comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scło habetis. cũ uos bona egisse recolitis: ualde deuobismet ipsis ꝑti-¬
mescite nͣc̾cessa uob̃ ꝓsꝑitas eorũdẽ remuneratio sit bonore Et
cũ quoslibet pauꝑes ñ nulla rep̃hensibilia ꝑpetra ͤ c̾spicitis: nolite
despicere. nolite desꝑare. quia fortasse qđ suꝑfiuitas tenuissime
pͣuitatis inquinat. caminꝰ pauꝑtatis purgat: Deuobis omĩno ꝑti-¬
mescite: qͥa ñ nulla & iã male acta ꝓsꝑa uita secuta ẽ De illis
sq ad ͤrectitudinẽ ꝑducat Sequit᷑. Ec in his om̃ib ĩt̾ nos &
uos chaos magnũ firmatũ ẽ: ut hi qui uolunt aduos transire nõ
possint neq inde huc trãmenre Qua in re ualde querendũ ẽ:
quomodo dicat᷑ hi qui uolut̃ ad uos transire ñ possint: Quia
enĩ hi qnͣferno st̃ ad beatoꝵ sortẽ transire cupiut̃: dubiũ ñ est
Qui uͦ iã inbeatitudinis sorte suscepti st̃. quo pacto dr̃ qͥa

Expanded text:
saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertisaeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illisusque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum einde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt ad vos transire non possint, quia enim hi, qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est, qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt quo pacto dicitur quia
Abbreviated transcription (Latin):
tentia pauore pociꝰ indiget: quã expositione Nlam si qui estis qͥ hoc¬
i mundo exterioris boni aliquid accepistis. ipsum ut ĩta dicã donũ
exteriꝰ ꝑtimescere debetis: neuob̾ ꝓquorundã uestroꝵ actuũ recõpensa¬
tione sit datũ ne udex qui hic bona exteriora restituit. aretribu-¬
tone boni intimi repellat: ne honor hic uł diuicie ñ adium̃tum
uirtutis. sed remuneratio sint laboris Eccȩ enĩ dũ dr̃ recspisti
bona inuita tua. indicat᷑ & diues iste boni aliqͥd habuisse exquo
in hac uita bona reciperet Rursũq dũ delazaro dr̃ quia rece¬
pit mala: ꝓfecto monstrat᷑ & lazarũ habuisse malũ aliqͦd qđ pur¬
garet᷑ Sed mala lazari purgauit ignis inopie: & bona diuitis
remunerauit felicitas transeuntis uite: Illũ pauꝑtas afflix̃ & t̾sit:
istũ habundantia remunerauit & repulit Qui cũq gͦ bene ĩ hoc

Expanded text:
tentia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoctentia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uiuatꝰ dicit᷑. apud infernũ grauiꝰ in lingua ardere ꝑhibet᷑ Prima
nãq male c̃uiuantib famulat᷑ culpa loquacitatis: pꝰ loqͦcitatẽ luden¬
di ȩtiã leuitas sequit᷑: Nã quia edacitatẽ lusus sequat᷑. testat᷑ sacra scrip¬
tura quȩ ait Sedit popłs manducare & bibere: & surrȩxe ludȩrȩ:
Sed pͥusq adlusum moueat᷑ corpꝰ: ad ioca ac u̾ba in ania mouetur
lingua: Quid gͦ ẽ. quod innuit᷑. quia in torm̃tis positꝰ diues linguã
suam refrigerare postulatꝰ. nisi quod is qͥ c̾uiuando magis de lõqͥci¬
tate pęccauerat. ꝑretributionis iusticiã inlingua atrociꝰ ardebat.SSed
cũ graui ualde ẽ. pauore pensandũ: hoc quod ei ꝑ abrahȩ responsi¬
onẽ dicit᷑: Fili recordare quia recepisti bona inuita tua & lazarꝰ
similit̾ mala Nc̃ aut̃ hic c̃solat᷑. tu uͦ cruciaris:. Ista fr̃s Rmĩ sen¬

