comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nec nobiscũ. u̾m ꝯsensus ⁊ opus ⁊ su
nõ ex nobis nõ iam til sine nobis. Rec pri¬
mũ itaq in quo qͥppe nos nil facimus. nec
ultimũ ꝙ ⁊ plenũq extorq̃t aut timor ĩ¬
utilis aut simulaco dampnabilis si tm̃
mediũ nobis repictatur inm̾itũ. Sola nẽ¬
peinterdũ bona uolũtas fufficit. cet̃a nõ
ꝓsũt a sola defu̾it. Non ꝓsũt dix̾im s agẽ¬
ti nõ cernenti. ualet itaq intencõ ad m̾itũ
accõ ad exemplum. utrũq pͥuemens cogita¬
bitriũ cũ seminat cogitatũ sanat cũ mu¬
tat. affc̃m. roborat ut ꝑducat ad actum.i
serinat ut senciat defc̾m. sic aũt ista cum
uemens u̾ iam sibi deiceps cooꝑantur.i
ta tñ ꝙ a sola gr̃a ceptũ est. ꝑtter ab utro

Expanded text:
c nobiscum. Verum consensus, et opus, etsi non ex nobis, non jam tamen sine nobis. Neque primum itaque, in quo quippe nos nil facimus; nec ultimum, quod et plerumque extorquet aut timor inutilis, aut simulatio damnabilis; sed tantum medium nobis reputatur in meritum. Sola nempe interdum bona voluntas sufficsola defuerit. Non prosunt dixerim, sed agenti, non cernenti. Valet itaque intentio ad meritum; actio, ad exemplum; utramque praeveniens cogitabitrium, cum seminat cogitatum; sanat, cum immutat affectum; roborat, ut perducat ad actum; servat, ne sentiat defectum. Sic autem ista cum aeveniens, ut jam sibi deinceps cooperetur. Ita tamen quod a sola gratia coeptum est, pariter ab utro
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ex ꝯsensu uoluntatis obediunt: repo¬
sitam sibi eẽ ꝯfidũt coronam iusticie. uti¬
tur gꝰ d̾ in salutẽ suoꝵ irrõnabili ⁊ itẽ in¬
sensibili creatura tamqͣm iumento uł in¬
ꝓiciet tamqͣm sarmentũ inutile. utitꝰ an
gelis ⁊ hoĩb bone uolũtatis. tam qͣm cõmi¬
litonib ⁊ coaduitorib fuis. quos ꝑacta uic¬
toria amplissĩe mun̾abit. ibi ita d̾s hõmi
qͥppiam oꝑari dignanter instituit. hnnic ad¬
uoluntarium d̾ine uoluntati ꝯtungitur.

Expanded text:
 ex consensu voluntatis obediunt, repositam sibi esse confidunt coronam justitiae. Utitur ergo Deus in salutem suorum irrationabili, et item insensibili creatura, tanquam jumento vel inprojiciet tanquam sarmentum inutile. Utitur et angelis et hominibus bonae voluntatis, tanquam commilitionibus et coadjutoribus suis, quos peracta victo quidpiam operari dignanter instituit. Hinc coadvoluntarium divinae voluntati conjungimur.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾tiũ ꝑ nos facit: siqͥd̾e mnitando bonã cogi¬
tacõem nos p̾uenit. Imiitando ⁊̃ malam uo-¬
lũtatẽ sibi ꝑ ꝯsensum iungit. Ministran¬
ꝑ aptũ opus nr̃m int̾ nos opifex innotes¬
cit. Sane ip̃i nos p̾uemire uequaqͣm possu¬
mus. Qͥ aũt bonũ neminem inuenit. ne¬
minẽ saluat q̃m nõ p̾uenit. Adeo gͦ fũ¬

Expanded text:
t. Siquidem immittendo bonam cogitationem, nos praevenit; immutando etiam malam voluntatem, sibi per consensum jungit: ministranper apertum opus nostrum internus opifex innotescit. Sane ipsi nos praevenire nequaquam possumus. Qui autem bonum neminem invenit, neminem salvat quem non prae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illa qͥd̾e ꝑ qͣm ⁊ fine qͣ fit ꝙ fit ꝙ mere¬
li põt. Qͥd illa contͣ qͣm fit ñ iram: Quid
⁊ in qua fit nͥ gr̃am: In pͥma itaq ulła. in
seq̃nti mala. In ultima bona m̾ita ꝯquerũ¬
tur. Nec . n. pecudes cũ ꝑ eas bonũ aũ malũ
ꝙtũq fit. boni qͥppiam merentur aũ ma¬
l. nõ hñt qͥppe unde bono malo ue ꝯsenci¬
ant. multo niius aũ lapides cũ nec sen¬
aant. Cet̾m diabolus uł ho malus cũ in ge¬

Expanded text:
ereri potest? quid illa contra quam fit, nisi iram? quid et cum qua fit, nisi gratiam? In prima itaque nulla, in sequenti mala, in ultima bona merita conquiruntur. Nec enim pecudes, 621 cum per eas bonum aut malum quodcunque fit, boni quidpiam merentur, aut mali. Non habent quippe unde bono malove consentiant. Multo autem minus lapides; cum nec sentiant. Caeterum diabolus, vel homo malus, cum vige
Abbreviated transcription (Latin):
dam nõ ꝯmittimiis ⁊ hanc debemus nobis.
post ħ suꝑest fides nõ ficta q̃ deo uigilanter
exhibenda ẽ. u̾ nec pp̃ ꝓximũ cͥ nos impendimꝰ
toꝵ dei obedienciã. ⁊ ħ ẽ fides nõ ficta. nõ fic̃¬
ta aũt ponitur ad differrẽciam mortue fide¬
i ⁊ ficte. mortua fides ẽ q̃ sine oꝑib ẽ fides
ficta que ad tempus credit ⁊ in temꝑe temp¬
tacõnis recedit. uñ eciam ficta id ẽ fragilis
dr̃. Q ͦ suscepta quid̾e ex caritate uita moue¬
ri inchoat ad bene oꝑand̾. s nõ ꝑ seuerans:
deficit ⁊ moritur tamqͣm abortiua. Qual
fuit. deficit .n. tñ in caritate nõ ꝑseuerat.
ficta eẽ dinoscitur. si cius ꝑseuerat ꝓbata

Expanded text:
da non committimus: et hanc debemus nobis. Post haec superest fides non ficta, quae Deo vigilanter exhibenda est, ut nec propter proximum, cui nos impendimustorum Dei obedientiam: et haec est fides non ficta. Non ficta autem ponitur ad differentiam mortuae fidei, et fictae. Mortua fides est, quae sine operibus est: fides ficta, quae ad tempus credit, et in tempore tentationis recedit; unde etiam ficta, id est fragilisdem, quae suscepta quidem ex charitate vita, moveri inchoat ad bene operandum; sed non perseverans deficit, et moritur tanquam abortiva. Eo ficit deficit enim, cum in charitate non perseverat, ficta esse dignoscitur, si cujus perseverat, probata
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ꝙ humilatur. ⁊ si sane longe hii duo
a se differant. ⁊ alt̾ quid̾ inpacĩa sua posside¬
ant aĩam suam. alter in suo murmure ꝑe¬
tur. qm̃ nõ humilitatis s humilib d̾ dat gͣ¬
ciam. etem̃ solam gr̃am qͣm p̾fert meretur
leta ⁊ absoluta humilitas. Qͤ n. coacta fue¬

Expanded text:
tiam, quod humiliatur, etsi sane longe hi duo a se differant, et alter quidem in patientia sua possideat animam suam, alter in suo murmure petur, quoniam non humiliatis, sed humilibus dat iat. Etenim sola gratiam, quam praefert, meretur laeta et absoluta humilitas. Quae enim coacta fue
Abbreviated transcription (Latin):
idest cortis nõ sł pius qͣm fallece nol
s ⁊ tantus sit q falli nõ possit. Cet̾m si¬
cut uiilum simplicem duo ista faciũt
bona. amor bom ⁊ rogrico ueri. Sic neꝙͣ
oculũ dico eregione mala ꝯstitũt. s eci¬
tas qua fit uͭ ueritatẽ nõ agnoscat. ⁊ ꝑ¬
ulsitas qua fit ut diligat inqͥtatẽ. de¬

