comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niat tẽprationib: suis cogitationẽ nr̃am dissipant & uoces cor¬
dis in oratione ꝑturbant. Sepenamq: dum conuerti ad dm̃
post ꝑ perata uitia uolumus dum contra hȩc eadẽ &orare
uitia que ꝑ p&rauimus conamur. Occurrunt cordi fantas¬
matha peccatoꝵ quefecimus: Mentis nr̃ae aciem reuerberant
consundunt animum & uocẽ nr̃ae dep̃cations p̃munt sed
cum turbȩ increpant ut taceat magis ac magis clamat
quia quanto grauiori tumultu cogiationum carnalium
p̃mimur tanto orationi in sistere ardentius debemus
Stans autem ih̃s iussit illuo adduci adse. Ecce
stat quiante transiebat quiacũ adhuc turbas fantas matũ
inoratione patimur . Ihm̃ aliquatenus transeuntem sentim:
Cumuero orationi uehementer insistimus. statih̃ & lu¬
cemrestituit quiacum dr̃ in corde figitur & lux amisra
separa tur : et cuorad ꝓpinquas set internocauit illum
diceus. quiotiꝑiuis patiam. atille dixit. dũe utuidrã

Expanded text:
niat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipantniat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipantdis in oratione perturbant. Saepe namque dum converti ad Deum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia, quae perpetravimus, conamur, occurrunt cordi fantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum et vocem nostrae deprecationis premunt, sed quae turbae increpant ut taceat, magis ac magis clamat. Quia, quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. Stans autem Jesus, jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia cum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimas. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus, et lucem restituit, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. Et cum appropinquasset, interrogavit illum dicens: Quid tibi vis faciam? At ille dixit: Domine, ut videam.
Abbreviated transcription (Latin):
ditor nr̃ ad ꝓpinquat hericho : caecus adlumen redit quia dum
diuinitas defesto ur̃ae carnis suscepit. Humanũ genus lumen
qđ amiserat recenit. quia uidelic& cecus restȩ & iustauiã sede se
&mendicans ẽẽ describitur. Ipse enim ueritas dixit. Ego sum
uia. Ergo qui a&̃ nȩ lucis claritẽ nescit cȩcusẽ . Ued si iam
in redẽptarẽ eredit iuxtauiã sed&. Siaũt iã cedit sedut aRẽnã
lum̃ recipiat rogare dissimulat atq ap̃cib: cessat : Cȩcus quid ẽ
iuxtauiam sed& & minime mendicat. Siuero & credit &
xorat &iuxtauiã sed& cȩcus & mendicat: ꝑt exclaoauit
dicens. ihu pilidauid onsereremei & qui prae hixaN¬
racrepabant euor. ut taceret. ipseuero miulto oragis cla¬
orabat. pilidauid onserene orei : Quid isti designant
qui ihm̃ uenientem p̃cedunt. nisi de sideriorum carnaliũ
turbas tumultusq: uitioꝵ quiprius quamihs ad cornr̃m ue¬

Expanded text:
ditor noster appropinquat Hiericho, caecus ad lumen redit, quia dum ditor noster appropinquat Hiericho, caecus ad lumen redit, quia dum Divinitas defectum nostrae carnis suscipit, humanum genus lumen, quod amiserat, recipit. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere, et mendicans esse describitur. Ipe lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet. Si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat; si vero credit et exorat, et juxta viam sedet caecus, et mendicat. Et clamavit, dicens: Jesu fili Davidincrepabant eum, ut taceret. Ipse vero multo magis clamabat, Fili David, miserere mei. Quid isti designant, qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas tumultusque vitiorum; qui priusquam Jesus ad cor nostrum ve
Abbreviated transcription (Latin):
rant quic quid dosua passione uł cruce loquebatur intel¬
legebant. Hoc enim loque batur quo dipsi summo opege¬
& fieri obtabant & ꝑsicere satagebant. Sicq miro & in¬
us itato modo idem sub eunde crucis sacramentis qđ fide¬
libus amor abs condit. insidelibus inuidia pandit: pac¬
tumest autem cumad propinquaret hierico. caecus
guidaor sederat secus uia mendio cans. etcuoraudin&¬
turnaor p̃tereuntem. internogabat quid noc esset.
dixerunt auteo ei. quod iñs natarenus tranisin&:
Caecus iste ꝑ allegoriam. genus humanum signifitat. Quod in
parente primo a paradisi gaudis expulsũ claritatis suꝑ¬
nȩ lucis ignorans dãpnationis suȩ tenebras patitur. Sed
cum hiericho ad ꝓpinquare ihs̃ dicitur : caetus in luminat᷑
Hiericho quippe interp̃tatur luna. Luna aũt insacro elo¬
quio ꝓ defectu ponitur carnis : quiadum menstrius mom̃tis
decrescit : defestum nr̃ae mortalitatis designat. dũ igitar con¬

Expanded text:
rant, quidquid de sua passione vel cruce loquebatur, intelrant, quidquid de sua passione vel cruce loquebatur, intelligebant. Hoc enim loquebatur, quod ipsi summoperet fieri optabant, et perficere satagebant, sicque miro et inusitato modo idem subeundae crucis sacramentum, quod fidelibus amor abscondit, infidelibus invidia pandit. Factum est autem, cum appropinquaret Jericho, caecus quidam sedebat secus viam mendicans, et cuturbam praetereuntem, interrogabat quid hoc esset. Dixerunt autem ei, quod Jesus Nazarenus transiret. Caecus iste per allegoriam genus humanum significat, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed cum Hiericho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur con
Abbreviated transcription (Latin):
fuero a terra om̃a traham adme ipsum. Respondisse turba
adq doxisse Nos audiuimus elege quia xp̃rman& na& num
Etquomado tudicis opott& &altare filium homine : ⁊ quid ẽ
ergo qđ discipuli toties sibi replicatum dominicȩ passionis
tam obis cure positum ut hoc &positione dignũ euange¬
lista dicat hocaũt dicebat inquid signisi cans qua morte
eã moriturus Mox quia crucis & altatio significatur in¬
tellegunt nisi quia discipuli cuius uitã maxime ui dere de¬
siderabant᷑. eius mortem audire non poterant quẽ non solũ
hominem in nocentem sed& dm̃ uerum sciebant. hunc milla¬
tenus mori. uł posse putabant: & quia ꝑparabolas eum sepe
loquentem audire consueuerant: quoties aliquid desia
passione dicebat. Hoc nonita ut sonabat intellegendum
sed amore distante ad aliud. quod allegori cȩ reserendum
esse credebant: Iudȩi uero quia in eius nece conspiraue:¬

