comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relinquat: quae om̃a referripossunt adher&i¬
cos: ut quia illa & illa quae iussa sunt facere
noluerunt : sit inomnibus placeis eorum planc¬
tus: lata enim & spatiosauia: quaeducit ad mor¬
tem: singuliq her&icorum & genalium infa¬
bulis suis atq figmentis habent plateas . quibus conse¬
quenter infestur : & incunctis quaeforissunt dicetur
uae. uae: quienim in ecclesia fuerint : Non audient uae
quod p&e narum ultimum est: sedsi forte pec cauerint:
sumetur suꝑ cos lamentum: Ideo autem foris siue
in omnibus uiisdicitur. uae. uae: quia non habent
unam uiam quaeducit aduitam. & quae uia regia ẽ
sed prauas atque peruersas & declinantes addexte¬
rã acsinistrã: dum non audiunt dnm̃ dicentem
nesis iustus multum: & ps uersȩsunt uiae quaeasinis¬
tris sunt : Incurruntq: induplexuae carnis & sp̃s prae¬
tum: habent enim & her&ici agricolas suos in quorũ
aruis tribuli nascuntur & spinae: & ad planctum uo¬
cantur qui noluerunt plangere uel sua uel aliena

Expanded text:
at, quae omnia referri possunt ad haereticos, ut quia illa et illa quae justa sunt, facere noluerunt, sit in omnibus plateis eorum luctus. Lata enim et spatiosa via quae ducit ad mortem : singulique haereticorum et gentilium in sabulis suis atque figmentis habent plateas, quibus consequenter infertur: Et in cunctis quae foris sunt dicetur, vae, vae. Qui enim in Ecclesia fuerint, non audient vae, quod poenarum ultimum est; sed si forte peccaverint, sumetur super eos lamentum. Ideo autem foris sive in omnibus viis dicetur, vae, vae: quia non habent unam viam quae ducit ad vitam, et quae via regia est, sed pravas atque perversas, et declinantes ad dexteram ac sinistram, dum 299 non audiunt Dominum dicentem: Ne sis justus multum. Et: Perversae sunt viae, quae a sinistris sunt. Incurruntque in duplex vae, carnis et spiritus, praetum habent enim haeretici agricolas suos, in quorum arvis tribuli nascuntur et spinae, et ad planctum vocantur qui norunt plangere, vel sua, vel aliena
Abbreviated transcription (Latin):
Odit malum: quinon solum uoluptate non uincitur : sed
oditopera uoluptatis : & diligitbonum : qui non inuitus ac ne¬
quit datorem diligit ds̃: Nonenim omnis ełrmosina
plac& dõ : nisi quaccum hilaritate profestur: Cumq
oderitis malum & dilexeritis bonum: constituite
inportis iudicium. Dequo supradictum . ẽ: Nisi iniqͥ¬
tate pulsa uerias redi aͦt: & si hoc feceritis: forsitan
miserebitur dñs omnipotens residuis ioseph: quide
tribu ephraim & decemtribub captiuitatem euade¬
re potuerint: bmnia possunt & her& icis coaptari:
ut des erta errore quemfinxerint redeunt ad ecle¬
siam& oderint prioradogmata. Diligantq in ec¬
clesiadnĩ ueritatem: &uerum iudicium ex erceas
in portis uitiorum atq uirtutũ relinque ntes illas
& ad has trense untes : & sperent misericordiam
exfaucib diaboli euadere quiuerint: Iuxta lxx
autem ordine cõmutato sic mani festior lectio pre¬
cedentis capituli reddi potest quomodo dixistis

Expanded text:
Odit malum, qui non solum voluptate non vincitur, sed odit opera voluptatis: et diligit bonum, qui non invitus, aut nequit, datorem diligit Deus . Non enim omnis eleemosyna placet Deo, nisi quae cum hilaritate profertur. Cumque oderitis malum, et dilexeritis bonum, constituite in portis judicium, de quo supra dictum est, ut, iniquitate expulsa, veritas redeat. Et si feceritis hoc, forsitan miserebitur Dominus Deus omnipotens residuis Joseph de tribu Ephraim et de decem tribubus, et captivitatem evadere poterunt. Quae omnia possunt et haereticis coaptari, ut deserto errore, quem finxerunt, redeant ad Ecclesiam, et oderint priora dogmata, diligantque in Ecclesia Domini veritatem, et judicium verum exerceant in portis vitiorum et virtutum, relinquentes illas, et ad has transeuntes, et sperent misericordiam qui ex faucibus diaboli evadere quiverint. Juxta LXX autem ordine commutato, sic manifestior lectio praesentis capituli reddi potest: Quomodo dixistis,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dicstur uaeuae: praecepi ut quaerer&is bonũ
& non malum & uiuer&is. ess&q dñs uobiscum :
&iterum intuli nese mel tantum uos monitos di¬
cer&is : odio hab&e malum & diligite bonum: &res¬
tituite iudicium in portis qui odio habuistis in por¬
ta corripientem : ut misereatur dñs reliquiis ioseph
& quia facere noluistis mea praecepta calcantes: &
uestentes adme scapulam recedentem: Ideo haec dic̃
tristitia: Agri colae uocabuntur ad luctum: & qui
sciunt more prouintiae praccinere ad concitandas
lacrimas uocabuntur ut nequaquã in omnibus pla¬
teis sicut supradictum est sed inuincis sit planctus
& luctus: ubi quondam fuit materia la&itae :
sitorigo lacrimarum: & haec om̃a fient: quia per¬
trirnsibo inquit in medio tui: quotens inscriptu

Expanded text:
ui, dicit Dominus. Praecepi ut quaereretis bonum, et non malum, ut viveretis, essetque Dominus vobiscum. Et iterum intuli ne semel tantum vos monitos diceretis: Odio habete malum, et diligite bonum et restituite judicium in portis, qui odio habuistis in porta corripientem, ut misereatur Dominus reliquiis Joseph: et quia facere noluistis, mea praecepta calcantes, et vertistis ad me scapulam recedentem: ideo haec dicitmoestitia. Agricolae vocabuntur ad luctum, et qui sciunt more provinciae praecinere ad concitandas lacrymas vocabuntur, ut nequaquam in omnibus plateis, sicut supra dictum est, sed in vineis sit planctus atque luctus; ubi quondam fuit materia laetitiae, sit origo lacrymarum. Et haec omnia fient, quia pertransibo, inquit, in medio tui. Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
Eterit dñs ds̃ exercituum uobiscum: Dicitis dm̃ eẽ uobis¬
cum quia sitis filii abraham: Audite quod sequitur. Si
filiiestis abraham: õpera patris ur̃ facite: quae sunt ope
multi peccant & expl&o uoluptatis ardore morden¬
tur conscientia sua & pęnit& eos peccati sui: qui aut̃
non solum dol& fecisse quod malum ẽ sed in suoscelere
loriatur: isteimpl& illud quod scriptum est: peccator
cum uenerit in profundum impi&atis contemnit: quȩ¬
quidicit: e gosum uita: bonum quaerit: qui credit
in eum qui in euan geliolo quitur egosum pastor
bonus: Repellit malum : qui fugit eum. Dequoscrip¬
tum est: Mundus in malignopositus ẽ: & in oratio¬
ne dicit dominica: Libera nos a malo: Cum quaesieri¬
tis inquit bonum & nonmalum & uixeritis: tunc
eritdñs ex ercituum uobiscum: sicut dixeratis ldeo
cum non ẽe uobiscum: qui inaties s&is de abra¬
ham: nec sufficit bonum quaerere malumq non
quaerere : nisipi& atem habeatis in utroq: ut pri¬