Expanded text:
icet cordis, non solum pius qui fallere nolit, sed et cautus sit qui falli non possit. 37. Caeterum sicut oculum simplicem duo ista faciunt bona, amor boni, et cognitio veri: sic nequam oculum duo e regione mala constituunt, caecitas, qua fit ut veritatem non agnoscat; et perversitas, qua fit ut diligat iniquitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
quidez ꝓrsces decurrente a quil uiua¬
rii moriũt᷑. Si clausure ip̃iꝰ minu¬
tatĩ ac sepe crepant nec reficiũt᷑. Ita
om̃is religio monastici ordĩs firi¬
ditꝰ perit si custodia eiꝰ ꝑmodicaꝵ
sui tepescit attestante scriptã que di¬
cit. Qui modica spnit paulatĩdetid
pax agit᷑ quib homo paxagit᷑¬
ad ueram quietẽ ꝑducit᷑. aut eni
fit ab aliquo int̾ aliquos duos aut
int̾ semet ip̃m ⁊ alt̾m. aut int̾ carnẽ
⁊ sp̃m. aut int̾ corruptibilitatẽ nr̃aꝵ
⁊ ĩcorriptiblitatẽ. qmͣ dõ donante. si

Expanded text:
ut pisces decurrente aqua vivarii moriuntur, si clausurae ipsius minutatim ac saepe crepant, nec reficiuntur, ita omnis religio monastici ordinis funditus perit si custodia ejus per modisui tepescit, attestante Scriptura, quae dicit: Qui modica spernit, paulatim decidpax agitur, quibus homo ad veram quietem perducitur. Aut enim fit ab aliquo inter aliquos duos, aut inter semetipsum et alterum, aut inter carnem et spiritum, aut inter corruptibilitatem nostram et incorruptibilitate
Abbreviated transcription (Latin):
tũc demũ ad illam patẽ ꝑuẽiemus
te qͣ dicit apłus. Hẽte pacẽ cũ dõ. Duo
⁊taq pͥmi modi fuĩt ꝓ cõcordiã. Est
enĩ pax carnalis. est ⁊ spũalis. Con¬
cordia eciã carualis ⁊ spũalis. Par
⁊ concordia carnalis est: qm̃ hñt ĩ fi¬
deles. uel eciã falsi hoĩes xp̃iani u̾ in
pct̃o ꝯcordant ⁊ inde qmtũq pacem
optinẽt. Hanc patẽ xp̃c nõ ꝯmenda

Expanded text:
eniemus de qua dicit Apostolus: Habete pacem cum Deo . Duo itaque primi modi fiunt per concordiam. Est enim pax carnalis, est et spiritualis. Concordia etiam est carnalis, et spiritualis. Pax et concordia carnalis est, quam habent infideles, vel etiam falsi Christiani, cum in peccato concordant, et inde quamdam pacem obt
Abbreviated transcription (Latin):
ullus nõq appetitu uicõr ꝓr¬
sus carere põt. s eũ uite appeti¬
tus ũc cõmoditatis qiͣ nat᷑alit̾ reti¬
tinet. Post qͣm .i. hũana nat᷑a ꝓ¬
amitt̾e ualet. Habet itaq appetit᷑
ditatur.⁊ ꝑ hos icedit querendo.
illam ꝑfc̃am ꝯmoditatẽ cuiꝰ arpe¬
titũ retinet nat᷑alẽ. Hos aũt appe¬
de appetitꝰ ad peccandũ incitet. ut
cũ ebrioso qui ampliꝰ bibe̾ uequit.
aͥd assũ uelle ꝯmed̾e sugg̾it ut hẽat
appetitũ ampli bibendi. Sic aũt
diaboluᷤ mittit uolũtatẽ ad pectãdũ.
aũ ꝑ hos appetit᷑ aut ꝑ semet ip̃m.
uelut si aliquis latro aliꝙ̃ ad se des¬
poliandũ incitaret. aut artificõ
aliquo quo carnẽ eiꝰ calefac̾et aut
dicendo ei simplici u̾bo ut se crũet.
Ad quẽ u̾o cũ ille nͥl suspicãs falla¬
cie aꝓpinquat subito capit᷑ uapu¬
lat u̾sa uite dispoliat᷑. qñq demũ
occidit᷑. Aipetitꝰ u̾o isti nõ aliud st̃
qmͣ quedã ncc̃itatis ꝯmoditateᷤ.

Expanded text:
ullus namque appetitu vitiorum prorsus carere potest, sed eum vice appetitus verae commoditatis quasi naturaliter retinet. Postquam enim humana natura pamittere valet. Habet itaque appetitus ditatum, et per hos incedit quaerendo illam perfectam commoditatem cujus appetitum retinet naturalem. Hos autem appedem appetitus ad peccandum incitet. Ut cum ebrioso, qui amplius bibere nequit, aliquid assum velle comedere suggerit ut habeat appetitum amplius bibendi. Sic autem diabolus incitat voluntatem ad peccandum, aut per hos appetitus, aut per semetipsum. Velut si quis latro aliquem ad se spoliandum incitaret aut artificio aliquo quo carnem ejus calefaceret, aut dicendo ei simplici verbo ut se exueret. Ad quem vero cum ille nihil suspicans fallaciae, appropinquat, subito capitur, vapulat, versa vice despoliatur, quandoque demum occiditur. Appetitus vero isti non aliud sunt quam quaedam c
Abbreviated transcription (Latin):
Sicgͦ age deb qui cã restrĩge̾ appetit
uelut qui aqm currẽtẽ retine ꝯtẽdͭ
Sicut enĩ ille aqm̃ concudit ĩstagnũ
atqr coh̾cet. sic iste naturã hũa nã ⁊ ua¬
gam infra regłam aliqm cohilr debr
regulã quo ad pct̃m ꝓruat. Sic eni
res tringi carius appecitꝰ possũt. ꝙ ẽ
qnͣdã fat̾e pacẽ. int̾ ipãm ⁊ caruem

Expanded text:
e appetit, velut qui aquam currentem retinere contendit. Sicut enim ille aquam concludit in stagnum atque coercet, sic iste naturam humanam vagam infra regulam aliquam cohibere debet. regulam, quo ad peccatum proruat. Sic enim restringi carnis appetitus possunt: quod est quandam facere pacem inter ipsam carnem
Abbreviated transcription (Latin):
eciã nõ p̾meditatũ. Hoc gͦ qr cãis
ext̾iorib accidũt leuiori tustod¬
coherent. lit nõ una abstinẽtia
oĩno deleri cõtinua tñ instancia
co usq possũt ĩminui quo satis
fatile possunt tolerari. Hiis gͦ de¬
lendis semꝑ inscare debemꝰ k n¬

Expanded text:
causis exterioribus accidunt, leviori custodcohaerent, licet non una abstinentia omnino deleri, continua tamen instantia eo usque possunt minui, quo satis facile valeant tolerari. His ergo delendis semper instare debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ ⁊̃ sublimiꝰ aliquid nec om̃io ꝯꝑandus ẽ
cet̾is creaturis. Compacta ⁊ federata sũt
in te caro ⁊ aĩa. illa plasmata ħ creata et
uͥ sociantur sũmis inferiora p̾ualent qͥ po¬
testatẽ hñt ⁊ humilorib utũtur ꝓ libitu
suo. Conculcat forcior minus fortẽ. udet
sapiens in doctũ simplicẽ fallit astutꝰ po¬
tens despicit in becillem. Non sic mopere
tuo d̾s. nõ sic in tua ꝯmixtione. Non ad ħ
sociasti sp̃m luo sublimẽ humili dignã
⁊ excellertẽ creaturã abiecte ⁊ intili mas¬
se. Qͥ s nõ uideat fr̃es qͣitũ cor̾ p̾stet aĩaͦ

