comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib docemur exemplis. nͥ regiim celorũ
nit᷑ nos eẽ ⁊ de intirs nr̃is dm̃ cołere nos
debe. ut ex hñdancia cordis os loquatur.
ñ antem ut ppłs enm labiis honoret. Cor
autẽ eorum longe sit ab eo. neqr indica¬
re alit̾ andeamnis. De homĩb quorum
nnit̾iora inde̾ ñ possiminis. qmͣ d̾s qui hoc
pot̃ ⁊ falli aut corrumpi nõ pot̃. Cinus
eindentisimã sentenciã de daud cumdi¬
ume scͥp ture contraeat tam sullmas auctori¬
tas. multum ridenda uł pocnus dolenda ẽ alit̾
senciens humana tem̾itas. Eis quippe diumis
libris de antiquis iuris credendum ẽ. qui tam lõ¬
ge fututa dixͥunt. que p̾sencia nnc indentur.
Quid aliud in euuͣgłio dm̃s. cum eadem uox
petͥ auditur cõfitentis xp̃m filium d̾i. que ⁊̃
demonioꝵ paria u̾ba s longe impi corde
emittenciũ. Pide in sumli uoce fides petͥ
sandatur. demonioꝵ ĩmundicia cohibetur.
A quo. mͥ ab illo qui ñ aure humana. s di¬
uma m̃te radices int̾nas uocum illarũ nos¬

Expanded text:
exemplis, nisi regnum coelorum intra nos esse , et de intimis nostris Deum colere nos debere, ut ex abundantia cordis os loquatur ; non autem ut populus eum labiis honoret, cor autem eorum longe sit ab eo : neque judicare aliter audeamus de hominibus, quorum interiora videre non possumus, quam Deus qui hoc potest, et falli aut corrumpi non potest; cujus euidentissimam sententiam de Dauid cum diuinae scripturae contineat tam sublimis auctoritas, multum ridenda uel potius dolenda est aliter sentiens humana temeritas ? eis quippe diuinis libris de antiquis uiris credendum est, qui tam longe futura dixerunt. quae praesentia nunc uidentur. Quid aliud in euangelio discimus, cum eadem uox Petri auditur confitentis Christum filium dei, quae etiam daemoniorum paria uerba, sed longe inpari corde emittentium? proinde in simili uoce fides Petri laudatur, daemoniorum inmunditia cohibetur. a quo, nisi ab illo, qui non aure humana. sed diuina mente radices internas uocum illarum nos
Abbreviated transcription (Latin):
ututis. que in illis qͦ antiquis nistis nr̃is
prib habitauit. S eam reꝵ dispensacio¬
nẽ ac distͥbucõnem temꝑum ordo posce
⁊ humana regna ⁊ ex hostib uictorie depu¬
tantur. pp̃ que maxime cuntas impiorum
disfusa ꝑ mundum supplicare ydoł ⁊ demo¬
nib solet. ñ nͥ ad ius di u̾i pot̾atem at¬
qr arbitͥum ꝑtinere. Unde ⁊ uetus testam̃

Expanded text:
in illis quoque antiquis justis nostris patribus habitavit: sed eam rerum dispensationem ac distributionem temporum ordo poscebn quibus et humana regna et ex hostibus victoriae deputantur, propter quae maxime civitas impiorum diffusa per mundum supplicare idolis et daemonibus solet, non nisi ad unius Dei veri potestatem atque arbitrium pertinere. Unde et Vetus Tes
Abbreviated transcription (Latin):
rem qua ⁊̃ maior ⁊ clarior notitia compat.
q̃ gem̾i huinano consulunt ꝑ nccͣia. unde di¬
cit apłs. Oportet ⁊̃ testimoniũ hr̃e bonm.
ab eis qui foris sunt. Qui licet parum sapi¬
ant. reddunt tñ plerumq labori coꝵ ꝙ qͥs
sibi cõsulitur. ⁊ splendorẽ sandis. ⁊ odorẽ bo¬
ne opinonis. Nec ad istam głam popula¬
rem p̾mi ꝑuemunt corimĩ qͥ sunt in eccl̃ia.
ca lye filius mala mandragorica mueint exiẽs
in agrum .a. honeste ambłans ad eos qui foris
siit. Doctͥna u̾o illa sapĩe que amulgi screpi¬
cu remotissima. in ꝯtempłone u̾itatic dulci de¬
lectacõne defigitur. hanc ppłarem głam qnͣtu¬
lũcumq ñ asseq̃retur. nͥ ꝑ eos qui in medis tur¬
quos mulaitudinns adminsttur hutiilitas.
⁊ quoꝵ auctoritas ppłis cara ẽ testimoniũ ꝑ¬

Expanded text:
rem, qua etiam major et clarior notitia comparatrem, qua etiam major et clarior notitia comparatqua generi humano consulunt, pernecessariam. Unde dicit Apostolus, Oportet etiam testimonium habere bonum ab eis qui foris sunt . Qui licet parum sapiant, reddunt tamen plerumque labori eorum per quos sibi consulitur, et splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad istam gloriam popularem primi perveniunt eorum qui sunt in Ecclesia, erea Liae filius mala mandragorica invenit, exiens in agrum, id est, honeste ambulans ad eos qui foris sunt: doctrina vero illa sapientiae, quae a vulgi strepitu remotissima, in contemplatione veritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur, nisi per eos qui in mediis turquos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis c
Abbreviated transcription (Latin):
mala ip̃e iudissem. ⁊ pp̃ istum ip̃m sacce lec¬
tionis socum id mͥ obtigisse gratularer. ra¬
ta enim res ẽ nat᷑am eorum diligent̾ qnͣtũ
potin ꝑscrutatus sum. Nõ aliq̃ ad cõmum
sensu remotiore sciencia. que docet u̾tutes
radicum ⁊ pot̾ates ħbarum. S qnͣtum mͥ ⁊
tus. ꝓinde rem comꝑi pultͣm ⁊ suaueolẽ¬
tem. sapore autem insipido. Et ĩõ cur eam
uilier tantoꝑe cupunt iguorare me fateor.
nͥ forte pp̃ poim raritatem̃ ⁊ odoris iocundi¬
tatem. Cur u̾o ip̃ãm rem gestam sc̃a scͥptu¬
ra tac̾e nolu̾it. que ñ utiq tałia desid̾ia mu¬
liercsaꝵ nob̾ ꝓ magno insinuare curaret. nͥ
aliquid meis magnum querere cõmonet.
Nicħ ampluis conic̾e̾ ualeo qmͣ ꝙ ex ilło cõ¬
ium sensu mͥ sugg̾itur. ut illo manoragor¬
o pomio sigurari intelligam famam bonam.
Non cam que confeit᷑. cium laudant hominẽ
panci iusti atq sapientes. s illam popula¬

