comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rium alias aꝑtius alias occultius ꝓphetari. Inquacunq autẽ¬
grã regenerationis inuenerit. ibi ei remutuntur preterita
uniuersa peccata & reatus ille nascendo contractus. renas¬
cendo dissoluitur. tamq multũ ualet quod sp̃s ubi uult
spirat. ut quidam scdam illam seruitutem sublege non mo¬
ueruit. s cum mandato incipiant adiutorium habere di
scđm carnem uiuat. necesse. ẽ. s si iã sacramento regenera¬
tionis imbutus ÷ nichil ei oberit si tunc exhac uita emigra¬
uerit. quia ideo xp̃s mortuus ÷ & resurrexit. ut & iuuorum
& mortuorum dominetur. Nec tenebit regnum mortis
eũ ꝓ quo mortuus ÷ ille liber inmortuis. Omĩa igitur pre¬

Expanded text:
rium alias apertius, alias occultius prophetari. CAPUT CXIX. Regenrium alias apertius, alias occultius prophetari. CAPUT CXIX. Regengratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium habere divsecundum carnem vivat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est, nihil ei oberit si tunc ex hac vita migraverit. Quia ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur ; nec tenebit regnum mortis eum, pro quo mortuus est ille liber in mortuis . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
net exhomine non dum tota. infirmitate sanata ex fide tam̃
iustus uiuat. iusteq uiuat. inquantum non cedit male concu¬
piscentie uincente delectatione iusticie. Hec sunt tercia bona
spei hominis. Inquib sipia ꝑseuerantia quisq ꝑficiat postre¬
ma pax restat que post hanc uitam inrequie sp̃s. deinde inre¬
surrectione etiam carnis implebitur. Harum quarum dif¬
ferentiarũ prima est ante legem. secunda sublege. tercia sub
grã. quarta inpace plena atq ꝑfecta sic est & dei populus ordi
te legẽ scd̾o sublege. que data ÷ ꝑ moi sen. Deinde subgr̃ã que
reuelata ÷ ꝑ primũ mediatorem aduentũ. Que quidem grã
nec antea. defuit quib eam oportuit imꝑtiri quam uis ꝓtem¬
poris dispensatione uelata & occulta. Neq enim antiquorum qui¬
cumq iustorũ preter fidem xp̃i salutem potuit inuenire. Aut
uero nisi & illis cognitus fusset. potuisset nobis ꝑeorũ ministe¬

Expanded text:
net ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen net ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in quantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace plena atque perfecta. Sic est et Dei populus ordinte Legem; secundo sub Lege, quae data est per Moysen; deinde sub gratia, quae revelata est per primum Mediatoris adventum . Quae quidem gratia nec antea defuit, quibus eam oportuit impertiri, quamvis pro temporis dispensatione velata et occulta. Neque enim antiquorum quicumque justorum praeter Christi fidem salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministe
Abbreviated transcription (Latin):
rem insuꝑ facere. qui de ignorantia se excusare non possit. Reg¬
nat enim cartialis cupiditas. ubi non est dei caritas. s cum in al
tissimis ignorantie tenebris nulla resistente ratione secundum
carnẽ uiuitur. he sunt prima hominis deinde cum ꝑlegem
cognitio fuerit fuerit facta peccati. si non dum diuinus adiu¬
uat sp̃s scđ̃m legem uolens uiuere cum uincitur & sciens peccat
peccatoq subditur seruit. Aquo enĩ quis de uictus ÷ huic &
seruus addictus ÷ id agente scienti Amandati ut peccatum oꝑe¬
tur inhomine omnem concupiscentiam cumulo preuaricatio¬
nis adiecto. Atq ita scriptum ÷ impleatur. Lex sub intrauit ut
habundaret delictum. Hec sunt scda hominis si autem respexe¬
rit deus ut ad implenda que mandat. Ipse adiuuare credatur
& agi homo ceꝑit dei spũ concupiscitur aduer sus carnem fortio¬
re robore caritati s. ut quam uis adhuc sit quod homini repug¬

Expanded text:
rem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regrem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. tissimis ignorantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit facta peccati, si nondum divinus adjuvat Spiritus, secundum legem volens vivere vincitur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repug
Abbreviated transcription (Latin):
lud suꝑuis qđ de temptatione dictum ÷ ꝑtinere. Ideo quippe ait
s: libera. non ait & libera Tanquam unam peticionẽ esse de¬
monstrans. Noli hoc. s hoc. ut sciat unusquisq in eo s lib̾ari
amalo. quod non infertur intemptationem. De fide Spe &
istis idẽ fide ac spe maiorẽ dixit apłs. quanto inquoq maior:
bonus nonqueritur qui credat aut sꝑat s quid÷ amet. Nam
qui recte amat. ꝓcul dubio recte credit & sperat. Qui uero non
tinere que sperat. Nisi & hoc credat aut sꝑet quod sibi petenti
donari possit ut amet. Quam ius enim sperare sine amore nol
possit fieri tamen potest ut id non amet. sine quo adid quod
sperat non potest ꝑueniri. taiquam si spec uitam eternam.
quã quis non habeat & non amet iusticiam. sine qua nemo
adillam ꝑuenit: Ipse est autem fides . xp̃i. quam commendat apłs
ut accipiat. querit ut inueniat pulsat ut aperiatur ei. fides namq

