comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu di. falsũ ẽ qd p̾cessit scõs & ĩ macła¬
cos ẽs in conspectu di. Ad qd̾ bifariam
respondendum. N on enĩ ait paulus.
elegit nos ante constitutionem mundi
eũ ẽẽmus seĩ et immacłati: s elegit nos
ut ẽemꝰ scĩ et immaculati. hoc est qui
scĩ et ĩ macłati ante ñ fuimꝰ ut postra
ẽẽmꝰ. qđ & de peceatorib ad meliora con¬
uersis dici potest. et stabit illa sententu
non iustificabit᷑ in conspectu tuo om̃is
quidem ita intellectũ. et ad uersum
eũ facit. qui añꝗͣ mundꝰ fieret. aĩas
dicit electas ẽẽ ꝓpter scĩtatem: & nil¬
lum uitium peccatoꝵ. Non enĩ ut ai
iam diximꝰ eligunt᷑ paulus. et qui e
similes sunt: qr erant scĩ et ĩmacłati.
sed eligunt᷑ et p̃destinant᷑: ut in con¬
sequenti uita ꝑ oꝑa atq uirtutes.
sc̃i et immaculati fiant. Deniq et si¬

Expanded text:
i, falsum est quod praecessit, sanctos et immaculatos esse in conspectu Dei, ad quod bifariam respondendum. Non enim ait Paulus: Elegit nos ante constitutionem mundi, cum essemus sancti et immaculati; sed, elegit nos ut essemus sancti et immaculati, hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest, et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspectu tuo omnis tus est tempore. Quidem ita intellectum, et adversum eum facit, qui antequam mundus fieret, animas dicit electas esse propter sanctitatem et nullum vitium peccatorum. Non enim, ut ante jam diximus, eliguntur Paulus, et qui similes sunt, quia erant sancti et immaculati, sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera atque virtutes sancti et immaculati fiant. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ ad eum locum. unde corruerant.
et hoc ẽ̃ qđ a moyse in octogesimo no¬
no psalmo dicat᷑. dñe refugium factus
es nob̾. a gen̾atiõe et generationẽ. ante¬
a̾s refugiũ fuerit. Qađ aut̃ ait. ut ẽẽmꝰ
sc̃i et in macłati coram ipso. int̾ scm̃ &
immacłatũ hoc int̾est. qđ̾ sc̃s & ĩ macłatꝰ
integro corpore nullũ fecere peccatum:
& tam̃ ñ se̾i: quia scĩtas uoluntate et
studio comparat᷑. & qdđ immacłatꝰ dici
potest ille qui peceata ñ fecit. sẽs aut̃ qͥ¬
uirtutib plenꝰ sit. iuxta illud qđ in quo¬
dam psalmo seribit᷑. Qui ambulat sine
macła: et oꝑat᷑ iusticiã. Et in cantiea can¬
ticoꝵ. Tota speciosa es ꝑxima mea & macu.¬
la non est inte. Queritur quomͦ sẽs qͥs
et immacłatꝰ sit corã do. cum ꝓpħa testet᷑¬

Expanded text:
rentur ad eum locum unde corruerant: rentur ad eum locum unde corruerant: et hoc esse quod a Moyse in octogesimo nono psalmo dicatur: Domine, refugium factus es nobis in generatione et generationem: anteDeus refugium fuerit. Quod autem ait, ut essemus sancti et immaculati coram ipso, inter sanctum et immaculatum hoc in erest, quod sanctus et immaculatus integro corpore nullum fecere peccatum: et tamen non sancti, quia sanctitas voluntate et studio comparatur. Et quod immaculatus dici potest ille qui peccata non fecit, sanctus irtutibus plenus sit, juxta illud quod in quodam psalmo scribitur: Qui ambulat sine macula, et operatur justitiam Et in Cantico canticorum: Tota speciosa es, proxima mea, et macula non est in te . Quaeritur quomodo sanctus quis et immaculatus sit coram Deo, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
reuerteret᷑ dicens. Heu michi quia in¬
colatꝰ m̃s ꝓlongatꝰ ẽ habitaui cũ habitan¬
Et in alio loco. Miser ego ħo qͥs me liba.¬
bit de corpore mortis huius: Et meliꝰ ẽ
reuerti et ẽẽ eũ xp̾o. Et alibi. Ante qͣm
humiliarer : ego deliqui. et cetera his
in infimũ ipse de iectꝰ. elegit paulum
ds. & ei similes coram se qui erant sẽi
& in macłati. Nemo aut̃ eligit᷑. nisi
de plurib. et ubi sunt aliqui uiliores:
ibi electio ꝑpetrat᷑. Quomͦ aut̃ inba¬
by loniam captiuitate quando a nabu¬
chodonosor in chaldeao ab ductꝰ est po¬
płs. missi sunt ꝓpħȩ. Ie rechiel daniel.
tres pueri. aggeus. et zachanias ñ quo
et ipsi meruerint captiuitatem. s ut
c̃ent in solatio captiuoꝵ ita et in illa
deiectione mundi eos qui antequã mun¬
dus fierit electi erant a deo. missos ẽẽ
ineruditionẽ & magisteriũ aĩarũ pec¬
catriciũ. ut ad p̃dicationẽ eoꝵ reuerte¬

Expanded text:
reverteretur, dicens: Heu mihi, quia inreverteretur, dicens: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est! habitavi cum habitanEt in alio loco: Miser ego homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et: Melius est 549 reverti, et esse cum Christo. Et alibi: Antequam humiliarer ego peccavi , et caetera his in infimum ipse dejectus, elegit Paulum Deus et ei similes coram se, qui erant sancti et immaculati. Nemo autem eligitur nisi de pluribus: et ubi sunt aliqui viliores, ibi electio perpetratur. Quomodo autem in Babylonia captivitate, quando a Nabuchodonosor in Chaldaeam abductus est populus, missi sunt prophetae Ezechiel, Daniel, tres pueri, Aggaeus, Zacharias, non quo et ipsi meruerint captivitatem, sed ut essent in solatio captivorum: ita et in illa dejectione mundi eos, qui antequam mundus fieret, electi erant a Deo, missos esse in eruditionem et magisterium animarum peccatricium, ut ad praedicationem eorum reverte
Abbreviated transcription (Latin):
id eũ retulit ut ñ iuxta manicheũ
Ncet̾as hereses q̃ factorẽ et materiã
ubstiterint. Qđ aut̃ electos nos ut
ũmus seĩ et in macłati coram ipso.
hat ẽ do. ante fra bricam mundi testa¬
as ẽ. ad p̃seientiam aei ꝑtinet: eui
omnia futura iam facta sunt. et ante¬
quam fiant uniuersa sunt nota. sieut
et paulus ipse p̃destinat᷑ in utero matͥs
suȩ: et sheremias in uulua scĩficatur.
eligitur. roboratur. et in tẏpo xp̃i ꝓpħa
gentib mittit᷑. Ui uero qui dm iustũ
conant᷑ ostend̾e. qđ ñ ex p̃iudicio seientię
sue. s ex merito electoꝵ unũquemq
eligat dicunt ante uisibiles creaturas.
ea sunt fuisse alias inuisibiles creaturas
in quib &s aĩas. quȩ ob quasdam causas
solido notas deiecte sunt de orsum. in
uallem istam lacrimarũ. in locũ afflie̾ti¬
onis et ꝑegrinatiois nr̃ȩ. in quo sc̃s con¬
stitutus. orabat ut ad sedem pristinam