Expanded text:
mala ipse vidissem, et propter istum ipsum sacrae lecmala ipse vidissem, et propter istum ipsum sacrae lectionis locum id mihi obtigisse gratularer rara enim res est, naturam eorum diligenter, quantum potui, perscrutatus sum: non aliqua a communi sensu remotiore scientia, quae docet virtutes radicum et potestates herbarum; sed quantum mihi et tus. Proinde rem comperi pulchram et suaveolentem, sapore autem insipido; et ideo cur eam mulier tantopere concupierit, ignorare me fateor, nisi forte propter pomi raritatem et odoris jucunditatem. Cur vero ipsam rem gestam sancta Scriptura tacere noluerit, quae non utique talia desideria muliercularum nobis pro magno insinuare curaret, nisi aliquid in eis magnum quaerere commoneret, nihil amplius conjicere valeo, quam quod ex illo communi sensu mihi suggeritur: ut illo mandragorico pomo figurari intelligam famam bonam, non eam quae confertur, cum laudant hominem pauci justi atque sapientes, sed illam popula
Abbreviated transcription (Latin):
norat. cor autẽ eoru longe ẽ a me. Et
talib apłs dicit. Qui p̾dicas ñ furandum.
furaris. Qui dicis ñ mechandũ. mecharis.
uerumptũ ut ⁊̃ ꝑ hanc cõdicõnalem lib̾a
illa uxor iacob laboris filios hedes regni
suscipiat. ĩ o dñs dicit. Que dñt facite. que an¬
dem facurt fac̾e nolite. Unde in labore im¬
debita nocce cubit᷑um. acceptis a filio lye
mandragoritis malis. cum sorore cubitare
ꝑmittit. De ħ autem ponugen̾e opmari
qͣsdam scio. ꝙ acceptum mescam sũlibus
femins feciditatẽ paret. Ac ꝑ ħ putant
omnimᷤ institisse rachel. ut ħ afilio sororis
acciꝑet cupiditate ꝑiendi. Quod ego nõ ar¬
bitͣrer. nec si tunt concepiss. Nunc uͦ cum
pꝰ lye duos alios ab illa nocte ꝑtus dñs eĩ
ꝓle donau̾it. nicħ ẽ cur de man̾drigora tal
aliquid suspicem᷑. quale in milla femma.
ꝑti sumus. Dicam gͦ quid senciam. Dice
hinc forte meliora docciores. Cum emm ħ

Expanded text:
norat; cor autem eorum longe est a me. et norat; cor autem eorum longe est a me. et talibus apostolus dicit: qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, moecharis. uerumtamen ut etiam per hanc condicionalem libera illa uxor Iacob laborans filios heredes regni suscipiat, ideo dominus dicit: quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facdebita nocte cubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis malis, cum sorore cubare permittit. De hoc autem pomi genere opinari quosdam scio, quod acceptum in escam sterilibus feminis fecunditatem parit; ac per hoc putant omni modo institisse Rachel, ut hoc a filio sororis acciperet cupiditate pariendi: quod ego non arbitrarer, nec si tunc concepisset. Nunc vero cum post Liae duos alios ab illa nocte partus, Dominus eam prole donaverit, nihil est cur de mandragora tale aliquid suspicemur, quale in nulla femina experti sumus. Dicam ergo quid sentiam: dicent hinc forte meliora doctiores. Cum enim haec
Abbreviated transcription (Latin):
mitatib noc̃itatib q consulit᷑. qmͣ ad illam
unde diuinũ ⁊ in ꝯmutabłe aliquid discitur.
Et relauit rachel uporem suam. ꝓmde quia
liquidus p᷑usꝙ intelłcus de illa sub̾a que
corpus ñ ẽ ac ꝑ ħ ad carnis sensum ñ ꝑtinz.
tudines ut cumiq cogitandi insinuare.
diumna. qmͣ ab osficio tałia docendi cessare.
situt elegit rachel ex inro suo ⁊ ancilli sus¬
ciꝑe libos. qmͣ sine filus omnino remanere.
Gala quippe int̾pͥtari dr̃ inuet̾ata. hanc
hũit ancillam rachel. De uet̾i quippe ui¬
ta carualib sensib dedita corꝑee cogitaut᷑¬
sub̾a dumntatis aliquid auditur. Suscipit
⁊ lya de antilla sua filios. amore hũde mm̾o¬
sioris ꝓlis accensa. Inuenimus autẽ ⁊ el¬
pham eius ancillam int̾p̾tari os hians.¬
os hiat. ⁊ cor ñ hiat. cum in scͥpturis adu̾¬
t̾imus. hec intelligit᷑ ancilla lye. Scͥptumẽ
enim de quibrdam:. Popłs hic labris me ho¬

Expanded text:
mitatibus necessitatibusque consulitur, quam ad illam, mitatibus necessitatibusque consulitur, quam ad illam, unde diuinum et incommutabile aliquid discitur. tum est: et zelauit Rachel sororem suam. proinde quia liquidus purusque intellectus de illa substantia, quae corpus non est ac per hoc ad carnis sensum non pertinnes et similitudines utcumque cogitanda insinuare diuina quam ab officio talia docendi cessare, sicut elegit Rachel ex uiro suo et ancilla suscipere liberos quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe interpretari dicitur "inueterata," hanc habuit ancillam Rachel. de uetere quippe uita carnalibus sensibus dedita corporeae cogitantsubstantia veritatis auditur. Suscipit de Lia et ancilla sua filios, amore prolis numerosioris prolis accensa. inuenimus autem Zelpham eius ancillam intos hiat et cor non hiat, cum in Scripturis adverterimus, haec intelligitur ancilla Liae. Scriptum est enim de quibusdam: populus hic labiis me ho
Abbreviated transcription (Latin):
hũt foris pugnas. nitus timores. gla diũ
⁊ coronam suam uocant. Nascunt᷑ autẽ¬
eis facilnis atq copiosius. ex ilło ẜmone
sid̾i quo p̾dicant pp̃m crucifixum. ⁊ quimid
humanitatis eius cicius humana cogitacõne
chel autem cłara aspectu. iñte excedit dõ. et in¬
det in pͥncipio u̾bum dm̃ apud dm̃n. Et nult
parere ⁊ ñ pot̃. qr generacõnem enis quis e¬
narrabit. Pinde uita que studio ꝯtemplacõ¬
nis competit. ut ea que carm sunt minsibi¬
gocio. ⁊ ĩo ssiͥlis. Affectando quippe ocum.
quo studia ꝯtempłonis ignesceñt. ñ cõtem¬
ꝑatur infirmitati hominũ. qui in uariis pͥs¬
suris sibi desid̾ant sb̾nenri. S qr ⁊ ip̃a ꝓ¬
creandi caritate mardescit. uult emmi do¬
t̾e ꝙ nouit. neq cum muidia tabescente it̃
hr̃e. iudit sororem labore agendi atq paci¬
endi filiis hñdantem. ⁊ dolet pocius c̾rere
honimes ad eam u̾tutem. qua eorum ĩ fir¬

Expanded text:
habent foris pugnas, intus timores, gaudium habent foris pugnas, intus timores, gaudium et coronam suam uocant. nascuntur eis autem facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum; et quicquid humanitatis eius citius humana cogitatione chel autem clara aspectu mente excedit deo et uidet in principio uerbum deum apud deum et uult parere et non potest, quia generationem eius quis enarrabit? proinde uita, quae studio contemplationis conpetit, ut ea, quae carni sunt inuisibigotio et ideo sterilis. adfectando quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant subueniri; sed quia et ipsa procreandi caritate inardescit — uult enim docere, quod nouit, neque cum inuidia tabescente iter habere — uidet sororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem et dolet potius currere homines ad eam uirtutem, qua eorum infir
Abbreviated transcription (Latin):
amari diguissimum. s p̾us inibit lya. ⁊
pꝰea rachel. Atdor gͦ iste ad ħ ualeat ut
ordo ñ recusetur. s pocius dołetur. sie qͦ
ũ pot̃ ad id ꝑuenii ꝙ tanto ardore diligit᷑.
Cum autẽ ꝑuentum fu̾it. simul hẽbitur
⁊̃ saboriosa mslicia. Qrͣl enim acute
sinc̾itetq c̾uatur a mortalib incõmutabi¬
se bonum. adhuc corpus ꝙ corrumpit᷑ ag¬
grauat nãm. ⁊ depͥmit t̾rena inhabitacẽ
sensum multa cogitantẽ. Ad unum gͦ¬
tendendũ ẽ. s pp̃ hoc mułta ferenda sunt.
Itaq dne sunt uxores iacob libe. Ambe
quippe sunt filie remissionis pocõrum. hoc
tur. ⁊ alt̾a tolłatur. S que dolłatur. ⁊p̃a
pͥus ⁊ ub̾uis fecundat᷑. ut si ñ pp̃ se ipãm
c̾ce ꝓ filiis diligatur. Labor enm iusboꝵ
maxiũ fruitum ht̃ meis quos regno
dĩ gen̾ant. int̾ multas temptacõnes ⁊ tri¬
błacõnes p̾dicando emigłium. Et eos pp̃
quos sunt in laborib hñdantius. in pla¬
gis supͣ modum ĩmortib sepuis pp̃ quos

