore se¬
pulta sint. Axp̃ianis omibus ir reparabilit̃ deserenda hoc aut̃
quod ego appello officiosum m̃datiũ ut hȩc dispensatio sit officiũ. uelut honeste m̃tiendi
aut quid aliud sit om̃i no ñ uideo nisi forte addito nomine dispensationis. fit ut m̃daciũ
nr ñtimuit qui suos quos dam libros utilium p̃ceptionũ plenos. de officiis uoluit aꝓ¬
gote m̃tiatur ubilegerit qui hoc putat. quia & inhȩc magna questio est: sit ne aliquan¬
Eligat quod uoluerit quihoc existimat. ubi m̃tiatur. dũ tam̃ abscribentibus auctoribus
scãrũ scripturarũ: & maxime canonicarũ in concusse credatur & defendat᷑ ab ẽẽ. om̃ino

Expanded text:
neminem poterant! non tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium sacrilegia fugieneminem poterant! non tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium sacrilegia fugiepermittenda paululum eis maxime, qui ex illo populo, cui data sunt, uenerant. postea uero tamquam cum honore spulta sint a Christianis omnibus inreparabiliter deserenda. Hoc autequod ego appello officiosum mendacium, ut haec dispensatio sit officium uelut honeste mentiendi, aut, quid aliud sit, omnino non uideo, nisi forte addito nomine dispensationis fit, ut mendaciumnoster non timuit, qui suos quosdam libros utilium praeceptionum plenos de officiis uoluit apdprobandus? rogo te. mentiatur, ubi legerit, qui hoc putat — quia et haec magna quaestio est, sitne aliquant magna quaestio est — eligat, quod uoluerit, qui hoc existimat, ubi mentiatur, dum tamen ab scribentibus auctoribus sanctarum scripturarum et maxime canonicarum inconcusse credatur et defendatur abesse omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi cũ superius de dispensatione gr̃ȩ loquer&ur. quod ipsa iustific& uelut int̾rogans
ait Quid gͦ lex  Atq huicꝰ int̾rogationi continuo respondit Preuaricationis gra posita
donec uenir& sem̃ cui ꝓmissũmẽ. hos gͦ dãpnabilit̾ dicit eẽ. sublege.
lex ñ implentes legẽ : dũ ñ intelligendo grae beneficiũ. ad facienda cdĩ p̃cepta quasi desuis
uirib superba elatione p̃sumunt. Plenitudo enĩ legis caritas. Caritas uͦ dĩ diffusa est in cor
plix us fortasse. & siuꝓprii uoluminis sermo debetur. Sigͦ illud quod lex ait ñ concupisces.
si humana infirmitas gra dĩ aduita ñ fuerit. subse reum ten&. & p̃uaricatorẽ potuis damp¬
nat qua liberat peccatorẽ. quanto magis illa quȩ significationis causa p̃cepta sunt circũ¬
cisio & c&era quȩ grȩ reuelatione latius in notescente necesse fuerat aboleri. iustificare

Expanded text:
et alibi, cum superius de dispensatione gratiae loqueretur, quod ipsa iustificet, uelut interrogans et alibi, cum superius de dispensatione gratiae loqueretur, quod ipsa iustificet, uelut interrogans ait: Quid ergo lex? atque huic interrogationi continuo respondit: Praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum est. hos ergo damnabiliter dLex, non implentes Legem, dum non intelligendo gratiae beneficium ad facienda Dei praecepta, quasi de suis viribus superba elatione praesumunt. Plenitudo enim Legis charitas . Charitas vero Dei diffusa est in corest, explicandae prolixus fortasse et sui proprii uoluminis sermo debetur. si ergo illud, quod lex ait: Non concupisces, si humana infirmitas gratia dei adiuta non fuerit, sub se reum tenet et praeuaricatorem potius damnat, quam liberat peccatorem, quanta magis illa, quae significationis causa praecepta sunt, circumcisio et cetera, quae gratiae reuelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, iustificare
Abbreviated transcription (Latin):
ut nros putas uoliusse maiores: s uere ut ego intelligo. eũ sc̃m̃ sp̃m ñ habere. Magna mͥ
ude t᷑ questio quid sit eẽ sub lege : sic quẽ ad modũ apłs culpat. Neq enĩ hoc eũ ꝓpt̾ circum¬
cisionem arbitror dicere : Aut illa sacrificia quȩ tunc facta a patrib nunc xp̾ianis ñ fiunt
seruare debere: atq euuangłica maxime illustratione p̃dicari. Legẽ dicit eẽ. scam & man¬
datũ scm : a iustũ & bonũ deinde subiungit.  uod gͦ bonũ ẽ mͥ factũ e. mors  Absit. S
petcatũ ut appareat peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ẽ. mortem. ut fiat supra modũ peccator. aut
petcatũ ꝑ mandatũ. Quod aut̃ hic dicit peccatũ ꝑ mandatũ fieri supramodũ: hoc alibi. lex
sub intrauit ut habundara delic̾tũ Ubi aut̃ habundauit delictũ: suꝑ habundauit gr̃a

