comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Sicut enimmuliet epui
uiet uir permuliereln quia
mulier er uut facta est itt etiam
uir per mulierem post ea nasceret᷑.
Si gͦ hec apłs dicens. non etiam ani¬
mas et sp̃c. s tantum sp̃e corpora u¬
triusq serus uoluit intelligi. cur
continuo subiunrit omnia aũt
er deo. nisi quia et corpora ex deo:
Ita quippe ait. Sicut enim muli¬
er er uiro ita et uir ꝑmulierem.
omnia autem ex deo Eligat gͦ iste
unde sit dictum. Si de corporib:
profecto et corpora ex deo sunt.
Quid est ergo quod ubicumq iste
inscripturis legit. omnia aũt¬
erdeo. quando et de hominibus le¬
gitur. non et corpora s tantum
animas et sp̃c uult intelligi:
Siuero quod dictum est. omnia
autem ex deo et de corpore utruisq
serus. et de anima ac sp̃u dictum ẽ:
ergo scõm omnia cum mulier ex
uiro.mulier enim exuiro: et uir
ꝑ mulierem: omnia ex deo. Quȩ
omnia nisi de quibus loquebatur:
idẽ et ille uir ex quomulier. et il¬
la mulier quȩ er uiro. et ille uir

Expanded text:
dicens: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mu lierem. quia mulier ex uiro facta est, ut etiam uir per mulierem postea nasceretur. si ergo haec apostolus dicens non etiam animas et spiritus, sed tantum corpora utriusque sexus uolebat intellegi, cur continuo subiunxit: omnia autem ex deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem. omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum. si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima ac spiritu dictum est, ergo secundum omnia est mulier ex niro; mulier enim ex niro, uir per mulierem, omnia ex deo. quae \'omnia\' nisi de quibus loquebatur, id est et ille uir, ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro, et ille uir.
Abbreviated transcription (Latin):
lt natute sit dei. quod omnino
utnum nonsit extiadduce certates¬
tinonia flagitamus. aute quieti¬
inus non qualia iste posutt qui¬
bus hoc quoo quertamus non ostẽ¬
dinar. qui utinam intanea oste¬
fundidate questionis quamduo
maid liene uigniorat im ittatretur
nchabeorum matiem. que et¬
se scret de uiro faios conceue se
et asreatore omnium side sesm

Expanded text:
ut naturae sit dei, quod omnino ut naturae sit dei, quod omnino utrum non sit ex traduce, certa testimonia flagitamus aut quaerimus, non qualia iste posuit, quibus hoc quod quaerimus non ostenditur. Qui utinam in tanta profunditate quaestionis. quamdiu quid dicat ignorat, imitaretur Machabeorum matrem ! quae cum sciret de uiro se filios concepisse et a creatore omnium siue secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nio bec fien atq donai ta que¬
rendum est etiam sp̃e et auna
nominis unde ab illo efficiatu
aoulo efficiente donatutꝰ uittum
er parentibs an exnichilo. am
quod iste affirmat. s omnimo¬
do cauendum est ex aiquatio¬
dues eius eristente natura non
de nichilo ereata s de seapso
Cum igitur scripturarum testi¬
nonia que cõmemorat nequaq̃
ocsi on iti quod suacdete conatiũ
quos enim adhane quiestioneinta
attuet omnino non exprimũt.
quid est quos dicit animamer
flatu dei constanter asserimus.
non er traduce quia ex deo dlatus.
quasi corpiset auodetidee lai
er uio aquo creatur ex quo omni
ꝑ quem omnia. inquo omiuia
non aobuc quetendum merular
uttum itasit .s prorsus ueruen nõ
eẽ quod dicit. id est quos aenima
non er traduce sit. nec ey nicbno:
ho e inquam uerum non ce. sine
dubitatione fumamus yninte
emmi ex duobus. Sierttaduce nõ
est er ncbilo est. neitasid eceeo

Expanded text:
illo haec fieri atque donari, ita quaeillo haec fieri atque donari, ita quaerendum est etiam, spiritus et anima hominis unde ab illo efficiatur, a quo efficiente donatur, utrum ex parentibus an ex nihilo an — quod iste affirmat, sed omni modo cauendum est — ex aliqua flatus eius exsistente natura, non de nihilo creata, sed de ipso. Cum igitur scripturarum testimonia, quae commemorat, nequaquam doceant id quod persuadere conatur quod enim ad hanc quaestionem attinet, omnino non exprimunt —, quid est quod dicit: animam ex flatu dei constanter asserimus, non ex traduce. quia ex deo datur? quasi corpus ex alio detur quam ex illo, a quo creatur, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia,non adhuc quaerendum monemus utrum ita sit; sed prorsus uerum non esse quod dicit, id est quod anima nec ex traduce sit nec ex nihilo, hoc, inquam, uerum non esse sine dubitatione firmamus. unum est enim e duobus: si ex traduce non est, ex nihilo est, ne ita sit ex deo,
Abbreviated transcription (Latin):
et tamen ut ecttum est er propri¬
gine. Cum gͦ et spiritum homi¬
nis in ipso fingat: querendum
est utrum noua insufflatione
an tractum ex propagine. Noui¬
mus etiam machabeorum iuue¬
num matrem fecundiorem iur¬
tutibus qn̾ filui passi sunt quam
fetibus quando nati sunt. eos
sic fuisse adhortatem ut diceret.
filu nescio quomͦ paruistis. inuen¬
tre meo: neq enim eito spuitum
et animam donaui uobis: nec sir¬
gulis uobis uultus et menbra tor¬
maui: s deus qui fecit mincluam
et omnia quȩ in eosunt. fecit ꝙ nõ¬
minum genus: et omnium ince¬
rit actumm. ipse uobis spuitum et
animam reddet. cum magnamis¬
ed̾ia. Nouimus hec quidem. seo
huc quomodo sufflagentur ao
id quod assent non uidemus.
Quis enum xp̃ianorum leget cle¬
uni dlonate hominibusanimam
et spm: d eodem modo eristumo
istum negare non posse clestmdo¬
mre hominibus aurem denquadon
niinum pedem omnes aratuus
tetam q m̃brorum. Quom etam

