comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ hominẽ. Uideo aliã legẽ inm̃bris meis repugnan¬
tẽ legi mentis meȩ. et captiuũ me ducentẽ in lege pec¬
cati quȩ ẽ. in membris meis. Captiũu s ex carne.
Captiuũ s ex parte.Nam mens repugnat. et condelec¬
tat᷑ legi dĩ. Sic enim intelligere debemꝰ. si de se ipso apłs
loquitur.Iã gͦ si mens non consentit peccato titillanti.
sentit. Nũqͥd ipsa mors ñ ẽ. inte : nũqͥd illud qđ mor¬
ego homo. Et si ñ inm̃te. tam̃ in carne. Miser ho¬
mo. Non enim inm̃te homo. et in carne ñ homo. qͥs¬
mo. quis me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ : quid est
hoc fr̃s : quasi carere uult corpore. Quid festinas:
si tantum ibi ẽ. intentio tua ut corpore careas. mors
qͣndoq uentura ẽ. et te a corpore isto mortis dies adue¬
niens ultimꝰ ꝓcul dubio lib̾abit. Quid ẽ. ꝓ magno qđ¬
gemis : quid ẽ. quid ẽ. qđ dicis. quis me lib̾abit : mor¬
talis loqueris. moriturus loqueris. Separatio mortis

Expanded text:
mbris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, sentit. Numquid ipsa mors non est in te? Numquid illud quod morego homo. Etsi non in mente, tamen in carne infelix homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo; smo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpore mortis dies adveniens ultimus procul dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ac qua in psalmo dr̃dõ. & de lege tua miserere mei.
Lex miscdđię. lex fidei ñ factoꝵ. Quȩ ẽ. gͦ lex factoꝵ:
iam audistis legem fidei bonã. Lex sp̃s uite lib̾auit te
alegge peccati et mortis. audistis et aliam legẽ pecca
nata c̃. nescio qͥd quasi ñ implet. lex aũt illa sp̃s uitȩ im¬
pleuit. qr te de lege peccati et mortis libauit. Lexitaq
ista quȩ loco t̃tio nominata ẽ. ipsa ẽ. lex quȩ data c̃. po¬
pło ꝑmoysen in monte sina. ipsa dr̃ lex factoꝵ. Ipsa mi

Expanded text:
de qua in Psalmo dicitur Deo: Et de lege tua miserere mei . de qua in Psalmo dicitur Deo: Et de lege tua miserere mei . Lex misericordiae, lex fidei, non factorum. Quae est ergo lex factorum? Jam audistis legem fidei bonam: Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Audistis et aliam legem peccatnata est, nescio quid quasi non implet: lex autem illa spiritus vitae implevit; quia te de lege peccati et mortis liberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio nominata est, ipsa Lex quae data est populo per Moysen in mont
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ. Ecce una lex. Lib̾abit te a lege peccati et mortis.
Ecce altera lex. & scquitur. Quod enim impossibile
mus et dño adiuuante uideamꝰ de lege illa bona qͥd dix̃.
Lex sp̃s uitȩ lib̾abit te a lege peccati et mortis. Istam ñ
dix̃ inualidam fuisse ad efficiendum. Liłabit inquit
te abista lege mala. Lex enim mala quȩ ẽ: uideo aliã
legẽ in membris meis repugnantẽ legi mentis mee et cap¬
tiuantẽ me in lege peccati quȩ ẽ. inmembris meis. Quar
et ipsalex dicta ẽ: rtcte om̃ino. Quẽ admotũ enĩ legi¬
ame fictum ẽ. ut homo qui noluit obedire dño suo. ñ ci
seruiẽt caro ipsius sup̾ te dñs tuus. infra te caro tua. Ser¬
u meliori. ut scriat tibi inferior. Contẽpsisti suꝑioit̃. tor¬
queris ab inferiori. Ista ẽ. gͦ lox peccati. ipsa ẽ. et mortis.
Per peccatũ enim mors. qua die manducaueritis mor¬
indulgentiã om̃ium peccatoꝵ dedit. Ipsa ẽ. enim lex.

Expanded text:
vitae, ecce una lex: liberavit te a lege peccati et mortis, vitae, ecce una lex: liberavit te a lege peccati et mortis, ecce altera lex. Et sequitur: Quod enim impossibile mus et Domino adjuvante videamus. De lege illa bona quid dixit? Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Istam non dixit invalidam fuisse ad efficiendum: Liberavit, inqute ab ista lege mala. Lex enim mala quae est? Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quare et ipsa lex dicta est? Recte omnino. Admodum enim legitime factum est ut homo qui noluit obedire Domino suo, non ei serviret caro ipsius. Supra te Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori, ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiore. Ista est ergo lex peccati, ipsa est et mortis. Per peccatum enim mors. Qua die manducaveritis, morindulgentiam peccatorum dedit. Ipsa est enim lex,
Abbreviated transcription (Latin):
ber existi. Quia gͦ hȩc ita sũt. nulla gͦ condẽnatio his qui
sunt in xp̃o iħu. Nulla ẽ. n   antea fuit ex uno incõdẽna¬
tionẽ: hoc malũ fecerat generatio. s hoc bonũ fec̃ rege
peccati et mortis. In ẽ. inm̃bris. s itũ te ñ facit. L¬
beratus es. ab illo. liberpugna. s uide ne uincaris et
itum fias seruus. Laboras pugnando. s letabis trium¬
ꝓunciis ẽẽ. naturas. sic̃ insaniunt manichei. qđ quasi
non sit caro exdõ. Falsum ẽ. Utrumq ex dõ ẽ. s natura
humana. ista insemetipsa meruit de peccato. Ergo lan¬
gor ẽ. sanat᷑ et ñ ẽ. discordia mͦ quȩ ẽ. in sp̃u et carne.
ꝓconcordia laborat. Sp̃s idco laborat. ut caro cũ illo
concordet. quẽ ad modũ si in una domo litem int̾ se habe
nob̾ intelligendas ipsas leges. Intuemini eas et discerni¬
te. Satis uob̃ necessaria ẽ. ista discretio. Lex inqͥt sp̃s

