comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ abbas Salt̾. et nr̃as qͣlescũq oro¬
nes. Om̃ib scͥbend̾ fuit de eo qd̃ spec¬
tat ad om̃s. Nec u̾eor ne forte p̃sũp¬
tionis arguar. quippe qͥlicet om̃iũ
minimus. tñ romane curie inuiriã
a me ñ iudico alienã. Urimur assi¬
tedeat nos etiã uiu̾e. In domo dĩ ui¬
demꝰ horrenda. ⁊ qr corrig̾e nos ñ pos¬
sumꝰ. saltẽ sugg̾imus his ad quos spec¬
tat. Si quid̃ emendau̾nt bene. sinaũ:
nos anumas nr̃as lib̾auimꝰ. uos excu¬
satioẽm ñ habebitis de peõco. Nõ igno¬
ratis platam ẽẽ sententiã ã dño p̃pͥ
bone memorie innocẽtio. c̃ ur̃o et ro¬
mane curie gñali assensu. irritã ẽẽ
W. eboracensis electioẽm ĩmo intru

Expanded text:
catus abbas, salutem et nostras qualescunque orationes. 1. Omnibus scribendum fuit de eo quod spectat ad omnes. Nec vereor ne forte praesumptionis arguar, quippe qui, licet omnium minimus, tamen 231 Romanae curiae injuriam a me non judico alienam. Urimur assiaedeat etiam vivere. In domo Dei videmus horrenda. Et, quia corrigere nos non possumus, saltem suggerimus his ad quos spectat. Si quidem emendaverint, bene; sin autem, nos animas nostras liberavimus: vos excusationem non habebitis de peccato. Non ignoratis prolatam esse sententiam a domino papa bonae memoriae Innocentio, cum vestro et Romanae curiae generali assensu, irritam esse Willelmi Eboracensis electionem, imo intru
Abbreviated transcription (Latin):
tio imminet. si qd̾ pͥmum dicere de¬
bui. zelus domus dĩ ñ comeclit uos.
nũquid usq adeo inimici hom̃is u̾¬
sucia preualebit. ut ꝓpͥũ quoq contẽp¬
tũ. et infamiã hãc pessimã eccłie pͥnci¬
pes eqͣmmit̾ ferãt᷑. Quid enĩ conseeratt¬
ille recepit: Profecto longe głiosius
erit. iã eleuatũ deicere symonẽ: qͣm
ꝓhibere conantẽ. Alioqum qͥd faci¬
etis religiosis uiris. qͥ oĩo nõ inueni¬
ũt salua conscientia. uł ip̃a cõmu¬
nia sacram̃ta. de lepsa manu susci¬
pere: Ante nͥ fallor eligent fug̾e̾. ꝙͣ
dare manꝰ morti: et exulare priꝰ qͣm
uesci idolotitis. Qd̾ si cont᷑ consciẽtias
suas coeg̾it eos romana curia cͥuare
genua añ baal. uideat deuset iudi¬
cet. uideat curia illa celestis. in q̃
nulla pot̾it ambitiõe subu̾ti iucłi

Expanded text:
tio imminet; si quod primum dicere detio imminet; si quod primum dicere debui zelus domus Dei non comedit vos: numquid usque adeo inimici hominis versutia praevalebit, ut proprium quoque contemptum, et infamiam hanc pessimam Ecclesiae principes  recepit? Profecto longo gloriosius erit jam elevatum dejicere Simonem, quam prohibere conantem. Alioquin quid facietis religiosis viris, qui omnino non inveniunt, salva conscientia, vel ipsa communia Sacramenta de leprosa manu suscipere! Ante, ni fallor, eligent fugere, quam dare manus morti; et exsulare prius, quam vesci idolothytis. Quod si contra conscientias suas coegerit eos Romana curia curvare genua ante Baal, videat Deus et judicet: videat curia illa coelestis, in qua nulla poterit ambiti
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus eã fcm ẽ. stare ñ possit. Quid
enĩ: Non uirauit ille. ⁊iste in cache¬
dera pestilentie sedet. Quis tͥbuat ut
adu̾sus fornicatioẽm hãc finees cũ
pugione ꝓceclat. aut uiuat in secle sua
petrus. qui spũ labiorũ suorũ int̾fici¬
at impios: Multi clamãt ad uos in
toto corde suo. ut sacͥlegium ħ cligna
animadu̾siõe uindicare studeatis.
Alioqͥn dico nobis scancdalũ mag¬
nũ nimis erit in eccłia dei. et timeo
ne romane seclis auctoritas. qͥuem
admod̾ iacturã. et detͥmentũ q̃nde
suscipiat. nͥ m eũ qui ꝑu̾tit gñalẽ¬
lit̾ ut cet̾i̾ metũ habeat. Quid enĩ de
eo dicã qd̾ occultas et u̾e tenebrosas
litt̾as habuisse se głatur. W. ille uti
graue qͦ scandalirant᷑ ñ pusilli s mag¬
ni. et ꝑfecti uiri. si ñ compatimini
pauꝑib abbatib quos a finib t̾re
uocatio apłica romã traxit. siñ mise¬
remini magnis: et religiosismonaste¬
riis qͥb oĩo sub incubatore illo destrue¬

Expanded text:
adversus eam factum est, stare non possit. Quid enim? Non juravit ille, et iste in cathedra pestilentiae sedet. Quis tribuat ut adversus fornicationem hanc Phinees cum pugione procedat, aut vivat in sede sua Petrus, qui spiritu labiorum suorum interficiat impios? Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut sacrilegium hoc digna animadversione vindicare studeatis. Alioquin, dico vobis, scandalum magnum nimis erit in Ecclesia Dei: et timeo ne Romanae Sedis auctoritas gravem admodum jacturam et detrimentum grande suscipiat, nisi in eum qui pervertit gliter, ut caeteri metum habeant. 2. Quid enim de eo dicam, quod occultas et vere tenebrosas litteras habuisse se gloriatur Willelmus grave, quo scandalizantur non pusilli, sed magni et perfecti viri; si non compatimini pauperibus abbatibus, quos a finibus terrae vocatio apostolica Romam traxit; si non miseremini magnis et religiosis monasteriis, quibus omnino sub incubatore illo destruc
Abbreviated transcription (Latin):
brixia cuuis conu̾satio mes. et
doctrina uenenum. cui caput co¬
lumbe. cauda scorpionis ẽ. quem
brixia euomuit. roma exhorruit.
francia reppulit. giania abhomi¬
natur. italia nõ uult reciꝑpe. fertͣ
toritate plus noceat. Nã cũ et ar¬
tem habeat et uoluntatẽ nocendi. si
accessĩt fauor ũr. erit funiculus tͥplex
qͥ difficile rumpit᷑ supͣ modũ. ut ue¬
reor nociturꝰ. Et unum existimo e du¬
ob. si tam̃ u̾um ẽ qd̾ uob̾cum homi¬
nẽ habeatis. aut minꝰ scił. notũ uob̃
ẽe illum. aut uos qd̾ ẽ credibiliꝰ de eiꝰ
correctione confidere. Et utinã id nõ
frustra. Quis det de lapide hoc susci¬
tare filium abrahe: Qͣm gratũ mu¬
nꝰ susciꝑet mat̾ eccłia de manib ur̃ic.

