comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N on multũ gͦ de nomine disceptandũ ẽ: cũ res
ipsa ita clareat ut ab scrupulo dubitationis
aliena sit. Illud uͦ qd nos ex eoꝵ immortalium
beatoꝵ numero missos eẽ angłos dicimꝰ qͥ dĩ
uoluntatẽ hominib annunciarent. illis aũ
ñ placet. qr ħ ministeriũ ñ ꝑ illos qͦs dõs ap¬
pellant id ẽ. immortales & beatos. s ꝑ dȩ mo
Nes fieri credunt. qͦs immortales tantũ ñ etiã
beatos aud. ent dicere. aut certe ita ĩmortales
& beatos ut tam̃ daemones bonos ñdũ subli¬
mit collocatos & ab humana contrectatione
semotos: quã uis nominis c̃trouersia uideat᷑.
tam̃ ita de testabile ẽ. nom̃ dȩmonũ: ut hoc
modis om̃ib ascĩs angłis nos remouere debe¬
amus. Nẽ gͦ ita libis te claudat᷑: ut seiamus
immortales & beatos. qđ libet uocent᷑. qͥ tam̃
facti & creati s̃. medios ñ eẽ ad immortalem
beatitudinẽ ꝑducendis mortalib miseris:
medii s̃ cõmunẽ habendo immortalitatẽ cũ

Expanded text:
Non multum ergo de nomine disceptandum est, cum res ipsa ita clareat, ut ab scrupulo dubitationis aliena sit. Illud uero, quod nos ex eorum inmortalium beatorum numero missos esse angelos dicimus, qui Dei uoluntatem hominibus adnuntiarent, illis autem non placet, quia hoc ministerium non per illos, quos deos appellant, id est inmortales et beatos, sed nes fieri credunt, quos immortales tantum, non etiam beatos audent dicere; aut certe ita immortales ac beatos, ut tamen daemones bonos, non deos sublimiter collocatos et ab humana contrectatione semotos: quamvis nominis controversia videatur, tamen ita detestabile est nomen daemonum, ut hoc modis omnibus a sanctis Angelis nos removere debeamus. Nunc ergo ita liber iste claudatur, ut sciamus immortales ac beatos, quodlibet vocentur, qui tamen facti et creati sunt, medios non esse ad immortalem beatitudinem perducendis mortalibus miseris, medii sunt communem habendo inmortalitatem cum
Abbreviated transcription (Latin):
mam dm̃ meũ excelsũ: Si app̃hendã illũ
in holocaustis. iuitulis anniculis: si accep¬
tauerit ds̃ inmilib arietũ. aut indenis milib
hyreoꝵ pinguiũ: Si dedero pͥmogenita mea
ꝓpeccatis fructũ uentris mei ꝓpeccato animae

Expanded text:
mam Deum meum excelsum? Si adprehendam illum in holocaustis, in uitulis anniculis? Si acceptauerit Dominus in milibus arietum aut in denis milibus hircorum pinguium? Si dedero primogenita mea inpietatis, fructum uentris mei pro peccato animae
Abbreviated transcription (Latin):
iẽ qͥdẽ & animas hominũ daemones eẽ. &
ex hominib fieri lares si meriti boni s̃. le¬
mures simali. sou laruas: manes aũ dõs
dici. si incertũ ẽ. bonoꝵ eos seri maloꝵ eẽ
meritoꝵ. Inqͦ opinione quautã uoraginem
ipuant sectandis ꝑditis morib qͥs ñ udeat
sul paululũ attendat̃. quando qͥdẽ ꝗͣ libet
firi opinant᷑ uł dũ manes deos. tanto per¬
eros fuint quanto sunt Nocendi cupidiore.
u: &iam quib dã sacrificiis tanquã diruimꝰ
honorib pꝰ mortẽ se inuitari opinentur
It occant : Laruas quippe dic̃ ẽẽ noxiõ
daomones ex hominib: factos. S hinic
lla questio ẽ lnde aũ ꝑhibet appellari
grece beatos et̃ damones. qđ boni sint antmi.
hoc ẽ. boni damones: animas quoq hominũ
natira ꝓpͥa descripsit int̃ deos & homunes. g̃e
animalia. m̃te rationalia. animo passiua. cor¬
pore aerea. tpr̃e ȩtna. Nẽpe cũ pͥus dõs in subli

Expanded text:
it quidem et animas hominum daemones esse, et ex hominibus fieri Lares, si boni meriti sunt; Lemures, si mali, seu Larvas: Manes autem deos dici, si incertum est bonorum eos, seu malorum esse meritorum. In qua opinione, quantam voraginem aperiant sectandis perditis moribus, quis non videat, si vel paululum attendat? Quandoquidem quamlibet fieri dum opinantur, vel dum Manes deos; tanto pejores fiunt, quanto sunt nocendi cupidiores: ut etiam quibusdam sacrificiis tanquam divinis honoribus post mortem se invitari opinentur, ut noceant: Larvas quippe dicit esse noxios daemones ex hominibus factos. Sed hinc alia quaestio est. Inde autem perhibet appellari graece beatos εὐδαίμονας, quod boni sint animi, hoc est boni daemones; animos quoque hominum natura propria descripsit inter deos et homines genere animalia, mente rationalia, animo passiua, corpore aeria, tempore aeterna. Nempe cum prius deos in subli
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ cemodi passiones in animũ sapientis
ad mittunt quẽ uitiis om̃ib libũ uolt̃. Una
fit consequens. ut hȩc ipsa ñ putent uitua
qđo sapienti sic accidunt ut contra uirue
mentis rationẽq nichil possint: & una sit
eadẽq sententia ꝑ ipateticorũ uł etiã plat¬
nicoꝵ. & ipsoꝵ stoicoꝵ. S ut ait tullius.
uerbi controuersia iã dui torqueat homines
greculos: contentionis cupidiores quã un¬
tatis. S ad huc merito quęri porest urũ
ad uitȩ p̃sentis ꝑtineat infirmitatẽ. etuan
in quib quȩ bonis officiis huiꝰcemodi ppa
affectus: Scĩ uͦ angłi & sine ira punant qͥs
accipiunt ȩcña dĩ lege puniendos. & inse¬
ris sine miseriȩ cõpassione subueniant.&
ꝑielitantib eis quos diligunt sine timore qi¬
tulentur: & tam̃ istarũ nomina passionĩ
c̃suetudine locutionis humanȩ etiã in as
usurpent᷑. ꝓpt̃ quandã oꝑum similitudinl

