comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor intellegit: Et est sensus. Ego uos uolui facere quae priore
capitulo continentur. & de quibus ꝑ mosen indeutero nomio sum
locutus dateleui doctrinam eius. & ueritatem uiro iusto. & reliqua
uos autem recessistis deuia iusta. siue dedinastis. dicente me
Vondeclines neque addextram neque ad sinistram. Et infirmos
fecistis multos inlege. siue scandalitastis. ut aquila symma chus¬
que uesterunt. Dedinare addextram est. abstinere acibis
quos ds̃creauit adutendum. condemnare nuptias. & in illud in¬
currere quod in alio loco scriptum est Nesis iustus multum Ad
sinistram deuestere est. cumquis luxuriae setradit & libidini
& scandalitat multos inlege. Cuimelius est ut mola asina¬
ria lige turcirca collum: & inmare p̃cipitetur. quam scandali¬
zetunum deminimis Infirmos autem faciunt multos. quicũ
credentes inxp̃o. fidei robur acceperint. infirmanie os faciunt

Expanded text:
tor intelligit. Et est sensus: Ego vos volui facere quae priori tor intelligit. Et est sensus: Ego vos volui facere quae priori capitulo continentur, et de quibus per Moysen in Deuteronomio sum locutus: Date Levi doctrinam ejus, et veritatem viro justo , et reliqua: vos autem recessistis de via recta, sive declinastis, dicente me: Non declines neque ad dextram, neque ad sinitram ; et infirmos fecistis multos in lege, sive scandalizastis, ut Aquila et Symmachus verterunt. Declinare ad dextram, est abstinere a cibis quos Deus creavit ad utendum: condemnare nuptias, et in illud incurrere, quod in alio loco scriptum est: Ne sis justus multum . Ad sinistram divertere, est cum quis luxuriae se tradit et libini, et scandalizat multos in lege: cui melius est, ut mola 961 asinaria ligetur circa collum, et in mare praecipitetur, quam scandalizet unum de minimis. Infirmos autem faciunt multos, qui cum credentes in Christo fidei robur acceperint, infirmari eos faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
in sacerdotis pectore rationale est. & inrationali doctrina &
ueritas ponitur. ut discamus. sacerdotem doctum eẽ debere
& pracconem dominicae ueritatis: Quidam hoc quod ad lecu
& perleui ad sacerdoces dicitur. falsoputant in cellegendum esse
dexpo non respicientes ea quae sequuntur ꝑsonae xp̃i. eẽ contrarta
osautem recessistis deuia & scandalitastis plurimos in lege Itritũ
fecistis pactum leui dicit dñs exercituum Propter quod & ego dedi¬
uos contempcibiles & humiles om̃ibus populis. sicut non seruastis
uiasineas & accepistis faciem in lege. LXX. Vos autem declinastis
deuiamea & infirmos fecistis multos inlege. Corrupistis testam̃
in omnes gentes proco quod non custodistis uiasmeas. sed accipieba¬
tisꝑsonas inlege. Hacc adxp̃i non pestinere ꝑsonam. nec adeos
quuillius cultui dedicati sunt. etiam sie go taceam. prudens lec¬

Expanded text:
in sacerdotis pectore rationale est , et in rationali doctrina et in sacerdotis pectore rationale est , et in rationali doctrina et veritas ponitur, ut discamus, sacerdotem doctum esse debere, et praeconem dominicae veritatis. Quidam hoc quod ad Levi et per Levi ad sacerdotes dicitur, falso putant intelligendum esse de Christo, non respicientes ea quae sequuntur, personae Christi esse contraria. Vos autem recessistis de via, et scandalizastis plurimos in lege: irritum fecistis pactum Levi, dicit Dominus exercituum. Propter quod et ego dedivos contemptibiles, et humiles omnibus populis, sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. LXX: Vos autem declinastis de via mea, et infirmos fecistis multos in lege, corrupistis testamenin omnes gentes, pro eo quod non custodistis vias meas, sed accipiebatis personas in lege. Haec ad Christi non pertinere personam, nec ad eos qui illius cultui dedicati sunt, etiamsi ego taceam prudens lec
Abbreviated transcription (Latin):
cium proceterit Labia sacerdotis custodient scientiam non
dixit proferent sed custodient. ut loquantur intempore
dent que conseruis cibaria in tempore suo: Etlegem requirent
respondere delege. Quisi ignorantiã inceteris diligentem in
scripturis sanctis obtenderit neglegentem frustrxiactat dignita¬
tem cuius opera non exhibet : Hoc est quod a postolus paulus
scribit adtitum: ut potenssit exhostari in docerina sana & con¬
tra dicentes reuincere. Et adtimotheum: qm̃ ab in fantia sacras
licteras nosti. quaete possint instruere ad salutem ut peccan¬
tes coramomnibus arguat. Sequitur. Quia angelus dñi ex¬
ercituum est. Exponit nomen suum et ras sacerdosdĩ hoc est
malachi quod angelus dñi appelletur. Angelus a ut̃ idest
nuntius. sacerdos dĩ uerissime dicitur. quia & dĩ& hominum
sequester est eiusq: ad populum nuntiat uoluntatẽ. Et id circo

Expanded text:
cium praeterit. Labia sacerdotis custodient scientiam: non cium praeterit. Labia sacerdotis custodient scientiam: non dixit, proferent, sed, custodient, ut loquantur in tempore, dentque conservis cibaria in tempore suo, Et legem requirent respondere de lege. Qui si ignorantiam in caeteris diligentem, in Scripturis sanctis obtenderit negligentem, frustra jactat dignitatem, cujus opera non exhibet. Hoc est quod apostolus Paulus scribit ad Titum: Ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes revincere . Et ad Timotheum: 960 Quoniam ab infantia sacras litteras nosti, quae te possint instruere ad salutem, ut peccantes coram omnibus arguas . Sequitur: Quia angelus Domini exercituum est. Exponit nomen suum Ezras sacerdos Dei, hoc est, Malachi, quod angelus Domini interpretatur; angelus autem, id est, nuntius, sacerdos Dei verissime dicitur, quia Dei et hominum sequester est, ejusque ad populum nuntiat voluntatem: et idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
munis est sed illius quaedicit. Ego sumuita & enim uitanrã
cumxp̃o abscondita est indõ. De quo possumus dicere: quod &
cipium enim sapientiae timordñi & a facie eius formidarers
siue subtraherent se atq: contrxherent mentis formidinem
horrore corporis indi cantes. Iuxta illud quod scriptum est
Suꝑ quem requiescam. nisi suꝑhumilem & quictum & tremente
ueubamea ÷ Lux ueritatis fuit inorecius hoc est doctrina po¬
puloram Quaẽ in sacerdoces nullo debecmendacio deturpari
sedao as deue ritatis fonte procedere . Et iniquitas non est inuenta
in labus cieis ut imitecur dnmsuium de quodicitur. Quipetta¬
tum non fecit. nec dolus inuentus est in oreeius Inpacc &e mnac¬
quitate ambulauit mecum. ut & ipse in sepacem habeat : & ce¬
terospacificet. nulliusque ꝑsonam accipiat iniudicio & idcirco
Quisacerdosest & non corripit delinquentes sacerdotis offi¬

