comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idem ingenitum drẽ. quod prẽm dĩe. qi
pater dr ad filiũ. s ingenito nullam
relacõnẽ notat et idoo non est idem drẽ
est cẽ in scãtimitute esse ingenitum ⁊
esse prẽm. sicut idem est. esse sapĩam prĩs
It esse alm ems. et esse uerbñ prĩs
s tũ illud nom̃ fllius. notat relatiõẽ
diẽ. quod eit prẽ in drẽ quia etsi filim
non gemuss. nicħ ꝓhiberent eũ ĩ gem¬
ingenitꝰ. nec ingenitꝰ ideo quia pat̾.
Ideo non ad aliquid. si ad se ingenitus
dr. genitꝰ nõ dici nõ pot̾ rasi ad aliquid
ideo quippe filius. quia genitꝰ ne̾ dia nõ¬
ad genitorem. et sicut pr̃ ad filiũ. sic ge¬
ntor ad genitum. ¶ Ex ho loco notaud̾
et pater sit sapiens. sua sapĩa. atrimi
patersit sapiens sapiencia genita cese.¬

Expanded text:
ingenitum dicere, quod Patrem dicere, quia Pater dicitur ad Filium; sed ingenitus nullam rationem notat: Et ideo non est idem dicere est et in sancta Trinitate esse ingenitum, et esse Patrem, sicut idet esse Filium ejus, et esse verbum Patris. Sed tamen illud nomen Filius notat relationem,dicere quod est Patrem dicere; quia, etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet eum ingeningenitus, nec ingenitus ideo, quia Pater. Ideo non ad aliquid, sed ad se ingenitus dicitur. Genitus vero dici non potest nisi ad aliquid. Ideo quippe Filius, quia genitus; et quia ad genitorem; et sicut Pater ad Filium, sic genitor ad genitum. In hoc loco notandum et Pater sit sapiens sapientia sua; utrum Pater sit sapiens sapientia a se
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait. ing̃.ut cum quer̾etur quid tres
us tria qris uno nomine responde tur
nas non ut ali quaitelligutir eeͣnne
diasitas. s ut neluo notabulo. Rñ¬
den possit. cum dr. quid tres nel quid tͥa

Expanded text:
us ait, ut, cum quaereretur quid tres vel quid tria, uno nomine respondereturnas, non ut aliqua intelligatur essentiae diversitas, sed ut vel uno vocabulo responderi possit cum dicitur quid tres vel q
Abbreviated transcription (Latin):
diuitur. ueratiter indeo adẜtria referũ¬
tur. Si eĩfortis di in corruptus ĩ cõ¬
nurtabił et similia. totũb potentie ẽ.
Si ꝓuidus inspector intesliͥgens. totũ
lic sapientie est. Si pius mansueto¬

Expanded text:
duntur veraciter in Deo, ad haec tria referuntur. Si enim fortis dicitur incorruptus, incommutabilis, et similia, totum hoc potentiae est. Si providus, inspector, intelligens, totum hoc sapientiae est. Si pius, mansuet
Abbreviated transcription (Latin):
danũ non quasi spatiosii magnitudĩe
opinemur. deum ꝑtũcta diffundi. Nt̃
bimins aut lux ista diffiuditur. s ita
potins sicur est sapiencia in dnob quoꝵ
ueut̾ cit sapientior si alter corpore grã¬
dior ama sapiã in utro qr nõ est ĩmaiore
muror ⁊ iminore minor aut minor m
utroqi totus. et uullo contentꝰ liro

Expanded text:
ns: Non quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut humus aut lux ista diffunditur; sed ita potius sicuti est sapientia in duobus quorum neuter sapientior, sed alter corpore grandior. Una sapientia in utroque non est in majore major, nec in minore minor; aut minor in troque totus, et nullo contentus lo
Abbreviated transcription (Latin):
manos dicit nõ ppẽa aliquid ent. quod
deus  cit idfuturum. S quia futurui ẽ.
scitur adeo antequĩ fiat. Quod põt sic ex¬
poni quia futurum ẽ .i. qd̾ futurũ est.
ntibi nonnotet᷑ cã. dicut namq p̾sa¬
ios p̾duit cecitatem uideor futuram.
dicens. Dedit enĩ ccculos eis. ut non in¬
donit. ⁊t̾. Nec tũ ideo stã est quia ille p̾¬
dixit ẜ quod futurũ erat. ille p̾duit ita

Expanded text:
aliquid erit, quia id scit Deus futurum, sed quia hoc futurum est scitur 1033 a Deo antequam fiat. Quod sic potest exponi: Quia futurum est, id est quod futurum est, ut ibi non notetur causa. Sicut enim Isaias praedixit caecitatem Judaeorum futuram, dicens: « Dedit eis Deus oculos ut non videant, etc. , » nec tamen ideo facta est, quia ille praedixit, sed quod futurum er
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eit sapia. uł amor nec sapia. niens¬
uintas sbitoricie non recedit. et consoẽ¬
dit mens abistis ad croatorem suu
ad eami semꝑ babnerit. et est am or ccet¬
mis. eterno et coet̾ue sapientie ip̃ius.
łmsũ consid̾ant qd̾ non pot̃ indeo au¬
quid du̾sum eẽ ab eo ⁊ ita sapientia d̾e

Expanded text:
non est sapientia vel amor, nec sapientunitas substantiae non recedit. Et conscendit mens ab ipsis ad Creatorem suum, ad eam semper habuerit, et est amor coaeternus aeterno, et coaeternae sapientiae ipsius. Rursus considerat quod non potest in Deo aliquid diversum
Abbreviated transcription (Latin):
us. Ita coam dimͦ de mũdo ⁊ deom̃ibi
creaturs quod licet non semꝑ fim̾it.
sine loco nerant᷑ est. sicut sempit̾us ħ
nec sine eo porest aliquid sb̾sistere etia
contiuet e penetrat. et amillo contine¬
tur. qui nõ pot̃ comp̾hendi ꝓsua ĩmẽsi¬
tate. nec ꝓsin puritare mltulari. uec ꝓ¬

Expanded text:
ius. Ita etiam dicimus de mundo et de omnibus creaturis: quae, licet non semper fuerunt sine loco veraciter est, sicut sempiternus e essentialiter esse; nec sine eo potest aliquid subsistere etiam continet et penetrat et a nullo continetur; qui non potest comprehendi pro sui immensitate, nec pro sui puritate maculari, nec
Abbreviated transcription (Latin):
iia nec pate ideo potentia quodipe solus
sit potens amitota trinitas sit imqsapi¬
cutia et nnia potentia. Sribi mag̾ dicẽ¬
dum fuit. ubi plus dubitar potiut. Uii¬
potentem at̾ et am solet pom adngorẽ
tun. et udeo bouitas uł bengͥtas frequẽas
sapiers et benignus est. quare nõ pouo
quatuor. uł .u. uel uiulto pliues al sit for¬

Expanded text:
; nec Pater potentia quod ipse solus sit potens cum tota Trinitas sit una omnipotentia; sed ibi magis dicendum fuit ubi plus dubitari potuit. Upotentem. Spiritus etiam solet poni ad rigorem tare; et ideo bonitas vel benignitas frequentius sapiens et benignus est, quare non potius quatuor vel quinque, vel multo plures, cum sit for
Abbreviated transcription (Latin):
luid estilli. est eise i deꝑeẽ ⁊ qmͣnasci
um intere prẽm oꝑanrem qui pariter
oꝑati. s. quisħ intelligit. ambrosio
tetratitte. Quõ filus aprẽ słt gento
ii possibił est sciri mens deficit. nox
silet. non hominis tm̃ s angłoꝵ sciꝑ

Expanded text:
asci ud videre Patrem operantem quam pariter operari. Sed quis hoc intelligit? Ambrosius de Trinitate: Quomodo Filius sit genitus, impossibile est scire; mens deficit, vox silet, non hominis tantum sed
Abbreviated transcription (Latin):
diligiiꝰ. S quia ut suictoritas dicit
spes ca certitudo ueniens crp̾ce deuli¬
bi inctitis. Item sine meritis ali qͥd
spore non speo sed pͥsup̃tio debdici et
sne caritate millimi est meritꝰ. siderꝰ
quib dam qd̾ cxfite et caritate sit spes.