Expanded text:
ad eum retulit, ut non juxta Manichaeum, ad eum retulit, ut non juxta Manichaeum, et caeteras haereses, quae factorem et materiam substiterint. Quod autem electos nos, ut essemus sancti et immaculati coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi testatus est, ad praescientiam Dei pertinet; cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota. Sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae, et Jeremias in vulva sanctificatur , eligitur, roboratur, et in typo Christi propheta gentibus mittitur. Alius vero qui Deum justum conatur ostendere, quod non ex praejudicio scientiae suae, sed ex merito electorum unumquemque eligat, dicit, ante visibiles creaturas, ea  Al. in eis sunt, fuisse alias invisibiles creaturas, in quibus et animas, quae ob quasdam causas, soli Deo notas, dejectae sint deorsum in vallem istam lacrymarum, in locum afflictionis et peregrinationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat ut ad sedem pristinam
Abbreviated transcription (Latin):
đs qui uniuersoꝵ conditor ẽ: et huc¬
usq distinctio: deinceps inferat᷑. quii
commune referat᷑. Denedictꝰ d̃s ciꝰ qul
assumptus ẽ hominis: et pat̾ eius qui
in principio apud dm̃ fuit d̾s uerbũ.
ñ quo alius assumptus homo
et alius sit sermo qui assumpserit: s
quo unꝰ atq idem ꝓ uarietate eausarũ.
nc̃ sublimis. nẽ humilis p̃dicet᷑. Sic̃
elegit nos in ipso ante constitutionem
mundi: ut eẽmus sc̃i & inmacłati corã
ipso. Pro constitutiõe mundi in greco
qaͦ constitutio sonat. Unde et nos ꝓpt̃
pauꝑtatẽ linguȩ & rerũ nouitatem. &
sic̃ quidam ait. qđ sit grecoꝵ et sermo
latior. & lingua felicior. conabim᷑ ñ tã
uerbũ tͣnsferre de uerbo qđ impossibi¬
le eꝰ. qͣm uim uerbi quodam explicare
titur de sub limi. uł cũ aliqua res su
mit exordium: uñ et hi qui edium fu¬
turarũ prima iaciunt fundamenta¬
mitia fundam̃toꝵ iecisse dicunt᷑. Uo¬
lens itaq paulus ostende qđ ds uniu̾¬

Expanded text:
Deus, qui universorum conditor est, et hic distinctio, deinceps inferatur, qui commune referatur, benedictus Deus, ejus qui assumptus est hominis, et pater ejus, qui in principio apud Deum, erat Deus Verbum. Non quo alius assumptus homo, et alius sit sermo, qui assumpserit, sed quo unus, atque idem, pro varietate causarum, nunc sublimis, nunc humilis praedicetur. Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi: ut essemus sancti et immaculati coram ipso. Pro constitutione mundi, in Graec, quod constitutio sonat. Unde et nos propter paupertatem linguae, et rerum novitatem, 548 et sicut quidam ait, quod sit Graecorum et sermo latior et lingua felicior, conabimur non tam verbum transferre de verbo, quod impossibile est, quam vim verbi quodam explicare titur de sublimi, vel cum amit exordium. Unde et hi qui aedium futurarum prima jaciunt fundamentainitia fundamentorum jecisse dicuntur. Volens itaque Paulus ostendere, quia Deus univer
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ crucifix carnẽ suã cũ uitis. es
concupis centiis. qui mortuus est
mundo. et ñ contemplat᷑ ea quȩ ui¬
dentur sed quȩ non uidentur ui¬
dens mundum crucifirum. et tͣnse¬
untẽ figurã eius. C rucifigitur aũ
iusto mundus ille. de quo saluator
ait. E go uiei mundũ: et nolite dili¬
tus nouo cȩlo et noua terra. et nouo
testamento canit canticũ nouum:
et accipit nomen nouũ scriptum in
oalculo. qd̾ nemo nouit nͥ qui acceꝑit
illud. Queritur quomͦ nc̃ paulus
Et iterum. Libenter głabor in uifir¬
mitatib meis: ut in habitet in me
uirtus xp̃i. Et in alio loco. Bonum
aut̃ mͥ ẽ magis mori: quã ut głã
meam quis euacuet. et cetera que
in hẽ modum scripta sunt. S sci.

Expanded text:
qui crucifixit carnem suam cum vitiis et qui crucifixit carnem suam cum vitiis et concupiscentiis, qui mortuus est mundo, et non contemplatur ea quae videntur, sed quae non videntur: videns mundum crucifixum, et transeuntem figuram ejus. Crucifigitur autem justo mundus ille, de quo Salvator ait: Ego vici mundum . Et: Nolite dilitus novo coelo, et nova terra, et novo Testamento, canit canticum novum, et accipit nomen novum scriptum 532 in calculo, quod nemo novit nisi qui acceperit illud. Quaeritur quomodo nunc Paulus Et iterum: Libenter gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi . Et in alio loco: Bonum autem mihi est magis mori, quam ut gloriam meam quis evacuet , et caetera quae in hunc modum scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fidentiã in carne uocat. qđ scilies
cũcisionẽ inꝑsecutione ꝓponeres
Nam nec uidei ꝑseqͥ eos poteras
nec gentiles. quos uidebant et ꝓ
selytos circiuncide. et ipsos legis
p̃cepta seruare. Ne ere enĩ qui
circũcisi sunt. hii legem custodius
s uolunt uos cir cũcidi ut in car¬
ne ur̃a głient᷑. Propter infirmiti¬
tẽ inquit carnis lex impleri non
potest. Unde et iudei p̃cepta magil
hominũ et doctrinas ꝗͣ dei mana¬
ta custodiunt. neq corporasẽ faci¬
entes legem. impossibile qͥppe est
neq sp̃italẽ. quam non intelligis
Unde hoc ẽ omne qđ student. qł
agunt. qd̾ nitunt᷑. ut apd̾ iudeos
de ur̃e carnis iniuria głient᷑: et
iactitent suo gentes magist̾io cir¬
cũcisas. hoc autẽ totũ faciunt ue
iudeis placeant: et expugnante
legis inuidia conquieseat. Mics
autem absit gloriari: nͥ in cruer
ius potest in cruce dñi głari. qui
tollit eã eam et sequit᷑ saluators.

