comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utar qͥ uerbo dicã reꝑire ñ possũ Natura frcigilis natu¬
ra contẽpta et om̃ib monstrata decerior omã uicit. om̃a
suꝑauit: et om̃ib hodierna die meruit excelsior reꝑiri.
Nocdie uota angłi diu desid̾ata receyigit: hodie archangłi
qđ multo tẽpore cupiebant inspicere ualuer̃. naturã nr̃am
ipsi sede dñica imnostadi fulgentẽ gła ꝑuiderunt. hoc enĩ¬

Expanded text:
ra fragilis, natura contempta, et omnibus monstrata deterior, omnia vicit, omnia superavit, et omnibus hodierna die meruit excelsior reperiri. Hodie angeli diu vota desiderata coeperunt, hodie archangeli quod multo tempore cupiebant inspicere valuerunt; naturam nostram in sede dominica immortali fulgentem gloria perviderunt. » S
Abbreviated transcription (Latin):
Paat benerancdo habitu uir desuꝑ clarus assistens: euiꝰ eẽt uia am
cernerent in quisiui: Illi autẽ se nescire ꝓfessi sunt: Quib ipse ait:

Expanded text:
Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, i
Abbreviated transcription (Latin):
ndicens. ut audita ꝑsilenciũ tegerent: absentib indic̃ans. qđ uel qual
as signũ fieret. quando eius anima decorpore exiret: Ante sextũ ueros
su exitus diem: aperiri sibi sepulturã iubet: Qui mox correptus
sebribus. acri cepit ardore fatigari: Cuma: ꝑdies singulos lang obi
aogroues ceret: sexto die. portari se inoratorium adiseiplis fecit: ibiq
exitu siuit dominiei corporis ⁊ sanguinis ꝑceptioni muniuit: atq:
nnt disciploꝵ mainus. in becilla membra sustenttins: erectis incelũ
manibius stetit ⁊ utimũ sp̃m int̃ uerba oracionis efflauit. Qualte¬
slicet diȩ: duob de eo fribus. uni incella commoranti. alteri autẽ
longius posito reuelatio unius atq indissimilis uisionis apparuit:
Unoerunt nãq: qui astrata pallis. atq in numeris corusce Eneba¬
padab uia recto orentis tramite: abeius cella incelũ usq tendebat

Expanded text:
ndicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale ndicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecmanibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
U ideor mihi utilit̃ non intellexisse quȩ dixeras.: quando extar¬
ditatẽ ea tantũ creuit expositio tua Sed quia hȩc liquidẽ eis
sensib infudisti: quȩso ut ad narracionis ordinẽ redeas.xxxui.¬
Qͦ d regula monacorũ conscriꝑserit. SResor̾
Ibex petre adhuc dehoc uenerabili patre multa narrare. sed quę¬
dam cius studiose p̃tẽreo. quia ad aliorũ genda uoluen da festino: hȩc
autẽ nolo te lateat: quod uir dĩ int̾ tot miracula qͥbus inmundo
claruit. doctrine quoq uerbo non mediocrit̾ fulsit Nam scripsit
monachoꝵ regulã discretione p̃cipuã: sermone luculentã: Cuius
siquis uelit subtilius mores uitt̃q cognoscere: potest in eadem
institucione regule om̃s magisteru illiꝰ actus inuenire. qͥa sc̃s uir
nullomodo potuit alit̃ docere quam uixit.
qubus dã longe manentib scĩssimi obitus denunciauit diem p̃sentib

Expanded text:
Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarVideor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas.Quod regulam monachorum scripserit. Gregorius. Libet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit.quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem
Abbreviated transcription (Latin):
mundo: ẜ it uero ipsa uidentis anima. etiam suꝑ semet ipsã: Cũq
indĩ lumine rapit̾: suꝑse in int̾iorib ampliat᷑: Et dũ se conspicit
ex altata: conp̃hendit quã breue sit. qͦd conp̃hendere humiliata non
poterat. Ui. ego qͥ intuere globũ igneũ. angłos quoq ad celũ rede¬
untes udebat. hȩc ꝓcul dubio cernere. non nisi indĩ lumine poterat:
Quid itiq mirũ simundũ ante se collectũ uidit. qui sebleuatus
inmtis lumine extra mundũ fuit: Quod autẽ cdlectut enundus
ante eiꝰ oculos dicit᷑: non cȩlũ et t̾ra contractaest. sed uidentis
animꝰ dilatat: qui indõ raptus uidere sine difficultate potuit:
omne qđ infra dm̃ est. In illa luce quȩ exteriorib oculis fulsit.
lua int̾ior inm̃te fuit: que uidentis animũ qͥ ad superiora a¬
puit: ei quã angusta essent om̃ia inferiora monstrauit: PCTRꝰ

