comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tͥb annis. si uir non redisset. alium
dixxisset urum. QUare uenisti.
⁊ qͣre dereliquisti paucl̃as illas oues
in deserto: Ego noui suꝑbiam tuã.¬
⁊ neqͥtiam cordis tui. Nosse sedicit ililꝰ
suꝑbiam ⁊ neqͥtiam cordis. qr puta¬
bat eũ tumore cordis eleuari. eo qd̃
samuel uxisset eum in regem. As¬
suniens autẽ dauid capud ꝑhilister
attulit illud iniherłm. arma uero
posuit intabnaculo suo. Qd̃ dicit¬
dauid attulisse capud philistei in ihe¬
rusalẽ. anticipatõ est. qd̾ ꝑ ostea fecit.
Arma uero euis .i. philistei ñ est intel¬
ligendum. qd̾ in suo posu̾it tab̃ nacło.
s in tabernado domini. de qͦ taberna¬
culo postea hec ab abymelech sacer¬
dote accepit. Dyatq abner. uiuat
locutõnis genus hoc dc̃m est. quo dic¬
tum est illud. benedixit naboth deo
regi. Ac si diceret. Non iuuat anima
tua rex si noui. Aliter. Uideam mortẽ
tuam si noui. Post diem aut̃ alte

Expanded text:
tribus annis, si vir ejus non redisset, alium tribus annis, si vir ejus non redisset, alium duceret virum. Quare venisti, et quare dereliquisti pauculas oves illas in deserto? Ego no» et reliqua. Nosse se dicit illius superbiam et nequitiam cordis, quia putabat eum tumore cordis elevari, eo quod Samuel illum unxisset in regem. « Assumens autem David caput Philisthaei attulit illud in Jerusalem. Arma vero posuit in tabernaculo. » Quod dicit attulisse David caput Philistaei in Jerusalem, anticipatio est, quod postea fecit. Arma vero ejus, id est, Philistaei, non est intelligendum quod in suo posuerit tabernaculo, sed in tabernaculo Domini, de quo tabernaculo postea haec ab Abimelech sacerdote suscepit. Dixitque Abner: Vivat locutionis genus hoc dictum est, quo dictum est illud: Benedixit Naboth Deo et regi ; ac si diceret, non vivat anima tua, rex, si novi. Aliter, videam mortem tuam, si novi. Post diem autem alte
Abbreviated transcription (Latin):
habeb at octo filios. Qntur tur hic
octo filios hr̃e dicatur: cum inꝑalipo¬
menõ non amplus qͣm .uii. legant᷑.
Qd̾ ita soluitur. Nathan itaq pro¬
pħam filiũ sammaa. filii sui. qm̃ in
loco filii educau̾at ⁊ nutͥerat. int̾ flli¬
os numeratz Nam ⁊ corã samuele .uni.
fuisse in pascuis. int̾ quos nathan
adductum fiusse manifestũ est. qui⁊
ionathan uocatur. Dequo inextre¬
ma ꝑte samuẽt dr᷑. Percussit autẽ
eũ ionathã filus sammaa fñs dd̾. Et̃
notand̾ qd̾ ubitumq ꝓpheta uocat᷑.¬
nathan scribit᷑ non ionathant
fr̃s tuos uisitabis sirecte agant. ⁊ qͦ
modo ordinati sunt. disce. In hebreo
ita habetur. Et fr̃s tuos uisitabis si
recte agant. ⁊pignora eorum tolle̾.
Pignora in hoc loco hebrei libellũ
repudii intelligunt. Sic autẽ u¬
sum illuis gentis fuisse ferunt. ut
repudii uxorib suis darent. ut si cõ¬
tigisset. uirum inprelio capi. ⁊ incap¬
tuntatem duci. mulier eius expectatis

Expanded text:
habebat octo filios. Quaeritur cur hic habebat octo filios. Quaeritur cur hic octo filios habere dicatur, cum in Paralipomenon non amplius quam septem leguntur? Quod ita solvitur: Nathan itaque prophetam, filium Samaa filii sui, quem in loco filii educaverat et nutrierat, inter filios numerat. Nam et coram Samuele septem s esse in pascuis: inter quos Nathan adductum fuisse manifestum est, qui et Jonathan vocatur. De quo in extrema parte Samuelis dicitur: Percussit autem eum Jonathan filius Samaa, fratris David. Et notandum quod ubicunqNathan scribitur, non Jonathan. Et fratres tuos visitabis si recte agant: et cum quibus ordinati sunt, disce. In Hebraeo ita habetur: Et fratres tuos visitabis, si recte agant: et pignora eorum tolles. Pignora in hoc loco Hebraei libellos repudii intelligunt. Siquidem usum illius gentis fuisse ferunt, ut repudii uxoribus suis darent: ut si contigisset virum in praelio capi, et in captivitatem duci, mulier ejus exspectatis
Abbreviated transcription (Latin):
Porro tumphator in isrł ñ parcet. ⁊
penitudine ñ flectetur. Neq enĩ est ho
mo. ut agat penitẽtiam. In hebreo le¬
gitur. Porro tͥumphator misrł ñ mẽ¬
tietur. E iumphator iste. deus est. Nõ
mẽtiet᷑. qr qi ea que ꝓmittit cͥ famu¬
lantib largitur. Denitudine ñ flecte¬
tur. qr ñ peniget eum de bonis que lar¬
gitus est. Sed nũc honora me corã
sic̃ regem. ut ego precedam sic̃ rex: itu
me seqͣns. ut ad orem dominũ deum tu¬
um. Senes autem populi sui. suã tri¬
bum: ⁊ corã isrł. ceteras trib israhel di¬
cit. Et respondens unꝰ de puerisait.
Ecce uidi filuim ysai bethleemitidẽ.
est spiritus domini urds. adie illa
⁊ in reliquum. Ideo directus in eum spi¬
ritus domini dr̃. eo qd tunc psalmcᷤ
canere ceꝑit. Et egressus est uir spu¬
rius de castris philistinoꝵ. nominego¬
lias. Spuriꝰ dicitur. qr patre gigante.
matre uero gethea natus erat. Da¬
ud autem filus erat uiri ephratei de
bethleem uida. cui nom̃ erat ysai. qͥ

Expanded text:
Porro triumphator in Israel non parcet, et poenitudine non flectetur: neque enim homo est, ut agat poenitentiam. In Hebraeo legitur, porro triumphator Israel non mentietur. Triumphator iste Deus est. Non mentietur, quia ea quae promittit sibi famulantibus, largitur. Poenitudine non flectetur, quia non poenitet eum de bonis quae largitus est. Sed nunc honora me coram sicut regem, ut ego praecedam sicut rex, et tu subsequaris, ut adorem Dominum Deum tuum. Senes autem populi sui, suam tribum: et coram Israel, caeteras tribus Israel dicit. Et respondens unus de pueris, ait: Ecce vidi filium Isai Bethlehemitem, est spiritus Domini in David a die illa et in reliquum. Ideo directus in eum Spiritus Domini dicitur, eo quod tunc Psalmos canere coeperit. Et egressus est vir spurius de castris Philistinorum nomine Goliath. Spurius dicitumatre vero Gethaea, natus erat. David autem erat filius viri Ephrataei de Bethlehem Juda, cui nomen erat Isai, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gipto. quo modo occurrent tͥ ⁊ extre¬
mos agminis tui. qͥlassi residebant
cecid̾it. Lassos hic hebrei. ĩ mundos se¬
tundũ legem extra castra manentes in¬
telligunt. Euos cecidisse a malechite
dicunt᷑. qr sicut ip̃i tradunt eoꝵ ciro¬
cisio ẽm amputau̾nt. ⁊ in sũbsanna¬
tõem dei in celum piecunt Dixitq
saul chineo. Abite. recedite atq disce¬
dite. ne forte inuoluã te cum eo. Tu
enĩ fecisti miscdiam cũ om̃ib filiis
isrł. cũ ascend̾ent de egipto. Chem̃. ipẽ
est iethro. cognatus moysi. De cuiꝰ ge¬
nere erant chinei. qui descend̾ant ad
ni cum filiis israhel.fecisse dicitur si
ue ꝙ moysen fouit. int̾ra madian.
siue q cõsilium dedit moysi. qͣliter
multitudiem populi gub̃naret Hũ¬
ciatum est aut̃ samuheli. eo qd̾ uenis¬
set saul in carmelum. ⁊ exexisset ĩbi sͥ¬
fornicẽ tͥumphalem. Qñ uictoria po