Expanded text:
amari dignissimum, sed prius nubit Lia et postea Rachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut ordo non recusetur, sed potius toleretur, sine quo non potest ad id perueniri, quod tanto ardore diligitur. cum autem peruentum fuerit, simul habebitur  laboriosa justitia. Quamlibet enim acute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutabile bonum, adhuc corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Ad unum tendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Jacob liberae; ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc tur, altera toleratur. Sed quae toleratur, prius ipsa et uberius fecundatur, ut si non propter seipsamer filios diligatur. labor enim iustorum maximum fructum habet in eis, quos regno dei generant inter multas temptationes et tribulationes praedicando euangelium, et eos, propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius, propter quos
Abbreviated transcription (Latin):
detur. Naxnne si m̃te subdita ⁊ pia ⁊ plane
fideli seqͣmur sentenciam dĩ. qui enis no¬
uerat occulta cordis. ubi in cõspettu enis
qui falli ñ pot̃. ita placinit. ut ⁊̃ filiis sins
mutandus ab illo ꝓpon̾etur. Quid emm
Contrauoq ad ħ unnum u̾bum audire me¬
ruit. ꝙ acceꝑit uemam. Ad qm rem. nͥ
ad sempit̾uam salutẽ. ⁊eq enim p̾ter¬
missa ẽ in illo scd̾m dĩ cõminacõnem fi¬

Expanded text:
tetur, maxime si mente subdita et pia et plane fideli sequamur sententiam Dei, qui ejus noverat occulta cordis, ubi in conspectu ejus qui falli non potest, ita placuit, ut etiam filiis suis imitandus ab illo proponeretur. CAPUT continuoque ad hoc unum verbum audire meruit quod acceperit veniam? Ad quam rem, nisi ad sempiternam salutem? Neque enim praetermissa est in illo, s
Abbreviated transcription (Latin):
laudem requinit. ꝓuide ut eam iuste compa
ret. imꝑtit rachel uitum sorori sue illa noc¬
te. ut scil qui u̾tute saboriosa reginm po¬
płorum accõmodati sunt. ⁊̃ si sciencie uaca¬
re deleg̾ant. suscipiant exꝑienciam tempta¬
cõnum curarũq sartinam ꝓ irtilitate cõmu¬
m. Ne ip̃a dottͥna sapiencie cui uatare statu¬
erunt blasphemetur. neq adipiscatur ab

Expanded text:
gloriam requirit? Proinde ut eam iuste gloriam requirit? Proinde ut eam iuste ret, impertit Rachel virum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui virtute laboriosa regimini populorum accommodati sunt, etiamsi scientiae vacare delegerint, suscipiant experientiam tentationum, curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui vacare statuerant, blasphemetur, neque adipiscatur ab
Abbreviated transcription (Latin):
fccinditatis enis. In qua ẽ omnns ftuctus la¬
loriose atq int̾ inc̾ta temptacõnim ꝑicli¬
tantis accionis. qmͣ pleriq bono ingemo pͥ¬
diti. studioq flagrantes. quas ins ydonei
bulentas occupacones. ⁊ in doctͥne ocium to¬
to pectore tanqmͣ spec̃õse rachel fernintur
imistũ ẽ autẽ ut eam conseq̃tur. si amatorẽ su¬
um administͣndis eccłiasticis curis aptum ⁊ ydo¬
ueum mocio detinet. nec gubnacõni cõminns
utilitatis imꝑtit. pp̃ ea lya sorori sue dicit. Pa¬
tum ẽ tͥ ꝙ uirum meum accepisti. insuꝑ ⁊ mã¬
dragoras filii mei ins acciꝑe. P unum urcum
significans eos om̃s. qui cum suit agendi u̾¬
tute habiles. ⁊ digni quib regñ eccłie com¬
nntat᷑ ad dispensradũ illi fid̾i sacram̃tum ac¬
censi studio doccͥne atq indaganda ⁊ cõtem¬
plande sapĩe. se ab omnib actionum moles¬
tus remouere. atq mocio discendi ac docen¬
cio detinet uita studiosoꝵ. insuꝑ ⁊ ppłarem

Expanded text:
fecunditatis ejus, in qua est omnis fructus laboriosae atque inter incerta tentationum periclitantis actionis. 22. Quam plerique bono ingenio praediti, studioque flagrantes, quamvis idonei bulentas occupationes, et in doctrinae otium toto pectore tanquam in speciosae Rachel feruntur injustum est autem ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis impertit, propterea Lia sorori suae dicit. Parum est tibi quod virum meum accepisti, insuper et mandragoras filii mei vis accipere? 24. Per unum virum significans eos omnes qui, cum sint agendi virtute habiles, et digni quibus regimen Ecclesiae committatur ad dispensandum fidei sacramentum, illi, accensi studio doctrinae atque indagandae et contemplandae sapientiae, se ab omnibus actionum molestiis remouere atque in otio discendi ac docenotio detinet uita studiorum, insuper et popularem
Abbreviated transcription (Latin):
cum eis unus ex eis ad p̾dicandum em̃głm
dyabłs inissus ẽ. S ad hunc respondent. ⁊
dñt. Ille pꝰ tale facums saqueo suo pemptus
⁊ apłorum muero exemptus ẽ. iste autem
yꝰ hant t᷑pitudinẽ unt̾ frẽs suos ab illo prẽ
su tara magnũ testimoniñ d̾s phibet. ⁊¬
pͥcipue bñdictus ⁊ supͣ om̃s saudatus est.

Expanded text:
ex eis ad praedicandum Evangelium diabolus missus est ? Sed adhuc respondent et dicunt: Ille post tale facinus laqueo suo peremptus et Apostolorum numero exemptus est ; iste autem post hanc turpitudinem, inter fratres suos ab illo patre, cui tam magnum testimonium Deus perhibet, praecipue benedictus et super omnes laudatus est
Abbreviated transcription (Latin):
bo ñ formsetus fig̾et. s cum ipõ t̾ribili hos¬
te iitus intlnd̾et. Cur enim nõ iuste pͥor sit.
ad penam dampnacõnis. qua pͥor ẽ ad cͥmen
nc̃atatis. Qnͣto gͦ melius elig̾etis dm̃ ĩ cõ¬
ꝑacione peioris. ñ qualem colimus. s qua¬
lem nos colere uł fingentis uł putatis. Qͥ
sine ullo equitatis examine. sine ulla dis¬
tructione dampnacõnis ⁊ disciplie nõ par¬
t̾e̾t in serins sius nec nisto nec pocõri. poci

Expanded text:
bo non forinsecus figeret, sed cum ipso terribili hosbo non forinsecus figeret, sed cum ipso terribili hoste intus includeret. cur enim non iuste prior sit ad poenam damnationis, qui prior est ad crimen necessitatis ? quanto ergo melius eligeretis deum in conparatione peioris. non qualem colimus, sed qualem nos colere uel fingitis uel putatis, qui sine ullo aequitatis examine, sine ulla distinctione damnationis et disciplinae non parceret in seruis suis nec iusto nec peccatori, po
Abbreviated transcription (Latin):
Et hins enim erroris uri causa suꝑbia est.
qmͣ ñ h̾etis si nolitis. S uos dum multis il¬
lud quo irriustis. quo quomͦ defend̾e. aufer¬
tis originẽ peccati a uoluntatis arbitͥo. ⁊ po¬
nitis in uana ⁊ falsa fabula naturam ma¬
h. Ac ꝑ ħ restat ut dicatis ⁊̃ illas anmas in
horribili globo et̾na colligacõne dampnan¬
das. ñ uoluntate s ncc̃itate ĩnnitas lumm
sc̃o extitisse. talemq dm̃ ur̃m iudicẽ ꝯsti¬
tuatis. apud quem ꝓdeẽ incħ possitis eis. qͣ¬
rum cãm demonsirata ncc̃itate defenditis.
⁊ talem regem a quo frĩb ur̃is. filiis ⁊ men¬
bris illius. quorum ĩunicicias adu̾sus uos. ⁊
ip̃m ñ uolintate s ncãtate extitisse phi¬
bens. nec indulgenciam impetͣte ualeatis.
ncãtate faciat excusetis. Si gͦ possetis ĩuem¬
ix alt̾um iudicẽ qui hb̾ ucło ncãtatis mo¬
d̾ator exist̾et equitatis. istum c̾ce in illo glo¬

Expanded text:
et huius enim erroris uestri causa superbia est, et huius enim erroris uestri causa superbia est, quam non habebitis, si nolitis . sed uos dum uultis illud, s quo inruistis, quoquo modo defendere, aufertis originem peccati a uoluntatis arbitrio et ponitis in uana et falsa fabula naturam mali. ac per hoc restat, ut dicatis etiam illas animas in horribili globo aeterna conligatione damnandas non uoluntate, sed necessitate inimicas lumini sancto extitisse talemque deum uestrum iudicem constituatis, apud quem nihil prodesse possitis eis, quarum causam demonstrata necessitate defenditis, et talem regem, a quo fratribus uestris, filiis et membris illius, quorum inimicitias aduersus uos et ipsum non uoluntate, sed necessitate extitisse perhibetis, nec indulgentiam inpetrare ualeatis. e ista quod necessitate faciat excusetis. si ergo possetis inuenire alterum iudicem, qui liber uinculo necessitatis moderator existeret aequitatis, istum certe in illo glo
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ad ħ utiq ab hoste coacte sunt. Em si
restere ñ ualu̾nt. innocentes dampnant᷑.
Si autẽ ualu̾nt nec uolunt. qr adhuc tam
fabulose inducitis natam mali. cum appria uo¬
lintate sit origo peccati. Hoc enim c̾te suacul¬
pa. ñ in aliena fec̾unt. ꝙ cum possent malo
resist̾e nolu̾nt. Quod enim si fac̾e̾nt. Unface¬
rent. Si autem ñ fac̾ent grauit̾ mimamt᷑ q
peccarent. Si potunt ⁊ ñ fec̾unt. utiq nolue¬
runt. Si gͦ nol̾unt. uoluntatis cͥmen ẽ non
ncc̃itatis. An noluntate gͥ micium peccati. ũ¬
de antem uncium peccati. inde miciũ mali.
uł faciendi contͣ nistum pͥceptum. uel paciẽ¬
di scd̃m iustum iudicium. Pide nulla cau¬
sa ẽ cur querentes unde sit malum irru̾itis in
hunus erroris tam magnum malum. ut na¬
t᷑am tot bonis hũdantem nat᷑am mali drẽtis.
⁊ in nat᷑am sũi bom añ ꝯmixtionem nat᷑e
nli. horrendum ncc̃itatis malum pon̾etis.

Expanded text:
runt, ad hoc utique ab hoste coactae sunt, cui si runt, ad hoc utique ab hoste coactae sunt, cui si resistere non valuerunt, innocentes damnantur: si autem valuerunt, nec voluerunt, quid adhuc tam fabulose inducitis naturam mali, cum a propria voluntate sit origo peccati? Hoc enim certe sua culpa, non vi aliena fecerunt, quod cum possent malo resistere, noluerunt. Quod enim si facerent, bene facerent; si autem non facerent, graviter immaniterque peccarent: si potuerunt, et non fecerunt, utique noluerunt. Si ergo noluerunt, voluntatis crimen est, non necessitatis. a uoluntate igitur initium peccati; unde autem initium peccati, inde initium mali uel faciendi contra iustum praeceptum uel patiendi secundum iustum iudicium. proinde nulla causa est, cur quaerentes, unde sit malum, inrueritis in huius erroris tam magnum malum, ut naturam tot bonis abundantem naturam mali diceretis et in natura summi boni ante commixtionem naturae mali horrendum necessitatis malum poneretis.
Abbreviated transcription (Latin):
se a pͥore sua lucida natura passa sunt. ⁊ in¬
ip̃e dicit ita erant inuiscͥata pͥme a uiridi¬
tati pͥncipum tenebraꝵ. ut originẽ suam
recolere. seq ab hostili natura discͥuere nõ
ualerent. Ergo amme hunismi nicħ mali
ip̃e fecͥunt. s innocentes tm̃ ualum ꝑpesse
sirit. Quo faciente. nͥ ille pͥmitus. qui ut
ase in trã malum ꝓced̾ent imꝑauit. Peio¬
uem gͦ exꝑte sunt pr̃em qmͣ hostẽ. Pater e¬
nim eas ad trũ malum irsit. hostis autem
tanqmͣ bonum appetunt. cupiens ꝑfrin nõ
noc̾e. Ille sciens nocuit. ille uesciens. S d̾s
infirimis atq mops alit̾ sibi consulere n
ualebat. pͥus adu̾sus hostem imꝑbum. ⁊
adu̾sus inclusum. Saltem gͦ ñ accuset en ͥ
rum obediencia tutus ẽ. quaꝵ morte sect᷑us est.
Si enim coattus ẽ pͥliari. minquid ⁊ calump¬
mari. Nam qñ se etrare apͥore sua lucida na¬
tura passe sunt. ⁊ ĩuince scõ lumum excite

Expanded text:
se a priore sua lucida natura passa sunt et inse a priore sua lucida natura passa sunt et inipse dicit, ita erant inuiscerata primae auiditati principum tenebrarum, ut originem suam recolere seque ab hostili natura discernere non ualerent? ergo animae huiusmodi nihil mali ipsae fecerunt, sed innocentes tantum malum perpessae sunt. quo faciente nisi illo primitus, qui, ut a se in tantum malum procederent, imperauit? peiorem ergo expertae sunt patrem quam hostem. pater enim eas ad tantum malum misit; hostis autem tamquam bonum adpetiuit cupiens perfrui, non nocere: ille sciens nocuit, ille nesciens. sed deus infirmus atque inops aliter sibi consulere non ualebat, prius aduersus hostem inprobum et post aduersus inclusum. saltem ergo non accuset ' eas, quarum oboedientia tutus est, quarum morte securus est. si enim coactus est proeliari, numquid et calumniari? nam quando se errare a priore sua lucida natura passae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lud parricidali culeo dignus. qui ħ fecit libo
imꝑio. qmͣ ille que obtemꝑando ilłat ierũt.
ubi recce uiuendi arbitͥum libm ꝑdid̾unt.
Si autem ad peccandum ⁊ ipe inuasus atq
tium deinde supplicium sibi ꝓuidiss. milla¬
qr funt. in dõ uro nec menis ꝑtib lib̾a uo¬
linitas. ñ se singat uidicem. s aguoscat re¬
um. Non qr passus ẽ ꝙ nolebat. s qr se simu¬
lat iusta retͥbue. dampnando eos quos uo¬
uit malum passos eẽ. pocius qmͣ fecisse. Qͥ
ad ħ tm̃ simulat ne uctus niuemat᷑. qͣ ai
quid ꝓsit alicui misero. si felix aut forte¬
tus uocetut. Nempe iam ⁊ ħ meluis erat
ut d̾s nr̃ sine ullo equitatis examine. hon¬
nib nec nistis nec pocõrib parc̾et. ꝙ in de¬
p̾hensione dĩ nr̃i faustus nicħ intelligent
ultimum posint. qmͣ in rãbra sua sic sem¬
tis accuset. Que ideo m̾ito dicit pend̾e. tam
in mane ac sine fine supplicium. ꝙ ercare