Expanded text:
obiscum, quia sitis filii Abraham; audite quod sequitur: Si filii estis Abrahae, opera patris vestri facite . Quae sunt operMulti peccant, et expleto voluptatis ardore, mordentur conscientia sua, et poenitet eos peccati sui. Qui autem non solum non dolet se fecisse quod malum est, sed in suo scelere gloriatur, iste implet illud quod scriptum est: Peccator cum venerit in profundum impietatis, contemnit . Quaequi dicit: Ego sum vita . Bonum quaerit, qui credit in eum qui in Evangelio loquitur: Ego sum pastor bonus . Repellit malum, qui fugit eum de quo scriptum est: Mundus in maligno positus est . Et in oratione Dominica dicit: Libera nos a malo . Cumque quaesieritis, inquit, bonum, et non malum, et vixeritis, tunc erit Dominus Deus exercituum vobiscum, sicut dixeratis ideo eum esse vobiscum quia nati essetis de Abraham. Nec sufficit bonum quaerere, malumque non quaerere, nisi ἐπιείκησιν habeatis in 297 utroque, ut pri
Abbreviated transcription (Latin):
Haec portadñi iusti intrabunt peream: Deniq & sapi¬
entia in portisciuitatis confidens. dicit: qu antotempore
in nocentes optinuerint iustitiam non confundentur: ergo
portas ciuitatis hoc est animȩ credentes in xp̃m puto esse
uirtutes pr quas adcredentes xp̃s in greditur: & quia
non est scriptum in quibus portis oderint corrigentem utri
inmalis. an inbonis : nos adutrumque referamus: in
uitiorum portis stantes peccatores arguit proph&a
& id circo d&cstatione hah&urabeis: Aut certe ipse
proph&a statinportis initus que uirtutum: &odio
hab&ur ab his quos correpit: Nec sufsi at peccator¬
bus odisse in portis arguentem siue corripientem : nisi
uerbum scm̃ abͥominentur quod de eius opere profert᷑
quienim non recopit proph&am: non recepiteum qui
misit illum: Sinaut̃ uerbum scm̃ uel qđ profete loque¬

Expanded text:
Haec porta Domini: justi intrabunt in eam . Denique et SapiHaec porta Domini: justi intrabunt in eam . Denique et Sapientia in portis civitatis confidens dixit: Quanto tempore innocentes obtinuerint justitiam, non confundentur . Ego portas civitatis, hoc est, animae credentis in Christum, puto esse virtutes, per quas ad credentes Christus ingreditur. Et quia non est scriptum in quibus portis oderint corripientem, utrum in malis, an in bonis, nos ad utrumque referamus. In vitiorum portis stantes peccatores arguit propheta, et idcirco detestationi habetur ab eis. Aut certe ipse propheta stat in portis initiisque virtutum, et odio habetur ab his, quos corripit, nec sufficit peccatoribus odisse in portis arguentem, sive corripientem, 293 nisi verbum sanctum abominentur quod de ejus ore profertur. Qui enim non recipit prophetam, non recipit eum qui misit illum . Sin autem verbum sanctum, vel qui perfecte loque
Abbreviated transcription (Latin):
seiudicia & sȩpe legimus: & crebro interpra&atisumus
utnec agrico la ad causam ueniens frequentia ciuitatis
& nouo terrer&ur aspectu. Necurbis habitatar longe
aburbe properar& : & subuectionẽ quaerer& iumentorũ
hoc iuxta littenrm dixerimus: c&erum grande pecca¬
tumẽ. odisse corripientem maxime sitenonodio sed
amore corripiat : si solus ad solum : si ad sumpto fratre
altero : sipostea presente ecclesia ut non studio d&ra¬
hendi: sedemendationis tuae uideatur crimen inge¬
rere : Duplices portas mortis &uitȩ uitiorum atq ui¬
tutum : saepe inscripturis legimus: utestillud inpsal¬
mis: quiex altas me deportis mortis ut ad nuntiem om̃s
laudes tuas inportis filission: haud dubium quin ec¬
clesiam signific& excelsum montem sion & ciuitatem
ange lorum ec desiarum proph& arum quis criptis¬
incaelis : qui in portis sion fuerit ex altatus portas
mortis timere nonpoterit :De quibus p&rodñs o¬

Expanded text:
se judicia, et saepe legimus, et crebro interpretati sumus, se judicia, et saepe legimus, et crebro interpretati sumus, ut nec agricola ad causam veniens, frequentia civitatis et novo terreretur aspectu, nec urbis habitator longe ab urbe properaret, et subvectionem quaereret jumentorum. Hoc juxta litteram dixerimus. Caeterum grande peccatum est odisse corripientem, maxime si te non odio, sed amore corripiat, si solus ad solum, si assumpto fratre altero, si postea praesente Ecclesia, ut non studio detrahendi, sed emendationis tuae videatur crimen ingerere . Duplices portas, mortis et vitae, vitiorum atque virtutum, saepe in Scripturis legimus, ut illud in Psalmis: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion ; haud dubium quin Ecclesiam significet excelsus mons angelorum, ecclesiarum primitiuarum. tulitin coelis. Qui in portis Sion fuerit exaltatus, portas mortis timere non poterit, de quibus Petro Dominus lo
Abbreviated transcription (Latin):
inqua confitebant impii: hoc & adomnẽ quidem for¬
titudinem saecularem : sed pro prie contraher&icos fac̃
qui argumentis & sophis matibus & astedialectica dog¬
matum falsitate mroborare conat᷑ sed destru& ca.
uirsapiens & dñi adiutus auxilio. omnẽ munitionem
ostendit ẽẽ in anissimam: ut inducat supeam miseriã:
& inclinata suꝑbia possit cum aposto lodicere: miser
ego homo : quis meliber auit de corpore mortis huius.
Odio habuerunt in porta corripientem: & loquentẽ
perfectȩ ab ominati sunt: hil super quos ds̃ subrid&
uastitatem & affest in eos populationẽ qui in malo
robusti sunt & ad p̃mendũ potentes : odio habuerunt
in posta id est in iudicio corripientem: uel mouelalios pro¬
ph&as qui ad eos missi sunt & loquentem perfect ȩ siue
uerbum inmaculatum ut interpretatus ẽ symma chus:
aut sermonẽ scm̃ ut theodotio & lxx transtulerunt: In
porta autem iuxta u&erum iudaicaȩ morem popul: fuis¬

Expanded text:
in qua confidebant impii . Hoc et ad omnem quidem forin qua confidebant impii . Hoc et ad omnem quidem fortitudinem saecularem; sed proprie contra haereticos facit, qui argumentis et sophismatibus, et arte dialectica, dogmatum falsitatem roborare conantur. Sed destruit eam sapiens vir, et Dei adjutus auxilio, omnem munitionem ostendit esse vanissimam, ut inducat super eam miseriam, et, inclinata superbia, possit cum Apostolo dicere: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Odio habuerunt in porta corripientem, et loquensanctum abominati sunt. Hi super quos Deus subridet vastitatem, et affert in eos populationem, qui in malo robusti sunt, et ad opprimendum potentes, odio habuerunt in porta, id est, in judicio corripientem: vel me, vel alios prophetas, qui ad eos missi sunt, et loquentem perfecte, sive verbum immaculatum, ut interpretatus est 292 Symmachus, aut sermonem sanctum, ut Theodotio et LXX transtulerunt. In porta autem, juxta veterem Judaici morem, populi fuis
Abbreviated transcription (Latin):
& amarirulro ammo ab ocea no usq ad oceanũ currer&t
imitans dnm̃ suum & solem iustitiae. Do quolegimꝰ
a summo caeloegressio eius. & occursus eius usque ad summũ
eius ut ante cum terra deficer& quã studium praedicandi:
isteds̃ & contritionem diuidit superfortitudinem : uteos qui
male fortes sunt imbecilles faciat: &imitaripossint a pos¬
tolumdicentem: quando infirmus sum: tunc fortissum:
Nam& filii sacculi huius. prudentiores sunt filus lucis
ingeneratione ista: fortitudo corporis: imbecillitas ani¬
mac ẽ : & rursum animae foraitudo : in becillitas corporis
est: Igitur dñs qui om̃a ratione dispensat. & uerofa cit cunc¬
ta uidicio : diuidit contritionem superrobur inimicum: ut
inducat miseriam superidnitionem quierigitse contra
scientiam dĩ : dequa & in prouerbis legimus: ciuitates
robustas ingressus est sapiens: & destrux itmunition

Expanded text:
et a mari Rubro, immo ab Oceano usque ad Oceanum curreret, et a mari Rubro, immo ab Oceano usque ad Oceanum curreret, imitans Dominum suum et solem justitiae, de quo legimus: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus , ut ante eum terra deficeret, quam studium praedicandi. Iste Deus et contritionem dividit super fortitudinem, ut eos qui male fortes sunt, imbecilles faciat, et imitari possint Apostolum dicentem: Quando infirmus sum, tunc fortior sum . Nam et filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua . Fortitudo corporis, imbecillitas animae est: et rursum animae fortitudo, imbecillitas corporis est. Igitur Dominus qui omnia ratione dispensat, et vero facit cuncta judicio, dividit contritionem super robustum inimicum, ut inducat miseriam super munitionem, quae se erigit contra scientiam Dei. De qua et in Proverbiis legimus: Civitates robustas ingressus est sapiens, et destruxit munitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
sedebant in tenebris & umbra mortis uiderunt lucem ma¬
nam: &quierant filiinoctis & tenebrarum. facti sunt filii
lucis & filuidĩ: iste .ẽ ds̃ : qui &iamdiem uertit intenebras:
eorumdiem: quidixerunt crucifige. crucifige eum Aufer
d&erratalem: quando ab horasexta intrpumiudaicȩ cȩ¬
citatis diesuersus in noctem est: & non solum secundum
ittenrm : sed &iam iuxta altiorem intellegentiam lu
q̃ eis oriebat᷑ in lege & proph& is uersa .ẽ intenebras igno¬
rantibus quid legant : quid audiant : ut impleatur deillis
depeccatorib: iustos faciens: Ad quod exponendum : unum
tantum studio breuitatis ponamus exemplum: Paulus apos¬
ecbs dĩ : quiuocatus adõ effusus ẽ suꝑ faciem un iuersae
terrae : ut praedicar & euangrł m de hiero solomis usq: adills¬
ricum : & uedificaret non super alterius fundamentis
ubiiam fuerat praedicatum sedusq ad spanias tendes d

Expanded text:
sedebant in tenebris et umbra mortis, viderunt lucem masedebant in tenebris et umbra mortis, viderunt lucem magnam, et qui erant filii noctis et tenebrarum, facti sunt filii lucis, et filii diei. Iste est Deus qui etiam diem vertit in tenebras: eorum diem qui dixerunt: Crucifige, crucifige eum , aufer de terra talem: quando ab hora sexta in typum Judaicae caecitatis dies in noctem versus est. Et non solum secundum litteram, sed etiam secundum altiorem intelligentiam, lux quae eis oriebatur in Lege et prophetis, versa est in tenebras, ignorantibus, quid legant, quid audiant, ut impleatur de illis de peccatoribus justos faciens. Ad quod exponendum, unum tantum studio brevitatis ponamus exemplum. Paulus aposEcclesiam Dei. Qui vocatus a Domino, effusus est super 291 faciem universae terrae, ut praedicaret Evangelium de Jerosolymis usque ad Illyricum, et aedificaret non super alterius fundamentum, ubi jam fuerat praedicatum ; sed usque ad Hispanias tenderet,
Abbreviated transcription (Latin):
imitatur eum uidicem quidm̃ nontimebat: & hominẽ non
reuerebatur: & peruersitate iudicii sententiã suã ñ eleuat
incaelum: sed adimad&rahebat: Quodq sequitur & iusti¬
tiam in terrã posuit: iuxta illud debemus accipere quod de
erit interra : Vt omniiniquitate superata : nos d&errenis
caolestes facor& : Quod autem dicunt faciens om̃a atq tran
formans uno uerbo arcturũ & orionem conp̃hendunt: &¬
nogle gentes propri&atem Nominum in graecum trans¬
ferrosermonẽ: transformat aut̃ dr̃ om̃a quando d&er
renis facit caelestia : & hominib: angelorum donatsimili¬
tudinem : quando luna solis fulgore rutilabit & solha¬
bobit lumen septuplum: quando animal & infirmus &
corruptibilis homotranformatur inspĩtalem: &ro¬
bustum & in corruptum mutans gloriam nonnaturã.
quando intollegentes fulgebt̃ sicut splendor firmam̃
N& implobitur quodscriptum ost Aliagloria
solis Aliagloria lunae : quando omnis creatura liberabi¬

Expanded text:
t hominem non verebatur, et perversitate judicii, sententiam suam non levabat ad coelum, sed ad humilia detrahebat . Quodque sequitur: et justitiam in terra posuit, juxta illud debemus accipere, quod dederit in terram, ut, omni iniquitate superata, nos de terrenis coelestes faceret. Ego putformans, uno verbo Arcturum et Oriona comprehendunt, negligentes proprietatem nominum in Graecum transferre sermonem. Transformat autem Deus omnia, quando facit de terrenis coelestia, et homines Angelorum donat similitudine: quando luna solis fulgore rutilabit, et sol habebit lumen septuplum, quando animalis, et infirmus et corruptibilis homo transformatur in spiritualem et robustum et in incorruptum, mutans gloriam, non naturam: quando intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti, et implebitur quod scriptum est: Alia gloria solis, alia gloria lunae,
Abbreviated transcription (Latin):
nis : quiad uersarii compositione instructuro que
uerborum aedificant sibidomus: ut tutimaneant & se¬
curi : sed non habitabunt in eis: cum ab ecclesi asticis ui¬
ris destructȩ fuerint atque subuersae: & solum domꝰ
aedificant : uerum amantissimas quoque & deside¬
rabi les plantant uineas: ut xp̃imdsteria mentiant᷑:
sednon bibent ex eisumum: qui est furor draconum in¬
sanabilis: expectauit enim d̃s utistae uineae affe¬
rent fructus. & nonat tuler̃ uuam sed spinas uella:¬
bruscam: nec iudicium sed clamorem: quo contra dim
suum in sano oreblas phemant. Ideo autem non
habita bt̃ indomibus suis & non bibent uinum earum
quas planta uenent uin earum : quia cognouitd̃s
multas impi& ates eorum: hic cognitio iuxta illa  in¬
tellegenda ẽ: quod alibi legimus: Cognouitan
tium secr& a cognoscat : Cognoui inquit multas
impi&ates : q̃ non solum multae sed & fortes r̃&

Expanded text:
nis: qui adversarii compositione structuraque nis: qui adversarii compositione structuraque verborum aedificant sibi domos, ut tuti maneant et securi. Sed non habitabunt in eis, cum ab ecclesiasticis viris destructae fuerint atque subversae. Et non solum domos aedificant, verum etiam amantissimas quoque et desiderabiles plantant vineas, ut Christi mysteria mentiantur; sed non bibent ex eis vinum, nisi quod est furor draconum insanabilis. Exspectavit enim Dominus, ut istae vineae afferrent fructus, et non attulerunt uvam, sed spinas vel labruscam: nec judicium, sed clamorem, quo contra Deum suum insano 295 ore blasphemant. Ideo autem non habitabunt in domibus suis, et non bibent vinum earum quas plantaverant, vinearum, quia cognovit Dominus multas impietates eorum. Hic cognitio, non juxta illud intelligenda est quod alibi legimus: Cognovit Dotium secreta cognoscat. Cognovi, inquit, multas impietates: quae non solum multae, sed et fortes sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
tis simas futuris potib prouidentes plantastis. & ñ
bib&is exeisumum: q ego uestra uniuersa scelera
& peccata cognoui & peccata fortia quae meam ira cun¬
diam prouocarent: quiestis hostis iustitiae siue om̃s
iniusti & accipitis munera & pauperes iniudicio depri¬
mitis : ideo qui pauper & prudens cum redemꝑtam
iudicem uiderit: tacebit intempore illo quia tempis
malum ẽ: uelcerte ita intelle zendum: quid pro¬
dest nunc uicina captiuitate uestra numerere
peccata : cũ iamnullum remedium sit: & mupos uo¬
um uestnrrum hostilis cingat exercitus pos sum
hoc ipsum deher&icis dicere: quidiripiunt pauos¬
in aliis membris : sed in principali cordis & infidei ueri¬
tate: pauperes eos: quisim plici contenti fideher&ico¬
rum malitiae non ualentres pondere: sed & quic quid
bonio peris indĩ munon praepantrunt : nisi aduersa¬
riis restiterent: ꝑdent tempore pugnae atque certami¬

Expanded text:
tissimas futuris potibus providentes plantastis, et non tissimas futuris potibus providentes plantastis, et non bibetis ex eis vinum, quia ego universa scelera vestra et peccata cognovi, et peccata fortia, quae meam iracundiam provocarunt. Qui estis hostes justitiae, sive omnis justi, et accipitis munera, et pauperes in judicio deprimitis. Ideo qui pauper et prudens est, cum redemptum judicem viderit, tacebit in tempore illo, quia tempus malum est. Vel certe ita intelligendum: quid prodest nunc vicina captivitate vestra enumerare peccata, cum jam nullum remedium sit, et muros urbium vestrarum hostilis cingat exercitus? Possumus hoc ipsum et de haereticis dicere, qui diripiunt paupein aliis membris, sed in principali cordis et in fidei veritate. Pauperes reor qui simplici contenti fide, haereticorum malitiae non valent respondere. Sed et quidquid boni operis in Dei munera praepararunt, nisi adversariis restiterint, perdent  Al. perderent tempore pugnae atque certami
Abbreviated transcription (Latin):
omnes iudaeidicentes anathemaihũ: uerbumdi abͥomi¬
nantur . quod & perfectum. & scm̃. & in maculatum est:
abominatio enim peccatoris est pi& as: Quic quid autem de
iuda eis dicitur: tamde &hnic is quam adher&icos re¬
ferri potest : quorum alii om̃s scriptunrs sc̃ãs abͥbm in an¬
tur inquibus uerbum dĩ est: Alii dumper uerse intel¬
legunt quod legunt᷑: abͥominationem ponunt in domo
dĩ: Id eirco pro eoquod diri piebatis pauperem & prȩ¬
tar& isrł quod propt̃solum idolatriam hostib tuxdere¬
tur ad poenam: iungit & c&erx quaeamissa ueritatis re¬
legione commirerit: Diripiebatis inquit paupe¬
uestris usibus tradebatis: unde ex pretio eorum quae
rapiebatis & tollebatis a paupere : domus quadro lapi¬
de aedificastis denpinis & nonsolum mansioni & tecto
quod exegit humana fragilitas. sed pulchritudine &
delitiis praepanestis. repentina captiuitate uel morte
subtracti non habitabitis in eis: u incas quoq: aman¬

Expanded text:
omnes Judaei dicentes anathema Jesu, verbum Dei abominantur, quod et perfectum et sanctum et immaculatum est. Abominatio enim peccatori est pietas. Quidquid autem de Judaeis diximus, tam ad ethnicos quam ad haereticos referri potest, quorum alii omnes Scripturas sanctas abominantur, in quibus verbum Dei est: alii dum perverse intelligunt quod legunt, abominationem ponunt in Domo Dei. Idcirco pro eo quod diripiebatis pauperem, et praetaret Israel quod propter solam idololatriam hostibus traderetur ad poenam, jungit et caetera, quae, amissa veritatis religione, commiserit. Diripiebatis, inquit, paupe et pulchrum, vestris usibus tradebatis. Unde et ex pretio eorum, quae rapiebatis et tollebatis a paupere, domos quadro lapide aedquod exigit humana fragilitas, sed pulchritudini et deliciis praeparastis, repentina captivitate, vel morte subtracti, non habitabitis in eis. Vineas quoque aman
Abbreviated transcription (Latin):
& uix ei conced&ur. ut demillereuestatur adcentum & ad de¬
cemredeat : Haec breuiter sum loquutus: n comnino in hoc ca¬
pitulo ꝓpt̃numerorum difficultatem : fugisseuderer tropologiã
uia haecdicit dñs ds̃ domui isrł: quaeriteme & uiu&is.
& nolite quaerereb&hel: & in galgala nolite in
trare: moris ẽ scripturarum semꝑ aduersis la& a subiun¬
gere & postquã tristia ds̃ fuerit comminatus Ad
paenitentiam eos quos terruit prouocat. Iuxta illud qđ
incsaia legimus : Vac gens peccatrix. populus dura

Expanded text:
 vix ei concedetur, ut de mille revertatur ad centum, et de centum ad de vix ei concedetur, ut de mille revertatur ad centum, et de centum ad decem redeat. Haec breviter sum locutus, ne omnino in hoc capitulo propter numerorum difficultatem fugisse viderer tropologiam. Quia haec dicit Dominus domui Israel: quaerite me, et vivetis, et noliAl. mos est Scripturarum semper adversis laeta subjungere, et postquam tristia Deus fuerit comminatus, ad poenitentiam eos quos terruit, provocat, juxta illud quod in Isaia legimus: Vae, gens peccatrix, populus plenu
Abbreviated transcription (Latin):
paterda ut sicutego & tuunum sumus : sic & isti in nobis
unum sint: prima igi turbeatitu doẽ cẽ in primo numero:
cestio: id est inecatontade: Sicutenim decasdeciꝗ uni¬
ne conpl&ur: sic ecatonta sex decm decadibus instruitur
Quartus numerus quidemilia rionumero contin&. De
decem constat ecatontatibus: Cumigitur quisegerit pe¬
nicentiam: demiliario & quartonumero uix reuertit᷑
adcentenarium & tertium numerum : rursum qui
incentenario õ : uixredit ad secundum primaedõca¬
des numorũ : At que ita fit : Vt domus ist ł quae corrueras
nom possẽ resurgere : & uirgn isrł quacerrauerat in
cerra non habeat suscitantem : quia quisemelabunio¬
nedis cesscrit : & illã prima euir gmitatis ꝑ dideris
gloriã Dequa apostolus dicit. ⁊elosenim uos zolo¬
dĩ & statuiuos uniuiro in quon ẽ maculaneq ruga
Pristinũ statũ & unionis beatitudinẽ reciperenua lebit.

Expanded text:
Pater, da, ut sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis Pater, da, ut sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint . Prima ergo beatitudo est esse in primo numero, tertio, id est, in hecatontade. Sicut enim decas decima unione completur, sic hecatontas ex decem decadibus struitur. Quartus numerus, 284 qui millenario continetur, de decem constat hecatontadibus. Cum igitur quis egerit poenitentiam, de millenario et quarto numero vix revertitur ad centenarium et tertium numerum. Rursum qui in centenario est, vix redit ad secundum primae decadis numerum, atque ita fit ut domus Israel quae corruerat, non possit resurgere, et virgo Israel quae erraverat, in terra non habeat suscitantem: quia qui semel ab unione discesserit, et illam purissimae virginitatis perdiderit gloriam de qua Apostolus dicit: Zelo enim vos zisto , in qua non est macula neque ruga, pristinum statum et unionis beatitudinem recipere non valebit:
Abbreviated transcription (Latin):
uix decima pars remaneat: & neomnino hȩrentes litterȩ
sacurmenta numerorum relinquentes in certa: septona¬
riumnum crum eẽ sacratũ : &iam sabbatum probat: inquo
seruilis fiat : nisi catantum quae ad animã ꝑtinent : & ne
in eo onera portemus: undo insolitudine quidies abbati lig¬
nacollog enrt quacarsuras: senteniadnĩ condemnatur:
& septem ebdomatas. conpl& numerum scãe pento¬
costos. & iubeleus annus remissionis tubarumq: clan¬
gentium. hoc numero texitur: inseptimo quoq mense
figuntur tabernacula : & haebreus cum sox annis
seruiertt : annoseptimo liberatur: Ita ab initiomundi¬
dieb conditis ut om̃s labores & molestias septimonu¬
mero conquies cant: Deniq & captiuitas populiis rł tem¬
plique subuersio: lexmo anno desolationis impl& aẽ : sic
sic scĩficatus atque perfectus et ut itadicam uerus ẽ nume¬
uolensq om̃s unum ẽẽ cumpatre. loquitur adeum :

Expanded text:
vix decima remaneat pars. Et ne omnino haerentes litterae, vix decima remaneat pars. Et ne omnino haerentes litterae, sacramenta numerorum relinquamus intacta: septenarium numerum esse sanctum, etiam sabbatum probat, in quoservilis fiat, nisi ea tantum quae ad animam pertinent: et ne in eo onera portemus . Unde 283 et in solitudine qui die sabbati ligna collegerat, quae arsura sunt, sententia Domini condemnatur, Et septem hebdomades complent numerum sanctae Pentecostes: et Jubilaeus annus remissionis tubarumque clangentium hoc numero texitur. In septimo quoque mense figuntur tabernacula, et Hebraeus, cum sex annis servierit, anno septimo liberabitur. Ndiebus conditis, ut omnes labores et molestiae septimmero conquiescant. Denique et captivitas populi Israel, templique subversio, septuagesimo anno desolationis impleta est, sic sanctificatus atque perfectus, et ut ita dicam, verus est nume: volensque omnes unum esse cum Patre, loquitur ad eum:
Abbreviated transcription (Latin):
tacipurissimae ecdesiae xpĩ qua e non hab& ruga nes
macula sod morti& inferis comparata fit melior: Haes
dicimꝰ non quod iuxta nouatũ tollamꝰ spempaenitemiae
sed qđ timidiores faciamꝰ eos & id crco sollicitos quia ꝑto
ianua penitentiae dum sperant futura ꝑdunt p̃sorulñ
& quia absq uulnere pocorant ꝑma nere in cautiuu lñ
accipiunt : ut postea dolore crucientur : Mult emansiones :
apud patrõ : & stella stellac defest inclaritate : Ita & scĩs
splendentib: sicut sol& luna: uespor & lucifer: qui aute
post peccatum egerit paenitentiam prodiuersitate her&¬
corum stellis aliis aequabuntur:
uia haecdicit dñs ds̃: urbs dequa egrediobantur mille :¬
Caufas quibi domꝰ isrł corruens non resurgat &
irgo isrł errans uel proiecta in terra nim habeat suscita¬
tem red ditsermo diuinus: Vrbs inquiens dequa egredie¬
banturmille relinquent᷑ in eaꝙ docem indomo isrł utt

