comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ signum erit. in me dei ẽe uirtu¬
tẽ. qui dei ueste donatus sim. Tunc
uero granlis om̃ium ad hanc profes¬
mediam fere noctem: fremitu quodã
insultancium cõmoueri om̃e monaft̾i¬
um loco uisum est: Cellulam autem¬
inqua idem ad olescens continebat᷑. cre¬
bris cerneres micare luminib: fremi¬
tusq inea discurrencium. et murm̃
quoddam multarum uocum audieba
cur. Deinde facto silencio egressus:U
qua erat indutus oftendit. Obstupefa¬
ctus ille conuocat ceteros: ipse etiam
cdlarus accuerit: Adhibito q lumine:
uestem om̃es diligenter inspiciunt.
Erat aũ summa mollicie. candore exi¬
mio. micante purpura: nͨ tamen cuiꝰ
eẽt generis aut uelleris poterat agnos¬
ci. Curiosius t̃n oculis aut digitis at¬
trectata: ñ aliu ꝙͣ uestis uidebat᷑. In¬
t̾ea clarus fr̃s admonet ut or̃oni insiste¬
rent: ut manifestius eiᷤ dñs quidnam
id tẽt. ostenderet. Itaq reliquum noc¬

Expanded text:
uobis signum erit, in me Dei esse uirtuuobis signum erit, in me Dei esse uirtutem, qui Dei ueste donatus sim. tum uero grandis omnium ad hanc profesmediam fere noctem fremitu terram insultantium commoueri omne monasterium loco uisum est: cellulam autem, qua idem adulescens continebatur, crebris cerneres micare luminibus, fremitusque in ea discurrentium et murmur quoddam multarum uocum audiebatur. Deinde facto silentio egressus; uqua erat indutus, ostendit. Obstupefactus ille convocat caeteros; ipse etiam Clarus accurrit; adhibitoque lumine vestem omnes diligenter inspiciunt. Erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura; nec tamen, cujus esset generis aut velleris, poterat agnosci. Curiosius tamen oculis aut digitis attrectata, non aliud quam vestis videbatur. Interea Clarus fratres admonet orationi instare, ut manifestius eis Dominus, quidnam id esset, ostenderet: itaque reliquum noc
Abbreviated transcription (Latin):
larus quidam nobilissimus
ci beatus excessu. cum relictis om̃ib.
se ad martinum contulisset: breui tẽ¬
pore ad summũ fidei uirtutũq om̃i¬
um culmen enituit. Itaq cum haud
longe sibi ab ep̃i monast̾io tabernacu¬
lum constituisset. multi q apud eum
cõmorarent᷑: iuuenis quidam ad eum
a natholius nomine. sub ꝓfessione
monachi om̃ẽm humilitatem atq
innocenciam mentitus accessit. Habi¬
lauit q aliquandui incommune cum
ceteris De inde ꝓcedente tempore: ange¬
los apud se loqui sollere dicebat. Cum
fidem nullus ad hiberet: signis quib¬
dam pleros q ad credendum cohortaba¬
tur. Postremo eo usq ꝓcessit. ut int̾
se ac dm̃ anglos discurrere p̾dicaret:
iamq unum se exꝓphis haberi uole¬
bat. Clarus tamen nequaquã ad cre¬
dencdum cogi poterat. Ille ei iram dñi
et presentes plagas: cur sancto ñ cred̾et.
cõminari. Posttremo inhanc uocem
erupisse fertur. Ecce ac nocte uestem
indutus in medio ur̃m diu̾sabor: idq

Expanded text:
larus quidam nomine, adoleci beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, brevi tempore ad summam fidei virtutumque omnium culmen enituit. Itaque cum haud longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset, multique apud eumcommorarentur, iuuenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem adque innocentiam mentitus, accessit habitauitque aliquamdiu in commune cum ceteris. dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat. cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad creden dum coartabat. postremo eo usque processit, ut inter se ac Deum nuntios discurrere praedicaret, iamque se unum ex profetis haberi uolebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. postremum in hanc uocem erupisse fertur: ecce hac nocte uestem qua indutus in medio uestrum diuersabor: idque
Abbreviated transcription (Latin):
cripturuss iutam ser¬
ui cui ad honorem
nominis tui pro¬
ut tu dederis lne
deus ip̃iuis: per quem eccl̃iam
temporis nr̃i. in antiquum apo¬
stol ice gr̃e et uirtutis decus.
uoluisti deflorere: eum inuoco
adiutorem: quem iam olun
habeo incentorem amorem tu¬
um. Qs enim de amore tuo ꝙͣ¬
tulum cumq spiraculum uite
habens. et uidens testimoniũ
głe et honoris tui. tam p̾clarũ
tam fidele mundo insolitum
effulsisse. non det operam quã¬
tancumq potu̾it. ne lumen a

Expanded text:
cripturus vitam Servi tui ad honorem nominis tui, prout tu dederis, Domine Deus ipsius, per quem Ecclesiam temporis nostri in antiquum apostolicae gratiae et virtutis decus voluisti reflorere, eum invoco adjutorem, quem jam olim habeo incentorem, amorem tuum. Quis enim de amore tuo quantulumcumque spiraculum vitae habens, et videns testimonium gloriae et honoris tui tam praeclarum et tam fidele mundo insolitum effulsisse, non det operam, quantamcunque potuerit, ne lumen a
Abbreviated transcription (Latin):
tatoris impulsu cõmoto uento nauis in
profundum demergitur: et sexus ut̾q
ab anne cliripitur. Cumq inter procel¬
las fluctium rotarentur: una om̃ium
martine: eripe apresenti interitu. fam¬
ulos famulas q tuas. Hiis dictis: ecce
flatus aure placidus. artus summersorũ
subuehens abũndis illesos om̃es littori.
qd desiderabant. unda famulante resti¬
tuit. Necullus deperĩt. s cunti saluati
paschali festo cum summa exultacione
ꝑfuncti st̃. Non enim defuit illa uirtus
que iordanem scindens. ppłm sub aquaꝵ
molib margine arente tracluxit: cum

Expanded text:
tatoris impulsu commoto vento, classis in tatoris impulsu commoto vento, classis in profundo demergitur, et sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluctuum rotarentur, et spes omnMartine, eripe a praesenti interitu famulos famulasque tuas! His dictis, ecce afflatus aurae placidus artus submersorum subvehens ab undis illaesos, omnes littori, quod desiderabant, unda famulante, restituit: nec ullus deperiit; sed cuncti salvati, paschalia festa summa cum exsultatione perfuncti sunt. Non enim defuit illa virtus, quae Jordanem scindens, populum sub aquarum molibus margine arente traduxit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
um autem adtemplum scm̃
quidam deuotus fide plenus
accessisset: ⁊ grãm sc̃i siciens. cogitaret
quid de beata ecle raperet adsalutem
ꝓpe sepulchrum accedens. edi tuo sup¬
plicatis ut sibi parum benedicte cere
largiretur et tumulo. Quam accipiens
letus abscessit: et agro cui frugem seue¬
rat confisus imposuit. Adueniens autẽ
tempestas seiussima que uicimam in
anmis prrdentibus sepe uastauernat.
ibidem ultra ut consueuert nocuit.
agnifica uero atq desiderabili
paschali festiuitate adueniente.¬
Populus ad beati cellulam inqua commo¬
ratus sepe cum angłis frequentauerat: de¬
uotus aduenit. Et singula loca alambens
ocłis. uł urrigans lacrimis. inquib uir
beatus aut sederat aut orauerat. siue ubi
cibum sumpserat. uł corpori quietem
post multos labores indulserat: classe
nauium preparata annem transire parat.
ut beatum sepulcrum ad eat: et secum
fletu ueniam deprecans. coram confessore
ꝓsternat. siauigantib autem illis. temp

