comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa non solũ oꝑa eoꝵ uisitabit. quȩ
appellant᷑ uiȩ̃ inqͥbꝰ ingrediunt᷑. s &
cogitationes qͥbꝰ ut talia facerent
tractauert̃. Nonsolũ enim opus .s &
cogitatio mali oꝑis pęnas luet. De
hȩreticis facslis intelligentia ẽ: quod
quanto plures fuerint. tanto magi
delinquant deo: & głant᷑ inpopuli:
& idcirco decipiant infelices. ut
peccata ppłi comedant: & ꝑdulces
sermones deuorent domꝰ uiduarũ.
Cum enim uiderint aliquos delin-¬
quentes: aiunt: nichil querit deus
nisi fidei ueritatem: qũa si custodieri¬
tis. noncurat qͥd agatis. Hȩc dicenteᷤᷤ.
miniqͥtatibꝰ eoꝵ subleuant animas eoꝵ:
ut non solum ñ agant pęnitentiam.
nec humilientur: s gaudeant insce¬
leribꝰ suis. & erecta ceruice gradiant᷑.
Unde & ppłs. & sacerdos. & hi qͥdocti
st̃. & qͥ docuert̃: pari iudicio constrin¬
gent᷑. E comedent. & ñ sat᷑abuntur¬
Ppłsm̃s in ligno suo int̾rogauit: &
baculus eiꝰ annuntiauit ei. Sp̃s enĩ:

Expanded text:
on solum opera eorum visitabit, quae appellantur viae, in quibus ingrediuntur; sed et cogitationes, quibus ut talia facerent, tractaverunt. Non solum enim opus, sed et cogitatio mali operis poenas luet. De haereticis facilis intelligentia est, quod quanto plures fuerint, tanto magis delinquunt Deo, et glorientur in populis: et idcirco decipiant infelices, ut peccata populi comedant, et per dulces sermones devorent domus viduarum . Cum enim viderint aliquos delinquentes aiunt: Nihil aliud quaerit Deus nisi fidei veritatem, quam si custodieritis, non curat quid agatis. Haec enim dicentes, in iniquitatibus eorum sublevant animas eorum, ut non solum non agant poenitentiam, nec humilientur; sed gaudeant in sceleribus suis, et erecta cervice gradiantur. Unde et populus et sacerdos, et hi qui docti sunt, et hi qui docuerunt, pari judicio constringentur. Et comedent, et non satit: et baculus ejus annuntiavit ei. Spiritus enim
Abbreviated transcription (Latin):
qui circũferuntur omni uento do¬
ctrinȩ: & stabili in eccłia pede ꝑma-¬
nere non possunt. Qͥ uere in suis
sacrificiis confundent᷑: qͥa panis eoꝵ
panis luctꝰ est. Qͦdq dicitur ꝓuo¬
cauit chananeos. eodẽ sensu potest
referri ad hęreticos. qͦd tam spurca
pleriq hę̧reticoꝵ. & nefanda confin¬
xerint habeantq inmunda sacri-¬
ficia: ut idolatria inferior sit uel
certe qͥa chananeus int̾pretatur ne-¬
om̃s quidomũ patris faciunt domũ
negotiationis. & lucra quęrt̃ de ppłis.
chananei appellandi st̃. Nudite hoc

Expanded text:
qui circumferuntur omni vento doctrinae; et stabili in Ecclesia pede permanere non possunt. Qui vere in suis sacrificiis confundentur, quia panis eorum panis luctus est. 47 Quodque dicitur, provocavit Chananaeos, eodem sensu referri potest ad haereticos, quod tam spurca plerique haereticorum et nefanda confinxerint, habeantque immunda sacrificia, ut idololatria inferior sit. Vel certe quia Chananaeus interpretatur, neomnes qui domum Patris faciunt domum negotiationis , et lucra quaerunt de populis, Chananaei app
Abbreviated transcription (Latin):
adño deo suo. & sp̃u fornicationis ab-¬
ductus: ideo fornicant᷑ filii eius. &
sponse. & absq ulla uindicta suo
sceleri relinquunt᷑: ut qͥͦd filii &¬
uxor. uero parenti fecerant. & ma-¬
rito. hoc inliberis suis. & uxoribus
sentiant: & ex ꝓprio dolore intel¬
ligant dolorem dei: qͥ intantum
iratꝰ est ut nequaquam ꝑcutiat
delinquentes: qͦd & apłs scribens
ad romanos. mystico sermone te¬
stat᷑. Dicentes enim se esse sapienteᷤᷤ
stulti factist̃: & mutauerunt glo¬
riam incorruptibilis dei. insimi-

Expanded text:
a Domino Deo suo, et spiritu fornicationis sea Domino Deo suo, et spiritu fornicationis seductusponsae absque ulla vindicta, suo sceleri relinquuntur, ut ex proprio duxor vero parenti fecerant et marito, hoc in liberis suis et uxoribus sentiant, et ex proprio dolore intelligant dolorem Dei, qui intantum iratus est, ut nequaquam percutiat delinquentes. Quod et Apostolus ad Romanos scribens, mystico sermone testatur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt, et mutaverunt gloriam incorrupt
Abbreviated transcription (Latin):
secrauerat: subuertitq spec um eiꝰ.
& confregit simulachr̃u turpissimũ:
& combussit intorrente cedron. Ex
suis coram deo. Sciendum autem
quod inpresenti cãdesoth meretri¬
cis ĩeriae. id est sacerdotes priapo man-¬
cipatos uocet. In aliis audem locis
uiros exsectos libidine cãdesiã legimꝰ.¬
dñ abuntur eoꝵ. ꝓ quo in hȩbreo
scriptũ est & cãbesim. dñabuntur
eoꝵ: quod nos in effeminatos uerti¬
MNQYC̃ interpretans. id est mu-¬
tatos. hoc ostendere uoluit. qͦd suã
naturam mutauerint: & de uiriᷤᷤ fac-¬
te sint feminȩ. Syminachus ẽcãi-¬
ũia ac̃ ꝓpriȩ meretrices appellaũ:
ostenderent: cheodotio ĩ ex cũrie¬
ãieno yc. idest a ppło seꝑatos: qͥ sibi uide¬
bantur a uulgo aliquid plus ha-¬
bere. De uerbo breuiter disserui-¬
mus: nunc adsensum capituli re¬
uertamur. Grandis offensa est:
postquam peccaueris. iram domi¬
ni non mereri. fornicatꝰ fuerat isrł