Expanded text:
ber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui ber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui sunt in Christo Jesu. Nulla est nunc, antea fuit. Ex uno omnes in condemnationem . Hoc malum fecerat generatio, sed hoc bonum fecit regepeccati et mortis. Inest in membris, sed reum te non facit. Liberatus es ab illa; liber pugna; sed vide ne vincaris, et iterum fias servus. Laboras pugnando, sed laetaberis triumprincipiis esse naturas, sicut insaniunt Manichaei, quod quasi non sit caro ex Deo. Falsum est, utrumque ex Deo est. Sed natura humana istam in semetipsa meruit ex peccato. Ergo languor est: sanatur, et non est. Discordia modo quae est in spiritu et carne, pro concordia laborat; spiritus ideo laborat, ut caro cum illo concordet. Quemadmodum si in una domo litem inter se habe; proposuit nobis intelligendas ipsas leges. Intuemini eas, et discernite: satis vobis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
cere inquit inuenio. ñ consentire malo desidio. Perfi¬
cere ñ inuemio. ñ hab̾e malum desiđium. Restat gͦ in
hac pugna. ut m̃te ñ consentiente malis concupiscen¬
tiis. seruias legi dĩ. carne aũt concupiscente s te non
scruiente. Seruias legi peccati. Agit caro desidena
sua : age tu tua. Non oppͥmunt᷑ ñ extingunt᷑ a te deside¬
ria eiꝰ : non extinguat tua. ut in certamine laboris ñ
qui sũt inxp̃o iħu. & si habent desidia carnis qͥb ñ con¬
sentiunt. et silex inmembris eoꝵ. repugnat legi mentis
eoꝵ et captiuare uult mentẽ. tam̃ qr ꝑ gr̃am baptisma¬
tis et lauachrũ regenerationis solutꝰ ẽ. et ipse rtatus cũ
quo eras natꝰ. et quicqͥd antea consensisti male concu¬
piscentię. siue qͦlibet flagitio. siue qͦlibet facinore. siue
qua libet mala cogitatione. siue qua libet mala locutio¬
ne. om̃a deleta sũt millo fonte qͦ seruus intrasti. unde li¬

Expanded text:
cere quid invenio? Non consentire malo desiderio. Perficere quid invenio? Non consentire malo desiderio. Perficere non invenio: non habere malum desiderium. Restat ergo in hac pugna, ut mente non consentiente malis concupiscentiis, servias legi Dei; carne autem concupiscente, sed te non consentiente, servias legi peccati. Agit caro desideria sua, age et tu tua. Non opprimuntur, non exstinguuntur a te desideria ejus; non exstinguat tua: ut in certamine labores, non qui sunt in Christo Jesu. Et si habent desideria carnis, quibus non consentiunt; et si lex in membris eorum repugnat legi mentis eorum, et captivare vult mentem: tamen quia per gratiam Baptismatis et lavacri regenerationis solutus est et ipse reatus, cum quo eras natus, et quidquid antea consensisti malae concupiscentiae, sive quolibet flagitio, sive quolibet facinore, sive qualibet mala cogitatione, sive qualibet mala locutione, omnia deleta sunt in illo fonte, quo servus intrasti, unde li
Abbreviated transcription (Latin):
tia remanebit. cũ mortale hoc induerit immortalita¬
tẽ. et corruptibile hoc induerit incorruptionẽ. et
dicet᷑ morti ubi ẽ. contentio tua. et ñ erit. et ubi ẽ.
mors aculeus tuus. et nusquã erit. Modo quid: audi.
igitur ipse ego mente seruio legi dĩ. carne aũt legi pec¬
cati. Mente seruio legi dĩ ñ consenciendo. carne aũt
legi peccati. concupiscendo. Et m̃te legi dĩ. et carne
legi peccati. & hac delector et ibi concupisco s ñ uin¬
cor ł itllat. insidiatur.pulsat. trahere conat᷑. ooiser
ego homo. quis me libabit de corpore mortis huius:
nolo semꝑ uincere. s aliq̃ndo cupio ad pacẽ uenut.
Quantũ gͦ inuotis nr̃is. inuoluntate nr̃a. in opatione
nr̃a. qͣndo dicimꝰ ne nos inferas intẽptationẽ. s libera
nos a malo. hoc utiq cupimꝰ ut nec ipsa mala desideria
existant de carne nr̃a. S qͣndiu hic uiuimꝰ efficere ñ
ualemꝰ. Propt̃ hoc ait. ꝑficere aũt bonũ ñ inuenio. Fa¬

Expanded text:
induerit immortalitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et dicetur morti, Ubi est, mors, contentio tua? et non erit: Ubi est, mors, aculeus tuus ? et nusquam erit. Modo quid? Audi: Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente servio legi Dei, non consentiendo: carne autem legi peccati, concupiscendo. Et mente legi Dei, et carne legi peccati. Et hac delector, et ibi concupisco; sed non vincor: titillat, insidiatur, pulsat, trahere conatur: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Nolo semper vincere: sedstris, in voluntate nostra, in oratione nostra, qua dicimus: « Ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo ; » hoc utique cupimus, ut nec ipsa mala desideria existant de carne nostra; sed quandiu hic vivimus, efficere non valemus. Propter hoc ait: Perficere autem bonum non invenio. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. qr me ñ trahit ad malum. Et in isto bello ẽ. tota
tatissimꝰ.tã exercitatꝰ ut c̃ẽt et dux. cũ laboraret in
hoc bello cont̾ hostẽ et diceret. miser ego homo quis¬

Expanded text:
malum, quia me non trahit ad malum. Et in isto bello est tota malum, quia me non trahit ad malum. Et in isto bello est tota tatissimus, tam exercitatus, ut esset et dux, cum laboraret in hoc bello contra hostem, et diceret: Video alia
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia trahebat apłm ad fornicationẽ et adulte
ria : absit. Non ascendant tales cogitationes in cor
ur̃m. Luctabat᷑. ñ subiugabatur . S qr nolebat nec hoc
habe contͣ qđ luctaret᷑. ideo dicebat ñ qđ uolo ago.
Concupiscere nolo. et concupisco. Non gͦ qđ uolo ago.
tam̃ cum eam moueri uides. forsitan de te despares
et diceres. Si ad dm̃ ꝑtinerem. sic ñ mouerer. Uide
apłm pugnantẽ. et noli te facere desꝑantẽ. Non qđ¬
gͦ bonum ẽ. ago . qr concupiscentię male. ñ consentio.
Ago bonũ. et ñ ꝑficio bonũ. et concupiscentia hostis
mea agit malũ et ñ ꝑfic̃ malũ. Quomͦ ago bonũ. et
ñ ꝑficio bonũ.: ago bonũ cũ male concupiscentię ñ
consentio. s ñ ꝑficio bonũ ut om̃ino ñ concupiscã. Rur¬
sus gͦ et hostis mea quomͦ agit malũ. et ñ ꝑfic̃ malum :
agit malũ. qr mouet desidium malum. Non ꝑficit

Expanded text:
cupiscencupiscenria? Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum. Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quod luctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, et concupisco. Non ergo quod volo, ago; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non moverer. Vide Apostolum pugnantem, et noli te facere desperantem. go bonum ago? Quia concupiscentiae malae non consentio: Ago bonum, et non perficio bonum: et concupiscentia hostis mea agit malum, et non perficit malum. Quomodo ago bonum et non perficio bonum? Ago bonum, cum malae concupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscam. Rursus ergo et hostis mea quomodo agit malum, et non perficit malum? Agit malum, quia movet desiderium malum: non perficit
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc. qͣndo contẽpta et tͣnsgressa ẽ. pͥma lex. Quȩ ẽ. pͥma
lex :: quã in paradẏso accepit homo. Nonne nudi erant.
et ñ confundebant᷑ : quare nudi et ñ confundebantur.
nͥ qr ñdum erat lex inm̃bris repugnans legi m̃tis: fec̃ ho¬
mo factũ puniendũ. et inuenit motũ pudendũ. Man¬
ducauer̃ contͣ interdictũ. et aꝑti sũt ocłi eoꝵ. Quid
enĩ : prius inparadyso clausis uł cęcis ocdis oberrabant:
absit. Nã unde adam nomina posuit uolatilib et bes¬
tiis. qͣndo ad eum cuncta animalia adducta fũt: quib
ti sunt aũt ocłi eoꝵ ad aliqͥd qđ nũquã senserant. qđ in
motu sui corporis nũquã expauerant. Aꝑti fũt ad intu
sic concipi uoluit quẽ uirgo concepit. Soluit illud qui
uenit sine illo. Soluit illud. quiuenit exillo. Unde unꝰ
et unꝰ. unꝰ ad mortẽ unꝰ ad uitã. Homo pͥmus ad mortẽ.
homo scđs ad uitã. S quare ad mortẽ ille homo: quia
tantũ homo. Quare ad uitã iste homo : qr ds̃ et homo.¬

Expanded text:
, quando contempta et transgressa est prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonne nudi erant, et non confundebantur? Quare nudi erant, et non confundebantur, nisi quia nondum erat lex in membris repugnans legi mentis? Fecit homo factum puniendum, et invenit motum pudendum. Manducaverunt contra interdictum, et aperti sunt oculi eorum. Quid enim? prius in paradiso clausis vel caecis oculis oberrabant? Absit. Nam Adam unde nomina imposuit volatilibus et bestiis, quando ad eum cuncta animalia adducta sunt ? Quibus erti sunt autem oculi eorum ad aliquid quod nunquam senserant, quod in motu sui corporis nunquam expaverant. Aperti sunt oculi minus non sic concipi voluit, quem virgo concepit. Solvit illud, qui venit sine illo: solvit illud, qui non venit ex illo. Unde unus et unus: unus ad mortem, unus ad vitam. Homo primus ad mortem, homo secundus ad vitam. Sed quare ad mortem ille homo? Quia tantum homo. Quare ad vitam iste homo? Quia Deus et homo.
Abbreviated transcription (Latin):
nescielut. dũ audiuit. peccatũ uidit. Conatus ẽ. uin¬
cere. suꝑatꝰ atq ꝓstratꝰ c̃. Factꝰ ẽ. et legis p̃uaricator.
qui fuit antea nescius peccator. Hoc dic̃ apłs. Dcca¬
qͣndo ante legẽ securus peccabas. Nunc aũt oppositis
tibi obicib legis. fluuiꝰ concupiscentię frenatꝰ ẽ. ñ sic¬
catus. Quȩ te ducebat obicib nullissobruit te obicib
ruptis. Concupiscentia tua minor erat. qͣndo tuã moue

Expanded text:
nesciebat. Legem audivit, peccatum vidit; conatus est vinnesciebat. Legem audivit, peccatum vidit; conatus est vincere, superatus atque prostratus est; factus est et Legis praevaricator, qui fuit antea nescius peccator. Hoc dicit Apoquando ante legem securus peccabas; nunc autem, oppositis tibi obicibus legis, fluvius concupiscentiae frenatus est, non siccatus: quae te ducebat obicibus nullis, obruit te obicibus ruptis. Concupiscentia tua minor erat quando tuam move
Abbreviated transcription (Latin):
Mala ẽ.lex q̃ dic̃ ñ concupisces : hoc nec luxuriosus mͥ
et neqͣm aliquis respondet. & enĩ ipsi homines flagitio¬
si qͣndo rep̃hendunt᷑ erubescunt. Et qͣndo sunt inter cas¬
dic̾et ñ concupisces. Ibã enim pꝰ concupiscentiã meam.
et q̃ trahebat currebũ. ciꝰq illecebras blandas. et excar¬
nali suauitate iocundas. magnã felicitatẽ. arbitrabar.
Procedit lex dĩ. et dic̃. ñ concupisces. Ille homo qͥ
putabat magnũ bonũ ẽẽ. magnamq felicitatẽ exis¬
timabat ea quȩ posset suȩ concupiscentiȩ ñ negare.
catũ suũ uidit. Qđ bonũ putabat. malũ ẽẽ. cogno¬
uit. Uoluit frenare concupiscentiã. ñ ire pꝰ eam. Strin¬
xit se. conatꝰ ẽ. uictus ẽ. Qui fuit ante ignarus maloꝵ
suoꝵ. factus ẽ. doctus. et peius ẽ. uictꝰ. Cepit ẽẽ. non
solum peccator. s etiam p̃uaricator. Peccator enĩ et
antea erat. s ante ꝗͣ legem audiret peccatorẽ se ẽẽ.

Expanded text:
Mala est Lex quae dicit, Non concupisces? Hoc nec luxuriosus mihi et nequam aliquis responderit. Etenim et ipsi homines flagitiosi quando reprehenduntur, erubescunt; et quando sunt inter casdiceret, Non concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem arbitrabar. procedit lex Dei, et dicit, Non concupisces. Ille homo qui putabat magnum bonum esse, magnamque felicitatem existimabat, ea quae posset, suae concupiscentiae non negare, catum suum vidit; quod bonum putabat, malum esse cognovit: voluit frenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est, victus est. Qui fuit antea nescius malorum suorum, factus est doctus, et pejus est victus: coepit esse non solum peccator, sed etiam praevaricator. Peccator enim et antea erat: sed antequam Legem audiret, peccatorem se esse
Abbreviated transcription (Latin):
implet logẽ infirmitas mea. s legẽ laudat uoluntas¬
mea. Ergo si qđd̃ nolo hoc ago. ideo consentio legi quia
nolo ñ qr ago. Ipsum aũt ago concupiscere ẽ ncon¬
cupiscentiȩ consentire. Ne aliquis iam in apło p̃dicandi
sibi querat exemplũ. et det malũ exẽplũ. Non qđ uo¬
lo ago. Quid enim lex dic̃ : Non concupisces. Et ego no
lo cõncupiscert. et tam̃ concupisco. qͣmuis concupiscen¬
de mee assensum ñ p̃beam. qͣmuis postxã ñ eã. Resisto
enĩ. auerto m̃tẽ. nego arma. teneo membra. et tam̃ fit
in me. qđ nolo. Qã non uult et lex nolo cũ lege. Qd ñ
sum inm̃te . S. magis ego sum inm̃te. qͣm in carne. q
enĩ ego sũ inm̃te. ego sũ in regente. Mens enĩ regit. ca¬
ro regit᷑ et magis sum ego in eo qđ rego. ꝗͣ in eo qđ re¬
gor. Quia ergo magis ego inmente. Nunc autẽ

Expanded text:
implet legem infirmitas mea, sed legi coimplet legem infirmitas mea, sed legi comea. Ergo si quod nolo hoc ago, ideo consentio legi, quia nolo, non quia ago. Ipsum autem quod ago, concupiscere est, non concupiscentiae consentire: ne aliquis jam in Apostolo peccandi sibi quaerat exemplum, et det malum exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non conclo concupiscere, sed tamen concupisco, quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post illam non eam. Resisto enim, averto mentem, in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; quod non sum in mente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia ergo magis ego in mente: Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ seminat᷑ corpꝰ animale. surget corpus spuale. Modo
gͦ qͣndo struet mortis contentio. ñ qđ uolo ago. ex par¬
t̾e sp̃ualis. ex parte carnał. Ex parte meliori spuał. ex
parte inferiori carnał. Adhuc confligo. nondũ uici.
et post concupiscentias meas ñ eo. tam̃ adhuc concu¬
pisco. et utiq etiã in ipsa parte ego sum. Non enĩ aliꝰ
ego inm̃te. ego in carne. Non enĩ duȩ naturȩ cont̾riae.
s exutroq unꝰ homo. qr unꝰ ds̃ aqͦ factꝰ ẽ. homo. Igit᷑
ipse ego m̃te. seruio legi dĩ. carne aũt legi peccati.
ente ñ consentio legi peccati. Sed tam̃ nollẽ
cẽt. in membris meis lex ulla peccati. Quia gͦ nol¬
lem et tam̃ ẽ. ñ qđ uolo ago. qr concupisco et nõlo.
Non qđ uolo ago. s qđ odi illud facio. Quid odi : con¬
cupiscere. Odi concupiscere. et tam̃ ago illud ex carne
consentio legi qm̃ bona ẽ : consentires legi. si qđ uelles
faceres : hoc facis qđ lex odit. qͦmͦ consentis legi : pror

Expanded text:
Cum, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum vici: etsi post concupiscentias meas non eo; tamen adhuc concupisco: et utique etiam in ipsa parte ego sum. CAPUT VII. 9. ego in mente, ego in carne. Non enim duae naturae contrariae, sed ex utraque unus homo: quia unus Deus, a quo factus est homo. Igitur ipse Mente non consentio legi peccati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupiscere, et tamen ago illud carne, ConseSi hoc facis quod lex odit, quomodo consentis legi? Prors
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebã. nͥ lex diceret ñ concupisces. & qͥd m ꝓfuit qr lex
dix̃ non concupisces: occasione accepta peccatũ ꝑ man¬
datũ fefellit me. et ꝑ illud occidit. Prohibit᷑ sum concu¬
piscere. nec impleui iussa. s uictus sum. Ante legem
fui peccator. accepta lege factus sum p̃uaricator. Itaq¬

Expanded text:
 profuit, quia Lex dixit, Non concupisces? Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Prohibitus sum concupiscere, nec implevi jussa, sed victus sum. Ante legem fui peccator: accepta lege factus sum praevaricator. Pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto nulla substantia inuenit᷑ malũ. Neq lex mala
ẽ. quȩ ostendit homini in quib peccatoꝵ uincuł iace¬
at ut ꝑ fidem implorato hominif libatoris auxilio.
et solui et crigi et firmissime constitui mereatur. In
pͥma gͦ actione quȩ ẽ.ante legẽ nulla pugna ẽ. cum

Expanded text:
perfecto, nulla substantia invenitur malum: neque Lex mala est, quae ostendit homini in quibus peccatorum vinculis jaceat, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio, et solvi, et erigi, et firmisse constitui mereatur. In prima ergo actione, quae est ante Legem, nulla pugna est cum
Abbreviated transcription (Latin):
cere aũt bonũ ñ adiacet. Adiacet uelle. ꝑficere ñ
adiacet. Non dix̃ facere. s ꝑficere. Non enim nichil
fac̃. Rebellat concupiscentia. et ñ consentit. Delectat
uxor aliena. et ñ annuit. Mentẽ auertit. insetretari
um m̃tis intrat. Uidet foris strepentẽ concupiscentiam.
cupiscentia in carne tumultuans. m̃tem tibi ñ subdis.
Indõ sꝑabo. ñ timebo qͥd faciat mͥ caro. Sic̃ nec aliena.
ita nec mea. Qui gͦ inse hȩc agit. nichil facit : multum
fac̃. magnũ ẽ. qđ fac̃. s tam̃ ñ ꝑfic̃. Quid ẽ. enim ꝑfice¬
re : ubi c̃. mors contentio tua.Inuenio gͦ legem.¬

Expanded text:
cere autem bonum non adjacet. Adjacet velle, perficere non adjacet. Non dixit, facere; sed, perficere. Non enim nihil facis. Rebellat concupiscentia, et non consentis; delectat uxor aliena, et um mentis intrat, videt foris strepentem concupiscentiam cupiscentiae non consentit, sinquit, sperabo; non timebo quid faciat mihi caro. Sicut nec aliena, ita nec mea. Qui ergo in se haec agit, nihil facit? Multum facit: magnum est quod facit, sed tamen non perficit. Quid est enim perficere? Ubi est, mors, contentio tua
Abbreviated transcription (Latin):
tura ñ potest s prudentia carnis ñ potest. Uicium ñ po¬
test ñ natura. Quomͦ si diceres. Claudicatio recte am¬
bulationi ñ ẽ subiecta. neq enim potest. Pes potest.
s claudicatio ñ porest. Tolle claudicationẽ. et uideb̾
rectã ambulationẽ. s quandiu daudicatio ẽ. ñ potest.
Sic qͣndiu prudentia carnis ẽ. ñ potest. Non sit pru¬
dentia carnis. et homo potest. Qđ gͦ ait prudentia
ta ẽ: ut pellat᷑ uiciũ et natura sanet᷑. Uenit gͦ salua¬
tor ad genus humanũ. nullũ sanũ inuenit. ideo mag
testimonio errorẽ suũ existimant ad iuuari. et putaN
q̃si naturaliter dictũ. qr dictum ẽ. ñ potest inimica
cẽ indm̃. legi enim dĩ ñ ẽ subiecta neq enm potest
anima dictũ eẽ. ñ potest. s de prudentia carnis. Pnu
dõ uero et bono condita. heri sapiebat scđm carnẽ.
hodie sapit scdm sp̃m. Expulsum ẽ. uiciũ. sanata ẽ
natura. Nan qͣndui eẽt prudentia illa carnis: om̃ino

Expanded text:
tura, non potest, sed prudentia carnis non potest. Vitium non potest, sed natura, quomodo si diceres: Claudicatio rectae ambulationi non est subjecta, nec enim potest. Pes potest, sed claudicatio non potest. Tolle claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Quandiu claudicatio est, non potest, sic quandiu prudentia carnis est, non potest. Non sit prudentia carnis, et homo potest. Prudentia spiritus vta est, ut pellatur vitium, et sanetur natura. Venit ergo Salvator m de hoc Apostoli testimonio errorem suum existimant adjuvari, et putant quasi naturaliter dictum, quia dictum est, non potest, inimica est in Deum: Legi enim Dei non est subjecta, neque enim potest: anima dictum esse, non potest; sed de prudentia carnis. PrudDeo vero et bono condita, heri sapiebat secundum carnem, hodie sapit secundum spiritum: expulsum est vitium, sanata est natura. Nam quamdiu esset prudentia illa carnis, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
lex. Bonũ aliquid c̃. lex. Unde ꝓbo : qr implere uolo.
Ixuenio gͦ legẽ mͥ uolenti facere bonũ. qr mͥ malum
adiacet. & hoc mͥ. Non enĩ caro ñ mea. aut de alia sub¬
stancia caro. aut de alio pͥncipio caro. aut anima ex dõ.
et caro de gente tenebrarũ : absit. Langor repugnat
sanitati. semiuiuus iacet inuia. qm̃ mͥ malũ adiacet.¬

Expanded text:
implere volo. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum; quoniam mihi malum adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio principio caro, aut anima ex Deo, et caro de gente tenebrarum. Absit. Languor repugnat sanitati. Semivivus jacet in via , curatur adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
rib. ñ noui uos. Non enĩ cũ aliqͥd latet. s qr peccata
ñ inueniunt᷑ in reguł p̃ceptoꝵ qͣs habet ueritas. id eo
ipsa ueritas peccatorib dic̃. ñ noui uos. Sic̃ enĩ tene¬
brȩ odis ñ uidendo. ita peccata m̃te ignoranda senti¬
unt᷑. Exista locutione dictũ arbitror. inpsalmis. pe¬

Expanded text:
n novi vos. Non enim eum aliquid latet, sed quia peccata non inveniuntur in regulis praeceptorum, quas habet veritas, ideo ipsa Veritas peccatoribus dicit, Non novi vos. Sicut enim tenebrae oculis non videndo, ita peccata mente ignorando sentiuntur. Ex ista locutione dictum arbitror in Psalmis, De
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ ẽ. m mandatũ qđ erat in uitã hoc ẽẽ. ad mortẽ.
Peccatũ enim occasione accepta ꝑ mandatũ fefellit me.
et pillud occidit. Qđ ꝙgͦ ait mortuus sum. uult intelli¬
gi mortuũ me ẽẽ. cognoui. Qua iã ctiã p̃uaricatione
pcccat. qui uidet ꝑlegẽ qͥd fac̾e ñ debeat. et tam̃ fac̃.
Qđ aũt uit fefellit me peccatũ occasione accepta per
mandatũ. siic qr suasio delectationis ad peccandũ ue¬
hem̃tior ẽ. cũ adẽ ꝓhibitio. siue qr etiã siqͥd homo fece¬
rit scđm uissa legis. si adhuc ñ sit fides quȩ in gr̃a ẽ.
uult sibi tribuert ñ dõ. et suꝑbiendo plus peccat. Se¬
to. idẽ. peccans p̃cio tẽporaliũ uoluptatũ. Qđ enĩ

Expanded text:
mihi mandatum quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Peccatum enim occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit. Quod ergo ait, Mortuus sum; vult intelligi, mortuum me esse cognovi: quia jam etiam praevaricatione peccat, qui videt per legem quid facere non debeat, et tamen facit. Quod autem ait, Fefellit me peccatum, occasione accepta per mandatum: sive quia suasio delectationis ad peccatum vehementior est, cum adest prohibitio; sive quia etiam si quid homo fecerit secundum jussa legis, si adhuc non sit fides, quae in gratia est, vult sibi hoc tribuere, non Deo, et superbiendo plus peccat. Seto, id est, peccans pretio temporalium voluptatum. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
lege uiri. ut ñ sit adultera si fuerit cũ alio uiro.
H uc usq similitudo c̃. deinde incipit rem loqͥ. cui
explinandȩ ac ꝓbande similitudinẽ indux̃. In qͣetiam
ie. tria similit̾ attendenda sũt. homo. peccatũ. lex.
⁊ andui eñ dic̃ sub lege ẽẽ. hominẽ. qͣndu uiuit pec

Expanded text:
lege, ut non sit adultera, si fuerit cum alio viro. Huc usque similitudo est. Deinde incipit rem loqui, cui explanandae ac probandae similitudinem induxit. In qua etiam re tria similiter attendenda sunt; homo, peccatum, lex. Tamdiu enim dicit sub lege esse hominem, quamdiu vivit pe
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. sinc lege peccatũ mortuũ ẽ. Ubi uos ammo
nuerã qr mortuũ dix̃. absconditũ ẽ. latet. ñ apparet.
Modo uidete ꝗͣ uere ita dictũ sit. Peccatũ inquit. ut
appareat peccatũ. Non dix̃ ut sit qr erat et qͣndo non
apparebat pectatũ. Quid ẽ. ut apparcat peccatũ : qr
concupiscentiã nesciebã. nͥ lex diceret. Non concupisce ᷤ
Non ait concupiscentiã ñ habebã. s concupiscentiam
nesciebã. Sic etiã hit. ñ ait ut sit peccatũ. s ut appare¬
at peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ẽ. mortẽ. Quam mortẽ:
t fiat supͣ modũ peccator aut peccatũ ꝑmanda

Expanded text:
dixerat , « sine lege peccatum mortuum est, » ubi dixeramus, quia mortuum dixit, absconditum, est; latet, non apparet. Modo videte, quam vere ita dictum sit: « Peccatum, » inquit, « ut appareat peccatum. » Non dixit, ut sit, quia erat, et quando non apparebat peccatum. Quid est, ut appareat peccatum? Quia « concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret; Non concupisces. » Non ait, concupiscentiam non habebam; sed, concupiscentiam nesciebam. Sic etiam hic non ait, ut sit peccatum, sed « ut appareat peccatum; per bonum mihi operatum est mortem. » Quam mortem? « Ut fiat supra modum pe
Abbreviated transcription (Latin):
ista concupiscentiȩ. dulcia plane. suauia. ddectabilia.
S narrauer̃ mͥ in iusti delectationes. Suauia sunt. dul
mͥ in usti adectationes s ñ sic̃ lex tua dñe. Fdix anima
quȩ huiusmodi delectationib oblectat᷑ ubi turpitudi¬
ne nulla inquinat᷑. t ueritatis serenitate purgat᷑. Qn¬
Dñs dabit suauitatẽ. Quid dicã dñe. das mͥ illã suauita¬
tẽ. uł illã. Suauis es dñe. et intua suauitate doce me iusti¬
ficationes tuas. In tua suauitate doce me. et doces me.
t unc disco ut faciã. si in tua suauitate doccas me. Cȩtum
qͣndiu blanditur iniqͥtas et dulcis ẽ. iniqͥtas. amara ẽ.
uentas. In tua suauitate doce me. Suauis sit ueritas.
dulcedo contẽnat᷑ iniqͥtatis. Multo ẽ. melior et suaui¬
or ueritas .s. sanis suauis c̃. panis. Ergo ut ciꝰ panẽ quẽ lau

Expanded text:
ista concupiscentiae; dulcia plane, suavia, delectabilia: ista concupiscentiae; dulcia plane, suavia, delectabilia: sed, Narraverunt mihi injusti delectationes, sed non sicut mihi injusti delectationes, sed non sicut lex tua, Domine. Felix anima quae hujusmodi delectationibus oblectatur, ubi turpitudine nulla inquinatur, et veritatis serenitate purgatur. QuDominus dabit suavitatem . Quam dicam? Domine, da mihi illam suavitatem, vel illam? Suavis es, Domine, et in tua suavitate doce me justitias tuas . In tua suavitate doce me, et doces me. Tunc disco ut faciam, si in tua suavitate doceas me. Caeterum quamdiu blanditur iniquitas et dulcis est iniquitas, amara est veritas. In tua suavitate doce me: ut suavis sit veritas, dulcedine tua contemnatur iniquitas. Multo melior est et suavior veritas, sed sanis suavis est panis. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ne. in sp̃u esto. Quid ẽ. in sp̃u esto  in dõ sp̃e pone.
Nã si posueris in ipso sp̃u qͦ homo es. iterũ sp̃s tius in car¬
nẽ relabit᷑. qr ñ eũ dedisti illi a quo suspendatur. Non se
continet si ñ continet᷑. Noli remanere in te. Transcen¬
de et te. in illo pone qͥ sc̃c̃ te. Nam si in te spem habu¬
eris. accepta lege p̃uaricator eris. Inueniet te hostis
nudum refugio. inuadet te. ne forte rapiat ut leo. et ñ
Quid c̃. mortuũ ẽ : Iatet. ñ apparet. om̃ino tãquã sepul¬
tum ignorat᷑. Adueniente aũt mandato. peccatum
ituiẽ. Quid ẽ. reuix̃ : apparere cępit. sentiri cȩpit. re¬
bellare aduersus me cepit. Ego aũt mortiuis sum.
Quid c̃. mortuus sũ  p̾uaricator factus sum. Et in¬
uentũ ẽ. mͥ mandatũ. qđ erat inuitã. Uidete qr lex lau
dulcis ẽ. quasi uoluptas concupiscentię. Uerum ẽ. nec
eã homines sequerent᷑. nͥ dulcis ẽit. Theatrũ. spectacu¬
lũ. merctrix lasciua. turpissima cantilena. dulcia sunt

Expanded text:
e. Nam si posueris spem in ipso spiritu quo homines, iterum spiritus tuus in carnem relabitur, quia non dedisti eum illi a quo suspendatur. Non se continet, si non continetur. Noli remanere in te, transcende et te: in illo te pone qui fecit te. Nam si spem in te habueris, accepta Lege praevaricator eris. Invenit te hostis nudum refugio, invadit te: vide ne forte rapiat, velut leo, et non Quid est, mortuum est? Latet, non apparet omnino, tanquam sepultum ignoratur. Adveniente autem mandato, peccatum revixit. Quid est, revixit? Apparere coepit, sentiri coepit, rebellare adversum me coepit. CAPUT VIII. 10.Quid est, mortuus sum? Praevaricator factus sum, Et inventum est mihi mandatum quod erat in vitam. Videte quia Lex laudDulcis est quidem voluptas concupiscentiae: verum est, nec eam homines sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
simul crucifixus ẽ. ut euacuet᷑ corpꝰ peccati. ut ultra
ñ seruiamꝰ peccato. Crucifixio quippe interioris
hominis. penitentię dolores intelliguntur. et continen¬
tie quidã salubris cruciatꝰ. ꝑ quã mortẽ mors impicta¬
tis pimit᷑. in qͣ nos ñ relinquit ds̃. & ideo ꝑ talẽ crucẽ
cuacuatur corpꝰ peccati. ut iam ñ exhibeamꝰ membra
nra arma iniquitatis peccato. qr interior homo si utiq
renouat᷑ de dic in diem ꝓfecto uctꝰ ẽ. ante quã reno¬
uet᷑. Intꝰ nãq agitur. qđ idem apłs dic̃. Ecuite uosue¬

Expanded text:
simul crucifixus est, ut evacuetur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato: crucifixio quippe interioris hominis poenitentiae dolores intelliguntur, et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est antequam renouetur. intus namque agitur quod idem apos
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant᷑ obscura. Cum enĩ essemꝰ in carne. Quid ẽ. cc̃
in carne. nͥ cũ de carne p̃sumeremꝰ. hoc ẽ. de nob̾ confide¬
mus : homini enim dictum ẽ. et de hominib dictumẽ.
uidebit om̃is caro salutare dĩ. Quid ẽ. uidebit om̃is caro.
piscentiis carnis uersarem᷑. ibi totã spẽ nr̃am tãquã in no¬
bis poneremꝰ. passiones peccatoꝵ quȩ ꝑ legẽ sunt. Aucte
sũt enĩ ꝑ legem. Prohibendo enim fecer̃ legis p̃uaricato¬
rem. qr ille qͥ p̃uaricator ẽ. factus. m̃ ñ habuit adiuto¬
rẽ. Oꝑabãt᷑ gͦ in membris nr̃is ut fructũ ferrent.cui. nͥ
morti : si dãnandus erat peccator. quã spem habet p̃ua
Migra de carne tua dixi. ñ ut moriaris. immo audeo di¬
cere. dixi ut moriaris. Si mortui estis cũ xp̃o. quȩ sur

Expanded text:
ia eramus in carne. Quid est, quiin carne; nisi, cum de carne praesumeremus, hoc est, de nobis consideremus? Homini enim dictum est, et de hominibus dictum est, Videbit omnis caro salutare Dei . Quid est, Videbit omnis caro; piscentiis carnis versaremur, et ibi totam spem nostram tanquam in nobis poneremus, passiones peccatorum quae per legem sunt auctae, sunt enim per legem: prohibendo namque fecerunt legis praevaricatorem, quia ille qui praevaricator est factus, Deum non habuit adjutorem. Operabantur ergo in membris nostris, ut fructum ferrent, cui, nisi morti? Si damnandus erat peccator quam spem habet praevMigra de carne. Non tibi dixi ut moriaris, imo audeo dicere, dixi ut moriaris. Si mortui estis cum Christo, quae sursum
Abbreviated transcription (Latin):
nat. & si em̃ tardus ẽ. ad intelligenda uerba apłi.
maniftsta ibi laus expressa ẽ. legis dĩ. Cum essemꝰ. in carne¬
cheus erigit ceruicẽ et exaltat cornua. impeat te et fac̃
impctũ. Ecce inquit passiones peccatoꝵ. quȩ ꝑ legem sũt.
et oꝑant᷑ in membris nr̃is ut fructũ ferant morti: lege.
aliq̃ntũ ꝓgredẽ. Totum audi patienter. et si ñ intelligen¬
ter. Hoc enĩ qđ ait passiones peccatoꝵ. quę ꝑ legẽ sũt
oꝑalunt᷑ in m̃bris nr̃is. multum ẽ. ut intelligas .S. priꝰ
esto mecũ legis laudator. et tunc fieri merebis intellec¬
tor. Clausum cor habes. et clauẽ accusas : ecce interim
qđ ñ intelleximꝰ paululum seponamꝰ. ut ad laudẽ legis
quȩ aꝑta ẽ. ueniamꝰ. Passiones in qͥt peccatoꝵ quȩ̨ ꝑ le¬
gt̃ sunt oꝑabant᷑ in membris nr̃is. ut fructũ ferrent mora.¬

Expanded text:
nat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, nat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, manifesta ibi laus est expressa legis Dei. 3. Manichimpetum: Ecce, inquit, passiones peccatorum quae per Legem sunt. et operantur in membris nostris, ut fructum ferant morti? Lege, aliquantum progredere, totum audi patienter, et si non intelligenter. Hoc enim quod ait, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, multum est ut intelligas: sed prius esto mecum Legis laudator, et tunc fieri mereberis intellector. Clausum cor habes, et clavem accusas? Ecce interim quod non intelligimus, paululum seponamus, ad laudem Legis quae aperta est veniamus. Passiones, inquit, peccatorum, quae per Legem sunt, operabant
Abbreviated transcription (Latin):
UuM enim cẽmꝰ. in carne pan
ait apłs. passiones peccatoꝵ quę ꝑ legẽ sũt
oꝑabant᷑ in membris ñis ut fructũ ferrent
de ꝑiculũ ẽ. uidet᷑ apłs rep̃hende et culpare legem
dĩ. dic̃ aliquis. Absit hoc ab animo qͣliscũq xp̃iani
Quis hoc uł insanus audeat de apło suspicari: et ta¬
m̃ fr̃s mei uerba ista male intellecta fomitẽ insanie
furoris manicheoꝵ sub ministrar̃. Manichei aũt le¬
legẽ dĩ ꝑ moysen datã. dicunt ñ adõ datam. et eã
cũglio cont̾riam ẽẽ. contendunt. Et qͣndo cũ eis a¬
gitur. in testimoniis apłi pauli. quẽ ñ intelligunt
conuincere conant᷑. Quid dicam catholicos ñ intelli¬
gentes et ñ potiꝰ negligentes: Non ẽ. enĩ multũ siqͥs
uelit ẽẽ. diligens post calumnias. ab heretico audi¬
tas. saltem considare in codice circũstantiã lectionis.
Qd si fecerit. ibi mox inuemiet unde aduersarium
loqͣcem conuncat. unde hostes legis rebellesq ꝓster¬

Expanded text:
in carne, ait Apostolus, passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent de periculum est Apostolus reprehendere et culpare legem Dei. Dicit aliquis, Absit hoc ab animo qualiscumque christiani: quis hoc vel insanus audeat de Apostolo suspicari? Et tamen, fratres mei, verba ista male intfurori Manichaeorum subministrarent. Manichaei enim legem Mosi dicunt non a Deo datam, et eam Evangelio contrariam esse contendunt, et quando cum eis agitur, his testimoniis apostoli Pauli quae non intelligunt, conantur convincere, quid dicam, catholicos non intelligentes, et non potius negligentes? Non enim multum est, si quis velit esse diligens, post calumnias ab haeretico auditas, saltem considerare in codice circumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet unde adversarium loquacem redarguat, unde hostes Legis rebellesque proster
Abbreviated transcription (Latin):
roga qͣntũ potes. exclama et dic. Miser ego homo.
quis me libabit a corpore mortis huiꝰ : respondetur
tibi. Securus efficeris. ñ de te s de dño tuo. Securus
efficeris de pignore tuo.Sꝑa cũ xp̃o regnũ xp̃i. iam
pignus tenens sanguinẽ xp̃i. dic dic. Quis me lib̾abit
de corpoit mortis huiꝰ. ut respondeat᷑ tibi. gr̃a dĩ per
iħm xp̃m dñm nr̃m. Non enĩ sic libab̾is de corpore
mortis huiꝰ. ut hoc corpꝰ ñ habeas. Habebis.s iã ñ mor¬
tis huiꝰ. Ipsum erit. s ñ ipsum erit. Ipsum erit. qr ipsa
caro erit. ñ ipsum erit qr mortale ñ erit. Sic sic li̾ab̾iꝰ
a corpore mortiᷤ huiꝰ. ut mortale hoc induat immor¬
talitatẽ. et corruꝑtibile hoc induat incorruptionẽ.

Expanded text:
roga quantum potes, exclama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus efficeris de pignore tuo. Spera cum Christo regnum Christi, jam pignus tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? ut respondeatur tibi, Gratia Dei perinum nostrum. Non enim sic liberaberis de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc induat
Abbreviated transcription (Latin):
Non intelligi. et contra obscuritatẽ uerboꝵ. suoꝵ cogita¬
et pͥor hoc uoluit dicere. ut tu ñ inuenias qđ diceres. qͥd¬
gͦ dicemꝰ inquit: hoc sequit᷑. Quid ꝙͣ dicemꝰ : lex
peccatũ : absit. Uno uerbo legc̃ soluit. legis accusatorẽ
dãnauit. Auctoritatẽ apłi contra me ꝓferebas omani
et cape inde consiliũ. Audi. Lex peccatũ c̃ : absit. Audi.
ꝑ legc̃ sunt oꝑabant᷑ in m̃bris nr̃is ut fructũ ferrent
morti. qr dixi cuacuati sumꝰ alege mortis in qͥ detine¬
bamur. qr dixi seruiamꝰ inuoluntate sp̃s et ñ iuetus¬
tate littere. lex peccatũ ẽ : absit ut sit peccatum.¬

Expanded text:
non intelligi, et contra obscuritatem verborum suorum cogitaet prior hoc voluit dicere, ut tu non invenias quod diceres. go dicemus, inquit? Hoc sequitur. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Uno verbo Legem absolvit, Legis accusatorem damnavit. Auctoritatem Apostoli contra me proferebas, o Maniet cape inde consilium. Audi, Lex peccatum est? Absit. Audi, per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti; quia dixi, Evacuati sumus a Lege mortis, in qua detinebamur; quia dixi, Serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae: Lex peccatum est? Absit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aũt corruptibile hoc induerit incorruptionem.
et mortale hoc induerit immortalitatẽ. Ubi ẽ. uox tri¬
umphi.  tunc fiet sermo qui scriptus ẽ. absorta ẽ. mors
inuictoria. Dicant triumphantes. Ubi ẽ. mors conten¬
tio tua: dicemꝰ gͦ. qͣndoq dicemꝰ. & ipsum qͣndoq non
erit longe. Non enim tantũ remanet scło. qͣntum iã

