comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nerat. ita ÷ ⁊̃ laudabilis ĩmmo laudabilior qui
p̃dones ⁊ latrones dampnat. Ita utiq sicut dͣs
in saluatione iustoꝵ głificat᷑. sic in ꝑditione ĩpio¬
los odio habere: M. Cuncta diligit ds̃ quȩ creauit.
s non cunct᷑a uno loco locabit. Sicut pic̾tor om̃s
colores diligit. s quosdam pre aliis eligit. ⁊ unum¬
quemq apto loco ponit. ita dĩ unũquẽq sibi con¬
uenienti loco disponit. Ideo dr̃ eos diligere quos in
cȩlesti palatio recipit illos odisse quos in inferna¬
Libertas eligendi bonum uł malum. hoc in ꝑadr¬
so homo habuit liberum. nẽ uͦ captiuum qui ad¬

Expanded text:
nerat; ita est etiam laudabilis, imo laudabilior, qui nerat; ita est etiam laudabilis, imo laudabilior, qui praedones et latrones damnat. Ita utique sicut Deus in salvatione justorum glorificatur, sic in perditione impiolos odio habere?--M. Cuncta diligit Deus quae creavit; sed non cuncta in uno loco locavit. Sicut pictor omnes colores diligit, sed quosdam prae aliis eligit, et unumquemque apto loco ponit; ita Deus unumquemque sibi convenienti loco disponit; ideo dicitur eos diligere, quos in coelesti palatio recipit; illos odisse, quos in infernaLibertas eligendi bonum vel malum. Hoc in paradiso homo habuit liberum; nunc vero ha
Abbreviated transcription (Latin):
malum: nichil ẽ aliud. nisi ubi non est
bonum. Sicut cecitas ubi non ẽ uisus. aut
tenebre ubi non ẽ lux. cum cecitas ⁊ tene¬
brȩ non sint substantię. Tria sunt. Creat᷑aᷤ
Natura. factura. Cratura ut elementa. Na¬
tura ut eis nascentia. factura q̃ angłs uł
ceptum ẽ non facere. aut alit̾ quã quod¬
p̃ceptum ñ ẽ agere. Sicut nec malum est
aliquid nisi bono .i. gaudio carere. Qd̃ sal
qui non faciunt. uł aliud faciunt quam sit
p̃ceptum. D. Quis ÷ auctor peccati: m Ipse
peccare: m. Minimum peccatum scienter
cõmissum. grauiꝰ ÷ toto mundo. Quicqͥd aut̃
peccati uł mali agitur. totum in laudem
dei uertitur. Et idõ in omi creatura dĩ nioħ
mali ẽẽ uł fieri compbatur. d. Quid dicis
homicidium. uel adulterium. ñ ÷ malum : m.
num creditur. s idõ malum ẽ adulterium. quia
alit̾ fit. quam sit concossum. Quȩ tñ in laudẽ.
dei conu̾tunt᷑. cũ ab eo iuste puniuntur. Sicut
enim imꝑator ẽ laudabilis qui milites suos remu¬

Expanded text:
ur, nihil aliud est quam ubi non est bonum; sicut caecitas, ubi non est visus; et tenebrae, ubi non est lux, cum caecitas et tenebrae non sint substantiae. natura et factura. Creatura, ut elementa; natura, ut ex eis nascentia; factura, quae homo, aeceptum est non facere; aut aliter quam praeceptum est agere: sicut nec malum est aliquid, nisi bono, id est gaudio carere. Quod salqui non faciunt vel aliter faciunt quam sit praeceptum. D. Quis est auctor peccati?--M. Ipse peccare?--M. Minimum peccatum scienter commissum, gravius est toto mundo. Quidquid autem mali vel peccati agitur, totum in laudem Dei vertitur; et ideo in omni creatura Dei nihil mali esse vel fieri comprobatur, D. Quid dicis? homicidium vel adulterium non est peccatum?--M. num creditur; sed ideo malum est adulterium, quia aliter sit quam sit concessum. Quae tamen in laudem Dei vertuntur, cum ab eo juste puniuntur. Sicut enim imperator est laudabilis, qui milites suos remu
Abbreviated transcription (Latin):
baptismate sordes peccatoꝵ abluit. sitim animȩ
uerbodĩ restringit. imagnnem dĩ ꝑculpam amis
sus forma p̃filiis hominum: erat corꝑe puil¬
cher  m. Scd̾m naturam talis fuit. qualis in
monte discipłis apparuit. Sed q homines eius
claritatem ferre non poterant. sub larua

Expanded text:
baptismate sordes peccatorum abluit, sitim animae baptismate sordes peccatorum abluit, sitim animae verbo Dei restinguit, imaginem Dei per culpam amisssus forma prae filiis hominum , erat corpore pulcher? --M. Secundum naturam talis fuit qualis in monte discipulis suis apparuit. Sed quia homines ejus claritatem ferre non poterant, sub larva
Abbreviated transcription (Latin):
tres magos eum inimeribꝰ: M: Quia tres partes
one ad se trahere uoluit: dgis fugit
in egrptum. quã in aliam terram  ut
ostenderet se uerũ inoysen. ut sic̃ moy ses ipłm
reduxit nos de mundo ad cȩlestẽ uerlme di
Quare in .xxx. annis nec docuit nec fiquidin
fecit : Me xempli grãm uenit. in mundum.
Quȩ cepit iħe facere ⁊ docere. ꝑ hoc gͦ exẽplũ
p̃beat. ne quis ante legitimam ȩtatem docere
p̃sumat. uł pͥꝰ uelit docere quã discat. DiCum
in eo fuerit plentudo diuinitatis corꝑalit̃.
⁊ nicħ posset ei grẽ accedere. Cur ÷ baptira¬
tuss m. Ut nobis aquas baptismi sc̃ificaret.
doQuare in aqua baptirat᷑: M. Aqua contͣria
ẽ igni. Qd ͤ peccatum nͥ ignis: . Sicut in ammo
ira : ita in carne concupiscentia. Unde: ⁊ igne
supplicii punit᷑. ut hie ignis extinguat᷑. in aqͦ
baptizatur. Et aliud. Aqua sordes diluit. sitim
extinguit. imaginem reddit. ita gr̾a sp̃s sc̃i in

Expanded text:
tres Magos cum muneribus? --M. Quia tres partes one ad se trahere voluit. D. Cur magis fugit in Aegyptum quam in aliam terram?--M. Ut ostenderet se verum Moysem; ut, sicut Moyses populum reduxit nos de mundo ad coelestem Hierusalem. D. Quare in triginta annis nec docuit, nec signa fecit?--M. Exempli gratia venit in mundum; Quia coepit Jesus facere et docere . Per hoc igitur exemplum praebebat ne quis ante legitimam aetatem docere praesumat, vel prius velit docere quam discat. D. Cum in eo fuerit plenitudo divinitatis corporaliter, et nihil posset ei gratiae accedere, cur est baptizatus?--M. Ut nobis aquas ad baptisma sanctificaret. D. Quare in aqua baptizatus est?.--M. Aqua contraria est igni. Quid est peccatum, nisi ignis? Sicut in animo ira, ita in carne concupiscentia; unde et igne supplicii punitur: ut hic ignis exstinguatur, in aqua baptizatur. Est et aliud: Aqua sordes diluit, sitim exstinguit, imaginem reddit; ita gratia Spiritus sancti in
Abbreviated transcription (Latin):
illa natura qua ds̃ erat. uicit diabolũ. ut
ipse uincit hominem. ⁊ om̃ib p̃destina.¬
tis cęlũ aꝑuit. ⁊ angłis coequauit qd̾ solꝰ ds
facere potuit. In eã autem natura qua hõ
fuit. ꝓ inuiria maiꝰ mundo soluit. eũ mor¬
tem indebitam subiit qd̾ solꝰ homo facere