Expanded text:
tiam sublimius aliquid, nec omnino comparandus es caeteris creaturis. Compacta et confederata sunt in te caro et anima; illa plasmata, haec ubi sociantur summis inferiora, praevalent qui potestatem habent, et humilioribus utuntur pro libito suo. Conculcat fortior minus fortem, ridet sapiens indoctum, simplicem fallit astutus, potens despicit imbecillem. Non sic in opere tuo, Deus, non sic in tua commistione; non ad hoc sociasti spiritum limo, sublimem humili, dignam et excellentem creaturam abjectae et inutili massae. Quis non videat, fratres, quantum corpori praestet anima?
Abbreviated transcription (Latin):
A pͥmo oꝑe condicõnis nr̃e de lino terre
plasmauit hoĩem d̾s. ⁊ inspirauit in fa¬
ciem enis spiraculum inte. Qualis axti¬
auit d̾ celũ ⁊ terram. ac sp̃c sane nõ cõ¬
sa creatur s singulari quadã excellena¬
a nispiratur. Agnosco ħ̾o dignitatẽtua.
tibi cũ mundo corpus. Sic. n. docet eũ qui

Expanded text:
nostrae de limo terrae plasmavit hominem Deus, et inspiravit in faciem ejus spiritum vitae. Qualis artiavit Deus coelum et terram: at spiritus sane non comsa creatur, sed singulari quadam excellentia inspiratur. Agnosce, o homo, dignitatem tuam, tibi cum mundo corpus: sic enim decet eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Accedens ille pessimus latro recens. Ad¬
huc sigillũ fregit. ⁊ sic mutata similitu¬
dine d̾ma comꝑatus ẽ miser ho iumentis
insipientib ⁊ similis factus ẽ illis. de

Expanded text:
ta. Accedens pessimus ille latro recens adhuc sigillum fregit: et sic mutata similitudine divina, comparatus est miser homo jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Re
Abbreviated transcription (Latin):
mera talia. s nͥ om̃na inũ in deo ⁊ cũ deo. con¬
sideres: ẜebis inftiplicẽ d̾m. Deus ip̃e catholice¬
est tam nõ ẜt hec ⁊ illud qͣm uͦ ħ ⁊ illa. Est qui
est: nõ q̃ est. purus. simplex. integ̾. ꝑfectus. ꝯ¬
stans s̾ nicħ de tempib. nicħ de locis. nich de re¬
b trahens in se. nicħ ex se deponens meis. non
unũ quippe est s nõunitum. Non ꝑtib con¬
statut corpus. nõ affectib distat ut amina.

Expanded text:
mera talia: sed nisi omnia unum in Deo, et cum Deo conmera talia: sed nisi omnia unum in Deo, et cum Deo consideres, habebis multiplicem Deum. est. Tam non habet hoc et illud, quam non haec et illa. Est qui est, non quae est. Purus, simplex, integer, perfectus, constans sibi, nihil de temporibus, nihil de locis, nihil de rebus trahens in se, nihil ex se deponens in eis; noUnum quippe est, sed non unitum. Non partibus constat, ut corpus; non affectibus distat, ut anima:
Abbreviated transcription (Latin):
Abet in natura simplicissima dĩ diuim¬
tas qͣi unũ respic̾e multos ⁊ qͣi multos u¬
nũ. Nec ad multitudinẽ multus erit. nõ ad
paucitatẽ raruis. nec ad diu̾sitatẽ diu̾sus. nec
restrictus ad unũ. nec auxius ad curas. nec ꝑ¬
turbatus seu tinbulentꝰ ad sollicitudines. Sic
sane umiꝰ ꝯtentus ut nõ detentus. sic płbus:
que ẽ deus banc sibi uendicat metã singłare¬
ꝙ sue ce̾ncie simplicitatẽ. ut nõ aliud ⁊ aliud
nõ alibi quo ⁊ alibi. S ne modo quid̃ ⁊ modo
niuemat᷑ in ca. Nempe in semet manens qd̾
⁊ queq sins ordinat locis nusqͣm ꝯtenta lo¬
coꝵ. Gempora sub ea tnͣsest: nõ ei futura ñ
expectat. p̾terita nõ recogitat. p̃sencia nõ ex¬
qͣm unde magnus. Nec aliunde iustus aut sa¬
piens: qͣm unde magnus ⁊ bonus. nec aliunde
demq simul hec om̃a est qͣm unde deus. ⁊ hoc
sane catholiceq. s multa unũ. alioqͥn si diu̾¬
sa putemus nõ quat̾intatẽ hemus: set cẽte¬

Expanded text:
abeat in natura simplicissima sponsi divinitas quasi unum respicere multos, et quasi multos unum. Nec ad multitudinem multus erit, nec ad paucitatem rarus; nec ad diversitatem divisus, nec restrictus ad unum; nec anxius ad curas, nec perturbatus seu turbulentus ad sollicitudines. Sic sane uni intentus, ut non detentus; sic pluribus, ndicat meram singularemque suae essentiae simplicitatem, ut non aliud et aliud, non alibi quoque et alibi, sed ne modo quidem et modo inveniatur in ea. Nempe in semet manens, quoet quaeque suis ordinat locis nusquam contenta lorum. Tempora sub ea transeunt, non ei. Futura non exspectat, praeterita non recogitat, praesentia non exquam unde magnus, nec aliunde justus aut sapiens quam unde magnus et bonus, nec aliunde denique simul haec omnia est quam unde Deus, et hoc sane catholiceque, sed multa unum. Alioquin si diversa putemus, non quaternitatem habemus, sed cente
Abbreviated transcription (Latin):
suit nõ nͥ ꝑu̾se ita nõ nͥ misere moueat᷑ : in
et̾nũ nõ optinebit qd̃ nult ⁊ qd̾ nõ uult me
t̾nũ inchominus sustinebit. Digne oĩo ũ qui
ad nͨ afficitur nũqͣm qd̾ doceat ad nich umꝙͣ
qd̃ libeat euadat. quis hoc facit: Rectus deꝰ¬

Expanded text:
ita non nisi misere moveatur? In aeternum non obtinebit quod vult; et quod non vult in aeternum nihilominus sustinebit. Digne omnino, ut quid ad nihil afficitur unquam quod deceat, ad nil unquam quod libeat, evadat. Quis hoc facit? Rectus D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uno modo. Nõ sic unus sol: nõ sic una luna.
Clamat ut̾q nõ eẽ se unũ sͥ. ille motib: il¬
la ⁊ defectib siuis. Deus añ nõ modo uns sͥ¬
s ⁊ in seunus ẽ. nncħ in se nͥ se ħt. Non extẽ¬
pore alt̾acõem ħt. nõ in sub̾a alt̾acõem. Hinc
de eo boecius. hoc uͦ unũ in quo nullus ẽ num̾i¬
us. nlłm in eo aliud: p̾ter id qd̃ est. Comꝑa u¬

Expanded text:
et uno modo, Non sic unus sol, non sic una luna. Clamat uterque non esse unum sibi; ille motibus, illa et defectibus suis. Deus autem non modo unus sibi: et in se unus est. Nihil in se nisi se habet. Non ex tempore alterationem habet, non in substantia alteritatem hinc de eo Boetius: « Hoc vere unum, in quo nullus est numerus, nullum in eo aliud praeter id quod est: Neque e
Abbreviated transcription (Latin):
humiliũ głia. Est .n. rõnalis quedam
eqͥtatis direccõ. Inconu̾tibilis atq indelina¬
bilis qͥppe attingens uͥq cui illisa om̃is pͣui¬
tas ꝯturbetur ncc̃e ẽ. Qͥ d tu in huͣc om̃e tu¬
cia rectitudo. Nam ⁊ fortitudo ẽ qͥd iniquiᷤ
uoluntatib tam contͣrium ⁊ adu̾sũ qͣm sem¬