Expanded text:
ut nostros putas uoluisse maiores, sed uere, ut ego intellego, eum sanctum spiritum non habere. \'Magna mihi ut nostros putas uoluisse maiores, sed uere, ut ego intellego, eum sanctum spiritum non habere. \'Magna mihi uidetur quaestio, quid sit esse sub lege sic, quem ad modum apostolus culpat. neque enim hoc eum propter circumcisionem arbitror dicere aut illa sacrificia, quae tunc facta a patribus nunc a Christianis nondebere observare, atque evangelica maxime illustratione praedicari. Legem dicit esse sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum . Deinde subjungit,  bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. quod autem hic dicit peccatum per mandatum fieri supra modum, hoc alibi: Lex subintrauit, ut abundaret delictum: ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia;
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ si circũ cidamini. qͥ ꝓpterea uolebant circũcidi: quod alit̃ seputabant in xp̃o
saluos ẽẽ. ñ posse. hoc gͦ animo. hac uoluntate ista untentione. quis quis tuncᷤ circũ¬
cidebatur. xps ei om̃ino nichil ꝓderat: sicut alibi aꝑte dicit. Nã si ꝑlegem iusticia¬
ergo xps gratis mortuus est hoc declarat. & quod ipse cõmemorasti. euacuati estis axp̃o. Qui i
lege iistificamini. agra excidistis. Illos itaq arguit. qͥse iustificari inlege credebant: ñ qͥ legi¬
lima illa in eiꝰ honore aquo mandata sunt obseruabant. intelligentes & quia p̃nunciandȩ
ueritatis ratione mandata sint: & quo usq debeant ꝑdurare Unde ẽ. illud quodait si spũ
ducimini. ñ adhuc estis sublege. Unde uelut colligis apparere: qͥ sublege ẽ. ñ dispensatiue

Expanded text:
dictum \'si circumcidamini\', qui propterea uolebant circumcidi, quod aliter se putabant in Christo dictum \'si circumcidamini\', qui propterea uolebant circumcidi, quod aliter se putabant in Christo saluos esse non posse. hoc ergo animo, hac uoluntate, ista intentione quisquis tunc circumcidebatur, Christus ei omnino nihil proderat, sicut alibi aperte dicit: nam si per legem iustitiaergo Christus gratis mortuus est. hoc declarat et quod ipse commemorasti: Euacuati estis a Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis. illos itaque arguit, qui se iustificari in lege credebant, non qui legitima illa in eius honore, a quo mandata sunt, obseruabant intellegentes, et quia praenuntiandae ueritatis ratione mandata sint et quousque debeant perdurare. unde est illud, quod ait: Si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege, unde, uelut colligis, apparere, qui sub lege est, non dispensatiue,
Abbreviated transcription (Latin):
disposuit patrib eorũ: ñ tam̃ arbitror ipsum dnm fallacit̾ aparentib circũcisũ Aut si hocᷤ
ꝓpt̃ &atem minime phibebat. nec illud arbitror eũ dixisse fallacit̾ lepso que certe ñ
illa ꝑ moisen p̃cepta obseruatio: s ipse mundauerat: uade & offer ꝓte sacrificiũ. quod
p̃cepit moises intestimoniũ illis nec fallacit̃ ascenditad diem festũ: usq ad eo ñ causa osten¬
tionis corã hominib. ut ñ euident̃ ascenderit s latent᷑ At enĩ dix̃ ide
Ecce ego paulus dico uob̾: qr sicircũ cidamini xp̃s uob̾ nichil ꝓderit decepitgͦ timotheũ
& fecit ei nichil ꝓde̾ẽ.xp̃m Anquia hoc fallacit̃ factũ est ideo ñ obfuit: At ipse hoc ñ posuit
etait si cirtũ cidamini ueracit̾ sicut nec fallacit᷑. s sine ulla exceptione dixit
intelligi nisi fallacit̾: ita ñ impudent̾ flagito . ut &iam nos illic in telligere sinas eis

