comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria romana habet ubi caput suum
reclinet. Hinc confirmatus. ⁊ con¬
fortatus est furor eiꝰ. Proptẽa cum
in conspectu opõꝵ suꝑ hiis argueret
eum allus clarauallensis. zelo fidei
⁊ iusticie armatus. nec cõfessus est
nec negauit. s a loco ⁊ iudice quẽ
sibi ip̃e elegat. sine lesione. sine gͣ¬
uamine. ut suam plongaret iniqͥ¬
tatem: sedem apłicam appłłauit. Ep̃i
reu̾entie deferentes. nichil in ꝑsonam¬
eiꝰ egerũt s tantũ mͦ capitnla libroꝵ eiꝰ
a stĩa patrib cõndẽpnata. ne morĩb
serperet medicinali necessitate ab iudi¬
cauerũt. Quia homo ille mulritudinẽ
trahit post se ⁊ ppłm qui sibi credat
habet. necesse est ut huit contagio ce¬
leri remedio octurratis. Sero enĩ me¬
dicina paratur cũ mala ꝑ longuas.
inualuere moras. ꝓcessimꝰ in hoc nego¬
tio quousq ausi sumus. tuũ est dece¬
tero beatissime pat̾ ꝓuidere. ne. in di¬
eb tuis aliqua heretice pͣuitatis ma¬

Expanded text:
ria Romana habet, ubi caput suum ria Romana habet, ubi caput suum reclinet. Hinc confirmatus et confortatus est furor ejus. 2. Propterea cum in conspectu episcoporum super his argueret eum abbas Clarae-Vallis, zelo fidei et justitiae armatus; nec confessus est, nec negavit: sed a loco et judice quem sibi ipse elegerat, sine laesione, sine gravamine, ut suam prolongaret iniquitatem, Sedem apostolicam appellavit. Episcopi Reverentiae deferentes, nihil in ejus egerunt, sed tantummodo capitula librorum ejus a sanctis Patribus condemnata, ne morbus serperet, medicinali necessitate abjudicaverunt. Quia vero homo ille multitudinem trahit post se, et populum qui sibi credat, habet, necesse est ut huic contagio celeri remedio occurratis. . . . . Sero enim medicina paratur, Cum mala per longas invaluere moras. Processimus in hoc negotio quousque ausi sumus, tuum est de caetero, beatissime Pater, providere ne in diebus tuis aliqua haereticae pravitatis ma
Abbreviated transcription (Latin):
thalautensio. R. a trabatensis ep̃i
uolintariũ debcie sudi estõio obse¬
quiũ. Aurib occupatis ad pluria
sermonẽ facimꝰ a dbreuiatũ de pro¬
lixonegotõ. ꝓ eo maxime qr idip¬
sum diffusiũs ac plenius continetur
in litt̾is dñi senonensis. Petrus abae¬
lardus xp̃iane fidei meritũ euacuare
nitti᷑ dũ totun quod d̾s̃ est humana
ratione arbitt᷑ se posse comp̃hend̾e.
Ascendit usq ãd celos. ⁊ descendit us¬
q ad abyssos. Nichil est quad lateat
eum sine in ꝓsidian inferni sine mñ
extelsum supra. Homo est magnus iu
oculio suis de fide contra disputans. am
nitate s sub legato romane eccłie.
igne exainniatus est quia inuen¬
ta est in eo nuqͥtas. Maledictus qui
reẽdificauit tuinas iencho. Surrexit
a mortuis liberille. ⁊ cum eo multo¬
rũ hereses q̃ dormieiũt surrexerũt.
⁊ apparuerũt multis. Iam iam extẽ¬
dit palmites suos usq ad mare. ⁊ us
ꝙ romã ꝓpagines euis. Hec głatio
hominus illius qd̾ liber suus in cu¬

Expanded text:
talaunensis, ALVISUS Atrebatensis, voluntarium debitae subjectionis obsequium. 1. Auribus occupatis ad plurima, sermonem facimus abbreviatum de prolixo negotio, pro eo maxime, quia idipsum diffusius ac plenius continetur in litteris domini Senonensis. Petrus Abaelardus christianae fidei meritum evacuare nititur, dum totum quod Deus est, humana ratione arbitratur se posse comprehendere. Ascendit usque ad coelos, et descendit usque ad abyssos. Nihil est quod lateat eum, sive in profundum inferni, sive in excelsum supra. Homo est magnus in oculis suis, de fide contra fidem disputans, ambnitate, sed sub Legato Romanae Ecclesiae igne examinatus est, quia inventa est in eo iniquitas. Maledictus qui reaedificavit ruinas Jericho. Surrexit a mortuis liber ille, et cum eo multorum haereses quae dormierant; surrexerunt, et apparuerunt multis. Jamjam extendit palmites suos usque ad mare, et usque ad Romam propagines ejus. Haec gloriatio hominis illius, quod liber suus in cu
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus: mortuus est. sue erga n¬
nos caritatis ostensiouẽ uł cõmenda
toẽm. Ceterũ quid ꝑdest qd̾ nos insti¬
tuit si nõ restituit. Aut nũquid fru¬
stia instrumur si nõ pͥus destruat᷑
iñ nõbis corpus ꝑcãi aiti ultra nõ ser¬
in sola fuit ostensione uirtutũ: re¬
scat ut̃ dicatur qd̾ adam qͦs ex sola
pcci ostensione nocuenit. Si quidem
ꝑ qͣlitate uuli̾s allata est medicina.
Sicuti enĩ in adam om̃s morũitur.
ita ⁊ in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Er¬
go sicut hoci: ita illud. Si uita quam
erit similit̾ qͣm institutõ eiꝰ. ut qͥdẽ
ille ad ꝑcc̃m exemplo suo. hic u̾o̾ exem¬
plo ⁊ u̾bo ad bene uiuendũ ⁊ se dili¬
gendũ om̃s reformarent. Aut si ⁊¬
xp̃iane fidei ⁊ nõ heresi pelagiaue
acqͥescentes gen̾atõe nõ institutõne
craductum in uos consitemur ade pec¬
catum ⁊ ꝑ pcc̃m mortem fateamur
netesse est ⁊ a xp̃o nobis nõ iustita¬

Expanded text:
et mortuus est, suae erga et mortuus est, suae erga nos charitatis ostensionem vel commenda. 23. Caeterum quid prodest quod nos instituit, si non restituit? Aut nunquid frustra instruimur, si non prius destruatur in nobis corpus peccati, ut ultra non serin sola fuit ostensione virtutum; restat ut dicatur, quod Adam quoque ex sola peccati ostensione nocuerit: siquidem pro qualitate vulneris allata est medicina. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Ergo sicut hoc, ita et illud. Si vita, quamerit similiter quam institutio ejus: ut ille quidem ad peccatum exemplo suo, hic vero exemplo et verbo ad bene vivendum, et se diligendum homines informarent. Aut si christianae fidei, et non haeresi Pelagianae acquiescentes, generatione, non institutione traductum in nos confitemur Adae peccatum, et per peccatum mortem; fateamur necesse est, et a Christo nobis, non institu
Abbreviated transcription (Latin):
tam multus adignoscendsi. ut
ip̃m qͦ pcc̃m maximũ quo factũ
est ut effid̾etur deleret. ac ꝑ
hoc de antiqui illius ut pote le¬
uioris deletione nullam om̃ino
dubietatẽ relinqueret. Demde
iste cui uo̾ in quit nõ crũde le
⁊ miquũ uidetur ut sanguinẽ
innocentis in p̃cili aliqd̾ quis re¬
qui sierit. aut ullo mõdo ei placu¬
ert in nocente int̾fici. ne dum
d̾s ram acceptam filii mortẽ habu¬
entut ꝑ ipam imiu̾so recõciliatꝰ
sit mundo. Non requisuit deus pat̾
sangumẽ filis si tam̃ acceptauit. obla¬
tum. nõ sangumẽ sctiens s saluter.
qr salus erat iñ sangume. Salus pla¬
ne ⁊ nõ sicut iste sapit ⁊ scribiti sola
caritatis ostensio. Sic enĩ concludit.
tot calũpnias ⁊ muectões suas quas ĩ
deũ tam impie qͣm imꝑtte euomuit.
ut dicat totũ ẽẽ quod deus in carne
apparuit. nr̃ani de u̾bo ⁊ exemplo ip̃i¬
us institutõem. siue ut postmodsi di¬
cit instructoẽm. totũ quod passus

Expanded text:
tam multus ad ignoscendum, ut tam multus ad ignoscendum, ut ipsum quoque peccatum maximum, quo factum est, ut effunderetur, deleret; ac per hoc de antiqui illius, utpote levioris, deletione nullam omnino dubietatem relinqueret. Deinde iste. « Cui vero, » inquit, « non crudele et iniquum videtur, ut sanguinem innocentis in pretium aliquod quis requisierit, ut ullo modo ei placuerit innocentem interfici; nedum Deus tam acceptam Filii mortem habuerit, ut per ipsam universo reconciliatus sit mundo? » Non requisivit Deus Pater sanguinem Filii, sed tamen acceptavit oblatum; non sanguinem sitiens, sed salutem, quia salus erat in sanguine. Salus plane, et non, sicut iste sapit et scribit, sola charitatis ostensio. 656 Sic enim concludit tot calumnias et invectiones suas, quas in Deum tam impie, quam imperite evomuit, ut dicat: « Totum esse quod Deus in carne apparuit, nostram de verbo et exemplo ipsius institutionem, sive, et postmodum dicit, instructionem; totum quod passus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantis salutem. restituentis
innocentiam. triumphantis pͥn¬
cipatus ⁊ potestares. spoliantis infe¬
ros. dittantis superos. pacificantis
q̃ in celoꝰ sunt. ⁊ que in terra om¬
nia instauiantis. Et qm̃ het tã
p̃tiosa mors uoluntarie suscipien¬
da ãdu̾sus pcc̃m. nõ tam̃ poterat
fieri nisi ꝑ pcc̃m. nõ delectatus
quidem s tam̃ bene ustis mali¬
tia sceleratoꝵ ⁊ mortẽ de morte.
⁊̃ de pcco depnauit pcc̃m. Et
qͣnto illoꝵ ua ior iniqͥtas. tanto
huiꝰ uoluntas sanctior. ⁊ eo potẽ¬
tior ad saluandum. qͣtenꝰ tanta
mẽdiante potentia antiquũ illud
qͣmuis grande pcc̃m necessario
tam̃ huic quod in xp̃o cõmissũ
est ced̾et tamqͣm nimꝰ maiori. Nec
pcc̃o siue pecrantib ascribit᷑ bec
uictoria. s bene utenti pcc̃o. ⁊ pet¬
cantes fortit̾ ꝑferenti. ⁊ con̾ten¬
ti in usum pietatis quicqͥd impi¬
uni ausa est crudelitas impiorũ.
fuit u̾o sanguis qui effusus esti

Expanded text:
operantis salutem, restituentis operantis salutem, restituentis innocentiam, triumphantis principatus et potestates, spoliantis inferos, ditantis superos, pacificantis quae in coelo sunt et quae in terra, omnia instaurantis. Et quoniam haec tam pretiosa mors, voluntarie suscipienda adversus peccatum, non tamen poterat fieri nisi per peccatum, non delectatus quidem, sed tamen bene usus malitia sceleratorum, et mortem de morte, et de peccato damnavit peccatum. Et quanto illorum major iniquitas, tanto ejus voluntas sanctior, et eo potentior, ad salvandum: quatenus tanta mediante potentia antiquum illud, quamvis grande peccatum, necessario tamen huic, quod in Christo, commissum est, cederet, tanquam minus majori. Nec peccato sive peccantibus ascribitur haec victoria; sed bene utenti peccato, et peccantes fortiter perferenti, et convertenti in usum pietatis, quidquid in ipsum ausa est crudelitas impiorum. 22. Fuit vero sanguis qui effusus est,
Abbreviated transcription (Latin):
amplius adu̾sus hominẽ irasci de¬
buit. qͣnto amplius hoĩes in cru¬
cifigendo filiũ suũ deliquerunt.
qͣm in transgrẽdiendo pͥmũ eiꝰ pre¬
ceptũ: unius pomi gustu: Qͣ si
nõ potu̾it deo in imo eodemq fc̃o¬
⁊ displic̾e iniqͥtas malignantium.
⁊ plac̾e pietas patientis. ⁊ ait. Qd̃
si tantũ fuerat illud ade pcc̾m ut
expiari nõ posset nisi morte xp̃i.
quam expiatoẽm habebit ip̃m
homĩcidium quod in xp̃o cõmis¬
sum est: Breuit̾ respondemus.
Ip̃m sanguinẽ quẽ fuderũt. ⁊ in¬
terpellatõem ip̃ius quẽ occider̃t.
Eddit etiam. Nunqͥd mors iimo¬
centis filii in tantũ deo patri p¬
placuit. ut ꝑ ip̃am reconciliare¬
tur nobis qui hoc peccando com¬
misimꝰ. ꝓpt̾ quod innocens dñs
est occisus. nec nisi hoc maximũ
fieret. pcc̃m illo multo leuius po¬
tuit ignosdere: Non mors s uo¬
luntas placuit sporte morientis.
⁊ illa morte expurgentis mortẽ.

Expanded text:
amplius adversus hominem irasci deamplius adversus hominem irasci debuit, quanto amplius homines in crucifigendo Filium suum deliquerunt, quam in transgrediendo primum ejus praeceptum unius pomi gustu? » Quasi non potuerit Deo in uno eodemque et facto displicere iniquitas malignantium, et placere pietas patientis. Et ait: « Quod si tantum fuerat illud Adae peccatum, ut expiari non posset nisi morte Christi, quam expiationem habebit ipsum homocidium, quod in Christo commissum est? » Breviter respondemus, ipsum sanguinem quem fuderunt et interpellationem ipsius quem occiderunt. Addit etiam: « Nunquid mors innocentis Filii in tantum Deo Patri placuit, ut per ipsam reconciliaretur nobis, qui hoc peccando commisimus, propter quod innocens Dominus est occisus: nec nisi hoc maximum fieret peccatum, illud multo levius potuit ignoscere? » Non mors, sed voluntas placuit sponte morientis, et illa morte expungentis mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mortẽ filii eiꝰ. Ubi reconciliatõ.
⁊ remissio pcc̃oꝵ. Nam si dicente ⁊¬
scriptura. ꝑcc̃a nr̃a separãt int̾ noᷤ
⁊ deum. manen¬
te pac̃o nq̃ est reconciliatõ. In quo gͦ
remissio pcc̃oꝵ: Hic calix inquit
noui testam̃ti in meo sanguine:
qui ꝓ uobis effundet᷑ in remissionẽ
pcc̃oꝵ. Itaq ubi reconciliatõ: ibi re¬
missio ꝑcc̃oꝵ. Et quid ip̃a uisi iusti¬
ficatõ: Nuie gͥ reconciliatõ. siue
remissio pcc̃oꝵ. siue iustificatõ sit.
siue etiam redemptõ uł liberatõ de
uincłis diaboli. a quo captiui tene¬
bant᷑ ad ip̃ius uoluntatẽ int̾ceden¬
te morte ip̃ius obtinemꝰ iusti ficati
gratis in sanguine ip̃us. In quo
sicut item dicit habemꝰ redẽptõem
ꝑ sangumẽ eus. ⁊ remissionem
ꝑcc̃oꝵ scd̾m diuitias gr̃e eius. Cur
inquuo ꝑ sangumẽ qudd potuit
face̾ ꝑ sermonem: Ipsum int̾ro¬
ga. michi licet scire quod ita cur
tum ei qui se finxit. quid me fu