Expanded text:
secraverat: subvertitque specum ejus, secraverat: subvertitque specum ejus, et confregit simulacrum turpissimum, et combussit in torrente Csuis . Sciendum autem quod in praesenti CADESOTH, meretrices, ἱερείας, id est, sacerdotes, Priapo mancipatas vocet. In aliis autem locis viros exsectos libidine, CADESIM   legimdominabuntur eorum, pro quo in Hebraeo scriptum est: Et CADESIM dominabuntur eorum, quod nos in effeminatos vertiμένους interpretans, id est, mutatos, 42 hoc ostendere voluit, quod suam naturam mutaverint, et de viris facti sint feminae. Symmachus ἐταιρίδας proprie meretrices appellavit.ostenderent: Theodotion, κεχωρισμένους, id est, a populo separatos, qui sibi videbantur a vulgo aliquid plus habere. De verbo breviter disseruimus, nunc ad sensum capituli revertamur. Grandis offensa est postquam peccaveris, iram Domini non mereri. Fornicatus fuerat Israel
Abbreviated transcription (Latin):
nos in effeminatos uertimus: ut sen¬
sum uerbi nr̃oꝵ auribꝰ panderemꝰ.
Hi sunt quos hodie romani. matri
non dõꝵ sed demonum seruienteᷤ.
gallos uocant: eoquod de hac gente
romani cruncatos libidine in hono¬
re atthis quem eunuchum dea
meretrix fecerat. sacerdotes illius
manciparint. Propterea autẽ gal¬
loꝵ gentis homines effeminantur:
ut qui urbem romam cȩperant.
hac feriantur ignominia. Istiusmo-¬
di idolatriȩ erant inisrł colentibꝰ
maxime feminis beelphegor ob ob¬
sceni magnitudinem: quem nos pri-¬
apum possumꝰ apꝑellare. Unde &
asa rex tulit excelsa de ppło: & hu-¬
iuscemodi sacerdotes. & matrem
de augusto deposuit imꝑio: sicut
scriptura testatur dicens & fecit
asa rectum ante conspectũ domini
sicut dauid pater eius: & abstulit
effeminatos de terra. Purgauitq
om̃s sordes idoloꝵ. quȩ fecerant pa-¬
tres eius. insuꝑ & mãacham matrẽ
suam amouit̾ ne esset princeps insa-¬
cris priapi. & lucum eius quem con-¬

Expanded text:
nos effeminatos vertimus, ut sensum verbi nostrorum auribus panderemus. Hi sunt quos hodie Romae, matri, non deorum, sed daemoniorum servientes, Gallos vocant, eo quod de hac gente Romani truncatos libidine, in honorem Atys quem eunuchum dea meretrix fecerat sacerdotes illius manciparint. Propterea autem Gallorum gentis homines effeminantur, ut qui urbem Romanam ceperant, hac feriantur ignominia. Istiusmodi idololatria erat in Israel, colentibus maxime feminis Beelphegor ob obscoeni magnitudinem, quem nos Priapum possumus appellare. Unde et Asa rex tulit excelsa de populo, et hujuscemodi sacerdotes, et matrem de augusto deposuit imperio, sicut Scriptura testatur, dicens: Et fecit Asa rectum ante conspectum Domini, sicut David pater ejus, et abstulit effeminatos de terra, purgavitque omnes sordes idolorum, quae fecerant patres ejus. Insuper et Maacham matrem suam amovit, ne esset princeps in sacris Priapi, et in luco ejus quem con
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ qͦs genuerint numquã me¬
minit: qͥa filii alieni facti st̃ ei. Acd̾m
multitudinem eoꝵ sic peccauer̃t mͥ:
głam eoꝵ in ignominiam cõmutabo.
Peccata ppłimei comedent. & ad ini¬
quitatẽ eoꝵ subleuabunt animas eoꝵ:
& erit sicut ppłs sic sacerdos: & uisi¬
tabo suꝑ eum uias eiꝰ: & cogitationeᷤᷤ
illius reddam ei. L.xͣX. Ocđm mul-¬
titudinem eoꝵ sicpeccauert̃ mͥ: głam
eoꝵ inignominiam ponam. Peccata

Expanded text:
filiorum quos genuerint, numquam mefiliorum quos genuerint, numquam meminit, quia filii alieni facti sunt ei. Secundum multitudinem eorum, sic peccaverunt mihi: gloriam eorum in ignominiam commutabo, peccata pbunt animas eorum, et erit sicut populus, sic sacerdos, et visitabo super eum vias ejus, et cogitationes illius reddam ei. LXX: Secundum multitudinem eorum, sic peccaverunt mihi, gloriam eorum in ignominiam ponam Al. pa
Abbreviated transcription (Latin):
enim absq ppło ad cem̃ta urbis. &
ligna. & lapides loquebat᷑. sic mat̾
uocat᷑ ppłi frequentia. & om̃is tͣba
nationis hębreȩ ad quã loqͥt᷑: filii
autem. uel singuli e ppło. uel ꝑ oppi-¬
da uillasq disꝑsi. Innocte gͦ ac tene¬
bris captiuitatis. & meroris. & p̃m̃tiᷤᷤ
silentio conticessit: qͥa non habuit
legis scientiã. nec dei p̃cepta serua-¬
uit: recepitq qͥd fecerat Ipsa enim
repulit legem. & idõ sacerdotiũ
ꝑdidit inętͣnũ: colens uitulos aureo ᷤᷤ
indan. & in betel. E qͥa oblita est
legis dei. & penitꝰ ȩgyptiis se idolis
mancipauit: id circo dñs obliuiscit᷑
Qui enim ignorat: ignorabit᷑ & in-
psalmis legimꝰ. nesciert̾. neq incellexe¬
rt̃: intenebris ambulant. Omnia
quȩ dicunt᷑ ad decẽ tribꝰ. referre
possumꝰ ad hereticos. qͥ reliquert̃
& idõ ęt̃na nocte cooꝑti st̃. nec ha¬
bent scientiam dei. & repelluntur
ad ñõ ne sacerdotio fungant᷑ eiꝰ &

Expanded text:
enim absque populo ad caementa urbis et ligna et lapides loquebatur. Sic mater vocatur populi frequentia et omnis turba nationis Hebraeae, ad quam loquitur: filii autem, vel singuli ex populo, vel per oppida villasque dispersi. In nocte ergo ac tenebris captivitatis et moeroris et prementis silentio conticescit; quia non habuit legis scientiam, nec Dei praecepta servavit, recepitque quod fecerat. Ipsa enim Dei repulit legem, et ideo sacerdotium perdidit in aeternum, colens vitulos aureos in Dan et Bethel: et quia oblita est legis Dei, et penitus Aegyptiis se idolis mancipavit, idcirco et Dominus obliviscetur Qui enim ignorat ignorabitur , et in Psalmis legimus: Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant . Omnia quae dicuntur ad decem tribus, referre possumus ad haereticos, qui reliquerunt  ideo aeterna nocte cooperti sunt, nec habent scientiam Dei, et repelluntur a Domino ne sacerdotio fungantur ei, et
Abbreviated transcription (Latin):
catȩ. & suꝑ sponsas ur̃as cũ adulte¬
rauerins. qͥa & ipsi cum meretricibꝰ
miscebantur. & cum iniciatis im¬
molabant: & ppłs non intelligens
ad hȩrebat meretrici. Uerbum cã¬

Expanded text:
catae, et super sponsas vestras cum adulteraverint: quoniam ipsi cum meretricibus miscebantur: et cum initiatis immolabant, et populus non intelligens adhaerebat meretrici. Verbum CA
Abbreviated transcription (Latin):
accipient animas eoꝵꝰ & erit sicut
ppłs sic sacerdos: & ulciscar suꝑ eum
uias eiꝰ. & cogitationes illiꝰ reddã ei.
Qt homines habuit isrł. tot aras
extruxit demonibꝰ: in quoꝵ uicti-
in ignominiam cõmutabo: ut sacer¬
dotes capiant᷑ & ppłi. Siquidem
sacercdotes peccata ppłi mei come¬
dunt: deqͥbꝰ scriptũ est qͥ deuorant
plebem meam. sicut escam panis.
Et idcirco peccata ppłi mei come¬
dunt. consentientes sceleribꝰ delin-¬
quentium: qͥa cum eos peccare per-¬
spexerint. non solum non arguunt:
s laudant. atq sustollunt: & beatos
meus. qͥ beatos uos dicunt. seducunt
uos: & semitas pedũ ur̃oꝵ subplan-¬
tant. De his & psalmista conclamat
qm̃ laudat᷑ peccator indesideriis
animȩ suȩ: & iniquus benedicitur.
Unde ȩqualit ppłs & sacerdos in