Expanded text:
et tamen, ut certum est, ex propaet tamen, ut certum est, ex propagine. cum ergo et spiritum hominis in ipso fingat, quaerendum est, utrum noua insufflatione an tractum ex propagine. Nouimus etiam Machabeorum iuuenum matrem fecundiorem uirtutibus, quando filii passi sunt, quam fetibus, quando nati sunt, eos sic fuisse adhortatam, ut diceret: filii, nescio quomodo paruistis in uentrem meum. neque enim ego spiritum et animam donaui uobis nec singulis uobis uultus et membra formaui; sed deus, qui fecit mundum et omnia quae in es o sunt fecitque hominum genus et omnium inquirit actum, ipse uobis spiritum et animam reddet cum magna misericordia. nouimus haec quidem, sed huic quomodo suffragentur ad id quod asserit non uidemus. quis enim Christianorum neget deum donare hominibus animam et spiritum ? sed eodem modo existimo istum negare non posse deum donare hominibus aurem, linguam, manum, pedem omnesque corporis aturamque membrorum. quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
flando distribuat. Quod non ambi¬
gua sicut iste facit. ẜ aliqua cer¬
tissima uolumus diinorum elo¬
quiorum auctoritate defendi. Eacdẽ
ratione etiam quod dicit deus spi¬
ritus enim ame eriet. et omnem
flatum ego feci de spiritu quidẽ
scõ accipiendum ẽ. quod ait spiri¬
tus ame eriet. de quo et saluator
ait apatre ꝓcedit: ẜ quod dictũ
est omnem flatum egofeci. non
cere deum. Omuem flatum ego fe¬
c. de omni anima dictum negare
am ipse facit. Quod autem eiꝓpa¬
gine corpus humanum faciat.
nullus ambigit. Ac per hoc cde ani¬
ma cum eam confcet ab illo fieri
unde eam faciat. utrum ex propa-¬
gine sicut corpus. an insufflando
sicut primam fecit: adhue utioꝵ
requirendum est. Adiecit etiam
tercium testimonium quia serip¬
tum est qui fingit spiritum ho¬
minis in ipso: quasi hoc negetur
S unde eum fingat: hoc gueritur
Nam et corporalem hominis ocu¬
lum: quis nisi deus fingit :
et puto quod non ertraẜ in ipso:

Expanded text:
flando distribuat; quod non ambiflando distribuat; quod non ambigua, sicut iste facit, sed aliqua certissima uolumus diuinorum eloquiorum auctoritate defendi. Eadem ratione etiam quod dicit deus: spiritus enim a me exiet et omnem flatum ego feci, de spiritu quidem sancto accipiendum est quod ait: spiritus a me exiet, de quo et saluator ait: a patre procedit, sed quod dictum est: omnem flatum ego feci, de ctum est: omnem flatum ego feci, de omni anima dictum negari us ipse facit; quod autem ex propagine corpus humanum faciat, nullus ambigit. ac per huc de anima, cum eam constet ab illo fieri, unde eam faciat, utrum ex propagine sicut corpus an insufflando sicut primam fecit, adhuc utique requirendum est. Adiecit etiam tertium testimonium, quia scriptum est: qui fingit spiritum hominis in ipso. quasi hoc negetur; sed unde eum fingat, hoc quaeritur. nam et corporalem hominis oculum quis nisi deus fingit? et puto quod non extra, sed in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑ terram: non nisi animã
uelint acctpi flatum Quoduero
trentur: illo scilicet ordine quo
et apłs dicit. Non primum quod
spiritale est.s quod animale:
post ea spiitale. Nam ex hac pro¬
phetica sententia etiam elegans
ille sensus erculpitur. quod ita
direrit ealcantibus eam: ut uel¬
let intelligi contempnentibus
eam. Qui enim accipiunt sp̃m
scm̃: amore celestium terrena cõ¬
tempnunt. Hee omnes senten¬
tie non sunt contra fidem. siue
utrumq idest et flatum et spm̃
quod pertinet ad humanam na¬
turam quisq intelligat. siue u-¬
trumꝰ dictum accipiat de spu scõ:
siue flatum ad animam. spiri¬
tum uero ad sp̃m scm̃ referat. S
si anima et sp̃c hominis et hic in¬
telligendus est: sicut non clubi¬
tandum est quod eum deus det.
ita querendum est adhuc unde
dee:utrum er ꝓpagine sicut ipse qui¬
dem dat. s tamen ex propagine dat
arboris menbra: anuero nouum
neq propagatum singulis insuf¬

Expanded text:
est super terram, non nisi animam est super terram, non nisi animam uelint accipi flatum; quod uertrantur, illo scilicet ordine, quo et apostolus dicit: non primum quod spiritale est, sed quod animae, postea spiritale. nam ex hac prophetica sententia etiam elegans ille sensus exsculpitur, quod ita dixerit \'calcantibus eam\', ut uellet intellegi \'contemnentibus eam\'. qui enim accipiunt spiritum sanctum, amore caelestium terrena contemnunt. hae omnes sententiae non sunt contra fidem, siue utrumque, id est et flatum et spiritum qui pertinet ad humanam naturam. quisque intellegat siue utrumque dictum accipiat de spiritu sancto siue flatum ad animam, spiritum uero ad spiritum sanctum referat. sed si anima et spiritus hominis et hic intellegendus est, sicut non dubitandum est quod eum deus det, ita quaerendum est adhuc unde det, utrum ex propagine, sicut ipse quidem dat, sed tamen ex propagine dat corporis membra, an uero nouum neque propagatum singulis insuf
Abbreviated transcription (Latin):
cit ie: inspiratio autem omne¬
potents quȩ docet me. Et hic qo
adie iis piratio uel as pirastio in gre¬
co est pohe qui inillis ꝓphe ueruis
rnterpretatus est flatus. Quamob¬
rem cum temere negetur de anĩ¬
ma hominis. uel de spitu homi¬
ueis eẽ ilictum quidat flatum su
peream. et spiritum calcantibus
eam: quamus ibi et spintus sc̃s
multo etedibulius possit intelligi.
qut taudem iatione audebit aliqs
diffinire animam. uel spiritui
qio natura nr̃a uiuit. loco uio
uoluisse significare ꝓpham: cum
profecto si aptissime. diceret qui
dat animam populo. suꝑ terram.
ad huc querendum eẽt. unttum e¬
am deus erorigine precedentis
generis ipse det. sicut ex origine
pus. non solum homini aut pee
cori. s etiam semim tritiei. aut
alicuius ceterorum quomodo
uoluerit: an uero nouam sicut
homo primus accepit insufflet:
Sunt etiam qui hec uerba ꝓpħi¬
ca sic intelligant: ut quod ait cle¬
dit flatum populo fuꝑ eam id

Expanded text:
cit me, aspiratio autem Omnicit me, aspiratio autem Omnipotentis, quae docet me . Et hic quod ait, aspiratio, vel inspiratio, in graeco est πνοήν, qui in illis prophetae verbis interpretatus est, flatus. Quamobrem cum temere negetur de anima hominis vel de spiritu hominis esse dictum, Qui dat flatum populo super eam, et spiritum calcantibus eam; quamvis ibi et Spiritus sanctus multo credibilius possit intelligi: qua tandem ratione audebit aliquis definire, animam vel spiritum, quo natura nostra vivit, loco illo voluisse significare Prophetam? Cum profecto si apertissime diceret, Qui dat animam populo super terram, adhuc quaerendum esset, utrum eam Deus ex origine praecedentis generis ipse det, sicut ex origine pus, non socori. sed etiam semini tritici aut alicuius ceterorum quomodo uoluerit, an uero nouam, sicut homo primus accepit, insufflet. Sunt etiam, qui haec uerba prophetica sic intellegant. ut quod ait : dedit flatum populos cam, id
Abbreviated transcription (Latin):
est ec tibi homo animatus est: et
iusuffiauit deus in faciem eius.
fluerm uide .s et ipsiumn uerbum
est et in psulmo ubi canitut. omis
spuitus audet dominum Ipsu
est et uilibro iob. ubi seriptum ẽ
ospiratio autem ommupotentis
est quȩ doocet. Noluit dicere fla¬
tis s aspiratio: cum ingreco sit
pohe. Quod etiam in illis uerbis
ꝓ phe de quibus muine disputamꝰ.:¬
loco nescio utrum debeat dubi
Agebatur enim de sapientia unde
sit in hominibus. quia non ex
numero annorum s spiritus
inquit in hominibus. aspiratio
aittem est omnipotentis quȩ do¬
cet: ut intelligeretur ista repeti¬
eione: non se de spiritu hominis
dirisse quod ait spiritus est in ho¬
minibus. uolebat enim ostencle¬
re uinde habeant sapientiam. qa
non a se ipsis: et repetendo id erpo¬
suit dicens dspiratio omnipo¬
tentis est: quȩ docet. Item alio lo¬
co ineodem libro. Intellectus in¬
quit labiorum meorum pura in¬
telligit. Spiritus diuinus qui fe