Expanded text:
disposuit patribus eorum, non tamen arbitror ipsum dominum fallaciter a parentibus circumcisum. aut, si hoc propter aetatem minime prohibebat, nec illud arbitror eum dixisse fallaciter leproso, quem certe non illa per Moysen praecepta obseruatio, sed ipse mundauerat: uade et offer pro te sacrificium, quod praecepit Moyses in testimonium illis; nec fallaciter ascendit ad diem festum usque adeo non causa ostentationis coram hominibus, ut non euidenter ascenderit, sed latenter. At enim dixit ideecce ego Paulus dico uobis, quia, si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit. decepit ergo Timotheum et fecit ei nihil prodesse Christum? an, quia hoc fallaciter factum est, ideo non obfuit ? at ipse hoc non posuit nec ait \'si circumcidamini ueraciter\' sicut nec \'fallaciter\', sed sine ulla exceptione dixit:intellegi \'nisi fallaciter\', ita non inpudenter flagito, ut etiam nos illic intellegere sinas eis
Abbreviated transcription (Latin):
lebant. uł ꝑ uolera sacerdotia sua ceruoniarũ obseruationes se apectatis posse mun¬
dari fieriq saluos existimant : sic liberare cupiebat. taniꝙ ipse illo errore teneretur
diligens utiq ꝓximũ. tamquã se ipsum. & hȩc alus faciens. quȩ sibi ab aliis fieri uell&.:
si hoc illi opus ẽẽt. Q uod cũ dñs monuss& ad iunx̃. hȩc est enĩ lex &ꝓpphae. hunc cõ¬

Expanded text:
lebant, vel per vetera sacerdotia sua caeremoniarumque observationes se a peccatis posse munlebant, vel per vetera sacerdotia sua caeremoniarumque observationes se a peccatis posse mundari, fierique salvos existimabant: sic liberare cupiebat tanquam ipse illo errore teneretur: diligens utique proximum tanquam seipsum, et haec aliis faciens, quae sibi ab aliis fieri vellet, si hoc illi opus esset. Quod cum Dominus monuisset, adjunxit: Haec est enim Lex et Pro
Abbreviated transcription (Latin):
tus tamꝙ gentilis gentib quod sentit cdoc&. quod agit sentit. factus aut̃ tamq uideus
uideis aliud claudit inpectore. aliud ꝓmit in uerbis. in factis inscriptis: S absit
hoc sapere Utrisq enĩ debebat caritatẽ detorde puro & conscientiabona. & fide ñ ficta
acꝑ hoc omib omua factus ẽ.: ut onis lucrifacer&. ñ m̃tientis astu s compatientis affectu
idest ñ omia mala hominũ fallacit̾ agendo. s aliorũ om̃iũ malis om̃ib can quam
sacram̃ta &iam sibi agenda minime recusabat ñ miseri cordit̾ fallebat. s om̃i no ñ fal¬
lens: atq hoc mͦ adno do illa usq ad certitemporis dispensationẽ iussa eẽ. cõ m̃dans A
sacrilegis sacris gentiũ distinguebat. Tunc aut̃ ñ m̃tientis astu s compatientis af¬
fectu. uideis tamq uideus fiebat. quando eos ab illo errore quo uł inxp̾m credere no¬