Expanded text:
lud superius quod de tentatione dictum est, pertinere. Ideo quippe ait, lud superius quod de tentatione dictum est, pertinere. Ideo quippe ait, Sed libera; non ait, Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans noli hoc, sed hoc: ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationem. CAPUT CXVII. 3est, fide ac spe majorem dixit Apostolus , quanto in quocumque mabonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non ertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si speret vitam aeternam, quam quis non amat? et non amet justitiam, sine qua nemo ad illam pervenit. Ipsa est autem fides Christi, quam commendat Apostut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque
Abbreviated transcription (Latin):
taliter ꝑmanebunt. Panis uero cotidianus ideo dictus ÷ quia hic÷ n
cessarius. quantus anime carniq tribuendus ÷ siue spiritaliter si¬
ue corporaliter siue utroq intellegatur modo. Hic est etiam quam
poscimus remissio ubi ÷ commissio peccatorum hic temptationes qui
nos adpeccandum uel alliciunt uel impellunt. hic deniq malum
unde cupimus liberari. illic autem nichil istorum ÷ Euangelistis
xus ÷ nec abisto utiq discrepauit s quomodo ista septẽ sunt intelle¬
genda. ipsa sua breuitate cõmonuit. Nomen quippe dei sanctifica¬
tur insp̃ũ dei autẽ regnum incarnis resurrectione uenturũ :
Ostendens ergo lucas terciam peticionem duarum superiorum
esse quodam modo repeticionem magis eam preter mittendo fecu
intelligi. Deinde tres alias adiungit de pane cotidiano de remissiõe
peccatorum de temptatione uitanda At uero quod illo inultimo
posuit s lib̾a nos amalo. iste nonposuit ut intelligeremus adil¬

Expanded text:
taliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est quia hic est necessarius, quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritualiter, sive carnaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est commissio peccatorum; hic tentationes quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt; hic denique malum unde cupimus liberari: illic autem nihil istorum est. CAPUT CXVIxus est: nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo istae septem sint intelligendae, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodam modo repetitionem, magis eam praetermittendo facit intelligi. Deinde tres alias adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda . At vero quod ille in ultimo posuit, Sed libera nos a malo; iste non posuit, ut intelligeremus ad il
Abbreviated transcription (Latin):
Cur apud quosdam non facte sint uirtutes que si facte fuisseg
egissent illi homines penitentiã. & facte siit apud eos qui non
fuerant credituri. Aꝑtissime namq dñs dicit. Ne tibi cororaun
ue tibi bessaida. quia si intyro &e sy done facte essent uirtutes
que facte sunt in nobis. olim incilicio & cinere penitentiã egissen
slec utiq deus iniuste noluit saluos fieri. cũ possent salui esse
si uellent. Tunc indarissima sapientie luce uidebitur quod
nunc piorum fides habet. antequã manifesta cognitione
uideatur. quam certa & inmutabilis & efficafissima sit uolun¬
tas diͣ. quam multa possit & non uelit. nichil autẽ uelit. nichil¬
quod non possit. quamq sit uerum quod inpsalmo canitur.
Deus autẽ nrͣ incelo sursum. incelo & interra omia quecumq
uolebat omipotens uolun tas hominis impediuit. De malis
Ion gͦ fit aliquid nisi om Auȩ ds̃ fieri Sinit. L.

Expanded text:
cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo sursum; in coelo et in terra omnia quaecumque volebat omnipotens, voluntas hominis impedivit. Non ergo fit aliquid nisi omnipotens fi
Abbreviated transcription (Latin):
corpus anima relinquere cogitur nec scda qua penale
corpꝰ aĩa relinquere non penittitur homini accidisset. si nemo
quod originale traxerunt nullum insuꝑ addiderunt. & in
ceteris qui ad diderunt. Tanto quisq ibitolerabiliorẽ habebit
damnationem quanto hic minorem habuit iniquitatẽ. Re
manentib itaq angłis & hominib repbis ineterna pena. tun
sc̃ scient plenius quid boni eis contulerit grã tunc rebus ipsis
eiuidentius apparebit. quod inpsalmo scriptum est. Miscdiam
& iudicium cantabo tibi dñe. Quia nisi ꝑindebitam miscdiã
nemo liberatur. & nisi ꝑ debitum iudicium nemo dampnatur.
lunc non latebit quod nunc latet. cum deduob pariuilis unꝰ
esset. ad sumendus premiscdiam. alius ꝑudicium re¬
linquens. inquo isqui ad sumeretur ag nosceret quid si¬
bi ꝑuidiciũ deberetur. nͥ miscdia subueniret. Cur ille potiꝰ
quam iste fuerit ad sumptus. cum causa una eẽt. ambobus.

