comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modũ stupendũ. qd̃ srib eodẽ pene mom̃to sepe ꝯtͣriis affectio¬
nibꝰ tangit᷑. Nũc ddio. nũc amore ducit᷑. mͦ gaudio. mͦ mero¬
re distrabit᷑. Qͣm sepe uidemꝰ int̾ mira gratulatõis nr̃e tri¬
pudia qͦmͦ suꝑueniẽs subitoq emergẽs tͥsticie cã aĩũ uehe¬
ment᷑ ꝯcutit ac deicit ⁊ omẽm illã exultantis aĩ sollempnitatẽ¬
subito ĩ m̾orem uertit. Nec tñ adeo mirũ. qd̾ ꝓ diũsis rels
aĩus sepe ⁊ subito ꝯtͣiis qͣlitatibꝰ se induit: s illud multo mi
perducit. Nam diu multũq dilecta minio pꝰmodũ odio sepe
ꝑsequim᷑: ⁊ uehem̃t᷑ approbata atis desid̾ata. subito detesta¬
mur. Sed ut adhuc ãpliꝰ mireris: unũ eirndemq hõis affec¬
tũ sĩdt̃ugent̃ attende uelis cirta unã eandẽt rẽ multiformi¬
t uariare uidebis. Nam mͦ de magno fit paruꝰ : mͦ de par-

Expanded text:
modum stupendum quod sub eodem pene momento saepe contrariis affectiomodum stupendum quod sub eodem pene momento saepe contrariis affectionibus tangitur. Nunc odio, nunc amore ducitur, modo gaudio, modo moerore distrahitur. Quam saepe videmus inter mira gratulationis nostrae tripudia, quomodo superveniens subitoque emergens tristitiae causa animum vehementer concutit ac dejicit, et omnem illam exertit. Nec tamen adeo mirum quod pro diversis rebus animus saepe et subito contrariis se qualitatibus induit, sed illud multo mirperducit. Nam diu multumque dilecta nimio postmodum odio saepe persequimur, et vehementer approbata atque desiderata subito detestamur. Sed ut adhuc amplius mireris, unum eumdemque hominis affectum si diligenter attendere velis, circa unam atque eamdem rem multiformiter variare videbis. Nam modo de magno fit parvus, modo de par
Abbreviated transcription (Latin):
git. cogitatio parit. quicqͥd ymaginatio format. ĩgeniũ ĩues¬
tigat. ⁊ memoria ꝯseruat: hoꝵ om̃ium noticiã intelligen¬
tia capit. ⁊ cum libuerit ĩ ꝯsidatõnẽ admiat uł i ꝯtẽpło¬
liuitatẽ: multiplicẽq eiꝰ affectionẽ. Qtus enĩ digne explicare
possit. qͦt alt̾nationis modos mom̃taneis ꝑturbat̃oib induit:
qͣm młtiformit̾ se alternantiũ ucissituditũ motib uariare ꝯ¬
suenitꝰ Cogitet qͥsq quibꝰ ꝓturbationibꝰ cotidie aĩus suus af¬
ficit᷑: indeq colligat qͣm multiformit᷑ uatiat᷑. Modo se in fi¬
dutiam erigit: mͦ in diffidentiã cadit : nc̃ ꝑ ꝯstantiã figit᷑.
nc̃ subitaneo timore ꝯtutit᷑. Modo eum ira pertirrbat: modo
ingẽs furor exagitat. Nec illud adeo mirũ. qd uariis qͣlitatibꝰ
diũsisq cogitationibꝰ per singła mom̃ta afficit᷑: s illud supͣ

Expanded text:
git, cogitatio parit; quidquid imaginatio format, ingenium invesgit, cogitatio parit; quidquid imaginatio format, ingenium investigat, memoria conservat. Horum omnium notitiam intelligentia capit, et cum libuerit in considerationem admittitluntatem, multiplicemque ejus affectionem. Quis enim digne explicare possit quot alternationis modos momentaneis permutationibus induit, quam multiformiter se alternantium vicissitudinum motibus variare consuevit? Cogitet quisque quibus perturbationibus quotidie animus suus afficitur. Indeque colligat quam multiformiter variatur. Modo se in fiduciam erigit, modo in diffidentiam cadit, nunc per constantiam figitur, nunc subitaneo timore concutitur? Modo eum ira perturbat, modo ingens ira exagitat. Nec illud adeo mirum quod variis qualitatibus diversisque perturbationibus per singula momenta afficitur, sed illud supra
Abbreviated transcription (Latin):
ra penet᷑re. ⁊ altiora ꝯscende. Attende qͦt scĩe disciplinas ĩuen̾it
qͦmͦi tot arces includit: ⁊ tũc incipies obstupescere: ⁊ ex nimia ã¬
miratõne deficere. Sic sane si memorie capacitatẽ eiusq ampli¬
tudĩem atcendas: ĩuenies absq dubio qd̃ digne inirari debeas.
tes. actiones ⁊ passiones. ħitus. situs. loca ⁊ tempora latitudĩs
sue ambitu ꝯprehendit. abscondit. atis custodit: diuq cus¬
todita it̃m ĩ mediũ ꝓducit: Cogita si potes que suit illa garophila¬
tia. qͣm multa. qͣm sata. ꝙ ampla. q̃m ꝓfunda. qͣm alta: q̃ tot sci¬
entie thesauros ⁊ sapĩe garas possunt undiq collig̾e. ⁊ ĩ ꝯfrise oꝰ¬
todire. Miranda ꝓcul dubio memorie capacitał: s nõ minꝰ mi¬
rabił intelligentie uiuacitas. Qͣm fit autẽ magna uł mirã¬
da facile est perpendẽ: ⁊ ex p̃dcĩs collig̾e. Quicqͥd ir. sensus attin¬

Expanded text:
ra penetrare, et altiora conscendere. Attende quot scientiae disciplinas invenerit, ra penetrare, et altiora conscendere. Attende quot scientiae disciplinas invenerit, quomodo tot artes excuderit, et tunc incipies obstupescere, et ex nimia admiratione deficere. Sic sane si memoriae capacitatem ejusque amplitudinem attendas, invenies absque dubio quod digne mirari debeas. tes, actiones et passiones, habitus, situs, loca et temporis latitudinis suae ambitu comprehendit, abscondit atque custodit, diuque custodita iterum in medium producit? Cogita, si potes, quae sint illa gazophylacia, quam multa, quam lata, quam ampla, quam profunda, vel alta, quae tot scientiae thesauros et sapientiae gemmas possunt undecunque colligere et inconfuse custodire. Miranda procul dubio memoriae capacitas, sed non minus mirabilis intelligentiae vivacitas. Quam sit autem magna, vel miranda, facile est perpendere et ex praedictis colligere. Quidquid enim sensus attin
Abbreviated transcription (Latin):
ne rep̃sentat. Quale q̃so est tot rer̃ atq tantar̃ ĩ mom̃¬
cotidie nouũ celum. nouã t̾ram. c̃ uolu̾it creat: ⁊ ĩ illo fan¬
tastico mundo qͣi alsꝰ quidam creator qͣntaslibet etmodi ge¬
ñis cceaturas. omĩ hora actitat. ⁊ ꝓ arbitrio format: Nich̾¬
ominꝰ añ si ĩgenii acum̃ actendamus: quod ĩ illo mnari de-¬
bemus ciciꝰ inuenimꝰ. uide qͣm multa ĩmo pene ĩfinita hu¬
mano ingenio ꝑuia funt: q̃ nłło umꝙͣ corporeo sc̃su attiu¬
gi pͣsunt. uide qͥm illud humani ingenii acumũ soleat ꝓro¬
funda ĩuestigare . intima q̃ꝙ pepetrare. ĩ uolua ꝓpłexa
obscrira. ⁊ intenebris põita. euolucre. enodare. illustrare
⁊ in lucẽ ꝓuocare. Intimos ut ita dicam laticantis nature
sints. abditosq recessus uiuatitatis sue sublimitate cotidie ad¬
dit. irrumpit. atq pertͣnsit festinãs ⁊ hanelas semꝑ mnult̾io¬

