comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
petrauit. Quõd autẽ illum ter flas¬
se dicis: aut memoria sieut fieri so¬
let. aut mendositas te codicis fefel¬
lie. Quĩd plur: Non sunt tibi ad
hoc astruendum aliqua exempla ⁊
argumenta querenda: s potius e¬
mendanda: et mutanda sententia.
Nosi ergo crẽdere. noli dicere. noli do¬
çere qd non de nichilo s de fua na¬
tura fecerit animam deus: si uis
ẽẽ catholicus. Nolidicere. nec cre¬
dere. nec docere per infinitum tpĩes
atq ita semper deum animas dare:
sicut semper ẽ ip̃e qui dat: si us eẽ
catholicus. Erit enim tempus qͣndo
non dabit animas deus: cũ tamen
ip̃e ẽẽ non desistat. Poterat quidẽ
sic accipi quod aisti semper dat. ut¬
intelligeretur sine cessatione dare
ꝙͣdiu homines geneuint et gen̾ant᷑:
sicut dictum ẽ de quibusdam. semꝑ
discentes. et ad ueritatis scientiã ñꝙͣ
peruenientes. Non enim sic accpitur
quod positum ẽ hic semper. uelut ñ ꝙͣ

Expanded text:
petrauit. quod autem illum ter flaspetrauit. quod autem illum ter flasse dicis, aut memoria, sicut fieri solet, aut mendositas codicis te fefellit. quid plura? non sunt tibi ad hoc astruendum aliqua exempla et argumenta quaerenda, sed potius emendanda et mutanda sententia. noli ergo credere, noli dicere. noli docere \'quod non de nihilo, sed de sua natura fecerit animam deus\', si uis esse catholicus. Noli credere nec dicere nec docere \'per infinitum tempus atque ita semper deum animas dare, sicut semper est ipse qui dat\', si uis esse catholicus. erit enim tempus, quando non dabit animas deus, cum tamen esse ipse non desinat. poterat quidem sic accipi quod aisti \'semper dat\', utintellegeretur sine cessatione dare quamdiu homines generant et generantur, sicut dictum est de quibusdam: semper discentes et ad ueritatis scientiam numquam peruenientes; non enim sic accipitur quod hic positum est \'semper\' uelut numquam
Abbreviated transcription (Latin):
um in faciem prieri defuncti filii il¬
liuo siinamitis: ad instar primeue o
orignus insufflasse. Et cũ emortua
membra inquis in uigorem pͥstinũ
redammata per alitum prophete
diuina uirtus accenderet: nichil he¬
liseo fuit immimitum. ꝑ cuius fla¬
tum. corpris emortuũ rediuiuam
animam reciperet et sp̃m: insi quod
semel dominus in faciem hommis
in sufflauit et uixit. tercio heliseus
in fuciem mortii aspirauit et reui¬
rit. Sic sonant tua uerba istri. quasi
flandi tantum numerus int̾fu̾it:
ut quod nõ fecit deus et iã ꝓpheta
fecisse credatur. Et hoc ergo emẽdan¬
dum ẽ.Tam multum quippe inter¬
fuit inter opus illud dei et hoc heli¬
sei: ut ille flauerit flacum uite qͦ
fieret homo in animam uiuentem.
iste aũt flauerit flatum neq uiuẽ¬
tem neq sentieritem. s aliquid si¬
gnificandi gratia figurantem. De¬
niq ut pueriste reuiuisceret non
eum amando propheta fecit: sed
eũ amando ut hoc deus faceret im¬

Expanded text:
um in faciem defuncti filii ilum in faciem defuncti filii illius Sunamitis ad instar primaeuae originis insufflasse: et cum emortua membra, inquis, in uigorem pristinum redanimata per halitum prophetae diuina uirtus accenderet, nihil Heliseo fuerit imminutum, per cuius flatum corpus emortuum rediuiuam animam recepit et spiritum, nisi quod semel dominus in faciem hominis insufflauit, et uixit, tertio Heliseus in faciem mortui aspirauit, et reuixit. sic sonant tua uerba ista, quasi flandi tantum numerus interfuerit, ut non quod fecit deus etiam propheta fecisse credatur. et hoc ergo emendandum est. tam multum quippe interfuit inter illud opus dei et hoc Helisei, ut ille flauerit flatum uitae, quo fieret homo in animam uiuentem, iste autem flauerit flatum neque sentientem neque uiuentem, sed aliquid significandi gratia figurantem, denique ut puer iste rcuiuesceret, non eum animando propheta fecit. sed eum amando ut hoc deus faceret im
Abbreviated transcription (Latin):
autem sibi uult. quod huic summili¬
tũdim addendum putusti ad exem¬
plum. de beato heliseo quia flando
in eius faciem mortuum suscitau̾it:
Ita ne tu flatum helisei fcm̃ fuisse
putas animam pueri. Non usq
ãdeo te a uero exhorbrture credĩderĩ.
Si ergo anima illa que uiuenti a¬
blata fuerat ut moreretur. eadem
ip̃a ilłi ut reuiuisceret rẽddita est.
quid ad rem pertinet quod dixisti:
nichil heliseo fuisse dimimitum.
Quasi aliquid ab illo transisse uñ
uiuereret crẽdatur in puerũ: Qͦd
si propterea dictum est qͥa flauit.
et integer mansit. Quĩd opus erit
ut hoc de heliseo mortuũ resuscitã¬
te diceres: quod de quouis flante.
et neminem suscitante dicere nichi¬
lominus posses: Incaute sane locu¬
tus es. Cum absit ut crẽdas flatũ
helisei factum fuisse uiuiscentem
animam pueri. Quod primum dei
factum ab istius prophete fc̃o. hoc
distare uoliuisti: quod ille semel iste
ter flauerit. Dixisti quippe. helise¬

Expanded text:
autem sibi uult, quod huic similiautem sibi uult, quod huic similitudini addendum putasti ad exemplum de beato Heliseo, quia flando in eius faciem mortuum suscitauerit ? itane tu flatum Helisei factum fuisse putas animam pueri? non usque adeo te a uero exorbitare crediderim. si ergo anima illa, quae uiuenti ablata fuerat ut moreretur, eadem ipsa illi ut reuiuesceret reddita est, quid ad rem pertinet quod dixisti \'nihil Heliseo fuisse deminutum\', quasi aliquid ab illo transisse, unde uiueret, credatur in puerum? quod si propterea dictum est, quia flauit et integer mansit. quid opus erat ut hoc de Heliseo mortuum resuscitante diceres, quod de quouis flante et neminem suscitante dicere nihilominus posses? incaute sane locutus es — cum absit, ut credas flatum Helisei factum fuisse reuiuescentis animam pueri -, quod primum dei factum ab istius prophetae facto hoc distare noluisti. quod ille semel, iste ter flauerit. dixisti quippe Helise
Abbreviated transcription (Latin):
que iam erat. sicut nos ex isto circũ fu¬
so aere flatum facimus aĩas flare.
aut certe: quod et abhorret ab ista si¬
militũdine. et abundat ĩ pietate. deu
ullo quidem sine sui detrimerito. s tñ¬
de sua natura mutabile aliquid. uł
proferre. uel quod ẽ peius tanꝙͣ sui
operis materies ip̃e sit facere. Ut ergo
aliquam de nr̃o flatu ad hanc rẽ ad¬
hibeamus similitũdinem. id potiꝰ ẽ
credendum: quod sicut nos nõ de na¬
tura nr̃a. s quia onmpotentes ñ su¬
mus: de isto aere circũ fuso quem tra¬
himus et reddimus cũ spiramus
et respinimus flatum facimus: qñ
sufflamus. nec uiuentem nec senti¬
entem. ꝙͣuis nos uiuamus atq sẽ¬
tiamus: ita deum nõ de sua natura.
s quia sic ommpotens ẽ ut possit
creare quod uult. etiam ex eo quod
omnino non est. ĩo ẽ de nichilo fla¬
tum facere posse: uiuentem atq sẽ¬
tientem. Sed plane cum sit immu¬
tabilis ip̃e mutabilem facit. Quĩd