Expanded text:
illa natura qua Deus erat, vicit diabolum, ut illa natura qua Deus erat, vicit diabolum, ut ipse vicerat hominem, et omnibus praedestinatis coelum aperuit et angelis coaequavit: quod solus Deus facere potuit. In ea autem natura qua homo erat pro injuria majus mundo solvit, cum mortem indebitam subiit, quod solus homo facere
Abbreviated transcription (Latin):
te pͣ lapsum: m Qiuia sic̃ ñ ꝑ se s ꝑ aliũ ̃pulsus
cecidit. ita digiium erat. cum ꝑse non posset
& uellet. ꝑ alium aduitꝰ resurgeret. d Cur ñ
misit angłm ut eum redimeret m. Si angłs
hominem redimisset: tẽ illiꝰ ⁊ seruis eẽt. homo
autem sic restitui debuit. ut equalis angłis eãt.
Et aliud oberat. Angłs in sui natura inualidꝰ
erat hominem redimere: Si autẽ homo fie¬
hominem de terra. & misit eum ꝓ ꝑdito: m.¬
Si nouum hominem dĩ creass oe mi¬
siss tẽ ad genꝰ ade redẽptio ñ ꝑtine¬
ret. De suo enim genere ẽẽ debu¬
it. qui ꝓ homine fatisfaceret. di¬
Cur ñ misit patriarcham uł ꝓpħam:. Mi łatri¬
arche & ꝓpħe in peccatis concẽpti ⁊ nati erant.
⁊ ido genus humanum redimere non pote¬
dimere ñ debuit. & homo satisfacere ñ potu¬
it. dĩ filiꝰ ꝑ quem om̃ia ut etiam redẽptio fie
ret ꝑ eum assumpsit plenum hominem. &
in duab naturis facta ẽ una ꝑsona. Et in

Expanded text:
t lapsum? Quia sicut non per se, sed per alium impulsus cecidit, ita dignum erat, cum per se non posset et vellet, per alium adjutus resurgeret. Cur non misit angelum ut eum redimeret? Si angelus hominem redemisset, tunc illius etiam servus esset. Homo autem sic restitui debuit ut aequalis angelis esset. Et aliud oberat. Angelus in sui natura invalidus erat hominem redimere. Si autem homo fierra, et misit eum pro perdito? Si novum hominem Deus creasset et misisset, tunc ad genus Adae redemptio non pertineret. De suo enim genere esse debuit qui pro homine satisfaceret. Cur non misit patriarcham vel prophetam? Patriarchae et prophetae in peccatis concepti et nati erant, et ideo genus humanum redimere non potedimere non debuit, et homo satisfacere non potuit, Dei filius per quem omnia, ut et redemptio per eum fieret assumpsit plenum hominem, et in duabus naturis factus est una persona. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illum qui in ligno cecidit. redimeret. di
Quare in cruce : m. Ut quadrifidum mũdũ
ta om̃ium  M. Transcendit ⁊̃ infinite .d.ꝓ
ba. M. Si coram te xp̃s staret. &ꝰ eum dñm
maiestatis seires. ⁊ aliqͥs diceret. int̾fice hc̃.
aut totus mundus interibit. interficeres eũ
ut saluaret mundum: d. Nequaꝗͣ. ox. Qr̃e :
Quia uita eius longe dignior uideretur ꝗͣ
infunti mundi. & tale piaculum uiderer
cõmittere. qͦd in numeris mundis ñ possec
mundis : ita mors eiꝰ longe p̃ciosior fuit in¬
numerabilib mundis. ideo sufficit ad redẽp¬
tionem omium. D. Quid dedit ei pater. ꝓ hoc
merito : M. Quid daret ei cum sua eẽnt oĩa:
Ut dr̃. fili omĩa mea tua sunt. d. Non potu¬
it ipse mercedem suȩ mortis dare cui uellec:¬
M. Potuit. Ideo dedit eam homini ꝓ quo ħ oĩa
sustimit. ꝓ passione impassibilitatem. ꝓ mor¬
te ĩmortalitatem. ꝓ ꝑegͥnatione ȩt̾nam pa

Expanded text:
et illum qui in ligno cecidit redimeret. D. et illum qui in ligno cecidit redimeret. D. Cur in cruce?--M. Ut quadrifidum mundum peccata?--M. Transcendit etiam infinite. D. Proba.--M. Si coram te Christus staret. et eum Dominum majestatis scires, et aliquis diceret: interfice hunc, aut totus mundus interibit, interficeres eum, ut salvares mundum? D. Nequaquam.--M. Quare? D. Quia vita ejus longe dignior videretur quam infiniti mundi, et tale piaculum viderer committere, quod innumeris mundis non posset mundis, sic mors ejus longe pretiosior fuit innumerabilibus mundis, et ideo suffecit ad redemptionem omnium. D. Quid dedit ei Pater pro hoc merito?--M. Quid daret ei, cum sua essent omnia? uti dicitur: Fili, omnia mea tua sunt . D. Non potuit ipse mercedem suae mortis dare cui vellet?--M. Potuit; ideo eam dedit homini, pro quo haec omnia sustinuit: pro passione impassibilitatem, pro morte immortalitatem, pro peregrinatione patriam a
Abbreviated transcription (Latin):
Mͦ. Quia iusticiam uiuendo ⁊ ueritatẽ. docẽ¬
do indeclinabilit̾ tenuit. hanc obedientiã
humanitatis diuinitati debuit. hanc dĩ ab
pat̃ unicum ⁊ bonum filium occidi ꝑmittat.
si ꝑhibere queat :. M Cum ds̃ uidet filium
suum tam egregium opꝰ uelle. seilicet se¬
uum tyrannim expugnare.⁊ captuium
ab eo liberare. ad tã laudabile opꝰ ei consen¬
sit:. ⁊ cum inori ꝑmisit. d. Quom̃ apcł dm̃¬
iustum fuit qd̃ optimũ ꝓ impio deditͤ M. Qiua
pessimus simplicem hominem seduxerat. iustũ
erat. ut obtimus pro eo obses fieret. qui pessimũ
reuinceret. ⁊ innocentem pristine lib̃tati resti¬
tueret. S ⁊ tali mͥ suam caritatem ds̃ ostendit
mundo ut dr̃. ut seruum redimeres: filium
tradidisti. D. Si pat̾ filium tradidit. ut dr̃. ꝙ¬
pͥo filio ñ peꝑcit s ꝓ nobis om̃ib tradidit illũ.
⁊ si filiꝰ se ipsum tradidit ut dr̃. qui tradidit
auaritiam.d. Quare uoluit mori in ligno:¬
.M. Ut eum qui ꝑ lignum uicit. reuinceret.

Expanded text:
--M. Quia justitiam, vivendo et veritatem docendo, indeclinabiliter tenuit; hanc obedientiam humanitas Divinitati debuit, hanc Deus ab pater unicum et bonum filium occidi permittat, si prohibere queat?--M. Cum Deus vidit Filium suum tam egregium opus velle, scilicet saevum tyrannum expugnare, et captivum ab eo liberare, ad tam laudabile opus ei consensit, et eum mori permisit. D. Quomodo apud Djustum fuit, quod optimum pro impio dedit?--M. Quia pessimus simplicem hominem seduxerat, justum erat ut optimus pro eo obses fieret, qui pessimum revinceret, et innocentem pristinae libertati restitueret. Sed et tali modo charitatem suam Deus ostendit mundo, ut dicitur: « Ut servum redimeres, Filium tradidisti. » D. Si Pater tradidit Filium, o non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, et si Filius seipsum tradidit, ut dicitur: Qui tradidit avaritiam. D. Quare voluit mori in ligno?--M. Ut eum qui per lignum vicit, revinceret,
Abbreviated transcription (Latin):
mor natꝰ:ꝰ m Scd̾m potentiam utrumq pote¬
tat. s humanam naturam ꝑ om̃ia absq peceato
unitari uolebat: D Contigit aliqͥd miri eo nascẽ¬
te: d. Septem spiritualia miracła. di Quç fu¬
erunt illa:. M. Stella nimis p̃fulgida apparute.
Uir̃ aureris uł purpureus circa solem claruit. fons
olei de petra erupit. pax maxima futt. Uniu̾isꝰ
orins adcensum ẽ descriptus. Numerꝰ ad .xx̃x.
milia hominum qui dñm recusarunt. ẽ ima
die odeisus Et anmal brutum loq̃batur. d.
Uellem hoꝵ mistica audire: De Stelle signisic aret
Redram fons olei de petra fluy. quia fons imi¬
sericordiȩ de uirgine manautt. par ingens er¬
terit quia pax uera in terris apparuit. oimd̾
ascensũ ẽ descͥpt᷑. q ad suꝑñ reguũ cͥsmate sig¬