Expanded text:
nvivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima nvivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sen
Abbreviated transcription (Latin):
miserere mei .& mitte lazarũ ut intinguat extremũ digiti sui in
aqͣ & res geret linguã meã: quia crutior inhac flãma O quanta
ẽ. subtilitas iudiciort dei: Oquã districte agit᷑ bonoꝵ actuum.
malorsq retͥbutio Certe suꝑiꝰ dictũ ẽ. quia in hac uita lazarꝰ
cadentes micas dem̃sa diuitis querebat: & nemo illi dabat Nc̃
de supplicio: dicit᷑: quia de extremo digito lazari distillari aqͣm
inore suo c̾cupiscit. Hinc gͦ hinc fr̃s colligite: quanta sit dis¬
trictio iudicior dei: Diues enĩ iste qui uulnerato pauꝑi m̃sȩ suę
ł minima dare noluit: in inferno positꝰ usq ad minima querenda
ꝑuenit Nã guttã aquȩ petiuit: qui micas panis negauit Sed
notandũ ualde ẽ: quid sit quod diuęs inigne positꝰ. linguã suam
refrigerari petit Mos quippe ẽ. sacri eloquii ut aliquando aliud
dicat: sed exeodẽ dicto aliud innuat Suꝑiꝰ autẽ hc̃ suꝑbũ diui¬

Expanded text:
te Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divi
Abbreviated transcription (Latin):
loquim᷑. nõ abre credimꝰ si ipsũ ordinẽ loquendi post ponamꝰ. quatinꝰ qͥ
fidẽ iã firmã tenetis. pͥus deallegorya aliqͥd breuit̃ audire debeatis : &
qđ uob̃ de moralitate historiȩ ualde ẽ. necessariũ. hoc in exposicionis
nr̃ȩ ordine seruet᷑ extremũ: quia ea plerũq solent meliꝰ recoli. quȩ
contingit pꝰmodũ audiri Sensus gͦ allegorycos subbreuitate transcur-

Expanded text:
imur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcu
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ iuuant. qui eiꝰ uulnera ꝑlingue correptionẽ curant: Potest et
ꝑlinctionẽ canũ. lata adulantiũ lingua signari Adulãtib & enim
uulnera nr̃a lingere ẽ: quod plerũq solent etiã ipsa mala quȩ
nos in nob̃ rep̾hendimꝰ. inꝓbo fauorȩ laudare Contigit uͦ ut
ut̾q moreret᷑ Diues qui induebat᷑ purpura & bisso sepultꝰ in inferno
insinũ uͦ abrahȩ laxarꝰ ab angłis deductꝰ ẽ. Quid abrehȩ sinꝰ: nisi se¬
cretã reqͥẽ significat patris: De qua ueritas dic̃ Multi uenient ab ori¬

Expanded text:
tionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam tionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patr
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia ei u̾ba defluebant descientia: qͣsi micȩ cadebant dem̃sa:
At cͣtͣ iacentis pauꝑis uulnera: lingebant canes Nõnũꝗ solent
insacro eloquio: ꝑcanes p̃dicatores intelligi Canũ & enĩ lingua:
uulnꝰ dũ lingit curat Quia & doctores sci dũ inc̾fessione peccati
nrĩ nos instruunt: quasi uulnꝰ m̃tis ꝑlinquã tangunt Et quia
nos loquendo apeccatis eripiunt: quasi tangendo uulnera adsa-
Exiudeis quippe infidelib scĩ p̃dicatores electi st̃: quia in assertione
ueritatis c̾tra fures latronesq uenientes. magnos ꝓ dño ut ita dicã
latratꝰ ded̾unt: Quod c̾tra de quor dã rebatione dicit᷑. Canes mu
non ualentes latrare: Quia gͥ p̃dicatores scĩ peccata dãpnant: con¬
fessionẽ aute peccator apꝓbant dicentes Confitemini altutrum
peccata ur̃a: & orate ꝓinuicẽ ut saluemini : ulcera lazari canes lingũt
Scĩ & enĩ doctores dũ gentiliũ confessiones accipiunt: m̃tiũ uulnera saluti

Expanded text:
ia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a pecEx Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑: res ipsa testat᷑ qđ nemo uult ibi p̾ciosis uestib indui. ub
abaliis uideri ñ possit Quã culpã possummeliꝰ etiã exdiũso colli
gere: quia siabiectio uilas indum̃ti uirtꝰ ñ e̾e̾t. euangłista uigilant̃
de ioħne ñ diceret: erat indutꝰ pilis camelore: Sed notandum
quatitꝰ sit ordo narrationis: Eccȩ enĩ dr̃ homo quidã erat diues
& ꝓtinus subĩfert᷑ Et erat quidã m̃dicꝰ. nomine lazarꝰ. Certȩ
in ppło plus solent nomina diuitũ quã pauꝑũ sciri Quid ẽ.
gͦ quod dñs depauꝑe & diuite uerbũ faciens. nomen pauꝑis
dic̃. & nomen diuitis ñ dic̃ꝰ nisi qđ ds humiles nouit atq ap