Expanded text:
Brixia, cujus conversatio mel, et doctrina venenum: cui caput columbae, cauda scorpionis est; quem Brixia evomuit, Roma exhorruit, Francia repulit, Germania abominatur, Italia non vult recipere, fertur toritate plus noceat. Nam cum et artem habeat, et voluntatem nocendi, si accesserit favor vester, erit funiculus triplex, qui difficile rumpitur, supra modum, ut vereor, nociturus. Et unum existimo de duobus, si tamen verum est quod vobiscum hominem habeatis: aut minus scilicet notum vobis esse illum; aut vos, quod est credibilius, de ejus correctione confidere. Et utinam id non frustra. Quis det de lapide hoc suscitare filium Abrahae? Quam gratum munus susciperet mater Ecclesia de manibus
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia que gaudere cum gauden¬
tib. flere cum flentib nouit. qͦs
pares uidicat in uirtute. discer¬
nit tñ ex temꝑe: nec pariputat
ꝓseq̃ndum obseqͥo. et tͣnsitum
ad uitam. et descensum ad infe¬
ros. Itaq martirium facit cau¬
sa. tempus genusq disceruit.
Tempꝰ quippe machabeos a no¬
ius martirib disiungit. comũ¬
git antiquis. Genus uero nouiᷤ
aggregat. segregat a uet̾ibus.
Et quidẽ he in eccłia p̾missis ex
causis diffe̾ntie obseruant᷑. Ce¬
terũ apd̾ dr̃a uniu̾so cetui scõꝵ
cõmune ẽ. qd̾ sc̃s ait ꝓpha. Preci¬
osa in conspectu dñi mors sc̃oꝵ eiꝰ.
Unde autem p̾ciosam dix̾it. ex¬
ponat nobis. Cum ded̾it inquit
tires ẽẽ dilectos. cum recolamꝰ dic
mino moriunt᷑ sicut confessores:
ꝓfecto beati sunt. Que ꝓuide res
uident᷑ mͥ mortem facere p̾ciosã
uita et causa. s amplius causa qͣ
luta. Porro illa erit preciosissima
qͣm et causa cormẽdat et uita. Al

Expanded text:
Ecclesia, quae gaudere cum gaudenEcclesia, quae gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus novit; quos pares judicat in virtute, discernit tamen ex tempore; nec pari putat prosequendum obsequio, et transitum ad vitam, et descensum ad inferos. 8. Itaque martyrium facit causa, tempus genusque discernunt. Tempus quippe Machabaeos a novis martyribus disjungit, conjungit antiquis. Genus vero novis aggregat, segregat a veteribus. Et hae quidem in Ecclesia praemissis ex causis differentiae observantur. Caeterum apud Deum universo coetui sanctorum commune est quod sanctus ait Propheta: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Unde autem pretiosam dixerit, exponat nobis: Cum dederit, inquityres esse dilectos, cum recolamus dicmino moriuntur, sicut confessores, profecto beati sunt. Duae proinde res mihi videntur mortem facere pretiosam, vita et causa; sed amplius causa, quam vita. Porro illa erit pretiosissima, quam et causa commendat et vita.
Abbreviated transcription (Latin):
am homĩem ultra: et habitatorẽ
quietis. hinc et alius quidã. Qs
mͥ hoc tͥbuat ait. ut in inferno
ꝑtegas me. et abscondas me do¬
nec ꝑtranseat furor tuus. et con¬
stituas mͥ tempꝰ in qͦ recorderic mei.
canos meos cum dolore ad infõs.
Quid ĩhisollempnis letitie. qͥd fe¬
stiue celebritatis apparet. Nr̃i
autem mr̃es cupiũt dissolui et
ẽẽ cum xp̃o. certi ubicumq ẽ cor¬
pus. illo sine mora congregatũ
Ibi ibi benignissime iħu. ibi sta¬
tim ut de hoc scło neq̃m sc̃s quisq
eripitur. adimpsetͣ᷑ leticia c̃ uui¬
tu tuo. Una ibi uox iubilo resonat
semꝑit̾no. uox una exultationiᷤ
et salutis in tab̾nacłis iustorũ.
Amma nr̃a sicut passer .e. ẽ. de.
mus. Numqͥd hec decantare libe¬
bat apd̾ inferos sedentib in tene¬
bris et ũbra mortis dum ñ erat
qui redim̾et. neq qui saluum
fac̾e̾t. qñ necdum uisitauerat
nos oriens ex alto. pͥmitie sciłr
dormientium xp̃c: Merito igit᷑

Expanded text:
am hominem ultra, et habitatorem am hominem ultra, et habitatorem quietis . Hinc et alius quidam: Quis mihi hoc tribuat, ait, ut in inferno protegas me, et abscondas me, donec pertranseat furor tuus; et constituas mihi tempus in quo recordcanos meos cum dolore ad inferos . Quid in his solemnis laetitiae, quid festivae celebritatis apparet? 7. Nostri autem martyres cupiunt dissolvi, et esse cum Christo; certi, ubicunque est corpus, illo sine mora congregatum Ibi, ibi, benignissime Jesu, ibi statim, ut de hoc saeculo nequam sanctus quisque eripitur, adimpletur laetitia cum vultu tuo. Una ibi vox jubilo resonat sempiterno, vox una exsultationis et salutis in tabernaculis justorum: Anima nostra sicut passer erepta est de mus . Nunquid hoc decantare libebat apud inferos sedentibus in tenebris et umbra mortis, dum non erat qui redimeret, neque qui salvum faceret, quando necdum visitaverat nos oriens ex alto, primitiae scilicet dormientium Christus? Merito igitur
Abbreviated transcription (Latin):
te iam ꝓpinqua uitã baiuisans
in manib aiebat. Nũc climitcis
Securus descendo in carde̾m: qui
tã presto meam sentio recdempti¬
onem. Et hic ergo qui cum tam se¬
cura iocunclitate. et iocũda secu¬
ritate moritire. moritur: m̾ito ĩ
eccłia celebri cum gauclio memo¬
ratur. Cet̾um illa qua ratione moiᷤ
festiua reputabitur. q̃m nulla
gaudioꝵ festiuitas comitatur:
aut ũde gaudium sum̾et mori¬
turꝰ. qͥ ⁊ ad ĩfenales descendere tene¬
bras certus erat. nec certi quippi¬
am secum fe̾bat. unde in proximo
de sui lib̾atore consosaretur: inẽ
qd̾ unus scorum cum aucdiret
dispone domui tue qr moriẽris
tuet ñ uiues: conu̾tit se ad paxie¬
dem:. et fleuit fletu magno. atq im
petrauit exõse mortis aliqͣm dila¬
tioẽm. Hoc deniq et misabiliter
plangebat dicens. in climidio di¬
erum meoꝵ uadam ad portas in¬
feri. Et paulopꝰ. Lonuidebo dũm¬
dm̃ in t̾ra uiuentium. Nõ aspiei¬