Expanded text:
fidentiam in carne vocat, quod scilicet fidentiam in carne vocat, quod scilicet cumcisionem in persecutione proponerent. Nam nec Judaei persequi eos poterant, nec Gentiles, quos videbant  Al. volebant et proselytos circumcidere, et ipsos Legis praecepta servare. Neque enim qui circumcisi sunt, hi Legem custodiunt, sed volunt vos circumcidi, ut in carne vestra glorientur. Propter infirmitatem, inquit, carnis, Lex impleri non potest. Unde et Judaei praecepta magis hominum et doctrinas, quam Dei mandata custodiunt, neque corporalem facientes Legem, impossibile quippe est: neque spiritualem, quam non intelligunt. Unde hoc est omne quod student, quod agunt, quod nituntur, ut apud Judaeos de vestrae carnis injuria glorientur, et jactitent suo Gentes magisterio circumcisas. Hoc autem totum faciunt, ut Judaeis placeant, et expugnatae Legis invidia conquiescat. Mihi autem absit gloriari, nisi in cruclus potest in cruce Christi gloriari, qui tollit eam, et sequitur Salvatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Quam ob causam credo et in ꝓpħis
tudinem in manu quoq pauli factũ
dei sciamꝰ ẽẽ sermonẽ. Grandes pau¬
lus utteras ñ solũ tẽ ad galatas. sed
etiam hodie scribit ad cunctos: et
quamuis parui sint apices quib eiꝰ
epłe conscribant᷑. tam̃ magne sunt
litterȩ. quia in litteris magnus ẽ
sensus. Qcr̃q uolunt placere in
carne hii cogunt uos circumeidi:
tantũ ut crucis xp̃i ꝑsecutionem.
ñ patiant᷑. Suꝑius ostendit ex quo
loco sua subscripserit manu: nẽ
quid scripserit replicat. Gaius ce¬
sar et octouinianus augustus. et
tyberiꝰ successor augusti. leges pro¬
mulgauerant. ut iudei qui erant
in toto romani imꝑii orbe disꝑsi. ꝓ¬
prio ritu uiu̾ent: et patriis cerimo
p̃ferebat. ꝑsecutionib tã gentiliũ
quam iudeoꝵ fiebat obnoxiꝰ. Ha
gͥ ꝑsecutiones hii qui galat hald¬
prauarant declinare cupientes.
circumcisionẽ ꝓ defensione disci¬
płis ꝑsuadebant. quã nc̃ apłs con¬

Expanded text:
Quam Quam tudinem in manu Pauli sciamus factum Dei esse sermonem. Grandes Paulus litteras non solum tunc ad Galatas, sed etiam hodie scribit ad cunctos, et quamvis parvi sint apices quibus ejus Epistolae conscribuntur, tamen magnae sunt litterae, quia in litteris magnus est sensus. Quicumque volunt placere in carne, hi cogunt vos circumcidi: tantum ut crucis Christi persecutionem non patiantur. Superius ostendit ex quo loco sua subscripserit manu: nunc quid scripserit, replicat. Caius Caesar, et Octavianus Augustus, et Tiberius successor Augusti, leges promulgaverant, ut Judaei qui erant in toto Romani imperii orbe dispersi, proprio ritu viverent, et patriis caeremonpraeferebat, persecutionibus tam Gentilium, quam Judaeorum, fiebat obnoxius. Has igitur persecutiones hi qui Galatas depravaverant declinare cupientes, circumcisionem pro defensione discipulis persuadebant quam nunc Apostolus con
Abbreviated transcription (Latin):
natha: et cetera. Propt̾ hoc gͥ uolens
omnẽ occasionẽ falsis auferre doc¬
torib qui et galathas aueritate eu̾głis
de prauauerant: finẽ epłe manus
suȩ annotatione compleuit dicens.
Uidete qualib litteris scripsi uobis.
Non quo grandes litterȩ fuerint.
ut dum apices litterarũ recognos¬
c̃ent ipsum se putarent uide qui
scripserat. In hoc loco uir ad pͥmȩ
nr̃is temporib eruditus: miror qͦ
mͦ ridicłam rem locutus sit. Paulus
inquit heb̾eus erat. et grecas litt̾as
nesciebat. Et quia necessitas expete¬
bat᷑ ut manu sua epłam subserib̾et.
contra consuetudinem. curuos trami¬
tes litterarũ. uix magnis apicibus
exprimebat. etiam in hoc suȩ. ad
galatas in dicia caritatis ostendens
qđ ꝓpter illos id quoq quod non po¬
terat facere. conaret᷑. Grandib gͦ
paulus litteris scripsit epłam: quia
sensus erat grandis in litteris. et sp̃ũ
dei uiui non attramento nec calamo
fuerat exaratus. Qđ apposuit mea
manu. oꝑa intelligamus in manib.

Expanded text:
natha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas a veritate Evangelii depravarant, finem epistolae manus suae annotatione complevit, dicens: Videte qualibus litteris scripsi vobis; non quod grandes litterae fuerint ut dum litterarum apices recognoscunt, ipsum se putarent videre, qui scripserat. In hoc loco vir apprime nostris temporibus eruditus, miror quomodo rem ridiculam locutus sit. Paulus, inquit, Hebraeus erat, et Graecas litteras nesciebat. Et quia necessitas expetebat, ut manu sua epistolam subscriberet, contra consuetudinem curvos tramites litterarum, vix magnis apicibus exprimebat: etiam in hoc suae ad Galatas indicia charitatis ostendens, quod propter illos id quoque quod non poterat, facere conaretur. Grandibus ergo Paulus litteris scripsit epistolam, quia sensus erat grandis in litteris, et spiritu Dei vivi, non atramento, nec calamo fuerat exaratus. Quod autem apposuit, mea manu, opera intelligamus in manibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Differentiam uͦ greci sermonis. ti pͥᷤ¬
latinus sermo non explicat. Superior
quippe sermo ad eos refert᷑. qui antea ñ
fuerunt et prius quã fierent de his eo¬
gitatũ est: & postea substiterunt. Infe¬
mor uͥ de eo que̾ nulla eogitatio uolun¬
tas nulla p̾cessit. sed semꝑ fuit. & nun¬
quã ut eẽt accepit exordium. Unde re¬
ete nẽ de his qui eũ ante non essent ꝓꝰ¬
semꝑ cũ patre fuit et nunquã eum
ut eẽt uoluntas paterna p̃cessit. Ex¬

Expanded text:
Differentiam vero Graeci sermonis πρLatinus sermo non explicat. Superior quippe sermo ad eos refertur, qui antea non fuerunt, et priusquam fierent, de his cogitatum est, et postea substiterunt. Inferior vero de eo quem nulla cogitatio, voluntas nulla praecessit, sed semper fuit, et numquam ut esset, accepit exordium. Unde recte nunc de his qui cum ante non essent, posemper cum Patre fuit, et nunquam cum, ut esset, voluntas paterna praecessit; e
Abbreviated transcription (Latin):
ne. nequaꝗͣ cũ anima. siue qr spĩta¬
les facti. caro et anima ẽẽ desistis. suͤ
qd̾ in principali etiã ea quȩ minora
sunt cõprehendant᷑. Anua enĩ et
caro subiecta st̃ sp̃itui: de quo ȩcełastẽ
loquit᷑. Sp̃s reuertet᷑ ad eũ qui fecit
illum. Et paulus in alio loco. Ipse

Expanded text:
ne, nequaquam cum anima; sive quia spirituales facti, caro et anima esse desistis, sive quod in principali etiam ea, quae minora sunt, comprehendantur. Anima enim et caro subjecta sunt spiritui. De quo et Ecclesiastes loquitur: Spiritus revertetur ad eum qui dedit illum . Et Paulus in alio loco: Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uero oꝑum futurũ iudiciũ: et ꝓ qua¬
litate uł diuersitate seminis. diu̾sas
nos facere mensuras. centesimum. et¬
seragesimũ. tricesimũ fruefũ. Quã
segetẽ nemo potest nietere de ficiens.
Quale aut̃ est ut cũ peceatores coti¬
die in malis oꝑib augeant᷑: nos in
bono oꝑe lassemur:. E Rso dum tem¬
pus habemꝰ oꝑem̃ bonũ ad omnes: ma¬
xime aut̃ ad domesticos fidei. Tempus
seminantis ut diximꝰ: tempus est p̃sens
uita quam currimꝰ. In hac licet nob̾
qđ uolumꝰ seminare. Cũ ista uita tͣn¬
sierit: oꝑandi tempus aufertur. Pñ
et saluator ait. Operamini dũ diesẽ:
ueniet nox qͣndo iam nullus poterit
operari. Ortiis nob̾ dei sermo sol uerus:
et congregatȩ sunt bestiȩ in cubilia
sua. Procedamus ut homines ad opus
nr̃m. et usq ad uesꝑam laboremꝰ: sicut
mystice eanit᷑ in psalmo. Posiuisti teneb̾s
et facta ẽ nor: in ipsa ꝑtransibt̃ bes¬
tie siluę. Catuli leonum rugientes