Expanded text:
lut parricidali culleo dignus, qui hoc fecit libero lut parricidali culleo dignus, qui hoc fecit libero imperio, quam illae, quae obtemperando illuc ierunt, ubi recte uiuendi arbitrium liberum perdiderunt. si autem ad peccandum et ipse inuasus atque tium, deinde subplicium sibi prouidisset nullaque fuit in deo uestro nec in eius partibus libera uoluntas, non se fingat iudicem, sed agnoscat reum, nec quia passus est, quod nolebat, sed quia se simulat iusta retribuere damnando eos, quos nouit malum passos esse potius quam fecisse: quod ad hoc tantum simulat, ne uictus inueniatur, quasi aliquid prosit alicui misero, si felix aut fortunatus uocetur. nempe iam et hoc melius erat, ut deus uester sine ullo aequitatis examine hominibus nec iustis nec peccatoribus parceret — quod in reprehensione dei nostri Faustus nihil intellegens ultimum posuit — quam in membra sua sic saeuirimine iniquitatis accuset. quae ideo merito dicit pendere tam inmane ac sine fine subplicium, quod errare
Abbreviated transcription (Latin):
intͥficere. qmͣ m̃bra suaa. m̃bra d̾i subam¬
d̾i. ⁊ plane dm̃i. ⁊ inpeccati uoriginẽ trad̾e̾.
⁊ pene sempit̾ne colligacõne dampnare.
Si enim ẽẽt illis m̃bris pectandi uł nõ pec¬
candi lib̃m arbitͥum. qmͣquiͣ de suba dĩ que
uere sub̾a dĩ ẽ. ac ꝑ ħ ominino incõmutabi¬
sis quẽadiod̾ hoc dicatur ñ inuenit᷑. Hs
enim omnino peccare ñ pot̃. sicut negare se
ip̃m ñ pot̃. Homo autẽ pot̃ peccare ⁊ dñ
nali eẽt ut dixi pectandi uł ñ peccandi li¬
b̾m uoluntitis arbitͥum. recte fortasse pro
granib cͥminib illo globi supplicio plectetur.
Aunc autem lib̾tatem uoluntatis illas par¬
ticulas huisse. dr̃e ñ potestis. qmͣ totus deus
ip̃e ñ hũnt. Quna si eas ñ mitt̾et in pocm̃. tot
ac tenebrarum gente ꝑuasus. pectare cogͥet᷑
Quod si cogi ñ poss. peccauit cum eas eo mi¬
si ubi cogi possent. Et idõ magis ipẽ ilło ue¬

Expanded text:
intintdei et plane deum et in peccati uoraginem tradere et poenae sempiternae conligatione damnare. si enim esset illis membris peccandi uel non.peccandi liberum arbitrium - quamquam de substantia dei, quae uere sublis, quemadmodum hoc dicatur, non invenitur. Deus enim omnino peccare non potest, sicut negare se ipsum non potest : homo autem potest peccare, et Deum ionali esset, ut dixi, peccandi uel non peccandi liberum uoluntatis arbitrium, recte fortasse pro grauibus criminibus illo globi subplicio plecterentur. nunc autem libertatem uoluntatis illas particulas habuisse dicere non potestis, quam totus deus ipse non habuit, quia si eas non mitteret in peccatum, totus a tenebrarum gente peruasus peccare cogeretur: quod si cogi non posset, peccauit, cum eas eo misit, ubi cogi possent. et ideo magis ipse illo ue
Abbreviated transcription (Latin):
dus. pectantib ⁊ suis ⁊ aliems irasce̾tur. Qmͣ
ipe ñ solum inominib irascentib. s ⁊ in om¬
nib tuñtib tͣbaretur. in peccantib omnib
comqͥnaret᷑. indampnatis ommib pumretur.
Ubiqr ligatus ex illa sua ꝑte qmͣ ad tale de¬
ncc̃itate dampnatꝰ. Ut ei dampnata pars
enis poss ignosce̾. si cum iam miser sit uł
humił eẽt. Nunc autem quis ferat rep̾hen¬
di a uob̾ d̾m irascentẽ sins alienisq peccanti¬
b. Cum d̾s quem fingitis m̃bra sua que co¬
accus coegit. ire in fautes peccati. pꝰ ea dãp¬
net. in głobo. Quod quid̃ cum faciet. ut dici¬
tis iram ñ ħebit. S mirorsi fcontem ha¬
cice. m̃bra mea estis. Qñ ego in uos istud nͥ
inctus ncc̃itate fac̾e̾ possem. Satis ⁊ uos:
ꝙ tunt qñ uos huc misi. horrendus hostis
etuꝑat. Quod autẽ nunc uos hic iłłigo. ti¬
ineo ner᷑sus erumpat. Iam c̾ce ⁊̃ illud fa¬
tenum. multo melius eẽ hominũ milia
obuullam uł leuẽ culpam temꝑali morte

Expanded text:
tibus et suis et alienis irasceretur, quam ipse non solum in omnibus irascentibus, sed etiam in omnibus timentibus turbaretur, in peccantibus omnibus coinquinaretur, in damnatis omnibus puniretur ubique ligatus ex illa sua parte, quam ad tale denecessitate damnatus, ut ei damnata pars eius posset ignoscere, si cum iam miser sit. uel humilis esset! nunc autem quis ferat reprehendi a uobis deum irascentem suis alienisque peccantibus, cum deus, quem fingitis, membra sua, quae coactus coegit ire in fauces peccati, postea damnet in globo? quod quidem cum faciet, ut dicitis, iram non habebit. sed miror, si frontem hacite, membra mea estis; quando ego in uos istuc nisi uictus necessitate facere possum? scitis et uos, quod tunc, quando uos huc misi, horrendus hostis eruperat; quod autem nunc uos hic inligo, timeo, ne rursus erumpat. iam certe etiam illud fatemini multo melius esse hominum milia ob nullam uel leuem culpam temporali morte
Abbreviated transcription (Latin):
quas hñt ⁊ bestie. nature lege pͥponit᷑. Inq
tiua. ꝓculdubio ꝯtemplacõ p̾cellit. In hac
enim ⁊ ymago dĩ ẽ. qua ꝑ fidem ac spẽm
reformannur. Actio itaq rõnalis ꝯtempło¬
ui rõnali d obedire. siue ꝑ fidem oꝑanti.
ciem ꝙ erit cum similes ei erimuis. Qm̃ iude¬
bnniis eran sicuti ẽ. esfecti ⁊̃ in spñali cor¬
pore ex gr̃a enis eqͣles angłis euis. recepta
stola pͥma ĩ mortilitatis ⁊ icorrupcõnis.
qua induet᷑ ħ mortale ⁊ corruptibłe nr̃m
Ut absorbeat᷑ mors in uictoria iustitia ꝑ

Expanded text:
turae lege praeponitur: inque tiva, procul dubio contemplatio praecellit. In hac enim et imago Dei est, qua per fidem ad speciem reformamur. Actio itaque rationalis contemplatioionali debet oboedire siue per fidem operanti, ciem, quod erit, cum similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, effecti etiam in spiritali corpore ex gratia eius aequales angelis eius recepta stola prima inmortalitatis et incorruptionis, qua induetur hoc mortale et corruptibile nostrum, ut absorbeatur mors in uictoria iustitia pe
Abbreviated transcription (Latin):
intite atq infirmitate pͥscͥbam. Si enĩ album
⁊ dulce duo bona sũt. ingrũ aute ⁊ amaꝵ duo
mala. quom᷑ płima uua omĩsq oliua ingrescen¬
do dulcescit.⁊ mali ampliꝰ h̾ndo sit melior Itẽ
si duo bona sunt calor ⁊ sanitas. duo uo mala
frigꝰ ⁊ infirmitas. cur calescendo corpa egresꝯt.
An forte sina febriut. Nõ gͤ ħobicio. que forte
calorẽ enis utiq malu.u̾m ut ista omntamꝰ.
illa indeamus q̃ ita ꝯmemorauit bona in hus
ꝯtͣriis. ut nolit inde dubitari. santatẽ.comã.
dulcedinẽ. Itane in illa gente ñ erat sanitas
rare potunt illa aialia. ut qͥbdam eoꝵ gi¬
dis sicut desipiunnt captis. ⁊ incelo colligatis.
nec saltẽ plem temꝑis. s abortim fenus. de
tam excelso in t̾cam cadentes ⁊ inn̾e poti̾int
⁊ cresc̾e̾. ⁊ ista carmũ q̃ nunc fũt ĩmin̾rabilia
gen̾a ꝓpagare. Aut copia ibi ñ erat. uͥ arbo¬

Expanded text:
nitatem atque infirmitatem praescribam. si enim album nitatem atque infirmitatem praescribam. si enim album et dulce duo bona sunt, nigrum autem et amarum duo mala, quomodo plurima uua omnisque oliua nigrescendo dulcescit, id est mali amplius habendo fit melior? item si duo bona sunt calor et sanitas, duo uero mala frigus et infirmitas, cur calescendo corpora aegrescunt r an forte sana febriunt? non ergo haec obicio, quae forte calorem eius utique malum. Uerum ut ista omittamus, illa uideamus, quae ita commemorauit bona in his contrariis, ut nolit inde dubitari, sanitatem, copiam, dulcedinem. itane in illa gente non erat sanitas rare potuerunt illa animalia, ut quibusdam eodis, sicut desipiunt, captis, et in coelo colligatis, nec saltem pleni temporis, sed abortivi fetus de tam excelso in terram cadentes, et vivere potuerint et crescere, et ista carnium, quae nunc sunt innumerabilia, genera propagare
Abbreviated transcription (Latin):
calidũ ⁊ fͥgidum. dulce ⁊ amaꝵ. In quibꝰ omit¬
to dealbo⁊ igro aliqͥd dr̃e. Aut si ullum mo¬
m̃tũ bom ⁊ mali ẽ in cosorib album dicant
addm̃ ꝑtin̾e. ingrũ aut̃ ad hylen. cũ om̃ia
genͥa nolatiliũ hylen coeasse phibeatit. Si al¬
bũ colorẽ plius eoꝵ d̾s aspsit ubi latebant
corm. q̃n cigni candore ꝑfusi sũt. Itẽ de cali¬
do ⁊ frigido disputare ñ opꝰ ẽ. utrũq emm
temꝑant᷑ adhibitũ.salubre. intempant᷑.
ꝙ in pͥmis forte pon̾e debuit. in hisd̾ ꝯtͣrtit.
ita uidet᷑ posiusse. ut tanqm̃ gen̾alia nel¬
let intelłigi. Scil ut ad bomĩ ꝑtineit. sam¬
tas. copia. albũ. calidũ. duce. ad malũ antẽ
i firimtas. egestas. ingrũ. fgidum. amarũ. Qm̃ i¬
ꝑite ⁊ inꝯsid̾ate. indeat qui potu̾it. Ego autẽ
ne hom̃i calũpmiari puter mcħ obicõ de allo t
igro.calido ⁊ frigido. De dulti ⁊ amato. ⁊ ca¬

Expanded text:
calidum et frigidum, dulce et amarum: in quibus omitcalidum et frigidum, dulce et amarum: in quibus omitto de albo et nigro aliquid dicere: aut si ullum momentum boni et mali est in coloribus, ut album dicant ad Deum pertinere, nigrum autem ad Hylen; cum omnia genera volatilium Hylen creasse perhibeant, si album colorem plumis eorum Deus aspersit, ubi latebant corvi, quando cycni candore perfusi sunt? Item de calido et frigido disputare non opus est: utrumque enim temperanter adhibitum, salubre, intemperanter quod in primis forte ponere debuit in iisdem contrariis ita uidetur posuisse, ut tamquam generalia uellet intellegi, scilicet ut ad bonum pertineat sanitas, copia, album. calidum, dulce, ad malum autem infirmitas., egestas, nigrum, frigidum. amarum, quam inperite et inconsiderate. uideat qui potuerit. ego autem ne homini calumniari puter, nihil obicio de albo et nigro, calido et frigido, de dulci et amaro et sa
Abbreviated transcription (Latin):
multi autẽ seductorẽ ꝑitissimũ nomĩabunt.
Int̾ paucos n̾o mancheos tanqmͣ magno ma¬
gro plaudentes nuillũ ei pecus ãmiebat. nec
ex illa doctͥna saltẽ caliallus enis aliquid sci¬
diunia cõcreta sit ut stolida fie̾nt. Qd ẽ ħ.
siogo eiugilate aliq̃n miseri. ⁊ compate
infabła itt̃a ominũ aĩantium pͥus tempꝰ
⁊ p̾sens. tunc in t̾ra sua. nc̃ in ħ mundo.
Tũc firma erant corpa. nc̃ ĩsirma sunt.
Tũc atͥs acies ocłoꝵ ad indend̾ cñ delc̃acione
inuadendi regionẽ d̾int̃ ita obtusa ut a so¬
ls tadiis au̾tatur. Tñt acute m̃tes aĩaliũ
ad intlłndũ ꝯcionantis ẜmonẽ. nc̃ hebides
⁊ ab eiusmͦi capacitate penitꝰ aliene. Tunc
naturas tam magna ⁊ tã potens eloq̃ncia.
nc̃ tanto studio ac labore inx pua ⁊ exign¬
a.O qm magna bona. cõmirtione bomp
contͣria elegant̾ oppon̾e uisus ẽ. santatẽ
⁊ ĩfirmitatẽ. copiã ⁊ egestatẽ. albũ ⁊ ingrũ.

Expanded text:
multi autem seductorem perversissimum nominabant: multi autem seductorem perversissimum nominabant: inter paucos vero Manichaeos tanquam magno magistro plaudentes, nullum ei pecus annuebat, nec ex illa doctrina saltem caballus ejus aliquid scidivina concreta sit, ut stolida fierent. Quid est hoc, rogo? Evigilate aliquando, miseri, et comparate in fabula vestra omnium animantium prius tempus et praesens, tunc in terra sua, nunc in hoc mundo; tunc firma erant corpora, nunc infirma sunt, tunc acris acies oculorum ad videndum cum delectatione invadendi regionem dei, nunc ita obtusa, ut a solis radiis avertatur; tunc auctae mentes animalium ad intelligendum concionantis sermonem, nunc hebetes et ab hujusmodi capacitate penitus alienae; tunc naturalis tam magna et tam potens eloquentia, nunc tanto studio ac labore vix parva et exigua. O quam magna bona commixtione boni contraria eleganter opponere visus est, sanitatem et infirmitatem, copiam et egestatem, album et nigrum,
Abbreviated transcription (Latin):
sent sine m̃broꝵ ꝯcordia. qmͣ laudat ⁊ deo
assignat apłs. Dubitatis adhuc qͥsnã sec¬
tandus.⁊ qͣsnam anathemandꝰ sit. Qͥd qd̾
erant ibi q̃dam que ⁊̃ loq̃bant᷑. ut eis cõcio¬
nantib omña serpencia. qͣdrupedia. uolati¬
ha. natatiłia. audirent. itlłige̾nt. ꝯsenti¬
rent. Miranda ħ. ⁊ omĩno diuina eloq̃ncia. Et
neminẽ gͣmaticum aut rehtorem audierant.
ñ int̾ latͥmas ferulaꝵ atq uirgaꝵ. ista didic̾ant.
Aempe iste faustꝰ ut has nntates disserte gar¬
riret. ad disciplinã faciendi ẜmonis ⁊̃ setꝰ ac¬
tessit. Et ꝙͣuis eẽt acer ingemo tñ legendosto¬
machũ rupit. ut ei loq̃nti tam pauci assen¬
tirent. Omisetũ. qui in ista luce ac ñ in ilł
teneb̾s natꝰ ẽ. Illic enĩ eum contͣ lucẽ cõcio¬
nantẽ om̃s bipes. omĩs misttipes. omĩt ⁊̃
serpens a dracone usꝙ ad cocleam libent᷑
audiret. alacͥter obediret: hic autem contͣ
tenebras difpicantẽ płes. eloqͣnte qm doctum.

Expanded text:
sunt sine membrorum concordia, quam laudat et deo adsignat apostolus. dubitatis adhuc, quisnam sectandus et quisnam anathemandus sit? quid? quod erant ibi quaedam, quae etiam loquebantur, ut eis contionantibus omnia serpentia, quadrupedia, uolatilia, natatilia audirent, intellegerent, consentirent ? miranda haec et omnino diuina eloquentia! et neminem grammaticum aut rhetorem audierant nec inter lacrimas ferularum atque uirgarum ista didicerant. nempe iste Faustus, ut has uanitates diserte garriret, ad disciplinam faciendi sermonis etiam serus accessit, et quamuis esset acer ingenio, tamen legendo stomachum rupit, ut ei loquenti tam pauci adsentirentur. o miserum, qui in ista luce ac non in illis tenebris natus est! illic enim eum contra lucem contionantem omnis bipes, omnis multipes, oserpens a dracone usque ad cochleam libenter audiret, alacriter obediret: hic autem contra tenebras disputantem, plures eloquentem, quam doctum,
Abbreviated transcription (Latin):
cupisces rem ꝓxum. Quib qnͣtum po¬
tu̾it obyuatis. pꝰea qmͣ homimi ꝓ concu¬
pita ⁊sꝑata pulchrima deleccacõne doctͥ¬
ne. ꝑ tempta cõnes uarias qͣi ꝑ himis sc¬
cłi uoctem tołancia laboris adheserit. qͣi
ꝓ rachel lya mopinata ꝯuncta sit. Et
hanc sustinet ut ad illam ꝑueniat. si ꝑse¬
u̾ent̾ amat. acceptis aliis. un. pͥceptis. at si
dicat᷑ ei. Serin alios. un. annos ꝓ rachel.
Ut sit pauꝑ spũ. mitis. lugens. esuriens.
siciensq nistitiam. insericors mundicors.
pacificus. Uellet enim homo si sieri posset.
sine ulla tosancia labons. que magendo
paciendo qr amplectenda ẽ. statun ad pulcce
atq ꝑfecte sapĩe delicias ꝑuenire. S hoc ñ
pot̃ int̾ra moriencium. Hoc enim indet᷑
significare ꝙ dictum ẽ ad iacob. Nõ est mo¬
ris in loco nr̃o. ut inmor imbat pͥusquͣ
maior. Quia ñ absurde maior appellatur.
que temꝑe prior ẽ: Prior autẽ ẽ in recte
homuns erndictione labor opandi q̃ iusta

Expanded text:
potuerit obseruatis posteaquam homini pro concupita et sperata pulcherrima delectatione doctrinae per temptationes uarias quasi per huius saeculi noctes tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Rachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet. ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis — ac si dicatur ei: serui alios septem annos pro Rachel - ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset. sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae atque perfectae sapientiae deliciapotest in terra morientium. hoc enim uidetur significare, quod dictum est ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quam maior, quia non absurde maior appellatur, quae tempore prior est. prior est autem in recta hominis eruditione labor operandi, quae iusta
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Iam uͥo filio eius iacob ꝙ ꝓ igenti t᷑¬
min̾e qͣtuor obiciunt᷑ uxores. generali p̾¬
locucione pͣgatur. Qñ enm mos erat. t̾mẽ
nõ erat. Et nunc pp̃ea cͥmen ẽ. qr mos ñ est.
Alia sunt enum pocai contͣ nat᷑am. alia cont
mores. alia contͣ pͥcepta. Que cum ita sunt.
quid tandẽ tͥmnis ẽ. ꝙ de płibus sune habi¬
tis uxorib obicit᷑ sc̃o uro iacob. Si natu¬
ram consulas aĩ lascunendi s gignendi cã
illis imilierib utebat᷑. S morẽ illo tem¬
ꝑe atq in illis t̾ris hoc fatatabaturSi

Expanded text:
bis? Iam uero filio eius Iacob quod pro ingenti crbis? Iam uero filio eius Iacob quod pro ingenti crimine quattuor obiciuntur uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos erat, crimen non erat; et nunc propterea crimen est, quia mos non est. alia enim sunt peccata contra naturam, alia contra mores, alia contra praecepta. quae cum ita sint, quid tandem criminis est, quod de pluribus simul habitis uxoribus obicitur sancto uiro Iacob ? si naturam consulas, non lasciuiendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur; si morem, illo tempore atque in ill
Abbreviated transcription (Latin):
nantes s tempantes uirilem ingorem.
ꝑtinet dix̾im. ne qͥsqmͣ durus ⁊ sine asfec¬
t̾u id ip̃m ꝓ tͥmine obicia sc̃o iuro. ꝙ cũ
sua ꝯiuge luserit. artͥyrũ . Tales emm
honnẽs mihumam. si aliquẽ gra¬
uẽ irum ludiccum aliquid garrientem
pu̾is ⁊̃ ꝑuulis uid̾unt quo eoꝵ sacceum
sensum asfabi ⁊ nutͥtoria facilitate demul¬
ceat. tanqmͣ delirantẽ repͥhendunt. obliti uñ
creu̾int. aut ingrati que cceu̾nt. Quid autẽ
ne aliquid erraudo in eccłiam peccet. secre¬
tum uiri ens in scͥpturis scĩs diligent̾ in¬
tuetur. ⁊ inuenit eam maiestatẽ siam que
in forma dĩ equał ẽ pr̃i. paulisꝑ abscondis¬
se in forma serm. at euis capax ẽẽ humana
infirmitas poss eoq mͦ se ꝯuigi ꝯgcuent᷑ ap¬
taret. Quid enim absurdum mio quid
datũ. si ꝓpħa dĩ carnale aliquid lufit. ut
eum capet affectus uporis. cum ip̃m uer¬
bum d̾i caro fcm̃ sit ut habita. ret in no¬

Expanded text:
uantes, sed temperantes uirilem uigorem: uantes, sed temperantes uirilem uigorem: pertinet, dixerim, ne quisquam durus et sine adfectu id ipsum pro crimine obiciat sancto uiro, quod cum coniuge sua luserit. tales enim homines inhumani si aliquem grauem uirum ludicrum aliquid garrientem pueris etiam paruulis uiderint, quo eorum lacteum sensum adfabili et nutritoria facilitate permulceat, tamquam delirantem reprehendunt, obliti unde creuerint. aut ingrati. quod ereuerint. quid autem ne aliquid errando in ecclesiam peccet, secretum uiri eius in scripturis sanctis diligenter intuetur, et inuenit eum maiestatem suam, qua in forma dei aequalis est patri, paulisper abscondisse in forma serui, ut eius capax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid datum, si propheta dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet adfectus uxoris, cum ipsum uerbum dei caro factum sit, ut habitaret in no
Abbreviated transcription (Latin):
quas uoluit ex illo semme ꝓpagauit. ñ scͥptu¬
ras suas sc̃as pp̃ honmiñ pecca dampnauit.
ꝓdidit quppe ista ñ fecit. ⁊ cauenda admo¬
int. ñ ꝓposuit mutanda. Mirabili sane mi¬
prudentia faustus ysaac qͦ silium abrahe t¬
miatus ẽ. ꝙ rebectam que upor erat. sororẽ
finx̾it. Senus emm rebecce ñ tacctmi ẽ. ⁊ eam
ꝑ notissimã ꝓpinqͥtatem sororẽ enis fuisse ma¬
infestum ẽ Uit autẽ tac̾et uxorem quid mm¬
rum. Aut quid pͣͥuum si miitatus ẽ prem.
cum ead̾ iusticia defendat᷑. qua p̃r enis desi¬
mili obiecto inculpatus ẽ innentus. Que
gͥ ꝓ abraham ꝙ ad hanc rem ꝑtinet ad¬
usus cͥmmantẽ faustũ dixinus. eadem ⁊̃
ꝓ ysaac filio eius ualent. Que recensere ñ
ẽ difficile. Nisi forte studiosoꝵ aliquis q̃¬
rat. incinus figure saccam̃to acopiend̾
sit. ꝙ uex aliemgena rebeccam uni sin
ꝯuigem tunc eẽ cognouit. qñ eum cum
illa ludentẽ idit. Enod ñ cognonisset.
da hilaritate us dicant. uł faciant. ñ ener¬

Expanded text:
illo semine propagauit, non scripturas suas propter hominum peccata damnauit. prodidit quippe ista, non fecit, et cauenda admonuit, non proposuit imitanda. Mirabili sane inpudentia Faustus Isaac quoque filium Abrahae criminatus est, quod Rebeccam, quae uxor erat, sororem finxerit. genus enim Rebeccae non tacitum est, et eam per notissimam propinquitatem sororem eius fuisse manifestum est. ut autem taceret uxorem, quid mirum aut quid prauum, . si imitatus est patrem, cum eadem iustitia defendatur, qua pater eius de simili obiecto inculpatus inuentus e Abraham, quod ad hanc rem adtinet, aduersus criminantem Faustum diximus, eadem etiam pro Isaac filio eius ualent. quae recensere non est difficile; nisi forte studiosorum aliquis quaerat, in cuius figurae sacramento accipiendum sit, quod rex alienigena Rebeccam uiri sui coniugem tunc esse cognouit, quando eum cum illa ludentem uidit: quod non cognouisset. da hilaritate uel dicant uel faciant, non ener
Abbreviated transcription (Latin):
militatis exciꝑet. qr indiscipłatu xp̃i ñ ilłi¬
us gr̃am s suam głam reqͥuirebat. Hoc
amore głie corrupti erant. quos paulus a
tib gaudet apłs. sciens fieri posse ut dũ
illi sectant᷑ humane głie cupiditatẽ. tam̃
hiis auditis fideles nascent᷑. nõ ex eorum
mindia cupiditate. qua se nolebant uł
de malo islorum d̾s oparetur homim. sic̃
si pot̃ ut homo ad ꝯcubitum ñ ingredia¬
tur uolinitate gen̾atdi. s laxĩmdi libi¬
dine tapiat᷑ct tñ nascatur. hymo bomimi dei
opus dͥ fecunditate seminũ. Ñ de t̾piuone

Expanded text:
militatis exciperet, quia in discipulatu Christi non illimilitatis exciperet, quia in discipulatu Christi non illius gratiam, sed suam gloramore gloriae corrupti erant, quos Paulus aptibus gaudet Apostolus , sciens fieri posse ut dum illi sectantur humanae gloriae cupiditatem, tamen his auditis fideles nascerentur; non ex eorum invida cupiditate, qua se volebant vel de malo illorum deus operaretur bonum; sicut fieri potest, ut homo ad concubitum non ingrediatur uoluntate generandi, sed luxuriandi libidine rapiatur et tamen nascatur homo. bonum dei opus de fecunditate seminum, non de turpitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tim magnum honorẽ sc̃ctatis tbutum quib¬
pot᷑ ut imꝑator caris ãmnns tanta tempan¬
ne pot̾ate p̾polleat. ut genitalis delectacõns
motum insitum nature mortalium. ex ꝓui¬
dencia gen̾andi seges impositas ñ punititꝰ ex¬
ced̾e. Alioquim possunt isti maledici potius
ute et̾ne. S cupiditate laudis humanepe¬
płis tam misltis euugłium p̾dicau̾nt. sie¬
comꝑata. Ininio u̾o tanta ad erit. ut ma
hanc ineccłia głam pu̾sa uoluntate sy¬
mon ꝑditus ꝯcupunt. Qñ ab eis pecuma
uolint cecus emere. ꝙ illi duima gr̃a eadem¬
q gratuita meru̾nt. hinus aindus głie fu¬
issẽ intlłigit᷑. quẽ se uosentẽ sequi dñs in
einͣgłio reuocat dicens. uulpes foneas ha¬
bent ⁊ uolucres celi indos. filius autẽ ho¬
unins ñ ht̃ ribi capud suum reclinet. ui¬
debat enim eum dolosa simulacõne tene¬
brosum. ⁊ uentosa elacõne iaccatũ. ñ hrẽ
fid̾i socum ubi se incliuantẽ doccorẽ hu¬

Expanded text:
ctitatis tributum quibupotest. ut imperator carnis animus tanta temperantiae potestate praepolleat, ut genitalis delectationis motum insitum naturae mortalium ex prouidentia generandi leges inpositas non permittat excedere. alioquin possunt isti maledici potius uitae aeternae, sed cupiditate laudis humanae populis tam multis euangelium praedicauerint. neconparata; immo uero tanta aderat, ut maihanc in ecclesia gloriam peruersa uoluntate Simon perditus concupiuit, quando ab eis pecunia uoluit caecus emere, quod illi diuina gratia eademque gratuita meruerunt. huius auidus gloriae fuisse intellegitur, quem se uolentem sequi dominus in euangelio reuocat dicens: uulpes foueas habent et uolucres caeli diuersoria; filius autem hominis non habet, ubi caput suum reclinet. uidebat enim eum dolosa simulatione tenebrosum et uentosa elatione iactatum non habere fidei locum. ubi se inclinantem doctorem hu
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti amore ꝑspicue u̾itatis ñ ẽ impro¬
bandũ studium. s ad ordinẽ renocandũ.
ut a fide mopiat. ⁊ morib bonis intatur
ꝑuenire quo tendit. In eo quippe ꝙ u̾sat᷑
nirtus ẽ saboriosa. meo u̾o ꝙ appetit lium¬
nosa sapiencia. Quid opus ẽ inquid crede̾.¬

Expanded text:
improbandum studium, sed ad ordinem revocandum, ut a fide incipiat, et bonis moribus nitatur pervenire quo tendit. In eo quippe quod versatur, virtus est laboriosa: in eo vero quod appetit, luminosa sapientia. Quid opus est, inquit, crede