Expanded text:
tus tamquam gentilis gentibus, quod sentit, docet, quod agit, sentit; factus autem tamquam Iudaeus tus tamquam gentilis gentibus, quod sentit, docet, quod agit, sentit; factus autem tamquam Iudaeus Iudaeis aliud claudit in pectore, aliud promit in uerbis, in factis, in scriptis? sed absit hoc sapere. utrisque enim debebat caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. ac per hoc omnibus omnia factus id est, non omnia mala hominum fallaciter agendo; sed aliorum omnium malis omnibus, tanquam menti veteris sacramenta, etiam sibi agenda minime recusabat, non misericorditer fallebat; sed omnino non fallens, atque hoc modo a Domino Deo illa usque ad certi temporis dispensationem jussa esse commendans, a sacrilegis sacris gentium distinguebat. Tunc autem, non mentientis astu, sed compatientis affectu, Judaeis tanquam Judaeus fiebat, quando eos ab illo errore, quo vel in Christum credere no
Abbreviated transcription (Latin):
ñ necessitate seruili : aut quod ẽ. in dignius dispensatione fallaci potius quã fideli
Fidelib enĩ & his qui cognouer̃ ueritatẽ. sicut ipse testat᷑. nisi forte & hic fallit:
omis creatura dĩ bonaest. & nichil abiciendũ quod cũ gr̾arũ actione accipitur.
Ergo &. si paulo ñsolum uiro uerũ &iam dispensatori maxime fideli. ñ solũ cognitori
uerũ &iam cloctori ueritatis om̃is utiq in cibis creatura dĩ ñ simulate s uere bona
ut Cur igitur nichil simulate suscipiendo sacrorũ cerimoniarũq gi
ñ potuit fieri tamꝙ udeus uideis: nisi fallacit̾ suscipiendo sacram̃ta uideoꝵ: Cur
oleastro inserto seruauit dispensationis ueracẽ fidem. & naturalib ramis ñextra s in
arbore constitutis. nescio quod dispensatoriȩ simulationis uelam̃ obtendit: Cur facꝰ¬

Expanded text:
non necessitate seruili aut, quod est indignius, dispensatione fallaci potius quam fideli. non necessitate seruili aut, quod est indignius, dispensatione fallaci potius quam fideli. Fidelibus enim et his, qui cognouerunt ueritatem, sicut ipse testatur, nisi forte et hic fallit, omnis creatura dei bona est et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione accipitur. ergo et ipsi Paulo, non solum uiro uenim etiam dispensatori maxime fideli, non solum cognitori uerum etiam doctori ueritatis, omnis utique in cibis creatura dei non simulate sed uere bona erat. cur igitur nihil simulate suscipiendo sacrorum caeremoniarumque gnon potuit fieri tamquam Iudaeus Iudaeis nisi fallaciter suscipiendo sacramenta Iudaeorum? cur oleastro inserto seruauit dispensationis ueracem fidem et naturalibus ramis non extra sed in arbore constitutis nescio quod dispensatoriae simulationis uelamen obtendit? cur fac
Abbreviated transcription (Latin):
s cõpatientis affectu quẽ ad modũ dixerĩ parũ mͥ uisus es attendisse imo ego fortasse
explanare potuerĩ. Neq enĩ hoc ideo dixi. qd misericordit̾ illa simulai
s qr sic ea ñ simulauit quȩ faciebat similia uideis quẽ ad modũ nec illa quȩ faciebat
similia gentibus quȩ tuquoq cõ memorasti : atq in eo me quod ñ ingrate faceor aduu¬
iusti. Cũ enĩ abste quesissem in epła mea quomͦ putetur ideo factus iudeis tamq
iudeus qr fallacit̾ suscepit sacram̃ta iudeorũ cũ & gentibus tamq. gentilis factus sit
tam̃ susceperit fallacit̾ sacrificia gentiũ: tͥu respondisti in eo factũ gentib tamꝙ
gentilem qd̾ p̃putiũ receperit: quod in different̾ ꝑ nuserit uesci cibis quos clãpnant
udei. Ubi quero utrũ & hoc simulate fecerit.  uod si abfurdissimũ atq falsissi