Expanded text:
corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnatiomanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Quia nisi per indebitam misericordiam nemo liberabitur, et nisi per debitum judicium nemo damnabitur. Tunc non latebit quod nunc latet, cum de duobus parvulis unus esset assumendus per misericordiam, alius per judicium relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus:
Abbreviated transcription (Latin):
hominem primum non liberantur ꝑunum mediatorem dei
& hominum: resurgent quidem. etiam ipsi unusquisq cunsua
carne. s ut cũ diabolo & eius angelis putuantur. Utrum sane
ipsi cum uitiis &e deformitatib suorum corporum resurgant.
quicumq ineis uitiosa & deforma. menbra gestarunt. In re¬
quirendo laborare quid opus: Neq enim fatigare nos debet
incerta. eorum habitudo uel pulchri do quorum erit cer¬
ta &e sempiterna. dampnatio. Nec moueat quomodo erit in¬
eis corpus incorruptibile si dolore poterit aut quomodo corrup¬
tibile sidolore poterit. si mori non poterit. Non est enim uera
uita nisi ubi feliciter uiuitur. nec uera incorruptio. si ubi sarꝰ
nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix morinonsinit᷑
ut tta  dicã mors ipsa non moritur. & ubi dolor ꝓpetuus
noninterunit s ad flgit ipsa corruptio non finitur. Hec in sc̃is
scripturis. secunda mors dicitur nęc prima tamen qua siuum

Expanded text:
hominem primum non liberatur, per unum mediatorem Dei hominem primum non liberatur, per unum mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi, unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo ejusque angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitate suorum corporum resurgant, quicunque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, inquirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna dameis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corScripturis secunda mors dicitur ; nec prima tamen, qua suum
Abbreviated transcription (Latin):
uitia quib caro aduersus sp̃m concupiscit. tunc non erit caro
si corpus. quia & celestia corpora ꝑhibentur. De carnuis corꝑisq dis¬
Ropter quod dictum ÷ caro & sanguis regnum dei non tantia¬
possidebunt & tanquam exponens quid dixerit. neq corrup¬
tio inquit incorruptionẽ possidebit. quod prius dixit caro &
sanguis. hoc posterius dixit corruptio. & quod prius regnũ
dĩ. hoc posterius incorruptionem. Quantũ autẽ adtinet ad sub¬
stantiã etiã tunc caro erit. ꝓpt̾ quod & post resurrectionem cor¬
pus. xp̃i caro appellatum ÷ s: ideo ait apłs. seminatur corpus aĩa¬
le. resurget corpus spiritale qmͣ tanta erit tunc concordia
carnis & sp̃s uuificante spu sine sustentaculi alicuius indi¬
gentia subditã carnem. ut nichil nob repugnet exnobis.
s sicut foris neminem. ita ne intus tios ipsos paciamur
ui cumq uero abilla ꝑditionis massa que facta: ꝑ

Expanded text:
vitia quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, vitia quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, sed corpus, quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit. Quod prius dixit, caro et sanguis, hoc postea dixit corruptio; et quod prius, regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit; propter quod et post resurrectionem corpus Christi caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale , quoniam tanta erit tunc concordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis, sed sicut foris neminem, ita nec intus nos patiamur uicunque vero ab illa perditionis massa, quae facta est per
Abbreviated transcription (Latin):
Ita modificabitur illa inuno quoq materies ut nec aliquid
exea pereat. & quod alicui de fuerit ille suppleat qui etiam de
nichilo potuit quod uoluit oꝑari. si autem incorporib resurgen¬
tiũ rationabilis inequalitas erit sicut est uocum quib cantus
impletur. hoc fiet cuiq de materie corporis sui quod & hominẽ
reddat angelicis cetb & nichil inconueniens eorũ ingerat
sensib indecorum quippe aliquid ibi nonerit s quicquid futu¬
igitur scorũ corpora sine ullo uitio sine ulla de formitate sicut
sine ulla corruptione. onere. diffisultate. inquib tanta felici¬
tas. quanta feliutas erit. Propter quod & spiritalia dicta suns
cum ꝓculdubio corpora sint futura non sp̃s. s. sicut nunc cor¬
pus animale dicitur quod tamen conpus non aĩa : Ita tunc
spiritale corpus erit. Corpus tamen non sp̃s erit. Proinde quan¬
tum attinet ad corruptionẽ que nunc adgrauat animam. &