Expanded text:
per mortem Filii ejus . 655 Ubi reconciliatio, per mortem Filii ejus . 655 Ubi reconciliatio, et remissio peccatorum. Nam si, dicente Scriptura, Peccata nostra separant inter nos et Deum , manente peccato, non est reconciliatio. In quo ergo remissio peccatorum? Hic calix, inquit, novi testamenti in meo sanguine, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Itaque ubi reconciliatio, ibi remissio peccatorum. Et quid ipsa, nisi justificatio? Sive igitur reconciliatio, sive remissio peccatorum, sive justificatio sit; sive etiam redemptio, vel liberatio de vinculis diaboli a quo captivi tenebamur ad ipsius voluntatem: intercedente morte Unigeniti obtinemus, justificati gratis in sanguine ipsius, in quo, sicut idem dicit, habemus redemptionem per sanguinem ejus et remissionemcundum divitias gratiae ejus . Cur, inquis, per sanguinem, quod potuit facere per sermonem? Ipsum interroga. Mihi scire licet quod ita: curtum ei qui se finxit: Quid me fin
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e redẽptõis. iusti ficatõis libera¬
tõis. Uerũ hoc nõ p̃uidicat huius
fortasse is p̃stat ꝑ quem in terra
obliuionis grauedinis lapsuz
m̃i tot ⁊ tantis grauaminib
reparatoris. fortiuo ⁊ iiuatius
anmioneremur. Alias aut̃ ne¬
mo hominũ uouit. nec nostere
ad plenũ potest. quid boni ad gͣ¬
tiam. quid congruentie ad sapi¬
pientiam. quid decori ad głam. qͥd
cõmodi ad salutem penes se ip̃am cõ¬
tineat. huiꝰ uenerañdi misterii in¬
scrutabilis altitũdo. quam ꝓpha cõ¬
siderans expauit. nõ penetrauit⁊
⁊ p̃cursor dñi indignũ se uidicauit.
qui penetraret. Neterum si nõ licet
ꝑscrutari diuine sacram̃tũ uolũ¬
tatis. licet tam̃ sentire effectum
oꝑis. fructũ huniliratis ꝑcipere.
Et quod licet stire nõ licet tace̾.
niuestigare sermonẽ. Eidelis sermo
⁊ om̃i acceptõe dignus. qm̃ cũ ad¬
huc pccõres eẽmus reconciliati d̾o

Expanded text:
ostrae redemptionis, justificationis, liberaostrae redemptionis, justificationis, liberationis? Verum hoc non praejudicat hujus, fortasse is praestat, per quem in terra oblivionis, gravedinis, lapsus nostri, tot et tantis gravaminibus Reparatoris fortius et vivacius admoneremur. Alias autem nemo hominum novit, nec noscere ad plenum potest, quid boni ad gratiam, quid congruentiae ad sapientiam, quid decori ad gloriam, quid commodi ad salutem, penes se ipsam contineat hujus venerandi mysterii inscrutabilis altitudo: quam propheta considerans expavit, non penetravit ; et praecursor Domini indignum se judicavit qui penetraret . 20. Caeterum si non licet perscrutari divinae sacramentum voluntatis, licet tamen sentire effectum operis, fructum utilitatis percipere. Et quod licet scire, non licet tacere: investigare sermonem . Fidelis sermo, et omni acceptione dignus! quoniam cum adhuc peccatores essemus, reconciliati sumus Deo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̾ sine iniuiria drãboli iure d̾̃s pfu¬
gam suũ si uellet misereri reperere.
⁊ solo u̾bo eriꝑe posset. qͣsi hoc quis
diffiteatur post multa aliqͣndo i¬
fert Que itaq necessitas. aut q̃
ratio. aut quod opus fuit. cum
sola uissione sua diuina miseratõ
liba̾re hominẽ a pcc̃o posset ꝓpt̾ re¬
dẽptoẽm nr̃am filiũ dei carne suscep¬
ta tot ⁊ tantas mẽdias. obꝓbria
flagella. sputa. deniq ip̃am cru¬
cis ignominiosam ⁊ asperrimã mor¬
tem sustin̾e̾r ut cũ iniquis patibu¬
lum sustineret: Qespondemꝰ. Ne¬
cessitas nr̃a fuit ⁊ necessitas du¬
ra sedentiũ in tenẽbris ⁊ umbra
mortis. Opus eque ñm. ⁊ dei ip̃iꝰ¬
⁊ scõꝵ angłoꝵ. Nr̃m ut auferret
uigum captiuitatis
nr̃e. suũ ut impleret᷑ ppõitũ uo¬
luntatis eius. Angłoꝵ: ut nume¬
rus impleretur eoꝵ. Porro ratio i¬
huiꝰ facti: fuit dignatõ fatientis.
Quis negat om̃ipotenti ad ma¬
nũ fuisse alios ⁊ alios modos n¬

Expanded text:
d sine injuria diaboli jure Deus profugum suum, si vellet misereri, repetere, et solo verbo eripere posset, quasi hoc quis diffiteatur, post multa aliquando infert: « Quae itaque necessitas, aut quae ratio, aut quod opus fuit, cum sola jussione sua, divina miseratio liberare hominem a peccato posset; propter redemptionem nostram Filium Dei carne suscepta, tot et tantas inedias, opprobria, flagella, sputa, denique ipsam crucis ignominiosam et asperrimam mortem sustinere, ut cum iniquis patibulum sustineret. » Respondemus: Necessitas nostra fuit, et necessitas dura sedentium in tenebris et umbra mortis. Opus, aeque nostrum, et Dei ipsiostrum, ut auferret jugum captivitatis nostrae: suum, ut impleretur propositum voluntatis ejus: Angelorum, ut numerus impleretur eorum. Porro ratio hujus facti fuit dignatio facientis. Quis negat Omnipotenti ad manum fuisse alios et alios modos n
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ causam mearnatõio fuisse. ut m̃¬
dum luce sue sapientie illuminaret.
⁊ ad amorẽ susi accend̾et. Ubi gͦ
redempto. Ixp̃o nempe ut fateri
dignatur illunimatõ. ⁊ ꝓuocatõ ad
eiuo dilectõis expende. Qudd̾ de par¬
uulio. Quam dabit lucẽ sapientie
matres suas amare nouerãt. Nich¬
ne pderit eis aduentus xp̃i. nichil
quod complantati sũt similitudi¬
ni mortis eius ꝑ baptismũ. qm̃ ũ
dum possũt ꝓhibente etate xp̃m
ꝑ xp̃i passionẽ dilectõ. Ergo ꝑuuli
nõ habent redeptaem qr nõ habent
sũmã ilłam dilectõem:. In nõ sicut
nõ habent unde diligant ita necc
unde pereant. ut nõ sit eis in xp̃o
netessaria regeneratõ. ut pote qui¬
b genatio ex adam nichil nocuent:
nusterii. qui totũ de salute tribuit
deuosoni. regen̾atõi nichil. qui nr̃e¬

Expanded text:
fuisse, ut mundum luce suae sapientiae illuminaret, et ad amorem suum accenderet. » Ubi ergo redemptio? A Christo nempe ut fateri dignatur, illuminatio et provocatio ad ei dilectionis rependere: quid de parvulis? quam dabit lucem sapientiae matres suas amare noverunt? Nihilne proderit eis adventus Christi? nihil quod complantati sunt similitudini mortis ejus per Baptismum, quoniam nondum possunt, prohibente aetate, Christum per Christi passionem dilectio. » Ergo parvuli non habent redemptionem, quia non habent summam illam dilectionem. An sicut non habent unde diligant, ita nec unde pereant, ut non sit eis in Christo necessaria regeneratio, utpote quibus generatio ex Adam nihil nocuerit? mysterii, qui totum de salute tribuit devotioni, regenerationi nihil: qui n
Abbreviated transcription (Latin):
factus est nobis inquit iusticia
mea nõ est: Si mea traducta cul¬
ꝑa. cur nõ ⁊ mea indulta iusticia.
Et sane mͥ tutior donata qͣm in¬
nata. Nam ista quidem głam habet.
s nõ aput̃ deum. illa aut cũ salu
tis sit efficax materiam nõ habet
gloriãndi nisi in dño. Nam ⁊ si iu¬
stus fuero inquit nõ leuabo ca¬
put nẽ uddelicet responsum atti¬
piat. Quid habes quod nõ accepi¬
sti: Si aut̃ accepisti: quid głaris qͣ¬
minis in sanguine redẽptoris.
quã homo ꝑditõis exsufflans ⁊ sũb¬
sannans intantũ euacuare conat᷑
ut totũ quod dñs głe semet ip̃m
exinaniuit. qd̾ m̃inoratus est ab
angłio. qd̾ natus de ferna. qd̾ cõ¬
u̾satus in munto. qd̾ exꝑtus infir¬
ma. qd̾ passus indigna. qd̾ deinũ
ꝑ mortẽ crucis in sua reu̾sus ĩd so¬
limmi putet. ⁊ disputet redigend̾
ut traderet hominib formã ui¬
te uiuendo ⁊ docendo patiendo
aut̃ ⁊ moriendo caritatis metã

Expanded text:
factus est nobis, inquit, justitia factus est nobis, inquit, justitia mea non est? Si mea traducta culpa, cur non eet mea indulta justitia? Et sane mihi tutior donata, quam innata. Nam ista quidem gloriam habet, sed non apud Deum: illa autem, cum sit salutis efficax, materiam non habet gloriandi nisi in Domino. Nam etsi justus fuero, inquit, non levabo caput ; ne videlicet responsum accipiat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quminis in sanguine Redemptoris: quam homo perditionis exsufflans et subsannans, in tantum evacuare conatur, ut totum quod Dominus gloriae semetipsum exinanivit, quod minoratus est ab Angelis, quod natus de femina, quod conversatus in mundo, quod expertus infima, quod passus indigna, quod demum per mortem crucis in sua reversus: ad id solum putet et disputet redigendum, ut traderet hominibus formam vitae vivendo et docendo, patiendo autem et moriendo charitatis metam
Abbreviated transcription (Latin):
natio regen̾atõeni oppono. nisi
nõ patit᷑ ratio equitatis. ut⁊ ex eqͦ
contẽndant. s uincat necesse est
spc̃ carnem.⁊ sic efficatior causa
cuiꝰ est potior ⁊ natura. quo plus
ma nocuerit Sane ꝑuenit̃ delic¬
tum ad me. s ꝑuenit ⁊ gr̃a. ⁊ nõ¬
sicut delictum ita ⁊ donũ. Nam i¬
iuditiũ ex imo in cõndẽpnatõem.
gr̃a aut̃ ex multis delictis. ĩs iusti¬
ficatõẽm. A pͥmo homine mana¬
uit delictum. a sũmo celo egͥssio e¬
gr̃e. Utrũq a parente. illud a pͥmo.
ista a sũmo. Terrena natiuitas ꝑ¬
dit me ⁊ nõ multo magis genera¬
tio celestis conseruat me. Net ue¬
reor sit erutus de potestate cenebra¬
rum repelli a pr̃e luminũ. iustifica¬
tus gratis m̃ sanguine filii eius.
Niempe sp̃ẽ qui iustificat quis est
qui condẽpnet. Non condẽpnabit
iustuti qui misertus est pt̃tori. Iu¬
stum mẽ drxerim. s illius iuisticia.
Quenam ip̃a: Finis legis xp̃c ad
iusticiam om crecenti. Deniq qui

Expanded text:
niam non sic illi attineo, ut non et isti. Si illi nec patitur ratio aequitatis ut ex aequo contendant: sed vincat necesse est spiritus carnem, et sit efficacior causa, cujus potior est et natura; quo plus ma nocuerit. Sane pervenit delictum ad me, sed pervenit et gra. Nam judicium ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem . A primo homine manavit delictum, a summo coelo egressio gratiae. Utrumque a parente, illud a primo, ista a summo. Terrena nativitas perdit me: et non multo magis generatio coelestis conservat me? Nec vereor sic erutus de potestate tenebrarum repelli a Patre luminum, justificatus gratis in sanguine Filii ejus. Nempe ipse qui justificat: quis est qui condemnet? Non condemnabit justum, qui misertus est peccatori. Justum me dixerim, sed illius justitia. Quaenam ipsa? Finis legis Christus, ad justitiam omni credenti . Denique qui
Abbreviated transcription (Latin):
it. s uistus dñs qui exposuit. Nõ
en im a potestate s a uoluntate
uistus. miustus ue quis dicit᷑.
uis ⁊ si nõ uire atquisitũ s ne¬
quiter usuꝑatum iuste tam̃ ꝑ¬
missum. Sic itaq homo uiste
captiuus tenebatur. ut tam̃ nͨ
in homme uet in diabolo illa ẽc̃t

Expanded text:
it: sed justuit: sed justue justus injustusve quis dicitur. jus, etsi non jure acquisitum, sed nequiter usurpatum; juste tamen permissum. Sic itaque homo juste captivus tenebatur, ut tamen nec in homine, nec in diabolo illa esset
Abbreviated transcription (Latin):
uasa cine. quomͦ nõ dñabat᷑ hommnib:
Ait item dñꝯ in capientib se. hc est̾
heghora uĩa ⁊ potestas tenebrarum.
Potestas ssta nõ latait illum qui dice¬
bat. Qui eruit nos de potestate te¬
nebrarum ⁊ transtulit in regnum
filii daritatis sue ił unc gͦ dĩd nec
in se quidem t¬
negauit diaboli porestatẽ. sicut nͦ
pilati quimenbrũ erat diaboli.
Ait siquidem. Non haberes pote¬
statem in me ullam nisi datum
fuisset tꝰ desuꝑ. Qũod si in ui¬
ude liguum in tantũ grassata est
ista desuꝑ data potestas. ardoum
quomꝰ nõ fuit ausa continge̾:
Net iniustam puto iste causabi¬
tur potestatẽ datam desuꝑ. Dis¬
cat gͦ diabolũ nõ solũ potestatẽ
s ⁊ iustam habuisse in homines.
ut consequentꝰ ⁊ hec uideat uenis¬
se utiq in carnẽ dei filiũ ꝓpt̾ libe¬
randos homines. Ceterũ ⁊ si uistã
dicimus diaboli potestatẽ nõ tñ
⁊ uoluntatẽ. Oñde nõ diabolus
qui inuasit. nõ homo qui ineru¬

Expanded text:
 quomodo non dominabatur hominibus? ait item Dominus capientibus se: Haec est hora vestra, et potestas tenebrarum . Potestas ista non latuit illum qui dicebat: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii claritatis suae . Hanc ergo Dominus ne in se quidem negavit diaboli potestatem, sicut nec Pilati, qui membrum erat diaboli. Ait siquidem: Non haberes potestatem in me ullam, nisi data tibi fuisset desuper . Quod si in viride lignum in tantum grassata est ista desuper data potestas, aridum quomodo non fuit ausa contingere? Nec injustam puto iste causabitur potestatem datam desuper. Discat ergo diabolum non solum potestatem, sed et justam habuisse in homines: ut consequenter et hoc videat, venisse utique 652 in carne Dei Filium propter liberandos homines. Caeterum etsi justam dicimus diaboli potestatem, non tamen et voluntatem. Unde non diabolus qui invasit; non homo qui meru
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o abraham scriptũ est. ¶redi dit
abraham deo. ⁊ reputatũ est ei
ad iusticiam. Item abraham ex¬
ultauit ut uideret diem meũ.
⁊ uidit ⁊ gauisus est. Propt̾ea
iam tũc sanguis xp̃i rorabat eti¬
am lazaro ne flaminas senti¬
ret. qd̾ ⁊ ip̃e credidisset in eum
qui erat passurus. Sic de om̃i¬
b electis illius temꝑis sentien¬
dum. natos quidem ⁊ ip̃os eq̃
ut nos sub potestate tenebra¬
tos anteqͣm morerent᷑. ⁊ nõ ni¬
si in sanguine xp̃i. Scriptũ est¬

Expanded text:
ipso Abraham scriptum est: Credidit ipso Abraham scriptum est: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam ; item: Abraham exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est . Propterea jam tunc sanguis Christi rorabat etiam Lazaro ne flammas sentiret: quod et ipse credidisset in eum qui erat passurus. Sic de omnibus electis illius temporis sentiendum, natos quidem et ipsos, aeque ut nos, sub potestate tenebratos antequam morerentur, et nonnisi in sanguine Chri
Abbreviated transcription (Latin):
illi udentꝰ. ⁊ insultantẽ apło lo¬
quenti dei saprãm in nust̾io abs¬
cõnditam. uehementẽ in euͣnge¬
liũ dnm blaspheiautẽ. Qͣm i
prudentius quod nõ ualet cõ¬
p̃hend̾e crede̾ dignaretꝰ uec
auderet contẽpn̾e̾ aut cõculca¬
re saciũ reu̾endũq misteru.
Lougusi est enĩ ad om̃s eiꝰ iep¬
tias ⁊ calũpnias quas diuino
struit consilio respondere. Nu¬
ca tam̃ infero e quib cetera esti¬
ment᷑. Cum solos inquit elec¬
eos possidebat. a quo sicut dicit¬
apłs captiui cenebant᷑. ad ip̃tꝰ
uoluntatem: ut dei ꝓpositũ de
ip̃ius impleret᷑ opus fuit liła̾¬
tore. Oportuit aut̃ liberari in
hoc scło. ut liberos haberet in
futuro. Deinde infeit. Nũqͥd
etiam pauꝑem illũ qui in sinu
abrahe reqͥescebati sicut. ⁊ diuitẽ
damipnatũ diabolus cruciabat
Aut etiam in ip̃m abrahã domi¬
uiũ habelut. ceteros q elertos:
Non. S habusset si nõ liberati
fuissent. fide uenturi. sicut de

Expanded text:
illi videntur; et insultantem Apostolo loquenti Dei sapientiam in mysterio absconditam; invehentem in Evangelium, Dominum blasphemantem. Quam prudentius quod non valet comprehendere, credere dignaretur, nec auderet contemnere, aut conculcare sacrum reverendumque mysterium. Longum est ad omnes ejus ineptias et calumnias, quas divino struit consilio, respondere. Pauca tamen infero, e quibus caetera aestimentur. « Cum solos, » inquit, « eleceos Apostolus, captivi tenebantur ad ipsius voluntatem : ut Dei propositum de ipsis impleretur, opus fuit liberatore. Oportuit autem liberari in hoc saeculo, ut liberos haberent in futuro. Deinde infert: « Nunquid etiam pauperem illum, qui in sinu Abrahae requiescebat, sicut et divitem damnatum, diabolus cruciabat; aut etiam in ipsum Abraham dominium habebat, caeterosque electos? » Non: sed habuisset, si non liberati fuissent fide venturi, sicut de
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ. apparuit angłio. p̾dicatũ
est gentib. creditum est ĩmũ¬
do. assũptũ est in gła᷑: Incaꝑabi¬
lio doctor. qui etam ꝓfunda dei
sibi aperiens⁊ ea quib uult
lucida ⁊ ꝑuia fatiens altissimũ
satram̃tum ⁊ misterisi abscondi¬
tum a scłis. sic nobis suo menda¬
tio planũ ⁊ aꝑtum readit ut tiã¬
etiam̃ incirciuucisus ⁊ inimũdus:
qͣsi dei sapientia cauere nescierit
aut neglex̾it quod ip̃a ꝓhibuit. s
dederit ⁊ ipa sem̃ canib. ⁊ marga¬
lis homo nõ ꝑcipit q̃ sũt sp̃c dei.
nec fides nr̃a sit iñ sapientia u¬
uerbi. s in uirtute deĩ. Uñde sal¬
uator ait. Confiteor tibi pat̾ dñe
celi ⁊ terre qui abscoñdisti bec
a sapientib ⁊ prñcentib ⁊ reue¬
lasti ea paruulis. Et apłs. Et si

Expanded text:
apparuit Angelis, praedicatum est gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria? . Incomparabilis doctor, qui etiam profunda Dei sibi aperiens, et ea quibus vult lucida et pervia faciens, altissimum sacramentum, et mysterium absconditum a saeculis, sic nobis suo mendacio planum et apertum reddit, ut tranetiam incircumcisus et immundus: quasi Dei sapientia cavere nescierit aut neglexerit quod ipsa prohibuit, sed dederit et ipsa sanctum canibus, et margalis homo non percipiat quae sunt spiritus Dei; nec fides nostra sit in sapientia verbi, sed in virtute Dei. Unde Salvator ait, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea
Abbreviated transcription (Latin):
illud cruci. expolians pͥncipatus
⁊ potestates. Utinam gͦ inueni¬
ar in hrs spolis quib spoliate
sũt contrarie potestates. traduc¬
tus ⁊ ipe in possessionẽ dñ. Si¬
me. msetutus laban argu̾it qd reces¬
serĩt clam ab eo: audiet dam me ac¬
cessissẽ ad eum. ⁊ ob hoc clam retes¬
sisse. Subiecit me illi causa secreti¬
or ꝑc̃ci. subduxit me slli ratio occul¬
tioris iustitie. Aut si gratis uenũ¬
datus sum. gratis nõ redimar. Si
assur sine causa calũpniatus est
mͥ. sine causa causam exigit eua¬
sionis. Quod sĩ dix̾it pat̾ tuus
Adoꝑeit te. respoñdebo. s frat̾ me¬
Alius qui ꝑctorem constituit. aliꝰ
qui iustificat a pcc̃o. alt̾ in semi¬
ne alt̾ in sanguine. An pct̃m in
sit cuiꝰ est. Quid ad te: Esto.
S sit etiam culꝑa cuiꝰ est. quid
ad me. Anuistitia iusti suꝑ eura
erit. ⁊ impietas impii nõ erit su¬
ꝑ eum: Non conuenit filum
portare iniqͥtatẽ pris ⁊ suꝑne

Expanded text:
ians principatus et potestates . 16. Utinam ego inveniar in his spoliis, quibus spoliatae sunt contrariae potestates, traductus et ipso in possessionem Domime insecutus Laban arguerit, quod recesserim clam ab eo, audiat clam me accessisse ad eum, et ob hoc clam recessisse. Subjecit me illi causa secretior peccati: subduxit me illi ratio occultioris justitiae. Aut si gratis venumdatus sum, gratis non redimar? Si Assur sine causa calumniatus est mihi, sine causa causam exigit evasionis. Quod si dixerit, Pater tuus addixit te; respondebo, Sed frater mequi peccatorem constituit, alius qui justificat a peccato; alter in semine, alter in sanguine. An peccatum in sit cujus est: quid ad te? Esto. Sed sit etiam culpa cujus est: quid ad me? An justitia justi super eum erit, et impietas impii non erit super eum? Non convenit filium portare iniquitatem patris, e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦ fuit de misid̾ia lilãntis. ut
quõd congruebat remedus libe¬
randi. iustitia magis contra iñ¬
uasorem qͣm potentia uteretur.
Quid namꝙ ex se age pot̾at. ut
semel amissam iustitiam retupe¬
raret homo serrius pcti uinctus
diaboli: Assignata est ei pinde
aliena. qui caruit sua: ⁊ sp̃a sic.
est. Uenit enim pͥnceps hruꝰ m̃di
⁊ in saluatore nõ inuenit quicqͣ
⁊ cũ nichilominꝰ intocenti manus
miecit iustissime quos tenebat
amisit. qͣndo is qui morti nichil
debedat accepta mortis iniurra iu¬
re illum qui ob noxius erat ⁊ mor¬
tĩs debito ⁊ diaboli soluit dominio.
Qua etuĩ iusticia do scd̾o homo e¬
exig̾etur. homo siquidem qui de¬
buit. homo qui soluit. Nam si unꝰ
inquit ꝓ om̃ib mortuus esti gͦ
om̃s mortui sunt ut uidelicet sa¬
tiffactio uniꝰ om̃ib impitetur.
sicut omniũ ꝑcc̃a unus ille porta¬
uit. nec alt̾ iam inueniat᷑ qui
forefecit. alt̾ qui satiffecit. qr
caput ⁊ corpus unꝰ est xp̃c. Satis¬

Expanded text:
oque fuit de misericordia liberantis, ut quod congruebat remediis liberandi justitia magis contra invasorem, quam potentia uteretur. Quid namque ex se agere poterat, ut semel amissam justitiam recuperaret homo servus peccati, vinctus diaboli? Assignata est ei proinde aliena, qui caruit sua; et ipsa sic est. Venit princeps hujus mundi, et in Salvatore non invenit quidquam: et cum nihilominus innocenti manus injecit, justissime quos tenebat amisit: quando is qui morti nihil debebat, accepta mortis injuria, jure illum, qui obnoxius erat, et mortis debito, et diaboli solvit dominio. Qua enim justitia id secundo homo exigeretur? Homo siquidem qui debuit, homo qui solvit. Nam si unus, inquit, pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt : ut videlicet satisfactio unius omnibus imputetur, sicut omnium peccata unus ille portavit; nec alter jam inveniatur qui forefecit, alter qui satisfecit: quia caput et corpus unus est Christus. Satis
Abbreviated transcription (Latin):
Osanna filio dau̾do. benedictꝰ
qui uenit in nomine dñi. Ergo
xp̃o in carue ueniẽnti.⁊ anteqͣ
ueniret ⁊ post. benedicta est.
a turbis benedictoꝵ. qͣmius p̃¬
euntes plenã minime tũc con¬
secuti sũt beuedictoẽm. serua¬
ta nimirũ heic p̃rogatuia tem¬

Expanded text:
osanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini . Ergo Christo in carne venienti, et antequam veniret, et post, benedictum est a turbis benedictorum: quamvis praeeuntes plenam minime tunc consecuti sint benedictionem, servata nimirum hac praerogativa tem
Abbreviated transcription (Latin):
si tantũ tribuat filio qͣntũ ⁊ sp̃i.
⁊ cui nõ audet potentia dare in¬
tegram fõcedit dimidiam. Et
quod dicit. manifestis declarat
exemplis. asserens potentiam
discerneñdi q̃ est filiuo. ita quã¬
dam ẽẽ potentiã quẽ ad modum
homo quoddam est auimal. ⁊
sigillum ereum quoddã est es.
atq hoc ẽẽ potentiã discernen¬
di. ad gerendi discernendiq po

Expanded text:
si tantum tribuat Filio, quantum et ipsi: et cui non audet potentiam dare integram, concedit dimidiam. Et quod dicit, manifestis declarat exemplis, asserens potentiam discernendi, quae est Filius, ita quamdam esse potentiam, quemadmodum homo quoddam est animal, et sigillum aereum quoddam est aes: atque hoc esse potentiam discernendi, ad gerendi d
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuis. altera inferior sit. d̾s aut̃
imus sit. nũqͣm bene ꝓfecto cõue¬
niet tante equalitati. ⁊ tante dis¬
paritati. Et rursum de ere.⁊ quo¬
dam ere quod ereum sigillũ. qm̃
quod inde in eamdem usurpatur
similitudinis rationẽ. simile est
huic idem ĩuditiũ. Cum enĩ speti¬
es ut dixi minor sit. ⁊ inferior ge¬
nere. absit ut hanc in patre ⁊ fi¬
liõ diu̾sitatem cogitemus. absit
ut huic acqͥescamꝰ dicenti. hoc eẽ
filium̃ ad patrem quod spetiẽ ad
genus. quod hominẽ ad animal.
quod ereum sigillũ ad es: quod
aliquã potentiã ad potentiã. Sũt
qͣite cũcta hec mutua sue cõnexi

Expanded text:
superius, altera inferior sit, Deus autem superius, altera inferior sit, Deus autem unus sit; nunquam bene profecto conveniet tantae aequalitati, et tantae disparitati. Et rursum de aere, et quodam aere, quod est aereum sigillum, quoniam quod inde in eamdem usurpatur similitudinis rationem, simile est huic, idem judicium. Cum enim species, ut dixi, minor sit et inferior genere, absit ut hanc in Patre et Filio diversitatem cogitemus; absit ut huic acquiescamus dicenti, hoc esse Filium ad Patrem, quod speciem ad genus, quod hominem ad animal, quod aereum sigillum ad aes, quod aliquam potentiam ad potentiam. Sunt quippe c
Abbreviated transcription (Latin):
patꝰ ⁊ filius. Et totum unũ est
totum. uet suꝑhadundems in trĩb
nec minutũ in singłis. Nec enĩ uerũ
sũmsiq bonũ quõd sunt int̾ se par¬
ticularitꝰ diuidunt. qm nec parti¬
cipalit̾ id possident. Nam qudd alt̾¬
ex alt̾o. uł alt̾ ad alterũ ueracissime
dicit᷑ ꝑsonarũ sane designato est
nõ unitatis diursio. Liceo namq in
bac ineffabili. ⁊ incõp̃hensibili dei¬
tatis essentia. alt̾ ⁊ alter id quidẽ
requirentib ꝓpͥetatib ꝑsonara sob̾e
catho liceq dicatur. nõ tñ ibi est al¬
terũ ⁊ alterũ. s simplex unũ. ut nͨ
p̃ruditiũ fatiat imitati trinitatis
confessio. net ꝓpͥetatũ sit exclusio.
uera assertio unitatis. Tam longe
ꝓiñde fiat a sensib nr̃is qͣm est ⁊
a regła u̾itatis. execranda illa de
geu̾e ⁊ spetie. nõ similitudo. s dissi¬
nulitudo ⁊ nichilominꝰ illa de ere
ereoq sigillo. qm̃ cũ genus quidẽ
⁊ spẽs qd̾ ad se inuicem sut. alterũ

Expanded text:
 unum est totum, nec superabundans in tribus, nec imminutum in singulis. Nec enim verum summumque bonum, quod sunt, inter se particulariter dividunt: quoniam nec participaliter id possident, sed ex altero, vel alter ad alterum veracissime dicitur, personarum sane designatio est, non unitatis divisio. Licet namque in hac ineffabili et incomprehensibili Deitatis essentia, alter et alter id quidem requirentibus proprietatibus personarum sobrie catholiceque dicatur; non tamen ibi est alterum, et alterum, sed simplex unum: ut nec praejudicium faciat Unitati Trinitatis confessio; nec proprietatum sit exclusio, vera assertio Unitatis. Tam longe proinde fiat a sensibus nostris, quam est et a regula veritatis exsecranda illa de genere et specie non similitudo, sed dissimilitudo; et nihilominus illa de aere aereoque sigillo: quoniam cum genus quidem et species, quod ad se invicem sunt, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
iuduam unitatem disceru̾e. ⁊ me¬
dium iter tenens regia ired̾e
uia. ut nec declinet ad dext̾am
confundendo ꝑsonas: nec respici¬
at ad sinistram substantia diui¬
dendo. Quod si ꝑ simplex õe dicaᷤᷤ
uere consequi ut si filius est ue¬
cessario pat̾ sit. nil te uiuas. cũ
ratõ ielatõis necessario exigat nt
conu̾tatur ⁊ eadem u̾tas comite¬
tur conu̾sam. quod nõ congruit.
adducte de gen̾e ⁊ spetie. uł de ere.
ereoꝙ sigillo similitũdini. Neq enĩ
sicut ꝑ simplex ẽẽ dum taxat ueris¬
sim̃ẽ dicit᷑ si pat̾ est. filius est.⁊ si
filius est pat̾ est. tta etiam possimiꝰ¬
int̾ hominẽ ⁊ animal. siue int̾ ere¬
uin sgillum ⁊ es. in u̾itate cõu̾tibilẽ
texere cõseq̃ntiam. Nam ⁊ si uerũ
sit dice̾. si homo est. animal est. nõ
tam̃ uera est cõu̾sa. qua dicit᷑. si a¬
anuial est homo est.⁊ irem. si sigil¬
lum ereum est necessario sequitꝰ. ut.

Expanded text:
iae unitatem discernere; et medium iter tenens, regia incedere via: ut nec declinet ad dexteram, confundendo personas; nec respiciat ad sinistram, substantiam dividendo. Quod si per simplexvere consequi ut si Filius est, necessario Pater sit; nil te juvat, cum ratio relationis necessario exigat, ut convertatur, et eadem veritas comitetur conversam: quod non congruit adductae de genere et specie, vel de aere, aereoque sigillo similitudini. Neque enim, sicut per simplex esse duntaxat verissime dicitur. Si Pater est, Filius est; et si Filius estsive inter aereum sigillum et aes, in veritate convertibilem texere consequentiam. Nam etsi verum sit dicere, Si homo est, animal est: non tamen vera est conversa, qua dicitur, Si animal est, homo est. Et item si sigillum aereum est, necessario sequitur 649
Abbreviated transcription (Latin):
uans. Temptat altiora seforti¬
ora scrutatur.irruit in duuna.
sc̃ã temerat magis qͣm reserat
clausa ⁊ signata nõ aperit. s di¬
ripit. ⁊ qͥcqͥd sibi nõ inuenit ꝑuiũ
idputat nichilũ. cred̾e dedigna¬
otur. Legite si placet librũ petrii
abaclardi quẽ dicit theologie. ad
manũ est enĩ. cũ sicut głatur a
plurib leditet᷑ in curia. ⁊ uidere
qualia ibi de scã trinitate dicant᷑.
de genitura filis ⁊ de ꝓcessione spt̃¬

Expanded text:
vans. Tentat altiora se, fortivans. Tentat altiora se, fortiora scrutatur, irruit in divina, sancta temerat magis quam reserat; clausa et signata non aperit, sed diripit: et quidquid sibi non invenit pervium id putat nihilum, credere dedignatur. 2. Legite, si placet, librum Petri Abaelardi, quem dicit Theologiae: ad manum est enim; cum, sicut gloriatur, a pluribus lectitetur in curia: et videte qualia ibi de sancta Trinitate dicantur, de genitura Filii, et de processione Sp
Abbreviated transcription (Latin):
puer scĩtatis eoꝵ. Nulli dubuim¬
standala de regnõ dei. surgentes
suctidere spmas. sedare querelas.
Sic enim ꝑ̃cepit moyses csi mon¬
tem sũbiit. Habetis inqͥens aaron
⁊ hur uobistum si quid natũ fu̾it
q̃stionis referetis ad ip̃os Inu lo¬
quor moysen qui uenit ꝑ aquã.
⁊ nõ in aqua solum. s inaqua et
tanguine. Et ideo plusqͣm moy seᷤᷤ
ritas romane eccłie suꝑ ppłm dei.
ad ip̃am m̾ito referimꝰ. uõ q̃stiões.
s lesiones tidei. ⁊ iniuirias xp̃i. pa¬
trũ ꝓbra atq contẽptus. p̃sentiũ
scandala. ꝑicula posto̾ꝵ. Itridetur
simplicis̃ fides eiuscerant᷑ anha¬
nã dei. q̃stiones de altissimis reb
tem̾arie uentilant᷑. insultat᷑ pr̃ib
quos ea magio sopiendas erͣm soluẽ¬
das censuerint. Inde fit qd̾ agnus
paschalis contra dei statutũ aut
aqua coquit᷑. aut crudus discerpi¬
tur. more ⁊ ore bestiali. Quod resi¬
diuim est nõ igne com̃butit᷑. s con¬
culeatꝰ ta omnia ñ sut put. sĩbi in¬

Expanded text:
tatis eorum. 1. Nulli dubscandala de regno Dei, surgentes succidere spinas, sedare querelas. Sic enim praecepit Moyses cum montem subiit: Habetis, inquiens, Aaron et Hur vobiscum: si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad ipsos . Illum loquor Moysen, qui venit per aquam, et non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Et ideo plus quam Moyses,ritas Romanae Ecclesiae super populum Dei, ad ipsam merito referimus, non quaestiones, sed laesiones fidei, et injurias Christi; patrum probra atque contemptus; praesentium scandala, pericula posterorum. Irridetur simplicium fides, eviscerantur arcana Dei, quaestiones de altissimis rebus temerarie ventilantur, insultatur patribus, quod eas magis sopiendas, quam solvendas censuerint. Inde fit, quod Agnus paschalis, contra Dei statutum , aut aqua coquitur, aut crudus discerpitur, more et ore bestiali. Quod residuum est, non igne comburitur, sed conculcatur. Ita omnia usurpat sibi hu
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Laudat aut̃ apłos q̃d ad uniꝰ
uissio ius uocem secutisũt redẽp¬
torem. Scit nimirũ ꝓ laude dictũ
in auditu aitris obediuit mͥ. in¬
crepatos e regione discipłos qd tar¬
punitur zacbarias qd̃ fidem rati¬
one tẽptauit. ⁊ rursum cõmenda
credidit. At contͣ theologus nr̃ qͥd
inquit ad doctrinã loqͥ ꝓficit si qͦd
docere uolumꝰ exponi nõ potest ut
intelligat᷑. Et sic ꝓuuttens intel¬
lectum auditorĩb suis in huĩs eti¬
am que sublimiora. ⁊ sacratiora ꝑ¬
fundo illo sinu sacre fider continẽ¬
tur. Ponit in triuitate gradus.
in maiestate mõdos. numeros ĩ
et̾nitate. Deniq constituit deũ
pr̃em plenam ẽẽ potentiam. fili¬
um qͣmdam potentiã. sp̃m scm̃
nullam ẽẽ potentiã. atq hoc ẽẽ
filiũ ad pr̃ẽm quod qͣmdã potẽ

Expanded text:
tum: laudat autem Apostolos, quod ad unius tum: laudat autem Apostolos, quod ad unius jussionis vocem secuti sunt Redemptorem. Scit nimirum pro laude dictum, In auditu auris obedivit mihi ; increpatos e regione discipulos, quod tarnit; et punitur Zacharias quod fidem ratione tentavit ; et rursum Abraham credidit . 645 2. At contra theologus noster: « Quid, » inquit, « ad doctrinam loqui proficit, si quod docere volumus, exponi non potest, ut intelligatur? » Et sic promittens intellectum auditoribus suis, in his etiam quae sublimiora et sacratiora profundo illo sinu sacrae fidei continentur, ponit in Trinitate gradus, in majestate modos, numeros in aeternitate. Denique constituit « Deum Patrem plenam esse potentiam, Filium quamdam potentiam, Spiritum sanctum nullam potentiam: atque hoc esse Filium ad Patrem, quod quamdam pot
Abbreviated transcription (Latin):
turis scĩs insanit. Clim dampna¬
ta. ⁊ sopita dogmata tam suaui¬
delicet qͣm aliena suscitare cona¬
tur. insuꝑq noua addit. Nui dũ
ominiũ que sunt in celo sursum
⁊ que ui t̾ra deorsum nichil p̃ter
solum nescio. nescire dignat᷑. ponit
in celum os suũ. ⁊ scrutatur alta
dei. rediensq ad nos resert uerba
ineffabilia. que nõ licet homini lo¬
qui. Et dum ꝑatus est de om̃ib
reddere ratoẽm. etiã que sũt supra
ratõem ⁊ contra ratoẽm ꝑfumit
⁊ contra fidem. Nuid enĩ magiᷤᷤ
contra rationẽ qͣm ratione ra¬
tionem conari transcend̾e. Et
quid magis contra fidem qͣm cre¬
dere nolle quiçquid nõ possit ra¬
tione atting̾e̾: Deniq expon̾e uo¬
cum hoc salomon nõ de fide in de¬
um. s de mutua int̾ nos crẽduli¬
tate loquatur. Nam illam que ĩ
deum est fidem beatus papa Gre¬
gorius negat plane habere m̾tũ.
si ei humana ratio p̃beat exꝑinẽ¬

Expanded text:
turis sanctis insanit. Olim damnaturis sanctis insanit. Olim damnata et sopita dogmata, tam sua videlicet, quam aliena, suscitare conatur, insuper et nova addit. Qui dum omnium quae sunt in coelo sursum, et quae in terra deorsum, nihil, praeter solum Nescio, nescire dignatur; ponit in coelum os suum, et scrutatur alta Dei, rediensque ad nos refert verba ineffabilia, quae non licet homini loqui et dum paratus est de omnibus reddere rationem, etiam quae sunt supra rationem, et contra rationem praesumit, et contra fidem. Quid enim magis contra rationem, quam ratione rationem conari transcendere? Et quid magis contra fidem, quam credere nolle, quidquid non possit ratione attingere? Denique exponere vocum hoc Salomon non de fide in Deum, sed de mutua inter nos credulitate loquatur. Nam illam quae in Deum est fidem beatus papa Gregorius negat plane habere meritum, si ei humana ratio praebeat experimen
Abbreviated transcription (Latin):
patri ⁊ dño innocentio sũ
est. Oportet ad uĩm referri apła¬
tum ꝑicula queq ⁊ scandala emer¬
gentia in regnõ dei. ea p̃sertim q̃
de fide contingũt. Dignũ namqꝑ
arbitror ibi potissimũ resartiri ꝯ¬
dampna fidei. ubi nõ possit fides
sentire defectum. Hec qͥppe huiꝰ
p̃rogatiua sedis. Cui enĩ alteri
aliqͣndo dictũ est. Ego ꝓ te roga¬
ui petre. ut nõ defitiat fides tua:
Ergo quod sequitur a petri suctes¬
sore exigitur. Et tu aliqͣndo in¬
quit conu̾suo confirma frẽs tuos.
Id quidem modo necessariũ. Tẽ¬
pus esti ut ur̃m agnoscatis pater
amantissime pͥncipatũ. ꝓbetis ze¬
lum. ministeriũ honoretis. Iñ pla¬
ne petri impletis uicem. cuiꝰ tene¬
tis ⁊ sedem. si ur̃a ammonitõnt
corda in fide fluctuantia cõfirma¬
tis. si ur̃a auctoritate conteritis
fidei corruptores. Habemꝰ in frã¬
cia nouũ de ueteri magistro the¬
ologum. qui ab ineunte etate sua
in arte dialetica lusit.⁊ nũc in scͥp¬

Expanded text:
patri domino INNOCENTIO summest. Oportet ad vestrum referri apostolatum pericula quaeque et scandala emergentia in regno Dei, ea praesertim quae de fide contingunt. Dignum namque arbitror ibi potissimum resarciri damna fidei, ubi non possit fides sentire defectum. Haec quippe hujus praerogativa Sedis. Cui enim alteri aliquando dictum est: Ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat fides tua? Ergo quod sequitur, a Petri successore exigitur: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos . Id quidem modo necessarium. Tempus est ut vestrum agnoscatis, Pater amantissime, principatum; probetis zelum, ministerium honoretis. In eo plane Petri impletis vicem, cujus tenetis et sedem, si vestra admonitione corda in fide fluctuantia confirmatis, si vestra auctoritate conteritis fidei corruptores. CAPUT PRcia novum de veteri magistro theologum, qui ab ineunte aetate sua in arte dialectica lusit, et nunc in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
net. aut certẽ desinat noĩa cõ¬
ip̃o habet potentiam. nõ ĩd̾o tñ
audeat concẽd̾e ꝓpͥam ne ⁊ be¬
iugnitatẽ simul ⁊ sapientiam.
quas a se nichilomuiꝰ habet iden¬
t̾idem ꝓpͥas. ip̃i sua ratione assig¬
nare cogat᷑. S expestemꝰ ad huc
⁊ uideamus qͣm theorice nr̃ the¬
ologus inuisibilia dei cõtemple¬
tur. Dixit ut dixi ꝓpͥe om̃ipotẽ¬
tiam ꝑtin̾e̾ ad prem. atq hanc
ut sit integra ⁊ ꝑfecta ing̾e̾n¬
do ⁊ discernendo conserust. Por¬
ro filio ut iam dictum est assignat
sapientiam. ip̃am ꝙ nõ simplicit᷑

Expanded text:
t: aut certe desinat nomina comseipso habet potentiam, non ideo tamen audeat concedere propriam: ne et benignitatem simul et sapientiam, quas a se nihilo minus habet, identidem proprias ipsi sua ratione assignare cogatur. 6. Sed exspectemus adhuc, et videamus, quam theorice noster theologus invisibilia Dei contempletur. Dicit, ut dixi, proprie omnipotentiam pertinere ad Patrem; atque hanc, ut sit integra et perfecta, in gerendo et discernendo constituit. Porro Filio, ut jam dictum est, assignat sapient