Expanded text:
um autem ad templum sanctum quidam devotus fide plenus accessisset, et gratiam Sancti sitiens, cogitaret quid de beata aede raperet ad salutem, prope sepulcrum accedens, aedituum supplicat, ut sibi parumper benedictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens laetus abscessit; et agro, cui frugem severat, confisus imposuit. Adveniens autem tempestas saevissima, quae viciniam in annis praecedentibus saepe vastaverat, ibidem ultra, uti consueverat, nocuit. Magnifica vero atque desiderabili paschali festivitate adpopulus ad beati cellulam, in qua commoratus saepe cum angelis frequentaverat, devotus advenit. Et singula ioca adlambens osculis vel inrigans lacrimis, in qua vir beatus ante sederat aut oraverat, sive ubi cibum sumpserat vel corpori quietem post multos labores indulserat, classe navium praeparata, amnem transire parat, ut beatum sepulchrum adeat et se, cum fletu veniam deprecans, coram confessore prosternat. Navigantibus autem illis, temp
Abbreviated transcription (Latin):
ad rideidum qmͣ ad repͥmendumsͥ
uimifac̾e oport̾et: et risui suo stimu¬
lum magis ad̾ibere qmͣ frenum.
Uodem illi in ualdo corꝑe ualidam
satis intelligibilemq contułatꝰ. qui
opꝰ pͥdicationis segͤgau̾at illum ex
ermo ei qͦciens oportima iue¬
telligentiam mores et stuclia no¬
u̾at quib q ꝯgruens auditorib e¬
rat. Sic rusticanis plebib loq̃bat᷑.
ac si semꝑ inrure nutͥtꝰ: sic cet̾is quib¬
ꝙ gen̾ib hominum uelut si omnem
ĩ uestiganctis eoꝵ oꝑib oꝑani impen¬
disset. Litt̾atꝰ apd̾ eruditos. apd̃ sĩpli¬
des simplex: apdsp̃uales uiros ꝑfec¬
tionis et sap̃ie affluens docum̃tis. õi
papameugenium scͥbens. de sui cordis
plenitudine eruetauit. Ca .i.¬
uge si incidant int̾clum inqͥt

Expanded text:
ad ridendum, quam ad reprimendum sibi ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibere, quam frenum.ocem illi in invalido corpore validam satis intelligibilemque contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex ermo ei, quoties opportuna invetelligentiam, mores et studia noverat, quibusque congruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, velut si omnem investigandis eorum operibus operam impendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis; omnibus papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inq
Abbreviated transcription (Latin):
trabere se negociis et nusꝙͣ egre¬
di. s in monast̾io resid̾e. Qd̾ post modũ
ex defectu corꝑis occonem inuenisse se
teputans oportunam aliqñ statuit et
aliqͣnclui cenuit ÷ donec illum exire
coegit nẽc̃citas grauis ecc̃e dei. et sũmi
nicam. laneo panno in modum cla¬
midis decͤtate. ⁊ pilleo similiutebat᷑: int̾
tantos langores corꝑis ⁊ labors nllis ũꝙͣ
utipelib acqͥescens. In uestilb ei panꝑtas
semꝑ placuit: sordes nunqm. Nimit
animi fore uilices aiebat: aut negli¬
gentis. aut mamit̾ a po̾ seglantis⁊ aut
głam foris affectantis humanam. In¬
cessus eiꝰ et habitꝰ oĩs modestꝰ et discipli¬
natꝰ⁊ p̾ferens humilitatem. redolens
pietatem :exibens grãm. exigens reuẽ¬
rentiam solo uisu letificans et edifi¬
cans intuentes. De risu dicimꝰ qd̾ ex
ore eꝰ freq̃nt̃ audiuimꝰ. dum eachin¬
nos religiosoꝵ hominum miraretur.
ñ meminisse se apͥmis annis sue con¬
u̾sionis aliqñ sic risissez ut ñ pocius

Expanded text:
 egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei, et summi nicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur, inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam. Incessus ejus 1119 et habitus omnis modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu dicimus quod ex ore ejus frequenter audivimus, dum cachinnos religiosorum hominum miraretur, « non meminisse se a primis annis suae conversionis aliquando sic risisse, ut non potius
Abbreviated transcription (Latin):
h bi pr̃is uident᷑ ꝑtinere. ꝓsequit᷑. Scd̃s
aũt. uͥtutes multas ꝑ eum fc̃as eloqͥt᷑.
Terciꝰ meiꝰdem bono fine completͤ ¶lld̾ ẽt
admonendum: ireꝵ narratione ge¬
starum. coherentiam similitudinis
magis qm temꝑis obseruari. Si qͥdem
nec signa ip̃a nec oꝑa q̃dam eo ordine
currere locisoportuniorib uidebant᷑
inserta. Firmior enim uidet᷑: et habe¬
ri acceptior solet or̃o q̃ suis innititur
et illustrat᷑ exemplis: uelut fabrica
q̃dam idoneis fulta columpuis. Nõ¬
nulla qͦ transposita sc̃. iñ similib ali¬
is uingent᷑: et q̃erant eiꝰdem gen̾is
sͥ aptius coħerent. U̾m ħ in duob qͥd̾¬

Expanded text:
i Patris videntur pertinere, prosequitur. Secundus i Patris videntur pertinere, prosequitur. Secundus autem virtutes multas per eum factas eloquitur. Tertius in ejusdem bono fine completur. Illud etiam admonendum, in rerum narratione gestarum cohaerentiam similitudinis magis, quam temporis observari: siquidem nec signa ipsa, nec opera quaedam eo ordine currere locis opportunioribus videbantur, inserta. Firmior enim videtur, et haberi acceptior solet oratio, quae suis innititur et illustratur exemplis, velut fabrica quaedam idoneis fulta columnis. Nonnulla quoque transposita sunt, ut similibus aliis jungerentur, et quae erant ejusdem generis, sibi aptius cohaererent. Verum haec in duobus q
Abbreviated transcription (Latin):
folia incligna debebit: ut illoꝵ magis
suauitate gustata qm istoꝵ ariditate
culꝑata ũ tam nequit̾ ista mordeat. ꝙͣ
illos delectabiłr edat. Nam et securiꝰ et
sincerꝰ uisa solent ꝙͣ auclita narrari:
et in t̾cium uas transfusa faciliꝰ coaces¬
cunt. S et clulciꝰ ea bibit᷑ aqͣ. que ab
exiguo licet alueo fontis haurit᷑ quẽ
ꝯfestim repleu̾it uena scaturiens. qmͣ
que ex riuo tollit᷑ longiꝰ iam ꝓgͣsso
uelex flumine. ⁊̃ copioso Inde est qd̃
in tactis eoꝵ libris qui de ei̾dem b̾issi¬
mi pat̾s nr̃iinitiis seu ⁊ mediis cons¬
cripserunt. ne tanqm sĩ alienum eclifi¬
casse uidear fundamentum: curra ea po¬
tissimum ñr sermo u̾sat᷑. quib pene
onmnib p̾sens affui int̾lum. ⁊̃ licet pari¬
ca int̾serens. q̃ fidelissima fr̃m qͥ aderãt¬
relatione cognoui. Ueruntñ opꝰ istud
libellis tͥb partitum lector uiueniet.
Quorum pͥmus quidem ea maxime
q̃ ad habitum mores. atq doctͥnam