Expanded text:
erit sicut populus, sic et sacerdos, et ulciscar super eum vias ejus, et cogitationes illius reddam ei. Quot homines habuit Israel, tot aras exstruxit daemonibus, in quorum victimiin ignominiam commutabo, ut et sacerdotes capiantur et populi. Siquidem 38 sacerdotes peccata populi mei comedunt, de quibus scriptum est: Qui devorant plebem meam, sicut escam panis . Et idcirco peccata populi mei comedunt, consentientes sceleribus delinquentium: quia cum eos peccare perspexerint, non solum non arguunt, sed laudant atque sustollunt, et beatos meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum supplantant . De his et per Psalmistam clamat: Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . U
Abbreviated transcription (Latin):
post hȩc reuertent᷑ filii isrł. & quę¬
rent dñm dm̃ suum. & dauid re-¬
gem suum: & pauebunt ad dnm
& ad bonũ eiꝰ innouissimo dierum.
Lx᷑ X. Qͥa diebꝰ multis sedebt̃ filii
isrł sine rege. sine pͥncipe. sine sacri-¬
ficio. sine altari. sine sacerdocio. sine¬
manifestationibꝰ. quȩ grece dicunt᷑.
ãnacoic E posthȩc reuertent᷑ filiĩ

Expanded text:
lii Israel et quaerent Dominum Deum suum et David regem suum: et pavebunt ad Dominum et ad bonum ejus in novissimo dierum. LXX: Quia diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sinemanifestationibus quae Graece dicuntur δήλοι. Et post haec revertentur filii
Abbreviated transcription (Latin):
tem: quam hebrei uocant niniuiẽ.
Huius uxor semiramis dequa mul-¬
ta & miranda referunt᷑ muroᷤ babiloniᷤᷤ
instrux̾: de qua insigniᷤ poeta testat᷑ dicens
Quã dr̃ olim. coctilibꝰ muriꝰ cinxise semira¬
miᷤᷤ urbẽ Hadu̾sꝰ zoroastrẽ magnũ regẽ
bactrianoꝵ forti c̾tamine dimicaũ:⁊ intãtã

Expanded text:
tem, quam Hebraei vocant Niniven. tem, quam Hebraei vocant Niniven. Hujus uxor Semiramis, de qua multa et miranda referuntur, muros Babylonis exstruxit: de qua insignis poeta testatur dicens: Quam dicitur olim Coctilibus maris cinxisse Semiramis urbem. Hic adversus Zoroastrem magnum, regem Bactrianorum, forti certamine dimic
Abbreviated transcription (Latin):
descendere uoluerit uulneratꝰ est.
ad eos autẽ qui egypti. id est scłi huiꝰ
quęrunt auxilia : dicit᷑: ue qui des¬
cendunt inȩgyptum ꝓpter auxili-¬
um. Interpretatio aquile & theo¬
quod precinentibꝰ aliis aliĩ respon¬
deant concinentes: humiliabitur au-¬
tem & affligetur. qͦd .lxx. & symina¬
cus transtulert̃. non conuenit tẽpo¬
ri lȩticiȩ: nisi forte imitabit᷑ pau¬
lum qui postquam uocatꝰ est apłs.
plangit antiqua peccata:. & se dicit
ȩccłam dei: ut humiliatio. & afflictio.
in conscientia prederiti uulneris
non indolore maloꝵ presentium ac¬
cipiat᷑. Et erit indie illa ait dñs.uo
cabit me uir meus. & non uocabit
me ultra baalim: & auferam nomi¬
na baalim deore eius. & non recorda¬
bitur ultra nominis eoꝵ: Lxx. similit̃.
Primum om̃i asyȩ regnasse ninum.
beli filium. om̃s & grecȩ & barbarȩ
narrant hẏstorieꝰ qui apud assyrios
ninum sui nominis condidit ciuita.¬

Expanded text:
descendere voluerat, vulneratus est . descendere voluerat, vulneratus est . Ad eos autem qui Aegypti, id est, saeculi hujus quaerunt auxilia dicitur: Vae qui descendunt in Aegyptum propter auxilium . Interpretatio Aquilae et Theoquod praecinentibus aliis, alii respondeant concinentes. Humiliabitur autem et affligetur, quod LXX et Symmachus transtulerunt, non convenit tempori laetitiae, nisi forte imitabitur Paulum, qui postquam vocatus est apostolus, plangit antiqua peccata, et se dicit cutus sit Ecclesiam Dei : ut humiliatio et afflictio in conscientia praeteriti vulneris, non in dolore malorum praesentium accipiatur. 24 Et erit in die illa, ait Dominus, vocabit me vir meus, et non vocabit me ultra Baalim: et auferam nomina Baalim de ore ejus, et non recordabitur ultra nominis eorum. LXX similiter. Primum omni Asiae regnasse Ninum, Beli filium, omnes et Graecae et Barbarae narrant historiae: qui apud Assyrios Ninum sui nominis condidit civita
Abbreviated transcription (Latin):
debit. aquila obediet. id est ytianoycei
Nos ab hebreo uãtaae zey magis ac¬
cepimus. id est p̃cinet: ut qͥa semel
lactationem & eductionem insolitu-¬
dinem. & uinitores exeodem loco. &
uallem achor posuert̃: & totam
hystoriam exeuntium de egypto.
& ꝑgentium ad terram scãm breui
sermone ꝑstringens. ȩtiam nunc
hystoricam similitudinem conserua¬
ret: ut quomodo eo tẽpore quando
egrediebantur de terra egypti sub¬
merso pharaone inmari rubro ar-¬
ripuit maria tympanum. & pre-¬
cinens cȩteris exultauit. & dixit:
cantemus dño. głose enim magni-¬
ficatꝰ est. equũ̃ &e ascensorem ꝓiecit
inmare:. sic nunc quoq scd̾m dies
iuuentutis suȩ. siue adolescentiȩ suȩ.
quando egressa est de terra ȩgypti
canat. atq letet᷑. & regnũ xp̃i ad suã
salutem inter eccłiȩ choros concinat.
Et animaduerte quod quando exi-¬
mus de ȩgypto. & ad meliora tͣnͣsimꝰ.
dicamur ascendere: quia hierłm
inmontibꝰ sita. ẽ: de qua qui hierico

Expanded text:
debit, Aquila obediet, id est, ὑπακούσει: nos ab Hebraeo κατὰ λέξιν magis accipimus, id est, praecinet: ut quia semel jactationem et eductionem in solitudinem, et vinitores ex eodem loco, et vallem Achor, posuerat, et totam historiam exeuntium de Aegypto et pergentium ad terram sanctam brevi sermone perstringens, etiam nunc historiae similitudinem conservaret. Ut quomodo eo in tempore, quando egrediebantur de terra Aegypti, submerso Pharaone in mari Rubro, arripuit Maria tympanum, et praecinens caeteris, exsultavit et dixit: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: equum et ascensorem dejecit in mare : sic nunc quoque secundum dies juventutis suae, sive adolescentiae suae, quando egressa est de terra Aegypti, canat atque laetetur, et regnum Christi ac suam salutem inter Ecclesiae choros concinat. Et animadverte quia quando eximus de Aegypto, et ad meliora transimus, dicamur ascendere: quia Jerusalem in montibus sita est, de qua qui in Jericho
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd penitꝰ in hebraico non habetur.
& possumꝰ dicere innebelium. hoc
est m̃sura plena. atq ꝑfecta in ebri-¬
atam adulteram: & plenã. afflictãq
suppliciis. Unde & hieremias calicẽ
meri ꝓpinat gentibꝰ. & hierłm. Hir
quoq sedet. immo expectat ad ul-¬
terȩ pęnitentiam: ut postquam
ƿlenitudo gentiũ sub intrarit. &
nouissimꝰ credidit isrł. ita ut qͥ fue¬
rat caput. uertat᷑ incaudã. & cau¬
da uertat᷑ in caput. tunc fiat uniᷤ
grex. & unꝰ pastor. Qͥa dies multoᷤᷤ
sedebt̃ filii isrł sine rege. & sine pͥn-¬
cipe. & sine sacrificio. & sine altari:

Expanded text:
quod penitus in Hebraico non habetur. quod penitus in Hebraico non habetur. Et possumus dicere, in nebel vini, hoc est, mensura plena atque perfecta inebriatam adulteram, et plenis afflictam esse suppliciis. Unde et Jeremias calicem meri propinat gentibus et Jerusalem . Vir quoque sedet, immo exspectat adulterae poenitentiam, ut postquam plenitudo gentium subintraverit , et novissimus crediderit Israel, ita ut qui fuerat caput, vertatur in caudam , et cauda vertatur in caput, tunc fiat unus grex et unus pastor. Quia dies multos sedebunt filii Israel sine rege, et sine principe, et sine sac
Abbreviated transcription (Latin):
minarũ ꝑ triduum: & se p̃parent
ad accipiendã legem dei. Trans
moyses ascendit inmontem: & de¬
calogũ suscepit. Sedet itaq ppłs
iudȩoꝵ. qͥ qͦndã qndecim argente¬
is.&. quadraginta qͥnq ordei mo¬
diis. ẽ. conductꝰ: post aduentum
dñi saluatoris & uiri sui expectat
aduentum. Qͦdq dicit. non forni-¬
caberis. & non eris uirõ. hoc osten¬
dit qͦd interim modo idolis non
seruiat. nec tam̃ habeat dm̃. s ab
amatoribꝰ. & uiro spoliata sit. E qͥ a¬
uirum non habet: non uescitur cy¬
bo hominũ. frum̃to. legumine: sed
ordeo. irrationabilium iumentoꝵ
ruminans uilitatẽ litterę. quȩ int̾¬
ficit. & non habens spm uiuifican¬
ten. Unde & in lege. mulier quȩ
a marito accusatur adulterii im
ctionis quando arguit᷑ inpeccato:
farinam accipit ordei. Quȩ enim
imitata ẽ. eqͦs. & mulos. qͥbꝰ non est
intelligentia: equoꝵ atq muloꝵ
sustentat᷑ alim̃tis. ꝓdimidio choro

Expanded text:
minarum per triduum, et se praeparent minarum per triduum, et se praeparent ad accipiendam legem Dei, edicitMoyses ascendit in montem, et decalogum suscepit. Sedet itaque populus Judaeorum, qui quondam quindecim argenteis, et quadraginta quinque hordei modiis est conductus, post adventum Domini Salvatoris, et viri sui exspectat adventum. Quodque dicit: Non fornicaberis, et non eris viro, hoc ostendit quod interim modo idolis non serviat, nec tamen habeat Deum; sed et amatoribus et viro spoliata sit. Et virum non habet, non vescitur cibo hominum, frumento et legumine, sed hordeo irrationabilium jumentorum, ruminans vilitatem litterae, quae interficit, et non habens spiritum vivificantem. Unde et in lege mulier, quae a marito accusatur adulterii, in ctionis, quando arguitur in peccato, farinam accipit hordei , quae enim imitata est equos et mulos, quibus non est intelligentia , equorum atque mulorum sustentatur alimentis. Pro dimidio coro
Abbreviated transcription (Latin):
eris uiro. hoc ẽ. nec aliis amatoribꝰ
turpit̾ te ꝓstitues: nec mͥ uiro ã
quo conducta es legitime con¬
iungeris. Ac ne putes factam tͥ
iniuriam. qͥa dixi expectabis me:
par. pari referam: & ego exspecta-¬
bote. Quinta decima die il lu-¬
cescente mensiᷤᷤ ñis am. ꝑ cussa st̃ ȩ̨¬
gyptioꝵ primogenitaͥ & isrłis de
egypto eductꝰ est ppłs: ac inser-¬
uitute dei mercede conductus.
Deniq ꝓprimogenitis isrł. q̃ pla¬
gam non sensere cõmunem. qͥ noᷤᷤ
argenti accepit siclos: qͥ in templi
donaria conferunt᷑. Pleriq nr̃oꝵ
qͥndecim ad ebdomadam legis.
& ogdoadem refert̃ ȩuangłii. id
ẽ. sabbatũ. & diem resurrectioniᷤᷤ.
quo exercet᷑ circũcisio spiritalis.
S quomodo ad ult̾a mulier quȩ
ordeo pascit᷑. & a uiro aliena ẽ. u¬
tr̃ũq in mercedem accipiat testa-¬
m̃tũ explanari non possunt. Qua-¬
dragesima qͣnta die ad montẽ
syna ꝑuenit ppłs. Statim altero¬
p̃cipit᷑ die. ut scĩficent᷑ a coitu fe¬

Expanded text:
et ego tibi. Hoc est, nec aliis amatoribus turpiter te prostitues, nec mihi, viro a quo conducta es, legitime conjungeris. Ac ne putes factam tibi injuriam, quia dixi exspectabis me, par pari referam, et ego exspectabo te. Quinta decima die illucescente mensis Nisan percussa sunt Aegyptiorum primogenita, et Israelis de Aegypto eductus est populus, ac in servitutem Dei mercede conductus . Denique pro primogenitis Israel quae plagam non sensere communem, quinos argenti accipe siclos , qui in templi donaria conferuntur. Plerique nostrorum quindecim, ad hebdomadam Legis, et ogdoadem referunt Evangelii, id est, sabbatum, et diem resurrectionis, quo exercetur circumcisio spiritualis. Sed quomodo adultera mulier quae hordeo pascitur, et a viro aliena est, utrumque in mercedem accipiat Testamentum, explanare non possunt. Quadragesimo quinto die ad montem Sina pervenit populus, statimque altero die ut sanctificentur 31 a coitu fe
Abbreviated transcription (Latin):
&Pristinam grãm ꝑ didert̃. sicut
demones qͥ lapsi de ꝓpria digni¬
tate. & nichil antiq gr̃ẽ possi¬
dentes aridi st̃: & ueteri siccitate
marcentes. Unde ꝓuinatiis qͦd
hȩbraice dicitur asisẽ. aquila int̾¬
pretat᷑ est ñaa aya id. ẽ. uetera.
lis. & non solũ uinatia st̃. s & ue¬
tera uinatia: ut antiqua delicta
testantur. Et notandũ qͦd hȩc
amant. traditiones hominum
gentes. & ne quaquã uuas habẽt.
& uinũ. & plena musto torcularia:
s uetera uinatia quę ꝓiecta st̃.
Pro pemmatibꝰ quȩ lxx transtu¬
lert̃. & comeduntur cũ uuis passiᷤ.
siue uinatiis: placentas latine pos¬
sumꝰ dicere. uel crustula quȩ ido¬
filii autem isrł. inpresenti loco
duodecim uocantur tribꝰ: supra
uero decem quȩ erant insama¬
ria. & possidebant metropolim
hierrahel. E fodi eam mͥ qͥndeci
argenteis. & choro ordei. & dimi¬
dio choro ordei: & dixi ad illam.

Expanded text:
et pristinam gratiam perdiderunt, sicut et pristinam gratiam perdiderunt, sicut daemones qui lapsi de propria dignitate, et nihil antiquae gratiae possidentes, aridi sunt, et veteri siccitate marcentes. Unde pro vinaciis, quod Hebraice dicitur, ASISE  . Aquila interpretatus est παλαιὰ, id est, vetera. les: et non solum vinacia sunt, sed et vetera vinacia, ut antiqua delicta testentur. Et notandum quia haec amant, traditiones hominum gentes, et nequaquam uvas habeant et vinum et plena musto torcularia, sed vetera vinacia quae projecta sunt. Pro pemmatibus quae LXX transtulerunt, et comeduntur cum uvis passis, sive vinaciis, placentas Latine possumus dicere, vel crustula, quae idoFilii autem Israel in praesenti loco duodecim vocantur tribus; supra vero decem quae erant in Samaria, et possidebant metropolim, Jezrael. Et fodi eam mihi quindecim argenteis, et coro hordei, et dimidio coro hordei, et dixi ad
Abbreviated transcription (Latin):
enos. & amant coctiones cum ui-¬
natiis. Priori mulieri intẏpum
decem tribuum. uel tocius iudai-¬
ci ppłi fornicanti ꝓpħa coniungit᷑.
& abiectos filios atq trucidatosͤ.
tandem recipit insalutem. Hic
iubet᷑ ut ad huc diligat mulierẽ
ad ulteram. Quando dicitur ad¬
huc. ostendit qͦd prius amauerit
fornicariam: quȩ ad ultera. uel di¬
ligat ibi mala. uel diligat᷑ ab a¬
mico. & ꝓximo. Rem̃ enim uerbũ
hȩbraicum: uel malũ legit᷑. uel a¬
micus. Et ne putemꝰ dilectionem
ꝓpħȩ in adulteram aliud ꝗd sig¬
nificare. Qũa dei dilectionem
infilios isrł: intulit. sicut diligit
ds filios ispł. Ergo qͦd ꝓpħa dili¬
git adulteram. & tam̃ non ei ma¬
trimonio copulat᷑. nec fornicationi
conungit᷑. s tam̃ diligit de lin-¬
quente̾: typus dei est᷑. qui filios
isrł pessimos diligit. Qͥ cum dili¬
gantur ad nõ. ad deos alienos ido¬
laq respiciunt: & diligunt uina¬
tia uuarũ. quȩ uinũ non habent:

Expanded text:
enos, et amant coctiones cum vienos, et amant coctiones cum vinaciis. Priori mulieri in typum decem tribuum, vel totius Judaici populi fornicantis, propheta conjungitur, et abjectos filios atque cruciatos tandem recepit in salutem: hic jubetur ut adhuc diligat adulteram mulierem. Quando dicitur, adhuc, ostendit quia prius amaverit fornicariam: quae adultera, vel diligat illa mala, 29 vel diligatur ab amico et proximo: RE   enim verbum Hebraicum, vel malum legitur, vel amicus. Et ne putemus dilectionem prophetae in adulteram, aliud quid significare quam Dei dilectionem in filios Israel, intulit: sicut diligit Dominus filios Israel. Ergo quia propheta diligit adulteram, et tamen non ei matrimonio copulatur, nec fornicatione conjungitur, sed tantum diligit delinquentem, typus Dei est, qui filios Israel pessimos diligit, qui cum diligantur a Domino, ad deos alienos idolaque respiciunt, et diligunt vinacia uvarum, quae vina non habent,
Abbreviated transcription (Latin):
mutata rerũ uocabula: & in xp̃i fide
consecutam miscd̾iam. quȩ absq
misccłia erat: & uocatũ ppłm dei. qͥ
prius non ppłs uocabat᷑. Ex quo ꝑ-¬
spicimꝰ posse uniuersa quȩ dicta st̃
referri & ad decẽ tribꝰ. quȩ isrł uocant᷑
& sub nomine meretricis tres lib̾os
dedert̃: & ad om̃emgentẽ iudaici
nominis. De exaudicione cęli. & t̃rę.
& frumenti. & uini. & olei. & hietrahel.
hoc quidam sentiunt. qͦd postquã
xp̃c aduenerit. om̃ia suo currant
orclineꝰ & ucilitati hominum cuncta
deseruiat creatura. ut abinicio cõn-¬
dita est. quȩ om̃ia iudȩi & nr̃i iuda-¬
iantes: post antixp̃m infinẽ mun-¬
di corporaliter prestolantur. Et
dixit dñs adme. Adhuc uade. & di-¬
lige mulierem dilectam amico. &
adulteram. sicut diligit dñs filios
Et dixit dñs ad me. Ad huc uade &
dilige mulierem diligentem mala.
& adulteram. sicut diligit dñs filio ᷤᷤ
isrł: & ipsi respiciunt addeos ali-¬

Expanded text:
mutata esse rerum vocabula, et in Christi fide mutata esse rerum vocabula, et in Christi fide consecutam misericordiam, quae absque misericordia erat, et vocatum populum Dei, qui prius, non populus vocabatur. Ex quo prospicimus posse universa quae dicta sunt referri et ad decem tribus quae Israel vocantur, et sub nomine meretricis tres liberos ediderunt, et ad omnem gentem Judaici nominis. De exauditione coeli et terrae, et frumenti, vini, et olei, et Jezrael, hoc quidam sentiunt, quia postquam Christus advenerit, omnia suo currant ordine, et utilitati hominum cuncta deserviat creatura, ut ab initio condita est. Quae omnia Judaei et nostri Judaizantes post Antichristum in fine mundi corporaliter praestolantur. Et dixit Dominus ad me: Adhuc vade, dilige mulierem dilectam amico et adulteram, sicut diligit Dominus filios Et dixit Dominus ad me: Adhuc vade et dilige mulierem diligentem mala et adulteram, sicut diligit Dominus filios Israel: et ipsi respiciunt ad deos ali
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. exaudiam cęlum. & cęlum exau-¬
diet terram: & terra exaudiet fru-¬
dient hiezrahel: & seminabo eam mͥ
suꝑ terram. & diligam non dilectam:
& ipse dicet. dñs m̃s estu. In die illa
& in illo tẽpore quando te mͥ infide
despondero & cognoueris qͦd ego sim
dñs: exaudiam cȩlos qui enarrant
głam deiꝰ & cęli exaudient terram
ut eam cȩlesti pluuia irrigent. & t̾ra
dequa orta. ẽ. ueritas. & in cuiꝰ agrũ
pater familias egredit᷑ ut seminet¬
sem̃ suum. exaudiet triticũ. & uinũ.
& oleum. de quibꝰ supradiximꝰ. & hȩc
om̃ia exaudient ierrahel. id. ẽ. sem̃
dei. ut intelligat᷑ om̃iũ rerũ habun¬
dantia. atq fertilitas. ob dei semen
seminat᷑ in terra. ut multiplices
fructꝰ afferat: centenarium. sexage¬
narium. & tricenarium. Et illa me¬
retrix quȩ dõ fuerat copulata. &
de se dederat liberos duos mascłos.
& unam feminam. primũ hierrahel.
scd̃amabsq miscd̾ia. tercium non
ppłs m̃s. uideat ꝓpter semen dei