Expanded text:
quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus gere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives, et protinus subjungitur: Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque ap
Abbreviated transcription (Latin):
ñ largit᷑ Nemo itaq securũ se existimet: dicens Eccȩ alienã ñ
rapio: sed c̃cessis licite reb fruor Quia diues n idcirco punitꝰ ẽ
qm̃ aliena abstulit: sed quia semet ipsum male dereliqͥt Hocq
fuit quod hc̃ inferno tradidit: quia insua felicitate timidꝰ non
fuit: Quia ꝑcepta dona adusum arrogantie inflex̃: qͥa uiscer
pietatis ignorauit: quia peccata sua redimere etiã cũ sibi habun¬
daret p̾ciũ noluit & st̃ ñ nulli: qͥ cultũ subtiliũ p̃ciosarũq
uestiũ ñ putant ẽẽ. peccatũ Quod si uidelicet culpa ñ e̾ẽt ne¬
quaqͣm sermo dei tãuigilant᷑ expͥmeret qđ diues qui torquetur
apud inferos bisso & purpura indutꝰ fuisset Nemo quippe uesti¬
m̃ta p̃cipua. nͥ ad inanẽ głam querit: uidelicet ut honorrabilior.
ceteris eẽ uidȩat᷑:. Nã qͥa ꝓsola mani gła uestim̃tũ p̃ciosius

Expanded text:
non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius
Abbreviated transcription (Latin):
uerba spiritualit intelligere contẽpsit: ad eũ de qͦ moy. ses locutꝰ
misteriissuccinte transise fuffictat: nc̃ ad intuendã latiꝰ rei geste
moralitatẽ animꝰ recurrat. Homo quidã erat diues. qͥ induebat᷑
purpura & bisso: & epulabat᷑ cotidie splendide Et erat qͥdam
m̃dicꝰ nomine lazarꝰ. qui iacebat ante ianuã diuitis ulceribus
plenꝰ: Non nulli putant p̃cepta ueteris testam̃ti districtiora
ẽẽ quã noui. sed hi nimirũ in ꝑuida c̾sideratione fallunt᷑ In illo enĩ
ñ tenatia: sed rapina multat᷑ Ibi res iniuste sublata: restitutione qͥ¬
drupliᷤ punit᷑. hic aut̃ diues iste ñ abstulisse aliena rep̾hendit᷑. sed
ꝓpͥa ñ dedisse: Uec qr quia ui quẽpiã opp̾ssisset: sed quia in accei¬
tis reb se extulit: Hinc gͦ hinc sũmoꝑe colligendũ ẽ. qͣ pena
multandꝰ sit qͥ aliena diripit: si inferni dãpnatione ꝑcutit᷑. qͥppͥa

Expanded text:
verba spiritualiter intelligere renuit, ad eum de quo Moyses locutus verba spiritualiter intelligere renuit, ad eum de quo Moyses locutus mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria
Abbreviated transcription (Latin):
positꝰ. quinq fr̃s abere se ꝑhibet: quia suꝑb isdẽ iudaicꝰ po
pulus qui exmagna iã parte dãpnatꝰ ẽ. sequaces suos qͦs suꝑ
terrã reliquit. quinq sensib corporis deditos nouit Qui na-¬
rio gͦ numero. frs qͦs reliquerat expͥmit: quia eos ad spirita¬
lẽ intelligentiã ñ assurgere in inferno positꝰ gemit Netit ut
ad eos laxarꝰ mittat᷑: cui qͥa moysen & ꝓpħas habent dicitur:
Sed ait. quia ñ credunt: nͥ siquis ex mortuis resurręxerit: Cui
tuis resurrererit credent ei Certe de moy se ueritas dicit
Di crederetis mor̃si: crederetis utiq & mͥ De me enĩ. ille scrip¬
sit: Inplet᷑ gͦ quod ꝑabrahȩ responsionẽ dr̃ Ex mortuis enĩ¬
dñs resurręrit. sed iudaicꝰ popłs ille quia moỹsi credere no¬
luit: ei etiã qͥ resurrex̃ exmortuis credere c̃tẽpsit Cũq moysi

Expanded text:
positpositpulus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait quod non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui tuis resurrexerit, credent ei. Certe de Moyse veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . ImpletDominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
uita bona receꝑit: qͥa omne suũ gaudiũ felicitatẽ transitoriã putauit
Habere hic & enĩ posst̃ & iusti bona. nec tam̃ hec inreo onpen¬
sationẽ recipere: quia dũ meliora id est. et̃na appetut̃. eoꝵs iudi¬
cio quȩlibet bona affuerint cũ scĩs desideriis estuant. bona mini-¬
me uident᷑:. Unde dd̃ ꝓpħa qui regni diuiciis multisq obseqͥis
fulciebat᷑. qͣm uis & hec ad necessitatẽ bona ee̾. c̾spiceret : uni
tam̃ singularit̾ bono inhiant̃ estuabat dicens Michi autẽ
adherere deo bonũ ẽ: Int̾ hȩc uͦ notandũ ẽ: qđ ei dr̃. memento
fili Ecces abrahã filiũ uocauit: quẽ tamen a torm̃to ñ liberauit:
Qtñ huiꝰ infidelis populi p̃cedentes patres fideles. quͥã multos
a sua fide deuiaᷤ se c̃siderant: eos nulla c̃passione atorm̃tis eri-¬
piunt. qͦs tam̃ ꝑ carnẽfilios recognoscut: Intorm̃tis aut̃ diues

Expanded text:
vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives
Abbreviated transcription (Latin):
indutꝰ recte filiꝰ uocat᷑ Qui de longĩqͦ aduidendũ lazarũ odos
leuat. quia dũ ꝑdãnationis sue supplicia infidel es inimo sunt:
fideles quoꝰq ante diẽ extremi iudicii suꝑ se inreqͥẽ attendũt. quoꝵ
pꝰ gaudia contẽplari nullatenꝰ possut̃ Longe uͦ ẽ. qđ c̃spiciunt. qͥa
ic ꝑmeritũ ñ attingunt In lingua aut̃ plꝰ ostendit᷑ ax¬
in orȩ tenuit: quȩ oꝑe seruare contẽpsit Ibi gͦ ampliꝰ ardebat. ubi
se ostendit scire qđ facere noluit Qua ꝓpt̾ bene doctis & neglę¬
gentib ꝑsalomonẽ dicit᷑ Omĩs labor. hominis inore eiꝰ sed ani¬
ma illiꝰ ñ inplebit᷑. Quia quis qͥs hoc solũmodo laborat: ut sciat
qͥd loqͥ debeat: ab ipsa refẽctione suȩ scientie. m̃te uacua iei unat:
Abextremo se digito tangi desiderat: qͥa et̾nis supliciis datus. optat
oꝑatione iustore uł ultima particiari Cui respondet᷑ qđ in hac

Expanded text:
 regni vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ain ore tenuit, quae in opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebat, ubi se ostendit scire, quod facere noluit. Ab extremo digiti segentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac
Abbreviated transcription (Latin):
hominis angłos suos: & colligent de regno eius omĩa scandala Neq enĩ
in illo regno beatitudinis in quo pax summa ẽ. inueniri scandala poter̃t̃:
quȩ colligantur: Et unde rursum dicitur: Qui enim soluerit unum de

Expanded text:
hominis angelos suos, et colligent de regno eius omnia scandala. Neque enim hominis angelos suos, et colligent de regno eius omnia scandala. Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt quae colligantur. Et unde rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de
Abbreviated transcription (Latin):
mundi huius inquinamenta deuitare Sed hodierna scĩ euangelu lec-¬
tione compellor dicere. ut & bona quȩ agitis. cum magna cautelati¬
meatis: ne ꝑhoc qd̃ a uobis rectum geritur. fauor aut gratia humana re¬
quiratur: ne appetitus laudis subripiat : & qđ foris ostenditur. initus a
mercede uacuetur Ecce enim redemptoris uoce. decem uirgines & omnes
icuntur uirgines: & tamen intra beatitudinis ianuam non on
quia earum quȩdam dum de iuirginitate sua głam foris expetunt: in
uasis suis oleum habere noluerunt: Sed prius querendum nobis est. qͥd sit
cȩlorum regnum. aut cur decem uirginibus comparetur: quȩ etiam uir-¬
gines. pruden¬
tes &e fatuȩ dicantur: Dum enum cęloꝵ regnũ constat
quia reꝓboꝵ
nullus ingreditur:  &iam fatius uirginib eur simile
esse ꝑhibeturͦ
sed sciendum est.: qd sepe in sacro eloquio regnum cęloꝵ¬
p̃sentis temporis ȩccła dicitur: De quo in alio loco dñs dicit: Mite filius

Expanded text:
mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur. Dum enim coelorum regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum nobis presentis temporis Ecclesia dicitur. De quo in alio loco Dominus dicit: Mittet filius
Abbreviated transcription (Latin):
de supplicio unus quisq qđ timeat: ut torpentem animũ & terrȩ
uehement̃ in herentem. si amor ad regnum ñ trahit: tunor minae
Ecce enim de gehenne expressione dicitur Ibi erit fletus. & stridor dentium.
Sed quia presentia gaudia sequnt᷑ ꝑpetua lamenta : hic fr̃s km̃i uanam
leticiam fugite: si illic flere & lugere formidatis Nemo & enim potest &¬
hic gaudere cum scło: & illic regnare cum dnõ Temporalis itaq leticiȩ
ia restringite : carnis uoluptates edomate Quic qͥd animo ex
pueriliter hila rescit: hoc disciplinȩ uiuenilis censura coherceat Ut dum
sponte temporalia fugitis. ȩterna gaudia sine labore capiatis: p̃stante