Expanded text:
est et ubi homo animatus est: et est et ubi homo animatus est: et insufflauit deus in faciem eius flatum uitae. sed ipsum uerbum est et in psalmo, ubi canitur: omnis spiritus laudet dominum; ipsum est et in libro Iob, ubi scriptum est: aspiratio autem omnipotentis est, quae docet. noluit dicere flatus, sed \'aspiratio\', cum in graeco sit πνοἡ. quod etiam in illis uerbis est prophetae, de quibus nunc disputamloco nescio utrum debeat dubitagebatur enim de sapientia, unde sit in hominibus: quia non ex numero annorum, sed spiritus, inquit, est in hominibus, aspiratio autem omnipotentis, quae docet, ut intellegeretur ista repetitione non se de spiritu hominis dixisse, quod ait: spiritus est in hominibus. uolebat enim ostendere, unde habeant sapientiam, quia non a se ipsis, et repetendo id exposuit dicens: aspiratio omnipotentis est, quae docet. item alio loco in eodem libro: intellectus, inquit, labiorum meorum pura inte
Abbreviated transcription (Latin):
Lmumerus conpleatur: ut hoc
sc̃ẽ scripturȩ loco. non aliuo sit
flatus. aliud sp̃c. s eiusdem sentẽ¬
tiȩ repeticio: sicut non alius est qui
hrabitat in celis. et alius dominus:
nec aliud est uridere. et aliuo subsi¬
nare. ẜeadem sententia. repetita
est ubi legitur qui habitat in celis
uridebit eos et dominus subsan¬
nabit eos:uelcum dictum est da¬
boabe gentes hereditatem tiiam:
et possessionem tuam fines terte
Nouutiq aiud dirit hereditatem.
lliud possessionem. nec aliud gs
aliud fines tertę. s eiuscdem senten¬
ue repeticio est. et innumerabiles
mueniet huius modi locutiones
diorum eloquiorum: si aduer¬
tatc quod legit. Quod autem grecuis
dicit. pͥohen: hoc latini uarie in¬
terpretati sunt. aliquando flatũ
ouemi. Nam hoc u̾bum habent co¬
deces greci in isto ꝓphico testimonio
le quo muinc agimus ubi dictum
est quidat flatum populo super
eam. hoc est. pͥohen Ipsum uetbũ

Expanded text:
li numerus compleatur: ut hoc li numerus compleatur: ut hoc sanctae Scripturae loco non aliud flatus, aliud spiritus, sed eiusdem sententiae repetitio. sicut non alius est \'qui habitat in caelis\' et alius \'dominus\' nec aliud est \'inridere\' et aliud \'subsannare\', sed eadem sententia repetita est, ubi legitur: qui habitat in caelis, inridebit eos et dominus subsannabit eos, uel, cum dictum est: dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam fines terrae non utique aliud dixit \'hereditatem\', aliud \'possessionem\' nec aliud \'gentes\', aliud \'fines terrae\', sed eiusdem sententiae repetitio est. et innumerabiles inueniet huiusmodi locutiones diuinorum eloquiorum. si aduertat quod legit. Quod autem graecus dicit πνοἡν hoc latini uarie interpretati sunt: aliquando \'flatuonem\'. nam hoc uerbum habent codices graeci in isto prophetico testimonio, de quo nunc agimus. ubi dictum est: qui dat flatum populo super eam, hoc est πνοἡν ipsum uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauit dicens. quidat flatũ
populo suꝑ eam. et tanquam ei po¬
nens quid direrit flatum. repetiuit
atq ait. et sp̃m calcantibus eam:
Tunc enim eiuidentissimȩ hoc fac¬
tum est: quando impleti sunt õs
spũ scõ. Aut si nondum dicendus
est populus centum iuginti ho¬
mines. qui tunc in loco uno ade¬
rant: certe quando simul quatu¬
tuor uel quinq milia credidert
et baptirati acceperunt sp̃m scm̃
accepisse spiritum scm̃: et multitu¬
dinem quȩ ambulabat interra.
id est homines calcantes terram:
Nam ille qui clatur ad natutam
hominis ꝑtinens. siue ex ꝓpagine
detur. siue nouus insuffletur. qͦ¬
rum nichil affirmandum eẽ. dico.
donec alterum sine ulla dubitatio¬
ne clarescat: non clatur calcantib
terram: s adhuc materno utero in
repleti sunt spũ scõ. Et ipse dat eum
populo suo. et sinon simul omnib
suo ciuq tempore: done disceden¬
do de hac uita. et suecedendo in hãc
uitam. uniuersus eiusdem popu¬

Expanded text:
aenuntiavit, dicens, Qui dat flatum aenuntiavit, dicens, Qui dat flatum populo super eam? et tanquam exponens quid dixerit flatum, repetivit atque ait, et spiritum calcantibus eam? Tunc enim evidentissime factum est, quando impleti sunt omnes Spiritu sancto. Aut si nondum dicendus est populus, centum viginti homines, qui tunc in loco uno aderant, certe quando simul quatuor vel quinque millia crediderunt, et baptizati acceperunt Spiritum saccepisse Spiritum sanctum, et multitudinem quae ambulabat in terra, id est, homines calcantes terram? Nam ille qui datur ad naturam hominis pertinens, sive ex propagine detur, sive novus insuffletur quorum nihil affirmandum esse dico, donec alterutrum sine ulla dubitatione clarescat non datur calcantibus terram, sed adhuc materno utero increpleti sunt Spiritu sancto. Et ipse dat eum populo suo, etsi non simul omnibus, sed suo cuique tempore, donec discedendo de hac vita, et succedendo in hanc vitam, universus ejusdem popu
Abbreviated transcription (Latin):
re credatur. Audeat gͦ dicere. nõ
ipsum nobis dedisse carnem: qͥa
de parentibus origo carnis attrac¬
ta est. Et ubi ait apłs de frum̃ti
grano deus dat illi corpus quomͦ
uoluerit: neget si audet detritico
triticum nasci: et herbam eius ex
semine scd̃m genus. Quod si ne¬
gare non audet: unde igitur
scit. quomodo dictum sit dat
flatum populo. utrum eum tra¬
hens de parentibus an insufflãs
nouum: onde etiam scit utrũ
repeticio sententiȩ sit. qui dat flatũ
populo suꝑ eam. et sp̃m calcantibꝰ
eam. ut de una re: utrumq dictũ
intelligatur. et non animam uel
Si enim flatu non posset significa
nem insufflasset et dixisset. disci¬
pulis. accipite spiritum scm̃: neq
scriptum eẽt in actibus apłoꝵ. fac¬
tus subito est de cȩ̨lo sonus quasi
ferretur flatus ueheemens. et ui¬
sȩ sunt illis diuise linguȩ sicut
ignis. qui et insecdit suꝑ unum¬
quemq eorum: et impleti sunt
omnes sp̃u scõ. Quio si hoc ꝓpha p̃¬