Expanded text:
est?--M. Secundum potentiam utrumque potuit; sed humanam naturam per omnia absque peccato imitari voluit. D. Contigit aliquid miri eo nascente?--M. Septem specialia miracula. D. Quae fuerunt illa?--M. Stella nimis praefulgida apparuit. Circulus aureus, vel purpureus, circa solem claruit. Fons olei de terra erupit. Pax maxima fuit. Universus orbis ad censum est descriptus. Numerus ad triginta millia hominum, qui Dominum recusarunt, est una die occisus; et animal brutum locutum est. D. Vellem horum mysticum audire.--M. Stellae significant sericordiam. Fons olei de terra fluxit, quia fons misericordiae de Virgine emanavit. Pax ingens exstitit, quia pax vera in terris apparuit. Mundus ad censum est descriptus, quia ad supernum regnum chrismate
Abbreviated transcription (Latin):
inuincttm opꝰ. in actum ꝑmaneret: ñ eẽt reus:
d. Immo duplie eausa culpa eẽt obstrietꝰ. uia qua
dñm contempsit. alia qua se ad inuinctũ opus
impotem fecit. Al. Ita fecit adam dm̃ contẽp¬
sit. opꝰ obedientiȩ deseruit. foueam mortis incidit.
dõ abstulit. redd̾e debinit ⁊ ꝓpeccato satis facere
qd̾ fecit. Ualde enim ustũ ÷. ut qui alio sua ab¬
sulit: ⁊ ablata restituat. ⁊ ꝓ inuiria illata satis¬
faciat. d. Quid abstulit homo deos M. Totum qd̃
ꝓposuit. in sua curia de suo genere factre: Si
Qualit̃ debuit ablatum honorem redde:¬
MDiabolum ita uincere ut ipse uictꝰ
ẽ abb eo ⁊ se ipsum om̃isq p̃destinatoᷤ
ad uitam tales restituere. quales fu¬
turi erant si ꝑmansissent. d. Qualit̾ aut̃ satis¬

Expanded text:
m opus inactum remaneret, non esset reus? D. Imo duplici culpa esset obstrictus: una qua Dominum contempsit, alia qua se ad injunctum opus impotem fecit.--M. Ita fecit Adam: Deum contempsit, opus obedientiae deseruit, foveam mortis incidit. Deo abstulit reddere debuit, et pro peccato quod fecit satisfacere. Valde enim justum est ut qui aliis sua abstulit, et ablata restituat, et pro injuria illata satisfaciat. D. Quid abstulit Adam Deo?--M. Totum quod proposuit in sua curia de ejus generatione facere. D. Qualiter debuit ablatum honorem reddere?--M. Diabolum ita vincere ut ipse victus est ab eo, et seipsum omnesque praedestinatos ad vitam tales restituere quales futuri erant si permansissent. D. Qualiter aut
Abbreviated transcription (Latin):
infimmꝰ qui fuit om̃ib prelat᷑. de hac dr̃. In mundꝰ est
corã dõ om̃is. qui exaltat eor suum. Scd̃m mobedi¬
cimia extitit. cum mandatum preteriuit. ⁊ ĩo facta
sunt ei om̃ia in obedientia. quȩ pͥꝰ erant subiecta.
ciũ auarieia erat cũ plusꝗ̃ concessum erat. coneupi¬
eum uetitum in sacro loco ꝑ furtum subriputt.
idõ de saerario excludi meruit. de hoc dr̃. Qui ꝓpha¬
nat sc̃a. a scĩs exterminabitur. Quintum fuit sp̃u¬
s c̃sp̃to dõ diabolum admisit. quasi c̃ extraneo ad.¬
ulteriũ cõmisit. ⁊ iõ ueri sponsi amiciciam amisit.

Expanded text:
mnibus praelatus, de hac dicitur: « Immundus est coram Deo omnis qui exaltat cor suum. » Secundum inobedientia exstitit, cum mandatum Dei praeterivit, et ideo facta sunt ei omnia inobedientia, quae prius erant subjecta, tium avaritia erat, cum plus quam concessum erat concupicum vetitum in sacro loco ideoque a sacrario excludi meruit. De hoc dicitur: Qui profanat sancta, a sanctis exterminabitur. Quintum fuit spiritused cum spreto Deo diabolum admisit, quasi cum extraneo adulterium commisit, et ideo veri sponsi amicitiam amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
nit uolantati creatoris. m. Ergo uoluntas dĩ maior
quã totͦ inuindꝰ . D. utiq. m. Si igͥ tu stares coram deo &
iliqͥs di ceret. respice recro. aut totꝰ mund̾ interibit:
melamante retro aspexit ⁊ maiꝰ peceatum quã mũ¬
da fagtia in hoc uno erimine admisit. Qiuibꝰ sex

Expanded text:
nat voluntati Creatoris.--M. Ergo voluntas Dei major est quam totus mundus. D. Utique.--M. Si igitur tu stares coram Deo, et aliquis diceret tibi: Respice retro, aut totus mundus interibit, inclamante, retro respexit, et majus peccatum quam munlia flagitia in
Abbreviated transcription (Latin):
habet. qͦdam mͦ ñ habet. Quantum ad sui ꝑso¬
nam plenissimum. quantũ ad corpꝰ suum qd̃ ÷
ȩccłia. adhuc minime. Adhuc enim ñ sunt sub¬
iecta om̃ia sub pedib eiꝰ. Auideis enim blasphe¬
matur. Agentib subsannat᷑. Ab hereticis dilas
cotidie patitur. Cum hȩc om̃ia ad se collige¬
rit. tunc gaudium plenum habebit. D. Quomͦ¬
ẽ eccłia corpꝰ eius ⁊ electi menbra eiꝰ : m. Ut
corpꝰ capiti in heret. ⁊ ab eo regitur: ita eccłia
ꝑ sacramenta corꝑis xp̃i ei coniungitur. immo
unum cum eo corpꝰ efficitur. Aquo om̃s iusti in

Expanded text:
et quodammodo non habet: Quantum ad suam personam, plenissimum; quantum ad corpus suum, quod est Ecclesia, minime. Adhuc enim non sunt subjecta omnia sub pedibus ejus. A Judaeis enim adhuc blasphematur, a gentibus subsannatur, ab haereticis dilaces etiam suis quotidie patitur. Cum haec omnia ad se collegerit, tunc gaudium plenum habebit. 27. De mest Ecclesia corpus ejus, et electi membra ejus?--M. Ut corpus capiti inhaeret, et ab eo regitur, ita Ecclesia per sacramentum corporis Christi ei conjungitur; imo unum cum eo corpus efficitur: a quo omnes justi in
Abbreviated transcription (Latin):
lectatione illud sensibile menbrũ ꝑageret suum
absq dolore. D. Esset iufans ita debilis ⁊ ñ loqñs
ut nẽ . m. Alox ut nasceretur ambularet. ꝙ
absolute loqueretur. ⁊ contra singłos defectꝰ.
de lignis ibi positis uteret᷑. & p̃fixo adõ tẽꝑe
de ligno uitȩ ederet. ⁊ sic in uno statu. pꝰ modũ
ꝑmaneret: D. Quãdui debuerunt ẽẽ in ꝑadĩ¬
sos. M. Usq impleret᷑ mimerꝰ angłoꝵ qui cecide¬
rant. ⁊ ille numerꝰ electoꝵ. qui erat implendꝰ¬