Expanded text:
de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntur perpetua lamenta, hic, fratres charissimi, vanam laetitiam fugite, si illic flere formidatis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capiatis, praestante
Abbreviated transcription (Latin):
iquid accessit. ut si hic recte studeat uiuere. cęloꝵ ualea
regna penetrare & homo in terra editus. a corruptibili uita morĩat᷑.
in cęlo collocandus & uetus itaq est. ut ꝓculpa humanũ genus in
ȩterna pȩna intereat: & nouum. ut conuersus in regno uiuat Quod
ergo in oinclusione locutionis suȩ dñs subdit: hoc est utiq qđ p̃misit:¬
Prius enĩ de regni similitudine thesaurũ inuentum. ac bonã margaritam
ꝓtulit : post modum uͦ inferni pȩnas de maloꝵ conbustione narrauit.
atq in conclusione subiungit: Ideo doctus scriba in regno cȩloꝵ. sinil
est patrifamilias: ꝓferenti de thesauro suo noua &e uetera de si aꝑte
diceretur: Ille in scã ȩccła doctus p̾dicator est: qui onoua scit ꝓferre
de suauitate regni: & uetusta dicere de terrore supplicii: ut uel pęne
terreãt quos p̃mia ñ inuitant: Audiat de regno qđ amae. &e audiat

Expanded text:
aliquid accessit, ut si hic recte studeat vivere, coelorum regna aliquid accessit, ut si hic recte studeat vivere, coelorum regna valeat penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisitPrius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat
Abbreviated transcription (Latin):
thesauro suo. noua ce uetera: Si ꝑ nouũ &e uetus qđ dicit᷑ utrumq
testam̃tum accipimus: abraham doctum fuisse denegamꝰ: qui noui
&e ueteristestam̃ti & si facta nouit. minime u̾ba nunciauit: Moysen
quoq docto patrifamilias cõparare non possumꝰ : qui & si testam̃tum
uetus edocuit: noui tam̃ dicta ñ ꝓtulit Dum gͦ abhoc intellectu ex-¬
cludimur: ad alium uocamur Sed in eo qđ ueritas dicit. om̃is scriba
doctus in regno cęloꝵ. similis est patrifamilias: intelligi ualae quia ñ-
de his qui fuerunt. sed de his qui esse in ȩcclesiis poterant loqueba: tur:
ui tunc noua & uetera ꝓferunt : cum utriusq testam̃ti p̃dicamenta.
uocibus &e moribus loquntur Qđ tam̃ intelligi & aliter potest Uetus-¬
tum quippe humani generis fuit. ad inferni claustra descendere: ꝓ
peccatis suis eterna supplicia tolerare. Cui ꝑ mediatoris aduentum

Expanded text:
thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi tamen dicta non protulit. Dum ergo ab hoc intellectu excludimur, ad alium vocamur. Sed in eo quod Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias, intelligi valet, quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum
Abbreviated transcription (Latin):
uobis est hodierna sollempnitas: ita ut sȩ ñ modico. ddicat. siciu
exhoc conuentu nr̃o deesse contingat: Iuid gͦ in illa acturus ẽ die.
qui a conspectu iudicis rapitur. ab electoꝵ societate separat᷑ qui
tenebra scit a lumine. cruciatur ȩterna combustione. Unde & hanc
eandem comꝑacionẽ dñs sub breuitate aperit : cum subiungit Sic
erit in consũmacione scłi Exibunt angłi: & separabunt malos de
medio iustoꝵ: &e mittent eos in caminũ ignis Ibi erit fletus & stridor
dentiũ Hoc iam fr̃s umĩ timendum est potius quã exponendum:
ꝑta ce enim uoce. tormenta peccantium dicta sunt: ne quis ad ig¬
norantiȩ suȩ excusacionem irecurrerae: si qͥd de ȩt̾̃no supplicio obs-¬
cure diceretur Unde &e subditur Intellexistis hȩc omĩa: Dicunt
doctus in regno cȩloꝵ. similis est homini patrifamilias: ꝓferenti de