Expanded text:
titati purissimae et Ecclesiae Christi quae non habet rugam neque titati purissimae et Ecclesiae Christi quae non habet rugam neque maculam, sed morti et inferis comparata fit melior. Haec dicimus, non quo juxta Novatum tollamus spem poenitentiae, sed quo timidiores faciamus eos, et idcirco sollicitos, qui aperta janua poenitentiae, dum sperant futura, perdunt praesentia, et qui absque vulnere poterant permanere, incauti vulnus accipiunt, ut postea dolore crucientur. Multae mansiones sunt apud Patrem meum , et stella a stella differt in claritate: ita et ressplendentibus sicut sol et luna, vesper et lucifer. Qui autem post peccatum egerint poenitentiam, pro diversitate meritorum stellis aliis aequabuntur. Quia haec dicit Dominus Deus: Urbs de qua egrediebantur milleCausas quibus domus Israel corruens non resurgat, et virgo Israel errans, vel projecta in terram, non habeat suscitantem, reddit sermo divinus: Urbs, inquiens, de qua egrediebantur mille, relinquentur in ea centum: et
Abbreviated transcription (Latin):
cus: Foris autem ẽ. quic quid in littero legit᷑ & ui
d&ur incortice : & in medulla sp̃s non ten&ur Itaq
&iuxta litterã & iuxta tropologiã in omnib prophe¬
tarũ libris scriptus ẽ planctus suꝑ eos quipost peccata
agunt paenitentiã : Carm̃ suꝑ illos quinulla peccatorũ
sorde maculati : cantico & laude sunt digni : Vae suꝑ eos quin
agunt paenitentiam sed iuxta duritiam cordis sui thesauri¬
tantsibi iram indioirae : sinautem ut diximus planetus õ sup
eos qui agunt penitentiam : & paenitentia reddĩ uulneris sa
cit& cam : quod sic sol ui potest: post quã domus nł sua uo¬
luntate corruerit nequaquã pristinam recipi& dignita¬
tom. postquam uirgo isrł orrauerit interra sua ultra
citetur : sed nequaquã suscit& uirgo isrł: nonõ onim¬
portatusõ: unde & ꝑ alium proph&t adñs ait. ma lope¬
nitentiam peccatoris quammortom: paenitentia non sic¬

Expanded text:
cus. Foris autem est quidquid in littera legitur, et cus. Foris autem est quidquid in littera legitur, et videtur in cortice, et in medulla spiritus non tenetur. Itaque et juxta litteram, et juxta tropologiam, in omnibus prophetarum libris scriptus est planctus super eos qui post peccata agunt poenitentiam: Carmen super illos qui nulla peccatorum sorde maculati, cantico et laude sunt digni: Vae super eos qui non agunt poenitentiam; sed juxta duritiam cordis sui thesaurizant sibi iram in die irae. Si autem, ut diximus, planctus est super eos qui agunt poenitentiam; et poenitentia reddit vulneris sancitet eam? Quod sic solvi potest: Postquam domus Israel sua voluntate corruerit, nequaquam pristinam recipiet dignitatem: postquam virgo Israel erraverit in terra sua, ultracitetur, sed nequaquam suscitetur virgo IsUnde et per alium prophetam Dominus ait: Malo poenitentiam peccatoris, quam mortem . Poenitentia non sanc
Abbreviated transcription (Latin):
tuo : iuxta illud quod scriptũ est: eccehic posiais ẽ
sponte facturus sit : quasi in crepans & arguens ut s altem
correptus Non faciat quod prȩdictum est :
domus isrł : quantum ad ordinẽ littere ꝑtin&
& coeptȩ historiae ueritatem : Decemtribus quacappellan¬
tur isrł. Ductȩ in captiuitatem: nequaquam in terrã
suam postea sunt reuerse : Virgoautem appellat᷑ popi¬
lus isrł : Non quia in uirginitatis permanserit puritate
S ed quia quandam instaruirginis sit dño copulatus:
unde & planctum suꝑ eum proph&a iub&ur ad sumere :
quod nequaquam in antiquum restituatur gaudium : quan¬
tum uero ad intellegentiã spĩtalem planctum supom
nõisrł qui dnm̃ mente cernebat. & postoaes seruire de¬
siuit. Ad sumit proph& a secundum illud quod inore¬
chiel praecipitur Vtdẽuor& librum in quo& in tus & fo¬
ris scriptũ enxt. lamentatio & carm̃ & uae: intus:
intellege salomonis canticum sequens quiait intro

Expanded text:
tuo: juxta illud quod scriptum est: Ecce hic positus est tuo: juxta illud quod scriptum est: Ecce hic positus est sponte facturus sit, quasi increpans et arguens, ut saltem correptus non faciat quod praedictum est. . eam. Quantum ad ordinem litterae pertinet et coeptam historiae veritatem, decem tribus, quae appellantur Israel, ductae in captivitatem, nequaquam in terram suam postea sunt reversae. Virgo autem appellatur populus Israel: non quia in virginitatis permanserit puritate, sed quia quondam instar virginis sit Domino copulatus. Unde et planctum super eum propheta jubetur assumere, quod nequaquam in antiquum restituatur gradum. Quantum vero ad intelligentiam spiritualem: planctum super omnem Israel, qui Deum mente cernebat, et postea ei servire desivit, assumit propheta, secundum illud quod Ezechieli praecipitur , ut devoret librum, in quo et intus et foris scriptum erat lamentatio, et carmen, et vae. Intus intellige Salomonis canticum sequens, qui ait: Intro
Abbreviated transcription (Latin):
autem xp̃s fuerit nuntiatus : non nobis ueritatis lumen
aperitur : Non ad ꝑfectum : quianunc exparteuidemꝰ
& exparte cognoscimus: & ꝑspeculum &iam inimagi¬
nem eaquaeuentura sunt contemplamur: Vn de&sẽ¬
quitur: faciens mane & nobulam: ascendens suꝑ excel¬
saterrae: Excelsus enim in excelsis ẽ dñs & nanha¬
hitatin humilib: quiꝰ excelsus ẽ : sed orcator montium
ascendit inmontes in his qui municipatum habentincae¬
lestib: & in carncambulantes non uiuunt secundum
carnem : s secundum spm̃: quod si iuxta srmmachum
intellegendumẽ : feci utto corregerem : q̃ pra&eritus
sormo describit & quia nolusti reuesti adme faciam
tibiquaemeo continentur arcano: Occidistiseruos ques
ad temi senam: Mittam nouissime filium meũ : tu aie
iuxta consu&udinem tuã qua semꝑ uoluntatidĩres¬
titisti: pracparatẽ in contradicas & ad uerseris dõ