Expanded text:
lectatione illud sensibile membrum suum perageret lectatione illud sensibile membrum suum perageret e sorde, et absque dolore. D. Esset infans ita debilis, et non loquens, ut nunc?--M. Mox ut nasceretur ambularet, et absolute loqueretur; et contra singulos defectus de lignis ibi positis uteretur, et praefixo a Deo tempore de ligno vitae ederet, et sic in uno statu postmodum permaneret. D. Quandiu debuerunt esse in paradiso?--M. Usquequo impleretur numerus angelorum qui ceciderunt; et ille numer
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑ adisus :. Al. Locꝰ amenissimꝰ in oriente.
in quo arbores diuersi gen̾is contͣ uarios
defectus erant consitȩ. Uerbi gr̃a. Ht si hõ
congruo tẽꝑe de uno comederet. ñꝗͣ ampliꝰ
nũ de ligno uite uteret᷑. ⁊ ampliꝰ ñ sen es¬
ceret. ñ infirmaret᷑. ñ ꝗͣ inoreretur. d. ubi
creata ẽ mulier : Al. In ꝑadiso de latere
uiri dormientis. d. Quare de: uiro:. o ut
sicut in carne una: ita ꝑ dilectionem eẽt cũ eo
inniente una. D. Cur non sunt om̃s electi simł
adam sui similem: ut sic̃ ab tpso om̃ia: ita omnes
homines nascerent᷑ ab illo. Unde ⁊ eua ab eo. d.
Quã obrem non creauit eos ds̃ tales ne possent pec¬
care:: M. ꝓpt̃ maiꝰ peceatum. Si enĩ tẽptati nõ
consensissent: mox ita firiati eẽnt. ut nec ipsi
nec posteri eoꝵ nũꝗͣ peccare possent. Uoluit gͦ
ds̃ ut bonum eligerent libere. & istud acciꝑent
IIIII iuIngit᷑. ita sine concupiscentia iungerent᷑.
& sic̃ ocłs se leuat ad celũ : uidendũ: ita sine de¬

Expanded text:
el ubi est?--M. Locus amoenissimus in Oriente, in quo arbores diversi generis contra varios defectus erant consitae: verbi gratia, ut si homo congruo tempore de una comederet, nunquam amplius mum, si de ligno vitae uteretur, non amplius senesceret, non infirmaretur, nunquam moreretur. D. Ubi fuit creata mulier?--M. In paradiso, de latere viri dormientis. D. Quare de viro?--M. Ut sicut in carne una, ita per dilectionem esset cum eo in mente una. D. Cur non sunt omnes electi simul Adam sui similitudinem, ut sicut ab ipso omnia, ita omnes homines nascerentur ab illo: unde et Eva ab illo. D. Quamobrem non creavit eos Deus tales, ut non possent peccare?--M. Propter majus meritum. Si enim tentati non consensissent, mox ita firmati essent, ut nec ipsi nec posteri eorum unquam peccare possent. Voluit ergo Deus ut bonum eligerent libere, et istud acciperent nus manui, ita sine concupiscentia jungerentur, et sicut oculus se levat ad videndum ita sine de
Abbreviated transcription (Latin):
pens:. Mi diabolus locutꝰ ẽ ꝑ serpentẽ. ut hodie
loquitur ꝑ obsessum hominem. quẽad modũ
angłs locutꝰ ẽ ꝑ asinam. cum nec serpens nec
asinam scirent: qd̾ ꝑ eos uerba conarent. di
Quare magis ꝑ serpentem quam ꝑ aliud ani¬
dulentia. lubricos luxuria.⁊D. fuit scientia
boni ⁊ mali in illo pomo. M. Non in pomo.
s in transgresione. Ante peocatum suum seuint
sciuit malum ꝑ scientiam. D. Nascerentur mali
in ꝑadyso . M. Tantum mͦ electi. d. Quare nẽ
nascuntur: Al. ꝓpt̾ electos ut ȩxerceant᷑ ꝑ illos.
horas. D. Cur ñ duitiꝰ A Quia mox ut fun¬
mulier creata. confestim etiã ẽ p̃uaricata. T cia
hora uir creatus. ip̃osuit nomina anmalibꝰ. ho¬
ra iͣ. uiulier formata continuo de uetito pomo
p̃sũpfit uiroq mortem pͣrexit. Qui ob eiꝰ amorem
comedit. ⁊ mor hora nona dñs de paradyso eos er¬
ett: Di Quid fuit cherubm uł flameus gladiꝰ ÷ M.
Gladiꝰ fuit igneus mirꝰ. qͦ pꝰ peccatum circũdatꝰ est

Expanded text:
ed diabolus locutus est per serpentem, ut hodie loquitur per obsessum hominem, et quemadmodum angelis locutus est per asinam: cum nec serpens, nec asina scirent quid per eos verba illa sonarent. D. Quare magis per serpentem quam per aliud anidulentia, lubricosos luxuria. D. Fuit scientia boni et mali in illo pomo?--M. Non in pomo, sed in transgressione. Ante peccatum enim antum per scientiam. D. Nascerentur mali in paradiso?--M. Tantummodo electi. D. Quare nunc mali nascuntur?--M. Propter electos, ut exerceantur per illos. horas. D. Cur non diutius?--M. Quia mox ut mulier creata est, confestim etiam est praevaricata: tertia hora vir creatus imposuit nomina animalibus; hora sexta mulier formata continuo de vetito pomo praesumpsit, viroque suo mortem porrexit, qui ob ejus amorem comedit; et mox hora nona Deus de paradiso eos ejecit. D. Quid fuit cherubim, vel flammeus gladius?--M. Gladius fuit igneus murus, quo post peccatum circumdatus est
Abbreviated transcription (Latin):
te scire qd̾ a tẽꝑe ade usq ad noe ñ pluit. ⁊ yris
non fuit. ⁊ homines carnes ñ edebant. ⁊ ñ uinum
bibebant. eratq tẽpꝰ totum qͣsi uernalis temꝑies.
copiaq om̃iũ rerũ. ꝗͣ om̃ia pꝰ mutata sunt ꝓpt̾
peceata homimim. d. Quid peccauit hom̃o qd
fuit uit cstoto inindo ñ possit. di hoc ꝓbra. al. Iustum

Expanded text:
m scire quod a tempore Adae usque ad Noe non pluit, et iris non fuit, et homines carnes non edebant, et vinum non bibebant, eratque totum tempus quasi vernalis temperies, copiaque omnium rerum, quae omnia post immutata sunt propter peccata hominum. D. Quid peccavit homo quodfuit, ut toto mundo redimi non posset. D. Hoc proba.--M. Justum
Abbreviated transcription (Latin):
uitam uł nascendo aduenit: ita tunc paren¬
tes in meliorem statũ assumerentur: filii uero
extreinum om̃s parit̾ angłis in cęlis coequa¬
rentur. d Erant nudi: Ał. Nudi erant. ⁊ non
quasi ante hoc ñ uiderint:. M. Post peccatũ
mox ꝑ coneupiscentiam in uicem ex arsert̃.
⁊ in illo exorta ẽ confusio. unde humana
ꝓcedit imago. di Cur in illo plusquã in ali¬
is :.ꝙ. Ut scirent qd̾ tota posteritas illorũ
code crimine obnoxii tenerent᷑. d. Uid ert̃¬
abraham & alii ꝓpħȩ.d. Quare seluxit eos diabo¬
lus: m. ꝓpt̃ intudiam. Inuidit enĩ illis ut uelis
qͦd ad illum honorem ꝑuenirent. de quo ipse