Expanded text:
ne repraesentat. Quale, quaeso, est tot rerum atque tantarum in momene repraesentat. Quale, quaeso, est tot rerum atque tantarum in momequotidie novum coelum, novam terram cum voluerit creat, et in illo phantastico mundo quasi alius quidam creator quantaslibet ejusmodi generis creaturas omni hora actitat, et pro arbitrio format? Nihilominus autem si ingenii acumen attendimus, quod in illo mirari debeamus, citius invenimus. Vide quam multa, imo pene infinita humano ingenio pervia sunt, quae nullo unquam corporeo sensu attingi possunt. Vide quomodo illud humani ingenii acumen soleat profunda investigare, intima quaeque penetrare, involuta, perplexa, obscura et in tenebris posita, evolvere, enodare, illustrare, et in lucem evocare. Intimos, ut ita dicam, latitantis naturae sinus abditosque recessus vivacitatis suae subtilitate quotidie adit, irrumpit atque pertransit, festinans et anhelans semper in ulterio
Abbreviated transcription (Latin):
tã multiplex cogitationis humane uoluptibłitas. q̃ sit eiꝰ tã
inqͥeta ⁊ ĩfatigabił uelocitas. q̃ per tam multa tã uaria. ⁊ tã
ĩfinita discurrit. q̃ nlła hora. nłło tẽporis momͣto qͥescit. q̃ tot
spacia locoꝵ. q̃ tot uolumĩa tẽpum. in tanta festinatõne pet¬
transit. cui undiq patet tam facił tͣnsitus. tam agił discur¬
sus de sũmis ad ima. de unis ad sũma. de pͥmis ad nouissi¬
ma. de nouissimis ad pͥma: S de ymaginatois agilitate.
facultatisq eius facilitate quid nos dicturi sumꝰ nel quid
Ide digne dr̃e possumꝰ. q̃ omiũ eoꝵ que aũis sugg̾it. ĩ tanta
uelocitate ymaginẽ depĩgit: Quicq asforis añis ꝑ auditũ¬
hauirit. quicqͣd abintus ꝑ solam cogitatõnẽ ꝯcipit᷑. totũ y¬
magina tõ absꝙ mora ⁊ omĩ difficultate sepõita ꝓ rep̃senta¬
tionẽ format: ⁊ qͣr libet rerũ formas sub nura festinatio¬

Expanded text:
tam multiplex cogitationis humanae volubilitas, quae sit ejus tam tam multiplex cogitationis humanae volubilitas, quae sit ejus tam inquieta et infatigabilis velocitas, quae per tam multa, tam varia, et tam infinita discurrit, quae nulla hora, nullo temporis momento quiescit, quae tot spatia locorum, quae tot volumina temporum in tanta festinatione pertransit, qui undique patet tam facilis transitus, tam agilis discursus de summis ad ima, de imis ad summa, de primis ad novissima, de novissimis ad prima. Sed de imaginationis agilitate facultatisque ejus facilitate, quid nos dicturi sumus, vel quid inde digne dicere possumus, quae omnium eorum quae animus suggerit, in tanta velocitate imaginehaurit, quidquid ab intus ex sola cogitatione concipit, totum imaginatio absque mora et omni difficultate seposita per repraesentationem format, et quarumlibet rerum formas sub mira festinatio
Abbreviated transcription (Latin):
tura. ⁊ ad ymaginẽ ⁊ siłitudĩem ip̃uis fcã: Cum enĩ sit mi¬
magnaliis sins: ubiq tñ obsecro apparebũt mirabiliora uir¬
tritũ eiꝰ insignia. ꝙ ĩ ymagine sua. qmͣ in siłitudĩe sua : Abs
dubio omĩpotentis artificis industria que ubiq mirabilis
apparet ĩ eiꝰmͦi opere singłarit̾ emiuet.¬
gradu ꝯsid̃antur illa q̃ ad ꝯsidãtõnẽ sunt uł ueritatis stu¬
Dio deserture possũt. ⁊ quec̃q ĩ augm̃ta scĩe ꝯcurrt̃ atq cõ¬
ducunt. In hac sane ꝯsid̾atione recte miramͣ uolubilitatẽ
cogitationis. agilitatẽ ymaginatõis. ĩgenii acum̃. discretiõis
exam̃ : capacitatẽ memorie. uiuacitatẽ intellitentie ⁊ cirra ħ
alia cruelibet stupenda ⁊ ãmiratione digna. Quis enĩ digne
pensare quis sufficiõter estimare ualeat. quis in eiꝰ ꝯsiderati¬
onis amiratione sĩ expauescat. Si diligentꝰ attendat. q̃ sit illa

Expanded text:
tura, et ad imaginem et similitudinem ipsius facta? Cum enim sit mitura, et ad imaginem et similitudinem ipsius facta? Cum enim sit mibunt mirabilia virtutum ejus insignia, quam in imagine sua, quam in similitudine sua? Absque dubio omnipotentis artificis industria quae ubique mirabilis apparet in ejusmodi opere singulariter eminet.gradu considerantur illa quae ad cognitionem sunt, vel veritatis studio deservire possunt, et quaecunque in augmenta scientiae concurrunt atque conducunt. In hac sane consideratione recte miramur volubilitatem cogitationis, agilitatem imaginationis, ingenii acumen, discretionis examen, capacitatem memoriae, vivacitatem intelligentiae, et circa haec alia quaelibet stupenda et admiratione digna. Quis enim digne pensare, quis sufficienter aestimare valeat, quis in ejus considerationis admiratione non expavescat, si diligenter attendat quae sit illa
Abbreviated transcription (Latin):
perpetua sit. que nlł penis nuł umꝙͣ torm̃tis extingui pꝰsit:
qd̃ nõ solũ possit ip̃a in ꝑpetuũ uiu̾e. s corpus etiã ad uitam
⁊ ad sensum aĩare. qd̃ nullo sustentam̃to egeat. qd̃ sũ subsi¬
dio sẽpit̾ne subsistat: quomͦ sit ꝑ dot corporis m̃bra diffusa.
cũ sit ip̃a simpler ꝑtib qs carens: indiuidua eeñtia. qͦmͦ in toto
corpore suo. qͣi in suo quodã mũdo sit utiq ubiq tota. quẽad¬
modũ ds ĩuenit᷑ ubiq totus. in omĩ creat᷑a sua : quomͦ in
illo suo mũdo sola uoluntate om̃ĩa mouet atq disponit. sic̃
in h mũdo ds̃ solo mtu uoluntatis regit. qͥ eodẽ uolunta¬
tas nutu omĩa creauit. Inuenies in ħ spectaculo ⁊ alia mul¬
ta ꝯsid̾atione digna: q̃ nec sñ ãmiratione specłari. nͨ sñ io¬
cũditate possis ãmirari. Quid tñ nurũ si ĩuienimꝰ ĩ spũ is
nali miranda multa atqi stupenda. cũ sit p̃cipua dĩ crea¬

Expanded text:
ui possit, quod non solum possit ipsa in perpetuum vivere, sed corpus etiam ad vitam et ad sensum animare, quod nullo sustentamento egeat, quod sine subsidio sempiterne subsistat, quomodo sit per tot corporis membra diffusa, cum sit ipsa simplex, partibusque carens individua essentia, quomodo in toto corpore suo quasi in suo quodam mundo sit, utique ubique tota, quemadmodum Deus invenitur ubique totus in omni creatura sua, quomodo in illo suo mundo sola voluntate omnia movet atque disponit, sicut in hoc mundo Deus solo voluntatis nutu s in hoc spectaculo et alia multa consideratione digna, quae nec sine admiratione speculari, nec sine jucunditate possis admirari. Quid tamen mirum si invenimus in spiritu rationali miranda multa atque stupenda, cum sit praecipua Dei crea
Abbreviated transcription (Latin):
tibi transitus per primum. Sp̃c siqͥdem omĩa scrutat᷑: etiã ꝓ fũ¬
da dei. Si gͦ et tu scrutari paras ꝓ finida di. scrutare pͥus ꝓfã¬
da sp̃c̃ tui. ꝓfundum sicͥdem. ĩ mo et pͣnũ est cor homĩs: ⁊ iscru¬
ni iniuenti funt qui uideant opera dĩ. et murabilia eiꝰ ĩ ꝓfundo.
In hoc sane ꝑfundo ĩuenies multa stupenda: ⁊ ãninatõne dig¬
na. Ibi inuenire licet aliũ quendam odẽ latũ quidẽ ⁊ amplis
⁊ aliam qͣndam plenitudinẽ orbis d̾rarũ. Ibi sua quedam terra
net ymaginatio uicẽ pͥmi celi: rd̾ scd̾i: intelligentia n uicẽ
fcĩ. Et hoꝵ quidem pͥmũ cet̾oꝵ cõparatione grossũ quiddã¬

Expanded text:
tibi transitus per primum. Spiritus siquidem omnia scrutatur, etiam profunda Dei . Si ergo et tu scrutari paras profunda Dei, scrutare prius profunda spiritus tui. Profundum siquidem, imo et pravum est cor hominis et inscruni inventi sunt qui videant opera Dei et mirabilia ejus in profundo. In hoc sane profundo invenies multa stupenda et admiratione digna, ibi invenire licet alium quemdam orbem, latum quidem et amplum, et aliam quamdam plenitudinem orbis terrarum. Ibi sua quaedam terra, net itaque imaginatio vicem primi coeli, ratio secundi, intelligentia vero vicem tertii. Et horum quidem primum caet
Abbreviated transcription (Latin):
donec fute plenitudis illuis aliqͣs ut ita dicã arras optincas.
doñ et̃ne felicitatis qntulas cẽs pͥmitias accipias: doñ diuine
suauitatis dulcedinẽ ꝑregustare ĩ cipias. Ad hunis sanc desideriũ
animare nos uoluit: qui dixit. Gustate ⁊ uidete qm̃ suaus ẽ
si iam gustasti qm̃ dulcis est dñs. S qͣntũcũq ad hãc gr̃am cre¬
ueris. qͣntiuntũq in ip̃a ꝓfeceris. debes semꝑ moditũ reputare:
⁊ ꝓ future felicitatis magnitudĩe qiͣ ꝓ nichilo duc̾e. Hoc ẽ sane
chil dirit. Ac si per taciturnitatẽ ip̃am altiꝰ clamet. longeq me¬
lius ĩ simiet: qr qnicqͥd menł humana ĩ hac uita dũ taxat de
ĩterne suanitatis hñdantia cape ualet: qͣi ꝓ nichilo reputari de¬
beat. Tatendo clamat qd̵ omĩo indignũ ducat de eiꝰ operis nos
mñsura ĩstruere: ad cuiꝰ inchoationẽ humana ĩfirinitas ĩ hac
uita uix pͭ assurg̾e.¬
Eł qm̃ pͥmam illã

Expanded text:
us plenitudinis aliquas, ut ita dicam, arrhas obtineas, donec aeternae felicitatis quantulascunque primitias accipias, donec divinae suavitatis dulcedinem praegustare incipias. Ad hujus sane desiderium animare nos voluit, qui dixit: Gustate et videte quoniam suavsi jam gustasti quoniam dulcis est Dominus. Sed quantumcunque ad hanc gratiam creveris, quantumcunque in ipsa profeceris debes semper modicum reputare, et pro futurae felicitatis magnitudine quasi pro nihilo ducere. Hoc est sane hil dixit, ac si per taciturnitatem ipsam altius clamet, longeque melius insinuet, quia quidquid mens humana in hac vita duntaxat de internae suavitatis abundantia capere valet, quasi pro nihilo reputari debeat. Tacendo clamat quod omnino indignum ducat de ejus operis nos mensura instruere, ad cujus inchoationem humana infirmitas in hac vita vix potest assurgemam illam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm superiꝰ posuimꝰ ueritatis: ⁊ hãc qm mͦ latitudĩ assignauimꝰ de¬
libationis. Nam ad illam ꝑtiuet qd̃ in mente agitur. ex sola oꝑa¬
tione naturet in ista aũ qd̃ in ip̃ã attitatur ex opeia ĩndustrie. ad
illam spectat quelib aĩe iis. ip̃i nat᷑ałr insita. Ad istã quelib
aĩe untus ꝑ industriã ꝯparata. Ad illã deniq quilib aĩe mo¬
tus. qui nat᷑ali quodã impulsu agit᷑: ad istã quilib aĩ nutꝰ.
modos uariare: uim illã aĩe inꝙͣ solemꝰ uolũtatẽ nõiare. Si¬
milit᷑ eius motũ ⁊ eiusmodi ut itadicã ĩstrum̃ti actũ uolũtatẽ
dicanꝰ : ⁊ ip̃m uelle uolinitatẽ uocamꝰ. Nec solum illud uelle
cid̾ sola nat᷑ali motu fert᷑. uolũtas nũcupatur: ueretiã illud qd̃¬
liber aĩ senssus ex dilib̾atione comitat᷑. S cogit nos utiq uer

Expanded text:
quam superius posuimus voluntatis, et hanc quam modo latitudini assignavimus deliberationis. Nam ad illam pertinet quod in mente agitur ex sola operatione naturae, ad istam autem quod in ipsa actitatur ex opera industriae. Ad illam spectat quaelibet animae vis ipsi naturaliter insita, ad istam quaelibet animae virtus per industriam comparata. Ad illam denique quilibet animi motus, qui naturali quodam impulsu agitur, ad istam quilibet animi nutus, modos variare, vim illam inquam animae, solemus voluntatem nominare. Similiter ejus motum et ejusmodi, ut ita dicam, instrumenti actum voluntatem dicimus, et ipsum velle voluntatem vocamus. Nec solum illud velle quod solo naturali motu fertur, voluntas nuncupatur, verum etiam illud quodlibet animi consensus ex deliberatione comitatur. Sed cogit nos
Abbreviated transcription (Latin):
opus a duob ꝑficitur: in quo create sut creator coeperat᷑. Opus
itaq est ui hoc opere ꝓpͥa industria: ⁊ durina gr̃a. frustia it.
quispiam lib̾o arbitrio nitit᷑: nͥ diuino adiuitorio fultiatur.
Perficit᷑ aũ uistificatio ña: ex delib̾atione ꝓp̾a. ⁊ ĩspiratione
diuina. Sola enĩ iusta uelle: est iam ustũ esse. Ex sola si¬
quidẽ iritate tecte iusti uil inuisti dicimͣ: qͣmus ex oꝑe ĩ
ntr̃q adiunem̃. Duob̃ autẽ mod̃ nob̃ cooperat᷑ deu: int̾ius.
⁊ exterius. Int̾iusꝰ per occultã aspitationẽ ⁊ ext̾ius ꝑ manifestã
operũ suoꝵ amministratonẽ. S nichil ad ħ ꝯtẽpłonis genus
slla cooperatio que ert̾uis fit. eo qd̃ ꝓpitiatoriũ nr̃m de auro
puro fieri oportet: ⁊ ħ speculatio ĩ pura ĩtelligentia subsisfe
debeat. Hec itaq duo sunt. in quib ꝑficit᷑ ꝓpitiatorii nr̃i la¬

Expanded text:
rae suae Creator cooperatur. Opus itaque est in hoc opere propria industria, et divina gratia. Frustra enim quispiam libero arbitrio innititur, nisi divino adjutorio fulciatur. Perficitur autem justificatio nostra ex deliberatione propria, et inspiratione divina. Sola enim justa velle, est jam justum esse. Ex sola siquidem voluntate recte justi, vel injusti dicimur, quamvis ex opere in utrumque adjuvemur. Duobus autem mo aspirationem, exterius per manifestam operum suorum administrationem. Sed nil ad hoc contemplationis genus illa cooperatio, quae exterius fit, eo quod propitiatorium nostrum de auro puro fieri oporteat, et haec speculatio in pura intelligentia subsistere debeat. Haec itaque duo sunt, ex quibus perficit
Abbreviated transcription (Latin):
tot exꝑim̃ta hesitare ñ possumꝰ: ⁊ iccireo scĩam nr̃am ĩ hac ꝑte
nses ad plenũ cubitũ extẽdere possumꝰ. S quis q̃so in hac dũ¬
tarat inita ꝯprehendere sufficiat . quouãmͦ diuina gr̃a cor uisi¬
tare. ⁊ sua inspiratõne ad omẽm suam uoluntatẽ ĩclinare so¬
leat: Qnͣtũcũq in hac ꝯsid̾atione laboremꝰ: opus nr̃m in hac
parte ad plenũ cubitũ non extendimꝰ. Quom en ĩ diuine ĩ¬
spnationis modũ humana intelligẽtia ꝯp̾hendat. cũ dñs ĩ¬

Expanded text:
ram in hac parte, usque ad plenum cubitum extendere possumus. Sed quis, quaeso, in hac duntaxat vita comprehendere sufficiat, quonam modo divina gratia cor visitare, et sua inspiratione ad omnem suam voluntatem inclinare soleat? Quantumcunque in hac consideratione laboremus, opus nostrum in hac parte ad plenum cubitum non extendimus. Quomodo enim divinae inspirationis modum, humana intelligentia comprehendat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
in deauratõnẽ. coronã ⁊ ꝓpitiatoriũ: Argentũ ⁊ aur̃ nõ est mͥ:
et uñ uł qͦmͦ ħ possuntꝰ fieri: Qua arte q̃so aut̃ mͥ comporo:

Expanded text:
in deaurationem, coronam, et propitiatorium? Argentum et aurum non est mihi, in deaurationem, coronam, et propitiatorium? Argentum et aurum non est mihi, et unde vel quomodo possunt haec fieri? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tii parit̾ spũał eẽ. Immo absci dubio in hac ꝯterapłone ꝑfi¬
ceris. qd in pcedñti incipnꝰ eẽ. iudelicet spũał. Et satis nosti
pia. posse diusdicare om̃ia: uis adhiic scire apertiꝰ ti ostendi.
unde tibi comparare possis hanc copiã auri: Numqdnã ĩtu
ertidit. qd̃ regnum di intra nos sit Ecce inquis intͣ nos ẽ reꝵ¬
qiãt Siccine oblitꝰ es. qr simiłe ẽ regnũ celoꝵ ⁊ hesanto abscon¬
dito in agro: Ecce unde tibi coꝑia anri copiose babrndet ad
mansi habes: effode si placet. T antũmͦ uade ⁊ uende que habes.
do concupisas.: quetuĩq in mundo amitte nretuis. inpende liẽ¬
ter ꝓ libertate cordis. Empto autẽ agro fode in altum. exultans
nmirũ sicut qui effodiunt thelaurũ. gaudentq uehem̃ter cũ
ĩuenerĩt sepulcrĩ. Querere autẽ oꝑtet thesaurũ hũc ĩ ꝓfũdo᷑
qr sapĩa trabitur de occulto. S me miser᷑. uñ michi aurum

Expanded text:
e, imo absque dubio in hac contemplatione perficeris, quod in praecedenti incipis esse, videlicet spiritualis. Et satis nosti pia posse dijudicare omnia? Vis adhuc tibi apertius ostendi unde tibi comparare possis hanc copiam auri? Nunquidnam menti excedit quod regnum Dei intra nos sit? Ecce, inquis, intra nos est reginquam? Siccine oblitus es, quia simile est regnum coelorum thesauro abscondito in agro? Ecce unde tibi copia auri copiose abundet, ad manum habes: effode, si placet. Tantummodo vade et vende quae habes ndo concupiscis, quaecunque in mundo amittere metuis, impende libenter pro libertate cordis. Empto autem agro, fode in altum, exsultans nimirum, sicut qui effodiunt thesaurum, gaudentque vehementer cum invenerint sepulcrum. Quaerere autem oportet thesaurum hunc in profundo quia sapientia trahitur de occulto. Sed me miserum unde mihi aurum
Abbreviated transcription (Latin):
D latitudinẽ spec¬
aue sũt ad inchoationẽ. Bonũ aũ nr̃m. qd̃ ab opere creatiõis
inchoat. iustificatio dilatat: ⁊ se ex hoc ad latitudiuẽ ꝑtinere
demonstrat. Hoc aut̃ bpus sñ duob ñ ꝯfu̾at᷑. Nũqͣm enĩ per¬
ficitur: sicreature sue creator ñ cooparet᷑. Et posset quidẽ siuel¬
let sũ creat᷑e opera. totd̃ creator per se ip̃m explexe: sicut potuit
nitentes de nr̃is uirib ꝓ̃sumimꝰ: frustra laboramꝰ. Testat᷑ ħ: qͥ
in ennͣgłio suo loquit᷑. sñ me nichil potestis facere: eo qd̵ ip̃e
sit qui operatur ĩ nob̃ uelle ⁊ ꝓ ficere ꝓ bona uoluntate. Nõ
est a uolentis neq curcentis: s miscrẽt᷑. ⁊ dĩ. Quid it. sũ ip̃o¬

Expanded text:
d latitudinem spechoationem. Bonum autem nostrum, quod ab opere creationis inchoat, justificatio dilatat, et se ex hoc ad latitudinem pertinere demonstrat. Hoc autem opus sine duobus non consummatur. Nunquam enim perficitur, si creaturae suae Creator non cooperetur. Et posset quidem, si vellet, sine creaturae opera totum Creator per seipsum explere, sicut potuit nitentes de nostris viribus praesumimus, frustra laboramus. Testatur hoc qui in Evangelio suo loquitur: Sine me nihil potestis facere , eo quod ipse sit qui operatur in nobis velle, et perficere pro bona voluntate . Non est enim volentis, neque currentis, sed miserentis
Abbreviated transcription (Latin):
trire. Indicabit itaq in nationib ĩplebit ruinas cõqͣssabit.
capita ĩ tr̾a multoꝵ. S super soliũ dauid. ⁊ suꝑ regñ eiꝰ se

Expanded text:
trire. Judicabit itaque in nationibus, implebit ruinas, conquassabit trire. Judicabit itaque in nationibus, implebit ruinas, conquassabit capita in terra multorum. Sed et super solium David, et super reg
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ tot affectionũ ꝓ arbitͥo disponẽ: ⁊ ĩperantis more suis
legibus subiugate: cotidie uiditiũ ⁊ rusticiã facere. dñari
a mari usq ad mare. ⁊ a flumĩe usq ad t̾minos orb t̾rarũ
Nõne ip̃ius est carnalia desideria forti castigatione ꝑcut̃e: fluc¬
tuantiũ cogitationũ tumultꝰ iolent̾ repͥme : leq cotidie ad
spũalẽ pugnã accingere : ad faciẽdam uidcãm ĩ nationibꝰ ĩcre¬
pationes in ppłis. Nonne ip̃uis ẽ. om̃s rebelles motꝰ aĩ mot᷑
elationũq fortĩt fastus p̃mere :  hostilẽq illũ uicioꝵ exc̾citũ
urrilit̾ oppͥmere : ad alligandos reges eoꝵ in ꝯpedib. ⁊ nobiles
eoꝵ ĩ manicis ferreis: Debet aut nõ solũ uicia pm̃e. uerũ
ctiam uirtutes excołe. familiã nabuchodonosor forti anima¬
u̾sione ferire: domũ aũ dd̃. sagatit᷑ dispone. ⁊ diligent̃ enu¬

Expanded text:
tionum, tot affectionum pro arbitrio disponere, et imperantis more suis tionum, tot affectionum pro arbitrio disponere, et imperantis more suis legibus subjugare, quotidie judicium et justitiam facere, dominari a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum? Nonne ipsius est carnalia desideria forti castigatione percutere, fluctuantium cogitationum tumultus violenter reprimere, seque quotidie ad spiritalem pugnam accingere, ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis? Nonne ipsius est omnes rebelles animi motus, elationumque fastus fortiter premere, hostilemque illum vitiorum exercitum viriliter opprimere, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis. Debet autem non solum vitia reprimere, verum etiam virtutes excolere, familiam Nabuchodonosor forti animadversione ferire: domum autem David sagaciter disponere et diligenter enu
Abbreviated transcription (Latin):
onis nr̃e stisdiũ circa ħ negotiũ uehem̃ter ĩpend̾e. ⁊ huic ex¬
certitationis tam fortit̾ qͣm sreqũter ĩsist̾e: ut oĩs nr̃a ał¬
fectio ab illiciis t̾renis tͣnsiens per licita discurrat. ⁊ ut ĩ li¬
citil etiã desideriis equitats modestiã ubicu custodiat. Nõne
ex uirtute delib̾ationis condie agitur. iit affectus mali co¬
hibeaut᷑. minuant᷑. destruant᷑. Nonne ex uͥtute delib̾a¬
tionis assidue efficit᷑ ut affectꝰ boni nitͥant᷑ ꝓmouedat᷑.
solident᷑ : uide qͦrmͦ qͦsdã affectus ĩ ꝑpetuũ dãpnat. alios uͦ in
et̾nũ exaltat. scd̃m qd̃ eius offm̃ est depon̾e potẽtes de sede: et
exaltare humiles. Itaq hũc humiliat. ⁊ hũc exaltat: susci¬
tam de ꝓribuere egenũ. ⁊ de st̾core erigens pauperẽ. Nonne
illius officrũ est totã ilła interne famstie turbã det cegita¬

Expanded text:
onis nostrae studium circa hoc negotium vehementer impendere, et huic exonis nostrae studium circa hoc negotium vehementer impendere, et huic exercitationi tam fortiter quam frequenter insistere, ut omnis nostra affectio ab illicitis transiens per licita discurrat, et ut in licitis etiam desideriis aequitatis modestiam ubique custodiat. Nonne ex virtute deliberationis quotidie agitur, ut affectus mali cohibeantur, minuantur, destruantur? Nonne ex virtute deliberationis assidue efficitur, ut affectus boni nutriantur, promoveantur, solidentur? Vide quomodo quosdam affectus in perpetuum damnat, alios vero in aeternum exaltat, secundum quod ejus officium est deponere potentes de sede, et exaltare humiles. Itaque hunc humiliat, et hunc exaltat suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigens pauperem. Nonne illius officium est totam illam internae familiae turbam tot cogita
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sit parũ ⁊ uł cũ se ĩ una deiecerit. Cũ se ĩ audatiã erex¬
erit. uide̾bis eũ sepe etiã mortẽ cõtempñe. ⁊ ĩt̾ sũma perieu¬
la nil trepidationis hr̃e : eundẽ autẽ ip̃m uidebis postmodũ in¬
t̾ nocturna silentia ad tenuẽ flatũ. ⁊ ad uniꝰ munꝰculi mo¬
tũ. ser etiã folioꝵ lapsũ subito trepidare : ⁊ aĩ ꝯstantiã perdẽ.
S quus om̃s humane affectionis qͣlitates enum̃et. qͥs omes
uariatõnis modos eius explicare sufficiat: Pene quot sũt di¬
u̾sitates rer̃: tot sunt uarietates affectionũ. Sicut enĩ ĩ ap¬
ꝓbatione rer̾ de diũsis diũsa sentimꝰ : sic ĩ affectione rerũ cir
uariari solet desideriũ affcõnis.
N quarto hiuus ꝯtẽpłenis gͣdu
uirtatẽ delib̾atõis ꝯtẽplamͣ. parit̾ ⁊ ãmiram᷑: qͥm tot aĩ afft¬
ctiones cotidie ĩ uirtutes redigit. ĩ qͣntũ eas ⁊ per discoetio¬
nẽ dicponit. ⁊ in bona s̃tentione figit. Cum it nichil aliud

Expanded text:
ecerit. Cum se in audaciam erexerit, videbis eum saepe etiam mortem contemnere, et inter summa pericula nil trepidationis habere. Eumdem autem ipsum videbis postmodum inter nocturna silentia ad tenuem flatum, ad unius ramusculi motum, seu etiam foliorum lapsum subito trepidare, et animi constantiam perdere. Sed quis omnes humanae affectionis qualitates enumerare? quis omnes variationis ejus modos explicare sufficiat? Pene quot sunt diversitates rerum, tot sunt varietates affectionum. Sicut enim in approbatione rerum diversis diversa sentimus, sic in affectione rerum circtionis variari solet desiderium affectionis.nis gradu virtutem deliberationis contemplamur pariter et admiramur, quomodo tot animi affectiones quotidie in virtutes redigit, in quantum eas et per discretionem disponit, et in bona intentione figit. Cum enim nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
m fũblimau̾it eã super omẽm corporeã creat᷑am: ⁊ statĩ mirari
ĩcipies qͦmͦ inclita uirgo syon ꝓiecta sit de celo in t̾ram. ⁊ pa¬
riter dño clamare incipies. Quid mͥ est in celo: ⁊ a te quid
uolui super t̾rã Quid mirũ queso si in recordatione ꝯditio¬
ni mee. si ad aspectũ aĩe niee subito ⁊ absq mora ꝯfusio fa¬
ciei mẽẽ coõperuit me: Quẽ tł ñ pudeat dñam mũdi. ciuẽ ce¬
li. dilectam dĩ addixisse seruituti corporis ꝓsticuisse spĩtibus ĩ¬
mũdis: dui tennsse sub uigo seruitutis. ad faciendã carnis
curã in desideriis: Mirabitur sane quisq. cũ aĩe sue dignitatẽ
cogitauerit. cũ bñ attend̾it quid sit uł cẽ debuerit. un nł qͦ.
ꝓiecta sit : mirabr̃ inqͣm cuiora fc̃a sit qiͣ uidua dña gentiũ.
princeps ꝓrũtiarũ fcã est sub trsbuto. Ad hanc ut arbitror ꝗ
deputatꝰ es c̃ hns qui ĩ inferno sunt : In hac itaq tͥplici cõsi¬

Expanded text:
ublimavit eam super omnem corpoream creaturam, et statim mirari incipies, quomodo inclyta virgo filia Sion projecta sit de coelo in terram, et pariter Domino clamare incipies: Quid mihi est in coelo et a te quid volui super terram? Quid mirum, quaeso, si in recordatione conditionis meae, si ad conspectum animae meae subito et absque mora confusio faciei meae cooperuit me? Quem enim non pudeat dominam mundi, civem coeli, dilectam Dei, addixisse servituti corporis, prostituisse spiritibus immundis, diu tenuisse sub jugo servitutis, ad faciendam carnis curam in desideriis? Mirabitur sane quisque, cum animae suae cogitaverit, cum bene attenderit quid sit, vel esse debuerit. Unde, vel quo projecta sit, mirabitur, inquam, quomodo facta sit, quasi vidua domina gentium, princeps provinciarum, facta sit sub tributo. Ad hadeputatus es cum his qui in inferno sunt . In hac itaque triplici consi
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis natura creat᷑ ut sit. scd̾o iustificat᷑ ut bona sit. f̾rio głisi¬
catur ut beata sit. Per creatõnẽ itaq ad bonũ initiat᷑. ꝑ tͥtifica¬
cionẽ urbono dilatatur. ꝑ głificationẽ ui bono ꝯssĩmat᷑. Dona
creationiꝯ sunt ad inchoationẽ: bona iustificatiõis ad ꝓmotionẽ:
bona głificatõnis ad ꝯsũmationẽ. Prima bona sut̃ creatoris dona.
Scd̃a bona sunt creatiris dona. ⁊ creature m̃ita: t̾tia bona sunt
creatoris dona. ⁊ creatẽ p̾mia: ꝯsumatio donoꝵ. ⁊ retributio meri¬
toꝵ. Prima itaq hona ꝑtinẽt ad longitudinẽ. scd̾a ad latitudĩe̾:
ultima ad altitudinẽ. Nam in pͥmis ut dictũ est rõnał creatina
ad future plenitudĩs ꝑfcõnẽ initiat᷑: ⁊ scd̃s ꝓficit. crescit ⁊ dila¬
extende. Quociẽs itaq creationis nr̃e bona illa sp̃alia q̃ superiꝰ
assignauimꝰ. corde ũsamꝰ diligent̾ ĩ uestigamꝰ. ꝯuemiẽtꝰ distingͥ¬

Expanded text:
ualis natura creatur ut sit; secundo justificatur ut bona sit; tertio glorificatur ut vera sit. Per creationem itaque ad bonum initiatur, per justificationem in bono dilatatur, per glorificationem in bono consummatur. Bona creationis sunt ad inchoationem, bona justificationis ad promotionem, bona glorificationis ad consummationem. Prima bona sunt Creatoris dona; secunda bona sunt Creatoris dona et creaturae merita; tertia bona sunt Creatoris dona et creaturae praemia, consummatio donorum et retributio meritorum. Prima itaque bona pertinent ad longitudinem. Secunda ad latitudinem. Ultima ad altitudinem. Nam in primis, ut dictum est, rationalis creatura ad futurae plenitudinis perfectionem initiatur. Ex secundis proficit, crescit et dilaextendere. Quoties itaque creationis nostrae bona illa spiritualia, quae superius assignavimus, corde versamus, diligenter investigamus, convenienter disting
Abbreviated transcription (Latin):
Ntelligentie si quidẽ oculus est sensꝰ ale quo ĩuisibilia uide¬
mus. ñ sicut oculo rõnis. quo occulta. ⁊ absentia per ĩuestiga¬
tionem q̃rimꝰ. ⁊ ĩ uenimꝰ. sicut sepe cas per effc̃. uel effectus ꝑ¬
intellestuał ante se uelũ magnũ oppansĩ. ex peccati delecdati¬
one fuzcatum: ⁊ tot desideriorũ carnaliũ uaria multplia¬
tate contertimnꝰ. ad conteplations intuit̾ a diuinoꝵ sec retora
archanis arceat: nisi qͣntũ diuina dignatio. ꝙͣ libet ꝙ sua aliorũ¬
ue utilitate ad miserit. Testat᷑ hoc ꝓph̾a qui dño ꝓclamabat. Re¬
uela oculos meos. ꝑfecto uelatos oculos hr̃e se ꝓbat: qui eos a
dño reuelari postulat. uidet tñ aĩa isto oculo qiue citra uelũ
sut: ħ est ĩ uisibilia sua. ea uidelicet q̃ in ip̃a sũt. ñta omnia:
q nõ omĩa citra uelũ fũt. Et oculo qͥdem quo sua q̃udam uidet:
se ip̃am .i. aiẽ ip̃ius eẽntiam uidere ñ ualet. S dubitari postꝰ.

Expanded text:
ntelligentiae siquidem oculus est sensus ille, quo invisibilia videmus, non sicut oculo rationis, quo occulta, et absentia per investigationem quaerimus et invenimus, sicut saepe causas per effectus, vel effectus intellectualis, ante se velum magnum expansum ex peccati delectatione fuscatum, et tot desideriorum carnalium varia multiptate contextum, quod contemplantis intuitum a divinorum secretorum arcanis arceat, nisi quantum divina dignatio quemlibet pro sua, aliorumve utilitate admiserit. Testatur hoc Propheta qui Domino proclamabat: Revela oculos meos . Profecto velatos oculos habere se probat, qui eos a Domino revelari postulat; videt tamen anima isto oculo, quae citra velum sunt, hoc est invisibilia sua, ea videlicet quae in ipsa sunt, non tamen omnia, quia non omnia circa velum sunt. Et oculo quidem quo sua quaedam videt, seipsam id est animae ipsius essentiam videre non valet. Sed dubitari potest
Abbreviated transcription (Latin):
tis: agnosce qͣntũ subiaceas ꝑer ĩtellectũ sp̃itib angłicis. Si at¬
tendas anͣtum p̾cedas sensu sp̃m brutũ: cantab̾ pcordialiter. be¬
nedicã dñm qui tribuit mͥ intellectũ. Si cogites ĩ telligẽtiam a¬
cumbeato iob dr̃e possim. Si quid ignorau: ignorantia mea me¬
cũ est. S ciuociens ĩ mẽmet ip̃o attendo qͦnã mͦ uł qͣm seꝑe in¬
certa ⁊ occitta sapĩe tue manifestasti mͥ. ꝓfecto magnificat aĩa
ipẽ sit qui illuminat omẽm hominẽ uemẽtẽ ĩ hunc nuunidũ.
uides ccrte qͣnta sit ntilitas. huiꝰ grmine ꝯsidatõnis: attende

Expanded text:
tis, agnosce quantum subjaceas per intellectum spiritibus angelicis. Si attis, agnosce quantum subjaceas per intellectum spiritibus angelicis. Si attendis quantum praecedas sensu spiritum brutum, cantabis praecordialiter: Benedicam Dominum, qui tribuit mihi intellectum . Si cogites intelligentiam acum beato Job dicere possim: Si quid ignoravi, ignorantia mea mecum est . Sed, quoties in memetipso attendo quonam modo, vel quam saepe incerta et occulta sapientiae suae manifestavit mihi, profecto magnificat anima , eo quod ipse sit qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Vides certe quanta sit utilitas hujus geminae co
Abbreviated transcription (Latin):
tam acceptũqͣm uoluntariũ. tam gratũ qͣm gͣtuitũ. Quociens
i huuiꝰmodi discussione dissudas: in ꝓpitiatorii tui ꝓductione labo¬
ras. Scrutare. ꝯtẽplare. mirare arbitrii lib̾tatẽ. uiditii discretio¬
nẽ: c̃ntie sublimitatẽ: ⁊ ꝓpiciatoriũ tuũ. tũ ħ facis scd̾m cõgru¬
entiam ordinis. ⁊ modũ qͣntitatis in longũ ꝓducis. Miror si ꝑ
te ip̃m non aduertis qͣm sit utił. qͣmue neccͣia: hoꝵ om̃iũ assi¬
dua ꝯsid̾atio. Ex ħ onĩ mens illũiat᷑. ĩflãmat᷑: ⁊ solidat᷑ in bono.
Ogita gͦ frequent᷑: ꝯsidera uehem̃ter.
inuestiga diligent᷑ uolũtatẽ ñ solũ tuã. s ⁊ alienã: seu bonan
sen malã. Cognosce tuam. ut scis quid corrigere: seu etiã nñ
debeas qr̃as agerei sogita etiã aĩos per ftorũ. necũ ⁊ ꝑũlorũ: aĩos
scat quid imitari. quid uitare expediat. Attende quid scias: at.¬
tende qͣntũ nescias. Agnosce qͣntũ emineis ꝑer ĩgeniũ sp̃ib bru¬