Expanded text:
sed conpatientis affectu, quem ad modum dixerim, parum mihi uisus es adtendisse, immo ego fortasse sed conpatientis affectu, quem ad modum dixerim, parum mihi uisus es adtendisse, immo ego fortasse non satis hoc explanare potuerim. neque enim hoc ideo dixi, quod misericorditer illa simulauerit, sed quia sic ea non simulauit, quae faciebat similia Iudaeis, quem ad modum nec illa, quae faciebat similia gentibus, quae tu quoque commemorasti atque in eo me, quod non ingrate fateor, adiuuisti. cum enim abs te quaesissem in epistula mea, quo modo putetur ideo factus Iudaeis tamquam Iudaeus, quia fallaciter suscepit sacramenta Iudaeorum, cum et gentibus tamquam gentilis factus sit\'nec tamen susceperit fallaciter sacrificia gentium, tu respondisti I in eo factum gentibus tamquam gentilem, quod praeputium receperit, quod indifferenter permiserit uesci cibis,- quos damnant Iudaei. ubi ego quaero, utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsissi
Abbreviated transcription (Latin):
rationis exordio. religiosa uoce .ͥeclamantẽ. Iuȩ aut̃ scribo uobis. ecce corã dõ q ñ m̃tior
Dent ueniã quiliba aliud opinantes. ego magis credo tanto apło insuis & psuis litteris iu¬
ranti : quã cuiq doctissimo de alienis litteris disputanti. Nec dicitimeo sic paulũ defen¬
errorem: quilibertate apłica sicut illi tempori congruebat. uoera illa sacram̃ta ubi
opus erat agendo cõm̃dabat ea : ñ sathane uersutia decipiendis hominibus. s dĩ pro¬
ntia abrenunciandis rebus futuris ꝓphaice constituta. Nec uere fuerat mer¬
rore iudeorũ : qͥ ñ solũ nonerat. s &iã instant᷑ & acrit̾ p̃dicabat eos errare: qui
putabant gentib imponenda uł iustificationi quorũq fideliũ necessaria Q uod
aut̃ dixi eũ factũ uideis tamꝗ uideũ : & tamq gentilem gentilibus: ñ m̃tientis astu

Expanded text:
rationis exordio religiosa uoce mihi clamantem: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. rationis exordio religiosa uoce mihi clamantem: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. Dent ueniam quilibet aliud opinantes; ego magis credo tanto apostolo in suis et pro suis litteris iuranti quam cuique doctissimo de alienis litteris disputanti. nec dici timeo sic Paulum defenam neque simulabat errorem, qui libertate apostolica, sicut illi tempori congruebat, uetera illa sacramenta, ubi opus erat, agendo commendabat ea non satanae uersutia decipiendis hominibus, sed dei prouidentia praenuntiandis rebus futuris prophetice constituta, nec uere fuerat in errore Iudaeorum, qui non solum nouerat, sed etiam instanter et acriter praedicabat eos errare, qui putabant gentibus inponenda uel iustificationi quorumque fidelium necessaria. Quod autem dixi eum factum Iudaeis tamquam Iudaeum et tamquam gentilem gentilibus non mentientis astu,
Abbreviated transcription (Latin):
uenies fortasse nec nob defuisse. quos in eo quod asserimꝰ sequerem᷑ quãꝗ sicut paulo
sequar: ut conscriptores earũ nichil in eis om̃ino errasse. nichilfallacit̾ posuisse ñ dubitẽ
Pro inde cũ quero t̃cium ut tres &iam ego trib opponã: possem quidem ut arbitror
repperire simultalegissem. Uerũptam̃ ipse mͥ ꝓhis om nibus imo suprahos
onis apłs paulus occurrit. Ad ipsũ confugio. ad ipsũ ab om̃ib qͥ aliud sentiunt. litterarũ
eiꝰ tractatoribus ꝓuoco: ipsum int̾roganis int̾pello & requiro: in eo quod scripsit ad gala¬
thas uidisse se p&rũ ñ recte ingredientẽ ad ueritatẽ euuangłũ eiq infaciem ꝓptere
restitisse. quod illa simulatione gentes iudaizare cogebat utrũ uerũ scripserit an
forte nescio qua cdispensatiua falsitate m̃titus sit: & audio paulo superius in eiusdem nar¬