Expanded text:
vitam advenit, ita tunc parentes in meliorem statum assumerentur, filii vero extremum omnes pariter in coelis angelis coaequarentur. D. Erant nudi?--M. Nudi erant, et non quasi ante hoc non viderint?--M. Post peccatum mox per concupiscentiam in invicem exarserunt; et in illo membro exorta est confusio, unde humana procedit propago. D. Cur in illo membro plus quam in aliis?--M. Ut scirent quod tota posteritas illorum eodem crimine obnoxia teneretur. D. Abraham et alii prophetae. D. Quare seduxit eos diabolus?--M. Propter invidiam: invidit enim illis, ne ad honorem illum pervenirent de quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ animalia. cum his non indigeret homo:¬
M Prescuut ds̃ eum peceaturum.⁊ his om̃ib
indigiturum: di sreauit dͤs muscas.⁊ euli.¬
ces.⁊ alia talia. q̃ sunt homini nocua:.m.
Tantã diligentiam ex hibuit ds̃ in muscis &e
.De Ad qd̾ talia :.M. Om̃ia ad laudẽ głiȩ suȩ.
Muscȩ qͥdem ⁊ culices.⁊ his similia ꝓpt̃ suꝑ¬
biam hominis st̃ condita. ut cũ eum pun¬
gunt. quid sit cogitet. qͥ nec minimis
uermiculis resistere ualet. Unde ⁊ pha¬
ata. ut de eis studii ⁊ pii laboris exempla su¬
mamus. Omĩs itaq dĩ creatio consideranti
magna ẽ delectatio. dum in aliquib sit de¬
cor ut inflorib in aliquib medicina ut
in herbis. In qͥb dã pastus ut in frugibꝰ. In
qͥb dã significatio. ut in uermib uł auib.
Om̃ia igͥ sunt bona. ⁊ omĩa ꝓpt̃ hominen
creata: di ubi ẽ creatꝰ : M. In ebron. ubi ⁊̃

Expanded text:
Deus animalia, cum his non indigeret homo?--M. Praescivit eum Deus peccaturum, et his omnibus indigiturum. D. Cur creavit Deus muscas et culices, et alia quae sunt homini nociva?--M. Tantam diligentiam exhibuit Deus in muscis et D. Ad quid talia?--M. Omnia ad laudem gloriae suae. Muscae quidem et culices, et his similia propter superbiam hominis sunt condita; ut cum eum pungunt, quid sit cogitet, qui nec vermiculis minutis resistere valet. Unde et Phaata, ut de eis studii et pii laboris exempla sumamus. Omnis itaque Dei creatio consideranti magna est delectatio, dum in quibusdam sit decor, ut in floribus; in aliquibus medicina, ut in herbis; in quibusdam pastus, ut in frugibus; in quibusdam significatio, ut in vermibus et avibus. Omnia igitur sunt bona, et propter hominem cre
Abbreviated transcription (Latin):
inde meritũ ñ haberent. quia coacti hoc face̾nt
dedit gͦ eis ds̃ lib̾m arbitͥum. ut sua sponte ⁊ uellẽt¬
⁊ possent eligere bonum. Et si hoc uoluntarie eli¬
gerent. iustã remunerationẽ acciꝑent. ne. unqͣm
peccare possent. De Cũ eos ds̃ p̃sciret tales fut᷑os
quare creauit eos s̾ ꝓpt̃ ornam̃tũ sui oꝑis. Ut enĩ
pictor nngrũ colorem subst̾mt: ut albus uł rube¬
us p̃ciosior sit: sic collatione maloꝵ iusti clariores
fiunt. D. Cur ñ creauit alios angłos ꝓ eis. : M ali
angłi non debuerunt ꝓ eis restitui. nͥ tales ẽẽnt.

Expanded text:
inde meritum non haberent, quod quasi coacti hoc facerent. inde meritum non haberent, quod quasi coacti hoc facerent. Dedit enim Deus his liberum arbitrium, ut sua sponte et vellent et possent eligere bonum, et si hoc voluntarie eligerent, juste in remunerationem acciperent, ne unquam peccare possent. D. Cum Deus praesciret eos tales futuros, quare creavit eos?--M. Propter ornamentum sui operis. Ut enim pictor nigrum colorem substernit, ut albus vel rubeus pretiosior sit, sic collatione malorum justi clariores fiunt. D. Cur non creavit alios angelos pro eis?--M. Alii angeli non debuerunt pro eis restitui sive creari, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
&e in extremo examine c̃ eis ȩt̃no incendio tͣ¬
di Quare: M. Qa sic̃ nullo instigante ceci.¬
derũt : ĩta nullo adiuuante surgere debue¬
runt. qd̾ eius erat ĩpossibile. Et aliud eus
oberat. Et quia sponte sua malũ elegerunt.
iuste ablata ẽ. eis uoluntas toeiꝰ boni. ⁊ ideo
ñ uolunt. Et quia nolunt nunquã redire
potert̃. D. Cur non redemit eos xp̃s sic̃ homi¬
nes s M̃ Angłi st̃ om̃s parit̾ ereati. ñ ab ii.¬
no angło. sic̃ homines ab uno homine nati.
ret illumi solum redimeret. alii extra redẽp.¬
tionẽ remanerent. Nec illũ solũ redimeret.
ẽ mori ñ posset. dĩ enĩ ꝓ satisfatione. nͥ mor¬
tem uoluit. Angłi aut̃ ĩmortales ft̃. idõ inre¬
cuꝑabiles ꝑmansert̃. d. Quare nõ creauit
cos ds tales ne peccare possint. M ꝓpter
iusticiam ut aliqd̾ meritũ illoꝵ eẽt. qđ iuste
remunerari debuiss. Si enĩ ita ereati fuis¬
sent. ut peccare ñ possent. quali ligati eẽnt.&

Expanded text:
et in extremo examine cum eis aeterno incendio trD. Quare?--M. Quia sicut nullo instigante ceciderunt, ita nullo adjuvante resurgere debuerunt: quod erat eis impossibile. Et aliud eis oberat, quia sua sponte malum elegerunt, juste ablata est eis voluntas totius boni: et ideo non volunt; et quia nolunt, nunquam redire poterunt. D. Cur non redemit eos Christus, sicut homines? --M. Angeli sunt omnes pariter creati, non ab uno angelo, sicut homines ab uno homine nati. ret, illum solum redimeret, alii extra redemptionem remanerent; nec illum solum redimeret, cum mori non posset. Deus enim pro satisfactione ntem voluit; angeli autem immortales sunt, ideo irreparabiles permanserunt. D. Quare non creavit eos Deus tales, ne peccare possent?--M. Propter justitiam, ut aliquod meritum illorum esset, quod juste remunerari debuisset. Si enim ita creati fuissent, ut peccare non possent, quasi ligati essent, et
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit. D. Quare ñ dutiꝰ ibi fuit: Mohe aliquid
de int̾na dulcedine gustaret. qui tã mature sͥ
tantã maiestatem usurparet. D Quid alii pecca¬
uerunt: Mi si consensert̃. d. Qualit̃ s̾m. ẜ lacuit
eis eiꝰ extollentia ⁊ erant cogitantes. si dõ p̃ualu¬
isset: ipsi aliis p̃ferrent᷑ in potentia: Di Quid eue¬
int eis :. M Cũ eo ꝓiecti sunt pͥncipes illorũ
in exicialem

Expanded text:
cecidit. D. Quare diutius ibi non fuit?--M. Ne aliquid cecidit. D. Quare diutius ibi non fuit?--M. Ne aliquid de interna dulcedine gustaret, qui tam mature sibi tantam majestatem usurparet. D. Quid alii peccaverunt?--M. Quia ei consenserunt. D. Qualiter?--M. Placuit eis ejus extollentia; et erant cogitantes quia si Deo praevaluisset, ipsi alii praeferrentur in potentia. D. Quid evenit eis?--M. Cum eo projecti sunt principes eorum in
Abbreviated transcription (Latin):
Spũał ignis. ut dr̃. Qui facit angłos de flãma
ignis .D. habent nomina angłi:. M. Canta sci¬
entia ẽ in angłis: ut ñ indigeanti nominib¬
.D: Michael. Gabriel. Raphael. ir̃sunt nom inas
.m. Magis sunt agnominia quia ab accidenti
siuit eis ab hominib imposita. ẽ ea ñ habe¬
ant in cęlis ꝓpͥa. Unde ⁊ pͥmꝰ angłs ab acciden
quo fuit d̾o contrariꝰ: M. sum uideret se om̃s
angłoꝵ ordines gła ⁊ decore excellere. spretis
om̃ib : uoluit dõ eqͣlis. inmo maior existe
ei dñs dediss. uoluit dõ inuito arriꝑe. & aliis ꝑ ty.¬
ranuidem ĩꝑare. DoQuid tcs or. de palatio ẽ ꝓpuls
& in carcerem ẽ retrusus. Et sic̃ pͥꝰ puleherrimꝰ:
ita pꝰ factꝰ ẽ nigerrimꝰ. Qui peiꝰ splendidissimꝰ. pꝰea
tenebrosissimꝰ. Qui pꝰ om̃i honore laudabilis: pꝰom̃i
horrore execbilis. d. p̃sciuit casum suum mMi
mine QQuãdiu mansit in cȩloox. plenam
horam. In ueritate ñ stecit. qr mox ut ereatꝰ est

Expanded text:
s ignis, ut dicitur: Qui facit angelos suos flammam ignis . D. Habent nomina angeli?--M. Tanta scientia est in angelis, ut non indigeant nominibus. D. Michael, Gabriel, Raphael, non sunt nomina? --M. Magis sunt agnomina, quia ab accidenti sunt eis ab hominibus imposita, cum ea non habeant in coelis propria; unde et primus angelus ab accidentquo fuit Deo contrarius?--M. Cum videret se omnes angelorum ordines gloria et decore praecellere, spretis omnibus, voluit Deo aequalis, imo major, existere. invito arripere, et aliis per tyrannidem imperare. D. Quid tunc?--M. De palatio est propulsus, et in carcerem retrusus; et sicut prius pulcherrimus, ita post factus est nigerrimus; qui prius splendidissimus, postea tenebrosissimus; qui prius omni honore laudabilis, post omni horrore execrabilis. D. Praescivit casum suum?--M. Minime. D. Quandiu mansit in coelo?--M. Non plenam horam in veritate stetit, quia mox ut creatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Clausa enim ianua thalamũ uteri intrauit.
humanam naturam sibi contunx̃. elausa por¬
ta ut sponsus de thalamo ꝓcessit. di surno¬
uem menses fuit clausus in utero: m. Ut
homines qui erant clausi in miserũs huiꝰ mũ¬
di siue inferni reduceret ad consortiũ nouẽ
ordinum angłoꝵ d. Qua hora natꝰ ẽ sale¬
eos qui in nocte erroris erant ad lucem ueritates

Expanded text:
Clausa enim janua thalamum uteri introivit, Clausa enim janua thalamum uteri introivit, humanam naturam sibi conjunxit, et clausa porta, ut verus sponsus de thalamo processit. D. Cur novem menses fuit clausus in utero?--M. Ut homines, qui erant clausi in miseriis hujus mundi, sive inferni, reduceret ad consortium novem ordinum angelorum. D. Qua hora natus est?--eos qui in nocte erroris erant, ad lucem veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
pe legisꝰ M. Si tunc uenisset : dicerent uidi
se copiose alege instructos. gentiles uͦ seaphi¬
lo sophis habunde edoctos .d. sur nõ distulitus¬
q cirea finem mundi: mi tc̃ pauci eũ ũnitas¬
rentur ⁊ electorum numerꝰ non impleretite
Necesse gͦ fuit eum uenire: quando uenit plenitu¬
do temꝑis.De Qd̃ fuit illud tempꝰ: .m. Qd p̃ho¬
dĩ pater ante temꝑa secłaria. scilicet cũ iuidei
se legi magis grauari quam releuari ingemis¬
cebant. ⁊ gentiles relicto naturali usu cont᷑
naturam turpit̾ uiuebant. ⁊ neq sac̾dos neꝙ
leuita subuenirent. necesse erat ut uerꝰ sama¬
sa ppeccatͥce s m. Abinitio ds̃ quosdã qui se fami¬
liaruuis colerent. de aliis segregatit. de qͥb uirgo
quasi de linea deducta pullulauit. Quȩ uelut
olim uirga arida sine humore florem: ita sine
concupiscentia mundo edidit saluatorẽ: DQua¬
liter genuit eum :. m. Sine sorde. ⁊ sine dolore

Expanded text:
re legis?--M. Si tunc venisset, dicerent Judaei re legis?--M. Si tunc venisset, dicerent Judaei se copiose a lege instructos, gentiles vero a philosophis se abunde edoctos. D. Cur non distulit usque circa finem mundi?-- M. Tunc pauci eum imitarentur, et electorum numerus non impleretur. Necesse ergo fuit eum venire quando venit plenitudo temporis. D. Quod fuit illud tempus?--M. Quod praefixit Deus ante tempora saecularia, scilicet cum Judaei se magis lege gravari quam relevari ingemiscebant, et gentiles relicto naturali usu contra naturam turpiter vivebant, et cum neque sacerdos neque levita subveniret: necesse erat ut verus Samasa peccatrice?--M. Ab initio Deus quosdam qui se familiarius colerent de aliis segregavit, de quibus Virgo quasi de linea producta pullulavit; quae velut olim virga arida sine humore protulit florem, ita sine concupiscentia mundo edidit Salvatorem. D. Qualiter genuit eum?--M. Sine sorde, et sine dolore.
Abbreviated transcription (Latin):
incarnarent᷑: duo filii in trinitate cõputa¬
rent᷑. Unꝰ filiꝰ uirginis qͥ eẽt incarnat᷑ alt̃
filiꝰ dĩ. Et alia causa erat. filiꝰ ÷ similitudo dĩ.
Angłs aut̃ ⁊ homo assumpserat sibi similitu¬
dinem dĩ. debuit gͦ ille incarnari. cui spua¬
lit̾ facta iniuria fuerat ut istum miseri¬
ecidit᷑ saluaret. illum iuste dampnaret.
Aliud ⁊̃. quia om̃ia ꝑfiliũ. idõ ⁊ redẽptio ꝑ
eum. d. Cur uoluit nasci de uirgine¬
M. Quatuor modis fac̃ ds̃ homines. Ynomͦ
absq patre ⁊ matre. scilicet de terra ut
adam. Sed̾o mͦ de solo uiro ut euam.
Lerio enͦ de uiro ⁊ de femina ut cotidie nascunur
diliunum uł post diluuitim ÷ m. Si ante dili¬
uium uenisset. dicerent homines illiꝰ tempis
nõ fuisse necesse eum uenisse. cum ipsi ã pardi¬
tib suis omĩa bona dedicissent. qui nuꝑ depi
Si autemi pꝰ diliuuum uenisset: dicerent dñ sur
⁊ abrahȩ locutum fuisse ⁊ om̃ia agenda ues
utanda ab eis didicisse. d.Quare ñ uenit incc̃¬