Expanded text:
tam acceptum quam voluntarium, tam gratum quam gratuitum. Quoties in hujusmodi discussione desudas, in propitiatorii tui productione laboras. Scrutare, contemplare, mirare arbitrii libertatem, judicii discretionem, essentiae sublimitatem, et propitiatorium tuum cum hoc facis secundum congruentiam ordinis, et modum quantitatis in longum producis. Miror si per teipsum non advertis, quam sit utilis, quamve necessaria horum omnium assidua consideratio. Ex hoc enim menogita ergo frequenter, considera vehementer, investiga diligenter voluntatem, non solum tuam, sed et alienam, seu bonam, seu malam. Cognosce tuam, ut scias quid corrigere, seu etiam unde debeas gratias agere. Cogita etiam animos perfectorum, nec non et scat quid imitari, quid vitare expediat. Attende quid scias, attende quantum nescias. Agnosce quantum emineas per ingenium spiritibus bru
Abbreviated transcription (Latin):
qui nouit̾ cor suũ imfimar̃ rer̾ cogitationib ĩ imo relictisꝰ ĩ
solo suꝑmnũdanoꝵ spectacłoꝵ intuitu defig̾e: ⁊ qͣntũ huiꝰ spe¬
culationis amplitisdo exigit. intelligentie sue radios circũquaq
diffundere. Quis inqͣm ille est qui tãtã aput se auricopiã i¬
rieniat. qui tanta ĩtelligentie uiuacitate uigeat. ut sufficiẽt᷑
⁊ ad manũ haleat. uñ ⁊ quomͦ pꝰsit ꝓpiatoriũ suũ ĩ tãtã longi¬
tunẽ extendẽ. ⁊̃ laͣtitudinẽ expandere. qͦ possit totã artã ope¬

Expanded text:
qui noverit cor suum infimarum rerum cogitationibus in imo relictis in qui noverit cor suum infimarum rerum cogitationibus in imo relictis in solo supermundanorum spectaculorum intuitu defigere, et quantum hujus speculationis amplitudo exigit intelligentiae suae radios circumquaque diffundere? Quis, inquam, ille qui tantam apud se auri copiam inveniat, qui tanta intelligentia vivacitate vigeat, ut sufficienter, et ad manum habeat unde et quomodo possit propitiatorium suum in tantam longitudinem extendere,
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ libet memoria. turbare pot̾ potiꝰ qͣm adiuuare aĩos suspẽ¬
sos in huiꝰ cõtẽpłomis specła. Quanto ił corporaliũ fantasmatũ
ꝑfectiꝰ obliuiscim᷑: tanto ꝓfuisdiꝰ tanto liberiꝰ super mũdanarũ
eẽntiarũ occulta rimamur. Mundet gͦ aurũ susĩ. studeatq
purgare intellectũ ab om̃i incursione fantasmatũ: qui hanclat
ad faciendũ sibi ꝓpiciatoriũ. Quid mͥ det inuenire uir̃ diuitiar̃.
uirũ plene eruditũ. talem deniq uirũ. cui nec desit auri copir. nͤ
artis industria. ad faciendũ ꝓpitiatoriũ quo operienda ẽ arta: Quiꝰ
ille est qui sciat aut̃ suũ ab om̃ĩ storia iũdare. qͥ nosuit cor suum
ab om̃i fantasia adeo purgare. qͣntũ exigit dignital operis. uł urget
aucdtoritas p̃ceptoris: Quis ille est qui sciat ħi opus. ⁊ ad diffimi¬
tũ diuino iocum̃to modũ distendẽ. ⁊ ad certã m̃ furã restͥng̾e.

Expanded text:
jusmodi quorumlibet memoria turbare potest potius quam adjuvare animos suspenjusmodi quorumlibet memoria turbare potest potius quam adjuvare animos suspensos in hujus contemplationis specula. Quanto enim corporalium phantasmus, tanto liberius super mundanarum essentiarum occulta rimarum. Mundet ergo aurum suum, studeatque purgare intellectum ab omni incursione phantasmatum qui anhelat ad faciendum sipi propitiatorium. Quis mihi det invenire virum divitiarum, virum plene eruditum, talem denique virum cui non desit auri copia, nec artis industria ad faciendum propitiatorium quo operienda est arca? Quis ille est qui sciat aurum suum ab omni scoria mundare, qui noverit cor suum ab omni phantasia adeo purgare quantum exigit dignitas operis, vel urget auctoritas praeceptoris? Quis ille est qui sciat hujusmodi opus et ad diffinitum divino documento modum distendere, et ad certam mensuram restringere:
Abbreviated transcription (Latin):
plinata. Nec habes aurũ: nec nosti artificiũ. Quicqͥd aliud est
quam aurũ qd̃ paras offerre᷑ nõ ut̾im ea oꝑus hm̃is: tolle qd̾
tuũ est. ⁊ uade. Nil in hoc opere opus hñis capͣrũ pilis: s nͥ pel¬
libus arietims. sen etiã quib libet lignis. Qmͣiuis multũ scis di¬
nes. et si hec seu hiis aliquid ãpluis habes. aur̃ tñ hr̃e ñ potes:
nec ẽ tibi in qͦ artifices adiuuet. ꝑili caprar̃. sordes cõcupiscẽti¬
arũ ex carnis delectatine fetide diligent̾ inspecte sepiꝰ retractate:
adiuuare possunt ꝯpũctos ĩ orõne. Erempla passioñ ⁊ quenis pel¬
les arictũ ꝓpͥo sanguine rubricate: iuuare pꝰsũt qͣuis afflictos
tribulatõne. Pietatis operatio. ⁊ huiꝰ modi quelibet arbores ꝑ młe
oꝑa fructifere a mũdi silua abscise ⁊ ad iusticie normani dolate:
ꝓdesse possunt sedulis ĩ ãministratione. Sed hoꝵ om̃iũ ⁊ hmodi

Expanded text:
plinata. Nec habes aurum, nec nosti aurificium. Quidquid aliud est plinata. Nec habes aurum, nec nosti aurificium. Quidquid aliud est quam aurum quod paras offerre, non interim eo opus habemus; tolle quod tuum est, et vade. Nil in hoc opere opus habemus caprarum pilis, sed nec pellibus arietinis, seu etiam quibuslibet lignis. Quamvis multum sis dives, et si haec, seu his aliquid amplius habes, aurum tamen habere non potes, nec est tibi in quo aurifices adjuves. Pili caprarum sordes concupiscentiarum ex carnis delectatione fetidae diligenter inspectae saepius retractatae adjuvare possunt compunctos in oratione. Exempla passionum et quaevis pelles arietum proprio sanguine rubricatae juvare possunt quavis afflictos tribulatione. Pietatis operationes et hujusmodi quaelibet arbores pea fructiferae a mundi silva abscisae et ad justitiae normam dolatae prodesse possunt sedulis in administratione. Sed horum omnium, et hu
Abbreviated transcription (Latin):
deratrix. reꝑatrix ymaginatio: Recedat ꝓcuil. ab ħ negotio tot
fantasiar̃ format̾ͥx ymaginatio: q̃ tot corporaliã formas cotidie no¬
uas creat. antiquas reparat: et ꝑ tã multiplices uariosq modos ꝓ
arbitͥo Tponit ⁊ ordinit. Nil ꝓsunt ĩmo multũ obsunt suorũ
simłacrorũ tam copiosa multitudo. Quid te ĩꝑbã huic oꝑi inge¬
ris: quid te in huius ꝯtemplatõ is officinã c̃ tͣanta ĩ portunitate
intrudis: Quid tu in hac officina: quid tͥ cũ pura ĩtelligentia:
Nescis operari in auro: nil tibi ĩ tali artifitio. Nescis turbare au¬
rũ: q̃ semꝑ turbas intellectũ purũ. Aurũ tuũ mixtũ est scoria:
ĩmo auri tibi nłła est copia. Faciendũ est ꝓpitiatorit nr̃m de au¬
ro purissimo: ñ est tͥ qd̃ offeras. ñ est om̃ino qd̃ agas ad tale. ⁊ ĩ tali
negotio. Nichil in ħ opere opus hm̃is opera tua: pauꝑtrila ⁊ indisci¬

Expanded text:
deratrix et reparatrix imaginatio? Recedat procul ab hoc negotio tot deratrix et reparatrix imaginatio? Recedat procul ab hoc negotio tot phantasiarum formatrix imaginatio, quae tot corporalium formas quotidie novas creat, antiquas reparat, et peritam multiplices variosque modos pro arbitrio disponit et ordinat. Nihil hic prosunt imo multum obsunt suorum simulacrorum tam copiosa multitudo. Quid te improbum huic operi ingeris? Quid te in hujus contemplationis officinam cum tanta importunitate intrudis? Quid tu in hac officina, quid tibi cum pura intelligentia? Nescis operari in auro nil tibi in tali artificio. Nescis purgare aurum qui semper turbas intellectum purum. Aurum tuum mistum est scoria, imo auri tibi omnino nulla est copia. Faciendum est propitiatorium nostrum de auro mundissimo, non est tibi quod offeras, non est omnino quod agas ad tale et in tali negotio. Nihil in hoc opere opus habemus opera tua paupercula, et indisci
Abbreviated transcription (Latin):
Ost quam ea que de circuł ⁊ uectibꝰ dicenda uidebant᷑
gñe aliqua loqui debeamus. Constat itac ħ cõtẽpłoĩs
genus uti suꝑuis iã diximꝰ: in incorporeis ⁊ ĩuisibilib
essentiis. ut pote spiritib angłicis. ⁊ spiritibꝰ humanis. Digna sa¬
ne mat̾ĩa : digna plane eoꝵ scia. Hec est enĩ nobił illa. ĩmo no¬
bilissima creatura. ad ymaginẽ dĩ creata. om̃ib creaturis prelata:
ad sũnum bonũ facta: in ip̃o ⁊ de ip̃o bonoꝵ omĩum creatore bean¬
respicit: ⁊ qͣntũciq excrescat. qͣmius multũ se erigat. ad huiꝰ
celsitudis culmen ñ pertingit. Attende qͣm recte designet᷑ per
ꝓpitiatoriũ. qd̃ erat quidem totũ deauratum. s aureum: totũ
de auro solo mũdo ates purissimo fc̃m. Illud uidr̃ fieri de auro
puro ⁊ mundo: tu doceris ex eo in hac ꝯsid̾atione. uti deb̾e ĩtelłtu
subtili ⁊ puro. Quid hic facit fantasinatũ corꝑallũ creatrix. mo¬

Expanded text:
Postquam ea quae de circulis et vectibus dicenda videbantur mplationis aliqua loqui debeamus. Constat itaque hoc contemplationis genus uti superius jam diximus, in incorporeis et invisibilibus essentiis utpote spiritibus angelicis, et spiritibus humanis. Digna sane materia, digna plane eorum scientia. Haec est enim nobilis illa imo nobilissima creatura ad imaginem Dei creata, omnibus creaturis praelata, ad summum bonum facta ipso et de ipso bonorum omnium Creatore beanrespicit; et quantumcunque excrescat, quamvis multum se erigat, ad hujus celsitudinis culmen non pertingit. Attende quam recte designetur per propitiatorium quod erat quidem totum non deauratum, sed aureum totum, de auro solo mundo atque purissimo factum. Illud jubetur fieri de auro puro et mundo, tu doceris ex eo in hac consideratione uti debere intellectu subtili et puro. Quid hic facit phantasmatum corporalium creatrix, mo
Abbreviated transcription (Latin):
ciatoriĩ nr̃i longitudine uł latitudĩe p̃cipiat. uł cur de eiꝰ altitudie
oñtno taceat. Si rerũ naturã ꝯsulimus: ĩ ip̃is ꝓfecto corporibꝰ dis¬
cere pot̾imꝰ. qͥmodo ĩ uestigationis pedem ĩ spũales theorias ponere
debẽmus. uidemꝰ sane ĩ rebꝰ ext̾iorib qd̃ om̃is corporea cͣssitudo a lon¬
gitudie incipit. ex latitudĩe crescit: in altũ diͦfsinit. Longitudo
itaq ꝓpitiattrii ni fallor designat ca q̃ ĩ spũali nat᷑a sunt ad ĩchoa¬
tionẽ: latitudo uero illa ciue sunt ad ꝓmotionẽ: altitudo añ illa

Expanded text:
tiatorii nostri longitudine vel latitudine praecipiat, vel cur de ejus altitudine omnino taceat. Si rerum naturam consulimus, in ipsis profecto corporibus discere poterimus, quomodo investigationis pedem in spirituales theorias ponere debeamus. Videmus sane in rebus exterioribus quod omnis corporea crassitudo a longitudine incipit, ex latitudine crescit, in altitudine desinit. Longitudo itaque propitiatorii, ni fallor, designat ea quae in spiritali natura sunt ad inchoationem. Latitudo vero illa quae sunt ad promotionem,
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾ua beatitudo. Nusqm locoꝵ qͣm ex hoc excelscissimo co¬
loꝵ sp̃e ille qui scrutat᷑ oiłiia etiã ꝓfunda d̾i sereniꝰ ꝯtẽ plat᷑
inuisibibia des illa. que per ea que facta sunt intellesta ꝯsoi
tunt᷑. Husqͣm tibi in omĩ opere eius qͣm ĩ aĩe creatione repa¬
ratione. głificatione. apparet eius uel potentia sublumor. uł sa
tibi illa copia auri. qͣm tibi suꝑiꝰ ꝓmisi: qͦm iudelicet ex multa
ꝯsidatõne ⁊ agnitione sp̃c tui. subleueris ad ꝯsidatõnẽ ⁊ ꝯtẽpło

Expanded text:
sempiterna beatitudo. Nusquam locorum quam ex hoc excellentissimo cosempiterna beatitudo. Nusquam locorum quam ex hoc excellentissimo coelorum spiritus ille qui scrutatur omnia etiam profunda Dei serenius contemplatur invisibilia illa Dei, quae per ea quae facta sunt, int. Nusquam in omni ejus opere quam in animae creatione, reparatione, glorificatione apparet ejus, vel potentia sublimior vel satibi illa copia auri quam tibi superius promisi, quomodo videlicet ex multa consideratione et agnitione spiritus tui subleveris ad cognitionem et co
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit ocessũ suũ. Sed suppremi celi sol ⁊ luna: stetert᷑ ĩ habica¬
cilo suo. Cim̃ huiꝰ ẽnim celi lumĩaria ad sũmũ ꝑuen̾int. figunt
cursũ suũ: ⁊ de cet̾o nũqͣm inclinant᷑ ad occasum: s omĩno ⁊ abs
dubio regnũ celoꝵ intra nos ẽ. Si ĩ nob̾ ip̃is illia ĩ ueniri potest:
ubi q̃so qͣm in hoc celoꝵ sũmo rectius querit᷑. citiꝰ suenititnciꝰ
possidetur. Puto qi om̃s illiꝰ regni regiones habũdant auro: eo
aid simłe sit regnũ teloꝵ thesauro abscondito in agro. b ham si
scĩe aurũ. si sapĩe aur̃ ãris ⁊ diligis : ubi q̃so habundantiorẽ¬
copiam. qͣm in hoc celoꝵ sũmo ĩ uenire pot̾is: Ubi obsetro stĩ¬
nie sapĩe clarita pot̾it tibi meliꝰ elutescere. qͣm ĩ exp̃ssa illiꝰ yͥma¬
gine: qͣm ĩ excellentissimo eiꝰ oꝑe: aĩe iudelicet creatione: reꝑa¬
tione. głificatõne. Ex hac sane specła. qͣ euicino naletiet sol

Expanded text:
upremi coeli sol et luna steterunt in habitaculo suo. Cum enim coeli hujus luminaria ad summum pervenerint, figunt cursum suum, nec de caetero unquam inclinantur ad occasum. Si omnino et absque dubio regnum coelorum intra nos est, si nobis ipsis illud inveniri potest, ubi, quaeso, quam in hoc coelorum summo rectius quaeritur, citius invenitur, tutius possidetur? Puto quia omnes illius regni regiones abundant auro, eo quod simile sit regnum coelorum thesauro abscondito in agro. Nam, si scientiae aurum, si sapientiacopiam quam in hoc coelorum summo invenire poteris? Ubi, obsecro, summae sapientiae claritas poterit tibi melius elucescere, quam in expressa illius imagine, quam in excellentissimo ejus opere, animae videlicet creatione, retione, glorificatione? Ex hac sane specula quasi e vicino valet et solet