Expanded text:
dominus: exaudiam caelo et caelum exaudiet terrae et terra exaudiet frumdiet Israhel. et seminabo eam mihi super terram et diligam Non-dilectam e  Dominus Deus meus es tu. In die illa et in illo tempore, quando te mihi in fide despondero, et cognoveris quod ego sim Dominus, exaudiam coelos, qui enarrant gloriam Dei , et coeli exaudient terram, ut eam coelesti pluvia 28 irrigent, et terra, de qua orta est veritas , et in cujus agrum paterfamilias egreditsemen suum exaudiet triticum et vinum et oleum, de quibus supra diximus, et haec omnia exaudient Jezrael, id est, semen Dei, ut intelligatur omnium rerum abundantia atque fertilitas ob Dei semen,seminatur in terra, ut multiplices fructus afferat, centenarium, sexagenarium, et tricenarium . Et illa meretrix, quae Deo fuerat copulata, et tres ediderat liberos, duos masculos, et unam feminam; primum Jezrael, secundam, absque misericordia; tertium, non populus meus, videat propter semen Dei
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ. ẽ. õmer. qͦd om̃s interpretes
absq lx̃x. choꝵ int̾pretati st̃. sermo¬
ne greco. & maxime palestino: qui
habet triginta modios. Et ꝓnebe
lium in hębraico legit᷑. iet necss̃¬
ON. ordei trastulert̃. id. ẽ. mediam
partem chori : quȩ facit qͥndecim
modios. Qdq iungit᷑ in edicione
uulgata. neq eris alteri uiroꝰ alteri
inhębraico non habet᷑. s simplicit᷑
non eris uiro. Sienim ponat᷑ alt̃i:
sub audit᷑ qͦd a suo habeat᷑ uiro.
Quando autẽ absolute dr̃. non
eris uiro: intelligimꝰ qd̾ nulli iun¬
gat᷑ om̃ino. & ab̃sq coitu maritali
sit. Mensuram autẽ chori inhię¬
zechiel legimꝰ: & in ȩuangelio. fo¬
dit itaq eam s̾. id. ẽ. ad ulteram:
siue condux̃ qndecim argenteis.
Quando dicit fodi. ostendit ui-¬
neam quȩ a dño plantata ẽ: & in
multis locis ponitur scripturarũ
significans ppłm iudȩoꝵ. Sin au-¬
tem legerimꝰ conduxi. ad ultere
p̃cium ẽ. non ut cũ ꝓpħa dormiat.

Expanded text:
scriptum est OMER  , quod omnes interpretes, absque LXX, corum interpretati sunt, sermone Graeco et maxime Palaestino, qui habet triginta modios. Et pro nebel vini, in Hebraico legitur LETHEChordei transtulerunt, id est, mediam partem cori, quae facit quindecim modios. Quodque jungitur in editione Vulgata: Neque eris alteri viro: alteri in Hebraico non habetur, sed simpliciter, non eris viro. Si enim ponatur alteri, subauditur quod a suo habeatur viro. Quando autem absolute dicitur, non eris viro, intelligimus quod nulli jungatur omnino, et absque coitu maritali sit. Mensuram autem cori in Ezechiel legimus , et in Evangelio . Fodit itaque eam sibi, id est, adulteram, sive conduxit quindecim argenteis. Quando dicit, fodi, ostendit vineam, quae a Domino plantata est, et in multis locis ponitur Scripturarum, significans populum Judaeorum. Sin autem legerimus, conduxi, adulterae pretium est, non ut cum propheta dormiat;
Abbreviated transcription (Latin):
qũã quia preteriit. ꝓpħiᷤ qͣsi sponsi soda-¬
libꝰ qui ad se missi fuerant int̾fectis.
ponsatur: nequaquã in legis iustitia.
s infide. & gr̃a ȩuangłii. ut cum cog-¬
nouerit unigenitũ. cognoscat & patrẽ.
Dicit enim ip̃se adphilippũ. Tanto
tẽpore uobiscũ sũ. & non cognouistis
me: Philippe: qui uidet me uidet
& patrẽ meum. Quomͦ cu dicis osten

Expanded text:
quam quia praeteriit, prophetis quasi sponsi sodaquam quia praeteriit, prophetis quasi sponsi sodalibus, qui ad se missi fuerant, interfectisponsatur nequaquam in Legis justitia, sed in fide et gratia Evangelii, ut cum cognoverit Unigenitum, cognoscat et Patrem. Dicit enim ipse ad Philippum: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem meum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Primo despondit eam in abrahã.
siue in egipto: ut uxorẽ habeat sẽpit̾nã.
Occło inmonte synai. dans ei inspon¬
salibꝰ legis iusticiam. atq udicium:
& iunctam legi miscd̾iam: ut quando
peccauerit cradat᷑ captiuitati: cum
egerit pęnitentiam reuocet᷑ inpr̃iã:
& miscd̃iam consequatur. De his spon-¬
salibꝰ indiuersis locis psalmista decan¬
tat: miscłiam & iudicium cantabotͥ
s: & iustitia & pax osculate st̃ se. Qͦs
duos calices inseptuagesimo quarto
psalmo legimꝰ: calix inmanu dñi uini
meri plenus mixto: & inclinauit ex hoc¬
calice in illum: de iustitię calice inca-¬
licem miscd̃iȩ & rursũ de calice mise¬
ricordie. in calicem iustitię.Suniqͥ¬
tates inquit obseruabis dñe: dñe qͥs
Ista gͥ meretrix. quȩ primũ uoto spon¬
si in externos fuerat iuncta cõplexuᷤ.
ut numquam auinculo recederet
maritali: quia recessit. & in egypto for-¬
nicata. ẽ: rursum ꝑ legem assumitur. ⁊¬

Expanded text:
Dominus. Primo despondit eam in Abraham, Dominus. Primo despondit eam in Abraham, sive in Aegypto, ut uxorem habeat sempiternam. Secundo in monte Sinai, dans ei pro sponsalibus Legis justitiam atque judicium, et junctam Legi misericordiam, ut quando peccaverit, tradatur captivitati, cum egerit poenitentiam, revocetur in patriam, et misericordiam consequatur. De his sponsalibus in diversis locis psalmista decantat: Misericordiam et judicium cantabo  justitia et pax deosculatae sunt se . Quos duos calices in septuagesimo quarto psalmo legimus: Calix in manu Domini vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illum: de justitiae calice in calicem misericordiae, et rursum de calice misericordiae in calicem justitiae. Si iniquitates, inquit, observaveris, Domine, itur meretrix, quae primum voto sponsi in aeternos fuerat juncta complexus, ut numquam a vinculo recederet maritali, quia recessit et in Aegypto fornicata est, rursum per Legem assumitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tionibꝰ. & sponsabo te mͥ in fide: &
scies quia ego dñs. LX similicer.
Oquanta clem̃tia dei Meretrix quȩ
cum multis amatoribꝰ fornicata est̃.¬
& obcrimen bestiis tradita: postquã
reuertitur ad uirũ: nequaquam re-¬
conciliari eidicit᷑. s despondi. E uide :¬
qͥd sit inter dei coniunctionẽ & ho¬
minum. Nomo cum uxorẽ acceꝑit.
deuirgine mulierẽ facit. id. ẽ. non
uirginem: deus ȩtiam meretricibꝰ
copulatus. eas mutat inuirgines. iuxta
illud quod ad ultere dr̃ ꝑ hieremiam:
non ut dñm me inuocasti. aut patrẽ.
aut principem uirginitatis tuȩ. Unde
& apłs post fornicationẽ. & idoloꝵ
cultũ: credentibꝰ chorinthiis loquitur.
Despondi enim uos uniiuro. uirginẽ
castam exhibere xp̃o. Querimꝰ. cur
tercio desponsionis nomen repetierit.
Primũ enim ait. sponsabo cemͥ insẽpi¬
ternum: scdo. sponsabo te mͥ iniusticia.
nec hoc fine content᷑. iungit & terciũ.
sponsabo te mͥ infide: & scies qͥa ego

Expanded text:
tionibus: et sponsabo te mihi in fide: et scies quia ego Dominus. LXX similiter. O quanta clementia Dei! meretrix quae cum multis amatoribus fornicata est, et ob crimen bestiis tradita, postquam revertitur ad virum, nequaquam reconciliari ei dicitur, sed despondi. Et vide quid sit inter Dei conjunctionem et hominum: homo cum uxorem acceperit, de virgine mulierem facit, id est, non virginem; Deus etiam meretricibus copulatus, eas mutat in virgines, juxta illud quod adulterae dicitur per Jeremiam: Non ut dominum me invocasti, aut patrem, aut principem virginitatis tuae . Unde et apostolus post fornicationem et idolorum cultum credentibus Corinthiis loquitur: Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quaerimus cur tertio desponsionis nomen repetierit. Primo enim ait: Sponsabo te mihi in sempiternum. Secundo: Sponsabo te mihi in justitia Nec hoc fine contentus jungit et tertium: Sponsabo te mihi in fide, et scies quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
& factus est inpace locus eiꝰ. & habita¬
tio eiꝰ insyon. hoc. ẽ. in eccłia. inqua
confregit potentias. arcũ. scutum. &¬
gladium & bellum. Qͥbꝰ fractis atq
sub uno pastore requiescent: siue sꝑa¬
bunt in his quȩ oculus non uidit.
& auris non audiuit. & in cor homi¬
nis non ascendert̃. quȩ p̃parauit ds̃
diligentibꝰ se. E sponsabo temͥ in

Expanded text:
Et: Factus est in pace locus ejus, et habitaEt: Factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion , hoc est, in Ecclesia, in qua confregit potentias arcuum, scutum, gladium et bellum: quibus fractis atque sub uno pastore requiescent, sive sperabunt, in his quae oculus non vidit, et auris non audivit, et in cor hominis non ascenderunt, quae praeparavit Deus d
Abbreviated transcription (Latin):
buntur. & puer paruulus minabit
eos. Uitulus. & ursus pascentur. &
simul requiescent catuli eoꝵ. Et
leo quasi bos comedet paleas. nequa¬
quam carnem sanguinemq deside-¬
rans. s mundis ac simplicibꝰ uescens
cybis. quando petro ut cornelium
susciꝑet ex nationibꝰ reuelatũ. iussũq
ẽ. ut comederet om̃s bestias. & ni-¬
chil inmundũ esse cognosceret. qͦd
cum gr̃arũ actione ꝑcipit᷑. suꝑ quibꝰ
audit᷑ postea. qͦd ds̃ mundauit tii
ne cõmune dixeris. Ergo in aduen-
cu dñi saluatoris. post resurrectioĩs¬
eius triumphos. & ascensum ad prẽm.
duo parietes angulari lapide cõpu¬
latist: ab eo qui fecit utrũq unum.
ppłm suum: paccatisq om̃ibꝰ. arcus.
& gladius conteret᷑. ac bellum non
enim erunt necessaria instrumenta
pugnantium: cum qͥ pugnent de fu-¬
erint. Iunget᷑ isrł gentibꝰ. & imple¬
bitur illud deuteronomii: lȩtami¬
ni gentes cum populo eius. Notus
iniudea ds̃. inisrł magnũ nom̃ eius.

Expanded text:
buntur, et puer parvulus minabit eos. Vitulus et ursus pascentur, et simul requiescent catuli eorum: et leo quasi bos comedet paleas ; nequaquam carnem sanguinemque desiderans, sed mundis atque simplicibus vescens cibis. Quando Petro, ut Cornelium susciperet ex nationibus , revelatum, jussumque est ut comederet omnes bestias, et nihil immundum esse cognosceret, quod cum gratiarum actione perciperetur: super quibus audit postea: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris . Ergo in adventu Domini Salvatoris, post resurrectionejus triumphos, et ascensum ad Patrem, duo parietes angulari lapide copulati sunt ab eo, qui fecit utrumque populum suum: pacatisque omnibus, arcus et gladius conteretur ac bellum. Non enim erunt 26 necessaria instrumenta pugnantium, cum qui pugnent, defuerint. Jungetur Israel gentibus, et implebitur illud Deuteronomii: Laetamini gentes cum populo ejus . Notus in Israel magnum nomen ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo postquã defecit pͥnceps ex iu-¬
da. & dux defemoribꝰ eiꝰ & herodes
alienigena & ꝓselitꝰ suscepit imꝑiũ:
in telligimꝰ uenisse cui regnũ repo¬
sitũ est. & ipse erit expectatio
gentium. Hȩc. ẽ. cȩcitas quȩ ex
parte accidit isrłi. ut sub intraret
plenitudo gentium : & cunc om̃iᷤ
isrł saluus fieret. & multo post
tẽpore reuerte nt᷑. & querent dñm
dm̃ suũ. & dauid regem suum. qͥ
de dauid stirpe generat᷑ est. & int̾-¬
pretat᷑ fortis man̾u: ipse enim sol¬
uit captiuitatẽ populi sui. & dedit
uinctis remissionẽ. Cũq eum ui¬
derint filii isrł. qͥ a suis fr̃ibꝰ dene-¬
gatꝰ est. in pr̃is. & sua maiestate reg

Expanded text:
nceps ex Juda, et dux de femoribus ejus, et Herodes alienigena et proselytus suscepit imperium, intelligimus venisse cui regnum repositum est, et ipse erat exspectatio gentium. Haec est caecitas quae ex parte accidit Israeli, ut subintraret plenitudo gentium, et tunc omnis Israel salvus fieret : et multo post tempore revertentur, et quaerent Dominum Deum suum, et David regem suum, qui de David stirpe generatus est, et interpretatur fortis manu. Ipse enim solvit captivitatem populi sui, et dedit vinctis remissionem. Cumque eum viderint filii Israel, qui a suis fratribus denegatus est, in Patris et sua majestate
Abbreviated transcription (Latin):
dies qͥbus infelix synagoga. & mu¬
lier adultera ordeo pascit᷑. & sedet
contracta: qͥa cũ xp̃o stare non po¬
test sine rege. de qͦ locutꝰ . ẽ. pater:
Suscitaui regem cũ iustitia & ipse
dicit inpsalmo. Ego autẽ constitutꝰ
sũ rex ab eo. suꝑ syon montẽ scm eiꝰ:¬
uel ipso dño saluatore. uel certe pon¬
tifice: de quo scͥptũ. ẽ. pͥncipi ppłi
tui non maledices & sine sacrificio:
& sine altare. Sub uerso enim tẽplo.
& incensa hierłm: nec sacrificium.
nec sacerdotiũ. iudaica gens exer-
bitꝰ. De hoc rege. & iacob inbenedicti¬
one iudȩ patriarchȩ loq̃r. Non
deficiet pͥnceps exiudaneq dux defe¬
moribꝰ eiꝰ. donec ueniat cui repositũ

Expanded text:
dies, quibus infelix Synagoga et mudies, quibus infelix Synagoga et mulier adultera hordeo pascitur, et sedet contracta, quia cum Christo stare non potest. Sine rege, de quo locutus est Pater: Suscitavi regem cum justitia . Et ipse dicit in Psalmo: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem vel ipso Domino Salvatore, vel certe pontifice, de quo scriptum est: 33 Principi populi tui non maledices . Et sine sacrificio, et sine altari. Subverso enim templo, et incensa Jerusalem, nec sacrificium, nec sacerdotium Judaica gens exercebitus. De hoc rege et Jacob in benedictione Judae Patriarchae loquitur: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat
Abbreviated transcription (Latin):
Got ic aloc. transtulert̃: & hȩc ipsa
intelligimꝰ qͦd inpectore & corde
id. ẽ. ueritas essȩ debeat. atq doctri¬
na: ut non solũ sciat rectam fidem.
s qͦd nouerit. possit ore ꝓferre. Qd
& apłs paulus scribit ad titum:
docens qualis ep̃s ordinandꝰ sit. O¬
portet enim ep̃m sine crimine esse
tanquã dei dispensatorẽ: non suꝑ¬
bum. non iracundũ. non uinolentũ.
non ꝑ cussorẽ: & non turpis lucri cu-¬
pidum᷑. s hospitalem. benignum.
sobriũ. iustũ. scm̃. continentem: am
plectentem eum qͥ scđm doctrinã
est fidelem sermonem: ut potens
sit exortari in doctrinasana. & eos qͥ
contradicunt arguere. Ephod. ac
teraphim. & iniudicum libro legimꝰ:
sexcentis de tribu dan armatis ꝓ-¬
fectꝰ est. Post passionem dñi salua¬
toris usq inp̃sentẽ diem. paulominꝰ
quadringentesimꝰ annꝰ explet᷑: et
quantũ tẽporis resideat usq addiem
iudicii. nec angłi nouert̃. nec filius.
qͥde eo ignorare se dicit: qͥa nobis

Expanded text:
 transtulit; et haec ipsa intelligimus, quia in pectore et corde id est, veritas esse debeat atque doctrina: ut non solum sciat rectam fidem; sed et quod noverit, possit ore proferre. Quod et apostolus Paulus scribit ad Titum, docens qualis episcopus ordinandus sit: Oportet enim episcopum sine crimine esse tamquam Dei dispensatorem: non superbum, non iracundum, non vinolentum, non percussorem, non turpis lucri cupidum: sed hospitalem, benignum, sosanam doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt arguere . Ephod ac theraphim et in Judicum libro legimus sexcentis de tribu Dan armatis profectus est. Post passionem Domini Salvatoris usque in praesentem diem, paulominus quadringentesimus annus expletur, et quantum temporis resideat usque ad diem judicii, nec angeli noverunt, nec Filius. Qui ideo ignorare se dicit, quia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
& anaoye. id est manifestationes
interpretati st̃. Sciendũ autem
ut crebro diximꝰ. ephod significare
indum̃tum sacerdotale: quod in
ĩc dicit᷑. idest suꝑ humerale: aqͥla
Theraphim autem ꝓͥe appellantur
quȩ nos possumꝰ inpresenti dũ taxat
loco cherubim. & seraphim. siue alia
quȩ intẽpli ornam̃to fieri iussa st̃

Expanded text:
et δήλους, id est, manifestationes interpretati sunt. Sciendum autem, ut crebro diximus, ephod significare indumentum sacerdotale, quod in μὶς dicitur, id est, superhumerale, ab Aquila Theraphim autem proprie appellant quae nos possumus in praesenti dumtaxat loco Cherubim et Seraphim sive alia quae in templi ornamenta fieri jussa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eis fȩdiis indiȩ illa cum bestia agri.
& cum uolucre cęli. & cum reptili t̾rȩ:
& arcum. & gladium. & bellũ conderã
de cerra: & dormire eos fatiam fidu¬
cialiter. LXX. Et disponã eis cesta¬
mentum indie illa cum bestuĩs agri.
& cum uolatilibꝰ cęli. & cum reptili¬
bꝰ terrȩ. & arcum. & gladium. & bel¬
lum conteram de terra: & habitare
eos fatiam insꝑem. Quando om̃ia
religionis aduerse uocabula fuerĩt
ablata deppło. dnm conficente. &
uocauerit me inquid uir meus. &
nequaquam baalĩ. idẽ. idolũ meũ:
tunc ꝑcutiam eis fedus. atq concor¬
diam. cum bestiis agri. & uolucribꝰ
cęli. & reptilibꝰ terrȩ. De hoc tẽpore
ẏsaias loqͥt᷑ habitabit lupus cũ

Expanded text:
eis foedus in die illa cum bestia agri, eis foedus in die illa cum bestia agri, et cum volucre coeli, et cum reptili terrae: et arcum, et gladium, et bellum conteram de terra: et dormire eos faciam fiducialiter. LXX: Et disponam eis testamentum in die illa cum bestiis agri, et cum volatilibus coeli, et cum reptilibus terrae: et arcum, et gladium, et bellum conteram de terra: et habitare eos faciam in spe. Quando omnia religionis adversae vocabula fuerint ablata de populo Dominum confitente, et vocaverit me, inquit, vir meus, et nequaquam Baali, id est, idolum meum, tunc percutiam eis foedus atque concordiam cum bestiis agri, et volucribus coeli, et reptilibus terrae. De hoc tempore et Isaias loquitur: Habitabit lupu
Abbreviated transcription (Latin):
uiro uirago. Qͦd gͦ dicit ds̃ hoc est.
Cũ utroq sermone hoc. ẽ. ĩs. & baalĩ
appellatur uir meus. siue marituᷤ
m̃s. tantũ ob idoloꝵ nomina: ut ętiã
qͦd bene dici potest ꝓpter ambigui-¬
tatem. & uerbi similitudinem. nequa¬
quam uelim dici̾ s appellari me ĩsdi.
magis quam baali: ne dum aliud lo-¬
quitur. alterius recordet᷑: & uirum
nominans: idolum cogitet. Ignosce
obscuritati: quȩ tribꝰ nascitur modiᷤᷤ.
Aut rerũ difficultate: aut magistri
impericia: aut discernentis nimia tar.¬
ditate. Neq enim hebreum ꝓpħam
edisserens. oratoriis debeo declamati-¬
unculis ludere: & innarrationibus
atq epylogis asiatico more cantare:
s auxilio orationum tuarũ. & incre¬
dibili studio discendi. aperire quȩ
clausa sunt. Deniq aquila. diligenᷤ
& curiosus interpres. uocabit inquit
me uir meus: & nonuocabit me ultͣ
habens me . id. ẽ. baalim. Et ꝑcutiã

Expanded text:
viro: virago. Quod ergo dicit Dominus, hoc est: viro: virago. Quod ergo dicit Dominus, hoc est: cum utroque sermone, ISSI et BAALI appelletur vir meus, sive maritus meus, tantum odi idolorum nomina, ut etiam quod bene dici potest, propter ambiguitatem et verbi similitudinem nequaquam velim dici, sed appellari me ISSI, magis 25 quam BAALI: ne dum aliud loquitur, alterius recordetur, et virum nominans, idolum cogitet. Ignosce obscuritati, quae tribus nascitur modis: aut rerum difficultate, aut magistri imperitia, aut discentis nimia tarditate. Neque enim Hebraeum prophetam edisserens, oratoriis debeo declamatiunculis ludere, et in narrationibus atque epilogis Asiatico more cantare, sed auxilio orationum tuarum, et incredibili discendi studio, aperire quae clausa sunt. Denique Aquila diligens et curiosus interpres: Vocabit, inquit, me vir meus, et non vocabit me ultra habens me, id est, BAAL. Et percutiam