Expanded text:
mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
cente mira culo: uir dĩ ꝑ ordinẽ quȩ fuerant gesta narrauit: Sta¬
Itimq in cassinũ castrũ religioso uiro theoprobo narrauit. ut ad
capuanã urbẽ subeadẽ nocte transmit teret: et quid degermano
ep̃o ageretur agnosceret et indicarit: ẜactũ q̃ est et reuerentissi¬
mũ uirũ germanũ ep̃m his qͥmissus fuerat iã de funetũ repꝑit
Et requirens subtilit̾ agnouit eodẽ mom̃to fuisse illiꝰ obitum
quouir dñi eiꝰ cognouit ascensum:
PETR̾. MMira res ualde et uehem̃t̃ stupenda Sed hoc
quod dictũ ẽ quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis ra¬
uno iudeatur: GREGORIUS
Tixum tene petre qͦd loquor: quia anime uidenti creatorẽ. angustuic̃
Com̃is creatura: Quam lib&e et enĩ parũ de luce ereatoris as¬
pexerit. breue ei fit omne qđ ereatũ e.quia ipsa luce uisionis ĩn¬
timȩ m̃tis laxat᷑ sinus: tantũq ex pandit̾ in dõ. ut suꝑior existat

Expanded text:
centi miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, stacenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis rauno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat
Abbreviated transcription (Latin):
et omnipotentẽ dñm dep̃cans. subito intempesta noctis hora respi¬
ciens. uidit fusci nimiũ luce desuꝑ. cuncttis noctis tenebras efugasse.
tantaq splendore clarescere. ut diẽ uinceret lux illa que int̃ tenebras
radiasset: Mira autẽ res ualde in hac fpeculacione secuta est: sicut
post ipse narrauit Om̃is etiã muidus. uelut subuno solis radio
collectus: ante oculos eius adductus ẽ: Qui uenerabilis pat̾ dũ
intenta oculorũ acie in hoc splendore corlisce lucis infigeret:
iudit germani capuani ep̃i animã. inspera ignea ab angłis incelũ
ferri: Tunc tanti sibi testẽ uolens adibere miraculi: seruandum
diaconũ iterato bis ter que eius nomine. tũ clamoris magnitudine
uocauit: Cũq ille fuisset insolito tanti uiri clamore turbatus: ascen¬
dit respex̃ pastẽq iã lucis exiguã uidit Cui tantũ hoc obstupes¬

Expanded text:
et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiet omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupes
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd sibi ipse parauerat. ponerent: Quo facto: contigit ut quoꝵ
mens una semꝑ in dõ fuerat: eorũ quoq corpora. ñec sepult᷑a
Lio Quorue tẽpore: seruandus diaconus atq abbas eius
monasterii. qͦd incampanie partib aliberio quondam
patricio fuerat constructum: ad eũ uisitacionis gratia ex more
conuenerat: Euis quippe monasteriũ frequentabat: ut quia
hisdẽ quoq uir doctrine gratiȩ celestis influebat. dulcia inuicd
uite uerba trans funderent: ⁊ suaue sibũ celestis patriȩ qͥa ad¬
huc ꝑfecte gaudendo nonpoterant: saltẽ suspirando gustarer it
Cũ hora iã quietis exigeret incuiusdã turris suꝑiorib partibꝰ seuenerabilis
benedictus: in eius quoq inferioribꝰ seruandus diaconꝰ collocauit: Quo
iudelicet in loco inferiora suꝑioribus peruius continuabat ascensus An¬
te eandẽ uero turrẽ. larguis erat habitaculũ. in quo utriusq discipłi

Expanded text:
quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Domino fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipul
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ uoluit. inuirtute ommipotentis dĩ exfemine pectore mira¬
culũ inuenit. Nec mirũ qͦd plꝰ illo femina: que diu frẽm uidere
cupiebat: ineodẽ tẽpore ualuit: Quia enĩ uixta iohannis uocẽ
ds̃ caritas ẽ: iusto ualde iudicio illa plus potuit: quȩ ampliꝰ amauit:
Pe ⁊ R U S. Pateor multũ placet qđ dicis dcanima sororis
uaiaue iois eĩ uisa qualit̾ ecorpore sit egressa.GR
altero. eadẽ uenerabilis femina. ad cellã ꝓpriã recessisset. uir
dĩ admonastẽriũ rediit Cũ ecce post triduũ incella cõsisterit:
eleuatis inaera oculis. uidit eussdẽ sororis suȩ animã de cius corpore.
egressam. in columbe speciȩ cęli secreta penetrare Iuuttinte eiꝰ
glorie congaudens: omnipotenti dõ in imnis ⁊ laudibꝰ gratias
redidit : eiꝰq obrtũ fratrib denunciauit: Quos etiã protinus
misit: ut eius corpus ad monasteriũ deferrent: atq ĩ sepulero

