comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogitasse quaemala sunt : Sccundum cogitationib ad quie¬
uissc ꝑuersis: Testium : quod mente decreueris. opere comples¬
se: Quartum postpeccatum non agere paenitentiam: in suo
sibi conplaceredelicto : Hoc omnes faciunt heretici : qui non
solum cogitant & faciunt mala sed doctrina sua simplices
quosq decipiunt : & in morem damascenorum qui interpre¬
tantur sanguinem bibentes eorum quos deceperint san¬
guinem bibant: super huiuscemodi inquit peccatis dĩs
Nonnedignum .ẽ. ut cos plagis corripiam & auestamab
eis faciem meam : ut quiueritatem meorum doginatum
non uident: auersione uultus mei tenebris obruantur:
Contriuerunt enim: siue dissecuerunt inplaustris fer¬
reis pregnantes gala ad: istȩsunt pregnantes: de quib
dñs ineuangelio loquitur: uac pregnantibus: pregnan
essunt animae credentium: quae in principio fides p¬
sunt dicere: Atimore enimtuo dñe concpimus. & par¬

Expanded text:
cogitasse quae mala sunt. Secundum, cogitationibus acquiecogitasse quae mala sunt. Secundum, cogitationibus acquievisse perversis. Tertium, quod mente decreveris, opere complesse. Quartum, post peccatum non agere poenitentiam, et in suo sibi complacere delicto. Hoc omnes faciunt haeretici, qui non solum cogitant, et faciunt mala, sed doctrina sua quosque simplices decipiunt, et in morem Damascenorum, qui interpretantur, sanguinem bibentes, eorum quos deceperint, sanguinem bibunt. Super hujuscemodi, inquit, peccatis Dominus: nonne dignum est, ut eos plagis corripiam, et avertam ab eis faciem meam? ut qui veritatem dogmatum meorum non vident, aversione vultus mei tenebris obruantur. Contriverunt enim, sive dissecuerunt in plaustris ferreis praegnantes Galaad. Istae sunt praegnantes, de quibus Dominus in Evangelio loquitsunt animae credentium, quae in principio fidei possunt dicere: A timore tuo, Domine, concepimus et par
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur hauen: & septuaginta. &theodotio interpra&a¬
tisunt : Srmmachus & quinta ȩditio traxnstulit iniquita
lia: cumpopulus damasci assyrio ueniente capiatur :
Legimus enim quod theglathphala sarrex assrrids in¬
terfectora sin rege damasci. dequo & esaias loquitur:
Omnem srriae populum qui appellabatur aram incrrenen
menstulerit : & obhanccausam cẽ nunc dictum tenentem
conteram atque disꝑdam : & populds srriae infines acgrpti
ultimus transfer&ur: quod quidem in principio dicitur
suptribus sceleribus damasci & suꝑ quattuor: & secun¬
populum siue anxm id est trrum: hunc sensum iuxta his¬
toriã habere potest: si semel ess& mcum populum perse¬
cutus. Aut secundo: darem ueniam: Nuncuero cum testio
& quasto crudelis exister& ut captiuam multitudinẽ
plautris ferreis terer&: Nonne eum debeo plagis cor¬
ripere non ne uultum clementiae meae uersare abeo. iux¬
ta tropologiam uero possumus dicere. primũ peccatũe:

Expanded text:
itur AVEN  , et Septuaginta et Theodotio interpretati sunt ὢν: Symmachus et quinta editio transtulerunt, iniquitatlia, cum populus Damasci, Assyrio veniente, capietur  Al. capiatur. Legimus enim quod Theglatphalasar rex Assyrius, interfecto Rasin rege Damasci, de quo et Isaias loquitur, omnem Syriae populum, qui appellabatur Aram, in Cyrenem transtulerit, et ob hanc causam esse nunc dictum . 228 Tenentem conteram et disperdam, et populus Syriae in fines Aegypti ultimos transferetur. Quodque in principio dicitur: Super tribus sceleribus Damasci, et super quatuor, npopulum, sive Aram, id est, Syrum, hunc sensum juxta historiam habere potest: Si semel meum esset populum persecutus, aut secundo, darem veniam: nunc vero cum tertio et quarto crudelis exstiterit, ut captivam multitudinem plaustris ferreis tereret: nonne debeo eum plagis corripere? nonne clementiae meae vultum aversare ab eo? Juxta tropologiam vero hoc possumus dicere: Primum peccatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
benedat intellegentiam: quod azahel regnantib:
orram & hieroboam iam insrria mortuus erat : &
ciin regnum successerat filius suus benadab: a quo
postea om̃s reges aram idest srriae & damasci
Benada b uocabulum posseder̃: unde pulchre non di¬
xit mittam ignem in azahel: sed indomum azahe
id ẽ in domũ eiꝰ regiam cuibenad filius eotẽ pore preesas
Etconteram Inquit uectes damasci & dis perdam habita¬
cores decampo idol: Omnem uidelic& srrorum fortitudinem

Expanded text:
Dat intelligentiam, quod Azael, regnantibus Ozia et Jeroboam, jam in Syria mortuus erat, et ei in regnum successerat filius suus Benadad, a quo omnes postea reges Aram, id est, Syriae et Damasci, Benadad vocabulum possederunt. Unde pulchre non dixit, mittam ignem in Azael, sed in domum Azael, id est, in domum ejus regiam, cui Benadad filius eo tempore praeerat. Et conteram, inquit, vectes Damasci, et disperdam habitatores de campo idoli. Omnem videl
Abbreviated transcription (Latin):
nicum eãdem licentia mentiendi . ediuerso possumꝰ
asserere : subidumeorum uocabulo. uel persas uel
aclamitas. uel francos halamannos que& gentes
alias significari:Nos autem dicamus temporedo¬
minicae resurrectionis ueldie iudicii utrum que
enim recipimus : & aegrptum & idumeã in eo quod
aegrptii & idumei sunt destruendos: a egrptus
dicitur mesraim quod int̃p̃tatur ẽΠΟΑ IBOMET
idest scos dĩ ꝑ sequens & tribulans: idumea terrena
& cruenta: Quicum que igitur dĩ populum ꝑsecu¬
tus ẽ & t̃renis uacauit operibus. ac multitudine de¬
uctorũ cotidie fuderit sungui nẽ in nocentẽ eorũ scilic&
quos decepit. erit inperditionem : ut animas quoque m¬
trrum sub altari damare cognouimus : Vs que quo dr̃¬

Expanded text:
ni, cum eadem licentia mentiendi e diverso possimus ni, cum eadem licentia mentiendi e diverso possimus asserere, sub Idumaeorum vocabulo vel Persas, vel Elamitas, vel Francos, Alemannos, gentesque alias significari. Nos autem dicamus tempore Dominicae resurrectionis, vel die judicii utrumque enim recipimus et Aegyptum et Idumaeam, in eo quod Aegyptus et Idumaea sunt, destruendas. Aegyptus dicitur MESRAIM  , quod interpretatur ἐκθλίβουσα, id est, sanctos Dei persequens et tribulans: Idumaea, terrena, vel cruenta. Quicumque igitur Dei populum persecutus est, et terrenis vacaverit operibus, ac multitudine delictorum quotidie fuderit sanguinem innocentem, eorum scilicet, quos decipit , erit in perditionem, ut animas quoque martyrum sub altari clamare cognovimus: Usquequo, D
Abbreviated transcription (Latin):
catus est isrł & initiatus beel phegor lilia casti¬
tatis & rosae pudoris acuirginitatis ex uberen
filio siuda & effunderint sanguinem in nocen¬
Aegrptus in perditionẽ erit &idumes incas¬
pum desolationes propter iniquitatem filiorum
uida proeoquod effunder int sanguinẽ iustum
interra sua : & in hocloco iuda ei grauis si mo som¬
nodormiunt : inultimo tempore quando ñ x p̃m
ptios qui uicini sunt & in romanos quos inter¬
otantur idumeor speuanissima confingentes: ut
scilic& quomodo pharao. & omnis eius exercitus
quiperquadregentos & triginta annos populum
dĩ captiuum tenuit inmare rubrd̃ submersus est:
Sic &iam romani qui codem annorum spatio iuda eos
pos ses suri sunt. ultioned̃i deleantur: hoc illispe
sibi cassa promittant: nequeenim possunt ex ponere:
qͤrecũ in orbe tantae sint nationes duaesolum gen¬
tes aegyptiorum & idumeorum expe tantur a
poenam . Autcur proidumeis intellegantur roma¬

Expanded text:
catus est Israel, et initiatus est Beelphegor, lilia casticatus est Israel, et initiatus est Beelphegor, lilia castitatis et rosae pudoris ac virginitatis exuberent.unt Vulg. effuderint sanguinem innocenAegyptus in perdione erit, et Idumaea in campum desolationis, propter iniquitates filiorum Juda, pro eo quod effuderunt sanguinem justum in terra sua. Et in hoc loco Judaei gravissimo somno dormiunt: in ultimo tempore, quando non Chriyptios qui vicini sunt, et in Romanos quos interpretantur Idumaeos, spe vanissima confingentes. Ut scilicet quomodo Pharao et omnis ejus exercitus, qui per quadringentos et triginta annos populum Dei captivum tenuit, in mari 217 Rubro submersus est: sic etiam Romani qui eodem annorum spatio Judaeos possessuri sunt, ultione Domini deleantur. Hoc illi spe sibi cassa promittant. Neque enim possunt exponere quare cum in orbe tantae sint nationes, duae solum gentes, Aegyptiorum et Idumaeorum expetantur ad poenam; aut cur pro Idumaeis intelligantur Roma
Abbreviated transcription (Latin):
absque arabiȩ solitudine non inueniuntur: pro
conente funiculorum siuespinarum: simmachur
interpr&atus est uallem spinarum : est autem
ocus iuxtaliuiã dem transmare mostuum:
dexto abca distcins milario ubi quondam cum
madianitis fornicatus est israhel: huius loci ex person
dĩ micheas proph&a meminit dicens: populus meus. mem¬
to quaeso quid cogita uerit balac rex moab. & quid res¬
ponderit balaam filius beor des&him usque ad galga¬
xo. hoc esta funiculis usque ad galgalam: Ergo egre¬
di&ur fons dedomodnĩ quae interpr. &atur ecclesia
Dequo & erechiel &zacharias ponunt infinesuorĩ¬
uoluminũ : ut spinas nr̃as &uitia atq peccata q̃
nullam frugem habuere iustitiae. com mutent in d
noualia & ariditatem nostram rigent aquis lar¬
gissimis &spinis acue pribus flores uis tutum mubi¬
plices germinemus: &in eoloco qͦ qondam forni¬

Expanded text:
absque Arabiae solitudine non inveniuntur. Pro absque Arabiae solitudine non inveniuntur. Pro torrente funiculorum, sive spinarum, Symmachus interpretatus est, vallem spinarum. Est autem locus juxta Liviadem trans mare mortuum, sexto ab ea distans milliario, ubi quondam cum Madianitis fornicatus est Israel. Hujus loci ex persona Dei Michaeas propheta meminit, dicens: Populus meus, memento, quaeso, quid cogitaverit Balach, rex Moab, et quid responderit Balaam filius Beor de Settim usque ad Galgaν σχοίνων, hoc est, a funiculis usque ad Galgalam. Ergo egredietur fons de domo Domini, quae interpretatur Ecclesia. De quo et Ezechiel et Zacharias ponunt in fine voluminum suorum , ut spinas nostras et vitia atque peccata, quae nullam frugem habuere justitiae, commutent in Domini novalia, et ariditatem nostram rigent aquis largissimis, et pro spinis ac vepribus, flores virtutum multiplices germinemus. Et in eo loco, ubi quondam forni
Abbreviated transcription (Latin):
Semitammcã & funiculum meum in uestigastu
innilo enim flumine siue inriuis eiur solentna¬
uessunibus trahere cesta habentes spatiaquȩ appellant
funiculos ut labori defessorum. recentia trahentium colla
succedant: nec mirũ si unaquaeque genscestauia rum spa¬
tia suis appellant Nominibus : Cum & latini mille pas ss
uocent & galli leugas & persae parasangas & nrstas
uniuersa germania : atque in singulis nominibus di¬
uullidubium estomnia quae in taberna culodĩ legi¬
mus delignis . s&im fuisse perfecta: quae septuagin¬
ta interpi &atisunt lignaim putribilia: Est aut̃
genus arboris inheremo spinac albe similes
colore & foliis. Nonmagnitudine : alio quin
tamgrandes arborer sunt : ut latissima ex
llis tabulata caedantur: lignum que fortissimũ
c& incredibilis laeuitatis acpulchritudinis. Ita
Adolias uocant. ditissimiquique & studiosirsi¬
nifacianti quȩ ligna in lociscultis & in romanosolo

Expanded text:
Semitam meam et funiculum meum tu investigasti Semitam meam et funiculum meum tu investigasti . In Nilo enim flumine, sive in rivis ejus, solent naves funibus trahere, certa habentes spatia, quae appellant funiculos, ut labori defessorum, recentia trahentium colla succedant. Nec mirum si unaquaeque gens certa viarum spatia suis appellet nominibus, cum et Latini mille passus vocent, et Galli leucas, et Persae parasangas, et rastas universa Germania, atque in singulis nominibus dinulli dubium est, omnia quae in tabernaculo Dei legimus, de lignis Settim fuisse perfecta: quae LXX interpretati sunt ligna imputribilia. Est autem genus arboris in eremo, spinae albae simile, colore et foliis, non magnitudine. Alioquin tam grandes arbores sunt, ut latissima 216 ex illis tabulata caedantur, lignumque fortissimum est, et incredibilis levitatis ac pulchritudinis, ita θηλύας vocant, ditissimi quique et studiosissimi faciant, quae ligna in locis cultis, et in Romano solo,
Abbreviated transcription (Latin):
terit indicilla stillabunt montes dulcedinem & cole
Eluent lacte: &omnes emissionis iudaefluent aqus
Habitante h̃o insion & inmonte scõ suo. quando nul¬
lus perhicrus alem scam̃traensire temptauerit: quicum¬
que in camons fuerit. & aduistutum excelsa peruener
dulcedine & melle sudabit: & stillabunt exeo gnrtue
spiritales. De quibus proph&a loquitur: quam dul¬
ciaput gutturimeo eloquiatua. suꝑmel orimeo qu
autem inferior montibus ẽ & necdum adperfecto¬
nis culmen ascenderit : uocabitur colles & fluent
decoriuilactis quibus rudis inxp̃o Nutritur in¬
fantia : & aquarum flumina quȩ deuentre suodns
manare testatus est : Omnes enimriui siueemis¬
siones iuda implebuntur aquis & nihilineis sic¬
cumerit redundantibus cunctis gratia spiritalo
tienstulerunt torrentem funiculorum id est
XÕInΟΝ quod aut funiculos significat: autiux taco¬
tios mensu nom cesti it ineris: psalmista dicente

Expanded text:
erit in die illa, stillabunt montes dulcedinem, et colles fluent lacte, et omnes emissiones Judae fluent aquis. Habitante Domino in Sion et in monte sancto suo, quando nullus per Jerusalem sanctam pertransire tentaverit, quicumque in ea mons fuerit, et ad virtutum excelsa pervenerit, dulcedine et melle sudabit, et stillabunt ex eo gratiae spirituales, de quibus propheta loquitur: Quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo ! Qui autem inferior montibus est, et necdum ad perfectionis culmen ascenderint, vocabitur collis, et fluent de eo rivi lactis, quibus rudis in Christo nutritur infantia, et aquarum flumina, quae de ventre suo Dominus manare testatus est . Omnes enim rivi, sive emissiones Juda, implebuntur aquis, et nihil in eis siccum erit, redundantibus cunctis gratia spiritualituaginta transtulerunt, torrentem funiculorum, id est, σχοίνων: quod aut funiculos significat, aut juxta Aegyptios mensuram certi itineris, Psalmista dicente:
Abbreviated transcription (Latin):
x mundabit h̃s sanguinem omnium peccatorũ
quem prius non mundauerat : ut mund& in
cuangelio quos in lege peccantesimmundos
re liquerat. Ideo enim conclusit omnia sub
peccato. uit omnibus misereatur: Siueulcis

Expanded text:
Et mundabit Dominus sanguinem omnium peccatorum, Et mundabit Dominus sanguinem omnium peccatorum, quem prius non mundaverat, ut mundet in Evangelio, quos in Lege peccantes immundos reliquerat. Ideo enim conclusit omnia sub peccato, ut omnibus misereatur ; sive ulcis
Abbreviated transcription (Latin):
Et iudaca in a&ernum habitabitur: & hicrusa¬
lem ingenerationem & generationem: & munda¬
bo sanguinem eorum quem non mundaueram: &
dñs commorabitur insion: septua ginta :¬
uda ca autem in a& ernum habitabitur. & hierus¬
lem ingenerationes gencrationum: &requint
sanguinemeorum. inultum que eẽ non patiar &
dñs habitabit insion :
Uonutique hacciudaea in a&ernum habita¬
bitur quam uidemus eẽ desestam non
ista hierus alem cuiusruinas cernimus : seo
illa iudaca cuius filiae ex ultauerunt & lad¬
tȩsunti nomnib: iudicus dñi & dequa infine
quinqua gesimi psalmilegimus : Benig nefa
dñe inbona uoluntat& uasion : & aedificentus
murihierus alem: in hac prouincia confessio¬
nis & gloriae & in hacurbe inqua paxdni
cernitur crita &erna habitationon inunã uel
intres aut plures generationes sed ingenera¬
tioe & generationem: hoc est induabus gener¬
tionibus corum. quid eiudacis & gentibus credider̃:

Expanded text:
Et Judaea in aeternum habitabitur, et Hierusalem in generationem et generationem. Et mundabo sanguinem eorum, quem non mundaveram, et Dominus commorabitur in Sion. » Judaea autem in aeternum habitabitur, et Jerusalem in generatione et generationem, et requiram sanguinem eorum, inultumque esse non patiar, Et Dominus habitabit in Sion. Non utique haec Judaea in aeternum habitabitur, quam videmus esse desertam: non ista Jerusalem, cujus ruinas cernimus: sed illa Judaea, cujus filiae exsultaverunt et laetatae sunt in omnibus judiciis Domini. Et de qua in fine quinquagesimi psalmi legimus: Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem. In hac provincia confessionis et gloriae, et in hac urbe in qua pax Domini cernitur, erit aeterna habitatio, non in unam, vel in tres, aut plures generationes, sed in generatione et generationem, hoc est, in duabus generationibus eorum, qui de Judaeis et de gentibus crediderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fragium uocat: inimicos suos. uentos appellat
contrrios rursum prosperitatem & la&itiam
auram placidissimam & secundas nominatuentos:
tranquilla maria & acquora campis similia : eregio¬
ne miles quiora dixertescutum gladium loricã

Expanded text:
aufragium vocat; inimicos suos, ventos contrarioaufragium vocat; inimicos suos, ventos contrarios appellat. Rursum prosperitatem et laetitiam, auram placidissimam et secundos nominat ventos; tranquilla maria et aequora, campi similia. E regione miles quidquid dixerit, scutum, gladium, lorica
Abbreviated transcription (Latin):
pra&atione nominis tui quodam uaticinio futuro¬
rum omni aste pugnandi aduersum diabolum&
conarias potestatis tebellare demonstras. quasi argu¬
mentum &rñoeec in amos proph&a & longoser¬
nonc complexussum illud breuiter ad monens ex¬
planationem & huius &osce ACachariac prophe¬
tarum me & aliis quidem scis uiris : Sed praccipue
scȩ & uenerabilis memoriae parentituae paulaedũ
iuuer& promisisse : Nec mulcum errasse insponsionis
fide : Si quod matri pollicitus sum reddam filio: ue¬
rum iam tempus est : ut ipsius proph&ac uerba pro¬
ponens: quid mihi uideatur insingulis disseram:
tdixit. dñs desionrugi&: & de hierusalem dabit¬
uoceni suam: Et luxerunt speciosa pastorum &
exsiccatus est carmeli : Naturaleẽ utomnes
astifices suac astis loquantur exemplis &unusquis¬
q inquo studiocrtuit aecatem: illius similitudines pro¬
ferat: uerbi gratia qui nauta est & gubernator
tristitiam suam compantt tempestati damnum.n¬

Expanded text:
pretatione nominis tui, quodam vaticinio futuropretatione nominis tui, quodam vaticinio futurorum omni arte pugnandi adversum diabolum et contrarias potestates te bellare demonstras, quasi argumentum et ὑπόθεσιν Amos prophetae longo sermone complexus sum. Illud breviter admonens, explanationem et hujus et Osee et Zachariae prophetarum, me et aliis quidem sanctis viris, sed praecipue sanctae et venerabilis memoriae parenti tuae Paulae, dum viveret, promisisse. Nec multum errare in sponsionis fide, si quod matri pollicitus sum, reddam filio. Verum jam tempus est, ut ipsius Prophetae verba proponens, quid mihi videatur, in singulis edisseram. Et dixit: Dvocem suam. Et luxerunt speciosa pastorum, et est vertex Carmeli. Naturale est, ut omnes artifices suae artis loquantur exemplis, et unusquisque in quo studio trivit aetatem, illius similitudinem proferat: verbi gratia, qui nauta est et gubernator, tristitiam suam comparat tempestati; damnum, n
Abbreviated transcription (Latin):
rex iuda cognomenio azarias. qui indebitum sibi
sacerdotium uindicare conatus lepra percussus
infronte ẽ quando inrmdñi non solum pena cius
quia sacrilegus fuit sed & terrȩ motus ostendit:
quem hebres tunc accadis se cominemonent: Hic¬
roboam uero non est filius nabath qui peccare fecitus
ra hel: Sed filius io as filii ioatham filihieu. pr̃o¬
nepos ciusdẽ luea : sub quo proph&auerunt . osee &
quotem pore populus israhel auulsuserat adño & aun
clanx uoce cecinerunt instar clangentis tubae quae
interpra&atur thecuae: &cecinerunt suꝑis rahe
do dñi per manebat : suoq regebat imperio populũ
confitentem: Nomen autem hic roboam quidiuisio¬
nis populi causa extiterat: Significat isra helem
longo tempore in ido latriae errorem ansisse : prius¬
quam captiuitas uniuersa concuter&: quae induo¬
bus annis duplicem ostendit angustiam decem
tribuum acduarum: utagentes siuellent paeni¬
tentiam: motum terrae dec&ero non sentirent
Haecpam machi animomeo karissime qui ex inter¬

Expanded text:
rex Juda, cognomento Azarias, qui indebitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra percussus in fronte est , quando iram Domini non solum poena ejus, qui sacrilegus fuit; sed et terrae motus ostendit, quem Hebraei tunc accidisse commemorant. Jeroboam vero non esrael, sed filius Joas, filii Joathan, filii Jehu, pronepos ejusdem Jehu, sub quo prophetaverunt, Osee, et quo tempore populus Israel avulsus erat a Domino, eclara voce cecinerunt instar clangentis tubae, quae interpretatur Thecue. Et cecinerunt super Israelem, Domini permanebat, suoque regebat imperio populum confitentem. Nomen autem Jeroboam, qui divisionis populi causa exstiterat, significat Israelem longo tempore in idololatriae 224 errore mansisse, priusquam captivitas universa concuteret, quae in duobus annis duplicem ostendit angustiam decem tribuum, ac duarum: ut agentes, si vellent, poenitentiam, motum terrae de caetero non sentirent. Haec, Pammachi animo meo charissime, qui ex inter
Abbreviated transcription (Latin):
cio regis & domus regniest: Cui res pondit amos: non
eram proph&a nec proph& e filius. sed opilio ruborĩ
mora distringens: Tulitq medñs cumscque rer gregem
& dixitadme: Vade proph& ad populum meum israł:
Nonutique adiudam & hicrusalem ut male apud gre¬
cos & latinos hab& sed adisuchel id est decem tribu
quac ob populi multitudinem pristinum nomen ob¬
tinuerant: Ineo autem loco ubi lxx transtulerunt
in acharin: theodotio ipsum uerbum hebraicum posuit

Expanded text:
io regis et domus regni est. Cui respondit Amos: Non eram propheta, nec prophetae filius, sed opilio ruborum mora distringens: 222 tulitque me Dominus cum sequerer gregem, et dixit ad me: Vade, propheta ad populum meum Israel: non utique ad Judam et Jerusalem, ut male apud Graecos et Latinos habetur, sed ad Israel, id est, decem tribus, quae ob populi multitudinem, pristinum nomen obtinuerant. In eo autem loco ubi Septuaginta transtulerunt, in Accarim, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit:
Abbreviated transcription (Latin):
autem nescio quid uolentes inter pra&ati sunt
sermones amos qui facti sunt in acchar inde thecue
quos uidit prohicrus alem: Sciendum que hunc
proph&am Non pro hierus alem quod in hebreo
penitus non hab&ur. sed superisrahel id est decim
maria proph& asse quod quidem &aquila ae srm¬
machus & theodotio similiter transtuler̃. Prim
ergo osce proph&ca ad decemtrib:: quac appellantur
ephurim: Samaria domus io seph& israhel loquitur: Secu¬
dus lohel: adhierusalem & duas tribus quae uocantur iud
& hicrusalem &ia cob. profest uaticinium : Nullam omn¬
no ispchelis faciens mentionem: Testius amos. nequaquã
adhierusalem quac regnabatur a tribuiuda: Sed adisra¬
hel & insamaria pracdicat: quod & d&ototo uolumi¬
ne cius probari potest: & maximeexeo quod scripu
misit amesias sacerdos h&hel adhieroboam regemisn¬
hel dicens Rebella uit contnrte amos in medio domus¬

Expanded text:
autem, nescio quid volentes, interpretati sunt: Sermones Amos, qui facti sunt in Accarim de Thecue, quos vidit pro Jerusalem. Sciendumque hunc prophetam, non pro Jerusalem, quod in Hebraeo penitus non habetur; sed super Israel, id est, In maria, prophetasse. Quod quidem et Aquila et Symmachus et Theodotio similiter transtulerunt. Primus ergo Osee propheta ad decem tribus quae appellantur Ephraim, Samaria, domus Joseph et Israel, loquitur. Secundus Joel, ad Jerusalem et duas tribus quae vocantur Juda et Jerusalem et Jacob, profert vaticinium, nullam omnino Israelis faciens mentionem. Tertius Amos, nequaquam ad Jerusalem quae regebatur a tribu Juda; sed ad Israel in Samaria praedicat. Quod et de toto volumine ejus probari potest, et maxime ex eo quod scriptum est: Misit Amasias sacerdos Bethel ad Jeroboam regem Israel, dicens: Rebellavit contr
Abbreviated transcription (Latin):
proph&arum: Nonẽ ipsequem patrem
csaiac proph& ac legimus: ille enim scribitur per
primam &ultimam nominis sui litteram ALe p
et sade interpr&atur fortis atque ro bustus : hic
uero per ΑΙΝ & samẽch & interpr &atuspopu¬
lus abulsus: mediae litienxe. mẽm. & uau utique
commnunes sunt: apud nos autẽ qui tantum uocalium
ẽdiffcrentiam non habemus : shacctalia nomina
uidentur c̃ẽ communia quae apud hebreos elemen
dopido thecuae quod sexmilibus ad meridi anam plagam
aibest ad sc̃am b&hlcem quae mundi genuit saluatorem
& ultranullus est ur culus. neque agrestes quidem ca¬
sae & furnorum similes quas a frica appella Nmapa¬
lia: Tanta estheremi uastitas quȩ usq ad marerubrum
pessarum & ahyopum atq indorum terminos
dilatatur: & quia humi arido aque arenoso nihilom¬
nino frugum gignitur: cuncta sunt ꝑlena pastorib:
utstcrilitate terixe. cõnpensent pecorum multitudi¬
ne: ex hoc numero pastorum & amos proph&a fuit