Expanded text:
gypto: quomodo occurrerit tibi, et extregypto: quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui qui lassi residebant, ceciderit. Lassos hic Hebraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur: quia sicut ipsi tradunt, eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt. Dixitque Saul Cinaeo, abite, recedite atque discedite, ne forte involvam te cum eo. Tu enim fecisti misericordiam cum omnibus filiis Israel, cum ascenderent de Aegypto. Ceni ipse est Jethro cognatus Moysi, de cujus genere erant Cinaei qui descenderant ad ni cum filiis Israel fecisse dicitur, sive quia Moysen fovit in terra Madian, sive quia consilium dedit Moysi qualiter multitudinem populi gubernaret. Nuntiatum est autem Samueli eo quod venisset Saul in Carmelum, et erexisset ibi fornic
Abbreviated transcription (Latin):
altare: qñ a samuele increpatus est.
cur hic dicatur: tunc cepit edificare al¬
tare dommno. E dificasse antea legitur
altare: s qr in õbedienter illud edifica¬
uit: ñ domino edificasse in telligitur.
Sic autem qi obedienter ⁊ recte edifica¬
uit: domino edificasse ꝑ hibetur D¬
xitq saul. Applicate huc uniu̾sos angu¬
los populi Angłos populi. pͥncipes po¬
puli uocat. quib idem populus ad he
cas ei. s int̾fice a uiro usq ad mulierem
camelũ ⁊ asinum. ac iumenta. Ideo aut̃
iũbet. ut nec in uim̾itis eius memoria
fieret. Dominꝰ enĩ dixerat sedeleturũ
memoriã am alech de sub celo. iccirco ꝑ¬
cipit᷑ sauli. ut eam penitꝰ ab homĩe ul¬
q ad umenta deleret. Et qr eius me¬
moria i. amalech penitus deleta ñ fu¬
it. saulis peccm̃ ⁊ mõbedientia incã
extitit. De quo amalech. in libro deu¬
teronomii dicitur. Eemento q̃ fec̾it
tͥ amalech in uia qñ egrediebaris ex e-¬

Expanded text:
altare, quando a Samuele increpatus est, altare, quando a Samuele increpatus est, cur hic dicatur, tunc coepit aedificare altare Domino. Aedificasse itaque antea legitur altare: sed quia inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obedienter et recte illud aedificavit, Domino aedificasse perhibetur. Dixitque Saul: Applicate huc universos angulos populi. Angulos populi, principes populi vocat, quibus idem populus adhaercas ei, sed interfice a viro usque ad mulierem, camelum et asinum, atque jumenta. Ideo autem jubet, ut nec in jumentis ejus memoria fieret. Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. Idcirco praecipitur Sauli, ut eum penitus ab homine usque ad jumenta deleret. Sed quia ejus memoria, id est, Amalec penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et inobedientia in causa exstitit. De quo Amalec ita in Libro Deuteronomii dicitur: Memento quae fecerit tibi Amalec in via quando egrediebaris ex Ae
Abbreviated transcription (Latin):
toria iam potiti erant. S peccasse
domino. ⁊ cũ sangͥne comedisse dicũ¬
tur: qr contͣ legis preceptum. ante qͣm
sacrifitm uesꝑtinum ꝑageretur co¬
med̾unt. Sic itaq usus erat. ut qñ
homicidium ab eis aut in suis aut in
exteris fiebat. ñ comed̾ent anteqͣm sa¬
crifitm̃ uesꝑtinum pro eis fieret. Alit̾.
Deccasse domino ⁊ cũ sanguine come
uit᷑ legis p̾ceptum. adypem ⁊ sangui¬
nem. cũ uidłc scũarium secum ħent.
Quando locus scũarĩi protul erat. iu¬
betur sauguis uictimarum interram
fundi. de his uidelicet uictimis qͣs ad
esus suos preparabant. Qñ uero scũ¬
arium presens erat. sanguis hostiar̃
suꝑ altare domim iubetur fundi. sĩc̃
est illud in libro deut̾onomii. S angͥ¬
nem hostiarũ tuanim fundes in alta¬
iccirco dr̃. ⁊ cum sanguine comedisse:
Edificauit autem altare domino. Tũc
Hebreus non ht pͥmum. Querendũ
itaq est cum antea legatur edificasse

Expanded text:
toria jam potiti erant: sed peccasse toria jam potiti erant: sed peccasse Domino et cum sanguine comedisse dicuntur: quia contra legis praeceptum antequam sacrificium vespertinum perageretur, comederunt. Sic itaque usus erat, ut quando homicidium ab eis, aut in suis, aut in exteris fiebat, ut non comederent, antequam sacrificium vespertinum pro eis fieret. Aliter peccasse Domino et comedisse cum juxta legis praeceptum, adipem et sanguinem, cum videlicet sanctuarium secum haberent. Quando locus sanctuarii procul erat, jubetur sanguis victimarum in terram fundi de his videlicet victimis, quas ad suos esus praeparabant, quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubetur fundi. Sicut est illud in libro Deuteronomii: « Sanguinem hostiarum tuarum fundes in alta, et cum sanguine comedisse. Aedificavit autem Saul altare Domino. Tunc Hebraeus non habet primum. Quaerendum itaque cum antea legatur aedificasse
Abbreviated transcription (Latin):
b dam isrłichis. qui saul et popłm
qͥ cũ eo erat reliq̃rant: q̃dam parsil
loꝵ qͥ hic hebrei uocant᷑. timore per¬
territi defec̾unt. a saul ⁊ a uiris qui ꝯ
eo erant ⁊ descend̾unt. in castra phi¬
listiim. Quem locum ad intelligen¬
dum clarius ⁊ manifestius seq̃ntia de¬
monstrant. in eo loco ubi ait. Sed
Thebrei qui fu̾ant cũ philistũm heri
⁊ nudius t̾cius. ascendantq tũ eis in ca-¬
stris. reu̾si sunt ut ẽẽnt cum isr̃t. qͥe
rant cum saul ⁊ ion athan. Oms quoq
isrł̾ithe qui se abscond̾ant in monte¬
ephraim. audientes qd̾ fugissẽt phili¬
stum. sociau̾nt se cum suis in p̾lium.
Et reu̾sus ad predam. tulit oues ⁊ boueᷤ
⁊ uitulos ⁊ mactau̾nt in t̾ra. comeditq
populus cum sanguine.Non fecit po¬
pulus irritum iuramentũ. qͦ eos saul
ad urauerat dicens. Maledictus uir
qui comederit panem usq ad uesꝑã.
donec ulciscar de inimicis meis: qr uic¬