Expanded text:
ita mundificabitur in illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ita mundificabitur in illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur, hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit. Sed quidquid futuigitur sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod spiritalia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est, ita nunc spiritale corpus erit, corpus tamen, non spiritus erit . Proinde, quantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam , et
Abbreviated transcription (Latin):
terie quantita. reparare. nichil inter esset ad euis integr ttatem
que particula materie. cui menbro statue redderetur dum
tamen totũ exquo constituta fuerat restituta resumeret. ita
deus mirabiliter atq in effabiliter artifex. de toto quocaro
nra coustituerat eã mirabili & inesfabili celeritate restituet
nec aliquid adtinebit ad eius reintegrationem utrum capil¬
li ad capillos redeant. & ungues adungues anquicquid o
pecierat mutetur in carnem. & in partes alias corporis reuo¬
cetur curante artificis. prouidentia nequid indeces fiat¬
ec illud ÷ consequens ut ideo diuersa statura sit reui¬
uiscentium singulorum quia fuerat diuersa uiueri¬
tium. aut macricum eadem macie. aut pingues cum
eadem pinguedine reuiuescant.s. si hoc est in consilio crea¬
toris ut ineffigie sua cuiusq ꝓprietas & discernibilis similitudo
seruetur. Inceteris autẽ corporis bonis equalia cuncta reddant᷑.

Expanded text:
teriae quantitate reparari, nihil interesset ad ejus integritatem teriae quantitate reparari, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae cuique membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, resumeretur: ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili atque ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carne, et ad partes alias corporis revocetur, curante artificis prudentia ne quid indecens fiatec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporibus bonis aequalia cuncta reddantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta uertatur. inquorumcumq animaliũ etiã hominũ cibũ cedat
carnemq mutetur. illi anine humane puncto temporis redit¬
que illam primitus ut homo fieret. cresceret uiueret anima¬
uit. Ipsa tiaq terrena materies que discedente anima fit ca¬
dauer. non ita resurrectione reparabitur ut ea que dilabun¬
tur & inalias atq alias aliarum terum species formasq uer¬
tuntur. quam uis adcorpus redeant unde dilapsa sunt. adeas¬
dem quoq corporis patres ubi fuerunt redire necesse sit.
Alioquin si capillis redit quod tam crebraton fura de traxit
siunguib quod totieus dempsit exectio. inmoderata & indecens
cogitantib & ideo resurrectionẽ carnis noncredentib occurrit
Sed quem adinodum sistatua cuius lib solubilis metalli
aut igne liquesceret. aut contereretur in puluerẽ aut con¬
funderetur inmassam & eã uellet artifex rursus ex illius ma¬

Expanded text:
ta vertatur, in quorumcumque animalium etiam hominum cibum cedat ta vertatur, in quorumcumque animalium etiam hominum cibum cedat carnemqqui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant, unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes, ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si in capillis redit quod tam crebro tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursum ex illius ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut illum bi menbrem quinuꝑ natus est inoriente. dequo & fr̃s
fidelissimi qui eũ uiderunt retulerunt. & sce̾ memorie iheroni¬
mus prbrͣ scriptũ reliquit. Absit inquã ut unũ hominẽ dupli¬
cẽ. ac non potius duos quod futurũ fuerat si gemini nascerentur
resurrecturos existimemus. Ita & cetera que singuli quiq partus
uel ampliꝰ uel minus aliquid habendo. ł quando nunia de for¬
mitate monstra dicuntur. abhumane nature figuram resur¬
rectione reuocabuntur. Ita ut singule animȩ singule sua cor¬
pora obtineant. nullis coherentib etiã quecumq coherentia
nata fuerant. s seorsum sibi singulis sua menbra gestantib qͥ¬
bus humani corporis completur integritas. De reformatiõe
Ne qua mottalium creatur caro. s inquem libet puluerem ci¬
uerem ue soluatur inquos libet alitus aurasq diffugiat. in
quaincunq aliorum corporum substantiã. uel inipsa elemen¬