Expanded text:
uenies fortasse nec nobis defuisse, quos in eo, quod adserimus, sequeremur, quamquam, sicut paulo uenies fortasse nec nobis defuisse, quos in eo, quod adserimus, sequeremur, quamquam, sicut paulo  solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. proinde, cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. uerum tamen ipse mihi pro his omnibus, immo supra hos omnes apostolus Paulus occurrit. ad ipsum confugio, ad ipsum ab omnibus, qui aliud sentiunt, litterarum eius tractatoribus prouoco, ipsum interrogans interpello et requiro in eo, quod scripsit ad Galatas uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem propterea restitisse, quod illa simulatione gentes iudaizare cogebat, utrum uerum scripserit an 3OI forte nescio qua dispensatiua falsitate mentitus sit. et audio paulo superius in eiusdem nar
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur xp̾ianos fallacit̃ uł suas litteras scribere uł dĩ sui sacram̃ta portare Flagitas
minatĩ cõmemoraueris: qui te in eo quod astruis p̃cesser̃.: paens ut in eo site rep̃hendo
errantẽ: patiar te errare cũ talibus. uorũ ego fateor neminẽ legi S cũ sint ferme
uł septem : horũ quattuor auctoritatẽ tu quoq infringis. Nã laodicen
taces de ęccłã dicis nuꝑ egressũ : alexandrũ aut̃ uaerẽ heroicũ. origenẽ uͦ ac didimũ
rep̃hensos abste lego in recentiorib opusculis tuis & ñ mediocrit̃ nec demedio cribus
stionibus. quã uis origenẽ mirabilit̃ ante laudaueris Cũ his gͦ. errare
necte ipse patieris. quamuis hoc ꝑ ide dicat᷑. acsi in hac sententia ñ errauerint. Nã quis
ẽ qui se uelit cũ quolib& errare.  Tres igit᷑ restant. eusebius emisenꝰ. theodorus eracde¬
s. & quẽ paulo post cõ memoras ioħs̃. qui dudũ in pontificali gradu consta

Expanded text:
ristianos fallaciter uel suas litteras scribere uel dei sui sacramenta portare. Flagitas u tam plures nominatim commemoraueris, qui te in eo, quod adstruis, praecesserunt, petens, ut in eo si te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus, quorum ego, fateor, neminem legi. sed cum sint ferme sex uel septem, horum quattuor auctoritatem tu quoque infringis. nam Laodicenum, cuius nomen taces, de ecclesia dicis nuper egressum, Alexandrum autem ueterem haereticum, Origenem uero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis et non mediocriter nec de mediocribus quaestionibus, quamuis Origenem mirabiliter ante laudaueris. cum his ergo errare puto quia nec te ipse patieris, quamuis hoc perinde dicatur, ac si in hac sententia non errauerint. nam quis est, qui se uelit cum quolibet errare? tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes et, quem paulo post commemoras, Iohannes, qui dudum in pontificali gradu Consta
Abbreviated transcription (Latin):
ȩuuangłium xp̃i benefaciant credentes udei. si sacrificia offerant quȩ obtulit paulus
si filios arcũadant. si sabbatũ obseruent ut paulus intimotheo & om̃s obseruauere uidei

Expanded text:
Evangelium Christi, bene faciant credentes Judaei, si sacrificia offerant, quae obtulit Paulus; Evangelium Christi, bene faciant credentes Judaei, si sacrificia offerant, quae obtulit Paulus; si filios circumcidant, si sabbatum observent, ut Paulus in Timothe