Expanded text:
est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in camies charissimi, timendum est potius quam exponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ilias proferenti de
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. liberos &e seruos. diuites & pauꝑes. fortes & infirmos uocat: Unde
ce ꝑ psalmistam dõ dicitur Ad te om̃is caro uenia& Iuȩ sagena seilis
tunc unuĩsaliter replebitur: cum in fine suo. humani generis sunma
concludetur: Iuam ediicunt. & secus litus sedent: quia sicut mare
scłm: ita scłi finem. significat litus maris In quo scilicae fine. boni
pisces in uasis eliguntur: mali ꝓiciuntur foras: quia &e electus quiss
in tab̾nacula ȩterna recipitur: &e interni regni luce ꝑdita. ad ex¬
teriores tenebras reꝓbi ꝑtrahuntur: Nunc enim bonos malosq cõmiunit̃
quasi ꝑ mixtos pisces fidei sagena nos contin&e: sed litus indicat. sagena
sci eceo quid trahebat ꝰ quidem pisces qui capti fuerint. mutari
ñ posunt: nos aut̃ mali capimur. sed in bonitate ꝑmutamur: Cogi¬
temus igitur in captione: ne diuidamur inli tore. Scce quã grata

Expanded text:
tuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde tuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali autem projiciuntur foras, quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus indicat sagena, id est sancta Ecclesia, quid trahebat. Et quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam grata
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus: quosira suꝑat: suꝑbia inflat: ambitio ꝑturbat᷑: luxuria
inquinat : Qui si adipisci regna cȩloꝵ ꝑ bella ꝑsecucionũ non posumꝰ.
hoc ipsum nobis turpe sit. qđ dm̃ nolumus saltim ꝑ pacem sequi Ecce
nulli nr̃m hoc tempore dicit ds̃ ꝓ me morere: sed illicita tantũ modo
inte desideria occide Iui gͦ in pace subigere carnis desideria nolumꝰ:
quando in bello ꝓdõ ipsam carnem daremus Rursus simile regnũ
cȩloꝵ sagene misse in mare dicitur. & ex om̃i genere piscium congregani
quȩ impleta ad litus edicitur: & in uasis boni pisces eliguntur. mali
aut̃ ꝓiciuntur foras Scã ȩccła. sagene comparatur: quia & piscato.¬
ribus est cõmissa: & ꝑ eam quisq ad ȩternum regnũ a p̃sentis scłi fluc.¬
tibus trahitur: ne inęternę mortis ꝓfunda mergatur: Quae ex omni
genere piscium congregat : quia ad peccatoꝵ ueniam sapientes &e sa¬

Expanded text:
videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domino ipsam carnem daremus? 4. Rursus simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fa
Abbreviated transcription (Latin):
In ardescit incęlestibus animꝰ: nichil in terrenis libae Deforme conspicitur
quicql de terrenȩ rei placebat specie: quia sola preciosȩ margaritȩ claritas
fulge inmente De cuius dilectione. recte ꝑ salomonem dicitur: Fortis ẽ
ut mors dilectio: quia uidelic&e sicut mors corpus interimit: sic ab amore
rerum corporalium. ȩternȩ uitȩ caritas occidit: Namquem ꝑfecte absorbu¬
erit: ad terrena foris desideria uelut insensibilem reddit: Neq enim scã hȩc
cuius hodie natalicia cȩlebramus. mori ꝓdño potuisset incorpore: si prius a
terrenis desideriis mortua non fuissoe inmente Erectus namq in uirtutis cul¬
mine animus. tormenta despexit: p̃mia calcauit: Ante armatos reges
& p̾sides ducta stetit: feriente robustior: udicante sublimior: Quid int̾
hȩc nos barbati & debiles dicimus. qui ire ad regna cȩlestia puellas ꝑferrũ

Expanded text:
inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. De cujus dilectione recte per Salomonem dicitur: Fortis est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
blies ⁊ quatinus intentio maneat in occulto: ut & de bono opere ꝓximis
ereb camus eremplum: & tam̃ ꝑ intentionẽ qua dõ soli placere querimus.
semp optemus secretum Thesaurus aut̃: celeste est desiderui Ager uero.¬
ue n⁊ uo chesaurus absconditur: disciplina studii cȩlestis Iuẽ ꝓfecto agrum
uendieis omnibus cõmparat. qui uoluptatibus carnis renuntiat: cucta
sia desi deria terrena ꝑdisciplinȩ cȩlestis custodiam calcat: ut niehil iam
at caro blanditur. libeat: nichil qđł carmnalem tuitam trucidat. sps por¬
Rursum celeste regnum negociatori homini simile dicitur: qui bonas marga-¬
ritas querit. s unam p̾ciosam inuenit: Quam uidelicae inuentã. omĩa uen-¬
dens einit: Quia qui cęlestis uitȩ dulcedinem in quantũ possibilitas admitit.
ꝑfecte cognouerit: ea quȩ interris amauerat. libenter cuncta derelinquit:
n comparacione eiꝰ. uilescunt omnia: Deserit habita : congregata dispergit.