Expanded text:
ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dilectissimi, qui eum viderunt retulerunt, et beatus Hieronymus presbyter scriptum reliquit. Absit, inquam, ut unum duplicem hominem, ac non potius duos homines, quod futurum fuerat, si geresurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas. CAPUT LXXXVIII. de qua mortalium creatur caro: sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcumque aliorum corporum substantiam vel in ipsa elemen
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dies allaturi fuerant natura fraudaretur neq in eo quod aduer¬
sum neq contrariũ dies ad tulerant natura turpetur. s integre¬
tur quod nondum erat integrum. sicut instaurabitur quod fuerat
disceptari potest. quod utrum abhomine inueniri possit ignoro.
quando incipiat homo inutero uiuere. utrum sit quedã uita
& occulta. que nondum motib uiuentis appareat nam negare
iuxixe puerꝑia que ꝓpterea mebratim execantur & eiciuntur ex
uteris pregnantium ne matres quoq si mortua. ibi relinquantur
occidant impudentia nunia uidetur. Ex quo aute incipit homo
uiuere. ex illo utiq mori iam potest. Mortuus uero ubicumq illi mors
potuit euenire quomodo adresurrectionẽ nonꝑtineat mortuorum
eq enuĩ & monstra que nascuntur & uiuunt. quã libet cito moriã¬
tur. aut resurrectura. negabuntur aut ita surrectura creden¬
da sunt. ac non potius correpta emendataq natura. absit eñ

Expanded text:
um dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adverum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, e enim monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ipsus resurrexit. quẽ admodũ possim breuiter disputa¬
re. E om̃ib questionib que de hac remoueri adsolent. satis¬
facere non inuenio. Resurrecturam tamen carnem omiũ
quicumq nati sunt hominum atq nascentur. & qui mor¬
tui sunt atq morientur. nullo modo debec dubitare xp̃ia
quidem nati sunt inuteris matrũ. s non dum ita. ut iam
possent renasci. si enim resurrecturos eos dixerimus de his
qui iam formati sunt tolerari potest ut cumq quod dicitur:
Informes uero abortus quis non ꝓcliuius perire arbitretur
sicut semina que concepta non fueriit: S quis negare
audeat. & si adfirmare non audeat id acturam resurrectionem
ut quicquid forme de fuit impleatur. atq ita non desit ꝑfectio que
accessura erat tempore. quem adiodũ possim breuiter nonerunt
uitiata. que accesserant tempoie. ut neq ineo quod aptũ & congru¬

Expanded text:
us caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputaus caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque morientur, nullo modo dubitare debet christquidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congru
Abbreviated transcription (Latin):
ne nos inferat intemptationẽ. Illud rogandus : cui dicitur in
psalmo. dominus illuminatio mea & salus mea quem timebo.¬
ut illuminatio de trahat ignoratiam. salus infirmitat᷑e. Lã
eccłȩ ut agatur. Plerumq infirmitate non agitur: quia & pu¬
dor timor ÷ displicendi. dum plus delectat hominum existimatio
quã iusticia. qua se quisq humiliat penitendo. unde non solũ
cum agitur penitentia. uerum eciã ut agatur dei miscdĩa.
necessaria est. Alioquin non diceret apłi de quibusdam ne
forte det illis deus penitentiã. & ut petrus amare fleret. pre¬
neris largitatẽ & inhac obstinatione mentis diem laudit
extremum. reus: ille in remissibili peccato in spm̃ scm̃. in
dã ꝓpter hoc solum conscripto libello enucleatissime. quan¬
am uero de resurrectione canis nonsicut quidã abortuuis. xluii.¬
reuixerunt iterum qui sunt mortui. s ineternam uitam sic̃¬

Expanded text:
Ne nos inferas in tentationem ; ille rogandus est, cui dicitur in Ne nos inferas in tentationem ; ille rogandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut illuminatio detrahat ignorantiam, salus infirmitatem. CAPUEcclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Alioquin non diceret Apostolus de quibusdam: Ne forte det illis Deus poenitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praeneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccato in Spiritum sanctdam propter hoc solum conscripto libello enucleatissime, quanrrectione. Jam vero de resurrectione carnis, non sicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeternam vitam, sic
Abbreviated transcription (Latin):
non nulla etiã facere cogutiur. Atq utinam odñe non omĩdo
que non potuerunus ꝓhib̾e faciamꝰ. s uidero uttũ me inmo
dica. quod quidẽ & inaliis opusculorum meorũ locis sepe iam
dixi. Duabus excausis peccamus aut nonuidendo quid fa
est. hoc infirmitatis. contra. quã quidem pugnare nos con¬
uenit. s ꝑfecto uincimusnisi diuinitus adiuuemur. ut
non solum uideamus quid faciendum sit. s etiã accedente
sanitate delectatio iusticie uincat in nob̾ earu᷑ rerum delec¬
stationes. quas uel hab̾e cupiendo. uel amittere metuendo
scientes uidentesq peccamus. Iam non solũ peccatores quod
eramꝰ etiã cum ꝑ ignorantiã. peccamus. uerum etiã legis pre¬
uaricatores cum id non facimus quod faciendũ. ẽẽ. iam scimꝰ
dicunus dimitte nob̾ debita nr̃a sicut & nos dimittimus debito¬
rib nr̃is uerum etam ne peccemus ut regat ꝓpter quod dicimꝰ.