Expanded text:
huiusce modi passiones in animum sapientis huiusce modi passiones in animum sapientis admittunt, quem uitiis omnibus liberum uolunt. Unde fit consequens, ut haec ipsa non putent uitia, quando sapienti sic accidunt, ut contra uirtutem mentis rationemque nihil possint, et una sit eademque sententia Peripateticorum uel etiam Platonicorum et ipsorum Stoicorum, sed, ut ait Tullius, uerbi controuersia iam diu torqueat homines Graeculos contentionis cupidiores quam ueritatis. Sed adhuc merito quaeri potest, utrum ad uitae praesentis pertineat infirmitatem etiam in quibusque bonis officiis huiusce modi perpeti affectus, sancti uero angeli et sine ira puniant, quos accipiunt aeterna Dei lege puniendos, et miseris sine miseriae conpassione subueniant, et periclitantibus eis, quos diligunt, sine timore opitulentur; et tamen istarum nomina passionum consuetudine locutionis humanae etiam in eos usurpe
Abbreviated transcription (Latin):
quid timeat. lrasci enĩ peccanti ut corrigat᷑.
contristari ꝓ afflicto ut lib̾et᷑. timere ꝑi¬
elitanti ne ꝑ eat. nescio utrũ quisꝗ sana
considatione rep̃bendat. Nã & misodiã
stoieorũ ẽ. solere culpare. S quanto honese
ille stoicꝰ miscdia ꝑ turbaret᷑ hominis libani:
quã timore naufragii. Longe meliꝰ & humai
& pͥoꝵ sensib accõmodatius eicero in cesaris
miscłia. nͥ alienȩ miseriȩ quȩdã in nr̃o co¬
de cõpassio qͣ utiq si possumꝰ sub uenire õ¬
pellimur. Seruit aũ motꝰ iste ratiom. qͥlo
ita p̃bet᷑ miscdia ut iusticia c̃ seruet: siue
cũ ingenti tribuit᷑. siue cũ ignoscit᷑ pęnitam.
anc cicero locutor egregnis ñ dubitauit ap¬
pellare iurtutẽ: quã storcos int̾uitia numi¬
rare ñ pudet. Qui tam̃ ut docuit lib̾ epieta
nobilissimi stoiei ex decretis genonis & dni¬
sippi qui huꝰ secte primas partes habuer

Expanded text:
quid timeat. Irasci enim peccanti ut corrigatur, quid timeat. Irasci enim peccanti ut corrigatur, contristari pro adflicto ut liberetur, timere periclitanti ne pereat, nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendat. Nam et misericordiam Stoicorum est solere culpare; sed quanto honestius ille Stoicus misericordia perturbaretur hominis liberandi quam timore naufragii. Longe melius et humanius et piorum sensibus adcommodatius Cicero in Caesaris nisi alienae miseriae quaedam in nostro corde conpassio, qua utique si possumus subuenire conpellimur? Seruit autem motus iste rationi, quando ita praebetur misericordia, ut iustitia conseruetur, siue cum indigenti tribuitur, siue cum ignoscitur paenitenti. Hanc Cicero locutor egregius non dubitauit appellare uirtutem, quam Stoicos inter uitia numerare non pudet, qui tamen, ut docuit liber Epicteti, nobilissimi Stoici, ex decretis Zenonis et Chrysippi, qui huius sectae primas habuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quib natura corporis salua & incolumis
habet᷑. quã illa cõmutere qͥb iusticia uiolat᷑.
ta mens ubi fixa ẽ. ista sententia. nullas ꝑtur.¬
bationes etiã si accidunt inferiorib animi
partib in se contra rationẽ p̃ualere ꝑmittit:
quin immo eis ipsa dominat᷑. eisq ñ consen¬
tiendo & potiꝰ resistendo regnũ uiptutis ex¬
ercet. Talem describit etiã uirgilius aenean:
ubi ait. Mens immota manet. lacrime uol¬
uuntur in anes. Non ẽ. nunc necesse copiose
ac diligent̃ ostendere quid de istis passionib
doceat scriptura diuina : qua xp̃iana eru¬
ditio continet᷑. Dõ quippe illã ipsã mentẽ
subicit regendã & meti endã : mentiq ꝑas¬
siones ita moderandas atq frenandas  ͤ iN
usum iustitię conuertant᷑. Deniq indiscipli¬
Na nr̃a ñ tam querit᷑ utrum pius animus
irascat᷑ s unde irascatur. nec utrũ sit tris¬
tis s unde sit tristis: nec utrũ timeat. sed

Expanded text:
quibus natura corporis salua et incolumis quibus natura corporis salua et incolumis habetur, quam illa committere, quibus iustitia uiolatur. Ita mens, ubi fixa est ista sententia, nullas perturbationes, etiamsi accidunt inferioribus animi partibus, in se contra rationem praeualere permittit; quin immo eis ipsa dominatur eisque non consentiendo et potius resistendo regnum uirtutis exercet. Talem describit etiam Vergilius Aenean, ubi ait: Mens inmota manet, lacrimae uoluuntur inanes. CAPUT V. Quac diligenter ostendere, quid de istis passionibus doceat scriptura diuina, qua Christiana eruditio continetur. Deo quippe illam ipsam mentem subicit regendam et iuuandam mentique passiones ita moderandas adque frenandas, ut in usum iustitiae conuertantur. Denique in disciplina nostra non tam quaeritur utrum pius animus irascatur, sed quare irascatur; nec utrum sit tristis, sed unde sit tristis; nec utrum timeat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
plius quas amissurũ sẽ naufragio sentiebat.¬
sicut ẽ. uita ista salus que orporis: ñ ita
illud ꝑiculũ ꝑhorresceret ut palloris etiam
testimonio ꝓderet᷑. Uerũtam̃ & illã poterat
ꝑmotionẽ pati: & fixam tenere m̃te sente¬
ntiã. uitã illã salucẽq corporis. quarũ amis¬
sionẽ minabat᷑ tẽpestatis immanitas. ñ ẽẽ
bona quȩ illos quib in eẽnt facerent bonos.
sic̃ fac̃ usticia. Qđ aũ auint ea nec bona
appellanda eẽ s cõmoda: uerboꝵ certa¬
mini ñ rerũ ex amini deputandũ ẽ. Quid
enĩ int̾ ẽ. utrũ aptuis bona uocent᷑ an
cõmoda.dũ tam̃ ne his pͥuet᷑ ñ minꝰ stoieus
quã ꝑipadecicꝰ pauescat & palleat. ea ñ ȩqͣlit̃
appellando s & qualit̾ aestimando: Ambo
sane si bonor istoꝵ seu cõmodoꝵ ꝑiculis ad
flagiciũ uł facinus urgeant᷑. ut alit̾ ea reti¬
nere ñ possint: malle se dicunt hac amitt̾ẽ

Expanded text:
phus, quas amissurum se naufragio sentiebat,phus, quas amissurum se naufragio sentiebat,sicuti est vita ista salusque corporis; non ita illud periculum perhorresceret, ut palloris etiam testimonio proderetur. Verumtamen et illam poterat permotionem pati, et fixam tenere mente sententiam, vitam illam salutemque corporis, quorum amissionem minabatur tempestatis immanitas, non esse bona quae illos, quibus inessent, facerent bonos, sicut facit iustitia. Quod autem aiunt ea nec bona appellanda esse, sed commoda: uerborum certamini, non rerum examini deputandum est. Quid enim interest, utrum aptius bona uocentur an commoda, dum tamen ne his priuetur non minus Stoicus quam Peripateticus pauescat et palleat, ea non aequaliter appellando, sed aequaliter aestimando? Ambo sane, si bonorum istorum seu commodorum periculis ad flagitium uel facinus urgeantur, ut aliter ea retinere non possint, malle se dicunt haec amittere,
Abbreviated transcription (Latin):
eas necessitate patiantur retinent tam̃ dehis
qua appetere uł fugere rationabilit̃ debent
uerã & stabilem in concussa m̃te sententiam.
xc ut potui ñ quidẽ cõmodiꝰ agellio s certe
breuius & ut potui planius exposui: que ille
se in epieceti libro legisse cõmemorat eũ ȩxͫ
decretis stoicoꝵ dixisse atq sensisse. Qua si
ita sunt: aut nichil aut poene nichil distat
int̃stoicoꝵ aliorũq phrlosophorũ opinionẽ
de passionib & ꝑ turbationib animoꝵ. Utriq
enĩ m̃tẽ rationẽq sapientis ab earũ domina.
tione defendunt: & ideo fortasse dicunt eas
insapientẽ ñ cađde stoici quia nequaquã eus
sapientiã qua utiq sapiens ẽ. ullo errore ob¬
nubilant aut labe subuertunt. Accidunt aũ
animo sapientis. salua serenitate sapientiȩ:
ꝓpt̃ illa quȩ cõmoda uł in cõmoda appellant.
quã uis ea nolint dicere bona uł mala. Nam
ꝓfecto si nichil pendet has res ille pliyloso¬