Expanded text:
re credatur. audeat ergo dicere non re credatur. audeat ergo dicere non ipsum nobis dedisse carnem, quia de parentibus origo carnis adtracta est, et, ulli ait apostolus de frumenti grano: deus illi dat corpus quomodo uoluerit, neget, si audet, de tritico triticum nasci et herbam eius ex semine secundum genus. quod si negare non audet, unde igitur scit quomodo dictum sit \'dat flatum populo\', utrum eum trahens de parentibus an insufflans nouum? Vnde etiam scit, utrum \'repetitio sententiae sit: qui dat flatum populo super eam et spiritum calcantibus eam\', ut de una re utrumque dictum intellegatur et non animam uel si enim flatu non posset significarnem insufflasset discipulis et dixisset: accipite spiritum sanctum, neque scriptum esset in Actibus apot subito de coelo sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et visae sunt illis linguae divisae sicut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et impleti sunt omnes Spiritu sancto . Quid si hoc Propheta pr
Abbreviated transcription (Latin):
in sipientiam proftteri dum ue¬
ueretur ignorantiã confiteri:
Nic forte dicat sententiam suam
diuina auctoritate defendi: qm
scãrum seripturarum testimo¬
nus probare eristimat se animas
adeo non er ꝓpagine fieri. s nouas
singulis insufflari. A. Probet
si potest. et fatebor me didicisse
ab illo quod intentione quere¬
bam: s querat alia ne fortassis
inueniat. Nam hoc istis testimo¬
ms quȩ iam posuit non proba-¬
uit. Omnia quippe que hic adbi¬
buit ad aliquid certa sunt: ad
hoc uero quod de anime origine
queritur. demonstrantur ambigua
Certum est enim deum dedisse
hominibus flatum et sp̃m licẽ¬
te ꝓpħ̾a. Sic licit dñs qui fecit ce-¬
lum et fundauit terram et quȩ
sunt in ea: quidat flatum populo
suꝑ eam et spm̃ calcantibus eam.
hoc testimonium iste in eam sen¬
tentiam uult accipi quam defen¬
dit: ut quod ait dat flatum po¬
pulo. non ex ꝓpagine facere ani¬
mas populo. s nouas insuffla¬

Expanded text:
insipientiam profiteri, dum insipientiam profiteri, dum ueretur ignorantiam confiteri! Hic forte dicat sententiam suam diuina auctoritate defendi, quoniam sanctarum scripturarum testimoniis probare se existimat \'animas a deo non ex propagine fieri, sed nouas singulis insufflari\'. probet, si potest, et fatebor me didicisse ab illo quod magna intentione quaerebam. sed quaerat, aliane fortassis inueniat; nam hoc istis testimoniis, quae iam posuit. non probauit. omnia quippe quae hic adhibuit ad aliquid certa sunt; ad hoc uero, quod de animae origine quaeritur. demonstrantur ambigua. certum est enim deum dedisse hominibus flatum et spiritum dicente propheta: sic dicit d ominus, qui fecit caelum et fundauit terram et quae sunt inea, qui dat flatum populo super eam et spiritum calcantibus cam. hoc testimonium iste in eam sententiam uult accipi, quam defendit, ut, quod ait, \'dat flatum populo\', non ex propagine facere animas populo, sed nouas insuffla
Abbreviated transcription (Latin):
quam comissa sunt. campnati
iusta lege non possunt iichul ho¬
ium qͣ ł tuor iste dicat. et si
potest erplicet. pariullors animȩ
quȩ sine baptismo. eruntes in
dampnationem mituntur:
quo merito in carnem peccatri¬
cem quȩ nichi peccauetunt mi¬
sse sunt: ut ulicinuenirent pee¬
narentur. Porro si quatuor uta
deuitans quȩ sana doctiinacõ¬
dempnat. id est sinon audeat dĩ¬
cere. uel sine ullo peccato ersten¬
tes. deofien animas peceatrices
aut sinȩ xp̃i sacramcito in eis esi¬
ui originale peccatum aut eas
alieubi peccasse ante quam mit¬
dicenda dixerit pariulos non
trahere originale peccatum. nec
habere unde damnentur. sino
accepto sacramento regeneratio¬
nis hinc ereant: inheresim pela¬
gianam sine dubitationem dãp¬
nabilem dampnandus incut.¬
ret. Quos ei ne contingat. quan¬
to melus tenet de anime origine
cunctationem meam. ne. uideatt
affirmare quod nec humana lea¬
cione comprehendit. nec diuina
auetoritate defenclit: ne cogatur

Expanded text:
quam commissa sunt damnari quam commissa sunt damnari iusta lege non possunt, nihil horum quattuor iste dicat et, si potest, explicet, paruulorum animae, quae sine baptismo exeuntes in damnationem mittuntur, quo merito in carnem peccatricem, quae nihil peccanerunt, missae sunt, ut illic inucnirent pecnarentur. Porro si quatuor ista devitans, quae sana doctrina condemnat, id est, si non audens dicere, vel sine ullo peccato existentes, a Deo fieri animas peccatrices, aut sine Christi Sacramento in eis solvi originale peccatum, aut eas alicubi peccasse, antequam mitdicenda, dixerit paruulos non trahere originale peccatum nec habere unde damnentur, si non accepto sacramento regenerationis hinc exeant, in heresim Pelagianam sine dubitatione damnabilem damnandus incurret. quod ei ne contingat, quanto melius tenet de origine animae cunctationem meam ne audeat affirmare, quod nec humana ratione conprehendit nec diuina auctoritate defendit, ne cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
tuuum : Quomodo ergo punin¬
tur peccata quȩ nulla sunt. iõe
que nec uita ista incipiente non¬
dum commissa sunt ante carne
nec morte preuenente post carnẽ
ploctaq medium et. quo anima
missa est incarnem quousꝙ sor¬
ueretur a carne. qm̃ pariuile
anima est. nec liberi arbitrui ges¬
sit ȩtatem: non inuenit unde
dampnatetur. non ꝑcepto bap¬
tismo nisi originale peccatum:
Er hoc peccato iuste dampnar
animam non negamus. quĩa
peccato supplicium lex iusta et̃¬
sticuit: s. ao hoc peccatum sube¬
umdum. cur dampnata sit que¬
rimus si non exilla una trahitue.
quȩ ingn̾is humami primo pa¬
tie peccauit. Quam obrem si deus
non dampnat in nocentes nee
faeit nocentes quos perspiciten¬
nocentes: et si anmas non liberat
siue ab originalibus siue apon¬
is peccatis nisi i eccłia ip̃i baptis¬
mus.rp̃i: et si animȩ ante carnẽ
nullum habuerunt omninopec¬
eatum. et si peccata ante quam c̃o¬
mittantur. et multomagis quenũ¬

Expanded text:
turum ? quomodo ergo puniunturum ? quomodo ergo puniuntur peccata, quae nulla sunt, id est quae nec uita ista nondum incipiente commissa sunt ante carnem nec morte praeueniente post carnem? Hoc itaque medium, ex quo anima missa est in carnem, quo usque solueretur a carne, quoniam paruuli anima est nee liberi arbitrii gessit aetatem, non inuenit unde damnaretur non percepto baptismo nisi originale peccatum. cx hoc peccato iuste damnari animam non negamus, quia peccato supplicium lex iusta constituit; sed ad hoc peccatum subeundum cur damnata sit quaerimus, si non ex illa una trahitur, quae in generis humani primo patre peccauit. quamobrem si deus non damnat innocentes nec facit nocentes, quos perspicit innocentes, et si animas non liberat siue ab originalibus siue a propriis peccatis nisi in ecclesia Christi baptismus Christi et si animae ante carnem nullum habuerunt omnino peccatum et si peccata antequam committantur et multo magis quae num
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo: nullum beneficium col¬
latum est illi qui raptus ne mali¬
tia mutaret intellectum eus:
quando quidem iudicabitur
sccłm eam quȩ in illo fuerat futu¬
et de nullo mortuo baptitato po¬
terit ẽẽ securitas: quia post bap¬
tissinum non qualitercumq pee¬
care. uerum etiam apostatare ho¬
mines possunt. Quid si gͦ quibap¬
tiratus hine raptus est apostata
erat futurus siuiueret. nullum¬
ne ei beneficium putabimus eẽ.
collatum. quod raptus est ne mali¬
tia mutaret intellectum euis. et
propter dei p̾scientiam. non sicut
fidele menbrum ip̃i. s sicutt apos¬
tatam iudicandum eẽ censebimꝰ.
Quanto enim melius si peccata nõ¬
dum facta. nondum cogitata.
s precognita et futura punuin¬
tur.ꝓicerentur illi duo de padi¬
so. ante peccatum: ne in locotam
scõ et beatifico peccaretur.⁊ Quio
quod ipsa exinanitur omnino
p̃scientia: si quod p̾scitur none¬
rit: Quomodo enim recte dicitur
p̃scuri futirum: quod non est fu¬

Expanded text:
mortuo, nullum beneficium conmortuo, nullum beneficium conlatum est illi, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, quando quidem iudicabitur secundum eam, quae in illo fuerat futuet de nullo mortuo baptizato poterit esse securitas, quia et post baptismum non qualitercumque peccare, uerum etiam apostatare homines possunt. quid? si ergo qui baptizatus hinc raptus est, apostata erat futurus, si uiueret, nullumne illi beneficium putabimus esse conlatum, quod raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, et propter dei praescientiam non sicut fidele membrum Christi, sed sicut apostatam iudicandum esse censebimus? quanto enim melius, si peccata nondum facta, nondum cogitata, sed praecognita et futura puniuntur, proicerentur illi duo de paradiso ante peceatum, ne in loco tam sancto et beatifico peccaretur! quid quod ipsa exinanitur omnino praescientia, si quod praescitur non erit? quomodo enim recte dicitur praesciri futurum, quod non est fu
Abbreviated transcription (Latin):
mate moriturorum. a iusto deo
in carne peccatrice religari atq
dampnari: quas p̃scrint si ad
etatem ꝓuenissent. in qua libero
uterentur arbitrio: male fuisse uic¬
turas. Hoc namq nec iste ausus
est dicere ui tantis angustus cõ¬
stitutus: immo etiam contra istã
uanitatem iam satis manifeste
ac breuiter est locutus ubi ait. in¬
iustum deum futurum fuisse.
si non ꝑfectis ꝓpriȩ uoluntatis o¬
peribus. uellet hominem iudica¬
re non natum. Noc enim respon¬
dit. cum tractaret questionem
aduersus qͦui dicunt. eur deus
hominem faciebat. quem utpo¬
te p̃scuis sciebat futurum non
bonum. Non natum enim udi¬
caret. si ꝓpterea creare noluisset. qͥa
non bonum futurum ẽẽ. preciss:
et utiq sicut et hiuic usum est.
de ꝑfectis eius oꝑibus debuisset
hominem iudicare. non de pre¬
cognitis. nec fieri aliquando per¬
missis. Namsi peccata quȩ si homo
iuueret commissurus eẽt. etiam
non commissa damꝑnantur in

Expanded text:
mate moriturorum a iusto deo mate moriturorum a iusto deo in carnem peccatricem relegari atque damnari, quas praesciuit, si ad aetatem peruenissent. in qua libero uterentur arbitrio, male fuisse uicturas. hoc namque nec iste ausus est dicere in tantis angustiis constitutus, immo etiam contra istam uanitatem iam satis manifeste ac breuiter est locutus, ubi ait \'iniustum deum futurum fuisse, si non perfectis propriae uoluntatis operibus uellet hominem iudicare non natum\'. hoc enim respondit. cum tractaret quaestionem aduersus cos qui dicunt: \'cur deus hominem faciebat, quem utpote praescius sciebat futurum non bonum?\'non natum enim iudicaret, si propterea creare noluisset, quia non bonum futurum esse praescisset. et utique, sicut et huic uisum est, de perfectis eius operibus debuisset hominem indicare, non de praecognitis nec fieri aliquando permissis. nam si peccata, quae si homo uiueret commissurus esset. etiam non commissa damnantur in
Abbreviated transcription (Latin):
deat quid eligat eduobus. utrum
dicat etiam illas animas morien¬
tium paruulorum quȩ hine sine
lauachro regenerationis abseedũt
et pro quibus nullum sacrificiũ
corporis dñici offertur. a nęxu pec¬
cati originalis absolui: cum apłs
doceat er uno ire in condempnati¬
onem quibus utiq non subuenit
gr̃a. ut ꝓunum eruantur inre¬
demptionem: andicat animas
non habentes ullum uel ꝓprium
uel originale peccatum. et omni
modo innocentes. simplices. pu¬
ras. a iusto deo. cum eas ipse non
lib̾andas carmi inserit peccatrici
eterna dampnatione puniri. Ego
nichil istorum duoꝵ dicendum
eẽ. confirmo: nec illud tercium
alibi peccasse animas ante carnẽ
ut dampnari mererentur in car¬
ne. Apostolus quippe aꝑtissime
diffinuit. nondum incarne na¬
tos. nichil egisse boni seu mali:
unde constat paruulos ut remis¬
sione indigeant peccatoꝵ. non
nisi originale contrarisse pecca¬
tum. Nec illud quartum. eas
ammas paruuloꝵ sine baptis¬

Expanded text:
deat quid eligat c duobus, utrum deat quid eligat c duobus, utrum dicat etiam eas animas morientium paruulorum, quae hinc sine lauacro regenerationis abscedunt et pro quibus nullum sacrificium corporis dominici offertur, a nexu peccati originalis absolui, cum apostolus doceat ex uno ire omnes in condemnationem, quibus utique non subucnit gratia, ut per unum eruantur in redemptionem, an dicat animas non habentes ullum uel proprium uel originale peccatum et omni modo innocentes, simplices, puras a iusto deo, cum eas ipse non liberandas carni inserit peccatrici, aeterna damnatione puniri. Ego nihil istorum duorum dicendum esse confirmo nec illud tertium alibi peccasse animas ante carnem, ut damnari mererentur in carnem — apostolus quippe apertissime definiuit nondum in carne natos nihil egisse boni seu mali; unde constat paruulos, ut remissione indigeant peccatorum. non nisi originale contraxisse peccatum — nec illud quartum eas animas paruulorum sine baptis
Abbreviated transcription (Latin):
quibus in dei p̾scientia fuerat para¬
ta redemptio. Ue his enim nunclo¬
quimur:: quibꝰ ante baptismum
de corpore ereuntibus redemptio
nulla succurrit. Hon est ut dicatur
eas quas baptismus abluit. non¬
sacrificia pro eis crebra mundabt̃
quod p̃sciens deus paululum illas
uoluit herere alienis peccatis sine
ullo eritio dampnationis ȩternȩ.
et cum spe felicitatis ȩternȩ Dehis
enim nunc loquimur quoꝵ nati¬
uitas apud impios et ex impus.
nulla talia potent inuenire p̃sidia
Quȩ quidem si adhiben possent. pro¬
culdubio non baptiatis prodeẽ
non possent: sicut nec illa quȩ de
libro machabeoꝵs commemorauit
saenficia facta pro peceatoribus
mortitis. eis aliquid ꝓfuissent: sicit¬
cumcisi non fuissent. Inueniat cͦ
si potest iste quid dicat cum abillo
queritur quid meruerit anima. si¬
ne ullo peccato uel originali uel pro¬
prio. sic ad subeundum alienum
peccatum originale dammari.⁊
ut non ab illo ualeat liberari: etui¬

Expanded text:
quibus in dei praescientia fuerat paraquibus in dei praescientia fuerat parata redemptio\'. de\' his enim nunc loquimur, quibus ante baptismum de corpore exeuntibus redemptio nulla succurrit. non est, ut dicatur: \'eas, quas baptisma non abluit, sacrificia pro eis crebra mundabunt, quod praesciens deus paululum illas uoluit alienis haerere peccatis sine ullo exitio damnationis aeternae et cum spe felicitatis aeternae\'. de his enim nunc loquimur, quarum natiuitas apud impios et ex impiis nulla talia poterit inuenire praesidia. quae quidem si adhiberi possent, procul dubio non baptizatis prodesse non possent, sicut nec illa quae de libro Machabeorum commemorauit sacrificia facta pro peccatoribus mortuis eis aliquid profuissent, si circumcisi non fuissent. Inueniat ergo, si potest, iste quid dicat, cum ab illo quaeritur, quid meruerit anima sine ullo peccato uel originali uel proprio sic ad subeundum alienum peccatum originale damnari, ut non ab illo ualeat liberari, et ui
Abbreviated transcription (Latin):
neati mereantur: si non baptitentur:
recte mͥ respondetur ꝓpter origina¬
le peccatium Item si queram unde
esperint originale peccatum: iste
respondebtt er carne utiq peccatit¬
ce. Si gͦ queram unde dampnari
meruerint in peccatricem carnem
qui nichil mali fecerant ante carnem:
hic inueniat quid respondeat: et sic
dampnari ad alienorum peccatoꝵ
fubeunda contagia. ut nec baptis¬
ina regeneret male generatos. nec
saerificia expient inquinatos. Ibi
enim et de talibus hi pariuli na¬
tisunt. siue adhuc usq nascuntur.
ut eis tali nullo adiutorio possit sub¬
ueniri. Hic gͦ omnis argum̾tatio
deficit. Non enim querimus unde
aniȩ dampnari meruerint post
carnis consortium peccatricis. sed
querimus unde animȩ dampnar.
meruerint ad sub eumdum carnis
consortium peccatricis. nullum
peccatum habentes ante carnis con¬
sortium peccatricis. Non est ut di¬
catur. nichileis obfuit alien pecca¬
ti paulisꝑ comimunicata contagio.

Expanded text:
nari mereantur, si non baptizantur, nari mereantur, si non baptizantur, recte mihi respondetur: \'propter originale peccatum\'; item si quaeram, unde traxerint originale peccatum. iste respondebit: \'I\'X carne utique peccatrice\'. si ergo quaeram, unde damnari meruerint in peccatricem carnem, quae nihil mali fecerant ante carnem — hic inueniat quid respondeat , et sic damnari ad alienorum peccatorum subeunda contagia, ut nec baptisma regeneret male generatos nee sacrificia expient inquinatos —ibi enim et de talibus hii paruuli nati sunt siue adhuc usque nascuntur, ut, eis nullo tali possit adiutorio subueniri —, hic certe omnis argumentatio deficit. non enim quaerimus, unde animae damnari meruerint post carnis consortium peccatricis, sed qua. rimus, unde animae damnari meruerint ad subeundum carnis consortium peccatricis nullum peccatum habentes ante carnis consortium peccatricis. non est, ut dicatur: \'nihil eis offuit alieni peccati paulisper communicata contagio,
Abbreviated transcription (Latin):
igitur scit utrum puer ille post bap¬
tisinum ꝑsecutionis tempore a pa¬
tre impio ꝑ idolatriam fuerit alie¬
natus a xꝑ̃o ꝓpter quod inclampna¬
tionem mortis ierit. nec inde nisi pro
.xp̃o moriturȩ sororis. precibus dona¬
tus exierit: S etiam si hoc isti conceda¬
tur quo salua fide catholica. et ecelias¬
tica regula. nulla ratione conceditur:
ut ꝓnon baptiratis ciuus libet ȩtatis
hominibus. offeratur sacrificium
corporis et sangiums xp̃i. tanquam
ꝑ huuis modi pietatem suorum am¬
mȩ ad regnum celoꝵs quo ꝑueniant
adiuuientur: quid responsurus est
de tot milibus. infantum. quinas¬
cuntur ex impus: nec in manus pi¬
oꝵ aliqua uel diuina uel humana
miseratione ꝑueniuint: et de ista ui¬
ta in illa tenerrima etate sine laua¬
cro regenerationis abscedunt: Ii¬
cat si potest unde istȩ aniȩ sic
peccatrices fieri meruerunt. ut a
peccato saltem nec postea liberaten¬
tur. Si enim queram quare damp¬

Expanded text:
igitur scit, utrum puer ille post bapigitur scit, utrum puer ille post baptismum persecutionis tem-\' pore a patre impio per idololatriam fuerit alienatus a Christo, propter quod in damnationem mortuus ierit nec inde nisi pro Christo moriturae sororis precibus donatus exierit? Sed etiamsi hoc isti concedatur, quod salua fide catholica et ecclesiastica regula nulla ratione conceditur. ut pro non baptizatis cuiuslibet aetatis hominibus offeratur sacrificium corporis et sanguinis Christi, tamquam per huiusmodi pietatem suorum ad regnum caelorum quo perueniant adiuuentur, quid responsurus est de tot milibus infantum, qui nascuntur ex impiis nec in manus piorum aliqua uel diuina uel humana miseratione perueniunt et de ista uita in illa tenerrima aetate sine lauacro regenerationis abscedunt? dicat, si potest, unde istae animae sic peccatrices fieri meruerunt, ut a peccato saltem nec postea liberentur. si enim quaeram, quare dam
Abbreviated transcription (Latin):
metuit quos nullum putat habe
originale peccatum: nec sperat eis
regnum celoꝵ si non ꝑuenunt ad
baptismatis sacram̃tum. Iste autẽ
cum confiteatur paruulos origina¬
li obstrictos eẽ. peccato. etiam eis reg¬
num celorum non baptitatis. ausus
est polliceri: quod nec illi ausi sunt
qui eos asserunt sine ullo prorsus
ẽẽ. peccato. Ecce qualibus se laque¬
is presumptionis in nectat: nisi eũ
talia scrississe peniteat. Ue fratre autem
sc̃ȩ ꝑꝑetuȩ dinocrate. nec scriptura ip¬
sa canonica est. nec illa sic scripfit. uel
quicumq illud scripsit ut illum pu¬
erum qui septennis mortuus fuit.
sine baptisino diceret fuisse defunc¬
tum: pro quo illa unminente mar¬
tirio creditur eraudita: ut a penis
tranfferretur ad reqͥem. Namilliuis
etatis pueri et mentiri et uerum lo¬
loqui. et confiteri et negare iam pos¬
sunt: et ideo cum baptitantur. iam
et symbolum reddunt. et ipsi pro
se ad interragata respondent. Quis

Expanded text:
paruulis, quos nullum putat habere paruulis, quos nullum putat habere originale peccatum, nec sperat eis regnum caelorum, si non perueniunt ad baptismatis sacramentum. iste autem cum confiteatur paruulos originali obstrictos esse peccato, eis etiam regnum caelorum non baptizatis ausus est polliceri, quod nec illi ausi sunt, qui eos asserunt sine ullo prorsus esse peccato. ecce qualibus se laqueis praesumptionis innectat, nisi eum talia scripsisse paeniteat! De fratre autem sanctae Perpetuae Dinocrate nec scriptura ipsa canonica est nec illa sic scripsit uel quicumque illud scripsit, ut illum puerum, qui septennis mortuus fuit, sine baptismo diceret fuisse defunctum, pro quo illa imminente martyrio creditur exaudita, ut a poenis transferretur ad requiem. nam illius aetatis pueri et mentiri et uerum loqui et confiteri et negare iam possunt. et ideo cum baptizantur, iam et symbolum reddunt et ipsi pro se ad interrogata respondent. quis
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Inuenta est in eo mensura mar-¬
tiris: qui tunc in xp̃o credidit. qã¬
quando defecerunt qui futuri e.¬
rant martires. Et hoc quidem ocu¬
lis dñi clarum fuit: qui non bap¬
teato tanquam martirii sangii¬
ne abluto. tantam felicitatem statim
contulit. S etiam nr̃m quis non cõ¬
riente quesiuit: Huc accedit quia
non in credibiliter dicitur. latronem
quitun credidit uirta dominum
crucifirum aqua illa quȩ de uulne¬
re lateris eius emicuit. tanquam sac̾¬
tissimo baptismo fuisse ꝑfusum: utc
ommittam quod eum antequam dãp¬
naretur baptitatum non fuisse. qm̃
nemo nr̃m noirit. nemo comuncit.
uerum hȩc ut uolet quisq accipiat.
dum tamen de baptissmo non pre¬
scribatur saluatoris p̃cepto. Huius
latronis exemplo. et non baptiratis
paruulis. nemo ꝓmittat inter damp
uel felicitatis cuius libet. atq ubi li¬
bet quasi medium locum. hoc enim
eis etiam heresis pelagiana ꝓmisit.
quia nec clampnationem paruulis.

Expanded text:
cis. inuenta est in eo mensura marcis. inuenta est in eo mensura martyris, qui tunc in Christum credidit, quando defecerunt qui futuri erant martyres. et hoc quidem oculis domini clarum fuit, qui non baptizato tamquam niartj-rii sanguine abluto tantam felicitatem statim contulit. sed etiam nostrum quis non conriente quaesiuit? hue accedit, quia non incredibiliter dicitur latronem qui tunc credidit iuxta dominum crucifixum aqua illa, quae de unlnere lateris eius emicuit, tamquam sacratissimo baptismo fuisse perfusum, ut omittam quod eum, antequam damnaretur, baptizatum non fuisse, quoniam nemo nostrum nouit, nemo conuincit. uerum haec ut uolet quisque accipiat, dum tamen de baptismo non praescribatur saluatoris praecepto huius latronis exemplo et non baptizatis parunlis nemo promittat inter damnauel felicitatis cuiuslibet atque ubilibet quasi medium locum. hoc enim eis etiam heresis Pelagiana promisit, quia nec damnationem metuit
Abbreviated transcription (Latin):
mate in xp̃o. aut morte pro xp̃o.
Unde et latro ille non ante crucem
dñi sectator s in cruce confessor de
quo nonnumquam pre iudicio¬
est captatus. siue temptatus contͣ
baptismatis sacramentum: a cypͥ¬
ano scõ inter martires conputatur
qui suo sanguine baptiratur. Quod
plerisq non baptitatis. feruente
ꝑsecutione ꝓuenit. Tanto namq
pondere appensum est tantumq
ualuit apitd eum qui hec nouit
appendere quod confessus est do-¬
minum crucifium: quantum
si fuisset pro domino crucifixus
Tunc enim fides eius. de ligno flo¬
ruit: quando discipuloꝵ marcu¬
it.nisi cuius mortis terrore mar¬
cuerat. eius resurrectione reiires¬
ceret. Illi enim desꝑauerunt de mo¬
riente: ille sꝑauitin commorien¬
te. Refugerunt illi auctorem uitȩ:
rogauit ille consortem penȩ Uolue-¬
runt illi tanquam hominis mortẽ:
credidit ille regnaturum eẽ. post
mortem. Beseruerunt illi sponsorẽ
salutis: honorauit ille socium cru¬

