comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buenda sunt carni. ne ab his omnibus
purgemus diabolum qui non habet car-¬
nem: Q si enim diabolus fornicator. uel
ebriosus. uel siquid huius modi mali ẽ. qͦd
ad carnis ꝑtinet uoluptates non potest di¬
ci. cum sit etiam talium peccatorum sua¬
sor. et instigator occultus: ẽ tamen maxi¬
me suꝑbus et muidus: Quȩ illum uiciositas
sic obtinuit. ut ꝓpter hanc. eẽt incarceri.¬
bus caliginosi huius aeriᷤᷤ ȩterno supplicio
destinatus: hȩc autem uitia quȩ tenent
indiabolo principatum carni tribuit apłs.
quam certum ẽ. diabolum non habere:
Dicit enim inimicicias. contentiones. emu¬
lationes. animositates. inuidias. oꝑa eẽ car¬
nis. quorum omnium malorum caput at¬
q origo suꝑbia ẽ. quȩ sine carne regnat
indiabolo Quis autem illo ẽ. inimicicior
scĩs: Quis aduersus eos contentiosior. ani¬
mosior. et magis emulus atq inuidus in¬
uenitur: At hȩc omnia cum habebat sine

Expanded text:
buenda sunt carni, ne ab his omnibus buenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. Etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est, quod ad carnis pertinet uoluptates, non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus: est tamen maxime superbus adque inuidus. Quae illum uitiositas sic obtinuit, ut propter hanc esset in carceribus caliginosi huius aeris aeterno supplicio destinatus. Haec autem uitia, quae tenent in diabolo principatum, carni tribuit apostolus, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine
Abbreviated transcription (Latin):
pus quidem corruptibile aggrauat animã¬
Unde etiam idem apłs agens de hoc corrup¬
tibili corpore de quo paulo ante dixerat. &¬
si exterior homo nr̃ corrumpitur. scimus
inquit quia si terrena domus. nr̃ȩ habita.¬
tionis dissoluatur. ȩdificationẽ habemus
adeo domũ non manufactam ȩternã in
cȩlis Q enim in hoc ingemiscimus habi¬
taculum nr̃m quod de cęlo ẽ suꝑ in du
cupientes sitamen induti non nudi in¬
ueniamur Q enim qui sumus in hac ha.¬
bitatione ingemiscimus in grauati in quo
nolumus expoliari s suꝑuestiri. ut absor.¬
nia mala animȩ ex corpore putant accidis.¬
quȩ aggrauat animam non peccati primi
ẽ. causa s pęna. nec caro corruptibilis ani¬
mam peccatricem. s anima peceatrix fe¬
cit eẽ corruptibilem carnem Ex qua cor.¬
ruptione carnis licet existant quedam in¬
citamenta uiciorum. et ipsa desideria uiti
osa. non tamen omnia uitȩ iniq uitia tri¬

Expanded text:
pus quidem corruptibile aggravat animapus quidem corruptibile aggravat animaUnde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat, Etsi exterior homo noster corrumpitur : Scimus, inquit, quia si terrena nostra domus habitationis dissolvatur, aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam it: Etenim in hoc ingemiscimus, habitaculum nostrum, quod de caelo est, superindui cupientes, si tamen induti, non nudi inveniamur. Etenim qui sumus in hac habitatione, ingemiscimus gravati, in quo nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absornia mala animae ex corpore putant accidisquae aggrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena. nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa deosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tri
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tunc homo quamius carnis libidines
continere atq cohibere uideatur. scđm car.¬
nem uiuere ac apłica auctoritate conun¬
citur. et in eo quod abstinet auoluptatibꝰ
carnis. dampnabilia oꝑa carnis agere de-¬
monstratur Quis inimicicias non in ani¬
mo habeat: Aut quis ita loquatur. ut mi¬
mico suo uel quem putet inimicũ dicat
malam carnem. ac non potius malam
animꝰ am habes aduersus me: Postremo si¬
cut carnalitates ut ita dicam siquis audiꝰ¬
set non dubitaret carni tribuere. ita nemo
dubitat animositates ad animũ ꝑtinere
infide et ueritate oꝑa carnis appellat. nisi
quia eo locutionis modo quo totum signifi.
catur a parte. ipsum hominẽ uult nomine
carnis intelligi: Quod si quis quã dicit. car¬
nem causam eẽ. in malis moribus quorum¬
cumq uitiorum eo quod anima carne af¬
fecta sic uiuit. ꝓfecto non uniuersã homi¬
nis naturam diligenter aduertit: Nã cor¬

Expanded text:
etiam tunc homo, quamuis carnis libidines etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius: \'Malum animum habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinerein fide et ueritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum signicatur a parte, ipsum hominem vult nomine carnis intelligi? Quod si quisquam dicit carnem causam esse in malis moribus quorumcunque vitiorum, eo quod anima carne perfecta sic vivit, profecto non universam hominis naturam diligenter advertit. Nam cor
Abbreviated transcription (Latin):
um multis modis quos ꝑscrutari .xiiͦii.¬
et colligere longum ẽ diuina scriptura nũ¬
cupet carnem. quid sit scđ̾m carnem uiue¬
re quod ꝓfecto malum ẽ. cum ipsa carnis
natura non sit malum. ut inuenire possi¬
mus iste totus epłȩ apłicȩ locus quantũ¬
adrem presentem satis eẽ. uidebitur con¬
sideratus poterit hanc dissoluere quȩstio
nifesta eẽ dixit. eaq cominemorata damp¬
nauit. non illa tantum inuenimus quȩ
aduoluptatem ꝑtinent carnis. sicuti sut
fornicationes. in mundiciȩ. Iuxuriȩ. ebri¬
etates. commessationes. uerum etiam
illa quibus animi uitia demonstrantur
auoluptate carnis aliena Quis enĩ serui.¬
tutem quȩ idolis exhibetur ueneficia . ini.¬
micicias. contentiones. emulationes. ani¬
mositates. dissensiones. hereses. inuidias.
non potius intelligit animi uicia. ẽẽ. qͣm
carnis: Quandoquidem fieri potest. ut ꝓpt̃
idolatriam uel heresis aliciuus errorem. a
uoluptatibus corporis temperetur. et tamen

Expanded text:
ur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, diuina scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem uiuere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut indagare possimusad rem praesentem satis esse videbitur, consideratus, poterit hanc dissolvere quaestionnifesta esse dixit, eaque commemorata damnavit, non illa tantum invenimus, quae ad voluptatem pertinent carnis, sicuti sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, ebrietates, comessationes; verum etiam illa quibus animi vitia demona uoluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: Siue ego. siue illi. sic p̃dicamꝰ. et sic cre¬
didistis Et iterum: Hoc ẽ inquit uerbum fi¬
dei quod predicamꝰ. quia si confessus fueris
in ore tuo. quia ds ẽ ihc̃ xp̃c. et credideris

Expanded text:
Apostolus: Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic creApostolus: Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis . Et iterum: Hoc est, inquit, verbum fidei, quod praedicamus, quia si confessus fueris in ore tuo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
erant. s et ꝓ eis inquit qui credituri sunt .c. uͦi¬
ꝑ uerbũ eoꝵ in me. ubi omnes suos intelligi
uoluit. non solum qui tẽ erant in carne sed
etiam qͥ futuri erant: Quotquot enim post¬
ea crediderunt in eũ ꝑ uerbum apłorum si¬
ne dubio credider̃ et donec ueniat creditu¬
ri sunt: Ipsis enim dixerat Et uos testimo¬
nium ꝑhibebitis. qͥa ab initio mecum estis:
Et ꝑ hos euangłium ministratũ ẽ et anteꝗͣ
scriberet᷑: Et utiq quisqͥs in xp̃m credit. eu̾¬
gelio credit Proinde sic ĩtelligamꝰ quod dic
eorum. qm̃ ab ipsis ẽ primitꝰ ac p̃cipue pre-¬
dicatũ: Iam enĩ ab ipsis p̃dicabatur in terra.¬
quando per reuelationem ihu xp̃i. ipsũ uer-¬
bum eors paulus accepit: Unde et contulit
reret aut cucurrisset. et dextras ei. dederuns.
quia et in illo quamuis non per eos illi da-¬
tum. tamen uerbum suum quod iam predi-¬
cabant. et in quo fundati fuerant. inuener:
De quo uerboresurrectionis. xp̃i. idem dicit

Expanded text:
erant: sed et pro eis, inquit, qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi omnes suos intelligi voluit, non solum qui tunc erant in carne, sed etiam qui futuri erant. Quotquot enim postea crediderunt in eum, per verbum Apostolorum sine dubio crediderunt, et donec veniat, credituri sunt: ipsis enim dixerat, Et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis ; et per hos Evangelium ministratum est, et antequam scriberetur, et utique quisquis in Christum credit, Evangelio eorum, quia ab eis est primitus ac praecipue praedicatum. Jam enim ab ipsis praedicabatur, quando per revelationem Christi ipsum verbum eorum Paulus accepit; unde et contulit rrisset, aut curreret ; et dextras ei dederunt, quia et in illo quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt; de quo verbo resurrectionis Christi idem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nr̃i. corpꝰ effectum sacerdotis nr̃is Et
qri quatuor considerantur inomni sacri¬
ficio. cui offeratur. aquo offeratur quia
offeratur. ꝓ quibꝰ offeratur: idem ipse unꝰ
uerusq mediator ꝑ sacrificium pacis re¬
concilians nos deo. unũ cũ illo maneret.
cui offerebat. unũ in se faceret ꝓ quibus
offerebat. unus ipse eẽt qui offerebat. et

Expanded text:
cii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri? Ut cii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri? Ut quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio; cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque Mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne ipsos quidẽ suꝑbissimos sꝑc honoribus
sacrificiorũ gaudere potuisse. nisi uni uͦ
deo ꝓquo coli uolunt. uerũ sacrificium de¬
beretur neq id rite posse offerri. nisi ꝑsa
cerdotẽ scm̃ et iustum. nec nisi ab eis ac.¬
cipiatur quod offertur ꝓ quibꝰ offertur
Atq id sine uitio sit. ut ꝓ uitiis mundan.¬
dis possit offerri: hoc certe om̃s cupiunt
qui ꝓ se offerre sacrificiũ deo uolunt: Quis
gͦ tam iustus et sc̃s sacerdos. quã unicꝰ dei
filius: Qui ñ opus haberet ꝑsacrificium
sua purgare peccata nec originalia. nec
ex humana uita quȩ adduntur. & quid tã
congruent᷑ ab hominibꝰ sumeret᷑. quos pro
eis offerretur quã humana caro: & quis
tam aptũ immolationi quã caro mortalis
Q quid tam mundũ ꝓmundandis uitus
mortaliũ. quã sine ulla contagione carꝰ¬
nalis concupiscentiȩ caro nata in utero
et ex utero uirginalie E quid tam grate
offerri et suscipi posset. quã caro sacrifi¬

Expanded text:
ne ipsos quidem superbissimos spiritus honoribus sacrificiorum gaudere potuisse, nisi uni vero Deo pro quo colivolunt, verum sacrificium deberetur: neque id posse rite offerri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filius Dei, qui non opus haberet per sacrificium sua purgare peccata, nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur ? Et quid tam congruenter ab hominibus sumeretur quod pro eis offerretur, quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
ere terra fructuosa cui gaudet apłs. qͣn¬
do emiserunt ad necessitates eius: Nec
quero datum inquit. s quero fructum
& grãs agit dicens. quia tandem aliquã¬
do repullulastis sapere ꝓme: Repullulas¬
tis arboribus dicit. quȩ sterilitate quadã

Expanded text:
ere terra fructuosa, cui gaudet Apostolus, quando ei miserunt ad necessitates ejus: Non quia quaero datum, inquit, sed requiro fructum. Et gratias agit dicens: Quia tandem aliquando repullulastis pro me sapere . Repullulastis ut arboribus dicit, quae sterilitato quadam
Abbreviated transcription (Latin):
ȩuangłio et gr̃a dei. non hic uiuunt nisi ꝓpt̃
alios: Nam uita eorũ in hoc scło. eis iam ñ
eẽt necessaria: S quia dispensatio eorum
aliis necessaria ẽ. fit in eis quod ait idem
apłs. concupiscentiã habens dissolui et eẽ.
cum xꝑo. multo enĩ magis optimũ. manere
in carne necessarium ꝓpt̾ uos: Quando au¬
tem uidet homo ex dispensatione sua ex la¬
boribus suis. ex p̾dicatione sua non ꝓficere
homines. in firmatur. in egestate uita eius:¬

Expanded text:
non hic vivunt nisi propter alios; nam vita eorum in hoc saeculo, eis jam non est necessaria. Sed quia dispensatio eorum aliis necessaria est, fit in eis quod ait idem Apostolus: Concupiscentiam habens dissolvi, et esse cum Christo; multo enim magis optimum: manere autem in carne necessarium propter vos . Quando autem videt homo ex dispensatione sua, ex laboribus suis, ex praedicatione sua, non proficere homines, infirmatur in egestate vita homi
Abbreviated transcription (Latin):
Pax domestica ẽ. ordinata cohabitantiũ tati¬
imperandi obediendiq cõcordia Imꝑant dei¬
enim qui consulunt sicut uir uxori. paren¬
tes filiis dñi seruis: Obediunt autẽ quibꝰ
consulit᷑ sicut mulieres maritis. filii parẽ.¬
tibus. serui dnis: S in domo iusti uiuentis
exfide. et adhuc abilla ciuitate ꝑegrinan¬
tis etiã qui imꝑant seruiunt eis quibꝰ uidẽ.¬
tur imperare. quia non dominandi cupidi¬
tate imꝑant s officio consulendi. nec pͥn¬
cipandi suꝑbia. s ꝓuidendi beneficientia¬

Expanded text:
Pax domestica, est ordinata cohabitantium imperandi obediendique concordia. Imperant enim qui consulunt; sicut vir uxori, parentes filiis, domini servis. Obediunt autem quibus consulitur; sicut mulieres maritis, filii parentibus, servi dominis. Sed in domo justi viventis ex fide, et ab illa adhuc civitate peregrinantis, etiam qui imperant, serviunt eis quibus videntur imperare: quia non dominandi cupiditate imperant, sed officio consulendi; nec principandi superbia, sed providendi beneficentia
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ particeps factus ẽ: Neq enĩ effici¬
mur participes diuinitatis eius. nisi ipse
mortalitatis nr̃ȩ particeps fiat: Nam &
in ȩuangłio quod nos diuinitatis eius
participes facti sumꝰ ita dicitur Dedit
eis potestatẽ filios dei fieri. his qui cre-

Expanded text:
Eorum particeps factus est? Neque enim efficeremur participes divinitatis ejus, nisi ipse mortalitatis nostrae particeps fieret. Nam et in Evangelio, quod nos divinitatis ejus participes facti sumus, ita dicitur: «Dedit eis potestatem filios Dei fieri; his qui
Abbreviated transcription (Latin):
Per illud singulare sacrificium in quo me¬
diator ẽ. immolatus. qđ unũ multȩ inle-¬
ge uictimȩ figurabant. pacificantur cȩles¬
tia cum terrestribus. et terrestria cum cę-¬
lestib qm̃ sicut idem apłs dicit. in ipso cõ¬
placuit omnẽ plenitudinẽ diuinitatis ha¬
bitare. et ꝑ eum reconciliari omnia in ipsũ
pacificans ꝑsanguinẽ crucis eius siue qͣ
incęlis sunt. siue quȩ in terris: Pax ista p̃
cellit sicut scriptum ẽ. omnẽ intellectũ
neq sciri a nobis nisi cum ad eam ueneri¬
mus potest Quomͦ enĩ pacificantur cȩles¬
tia nisi nobis id ẽ. concordando nobiscume
Nam ibi semꝑ pax ẽ. et inter se uniuersis
intellectualib creaturis. et cum suo crea.¬
tore. quȩ pax precellit ut dictum ẽ. omnẽ
intellectum S utiq nr̃m. non eorũ qui sẽ¬
ꝑ uident faciem patris: Cuius factus sum
ego paulus minister qui nunc gaudeo
in passionib ꝓuobis. et ad impleo ea quȩ
de sunt passionũ. xꝑi in carne mea¬

Expanded text:
per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apostolus dicit, In ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconpacificans per sanguinem crucis eius siue quae in caelis sunt, siue quae in terraecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cum ad eam venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia, nisi nobis id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo creatore; quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum, qui semper vident faciem Patris . Nobis autem quego Paulus minister.: Qui nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt passionum Christi, in carne mea
Abbreviated transcription (Latin):
iam scimus: Nemo itaq potest eẽ. non so¬
lum sciens uerum etiã continens. nisi ds
det Unde cum iam ille haberet scientiã.
res. tantũ dilectionis ardorem uolebat ac¬
cipere sꝑu sapientiȩ. qui sufficeret ad i¬
ꝑlendam magnitudinẽ continentiȩ¬

Expanded text:
iam scimus. nemo itaque potest esse non soiam scimus. nemo itaque potest esse non solum sciens uerum etiam continens, nisi deus det unde cum iam ille haberet scientiam, res. tantum dilectionis ardorem uolebat accipere spiritu sapientiae, qui sufficeret ad implendam magnitudinem continenti
Abbreviated transcription (Latin):
trium nisi di gr̃a iuuetur. nȩc ipsa
bona uoluntas eẽ. in homine potest Os̃
ẽ enĩ inquit apłs qui operatur in nobis &
uelle et operari ꝓ bona uoluntate non
sicut isti sentiunt tantummͦ scientiam
reuelando ut nouerimꝰ quid facere de¬
beamus. s etiã inspirando caritatẽ. ut
ea quȩ discendo nouimus. etiã diligendo
faciamus: Nam utiq nouerat ille quam
magnũ bonũ eẽt continentia. qui dice¬
bat: E cum scirem quia nemo eẽ potest
continens nisi d̾s det Non solum gͦ scie¬
bat quantũ eẽt. hoc bonum. et quã desi¬
derabilit̾. eẽt concupiscendũ. uerũ etiã
qł nisi deo dante eẽ non posset Docue-¬
rat enĩ eum sapientia: Nam hoc dicit. et
hoc ipsum erat sapientiȩ. scire cuius eẽt
hoc donũ Nec tamen ei ista scientia suf¬
ficit. s ait Adii dñm et deprecatus sum
illum: Non gͥ tantummꝰ in hoc nos ad iu-¬
uat d̾s ut sciamus quid agendũ sit. uerũ
etiã ut amando agamus quod discendo

Expanded text:
trium nisi dei gratia iuuetur, nec ipsa bona uoluntas esse in homine potest. deus est enim, inquit apostolus. qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate, non, sicut isti sentiunt, tantum modo scientiam reuelando. ut nouerimus. quid facere debeamus, sed etiam inspirando caritatem. ut ea, quae discendo nouimus. etiam diligendo faciamus. Nam utique nouerat ille, quam magnum bonum esset continentia, qui dicebat: Et cum scirem, quia nemo potest esse continens, nisi deus det. non solum ergo sciebat, quantum esset hoc bonum et quam desiderabiliter esset concupiscendum, uerum etiam quod nisi dante deo esse non posset; docuerat enim eum sapientia; nam hoc dicit: E t ho c ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum. nec tamen ei scientia suffecit, sed ait: Adii dominum et deprecatus sum illum. non igitur tantum modo in hoc BOS adiuuat deus, ut sciamus, quid agendum sit, uerum etiam ut amando agamus, quod discendo
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sint: tempꝰ autẽ ẽ ut ꝓpositũ ꝓpħȩ
ordinẽ ꝓsequamur. qui ita contexitur. E
dixit haud dubiũ quin dñs: Nonne popu¬
lus m̃s filii. nec p̃uaricabunt᷑: Non erũt
inqͥt similes his qui generati sunt et ex¬
altati: et eũ qui illos genuit despexere:
Et factus ẽ eis in salutẽ: id ẽ illis de quibꝰ
dñs ait: Nonne populus m̃s filii. et non p̃¬
uaricabunt᷑ : hoc enĩ ipsũ qł ñ p̃uarica¬
ti sunt nec sp̃uerunt patrem eis factũ ẽ
in salitẽ: uel ob id ipsũ qd appellati sunt
filii causa eis salutis effectus ẽ. quȩ salus
in xꝑo dño ẽ contributa Angłi quoq ad
pastores uoce firmat᷑ dicentis Ecce ȩuan¬
geliro uobis gaudiũ magnũ qł erit omni
popło: quia natus ẽ uobis hodie saluator
qui ẽ dñs xꝑc inciuitate dauid Ipse fac¬
tus ẽ cunctis qui in eũ credunt occasio
salutis ȩt̾nȩ: et ipse ẽ saluator mundi. qͥ

Expanded text:
dicta sunt. Tempus autem est, ut propositum Prophetae dicta sunt. Tempus autem est, ut propositum Prophetae ordinem prosequamur, qui ita contexitur: Et dixit, haud dubium quin Dominus, Nonne populus meus filii, nec praevaricabuntur ? Non erant, inquit, similes his qui generati sunt et exaltati, et eum qui genuit illos, despexere. Et factus est eis in salutem, id est, illis de quibus Dominus ait: Nonne populus meus filii, et non praevaricabuntur? Hoc enim ipsum quod non praevaricati sunt, nec spreverunt patrem, eis factus est in salutem: vel ob idipsum quod appellati sunt filii, causa eis salutis effectus est. Quae salus a Christo Domino contributa, Angeli quoque ad pastores voce firmatur, dicentis: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni pous Dominus, in civitate David . Ipse factus est cunctis, qui in eum credunt, occasio salutis aeternae, et ipse est Salvator mundi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ ipse ẽ ds et bonus uidex: et uixta
misericordiã suã iusticiamq restituens:
et parit̾ bonus iustusq subsistens: fr̾ust᷑
gͥ iniquũ dogina simulantes bonum dm
euangelii et ueteris testamenti iustum
eẽ defendunt: quia et in pluribꝰ aliis lo¬
cis nunc et in ꝓpħȩ sermone uidex bo¬
nus scribit᷑ ds: et econtrario qđ nolunt:
nolint noui et ueteris testamenti ds: ui¬
sibiliũ et inuisibiliũ conditor: saluatore
etiã in euangelio iustũ et bonũ patrem
liquido contestante Pat̾ iuste.: et mundur
te ñ cognouit: & in alio loco: Nemo bonus
nisi unus ds S et inueteri lege alibi us¬
tus. alibi bonus cłs dicit᷑ Et in psalmis: us¬
tus in qͥt dñs et iusticiã dilexit Et econ¬
trario in iheremia Bonus łs his qui susti¬
nent eum: Rursũ in psalmis: Quã bonus
isrł ds. his qui recto sunt corde: Et hec
quidẽ elatere contra hereticos strictim

Expanded text:
tiarum ipse est Deus, et bonus, et judex, et juxta tiarum ipse est Deus, et bonus, et judex, et juxta misericordiam suam justitiamque restituens, et pariter bonus justusque subsistens. Frustra igitur iniquum dogma simulantes, bonum Deum Evangelii, et veteris Testamenti justum esse defendunt, quia et in plurimis aliis locis, et nunc in Prophetae sermone, judex bonus scribitur Deus, et e contrario quod nolunt, nolint, novi et veteris Testamenti Deus, visibilium et invisibilium conditor, Salvatore etiam in Evangelio justum et bonum Patrem liquido attestante: Pater juste, mundus te non cognovit . Et in alio loco: Nemo bonus, nisi unus Deus . Sed et in veteri lege alibi justus, alibi bonus dicitur Deus. In Psalmis, Justus Dominus, inquit, et justitias dilexit . Et e contrario in Jeremia, Bonus Dominus his qui sustinent eum. Rursus in Psalmis, Quam bonus Deus Israel, his qui recto sunt corde . Et haec quidem e latere contra haereticos strictim
Abbreviated transcription (Latin):
nificat Recordari autẽ se miscłiȩ et uir¬
titũ eiꝰ in quiunt in omnibꝰ in quib retri¬
buit eis: ñ uixta iusticiã suam: s uixta
miscłiam et bonitatẽ eiꝰ qui ẽ uidex do¬
mui uidenti. et sensu mundo cernenti
dm Ex hoc siquidẽ ex hebreo sermone
in lingua nr̃a int̃pretat᷑ isrł. id ẽ mens
uidens dm̃ Licet enĩ tormenta et cru
tuet᷑ uidens ꝓpositũ bonitatis eiꝰ qui cu¬
pit corrigere peccantẽ: bonũ illũ con
cat attendat dñs. quis sustinebit.
Porro quia apud dm ꝓpitiatio ẽ. dñs ui¬
delicet nr̃ atq saluator. infert nobis
uehant ad salutẽ: infert quoq iuxta mi¬
sericordiã suã E hoc faciens in iudicio
cũ iusticia nobis tribuit: quȩ ad mixta
miscdiȩ bonitatẽ largit᷑ Est arguendus
ex p̃senti capitulo hereticorũ error: qͥ
bonitatẽ a iusticia separantes aliũ łm bo
nũ. aliũ iustũ eẽ finxerunt: Ecce in p̃sen¬

Expanded text:
nificat. Recordari autem se misericordiae, et virnificat. Recordari autem se misericordiae, et virtutum ejus, inquiunt, in omnibus quae retribuit eis, non juxta justitiam suam, sed juxta misericordiam et bonitatem ejus, qui est judex domui videnti, et sensui mundo corde cernenti Dominum. Hoc siquidem ex Hebraeo sermone in lingua nostra interpretatur Israel, id est, mens videns Deum. Licet enim tormenta, et crutuetur, videns propositum bonitatis ejus, qui cupit corrigere peccantem, bonum illum confcat attendat Dominus, quis sustinebit? Porro quia apud Dominum propitiatio est: Dominus videlicet noster atque Salvator infert nobis rovehant ad salutem. Inferens quoque juxta misericordiam suam, et hoc faciens in judicio, cum justitia nobis tribuit, quae admixta misericordiae bonitate largitus est. 45. Arguendos est ex praesenti capitulo 152 haereticorum error, qui bonitatem a justinxerunt. Ecce enim in praesen
Abbreviated transcription (Latin):
isrł in fert nobis iuxta miscłiam suam:
et iuxta multitudinẽ iusticiȩ sue Et
dixit: Nonne popłs meus filui et ñ p̃ua¬
ricabunt᷑ : Et factus ẽ illis in salutem:
xerit eos et peꝑcerit eis: Ipse redemit
eos et suscepit eos: et exaltauit eos om
nib dieb scłi Ipsi uͦ ñ crediderunt et
ẽ eis ad inimiciciã: Ipse de bellauit eos:
et recordatus ẽ dierũ antiquorũ: Qui
eduxit de t̾ra pastorẽ ouiũ: qui posuit
in eis sꝑm scm̃: congregans dexterã mo¬
ysen: Qui frequent᷑ dei adepti sunt bene¬
ficia: scientes gr̃a magis et miscłia eius
quã ꝓpriis hȩc se fuisse oꝑib consequutos:
quasi unus om̃s sensu et animo concordan¬
tes loquunt᷑: miscdiȩ dñi recordatus sum
Cogitantes enĩ quȩ abeo frequent̃ immo¬
semꝑ dona susceperint grãs referunt: et
cũ miscłia etiã uirtutũ dñi recordantur.
siue mirabiliũ quȩ crebro ꝓ eis fecit in
inscripturis. uirtitis nomen utrumq sig¬

Expanded text:
Israel: inferens nobis juxta misericordiam suam, et juxta multitudinem justitiae suae. Et dixit: Nonne populus meus filii? et non praevaricabuntur. Et factus est illis in salutem exerit eos, et pepercerit eis. Ipse redemit eos, et suscepit eos, et exaltavit 151 eos in omnibus diebus saeculi. Ipsi vero non crediderunt, etconversus est eis ad inimicitiam. Ipse debellavit eos, et recordatus est dierum antiquorum. Qui eduxit de terra pastorem oviuitum sanctum, congregans dextera Moysen . 44. Qui frequenter Dei adepti sunt beneficia, scientes gratia magis, et misericordia ejus, quam propriis ex se fuisse operibus consecutos, quasi uno omnes consensu, et animo concordantes loquuntur, Misericordiae Domini recordatus sum. Cogitantes enim quae ab eo frequenter in Moyse dona susceperint, gratias referunt, et cum misericordia, etiam virtutum Domini recordantur, sive mirabilium, quae crebro pro eis fecit in in Scripturis nomen virtutis utrumque sig
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nulla uenia intͥnitate concedit᷑ blasphe¬
mantibꝰ. omni studio et cautela ẽ ꝓuiden¬
dũ. ut ne in breuẽ quidẽ paruũq sermo¬
nẽ de ea disputantes labamur. quin potiꝰ
siqͥs hoc uolumen legere uoluerit. quesu¬
mus ut mundet se abomni oꝑe malo et
cogitationib pessimis. quo possit illumi¬
nato corde ea intelligere quȩ dicunt᷑. et
plenus sc̃ĩtate atq sapiencia ignoscere
nobis. sicubi uoluntatẽ nr̃am ñ impleuit
effectus. et tantummͦ consideret qua
mente quid dictũ sit. ñ quib ex p̃ssum
sermonibꝰ Sicut enĩ pietatis sensũ no.¬
bis audacter iuxta nr̃am conscientiam¬
uindicamꝰ. ita quantũ ad eloquii ꝑtinet
uenustatẽ et rethoricã facundiam et
consequentiã textumq sermonis. nos¬
procul abesse simplicit̃ confitem᷑: Studii
quippe nr̃i fuit de scĩs scripturis disserẽ¬
tibus pie intelligere quȩ scripta sunt:
et imperitiam mensuramq nostri non

Expanded text:
quia nulla venia in Trinitatem conceditur blasphequia nulla venia in Trinitatem conceditur blasphemantibus, omni studio et cautela est providendum, 168 ut ne in brevi quidem parvoque sermone de ea disputantes, labamur. Quin potius si quis hoc volumen legere voluerit, quaesumus, ut mundet se ab omni opere malo, et cogitationibus pessimis: quo possit illuminato corde ea intelligere quae dicuntur, et plenus sanctitate atque sapientia, ignoscere nobis, sicubi voluntatem nostram non implevit effectus, et tantummodo consideret qua mente quid dictum sit, non quibus expressum sermonibus. Sicut enim pietatis sensum nobis audaciter juxta n loqui pertinet, venustatem rhetoricam facundiamque, juxta consequentiam textumque sermonis, procul abesse simpliciter confitemur. Studii quippe nostri fuit, de Scripturis sanctis disserentibus, pie intelligere quae scripta sunt, et imperitiam mensuramque nostri non
Abbreviated transcription (Latin):
mina sunt. et inbecillitatis humane
uocabula. trinitas uͦ om̃s has pret̾gre¬
dit᷑ nuncupationes. et quociens cumq
in aliqua de his cadit nominibꝰ nr̃is et
tate ñ dicat nisi dm patrẽ eẽ saluato.¬
ris et filiũ generatũ eẽ de patre. hoc
consequenter intelligere qł cuiꝰ non ẽ
creata substancia. recte patri filioq
tem in p̃senti dicta eẽ sufficiant. timo¬
ausus sũ indicantia Quicumq enĩ in
eũ blasphemauerint ñ solũ in hoc scło
uerũ etiã infuturo ñ dimittetur ei
Nec ulla miscłia et uenia reseruabit᷑
illi qui conculcauerit filiũ dei. et con
ẽ: Quod quidẽ et in deo patre ẽ intelli¬
gendũ: Nam qui blasphemauerit in eum
et impie egerit sine uenia cruciabitur.
scriptum ẽ: Qui autẽ indnõ deo pecca¬
uerit. quis orabit ꝓ eo: Nec non et qui fi̾.¬
liũ negauerit coram hominibus: negabi¬
tur abeo corã patre et angłis eiꝰ: Ergo

Expanded text:
mina sunt, et imbecillitatis humanae mina sunt, et imbecillitatis humanae vocabula. Trinitas vero omnes has praetergreditur nuncupationes. Et quotiescumque in aliqua de his cadit: nominibus nostris, et tate non dicat, nisi Deum Patrem esse Salvatoris, et Filium generatum esse a Patre, hoc consequenter intelligere, quod cujus non est creata substantia, recte Patri 167 Filioque tem in praesenti dicta sufficiant: timoausus sim, indicantia. Quicumque enim in eum blasphemaverit: non solum in hoc saeculo, verum etiam in futuro non dimittetur ei, nec ulla misericordia et venia reservabitur illi qui conculcaverit Filium Dei, et inest. Quod quidem et in Deo Patre est intelligendum. Nam qui blasphemaverit in eum, et impie egerit, sine venia cruciabitur, scriptum est, Qui autem in Dominum Deum peccaverit, quis orabit pro eo? Necnon et qui Filium negaverit coram hominibus, negabitur ab eo coram Patre, et Angelis ejus. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
possibile hoc eẽ increaturis frequenter
ostensũ ẽ: neq alius quis pot̾ eum capere
participatioe substanciȩ. s tantummꝰ assũp¬
tione fraudulentissimȩ uoluntatis Oꝑati¬
onẽ quuppe et studia ñ solũ bonorũ oꝑum
creaturis diximus: naturã uͦ atq substã¬
ciã solius in aliis posse trinitatis intrare
Abunde ut reor occursũ ẽ p̃posite quęs¬
tioni: Quia uͦ in eptum et stultũ udetur
ad uersũ fatua respondere et si quid inbuc¬
ñ enĩ tantũ impietas ẽ scelerata ꝓpone¬
re quantũ de sceleratis saltem resisten¬
tem uelle tractare: iccirco illud qđ so¬
lent autitare p̃tereo sacrilega aduersũ
nos audatia ꝓclamantes Si sꝑc sc̃s
ẽ: aut nepos ẽ dei patris. aut ipse filius
dei ẽ: et iam ñ erit unigenttꝰ dñs iħc
q miserabiles. ñ sentientes de incorpore¬
is et inuisibilibꝰ iuxta corporũ iunsibiliũ
disputari ñ licere naturã: frẽm eẽ uel
patruũ. nepotẽ. eẽ uel filiũ. corporũ no¬

Expanded text:
possibile hoc esse in creaturis frequenter ostensum est, neque alius quis potest eum capere participatione substantiae, sed tantummodo assumptione fraudulentissimae voluntatis. Operationem quippe et studia non solum bonorum operum, creaturis diximus; naturam vero atque substantiam solius in alios posse Trinitatis intrare. 62. Abunde ut reor occursum est propositae quaestioni. Quia vero ineptum et stultum videtur, adversus fatua respondere, et si quid in bucnon enim tantum impietas est, scelerata proponere, quantum et de sceleratis cum resistente velle tractare: idcirco illud quod solent jactare, praetereo, sacrilega adversus nos audacia proclamantes: Si Spiritus est, aut nepos est Dei Patris, aut ipse filius Dei est, et jam non erit unigenitus Dominus que miserabiles, non sentientes de incorporeis et invisibilibus, juxta corporalium et visibilium disputari non licere naturam. Fratrem esse vel patruum, nepotem vel filium, corporum no
Abbreviated transcription (Latin):
te uocẽ hanc ex ꝑsona dñici hominis ꝓfer¬
ri quẽ unigenitus filius dei assumere ẽ¬
dignatus ex uirgine. ex ipso loco manifes¬
tissime comꝓbatur quia ipse ẽ dextera dei.
sicut scriptum ẽ in actibus apłorũ. qđ fac¬
tus sit ex semine dauid scđm carnẽ. geni¬
tus de uirgine suꝑueniente in eam sꝑu
scõ. et uirtute altissimi obumbrante eam.
is resurgens. assumptus sit in cȩlos in di¬
dextera subleuatus. Scribitur aittẽ ibi
inhunc modũ: ꝓuidens id ẽ dauid loquu¬
tus ẽ de resurrectione .xꝑi. qm̃ ñ ẽ dere

Expanded text:
te vocem hanc ex persona Dominici Hominis proferte vocem hanc ex persona Dominici Hominis proferri, quem unigenitus Filius Dei assumere dignatus est ex virgine, ex ipso loco manifeste comprobatur, quia ipse est dextera Dei, sicut scriptum est in Actibus Apostolorum, quod factus sit ex semine David secundum carnem, genitus de virgine, superveniente in eam Spiritu sancto, et virtute excelsi obumbrante eam. is resurgens, assumptus sit in coelos, dextera Dei sublevatus. Scribitur ibi autem in hunc modum: Praevidens idem David locutus
Abbreviated transcription (Latin):
lubrico corruerunt. et ad inmundiciã suã
dilapsi sp̃uerunt suie p̃uaricati sunt. cdm
propħȩ isaiȩ discamꝰ eloquio. qui inducit
et uerba mea dedi in os tuũ: Ostenditur
enĩ ex sermone p̃senti. qđ qui acceperit
sꝑm dei simul cum eo et dei uerba possi
tera sua scĩficatũ eẽ cõmemorat: siue illũ
illustrẽ uirũ et mysteriorũ dei initiato¬
scripta ẽ instrumento Nam crebro legis¬
se me memini moysen appellatũ eẽ ꝓle
do legitur moyses Et abraham ad diuitẽ
insuppliciis c̃stitutũ: Habent in qͥt ibi mo¬
ysen et ꝓpħas: Et certe liquido comꝓba¬
tur ibi moysen ñ supradictũ uirũ signifi¬
catũ eẽ: s legem: Porro quȩ ẽ dextera dei
quȩ adduxit moysen nisi dñs et saluator nr̃:
Ipse enĩ dextera patris ꝑquã saluat et
exaltat et facit uirtutẽ: sicut alibi de ło
dicit᷑ Saluabit ei dextera sua: et brachi¬
um sc̃m eius & rursum Dextera dñi exal¬
moriar s uiuã: et narrabo oꝑa dñi: E cer¬

Expanded text:
lubrico corruerunt, et ad immunditiam sunt delapsi, spreverunt, sive praevaricati sunt Dominum, Prophetae Isaiae discamus eloquio, qui inducit  in te est, et verba mea dedi in os tuum . Ostenditur enim ex sermone praesenti, quod qui acceperit Spiritum Dei, simul cum eo et verba Dei possidtera sua sanctificatum esse commemorat: sive illum illustrem virum, et mysteriorum Dei initiatoscripta est Instrumento. Nam crebro legisse me memini Moysen appellatum esse proiem, quando legitur Moyses . Et Abraham ad divitem in suppliciis constitutum, Habent, inquit, Moysen et Prophetas . Et certe liquido comprobatur ibi Moysen, non supradictum virum significatum esse, sed Legem. 51. Porro quae est dextera Dei, quae adduxit Moysen, nisi Dominus et Salvator noster? Ipse est enim dextera Patris, per quem salvat et exaltat et facit virtutem, sicut alibi de Deo dicitur: Salvavit sibi dextera sua, et brachium sanctum ejus . Et rursum: Dextera Domini fecimoriar, sed vivam, et narrabo opera Domini . Et cer
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ dolus. qui transcendentes umbras et ima¬
gines ueteris testamenti. cultores ueri dei
adorant patrẽ in sꝑu et ueritate: In sp̃ũ qͥa
corporalia et humilia transcenderunt: inue¬
ritate quia tẏpos et umbras et exempla.¬
ria relinquentes. ad ipsius ueritatis uene¬
re substanciã. et ut iam supradiximꝰ humili
et corporea uerborũ simplicitate contempta.
ad sꝑalem legis noticiam ꝑuenerunt: hȩc
interĩ iuxta possibilitatẽ ingenioli nr̃i qͦt
res sꝑc significaret attigimus: suo temꝑe
quid unumquodq significet si xꝑc tribue¬
rit disserturi: Nonnunquã autẽ sꝑc et
uixta nominis tantũ cõmunionẽ. s uixta
naturȩ substanciȩq consortiũ Quomͦ enĩ
quorum diuersa substancia ẽ interdum

Expanded text:
non est dolus. Qui transcendentes umbras et imanon est dolus. Qui transcendentes umbras et imagines veteris Testamenti, cultores veri adorant Patrem in spiritu et veritate: in spiritu, quia corporalia et humilia transcenderunt; in veritate, quia typos, et umbras, et exemplaria relinquentes, ad ipsius veritatis venere substantiam: et, ut jam diximus, humili et corporea verborum simplicitate contempta, ad spiritualem legis notitiam pervenerunt. 58. Haec interim juxta possibilitatem ingenii nostri quot res spiritus significaret, attigimus, suo tempore quid unumquodque significet, si Christus tribuerit, disserturi. Nonnumquam autem Spiritust , non juxta nominis tantum communionem, sed juxta naturae substantiaeque consortium. Quomodo enim quorum diversa substantia
Abbreviated transcription (Latin):
geliis appellatur. S et hoc notandũ num¬
quã simplicit̾ spm s cum aliquo additam̃¬
to sꝑm significari contrariũ. ut sꝑc in mũ¬
q ullo additamento sꝑc simplicit̃ appellan¬
tur. Sciendum quoq qđ nomen sꝑc et uo
luntatẽ hominis et animi sententiam so¬
significans Considera utrũ hoc ipsum in
isaia sonet qđ scriptũ ẽ Et scient qui spu
tellectum ut corrigatur error eorũ et ꝓ
prauis ea quȩ recta sunt eligant: Necnon
ipsũ ostendat Et suꝑ omĩa uocabulũ sꝑc
altiorẽ et misticũ in scripturis scĩs signifi¬
cat intellectũ ut ibi Littera occidit. sꝑc
autẽ uiuificat Litterã dicens ẽẽ simplicem
hac congruit uoluntate et illud Nos sumus
carne confidentes: Qui enĩ ñ littera carnẽ
concidunt s cor sꝑi circumcidunt. aufe
proximũ ẽ et amicũ: hi uere sꝑu circumcisi
sunt in occulto iudȩi et ueri isrłitȩ in quib

Expanded text:
geliis appellantur. Sed et hoc notandum, numgeliis appellantur. Sed et hoc notandum, numquam simpliciter spiritum, sed cum aliquo additamento spiritum significari contrarium, ut spirituque ullo additamento spiritus simpliciter appellantur. 57. Sciendum quoque, quod nomen spiritus, et voluntatem hominis, et animi sententiam soorpore opera significans. Considera utrum hoc ipsum in Isaia sonet, quod scriptum est: Et scient, qui spiritu tellectum, ut corrigatur error illorum, ut pro pravis ea quae recta sunt eligant. Necnon ipsum ostendat. Et super omnia vocabulum spiritus altiorem et mysticum in Scripturis sanctis significat intellectum, ut ibi: Littera occidit, spiritus autem vivificat ; litteram dicens simplicem,hanc congruit voluntatem et illud: Nos sumus carne confidentes . Qui enim non littera carnem concidunt, sed cor spiritu circumcidunt, auferproximum est, et amicum, hi vere spiritu circumcisi sunt, in occulto Judaei, et veri Israelitae, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑu sꝑm scm̃ dei secernens ait Ipse spiritꝰ
testimoniũ ꝑhibet sꝑui nr̃o Hoc signifi¬
p̃beat nr̃o sꝑui: quẽ nunc diximꝰ esse sꝑm
hominis: E ad thessalonicenses: Integer
alia ẽ anima et corpus aliud. sic et alius ẽ
sꝑc ab anima. quȩ suo loco specialit᷑ appella¬
tur. de quo et orat ut integer cũ anima ser-¬
tur. qui nec minutionẽ pot̾ reciꝑe. nec pro¬
fectũ: De humano gͦ ut diximꝰ sꝑu et in hoc
loco apłi sermo testatus ẽ: Appellant᷑ quoq
suꝑne rationabilesq uirtutes quas solet
scriptura angłos et fortitudines nominare
rii sꝑc: Puto ad hunc sensũ et illud referri
eunuchus: id ẽ angłs dñi in sublime eleuais
philippũ. transtulit in aliũ locũ: Rationa¬
biles quoq aliȩ creaturȩ et debono in ma-¬
lũ sponte ꝓpria defluentes. sꝑc pessimi et
sꝑc appellant᷑ in mundi. sicuti ibi: Cum au.¬
tẽ sꝑc in mundus exierit abhomine: Et in
consequentibus: Assumit alios. sꝑc nequi

Expanded text:
u Spiritum Dei secernens, ait, Ipse Spiritus testimonium perhibet spiritui nostro : hoc signifibeat: quem nunc diximus esse Spiritum hominis. Ad Thessalonicenses quoque: Integer,alia est anima, et corpus aliud: sic et aliud est spiritus ab anima, quae suo loco specialiter appellatur. De quo et oravit  Al. orat, ut integer cum anima sertur, qui nec imminutionem potest recipere, nec profectum. De humano ergo, ut diximus, spiritu in hoc Apostoli sermo testatus est. 56. Appellantur quoque supernae rationabilesque virtutes, quas solet Scriptura Angelos, et Fortitudines nominare, Spiritus ? Puto ad hunc sensum et illud referri,um vidit eunuchus ; id est, Angelus Domini in sublime elevans Philippum, transtulit illum in alium locum. Rationales quoque aliae creaturae, et de bono in malum sponte propria profluentes, spiritus pessimi, et spiritus appellantur immundi: sicut ibi: Cum autem spiritus immundus exierit ab homine. Et in consequentibus: Assumit septem alios spir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstultũ ẽ. Quod si arguta nititur¬
nititur
textans. diligent̃ uerba ipsa considerans
cessabit asserere mendatiũ: Siquidẽ ita
scriptũ ẽ Quis enĩ hominũ sc̃it quȩ sunt
hominis: nisi sꝑc hominis qui ẽ in eo: Sic

Expanded text:
perstultum est. 55. Quod si arguta perstultum est. 55. Quod si arguta nititur testans; si diligenter verba ipsa consideret, cessabit asserere mendacium. Siquidem ita scriptum est: Quis enim scit hominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
lueris scđm hẏstoriã illud sentire quod
scriptũ ẽ. in spũ uiolento conteres naues
tharsis: ñ aliud ibi sꝑc quã uetus accipi¬
tur: Nec non salomon int̾ multas gratias¬
hoc quoq a deo munꝰ accepit: ut sciret
uiolentias sꝑuum. ñ aliud se in hoc acce¬
pisse demonstrans quã scire rapidos uẽ¬
torũ flatus. et quibus causis eorũ natu¬
ra subsistat Uocat᷑ et anima sꝑc: ut in ia¬
cobi epła Quomͦ corpus sine sꝑu mortu¬
um ẽ: et reliqua Manifestissime enĩ hic
sꝑc. nichil aliud nisi anima ñ cupat᷑. Iux¬
ta quã intelligentiã et stephanus animã
Quis scit si sꝑc hominis ascendat sursum:
et sꝑc iumenti si descendat deorsũ:
Considera utrumnã et pecudũ anime sꝑs
appellent᷑: Dicit᷑ etiã excepta anima. ex-
de quo paulus scribit Quis enĩ scit homi
quis erit homo cuius cogitationes et ar-¬
chana secreti et cordis occulta nesciat¬
alius homo. nisi sꝑc eius: Quia de corꝑe
solitario hoc intelligere
uelle:

Expanded text:
lueris secundum historiam illud sentire, quod scriptum est, In spiritu violento conteres naves Tharsis , non aliud ibi spiritus, quam ventus accipitur. Necnon Salomon inter multa hoc quoque munus a Deo accepit, ut sciret violentias spirituum; non aliud se in hoc accepisse demonstrans, quam scire rapidos ventorum flatus, et quibus causis eorum natura subsistat. Vocatur et anima spiritus, ut in Jacobi Epistola: Quomodo corpus tuum sine spiritu mortuum est, et reliqua . Manifestissime enim spiritus hic, nihil aliud nisi anima nuncupatur. Juxta quam intelligentiam et Stephanus animam Quis scit an spiritus hominis ascendat sursum, et spiritus jumenti descendat deorsum ? Considerandum utrumnam et pecudum animae spiritus appellentur. Dicitur etiam excepta anima, et ee in homine, de quo Paulus scribit: Quis enim scit hominquis erit homo cujus cogitationes, et arcana, et secreta cordis occulta nesciat homo nisi spiritus ejus, quia de corpore solitario hoc intelligere velle
Abbreviated transcription (Latin):
a multis simul capi posse: et nunc ex p̃sen¬
ti pauli testimonio largitor sc̃ificationis
quia elegit̾ nos d̾s primicias insalutem.
et in hoc loco harismata dei suꝑ intelligũ¬
tur in sꝑu. cum inscificatione sꝑc. fides
pariter et ueritas possident᷑: Euia gͦ
recteet pie et ut se uerttas ha¬
feretur. sicut ipsa quoq appellatio sꝑe. Nã

Expanded text:
a multis simul capi posse. Et nunc in praesena multis simul capi posse. Et nunc in praesenti Pauli testimonio largitor sanctificationiquia elegit Deus nos primitias in salutem,et in hoc loco charismata Dei subintelliguntur in Spiritu, cum in sanctificatione Spiritus, fides pariter, et veritas possidentur. 54. Quia recte, et pie, et ut se veritas haertur, sicut ipsa quoque appellatio Spiritus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑc tuus sc̃s̃. Porro inetra absq ulla ambi¬
guitate. bonus sꝑc appellatur. Sꝑm tuũ
bonũ dedisti. ut eos faceres intelligere.
Quod autẽ pat̾ scĩficet: apłs scribit eli¬
cens: Ds̃ autẽ pacis scificet uos ꝑfectos
tua. Uerbũ tuũ ueritas ẽ: Espicue dicens
in me qui uerbũ tuũ sum et ueritas tua
scĩfica illos fide et consortio mei: Dictus
ẽ et alibi bonus cłs: Nemo bonus. nisi unꝰ
cłs. Suꝑius quoq ostendimꝰ qm̃ filius scĩ¬
ficet: paulo inuerba eadem congruente
E enĩ qui scĩficat et qui scĩficantur: ex
uno om̃s: Sc̃ificantẽ significans xꝑm.
et scĩficatos eos qui possunt dicere. fãc¬
tus ẽ nobis sapientia exdeo Aꝑc et iuis¬
ticia et scĩficatio appellatur. Siquidem
et sꝑc scĩficationis: Unde et ad eum dr̃
tre generatꝰ ẽ: E de eo legimus: Confitemi¬
referunt eiꝰ clementiȩ ꝓ indultis benefi
re scificat. ut iam suꝑius demonstratum
ẽ quando ostendimꝰ eum participabilẽ et

Expanded text:
s tuus . Porro in Esdra absque ulla ambiguitate bonus Spiritus appellatur: Spiritum tuum bonum dedisti, ut eos faceres intelligere . Quod autem Pater sanctificet, Apostolus scribit, dicens: Deus autem pacis sanctificet vos perfectos. quia verbum tuum est veritas . Perspicue dicens: in me qui verbum tuum sum, et veritas tua sanctifica illos fide et consortio mei. Dictus est et alibi bonus Deus: Nemo bonus, nisi unus Deus . Superius quoque ostendimus quoniam Filius sanctificet, Paulo in eadem verba congruente: Etenim qui sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Sanctificantem significans Christum, et sanctificatos eos, qui possunt dicere, Factus est nobis sapientia ex Deo Christus, et justitia, et sanctificatio . Appellatur siquidem et Spiritus sanctificationis. Unde et ad eum dicitre generatus est, et de eo legimus, Confitemireferunt ejus clementiae pro indultis beneficre, sanctificat, ut superius jam demonstratum est, quando ostendimus eum participabilem et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dm quidẽ quasi patrẽ hereditari a no¬
ꝑ grãm et benignitatẽ ipsius appellem᷑:
si compatiam᷑: et conglorificari ei expas.¬
sionũ societate meream᷑ Uerũ quia et ad¬
hȩc uixta id qđ potuimꝰ edissertum ẽ:
etiã de ueteri testamento suꝑ eiꝰ fide in¬
tellectuq doceam᷑: Nam et suꝑus p̃loquu¬
ti sumꝰ in omnibꝰ scĩs tam his qui post aduen¬
tum dñi nr̃i fuerunt quã etiã retro in
rismatibꝰ uirtutibusq complesse Qluomͦ
enĩ uniꝰ dei et unigentti eius gram possi¬
dentes tam hii qui ante. quã etiã illi qui
post aduentũ eiꝰ iusticiȩ erexere uexil¬
lũ ueritatis sunt scienciã consequuti:

Expanded text:
est Deum quidem quasi patrem, haereditarias noest Deum quidem quasi patrem, haereditarias no gratiam et benignitatem ipsius appellamur.si compatiamur: ut et conglorificari ei ex passionum societate mereamur. 43. Verum quia et hoc juxta id quod potuimus edissertum est,etiam de veteri Testamento super ejus fide intellectuque doceamur. Nam et superius praelocuti sumus. in omnibus sanctis, tam his qui post adventum Domini nostri fuerunt, quam etiam retro in rismatibus virtutibusque complesse. Quomodo enim unius Dei, et Unigeniti ejus gratiam possidentes, tam hi qui ante, quam etiam illi qui post adventum ejus, justitiae erexere vexillum, veritatis sunt scientiam consecuti;