Expanded text:
fuero a terra, omnia traham ad meipsum , respondisse turbam, fuero a terra, omnia traham ad meipsum , respondisse turbam, atque dixisse: Nos audivimus ex lege, quia Christus met quomodo tu dicis: Oportet exaltari filium hominis ? Quid est ergo quod discipuli toties sibi replicatum Dominicae passionis um verbum, et tam obscure positum, ut hoc expositione dignum evangelista ducat, hoc autem dicebat, inquit, significans qua morte esset moriturus, mox quia crucis exaltatio significetur intelligunt? nisi quia discipuli, cujus vitam maxime videre desiderabant, ejus mortem audire non poterant, quem non solum hominem innocentem, sed et Deum verum sciebant, hunc nullatenus mori vel posse putabant, et quia per parabolas eum saepe loquentem audire consueverant, quoties aliquid de sua passione dicebat, hoc non ita, ut sonabat intelligendum, sed amore dictante, ad aliud quid allegorice referendum esse credebant. Judaei vero, quia in ejus necem conspirave
Abbreviated transcription (Latin):
eis laonge ante & eius dem passionis poenam & resurrec¬
tionis suȩ głam p̃dicit. uttum morientem sic̃ p̃dictum
e&̃ cernerent &iam resurrecturum non dubitarent : P̃uidens
&iam quos clã her&icos in eccła suturos qui x p̃m dicerent
legi ꝓph&isq: docuisse contraria : aliumq cdm̃ u&eris ter¬
tamenti. atq aliũ noui dm̃ eẽ creclendum. Ostendit ꝓphe¬
tarũ p̃sagia non alia magis quã adsuȩ dispensationis quam
ꝓmobis temporariȩ suscepit: Intendis se misterium adõ ut
consummatio sitꝓph&uȩ suȩ passionis & posterionis gloriȩ
caelebratur ꝑfectio Nec nan& paganorum dementiã qua
euis crucem derident. aꝑtissime confutat quando ꝓximȩ
suȩ passianis & tempus quasi futurorum prescius ostendit¬
& locum quasimortis intrepidus adiit: et ipsi uihil
horuo intellexerunt. eterat ueruon istud aꝑS¬
conditum as eis. et uon uitelleqebant quȩdicepat᷑
Leginus in euangelio scđm io hannem dicented ño: Siȩ altatus

Expanded text:
poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem, sicut praedictum esse cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Praevidens etiam quosdam haereticos in Ecclesia futuros, qui Christum dicerent, legi prophetisque docuisse contraria, aliumque Veteris Testamenti atque alium Novi Deum esse credendum, ostendit prophetarum praesagia non alio magis quam ad suae dispensationis, quam pro nobis temporarie suscepit, intendisse mysterium, adeo ut consummatio sit prophetiae suae passionis, et posterioris gloriae celebrata perfectio. Nec non et paganorum dementiam, quae ejus crucem derident, apertissime confutat, quando proximae suae passionis et tempus, quasi futurorum praescius ostendit, et locum quasi mortis intrepidus adiit. Et ipsi nihil horum intellexerunt, et erat verbum istud absconditum ab eis, et non intelligebant quae dicebantur. Legimus in Evangelio secundum Joannem, dicente Domino: Si exaltatus
Abbreviated transcription (Latin):
illa quae soli diuinitatis cultui debita : neq est ulli parti¬
cipando creaturȩ unde & idolatriȩ nuncupat᷑. Hiqui uota
p̃ces & sacrisitia quae unidõ debuerant idolis inpendunt:
ubemur ergo ꝑcaritatem seruire inuicem qđ est grecȩ¬
circumcisio spũi dĩ seriuentes qđ est ingreco latre¬
uontes: tutac religuid euodia polus etecce ancela
acces serunt econiustrauant ei : Praecedit temp¬
tatio utsequatur uistoria Angeliministrant ut uicto¬
ris dignitar conprob&ur :CON CORDIA:¬

Expanded text:
illa, quae soli divinitatis cultui debita, neqilla, quae soli divinitatis cultui debita, neqcipanda creaturae. Unde et idololatrae nuncupantur, hi qui vitam, preces et sacrificia, quae uni Deo debuerant idolis impendunt. Jubemur ergo per charitatem servire invicem, quod est, Graecircumcisio spiritu Dei servientes , quod est in Graeco λατρεum. Tunc reliquit eum diabolus: et ecce angeli accesserunt, et ministrabant ei. Praecedit tentatio, ut sequatur victoria. Angeli ministrant, ut victoris dignitas comprobetur. Terra
Abbreviated transcription (Latin):
dest sequepeme qui contrarius es uoluntatimȩȩ : Hic uero
audit uade sathana & nonei dicitur r&rome ut subau¬
diatur in ignem a&̃ nũ: Scraptuo est eiuo duõi dõrtuũ
ad orauis et illi soli seriues: Dicens diabolus saluato¬
N sipcidens ad oraueris me. E contrario audit quodipse
maxis adorare eũ debeat dñm & dm̃ suum quȩrit fortasse
aliquis quomodo conueniat qđ hic p̃cipitur dño : soli
seruiendum apłi uerbo quidicit. Sedꝑ caritatem serui¬
te in inuicẽ. sed hoc facile greca lingua &qua scriptura
trans lata est origo satis facitꝰ : inqua seruitus ddob: modis
hac diuersa significatione sol& appellari. diciturenim
latria dicitur &dulia sed dulia intellegitur serui¬
tus communis. Hoc ẽ siuedo siue homini siue cuilib&
rerum naturȩ & hibita : aqua &iam seruus idẽ dolus
grecȩ nomen accepit. Latria autem uocatur seruitus