Expanded text:
munis est, sed illius quae dicit: Ego sum vita . Etenim vita nostra munis est, sed illius quae dicit: Ego sum vita . Etenim vita nostra cum Christo abscondita est in Deo : de quo possumus dicere, quod et cipium enim sapientiae timor Domini , et a facie ejus formidarent, sive subtraherent se atque contraherent, mentis formidinem horrore corporis indicantes, juxta illud quod scriptum est: Super quem requiescam, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea ? Lex veritatis fuit in ore ejus, hoc est, doctrina populorum, quae in sacerdote nullo debet mendacio deturpari; sed tota de veritatis fonte procedere. Et iniquitas non est inventa in labiis ejus, ut imitetur Dominum suum, de quo dicitur: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . In pace et in aequitate ambulavit mecum, ut et ipse in se pacem habeat, et caeteros pacificet, nulliusque personam accipiat in judicio, et idcirco Qui sacerdos est, et non corripit delinquentes, sacerdotis offi
Abbreviated transcription (Latin):
dirigens ambulauĩ mecum & multos conuestit ab iniquitate
qm labia sacerdocis custodient scientiam &lex require cur
exorecius quia angelus dñi omnipotentis est. Deserbitur ex
psona dĩ perfectiofficium sacerdocis qualis cẽ debeat. & qua
Pemesse uoluerit. quiesse praecipit. Supra enim dixerat ut
essec pactum meum cumleui dicitdñs exercituum. & pleui
patrianhen ꝑuenit ad posteros aharon & eleatarum phinees
& ceteros quideeius stirpe generati sunt. nunc infineait. irritũ
fecistis pactum leui dicit dñs exercituum. Exquo ꝑspicuum est
omne quoddicitur ꝑleui. ad sacerdoces & specialiter ad ponti¬
ficem pestinere Liegimus innumeris dephinees. qui tamre cã
scosta ꝓn adianitide pugione percussic. Phinces filius elcatar
fili aharonsacerdotis requiescere fecit furoremieũ a filus
usrahel qm̃ aemulatus est zelum meum contrxeos. & non ꝑdidi
arbitremur qua e nobis cumbestiis & cunctis animantibus com¬

Expanded text:
dirigens ambulavit mecum, et multos convertit ab iniquitate. Quoniam labia sacerdotis custodient scientiam, et lex requiretur ex ore ejus: quia angelus Domini omnipotentis est. Describitur ex persona Dei, perfecti officium sacerdotis, qualis esse debeat, et qualem eum esse voluerit, qui esse praecepit. Supra enim dixerat: Ut esset pactum meum cum Levi, dicit Dominus exercituum; et per Levi patriarcham pervenit ad posteros, Aaron et Eleazarum, Phinees et caeteros, qui de ejus stirpe generati sunt: nunc in fine ait: Irritum fecistis pactum Levi, dicit Dominus exercituum. Ex quo perspicuum est, omne quod dicitur per Levi, ad sacerdotes et specialiter ad pontificem pertinere. Legimus in Numeris de Phinees, qui Zamri cum scorto Madianitide pugione percussit: Phinees filius Eleazar, filii Aaron sacerdotis, requiescere fecit furorem meum a filiis Israel, quoniam aemulatus est zelum meum contra eos, et non perdidi arbitremur quae nobis cum bestiis et cunctis animantibus com
Abbreviated transcription (Latin):
sepcuaginta. alium multo suggerunt sensum. Osacerdotes qui
hostias debiles immolatis. conuestimini ad paenitentiam. & uul¬
tum dñi deprecamini. & ora te prooperib manuum uestrarũ
uod autem infertsi suscipiam ex uobis facies urãs. nescio ancon¬
ueniat exhostationi paenitentiae: Nemo enimdicit. Orame
& non parcamtibi: Sequitur. In uobis daudentur ostia. patrisui
iue aliter. Non uobis aperientur ostia scripturarum. nec ꝑ spicere
poteritis sancta scõrum nec dñi sacramenta cognoscere. nec
succendere thrmiama eius ad altare . quia onationes uestrȩ
adillum non ꝑuenient. Ethoc quoddicitur aopaiani & nos
interp̃tati sumus gratuito. qui hanc sequuntur intellegentiã
quam nunc exponimus uestunt ingratiam: Vt uidelicet grati¬
am non habeant. altaridnĩ seruiendi. Non est mihi uolun
tas in uobis dicit dñs exercituum. & munus non suscipiã demanu

Expanded text:
LXX alium multo suggerunt sensum: O sacerdotes, qui LXX alium multo suggerunt sensum: O sacerdotes, qui hostias debiles immolatis, convertimini ad poenitentiam, et vultum Domini deprecamini et orate pro operibus manuum vestrarum. Quod autem infert: Si 951 suscipiam ex vobis facies vestras, nescio an conveniat exhortationi poenitentiae. Nemo enim dicit, ora me, et non parcam tibi. Sequitur: In vobis claudentur ostia, Patris viSive aliter: Non vobis aperientur ostia Scripturarum, nec perspicere poteritis sancta sanctorum, nec Domini sacramenta cognoscere; nec succendere thymiama ejus ad altare: quia orationes vestrae ad illum non pervenient. Et hoc quod dicitur δωρεὰν, et nos interpretati sumus gratuito: qui hanc sequuntur intelligentiam quam nunc exponimus, vertunt in gratiam, ut videlicet gratiam non habeant altari Domini serviend vobis, dicit Dominus exercituum, & munus non suscipiam de manu
Abbreviated transcription (Latin):
in hocloco septuaginta interp̃tes abhebrcica ueritate discordant.
& necesse est ubi diuersa est interp̃catio. ut diuersus & sensussit. Qui¬
Aobtulistis claudas. & caecas. & debiles uictimas. uos enim hacc
quae dixi uniuersa fecistis. agice paenitentiam. si quomodo mise¬
reatururĩ ds̃ Nullus enim in uobis est usque ad extremũ mi¬
nisterium. nondicopontifex. non sacerdos. non leuita. non can¬
tor. sedneianitor. Quidem & is quiignem supponit altari ad
cremanda holo caustã. quiñ ame mercedẽ accipiat laboris sui
Hoc autem dicens. decimas significat omnium frugum qua e offe¬
runtur apopulis. Ex qua ostenditur acceptiorem es sedño serui¬
tutem quae mercedem in prace sentiarum non postulat Ande &ssaus¬
postolus gratis pracedicat euangelium & nocte & diemanibus suis
laborat necuione risit Et hanc gloriam suam gratuitae praedi¬
cationis ingentibus nequaquã euacuandam eẽ testatur. Porro

Expanded text:
in hoc loco Septuaginta interpretes ab Hebraica veritate discordant: in hoc loco Septuaginta interpretes ab Hebraica veritate discordant: et necesse est, ubi diversa est interpretatio, ut diversus et sensus sit. Quia obtulistis claudas et caecas et debiles victimas, vos enim haec quae dixi universa fecistis: agite poenitentiam, si quo modo misereatur vestri Deus: nullus enim in vobis usque ad extremum ministerium, non dico pontifex, non sacerdos, non Levita, non cantor, sed nec janitor quidem, et is qui ignem supponit altari ad cremandum holocausta, qui non a me mercedem accipiat laboris sui. Hoc autem dicens, decimas significat omnium frugum, quae offeruntur a populis. Ex quo ostenditur, acceptiorem esse Domino servitutem, quae mercedem in praesentiarum non postulat. Unde et Apostolus gratis praedicat Evangelium ; et nocte et die manibus suis laborat, ne cui oneri sit et hanc gloriam suam gratuitae predicationis in gentibus, nequaquam evacuandam esse testatur . Porro
Abbreviated transcription (Latin):
dicatis utroque pede. : Languida & omni infirmitate coopesta.
quae non habet xpm dĩ uistutem. dĩque sapientiam : Istius modi
preces quaesinelumine ueritatis sunt. & non habent sapientia e
firma uestigia. & non debilitatibus uariis contabescunt . sio ffe¬
rantur ecclesi arum principi. autcuilibet erudito sapientique
doctori. nonne repudiabuntur. & in contumeliam eius recident.
quitalia est ausus offerre .: Et nunc de precamini uultũ di.
ut miserearuestri: Demanuenim ur̃a factum ÷ hoc. si quomodo sus¬
cipiat facies urãs dicit dñs exercituum. Quis est in uobis quiclaudat
ostia. & incendat altare meum gratuito : EXX. Et nunc de p̃ca¬
mini faciemdĩ uestri & rogate eum. inmanibus urĩs facta sunchaec.
si suscipiam ex uobis faciesurãs dicit dñs omp̃s. Quia & in uobis clau¬
dentur ianuae. & non sucenditur altare meum gratis. Multum

Expanded text:
dicatis utroque pede ? Et languida, et omni infirmitate cooperta, dicatis utroque pede ? Et languida, et omni infirmitate cooperta, quae non habet Christi Dei virtutem, Deique sapientiam. Istiusmodi preces, quae sine lumine veritatis sunt, et non habent sapientiae firma vestigia, et debilitatibus variis contabescunt, si offerantur Ecclesiarum principi, aut cuilibet erudito sapientique doctori, nonne repudiabuntur, et in contumeliam ejus recident, qui talia est ausus offerre? Et nunc deprecamini vultum Dei ut misereatur vestri: de manu enim vestra factum est hoc, si quomodo suscipiat facies vestras, dicit Dominus exercituum. Quis est in vobis qui claudat ostia, et incendat altare meum gratuito? LXX: Et nunc deprecamini faciem Dei vestri, et rogate eum: in manibus vestris facta sunt haec, si suscipiam ex vobis facies vestras, dicit Dominus omnipotens: quia et in vobis claudentur ostia, et non succendetur altare meum gratis. Multum
Abbreviated transcription (Latin):
Dediuersitate uictimarum. & qua e uel offerri debeant. uel ñ
offerri. in leuitico plenius discimus Reuersi itaque debabr¬
lone sacerdotes acleuitae. ianitores atquecantores. & nathin¬
naei seruiq: salomonis. quorum ez ras scribit RATA AOTON
inlicitas dõ uictimas offerebant. caecas uidelicet & claudas.
& uaria debilitate confectas. Hoc est enim quod dicit. languidũ:
uno cuncta sermone conp̃hendens Suistius modi inquit ducituo of¬
ferres munera. nonne respueret : Nonne sibi factam putaretiniu¬
riam. : Et hoc audetis offerredõ. quoddare hominibus non audetis
Longum est nunc om̃ium uictimarum a perire m ysteria. De his tantum
loquar. quae presenti capitulo continentur. Caeca est tantum uic¬
tima quae non in lustractur xp̃ilumine. nechabet oculum de euange¬
lio contuentem: Clauda est rogantis oratio. quae duplicimente acce¬
dit ad precandum. & audit cumpopulo iudaeorum. Usque quo clau¬

Expanded text:
De diversitate victimarum, et quae vel offerri debeant, vel non De diversitate victimarum, et quae vel offerri debeant, vel non offerri, in Levitico plenius discimus . Reversi itaque de Babylone sacerdotes et Levitae, janitores atque cantores, et Nathinnaei servique Salomonis, quorum Ezras scribit κατάλογον, illicitas Deo victimas offerebant, caecas videlicet et claudas, ac varia debilitate confectas ; hoc est enim quod dicit languidum, uno cuncta sermone comprehendens. Si istiusmodi, inquit, duci tuo offeres munera, nonne respueret? nonne sibi factam putaret injuriam? et hoc audetis offerre Deo, quod dare hominibus non audetis? Longum est nunc omnium victimarum aperire mysteria: de his tantum loquar quae praesenti capitulo continentur. Caeca est animae victima, quae non illustratur Christi lumine, nec habet oculum de Evangelio contuentem . 950 Clauda est rogantis oratio, quae duplici mente accedit ad precandum, et audit cum populo Judaeorum: Usquequo clau
Abbreviated transcription (Latin):
ritalem conficit panem. & eumpopulis diuidit. siuel propt̃ huma¬
nam gloriamaiellucra scłi qua egloriam consequuntur. loqua¬
tur inpopulis. & diuitibus blandiatur. & honor & peccatores.
& iuxta ia cobum suscipiat eos quicũ anulis aureis ad seueniunt.
& pauperes scõs repellat. nomendĩ despicit: Et panem polluit
doctrinarum. & in ipsum d̃ iacit contumelias. mensam scrip¬
turarumeius. mensis idolorum sȩcularisque doctrinae putans
eẽ. communem. Siofferatis caecum adimmolandum. non ne
malum est:: Et siofferatis claudum &languidum. nonne ma¬
lumẽ: Offerillud ducituo siplacuerit ei. Autsi susceperit fa¬
ciemtuam dicit d̃s exercituum. LxX. Quiasiofferatis
caecum insacrificium. nonne malum est Et siofferatis
claudum & languidum. nonne malum:: Offerillud duci
tuo si susceperit᷑e. si acceperit faciemtuam. dic̃ dñs omni potens

Expanded text:
ritualem conficit panem, et eum populis dividit, si vel propter humaritualem conficit panem, et eum populis dividit, si vel propter humanam gloriam, vel lucra saeculi quae gloriam consequuntur, loquatur in populis et divitibus blandiatur, et honoret peccatores, et juxta Jacobum suscipiat eos, qui cum annulis aureis ad se veniunt , et pauperes sanctos repellat, nomen Dei despicit, et panem polluit doctrinarum, et in ipsum Deum jacit contumelias, mensam Scripturarum ejus mensis idolorum saecularisque doctrinae putans esse communem. Si offeratis caecum ad immolandum, nonne malum est? Et si offeratis claudum et languidum, nonne malum est? offer illud duci tuo, si placuerit ei, aut si susceperit faciem tuam, dicit Dominus exercituum. LXX: Quia si offeratis caecum in sacrificium, nonne malum est? Et si offeratis claudum et languidum, nonne malum est? offer illud duci tuo, si susceperit te, si acceperit faciem tuam, dicit Dominus omnipotens.
Abbreviated transcription (Latin):
aedificato manentes incasulis. & inruinis urbis antiquae. altare
tantum exstruxerant. non eius demgloriae cuius pristinũ fue¬
ra .t. & putabant deesse religionis sanctimoniam. quia de¬
erat aedificationis ambicio: Tenues lineas duximus. quibus¬
inprimenda est explanatio spiritalis. Corripit sermo diuinus
episcopos atque presbiteros. & dia conos neglegentes. siue qm̃
genus sacerdotale &regale sumus. om̃s quibaptizati inx p̃oxp̃i
quodespexerint nomen eius: causas monstrat offensae. Offestis
inquit suꝑ altare meum panem pollutum. Polluimus ꝑanem.
idest corpus xp̃i. quando indigni accedimus adaltare. & sordi¬
dimundum sanguinem bibimus. & dicimus. Mensa dñi des¬
pecta est. Non quohoc aliquis audeat dicere. & quodimpie co¬
gitat. scelerata uoce proferre: sed o pera peccatorum despiciuNt
mensamdĩ. Possumus & aliterdicere: Doctor ecdesiae qui spi¬

Expanded text:
aedificato, manentes in casulis, et in ruinis urbis antiquae, altare aedificato, manentes in casulis, et in ruinis urbis antiquae, altare tantum exstruxerant, non ejusdem gloriae, cujus pristinum fuerat, et putabant deesse religionis sanctimoniam, quia deerat aedificationis ambitio. Tenues lineas duximus, quibuprimenda est explanatio spiritualis. Corripit sermo divinus episcopos, atque presbyteros et diaconos negligentes, sive quoniam genus sacerdotale et regale sumus, omnes qui baptizati in Chriquo despexerint nomen ejus, causas monstrat offensae: Offertis, inquit, super altare meum panem pollutum. Polluimus panem, id est, corpus Christi, quando indigni accedimus ad altare, et sordidi mundum sanguinem bibimus, et dicimus, mensa Domini despecta est; non quod hoc aliquis audeat dicere, et quod impie cogitat scelerata voce, proferre; sed opera peccatorum despiciunt mensam Dei. Possumus et aliter dicere: Doctor Ecclesiae qui spi
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Qui re uersi debabylone. metu prace ceritae seruitutis de¬
bueratis ad dm̃ plenamente conuesti. & non solum hoc non factis.
sedimitantes cainsciꝑbis contra eum uocibus respondentes scis¬
citamini ab eo que mocculta non fallunt. & dicitis: in quodes¬
peximus nomentuum : ut dissimulationis inpudentia. uulnus
conscientiae procegatis: uultis ergo scire in quodes pexeritis
nomen meum : offestis suꝑ altare panem pollutum. panes ui¬
delicet propositionis. quosiuxta traditiones hebrcicas ipsi se¬
rere. ipsi demecere. ipsimolere: ipsi coquere debebatis. Et nc̃
sumitis quos cumque demedio. & uoce temeraria respondetis
& dicitis In quo polluimus eos. siuece :: Dumenim sac racm̃ta
uiolantur. ipse cuius sunt sacrmenta uiolatur Hoc autẽ
quod sequitur. in eo quoddicitis. mensa dñĩ despecta est: possu¬
mus &ita interp̃tari. quod reuersi debabylone. necdum tẽplo

Expanded text:
gitur: qui reversi de Babylone, metu praeteritae servitutis, degitur: qui reversi de Babylone, metu praeteritae servitutis, debueratis ad Dominum plena mente converti: et non solum hoc non facitis, sed imitantes Cain, superbis contra Deum vocibus respondentes, sciscitamini ab eo quem occulta non fallunt, et dicitur: In quo despeximus nomen tuum ? ut dissimulationis impudentia, vulnus conscientiae protegatis. Vultis ergo scire in quo despexeritis nomen meum? Offertis super altare meum panem pollutum: panes videlicet propositionis, quos juxta traditiones Hebraicas, ipsi serere, ipsi demetere, ipsi molere, ipsi coquere debebatis: et nunc sumitis quoscumque de medio, et voce temeraria respondetis, et dicitis, in quo polluimus eos, sive te? Dum enim sacramenta violantur, ipse cujus sunt sacramenta violatur. Hoc autem quod sequitur: In eo quod dicitis, mensa Domini despecta est, possumus ita interpretari: Quod reversi de Babylone, necdum templo
Abbreviated transcription (Latin):
tate quã filius. sed AΠΟRΟΙΝΟΥ sub auditum. honorat filius
patrem. seruus dnm suum. Ettamen ds̃ omp̃s. sciens diffe¬
rentiam filii & serui: a filio gloriam. a seruo timorẽ expecit:
principium enim sapientiae timord̃ĩ. ut decimore seruorũ.
ad filiorum gloriam trenseamus Ad uos õsacerdotes. qui
despicitis nomen meum. & dixistis : In quo despeximus nomen
tuum: Offestis suꝑ altare meum panem pollũtum & dicitis
In quo polluimuste: in eo quod dicitis Mensadĩ despecca est
LXX. Vos sacerdotes. qui despicitis nomenmeum. & dixistis
n quo despeximus nomen tuum:: Offerentes ad altare meũ
panes pollutos Et dixistis: In quo polluimuste : In eoquod
dicitis mens ad̃ĩ despecta est: Quod autem sequitur. & quae
suꝑposita sunt despexistis. obelo praenotauimus. quia in he
bnceo non habetur. & desequentibus additum est. Ad uos
igitur õsacerdotes. qui despicitis nomen meum. iste sermodiri¬

Expanded text:
tate qua filius; sed ἀπὸ κοινοῦ subauditur, honorat filius tate qua filius; sed ἀπὸ κοινοῦ subauditur, honorat filius patrem, servus dominum suum; et tamen Deus omnipotens sciens differentiam filii et servi, et a filio gloriam, a servo timorem expetit: Principium enim sapientiae timor Domini , ut de timore servorum, 948 ad filiorum gloriam transeamus. Ad vos, o sacerdotes, qui despicitis nomen meum, et dixistis: In quo despeximus nis super altare meum panem pollutum, et dicitis: In quo polluimus te? in eo quod dicitis, mensa Domini despecta est. LXX: Vos, sacerdotes, qui despicitis nomen meum, et dixistis: In quo despeximus nomen tuum? Offerentes ad altare meum panes pollutos, et dixistis: In quo polluimus ipsos? in eo quod dicitis, mensa Domini despecta est ÷ et quae subraico non habetur, et de sequentibus additum est. Ad vos, igitur, o sacerdotes, qui despicitis nomen meum, iste sermo diri
Abbreviated transcription (Latin):
reei: Inosee quoque. filii fornicationis uocantur. qui sunt dema¬
tre meretrice generati. Dequa scriptum est. Fornicataẽ. mat̃
uestrx. Et ineuangelio. iuda ei filii diaboli suggillantur. Vos
depatrediabolo natiestis. & desideria patrisuri uultis facere
In bonam pastem filios legimus. ut filiosdĩ. quot quot eũ rece¬
perunt dediceis pocestatem filios dĩ fieri. Et filios sapientiae.
euangelio proclamante. lustificata est sapientia. a filiis suis
Et filios abrham. Amen amendico uobis. pocest ds̃ delapidib
istis suscitare filios abracham. Et filiosa postoli. Filiolimei
quositerum pasturio. done cxpẽ formetur in uobis. Et multa
istiusmodi. Filius ergo honorat siue clarificat patrem. iuxta
illud quod scriptum est. Sicluceat lux uestrx coram homini¬
bus. ut uideant uestra opera & glorificent patremurm qui. ẽ
incaelis: Seruus quoque honoret dnm̃ suum. non eadem cari¬

Expanded text:
re ei . In Osee quoque filii fornicationis vocantur, qui sunt de mare ei . In Osee quoque filii fornicationis vocantur, qui sunt de matre meretrice generati, de qua scriptum est: Fornicata est mater vestra . Et in Evangelio Judaei filii diaboli sugillantur: Vos de patre diabolo nati estis, et desideria patris vestri vultis facere . In bonam partem filios legimus, ut filios Dei: Quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Et filios sapientiae, Evangelio proclamante: Justificata est sapientia, a filiis suis : Et filios Abraham: Amen amen dico vobis, potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abraham . Et filios Apostoli: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis , et multa istiusmodi. Filius ergo honorat, sive clarificat patrem, juxta illud quod scriptum est: Sic luceat lux vestra coram hominibus: ut videant vestra opera, et glorificent Patrem vestrum qui est in coelis . Servus quoque honorat dominum suum non eadem chari
Abbreviated transcription (Latin):
hora. clarifica filium cuum. ut filius tuus clarificette. apud
graecos Aoza conlegitur. idest glorifica quem locum plerique
latinorum honori fica interp̃tati sunt: simulque consideremus.
quod filius acseruus inscripturis scĩs. uoluntate fiat non necessitate
natunce : Qui enim spm adoptionis acceperit. infilium dĩ uestitur
ui autem sp̃m seruitutis intimorem. dĩ serucis efficitur. Vult itaq
primum ds̃ ut filiieiussimus. & bonum uoluntate faciamus: si
hoc consequi nolumus. ut saltem seruos nos habeat. & amalis
ꝑsuppliciorum formidinem recedamus. Legimus inmalã a¬
partem filios. Eramus filiurae. Et filios gehennae. quospha¬
risaei mari terrisque circuit is dignos genuere cormentis. Et iu¬
das prodicor. filius ꝑditionis appellatur. Et in occo gesimo octa¬
uopsalmo dednõscribitur Filius iniquitatis non apponet noce¬

Expanded text:
hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te , apud hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te , apud Graecos δόξασον legitur, id est, glorifica. Quem locum plerique Latinorum honorifica, interpretati sunt. Simulque consideremus, quod filius ac servus in Scripturis sanctis voluntate fiat, non necessitate naturae. Qui enim spiritum adoptionis acceperit, in filium Dei vertitur: qui autem spiritum servitutis in timorem, Dei servus efficitur . Vult itaque primum Deus, ut filii ejus simus, et bonum voluntate faciamus: si hoc consequi volumus, ut saltem servos nos habeat, et a malis per suppliciorum formidinem recedamus. Legimus in malam partem filios: Eramus filii irae, et filii gehennae , quos Pharisaei, mari terrisque circuitis, dignos genuere tormentis . Et Judas proditor, filius perditionis appellatur ; et in octogesimo octavo psalmo de Domino scribitur: Filius iniquitatis non apponet noce
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs exercituum.: LxX. Filius glorificat patrem . & ser
nasceremini inia cob quasi filios amare uoscoeperim. tamen eli¬
gite . quome uocabulo nominecis. Aut patersumũr. aut dñs
Sipater. debitum patrihonorem reddite. & dignam parente
offeste piecatem. Si d̃s. curme contemnitis. Curdñm nonti¬
metis : Loquitur autem ad eos. qui subzorobabel. &ie su filib
iosedech & et rasacerdote & neemia. decaptiuitate babrlonia
sunt reuersi. exstructoque altari necdum templum aedificaue¬
rant . nec muros exstrucxerant ciuitatis. & nihil ominus in pec¬
catis pristinis permanebant. d̃ nec amore. nectimore ueneran¬
tes. Quod autem głam diximus uelhonorem. & a pudgrecos
Aoza. & apudhebraeos chabod. unum uerbum est: Sed nos
prolatinae linguae proprietate. honorem posuimus. Nam
& ineuangelio ubi loquitur dñs atque saluator . pat̃ uenit

Expanded text:
dicit Dominus exercituum. LXX: Filius glorificat patrem, et servdicit Dominus exercituum. LXX: Filius glorificat patrem, et servnasceremini, in Jacob quasi filios amare vos coeperim: tamen eligite quo me vocabulo nominetis, aut pater sum vester, aut dominus. Si pater, debitum patri honorem reddite, et dignam parente offerte pietatem. Si dominus, cur me contemnitis? cur dominum non timetis? Loquitur autem ad eos qui sub Zorobabel et Jesu filio Josedec, et Ezra sacerdote, et Neemia, de captivitate Babylonia sunt reversi , exstructoque altari, necdum templum aedificaverant, nec muros exstruxerant civitatis, et nihilominus in peccatis pristinis permanebant, Deum nec amore, nec timore venerantes. Quod autem gloriam diximus, vel honorem, et apud Graecos δόξα, et apud Hebraeos 947 CHABOD  , unum verbum est; sed nos pro Latinae linguae proprietate, honorem posuimus. Nam et in Evangelio ubi loquitur Dominus, et Salvator: Pater, venit
Abbreviated transcription (Latin):
de cerra cresceresinic. & eẽ ꝑpetuum: Quod sinpudens malitia¬
caquae sunt dĩ sermone destructa rursum aedificare nitatur. dñs
seeorum quae in staurantur auitiis aduersarium proficetur
Et postquam fuerint hostilium terminorum cuncta subuersa: tc̃
interminos eorum. quimente conspiciunt d̃. Porro dilectio &
odium dĩ. uel exprescientia nascicur fucurorum. uel exoperibus
Alio qui nouimus. quod om̃a ds̃diligat. nec quicquam eorũ oderit
quae creauit Sed propriae eos suae uindicet caritati . quiuitiorum
hostes sunt & rebelles . Et e contrario illos odit. qui adõ destructa
cãpiunt rursum extruere. Odisse autem ds̃ ANΘΡΩΠΟΠΑΘΩC
dicitur: ut flere ut dolere ut irasci. ut quando audimus odiũ eius
inmalos. ea quaehm̃ intellegimus odisse fugiamus. Filius
honorat patrem. & seruus dñm suum timebit. Siergo paterego
sum ubi est honormeus : Et sidñs egosum. ubi est timormeus