Expanded text:
ncarnaretur, duo Filii in Trinitate computarentur: unus Filius Virginis, qui esset incarnatus; alter Filius Dei. Et alia causa erat. Filius est similitudo Dei; angelus autem et homo assumpserant sibi similitudinem Dei. Debuit ergo ille incarnari, cui specialiter injuria facta fuerat: ut istum misericorditer salvaret, illum juste damnaret. Aliud etiam quia omnia per Filium, ideo et redemptio per eum. D. Cur voluit nasci de virgine?--M. Quatuor modis facit Deus homines. Uno modo absque patre et matre; sed de terra, ut Adam; secundo modo, de solo viro, ut Evam; tertio modo, de viro et femina, ut quotidie nascunturdiluvium vel post diluvium?--M. Si ante diluvium venisset, dicerent homines illius temporis non fuisse necesse eum venisse, cum ipsi a parentibus suis omnia bona didicissent, qui nuper de Si autem mox post diluvium venisset, dicerent Deum Noe et Abrahae locutum fuisse, et omnia agenda vel vitanda ab eis didicisse. D. Quare non venit tempo
Abbreviated transcription (Latin):
quã mundũ crearet. om̃iũ om̃ino ꝓrsus ⁊ angło¬
rũ ⁊ hominũ nomina. mores. uoluntates. dicta.
tur angłis uł hominib:. M. Angłis int̾na inspi¬
ratione. hominib uͦ ꝑ angłos. D sũ ds̃ sine tui¬
tio fuerit. ñꝗͣ eredendum ẽ. qd̾ ante creatũ mũ¬
dum quasi solitariam uitam duxerit. M. Scͥptũ ẽ.
Qd̃ factum ẽ in ipso uita erat. In quo patet om̃e
creaturam semꝑ fuisse uisibilem in dei p̃destiuati¬
one q̃ pꝰea uisibilis ipsi creaturę apparuit in crea¬
tione. ut artifex qui uult domum construere.
priꝰ tractat qͦmͦ uelit q̃q disponere. ⁊ machinat
q̃ pꝰ surgit in edificio. priꝰ stabat in ingenio. Unde

Expanded text:
quam mundum crearet, omnium prorsus et angeloquam mundum crearet, omnium prorsus et angelorum et hominum nomina, mores, voluntates, dicta, itur angelis et hominibus?--M. Angelis interna inspiratione, hominibus vero per angelos. D. Cum Deus sine initio fuerit, nunquid credendum est quod ante creatum mudum quasi solitariam vitam duxerit?--M. Scriptum est: Quod factum est, in ipso vita erat . In quo patet omnem creaturam semper fuisse visibilem in Dei praedestinatione, quae postea visibilis ipsi creaturae apparuit in creatione: ut artifex, qui vult construere domum, prius tractat quomodo velit quaeque disponere, et machina quae post surgit in aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
O Quamiuis ubiq potentialit̃: tam̃ in intellectuali
celo substantialiter: de Quid ÷ hoc :. Al: Tres celi di¬
cuntur. Unum corꝑale qd̾ a nobis uidetur. aliud
re creduntur. Terciũ intellectuale. in quo tͥnitas
sc̃a ãbeatis facie ad faciem contemplat᷑: D: Quom
lo loco cẽ:. Al. In om̃i loco totꝰ idõ ẽẽ dicit᷑. quia
in nullo loco impotentior ẽ quam in alio. Ut enum
in cȩlo: sic potens ẽ in inferno. Simul ẽe. dicitur.
quia eodẽ mom̃to quo. in oriente. eodẽ cunc̾ta dis¬
ponit in occidente. Semꝑ aut̃ in om̃i loco eẽ p̃di¬
cat᷑. qr in om̃i temꝑe cunct̾a moderatur. In nul¬
lo loco ẽẽ dr̃: qr locus ÷ corꝑeus. d̾s aut̃ incorꝑeus.
⁊ idõ in localis. Idcͥco nullo loco continotur. c̃ ipse
contineat om̃a in quo uiuimꝰ. moueni᷑ & sumꝰ. Lałs
.D. Scit ds̃ om̃ia :. M: in tantũ ut om̃ia p̃t̾i̾ta. p̃senꝰ¬
tia. ⁊ futura. quasi coram posita ꝓspitiat. &e ante¬

Expanded text:
-M. Quamvis ubique potentialiter, tamen in intellectuali coelo substantialiter. D. Quid est hoc?--M. Tres coeli dicuntur: unum corporale, quod a nobis videtur; aliud re creduntur; tertium intellectuale, in quo Trinitas sancta a beatis facie ad faciem contemplatur. D. Quomlo loco esse?-- M. In omni loco totus esse ideo dicitur, quia in nullo loco impotentior est quam in alio; ut enim in coelo, sic potens est in inferno. Simul esse dicitur, quia eodem momento, quo in Oriente, eodem cuncta disponit in Occidente. Semper autem in omni loco esse praedicatur, quia in omni tempore cuncta moderatur. In nullo loco esse dicitur, quia locus est corporeus: Deus autem incorporeus, et ideo illocalis. Idcirco nullo loco continetur, cum ipse contineat omnia: in quo vivimus, movemur, et sumusD. Scit Deus omnia?--M. In tantum, ut omnia praeterita, praesentia et futura quasi coram posita, prospiciat. Et ante
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ tam̃ ẽ. iusta dũ peccata punit. Qd̾ aut̃ iustũ ẽ.
bonum ẽ. Predestinatio gͥ ultionis. quia iꝰta ẽ ⁊ bo¬
na. Unde fons ⁊ origo boni. ꝑ ysaiam sie loquit᷑. Eg
dñs formans lucem. ⁊ creans tenebras. faciens pacẽ¬

Expanded text:
Deum est justa, dum peccata punit. Quod autem justum est, Deum est justa, dum peccata punit. Quod autem justum est, bonum est. Praedestinatio igitur ultionis, quia justa est, et bona. Unde fons et origo boni per Isaiam sic loquitur: Ego Dominus formans lucem et creans tenebras; pacem fac
Abbreviated transcription (Latin):
causa p̃destinationis. c̃ eẽt p̃destinatio anteꝗͣ peccareᷤ
homo. Ille audiat. quia om̃ia anteꝗͣ fiant. di quasi fa
cta ꝑtractat. siue sint piunenda. siue numeranda
inp̃sẽntia sua diudicat. Ecce homo alligat᷑ morti.
ñ ꝑ dĩ p̃destinationem. s ꝑ suam offensionẽ. Es enĩ
p̃destinatio offensionem p̃currat. tp̃r. offensio tam̃
p̃destinatione p̃cedit effectione: Nam p̃destinatioñ
fieret. nͥ offensio futura eẽt. quã offensionẽ qͥ p̃ser¬
uit eẽ. offensionis ultionem. ut iustꝰ uidex p̃desti¬
nauit. Ex p̾soientia enin offensionis. p̃destinatio
emanat ultionis. sic̃ ex p̾scientia uirtutis. Prede¬
stinatio fieri solet remimerationis. Uñ apłs
g̾uis ẽ ⁊ mala. Uututis aut̃ remiinerationẽ aũt ã dõ
ẽe manifeste fateatur. quia duleis ẽ ⁊ bona. c̃ ds ma¬
liuis mali. s totiꝰ bon accorsit: huic dicendum ẽ. Q

Expanded text:
causa praedestinationis, cum esset praedestinatio antequam peccaret causa praedestinationis, cum esset praedestinatio antequam peccaret homo? Ille audiat, quia omnia antequam fiant, Deus quasi jam facta pertractat; et sive sint punienda, sive muneranda, in praescientia sua dijudicat. Ecce homo infelix alligatur morti, non per Dei praedestinationem, sed per suam offensionem. Quamvis enim praedestinatio offensionem praecurrat tempore, offensio tamen praedestinationem praecedit effectione. Nam praedestinatio non fieret, nisi offensio futura esset: quam offensionem qui praescivit esse, offensionis ultionem ut justus judex praedestinavit. Ex praescientia igitur offensionis, praedestinatio emanavit ultionis: sicut ex praescientia virtutis, praedestinatio fieri solet remunerationis. Unde Aposgravis est et mala; virtutis autem remunerationem a Deo esse manifeste fateatur, quia dulcis est et bona: cum Deus nullius mali, sed totius boni sit auctor. Huic dicendum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
ret ad mortis sententiam. Ergo p̃destinatio huiꝰ modi. ñ
absolute eausa ẽ mortis. S peccatum. eausa p̃destina¬
tionis ⁊ mortis. Non enin sicut dr̃ de hominis morte.
ut de cęli uolubilitate. Int̾roganti enim alieui. qͣte
cȩlum uoluitur: respondemus qi d̃s p̃destinauit. hec
responsio absoluta est ne aliam querit. Si aut̃ aliqͥs
interrogat. quare hõ morit᷑. non absolute. respõdẽ
possumus. quia dĩ p̃destinauit. Non enim p̃destina¬
ret. nͥeum peccaturum p̃sciret. Peccatum quippe in
p̃destinationem. p̃destinatio aut̃ atͣchit mortẽ ⁊ huiꝰ
c̃catenationis. uitium. ⁊ finis in homine ẽ. Quare em̃
homo morttuir: Qͥa dĩ p̃destinauit. Quare ds̃ p̃desti¬
nauit: Quia uistus ẽ ⁊ iuste facit. Quare iuste fac̃:
Quia homo peccauit. Ecce ex homine peceatũ. ⁊ in
hominem mors. Est qui dicat qͥmͦ possit eẽ peccatum.

Expanded text:
ret eum ad mortis sententiam. Ergo praedestinatio hujusmodi non ret eum ad mortis sententiam. Ergo praedestinatio hujusmodi non absolute est causa mortis, sed peccatum causa praedestinationis et mortis. Non enim sic dicitur de hominis morte, ut de coeli volubilitate. Interroganti enim alicui, quare coelum volvitur: respondemus, Quia Deus praedestinavit. Haec responsio absoluta est, nec aliam quaerit. Si autem aliquis quaerit quare homo moritur: non absolute respondere possumus, Quia Deus praedestinavit; non enim praedestinaret, nisi eum peccaturum praesciret. Peccatum quippe in praedestinationem; praedestinatio autem attrahit mortem. Et hujus concatenationis initium et finis in homine est. Quare enim homo moritur? Quia Deus praedestinavit. Quare Deus praedestinavit? Quia justus est, et juste facit. Quare juste facit? Quia homo peccavit. Ecce ex homine peccatum, et in homine mors. 4. Est qui dicat: Quomodo possit esse peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃eẽnt. dies ⁊ nox c̾tis temꝑib uicissim succederent.
Ne p̃destinationes potentiȩ st̃. ⁊ alligationis. Uñ qͦq enĩ
eoꝵ q̃ p̾diximꝰ. sic alligatum ẽ suo oꝑi ꝑ p̾destinationẽ
dĩ. ut ab eo dimoueri ũ possit. Creauit d̃s hominẽ
ac predestinauit ut si obediens eĩt. ac a gustu uetiti po¬
im se ab stineret. in uita ꝑmaneret. Sin autẽ inobedienꝰ
eẽt: sententiã mortis subiret. hȩo p̃destiatio. conditi¬
onis est ⁊ uisticie. Nlon enim d̾s ante casum hominis
sic eum ꝑ potentiam alligationis p̃destinauit inorti.
ut necesse eẽt eũ mori. S sub ea conditione. si ñ pecea¬
uerit. Quia gͥ peccauit homo. iustum fuit ut iore¬
ret᷑. Si ñ peccaret. nullo uincło p̃destinationis diui¬
nȩ morti alligaret᷑. Mortis itaq p̃destinatio. sub condi¬
tione fixa fuit in dõ. ꝓpt̾ easus humani p̃scientiã. non
tam̃ uim faciens in homine ꝑ potentiam. ut eũ duce¬

Expanded text:
ssim succederent. Hae praedestinationes potentiae sunt et alligationis. Unumquodque enim eorum quae praediximus, sic alligatum est suo operi per praedestinationem Dei, ut ab eo dimoveri non possit. Creavit Deus hominem, et praedestinavit ut si obediens esset, ac a gustu vetiti pomi se abstineret, in vita permaneret; sin autem inobediens esset, sententiam mortis subiret. Haec praedestinatio conditionis est et justitiae. Non enim Deus ante casum hominis sic eum per potentiam alligationis praedestinavit mori, ut necesse esset eum mori; sed sub ea conditione, si peccaret. Quia igitur peccavit homo, justum erat ut moreretur; si non peccaret, nullo vinculo praedestinationis divinae morti alligaretur. CAPUT III. 3. Mortis itaque praedestinatio sub conditione fixa fuit in Deo, propter casus humani praescientiam: non tamen vim faciens in homine per potentiam, ut duce
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃i D. Quare uocat᷑ pat̃:. M. Quia ipse est
fons ⁊ origo a quo om̃ia ꝓcedunt. euiꝰ sapien¬
tia filiꝰ appellatur. De Quare filiꝰ:. M. Quia
ut splendor a sole. ita a patre generat᷑. Amboꝵ autẽ
amor sp̃s sc̃s nõcupat᷑. D. Quare sp̃s sc̃s: M Ea dog¬
ab utroq ȩternalit̾ ꝓcedens. quasi ab eis spirat᷑. Illa
itaq uis diuinitatis q̃ om̃ia creando patrat: pater be¬
uocat᷑. Illa autem q̃ omña continet ne in nichilũ
dissoluant᷑. filiꝰ appellat᷑. Quȩ uero om̃ia inspira. Les¬

Expanded text:
cti. D. Quare vocatur Pater?--M. Quia ipse est cti. D. Quare vocatur Pater?--M. Quia ipse est fons et origo, a quo omnia procedunt, cujus sapientia Filius appellatur. D. Quare Filius?--M. Quia ut splendor a sole, ita a Patre generatur. Amborum autem amor Spiritus Sanctus nuncupatur. D. Quare Spiritus sa utroque aeternaliter procedens, quasi ab eis spiratur. Illa itaque vis Divinitatis, quae omnia creando patrat, Pater vocatur; illa autem quae omnia continet ne in nihilum dissolvantur, Filius appellatu
Abbreviated transcription (Latin):
expositoꝵ sagacitas. Quartam: figat magistroꝵ
sollers subtilitas.
łoss magister rogo ut adinquisita mͥ ne
res dabunt. nec me labor iste grauabit. D. dr̃
qd nemo sciat quid sit ds̃. ⁊ ualde absurdum¬
uidet᷑ adorare qđ nesciamꝰ. Ab ipso gͦ exordium
sumamꝰ. ⁊ in pͥmis dic mͥ qͥd sit ds̃. m. Qͣntũ
homini licet scire quid sit dĩ. ds̃ ⁊ substantia
spũalis tam inestimabilis pulcͥtudinis. tam
meffabilis suauitatis. ut angłi qui septu
plo sua uincunt pulcritudine. iugit᷑ deside¬
rent in eum in satiabilit̃ ꝓspicere.d Qͦmͦ
intelligitur tͥnitas unꝰ dĩ:. M Aspice solem.
in quo sunt tria. ignea substantia. splendor
⁊ calor. q̃ in tantũ sunt seꝑabilia. ut si ueliᷤ
inde splendorem segregare: pͥues mundum
sole. Et si iterum calorem temptes se uiuge¬
re: careas sole. In ignea igͥ substantia intellige
patrem. In splendore filium. In calore accipe spͣm

Expanded text:
expositorum sagacitas; quartum figat magistrorum expositorum sagacitas; quartum figat magistrorum solers sublimitas.ose magister, rogo ut ad quaesita mihi ne ipse dabit; nec me labor iste gravabit. D. Dicitur quod nemo sciat quid sit Deus, et valde videtur absurdum adorare quod nesciamus. Ab ipso ergo exordium sumamus, et in primis dic mihi quid sit Deus?--M. Quantum homini licet scire, Deus est substantia spiritualis, tam inestimabilis pulchritudinis, tam ineffabilis suavitatis, ut angeli, qui septuplo solem sua vincunt pulchritudine, jugiter desiderent in eum insatiabiliter prospicere. D. Quomodo intelligitur Trinitas unus Deus?--M. Aspice solem, in quo sunt tria, scilicet, ignea substantia, splendor et calor: quae in tantum sunt inseparabilia, ut si velis inde splendorem segregare, prives mundum sole; et si iterum calorem tentes sejungere, careas sole. In ignea igitur substantia intellige Patrem, in splendore Filium, in calore Spiritum