Expanded text:
vero futurum judicium; et pro quavero futurum judicium; et pro qualitate vel diversitate sementis diversas non facere messuras, centesimum, sexagesimum, et trigesimum fructum: quam segetem nemo potest metere deficiens. . Quale est autem, ut cum peccatores quotidie in malis operibus augeantur, nos in bono opere lassemur? Ergo, dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Tempus sementis, ut diximus, tempus est praesens, et vita quam currimus. In hac licet nobis quod volumus seminare; cum ista vita transierit, operandi tempus aufertur. Unde et Salvator ait: Operamini dum dies est: veniet nox, quando jam nullus poterit operari Ortus est nobis Dei sermo, sol verus, et congregatae sunt bestiae recedentes in cubilia sua: procedamus ut homines ad opus nostrum, et usque ad vesperam laboremus, sicut mystice cantatur in psalmo: Posuisti tenebras, et facta est nox. In ipsa pertransibunt bestiae silvae, catuli leo
Abbreviated transcription (Latin):
ratione facientes. crescite & multipli¬
camini. et replete terram: ñ in carne
in spu seminare. S yllogismus itaq
eiꝰ subtilis et caducus. sophysmate
primũ decipit. audientẽ: ceterũ dili¬
gent̾ in spectus facile soluit᷑. Neq enĩ
possumꝰ dicere abraham ysaae et iacob.
et alios scõs uiros qui de ꝓmissione na¬
mine pullulasse. Illud etiam pariter
obseruandum qđ qui seminat in car¬
ne. cũ additam̃to suȩ carnis ponitur.
suo: s simpliciter in spũ. Qe nĩ bona
seminat. non in suo corꝑe s in dei spũ
seminat: de quo et uitam ẽ. messu¬
rus eternã. BoNim aut̃ facientes
non deficiamꝰ: temꝑe enĩ suo metemꝰ.
non deficientes. Cohortat᷑ eos ad stu¬
dium ꝑseuerantie: qui in hac uita
mercedem boni oꝑis expectant. uesci¬
entes qr sieut in semine aliud satioĩs
aliud messis est tempus: sic et inpre¬
senti uita sem̃tis sunt oꝑa quȩ nc̃ itł¬
in spũ. uł in carne metunt᷑. Messis

Expanded text:
ratione facientes: Crescite et multipliratione facientes: Crescite et multiplicamini, et replete terram , non in carne, sed in spiritu seminare. Syllogismus itaque ejus futilis et caducus, sophismate primum decipit audientem. Caeterum diligenter inspectus, facile solvitur: Neque enim possumus dicere, Abraham, Isaac et Jacob, et alios sanctos viros, qui de repromissione namine pullulasse, ilobservandum quod qui seminat in carne cum additamento suae carnis ponitur. suo, sed simpliciter in spiritu. Qui enim bona seminat non in suo quopiam, sed in Dei spiritu seminat, de quo et vitam est messurus aeternam. Bonum autem facientes non deficiamus, tempore enim suo metamus non deficientes. Cohortatur eos ad studium perseverantiae, qui in hac vita mercedem boni operis exspectant, nescientes, quia sicut in semine aliud satioaliud messis est tempus, sic et in praesenti vita sementis est opera quae vel in spiritu vel in carne metuntur. Messis
Abbreviated transcription (Latin):
tali ad uersũ nos sub occasione pil¬
sentis testimonii usus est argum̃ts.
E seminat in carne: S earne uiet
corruptionem. In carue a ut seminat:
qui mulieri uingit᷑. Ergo et his qͥ
uxore utit̾ et seminat in carne eiꝰ. de
carne et metet corruptionẽ. Respon¬
debit̾ ei primũ ñ dixisse paulũ qui
seminat in carne: s in carne sua. Ne¬
mo aũt secũ ipse concũbit: et in sua
carne seminat. Deinde ut obseruati¬
oñẽ hanc quam ad notauimꝰ in carne
sua ex habundanti ei concedamꝰ: ad¬
dendum ẽ. eos quoq qui comedant &¬
bibant et dormiant: & aliquid faci¬
ant obrefrigeriũ corꝑis iuxta illum
seminare in carne: et de ea metere cor¬
ruptionẽ. Qđ si ad hoc confugerit ut
dicat eos siue bibant. si manducent.
siue dormiant. in nomine tam̃ dñi
omĩa cũ ratione ꝑficiant. non in car¬
ne seminare s in sp̃u: et nos ei simi¬
lit̾ respondebimꝰ. eos quoq qui dei
primam sententiam sequantur. cum

Expanded text:
tali adversum nos sub occasione pratali adversum nos sub occasione praesentis testimonii usus est argumento: Si quis seminat in carne, de carne metet corruptionem: in carne autem seminat, qui mulieri jungitur: ergo et is qui uxore utitur, et seminat in carne ejus, de carne metet corruptionem. Respondebitur ei, primum non dixisse Paulum, qui seminat in carne; sed, in carne sua. Nemo autem secum ipse concumbit, et in sua carne seminat. Deinde ut observationem hanc quam annotavimus, in carne sua, ex abundanti ei concedamus, addendum est eos quoque, qui comedant et bibant, et dormiant et aliquid faciant ob refrigerium corporis, juxta illum seminare in carne, et de ea metere corruptionem. Quod si ad hoc confugerit, ut dicat eos qui, sive bibant, sive manducent, sive dormiant, in nomine tamen Domini omnia cum ratione perficiant, non in carne seminare, sed in spiritu; et nos ei similiter respondebimus, eos quoque qui Dei primam sententiam sequantur cum
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ qui seminat in carne sua: de
carne et metet corruptionẽ. Qaut̃
seminat in spũ. de spũ metet uitã¬
eternam. Omne qdđ loquim̃. agimꝰ
cogitamꝰ : in duob seminat᷑ agris
carne et spũ. Si bona st̃ quȩ de ma¬
nu ore. et corde. ꝓmunt̾ seminata in
spũ: uitȩ eternę fructib redunda¬
bunt. Si mala ab agro carnis excep¬
ta: corruptionis nob̾ segetem pullu¬
labunt. Alit̃. Qlegem carnalit̾ in¬
telligit: repmissiones qͦq caruales
et quȩ in presenti scło corrumpin¬
tur expectat. Q aut̃ sp̃italis audit¬
est. seminat in spu: et de spũ mett
uitam eternã. Si mul notandus oi¬
do sermonũ et eũ suꝑiorib copilu¬
dus qđ homo uocat᷑ in spũ seminas
qui quando ceꝑit uitam metere sco¬
piternã: hõ fortasse ẽẽ desistat. Cassi¬
anꝰ qui putatiuã xp̃i earnem intro¬
ducens omnẽ conunctionẽ mascłi i
femuniã immundã arbitrat᷑. encraci¬
tarũ. uł acerrimus heresiar ches:

Expanded text:
 qui seminat in carne sua, de  qui seminat in carne sua, de carne et metet corruptionem, qui autem seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam. Omne quod loquimur, agimus, cogitamus, in duobus seminatur agris, carne et spiritu, si bona sunt quae de manu, ore et corde promuntur, seminata in spiritu vitae aeternae fructibus redundabunt. Si mala ab agro carnis excepta, corruptionis nobis segetem pullulabunt. Aliter, qui legem carnaliter intelligit, repromissiones quoque carnales, et quae in praesenti saeculo corrumpuntur, exspectat. Qui autem spiritualis adest, seminat in spiritu, et de spiritu metet vitam aeternam. Simul notandus ordo sermonis, et cum superioribus copulandus, quod homo vocatur in spiritu seminans, qui quando coeperit vitam metere sempiternam, homo fortasse esse desistit. Cassianus, qui putativam Christi carnem introducens, omnem conjunctionem masculi ad feminam immundam arbitratur, Encratitarum vel acerrimus haeresiarches,
Abbreviated transcription (Latin):
Nouite errare: ds non irridetur.
Quȩ enĩ seminauerit hõ. hȩc et metet.
Preuidens spũ eos qͥ docent̃. et debenĩ
magistris sumptus. et uit&̧ necessaria
ministrare. posse obtende pauꝑtatẽ
et dicere: ager m̃s hoc anno siccitate¬
aruit: uineam grando contriuit :
redditus qͥ ẽẽ poterant tributa ra¬
puert᷑: non habeo unde tribuam qdđ
iubetur: ad iecit. Nolite errare : ds ñ
irridetur. Seit inquit corda ur̃a: ñ
ignorat facultates. Excusatio uerbi¬
similis hominẽ ut cũq potest placa¬
re: dm̃ non potest fallere. Et si mul
cohortat᷑ ad id qđ p̃ceptũ est: exhiben¬
dũ sem̃ nominans : ne et putet ꝑdi¬
tum quod multiplieato fenore:¬
recepturiis est. Ad corinthios quoq
rationẽ dati et accepti: si mili docut
exemplo. Qparce seminat: par eia
metet. Et qui seminat in benedieꝰ¬
tione: in benedictiõe et metet. Unꝰ¬
quisq siẽ ꝓpositũ habet in corde¬
suo. non extristicia aut ex necessita¬
te. hylarem enĩ datorem: diligit ds̃

Expanded text:
Nolite errare, Deus non irridetur: quae enim seminaverit homo, haec et metet. Praevidens in spiritu, eos qui docentur, et debent magistris sumptus et vitae necessaria ministrare, posse obtendere paupertatem et dicere: Ager meus hoc anno aruit siccitate, Vineam grando contrivit, Redditus, qui esse poterant, tributa rapuerunt, Non habeo unde tribuam quod jubetur; adjecit, Nolite errare, Deus non irridetur. Scit, inquit, corda vestra; non ignorat facultates. Excusatio verisimilis homini potest utcunque placere, Deum non potest fallere. Et simul cohortatur ad id quod praeceptum est exhibendum, semen nominans, ne putet perditum quod multiplicato fenorerecepturus est. Ad Corinthios quoque rationem dati et accepti, simili docuit exemplo: Qui parce seminat, parce et metet: et qui seminat in benedictione, de benedictione et metet. Unusquique sicut propositum habet in corde, non ex tristitia, aut necessitate: hilarem enim dat
Abbreviated transcription (Latin):
in obꝓbriũ. et in confusionẽ ȩt̃nã:
et in telligentes fulgebt̃. sicut splen¬
dor firmam̃ti. Et de iustis. Multi
sicut stellȩ in sempiternũ. Neq
enĩ in sole et luna. firmam̃to et stel¬
lis circumcisio aliquid ualet aut p̃¬
putiũ: sed est noua conditio sine his
partib corporũ quȩ possunt secari
Ita gͥ et nos qui diligimus dm̃ et p̃¬
parata st̃ nobis q̃ nec ocłs uidit. nec
auris audiũ. nec in cor hoĩs ascende¬
runt: cũ de corpore humilitatis tͣns¬
formati fuerimus in corpus głe dñi
cum p̃putio custodire gentilis. Non
quod aliud iuxta substantiã sit:
s qđ iuxta głam sit diuersũ. Opor¬
tet enĩ mortale hoc. ind̾ue in mor¬
talitatẽ: et corruptiuum hoc in

Expanded text:
in opprobrium et in confusionem aeternam ; in opprobrium et in confusionem aeternam ; et: Intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti. Et de justis: Multi sicut stellae in sempiternum. Neque enim in sole et luna, firmamento et stellis, circumcisio aliquid valet, aut praeputium: sed est nova conditio sine his partibus corporum, quae possunt secari. Ita igitur et nos qui diligimus Deum, et praeparata sunt nobis quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt , cum de 533 corpore humilitatis transformati fuerimus in corpus gloriae Dec cum praeputio custodire Gentilis. Non quod aliud juxta substantiam sit: sed quod juxta gloriam sit diversum. Oportet enim mortale hoc induere immortalitatem, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
oe fieri ob dñi passionem. Neq
rni circũcisio est aliquid neque p̃¬
putiũ: s noua creat᷑a. Quomodo
idelis et infidelis. cũ unus sit ꝑ
iostantiam. in duos diuiditur int
intelligentiȩ diuersitatẽ. a pło
dicente. expoliantes uos ueterem
hominem cum oꝑib suis induentẽ
nouũ qui renouatur in agnitio¬
nẽ iuxta imaginẽ creatoris: sic et
inundus cũ scđ̾m substantiã unus
sit. scđm sensum alius atq aliꝰ efficit᷑.
Peccatori mundus uetus est: sc̃o
nouus. Cum enĩ sc̃o mundus fue¬
rit crucifirus. nequaꝗͣ ẽ ei circũci¬
sio et p̃putium. non iudeus neq gen¬
tilis. s noua creatura. in quam tranꝰ
figurat᷑ corpus humilitatis nr̃e.
quippe transierunt: ecce facta sui
alia gła lunȩ. alia gła stellarũ: stella
quippe a stella differt in gła: sicet
resurrectio mortuoꝵ. De qua et da¬
nihel pari uoce concordat dicens:
ꝑburimi dormientiũ de t̾re pulu̾e¬
resurgent: hii in uitã et̃nam. et hii

Expanded text:
ieri ob Domini passionem. Neque enim circumcisio aliquid est, neque praeputium, sed nova creatura. Quomodo fidelis et infidelis, cum unus sit per substantiam, in duos dividitur juxta intelligentiae diversitatem, Apostolo dicente: Exspoliantes vos veterem hominem cum operibus ejus, et induentes novum, qui renovatur in cognitionem juxta imaginem Creatoris : sic et mundus cum secundum substantiam unus sit, secundum sensum alius atque alius efficitur. Peccatori, mundus vetus est: sancto, novus. Cum enim sancto mundus fuerit crucifixus, nequaquam est ei circumcisio et praeputium: non Judaeus, neque Gentilis: sed nova creatura, in quam transfiguratur corpus humilitatis nostraquippe transierunt, ecce facta sunt alia lunae, alia stellarum: Stella quippe a stella differt in gloria: sic et resurrectio mortuorum . De qua et Daniel pari voce concordat, dicens: Plurimi dormientium de terrae pulvere surgent: hi in vitam aeternam, et hi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dii et multi dñi. siue in cȩlo
siue in t̾ra. Pulchre autẽ uno sermo¬
ne ut epłam iuxta ꝓpositionem argu¬
m̃ti finiret. isrł dei uocauit: ut sei¬
uicet oĩa quȩ supra dicta st᷑. non
extra causam. s ex causa disputati
doceantur. De cetero nemo mieh
molestꝰ sit. Non quasi defecerit in
docendo. s quo et agricola hẽ habet
laborẽ si quȩ palutauerit uirgulta
siccent᷑: et pastor sollicitudinẽ. si pe¬
cora que congregauerat dissipata li¬
nientur. Melius gͦ in greco legitur
De cetero labores michi nemo exibeat
ne rursũ scilicet in uob̾ necessitatim
habeam laborandi. Laborem prestas
magistro: qui alit̾ uiuit et sentit
quam magist̃ et docuit et fecit. Pons
et contentionẽ eoꝵ si qui contradici
deinceps uoluerint p̃uenire: qđ̾ itis
ad corinthẏos in uelando mulierise
pite. et mascłi ñ uelando post mula
complexis ẽ dicens. Siquis uidet᷑ an¬
tentiosus ẽẽ. nos talem consuetudii

Expanded text:
sint dii, et multi domini, sive in coelo, sint dii, et multi domini, sive in coelo, sive in terra. Pulchre autem uno sermone, ut epistolam juxta propositum argumentum finiret, Israel Dei vocavit; quo scilicet omnia quae supra dicta sunt, non extra causam; sed ex causa disputata doceantur. De caetero nemo mihi molestus sit. Non quasi defecerit in docendo; sed quo et agricola hunc habeat laborem, si quae 534 plantaverit virgulta siccentur; et pastor sollicitudinem, si pecora quae congregaverat dissipata lanientur. Melius ergo in Graeco legitur, De caetero labores mihi nemo exhibeat; ne rursum scilicet in vobis necessitatem habeam laborandi. Laborem praestat magistro, qui aliter et vivit et sentit, quam magister et docuit et fecit. Potest et contentionem eorum, si qui contradicere deinceps voluerint, praevenire, quod etiam ad Corinthios in velando mulieris capite, et masculi non velando, post multa complexus est, dicens: Si quis autem videtur contentiosus esse: nos talem consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
iam nc̃ in baptismate xp̃o consurrexi¬
mꝰ in nouũ renati hominẽ. nec cir¬
cumcisioni nec p̃putio seruiamus:
s qđ futuri sumus iam nẽ nos ẽẽ
credamꝰ. Et aricumq hanc regłam
secuntur. pax suꝑ illos et miscđia:
et suꝑ isrł dĩ. Ad normã omĩa diri¬
guntur. et utrũ praua recta ue siñ
cũ regła apposita fuerit arguuntur:
itaet doctrina d̃i. quedã quasi nor¬
ma sermonis ẽ. q̃ int̾ iusta iudicat
et in iusta. Quam qui secutus fue¬
rit habebit pacẽ insemetipso. quȩ
suꝑat omnẽ sensũ: et post pacem mi¬
scđiam quȩ p̃cipua ẽ in dĩ irł. Dei
uͦ isrł aictus ẽ. ad distinctionẽ eiꝰ qͥ
dei isrł ẽẽ cessauit. diẽt enĩ se ẽẽ iu¬
deos et ñ sunt. s mentiuntur: cũ sis
de synagoga sathane. Nec mireri
si ad imitationẽ spitalis isrł. carnis
sit isrł qui nec pacẽ habeat nec mm¬
sericordiam: de quo ad corinthios se¬
bit᷑. Uidete isrł scđm carnẽ: cum ad
imitationẽ quoq dei et dñi multi

Expanded text:
jam nunc in baptismate Christo conresurreximus, in novum renati hominem, nec circumcisioni, nec praeputio serviamus: sed quod futuri sumus, jam nunc nos esse credamus. Et quicumque hanc regulam sequuntur, pax super illos, et misericordia, et super Israel Dei. Ad normam omnia diriguntur; et utrum prava rectave sint, cum regula apposita fuerit, arguuntur. Ita et doctrina Dei quaedam quasi norma sermonis est, quae inter justa judicat et injusta: quam qui secutus fuerit, habebit pacem in semetipso quae superat omnem sensum; et post pacem, misericordiam quae praecipua est in Dei Israel. Dei vero Israel dictus est, ad distinctionem ejus qui Dei Israel esse cessavit. Dicunt enim se esse Judaeos, et non sunt; sed mentiuntur, cum sint de synagoga Satanae. Nec mireris, si ad imitationem spiritualis Israel, carnalis sit Israel, qui nec pacem habeat nec misericordiam; de quo et ad Corinthios scribitur: Videte Israel secundum carnem ; cum ad imitationem quoque Dei et Domini, multi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uerbũ am̃. uera ẽẽ que loquat᷑ osten¬
dit. Qd aut̃ am̃ consensũ significet au¬
dientis: et sit signacłm ueritatis: ad co¬
rinthios quoq prima nos doceat ȩpła
inqua paulus ait. Ce: terũ si benedix¬
eris spũ. qui supplet locũ ydiothȩ qͦ
modo dicit am̃ suꝑ tuã benedictiõem:
trie qm̃quidem nescit quid dicas:¬

Expanded text:
 536 Amen, vera esse quae loquitur, ostendit. Quod autem Amen consensum significet audientis, et sit signaculum veritatis, ad Corinthios quoque prima nos docet, in qua Paulus ait: Caeterum si benedixeris spomodo dicet, Amen, super tuam benedictionem, quandoquidem nescit quid dicas
Abbreviated transcription (Latin):
iusta. siquis aut̃ nolens ad qui esceri
ueritati. querit qͥd respondeat e
quib nitat᷑: e contra. seiat se raps¬
sione non dignũ. qui magis paratꝰ
meo porto. Q post aduentũ xp̃i in
carne circũcidit᷑: ñ portat stimata
suã. Q uͦ in plagis supͣ modũ. in car¬
cerib frequent̃. ter uirgis cesus est.
semel lapidatꝰ ẽ et cet̾a quȩ in catha¬
logo seripta st̃ gloriandi: hic stimata
dñi iħi in corpore suo portat. Forte &
his qui macerat corpus suũ. et subi¬
cit seruituti. ne aliis p̃dicans ipse re¬
in corpore suo. Lȩtabant᷑ et apłi qđ
digni fuerant ꝓ noĩe iti contu melĩa

Expanded text:
autem nolens acquiescere veritati, quaerit quid respondeat, et quibus nitantur contra, sciat se responsione non dignum, qui magis contendmeo porto. Qui post adventum Christi in carne circumciditur, non portat stigmata sua. Qui vero in plagis supra modum, in carceribus frequenter, ter virgis caesus est, semel lapidatus est, et caetera quae in catalogo scripta sunt gloriandi, hic stigmata Domini Jesu in corpore suo portat. Forte et is qui macerat corpus suum, et subjicit servituti, ne aliis praedicans ipse rein corpore suo . Laetabantur et apostoli quod dign
Abbreviated transcription (Latin):
nos missam. quasi instet dies dñi.
e quis uos seducat ullomodo. Et ut
atam epłam quam mittebat suspi¬
cone eriꝑet falsitatis: manusua
in fine subscripsit dicens. Salutatio
nea: manu pauli. Qđ est signum
ses etiam quas dictauerat lit teras:
manu sua similiter subnotauit. Sa¬
lutatio mea: mani pauli. Et memo¬
res estote uincłoꝵ meoꝵ. Et ubicũq
sciebat falsos ẽẽ doctores qui possent
ꝑ apłi auetoritatẽ noua doginata se¬
minare epłam manu ꝓpria subscri¬
bebat. Deniq et ad corinthios scͥbens.
in quib erant scismata et hereses.
uno quoq dicente. ego sum pauli. et