Expanded text:
ibusdam Israelitis qui Saul et populum ibusdam Israelitis qui Saul et populum qui cum eo erat, reliquerant: quaedam pars eorum qui hic Hebraei vocantur timore perterriti, defecerunt a Saul et a viris qui cum eo erant, et descenderunt in castra Philistiim. Quem locum ad intelligendum clarius et manifestius sequentia demonstrant, in eo loco ubi ait: Sed et Hebraei qui fuerant cum Philistiim ab heri et nudiustertius, ascenderuntque cum eis in castris reversi sunt ut essent cum Israhele qui erant cum Saul et Ionathan omnes quoque Israhelitae qui se absconderant in monteEphraim audientes quod fugissent Philisthim sociaEt versus ad praedam; tulit oves et boves, et vitulos, et mactaverunt in terra, comeditque populus cum sanguine. Non fecit populum irritum juramentum, quo eos Saul adjuraverat, dicens: Maledictus vir, qui comederit panem usque ad vesperam, donec ulciscar me de inimicis meis: quia vic
Abbreviated transcription (Latin):
robaal. ipse est gedeon. ⁊ hedan ipse
est sanson. Si timu̾itis deum ⁊ serui¬
eritis ex ⁊ audieritis uocem eius. ⁊ ñ ex¬
asꝑau̾itis os domini. Os domini dicit.
osꝓpħarum. qui exore domini loque¬
bantur. Qued cum audissent phi¬
listũm: Saul cecinit bucina in om̃i
terra dicens. Audiant hebrei. Es imi¬
uersus isrł audiuit huiuscemodi fa¬
mam. Percussit saul statõem phili¬
conturbati sunt. Saul cecunt buc¬
cina. Sec buccina. signum uictorie
et exhortatõnis fuit. ut audissent he
ꝑtis. confortatus est isrł. P ropter hoc
⁊ sequitur. Et erexit se isrł aduer
contra eos. Quod cum audissent
uiri israhel in arcto sepositos. asflictꝰ
est enĩ populus. abscond̾unt se inspe¬
luncis ⁊ in abditis. in petris quoq ⁊ in
antris ⁊ in cisternis. Hebrei autem tn¬
sierũt iordanem. terrã gad ⁊ galaad.
Si se abscondit israhel in p̾fatis locis.
quid est quod ait. qd̾ hebrei autem tͣn¬
sierunt iordanem. Absconsis enim qͥ¬

Expanded text:
rubaal ipse est Gedeon: et Bedan ipse est Samson. Si timueritis Dominum, et servieritis ei, et audieritis vocem ejus, et non exasperaveritis os Domini. Os Domini, dicit os Prophetarum, qui ex ore Domini loquebantur. Quod cum audissent Philisthim Saul cecinit bucina in omni terra dicens audiant Hebraei et universus Israhel audivit huiuscemodi famam percussit Saul stationem Philiconturbati sunt. Saul cecinit buccina. Haec buccina signum victoriae et exhortationis fuit, ut audirent et npertis, confortatus est Israel propter hoc. Et sequitur: Et erexit se Israel advecontra Philistaeos. Quod cum vidissent filii Israel se in arcto positos: afflictus enim erat populus: absconderant se in speluncis et in abditis, in petris quoque et in antris, et in cisternis. Hebraei autem transierunt Jordanem in terram Gad et Galaath. Si se abscondit Israel in praefatis locis, quid est quod ait: Hebraei autem transierunt Jordanem. Absconsis enim qu
Abbreviated transcription (Latin):
bedientia namq tua inidolis .i. in ex¬
celsis reputata est. sicut est illude in libͦ
samuelis. Melior est enĩ obediẽtia ꝗͣ.
uictime.⁊ auscultare magis qͣm offer¬
saul flete. qui uestiebat uos coccino inde¬
licũs. qui prebebat ornamenta culti
Quomodo cecid̾unt fortes in prelio.
sb auditur inpeccato. Ionathan in excel¬
sis tuis occisus est. In hebreo ñ habetur¬
occisus est. Est enim sensus. O saul io¬
nathan in excelsis tuis .i. in pecc̃o in obe¬
ñc retubuet quidem uõbis dominꝰ. mi¬
scd̃iam ⁊ u̾itatem. Miscd̃iam in presẽ¬
ti scło. u̾itatem infuturo. qi miscd̾ia q̃¬

Expanded text:
bedientia namque tua pro idolis, id est, exbedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis, quam offerSaul flete, qui vestiebat vos coccino in deliciis, qui praebebat ornamenta aurea Quomodo ceciderunt fortes in praelio? subauditur, in peccato tuo. Jonathan in excelsis tuis occisus est. In Hebraeo non habetur, est. Est enim sensus: O Saul, Jonathan in excelsis tuis, id est, in peccato inobenunc retribuet quidem vobis Dominus misericordiam et veritatem. Misericordiam, in praesenti saeculo, veritatem, in futuro; quia miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ADIE AUTEM
tercia. apparuit homo ueniens O¬
de castris saul. ⁊ reliqͣ. Hominẽ
istum amalechitem. hebrei fili¬
um doech fuisse dicunt. Ama
autem ⁊ armillam q̃ dauid de¬
tulit. a pr̃e doech cõmendata
fuisse sͥ hebrei ꝑhibent. Et
planxerunt ⁊ fleu̾nt. ⁊ ieuina¬
uerũt usq ad uesꝑam. suꝑ sa¬
ul ⁊i suꝑ ionathã filium ei ⁊ sr̃¬
popłm domini ⁊ suꝑ domum
istf. Lopłm domumi sacerdotes ⁊ domũ
israhel. generaliter om̃em popłm isit
dicit. Et clixit ut doceret filios uida ar¬
cum. Ecce scͥptum est inlibro uistorũ.
Et dixit subauditur dd̾. ut doceret st̃¬
audis deus. filios uida arcum. Reges
uida uidłc doceret fortitud̾iem. scił
uida a fortitudine ⁊ timore dm̃ sicut
Saul reced̾ent:⁊ eo mͦ quo ille ꝑierat
ꝑirent. Qd̾ aut̃ ait. ecce scͥptum est in
libro iustoꝵ: lib iustoꝵ. lib Sam uelis
est. ubi cõtinent᷑ ꝓphete iusti. Samu
celsa tua interfecti sunt: q inpecc̃o in¬
obedientie tue una tecũ ꝑierunt. Ino¬

Expanded text:
die autem tertia apparuit homo veniens de castris Saul, et reliqua. Hominem istum Amalecitem Hebraei filium Doech fuisse dicunt. Amalautem et armiltam, quae David detulit, a patre Doech commendata sibi fuisse Hebraei perhibent. Et planxerunt, et fleverunt, et jejunaverunt usque ad vesperam super Saul et super Jonathan filium ejus super domum Israel. Populum Domini, sacerdotes, et domum Israel generaliter omnem populum Israel dicit. Et dixit, ut doceret filios Juda arcum: Ecce scriptum est in libro Justorum. Et dixit, subauditur David, ut doceret, subauditur Deus, filios Juda arcum, reges videlicet Juda doceret fortitudinem, scilicJuda a fortitudine et timore Domini, sicut Saul, recederent et eo modo, quo ipse perierat, perirent. Quod autem ait: Ecce scriptum est in libro Justorum: liber Justorum, liber Samuelis est, ubi continentur Prophetae justi, Samuecelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Ino
Abbreviated transcription (Latin):
tes ephoth lineum. Auit hẽbrei ñ om̃s
ephoch lineũ portasse. s tales eos fuisse.
qui utiq digni ⁊idonei eẽnt ad portan¬
dum ephoch lineum. Sitradent me ui¬
ri ceile in manus. eius. ⁊ si descendet saul
sic̃ audunt seruuꝰ tuus. domine deus isrł
indica seruo tuo. ⁊ ait dominꝰ. Descendet.
Ac si diceret. Si hic stetens. descendet. Et
qud ait. si tradent me uin ceile. ⁊ dñs dỹe
tradent: iste est sensus. Si descend̾it saul
⁊ hic temuen̾it: tradẽt. Porro eo temp̾r
qͦ fugerat abiathar filius aimelech ad
dauid in ceila. ephoth secum hñs descẽ¬
derat. Ephoth illud erat qd̾ fecerat mo¬
yses iubente domino. in qͦ erat dostina¬

Expanded text:
tes ephod lineum. Aiunt Hebraei, non omnes tes ephod lineum. Aiunt Hebraei, non omnes ephod lineum portasse, sed tales eos fuisse, qui utique digni et idonei essent ad portandum ephod. Si tradent meviri Ceilae in manus ejus, et si descendet Saul sicut audivit servus tuus, Domine Deus Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus, descendet. Ac si diceret: si hic steteris, descendet. Et quod ait: Si tradent me viri Ceilae: et Dominus ait: tradent: iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent. Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David in Ceila, ephod secum habens descenderat: ephod illud erat, quod Moyses, jubente Domino, fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
rogas utrum mundi sint pueri. qui ⁊̃
si mundi eẽnt. neqͣ qͣm uesci eis deb̾ent.
Iccirco uia est laica: qr tu laicaliter in¬
terrogas. Qd̾ uero sequit᷑. s etiã ipsa ho¬
die sc̃ificabitur. in uasis: ip̃am utiq in
neqͣ qͣm uesceretur eis. Non tñ aꝑte eosdẽ¬
doech idumeus. In hebreo legitur obli¬
gatus in conspectu domini. Obligatus
idem doech idumeus erat uoto. quose
Dixitq gad ꝓpheta ad dauid. Noli ma¬
nere in presidio. profiscicere ⁊ uade inter¬
ram uida. Miro modo hͥ introducit᷑ ꝓphe
ta gath. cum in p̾cedentib eius nulla frã
fuerit mentõ. Sic itaq hic introducit᷑.
sic̃ helyas ꝓpheta in loco ubi dicit᷑. ⁊ dixit
helyas thesbites dehĩtatorib galaad. Ex
ore itaq domini gad ꝓpheta dauid dixit.
ut ñ moraret᷑ intergentes. ⁊ in t̾ra pollitta.
s in t̾ram uida rediret: ⁊ ibi iuxta uolũtat̃
domini ꝑsecutõem inimicoꝵ ferret Et

Expanded text:
rogas utrum mundi sint pueri, qui etiam, rogas utrum mundi sint pueri, qui etiam, si mundi essent, nequaquam eis vesci deberent. Idcirco via haec est laica, quia tu laicaliter interrogas. Quod vero sequitur: Sed et ipsa hodie sanctificabitur in vasis: ipsa utique in nequaquam vesceretur eis; non tamen aperte eosdDoeg Idumaeus,. » In Hebraeo habetur, « obligatus in conspectu Domini; » obligatus idem Doeg Idumaeus erat voto, quo se Dixitque Gad Propheta ad David: Noli manere in praesidio. Proficiscere et vade in terram Juda. Miro modo hic introducitur Gad Propheta, cum in praecedentibus ejus nulla facta fuerit mentio. Sic itaque hic introducitur, sicut Elias Propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribus Galaad . Ex ore itaque Domini Gad propheta David dixit, ut non moraretur inter gentes et in terra polluta, sed in terram Juda rediret, et ibi juxta voluntatem Domini persecutionem inimicorum ferret. Et
Abbreviated transcription (Latin):
hebrei soluunt. Aut ñ uidit eum. qr
qñ unctus est saul cuneo ꝓpħarũ. abscõ¬
dit se samuel ne uid̾etur ab eo: aut ñ
uidit eum indut̃ habitu regio. qͦ in¬
ductus erat. Qñ dictum est ñ uidit eũ
usq in diem mortis sue. sb̾ auditur in¬
dutum hĩtu regio. Expoliasse uero se
ñ om̃ib uestimẽtis. s regalib tm̃ intel¬
ligendum est Et sit dominꝰ tecum.
sicut fuit cum pr̃e meo. Et si uixero.
dus sim in regno tuo. Et si mortuus
fuero. non auferes miscdiam a domo
mea. usc in sempit̾num. ¶enet aũ¬
filii fineẽs. filii hel Et fuerunt uasa
puerorum scã. Abimelech interrogat.
utrum dauid ⁊ pueri sui quos in illũ
locum conduxisse se dixerat. mundies¬
sent. Dauid uero enigmata hic ẜedit.
gali. Qd̃ uero ait porro uia hec polluta
est. ⁊ inhebreo legitur. p orro uia hec la¬
ica est: sic est intelligendum. uia hec la¬
ica est. ac si diceret. In lege p̾ceptum est.
ut extͣneus non comedat ex eis. ⁊ tu int̾¬

Expanded text:
modis solvunt. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo Prophetarum, abscondit se Samuel, ne videretur ab eo. Aut non vidit eum indutum habitu regio, quo indutus erat quando dictum est: Non vidit eum usque in diem mortis suae, subauditur indutum habitu regio. Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus tantum, intelligendum est. Et sit Dominus tecum; sicut fuit cum patre meo. Et si vixero, dus sim in regno tuo. « Sin vero mortuus fuero, non auferes misericordiam tuam a domo mea usque in sempiternum. » Qufilii Phinees, filii Heli. Et fuerunt vasa puerorum sancta. Ahimelech interrogat utrum David et pueri sui, quos in illum, et in illum locum conduxisse se dixerat, mundi essent. David vero aenigmatice gali. Quod vero ait, porro via haec polluta est, et in Hebraeo legitur, porro via haec laica est, sic est intelligendum: via haec laica est, ac si diceret: in lege praeceptum est, ut extraneus non comedat ex eis: et tu inter
Abbreviated transcription (Latin):
gueret᷑ in templo dñi. ubi erat archa
dei. samuel dormiebat. Qd̃ uero ait
anteqͣm luc̾na dei extingu̾et᷑. intelligi
oportet anteqͣ m lux diurna fieret. qñ¬
eadem lucͥua extinguenda erat. Sic
enĩ a domino ꝑ moysẽ uissũ erat. ut
eadem luc̾na luc̾et usq mane. sic̃ est
illud in libro exodi P recipe

Expanded text:
gueretur, in templo Domini, ubi erat arca gueretur, in templo Domini, ubi erat arca Dei, Samuel dormiebat. Quod vero ait: Antequam lucerna Dei exstingueretur, intelligi oportet, anteqeadem exstinguenda erat lucerna. Sic enim a Domino per Moysen jussum est ut eadem lucerna luceret usque mane, sicut est illud in libro Exodi: « Praecipe
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ se ñ penitꝰ ablat᷑m ex domo he¬
ly uirũ ab altari suo dicit. ut semꝑ
de domo eius eẽt in domo dñi uir. qui
indignitate sac̾dotĩ alium substitu¬
tũ uideret. ut se eadẽ dignitate pͥua¬
tum uidẽtes oculi eiꝰ deficerent: ⁊ ani¬
na tabesceret. Uñ ⁊ in seq̃ntib dici¬
dur. Ueniat ut ad oret eum .i. sacer¬
dotem magñ. ⁊ accipiat ab eo num¬
nĩ argenteũ. ⁊ tortam panis ꝙ dicat.
Dintte me obsecꝰ ad unã ꝑtem sac̃¬
dotalem. ut comedã bucellam panis.
t sermo domini erat p̾ciosus. in
dieb illis. Preciosus dicit᷑. qr rarꝰ
erat. O m̃e enĩ qd̾ rarum est. p̾ciosũ
¶on erat uisio manifesta. q ꝑ
pheria ñ plene manifestabat᷑. Pac¬
tum est ergo die qͣdam. heli iacebat
in loco suo. et oculi euis caligau̾ant.
an lucerna dei extingueret᷑. samuel
douaniebat in templo domini. ubi
erat archa dei. In telligi autem ħ mo¬
do debet. Et anteqͣm lucͥna diũ extin¬

Expanded text:
Dominus se non penitus ablaur um ex domo EDominus se non penitus ablaur um ex domo Eli virum ab altari suo dicit, ut semper de domo Eli esset in domo Domini vir, qui in dignitate sacerdotii alium substitutum videret: et se eadem dignitate privatum videns, oculi ejus deficerent, et anima tabesceret. Unde et in subsequentibus dicitur: Veniat ut adoret eum, id est, sacerdotem magnum: et accipiat ab eo nummum argenteum, et tortam panis, dicatque: Dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem, ut comedam buccellampanis. Et sermo Domini erat pretiosus in diebus illis. Pretiosus dicitur, quia perrarus erat. Omne enim quod rarum est, pretiosum est. Non erat visio manifesta; quia prophetia non plene manifestabatur. Factum est vero in die quadam, Eli jacebat in luam lucerna Dei exstingueretur. Samuel autem dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei. Etdo debet. Et antequam lucerna Dei exstin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ elegieun ex om̃ib tribub isrł. mͥ
in sacerdotem: ⁊ c̃. Hunc uirum dei ui¬
dei fineẽs dicũt. q̃m ⁊ helyam autu¬
mant. Reuelatꝰ uero fuisse dñs dici¬
tur dombi pr̃is eius .i. aaron. in eo loco
ũbi ait. Dyxit enĩ dominꝰ ad aaron.
Uade in occsum moysi in deserto. ⁊c̃.¬
tur. Ecce dies ueniũt. ⁊ precidam bͤ¬
chium tuũ. ⁊ brachium domꝰ pr̃s tur
Brachium archã uocat. ⁊ dignitat̃
sacerdotii. Ut ñ sit senex in domo tisd
Senẽ sacerdotem magnum dicit.
Et iidebis emulũ tuum in templo.
in unu̾sis prosꝑis isrł. E mulus do¬
mꝰ hely. sadoc sacerdos extitit. qͥ eie¬
to abyathar a salomone. sacerdtũ
suscepit. sic̃ in malachim scribit᷑ ꝓ¬
iecitq salomo abiathar: ne eẽt sa¬
cerdos domimi. ut impleret᷑ uer¬
bum domini. qd̃ locutus est suꝑ domũ
hely. Uerumptam̃ ñ auferã penitꝰ
uirũ ex te. ab altari meo. ut deficiant
oculi tui. ⁊ tabescat anima tua. Idõ

Expanded text:
um ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotem, et caetera. Hunc virum Dei, Judaei Phinees dicunt: quem et Eliam autumant. Revelatus vero Dominus fuisse dicitur domui patris ejus, id est, Aaron: in eo loco ubi ait: Dixit enim Dominus ad Aaron. Vade in occursum Moysi in deserto tur. Ecce dies venient, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui. Brachium, arcam vocat, et dignitatem sacerdotii. Ut non sit senex in domo tua. Senem, sacerdotem magnum dicit: Et videbis aemulum tuum in templo, in universis prosperis Israel. Aemulus domus Eli, Sadoc sacerdos exstitit: qui, ejecto Abiathar a Salomone, sacerdotium suscepit: sicut in Malachim legitur: Projecitque Salomon Abiathar, ne esset sacerdos Domini, ut impleretur verbum Domini, quod locutus est super domum Eli . Verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo, ut deficiant oculi tui, et tatbescat anima tua. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tem dieb expectabis donec ueniã
ad te ⁊ ostendam tibi que facias. ui¬
detur quib dam inculpabilit̾ saul
obtulise holocaustum. cum samu¬
el expectatus ab eo. uixͣ placitũ septẽ
dierum ñ uen̾it. Qd̃ qui hunc locũ
bñ distinxerit. inuemiet eũ non inm̾ito
tulpatum fuisse. ⁊ in obedientia redar.¬
gutum. Locꝰ autem hic apud hebrros
ita distinguit᷑. ⁊ descendes ante me
ingalgala. ego quippe descendã ad
te: ⁊ postea infert᷑. ad offerendas obb̃¬

Expanded text:
tem diebus exspectabis donec veniam tem diebus exspectabis donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. Videtur quibusdam inculpabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel exspectatus ab eo, juxta placitum septem dierum non venerit. Quod si quis hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse et inobedientem redargutum. Locus autem hic apud Hebraeos ita distinguitur: Et descendes ante me in Galgala: ego quippe descendam ad te. Et postea infert
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus sis. qr inuente sunt. Erat
in corde saul sic hebrei tradunt. qd̾
rex futurus ẽẽt. q uiderat ꝑ uisum se
inu̾tice arboris palme collocari. que
uisio signum regale erat. Cumq
abieris inde ⁊ ultra tͣnsieris. ⁊ uen̾is
ad q̃rcum thabor. inuemiẽt te ibi t᷑ͦs
uiri. ascendentes ad deum in bethel.
Hĩ uiri cã orõnis ĩbant bethel. ubi
iacob lapidem erexerat. Post hecue¬
mes ad collem der. Collis dei locus erat.
ubi prophete hĩtabant. Et in sili
tasse ibi uidei dicũt¬
eum de futuro secło.
mũs iustoꝵ. ⁊ de pena impiorum.
Qando ergo uen̾int sigira hec õĩa
tibi. fac q̃cumq inuen̾it manus
tua. qr dominus tecum est. Ac si di¬
ceret. His signis nosse pot̾is. qr domi¬
nus te regem fore uoluit. Et iccirco
ad omnia q̃ tsbi agenda sunt. re¬
galiter age. qr dominꝰ tecũ est Et
descendes ante me ingalgala. ego
qͥppe descendã ad te. ut osferas oblõ¬
nem. ⁊ ĩmoles hostias pacificas. Sep¬

Expanded text:
sollicitus sis: quia inventae sunt. Erat sollicitus sis: quia inventae sunt. Erat in corde Saul, sicut Hebraei tradunt, quod rex futurus esset, quia viderat per visum se in vertice arboris palmae collocari. Quae visio signum regale fuit. Cumque abieris inde, et ultra transieris, et veneris ad quercum Thabor, invenient te ibi tres viri ascendentes ad Dominum in Bethel. Hi viri causa orationis ibant in Bethel, ubi Jacob lapidem erexerat. Post haec venies ad collem Dei. Collis Dei locus erat, ubi Prophetae habitabant. Et insiliettasse eum ibi Judaei dicunt de futuro saeculo, miis justorum et poena impiorum. Quando ergo venerint signa haec omnia tibi, fac quaecumque invenerit manus tua, quia Deus tecum est. Ac si diceret: his signis nosse poteris, quia Deum te regem fore voluit. Et idcirco ad omnia quae tibi agenda sunt regaliter age, quia Deus tecum est. Et descendes ante me in Galgala: ego quippe descendam ad te ut offeras obls pacificas. Sep
Abbreviated transcription (Latin):
posset. Hoc indicio ydolatra depre¬
hendebatur ⁊ interficiebat᷑. Qd̾ ⁊ sec̃m¬
tia demonstrant meo qd̾ ait. Iudica¬
uitq samuel filios isrł in masphat. Iu
dicare in hoc loco ydolatras. scd̾m legẽ
morti tradere intelligendũ est. Ti eñt
etiam qd̃ hoc modo moyses ydolatras
qui sͥ uitulum feca̾nt ꝓbau̾it. qñ ar¬
ripuit uitł̃m ⁊ combussit: ⁊ cõtriunt
usq ad pulu̾em ⁊ sparsit in aqͣm.
deditq ex ea potum filũs isrt Dixitq¬
fait saul ad puerum
suum. E cce ibimus.
quid feremus ad uir̃e
Non enun putabat saul
S̾ asmas a samuele aliter indica¬
ri. nisi precio diumatõnis. Ideo ait.
Quid feremus ad uirumͤ Lesti¬
na nunc. hodie enĩ uenit incuita¬
tem. qi sacͥfitm̃ est hodie populo in
excelio. Sacfitm̃ in hoc loco prandi.
uerat populo in kalendis Et di¬
mittam te mane. ⁊ omia q̃ sunt
incorde tuo indicabo tibi. Et de a¬
sinis qͣs ꝑ didisti. nudius tercuis ne

Expanded text:
posset. Hoc indicio idololatra depreposset. Hoc indicio idololatra deprehendebatur et interficiebatur. Quod et sequentia demonstrant in eo, quod ait: Judicavitque Samuel filios Isrdicare in hoc loco idololatras secundum legem, morti tradere intelligendum est. Dicunt etiam quod hoc modo Moyses idololatras qui sibi vitulum fecerant, probaverit quando arripuit vitulum et combussit, et contritum usque ad pulverem sparsit, in aquam, et dedit ex eo potum filiis Israel. Dixitque Saul ad puerum suum: Ecce ibimus: quid feremus ad virum? Non enim putabat Saul sibi asinas a Samuele aliter indicari, nisi pretio divinationis, ideo ait: Quid feremus ad virum? Festina nunc: hodie enim veniet in civitatem: quia sacrificium est hodie populo in excelso, Sacrificium in hoc loco prandium Samuel populo in Kalendis. Et dimittam te mane: et omnia quae sunt in corde tuo indicabo tibi: et de asinis, quas perdidisti nudiustertius, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ta est eadem archa domini. a samuele
in masphat: ⁊ de masphar. tͣnstulert̃
eam samuel et saul in galgala. Inde
tͣuslata est a saul in nobe. de nobe in
gabaa. Degabaa tͣnslata est a dauid
in domũ obededom. De domo obede¬
dom tͣnstulit eam dauid in syon. De
syon tnstulit eam salomon in sc̃ã scõ¬
rum Et requieuit om̃is isrł post
dñm. Requieuisse post dñm dicunt᷑.
qr abiectis idolorum sordib. domino
se ad seriuendũ toto corde tradid̾unt.
ut in subseq̃ntib dr̃. Abstułunt fi¬
lii srł baalim ⁊ astaroth. ⁊ seruier̃t
deo soli Et cõuen̾unt in masphat.
hauserũt aqͣm. ⁊ effud̾unt in con¬
spetu domim. Hebrei tradunt. ꝙ.
corã domino in eadem aqͥ maledic¬
ta congesta sint. Et sicut in lege mu¬
lier ⁊ elotipa hausta aqua probaba-¬
hu uidelicet qui se i dola coluisse pe¬
nitꝰ denegabant. Tradũt ⁊̃ qd̾ qͥ¬
cumq ydolatra. hanc aqͣm gustas¬
set. labia eius ita sͥ adhererent. ut
nniq̃m ea ad inuicẽ ydolatra seꝑare

Expanded text:
ta est eadem arca a Samuele in Masphat, et de Masphat transtulerunt eam Samuel et Saul in Galgala. Inde translata est a Saul in Nobe. De Nobe in Gabaa. De Gabaa translata est a David in domum Obed Edom. De domo Obed Edom transtulit eam David in Sion. De Sion transtulit eam Salomon in Sancta Sanctorum. Et requievit omnis Israel post Dominum. Requievisse post Dominum dicuntur: quia abjectis idolorum sordibus, Domino se ad serviendum toto corde tradiderunt. Quod et in subsequentibus dicitur: Abstulerunt filii Israel Baalim et Astaroth, et servierunt Domino soli: et convenerunt in Masphat, hauseruntque aquam, et effuderunt in conspectu Domini. Hebraei tradunt quod coram Domino in eamdem aquam maledicta congesta sint: et sicut in lege mulier zelotypa hausta aqua probabati sunt. Hi videlicet qui se idola coluisse penitus denegabant: Tradunt etiam quod quicumque idololatra hanc aquam gustasset, labia ejus ita sibi adhaererent, ut nequaquam ea ab invicem idololatra separare
Abbreviated transcription (Latin):
sicẽm hely. Non est intelligendum
id̾ samuel aꝑu̾it hostia domus do¬
mini: sed sacerdos. Et non cecidit
ex omnib uerbis samuelis in t̾ram.
Non cecidisse ex omnib u̾bis eus ĩ
terram dicit᷑. qr quicquid ꝓpħa¬
bat. reb gestis demon̾tra ba
Et euenit sermo
samuelis.
uniu̾so israheli. Ser¬
mo eius fuit ad uniu̾sum isrt. qd̃ ꝑ¬
cutiendi eẽnt aphilisteis. ꝓpter pecc̃a
filioꝵ heli. qn sermõem enentꝰ eius
postea probauit. Erat ibi lapis mag¬
nus. ⁊ concid̾unt ligna plaustri. La¬
pidem istum hebrei aram ab habra¬
ham. edificatam intelligunt. Hii
sunt autem ani aurei quos reddide
runt philistĩm pro pecc̃o suo dño.
Azotus unũ. gaza unũ. aschalon
unũ. geth uum. accharon unũ.

Expanded text:
dicare Eli. Non est intelligendum quod Samuel aperuerit ostia domus Domini, sed sacerdos. Et non cecidit ex omnibus verbis Samuel in terram. Non cecidisse ex omnibus verbis ejus in terram dicitur: quia quidquid prophetabat, rebus gestis demonstrabatur. Et evenit sermo Samuelis universo Israeli. Sermo ejus fuit ad universum Israel, quod percutiendi essent a Philistaeis propter peccata filiorum Eli: quem sermonem eventus rei postea probavit. Erat autem ibi lapis magnus: et conciderunt ligna plaustri. Lapidem istum Hebraei aram ab Abraham aedificatam intelligunt. Hi sunt autem ani aurei, quos reddrunt Philistaei pro delicto Domino: Azotus unum, Gaza unum, Ascalon unum, Geth unum, Accharon unum.
Abbreviated transcription (Latin):
erat eus hĩtatõ. Int̾ cunctas namq tͥ¬
b hĩtatõem leuitarum fuisse non du¬
bium est. Et ascendebat uir ille de
ciuitate sua statutis dieb. trib festi¬
uitatib. pascha uidelicet. pentecostẽ.
⁊ sollempnitate tab̃nadoꝵ. ascende¬
bat in domum domini. Heditq fe-¬
nenne uxori sue ⁊ cũctis filiis eus. ⁊
filiab ꝑtes. Hẽe ꝑtes uestes intelligũ

Expanded text:
erat ejus habitatio. Intra cunctas namque trerat ejus habitatio. Intra cunctas namque tribus, habitationem Levitarum fuisse non dubium est. « Et ascendit vir ille de civitate sua statutis diebus. » Tribus festivitatibus, Pascha videlicet, Pentecoste, et solennitate Tabernaculorum, ascendebat in domum Domini. « Deditque Fenennae uxori suae, et cunctis filiis ejus et filiabus partes. » Hae partes vestes inte
Abbreviated transcription (Latin):
Unus de ramathaĩ
sophym. de monte
ephraim. et nomẽ
eius helcana: fili¬
sus ieroboam. filii helyu. filiĩ thou.
filii suph. ephrateus. Ramathaim
gia uidelicet ⁊ sacdotals. Qo pater
elchane de tribu fu̾it leui. liber ꝑalipo¬
menõ plenissime docet. in quo series ge¬
nealogie illuis usq ad leui ꝑducitur.
Matrem quoq dce tribu uida fuisse mõ¬
stratur:. in eo qd̃ epbrateus uocatur. E¬
phrateus ab ephrata uxore caleph. qmͣ
constat fuisse de tribu uida fuisse dictꝰ
est. Et si qm̃ mouet qd̃ ab ephraim ñ
ab ephrata ephrateus uocetur. uideat
in subseq̃ntib qͣliter dauid iuri ephra-¬
tei filius uocetur. cum liquido pateat
eundẽ ysay ñ de ephraĩm. s de tribu iuda
extitisse sprobet eundẽ elchanã ephra-¬
teũ esb ephrata ñ de ephrau dicis o¬
phim speclatores interpretant᷑. Spe¬
cłatores hic ꝓphete intelligunt᷑. qͦꝵ filiꝰ
elchana fuit. Demonte ephraim. De
monte uͦ ephraim fuisse dicit᷑. qr ibi

Expanded text:
unus de Ramathaim Sophim, de monte Ephraim, et nomen ejus Elcana, filius Jeroam, filii Eliu, filii Thou, filii Suph Ephrataeus. Ramathaim galis videlicet, et sacerdotalis. Quod Pater Elcanae de tribu fuerit Levi, liber Paralipomenon plenissime docet, in quo series genealogiae illius usque ad Levi perducitur . Matrem quoque ejus de tribu Juda exstitisse monstratur, in eo quod Ephrataeus vocatur. Ephrataeus ab Ephrata uxore Caleb, quam constat de tribu Juda fuisse, dictus est. Et si quem movet, quod non ab Ephraim, sed ab Ephrata, Ephrataeus vocetur: videat in subsequentibus, qualiter David filius viri Ephrataei vocetur: cum liquido pateat eumdem Isai, non de Ephraim, sed de tribu Juda exstitisse, et probet eumdem Elcana Ephrataeum ab Ephrata, non ab Ephraim dici. Sophim, speculatores interpretantur. Speculatores hic Prophetae intelliguntur, quorum filius Elcana fuit. De monte Ephraim. De monte
Abbreviated transcription (Latin):
cas. septem dieb expectabis dour
ueniã ad te. ⁊ ostendam tibi quidħ
cias. Non ergo samuel suũ prestolan
aduentũ sauli septem dierũ temꝑe
ꝑrecepit. s ad offerendas oblõnes et
immolandas uictimas pacificas se
ab eo eisdem septẽ dieb uoluit exir¬
tari. Qd̃ ille neqͣ qͣm fecit: ⁊ ideo mi¬
rito culꝑatur. ⁊ stulticie elogio dens¬
tatur. R esponditq alter ad all¬
rum dicens. Et quis pater eorum:
Ac si diceret. Et quis maior illo inds¬
nitate et in sapientia: Optime eñ
potest int̾ ꝓphetas uersari ⁊ patere¬
rum .i. magister uocari: quitan
tus et sapiens est. L ater. magiste

Expanded text:
 exspectabis, donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. Non enim Samuel, suum praestolari adventum Sauli septem dierum tempore praecepit, sed ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas, se ab eo eisdem septem diebus voluit exspectari. Quod ille nequaquam fecit, et ideo merito culpatur, et stultitiae elogio denotatur. Responditque alter ad alterum, dicens: Et quis pater eorum? Ac si diceret. Et quis major illo in dignitate et sapientia? Optime enim potest inter Prophetas versari, et pater eorum, id est, magister vocari, qui tam doctus et sapiens est. Pater
Abbreviated transcription (Latin):
nex erat ualde. ⁊ audunt om̃ia q̃ facie¬
bant filii sui uniu̾so isrłi ⁊ quomͦ dor¬
miebant cum mulierib q̃ obseruabãt
ad ostium tab nacłi. Dormisse eos di¬
cunt hebrei cũ mulierib. eo qd̃ post
menstrui tempꝰ aut partus. ñ imple¬
to scd̾m legis p̾ceptum sacrifitõ. sua¬
debant eas ad uiros suos redire. eisq
cõmisceri. Et dormire ideo dicunt᷑. qr
cas dormire cum uiris suis gͣ legis precep¬
tum faciẽbant. Uñ iam heli post paulu¬
lum ait. Don est enim bona fama gͣ
ego andio ut tͣnsgredi faciatis popłm
domini. Transgressioẽm gͦ popłs fa¬
ciebat. qr sacufitõ non rite ꝑ acto. uxo¬
rib suis uingebatur. Sicut enĩ ui ex¬
torq̃bant carnes ab ĩmolando. ita eti¬
am extorq̃bat᷑ sacͥfitm̃ ab offerente.
Et iccirco sic̃ mnauferendis carnib fa¬
ciebant homines. dethere sacͥfitio do¬
miii. ita qͦ nichilominꝰ in cõugendis
uxorib tͣnsgredi faciebant popł̃m do¬
mini. Si peccau̾it uir in uirũ. placa¬

Expanded text:
ciebant filii sui universo Israeli: et quomodo dormiebant cum mulieribus, quae observabant ad ostium tabernaculi. Dormisse eos dicunt Hebraei cum mulieribus, eo quod post menstrui tempus aut partus, non impleto secundum legis praeceptum sacrificio, suadebant eas ad viros suos redire, eisque commisceri. Et dormire ideo dicuntur: quia eas dormire cum viris suis, contra praeceptum legis, faciebant: Unde idem Eli post paulum ait: Non est enim bona fama quam ego audio, ut transgredi faciatis populum Domini. Transgressionem ergo populus faciebat: quia, sacrificio non rite peracto, uxoribus suis jungebatur. Sicut enim vi extorquebant carnes ab immolante: ita etiam extorquebant sacrificium ab offerente. Et idcirco sicut in auferendis carnibus, faciebant homines detrahere sacrificio Domini, ita quoque nihilominus in conjungendis uxoribus, transgredi faciebant populum Domini. Si peccaverit vir in virum, placa
Abbreviated transcription (Latin):
dit ꝑtem unã dupplice̾m. qi annã di¬
ligebat. Ne reputes ancillã tuam. qͣ
unã ex filiab belial. qr ex multitudĩe
meroris. ⁊ doloris mei locuta sum. usq in
presens. Belial enĩ interpretat᷑ absq u¬
go. Es notandum qd̃ om̃s qui ebneta¬
tem sectant᷑. filii belial uocentur Et
adduxit eum secũ. postqͣm ab lastaue¬
rat. in uitulis trib. ⁊ trib modus fa¬
rine ⁊ amphora ium. ⁊ adduxit eum in