Expanded text:
eas necessitate patiantur, retinent tamen de his, eas necessitate patiantur, retinent tamen de his, quae adpetere uel fugere rationabiliter debent, ueram et stabilem inconcussa mente sententiam. Haec ut potui non quidem commodius A. Gellio, sed certe breuius et, ut puto, planius exposui, quae ille se in Epicteti libro legisse commemorat eum ex decretis Stoicorum dixisse adque sensisse. Quae si ita sunt, aut nihil aut paene nihil distat inter Stoicorum aliorumque philosophorum opinionem de passionibus et perturbationibus animorum; utrique enim metione defendunt. Et ideo fortasse dicunt eas in sapientem non cadere Stoici, quia nequaquam ejus sapientiam, qua utique sapiens est, ullo errore obnubilant, aut labe subvertunt. Accidunt autem animo sapientis, salva serenitate sapientiae, propter illa, quae commoda vel incommoda appellant, quamvis ea nolint dicere bona vel mala. Nam profecto si nihili penderet eas res ille philoso
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ut doceret hominẽ sciendi studio nouiter
accensũ: ꝓtulit statĩ desareinula sua stoier
epieceti librũ. in qͦ ea scripta eẽnt quȩ c̃grue¬
rent decretis gͥenonis & hrẏsippi. qͦs fuisse
storcoꝵ pͥncipes noumꝰ. In eo libro se legisse
dicit agellius. ħ stoicis placuisse: qđ animi
uis quas appellant phantasias. nec in potesta¬
te ẽ. utrum & quando incidant animo. cum
ueniunt extribilib & formidabilib reb Ne¬
cesse ẽ. & iã sapientis animũ moueant. ita
ut paulisꝑ uł pauescat metu ul tristicia con¬
trahatur. tanquã his passionib p̃uenientib
m̃tis & rationis officium : nec ideo tam̃ uim̃te
fieri opinionẽ mali. nec apꝓbari ista eisq
consentiri. Hoc enĩ ẽẽ uolunt in potestate.
Idq int̾ eẽ censent int̾ animũ sapientis & stul¬
ti: qđ stulti animꝰ eisdẽ passionib cędit atq
accõmodat m̃tis assensũ. sapientes aũ quã uis

Expanded text:
Qui ut doceret hominem sciendi studio nauiter Qui ut doceret hominem sciendi studio nauiter accensum, protulit statim de sarcinula sua Stoici Epicteti librum, in quo ea scripta essent, quae congruerent decretis Zenonis et Chrysippi, quos fuisse Stoicorum principes nouimus. In eo libro se legisse dicit A. Gellius hoc Stoicis placuisse, quod animi uisa, quas appellant phantasias, nec in potestate est utrum et quando incidant animo, cum ueniunt ex terribilibus et formidabilibus rebus, necesse est etiam sapientis animum moueant, ita ut paulisper uel pauescat metu, uel tristitia contrahatur, tamquam his passionibus praeuenientibus mentis et rationis officium; nec ideo tamen in mente fieri opinionem mali, nec adprobari ista eisque consentiri. Hoc enim esse uolunt in potestate idque interesse censent inter animum sapientis et stulti, quod stulti animus eisdem passionibus cedit adque adcommodat mentis adsensum; sapientes autem, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ql ego breuit̾ attingam narrat agellius. eũ
lud nauigiũ horribili cęlo & mari ꝑiculo¬
issime iactaret᷑: ui timoris ex palliuit. la
animaduersũ ẽ. ab eis qui aderant: quã uis
imorais uicinia curiosissime attentis. utrũ¬
ne: ne phylosophus amimo turbaret᷑. Deinde
tempestaite transacta. mox ut securitas p̾buit
loquendi uł etiã garriendilocũ. quidã ex his
quos nauis illa portabat ciuus: luxuriosus
asiatieus. phiylo sophum compellat. illudens
qđ ertamuisset atq palliusset: cũ ipse mansis¬
set intrepidus in eo qd impendebat exitio.
cille aristppi sooratici responsũ retulit: qui
cũ mre simili eadẽ uerba ab homine simili
audiset. respondit. ilũ ꝑanima neqͥssĩmi
nebulonis merito ñ fuisse sollicitũ sẽ aũ ꝓ
anstippi anima timere debuisse. Hac ilo
diuut responsone de pulso: postea quȩsuit
agellius aphelosopho. ñ exagitandi animo
s discendi quȩ nã illa ratio eẽt pauoris sui.

Expanded text:
quod ego breuiter adtingam, narrat A. Gellius, cum quod ego breuiter adtingam, narrat A. Gellius, cum illud nauigium horribili caelo et mari periculosissime iactaretur, ui timoris expalluit. Id animaduersum est ab eis, qui aderant, quamuis in mortis uicinia curiosissime adtentis, utrumne philosophus animo turbaretur. Deinde tempestate transacta mox ut securitas praebuit conloquendi uel etiam garriendi locum, quidam ex his, quos nauis illa portabat, diues luxuriosus Asiaticus philosophum conpellat inludens, quod extimuisset adque palluisset, cum ipse mansisset intrepidus in eo quod inpendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum rettulit, qui cum in re simili eadem uerba ab homine simili audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo diuite responsione depulso postea quaesiuit A. Gellius a philosopho non exagitandi animo, sed discendi, quaenam illa ratio esset pauoris sui.
Abbreviated transcription (Latin):
dine appellant bona. s in cõparatione uirtu¬
tis qua recte uiuit̾ parua & exigua. Ex qͦ fit.
ut abutrisq qđ libet uocent᷑ seu bona seu cõ¬
moda: pari tam̃ aestimatione pensent᷑: Nec
in hac quȩstione stoici delectent᷑ nͥ nouitate
uerborũ. Uidet᷑ gͦ mͥ: etiã in hoc ubi quęrit᷑
utrum accidant sapienti passiones animi an
abeis sit ꝓrsus alienus. de uerbis eiꝰ potus quã
dereb facere controuersiã. Nã & ipsos nichil
line aliud quã platonicos & ꝑipateticos
sentire existimo: quantũ adium rerũ attin&.
ñ aduocabulor sonũ. Ut enĩ alia omittã qͥb
id ostendã ne longum faciã: aliquid unum
qđ sit eudentissimũ dicã. In libris quib tictu¬
lus ẽ. noetium acticarũ scribit agellius elega¬
ntusimi eloquii & multȩ ac facundȩ scientię:
se nauigassẽ aliquando cũ quodã phylosopho nobili
stico. Is phylosophus sicut latius && ubius.

Expanded text:
dine appellant bona; sed in conparatione uirtudine appellant bona; sed in conparatione uirtutis, qua recte uiuitur, parua et exigua. Ex quo fit, ut ab utrisque quodlibet uocentur, seu bona seu commoda, pari tamen aestimatione pensentur, nec in hac quaestione Stoici delectentur nisi nouitate uerborum. Videtur ergo mihi etiam in hoc, ubi quaeritur utrum accidant sapienti passiab eis sit prorsus alienus, de verbis eos pocius quam de rebus facere controversiam. Nam ipsos nichil hinc aliud quam Platonicos et Peripateticos sentire existimo, quantum ad uim rerum adtinet, non ad uocabulorum sonum. Ut enim alia omittam, quibus id ostendam, ne longum faciam, aliquid unum quod sit euidentissimum dicam. In libris, quibus titulus est Noctium Atticarum, scribit A. Gellius, uir elegantissimi eloquii et multae undecumque scientiae, se nauigasse aliquando cum quodam philosopho nobili Stoico. Is philosophus, sicut latius et uberius,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ quidã sic̃ cicero ꝑ turbationes. quidan
affectiones uł affectꝰ. quidã uͦ sic̃ iste degrin
ex p̃ssius passiones uocant. Has gͦ ꝑcurlo¬
tiones siue affectiones siue passiones qͥda
phylosophi dicunt etiã inisiꝰpientẽ eadit
s moderatius. rationi que subiectas. ui
leges quodãmͦ quib ad necessariũ redigas
modũ dominatio mentisimponat.
Hoc qui sentiunt platonici sunt. siue aribe¬
telici: cũ aristoteles discipulus platonis
fuerit qui sectã ꝑipateticam condidit. Ab
aũ. sic̃ stoicis: cade ullas om̃mo huiꝰdemd
passiones in sapientẽ ñ placet. Hos aua
id ẽ. stoicos. cicero in libris de finbus bos
& maloꝵ uerb̾ magis quã reb ad uersis
platonicos seu ꝑipateticos eertare ẽnas
quando quidẽ storei Nolunt bona upls¬
s omimoda corporis ȩxcna. eo qđ nullũ bonũ
uolunt eẽ honimis p̃t̃ uirtutẽ. tanꝗͣ artem
bene uiuendi. quȩ ñ nͥ in animo ẽ: hare autẽ
isti simplicit̃ & ex cõmuni loquendi c̃suetu.¬

Expanded text:
 quidam, sicut Cicero, perturbationes, quidam affectiones uel affectus, quidam uero, sicut iste de Graeco expressius, passiones uocant. Has ergo perturbationes siue affectiones siue passiones quidam philosophi dicunt etiam in sapientem cadere, sed moderatas rationique subiectas, ut eis leges quodam modo, quibus ad necessarium redigantur modum, dominatio mentis inponat. Hoc qui sentiunt, Platonici sunt siue Aristotelici, cum Aristoteles discipulus Platonis fuerit, qui sectam Peripateticam condidit. Aliis autem, sicut Stoicis, cadere ullas omnino huiusce modi passiones in sapientem non placet. Hos autem, id est Stoicos, Cicero in libris de finibus bonorum et malorum uerbis magis quam rebus aduersus Platonicos seu Peripateticos certare conuincit; quando quidem Stoici nolunt bona apommoda corporis et externa, eo quod nullum bonum uolunt esse hominis praeter uirtutem, tamquam artem bene uiuendi, quae non nisi in animo est. Haec autem isti simpliciter et ex communi loquendi consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
imdĩ sapientia c̃tẽplant᷑: s quorundã sig¬
Norum nob̃ occultoꝵ maiore exꝑientia multo
plara quã homines fut᷑a ꝓspiciunt. Disposi¬
nones quoq uas aliquando p̃nunciant. De¬
nq sarpe isti. nunquã illi om̃ino fallunt᷑.
lud ẽ. enĩ tpr̃alib cẽporalia & muitabilib
mutabilia c̃iectare. eisq t pr̃alẽ & mutabilẽ
motũ suȩ uoluntatis & facultatis in serere.
qđ daemonib certa ratione ꝑmissũ ẽ: aliud
aũ. in ȩc̃nis atq incõmutabilib dĩ legib quȩ¬

Expanded text:
templantur; sed quorumdam signorum nobis occultorum majore experientia multo plura quam homines futura prospiciunt. Dispositiones quoque suas aliquando praenuntiant. Denique saepe isti, nunquam illi omnino falluntur. Aliud est enim temporalibus temporalia et mutabilibus mutabilia conjectare, eisque temporalem et mutabilem modum suae voluntatis et facultatis inserere, quod daemonibus certa ratione permissum est: aliud autem in aeternis atque incommutabilibus Dei legib
Abbreviated transcription (Latin):
inferiorib habeant. & cũ diis cȩlestib in piti
seruiente c̃ uincti. cũ hominib aũ trestibi
in parte dominante sint miseri : Corpꝰ qͥpi
seruũ ẽ: sic̃ etiã salustiꝰ ait. Animi impicad
poris seruitio magis utimꝰ. Aduinx̃ aũ ilta

Expanded text:
inferioribus habeant, et cum dis caelestibus in parte seruiente coniuncti, cum hominibus autem terrestribus in parte dominante sint miseri? Corpus quippe seruum est, sicut etiam Sallustius ait: \'Animi imperio, corporis seruitio magis utimur.\' Adiunxit
Abbreviated transcription (Latin):
entiae ut lege iusticię.⁊ s stultis mortalib
& inuistis. ñ corporib s morib similes. a
ñ dicã detĩores eoqͦ uetustiores & debita
poena insanabiles. ipsius quoq m̃tis ut it
appellauit salo fluctuant. nec inueritr
atq uirtute qua turbulentis & pͥus affic¬
onib repugnat᷑. ex ulla anui parte on¬

Expanded text:
ientiae et lege justitiae: sed stultis mortalibus ientiae et lege justitiae: sed stultis mortalibus et iniustis non corporibus, sed moribus similes ut non dicam deteriores, eo quo uetustiores et debita poena insanabiles ipsius quoque mentis, ut iste appellauit, salo fluctuant, nec in ueritate adque uirtute, qua turbulentis et prauis affectionibus repugnatur, ex ulla animi parte con
Abbreviated transcription (Latin):
lib &equaquã cede. s ipsas quoq sic̃ stulta¬
run mentiũ mos ẽ. ꝓcellosis qͦdãmͦ ꝑturba.¬
tionib agitari. Uerba namq eiꝰ dehac re
ista s̃. Ex hoc ferme daemonũ numero in
& amatores quorundã hominũ deos finge¬
re: hos ꝓsꝑare & euehere. illos contͣ aduer¬
sari & affligere. Igitur & misereri. & ite¬
dignari. & angi. & latari om̃nenqu e
humani animi faciẽ pati sumili: mnoti arde
& salom̃tis ꝑ om̃s cogitationũ aestꝰ fluctuan
Qua om̃s curbel& cempestatesq: ꝓ euł adioũ
cȩlestiũ tranquillitate exulant. Non ẽ mnle
uerb̾ ulla dubitatio qđ ñ animoꝵ aliquas
inferiores partes s ipsas damonũ m̃tes qub
quidẽ sapientib comparandi sinrt. qͥ huimd
ꝑ curbationib animoꝵ aquib humana ñẽ.
immunis infirmitas. & iã cũ eas huiꝰ urae
ẽditione patiunt᷑ mente imꝑturbata re¬
sistunt. ñ eis cedentes ad aliquid appbandi
uł ꝑ petrandũ qđ ex orbitet ab itinere sap¬

