comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pectore suo rex & prophez repperir& :
queres nos deb& fostiter ad monere ut
siipsi locus dñi eẽ uolumus & tab̵ n aculũ eius
aut tẽplũ cupimus haberi. Inquantũ possum
exempla scorũ imitemus fede nob̵ dicat᷑
scĩs esaias namꝗ proph&a exclamat ad
dñidicens : De nocte uigilat sp̃s meus ad te
guento Ita canit media nocte surgebam
ad confitendũ tibi suꝑ iudicia iustificationis
tuȩ : hocnãq tempore uastator angelus
transiens primogenita egr̃ptiorũ ꝑcussit:
Vnde & nos uigilare oporta nepericulo egyp¬
tiorum admisceamur: His dem&iãhoris
uenturum sese saluator in euangelio ad
strug ct : unde & didiugilandũ auditores suos
ex suscitans dicit : Beati seruiilli quos cũ uenorit
dñs inuenerit uigilantes : & siues ꝑtinahora
inquid uenerit &simedia nocte & sigallicantu.
inueneriteos uigilantes beatis: Ita &uos
estote parati quia nescitis quahora filius homi¬
nis uenturus est : Si quidem neo uerbis solũ

Expanded text:
pectore suo rex et propheta reperiret? pectore suo rex et propheta reperiret? Quae res debet nos fortiter admonere ut si ipsi locus Domini esse volumus, et tabernaculum ejus, aut templum cupimus haberi, in quantum possumus, exempla sanctorum imitemur, ne de nobis dicatur, sanctis. Isaias quoque exclamat ad dicens: De nocte vigilat spiritus meus ad te, guento, ita canit: Media nocte surgebam ad confitendum tibi super judicia justitiae tuae . Hoc namque tempore vastator angelus transiens, primogenita Aegyptiorum percussit . 2. Unde et nos vigilare oportet, ne periculo Aegyptiorum admisceamur. 389 lisdem etiam horis venturum sese in Evangelio Salvator astruxit. Unde et ad vigilandum auditores suos exsdominus, invenerit vigilantes. Etsi vespertina hora, inquit, invenerit, etsi media nocte, etsi galli cantu, invenerit eos vigilantes, beati sunt. Ideo et vos estote parati; quia, qua nescitis hora filius hominis venturus est. Siquidem nec verbis solum
Abbreviated transcription (Latin):
est cȩlebratio : Deniq: hoc tempore uecerum
sacrificia offerri adoleriq: altario aromata
& turamoserat  Pestis est hẏmnidicus ille
regio ac sacerdotali functus officio dicens : as¬
cendat oratiomea sicut incensũ in conspectutuo :
eleuatiomanuũ mearum sacrificiũ :ues ꝑtinũ
in nouoquoque testamento eo tẽpore dñs &
poris & sanguinis initio tradidit ut tempus
io sut sacrificii ues perum ostender& scł
Dro inde in honore ac memoria tantorũ sacra¬
mentorum his temporib: ad eẽ nos dec& dĩ
conspectibus & ꝑ sonare in eius cultibus atꝗ
nominatum asidere qui ues ꝑ uocatur
in patrum inuenimus exemplis : Dauid pro¬
ph&a dicente . Si ascendero in lectum stratus
mei. sidedero somnum oculis meis & palpe¬
locum dño tabernaculũ dõ iacob ÷ Quis non
stupeat tantam in dĩ amore animi deuotio¬
nem ut somnum sibi sine quo utiq: corpora
humana deficiunt penitus interdixerit
donec locũ ac templũ dño fabricandum in

Expanded text:
est celebratio. Denique hoc tempore veterum est celebratio. Denique hoc tempore veterum sacrificia offerre, adolerique altario aromata et thura mos erat . Testis est hymnidicus ille, regio ac sacerdotali functus officio, dicens: Ascendat oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo, elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum. . 2. In Novo quoque Testamento eo tempore quo Domporis et sanguinis initio tradidit, ut tempus ipsum sacrificii vesperum ostenderet saeculi, proinde in honorem ac memoriam tantorum sacramentorum his temporibus adesse nos decet Dei conspectibus, et personare in ejus cultibus, oranin Patrum invenitur exemplis, David propheta dicente: Si ascendero in lectum strati mei, si dedero somnum oculis meis, et palpelocum Domino tabernaculum Deo Jacob . Quis non stupeat tantam in Dei amore animi devotionem, ut somnum sibi, sine quo utique corpora humana deficiunt, penitus interdixerit, donec locum ac templum Domino fabricandum in
Abbreviated transcription (Latin):
ratestia & sexta & nona danihel &tres
pueri suplicationib: de uouer̃: Scilic& ut ab ostu
diei intẽpus p̃cationi tres horȩ porrectȩ tri¬
nitatis nob̵ reuerentiã declurarent. parilit̃
ad testiã & sextam atq: inde ad nonã parlucis
interualla satis dimensionibus terminata trinitas
descendit ud terras impl&urus gratiã quã xp̃s
promisit : Nam & sexta hora xp̃s passus in nonã
patibuli cruciamenta porrex̃ : Talieñi sac ram̃to
legitimis ad p̃cẽtẽporib: ꝑternas horas trini¬
tatis ꝑ fectio aut laudatur cȩle britatibus aut
p̃cib: in p&ratur : lic& & si cõput&ur diurna
cȩlebratio ꝑ qua ternarid̃ usque inues ꝑtinum
officium hoc ẽ quaternĩ significatur mundus
quadrifurio diuisus intrinitate saluatus :
Siquidẽ & in nocte stationes &uigiliȩ militares
in quattuor pastes diuise ternis horarum spa¬
tiis secernuntur. Vt & in ipsis nocturnis mun¬
occasus est : Cuius ex ueteri testam̃to sollemnis

Expanded text:
tertiam, sextam, et nonam Daniel et tres pueri supplicationibus devoverunt , scilicet, ut ab ortu diei in tempus precationis tres horae porrectae Trinitatis nobis reverentiam declararent, pariliter ad tertiam, ad sextam, atque deinde ad nonam per 387 lucis intervalla, ratis dimensionibus terminata, Trinitas descendit ad terras impleturus gratiam quam Christus promisit . 2. Nam et sexta hora Christus passus, ad nonam patibuli cruciamenta porrexit. Tali enim sacramento legitimis ad precem temporibus per ternas horas Trinitatis perfectio aut laudatur celebritatibus, aut precibus impetratur. Licet et computetur diurna celebritas per quaternarium usque ad vespertinum officium, hoc est, quia quaternis significetur mundus quadrifario divisus, in Trinitate salvatus. Siquidem et in nocte stationes et vigiliae militares in quatuor partes divisae, ternis horarum spatiis secernuntur, ut et in ipsis nocturnis munoccasus est, cujus ex Veteri Testamento solemnis
Abbreviated transcription (Latin):
luc & traditio eccłarum abstinentiae rigorem
prandus relaxa uerit : tam̃ si quis mona chorum
uł clericorum ie iunare cupiunt non sunt pro¬
hibendi quia & antonius & paulus &cneripa¬
tres antiqui &iam hisdieb: in heremologuntur
abstinusse noq: solusse abstinentiam nisi
tantum diedominico: quis enim parsimoniam.
non laud& ÷ ioiunium nonp̃ dio& ⁊ Ieiuniũ enim
res sc̃a opus celeste ianua regni. forma futuri
quod qui scãe agit dõ iungitur alienatus mundo
sp̃colis efficitur. ꝑhoc enim prosternuntur uitia
cis cõmendantur : quȩdam quae non sunt quidã
scripta sed tamentradita custodiuntur: Sedilla
quidem quae toto orbe terra rumseruantur uł
abpsis apostolis uł ab auotoritate principaliũ con¬
ciliorum instituta intelleguntur: Sic̃ dñi passio

Expanded text:
licet traditio Ecclesiarum abstinentiae rigorem licet traditio Ecclesiarum abstinentiae rigorem prandiis relaxaverit, tamen si quis monachorum vel clericorum jejunare cupiunt, non sunt prohibendi, quia et Antonius et Paulus et caeteri patres antiqui, etiam in his diebus in eremo leguntur abstinuisse, neque absolvisse abstinentiam, nisi tantum die Dominico. Quis enim parcimoniam non laudet, jejunium non praedicet? Jejunium enim res sancta, opus coeleste, janua regni, forma futuri. Quod qui sancte agit, Deo jungitur, alienatur mundo, spiritualis efficitur. Per hoc enim prosternuntur vitia, cis commendantur; quaedam vero non sunt quidem scripta, sed tamen tradita custodiuntur . Sed illa quidem, quae toto orbe terrarum servantur, vel ab ipsis apostolis, vel ab auctoritate principalium conciliorum statuta int
Abbreviated transcription (Latin):
plausib: quodq his turpius nefas nexis interse utriusq
sexus coris in obs animi furens uino turba misc&ur:
ꝓinde ergo sc̃i patres considerantes maximã partem
generis humani eodem diehuius modi sacrilegiis
acluxoriis inseruire Statuer̃ in uniuerso mundo
ꝑ om̃s eccłas publicum ie iunium ꝑ quod agnos cerent
homines in tantum sepraue agere ut pro eorum pec¬
ẽ niuitarum quidamnatis pristinis uitis. totus
setrib: dieb: ieiunio acpoenitentiae contuler̃. & oꝑ
omni sexta feria prapt̃ passionem dñ a quib:dam
io iunatur sed & sabbati dies aplerisq: ꝓpt̃ qđ in eo
xp̃s iacuit insepul chro ieiuniis consecratus ħab&ur
Scilic& ne iudeis exultando praest&ur. quod xp̃r sus¬
tulit moriendo. Dis cũt dominico reficiendẽ semꝑ
oẽ ut resurroctione m xp̃i & gaudium nr̃m gen
tib: p̃dicemus p̃sortim cum a postolica sodis hanc
regulam seru& pͥ pascha aũt usq: ad pente costen

Expanded text:
plausibus, quodque est turpius nefas, nexis inter se utriusque plausibus, quodque est turpius nefas, nexis inter se utriusque sexus choris, inops animi, furens vino, turba miscetur. 3. Proinde ergo sancti Patres considerantes maximam partem generis humani eodem die hujusmodi sacrilegiis ac luxuriis inservire, statuerunt in universo mundo per omnes Ecclesias publicum jejunium, per quod agnoscerent homines in tantum se prave agere, ut pro eorum pecest Ninivitarum, qui, damnatis pristinis vitiis, totos se tribus diebus jejunio ac poenitentiae contulerunt, et omnis sexta feria propter passionem Domini ieiunetur. Sed et sabbati dies a plerisque propter quod in eo Christus iacuit in sepulchro ieiunio consecratus habeturscilicet, ne Judaeis exsultando praestetur quod Christus sustulit moriendo. Die autem Dominico reficiendum semper esse, ut resurrectionem Christi et gaudium nostrum praedicemus, praesertim cum apostolica fides hanc regulam servet. Post pascha autem usque ad pentecosten,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit baruch filius neriae iuxta om̃iaq: p̃ceperat hie¬
remias propħ. legens ex uolumine sermones dñi indo¬
modĩ: factum ẽ autem in menso nono p̃dicauor̃ ieiu
auctoritate diuinae scripturae ecoła more obtinuit
& uniuersalem i eiunium hac obseruatione celebrat
De ieiunio Rabendanum ianuari aruos
eiunium Kalendarum ianuariarum ꝓpt̃ errorem
gentilitatis instituit eccła : Ianus enĩ quidam prin¬
ceps paganorum fuit. A quo nom̃ mensis ianuarit.
nuno cupatur quem in periti homines uł utidm̃ colen¬
tes in religione honoris posteris tradider̃. diem q
ipsum scenis & luxoriae sacrauer̃ : Tunc enimmi seri
homines & quad peius ẽ &iam fidelis sumentes species
monstruosas inferarum habitu trans formantur
Alii femineo gestude mutati. uiri le uultum effeminant:
Non nulli &icm defanatica adhuc consuetũdinem
quibus dam ipso die obseruationũ auguriis ꝓfanantur:
praestrepebant om̃ia saltantium pedib: tripudi antium

Expanded text:
fecit Baruch filius Neriae juxta omnia quae praeceperat Jeremias propheta, legens ex volumine sermones in domo Domini. Et factum est in mense nono, praedicaverunt jejunauctoritate divinae Scripturae Ecclesia morem obtinuit, et universale jejunium hac observatione celebratDe jejunio Kalendarum Januariarum. 1. Jejunium Kalendarum Januariarum propter errorem gentilitatis instituit Ecclesia. Janus enim quidam princeps paganorum fuit, a quo nomen mensis Januarii nuncupatur, quem imperiti homines veluti Deum colentes, in religione honoris posteris tradiderunt, diemque ipsum scenis et luxuriae sacraverunt. 410 2. Tunc enim miseri homines, et, quod pejus est, etiam fideles, sumentes species monstruosas, in ferarum habitu tranformantur: alii, femineo gestu demutati, virilem vultum effeminant. Nonnulli etiam de fanatica adhuc consuetudine quibusdam ipso die observationum auguriis profanantur; perstrepunt omnia saltantium pedibus, tripudiantium
Abbreviated transcription (Latin):
caelestia dispensantes : Auctor aũt earundẽ
scripturarũ sc̃s sp̃s essecreditur. Ipse enim
scripsit quiꝑ proph&as suos scribenda dictauit
Iamtibi post psalmorũ originẽ atq hymnorũ &iã
int̃p̃tatione consistit. Hoc ẽ lausdĩ decuius
mysterio ioħ in a pocalipsin repperit sp̃ure¬

Expanded text:
coelestia dispensantes. Auctor autem earumdem coelestia dispensantes. Auctor autem earumdem Scripturarum Spiritus sanctus esse creditur. Ipse enim scripsit, qui prophetas suos scribenda dictavit. Jam tibi post psalmorum originem atque hymnorum, posinterpretatione consistit, hoc est, laus Dei, de cujus mysterio Joannes in Apocalypsi refert Sp
Abbreviated transcription (Latin):
epła plerisq latinis eius esse incerta est : ꝓpt̃
dissonantiã sermonis eandemq:. Alubarnaban
conscripsisse. Alii aclemente scripta fuisse
suspicantur. P&rus scripsit duas nominisuo
epistolas quae canonice nominantur quarũ
secunda a quibusdũ eius eẽ noncreditur ꝓpt̃
stili sermonisq: distantia.: Iacobus suã scripsit
epistolã quae &ipsam a non nullis eius esse
negatur. Sed sub nomine eius ab alio dictata
ad seritur. Reliquȩ due ioħ cuiusdam prbi
existimantur. Cuius iuxta hie ronimi sententiã¬
alte alterum sepulchrum apud ephesum de¬
monstratur : Iudas suã ȩdidit epłam Actus
apostolorũ lucas conposuit sicut audiuit uł uidit
A pocalipsin ioħ euange lista scripsit. Eodem
tẽpore quo ob euangelii p̃dicationẽ in insulũ
pathmos traditur religatus. Hi sunt scripto¬
res sacrorum librorum diuina inspiratione
lo quentes atq ad eruditionẽ nrãm p̃cepta

Expanded text:
Epistola plerisque Latinis ejus esse incerta est, propter Epistola plerisque Latinis ejus esse incerta est, propter dissonantiam sermonis, camdemque alii Barnabam conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nomine suo Epistolas, quae Catholicae nominantur, quarum secunda a quibusdam ejus esse non creditur, propter styli sermonisque distantiam. Jacobus suam scripsit Epistolam. Quae et ipsa a nonnullis ejus esse negatur, sed sub nomine ejus ab alio dictata asseritur, reliquae duae Joannis cujusdam presbyteri existimantur, cujus juxta Hieronymi sententiam alterum sepulcrum apud Ephesum demonstratur. Judas suam edidit Epistolam. Actus apostolorum Lucas composuit, sicut audivit, vel vidit. Apocalypsin Joannes evangelista scripsit eodem tempore, quo ob Evangelii praedicationem in insulam Pathmos traditur relegatus. 13. Hi sunt scriptores sacrorum librorum, divina inspiratione loquentes, atque ad eruditionem nostram praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is & ꝓmittis scientiã dĩ sehabere & filiũdĩ se
nominat. & infra sieñĩ est uerus filius dĩ sus¬
cipi&illũ & liberauiteũ demanu contrariorum
Acde inde sciamus reuerentiã illius & ꝓbemus pa¬
tientiã eiꝰ Moste turpissima cõdemnemus eum
conlatione facta nenri eos ꝓtã a ꝑte sacrilegio
derogaront. Aꝓph&ccis eũ uoluminibus recider̃
legedoq: suis ꝓhibuerunt. Librũ aũt eolosiasticũ
composuit ihs filius sirach hierosolimita nepusihũ
sacerdotis. Ne quo memini z acharias. Qui liber
aput latinos ꝓp̃t ȩloquu similitudinẽ salomonis
titulo p̃notatur: Pretorea iudith & tobi siue
machabeorum libros qui auctores scripserunt
minime constant. In nouo aut testam̃to .iiͦIͦI
libros euuangeliorũ quattuor euuange listȩ
singulos scripser̃ : Quorũ solus matheus ȩbreo¬
apłs suas scripsit ȩpłas : ex quib: nouem .uiiii.¬
Septem ecdesus scripsit. Reliquas discipulis suis
thimotheo tito & filimoni Ad ȩbreos autem

Expanded text:
et promittit se scientiam Dei habere, et Filium Dei se nominat . Et infra: Si enim est vere Filius Dei, suscipiet illum et liberabit illum de manu contrariorum. Ac deinde: Ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ejus, morte turpissima condemnemus eum ; collatione facta, ne nostri eos pro tam aperto sacrilegio derogarent, a propheticis eum voluminibus reciderunt, legendumque suis prohibuerunt. Librum autem Ecclesiasticum composuit Jesus filius Sirach Hierosolymitanus, nepos Jesu sacerdotis, de quo meminit Zacharias. Qui liber apud Latinos, propter eloquii similitudinem, Salomonis titulo praenotatur. Praeterea Judith, et Tobiae, sive Machabaeorum libros qui auctores scripserunt, minime constat. 11. In Novo autem Testamento quatuor libros Evangeliorum quatuor evangelistae singulos scripserunt, quorum solus Matthaeus Hebrs suas scripsit Epistolas, ex quibus novem septem ecclesiis scripsit, reliquas discipulis suis, Timotheo, Tito et Philemoni. Ad Hebraeos autem
Abbreviated transcription (Latin):
rimum a p&ro ȩccła in anthio chia est fundata
Lexortum sicut actus a posto lorũ testantur. Vo¬
cantur aũt xp̃iani. deriuatiuo uocabulo ex nomine xp̃i
Nam sicut ex iudȩ nominȩ uocabulũ traxer̃ iudaei
a quo in illagente regiȩ stirpis dignitas claruit.
aut̃ uocatur propriȩ ꝓpt̃ qđ om̃s ad seuocent & in
unũ conuoc&. Catholica aũt ideo dicitur quiaper
uniuersummundũ est constituta. Vel qm̃ catholica
hoc est generalis in ea doctrina est ad instructione
hominũ de uisibilibus atq: in uisibilib: reb: glestium

Expanded text:
 Petro Ecclesia in Antiochia est fundata,t praedicationem 365 exortum, sicut Actus apostolorum testantur . Vocantur autem Christiani, derivato vocabulo ex nomine Christi. Nam sicut ex Judae nomine vocabulum traxerunt Judaei, a quo in illa gente regiae stirpis dignitas claruit, autem vocatur proprie, propter quod omnes ad se vocet, et in unum congreget. Catholica autem ideo dicitur, quia per universum mundum est constituta, vel quoniam catholica, hoc est, generalis in ea doctrina est, ad instructionem hominum de visibilibus atque invisibilibus, coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
quiin ibi amorte detnebantur &imer& : Vnde
reste apłs in p̃senti loco dicit. quiamors ei ultra
non dominabitur: Nonenim ultra dabit sem& ip¬
sum in dominationem teranni neq iterum &ina¬
ni& se ut formam serui accipiat. & fiat oboediens
usq: ad mortem : nerursum informa serui. Quã¬
uis uoluntate & non necessitate positus. dominati¬
onem tantum tpranni mortis que paciatur. & hoc
est qđ ait: quod eium miontuus est peccato: mor¬
tuus ẽ semel Quod autem uiuit: uiuit dõ:

Expanded text:
qui inibi a morte detinebantur, eximeret, unde qui inibi a morte detinebantur, eximeret, unde recte Apostolus in praesenti loco dicit: quia mors ei ultra non dominabitur. Non enim ultra dabit semetipsum in dominationem tyranni, neque iterum exinaniet se, ut formam servi accipiat, et fiat obediens usque ad mortem , ne rursum in forma servi, quamvis voluntate, et non necessitate positus, dominationem tantum tyranni mortisque patiatur, et hoc est quod ait: Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel. Q
Abbreviated transcription (Latin):
surgimus ut celostia cogitemus : Alia quȩ generalis
eritꝰ in carne : hac inscđo erit. illa in primo dñi fuit
aduentu Idcirco. absoluta sententia definiuit
uiuendei de a&̃nitate uitae securisint: mors illi
ultra nora doon pabitur. Potest aũt quis.
conpendiosius in his dicere quia hic mortem cõmunẽ
his qui formã serui sus ceperat dominatum ꝑtulerit
mortis : quȩ sine dubio dominatur omnibus qui in
carne positi subseruili forma censentur: alius uero
quipro sundiorem in his pauli sensum in uirtute
sp̃s contu&ur dicit quia mors hic dequa dixerat
qđ ultranon dominabitur xp̃o : ille ipse intelle¬
gendus ẽ nouissimus inirucus quifiguram habuit
co&iillius qui ob sorbuerat ionam : In quã mortem
tamquam ionas inuentre co&ixp̃r ingressus est
in eum scilic& locum quem saluator ipsecor terrȩ
nominauit: In quo tres dies & tres noctes &emplo
ionae facturum ẽẽ filium hominis dicit: ut eos

Expanded text:
surgimus, ut coelestia cogitemus, aliaque generalis surgimus, ut coelestia cogitemus, aliaque generalis erit in carne, haec in secundo erit, illa in primo Domini fuit adventu, idcirco absoluta sententia definivit vivent ei, de aeternitate vitae securi sint. Mors illi ultra non dominabitur. Potest autem quis compendiosius in his dicere, quia hic mortem communem is qui formam servi susceperat, dominatum pertulerit mortis, quae sine dubio dominatur omnibus qui in carne positi, sub servili forma censentur. Alius vero qui profundiorem in his Pauli sensum in virtute spiritus contuetur, dicit: Quia mors hic, de qua dixerat quod ultra non dominabitur Christo, ille ipse intelligendus est novissimus inimicus, qui figuram habuit ceti illius, qui absorbuerat Jonam, in quam mortem, tanquam Jonas in ventre ceti ingressus est, in eum scilicet locum, quem salvator ipse cor terrae nominavit, in quo tres dies et tres noctes exemplo Jonae futurum esse filium hominis dicit , ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum seruus est peccati. siue corpus peccati
intellegitur his qui adhuc & trabaptismum origina¬
li subditus ẽ conditioni & non dum ulla uitae
suscepit initia : se& toto alienus est asalute
ouieno mortuus est: iugtificatus ẽ apeccato:
Hocest alienatus ẽ a peccato: mortuus enim omnino
non peccat : Velsicut p̃fatisumus prioris uitae
erroribus mortuus . In nouatus in xp̃o & membrũ
eius effectus : concupiscentiis & passionibus contra¬
dicit: Si cenim mortui sumus cuorxp̃o crediorus
ti sermone apłr conclusionem facit omnium quȩ
dixit & conuiximus sicut dixit mortui sumus sed
conui uemus : Vtostendat quiamors inp̃senti ope¬
ratur : uita autem in futuro: Tunc scilic& cũxp̃r
manifestatus fuerit. qui est uita nr̃a abscondita
indõ: scientes quod xp̃s surgens amortuis.
iao non moritur. Dupl& intellegitur resurrec¬
tio : una quamente ac side cum xp̃o aterrenis re¬

Expanded text:
peccatum, servus est peccati . Sive corpus peccati peccatum, servus est peccati . Sive corpus peccati intelligitur is, qui adhuc extra baptismum originali subditus est conditioni, et nondum ulla vitae suscepit initia, sed ex toto alienus est a salute. Qui enim mortuus est, justificatus est a peccato. Hoc est, alienatus est a peccato; mortuus enim omnino non peccat. Vel, sicut praefati sumus, prioris vitae erroribus mortuus, innovatus in Christo et membrum ejus effectus, concupiscentiis et passionibus contradicit. Si enim morti sermone Apostolus conclusionem omnium facit quae dixit: et conviximus, sicut dixit: mortui sumus, sed: convivemus, ut ostendat, quia mors in praesenti operatur, vita autem in futuro, tunc scilicet cum Christus manifestatus fuerit, qui est vita nostra abscondita in Deo. Scientes quod Christus surgens a mortuis jam non moritur. Duplex intelligitur resurrectio, una qua mente et fide cum Christo a terrenis re
Abbreviated transcription (Latin):
scđm dm̃ creatur est commut&ur : ultra non dic&ur
seruire peccato : Cuisine dubio seruit donec alicui
eorum subiac& que supra & posuimus membra ẽẽ
peccati : Siue magis corpus hoonr̃m dixisse in tel¬
legatur apłs corpus peccati scđm illam ꝓfecto acci¬
pi&ur intelligentiam qua & dauid desem & apso dicit.
quia in iniquitatibus conceptus sum & inpeccatis
concepitme matermea : proquo peccato & ecđa
ab apło traditionem sus cepit &iam paruulis bap¬
tismumdare: Siue ut destruatur corpus pecoati
hoc est ut non & parte sed omnia uitia destruant᷑:
Quia unum uitium membrum eẽ peccati. corpus
uero ẽ uniuersitas delictorum: quorum plenitu¬
do est originale peccatum: Xp̃s autem non &parte
sed integer est crucisixus : ut nos e& toto moriam ur
peccato &uiuamus dõ: Siue ut corpus nr̃m destru¬
atur a seruitute peccati: & fiat iustitiae mancipi¬
um quod solebat eẽ delicti. Omnis enim qui facit

Expanded text:
secundum Deum creatus est commutetur, ultra non dicetur secundum Deum creatus est commutetur, ultra non dicetur servire peccato, cui sine dubio servit, donec alicui eorum subjacet, quae supra exposuimus membra esse peccati. Si vero magis corpus nostrum hoc dixisse intelligatur Apostolus corpus peccati, secundum illam profecto accipietur intelligentiam, qua et David de semetipso dicit: Quia in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea . Pro quo peccato et Ecclesia ab Apostolo traditionem suscepit etiam parvulis baptismum dare. Sive ut destruatur corpus peccati, hoc est, ut non ex parte, sed omnia vitia destruantur, quia unum vitium membrum est pevero universitas delictorum, quorum principium originale peccatum. Christus autem non ex parte, sed integer est crucifixus, ut nos ex toto moriamur peccato, et vivamus Deo; sive ut corpus nostrum destruatur a servitute peccati, et fiat justitiae mancipium, quod solebat e
Abbreviated transcription (Latin):
destruendum sit his qui non debent ultra seruire
test de utroq: quod nobis uideatur &ponimus:
Etenim siꝓprium corpus ponamus ẽe peccati uide¬
bitur quod sicut dehis qui in nouum hominem
reparati sunt dictum ẽ quia uos estis corpus xp̃i
& membra & parte : Ita & dehis qui ueterẽ hominẽ
nondum crucisixerunt diciposse quod sint corpus
neccati & membraeius. cuius caput corporissit
diabolus sicut xp̃r est caput corporis ecclesiarũ
non habentis maculam autrugam: Possuntaũt
membra & quibus corpus istud peocati constat
illa uideri quae superius enumerauit apłs mem¬
bra ẽẽ suꝑ terram: Idẽ fornicationẽ . Inmundi¬
ciam Inpudicitiam . auaritiam contentionem
irã dolos rixas dissensiones hereses inuidiam
commessationes & hissimilia : & quibus omnibus
membris dignae dicitur corpus constare peccati. &
hoc corpus u&eris hominis appellari: Quod siqui
ꝑcrucem xp̃i destruat. & innouum hominem qui

Expanded text:
destruendum sit his qui non debent ultra servire destruendum sit his qui non debent ultra servire test, de utroque quid nobis videatur exponemus. Etenim si proprium corpus ponamus esse peccati, videbitur quod sicut de his qui in novum hominem reparati sunt dictum est, quia vos estis corpus Christi, et membra ex parte , ita de his qui veterem hominem nondum crucifixerunt dici posse quod sint corpus peccati et membra ejus, cujus caput corporis sit diabolus, sicut Christus caput est corporis ecclesiarum, non habentis maculam aut rugam . Possunt autem membra, ex quiilla videri quae superius enumeravit Apostolus membra esse super terram, hoc est, fornicationem, immunditiam, impudicitiam, avaritiam, contentionem, iram, dolos, rixas, dissensiones, haereses, invidiam, comessationes et his similia, ex quibus omnibus membris digne dicitur corpus constare peccati, et hoc corpus veteris hominis appellari, quod si quis per crucem Christi destruat, et in novum hominem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ipsum immitando non peccat: Nam omnino
& integro nescire peccatum solus exp̃i. Igitur
conplantarinos uult mortis eius similitudinꝰ qua
peccato mortuus est semel : ut possimus & re¬
surrectione eius ẽẽ conplantati: adutrum que
enim sub audire deb& conplantati ad mortis &
resurrectionis eius : hoc scientes quia uetus ho
mo t̃r sionul crucipixus egt Uetus enim
homo nr̃ intellegendus est uita prior quam du¬
ximus inpeccatis. cuius sinem & interitum quen¬
dam facimus ubi receperimus in nob sidem cru¬
cis xp̃i ꝑ quam ita destruitur corpus peccati ut
membra nr̃a quae seruiebant peccato ultraei non
seruicnt seddõ ut destruatur corpus pes cati
ut ultra non seruia mus peccato: Diligentius
intuendum est quomodo dixerit corpuspeccati:
in quo dupl& dcere uidoair intellectus: uel quia
nr̃m corpus peccati ẽẽ dixerit corpus: uł quia pec¬
cati ipsius dicatẽe ꝓprium aliquod corpus quod

Expanded text:
dum ipsum imitando non peccat. Nam omnino dum ipsum imitando non peccat. Nam omnino ex integro nescire peccatum, solius est Christi. Igitur complantari nos vult mortis ejus similitudini, qua peccato mortuus est semel, ut possimus et resurrectioni ejus esse complantati. Ad utrumque enim subaudire debet complantati et mortis et resurrectionis. Hoc scientes, quia vetus homo noster simul crucifixus est. Vetus autem homo noster intelligendus est, vita prior, quam duximus in peccatis, cujus finem et interitum quemdam facimus, ubi receperimus in nobis fidem crucis Christi, per quam ita destruitur corpus peccati, ut membra nostra, quae serviebant peccato, ultra ei non serviant, sed Deo. Ut destruatur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato. Diligentius intuendum est, quomodo dixerit corpus pecIn quo duplex dari videtur intellectus, vel quia nostrum corpus peccati esse dixerit corpus; vel quia peccati ipsius dicat esse proprium aliquod corpus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit: ut uideant opera nr̃a bona & glorisicent
patrem nr̃m qui incaelis est & sic merito xp̃o con¬
surrexisse ꝑgłam patris dicemur : Sienio con¬
alicuius plante arboris ostendit mortem xp̃i cui
nos conplantatos uult ẽẽ ut suceo radices eius
radix quoq: nr̃a suscipiens ꝓducatramos iustitiae
& sructus afferat uitae: xp̃rergo qui estdĩ uirtus
&dĩ sapientia : ipse est arbor uite cui conplantari
debemus & noua quodam atq amabili dĩ dono
mors illius nobis uitae arbor efficitur: bene autẽ
apłs nandixit. sic enim conplantati sumus mor¬
tieius sed similitudini mortis eius ipsã quid&
mortem qua xp̃r mortuus est peccato. pecca¬
tum omnino non fecerit: Nos non possumus mo¬
ri ut omnino nesciamus peccatum. Similitudinẽ
tamen habere possumus: ut imitantes eum. ut
uestigia eius sequentes. abstineamus nos a pec¬
cato Hoc est ergo quod recipere potest huma¬
nanatura ut in similitudinem mortis eius fiat

Expanded text:
ascendit, ut videant opera nostra bona, et glorificent patrem nostrum qui in coelis est , et sic merito Christo consurrexisse per gloriam Patris dicemur. Si enim comalicujus plantae arboris ostendit mortem Christi, cui nos complantatos vult esse, ut succo radicis ejus, radix quoque nostra suscipiens, producat ramos justitiae, et fructus efferat vitae. Christus ergo qui est Dei virtus et Dei sapientia, ipse est arbor vitae, cui nos complantari debemus, et novo quodam atque amabili Dei dono, mors illius nobis vitae arbor efficitur. Bene autem Apostolus non dixit: Si enim complantati facti sumus morti ejus, sed similitudini mortis ejus. Ipsam quidem mortem, qua Jesus mortuus est peccato, ut peccatum omnino non fecerit. Nos non possumus mori, ut omnino nesciamus peccatum. Similitudinem tamen habere possumus, ut imitantes eum, et vestigia ejus sequentes, abstineamus nos a peccato. Hoc est ergo, quod recipere potest humana natura, ut in similitudinem mortis ejus fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
to eo qđ informa dĩ positus & in aniuit sem & ipsum
& firmam serui accepit : & factus ẽ oboediens usq
admortem rur sum ꝑmaneat in formadĩ atq: equa¬
lis patri:unde merito in consequentibus ponit Ita
& uos & istimate uos quidem mortuos ẽẽ peccato
c& immitationexp̃i peccato moriamur alieni
abeo effecti . & dõ uiuamus iungentes nos & unus
cum ipso spr facti: Itaetuos ex istioate uos¬
cupiscentia mulieris trahit. si argenti siauri si p̃¬
dia sicupiditas puls& & ponam in cordemeo qđ
mortuus sum inxp̃o : & tinguitur continuo concu¬
piscentia &effugatur pec catum & tinguitur fu¬
ror: cessat irao Odium conquiescit & hoc modo
quimori inuenitur peccato & uiuere dõ. Quidẽ
aliud quod dicit uiuentes dõ in xp̃o ihũ nisi ui¬
uere insapientia. in iustitia. in pace in scĩ ficati¬
one qua om̃a xp̃r est: siue gistimate uos mor¬
tuos ẽẽ peccato. idẽ sicut caput ur̃m semel est
mor tuum sic & uos membra illius effesti uitae

Expanded text:
in forma Dei positus, exinanivit semetipsum, et formam servi accepit, et factus est obediens usque ad mortem, rursum permaneat in forma Dei, atque aequalis patri, unde merito in consequentibus ponit, ita et vos existimate, vos quidem mortuos esse peccato,cet imitatione Christi peccato moriamur, alieni ab eo effecti, et Deo vivamus jungentes nos, et unus cum ipso spiritus facti. Ita et vos existimatecupiscentia mulieris trahat, si argenti, si auri, si pdia, si cupiditas pulset, et ponam in corde meo, quod mortuus sum in Christo, exstinguetur continuo concupiscentia et effugatur, peccatum exstinguitur, furor cessat, ira, odium conquiescit, et hoc modo quis mori invenitur peccato et vivere Deo. Quid est aliud, quod dicit: Viventes Deo in Christo Jesu, nisi vivere in sapientia, in justitia, in pace, in sanctificatione, quae omnia Christus est? Sive existimate vos mortuos esse peccato, id est, sicut caput vestrum semel est mortuum, sic et vos membra illius effecti vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
sui: Cum ergo resurrexiss& amartuis : re cordati sunt
discipuli eĩ quia hoc dicebat & credider̃ scripturȩ : id¬
& sermonem quem dixit iħr. id est qđ ait. soluite tem¬
plum hoc & intribus diebus excitabo illud: Hoc ẽ tertia
dieresus citabo qđ uos soluitis incrucȩ : Cum autem¬

Expanded text:
sui. Cum ergo resurrexisset a mortuis, recordati sunt sui. Cum ergo resurrexisset a mortuis, recordati sunt discipuli eEt sermonem, quem dixit Jesus, id est, quod ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud: hoc est, tertia die resuscitabo, quod vos solvetis in cruce. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
illud: Sparsus uero fuit primus adam ꝑ uni uersũ mun¬
dum : qui inscđo collectus est quod significat nam̃ adam
quȩ quattuor literis scribitur. Idẽ alfa delta & ite¬
rum. alfa &my quȩ quattuor litterȩ. quattuor par¬
tes orbis designant inqua sparsus ẽ adam infiliis suis. Ideo
in principiis nominum partium mundi. Haȩquattuor
littereleguntur. Nam arton qđ est septemtrion ab al¬
fa incipit & desys : qđ est occidens : ad elta incipit &
qđ est meridies : Ami incipit : quaȩ sunt quattuor par¬
tes orbis. abhis quattuor litteris incipientes quȩ littere si
in compoto greco considerentur. xl &ui fatiunt:
& ui. annos. quibin templum corporis xp̃i inutero uir¬
ginali ȩdificitum ẽ. sicut suiperius dlximus: Caro aũt xp̃i
quȩ deadam sumpta est distrustaẽ aiude is & se ipso
iterũ aedificata scđm scripturas ꝓph&arum. & id eo
dicit euangelista: hoc enioi dicerat de teopplo conporis

Expanded text:
illud. Sparsus vero fuit primus Adam per universum munillud. Sparsus vero fuit primus Adam per universum mundum, qui in secundo collectus est; quod significat nomen Adam, qui quatuor litteris scribitur, id est: Alpha, Delta, iterum Alpha, et My: quae quatuor litterae, quatuor partes orbis designant, in quas sparsus est Adam in filiis suis. Ideo in principiis nominum partium mundi hae quatuor litterae leguntur; nam ἄρκτος, quod est Septentrio, ab Alpha incipit; et δυσις, quod est Occidens, a Delta incipit; et uod est Meridies, a My incipit: quae sunt quatuor partes orbis, ab his quatuor liin computo Graeco considerentur, quadraginta sex  annos quibus templum corporis Christi in utero virginali aedificatum est, sicut superius diximus. Caro autem Christi, quae de Adam sumpta est, destructa est a Judaeis, et a seipso iterum aedificata est, secundum Scripturas prophetarum. Et ideo dicit evangelista: « Hoc enim dicebat de templo corporis
Abbreviated transcription (Latin):
aptissime congruit : Tradunt hȩc enim naturalium
scriptores rerum formam corporis humani : totdierũ
spacium ꝑ fici: quia uidelic& primis sex ad conceptione
diebus lactis habeat similitudinem. Sequentib nouẽ
conuertatur in sanguinem deinde duodecim solid&ur:
Reliquis decem & octo firm&ur usq ad ꝑfecta liniam̃ta¬
omnium membrorun. &hinc iam relico tempore
usque ad tempus partus magnitudinem augeat: Se aut¬
Quibus suinum adiecerimus id est ipsum diem quodiscre
ta ꝑ membra corpus crementum summere incipit:
Totnimirum dies in aedisicatione corporis dñi quod infa¬
brica templi annos inuenimus & quia templum illud
manu factum sacro scam dñi carnem quam & uirgine
corpus animamq designabat. ut implerisque scriptura¬
rum locis inuenimus. Adamuero primus post peccatũ
audiuit : terra es & interram ibis: Secundus uero adã
deipso ait. Soluite templum hoc & intrib dieb &citabo

Expanded text:
aptissime congruit. Tradunt etenim naturalium aptissime congruit. Tradunt etenim naturalium scriptores rerum, formam corporis humani tot dierum spatio perfici: quia videlicet primis sex a conceptione diebus, lactis habeat similitudinem, sequentibus novem convertatur in sanReliquis decem et octo firmetur usque ad perfecta liniamomnium membrorum, et hinc jam reliquo tempore usque ad tempus partus, magnitudine augeatur. Sex autQuibus si unum adjecerimus, id est ipsum diem quo discretum per membra corpus crementum sumere incipit, tot nimirum dies in aedificatione corporis Domini, quot in fabrica templi annos invenimus. Et quia templum illud manufactum, sacrosanctam Domini carnem, quam ex virgine corpus, animamque designabat, ut in plerisque Scripturarum locis invenimus. » Adam vero primus post peccatum audivit: Terra es, et in terram ibis . Secundus vero Adam de se ipso ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sui. In quo nulla prorsus ee potauit alicuius ma¬
cula peccati Neq: in merito txpicum purgauerit ac
sceleribus tẽplum qui uerumdĩ templũ ab hominib: mor¬
te solutũ diuinȩ potentiȩ magestatis & citare poss& a moctuis :
dixerunt erco iudei guadra cuata et sex annis ardipicatum
est teomlum hoc &etu mitranus drenus excitanis illud
Quomodo intellexerunt : itares ponderunt. Sed nenos quo¬
que sp̃italem dñi sermonem carnalitersentiremus euan¬
gelista subsequent̃ de quotemplo subsequeretur & posuit :
Quod autem aiunt d&emplo quad raginta & sex annis ȩdi¬
sicatum non primam sed secundam illius aedificationem
significat. Primus enĩ salomon templũ in maxima regnisui
autem destructum achaldȩis post septua ginta annis ad
iussionem cyri ꝑselaxata captiuitate reaedisi cariceptũ est :
quadraginta & sex annos implere nequiuerunt: Qui
&iam numerus annorum ꝑfectionem dñi corporis

Expanded text:
corporis sui, in quo nulla prorsus esse potuit alicujus macorporis sui, in quo nulla prorsus esse potuit alicujus macula peccati. Neque immerito typicum purgaverit a sceleribus templum, qui verum Dei templum, ab hominibus morte solerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu tribus diebus excitabis illud? Quomodo intellexerunt, ita responderunt. Sed ne nos quoque spiritalem Domini sermonem carnaliter sentiremus, evangelista subsequenter, de quo templo loqueretur, exposuit. Quod autem aiunt templum quadraginta et sex annis aedificatum, non primam, sed secundam illius aedificationem significant. Primus enim Salomon templum in maxima regni sui  destructum a Chaldaeis, post septuaginta annos ad jussionem Cyri Persae laxata captivitate, reaedificari coeptum est. quadraginta et sex annos implere nequiverunt. Qui etiam numerus annorum perfectioni Dominici corporis
Abbreviated transcription (Latin):
qui columbas uendebant dixit. Auferte istahinc : no¬
lite facere domum patris mei domum negotiationis:
Venditionem columbarum d&emplo auferri praecepit :
quia qui gratiam sp̃r gratis accipit gratis deb& dacre:
Vnde symon ille magus qui hanc emere pȩcunia uoluit
ut maiore p̃cio uender& audiuit : Pecuniatua tecum
sit in ꝑditione : non esttibi pars. nequesors insermone
hoc: Res ponderunt erco iudaei et dixerunt ei. quodsis¬
num osteridis uoris. quia haec pacis: Res pondens iħ̃s
dixit eis. Soluite templum hoc etiataarus diepus &xci¬
tapo illud: De quo templo dicer&: euangelista postapae¬
ruit Videlic& detemplo corporis sui. quod ab illis passi¬
one solutum ipse post triduum &citauit de morte : Quia ergo
signum querebant adño quare solita comertia ꝓicere debũ¬
erit ȩtemplo: Respondit ideo sirestissime impios &termi¬
nare d&cemplo quia ipsum templũ significauerit templum

Expanded text:
qui columbas vendebant, dixit: Auferte ista hinc, et noqui columbas vendebant, dixit: Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis . Venditionem columbarum de templo auferri praecepit, quia qui gratiam spiritus gratis accepit, gratis debet dare. Unde Simon ille magus qui hanc emere pecunia voluit, ut majore pretio venderet, audivit: Pecunia tua tecum sit in perditione, non est tibi pars neque sors in sermone hoc . Responderunt ergo Judaei et dixerunt ei: Quod signum ostendis nobis quia haec facis? Respondens Jesus et dixit eis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. De quo templo diceret, evangelista post aperuit, videlicet de templo corporis sui, quod ab illis passione solutum, ipse post triduum excitavit de morte. Quia ergo signum quaerebant a Domino, quare solita commercia projicere debuerint de templo? Respondit, ideo se rectissime impios exterminare de templo, quia ipsum templum significaverit templum
Abbreviated transcription (Latin):
&iam honeris inquirunt : Verum hi quoq: qui gradum uel
gratiam in eccła sp̃alem quam dño largiente ꝑcipere
nur simplici intentione sed cuius lib& humane causa
r&ributionis &cercent. Contra illud apłi p&ri quiloquit᷑
quasi sermones dĩ. Quiminifrat tamquam & uirtute
quam ad ministrat dr̃ : ut in omnib: honorisi c&ur dr̃ per
ihm̃ xp̃m: Funiculi quibus flagellando impios d&emplo
ecpulit: crementa sunt actionum malorum dequibus
materia dampnandi repbis districto iudicidatur. hinc &¬
enim dicit isaias. Lice qui trahitis iniquitatem in funiculis
uanitatis : & n ꝓuerbiis salomon mniniquitates in quid suȩ
capiunt umpium : & funibus peccatorum suorum cons¬
gell&ur paulatim augendo prolongat. Nu mdlarioꝵ
quoq: quos epulerat. effudit aes & mensas sub uertit
quia dampnatis in finem rȩꝓbis &iam &ipsarum quas
dilexere rerum toll& figuram: Iuxta hoc quod scriptũ
est : & mundus transibit & concupiscentia eius : & eis

Expanded text:
et jam honoris, inquirunt. Verum hi quoque qui gradum vel et jam honoris, inquirunt. Verum hi quoque qui gradum vel gratiam in Ecclesia spiritalem, quam Domino largiente percepere, non simplici intentione, sed cujuslibet humanae causa retributionis exercent, contra illud apostoli Petri: Qui loquitur, quasi sermones Dei, qui ministrat tanquam ex virtute, quam administrat Deus, ut inm . Funiculi quibus flagellando impios de templo expulit, crementa sunt actionum malarum, de quibus materia damnandi reprobos, districto judici datur. Hinc etenim dicit Isaias: Vae qui trahitis iniquitateProverbiis Salomon: Iniquitates, inquit, suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum consgelletur, paulatim augendo prolongat. Nummulariorum quoque quos expulerat effudit aes, et mensas subvertit, quia damnatis in fine reprobis, etiam ipsarum quas dilexere rerum tollet figuram, juxta hoc quod scriptum est: Et mundus transibit et concupiscentia ejus. Et eis
Abbreviated transcription (Latin):
mem lirum est : Si quid forte ꝑuersum uideris iori
satage ÷ corrigi emendcere : non quies cas : uerbi gr̃a:
Vides fratrem currere ad teatrum phibe mone con¬
tristcere : si gelus domus dĩ comme ditte : Vides alios
currere & mebriare . uelle ꝓhibe quos potes : tene quos
potes terrer quos potes : qui potes blandire : Noli tamen
quiescere: amicus est ad moneatur leniter. Vxor ẽ seue¬
rissime resrenetur. ancilla ẽ &iam uerberib: compescatur:
domus tuȩ cõmeditte. Siaũt sueris frigidus : marcidus ad
te solum & pestans & qua sitibi sufficiens & dicens incor¬
detuo. quid mihi est curare aliena pec cati ⁊ sufsicit mihi
anima mea : Ipsã in tegram seruem dõ &iam non tibi ue¬
nit inmente seruus ille quiabis condit talentum & noluit
erogere : Notandum aũt quia non solum uenditores sunt
columbarum & domum dĩ fatiuint domum negotiationis
qui sacros ordines largiendo p̃cium pȩcuniȩ uł laudis uł

Expanded text:
membrum es, si quid forte perversum videris, membrum es, si quid forte perversum videris, satage corrigi, emendare non quiescas. Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum, prohibe, mone, contestare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere, et inebriare velle, prohibe quos potes, tene quos potes, terreto quos potes, quibus potes blandire, noli tamen quiescere. Amicus est, admoneatur leniter: Uxor est, severissime refrenetur: Ancilla est, etiam verberibus compescatur. domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum exspectans, et quasi tibi sufficiens et dicens in corde tuo: Quid mihi curare est aliena peccata, sufficit mihi anima mea, ipsam integram servem Deo, etiam non tibi venit in mentem servus ille, qui abscondit talentum et noluit erogare? Notandum autem, quia non solum venditores sunt columbarum, et domum Dei faciunt domum negotiationis, qui sacros ordines, largiendo pretium pecuniae vel laudis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
et his guico luoas uendes ant dixit: aupente ista
hiuc etuolite paceredomũ patras mei doonum negocia¬
tionus : Timendum satis ẽ nenos intemplo nũ molarios
neuenditores boum cuiũ columbarum ue repperiens
dãpn&. boues quippe doctrinam uitȩ cȩlestis : Oues opera
minditiȩ & pi&atis. Columbȩ sc̃ sp̃r dona de signant:
Vendunt aũt boues : qui uerbum euangelii. non diuino amo¬
rẽ sedĩdrreni quȩstus in tuitu audientib impendunt
re : Vendunt oues : qui humanȩ gratiȩ laudis opera
pi&atis &ercent : De quib: dñs ait : quia receperunt mer¬
cedem suam. Uendunt columbas : quiacceptam sp̃s
gratiam non gratis ut praeceptum est: sed ad prae¬
& sinon adquȩ stum pȩcunȩ ad uulgi tamen fauorem
tribuunt quisacros ordines non ad meritum : sed cd
gratiam largiuntur : Nummos mutuo dant intemplo :
qui non simulate cȩlestib: sed a ꝑte terrenis reb: in eccła
deseriuunt. suaquerentes nonquȩ ihũ xp̃i: recordati

Expanded text:
ui columbas vendebant, dixit: Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. Timendum satis est, ne nos in templo nummularios, ne venditores bovum, ovium, columbarumve reperiens damnet. Boves, quippe doctrinam vitae coelestis. Oves opera munditiae et pietatis. Columbae sancti Spiritus dona designant. Vendunt autem boves, qui verbum Evangelii, non divino amore, sed terreni quaestus intuitu audientibus impendunt,re. Vendunt oves, qui humanae gratia laudis, opera pietatis exercent, de quibus Dominus ait: Quia receperunt mercedem suam. Vendunt columbas, qui acceptam spiritus gratiam, non gratis, ut praeceptum est, sed ad prae si non ad quaestum pecuniae, ad vulgi tamen favorem tribuunt: qui sacros ordines non ad vitae meritum, sed ad gratiam largiuntur. Nummos dant mutuo in templo, qui non simulate coelestibus, sed aperte terrenis rebus in Ecclesia deserviunt, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Recordati
Abbreviated transcription (Latin):
toris nr̃i misterio iuxta uiam sedemus : Si&orando co¬
tidiȩ ab austore nr̃o lucem p&imus si eandem lucem
iamꝑ intellectum uedendo inluminati post caȩcitatem sum:
Ihm quemmente cernimus opere sequamur. & eius uesti¬
gia imitando teneamus : Ihm̃ enim sequitur qui imitatur.
Hinc namq: dicit. Sequereme & dimite mortuos sepe¬
lire mortuos suas : sequere enidicitur imitare . Hinc
rursus ad mon& dicens: Si gus onitii onitustrat mesequa¬
tur: Siergo r&ributionis gaudium in ꝑuentione quaeri¬
mus paenitentiae. A maritudine inuia teneamus Sicquefit
ut non solum nr̃a indm̃ uita profitiat: sed hȩc ipsa nostra
conuersatio ad laudem dĩ &alios accendat. unde illic
sub ditur & omnis plebs utuidit dedit laudem dõ:: :¬
COΝCoRdia: In hoc istarienduarum fit concordia

Expanded text:
toris nostri mysterio, juxta viam sedemus, si exorando quotoris nostri mysterio, juxta viam sedemus, si exorando quotidie ab auctore nostro lucem petimus, si eamdem lucem, jam per intellectum videndo, illuminati post caecitatem sumus, Jesum quem mente cernimus, opere sequamur, et ejus vestigia imitando teneamus. Jesum enim sequitur, qui imitatur. Hic namque dicit: Sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Sequere enim dicitur, imitare. Hic rursus admonet, dicens: Si quis mihi ministrat me sequatur . Si ergo retributionis gaudium in perventione quaerimus, poenitentiae amaritudinem in via teneamus. Sicque fit, ut non solum nostra in Deum vita proficiat, sed haec ipsa nostra conversatio ad laudem Dei et alios accendat. Unde illic subditur: et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo. CONCORDIA. In hoc istarum duarum fit conc
Abbreviated transcription (Latin):
N umnquid quilumen reddere potere quid uell& cȩcus igno¬
rabat. Sed p&iuult hoc qđ & nos p&ere & seconcedere p̃noscit
In portune namq aclorationem nos cõmon& & tamen edicit
Sertmamq pater uefter quid opus sit uobis ante quã p&atis
eum ad hoc ergo requirit utp&atur adhoc r equirit ut
Parui pendens extralucem aliquid querere quia & si habere
caecus qđ lib& potest ssine lace non potest uidere qđ hab&
imitemur ergo eũ quem & corpore audiuimus &mente sal¬
uatum non falsas diuitias non terrenadona non sugiti uas
honores a dño sed lucem queramus neclucent quȩ loco con¬
cluditur quȩ tempore finitur quae nostium i terruptione
uariatur quȩ a nob cõmunater cũ pecorib: cernitur sedlucẽ
que ramus quã uedere cumsolis angelis possimus quã nec ini¬
tium incoat nec sinis angustat. Adquã ꝓfesto lucẽ uiã fides est
unde reste inlumuiando cȩco ꝓtinus respond&ur. Respicȩ

Expanded text:
Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignoNunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignorabat? sed peti vult hoc, quod et nos petere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet et tamen dicit: Scit namque pater vester quid opus sit vobis antequam petatis eum. Ad hoc ergo requirit, ut petatur. Ad hoc requirit ut parvipendit extra lucem aliquid quaerere, quia et si habere caecus quodlibet potest, sine luce non potest videre quod habet. Imitemur ergo eum quem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus. Nec lucem quae loco concluditur, quae tempore finitur, quae noctium interruptione variatur, quae a nobis communiter cum pecoribus cernitur, sed lucem quaeramus, quam videre cum solis angelis possumus, quia nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur: Respice,