Expanded text:
te jam propinqua Vitam bajulans te jam propinqua Vitam bajulans in manibus, aiebat, Nunc dimittis Securus descendo in carcerem, qui tam praesto meam sentio redemptionem. Et hic ergo, qui cum tam secura jucunditate et jucunda securitate moritur, merito in Ecclesia celebrari cum gaudio memoratur. 6. Caeterum illa qua ratione mors festiva reputabitur, quam nulla gaudiorum festivitas comitatur? aut unde gaudium sumeret moriturus, qui se et ad infernales descendere tenebras certus erat, nec certi quidpiam secum ferebat, unde in proximo de sui liberatore consolaretur? Inde est quod unus sanctorum, cum audiret, Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives, convertit se ad parietem, et flevit fletu magno, atque ita impetravit exosae mortis aliquam dilationem. Hoc denique et miserabiliter plangebat, dicens: In dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi et paulo post: Non videbom in terra viventium, non aspici
Abbreviated transcription (Latin):
presenti gła defraudari. Ioħ̾es qͥdẽ
sciens qd̾ a dieb sius regnũ celoꝵ
ium patit᷑. unde et clamat agite
penitentiam appropinq̃bit reg¬
nũ celorum. simuiq uidens uitã
se ꝓtinus secuturã. mortẽ lecus ex¬
cepit. Qd̾ utiq ab ipo dño moritu¬
rus. sciscitari sollicitus fuit: ac cer¬
tificari m̾uit. Nam cum ꝑ disci¬
plos eum int̾rogasset tues inqͥens
qui uenturus es an alium expec¬
tamꝰ. post enarrata plura mira¬
cła audiuit. Et beatus quiñ fu̾it
scandalizatus in me. In quo numi¬
rũ u̾bo signaficauit se dñs mori¬
turum: et tali morte que posset
ẽẽ iudeis scandalum. gentib stui¬
ticia. Ad hanc uocem sponsi gau¬
dens amicus sponsi. alacͥ animo
precessit. qͦ et illum in proximo ẽe
uenturũ iam dubitare ñ potuit.
Porro quiletus et tã letus potuit
mori. potuit et letãs̾ memoriã
prom̾eri.Set ⁊ senex ille tam ple¬
nus uirtutum qͣm clierũ. mor¬

Expanded text:
praesenti gloria defraudari. Joannes quoque, praesenti gloria defraudari. Joannes quoque, sciens quod a diebus suis regnum coelorum vim patitur, unde et clamat, Agite poenitentiam, appropinquavit regnum coelorum ; simulque videns Vitam se protinus secuturam, mortem laetus excepit. Quod utique ab ipso Domino moriturus sciscitari sollicitus fuit, ac certificari meruit. Nam cum per discipulos eum interrogasset, Tu es, inquiens, qui venturus es, an alium exspectamus? post enarrata plura miracula audivit: Et beatus qui non fuerit scandalizatus in me . In quo nimirum verbo significavit se Dominus moriturum, et tali morte, quae posset Judaeis esse scandalum, Gentibus stultitia. Ad hanc vocem sponsi gaudens amicus sponsi alacri animo praecessit, quo et illum in proximo esse venturum, jam dubitare non potuit. Porro qui laetus, et tam laetus potuit mori, potuit et laetam sibi memoriam promereri. Sed et senex ille tam plenus virtutum quam dierum, mor
Abbreviated transcription (Latin):
minime passi sũt: quia ñ intest sue
sub lege ꝓ legalib obseruantiis. si¬
ue sub gr̃a ꝓmandatis euugłicis
quic paciatur. U terq enim eque
plus contulit machabeis in hac pa
stat uirtute illo in tempe ꝓuisti¬
cia decertassȩ. pari etiam honore
concelebrat p̾sens duntaxat ecclia
puto qd̾ arbitretur indignũ q̃ntu¬
libet laudabili morti que x mortẽ
preced̾et diem festum impend̾e. p¬
sertim cũ et añ illam salutifam pa¬
sionem. ñ festiua gauclia. s clarit
tenebrosa quosq morientes excipe¬
rent. Sane machabeos ideo ut dig
lit martirii genus. Nec solum ipos
s ⁊ qui forte uite iã in carne ma¬
nifestate mortem sua morte p̾ue¬
n̾unt: siue morientes in ip̃a. sicut
symeon et iohes baptista. siue etiã
ꝑ ip̃a sicut innocentes. quos alia
ratione licet ad infõs et ip̃i descẽ¬
d̾int. ritu nichominus sollemp¬
ni uen̾amur. Et innocentes qͥdẽ
q̃m iniustum ꝓsecto fuit in nocẽ¬
tiam ꝓ iusticia morientẽ: uua u

Expanded text:
t: quia non interest, sive sub Lege pro legalibus observantiis, sive sub Gratia pro mandatis evangelicis quis patiatur. Uterque enim aequeplus contulit Machabaeis in hac parstat virtute illo in tempore pro justitia decertasse, pari etiam honore concelebrat praesens duntaxat Ecclesia. Puto quod arbitretur indignum, quantumlibet laudabili morti, quae Christi mortem praecederet, diem festum impendere: praesertim cum ante illam salutiferam passionem, non festiva gaudia, sed claustra tenebrosa quosque morientes exciperent. Sane Machabaeos ideo, ut diclit martyrii genus. 5. Nec solum ipsos, sed et qui forte Vitae jam in carne manifestatae mortem sua morte praevenerunt, sive morientes in ipsa, sicut Simeon et Joannes Baptista; sive etiam pro ipsa, sicut Innocentes, quos alia ratione, licet ad inferos et ipsi descenderint, ritu nihilominus solemni veneramur. Et innocentes quidem, quoniam injustum profecto fuit innocentiam 104 pro justitia morientem ulla vel
Abbreviated transcription (Latin):
Aliudẽ aliena inuad̾e. aliud sua¬
defend̾e. Nõ est idip̃m nolle sequi
u̾itatem et ꝑsequi. inuid̾e creclen¬
tib. et increpantib inclignari. ob¬
turare os confitentium et reclargu¬
entium stimulos ñ ferre pacient᷑.
hoc mag̾ reu̾ebatur illum. et audi¬
to eo multa faciebat. S qm̃ argu¬
ebat herodem ioħes ꝓpt̾ herocdia¬
dem uxorem philippi frĩs sui ideo
uinctꝰ et decollatus ẽ. passus qͥdẽ
et ip̃e ꝓu̾itate. s qͣm ⁊elare uidere¬
tur. ñ negare cogetur. Hĩc ẽ qd̾ ħ
ip̃a tanti martiris passio. mui¬
toꝵ etiam longe minoꝵ sestuui¬
tatib. minus festiue recolit᷑. ꝓfec¬
to sitali ratione et ordine passi
fuissẽt machabei. ne ulla quidẽ
de eis fieret mentio. Nũc autẽ qm̃
similes illos fecit mr̃ib xpianis¬

Expanded text:
Aliud est aliena invadere, aliud Aliud est aliena invadere, aliud defendere sua. Non est idipsum nolle sequi veritatem, et persequi; invidere credentibus, et increpantibus indignari: obturare os confitentium, et redarguentium stimulos non ferre patienter. hoc magis reverebatur illum, et audito eo multa faciebat. Sed quoniam arguebat Herodem Joannes propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui: ideo vinctus, ideo et decollatus est , passus quidem et ipse pro veritatis, sed quam zelare videretur, non negare cogeretur. Hinc est quod haec ipsa tanti martyris passio, multorum, etiam longe minorum, festivitatibus minus festive recolitur. 4. Profecto si tali ratione et ordine passi fuissent Machabaei, ne ulla quidem fieret de eis mentio. Nunc autem quoniam similes illos fecit martyribus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ib machabei. qr ñ solum cam. s ⁊
formã ut dixi noui martirii tenue¬
rũt: iure fortasse in eccłla. cum
nouis eccłie martirib. eandem
consuete celebritatatis głam as¬
secuti sunt. Instar quippe mr̃m
nr̃orum libare et ip̃i diis alienis
patͥamq deserere legem. immo
mandata dĩ transgredi cogeban¬
tur. renuebãt et moriebant᷑. slõ
sic ysayas. ñ sic ⁊ acharias. ñ deniq
uł magnus ille ioh̾es baptista ita
mortuus ẽ. quoꝵ pͥmus serra. fert᷑
scissus fuisse. scd̃s int̾ templũ et ai¬
tare legitur occisus. t̾cius in carc̾e
decollatꝰ. Si queritur a quib: ab
iniustis et impiis. Si qua causa.
ꝓ iusticia et pietate. Si qͦmͦ. nõ
tam eas confitendo. qͣm pponen¬
do. Proponebant u̾itatem. odie
et odium mortem. licet iniusti ⁊ im¬
pii ñ tam tam̃ in illis pietatem ꝑ¬
seq̃bantur. qͣm a se repellebant
nec tam milloꝵ iusticiam fe̾bant᷑.
qͣm ꝓpͥam tuebantur iniusticiã.

