comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiperfectus in xp̃o ẽ. et cuma postolis ad dominicae beniuolentiae
culmen ascendit proximumsuum. uel credentes exiudaeis. uelceste
gextilium populum ut subteruineam quae apellatur sorec. et dicit
in euangelio egosumuitis. et cuius fructus laetificat corhominis. et
conpressa seditione mundieteruore bellorum. sciant se. ee subrege:
cuius mystice insalomone nomen .ẽ. pacis Dehac eadem sessione
subteruineam ec subterficum etiam micheas propheta comimemonit
dicens: Indie illauo cabitunus quisque proximum et frxtrem suum
subtersicum etuineam suam . & non eritqui ex terreat. Quod autem
scriptum .ẽ. iuxta septuaginta. ecceego fodiam foueam. possumus fos
et foditur: Amensiquis contentiosus noluerit hocreferre adlapiden
sed quasi proprium habere principium suam quesententiã. dicamus

Expanded text:
qui perfectus est in Christo, et cum apostolis ad Dominicae benevolentiae qui perfectus est in Christo, et cum apostolis ad Dominicae benevolentiae culmen ascendit, proximum suum, vel credentes ex Judaeis, vel certe gentilium populum, subter vineam quae appellatur Sorec, et de qua dicit in Evangelio: Ego sum vitis , et cujus fructus laetificat cor hominis: et compressa seditione mundi et cruore bellatorum  Al. bellorum, sciant se esse sub rege, cujus mystice in Salomone nomen est pacis. De hac eadem sessione subter vineam, et subter ficum, etiam Michaeas propheta commemorat, dicens: In die illa vocabit unusquisque proximum, et fratrem suum subter ficum, et vineam suam, et non erit qui exterreat . Quod autem scriptum est juxta Septuaginta: Ecce ego fodiam foveam, possumus fosset foditur. Tamen si quis et contentiosius noluerit hoc referre ad lapidem; sed quasi proprium habere principium, suamque sententiam, dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
triueritquem etiam indani hel demontesinemanibus prirecisum legimꝰ
Ecceego caelabo sculpturmeius dicit dñs exercituum. et auferrminiqui¬
tatem tenireillius indieuna In dieilla dicitdñs exercituum uocabit
uiramicum suum subteruineam et subterficum: Lxx. E.ccecgo fo¬
diam foueam dicit dñs omnipotens & contrectabote omneminiqui¬
ecce lapis quem dedicoriam hiesu suꝑ lapidemunum septemoculi sunt.
Nunc consequenter uieraꝙ opaꝵi seruat alapide. ut dicatcaelabo
sculpturtm eiussi uesculpam caelaturamillius Quodenim hebyr¬
machus sculpamsculturamrius: Et ẽ sensus. Istum lapidem cla¬
uiscrucis & lanceamilitis faciamuul nerari et in illius passione aufert̃
iniquitatem tenie in dieuna. dequascriptum .ẽ. Haec ẽ. diesquam
fecitdñs exultemus & lactemurin ea. Ihiilla die passionis xp̃iuo cabitur

Expanded text:
triverit, quem etiam in Daniele de monte sine manibus praecisum legimus . triverit, quem etiam in Daniele de monte sine manibus praecisum legimus . Ecce ego caelabo sculpturam ejus, dicit Dominus exercituum, et auferam iniquitatem terrae illius in die una. In die illa dicit Dominus exercituum, vocabit vir amicum suum, subter vineam, et subter ficum. LXX: Ecce ego fodiam foveam, dicit Dominus omnipotens, et contrectabo omnem iniquiecce lapis quem dedi coram Jesu, super lapidem unum septem oculi sunt. Nunc consequenter μεταφοράν servat a lapide, et dicit: Caelabo sculpturam ejus; sive sculpam caelaturam illius. Quod enim Hebramachus, sculpam sculpturam ejus. Et est sensus: 806 Istum lapidem clavis crucis, et lancea militis faciam vulnerari, et in illius passione auferam iniquitatem terrae in die una, de qua scriptum est: Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea . In die illa passionis Christi, vocabit vir
Abbreviated transcription (Latin):
requiescetsupeums pĩdĩs ps̃sapientiae et intellegentiae sp̃s consiluet
fostitudinis. spsscientiae ecpietatis. et implebit eum sp̃s timoris di
Quis acerdotem magnum & amicoseius. dñm saluatorem. et discipu¬
losillius intellegiuo lunt uiros tepatoc hotioie. et portendentes.
sicaccipiunt. ut ad a postolos referitnt: Quieius mysticae signaper¬
spexerint & ex presentibus futuya cognouerint: dum in eoquia non¬
uitatecaetus fut oculos restitutos suꝑpopulo geycilium int̃p̃tan
et inmuliere sanguine defluente ecdesiam edisserunt sanguinis ope¬
ribus liberrtam : Hoc autem quod sequitur quia eccelapos quem
dedi corm hie suamatores historiae sic dex põintellegunt. ut post
hie sum filiumiosedee xpĩdicantes seuenturum. Hocenim. eẽ
contmhie suid ẽ in conspectueius. et antefaciem. ut futurt significet
et appellari eum lapidem profostitudine ecrobore quo omnia regnacoꝵ¬

Expanded text:
itus Dei, spiritus sapientiae et intelligentiae, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et implebit eum spiritus timoris Dei . Qui sacerdotem magnum, et amicos ejus Dominum Salvatorem, et discipulos illius intelligi volunt viros τερατοσκόπους, et portendentes, sic accipiunt, ut ad apostolos referant, qui ejus mystica signa perspexerint, et ex praesentibus futura cognoverint, dum in eo qui a nativitate caecus fuit , oculos restitutos super populo gentilium interpretantur, et in muliere sanguine defluente , Ecclesiam edisserunt sanguinis operibus liberatam. Hoc autem quod sequitur: quia ecce lapis quem dedi coram Jesu, amatores historiae sic de Christo intelligunt, ut post Jesum filium Josedec Christum dicant venturum. Hoc enim esse coram Jesu, id est, in conspectu ejus, et ante faciem, ut futura significet, et appellari eum lapidem pro fortitudine, et robore, quo omnia regna con
Abbreviated transcription (Latin):
tutes prudertia iustitia fostitudo temperantia. De quibus plenissime
in officiorum libris cullius disputat. scribens proprium quoque dequat¬
tuor uistutibus librum. Quiergo uitia destruunt uircutes aedificant.
Omnesq: scĩ qui haec remedia possidenter instaurant semperecđam. fabri
appellandisunt: Vnde & apostolus loquebatur Quasi sapiens archi¬
tectus fundamentum posui . Et iratus dñs dehierusalen ab laturum esse
quattuor fabros quattuor euangelistas intellegi quio ppresum israhel
sensum scilicet uidentem dm̃ & uidã dnm confitentẽ & hierusalem uis¬
onempacis in pristinam sedem restituant : Et quos uiuorum gentes disp¬
serant de ecđa ꝑ predicationem euangelii recraxerint ad salutem
deuauioculos meos &uidi & ecceuir & in manueius funiculus m̃sorũ¬

