comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ic̃ ñ species agni sit̾. sed ueritas corporis xp̃i.
Non legis umbra p̃stringat oculos. sed aꝑte dominicȩ
gra passionis. Splendor resurrectionis aciem mentis
illuminet Si autẽ offeres sacrifitiũ de pͥmitiuis ouib
frixũ migne. frixũ pingue offeres. sacrifitium
pͥmitiuorũ sic̃ scriptũ ẽ. qđ significcit fidẽ tuam
uelut igni ꝓbcit̃ eẽ debere. et sc̃o feruere sp̃u:
Deniq coxit lentẽ iacob: ⁊ fr̃ĩ primatꝰ benedictioniᷤ
eripuit. quos utiq solida c̃sequeret᷑ fides Hic gͦ rubus
et inuidus augebat᷑. Ille autẽ qui crbũ suũ coquere
nesciebait. futigntꝰ atq deficiens: defluebat Urat igit
uerbo dñi sic̃ igne uirtꝰ animę tuae Uide ustũ ioseph.
sic̃ scriptũ est Eloquiũ dñi ussit eũ Torreat᷑ fides
tua sic̃ spice messiũ Tunc enĩ maturitaitẽ fructuuĩ
p̃ferunt: cũ eos pͥmo solis ꝓcessu tẽpora estiua tor

Expanded text:
sed iam non species agni sit, sed ueritas corporis Christi. sed iam non species agni sit, sed ueritas corporis Christi. non legis umbra praestringat oculos, sed aperte dominicae gratia passionis, splendor resurrectionis aciem mentis inluminet. Si autem offeres sacrificium de primitiuis ouibus, frixum in igne, frixum pingue, offeres sacrificium primitiuorum, sicut scriptum est, quod significat fidem tuam uelut igni probatam esse debere et sancto feruentem spiritu. denique coxit lentem Iacob et fratri primatus benedictionis eripuit, quos utique solida consequeretur fides. hic ergo robustus et uiuidus augebatur, ille autem qui cibum suum coquere nesciebat fatigatus atque deficiens defluebat. uratur igitur uerbo domini sicut igne uirtus animae tuae. uide ustum Ioseph, sicut scriptum est: eloquium domini ussit eum. torreatur fides tua sicut spicae messium; tunc enim maturitatem fructuum praeferunt, cum eas primo solis processu tempora aesti
Abbreviated transcription (Latin):
anni: quȩ specie in pͥmogenitis fructib ȩstimciban¬
tur. Nunc autẽ reuelcitũ ẽ eos significciri quiꝑ
bciptis mcitis scicram̃tti renouant᷑. Hoc ẽ. enĩ uere
scicrifitiũ pͥmitiuũ : quado unꝰ quisq se offert.
hosticĩ. ase incipit ut postea munꝰ suũ possit offerre:
Nouci gͥ fides renouatorũ. ualida. pubescens. increm̃tum
uirtutis adquirens. ñ remissa. ñ fessci. ñ senio quodam
marcidci. & iuigore ignaua : apta sacrifitio ẽ. que pu¬
llulet qͦdc̃ uirenti germine scipientiae. et iuuenali
diuine eognitionis: pubescat. habeat ttim̃ sucũ doctri¬
ne ueteris: Sic̃ enĩ noui. ita & ueteris cestam̃ti. debet
doctrinci c̃currere. Quia sic̃ scriptũ est. Mcinducate
ueterai ueterũ. & uetera a facie nouorũ : auferte. Crb
nobis sit cognitio patriarcharũ. epulet̾ animꝰ inpro
pħarũ oracula. tali scigina mens pasecit᷑ interior.

Expanded text:
anni, quae specie in primogenitis fructibus aestimabananni, quae specie in primogenitis fructibus aestimabantur: nunc autem revelatum est eos significari, qui per baptismatis sacramenta renouantur. hoc est enim uere sacrificium primitiuum, quando unusquisque se offert hostiam, a se incipit, ut postea munus suum possit offerre. noua igitur fides renouatorum, ualida, pubescens, incrementum uirtutis adquirens, non remissa, non fessa, non senio quodam marcida et uigore ignaua apta sacrificio est, quae pullulet quodam uirenti germine sapientiae et iuuenali diuinae cognitionis feruore pubescat, habeat tamen sucum doctrinae ueteris; sicut enim noui ita et ueteris testamenti debet doctrina concurrere, quia scriptum est: manducate uetera ueterum et uetera a facie nouorum auferte. cibus nobis sit cognitio patriarcharum, epuletur animus in prophetarum <libris> oracula. tali sagina mens pascatur interior,
Abbreviated transcription (Latin):
ñsit tenuis et exilis Unde et sccrifitiũ pingue recte nun¬
cupcimꝰ : qđ opimũ cupimꝰ declcircire S etic̃ illud docum̃¬
to ẽ: qđ pingues uaccȩ. ꝓphicci int̾prȩtatione: annis ferti¬
lib cõpcacitȩ sunt: Nc̃ c̃sidemꝰ quid sit qđ ait dñs. Si recte
offercis. non recte autẽ diuidais. peccasti. qui esce Qđ indi¬
ciũ est dm̃ ñ munerib oblatis placari: sed offerentis affec¬
tu: Deniq c̃ demnati oblator muneris ccim: ꝓconscientii
insincerȩ oblationis : intellex̃ dõ suũ scicrifitiũ ñ proba¬
tũ. ⁊ tristis ẽ frictus. Quando enĩ mens sibi recti ẽ conseia.
gratulat᷑. uł qđ infusione quadã. sp̃itali replet᷑ animus grai¬
in dicit Quat tuor enĩ genera sunt : qͥb scicrifitiai
cõ m̃dcbant᷑ Si autẽ nouci nouorũ ȩ̃ẽnt. aut frixa
aut diuisci. aut c̃tinuci Nouci nouorũ pͥmo tẽpore

Expanded text:
non sit tenuis et exilis. unde et sacrificium pingue recte nunnon sit tenuis et exilis. unde et sacrificium pingue recte nuncupamus, quod opimum cupimus declarare. sed etiam illud documento est quod pingues uaccae prophetica interpretatione annis fertilibus comparatae sunt. : Nunc consideremus quid sit quod ait dominus: si recte offeras, non recte autem diuidas, peccasti; quiesce. quod indicium est deum non muneribus oblatis placari, sed offerentis affectu. denique condemnati oblator muneris Cain pro conscientia insincerae oblationis intellexit deo suum sacrificium non probatum et tristis est factus. quando enim mens sibi recti est conscia, gratulatur uelutque infusione quadam spiritali repletur animus gauincidit. 19. Quatuor enim genera sunt quibus sacrificia commendabantur. Si aut nova novorum essent, aut frixa, aut divisa, aut continua. Nova novorum primo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant peccatorẽ: Xp̃o hospitiũ ñ debuisse p̾bere:
Hoc est iã ñsũ publicanꝰ. ñ ille zacheus. ñ prȩ̨do. non
frciudator. Reddo quę sustuli. reddo qͥ auferre con¬
sueueram: Iũ dono paiuꝑibꝰ: quos ante nudaibã. icim
meci c̃fero: qͥ alienci icpiebam: Euger̃ crimina: post¬
quã xp̃c intrciuit. discęssci ẽ om̃is carnaliũ cęcitus
pcissionũ : ubi ȩt̾nȩ uitȩ lum̃ infusũ est Dixi mos
de pͥmogenitis. diccimꝰ etiã de adipib dequib scitis
docet dciuid dicens: Sic̃ adipe pinguedine replecitur
anima meti & supͣ cut. & holocciustũ tuũ pingue ficit: Hoc
docens acceptabile eẽ scicrifitiũ: qđ pingue. qđ nitidũ. ⁊ qͦdã
pcibulo fidei. ac de uotionis. uerbiq cȩlestis. ubiore alimo¬
nici: scigincitũ: Frequent̃ pingue opꝰ dicimꝰ: ꝗđ spissum
noꝑosum uelimꝰ intelligi. et opima hostia p̃dicat᷑. quȩ

Expanded text:
dicebant peccatorem Christo hospitium non debuisse praebere: dicebant peccatorem Christo hospitium non debuisse praebere: Hoc est, jam non sum publicanus, non sum ille Zachaeus, non praedo, non fraudator. Reddo quae sustuli, reddo qui auferre consueveram. Jam dono pauperibus, quos ante nudabam: jam mea confero, qui aliena rapiebam. Fugerunt crimina postquam Christus intravit. Discussa est omnis carnalium caecitas passionum, ubi aeternae uitae lumen infusum est. diximus de primogenitis, dicamus etiam de adipibus, de quibus satis docet Dauid dicens: sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea. et supra ait: et holocaustum tuum pingue fiat, hoc docens acceptabile esse sacrificium, quod pingue, quod nitidum et quodam pabulo fidei ac deuotionis uerbique caelestis uberiore alimonia saginatum. frequenter pingue opus dicimus quod spissum et operosum uelimus intellegi et opima hostia praedicatur quae
Abbreviated transcription (Latin):
x: xp̃m recepit: Meritoq uidens studiũ eiꝰ. qđ in
borẽ ascendiss& ut transeuntẽ iħm uidet: dic̃ dñs
Lacheae festinans descende : quia hodie in domo tuai opor¬
tet me manere E descendit festinans ⁊ excepit illũ
Sguudens. Sed excipiendo xp̃m: ex clusit auaritiam.
religtuit ꝑfidicĩ. renunticiuit frcaidibus Alit̃ enĩ
non ingredit᷑ xp̃c: nͥ ut uitici excludcit. qͥi ñ cohabitait
erroribꝰ. Deniq de templo eiciebat nũmularios. quia
ipse uolebat habittae Unde Zacheus hoc intelligen.
qͥa xp̃m uetere suo susciꝑe ñ pot̾at affectu: suꝑiora
uitici exire suo iussit hospitio: ut xp̃e intraret:
Merito gͦ ob murmurantib. qđ dñs xp̃c ad hominẽ
pecccitorẽ diuertiss&&. manere : dix̃ ad dñm: Ecce dimi¬
diũ bonorũ meorũ do pauꝑibus. & si cui aliqͥd frrude
abstuli : reddo quadruplũ. In quo illis respondit. qui

Expanded text:
itiae Christum recepit. meritoque uidens studium eius, quod in itiae Christum recepit. meritoque uidens studium eius, quod in arborem ascendisset, ut transeuntem Iesum uideret, dicit dominus: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua manere me oportet. et descendit festinans et excepit illum gaudens. sed excipiendo Christum exclusit auaritiam, relegauit perfidiam, renuntiauit fraudibus; aliter enim non ingreditur Christus nisi ut uitia excludat, quia non cohabitat erroribus. denique de templo eiciebat nummularios, quia ipse uolebat habitare. unde Zacchaeus hoc intellegens quia Christum uetere suo suscipere non poterat affectu, superiora uitia exire suo iussit hospitio, ut Christus intraret. merito igitur obmurmurantibus quod dominus Iesus ad hominem peccatorem diuertisset manere dixit ad dominum: ecce dimidium bonoruabstuli, reddo quadruplum . In quo illis respondit qui
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ uirtus E gressus enĩ maliciae: uirtutis oꝑcit᷑
ingressũ eodẽq studio. quocrim̃ excludit᷑ : in no¬
centia copulcitur Habes hoc in eugłio. quia ubi
scithancis immisit se in corde uidȩ : xp̃c recessit abeo
Mom̃toq eo. quo illũ recepit: hunc amisit Denique
sic scriptũ ẽ. & post bucellcĩ introuut millũ sathana̾.
ix̃ gͦ illi iħc: Qd fticis ftic celerius Quid illud
Ut quici introierat saithenas in illũ. ipse abiret
ñ possit: qͥ coeꝑcit ẽẽ cũ diaibolo Nulla enĩ cõmuniccitio
xp̃i cũ belicil Unde firitim imꝑio expulsus: abscessit.
sic̃ legimꝰ dicente euangłista. Quici cũ accepisset bu¬
cellã : exiuit c̃tinuo. erat enĩ nox: Nonsolũ exiuit :
s c̃tinuo. & noc te exiuit: Nec mirũ si noctͥe tenebrcis
habebat . qui xp̃m deserebat Uerũ sic̃ ipse receptus
adicibolo. exclusus axp̃o est: itri ⁊acheus renuntians aua

Expanded text:
citur virtus. Egressus enim malitiae virtutis operatur citur virtus. Egressus enim malitiae virtutis operatur ingressum: eodemque studio quo crimen excluditur, innocentia copulatur. Habes hoc in Evangelio ; quia ubi Satanas immisit se in cor Judae, Christus recessit ab eo, momentoque eo quo illum recepit, hunc amisit. Denique sic scriptum est: Et post buccellam introivit in eum Satanas . Dixit ergo illi Jesus: Quod facis, fac celerius. Quid illud? Ut quia introierat in illum Satanas, ipse abiret non possit qui coeperat esse cum diabolo; nulla enim communicatio Christi cum Belial. unde statim imperio expulsus abscessit, sicut legimus dicente euangelista quia cum accepisset bucellam, exiuit continuo; erat enim nox. non solum exiuit, sed continuo et nocte exiuit. nec mirum si noctis tenebras habebat qui Christum deserebat. uerum sicut ipse receptus a diabolo exclusus a Christo est, ita Zacchaeus renuntians auar
Abbreviated transcription (Latin):
minister ẽ. tibi in bonũ. Si autẽ male feceris: time:
Non enĩ sine causa gladiũ portait. dĩ enĩ minister. ẽ
uindex inirt̃ ei qͥ malũ egit: Puniunt᷑ peccata
etiã ꝑ popłos. sic̃ legimꝰ. quid sępe abalienige nis
dĩ iussu excitatis. ꝓpt̾ diuinę maestatis offen¬
sci: sub iectus ẽ popłs iudeorũ. Nec is quidẽ qͥ in¬
uitus aliqͦuid fecerit homicidiũ: extra ministeriũ
ẽ. Siquidẽ lex ait de eo. Quia ds̃ dedit eũ in manꝰ
eiꝰ. Mcinꝰ gͦ eiꝰ. instrum̃ti modo. diuinę ultionis
ministeriũ p̃buer̃. Leuites gͥ minister remissionis
ẽ Percussor autẽ. qͥ tam̃ ñ ex dispositione sed p̃ter
uolũtatem fecerit homicidiũ. diuinę minister est
gregat᷑. quici dñs dix̃ Ineti die inqͣ int̾fecero ome
pͥmogenitũ agr̃pti : scĩficcibo mͥ om̃e pͥmogenitũ isrł
Q uod ñ adunũ diem afflictionis agẏpti referes.s ad om̃e
tempus Cũ enĩ renunticit᷑ improbitati: staitim ad scis¬

Expanded text:
feceris, time. non enim sine causa gladium portat; dei enim minister est uindex in iram ei qui malum egit. puniuntur peccata etiam per populos, sicut legimus, quia saepe ab alienigenis dei iussu excitatis propter diuinae maiestatis offensam subactus est populus Iudaeorum. ne is quidem qui inuitus aliquod fecerit homicidium extra ministerium est, siquidem lex ait de eo quia deus dedit eum in manus eius. manus ergo eius instrumenti modo diuinae ultioni ministerium praebuerunt. Leuites igitur minister remissionis est, percussor autem, qui tamen non ex dispositione, sed praeter uoluntatem fecerit homicidium, diuinae minister est gregatur, quia dominus dixit: in ea die, in qua interfecero omne primogenitum Aegypti, s. Quod non ad unum diem afflictionis Aegypti referes, sed ad omne tempus. Cum enim renuntiatur improbitati , statim adscis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ abhorret auero. qđ etiã iste uelud̃ quasdam
in se tincinus inicit. ut int̾ficict uoluptates sui cor¬
poris. & quendã sua carnis opet̾ int̾itũ: Inter¬
fecit nẽ pe mox aegẏptiũ: & fugtx fcictus ẽ.
de t̾ro xgrpti. ut declincr& eiꝰ t̾rȩ tyrannum
S non ante illũ int̾ fecisset egyptiũ hominẽ: nͥ prius
inse agyptiũ nequitiaȩ sp̃italis int̾ emiss&. & abdi¬
cciss& se regaliũ luxu honorũ. Meuus patrimo
Qđ stultis quidẽ uidet᷑ opꝓbriũ: nob̾ autẽ. illud
opꝓbriũ dñicȩ̨ crucis: uirtꝰ dĩ est. atq sapͥentia
Accedit eo qđ duo quędã indõ principalia sunt
generti uirtutũ. Unũ quo remittit: aliud quo
uindicat: Re mittunt᷑ peccatti ꝑdĩ uerbũ: cui¬
leuites in t̃pres & quidã exsecutor est. Remittunt᷑
ꝑ offitiũ scicerdotis. sacrũq ministeriũ: Pununtur
quoq ꝑ homines. sic̃ ꝑ iudices. qͥ potestaite ad tempꝰ

Expanded text:
non abhon-et a uero, quod etiam iste uelut quasdam non abhon-et a uero, quod etiam iste uelut quasdam in se manus inicit, ut interficiat uoluptates sui corporis et quendam suae carnis operetur interitum. interfecit nempe Moyses Aegyptium et fugax factus est de terra Aegypti, ut declinaret eius terrae tyrannum. sed non ante illum interfecisset Aegyptium hominem, nisi prius in se Aegyptium nequitiae spiritalis interemisset et abdicasset se regalium luxu honorum, maius patrimonti. quod stultis quidem uidetur obprobrium, nobis autem illud obprobrium dominicae crucis uirtus dei est atque sapientia. Accedit eo quod duo quaedam in deo principalia sunt genera uirtutum, unum quo remittit, aliud quo uindicat. remittuntur peccata per dei uerbum, cuiLeuites interpres et quidam exsecutor est, remittuntur per officium sacerdotis sacrumque ministerium, puniuntur quoque per homines, sicut per iudices, qui potestate ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
serit nulli eũ occidere licer&. intrci urbes dũ ttrxait
positũ leuittirũ itti quẽ peceati ꝓpͥi penitet quod
aut imprudent̃ aut inuitus ad misit. si leuittirum
adherecit incolatui. et abhis pͣ ceptorib qui dĩ man¬
dcitei dispensant recedendũ ñputet: lex ipsa ab om̃i
eũ cõmissi flagitii p̾ena supplicioq lib̾cit: Nec ab¬
surdũ putes: qđ fticinorosi cohabitant piis. ac ma¬
culosi sciercitis Opuf enĩhabent purificari: qui
aliquo polluti sunt delictoꝵ c̃ttigio. & qͦdã modo
diuerso genere eausa c̃currit. Sic̃ enĩ leuites
mundanis uoluptaitib ab diccitꝰ. exul ẽ culpȩ.
itti ieus sanguinis: fugitiuus ẽ patriae. Sed hoc in¬
ter.ẽ. qđ iste necessittite: suos de serit ꝓpt̾ metum
legis. minister autẽ dĩ: humanarũ c̃sortiis renun¬
ticit pcssionũ. et quadã carnalis illecebrȩ se abdi¬
cat necessitudine ꝓpt̃ studici uirtutis. Eticĩ illud

Expanded text:
serat, nulli eum occidere liceret intra urbes dumtaxat serat, nulli eum occidere liceret intra urbes dumtaxat positum Leuitarum, ita quem peccati proprii paenitet, quod aut inprudenter aut inuitus admisit, si Leuitarum adhaereat incolatui et ab his praeceptoribus, qui dei mandata dispensant, recedendum non putet, lex ipsa ab omni eum commissi flagitii poena supplicioque liberat. nec absurdum putes quod facinorosi cohabitant piis ac maculosi sacratis; opus enim habent purificari qui aliquo polluti sunt delictorum contagio. et quodammodo diuerso genere causa concurrit. sicut enim Leuites mundanis uoluptatibus abdicatus exul est culpae, ita reus sanguinis fugitiuus est patriae. sed hoc interest, quod iste necessitate suos deserit propter metum legis, minister autem dei humanarum consortiis renuntiat passionum et quadam carnalis inlecebrae se abdicat necessitudine propter studia uirtutis. etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
uł obitu laibe factat᷑: itci sermo grauus iquidã senilis
plenꝰ prudentiae : staibilire uniꝰ cuiꝰq animc̃i solet. con¬
firmare m̃tem. lcĩsi accedcit multurũ leceionũ usus.
plurimorũ p̃ceptorũ ⁊ c̃siliorũ quidc̃ senatꝰ. uł ꝑpe¬
tuũ urbis eiꝰ quȩ insingulorũ. ẽ. p̃ cordiis stcitũ efficit
Ideo gͦ pͥmogenitos et redẽptores ceterorũ leuitas
morses appellauit : qđ maturioris et utilis sententię uiri
altero senectutẽ quaindã animȩ pͣferant: altero redẽptio¬
nẽ c̃fercint: Unde & ciuitates leuiterũ inuet̾i testum̃to
redẽptrices significauit moyses. quic his qui c̃fugit ad eã
animcĩ in quai habitait dĩ uerbũ. quȩ uerbis modo munitt
atq uaillcito sit. ꝑpetuã lib̾ttitẽ adquirit sibi Sic̃ enim
inciuitatib leuittirũ ercit pencirũ remissio. ut siquis
ad eas ẽfugeret qui ñ uoluntariã necẽ hominis admi¬

Expanded text:
uel obitu labefactatur, ita sermo grauis et quidam senilis uel obitu labefactatur, ita sermo grauis et quidam senilis plenus prudentiae stabilire uniuscuiusque animam solet, confirmare mentem. iam si accedat multarum lectionum usus, plurimorum praeceptorum et consiliorum quidam senatus, uel perpetuum urbis eius, quae in singulorum est praecordiis, statum efficit. Ideo ergo primogenitos et redemptores ceterorum Leuitas Moyses appellauit, quod maturioris et utilis sententiae uiri altero senectutem quandam animae praeferant, altero redemptionem conferant. unde et ciuitates Leuitarum in ueteri testamento redemptrices significa.uit Moyses, quia is qui confugit ad eam animam, in qua habitat dei uerbum, quae urbis modo munita atque uallata sit, perpetuam libertatem adquirit sibi. sicut enim in ciuitatibus Leuitarum erat poenarum remissio, ut si quis ad eas confugeret, qui non uoluntariam necem hominis admi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmꝰ benedicit᷑: totti de parte : & becitꝰ atq ꝑpetuus stat
eiꝰ existimcit᷑. Quã guudeo cũ aliqͦs mites ac scipientes
diu uiuere uideo. cũ uirgines castas. uiducis granues. as¬
picio. longeuas : uelut quandã inccinã ęccłȩ curicmq̃¬
pͣtendait ipso qđdc̃ĩ uultu ispetie grauitatis: qđ reuecint᷑
qđ imitent᷑. quo ad om̃em morũ gr̃ãm colorent᷑ Non
enĩ ipsis gaudeo cũ uiuendi multa sub eant dediai scłi
huiꝰ : sed quici ꝓsunt plu ribus: Similit̃ cũ aliqͥs hui¬
modi decidit. quã uis longti senectute de positꝰ afficior
qͥai destituit᷑ grex iuuenũ muro senili Deniq ꝑiturȩ
urbis. aut maloꝵ imminentiũ. uł future labis hoc pri
indiciũ est : si decidant᷑ uiri c̃ sultiores. uł etiã g¬
uiores feminȩ: Hinc pͥmũ ingruentiũ portri aꝑit᷑ maloꝵ
Sic̃ gͦ urbs totoi solidat᷑ atq auget᷑ coetu scipientium.

Expanded text:
quomodo benedicitur tota de parte et beatus atque perpetuus status quomodo benedicitur tota de parte et beatus atque perpetuus status eius existimatur! quam gaudeo, cum aliquos mites ac sapientes diu uiuere uideo, cum uirgines castas, uiduas graues aspicio longaeuas uelut quandam in-. canam ecclesiae curiamtendat ipso quoddam uultu et specie grauitatis quod reuereantur, quod imitentur, quo ad omnem morum gratiam colorentur! non enim ipsis gaudeo, cum uiuenti multa subeant taedia saeculi huius, sed quia prosunt pluribus. similiter cum aliquis huiusmodi decidit quamuis longa senectute depositus, adficior, quia destituitur grex iuuenum muro senili. denique periturae urbis aut malorum inminentium uel futurae labis hoc primum indicium, si decidant uiri consultiores uel etiam grauiores feminae, hinc primum ingruentium porta aperitur malorum. sicut ergo urbs tota solidatur atque augetur coetu sapientium
Abbreviated transcription (Latin):
qͣginta iustos : ñ ẽẽt euersa. & si decẽ habuisset. eẽt re¬
demꝑtci: eo qđ sermꝰ remissionis peccatorũ: animã serui¬
tuti exuat: ⁊ disciplinę plenitudo ꝑfecte: m̃tem ñ sincit
edcici libidinũ uapore c̃sumi: Plurimũ tcim̃ refert.
et morcilẽ ȩdificcit affectũ: si etiã numerũ iustorũ
simplicit᷑ accipicimꝰ: ꝓdesse popłorũ sciluti. cõprimit
et resecat in uidicĩ. c̃fũdit improbitatẽ. uirtutẽ inci¬
tait: auget gr̃am Nemo enĩ debet inuide alteri
laudẽ : quȩ sibi ꝓsit. atq imꝓbus quisq redẽptorem
suũ dũ suscipit. frequent̃ imitat᷑. Certe ueneratur.
plerũq etiã diligit. Ipse etiã si se aliis ꝓfuturũ
scicit studiis: auget᷑. etiq gr̃a conectit popłos. accumu¬
lat kciritatẽ ciuiũ. urbiũ głam: Quã becita ciuitus
quae plurimos iustos habet: Quã ce lebrabilis ore om̃iũ:

Expanded text:
quaginta iustos, non esset euersa et si decem habuisset, esset requaginta iustos, non esset euersa et si decem habuisset, esset redempta, eo quod sermo remissionis peccatorum animam seruitute exuat et disciplinae plenitudo perfectae mentem non sinat edaci libidinum uapore consumi. Plurimum tamen refert et moralem aedificat affectum, si etiam numerum iustorum simpliciter accipiamus prodesse populorum saluti. conprimit et resecat inuidiam, confundit inprobitatem, uirtutem incitat, auget gratiam. nemo enim debet inuidere alteri laudem, quae sibi prosit, atque inprobus quisque redemptorem suum dum suscipit frequenter imitatur, certe ueneratur, plerumque etiam diligit. ipse etiam, si se aliis profuturum sciat, studiis augetur eaque gratia conectit populos, adcumulat caritatem ciuium, urbium gloriam. quam beata ciuitas, quae plurimos iustos habet, quam celebrabilis ore omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
sola possessio. quȩ nullis ob noxia tẽpestatib ꝑpetuae
gr̃ȩ ferat fructꝰ: Redẽptor leuites ẽ : qͥa uir sapiens
redẽptio insipientis ẽ: Qui ttmquã medicꝰ: ȩgrũ insi¬
pientis animũ fouet. n quędã asꝑgit solidiori m̃ti
prudentiȩ medicam̃ta. Imittitꝰ illũ medicũ qͥ decȩlo
uenit ut de monstraa& hominib prudentię uiais. et sci¬
pientię semittis paruulis reuelciret Uidebat enĩ labo¬
rantes ñ posse sine remedio sailuciri. ⁊ ideo medicinam
tribuebat aegris. ideo omĩb opẽ sanitatis detulit
Ut quicũq ꝑierit : mortis su& cciuscis sibi ascribat. qͥ curcri
noluit cũ remediũ hab̾et qͦ posset euadere: Ap̃i autẽ
manfesta in om̃is p̃dicet᷑ miscđia eo qđ hii qͥ peurrte
tiã libent᷑: qui om̃s homines uult sciluos fieri. n mnagni¬
tionẽ uerititis uenire: Deniq & sodoma si habuisset qͥn¬

Expanded text:
sola possessio, quae nullis obnoxia tempestatibus perpetuae sola possessio, quae nullis obnoxia tempestatibus perpetuae gratiae ferat fructus. redemptor Leuites est, quia uir sapiens redemptio insipientis est, qui tamquam medicus aegrum insipientis animum fouet et quaedam adspergit solidiori menti prudentiae medicamenta imitatus illum medicum, qui de caelo uenit, ut demonstraret hominibus prudentiae uias et sapientiae semitas paruulis reuelaret. uidebat enim laborantes non posse sine remedio saluari et ideo medicinam tribuebat aegris, ideo omnibus opem sanitatis detulit, ut quicumque perierit mortis suae causas sibi adscribat, qui curari noluit, cum remedium haberet quo posset euadere, Christi autem manifesta in omnes praedicetur misericordia, eo quod ii qui petiam liberentur, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. denique et Sodoma si habuisset quin
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i hostiai. qͥ scđm legẽ habebat᷑ immundus.
U̾ nde ide leuitis scriptũ ẽ: qđ sint redemptiones
eorũ. eo qđ scĩtate et uite su&. & oratione: peccatti
plebis leuarent. In quib figura agni p̾cessit.
mysteriis: uerũ. leuitem uenturũ. qͥ proprii cor¬
poris pcissione. toller& pecccitũ mundi. Le uites
significat᷑ susceptꝰ ꝓme. uł ipse michi leuis.
ipse ꝑfectę uirtutis. habet imꝑtiende popło sa¬
nitcitis inditiũ. Ipse gͦ qͥ prosalute uniuersoꝵ ex¬
pec⁊citꝰ ad uenit. pme utero editꝰ uirginali: ꝓme
ollcitus: ꝓme gustciuit mortẽ. ꝓme resurrexit. Inqͦ
omĩum hominũ susceptti redẽptio. assũpta ẽ. resurrec¬
tio Ipse ẽ uerꝰ leuites. ut nos leuittis fcicer& ad he¬
rere dõ. ipsi c̃tinucis p̃ces fundẽ. de ipso scilutẽ spe¬
rtire. Fugere terrena negotia. indĩ possessione mu¬
mertari sic̃ scriptũ est Dñe posside nos Ea ẽ enim

Expanded text:
Christi hostia, qui secundum legem habebatur inmundus. Christi hostia, qui secundum legem habebatur inmundus. unde et de Leuitis scriptum est quod sint redemptiones eorum, eo quod et sanctitate uitae suae et oratione peccata plebis leuarent. in quibus figura agni praecessit mysteriis uerum Leuitem uenturum, qui proprii corporis passione tolleret peccatum mundi. Leuites significatur \'susceptus pro me uel ipse mihi leuis\'. ipse perfectae uirtutis habet inpertiendae populo sanitatis indicium. ipse ergo qui pro salute uniuersorum expectatus aduenit pro me utero editus. uirginali, pro me oblatus, pro me gustauit mortem, pro me resurrexit. in quo omnium hominum suscepta redemptio, adsumpta est resurrectio. ipse est uerus Leuites, ut nos Leuitas faceret adhaerere deo, ipsi continuas preces fundere, de ipso salutem sperare, fugere terrena negotia, in dei possessione numerari, sicut scriptum est: domine, posside nos. ea est enim
Abbreviated transcription (Latin):
struerent. lutulente suꝑstitioni ⁊⁊ uolupͥtati corporis
dediti. solidũ fidei murũ edificare ñ possent. uelut ad
quosdã asinȩ fȩtus locutꝰ: ait Uenite adme om̃s qͥ la¬
boratis et ego uos reficiã Tollite iugũ meũ suꝑ uos.
et discite ame qͥa mitis sũ et umił corde. n in uenietis
requiẽ animis ur̃is: Qua uocatione pleniꝰ mͥ uideor:
uerba legis et mysteria recognoscere. quia asinã
aut cõmutundã ouẽ docuit : aut redim̃dc̃ perunia.
ut ñ solũ asinę partũ oue. hoc est mundis immim¬
dei mutemꝰ: s etic̃ redimcimꝰ. Qđ uidet᷑ exprimi.
si pͥus scicrifitio purificaitionis. & mysterio baptismatiᷤᷤ.
delictorũ nr̃orũ inqͥnam̃ta lauemꝰ. eriminci qͦq
Non auro uł argento redẽpti estis. s p̃tioso sanguine:
Et ẜciulꝰ dicit. Pretio emꝑti estis: nolite effici serui
hominũ: Unde ñ otiosȩ mirant᷑ in eugłio. qđ pullũ
a sinȩ sedit dñs iħe. qͥa popłs gentilis cępit eẽ

Expanded text:
 lateres construerent lutulentae superstitioni et uoluptati corporis dediti. solidum fidei murum aedificare non possent, uelut ad quosdam asinae fetus locutus ait: uenite ad me omnes qui laboratis, et ego uos reficiam. tollite iugum meum super uos et discite a me quia mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animis uestris. qua uocatione plenius mihi uideor uerba legis et mysteria recognoscere, quia asinam aut commutandam oue docuit aut redimendam pecunia, ut non solum asinae partum oue, hoc est mundis inmunda mutemus, sed etiam redimamus. quod uidetur exprimi. si prius sacrificio purificationis et mysterio baptismatis delictorum nostrorum inquinamenta lauemus, crimina quoque non auro uel argento redempti estis, sed pretioso sanguine. et Paulus dicit: pretio empti estis; nolite effici serui hominum. unde non otiose mirantur in euangelio quod pullum asinae sederit dominus Iesus, quia populus gentilis coepit esse
Abbreviated transcription (Latin):
sen Ego excudiui gemitũ filioꝵ isrł. qͦmͦ aegrptu.
inseruitutẽ de pͥmunt eos. et memor factussũ testam̃¬
ti mei. Uade ⁊ dic filus isrł Ego dñs. & educci uos
de potentia ȩgrptiorũ. neruã uos de ser uitute eoꝵ
et lib̾cibo uos inbrachio ex celso. & iudicio magno. Et
sumã uos mͥ inplebẽ. et ero ur̃ ds̃. nscietis quia ego sum
dñs ds ds ur̃. qͥ educc̃i uos de potentia ȩgrptiorũ. n⁊ indu

Expanded text:
sen: Ego exaudivi gemitum filiorum sen: Ego exaudivi gemitum filiorum stamenti mei. uade et dic filiis Istrahel: ego dominus et educam uos de potentia Aegyptiorum et eruam uos de seruitute eorum et liberabo uos in brachio excelso et iudicio magno et sumam uos mihi in plebem et ero uester deus, et scietis quoniam ego sum dominus deus uester, qui educam uos de potent
Abbreviated transcription (Latin):
qui suis ñ alienis decernit uiribus. quotiens c̃ greditur.
dubios casus subire se credit. & cũ ad coronã ꝑuenerit.
intelligit citius hanc mundi głam tumquã coronȩ
ipsiꝰ folici marcescere Subnator cũ inportu nauem
sub duxerit: uix finẽ impositũ laibori putcit. et stritim
quęrit laboris exordiũ: Soluit᷑ corpore animci. ⁊ post
finẽ uitȩ huiꝰ. adhuc tam̃ futuri uidicii: ambiguo sus¬
pendit᷑. Ita finis nullus: ubi finis puttit᷑. Unde uotis. et
purt conscientia .: ⁊ sp̃u hecritaitis: ad herecimꝰ dõ ñr̃o. et di¬
uinũ nob̾ c̃ciliemꝰ fciuorẽ : p̃ cantes ut scłarib curis. tãꝗͣ
ab immitib & agrestib dominis: possimꝰ ab solui. atque
exiii. mundanoq eocire seruitio: in lib̾tatẽ suꝑne cognitio¬
nis. quȩ uera nsola est lib̾tas: uocati & ut fͣceptũ legi
exẽplo astruamꝰ : cũ depͥmerent aegiptii iudȩorum¬
filii isrł. et dñi ꝓuocauer̃ inse miscdiam & diã ad mor¬

Expanded text:
qui suis, non alienis decernit uiribus, quotiens congreditur, dubios casus subire se credit et, cum ad coronam peruenerit, intellegit citius hanc mundi gloriam tamquam coronae ipsius folia marcescere. gubernator cum in portus nauem subduxerit, uix finem inpositum labori putat et statim quaerit laboris exordium. soluitur corpore anima et post finem uitae huius adhuc tamen futuri iudicii ambiguo suspenditur. ita finis nullus ubi finis putatur. unde uotis et pura conscientia et spiritu caritatis adhaereamus deo nostro et diuinum nobis conciliemus fauorem precantes ut saecularibus curis tamquam ab inmitibus et agrestibus dominis possimus absolui atque exui mundanoque exire seruitio, in libertatem supernae cognitionis, quae uera et sola est libertas, uocati. et ut praeceptum legis exefilii Israel, et Domini provocaverunt in se misericordiam. Et dixit ad Moy
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ. ut ds̃ abrahã & d̃ iscicc et ds̃ icicob. qͥa ds̃
mortuorũ non ẽ. sed uiuorũ: Sunt etiam
quib cõmunitas est quȩdc̃i mortis & uite. dequibus
ait apłs dicens Si cõmortui estis et c̃ uiuetis Si enã cõ¬
plantati inquit sumꝰ similitudini mortis eiꝰ: simul
& resurrectionis erimꝰ. Scientes quia uetꝰ homo nr̃
simul crucifixus ẽ cruci ut destrucit᷑ corpꝰ peccciti ut

Expanded text:
mortuorum ut deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob, quia deus mortuorum ut deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob, quia deus mortuorum non est, sed uiuoquibus communitas est quaedam mortis et vitae, de quibus ait Apostolus dicens: Si commortui estis, et convivetis. Si enim complantati, inquit, sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus: scientes quia vetus homo noster simul confi
Abbreviated transcription (Latin):
morte mori: Possunt enĩ ẽẽ qui moriantur morti et qui
uiuant uit& Nam qui ñ ita uiuit. ut scđm mortem
anime sua uiuat. is morti moritur. qͥa non est obnoxiu
morti. idest nexus eũ erumnosȩ mortis amisit. ñ constrin¬
git᷑ uinculis mortis aet̾ne. mortuus ẽ morti. Hoc ẽ mor¬
tuus ÷ pecccito. mortiuus ẽ p̾enę. cui c̃trariũ est poene
uiuere. hoc ẽ. quando quis iuiuit ad pencm iuuit admor
tẽ Et etiã qͥ in hac uitci positꝰ : moriat᷑ ad uitc̃. Siẽ ille
qͥait. Uiuo autẽ iã ñ ego: uiuit autẽ in me xp̃e. Peccato
autẽ mortuus ẽ. dõ uiuit. Hoc. ẽ. mors in eo mortua ẽ:
s uitti uiuit. qui ẽ dñs iħc Ergo bona uita eorũ qͥ dõ
uiuunt. n malci uitr eorũ qͥ peccatouiuunt Est etiã
medici uita: ut animantiũ cet̾orum. Sic̃ habes scriptum:
Roducat t̾ra animcĩ iuuentẽ scđm genus. Est uitti ecicĩ

Expanded text:
morti uiuere. possunt enim esse qui moriantur morti et qui morti uiuere. possunt enim esse qui moriantur morti et qui uiuant uitae. nam qui non ita uiuit, ut secundum mortem animae suae uiuat, is morti moritur. quia non est obnoxius morti, id est nexus eum aerumnosae mortis amisit, non constringitur uinculis mortis aeternae. mortuus est morti, hoc est mortuus est peccato, mortuus est poenae. cui contrarium est poenae uiutem. est etiam qui in hac uita positus moriatur ad uitam, sicut ille qui ait: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus; peccato enim mortuus est, deo uiuit, hoc est mors in eo mortua est, sed uita uiuit, qui est dominus Iesus. ergo bona uita eorum qui deo uiuunt, mala uita eorum qui peccato uiuunt. est etiam media uita ut animantium ceterorum, sicut habes scriptum: producat terra animam uiuentem secundum genus. est uita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pcrrticipes uitȩ: mouam: Dc̃s enĩ nec uitȩ istuis se uubẽẽ
pcrticipẽ. ut ait̾. Dissolui enĩ et cũ ap̃s ẽẽ. multo enĩ melius
It aliꝰ: heume qđ in colatꝰ m̃s ꝓlongcitꝰ ẽ Dolens utiq cũ
c̃sortia uituie sꝑet aet̾nę: istus uitaę fragilitate se ẽtiner
et ideo possũ ec̃trario dicere. quici & si uitti uiuere bonũ est:
uitȩ t̾cmm̃ uiuere ambiguum sit P otest enĩ dici quis uitę
uiuere : hocẽ uita aet̾ne: istius uita corporis militore
Potest etiã dici uitȩ iuuere: hoc est uł quemeũq uel
scm̃: istius uite hab̾e desideriũ corporalis. Ut uerbi
gr̃a. siquis ideo honeste putet ẽẽ uiuendũ: ut his lon¬
geuititẽ uitae bonis actib c̃sequat᷑. quales pleriq
infirmiores s̃. quos har uita delectat Sic̃ gͦ uituie
uiuere quid sit accepimꝰ : quid sic mornꝰ accipiamꝰ uel

Expanded text:
participes uitae moriamur; sanctus enim nec uitae istius se uult esse participes uitae moriamur; sanctus enim nec uitae istius se uult esse participem, ut ait: dissolui et cum Christo esse; multo enim melius et alius: heu me quod incolatus meus prolongatus est, dolens utique cum consortia uitae speret aeternae, istius uitae fragilitate se contineri. et ideo possum e contrario dicere quia, etsi uita uiuere bonum est, uitae tamen uiuere ambiguum sit. potest enim dici quis uitae uiuere, hoc est uitae aeternae istius uita corporis militare, potest etiam dici uitae uiuere, hoc est uel quemcumque uel sanctum istius uitae habere desiderium corporalis, uti uerbi gratia si quis ideo honeste putet esse uiuendum, ut is longaeuitatem uitae bonis actibus consequatur, quales plerique infirmiores sunt quos haec uita delectat. sicut ergo uitae uiuere quid sit accepimus, quid sit morti mori accipiamus uel
Abbreviated transcription (Latin):
aut etiã paruulorũ. & indiscreto mors aeque. seques¬
tratio Igit̃ usu cõmuni. quid sit uita uiuere. & qͥd sit
ite mori. & quid sit uiuere morti. et mori uite:¬
remus. Puto enĩ seđm scripturtis quici uitti iuuere. admi¬
robilẽ quandã illã uitã betitaq significet. & hunc
uiuendi usũ. spirandiq munꝰ. cũ becite uite gr̃a ueluti
c̃iunctũ .n quadã participatione ꝑmixtũ: de mons
trure uidecit̾ Hoc est enĩ uitu uiuere: uirtute uiuere
betitȩ uite actus hab̾e: inistius corporis uitti. Contra
autẽ morte mori quid est aliud. nisi cũ morte corporis.
de formitaitẽ significare morientis: Cuiꝰ necro cõmuni
uiuendi munere de fraudet᷑: & animci uitae ȩt̃ne usũ
hab̾e ñ possit Est etiã qui uita morit̃. et qui uiuit
utiq moriunt᷑: ut utuant. Morit᷑ caro : seduiuit gr̃a mortuo¬
rũ. Ergo absit anobis ut participes mortis: inuamꝰ sedẽtra

Expanded text:
aut etiam paruulorum et indiscreta mors aeque. sequesaut etiam paruulorum et indiscreta mors aeque. sequestrato igitur usu communi quid sit uita uiuere et quid sit morte mori et quid sit uiuere morte et mori uita consideremus. puto enim secundum scripturas quia uita uiuere admirabilem quandam illam uitam beatamque significet et hunc uiuendi usum spirandique munus cum beatae uitae gratia ueluti coniunctum et quadam participatione permixtum demotrare videatur. Hoc est enim vita vivere, virtute vivere, beatae vitae actus habere in istius corporis vita. Contra autem morte mori quid est aliud, nisi cum morte corporis deformitatem significare morientis, cujus et caro communi vivendi munere defraudetur, et anima vitae aeternae usum habere non possit? Est etiam qui vita moritur, ut qui vivitutique moriuntur ut vivant. Moritur caro, sed vivit gratia mortuorum. Ergo absit a nobis, ut participes mortis vivamus: sed contra
Abbreviated transcription (Latin):
sint c̃trarici mors nuitti. scđ̾m simplicẽ sermonẽ. auita
iuuere dicim᷑. amorte mori: Si cuitẽ gemincue uelis utrũꝗ
quici uitei uitũ facit: dicit᷑ uitri uiuit. Sic̃ habes in bege.
Et qͥa mors mortẽ fcicit: dicit᷑ morte moriet᷑. Non ẽ autem
suꝑflua istei geminatio Est enĩ uitti ad mortẽ: & est
uiuit: ꝑunt gͦ quattuor distinctiones. Uita uiuere.
morte mori uitte mori. morti uiuere: Cũ igit᷑ haec
excludẽ qͥc usus hoc habet. ut cõmiit̾ diccit᷑ uiuere
& qͥ uitę uiuit et qui morti uiuit. & cõmunit̃ dicat᷑
mori: uł ille qui morti morit᷑. uł ille qͥuite. Itciq eaquat¬
tuor illis duo significcit. ut diccit uiuentẽ uiuere. nec
melius deteriusq distinguat. & dicat morientẽ mori.
nec int̾ incilc̃ nbonã mortẽ uidetit᷑ eẽ discretio. Nam
indiscretti quȩdã uitti significcit᷑. qualis irrationabiliũ.

Expanded text:
sint contraria mors et uita, secundum simplicem sermonem a uita sint contraria mors et uita, secundum simplicem sermonem a uita uiuere dicimus, a morte mori. si autem geminare uelis utrumque, quia uita uitam facit, dicitur uita uiuit, sicut habes in lege, et quia mors mortem facit, dicitur morte morietur. non est autem superflua ista geminatio; est enim uita ad mortem et est uiuit. fiunt ergo quattuor distinctiones: uita uiuere, morte mori, uitexcludere; et qui uita uiuit et qui morte uiuit et communiter dicatur mori uel ille qui morte moritur uel ille qui uita. itaque ex quattuor illis duos significat, ut dicat uiuentem uiuere nec melius deteriusque distinguat et dicat morientem mori nec inter malam et bonam mortem uideatur esse discretio. nam indiscreta quaedam uita significatur qualis inrationabilium
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ crb: in quo uita definit᷑ ęt̾na. Quo quisq fuerit
de frciudatus : morte moriet᷑ Quandoq ponis uiuis.
atq cęlestis: ipse dñs est. qui uitc̃ dat huic mundo. Un¬
de & ipse ait. Nisi manducaueritis carnẽ meã. ⁊bibitis
scinguinẽ meũ : ñ habebitis uittĩ aet̾nã Erat. gͦ panis
aliquis. de quo p̾ scripserat ȩdendũ pcatidrsi incolis. Quis
ille: Accipe quẽ dicat. panẽ inquit angłorũ manducci¬
uit homo: sist enĩ bonus panis si facias uoluntatẽ dĩ Uis
scire quã bonus panis: Ipse filius manducat hunc panem:
Deniq ait Ms crbus est: ut facic̃ĩ uoluntritẽ patris mei qͥ in
cęlis ẽ: Iterũ uidecimꝰ qua ratione dñs ds̃ adce dixerit mor¬
te moriemini. quid int̾sit utrũ aliquis diccit moriemini. an
ad dcit morte moriemini. ostendere enĩ debemꝰ nichil
suꝑfluũ in dĩ eẽ mandato. Itaq hoc arbitror cũ duo sibi

Expanded text:
est enim cibus, in quo vita definitur aeterna, quo quisquis fuerit est enim cibus, in quo vita definitur aeterna, quo quisquis fuerit defraudatus, morte morietur; quandoquidem panis vivus atque caelestis ipse Dominus est, qui vitam dat huic mundo. Unde et ipse ait: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam aeternam. Erat ergo panis aliquis, de quo praeceperat Deus edendum paradisi incolis. Quis ille? Accipe quem dicat: Panem, inquit, angelorum manducavit homo. Est etiam bonus panis, si facias voluntatem Dei. Vis scire, quam bonus panis? Ipse Filius manducat hunc panem, de quo ait: Meus cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei, qui in caelis est. Iterum uideamus qua ratione dominus deus Adae dixerit morte moriemini, quid intersit utrum aliquis dicat moriemini an addat morte moriemini; ostendere enim debemus nihil superfluum in dei esse mandato. itaque hoc arbitror. cum duo sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dar& homini. de illa ad mirtibili beattq uitti p̃scribens.
ne contra fticiens morte moreret᷑. de manducando et non
manducando puttiuerit ẽẽ mandandũ: Sunt enĩ qͥ putunt.
nequaquã mandatũ istud c̃uenire : cęli & terrȩ atque
om̃ium creatori. Ne quaquã lignũ in colis paradisi. et
qđ illa uitu similis angłorũ sit. & idõ ñ terrenum
i incorruptibilem hunc cibum: esui fuisse possumꝰ esti¬
mare. quici ñ bibunt neq manducaint. erunt sic̃ angeli
in cȩlo: Cũ igitur in cybo neq p̾miũ sit qͥa escci nos ñ cõ¬
m̃dcit dõ: neq magnũ ꝑiculũ sit. quici neq qđ intrat mos
cõmunict hominẽ s qđ exit de ore: uidet᷑ sine dubio attinto
auctore ñ eẽ p̃ceptũ. Nisi hunc cr̃bum ad illũ ꝓpheticum
referas. qͥa ꝓ magno p̾mio dñs de scĩs pollicetur suis Ece
qui seruiunt mͥ manducabunt: uos autẽ ȩsurietis. Hinc

Expanded text:
daret homini de illa admirabili beataque uita praescribens, daret homini de illa admirabili beataque uita praescribens, ne contra faciens morte moreretur, de manducando et non manducando putauerit esse mandandum. sunt enim qui putant nequaquam mandatum istud conuenire caeli et terrae atqomnium Creatori; nequaquam dignum incolis paradisi, eo quod illa vita similis Angelorum sit. Et ideo non terrenum et corruptibilem hunc cibum esui fuisse possumus aestimare; quia qui non bibunt, neque manducant, erunt sicut angeli in coelo. Cum igitur in cibo neque praemium sit, quia esca nos non coiculum sit, quia neque, quod intrat in os, coinquinat hominem, sed quod exit de ore, videtur sine dubio tanto auctore indignum praeceptum, nisi hunc cibum ad illum perfectum referas, quem pro magno praemio Deus de sanctis pollicetur suis: Ecce qui serviunt mihi, manducabunt, vos autem esurietis. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
menti atq ammȩ nr̃ȩ. uirus insederit. eẽt enĩ aptior huius
quȩteltie locus. Qđ cũ omĩci possit ds̃: hominẽ tam̃ ꝑ ire
sit pcissus Uerũ cũ ds̃ nr̃i misericors respuendi erroris ren¬
dici reseruaiuerit. abolendiq om̃ĩs c̾tagii ñ aboleuerit
fcicultutẽ. qͦmͦ irnitionabile uł in iustum ẽ si ꝑmisit
nr̃m materiale tẽpturi quadc̃ trepidatione fragilitatis
humane. ut feneratior postea gra ꝓpęnitentic̃ de lictorum
in hominiᷤ rediret affectũ. nfregilittitis sucie conscius qͦd
tũ fcicile cidiuinorũ mandatorũ serie de uiando trepido¬
uerit. tumquẽi elciuũ amimȩ fluctuaantis mandata cęlestia
timeret amietere: diuinȩq miscđię plus tribuit qđ recepit
amissũ. & sibii aliquit usurpans gr̃ȩ quod reuertitur lunc
quȩ sit illo ratio: c̃ sideremus. Quid sit istud qđ cũ mandatũ

Expanded text:
menti atque animae nostrae uirus insideret; esset enim aptior huius menti atque animae nostrae uirus insideret; esset enim aptior huius querellae locus, quod cum omnia possit deus, hominem tamen perire sit passus. uerum cum deus nostri misericors respuendi erroris remedia reseruauerit abolendique omnia contagii non aboleuerit facultatem, quomodo inrationabile uel iniustum est, si permisit nostrum materiale temptari quadam trepidatione fragilitatis humanae, ut faeneratior postea gratia per paenitentiam delictorum in hominis rediret affectum et fragilitatis suae conscius, quod tam facile a diuinorum mandatorum serie deuiando trepidauerit, tamquam clauum animae fluctuantis mandata caelestia timeret amittere, diuinaeque misericordiae plus tribuens quod recepit amissum et sibi aliquid usurpans gratiae quod reuertit? nunc quae sit illa ratio consideremus, quid sit istud quod cum mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
incipientem maliciã : an non potuerit: Si enĩ ñ potuit: infir¬
mus: Sienĩ potuit et ñfecit: ñ bonus Ergo sibi istu ñ congriu¬
unt : nec suae sibi hereticorũ c̃ueniunt opiniones Reqͥrimꝰ
ne forte rationis fuerit. qua causa ds̃ siue geniti siue nongeniti
illius opercitoris. sic uelit introire malicicĩ inhunc mundũ. cũ
possit mhibere Ittiq seruantes unũ et eundem dñm. bonũ atq
oꝑcitorem. id si possumꝰ astruamꝰ : qđ gr̃ȩ utriq conuenicit.
Vec accuscitiones corũ de dinemꝰ inuidici : qui itti dicunt. qͦ mͦ
ds̃ bonus qͥ ñsolũ pcssus ẽ introire in hunc mundũ maliciam.
sed etic̃ intrintũ c̃fusionẽ uenire ꝑmisit. Uerũ hȩc accusatio
tc̃ locũ hab̾et. Si itti animȩ uim et intimȩ secretii m̃tis inficer&:
ut nullo pacto possit aboleri. & in mediccibiliũ uulnerum.

Expanded text:
incipientem malitiam an non potuerit. si enim non potuit, infirincipientem malitiam an non potuerit. si enim non potuit, infirmus; si potuit et non fecit, non bonus. ergo si sibi ista non congruunt nec suae sibi haereticorum conueniunt opiniones, requiramus ne forte rationis fuerit qua causa deus siue geniti siue non geniti illius operatoris siuerit malitiam introire in hunc mundum, cum posset inhibere. itaque seruantes unum et eundem deum bonum atque operatorem id si possumus adstruamus quod gratiae utrique conueniat nec accusationis eorum declinemus inuidiam qui ita dicm, sed etiam in tantam confusionem uenire permisit? uerum haec accusatio tunc locum haberet. si ita animae uim et intimae secreta mentis inficeret, ut . nullo pacto posset aboleri et inmedicabilium uulnerum
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ñ fecit. Homo autẽ opinionẽ accepit mali. dũ amalis
p̃cipit᷑ abstinere Hoc autẽ genere aliũ bonũ dm̃. alium
oꝑatorẽ hominis: concint᷑ asserere. Quib respondendum
ẽ ilico scđm opinionẽ suc̃: Si enĩ hominẽ nolunt adõ
ftictũ quia pecccitor est homo. ⁊ hoc refugiunt ne bon
ds̃ peccatorẽ fecisse uidect᷑. quia ñ putant bonũ qͥ fecerit
pecccitorẽ. dicant utrũ oꝑcitorem hominis adõ factũ pu¬
tent. Si enĩ adõ factus ille ut dicunt oꝑator ÷ hominis. qͦmͦ
bons ds̃ oꝑcitorẽ maili fecit: Utiq ñ bonus: Nam siqui peccci¬
torem faicit ñ bonus: cauendũ negrauius sit oꝑatorẽ peccato¬
ris fecisse: Debuit enĩ bonus ds̃ ꝓhibere natiuitatẽ eiꝰ: qui pec¬
cciti substentiã habebat inducere Quod si dicunt ñ ẽẽ genitũ
oꝑcitorẽ : requirendũ utrũ honꝰ ds̃ potuerit inhibere quo qͦmͦ

Expanded text:
malum non fecit, homo autem opinionem accepit mali, dum a malis malum non fecit, homo autem opinionem accepit mali, dum a malis praecipitur abstinere. hoc autem genere alium bonum deum, alium operatorem hominis conantur adserere. quibus respondendum est ilico secundum opinionem suam. si enim hominem nolunt a deo factum, quia peccator est homo. et hoc refugiunt, ne bonus deus peccatorem fecisse uideatur, quia non putant bonum qui fecerit peccatorem, dicant utrum operatorem hominis a deo factum putent. si enim a deo factus ille, ut dicunt, operator est hominis, quomodo bonus deus operatorem mali fecit? utique non bonus. nam si qui peccatorem fecit non bonus, cauendum ne grauius sit operatorem peccatoris fecisse; debuit enim bonus deus prohibere natiuitatem eius qui peccati substantiam haberet inducere. quodsi dicunt non esse genitum operatorem, requirendum utrum bonus deus potuerit inhibere quoquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ humanci sibi tamquã dĩ lex ẽ: Iterũ hinc aliã fciciunt
questionem. ut ad uicem mandati. eiꝰ qđ diximꝰ in hominis opi¬
nione c̃sistere: hanc ipsã opinionẽ imp̃ssam adõ nob̾ tãꝗͣ
prescriptũ diuinȩ legis accusent: No uercit inquit hominẽ
peccaturũ qui creauit eũ. & has opiniones & bom & mali
imp̃ssit. an ñ nouerat: Ut si dixeris qͥa ñ nouerat alienũ amci¬
iestate dĩ senticis: Si autẽ dixeris qͥ sciens ds̃ peccaturum
hominẽ. cõmunes toim̃ opiniones ei boni et mali impressit. ut
ꝓpt̃ ad mixtionẽ malorũ. uitae ꝑpetuitatẽ seruare non posset:
Sic̃ millo ñ p̃scigo futuri: itai in hoc ñbonũ dñm significci¬
re uideciris. atq hinc argum̃tont᷑ quici. ñ est ereat᷑a omini
adõ factti Nc̃ sic̃ supͣ ostendimꝰ eos dicere qͥa non ẽ mcondci¬
tũ dĩ: sic & hic dicunt. Non gͦ crecit̾a hominis adõ. quici ds̃

Expanded text:
igitur humana sibi tamquam Dei lex est. 40. Iterum hinc aliam faciunt igitur humana sibi tamquam Dei lex est. 40. Iterum hinc aliam faciunt quaestionem, ut ad invicem mandati ejus quod diximus in hominis opinione consistere, hanc ipsam opinionem 162 impressam a Deo nobis tamquam praescriptum divinae legis accusent. Noverat, inquiunt, hominem peccaturum qui creavit eum, et has opiniones boni et mali impressit, an non noverat? Ut si dixeris quia non noverat, alienum a majestate Dei sentias: si autem dixeris quia sciens Deus peccaturum hominem, communes tamen opiniones ei boni et mali impressit; ut propter admixtionem malorum vitae perpetuitatem servare non posset, sicut in illo non praesagum futuri, ita in hoc non bonum Deum significare videaris. Atque hinc argumentantur quia non est creatura hominis a deo facta. nam sicut supra ostendimus eos dicere quia non est -mandatum dei, sic et hic dicunt: non ergo creatura hominis a deo, quia deus