comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut abonoauetore candita : quifieri potest : ut duobona possint sibi esse contrariu :
Posthuecidembeatus augustinus : subiungit eontrario responsionem suum
itudicens Omit todicere : quia totahuius ratio cinatio turba relur siquis abeo
quȩrereꝰ ȩstus &d frigus quis fecito Responder& enim: sine dubio dẽ : Nonego multa
interrogo Ipse concludat : ut rumaut isti possint dic inonbona aut non appare ant
interse csit tontraria. hic fortedicit : Qualitates sunt istȩ substuntiarum :
non substantiȩ : Ita est uerum est. Sed qualitates naturales & ad dicreaturtõ
sine dubio pertinentes : Substantiȩ quippe : nomper seipsas sed persuus qualita¬
tes sicut aqua dignis. dicuntur sibies se contrariȩ : & cã& quȩ tad aonu incendũ
& destruendam improbi hominis insanium : sc̃s doctor ex sequitur. Cumituq ter¬
ror &ueritas &ernorum suppliciorum : tama perte & multipliciter nr̃ȩ fides

Expanded text:
ut a bono auctore condita, qui fieri potest, ut duo bona possint sibi esse contraria? ut a bono auctore condita, qui fieri potest, ut duo bona possint sibi esse contraria? Post haec idem beatus Augustinus subjungit e contrario responsionem suam, ita dicens: Omitto dicere quia tota hujus ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret: Aestus et frigus quis fecit? responderet enim sine dubio: Deus. Non ego multa interrogo, ipse concludat utrum, aut ista possint dici non bona, aut non appareant inter se esse contraria? Hic forte dicit: Qualitates sunt istae substantiarum, non substantiae. Ita est, verum est; sed qualitates naturales, et ad Dei creaturam sine dubio pertinentes. Substantiae quippe non per seipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua et ignis, dicuntur sibi esse contrariae, etc. Quae ad convincendam et destruendam improbi hominis insaniam sanctus doctor exsequitur. Cum itaque terror et veritas aeternorum suppliciorum tam aperte et multipliciter nostrae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
piternum : Pro posuuit quid amantiquitus similem denaturarum interse con¬
trarietate quȩstionem : Quȩqualiter abillo sit proposita & ab eato augustino
euidentissima rationedestructu : necessarium ex istimamus ad commonitionẽ
& confirmationem legentium hic breuiter inserere : Maxime quiille qui
eam proposuit: aut ipsepelugius fuit. autadiquis pelugia nus sicut & iste est :
Itaergo eandem quȩ stionem beatus augustinus commemorat dicens: quid est
quod interrogat : quisfecit hominis spm. Etrespond& sibi : sine dubio ds̃ : Etitem
interrogat : Carnem quis creauit : Itemq: respond&: Idem credo ds̃ Interro¬
gat tertio Bonus est quiutrumq creauit ds: Respond& : pullidubium est :
Adhuc interrogat Etut rumq quo dbonus auctor crecuit. bonum est : Et adhoc
respond& confitendumest. Deinde cancdudit Sigitur & spr̃bonus e ca robona

Expanded text:
piternum . Proposuit quidam antiquitus similem de naturarum inter se conpiternum . Proposuit quidam antiquitus similem de naturarum inter se contrarietate quaestionem. Quae qualiter ab illo sit proposita et a beato Augustino evidentissima ratione destructa, necessarium existimamus ad commonitionem et confirmationem legentium hic breviter inserere; maxime quia ille qui eam proposuit, aut ipse Pelagius fuit aut aliquis Pelagianus, sicut et iste est. Ita ergo eamdem quaestionem beatus Augustinus commemorat dicens: Quid est, quod interrogat: Qui fecit hominis spiritum? et respondet sibi sine dubio, Deus. Et item interrogat: Carnem quis creavit? itemque respondet: Item credo, Deus. Interrogat tertio: Bonus est qui utrumque creavit Deus? respondet: Nulli dubium est. Adhuc interrogat: Et utrumque quod bonus auctor creavit, bonum est? et ad hoc respondet: Confitendum est. Deinde concludit, si igitur et spiritus bonus, et caro bona,
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde quiac &siimmortalis est natura ungelici siue humanisp̃s : tamen potestate
conditoris & iusti ultori sd̃ sic illi igni corporeo &ueerno poenaliter & ueternaliter
alligubitur sicut & hic eadem potestute sumini conditoris conligatur humunus sp̃s
terreno corpari: Nec solui potest nis illius uoluntate & iudicioquͥ c̃ligauit
Naturi quoqilumani corporis in illo ueerno ignedamnatorum itaerit pcenalit
immortalis : ut ad sustinendu a &erna supplicia numquam morte soluatur:
It apassibilis e corruptibilis utomni generedoloncruciatuum atq poenarum:
sine fine affligatur : hancenim poena momnuntentione cauendam: terribilit̃
scriptura denuntiat dicens: humilia spintuum ualde : quia uindicta carnis
bitillos : Dabit in carnes eoꝵ ignem & uermes : uturantur & sentiant usquinsem¬

Expanded text:
Deinde quia et si immortalis est natura angelici sive humani spiritus, tamen, potestate Deinde quia et si immortalis est natura angelici sive humani spiritus, tamen, potestate conditoris et justi ultoris Dei, sic illi igni corporeo et aeterno poenaliter et aeternaliter alligabitur, sicut et hic eadem potestate summi Conditoris colligatur humanus spiritus terreno corpori, nec solvi potest, nisi illius voluntate et judicio qui colligavit. Natura quoque humani corporis in illo aeterno igne damnatorum ita erit poenaliter immortalis, ut ad sustinenda aeterna supplicia nunquam morte solvatur; ita passibilis et incorruptibilis, ut omni genere dolorum, cruciatuum atque poenarum sine fine affligatur. Hanc enim poenam omni intentione cavendam terribiliter Scriptura denuntiat, dicens: Humilia spiritum tuum valde, quia vindicta carnis udicii visitabit illos: Dabit in carnes eorum ignem et vermes, ut urantur et sentiant usque in sem
Abbreviated transcription (Latin):
in scła scłorum. SSiautem propterea hoc dicit : quia naturȩ non nocent in uicem nis
suis qualitatibus : ut uerbi gratia ignis & aquu quorum propriȩ qualitates sunt :
ut& aqua sit naturaditer humida elignisnaturditer aridus & ideo potest & uquȩ
humore ignis extingui : &ignis ariditate ignita humora quȩ ex sic cari : ut non sibi
uideantur ista uduersari exeo quod naturȩsunt : sedex eo quod qualitatibus suis sibi
contrariȩ sunt Si propterea inquam hocdicit : sciat in fiden rt̃ nulla messedistantiã
utrumnaturȩ naturis puniridicantur : anipsenaturȩ suis natura dibus qualitatibus
sibi inuicem poenales exsistunt . quia utrumq: unus conditor creauit: Id est e natu¬
ram & quul itatem in sitam naturȩ : Et ideo utrumq: simul rectissi me una dicitur
naturu. E a sccpientissi moconditore : aliu abalia. propria qualitate distincta .

Expanded text:
in saecula saeculorum . Si autem propterea hoc dicit quia naturae non nocent invicem, nisi in saecula saeculorum . Si autem propterea hoc dicit quia naturae non nocent invicem, nisi suis qualitatibus, ut, verbi gratia, ignis et aqua, quorum propriae qualitates sunt ut et aqua sit naturaliter humida, et ignis naturaliter aridus; et ideo potest et aquae humore ignis exstingui, et ignis ariditate ignita humor aquae exsiccari, ut non sibi videantur ista adversari ex eo quod naturae sunt, sed ex eo quod qualitatibus suis sibi contrariae sunt. Si propterea, inquam, hoc dicit, sciat in fide nostra nullam esse distantiam utrum naturae naturis puniri dicantur, an ipsae naturae suis naturalibus qualitatibus sibi invicem poenales existant; quia utrumque unus Conditor creavit, id est et naturam et qualitatem insitam naturae. Et ideo utrumque simul rectissime una dicitur natura, et a sapientissimo Conditore alia ab alia propria qualitate distincta.
Abbreviated transcription (Latin):
illiadsustentationem uel aliud solaciumual& Velut siei poenaliter subtra¬
haturnatura cibiaut potus aut &ia mlucis ueluestimenti : & quicquid eius modi est .:
dumex hoc e fa me acsiti tubescit et deficit & tenebrarum horrore affligitur
aut frigoris erumna cruciatur : Autcerte ex alterius reinatura ipsumcorpus homi¬
nispunitur : sicut corporalu tronum utiq puniuntur ui flu gellorum & gladioꝵ
acmultiplicium torinentorum : Quȩutiq ipsorumnaturȩ : ex aliis naturis poenalit̃
iferuntur y Cumer gohȩcita sint : & numquam natura nis aut ex seipsa insei pra
pumatur : uel alterius naturȩ utilitate subtracta uel uiolentia in latu qua ratione
istedicit : nulla mnaturam natura puniri. ut ex hoc quantum in seest : ueritatem
aelernorum destruat supplicioꝵ Vbi & natura spiritum & natura corporum:
iuxtaeuangelicam &apłi cam ueritatem : naturaignis a&erni cruciabitur dieac nate

Expanded text:
illi ad sustentationem vel aliud solatium valet: velut si ei poenaliter subtrailli ad sustentationem vel aliud solatium valet: velut si ei poenaliter subtrahatur natura cibi, aut potus, aut etiam lucis, vel vestimenti, et quidquid ejusmodi est; dum ex hoc et fame ac siti tabescit ac deficit, et tenebrarum horrore affligitur, aut frigoris aerumna cruciatur; aut certe ex alterius rei natura ipsum corpus hominis punitur: sicut corpora latronum utique puniuntur vi flagellorum et gladiorum ac multiplicium tormentorum, quae utique ipsorum naturae ex aliis naturis poenaliter inferuntur. Cum ergo haec ita sint, et nunquam natura nisi aut ex seipsa in seipsa puniatur, vel alterius naturae utilitate subtracta, vel violentia illata, qua ratione iste dicit nullam naturam natura puniri? ut ex hoc quantum in se est, veritatem aeternorum destruat suppliciorum; ubi et natura spirituum, et natura corporum juxta evangelicam et apostolicam veritatem: Natura ignis aeterni cruciabitur die ac nocte
Abbreviated transcription (Latin):
minum ꝑditorum idestanimas & corpora eoꝵ : sine fine dam nandas puniendus
atq: torquendas: Per eius iustum & u&ernum iudicium qui potest & animam
& corpus perdere in gehennum Etqui post qua mocciderit : hab& potestutem
mittere ingehennam: Nec solum deillis &lernis suppliens : quibus natura unge
lica & humana : utiq natura ignis a &ernitor quebitur : ut ignis quibonitate
conditoris hicdatus est homim ad solacium. ibi iustu seueritate iudicis uertitur
cunsupplicium. Nondeillisinquam solis certa est fides itaese futurum: Sedliam
in commum hominum sensu certissimumesse constat : Numquam naturam nisinature
pumrio Sicut natura corporis : aut exsemel ipsa punitur : uelutcum deficit a sam¬
tate & succumbit in firmitati atq: languori, Dum& bonum sanitatis in eominuit᷑¬
& malum languoris exseipsopatitur. Aut ex alterius naturȩ subtractione : quȩ

Expanded text:
minum perditorum, id est animas et corpora eorum sine fine damnandas, puniendas minum perditorum, id est animas et corpora eorum sine fine damnandas, puniendas atque torquendas per ejus justum et aeternum judicium: Qui potest et animam et corpus perdere in gehennam, et qui, postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehlica et humana utique natura ignis aeterni torquebitur ut ignis, qui bonitate Conditoris hic homini datus est ad solatium, ibi justa severitate judicis vertatur ei in supplicium; non de illis, inquam, solis certa est fides ita esse futurum; sed etiam in communi hominum sensu certissimum esse constat nunquam naturam nisi natura puniri. Sicut natura corporis, aut ex semetipsa punitur, velut cum deficit a sanitate, et succumbit infirmitati atque languori, dum et bonum sanitatis in eo minuitur, et malum languoris ex seipso patitur, aut ex alterius naturae subtractione, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo qiinimpiis supplicia nonperpei quod ds̃ fecit : sed quod superbia uitiose muenit .:
ignorantiȩ non euitare : n his uerbis illud quod primo laco posuit : pulla natura
naturampuniri id eo dixisseui d&us quiu om̃isutiq: natura ab onoa uctoredõ conditu:
inquantum natura est : bonaest : Vt uerbi gratia & natura animȩ siue corporis : bonaest :
Eluaturaignis in quantumnatura est simili terbona est : Cumergoutraqnaturalit̃
bona sint : recte sib isteuidetur dicere & definire : quod nulla natura alia pumatur
natura : Quic uidelic& duobona : scđmeius sensum nom possunt sibi ense contrariu :
nec naturȩbonȩ : alterabona naturi possitesse poena fat qihuiuscem adi argunenta¬
tionis manifestissima fallacia :cupit subuertere in cordibus audientium. firmissimã
fideiueritatem qua om̃s fideles indubitanter credunt & confitentur : in una
e peruncm a &ernignis naturtim : & naturam spũum malignoꝵ. & naturam ho¬

Expanded text:
 in impiis supplicia non perpeti quod Deus fecit, sed quod superbia vitiose invenit. Lignorantiae non evitare. In his verbis illud quod primo loco posuit nulla natura naturam puniri, ideo dixisse videtur quia omnis utique natura a bono auctore Deo condita, in quantum natura est, bona est: ut verbi gratia, natura animae sive corporis bona est; et natura ignis, in quantum natura est, similiter bona est. Cum ergo utraque naturaliter bona sint, recte sibi iste videtur dicere et definire, quod nulla natura alia puniatur natura; quia videlicet duo bona secundum ejus sensum non possunt sibi esse contraria, ne naturae bonae altera bona natura possit esse poena. Atque hujuscemodi argumentationis manifestissima fallacia cupit subvertere in cordibus audientium firmissimam fidei veritatem, qua omnes fideles indubitanter credunt et confitentur, in una et per unam aeterni ignis naturam, et naturam spirituum malignorum, et naturam ho
Abbreviated transcription (Latin):
insitam sibinatur diter absentis betitu dinis notionem eiusq desiderium :
habiturosmiseros felicitatis & ueritatis notionem at qscientiami Acperhoc
Si eanatura delinquer& cum una sit . tota profecto perir& Proinde: innullo

Expanded text:
insitam sibi naturaliter absentis beatitudinis notionem, ejusque desiderium: insitam sibi naturaliter absentis beatitudinis notionem, ejusque desiderium: hsi ea natura delinqueret, cum una sit, tota profecto periret. Sed no
Abbreviated transcription (Latin):
id eit e cognitio & memoria sanitatis in animo semperdolentis & conseruatio illa
naturȩ numquam delendȩ non proficiunt ad aliquam gratium &iucunditatem
salutis sed potius aduimulum doloris: Vt non solum sensu e corporis & animȩ doleat
itidamnatus : sed &iuandum recordatur e ugnoscit bonum sanitatis quod funditus
amisit inipsa memoria & notitia puniatur : Dicat ergo insinus : esse in a&ernis &om¬
nimodis doloribus sanititem : dum quȩibi existimat dumꝰ quȩ ibi putat rema nere
ad indicium sanitatis non aliut quam materia sint doloris.: Vtdumnum quam
finitur quitorquetur : nec tormentu ipsa finiantur : XVI Sexto decimo
capitulo : duod ecimdefinitiones proponit. ita dicens : Nulla natura naturt̃pu¬
mri: Et nhilal iud eẽ poenas peccatorum nisi peccatieoꝵ inigne a&erno nihil
aliud ẽẽ poenaum quambeitȩ felicitatis absentiuam : In ea nullum ẽẽ qui non habeat

Expanded text:
id est et cognitio et memoria sanitatis in animo semper dolentis, et conservatio illa id est et cognitio et memoria sanitatis in animo semper dolentis, et conservatio illa naturae nunquam delendae, non proficiant ad aliquam gratiam et jucunditatem salutis, sed potius ad cumulum doloris: ut non solum sensu et corporis et animae doleat ita damnatus; sed etiam dum recordatur, et agnoscit bonum sanitatis quod funditus amisit, in ipsa memoria et notitia puniatur. Dicat ergo insanus esse in aeternis et omnimodis doloribus sanitatem, dum quae ibi existimat, dum quae ibi putat remanere ad indicium sanitatis, non aliud quam materia sint doloris: ut, dum nunquam finitur qui torquetur, nec tormenta ipsa finiantur: CAPUT XVI. Sexto decimo capitulo duodecim definitiones proponit, ita dicens: 12. Eum quccatorum, nisi peccata eorum. 3. In igne aeterno nihil aliud esse poenam, quam beatae felicitatis absentiam. 4. In ea nullum esse qui non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
quadimredditac ionfirma reuideatur iubiungit & dicit : Recordationem sanititis
in sensibus remanere ipsa muero imlla substuntia quam dđ screauit residere : Perquo a
fortussis hocintelligiuult quod insemibus milla damnatione semper dolentis udut
ex commonitione ipsiusdoloris fiat recordatios anitutis : Insenibus uidelice : quibus
uel corpusuł anima ipsosdoloressenti &ie. ipramuero sanitatem in illa damnatione
ita posse intelligi quia substantia hominis quemađ s creauit & in animȩ & in corporis
perp&uitate non consumitur non deletur sed uelut quadam suȩ plenitudinis
canitute. eerna literdurat : Qquȩ omĩa idcrtodicereuidetur : ut perillum sempi¬
ternum poenarum dolorem nec cognitionem sanititis nec eius recordationem
nec ipsum sanitatem : in eis quitor quendi sunt asserat perire : Cume contrario om̃iaista

Expanded text:
quadam reddita, confirmare videatur, subjungit et dicit: Recordationem sanitatis quadam reddita, confirmare videatur, subjungit et dicit: Recordationem sanitatis in sensibus remanere, ipsam vero in illa substantia quam Deus creavit residere. Per quod fortassis hoc intelligi vult quod in sensibus in illa damnatione semper dolentis, velut ex commonitione ipsius doloris, fiat recordatio sanitatis, in sensibus videlicet, quibus vel corpus vel anima ipsos dolores sentiet; ipsam vero sanitatem in illa damnatione ita posse intelligi, quia substantia hominis, quem Deus creavit, et in animae et in corporis perpetuitate non consumitur, non deletur, sed velut quadam suae plenitudinis sanitate aeternaliter durat. Quae omnia idcirco dicere videtur, ut per illum sempiternum poenarum dolorem, nec cognitionem sanitatis, nec ejus recordationem, nec ipsam sanitatem in eis qui torquendi sunt, asserat perire. Cum e contrario omnia ista,
Abbreviated transcription (Latin):
sedimpsa iustitia uide quicquid ab ea dissentit. nec priuatione beatitudinis agnoscit
poenus : sed inipsabeatitudineuid& quid doloris & laboris incurrat : qui abeius tran¬
quillitute separatur : Ad huc aa dit e dicit: Dolendo Nomipsum dolorem sedipsum
sanititem nosci : quam non nosse si deilla notionem quanda i non haberes : Inquibus
uerbis affirmareuidetur dolorem illum a&ernarum poenarum non possenosci idest
ugnosci ab animopatientis : Eoquadipsed olor: Nulla m habeat sub stantiam inseex sistendi
uel subsistendi : &id eocum substantialiter nihil sit : nompseagnoscatur aeb illo quidol&:
sed potius ex eius comparatione sanitasagnoscitur : quȩ in corpore naturd iteraliquid est :¬
& quȩipsidolori comruria est qua manita tem nullatenus nose quitotus dole in poenis
nisieius notitia in memoria remaner& : Euhaec tam adsirdu elstulta uelut ratione

Expanded text:
sed in ipsa justitia videt quidquid ab ea dissentit: nec privatione beatitudinis agnoscit sed in ipsa justitia videt quidquid ab ea dissentit: nec privatione beatitudinis agnoscit poenas; sed, in ipsa beatitudine, videt quid doloris et laboris incurrat qui ab ejus tranquillitate separatur. Adhuc addit et dicit: Dolendo non ipsum dolorem, sed ipsam sanitatem nosci, quam non noscet, si de illa notionem quamdam non haberet. In quibus verbis affirmare videtur dolorem illum aeternarum poenarum non posse nosci, id est agnosci, ab animo patientis, eo quod ipse dolor nullam habeat substantiam in se existendi vel subsistendi. Et ideo cum substantialiter nihil sit, non ipse agnoscatur ab illo qui dolet, sed potius ex ejus comparatione sanitas agnoscitur; quae in corpore naturaliter aliquid est, et quae ipsi dolori contraria est. Quam sanitatem nullatenus nosset qui totus dolet in poenis, nisi ejus notitia in memoria remaneret. Et ut haec tam absurda et stulta, velut ratione
Abbreviated transcription (Latin):
distina uerit poenus : ut & peccata non nisi priuatione iustitiȩ scire aut prȩscire
potuerit : & poenas nisi priuationeb eatitudinis nonagnouerit uel prȩdistina uerit :
siiquamita sensit. itu ꝑsuadereuoluit quid tidisen su horribilius quodiuina uirtus.
humanȩ in firmitatiadȩquatur : Dĩ &enimuirtus semper eo demmodo sehabens
om̃ia nouit in se nec indige ut aliquid nouerit ex trase. nec aliter nouit facti
aliter non facta . quia necilla nouit pereorum prȩsentiam : necistu peraliarum
rerum absentium Sed aeterna & in commuti biliscientia sua ȩquid iteruid& :
quid uolueritesse. & quid essenoluerit : Nec priuatione iustitiȩ cognoscit peccatu :
beatitudo in sem& ipa in commutabiliter uid& inquantam poena rum profunditutem
mergendisint : qui ab eius tranquillitite discedunt : At qutie : non priuatione iustitiȩ

Expanded text:
destinaverit poenas, ut et peccata non nisi privatione justitiae scire aut praescire destinaverit poenas, ut et peccata non nisi privatione justitiae scire aut praescire potuerit; et poenas, nisi privatione beatitudinis non agnoverit, vel praedestinaverit; si, inquam, ita sensit, ita persuadere voluit, quid tali sensu horribilius, quo divina virtus humanae infirmitati adaequatur? Dei etenim virtus, semper eodem modo se habens, omnia novit in se, nec indiget ut aliquid noverit extra se: nec aliter novit facta, aliter non facta, quia nec illa novit per eorum praesentiam, nec ista per aliarum rerum absentiam; sed aeterna et incommutabili scientia sua aequaliter videt quid voluerit esse, et quid esse noluerit: nec privatione justitiae cognoscit peccata; sbeatitudo, in semetipso incommutabiliter videt in quantam poenarum profunditatem mergendi sunt qui ab ejus tranquillitate discedunt. Atque ita non privatione justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlerna exustio ueterna excruciatio. Quidergo prodest quodistedicit. uelut
ad consolationem stultorum : dm̃ non punirequȩ fecit ne ab eis natur dia munera
tollere cume puniat ueernaliter naturamuitiatam prohis quȩ malegessit : & si
aliquid natur adium munerum in illadamnatione eam haberepermittel: totum
ualeat adiupplicii augmentum: non ad consolationissolatium squid estautem quod
addit. Dolorem esse : sanitatis absentiam : Tenebir aslucis silentium damoris
tristitiam gaudii laborem quieis : Sic prȩsciriuel prȩdistinari : peccatauł poenas :
Si enimin his uerbis hocpersuadereuoluit : quod sicut nospersanititis absentiam
cognoscimus in nobisdolorem : &per absentiam lucis cognoscimus tenebras : & per
absentia muocis cognoscimus silentium : & perabsentiam gaudii sentimustristi¬
tiam : perabsentium qui &lis sentimus laborem : sic ds̃ prȩscierit peccata uel prȩ¬

Expanded text:
aeterna exustio, aeterna excruciatio? Quid ergo prodest quod iste dicit, velut aeterna exustio, aeterna excruciatio? Quid ergo prodest quod iste dicit, velut ad consolationem stultorum, Deum non punire quae fecit, nec ab eis naturalia munera tollere? Cum et puniat aeternaliter naturam vitiatam pro his quae male gessit: et si aliquid naturalium munerum in illa damnatione eam habere permittet, totum valeat ad supplicii augmentum, non ad consolationis solatium. Quid est autem quod addit: Dolorem esse sanitatis absentiam, tenebras lucis, silentium clamoris, tristitiam gaudii, laborem quietis: sic praesciri vel praedestinari peccata vel poenas. Si enim in his verbis hoc persuadere voluit, quod, sicut nos per sanitatis absentiam cognoscimus in nobis dolorem, et per absentiam lucis cognoscimus tenebras, et per absentiam vocis cognoscimus silentium, et per absentiam gaudii sentimus tristitiam, per absentiam quietis sentimus laborem, sic Deus praescierit peccata, vel prae
Abbreviated transcription (Latin):
potuit : sed ad augmentum doloris non adsolaciumereptionis: Lic& hoc
ante illudultimum iudicium. iuxta occulta in dispensationem conditoris fieri
credendum sit : Postec cuero nihilialefuturum legatur : quid ibiagel audi¬
tus ubi semperhorrendus fragor & tristis at q innum erabilis audiet᷑ gemitus
quidol factus ubiiuxta quod dis perproph& a commninatur : erit semper prosuutus
odore fȩlor quid gustus ubi aeernaerit fuanes &itis : Sicut deciuitatedia¬
boli id est detota illa multitud ine damnatarum: aperte in a pocal ꝓpsi seriptũ est
quia in una dieuenient plugȩ eius. & mors &luctus & fames quia fortis es ds̃
quiiudicauitillam : Desitiautem &lingua semper ardente : indamnatione
illius diuitis. aperte euangelium declorat Quidtorus corporistactus ubi
nulla cius poterit esse ucunditas : nulla suauitas. sed sempiter nussentieturdolor

Expanded text:
potuit , sed ad augmentum doloris, non ad solatium ereptionis. Licet hoc potuit , sed ad augmentum doloris, non ad solatium ereptionis. Licet hoc ante ultimum illud judicium juxta occultam dispositionem Conditoris fieri credendum sit, postea vero nihil tale futurum legatur. Quid ibi aget auditus, ubi semper horrendus fragor, et tristis atque innumerabilis audietur gemitus? Quid olfactus, ubi juxta quod Deus per prophetam comminatur: Erit semper pro suavi odore fetor? Quid gustus, ubi aeterna erit fames et sitis? Sicut de civitate diaboli, id est de tota illa multitudine damnatorum aperte in Apocalypsi scriptum est: Quia in una die venient plagae ejus, et mors et luctus, et fames: quia fortis est Deus, qui judicavit illam . De siti autem et lingua semper ardente, in damnatione illius divitis aperte Evangelium declarat. Quid totius corporis tactus, ubi nulla ejus poterit esse jucunditas, nulla suavitas, sed sempiternus sentietur dolor,
Abbreviated transcription (Latin):
perfruentur. Et illa nox horrenda : dequa ipsumuerum lumen dñs nrdicit
Quam diu in mundosum lux sum mundi uent nox : quandonemo potest
operario quam diuergo in mundo est ꝑ inluminantem gratiam : lux estinund
a suis tenebris liberati cum autem hanc in luminationis suȩ gratium subtra¬
xerit &̧ ernacȩcitat edamnatis. quideis aliud remanebit nisi nox horrenda
nox perp&ua in quanemopossit operari : Siautem &ium desensibus corporis:
qui & ipsiutiq: sunt natur dia mimera conditoris tade aliquid considereur : quid
ibiproderituisus ub inullus eritlucis aspectus Autsiadhoram fuerit : non ud
consolationem sed ad uehementiorem dolorem ual ebit. Vt scilic& uideant
boni cliquid quadiam habere aut promereri nom possint i Sicut & diuesille
eisdem inferna libus poenis damnatus : abraham & lazacrum uidere adhorã

Expanded text:
perfruentur: Et illa nox horrenda, de qua ipsum verum lumen Dominus noster dicit: perfruentur: Et illa nox horrenda, de qua ipsum verum lumen Dominus noster dicit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Venit nox quando nemo potest operari . Quandiu ergo in mundo est per illuminantem gratiam, lux est mundi a suis tenebris liberati. Cum autem hanc suae illuminationis gratiam subtraxerit aeterna caecitate damnatis, quid eis aliud remanebit nisi nox horrenda, nox perpetua, in qua nemo possit operari? Si autem etiam de sensibus corporis, qui et ipsi sunt utique naturalia munera Conditoris, tale aliquid consideretur, quid ibi proderit visus, ubi nullus erit lucis aspectus? Aut si ad horam fuerit, non ad consolationem, sed ad vehementiorem dolorem valebit: ut scilicet videant boni aliquid, quod jam habere aut promereri non possint. Sicut et dives ille eisdem infernalibus poenis damnatus, Abraham et Lazarum ad horam videre
Abbreviated transcription (Latin):
liciter sciredamnationem suam. uelle nec posse eua derepoenam suam.:
Omnia ergo quȩ hicdata sunt adusum beneugendi : ad gratium dm̃ pro¬
merendi ibi quantul a cumq: eorum uestigia remanserint : ad supplicium
ualebit non ad solacium I Siautemrationcdis creaturȩ memoria intelle¬
gentia uoluntas : non adse sed ad conditorem referantur : quid ia millis
penitus ađo desertis : & aba& ernoillo & uero lumine separatis : quid imillis
inquamage memoria : ubinemodicere poterit memor fuidĩ & delectatussum
Et ubiimplebitur quod scriptum est . qm̃ non est in morte qui memor sittui:
nullacerit intellegentiȩ in luminatio qua d s̃cognoscatur quȩratur. inueniatur
Nulla dilectionis pi&as quadĩ ametur desidereiur fruatur lpsꝑenimerunt
tenebrȩ exteriores extraillud lumen iampositis : cuius nullacinlum inatione

Expanded text:
liciter, scire damnationem suam, velle nec posse evadere poenam suam? liciter, scire damnationem suam, velle nec posse evadere poenam suam? Omnia ergo quae hic data sunt ad usum bene agendi, ad gratiam Domini promerendam, ibi quantulacunque eorum vestigia remanserint, ad supplicium valebunt, non ad solatium. Si autem rationalis creaturae memoria, intelligentia, voluntas, non ad se, sed ad Conditorem referantur, quid jam illis penitus a Deo desertis, et ab aeterno illo et vero lumine separatis, quid in illis, inquam, aget memoria, ubi nemo dicere poterit: Memor fui Dei, et delectatus sum? et ubi implebitur quod scriptum est: Quoniam non est in morte qui memor sit tui . Nulla erit intelligentiae illuminatio, qua Deus agnoscatur, quaeratur, inveniatur. Nulla dilectionis pietas, qua Deus ametur, desideretur, fruatur. Ipsae enim erunt tenebrae exteriores extra illud lumen jam positis, cujus nulla illuminatione
Abbreviated transcription (Latin):
ut quȩ noluit uoluntate : nec essitate subdatur.:s Quid autemi psis naturis ratio¬
nalibus proderit : sinilla &ernadamnatione constitutis: naturalia illa utiste
dicit munera nonerunt sublata Cum ad nullum beatitud inis fructum. sed ad
solumtormentorumcumulum : in eis relinquenduesse manifeste intellegantur :
Vt ieminerintsui : ad & ernum dolorem malȩ conscientiȩ : Intellegunt se : semꝑ
miseras. semper essed amnatus : Diligantse . ut magisdoleant sine fine perire
quod amanto Liberum uero arbitrium qu omodo aut quale in illiserit i
quorum uoluntus nec iniquitatem suum poteritiam deserere nec bonum
aliquid ulteriuso perteri: Sicut scripturadicit .: Quod cumqi potest manustua
facere : instanter operare : quia nec opus nec ratio: nec sapientia necscientia
erunt apud inferos : quotu properas : Quid illis proderit semper esse in fe¬

Expanded text:
ut quae noluit voluntate, necessitate subdatur. Quid autem ipsis naturis ratiout quae noluit voluntate, necessitate subdatur. Quid autem ipsis naturis rationalibus proderit, si in illa aeterna damnatione constitutis naturalia illa, ut iste dicit, munera non erunt sublata? Cum ad nullum beatitudinis fructum, sed ad solum tormentorum cumulum in eis relinquenda esse manifeste intelligantur, ut meminerint sui, ad aeternum dolorem malae conscientiae: intelligant se semper miseras, semper esse damnatas; diligant se, ut magis doleant sine fine perire quod amant. Liberum vero arbitrium quomodo aut quale in illis erit, quorum voluntas nec iniquitatem suam poterit jam deserere, nec bonum aliquid ulterius operari? sicut Scriptura dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare: quia nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia erunt apud inferos, quo tu properas . Quid illis proderit semper esse infe
Abbreviated transcription (Latin):
e ab eo condituest : & odit eam inquantum uitiatu est. Vnde seriptum est .
odistiom̃s qui operantur iniquitatem : perdes om̃s qui locuntur mendacium
uirum sanguinum & dolosum ab ominabitur dñs. : Vnde e de quibusdum
dicit prophea : Et facti sunt ab ominabiles : sicut ea quȩdilexerunt : Et iterũ
Similiter autemodiodõ sunt Impius & impieta seius. ilta ergo diligit omnia¬
quȩ sunt : e nihil odit eorum quȩ fecit : ut tumen hȩ in creaturarationali uitiatio
deprauata at qi corrupta impunita & mordinata esse non sinat : iuste enim ordi¬
natur el punitur in poenis naturaa : quȩ non subdõ & ex dõ uoluit essebeati sed
inse &perse uelut libera esse concupiuit : Vt quȩ noluit subiciuolens : subiciatur
nolens Etquȩ illic potuit esse semperbeata : hicsi ne fine misera efficiatur :
quia manumdĩ sicut ipsa seripturadicit : effu gereim possibileest . Cuinec esse est:

Expanded text:
et ab eo condita est. Et odit eam in quantum vitiata est. Unde scriptum est: et ab eo condita est. Et odit eam in quantum vitiata est. Unde scriptum est: Odisti omnes qui operantur iniquitatem, perdes omnes qui loquuntur mendacium: Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus . Unde et de quibusdam dicit propheta: Et facti sunt abominabiles, sicut ea quae dilexerunt ; et iterum: Similiter autem et odio sunt Deo impius et impietas ejus . Ita ergo diligit omniaquae sunt, et nihil odit eorum quae fecit; ut tamen haec in creatura rationali vitiata, depravata atque corrupta, impunita et inordinata esse non sinat. Juste enim ordinatur et punitur in poenis natura quae non sub Deo et ex Deo voluit esse beata, sed in se, et per se, velut libera esse concupivit: ut quae noluit subjici volens, subjiciatur nolens; et quae illic potuit esse semper beata, hic sine fine misera efficiatur. Quia manum Dei sicut ipsa Scriptura dicit effugere impossibile est , cui necesse est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed patius eumtimete qui potest & animam & corpus perdere in gehennam
siillo cruciaatu gehennȩ nec anima nec corpus quȩ utraq d̃ fecit pumentur .:
Seduere punientur & sps̃ e corport in gehenna: Sicut uera fides credit sicut
ipsa ueritastestatur. Nonquic ea dẽfecit : sed quic ipsa fecerunt quaeds̃ non fecits
& quaeds odit & quȩ impunita esse nonsinit: Id est peccatu quaes ineauctoribus
suis nequeesse neque puniri possunt . Neque enimpersesubsistunt : ut inseipsis
puniuntur. Sed in sunt mentibus deprauatis angelicis siuehumanis : abipsis com¬
missa ipns adhȩrentia e cumipsis atq in ipsisdamnanda Ita & illud uerum
est : quod inđilaudibus scripturaa dicit. Diligis enim omiã quȩ sunt. Enihil
odistieorum quȩ fecisti: Et quod dñs ait : qui potest & animam & corpusper¬
dere ingehennam : diligit enimcreaturam suum : in quantum naturest

Expanded text:
Sed potius eum timete qui potest et animam et corpus perdere in gehennam Sed potius eum timete qui potest et animam et corpus perdere in gehennam , si illo cruciatu gehennae nec anima, nec corpus, quae utraque Deus fecit punientur? Sed vere punientur et spiritus et corpora in gehenna, sicut vera fides credit, sicut ipsa Veritas testatur: non quia ea Deus fecit, sed quia ipsa fecerunt quae Deus non fecit, et quae Deus odit, et quae impunita esse non sinit, id est peccata. Quae sine auctoribus suis neque esse, neque puniri possunt: neque enim per se subsistunt, ut in seipsis puniantur, sed insunt mentibus depravatis angelicis sive humanis ab ipsis commissa, ipsis adhaerentia, et cum ipsis atque in ipsis damnanda. Ita et illud verum est quod in Dei laudibus Scriptura dicit: Diliges enim omnia quae sunt, et nihil odisti eorum quae fecisti . Et quod Dominus ait: Qui potest et animam, et corpus perdere in gehennam . Diligit enim creaturam suam, in quantum natura est,
Abbreviated transcription (Latin):
corpore esse in hominibus animam & corpus naturalia uero munera quȩ istis
rationulibus creaturis naturiditer ds̃ dedit : illa uultiste intelligi: dequibus
superius multu loquutus est. Id est : quod habeat insenaturaliter mens humana
siue angelica memoriam intellegentiam. uoluntatem iesse : nosse. uelle:
utnaturuliter memineritsui : intellegat sediligat se. naturaliter habeat esse
ut existat. nosse ut ugnoscatse. uelle uta m& se: liberum&ium arbitrium:
naturade tantum modo donum creutoris asseritiste  sicut supra satis sus uer¬
bis ostendit. Dicit itaqi dm̃ non punire quȩ fecit. ld est : nec spm̃ angelicum in an¬
gelismalignis nec spm̃ & corpus in hominibusdamnandis : & quo madoignem
u&ernum dicit paratum ẽẽ diabolo & angelis euis : silloigne sp̃s angelici pu¬
mendinon sunt. Quomodo eliamalibi: hominibus & de hominibus dicit :

Expanded text:
corpore, esse in hominibus animam et corpus: Naturalia vero munera quae istis corpore, esse in hominibus animam et corpus: Naturalia vero munera quae istis rationalibus creaturis naturaliter Deus dedit, illa vult iste intelligi de quibus superius multa locutus est, id est quod habeat in se naturaliter mens humana sive angelica, memoriam, intelligentiam, voluntatem, esse, nosse, velle, ut naturaliter meminerit sui, intelligat se, diligat se, naturaliter habeat esse ut existat, nosse ut agnoscat se, velle ut amet se. Liberum etiam arbitrium naturale tantummodo donum Creatoris asserit iste, sicut supra satis suis verbis ostendit. Dicit itaque Deum non punire quae fecit; id est nec spiritum angelicum in angelis malignis: nec spiritum et corpus in hominibus damnandis. Et quomodo ignem aeternum dicit paratum esse diabolo et angelis ejus, si illo igne spiritus angelici puniendi non sunt? Quomodo etiam alibi hominibus et de hominibus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
quod utiq non est adõ. Sed uel adiabolo inuentum : uel ub homine commissum :
Aliud uero eẽmalum : quod significat aliquam afflictionem uel tem poridẽ
uel a &ernam : ut sunt sames pestilentia . hostilitates uastationes mors:
& ipse quȩ appellantur gerna supplicia :s quȩutiqiomiã adõ sunt : quia non
nissiusta eus dipositione eiusto eius iudicio : prȩparantur uel inferuntur .:
lste autem : qui poena sillus u&ernas ađonon esse confirmat : compellendus est
utdicat : a quo e sesseput&. Vtrum adiabolocuisunt prȩparatȩ. Anabhomi¬
nibus quuibi pariter cruciandi sunt : An anullo : ut sine liquo auetor e coa&ernȩ
dõ existant: Subiungit posthaec dicens Dm̃ nompumire quȩfecit : nec abeis natu¬
ralic munera tollere : Quod ut diligentius considereur : manifestum est illu
quȩ dẽfecit in creatura rationali angelica ułhumana: essein angelis sp̃ssine

Expanded text:
quod utique non est a Deo, sed vel a diabolo inventum, vel ab homine commissum; quod utique non est a Deo, sed vel a diabolo inventum, vel ab homine commissum; aliud vero esse malum, quod significat aliquam afflictionem vel temporalem vel aeternam: ut sunt fames, pestilentia, hostilitates, vastationes, mors, et ipsa quae appellantur aeterna supplicia; quae utique omnia a Deo sunt: quia non nisi justa ejus dispositione, et justo ejus judicio praeparantur vel inferuntur. Iste autem, qui poenas illas aeternas a Deo non esse confirmat, compellandus est, ut dicat a quo eas esse putet, utrum a diabolo, cui sunt praeparatae; an ab hominibus, qui ibi pariter cruciandi sunt; an a nullo, ut sine aliquo auctore coaeternae Deo existant. Subjungit post haec dicens: Deum non punire quae fecit nec ab eis naturalia munera tollere. Quod ut diligentius consideretur, manifestum est illa quae Deus fecit in creatura rationali angelica vel humana, esse in angelis spiritus sine
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem dicit : dm̃ non prȩdistinassepeccatic uł poenas: depeccatis utiq uerũ
est : quia non prȩdistinauit nisquae fuerat ipse facturus. quȩ utiq omnia
ebona & iusti sunt Depoenis autem : manifeste falsisimum est : Quus non solũ
prȩdistinauit : sed &ium prȩparauit . Sicut ipsed ñs in euungelio dicit : discedite
amemal ed iti inignem a&ernum : qui paratus est diabolo & angelis eius : Adiun¬
git exemplum iudȩ : satis absurde & in congrue sicut supra ostensum est : Etstictim
subiungit dicens sEoenas maluesse : Ideo qinon adõ a quom alum nonsit.: Contra
illud quod ipse ds̃per proph&um testatur dicens: Ego dñs faciens pacem & cre¬
ans malum: Vnde & dibi scriptum est Sieritin duminciuitate : quod dñs non
fecit : Et iterum: Bona & mala uita &mors paupertas & honestus ađo sunt:
& id eo fideliter discernendum aliud essemalum id est intium contrariumbono

Expanded text:
Quod autem dicit Deum non praedestinasse poenas vel peccata, de peccatis utique verum Quod autem dicit Deum non praedestinasse poenas vel peccata, de peccatis utique verum est, quia non praedestinavit, nisi quae fuerat ipse facturus. Quae utique omnia et bona et justa sunt. De poenis autem manifeste falsissimum est, quas non solum praedestinavit, sed etiam praeparavit. Sicut ipse Dominus in Evangelio dicit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus . Adjungit exemplum Judae satis absurde et incongrue, sicut supra ostensum est. Et statim subjungit dicens: Poenas mala esse ideoque non a Deo, a quo malum non sit. Contra illud quod ipse Deus per prophetam testatur dicens: Ego Dominus, faciens pacem et creans malum . Unde et alibi scriptum est: Si erit malum in civitate quod Dominus non fecit . Et iterum: Bona et mala vita et mors, paupertas et honestas, a Deo sunt . Et ideo fideliter discernendum, aliud esse malum, id est vitium, contrarium bono,
Abbreviated transcription (Latin):
iustedebentur quomodo eas & in euangeliis & inca&eris scripturis : tam assiduȩ
tam grauiter tamterribiliter comminatur : Sed dicit iste quia peccatu
uel poenȩ ihil sunt : eo quod substantiam perse existendinon habeant : Et ideo
quad nihil est dm̃nec scire nec prȩscire potuisse : quas do ignotum sit quic quid
non est : & quod ipse essenticliter & naturaliter ẽẽ non fecit : Cumille om̃pti
scientia & prȩscientia sua : sicut nouit omĩa quae fecit : sic elium nouerit
quȩ non fecit : E sicut nouit quȩ ess& facturus. Ita semper nouerit quae non
esre facturus: Itanamq: & quȩ uell& esse & quȩ nolle esse : nullatenus potuit
ignorure : Et quod noluit habere naturam uel substtntiam exsistendi: Nouit
sine dubio magnumm alum esse naturȩ subsistenti angelicȩ uel humanȩ :
cumpeccato indeterius commutatur : & poenali supplicio sine fine cruciatur:

Expanded text:
juste debentur, quomodo eas et in Evangeliis et in caeteris Scripturis tam assidue, juste debentur, quomodo eas et in Evangeliis et in caeteris Scripturis tam assidue, tam graviter, tam terribiliter comminatur. Sed dicit iste: Quia peccata vel poenae nihil sunt, eo quod substantiam per se existendi non habeant. Et ideo quod nihil est Deum nec scire nec praescire potuisse. Quasi Deo ignotum sit quidquid non est, et quod ipse essentialiter et naturaliter esse non fecit: cum ille omnipotenti scientia et praescientia sua sicut novit omnia quae fecit, sic etiam noverit quae non fecit: et, sicut novit quae esset facturus, ita semper noverit quae non esset facturus. Ita namque et quae vellet esse, et quae nollet esse, nullatenus potuit ignorare: et quod noluit habere naturam vel substantiam existendi, novit sine dubio magnum malum esse naturae subsistendi angelicae vel humanae, cum peccato in deterius commutatur, et poenali supplicio sine fine cruciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nocte in sła stłorum : Esicutalibiait : fumus tormentorum eorum. ascend&
in sđ a scłorum hȩc fideliter credumus ueracitertimeamus & huncuuni¬
loquum & seductorem penitus ab auribus repellamus: quia sicutait a płs
corrumpunt mores bonos conloquia malic : unde&alia scriptura ad mon& dicens
Sccepiaurestuas spinis : & nolicudire linguam nequam. Statimnumq: posthuec
illu sua regulu impia & furiosa quapersua dereconatur utcumaudimus ali quid
factum intellegamus non factum : cumaliquid dictum intellegamus nondictum
adiungit & dicit: Prȩsisse & prȩdistinassedm̃ peccata uel poenus : pronon
prȩscisse non prȩdistincisse . non prȩparasse quod a pertissime : fide &ueri¬
tuti contrarium est: Sienim non prȩsciuit ds̃ angelorum uel hominu momniu
futura peccata non est prȩscius futurorum.: Et quidicm aliud restat : nissiut
dicat isteinsi piens in cordesuo: non est ds̃ si non prȩsciuit poenus quȩ peccantibus

Expanded text:
cula saeculorum . Et sicut alibi ait: Fumus tormentorum eorum ascendet in saecula saeculorum . Haec fideliter credamus, veraciter timeamus, et hunc vaniloquum et seductorem penitus ab auribus repellamus: Quia, sicut ait Apostolus, corrumpunt bonos mores colloquia mala . Unde et alia Scriptura admonet dicens: Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam iniquam . 2. Statim namque post haec illa sua regula impia et furiosa, qua persuadere conatur ut, cum audimus aliquid factum, intelligamus non factum, cum aliquid dictum, intelligamus non dictum; adjungit et dicit: Praescisse et praedestinasse Deum peccata vel poenas, pro non praescisse, non praedestinasse, non praeparasse. Quod apertissime fidei et veritati contrarium est. Si enim non praescivit Deus angelorum vel hominum omnia futura peccata, non est praescius futurorum. Et quid jam aliud praestat nisi ut dicat iste insipiens in corde suo, non est Deus , si non praescivit poenas quae peccantibus
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt perhȩc & torquentur ei udicium sit illis si ne misđã quia non fecer᷑
mieđam hȩc audiat fidelis quisque &timeit Edum tempus est fugiat ab
irauentura : Dequabeatus iohannes baptista . ait : Quis uobis de monstrauit:
fugere a futurt ira: Facite ergo fructus dignos penitentiȩ hunc locumtor¬
mentorum ipse dñs frequenter appellat tenebras exteriores : & caminum
ignis & ignemu &ernum diabolo &ominibus impiis prȩparatum Vbierit
dolor sinefine : & exdo lore sempiternusfl&us oculorum & stridordentium :¬
d& ali poona in felicium dumnatorum : & esaicsproph&a dicit: uermiseoꝵ
non morietur. &ignis eorum non ex tinguetur &erunt usque adiatietatem
uifionis omnicarni. Sed &beatus ob: lacrimabiliter dm̃ implorat dicens ÷
rumquid nom paucitus dierum meorum finietur breui : Dimit teergo me
ut plungam paululum doloremmeum : antequamuadam & non reuertus

Expanded text:
caverunt, per haec et torquentur, ut judicium sit illis sine misericordia, quia non feceruncaverunt, per haec et torquentur, ut judicium sit illis sine misericordia, quia non fecerunt misericordiam . Haec audiat fidelis quisque et timeat, et dum tempus est, fugiat ab ira ventura de qua beatus Joannes Baptista ait: Quis vobis demonstravit fugere a futura ira? Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Hunc locum tormentorum ipse Dominus frequenter appellat tenebras exteriores et caminum ignis, et ignem aeternum diabolo et omnibus impiis praeparatum, ubi erit dolor sine fine, et ex dolore sempiternus fletus oculorum, et stridor dentium a dicit: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur: et erunt usque ad satietatem visionis omni carni . Sed et beatus Job lacrymabiliter Deum implorat dicens: Nunquid non paucitas dierum meorum finietur brevi? Dimitte ergo me, ut plangam paululum dolorem meum; antequam vadam, et non revertar
Abbreviated transcription (Latin):
Pater abra ham misereremei : Emit telaturum ut in tinguat ex tremum
digiti sui in aqua & refriger& linguam meam : quia crucior in hacflumma:
Et paulo post : cum profratribus suis supplicar& : ait Vt testetur illis:
ne&l ipsiueniant in locum hunc tormentorum Ecce in felix e infelicissime
damnatus diues : statimut mortuus est corpore : anima sepultus est in in¬
ferno ubi tenebatur in ipsa anima in tormentis. & ibi amplius cruciubatus
unde amplius peccauerat : id est in lingua: Et cruciabatur inflamma
undiq adurente & concremante : et sicut ipsemicas mensȩsuȩ non dede¬
rat lactaromendico &ulceribus pleno iacentiadianuam suam.: Ita
& ipsestillam aquȩ dedigito eius quaaliquantulum refrigera reur non meruit
impelrare : Et profratribus rogat : Ne eu ipsiueniant in locum illum tormentoꝵ
Siergo iuxta uocem ueritatis : infernus locus est tormentorum : & animȩ miseroꝵ
exutȩ corporibus : statimillicsepeliuntur . & sunt in tormentis & perquȩ pec¬

Expanded text:
Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aqua, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Et paulo post, cum pro fratribus suis supplicaret, ait: Ut testetur illis, ne ipsi veniant in hunc locum tormentorum . Ecce infelix et infelicissime damnatus dives, statim ut mortuus est corpore, anima sepultus est in inferno; ubi tenebatur ipsa anima in tormentis, et ibi amplius cruciabatur, unde amplius peccaverat, id est in lingua; et cruciabatur in flamma undique adurente et concremante. Et sicut ipse micas mensae suae non dederat Lazaro mendico et ulceribus pleno jacenti ad januam suam, ita et ipse stillam aquae de digito ejus, qua aliquantulum refrigeraretur, non meruit impetrare. Et pro fratribus rogat ne et ipsi veniant in illum locum tormentorum. Si ergo, juxta vocem Veritatis, infernus locus est tormentorum, et animae miserorum exutae corporibus illic sepeliuntur, et sunt in tormentis, et per quae pec
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideolice non sint substantialiter : sunt tamen semper poenaliter & infels¬
citer ineorum animis & corporibus : quossine fine excruciant .: Quocirca
non nos delecte audire cbis tomisero seductore : peccatorum supplicia nihil
esse : Sed potius audiumus : quod uerissi meueritus dicit : Mortius est autẽ

Expanded text:
Et ideo, licet non sint substantialiter, sunt tamen semper poenaliter, et infeliEt ideo, licet non sint substantialiter, sunt tamen semper poenaliter, et infeliciter in eorum animis et corporibus, quos sine fine excruciant. Quocirca non nos delectet audire ab isto misero seductore peccatorum supplicia nihil esse; sed potius audiamus quod verissime Veritas dicit: Mortuus est a