Expanded text:
quod Amos non est ille, quem patrem Isaiae legimus. Ille enim scribitur per primam et ultimam nominis sui litteram alepet SADE, et interpretatur fortis, atque robustus. Hic vero per AIN et SAMECH, et interpretatur populus avulsus: mediae litterae MEM et VAU utrique communes sunt. Apud nos autem qui tantam  Al. tanest, differentiam non habemus, haec et alia nomina videntur esse communia, quae apud Hebraeos elementde oppido Thecue, quod sex millibus ad meridianam plagam abest a sancta Bethleem, quae mundi genuit Salvatorem; et ultra nullus est viculus, ne agrestes quidem casae et furnorum similes, quas Afri appellant mapalia. Tanta est eremi vastitas, quae usque ad mare Rubrum, Persarumque et Aethiopum atque Indorum terminos dilatatur. Et quia humi arido atque arenoso nihil omnino frugum gignitur, cuncta sunt plena pastoribus, ut sterilitatem terrae compensent pecorum multitudine. Ex hoc numero pastorum Amos propheta fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatom interpra eantur : magis accharon urbem philis¬
qm: quam accharim ex primunt quȩ omnino non le¬
gitur: Sermones itaq: amos qui fuit de oppido thecuae
exnumero pastorum quia pastoralis & ipsaest re¬
gio hocuo lumine contin&ur. quos uidit supisrahel.
non carnis oculis. sed mentis intuitu. quia proph&ac
uocabantur uidentes:: Alioquin. secundum litteram
sermones Nonuidentur: sed audiunt᷑: Vnde & po¬
pulus uidebat uocemdi: & moysens tacens loqueba
uident apostoli & trxctant manibus suis. quod
uerbum carosactum ẽ & habita uit in nobis Vidic
autem hos sermones indieb oriȩ regis iudae. &¬

Expanded text:
 interpretatur, magis ACCARON urbem Philistiim, quam Accarim exprimunt, quae omnino non legitur. Sermones itaque Amos, qui fuit de oppido Thecue ex numero pastorum, quia pastoralis et ipsa est regio, hoc volumine continentur, quos vidit super Israel, non carnis oculis, sed mentis intuitu: quia Prophetae vocabantur videntes; alioquin secundum litteram sermones non videntur, sed audiuntur. Unde et populus videbat vocem Dei, et Moyses tacens loquebatisibile est, vident apostoli, et tractant manibus suis. Quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Vidit autem hos sermones. filii Joas regis Israe
Abbreviated transcription (Latin):
enim habebat bonumodorem : sed o perelo quebatur, p
om̃a & deher& icis dicerepossumus quidum fugiunt
leonem incurrunt inursum : & ingressi domum qua
putant ocdesiamdĩ innituntur pari&ibus quo sipsi
s terunt & ascrpente mordentur: quorum lucem & dier
tenebraccripiunt & caligo : itaut palpabiles tene¬
bresint& int̃ ficantur primit corũ: Horum ds
odia sagrificia & aseproicit: & quotiens cumq subno¬
mineͣ fue rint congregat: d& estatur factoremcorumie
clud& naressuas odissoaut & proicere & non odo

Expanded text:
enim habebat bonum odorem; sed opere loquebatur: Puenim habebat bonum odorem; sed opere loquebatur: Puomnia et de haereticis dicere possumus, qui dum fugiunt leonem, incurrunt in ursum, et ingressi domum, quam putant Ecclesiam Dei, innituntur parietibus, quos ipsi fecerunt, et a serpente mordentur, quorum lucem et diem tenebrae eripiunt et caligo, ita ut palpabiles tenebrae sint, et interficiantur primitiva eorum. Horum Deus ia hereticorum et a se proicit, et quotienscunque sub nomine Domini fuerint congregati, detestabitur fetorem eorum et claudit nares suas. Odisse autem et proicere et non odo
Abbreviated transcription (Latin):
proieci festiuitates unrẽs: & huius cȩmodi hominum con¬
uentum odoremq: non suscepitnec hab& inodorem
bonae flagnentiae : &om̃a eorum munene d& estat᷑
& pinguis sima uota non respic: quod quidem non so¬
lum illius temporis hominibus : sed& nobis acci dte
sisimilia delinquamus : & derapinis & periuris. scele¬
ribusque quaesitadõ nos petemus offerre. & nostra
peccata redimere : Cumlegerimus ⁊accheum quic¬
quid nxpuerat in quadruplum reddidis so: & dehisque
bene quȩ sierai mediam obtulisse substantiam. Deq
enim quod male quȩsitumerat indĩ donaria poterat
offerre nis prius dominis suis reddere:postea ani¬
tere quod scriptum est: hono ree dñm deiustis taus
ł aboribus : & redemtio animȩ uiripropriaedi¬
uitiae demercedcenim mer&ricis ds̃ uota non siuser¬
pit: e contuxrioiustus dicere potest: Dirigatun oratiomea
quacoratioiudae proditor uersa est in peccatum: Non

Expanded text:
projeci festivitates vestras. Et hujuscemodi hominum conprojeci festivitates vestras. Et hujuscemodi hominum conventum odoremque non suscipit, nec habet in odorem bonae fragrantiae, et omnia eorum munera detestatur, et pinguissima vota non respicit. Quod quidem non solum illius temporis hominibus, sed et nobis accidet, si similia delinquamus, et de rapinis et perjuriis sceleribusque quaesita, Deo nos putemus offerre, et nostra peccata redimere, cum legerimus Zachaeum quidquid rapuerat in quadruplum reddidisse, et de his quae bene quaesierat, mediam obtulisse substantiam . Neque enim quod male quaesitum erat in Dei donaria poterat offerre, nisi prius dominis suis redderet, et postea impleret quod scriptum est: Honora Dominum de justis tuis laboribus ; et: Redemptio animae viri propriae divitiae : de mercede enim meretricis Deus vota non suscipit . Econtrario justus dicere potest: Dirigatur oratio meaQuae oratio Judae proditori versa est 303 in peccatum: non
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur : cumq: nosputauerimus esaiã audire dicen¬
tem uadepopulus meus in trx incubicula tua. claude osti¬
quasi indomonostra & quasi in inferno quiescere : tunc
mordebitnos coluber qui in praesent loco naasiniob ꝙ¬
contraria sunt splendor & lucĩ tormentorum diuer¬
sitas ex plicatur:
dii & proieci festiuitates uñes propriae hoc con¬
tratibum iuda dicitur. & eos qui ex isrł addĩ cęri¬
monias cõmigrarant & nihil ominus non recedebant: q̃
polluebant : Num quam enim reor. quod de oblationi¬
bus uitulorum quas offerebantindan & b&heldi¬
xerit: siattuleritis nihil holo caustomata & mune¬
rauestra : non suscipiam: Oditautem ds̃: & non solũ¬
ñ odĩ sed & proicitfestiuitates eorum qui fugiunt leo¬
nem & incurrunt in ursum: & ingrediuntur domum
& a serpente mordentur : quia non celebra bant festi¬
uitates dĩ sed festiuitates suas : dicente dño: odu &

Expanded text:
appellatur. Cumque nos putaverimus Isaiam audire dicenappellatur. Cumque nos putaverimus Isaiam audire dicentem: Vade, populus meus, intra cubicula tua: claude ostiquasi in domo nostra, quasi in inferno requiescere: tunc mordebit nos coluber qui in praesenti loco Nahas, in contraria sunt luci et splendori, tormentorum diversitas explicatur. Odi et projeci festivitates vestratra tribum Juda dicitur, et eos qui ex Israel ad Dei caeremonias commigrarant, et nihilominus non recedebant de epolluebant. Numquam enim reor quod de oblationibus vitulorum, quas offerebant in Dan et Bethel, dixerit: si obtuleritis mihi holocaustomata et munera vestra, non suscipiam. Odit autem Deus et non solum odit; sed et projecit festivitates eorum, qui fugiunt leonem et incurrunt in ursum, et ingrediuntur domum, et a serpente mordentur, quia non celebrant festivitates Dei, sed festivitates suas, dicente Domino: Odi et
Abbreviated transcription (Latin):
iror: & proomnibus cẽsolliciti nequasi amatores su
utipsiregnent. aliorum tormenta desiderent : quo
utsolus uictorum amicitia ꝑfruatur solemus in an¬
gustis & intribulationibus dicere: utͥnam mihiliceat
exi rede corpore : & sȩculi huius miserus liberari: nes¬
ientes quod quam diu inhaccarneuersamur:habemu
locum paenitentiae: Si autem recesserimus: audiemꝰ
illud proph&ae: in inferno autem quis confitebitur
tibi : ista ẽ sacculi tristitia quaeducit ad mortem: quia
a postolus non uult perire cum quicumpatris uxore
fuerat fornicatus : quia & iuda peri it infelix. qui ab un¬
dantior absortus tristita. ꝑditioni homicidium co¬
pulauit & homicidium om̃nibus peius homicidiis:
ubi putabat remedium & morte suspendu finem ma¬
lorum ibileonem & ursum & colubrum reperir&
quibus nominibus uidentur mihi significari ueldiuersa sup¬
plicia: uel ipsediabolus qui recte leo & ursus & coluber

Expanded text:
uror ? et pro omnibus esse solliciti, ne, quasi amatores sui, uror ? et pro omnibus esse solliciti, ne, quasi amatores sui, ut ipsi regnent, aliorum tormenta desiderarent  Alut solus amicitia victorum perfruatur. Solemus in angustiis et tribulationibus dicere: utinam mihi liceat exire de corpore, et saeculi hujus miseriis liberari, nescientes quia quamdiu in hac carne versamur, habemus locum poenitentiae: si autem recesserimus, audiemus illud Prophetae: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ista est saeculi tristitia, quae ducit ad mortem, qua Apostolus non vult perire eum qui cum uxore patris fuerat fornicatus , qua et Judas periit infelix, qui abundantiori absorptus tristitia, proditioni homicidium copulavit , et homicidium omnibus pejus homicidiis: ut ubi putabat remedium, et mortem suspendii finem malorum, ibi leonem et ursum et colubrum reperiret. Quibus nominibus videntur mihi significari vel diversa supplicia, vel ipse diabolus, qui recte et leo et ursus et coluber
Abbreviated transcription (Latin):
esaias ecce dies dñi in sanabilis uenit furoris &drae
ponere orbem terrarum desertum & peccatores
perdere exeo. Si mulq decuditur confidentia
suꝑborum : quiutapud homines iustia pparenttu sa¬
lent diem expecta reiudici & dicere: utinamus¬
niatdñs : utinam nobis liccat dissolui & ẽẽ cũxpo
imitantes pharis eum qui ineuange lio loquebatiure
dr̃ gratias agocibi : quia nonsum ute&er homixes
&hocenim in ipso quoddiem dñi desiderant Qñ
ꝑtimescunt dignis upplicio iudicantur q nullus
hominũ absq p eccato & astio in munda sunt cõ¬
reatur: Cumigitur nemopos sit dedĩ iudicare iudicio &
cotidie profiliis suis obtulerit hostias. nequid forte ꝑ¬
uersum conturd̃m cogitarent qua & emeritas est audi¬
regnar&is : ut nos uobis cum regnaremus : e& crum
sicos &iam propria conscientia non mord&: debueran
imitari paulum dicentem: quisscandaliatur. & ego ñ

Expanded text:
saias: Ecce dies Domini insanabilis venit furoris et irae, saias: Ecce dies Domini insanabilis venit furoris et irae, ponere orbem teperdere ex eo . Simulque decutitur confidentia superborum, qui, ut apud homines justi appareant, solent diem exspectare judicii, et dicere: Utinam veniat Dominus, utinam nobis liceat dissolvi et esse cum Christo , imitantes Pharisaeum qui in Evangelio loquebatur : Deus, ago gratias tibi, quia non sum sicut caeteri homineshoc enim ipso quod diem Domini desiderant, et non pertimescunt, digni supplicio judicantur, quia nullus hominum absque peccato est, et astra immunda sunt coreatur . Cum igitur nemo possit de Dei judicare judicio, et ationem : et Job quotidie pro filiis suis obtulerit hostias, ne quid forte perversum contra Dominum cogitarent , quae temeritas est audiregnaretis, ut et nos vobiscum regnaremus . Certe si eos etiam propria conscientia non remorderet, debuerant imitari Paulum dicentem: Quis scandalizatur, et ego non
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis babiloniae praesto lari: quos uastitas atq pau¬
peries & in numerabiles miseriae consequent᷑: fugien¬
tibus enim inquit a facie nabucho donosor leonis occur¬
r& asuerus sub quo hester narnrtur historia siue
dstructo assiriorum & chaldeorum imperio: medi
persiq consurgent:. Cumq regnante erro fueritis re¬
uersi praccipiente dareo coeperitis aedificare domum
dñi & omni fiducia habueritis intem ploita ut requi¬
escats in co & lassas manus superpari&es inclin&is
tuncueni& alexander macedonum siue antiodis cognom̃¬
to epiphãnes quimor& ur intemplo: &uos instar colu¬
brum mordeat Nequaquam foris inbabrlone & in
diem quem concupiscitis non ẽe lucis & gaudu sed
tenebnrrum atq tristitiae: haec iuxta historiambre¬
uit̃ diximus : ne paenitus iuda eorum opinionem relini¬
queranus intactam : cã& erum nulli dubium e onis
nros diem te nebrarum : diem intellege ĩudicii : dequa
scribit & sophonias: iuxta est dies dñi magpaura d¬

Expanded text:
vitatis Babyloniae praestolari, quos vastitas atque pauperies et innumerabiles miseriae consequentur. Fugientibus enim, inquit, a facie Nabuchoret Assuerus, sub quo Esther narratur historia, sive destructo Assyriorum et Chaldaeorum imperio, Medi Persique consurgent. Cumque regnante Cyro fueritis reversi, et praecipiente Dario coeperitis aedificare domum Domini, et omnem fiduciam habueritis in templo, ita ut requiescatis in eo, et lassas manus super parietes inclinetis, tunc veniet Alexander rex Macedonum, sive Antiochus cognomento Epiphanes, qui moretur in templo, et vos instar colubri mordeat, nequaquam foris in Babylone et in diem quam concupiscitis, non esse lucis et gaudii, sed tenebrarum atque tristitiae. Haec juxta historiam breviter diximus, ne penitus Judaeorum opinionem relinqueremus intactam. Caeterum nulli dubium est, omnes nostros diem tenebrarum, diem intelligere judicii, de qua scribit et Sophonias: Juxta est dies Domini magnus,
Abbreviated transcription (Latin):
c&ur seruorum suorumquem in mastyrio
pronominis eius confessione funderunt : &
dñs conmorabitur insion: Dequa scripium ẽ:
funda menta eius inmontibus sc̃ĩs. Diligit
dñs postassion. suꝑ omnia tabernaculaia cob:

Expanded text:
um suorum sanguinem, quem in martyrio pro nominis ejus confessione fuderunt. Et Dominus commorabitur in Sion, de qua scriptum est: Fundamenta ejus in montibus sanctis; diligit Dominus portas Sion, super omnia tabernacula Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
sint in plaustris ferrcis galaad siuc inserris serreis pres¬
nuntes galaad: isti autẽ dissecuerunt pregnantes gala ad
adi latandum terminum suum indamascenis quibibunt
sinquinem accipiuntur her&ici qui non solum populum
di ab ecclesia diruperunt: sed & contriuerunt cum & com¬
moluerunt fcrreis dentibus. Dequib scriptum est quide¬
uonent ꝑlebemmcam sicut ȩscampanis: Infiliis ammon
quiinter pra& antur męroris uel populus meus¬
schis maticos accipꝰ ł quisepantnit quidem decxptam
multitudinem ab ecclesia di: & rudes animas quȩ nuper
xpĩ concepere sermonẽ abrumpunt & diuidunt non ta
men faciunt cred ditatem quamher &icideceptos quosque
trucidant sed incadem regula fidei permanentes dilata¬
recupiunt terminos suos & nomen gloriae in posteris
mittere : Ita que dns comminatur semuros rabbae id est
multitudinis in dic ululatus & belli commotionis &turbi¬

Expanded text:
runt in plaustris ferreis Galaad, sive in serris ferreis praegrunt in plaustris ferreis Galaad, sive in serris ferreis praegnantes Galaad: isti autem dissecuerunt praegnantes Galaad, ad dilatandum terminum suum. In Damascenis, qui bibunt sanguinem, accipiuntur haeretici, qui non solum populum Dei ab Ecclesia diripuerunt, sed et contriverunt eum, et commolierunt ferreis dentibus, de quibus scriptum est: Quid devorant plebem meam, sicut escam panis ? 237 In filiis Ammon, qui interpretatur populus moeroris, vel populus meuschismaticos accipimus, qui separant quidem deceptam multitudinem ab Ecclesia Dei, et rudes animas, quae nuper Christi concepere sermonem, abrumpunt et dividunt: tamen hoc non faciunt crudelitate, qua haeretici deceptos quosque trucidant, sed in eadem regula fidei permanentes, dilatare cupiunt terminos suos, et nomen gloriae in posteros mittere. Itaque Dominus comminatur se muros Rabbae, id est, multitudinis, in die ululatus et belli, commotionis et turb
Abbreviated transcription (Latin):
latandum terminum suum: filios ammon quide loth
stirpegeneratisunt. & habitant in arabia ubinunc
est philadelphia. corripit sermo diuinus. quare sub
saul rege iudeȩ naas ammanitis princps eorumuastatt
es galaad & dis secuerit pregnantes eius ut dilatar& ter¬
minos suos : & omnem galaaditin suo imperio subiu¬
gar&: unde comminatur suc censurum scignem inmi¬
ros nebbã quac fuit m&ropolis ammanitarum ut
deuorarentur acdes illius inclamore & ululatu
uincentes exercitus in dic commotionis & turbidins
quando captiui eius nabuchodonosoruincente du¬
centur: &idolum ammanitarum quod uocatur
melchom idestrexeorum fer&ur in as syrios : &
principes eius. id est sacerdotes pariter abducentur. sa¬
cerdotes in h. ebreo non hab& sed principes: addiderunt
ias septuaginta sacerdotes ut siuolis scre quid s int isti
pincipes: audias sacer dotes: intercrudo litatẽ autem da¬
masci & filiorum ammon hocinter est quod illi contriue¬

Expanded text:
l, dicit Dominus. Filios Ammon qui de Lot stirpe generati sunt, et habitant in Arabia, ubi nunc est Philadelphia, corripit sermo divinus: quare sub Saule rege Judaeae Naas Ammonites, princeps eorum, vastaverit Jabes Galaad, et desecuerit praegnantes ejus, ut dilataret terminos suos, et omnem Galaaditin suo imperio subjugaret . Unde comminatur succensurum se ignem in muros Rabba, quae fuit metropolis Ammonitarum, ut devorentur aedes illius in clamore et in ululatu vincentis exercitus: in die commotionis et turbinis, quando captivi ejus, Nabuchodonosor vincente, ducentur: et idolum Ammonitarum, quod vocatur Melchom, id est, rex eorum, feretur in Assyrios: et principes ejus, id est, sacerdotes ejus pariter abducentur. Sacerdotes in Hebraeo non habetur, sed principes. Addiderunt itaque Septuaginta sacerdotes, ut si velis scire qui scint illi principes, audias sacerdotes. Inter crudelitatem autem Damasci et filiorum Ammon hoc interest, quod illi contrive
Abbreviated transcription (Latin):
qua seruiuit mihi aduersus eam : eoquod aggerẽ ad capi¬
endam trrum quae prius fuit insula: illius comportarit
exercitus : quod & alex andrum macedonem fecissenar¬
rait historia ut ex insula pen insulam facere trrus
loctrina ꝑuersa caperenititur ueritatem & conclude¬
recam interrenis sensibus : & non recordatus focderis
citer : Mitt& autem dñs ignem in omnes munitiones
trri qui non solum muros sed & fundamenta illius de¬
uorabit: de captiuitate salomonis proquo inbraco habe¬
tur consummata atque profecta : supra diximus
accdicit dñs supertribus sccleribus edom & super
quattuor Non con uertam cum eoquod persecutus se¬
in gladio firtrem suum: edom ipse est qui&esau ob
coctionẽrusȩ lentis ita appellatus cuiusedulio pri¬
mogenita perdidit: Hic alio nomine appellatur
seirpilosus & hispidus: undemontes idumȩorum
uocantur montesseir & ab edom graeco sermone
idumȩa dicitur: iste persequutus est ingladio fra¬

Expanded text:
qua servivit mihi adversum eam : eo quod aggerem ad capiqua servivit mihi adversum eam : eo quod aggerem ad capiendam Tyrum, quae fuit prius insula, illius comportarit exercitus. Quod et Alexandrum Macedonem fecisse narrat historia, ut ex insula peninsulam faceret, quamdoctrina perversa capere nititur veritatem, et concludere eam in terrenis sensibus, et non recordabatur foederis citer. Mittet autem Deus ignem in omnes munitiones Tyri, qui non solum muros, sed et fundamenta illius devorabit. De captivitate Salomonis, pro quo in Hebraico habetur, consummata atque perfecta, supra diximus. per Amos: Super tribus sceleribus Edom, et super quatuor non convertam eum: eo quod persecutus sit gladio fratrem suum, coctionem rufae lentis ita appellatus, cujus edulio primogenita perdidit: hic alio nomine appellatur Seir, pilosus et hispidus. Unde montes Idumaeorum vocantur montes Seir, et ab Edom Graeco sermone Idumaea dicitur. Iste persecutus est in gladio fra
Abbreviated transcription (Latin):
tatem persectam. siuesa lomonis & coneludere
cim in idumȩa ut de excelsis atq cac lestibus humiles
siciat at que terrenos. quod gara & trrus fecissememora¬
tur: Si cossa regis idumcae comburere non debemus
& cincrem sauillamq. dissoluere: iudaci trans ferunt
intellegentiam sp̃italem in carnes idumeas sensumq
regium qui uersatur in littera: & est solidissimus &q
firmissimus genca logiis quibusdam & trrditionibus
superfluis enarnent & que comminuunt & inpuluerẽ
redigunt: Q non solum illi hoc faciunt sedomnes

Expanded text:
tatem perfectam, sive Salomonis, et concludere tatem perfectam, sive Salomonis, et concludere eam in Idumaea, ut de excelsis atque coelestibus humiles faciat atque terrenos, quod Gaza et Tyrus fecisse memorantur: sic ossa regis Idumaeae comburere non debemus, et in cinerem favillamque dissolvere. Judaei transferunt intelligentiam spiritalem in carnes Idumaeas: sensumque regium, qui versatur in littera, et est solidissimus atque firmissimus, genealogiis quibusdam et traditionibus superfluis enervant atque comminuunt, et in pulverem redigunt; et non solum illi hoc faciunt, sed omnes
Abbreviated transcription (Latin):
mon: sed & moab delothsem ne procreatus est quifra¬
tris abraham filius fuit: & ut ostendatse ds̃ omniun
dñm & cunctas animas adsuum quicarum condia
estimperium pertinere regis quoque idumeȩ̨ ob¬
tinuit in iuriam uindicat immo seclus quod in
cum amoabitis perp&ratũ est ut ossacius usque
ad cinerem concremarent: & sçuitiam suam xnx
biem nec in moste finir&: tardunt hebraci ossi
regis idumeac iam sepulti quicum ioram rege
isra hel & iosaphat rege iuda ascenderat ad¬
uersum mo ab inultionem doloris amoabitis postea
conuulsa & que succensa: Ob hanc ergo inquiunt causi
Ds missurum sece dicit ignem in moab uelm&ro po¬
lim moabitarum aquatota est appellata prouintia.
cius interpra& atis int. id est moab: periturum q in
sonotu & in ululatu uincentis exercitus. & inclan¬
q perierit moab: uanum erit principum iudicumq:
consilium drbibus pariter ducibus que sub uersis:
quomodo autem non oport&tnrns ferre captiui¬

Expanded text:
mon, sed et Moab de Lot semine procreatus est, qui fratris Abraham filius fuit. Et ut ostendat se Deus omnium Dominum, et cunctas animas ad suum, qui earum conditor est, imperium pertinere, regis quoque Idumaeorum injuriam vindicat, immo scelus quod in eum a Moabitis perpetratum est, ut ossa ejus usque ad cinerem concremarent, et saevitiam suam et rabiem nec in morte finirent. Tradunt Hebraei, ossa regis Idumaeae jam sepulti, qui cum Joram rege Israel et Josaphat rege Juda ascenderat adversum Moab, in ultionem doloris a Moabitis postea convulsa atque succensa . Ob hanc ergo, inquiunt, causam Deus missurum esse se dicit ignem in Moab, vel metropolim Moabitarum, a qua tota est appellata 238 provincejus interpretati sint, id est Moab: periturumque in sonitu et in ululatu vincentis exercitus: qificat. Cumque perierit Moab; vanum erit principum judicumque consilium, urbibus pariter ducibusque subversis. Quomodo autem non oportet transferre captivi
Abbreviated transcription (Latin):
hec uni exminimis meis mͥfecistis: se ĩ pauꝑẽ ꝓfessꝰ ÷ fuisse ues¬
titũ Et ad cõfirmandũ tã bom oꝑis testimoniũ. ĩ eodẽ sehabitu
quẽ pauꝑ acceꝑat ÷ dignatꝰ ostind̾e. Quo iuso uir beatissimꝰ. nõ
ĩ głam :÷ elatꝰ humanã : s bonitatẽdĩ ĩ suo oꝑe recognoscens:
ũ ẽet. annoꝵ duodeuiginti: ad babtisma cõuolauit. Nec tam̃ l
statĩ miliciȩ renũciauit. tribum si p̃cibꝰ eiuctꝰ cui cõtubniũ
familiare p̃stabat. Et̾ enĩ tͣneacto tribunatꝰ sui tẽpore renũci-¬
aturũ se scło pollicebat᷑. Qua martinꝰ expectatione suspensꝰ:
ꝑ bienniũ fere pꝰea ꝗͣ ÷ babtisma cõsecutꝰ. solo scilic noĩe mi-

Expanded text:
istis, se in paupere professus est fuisse uestitum: et ad confirmandum tam boni operis testimonium in eodem se habitu, quem pauper acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo uiso uir beatissimus non in gloriam est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fe
Abbreviated transcription (Latin):
uestire pauꝑẽ sine sui nuditate potuissent: Nocte gͥ insecuta. eũ
se sopori dedisser: iudet xp̃m clamidis suȩ qua paupẽ texerat. par¬
te uatitũ. Intueri diligentissone dñm uestẽq quã ded̾at iubetur
agnoscere. Mox ad angłoꝵ circũs tantiũ multitudinẽ. audit
iħ̃m clara uoce dicentẽ. Martinꝰ adhuc catheminꝰ: hac me ueste

Expanded text:
nuditate potuissent. nocte igitur insecuta, cum se sopori dedisset, uidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte uestitum. intueri diligentissime Dominum uestemque, quam dederat, iubetur agnoscere. mox ad angelorum circumstantium multitudinem audit Iesum clara uoce dicentem: Martinus adhuc catechumenus hac m