Expanded text:
de terra crescere sinit et esse perpetuum. Quod si impudens malitiade terra crescere sinit et esse perpetuum. Quod si impudens malitiaquae sunt Dei sermone destructa, rursum aedificare nitatur, Dominus se eorum quae instaurantur a vitiis, adversarium profitetur. Et postquam fuerint hostilium terminorum cuncta subversa: tuncin terminis eorum, qui mente conspiciunt Deum . Porro dilectio et odium Dei vel ex praescientia nascitur futurorum, vel ex operibus: alioquin novimus quod omnia Deus diligat, nec quidquam eorum oderit quae creavit; sed proprie eos suae vindicet charitati, qui vitiorum hostes sunt et rebelles. Et econtrario illos odit, qui a Deo destructa cupiunt rursum exstruere. Odisse autem Deus ἀνθρωποπάθως dicitur: ut flere, ut dolere, ut irasci: ut quando audimus odium ejus in malos, ea quae Deum intelligimus odisse, fugiamus. Filius honorat patrem, et servus dominum suum: si ergo pater ego sum, ubi honor meus est? et si dominus ego sum, ubi est timor meus?
Abbreviated transcription (Latin):
to romano imperio. hocest idumaeo regnum orbis ueniat iniudaeos
Haec prout potuimus historiae fundamenta iacentes locuti sumus.
nuncueniamus ad incellegentiam spiritalem. Israhel. uir. uel sens
cernens dm̃. siue utego melius puto. eΥΕΥTΑΤΟCΕΕΟ Υ. idest rec¬
tissimus dĩ diligitur adnõ. & uult dilectionis eius insescire rationem
Dñs qui e responditesau &ia cob deuna stirpe generatos. hoc est uitia
atque uistutes exuno cordis fonte procedere. dum ex arbitrii libesta¬
te. inutramque pastem ut uolumus declinamus. Sed priora nascun¬
tur uitia ꝑ infantiam. pueritiam iuuentutem. quae postea aetas
firmior corripit atque supplantat. Maior frxter hispidus est.
& sanguinarius. uenationibus. siluis & bestiis delectatur. minor
leuis & simplex. & in nocenter habitans domum. Ds̃ fines idumeae
hoc est terrenae & sanguinariae ponit insolitudinem. & nihil

Expanded text:
to Romano imperio, hoc est, Idumaeo, regnum orbis veniat ad Judaeos. to Romano imperio, hoc est, Idumaeo, regnum orbis veniat ad Judaeos. Haec prout potuimus, historiae fundamenta jacientes, locuti sumus: nunc veniamus ad intelligentiam spiritualem. Israel, vir, vel sensus cernens Deum, sive ut ego melius puto, εὐθύτατος Θεοῦ, id est, rectissimus Dei, diligitur a Domino, et vult dilectionis ejus in se scire rationem. Dominusque respondit, Esau et Jacob de una stirpe generatos, hoc est, vitia atque virtutes ex uno cordis fonte procedere: dum ex arbitrii libertate in utramque partem ut volumus, declinamus; sed priora nascuntur vitia per infantiam, pueritiam, juventutem, quae postea aetas firmior corripit atque supplantat. Major frater hispidus est et sanguinarius : 946 venationibus, silvis et bestiis delectatur. Minor levis et simplex, et innocenter habitans domum. Deus fines Idumaeae, hoc est, terrenae et sanguinariae ponit in solitudinem, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
habuie sau priusquam exmatris utero funderecur. sed inposteros eorũ
amoremieum &odium conseruaui. Odium inesau. cuius montes
qui a ppellantur seir redegi in solitudinem. & urbes feci esse desestas
& a serpentibus acbestiis obtineri. Si autem dixerit edom. hocẽ esau
destructi quidem sumus adiramdĩ. sed rursum aedificabimus ciui¬
tates. haec dño prcedicente cognoscite. quod illis aedificantib: ego
destruam. &irammeam aeterna eorum uastitas ad probabit
Odium igitur inesau. rebus ostendi: amorem autem in uos hoc est
inia cob sequentibus ad probabo. Illis destructis & redactis ad soli¬
tudinem. uidebunt oculiur̃i. Et dicetis. Magnifice turdñs. suꝑter¬
minum israhel. Et ex conparatione malorum quae frater ur̃ patitur.
dĩ in uos beneficia sentiecis. Iuda ei falso sibiblandiuntur. edom roma¬
nos. & israhel in consummatione mundi seprophetari. quod destruc¬

Expanded text:
habui Esau priusquam ex utero matris funderetur; sed in posteros eorum habui Esau priusquam ex utero matris funderetur; sed in posteros eorum amorem meum et odium conservavi: odium in Esau cujus montes qui appellantur Seir, redegi in solitudinem, et urbes feci esse desertas, et a serpentibus ac bestiis obtineri. Si autem dixerit Edom, hoc est, Esau: destructi quidem sumus, ad iram Dei, rursum aedificabimus civitates: haec Domino praedicente cognoscite: quod illis aedificantibus, ego destruam, et iram meam aeterna eorum vastitas approbabit. Odium igitur in Esau rebus ostendi, amorem autem in vos, hoc est, in Jacob, sequentibus approbabo. Illis destructis atque redactis ad solitudinem, videbunt oculi vestri, et dicetis: Magnificetur Dominus super terminum Israel; et ex comparatione malorum quae frater vester patitur, Dei in vos beneficia sentietis. Judaei falso sibi blandiuntur, Edom Romanos et Israel in consummatione mundi se prophetari: quod destruc
Abbreviated transcription (Latin):
dilexistinos : Adquem dñs. Vt cetera inquit taceam et quo dnu¬
per debabylonia captiuitate uenistis. incunabula ur̃a tractabo
Ancequam nasceremini immo prius quam rebeccaesau: & ia cobuce¬
ro suo funderet inia cob uos dilexi ines auiduma eos odiohabui. Quẽ
locum a postolus paulus mystica disputatione euentilans scribit ad
romanos. duo paricer testimonia de genesi malachique coniungens
Sed & rebecca deuno. concubitum habensisa ac patrenostro. Nam
cum necdum natiessent aut aliquid egissenc boni uelmali. ut se¬
cundum electionem propositum dĩmaneat. non exoperibus sed ex
uocante diccum est ei quia maior seruiecminori. Sicut scriptũ ẽ
Ia cobdilexi. esau autem odiohabui. Hoc enim quod dicitur. sicut
scriptum est : & ad geneseos librum : Et ad prophetam malachia
refestur. Nonsolum aut̃ dilexiia cob antequam nasceretur. &odio

Expanded text:
dilexisti nos? Ad quae Dominus: Ut caetera, inquit, taceam, et quod nudilexisti nos? Ad quae Dominus: Ut caetera, inquit, taceam, et quod nuper de Babylonia captivitate venistis, incunabula vestra tractabo, antequam nasceremini, immo priusquam Rebecca Esau et Jacob utero suo funderet : in Jacob vos dilexi: in Esau Idumaeos odio habui. Quem locum apostolus Paulus mystica disputatione eventilans, scribit ad Romanos, duo pariter testimonia de 945 Genesi Malachique  Al. Malachiaque conjungens: Sed et Rebecca de uno concubitu habens Isaac patris nostri. Nam cum nondum nati essent, aut aliquid egissent boni vel mali, ut secundum electionem propositum Dei maneat: non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei: quia major serviet minori, sicut scriptum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Hoc enim quod dicitur: Sicut scriptum est, et ad Geneseos librum, et ad prophetam Malachi refertur. Non solum, ait, dilexi Jacob antequam nasceretur, et odio
Abbreviated transcription (Latin):
ia cobdicitdñs : & dilexiiacob esauautem odiohabui & posui termi¬
noseius inde solationem & hereditatem eius indonaria desesti. Quia
dicit idumaea. Destructa est. reuestamur & reaedificemus desesta
Haec dicit dñ somnipotens Ipsi aedificabunt & ego destruam. Et
uocabuntureis termini iniquitatis & populis suꝑquem prireparatꝰ ẽ
dñsusque in acternum & oculi uestri uidebunt. & uosdicẽtis Mag¬
nificatus est dñs suꝑ terminosis rahel Israhel. hocest iudas. ad quẽ
solebat fieri uerbumdĩ & uisio d̃i . onuscius & pondus suppliciorũ
grauissimum postare conpellitur. ut grauior a peccata deponat &¬
sentiat pestormenta. quae sensit perbene ficia. Et nepoena in suos
uideatur in iusta. subicitdñs. Dilexiuos Quemenim diligit dñs
corripit. castigat autem omnem filium quem recipit: Egdicendo
dilexi praesens negat dumpnaeceritum conficctur. Illique res¬
pondent temeritate quapeccant. obliti beneficiorum eius In quol

Expanded text:
posui terminos ejus in desolationem, et haereditatem ejus in domata deserti. Quia dicet Idumaea, destructa est: revertamur et reaedificemus deserta. Haec dicit Dominus omnipotens: Ipsi aedificabunt, et ego destruam: et vocabuntur eis termini iniquitatis, et populus super quem praeparatus est Dominus usque in aeternum. Et oculi vestri videbunt, et vos dicetis: Magnificatus est Dominus super terminos Israel. Israel, hoc est, Judas, ad quem solebat fieri verbum Dei et visio Domini, onus ejus et pondus suppliciorum gravissimum portare compellitur, ut graviora peccata deponat, et sentiat per tormenta, quae non sensit per beneficia. Et ne poena in suos videatur injusta, subjicit Dominus: Dilexi vos: Quem enim diligit Dominus corripit: castigat autem omnem filium quem recipit : Et dicendo dilexi, praesens negat, dum praeteritum confitetur. Illique respondent temeritate qua peccant, obliti beneficiorum ejus: In quo
Abbreviated transcription (Latin):
cordis intellegentia cognoscatis. & faciatis uobis chesauros. inqui¬
bus recipiatis diuitias sermonumdĩ. & sapientia agat fiducialiter
cumdilatati fueritis. & repleco corde sermonibus dĩ pepuleritis cogi¬
tationes pessimas quae egrediuncur de corde. homicidia adulteria
fornicationes fusta & reliqua & impleatis quod a saluatore dictũ
est. Quihabetaures audiendi. audiat. Dilexi uosdicith̃s &¬

Expanded text:
cordis intelligentia cognoscatis, et faciatis vobis thesauros, in quicordis intelligentia cognoscatis, et faciatis vobis thesauros, in quibus recipiatis divitias sermonum Dei: et sapientia agat fiducialiter, cum dilatati fueritis, et repleto corde sermonibus Dei, pepuleritis cogitationes pessimas, quae egrediuntur de corde, homicidia, adulteria, fornicationes, 944 furta , et reliqua, et impleatis quod a Salvatore dictum Qui habet aures audiendi, audiat Dilexi vos, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tera repleta est muneribus. & quorũ manus plenae sunt sangui¬
ne. in his non fit sermodĩ. sed qui lauant incer innocentes manus suas
Quibus aquis & pilatus manus lacare conatus est. neiuda eorum blas¬
phemiis consentiret: De quibus psalmista laetaturdicens. Super
aquas refectionis educauitme. Dehac aqua ꝑ prophetã dñs pol¬
licetur: A spergamuos aquamundissima: Qui autem peccator
est in ebriatur calicebabrlonio. diciturdeeo. Spinae nascunt᷑ in manu
ebriosi: Septuaginta. Ponite suꝑ corda uestra. Hoc inhebrciconon
habetur. sed puto de aggaeo additum. inquo legimus. Et nunc ponite
mium dupliciter accipiendum ponite supercorda ur̃a. idest anĩ¬
aduestite & considerate id quod supradictum est. assumptio uerbi
dñi superis rahel in manu angelieius. siue diligenter aduestite
quae dicenda sunt postea. ut ea non corporis auribus. sed animi &

Expanded text:
tra repleta est muneribus, et quorum manus plenae sunt sanguitra repleta est muneribus, et quorum manus plenae sunt sanguine, in his non fit sermo Dei; sed qui lavant inter innocentes manus suas . Quibus aquis et Pilatus manus lavare conatus est, ne Judaeorum blasphemiis consentiret , de quibus Psalmista laetatur, dicens: Super aquas refectionis educavit me . De hac aqua per prophetam Dominus pollicetur: Aspergam vos aqua mundissima . Qui autem peccator est, inebriatur calice Babylonio, et dicitur de eo: Spinae nascuntur in manu ebriosi . LXX: Ponite super corda vestra. Hoc in Hebraico non habetur, sed puto de Aggaeo additum, in quo legimus: Et nunc ponite mium, dupliciter accipiendum est: Ponite super corda vestra, id est, animadvertite et considerate, id quod supra dictum est: Assumptio verbi Domini super Israel in manu Angeli ejus. Sive diligenter animadvertite, quae dicenda sunt postea, ut ea non corporis auribus, sed animi et
Abbreviated transcription (Latin):
as. Onus uerbi dñi interra ahiach Et damascirequiei eꝰ
Et rursum in consequentibus. Onus uerbidñĩ. suꝑisrahel. Illa
itaque simus explanatione contenti: Etnunchoc tantum
dicamus. quod pondus uerbi dñĩ adisrahel siue septua gin¬
ta dicunt suꝑisrahel. grauequidem sic quia pondus appella¬
tur. sed consolationis aliquid habeat. quod non contnrisrł
sed adis rahel sumicur: Aliud est enim quando uerbi gnrti¬
a adillum uelillum scribimus. aliud quando contrax illum
& illum Quia in altero parsamicitiae. in altero inimicitiarum aper¬
ta confessio est: Sciendumque quod abducto incaptiuitatẽ is rł
idest decem tribubus. indifferenter pristino nomine. & duae trib
iudas & beniamin appellenturis rahel Quod aut̃ dicitur in manu
angelieius siue malachi manum prooperibus accipite: Vnde &
inmanu aggaei & inmanu hie remiae. & inmanu mosi factus ẽ
sermodĩ. In quorum enim manibus est iniquitas. & quorum dex¬

Expanded text:
as: Onus verbi Domini in terra Adrach, et Damasci requiei ejus . Et rursum in consequentibus: Onus verbi Domini super Israel. Illa itaque simus explanatione 943 contenti: et nunc hoc tantum dicamus, quod pondus verbi Domini ad Israel, sive, ut LXX dicunt, super Israel, grave quidem sit, quia pondus appellatur, sed consolationis aliquid habeat, quod non contra Israel, sed ad Israel sumitur. Aliud est enim quando, verbi gratia, ad illum vel illum scribimus, aliud quando contra illum et illum: quia in altero pars amicitiae, in altero inimicitiarum aperta confessio est. Sciendumque quod abducto in captivitatem Israel, id est, decem tribubus, indifferenter pristino nomine, et duae tribus Juda et Benjamin appellentur Israel. Quod autem dicitur: In manu angeli ejus, sive Malachi, manum pro operibus accipite. Unde et in manu Aggaei, et in manu Jeremiae, et in manu Moysi factus est sermo Dei. In quorum enim manibus est iniquitas, et quorum dex
Abbreviated transcription (Latin):
eius in solicudinem & hereditatem eius indaccones desesti Quod¬
sidixenit idumaca destructi sumus sed reuestentes aedificabimus
quiae de sesta sunt. haec dicitdñs exercituum. Isti acdificabunt &
eo destruam Et uocabuntur temini impietatis & populus cui
iratus est dñs usque in sempiternum & oculiur̃i uidebunt & uosdice¬

Expanded text:
s Al. haereditatem ejus in dracones deserti. Quoddixerit Idumaea: destructi sumus, sed revertentes aedificabimus quae deserta sunt. Haec dicit Dominus exercituum: Isti aedificabunt, et ego destruam, et vocabuntur termini impietatis, et populus cui iratus est Dominus usque in aeternum . Quia ergo didic
Abbreviated transcription (Latin):
oriantur spiritalia. Etoculiquim a leuidebant cadent de
foro minibus suis ut alii reponantur quipossint dnm
suscipere. cum proph&adicente. Ad teleuaui oculos meos
quihabitas in caelo Et linguablas phemans ideo conpu¬
tresc& ut alteri linguanas catur quae glorific& dm̃ &
pos sitdicere . Linguamea medi tabitur iustitiã tuam
tota die laudem tuã. Vnde & sr̃meon suscipiens mulnis
infantem & futur p̃nuntians ait. Eccepositus hic inrui¬
nã & res urrectionem multorum : ut mala cadant & opti¬
ma suscitentur. Vnde & dñr. Iniudicium in quit ego ueni
in hunc mundum ut qui non uidebant uideant. & qui ui¬
debant caecifiant. Non uidebat gentilium populus. &
post fidem xp̃i coepit ueritatis lumen aspicere quaelo¬

Expanded text:
oriantur spiritualia, et oculi qui male videbant, cadent de oriantur spiritualia, et oculi qui male videbant, cadent de foraminibus suis, ut alii reponantur, qui possint Dominum suscipere cum propheta dicente: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis . Et lingua blasphemans ideo computrescet, ut altera lingua nascatur, quae glorificet Deum, et possit dicere: Lingua mea meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam . Unde et Simeon suscipiens in ulnis Infantem, et futura praenuntians, ait: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum , ut mala cadant, et optima suscitentur. Unde et Dominus: In judicium, inquit, ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant . Non videbat gentilium populus, et post fidem Christi coepit veritatis lumen aspicere, quae lo
Abbreviated transcription (Latin):
& intrax uallum dentium conputresc&. Haec passos non esse
romanos qui hierus alem sub uesterunt cunctis ꝑ spicuum est
nisi foste iuda ei illas nationes asserent ꝑ pessuras. quae con¬
traaurcam & gemmatam dimicaturaesunt hierus alem Nos
autem dicemus omnes ꝑ secut ores qui ad flixerunt eclesi ãdnĩ.
ut taceamus defuturis cruciatibus. etiam in p̃senti saeculo
recepissequae fecerint. Legamus ecdesi asticas historias :
quid ualerianus. quid decius. quiddio cletianus. quid ma¬
ximianus. quid sa euissimus omnium maximinus. &nup
iulianus passisint. & tuncrebus probabimus. &iam iuxta
littenam proph&iae ueritatem esse completam. quod pu¬
truerint carnes eorum. & oculi contabuerint. & lingua in
paedorem & saniem dis solutasit. Porro si ex hoc dicta
her&icis crudelitas dĩ uidetur ostendi. audianthaecuni¬
uersa fieri. ut deficientib: malis succres cantbona Qui

Expanded text:
t intra vallum dentium computrescet. Haec passos non esse t intra vallum dentium computrescet. Haec passos non esse Romanos qui Jerusalem subverterunt, cunctis perspicuum est: nisi forte Judaei illas nationes asserunt  Al. asserent perpessuras, quae contra auream et gemmatam dimicaturae sunt Jerusalem. Nos autem dicemus, omnes persecutores, qui afflixerunt Ecclesiam Domini, ut taceamus de futuris cruciatibus, etiam in praesenti saeculo recepisse quae fecerint. Legamus Ecclesiasticas historias, quid Valerianus, quid Decius, quid Diocletianus, quid Maximianus, quid saevissimus omnium Maximinus, et nuper Julianus, passi sint: et tunc rebus probabimus etiam juxta litteram, prophetiae veritatem esse completam, quod computruerint carnes eorum, et oculi contabuerint, et lingua in pedorem et saniem dissoluta sit. Porro si ex hoc dicto haereticis crudelitas Dei videtur ostendi, audiat haec universa fieri, ut deficientibus malis succrescant bona. Qui