comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iterum uigore: Sigas fauces illius cum
gladio confringet. Implicabitur tan¬
dem sub cauda sua draco: et uenena¬
tus interibit Succedet post illum
totonesius aꝑ: et dira cyrannide op¬
primet populum: Eliminabit clau¬
diocestrie leonem: qui diu̾sis preliis
inquietabit seiuentem Conculeab
eum sub pedibus suis: apertisq fau¬

Expanded text:
cum gladio confringet. Implicabitur tandem sub cauda sua draco et uenenatus interibit. P 55 Succedet post illum Totonesius aper et dira tyrannide opprimet populum. Eliminabit Claudiocestria leonem, qui diuersis preliis inquietabit seuientem. Conculcabit eum sub pedibus suis apertisque fau
Abbreviated transcription (Latin):
te tanniam insulam. inuadent saxo
inclusum comburent. Malo tuo
patrem eorum ꝓͦlisti: et saxones in¬
fra insulam inuitasti Inuitasti ip̃oᷤ¬
tibi in presidium: s suꝑuenerunt ĩ¬
duum suplicium Inminent tibi
duo funera: nec est prumptũ quod
prius uitabis hinic enim regnum
cluo fr̃s aurelius et uther qui mor¬
tem patris sui inte uindicare nitent᷑:
Quere tibi diffugiũ si poceris: cras
totonesium litcus tenebunt. Rubebt
sanguine saxonum facies: et int̾fecto
hengisto. aurelius ambrosius corona

Expanded text:
tanniam Insulam, inuadent Saxoninclusum comburent. Malo tuo patrem eorum prodidisti et Saxones in insulam inuitasti. Inuitasti tibi in presidium, sed superuenient tibi in exicium. Imminent tibi duo funera nec est promptum quod prius uitare possis. Hinc enim regnum g. duo fratres, Aurelius et Vter, qui mortem patris sui in te uindicabunt. Quere tibi diffugium, si potes. Cras Totonesium litus tenebunt. Replebunt sanguine Saxonum facies et interfecto Hengist
Abbreviated transcription (Latin):
amplexabitur homo leonem inumo:
et fulgor auri occłos intuentium exce¬
cabit: Candebit argentum in cireuitu:
et diuersa torcularia uexabit. Impo¬
sito uino mebriabuntur mortales: pꝰ¬
posito ꝙ celo in terram respicient: Ab
eis uultus auertent sidera: et solitum¬

Expanded text:
Amplexabitur homo leonem in uino et fulgor auri oculos intuentium excecabit. Candebit argentum in circuitu et diuersa torcularia uexabit. Imposito uino inebriabuntur mortales postpositoque celo in terram respicient. P 72 Ab eis uultus auertent s
Abbreviated transcription (Latin):
gas colore niueo: et ad canclidum ppłm
geminabit: Delitie principes enerua¬
bunt: et subditi in beluas mutabunt᷑.
Oriecur in illis leo: humano cruore tur¬
gilus Suꝑponetur ei in segete falcifer.
qui dum laborabit mente opprimetur
ab illo. Seclabit illos eboracensis auri¬
ga expulsoq clño. in currum quem
ducet ascendec: Abstracto gladiomi¬

Expanded text:
eg. candidum populum germinabit. P 62 Deliciȩ principes eneruabunt et subditi in beluas conmutabuntur. Orietur in illis leo humano cruore turgidus. Supponetur ei in segete falcifer, qui dum laborabit mente opprimetur ab illo. P 63 Sedabit illos Eboracensis auriga expulsoque domino in currum quem ducet duce
Abbreviated transcription (Latin):
um igitur hec ⁊ alia ꝓpħasset
Merlinus: ambiguitate uerboꝵ
ꝯmouit: Uortegirnus uero p̾ceteris
ammirans et sensum iuuenis: et uati¬
cinia collaudatz Neminem enim p̾sẽs
etas ꝓduxerat: qui ora sua in hunc mo¬

Expanded text:
um igitur hec et alia prophetasset Merlinus, ambiguitate uerboru conmouit, Wortegirnus uero pre ceteris admirans et sensum iuuenis uaticiniaque collaudans. Neminem enim presens etas produxerat, qui ora sua in hunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓuincie nemorib suis spoliabunt᷑
Suꝑueniet namq uermis ignei a-¬
nhelitus: qui inmenso uapore com¬
buret arbores: Egredientur ex eo
septem leones: capitibus huxorum
turpati fecore narium mulieres cor¬
rumpent: et ꝓpriaᷤᷤ cõmunes facienł.
Nesciet pater filium ꝓpͥum: quia
more pecudum lasciuient: Suꝑue

Expanded text:
et prouinciȩ nemoribus suis spoliabuntur. Superueniet nanque uermis ignei hanelitus, qui emisso uapore comburet arbores. P 53 Egredientur ex eo septem leones capitibus hyrcorum turpati. Fetore narium mulieres corrumpent et proprias communes facient. Nesciet pater filium proprium, quia m
Abbreviated transcription (Latin):
cornua bubalorum uertentur. que
nefando sonitu tres insulas britan¬
me cõmouebunt: Excitabitur da¬
naiũ nemus: et in humanam uo¬
cem erumpens clamabit Accede
Rambria & iunge lateri tuo cor¬
nubiam: et dic guintonie absor¬
bebit te tellus Transfer sedem pas¬
toris ubi naues applicant: et cet̾a
m̾bra caput sequentur festinat

Expanded text:
tentur, quȩ nefando sonitu tres insulas Britanniȩ conmouebunt. P 35 Excitabitur Daneum nemus et in humanam uocem erumpens clamabit: “Accede Kambria et iunge lateri tuo Cornubiam et dic Guintoniȩ: ‘Absorbebit te tellus. Transfer sedem pastoris, ubi naues applicant, et cetera membra caput
Abbreviated transcription (Latin):
tanus: uocatoq lupo cormitus tautꝰ
in ip̃os fiet ut autem seuitie indul
in sicco quasi siumine natabunt Deuo¬
rabunt pisces in piscib: et homines
in hominib degltient: Suꝑuenien

Expanded text:
tanus uocatoque lupo cornutus taurus in ipsos fiet. Vt autem seuitie indulsin sicco quasi in flumine natabunt. Deuorabunt pisces in piscibus et homines in
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ht potentiam. nͥ uiuenti detͣhat᷑.
¶Coeunt lupi toto anno: ñ ampliꝰ di¬
es xͦni. uescuntur in fame terram: At
hi quos c̃uarios dicimꝰ: qͣmuis post
longa iegunia reꝑtas egre carnes
mandere ceꝑint. ubi qͥd easu respici¬
unt. obliuiscunt᷑. ⁊ inmemores p̾sẽ¬
tis copie: eũt q̃sitũ qͣm reliquerũt
N hoc animaliũ gen̾e num̾ãt᷑ ⁊ lĩces
Quarum urinas coire induritiem
pciosi calculi fatentur qui naturas¬
lapidum exquisitꝰ sunt ꝑsecuti: Istud
etiam ip̃as lynces ꝑsentisere. hoc
uocum̃to ꝓbatur: qd egestum liqͦ¬
rem ilico harenarũ tumulis. qͣntũ
ualent contegunt: inuittia scilycet.