Expanded text:
blico ut intentio maneat in occulto, ut de bono opere proximis praebeamus exemplum, ut tum per intentionem qua soli Deo placere quaerimus, semper optemus secretum. Thorax in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perRursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat libenter cuncta derelinquit; in comparatione ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit,
Abbreviated transcription (Latin):
im regnum fr̃s im̃i. idcirco terrenis rebus simile dicitur: ut ex
his quȩ animus nouit surgat ad incognita : quatinus exemplo uisibilium
enim regnũ cȩloꝵ. thesauro in agro abscondito cõparat᷑: quẽ qui inuenit
homo abscondit: & p̃gaudio illuis uadit. & uendit uniũsa quȩ habae. et
emit agrum illum: Qua inre hoc quoq notandum est. qđ inuentus thes-¬
aurus absconditur ut ser uetur: quia studium cȩlestis desiderii a malignis
spuritibus custodire non sufficit: qui hoc ab humanis laudibus non abscondit
n presenti & enim uita quasi in uia sumus: quia ad patriam ꝑgimuo
Maligni aut̃ sp̃s: iter nr̃m quasi quidam latrunculi obsident. Depredari

Expanded text:
m regnum idcirco terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat ad incognita, quatenus exemplo visibilium,enim coelorum regnum thesauro in agro abscondito comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Qua in re hoc quoque notandum est, quod inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti etenim vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter n
Abbreviated transcription (Latin):
illius fraglantia non recessit: Ecce quo fine ex hac uita exiit.: qui in hac u¬
ȩ quanimiter flagella tolerauit Iuxta uocem gͦ dnĩcam bona terra fructũ
ꝑ patientiam reddidit. quȩ exarata disciplinȩ uomere. ad remuneracionis
districto uidicio habituri sumus nos quia bono oꝑe torpentes &e res et
manus accepimus: si p̃cepta dñica egenuꝰ & sine manibus impleuit: non contͣ
nos dñs tunc a postolos ostendet: qui ad regnum secum turbas fidelium p̃dican¬
do traxerunt: Non contra nos martyres exibebit: qui ad cęlestem patriam
sanguinem fundendo ꝑuenerunt: Quid tunc dicturi sumus. cum hunc de
quo loqułi sumus seruulum uiderimꝰ: eui longus languor bracbia tenuit.
sed tam̃ hȩc a bono oꝑe ñ ligauit Hȩc uobiscum fr̃i agite: Sic uos ad
studium boni operis instigate : ut cum bonos uobis modo ad imitandum ꝓ¬

Expanded text:
illius fragrantia non recessit. Ecce quo fine ex hac vita exiit qui in hac villius fragrantia non recessit. Ecce quo fine ex hac vita exiit qui in hac vita aequanimiter flagella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad remunerationis districto judicio habituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, et res et manus accepimus, si praecepta dominica egenus et sine manibus impleverit. Non contra nos Dominus tunc apostolos ostendat qui ad regnum secum turbas fidelium praedicando traxerunt, non contra nos martyres exhibeat qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere non ligavit? Haec vobiscum, fratres, agite, sic vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobis modo ad imitandum p
Abbreviated transcription (Latin):
menbroꝵ dolor ad uitalia rediit: Cumq se iam morti ꝓximum agnouit.
peregrinos uiros atq in hospitalitatẽ susceptos ammonuit ut surgerent.¬
& cum eo psalmos ꝓ expectacione ęxitus sui decantarent Cumq cũ eis ae
ipse moriens psallerae. uoces psallentium repente compescuit cum t̾rore magni
clamoris dicens: Cacete: Num qͥd non auditis quantȩ resonant laudes in
cȩlo: cumq ad easdem laudes quas intus audierat. aurem cordis inten-¬
derce : scã illa anima carne soluta est S exeunte illa. tanta illic fra-¬
glantia odoris asꝑsa est: ut om̃s illi qͥ aderant. in estimabili suauitate re-
plerentur: ita ut ꝑ hoc patenter agnoscerent. qđ eam laudes in celo suscepis¬
sent. Cui rei monachus nr̃ interfiut. qui nunc usq uiuit: ce cum magno fletu
testari solae .quo usq corpus eius sepultur& traderent: ab eoꝵ naribus. odoris¬

