comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intrabit iu regnũ tuũ xp̃e: qui fec̾it in¬
quid uoluntatẽ pr̃ĩs mei qui in ceł est.
non dixit qui me ꝓfessus fu̾it natum
Et alibi ad discipulos. Ite ⁊ docete gen
tes baptizantes eos in noĩe prĩc ⁊ fili. et
sp̃t .s. et docentes eos seruare omia que
mandaui uob̾. non dixit docentes eos
qr sim natus. S ut mandata ꝯsu̾ent.
Itm̃ alibi. Amici mei eritis si fec̾itis
que p̾cipio uobis. non dixit. sinatũ me
credide̾tis. Rursus si fec̾itis mandata
mea: manebitis in mea caritate. et
alia multa. nec non ⁊ in monte cum
pacifici. Sĩ puro corde. Bĩ qui esuriũt.
Nusqm dixit᷑ qui me ꝯfessi fu̾int na¬
tum. Et indiscrecione agnoꝵ ab
edis in iudicio ducturũ se dicit hns
qui ad dext̾am sunt. Es uriui⁊ citas¬
non ⁊̃ diuiti q̃renti uitam et̾nami
Nondixit. crede me natũ ut met̾mũ
uiuas. Etce gͥ portioni mee qm̃ mͥd
gemina ut uultis fide delegi ubiq res

Expanded text:
intrabit in regnum tuum, Christe? Qui fecerit, inintrabit in regnum tuum, Christe? Qui fecerit, inquit, voluntatem Patris mei qui in coelis est . Non dixit: Qui me professus fuerit natum. Et alibi ad discipulos: Ite, docete omnes tes baptizantes eos in nomine patris et filii et spiritus sancti et docentes eos seruare omnia, quae mandaui uobis, non dixit: docentes eos, quia sim natus, sed ut mandata conseruent. item alibi: amici mei eritis, si feceritis, quae praecipio uobis, non dixit: si natum me credideritis. rursum: si feceritis mandata mea, manebitis in mea caritate et alia multa. necnon et in monte cum pacifici, beati puro corde, beati qui lugent, i, qui me confessi fuerint natum. et in discretione agnorum ab haedis in iudicio dicturum se dicit iis, qui ad dexteram sunt: esuriui, et cibasnon et diuiti quaerenti uitam aeternamnon dixit: crede me natum, ut in aeternum uiuas. ecce igitur portioni meae, quam mihi de gemina, ut uultis, fide delegi, ubique re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfitendum. quia non accipias ennͣgłm
mͥ quare ad ħ p̾iudie genealogia dãp¬
nata : qd̾ si acciꝑe eñngłium in duob
qd̾ cercius est acciꝑe em̃ngłium in sola
obseruatione constat. celestiũ mandatoꝵ.
Duplici gͦ imꝓbus es qui ut dici solet
desertor arguas militem. et tñ age.ponã
quia ita uis duo hec ꝑtes cẽ fiei fidei ꝑfcẽ
quaꝵ una quid̃ constet m̃ubo .i. fateri
uatio p̾ceptoꝵ. uide gͦ qmͣ arduam ego
et difaciliorem mͥ ꝑtem eleg̾im. tu uide
qmͣ leuissimam ⁊ faciliorem. Nec in¬
m̃ito plebs adte confluit. a me refugit
nesciens utiq qr regnũ dei non sit in u̾bo
b in u̾tute. Ꝙͥ gͦ est ꝙ me lacescis: Si
difficiliorem fidei aggressus ꝑtem tͥ aut
infirmo reliqui faciliorem: S ego ad
tͥbuendam iniquis salutẽ aĩs hnͣc ꝑtẽ
fidei efficatiorem puto ac mag̃ ydone¬
et unde potissimũ nob̾ salutis oriatur or¬
casior ex oius ore distannis. Ees lõm

Expanded text:
profitendum, quia accipias euangelium, profitendum, quia accipias euangelium, mihi quare ad hoc praeiudicet genealogia damnata? quodsi accipere euangelium in duobus quod certius est, accipere euangelium in sola obseruatione constat caelestium mandatorum. duplici modo inprobus es, qui, ut dici solet, desertor arguas militem. et tamen age, ponamus, quia ita uis, duo haec partes esse fidei perfectae, quarum una quidem constet in uerbo, id est fateri ervatio praeceptorum: vide ergo quam arduam ego et difficiliorem mihi partem elegerim; tu vide quam levissimam et faciliorem. Nec immerito plebs ad te confluit, a me refugit, nesciens utique quia regnum Dei non sit in verbo, sed in virtute. Quid ergo est quod me lacessis, si difficiliorem fidei aggressus partem, tibi ut infirmo reliqui faciliorem? Sed ego ad tribuendam, inquis, salutem animis, hanc partem fidei efficaciorem puto, ac magis idoneet unde potissimum nobis salutis oriatur occasio, ex ejus ore discamus. Quis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
lugentẽ. esurientẽ. sicientẽ. ꝑsecutioẽs
⁊ odia sustinentẽ pp̃ iustitiam. ⁊ dubitaᷤᷤ
utrũ accipiam eunͣgłm: Non gͦ iã
mirum est Iohem baptistam uiso ihu
ilt nõ dignatꝰ est quid̾ est renũciare ꝙ
eẽt ip̃e. S oꝑa rursus ead̾ illi que iam¬
dudum audierat remandauit. ceci ui
dent. surdi audiunt. mortui resurgũt.
et c̾. Q ego quo ccͣ te nõ inm̾ito fece¬
rim si ꝑroganti utrũ accipiam enͣngłm
dix̾o. om̃ia oꝑa. Dimisi pr̃em. mr̃em. uxo¬
rem. filios. agros. aurũ ⁊ argentũ. man¬
ducare. bib̾e. delicias. uoluptates. ħ tibi ad
int̾rogata satis sensum puta. et bm̃ te
si qd p̃cepit facias: S ut facias ⁊̃ credas
om̃ib que ineodem scripta sunt. quoꝵ
p̾m̃ est iᵈ. quia natus sit iħxc. s nec item
accipis. et multo mag̾ non accipis. qr p̃¬
cepta contempnis. ac ꝑ lit int̾im ꝑes sumꝰ
donec discuciamus ⁊ partes. aut sit̾ nõ
p̾iudicat p̃̾ceptoꝵ istoꝵ contentio ad

Expanded text:
ientem. persecutiones et odia sustinentem propter iustitiam, et dubitas, utrum accipiam euangelium? non ergo iam mirum est Iohannem Baptistam uiso Iesusus nec dignatus quidem est renuntiare, quod esset ipse, sed opera rursus eadem illi, quae iamdudum audierat, remandauit: caeci ui dent, surdi audiunt, mortui resurgunt et cetera. quod ego quoque circa te non inmerito fecerim, si perroganti, utrum accipiam euangelium, dixero: omnia mea dimisi, patrem, matrem, uxorem, filios, aurum, argentuducare, bibere, delicias, voluptates: hoc tibi ad interrogata satis responsum puta, et beatum te si quod praecepit, facias; sed ut etiam credas omnibus quae in eodem scripta sunt, quorum m est illud, quia sit natus Iesus. sed nec item accipis et multo magis non accipis, quia praecepta contemnis. ac per hoc interim pares sumus, donec discutiamus et partes; aut si tibi non praeiudicat praeceptorum ista contemptio ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmunis a pena est.
Ille enim ignorans potest ex¬
cusari apena: qui a quo dis¬
ceret nono inuenit. Istis aͥ
hrc ignosci petit. quia hñtes
a quo discerent oꝑam non
Accipient ergo ueniam si cõ¬
u̾tantur. G s. Oranduni
utiq ꝓ inimicis dominus
docut. Quid est ut cont̾
anme occiosoꝵ ulcisci se

Expanded text:
inmunis a poena est. ille enim ignorans potest excusari a poena, qui a quo disceret non inuenit; istis autem hoc ignosci petit, quia habentes a quo discerent operam noaccipient ergo ueniam si conuertantur. LXVIII. ORANDUM UTIQVE PRO INIMICIS DOMINUS DOCUIT: QVID EST UT CONTRA ANIMAE OCCISORUM ULCISCI
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis deus honoratur admone¬
ant. Nam sancditati humili¬
tatẽ in dei laudatorib ꝯum¬
gentes aꝑtissime docuerunt.
ut tanto quisq caueat nesr̃¬
bia decipiatur. qnͣto sanctiꝰ

Expanded text:
ab eis deus honoratur, admoneant. nam sanctitati humilitatem in dei laudatoribus coniungentes apertissime docuerunt, ut tanto quisque caueat, ne superbia decipiatur, quanto sancti
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ medicinã suscipiant. adul¬
t̾are iam desinant. laudent in se
d̾i paciencia. agant pnĩam. su¬
mant indulgencia. mutant de
pena feminaꝵ. ⁊ de sua impuni¬
tate sũam. Quib consid̾atis at
ꝑtractatis. si ꝯmunis ꝯdicõ. com¬
mune malũ. ꝯmune ꝑiculũ. ꝯ¬
mune uulnus. ꝯmunis salus.
fidelit̾ ⁊ humilit̾ cogitatur non
erit turpis. n difficilis ⁊ pꝰ ꝓpe¬
trataatq purgata adultena
reconaliatio ꝯuigũ u ꝑ claues
regni celoꝵ ñ dubitatur fien
remissio pc̃coꝵ. ñ ut pꝰ uiri diuor¬
ciũ adult̾a reuocet᷑: s ut pͥxp̃¬
consortiũ adult̾a ñ nocetur.⁊er̃
ecce non fiat nemo compeslit qͥa
forte lex aliqua huiꝰ scl̃i uetat se¬
tundũ t̾rene ciuitatis modũ uͥ co¬
gitata nõ ẽ abolito cͥminũ ꝑ san¬
guinẽ scm̃. Suscipiat᷑ gͦ continẽ¬
tia qm nulla lex ꝓhibet. in alia
ñ eatur adulteria. et quid ad nos
si nec saltem diuina misencõe

Expanded text:
suorum medicinam suscipiant, adulsuorum medicinam suscipiant, adulterare iam desinant, laudent in se dei patientiam, agant paenitentiam, sumant indulgentiam, mutent de poena feminarum et de sua inpunitate sententiam. Quibus consideratis atque tractatis si communis condicio, commune malum, commune periculum, commune uulnus, communis salus fideliter et humiliter cogitetur, non erit turpis neque difficilis etiam post perpetrata atque purgata adulteria reconciliatio coniugum, ubi per claues regni caelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum, non ut post uiri diuortium adultera reuocetur, sed ut pconsortium adultera non uocetur. uerum ecce non fiat, nemo conpellit, quia forte lex aliqua huius saeculi uetat secundum terrenae ciuitatis modum, ubi cogitata non est abolitio criminum per sanguinem sanctum. suscipiatur ergo continentia, quam nulla lex prohibet, in alia non eatur adulteria. et quid ad nos, si nec saltem diuina miseratione
Abbreviated transcription (Latin):
que apud grogorianũ legunt᷑. Sane̾
iudicabunt. Neq enĩ si penes te
culpa fuit ut m̃rimoĩum soluer ͦ.
⁊ scõm legem iuliã eupasia uxortu
nub̾et: pp̃ hoc rescͥptũ meu̾adult̾i
dampnata erit insi constet ẽe cõ¬
missũ. hebunt ã añ oculos in qui¬
rere an cũ tu pudice uiueres. illigᷤ
bonos mores colendi. auctor austi.
ꝑ iniquũ .n. mͥ udet᷑ ẽẽ. ut pudici¬
ciam uir ab uxore exigat. ꝙͣ ip̃e
ño exhibet. Que res potest. ⁊ uir̃
dampnare. ñ ob cõpensationẽmu¬
tui criminis. rem iit̾ utrũq ꝯpo¬
da sunt pp̃ decus t̾rene ciuitatis.
qnͣto castiores quent celestis pa¬
tria. ⁊ societas angłoꝵ. Qͤ cum
ita sint nuquid io minor est
ac nõ pocius maior ⁊ peior nrde
inpudicitia. qr mẽ illis suꝑłii
licenciosa iactancia. Nẽ. gͦꝙ
saluatorẽ supplici pietate confii¬
giant.⁊ ꝙ inilla fcm̃ legunt.⁊ s¬
nccͣnum esse fateantim adultioꝵ

Expanded text:
quae apud Gregorianum leguntur. sane, quae apud Gregorianum leguntur. sane, aeiudicabunt. neque enim, si penes te culpa fuit, ut matrimonium solueretur et secundum legem Iuliam Eupasia uxor tua nuberet, propter hoc rescripto meo adulterii damnata erit, nisi constet esse commissum. habebunt autem ante oculos hoc inquirere, an, cum tu pudice uiueres. illi quoque bonos mores colendi auctor fuisti. periniquum enim mihi uidetur esse, ut pudicitiam uir ab uxore exigat, quam ipse non exhibet. quae res potest et uirum damnare, non ob conpensationem mutui criminis rem inter utrumque conpoda sunt propter decus terrenae ciuitatis, quanto castiores quaerit caelestis patria et societas angelorum! quae cum ita sint, numquid ideo minor est, ac non potius maior et peior uirorum inpudicitia quam inest illis superba et licentiosa iactantia? non igitur saluatorem supplici pietate confugiant et quod in illa factum legunt um esse fateantur, adulteriorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pp̃ea minꝰ cebeant lasciuienti
carm seriure qr niri sũt. Et tamẽ
in dignantur si andiant ad ult̾¬
os iuros pend̾e similes. adult̾is
feminis penas: cũ tanto granius
eos ꝑuuri oportuerit: qnͣto ma¬
gͥ ad eos ꝑtinet ⁊ uͥtute uincere
⁊ exemplõ regẽ feminas xͥams e¬
quidẽ loquior. qui fidelit̾ audi¬
unt capud mulieris uir. ubi se
agnoscunt duces. illas aut̃ comi¬
tes ẽẽ debere. Et iõ cauendũ utro
illucrre niuendo: qua timet ne
uxor sequatur imitando. S isti
quib displicet ut int̾ uirũ i nu¬
lerẽ par pudicie forma seruetur.
⁊ pociꝰ eligunt maximeq. ĩ hac
causa mundi legib subditi esse.
quib feminas pudicie nexib ui¬
hac re constitutuit. ubi maritꝰ
uxorem de adulterii crimine accꝰ¬
sare ñ finitur. cui morib sus nõ
p̾buit castitatis exemplũ: ita
ut ambo dampnẽt. si ambos pa¬
nt̾ impudicos conflictꝰ ip̃ ꝯuicerit.
Nlam supͣditi imꝑatoris h ubi sun

Expanded text:
opterea minus debeant lasciuienti opterea minus debeant lasciuienti carni seruire, quia uiri sunt et tamen indignantur, si audiant adulteros uiros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto grauius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et uirtute uincere et exemplo regere feminas. christianis equidem loquor, qui fideliter audiunt: caput mulieris uir, ubi se agnoscunt duces, illas autem comites esse debere. et ideo cauendum uiro iliac ire uiuendo, qua timet, ne uxor sequatur imitando. sed isti, quibus displicet, ut inter uirum et uxorem par pudicitiae forma seruetur, et potius eligunt, maximeque in hac causa, mundi legibus subditi esse qquibus feminas pudicitiae nexibus uihac re constituerit, ubi maritus uxorem de adulterii crimine accusare non sinitur, cui moribus suis non praebuit castitatis exemplum, ita ut ambo damnarentur, si ambos pariter inpudicos conflictus ipse conuinceret. nam supra dicti imperatoris haec uerba sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Deinceps. noli peccare. aut iõ nd
debuerit mulier a medico dõ illiꝰ
peccati remissione sanari. ne oftẽ¬
derent᷑ nisam. Neq .n. quib illd̾
fc̃m domini displicet ip̃i pudic st̃.¬
⁊ eos seueros castitas facit. s po¬
cius ex illo sunt hominũ num̾o
pͥor in eam lapidem iaciat. Hisi
ꝙ illi conscientia t̾riti recesserunt.
dicũ rep̾hendũt ⁊ ĩadulteras ad¬
ulteri seuiunt. Quib si drẽt᷑ no
qd̃ illi audieriuit. qui sñ pc̃co est.
uiuerent. S cum ħ̾ eis dnĩs. ñ
solum nichil uolunt detrahere
se ueritati. s irasquit᷑. insuper
u̾itati ⁊ loquunt᷑ atq respondẽt.
S nos uirisumꝰ. anuo sexꝰ nr̃i
oignitas. hnͣc sustinebit ĩ mĩam.
ut cũ aliis feminis p̾t̾ uxores
nr̃as si quid admittimꝰ. in luendis¬
penis mulierib comꝑenur. Qͣ
ño pp̃ea mag̾ debeant᷑ illicitas ꝯ¬
cuputencias urlit̾ frenare quia
ui sunt: qiͣ ñ pp̃ea magis debeãt

Expanded text:
deinceps noli peccare, aut ideo non deinceps noli peccare, aut ideo non debuerit mulier a medico deo illius peccati remissione sanari, ne offenderentur insani. neque enim quibus illud factum domini displicet, ipsi pudici sunt et eos seueros castitas facit; sed potius ex illo sunt hominum numero, prior in eam lapidem iaciat. nisi quod illi conscientia territi recesserunt edicum reprehendunt et in adulteras adulteri saeuiunt: quibus si diceretur, non quod illi audierunt: qui sine peccato est —uiuerent. Sed cum haec eis dicimus, non solum nihil uolunt detrahere seueritati, sed irascuntur insuper ueritati et loquuntur atque respondent: sed nos uiri sumus. an uero sexus nostri dignitas hanc sustinebit iniuriam, ut, cum aliis feminis praeter uxores nostras si quid admittimpoenis mulieribus comparemur? Quasi non propterea magis debeant illicitas concupiscentias viriliter frenare, quia viri sunt? quasi non propterea magis debeant
Abbreviated transcription (Latin):
t̾os quos uł baptismate ablutos.
uł peiitencia credimꝰ ẽẽ sanatos:
hec cͥmina inuet̾e dei loge nullis
sacrificiis mundabant᷑. que noui
testam̃ti sarguĩe sine dubitacõ¬
ne mundantur ⁊ ĩo tunc oĩmodo
ꝓhibitũ ẽ ab alio cõtaminatã.
uiro reciꝑe uxorem. Qmͣius. dd̾.
saulis filiam qmͣ pat̾ eiusdem
mulieris ab eo seꝑatam ded̾at
alteri. tanqmͣ noui testamenti
nec ego te dampnabo uade dem¬
ceps noli peccare. quis ñ intelli¬
gat. deb̾e̾ ignoscere maritũ qd̾
nndet ignouisse duĩn amboꝵ. nͨ
iam se debere adult̾am dr̃e. cuiꝰ
penitentis cͥmen diuina credit mi¬
seracõe deletum: S hoc uidelicet
infideliũ sensus exhorret. ita uͥ nõ¬
nulli modice uł pocius ĩimici u̾e
fidei. credo metuentes peccandi ⁊̃¬
punitatẽ dari mulierib suus. itld̾
qd̃ de Adultere indulgencia dñs
fecit. auferent de codicib suis. qͣr
ꝑmissionẽ peccandi tribuit qͥ dixit.

Expanded text:
teros, quos uel baptismate ablutos teros, quos uel baptismate ablutos uel paenitentia credimus esse sanatos? haec crimina in uetere dei lege nullis sacrificiis mundabantur, quae noui testamenti sanguine sine dubitatione mundantur; et ideo tunc omni modo prohibitum est ab alio contaminatam uiro recipere uxorem, quamuis Dauid Saulis filiam, quam pater eiusdem mulieris ab eo separatam dederat alteri, tamquam noui testamenti nec ego te damnabo; uade, deinceps iam noli peccare, quis non intellegat debere ignoscere maritum, quod uidet ignouisse dominum amborum nec se iam debere adulteram dicere, cuius paenitentis crimen diuina credit miseratione deletum? Sed hoc uidelicet infidelium sensus exhorret, ita ut nonnulli modicae fidei uel potius inimici uerae fidei, credo, metuentes peccandi inpunitatem dari mulieribus suis, illud, quod de adulterae indulgentia dominus fecit, auferrent de codicibus suis, quasi permissionem peccandi tribuerit qui dixit: iam
Abbreviated transcription (Latin):
atꝰ. qm̃ numqmͣ moritur deus. Re¬
uxori eiꝰ alteri nub̾e. Qmͣuis .n. sit
bat᷑ apłs cum dicebat. ꝙ si mortuꝰ
sir̾t uir es cui uult nibat. s de
illa sola qͣ de corꝑe exitur. Qm̃ si
cauendam ẽẽ monstraui. ut ⁊ muli¬
er ꝑ impudiciciã soluat᷑ hec uindo.
q̃si soluitur libera erit a lege urri.
et iõ qd̾ insipientissime dr̃ ñ erit
adultera: s fuerit cũ alio uixo: qr
ꝑ adulterium liberata ẽ apͥore u¬
ro. &ꝵ si ita est aueritate demũ.
humanus sensus admittat: ꝓ¬
fecto mulier alligata ẽ. qm̃diu
uir eius uiuit. Qd̾ ut aꝑcius di¬
cam qmͣdiu uir eiꝰ incorꝑe est.
pari gꝰ forma ⁊ uiralligatus ẽ
qmͣdiu mulier eius ĩ corꝑe ẽ.
unde si uult dimitt̾e adusterã:
no ducat alt̾am. ne ꝙ in illa
culpat ip̃e cõmittat. Simiłr et
mulier si dimittit adilterum:
ñõ gͥ copłet alt̾um alligata ẽ
em̃ qmͣ diu iur eius inuit. nec
a lege uiri nͥ mortui lid̾atur. ut
ũ sit adultera. Si fu̾it cũ alio

Expanded text:
am nunquam moritur Deus. Reuxori ejus alteri nubere. Quamvis enim sit batur Apostolus, cum dicebat, Quod si mortuus fuerit vir ejus, cui vult nubat; sed de illa sola qua de corpore exitur. Quoniam si cauendam esse monstraui, ut et mulier per inpudicitiam soluatur hoc uinculo, quae si soluitur, libera erit a lege uiri, et ideo, quod insipientissime dicitur, non erit adultera, si fuerit cum alio uiro, quia per adulterium liberata est a priore uiro. quod si ita est a ueritate deuium, humanus sensus admittat, profecto mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit, quod ut apertius dicam, quamdiu uir eius in corpore est. pari ergo forma et uir alligatus est, quamdiu mulier eius in corpore est. unde si uult dimittere adulteram, non ducat alteram, ne quod in illa culpat, ipse committat. similiter et mulier, si dimittit adulterum, non sibi copulet alterum; alligata est enim, quamdiu uir eius uiuit nec a lege uiri nisi mortui liberatur, ut non sit adultera, si fuerit cum alio
Abbreviated transcription (Latin):
uiñ. Igit uiuente uiro uocabit᷑
adultera. si fu̾it cũ alio uiro. Si ã
mortuus fu̾it nir eius liberata
est a lege ut non sit adultera si
fui̾t cũ alio uiro. Hec uerba apłi
totiens repetita. tociens ĩculcata
u̾a sunt. uiua sunt. sana sunt.
plana sunt. Nullius uiri posti¬
oris mulier uxor eẽ incipit: insi
pͥoris ẽẽ desiuerit. esse aut̃ desinet
pͥoris: si moriatur uir eius ñ si
adultii: qͥ dimissam duxent. ⁊ ob¬
causã fornicatõnis. Sic̃ .n. manente
ĩ se sacͣmento regen̾atõnis excõmiũ¬
cat᷑ cuiꝰqmͣ reus cͥumis. nec illo sacͣ¬
mento caret. ⁊̃ si nũqmͣ reconciliet᷑
deo: ita manente ĩ se uinculo feceris
coniugał uxor dimittit᷑ ob causam
forncatõnis. nec carebit illo uincu¬
lo ⁊̃ sinũqmͣ reconciliet᷑ uiro: Eare¬
bit ã. si mortuus fuit uĩr eiꝰ. Reus
u̾o excõmunicatꝰ ĩo numꝙͣ carebͭ¬

Expanded text:
igitur uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro. si autem mortuus fuerit uir eius, liberata est a lege, ut non sit adultera, si fuerit cum alio uiro. haec uerba apostoli totiens repetita, totiens inculcata uera sunt, uiua sunt, sana sunt, plana sunt. nullius uiri posterioris mulier uxor esse incipit, nisi prioris esse desiuerit. esse autem desinet uxor prioris, si moriatur uir eius, non si adulterii, qui dimissam duxerit ausam fornicationis. Sicut enim manente in se sacramento regenerationis excommunicatur cuiusquam reus criminis nec illo sacramento caret, etiamsi numquam reconcilietur deo, ita manente in se uinculo foederis coniugalis uxor dimittitur ob causam fornicationis nec carebit illo uinculo, etiamsi numquam reconcilietur uiro; carebit autem, si mortuus fuerit uir eius. reus uero excommunicatus i
Abbreviated transcription (Latin):
bat tm̃ indomino. Qd duob moĩs
accipi potest. aut xͥana ꝑmanens.
aũ xp̃iano mibens. Noũ .ni. tp̃re
reuelati testam̃ti noui in euͣgłio
uł ullis apłicis litt̾s sũ ambigui¬
tate declaratũ ẽẽ. recolo utrũ dñs
ꝓhibu̾it fideles infidelib iungis
Qmͣuis beatissimꝰ ꝙypͥamis iĩ non

Expanded text:
bere, tantum in domino. quod duobus modis accipi potest: aut christiana permanens aut christiano nubens. non enim tempore reuelati testamenti noui in euangelio uel ullis apostolicis litteris sine ambiguitate declaratum esse recolo, utrum dominus prohibuerit fideles infidelibus iungi, quamuis beatissimus Cyprianus inde non
Abbreviated transcription (Latin):
pioꝵ: S ut sermo nr̃ ad hoc pociꝰ
claudatur. unde sumpsit exordiũ.
ego ñ solũ alios caticuminos uer̃
⁊ ipõs qui uiuenciũ ꝯiugiis copu¬
lati retinent adult̾ma consortia.
cũ saluos corꝑe inhis ꝑmanẽtes
ñ ad mittamis ad baptm̃ tamen
si desꝑati ⁊ intͣ se penitentes iacu¬
riut᷑. nͨ ꝓ se respondere potueruit.
baptirantos puto. ut ⁊̃ hoc pcc̃m
cũ cet̾is lauacro regen̾atonis ab lu¬
atur. Qͥs .n. nouit utrũ fortassis
adult̾ine carnis illecebra us ad
baptismũ statuerãt detineri: Si a
ab illa desꝑatione recreati potueñt
uiuere: aut facient ꝙ statuerant
aũ edocti obtemꝑabunt. au̾ de cõ¬
temptorib fiet ꝙͣ fieri ⁊̃ de bapti¬
datis talib debet. Ꝙ a baptisma¬

Expanded text:
 Sed ut sermo noster ad hoc potius claudatur, unde sumpsit exordium, ego non solum alios catechumenos uerum etiam ipsos, qui uiuentium lati retinent adulterina consortia, cum salvos corpore in his permanentes non admittamus ad baptismum; tamen si desperati, et intra se poenitentes jacuerint nec pro se respondere potuerint, baptizandos puto, ut etiam hoc peccatum cum ceteris lauacro regenerationis abluatur. quis enim nouit, utrum fortassis adulterinae carnis inlecebra usque ad baptismum statuerant detineri? si autem ab illa desperatione recreati potuerint uiuere, aut facient, quod statuerant, aut edocti obtemperabunt aut de contemptoribus fiet, quod fieri etiam de baptizatis talibus debet. quae autem baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
eadem sit eciam nr̃a sm̃a: noͣ hic
opus ẽ diuciꝰ oisputare. Eaticu¬
ninꝰ g in huiꝰ uite ultuno ꝯstitu¬
tis.si morbo seu cãu aliquo sic op¬
pressi st̃ ut qmuis adhuc uiuant.
timidius agunt. qmͣ nob̾ ũr agͥ
oporte: de pecuma conseruo corta
iudicem᷑. Satis quippe intalib res¬
piciend̾ est illud aplĩ uͥ ait. unus¬

Expanded text:
eadem sit etiam nostra sententia, non hinc eadem sit etiam nostra sententia, non hinc opus est diutius disputare. Catechumenis ergo in huius uitae ultimo constitutis, seu morbo seu casu aliquo si conpressi sint, ut, quamuis adhuc uiuant, timidius agunt, quam nobis uidetur agi oportere, ne de pecunia conseruo creditiudicemur. satis quippe in talibus respiciendum est illud apostoli, ubi ait: unus
Abbreviated transcription (Latin):
mittat illam. et si qͣ mulier ht ui¬
rũ infidelem. ⁊ ħ consentit hĩtare
cũ illa: ñ dimittat mr. Et sic audi¬
at᷑ ut qmͣuis fieri licitũ sit. qr hoc
ñ dicit dñs: ñ tñ fiat qr ñ exped᷑.
Nõ .n. omĩa expedire q̃ licitasunt
aꝑtissime docet apłs. sic̃ supͣ iam
ostendimꝰ. pp̃ quodlibet tam̃ for¬
icatõnis genus a me carnis sine
sp̃c uͥ ⁊ infidelitas intelligr. ⁊ dimis¬
so uiro ñ licet alt̾i mib̾e. ⁊ dimissa
uxore ñ licet alt̾am ducere: qm̃ doᷤᷤ
nulla exceptione fc̃a dic̃. si uxor
dimiserit uirũ suũ ⁊ alii nupsent.
mechat ͦ. ⁊ omĩs qͥ dimitit uxorẽ
suam ⁊ ducit alt̾am mechat᷑. his
ita ꝓmeo modulo ꝑtractatis at
uescio. Nec audeo ꝓfiteri om̃s sitꝰ
ciꝰ uł in hoc oꝑe uł in alio me adhs
explicasse. ui̾ iam posse siurgeat
explicare. Ind̾ autẽ iude me indẽ
in alra sceda consulend̾ existimasti
seorsũ ⁊ ergo enodare curarẽ: siͥ
aliud qmͣ t̾ uisũ ẽ uideret᷑. Eũ uero

Expanded text:
mittat illam; et qua mulier habet uirum infidelem et hic consentit habitare cum illa, non dimittat uirum, et sic audiatur, ut, quamuis fieri licitum sit, quia hoc non dicit dominus, non tamen fiat, quia non expedit. non enim omnia expedire, quae licita sunt, apertissime docet apostolus, sicut supra iam ostendimus. propter quodlibet tamen fornicationis genus, siue carnis siue spiritus, ubi et infidelitas intellegitur, et dimisso uiro non licet alteri nubere et dimissa uxore non licet alteram ducere, quoniam dominus nulla exceptione facta dicit: si uxor dimiserit uirum suum et alii numoechatur; et, Omnis qui dimittit uxorem suam, et ducit alteram, moechatur. 32. His ita pro meo modulo pertractatis atqnescio. Nec audeo profiteri omnes sinus ejus, vel in hoc opere, vel in alio me adhuc explicasse, vel jam posse, si urgear, explicare. Illud autem unde me itidem in alia scheda consulendum existimasti, seorsum etiam ego enodare curarem, si mihi aliud quam tibi visum est, videretur: cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ capiunt. uł rep̾hensionis mor
lac dit̾ se dedisse ñ escã. nͨ dũm .n.
poteratis inquid. s n ͨ ad h ͨ qͥdem
potestis. si demiq ip̃e dñs electis a¬
minꝰ possunt fac̾e q̃ cumq de ĩcor

Expanded text:
quia non capiunt, uel reprehensionis morsquia non capiunt, uel reprehensionis morslac dicit se dedisse, non escam — necdum enim poteratis, inquit, sed nec adhuc quidem potestis — si denique ipse dominus electis aminus possunt ferre,
Abbreviated transcription (Latin):
quił inhis uł ⁊̃ maliis obseruand
pͥutant. quod dixisse dum̃ loginꝰ.
ista saluatoris u̾ba referentes bas¬
tizare ñ audent eos qui ꝓse resp¬
dere neqͥuerint. ne forteᷤ cõfrium
gerant uoluntatis arbitͥum. Q
de ꝑuulis dici ñ pot̾. inquib adħ
rõnis nullus ẽ iisus. S ñ solũ in¬
cdibile ẽ n ͨ infine uite huiꝰ bap
nolenti dare qmͣ uolenti negare
uͥ uelit an nolit sic ñ apparet: uͥ
cũ credibiltꝰ sit eñ si poss uelle se
potuisse dcũrũ ea sacͣmenta ꝑciꝑe.
sine quib iã credidit. ñ se oport̾e.
de corꝑe exire. Si ã dominꝰ ubi ait
nolite dare sc̃m canib. hoc ꝙ isti
cauendũ putant uellet intelligi
ñ ip̃ suo traditori dediss ꝙ ĩ suã
ille ꝑniciem sũ culpa dantis ẽ dig¬
uis indignꝰ accepit. Uñ cũ hoc drẽt
doꝰ: credendũ ẽ significare uoluisse.
ꝙ lucẽ intelligentie spñał ĩmun¬
dacorda ñ portant. et si portanda
dector ingesserit. q̃ ñ recte accipiũt.

Expanded text:
uel etiam in aliis obseruandum putant, quod dixisse dominum legimista saluatoris uerba reuerentes baptizare non audent eos, qui pro se respondere nequiuerint, ne forte contrarium gerant uoluntatis arbitrium. quod de paruulis dici non potest, in quibus adhuc rationis nullus est usus. sed non solum incredibile est nec in fine uitae huius baptmulto satius est nolenti dare quam uolenti negare, ubi uelit an nolit sic non apparet, ut tamen credibilius sit eum, si posset, uelle se potius fuisse dicturum ea sacramenta percipere, sine quibus iam credidit non se oportere de corpore exire. Si autem dominus, ubi ait: nolite dare sanctum canibus, hoc, quod isti cauendum putant, uellet intellegi, non ipse suo traditori dedisset, quod in suam ille perniciem sine culpa dantis cum dignis indignus accepit. unde cum hoc diceret dominus, credendum est significare uoluisse, quod lucem intellegentiae spiritalis inmunda corda non portant. et si portanda doctor ingesserit, quae non recte accipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nubendo erit cum iro suo. hoc qͥ
sentit. nonne cernis qmͣ cont aplin
sentiat: Quod qͥdem nõ ip̃e sentis
s hoc seqr̃. illa que sentis. Mutis
añcedentia si uis cau̾e seqñcia. t
noli dre mortuũ uirũ uł mortuã
uxorem. hoc loco debere intesbig

Expanded text:
nubendo erit cum suo uiro. hoc qui nubendo erit cum suo uiro. hoc qui sentit, nonne cernis quam contra apostolum sentiat? quod quidem non ipse sentis, sed hoc sequitur illa quae sentis. muta ergo antecedentia, si uis cauere sequentia, et noli dicere mortuum uirum uel mortuam uxorem hoc loco debere intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
ro uxor aliena s sua. Soluto enĩ
ꝑ adult̾ium pͥori coniugali uindo:
cuiq iam impserit ꝯingem non
hñti. ñ adultera. cũ adisltero. sed
g᷑ erit uerũ mulier alligata est.
qmdin nir eiꝰ uiuit.: Ecce uir eiꝰ
uiuit. qr nec de corꝑe excessit. nec
forncatus est: quod ꝓ morte iꝰ depu¬
tari. ⁊ tam̃ ei mulier alligata iam nͥ
ẽ. Nonne attendis qmͣ sit hoc cont
apłm̃ dicentẽ. nuilier alligata est
qͣm diuuir eiꝰ uiuit : an forte dictu¬
nus es muit qdem s uir eiꝰ iam non
ult̾nm coniugale uinculũ soluit:
Qͦmͦ gͥ iuiuente uiro uocabit᷑ adu¬
tera si ftut cum alio uiro. qñqͥdem
uir eiꝰ ille iam non ẽ cõiugali uibcło
ꝑ mulieris adultiũ iam ioluto : Qo
enĩ uiuente uiro nͥ suo uocabit᷑ ad¬
ult̾a. si fu̾it cũ alio niro : at si uir
eius cẽ ille iam destitit: nõ utiq
uiuente uiro uocabit᷑ adultera si
fuerit cũ alio uiro s nullũ hñs iur̃

Expanded text:
ro uxor aliena, sed sua. soluto enim ro uxor aliena, sed sua. soluto enim per adulterium priore coniugali uinculo cuicumque iam nupserit coniugem non habenti non adultera cum adultero, sed ergo erit uerum: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit? ecce uir eius uiuit, quia nec de corpore excessit nec fornicatus est, quod pro morte uis deputare; et tamen ei mulier alligata iam non est. nonne adtendis, quam sit hoc contra apostolum dicentem: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit? an forte dicturus es: uiuit quidem, sed uir eius iam non adulterium coniugale uinculum soluit? quomodo igitur uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro? quandoquidem uir eius ille iam non est coniugali uinculo per mulieris adulterium iam soluto. quo enim uiuente uiro nisi suo uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro? at si uir eius esse ille iam destitit, non utique uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro, sed nullum habens uirum
Abbreviated transcription (Latin):
destiterit: aduiter hendus ẽ. Qd̾
tͥ existimo ñ uideri. Io enĩ młier
uiuente uiro nocabit᷑ adultem
si fu̾it cum alio uiro qm̃ alligatã
ẽ qmͣdiu nir eiꝰ niuit. hoc a̾uin¬
cł̾m si ei cũ uiro unuente ñ ẽẽt. sñ
ullo adult̾ii crimine alt̾i imiberet.
ꝓm̃ si alligata ẽ: qmͣ din uir eiꝰ
niuit: nullo in nisi uiro mortuo
soluta dicenda est ab hoc nindo.
porro si morte cuiuslibet eoꝵ int̾
maritũ ⁊ uxorem hoe uindm sol¬
uit᷑. ⁊ ꝓ morte hñda est sicut dicis
⁊̾ formcatõ ꝓcul dubio erit. ab ħ
⁊ mulier soluta qñ fu̾it formcata.
Neq .n. dici poterit ħalligata
uiro: qnͣco ab iħa fu̾it solutus. Ac
ꝑ hoc postea qmͣ fornicando alli¬
gata uiro ẽẽ destitit. quisquis eã
ouxent adulter ñ ent. Et inde ꝙͣ
sit absurdũ ut ĩo nõ sit adult᷑. qr
duxit adult̾am. Inimo u̾o qd̾ est
monstruosꝰ. nec ip̃a mulier erit
adult̾a: qm̃ non erit posteriori i¬

Expanded text:
destiterit, adulter habendus sit. quod destiterit, adulter habendus sit. quod tibi existimo non uideri. ideo enim mulier uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cuest. quamdiu uir eius uiuit; hoc autem uinculum si ei cum uiro uiuente non esset, sine ullo adulteri crimine alteri nuberet. proinde si alligata est quamdiu uir eius uiuit, nullo modo nisi uiro mortuo soluta dicenda est ab hoc uinculo. porro si morte cuiuslibet eorum inter maritum et uxorem hoc uinculum soluitur et pro morte habenda est, sicut dicis fornicatio, procul dubio erit ab hoc et mulier soluta, quando fuerit fornicata. neque enim dici poterit haec alligata uiro, quando ab illa fuerit uir solutus. ac per hoc posteaquam fornicando alligata uiro esse destiterit, quisquis eam duxerit, adulter non erit. Et uide, quam sit absurdum, ut ideo non sit adulter. quia duxit adulteram. immo uero, quod est monstrosius, nec ipsa mulier erit adultera, quoniam non erit posteriori ui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc lꝑ eam facere si continens ẽẽ
uoluerit ñ ut p̾cepti molatux ̃¬
ueniat᷑ eẽ si nupsent. Q ͤ t inidet᷑
forma. ⁊ a uiro ẽe seruanda. ut ux¬
orem dimittat excepta cã form¬
catonis. si a̾ dimiserit maneat
sñ coniugio ut pudice reconcili¬
ari possit uxori. nͥ forte ꝯtinenci¬
am ie eleg̾it: ne uxoris caste
reconciliatoem refugiens ip̃e illã
cogat mechari. si se ñ continens
uiuente illo nupserit alt̾i. Si ã
fu̾it abuxore fornicante disimictꝰ.
iam eũ millo pͥcepto. ut se conti
est qmͣdin uir eius uiuit. ꝙ si
mortuus fui̾t uir eiꝰ liberata est.
cui uult nubat. sic ingelligñdũ
existimas ut siiix fu̾it forncat᷑
ꝓ mortuo deputet᷑. ⁊ uxor ꝓ mor¬
tus. ⁊ iõ liceat ciulibet illõꝵ tan¬
qmͣ post mortem ita post tornea¬
tõem comugis alti copłari. Qui¬
b tuis sensib consid̾atis: Abste
quero utrũ quicumq duxerit
mulierem que niro alligata esse

Expanded text:
hoc eam facere, si continens esse hoc eam facere, si continens esse uoluerit, non ut praecepti uiolatrix inueniatur esse, si nupserit. quae tibi uidetur forma et a uiro esse seruanda, ut uxorem non dimittat excepta causa fornicationis; si autem dimiserit, maneat sine coniugio, ut pudicae reconciliari possit uxori, nisi forte continentiam illa delegerit, ne uxoris castae reconciliationem refugiens ipse illam cogat moechari, si se non continens uiuente illo nupserit alteri; si autem fuerit ab uxore fornicante disiunctus, iam eum nullo praecepto ut se contiest, quamdiu vir ejus vivit; quod si mortuus fuerit vir ejus, liberata est; cui vult nubat ; sic intelligendum existimas, ut, si uir fuerit fornicatus, pro mortuo deputetur et uxor pro mortua, et ideo liceat cuilibet eorum tamquam post mortem ita post fornicationem coniungi alteri. Quibus tuis sensibus consideratis abs te quaero, utrum quicumque duxerit mulierem, quae uiro alligata esse
Abbreviated transcription (Latin):
d ea que michi scͥpseras¬
frat̾ religiose pollenti.
iam rescripseram ñ par¬
uum uolumen de his qui uiuen¬
tib cõiugibꝰ suis aliis copłant᷑.
Ꝙ cũ innotuiss dilectiom tue ad¬
didisti aliqua ad libellum tuũ. ⁊
his me respond̾e desid̾ans. S cum
fac̾e disponerẽ addendo ⁊ ego ad me¬
ũ. ita ut unus lib̾ ẽẽt ⁊̃ responsio¬
nis mee. repente illud editũ est
quod absolueram pͥus flagitan¬
tib fratrid ⁊ nescientib nr̃is. qd̃
adhuc aͥd c̾e̾t addendũ. hinc fc̃m
ẽ uit alt̾o seorsum opuscło ad ea q̃
addidisti Rndere compellerer:
Non ã q̃ addidisti adicta sunt
debere. ꝙ in his apłi u̾bis uͥ ait.
cet̾is a̾ ego dico non dñs. muliere
a uiro non disced̾e. qd̃ si dicesserit¬
manere ĩnuptã ut ei poss recon¬
ciliari si contiere ille noluisset.
uiuente ducendã. ip̃a ñ reconcili¬
ata compelłet. Eetm si a iuro for¬
incante discesserit.: putas ei nõ
p̾cipi ut inimpta ꝑmaneat.s

Expanded text:
d ea, quae mihi scripserafrater religiose Pollenti, iam rescripseram non paruum uolumen de his, qui uiuentibus coniugibus suis aliis copulantur. quod cum innotuisset dilectioni tuae,. addidisti aliqua ad libellum tuum, etiam his me respondere desiderans. sed cum facere disponerem, addendo et ego ad meum, ita ut unus liber esset etiam responsionis meae, repente illud editum est, quod absolueram prius, flagitantibus fratribus et nescientibus, quod adhuc aliquid esset addendum. hinc factum est, ut altero seorsum opusculo ad ea, quae addidisti, respondere conpellerer. non autem quae addidisti, adiuncta sunt debere — quod in his apostoli uerbis, ubi ait: ceteris autem ego dico, non dominus, mulierem a uiro non discedemanere innuptam, ut possit ei reconciliari, si continere ille noluisset, uiuente ducendam ipsa non reconciliata conpelleret. ceterum si a uiro fornicante discesserit, putas ei non praecipi, ut innupta permaneat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mũq nominata sola aĩa homo
intesligatur fic̃ ẽ illd̃ tot aĩedes¬
p̾ponunt ita respondemꝰ u ulłs
hominũ ita deapiat ut putet
nos ꝑ ħ ñba cogi ad credendũ
⁊ conficend̾ ꝙ mediator dĩ et

Expanded text:
rumque nominata sola anima homo intelligitur sicut est illud: Tot animae desponunt, ita respondemus, ut nullus hominum ita desipiat, ut putet nos per haec verba cogi ad credendum et confitendum, quod Mediator Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
E duobz diis que ip̾e dix¬
isti ego certe respondens
uerbis tius ubi arsti a uobis
pmĩ deum coli. fonsequens est
quidem locutus es asserens ꝙ¬
⁊xpm̃. S duos deos a nobis
coli qmͣnis nõ negan̾is tamen
nõ ei ausus coniiteri. Sensisa
nas aures ferte non posse. O
qmͣ de ꝓximo te corrigeres si ti¬
mere crederes ꝙ dr̃e timuisti. Eñ
emĩ clamet apłs. corde credit᷑
ad iusticiam. ore a confessio fit
ad salutem. Si adiustitiam pu¬
tas ꝑtinere quos credis cur hoc
ad salutẽ ⁊̃ ore non confiteris:
Si autem duos colendos ad
salutem n̾o ꝑtinet confiteri.
sine dubio nec ad insticiam ꝑ¬
tmet credere. Qͣ gͦ nõ uis tali
ꝯfessione rerum teneri os tum̃
quare ñ muinidas a tale credul¬
tate cor tuum: Eene catholicã
sidem rectam ne te pudeat emẽ
ẽe deos s unũ. Isto mͦ solo fiet
ut ⁊ pr̃em colas ⁊̃ filium. nͨ tñ
duoi deos ẽe colendos dicas sed
unũ ne reatu impietis tua con¬
suencia compungat᷑. qnͣdo so¬

Expanded text:
e duobus diis quae ipse dixisti, ego certe respondens verbis tuis, ubi aisti a vobis unum Deum coli: Consequens est,quidem locutus es, asserens  sed duos deos a vobis coli quamvis non negaveris, tamen non ausus es confiteri. Sensistinas aures ferre non posse. O quam de proximo te corrigeres, si timeres credere quod dicere timuisti! Cum enim clamet Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem ; si ad justitiam putas pertinere quod credis, cur hoc ad salutem etiam ore non confiteris? Si autem duos deos colendos ad salutem non pertinet confiteri, sine dubio nec ad justitiam pertinet credere. Qui ergo non vis tali confessione reum teneri os tuum, quare non mundas a tali credulitate cor tuum? Tene cum Catholica fidem rectam, non te pudeat emenddeos esse, sed unum. Isto modo solo fiet ut et Patrem colas et Filium, nec tamen duos deos esse colendos dicas, sed unum, ne reatu impietatis tua conscientia compungatur, quando so
Abbreviated transcription (Latin):
non arbitiatus ÷ ẽẽ rapiendã
equalitatẽ dei. ẽo quod abillo
fuerit aliena. Raptor enĩ rer
aliene usurꝑator est tanqmͣ ħ
filius si posset raꝑe uoluisset.
Quod uides quanta insipienꝰ
senciatur. Ergo intellige apłu
ideo dixisse non rapinam arbi¬
tratus ÷ eẽ se equalem dõ. quia
non alienũ arbitratus ÷ ẽẽ. ꝙ
uatus est. S tamen qmͣuis e¬
qualitatem dei. ño fu̾it arbi¬
ttatus alienam s suam seinz¬
ip̃m exinaniuit nõ querens
que sua sunt s qͤ nr̃a sunt. quod
ut nom̾s na ẽẽ attende mide apꝰ¬

Expanded text:
Non arbitratus est esse rapiendam aequalitatem Dei, eo quod ab illo fuerit aliena. Raptor enim rei alienae usurpator est: tanquam hoc Filius, cum posset, rapere noluisset. Quod vides quanta insipientia sentiatur. Ergo intellige Apostolum ideo dixisse, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; quia non alienum arbitratus est esse quod natus est: sed tamen quamvis aequalitatem Dei non fuerit arbitratus alienam, sed suam, semetipsum exinanivit, non quaerens quae sua sunt, sed quae nostra sunt. Quod ut noveris ita esse, attende unde
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi ꝯmemorau apli̾cũ testimoni¬
ũ. qr cum informa di eẽt ñ rapmnã
arbitratus est cẽ se equalem dõ.
Natura quippe illi fuerat d̾i eqͣli¬
tas nõ rapina ad q tu respon¬
dens dixisti. Quis emĩ negat
filium ẽẽ informa di : qd enĩsit
deus ꝙ sit dominꝰ. quod sit rex.rã
instiuit ꝙ ille ño rapuit. necnos
dicimꝰ. hec u̾ba tua nõ agunt ad¬
ẽẽ ꝓ nobis. Si enim confiteris
dei formam. cur nõ aꝑte dei fili¬
umdeo confiteris equalem. pre¬
sertim qr de p̾bis apłi ubi ait ñ
rapinam arbitratus est ẽẽ se e¬
qualem doo. ñ potiusti ꝓ tuis ꝑti

Expanded text:
olicum testimonium: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Natura quippe illi fuerat Dei aequalitas, non rapina. Ad quod tu respondens dixisti: Quis enim negat Filium esse in forma Dei? Quod enim sit Deus, quod sit Dominus, quod sit Rex, jam instruit, quod ille non rapuit, nec nos dicimus. Haec verba tua non esse pro nobis. Si enim confiteris Dei formam, cur non aperte Dei Filium Deo confiteris aequalem? Praesertim, quia de verbis Apostoli, ubi ait, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo
Abbreviated transcription (Latin):
filium. uͥ nichil aliud quͣ equa¬
litas apparet amboꝵ. S ĩ forma
dei putas intelligend̾ informa
sua. qr ⁊ ip̃e utiq deus est. Non
multũ curo si ⁊̃ sic intelligas. y
enĩ pleniudinem forme. etatis
inicrementa ñ faciunt s d̾o gigñe

Expanded text:
Filium, ubi nihil aliud quam aequaFilium, ubi nihil aliud quam aequalitas apparet amborum; sed, in forma Dei, putas intelligendum in forma sua, quia et ipse utique Deus est? Non multum curo si etiam sic intelligas. Ubi enim plenitudinem formae aetatis incrementa non faciunt, sed Deo gi
Abbreviated transcription (Latin):
sua. noit rapinam arbitiat᷑
est hec ÷ no alienum arbitrat᷑
est eẽ se̾ equalem deo. s tñ que¬
uens ur̃a non sua semet ip̃m ex¬
maninit. Non formam deiamit¬
tens s formam serui accipiens.
Non enĩ est mutabilis illa na¬
tura ut se exmaniret ꝑdendo
quod erat s accipiendo qd̾ nõ
erat. nec consumendo que lua
sinit. s assumendo que m̃ast̾.
ac deinde informa serui ꝯccpi¬
ens obediendo sicut homo ni
ao mortem crutis. pp̃ ꝙ eum ex
tã nõ do. seq enĩ cum in forma
deieẽt. non excelsus erat. aut
nõ ei genua flectebant celestia
est ip̃a exaltata ÷ ip̃iconatũ
est nomen qd̾ est suꝑ om̃e no¬
men. ut tamen ip̃a forma ser¬
dei. Non itaq facias imparem
dõ formam dei. qd̾ nͥ inpĩs ho¬
minib dici potest. Nam cũ
dem̃ fu̾it iste homo informa
illiꝰ hominis. nemo intelligit nͥe¬
quales. An forte nõ uis sic accpe
quod dcm̃ est cum informa dei es¬
set. ut informa dei prĩs. ĩtelligas

Expanded text:
ua, non rapinam arbitratus est, hoc est, non alienum arbitratus est, esse aequalis Deo; sed tamen quaerens nostra, non sua, semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Non enim est mutabilis illa natura ut se exinaniret perdendo quod erat, sed accipiendo quod non erat: nec consumendo quae sua sunt, sed assumendo quae nostra sunt; ac deinde in forma servi obediendo sicut homo usque ad mortem crucis. Propter quod et ta, non Deo. » Neque enim cum in forma Dei esset, non excelsus erat, aut non ei genua flectebant, coelestiest, ipsa exaltata est, ipsi donatum est nomen quod est super omne nomen; ut cum ipsa forma serDei. Non itaque facias imparem Deo formam Dei: quod nec in ipsis hominibus dici potest. Nam cum dictum fuerit, Iste homo in forma est illius hominis, nemo intelligit nisi aequales. An forte non vis sic accipere quod dictum est, Cum in forma Dei esset, ut in forma Dei Patris intelligas
Abbreviated transcription (Latin):
se᷑ unde heat s utrum habeat.
sn emĩ de prẽ solo uis intelligi.
ꝓscuptum est solus ht mimor¬
talitatẽ ꝓrorsus a nullo suscep¬
tam pr̃ ht immortalitatẽ ⁊ a ꝑa¬
cam nõ dedit filio. aũ acceptam
didit ꝑdidit filius. dedit autẽ
pr dando ꝑdidit ꝙ generando
dedit. ht̃ gͦ immortalitatẽ ⁊ pr̃
ĩfilius. ñ pat̾ solus. Eogeris itaq
confiteri nõ de solo pr̃e dcm̃ esse.
qui solus ht̃ inmortalitatẽ qr
iam coactus es confiteri. ꝙ ⁊ filiꝰ

Expanded text:
 unde habeat, sed utrum habeat. Tu enim de Patre solo vis intelligi quod scriptum est, Solus habet immortalitatem. Prorsus a nullo acceptam Pater habet immortalitatem, et a Paeam non dedit Filio, aut acceptam perdidit Filius. Dedit autem Pater dando perdidit quod generando dedit. Habet ergo immortalitatem et Pater et Filius, non Pater solus. Cogeris itaque confiteri non de solo Patre dictum esse, Qui solus habet immortalitatem: quia jam coactus es confiteri quod et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
hiis signis ad hibitis huiꝰmodi po¬
testates uoluntati hoĩm nõ ob tẽ¬
pant ut aute mali donis sepe tẽ¬
poralit̾ noceant potestutẽ ĩ eos
accipiunt. ad inaloꝵ bonoꝵ uti¬
litatẽ pp̃ excercitacõnẽ paciẽtie.
o dmaçom̃ dei resistendo ad quirit
gͥ grauiꝰ iudiciũ. Qd̾ enĩ ip̃e dñs a¬
gens hominẽ poncio pilato dixit¬

Expanded text:
his signis adhibitis hujusmodi potestates voluntati hominum non obtemperent. 5. Ut autem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt, ad majorem bonorum utilitatem, propter exercitationem patientiae. ordinationi dei resistendo adquirat sibi grauius iudicium. quod enim ipse dominus agens hominem Pontio Pilato dixit
Abbreviated transcription (Latin):
atura subiecta ẽ. alit̾ enĩ cogit᷑
possessor equũ dare. multi alit̾
eũ tradit emptori: uł cuilibet
donat aut comodat. Et q̃mad̾m
pleriq maliq milites quos mi¬
ꝑał discipluia condampnat sig¬
nis imꝑatoris sui n̾o ulłos pos¬
aliquid quod publice nõ iubefͣ
ta exigunt aliquid a potestatib
quib honori xͥ tredere iudictum ẽ
cum autẽ malis iubentib cedunt
uoluntate ad seducendos homĩes
cedunt quoꝵ errore letantur.

Expanded text:
reatura subjecta est. Aliter enim cogitur possessor equum dare militi, aliter eum tradit emptori, vel cuilibet donat aut commodat. Et quemadmodum plerique mali milites quos imperialis disciplina condemnat, signis imperatoris sui nonnullos posaliquid, quod publice non jubetur, a christiana exigunt aliquid a potestatibus, quibus honori Christi cedere indictum est. Cum autem malis jubentibus cedunt, voluntate ad seducendos homines cedunt, quorum errore laetantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiliari. Ubi intelligitur qr etiã
summa ilia causa que illa sola
relicto comugii ꝑmittitur mu¬
lier a uiro recessenit. a uiro in¬
nupta ꝑsenerare debet. aut si se
alt̾i nubere. Sequitur autẽ et
qmͣ precipiebat infemina. qͥb
p̾ excepto dm̃i insinuat ista sequi᷑.
cet̾is autẽ dico ego nõ dñs. Si qͥs
frt̾ ht̃ uxorem ⁊ hec consentit¬

Expanded text:
iliari. Ubi etiam intelligitur quod si una illa causa, qua sola relectio conjugii permittitur, mulier a viro recesserit, innupta perseverare debet: aut si se alteri nubere. Sequitur autem, etquam praecipiebat in femina. Quibus ex praecepto Domini insinuatis ita sequitur: Caeteris autem ego dico, non Dominus, Si quis frater habet uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
publice iusticie. Nec mirũ est qd̾
hec signa ualent a ab eis adhiden¬
tur. qñ ⁊ cum usur pant᷑ ab extm¬
neis qui omĩo suũ nom̃ ad istam
maliciam ñ dederunt pp̃ honorẽ
tũ excellentissimi imꝑatoris ua¬
lent ex quo fuit ille de quo disci¬
płi domino nũciau̾nt ꝙ in noĩe
enis eic̾et demonia. quͣuis cũ
eis eũ ñ sequeret᷑. Cum aut̃ nõ
cedunt hiis signis huiꝰmõi pot̾¬
tates de ip̃e ꝑhibet occultis moĩs.
cũ id iustum atq utile iudicat.
signa contempn̾e. Eontͤmiscunt
.n. ħ uͥcumq illa conspexerũt. S
nescientib homĩb aliud iubetur
cũ eos oꝑtet ꝯfundi sic̃ de sene fi¬
liis ĩactib apłoꝵ legimꝰ. quib
dos bonos. ut ꝓficiant infide. at

Expanded text:
publica iustitiae. nec mirum est, quod haec signa ualent, cum ab eis adhibentur, quando etiam cum usurpantur ab extraneis, qui omnino suum nomen ad istam militiam non dederunt, propter honorem tamen excellentissimi imperatoris ualent. ei quibus fuit ille de quo discipuli domino nuntiauerunt, quod in nomine eius eiceret daemonia, quamuis cum eis non sequeretur. cum autem non cedunt his signis huius modi potestates, deus ipse prohibet occultis modis, cum id iustum atque utile iudicat. signa contemnere; contremescunt enim haec, ubicumque illa conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur cum eos oportet confundi, sicut de Sceuae filiis in Actibus apostolorum legimus, quibus dos bonos, ut proficiant in fide, atq
Abbreviated transcription (Latin):
ħ tonũ eos hr̃e utile t̃ sin public̃ã
qͦdamnꝰ imꝑialem legem hoc est
sũmidei potestatẽ imꝑent infimis
potestatib ad qͣdam iusibilia facie̾¬
da miracia. millis enĩ deus ip̃o im¬
perat cuiꝰ templũ sunt. ⁊ qm̃ con¬
tenta sua puata potestate arden¬
tissime diligunt. inmnagicis autͥ
oꝑaconib ad illecebram deceptois
ut᷑ sibi subingent eos qͥ ut talia ꝯ¬
steriis eoꝵ ꝙ sͥ licet largiri hono
rantib se sͥ q sermentib ⁊ q̃dam
secum insacramentis suis pectam
seruantib. Et qnͣdo uident᷑ imꝑa¬
re magi ꝑ sublimoꝵ noĩa inferi¬
ores. terrelit ⁊ ut ñ nulla uisibiłia
q ᷑ pp̃ infirmitatẽ carnis magna ui¬
dentur homĩb nõ ualentid et̾na
contueri que ꝑ se ip̃m p̾stat delecto¬
rib suis nũs deus mirantib exhi¬
beant. ħ a̾ ꝑmittit deus ĩiuste oĩa.
mod̾ans ut ꝓ cupiditatib ⁊ elcoĩb¬
inuocacõm sũmi dei aliquid ꝓ suis
małꝰ cupiditatib impetrant᷑ uin¬

Expanded text:
 donum habere utile est, secundum publicam modo imperialem legem, hoc est summi dei potestatem, imperent infimis potestatibus ad quaedam uisibilia facienda miracula. in illis enim deus ipse imperat, cuius- templum sunt et quem contemta sua priuata potestate ardentissime diligunt; in magicis autem imperationibus ad inlecebram deceptionis, ut sibi subiugent eos quibus talia cysteriis eorum, rantibus se, sibique servientibus, et quaedam secum in sacramentis suis pacta servantibus. Et quando videntur imperare magi, per sublimiorum nomina inferiores terrent; et quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hominibus non ualentibus aeterna contueri, quae per se ipsum praestat dilectoribus suis uerus deus, mirantibus exhibent. haec autem permittit deus iuste omnia moderans, ut pro cupiditatibus et electioninvocatione summi Dei, aliquid pro suis malis cupiditatibus impetrant, vin