Expanded text:
nos missam, quasi instet dies Domini, ne quis vos seducat ullo modo . Et ut totam Epistolam quam mittebat, suspicione erueret falsitatis, manu sua in fine subscripsit, dicens: Salutatio mea manu Pauli, quod est signum ses etiam quas dictaverat litteras, manu sua similiter subnotavit: Salutatio mea manu Pauli: Memores estote vinculorum meorum. Et ubicumque sciebat falsos adesse doctores, qui possent per Apostoli auctoritatem nova dogmata seminare, Epistolam manu propria subscribebat. Denique et ad Corinthios scribens, in quibus erant schismata et haereses, unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ habet et iuno uniuiras.
et uesta uirgines. et alia ydola con¬
tinentes: B eatus ioħes euanglista
cũ epheso moraret᷑. usq ad ultimã
senectutẽ. et uix int̾ discipłoꝵ mi¬
nus ad ȩccłiam deferretur: nec.
diligite alterutrũ. Tandem dscips
fufficit. Hoc ꝓpter p̃sens apłi man¬
datũ. oꝑemur bonũ ad om̃s maxi
me ad domesticos fidei. Uidete qua
lib litteris scripsi uob̾ mea manu
hii qui circumeidi galatas uolebans
disseminauerant alia paulũ facere
alia p̃dicare. et suũ oꝑe destruere
sermonẽ: qđ qui legem assereret
abolitã. ipse inueniret᷑ in lege.
hanc opinionẽ quia non poterat pau¬
lus apud om̃s presens ipse subuer¬
tere: ꝓhibebatur quippe uincł̾is
quȩ ob xp̃i martirium sustinebat.
se ipsum ꝑ litteras p̃sentat: et ne
aliqua subposite epistolȩ suspicio
nasceretur ab hoc loco. usq ad finẽ
manu sua ipse ꝑscripsit. ostenders
suꝑiora ab alio exarata. Qã aut̃ sub

Expanded text:
nationem habet et Juno univiras, nationem habet et Juno univiras, et Vesta virgines, et alia idola continentes? Beatus Joannes evangelista cum senectutem, et vix inter discipulorum manus ad Ecclesiam deferretur, nec diligite alterutrum. Tandem discipusufficit. Hoc propter praesens Apostoli mandatum: Operemur bonum ad omnes: maxime autem ad domesticos fidei. Vidlibus litteris scripsi vobis mea manu. Hi qui circumcidi Galatas volebant, disseminaverant alia Paulum facere, alia praedicare, et suo opere destruere sermonem, quod qui legem assereret abolitam, ipse inveniretur in lege. Hanc opinionem quia non poterat Paulus apud omnes praesens ipse subvertere prohibebatur quippe vinculis, quae ob Christi martyrium sustinebat, seipsum per litteras repraesentat, et ne aliqua suppositae Epistolae suspicio nasceretur, ab hoc loco usque ad finem manu sua ipse perscripsit, ostendens superiora ab alio exarata. Quod autem sub
Abbreviated transcription (Latin):
liberalitatis frena laxant᷑: qͣntoma¬
gis in domesticos fidei. et in xp̃ia noᷤ
magistri appellatione censentur :
U̾idetur michi loeus iste posse et
suꝑiorib coherere: ut domestieos
fidei magistros nominet. quib supͣ
omnia quę putantur bona ab aud¬
C torib suis usserat ministrare. Bri¬
ue est uitȩ istiꝰ curricłm. hoc ipsũ
qđ loquor. qdđ dieo qđ scribit᷑. quod
emenclo qđ relego: de tempore meo
mͥ aut crescit. aut deperit. Tytꝰ
filius uespasiani. qui in ultionem
dñici sanguinis. subuersis ierosoli¬
mitis romam uictor ingres sus ẽ
tante dr̃ fuisse bonitatis: ut cum
quadam nocte sero recordaret᷑ in
cȩna. qđ nicħ boni die illa fecisset
dixerit. amici: hodie diem ꝑdidi.
Nos putamꝰ non perire nob̾ horam.
diem. mom̃ta. tempus. etates. cum
Qđ si hoc ille sine lege. sine euangła
sine saluatoris et apłoꝵ doctrina
naturaliter et dixit et fecit: quid
nos oportet facere. in quoꝵ condey¬

Expanded text:
liberalitatis frena laxantur, quanto maliberalitatis frena laxantur, quanto magis in domesticos fidei, et in Christianos, magistri appellatione censentur! Videtur autem mihi locus iste posse et s cohaerere, ut domesticos fidei, magistros nominet, quibus supra omnia quae putantur bona, ab auditoribus suis jusserat ministrari. Breve est vitae istius curriculum. Hoc ipsum quod loquor, quod dicto, quod scribo, quod emendo, quod relego, de tempore meo mihi aut crescit, aut deperit. Titus, filius Vespasiani, qui in ultionem Dominici sanguinis, subversis Jerosolymis, Romam victor ingressus est, tantae dicitur fuisse bonitatis, ut cum quadam nocte sero recordaretur, in coena, quod nihil boni die illa fecisset, dixerit amicis: Hodie diem perdidi. Nos putamus non perire nobis horam, diem, momenta, tempus, aetates, cum ii ? Quod si hoc ille sine Lege, sine Evangelio, sine Salvatoris, et apostolorum doctrina, naturaliter et dixit, et fecit: quid nos oportet facere, in quorum condem
Abbreviated transcription (Latin):
ad opus suũ: et adoꝑationẽ suã usq
ad uesꝑam. Si ue egrotamꝰ. siue sani
simus. humiles. uł potentes. pauꝑes.
diuites. ignobiles. honorati. esurien¬
tes atq uescentes: omnia in noĩe dñi
cũ patientia et equanimitate faciamꝰ:
et inplebitur in nob̾ illud qđ serip¬
tũ ẽ. Diligentib aut̃ dum̃: omnia
coꝑant᷑ in bonũ. IRa ipsa et libito.
et in iuria que desid̾at ultionem. si
me refrenẽ. si ꝓpter dm̃ taceam: si
ꝑ singłos commotionis aculeos et
incentiua uitioꝵ. dei desuꝑ me ui¬
dentis recorder: fiunt mͥ occasio tri¬
umphoꝵ. Ne dicamꝰ in largiendo.
ille est amicus hc̃ nescio: hic debar
acciꝑe: iste contẽpni. Lmitemur
patrem nr̃m. qui solem suum oriri
facit suꝑ bonos et malos: et pluit
suꝑ iustos et iniustos. Fons bonita¬
tis omĩbꝰ patet: seruus et liber. ple¬
beius et rex. diues et pauꝑ: ex eo
similit̾ bibunt. Lucerna cũ accen¬
sa fuerit in domo: omnib ȩqͣliter
lucet. Qđ si in cunctos in different̃