Expanded text:
um autem corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Dicemus ergo; quandoque dicemus; et ipsum quandoque non erit longe. Non enim tantum remanet de saeculo, quantum jam
Abbreviated transcription (Latin):
lictis in iustificationẽ. dicant isti quomͦ ex uno delic¬
to incondẽnationẽ. nͥ qr sufficit. ad condẽnationẽ
etiam unũ originale peccatũ qđ in om̃s homines ꝑ¬
transiit. Gr̃a uͦ ideo ex multis delictis in iustificatio
hitur. s etiã cęt̾a quȩ inuno quoq homine motu ꝓ¬
uno multi inse ipsis futuri erant. tũc in illo unꝰ erant.
Promde illud peccatũ soliꝰ eẽt. si exillo nullus exisset.
Porro aũt in quo erat natura cõmunis. ab eiꝰ uicio ẽ.
conuenientiꝰ dicet᷑. qͣm ohomo tu quis es qui respon¬
deas dõ. Nouit qͥppe ille quid agat. et qͣntꝰ numerus
cẽ. debeat pͥmitus om̃ium hominũ demde sc̃oꝵ. sic̃
sydum. sic̃ angłoꝵ. atq ut de terrenis loqͣmur. sicut

Expanded text:
lictis. Dicant isti, quomodo ex uno deliclictis. Dicant isti, quomodo ex uno delicto in condemnationem, nisi quia sufficit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omnes homines pertransiit? Gratia vero ideo ex multis delictis in justificationhitur, sed etiam caetera, quae in unoquoque homine motu puno multi in se ipsis futuri erant, tunc in illo unus erant. proinde illud peccatum solius esset, si ei illo nullus exisset; porro autem, in quo erat natura communis, ab eius uitio est convenientius dicetur, quam, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Novit quippe ille quid agat, et quantus numerus esse debeat primitus omnium hominum, deinde sanctorum, sicut siderum, sicut Angelorum; atque, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
qđ suꝑius dixisti uingilant̃ inculcasse apłm mul¬
tomagis gr̃a dĩ et donumꝰ unius hominis iħu. xp̃i
inplures abundabit. uolens intelligi. ideo plures dic
ẽ.aut ipse mentiris. aut ab aliquo falso siue fallente
aut obliuione deceptꝰ es. Non enim ait apłs plures. s
multos. Grecum attende codicẽ. et inuenies pollus.
multos. ñ inmagis multos. hoc ẽ. ñ inplures sic̃ iam
ostendimꝰ. Qm̃ si plures dixisset ꝓpt̃ paruulos qͦs te¬
net gr̃a. cum pͥmi hominis ñ tencat imitatio falsum
dixisset. et cęt̾a similis uob̃. Si enim om̃s imitatoresꝓ
xp̃i pꝰ eiꝰ incarnationem regeneratis paruulis additis.
conferantur cum peccatorib. quos om̃s uultis ꝓpter
arbitrium libtatis ad uitationẽ pͥmi hominis ꝑti¬
nere. ab ipso adam usq infinem scłi uoluntatt peccan¬
tes qui eoꝵ multo plures euidenter apparet ut et ur̃a
Nã iudiciũ quidem ex uno. in condẽnationẽ. Ee uno
ꝗͦ quid. nisi Elelicto. qr sequit᷑. gr̃a aũt ex multis de¬

Expanded text:
culcasse Apostolum, Multo magis gratia Dei et donum unius hominis Jesu Christi in plures abundavit » ; volens intelligi, ideo plures dictest, aut ipse mentiris, aut ab aliquo falso, sive fallente, aut oblivione deceptus es. Non enim ait Apostolus plures, sed multos. Graecum attende codicem, et invenies πολλούς,multos, non in magis multos, hoc est, non in plures, sicut jam ostendimus: quoniam si plures dixisset, propter parvulos quos tenet gratia, cum primi hominis non teneat imitatio; falsum dixisset, et esset similis vobis. Si enim omnes imitatores Christi post ejus incarnationem, regeneratis parvulis additis, conferantur cum peccatoribus, quos omnes vultis propter arbitrium libertatis ad imitationem primi hominis pertinere, ab ipso Adam usque in finem saeculi voluntate peccantes; qui eorum multo plures sint evidenter apparet, ut et vestra onem. Ex uno ergo, quid, nisi delicto? quia sequitur, gratia autem ex multis de
Abbreviated transcription (Latin):
desinet carnis eẽ. prudentia. et sp̃ui ñ resistet. ẜadem
nãq anma cũ inferiora appetit. prudentiã carnis ha¬
bere dr̃. Cum suꝑiora: prudentiã sp̃s. ñ qr prudentia
carnis substantia ẽ. qua induit᷑ anima uł exuit᷑ s ip¬
sius animȩ cõiffectio quȩ̨ om̃ino ẽẽ. desinet cum se
totã ad suꝑna conuerterit. Qui aũt in carne sũt
inqͥt. dõ placere ñ possunt. idẽ. qui uoluptatib car¬
nis adquiescunt. Ne quis enim de his dictũ putaret
qui de hac uita ñdum excesserunt. oportunissime sub

Expanded text:
desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem namque anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, prudentiam spiritus: non quia prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur; sed ipsius animae affectio est, quae omnino esse desinet, cum se totam ad superna converterit. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt: id est, qui voluptatibus carnis acquiescunt. Ne quis enim de his dictum putaret, qui de hac vita nondum excesserunt, opportunissime subj
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥs putaret ex aduerso aliud uenirt pͥncipiũ. Sub¬
iungit enĩ et dic̃. Legi enim dĩ ñ ẽ. subiecta. nec
cni potest. Ergo fac̾e cont᷑ legẽ hoc ẽ. iimicũ et̃. in
dm̃. ñ qr dõ aliqͥd noceri potest. s sibi nocet qͥsqͥs re¬
sistit uoluntati dĩ. Hoc ẽ. enĩ aduersus stimulũ calce
mittere. ut paulo apło cum adhuc eccłam ꝑsequere¬
tur. diuutꝰ dictũ ẽ. Sic c̃. aũt dictũ legi aũt dĩ ñ
ẽ. subiecta nec enim potest. tãqͣm si diceret᷑. Nix ñ
cit. S resolui potest. et feruere ut calefaciat. S cum
hoc fac̃. iam nix ñ ẽ. Sic et prudentia carnis dr̃. cum
anma ꝓ magnis bonis tẽporalia bona concupiscit. Qua
ndui enim appctitꝰ talis inẽ. animȩ. legidĩ subiecta ẽẽ.
non potest. idẽ. ñ potest implere quę lex iubet. S si
spũalia bona defidare cȩꝑit et tẽporalia contẽnere.

Expanded text:
ne quis putaret ex adverso aliud venire principium. Subne quis putaret ex adverso aliud venire principium. Subjungit enim, et dicit, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest. Ergo facere contra legem, hoc est inimicum esse in Deum: non quia Deo aliquid nocere potest, sed sibi nocet quisquis resistit voluntati Dei: hoc est enim adversus stimulum calces mittere, ut Paulo apostolo, cum adhuc Ecclesiam persequeretur, divinitus dictum est . Sic est autem dictum, Legi enim Dei non est subjecta; nec ecit, sed resolvi potest et fervere ut calefaciat, sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnalis, cum anima pro magnis bonis temporalia bona desiderais inest animae, legi Dei subjecta esse non potest; id est, non potest implere quae lex jubet. Sed cum spiritualia bona desiderare coeperit, et temporalia contemnere,