Expanded text:
humilium gloria. Est enim rationabilis quaedam aequitatis directio inconvertibilis atque indeclinabilis, quippe attingens ubique: cui illisa omnis pravitas conturbetur necesse est. Quidni in hanc omne tucia rectitudo: nam et fortitudo est. Quid iniquis voluntatibus tam contrarium et adversum, quam sem
Abbreviated transcription (Latin):
longa chatena ⁊ fortis ad stͥngend̾ dunnia
p̾destinacõ. ab et̾no est .n. Qͥ d longius et¬
nitate: Qͥ d diuinitate potencius: Iñ ẽ qd̾
in morte incidente nullatenꝰ int̾cidi. Nec u¬
nitas potuit ⁊ si carne ⁊ aĩa adinuicẽ seꝑ¬
atis: mansit ⁊ in sepacõe in seꝑabilis unitaᷤ.
Nec .n. q̃ ex ꝑte ꝯtingit seꝑacõ potuit um¬
tati p̾scribere ꝑmanenti in totis trib siue
comũctis sũ disiunctis duob nichominꝰ ꝑ¬
seu̾au̾it in trib unitas ꝑsonalis. Eque imiꝰ¬

Expanded text:
na praedestinatio: ab aeterno est enim. Quid longius aeternitate? Quid divinitate potentius? Inde est quod nec morte incidente ullatenus intercidi haec unitas potuit, etsi carne et anima ab invicem sesit et in separatione inseparabilis unitas. Nec enim quae ex parte contigit separatio, potuit unitati praescribere, permanenti in totis tribus. Sive conjunctis, sive disjunctis duobus, nihilominus perseveravit in tribus unitas personalis. Aeque
Abbreviated transcription (Latin):
luti quibd̾a duob brachus sins comp̾hendit
sublimi ⁊ ꝓfundo. amor lato longo q respon¬
det. Qͥ d tam timendũ qm põtas cͥ nõ potest
resistere. qͣm sapĩa cͥ abscondi nõ põt : pot̾at
minus tieri deus alt̾utro carens Nũc aũt
nͨ manus potens oñna. Quid nc̃ tam ama¬
bile qͣm amor ip̃e quo amas ⁊ quo amaris.
Amabiliorẽ tñ inuicta caritas facit. q̃ dum
nõ excedit foras nõ mittit suspicõne Ama
titudinẽ tenes. Esto ⁊̃ in om̃i sollicitudine
timoratus .⁊ sublime ꝓfundũq app̾hẽdis
ti. Aut si maius quatuor eq̃ tuns diuinis qͣm¬
or respondere. facis ħ si stͥipes. si paues. si f̾¬
ues. si sustines. stupenda plane plane sub¬
liuitas maiestatis pauenda abyssus iudi¬
coꝵ ferorẽ exigit caritas. et̾nitas ꝑ seu̾an¬
ciã sustinendi. Qͥs stupet uͥ qͥ ꝯtemplatur
głam dei: Qͥs pauet nͥ qͥ scrutatur ꝓfund̃
sapĩe: Quis feruet nͥ qui meditatur carita¬
tẽ dei: Quis sustinet ⁊ ꝑseuerat in amore

Expanded text:
luti quibusdam duobus brachiis suis comprehendit, sublimi et profundo, amor lato et longo respondet. Quid tam timendum quam potestas, cui non potes resistere; quam sapientia, cui abscondi non potes? Poterat minus timeri Deus, alterutro carens. Nunc autenec manus potens omnia. Quid item tam amabile, quam amor ipse, quo amas, et quo amaris? Amabiliorem tamen juncta aeternitas facit: quae dum non excidit, foras mittit suspicionem. Amtitudinem tenes. Esto etiam in omni sollicitudine timoratus, et sublime profundumque apprehendisti. 31. Aut si mavis quatuor aeque tuis, divinis quatuor respondere; facis hoc, si stupes, si paves, si ferves, si sustines. Stupenda plane sublimitas majestatis: pavenda abyssus judiciorum. Fervorem exigit charitas, aeternitas perseverantiam sustinendi. Quis stupet, nisi qui contemplatur gloriam Dei? Quis pavet, nisi qui scrutatur profundum sapientiae? Quis fervet, nisi qui meditatur charitatem Dei? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ea ꝑsona ii qͣ deus ⁊ ħo uinis ẽ xp̃c: ut si
due illa de senuicẽ p̾dices nõ erral̾is d̾m
uidel hoĩem ⁊ hoĩem d̾m u̾e catholiceq ꝑ¬
m̃ĩcians. Non aut̃ simult uł carnẽ de aĩa
ul aĩam de carne absurdissime p̾dicas: et¬
si similit̾ aĩa ⁊ caro unus fit ħo. nec miũ
si nõ cq̃ pot̾is aĩa sit sua illa uitali ⁊ si

Expanded text:
si duo illa de se invicem praedices, non erraveris, Deum videlicet hominem, et hominem Deum vere catholiceque pronuntians. Non autem similiter vel carnem de anima, vel animam de carne, nisi absurdissime, praedicas, etsi similiter anima et caro unus sit homo. Nec mirum, si non aeque potis anima sit sua illa vitali, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
Nis est deus. Qͥ est. Merito quide̾. Nil com¬
petencius et̾iutati que deus est. Si bomim.
Si magnũ. ⁊ beatũ. si sapientẽ. uel quicꝙͥtale
de deo dix̾is in hoc u̾bo instauratur qd̃ est. Nempe
hoc ẽ ẽẽ ei qd̾ hec om̃ia ẽẽ. si centũ talia addas nõ
recessisti abẽẽ. si ea dix̾is nich addisti. Si nõ dix¬

Expanded text:
isit me ad vos . Merito quidem. Nil competentius aeternitati, quae Deus est. Si bonum, si magnum, si beatum, si sapientem, vel quidquid tale de Deo dixeris; in hoc verbo instauratur, quod est, Est. Nempe hoc est et esse, quod haec omnia esse. Si et centum talia addas, non recessisti ab esse. Si ea dixeris, nihil addidisti: si non dix
Abbreviated transcription (Latin):
qr cũ hõis ꝯuenire constitucr̾e qd̾ ꝓ hõie cõ¬
stitutũ est sacramentũ. Becuit ⁊ cũ sum¬
ma q̃ in d̾o est. ⁊ deus est unitate cõgrue.
ut quomꝰ ĩ tres ꝑsone una eẽncia. Ita ħꝰ
uementissima q̃dam contͣnetate tres es¬
sencie fuit una ꝑsona. uides ne pulchre
int̾ utͣmͣ unitatẽ hane collocari meouti¬
q qͥ ꝯstitutus est mediator dei hõis q ho
xp̃c ihc Pulcherima inqͣm ꝯueniẽtia ut
salutare sacremẽtũ ꝯgrua qͣdam simili¬
tudine ambob respondeat ⁊ saluantiui¬
delicet ⁊ saluato. Ita ħ unitas duaꝵ cõsis¬
tens media inntatũ alt̾i fuocumbere alt̾i¬

Expanded text:
onvenire constitutione, quod pro homine constitutum est sacramentum. Decuit et cum summa, quae in Deo est et Deus est, unitate congruere, ut quomodo ibi tres personae una essentia; ita hic convenientissima quadam contrarietate tres essentiae sint una persona. Videsne pulchre inter utramque unitatem hanc collocari; in eo utique qui constitutus est mediator Dei hominisque ho Pulcherrima, inquam, convenientia, ut salutare sacramentum congrua quadam similitudine ambobus respondeat, et salvanti videlicet et salvato. Ita haec unitas duarum consistens media unitatum, alteri succumbere, alt
Abbreviated transcription (Latin):
tissime distinocõnis gradussnouũ s antiquũ
et̾num. Nouũ: aĩa q̃ de nichilo tũc creata
creditur cũ infusa. Antiquũ: carnẽ q̃ a pͥmo
usq hõie id̾e ex adam ꝓducta cognoscitur.
gentũ indubitante u̾tate asserctur. u̾bũ
aĩa q̃ de nichilo creata ẽ ⁊ añ nõ erat: caro
de massa corrupcõnis sũ corrupc̃oe aliqua
d̾mo segͥgata artificõ qualis nulla iam ca¬
ro erat. Uinculo indissolubili in ꝑͤ coeũt u¬
uitatẽ hẽs in hiis tͥplex genus potencie. Q

Expanded text:
tissimae distinctionis gradus, novum, antiquum, aeternum. Novum, animam, quae de nihilo tunc creata creditur, cum infusa: antiquum, carnem, quae a primo usque hominum, id est ex Adam, traducta cognoscitur: genitum indubitata veritate asseritur. Et anima, quae de nihilo creata est, et ante non erat, caro de massa corruptionis sine corruptione aliqua divino segregata artificio; qualis nulla jam caro erat; vinculo indissolubili in personae coeunt unitatem. Habes in his triplex genus potentiae: q
Abbreviated transcription (Latin):
quod̾amodo it̾ato creati sumus. ut scimꝰ mi¬
cium aliqd̃ creature eius. Demñ qd̃ ex uetus¬
ta seruitute in libeitatẽ filioꝵ dei tͣnͣlati
in nouitate sp̃e ambulantes. Post̾mo qd̾
de põtate tenebraꝵ uocati ad regnũ clari¬
tatis et̾ne in quo iam ⁊ ꝯsedere nos i xp̃o.¬

Expanded text:
quodammodo iterato creati sumus, ut simus initium aliquod creaturae ejus. Deinde quod ex vetusta servitute in libertatem filiorum Dei translati, in novitate spiritus ambulantes. Postremo, quod de potestate tenebrarum vocati ad regnum claritatis aeternae, in quo jam et consedere nos
Abbreviated transcription (Latin):
roi ꝑspicuũ s fidei ꝑsuasũ. Sacramentũ ħ .̃
magnũ est ⁊ quide uen̾andũ nõ scrutand̾.
Q modo płalitas in unitate ⁊ hac unitate
aut ip̃a in płalitate: Scrutari hoc tem̾itaᷤ
est. Credere pietas ẽ. nosse uita. uta et̾na

Expanded text:
i ambiguum, sed fidei persuasum. Sacramentum hoc magnum est, et quidem venerandum, non scrutandum. Quomodo pluralitas in unitate, et hac unitate, aut ipsa in pluralitate? Scrutari hoc temeritas est, credere pietas est; nosse vita, et
Abbreviated transcription (Latin):
us. ⁊ magnitudims eius nõ est fiis. neci
põt .n. indere ho ut inuat nõ qd̃ longe ab
unoquoq fit qui eẽ om̃i ẽ sñ quo om̃ia i¬
chil s ut plus mireris: ⁊ ml eo p̾sencius ẽ.
⁊ mlncop̾hensibilius. Qͥd nempe cuiq re¬
henfibilius qm ẽẽ om̃nĩ : Sane ẽẽ om̃iũ dix¬

Expanded text:
rus , et magnitudinis ejus non est finis ; nec potest eum videre homo ut vivat . Non quod longe ab unoquoque sit qui esse omnium est, sine quo omnia nihil: sed, ut tu plus mireris, et nil eo praesentius, et nil incomprehensibilius. Quid nempe cuique reehensibilius, quam esse omnium? Sane esse om
Abbreviated transcription (Latin):
ħ om̃ia qͥd ad istud sũmũ atq ut itadicã
uince unũ uͥ urritatẽ cõstancialitas facit:
huic uni qd̾ ias illoꝵ si asfranles erit quo¬
quo mͦ unũ si ꝯrares in ulło Igit᷑ int̾ oĩa
sunt: sũme illius innitatis naitac̃oe nõ
cõꝑacõne una appellari uera sob̾aq ꝓbat
ꝯsideracõ. Nec abutimur ab hac uintatis
ꝓfessione assercõne trium cũ in hac trim¬
tate nõ recipiamꝰ nraltiplcitatẽ sicut uec
solitudinẽ i unitatẽ. obrem cũ di

Expanded text:
 omnia quid ad illud summum, atque, ut ita dicam, unice Unum, ubi unitatem consubstantialitas facit? Huic Uni quodvis illorum si assimiles, erit quoquo modo unum: si compares, nullo. Igitur inter omnia sunt, summae illius unitatis imitatione, non comparatione, Una appellari vera sobriaque probat consideratio. Nec abducimur ab hac unitatis professione assertione Trium: cum in hac Trinitate non recipiamus multiplicitatem, sicut nec s
Abbreviated transcription (Latin):
¶cuirat nc̃ consideracõ ur̃a: multa
una. qͦ emiencia hꝰ singularis u¬
mus fiat euidencior. Est unitas q̃ collectã
põt dici. cũ u̾bi cã multi lapides faciũt ac
membra unũ corpus uł multe ꝑtes unuqdͤ¬

Expanded text:
currat nunc consideratio multa Una, quo eminentia hujus singularis Unius fiat evidentior. Est unitas, quae collectiva potest dici, cum, verbi causa, multi lapides faciunt acemembra unum corpus, vel multae partes unu
Abbreviated transcription (Latin):
bilib creaturis: qͣm in cet̾is. ⁊ ip̃aꝵ: alit̾ ĩ bo¬
is qͣm in malis est ꝑ efficaciã. Ita sane est
in nr̃onabilib creaturis. ut tñ nõ capiat᷑ ab
ip̃is. A rõnalib aũt om̃ib quid̃ capi potest
ꝑ cognicdem. s a bonis ⁊̃ capitur ꝑ amorẽ.¬

Expanded text:
nalibus creaturis quam in caeteris; et ipsarum aliter in bonis quam in malis est per efficaciam. Ita sane est in irrationalibus creaturis, ut tamen non capiatur ab ipsis. A rationalibus autem omnibus quidem capi potest per cognitionem, sed a bonis ta
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntum nilt. Q solus cũ docet angłm sũ
hõĩem scĩam: instrumẽtũ nõ querit nr̃e c
corporee auris sicut nec sͥ oris ꝑ se infim¬
ottur. ꝑ se innotescit spinus capitur a pu¬
uis. Solus nullius indiget ssolus ⁊ sͥ ⁊ om̃ib
de sola om̃potenti uolutate sufficiens est.

Expanded text:
qui solus, cum docet angelum sive hominem scientiam, instrumentum non quaerit nostrae corporeae auris, sicut nec sibi oris. Per se infunditur, per se innotescit, purus capitur a puris. Solus nullius indiget; solus et sibi, et omnibus de sola omnipotenti voluntate sufficiens .
Abbreviated transcription (Latin):
detuidet. amat ut cantas¶ Nouit ut u̾itas.
Sedet ut eqͥtas dñatur ut maiestas Regit
ut pamcipiũ / tueturut salus oꝑaturut uͥtuᷤ.
reuelat ut lux affistit ut pietas. Qͥd gͦ ẽ deu ͤͤ¬
uoluntas oim̃potens beniuolentissima uͥtuᷤ.
lumẽ et̾rium. incõmutabilis rõ sũma beati¬
tudo: creans m̃tes ad se ꝑticipand̾ innficans
ad senciend̾. afficiens ad appetend̾. dilatans
ad capiend iustificans ad ꝓm̾endꝰ accendens
ad zelum fecundans ad fructum. dirigens
ad equitate. formans ad beniuolenciam. mo¬
derans ad sapĩam: roborans ad uͥtutẽ iusitãs
ad ꝯsolacõnem. illiuninans ad ꝯgnicõnem.
ꝓpetuans ad inmortalitatẽ. impleus ad feli¬
citatẽ cutumdans ad secuntatẽ Inunfibilis.
inaccessibilis in se. in suis spectabilis atq n
ninabilis ⁊ solus mirabilis qͥ facit iadili¬

Expanded text:
Deus amat ut charitas, novit ut veritas, sedet ut aequitas, dominatur ut majestas, regit ut principium, tuetur ut salus, operatur ut virtus, revelat ut lux, assistit ut pietas. Quae Voluntas omnipotens, benevolentissima virtus, lumen aeternum, incommutabilis ratio, summa beatitudo, creans mentes ad se participandum, vivificans ad sentiendum afficiens ad appetendum, dilatans ad capiendum, justificans ad promerendum, accendens ad zelum, fecundans ad fructum, dirigens ad aequitatem, formans ad benevolentiam, moderans ad sapientiam, roborans ad virtutem, visitans ad consolationem, illuminans ad cognitionem, perpetuans ad immortalitatem, implens ad felicitatem, circumdans ad securitatem. CAPUT XII.inaccessibilis in se, in suis spectabilis atque mirabilis est, et solus mirabilis, qui facit mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
sponte cadit ut de uoluntarus pccis
tantu mĩc loquar: nlło mõ pot resur¬
gere nisi gracia releuetur. S m̾ito suo
de pcco in pecm usq mabissum pccoꝵ
sine fundo. hoc ẽ profundam sine est¬
macone temi̾gitur. nisi mia retrea¬

Expanded text:
sponte cadit ut de voluntariis peccatis tantum nunc loquar, nullo modo potest resurgere, nisi gratia relevetur; sed merito suo de peccato in peccatum, usque in abyssum peccatorum sine fundo, hoc est, profundam sine aestimatione, demergitur, nisi miseri
Abbreviated transcription (Latin):
acceptam reicit: cius ẽ nõ dei quoᵈ in sua
turicia. ⁊ miquitate ꝑmanet. Ideir in¬
tessectus ẜendus in asus in quib scripta
soquitur pro gracia. ut scilicet sibum no
exeludatur arbitrium. Similit̾ qñ ita lo¬
cunt᷑ diuina dicta ut libo arbitrio sosi ui¬
deant᷑ salutem homis attribuere: nlło ĩ¬
tessectu gra sepanda ẽ. Sicut gͦ qmͣius¬

Expanded text:
 Dei, quod in sua duritia et iniquitate permanet. Idem intellectus habendus est in aliis, in quibus Scriptura loquitur pro gratia, 130 ut scilicet liberum non excludatur arbitrium. Similiter quando ita loquuntur divina dicta, ut libero arbitrio soli videantur salutem hominis attribuere, nullo intellectu gratia separanda est. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo conpletus eẽt nim̾us homimũ
qui assumendi erant at ꝑficiendam ci
honũes sicut fac̾e̾nt in parat̾iso. Si
ergo com̾si ad xp̃m mox tͣnsirent in
ilsam incorruptibiłitatẽ : nõ eẽnt ho¬
mines de ꝯuib colligi posset nimerꝰ¬

Expanded text:
quando completus esset numerus hominum, qui assumendi erant ad perficiendum chomines, sicut facerent in paradiso. Si ergo conversi ad Christum mox transirent in illam incorruptibilitatem, non essent homines de quibus colligi posset i
Abbreviated transcription (Latin):
punt repromissionem. deo pro nobis
mesius aliquid prouidente: ne smne uo¬
bis consumaientur. Si enim aliquid
mesuis nobis deus ꝓuidit ex hoc qui¬
a illi nõ acceꝑunt reꝓmissionem : nich
conuieiencius posse responderi iuideo qmͣ
quod supͣdixi. quia scilic si illis ꝓbatis
no differetur ꝓmissa iustis btrtudo: ꝑ¬
uet m̃itum iu illis qui hoc nõ ꝑ fidem

Expanded text:
obis melius aliquid providente, ne sine nobis consummarentur . Si enim quaeritur quod nobis melius providerit ex hoc, quia illi non acceperunt repromissionem, nihil convenientius responderi posse video, quam quod supra dixi: quia, scilicet, si illis probatis, non differretur promissa justis beatitudo, periret meritum in illis, qui non per fide
Abbreviated transcription (Latin):
b. ꝯmad̾modum exhedandus erat post
culpam irrecuꝑabilit̾. si nõ reconciliare¬
tur: non ht socum subuemendi ulla re¬
conçisiaco. S qm̃ nõ potuit ex he dari ho¬
nore qm̃ nõ dum hebat. nec here debebat:
iacet in egritudine uapulaconis donec
ip̃a transeat. corde. ⁊ ore fuso dñc fideli¬
tatom ⁊ correcconem uouet ⁊ soluit. Ita
ẽ int̾ deum ⁊ homine. Quippe qñ hu¬

Expanded text:
bus, quemadmodum exhaeredandus erat post bus, quemadmodum exhaeredandus erat post culpam irrecuperabiliter, si non reconciliaretur; non haberet locum subveniendi ulla reconciliatio. Sed quoniam non potuit exhaeredari honore, quem nondum habebat, nec habere debebat, jacet in aegritudine vapulationis donec ipsa transeat, corde et ore domino suo fidelitatem et correctionem vovet et solvit: ita est inter Deum et hominem. Quippe q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ man̾et fides ꝑ qmͣ cum illis repromis¬
sionem meremur.⁊ simul cũ illis cõsu¬
mareni. Aha quoq raco ẽ cur baptizati
atq mrͣes nõ statim fiunt ĩ corruptibi¬
les. Nempe siquis seruũ sun qm̃ ꝓpo¬
su̾at magnis aliqñ ditare honorib gͣui¬
t̾ u̾beret pro culpa pro qua nlło mo se
queat satisfacere. pꝰ hanc u̾bacõnem con¬
stituto temꝑe detrusinus enm ĩ horren¬
dum carc̾em ubi gͣuissimis torqueatur
supplicis. ⁊ sit aliquis potens apud dñm
qui pro illo satisfaciens eum reconciliet:
utiqr plage quas rens aũ satisfacc̃onem
tum erat in culpa m̾ito suscepit nõ delo¬
intrusus fu̾at reconciliacõne p̾ueniente
au̾tuntur. Honores quoq quos suo tem¬
pe acceptinus erat si nõ peccasset. ⁊ qui¬
buis cariturus erat pꝰ cuspam si nõ recõ¬
ciliaretur: pp̃ ꝑfc̃am satisfacconem sicut
prius statutum fu̾at sine omi ĩmuta¬
cone traduntur. Quippe si ante recon¬
ciliacõnem exħedatus ẽẽt illis honori¬

Expanded text:
romissionem promereremur; et simul cum illis consummaremur. Alia quoque ratio est cur baptizati, atque martyres, non statim fiunt incorruptibiles. Nempe si quis servum suum, quem proposuerat magnis aliquando ditare honoribus, graviter verberet pro culpa, pro qua nullo modo per se queat satisfacere, post hanc verberationem constituto tempore detrusurus eum in horrendum carcerem, ubi gravissimis torqueatur suppliciis; et sit aliquis potens apud dominum, qui pro illo satisfaciens eum reconciliet: utique plagae, quas reus ante satisfactionem, dum erat in culpa, merito suscepit, non deleintrusus fuerat, reconciliatione praeveniente avertuntur; honores quoque, quos suo tempore accepturus erat si non peccasset, et quibus cariturus erat post culpam, si non reconciliatur, propter perfectam satisfactionem, sicut prius statutum fuerat, sine omni immutatione traduntur. Quippe si ante reconciliationem exhaeredatus esset illis honori
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̾fitaco ẽ gra: quod descendit er gra
⁊ aut̾itus ẽ gracia. ⁊ intessectus ex an¬
ditu ẽ gia. ⁊ rectitudo uolenti gra est
uerum missio. p̾dicato. auditus. intel¬
qd̾ mens intelligit. Quod nolũtas fa¬
cere nequid̃ nisi accepta rectitudine. Rec¬
te namq milt cũ mlt qd debet. Ita
qt̾ mens ex auditu u̾bi concipit. ẽ se¬
men p̾dicantis.⁊ rectitudo ẽ increme¬
tum qd̾ deus dat.sine quo neq qui
psantat. neo qui rigat ẽ asiquidꝰ : s qͥ
incrementu dat deus. Sicut ergo deus
i pͥncipio ꝑ miracłir fecit fiumentu.
⁊ asia de terra nasçencia ad alimẽtu hoi¬
na Roctrina mirabilit̾ fecit corda ꝓpha¬