Expanded text:
ad opus suum, et ad operationem suam usque ad vesperam . Sive aegrotamus, sive sani sumus, humiles, vel potentes, pauperes, divites, ignobiles, honorati, esurientes, 528 sive vescentes, omnia in nomine Domini cum patientia et aequanimitate faciamus, et implebitur in nobis illud quod scriptum est: Diligentibus autem Dominum, omnia cooperantur in bonum. Ira ipsa et libido, et injuria quae desiderat ultionem, si me refrenem: si propter Deum taccam: si per singulos commotionis aculeos, et incentiva vitiorum, Dei desuper me videntis recorder, fiunt mihi occasio triumphorum. Ne dicamus in largiendo: Ille est amicus, hunc nescio: hic debet accipere, iste contemni. Imitemur Patrem nostrum, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Fons bonitatis omnibus patet. Servus et liber, plebeius et rex, dives et pauper, ex eo similiter bibunt. Lucerna cum accensa fuerit in domo, omnibus lucet aequaliter. Quod si in cunctos indifferenter
Abbreviated transcription (Latin):
referunt᷑. Sed sciendũ. ñ plusquã qͥn¬
decĩ carnis oꝑa numerata: de quibus
caritas. gaudium. pax. longanimitas.
bonitas. benignitas. fides. mansuetu¬
do: continentia. Ad uersus huiꝰ modi:
non est lex. Et quȩ alia inter fructꝰ
sp̃s debuit tenere primatũ: nͥ cari¬
tas. sine qua uirtutes cetere. ñ repu¬
tant᷑ ẽẽ uirtutes: et ex qua nas¬
cunt᷑ uniuersa que bona sunt:
et diliges ꝑrimũ tuũ sicut teipsũ.
Quantis bonis referta sit caritas:N
et supra breuiter ꝑstruximus: et
nẽ uł parũ dixisse sufficiat: qđ di¬
lectio non querit que sua sunt: sed
quȩ aliena. Et quãuis suo quis uitio
inimicus sit diligenti: et tranqͥllita¬
tẽ eiꝰ. ad odioꝵ fructus concitare ni¬
tat᷑. tam̃ nunquã ille turbat᷑: nun¬
quã creaturã dei odio dignã ȩstimat.
Caritas enĩ oꝑit multitudinẽ pecca

Expanded text:
referuntur, sed sciendum, non plusquam quinreferuntur, sed sciendum, non plusquam quindecim carnis opera numerata de quibus dium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia, adversus hujusmodi non est Lex. Et quae alia inter fructus spiritus debuit tenere primatum, nisi charitas, sine qua virtutes caeterae non reputantur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa quae bona sunt? et diliges proximum tuum sicut teipsum . Quantis bonis referta sit charitas, et supra breviter perstrinximus, et nunc vel parum dixisse sufficiat: quod dilectio non quaerit quae sua sunt, sed quae aliena . Et quamvis suo quis vitio inimicus sit diligenti, et tranquillitatem ejus ad odiorum fluctus concitare nitatur: tamen numquam ille turbatur: numquam creaturam Dei odio dignam aestimat. Charitas enim operit multi
Abbreviated transcription (Latin):
qui talia agunt regnũ dĩ non conse¬
quentur. Ubi ante p̃dixerat ñ regnet
inquit peccatũ in ur̃o mortali cor¬
pore: ad obediendum desideriis eiꝰ.
leceatum om̃s istas species habet:
in quib nẽ discriminandis. plus for¬
sitan quã oportuit immorati sumꝰ.
Ergo in anima in qua peccatũ reg¬
nauerit: non potest dei regnare reg¬
nũ. Quȩ enĩ participatio iusticiȩ ad
iniquitat᷑i: quȩ cõmunicatio luci
ad tenebras: qui consensus xp̃o & be¬
lial: Et putamꝰ nos regnũ dei con¬
seqͥ: si fornicatione ydolatria. & ue¬
neficiis immunes simus. Ecce inii¬
ciciȩ. contentio. ira. rira. dissensio.
ebrietas quoq et cet̾a quȩ parua ar¬
bitram᷑: exeludunt nos a regno dei.
Nec refert uno. quis abeatitudine
excludat᷑. an plurib: cũ omnia simi¬
lit̾ exeludant. In latinis codicib adul¬
teriũ quoq et impudicicia. et homici
dia: in hoc cathalogo uitioꝵ scripta

Expanded text:
qui talia agunt, regnum Dei non consequi talia agunt, regnum Dei non consequentur. Ubi ante praedixerat: Non regnet, inquit, peccatum in mortali vestro corpore, ad obediendum desideriis ejus . Peccatum omnes istas species habet, in quibus nunc discriminandis plus forsitan quam oportuit, immorati sumus. Ergo in anima, in qua peccatum regnaverit, non potest Dei regnare regnum. Quae enim participatio justitiae et iniquitati? quae communicatio luci ad tenebras? qui consensus Christo et Belial . Et putamus nos regnum Dei consequi, si a fornicatione, idololatria, et veneficiis immunes simus. Ecce inimicitiae, contentio, ira, rixa, dissensio, ebrietas quoque, et caetera quae parva arbitramur, excludunt nos a regno Dei. Nec refert uno quis a beatitudine excludatur, an pluribus, cum omnia similiter excludant. In Latinis codicibus, adulterium quoque, et impudicitia, et hodia, in hoc catalogo vitiorum scripta
Abbreviated transcription (Latin):
ri et timotheo. ut uinũ bib̾et ĩꝑatũ.
Ebrietas aut̃ tam ex uino ꝙͣ ex cet̾is
bibendi generib quȩ uario modo ꝯ¬
ficiunt᷑ potest accicłe: ex quo & de scĩs
dicit᷑. N inũ et scicerã non bibit. Sice¬
ra interp̃tatur ebrietas. Et ne qͥs
uinũ non habens. aliud sibi puta¬
ret bibendũ: exelusa causatio ẽ. dũ
omẽ qđ inebriare potest. cũ uinopa¬
rit̾ auferat᷑. Quintadecima quȩ et ex¬
it lucłe. Sẽꝑ ebrietati: iuncta luxu¬
ria ẽ. Pulchrȩ qͥdam ñ ignobił orator
cum ebrium de sompno describeret
excitatũ: ait. N ec dormire excitatꝰ.
nec uigilare ebrius poterat. Quȩ
sententia exp̃ssit qͦdammͦ: nec mortu¬
um eũ fuisse nec uiuum. Longum
erat uniuersa carnis oꝑa explicare:
et cathalogũ facere uitioꝵ. Uno gͥ
omĩa sermone concludit dicens: et
his similia. Quȩ utinã tam facile ui¬
tare possimus: quã facile intelligimꝰ.
uedico inquit uob̾ sicut p̃dixi: qm̃

Expanded text:
ri: et Timotheo vinum ut biberet, imperatum. ri: et Timotheo vinum ut biberet, imperatum. Ebrietas autem tam ex vino quam ex caeteris bibendi generibus, quae vario modo conficiuntur, potest accidere; ex quo et de sancto dicitur: Vinum et siceram non bibet . Sicera interpretatur ebrietas. Et ne quis vinum non bibens, aliud sibi putaret bibendum, exclusa causatio est; dum omne quod inebriare potest, cum vino pariter aufertur. Quintadecima, quae et exnt ludere . Semper ebrietati juncta luxuria est. Pulchre quidam non ignobilis orator, cum ebrium de somno describeret excitatum, ait: « Nec dormire excitatus, nec vigilare ebrius poterat. » Qua sententia expressit, quodammodo nec mortuum eum fuisse nec vivum. Longum erat universa carnis opera replicare, et catalogum facere vitiorum. Uno igitur omnia sermone conclusit dicens, et his similia. Quae utinam tam facile vitare possemus, quam facile intelligimus. Praedico, inquit, vobis sicut praedixi: quoniam