Expanded text:
autem Christus fuerit nuntiatus, tunc nobis veritatis lumen autem Christus fuerit nuntiatus, tunc nobis veritatis lumen aperitur, non ad perfectum; quia nunc ex parte videmus, et ex parte cognoscimus, et per speculum et imaginem ea quae ventura sunt, contemplamur . Unde sequitur: faciens mane et nebulam, et ascendens super excelsa terrae. Excelsus enim in excelsis est Dominus, et non habitat in humilibus, qui excelsus est; sed creator montium ascendit in montes, in his qui municipatum habent in coelestibus, et in carne ambulantes non vivunt secundum carnem, sed secundum spiritum. Quod si juxta Symmachum intelligendum est: Feci ut te corrigerem, quae praeteritus sermo descripsit, et quia noluisti reverti ad me, faciam tibi, quae meo continentur arcano. Occidisti servos, quos ad te miseram: mittam novissime Filium meum: tu autem juxta consuetudinem tuam, qua semper voluntati Domini restitisti, praepara te ut contradicas et adverseris Deo
Abbreviated transcription (Latin):
renes : quod & in exxxviii psalmoscriptura testatur: in¬
ꝑfectũ meum uider̃ oculitui : & ẽsensus: Ante quã conde¬
rerprius quã deformarer inmembra dum adhuc in semine
continerer : uidermeo culitui: & hicremias audit adño
Prius quamte formarem ex utero nouite : & eu angelis¬
uidens autem iħs cogitationes corum: Sinautem legeremꝰ
ad nuntians homini eloquium suum: iuxta superius dictũ
siuesuum ipse est quifacita urorã & deluculu & conpell&
nubib: om̃a : & graditur suꝑ excelsa terrarum cuius nom̃
ẽ dñs ds̃ omnipotens. proquo in ecdesia legit᷑ : ad nunti¬
& adnuntians in hominem xp̃m suum : ut ille creatus
sit hicad nunti& in populos : quib: respondebimus iu¬
tasensumeorũ & uulgatamaeditionẽ quicreator c̃omniũ
& firmat tonitruum siue fingit montes consequent̃ educ
uentos dethes auris suis : & quasi uniuersitatis conditor
filium suum xpm̃ hominib: repromictit: Postquam

Expanded text:
ricesimo octavo psalmo Scriptura testatur: Imperfectum meum viderunt oculi tui. Et est sensus: Antequam conderer, priusquam deformarer in membra, dum adhuc in semine continerer, viderunt me oculi tui. Et Jeremias audit a Domino: Priusquam te formarem in utero, novi te, et anteVidens, ait, Dominus cogitationes eorum . Sin autem legerimus, annuntians homini eloquium suum, juxta superius dictum sive suum, ipse est qui facit auroram et 280 diluculum, et complet nubibus omnia, et graditur super excelsa terrarum; cujus nomen est Dominus Deus omnipotens. Pro quo in Septuaginta legitur: Annuntiet annuntians in homines Christum suum: ut ille creatus sit, hic annuntietur in populis. Quibus respondebimus juxta sensum eorum, et Vulgatam editionem: Qui creator est omnium, et firmat tonitruum, sive fingit montes, consequenter educit ventos de thesauris suis, et quasi universitatis conditor, Filium suum Christum hominibus repromittit. Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
creator ẽ omnium : comminatur &iamcaptiuita tem
supersamariam . & depopulationem superpotenem ad¬
fest qm̃ conuertit absenthium iudicium. & iusticam
relinquit in terra : Vbi nos diximus qui subrid&ciquila

Expanded text:
Creator est omnium, comminatur etiam captivitatem Creator est omnium, comminatur etiam captivitatem super Samariam, et depopulationem super potentem adfert: quoniam convertit in absinthium judicium, et justitiam relinqui
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ adiracundiam prouocauerunt : & conuerterunt dulce¬
dinem iudicii cum absenthii amaritudine quod genus her
bȩ estamarissimȩ: ad sumentes iniquitatem. & iustitiã
relinquentes: quac sit autem ista iustitia: sequens uersus
ostendit: facitẽ arcturum &orionem: & conuertentem
inmane tenebras : & diem noctem utantem: dequo supra
dixerat formans montes & creans uentum & adnuntians
te stellas theo dotio int̃pra&atus ẽ uesperũ : hebreus
autẽ quinos inscripturis sc̃is erudiuit: interpra& ari
putat splendorem & significari generaliter astra ful¬
gentia : quando autem audiimus arcturum & orioni¬
noctemdie & diem nocte commutat: & aquas maris
amarissimas &herio calore suspensas. excolat &eliquat
indulcem pluuiarum saporem instarmedicinalis cu¬
curbitae : quae calore suporioris grriumorem & sangu¬
nem sursum trahit: ex quod icimus undesit pluuia:
quod quesequitur qui subrid& uastitatem superro¬
bustos ad pracsens tempus reuertitur: & est ordoqi

Expanded text:
m ad iracundiam provocaverunt. Et converterunt dulcedinem judicii in absinthii amaritudinem, quod genus est herbae amarissimae, assumentes iniquitatem, et justitiam relinquentes. Quae sit autem ista justitia, sequens versus ostendit: Facientem Arcturum et Orionem, et convertentem in mane tenebras, et diem nocte mutantem. De quo supra dixerat: Formans montes, et creans ventum, et annuntians te stellas, Theodotio interpretatus est vesperum: Hebraeus autem, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, CHASIL interpretari putat splendorem, et significare generaliter astra fulgentia. Quando autem audimus Arcturum et Oriont diem in noctem commutat, et aquas maris amarissimas aethereo calore suspensas excolat, et eliquat in dulcem pluviarum saporem, instar medicinalis cucurbitae, quae calore superioris gyri, humorem et sanguinem sursum trahit: ex quo discimus unde sint pluviae. Quodque sequitur: Qui subridet vastitatem super robustum, ad praesens tempus revertitur, et est ordo: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
o igne succensi sunt: quipossituorantem cuncta fl
tiam in terra relinquitis: multum in hoc
loco abhebraicaueritate Gitio uulgata
no bis uid eatur intrans lationelxx xp̃osimerueri¬
mus pandentedicamus:. Domus ios eph idẽ domꝰ
ephraim ac ꝑ hocregia & b&hel siue utlaxtnenstu¬
lerunt domusis rahel: idẽ & reges & populi. & culto¬

Expanded text:
o igni succensi sunt, qui possit vorantem cuncta flatiam in terra relinquitis, loco ab Hebraica veritate editio Vulgata nobis videatur in translatione LXX, Christo si meruimus pandente, dicamus domus Joseph, id est, domus Ephraim, ac per hoc regia, et Bethel, sive sicut LXX transtulerunt, domus Israel
Abbreviated transcription (Latin):
cum consumatur b&hel: Dequo & alibidicitur:
Ambulate in lumen ignis uestri: & in flãmã quã
succendistis Et quia crebro domum ioseph propt̃
hieroboam quiabstirpedauid dĩ populum so parautt
& uaccas fecitaureas indan & inb&hel: & dixit ñ¬
r& ulimus: qui sermone conposito decora atq formo
sa uti tadicam aurea simula crafinexerunt : & ad¬
orantopera manuum suarum : & agriculturam sub
uaccarum spedem sibi imaginemrepromittunt: Di¬
citur ad eos: quaerite dnm & uiuite c̃um auidixit:
Ego sum uia & ueritas & uita. ut postquam ambu¬
lauerint in eo &inuenerint ueritatem : Tuncinci¬
piant uiuere. qui prius mortuierant: & nisi hocfe¬
cerint : diaboli conburentur ardorib: Nullusq po¬
terit inuenir: de principib: eorum qui & ipsiher&¬