Expanded text:
tutes, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia, de quibus plenissime tutes, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia, de quibus plenissime in Officiorum libris Tullius disputat, scribens proprium quoque de quatuor virtutibus librum. Qui ergo vitia destruunt, virtutes aedificant, omnesque sancti, qui haec remedia possidentes instaurant semper Ecclesiam, fabri appellandi sunt. Unde et Apostolus loquebatur: Quasi sapiens architectus fundamentum posui . Et iratus Dominus de Jerusalem ablaturum esse se quatuor fabros, quatuor Evangelistas intelligi, qui oppressum Israelem, sensum videlicet videntem Deum, et Judam Dominum confitentem, et Jerusalem visionem pacis, in pristinam sedem restituant, et quos vitiorum gentes disperserant de Ecclesia, per praedicationem Evangelii retraxerunt ad salutem. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir, et in manu
Abbreviated transcription (Latin):
potestates aduersum mundi huius rectores tenebrarum istarũ. ad uer¬
sumspiritalia nequitiae incaelestibus. Hos quattuor aduersarios quic̃ tra
scõs semꝑ dimicabant. xp̃s oppressit adueniens. Et dehis psalmista congemi¬
nat. Su ꝑaspidem & basiliscum ambulabis: & conculcabis leonem & draco¬
nem Possumus quat tuor cornua quaeregnauerunt contrapopulum dĩ.
& quactuor TΑΗ accipere qua eeruditi non uerbum de uerbo expri¬
mentes Kako ztIAuc passiones sed ꝑ turbationes interp̃tantur Aegri¬
tudinem animi & gaudium duo p̃sentia & duo futura metum & cupidi¬
tatem : Dequibus & in lustris poeta significatur hinc metuunt cupiunt que
dolent gaudentq: aduersum has quattuor fabrie tutitadicam mediciboni¬
que artifices non cernuntur a propheta : Nec dum enim absque ostensione
dĩ ꝑse en suidere poterat. Sed ostendentureia dño quattuor scilicet uir¬

Expanded text:
potestates, adversum mundi hujus rectores tenebrarum istarum, adverpotestates, adversum mundi hujus rectores tenebrarum istarum, adversum spiritualia nequitiae in coelestibus . Hos quatuor adversarios, qui contra Sanctos semper dimicabant, Christus oppressit adveniens. Et de his Psalmista congeminat: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . Possumus quatuor cornua, quae regnaverunt contra populum Dei, et quatuor πάθη accipere, quae eruditi non verbum de verbo exprimentes κακοζήλως passiones, sed perturbationes interpretantur, aegritudinem animi et gaudium: 792 duo praesentia, et duo futura, metum et cupiditatem, de quibus et illustris poeta significat : Hinc metuunt, cupiuntque, dolent, gaudentque. Adversum has, quatuor fabri, et ut ita dicam medici, bonique artifices, non cernuntur a propheta, necdum enim absque ostensione Dei per se eos videre poterat, sed ostenduntur ei a Domino, quatuor scilicet vir
Abbreviated transcription (Latin):
unum contrapopulum dĩ cornueleuauerint . Nonenim regnauerunt
pariter & simnul oppresserunt is rahel sed sibi inuicẽ successerunt Babylo¬
nus medi & ꝑsae. Persarum regno regnum macedonum Regnomace¬
donum imperium romanorum. Haec sequentes historiȩ ordinẽ diximꝰ
Quodaut̃ oculos propheta leuasse sedicit. illi spiritalit̃ sensuicoapiandũ ẽ
Leuauioculos neos in montes. unde ueniet auxilium mihi. Etleuate ocu
losuros & uidece regiones qm̃iam albae sint ad metendum. Et quod
inesaia legimus . Dixit sc̃s. Leuate oculos uestros. & uidete quis ostendit
haccom̃a Eleuationeergo oculorum opusest. & intellegentiaspirita¬
li ucuideamus contrarias fostitudines quae contranos eleuauerunt
cornusuum & de quib: apostolus loquitur. Non est nobis conluctatio
aduersum carnem & sanguinem sed aduersum principatus aduersum

Expanded text:
unum contra populum Dei cornu elevaverint; non enim regnaverunt unum contra populum Dei cornu elevaverint; non enim regnaverunt pariter, et simul oppresserunt Israel, sed sibi invicem successerunt, Babyloniis, Medi et Persae. Persarum regno, regnum Macedonum; regno Macedonum, imperium Romanorum. Haec sequentes historiae ordinem diximus. Quod autem oculos propheta levasse se dicit, illi spiritualiter sensui coaptandum est: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi . Et: Levate oculos vestros, et videte regiones, quoniam jam albae sunt ad metendum . Et quod in Isaia legimus: Dixit sanctus, Levate oculos vestros, et videte quis ostendit haec omnia ? Elevatione ergo oculorum opus est et intelligentia spirituali, ut videamus contrarias fortitudines, quae contra nos elevaverunt cornu suum: et de quibus Apostolus loquitur: Non est nobis colluctatio adversus carnem, et sanguinem: sed adversum principatus, adversum
Abbreviated transcription (Latin):
depresius leuaret caput :. Quattuor quoque fabros siue carni fices quos
graeci TeΚTΟNac uocant non ipse propheta conspicit sedei dñs ostendit
& exponit quisine fabri uel astifices quosnos angelos intellegimuş oboedien¬
tes dominicae potestati ut quod gentes destruxerant istia edificent Ho
aut̃ proquonos exhebraeo interptatisumus. uenerunt: tide cerrere ȩx
regna uidelicet : septuaginta in terp̃tati sunt uentrunt isti ex auiere ea
inmanibussuis Exacuere aut̃. prode cerrere accipiendum est. Velceste
de terrere ut om̃ a subxp̃i iugo colla submittant. Et noñ ut quidã interp̃¬
tatus est cum ex acuta fuerint peiora fiant Sienim ad hoc ueniant angłi
ut malos peiores faciant. Non fabri appellandi sunt idest destructores¬
malorum & aedificatores bonorum sed &ipsi promalis & destructo¬
ribus accipiendi Ethoc notandum quodista quattuor cornua gentiũ