Expanded text:
am quoque, sicut stultarum mentium mos est, procellosis quodammodo perturbationibus agitari. Verba namque ejus de hac re ista sunt: Ex hoc ferme daemonum numero, inet amatores quorumdam hominum deos fingere; hos prosperare et evehere, illos contra adversari et affligere, Igitur et misereri, et indignari, et angi, et laetari, omnemque humani animi faciem pati, simili motu cordis et salo mentis, per omnes cogitationum aestus fluctuare. Quae omnes turbelae tempestatesque procul a deorum caelestium tranquillitate exulant.\' Num est in his uerbis ulla dubitatio, quod non animorum aliquas inferiores partes, sed ipsas daemonum mentes, quibus quidem sapientibus coperturbationibus animorum, a quibus humana non est immunis infirmitas, etiam cum eas hujus vitae conditione patiuntur, mente imperturbata resistunt, non eis cedentes ad aliquid approbandum vel perpetrandum, quod exorbitet ab itinere sap
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ bonum eoꝵ cõmemorauit quo boni discer¬
nunt᷑ amalis: quã uis & eoꝵ maliciȩ libius ex-¬
pͥmendȩ peꝑcerit. ñ tã ne ipsos quã ne cultores
eoꝵ apud quos loq̃batur offendet. Significauit
tam̃ prudentib quid de illis sentire deberent:
quando quidẽ deos qͦs om̃s bonos beatos que
eredi uoluit ab eoꝵ passionib. atq ut ait ipse.
turbelis om̃imͦ separauit. sola illos corporum
et̃nitate c̃uingens. animo aũ ñ diis s hominib
similes da mones aꝑtissime inculcans. & hoc
ñ sapientiȩ bono euiꝰ & homines possunt ẽẽ
participes. s ꝑ turbatione passionũ quȩ stultis
malis que dñat᷑. a sapientib uͦ & bonis ita regit᷑
ut malint eã ñ hab̾e quã iuncere. Nam si ñ
corpoꝵ s animoꝵ ac̃nitatẽ cũ diis hab̾e d&¬
mones uellet intelligi: ñ utiq homines ab
huiꝰ rei c̃sortio separaret. quia & hominib

Expanded text:
nullum bonum eorum commemorauit, quo boni discernullum bonum eorum commemorauit, quo boni discernuntur a malis. Quamuis et eorum malitiae liberius exprimendae pepercerit, non tam ne ipsos, quam ne cultores eorum, aput quos loquebatur, offenderet: significauit tamen prudentibus, quid de illis sentire deberent, quando quidem deos, quos omnes bonos beatosque credi uoluit, ab eonim passionibus adque, ut ait ipse, turbelis omni modo separauit, sola illos corporum aeternitate coniungens. animo autem non dis, sed hominibus similes daemones apertissime inculcans; et hoc non sapientiae bono, cuius et homines possunt esse participes, sed perturbatione passionum, quae stultis malisque dominatur, a sapientibus uero et bonis ita regitur, ut malint eam non habere quam uincere. Nam si non corporum, sed animorum aeternitatem cum dis habere daemones uellet intellegi, non utique homines ab huius rei consortio separaret, quia et hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
similib errorib. ꝑ uicaci audacia. ꝑtinascispe.
cassolabore.fortuna caduca. singulatĩ mortales.
cuncti tam̃ unuierso genere ꝑpetui. uicissim
sufficienda ꝓle mutabiles. uolueri tpr̃e. tarda
sapientia. cita morte. querula uita. tras in colt̃.
Cũ ħinc tã multa diceret quȩ ad plurimos hões
ꝑtinent. nunqͥd etiã illud tacuit qđ nouerat
eẽ paucoꝵ. ubi ait. tarda sapientia: Qđ si p̃t̃¬
misisset: nullomͦ recte genꝰ humanũ descrip¬
tionis huiꝰ tã intenta diligentia t̃minasset. Cũ
uͦ deoꝵ excellentiã cõmendaret: ipsã beatitu¬
dinẽ qͦ uolunt homines ꝑ sapientiã ꝑuenire.
in eis affirmauit excellere. & inde si aliqͦs dȩ¬
mones bonos uellet intelligi aliquid etiã iN
ipsoꝵ descriptione poneret. unde uł cũ diis
aliquã beatitudinis parcẽ. uł cũ hominib qͦlẽ¬
cũq sapientiã putarent᷑ habe cõmunẽ. Nẽ uͦ

Expanded text:
similibus erroribus, pervicaci audacia, pertinaci spe, similibus erroribus, pervicaci audacia, pertinaci spe, casso labore, fortuna caduca, singillatim mortales, cuncti tamen universo genere perpetui, vicissim sufficienda prole mutabiles, volucri tempore, tarda saCum hic tam multa diceret, quae ad plurimos homines pertinent, numquid etiam illud tacuit, quod nouerat esse paucorum, ubi ait \'tarda sapientia\'? Quod si praetermisisset, nullo modo recte genus humanum descriptionis huius tam intenta diligentia terminasset. Cum uero deorum excellentiam commendaret, ipsam beatitudinem, quo uolunt homines per sapientiam peruenire, in eis adfirmauit excellere. Proinde si aliquos daemones bonos uellet intellegi, aliquid etiam in ipsorum descriptione poneret, unde uel cum dis aliquam beatitudinis partem, uel cum hominibus qualemcumque sapientiam putarentur habere communem. Nunc uero
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad aemonib mediis s ab ipsis dis quorum
Nomina poetae fingendo ponunt fieri cre¬
dentur. Quid illa ipsa diffinitio daemonũ. ⁊
parũne intuenda ẽ: Ubi certe om̃s de termi¬
nando cõplexus ẽ : qđ ait dȩmones ẽẽ gnr̃e
animalia. animo passiua. m̃te rationalia.
corpore aerea. tpre ȩt̃na. In qͥb qͥnq cõme
moratis. nichil dix̃ om̃ino: qđ demones cũ
bonis saltẽ hominib id uident᷑ hab̾e cõmune.
qđ ñ eẽt in malis. Nam ipsos homines cũ
aliquanto latiꝰ describendo complecteret᷑.
suo loco de illis dicens tanquã de infimis
atq t̾renis. cũ pͥus dixisset de cęlestib diis.⁊
ut cõmendatis duab partib ex summo &
infimo ultemis. tercio loco demediis dȩmo¬
nib loq̃ret᷑: gͥ homines inqͥt ratione plauden¬
tes. oratione pollentes. immortalib animis.
moribundis m̃bris. leuib & anxus mentib.
brutis & obnoxiis corporib. dissimilib morib.

Expanded text:
non a daemonibus mediis, sed ab ipsis dis, quorum non a daemonibus mediis, sed ab ipsis dis, quorum nomina poetae fingendo ponunt, fieri crederentur. parumne intuenda est ubi certe omnes determinando conplexus est, quod ait daemones esse genere animalia, animo passiua, mente rationalia, corpore aeria, tmoratis, nihil dixit omnino, quod daemones cum bonis saltem hominibus id viderentur habere commune, quod non esset in malis. Nam ipsos homines cum aliquanto latius describendo complecteretur, suo loco de illis dicens tanquam de infimis atque terrenis, cum prius dixisset de coelestibus diis; ut commendatis duabus partibus ex summo et infimo ultimis, tertio loco de mediis daemonibus loqueretur: Igitur homines, inquit, ratione cluentes, oratione pollentes, immortalibus animis, moribundis membris, levibus et anxiis mentibus, brutis et obnoxiis corporibus, dissimilibus moribus,
Abbreviated transcription (Latin):
eã que int̃deos quos om̃s bonos beatos que
credit inalta aetherea sede colloeat ꝓeul aẽ¬
uersatione mortaliũ. Qđ aũ aliquis damon
fuerit gyecis fauens troianisq contrarius:
sicut alius aduersiis grecos troianoꝵ opitu¬
lator. quẽ ueneris seu martis nomine idẽ
poeta cõmemorat qͦs dõs iste talia ñ agentes
in habitationib cȩlestib ponit. huq dę mones
ꝓ eis qͦs amabant contra eos qͦs oderant int̃
sẽ decertauerint: ħ ñ ꝓcul aueritate poetaᷤ
dixisse confessus ẽ. De his quippe ista dixer̃.
qͦs hominib simili motu cordis & salo m̃tis
ꝑ om̃s cogitationũ aestꝰ fluctuare testatur.
ut possent amores & odia. ñ ꝓ iustitia. s sic̃
popłs simił eoꝵ inuenatorib & aurigis. se.¬
cundũ suarũ studia partiũ ꝓ aliis aduersus
alios exercere. Id enĩ uidet᷑ phylosophus cu¬
rasse platomcꝰ: necũ hȩc apoetis canerent᷑.

Expanded text:
eamque inter deos, quos omnes bonos beatosque eamque inter deos, quos omnes bonos beatosque credit, in alta aetheria sede conlocat, procul a conuersatione mortalium; quod autem aliquis daemon fuerit Graecis fauens Troianisque contrarius, sicut alius aduersus Graecos Troianorum opitulator, quem Veneris seu Martis nomine idem poeta commemorat, quos deos iste talia non agentes in habitationibus caelestibus ponit, et hi daemones pro eis, quos amabant, contra eos, quos oderant, inter se decertauerint, hoc non procul a ueritate poetas dixisse confessus est. De his quippe ista dixerunt, quos hominibus simili motu cordis et salo mentis per omnes cogitationum aestus fluctuare testatur, ut possint amores et odia non pro iustitia, sed sicut populus similis eorum in uenatoribus et aurigis secundum suarum studia partium pro aliis aduersus alios exercere. Id enim uidetur philosophus curasse Platonicus, ne, cum haec a poetis canerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ diceret ñ quorundã idẽ. maloꝵ s om̃ium
daemonũ medietatẽ ꝓpt̃ aerea corpora int̃
deos & homines describebat: Hoc enĩ ait
fingere poetas: qđ existoꝵ darmonũ numero
deos faciunt. & eis eoꝵ nomina imponunt.
& quib uoluerint hominib exhis amicos
in imicosq distribuunt ficti carminis impu¬
nta licentia. cũ deos ab his damonũ mo¬
rib. & celesti loco & beatitudinis opulentia
remotos ec̃ ꝑhibeant. Hȩc ẽ. gͦ fictio poeta¬
tum. dõs dicere qui dii ñ sunt. eosq sub
diiũ nominib int̃ se decertare ꝓpt̃ hões.
quos psudio partiũ diligint uł oderunt.
N on ꝓcul aũ aueritate dic̃ hane ẽẽ fictionẽ:
qm̃ deoꝵ appollati uocabulis qui dii ñ sunt.
tales tam̃ describunt᷑ daemones quales sunt.
Deniq hinc ẽẽ dic̃ homericã mineruã : quę
mediis coetib graiũ cohibendo achilli inter¬
uenit. Qđ gͦ minerua illa fuerit. poeticũ
uult ẽẽ figm̃tũ : eo qđ mineruã deã putat.

Expanded text:
 diceret, non quorundam, id est malorum, sed omnium daemonum medietatem propter aeria corpora inter deos et homines describebat? Hoc enim ait fingere poetas, quod ex istorum daemonum numero deos faciunt et eis deorum nomina inponunt et quibus uoluerint hominibus ex his amicos inimicosque distribuunt ficti carminis inpunita licentia, cum deos ab his daemonum moribus et caelesti loco et beatitudinis opulentia remotos esse perhibeat. Haec est ergo fictio poetarum deos dicere, qui di non sunt, eosque sub deorum nominibus inter se decertare propter homines, quos pro studio partium diligunt uel oderunt. Non procul autem a ueritate dicit hanc esse fictionem, quoniam deorum appellati uocabulis, qui di non sunt, tales tamen describuntur daemones, quales sunt. Denique hinc esse dicit Homericam illam Mineruam, quae mediis coetibus Graium cohibendo Achilli interuenit.\' Quod ergo Minerua illa fuerit, poeticum uult esse figmentum. eo quod Mineruam deam putat
Abbreviated transcription (Latin):
amicicias homines ambiant. qͥħ eũ hominb
dec̃ius id ẽ. corpꝰ. Cũ enĩ animans id ẽ. animl
ex anima c̃stet & corpore. quoꝵ duoꝵ anmi
ẽ: utiq corpore melior. & si uitiosa & in¬
firma melior certe corpore etiã sanissimo atq
firmissimo. qm̃ nat᷑a eiꝰ excellentior nec labi
uitioꝵ. pꝰ ponit᷑ corpori. sic̃ aurũ etiã sordidi
argento seu plumbo licet purissimo caruis
xstimat᷑: isti mediatores deoꝵ & hominum
ꝑ qͦs interpositos diuinis humana uingii
cũ diis hñt corpꝰ ȩc̃nũ. uitiosũ aũ cũ honta
animũ: quasi religio qua uolunt diis homns
ꝑ da mones uingi. ineorpore sit ñ anmoan¬
stituta. Quęnã tandẽ istos mediatores fales
atq fallaces quasi capite de orsũ neqͥciua il pa¬
na suspendit. ut inferiorẽ animalis part̃ si¬

Expanded text:
amicitias homines ambiant, qui hoc cum homideterius, id est corpus? Cum enim animans, id est animal, ex anima constet et corpore, quorum duorum anima est utique corpore melior, etsi uitiosa et infirma, melior certe corpore etiam sanissimo adque firmissimo, quoniam natura eius excellentior nec labe uitiorum postponitur corpori, sicut aurum etiam sordidum argento seu plumbo, licet purissimo, carius aestimatur: ista mediatores deorum et hominum, per quos interpositos diuinis humana iunguntur, cum dis habent corpus aeternum, uitiosum autem cum hominibus animum: quasi religio, qua uolunt dis homines per daemones iungi, in corpore sit, non in animo constituta. Quaenam tandem istos mediatores falsos adque fallaces quasi capite deorsum nequitia uel poena suspendit, ut inferiorem animalis part
Abbreviated transcription (Latin):
interĩ de scĩs anglis questione alata: ule
quẽ admodũ dicant platonici medios daemo¬
nes int̃deos & homines constitutos istis pas¬
sionũ aestib fiuctuare. Si enĩ m̃te ab his
liba eisq dominante. motꝰ huiꝰcemodi pate.¬
rentur. ñ eos diceret apuletꝰ simili motu
cordis & salom̃tis ꝑ om̃s cogitationũ aestus
fuctuare. Ipsa gͥ mens eoꝵ. id ẽ. pars animi
suꝑior qua rationales sunt. in qua uirtus
& sapientia si ulla eis eẽt passionib tur¬
bulentis inferioꝵ animi parciũ regendis
modandis que dominaret᷑. ⁊ ipsa in quam
mens eoꝵ sic̃ iste platonicus conficet᷑. salo
ꝑturbationũ fluctuat. Subiecta ẽ. gͦ mens
daemonũ passionib libidinũ. formidinum.
irarũ : atq huiꝰ modi cȩt̃is. Quae gͥ pars in
ns lib̾a ẽ. composqi sapientiȩ qua placeant
passionũ uitiis subiuigata & opp̃ssa. qͥcqͥd
rationis naturalit̾ hẽ. ad fallendũ & decipi¬
endum tanto acrius intendat quanto eam

Expanded text:
interim de sanctis angelis quaestione dilata uideamus quem ad modum dicant Platonici medios daemones inter deos et homines constitutos istis passionum aestibus fluctuare. Si enim mente ab his libera eisque dominante motus huiusce modi paterentur, non eos diceret Apuleius simili motu cordis et salo mentis per omnes cogitationum aestus fluctuare. Ipsa igitur mens eorum, id est pars animi superior, qua rationales sunt, in qua uirtus et sapientia, si ulla eis esset, passionibus turbulentis inferiorum animi partium regendis moderandisque dominaretur, — ipsa, inquam, mens eorum, sicut iste Platonicus confitetur, salo perturbationum fluctuat. Subiecta est ergo mens daemonum passionibus libidinum formidinum irarum adque huiusce modi ceteris. Quae igitur pars in eis libera est composque sapientiae, qua placeant passionum uitiis subiugata et obpressa, quidquid rationis naturaliter habet, ad fallendum et decipiendum tanto acrius intendat, quanto eam
Abbreviated transcription (Latin):
affectac & studet ut quasi cũ eis possic ẽẽ
post mortẽ. irretitꝰ malignoꝵ sp̃iũ decep¬
tusq fallatia longe aberret auero deo:
cũ quo solo & inqͦ solo & de quosolo. anima
huinana id ẽ. rationalis & intellectualis
norũ & maloꝵ. quando qͥdẽ platonicꝰ apuleiꝰ
dehis uniuersalit̾ disserens. & tã multa lo.¬
quens de aercis eoꝵ corporib. de uirtutib
tacuit animoꝵ. quib ẽẽnt p̃diti si ẽẽnt boni:
Facuit gͦ beatitudinis causã. indiciũ uͦ miseriȩ
tacere ñ potuit : confitens eoꝵ mentes. qͣs

Expanded text:
adfectat et studet, ut quasi cum eis possit esse adfectat et studet, ut quasi cum eis possit esse post mortem, inretitus malignorum spirituum deceptusque fallacia longe aberret a uero Deo, cum quo solo et in quo solo et de quo solo anima humana, id est rationalis et intellectualis, norum et malorum? Quando quidem Platonicus Apuleius de his uniuersaliter disserens et tam multa loquens de aeriis eorum corporibus de uirtutibus tacuit animorum, quibus essent praediti, si essent boni. Tacuit ergo beatitudinis causam, indicium uero miseriae tacere n
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa ac facitorosa ñ de quib libet hominib
si de ipils dus figm̃ta poctarũ. & magicarũ artũ
sceleratã pumendãq uiolentiã. possint quasi
ꝓpinquiores & amiciores diis bonis conciliare
homines bonos: & ħ nulla ratione posse cõ¬
ꝑtum ẽ. Pinde hic lib sic̃ in illius fine ꝓ misimꝰ
disputationẽ continere debebit de differentia.
quã uolt̃ eẽ ñ deoꝵ int̾ se qͦs om̃s bonos diet̃.
nec de differentia deoꝵ & damonũ. quorum
illos ab hominib longe alteq se uingunt. istos
unit̾ deos & homines collocant: s de differentia
ipsoꝵ damonũ. qđ ad p̃sentẽ ꝑtinet q̃stionem.¬
Apud plerosq enĩ usitatũ ẽ: dici alios bonos. alios
malos damones. Qu& sui e sit &iã platonicoꝵ.
siue quoꝵ libet sententia nequãquã eiꝰ ẽ. Ne¬
gligenda discussio: nequis quã uelut daemo¬
nes bonos sequendos sibi eẽ arbitret᷑. ꝑ qͦs tanꝗͣ
medios dius quos om̃s bonos credit dũ c̃ciliari

Expanded text:
bet homine, sed de ipsis diis figmenta poetarum, et magicarum artium sceleratam puniendamque violentiam, possint quasi propinquiores et amiciores diis bonis conciliare homines bonos; et hoc nulla ratione posse, come. Proinde hic liber, sicut in illius fine promisimus, disputationem continere debebit de differentia si quam uolunt esse non deorum inter se, quos omnes bonos dicunt, nec de differentia deorum et daemonum, quorum illos ab hominibus longe alteque seiungunt, istos inter deos et homines conlocant; sed de differentia ipsorum daemonum, quod ad praesentem pertinet quaestionem.Aput plerosque enim usitatum est dici, alios bonos alios malos daemones; quae siue sit etiam Platonicorum, siue quorumlibet sententia, nequaquam eius est neglegenda discussio, ne quisquam uelut daemones bonos sequendos sibi esse arbitretur, per quos tamquam medios dis, quos omnes bonos credit, dum conciliari
Abbreviated transcription (Latin):
uera religio. falsis fictisq conuictis. Qđ aũ
si qui antea sentiebant: tum̃do repͥmelint.
Quis aũ audiuit aliꝗͣdo fidelium stante sũ
in p̃cib. offero łͥ sacrificiũ petre uł paul.
uł erpriane. ⁊ cũ apud eoꝵ memorias offia

Expanded text:
s fictisque conuictis; quod etiam si qui antea sentiebant, timendo reprimebant. Quis autem audiuit aliquando fidelium stantem sacin precibus: Offero tibi sacrificium Petre uel Paule uel Cypriane, cum apu
Abbreviated transcription (Latin):
ista sacrificia mr̃m nouit: qui nouit unum
qđ ecã illic offert᷑ sacrificium xp̃ranorum.
osutaq mr̃es nr̃os nec diuinis honorib nec
humanis eriminib colimꝰ. sic̃ colunt illi deos
suos: nec saerificia illis offerimus. nec eoꝵ ꝓbra
in coꝵ sacra c̃uertimꝰ. Nam de isĩde uxore osiris
rgyptia dea. & de parentib eoꝵ qui õs reges
fuisse scribunt᷑. quib parentib suis illa cum

Expanded text:
acrificia martyrum nouit, qui nouit unum, quod etiam illic offertur, sacrificium Christianorum. Nos itaque martyres nostros nec diuinis honoribus nec humanis criminibus colimus, sicut colunt illi deos suos, nec sacrificia illis offerimus, nec eorum probra in eorum sacra conuertimus. Nam de Iside, uxore Osiris, Aegyptia dea, et de parentibus eorum, qui omnes reges fuisse scribuntur quibus parentibus suis illa c
Abbreviated transcription (Latin):
rent deos qui ñ erant dii. Uerum ẽ. quppe
allud ꝓpħicum. Si faciet homo deos: Ect
ipsi non sunt du. Deos gͦ tales. taliũ deos an
factos a talib. cũ appellasset hermes: idest
idolis daemones ꝑ artẽ nescio quã cupiditũ
suarũ uinculis alligatos cũ appellasset facã
ab hominib deos: ñ tam̃ eis dedit qđ plati¬
neus apuleiꝰ. unde iã satis diximꝰ. & qua se

Expanded text:
rent deos qui dii non erant. Verum est quippe rent deos qui dii non erant. Verum est quippe illud propheticum, Si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt dii . Deos ergo tales, talium deos, arte factos a talibus, cum appellasset Hermes; id est, idolis daemones, per artem nescio quam, cupiditatum suarum vinculis illigatos, cum appellaret factos ab hominibus deos, non tamen eis dedit, quod Platonicus Apuleius unde satis jam dixim
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ dñs & laudabilis nimis: t̾ribił ẽ. suꝑ
om̃s deos. Qmͣ om̃s dii gentiũ daemonia:
dñs aũ celos fecit. Quigͦ doluit uenturi ses
tẽpꝰ quo auferret᷑. cultꝰ idoloꝵ. & in eos quo¬
lerent dominatio dxmonioꝵ: malo sp̃u insi¬
gatꝰ semꝑ uolebat istã captiuitatẽ manere qu
transacta psalmus canit xdificari domũ nõ
t̾ra. Renuntiabat illa hermes dolendo: pre¬
nuntiabat hae ꝓpħa gaudendo. Et quii sps
ñ aprudentib & fidelib & religiosis. s aber¬
rantib & in credulis & acultu diuinę relig
onis auersis ẽẽ instituta. miris modis eo aiꝰ
ẽ ẽfiteri. Qui quã uis eos appellet deos. tañ
cũ diẽ atalib hominib factos quales ẽẽ utie
ñ debemꝰ. uelit nolit: ostendit colendos ñ ẽ
ab eis qui tales ñ sunt quales fuer̃ aquib
facti sunt. ħ ẽ. aprudentib fidelib religo¬
sis: simul &iam demonstrans ipsos homina
qui eos fecer̃. sibimet importasse ut cos libe¬

Expanded text:
magnus Dominus et laudabilis nimis, terribilis est super omnes deos. Quia omnes di gentium daemonia, dominus autem caelos fecit. Qui ergo doluit uenturum fuisse tempus, quo auferretur cultus idolorum et in eos, qui colerent, dominatio daemoniorum, malo spiritu instigatus semper uolebat istam captiuitatem manere, qua transacta psalmus canit aedificari domum in omni terra. Praenuntiabat illa Hermes dolendo; praenuntiabat haec propheta gaudendo. Et quia Spirnon a prudentibus et fidelibus et religiosis, sed ab errantibus et incredulis ionis aversis esse instituta, miris modis coactus est confiteri. Qui quamvis eos appellet deos, tamen cum dicit a talibus hominibus factos, quales esse utique non debemus, velit nolit, ostendit colendos non esse ab eis qui tales non sunt, quales fuerunt a quibus facti sunt; hoc est a prudentibus, fidelibus, religiosis: simul etiam demonstrans, ipsos homines, qui eos fecerunt, sibimet importasse, ut eos habe
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ipse qͥ potestatẽ huiꝰ artis suꝑ om̃a cęcera
mirat᷑ in homine qua illi deos facere c̃cessum ẽ.
& dolet uenturũ ẽẽ tẽpꝰ quo hac om̃a deoꝵ fig.¬
menta ab hominib instituta & iã legib iube¬
antur auferri. c̃fitet᷑ tam̃ atq expͥmit causas
quare ad ista ꝑuentũ sit. dicens ꝓ auos suos mul¬
to errore & meredulitate animũ ñ ad ũtendo
ad cultũ religionẽq diumã in uenisse hano
artẽ qua facerent deos: nos quid oportec
dicere uł potius quid agere. nisi quantas pͥssumꝰ¬
gr̃is dño dõ nr̃o qͥ hac contrariuis eausis quã
insticata sunc abstulit: Nã qđ instituit mul¬
titudo erroris: abstulit uia ueritatis. Qđ in¬
stituit. Qđ instituit incredulitas: ab stulit
fides. Qđ instituit acultu diuinę religionis
auersio: abstulit ad unũ uerũ dm̃ sc̃mque
conuersio. Nec insola agypto. quã solam in

Expanded text:
idem ipse, qui potestatem huius artis super omnia cetera idem ipse, qui potestatem huius artis super omnia cetera miratur in homine, qua illi deos facere concessum est, et dolet uenturum esse tempus, quo haec omnia deorum figmenta ab hominibus instituta etiam legibus iubeantur auferri, confitetur tamen adque exprimit causas, quare ad ista peruentum sit, dicens proauos suos multo errore et incredulitate et animum non aduertendo ad cultum religionemque diuinam inuenisse hanc artem, qua facerent deos: nos quid oportet dicere, uel potius quid agere nisi quantas possumgratias Domino Deo nostro, qui haec contrariis causis, quam instituta sunt, abstulit? Nam quod instituit multitudo erroris, abstulit uia ueritatis; quod instituit incredulitas, abstulit fides; quod instituit a cultu diuinae religionis auersio, abstulit ad unum uerum Deum sanctumque conuersio; nec in sola Aegypto, quam solam in
Abbreviated transcription (Latin):
futurã dolere cõpellit̾. Si enĩ ꝓ aui eoꝵ multũ
errando cura deoꝵ rationẽ. in credulitate &
auersione aiumi acultu ac religione diuina
inuener̾ arcẽ qua efficerent deos  qͥd mirum
si hac ars de testanda quicquid fec̃ auersa are.¬
ligione duuna aufert᷑ religione diuma. cũ ue¬
ritas em̃dat errorẽ. fides redarguit icredu¬
litatẽ. conuersio corrigit auersionẽ.: Si erum
tacitis causis dixissẽt ꝓ auos suos inuenissẽ ar.¬
tem qua facerent deos: nr̃m fuit utiq siquid
rectũ piũq saꝑemꝰ attende. uide. Nequaquam
illos ad hanc arcẽ ꝑuenturos fuisse qua homo
deos facit si aueritate ñ ab errarent. si ea quae
deo digna sunt eredent. si anim aduerterent ad
cultum religionemq diuinã & tam̃ si causas
artis huiꝰ nos diceremꝰ multũ errorẽ hominũ &
in credulitatẽ & animi errantis atq infidelis
adiuina religione auersionẽ: ut cũq ferenda
eẽt impudentia resistentiũ ueritati. Cũ uero

Expanded text:
lere conpellitur. Si enim proaui eorum multum errando circa deorum rationem incredulitate et auersione animi a cultu ac religione diuina inuenerunt artem, qua efficerent deos: quid mirum, si, haec ars detestanda quidquid fecit auersa a religione diuina, aufertur religione diuina, cum ueritas emendat errorem, fides redarguit incredulitatem, conuersio corrigit auersionem? Si enim tacitis causis dixisset proauos suos inuenisse artem. qua facerent deos: nostrum fuit utique, si quid rectum piumque saperemus, adtendere et uidere nequaquam illos ad hanc artem peruenturos fuisse, qua homo deos facit, si a ueritate non aberrarent, si ea, quae Deo digna sunt, crederent, si animum aduerterent ad cultum religionemque diuinam; et tamen si causas artis huius nos diceremus multum errorem hominum et incredulitatem et animi errantis adque infidelis a diuina religione auersionem, utcumque ferenda esset inpudentia resistentium ueritati. Cum uero