Expanded text:
mate in Christo aut morte pro Cliristo. mate in Christo aut morte pro Cliristo. Vnde et latro ille non ante crucem domini sectator, sed in cruce confessor, de quo nonnumquam praeiudicium captatur siue temptatur contra baptismatis sacramentum, a Cypriano sancto inter martyres computatur, qui suo sanguine baptizantur, quod plerisque non baptizatis feruente persecutione prouenit. tanto namque pondere appensum est tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marcuit, nisi, cuius mortis terrore marcuerat, eius resurrectione reuiresceret. illi enim desperauerunt de moriente, ille sperauit in commoriente; refugerunt illi auctorem uitae, rogauit ille consortem poenae; doluerunt illi tamquam hominis mortem, credidit ille regnaturum esse post mortem; deseruerunt illi sponsorem salutis, honorauit ille socium cru
Abbreviated transcription (Latin):
celors: non inueniens qua eriret
ne deiun animas innocentes dice¬
re cogeretur eterna morte damp¬
nare: quas nullo merito precedẽ¬
tis peccati. carni inserit peceatia¬
ci. S ut cumq sentiens quid ma¬
li dixerit sineulia ip̃i gratia. re¬
dimi animas pariulos in eternã
uitam regnumq celorum: et in
eis posse solui orignale peccatum
sine ip̃i baptismo. in quosit remis¬
sio peccatas: uidens gͦ in quam se
ꝓpfunditatem naufragosi gurii¬
tis iecerit: sane inquit pro eis obla¬
tiones assiduas. et offerenda iugi
ter censeo sacrificia sacerdotum.
Ecce aliud unde numquam exttu¬
rus est: nisi eum duisse penite¬
at. Quis enim offerat corpus ap̃i:
nisi pro eis qui menbra sunt xp̃i:
Ex quo autem ab illo dietum est. nͥ
quis renatus fuerit ex aqua et sp̃u.
non potest intrare in regnumdei.
et alio loco. qui ꝑcliderit animam
suam ꝓpter me inueniet eam: ne-¬
mo fit menbrum xp̃i. nͥ aut baptis¬

Expanded text:
caelorum\' non inueniens, qua exiret, caelorum\' non inueniens, qua exiret, ne deum animas innocentes dicere cogeretur aeterna morte damnare, quas nullo merito praecedente peccati carni inserit peccatrici. sed utcumque sentiens quid mali dixerit sine ulla Christi gratia redimi animas paruulorum in aeternam uitam regnumque caelorum et in eis posse solui originale peccatum sine Christi baptismo, in quo fit remissio peccatorum, uidens ergo, in quam se profunditatem naufragosi gurgitis iecerit: sane, inquit, pro eis oblationes assi- duas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum. ecce aliud, unde numquam exiturus est, nisi eum dixisse paeniteat. quis enim offerat corpus Christi nisi pro eis, qui membra sunt Christi? ex quo autem ab illo dictum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest intrare in regnum d e i, et alio loco: qui perdiderit animam suam propter m e, inueniet e a m, nemo fit membrum Christi nisi aut baptis
Abbreviated transcription (Latin):
sed scdm debitum liberat gra. ciuꝰ
precessit mentum bonum: ac fic gͣ¬
tia iam non erit grã. Si autem ma¬
lum: quero qd̾ sit aut eur uentt
in carnem: quo non uenisset nisi
apual quem nonest iniquitas i pse
mifisset. Nuinquam igitur nisi se
in peiora p̃cipitans. hane suam sen¬
tentiam moliritur astruere: qua
dirit quod anma meruit ẽẽ pec¬
catru. Et de his quidem paruulis
quoꝵs in baptismo diluitur origi¬
nale peccatum. inuenit qualiter¬
cumq quid diceret: quoniam pre¬
scientia dei p̃destinatis inuitam e¬
ter nam. nichil obee potuisset pau¬
lisper alieno in herere peccato. Od
tolerabiliter diceretur. sinoniste
uerbis sius implicaretur dicens.
quod meruit anima ẽẽ peccati:
unde se ommno non liberat᷑ nͥ
hoc eum dixisse peniteat. Ue ilis
autem paruulis qui morte p̃ue¬
niuntur prius quam baptirentur
in xp̃o. cum respondere uoluiss.
ausus est eis ꝓmittere. non solum
paradisum uerum etiam regnũ

Expanded text:
sed secundum debitum liberat gratia, cuius sed secundum debitum liberat gratia, cuius praecessit meritum bonum, ac sic gratia iam non erit gratia; si autem malum, quaero quod sit. an quod uenit in carnem, quo non uenisset, nisi apud quem non est iniquitas ipse misisset? numquam igitur nisi se in peiora praecipitans hanc suam sententiam molietur astruere, qua dixit, quod anima meruerit esse peccatrix. et de his quidem paruulis, quorum in baptismo diluitur originale peccatum, inuenit qualitercumque quod diceret, quoniam praescientia dei praedestinatis in uitam aeternam nihil obesse potuisset paulisper alieno inhaerere peccato. quod tolerabiliter diceretur, si non iste uerbis suis inplicaretur dicens quod meruerit anima esse peccatrix. unde se omnino non liberat, nisi hoc eum dixisse paeniteat. De illis autem paruulis qui morte praeueniuntur, priusquam baptizentur in Christo, cum respondere uoluissct, ausus est \'cis promittere non solum paradisum, uerum etiam regnum
Abbreviated transcription (Latin):
facta peccatrxs: quam dicere nõ
timuit ante omne suum peccatũ
meruisse fieri peccatricem. Quis
tam immane supplicium mere¬
tur sine peccato ut in aliena ini¬
quitate conceptus ante quam
ereat de uisceribus matris. iam
non sit sine peccato: Dehac autẽ
pena paruuloꝵ: animas que re¬
generantur in ip̃o. nullis earum
precedentibus meritis. gratuita
liberat gratia. duoqum gratia:
iam non est gratia. Proinde iste
homo ualde intelligens. &u dis¬
plicet in tanta profunditate. et si
non docta. tamen eauta nĩa cune¬
tatio: dicat si potest in hane pena
quo ꝑuenerit animamerito. de
qua pena liberat sine mercto grã.
bicat. ut qd̾ dirit aliqua si ualue¬
ut racione defendat. Non enum hoc
erigerem: nisi ipse duisset quoo
anima metuerit ẽẽ peccatiur. Nieat
meritum eius utrum bonum fue¬
rit an malum. Sibonum: quome¬
tito bono uenit in malums sima¬
lum: unde aliquod malum meri¬
tum ante omne peceatum  Item
dico.Si bonum: nongͣ eam gratis

Expanded text:
facta peccatrix, quam dicere non facta peccatrix, quam dicere non timuit ante omne suum peccatum meruisse fieri peccatricem. quis tam immane supplicium meretur sine peccato, ut in aliena iniquitate conceptus, antequam exeat de uisceribus matris, iam non sit sine peccato? de hac autem poena paruulorum animas, qui regenerantur in Christo, nullis eorum praecedentibus meritis gratuita liberat gratia; alioquin gratia iam non est gratia. proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet in tanta profunditate etsi non docta, tamen cauta nostra cunetatio. dicat, si potest, in hanc poenam quo peruenerit anima merito, de qua poena liberat gratia sine merito; dicat, ut quod dixit aliqua, si ualucrit, ratione defendat. non enim hoc exigerem, nisi ipse dixisset. quod anima meruerit esse peccatrix. dicat meritum cius utrum bonum fuerit anne malum. si bonum, quo merito bono uenit in malum? si malum, unde aliquod malum meritum ante omne peccatum? item dico: si bonum, non ergo cani gratis,