Expanded text:
escendit ex gratia, et auditus est gratia, et intellectus ex auditu gratia, et rectitudo volendi gratia est. Verum missio, praedicatio, auditus, intelod mens intelligit: quod voluntas facere nequit, nisi accepta rectitudine: recte namque vult, cum vult quod debet. Ita quod mens ex auditu verbi concipit, est semen praedicantis ; et rectitudo est incrementum quod Deus dat, sine quo neque qui plantat, neque qui rigat, est aliquid; sed qui incrementum dat, Deus . Sicut ergo Deus in principio per miraculum fecit frumentum, et alia de terra nascentia ad alimentum homina doctrina mirabiliter fecit corda p
Abbreviated transcription (Latin):
in nob pena pcei deleto pcto: asia ques¬
tio ẽ. De qua sicet minc tͣctare nõ ꝓ¬
posuimus: breuit̾ tam̃e dico. quia si
in incorrupconẽ statim in baptismo
uel in martirio mutarẽtꝰ fideles: ꝑ¬
iret m̾itum. ut homines nisi illi qͥ
primi sine exemplo crede̾nt millo m̾i¬
to saluarent᷑. Nempe defic̾e̾t fides
⁊ spes. sine quibz nuillus homo hens
intellectum regnum dei meri potest.
fides namq ⁊ spes sunt eaꝵ rerum
cransire ad incorruptibilitatẽ: millus
eẽt qui saltem uelle posset se subtͣhe
a tanta btitud̾ine qmͣ uderet. Ut ergo
gloriosins ꝑ fideiatq spei m̃itum b̃ti¬
tudinem quam desidannis adipiscam᷑.
manemus. qmͣ dui sumus in hac ui
ta in hoc qd̾ iam nõ inputat᷑ ad pccm.¬

Expanded text:
 poena peccati, deleto peccato, alia quaestio est. De qua licet nunc tractare non proposuerimus, breviter tamen dico quia si in incorruptionem statim in baptismo vel in martyrio mutarentur fideles, periret meritum, et homines, nisi illi qui primi sine exemplo crederent, nullo merito salvarentur. Nempe deficerent fides et spes, sine quibus nullus homo habens intellectum regnum Dei mereri potest: fides namque et spes sunt earum rerutur, statim transire ad incorruptibilitatem: nullus esset qui saltem velle posset se subtrahere a tanta beatitudine, quam videret. Ut ergo gloriosius per fidei atque spei meritum beatitudinem, quam desideramus, adispiscamur: manemus, quandiu in hac vita sumus, in hoc quod jam non imputatur ad pec
Abbreviated transcription (Latin):
prolem nisi tasem qͣles uidenius infan¬
tes nasci gen̾aret. Ac p̾ hant uitam in
inferno a regno dei at quot fea erat in
ppetuum exularet: nisi aliquis illam
quot ipa sola ꝑ se facere nõ pot̾at reco¬
ciliaret. A quo aute reconciliari queat
ño ẽ. insi xp̃s. In om̃ib igitur infan¬
tibus naturasiter genitis: cum pc̃c̃o ⁊
fsagessata nascitur. Q ue cum ad rocõ¬
ciliaconem acced̾it. fsagessaco m̾to re¬
manet qmͣ ante roconciliaconem susce¬
pit. Que ante in inferno tormenta pas¬
sura erat i illis quos xpe redemit re¬

Expanded text:
r nisi talem, quales videmus infantes nasci, generaret; ac post hanc vitam in inferno, a regno Dei, ad quod facta erat, in perpetuum exsularet, nisi aliquis illam, quod ipsa sola per se facere non poterat, reconciliaret. A quo autem reconciliari queat, non est nisi Christus. In omnibus igitur infantibus naturaliter genitis, cum peccato, et flagellata nascitur: quae cum ad recociliationem accedit, flagellatio merito remanet, quam ante reconciliationem suscepit. Quae autem in in inferno tormenta passura erat, in illis quos Christus redemit, re
Abbreviated transcription (Latin):
tunt in ie. At quod licet forsitan diffi¬
cile sit respondere: quod tame deo daute
possum tacere nõ debeo. Notandum ẽ
quia in potencia q̃ descend̾it ex culpa nõ
excusat in potente culpa manc̃te. Uude in
fantib in quib erigit deus a natura buia¬
na iusticia qmͣ accepit in pͥmis pentibi
cum potestate suandi issam monnĩe pro¬

Expanded text:
unt in me . Ad quod licet forsitan difficile sit respondere; quod tamen Deo dante possum, tacere non debeo. Notandum est quia impotentia quae descendit ex culpa non excusat impotentem, culpa manente. Unde in infantibus, in quibus exigit Deus a natura humana justitiam, quam accepit in primis parentibus cum potestate servandi illam in omnem pro
Abbreviated transcription (Latin):
test induentũ here dat uestem: no tame
ꝯm̃uis ipe ħeat potatem utendi ⁊ nõ ute¬
si accepta ueste. set ea utitur imputand̾
ẽ ind̾uto quia indutus ẽ : set diuiti uestẽ.
Qua ꝓpt̾ ita t̾ici põt. Non ẽ induti. qd̾ est
indutus. s miserentis .i. uestem dantis.
Multo ergo magis hoc diceretur si ille qui
dedit uestem dedisset eciam potatem sua¬
di cair ⁊ ntenti: sicut deus homini dat ree¬
titudinem sepe fatam. dat eciam potestatẽ
ẜuand̾i ⁊ utendi quia ded̾it prinus sibum
arbitrium ad scruandum issam ⁊ utẽdu.
Si no mido cui nich debctur non daretur
uestis. aut si ipe acceptam proiteret: nlłi
nisi ipi imputaret᷑ cus mid̾itas. Ita cũ
dens asicui concepto ⁊ nato in pcco. cui
nes isi pena debet dat uelle ⁊ curtere:
non ẽ nolentis neqr currentis. s misere

Expanded text:
t indumentum habere, dat vestem; non tamen, quamvis ipse habeat potestatem utendi et non utendi accepta veste, si ea utitur, imputandum est induto quia indutus est, sed danti vestem. Quapropter ita dici potest: Non est induti quod est indutus, sed miserentis; id est vestem dantis. Multo vero magis hoc diceretur, si ille qui dedit vestem, dedisset etiam potestatem servandi eam et utendi: sicut Deus homini, cum dat rectitudinem saepefatam, dat etiam potestatem servandi et utendi; quia dedit prius liberum arbitrium ad servandum illam et utendum. Si vero nudo cui nihil deberetur, non daretur vestis; aut si ipse acceptam projiceret, nulli nisi ipsi imputaretur ejus nuditas. Ita, cum Deus alicui concepto et nato in peccato, cui nihil nisi poenam debet, dat velle et currere; non est volen
Abbreviated transcription (Latin):
iam asiquatenꝰ comu̾si sunt. quia rcitam
uosuntatẽ ẜent cum uosunt comi̾ti. Set
orant ꝑ hoc qd̾ iam accepunt ut augeatur
ge i nobis quot̾ Retisti. ꝑfice quod ince¬
pisti. Quod de bns ostendi in similib qͦr
intessigendiur ẽ. Sicut igitur t̾ra no g̃¬
ininat natirailit̾ ea q̃ maxime nccͣia sut
saluti corpis nri sine seminib. ⁊ licet de¬
us uo det incrementu omi semini. nõ ta¬
men cessant agricole mi sem̃iare in spe
messis aliqnͣtuse: ita terca cordis huma¬
ni nõ profert fructu fidei atq uisticie
sme congrius seminib. ⁊ qmͣuis deus nõ
faciat cinicta huimoi semia gͣminare:
tame p̾cipit agricolis suis: in spe instã¬
tissime u̾bum si sem̃iare.Uiii.¬
stendumis ut puto quo¬
mo nõ sit siꝑuacuum honnes at
tare. ꝯm̃uis nõ om̃es hanc nuntacom
suscipiant. Dixi eciam posse queri cur
arguant᷑ illi qui u̾bum dei nõ suscipiunt
cum hoc facere neq̃ant insi gra coꝵ uo¬
suntates firigente. Dicit eñi doꝰ de spu

Expanded text:
quatenus conversi sunt; quia rectam voluntatem habent, cum volent converti; sed orant per hoc quod jam acceperint, ut augeatur ge in nobis quod dedisti; perfice quod coepisti. Quod de his ostendi, similibus quoque intelligendum est. Sicut igitur terra non germinat naturaliter ea quae maxime necessaria sunt saluti corporis nostri sine seminibus, et licet Deus non det incrementum omni semini, non tamen cessant agricolae nostri seminare in spe messis aliquantulae; ita terra cordis humani non profert fructum fidei et justitiae sine congruis seminibus: et quamvis Deus non faciat cuncta hujusmodi semina germinare, tamen praecipit agricolis suis in spe instantissime verbum suum seminare. Ostendimus, ut puto, quomodo non sit supervacaneum homines ad tare, quamvis non omnes hania. Dixi etiam posse quaeri cur arguantur illi qui verbum Dei non suscipiunt, cum hoc facere nequeant nisi gratia eorum voluntates dirigente. Dicit enim 131 Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse ad̾ aliqm fructum g̾minans sipe ad¬
icccone rectitut̾mnis. nec ip̃am rectitudi¬
nem tari: nisi seminib. Similit̾ cum di¬
cit deus. Coniitimini ad me: semen ciꝰ
sme g̾mine. qͣm uiu hominis uosũtate
no comĩtit deus ad uolendum comi̾sione
qmͣ cogitat ut aud̾it cõu̾timui sine qͦ¬

Expanded text:
se ad aliquem fructum germinans sine adjectione rectitudinis; nec ipsam rectitudinem dari, nisi seminibus. Similiter cum dicit Deus: Convertimini ad me , semen est sine germine, quandiu hominis voluntatem non convertit Deus ad volendum conversionem, quam cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
semen hunis agnculture u̾bum dei.
ino nõ ñbum si sensus qui ꝑcipitur
ꝑ ũbum. Uox namq sine sensu mes
constituit in corde. Nec solum sensus
sibet alio m̃o concipit semen ẽ i recte
uolendi. Nussus namq uelle potest
quod̾ prius corde no concipit. Uelle a
credere quod ẽ credendum ⁊ ẽ recte uel¬
se. Nemo ergo potesi hoc uelle. si nes¬
cit quod credendum ẽ. Cum eni pͥmi¬
sisset apłs. Omiis quicuq inuocañ¬
it nom̃e domini saluus erit. subure¬
it. Quomo ergo muocabat in que
no crctiderunt: Aut quomo cretunt
ciqm no aud̾ierunt: Quomo aute
audient sinc p̾dicante: Quomo u̾o
p̃ficabunt nisi mittatur: Et paulo
post. Ergo fides ex anditu. auditus
fidem ec ex autitu. Intelligendum est
quia fides ẽ er hoc quod concipit mẽs
ꝑ auditum. neq ita ut sola concepco
mentis faciat fic̾tir in Romine. Set
quia fides eẽ nequit sine concepcone.
Aftita namq rectitudine uoleisti co¬
cepcomi ꝑ gram fit fides. quia cittu

Expanded text:
s agriculturae verbum Dei; imo non verbum, sed sensus qui percipitur per verbum: vox namque sine sensu nihil constituit in corde. Nec solum sensus libet alio modo concipit, semen est recte volendi. Nullus namque velle potest, quod prius corde non concipit; velle autem credere quod est credendum, est recte velle. Nemo ergo potest hoc velle, si nescit quod credendum est. Cum enim praemisisset Apostolus: Omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit , subjunxit: Quomodo ergo invocabunt, in quem non cm non audierunt? Quomodo autem audient sine praedicante? Quomodo vero praedicabunt, nisi mittantur? Et paulo post: Ergo fides ex auditu; auditus fidem esse ex auditu, intelligendum est quia fides est ex hoc quod concipit mens per auditum; neque ita ut sola conceptio mentis faciat fidem in homine, sed quia fides esse nequit sine conceptione. Addita namque rectitudine volendi conceptioni per gratiam, fit fides; quia credit
Abbreviated transcription (Latin):
qt at mit̾mentu corpoꝵ ꝓpagannus. Si¬
quidem nicħ utilit̾ ad salutem spuale
p̃dicamus. quod sacra scuptura spnitꝰ
santti mnacso fecundata: no ꝓtulerit.
aut intͣ se no contincat. Nam si quid
rõne dicimus aliqũ quod indictis cius
apte monstrare. aut ex ip̃is probare
nequiinus: hoe mo ꝑ illam cognosci¬
mus ntru sit accipieudum aut respue¬
dum. Si enim apta rõne colligitur. et
issa ex missa ꝑte contͣdicit: qui ip̃a sicut
missi adũsatur u̾itati. ita nlli fauet

Expanded text:
 ad nutrimentum corporum propagamus. Siquidem nihil utiliter ad salutem spiritualem praedicamus, quod sacra Scriptura Spiritus sancti miraculo fecundata non protulerit, aut intra se non contineat. Nam, si quid ratione dicamus aliquando, quod in dictis ejus aperte monstrare aut ex ipsis probare nequimus, hoc modo per illam cognoscimus utrum sit accipiendum aut respuendum. Si enim aperta ratione colligitur, et illa ex nulla parte contradicit; quoniam ipsa sicut nulli adversatur veritati, it
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ cur homem muitat ad̾ recte uosendu.
⁊ quare arguit no obedientem. cũ ipam
rectitur̾iem nemo possit nisi gra dante be¬
re ues acciꝑe. Sciendum quia sicut terra ĩ¬
nuim̾abiles herbas ⁊ arbores sine quibr¬
snimana natura asit.aut ecia quib pimi¬
tur sine omi homis cura ꝓfert. Illas
u̾o que nob̾ ad uita nut̾endair mari¬
atqr custore. nec absq seminib. Ita
corda humana sme doctrina sine stu¬
tio sponte qͣi g̾ninant cogitacõnes
⁊ uosintates nicħ utises saluti aut
eciam noxias. Ilsas u̾o sme quibr ad
salutem anime nõ ꝓficimnis: neqͣqmͣ¬
tura concipiũt aut g̾minãt. Unde illos

Expanded text:
ritur cur hominem invitat ad recte volendum, et quare arguit non obedientem, cum ipsam rectitudinem nemo possit, nisi gratia dante, habere vel accipere? Sciendum quia, sicut terra innumerabiles herbas et arbores, sine quibus humana natura alitur, aut etiam quibus perimitur, sine omni hominis cura profert; illas vero, quae nobis ad vitam nutriendam maxiatque cultore, nec absque seminibus: ita corda humana sine doctrina sive studio sponte quasi germinant cogitationes et voluntates nihil utiles saluti, aut etiam noxias; illas vero, sine quibus ad salutem animae non proficimus, nequaqt