Expanded text:
teribus Machabaei, quia non solum causam, sed et teribus Machabaei, quia non solum causam, sed et formam, ut dixi, novi martyrii tenuerunt; jure fortasse in Ecclesia cum novis Ecclesiae martyribus eamdem consuetae celebritatis gloriam assecuti sunt. Instar quippe martyrum nostrorum libare et ipsi diis alienis, patriamque deserere legem, imo mandata Dei transgredi cogebantur; renuebant, et moriebantur. 3. Non sic Isaias, non sic Zacharias, non denique vel magnus ille Joannes Baptista ita mortuus est: quorum primus serra fertur scissus fuisse; secundus inter templum et altare legitur occisus ; tertius in carcere decollatus. Si quaeritur, a quibus? ab injustis et impiis. Si qua causa? pro justitia et pietate. Si quomodo? non tam eas confitendo, quam proponendo. Proponebant veritatem odientet odium mortem. Licet injusti et impii, non tam tamen in illis pietatem persequebantur, quam a se repellebant: nec tam in illorum justitiam ferebantur, quam propriam tuebantur injustitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
parente primogenito ex mortuit
qui aꝑiret credentib regna celoꝵ
agno uidel de tribu iuda qui a¬
perit et nemo claucdit. ad euiuc
introitum cum om̃i auctoritate
suꝑnis potestatib dic̾e̾tur. Attol¬
ludetur cum gaudio recole tnsitũ
l gaudiũ ñ fuit: caueat᷑ et in istis
Aaut si istos obsue uirtutis m̾itum
festirio proseqͥfauore placet. cͣnon
itidem deferet᷑ et illis. Andicend̾ẽ
utrosq qͥdera in morte cõmunẽ
habuisse cũ martirib pietatis car¬
sam: s non etiã utrosq parit̾ eã¬
demcum illis adeptos fuisse mar¬
tiriĩ formã.A nu̾sis nempe tã no¬
conuenit ꝓ iusticia occubuisse.
s int̾est qd̾ isti passi sunt. qr iliã
tenebant. illi qi ñtenentes repre¬
hendebãt. Isti qd̾ eam ñ desererent.
illi qd̾ deserentes ꝑituros ẽẽ assere¬
rent. Et ut breuit᷑ cotum in qͣ diffe¬
rũt profa̾mus. hos cultus illos ⁊e¬
lus iusticie. mr̃es fecit. Soli ex ue¬

Expanded text:
parente Primogenito ex mortuis, parente Primogenito ex mortuis, qui aperiret credentibus regna coelorum; agno videlicet de tribu Juda, qui aperit, et nemo claudit, ad cujus introitum cum omni auctoritate supernis potestatibus diceretur, Toldetur cum gaudio recolere transitum qui gaudii non fuit, caveatur et in istis: aut, si istos ob suae virtutis meritum 103 festivo prosequi favore placet, cur non itidem deferetur et illis? 2. An dicendum est, utrosque quidem in morte communem habuisse cum martyribus pietatis causam, sed non etiam utrosque pariter eamdem cum illis adeptos fuisse martyrii formam? Universis nempe tam Veconvenit pro justitia occubuisse: sed interest quod isti passi sunt, quia illam tenebant; illi, quia non tenentes reprehendebant; isti, quod eam non desererent; illi, quod deserentes perituros esse assererent. Et ut breviter totum in quo differunt, proferamus: hos cultus, illos zelus justitiae martyres fecit. Soli ex ve
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facile occurrente. lam qd̾ sen¬
tio ego. sic int̾m ut̾q respondeo.
ut qd̾cumq forte rationabilius
ñ negligat. Queris itaq qͥdnam
uisum patͥb fu̾it. ut solis ex om¬
nib antiqͥs iustis. singłari qͦdam
pͥuilegio machabeis. annuã celebri¬
tatem pari cũ nr̃is mr̃ib uen̾atio¬
ne decern̾e̾nt in eccłia: sollẽpnt̾
exibendam. Sidix̾o dignos m̾ito
mr̃m gła iudicatos. quib ñ impar
fuit in martirio uirtus. erit for¬
sitan solutum cur ipõs. s necdũ
plane tͣsolos. cum et alios ñ nul¬
sos exuet̾ib pari constet delo pie¬
tatis occubuisse: ñ tam̃ pari et tri¬
pudio recoli m̾uisse. Qd̃ si illis nõ
imm̾ito huiꝰcemi negat᷑ sollepns
celebritas. qr nimirũ qd̾ prebuit
urtus. preripuit tempꝰ cur ñ ea
dem fuit. et in machabeis consid̾a¬
tio. Siqͥdem et ip̃i ꝓtemꝑe. ñ ad ce¬
li mox gaudia. s ad inferni tene¬
bras descend̾unt. ne tũc quippe ap¬

Expanded text:
non facile occurrente, jam quod sennon facile occurrente, jam quod sentio ego, sic interim utrique respondeo, ut quodcunque forte rationabilius non negligat. Quaeris itaque quidnam visum Patribus fuerit, ut solis ex omnibus antiquis justis singulari quodam privilegio Machabaeis annuam celebritatem pari cum nostris martyribus veneratione decernerent in Ecclesia solemniter exhibendam? Si dixero dignos merito martyrum gloria judicatos, quibus non impar fuit in martyrio virtus; erit forsitan solutum, cur ipsos, sed necdum plane cur solos: cum et alios nonnullos ex veteribus pari constet zelo pietatis occubuisse, non tamen pari et tripudio recoli meruisse. Quod si illis non immerito hujuscemodi legatur solemnis celebritas, quia nimirum quod praebuit virtus, praeripuit tempus: cur non et eadem fuit in Machabaeis consideratio? siquidem et ipsi pro tempore, non ad coeli mox gaudia, sed ad inferni tenebras descenderunt: ne tunc quippe ap
Abbreviated transcription (Latin):
bis resistit. humilib autem dat
gram. Huiꝰ rei gr̃a tuam uir nobi¬
lis presentiam adissem si licuissec.
Nũc autẽ ꝓ me hos de fr̃ib nr̃i
destinare curauii. si forte suis et
nr̃is precib. a tua dignitate ob¬
tineant. uł ꝑfectam concordiam
si fieri pot̾. aut certe inclucias usq¬
dum liceat nobis firmã querere pa¬
cem: ad dei uoluntatem et hono¬
rem tuum et patͥe salutẽ. Asioqͥn
sinec oblatam iusticiã recipis. ñ
nos p̾cantes respicis. ĩmo dm̃ in nob
de tua te salute commonentẽ ñ
attendis: uideat ip̃e et iudicet.
Scimus autẽ qd̾ m̾ito formicłamꝰ
difficile posse congredi tantos ex¬
citus: absq utͥusq partis gͣuissima
tua caritas a mea paruitate
q̃siuit: inde iamadme scͥpserat ful¬
co parnacensis abbas. Cuiego nil
rescͥpsi uolens siqͣm forte suꝑ hoc
repperissem patrum sententiã:
ipãm potiꝰ ei tͣnsmitt̾e. qͣm nouũ
uł nr̃m quippiã responde. Qua

Expanded text:
erbis resistit, humilibus autem dat erbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hujus rei gratia tuam, vir nobilis, praesentiam adissem, si licuisset. Nunc autem pro me hos de fratribus nostris destinare curavi, si forte suis et nostris precibus a tua Dignitate obtineant vel perfectam concordiam, si fieri potest, aut certe inducias, usquedum liceat nobis firmam quaerere pacem, ad Dei voluntatem, et honorem tuum, et patriae salutem. Alioquin si nec oblatam justitiam recipis, nec nos precantes respicis, imo Deum in nobis de tua te salute commonentem non attendis, videat ipse et judicet. Scimus autem quod merito formidamus, difficile posse congredi tantos exercitus absque partis gravissima tua Charitas a mea parvitate quaesivit, inde jam ad me scripserat Fulco Sparnacensis abbas. Cui ego nil rescripsi; volens, si quam forte super hoc reperissem Patrum sententiam, ipsam potius ei transmittere, quam novum vel nostrum quidpiam respondere: qua
Abbreviated transcription (Latin):
mnis potestas ab ip̃o ẽ xc ix
tuam o illustris pͥnceps cõmone¬
re excellentiam. qͣntum te opor¬
teat deferre t̾ribili et ei qͥ au¬
fert sp̃m pͥncipum. Comes gebẽ¬
nensis ut accepimus ꝑ os eius
ad iusticiam se obtulit: et offert
de omnib q̃ te dicis habere ad¬
u̾sus eum. Si sup hoc alienam
ꝑgis inuadere t̾ram. eccłias de¬
struere. incencłe domos. exula¬
re pauꝑes. homicidia perpetrare.
et humanũ fundere sanguinẽ:
ñ est dubium quin grauit᷑ irri¬
tes adu̾sum te patrem orphanoꝵ
et iudicem iuduarum. Et c̾te
irato. ñ expeclit tibi dimicare ĩ
qͣntalib mustitudine. uł forti¬
tudine. lichil enim int̾erit apd̾
omĩpotentem dñm sabaoth in
multis an in paucis. dare cuiuo
let uictoriam. Ip̃e nimirũ cũ uo¬
luit fecit ut unus mille. et duo
fugarent decem milia. hec pau
sue inagnificentie scͥbere uolui.
sciens tͥ honorificentiꝰ humilib
consentire. qͣm hostib ced̾e: ñ qd̾
putem hostem te fortiorẽ. s qd

Expanded text:
mnis potestas ab ipso est, cui tuam, o illustris princeps, commonere Excellentiam, quantum te oporteat deferre terribili, et ei qui aufert spiritum principum. Comes Gebennensis, ut accepimus per os ejus, ad justitiam se obtulit, et offert de omnibus quae te dicis habere adversus eum. Si super hoc alienam pergis invadere terram, ecclesias destruere, incendere domos, exsulare pauperes, homicidia perpetrare, et humanum fundere sanguinem; non est dubium quin graviter irrites adversum te Patrem orphanorum et Judicem viduarum. Eo certe irato, non expedit tibi dimicare in quantalibet multitudine vel fortitudine. Nihil enim intererit apud omnipotentem Dominum sabaoth, in multis an in paucis, cui volet dare victoriam. Ipse nimirum cum voluit fecit, 102 ut unus mille, et duo fugarent decem millia . 2. Haetuae Magnificentiae scribere volui, sciens tibi honorificentius humilibus consentire, quam hostibus cedere: non quod putem hostem te fortiorem, sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
tissimum in rememorandis. ꝑa¬
terer songe fieri a me si ñ eẽt xp̃c
in causa: Beati si sic ꝑmanserimꝰ
usq in sinem. semꝑ et ubiq que

Expanded text:
tissimum in rememorandis, paterer longe fieri a me, si non esset Christus in causa? Beati si sic permanserimus usque in finem, semper et ubique
Abbreviated transcription (Latin):
me exigis. penes me mͦ non habeo.
Quidam enimamicus nr̃ eodem
relo quo tu flagitas diuẽ qd̾ apd̾
tum in laudib uirginis matris
tibi tͣnsmitto. Quem qr eius exẽ¬
plar ñ teneo: rogout qͣntocus
ad me tͣnsmittas. uł si maturius
aduen̾is ip̃e desas tecum. Ad eũ¬

Expanded text:
me exigis, penes me modo non habeo. me exigis, penes me modo non habeo. Quidam enim amicus noster eodem zelo, quo tu flagitas, diu est quod apud tum, in Laudibus Virginis matris, tibi transmitto: quem, quia ejus exemplar non teneo, rogo ut quantocius ad me remittas; vel, si maturius adveneris, ipse deferas tecum. E
Abbreviated transcription (Latin):
getur suꝑ tr̾am. et scd̾m aliam scͥp¬
turã mors et uita in manib li
gue. Silentium autem dicente
ysaya. cultus iusticie ẽ. Et bonũ
ẽ ut docet ieremias expectare salu¬
tare dĩcum silentio. Ad hunc er¬
go iusticie cultum. ad hãc omni¬
um uͥtutum matre. nutricem eꝰ¬
todem. ne penitus uidear negare
qd̾ petisti. et te et quicumq tui
similes ꝓficere cupiunt in surtu¬
tib. inuito et ꝓuoco. et siñ u̾bo
doctrine. certe mei silentiĩ exem¬
pso. ut uł silendo doceam te sile.
qͥ loq̃ndo compellic me docere.
qd̾ nescio. S quid ego facio. Mi¬
rum si ñ rides qd̾ ego qui muicilo¬
qͥum tancoꝑe dampnare udeor
intam muita u̾ba tam loqͥciter
iam ꝓgredior: et duntͥ cupio cõ
no. Gerricum nr̃m de cuiꝰ conu̾¬
sione et penitentia consolan de¬
sid̾as. qͣntum ex fructib eiꝰ per¬
pendimus: nou̾is digne deo con¬
u̾sari. dignosq facere penitentie
fructus. libellum autem quem ã

Expanded text:
getur super terram ; et secundum aliam scripgetur super terram ; et secundum aliam scripturam: Mors et vita in manibus . Silentium autem, dicento Isaia, cultus justitiae est ; et, Bonum est, ut docet Jeremias, exspectare salutare Dei cum silentio . Ad hunc ergo justitiae cultum, hanc omnium virtutum matrem, nutricem, custodem, ne penitus videar negare quod petiisti; et te, et quicunque tuis similes proficere cupiunt in virtutibus, invito et provoco, etsi non verbo doctrinae, certe mei silentii exemplo, ut vel silendo doceam te silere, qui loquendo compellis me docere quod nescio. 3. Sed quid ego facio? Mirum si non rides, quod ego qui multiloquium tantopere damnare videor, in tam multa verba tam loquaciter jam progredior; et dum cupio tibi no. Guerricum nostrum, de cujus conversatione et poenitentia consolari desideras, quantum ex fructibus ejus perpendimus, noveris Deo digne conversari, dignosque poenitentiae facere fructus. Libellum autem, quem a
Abbreviated transcription (Latin):
cidit. l.bi quid pulcriꝰ scd̾m litt̾am.
qͥd ꝯseq̃ntiꝰ iux sentẽciã qͥd planiꝰ ꝓpt̾ intel¬
ligẽtiã qͥd utiliꝰ ad ꝯsciãm. qͥd deniq cui ẜ¬
pꝰł añponat᷑ intentissime atcendit̃.
multaq alia que a doctis in huiꝰ¬
mͦi curiosius obseruant᷑. Et tu
in hoc dices mͥ ẽẽ qͥetem. tu ħetiã¬
silingͣ sileat. silentium nominab̾:
mee ꝓfessionis ẽ huic rei oꝑam da¬
re qͣm postulas: nec possibilita¬
tis implere qd̾ optas. Siquid uł
monachi qd̾ eẽ uideor. uł pecc̃oris
qd̾ sum. offm̾ ñ ẽ doc̾e s lugerẽ.
Indoctus quoq qd̾ ec uere me fadeo
ee. s presumat docere qd̾ nescit: mes
indoctius agit. Docere itaq nec in¬
docto ẽ in promptu. nec monacho
in ausu:. nec penitenti in affc̃u. S
insolitudine. et cum ꝓpħa ꝓposui
custocdire uiac meas. ut nͣ delin¬
qͣm in lingua mea: qm̃ uixta eun¬
dem ꝓpħam uir linguosus ñ dici¬

Expanded text:
cidit: ubi quid pulchrius secundum litteram, cidit: ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad c ponatur, intentissime attenditur; multaque alia quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur? Et tu in hoc mihi dices esse quietem? tu hoc, etiamsi lingua sileat, silentium nominabis?meae 96 professionis est, huic rei operam dare quam postulas, nec possibilitatis adimplere quod optas. Siquidem vel monachi quod esse videor, vel peccatoris quod sum, officium non est docere, sed lugere. Indoctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere quod nescit, nihil indoctius agit. Docere itaque nec indocto est in promptu, nec monacho in ausu, nec poenitenti in affectu. Sin solitudine, et cum propheta proposui custodire vias meas, ut non delinquam in lingua mea , quoniam juxta eumdem Prophetam: Vir linguosus non diri
Abbreviated transcription (Latin):
ndignaris forsitan eũd̾ xci.¬
uł ut temꝑantius dicam mira¬
ris. qd̾ ꝓlongiori epłã qͣm a nobis
sperau̾as. tam breuẽ cartuiã re¬
ceperis. S mem̃to uixta uirũ
sapientem om̃ia sub celo tempꝰ
habere. et tempꝰ quidẽ soq̃noi. et
tempꝰ tacendi. Qñ autẽ suum
tempꝰ silentium habebit. si hoc
etiã sacros dies quadragesime nr̃a
sibi uendicat confabusatio. eaq
ip̃a tanto occupatior. qͣnto labori¬
osior. dum ñ quidẽ p̃sentes aster¬
uolumꝰ: sed absentib necẽe ẽ nob̃
inuicẽ diligent̃ dictare que uł
petimus ab inuicem uł petĩ.
Dum uero absens cogito. dic̃tito.
scͥptito. mutoq qd̾ p̃senc legas ro¬
go ubi ocium. ubi silentii quies:
S hec inquies om̃ia fac̾e̾ potes ĩ
silentio. Mixũ si ex sentencia hoc
respondeas. Qntus enim tumut¬
tusẽ in mente dictantium. uͥ
multitudo ꝑstrepit dictionum.
orõnum uarietas. diu̾sitas sen¬
suum concurtit. Hbi sepe respu¬
itur qd̾ occurrit. ⁊ reqͥritur qd̾ ex¬

Expanded text:
ndignaris forsitan, vel, ut temperantius dicam, miraris, quod pro longiori epistola, quam a nobis speraveras, tam brevem chartulam receperis. Sed memento juxta virum Sapientem, omnia sub coelo tempus habere: et tempus quidem loquendi, et tempus esse tacendi . Quando autem suum tempus silentium habebit, si hos etiam sacros dies Quadragesimae nostra sibi vindicat confabulatio? Eaque ipsa tanto occupatior, quanto laboriosior; dum non quidem praesentes altervolumus, sed absentibus necesse est nobis invicem diligenter dictare, quae vel petimus ab invicem, vel petimur. Dum vero absens cogito, dictito, scriptito, mittoque quod praesens legas; rogo ubi otium, ubi silentii quies? Sed haec, inquies, omnia facere potes in silentio. Mirum si ex sententia hoc respondeas. Quantus enim tumultus est in mente dictantium, ubi multitudo perstrepit dictionum, ubi orationum varietas et diversitas sensuum concurrit; ubi saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
cupatiores sumus in illo: tanto nos
qͥetiores sentimus ex illo. Amemꝰ
et amemur. in altero nobis. inas¬
tero nr̃is consusentes. Nam quos
amamus. in ip̃is ꝑfecto reqͥescimꝰ.
Aquib autem amamur. ip̃i nos
in nob̾ requiem paramꝰ. Porro ama
xitatis exhibitor. S si de fr̃e guer¬
rico desid̾as. inino quia desid̾as
scire. sic currit ñ quasi in inc̾tum.
sic pugnat ñ quasi aerem u̾berãs.
S qm̃ srit neq pugnantis eẽ neq
curtentis. s misa̾ntis dei. ip̃m ro¬
gat ate. rogari ꝓ se: qͣtinus qͥ iã
donauit ei et pͥugnare et curr̾e.
det et uince̾ et ꝑuenire. Abbatẽ
et oretuo saluto: gratantissime
eum uisurꝰ. illo et tempore ⁊ loco.
qͦ promisisti. Notifico etiã tibi qd̾
nẽ paulisꝑ aggrauata manu do¬
mini suꝑ me: impulsus eu̾sus sũ
ut cad̾em. ita ut securi ad radicẽ
infructuose arboris corꝑis mei ap¬
posita. iãiamq succidi metuerem.

Expanded text:
cupatiores sumus in illo, tanto nos cupatiores sumus in illo, tanto nos quietiores sentimus ex illo. Amemus, et amemur; in altero nobis, in altero nostris consulentes. Nam quos amamus, in ipsis profecto requiescimus; a quibus autem amamur, ipsis nos in nobis requiem paramus. Porro amarxitatis exhibitor. Si de fratre Guerrico desideras, imo quia desideras scire, sic currit non quasi in incertum, sic pugnat non quasi aerem verberans. Sed quoniam scit neque pugnantis esse, neque currentis, sed miserentis Dei; ipsum rogat a te orari pro se, quatenus qui jam donavit ei et pugnare et currere, det et vincere et pervenire. Abbatem et ore tuo saluto, gratantissime eum visurus illo et tempore et loco quo promisisti. Notifico etiam tibi, quod et nunc paulisper aggravata manu Domini super me, impulsus eversus sum ut caderem, ita ut securi ad radicem infructuosae arboris corporis mei apposita, jamjamque succidi metuerem
Abbreviated transcription (Latin):
toriic iactitare uerbulis. Entali¬
libet u̾suum diu̾sitate. u̾borum
multiplicitate. scͥptorum uarie¬
tate. tuam mͥ caritate m ostenta
seucommendare coneris: minus
certe sentio de exprim̾e qͣm cdili¬
gis. Idemq tude me sentientoñ
falieris. sum tue lit̾c̾e in manus
nr̃ac uen̾unt. te incorde nr̃o qui
eas miseras: inuen̾unt. has quoq:
nr̃as ne me sine te scribere certꝰ
sum. nec de sine me confido lectu¬
rum. Laboramus quidẽ ut̃q ad
asc̾utrum scͥptitando. fatigant᷑
et ñtii alt̾ius ad alt̾um scͥpta por¬
tando. s ñquid spe grauant᷑ amã¬
do. Cessent igitur q̃ absq: labore
ñ possunt actitari. et illud freq̃n¬
tetur qd̾ qͣnto attentius sat agit᷑.
tantominꝰ constat laborari. Qui¬
escant uq̃m a dictando ingenia.
labia a confabulanco. a seriben¬
do digiti. a discurrendo nũcii. ñ
autẽ quiescant corda die noctuq
meditari in lege dñi q̃ ẽ caritas
A qͦ negocio qͣnto quietiores sumꝰ.
tantominus qͥescimus. Qntoq oc¬

Expanded text:
toriis jactitare verbulis? Quantalibet versuum diversitate, verborum multiplicitate, scriptorum varietate tuam mihi charitatem ostentare seu commendare coneris, minus certe sentio te exprimere quam diligis, idemque tu de me sentiendo non falleris. Cum tuae litterae in manus nostras venerunt, te in corde nostro qui eas miseras, invenerunt. Has quoque nostras nec me sine te scribere certus sum, nec te sine me confido lecturum. Laboramus quidem uterque ad alterutrum scriptitando, fatigantur et nuntii alterius ad alterum scripta portando: sed nunquid spiritus gravantur amando? Cessent igitur quae absque labore non possunt actitari; et illud frequentetur, quod quanto attentius satagitur, tanto minus constat laborari. Quiescant, inquam, a dictando ingenia, labia a confabulando, a scribendo digiti, a discurrendo nuntii: non autem quiescant corda die ac 97 nocte meditari in lege Domini, quae est charitas. A quo negotio quanto quietiores sumus, tanto minus quiescimus: quantoque oc
Abbreviated transcription (Latin):
gistrum constituit. stulto se dic¬
cipłm subdit. Et qͥdem qͥd alii de se
sentiant. ignoro. ego de me eꝑtus
et securius possum prẽe aliis mł¬
tis: ꝗͣ sosi mͥ. Prudens ergo humi¬
litas. humiłq prudentia fuit. qd̾
nequaq̃ credens ad salutem te pos¬
se suffic̾e tibr: alieno potuic arbito
deinceps uiuere ꝓposuisti. Laudo ⁊¬
qd̾ non nouum. ur magistrum uł
locum requisisti. secd ad claustrum
de quo exieras. et ad patrem sub qͣ
profeceras familiarit̾ reclisti. Rec¬
tius quippe fuit. ut domus quete
nutͥerat. s ꝓ frat̾na caritate climi¬
sãt. exoccupatũreciꝑet. ꝙͣ de eius de¬
solatione aliena gaucłet. Qd̃ t̃n
in hoc ep̃i licentiam ñ habueris.
nolo ut negligent̾ clucas. s aut
ꝑte aut ꝑ mecdiam ꝑsonam qͣntũ
inte ẽ. satissac̾e ñ liff̾as. Post hec

Expanded text:
gistrum constituit, stulto se disgistrum constituit, stulto se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se sentiant, ignoro: ego de me expertet securius possum praeesse aliis multis, quam soli mihi. Prudens ergo humilitas humilisque prudentia fuit, quod nequaquam credens ad salutem te posse sufficere tibi, alieno potius arbitrio deinceps vivere proposuisti. 8. Laudo d non novum vel magistrum, vel locum requisisti, sed ad claustrum de quo exieras, et ad patrem sub quo profeceras, familiariter rediisti. Rectius quippe fuit ut domus quae te nutrierat, sed pro fraterna charitate dimiserat, exoccupatum reciperet, quam de ejus desolatione aliena gauderet. Quod tamen in hoc episcopi licentiam non habueris, nolo ut negligenter ducas: sed aut per te, aut per mediam personam, quantum in te est, satisfacere non differas. Post haec
Abbreviated transcription (Latin):
tam audacter diuidicare ñ dubita¬
i̾um. cum id forsitan rationabilius
a te sc̃m fu̾it qͣm mͥ hucusq notũ
sit. Neq enim tu in tuis fortasse
litt̾is rationes om̃s illas quib ex¬
cusar posset hoc fc̃m ponere uolu¬
isti. uł ꝓpt̾ tuam humilitatẽ. uł
ꝓpt̾ lit̾tarum breuitatem. De re
ergo qͣm plene ñ noui. suspensã
relinquens sententiam. unum
qd̾ fecisti irretractabilit̾ laudo. Qd̾
uidelicet deposito iugo regiminis.
sine iugo tam̃ ẽẽ noluisti. s ami¬
cam repetens disciplinam. de ma¬
gistro fieri denuo discipłs ñ eru¬
biusti. Nam cum pastorali iuncło
solutus posses tui reman̾e iuris:
siqͥdem ꝓmotio abbatis emãcipa¬
tio filii ẽ: tu tñ hac potestate uti
ñ utens. sicut aliis clñari renue¬
ras. sic tͥ quoq prẽe timiusti. Qͥq
ut magr̃ eẽs aliorum minus te iu¬
dicabas idoneum. nec te qͥdem tͥ
credens. tuus fieri discipłs contẽp¬
sisti. Et m̾ito. Quia qui se sibi ma¬

Expanded text:
tam audacter dijudicare non dubitatam audacter dijudicare non dubitaverim, cum id forsitan rationabilius a te actum fuerit, quam mihi hucusque notum sit. Neque enim tu in tuis litteris fortasse rationes omnes illas, quibus excusari posset hoc factum, ponere voluisti, vel propter tuam humilitatem, vel propter litterarum brevitatem. De re ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi quoque praeesse timuisti: quique ut magister esses aliorum, minus te judicabas idoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus contempsisti. Et merito: quia qui se sibi ma
Abbreviated transcription (Latin):
ter responde et dic. Male quidem
egi sed fcm̃ ẽ: et iam ñ pot̾ nõ fieri
Quis scit si hoc mͥ deus expeclire ꝓui¬
d̾it. et de malo meo ip̃e qui bonus
ergo puniat qd̃ ego feci. bonũ au¬
tem maneat qd̾ ip̃e prouidit. str̃ic
quippe mnordinatis seu uolunta¬
tib seu actionib. nouit bonitas
dĩuti. semꝑ quidẽ recte in sui ordi¬
nis pulcritudinẽ: sepe etiam pie
in nr̃am utilitatem. O clementis¬
sima cura fisios adam. diuine pi¬
etatis recordatio. que sua largiri¬
non desinit beneficia. ñ solum ubi
nullum inuenit m̾itum. s plerũq
etiam ubi totum uidec contcium.
S ad te recdeamꝰ. Scd̾m ergo duos
tdimores qui supra distincti sunt:
uoso te tiniere. et ñ temere p̾sum̾e.
et ñ presun̾e. Timere ut peniteas.
ñ timere ut presumas. Porro presu¬
m̾e ne cliffidas: ũ p̾sumere ne tor¬
pescas. Agnosce frat̾ qͣntum de te
consisus sim. qui de tã acrit̾ incre¬
pare. tuum fc̃m nec mͥ satis ꝓbatum

Expanded text:
ter responde et dic, Male quidem ter responde et dic, Male quidem egi, sed factum est, et jam non potest non fieri. Quis scit si hoc mihi Deus expedire providerit, et de malo meo ipse qui bonus alum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem maneat quod ipse providit. Nostris quippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque etiam ubi totum videt contrarium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo duos timores qui supra distincti sunt, volo te timere, et non timere; praesumere, et non praesumere. Timere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffidas; non praesumere, ne torpescas. 7. Agnosce, frater, quantum de te confisus sum, qui te tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid namq suꝑbius q̃ sponta¬
nee. et tanꝗͣ libere ascribere uo¬
luntati. qd̃ uł coegit necessitatis
uis. uł pusillanimitatis infirmi¬
tas. Qd̃ sinec labore uictus. nec ne¬
cessitate compulsus. s uolens hoc
secisti: nichil hoc quoq suꝑbus.
Dei quoq consilio. tuum pretuli¬
sti. magis eligens tibi quiesc̾e. ꝗͣ eiꝰ
oꝑi deseruire. ad qd̾ ip̃e te assũp¬
serat. Si ergo unde deum contemp¬
sisti. inde ad maiorem eiꝰ głaris
contemptũ: ñẽ bona gloriatio tue
o caue głationem. tolle et securita¬
tem. qͣtinꝰsẽꝑ utilit̾ sollicitus sis. sẽꝑ
humilit̾ pauidꝰ. non illoscilier tumore
qui sicut iam lixi prouocat iram:
s illo qui mitigat. Qui horribilis ti¬
mor siq̃n t̾rendo tuum pulsauit
anuum. tacite sugg̃ens tuum
obseqͥum deo ẽẽ ñ posse acceptum:
et qd̾ tua sit infruc̾tuosa peniten¬
sus ẽ. ꝑ te emendari ñ potest: ne ad
momentum qͥdem recipias. s fidẽ¬

Expanded text:
Quid namque superbius, quam spontaQuid namque superbius, quam spontaneae et tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cogit necessitatis vis, vel pusillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec necessitate compulsus, sed volens hoc fecisti; nihil hoc quoque superbius. Dei quippe consilio tuum praetulisti, magis eligens tibi quiescere, quam ejus operi deservire, ad quod te ipse assumpserat. Si ergo unde Deum contempsisti, inde ad majorem ejus gloriaris contemptum, non est bona gloriatio tua. Sed cave gloriationem, tolle et securitatem: quatenus utiliter semper sollicitus sis, semper humiliter pavidus, non illo scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provocat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horribilis timor si quando terrendo tuum pulsaverit animum, tacite suggerens tuum obsequium Deo esse non posse acceptum, et quod tua sit infructuosa poenitensus est, per te emendari non potest: ne ad momentum quidem recipias, sed fiden
Abbreviated transcription (Latin):
qui ueniam quia ñ q̃rit. nõ cõ¬
seqͥtur. Est timor puis. humil.
fructuosus. qui ciulib qͣntũ
tur. Talis timor gen̾att. nutrit
et seruat humilitatẽ. s mansi¬
etudiẽm s paciam. s longͣnim.¬
tatem. Quem nõ delectet tam
inclita proses: Alt̾ius uero misa
soboles ꝑtinatia. immod̾ata tldi¬
cia. rancor. horror. contemptus
et desperatio. Non hoc ergo quidet¬
ꝑatioẽm. s illo qui generat spẽ.
timẽs ne ñ timeres. uł parũ time¬
res: tuam tibi culpam sic reme
cut de quib dam scriptumẽ. qd
letantur cum male fec̾int et exł¬
tant in rebus pessimis. tu quoq
deceptus ñ solum hoc putes cusꝰ¬
pam non eẽ. s insuꝑ qd̾ absit in
corde tuo głeris te magnũ aliqͥd
et qd̾ a paucis solet fieri fecisse.
dum quie mancipantꝰ eciã aliis
preeras. contempnẽs prelationẽ.
rursus subdi prelato malueris.
falsa humilitas ueram inducẽs
suꝑbiam in cor talia oogitantis.

Expanded text:
qui veniam, quia non quaerit, non conqui veniam, quia non quaerit, non consequitur. Est et timor pius, humilis, fructuosus, qui cuilibet, quanttur. Talis timor generat, nutrit, et servat humilitatem, sed mansuetudinem, sed patientiam, sed longanimitatem. Quem non delectet tam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertinacia, immoderata tristitia, rancor, horror, contemptus et desperatio. Non hoc ergo qui desperationem, sed illo qui generat spem, timens ne non timeres, vel parum timeres, tuam tibi culpam sic rememcut de quibusdam scriptum est, quod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis ; tu quoque deceptus, non solum hoc putes culpam non esse, sed insuper quod absit in corde tuo glorieris, te magnum aliquid, et quod a paucis solet fieri, fecisse: dum qui emancipatus etiam aliis praeeras, contemnens praelationem rursus subdi praelato malueris. Falsa humilitas, veram inducens superbiam in cor talia cogitantis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut si recte fieri ñ possit psaceat tñ
fieri eo etiã mͦ quo fas ñ est: nimiᷤᷤ
est. Ac ꝑ hociam quia bñ ñ fit:
Si recte offers et recte ñ duuidis:
peccasti. Aut ergo oportuit te
gregem dñicum. minime ser¬
uandum susciꝑe: aut susceptũ ñ
relinq̃re. Iuxta illud Alligat᷑
es uxori noli querere solutionẽ.
S ad qd̾ his nitor ratiocinatio¬
nib. Nũquid suadeo tibi reclire
ad onus regiminis. cumiam ñ
pateat locus recuꝑationis. Aut
desꝑare te intendo. quasi quite
taliligau̾is cuspa. qua iam sol¬
u̾e ñ possis. Absit. S tam nolo
te illud tanq̃ nullum uł par¬
uum malum negligere. inmo
semꝑ timere. semꝑ penitere. sẽꝑ
securũ ñ eẽ sicut scriptũ est. Be¬
atus homo qui semꝑ ẽ pauioꝰ.
Uides certe quem timorem tibi
incut̾e nitor. ñ qui tibi sic laq̃¬
us despationis. s qui spẽ adcͥi¬
rat beatitudinis. Est siquidẽ
timor inutilis. tͥstis. crudelis.

Expanded text:
ut si recte fieri non possit, placeat tamen ut si recte fieri non possit, placeat tamen fieri eo etiam modo quo fas non est, nimis est: ac per hoc jam quia bene non fit, Si recte offers, et non recte dividis, peccasti . Aut ergo oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut susceptum nequaquam relinquere, juxta illud: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem . 4. Sed ad quid nitor his ratiocinationibus? Nunquid suadeo tibi redire ad onus regiminis, cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali ligaveris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, tanquam nullum vel parvum malum, negligere; imo semper timere, semper poenitere, semper securum non esse, sicut scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus . Vides certe quem timorem tibi incutere nitor, non qui tibi sit laqueus desperationis, sed qui spem acquirat beatitudinis. Est siquidem timor inutilis, tristis, crudelis,