Expanded text:
folia indigna debebit: ut illorum magis suavitate gustata, quam istorum ariditate culpata, non tam nequiter ista mordeat, quam illos delectabiliter edat. Nam et securius et sincerius visa solent, quam audita narrari; et in tertium vas transfusa facilius coacescunt. Sed et dulcius ea bibitur aqua, quae ab exiguo licet alveo fontis hauritur, quem confestim repleverit vena scaturiens, quam quae ex rivo tollitur longius jam progresso, vel ex flumine etiam copioso. Inde est quod intactis eorum libris, qui de ejusdem beatissimi Patris nostri initiis, seu etiam mediis conscripserunt ne tanquam super alienum aedificasse videar fundamentum, circa ea potissimum noster sermo versatur, quibus pene omnibus praesens adfui: interdum etiam, licet pauca interserens, qrelatione cognovi. Verumtamen opus istud libellis tribus partitum lector inveniet. Quorum primus quidem ea maxime quae ad habitum, mores, atque doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ tͥ tam debitor. quis tamobnoxiꝰ.
quis tamtuusm omordit fateor et
dure momordit mors imꝓba: s ñ
tingebat accepit. T̃ulit aspectum. tu¬
lit eloquium corꝑale etiam tulit ob¬
sequium÷ s ñ rapuit fidem p̾sentis
etiam nunc opilationis. ñ absorbuit
spem futtire alicsñ nisionis: ñ deniq ĩ
pt̾itor memoria altiꝰ raclicatum. filiał
assumpsit deuotionis affeccum. Cet̾m
mͥ quidem ut optime noui: p̾sertim
tanto idonea oꝑi nec scĩa nec eloqquentia
suppetit. S tua sane magnalia ⁊ tuas
cligne eloqui laudes: ñ origenis in ge¬
nium. ñ ciceronis lingna suffic̾et. Nec

Expanded text:
alter tibi tam debitor, quis tam obnoxius, quis tam tuus? Momordit, fateor, et dure momordit mors improba; sed non nem, quae se contingebat, accepit. Tulit aspectum, tulit eloquium, corporale etiam tulit obsequium: sed non rapuit fidem praesentis etiam nunc opitulationis, non absorbuit spem futurae aliquando visionis, non denique in praeteritorum memoria altius radicatum filialis assumpsit devotionis affectum. Caeterum mihi quidem, ut optime novi, praesertim tanto idonea operi, nec scientia, nec eloquentia suppetit. Sed tua sane magnalia, et tuas digne eloqui laudes, non Origenis ingenium, non Ciceronis lingua sufficeret, nec
Abbreviated transcription (Latin):
idem rex in campum armatas ꝓduxe¬
rat acies⁊ cum subito uiso luce audac¬
ter obiuam ꝓcedente t̾ritꝰ fugit: effusũ¬
ꝙ ex̾citum p̾de et cedib exposuit: ⁊ in¬
numeris militib captis et int̾fectis.in¬
uitꝰ ducem ditauit opib gła sublima¬
uit. Que quidem ei iuxta u̾bum uiri
dei oĩa ꝯtigeit̃. Cum enim pͥmꝰeorum
qui uocati fu̾ant ałbas sẽs adueniens:
regem in castris positum inueuisset :¬
ꝑ multosdies uicinas acies ne ꝯmitte
abib. Nouissime uͦ cum eiꝰdem regis
psimum creuiss ex̾citꝰ: ignorans cid̃
ñ in multitudine foret euentꝰ belli ⁊
uirum scm̃q̃rentem ea q̃ paciserant.
ultius audire ꝯtempsit. At ille clucẽ
ranultum et catholicoꝵ aciem u̾b̾ po¬
tentib ad hortatꝰ. sicut regi fugam.
sic ilł iuictoriami pollicitꝰ est ⁊ f̾umphũ.

Expanded text:
idem rex in campum armatas produxeidem rex in campum armatas produxerat acies: cum subito viso duce audacter obviam procedente, territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, et innumeris militibus captis et interfectis, invitus Ducem ditavit opibus. gloria sublimavit. Quae quidem ei juxta verbum Viri Dei omnia contigerunt. Cum enim primus eorum qui vocati fuerant Abbas sanctus adveniens, Regem in castris positum invenisset, per multos dies vicinas acies, ne commitabibis. » Novissime vero cum ejusdem regis plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. At ille ducem Rannulfum et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum.
Abbreviated transcription (Latin):
sequentium uetustate obscurꝰ. stipen
gie pallida clissolutionem ꝓximam ĩ¬
detrectabat. ad eum mittit dicens ut ha¬
mericum cancellarium suum et ab¬
batem clareuallis ad semitt̾et: nichomi¬
nꝰ a petro leonis idem petens ut petrum
sͥ pisanum a suo lat̾e delegaret: Aiebat
aũt seclissensionis hꝰ qͦu iam diu in¬
dur ueat uelle scire originem: et cogni¬
ta u̾itate aut corrig̾e eriorem aut san¬
cire sententiam. Mittebat aũt in dolo.
Audierat enim petrum pisanuni elo¬
quentissimum ẽẽ et in legum canoñ
sc̃ĩa nulli sccłmꝰ putabattr si eloq̃ntie
eiꝰ in publico consistorio audientia p¬
beretui. de clamationib rectoricis sim¬
plicitatem abbis posse obrur: ⁊ silen¬
tium ei ui u̾borum et pond̾e rõnum
imponi. Ne dui moreruenit pars utͤ¬
q salernum: s militau̾at ultio: et p̾¬
uenerat tanti sceleris machinam̃tũ.
Parato namq ad bellum innum̾abi¬
li excitu adu̾sus rannulfum ducem.

Expanded text:
sequentium vetustate obscurus, macrisequentium vetustate obscurus, macrigies pallida, dissolutionem proximam indetrectabat, ad eum mittit, petens, ut Haimericum cancellarium suum, et Abbatem Clarae-Vallensem ad se mitteret: nihilominus a Petro Leonis idem petens, ut Petrum sibi Pisanum a suo latere delegaret. Aiebat autem se dissensionis hujus, quae jamdiu induruerat, velle scire originem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire sententiam. Mittebat autem in dolo, quia audierat Petrum Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia nulli secundum; putabatque si eloquentiae ejus in publico consistorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis posse obrui, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Ne diu morer, venit pars utraque Salernum. Sed militaverat ultio, et praevenerat tanti sceleris machinamentum. Parato namque ad bellum innumerabili exercitu adversus Rannulfum ducem,
Abbreviated transcription (Latin):
linquerent qui cognationiᷤ sue
caput ẽẽt et dñs. Ceceri iuram̃to fide¬
litatis excusabant ꝑficliam. nec aliqͥs
ex sana conscĩa partiilli ꝯferebat suf¬
fragia. Denuntiabat itaq abbas eis.
colligationes impietatis ẽẽ sacrilegas
et ꝓphanas conspirationes legib et
canonib condempnatas iuram̃tis ñ¬
menta mendatio suffragari. Insan¬
reautem eos qui remillicitam sacra¬
menti patro cino constare existimant:
cumoporteat extra orclinarias pattio¬
nes quoꝙ religionis obtentu sancitas
uina dissolui auditis his aliisq ui
ii dei sermonib defluebant a petroz et
coticdie partis illiꝰ dissociatis agminib
uincula rumpebant᷑: ip̃iꝰ qͦ petͥ animꝰ
tabescebat : qr se cotidie minui. inno¬
centium uͦ cresc̾e minime dubitabat.
Defec̾ant pecunie contabuerat curie am¬
plitudo. aruͤant minist̾ia domꝰ rarus.
m̃sam eius frequentabat ꝯuiua⁊ deli¬
cie in plebeia cibaria ꝯmutate. cultꝰ ob¬

Expanded text:
linquerent, qui cognationis suae linquerent, qui cognationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fidelitatis excusabant perfidiam, nec aliquis ex sana conscientia parti illi conferebat suffragia. Denuntiabat itaque eis Abbas colligationes impietatis esse sacrilegas, et profanas conspirationes legibus et canonibus condemnatas jurammenta mendacio suffragari. Insanire autem eos, qui rem illicitam sacramenti patrocinio constare existimant, cum oporteat extraordinarias pactiones quocunque religionis obtentu sancitas,vina dissolvi. Auditis his aliisque Viri Dei sermonibus defluebant a Petro, et quotidie partis illius dissociatis agminibus, vincula rumpebantur: ipsius quoque Petri animus tabescebat, quia se quotidie minui, Innocentium vero crescere minime dubitabat. Defecerant pecuniae, contabuerat curiae amplitudo, aruerant ministeria domus. Rarus mensam ejus frequentabat conviva, deliciae in plebeia cibaria commutatae, cultus ob
Abbreviated transcription (Latin):
clicia excidatis in nugas: singła uͦ
ꝓseq̃ntes. uos ẜuos inutiles repute¬
tis. Eundum est aũt qͦ nos obeclientia
uocat: et ħ doneꝰ pat̾nitatem ⁊ ur̃i¬
uiiu̾sis cliscessit.: et cum multa reue¬
rentia uͥq susceptꝰ. demum romamꝑ
causaz. abbas alia uia opꝰ aggdit᷑z nec
in currib nec in equis spem ponens:
s colloquia qͦriundam suscipiens. scis¬
citat᷑ q̃ sit eorum facultas. qui fc̃oꝵ ani¬
mi. utrum errore an malicia seclucti.
tm̃ sceł ꝓtrahant et ꝓtelent. Intelligit
ex secretis clerum qui cum petͦ erat de
statu suo sollicitum. scire quidẽ pecc̃m
s ñ audece reu̾tine ꝑpetua notatꝰ in¬
famia. uił uit̾ cet̾os habeat᷑: et male
sub umibra honestatis int̾im sic ẽẽ
qm expelli a selib suis. et publice
mendicitati exponi. Corum qui de pe¬
tri ꝓsapia erant. hec erat responsioz
qr iam crecli eis a nemine posset si de¬
membrarent genꝰ suum: et eum re¬

Expanded text:
dicia, excidatis in nugas: singula vero dicia, excidatis in nugas: singula vero prosequentes, vos servos inutiles reputetis. Eundum est autem quo nos obedientia vocat, et hujus domus fraternitatem  universis, discessit: et cum multa reverentia ubique susceptus, demum Romam pcausarum Abbas alia via aggreditur: nec in curribus, nec in equis spem ponens, sed colloquia quorumdam suscipiens, sciscitatur, quae sit eorum facultas, qui fautorum animi; utrum errore, an malitia seducti, tantum scelus protrahant et protelent. Intelligit ex secretis clerum qui cum Petro erat, de statu suo sollicitum, scire quidem peccatum, sed non audere reverti, ne perpetua notatus infamia, vilis inter caeteros haberetur: et malle sub umbra honestatis interim sic esse, quam expelli a sedibus suis, et publicae mendicitati exponi. Eorum qui de Petri prosapia erant, haec erat responsio: quia jam credi eis a nemine posset, si demembrarent genus suum, et eum re
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia et munitionib eoꝵ occupa¬
tis ñ symonis petͥ fidem. s symonis
magi rep̾sentant p̾stigia. Contͣ unã
gentem occidente edomito suꝑ est
lucta. Orantib uob̃ et iubilantib
ierico ruet: et cum extend̾itis ad cłm
cum moyse manꝰ amalech uictꝰ au¬
frigiet.Iosue pugnat ⁊ et ut ad ꝯsũ¬
mationem uictorie clies sufficiat ꝓ¬
telata soli ut stet ñ tam orat ꝙͣ ĩ ꝑat:
et m̾et᷑ fides tam soł obeclientiam. ꝙͣ
ce hoste ꝓstrato iuctoriam. Nob̾ gͥ pu¬
gnantib uos feite p̾sidium: et au¬
xilium de celo supplicib animis im¬
plorate.Agite q̃ agitis. et state ui gra¬
clu quo statis ÷ licet nicħ uob ꝯscii si¬
tis. iuditio tñ ur̃o ñ estimetis uos iꝰ tosi
qr solus cłs qͦs iustificat iudicat ÷ ⁊
strictum exam̃ ignorat. Iudicari aũ
ab humano clie ñ multum curetis
bantes. sub timore dei sic state ut nec
uos quempiam iuclicantes aliqͣndo
extollamini: nec alioꝵ curantes ui¬

Expanded text:
pecunia: et munitionibus eorum occupatis, non Simonis Petri fidem, sed Simonis Magi repraesentat praestigias. Contra unam gentem, Occidente edomito, superest lucta. Orantibus vobis et jubilantibus Jericho ruet; et cum extenderitis ad Deum cum Moyse manus, Amalech victus aufugiet. Josue pugnat, et ut ad consummationem victoriae dies sufficiat protelata, soli ut stet, non tam orat, quam imperat: et meretur fides tam solis obedientiam, quam de hoste prostrato victoriam. Nobis igitur pugnantibus vos ferte praesidium, et auxilium de coelo supplicibus animis implorate. Agite quae agitis, et state in gradu quo statis: et licet nihil vobis conscii sitis, judicio tamen vestro non aestimetis vos justos; quia solus Deus quos justifistrictum examen ignorat. Judicari autem ab humano die non multum curetis, bantes; sub timore Dei sic state, ut nec vos quempiam judicantes aliquando extollamini: nec aliorum curantes ju
Abbreviated transcription (Latin):
disset: et desentencia dancla puelle. mo¬
ras faceret: eulalia uirgo beata ꝑseuerãs
inconstancia. audacter plena fide et libe¬
raliter ÷ ita ut toti aulirent dixit: Calpur¬
niane da sentenciam: Regib enim tuis
et diis eoꝵ: eadem qͤ sepius dixit repeto:
Et maledixi: et maledico: His uerbis au¬
ditis beate uirginis. ex acerbatus uehem̃¬
ter. et accensus calpurnianus furore ni¬
mio: ussit sibi sequenti die aptari tͥbu¬
nal inforo Tunc precepit ex sentencia be¬
atam uirginem cruciari: et uiuam im¬
plumbo cremari: Cui beata eulalia res¬
pondit: Non timeo minas tuas : potens
uerberib tuis toleranciam tribuit: et
abigne quem nunc p̾paras inlesam cõ¬
seruarez Calpurmanus preses dixit:
ricordia tua maledicte: Calpurnianus
preses militib suis clixit: Date fustes
stirpitib suis. expoliantes: eam nudã

Expanded text:
disset et de sententia danda puplice modisset et de sententia danda puplice moras face| ret eulaliae uirgo beata perseuerans in constantia audacter| plena fide et liberaliter ita ut toti audirent dixit. Calpurni| ani da sententia regibus Regibus enim tuis et diis eorum eadem| quę sepius dixi et repeto . et maledixi et maledico. His uerbis| auditis beatae uirginis exaceruatus est uehementer et accen| sus calpurnianus furore nimio iussit sibi sequenti die aptari| tribunal in foro tunc praecipit ex sententia beatam uirginem| cruciari et uiuam flammis cremare Cui beata eulalia respon| dit non timeo minas tuas potens uerberibus tuis tollerantiam tribuit et ab igne que nunc| praeparas+ inlesa conseruare. Calpurnianus praesis dixit| ricor| dia tua+ maledicte+. Calpurnianus praesis militibus suis dixit| Afferte fustes stipidibus su
Abbreviated transcription (Latin):
eulaliaz Ip̃e quoq eam ad se uocari precepͥ
Et aspiciens in eam de corporis et pulchritu¬
dinis speciem: infancie eiꝰ quasi misericor¬
dem se ꝓferetis dixit: Consule tͥ et diis un¬
mola: ac declina a mortis opera: S beata
eulalia. dum primis u̾berib lacerata su¬
isset: calpurniano dixit: Quid tibi ꝓ¬
dest miser ÷ ꝙ honestatem meam. insa¬
na tempꝰestati orclinacione nudari: Cor¬
pus quidem meum habes inpotestatẽ ba¬
Tunc calpurnianus dum uideret primiꝰ
uerberib suum dispositum minime ꝑfi¬
ci: beate eulalie dixit: Que est ista rogo
constancia. quam de quibdam cognos¬
ceris ad epta fuisse prestigiis: et ad lau¬
dem genitoris tui diis despicis immo¬
lare. S beata eulalia extoto corde i
domino confidens: eadem presidi que iã
fuerat locuta. respondens ait : Cur me int̾¬
ut om̃ia scias: reges ur̃os cum diis suis ma¬
ledixi et maledico: Cumq hec preses au¬

Expanded text:
eulalia+. Ipse quoque ad se eam uocare| praecipit . eulalia+. Ipse quoque ad se eam uocare| praecipit . et aspiciens in eam decoris et pulcritudinis speciem infan| c quasi misericordim se proferens dixit. Consule tibi . et dies| immola . hac declina a mortis opera. Sed beata eulalia dum primis| uerberibus lacerata fuisset Calpurniano dixit. Quid tibi prode| est miser quod honestatem meam insana temptasti urdinatione| nudari. Corpus quidem meum habis in potestatTunc cal| purnianus dum uidiret primis uerberibus suum dispositum minime| proficisse. Beatae eulaliae dixit . que est ista rogo constantia .| quam quibusdam cognusceris adepta fuisse praestigiis et ad laudem| generis tui diis dispicis immolari. Sed beata+ eulalia ex toto corde| in domino cofidens eadem praesidi qui iam fuera locuta. Respon| dens ait . cur me interut omnia scias. Re| gis uestrus cum diis eorum maledixi et maledico. Cumque haec| praeses au
Abbreviated transcription (Latin):
iussit preses. ut in carcerem mitteret᷑:
Prus tamen cepit eam uocare ad se blã¬
dis uerbis et deceptiosis ꝑsuadere uolẽs¬
eam: et dicebat: Considera infanciam
tuam: aspice temet ip̃am: miserere tui:
uade sacrificia: ut uilere possis Geata
uero eulalia fide plena. uirtute firma ÷¬
usq ad finem. mortis opera non timens
calpurnianus turbido furore succensus.
putans pudiciciam uirgius more infan¬
cie atergo corporis ementlari: iubet ꝑoffici¬
um curatoris. eam cato mari: Cumq casto¬
maretur corpusq eius delicatũ ac scm. ⁊ il¬
late ⁊ cedis uerbera uirili animo sustineret.
fidens in magna gloria domini: constant̃
ac firmiter maledicebat reges et cesarem.
ateͣm eulaliam Sic q enim credebat ama¬
rissimus uidex. se eligere posse ꝙ quereret:
sipudicam uirginem fidiculis uerberas¬
set: Que beatissima dum his uerberib
laceraretur atq talia proclamaret: alau¬
res presidis ꝑuenerunt. que beata dixerat

Expanded text:
iussit presis ut in carcere| mitteretur . prius tamen coepit eam uocari ad se blandis| uerbis . et deceptiosis persuadere . uolens dicebat. Consi| dera infanciam tuam . aspice temetipsam . miserire tui . ua| de turifica et uiuere possis. Beata uero eulalia fide ple| na. Virtute firma usque ad finem mortis poenam non timens.io. Dicit calpurnianus tur| pito furore accensus . putans pudicitiam uirginis . more infanti| ae a tergo corporis emendare iubit per officium curaturis eam catu| mari. Cumque catumaretur . corpusque eius delegatum ac sanctum inlate| cedis uerbera equo animo susteneret “et” fides et magna gloria domini+| +constanter ac fortiter maledicebat regis et cesarem cata eulalia Sicque enim credebat| amarissimus iudex se elegere posse quod quereret se pudicam| uirginem melius uerberasset . que beatissimam dum his uerberibus| laceraretur . atque talia proclamaret ad aures praesidis peruene| runt que beata dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
teram futuram expectouitam. ĩ qͣ beati¬
or donodiuinitatis efficiar: Calpurna¬
nus preses dixit. Ista te uanitas misera
non seducat: Accetle et sacrificia diis
menta euaclere et honorari: atq sponsũ
diuitẽ promereri. Beata eulalia respon
dit: habeo sponsum diuitẽ inmortalem

Expanded text:
teram futuram beatam| expecto uitam+ qua beatiteram futuram beatam| expecto uitam+ qua beatior dono diuinitatis efficiar.| Calpurnianus praesis dixit. Ista te uanitas misera non| seducat. Accede . et sacrifica dies menta euadere et honorari .| atque sponsum diuitem promerere. Beata eulalia respon| dit . habeo sponsum inmortalem
Abbreviated transcription (Latin):
uernaculam. et prouincie ip̃ius senatricẽ
atq habitatͥcem uiderent. cum p̾side di-¬
micantẽ. Statim q de ea nunciatũ est
calpurniano presidi prouincie lusitanie:
qui amaximiano imperatore et ꝑsecutore
uiciis lacerare ñ cessauit: Non illam di¬
ra uox. ñ cruente manus: non turbidus
aspectus apposita passione submouit: Illa¬
ior facta est uirib. dum inimicum insuis
facieb presidentẽ. ac toto nisa est conatiz
deuincere: ac sic calpurnianum intuens
dixit: Quid ingrederis urbem. inimice
dei excelsi: Quid ꝑsequeris xp̃ianos : et
niteris ꝑdere uirgines dei: Dñs me docet
inueritate sua ÷ nec aufferes ame castitatem
meam: quia ñ seducis ad olescentiam meã
Calpurnianus p̾ses dixit: O infantula ÷¬
antequam crescas florem etatis cue ꝑdere
fanciam meam. tuo posse t̾rore turbari:
Sufficit mͥ hec transitoria uita Et quia
terrene uite blandim̃tis non delector: al¬

Expanded text:
uernulam et prouinciae| ipsius senatricem uernulam et prouinciae| ipsius senatricem  habitatricem uidirent cum praeside| demicantem. Statim quae de ea nunciatum est calpurni| anum praeside prouinciae lusitaniae . qui a maximiano| imperatore et persecutore uiciis lacerare non cessat.| +Non illam dira uox . non cruente manus . non + aspectus . a pre| posita passione . submouit+ minor facta est uiribus dum inimi| cum in suis fascibus praesidentem tota nisa est conatu deuin| cere. Hac sic calpurniano intuens dixit. Quid ingrederis| urbem inimici dei excelsi . quid persequeris christianos . et niteris| perdere uirginem dei . dominus me docet in ueretate sua| nec auferes a me castitatem meam . quia non seducis ad| uliscentiam meam. Calpurnianus praesis dixit. O infan| tula antequam crescas florem aetatis . perdere fantiam meam tuo posse terrore turbari .| suffecit mihi haec transituria uita . et quia terrenę ui| tę blandimentis non dilector . al
Abbreviated transcription (Latin):
beata predixerat eulalia: Cum gͦ colonie
emeritensium urbis ad ꝓpinquasset sc̃a
eulalia: obuiauit ei quidam iudeus et
dixit ei: Bene uenisti filia: uade turifi¬
ca: ut uiuere possis: Cui respondit beata
eulalia et dyxit: Augeat tibi dominus¬
rio Et ꝑtransiit inuelocitate uehiculiz
Quam respiciens iudeus: uidit fulgorẽ
ei comittantem uelut flaminam ignis:
Stupefactus q ie intali uisu: intellexit. ꝙ
angeli iam protegebant eam: Ideo uolu
it dominus miraculum hoc iudeis often¬
dere: ut duricia cordis eoꝵ insensata. ui¬
deret magnalia xp̃i. S beata eulalia fi
de plena: sua sponte ad forum ꝑuenit: Tt̃
rumor cucurit ꝑuicinas fori partes : et fac¬
ta est turba innumerabilis ingens nimis:¬
ita ut in domo sua nemo remaneret: Talis
enim erat fama sc̃imonie et faciei sc̃e eula¬
lie. ut om̃es emeritensium urbis habita¬
tores. ad aduentum beate conuenirent eu¬
lalie: ut incuiꝰ amore penclebant ut uere

Expanded text:
beata prae| dixerat eulalia. Cum ergo coloniae beata prae| dixerat eulalia. Cum ergo coloniae emeretensium urbi ad| propinquasset sancta eulalia . obuiauit eam quidam iudeus| et dixit ei bene uenisti filia . uade turifica . et uiuere possis.| Cui respondens beata eulalia dixit . augiat tibi dominro . et pertransiit in uelu| citate uehiculi . quem respiciens iudeus uidit fulgorem ei| comitantem uelut flamma ignis . stupefactusque in tali ui| so intellexit quod angeli iam protegebant eam. Ideo uolu| it dominus hoc miraculum iudeis ostendere . ut duricia cordis| eorum insensata uidiret magnalia christi. Sed beata+ eulalia fi| de plena . sua sponte ad forum peruinit. Tunc rumor concurrit| per uicinas fori partis . et facta est turba innumerabilis+ in| gens nimis+ ut in domo sua nemo remaneret. Talis enim erat| fama sanctimonii et faciei sanctae eulaliae . ut omnes emeretensi| um urbis habitatoris ad aduentum beate conuenerint eula| liam+ ut in cuius amore pendebat . uere
Abbreviated transcription (Latin):
et ceteris dm̃ timentib castissime morace¬
tur. mala fama non tacuit ꝙ emeritensi¬
um urbem hostis cruentus intrasset: Et
nunciatum est beate eulalie. suꝑ uenis¬
se nuncios cumuehiculo publico. qui eã
ad emeritam ducerent: ibiq iam padrẽ
suum liberium. cum cet̾is confessoribus
incarcere ẽẽ reclusum: Quo cognito eu¬
lalia beatissima. leta ad passionem ꝓsil¬
iuit petens protinus ciuitatem Et ilico
non patrimonii abundantis eximia here¬
ditas: non caroꝵ unammitas reuocauit.
officium uirile ꝑtemptãs: sicq deuota
ad talem gloriam destinata. doto animo
festinans: ut si fieri posset tam cito longĩ¬
ram om̃e transigeret: Eteta ip̃m urge¬
bat mulionem inuelocitate uehiculi:
om̃i animositate festinans. Prestabat
uero ei comitatũ atq consortium: iuli¬
a conuirginalis eius Et cum it̾ agerent:
dixit ad eam beata eulalia: Notum tͥ
sit domina soror. quiꝰ norissima uado:
secd prior paciar: Et sic factum est: sicut

Expanded text:
et ceteris deum timentibus . castissime mo| raretur . malum fama non tacuit quod emeretensium ur| bem hostis cruentus intrasset . et nunciatum est beatae eula| liae . superuenisse nuncius cum uehiculo publico . qui eam| ad emerita ducerent. Ibique iam patrem suum Liberium cum| ceteris confessoribus in carcere esse reclusus cognita eulalia| beatissima laeta ad passione prosilibit petens protinus| ciuitatem et illico non patrimonii abun| dantes eximia non carorum Vnanimitas reuocauit offi| cium uirili pertemptans. Sicque deuota ad talem gloriam| distinata. Toto animo festinauit ut si fiere possit tam| longira omni transigerit . et ita ipsum| urguibat molionem in uelucitate uehiculi . omni animosita| te festinans . praestabat uero ei comitatum atque consor| cium . iulia conuirginalis eius . et cum iter agerit . dixit ad eam | beata eulalia. Notum tibi sit domina soror . quia nouissima| uado sed prior patior. Et sic factum est . sicut
Abbreviated transcription (Latin):
is Culalia beata respondit: Ego immo¬
lo domino deo meo sacrificium laudis: ⁊
uictimam iubilacionis: Tunc calpurnia¬
nus excitatus crudelissima uoluntade: di¬
xit carnificib suis: Ineculeo imponatur:
et flamnus exutraq parie ad positis com¬
burat᷑ Quam uirgo beata sententiam
audiens: psallens ita dicebat: ꝓbasti me
d̾s: igne me examinasti: et non est inuen¬

Expanded text:
is| eulalia beata respondit ego immois| eulalia beata respondit ego immolo domino meo sacrificium lau| dis et uictimam iubelacionis. Tunc calpurnianus excitatus| crudelissima uolumtate dixit carnificibus suis . in aeculio| inponatur . et flammis ex utraque parte appositis cumburra| tur. Quam uirgo beata sententiam audiens . sallens ita dice| bat probasti me deus . igne me examinasti . et non
Abbreviated transcription (Latin):
conditum: Tunc calpurnianus preses dia¬
bolico furore excitatus dixit : Ocarnifices
caminum succendite : et illuc eam mittite:
donec deficiat. Succenditur gͦ caminus:
sccł̃m preceptum p̾sidis: Ducitur puella
psallere infornace ac dicere: Ad ducentur
regi uirgines post eam: ꝓxime eius addu¬
centur in leticia et exultacione: Calpur¬
nianus igitur ante fores de ambulabat
pretorii: quia ꝓximus locus erat. ubi
audisset psallentẽ: ait suis Puto uicti
sumus: hec uirgo ꝑdurat inmalis: S
ne gloriarz se putet. educite eam÷ et scur¬
ronem uidete. et deducatur ante ꝙͣ pasi¬
atur. de calua ta et discincta ꝑpubli¬
cum: ut eius uirginitas om̃ib reueletur:
Cum q hec beata eulalia audisset: ita res¬
pondit: licet ignominiam interra sustineo
decaluata et discincta. ut ad deformitatem
dum hocate exigat. inimice iusticie: Cal¬
purnianus preses dixit: Ergo si times ad
deformitatem uenire: accede et immola cdi¬

Expanded text:
conditum. Tunc| calpurnianus praeses diaconditum. Tunc| calpurnianus praeses diabolico furore excitatus dixit carnifecis| Caminum succendite . et illuc eam mittite . donec deficiat. Suc| cenditur ergo caminum secundum praeceptum praesidis. Duci| tur puella allere in fornace cepit| hac dicere. Adducentur regi uirgini post eam proximi eius ad| ducentur in laetitia et in exultatione. Calpurnianus igitur| ante foris deambulabat praetorii quia proximus locus erat ubi| audisset sallentem ait suis .| Puto uicti sumus . haec uirgo perdurat in malis . sed ne gloriare| se putet . educite eam et scurronem uidete . et deducatur ante| quam paciatur decaluata . et discincta per populum ut| eius uirginitas omnibus reuelitur. Cumque haec beata eulalia| audisset ita respondit. Licit ignominia uerba sustinebo| decaluata et discincta ut ad deformitate dum hoc| at te exigant inimici iusticiae. Calpurnianus presis dixit| ergo si timis ad deformitate uenire accede et immola di
Abbreviated transcription (Latin):
re non possunt: Calpurmanꝰ preses di-¬
xit. Si ergo d̾s est inquem credis: quo¬
mͦ ut homo interra passionem sustinu¬
it: Culalia beata respondit: Suscepit
quidem passionem ut homo. quia ho
seruilem formam ad sumpsit: ut nos
ad libertatem ꝑcluceret: Calpurnianꝰ
preses dixit: Infurmat te cogitacio tua:
Ego hec non libent̾ aucdio: Accele et sa¬
crificia diis: ne forte ampliora tͥ p̾parent᷑
tormenta: Geata eulalia subridens ait:
Tunt mea magis ad auges uota. quando
mͥ ampliora infers torm̃ta: fac que cogitas:
purmanus p̾ses dixit: Ego te inuictam
nunꝙͣ dimitam: s grauissimis tormentis
afficiam: Eulalia beata respondit: Hin
cere me non potes: quia uincit inme qͥ pu¬
gnat prome Calpurnanu p̾ses dix̃:
Candelas incendite: et ad genua eiꝰ po¬
nite: Eulalia beata respondit: Htulatũ
est corpus meum: et fortis inuenta sum:
Sal iube mitti: ut plenius inxͦ possit ẽs̃

Expanded text:
re non possunt . Calpurnianus praeses dire non possunt . Calpurnianus praeses dixit| si ergo deus est in quem credis . quomodo ut homo in terra passionem| suscepit. Eulalia beata respondit . suscepit quidem passionem ut ho| mo quia homseruilem formam adsumpsit . ut nus ad libertatem+ perduceret| Calpurnianus preses dixit . infirmat te cogitatio tua . ego haec non| libenter audeo accede et sacrifica dies . ne forte ampliora tibi| praeparentur tormenta. Beata eulalia subridens ait . tunc| me magis adiuuas uota quando mihi ampliora inferis tormen| ta . fac quod cogitas .purnianus praeses dixit Ego te uictricem numquam demittam| sed grauissime poenis te adficiam. Eulalia beata respondit . uin| cere te non potes . quia uincit in me+ qui pugnat pro me. Calpurni| anus praesis dixit . candilas incendite . et ad ianuam eius ponite.| Eulalia beata respondit . ostulatum est corpus meum . et fortis inuen| ta sum . sal iube+ mitte . ut plenius in christo possit esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniebat: Tunc calpurnianus nimio
furore arceptus: dixit militib suis: Hre¬
gas afferte et cedentes eam fragm̃tum tes¬
tule exibete: et eius plagas fricate Eula¬
lia beata respondit: Miserere domine an¬
cille tue: ne infirmes corpus meum. s ma¬
gis conforta: quia gehennam quero e¬
uadere et ad te ꝑuenire ÷ qui unus intrini¬
tatis nomine es: qui uitam tribues eter¬
nam Calpurnianus preses dixit: Mise¬
ra consule tͥ antequam ext̾muperis: et sa¬
crificia diis: Culalia beata dixit: Sacri¬
ficͥia tu et om̃is ad sistentes tͥ diis ur̃is E¬
go autẽ sacrificabo domino deo meo. ho¬
stiam uiuam me offerens illi. sicut et ille
ꝓme oblatus est: ut nos depotestate tene¬
braꝵ. et de imꝑio diaboli liberaret: Nam
dii ur̃i poterunt sacrificiis honorari: qͦs
scimus uanitate suꝑsticionis ur̃e. aut
ere conflatos. aut lapidib sculptosaut
auobis habeant custodiam. se custodi¬

Expanded text:
erueniebat . tunc| calpurnianus nimio erueniebat . tunc| calpurnianus nimio furore adreptus . dixit militibus suis. Virgas| aferte et cedentes eam flagmentum testuli exibite et eius plagas| frecata . Eulalia beata dixit+. miserire domine ancillae tuae| ne infirmes cor meum . sed magis conforta . quia gehennam| quero euadere . et ad te peruenire qui unum trium nomen es| qui uitam tribuis aeternam. Calpurnianus praesis dixit| misera consulae tibi antequam extermineris et sacrifica| dies. Eulalia beata respondit sacrifica tu . et omnis adsisten| tes tibi diis uestris . ego autem sacrificabo domino meo hostiam ui| uam me offerens illi . sicut et illi pro me et oblatus est et nus de| potestate tenebrarum . et de imperio diaboli liberaret. Nam| dii aurei quibus poterint sacrificiis honorari quos scimus| uanitati supraestitionis auriae aut hęre conflatus . aut lapidi| bus scaltus aut a uobis habiant custo| diam . se custodi
Abbreviated transcription (Latin):
preses dixit: Adferte mͥ calcem uiuam
et illuc eam mergite: et aquam suꝑfun¬
dite: Culaia beata respondit: Trucidet te
ignis et̾nus: quemadmodũ trucidare
disposiusti puellam dei: Auxiliabit᷑ mͥ
dominꝰ: et cdemanib tuis liberabit me:
quia non prome s proip̃o has pacior
penas Calpurnianus p̾ses dixit: plĩ¬
bo ollam implete: et uehementer cale¬
factum ante eam afferce. et suꝑ lectum fer¬
reum nudam externite: Primum quidẽ
penam illi ostendite: si forte conuertat᷑
ad deos Et si sacrificare noluerit: ita eã
ꝑfundite: Culalia uero beata. que coti¬
die benedicti tyrsi passionem legebat.
amplissimo magis roborata ardore:
cum penam ante se oblatã uidisset:
dixit: D̾s uerax: ueni ad liberandam
ancillam tuam Credo enim ꝙ qui bene¬
dicto tyrso ad huc gentili misertus es.
et adte eum conuertisti: ita et me con
uertes Et continuo obstupuit plumbĩ
Manus quidem tenenciũ ustulabat:
ad beatam uero eulaliam frigidum ꝑ¬

Expanded text:
praesis dixit aferte mihi calcem uiuam et illuc eam| intingite . et aqua desuper fundite. Eulalia beata respondit .| trucidet te ignis aeternus . quemadmodum trucidare disposuisti| puella dei . auxiliabitur mihi dominus et de manibus tuis liberabit me| quia non pro me+ sed pro ipso has patior poenas. Calpurnianus preses| dixit . plumbum ollam inplite et uehementer calefactum anti eam| afferte et super lectum ferreum nudam+ extendite . primum quidem| poenam illi ostendite . ne forte conuertatur ad deos . et sacrificare| noluerit ita eam perfundite. Eulalia uero beata qui cottidiae| benedicti tyrsi passionem legebat . amplissimi magis roborata| ardere+. Cum poenam ante se oblatam uidisset . dixit . deus+ uerax ueni| ad liberandam ancillam tuam . credo enim quia+ prius benedicto tyr| so adhuc gentile miseratus es et ad te eum conduxisti. Ita et me con| uertas et continuo obstipuit plumbu magnus quidem tenentium| hostulabant . Ad beata uero eulalia frigidum p
Abbreviated transcription (Latin):
se uł defunctam uincere: quam uiuentẽ
suꝑare non potuit: S cui humana fue¬
rant obsequia negata: celestia ꝓdiuina
largitate ad fuerunt merita concessa Nã
nix desuꝑ puelle corpus asꝑsit ꝙ et for¬
titudine profuit et decore: ut trines eiꝰ
quos lictoꝵ sanguinolenta manus feda
uerat: aspera celestia dona ad ornarent:
Est om̃ib notum eulaliam beatissimam.
hic iam recepisse suis laborib mercedem:
ignis ardoris sui incendio flagrauerat.

Expanded text:
se uel defuncta uincere quem ui| uentem se uel defuncta uincere quem ui| uentem superare non potuit. Sed cum humana fuerant obsequia| denegata caelestia per diuinam largitatem adfuerant| merita concessa Nam nix desuper puellae corpus adsparsit| quod et fortitudine profuit . et decori ut crinis eius quas licto| rum sanguelente manus feta turpauerat adsparsa caeles| tia dona adornarent est omnibus notum eulalia beatissima| etiam hic iam recipisse suis laboribus mercidem uigni ardoris sui incendio feda| uerat
Abbreviated transcription (Latin):
nerimus. recognoscas faciem meam milla
die: et debitam ꝓtius consequaris meritis
ulcionem: Multi territi et compuncti cor¬
de. his uerbis auditis beate mr̃is eulalie.
ab idolis recesserunt: et indomino cretlide
runt: Post hec gͦ. beata eulałia diu̾sis
generib tormentoꝵ macerata: pendens
incruce suꝑ his om̃ib gloriabat᷑: cõmemo¬
rans se ip̃am inquib se ah infancia sua p̾¬
parauerat: Om̃ib se et iam audientib cli
cebat: Credi enim oportet unum et uerĩi
festinans ad dominum: quo celerius iret
p̾parata: De flamꝰ ma ignis exutraq par¬
te adposita. aꝑto ore suo uim rapuit. ⁊
auxit incencłia. Quo facto exore euis
incolumbe specie inconspectu om̃ium sc̃ẽ¬
mr̃is sp̃c migrauit ad celos: scilicet que mar
mr̃  que tam gratissimum spectaculum
ciuib p̾bustĩ. ut p̾cerita uinceres : presen¬
cia roborares: sequencia ꝓduceres: Cuiꝰ bea
credebat stulticia cradelitatis sue. se pos¬

Expanded text:
nerimus recognuscas faciem meam| in illa nerimus recognuscas faciem meam| in illa diae . et debita pro tuis consequaris meritis ultionem| multi torriti et conpuncti corde his uerbis auditis. Beati| martyres Eulaliae ab idolis recesserunt et in domino credide| runt. Post haec ergo beata eulalia diuersis generibus tor| mentorum macerata pendens in cruce super his omnibus glori| abatur cummemorans se ipsam in quibus se ab infancia| sua praeparauerat. Omnibus etiam audientibus se di| cebat credi oportit unum uerum festinans a domino eo celerius ire| properabat de camino ignis ex utraque parte adposita| aperto ore suo uim capuit et ausit incedu. Quo facto ex o| re eius in specie columbae in conspectu omnium sritus migrauit . ad caelum scilicet que mar|mar| tir que tam gratissimum expectaculum ciuibus praebu| isti ut praeterita uinceris praesentia ruboraris sequentia| perduceres Cuius beatcredebat stul| ticia crudilitatis sic se pos