Expanded text:
nonnulla etiam facere cogimur! atque utinam, o Domine, non omnia nonnulla etiam facere cogimur! atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus » ! Sed videro udicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi. Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facest, hoc infirmitatis. Contra quae quidem pugnare nos convenit, sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitia vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo, scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam legis praevaricatores, cum id non facimus quod faciendum esse jam novimus,dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; verum etiam ne peccemus ut regat, propter quod dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut habes apud esaiam ꝓpħam deuinea. mala. Expectaui inquit
ut faceret uidicium. fecit autẽ iniquitatẽ. & non iusticiã s clamo¬
rem. Unde est illud ingenesi. Clamor sodomorũ & gomorre multipli¬
catus est. Quia non solum iam non apud eos puniebantur ulla
flagitia. uerũ etiã publice uelud lege frequentabantur.
temporib ita multa mala. & sinontalia in aꝑtam consue¬
tudinem iam uenerunt. ut ꝓhis non solum. excõmunicare ali¬
quẽ laicũ non audeamus. s nec clericũ de gradare. Unde cũ expo¬
nerem ante aliquot annos epłam adgalathas. in eo ipso loco ubi
ait apłs. Limeo uos ne forte sine causa. laborauerun inuobis. ex¬
clamare compulsus sum. Ne peccatis hominũ. que sola in usita¬
ta exhorrescimus. Usitata. uero ꝓquib abluendis filii dĩ sangus
esfusus est. quã uis tam magna sint ut omino claudi contra se
faciant regnũ dei sepe uidendo omĩa tolerare. sepe tolerando

Expanded text:
Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus, Timeo vos ne forte sine causa laboraverim in vobis; exclamare compulsus sum: « Vae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Cui tamen uulneri subiecit continuo medicinã.
preceptũ fraterne reconciliationis adiungens. mox quippe
si ergo offerens munus tuũ ad altare & ibi recordatus fueris
quia stͣ tuus habet aliquid aduersum te & cetera. Aut quis
estimarec quã mnagnũ peccatũ sit dies obseruare & menses
& annos & tempora sicut obseruant qui certis dieb siue men¬
sib siue annis uolunt uel nolunt aliquid inchoare. eo quod
scđm uanas doctrinas hominũ facta. uel infacta estiment
tempora nuisi huiꝰ mali magnitudinem extunore apostoli
pensaremus qui talib: ait. Timeo uos neforte sine causa. labo¬
cum in consuetudinẽ ueneruit aut parua. aut nulla ẽẽ.
creduntur usq adeo ut non solũ nou occultanda uerum etiã
predicando diffamanda uideantur. quando sicut socut scrip
tum: Laudatur peccato indesiderus anime sue. & qui iniqua ge¬
rit. benedicitur. Talis indiuitus libris iniquitas damor uocatur.

Expanded text:
diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, etc. . Aut quis aestimaret quam magnum peccatum sit, dies observare et menses et annos et tempora, sicut observant qui certis diebus sive mensibus sive annis volunt vel nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora; nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait, Timeo vos, ne forte sine causa labocum in consuetudinem venerint, aut parva, aut nulla esse creduntur, usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam jam praedicanda ac diffamanda videantur. Quando sicut script, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
illud redeatur quod dñs ait. siquis uoluerit tunicã tuã tollere
& iudicio tecũ contende. duntite illi & pallium. E alio loco.
qui abstulerit inquit tua noli reꝑet̾e. Prohibuit itaq suos de
secul arib reb cum aliis habe iudiciũ. exqua doctrina apłs di¬
cit. eẽ. delictum tamen cum sinit ineccła talia iudicia finiri
Manifestum ÷ etiã hic quid scđm ueniam concedatur infirmis
ꝓpter hec atq huus modi peccata & alia licet his minora que
fiunt uerborum & cogitationum offenssionib apło iacobo con¬
fitente ac dicente. Inmultis enĩ offendimus om̃s. Oportet cotidie
crebroq oremꝰ dñm atq dicamus. dimtte nob̾ debita nr̃a. nec
ineo quod sequitur mentiatur. sicut & nos dimitunus debi¬
inscripturis de monstrarentur opinione grauiora. Quis
enĩ dicentẽ fr̃i suo fatue reũ gehenne putaret nisi ueritas

Expanded text:
illud redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, illud redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Et alio loco: Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis habere judicium; ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum . Tamen cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri manifestum est etiam hic quid secundum veniam concedatur infirmis. Propter haec atque hujusmodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente, In multis enim offendimus omnes ; oportet ut quotidie crebroque oremus Dominum, atque dicamus, Dimitte nobis debita nostra; nec in eo quod sequitur mentiamur, sicut et nos dimittimus debiin Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
tur ÷ Tale quidã ÷ ubi dicit. Audet quisquã urm aduersus al¬
terũ negotiũ habens iuidicari abiniquis & non apud scõs: Q
paulo post. scłaria igitur iudicia si habueritis inquit eos qui¬
contempribiles sunt ineccła hos conllocate adiudicandum. Ad
reuerentiã uobis dico. sic non est inter uos quis quã sapiens qui
possit iiter frẽm suum iudicare s frͣcum frẽ iudicatur. & apud
sus alterum. non esse peccatũ. s tantum modo id extra ȩccłam
uelle iudicari. nisi secutus adiungeret. Iam quid em omĩno de¬
lictum ÷ quia iudicia habetis cob̃ꝰ E ne quisquã itaho
ex cusaret ut diceret iustum se hab̾e negotiũ s iniquitatẽ se
pati quam uellet a se iudiciũ senentia remoueri. continuo
talibus cogitationib uel excusationib occurrit atq ait. Quare ñ
magis iniquitatẽ patunini: Quare non potius fraudamini: Ut ad

Expanded text:
tur? Tale quiddam est, ubi dicit: Audet quisquam vestrum adversus altur? Tale quiddam est, ubi dicit: Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens judicari apud iniquos, et non apud sanctos? Et paulo post: Scontemptibiles sunt in Ecclesia, hos collocate ad judicandum. Ad reverentiam vobis dico: Sic non est inpossit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre iudicatur, et hoc sus alterum, non esse peccatum, sed tantummodo id extra Ecclesiam velle judicari, nisi secutus adjungeret: Jam quidem omnino delictum est, quia judicia habetis vobiscum . Et ne quisquam hoexcusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam velit a se judicum sententia removeri, continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ suit autẽ quȩ grauia. peccata. non humano s diuno
sunt pensancda uidiciõ. Videmus enĩ quedã abipsis quoq
apłis ignoscendo fuisse concessa. quale illud÷ quod uenerabił
paulus conuigib ait. Nolite fraudare inuicem. nisi exconsensu
datempus ut uacetis orationi. E terũ adidipsum estote. Ne uos
temptet sathanas ꝓpter intemꝑantiam urãm. quod putari poss
non esse peceatũ misceri scilicet coniugi non filiorũ ꝓcreandorum
causa quod bonim ÷ miptiale s carnalis etiã uoluptatis. ut forni¬
cationis suie adulterii siue cuiusquã alterius inmundicie mortife¬
rum mortiferum malũ quod turpe ÷ etiã. dicere. Quo potest tẽp¬
tante sathana libido ꝑtrahere. incontinentiũ de uitet infirmi¬
tas. Posset ergo ut dixi hoc putari non eẽ. peccatũ. nisi addidisset.
Noc autẽ ico sed̃m uemiã. non scđ̾m imꝑiũ. quis aũ iã neget. ẽẽ.
peccatum. cum dari ueniam facientib apłica auctoritate fatea¬

Expanded text:
evia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque Apostolis ignoscendo fuisse concessa: quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait, Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter incontinentiam vestram: quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Quis autem jam esse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritate, fatea
Abbreviated transcription (Latin):
quentat eccł̃a illi apłice sunt aduersa sententie. qua dictum ÷
Omnes enĩ stabimus ante tribunal xp̃i. ut ferat unusquisq scđm
ea que ꝑcorpus gessit. siue bonum siue malum. quia etiã hoc ine¬
ritum sibi quisq cum incorpore uiueret cõparauit. ut ei possent
ista ꝓdesse. Nonenĩ om̃ib possunt. E quare non om̃ib possunt.
nisi ꝓpter differeutiã uite. quã quisq gessit incorpore: Cum gͥ sa

Expanded text:
quentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: quentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: Omnes stabimus ante tribunal ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum , quia etiam hoc meritum sibi quisque, cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibus prosunt, nisi propter differentiam vitae, quam quisque gessit in
Abbreviated transcription (Latin):
cientib uideri & dici potest. aut tantum uideri eciã si dici non po
empus autẽ quod inter hominis mortem & ultimam resurrectio¬
nem inter positum est animas abditis receptaculis continet. sicut
una queq digna ÷ uel requie uel erumpna. ꝓeo quod soitita est in
carne cum uiueret. Neq negandum ÷ de functorum aĩas pietate suo
rum uiuentium releuari cum ꝓillis sacrificium mediatoris offert᷑.
sibi ut postea possent ꝓdesse meruerunt. Est enim quidam iuuen¬
di modus. nec tam bonus ut non requirat ista post mortem nec
tam malus ut ei non ꝑsint ista post mortem. Est uero talis inbono
ut his non requirat. Et est rursus talis inmalo. ut nec his ualeat
cum hec uita transierit adiuuari. Quo circa hic omne meritum
uari. Nemo se autẽ preparet quod hic neglexit cum obierit dñm
ꝓmereri. Nlon igitur ista que ꝓdefunctis commendandis fre¬

Expanded text:
cientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non potcientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non potautem quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in ni non est negandum defunctorum animas pietate suorum amicorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium mediatoris offertur sibi ut postea possent prodesse meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem, nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut ista non requirat, et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum ri. Nemo autem speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis fre
Abbreviated transcription (Latin):
cum factus ÷ adam homo scilicet rectus. mediatore non opus
erat. Cum uero genus humanum peccata longe separauer lutt
adeo ꝑmediatorẽ qui solus sine peccato natus: uixit. occisus
E reconciliari nos oportebat deo usq ad carnis resurrectionẽ
inuttã ecernam. Ut & humana suꝑbia ꝑ humilitate dei ar¬
quecetur ac sanaretur. & demonstraretur homini quã lon¬
ge adeo recesserat cum ꝑ incarnatum deum reuocaretur iose
etemplum obediecitie ꝑ hominem dm̃ contumaci homeni ꝓre¬
beretur & unigentto suo suscipiente formã serui que nichil
ante meruerat fons gr̃e panderetur. & carnis etiã resur¬
retio redemptis ꝓmissa inipso redemptore premonstrar et
& ꝑ eandem naturam quã se decepisse letabatur diabolus
uiicereuir. Pdet tamen homo gloriaretur ne iterum supbia
nasceretur. E siquid aliud de tanto mediatoris sacramento aꝓfi¬

Expanded text:
Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum revocaretur, et exemplum obedientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a profi
Abbreviated transcription (Latin):
di aipell at apostolus. stipendlium inquit peccati mors. gł̃a aud̃e di
tũ recditur nondonatur. Ideo dixit stipendium peccati mors
ut mortem peccato non inmertto inlatam. s debitam de mon¬
straret. Grã uͥ nisi gratis est grã non ÷ Incelligendum ⁊ igitur
etiã ipsa hominis bona merita esse dei munera. De adam¬
uib cum uta eterna redditur. inquo statu sit factus¬
Quis nisi gtã ꝓgr̃a tediditur: Sic ergo faclus est homo reł
ut & manere inea rectitudine poset non sine diuino adiutorio¬
& suo fieri puersus arbitrio utrum libet horũ elegisse. dei uo¬
luntas fier et aut etiã abillo. aut certe de illo. Prouade qui suã
maluit facere quam dei. de illo facta ÷ uoluntas dei qui eraea¬
uem massa ꝑditionis que de illiuis stirꝑe ꝓfluxit. facit aliud
uas inhonorem aliud incontumeliam. In honorẽ ꝑ miscdł̃iam
inhcontumeliam ꝑiudiciũ. ut nemo głetur in homine ac ꝑ

Expanded text:
Dei appellat Apostolus. Stipendium, inquit, peccati mors. Gratia autem Dei Dei appellat Apostolus. Stipendium, inquit, peccati mors. Gratia autem Dei tum redditur, non donatur: ideo dixit, Stipendium peccati mors; ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Gratia vero nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera; quibus cum vita aeterna redditur, quid nisi gratia pro gratia redditur ? Sic ergo factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam : in honorem, per misericordiam; in contumeliam, per judicium: ut nemo glorietur in homine; ac per
Abbreviated transcription (Latin):
quia & si peccatum in solo erat lib̾o arbitrio constitutum.
nontamen iusticie retinende sufficiebat libum arbitrium
nisi participatione inmutabilis boni diuitium adiutorium
preberetur. sicut enĩ mori est in hominis potestate cum uelit.
Nemo÷ enũ qui non se ipsum ut nichil aluid dicã uel non
uescetdo possit occidere adtenendam uero uitam uoluntas
non satest si adiuitoria siue alimentorum siue quorumq tu¬
taminum de suit sic homo inpara diso adse occidendum re¬
teneretur uita iusticie parum erat uelle. nisi ille qui eum
fecerat ad iuuaret s. post illam ruinam maior ÷ miscdĩa
dominatur cum morte peccatũ. nec omino ꝑse ipsum s ꝑ
solam dĩ grãm que infide. xp̃i posita ÷ liberatur. ut uolun¬
tas ipsa sicut scriptum: adño preparetur. qua cetera dĩ
munera capiantur ꝑque ueniatur admunus ecernum. Nude¬

Expanded text:
Quia etsi peccatum in solo erat libero arbitrio constitutum, Quia etsi peccatum in solo erat libero arbitrio constitutum, tamen justitiae retinendae non sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in paradiso ad se occidendum reteneretur vita justitiae, parum erat velle, nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruinam major est misericordia dominatur cum morte peccatum. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, sicut scriptum est, a Domino praeparetur , qua caetera Dei munera capiantur, per quae veniatur ad munus aeternum. CAPU