Expanded text:
nec habet potentiam, nisi uiuenti detrahatur. nec habet potentiam, nisi uiuenti detrahatur. Coeunt lupi toto anno non amplius dies duodecim. Vescuntur in fame terram. At hi quos ceruarios dicimus, quamuis post longa ieiunia repertas aegre carnes mandere coeperint, ubi quid casu respiciant obliuiscuntur, et inmemores praesentis copiae eunt quaesitum quam reliquerint n hoc animalium genere numerantur et lynces, quarum urinas coire in duritiem pretiosi calculi fatentur qui naturaslapidum exquisitius sunt persecuti. Istud etiam ipsas lynces persentiscere hoc documento probatur, quod egestum liquorem ilico harenarum tumulis quantum ualent contegunt, inuidia scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
partib ac ꝓpt̾ea dũ despctuẽ.: facilꝰ nõci¬
cersydris frequentissima: ⁊ bo¬
as gignit. quẽ anguem in um̃sam
molem ferunt conualesc̾e Captat
pͥmo greges bubulos. ⁊ que pluri¬
mo lactẽ rigua bos est: eius se ub̾ib
innectit Suctuq continuo sagina¬
ta: longo in scło ita fellebri sacie¬
tate ultimo extuberatur: ut obsiste
magnitudini eius nulla uis queat
Postremo depopulatis animalibus:
regiones quas obsed̾it cogat ad uas¬
titatem: ¶do Deniq claudio pͥncipe
ubi uaticanꝰ ager ÷ in aluo occise boe
spectatus est solidus infans De¬
ceteris simile non sit: homo quem
pͥus uiderit conticescit. Et anticipa¬
tus obtutu nocentis aspectus: licet
clamandi uoem habeat. ñ ht uocis
minsteriũ Sciens de lupis p̾tereo
multa E S pectantissimum illud ẽ
caude anrmalis huiꝰ: uillus amatoriꝰ
in est periguus Quem spontiuo
uampno abicit: cum capi metuit.

Expanded text:
partibus ac propterea, dum despectui est, facilius nocetpartibus ac propterea, dum despectui est, facilius nocetersydris frequentissima et boas gignit, quem anguem ad inmensam molem ferunt conualescere. Captat primo greges bubulos et quae plurimo lacte rigua bos est, eius se uberibus innectit, suctuque continuo saginata longo in saeculo ita fellebri satietate ultimo extuberatur, ut obsistere magnitudini eius nulla uis queat, postremo depopulatis animantibus regiones quas obsederit cogit ad uastitatem. Diuo Claudio principe, ubi Vaticanus ager est, in aluo occisae boae spectatus est solidus infans. Iceteris simile non sit, homo quem prius uiderit conticescit, et anticipatus obtutu nocentis, licet clamandi uotum habeat, non habet uocis ministerium. Sciens de lupis praetereo multa: spectatissimum illud est. Caudae animalis huius uillus amatorius inest perexiguus, quem spontiuo damno abicit, cum capi metuit;
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Cuiꝰ deuotionis ministerium:
munificentia senatꝰ honorata. hẏrpis
ꝑpetuo consultu. om̃iũ mnunerum
uacationem dedit ¶Gentem mar¬
sorum serpentib illesam ẽẽ nichil
mirum. acyrce filio genꝰ ducunt. ⁊¬
de auita potentia. deberi sibi sciunt
seruitium uenenoꝵ. adeo contemy
nunt uenena G. coeluis oethe. tres
filias dicit. angitiã. medeam. cyrcen.
¶Cyrcen. eyrceios insedisse montes:
carminũ maleficiis. uarias imagi¬
num facies mentientem Angitiã:
uicina fucino occupasse. ibiq salu¬
bri scientia adu̾sus morbos resistẽ¬
tem: cum desisset hominem uiu̾e
Deam habitam: Medeam ab iasone
buthroti sepultam. filium q eius
marsis imꝑasse: S qͣmuis italia
habeat hoc p̾sidium familiare. as¬
pentib non penitꝰ liberaẽ: ¶Dem¬
constituerant. serpentes fugauere:
Illic freq̃ns uiꝑa: ĩsanabili morsu
Breuior ħcetis: qͣs in aliis adu̾timꝰ orbis

Expanded text:
tibus. Cuius devotionis ministerium tibus. Cuius devotionis ministerium munifiperpetuo consulto omnium munerum uacationem dedit. Gentem Marsorum serpentibus inlaesam esse nihil mirum; a Circae filio genus ducunt et de auita potentia deberi sibi sciunt seruitium uenenorum; ideo uenena contemnunt. C. Coelius Aeetae tres filias dicit Angitiam Medeam Circen; Circen Circeios insedisse montes, carminum maleficiis uarias imaginum facies mentientem; Angitiam uicina Fucino occupauisse ibique salubri scientia aduersus morbos resistentem, cum dedisset homines uiuere, deam habitam; Medeam ab Iasone Buthroti sepultam filiumque eius Marsis imperasse. Sed quamuis Italia habeat hoc praesidium familiare, a serpentibus non penitus libera est. Dencondiderant, serpentes fugauere. Illic frequens uipera insanabili morsu; breuior haec ceteris quas in aliis aduertimus orbis
Abbreviated transcription (Latin):
In quo ambitu: adu̾sa locrentiũ
fronte ortꝰ agadib finit᷑ europe
sinꝰ pͥmꝰ. Nlam seds a lacinio auspi¬
catꝰ: macrocerauniis metas habet:
fd heᷤͨ ĩtalia pado clara ẽ quemi
mons uesulus suꝑantissimus int̾
iuga alpium: gremio suo fundit.
uisendo fonte in ligurum finib:
unde se pͥmum padus ꝓruit. sub¬
m̾susq cuniculo: rursus in agro
uibonensi extollitur: Nulli am¬
nium inferior claritate. Agrecis
Uictus heridanꝰ Intumescit ex or¬
tu canis: tabefactis niuib ⁊ liq̾n¬
tib brume pͥuinis. actusq aquaꝵ
accessione. tͥguita flumina in adria¬
ticum defert mare ¶ Memorabiliꝰ¬
niter pomnium ora uulgatũ: qd̃
ꝑ pauce familie sunt in agͦ phalis¬
corum. quos hyrpos uocant hi sa¬
cͥficium aunuum ad soractis mon¬
tem apollini faciunt. id oꝑantes ges¬
ticulationib religiosis: In pune in¬
sultant ardentib lignorum struib:
in honorem diuine rei. fiãmis parcẽ¬

Expanded text:
In quo ambitu aduersa Locrensium In quo ambitu aduersa Locrensium fronte ortus a Gadibus finitur Europae sinus primus; nam secundus a Lacinio auspicatus in Acroceraunio Ad haec Italia Pado clara est, quem mons Vesulus superantissimus inter iuga Alpium gremio suo fundit, visendo fonte in Ligurum finibus, unde se primum Padus proruit summersusque cuniculo rursus in agro Vibonensi extollitur, nulli amnium inferior claritate, a Graecis dictus Eridanus. Intumescit exortu canis tabefactis nivibus et liquentibus brumae pruinis auctusque aquarum accessione triginta flumina in Adriaticum defert mare. Memorabilibniter per omnium vulgatum ora, quod perpaucae familiae sunt in agro Faliscorum quos Hirpos vocant. Hi sacrificium annuum ad Soractis montem Apollini faciunt: id operantes gesticulationibus religiosis impune insultant ardentibus lignorum struibus, in honorem divinae rei flammis paren
Abbreviated transcription (Latin):
cum scilleo oppido. ⁊ cratheide fuuĩe.
scille mat᷑. ut uetustas fabulata est.
Regiui saltꝰ. pestaue ualles. syrenũ
sara: Ameuissimꝰ campanie tͣctus.
fiegrei campi Eyrce tomꝰ Terraci¬
na insula: ante circuiflua imin̾so
mari. nc euo nectente addita con¬
tinenti. diũsamq fortunam a re¬
gius exꝑta: quos fretum a siculis¬
medium ui abscidit: forme ⁊̃ les¬
tregonib habitate Multa p̃terea
pouentissimis ingeniis edisserta
q̃ p̾terire quam inferiꝰ exequi tu¬
tius cduximꝰ: Qerum italie ion¬
gitudo: quȩ ab augusta p̾toria ꝑ
urbem. capuam q porrigitur usq
ad oppidum regium: decies cẽtena
⁊ uiguiti milia passuũ colligit: la¬
titudo ubi plurimũ: qͣdraginta xͤ
Ubimiuimũ: centũ tͥginta sex artis¬
sima est ad portum. quem hanniba¬
lis castra dicunt: Neq enim excedit
quadraginta milia Umbilicum
ut uarto tͣdit: in agͦ reatino ht:
At in solulum ᷤ patrum. circuitus

Expanded text:
cum Scyllaeo oppido et Crateide flumine cum Scyllaeo oppido et Crateide flumine Scyllae matre, ut uetustas fabulata est, Regini saltus, Paestanae ualles, Sirenum saxa, amoenissimus Campaniae tractus, Phlegraei campi, Circae domus Tarracina insula ante circumflua inmenso mari, nunc aeuo nectente addita continenti diuersamque fortunam a Reginis experta, quos fretum medium a Siculis ui abscidit, Formiae etiam Laestrygonibus habitatae, multa praeterea pollentissimis ingeniis edissertata, quae praeterire quam inferius exequi tutius duximus. Verum Italiae longitudo, quae ab Augusta Praetoria per urbem Capuamque porrigitur usque ad oppidum Regium, decies centena et uiginti milia passuum colligit, latitudo ubi plurimum quadringenta decem, ubi minimum centum triginta sex; artissima est ad portum quem Hannibalis castra dicunt, neque enim excedit quadraginta milia; umbilicum, ut Varro tradit, in agro Reatino habet. At in solidum spatium circuitus
Abbreviated transcription (Latin):
rilitate: Que int̾ alia magnifica.
lesbios amissuros imꝑium maris.
multo ante p̾monuit: quam id ac¬
cideret Ita cumanam t̾cio fuisse
pͦt has loco: ip̃a eui series probat.¬
¶ Ergo italia. inqua latium antiqũ
ante a tyb̃inis hostiis. adusq lirim
amnem ꝑtinebat. uniu̾sa consurgit.
a iuigis alpium porecta ad reginum
u̾ticem. ⁊ littora brutetioꝵ quo in
mare meridiem u̾sus ꝓtenditur
Iñ ꝓcedens: paulatĩ se a peniun
montis dorso attollit: ertensa int̾
tuscum ⁊ adriaticum. idẽ. int̾ suꝑ¬
num mare ⁊ inferum. simił q q̃r¬
neo folio: scilicet ꝓceritate amplior
qͣm latitudine. ubi longi abit. in
cornua duo scindit᷑. quoꝵ alterum
iomũ spectat equor. alt̾um siculũ
Inter quas ꝓminentias: non ino
margine accessum insinuati freti
recipit sed linguis ꝓiectis sepius ac
ꝓcurrentib distinctis ꝓmuntoriis
pelagꝰ accipit: Ibi ut obuia passim
notemꝰ. arces talentine scillea regio

Expanded text:
rilitate, quae inter alia magnifica rilitate, quae inter alia magnifica Lesbios amissuros imperium maris multo ante praemonuit quam id accideret. Ita Cumanam tertio fuisse post has loco ipsa aeui series probat. Ergo Italia, in qua Latium antiquum antea a Tiberis ostiis ad usque Lirim amnem pertinebat, uniuersa consurgit a iugis Alpium, porrecta ad Reginum uerticem et litora Bruttiorum, quo in maria meridiem uersus protenditur. Inde procedens paulatim se Appennini montis dorso attollit, extenta inter Tuscum et Adriaticum, id est inter supernum mare et inferum, similis querneo folio, scilicet proceritate amplior quam latitudine. Vbi longius abiit, in cornua duo scinditur, quorum alterum Ionium spectat aequor, alterum Siculum; inter quas prominentias non uno margine accessum insinuati freti recipit, sed linguis proiectis saepius ac procurrentibus distinctum promunturiis pelagus accipit, ibi, ut obuia sparsim notemus, arces Tarentinae, Scylacea regio
Abbreviated transcription (Latin):
scepit. tͥbq mox annis cum latino reg¬
nauit socia potestate quingentis ui¬
gerib ab eo acceptis. Quo defuncto
cum parere desiit. anno septimo: pa¬
tͥsq: indigetis ei nom̃ datum. ¶Deinde
constituta ab ascanio: alga longa fidene.
abaricia: Nola: atyriis. Ab euboensib.
cume: Ibidem sibille sacellum ẽ:. S eiꝰ
q̃ reb romanis. quinquagesima olyn-¬
piade int̾fuit Cumq librum. ad corne¬
lium usq syllam: pontifices nr̃i con¬
sulebant: Tunc enim una cum capi¬
tolio: igͫ a sumptꝰ ẽ: Nam pͥores duo:
tarquinio suꝑbo parcius p̃crum of¬
ferente qͣm postulabat᷑. ip̃a exusserat:
hiiꝰ sepulchrũ: in sicilia ad huc miani:
¶Delficam autem sibillam. ante
troiana bella uaticinatam boccus
autumat Cuius plurimos uersus
oꝑi suo homerum inseruisse mani¬
festat ¶hanc heriphile erithrea
anins aliquot int̾cedentib ĩsecutaẽ.
Sybilla q appellataẽ. de scientie pa¬

Expanded text:
scepit, tribusque mox annis cum Latino regscepit, tribusque mox annis cum Latino regnat socia potestate, quingentis iugeribus ab eo acceptis; quo defuncto cium parere desiit anno septimo. Patris Indigetis ei nomen datum. Deinde constituta ab Ascanio longa Alba, Fidenae, Aricia; Nola a Tyriis, ab Euboensibus Cumae. Ibidem Sibyllae sacellum est, sed eius quae rebus Romanis quinquagesima olympiade interfuit cuiusque librum ad Cornelium usque Sullam pontifices nostri consulebant; tunc enim una cum Capitolio igni absumptus est; nam priores duo, Tarquinio Superbo parcius pretium offerente quam postulabatur, ipsa exusserat. Huius sepulcrum in Sicilia adhuc manet. Delphicam autem Sibyllam ante Troiana bella uaticinatam Bocchus autumat, cuius plurimos uersus operi suo Homerum inseruisse manifestat. Hanc Herophilen Erythraea annis aliquot intercedentibus insecuta est Sibyllaque appellata est de scientiae pa
Abbreviated transcription (Latin):
uibo clicitur Bocchus absoluit: gal¬
lorũ ueterum propaginem ũbros ẽ¬
Marcꝰ antoniꝰ refeit: hos eosdem:
qd tempore aquose cladis humbrib
suꝑfuerunt. ymbrios gͥce noĩatos
luciniano placet a messapo gͥco mes¬
sapiam: Eam tñ origine uersam: pꝰt¬
modum in nom̃ calabrie qͣm in exor¬
dio oenotrii frater peucetius pẽuce¬
tiam nominauit Agubnatore e¬
nee. appellatum palinurũ. Atubi¬
cine: misenum Aconsobrina: leu¬
cotiam insulam: Int̾ om̃s ꝑspice̾ cõ¬
uenit. anutͥce caieta caietam: ab ux¬
ore lauiniũ. qd̃ pꝰt troie excidium
sicuti quosconuis ꝑhibet: quarto
anno extructum est. ¶ Nec omissũ
sit eneam estate ab ylio capto sed̃a
italicis littorib appulsum: ut hemi¬
na tͣdit socus ñ amplius. dc. in agͦ
laurenti posuisse castra Ubi dum
simulachrum qd̃ secum ex sicilia ad¬
uexerat: dedicat uen̾i mat̾. que fru¬
uis clicitur: A diomede palladium su¬

Expanded text:
Vibo dicitur, Bocchus absolvit. GalVibo dicitur, Bocchus absolvit. Gallorum veterum propaginem Vmbros esse M. Antonius refert; hos eosdem, qsuperfuerint, Vmbrios Graece nominatos. Liciniano placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, uersam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominauerat. A gubernatore Aeneae appellatum Palinurum, a tubicine Misenum, a consobrina Leucosiam insulam inter omnes perspicue conuenit; a nutrice Caietam, ab uxore Lauinium, quod post Troiae excidium, sicuti Cosconius perhibet, quarto anno extructum est. Nec omissum sit Aenean aestate ab Ilio capto secunda Italicis litoribus adpulsum, ut Hemina tradit, sociis non amplius sescentis, in agro Laurenti posuisse castra; ubi dum simulacrum, quod secum ex Sicilia aduexerat, dedicat Veneri matri quae Frutis dicitur, a Diomede Palladium su
Abbreviated transcription (Latin):
libri. a ceculo. quem iuxta ignes fortu¬
ttos inuen̾unt ut fama ẽ : digitioꝵ
sorores: Notum est a philotecte: pec¬
tiiam ꝯstitutam S Arpos ⁊ bene¬
uentum: a dionede: patauiũ. ab
antenore: Metapontom: a piliis:
Seyllaceum. ab atheniensib Syba¬
rin: a teremis. ⁊ a sagari aiacis lo¬
cri filio Salentinos: a lictiis: An¬
conam a siculis: Gabios: agalatiis
⁊ bio siculis frĩb. Ab heraclidis: ta¬
rentum: Insulam tensam ab ionib
pestum: aboriensib Amiscelo acheo
crotoniam Regium: a calcidensib
Cauloneam ⁊ cerinam: a crotonien¬
sib Anariciis locros: heretum a
gͥcis in honorem here: Sic enm gͥei
iunonem uocant: Ariciam: abar¬
chiloco siculo. unde ⁊ nom̃. ut hemi
ne placet tͣctum: hoc in loco. horeᷤ¬
tes oracło monitꝰ: simulachrum sy¬
tice dẏane qd̾ de taurica ertulerat.
pͥus quã argos peteret: consecraurs
Aranclensib metaurum locatum:
Aiocrensib: mȩtapontum qd̃ nũc

Expanded text:
libri, a Caeculo, quem iuxta ignes fortulibri, a Caeculo, quem iuxta ignes fortuitos inuenerunt, ut fama est, Digoidiorum sorores. Notum est a Philoctete Petiliam constitutam, Arpos et Beneuentum a Diomede, Patauium ab Antenore, Metapontum a Pyliis, Scylaceum ab Atheniensibus, Sybarim a Troezeniis et a Sagari Aiacis Locrii filio, Sallentinos a Lyctiis, Anconam a Siculis, Gabios a Galatio et Bio Siculis fratribus, ab Heraclidis Tarentum, insulam Tempsam ab Ionibus, Paestum a Dorensibus, a Myscello Achaeo Crotonam, Regium ab Chalcidensibus, Cauloniam et Terinam a Crotoniensibus, a Nariciis Locros, Heretum a Graecis in honorem Herae sic enim Iunonem Graeci uocant, Ariciam ab Archilocnae placet, tractum. Hoc in loco Orestes oraculo monitus simulacrum Scythicae Dianae, quod de Taurica extulerat, priusquam Argos peteret consecravit. A Zanclensibus Metaurum locatum, a Locrensibus Metapontum, quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
gyllinam. a pelasgis. qui pͥmi in la¬
tinũ litteras intulert Ab haleso
argiuo: faliscam: Afalerio argiuo:
falerios fiescenniũ quoq ab argi¬
uis: Portũ parthenium a focensib
Tybur sicut cato facit testimoniũ:
a catillo archade. p̃fecto classis euã¬
dri Sic̃ sextius: ab argiua iuuentu¬
te. Catillus enĩ amphiorai filius
p̾t ꝓdigialem patris aput thebas
interitum: oeclei aui iussu. cũ õi
fietu uer sacrũ missus. tres liberos
i italia ꝓcreauit. tyburtum. coram.
catillum: Qui depulsis ex oppido
sicilie uẽtib sicanis: a nomine ty¬
burti frĩs. uatumarum urbem uoca uer̃t
Mox inbrutiis: ab ulire extructum
templum mniu̾ue. insula lygea appel¬
lata: abrecto ibi corpore syrenis ita
nominate: Parthenopea: apartheno¬
pe syrenis sepulcrho. quam augustꝰ
postea neapolim ẽẽ maluit Preneste
ut deodotus: a preneste ulixis nepo¬
te latim filio. Ut p̾nestimi sonant

Expanded text:
gyllam a Pelasgis, qui primi in Lagyllam a Pelasgis, qui primi in Latium litteras intulerunt; ab Haleso Argiuo Faliscam; a Falerio Argiuo Falerios; Fescenninum quoque ab Argiuis; portum Parthenium a Phocaensibus; Tibur, sicut Cato facit testimonium, a Catillo Arcade praefecto classis Euandri; sicut Sextius, ab Argiua iuuentute. Catillus enim Amphiarai filius, post prodigialem patris apud Thebas interitum, Oeclei aui iussu cum omni fetu uer sacrum missus tres liberos in Italia procreauit, Tiburtum Coram Catillum, qui depulsis ex oppido Siciliae ueteribus Sicanis a nomine Tiburti fratris natu maximi urbem uocauerunt. Mox in Bruttiis ab Vlixe. extructum templum Mineruae. Insula Ligea appellata ab eiecto ibi corpore Sirenis ita nominatae; Parthenope a Parthenopae Sirenis sepulcro, quam Augustus postea Neapolim esse maluit; Praeneste, ut Zenodotus, a Praeneste Vlixis nepote Latini filio; ut Praenestini sonant
Abbreviated transcription (Latin):
mani condiderunt: Ad hec: latetii
portuosa. orasq patentib gͥmiis
cõmercio orbis accõmodatas uerri
ne ꝓrsus intacta uideatur: in ea
que minꝰ trita sunt: animũ ĩtend̾e
haud absurdum uidetur ⁊ partiꝰ
uepicta: leuib uestigiis inuiare:
am quis ignorat uel dicta uł con¬
Uita: a iano ianicłm a saturno lati¬
um atq saturmã. a dane: ardeam.
a comitib ħculis poliden. ab ip̃o: in
campania pompeios. qua uictor ex
hispania pompam boum cluxerat
Inliguria quoq lapidarios campõ:
qd̾ ibi eo dimicante. credunt᷑ pluis¬
se sara Regionem ionicam. ab io¬
ue naulochi filia: quam ꝓcaciter in¬
sicdentem uias. ħcules ut ferunt
interemit. Archipen. a marsia re¬
ge iydorum. qd̾ hiatu terre haustũ
uissolutũ est in lacum fucinũ Ab
iasone. templũ uinonis argiue:
A pelopidis pisas. a cleolao minois
filio. daunios Iapigas. ab iapige
Uedali filio: Tyrrenos. atyrreno
ldiȩ rege: Coram. a dardano a¬

Expanded text:
mani condiderunt; ad haec laterum mani condiderunt; ad haec laterum portuosa, orasque patentibus gremiis commercio orbis adcommodatas. Verum ne prorsus intacta uideatur, in ea quae minus trita sunt animum intendere haud absurdum uidetur et parcius depasta leuibus uestigiis inuiare. Nam quis ignorat uel dicta uel condita a Iano Ianiculum, a Saturno Latium atque Saturniam, a Danae Ardeam, a comitibus Herculis Polyclen, ab ipso in Campania Pompeios, qua uictor ex Hispania pompam boum duxerat? In Liguria quoque lapidarios campos, quod ibi eo dimicante creduntur pluuisse saxa; regionem Ionicam ab Ione Aulochi filia, quam procaciter insidentem uias Hercules ut ferunt interemit; Archippen a Marsya rege Lydorum, quod hiatu terrae haustum dissolutum est in lacum Fucinum; ab Iasone templum Iunonis Argiuae; a Pelopidis Pisas; a Cleolao Minois filio Daunios; Iapygas ab Iapyge Daedali filio; Tyrrhenos a Tyrrheno Lydiae rege; Coram a Dardano; A
Abbreviated transcription (Latin):
e homine satis dictum ha¬
beo: Nuuc ad destinatũ¬
opus reuertamur Ad lo¬
corum cõmemorationem stilus cu¬
rigendꝰ ẽ. atq ideo pͥncipalit. ⁊ mni¬
taliam: cuius decꝰ iam in urbe con¬
tigimꝰ. S italia tanta cura ab om̃ib
dicta est: p̾cipue marco eatone. ut
iam inueniri non sit. qd ñ ueterũ
auctorũ p̾sumpserit diligentia. lar¬
giter in laudem excellentis terre ma¬
teria suppetente. dum scriptores
ꝑstantissumi reputant. locorũ salu¬
iubritatem. celi temꝑiem. ub̃tatem
soli. apprica collium. opaca nemoꝵ
innoxios saltꝰ. uitiũ olearumq ꝓͦ¬
uentus. ouilia petuaria. tot amnes.
lacꝰ tantos. bifera iurolaria Int̾ hec:
uesubiũ flagͣntis amme sp̃u uapo¬
ratum. tepentis fontib baias. colo.¬
nias frequentes. tam assiduam no¬
uarũ urbium grãm. tam clarum
decus ueterum oppidorum que
pͥmum ab origine. auriunci.pelas¬
gi. archades. siculi. tocius postreno
gr̃e aduene. & in sũma uictores ro¬

Expanded text:
e homine satis dictum habeo. Nunc, ut ad destinatum reuertamur, ad locorum commemorationem stilus dirigendus est atque adeo principaliter in Italiam, cuius decus iam in urbe contigimus. Sed Italia tanta cura ab omnibus dicta, praecipue M. Catone, ut iam inueniri non sit, quod non ueterum auctorum praesumpserit diligentia, largiter in laudem excellentis terrae materia suppetente, dum scriptores praestantissimi reputant locorum salubritatem, caeli temperiem, ubertatem soli, aprica collium, opaca nemorum, innoxios saltus, uitium olearumque prouentus, nobilia pecuaria, tot amnes, lacus tantos, bifera uiolaria; inter haec Vesubium flagrantis animae spiritu uaporatum, tepentes fontibus Baias, colonias tam frequentes, tam assiduam nouarum urbium gratiam, tam clarum decus ueterum oppidorum, quae primum Aborigines Aurunci Pelasgi Arcades Siculi, totius postremo Graeciae aduenae et in summa uictores Ro
Abbreviated transcription (Latin):
lachrũ uen̾is. ut sibillim libri
monebant dedicaret:
uod attineat ad tytulum felici¬
tatis. nec dum reptus est. qui felix
censeri uire debuerit. Namq corne¬
uꝰ sylla: dictꝰ potius ẽ qͣ fuit felix:
Solum c̾te beatum cortina aglaũ
iutlicauit: qui in angustissimo ar¬
paterni cespitis t̾minos ĩuenit᷑ eg̾ssuᷤˢ¬

Expanded text:
lacrum Veneris, ut Sibyllini libri lacrum Veneris, ut Sibyllini libri monebant, dedicaret. Quod attinet ad titulum felicitatis, necdum repertus est, qui felix censeri iure debuerit; namque Cornelius Sulla dictus potius est quam fuit felix. Solum certe beatum cortina Aglaum iudicauit, qui in angustissimo Arumquam egressus paterni cespitis terminos inuenitu
Abbreviated transcription (Latin):
quadrigis eg̃clientem in littore. occur¬
rens honoratus est.
erfectam prudentiam: soli socͣti
oratulum delficum ad iudicauit
Dietatis docum̃tum nobiliꝰ quidem
in metelloꝵ domo effulsit. s eminẽ¬
tissimum in plebeia puerꝑa reꝑitur
humilis hec: atq ideo fame obscuri¬
oris. cũ ad patrem qͥ supplicii causa
claustris penalib continebatur. egre
continuisset ingressum. exqͥsita sepiꝰ
a ianitorib. ne forte parenti cibum
amministraret: alere eum ub̃ibus
suis dep̾hensa est. Que res: ⁊ locũ
ꝓ factum consecrauit: Nam qui
morti destinabatur donatꝰ filie:
in memoriam tanti p̾conii. reserua¬
tus ẽ locus dicatꝰ suo numini: pi¬
etatis sacellum fuit. Nauis frigia
gerula sacrorũ. clum sequit᷑ uittas
castitatis: contulit claudie prin¬
cipatum pudicitie
t sulpicia paterculi filia marci
fului flacci uxor censura omniũ
matronarum. e centum ꝓbatissimiᷤ
haud temere delecta ẽ. que simu¬

Expanded text:
quadrigis egredientem in litore occurquadrigis egredientem in litore occurrens honoratus est. Perfectam prudentiam soli Socrati, oraculum Delphicum adiudicauit. Pietatis documentum nobilius quidem in Metellorum domo effulsit, sed eminentissimum in plebeia puerpera reperitur. Humilis haec atque ideo famae obscurioris cum ad patrem, qui supplicii causa claustris poenalibus continebatur, aegre obtinuisset ingressum, exquisita saepius a ianitoribus ne forte parenti cibum administraret, alere eum uberibus suis deprehensa est; quae res et locum et factum consecrauit; nam qui morti destinabatur, donatus filiae in memoriam tanti praeconii reseruatus est; locus dicatus suo numini Pietatis sacellum est. Nauis a Phrygia gerula sacrorum, dum sequitur uittas castitatis, contulit Claudiae principatum pudicitiae. At Sulpicia Paterculi filia, M. Fuluii Flacci uxor, censura omnium matronarum e centum probatissimis haud temere detecta est, quae simu
Abbreviated transcription (Latin):
congrue sup̾mis talib ereqͥe duc̾ent᷑.
Sindarum lyricum e conuiuii lo¬
co cin ĩminebat ruina: ne cum ce¬
teris interiret. forisecꝰ eum castor
⁊ pollux uocauert inspectantib
umũsis Quo effectum ẽ. ut solus
impendens ꝑiculum euad̾et:
Umerantus post deos Gñ pompeiꝰ
magnus intͣturꝰ possidonu domũ
clarissimi tẽ sapientie ꝓfessoris: ꝑcu¬
tier more alictore fores uetuit. sum¬
niissisq fascib: quam libet ꝯfecto mi¬
thridatico bello. ⁊ orientis uictor
sẽtentia propͥa cessit ianue litt̾arum:
Affricanus prior: quintiennii statuã
impomi sepulchro suo iussit:
Iticensis cato unũ ex tͥbunatu mi¬
litũ philosophum. aliũ excuria le¬
gatione romam aduexit: ꝓfessus
plurimũ se eo facto. ⁊ senatui ⁊ po¬
pulo contulisse. qͣmlibet ꝓauus eiꝰ
sepissime censuisset gͥcos urbe pellẽdõ.
Dyonisius tyrannꝰ uittatam nauem
platoni obuiam misit. ip̃e cum albĩ

Expanded text:
congruae supremis talibus exequiae ducerentur. congruae supremis talibus exequiae ducerentur. Pindarum lyricum e conuiuii loco, cui imminebat ruina, ne cum ceteris interiret, forinsecus Castor et Pollux uocauerunt, inspectantibus uniuersis; quo effectum, ut solus impendens periculum euaderet. Numerandus post deos Cn. Pompeius Magnus intraturus Posidonii domum, clarissimi tunc sapientiae professoris, percuti ex more a lictore fores uetuit, summissisque fascibus, quamlibet confecto Mithridatico bello et Orientis uictor, sententia propria cessit ianuae litterarum. Africanus prior Q. Ennii statuam imponi sepulcro suo iussit. Vticensis Cato unum ex tribunatu militum philosophum, alium ex Cypria legatione Romam aduexit, professus plurimum se eo facto senatui et populo contulisse, quamlibet proauus eius saepissime censuisset Graecos urbe pellendos. Dionysius tyrannus uittatam nauem Platoni obuiam misit; ipse cum albis
Abbreviated transcription (Latin):
non priuato tam̃ testimonio. s to¬
cius senatꝰ sacͣmento. qͥppe qd inuen¬
tus dignior ñ fuit: cui p̾cipue re¬
lgionis cred̾et᷑ mynisterium. cũ
oraculum moneret. arcessi sacra
deum matris pissinunte:.
lurimi int̾ romanos eloq̃ntia fioruer̃t
s hocbonũ niiiqͣ hereditarium fu¬
it: nisi in familia curionũ: In qua
tres serie continua oratores fuerez
Magnum hoᷤͨ habitum est. saue eo
scło. quo facundiã p̾cipue ⁊ huma¬
na ⁊ diuina mirata sunt: Quippe
tunc ꝑcussores ⁊ astrologici archiloci
poetȩ. apollo ꝓdidit. ⁊ latronum
facinꝰ deo arguente detectum est:¬
umq lysander lachedemoniꝰ. athe¬
nas obsideret. ubi sophoclis tͣgici in¬
humatũ corpꝰ iacebat: identidem
liber pater. ducem monuit ꝑ qͥetẽ.
sepeliri delicias sineret Nec prius
cdestitit. qͣm lysander cognito quis
obisset diemͣ. ⁊ quid anumine poscere¬
tur. indutias bello daret: usq dum

Expanded text:
non priuato tantum testimonio, sed tonon priuato tantum testimonio, sed totius senatus sacramento; quippe quod inuentus dignior non fuit, cui praecipuae religionis crederetur ministerium, cum oraculum moneret arcessi sacra deum matris Pessinunte. Plurimi inter Romanos eloquentia floruerunt; sed hoc bonum hereditarium numquam fuit nisi in familia Curionum, in qua tres serie continua oratores fuere. Magnum hoc habitum est sane eo saeculo, quo facundiam praecipue et humana et diuina mirata sunt. Quippe tunc percussores Archilochi poetae Apollo prodidit, et latronum facinus deo arguente detectum. Cumque Lysander Lacedaemonius Athenas obsideret, ubi Sophoclis tragici inhumatum corpus iacebat, identidem Liber pater ducem monuit per quietem, sepeliri delicias suas sineret; nec prius destitit, quam Lysander cognito qui obisset diem et quid a numine posceretur, indutias bello daret, usque dum
Abbreviated transcription (Latin):
accepimꝰ oblitum literarum:
Iessalam certe coruinum pꝰt egͥtudi¬
nem qͣm ꝑtulerat. ꝑcussum proprii
nominis obliuione. qͣmlibet alias ei
sensus uigeret: memoriã metꝰ ꝑemit:
niuicem. uocis int̾dum est incitam̃tũ
Duam ñ solum acuit: s ⁊̃ siñqͣm fue¬
rit extorquet Demq cum olympi¬
ade octaua ⁊ quinqͣgesima. uictor
eyrus intͣsset sardis. asie oppidum
ubi tum chrysus latebat: athys fi¬
lius regis. mutꝰ ad id usq temꝑis:
in uocem erupit ui timoris Eecla¬
masse enim dicit᷑. Parce patri meo
cyre: ⁊ hominẽ te uel casib disce nr̃is
ractare de morib suꝑest. quorũ
excellentia maxime in duob engtuit:
Cato pͥnceps portie gentis. senator
optimus. orator optimꝰ. optimꝰ im¬
ꝑator causam tam̃ quadragies ⁊
quater cdixit. diu̾sis odiorum simul
liami. iaus ꝓpensior Qui p̾ter bona
quib cato clarus fu̾it: etiam publi¬
co amore precessit:
Uir optimꝰ nasica scipio iudicatus ẽ:

Expanded text:
accepimus oblitum litterarum, Messalam certe Coruinum post aegritudinem, quam pertulerat percussum proprii nominis obliuione, quamlibet alias ei sensus uigeret. Memoriam metus perimit; inuicem uocis interdum est incitamentum, quam non solum acuit, sed etiam si numquam fuerit extorquet. Denique cum olympiade octaua et quinquagesima uictor Cyrus intrasset Sardes Asiae oppidum, ubi tunc Croesus latebat, Atys filius regis, mutus ad id usque temporis, in uocem erupit ui timoris; exclamasse enim dicitur: parce patri meo, Cyre, et hominem te esse uel casibus disce nostris. Tractare de moribus superest, quorum excellentia maxime in duobus enituit. Cato princeps Porciae gentis, senator optimus, orator optimus, optimus imperator, causam tamen quadragies et quater dixit, diuersis odiorum simultliani laus propensior, qui praeter bona, quibus Cato clarus fuit, etiam publico amore praecessit. Vir optimus Nasica Scipio iudicatus est
Abbreviated transcription (Latin):
motis largius im morarer.
ocorum cõmemoratio plurimũ
tenet: in qua parte ferme inclina¬
tior est uniu̾sa materies Quorũ
meminisse ita uisum est. ut incly¬
tos terrarum sitꝰ. & insignis tͣctus
maris: seruata orbis distinctõe. suo
queq ordine redderemꝰ:
nseruimꝰ et pleraq differenter con¬
gruentia. ut si nicħ aliud saltem

Expanded text:
motis largius inmorarer. Locorum commemoratio plurimum tenet, in quam partem ferme inclinatior est uniuersa materies. Quorum commeminisse ita uisum est, ut inclitos terrarum situs et insignes tractus maris, seruata orbis distinctione, suo quaeque ordine redderemus. Inseruimus et pleraque differenter congruentia, ut si nihil aliud, saltem
Abbreviated transcription (Latin):
est sieut metrodorus philosophus
qui temꝑib diogenis cymci fuit.
in tantum se meditat᷑oe assidua

Expanded text:
est, sicut Metrodorus philosophus, qui temporibus Diogenis cynici fuit, in tantum se meditatione assidua
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita direrim figurarum arce. auspi¬
tium faciant inchoandi. nos quoq
a capite orbis. id est ab urbe roma pͥn¬
cipium capessemꝰ. qͣmuis nich super
ea doctissimi auctores reliqueriut.
qd̃ in nouum p̾comũ possit suscita¬
ri. ac suꝑuacuũ pene sit relegere
tramitem decursum tot annalib.
Ne tuͣ prorsus dissimulata sit. origi¬
uem eius. qͣta ualemꝰ ꝑseq̃mͣ fide:¬

Expanded text:
ut ita dixerim figurarum arce auspiut ita dixerim figurarum arce auspicium faciant inchoandi, nos quoque a capite orbis, id est ab urbe Roma principium capessemus, quamuis nihil super ea doctissimi auctores reliquerint, quod in nouum praeconium possit suscitari, ac superuacuum paene sit relegere tramitem decursum tot annalibus. Ne tamen prorsus dissimulata sit, originem eius quanta ualemus persequemur fide
Abbreviated transcription (Latin):
Nter hec hominũ. & aliorum aĩaliũ
naturas exp̃ssimꝰ. alita pauca de
tunarum gentiũ formis. de ritu disso¬
nO abditarum nationum: Non nul¬
la etiam cligna memoratu: que p̃ter¬
mutere incuriosum uidebatur. qͦrũq
auctoritas. quod cum pͥmis industrię
tue insinuatum uelim. de scriptorib
manat receptissimis: Quid enim
propͥum nr̃m ẽẽ possit: cũ nicħ omi¬
serit autiquitas diligentia. quod in¬
tactum. ad hoc usq eui maneret:
Duaꝓpter queso. ne de p̾senti tempore
editionis huiꝰ fidem libres: qm̃qͥdem
uestigia monete ueteris ꝑsecuti: oppini¬
ones uniu̾sas eligere maluimꝰ. potius
quam innouare. Ita siqua ex istis se¬
cus qͣm opto in animũ tuũ uenerint:
des uelim infantie meȩ ueniam Cõ¬
stantia ueritatis penes eit: quos secu¬
ti sumꝰ: Sicut ergo hi qui corporũ
formas emulantur. pꝰpositis que
reliqua sunt. ante omnia effigiaũ
modum capitis. nec pͥus lineas de¬
stinant in menbra alia: quam ab ip̃a

Expanded text:
nter haec hominum et aliorum animalium naturas expressimus. Addita pauca de timarum gentium formis, de ritu dissono abditarum nationum, nonnulla etiam digna memoratu, quae praetermittere incuriosum uidebatur quorumque auctoritas, quod cum primis industriae tuae insinuatum uelim, de scriptoribus manat receptissimis. Quid enim proprium nostrum esse possit, cum nihil omiserit antiquitatis diligentia, quod intactum ad hoc usque aeui permaneret? Quapropter quaeso, ne de praesenti tempore editionis huius fidem libres, quoniam quidem uestigia monetae ueteris persecuti opiniones uniuersas eligere maluimus potius quam innouare. Ita si qua ex istis secus quam opto in animum tuum uenerint, des uelim infantiae meae ueniam: constantia ueritatis penes eos est quos secuti sumus. Sicut ergo qui corporum formas aemulantur, postpositis quae reliqua sunt, ante omnia effigiant modum capitis, nec prius lineas destinant in membra alia, quam ab ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
romen uocauisse.
gathodes scribit. Romen ñ captiuã
fuisse ut supͣdictum est. s ascanio
natam. enee neptem appellationi̾b is¬
trꝰ causam fuisse:
raditur etiam ꝓpriũ rome nomen
Ueruntñ uetitum publicari Qm̃ qͥ
dem quo minꝰ enunciaretur: cerimo¬
niarum archana sanrerunt. ut hoc
pacto. noticiam eius aboleret. fides
placite taciturnitatis.
Ialeriũ deniq soranũ. qd̾ contra
interdictum eloqui id ausus foret.
obmeritum prophane uocis: neci datũ
uter autiqͥssimas sane religiones:
sacellum colitur angerone. cui sacͥ¬
ficatur ante diem duodecimum
p̾sul silentii ip̃ius p̾nerõ obligato q

Expanded text:
Romen uocauisse. Agathocles scribit Romen non captiuam fuisse, ut supra dictum est, sed Ascanio natam Aeneae neptem appellationis istius causam fuisse. Traditur etiam proprium Romae nomen, uerum tamen uetitum publicari, quoniam quidem quo minus enuntiaretur caerimoniarum arcana sanxerunt, ut hoc pacto notitiam eius aboleret fides placitae taciturnitatis, Valerium denique Soranum, quod contra interdictum eloqui id ausus foret, ob meritum profanae uocis neci datum. Inter antiquissimas sane religiones sacellum colitur Angeronae, cui sacrificatur ante diem XII praesul silentii ipsius praenexo obsignatoq
Abbreviated transcription (Latin):
unt qui uideri De orgine urb̾rome¬
primum datum: cum oppidum ibi offeu¬
disset. quod extructum aña. ualentiam
direrat inuentꝰ latina. seruataq signifi¬
catione impositi prius nominis: romã
g̾ce ualentiam nominatam. quam archa¬
des. qm habitassent in ercelsa parte mõ¬
tis deriuatum. deinceps ut tutissima
Iurbium arces uocarentur.
eraclydi placet troia capta: quos cdam
ex achiuis in ea loca. uͥ nẽ roma est. deue¬
nisse ꝑtyberun: Deuide suadente tho¬
me uobilissima captiuarum. que his
comes erat. incensis nauibz posuisse se¬
des. strurisse menia. ⁊ oppidum ab ea

Expanded text:
unt qui uideri uelint Romprimum datum, cum oppidum ibi offendisset, quod extructum antea Valentiam dixerat inuentus Latina, seruataque significatione inpositi prius nominis, Romam Graece Valentiam nominatam. Quam Arcades quoniam habitassent in excelsa parte montis, deriuatum deinceps, ut tutissima urbium arces uocarentur. Heraclidi placet Troia capta quosdam ex Achiuis in ea loca ubi nunc Roma est deuenisse per Tiberim, deinde suadente Rome nobilissima captiuarum quae his comes erat, incensis nauibus posuisse sedes, instruxisse moenia et oppidum ab ea
Abbreviated transcription (Latin):
nauib infitiliã: afri contͣ ip̃m
mari tantis copiis pugnatũ est.
Lutaciꝰ catulꝰ nauẽ eger ascendit:
uulñatꝰ enĩ inpugua suꝑiore fu¬
erat. Contͣ libbeum ciuitatẽ sicilie
pugnatũ ẽ: ingenti uirtute ro¬
manoꝵ. Nam.lxxͣ. tres carthagi
demerse.xxx. duo milia hostiũ
capta .xiii. milia occisa. infinitũ
auri argenti prede in potestatẽ
romanoꝵ redactũ. Ex classe roma¬
na .xii. naues subm̃se. Pugnatũ
ẽ.uͦiͦ. idus martias : statimq car¬
thaginenses parauert̾ tributa. q̃
est his pax. Captiui romanoꝵ qui
tenebant᷑ a carthaginensib. reddi¬
ti st̃. Etiã carthaginenses petiue¬
rt̃: ut redimi eos captiuos liceret
quos ex afris romani teuebant.Se¬
natus iussit sine p̃cio eos dari: qͥ¬
in publica custodia eẽnt. Qͥ aũ apͥ¬
dñis carthaginẽ redirent: atq p̃
ciũ ex fisco magis qͣm̃ a carthagi¬
uensib solueret᷑. Carthaginenses
sane sub hac conditione cũ roma¬
nis pacẽ fecerunt: ut eis ꝑ conti.¬

Expanded text:
navibus in Siciliam; Afri contra ipsum mari tantis copiis pugnatum est. Lutatius Catulus navem aeger ascendit; vulneratus enim in pugna superiore fuerat. contra Lilybaeum, civitatem Siciliae, pugnatum est ingenti virtute Romanorum. Nam LXIII decem et octo milia hostium capta, XIII milia occisa, infinitum auri, argenti, praedae in potestatem Romanorum redactum. Ex classe Romana XII naves demersae. Pugnatum est VI Idus Martias. Statim pacem Carthaginienses petiverunt tributaque est his pax. Captivi Romanorum, qui tenebantur a Carthaginiensibus, redditi sunt. Etiam Carthaginienses petiverunt ut redimi eos captivos liceret, quos ex Afris Romani tenebant. Senatus iussit sine pin publica custodia essent; qui autem a prreddito Carthaginem redirent atque id pretium ex fisco magis quam a Carthaginiensibus solveretur. || Carthaginienses sane sub hac condicione cum Romanis pacem fecerunt, ut eis per conti
Abbreviated transcription (Latin):
que scripte habent᷑ in libris uen̾abi
lis gregorii curonensis ep̃i. Igit uir
iste sc̃s aduentũ langobardoꝵ in
gallias: hoc mͦ p̃dixit. Uenient in¬
quit laungobardi ingallias. ⁊ deua¬
stabunt ciuitates septẽ: eo qd̾ incre¬
u̾t malicia eoꝵ in conspectu dñi.
Est eiuĩ om̃is ppłs ꝑiuriis deditus.
furtis obnoxius. rapinis intentus.
homicidiis ꝓmptꝰ in quib non ẽ u¬
sticie fructus. non decime dant᷑. ũ
pauꝑ alitur. ñ degit᷑ nudus. ñ sus¬
cipitur hospicio ꝑegͥnus. Ideo hec
plaga uentura ẽ suꝑ ppłm stum.
Mouachis quoq suis p̃cipiens dixit.
Abscedite ⁊ uos a loco isto: auferen¬
tes uobiscũ que habetis. Ecce enĩgens
ait. Nolite timere ꝓme. futurũe.
enĩ ut uiferant mͥ inuirias: si ñ noce

Expanded text:
ptae habentur in libris venerabilis viri Gregorii Turonensis episcopi. Igitur vir iste sanctus adventum Langobardorum in Gallias hoc modo praedixit: 'Venient', inquid, 'Langobardi in Gallias et devastabunt civitates septem, eo quod increverit malitia eorum in conspectu Domini. Est enim omnis populus periuriis deditus, furtis obnoxius, rapinis intentus, homicidiis prumptus ; in quibus non est iustitiae fructus: non decimae dantur, non pauper alitur, non tegitur nudus, non suscipitur hospitio peregrinus. Ideo haec plaga Ventura est super populum istum'. Monachis quoque suis praecipiens dixit: 'Abscedite et vos a loco isto, auferentes vobiscum quae habetis. Ecce enim gens ait: 'Nolite timere pro me. Futurum est enim, ut inferant mihi iniurias, sed non noce
Abbreviated transcription (Latin):
italiam om̃s cõmuni consilio cle¬
pam nobilissimũ de sius uirũ in
urbe ticinensiũ sibi regẽ statuert̃.
Hic multos romanoꝵ uiros poten¬
tes alios gladiis extuixit: alios ab
italia extur bauit. Iste cũ unũ annũ
⁊ sex menses cũ masane sua conui¬
ge regnũ obtinuisset: a quodã
puero de suo obsequio gladio ui¬

Expanded text:
liam, omnes communi consilio Cleph nobilissimum de suis virum, in urbe Ticinensium sibi regem statuerunt. Hic multos Romanorum viros potentes, alios gladio exstinxit, alios ex Italia exturbavit. Iste cum annum unum et sex menses, cum Massana sua conjuge, regnum obtinuisset, a puero de suo obsequio gladio
Abbreviated transcription (Latin):
iste magne abstinentie: ⁊ ꝓbabilis
uite. Qͥ constrictus ad carnẽ cathe¬
nis ferreis. induto desuꝑ cilicio. so¬
io pane incibo cũ paucis dactilib
utebat᷑. Indieb aũ quadragesime
radicib herbarũ egyptiarũ quib

Expanded text:
iste magnae abstinentiae, et probabilis iste magnae abstinentiae, et probabilis vitae, qui constrictus carnem catenis ferreis, induto desuper cilicio, solo pane in cibo cum paucis dactylis utebatur. In diebus autem Quadragesimae, radicibus herbarum Aegyptiarum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
suã ciuitatẽ obtinebat. Eaban: ti¬
cinũ. Uuallari ꝑgamũ. Alichis
brixiã. Pom tarentũ. Gisulfus
foroiulz. S ⁊ alii extra hos in suis
urbib .xxx. duces fuerunt. his di¬
eb multi nobiliũ romanoꝵ ob eu¬
piditatẽ int̾fecti sunt. Reliqui uͦ
ꝑ hospites diuisi ut t̾ciã partẽ su¬
arũ frugũ langobardis annuatĩ¬
ꝑsolu̾ent: tributarii efficiuntur.
ꝑhos langobardoꝵ duces.uii. an¬
no ab aduentu alboin ⁊ totiꝰ gen¬
tis. spoliatis eccłiis sacerdotib int̾¬
fectis. ciuitatib subrutis ppłisq
qui more segetũ excreu̾ant extinctiꝰ.
exceptis his regionib quas albom
ceꝑat italia ex maxima parte capta
et langobardis subiugata ẽ. Expli¬
Gitur aliquanti ex ducib langobar¬
dorũ cũ ualido exercitu gallias ing̾¬
diunt᷑. Horũ aduentũ uir dĩ hospi¬
cius qui apud niceã erat inclusus.
sc̃o sibi reuelante sp̃u longe aute
p̃iudit: eiusdẽq urbis ciuibi que
mala ĩminerent p̃dixit. Erat enĩ uir

Expanded text:
obtinebat: Zaban Ticinum, Wallari Bergamum, Alichis Brexiam, Eoin Trientum, Gisulfus Forumiuli. Sed et alii extra hos in suis urbibus triginta duces fuerunt. His diebus multi nobilium Romanorum ob cupiditatem interfecti sunt. Reliqui vero per hospites divisi, ut tertiam partem suarum frugum Langobardis persolverent, tributarii efficiuntur. Per hos Langobardorum duces, septimo anno ab adventu Alboin et totius gentis, spoliatis ecclesiis, sacerdotibus interfectis, civitatibus subrutis populisque, qui more segetum excreverant, extinctis, exceptis his regionibus quas Alboin ceperat, Italia ex maxima parte capta et a Langobardis subiugata est. EXPLIgitur aliquanti ex ducibus Langobardorum, cum valido exercitu Gallias ingrediuntur. Horum adventum vir Dei Hospitius, qui apud Niceam erat inclusus, sancto sibi revelante Spiritu, longe ante praevidit, ejusdemque urbis civibus quae mala imminerent praedixit. Erat enim vir