comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abs condit sic̃princeps sinagogae cecerique principes
iuda eorũ quicreditasibi eloquia dihumo quadamsui cor¬
poris occupar̃ delicus que carnis intenti qua s unquan¬
dam ex altati cordis foueam fenus celeste merserunt
posigitur non intra latibula carnis absconditã dñite¬
sud ario reponamus Numularii cum sudore quodam
mentis et corporis ae quo et parato semper libere mus
affectu ut propesit uerbum inore tuo et incordetuo
hoc uerbum est dĩ. est p̃tiosum talentũ quod redimeris
haccest pecunia permensas animarũ sepe cernenda
ut frequenter agitando in omnẽ terrã bonorũ sonus
possit exiro nũmorum ꝑquã uita paratur aetorna
haec est autem uita aeterna quã largiris omnipotens
xp̃m. Vnde aduertant arriani quam impiisint quide
spenra et uoto nobis faciunt quaestiones et ꝗm̃ hinc
praeceteris uociferari solent dicentes separatum

Expanded text:
abscondit: sicut princeps Synagogae, caeterique principes abscondit: sicut princeps Synagogae, caeterique principes Judaeorum, qui credita sibi eloquia Dei humo quadam sui corporis occuparunt: deliciisque carnis intenti, quasi in quamdam exaltati cordis foveam fenus coeleste merserunt . 14. Nos igitur non intra latibula carnis absconditam Domini tesudario reponamus : sed tamquam boni nummularii cum sudore quodam mentis et corporis aequo et parato semper libremus affectu; ut prope sit verbum in ore tuo et in corde tuo . 15. Hoc verbum Dei est, pretiosum est talentum, quo redimeris. Haec est pecunia per mensas animarum saepe cernenda; ut frequenter agitando in omnem terram bonorum sonus possit exire nummorum, per quem vita paretur aeterna. Haec est autem vita aeterna, quam largiris omnipotens . Unde advertant Ariani quam impii sint, qui de spe nostra et voto nobis faciunt quaestiones. Et quoniam hinc prae caeteris vociferari solent, dicentes separatum
Abbreviated transcription (Latin):
uoti auarus ideo haeo opto ut supermulta constituar
satest mihi p̃mium de uestro profectu ut inam non
indignus eo inueniar quod accepi eaquae sut me maio¬
ra meliorib: tribuenda non exigo licet soleas d̃edice¬
re. Volo autem ethuic nouissimodare sicut tibi acci¬
piat potestatem supradecem ciuitates. Quimeretur
sit illetalis qualis moses quilegis decem uerba cons¬
scripsit sit illeihũ naue quis ubegit quinq: rege ot
ciuitates in deditionẽ accepit ut ess et tigpus uenturũ
eius nominir uirum cuius imperio corporales oms
deliciae uincerentur conuerterenturgentes ut fidẽ
ihũxp̃imagis quam pristina studia sua et uota seque¬
rentur. sit ille dauid cui occurrerunt psallentesiu¬
uenculȩ dicenter. sa ul trium ꝓhauit inmilibus
dauid in decemmilib Mihisatest sinon in exterio¬
restenebras extrudar quemadmodum ille qui co¬
missum sibi talentum in terra quadã suas carnis¬

Expanded text:
voti avarus ideo haec opto, ut supra multa constituar: voti avarus ideo haec opto, ut supra multa constituar: sat est mihi praemium de vestro profectu. Utinam non indignus eo inveniar, quod accepi! Ea quae sunt me majora melioribus tribuenda, non exigo; licet soleas, Domine, dicere: Volo autem et huic novissimo dare, sicut et tibi . Accipiat potestatem supra decem civitates, qui meretur . 12. Sit ille talis, qualis Moyses, qui Legis decem verba conscripsit . Sit ille Jesus Nave, qui subegit quinque reges, et Gabaonitas in deditionem accepit ; ut esset typus venturum ejus nominis virum, cujus imperio corporales omnes deliciae vincerentur, converterentur gentes: ut fidem Jesu Christi magis, quam pristina studia sua et vota sequerentur. Sit ille David, cui occurrerunt psallentes juvenculae dicentes: Saul triumphavit in millibus, David in decem millibus . 13. Mihi sat est, si non in exteriores tenebras extrudar, quemadmodum ille qui commissum sibi talentum in terra quadam suae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
tus uos aedificatoris aurumargentum lapides quo
p̃tiosos inuestris meritis sacerdo talis summa labo¬
ris ẽ : in uestris animis fructus episcopalis operis eni¬
tescit: In uestris profectib: aurum dñi refulget mul¬
tiplicatur argentum sieloquia diuina teneamus : E¬
loquia onimdnĩ eloquia casta argentũ igne exami¬
natũ probatum terrȩ purgatum septuplũ. Vos
ergo faciotis feneratorem diuitẽ agricolã fructu¬
osumuos peritum probabitis archito ctũ ponadro¬
Os imihi liceat securo de uobis tuno temporis dicore
dne quinq: talenta mihi dedisti ecce alia quinque lu¬
cratus sum et ostendere uestrarum talenta p̃tios a uir¬
tutum. habemus enim thesaurum inuasis fictilib:
haec sunt talenta quae iubetdnr spiritaliter faenerari
aut duo aera noui etueteris testamenti quae spolia¬
to illi a latronib:. samaritanus ille euangelicus ad
curanda uulnera dereliquit. Neque ergo fratrer

Expanded text:
tus: vos aedificatoris aurum, argentum, lapidesque tus: vos aedificatoris aurum, argentum, lapidesque pretiosi. In vestris meritis sacerdotalis summa laboris est, in vestris animis fructus episcopalis operis enitescit; in vestris profectibus aurum Domini refulget, multiplicatur argentum, si eloquia divina teneatis: Eloquia enim Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Vos ergo facietis foeneratorem divitem, agricolam fructuosum: vos peritum probabitis architectum. Non arroae voveo. 10. O si mihi liceat secure de vobis tunc 553 temporis dicere: Domine, quinque talenta mihi dedisti, et ecce alia quinque lucratus sum , et ostendere vestrarum talenta pretiosa virtutum! Habemus enim thesaurum in vasis fictilibus . Haec sunt talenta quae jubet Dominus spiritaliter fenerari: aut duo aera novi et veteris Testamenti, quae spoliato illi a latronibus Samaritanus ille Evangelicus ad curanda vulnera dereliquit . 11. Neque ego, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
ubinos sparsi. Oportuit ergote committere pecuniã
meam. Num mulariis & ueniens ego recepissẽ quod
meum est: Aut quem ad modum in alio libro est. Et
ego inquid᷑ ueniens cumusuris utique ex igissem
nes offendit audacia officia contemplatio cogit credere
quod accipimus : dispensatores sumus mysteriorum cae¬
laestium ministrisumus non ex ae quo omnes seduni¬
cuique in quiđ sicut dixit paulus. Ego plantaui apollo
rigauit sed dñs incremtum dedit: unus quis que igitur
enitatur ut mercedem possit accipere secundum suum labo¬
rem dĩ enimsumus sicut a postolus dixit cooperaruidĩ cul¬
turadi aedificatio Beatus itaque ille quit ales fenoris sui
cernit usuras Beatus & ille quistuctus sui operis intuetur
Beatus quoque qui super aedificat supra sundamentum
fidei aurum argentum lapides praetiosos. uos nobis es¬
tis omnia quihaec auditis aut legitis uos fenerators
usurae uerbiusurae non pecimiae: uos agricule redi¬

Expanded text:
ubi non sparsi: oportuit ergo te committere pecuniam ubi non sparsi: oportuit ergo te committere pecuniam meam nummulariis; ut veniens ego recepissem quod meum est : aut quemadmodum in alio libro est: Et ego, inquit, veniens cum usuris utique exegissem inis offendit audacia. Officii contemplatio cogit credere quod accepimus: Dispensatores sumus mysteriorum coelestium . Ministri sumus, non ex aequo omnes, sed unicuique, inquit, sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit: sed Deus incrementum dedit . Unusquisque igitur enitatur ut mercedem possit accipere secundum suum laborem; Dei enim sumus, ut Apostolus dixit, cooperarii, Dei cultura, Dei aedificatio . Beatus itaque ille qui tales fenoris sui cernit usuras: beatus et ille qui fructus sui operis intuetur: Beatus quoque qui superaedificat supra fundamentum fidei aurum, argentum, lapides pretiosos . 9. Vos nobis estis omnia, qui haec auditis aut legitis: vos feneratoris usurae; verbi usurae, non pecuniae: vos agricolae reddi
Abbreviated transcription (Latin):
esse adomnes docibilem. patientem cummodestia
docentem eos quire sistunt. Et alibi Siquis contentiosus
est nos talem consuetudinem non habemus neque eccle¬
sia dĩ. eoque scribere aliquid sententiae fuit ut sine strepi¬
tu aliquo inpietati hereticorum nostra pronobis scripta
quem para mus ordinari. Nam & quartum librum opor¬
tuit in illa uitis disputatione finiri ne coaceruasse magis
librum eundem quodam uideremur quaestionum
tumultu quam fructus piritalis uineae reple uisse
Nec in consummatam fidei uindemiam tantis adhuc su¬
perfluentibus disputationibus decuit derelinqui. Quin¬
nitate digerimus. sequestrata interim pleniore dispu
nis ut credita nobis quinque fidei talenta quasi quadam
horum quinque sor telibrorum humanis feneremus af¬
fectibus: Ne forte cum uenerit dñs & inuenerit abs con¬
ditam in terra pecuniam suam dicat mihi. Seruemale
&piger sciebas quia meto ubi non semino et congrogo

Expanded text:
esse ad omnes, docibilem, patientem, cum modestiaesse ad omnes, docibilem, patientem, cum modestiadocentem eos qui resistunt : et alibi: Si quis contentiosus est, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei . Eoque scribere aliquid sententiae fuit, ut sine strepitu aliquo impietati haereticorum nostra pro nobis scripta c librum paramus ordiri: nam, et quartum librum oportuit in illa vitis disputatione finiri; ne coacervasse magis librum eumdem quodam videremur quaestionum tumultu, quam fructu spiritalis vineae replevisse: nec inconsummatam fidei vindemiam tantis adhuc superfluentibus disputationibus decuit derelinqui. 7. Quinnitate digerimus, sequestrata interim pleniore disputnis ; ut credita nobis quinque fidei talenta, quasi quadam horum quinque sorte librorum, humanis feneremus affectibus; ne forte cum venerit Dominus, et invenerit in terra absconditam pecuniam suam, dicat mihi: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i culpam lapsus prioris aboleuit etideo tertio ad mo¬
netur ut pascat: tercio utrum dñm doligat interrogatur
ut quem tercio ante crucem ne gauerat tertio fateretur
ad modum pascat quis nostrum hoc facere potest quis nos¬
trum potest ueredicere Factussum infirmis in firmus
ut infirmos lucrifaciam : Et tamen illetantus ad cura
gregis electus axp̃o quisa nar& in firmos curasta inua¬
lidos hereticum a conmisso sibi ouili. statim postunam
correptionem repellit neunius erratig ouis scabies
serpenti ulcere totum gregem contaminet: Iubet pras¬
terea stultas quaestiones & contentiones esse uitandas
Quid igitur nos agemus inter messis antiquȩ unouazi¬
tania in prudentes ad colae constituti. Sitaceamus
cedere uidebimur si contendamus uerendum est ne
nos quoque iudicemur essecarnales. Scriptum est enĩ
uum autem dñi non oportet litigare sed mansu&um

Expanded text:
Christi, culpam lapsus prioris abolevit. Et ideo tertio admoChristi, culpam lapsus prioris abolevit. Et ideo tertio admonetur ut pascat, tertio utrum Dominum diligat, interrogatur; ut quem tertio ante crucem negaverat, tertio fateretur admodum pascat. Quis nostrum hoc facere potest? Quis nostrum potest vere dicere: Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrificiam ? 4. Et tamen ille tantus ad curam gregis electus a Christo, qui sanaret infirmos, curaret invalidos, haereticum a commisso sibi ovili statim post unam correptionem repellit ; ne unius erraticae ovis scabies serpenti ulcere totum gregem contaminet. Jubet praeterea stultas quaestiones et contentiones esse vitandas . 5. Quid igitur nos agemus, inter messis antiquae nova zizania imprudentes accolae constituti? Si taceamus, cedere videbimur: si contendamus, verendum est ne nos quoque judicemur esse carnales. Scriptum est enim uum autem domini non oportet litigare, sed mansuetum
Abbreviated transcription (Latin):
piens patri quod reprȩhendit infilio : uerumsiiam du¬
bitari nom potest. quoduitis secundum in carnationem
dĩ filius nominatussit : uidetis secundum quod sacramen¬
tum dñssit locutus. quoniam patermaior me est. Nam
cum hoc insuperioribus dixerit continuo subiecit : Ego
sum uitis uera & patermeus agricola est : ut agnoscertr
secundur id patrem esse maiorem. quia sicut agricola
uitium. Ita pater dominicae carnis est cultor quae & au¬
geri potuit peraetatem. et perpassionem recidi. ut om¬
ne humanum genus. ab aestu saecularium noxio uolup¬
tatum. diffusae salutaribus bracchus crucis umbra
uis nanest fidelis seruus et prudens. quemconis
tituit dñs super familiam suam ut det illis intem¬
Aaliqui debet esse quisit iste consideremus fest petrus iosius
dñ ad pascendum gregem electus iudicio qui tertiomero¬
tur audire. pasce agniculos meos pasce agnos meos pas¬
ce ouiculas meas Itaque pascendo bene cibo fidei gregũ