Expanded text:
diligimus: sed quia, sicut auctoritas dicit, spes est certitudo veniens ex praecedentibus meritis, item sine meritis aliquid sperare, non spes, sed praesumptio debet dici, et sine charitate nullum est meritum, videtur quibusdam q
Abbreviated transcription (Latin):
tate tres ꝑsone diciuitur. ⁊ sut̃. Ad qd̾
pot̾dici ꝙ ideo nõ sut ꝑsous quiasunt
affetdnes mutabiles cutu aĩam. Ali¬
ułdo enĩ aĩa sine notitia et a. nore est.
nec pot̃ dici. uotitia hoĩs. esthomo. A
morboĩs. est homo.s et sapienna dai
deus est et amor cei deus est. quia nõ

Expanded text:
t, tres personae dicuntur et sunt. Ad quod potest dici quod ideo non sunt personae, quia sunt affectiones mutabiles circa animam. Aliquando enim anima est sine notitia et amore. Nec potest dici, notitia hominis est homo, vel amor hominis est homo; sed sapientia Dei Deus est, amor Dei Deus est, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
tes tua. aliquͣdo magna cognioñne ⁊par¬
et quia unon pot eẽsides penitus sine agͥ¬
notitiam suam temꝑauit. ut sicut uũ ꝙͣ
totus potuit comp̾hendi. sicnĩꝙ prsus¬
potuit tetus ignorar. Idoonõ totus nolu¬
it manfcstari. ut fides hrẽt mentim as
torus occultati. ut madelitus deignorã¬
cia non extusaietr. Et est quedom agͥ¬

Expanded text:
ides tua ; » aliquando magna cognitione, et paret quia non potest esse fides penitus sine cognnotitiam suam sic temperavit, ut sicut nunquam totus potuit comprehendi, sic potuit ignorari. Ideo autem totus noluit manifestari, ut fides haberet meritum; nec totus occultari ut infidelitas de ignorantia non excusaretur. Et est quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
le au daiũ est. quia indisti et crcdidisti
inicanem. iredebat deum incatne la¬
tenteni. S sic dicimiꝰ credi q̃ indentur.
mus agitur ĩnob̾ ut ea credantur.
iam ꝑspe̾mu mamfestam se contep̃landã
tai p̾bebit stĩe ip̃a dei sapientia. dequa
fide rerũ lucisq ipis psentia. soisitan pilu¬
lus oit. Iuticia cal dei reuelatur ĩ es ex
fide ninidem. s pot̾ dici ꝙ aug̃hor dicat

Expanded text:
le cui dictum est: Quia vidisti credidisti carnem; credebat Deum in carne latentem. Sed si dicimus credi quae videntur mus agitur in nobis, ut ea credantur qjam per speciem manifestam se contemplandam tis ipsa Dei sapientia. De qua fide rerum lucisque ipsius praesentia forsitan Paulus dicit: Justitia enim Dei revelatur in eo ex fide in fidem .
Abbreviated transcription (Latin):
hec ad correpcõnem nrãm. nõ ad deforma¬
cõnẽ. Naniq ignanis aut infiris. aut
impui plerumq offeusionis. atq terroei
sunt. aliis nsui. Ita sũt hec ut pedago gi
parmilis. amari indentur. acerbi ⁊ mo¬
lesti formidabiles uerbere liberdatẽ lascun¬
endi negant. noãtatẽ discipline exigunit
pneriles anmos ne huc illucq deflutut
terroie constringunt. Ideoq hoꝵ ansterita¬
te flugi enadunt sobrii contmente slaudi
uiagis qmͣ ludo dediti. Bides quid tambibia
ula flagella ꝓficiant. Sic et scipentes fla¬
gella sunt eoꝵ quibi infurma etas anum.
et quedam puerilis ineutis est uitus. Ce¬
terum fortioribi noceit non possunt. Nem¬
que conficenti iu dño. dom̃ est. Suꝑ aspi¬
tem etbasilistum ambulabis. et concultr

Expanded text:
haec ad correptionem nostram, non ad deformahaec ad correptionem nostram, non ad deformationem. nam quae ignauis aut infirmibus aut impiis plerumque offensioni atque terrori sunt, aliis usui ita sunt haec ut paedagogi paruolis. amari uidentur, acerbi et molesti, formidabiles uerbere, libertatem lasciuiendi negant, necessitatem disciplinae exigunt, pueriles animos, ne luxu defluant, terrore constringunt, ideoque horum austeritate frugi euadunt, sobrii, continentes, laudi magis quam ludo dediti. uides quid terribilia illa flagella proficiant ? sic et serpentes flagella sunt eorum quibus infirma animi aetas et quaedam puerilis mentis est uirtus: ceterum fortioribus nocere non possunt. denique confidenti in domino dictum est: super aspidem et basiliscum ambulabis et
Abbreviated transcription (Latin):
tepount. Obliuiscunt᷑ quod uata sunt. in¬
diuuit quod iubentur. Quid uulta. Do¬
ceutur ut parmili seruiũt ut infumuerbe¬
poꝵ. quiͣ montiũ alta nuramur. Nec plus
altitudinẽ cedri stupenius qmͣuitis. ant
olee breiuis fecunditatõita uos amplius
niror elefuntum quia ꝓcerus est qmͣ̃ mu¬
rem quiaterribis elefanto est. Natine gͥ
hec potentior ẽ. ut cerribilia alus miticu
giis ꝓprus ailciantur. Formitabis tauris
elefantus iuurem timiet. Leo rex quide
ferarum. exiguo scorpionis aculeo exagi¬
tatur. et ueneno serpentis occiditur. De¬
nnia leonis pulc̾tudo comantis ceruioe to¬
ror excutit. nel sb̾lato pectore accollit ora.
Sed quidẽ non uuretur tam bieius scor¬
pionio aculeo. ut incorporeũ putet ĩ gẽ¬
ciũ corpoꝵ. exigere mortẽ: Mec hoc quisꝙͣ
rep̾hendat. qd̾ coeator seipentis creatuus
sus talia. uł animantiũ. us herbar um
ger̾a ueneuata miscuerit. MHata sunt eĩ

Expanded text:
deponunt. obliuiscuntur quod nata sunt, indeponunt. obliuiscuntur quod nata sunt, induunt quod iubentur. quid multa? docentur ut paruoli, seruiunt ut infirmi, uerbeporum quam montium alta miramur possunt plus altitudinem caedri stupemus quam uitis aut oleae breuis fecunditatem, ita non amplius miror poterit, quia procerus est, quam murem, quia terribilis helefanto est. naturae igitur haec potentia est, ut terribilia aliis aliis giis propriis fulciantur. formidabilis tauris helefantus, murem timet. leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur et ueneno serpentis occiditur. eximia leonis pulchritudo: comantis ceruice toros excutit uel sublato pectore adtollit ora: sed quis non miretur tam breui scorpionis aculeo, ut incorporeum putes, ingentium corporum exire mortem ? Nec hoc quispiam reprehendat, quod creator serpentis creaturis suis et alia uel animantium uel herbarum genera uenenata miscuerit. nata sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
et plante. Comũtta enĩ et articulata.
facilius qmͣ aĩ creta acq solidata. aut do¬
loris senlum. ant cassum offensioius ad¬
mittunt. Et quid uuraris siuestiti ar¬
mis tuuntur quando quidẽdentib suns
tanquĩ uaturalib sꝑiculis semꝑ arma¬
ti sunt. ꝓnutide slia quicquid inuol¬
ueriut ałsgnnt. pede nert quicquid com¬
pssint uelud quotam lapsu rume ĩgen¬
tis cxanĩmant. In uoliuit ꝓmustidene¬
mora ad sui estam et ꝯnasi quidam altis¬
simmi dracours seipentuus quos cepunt
opiris flagellant. plerumq eas morbem
collgunt᷑ maxine cũ de terralb legits
aut potus amitur. Dociẽto itaqi uob̾
sunt quodincħ suꝑtluũ sit creatum ⁊ tamẽ
stiuuere ⁊ p̾lilare debemiꝰ. Didebatur nicil
clestuntis oortura brẽ iobugius. uich̾ cam¬
terbile us ꝑcerum. nch̾tam ferum qui leo¬
nes. us tygndes sunt. Et hec seruũt. Ixiii¬
in ⁊ naturam suam humar a institucõne

Expanded text:
et plantae! Conjuncta enim et articulata et plantae! Conjuncta enim et articulata facilius quam concreta atque solidata aut doloris sensum, aut casum offensionis admittunt. 35. Et quid miraris, si vestiti armis timentur; quandoquidem dentibus suis tamquam naturalibus spiculis semper armati sunt? promoscide sua quidquid inuoluerint frangunt, pede uero quidquid conpresserint uelut quodam lapsu ruinae ingentis exanimant. inuoluunt promoscide nemora ad sui escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colligunt, maxime cum de terra cibus aut potus hauritur. Documento itaque nobis sunt, quod nihil superfluum sit creatum; et tamen aestruere et praelibare debemus. Videbatur nihil elephantis creatura habere robustiusterribile uel procerum, nihil tam ferum quam leones uel tigrides sunt. et haec seruiunt homini et naturam suam humana institutione
Abbreviated transcription (Latin):
baut confidentiam. Q uid hus fa̾ciat
pedester qnͣuis lacertis ualidus ⁊ mna¬
ni puitus. cum sibi septus armatoꝵ
populis gradiendi motu murus oocur¬
ratur: q ud faciat eques. al equus eiꝰ
ꝑterre st̃s tante bestie ĩ manitate dif¬
fugiat᷑ Qudfaciat sagittanus cu
desuꝑfrrrata uiroꝵ corpora iaculi ictũ
sentire non possint. Destia quoi nec un¬
da facile penetrabis ferro sit. ⁊ uuunt.
loritis obuians sine sui ꝑituso acies
seccet. conterat turmas. Itaq ut ĩ mẽsa
edificia. ita clefanti fundamẽtis ualidio¬
rib sustinentur. Alioquin inparibi fulti
pedib intra brenem laberent᷑ ccatem.
Nũt autẽ trecentis et ampliꝯ ferunt
annis urtam ꝑducere. quia om̃ia sibi
ad magͥtudinem membͣ cõnenm̃t ¶doo¬
ꝙ non distinctint nob̾ s compacti artus
sunt. ꝯno suit robustiores. qmͣ cito hõib
si din steterint. aut uelccius cuciureunt.
us ingiter ambrlaueruit geruia uexãtꝰ

Expanded text:
bant confidentiam. quid his faciat bant confidentiam. quid his faciat pedes, quamuis lacertis ualidus et manu promptus, cum sibi saeptus armatorum populis gradienti motu murus occurrat? quid faciat eques, cum equus eius perterrefactus tantae bestiae inmanitate diffugiat? quid faciat sagittarius, cum desuper ferrata uirorum corpora iaculi ictum sentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit et munita loricis obuias sine sui periculo acies secet, conterat turmas ? itaque ut inmensa aedificia ita helefanti fundamentis ualidioribus sustinentur; alioquin inparibus fulti pedibus intra breuem laberentur aetatem. nunc autem trannis vitam producere; quia omnia sibi ad magnitudinem membra conveniunt. Ideoque non distincti ut nobis, sed compacti artus sunt, quo sint robustiores. Quam cito hominibus si diu steterint, aut velocius cucurrerint, vel jugiter ambulaverint, genua vexantur
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑantur. Terum sulla aut ꝓp̃ pulcͥtudi¬
nẽm. aut ꝓp̃spetulum firquent̾ attolsi¬
mus. Dec quoq mele fantis ꝓbare debe¬
uins. quia magnũ reb bellicisusu
suꝑioub ad inferiora nalidiore iusutelu
torquentur. acies eoꝵ nelud gradien¬
tib tunib septa ꝓcedit in mediis tam¬
pis tamꝙͣ. deniu demicant et uelut
marte quatam et spetula conlotati ppᷤ¬
tant magis lella qm̃ s̾euut Itaq abie¬
in apentiilo uidentur. tuti mollib besti¬
arum. Quis enĩ cas adire audeat cũ de¬
suꝑ iaculis facile figatur infcaus ele¬
fantoꝵ conteratur in cursu. Denqi ce¬
dunt illis acies et ariuatoꝵ cunei. et
castra illa quadrata soluũtur. Intolsa¬
bili namq impetu in bostes ruu̾it. ut
musio agnine bellatoꝵ. iuilla ꝯstipocoẽ
nulitũ. uuslo elipcoriuu retarttur ob¬
iectu. uelud quidam mobiles mõtes uer¬
santur in p̾lus ⁊ ut colles alto ciumẽt
uertice. Mngitus fiagore olum ꝑtur¬

Expanded text:
reparantur. Verum si illa aut propter pulchritudireparantur. Verum si illa aut propter pulchritudinem, aut propter speculam frequenter attollimus, haec quoque in helefantis probare debemus, quia magnum rebus bellicis usumreflexos ad inferiora ualidiore nisu tela torquentur. acies eorum uelut gradientibus turribus saepta procedit. in mediis campis quasi de muro dimicant et uelut in arce quadam et specula conlocati spectant magis bella quam subeunt itaque aliea periculo uidentur tuti molibus bestiarum. quis enim eas adire audeat, cum desuper iaculis facile figatur, inferius helefantorum conteratur incursu ? denique cedunt illis acies et armatorum cunei et castra illa quadrata signorum. intolerabili namque inpetu in hostes niuntruunt. ut nullo agmine bellatorum, nulla constipatione militum, nullo clipeorum retardentur obiectu, uelut quidam mobiles montes uersantur in proeliis et ut colles alto eminent uert;ce, mugitus fragore omnium pertur
Abbreviated transcription (Latin):
dam alooꝵ quib hic usus est ꝑant᷑
ingemo. stris autẽ et agrestib quia
nemo huimodi quib sustentan que¬
ant sulcra substerut. huic nenit usꝯ
periculi. Namq arbore iniui aut cõs¬
tus fricant. aut insompno se relaxant.
Queuũ ꝙͣ uicta atq inflexa. tanto cor¬
pore fuangitur. atq ille quisc se ĩca
refuderat corruit. nec engere acque
eleuaie se potest. ibiq iacens intenit
aut gemiitusno ꝓditus steruitur. dũ
uentris cct̾isq mxta mosliorib ad mil¬
nus patet. Nam dorsum eius cet̾aq
exteriora non nulla facile solent tela pe¬
uetiare. Sunt antẽ qui ꝓpter ebur has
illis insidias parant. ut artores eas¬
quib se ad plicare ad sucuerant. ex
alia ꝑte qua infrequentior usus eis
sit aliquantũ. recidant. ut reflectente
elefanto pondus membroꝵ eius. sustile
non possit. nunãq eius arcesdat. S si
quis ista dep̾hendit. rep̾hendat et̃ alti¬
cudines edificioꝵ. quia citius gͣnem
minantur ruinam. et difficitius lapsa