Expanded text:
membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit, peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete, nunquid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic fragranplerentur, ita ut per hoc patenter cognoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet, quia quousque corpus ejus sepulturae traderent, ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
multi ur̃m mecum nouerunt: rebus pauper. meritis diues: Quem longua
ritudo dissoluerat: Nam a primȩua etate. usq ad finẽ uitȩ: paral
cebat Iuid dicam. quia stare non poterat. qui nũquã in lectulo suo sur¬
gere. uel ad sedendum ualebat: Nunquã manũ suã ad os ducere: numquã
se potuit in latus alud declinare: Huic ad seruiendum mater cum fratre
aderat : & quic qͥd ex elemosina potuissae accipere: hoc eoꝵ manib pauꝑib
erogabat Ne quaquã litteras nouerat: sed scripturȩ sacrȩ sibimae codices
emerat : ꝯreligiosas quosq in hospitalitate suscipiens. hos coram se legere
sine intermissione faciebat: Factumq est. ut quantum ad mensuram ꝓpriã
plene sacram scripturam discer&e: cum sicut dixi. litteras funditus ignorar&e
Studebat in dolore semꝑ gr̃as agere: hymnis dĩ & laudibus. diebus ac noctib
uacare S cum iam tempus essoe. ut tanta eius patientia remunerari debuissa:

Expanded text:
multi vestrum mecum noverunt, rebus pauper, meritis dives, quem longa aegritudo dissolverat . Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
uerticem subiit: quia resurgendo claustra inferni abstulit. Re ascendendo
& prius demonstrabatur ex signo. & post patuit ex facto : totamente
diligamus. ꝓ eius amore moriamur Ecce in resurrectione auctoris
uri: ministros eius angłos. conciues nr̃os agnouimus: Ad horum ergo
ciuium illam frequentem sollempnitatẽ festinemus: his cum nec dum
uisio ne possumus: desiderio & mente iungamur: Transmigremus ad

Expanded text:
verticem subiit: quia resurgendo, claustra inferni abstulit, et ascendendo verticem subiit: quia resurgendo, claustra inferni abstulit, et ascendendo et prius demonstrabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Transmigremus a
Abbreviated transcription (Latin):
norum fuissae ingressus. filistei in gressum eius protinus cognoscentes.
ciuitatem repente obsidionibus circundederunt: Custodes deputauer.
& samson fortissimum se iam comprehendisse gauisi sunt Sed quid
samson fecit agnoumus: Media nocte portas ciuitatis abstulit: et
montis uerticem ascendit: Quem fr̃s iem̃i hoc infacto. quẽ nisi redemp¬
torem nr̃m samson ille significat : quid gaza ciuitas: nisi infernum
designat. Quid ꝑphilisteos. nisi uideorum ꝑfidiaᷤᷤ monstratur: Qui cũ
mortuum dnm̃ uiderent. euisq corpus in sepulchro iam positum: cus
todes ilico deputauerunt: & eum qui auctor uitȩ claruerat. infern
claustris retentum. quasi samson ingaza se dep̃hendisse letati sunt:
Damson uero nocte media non solum exiit. sed etiam portas tulit: quia
uidelicae redemptor nr̃ ante lucem resurgens: non solum liber de infernc
exiit. sed ipsa ȩtiam inferni claustra destruxit: Portas tulit: & montis

Expanded text:
norum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, norum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem ascendit. Quem, fratres charissimi, hoc in facto, quem nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent, ejusque corptodes illico deputaverunt, et eum, qui auctor vitae claruerat in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero nocte media non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed ipsa etiam inferni claustra destruxit, portas tulit. Et montis
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixo dĩ filio. udei insultantes dicebant: Si rex ifrabel est: descen¬
ct auit pa lulum: tolerauit ob ꝓbria irrisiones sustinuit: Seruauit pi-¬
tientiam: distulit ammirationẽ & qui de cruce descendere noluit.
de sepulchro surrexit: Plus igitur fuit de sepulchro surgere. qua
de cruce descendere Plus fuit. mortem resurgendo destruere: quã uta
descendendo seruare S cum udei hunc ad insultaciones suas de cri¬
ce descendere minime cernerent. cum morientem uiderent. ⁊ eum se
uicisse crediderunt: nom̃ illius se quasi extinxisse gauisi sunt Sed ecce
de morte nomen eius ꝑ mundum creuit : ex qua hoc infidelis turba
extinxisse se credidit: E quȩ gaudebat occisum. dolae mortuum: quia
hunc ad suam głam cognoscit ꝑuenisse ꝑ pęnam: Id bene in libro uidi¬
cum samson illius facta significant: qui cum gazam ciuitatẽ philisti¬

Expanded text:
crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descencrucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descenet. Sed exspectavit paululum, toleravit opprobria, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthi