comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
haberes. cuius nescires linguam
ignorares mores. cuius te lateret
⁊ amor ⁊ animus: Gal. Si non
aliquib signis efficere possem
ut eẽt amitus. mallem nullum
quam talem habere. A. Si aũ
unus adesset quem eque ut te
ip̃m oliligeres a quo te similit̃
diligi non dubitares nonne om¬
omnia que prius uidebantur a¬
mara. dulcia redderentur ⁊ sapi¬
da: Tali Prorsus ita est. a. Nonne
na felicitas quam expectamꝰ deo
ip̃o operante. ⁊ diffundente inter
se ⁊ creaturam suam quam sustu¬
lerit inter ip̃os gradus. ⁊ orcdines
quo distinc̾it. int̾ singulos qͦsos
quos elegerit tantam amicitiam
⁊ caritatem ut sic quisq diligat
alium sicut se ip̃m. at ꝑ hoc sicut
unusquisq de ꝓpria. sic ⁊ de alt̾uis
felicitate letetur. ⁊ ita singuloꝵ
beatitudo omnium sit. ⁊ ominũ
beatitudinum uniu̾sitas singło¬
rum. Ibi nulla cogitatio nũ occul¬
tatio. nulla affectionum lissimu¬
latio. Hec est uera ⁊ et̃na amicitia.

Expanded text:
haberes cujus nescires linguam, haberes cujus nescires linguam, ignorares mores, cujus te lateret et amor et animus? GALTERUS. Si non aliquibus signis efficere possem, ut esset amicus, mallem nullum, quam talem habere. AELREDUS. Si autem unus adesset, quem aeque ut te ipsum diligeres, a quo te similiter diligi non dubitares, nonne omnia, quae prius videbantur amara, dulcia redderentur et sapida? GALTERUS. Prorsus ita est. AELREDUS. Nonne na felicitas, quam exspectamus, Deo ipso operante et diffundente inter se et creaturam suam, quam sustulerit, inter ipsos gradus et ordines, quos distinxerit, inter singulos quosque, quos elegerit, tantam amicitiam et charitatem, ut sic quisque diligat alium sicut se ipsum; ac per hoc sicut unusquisque de propria, sic et de alterius felicitate laetetur: et ita singulorum beatitudo omnium sit, et omnium beatitudinum universitas singulorum. Ibi nulla cogitationum occultatio, nulla affectionum dissimulatio. Haec est vera et aeterna amicitia,
Abbreviated transcription (Latin):
ant probentur idonei. Cauendꝰ
sane est quidam impetus amo¬
ris qui precurrit inditium. et
probandi adimit potestatem.
Est proinde uiri prudentis susti¬
nere. hunc refrenare impetum
ponere modum beniuolentie pau¬
latim precedere in affectum. donͦ
iam probato se totum credat ⁊ cõ¬
mittat amico. Cal fateor adhuc
me moriet illoꝵ sententia qui si¬
ne huiusmodi amicis iuere tu¬
cius arbrtrantur. A. Firum hoc
cum sine amicis nulla prorsus
utta iocunda sit. Gal. Cur rogo
te: A. Ponamus totum genuiᷤ
Humanum exemptum mundo
te solum suꝑstitẽ reliquisse. Et
ecce coram te omnes mundi de¬
licie ⁊ diuitie. aurum. argentũ.
lapides preciosi. uibes murate.
castra turrita. ampla edificia.
sculpture. picture. Sed et reforma¬
tum teantiquum cogitatum. om¬
nia hr̃e subiecta. oues. ⁊ boues.
uniuersas insuper et pecora cã¬
pi. uolucres celi ⁊ pisces maris
qui ꝑambulant semitas maris.
Dic rogo nunc ittrum sine socio

Expanded text:
am probentur idonei. Cavendus am probentur idonei. Cavendus sane est quidam impetus amoris, qui praecurrit judicium, et probandi adimit potestatem. Est proinde viri prudentis sustinere, hunc refrenare impetum, ponere modum benevolentiae, paulatim procedere in affectum, donec jam probato se totum dedat, et committat amico. GALTERUS. Fateor, adhuc me movet illorum sententia, qui sine hujusmodi amicis vivere tutius arbitrantur. AELREDUS. Mirum hoc, cum sine amicis nulla prorsus vita jucunda sit. GALTERUS. Cur rogo te? AELREDUS. Ponamus totum genus humanum exemptum mundo, te solum superstitem reliquisse. Et ecce coram te omnes mundi deliciae et divitiae, aurum, argentum, lapides pretiosi, urbes muratae, castra turrita, ampla aedificia, sculpturae, picturae. Sed et reformatum te in antiquum cogita statum, omnia habere subjecta, oves et boves universas, insuper et pecora campi, volucres coeli et pisces maris, qui perambulant semitas maris . Dic rogo nunc, utrum sine socio
Abbreviated transcription (Latin):
diligis. quod aliquando quasi
ex inclustria durius fieri oport.
ut sic enuz uel probetur uel ex¬
citatur tolerantia. Id sane attẽ¬
dendum est ut licet talia reppe¬
riantur in eo quem probas. q̃
offendant animum. uel alicuiꝰ
secreti incauta reuelatione. ul
alicuius temporalis commodi
cupiditate. uel minus discreta
correptione. uel aliqua debite
leuitatis transgressione non fta¬
tu a ꝓposita dilectione uel e¬
lectione resilias qͣmdui correc¬
tionis eius spes relucet. Nec quẽ¬
quam in amicis eligendis uel
probandis redeat ẽẽ sollicitum.
cum huius laboris frustus ute
sit medicamentũ. ⁊ immorta¬
litatis solidissimũ fundamen¬
tum. Cum enim plurimi in
thesauris multiplicariois in bo¬
btis ⁊ asinis. in ouib ⁊ capus
nutriendis. eligendis comꝑari
dementie res est eandem in a¬
micis adquirendis uel ꝓban¬
dis non dare oꝑant ⁊ quasdam
addiscere notas quib hiz quos
eligimus in amicos ad amiciti¬

Expanded text:
diligis: quod aliquando quasi diligis: quod aliquando quasi ex industria durius fieri oportet, ut sic ejus vel probetur, vel exerceatur tolerantia. Id sane attendendum est, ut licet talia reperiantur in eo quem probas, quae offendant animum, vel alicujus secreti incauta revelatione, vel alicujus temporalis commodi cupiditate, vel minus discreta correptione, vel aliqua debitae lenitatis transgressione, non statim a proposita dilectione vel electione resilias, quandiu correctionis ejus spes ulla relucet. Nec quemquam in amicis eligendis, vel probandis taedeat esse sollicitum; cum hujus laboris fructus vitae sit medicamentum, et immortalitatis solidissimum fundamentum. Cum enim plurimi in thesauris multiplicandis, in bobus et asinis, in ovibus et capris nutriendis, eligendis, comparadementiae res est, eamdem in amicis acquirendis, vel probandis non dare operam, et quasdam addiscere notas, quibus hi, quos eligimus in amicos, ad amiciti
Abbreviated transcription (Latin):
In quib omnib s dignior illo
preferatur. uel certe in tua nõ
sit potestate quod appetitur qͣ
tibi intentione adheserit. facile
ꝑ uidebis. Iam nunc de discretio¬
ne urdeamus quidam peruerse
satis ne dicam impudenter. ta
re corripiunt. ⁊ carentes discretio
ne magna negligunt contͣ mi¬
nima queq se erigunt. ꝯfundũt
omnia.non locum seruantes uͥ
non tempus quando. non ꝑsonaᷤ
quib quelibet uel publicare cõ¬
ueniat. uel celare. Quocirca illius
quẽ eligis est probanda discretio.
ne si improuidum quem quam
uel imprisdentẽ tibi in amicitia
lites cotidianas ⁊ uirgia tibi ip̃o
perquiras. Sane hanc in amicitia
nec̃ariam ẽẽ uirtutẽ. satiz facile
est peruidere. qua si quis caru̾rt:
instar nauis absq gubernatulo
pro impetu spc̃ instabili ⁊ irrati¬
onabili semper motu feretur.
Sic ⁊ multe cause deesse non
poterunt quib illius quem cu
pie amicum probetur pacientia
cum nc̃ce sit arguere eum quem

Expanded text:
in quibus omnibus si dignior illo in quibus omnibus si dignior illo praeferatur, vel certe in tua non sit potestate quod appetitur, qua tibi intentione adhaeserit, facile pervidebis. Jam nunc de discretione videamus. Quidam perverse satis, ne dicam impudenter, re corripiunt, et carentes discne magna negligunt, contra minima quaeque se erigunt, confundunt omnia, non locum servantes, ubi; non tempus, quando; non personas, quibus quaelibet vel publicare conveniat, vel celare. Quocirca illius, quem eligis, est probanda discretio; ne si improvidum quemquam vel imprudentem tibi in amicitia otidianas et jurgia tibi ipse perquiras. Sane hanc in amicitia necessariam esse virtutem satis facile est pervidere, qua si quis caruerit, instar navis absque gubernaculo, pro impetu spiritus, instabili et irrationabili semper motu feretur. Sic et multae causae deesse non poterunt, quibus illius, quem cupis esse amicum, probetur patientia: cum necesse sit arguere eum quem
Abbreviated transcription (Latin):
tigalis amicitia est. s plena de¬
coris. plena gratia. Uirtus est¬
enim non questus quia pecunia
non parturitur s gratia. nec li¬
citatione preciorum sed conc̾tati¬
one benuiolentie. Euis igitur qͦ
elegisti subtiliter est ꝓbenda in¬
tentio. ne sccłm spem cõmodi cu¬
iuslibet tebi uelit in amiticia co¬
pulari mercennariã eam estimãs
non gratuitam. Certiores autem
plerumq sunt amicitie inopum
quam diuitum. cum spem lucri
sic tollat pauꝑtas. ut amicitie
non minuat. s potius augeat
caritatẽ. Diuitib namq ita as¬
sentatorie grattficatur erga pau¬
perem nemo simulator est. We¬
ram est quicquid defertur pau¬
peri. cuius amicitia inuidia ua¬
cat. Hec cliximus ut in amitis
mores ꝓbemus. non estimemus
censum. Sic ergo probatur inten¬
tio. s cum usderis tuorum mag̃
cupidum quam tui. Aucuparz
semper aliquid quod tua tibi cõ¬
ferri possit industria. honorem.
gloriam. diuitias. libertatem.

Expanded text:
tigalis est amicitia, sed plena detigalis est amicitia, sed plena decoris, plena gratiae. Virtus est, non quaestus, quia pecunia non potitur, sed gratia; nec licitatione pretiorum, sed concertatione benevolentiae. Ejus igitur, quem elegisti, subtiliter est probanda intentio, ne secundum spem commodi cujuslibet tibi velit in amicitia copulari, mercenariam eam aestimans non gratuitam. Certiores autem plerumque sunt amicitiae inopum quam divitum, cum spem lucri sic tollat paupertas, ut amicitiae non minuat, sed potius augeat charitatem. Divitibus itaque assentatorie gratificatur; erga pauperem nemo simulator est. Verum est quidquid defertur pauperi, cujus amicitia invidia vacat. Haec diximus, ut in amicis mores probemus, non aestimemus censum. Sic ergo probatur intentio. Si eum videris tuorum magis cupidum, quam tui; aucupari semper aliquid, quod tua sibi conferri possit industria, honorem, gloriam, divitias, libertatem;
Abbreviated transcription (Latin):
poraliter fructuosum sit. Hii sic¬
amicos sicut boues suos clilig̾t.
ex quib aliquid commodi se spe¬
rant captuos. qui profecto ger¬
mana ⁊ spiritali carent amici¬
perenda. nec in se ip̃is naturale¬
amoris contuentur exemplarꝰ
ubi facile deprehenditur ius eiꝰ.¬
et qualis ⁊ quanta sit. Ip̃e do¬
minus ac saluator noster uere
nobis amicttie formam p̃scͥpsit.
cdiliges in quiens ꝓximũ tuũ
licut teip̃m. En speculum. Dili¬
gis teip̃m. Ita plane si deum di¬
ligis. si nempe talis es. qualem
in amicttiam eligendum descͥp¬
simus. Alquam rogo a te ip̃o hꝰ
tue dilectionis mercedẽ indicas
exigendam: Minime profecto.
sed quod perse sibi quisq caruᷤ
est. Nisi gͥ ⁊ tu huncip̃m in a¬
lium tranfferas affectum. carꝰ
ille tibi eq̃ ut tu ẽẽ non poterit.
Tunc enim erit ip̃e quem diligis¬
tanqͣm altertu. si tuam tui in ip¬
sum tranffuderis caritatẽ. Nõ
enim ut ait sanctus ambrosius nec¬

Expanded text:
poraliter fructuosum sit. Hi poraliter fructuosum sit. Hi amicos sicut boves suos diligunt, ex quibus aliquid boni sperant capturos: qui profecto germana et spiritali carent amicipetenda, nec in se ipsis naturale contuentur exemplar: ubi facile deprehenditur vis ejus qualis sit, et quanta sit. Ipse Dominus ac Salvator noster verae nobis amicitiae formam praescripsit: Diliges, inquiens, proximum tuum sicut te ipsum . En speculum. Diligis te ipsum. Ita plane, si Deum diligis; si nempe talis es, qualem in amicitiam eligendum descripsimus. Aliquam, rogo, a te ipso, hujus tuae dilectionis mercedem judicas exigendam? Minime profecto, sed quod per se sibi quisque charus est. Nisi igitur et tu hunc ipsum in alium transferas affectum, charus ille tibi, aeque ut tu, esse non poterit. Tunc, enim erit ipse, quem diligis, alter tu, si tuam in ipsum transfuderis charitatem. Non enim, ut ait sanctus Ambrosius, vec
Abbreviated transcription (Latin):
tanta tamen cautione at si plin
obessent prodita prodessent aũ
celata. In quib si fidelis fu̾it
inuentus. in maiorib experi¬
endum non dubrtes. Quod
si forte sinistrum aliquid de te
fama uulgauerit. si quisqͣm
malitia famam tuant fuerit
ꝑsecutus ⁊ ille nullius ad cre¬
denlum ad ducatur suggesti¬
one nulla moueatur suspitõe
nulla dlubitatione turbetur. de
eius fide ult̾ius nulla tibi debet
ẽẽ cunctatio. sed quasi de certa ⁊
stabili non parua exultatio. Gꝵ
Recordor nunc tui illius amici
tͣnsmarint de quo nobis fecisti se¬
pius mentionẽ quem ob hoc ueriᷤ¬
simum tibi ac fidelissimum pro¬
basti amicum quod falsa de te
referentib non solum non ad¬
hibuerit fidem. s nec ulla sit he¬
sitatione pulsatus. quod nec de
tuo amicissimo antiquo scilicet
clareualł sacrista p̾sumendum
putasti. S quoniam de proba¬
tione fidei satis actum ẽ. ad ce
riq qui in reb humanis nichil
bonum norunt. nisi quod tem¬

Expanded text:
tanta tamen cautione, ac si plurimum tanta tamen cautione, ac si plurimum obessent prodita, prodessent autem celata. In quibus si fidelis fuerit inventus, in majoribus experiendum non dubites. Quod si forte sinistrum aliquid de te fama vulgaverit, si quisquam malitia famam tuam fuerit persecutus, et ille nullius ad credendum adducatur suggestione, nulla moveatur suspicione, nulla dubitatione turbetur; de ejus fide ulterius nulla tibi debet esse cunctatio, sed quasi de certa et stabili, non parva exsultatio. GRATIANUS. Recordor nunc tui illius amici transmarini, de quo nobis fecisti saepe mentionem, quem ob hoc verissimum tibi ac fidelissimum probasti amicum, quod falsa de te referentibus, non solum non adhibuerit fidem, sed nec ulla sit haesitatione pulsatus: quod nec de tuo amicissimo, antiquo scilicet Clarae-Vallis sacrista, praesumendum putasti. Sed quoniam de probatione fidei satis actum est, ad carique, qui in rebus humanis nihil norunt bonum, nisi quod tem
Abbreviated transcription (Latin):
de complectens. cetera omnia qͣr
extra eum posita nec multunt
probans si assunt. nec si absint
requirens. Ip̃a tamen fides in
prosperis quidem latet. sed emi¬
net in aduersis. In necitate eiũ¬
Amiti cliuitis multi. S utrum
uere amici sint. interueniens
cus est. et frat in angustiis cõ¬
probatur. ⁊alias arguens utfi¬
et pes lassus. qui sperat super
prospera nr̃a nulla unquam ad¬
uersitas interpolet. quomodo
amici ꝓbabitur fides: A Fflul
ta sunt alia quib fides ꝓbatꝰ
amici. quamius in sinistris
maxime. Nam ut suꝑuis di¬
ximus nichil est quod amiciti¬
am magis lecdit. quam corsi¬
lioꝵ proditio. Euuͣngelica uero
sententia. Qui in modico fidelis
est: ⁊ in multo fidelis erit. Ami¬
cis itaq quib adhuc ꝓbationẽ
crelimus neccessanam. non om¬
nia nec ꝓfunda nr̃a sunt com¬
mittenda secreta. s primo ex¬
t̾iora uel modica. De quib ñ
magnopere curandum est. aut
celentur. aut uidentur. cum

Expanded text:
de complectens, caetera omnia quasi de complectens, caetera omnia quasi extra eum posita, nihil multum probat si adsint, nec cum absint requirens. Ipsa tamen fides in prosperis latet, sed eminet in adversis. In necessiAmici divitis multi; sed utrum veri amici sint, interveniens cus est, et frater in angustiis comprobatur . Et arguens infiet pes lassus, qui sperat super prospera nostra nulla unquam adversitas interpolet, quomodo amici probabitur fides? AELREDUS. Multa sunt alia, quibus fides probatur amici, quamvis in sinistris maxime. Nam, ut superius diximus, nihil est quod amicitiam magis laedit, quam consiliorum proditio. Evangelica vero sententia est: Qui in modico fidelis est, et in multo fidelis erit . Amicis itaque, quibus adhuc probationem credimus necessariam, non omnia, nec profunda nostra sunt committenda secreta, sed primo exteriora vel modica, de quibus non magnopere curandum est, an celentur an nudentur; cum
Abbreviated transcription (Latin):
amantudime misceat. uel ali
sus non erit tibi facultas ulte¬
rius procedendi. S ecce ego ob¬
seruo ianuam. tu pater perge qͦ
probanda sunt in amico fides.
intentio discretio. patientia. Fides:
ut ei te tuaq oĩa sece commttas
Intentio ut nichil ex amcitia nͥ
deum. ⁊ naturale eius bonumi
expestes. Discretio. ut quid p̾stan¬
dum amico. quid ab amico¬
tendum. in quib contristandũ
pro amico. in quib amico con¬
ignores. Patientia uero ne cor¬
reptus doleat ne corripientẽ
contempnat uel odiat. ut eum
ꝑ amico quelibet adu̾sa sustin̾e
non pigeat. Nichil inamicitia
fide prestantius. que ip̃ius ⁊¬
nutrix uidetur ⁊ custos. Ip̃a se
in omnib aou̾sis ⁊ prosperis.
in letis ⁊ tristib. in iocundis ⁊
amaris p̃bet equalent eodem in¬
tuene oculo humilẽ ⁊ sublimẽ.
pauperẽ ⁊ diuitẽ. fortẽ ⁊ debi¬
lem. sanum ⁊ egrum. Fidelis
quippe amicuᷤ nichil in amico
tuetur. uirtutẽ in ꝓpria sua fi¬

Expanded text:
amaritudinis misceat, vel aliqamaritudinis misceat, vel aliqsus, non erit tibi facultas ulterius procedendi. Sed ecce ego observo januam, tu Pater, perge quo probanda sunt in amico: fides, intentio, discretio, patientia. Fides, ut ei te secure committas. Intentio, ut nihil ex amicitia, nisi Deum et naturale ejus bonum exspectes. Discretio, ut quid praestandum amico, quid ab eo petendum, in quibus contristandum pro eo, in quibus amico conignores. Patientia vero, ne correptus doleat, ne corripientem contemnat vel odiat, ut eum pro amico quaelibet adversa sustinere non pigeat. Nihil in amicitia fide praestantius, quae ipsius nutrix videtur et custos. Ipsa se in omnibus adversis et prosperis, laetis et tristibus, jucundis et amaris, praebet aequalem: eodem intuens oculo humilem et sublimem, pauperem et divitem, fortem et debilem, sanum et aegrotum. Fidelis proprie amicus nihil in amico, tuetur: virtutem in propria se
Abbreviated transcription (Latin):
culpa sit qui intulit ñ ille qui ꝑ¬
tulit iniuriam. Porrõ si patri. si
patrie. si ciuib. si subditis. si ami¬
cis inuentus fu̾it ꝑuitiosus sta¬
tim familiaritati rumpendũ
est uintulũ nec uniꝰ amor per¬
ditioni multitudinis preferatur.
Hec ne proueniant in ip̃a electio¬
ne cauendum. ut uidelicet is eli¬
gatur. quem non ad ista furor
impellat. aut leuitas trabat. aut
u̾bositas precipitet. aut abducat
suspitio. maxime qui non nimiu
a tus dissentiat morib. nec a
qualitate discordet. Quia nͨ de
uera amicitia loquimur. que ñ
potest esse nisi inter bonos de ill de
quib quod non sinit eligendi
nulla potest ẽẽ cunctatio. ut tͣ¬
pes. auari. ambitiosi. criminosi.
nullam fecimus mentionem.
Si uob̾ de electione satis datũ
est. ad probationẽ demceps tͣnse¬
amus. E Oportunũ hec. nã
m semper ad hostium oculus est ne
forte quis irrumpat qui uel nr̃ie
delitiis finem ponat. uel quid

Expanded text:
lpa sit qui intulit, non ille qui plpa sit qui intulit, non ille qui pertulit injuriam. Porro si patri, si patriae, si civibus, si subditis, si amicis inventus fuerit perniciosus, statim familiaritatis rumpendum est vinculum, nec unius amor perditioni multitudinis praeferatur. Haec ne proveniant, in ipsa electione cavendum, ut videlicet is eligatur, quem non ad ista furor impellat, aut levitas trahat, aut verbositas praecipitet, aut abducat suspicio: maxime, qui non nimium a tuis dissentiat moribus, nec a qualitate discordet. Quia vero de vera amicitia loquimur, quae non potest esse nisi inter bonos, de illis, de quibus, quod non sint eligendi, nulla potest esse cunctatio, ut turpes, avari, ambitiosi, criminosi, nullam facimus mentionem. Si vobis de electione satis datum est, ad probationem deinceps transeamus. GALTERUS. Opportunum hoc; nam mihi semper ad ostium oculus est, ne forte quis irrumpat, qui vel nostris deliciis finem ponat, vel quid
Abbreviated transcription (Latin):
cet trastandus. ⁊ de electione tr̃¬
tantes iracundos. instabiles.
suspiciosos atq uerbosas exclu¬
limus. non omnes tamen sed
eos dum taxat qui has passioneᷤͤ.
net orclinare. nec mod̾ari possũt
aut nolunt. Nam multi his
ꝑturbationib sic tanguntur. ut
non solum eoꝵ in nullo ledatur
ꝑfectio. s etiam uirtus in eatum
mod̾atione laudabilius augeat᷑.
Nam qui uelut utfrenes his pas¬
sionib acti semper ferunt᷑ in pre¬
ceps. in ea uicia in eurtabiliter
dilamabuntur ⁊ corruunt. qui¬
Si tamen hec omnia patiaris
ab illo semel in amititiam susce¬
pisti non statim eam rumpen¬
dam dicimus s paulatim soluẽ¬
dam talisq seruetur antique a¬
mititie reuerentia. ut licet ip̃m
a secretis tus amoueas. Numꝙͣ
tamen ei dilectionẽ subtrahas.
auxiliũ. tollas. neges consiliũ.
Quod si etiam ad blasphemias
⁊ maledicta eius prorumpat
insania. tu tamen defer federi.
defer caritati. ut in caritati. ut ĩ¬

Expanded text:
cet, tractandus. Et de electione traccet, tractandus. Et de electione tractantes, iracundos, instabiles, suspiciosos atque verbosos exclusimus: non omnes tamen, sed eos duntaxat, qui has passiones nec ordinare, nec moderari possunt aut nolunt. Nam multi his perturbationibus sic tanguntur, ut non solum eorum in nullo laedatur perfectio, sed etiam virtus eorum moderatione laudabilius augeatur. Nam qui velut infrenes, his passionibus acti semper feruntur in praeceps, in ea vitia inevitabiliter dilabuntur et corruunt, quiSi tamen haec omnia patiaris ab illo, quem semel in amicitiam suscepisti, non statim eam rumpendam dicimus, sed paulatim solvendam, talisque servetur antiquae amicitiae reverentia, ut licet ipsum a secretis tuis amoveas, nunquam tamen ei dilectionem subtrahas, auxilium tollas, neges consilium. Quod si etiam ad blasphemias et maledicta ejus prorumpat insania, tu tamen defer foederi, defer charitati, ut in cu
Abbreviated transcription (Latin):
henda dilectio. ⁊ hoc eum quadã
modatione ⁊ reuerentia. ut sũ
nimitiᷤᷤ fuit horror. semper an¬
tiq amititie quedam uideantꝰ
remansisse uestigia. uR Fichi
certe perplacent ista que dicis.A.
Iam. de electione si sufficiunt is¬
ta que diximus insinuate. Gal.
Uellem ut eoꝵ que dicta sunt
sũma: sub breui nobis epilogo
traderetur. A Geram uobis mo¬
rem. Amorem: amicitie cliximꝰ
ẽẽ principium. Nec qualemc̃o.
sed qui de rõe simul ⁊ affectu ꝑ¬
cedit. Qui quidem ⁊ castus est
ex ratione. ⁊ ex affectu dulcis.
De inde amicitie ponendum dixi¬
mus fundamentum. dei scilicet
dilectionẽ. ad quam omnia q̃
suggeruntur referenda sunt.¬
⁊ utrum ei conueniant uel ab
ea clissideant explorandum. Qͦ¬
tuor subuide gradus in amicitia.
quib edo eius summam ꝑuent¬
tur custodiendos putaiumus. eñ
amicus primum sit eligendus
deinde probanidus. tunc demũ
admttendus. ⁊ sic postea ut de¬

Expanded text:
henda dilectio: et hoc cum quadam henda dilectio: et hoc cum quadam moderatione et reverentia, ut si non nimius fuerit horror, semper antiquae amicitiae quaedam videantur remansisse vestigia. GRATIANUS. Mihi certe placent ista, quae dicis. AELREDUS. Jam, de electione si sufficiunt ista quae diximus, insinuate. GALTERUS. Vellem, ut eorum, quae dicta sunt, summa sub brevi nobis epilogo traderetur. AELREDUS. Geram vobis morem. Amorem amicitiae diximus esse principium, nec qualemcunque, sed qui de ratione simul et affectu procedit. Qui quidem et castus est ex ratione, et ex affectu dulcis. Deinde amicitiae ponendum diximus fundamentum, Dei scilicet dilectionem, ad quam omnia, quae suggeruntur, referenda sunt, et utrum ei conveniant, vel ab ea dissideant, explorandum. Quatuor subinde gradus in amicitia, quibus ad ejus summam pervenitur, custodiendos putavimus, cum amicus primum sit eligendus, deinde probandus, tunc demum admittendus, et sic postea ut de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tamen amicitia ꝓbabilior
⁊ magis uirtus ꝓbatur. quod
nec in eo qui leditur desiit ẽẽ
quod fuit: diligeris eum a quo
non diligitur. honorans a quo
sꝑnitur. benedicens eum a quo
maledicitur. benefaciens ei. qui
sibi quod ꝑuitiosum est machi¬
natur.Gal. Quomodo igitur
amicitia soluitur. si excluso talia
sunt exhibenda ab eo a quo solui¬
tur.. A. Ad amicitiam quatuor
ditas. ad dilectionẽ spectat cum
beniuolentia beneficioꝵ exhibiti¬
o. ad affectionẽ interior quidam
procedens delectatio. ad securita¬
tem sine timore uel suspitione
siue tristia sunt de omnib quedo¬
centur uel discuntur quedam
dultis ⁊ amica collatio. Uides¬
ne in quib ab his qui merenturꝰ.
soluenda est amiritia: Subtra¬
hitur certe illa int̾ior delectatio
quam ex amiti pectore uigit̃ hau¬
riebat. perit securitas. qua sua
illi archana reuelabat seponitur
iocunditas quam amicũ fabu¬
latio pariebat. Familiaritas
proinde illa in qua talia conti¬
nentur. ei neganda est. ñ subtͣ¬

Expanded text:
hoc tamen amicitia probabilior, et magis virtus probatur, quod nec in eo qui laeditur, desinit esse quod fuit; diligens eum, a quo non diligitur; honorans eum, a quo spernitur, benedicens eum, a quo maledicitur; benefaciens ei, qui sibi quod perniciosum est, machinatur. GALTERUS. Quomodo ergo amicitia solvitur, si excluso talia sunt exhibenda ab eo, a quo solvitur? AELREDUS. Ad amicitiam quatuor ditas. Ad dilectionem spectat, cum benevolentia beneficiorum exhibitio. Ad affectionem, interior quaedam procedens delectatio. Ad securitatem, sine timore et suspicione sive utilia; de omnibus quae docentur vel discuntur, quaedam dulcis et amica collatio. Videsne, in quibus ab his qui merentur, solvenda est amicitia? Subtrahitur certe illa interior delectatio, quam ex amici pectore jugiter hauriebat; perit securitas, qua sua illi arcana revelabat; seponitur jucunditas, quam amica confabulatio pariebat. Familiaritas proinde illa, in qua talia continentur, ei neganda est, non subtra
Abbreviated transcription (Latin):
laborasse septem uiros de cog¬
natione eius gabaonitis dedit̾
puniendos. hoc autẽ uolo uos
ignorare irt̃ ꝑfectos quos sa¬
pient̾ electos. ⁊ caute probatoꝰ.
uera ⁊ sp̃ualis amicitia copula¬
uit. ñ posse int̾uenire discidiũ.
Cum enim amicitia de duob
unum fecerit sicut io quod
unum est non potest diidi. sit
⁊ amicttia a se ñ poterit separa¬
ri. Pater igitur hanc amicitiã
que patitur sectionẽ ex ea parte
qua leditur. nunqͣm fuisse uerã¬

Expanded text:
laborasse, septem viros de coglaborasse, septem viros de cognatione ejus, Gabaonitis dedit puniendos. Hoc autem nolo vos ignorare, inter perfectos, quos sapienter electos et caute probatos, vera et spiritualis amicitia copulavit, non posse intervenire dissidium. Cum enim amicitia de duobus unum fecerit, sicut id quod unum est, non potest dividi, sic et amicitia a se non poterit separari. Patet igitur, hanc amicitiam, quae patitur sectionem, ex ea parte qua laeditur, nunquam fuisse vera
Abbreviated transcription (Latin):
Gał. Que sunt rogo illa uitia
ꝓ quib amicitiam paulatim
maxime autẽ reuelatio secretoꝵ.
⁊ occulti morsus detractionum.
his sextum addimus. Si eos
qui tibi eque diligendi sunt
leserit. eisq quoꝵ tua interest
ꝓusdere saluti. ruine. et scan¬
dali mat̾iam. etiam correptus
prebe̾ non desierit: maxime uͥ
uicioꝵ poꝵ te tangit infamia.
Non enun amor p̃ponderare
debet religioni. non fidei. non
cantati ciuium. non plebis sa¬
litti. Rex assuerus suꝑbissimum
aman quem pre ceteris amitum
habuerat. suspendit incruce ami¬
ettie quam ille fraudulentis con
uxor abet cuier licet pax fu̾it in¬
ter sissaram. ⁊ domui abet ple¬
bie tam̃ salutem huic amicitie
p̃ferens ip̃m sissaram clauo so¬
piuit ⁊ malleo. Sanctus ꝓph̾a
dauid cum de iure amicitie cog¬
natioru ionathe debuerat peper¬
cisse. audiens tamen a domino
ꝓpter saul ⁊ domum eius ⁊ san¬
guinẽ quia cecscerit gabaonitaᷤ
popłm fame trib annis uigit᷑

Expanded text:
GALTERUS. Quae sunt, rogo, illa vitia, GALTERUS. Quae sunt, rogo, illa vitia, pro quibus amicitiam paulatim maxime autem revelatio secretorum, et occulti morsus detractionum. His sextum addimus. Si eos, qui tibi aeque diligendi sunt, laeserit, eisque, quorum tua interest providere saluti, ruinae et scandali materiam, etiam correptus praebere non desierit, maxime ubi vitiorum te tangit infamia. Non enim amor praeponderare debet religioni, non fidei, non charitati civium, non plebis saluti. Rex Assuerus superbissimum Aman, quem prae caeteris amicum habuerat, suspendit in cruce , amicitiae, quam ille fraudulentis consuxor Aber Cinei, licet pax fuerit inter Sisaram et domum Aber, plebis tamen salutem huic amicitiae praeferens, ipsum Sisaram clavo sopivit et malleo . Sanctus propheta David, cum de jure amicitiae cognationi Jonathae debuerat pepercisse , audiens tamen a Domino, propter Saul et domum ejus sanguinum, quia occiderat Gabaonitas, populum fame tribus annis jugiter
Abbreviated transcription (Latin):
mereant amau. si forte eis a¬
liquid euen̾it adu̾si. culpam re¬
torq̃ãt ĩ amicũ. lesam dicãt anil¬
ticiã. ⁊ õe ꝯsiliũ ꝙ amicus dede¬
rit suspectum ħeant ⁊ ꝓditi cũ
eoꝵ in palam culpa ꝓcesserit. N
habentes ultra quid faciant. ĩ
amicum odia ⁊ maledicta conge¬
minent.detrahentes in angu¬
lis. in tenebris susurrantes. se m̃¬
daciter excusantes.⁊ alios simi¬
liter accusantes. si gͥ his omnibꝰ
post dimissam post amiciciam im¬
petans. quamdiu tolerabilia fu¬
erint. ferenda sunt. ⁊ hit honos
ueteri amicitie tribuendus. ut
in tulpa sit quid faciat. non iq
qui patiatur iniuriam. Amici¬
tra quippe eterna est unde omni
tempore diligit qui amicus ẽ.
Si te lesent ille quem tu diligis:
tu tamen cłilige. Si talis fu̾it
ut ei aniettia subtrahatur. nũ¬
quam tamen subtrahatur di¬
lectio. Consule qͣntum potes
saluti eius . prospice fame. nec
unquam amititie eius predas
secreta. quamuiꝰ tua prodiderit.

Expanded text:
mereantur amari, si forte eis amereantur amari, si forte eis aliquid evenerit adversi, culpam retorqueant in amicum; laesam dicant amicitiam, et omne consilium, quod amicus dederit, suspectum habeant: et proditi, cum eorum in palam culpa processerit, non habentes ultra quid faciant, in amicum odia et maledicta congeminent, detrahentes in angulis, in tenebris susurrantes, se mendaciter exaltantes, et alios similiter accusantes. Si igitur his omnibus, post dimissam amicitiam, impetaris, quandiu tolerabilia fuerint, ferenda sunt: et hic honos veteri amicitiae tribuendus, ut in culpa sit, qui faciat, non is qui patiatur injuriam. Amicitia quippe aeterna est, unde: Omni tempore diligit qui amicus est . Si te laeserit ille, quem diligis, tu tamen dilige. Si talis fuerit, ut illi amicitia subtrahatur, nunquam tamen subtrahatur dilectio. Consule quantum potes saluti ejus, prospice famae, nec unquam amicitiae ejus prodas secreta, quamvis tua ipse prodiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
famia. Talib amicis omius di¬
ligentia adhibeisda ẽ ut sanentꝰ
Qd̃ si impossibile fu̾it. ñ statĩ¬
anucrtiam rumpendam. uel diͤ¬
cutiendam arbitror. s ut qui¬
dam elegant᷑ ait. potius paula¬
tim dissuendam nisi forte que¬
dam intolerabilis inuiria exar¬
serit. ut neq rectum neq hones¬
tum sit. ut non statim alienatio
uel disiunstio fiat. Si enim ali¬
quid molitur amicus aut in
patrem. aut in patriam qd̃ sub¬
ita ⁊ festinata egeat correptõe.
non amititia ledetur. si ꝑduelt
⁊ inimicus predatur. Sunt alia
uicia pro quib amiectiam ñ
rumpendam ut diximus. s pau¬
latim lissoluendam iudicamus.
ita tam̃ ut non usq ad ĩ imititi¬
as. exquib uirgia maledicta.
contumelieq gignuntur erum¬
pant. Turpe enim nimis est
cum eo huiusmodi gerere bel¬
lum cum quo familiarit uncis.
Nam ⁊ si omnibꝰ ab eo quem ĩ
amiettiam receperas impetaris
quibdam quippe moris esti ut
cum ip̃i sic uix̾int. ut non iam

Expanded text:
famia. Talibus amicis omnis difamia. Talibus amicis omnis diligentia adhibenda est, ut sanentur. Quod si impossibile fuerit, non amicitiam rumpendam, vel dissolvendam arbitror, sed ut quidam eleganter ait, potius paulatim dissuendam; nisi forte quaedam intolerabilis injuria exarserit, ut neque rectum, neque honestum sit, ut non statim alienatio vel disjunctio fiat. Si enim aliquid molitur amicus, aut in patrem, aut in patriam, quod subita et festinata egeat correctione; non amicitia laedetur, si perduellis et inimicus prodatur. Sunt alia vitia, pro quibus amicitiam non rumpendam, ut diximus, sed paulatim dissolvendam judicamus; ita tamen ut non usque ad inimicitias, ex quibus jurgia, maledicta, contumeliaeque gignuntur, erumpant. Turpe enim nimis est, cum eo hujusmodi gerere bellum, cum quo familiariter vixeris. Nam etsi his omnibus ab eo, quem in amicitiam receperas, impetaris, quibusdam quippe moris est, ut cum ipsi sic vixerint, ut jam non
Abbreviated transcription (Latin):
pectet secretum. Quod si non ei a¬
nuititia s natura prescriberet. nec
tta uirtuosum. nec ita laude dig¬
num inlicarem. Siu̾ut assolet
ab eius aliquando meus sensus
dissentiat. ita alt̾utro uobis de¬
ferunuȩ. ut aliquando ille meã
sue. plerumq ego suam mee pre¬
feram uoluntatẽ. Gal. Satisda¬
tum est gratiarid. B michi uelĩ
enuelees si forte quis meantius
in eoꝵ inciderit amicitias quos
cauendos paulo ante cdixisti. ulꝰ
si qui eoꝵ quos eligendos dixi¬
uitia. aut in alia forte deterio¬
ra corruerint. qualis eis seruan¬
da sit fides. qualis exhibenda sit¬
gratia. A̾ Hec si fieri potest in
ip̃a electione uł etiam ꝓbatiõe
cauenda sunt. ne usdel̾ nimis
cito diligamus. maxime usdig¬
nos. Digni autẽ sunt amicitia
quib in ip̃is causa est cur di¬
ligantur. Attamen in his qͥ
qui ꝓbati digniq putantur
erumpunt sepe uicia. tum in
ip̃os amicos. tũ in alienos. qꝵ
tamen ad amitos redundat in¬

Expanded text:
pectet secretum. Quod si non ei apectet secretum. Quod si non ei amicitia, sed natura praescriberet, nec ita virtuosum, nec ita laude dignum judicarem. Si vero, ut assolet, ab ejus aliquando meus sensus dissentiat; ita alterutro nobis deferimus, ut aliquando ille meam suae, plerumque ego suam meae praeferam voluntatem. GALTERUS. Satis datum est Gratiano. Sed mihi velim enuclees, si forte quis incautius in eorum inciderit amicitias, quos cavendos paulo ante dixisti, vel si qui eorum quos eligendos dixivitia, aut in alia forte deteriora corruerint, qualis eis servanda sit fides, qualis exhibenda gratia. AELREDUS. Haec, si fieri potest, in ipsa electione, vel etiam probatione cavenda sunt; ne videlicet nimis cito diligamus, maxime indignos. Digni autem sunt amicitia, quibus in ipsis causa est, cur diligantur. Attamen in his, qui probati dignique putantur, erumpunt saepe vitia, tum in ipsos amicos, tum in alienos, quorum tamen ad amicos redundat in
Abbreviated transcription (Latin):
tib uitiis resistere consueuer̃t.
Ille tuus de quo paulo ante fecimꝰ
mentionẽ. quẽ a te receptum ĩ
amicttiam ñ dubrtamus utrũ
tibi iracundus uideatur. scire
desidero. A̾ Est quidem. at in
amicitia minime. Gr̃. Quid ÷̾
rogo te in amicitia non ẽẽ iracũ
amicitiam non dubitatis.
iras. rixas. dissensiones. emula¬
tiones. uel contentiones ortas.
audistis: br̃ Numquam. Sed
hoc non illius. sed tue patientie
imputamus. A Fallimini. Nul¬
lo modo enim iram quam non
refrenat affectus. cuiusqͣm pati¬
entia refrenabrt. eum patientia
magis iracundum excitet in fu¬
rorem. in hoc aliquio sibi uel mo¬
dicum solatium prestari. cupiẽs
si in uirgiis se illi aliquis parẽ
exhibeat. Ille sane de quo nunc
nobis sermo ẽ. tta michi amiti¬
tie uira conseruat. ut cõmotũ
aliqũ etiam iam prorumpentẽ
in uerba solo nittu cohibeam ⁊
ea que displicent nunqͣm ꝓducat
in publicum. s ad euaporandum
sue mentis conceptum. semper ex¬

Expanded text:
tibus vitiis resistere consuerunt. Gtibus vitiis resistere consuerunt. GIlle tuus, de quo paulo ante fecimus mentionem, quem a te receptum in amicitiam non dubitamus: utrum tibi iracundus videatur, scire desidero. AELREDUS. Est quidem; at in amicitia minime. GRATIANUS. Quid est, rogo te, in amicitia non esse iracundamicitiam non dubitatis. iras, rixas, dissensiones, aemulationes vel contentiones ortas audistis? GRATIANUS. Nunquam; sed hoc non illius, sed tuae patientiae imputamus AELREDUS. Fallimini. Nullo modo enim iram, quam non refrenat affectus, cujusquam patientia refrenabit, cum patientia magis iracundum excitet in furorem, in hoc aliquid sibi vel modicum solatium praestari cupiens, si in jurgiis se illi aliquis parem exhibeat. Ille sane de quo nunc nobis sermo est, ita mihi amicitiae jura conservat, ut commotum aliquando, etiam jam prorumpentem in verba solo nutu cohibeam, et ea quae displicent nunquam producat in publicum; sed ad evaporandum suae mentis conceptum, semper exs
Abbreviated transcription (Latin):
est in amicum quem non iracũ¬
die furor inquietet. ñ instabi¬
litas diuidat. non conterat
suspicio. non u̾bositas a debi¬
ta grauitate dissoluat. Preci¬
pue utile est ut eum eligatz. qͥ
tius conueniat morib. tue con¬
sonet qualitati. Inter dispares
quippe mores. ut beatus ait am¬
brosius. amicttia ẽẽ non potest.
⁊ ideo conuenire debet sibi itͣ¬
usq gratia.Gat. Ubi ergo ta¬
lis inuenietur. qui nec iraicun¬
dus sit. nec instabilis. nec suspi¬
ciosus: Nam uerbosus quis qͥs
facile queat repperiri. qui non
his passionib sepus moueat᷑.
mult certe sunt qui his omĩ¬
bus suꝑiores inueniuntur. qͥ
imcundiam patientia compri¬
mant. leuitatẽ seruata graui¬
tate cohibeant. suspiciones di¬
lestionis contemplatione ꝓpel¬
lant. Quos maxime in amici¬
tiam qͣi ex̾citatiores assumeridas
dix̾im. qui uitia uirtute uincẽ¬
tes. tanto securius possidentur̾.
quanto fortius etiam temptã¬

Expanded text:
est in amicum, quem non iracunest in amicum, quem non iracundiae furor inquietet, non instabilitas dividat, non conterat suspicio, non verbositas a debita gravitate dissolvat. Praecipue utile est, ut eum eligas, qui tuis conveniat moribus, tuae consonet qualitati. Inter dispares quippe mores, ut beatus ait Ambrosius, amicitia esse non potest: et ideo convenire debet sibi utriusque gratia. GALTERUS. Ubi ergo talis invenietur, qui nec iracundus sit, nec instabilis, nec suspiciosus? Nam verbosus quisquis facile queat reperiri, qui non his passionibus moveatur; multi certe sunt, qui his omnibus superiores inveniuntur: qui iracundiam patientia comprimant, levitatem servata gravitate cohibeant, suspiciones dilectionis contemplatione propellant. Quos maxime in amicitiam quasi exercitatiores assumendos dixerim, qui vitia virtute vincentes, tanto securius possidentur, quanto fortius, etiam tentan
Abbreviated transcription (Latin):
qui omni circunfertur uento.
omni adquiescit consilio: Cuius
affectus molli luto comparatus
diu̾sas ⁊ contrarias tota die ꝓ
arbitrio imprimentis suscipit¬
⁊ format imagineᷤ. Quid p̾terest
magis competit amitttie. qͣm
pax quedam ad inuicem ⁊ tnquil¬
litas cordis. cuius semper expers
est suspiciosus. Numquã enim
requiescit. Suspiciosum qͥppe
semper̃ curiositas comitatur q̃
continuos ei stimulos acueris in¬
quietudiniꝯ. ⁊ ꝑturbationis ei
mat̾ia subininistrat. Si enuw
uiderit amitum secreturs loque¬
tem cum aliquo ꝓditionẽ pita¬
bit. Si se beniuolum alterz p̃bue¬
rit uel iocundum. ille se minus
diligi ꝓclamabit. Si eum cor¬
ripuerit. odium interpretabi¬
tur. Si laudandum crediderit.
irrisum se calumpniabitur. S
nec u̾bosum arbitror eligendum.
quia uir lingosus non iustifica¬
bitur. Uides inquit sapiens ho¬
minem promptulum ad loq̃n¬
dum. magis illo spem habet
stultus. Is igitur tibi eligendꝰ

Expanded text:
qui omni circumfertur vento, qui omni circumfertur vento, omni acquiescit consilio? Cujus affectus molli luto comparatus, diversas et contrarias tota die, pro arbitrio imprimentis, suscipit et format imagines. Quid praeterea magis competit amicitiae, quam pax quaedam ad invicem et tranquillitas cordis, cujus semper expers est suspiciosus? Nunquam enim requiescit. Suspiciosum quippe semper curiositas comitatur, quae continuos ei stimulos acuens, inquietudinis et perturbationis ei materias subministrat. Si enim viderit amicum secretius loquentem cum aliquo proditionem putabit. Si se benevolum alteri praebuerit, vel jucundum, ille se minus diligi proclamabit. Si eum corripuerit, odium interpretabitur. Si laudandum crediderit, irrisum se calumniabitur. Sed nec verbosum arbitror eligendum, quia vir linguosus non justificabitur. Vides, inquit sapiens, hominem promptulum ad loquendum, magis illo spem habet stultus . Is igitur tibi eligendus
Abbreviated transcription (Latin):
filio eius ammon misericordit̃
obtulisset ille suꝑbus ⁊ ingratꝰ
amico contumeliam ad iecit cõ¬
temptu. Ob quam causam tam
ip̃m quam poplm eius. ⁊ urbes.
gladius simul ⁊ ignis consũp¬
sit. Super omnia autẽ amicoꝵ
reuelare setreta sacrilegium arbi¬
tremur. quo fides amutit᷑.⁊ ani¬
me captiuate desperatio impor.¬
tetur. Hinc est quod impiissimꝰ
achitofel patricide consentiens.
cumei patris consilium ꝓdidiss
cernens suum quod contra illd̾
dederat mancipatum effectui.
dignum proditoris finem la¬
que suspensus promerunt. Po¬
stremo detrahere amico uenessũ
amicitie reputemus . qd̵ mafił
frontẽ lebra perfudit. ⁊ eiectam
extra castra sex diẽb. populi cõ¬
munione priuauit. Nec solũ
nimiũ iratundi. sed etiam in¬
stabiles et suspiciosi in hac elec¬
tione cauendi sunt. Cum enim
securitas. qua te credis ⁊ cõmit¬
tis amico. quomodo in eius a¬
more aliqua potest ẽẽ securitas.

Expanded text:
filio ejus Hanon misericorditer filio ejus Hanon misericorditer obtulisset, ille superbus et ingratus amico, contumeliam adjecit contemptui; ob quam causam tam ipsum, quam populum ejus et urbes, gladius simul et ignis absumpsit. Super omnia autem; amicorum revelare secreta sacrilegium arbitremur, quo, fides amittitur, et animae captivatae desperatio importatur. Hinc est quod impiissimus Achitophel , parricidae consentiens, cum ei patris consilium prodidisset, cernens suum, quod contra illud dederat non mancipatum effectui, dignum proditore finem, laqueo suspensus promeruit. Postremo detrahere amico venenum amicitiae reputemus, quod Mariae frontem lepra perfudit , et ejectam extra castra sex diebus, populi communione privavit. Nec solum nimium iracundi, sed etiam instabiles, et suspiciosi in hac electione cavendi sunt. Cum enim securitas, qua te credis et committis amico: quomodo in ejus amore aliqua potest esse securitas,
Abbreviated transcription (Latin):
soluitur amicitia. plaga dolosa
ẽ que non est alud quam occul¬
ta detractio. Plaga certe dolosa.
plaga serpentis ⁊ aspidis morti¬
fera. Si mordeat serperis in silen¬
tio ait salomon. nichil eo minus
habet qui occulte detrahit. Qiẽ¬
cumq igitur in his uitiis assidit¬
um inueneris. cauendus tibi
est ille nec donec sanetur ad ami¬
citiam eligendus. Adiuremus
conuitia. quoꝵ ultor ẽ deus. Se¬
mel fugientem a facie absalon
sanctum dauso conuitus impetẽs.
int̾ hereditaria uerba que pater fi¬
lio moriens delegauit. austoritate
sp̃c̃ sancti dec̾nitur occidendus. Im¬
ꝑperium nichilominꝰ caueamus.
Infelix nabal carmolus dauid ser¬
uitittem ⁊ fugam imꝓperans a do¬
mino ꝑcit meruit ⁊ occidi. Qd̃
si forte contig̾it in aliquo uos le¬
gem amititie preterire. uttemus
luꝑbiam. ⁊ amici gr̃am humilita¬
tis beneficio repetamus. Rex da¬
iuo amicitiam quam naas regi
filioꝵ ammon exhibuerat tum

Expanded text:
solvitur amicitia, plaga dolosa solvitur amicitia, plaga dolosa est, quae non est aliud quam occulta detractio. Plaga certe dolosa; plaga serpentis est et aspidis mortifera: Si mordeat serpens in silentio, ait Salomon, nihil eo minus habet, qui occulte detrahit . Quemcunque igitur in his vitiis assiduum inveneris, cavendus tibi est ille; nec, donec sanctur, ad amicitiam eligendus. Abjuremus convicia, quorum ultor est Deus. Semei, fugientem a facie Absalon santum David conviciis impetens , inter haereditaria verba, quae pater filio moriens delegavit, auctoritate Spiritus sancti decernitur occidendus. Improperium nihilominus caveamus. Infelix Nabal Carmelus, David servitutem et fugam improperans, a Domino percuti meruit, et occidi . Quod si forte contigerit, in aliquo nos legem amicitiae praeterire, vitemus superbiam et amici gratiam humilitatis beneficio repetamus. Rex David amicitiam, quam Naas regi filiorum Ammon exhibuerat , cum
Abbreviated transcription (Latin):
est hominũ malinia. ut quicquid
rra instigante ab amico iacula¬
tum fu̾it in amitam quasi ad
secretoꝵ suoꝵ ꝓlatum conscio.
linon credatur uerum tamon
ẽẽ clametur. Multi enim sicut
pprus laudib. ita in alioꝵ ui¬
tuperationib delectantur. Qͥd
u cilestius imꝓperio qd etiam
falsa obiectione innocentis fa¬
tiem miserando rubore ꝑfundit
At suꝑbia quid minꝰ ferciroumt
que solum io qd̃ tacte amicitie
sb̾ueniẽdũ foret humilitatis et
confessionis excludi remedium.
reddens hominẽ audacem aso in¬
inriam. tumidum ad correptionẽ.
reuelatio. quia nichil ẽ turpius.
nichil execrabilius. nichil amoriᷤ.¬
linquens int̾ amicos. s omnia re¬
plens amaritudine. ⁊ inlignati¬
ons ⁊ odiz atqz doloris. felle cunc¬
ta conspergeris. Hint scͥptum ẽ.
Qui denisdat archaria amiti per¬
det fidem. ⁊ paulo post. Denudare
amici misteria. desperatio est ani¬
me infelicis. Quid enim infelitiꝰ
languescit. Ultimum illuo qͦ diᷤ¬

Expanded text:
 hominum malitia, ut quidquid ira instigante ab amico jaculatum fuerit in amicum, quasi a secretorum suorum conscio, si non credatur, verum tamen esse clametur: multi enim sicut propriis laudibus, ita in aliorum vituperationibus delectantur. Quid scelestius improperio? quod etiam falsa objectione innocentis faciem miserando rubore perfundit. At superbia quid minus ferendum? quae solum id quod fractae amicitiae subveniendum fuerat, humilitatis et confessionis excludreddens hominem audacem ad injuriam, tumidum ad correptionem? revelatio, qua nihil est turpius, nihil exsecrabilius, nihil amorlinquens inter amicos, sed omnia replens amaritudine indignationis, et odii atque doloris felle cuncta conspergens. Hinc scriptum est. Qui denudat arcana amici perdit fidem . Et paulo post. Denudare amici mysteria, desperatio est animae infelicis Quid enim infeliciusatione languescit? Ultimum illud, quo dis
Abbreviated transcription (Latin):
se diẽ natalis sui. nͥ herodẽ ⁊ phara¬
onẽ. ut quoꝵ erat una ĩpietas: ẽẽt
una sollẽpnitas. Nos añ ñ natini¬
tatis diẽ luxiando celebremꝰ s diẽ
mortis sẽꝑ cõmemorando timeamꝰ.
homo erĩ ad laborẽ nascit᷑. ⁊ sc̃i tnͣ¬
seunt ꝑ mortẽ ad regnũ¬

Expanded text:
et Pharaonem, ut quorum erat una impietas, esset una solemnitas. Nos autem non nativitatis diem luxuriando celebremus, sed diem mortis semper commemorando timeamus. Homo enim ad laborem nascitur , et sancti transeunt per mortem ad regnu
Abbreviated transcription (Latin):
głi purũ u̾bum solidum cibũ comeꝰ¬
ount. nos idẽ u̾bum s in lac u̾sũ.
q si ñ possumꝰ comed̾e̾ possumꝰ sug¬
gere. Nisi enĩ incarnaret᷑ a nob̾. ñ
agnosceret᷑. a nob̃ ñ ustaret᷑. Dmiᷤᷤ¬

Expanded text:
i parum Verbum solidum cibum comedunt, nos idem Verbum, sed in lac versum; quia, si non possumus comedere, possumus sugere. Nisi enim incarnaretur, a nobis non agnosceretur, a nobis non gustaretur. Di
Abbreviated transcription (Latin):
cupsditas. Seuit uentꝰ. crescũt flu¬
ctus. s tñ nauis ambulat. Qͥ enĩ
ꝑ seu̾au̾it usq in finẽ: hic saluus
erit. Amas deũ. sub pedib tus ẽ
timor scł̃i. amas scl̃m: absorbet te.
Cum fluctuat cupiditate cor tuũ

Expanded text:
s. Saevit ventus, crescunt fluctus, sed tamen navis ambulat. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Amas Deum? sub pedibus tuis timor est saeculi. Amas saeculum? absorbet te. Cum fluctuat cupiditate cor tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
monstrare qͣntum ip̃i terren a
despitiant. nec carnem que mo¬
ritura ẽ cultu suꝑstitioso excole¬
re. s pompe indumentoꝵ moꝵ
ornam̃ta anteferre. uestimenta
plus uilia quam preuosa. plus
grossa qͣm subtilia. plus asꝑa
quam mollia. plus fusca quam
nitida. plus neglecte qͣm acura¬
te composita uel ad aptata a
ti ad ostentatões¬

Expanded text:
monstrare quantum ipsi terrena despiciant, nec carnem quae moritura est cultu superstitioso excolere, sed pompae indumentorum, morum ornamenta anteferre. Vestimenta plus vilia quam pretiosa, plus grossa quam subtilia, plus aspera quam mollia, plus fusca quam nitida, plus neglecte quam accurate composita vel adaptata amti ad ostentatione
Abbreviated transcription (Latin):
um est tribuatur:
Restat septimus dies idest sab¬
batum. in quo omnia ista oꝑa
consummantur. in quo requieᷤᷤ
uera suscipitur. inquo labori
nr̃o t̾mimus ac finus indicitur.
Ip̃a est cautas uirtutum omniũ
consummatio. scãrum aĩarum
suauis refectio. honesta moꝵ cõ¬
positio. Ip̃a radix ex qua oĩa bona
oꝑa ut bona sint oriunt᷑ in qua
septimus mensis in quo post tẽꝑ¬
tationum diluuium archa cor¬
dis suauit requiescit: Huic ser¬
uit temꝑantia. prudentia uigi¬
lat. militat fortituco. iusticia
de clistinctõe tͥũ salboꝵ

Expanded text:
um est, tribuatur. um est, tribuatur. Restat septimus dies, id est Sabbatum, in quo omnia ista opera consummantur, in quo requies vera suscipitur, in quo labori nostro terminus ac finis indicitur. Ipsa est charitas virtutum omnium consummatio, sanctarum animarum suavis refectio, honesta morum compositio. Ipsa radix, ex qua omnia bona opera, ut bona sint, oriuntur; in qua septimus mensis, in quo post tentationum diluvium, arca cordis suaviter requiescit. Huic servit temperantia, prudentia vigilat, militat fortitudo, justitia De distinctione trium Sab