Expanded text:
dit partem unam duplicem, quia Annam diligebat. Ne reputes ancillam tuam quasi unam ex filiabus Belial: quia ex multitudine moeroris et doloris mei locuta sum usque ad praesens. Belial enim interpretatur, absque jugo. Et notandum quod omnes, qui ebrietatem sectantur, filii Belial vocentur. Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphora vini: et ad
Abbreviated transcription (Latin):
i magistrum. uocat hoc mado l
mi probetur iob. usq ad finem. Hi¬
lius unius anni erat saul cum reg̾¬
nare cepisset. duob autẽ regnauit¬
amus super israhel. Non de isbosech
cepit. si cut filius unius anni est:¬
⁊ in eãdem innocẽtia duob annis reg.¬
nasse dicitur. Locutus est autem
samuel ad popł̃m. legem regni. He-¬
breus uidit̾m regni Et reposuit co¬
ram domino. Corã domino .i. coram
archa domini q̃ erat in masphat.
t misit dominꝰ ierobaal ⁊ bedan. et

Expanded text:
 magistrum vocat, hoc modo: Pater mi, probetur Job usque ad finem . Filius unius anni erat Saul cum regnare coepisset. Duobus autem annis regnavit super Israel. Non de Isboseth egnare coepit, sicut filius est unius anni, et in eadem innocentia duobus regnasse annis dicitur. Locutus est autem Samuel ad populum legem regni: Hebraeus, Judicium regni. Et reposuit coram Domino. Coram Domino, id est, coram arca Domini, quae erat in Masphat. Et misit Dominus Jerubaal et Be
Abbreviated transcription (Latin):
fenenne. Et ita ortis filũs annie. fenen¬
ne filii mortui sunt. Sed querendum
est quo modo hoc stare possit. cum fe¬
nenna septem. anna autem ñ plus qmͣ
quinq filios hũerit. Qm q̃stiõem he¬
brei soluentes. duos samuelis cũ filuis
anne enum̾ant. Domini enim sũt
cardines terre. ⁊ posuit suꝑ eos orbem.
In hebreo ita hr̃. Donini eñ sunt asflic¬
ti terre. Afflictos terre hebrei. pauperes
spũ ⁊ humiles. corde intelligunt. suꝑ
quos dnm orbem posuisse dicunt: qꝑ
eorum meritis t̾ram stare autumant.
Dominum formidabunt adu̾sarĩi eiꝰ.
⁊ suꝑ ip̃os in celis tonabit. Suꝑ aduer¬
saros suos dominꝰ in telis tonabit. sicut
illud in libro iosue. Eumq fug̾ent a fa¬
cie isrł. ⁊ eẽnt in descensu bethoron. dñs
misit suꝑ eos lapides magnos de celo. uis¬
q azeca: ⁊i mortui sunt multo plures

Expanded text:
Phenennae, et ita ortis filiis Annae, PhenenPhenennae, et ita ortis filiis Annae, Phenennae filii mortui sunt. Sed quaerendum est quomodo hoc stare possit, cum Phenenna septem: Anna autem non plusquam quinque filios habuerit. Quam quaestionem Hebraei solventes, duos filios Samuelis cum filiis Annae annumerant. Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem. In Hebraeo ita habetur: Domini enim sunt afflicti terrae. Afflictos terrae, Hebraei pauperes spiritu et humiles corde intelligunt: super quos Dominum orbem posuisse dicunt: quia eorum meritis terram stare autumant. Dominum formidabunt adversarii ejus: et super ipsos in coelis tonabit. Super adversarios suos Dominus in coelis tonabit: sicut est illud in Libro Josue: Cumque fugerent a facie Israel, et essent in descensu Bethoron, Dominus misit super eos lapides magnos de coelo usque Azecha: et mor
Abbreviated transcription (Latin):
decima ꝑs est oephi. Uñ datur intel¬
gi. qid̾ elchana ñ obtulent tres mos¬
decias. quib sed̾m hebraicam mẽsurã
imꝰ esficitur oephi. Exultauit cor
meũ in domino. exaltatũ est cornu meũ
in deo meo. C ornu filiũ uocat. qꝑ qñ
sine filio erat. absq cornu uidebatur
s c̃t̃. Recedant uetera de ore ũro. In he¬
breo ita habet᷑. Exeant uetera. Et est sẽ¬
sus. Exeant humilia de ore ur̃o. de quo
ante grandia ⁊ suꝑba exibant. Quib
ubis fenennã ⁊ filios eius increpat. q̃
sofecunditatẽ sͥ concessam. cont᷑ amiã
linabatur. Arcus fortium suꝑatus
et unfirmi accincti sunt robore. Ar-¬
dis egiptõrum .i. fortitudo ⁊ potentia
lipata est: ⁊ infirmi scił isrłithe confor¬
tudo fenenne. qͣ infilũs głabatur. supe¬
rata est:⁊ anua que obsterilitatẽ infir¬
ma erat accincta est. robore filiorum.
Donec sterilis peperit filiof płimos.
iq̃ multos habebat filios infirmata
Eie mortuus sit filius primogenitus

Expanded text:
intelligi, quod Elcana non obtulerit tres moddecimas: quibus secundum Hebraicam mensuram, unus efficitur Ephi. Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Domino. Cornu, filium vocat: quia quando sine filio erat, absque cornu videbatur sibi esse. Recedant vetera de ore vestro. In Hebraeo ita habetur: Exeant vetera, etc. Et est sensus: Exeant humilia de ore vestro, de quo antea grandia et superba exibant. Quibus verbis Phenennam et filios ejus increpat, quae ob fecunditatem sibi concessam, contra Annam elevabatur. Arcus fortium superatus est, et infirmi accincti sunt robore. Arcus Aegyptiorum, id est, fortitudo et potentia, superata est: et infirmi, scilicet Israelitae, confortudo Phenennae, qua in filiis gloriabatur, superata est: et Anna, quae ob sterilitatem infirma erat, accincta est robore filiorum. Donec sterilis peperit plurimos: et quae multos habebat filios, infirmata ele, mortuus sit filius primogenitus
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓuinciasx. ⁊ uille q̃ erant absc
muro. mures tm̃ ded̾unt. Iccireo dr̃
ab urbe murata. usq ad uillam que e¬
rat ab̃sq muro. Qd̃ autem sequitur.
Et usq ad abel magnum. suꝑ qm̃ po¬
suerunt archam dei. Abel magñ ciuitas
est int̾mino isrł. Ab el magñ iccirco
uocabatur. cum autea bethsamis uo¬
citata sit. suie ꝓpter lustũ uiris beth¬
samitib ibi fcm̃. siue ꝓpter distinctio¬
nem cuutatis. abel bethmacha. De qͣex¬
clamauit mulier sapiens ad ioab diũs.
Qui int̾rogant int̾rogent in abela.
Sic itaq intelligendum: qd̃ ab urbe
murata. usq ad uillam q̃ erat absq
muro ⁊ absq ⁊ usq ad abel magnũ
ded̾unt mures. Suꝑ q̃m. i dest super
luctum posuerũt archam domini. q̃
eratusq in illam diem in agro iolie
bethsamitis. Fuit gͥ in agro illius do¬
nec incanathiarĩ ducta est Et ꝑcus¬

Expanded text:
tes provinciarum et villae quae erant absque muro, mures tantum dederunt. Idcirco dicitur: « ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro. » Quod autem sequitur: « Et usque ad Abel magnum, super quem posuerunt arcam Dei. » Abel magnum civitas est in termino Israel. Abel magnum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis vocitata sit, sive propter luctum super viris Bethsamitibus ibi factum, sive propter distinctionem civitates Abel Bethmatha, de qua exclamavit mulier sapiens ad Joad, dicens: « Qui interrogant interrogent in Abela . » Sic itaque intelligendum est quod ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro, et usque ad Abel magnum, dederint mures. Super quem, id est, super luctum, posuerunt arcam Domini quae erat usque in illam diem in agro Josue Bethsamitis. Fuit igitur in agro illius donec in Cariathiarim ducta est.