Expanded text:
quae iam erat, sicut nos ex isto circumfuquae iam erat, sicut nos ex isto circumfuso aere flatum facimus, animas flare aut certe, quod et abhorret ab ista similitudine et abundat impietate, deum sine ullo quidem sui detrimento, sed tade sua natura mutabile aliquid uel proferre uel, quod est peius, tamquam sui operis materies ipse sit, facere. ut ergo aliquam de nostro flatu ad hanc rem adhibeamus similitudinem, id potius est credendum, quod, sicut nos non de natura nostra, sed quia omnipotentes non sumus, de isto aere circumfuso quem trahimus et reddimus, cum spiramus et respiramus, flatum facimus quando sufflamus nec uiuentem nec sentientem, quamuis nos uiuamus atque sentiamus, ita deum non de sua natura, sed quia sic omnipotens est, ut possit creare quod uult, etiam ex eo quod omnino non est. id est de nihilo, flatum facere posse uiuentem atque sentientem, sed plane cum sit inmutabilis ipse mutabilem. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
utrem s inflatus ip̃e defendere. ⁊ au¬
ditores tuos quos ueris reb ẽdificare
debes. mani strepitu uentosi sermõĩs
inflare. In hac causa non te ad magr̃m
micto: s ad ce ip̃m. Encte flatũ ĩ utrẽ.
et os claude continuo naresqz detine.
et sic saltem senti uerum ẽẽ quod dico.
Cum enim ceperis angustias intole¬
rabises perpeti. quid cupies ore aperto
naribusq recipere. si quando suffla¬
sti nichil ce existimas amisisse: uide
in quõ malo sis: nnsi hauriendo resu¬
mas quod esfundeñdo rẽodidens. Uide
ilła insufflatio qualia dampna feciss:
nisi ea respiratio reparasset. Nisi enm
ꝯuod impenderis ad utrem impsendũ.
ad te itĩdem alenidum: aditu patescõ
rẽdierit. quid tibi non solum uñ illũ
inflare. sz unde tu possis uiu̾e rema¬
nebit. Hec debrusti considerare cum
scriberes: et non ista similitudine u¬
trum inflatoꝵ uel inflandoꝵ intro¬
ducere nobrs deum: aut ex alia nata

Expanded text:
utrem, sed inflatus ipse defendere et auutrem, sed inflatus ipse defendere et auditores tuos, quos ueris rebus aedificare debes, inani strepitu uentosi sermonis inflare. in hac causa non te ad magistrum mitto nisi ad te ipsum. emitte flatum in utrem et os claude continuo naresque detine et sic saltem senti uerum esse quod dico. eum enim coeperis angustias intolerabiles perpeti, quid cupies ore aperto naribusque recipere, si, quando sufflasti, nihil te existimas amisisse? uide in quo malo sis, nisi hauriendo resumas quod effundendo reddideras; uide, illa insufflatio qualia damna et detrimenta fecisset, nisi ea respiratio reparasset. nisi enim quod inpenderis ad utrem implendum, ad te itidem alendum aditu patefacto redierit, quid tibi non solum unde illum inflare, sed unde tu possis uiuere remanebit? Haec debuisti considerare, cum scriberes, et non ista similitudine utrium inflatorum uel inflandorum introducere nobis deum aut ex alia natura,
Abbreviated transcription (Latin):
dico. Enucte sp̃m flando: et iuide u¬
trum dures si nõ receperis. Reerpe re¬
spirando: et uide quas patiaris an¬
gustias si non rursus emiseris. hoc
igitur facimũs quando utrem ficut
dics inflamus: quod facimuo ut ui¬
uamus. insi quod tunc paulo plus
ducimus: ut paulo plus emittamus.
ut spm̃ fłabilem id ẽ uentum. ĩ utrẽ
impsendum et extendendum: ñ quie¬
te spir̃di et respirandi. s anhelandi
impetu coartennus. Quomodo ergo di¬
cis missum patimur detrimentum
cũ ex nobis ad aliquĩd trasinictimꝰ
flatum. et manente in nobis plena
flatus proprii qualitate et integra
qnͣtitate. nullum nos meminimus dã¬
pnum ex utris inflatiore sentire.
apparẽt ce fili si aliquando utrẽ ĩfla¬
sti: non aduertisse quid egeris. Quod
enim sufflando amittis. statim reco¬
piendo non sentis. S potes hoc facil¬
lime discere. si hoc potius uelis ꝙͣ tua
dicta quia iam dicta sunt. ñ inflans

Expanded text:
dico. emitte spiritum flando et uide udico. emitte spiritum flando et uide utrum dures, si non receperis; recipe respirando et uide quas patiaris angustias, si non rursus emiseris. hoc igitur facimus. quando utrem, sicut dicis, inflamus, quod facimus ut uiuamus; nisi quod tunc paulo plus ducimus, ut paulo plus emittamus, ut spiritum flabilem, id est uentum in utrem inplendum et extendendum non quiete spirandi et respirandi, sed anhelandi impetu coartemus. quomodo ergo dicis: nullum patimur detrimentum, cum ex nobis ad aliquid transmittimus flatum, flatus proprii qualitate et integra quantitate nullum nos meminimus damnum ex utris inflatione sentire? apparet te, fili, si aliquando utrem inflasti, non aduertisse quid egeris. quod enim sufflando amittis, statim recipiendo non sentis. sed potes hoc facillime discere, si hoc potius uelis quam tua dicta, quia iam dicta sunt, non inflans
Abbreviated transcription (Latin):
poris exalemus. Pulmones namq
amna cuius nutu morentur etiam
cetem corporis membra. ad hunc ae¬
reum sp̃m duceñdum atq reddendũ
sicut folles moriet. Preter ẽi almm̃ta
solida et fluxa unde ẽcibus et potus.
Hoc tercium nobis deris alimentũ cir¬
cũfũdit aurarũ. quas itacarpimus:
ut sine cibo et potu diu ẽẽ possimus.
siue hoc autem alimento terçio. quõd
aura nobis que uridiq circũsistit spi¬
rantibus et respirantib exibet: nec ex¬
iguo temporis spacio possimꝰ uiuere.
Sicut autẽ cib et potus nõ solum in¬
gerendi. uerumetiam per meatus ad
hoc institutos egerendi sunt: ne utͦq
ledant uel non intrando ues ñ exeũdo
ita hoc tercium flabile alimentũ qr
in nob̾is manere non sinitur. nec ĩ¬
morando corrumpitur. s egeritur
mox ut ingeritur. non alios s eosdẽ
meatus. id est os aut nares aut u¬
trũq et qua intraret et qua eriret
accepit. In teip̃o tibi proba ip̃e quod

Expanded text:
poris exhalemus. pulmones quippe poris exhalemus. pulmones quippe anima, cuius nutu mouentur etiam cetera corporis membra, ad hunc aerium spiritum ducendum atque reddendum sicut folles mouet. praeter enim alimenta solida et fluxa, unde est cibus et potus, hoc tertium nobis deus alimentum circumfudit aurarum. quas ita carpimus, ut sine cibo et potu diu esse possimus. sine hoc autem alimento tertio, quod aura nobis. quae undique circumsistit, spirantibus et respirantibus exhibet, nec exiguo temporis spatio possumus uiuere. sicut autem cibus et potus non solum ingerendi, uerum etiam per meatus ad hoc institutos egerendi sunt, ne utroque laedant, uel non intrando uel non exeundo, ita hoc tertium flabile alimentum quia in nobis manere non sinitur nec inmorando corrumpitur, sed egeritur mox ut ingeritur, non alios, sed eosdem meatus, id est os aut nares aut utrumque, et qua intraret et qua exiret, accepit. In te ipso tibi proba ipse quod
Abbreviated transcription (Latin):
culcas similitũdinem qͣi necessariã.
qua intelligamus quomõdo deꝰ sine
sue nature aliquo detrimento. et de
seip̃o animam faciat. et facta de se¬
ip̃o non sit quõd ip̃e. Dicis enĩ. Nun¬
quid amme nr̃e est portio utris ĩfla¬
tio. Aut homines fingimꝰ cum utres
inflanius. aut detrimentum nr̃i in
aliquo patim᷑ cum flatus nr̃os ĩ di¬
uersa partin᷑: Ed muillum patimur
detrimentum. cũ ex nobis ad aliquid
trusmittimus flatum: et manente
mnobis plena flatus proprii quali¬
tate et integra qñtitate. nullum nos
meminimus dampnum ex utris in¬
flatiorie sentire. Ista similitudĩe que
satis elegans et congruens tibi uide¬
tur. quantum fallaris attende. Deũ
quippe dicis incorporeum. non de ni¬
chilo a se factam. s de se ip̃o animã
sufflare corpoream. Cum flatum nos
licet corporeum. subtiliorem tñ emit¬
tumus: ꝙͣ nĩa sunt corpora. ne eũ de
amma nr̃a. s de aere per uiscera cor¬

Expanded text:
culcas similitudinem quasi necessariam, culcas similitudinem quasi necessariam, qua intellegamus quomodo deus sine suae naturae aliquo detrimento et de se ipso animam faciat et facta de ipso non sit quod ipso. dicis enim: numquid animae nostrae est portio utris inflatio aut homines fingimus cum utres inflamus aut detrimentum nostri in aliquo patimur, cum flatus nostros in diuersa partimur ? sed nullum patimur detrimentum. cum ex nobis ad aliquid transmittimus flna flatus proprii qualitate et integra quantitate nullum nos meminimus damnum ex utris inflatione sentire. ista similitudine, quae satis elegans et congruens tibi uidetur, quantum fallaris adtende. deum quippe dicis incorporeum non de nihilo a se factam, sed de se ipso animam sufflare corpoream, cum flatum nos licet corporeum, subtiliorem tamen emittamus, quam nostra sunt corpora, nec eum de anima nostra. sed de hoc aere per uiscera cor
Abbreviated transcription (Latin):
ille ẽ: facta ẽ quidem ab illo. s ñ de
ilło. Aut ergo dic unde: aut fatere de
inchilo. Quid ẽ quod dicis eam parti¬
culam ẽẽ quandam alitus nature
dei : Nunquidnam ip̃m asitũ nature
dei. cuius aliti ¶ Et ista particula
negas eiusdem ciuius deus ẽ ẽẽ nature.
Si negas ergo de nichilo et istu alitum
fecit deus. cuius alitus animã uis ẽẽ
particulam. Aut si non de nichilo:
dic unde illum fecit deus. Si de se
ip̃o: ergo ip̃e ẽ quod absit materies
operis sui. S dicis. Cum de serp̃o
alitum uel flatum facit. ip̃e integ̾
manet. Quasi ñ et ignis lucerne ĩ¬
teger maneat: cum de illo altera ac¬
cenditur. et tamen eiusdẽ ñ alt̾ius
sit nature. S inquis. Cum a nobis
uter inflatur. nõ aliqua portio nr̃e
nature uel qualitatis infunditur:
cum hoc ip̃m quõd spũ hausto uter
impletus extenditur. sine aliqͣ nr̃i
dimimuitione geratur. His uerbis
tiis adhuc addis et ĩmoraris: et in¬

Expanded text:
ille, facta est quidem ab illo, sed non de ille, facta est quidem ab illo, sed non de illo. aut ergo dic unde aut fatere de nihilo. quid est quod dicis \'eam particulam esse quandam halitus naturae dei\'? numquidnam ipsum halitum naturae dei, cuius halitus est ista particula, negas eiusdem cuius deus est esse naturae? si negas, ergo de nihilo et istum halitum fecit deus, cuius halitus animam uis esse particulam. aut si non de nihilo, dic unde illum fecerit deus. si de se ipso, ergo ipse est — quod absit! — materies operis sui. sed dicis: cum de se ipso halitum uel flatum facit, ipse integer manet; quasi non et ignis lucernae integer maneat, cum de illo altera accenditur, et tamen eiusdem, non alterius sit naturae. Sed, inquis, cum a nobis uter inflatur, non aliqua portio nostrae naturae uel qualitatis infunditur. cum hoc ipsum, quod spiritu hausto uter inpletus extenditur, sine aliqua nostri deminutione geratur. his uerbis tuis adhuc addis et inmoraris et in
Abbreviated transcription (Latin):
non ueritate s nomine: salubris negli¬
gitur disciplina. Si ꝯueris quenã illa
sunt: poteris quidem legere mea scͥpta
ad fr̃es nr̃os. renatiũ dei seruũ et pres-¬
biterum petrum. ad quem tu eadẽ ip̃a
de quib agimus scribenda existimasti.
eius ut asseris uolunnitati petentis ob¬
temperans. Dabũt enĩ tibi ut legais
proculdubio si uolueris. et ingerent
etiam non petenti. Uerumtamẽ etiã
hic que maxime in eisdem libris tius
et in fide tua emendari cupiã: ñ tace¬
bo. Primum ẽ quod animam non ita
ius a deo ẽẽ factam. ut eam ex nichilo
fecerit: s ex semetipo. Ubi nõ putus
ẽẽ consequenis ut nature sit dei. quia
profecto ꝙͣ sit impium et ip̃e cognoscis.
Qua impietate ut careas. ita oportet
ut dicas anme auctorem deũ. ut ab
illo facta sit. non de illo. Quod enĩ
de illo est sicut unigenitus filiꝰ: eius¬
dem natuxe cuius et ille ẽ. Ut autem
anima eiusdem nature non sit cuius

Expanded text:
non ueritate, sed nomine salubris neglenon ueritate, sed nomine salubris neglegitur disciplina. Si quaeris quaenam illa sint, poteris quidem legere mea scripta ad fratres nostros, Renatum dei senium et presbyterum Petrum, ad quem tu eadem ipsa, de quibus agimus, scribenda existimasti eius, ut asseris, uoluntati petentis obtemperans. dabunt enim tibi ut legas procul dubio, si uolueris, et ingerent etiam non petenti. uerum tamen etiam hic quae maxime in eisdem libris tuis et in fide tua emendari cupiam non tacebo. primum est, quod \'animam non ita uis a deo esse factam, ut eam ex nihilo fecerit, sed ex semet ipso\'. ubi non putas esse consequens, ut naturae sit dei, quia profecto quam sit impium et ipse cognoscis. qua impietate ut careas, ita oportet ut dicas animae auctorem deum, ut ab illo facta sit, non de illo. quod enim de illo est, sicut unigenitus filius, eiusdem naturae cuius et ille est. ut autem anima eiusdem naturae non sit cuius est
Abbreviated transcription (Latin):
quos crẽdi cupis illo reuelante tibi dic¬
tatos: appellas uincentii uictoris. non
tam uincentiũ ce ꝙͣ ilsum uocari uosius¬
se uictorem: uelut tibi reuelando que scͥ¬
beres: uicisset errorẽ. Ut qrũd tibi ista
fili: Esto potius uerus nõ fictus catholi¬
cus. ne te fugiat spũs sanctus: et inchil
tibi possit prodesse uincentius. in quẽ
se ad te falleñdum transfigurauit ma¬
lignissimus spũs. Eiuis quippe sũt illa
qualibet tibi fraũde persuasa: que
si admonitus pia humilitate et critho¬
lica pace correxeris. errores fuisse iu¬
dicabuntur stũdiosissimi iuuenis. e¬
mendari potius ꝙͣ in eis remanere cu¬
pientis. Si autem pro eis tibi etiam
contentioriem quõd absit persuaserit
peruicacem. iam tanꝙͣ heretica dogina¬
ta cum suo necesse erit auctore dãpna¬
ri: cura scilicet pastorali et medicina¬
li. priusquam per incautum uulgus
serpant dira contagia. cũ dilectionis.

Expanded text:
quos credi cupis illo tibi reuelante dicquos credi cupis illo tibi reuelante dictatos, appellas Vineentii Victoris, non tam Vincentium te quam illum uoeari noluisse Victorem, uelut tibi reuelando quae scriberes uicisset errorem. ut quid tibi ista, fili? esto potius uerus, non fictus catholicus, ne te fugiat spiritus sanctus et nihil tibi possit prodesse Vincentius. in quem se ad te fallendum transfigurauit malignissimus spiritus; eius quippe sunt illa qualibet tibi fraude persuasa. quae si ammonitus pia humilitate et catholica pace correxeris, errores fuisse iudicabuntur studiosissimi iuuenis emendari potius quam in eis remanere cupientis. si autem pro eis tibi etiam contentionem - quod absit.! — persuaserit peruicacem, iam tamquam heretica dogmata cum suo necesse erit auctore damnari, cura scilicet pastorali et medicinali, priusquam per incautum uulgus serpant dira contagia, cum dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
admoneo quõdutiq ille non ẽ scũs
et iustus. si tu hereticoꝵ donatistaꝵ
uel rogatistarum laqueos euasisti.
Si autem illum scm̃ et iustum arbi¬
traris: tu ꝯmuncando cathosicis ĩ¬
teristi. Profecto enim si te catholicũ
fingis: anmo ilsũd es quoderat ille
quem diligis. Et nosti ꝙͣ terribiliter scͥp¬
tum sit: qd̾ spũs sanctus discipline effu¬
giet fictum.Si autem ueraciter ꝯmuni¬
cans non te catholicum fingis. quid ad¬
hric hereticum mortuum sic diligis: ut
eius uesis te iactare ãd huc nomine cͦ
iam non teneris errore : Nolumꝰ te hr̃e
tale cognomentum: tunꝙͣ sis heretici
mortui monumentum. Nolumꝰ talẽ
titulum hr̃e librũ tuum: qualem fal¬
sum ẽẽ diceremꝰ si in eius sepulchro le¬
geremus. Non enĩ uincenturm uictorẽ
scimus ẽẽ s uictum: et utinã fructuo¬
se ficut te uinci uolumꝰ ueritate. Astu¬
te aũt pritaris et callide cũ libros tuos

Expanded text:
ammoneo, quod utique ille non est sanctus ammoneo, quod utique ille non est sanctus et iustus, si tu hereticorum Donatistarum uel Rogatistarum laqueos cuasisti; si autem illum sanctum et iustum arbitraris, tu communicando catholicis interisti. profecto enim tc catholicum fingis, si animo illud es quod erat ille quem diligis. et nosti quam terribiliter scriptum sit, quod spiritus sanctus disciplinae fugiet fictum. si autem ueraciter communicans non te catholicum fingis, quid adhuc hereticum mortuum sic diligis, ut eius uelis te iactare adhuc nomine, cuius iam non teneris errore? nolumus te habere tale cognomentum, tamquam sis heretici mortui monumentum; nolumus talem titulum habere librum tuum, qualem falsum esse dieeremus, si in eius sepulcro legeremus. non enim Vincentium uictorem scimus esse. sed uictum; et utinam fructuose, sicut te uinei nolumus ueritate! astute autem putaris et callide, cum libros tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e tibi nescio quã uisione apparuerit.
atq ãd hos conficiendos libros de quib
tecum agere isto nr̃o opusculo ĩstitur.
sic ãdiuuerit: ut eos tibi scribendos qͣn¬
tum ãd res ip̃as rationesq attinet ip̃e
dictaret. Quod si uerum est: iam te illa
dicere potiusse nõ miror. que si patien¬
ter auscultes admonitioni mee ⁊ eos
libros catholica mente consideres atz
pertractes: te dixisse proculdubio pemi¬
teb̾it. Ille quippe qui se sicut eũ prodit
aplũs transfiguirit in angelũ sucis.
in eũ tibi trissigunitus est. quẽ t̾u
fuisse uel ẽe tanꝙͣ lucis angelum cre¬
dis. Et eo quidem modo mimis ad de¬
cipiendos cathosicos ualet: quando se
non in lucis angelos. s in hereticos tnͣs¬
figurat. S te ab eo falli ia catholitũ
nollem. Crucietur ergo te didicisse q̃
uera funt. quantomagis letatus fue¬
rat: se tibi persuasisse que falsa sũt.
ut autem non diligas hominẽ mor¬

Expanded text:
ipse tibi nescio qua uisione apparuerit ipse tibi nescio qua uisione apparuerit atque ad hos conficiendos libros, de quibus tecum agere isto nostro opusculo institui, sic adiuuerit, ut ea tibi scribenda, quantum ad res ipsas rationesque adtinet, ipse dictaret. quod si uerum est, iam te illa dicere potuisse non miror, quae, si patienter auscultes ammonitioni meae et eos libros catholica mente consideres atque pertractes, te dixisse procul dubio paenitebit: ille quippe qui se, sicut eum prodit apostolus, transfigurat in angelum lucis, in eum tibi transfiguratus est, quem tu fuisse uel esse tamquam lucis angelum credis. et eo quidem modo minus ad decipiendos catholicos ualet, quando se non in lucis angelos, sed in hereticos transfigurat; sed te ab eo falli iam eatholieum nollem. crucietur ergo te didicisse quae uera sunt: quanto magis laetatus fuerat se tibi persuasisse quae falsa sunt! ut autem non diligas hominem mor
Abbreviated transcription (Latin):
instanterq poposceris: et malueris
etrore non decipi. ꝙͣ errantiũ laũdib
honorari: Prius me in libris tuis ti¬
tulus tui nominis: pro te sollicitu
rẽddit. Cum enĩ quis esset uinceniti¬
us uictor abeis qui te nouerant et
forte aderant requisissem: audiui
te fiusse donatistam uel potiꝰ roga¬
tistam. Nuper aũt ꝯmunicasse c̃a¬
tholice. Et cum gauderem tantũ qnͣ¬
tum de his solemus quos ab illo ercore
liberatos ẽẽ cognoscimus. ĩmo uero mul¬
to etiam ampsius. qd ingenium tuum.
quodesectabar in litteris tius. ũdebã
non remansisse apud aduersarios ueri¬
tatis: additum ẽ a referentib: quod
me inter ilła gaudia contristaret.id̾o
te cognominari uoluisse uincentiũ. qͦd
rogati successorem qui hoc nomie ap¬
peslatus ẽ: adhuc tanquam magnum
et sanctum uirum amio teneas. et
ob hoc ilsius nomen: tuum uolius ẽẽ
cognomen. Nec defuerunt qui dicerent.
etiam hoc a te fuisse iactatum. quod

Expanded text:
instanterque poposceris et malueris instanterque poposceris et malueris errore non decipi quam errantium laudibus honorari. Prius me in libris tuis titulus tui nominis pro te sollicitum reddidit. cum enim quis esset Vincentius Victor ab eis qui te nouerant et forte aderant requisissem, audiui te fuisse Donatistam uel potius Rogatistam, nuper autem communicasse catholicae. et cum gauderem tantum, quantum de his solemus, quos ab illo errore liberatos esse cognoscimus, immo uero etiam multo amplius, quod ingenium tuum, quo delectabar in litteris tuis, uidebam non remansisse apud aduersarios ueritatis, additum est a referentibus, quod me inter illa gaudia contristaret, ideo te cognominari uoluisse Vincentium, quod Rogati successorem, qui hoc nomine appellatus est, adhuc tamquam magnum et sanctum uirum animo teneas et ob hoc illius nomen tuum uolueris esse cognomen. nec defuerunt qui dicerent etiam hoc a te fuisse iactatum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
picium michi dñm agnosco. et hoc per
ecc̃e doctores marime expecto si et ĩ ip¬
sorũ manus uenit. dignanturq nosse
uod michi ad te scriben rem¬
dum putaui. hoc prius cogi¬
tes fili dilectissime uictor
uolo. si te contempnerẽ. neqͣ¬
quam idme fuisse facturum.
Nec ideo tumen humilitate nr̃a sic a¬
buturis ut propterea te existimes ap¬
probatum quia ceruis non fiusse con¬
temptum. Non enim sequendum sed
corrigendum te disigo. Et quoniam¬
nec corrigi posse despero. nolo mireris
me contempnere nõ posse quẽ diligo.
Si enm te anteꝙͣ nobis cominiunca¬
res disigere debui ut ẽẽs catholicus:
qnto magis te iam communicantem
diligere debeo. ne sis norius hereticus.
et ut sis talis catholicus. au resistere
millus possit hereticus: Quãtũ enĩ
apparet ex donis ingenii que iam tibi
largitus ẽ deus. profecto sapiens erie:
sitẽ non ẽẽ crẽdĩderis. atq ut fis ab il¬
lo qui facit sapientes: pie. supplicit᷑

Expanded text:
pitium mihi Deum agnosco: et hoc per pitium mihi Deum agnosco: et hoc per Ecclesiae doctores maxime exspecto; si et in ipsorum manus venit, dignanturque nosse uod mihi ad te scribendum putavi, hoc prius cogites, fili dilectissime Victor, volo, si te contemnerem, nequaquam id me fuisse facturum. Nec ideo tamen humilitate nostra sic abutaris, ut propterea te existimes approbatum, quia cernis non fuisse contemptum. Non enim sequendum, sed corrigendum te dinec corrigi posse despero, nolo mireris me contemnere non posse quem diligo. si enim te, antequam nobis eommunieares, diligere debui, ut esses catholicus, quanto magis te iam communicantem diligere debeo, nc sis nonus hereticus et ut sis talis catholicus, cui resistere nullus possit hereticus! quantum enim adparet ex donis ingenii, quae iam tibi largitus est detis, profecto sapiens eris, si te non esse credideris, atque ut sis ab illo qui facit sapientes pie, subpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
illum hoĩem sine ullis eius precedẽtib
meritis. nillum quod ei dimitteretur
ues origine trahere uel uoluntate perpe¬
trare pcc̃m ip̃e millis eoꝵ precedentib
meritis facit credentes in eũ. quib di¬
mittat omne pc̃cm. Qui fecit illũ talẽ
ut miꝙͣ hũerit habiturusq sit uolun¬
tatem malam. ip̃e facit in merbris eiꝰ
ex mala uosuntate bonã. Et illum ergo
et nos predestinauit. quia et in illo ut
ẽẽt caput nr̃m. et in nobis ut eiꝰ corpus
ẽẽmus. non precessura merita nr̃a sed
opera sua futuna presciuit. Q legunt
hoc. si intelligunt agant deo gr̃as. Qui
autem non intessigunt: orent ut ilłoꝵ
ille sit doctor interior ecuius facie est
scientia et intessectus. Qui uero errare
meeristimant etiam atq etiam dili¬
gentez que sunt dõa considerent. ne for¬
tassis ip̃i errent. Ego autem cũ ꝑ eos
qui in meos labores legunt. non solũ
doctior uerum et emendatior fĩo. pro¬

Expanded text:
illum hominem, sine ullis ejus praecedentibus illum hominem, sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum; ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem, ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem malam; ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam. Et illum ergo et nos praedestinavit; quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis ut ejus corpus essemus, non praecessura merita nostra, sed opera sua futura praescivit. 68. Qui legunt haec, si intelligunt, agant Deo gratias: qui autem non intelligunt, orent ut eorum ille sit doctor interior, a cujus facie est scientia et intellectus . Qui vero errare me existimant, etiam atque etiam diligenter quae sunt dicta considerent, ne fortassis ipsi errent. Ego autem cum per eos qui meos labores legunt, non solum doctior, verum etiam emendatior fio, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a anima mentem rationalẽ. siue carnẽ
non de femina sumptam s fr̃am dẽ ꝟbo
in carnem conuerso atq mutato. que
ommia tria falsa et uana hereticorum
apollinaristarũ tres ꝑtes uarias diuer¬
sasq fecerunt. S dicimus xp̃m deum
uerum. natum de deo patre sine ullo in¬
itio temporis. eundẽq hoĩem uerũ. na¬
tum de homine matre certa plenitudĩe
temporis. neq eius humanitatẽ qua
maior ẽ pater mimuere aliquid eius
diuinitati qua equalis ẽ patri. Hoc
autem utrũq unus ẽ xp̃us. qui et se¬
cundum deum uerissimẽ dixit. ego ⁊ p̃r
unum sumꝰ. et scd̾m hoĩem uerissime di¬
xit. pater maior me est. Qui ergo hunc
fecit ex semine dauĩd hominem iustũ
qui numnꝙͣ eẽt iniustus sine ullo merito
precẽdentis uosuntatis eius. ip̃e ex ĩu¬
stis facit iustos sine ullo merito prece¬
dentis uoluntatis ip̃oꝵ. ut isse caput.
hi membra sint eius. Qui ergo fecit

Expanded text:
ipsa anima mentem rationalem, sive carnem, ipsa anima mentem rationalem, sive carnem, non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato; quae omnia tria falsa et vana, haereticorum Apollinaristarum tres partes varias diversasque fecerunt: sed dicimus Christum Deum verum, natum de Deo Patre sine ullo initio temporis; eumdemque hominem verum, natum de homine matre certa plenitudine temporis; nec ejus humanitatem, qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati, qua aequalis est Patri. Hoc autem utrumque unus est Christus, qui et secundum Deum verissime dixit, Ego et Pater unum sumus : et secundum hominem verissime dixit, Pater major me est . Qui ergo hunc fecit ex semine David hominem justum, qui nunquam esset injustus sine ullo merito praecedentis voluntatis ejus; ipse ex injustis facit justos, sine ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit
Abbreviated transcription (Latin):
illustrius predestinationis exemplũ¬
ꝙͣ ip̃e ihũs. uride et in primo libro iã
dispritaui. et in huius fine ꝯmendare
delegi. Nussum ẽ in quam ilsustrius
predestinationis exemplum ꝙͣ ip̃e me¬
diator. Quisquis fidelis uult eãbene
intessigere: actendat ip̃m atq in ilło
inueniat et se ip̃m. fidelis inquã qui ĩ
eo ueram naturum credit et confitetur
humanam iõ ẽ m̃ĩam. ꝙͣuis singula¬
riter suscipiente deo uerbo in uincũ dei¬
filium sublimatam. ita ut qui suscepit et
quod suscepit una ẽẽt in trinitate ꝑsoria.
Neq enim homine assumpto quaterntas
facta ẽ s crinitas mansit. assumptiõe
illa ineffabiliter faciente ꝑsone unius
in deo et homine ueritatem. qm̃ nõ deũ
tantum dicimus xp̃m sicut heretici ma¬
nichei. nec hominem tm̃ sicut heretici fo¬
tinani. nec ita homminem ut asiquĩd mi¬
nus habeat quod ad humanam certũ est
ꝑtinere naturam. siue ammam. siue in

Expanded text:
illustrius praedestinationis exempluillustrius praedestinationis exempluquam ipse Jesus: unde et in primo libro jam disputavi , et in hujus fine commendare delegi: nullum est, inquam, illustrius praedestinationis exemplum quam ipse Mediator. Quisquis fidelis vult eam bene intelligere, attendat ipsum, atque in illo inveniat et se ipsum: fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanam, id est nostram, quamvis singulariter suscipiente Deo Verbo, in unicum Filium Dei sublimatam, ita ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptione illa ineffabiliter faciente personae unius in Deo et homine veritatem. Quoniam non Deum tantum dicimus Christum, sicut haeretici Manichaei; nec hominem tantum, sicut haeretici Photiniani; nec ita hominem, ut aliquid minus habeat quod ad humanam certum est pertinere naturam, sive animam sive in
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cetera prẽdicanda sunt. ut qͥ ea
predicat obẽdienter audiat᷑. ita pre¬
destinatio prẽdicanda ẽ ut qui obediẽ¬
tez hec audit. non in homine. ac ꝑ hoc
nec in seip̃o. s in dño glorietur. quia ⁊
hoc dei preceptum ẽ et hoc preceptum
obẽdrenter audire. id est ut qui gliat᷑
in dño glorietur. sumliter ut cetera dei
donum ẽ. quod donum qui non habet
non dubito dicere. alia quecũq habet
maniter hẽt. Hoc pelagiani optamꝰ
Non itaq simus ĩ disputationib prõ¬
ꝑti. et in ontionibris pigri.
remus dilectissimi oremus ut
deus gr̃e det etiã mimicis nostris
maximeq fratribus et dilectoribus
nõstris intelligere et confiteri postĩ¬
gentem et ineffabilem ruinam qua ĩ
uno omnes cecidimꝰ neminem nͥ gr̃a
dei liberari. eamq non scd̾m meritu
accipientium taꝙͣ debitam reddi.¬
s tanꝙͣ ueram gr̾̃am nussis meritis
precẽdentib gratis dari. Nulsũ ẽ aũtt

Expanded text:
ergo caetera praedicanda sunt, ut qui ea ergo caetera praedicanda sunt, ut qui ea praedicat, obedienter audiatur; ita praedestinatio praedicanda est, ut qui obedienter haec audit, non in homine, ac per hoc nec in se ipso, sed in Domino glorietur: quia et hoc Dei praeceptum est; et hoc praeceptum obedienter audire, id est, ut qui gloriatur, in Domino glorietur , similiter ut caetera, Dei donum est. Quod donum qui non habet, non dubito dicere, alia quaecumque habet, inaniter habet. Hoc Pelagiani, optamus, Non itaque simus in disputationibus prompti, et in orationibus pigri. remus, dilectissimi, oremus, ut Deus gratiae det etiam inimicis nostris, maximeque fratribus et dilectoribus nostris, intelligere et confiteri, post ingentem et ineffabilem ruinam, qua in uno omnes cecidimus, neminem nisi gratia Dei liberari; eamque non secundum merita accipientium tased tanquam veram gratiam nullis meritis praecedentibus gratis dari. XXII. Nullum est
Abbreviated transcription (Latin):
na. manifestata autem mĩc ꝑ ãduẽ
nõ hũisse ueritatem prẽdestinationis
huius et gr̃e que ninc contra nouos
hereticos cura diligentiore defendit.
ilłe inquam hoc dicat qui dicere audet
aliquando eam non orasse. uel non ue¬
raciter orasse. siue ut crẽderent infide¬
les. siue ut perseuerarent fideles. Que
bona si semper orauit. semper ea dei
dona ẽẽ utiq crẽdidit. nec ab illo semꝑ
cognita unquam ei negare fas fuit.
Ac per hoc prẽdestinationis huiꝰ fidẽ
que contra nouos hereticos noua solli¬
citudine nunc defenditur: nũĩꝙͣ eccͣa
docuisse me exiscimo uel potiꝰ plusꝙͣ
satis dona dei eẽ. et incipere in dño cre¬
dere: etus in finem in dño ꝑmanere.
Cetera uero bona ad uitam piã qua
deus recte colitur pertinentia. etiam
ip̃i propter quos hec agimus dei dona
eẽ concẽdunt. Omma porro dona sua
et quib ea fuerat largiturus deum
prescisse negare non possunt. Sicut

Expanded text:
na, manifna, manifnon habuisse veritatem praedestinationis hujus et gratiae, quae nunc contra novos haereticos cura diligentiore defenditur: ille, inquam, hoc dicat, qui dicere audet aliquando eam non orasse, vel non veraciter orasse, sive ut crederent infideles, sive ut perseverarent fideles. Quae bona si semper oravit, semper ea Dei dona esse utique credidit; nec ab illo esse praecognita unquam ei negare fas fuit. Ac per hoc praedestinationis hujus fidem, quae contra novos haereticos nova sollicitudine nunc defenditur, nunquam Ecclesdocuisse me existimo, vel potius plus quam satis, dona Dei esse, et incipere in Dominum credere, et usque in finem in Domino permanere. Caetera vero bona ad vitam piam, qua Deus recte colitur, pertinentia, etiam ipsi propter quos haec agimus, Dei dona esse concedunt. Omnia porro dona sua, et quibus ea fuerat largiturus, Deum praescisse negare non possunt. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tant ẽe a nobis non dari nobis ut peta¬
mus. queramus. pulsemus. et hoc ee
dicunt quõd gratia precẽditur merito
nr̃o. ut sequatur illa cum accipimus
petentes. et inuenimus querentes. a¬
periturq pulsantib. nec uolunt in¬
telligere etiam hoc diuimi mueris esse
ut oremus. hõc ẽ petamus. queramꝰ atq
pulsemus. accipimus enĩ sp̃m adoptio¬
nis filioꝵ in quo clamamus abba pat̾.
Quod iudit et beatus ambrosius. Ait
enim. Et orare deum gr̃a spiritalis ẽ:
sicut scriptum ẽ. Nemo dicit dñs ihũs
a dño. et semper ex quo esse cepit popo¬
seit ec̃ca. ita deus uocritis suis daturũ
se ẽe presciuit ut in ip̃a prẽdestinatiõe
iam dẽderit. quod aplũs sine ambigu¬
itate decsarat. Scribens quippe ãd thy¬
moteum. collabora inquit euangelio
secundum uirtutem dei saluos nos fa¬
cienitis et uocantis uocatione sua sc̃a.
non secundum opera ña. s secundũ
suum propositum et gr̃am que data

Expanded text:
tant esse a nobis, non dari nobis, ut petatant esse a nobis, non dari nobis, ut petamus, quaeramus, pulsemus: et hoc esse dicunt, quod gratia praeceditur merito nostro, ut sequatur illa, cum accipimus petentes, et invenimus quaerentes, aperiturque pulsantibus: nec volunt intelligere etiam hoc divini muneris esse, ut oremus, hoc est, petamus, quaeramus, atque pulsemus. Accepimus enim Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Quod vidit et beatus Ambrosius. Ait enim : « Et orare Deum, gratiae spiritualis est: sicut scriptum est, Nemo dicit, Dominus Jesus, a Domino, et semper ex quo esse coepit poposcit Ecclesia, ita Deus vocatis suis daturum se esse praescivit, ut in ipsa praedestinatione jam dederit. Quod Apostolus sine ambiguitate declarat. Scribens quippe ad Timotheum, Collabora, inquit, Evangelio secundum uirtutem dei saluos nos facientis et uocantis uocatione sua sancta non secundum opera nostra, sed secundum suum propositum et gratiam, quae data
Abbreviated transcription (Latin):
de alia s de sua natura creauerit:
aut qd per infinitum tempus atq
ita semper animas det ficut semꝑ
ẽ ip̃e qui dat. aut animam mitum
aliquod per̃didisse per carnẽ quod
sabuerit ante carnem. aut animã
per carnem reparare habitudinem
priscum. per que ip̃am carnẽ rena¬
sc̃i per quam meruerat inquinari
aut qd̾ anmia ante omne peccatũ
meruerit ẽe peccatrix. aut infãtes
sine regeneraciorie baptismatis mor¬
tuos adm̃dusgentiam peruenire¬
posse origmaliũ pc̃coro. Aut quos
ante defungi nec in eis quod om̃po
prẽdestinauit impleri. Aut de his qͥ
prius ꝙͣ baptizarentur expirant
dictum cẽ quod scriptum e̾. raptus
ẽ ne masicia mutaret issiꝰ incellec¬
tum. atq ad hunc sensum cetera
pertinencia. aut eaꝵ aliquas mã¬
siones extra regnum dei eẽ quas
mustas in domo patris sui dñs
dixit ẽẽ. aut sacrificium corporis
et sangiĩs xp̃i pro his qui nõ bap¬
tizati de corpore exierunt offeren¬

Expanded text:
de alia, sed de sua natura creauerit\'; de alia, sed de sua natura creauerit\'; aut \'quod per infinitum tempus atque ita semper animas det, sicut semper est ipse qui dat\'; aut \'animam meritum aliquod perdidisse per carnem, quod habuerit ante carnem\'; aut \'animam per carnem reparare habitudinem priscam perque ipsam carnem renasci, per quam meruerat iaut « quod anima ante omne peccatum meruerit esse peccatrix: » aut « infantes sine regeneratione Baptismatis mortuos, ad indulgentiam pervenire originalium peccatorum: » aut « quos ante defungi nec in eis quod omnipotens praedestinauit inpleri\'; aut \'de his, qui priusquam baptizentur exspirant, dictum esse quod scriptum est: raptus est, ne malitia mutaret illius intellectum atque ad hunc sensum cetera pertinentia; aut \'earum aliquas mansiones extra regnum dei esse, quas multas in domo patris sui dominus dixit esse\'; aut \'sacrificium corporis et sanguinis Christi pro his qui non baptizati de corpore exierint offeren
Abbreviated transcription (Latin):
tue iuir cuius ẽ auxisium eius absce dñe
asconsus in corde eius. Hoc itaq ut dr̃et
non solum in lr̃is sacris legebat: s sicut
deisło uiro sine dubitatione credendũ
e etiam in corde suo sentiebat ambrosiꝰ.
Quod eigo in facramentis fideliũ dicit᷑
ut sursum cor hẽamꝰ ad dñm. mius
ẽ domini. De quo munere: ip̃i dño deo
ño gr̃as agere a sacerdote post hanc uo¬
cem quib hoc dicitur admonent. et di
si diumo fublerietur auxilio ut ascen-¬
dat et que sur sum sunt sapiat. ubi
xp̃us ẽ in dexteram dei sẽdens. non
que super terram. cui de hac tanture
agende sunt gratie nisi hoc facienti
domino deo nr̃o. qui nos per tale benefi¬
aum liberando de profundo huꝰ mũdi
elegit et predestinauit ante ꝯstitutio¬

Expanded text:
tus vir cujus est auxilium ejus abs te, Domine; tus vir cujus est auxilium ejus abs te, Domine; ascensus in corde ejus » . Hoc utique ut diceret, non solum in Litteris sacris legebat, sed sicut de illo viro sine dubitatione credendum est, etiam in corde suo sentiebat Ambrosius. Quod ergo in sacramentis fidelium dicitur, ut sursum cor habeamus ad Dominum, munus est Domini: de quo munere ipsi Domino Deo nostro gratias agere, a sacerdote post hanc vocem quibus hoc dicitur admonentur; et dsed divino sublevetur auxilio, ut ascendat, et quae sursum sunt sapiat, ubi Christus est in dextra Dei sedens, non quae super terram : cui de hac tanta re agendae sunt gratiae, nisi hoc facienti Domino Deo nostro, qui nos per tale beneficium liberando de profundo hujus mundi, elegit, et praedestinavit ante constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
non alta saprentes s humilib con¬
sentierites. et cum timore et tremore
mũ ip̃oꝵ salutem operemur. Deꝰ
ẽ enim qui operatur in nobis et uel¬
le et operari probona uoluntate.
Nos ergo uolumus. s deus in nobis
oꝑatur et uesse. Nlos ergooperannir:
si deus in nob̾is operatur et operari pro
bona uosuntate. Hoc nobis erpedit ⁊ cre¬
dere et dicere. hocẽ pium. hoc uerum ut
sit humisis et submissa confessio: et det
totum deo. Cogitantes credimus. cogitã¬
tes soquimur: cogitantes agimus quic¬
quid agimꝰ. Quod aũt actinet ad pieta¬
tib uiam et uerum dei custum. ñ sumꝰ
ionei cogitare aliquid tanꝙͣ ex nobis¬
metip̃is. s susficientia ñn ex deo est.
Non enm ẽ in potestate nr̃a cor nr̃m
et nr̃e cogitaciones. Unde idem qui hoc
agit item dicit ambrosius. Quis aũt
tam beatus qui in corde suo semper ascẽ¬
fieri potest: nullo profecto modo. Demq
inquit supra eadem scriptur dicit. bca¬

Expanded text:
non alta sapientes, sed humilibus connon alta sapientes, sed humilibus consentientes , et cum timore et tremore nostram ipsorum salutem operemur: Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate . Nos ergo volumus, sed Deus in nobis operatur et velle: nos ergo operamur, sed Deus in nobis operatur et operari, pro bona voluntate. Hoc nobis expedit et credere et dicere: hoc est pium, hoc verum, ut sit humilis et submissa confessio, et detur totum Deo. Cogitantes credimus, cogitantes loquimur, cogitantes agimus quidquid agimus: quod autem attinet ad pietatis viam et verum Dei cultum, non sumus idonei cogitare aliquid tanquam ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . « Non enim est in potestate nostra cor nostrum et nostrae cogitationes: » unde idem qui hoc ait, item dicit Ambrosius , « Quis autem tam beatus qui in corde suo semper ascenfieri potest? nullo profecto modo. Denique, » inquit, « supra eadem Scriptura dicit, Bea
Abbreviated transcription (Latin):
alios per seuerances usqz in finẽ hmnc
ire: alios quorisq decidant hic ten̾.
Qui utiqz non decidissent: si anteꝙͣ
laberentur hinc issent. et rursũs
quosdam lapsos quousqz redeant nõ
erire de hac uitu. qui utiqz perirent
si antequam redirent exirent. Unde
satis dilucĩde ostenditur et inchoau¬
di et usq in sinem per seuerandi gra¬
tiam dei non scdm merita nr̃i dari
s donari secundum ip̃rus secretissi¬
mam eardemq iustisĩam saprẽtis¬
simam. beriefic entissimam uolu̾ta¬
tem. Qm̃ quos predestinauit ip̃os et
nocauit uocatione issa dequa dc̃m
ẽ. sine penitentia sunt doria et uo¬
catio dei. ãd quam uocationẽ ꝑtin̾e
nullus ẽ homo ab hominib certa
asseueratione dicendrs: insi cũ de
hoc seculo exierit. In hac aũt uita
humana que temptatio est super
terram: qui uidetur stare uideat
diximus non perseueraturi perse¬
ueraturis prorudentissima deĩ uo¬
luritate miscentur: ut ẽẽ discamꝰ

Expanded text:
alios perseverantes usque in finem hinc alios perseverantes usque in finem hinc ire, alios quousque decidant hic teneri, qui utique non decidissent, si antequam laberentur hinc exissent; et rursus quosdam lapsos quousque redeant non exire de hac vita, qui utique perirent, si antequam redirent, exirent. 33. Unde satis dilucide ostenditur, et inchoandi, et usque in finem perseverandi gratiam Dei non secundum merita nostra dari; sed dari secundum ipsius secretissimam, eamdemque justissimam, sapientissimam, beneficentissimam voluntatem: quoniam quos praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei . Ad quam vocationem pertinere nullus est homo ab hominibus certa asseveratione dicendus, nisi cum de hoc saeculo exierit: in hac autem vita humana quae tentatio est super terram , qui videtur stare, videat non perseveraturi perseveraturis providentissima Dei voluntate miscentur, ut esse discamus
Abbreviated transcription (Latin):
riatur. et baptizato casuro non sub¬
uenitur ut ante moriat. nisi for¬
te illi adhric absurditati ausculta¬
bimus: qua dicieur nichil prõdesse
cuiquam mori anteꝙͣ cãdat. quia
secundum eos actus iudicabit᷑ quos
eum presciuit deus accurũ fuisse
si uiueret. Hanc peruersitutem sa¬
nitati fidei tam uehementer ãduer¬
sam quis patienter audiat: Quis
fenit: Et tamen hoc dicere urgent᷑
qui non fatentur gratiam dei non
secundum merita nr̃a dari. Qui autẽ
nosunt dicere unumquenq mortuor
secundum ea iudicari que deus illum
presciuit accurum fuisse si uiueret. ĩ¬
tuentes ꝙͣ manifesta falsitate ⁊ qnͣ¬
ta absurditate dicatur: non eis rema¬
net cur dicant quod in pesagians dã¬
puauit et ab ip̃o pelagio dampriari
fecit eccͣa: gr̃am dei secundum merita
nr̃a dari. cum uideant ꝑuulos alios
nõ regeneratos ad eternam mortem.
alios aũt regeneratos ad et̾nã uitã
tolli de hac uita. ip̃osq regeneratos

Expanded text:
riatur; et baptizato casuro non subriatur; et baptizato casuro non subvenitur, ut ante moriatur? Nisi forte illi adhuc absurditati auscultabimus, qua dicitur nihil prodesse cuiquam mori antequam cadat, quia secundum eos actus judicabitur, quos eum praescivit Deus acturum fuisse si viveret. Hanc perversitatem sanitati fidei tam vehementer adversam, quis patienter audiat? quis ferat? Et tamen hoc dicere urgentur, qui non fatentur gratiam Dei non secundum merita nostra dari. Qui autem nolunt dicere unumquemque mortuorum secundum ea judicari, quae Deus illum praescivit acturum fuisse si viveret, intuentes quam manifesta falsitate et quanta absurditate dicatur; non eis remanet cur dicant, quod in Pelagianis damnavit, et ab ipso Pelagio damnari fecit Ecclesia, gratiam Dei secundum merita nostra dari: cum videant alios parvulos non regeneratos ad aeternam mortem, alios autem regeneratos ad aeternam vitam tolli de hac vita; ipsosque regeneratos,