Expanded text:
piens Patri, quod reprehendit in Filio. 168. Verum si jam dupiens Patri, quod reprehendit in Filio. 168. Verum si jam dubitari non potest quod vitis secundum incarnationem Dei Filius nominatus sit, videtis secundum quod sacramentum Dominus sit, locutus; Quoniam Pater major me est . Nam cum hoc in superioribus dixerit, continuo subjecit: Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola est , ut agnosceres secundum id Patrem esse majorem: quia sicut agricola vitium, ita Pater Dominicae carnis est cultor: quae et augeri potuit per aetatem, et per passionem recidi; ut omne humanum genus ab aestu saecularium noxio voluptatum, diffusae salutaribus brachiis crucis umbra uisnam fidelis et prudens setituit Dominus super familiam suam, ut det illis in temaliquis esse debet: quis sit iste consideremus. 2. Est Petrus ipsius Domini ad pascendum gregem electus judicio, qui tertio meretur audire: Pasce agniculos meos, pasce agnos meos, pasce oviculas meas . Itaque pascendo bene cibo fidei gregem
Abbreviated transcription (Latin):
centos: uenite iniciamus lignum in pane eius aSienim
filius incarnationis futurae loquitur sacramentum quia
impium est ut depatre credas : filius est utique quisipra
dicit: Ego teplantaui uitem fruc tistram quomodo
unius operis unius dignitatis adque substantiae  Er¬
go si agricolae uitis est filius : uitemutique secunrdulu
incarnationis accepimus sacramentum: Sed non solũ
uitem esse sedixit . sed &iam botronem uoce prophieica
nuncupauit: tunc quando aduallem botronis explora¬
tores moyses iussudñi direxit : Quae est illa uallis nisi humi¬
litas incarnationis & secunditas passionis : Et puto botro¬
nem ideo dictum quod ex uinea illa trans lata ex aegypto
hoc est ex familia iudaeorum ut ilis mundo fructus emi¬
cuit: Nemocertebo tronem potest a generationem reser¬
re diuinam : aut quirefert. aliud niilrelinquid nisi ut botro¬
nem illum natum exuitȩ credamus : Itaque ad scribit insi¬

Expanded text:
centes: Venite, injiciamus lignum in panem ejus . Si enim centes: Venite, injiciamus lignum in panem ejus . Si enim Filius incarnationis futurae loquitur sacramentum, quia impium est ut de Patre credas, Filius est utique qui supra dicit: Ego plantavi te vitem fructiferam, quomodo unius operis, unius dignitatis atque substantiae. Ergo si agricola et vitis est Filius, vitem utique secundum incarnationis accipimus sacramentum. 167. Sed non solum se esse vitem dixit, sed etiam botryonem voce prophetica nuncupavit, tunc quando ad vallem botryonis exploras Moyses jussu Domini direxit . Quae est illa vallis, nisi humilitas incarnationis, et fecunditas passionis? Et puto botryonem ideo dictum, quia ex vinea illa translata ex Aegypto, hoc est, ex familia Judaeorum, utilis mundo fructus emicuit . Nemo certe botryonem potest ad generationem referre divinam: aut qui refert, aliud nihil relinquit, nisi ut botryonem illum natum ex vite credamus. Itaque ascribit insi
Abbreviated transcription (Latin):
dicione non dis crepet : Nam siuitem filium. secundum diuinã
substantiam appellatum putatis. non solum corruptelae
incertisque elementorum ob noxium iudicatis. Sed &iã
humanae tantũ modo consortem naturae . quia unius natu¬
rae sunt uites & palmites ut non perin carnationis sacramentum
um decarne : Ego autem dicam plane carnem eius Licet nouo
generationis mysterio unius tamen naturae fuisse nobiser:
& hoc salutis nostrae sacramentum esse . Non diuinae genera¬
tionis ex ordium: uitis enim est quia meas sustinet passio¬
nes : Quando quidem in illo nixa fragilis prius humana
condicio fecundis rediuiuae fruc tibus piolatis adoleuit
Uerum tamensite pompa delectat agricolae dicas uelim
quis illesit quilo cutussit in proph&a: dñe notum mibi
fac finem meum ut sciam : tunc uidi cogitationes eorum
egdut agnus ductussum in nocens adimmo landumrac
nos ciebam : Ad uersus me cogitauerunt consilianidi¬

Expanded text:
ditione non discrepet? Nam si vitem Filium secundum divinam ditione non discrepet? Nam si vitem Filium secundum divinam substantiam appellatum putatis, non solum corruptelae, incertisque elementorum obnoxium judicatis, sed etiam humanae tantummodo consortem naturae; quia unius naturae sunt vitis et palmites; ut non per incarnationis sacramentum e de carne. 164. Ego autem dicam plane carnem ejus, licet novo generationis mysterio, unius tamen naturae fuisse nobiscum, et hoc salutis nostrae sacramentum esse, non divinae generationis exordium. Vitis enim est, quia meas sustinet passiones; quandoquidem in illo nixa fragilis prius humana conditio fecundis redivivae fructibus pietatis adolevit. 165. Verumtamen si te pompa delectat agricolae; dicas, velim, quis ille sit, qui locutus est in propheta: Domine, notum mihi fac, ut sciam: tunc vidi cogitationes eorum. Ego ut agnus ductus sum innocens ad immolandum, et nesciebam: adversum me cogitaverunt consilium, di
Abbreviated transcription (Latin):
dño inter filios dĩ : Nec tamen soli filio derogatis. sed &iam pa¬
tri: Nam siinagricolae nomine omnis paternae praerogati¬
uaest potestatis. Cum &iam paulus agricolasit : patriutiq:
cuifilium negatis aequalem. a postolum comparatis: Deinde cũ
scriptum sit: Sed neque qui plantat. est quicquam neque quiri¬
gat. sed quidat incrementum dr̃. In eo nomine uos sum mam pa¬
ternae maiestatis locabitis. quoduidetis infirmum: Sienim
qui plantat & rigatoihil est. sed quidat incrementum dr̃:
uidete quid uestra adserere moliatur impietas ut & pater
nominesit contemnendus agricolae: Et ds̃ aliqui incremen¬
tum paterno operi qui tribuat requirendus: Impieigitur
tes tatem: in quosit patri dõ cum homine apellationis commu¬
ne consortium: Quid autem egregium. si ei ut uultis hereti¬
ci filio praeferatur. cuius diuina substantia abhumana con¬

Expanded text:
Deo inter filios Dei ? 161. Nec tamen soli Filio derogatis, sed etiam PaDeo inter filios Dei ? 161. Nec tamen soli Filio derogatis, sed etiam Patri. Nam si in agricolae nomine omnis paternae praerogativa est potestatis, cum etiam Paulus agricola sit, Patri utique, cui Filium negatis, aequalem Apostolum comparatis. 162. Deinde cum scriptum sit: Sed neque qui plantat, est quidquam, neque qui rigat: sed qui dat incrementum Deus ; in eo nomine vos summam paternae majestatis locabitis, quod videtis infirmum. Si enim qui plantat, et qui rigat, nihil est, sed qui dat incrementum Deus; videte 550 quid vestra asserere moliatur impietas, ut et Pater nomine sit contemnendus agricolae; et Deus aliquis incrementum paterno operi qui tribuat, requirendus. Impie igitur testatem, in quo sit Patri Deo cum homine appellationis commune consortium. 163. Quid autem egregium, si ei ut vultis, haeretici Filio praeferatur, cujus divina substantia ab humana con
Abbreviated transcription (Latin):
mihu sisa cramentum salutis publice denega uero: Quo modo
ergo uultis accipere. quod seui tem di filius nomia ut usiseun¬
dumi diuinam substantiam dictum accipitissues uiuntara
creditis essedis tantiam : Geminan filio geminani potrisast¬
tis in iuriam filio quia si secundum diuinitaem ueseraasset
quam agricola inferior &iam paulo a postolo uestra adser¬
tione necesse est aestimetur : quia & paulus agia cult se
esro sedixit sicut habes ego plantaui a pollo riganie sior
ds incrementum dedic : Numergo uultis ut paulus nebor
it  filio : habetis unam inurum alteram quial secundum
substantiam generatonis aeternae uitis est filius. cum dixe¬
rit. egosumuitis. uos palmites estis : unius nobiscum &iam
illa diuina generatio uidebitur esse substantiae: Sed quis simi¬
lis tibi indus dñe : Sicut scriptum est. Et rursus in psalmo
Ouoniam quis innubibus ae quabitur dño. aut quissimilis erit

Expanded text:
mihi, si sacramentum salutis publicae denegavero! 159. Quomodo mihi, si sacramentum salutis publicae denegavero! 159. Quomodo ergo vultis accipere quod se vitem Dei Filius nominavit? Si secundum divinam substantiam dictum accipitis: et sicut intinitatis creditis esse distantiam, geminam Filio, geminam Patri facitis injuriam: Filio, quia si secundum divinitatem inferior est quam agricola, inferior etiam Paulo apostolo vestra assertione necesse est aestimetur; quia et Paulus agricolam se esse dixit, sicut habes: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit . Num ergo vultis ut Paulus melior sit Dei Filio? 160. Habetis unam injuriam. Alteram, quia si secundum substantiam generationis aeternae, vitis est Filius, cum dixerit: Ego sum vitis, vos palmites estis ; unius nobiscum etiam illa divina generatio videbitur esse substantiae. Sed quis similis tibi in diis, Domine, sicut scriptum est ? Et rursus in psalmo: Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit
Abbreviated transcription (Latin):
esse hanc quaestionem cum & de filio credi conueniat : quoni¬
am ex ipso & peripsum & in ipso sunt omnia. Diximus quo¬
modo ex ipso quomodo &iam peripsum inipso aute momnia¬
esse quis dubitet cum alibi scriptum sit. quonam in ipso condita
sunt omnia incaclis. et in ipso creata sunt &spectantem ornes&
omnia in ipso conetant : Habes ergo ex ipso gratiadouo suit odse¬
ratorem: Ir ipso omnium firmamentur Illlud quoque adie
parandam patris & siluidiuinitatem obicere consuerens quria
añs dixit in cuangelio: E gosumuitis uera & pater natus agr ico¬
laest Agritolam & uitem diuersae dicentes essenat usurse
& possit deseri uel rec idi et ex littera calumniam conparatis
qui a dñs uitem esse sedixit incarnationis suae significans sacrar¬
mentum: ramensi plac& ut exlittera ar gumenta muri fater
& ego inmo prositeor quiauitem sefilius nomeran duoneoiõ

Expanded text:
esse hanc quaestionem, cum et de Filio credi conveniat, quoniesse hanc quaestionem, cum et de Filio credi conveniat, quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. 156. Diximus quomodo ex ipso, quomodo etiam per ipsum. In ipso autem omniaesse quis dubitet, cum alibi scriptum sit: Quoniam in ipso condita sunt omnia in coelis, et in ipso creata sunt: et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant ? Habes ergo ex ipso gratiam, ipsum operatorem, in ipso omnium firmamentum. 549 CAPUT XIparandam Patris et Filii divinitatem objicere consueverunt, quia Dominus dixit in Evangelio: Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola est ; agricolam et vitem diversae dicentes esse naturae, eet possit deseri vel recidi: et ex littera calumniam comparatis, quia Dominus vitem se esse dixit, incarnationis suae significans sacramentum? Tamen si placet ut ex littera argumentemur, fateor et ego, immo profiteor quia vitem se Filius nominavit. Vae enim
Abbreviated transcription (Latin):
tur. oporatur & filius: Nonergo operator infirmus aut uilis est:
quoniam operatur & pater: et ideo quod commune est filio cum
patre uel propter patrem inferiore loco accipinonoportet : Ne
patripotius infilio abhereticis derogetur: Nec mediocre illud
quod a libi &iam idem sc̃s iohannes ad refellendas arrianȩ per¬
fidiae quaestione aitScitis quoniam iustus est : scitoce quoni¬
am qui fecit iustitiam ex ipsonatus est : Iustus autem quis nisi
dñs quiiustitias dilexit : Aut quem sicut superiora indicant re¬
promissorem uitae habemus a&ernae sifilium non habe¬
mus : Sugitur filius dĩuitam nobis promisit a&ernam & ip¬
seiustus est. et ex ipso utique natisumus : autsiex filio nosper
gratiam natos negant Nec iustum filium consitentur: Creda sigi¬
tur necesse est &iam ex dĩfilio omnia : quia omnium sicut dr̃
pater ita & filius. et auctor est & creator  uidemus ergo in anẽ

Expanded text:
tur, operatur et Filius. Non ergo operator infirmus aut vilis est; tur, operatur et Filius. Non ergo operator infirmus aut vilis est; quoniam operatur et Pater: et ideo quod commune est Filio cum Patre, vel propter Patrem inferiore loco accipi non oportet; ne Patri potius in Filio ab haereticis derogetur. 154. Nec mediocre illud, quod alibi etiam idem sanctus Joannes ad refellendas Arianae perfidiae quaestiones, ait: Si scitis quoniam justus est, scitote quoniam qui facit justitiam, ex ipso natus est . Justus autem quis nisi Dominus, qui justitias dilexit ? Aut quem, sicut superiora indicant, repromissorem vitae habemus aeternae, si Filium non habemus? Si igitur Filius Dei vitam nobis promisit aeternam, et ipse justus est, ex ipso utique nati sumus. Aut si ex Filio nos per gratiam natos negant, nec justum Filium confitentur. 155. Credas igitur necesse est etiam ex Dei Filio omnia; quia omnium sicut Deus Pater, ita et Filius et auctor est et creator. Videmus ergo inanem
Abbreviated transcription (Latin):
filius omnia creauit et putant non libere fuis se uoluntats arbi¬
trium : Sed coaceȩ adq seruilis operationis obsequium: utau¬
tem agnoscas plenius nihil distare interpatris & filipotes¬
tater cumperpatrem in communionem filueius uocemur:
exsilio est ipsa communio sicut scriptionest: Quoniam deple¬
nitudine eius nosomnes accipimus. Lic& secundum graccũ
euangelium explenitudine eius intelligere debeamus: ecce
perpatrem communio & exfilio conimunio : Sed nondiscre¬
pans : seduna communio. Sicut idem iohannes inepistola suadi¬
xit Et comimunicatio nostra sit cum patre & cum filio cius ihũ
spus cõunam nobis communionem scriptura memorauit. Gra
quem omnia quam is ex quo omnia: anquia operator ad seri¬
tur : Sed operatur & pater quia uerus est qui dixit. Pater meus
us que modo operatur. & ego operor: Sicut igitur pater opera¬

Expanded text:
Filius omnia creavit, et putant non liberae fuisse voluntatis arbiFilius omnia creavit, et putant non liberae fuisse voluntatis arbitrium, sed coactae atque servilis operationis obsequium? 150. Ut autem agnoscas plenius nihil distare inter Patris et Filii potestatem, cum per Patrem in communionem Filii ejus vocemur; ex Filio est ipsa communio, sicut scriptum est: Quoniam de plenitudine ejus nos omnes accepimus ; licet secundum Graecum Evangelium, ex plenitudine ejus intelligere debeamus. 151. Ecce et per Patrem communio, et ex Filio communio: sed non discrepans, sed una communio; sicut idem Joannes in epistola sua dixit: Et communicatio nostra sit cum Patre, et cum Filio ejus JesSpiritu sancto unam nobis communionem Scriptura commemoravit: Gquem omnia, quam is ex quo omnia? An quia operator asseritur? Sed operatur et Pater; quia verus est, qui dixit: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Sicut igitur Pater opera
Abbreviated transcription (Latin):
omnia: Esto tamen depatre dictum putent: Iraque
meminerimus quia sicut ex ipso legimus omnia : Ita &iam peris¬
sum omnia : Iniuni uersitatem quippetotius creaturae patris
afiliprofertur auctoritas: aclicet superius omnipotentẽ
filium paterno probaberimus exemplo tamen quia illis
derogare studium est. Considerent quia & patri dero gant
Sienim in firmus filius quiaperipsum omnia Numquid in¬
firmus & pater quia &perpatrem omnia : Sedut ag noscuñ
nullam discretionem hater haec esse: iterum demonstrabo
eius dem esse ex quo aliquid & perquem aliquid & ostendam
uitrumq depatre lectum: sicenim habemus: fidelis dĩper
quem uocatiestis in communionem filirius : Quida posto
ius dixerit considerent: perpatrem uocamur & nihil est quȩs¬
tionis persilium creamur & hocuilius aestimsabunt : Paterinco¬
munionem filiumuocauit et religiose hoc sicut debemus accipimus

Expanded text:
omnia. 148. Esto tamen de Patre dictum putent. Itaque omnia. 148. Esto tamen de Patre dictum putent. Itaque meminerimus quia sicut ex ipso legimus omnia, ita etiam per ipsum omnia: in universitatem quippe totius creaturae Patris et Filii profertur auctoritas. Ac licet superius omnipotentem Filium paterno probaverimus exemplo, tamen quia illis derogare studium est, considerent quia et Patri derogant. Si enim infirmus Filius, quia per ipsum omnia, numquid infirmus et Pater, quia et per Patrem omnia? 149. Sed ut agnoscant nullam discretionem inter haec esse, iterum demonstrabo ejusdem esse, ex quo aliquid, et per quem aliquid; et ostendam utrumque de Patre lectum. Sic enim habemus: Fidelis Deus per quem vocati estis in communionem Filii ejus I Cor. I, 9. Quid Apostolus dixerit, considerent. Per Patrem vocamur, et nihil est quaestionis: 548 per Filium creamur, et hoc vilius aestimarunt? Pater in communionem Filii vocavit, et religiose hoc sicut debemus, accipimus:
Abbreviated transcription (Latin):
enim pater filio sid dedit iure generationis non munere
largitatis: Et id eo quianegari non potest a patre accipis¬
sefilium secundum quod scriptum est. Omnia mihitra¬
dita sunt apa tromeo: Dicendo tamem quis prior dedit
illi non accepisse pernaturam a patre filium denegauit:
Sed priorem non posse dici interpatrem & filium declara¬
uit. Quia & sipater dedicfilio non tamen qua posterior
dedit quia increata & in aesti mabilis trinitas quae un¬
us est aecernitatis & gloriae. nectempus. net gradum
uel posterioris recipit uel prioris : Quodsi grȩcos ma¬
gis codices sequendos putamus. qui habent NTICTIPO¬
CEΑΩΚEΝΑΥTΩ uides quoniam cuinihil addipo¬
test. non dispara pleno est: ergo sifilio magis conue¬
nit hoccuotum a postolicum capũd: uidemus & de
filio esso credendum. quia ex ipso omnia quia scrip¬
tum est: Quoniam ex ipso & peripsum & in ipsosunt

Expanded text:
enim Pater Filio: sed dedit jure generationis, non munere enim Pater Filio: sed dedit jure generationis, non munere largitatis. Et ideo quia negari non potest a Patre accepisse Filium, secundum quod scriptum est: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo : dicendo tamen: Quis prior dedit illi? non accepisse per naturam a Patre Filium denegavit, sed priorem non posse dici inter Patrem et Filium declaravit; quia etsi Pater dedit Filio, non tamen quasi posteriori dedit: quia increata et inaestimabilis Trinitas, quae unius est aeternitatis et gloriae, nec tempus, nec gradum, vel posterioris recipit, vel prioris. 147. Quod si Graecos magis codices sequendos putamus, qui habent τὶς προσέδωκεν αὐτῷ vides quoniam cui nihil addi potest, non dispar a pleno est. Ergo si Filio magis convenit hoc totum Apostolicum caput, videmus et de Filio esse credendum, quia ex ipso omnia, sicut scriptum est: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt
Abbreviated transcription (Latin):
elus: Quis enim cognouit sensum dñi. Aut quis consiliarius
elus fuit. Aut quis prior dedi illi & retribuetur ei : quoniã
exipro. & per ipsum & in ipsosunt omnia. ipsi gloria insae¬
cula : de quo igitur dictum putant. depatre andefilio: si
depatre: sed non est sapientia dĩ pater. quia sapientia dĩ
filiur est: Quidest autem. quod non possit sapientia. de
qua scribtum est. cumsit una omnipotens. & permaniens.
inse omnia in nouat : Nonergo accidentem legimus. sed
permanentem : habes ergo iuxta salomonem omnipotentẽ
& permanentem sapientiam : haber &iam bonam quia scriptũ
est. sapientiam autem non uincit malitia sed adpropositũ
reuertamur: quam inscrut abilia sunt inquid iudicia elus
silgitur omne iudicium pater dedit filio : filium pater u¬
detur declarare qui iudicat: Deniq: ut scias quia non dipare
sed dofilio dicit : addidit : quis prior inquid dedit illi. Ideuit

Expanded text:
s! Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius s! Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, ipsi gloria in saecula 144. De quo igitur dictum putant, de Patre, an de Filio? Si de Patre: sed non est Sapientia Dei Pater; quia Sapientia Dei Filius est. Quid est autem quod non possit Sapientia, de qua scriptum est: Cum sit una omnipotens et permanens, in se omnia innovat ? Non ergo accedentem legimus, sed permanentem. Habes ergo juxta Salomonem, omnipotentem et permanentem Sapientiam. Habes etiam bonam, quia scriptum est: Sapientiam autem non vincit malitia . 145. Sed ad propositum revertamur. Quam inscrutabilia sunt, inquit, judicia ejus! Si igitur omne judicium Pater dedit Filio, Filium Pater videtur declarare, qui judicat . 146. Denique ut scias quia non de Patre, sed de Filio dicit, addidit: Quis prior, inquit, dedit illi? Dedit
Abbreviated transcription (Latin):
eo usque nihil inter est potestatis. ut idem apostolus ex
ipso dixerit esse omnia perquem omnia. sicut habes
quoniam exipso &per ipsum & in ipso sunt omnia: Si
igitur pater sicut putant tantum modo significatur
non pocost idem & omnipotens esse quia ex ipso omnia
& omni potens non esse. quia per ipsum omnia. Aut
igitur inualidum ne c omni potentem patrem sua ad sertio¬
ne memorabunt : aut certe omnipotentem filium. & iam uel
inuiti uoce propria fatebuntur: Eligant taoen utrum hic
patrem declaratum putent: si patre mergo &per ipsum om¬
nia: si filium ergo & exipso omnia: siautim & perpatrem
omnia : nihil utique filio deruggidum: & siexfilio omnia
similiter & filio deferendum: Ac ne insidiarinos arbitren¬
tur obreptione uersiculi. totum capũd recensemus: O. al¬
titudo inquid diuitiarum sapientiae & iscientiae dĩ
quam inscrutabilia sunt iudiciaelus & inuestigabilis uiae

Expanded text:
eo usque nihil interest potestatis, ut idem Apostolus ex eo usque nihil interest potestatis, ut idem Apostolus ex ipso dixerit esse omnia, per quem omnia sicut habes: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . 141. Si igitur Pater, sicut putant, tantummodo significatur, non potest idem et omnipotens esse, quia ex ipso omnia: et omnipotens non esse, quia per ipsum omnia. Aut igitur invalidum, nec omnipotentem Patrem sua assertione memorabunt, aut certe omnipotentem etiam Filium vel inviti voce propria fatebuntur. 142. Eligant tamen utrum hic Patrem declaratum putent. Si Patrem, ergo et per ipsum omnia: si Filium, ergo et ex ipso omnia. Si autem et per Patrem omnia, nihil utique Filio derogandum: et si ex Filio omnia, similiter et Filio deferendum. 143. Ac ne insidiari nos unius arbitrentur obreptione versiculi, totum caput recenseamus: O altitudo, inquit, divitiarum sapientiae et scientiae 547 Dei: quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investig
Abbreviated transcription (Latin):
eius peripsum Nobis tamen unus dĩ pater ex quo omnia & nos
dictum est. ex illo omnia & perhuc omnia: Nibil autem expres¬
sius quam quod hoc loco omnipotens filius euidentiratione
signatur: nam ut ex illo omnia. Itaper hunc omnia: linter om¬
nia filius non est. cuidictum est. quoniam uniuersa serui¬
unt tibi. Inter omnia filius non est. quia omnia peripsum
factasunt. & omnia in ipso constant. & ipse est super om̃s
caelos: Monergo inter omnia filius. sed super omnia qui
secundum carnem quidem est exfamilia iudaeorum. Ioem
tamen superomnia ds̃ benedictus insaecula cuius est no¬
men super omne nomen. & de quo dicitur. omnia sub iecit
subpedibus olus : Subiciendo autem omnia nihil reliquit
ei non sub ieotum sicut apostolus dixit: Quod si hoc &iã
secundum incarnationis locutus est sacramentum quẽ¬
ad modum possumus desupernȩ generatonis inconpa¬
rabil maies tate dubitare : Nihil igitur potes tatis in¬
ter patrem & filium. cercum est inter esse: denique¬

Expanded text:
in terra, nobis tamen unus est deus pater, ex quo omnia nobis et nos dictum est: Ex illo omnia, et per hunc omnia. Nihil autem expressius, quam quod hoc loco omnipotens Filius evidenti ratione signatur; nam ut ex illo omnia, ita per hunc omnia. 139. Inter omnia Pater non est, cui dictum est: Quia universa serviunt tibi . Inter omnia Filius non est, quia omnia per ipsum facta sunt , et omnia in ipso constant, et ipse est super omnes coelos . Non ergo inter omnia Filius, sed super omnia: qui secundum carnem quidem est ex familia Judaeorum; idem tamen super omnia Deus benedictus in saecula , cujus est nomen super omne nomen, et de quo dicitur: Omnia subjecisti sub pedibus ejus . Subjiciendo autem omnia, nihil reliquit ei non subjectum, sicut Apostolus dixit . Quod si hoc etiam secundum incarnationis locutus est sacramentum, quemadmodum possumus de supernae generationis incomparabili majestate dubitare? 140. Nihil igitur potestatis inter Patrem et Filium certum est interesse. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
penetret affectus sicut dixit̃ propheta: parateuiam dño rec¬
tas facite semitas eiur : Utquemad modum ipse ꝑromisit ue¬
nienscum patre apudnor faciar mansionẽ : euidens estigitr
patrẽ pouitan enim: confiteortibi pater dnẽ cieli& terre:
ante patrem dixit: sapientia suum postea creaturȩ dñmnim
cupauit : itaquedominatum nonesse ubi uera progenierest
ipsedns ostendit ineuangelios uodicens: Quid uobis uide¬
tur dexp̃õ cuius filius est: Dicuntei dauid: ait illiihr̃: quo¬

Expanded text:
penetret affectus, sicut dixit propheta: Parate viam Domino, recpenetret affectus, sicut dixit propheta: Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus; ; ut quemadmodum ipse promisit, veniens cum Patre, apud nos faciat mansionem. Evidens est igitur Patrem novit; ait enim: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae Ante Patrem dixit Sapientia suum, postea creaturae Dominum nuncupavit. Itaque dominatum non esse ubi vera progenies est, ipse Dominus ostendit in Evangelio suo, dicens: Quid vobis videtur de Christo? cujus Filius est? Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
nominauit ut scias quia dĩ filius unigenitus secundum diuin¬
tatis potentiam nec nomen habet. noc consortium commu¬
he cum seruis reuerendus mittitur Noncum famulis con
tamenminor sit quimittitur eo a quomittitur : ergo. & pilato
praeiudcat potestati : scriptura quȩ mis sum dicit a patro
mitrum dicita praeside : Vndesis obriae de dĩfilio quȩ
dignasumt opinemur ideo mis sum intellegere debemus
quia exillo in conprae hensibile ine. narrabili que seoreto
muertatis. profunde dedit se con prȩhendendum. procap
tiuismentibus nostris dĩ uerbum non solum cumse exina¬
niret sed etiam cum habitas & innobis sicut scriptum est
quoniam in habitabo inillir : : Denique et alibi habes quia dĩ
dixit A Uenite dercendamus & confundamur linguas eorum
uonenim dr̃ delo coaliquando decidit quiait. Ego caelum&
terram conplebo : Sed in eo descendere si nostros diuerbum

Expanded text:
nominavit; ut scias quod Deus Filius unigenitus secundum divinnominavit; ut scias quod Deus Filius unigenitus secundum divinitatis potentiam nec nomen habet, nec consortium commune cum servis: reverendus mittitur, non cum famulis conftamen, minor sit qui mittitur, eo a quo mittitur; ergo et Pilato praejudicat potestati: Scriptura, quae missum dicit a Patre, missum dicit a praeside. 99. Unde si sobrie de Dei Filio quae digna sunt, opinemur; ideo missum intelligere debemus, quia ex illo incomprehensibili inenarrabilique secreto majestatis profundae dedit se comprehendendum pro captu nostro mentibus nostris Dei Verbum, non solum cum se exinaniret, sed etiam cum habitaret in nobis, sicut scriptum est: Quoniam inhabitabo in illis . Denique et alibi habes quia Deus dixit: Venite, descendamus, et confundamus linguas eorum . Non enim Deus de loco aliquando descendit, qui ait: Ego coelum et terram compleo ; sed in eo descendere videtur, si nostros Dei Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tem maiertatis aduertis : uideo totum humc locum excuius affec¬
tuloquatur : haberenim dicentem ipsum: Clarificam epater
daritato eaquam habui prius quam mundus esset apudte:
et tamen ut scires magnum dm̃ & salutarem & omni poten¬
tem dĩ filium iudicium suaemaiestatis admisouit dicendo
et me omniatua sunt &tuamea : omnia habet & tumissum
esse adiniuriam deriuas : quisi secundum carnem non accipis
mis sumut a postolus dixit & ex uerbo simplicir praeiudt cũ
extruis. quodicas inferioresa superioribus mittiso uere
qui a dilla rerpondes quod filius adhominer missur osif namsi
minorem putaseum quimittitur eo uidelicet aquomittitꝰ
Discequia &minor maioremmisit & maiores adminorer
missi sunt: nam & tobias rafahel archangelum misit &
quidergo minor etiam iudeis dĩfilius ad quos intebatur:
deipsoenim soriptum est: nouirsime autem misitillis fi¬

Expanded text:
tem majestatis advertis? 93. Vide totum hunc locum, ex cujus affectem majestatis advertis? 93. Vide totum hunc locum, ex cujus affectu loquatur; habes enim dicentem ipsum: Clarifica me, Pater, claritate ea quam habui, priusquam mundus esset, apud te Et tamen ut scires magnum Deum et salutarem et omnipotentem Dei Filium; indicium suae majestatis admiscuit dicendo: Et mea omnia tua sunt, et tua mea . Omnia habet, et tu missum esse ad injuriam derivas? 95. Qui si secundum carnem non accipis missum, ut Apostolus dixit , et ex verbo simplici praejudicium struis, quo dicas inferiores a superioribus mitti solere: quid ad illa respondes, quia Filius ad homines missus est? Nam si minorem putas eum qui mittitur, eo videlicet a quo mittitur; disce quod et minor majorem misit, et majores ad minores missi sunt. Nam et Tobias Raphaelem archangelum misit , aeos . 96. Numquid ergo minor etiam Judaeis Dei Filius, ad quos mittebatur? De ipso enim scriptum est: Novissime autem misit eis fi
Abbreviated transcription (Latin):
mus sic pergenerationem filiinadoptionem uocemus: alius
igitur naturȩ amor sempiternus. alius gratiae: autsi ex uer¬
bis faciunt quertionem quia scriptum est. & dilexirtieos
sicut &me dilexistietcomparationẽ factam putant ergo &
illud conparatiue dic tum putant. Estote misericordes
sicut & pateruester qui est incaelis: Et alibi ⁊ estoteperfec¬
ti sicut & patermeus quiincaelis est perfeotus est: quodsi
ille secundum plenitudinem maies tatirsuae perfectur est
nos autem perfecti secimdum uirtuta accedenter: profec¬
tuietiam filius diligitur a patre. Secundum sempermanon¬
tis plenitudinem caritatis : In nobis autem caritatem dĩ uirtu¬
tis emeretur profeotus : Vides ignur: quam gratiam ds̃ dede¬
rit hominibus & tudĩ patris & filquis dissoluere natura lem
& in diuiduam caritatem & tu uerba adhuc dircutis ubi unita¬

Expanded text:
mus, sic per generationem Filii in adoptionem vocemur. Alius mus, sic per generationem Filii in adoptionem vocemur. Alius igitur naturae amor sempiternus, alius gratiae. 91. Aut si ex verbis faciunt quaestionem, quia scriptum est: Et dilexisti eos, sicut et me dilexisti; et comparationem factam putant: ergo et illud comparative dictum putant: Estote misericordes, sicut et Pater vester qui est in coelis, misericors est ; et alibi: Estote perfecti, sicut et Pater meus, qui in coelis est, perfectus est . Quod si ille secundum plenitudinem majestatis suae perfectus est, nos autem perfecti secundum virtutis accedentis profectum; etiam Filius diligitur a Patre secundum semper manentis plenitudinem charitatis: in nobis autem charitatem Dei virtutis emeretur profectus. 92. Vides igitur quam gratiam Deus dederit hominibus, et tu Patris et Filii vis dissolvere naturalem et individuam charitatem; et tu verba adhuc discutis, ubi unita
Abbreviated transcription (Latin):
corde ipsi enim dm̃ ui debunt: Videbunt inquid non supercheru¬
bim cumdõ sedebunt : Desinant ergo uiliora secundum diui¬
nitatem aestima rede dĩ filio : neuiliora quoquede patre a esti¬
redefilio ubi enim unadignitas unagloria una caritas unama¬
ies tas est : in commune derogatur. quid quid ialiquo puta¬
ueris derogandum: Iam enim nonerit plenitudo. quam discer¬
nas & diuidas maliquas portionesExistunt tamen im̃p aug¬
nua restudeant patris &fili caritatem quia scriptum est. Et
dilexisti eos sicut & medilexisti: Quod cumdicunt. quiꝰ aliud
agunt nisi hner dĩ filium & homines aequalitatem quandã
Aconparationis inducunt esnum quidsic diligi possunt adeo
hominer que madmodum filius in quo conplacuit pater ille ꝑ
se conplacet. norper ipsum : Inquibus enim dr̃ filium suum
adimaginem suam cernitieos perfilium adscis cit ingratia
filiorum : ut quem ad modum perimaginem adimaginem su¬

Expanded text:
ti mundi corde, ipsi enim Deum videbunt . Videbunt, inquit, non super Cheruti mundi corde, ipsi enim Deum videbunt . Videbunt, inquit, non super Cherubim cum Deo sedebunt. 88. Desinant ergo viliora secundum divinitatem aestimare de Dei Filio, ne viliora quoque de Patre aestire de Filio. Ubi enim una dignitas, una gloria, una charitas, una majestas est; in commune derogatur, quidquid in aliquo putaveris derogandum: jam enim non erit plenitudo quam discernas et dividas in aliquas portionesnuare studeant Patris et Filii charitatem; quia scriptum est: Et dilexisti eos, sicut et me dilexisti . Quod cum dicunt, qui aliud agunt, nisi inter Dei Filium et homines aequalitatem quamdam comparationis inducunt? 90. Numquid sic diligi possunt a Deo homines quemadmodum Filius, in quo complacuit Pater? Ille per se complacet, nos per ipsum: in quibus enim Deus Filium suum ad imaginem suam cernit, eos per Filium adsciscit in gratiam filiorum; ut quemadmodum per imaginem ad 567 imaginem su
Abbreviated transcription (Latin):
am sipossibile putemus postolatum fuirse. calumniaelo¬
cus nonẽ tamenscum legerim saera finstare quomodo
possum : Quod homines addexteram uel adsinis trãfilio
dĩ sedeant arbritrari : supra cerubindñs sed &sicut ha¬
bes qui sedes super cerubin appare: Quomodo apostoli
super cherubinsedebunt: & hoc tamen colligo non ex meo
ingenio sed ex dominicae uocis oraculo: Ipse enim dñs in
posterioribus. a postolos commendans patriait᷑ Pater
quos dedistimihi uolo ut ubiegosum &illisint mecum: Uaque
suu dicas set quia diuinam sedem pater hominibus daret : Volo utubi
ego sedeo &illi sedeant mecum: Sed uolo inquid ut sint mecum
non ut sedeant mecum : et ubiego non quomodo ego: deindese¬
quitur : ut uideant daritatem meam xec hic drxit ut habeant
daritatem meam sed ut uideant: Seruus enim uid& dñs pos¬
sident sicut & dauid docuit dicens: ut uideam uoluntatem

Expanded text:
rgo etiamsi possibile putemus postulatum fuisse, calumniae lorgo etiamsi possibile putemus postulatum fuisse, calumniae locus non est; tamen cum legerim Seraphim stare , quomodo possum quod homines ad dexteram vel ad sinistram Filio Dei sedeant, arbitrari? Supra Cherubim Dominus sedet, sicut habes: Qui sedes super Cherubim, appare ; quomodo apostoli super Cherubim sedebunt? 86. Et hoc tamen colligo non ex meo ingenio, sed ex Dominicae vocis oraculo; ipse enim Dominus in posterioribus apostolos commendans Patri, ait: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum . Utique si judicasset quia divinam sedem Pater hominibus daret, dixisset: Volo ut ubi ego sedeo, et illi sedeant mecum; Sed volo, inquit, ut sint mecum, non ut sedeant mecum; et ubi ego, non quomodo ego. 87. Deinde sequitur: Ut videant claritatem meam. Nec hic dixit: Ut habeant claritatem meam, sed ut videant; servus enim videt, Dominus possidet; sicut et David docuit dicens: Ut videam voluptatem
Abbreviated transcription (Latin):
da reuobis: hoc est non sibi potestatem de esse adserens
sed meritum creaturis accipe aliter .: Non estie¬
um dareuobis: quid est non est meum: quiueni
humili tatem docere. Non est meum quiueni non
minis trari: sed ministrare : Non est meum quiiustitiã
seruo non gratiã : Deniq: et patrem referens addidit. quib:
paratũ est ut osienderet patrẽ quoq: non petiuonib: deferre
solere sed meritis. quia ds̃ ꝑsonarũ acceptor non est : unde
& apostolus ait ꝓquos praesciuit et prae destina uit:¬
uonenim ante prae destinauit quam praesciret sed qorum me¬
rita praesciuit eorum praemia praedestinauit. surcigitur
repraehenditur mulier quȩ & inporsibilia &speciali quodã
priuilegio ab eod̃o postulauit quiea quae scir iudicauit
es sedonanda non duobus apostolis sed omnibus discipulis
etiam Sinecuns quam praecatione. uoluntaria suilargi¬
tate contulerit : sicut scriptum est: Duo decim uor sed ebitis

Expanded text:
dare vobis, hoc est, non sibi potestatem deesse asserens, dare vobis, hoc est, non sibi potestatem deesse asserens, sed meritum creaturis. 82. Accipe aliter: Non est meum dare vobis. Quod est, non est meum, qui veni humilitatem docere: non est meum, qui veni non ministrari, sed ministrare: non est meum, qui justitiam servo, non gratiam. 83. Denique ad Patrem referens, addidit: Quibus paratum est; ut ostenderet Patrem quoque non petitionibus deferre solere, sed meritis, quia Deus personarum acceptor non est . Unde et Apostolus ait: Quos praescivit, et praedestinavitnon enim ante praedestinavit, quam praesciret: sed quorum merita praescivit, eorum praemia praedestinavit. 84. Jure igitur reprehenditur mulier, quae et impossibilia et speciali quodam privilegio ab eo Domino postulavit, qui ea quae sanctis judicavit esse donanda, non duobus apostolis, sed omnibus discipulis, etiam sine cujusquam precatione, voluntaria sui largitate contulerit, sicut scriptum est: Duodecim vos sedebitis su