Expanded text:
depressus levaret caput. Quatuor quoque fabros, sive artifices quos depressus levaret caput. Quatuor quoque fabros, sive artifices quos Graeci τέκτονας vocant, 791 non ipse propheta conspicit, sed ei Dominus ostendit, et exponit qui sint fabri et artifices, quos nos angelos intelligimus obedientes Dominicae potestati ut quod gentes destruxerant, isti aedificent. Hoc autem, pro quo nos ex Hebraeo interpretati sumus: Venerunt isti deterere ea, regna videlicet, Septuaginta interpretati sunt: Venerunt isti exacuere ea, in manibus suis. Exacuere ea autem, pro deterere accipiendum est. Vel certe deterere, ut omnia sub Christi jugo colla submittant, et non ut quidam interpretatus est cum exacuta fuerint, pejora fiant. Si enim ad hoc veniant angeli, ut malos pejores faciant, non fabri appellandi sunt, id est, destructoresmalorum, et aedificatores bonorum; sed et ipsi pro malis et destructoribus accipiendi. Et hoc notandum quod ista quatuor cornua gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
bus Vtestillud Et ex altauit cornuxp̃isui. Et in alio. Prexit cornusalutis
nobis indomodauid puerisui. Et decem cornua in ultimo regnatura idem
danihel propheta testatur. Eoergo tempore quohaec uisio cernebatur iã
babyloniorum regnum p̃terierat instabat persarum atque medorum
uturumerat grecorum atq macedonum & romanorum. Quaebabylonii
quae medi atq persȩ quae greci idest macedones fecerint iudae &israhel
& hierusalem uir eruditus agnoscit. maxime subantiocho cognomento
EΠTIGΑN subquomacchabaeorum historiatexitur. Postaduentum
quoque ciñi saluatoris quando circumdata est hierusalem quae sustinuerirt
is rahelitae & euangelium ante denuntiat & iosephuhistoriae iudaicae
scriptor uerna culus plenissi me docet. Ista cornua uentila uerunt iudam
ꝑ singulos propemodum uiros ut nemo eorum grauimalorum pondere

Expanded text:
bus, ut est illud: Et exaltavit cornu Christi sui . Et in alio loco: Et erexit cornu salutis bus, ut est illud: Et exaltavit cornu Christi sui . Et in alio loco: Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui . Et decem cornua in ultimo regnatura, idem Daniel propheta testatur . Eo ergo tempore quo haec visio cernebatur, jam Babyloniorum regnum praeterierat, instabat Persarum atque Medorum, futurum erat Graecorum atque Macedonum, et Romanorum. Quae Babylonii, quae Medi atque Persae, quae Graeci, id est, Macedones fecerint Judae, Israel, et Jerusalem, vir eruditus agnoscit, maxime sub Antiocho, cognomento Ἐπιφανεῖ, sub quo Machabaeorum historia texitur. Post adventum quoque Domini Salvatoris, quando circumdata est Jerusalem, quae sustinuerint Israelitae, et Evangelium ante denuntiat , et Josephus historiae Judaicae scriptor vernaculus plenissime edocet. Ista cornua ventilaverunt, et disperserunt Judam, per singulos propemodum viros, ut nemo eorum gravi malorum pondere
Abbreviated transcription (Latin):
Etoste dit mihidñs quatcuor fabros & dixi Quidistiueniunt facere :¬
& dixi Haecsunt cornua quaedis ꝑserunt iudam &istahel confregerunt.
& nullus eorum leuauit caput. Etegressi sunt isti ut ex acuant ea in manib:
suis. Quattun cornua gentes sunt quae el euauerunt cornu suꝑterram
dñi ut dis ꝑgerent eam . Quattuor cornua quaeuenti lauerunt & disper¬
serunt iudam &israhel &hierusalem quattuor gentes eẽ babrlonios
medos atque ꝑsas & macedonas acromanos: Et nuncdñs a propheta in c̃rogatꝰ
exponit & danihel plenis sime replicat quiinuisione imaginis quachabe¬
bat aureum caput & pecus argenteum & subumbilico aeneum & crura ac
pedes fereos & fictiles hasquat tuor gentes interp̃tatus esNE trursum in alia
uisione quat tuorbestias leaenam &ursum & pardum & alim horribilem
bestiam cuius nomen nom posuit. easdem gentes subalia figura monstrauit:
habentes scriptura scã consuetudinem utregnum semꝑ interptetur in corni¬

Expanded text:
quatuor fabros, et dixi: Quid isti veniunt facere? Et dixit: Haec sunt cornua quae disperserunt Judam, et Israel confregerunt: et nullus eorum levavit caput: et egressi sunt isti ut exacuant ea in manibus suis. Quatuor cornua, gentes sunt quae elevaverunt cornu super terram Domini, ut dispergerent eam. Quatuor cornua quae ventilaverunt, et disperserunt Judam, et Israel, et Jerusalem, quatuor gentes esse, Babylonios, Medos atque Persas, et Macedonas, ac Romanos, et nunc Dominus a propheta interrogatus et Daniel plenissime replicat. Qui in Visione imaginis quae habebat aureum caput, et pectus argenteum, et subumbilicum aeneum, et crura, ac pedes ferreos et fictiles, has quatuor gentes interpretatus est . Et rursum in alia visione quatuor bestias, leaenam et ursum, et pardum, et aliam horribilem bestiam, cujus nomen non posuit, easdem gentes sub alia figura monstravit. habente Scriptura sancta consuetudinem, ut regnum semper interpretetur in corni
Abbreviated transcription (Latin):
rufi: in quadriga secundae quinigri. Et in quadriga testia equi albi.
et inquadriga. quasta equiuani et fortes: Et respondi et dixiadan¬
gelum quilo quebaturmme : Quid sunt haec dominemi Etres¬
pondens angelus. et aitadme. Isti sunt quattuor uenti caeliquie¬
grediuntur ut stent conindominatore omnis terire. Inquaerirnt
equinigri egrediebantur intenum aquilonis. : Et albiegressi sunt
posteos : E tuarii egressi sunt ad temirm austri. Qui autem enent
robus tissimi exierunt et qua erebant ire et discurrere pomnemtent̃ẽ
Etdixit. Ite etperambulate tenxm: Et perambulauerunt tenirm
etuocauitme: et locutus ẽ ad medicens. Eocequie grediuntur in ter¬
rama quilonis. requiescerefecerunt spm̃meum interiraquilonis

Expanded text:
in quadriga secunda equi nigri et in quadriga tertia equi albi et in quadriga quarta equi varii fortes et respondi et dixi ad angelum qui loquebatur in me quid sunt haec domine mi et respondit angelus et ait ad me isti sunt quattuor venti caeli qui egrediuntur ut stent coram Dominatore omnis terrae in quo erant equi nigri egrediebantur in terra aquilonis et albi egressi sunt post eos et varii egressi sunt ad terram austri qui autem erant robustissimi exierunt et quaerebant ire et discurrere per omnem terram et dixit ite perambulate terram et perambulaverunt terram et vocavit me et locutus est ad me dicens ecce qui egrediuntur in terram aquilonis requiescere fecerunt spiritum meum in terra aquilonis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs exercituum misit meaduos. Erit autem hoc si auditu audieritis
uocem dnĩdĩurĩ. IxX Et factus ẽ sermodnĩ ad medicens. Accipe
quaedecaptiuitate sunt a principibus et abutilibus eius. et qui cogno¬
uerunt eam. Et ingredieris tuinde illa indomum iosiae filium so¬
phoniae qui uenit debabylone. et accipies argentum et aurum. et facies