Expanded text:
id est, sequere me, qui contrarius es voluntati meae, hic vero id est, sequere me, qui contrarius es voluntati meae, hic vero audit, vade, Satana, et non ei dicitur retro, ut subaudiatur in ignem aeternum. Scriptum est enim, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Dicens diabolus Salvatori, si procidens adoraveris me, e contrario audit, quod ipse magis adorare eum debeat Dominum et Deum suum. Quaerit forte aliquis quomodo conveniat quod hic praecipitur Domino soli serviendum, Apostoli verbo, qui dicit: Sed per charitatem servite invicem . Sed huic facile Graecae linguae, ex qua Scriptura translata est, origo satisfacit, in qua servitus duobus modis ac diversa significatione solet appellari. Dicitur enim λατρεία, dicitur et δουλεία. Sed dulia intelligitur servitus communis, hoc est, sive Deo, sive homini, sive cuilibet rerum natura exhibita; a qua etiam servus, id est, δοῦλος, Graece nomen accipit. Latria autem vocatur servitus
Abbreviated transcription (Latin):
c& desiderabilia quae in auro & argento lapidib: electis &
uestib: p̃ciosis continentur. Siue simpliciter accipiendũ
quod iotus mundus inmomento ab eo uisussit: et c̃lora eorũ
Clori a mundi quaetum mundo p̃ceritura ẽ inmonte & insuꝑ¬
cilio demonstratur: et dixit illi nec oõiatiridaso sica¬
deus adonauerus one: Arrogans & suꝑbus &iam hoc de
iactantia loquitur. Non quo in toto mundo habeat potestatẽ
aut possit om̃a regnu dare sed suadendo & arroganter hȩc lo¬
quitur & hic hostenditur qđ omnis ambitiosus cadens
diabolo adorat. queritur quur in ordine tẽptationum
matheus lucasq discordant. Sine dubio matheus ordi¬
nem temptationis ade. Lucas uero historiȩ ordinẽ secu¬
tus est: tiacdicit ei iñs uade satriauas: Nonutple¬
riq: putant eadem sathanas & a płr p&rus sententia con¬
dempnatur. P&ro enim dicitur uader&rome sathana

Expanded text:
cet desiderabilia, quae in auro et argento lapidibus electis, et cet desiderabilia, quae in auro et argento lapidibus electis, et vestibus pretiosis continentur, sive simpliciter accipiendum, quod totus mundus ab eo in momento visus sit. Et gloriam eorum. Gloria mundi, quae cum mundo praeteritura est, in monte et in supercilio demonstratur. Et dixit illi: Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me. Arrogans et superbus etiam hoc de jactantia loquitur, non quod in toto mundo habeat potestatem, aut ut possit omnia regna dare, sed suadendo et arroganter haec loquitur. Et hic ostenditur, quod omnis ambitiosus cadens diabolum adorat. Quaeritur cur in ordine tentationum Matthaeus Lucasque discordant? Sine dubio Matthaeus ordinem tentationis Adae, Lucas vero historiae ordinem secutus est. Tunc dicit ei Jesus: Vade, Satanas. Non, ut plerique putant, eadem Satanas et apostolus Petrus sententia condemnantur. Petro enim dicitur: Vade retro, Satana,
Abbreviated transcription (Latin):
Nonteop tabis dũm dõrtuuor: F. alsas descripturis cha¬
boli sagitas ueris scripturarum frangit clipeis & notan¬
dum quad neces saria testimonia . deutero nomio tantum
ꝓtulerit ut secunde legis sacramenta monstrar& : Nontẽp¬
tabis inquiddum dm̃tuum. Suggerebatur enim tamquam
homini ut signo aliquo &plorar&. Ipse quantus ess& Idest
quam multum apud chñ poss& quo uitiosȩ sit cumfit : ꝑtin&
namq ad sanam doctrinam quando hab& quod fatiat hamo
non tempiaredñm dm̃ suum: iteruor ad sumpsit euo
diabolus in mronteo excelsum ualde Excelsus mons
dicitur quia in eo diabolus uincitur. & eius ibi calcata &e
subiecta suꝑbia stratur. Aliter & celsus mons suꝑbia diabo¬
li significat. Diabolus ducere eum festinat ad momtes
ut ꝑ quos ipse corruerat &iam c&eri corruant: Oñp ad
humilia descendit utdiabolum humilitate superar&:
et ostendit eiooa requa ouudi & cetera. Om̃a uideli¬

Expanded text:
Non tentabis Dominum Deum tuum. Falsas de scripturis diaNon tentabis Dominum Deum tuum. Falsas de scripturis diaboli sagittas, veris scripturarum frangit clypeis. Et notandum quod necessaria testimonia Deuteronomii tantum protulerit, ut secundae legis sacramenta monstraret. Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum. Suggerebatur enim tanquam homini, ut signo aliquo exploraret, ipse quantus esset, id est, quam multum apud Deum posset, quod vitiose fit cum fit, pertinet namque ad sanam doctrinam, quando habet quod faciat homo, non tentare Dominum Deum suum. Iterum assumpsit eum diabolus in montem excelsum valde. Excelsus mons dicitur, quia in eo diabolus vincitur, et ejus ibi calcata et subjecta superbia stratur. Aliter, excelsus mons superbiam diaboli significat. Diabolus ducere eum festinat ad montes, ut per quos ipse corruerat, etiam caeteri corruant. Dominus ad humilia descendit, ut diabolum humilitate superaret. Et ostendit ei omnia regna mundi, etc. Omnia videli
Abbreviated transcription (Latin):
tum ostensa: Scriptum esteuo. quia anigelis suis
eranidauit dete : et in manipus tollantte. Haec non de
xp̃o sed dealio uiro scõ ꝓph&ia est. Maleergo interp̃tatur
diabolus scripturas. certe de angelorum auxilio quasi
ad in firmum loquitur desui conculcatione quasi tergi¬
uensator tac& quia dese scriptum est cognoscit: Super
aspidem & basiliscum ambulabis & conculcabis leonem
& drachonem: Omnia ista nomine diabolo congru ent̃
abtantur. Aspis est .dum occultȩ ꝑcutit. basiliscus ẽ cum
palam uenenam disseminat. Leodum ꝑ sequitur in nocentes
Draco : cum neglegentes impia uoracitate degluttit. Verũ
hȩc omnia glorioso aduentu dñĩ pedibus ipsius prostrata
iacuerunt: Ne porte offendas alapidem pedeontuũ :¬
d est nein legem quae in lapideis tabulis scripta uideban¬
tur incurrer& : cuius uenerat plenitudinem salut tri
inte gritate pirmari: ait illi iñs rursum scriptuorest

Expanded text:
tum ostensa. Scriptum est enim, quia angelis suis tum ostensa. Scriptum est enim, quia angelis suis mandavit de te, et in manibus tollant te. Haec non de Christo, sed de alio viro sancto, prophetia est. Male ergo interpretatur diabolus scripturas, certe de angelorum auxilio, quasi ad infirmum loquitur, de sui conculcatione, quasi tergiversator tacet, quia de se scriptum esse cognoscit: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem t draconem. Omnia ista nomina diabolo congruenter aptantur. Aspis est, dum occulta percutit. Basiliscus, cum palam venena disseminat. Leo dum persequitur innocentes. Draco cum negligentes, impia ferocitate deglutit. Verum haec omnia glorioso adventu Domini pedibus ipsius prostrata jacuerunt. Ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Id est ne in legem, quae in lapideis tabulis scripta, videbatur incurreret, cujus venerat plenitudinem salutari integritate firmari. Ait illi Jesus: Rursus scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
non fuiss& diabolo scđm illud: s iliaccedens adseruitutom
dĩ p̃para animã tuã a tẽptationem. Sed & ipsa rosponsio
saluatoris hominẽ suisse indicat quitẽptatus ẽ Siquis ergo
nonuescitur uerbodĩ iste nonuiuit . Itaenim domitans
docuit ẽẽ oportere cupiditatem uoluntatis ut net fami
cedendum sit quam obrem quis quis intusdĩ uerbo
pascitur. noquerit inista herenio uoluntatem:::
Sipilius dĩ es caittete deon suoi: Vox diaboli sẽꝑ
om̃r deorsum cadere uult In scãm cuiitatem hierusa¬
lem dicit: Pinnaculum ergo templi sedes erat doctoꝵ
in medio templi tabulato: A eꝑhoc appar& quod &iam
in locis scĩs diabolus insidi&ur: Sed questio oritur quo¬
modo in deserto temptationes facte dicuntur cumista
& inscã ciuitate & supra pinnaculum templi fasta test& ur
Aluenu dicunt quod ceere inheremo istahierusalem sit
fasta. aludicunt quod &xista inheremo fuerit animotan¬

Expanded text:
non fuisset diabolo, secundum illud: Fili, accedens ad servitutem non fuisset diabolo, secundum illud: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem. Sed et ipsa responsio Salvatoris hominem fuisse indicat, qui tentatus est. Si quis ergo non vescitur verbo Dei, iste non vivit. Ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem voluptatis, ut nec fame cedendum sit, quapascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; Si Filius Dei es mitte te deorsum. Vox diaboli semper omnes deorsum cadere vult. In sanctam civitatem Hierusalem dicit. Pinnaculum ergo templi sedes erat doctorum in medio templi tabulata, ac per hoc apparet, quod etiam in locis sanctis diabolus insidietur. Sed quaestio oritur, quomodo in deserto tentationes factae dicuntur, cum ista et in sancta civitate et supra pinnaculum templi facta testetur. Alii enim dicunt, quod caeterae in eremo, ista in Hierusalem sit facta, alii dicunt quod et ista in eremo fuerit animo tan
Abbreviated transcription (Latin):
tamen prius cum hoc passibilem cerner& : cumposse mor¬
talia ꝑp&a. humanitatis uider& canne qđ de eius diui¬
nitate suspicatus est .ei. fastu suȩ suꝑbiȩ indubiumuenit:
Nihil quippe nisi suꝑbũ sapiens : dum esse hunc humilom
conspicit dm̃ ẽẽ dubitauit. Vnde &ate p̃cationũ sear¬
gumenta conuertit: Dic ut lapides isti paues pranit:¬
Aesurienti congruȩ dicitur. dicutlanides isti panos fiant:
Ced duobus contrariis teneris diabolȩ sia dimperium
eius possint lapides panes fieri: ergo frustra temptans
eumo. quitante potentiȩ est. Siautem non potest facere
frustra dĩfilium suspicaris. Sipiliis dĩ es die ut lapi
des isti paues piant. quines pondens ait. Scriptuoẽ
procedit deoredĩ. Testimonium deutero nomio sũptũ¬
est. Ideo autem sic res pondit dñs quia ꝓpositum eierat. hu¬
militate diabolum uincere nonpotentia simulq anim ad¬
uertendum qđ nisi ieiunare corpiss& chñs : temptandi occasio

Expanded text:
tamen prius, cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortamen prius, cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitas videretur, omne quod de ejus divinitate suspicatus est, ei fastus suae superbiae in dubium venit. Nihil quippe nisi superbum sapiens, dum esse hunc humilem conspicit, Deum esse dubitavit, unde et ad tentationum se argumenta convertit. Dic ut lapides. Esurienti congrue dicitur: Dic ut lapides isti panes fiant. Sed duobus contrariis teneris, diabole. Si ad imperium ejus possunt lapides panes fieri, ergo frustra tentas eum, qui tantae potentiae est. Sin autem non potest facere, frustra Dei filium sdes isti panes fiant. Qui respondens, ait: Scriptum est: procedit de ore Dei. Testimonium deest. Ideo autem sic respondit Dominus, quia praepositum ei erat humilitate diabolum vincere non potentia, simulque animadvertendo, quod nisi jejunare coepisset Dominus, tentandi occasio
Abbreviated transcription (Latin):
uiris &cellentissimis in abstinendo uident aȩquatum :
Esurit enim humilis dr̃ homo ne in inaco in notescat:
sublimis homo ds̃ sic̃ enĩ inquadraginta dierũ ieiunio ue¬
ruseẽ ds̃ apparuit sic inesuriȩ uerus ẽe credendus est
homo etaccedeus temptator. dixitei: Sifilius dĩ es
queritur qua causa aestimauerat eumfilium dĩ esse:
N imirum ꝑmittente dõ. audierat patrem dicentem: hic
ẽ silius ir̃ dilectus siue ideo quiain ꝓph&is eũ ꝓph&a¬
tum nouerat : Quȩ rit temptator quod non merebatur
agnoscere. Eius namq: ueneranda natiuitas iuix tunc
paucis innotuit : quib: tamen ipse reuelare dignatus ẽ
Principi uero huius scłi latuer̃ ista tria misteria Idest
uirginitas partus & passio Antiquus hostis redẽpto¬
re humani generis debellatorem suũ inmundũ uenisse
cognouit. Vnde & ꝑ obsessum hominem dix̃. Quid nobis
& tibi silidĩ uenistihuc ante tempus torquesenos ⁊ qui

Expanded text:
viris excellentissimis, in abstinendo videret aequitatum. viris excellentissimis, in abstinendo videret aequitatum. Esurit enim humilis Deus homo, ne inimico innotescat, sublimis homo Deus. Sicut enim in quadraginta dierum jejunio verus esse Deus apparuit, sic in esurie verus esse credendus est homo. Et accedens tentator, dixit ei: Si Filius Dei es. Quaeritur, qua causa aestimaverat eum Filium Dei esse. Nimirum permittente Deo, audierat Patrem dicentem: Hic est Filius meus dilectus, sive ideo quia in prophetis eum prophetatum noverat. Quaerit tentator quod non merebatur agnoscere. Ejus namque veneranda nativitas, vix tunc paucis innotuit, quibus tamen ipse revelare dignatus est. Principem vero hujus saeculi latuerunt ista tria mysteria, id est virginitas, partus et passio. Antiquus hostis Redemptorem humani generis debellatorem suum in mundum venisse cognovit, unde et per obsessum hominem dixit: Quid nobis et tibi, Fili Dei, venisti huc, ante tempus torquere nos. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ficare quaȩꝓsalute nr̃a gesta ẽ cũ dñi corpus ad sumpsit &
uisibiliter hominib: apparere clignatus ẽ : i enĩ &u.¬
& ii. &uii quae significant creatorem ꝑtria & creaturarũ¬
ꝑ ui. septem numerum ebdomadir ꝑ quam motus mur
ter ẽ qđ quattuor instatusunt. quater in motu. Ergo
sicut quat tuor feseruntur ad corpus: ita quater refẽ¬
rantur adtempus In sinuaturq sacramentum corporalit̃
gestum ꝓpt eds qui corporun amorei inplicati erant &
temporib subditi. Quadra genarius ergo numerus utdie¬
tum ẽ tẽporalẽ ipsam dispensationẽ. nonin congruȩ sig¬
nisicare ceditar & fortasse hoc est quia quachagnrta
cher dñs ieiunauit : scłi huius quod motu corporum &
tẽporib agtur ostendens inopiam: postea esuiuit:
uł helia ieiunantibus nihil talesit scriptum Ideo fac¬
tum est neabeo temptando pauens hostis aut fuger&
quem cum tot signis caelestibus p̃conatum tunc&iam

Expanded text:
ficare, quae pro salute nostra gesta est, cum Dominus corpus assumpsit, et ficare, quae pro salute nostra gesta est, cum Dominus corpus assumpsit, et visibiliter hominib quatuor, quae significant Creatorem per tria, et creaturam per septem, numerum hebdomadis, per quam motus mundterest, quod quatuor in statu sunt, quater in motu. Ergo sicut quatuor referuntur ad corpus, ita quater referuntur ad tempus, insinuaturque sacramentum corporaliter gestum, propter eos qui corporum amore implicati erant, et temporibus subditi. Quadragenarius ergo numerus, ut dictum est, temporalem ipsam dispensationem, non incongrue significare creditur. Et fortasse hoc est, quia quadraginta dies Dominus jejunavit, saeculi hujus, quod motu corporum et temporibus agitur, ostendens inopiam. Postea esuriit. de Moyse vel Helia jejunantibus nihil tale sit scriptum, ideo factum est, ne ab eo tentando pavens hostis aufugeret, quem cum tot signis coelestibus praeconatum, tum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Cxbus aũt inspe pacis quae ꝑ festa nonerit : nisicum corpus
nr̃m cuius &pectamus sedemptionem induerit : in morta¬
litatem qđ nondum adipiscendo gloriamur sed sperando
iam pascimur utrumq apłs simulnos agere ostendit dicens:
pe gaudentes in tribulatione patientes. Tamquam illud
e&̃ in eybo hoc inieiunio: simul enim cũ uiã dñi carpimꝰ
&auanitate p̃sentiꝰ scłi ieiunamus & futuri promissione
reficimur. Hic non adponentescor illic pascentes rur¬
Sic autem quater narius numerus recte signisicat corpus
ꝓpt̃ quattuor notissimas naturas quib: constat. sic cam
humidam frigidam. calidam. & quia ꝓgressio fit apuncto
usq ad longitudinem & alongitudine adlatitudinẽ & al
titudine ad soliditatem corporis : quȩ rursus quaternario
numero continentur. Non ab urdȩ intelligitur qua¬
dragenarius numerus tẽporalem dispensationem signi¬

Expanded text:
Cibus autem in spe pacis, quae perfecta non erit, nisi cum corpus Cibus autem in spe pacis, quae perfecta non erit, nisi cum corpus nostrum, cujus exspectamus redemptionem, induerit immortalitatem, quod nondum adipiscendo gloriamur, sed sperando jam pascimur. Utrumque Apostolus simul nos agere ostendit, dicens: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Tanquam illud esset in cibo, hoc in jejunio. Simul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis saeculi jejunamus, et futuri promissireficimur, hic non apponentes cor, illic pascentes rurSic autem quaternarius numerus, recte significat corpus, propter quatuor notissimas naturas, quibus constat, siccam, humidam, frigidam, callidam. Et quia progressio fit a puncto usque ad longitudinem, et a longitudine usque ad latitudinem, et ab altitudine ad soliditatem corporis, quae rursus quaternario numero continentur, non absurde intelligitur quadragenarius numerus temporalem dispensationem signi
Abbreviated transcription (Latin):
manducauit aũt &bibit cũ glorisi careair postresurrectio¬
nẽ iã cybonon indigens. Hic enĩ ostendebat in senr̃m laborẽ
illicaut̃ in nob̵ suã consolationẽ quadragenis dieb utrũq de¬
siniens. Iuonumero quad ra gesimȩ huius seculi significare
uid&ur excursus in his qui uocantur ꝑ grãm adeũ qui non
uenit legem soluere sed alimplere. Decemnamq: p̃cepta sunT
legis iam gr̃a xp̃i diffusa ꝑmundum : & quadriꝑtitus est
mundus & decẽ quadruplicata quadraginta fatiunt : Qm̃
quire demptis a dño deregionib: congregauiteos aborien
ante mortem carnis uł ut clamabat. abstin&euos adesi¬
derus huius scłi : Nuaducans aũt & bibens xl dieb: post re¬
surrectionẽ carnis : uł ut clamabat: Ecce ego uobcũ sũ usq
ad consũmationem scłi Ieiuniũ quippe ẽ in tribulatione
certaminis : quoniã qui in agone est ahomnib: abstnens ẽ.

Expanded text:
Manducavit autem et bibit, cum glorificaretur post resurrectioManducavit autem et bibit, cum glorificaretur post resurrectionem, jam cibo non indigens. Hic enim ostendebat in se nostrum laborem, illic autem in nobis suam consolationem, quadragenis diebus utrumque definiens. Quo numero quadragesimae hujus saeculi significari videtur excursus, in his qui vocantur per gratiam, ad eum qui non venit legem solvere, sed adimplere . Decem namque praecepta sunt legis, jam gratia Christi diffusa per mundum, et quadripertitus est mundus, et decem quadruplicata quadraginta faciunt. Quoniam qui redempti sunt a Domino, de regionibus congregavit eos. Ab Orieuadraginta diebus ante mortem carnis velut clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi . Manducans autem et bibens XL diebus post resurrectionem carnis velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Jejunium quippe est in tribulatione certaminis, quoniam qui in agone est, ab omnibus abstinens est.
Abbreviated transcription (Latin):
utixem plum uitae suis sidelibus p̃beat qui post acceptam
in baptis mo remissionem peccatorum non solum adexer¬
cenda opera uirtutum . uerum &iam ad tolercndam
propter iustitiam ꝑsecutionem sint ac cingend Secessit
enim inde sertum : ut nos doceat relictis mundi in lecebris
& soci&ate prauorum diuinis ꝑ om̃a serutre mandatis :
Temptatur solitarius adiabolo : ut nob̵ insinu& quia om̃s qui
uolunt piȩ uiuere in ipso ꝑsecutionem patiuntur: & quia ꝑ
multas tribulationes o poat& nos intrare in regnũ dĩ : Tẽptatur
xldiebus & xl noctibus ut indic& quia quamdiu hic
uiuentes d̃o seruimus siue prospera blandiantur. quod
atldies ꝑtin&: seu nos adiersa feriant. qđ noctis figurȩ con¬
gruit semꝑ ambulantib: in lege dñi ad sit tote orbe aduer¬
sarius quiiter nr̃m tẽptando inpedire non cessat: Ieiuna¬
uit dñs cũ tẽptar&ur antemortem: cybo adhuc indigens

Expanded text:
ut exemplum vitae suis fidelibus praebeat, qui post acceptam ut exemplum vitae suis fidelibus praebeat, qui post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, non solum ad exercenda opera virtutum, verum etiam ad tolerandam propter justitiam persecutionem sunt accingendi. Secedit enim in desertum, ut nos doceat, relictis mundi illecebris et societate pravorum, divinis per omnia servire mandatis. Tentatur solitarius a diabolo, ut nobis insinuet, quia omnes, qui volunt pie vivere in ipso, persecutionem patiuntur, et quia per multas tribulainta noctibus, ut indicet quia, quandiu hic viventes Domino servimus, sive prospera blandiantur, quod ad dies pertinet, seu nos adversa feriant, quod noctis figurae congruit, semper ambulantibus in lege Domini adsit toto orbe adversarius, qui iter nostrum tentando impedire non cessat. Jejunavit Dominus, cum tentaretur ante mortem, cibo adhuc indigens.
Abbreviated transcription (Latin):
immolatur & uiua est : quando & abhac uita homo non
deficit & tamense a carnalibus desideriis occidit caronos
l&a traxit adculpam : afflicta reducat adueniam:
Auctor & enimmottis nr̃ae ꝑfructum ligni u&itum uitae
p̃cepta trans gressus est: qui ergo aparadisi gaudiis
ꝑcibum caecidimus : ad hȩc in quantum possumus ꝑabs¬
tinentiam resurgamus: Quad raginta autemdies &
noctes quibus eum temptat. totum huius scłi tempus insi¬
nuat quibus membra eius uidelic& scam ecđam tẽptare
numquam desistit. Quia nimirum quadriꝑtitus ẽ rxn¬
dus : in quo dño famulamur. Secem uero prȩcepta ꝑ qͣuo¬
rum obseruantiam dño famulantes contrahostes in defes¬
si militia certamus : Decem autem quater ducta. xlfaci
unt. Ideoq totum militiȩ nr̃ȩ tempus aptȩ quad ra genario
dierum ac noctium numero conp̃henditur. Baptizatus
ergo dñs &pellit᷑ abispũ inde sertum & tẽptat᷑ a sathana

Expanded text:
immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae, per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. Quadraginta autem dies et noctes, quibus eum tentat, totum hujus saeculi tempus insinuant, quibus membra ejus, videlicet sanctam Ecclesiam tentare nunquam desistit. Quia nimirum quadriparitus est mundus, in quo Domino famulamur. Decem vero sunt praecepta, per quorum observantiam in Domino famulantes, contra hostis indefessi militiam certamus. Decem autem quaterducta, quadraginta faciunt, ideoque totum militiae nostrae tempus, apte quadragenario dierum ac noctium numero comprehenditur. Baptizatus ergo Dominus expellitur a spiritu in desertum et tentatur a Satana,
Abbreviated transcription (Latin):
tri & aliud potest. In hoc enim mortali corpore & quattuor
elementis subsisti mus & ꝑ uoluptates eiusdem corporis
p̃ceptis dominicis contrahimus. Praecepta autem do¬
minica ꝑdecalogum sunt accepta : quiergo ꝑcarnis desi¬
deria decalogi mandata contempsimus : dignum ẽ ut
eandem carnẽ quãt decies affligamus. Quamuis de hoc qua¬
dragesimȩ tẽp̃r: estadhuc aliud qđ possit intelligi. A prȩ¬
senti & enim diȩ usq ad paschalis sollem pnitatis gaudia: sex
&x quibus dums & dominici abstinentia subtrahuntur :
Nomplus in abistinentia quam xx & sex dies remanent :
dõdamur ut qui nobis m&ipsis ꝑ acceptum annum uiximus
rerum ita ei offerri contendite : & decimas dierum unus¬
quisq: inquantum uirtus subp&it carnem macer& eiusq:
desideria affligat. Concupircentias turpes intersitiat :
ut iuxta pauli uocem hostia uiua fiat. Hostia quippe &

Expanded text:
tiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor tiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis Dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per decalogum sunt accepta. Qui ergo per carnis desideria, decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc quadragesimae tempore, est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die, usque ad Paschalis solemnitatis gaudia, sex t duo fiunt. Ex quibus, dum sex dies Dominici abstinentia abstrahuntur, non plus in abstinentia, quam triginta et sex dies remanent. DDeo damus. Ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus,rerum, ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut, juxta Pauli vocem, hostia viva fiat. Hostia quippe et
Abbreviated transcription (Latin):
ditur quia & homo ẽ quemdiabolus tẽptat. & isdẽ ipse
dñs ẽ cui ab angelis ministratur . Cognos camus igitur in
eo naturã nr̃am quianisi hunc diabolus hominem cerne
r& nontẽptar& . ueneremur in illo diuini tatẽ suã quia
Sed quia dieb quadragesimȩ lectio congruit. Nã quadra¬
ginta dierũ abstinentiam nr̃i redẽptoris audiuimus
quia quadragesimȩ tempus inchoamus. Discutiendũ
nobis est . quurhȩc ipsa abstinentia ꝑ quadraginta dierũ
numerum custoditur. Morses enim ut legẽ acciper&
inquantũ possumus annuo quadra gesimȩ tẽpr carnẽ
nram ꝑ abstinentiã affligere conemur. quur ergo in
abstinentiã quadragenarius numerus custo ditur.
Nisiquia uirtus decalogi ꝑlibros quat tuor sc̃ĩ euangeli im¬
pl&ur Denarius &enim quater ductus in quadra genariũ
surgit quia cunc decalogi mandata ꝑficimus cum ꝓfecto
quattuor libros scĩ euangelii custodimus. E quec se sen¬

Expanded text:
ditur. Quia et homo est, quem diabolus tentat, et eisdem ipseditur. Quia et homo est, quem diabolus tentat, et eisdem ipseDeus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diaboluret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est, cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim, ut legem acciperein quantum possumus, annuo quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conamur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur? Nisi quia virtus decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur. Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc decalogi mandata perficimus, cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sen
Abbreviated transcription (Latin):
considerare debeamus quia temptatus ad iabolo dñs sacri
eloquii p̃cepta respondit. & qui eũ uerbo qđ erat tẽpta¬
torẽ suũ mergere in absssũ poterat uirtutẽ suȩ potentiȩ
non ostendit. Sola diuinȩ scripturȩ p̃cepta dedit quatenus
suae nobis potentiȩ patientiȩ p̃ber& exemplum iut quotiers a pra¬
uis hominib aliquid patimur ad doctrinam &citemus poci¬
us quã aduindictam Pensate quanta ẽ pacientia di quan¬
ta in patientianr̃ã Nossin iuriis aut aliqua lesione ꝓuo¬
camur surore ꝑmoti : aut quantum possumus nos¬
m& ipsos ulciscimur aut qđ non possumus facere mina
mansu&udinis uerba respondit. Portatquẽ puniri pote¬
rat ut hoc in laude eĩ altius crescer& si hostem suũ non &¬
tinguendo sec l inter impatiendo superar&. Notandũ uero
qđ subditur quia secedente diabolo. angeli ministrabantei:
Exqua re quid aliud quã unius ꝑsonȩ utraq natura osten¬

Expanded text:
considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat, tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae non ostendit. Sola divinae Scripturae praecepta dedit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum. Ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur, potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere, minammansuetudinis verbum respondit. Portat quem puniri poterat, ut hoc in laude ejus altius cresceret, si hostem suum non extinguendo, sed interim patiendo superaret. Notandum vero quod subditur: Quia recedente diabolo angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud, quam unius personae utraque natura osten
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ non solum pȩcuniȩ est. sed &iam altitudinis. Recte
enim a uaritia dicitur cum supra modum sublimitas
ambitur. Si enĩ non ad auaritiam honeris rapinaꝑti¬
ner& : nequa quã paulus deunigenito filio dicer&. nonra¬
pinam arbitratur ẽ eẽ se aequalem dõ. In hoc ergo dia¬
bolus parentemnr̃m ad suꝑbiam traxit : qđ eum ad aua¬
ritiã sublimitatis &citauit sed quib modis primũ hominẽ
strauit eisdẽ modis scđm hominẽ tẽptare adhibuit. ꝑgu¬
lã quippe tẽprauit. Cũ dic̃ dic ut lapides isti panessiant. ꝑ
uanã głam tẽptauit cũ dic̃ si filius dĩ esmitetedeorsum:
Persublimitatis a uaritiam temptat cũ regna om̃a mundi
ostendit dicens Haec om̃a tibidabo sꝑꝑcidens ad oraueris
me. Sed eisdem modis a secundo homine uincitur quib
primũ hominẽ seuicisse gloriatur ut anr̃is cordibus
ipso aditu captus e eat quonos aditu in tromissus tene¬

Expanded text:
enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Filio diceret: Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quo eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis s qui dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentavit, cum dicit: Si filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentavit, cum regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissos tene
Abbreviated transcription (Latin):
ti in nobis insis &iam gerimus : unde certamina tole¬
ramus. Or̃ uero qui inutero uirginis in carnatur in
mundum sine peccato uenerat: nihil contra ditionis
insem& ipso tolerabat temptari ergo ꝑsuggestionem
potuit : sed eius mentem peccati delectatio non mo¬
mordit. atq ideo omnis diabolica illa temptatio fo¬
ris nonintus fuit : s edsuipsum ordinẽ tẽptationis eius
aspicimus. Pensemus quanta magnitudine nosa tẽpta¬
tione liberamur. Antiquus &enĩ hostis contraprimum
h ominẽ parentẽ nr̃m intrib setẽntationib: ergit quia
hunc uidelic& gula uanagloria & auaritia temptauit.
sediemptando superauit : quia sibi eũ ꝑ consensũ subdi¬
dit. Exgula quippe tẽptauit. cũ cibum ligni u&itum
ostendit. atq ad cõmedendũsuasit : Exuanaccutem¬
głatẽptauit cumndicer& eritis sic̃ dii. &sꝓ uestu auari¬
tiȩ temptauit cũ dicer& scienter bonum & malũ auaritiȩ

Expanded text:
ti, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleti, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus fuit. 1493 2. Sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis conhominem parentem nostrum in tribus se tentationibus erexit, quia hunc videlicet gula, vana gloria et avaritia tentavit; sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana gloria tentavit, cum diceret: Eritis sicut diientavit, cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
eum suus sp̃s ducer& ubi hunc ad tẽptandum sp̃s malignus
inuenir&. Sed ecce cũ dicit᷑ dr̃ homo uł in &celsũ montem
uł in scãm ciuitatem adiabolo ad sumptus mens re sugit hu¬
mana hoc audire aures & pauescunt. Cui tam̃ non ẽẽ in¬
credibilia ista agnoscimus. Si in illo &alia facta pensamus:
Certe enim inicorũ omniũ diabolus capudẽ & huius capitis
membra sunt om̃s iniqui Annon diaboli membrũ pilatus ⁊
Annon diaboli membra uidei ꝑsequentes & milites crucisi¬
gentes suerunt Quid ergomirum sise ab illo ꝑmi¬
sit inmontem duci qui seꝑtulit &iam amenibris
illius crucisigiz Non est ergo indignum redempto¬
ri nr̃o quod temptari uoluit qui uenerat occidi. Iustũ
quipre erat ut sic temptationes nr̃ar : suis temptationib
rar&. Sed sciendum nob̵ est quia trib modis tẽptatio
agitur : suggestione delectatione consensu : & nos
cumtẽ ptamur plerumq: in delectatione.. aut &iam
in consensu labimur : Quia de carnis peccato ꝓpaga¬

Expanded text:
entandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo permisit in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus rare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propaga
Abbreviated transcription (Latin):
quecũ postea dnm qedi dissent : ille non inuento loco inna¬
tionibus dix̃ : Reuertar indomumineam pristinã unde
eiui. Habebo iudȩos quos ante dimiseram: & ueniens
inuenit uacantem scopis mundatam. Uacabat enĩ tem¬
plum uidȩorum & xp̃m hospitem non habebat dicentem:
Dimit&ur uob domus ur̃a deserta. quia igitur dĩ&an¬
gelorum p̃sidia non habebant. & ornatierant suꝑ fluis
obseruationib: phariseoꝵ : reuertitur ad eos diabolus &
septe nariosibi numero demonum adito: habitat pristinã
cdomũ & fiunt posteriora illius populi peiora prioribus
multo enim nunc maiora demonũ numero possidentur
blasphemantes insynagogissuis xp̃m ihm̃ : quã in ȩgipto
possessi fuerant ante legis notitiã. Quia aliudẽ uentirũ
non credere. aliud eũ nonsus cepisse quiuenerit: Sep¬
tenariũ enĩ numerũ adiunctũ diabolõ uł ꝓpt̃ sabbatur
intellige uł ꝓpt̃ numerũ sp̃s sc̃i. Vt quo modo inisaia super

Expanded text:
Quae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in naQuae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus dixit: Revertar ad domum meam pristinam, unde exivi. Habebo Judaeos, quos ante dimiseram. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templum Judaeorum, et Christum hospitem non habebat, dicentem: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Quia igitur Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum et fiunt posteMulto enim nunc majore daemonum numero possidentur, blasphemantes in synagogis suis Christum Jesum, quam in Aegypto possessi fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium enim numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus sancti, ut quomodo in Isaia super
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstern& in imauitiorum. Vndereste nequiores tunc
eum sp̃s dicuntur in gressi : quia non solum habebit illa
septem uitia quae septem spiritalibus sunt contraria
uirtutib: sed & ꝑ hypocrisyn ipsas seuirtutes habere
simulabit. et sunet tious siora hoonnis illius
peiora priorieus: Melius quippe erat ei uiã ueri¬
tatis non cognos tere : quam post agnitionem r&rorsũ
conuerti. quod in iuda traditore uł symone mago ce¬
terisq: talibus specialiter legimus impletum qđ autem
generaliter hȩc parabola tendat : ipse scđm matheũ salua¬
tor &posuit ubi ea terminata. mox subdidit dicens:
Sic erit etgenenationi huic pessioe: Id est qđ deuno
quolib& specialiter hieri solere narraui. Hoc intoto ge¬
neraliter huius populi genti geri non desinit Inmundus
quippespr &iuit aiudȩis quando acceperunt legem
&ambulauit ꝑ loca arida quaerens sibi requiem. Expul¬
sos uidelic& aiudȩis ambulauit ꝑgentium solitudines

Expanded text:
prosternet in ima vitiorum. Unde recte, nequiores tunc prosternet in ima vitiorum. Unde recte, nequiores tunc eo spiritus dicuntur ingressi, quia non sseptem vitia, quae Septem spiritalibus sunt contraria virtutibus, sed et per hypocrisin, ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda traditore, vel Simone mago, caeterisque talibus, specialiter legimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens: Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specialiter geri solere narravi, hoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem. Et ambulavit per loca arida, quaerens sibi requiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per gentium solitudines.