Expanded text:
a eorum quibus hic usus est parantur ingenio, feris autem et agrestibus, quia nemo huiusmodi quibus sustentari queant fulcra substernit, hinc uenit usus periculi. namque arbori innixi aut costas fricant aut in somno sese relaxant. quae nonnumquam uicta atque inflexa tanto corpore frangitur atque ille qui sese in eandem refuderat corruit nec erigere atque eleuare se potest ibique iacens interit aut gemitu suo proditus sternitur, dum uentre ceterisque iuxta mollioribus ad uulnus patet; nam dorsum eius ceteraque exteriora non ulla facile solent tela penetrare. sunt autem qui propter ebor has illis insidias parant, ut arquibus se applicare consueverint, ex alia parte qua infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere non possit ruinamque ejus arcessat. 33. Sed si quis ista reprehendit, reprehendat etiam altitudines aedificiorum; quia citius gravem minantur ruinam, et difficilius lapsa
Abbreviated transcription (Latin):
Mid scias te. Em hoc dr: formosa ĩ quid ĩ
mulieribi. abie eit pulcut ĩ młierb ñ auima
que ĩntroq scxu p̾stantia possidet pulctu¬
dinis: Et nũto tocora est. que nõtetrena q
celestia. non cormptibilia s ĩ corrupta de¬
sidat. in quib decus perire nõ soleat. Cor¬
poralia eĩ om̃ia ꝓceisu etatis aut egͥtudĩs
seqͣlitate iuartescũt. Huic atcẽde dit moy̾¬
ses ĩqua tuto es. inqua melior tui portio ẽ.¬

Expanded text:
 Formosa, inquit, in mulieribus. Quae est pulchra in mulieribus, nisi anima, quae in utroque sexu praestantiam possidet pulchritudinis? Et merito decora est, quae non terrena sed coelestia, non corruptibilia sed incorrupta desiderat, in quibus decus perire non soleat. Corporalia enim omnia processu aetatis, aut aegritudinis inaequalitate marcescunt. Huic attende, dicit Moyses, i
Abbreviated transcription (Latin):
auos pascere prẽm. qd̾ etiam p̾scͥpta ne¬
cessitate sb̾tenpre penaꝵ pleriqr boĩum re¬
cusarũt. Aues nonscͥpta sed nata lex stu¬
git. Anes ad loc numus nulla p̾cepta ẽ¬
uemũt. s gracie natinuł officia. Aues
nõ erubestũt reu̾endi sens membra poi¬
tare. Est enĩ uictorua pietatis. qd̾ eonsqi
firquenti testificacõne ꝑ cebuit. ⁊ nt cegͥe
mertedem renumatõis ĩuenerit. Nam
romanoꝵ usu pia auis uocatur. Et qd̾
iur uno imꝑatoris. consulato seuatus dr¬
usigne clementie. pius enim filius. pa¬
cruiuꝰ prius oportuit. p̾dicari iudicio. hu¬
bent etiam nuiu̾soꝵ susfingia. Nam tre¬
tur. ꝓelargos enĩ cicoma dicitur. dutus ita¬
q anis nomen accepit. cũ relatio graĩtũ
ciconie nocabulo nuĩcupatur. hẽmꝯ ania¬
ne subolis ega cultus pactios. pietatis ꝙꝓͫ

Expanded text:
aues pascere patrem, quod etiam praescripta neaues pascere patrem, quod etiam praescripta necessitate sub terrore poenarum plerique hominum recusarunt. aues non scripta, sed nata lex stringit, aues ad hoc munus nulla praecepta conueniunt, sed gratiae naturalis officia, . aues non erubescunt reuerendi senis membra portare. est enim uectura pietatis, quod eo usque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis sit; nam Romanorum usu pia auis uocatur et quod uix uno imperatori consulto senatus dsigne clementiae; pios enim filios patrum prius oportuit iudicio praedicari. habent etiam uniuersorum suffragia; nam retritur; πέλαργος enim ciconia dicitur. uirtus itaque ab his nomen accepit, cum relatio gratiarum ciconiae uocabulo nuncupatur. Habemus auiariae subolis erga cultus patrios pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
egyꝑcuis furor genti hospiti dum bellura ce¬
nuatur inferri ius spitalitatis. penas inada
nanfragio plebs exsoluit. Qmͣ nero rõnabi¬
lium non excedit pietatem acprudentiam
auis huiꝯ clemensiam consid̾andnm. qrͣ
nemo potest exͫ quidem inrõnabiliũ quis
longenĩ senectutis plumaꝵ cegnime alaꝵ¬
ꝙi renngio mdatos ciir cumistans soboł pen¬
ius ꝓpͥis fonit. Et quid dicum collatitio ci
bo pascit qñ etiam ip̃a iꝑatuature dispendia.
uthinc acq iude sublenantes. sone fulchro
alarum suaꝵ remigio aduolandum ex̾ceãt
et iup̾stiños nsus desueta iam pupat̾s reuo¬
cent membra. Qnis nr̃mrelenare egrum nõ
faitidiat p dm ͤ quis feisum senẽ suis hu¬
meris imponat. quod impã historia uix credibi¬
le pẽatur. Quis nt pins sit ĩbee sernuł mãdet
obseguium. At uero quibi nõ eit gͣuie qued
pietatis est plenũ. uon est honorosin qd̾
soluitur nature debitui. Non iecusaut

Expanded text:
Aegyptius furor, genti hospitae dum bellum coAegyptius furor, genti hospitae dum bellum conatur inferre, inhospitalitatis poenas infidae naufragio plebis exoluit. quam uero rationabilium non excedat pietatem ac prudentiam auis huius clementia consideradum, quam ne post exemplum quidem erat quislongaevum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circumstans soboles pennis propriis fovet. Et quid dicam, collatitbo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde subleuantes senem fulcro alarum suarum ad uolandum exerceant et in pristinos usus desueta iam pii patris reuocent membra? quis nostrum releuare aegrum non fastidiat patrem? sit fessum senem suis umeris inponat, quod in ipsa sunt uix credibile habeatur ? quis, ut pius sit, non hoc seruulis mandet obsequium? at uero auibus non est graue quod pietatis est plenum, non est onerosum quod soluitur naturae debitum. non recusant
Abbreviated transcription (Latin):
bella aliena suscipere. Cmo rei iudiciũ est
qui a uullo interuallo aliquo cempors resi¬
tere millis locis iꝑuntur et quia cũ mil¬
uetib irutentes. manifeida quedam sang̾¬
nis note cecerisq locutur iudicu .d. gͣuĩ
se certaminl sb̃isse conflictũ. Quis gͥulis
penam tesertionis indixit᷑ orus cerelicte
la ꝓsequendis hospitulib curmis se sb̾trahe¬
re intatur. si certatim om̃s deductionis mu¬
nere officioqi fungatur.: Distant homines
hospitalia seruare iura. et ex auib coguos¬
cant quid religionis hospitalib sit deferen
diir. que obsequia deputanda. quibi cormi¬
ces etiam pacula sua negare non soleant.
his gͥ nos iannas clandimꝰ. quib aues
cciam ãas suas conferunt. et quos ille cõ¬
sortio ꝑsecunt discrimnis. cos tecti ꝓbibe¬
mius pospitio. Et quoꝵ ille bella suscipiunt.
hus nos bella fieguent᷑ infermiꝰ. mentiorsi
non sodomitanis hec fuit causa supplicu aut

Expanded text:
bella aliena suscipere. cuius rei indicium est bella aliena suscipere. cuius rei indicium est quia nullae interuallo aliquo temporis residere in illis locis repperiuntur et quia cum uulneribus reuertentes manifesta quadam sanguinis uoce ceterisque locuntur indiciis grauium se cerpoenam desertionis indixit? Quis derelictaet nulla prosequendis hospitalibus turmis sese subtrahere nitatur: sed certatim omnes deductionis munere officioque fungantur? 54. Discant homines hospitalia servare jura, et ex avibus cognoscant quid relidum, quae obsequia deputanda, quibus cornices etiam pericula sua negare non soleant. his igitur nos ianuas claudimus, quibus aues etiam animas suas conferunt, et quos illae consortio prosecuntur discriminis, eos tecti prohibemus hospitio et quorum illae bella suscipiunt, his nos bella frequenter inferimus. mentior, si non Sodomitanis haec fuit causa supplicii aut
Abbreviated transcription (Latin):
turua potentia gignit insolentiã. õ
nupinm. et ducatus sui cedat insigne
fiatq uolens um̾o postremꝰ expͥmo:
Nos autẽ nõ solum depͥmo s etiam de
medio sepe contendimꝰ. et pͥmos discubi¬
tus in cõmiuo iudicamꝰ. ac si semel
grues eouauimitus mlaborib ẽ. huũ¬
litas in potestatibi. admonent᷑ ut ex̾¬
ceant cctodie uites. ⁊on ad monẽt
ut depoteitate decedant quia ibi natu¬
res ami es sompni in t̾pellanda hic uolũ¬
cane sedulitatis grã p̾stolanda est.
collecto ꝓacuti agmie. si quoꝑ
gendum putaut. et sunul plerisqi cr᷑¬
ca orientem locis inuehi. et quasi thesse¬
ra militari paritet om̃s moueri ex̾atum
credas cum signis sus ꝑgcirs. uic om̃s iã¬
tn cõmittandi q ⁊ p̾enudi oidinẽ suant.
oruices autem ducut̾ cas ac dir¬
gunt er uelud quibidam cumus
istis patriciͥ ꝓsecuntur. ad eout udiũ¬
menta que damtellantib addsus lumi¬
cas aues ꝯ. fcire crrdautur. et ꝓpͥ̾is picur

Expanded text:
turna potentia gignit insolentiam. queturna potentia gignit insolentiam. queimperium et ducatus sui cedat insigne fiatque uolens numero postremus ex primo! nos autem non solum de primo, sed etiam de medio saepe contendimus et primos discubitus in conuiuio uindicamus ac, si semel grues aequanimitas in laboribus est, humilitas in potestatibus. admonentur ut exerceant custodiae uices, non admonentur ut de potestate decedant, quia ibi naturalis quies somni interpelanda, hic uoluntariae sedulitatis gratia praestanda est. collecto proficisci agmine, si quo pergendum putant, et simul plerisque circa orientem locis inuehi et quasi tessera militari pariter omnes moueri. exercitum credas cum signis suis pergere: sic omnes uiandi comitandique et praeeundi ordinem seruant. cornices autem ducunt eas ac dirigunt et uelut quibusdam exuere stipatricibus prosequuntur, adeo ut adiumenta quaedam bellantibus aduersus inimicas aues conferre credantur et propriis periculis
Abbreviated transcription (Latin):
que comuuitabat sortem custodie. Ne¬
mo audebat alũ fuitio p̾mere cuis
sibi successim in honorem mutua forent
sb̾emnda fastidia. Nenu laborgͣnis
dũandi ubido uindicare cepit ĩdebitas
⁊ sosceptas uolle deponere porestutes.n
postea qmͣ mlitie nõ ius coĩe cepit cẽ
si ẜnitus. postoa qmͣ nõ ordo fcũs est sus¬
cipiende potentie. s studium m̃dicande ce¬
ꝑit cciam ip̃ã laboris finito durius susti¬
uen. et que nõ est uoluntaria. citolocore¬
linquid incure hoĩes qmͣ in uati sb̾ennt
ingiliarum nunla qmͣ egre uuusqͥsq in
custris ꝑiculum sortitus excubat. Q nod
tuendum sibi regiii ꝑcepcione cõmiti¬
tur: ꝓpontur pena tesidie. et tam̃ pleꝵi¬
que obripit inturia. nõ suantur excu¬
bie. Accĩtas eũ que mñinto imponit ob¬
sequiũ. affert plerumqi fastidiã. Nich̾
eit eiũ camfacile. quin hẽat difficiutatẽ
quĩ facias iniitus. Eigo et uigis labor
auercit affectum. et contiuina ac diũ¬

Expanded text:
quae communicabat sortem custodiae. nequae communicabat sortem custodiae. nemo audebat alium seruitio premere, cuius sibi successuri tn honorem mutua forent subeunda fastidia, line labor grauis, dominandi libido uindicare coepit indeptas et susceptas nolle deponere potestates, posteaquam militiae non ius commune coepit esse, sed seruitus, posteaquam non ordo factus est suscipiendae potentiae, sed studium anguillas, coepit etiam ipsa laboris functio durius sustineri, et quae non est uoluntaria cito locum relinquit incuriae. homines quam inuiti subeunt uigiliarum munera, quam aegre unusquisque in castris periculum sortitus excubat, quod tuendum sibi regali praeceptione committitur! proponitur poena desidiae: et tamen plerumque obripit incuria, non seruantur excubiae. necessitas enim, quae inmto inponit obsequium, affert plerumque fastidium; nihil est enim tam facile, quin habeat difficultatem, quom facias inuitus. ergo et iugis labor auertit affectum et continua ac diu
Abbreviated transcription (Latin):
ex cutitur. stiatis incem sequitur. Et
qul l accepit grãm. pan cura atqi officio
rep̾sentat Itdo nulla descitio. quia deuo¬
ciõ natumnł. Ideo tuta costodia. qma uolũ¬
tas libera. Dũc etiam uolantis ocdiuem
ẜuaut. et bac moderatione om̃e laborẽ
inis p̾curit᷑. deinde conu̾titur. et seq̃ti
sorter duceudi agnmis cedit. Quidlir
pulcbrio. et ladorem om̃ib ethonorcui
eẽ comunẽ:. Nec pancis arrogan potẽ¬
ciam. s quadam et onis noluutaria sor¬
ce tuͣs stribi: Antiqui dox reipublice nuu
uns instarlibere cuntutis est. Dic apͥnci¬
pio acceptam natiuram exempło amui
politam hoĩes ex̾cere coꝑant. aut coĩs
cet̾labor comuniꝰ dignitas ꝑ uicescni¬
gull partiri curas discerent obseauia
siuguu laboris. hic erat pulcherimnus
rerum status. uec insolestebat. quisqmͣ
ppetua pocestate nec diuturno seimicio
srangebatur quia et sine iuindia cuit
ordine muneris. et temporis mod̾acõne
delata ꝓmotio et tolłabilior indebatur

Expanded text:
r stratis, uicem exsequitur et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentat. ideo nulla desertio, quia deuotio naturalis, ideo tuta custodia, quia uoluntas libera. hunc etiam uolantes ordinem seruant et hac moderatione omnem laborem praecurrit, deinde conuertitur et sequenti sortem ducendi agminis cedit quid hoc pulchrius, et laborem omnibus et honorem esse communem nec paucis adrogari potentiam, sed quadam in omnes uoluntaria sorte transcribi? antiquae hoc rei publicae munus et instar liberae ciuitatis est. sic a principio acceptam a natura exemplo auium politiam homines exercere coeperant, ut communis esset labor, communis dignitas, per uices singuli partiri curas discerent, obsequia s laboris. hic erat pulcherrimus rerum status, nec insolescebat quisquam perpetua potestate nec diuturno seruitio frangebatur, quia et sine inuidia erat ordine muneris et temporis moderatione delata promotio et tolerabilior uidebatur
Abbreviated transcription (Latin):
iter suũ dirigant. Aues quoi acri uola¬
cibi suns uełut a quis inuatant ⁊ quasi
quedam extendunt biachia. giuda quoq
us ad suꝑiora sẜrigunt. uł ad inferiora
demergunt. Uñ qm̾ in nõ milł idem est.¬
nsus et spẽs̃. et ideo deaquis utrisq gene¬
ns natĩtas diuina p̾ceptõne ꝑcessit. dix̃
em̃deus. ꝓducant aque ieptilia aĩarin
uiuentiũ scd̾m genus. et uolatilia no¬
lantia secus firmamẽtur celi sin genus
w̃peditat. Sane cum et coluber lubrcus
om̃sq serpentes. Iteo enĩ seipenti nom̃
cit inditum. quia nõ possunt ambular̾.
si seipere. Diatones quoqi suili modo
ouũb nigtꝯ deterris. Et ideo pedum i¬
nere fulciuntur. quiahiꝰ modi adesca
querendã indigent mm̃sterio. D̾accipitre¬
¶daq alie uolucres unguib ⁊ acquila
armant᷑ ad raptum. ut accipitirs et
acquile. que capinam uena cõms ex̃¬
cent. Alie uł ad incedendũ us ad cbuni
sibi parandum usn im̃terio potiuntur

Expanded text:
iter suum dirigant. Aves quoque aeri volaiter suum dirigant. Aves quoque aeri volatibus suis velut aquis innatant, et quasi quaedam extendunt brachia, cauda quoque se vel ad superiora subrigunt vel ad inferiora demergunt. Unde quoniam in nonnullis idem usus et species, ideo de aquis utriusque generis nativitas divina praeceptenim deus: producant aquae reptilia animarum aliquantum secundum genus et uolatilia uolantia secus firmamentum caeli secundum genus.e peccatorum. sane cum et coluber lubricus opprimens serpentes - ideo enim serpenti nomen est inditum, quia non possunt ambulare, sed repere —, dracones quoque simili modo omnibus uictus e terris. et ideo pedum munere fulciuntur, quia huiusmodi ad escam quaerendam indigent ministerio. itaque aliae uolucres unguibus armantur ad opprimit, ut accipitres et aquilae, quae rapinam uenationis exercent: aliae uel ad incedendum uel ad cibum sibi parandum usu ministerioque utuntur
Abbreviated transcription (Latin):
pitolia. agallo poite suanint. exritoulł
deles ioia qd̾ regnat. Au tui coumebãt
et ingilabant auloes. Ideo illis dieb an
sen sacͥficas. et non iore. Cidunt cuĩ du
ur̃i ansibi. aquib sesciunt ẽẽ defensos ne
post descͥõnem puscium debus anbi que
assuete sut̃ aquis ẜmo succeisit. quia ⁊ ipẽ
simibr usu natandi ⁊ nim̾e delectantur.
Unde p̾a cognatio indetur auib istis iste eẽ
cum piscib qm̃ uatandi comimuis q̃ dam
ideclir utriqi geueri ẽẽ consortio. Scdn qͦi
cognatio omid anib et piscib est. eo q
uolantis usus spetie at natantis. Sicut
eiũ a qm̃natando ⁊ piscis incidit. ita a¬
iis a erem uolatu celeri secat. Acq ut̾¬
que gencri siuułr cande suppetit. alarũ¬
ꝙ remigium. ut pisces ad priora se alis
sb̾rigant. acqi ad alciora ꝑceant. Caude
quor gub̾natulo nel quo ueluit se facile
couu̾tant. us impetu quodam cregione

Expanded text:
pitolia a Gallo hoste servarunt. Merito illis pitolia a Gallo hoste servarunt. Merito illis debes, Roma, quod regnas. Dii tui dormiebant, et vigilabant anseres. Ideo illis diebus 98 anseri sacrificas, non Jovi. Cedunt enim dii vestri anseribus, a quibus se sciunt esse defensos, nepost descriptionem piscium, de iis avibus quae assuetae sunt aquis, sermo successit; quia et ipsae similiter usu natandi et munere delectantur. Unde prima cognatio videtur avibus istis esse cum piscibus; quoniam natandi communia quaedam videntur utrique generi esse consortia. Secunda quoque cognatio omnibus avibus et piscibus est; eo quod volantis usus species sit natantis. Sicut enim aquam natando piscis incidit, ita avis aerem volatu celeri secat. Atque utrique generi similiter caudae suppetit alarumque remigium; ut pisces ad priora se alis subrigant, atque ad ulteriora procedant, caudae quoque gubernaculo vel quo velint se facile convertant, vel impetu quodam e regione
Abbreviated transcription (Latin):
ua uel lcuiter penetiare: Merito qd̾tam
sollitite in dinuns acRoncmꝰ ceuimꝰ
cos clementie celetis in nolucro. Al¬
tione uero quos uudos ꝓicit. eos diui¬
ec uos p̾tenbo merguli quibi ab
as siduitate mergendi nom̃ hoc e¬
st. Qnomodo sepe m̾gentes auraruz
aigna colligntis. et p̾mdentes cempesta¬
tem futuram. ꝓpͥe remedio reuolatis ex
cquore. et ad litcora tuta cum clamore
contenditis Quõ etiam fulice. que
maritimo delectantur ꝓfundo. refu¬
gientes. ꝙͣ p̾scitis cõmotõnẽ maris s
uaslib ludunt. Ip̃ã ardea que paludib
inherere cõsuenit notas desent sedes. y̾m¬
bres ꝙ formidans supͣibes uolat. ut
ꝓcenas imbium sentire non possit. Cõ¬
sidemo diuersas nolucres maris qm ad¬
modii ĩminente uentoꝵ motu. adtu¬
tiora. et tũc temporis dultiora sibi sta gna
octurnas autẽ De anserib qͥ ro¬
auserum quis nonmiretur ex¬
as suas etiam cantus assiduitate
testantur. Semq eo etiam romana ca¬

Expanded text:
ra vel leviter penetrare? Merito quos tam ra vel leviter penetrare? Merito quos tam sollicite induimus ac fouemus, exuimus eos clementiae caelestis inuolucro, turmis uero quos nudos proicit eos diuiec uos praeteribo, merguli, quibus ab adsiduitate mergecdi nomen dic haesit. quomodo semper mergentes aurarum signa colligitis et praeuidentes tempestatem futuram propere medio reuolatis ex aequore et ad litorum tuta cum clamore conceditis! quomodo etiam, fulicae - quae maritimo delectantur profundo — refugientes quam praescitis commotionem maris in uado luditis! ipsa ardea, quae paludibus inhaerere consuebresque formidans supra nubes volat; ut procellas nubium sentire non possit. Consideremus diversas volucres maris, quemadmodum imminente ventorum motu ad tutiora et tunc temporis dulciora sibi stagna sNocturnas autem anserum qanserum quis non miretur exas suas etiam cantus assiduitate testantur? Denique eo etiam Romana Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Uemiq niltitore sua oua costtut ubi
oa ulabente fluctu madida. adhuc a¬
rena suscipiat. nec insargentes aucto
quoꝵ ĩuiurmurare atq alabi indet refor¬
inidat. Et neputes qd̾ ouoꝵ udeatur
br̃e contemptũ. cõcumo ubi deposuent
oua indifuat. et suo partus corpe fouet.
Nec saluti ꝓpͥe allumone urtors ꝑtimes¬
at. sed secura de dei gñl uentis se ꝯunt¬
tit. et fluctib parum est ha. Adũgit to¬
terpellari tot dieb infidi mans cuͣ qͥli¬
tatem ucretur. Temptatq meritũ suũ
Ila teneros scius nõ latibus aliquib
aibscondit. aut cectis̃. nec inicludit ca¬
uerius. siundo et rigenti cõmittit solo.
nec desendit astigore. si diuino fetu quo
magis cecem despiciat. tutiores fore
cristimat. Quis nr̃m parnulos suos
non uestimẽtis regut. cectisq. abscon¬
dat: Quis non clandat eos septis cu¬
biculoꝵ : Quis non ita diligent᷑ undi¬
qi fenestras obstruat. ne qua possit au¬

Expanded text:
denique in litore sua oua constituit, ubi denique in litore sua oua constituit, ubi ea relabente fluctu madida adhuc harena suscipiat, nec insurgentes fluctus, quos immurmurare atque adlabi uideat, reformidat. et ne putes quod ouorum uideatur habere contemptum, continuo, ubi deposuerit oua, nidificat et suo partus corpore fouet nec saluti propriae adluuione litoris pertimescit, sed secura de dei gratia uentis se committit et fluctibus. parum est hoc. adiungit toterpellaninterpellari tot diebus infidi maris tranquillitatem ueretur ternptatquetemptatque iaabscondit aut tectis, nec includit cavernis, sed nudo et rigenti committit solo; nec defendit a frigore, sed divino fotu, quo magis caetera despiciat, tutiores fore existimat. Quis nostrum parvulos suos non vestimentis tegat, tectisque abscondat? Quis non claudat eos septis cubiculorum? Quis non ita diligenter undique fenestras obstruat, ne qua possit au
Abbreviated transcription (Latin):
dunt uentoꝵ ꝓcelle. flatusqi aurarum
quiescunt. ac placidinu uentis gat mo¬
re. douec oua fonent illtiones sua. Sep¬
tem autẽ dies̃ fetus sut̃. Qnib decur¬
lis educit pullos fetusq absoluit. Ilico
ulios quor septem adiungit dies. qui¬
b enntriat partus suos. donec incipiat
udolesccre. Sec uureris tum erigim
untͥendi temp. c̃ absolucõne fetuũ ta
pancoꝵ dieꝵ sit. Tantam autẽ grãm¬
sereuitatis obsernent. quos et alcis¬
nidas nocant. quib nullus motus ꝑ¬
cellose tempestatis orrescant. Nõne
atq aspero yemis int̾ granes ꝓcellas
tempestates uentoꝵ detergit. celi tuibi¬
la fluctꝯq componit. eemẽtis ouãb
subito iufusa tramquillitas: Quͣtum
p̾sumere debeas ohonio adẏmaginẽ
dei factus agnoscens. si tam̃ auicule
istius fĩdem studio deuotõnis umiteris.
Illa tempestates uideus insurgere. ser¬
mix uentos. inter ỹberm seua nõ re¬
nocatur. neqi reflectitur. s impellitur.

Expanded text:
dunt ventorum procellae, flatusque aurarum dunt ventorum procellae, flatusque aurarum quiescunt, ac placidum ventis stat mare, donec ova foveat halcyone sua. Septem autem dies fotus sunt, quibus decursis, educit pullos, fetusque absolvit: illico alios quoque septem dies adjungit, quibus enutriat partus suos, donec incipiant adolescere. Nec mireris tam exiguum nutriendi tempus, cum absolutio fetuum tam paucorum dieserenitatis obseruent, quos et alcyonidas uocant, quibus nullos motus procellosae tempestatis horrescant. nonne atque aspero hiemis inter graues procellas tempestatesque uentorum deterget caeli nubila flucsubito infusa tranquillitas; quantum praesumere debeas, o homo, ad imaginem Dei factus, agnoscis; si tamen aviculae istius fidem studio devotionis imiteris. Illa tempestates videns insurgere, saeuire uentos inter hiberni saeua, non reuocatur neque reflectitur, sed inpellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cantus edunt dulcusimos suauitate.
nde mͥ noces ꝑsitati. dulcedinẽ qd̾
Lincrularum. Etinam saltem lusci¬
uiã cauat que dormientẽ somp d̾ ꝑsicãto¬
auis signare solet diei surgentis ex¬
ortum. et eff̾usionem diluculo defer¬
ie leciriam. T̃am̃ sulloꝵ suanitas de¬
eit. sut̾ gementes. turtures et rauce
rutitam decuerut̃ ꝑsequaui. Et
quĩ de aquatilib reptilib diximꝰ. ar¬
diuĩ est ut sb̾ito ad aues celi ẜino ur̃
ascentut. Et ideo debis ambi prius
dicamus. que cuta a quas maris alu¬
tuilq uersantur. cum quibi possumꝯ
cmergere Itaꝙ eb altione smonẽ ad¬
a est mus martana que uilitori¬
b focus suos etere solet. Ita utra
arenis oua deponat. medio tere yenus
Nam id temporis̃ fouendis ht̃ deputa¬
cum ꝑtib quando maxime ĩ surgit ma¬
ditur. quo magis repentine placidita¬
tus sollempnitati auis hniꝰ eluceret
grã. Namqr ibi inioosimi fuerit mare
positis oms subito mitelcit. et onĩs ca¬

Expanded text:
cantus edunt dulcissimi suavitatem? cantus edunt dulcissimi suavitatem? Unde mihi vocem psittaci, dulcedinemque merularum? Utinam saltem luscinia canat, quae dormientem de somvis signare solet diei surgentis exortum, et effusiorem diluculo deferre laetitiam. Tamen si illorum suavitas deest, sunt gementes turtures, et raucae rusticani docuerunt persequamur. Et quoniam de aquatilibus reptilibus diximus, arduum est ut subito ad aues caeli sermo noster ascendat. et ideo de his auibus prius dicamus, quae circa aquas maris fluminumque uersantur, cum quibus possumus emergere. itaque ab alcyone sermonem adest auis maritima, quae in litoribus fetus suos edere solet, ita ut in harenis oua deponat medio fere hiemis. nam id temporis fouendis habet deputatum partibus, quando maxime insurgit maditur, quo magis repentinae placiditatis solemnitate avis hujus eluceret gratia. Namque ubi undosum fuerit mare, positis ovis subito mitescit, et omnes ca
Abbreviated transcription (Latin):
tib creatine. ẽtia ciũ geuera ammã¬
tium cẽ nõ dubium ẽ Screnũ. uola¬
cile. aquatile demq sic scͥptũ est. Edu¬
cant aque reptillud auimaꝵ ninenti¬
um sin genus et  uolatilia uolantia
suꝑ terram. secus firmamẽtũ celi sm ge¬
uũs. Reuotanur ad supiora sint obli¬
iusciosi matorrs. qui cum inconsulto
p̾terierunt ĩ sua reacentes nestigia in¬
curie sue multũ repecito itiuneris labore sa¬
scipiunt. Est etiam tumẽ bonus mator
qui dispendiũ regͥssionis reliqui ituens
compendiosa celeritate conpensat. Ut
uͥi faciendum arbritor maxime cũ aui¬
b smo sit. que solent oculos hominũ no
placere consueuit. Auius gͥ et ĩ usitato
uitali gen̾e scͥpcõnis sino ur̃ canoris a¬
uib resonet ac resultet. De cugno .ix.¬
unde ui aignea cumuna que ecia
sb̾ grani mortis ĩuinentis terrore de¬
lectant. Uñ uͥ illos naturales modulos
cantilene quib etiam paludes sonoros

Expanded text:
tibus creaturae. tria enim genera animantibus creaturae. tria enim genera animantium esse non dubium est, terrenum uolatile aquatile. denique sic scriptum est: educant aquae reptilia animarum uiuentium secundum genus et uolatilia uolantia super terram secus firmamentum caeli secundum genus. Reuocanmr ad superiora sicut obliuiosi matores, qui cum inconsulto praeterierint, in sua reuei-tentes uestigia incuriae suae multam repetito itineris labore suscipiunt. est tamen etiam bonus uiator, qui dispendium regressionis reliqui itineris compendiosa celeritate compenset, ut mihi faciendum arbitror, maxime cum de auibus sermo sit, quae solent oculos hominum uolplacere consueuit? auius igitur et inusitatus in tali genere scriptionis sermo noster canoris auibus I resonet ac resultet. sed unde mihi cygnea carmina, quae etiam sub graui mortis inminentis terrore delectant? unde cantilenae, quibus etiam paludes sonorae
Abbreviated transcription (Latin):
ni deuicõne. et dulci carmine ortus die¬
rum ac noctim ꝓsequantur. Peddeat
gͥ nob̾ uolaticus smo. qui pene fuerat
clapsus exoculis. Et aꝯnila modo alta
petens nolatus suos obdux̾at ibib¬
Quidsignat insi quia ccullos abluti aqͣ
dum degurgite lenamꝰ ad cel uin specu¬
lantes nacuũ aeris nolatib ferri. ad
neccessitatem stili putanimꝰ eẽ renocã¬
dum. Eritis nos indices qui estis au¬
cupes uerbi. utrum consulcius euolet.
anutiliter ui nia sit retia rel apsus. diror¬
ue fastidinm nob̾ obrepat in uolatilibi
requirendis quod nõ obrepẜit inguigi¬
tib ꝑscrutandis aut aliquis ex uobis
ĩ disputatõne obdormat. cũ possit aui¬
um cantibi excitan. S ꝓfecto qui inter
uiitos pisces iugilauent. nõ dubito ꝙ
inter canores aues sompnũ sentue nõ
possit cum tali adugilaudũ grã ꝓuo¬
cecur. Neque nero ule putetur ꝙ po¬
tuit p̾terue. cũ sit tertia pars animã¬

Expanded text:
ni deuotione et dulci carmine ortus dieni deuotione et dulci carmine ortus dierum ac noctium prosequantur? redeat igitur nobis uolaticus sermo, qui paene fuerat lapsus ex oculis et aquilae modo alta petens pondus suos obduxerat nubibus, nisi quia oculos abluti aqua dum de gurgite leuamus ad caelum, speculati uacuum aeris uolatibus ferri ad necessitatem stili putauimus esse reuocandum. eritis uos iudices, qui estis aucupes uerbi, utrum inundauerunt euolet an utiliter in uestra sit retia relapsus. nec ue fastidium nobis obrepat in uolatibus requirendis, quod non obrepsit in gurgitibus perscrutandis, aut aliqui ex nobis in disputatione obdormiat, cum possit auium cantibus excitari. sed profecto qui inter mutos pisces uigilauerit non dubito quod inter canoras aues somnum sentire non possit, cum tali ad uigilandum gratia prouocetur. neque uero uile putetur, quod potuit praeteriri, cum sit tertia pars in animan
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatẽ que nel intuentur. uł locunt᷑
uelocib celeri rapiantur aspectu. Etilo qͦr
ant tardiore utamur aut rapido. Ita qi
cũ cuueo ne man demersa p̾tereant. et a¬
quis operta mala lateant. effugit om̃e
uolatile. quia dim inclinatos inos a¬
quaꝵ gurgites scrutor acrios nõ respoxi
nolatus. nec umbra caltem penue me p̾¬
petis declinanit. que maquis potuit re¬
lucere. Ternu nbi om̃e negotiũ expeditũ
putum. et ab solutũ ẽẽ me credidi. et diei
quintũ cõsũmatũ arbitratus sum uert
inmentem aniũ q̃ cum eunt incubitu
quasi ꝑacto lete munere. ethena cautu
uiuilcere consuciut. quod uelud sollemp¬
int̾ sugente et occidente die instaurare ꝯ
iuxͣ diurmq temporis landes suo refe¬
rant cratori. Magnũ gͥ incentiuũ exci¬
tande nob̾ denocõns amisam. Qus eĩ
sensu hominis gerens nõ erubescat si¬
ne plalmoꝵ celebritate diem claudere:
Cnm etiam in uniitissime auessollep̃¬

Expanded text:
qualitatem quae uel intuentur uel loquuntur qualitatem quae uel intuentur uel loquuntur uelocibus celeri rapiamur aspectu, stilo quoque aut tardiore utamur aut rapido. itaque cum caueo, ne mari demersa praetereant et aquis operta me lateant, ros omne uolatile, quia dum inclinatus imos aquarum gurgites scrutor, aerios non respexi uolatus, nec umbra saltem pinnae me praepetis lacrimae, quae in aquis potuit relucere. uerum ubi omne negotium expeditum putaui et absolutum esse me credidi et diem quintum consummatum arbitratus sum, uenit in mentem auium, quae cum eunt cubitum, quasi peracto laetae munere aethera cantu mulcere consuerunt. quod uelut sollemniter surgente et occidente die instaurare coiuxta diurnique temporis laudes suo referant creatori. magnum igitur incentiuum excitandae nobis deuotionis amiseram. qui enim sensum hominis gerens non erubescat sine psalmorum celebritate diem claudere, cum etiam minutissimae aues sollem