Expanded text:
Dominus exercituum misit me ad vos. Erit autem hoc, si auditu audieritis Dominus exercituum misit me ad vos. Erit autem hoc, si auditu audieritis vocem Domini Dei vestri. LXX: Et factus est sermo Domini ad me dicens: Accipe quae de captivitate sunt a principibus, et ab utilibus ejus, et qui cognoverunt eam: et ingredieris tu in die illa in domum Josiae filii Sophoniae, qui venit de Babylone, et accipies argentum et aurum, et fac
Abbreviated transcription (Latin):
missus est fratribus ilucquoque perferrt: Et nequaquam a ethiopiae
flumine sed galliarum largissimis aquis rigentur aruasitientia:
Et factum .ẽ. uerbum dnĩ ad medicens Sumea tirns mignrtione ab
holdai. et a tobia. et abidaia. et ueniestu in dieilla. et in gihis domum
iosiaefilii sophoniae qui uenerunt debabylone. et sumes argentum et
aurum et facies coronas. et pones incapite hiesu filii ios edec sacerdotis
magni edoqueris ad euidicens. Haec ait dñs exercituum dicens
Ecceuir. oriens nomeneius: Et subtereum orietur. et aedificabit
templum dño et ipsc exstruet templum dño et portabit gloriã &
sed ebit et dominabitur supsoliosuo. et eritsacerdos supsoliosuo. Et
consilium pacis erit inter duos illos. et coronae crunt helem. et cobiae.
et idaiae. ethenfiliosophonue. memoriale in templumdnĩ. Et
qui proculsunt uenientetaedificabunt intemplodnĩ. et scietis quia

Expanded text:
missus est fratribus, illuc quoque perferat; et nequaquam Aethiopiae missus est fratribus, illuc quoque perferat; et nequaquam Aethiopiae flumine, sed Galliarum largissimis aquis rigentur arva sitientia. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Sume a transmigratione ab Holdai et a Tobia, Josiae filii Sophoniae, qui venerunt de Babylone, et sumes argentum et aurum, et facies coronas, et pones in capite Jesu, filii Josedech sacerdotis magni, et loqueris ad eum, dicens: Haec ait Dominus exercituum, dicens: Ecce vir oriens nomen ejus: et subter eum orietur, et aedificabit templum Domino. Et ipse exstruet templum Domino: et ipse portabit gloriam, et sedebit, et dominabitur super solio suo: Et erit sacerdos super solio suo, et consilium pacis erit inter illos duos. Et coronae erunt Helem, et Tobiae, et Idaiae, et Hen, filio Sophoniae, memoriale in templo Dqui procul sunt, venient et aedificabunt in templo Domini, et scietis quia
Abbreviated transcription (Latin):
Et griuns grnendo uaditspiritus. et incirculos suos reuestitur. Labr¬
rintheos patimur errores. et xp̃ĩ caecaregimus filo uestigia. Ad hanc
difficultatem urget petasatus libripostitor : dimidium factiquicoe¬
pit habet: quanto magis nos quitestiam pastem iam confecimus uiae.
eodem debemus in reliquis labore sudare neperdamus prireterita.
et inperfecto opus augeat lectoris desiderium. Itaque mi exsuperi
papa uenerrbilis adesto prresens orrtionibus. qui corporẽ absens
es et in pecrr adnõ ut auferctur a faciemea uelamen zachariae quod
ignobile ferre non poterrt. ut ego quoque cumdauid quea indicere
Dñs dabit uerbum euangeli ⁊ antibus uirtute multa. Secundi libri ex¬
planationum tachariam. istud exordium .ẽ. Quem tanta celerita¬
tedictamus ut paene non sit emendandis patium . dumfrxtersis inu¬
nius a egyptum irefestinat. ut odorembonae flagnentiae quia te

Expanded text:
et gyrans gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur : Labyet gyrans gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur : Labyrinthios patimur errores, et Christi caeca regimus filo vestigia. Ad hanc difficultatem urget petasatus libri portitor : Dimidium facti, qui coepit, habet. . . . quanto magis nos qui tertiam partem jam confecimus viae, eodem debemus in reliquis labore sudare, ne perdamus praeterita, et imperfectum opus augeat lectoris desiderium! Itaque, mi Exuperi Papa venerabilis, adesto praesens orationibus, qui corpore absens es, et impetra a Domino, ut auferatur a facie mea velamen Zachariae, quod ignobile ferre non poterat: ut ego quoque cum David queam dicere: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa . Secundi libri Explanationum in Zachariam istud exordium est, quem tanta celeritate dictamus, ut pene non sit emendandi spatium: dum frater Sisinnius Aegyptum ire festinat, ut odorem bonae fragrantiae, qui a te
Abbreviated transcription (Latin):
perdiuersi tatem colorum diuersas gratias possidentes. Quorum alu
sufisint inmastrrio alu obscuri etnigri et xpĩmysteria cognoscentes
de quibus dicatur in psalmis. caligo subpedibus cius. et posuit tenebras la¬
tibulum suum alii albi gratia uirginali aliiuari et fortes. habentes
gyirciam cupetionum diuersarum que uistutum. Haequadrigȩquat¬
tuor siuecurrus. missi sunc inquattuor uentos caeli id est ad cardines
mundictuniuer sumorbem tenirrum. ut explerent dni uoluntatem
Quibus postea infertur abangelo. Iteet perambulate tenam. et in
cunctis temirrum finibus euangelium seminate. Hoc quoque quod
nis diaboli regnadurissima a postolica predicatione subuersa sunt.
et haec eẽ regnaqua ed nõ saluatori inmonte excelsodiabolus ostendens
bobscuris ad obscurior trunsimus etcum mose in gredimur innubem
etcaliginem. Abrssus ad abyssum in uocetur inuoce catapctarumdĩ

Expanded text:
per diversitatem colorum diversas gratias possidentes: quorum alii per diversitatem colorum diversas gratias possidentes: quorum alii rufi sint in martyrio, alii obscuri, et nigri, et Christi mysteria cognoscentes, de quibus dicatur in Psalmis: Caligo sub pedibus ejus . Et: Posuit tenebras latibulum suum Alii albi. gratia virginali; alii varii et fortes, habentes gratiam curationum diversarumque virtutum. Hae quadrigae quatuor, sive currus, missi sunt in quatuor ventos coeli, id est, ad cardines mundi, et universum orbem terrarum, ut explerent Domini voluntatem: quibus postea infertur ab Angelo: Ite, et perambulate terram, et in cunctis terrarum finibus Evangelium seminate. Hoc quoque quod nis, diaboli regna durissima apostolica praedicatione subversa sunt, et haec esse regna, quae Domino Salvatori in monte excelso diabolus ostendens, b obscuris ad obscuriora  Al. obscura transimus, et cum Moyse ingredimur in nubem et caliginem . Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum Dei ;
Abbreviated transcription (Latin):
dos etpsas. qui et ipsiperrexeraent intenrm aquilonis. requi es cere
fecerint spm̃ prophetalem intenir aquilonis eo quod contarmedos dĩ
impleuerint uoluntatem. et in breuiimperium medorum atquẽ persa¬
rum amacedonibus sit deletum. Grindis enimeorum .ẽ. consolatio¬
qui premuntur sisciant hostes suoscito es seperituras. Haecut potuimꝰ
immo ct accepimus nostrae linguae studiosis trirdimus. sȩquentes his¬
toria e ueritatem nec quadrigas fazironis. et currus babylonios. instar
explanationis aegyptiae tenacimemoria conquirentes Nonenim
quidubiscriptum sed quonttionesit scriptum considerandum est
Iuxta allegoriam quaecum que inquattuor cornibus et quattuor fabris
diximus. et iamin praesenti loco accipiamus. Legi incuiusdam uolu¬
mine quattuor quadrigas inquibus sunt equirufi ec nigri et albi et
uarii acfostes quattuor euangelia intellegenda. et equos a postolos.

Expanded text:
dos et Persas, qui et ipsi perrexerant in terram Aquilonis, requiescere dos et Persas, qui et ipsi perrexerant in terram Aquilonis, requiescere fecerint spiritum prophetalem in terra Aquilonis, eo quod contra Medos Dei impleverint voluntatem, et in brevi imperium Medorum atque Persarum a Macedonibus sit deletum. Grandis enim eorum est consolatioqui premuntur, si sciant hostes suos cito esse perituros. Haec ut potuimus, immo ut accepimus, nostrae linguae studiosis tradimus  Al. tradidimus sequentes historiae veritatem: nec quadrigas Pharaonis, et currus Babylonios instar explanationis Aegyptiae tenaci memoria conquirentes; 824 non enim quid ubi scriptum, sed qua ratione sit scriptum, considerandum est. Juxta allegoriam quaecumque in quatuor cornibus et quatuor fabris diximus, etiam in praesenti loco accipiamus. Legi in cujusdam volumine, quatuor quadrigas, in quibus sunt equi rufi et nigri, et albi, et varii, ac fortes, quatuor Evangelia intelligenda et equos Apostolos,
Abbreviated transcription (Latin):
ris sanctis appellentur. Albi quoque egressi sunt posteos. sicuti medorũ
persarum queuestigia. regesmacedonum ut chaldeos acbabylonem suo
imperio subiugarent: Quasti uero id est sturnini et uarii proquo in hebreo
legitur boraddim et quialio nomine appellantur a massim id .ẽ. for¬
tes atquerobusti. egressi sunt ad austrudem plagam. & totamte rrmim¬
petucelerilus triruerunt. Clamatque angelus quiloquebatur in pro¬
pheta adimperium romanorum. Itepambulate tenim ecorbemcir¬
cũite temirrum uestrisque pedibus cunctaregna substernite: Con¬
uersusque ad prophetam clanuocetestatur: Eccequie grediuntur
interr̃ aquilonis. requiescerefecerunt spm̃ meum interit ad quam pro¬
fecti sunt. Trrditum mihi est ab hebrireis in loco ueldifficillimo. quod
alexander & omnes macedones id .ẽ. equi albi quiegressisunt postme¬

Expanded text:
ris sanctis appellentur. Albi quoque egressi 823 sunt post eos, secuti Medorum ris sanctis appellentur. Albi quoque egressi 823 sunt post eos, secuti Medorum Persarumque vestigia, reges Macedonum, ut Chaldaeos ac Babylonem suo imperio subjugarent. Quarti vero, id est, sturnini et varii, pro quo in Hebraeo legitur BORODIM  , et qui alio nomine appellantur AMASIM, id est, fortes, atque robusti, egressi sunt ad australem plagam, et totam terram impetu celeri lustraverunt. Clamatque angelus qui loquebatur in propheta, ad imperium Romanorum: Ite, perambulate terram, et orbem circuite terrarum, vestrisque pedibus cuncta regna substernite. Conversusque ad prophetam clara voce testatur: Ecce qui egrediuntur in terram Aquilonis, requiescere fecerunt spiritum meum in terra, ad quam profecti sunt. Traditum mihi est ab Hebraeis in loco vel difficillimo, quod Alexander et omnes Macedones, id est, equi albi qui egressi sunt post Me
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uellent significare quaecerneret. angelusquiloquebatur inꝯre
spondet et nanirt quattuor esseuentos caeli id .ẽ. quattuor plagas
mundi quae greciuocant. Kainiaia. qui adsis tant & pareant dnĩ uolun¬
tatinihi lenim haec quattuor regnaquaediximus. absquednĩ uolunta¬
te fecerunt: In qua ernt equinigri egrediebantur inquit interirm
aquilonis Quampulchre quadriga prima inqua erent equirufiprre¬
termittitur. et quid secundaettesti fecerint. quastaqued es cribitur
Iamenim cotempore quohaec propheta referebat. regnum preterie¬
rrt babylonium et omnem asiam medorum potentia possidebat. Sub
quorum regedario. anno eius secundo mens eundecimo qui appellatur
sabat. uicesima & quasta diemensis omniaquae suprtexposuimus contem¬
placur. Inqua erirntigitur equinigri egrediebantur incemrm aquilo¬
nis ut chaldeorum regnum medica uirtus euerteret. Et hocnotandum

Expanded text:
sibi vellent significare quae cerneret, Angelus qui loquebatur in eo, sibi vellent significare quae cerneret, Angelus qui loquebatur in eo, respondet, et narrat quatuor esse ventos coeli, id est, quatuor plagas mundi, quae Graeci vocant κλίματα, qui assistant et pareant Domini voluntati. Nihil enim haec quatuor regna, quae diximus, absque Domini voluntate fecerunt. In qua erant equi nigri, egrediebantur, inquit, in terram Aquilonis. Quam pulchre quadriga prima in qua erant equi rufi praetermittitur, quid et secunda et tertia fecerint quartaque describitur. Jam enim eo tempore, quo haec propheta referebat, regnum praeterierat Babylonium, et omnem Asiam Medorum potentia possidebat: sub quorum rege Dario, anno ejus secundo, mense undecimo , qui appellatur SABAT  , vicesima quarta die mensis, omnia quae supra exposuimus, contemplatur. In qua erant igitur equi nigri, egrediebantur in terram Aquilonis: ut Chaldaeorum regnum Medica virtus everteret. Et hoc notandum
Abbreviated transcription (Latin):
tiet sanguinarii et habylonia crudelitate terribiles: in quadriga secunda
equinigri regnum medorum atquepsarum. quod bigae sedens etegre¬
diens peras ueriregis edictum. morte momnium iuda eorum tristinuntio
prreferebat: In quadrigatestia quialbi. macedones. Subquorum
regeantiocho machabeorum uictoriam legimus In quadriga quasta
equiuarii fortes. Scimus enim romanorum reges alios ingentem iudae¬
amfuis seclementes . ut gaium caesarem augustum & claudium. alios
persecutores atque terribiles. ut gaium caligulam. neronemuespa¬
si anum et hadrianum. Profortibus quos aquila Icapteposc. septu¬
aginta Y a pote tirnstulerunt in hebricascriptum .ẽ. amassim.
Et quaedam exemplaria malehabent  rpporc. confundentia
colorum differentias atqueregnorum: cum hyppoi id est rufinon
amassim sed damim appellentur. Prophetaergo quaerente quid¬

Expanded text:
ti, et sanguinarii, et Babylonia crudelitate terribiles. In quadriga secunda, ti, et sanguinarii, et Babylonia crudelitate terribiles. In quadriga secunda, equi nigri, regnum Medorum atque Persarum: quod bigae sedens et egrediens per Assueri regis edictum, mortem omnium Judaeorum tristi nuntio praeferebat. In quadriga tertia, equi albi, Macedones, sub quorum rege Antiocho Machabaeorum victoriam legimus. In quadriga quarta, equi varii fortes. Scimus enim Romanorum reges, alios in gentem Judaeam fuisse clementes, ut C. Caesarem, Augustum et Claudium: alios persecutores atque terribiles, ut C. Caligulam, Neronem, Vespasianum et Hadrianum. Pro fortibus, quos Aquila κρατεροὺς, Septuaginta ψαροὺς transtulerunt, in Hebraico scriptum est AMASIM  . Et quaedam exemplaria male habent πυῤῥοὺς, confundentia colorum differentias atque regnorum, cum πυῤῥοὶ, id est, rufi, non AMASIM, sed ADAMIM   appellentur. Propheta ergo quaerente quid
Abbreviated transcription (Latin):
aenei inquadriga primaequi rufi inquadriga secunda equinigri. et in
quadrigatestia equi albi. et inquadriga quarta equiuaru sturnini. Et
respondi et dixi ad angelum quilo quebaturinme. Quid sunt haec domine:
Etresponditangelus quiloquebatur inme: Et dixit Hisunt quattuor
uenticaeliqui egrediuntur. ut adsistant dnõ omnis terire: In quo eraent
equinigri egrediebantur supertenirm aquilonis Et albiegrediebaN
posteos. et uari exiebant intenirm austri. ec sturninie grediebantur
& considerbant ut circumirent tenim. Etdixit. Ite& circumite terir̃:¬
aquilonis requies cerefecerunt furore meũ interra aquilonis. Inrnsiui
ait ad aliã uisionem etoculos cordismei ad caelum altius subleuaui. uidique
quattuor quadrigas egredientes demedioduorum montium qui enent
aenei id est insupenbiles atque fostissimi et quinulla possent uetus tate
consumi. Quos enim su primontes mysteos uelumbrosos atquenemoro¬
sos dixerit. nunc aeneos uocat inquadriga prima equirufi erentcruen¬

Expanded text:
i rufi, et in quadriga secunda equi nigri, et in quadriga tertia equi albi, et in quadriga quarta equi varii sturnini. Et respondi, et dixi ad angelum qui loquebatur in me: Quid sunt haec, domine? et respondit angelus qui loquebatur in me, et dixit: Hi sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur ut assistant Domino omnis terrae. In quo erant equi nigri, egrediebantur super terram Aquilonis, et albi egrediebantur post eos, et varii exibant in terram Austri, et sturnini egrediebantur, et considerabant ut circuirent teAquilonis: requiescere fecerunt furorem meum in terra Aquilonis. Transivi, ait, ad aliam visionem, et oculos cordis mei ad coelum altius sublevavi: vidique quatuor quadrigas egredientes de medio duorum montium qui erant aenei, id est, insuperabiles atque fortissimi, et qui nulla possent vetustate consumi. Quos enim supra montes 822 myrteos, vel umbrosos dixerat atque nemorosos, nunc aeneos vocat. In quadriga prima equi rufi erant, cruen
Abbreviated transcription (Latin):
licterem perspicuum fiat. Accipeinquit ab holdai. et a tobia et abidaia.
quidebabyloni acaptiuitate uenerunt et sumeabeis qua e offeruntur
munera argentum etaurum et in tiebis domum iosiae filiis ophoniae.
et ibi facies coronas auri at que argentiuarietate distinctas: Nonunam
coronam sed uelduas uel plures: Ata rothquippe id .ẽ. creaimata.
non unum sed uel dualemuel plundem numerum significant: Cum que
coronas feceris inpones unam ex eis in capitehiesufilii ios edech sacerdotis
magni edoqueris ad cum. Haec dicit dñs omni potens ecceuir cuius no¬
men .ẽ oriens Quod hebyricedicitur sema non persin sed persade

Expanded text:
litteram perspicuum fiat. Accipe, inquit, ab Holdai, et a Tobia, et ab Idaja, litteram perspicuum fiat. Accipe, inquit, ab Holdai, et a Tobia, et ab Idaja, qui de Babylonica captivitate venerunt, et sumes ab eis quae offeruntur munera, argentum, et aurum, et intrabis domum Josiae, filii Sophoniae; et ibi facies coronas, auri atque argenti varietate distinctas, non unam coronam; sed vel duas vel plures: ATAROTH   quippe, id est, στέμματα, non unum, sed vel dualem, vel pluralem numerum significant. Cumque coronas feceris, impones unam ex eis in capite Jesu filii Josedec sacerdotis magni, et loqueris ad eum: Haec dicit Dominus omnipotens: Ecce vir cujus nomen est, Oriens, quod Hebraice dicitur SEMA  , non per SIN, sed per SADE
Abbreviated transcription (Latin):
et dicesadeum. Haecdicit dñs omnipotens. Ecceuir. oriens nomeneius : Et
sub tercum orietur ecaedificabit domumdnĩ. et ipseaccipietuir tutem et
sedebit et imperirbit suꝑthronosuo. et erit sacerdos ad extriseius et consili¬
um pacis erit interduos. Corona autem exspectantibus et uti libus eius
et quico gnouerunt eam. etingrrtiam filiis ophoniae et inpsalmum in do
mumdnĩ Et qui longesunt ab eis uenientet aedificabunt indomumdnĩ. et
scietis quia dñs omni potens misit meaduos: Eteritsi auditu audieritis uocẽ
dnidĩuri. Semel proposui arcana cruditumis hebnricae . et magistro¬
rum synagogae reconditam disciplinam eam dumtaxat quaescriptu¬
ris icĩs conuenitlatinis auribus prodere. Qua mobrem nec essemihi. ẽ
in locis obscurissimis historiae lineas ducere et sic qua e abecclesiasticis uiris
accepi proferre in medium. lectoris arbitrio quid magis sequidebeat dere¬
linquens Et primum lectionis ordoreddendus .ẽ: ut quoddicitur. iuxta

Expanded text:
m: Haec dicit Dominus omnipotens: Ecce vir, Oriens nomen ejus, et subter eum orietur, et aedificabit domum Domini, et ipse accipiet virtutem, et sedebit, et imperabit super throno suo. Et erit sacerdos a dextris ejus, et consilium pacis erit inter duos: corona autem exspectantibus et utilibus ejus, et qui cognoverunt eam, et in gratiam filii Sophoniae, et in psalmum in domo Domini, et qui longe sunt ab eis, venient et aedificabunt in domo Domini. Et scietis quia Dominus omnipotens misit me ad vos, et 827 erit, si auditu audieritis vocem Domini Dei vestri. Semel proposui arcana eruditionis Hebraicae, et magistrorum synagogae reconditam disciplinam, eam dumtaxat, quae Scripturis sanctis convenit. Latinis auribus prodere. Quamobrem necesse mihi est in locis obscurissimis historiae lineas ducere, et sic quae ab ecclesiasticis viris accepi, proferre in medium, lectoris arbitrio quid magis sequi debeat, relinquens. Et primum lectionis ordo reddendus est, ut quod dicitur, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
dicens F rugi fere habitabiturhierusalem amultitudine hominũ &iu¬
mentorum in mediocius &ego ero illi dicitdñs murus ignis incircuitu. & in
glam ero inmedioeius: Angelum quiloquebatur in propheta & stabat.
siue ut in hebraico legitur egrediebatur. hocenim significat iãsa. hebraei
michahelem putant & alterum angelum quȩ egrediebatur. & ueniebat
inoccursum eius gabrihelem suspicantur : Quiloquitur admichahel. ut lo¬
quatur prophetae quantã rerum omniũ abundantiam . & multitudinẽ
hominũ & iumentorum firmitatemq murorum habitura sit hierus alem
quie in p̃sentiarum usq ad fauillam &cineres uideatureẽ. destructa. Nos
autiuxta spiritalem sensum haec om̃a interp̃tamur in ecđa. qua eabsque
muro siue ut septuaginta transtulerunt iatakaptiuc. idest frugũ
omnium ahundantia habitetur. & habeat multitudinem hominũ acium̃¬
torum & dñs ignis sit incircuitueius & ipse in medio illius uersetur ingła:

Expanded text:
dicens: Frugifera habitabitur Jerusalem a multitudine hominum et jumentorum in medio ejus. Et ego ero illi, dicit Dominus, murus ignis in circuitu, et in gloriam ero in medio ejus. Angelum qui loquebatur in propheta, et stabat, sive ut in Hebraico legitur, egrediebatur, hoc enim significat JASA  , Hebraei Michaelem putant. Et alterum angelum qui egrediebatur et veniebat in occursum ejus, Gabrielem suspicantur, qui loquitur ad Michaelem, ut loquatur prophetae, quantam rerum omnium abundantiam, et multitudinem hominum, et jumentorum, firmitatemque murorum habitura sit Jerusalem, quae in praesentiarum usque ad favillam, et cineres videatur esse destructa. Nos autem juxta spiritualem 794 sensum, haec omnia interpretemur in Ecclesia, quae absque muro, sive ut Septuaginta transtulerunt, κατάκαρπος, id est, frugum omnium abundantia habitetur, et habeat multitudinem hominum, ac jumentorum, et Dominus ignis sit in circuitu ejus, et ipse in medio illius versetur in gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
tum dñi saluatoris populum rexerunt is rahel: Aluo ro & maxime
iuda ei inmille annorum regno interp̃tantur. corporales corperalia
requirentes. Nostrarum aut̃ pleriq referunt ad caelestẽ hierusalẽ :
&hanc dicunt iterum exstruendam quaeruina animarum peccatri¬
cium fuerat destituta : hocheretici suspicentur : Cecerum nos montẽ
sion & matremprimitiuorum atq: scõrum interp̃temur ecdesiam:
Quae a edificata est in passione dñi & resurrectione. & cotidie aedificatur
ab eo qui nouit menscras & merita singulorum . Quod deecđa diximus
potest deanimibus accipi credentium: Quae cotidie aedificantur adño
& cernunt pacem eius quae a postolis est relicta. Etecce angelus quilo¬
quebatur iime egrediebatur. & angelus alius egrediebatur in occursumeiꝰ
& dixit adeum. Curre loquere adpuerum istum dicens : Absque muro habi¬

Expanded text:
tum Domini Salvatoris populum rexerunt Israel. Alii vero, et maxime tum Domini Salvatoris populum rexerunt Israel. Alii vero, et maxime Judaei in mille annorum regno interpretantur, corporales corporalia requirentes. Nostrorum autem plerique referunt ad coelestem Jerusalem, et hanc dicunt iterum exstruendam, quae ruina animarum peccatricum fuerat destituta. Hoc haeretici suspicentur. Caeterum nos montem Sion, et matrem primitivorum atque sanctorum interpretemur Ecclesiam, quae aedificata est in passione Domini et resurrectione, et quotidie aedificatur ab eo qui novit mensuras, et merita singulorum. Quod de Ecclesia diximus, potest et de animabus accipi credentium, quae quotidie aedificantur a Domino, et cernunt pacem ejus quae apostolis est relicta. Et ecce angelus qui loquebatur in me, egrediebatur; et angelus alius egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
meos &uidi & ecceuir &inmanueius funiculus geometrae & dixi
adeum. Quotuuadis : & dixitadme Ved metiar hierusalem &uideam
quanta sic latitudo eius & quanta longitudo. Quiprius oculis eleuatis in
quattuor cornibus cristita uiderat nuncrursum oculos leuat utuideat
uirum de quo scriptum est : Ecceuiroriens nomeneius . Dequo & suprex
legimus: Etecceuir ascendens suꝑ aequum rufum & stabat intermyr¬
teta quae erant in profundo siue int̃montes umbrosos. Et dequo pater
loquitur Hic aedificabit ciuitatem meam. cuius astifex & conditor
ds̃ est. Hic & in ezechiel cernitur. habens funiculum inmanu. & calanum
ad mensuram cubitiuirilis. ut meciatur hierusalem. Cuius descripionẽ
idest latitudinẽ & longitudinem idem propheca mysticossernone pro¬
sequitur. Quidamputant hoc exparte completum subz orobab&: & hiesu
& etra & neemia & ceteris ducibus siueregibus quiusqie ad aduen¬

Expanded text:
meos, et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus geometrae, et dixi ad eum: Quo tu vadis? Et dixit ad me, ut dimetiar Jerusalem, et videam quanta sit latitudo ejus, et quanta longitudo. Qui prius oculis elevatis in quatuor cornibus tristia viderat, nunc rursum oculos levat, ut videat virum, de quo scriptum est: Ecce vir, Oriens nomen ejus ; de quo et supra legimus: Et ecce vir ascendens super equum rufum, et stabat inter myrteta quae erant in profundo, sive, inter montes umbrosos . Et de quo Pater loquitur: Hic aedificavit civitatem meam , cujus artifex et conditor, Deus est. Hic et ab Ezechiele cernitur, habens funiculum in manu, et calamum 793 ad mensuram cubiti virilis, ut metiatur Jerusalem, cujus descriptionem, id est, latitudinem, et longitudinem, idem propheta mystico sermone prosequitur . Quidam putant hoc ex parte completum sub Zorobabel, et Jesu, et Esdra, et Nehemia, et caeteris ducibus sive regibus, qui usque ad adven
Abbreviated transcription (Latin):
dixit adme Haec sunt cornua quaeuentila uerunt iudam &israhel. &
hierusalem. Et ostendit mihidñs quatcuor fabros. & dixi Quid istiueniunt
facere : : quiait dicens Hlaec sunt cornua quaeuenti lauer̃iudam ꝑsingu¬
losuiros & nemoeorum leuauit caput suum. & uenerunt isti deterrere ea
ut deiciant cornua gentium quael euauerunt cornusuꝑterram &uida.
ut dispergerent cam Et leuaui oculos meos &uidi & eccequattuor

Expanded text:
dixit ad me haec sunt cornua quae ventilaverunt Iudam et Israhel et dixit ad me haec sunt cornua quae ventilaverunt Iudam et Israhel et Hierusalem et ostendit mihi Dominus quattuor fabros et dixi quid isti veniunt facere qui ait dicens haec sunt cornua quae ventilaverunt Iudam per singulos viros et nemo eorum levavit caput suum et venerunt isti deterrere ea ut deiciant cornua gentium quae levaverunt cornu super terram Iuda ut dispergerent eam et levavi oculos meos et vidi et ecce vir
Abbreviated transcription (Latin):
indño & elaiabitte suꝑbonaterrae : Quaesibiuirsapiens cuidñs incesta
& obscura suae sapientiae. Reuelarat spefuturorum promittit & di¬
cit Credo uidere bonadñi interra uiuentium . His bonis post saeuis si¬
mae persecutionis incendia quae & agentilibus & abhereticis arrianis
ecdesia edñĩ ꝑtulerunt. pacereddita. uidemus dñi ecdesias affluere
& consolatamsion & electam hierusalem quasdudum abiecerat Hocip¬
sum & decemplodni & deuno quoque credentium incellegere possumꝰ
uidam consolatamsion &electã hierusalẽ & cetera quae in hunc modũ
a prophecis omnibus praedicantur ad caelestem hierusalẽ referunt. quđ
destructa ꝑruinam peruirtutes aedificanda sic. Quaenos om̃a rectius
supecdesia incerp̃tabimur. Et leuaui oculos meos &uidi. & eccequat¬
tuor cornua : & dixi ad angelã quiloquebatur adme: Quid sunthaec ÷ &

Expanded text:
in Domino, et elevabit te super bona terrae. Quae sibi vir sapiens, cui Dominus incerta in Domino, et elevabit te super bona terrae. Quae sibi vir sapiens, cui Dominus incerta et obscura suae sapientiae revelarat, spe futurorum promittit, et dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium . His bonis post saevissimae persecutionis incendia, quae et a gentilibus, et ab haereticis Arianis Ecclesiae Domini pertulerunt, pace reddita, videmus Domini Ecclesias affluere, et consolatam Sion, et electam Jerusalem, quas dudum abjecerat. Hoc ipsum et de templo Domini, et de unoquoque credentium intelligere possumus. Quidam consolatam Sion, et electam Jerusalem et caetera quae in hunc modum a prophetis omnibus praedicantur, ad coelestem Jerusalem referunt, quae destructa per ruinam, per virtutes aedificanda sit. Quae nos omnia rectius super Ecclesia interpretabimur. Et levavi oculos meos et vidi: et ecce quatuor cornua, et dixi ad angelum qui loquebatur in Al. ad me: Quid sunt haec? Et
Abbreviated transcription (Latin):
& ego intriduo suscitabo illud: Quodin passione destructũ in resurrectione
suscitatum est & omnium templorum seminarium atq ex ordium fuit
tes mea ebonis & consolabi turdñs . Ad hucsion. & eliget adhuchieru¬
tur ciuitates in bonis & miserebitur dñs adhucsion & eliget adhuchie¬
rusalem. Angelus qui supra dixerat adprophetã cloña haec dicit
dñs exercituum : nunc quoque inpellit ut clamȩt: Non uocis intentione
sedinentis. Et hoc est quod clamandum p̃cipit. Adhuc affluent ciuita¬
tes meaebonis. Quas nunccernis babrlonioigne uastatas. rursum reb:
omnibus abundabunt. & p̃sentibus bonis p̃teritam miseriam dñs con¬
solabitur. & eligethierusalem quam paulo ante proiecerat. Quod¬
si referimus ad ecłam cui uerbabona. eẽ credenda sunt: De quibus¬
scriptum legimus Videas bona hierusalem : Et in alio loco : Siuolueritis
& audieritism: quaebona sunt terrae comedets. Et illud Fidens eris

Expanded text:
et ego in triduo suscitabo illud . Quod in passione destructum, in resurrectione et ego in triduo suscitabo illud . Quod in passione destructum, in resurrectione suscitatum est, et omnium templorum seminarium atque exordium fuit, tes meae bonis; et consolabitur adhuc Dominus Sion, et eliget adhuc Jerutur civitates in bonis, et miserebitur 789 Dominus adhuc Sion, et eliget adhuc Jerusalem. Angelus qui supra dixerat ad prophetam: Clama: Haec dicit Dominus exercituum, nunc quoque impellit ut clamet, non vocis intensione, sed mentis: et hoc est quod clamandum praecipit: Adhuc affluent civitates meae bonis quas nunc cernis a Babylonio igne vastatas, rursum rebus omnibus abundabunt, et praesentibus bonis praeteritam miseriam Dominus consolabitur, et eliget Jerusalem, quam paulo ante projecerat. Quodsi referimus ad Ecclesiam, cui vera bona et pescriptum legimus: Videas bona Jerusalem . Et in alio loco: Si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae, comedetis . Et illud: Fidens eris