Expanded text:
ut consumatur Bethel, de quo alibi dicitur: ut consumatur Bethel, de quo alibi dicitur: Ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis . Et quia crebro domum Joseph propter Jeroboam, qui a stirpe David populum Dei separavit, et vaccas fecit aureas in Dan et in Bethel, et dixit, nretulimus, qui sermone composito, decora atque formosa, et ut ita dicam, aurea simulacra finxerunt, et adorant opera manuum suarum, et agriculturae sub vaccarum specie sibi imaginem repromittunt, dicitur ad eos: Quaerite Dominum, et vivite, eum qui dicit: Ego sum via, veritas et vita : ut postquam ambulaverint in eo et invenerint veritatem, tunc incipiant vivere qui prius mortui erant. Et nisi hoc fecerint, diaboli comburentur ardoribus: nullusque poterit inveniri de principibus eorum qui et ipsi haer
Abbreviated transcription (Latin):
tinguatb&hel: quomodo exꝑsonadĩ dicitur
uiuere incipiunt: Sina utem non quaesierint eum & id cir¬
cononui xerint statim succende tur ut ignis domusioseph.
quampropter hierobo am quid & ribu ephraim & de
domo ioseph fuit Decem tribus sentire debemus quae
appellantur isrł : & ex maiore populi parte nomen
pristinum possedebant: Duae aut̃ tribus quae regna¬
bant abstirpeda uid. quid &ribu iuda fuit: uocatae
sunt iudas: & possi debunt hierusalem in quaerat¬
templumdĩ : Cumq succensa fuerit domus ioseph.
deuorabit atq: consum& b&hel. Dequa supradixi No¬
lite quaerereb& hel: & nonerit qui extinguat : Cum
aregib suis fuerit incensab&hel: in lxx legitur do¬
mus isrł : sensum magis quam uerbum int̃pra& anti¬
bus & succendente regehieroboam & cunctis de in¬
ceps regibus quiei imperium successerunt: Ardeant
decemtrib: quae appellant᷑ isrł : isto c̃ignis quisu¬
cendicur siue resplendet : & inflãmat domũ ioseph:

Expanded text:
Israel. Quomodo ex persona Dei dicitur: Israel. Quomodo ex persona Dei dicitur: vivere incipiunt: sin autem non quaesierint eum, et idcirco non vixerint, statim succendetur ut ignis domus Joseph, quam propter Jeroboam, qui de tribu Ephraim et de domo Joseph fuit, decem tribus sentire debemus, quae appellabantur Israel, et ex majore populi parte nomen pristinum possidebant. Duae autem tribus quae regebantur a stirpe David, qui de tribu Juda 287 fuit, vocatae sunt Judas, et possidebtemplum Dei. Cumque succensa fuerit domus Joseph, devorabit atque consumet Bethel, de qua superius dixi: Nolite quaerere Bethel, et non erit qui exstinguat, cum a regibus suis fuerit incensa. Pro Bethel in LXX legitur domus Israel, sensum magis quam verbum interpretantibus, ut, succedente rege Jeroboam, et cunctis deinceps regibus qui ei imperio successerunt, ardeant decem tribus, quae appellantur Israel. Iste est ignis qui succenditur, sive resplendet et inflammat domum Joseph,
Abbreviated transcription (Latin):
circum cidi: ingalgalis enim secundo populus circumci¬
susẽ undo & ipse locus nomen accipit eo quod abstule
siue ad puteum iuramenti non transibitis: Neillos pute¬
tis terminos iudac quosolim secundum litteram scrip¬
tura promis serat adan usque bersabeȩ: nec dicatis ultra
galgala id est carnis circumcisio captiua ducetur a uera cir¬
cumcisione cordis: & b&hel quam putatis domumd
non subsist& : siue ut melius arbitror red detinutilis. id ẽ
aben iit nequaquã appell& ur domus dĩ: Sed uoc&ur do¬
mus inutilis siucidoli: Aliter quaerit b&hel quitantũ
& intratingalgala qui ad maiora senititur. reuelationes
sibi: & suꝑnorum scientiam repromittens: transit que
siue ascendit ad puteum: dequo samaritana haurire cupi¬
ens aquas quaesitim satiare non possint : ignorabat eum
decuius uentre procedunt flumina salientis aquae
inuitam a &ernam.
uaerito dnm̃ & uiuite ne forte comburatur utignis
domusio seph : & deuorabit : & non erit quiex¬

Expanded text:
circumcidi. In Galgalis enim secundo populus circumcisus est. Unde et ipse locus nomen accepit: eo quod abstulersive ad puteum juramenti non transibitis: ne illos putetis terminos Judaeae, quos olim secundum litteram Scriptura promiserat a Dan usque Bersabee: nec dicatis ultra Galgala, id est, carnis circumcisio, captiva ducetur a vera circumcisione cordis: et Bethel, quam putatis domum Dei, non subsistet, sive, ut melius arbitror, erit inutilis, id est, AVEN  : ut nequaquam appelletur domus Dei, sed vocetur domus inutilis, sive idoli. Aliter: Quaerit Bethel, qui tantum  intrat in Galgala, qui ad majores entitur revelationes, supernorum sibi scientiam repromittens, transitque, sive ascendit ad puteum, de quo Samaritana haurire cupiens aquas, quae sitim satiare non possent, ignorabat eum, de cujus ventre procedunt flumina salientis aquae in vitam aeternam . Quaerite Dominum, et vivite: ne forte comburatur ut ignis domus Joseph: et devorabit, et non sit
Abbreviated transcription (Latin):
in manꝰtua s comendo sipm̃ neu & hocdicens exspiraus
Cumq creuerit sp̃s: ad nuntiat hominibus eloquium suum
siue adnuntiat homini eloquium eius qui cogitationum secr&a
cognoscit : & quid latens animus tacito sensutrac¬
t& intellegit : iuxta illud quod inhicrem̃. secundum
hobraicum legimus : prauum ẽ coromnum & inscruta¬

Expanded text:
in manus tuas commendo spiritum meum, et hoc dicens exspiravit . Cumque creaverit spiritum, annuntiat hominibus eloquium suum, sive annuntiat homini eloquium ejus, qui cogitationum secreta cognoscit, et quid latens animus tacito sermone tractet, intelligit, juxta illud quod in Jeremia secundum Hebraicum legimus: Parvum est cor
Abbreviated transcription (Latin):
in p&nr mihia. dño ut comitem mercar habero sapientiam. De qua
scribitur: Amaillam : & seruabitte : honora illam & am plexi¬
biturte : ut ipsa adiuuante & socia ceptum in a mosopus explean
secundus que liber principium sumat auaccisbasan : ut qui in
osee proph&a deuaccis si ue uitulis b& hav en pleno serinone tractaui

Expanded text:
impetra mihi a Domino, ut comitem mihi merear habere sapientiam, de qua impetra mihi a Domino, ut comitem mihi merear habere sapientiam, de qua scriptum est: Ama illam, et servabit te: honora illam, et amplexabitur te : ut, ipsa adjuvante et socia, coeptum in Amos opus expleam, secundusque liber principium sumat a vaccis Basan: ut qui in Osee propheta de vaccis sive vitulis Bethaven pleno sermone tractavi: