comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cus todia matutina ẽ manifestatio illa dñi scduatoris quando sepulchrũ
cus todientib: iudueis resumpti corporis ueritate surrex̃. Noc tẽ uero
significat huius scłi t̃minũ ut usq ad mundi finẽ inspedñi debeat
uniuersulis eccła ꝑdurtare. Seddũ hoc ifraheli generalit̃ dicit᷑ unus¬
quisq: fidelissimꝰ. de fine ꝓprio cõmon& & considera quia dix̃ acus¬
todia ut ab aduentu dñi eius manifesto nomine amplius debeat
oboedire. Sedt᷑. Quia apud d nm misericordia & copiosa apud eũ
redemptio Reddita ẽ causa mirubilis quare isrđ debuisr& sperare
indñõ quia in ei manu miseri cordia est quae potest &ꝑuerso iustũ
facere a bec illo imortalẽ ex carneoq angelis similẽ : Hoc eñĩ ille de nob¬

Expanded text:
Custodia matutina est manifestatio illa Domini Salvatoris, quando sepulcrum custodientibus Judaeis resumpti corporis veritate surrexit. Noctem vero significat hujus saeculi terminum, ut usque ad mundi finem in spe Domini debeat universalis Ecclesia perdurare. Sed dum hoc Israeli generaliter dicitur, unusquisque fidelissimus de fine proprio commonetur. Et considera quia dixit: A custodia, ut ab adventu Domini ejus manifestato nomine amplius debeat obediri. Sequitur, Quia apud Dominum misericordia, et copiosa apud eum redemptio. Reddita est causa mirabilis quare Israel debuisset sperare in Domino: quia in ejus manu misericordia est, quae potest ex perverso justum facere,
Abbreviated transcription (Latin):
Explicata cõmonitione quac dix̃ caritatis studio in dñi lacudib & bonisope¬
ribus ꝑmanendũ uenitad partẽ secundam in qua unouersu populũ benedic̃
qui inunitatis constantia & dilestionedm̃ ꝑseuertet prius enĩ om̃a plu¬
ralit̃ dix̃ Nanc aut̃ psalmũ sub singularitate conclusit : ut quia nteside¬
les fratres in unitate collegerat modoillipopulo iam diligenti dñmbe¬
nedictionis munera praestarent᷑ qua ꝓpt̃ si uolumus ẽẽ benedistiamor
nos scãẽ trinitatis & unitas beatȩ cõplectatur eccłae: & intende quã cõ¬
p&cent̃ hunc psalmũ ꝑfestisfinis amplexus ẽ. ut quiusq: adhierusat
cuelestẽ conscendit benedictionẽ suꝑnam locare mune rationis acce

Expanded text:
monitione, qua dixit charitatis studio in Domini laudibus et bonis operibus permanendum, venit ad partem secundam, in qua uno versu populum benedicit, qui in unitatis constantia et dilectione Domini perseverat. Prius enim omnia pluraliter dixit, nunc autem psalmum sub singularitate conclusit; ut qui ante fideles fratres in unitate collegerat, modo illi populo jam diligenti Dominum benedictionis munera praestarentur. Quapropter si volumus esse benedicti, amor nos sanctae Trinitatis, et unitas beatae complectatur Ecclesiae. Et intende quam competenter hunc psalmum perfectus finis amplexus est; ut qui usque ad Jerusalem coelestem conscendit, benedictionem supernam loco remunerationis acce
Abbreviated transcription (Latin):
diuinita te eius atq potentia : ãna speculatione ꝑfruit᷑ : Illa chumn
maiestas sumebona sũmebeata sũme potens quã ius cibiq totasit
beatorũ pectora possidens habitacula sibi fac̃ quȩ siuce misericordae
uirtute prȩlegerit : Ipraẽ oñ requies dñ ipsũspeciale tabnaculum
in hominũ religio sissimis pectorib: in sidere & sicubiq eẽ ut inhis.
dicat̃ in mensus in conprehensibilis babitare:. Iteoo Qm̃ elegit dĩ sion¬

Expanded text:
divinitate ejus atque potentia aeterna speculatione perfruitur. Illa enim majestas summe bona, summe beata, summe potens, quamvis ubique tota sit, beatorum pectora possidens, habitacula sibi facit, quae suae misericordiae virtute praeelegerit. Ipsa est enim requies Domini, ipsum speciale tabernaculum in hominum religiosissimis pectoribus insidere, et sic ubique esse, ut in his dicatur immensus et incomprehensibilis habitare. Vers. 15. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
utbonisbona malis digna restituit: boniaut̃ s̃ homines cũ gratia
diuina puenti coeper̃ desiderare &implere quae iussas̃ : Legim̾enĩ
ne moboñ nisi solus ds̃ sedutrũq uerũ ut rũq ꝑfectũẽ : Nã sinr̃isuirib:
relinquim malisinedubio cõꝓbam᷑ sidiuina misericordia suffragite
erra re ñ desinunt: Qui sub sequi desiderant : recticor de sine dubio
cõꝓbant᷑ hisigit obtat ꝓph&a bonũ fieri quinesciunt ad ño praua

Expanded text:
ut bonis bona, malis digna restituat. Boni autem sunt homines, cum gratia divina praeventi, coeperint desiderare et implere quae jussa sunt. Legimus enim: Nemo bonus, nisi solus Deus . Sed utrumque verum, utrumque perfectum est. Nam si nostris viribus relinquimur, mali sine dubio comprobamur; si divina misericordia suffragante errare non desinunt; qui subsequi desiderant, rectis corde sine dubio comprobantur. His igitur optat propheta bonum fieri, qui nesciunt a Domino prava
Abbreviated transcription (Latin):
exũ tabunt Sacerdotes induuntur salutare quando dnm̃
saluatorem summa fidei in tegritate recipiunt & ipss honorabili
miseri cordia uestiuntur. Sicut debaptizatis a pł dicit: om̃s
qui in xp̃o bapti tatiestis xpm̃ induistis. Nam quod dicit eeul¬
tatione ex ultabunt : perp&uam laitiam uult ngnificare scõrũ
quando eos non solum exultare sed lu&itia dicit gaudere perp&ua
potes tenim quilib& in magna animi iocunditate prosilire :¬
& iterum aliquando desinire. exultatione aut̃ illi eultant :
quinum quã acollatis prȩmiis amouentur : Iteo Sac̃ dotesciꝰ. induam

Expanded text:
exsultabunt. Sacerdotes induuntur salutari, quando Dominum Salvatorem summa fidei integritate recipiunt, et ipsius honorabili misericordia vestiuntur; sicut de baptizatis Apostolus dicit: Omnes qui in Christo baptizati estis, Christum induistis . Unde licet tatione exsultabunt, perpetuam laetitiam vult significare sanctorum, quando eos non solum exsultare, sed laetitia dicit gaudere perpetua. Potest enim quilibet in magna animi jucunditate prosilire, et iterum aliquando desinere; exsultatione autem illi exsultant, qui nunquam a collatis praemiis amo
Abbreviated transcription (Latin):
qui decuelis aduenit Spͥer& sisnt indñio e&x hocaunc &usꝗue
in ocło Post quã hcimlitatẽ & mansu& idinẽ sequendũ cõp&ent᷑
edocuit Ta quã bonꝰ magister secunda parte cenuersus unli quẽq
seculis ꝑreuer&: In hoc enĩ mundo lic& sperari: illicaut̃ desideratu
pruemia contueri Nũ sȩculũ interdũ mundũ istũ significat inte¬
da regnum illud dñi qđ credimꝰ eẽ uenturum: Dicit enĩ ex hocnũc

Expanded text:
unc et usque in saeculum. Postquam humilitatem et mansuetudinem sequendam competenter edocuit, tanquam bonus magister secunda parte conversus, unumquemquesaeculis perseveret. In hoc enim mundo licet sperare, illic autem desiderata praemia contueri. Nam saeculum interdum mundum istum significat, interdum regnum illud Domini quod credimus esse venturum. Dicit enim, ex hoc nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ordine declarar&. Idẽ ab inferis resirger& inditutis suue beatitudi¬
nẽ sẽpit̃ nã : & uide qđ ad didit tuã quã tibi tua maiestas at tribuit
qui regnat cũ patre potestate aequali agloria sempit̃na & neputares
caput membra sua posse derelinquere adiecit Tu& archa sc̃ifica¬
tionis tuȩ : hoc est eccłi quã membratua faciens scificare dig¬
natꝰ -es Iteo Surgednẽ in requiemtuũ &cã Ergo iã explao

Expanded text:
feris resurgeret in deitatis suae beatitudinem sempiternam. Et vide quod addidit, tuam, quam tibi tua majestas attribuit, quae regnat cum Patre potestate aequali et gloria sempiterna. Et ne putares caput membra sua posse derelinquere, adjecit, tu et arca sanctificationis tuae, hoc est Ecclesia, quam membra tua faciens, sanctificare dign
Abbreviated transcription (Latin):
preparent᷑ ad solidũ cibum dicente apostolo non potiulo qui uobis
quasi spintadib sed quasi carnalib: tãquã pcruulis in xpõ lac uobis
potũ deli non escam. Ne uacat qđ addidit suꝑmatrẽ suc̃ dũ adhuc¬
teneri sunt & sup ubera mat̃na portant᷑ ipsisenĩ grauior est consu&u¬
do subtracti cibi : quiso eseis aliis nesciunt consolari. Addidit
ita raribues in animã meã ꝙoredictũ est humanitatis ꝓ psieñ nob
ponimꝰ penã : quando dealiqua caua ius te confidimꝰ. Sic̃ & in reptimopsulmo¬

Expanded text:
praeparentur ad solidum cibum, dicente Apostolo: Non potui loqui vobis praeparentur ad solidum cibum, dicente Apostolo: Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dediteneri sunt, et supra ubera materna portantur. Ipsis enim gravior est consuetudo subtracti cibi, qui  ed., quia se escis aliis nesciunt consolari. Addidit, ita retribues in animam meam. More dictum est humanitatis. Ipsi enim nobis ponimus poenam, quando de aliqua cau
Abbreviated transcription (Latin):
possumus aliquid intellegere aut salubrit̃ debeata incurnatione
sentire nisicumagna humi litate animã nram leuemi ad dnm dictũ est¬
unde flored : undecielesti pane pascat᷑ Inistis ait ex quisitionib prauis
& inselici doc trinat᷑ entib: &x altari nondec& animã ubi mortẽ reperit
bat uesci apia matre denegaris qua tenus adsolidiores cibos transet᷑:
ne ei substantia inteneri tadine quadã relicta mollescat. SSeltune
qua puritate quodenderio qua gratic matrẽquȩrit ut animo ipsius
ad lam̃ta ꝑmoto: eius poene doleat᷑ amissio hocdesideriũ hoc uotũ
ꝓph&a sibi cõparans os tendit quanta spest quanta simplicitas quantꝰ
debect eẽ ardor indnõ. ab lactatienĩ dicunt᷑ quis alacte ꝓhibiti & me¬
rito talis facta est cõparatio quia sic̃ in fantes ubera materna sugũt
ita fideles puruuli scripturae diuinae simplicitate nutriunt᷑ donec

Expanded text:
possumus aliquid intelligere, aut salubriter de beata incarnatione possumus aliquid intelligere, aut salubriter de beata incarnatione sentire, nisi cum magna humilitate animam nostram levemus ad Dominum? Nunde floreat, unde coelesti pane pascatur. In istis autem exquisitionibus pravis et infelici doctrina turgentibus exaltari non decet animam, ubi mortem reperit, bat vesci a pia matre denegari, quatenus ad solidiores cibos transeat: ne ejus substantia in teneritudine quadam relicta mollescat. Sed tunc qua puritate, quo desiderio, qua gratia matrem quaerit, ut animo ipsius ad lamenta permoto ejus pene doleatur amissio. Hoc desiderium, hoc votum propheta sibi comparans, ostendit quanta spes, quanta simplicitas, quantus debeat esse ardor in Domino. Ablactati enim dicuntur qui sunt a lacte prohibiti. Et merito talis facta est comparatio: quia sicut infantes ubera materna sugunt, ita fideles parvuli Scripturae divinae simplicitate nutriuntur, donec
Abbreviated transcription (Latin):
n&iubues inanuorũ oeã. Mon& ergo scripturas diuinas simplici
acpuro corde sefiusse meditatũ non utarriani manicheidonat istȩ fecer
& c&eri quia uera religione diuiris : Illienĩ si humilit̃sentire uoluissent :
suã ñ eligerent defendere prauitatẽ sed ad doctores uerissimos & anc¬
tissimos uenientes : fidei rectȩ intellegentiã ꝑcipere meruirrent istecrgo
sedicit humiliter sensare quẽ ad modũ mon& apos tolus noli al tũ sapere
sudtime & a libin pralmo non habitat in medio domꝰmece faciens suꝑbiã
terũq contrahoc uitiũ orans dni deposdit auxiliũ dicens Rueniat iͥ
pessuꝑbiȩ. Sequit᷑. Sed ex altaui animã meã hic negat ex altatã animã
suã ideł in suꝑbiae clmeh euectã ubia scendere runo sitest ꝓ mouere
periculũ Nã scĩuri galtant animassuas quando eas contendunt
ad diuinas predicationes erigere quẽ ad modũ enĩ aut destã trinitate

Expanded text:
ntire quod expedit. Monet ergo Scripturas divinas simplici ac puro corde se fuisse meditatum, non ut Ariani, Manichaei, Donatistae fecerunt, et caeteri qui a vera religione divisi sunt. Illi enim si humiliter sentire voluissent, suam non eligerent defendere pravitatem; sed ad doctores verissimos et sanctissimos venientes, fidei rectae intelligentiam percipere meruissent. Iste ergo se dicit humiliter sensisse, quemadmodum monet Apostolus: Noli altum sapere, sed time ; et alibi in psalmo: Non habitabit in medio domus meae faciens superbiam ; iterumque contra hoc vitium orans, Domini deposcit auxilium, dicens: Non veniat mihi pes superbiae . Sequitur, sed exaltavi animam meam. Hic negat exaltatam animam suam, id est in superbiae culmen evectam, ubi ascendere ruinosum est, promovere periculum. Nam sancti viri exaltant animas suas, quando eas contendunt ad divinas praedicationes erigere. Quemadmodum enim aut de sancta Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
inuqui tatib eius: Ille quẽ superius dixerat miseri cordẽ atq: copiosũ
hiciam quid sit factur ostendit᷑. Redemit itaq: ir ł sanguine p̃cioso
Sanguis quipurificat ñ cruentat. Quisi maculat sed emundat sic̃ ioħ apłs
nullã possibilitatẽ in homine ut euadere potuss& ostendit : Ipser̃ iniquitates
quarsuperius nolebat intendi qm̃ siillȩ fuissent respectue redimi nulla tenꝰ
istȩ potuissent : Siue ut quidã dicere uoluer̃ Redẽptioirł tẽpillud signifi¬
cat᷑ quã do infinescłi. helia conspectu iuducoꝵ credituraẽ multitudo¬

Expanded text:
iniquitatibus ejus. Ille quem superius dixerat misericordem atque copiosum, hic jam quid sit facturus ostenditur. Redimet itaque Israel sanguine pretioso: sanguis qui purificat non cruentat, qui non maculat sed emundat; sicut Joannesnullam possibilitatem in homine ut evadere potuisset, ostendit. Ipsae sunt iniquitates quas superius nolebat intendi: quoniam si illae fuissent respectae, redimi nullatenus iste potuisset. Sive ut quidam dicere voluerunt redemptio Israel tempus illud significatur quando in
Abbreviated transcription (Latin):
ecceaudiuioꝰ ea le frata ine uenuiõ ea Iacãpis diluȩ¬
Efratha lingua latina significire memorat̃ speculũ cãpiuero siuȩ indicant
cordagentiliũ quae ex peccatis qua si silues trib: ac dumosis mundante d h̃o
c̃ pestripuritate patuer campi si quidem acapacitate aspatio diffuso
dictis : Factis enĩ &x hispidis nitidi: exagrestib: mansu&i oxsterilib fructu¬
osi ecubilib diemonũ tẽpla dominantis &ideo incãpissiluȩ id est in
gentib dicit eẽ cõꝑtotũ qđ in imagine ꝓph&iae iudȩis fuerat rȩꝓmis sũ
Nã & ipsa quoq: bentleem ubi dñs nat᷑ẽ apellata est efratha Sicut amos¬
exteem̃ exi& princeps qui regat populũ meũ ist ł & in genesi scriptũ est
sepultã eẽ rachael iuxta efratha que est behtleem Vnde eudenter¬

Expanded text:
Ecce audivimus eam in Ephratarata lingua Latina significare memoratur speculum. Campi vero silvae indicant corda gentilium, quae ex peccatis quasi silvestribus ac dumosis, mundante Domino, campestri puritate patuerunt. Campi siquidem a capacitate et spatio diffuso dicti sunt. Facti sunt enim ex hispidis nitidi, ex agrestibus mansueti, ex sterilibus fructuosi, ex cubilibus daemonum templa Dominantis. Et ideo in campis silvae, id est in gentibus dicit esse compertum, quod in imagine prophetiae Judaeis fuerat repromissum. Nam et ipsa quoque Bethlehem, ubi Dominus natus est, appellata est Ephrata, sicut M Juda; ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Et in Genesi scriptum est, Sepultam esse Rachel juxta Ephrata, quae est Bethlehem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ec̃ exaltatũ corsuũ qđ sactũ est a faraone: quãdo presumens innume rositate
gentis suue haebrȩos deuotissimos ꝑ moysen totiens ꝓhibi t̃ crudelit̃ affligebat¬
horrea sa purua cogitasse dis truere & ad copiũ congregandũ ingentia fabri¬
care uoluisse Ad didit Nieq ambulaui in magnis. Ambulauit in magnis pilatꝰ
quidix̃ dño saluatori. Nescis quia potes tatẽ habeo dimi tendite a potestatẽ
habeo crucisigenditenꝰ Ad postremũ subiunx̃ ad cumulũ Nieq in mirabilib:
xp̃i pecunia credidit eẽ redimendũ ut p̃tio mercar& qđ eiꝰ merita ñ habebant
s icdũ talia negat illa dant᷑ intelligi quae dño iuuante faciebat. Dehiq ita
contritione &humiliatione eiꝰ obtuli tibi sucrificiũ acceptabile. neq elitis
oculimei ut transitoria concupiscerent & cuduca. Item Neq ambula ui
inmagnis neq inmirabilib: suꝑme. Niãq mugna a mirubnlia uidebantur

Expanded text:
non esse exaltatum cor suum, quod factum est a Pharaone, quando praesumens in numerositate gentis suae, Hebraeos devotissimos per Moysen toties prohibitus, crudeliter affligebata cogitasse destruere, et ad copiam congregandam ingentia fabricare voluisse. Addidit, neque ambulavi in magnis. Ambulavit in magnis Pilatus, qui dixit Domino Salvatori: Nescis quia potestatem habeo dimittendi te, et potestatem habeo crucifigendi te . Ad postremum subjunxit ad cumulum, neque in mirabilibus ctum ab apostolis Christi pecunia credidit esse redimendum, ut pretio mercaretur quod ejus merita non habebant. Sic dum talia negat, illa dantur intelligi quae Domino juvante faciebat. Denique ita contritione et humiliatione ejus obtuli tibi sacrificium acceptabile. Neque elati sunt oculi mei. Ut transitoria concupiscerent et caduca. Neque ambulavi in magnis: neque in mira
Abbreviated transcription (Latin):
nebit. Iniquitates enĩ uult intelligi omne peccatũ qđ potest aliqua
prauitate cõmitti. Iniquũ est enĩ qđ iustũ non est &quis a tali cõplexione
reddat exceptꝰ nisisolus ille quiiugi t̃ potuit implere iustitiã. ⁊uidens¬
ergo ꝓphaa nullũ eẽ quiñ aut cogitationib: suꝑ fluis ecedat aut uacuo
sermone delinquat aut in anib: actib: occup& territꝰ clamat ad dnm̃
iustitiae ipsius ñ sufficere genꝰhumanũ ni simisericordiȩ suȩ praesta
auxiliũ quissus tinebit quasi pondus inmensũ quasimolẽ in tolerabilẽ
quasi flãmã consumtibilẽ merito iustitiũ dñi sib inportibilẽ dicebat
dere poterit. Quia apudte propitiatio est & propt̃ legeor tuam
absolui sedipsius ꝓpitiationis ẽ ut confitentẽ reũ liberare dign&ur

Expanded text:
num. Iniquitatem enim vult intelligi omne peccatum quod potest aliqua pravitate committi. Iniquum est enim quod justum non est. Et quis a tali complexione reddatur exceptus, nisi solus ille qui jugiter potuit implere justitiam? Nam eergo propheta nullum esse qui non aut cogitationibus superfluis excedat, aut vacuo sermone delinquat, aut inanibus actibus occupetur, territus clamat ad Dominum, justitiae ipsius non sufficere genus humanum, nisi misericordiae suae praestet auxilium. Quis sustinebit? quasi pondus immensum, quasi molem intolerabilem, quasi flammam consumptibilem. Merito enim justitiam Domini sibi impdere poterit? Quia apud te propitiatio est. Tu enimmereamur absolvi, sed ipsius propitiationis est, ut confitentem reum liberare dignetur
Abbreviated transcription (Latin):
nisi lex dicer& ñ cõcupisces sadillũ legẽ hcdebemꝰ aduertere id ẽ auangelicã
iussionẽ quaedic̃. Inui cẽ onera urã portate & sic implebitis legẽ xp̃i. hȩc ẽ
ergolex quã se ꝓphu&a cõmemorat sustinere ꝑquã se iure credebat eẽ
saluandũ Nĩ & ipsũ qđ dic̃ sustinui indicat caritatẽ quae totũ sustin&
totũ patit᷑ & spẽsuã desiderant̃ expectat. haec sulutarit̃ inflãmat
corda fideliũ huec ꝑfectos efficit utiq xp̃ianos: SUSTINVITARUOA¬

Expanded text:
evangelicam jussionem, quae dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Haec est ergo lex, quam se propheta commemorat sustinere, per quam se jure credebat esse salvandum. Nam et ipsum quod dicit, sustinui, indicat charitatem, quae totum 448 sustinet, totum patitur, et spem suam desideranter exspectat; haec salutariter inflammat corda fidelium, haec perfectos efficit utique Christiano
Abbreviated transcription (Latin):
preeribant benedictio drũ suꝑuos benedixim uob̵ inNooine
dr̃u Consu&udo int̃hebrȩoserat ut si a gentes uiã laborantes
in aliquo agrorũ opere reperissent gratia indulta benedicerent
sicut in libro ruth legtur Dix̃q boo ÷ iuuenis messorib: qui
magnificus hic a contrario sensus assumtus est : qm̃ sceleratis
in anit̃ operantib: benedictio nulla prestat᷑ : pruã euntes aut̃
signi ficat scõs uiros quimundiistius confusa & prȩ turbata
tempnentes : ad scłi illius pacifica & qui&a festinant ac peritũris quod¬

Expanded text:
edictio Domini super vos: benediximus vobis in nomine Domini. Consuetudo inter Hebraeos erat ut si agentes viam, laborantes in aliquo agrorum opere reperissent, gratia indulta benedicerent; sicut in libro Ruth legitur: Dixitque Booz juveni qui messoribus m sceleratis inaniter operantibus benedictio nulla praestatur. Praetereuntes autem significat sanctos viros, qui mundi istius confusa et perturbata temnentes, ad saeculi illius pacifica et quieta festinant; ut re
Abbreviated transcription (Latin):
ilus sic iã dictũ est qui spĩtalidoctrina generant᷑: sed minꝰ gradi
fuerat filios ad quisisse spĩtales nisi&iã & ipsi quidoctisalios
filios generasse uiderent᷑: filiosenĩ filioꝵ significat ne potes
qđ utiq beatis uiris contĩ gere potest qui p̃dicationib scĩs populos
instruerec̃suer̃ : & intuere qđ int̃ samagaudia memorat hoc uidedũ
Necesse ẽ enĩ ut ad quisttꝰ fidelis magnũ gaudiũ pariat ad quirente
quia magna indeꝓbat᷑ mercedecumuland Ad quos illud talentum
respicqđ pat̃ familias duplicatũ l& inuenit Sequit᷑ sententia
quebeatitudinis illius culm̃ suauitatẽq declarat: ut sup᷑ illãb eatã
hierusalem pax id ÷ dñs saluator in sideat & cunc tabeata faciat quȩ cũq
maiestatis suȩuis tute cõplectat : hoc ẽ qđ superius diẽ : uideas
quebonas inhierus alem : Ista enĩ paxẽ quã om̃s desiderat deuotus
cui sus pirat cangemit ꝓ qua ipse animã libent̃ effundat : Ipe nu& iuides

Expanded text:
icut jam dictum est qui spirituali doctrina generantur. Sed minus gaudii fuerat filios acquisiisse spirituales, nisi etiam et ipsi qui docti sunt, alios filios generasse viderentur. Filios enim filiorum significat nepotes, quod utique beatis viris contingere potest, qui praedicationibus sanctis populos instruere consuerunt. Et intuere quod inter summa gaudia 445 memorat hoc videndum. Necesse est enim ut acquisitus fidelis magnum gaudium pariat acquirenti, quia magna inde probatur mercede cumulandus. Ad quos illud talentum respicit, quod paterfamilias duplicatum laetus invenit. Sequitur sententia quae beatitudinis illius culmen suavitatemque declarat; ut supra illam beatam Jerusalem pax, id est Dominus Salvator insideat, et cuncta beata faciat, quaecunque majestatis suae virtute complectitur. Hoc est quod superius dixit: Videas quae bona sunt in Jerusalem. Ista enim pax est quam omnis desiderat devotus, cui suspirat, cui gemit, pro qua ipsam animam libenter effundit. Conclus
Abbreviated transcription (Latin):
Prosundũ quasi porro fundũ cuius ima omnino demersasunt in nc
ad dnm̃ ꝓph&a cdamauit : ut facilius potuisse audiri deist ꝓfundo¬
glorio sas fudit lacrimas parus deisto publicanꝰ pectora culpanda
tundebat : qui simaltũ uenerat peccatorũ ut nec oculos leuar& adcelũ
Deisto deniq loco ionas tacitus uoci ferabat᷑ ad dñm quiinuentre exi
positꝰ infernũ uiuus intrauerat: Co&us enĩ ꝓph&e oratoriũ fuit

Expanded text:
Profundum est quasi porro fundum, cujus ima omnino demersa sunt. Hinc ad Dominum propheta clamavit, ut facilius potuisset audiri. De istgloriosas fudit lacrymas Petrus. De isto Publicanus pectora culpanda tundebat, qui sic in altum venerat peccatorum, ut nec oculos levaret ad coelum. De isto denique loco Jonas tacitus vociferabat ad Dominum, qui in ventre ceti positus infernum vivus intraverat. Cetus enim prophetae oratorium fuit
Abbreviated transcription (Latin):
dentes inouatioaẽ seruitui. Pul cherrima subplicatione placatũ
sibi iudicẽ reddit ut p&itionib suis dem̃ tissimꝰ prestar& auditur. sed
cũ sit oculorũ intendere hic aurib: datũ ẽ : scilic& quia uirtꝰ ẽi & nature
potentia singularis nec aurib: audit nec pedib: ambulat necoculos inda
nec ore gustat nec narib: odorat᷑ : Ex nr̃a tam̃ consu&udine uirtur¬

Expanded text:
supplicatione placatum sibi Judicem reddit, ut petitionibus suis clementissimus praestaretur auditus. Sed cum sit oculorum intendere, hic auribus datum est; scilicet quia virtus ejus et naturae potentia singularis nec auribus audit, nec pedibus ambulat, nec oculis videt, nec ore gustat, nec naribus odoratur, sed incomprehensibili virtu
Abbreviated transcription (Latin):
dignatẽ & ꝓ nominis sui qualitate tã quã pastori optimo semꝑ
ascribit Siona ut̃ sic sepȩ dictũ est int̃ p̃tat᷑ speculatio Sequi tͥ
Etdudicas quȩ bonas inhierus alẽ Nec esse: nob est is ta uerba fraquẽt
exponere quia positi sens ex ipsis maximopendere noscunt᷑:
hierusalẽ indicat᷑ uisio pacis: pax hic in uisibilis ẽ res quatune

Expanded text:
dignatus est, et pro nominis sui qualitate tanquam pastori optimo semper ascribitur. Sion enim sicut saepe dictum est interpretatur speculatio. Sequitur, et videas quae bona sunt in Jerusalem. Necesse nobis est ista verba frequenter exponere, quia positi sensus ex ipsis maxime pendere noscuntur. Jerusalem indicatur visio pacis. Pax hic invisibilis res est, quae tunc
Abbreviated transcription (Latin):
contradñm la& aliter extulerunt iugo ipsius suaui
salutari humilitate subdantur. Quod sepȩ depersequutorib
factum es se meminimus ut fierent prȩdicatores
scis sima religionis qui prius idola nefandissimis
per sua ssionibus uindicabant Corq un danxur¬
onfundentur cum per fidiã suam uiderint inilla
ueritate dampnari: Reuerentur iudicantem quemhic
temnendum esse putauerunt: Ipsienim oderunt sion
id est eccłam qui in carnationem dñi in sanis mentibus
torum proter uicibus hab& in hebreo uincula uel cate nas
hut si sensus illiquidem nesuis insiduis hinc in de uallagim¬
Norum uinculorum soluti sunt confundantur. & con¬
uertantur raror sum omnes quio derunt sion obtateni

Expanded text:
contra Dominum lethaliter extulerunt, jugo ipsius suavi contra Dominum lethaliter extulerunt, jugo ipsius suavi salutari humilitate subdantur. Quod saepe de persecutoribus factum esse meminimus, ut fierent praedicatores sanctissimae religionis, qui prius idola nefandissimis persuasionibus vindicabant. Gurgulio a guConfundentur, cum perfidiam suam viderint in illa veritate damnari. Reverebuntur judicantem, quem hic temnendum esse putaverunt. Ipsi enim oderunt Sion, id est Ecclesiam, qui incarnationem Domini insanis mentibus torum. Pro cervicibus in Hebraeo habet, vincula, vel catenas ut sit sensus: Illi qui me suis insidiis, hinc inde vallaveromnes nexus soluti sunt. Confundantur et convertantur retrorsum omnes qui oderunt Sion. Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
Supradon sucomeum ꝑabricauenunt peccapones
plonoauenunt iniquitateco suaco: Consu&udo est
ne quissima ꝑfidorum ut quando aliquid uniuerso populo
public enequeunt inponere occulte tequeunt nitantur singulis
aliqua suadere Vtuel paucos decipianti qui a eccłam dĩ nula
dor sum suum a peccatorib: es s& estat᷑ : quidolos facere
ataliparto festinant : Vt quia facie uideri possunt anergo minime
sentiantur: hinc superuentus inimicorum grauit̃ formidat᷑
cumdor sumnituntur subita incursione turbare Etut
potentiae suae robor ostenditur: ipsum certaminis genus
peccatores prolongauerunt iniquitatem suam: Ergo iugit̃
addm currenti & ad meliora tendenti fabricant᷑ a tergo
nequitiarum machine quia in aspectum ex poni nonpossunt
sed cum ad ef fectum non perueniunt ipsi sibi prolongant
inuidendo peccatum ultionemq diuinam inse prouocant:
autem pro superbia positas scriptur a testatur dicens : Cerno
quod populus hic durȩ ceruicissit : &beatus stephanus

Expanded text:
Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores; prolongaverunt iniquitatem suam. Consuetudo est nequissima perfidorum, ut quando aliquid universo populo publice nequeunt imponere, occulte nitantur singulis aliqua suadere; ut vel paucos decipiant, qui  mss. A., B., F.,dorsum suum a peccatoribus esse testatur, qui dolos facere a tali parte festinant; ut qui a facie videri possunt, a tergo minime 446 sentiantur. Hinc superventus inimicorum graviter formidatur, cum dorsum nituntur subita incursione turbare. Et ut patientiae suae robur ostendat, ipsum certaminis genus peccatores, prolongaverunt iniquitatem sibi. Jugiter ad Deum currenti et ad ampliora tendenti fabricantur a tergo nequitiarum machinae, quia in aspectu exponi non possunt. Sed cum ad effectum non perveniunt, sibi ipsi prolongant: ob id invidendo, peccatum ultionemque divinam in se provocant. autem pro superbia positas Scriptura testatur, dicens: Cerno quod populus iste durae cervicis sit . Et beatus Stephanus
Abbreviated transcription (Latin):
finiru quando illam d&rimentis suis constat augeri nã& sent¬
ita sic declarant: Dicit autem & enĩ non potuer̃ mihi : Non potu¬
is se sibi prae ualere dicit. quosse superius expugnasse
cõmemorat : In ꝑ fecta estenĩ expugnatio quae iterum adcertam̃
redit: Nec uictoria deb& dici post quam iterum constatposse

Expanded text:
finiri, quando illam detrimentis suis constat augeri. Nam et sequentfiniri, quando illam detrimentis suis constat augeri. Nam et sequentia sic declarant; dicit autem, etenim non potuerunt mihi. Non potuisse sibi praevalere dicit, quos se superius expugnasse commemorat. Imperfecta est enim expugnatio, quae iterum ad certamen redit; nec victoria debet dici, postquam iterum constat posse
Abbreviated transcription (Latin):
Ammon& irł id ÷ ecła dĩ ut dicat expugnatã se sȩpe & aiuuentute
saepesignificat: Frequentiã passionũ aiuuentute primũ tẽp
a&atis quã do ab ipsis primordiis sȩuissimas contrari& ates
irł: scilic& in hoc sclo quando tẽpꝰest paenitentiaȩ ut in struant᷑
reliqui fideles : Nã postresur rectionẽ generale solas dñi laudaes
cantabit sẽꝑ ecclesia : Istudenĩ qđ positũ ẽdicat nunc irł ꝑtres uersꝰ
qui sequunt᷑ ubiq subaudiendũ ẽ: Ieco Sepeex pugnauer̃ me¬
in telligendiest senectꝰ eccłȩ dicente a postolo : Filioli nouissima
hora est quidquid enĩ in fine mundigerit᷑ senectꝰ aptissi me
noncupatur. qua ꝓpt̃ a iuuentute sua benese expugnatam dic̃
ecła ut intelligas quia num quã finitaquȩ seꝑ expugnata est :
Crescit enim ꝑ sequutionib: in ꝓboruum suaq: contritione
grandescit : Nam & siui deatur scõs uiros inhacuita amitere
tameneos futur a patriaȩ ꝓbatur adquirere & ideo non potest

Expanded text:
 est Ecclesia Dei, ut dicat expugnatam se saepe et a juventute. Saepe significat frequentiam passionum. A juventute, primum tempus aetatis, quando ab ipsis primordiis saevissimas contrarietates, Israel; scilicet in hoc saeculo, quando tempus est poenitentiae, ut instruantur reliqui fideles. Nam post resurrectionem generalem solas Domini laudes cantabit semper Ecclesia. Istud enim quod positum est, dicat nunc Israel, per tres versus qui sequuntur ubique subaudiendum est. Vers. 2. Saepe expugnaintelligenda est senectus Ecclesiae, dicente apostolo: Filioli, novissima hora est . Quidquid enim in fine mundi geritur, senectus aptissime nuncupatur. Quapropter a juventute sua bene se expugnatam dicit Ecclesia; ut intelligas quia nunquam finita quae semper expugnata est. Crescit enim persecutionibus improborum, suaque contritione grandescit. Nam etsi videatur sanctos viros in hac vita amittere, tamen eos futurae patriae probatur acquirere; et ideo non potest
Abbreviated transcription (Latin):
manũ suã quior&& & sinũ suũ Quimanupulos collis &
nfoeni specie ꝑseuerat. & sicut supenus in alio psalmo debeatorũ
fructib dicit  Uenientes aut̃ uenient in exultatione portantes
manipulossuos : itanunc depeccatorib ꝓnuntiat nec manu
nec sinu aliquid exeis amessorib: id ÷ ab angelis qui adiudiciũ dñi
populos congregabunt eẽ portandũ quoniã illa messis spĩ talis fuit
quae fructũ intulit : Ista carnalis ẽ quȩ nulla trities muneris
fecunditate lu&at᷑ Vt nec unã manũ repleat : nec sinũ onerare
ad operationẽ sinus ad conscientiã : in malorũ quippe actibus
ne utrũ frugi aliquid potuit inueniri. Iteo. De quo ñ impleuit

Expanded text:
manum suam qui metit, et sinum suum qui manipulos colligit. In feni specie perseverat; et sicut superius in alio psalmo de beatorum fructibus dicit: Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos , ita nunc de peccatoribus pronuntiat, nec manu, nec sinu aliquid ex eis a messoribus, id est ab angelis, qui ad judicium Domini populos congregabunt, esse portandum: quoniam illa messis spiritualis fuit quae fructum intulit, ista vero carnalis est, quae nulla triticei muneris fecunditate laetatur; ut nec unam manum repleat, nec sinum onerare ad operationem; sinus ad conscientiam pertinet. In malorum enim actibus, neutrum frugi aliquid potest inveniri. 7 Et non dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
lecti conscendere donecilla quae patri ꝓmisit cognos cat̃ implere t ab naculũ
dic̃ nisi ftllor cuelestem habitationẽ ubi pꝰresurrationẽ suã cũas supta
carne uidentib: ascendit apłis: Quc̃ se ante ingressurũ eẽ ñ ꝑhib& quã d nõ
patri reperiat religeo sorũ pectorũ locũ Ideo eñ ad didit domꝰ meȩ ut
cuelestem significar& habitationẽ Sic alio loco dic̃ : cȩlũ mͥ sederẽ t̃ra

Expanded text:
lecti conscendere, donec illa quae Patri promisit, cognoscatur implere. Tabernaculum dicit, nisi fallor, coelestem habitationem, ubi post resurrectionem suam cum assumpta carne videntibus apostolis ascendit; quam se ante ingressurum esse non perhibet, quam Domino Patri reperiat religiosorum pectorum locum. Ideo enim addidit, domus meae, ut coelestem significaret habitationem; sicut alio
Abbreviated transcription (Latin):
dictaẽ quasiut soror qua ꝓpt̃ uxorẽ hicbeatiuirisapienti
debem accipere sic salo mondic̃ Qui uoluerit sapientiã
ducer sibi sponsa & alibi ama illã & amplexabit᷑ te
& circũda illã & seruabitte : Ipsaergo uxorest iustoꝵ
quaȩ castoam plexu cõplectit᷑ mariti uitis uero matẽuuarũ
quȩ dulcia uina ꝓfundens corda nr̃a recreat Sic & ista
uxor idest sapientia fructꝰ inferens iocundos suaue nos
delectatione la &i ficat Domꝰ aut̃ nostra reete dici᷑ ꝓpru
cogitatio quando in eadem defixi qua si inquibda adib:

Expanded text:
dicta est, quasi ut soror. Quapropter uxorem hic beati viri sapientiam debemus accipere, sicut Salomon dicit: Qui voluerit sapientiam ducere sibi sponsam ; et alibi: Ama illam, et amplexabitur te; et circumda illam, et servabit te . Ipsa ergo uxor est justorum, quae casto amplexu complectitur maritum. Vitis vero mater est uvarum, quae dulcia vina profundens, corda nostra recreat: sic et ista uxor, id est sapientia, fructus inferens jucundos, suavi nos delectatione laetificat. Domus autem nostra recte dicitur propria cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
Incipt̃ psal mus cxoxi. carticuor guaduuor
um ꝓph&ũ oma cantica gradulĩ ad ꝓuectũ spei celsiores euecerint:
istud tam̃ eũ omnimodis eleuauit : quia in carnationis dominicue
sacram̃ta discribit: dignũ enĩ fuerat ut postduo denariũ a posto¬
lorĩ numerũ : tãquã apuddomniũ ipse t̃tius decim̃ aduenir&
quẽ non arbitror ꝑsone ꝓph&iae posse congruere: qua gloria tanta psalmi
nisi dnõ xp̃o rationabilit̃ al terinom potest applicari. Nec eñ ille humilis
qui hactenus clamauerut deꝓfundis subito se in tantã laudẽ potuiss&
ergere ut humanũ modũ uider&᷑ xcedere qua ꝓpt̃ dauidille deside¬
rabilis. ille manu fortis hic a nob intelligendus est inquo & humilitas
assumptȩ in carnationis conuenit & omni potentia deitatis excellit

Expanded text:
 PSALMUS CXXXI. Canticum graduum. Cum prophetam omnia cantica graduum ad provectum spei celsioris evexerint, istud tamen eum omnimodis elevavit, quia incarnationis dominicae sacramenta describit. Dignum enim fuerat ut post duodenarium apostolorum numerum, tanquam caput omnium ipse tertius decimus adveniret, quem non arbitror personae propheticae posse congruere, quia gloria tanti psalmi nisi Domino Christo rationabiliter alteri non potest applicari. Nec enim ille humilis, qui hactenus clamaverat de profundis, subito se in tantam laudem potuisset erigere, ut humanum modum videretur excedere. Quapropter David ille desiderabilis, ille manu fortis hic a nobis intelligendus est, in quo et humilitas assumptae incarnationis convenit, et omnipotentia Deitatis ex
Abbreviated transcription (Latin):
Primo sermone timorẽ dñi ab huĩ scđiterrore diuisit: Dicendo
enĩbeatiom̃s quitiment dñm. Ostendit non eẽ beatos quimũdi
huiꝰ pericula in amissione tẽporaliũ rerũ sollicita m̃te formi¬
dant illa enĩ miseros efficiunt cũ homines in anipauore discru
ex dulcitudine ꝓcreat᷑: Deuotꝰ timor timentem consolans
afflictũq reficiens nesciens carere gaudio nisitali fructu
deposito dequo scriptũ ẽ uenite fili auditeme: timorem dñi
docebouos: Quã ꝓ ficuus timor est quo filudocent᷑: Qualis
disciplina : quaedulcib: donat᷑ affectib: Addidit qui ambulant¬
in fideꝓbem᷑ ambulare rectissimi: illiaut̃ timent dñm
quiambulant inuiisciꝰ & mandatu ipsius deuota m̃te ꝓficiunt
s ed uideam cur alibi singul arinu mero ponatuia & alibi
Nemopotest ad patrem uenire nisiꝑme : Cumuia splurima sdic̃

Expanded text:
ne timorem Domini ab hujus saeculi terrore divisit. Dicendo enim, Beati omnes qui timent Dominum, ostendit non esse beatos qui mundi hujus pericula in amissione temporalium rerum sollicita mente formidant. Illa enim miseros efficiunt, cum homines inani pavore discrucex dulcedine procreatur. Devotus timor timentem consolans, afflictumque reficiens: nesciens carere gaudio, nisi tali fructu deposito; de quo scriptum est: Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos . Quam proficuus timor est, quo filii docentur: qualis disciplina, quae dulcibus donatur affectibus  ed., effectin fide probemur ambulare rectissima. Illi autem timent Dominum, qui ambulant in viis ejus, et mandata ipsius devota mente perficiunt. Sed videamus cur alibi singulari numero ponatur via, et alibi Nemo enim potest ad Patrem venire, nisi per me . Cum vias plurimas dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ae dipi ciorum quod prius e uellatur a rescip:
Solent edifici deserti in cacuminib: suis caduca foena pro¬
ducere quae ant& empus collectionis arcfacta dispereunt
quia nulla firmissimaradice uiguerunt : his peccatores
obstinati aptissima socia & ate iunguntur qm̃ & hic
frequenter dispereunt : ante quamidehac luce tollant᷑:
Nascuntur enim in cacuminibus saperbie ubinulla
soliditate consistunt nam si in conualle lacr imarum
germinarint fructus suos usque admaturi tatem
dño iuuante per ducerent:¬
tem ꝑiant sicut fenum tectorum quod prius quam euellat
exaruit : Non enĩ hȩc de edificiis in p&ralo catis dicunt᷑ sud dehis
quȩ quasi citius ruitura suꝑ arenã ponunt᷑ : qđ respicit a dopera et¬

Expanded text:
aedificiorum, quod priusquam evellatur arescit. Solent aedificia deserta in cacuminibus suis caduca fena producere, quae ante tempus collectionis arefacta dispereunt: quia nulla firmissima radice viguerunt. His peccatores obstinati aptissima societate junguntur: quoniam et hic frequenter dispereunt, antequam de hac luce tollantur; nascuntur enim in cacuminibus superbiae, ubi nulla soliditate consistunt. Nam si in convalle lacrymarum germinarent, fructus suos usque ad maturitatem Domino juvante perducerent Fiant sicut fenum aedificiorum: quod priusquam evellatur, arescit. Non haec de aedificiis in petra locatis dicuntur, sed his quae quasi citius ruitura super arenam ponuntur: quod ad opera
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ filios dĩ fierihis quic redunt in nomineeiꝰ: Sic̃ Sacirrȩ
inmanu potenris itap il uex cus sonũ Sagitta telũ est
quȩ & cito ꝑuenit addistinata & ꝑ uolat omnino rectis¬
sima: haec quando egredit ⁊ demanu potentis
& magna uelocitate discurrit & app&ita ꝑcutit : Nenim
additũ ẽ dema nu potentis Vt necde effectu dubita res.
nec deceleritate diffide res: hisbene apłi cõparant᷑ quia
dema nu potentis id÷ dñi saluatoris trans missu caelerĩ
ad distinata ꝑductis & iussa fide lit̃ impleuer: nã ut ho
euidenter aduerteres sequit ita filnexcussorum
Excussores recte dicimꝰ ꝓph&as quipe nara li dm̃ ꝑquirentes : ꝓpħ& a uer
populis stupenda miracula: Excutere enĩ ẽ tectũ ab iquid inqui
scłiluminis ueritate cõpleri: Istoꝵ filii merito dicunt᷑ apłiquoꝵ

Expanded text:
otestatem filios Dei fieri qui credunt in nomine ejus . Sicut sagittae in manuquae et cito pervenit ad destinata, et pervolat omnino rectissima. Haec quando egreditur de manu potentis, et magna velocitate discurrit, et appetita percutit. Non enim additum est, de manu potentis, ut nec de effectu dubitares, nec de celeritate diffideres. His bene apostoli comparantur, quia de manu potentis, id est Domini Salvatoris transmissi, celeriter ad destinata perducti sunt, et jussa fideliter impleverunt. Nam ut hoc evidenter adverteres, sequitur, ita et filii excussorum. Excussores recte dicimus prophetas, qui penetralia Domini perquirentes, prophetaverunt populis stupenda miracula. Excutere enim est tectum aliquid inquirsancti luminis veritate compleri. Istorum filii merito dicuntur apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis hierusalemr̃ xp̃sedñs sic ipsedic̃ Ego sũia nuar inipsa
enilo quit᷑ qui recte p̃dicat ded nõ saluatõre : ut ꝑ eĩ baptismũ
atq penitentiã introeuntes caeloꝵ regna possideant: Sed &
illud ꝑscrut andũ equre talis locꝰ p̃dicatorib ẽ electꝰ scilic&
ut qui ñ credit exeat: quiad quiescit : introeat : Taliergoloco
pius p̃dicator & infideles exire facit : & deuotos introire ꝑmutit:
Siue quia publicauox .ẽ. quȩ in porta loquit dũa cõmeantibus

Expanded text:
ua . In ipsa enim loquitur, qui recte praedicat de Domino Salvatore, ut per ejus baptismum atque poenitentiam introeuntes, coelorum regna possideant. Sed et illud perscrutandum est quare talis locus praedicatoribus est electus; scilicet ut qui non credit exeat, qui acquiescit introeat. Tali ergo loco pius praedicator et infideles exire facit, et devotos introire permittit; sive quia publica vox est, quae in porta loquitur, dum a commeantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Dñsent ait Am̃ dico uob quia flebitis uos & lam̃tabitis mundus aut
gaudebit sedtris titiaura ues t& ingaudiũ Explic̃ psalco
cxxiInecip̃ psalqrexrui. carticũqraduu salonorus
Srcimꝰ ñ uacare qđistitttulo salomonis quoq nom̃ adiunctũ ÷ : Cui int̃ ptatio
in latina lingua pacific̃ẽ & tia maptius hoc uocabulũ poterte c̃uenire.
nisi quipopulũ cir cũsionis & p̃putii unitatis gratia colligauit¬
& quasi angularis lapis uenientes ad se ediuerso paria &esstabilitatis
robore solidauit: de quo dic̃ apostolus Ipse ẽ enĩ pax nr̃a qui fec̃ utraq
unũ & nota qđ & hic & inseptua gesimo primo psalmoꝓpt̃ diftinc¬
tionẽ testam̃toꝵ salomonis nom̃ constat ad scriptũ ut utraq sibi
assonare cognoscas. diuisio psalmi. Exultans ꝓph&a qđ spusco
munere forsitan subriper& ꝑniciosa p̃sumptio primo ingressu
contendat cũ om̃a indiuina potestate sint posita: Nec p̃currere¬
quis uelit tẽpus qđ intelligit dm̃iordinatione disposits sec undo

Expanded text:
Domino: Amen dico vobis, quia flebitis vos et lamentabitis: mundus autem gaudebit, sed tristitia vestra in gaudium co Salomonis. Diximus non vacare quod et isti titulo Salomonis quoque nomen adjunctum est, cujus interpretatione in Latina lingua pacificus est. Et cui aptius hoc vocabulum poterit convenire, nisi qui populum circumcisionis et praeputii unitatis gratia colligavit; et quasi angularis lapis venientes ad se e diverso parietes stabilitatis robore solidavit; de quo dicit Apostolus: Ipse est enim pax nostra, qui fecur. Et nota quod hic et in septuagesimo primo psalmo propter distinctionem Testamentorum Salomonis nomen constat ascriptum, ut utraque sibi assonare cognoscas. Divisio psalmi. Exsultans propheta quod Smunere forsitan surriperet perniciosa praesumptio, primo it, cum omnia in divina potestate sint posita, nec praecurrere velit tempus Domini ordinatione dispositum. Secundo
Abbreviated transcription (Latin):
iauanũ habo raue r̃cedie picaNTes eam : Planum est ad quosda
ȩdificatores psal mista loqui sed ñ edignũ: utcredamꝰ hoc defluictorib
cimentoꝵ aut saxorũ quadratariis dictũ: sed illos potius edificators
debemꝰ accipere. qui unũ quẽq: xp̃ia nũ ueritate fidei fabricare
contendunt ipsis enĩ dom̃ : quib: dic̃ apostolus: Vos estis templũdi¬

Expanded text:
in vanum laboraverunt aedificantes eam. Planum est ad quosdam aedificatores Psalmistam loqui; sed non est dignum ut credamus hoc de structoribus caementorum, aut saxorum quadratariis dictum; sed illos potius aedificatores debemus accipere, qui unumquemque Christianum veritate fidei fabricare contendunt. Ipsi enim sunt domus, quibus dicit Apostolus: Vos enim estis templu
Abbreviated transcription (Latin):
mulierbeata ẽ quȩ dñmtim& : Ipsier go cir cũdant spitalẽ
m̃ sa hocẽ altaredñi quando caelestipane saginant᷑: Sedideo
tua dictũ ẽ ut honor pontificis clarior apparer&: Sic enĩ
de ipsis dicimꝰ p̃sid & eccłã suȩ rediadecdȩsiãtuã qđ uerbũ
inusu constatẽẽ cunctoꝵ : Ill ud quoq dis cutiẽdũ e qđ filios
beatorũ oliuis nouellis cõparare maluerit ipsis entuir idiores
acforciores & ex omni parte firmis simi fructũ quoq:
& fesso corpori subuenit Mec putes incas su oliua atq uite
his cõparationib: fuis sesociatã: Na ille quia latronib: in euãgło
iustitiȩ ẽ inoleo lenitas misericordiae illud adu& istud
ad nouũ potest respicere testam̃tũ : Itẽ Vx or tua sic uitis¬

Expanded text:
um timet. Ipsi ergo circumdant spiritualem mensam, hoc est altare Domini, quando coelesti pane saginantur. Sed ideo tua dictum est, ut honor pontificis clarius appareret; sic enim de ipsis dicimus: Praesidet Ecclesiae suae: Redi ad Ecclesiam tuam; quod verbum in usu constat esse cunctorum. Illud quoque discutiendum est, quod filios beatorum olivis novellis comparare maluerit; ipsae enim sunt viridiores ac fortiores, et ex omni parte firmissimae, fructum quoque  fesso corpori subvenitur. Nec putes incassum olivam atque vitem his comparationibus fuisse sociatam; nam ille qui a latronibus in Evangelio justitiae est, in oleo tenitas misericordiae; illud ad Vetus, istud ad Novum potest respicere Testamentum. Nam quod uxori vit
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃bonis & rectiscorde bene fieri postulabat: ita nunc declinantes ad
dñi ñ sequentes : Parienĩ sententia pereunt: qui& declina re
iussa principis & operari malitiã uelle c̃tendunt: Adicutcesta
ꝓmissio pax suꝑirł : Verũ ista pace om̃a ꝓmittunt᷑ eximia :÷
que uniuersũ intellectũ superant : quae om̃a uota transcendunt :
Etut breuit̃ multa claudamͦ: haec pax ipse saluator ẽdñs: Sed istã pacẽ
omnimodis ñhabebunt quicũ unita telitigant & catholicopopulo ꝓbãt᷑

Expanded text:
Sicut bonis et rectis corde bene fieri postulavit, ita nunc declinantes ad Domini non sequentes. Pari enim sententia pereunt, qui et declinare jussa principis, et operari malitiam velle contendunt. Adjicitur certa promissio, pax super Israel. Verum ista pace omnia promittuntur eximia, quae universum intellectum superant, quae omnia vota transcendunt; et ut breviter multa claudamus, haec pax ipse Salvator est Dominus. Sed istam pacem omnimodis non habebunt, qui cum unitate litigant, et catholico populo probant
Abbreviated transcription (Latin):
pos ⁊quã sed erixis: Ad huc ipsos doctores alloquit᷑ ut efficatis
populicor rigant᷑ cum&iã magistros uiderint ẽẽ p̃monitos
Dicit᷑ enĩ inuanũ estuob antelucem surgere: Surgit scilic& ante
lucem qui in hoc scło desiderat beatitudinȩ ꝓmereri : Cũ ueraliox
id est dñs xp̃s : id multa ꝑtulerit : & usq ad crucis patibulum
ꝓnr̃a salute dignat᷑ fuerit ꝑuenire: qđ pulcherrima
c̃paratione monstratũ est : Nã qui antelucem surgit ad huc
intenebris ambulati & it̃ suũ ꝓpt̃ obscuritatẽ noctis expedire
ñ p̃ual&: sic & illis quihic degere subsecuritate ẽtendunt:
antequã resur rectionis gaudia consequant᷑: Quib: dicitur
surgite pꝰquã sederitis : Id est prius humiliationem sustin&e
a post ascensũ praemia querie gaudi oru hic enim sessio
humilitatem significat non honorem : IPe uanũ estuobis¬
antelucem sur gere. quiergo antelucẽ surgi nocturnas
tenebraspalpat sic quirelicto euange licolumine adphilosophica

Expanded text:
postquam sederitis. Adhuc ipsos doctores alloquitur, ut efficacius populi corrigantur, cum etiam magistros viderint esse praemonitos. Dicitur enim: In vanum est vobis ante lucem surgere. Surgit scilicet ante lucem qui in hoc saeculo desiderat beatitudinem promereri, cum vera lux, id est Dominus Christus hic multa pertulerit, et usque ad crucis patibulum pro nostra salute dignatus fuerit pervenire. Quod pulcherrima comparatione monstratum est. Nam qui ante lucem surgit, adhuc in tenebris ambulat, et iter suum propter obscuritatem noctis expedire non praevalet: sic et illi sunt qui hic degere sub securitate contendunt, antequam resurrectionis gaudia consequantur. Quibus dicitur: Surgite postquam sederitis, id est prius humiliationem sustinete, et post ascensum praemia quaerite gaudiorum. Hic enim sessio humilitatem significat, non honorem. Quod siante lucem surgere. Qui ante lucem surgit, nocturnas tenebras palpat. Sic et qui, relicto Evangelii lumine, ad superius dictum
Abbreviated transcription (Latin):
intscripturae diuinȩ ꝓpria suscipiendũ cõp&ent̃ accipimꝰ seqͥt᷑:
facti s umꝰb& antes : utiq d& anta gratia erat nimirũ copiosa lecitiu
quando seuidebant specialit̃ diligi: quifuerant a pessima captiuitate

Expanded text:
inter Scripturae divinae propria suscipiendum competenter accipimus. Sequitur, inter Scripturae divinae propria suscipiendum competenter accipimus. Sequitur, facti sumus laetantes; utique de tanta gratia. Erat nimirum copiosa laetitia, quando se videbant specialiter diligi, qui fuerant a pessima captivitate