Expanded text:
hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore mirahoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum placet quod dicis. Cejus visa qualiter e corpore sit egressa. Gregorius. Cumque die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam pmisit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro
Abbreviated transcription (Latin):
tinus unũs idẽq esset mom̃tũ.: et leuare caput ⁊ pluuuiã deponere
Tunc uir dĩ interchoruscos ⁊ tonitruo atq ingentis pluiue ĩnundati¬
nẽ uidensse ad monasterium non possẽ remeare: coepit conqueri coni¬
tristatus dicens: ẜ arcat tibi omnipotens d̾s soror: Quid est qͦd fecisti:
Cui illa respondit Ecce terrogaui et audire me noluisti: rogaui
dũm meũ et audiuit me. Modo ergo si potes egredere: ⁊ medimissa:
inmonasteriũ recede: Ipse autẽ exire extra textũ non ualens. qui manere
sponte noluit. in loco mansit inuitus. Sicque factũ ẽ. ut totã noc temꝰ
Puigilẽ ducerent: atq ꝑscera spiritalis itȩ colloquia. sese uicaria
relatione saciarent: Qua dere dixi uoluisse eũ aliquid sedminime
potuisse: qͥa si uenerabilis uiri m̃tẽ aspicimus. dubiũ non est qͦd
gindẽ serenitatẽ uoluerit in quã descenderat ꝑmanere: Sed contra

Expanded text:
tenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. tenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est qđ loqueris soror: ⁊anere extra cellã: nullatenus possum.
Tanta uero celi erat serenitts. ut nulla in aera& nubes appareret. Sc̃i¬
monialis autẽ femina cũ uerba fr̃is negantis a idisset: insertis digitis
Emanus suꝑ m̃sca posuit : ⁊ capit inmanib ommpotentẽ dñ m
rogatura declinauit: Cumq leuaret dem̃sa caput: tantt coruscacionis
et tonitriu uirtus. tantãq inundatio pluiue erupit: ut neq uenerabilis
benedictꝰ neq fr̃s qui & cũ eo aderant. extra loci lim̃ quã consederant
pedẽ mouere potius sent Scĩmonialis quidẽ femina caput ir
manibꝰ declinans. lacrimarũ fluuios inm̃sã fuderat. ꝑ anies sereni¬
tatẽ aeris ad pluuã traxit Nec paulotiguis postꝰ
oracionẽ: inundacio illa secutaẽ: Sed tanta fuit conueniencia ora¬
cionis et inundationis: ut dem̃sa caput iã cũ tonitruo leuaret: Qua¬

Expanded text:
Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimomanus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: qua
Abbreviated transcription (Latin):
poulo sublimos qͥde cornis suȩ stimilo t̃ dñm rogauit. et cam̃ quedueliut
obtinere non potuit : Ex qua re necesse est: ut tibi deuenerabili patie bene¬
dicto narrẽ. quia fuit qͥdã qͦd uoluit. sed nonualuit implere: Soror nãq
eiꝰ scolastica nomine omnipotenti dño abipso infantię tẽpore dicata:
ad eũ semel ꝑ cinnũ uenire consueuerat: Ad quã uir dĩ: non longe extra
ianuã. in possessione monasterii descendebat: Quadã uero die uenit
exmore: atq ad eã eũ discipulis uenerabilis eiꝰ descendit fr̃ Qui totũ
dic̃ indĩ lauidib sccrisq conloquiis ducentes: Incumbentib iam
noctis tenebris: simul acceper̃ eybos: Cũq adhuc adm̃sã sederent.
unt̃ sacra colloquia tardior se hora ꝓtrãheret: ẽadẽ scĩmonialis femina
soror eiꝰ cũ rogauit dicens Quesotẽ.: ut ista noete menondeseras. ut
usq mane a liqͥd deceleIs uite gaudiis loquam̃: Cui ille respondit

Expanded text:
Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
accipit: cũ infernisupplicia flendo ꝑtimescit. Et qͥdẽ prius g¬
serius : ac post irriguũ suꝑius dat.  ge conpunetis amoris digitiu
ceru iminet. mecesse fuit ut prius irriguũ suꝑius: ⁊ post urriguũ
inferuis cõmemorari debuisset. P ⁊ T RU S. P lacc&e qđ di
cis S post quã hunc uenerande uitȩ eleutheriũ. huius merita

Expanded text:
accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit, et quidem prius iaccipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit, et quidem prius inferius ac post irriguum superius datur, sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irriguum inferius commemorari debuisset. CAPUT III. Quod filii C
Abbreviated transcription (Latin):
caleph sedens suꝑ asinã : suspirauit: Cui dix̃ pat᷑
suus: Quid habes : Atq illa respondit Da michi
benedictionẽ: Terrã australẽ dedisti michi¬
carnis sue motib anima p̃sid&: Que suspirans: a patre t̾ram urriguas
pant: quia acreatore m̃ro. cũ magno gemitu: querendaẽ laerimarũ
oppssos: tueri indigentib possessa tribuere: ardorẽ fidĩ habȩ. se adue
gratiã lacrimarũ nonhabent hi nimirũ t̾rã australẽ & arentẽ
habent. sed ad huc irriguã indigent: Quia in bonis oꝑibꝰ positi i
quib magni atq feruentes sunt. oportet ut aut timorẽ subplicii.
aut amore regni celestis mala & iã que antea ꝑpetrauer deplorent
S: quia ut dixxi duos genera conpunctionis: dedit ei pat᷑ suus irti¬
ꝯui suꝑius. ⁊ irriguũ inferiꝰ: Irriguũ quippe supius accipit aui¬
mai cu sese inlacrimis celestis desidii affligit: Irriguũ uͦ inferius

Expanded text:
Caleph sedens super asinum suspiravit . Cui dixit pater Caleph sedens super asinum suspiravit . Cui dixit pater suus: Quid habes? atque illa respondit: Da mihi benedictionem, terram Australem et carnis suae motibus anima praesidet, quae suspirans a patre terram irriguam petit, quia a Creatore nostro, cum magno gemitu quaerenda est lacrymarum ustitia loqui, oppressos tueri, indigentibus possessa tribuere, ardorem fidei habere; sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram Australem et arentem habent, sed adhuc irrigua indigent, quia in bonis operibus positi, in quibus magni atque ferventes sunt, oportet, oportet nimis, ut aut timore supplicii, aut amore regni coelestis mala etiam quae antea perpetraverunt deplorent. Sed quia, ut dixi, duo sunt compunctionis genera, dedit ei pater suus irriguum superius et irriguum inferima, cum sese lacrymis coelestis desiderio regni affligit; irriguum vero inferius
Abbreviated transcription (Latin):
Pultis spocieb conpunctio diuidit̾: quando singule queq
apenitentib culpe plangunt᷑ Unde ex uoce quoq peni¬
tentiã : hieremias ait Diuisiones aquarũ: deduã oculus m̃s
anima. prius timore conpungit̾. post amore: Prus enĩ sese in la¬
crimis afficit: quia dũ malorũ suorũ recolit. ꝓhis subplicia
fuerit formido consumpta: Quedãm iã dep̃sumpt one ueni&
securitas nascit᷑. ⁊ in amore celestiũ gaudiorũ animus inflãmat
& qui prius flebat neduceret᷑ ad subplicũ: post modũ flere a ma¬
rissime incipit. quia differt̃ aregno: Contemplat᷑¬
⁊ enim mens qui sunt illi angłorũ chori: que ipsa
societus beatorũ spirituũ. que molestias a&erne
uisionis dĩ. & amplius plangit quia ab onis ꝑ en¬
nib de ẽ.: quã flebat prius cũ mala eterna metuebat
Sicq fit: ut ꝑfecti. conpunctio formidinis tradat ani¬
figurata narratione describit᷑: quȩ ait Qđ axa filio

Expanded text:
dividitur, quando singulae quaeque a poenitentibus culpae planguntur. Unde ex voce quoque poenitentium Jeremias ait: Divisiones aquarum deduxit oculus meus anima prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti edam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur. Et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelorum chori, quae ipsa societas beatorum spirituum, quae visio internae claritatis Dei; et amplius plangit quia a bonis perennibus deest quam flebat prius cum mala aeterna metuebat; sicque fit ut perfecta compunctio formidinis trahat anifigurata narratione describitur quod Axa filia
Abbreviated transcription (Latin):
hMom̃s uiet corpore nerui ac menbra solidata sunt iut solio¬
uꝑ insannie ꝓuintiȩ quidã uenerandus uur
menas nomine solitariã uitã ducebat. qui nostro:ũ
multus cognitus. ante hoc fere est decennuii de fane uesie
accuiꝰ opis narratione. unũ auetorẽ nonfero. quia pene
tanti michi ineuis uita testes sunt. qͦd samniis puuntiã
nouer̃ hie itaq nichil adusum suũ aluad. qisi paucar
a quo uascula possidebat. Hie cũ lango bardiasqua cl au
aneis dia sapis : oapina uoluisset ingerere: priabeodẽ uto
uirbo cõrrptus e. ⁊ mor ꝑmalignũ sp̃m cute e iͥ cestigiua
uerua us Qua snre factumẽ.: ut sic̃ apud oiuis opeel non¬

Expanded text:
in ejus corpore nervi ac membra solidata sunt, ut solu in Samniae provinciae quidam venerandus vir Menas nomine solitariam vitam ducebat, qui nostrorum multis cognitus ante hoc fere est decennium defunctus. De cuius operis narratione unum auctorem non infero, quia paene tot mihi in eius vita testes sunt, quot Samnii provinciam noverunt. Hic itaque nihil ad usum suum aliud nisi pauca apium vascula possidebat. Huic cum Langobardus" quidam in eisdem apibus rapinam voluisset ingerere, prius ab eodem viro verbo correptus est et mox per malignum spiritum ante eius vestigia vexatus. Qua ex re factum
Abbreviated transcription (Latin):
Uia qͥdã nobilis theoprob nonine.eiꝰ dẽ benedicti paitris fuerat ãmo¬
nicione conuersus: qͥ ꝓuite sue merito: magna aput eũ familiaritt¬
tis fiduciã habebat. Hic cũ quadã die eiꝰ cellulã fuisset ĩgres: huc̃
a marissime flentẽ repꝑit. Cũq dui subsisteret eiꝰq funri. laerina
dent. nec ttm̃ ut uir dĩ consueuerat orando plangerst sed merenda
que nã causa tanteluctꝰ existeret in qͥsuuit. Cui urdĩ ilico respor đ
Onine boc monasteriũ qͦd construri ⁊ cuncta que fr̃ib p̃parau
om̃potentis dĩ iudicio gentib. tradita suit: Uir autẽ obtin
potui. ut michi ex hoc loco. anime c̃cederent᷑: c̃uiꝰ uocẽ tunc
oprobus audiuit: nos autẽ cernimꝰ qͥd estructũ modo alana¬
dorũ gente eiꝰ monasteriũ scimꝰ: No mrno enĩ tẽpore. ⁊qͥo¬
fr̃ib nuꝑ illic langobardi ingressi su: Qui diripientes oꝰ
gemnuilte duderet animas custodiret: ua inre pault eor ina

Expanded text:
atris fuerat admonitione conversus; qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die eius cellulam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem repperit. Cumque diu subsisteret eiusque finiri lacrimaet, nec tamen vir Domini ut consueverat orando plangeret, sed moerenclo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei ilico respondit: 'Omne hoc monasterium quod construcxi et cuncta quae fratribus praeparavi opotui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim teribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video
Abbreviated transcription (Latin):
regis totile. et romane urbis ꝑdicione con loqͥũ haberet: dixit Per
hunc regẽ ciuitas ista destruet᷑: ut iã ampliꝰ non in habitet᷑ Cui
uir dñi respondit: Roma agentib ñ ex t̃minabit᷑: s tẽpestatib
condistis matbrnab ⁊i als t̃oe notufsutigeata marcescet in seme ipsa:  uus
ꝓphetie misteria. nobi q̃ facta sunt luce clariora. qa enbacp lr be dissolute
moma euersas domos destruetas ceclesias turbine cernim. eł q desoficia¬
longo senio lossata. qͥ ariunis crebescentib ꝓsternant᷑ uidem. decleiscoi
Quã uis hoc honoratꝰ eiꝰ discipłs. euiꝰ michi relatione ademoniolib.¬
conptũ. ẽ. nequaqͣm exore illi audisse se ꝑhibet: sed qͥa hoc dixerit

Expanded text:
regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Dei respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis, turbinibus ac terrae motu fatigata marcescet in semetipsa. Cujus prophetiae mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus; elongo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus. Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i dñi famulus. ꝑsemet ipsũ dignatꝰ accedere.ẽ. ad regẽ ꝓstratũ.
quẽ det̾ra leuauit: desius actib inerepauit. atq inp̃aucis sermonibꝰ
cuncta quȩ illi erant uentura p̾nuciauit dicens Multa mala fa¬
cis multa fecisti.iã aliquando abiniqͥtate conpescere Et qͥdẽ romã
in gressurus es. mare transiturꝰ. Nouẽ annis regnabis. deciio mo¬
rieris Quib auditis rex: uehe̾m̃t t̾ritus oracione petita recessit.
atq ex illo tẽpore. iã minus crudelis fuit: Cũ non multõ post ro¬
mã. adiit: ad siciliã perrex̃: Anno autẽ regni sui decimo: omini¬
potentis dĩ udicio. regnũ cũ uita ꝑdidit P terea antistes ca¬
nusi ne eccłȩ. ad eundẽ dĩ faimulũ uenire consueuerat: quẽ uir
dĩ ꝓuite sue merito. ualde diligebat Is itaq dũ cũ illo de ingressu

Expanded text:
isti Jesu famulus per semetipsum dignatus est accedere ad regem prostratum: isti Jesu famulus per semetipsum dignatus est accedere ad regem prostratum: quem de terra levavit, et de suis actibus increpavit, atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura praenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquando ab iniquitate compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum vita perdidit. Praeterea Canusinae antistes Ecclesiae ad eumdem Dei famulum venire consueverat, Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu
Abbreviated transcription (Latin):
uestib rex esse putaret᷑. Cũq isdẽ riggo decoratꝰ uestib. obsequentium
frequentia comitatꝰ. monasteriũ fuiss& iungressus: iuir dñi eminus
sedebat: Quẽ uenientẽ conspiciens: cũ iã abeo audiri potusset ela¬
mauit dicens: Sone fili. pone hoc qͦd porttis. non est tuũ Qui riggo
ꝓtinꝰ int̾rã cecidit. ⁊ quia tanto uiro inludere p̃sũpsisset. expauit:
Omnesq qͥcũ eo ad dĩ hominẽ ueniebant: terre consternatis Surgen¬
tes autẽ ad eũ ꝓpinquare minime p̃sumpser̃: seđ ad suũ regẽ reuer¬
si niinciauer̃ trepidi inquanta uelocitate fuerant dep̃hensi ta ẽ.
totila ad di hominẽ accessit Quẽ cũ longe sedentẽ cerneret.
non ausus accedere sese in t̾ram dedit: Cui dũ uir dĩ bis terq dice¬
ret surge. sed ipse ante eũ deterra erigi non auderet. benedictus iħu¬

Expanded text:
vestibus rex esse putaretur. Cumque isdem Riggo decoratus vestibus, obsequentum vestibus rex esse putaretur. Cumque isdem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus, monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc Totila ad Dei hominem accessit: quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere sese in terram dedit. Cui cum vir Dei bis terve diceret: Surge, sed ipse ante eum de terra erigi non auderet, Benedictus Chr
Abbreviated transcription (Latin):
discipto p̃sens fuit: GRE GORIUS Oportet petre ut interĩ sileas:
quatinꝰ ad huc maiora agnoscas gothorũ nãq tẽporib. cũ rex eoꝵ
totila sc̃m uirũ ꝓphetiȩ habere sp̃m audisset: ad eiꝰ monasterium
ꝑgens. paulo longius substitit. eiq se uenturũ esse nunciauit Cui
dũ ꝓtinꝰ mandatũ demonasterio fuiss& ut ueniret: ipse sic̃ ꝑfide
m̃tis fuit. anuir dñi ꝓphetiȩ sp̃m haberet explorare conatusẽ.
Quidã uero eiꝰ spatariꝰ riggo dicebat᷑. cui calciam̃ta sua p̾buit.
eũq indin regalib uestib fecit. quẽ quasi in ꝑsona sua ꝑgere ad
dĩ hominẽ p̃cepit In cuiꝰ obseqͥo tres qͥsibi p̾ceteris adherere consu¬
euerant comites misit: scilicet. uult. puderic. ⁊plidin. ut ante serui dĩ
oculos ipsũ essẽ regẽ totilã simulantes. eiꝰ lateri obambularent: Cui alia qͦq
obseqͥa atq spatarios p̃buit: ut tũ exeisdẽ obsequis. quã expurpureis

Expanded text:
deprehensa. Gregorius. Oportet, Petre, ut interim sileas, quatenus adhuc majora cognoscas. Gothorum namque temporibus, cum rex eorum Totila sanctum virum prophetiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Dei prophetiae spiritum haberet explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua praebuit, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoque obsequia atque spathari praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ constet qđ inꝑpecuo igne moriatur Grecori.¬
uia duobꝰ modis uitti dicitur: tunc duobꝰ modis etiam
mors debet intelligi. Aliud ẽ nãq qđ indm̃ uiuimꝰ: aliud
eentialit̃. Anima ittiq mortał et̾ intelligitur: ⁊ immortał
Mortał qͥppe : qr beate uiuere amit tit. Immortał autẽ: qr
essencialit̃ uiu̾e nũꝗ desinit. et nature sue uittĩ ꝑd̾e non
ualet: nec cũ in ꝑpetua fuerit morte dãpnata. Illic
ut ⁊ mortẽ sine morte ⁊ defectũ sine defectu. ⁊ finẽ
sine fine paciatur: qua tenꝰ ei ⁊ mors immortalis sit
⁊ defectus indeficiens ⁊ finis infinitꝰ Perꝰ Quis hanc

Expanded text:
dum constat quod in perpetuo igne moriatur. Sicut duobus modis vita dicitur, ita duobus modis etiam anima debet intelligi. Aliud est namque quod in Deo vivimus, aliud nima itaque, et mortalis esse intelligitur, et immortalis. Mortalis quippe, quia beate vivere amittit; immortalis autem, quia essentialiter vivere nunquam desinit: et naturae suae vitam perdere non valet, nec cum in perpetua fuerit morte damnata. Illic ut et mortem sine morte, defectum sine defectu, et finem sine fine patiatur, quatenus ei et mors immortalis sit, et defectus indeficiens, et finis infinitus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
muit: que int̾ioris sponsi spetiẽ amabat Nec uerita ẽ. si in hoc
iilla fedort᷑. qđ acelesti sponso inea nonamaret᷑: Mox ergo ut
eus conuia defunctus ẽ. ab iectosecular habitu ad om̃ipoten¬

Expanded text:
muit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc muit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a coelesti sponso in ea non amaretur. Mox ergo ut ejus maritus defunctus est, abjecto saeculari habitu, ad omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa illi eũ secũ tulerant: quorũ uisionẽ puer ferre ñ potuit. qͥ.¬
NteRea neq hoc silendũ arbitror. qͦd mͥ ꝑsonarũ grauium
atq fideliũ ẽ. relacione c̃ꝑtũ Gothorũ nãq tẽporibꝰ. alla huiꝰ
urbis nobilissima puella simmachi c̃sulis ac patricu filia: ad
olescentiȩ tempore marita tradita: inuniꝰ apni spacio. eiꝰ est morte
uiduata Quã dũ ferente mundi copia. ad it̾andũ thalamum
⁊ opes & ettis uocaret: elegit magis spiritalib nuptus copulari
dõ. ĩ quib aluctu incipit᷑: s ad gaudia &erna ꝑuenit̾ Quam
carnalib nuptiis subici: quȩ aleticia semꝑ incipiunt. & ad finẽ
cũ luctu tendunt: Hiuic autem cũ ualde ignea consꝑarsio cor¬
poris uess&: ceꝑunt medici dicere. quia nisi ad implexus uiriles re¬
diret. calore minio. contra naturã barbas ess&e habitura: Qđita

Expanded text:
quia illi eum secum tulerant, quorum visionem puer ferre non potuit, ququia illi eum secum tulerant, quorum visionem puer ferre non potuit, qusonarum gravium atque fidelium est relatione compertum. Gothorum namque temporibus Galla hujus urbis nobilissima puella Symmachi consulis ac patricii filia, intra adolescentiae tempora marito tradita, in unius anni spatio ejus est morte viduata. Quam dum, fervente mundi copia, ad iterandum thalamum et opes et aetas vocarent, elegit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo, in quibus a luctu incipitur, sed ad gaudia aeterna pervenitur, quam carnalibus nuptiis subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio contra naturam barbas esset habitura, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑioris episcopii sui parte asçendere. seque pꝰ laborẽ refec¬
onis repararent: Om̃s igit᷑ ascender̃ domũ: unus ei tan¬
tũ modo paruulꝰ relictus ẽ puer. quẽ nunc quoq p̾dictꝰ
ꝓb asserit suꝑ ẽẽ Qui dũ lecto iacentis ad sisteret : subi¬
to aspex̃. int̾rantes ad uirũ dĩ. quos dc̃ uiros stolis can¬
didis amictos. qui eundẽ quoq candorẽ uestiũ uubtuũ
suorũ luce uincebant. Quiq splendoris eorũ claritate ꝑcussus:
qͥd nã illi eẽnt. emissa cepit uoce clamare: Qua uoce & iam
stridentẽ uagien temq puerũ. consolari cepit dicens: Noli ti¬
mere.: qͥa ad me sc̃s iuuenalis.: ⁊ sc̃s eleuteriꝰ martires uener. Ille¬
autẽ tante uisionis nouitatẽ nonferens: cursu c̃cito extra fores
fugit. atq eos qͦsuid̾at: patri ac medicis: nunciauit: Quiẽcite
descender : sede ũ quẽ reliquerant iam defunc tũ inuener̃

Expanded text:
perioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficperioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit superesse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi essent, emissa coepit voce clamare. Qua voce etiam stridentem vagientemque puerum consolari coepit, dicens: Noli timere, autem tantae visionis novitatem non ferens, cursu concito extra fores fugit, atque eos quos viderat patri ac medicis nuntiavit. Qui concite descenderunt; sed aegrum quem reliquerant jam defunctum invenerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis sue penalẽ sententiã ꝑtimescant S dũ eorũ m̃te
ĩt̾norũ ciuiũ societas ostendit᷑: carnis suae copula sine
doloris ⁊ formidinis. fatigatione subleuant᷑ XiII. detran¬
monasterii p̃sto ẽ. qđ apellat̾ reatine: deꝓbo patruo suo
reatine ciuitatis ep̃o. mͥ narrare consueuit dicens. qͥa ad¬
ꝓpinquante uite eius t̾minũ : eũ grauissima dep̾ssit egritu¬
do: Cuiꝰ pat̾ nomine maximꝰ: pueris circũquaq trans mis¬
sis. colligere medicosstuduit: si fortasse eiꝰ molestie sub¬
uenire potuissent S c̃gregati ex uiomis locis undiq me¬
dici: ad tactu uene denunciauer̃ eiꝰ ext̾itu ei cius ddfu¬
turũ: Cũ uͦ iã tempꝰ ꝑfectionis incũberet. atq ei ora dar
dior ex creuiss& : uenerandus ep̃s deillorᷤ potius quã de
sua salute sollicitꝰ. cos qͥ aderant ammonuit. cũ sus pacte insu¬

Expanded text:
mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvantur. monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atquescopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in su
Abbreviated transcription (Latin):
narib eiꝰ ad posita eurauit a ure dinoscere Qđ ille ser¬
tiens eui tenuissimꝰ inerat afflatus : quantulo ad nisu
ualuit. ut boqͥ potuiss&& infebriscente. ip̃sã collegit uo¬
cẽ: atq erupit dicens: Recede ame mulier: Ad huc ig¬
meulꝰ uiuit: paleã tolle. Illa igit᷑ recedente ⁊ erescente
uirtute corporis. cũ magna cepit l&ieia clamare¬
Beneu enunt dñi mei : bene ueniunt. dñi mei Quis
deret: quib hoc diceret. noti sui qͥ illũ circũfteter̃
requirebant:. Q uibeille admirando respondit. dicens: Nũqͥd
mos apłoꝵ ñ aspicitis : Ad quos iterũ conuersus dicebat
ꝑcce uemo: ecce uenio: Atq intra hȩc uerba animã red¬
didit Et qͥa ueracit̾ sc̃õs apłos uiderat: eos etiã sequendo
testatus ẽ Qͦd plerũq contingit iustis ut in morte ut in¬
morte sua scõrũ p̃cellentiũ usionis aspiciant : ne ipsa

Expanded text:
naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sennaribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamareBene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid teret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquidmos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uir uenerabilis abbas stepħs. qͥ ñ longe ante hoc in har
urbe defunctus ẽ. quẽ ipse &iam bene nosfti: in eadem ꝓ¬
uincia nursie contigisse referebat: Agebat enĩ qͦd illie
prbr quidã cõmissã sibi cũ magno tremore dñi regebat
ut sororẽ diligens. sed quasi hostẽ cauens: ad se ꝓpius
accede nũquã sinebat: Eamq sibim& ꝓpinquare: nul¬
la occasione ꝑmittens. ab ea sibi cõmunẽ funditus fa¬
miliaritatis absciderat Habent. quippe scĩ uiri hoc ꝓ¬
priũ: Nam ut semꝑ abinlicitis longe sint: a se plerumq
necessaria: Hic ergo uenerabilis prb̃r. cũ longã utte
impless& etaitẽ : anno qua dragesimo ordinaeionis sue
in ardescente grauit̃ febre. cor̾reptus : ad extrema ꝑduc¬
tusẽ. ES: cum eũ prb̃a sua conspiceret solutis iã m̃bris quasi
in mortẽ distentũ: siqͥd ad huc ei uitale spiram̃ in essoe

Expanded text:
od vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac od vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno timore Domini regebat ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque at necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset,
Abbreviated transcription (Latin):
ei dñs lum̃ reddidit ucinũ suũ obitũ denunciauit: atq
ut monasteriis cireũquãq constructis. uerbũ uite p̃di¬
cart admonuit: quatinꝰ corporeis recepto lumine. uisitatis
incircuitu fr̃ib cordis lumen aꝑir&: Quis tatim uissis
ob temꝑans. fratrũ cenobia circuiuit: mandata uite que
agendo didicerat: p̃dicauit Quinto decimo igit᷑ die ad
monasteriũ suũ. ꝑ acta p̃dicacione reuersus est: ibiq fr̃ib
conuocatis: ad stans in mediũ : sacram̃tũ dominici corporis
⁊ sanguinis sumpsit Moxq cũ eis misticos pscanorũ cantꝰ
ex orsus ẽ.: & illis spsallentib oracioni intentꝰ: animam
reddidit Om̃s uͦ fr̃s quos aderant : exore eiꝰ eacissẽ colũ¬
bam uider̃. Que mox aꝑto tecto oratoru egressa. aspi¬
cientib fr̃ib penetrauit celũ. Cuiꝰ id circo animã in co¬
lube sp&ie appciruisse credendũẽ: ut ont̃ps ds̃ ex hac ipsc
spa&ie ostenderet. cui uir ille quã simplici corde deseruiss&e¬

Expanded text:
minus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie ostenderet quam si
Abbreviated transcription (Latin):
Pit q ñi miserabile. ut eulpa nr̃a unde sparȩ debuit. t̾minũ.
inde suoait agm̃tũ I dcireo nr̃a ds̃ infirma conspitiens.
flagellis suis cũstodiã ꝑmiscent. adq inꝑcusione. sue electis
filiis nunc miscdit̃ uistusẽ. ut sut quib postea debeat iuste
misereri: Unde uenerabilẽ senẽ dum ext̃iorib tenebris pͥmȩ¬
ret ft̃cna numquã luce destid̾uit Qui cũ flagello fatigaret̃

Expanded text:
 miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flage
Abbreviated transcription (Latin):
qđ me ĩcelũ fuisse uerũ fateor. ecc e accepi illue ut lingius omnib lo¬
quar: Numqͥd tͥ in cognitũ fuit. grecã linguã omnino nescisse

Expanded text:
quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse?
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ñ nũquã egressure anime poss̃ & iã misteria celestia
ñ ꝑsomniũ sed uigilando p̃libare Ammoniũ nẽq monastĩi
mei monachũ bene nosti.quidũ eẽt inscłari habitu. consti¬
tutꝰ. ualeriani huiꝰ urbis aduocati naturalẽ filiã in ẽiugio
sortitꝰ eiꝰ obsequiis sedule atq incessant̃ ad herebat. et queq
in eiꝰ domo agebant᷑ nouerat : qui michi iã monastĩo positus
narrauit. qͦd inea mortalitate que patricii narseti tẽporib
hanc urbẽ uehem̃t̃ ad flix̃: indomo p̃dicti ualeriam puer
arm̃tariꝰ fuit. p̃cipue simplicitatis & humilitatis: Cũ uero
cusdẽ ad uocati domꝰ. eadẽ clade uastaret᷑. isdẽ puer
ꝑcussus ẽ: ⁊usq ad extremũ deductus. qui subito subleuat᷑
in edo fui : ⁊ qui dehac dedomo inorituris agnouu: Ille & ille atq ille: mo¬
ntiur.is. T uuers. netimeas. qͥd hoc tempore moriturus nones. Ut u̾ seias

Expanded text:
ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae siejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatus a413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias