comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictuoeẽ. Tuuo caueberis caephis quod inter p̃tatur p&rus: Unde nec
illo loco ubimarcus duo decim discipulos nominatim commemor ins
dixit apellatos. icobum. & io hannem filios tonitrui. arbitrandũ
est. nomenaccepisse p&rũ. quia diaeit illic quodimposuerit ei nomen
ut uocaretur p&rus. hoc eñi recolendo dioeit non quod tunc factũ sit: Liii.
Sequitur matheus & dicit. Tunc praecepit discipulis suis ut nemini
quid oporter& eũ ire hieru solimam & multapati. a seniorib: & scri¬
bis. & c&era usq ad illud ubiait. Non scipis ea quae dĩsunt. sed quae s¬
hominum. Hat̃ odemordine subnectunc marcus & lucas. Sedlucas
& p&ro quod passioni xp̃i contra dicerit tac&¬
Nequitur matheus. Tunc iħs dixit discipulissuis. Siquis uult post
me uenire abneget sem& ipsum. & tollat erucem suam. & seqͣtme.
& c&eriusq adillud ubiait Et tunc redd& unicuiq uorta operaeuis

Expanded text:
dictum esse: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. unde nec dictum esse: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. unde nec illo loco, ubi Marcus duodecim discipulos nominatim commemorans dixit appellatos Iacobum et Iohannem filios tonitrui. arbitrandum est nomen accepisse Petrum, quia dixit illic quod inposuerit ei nomen, ut uocaretur Petrus; hoc enim recolendo dixit, non quod tunc factum sit. Sequitur Mattheus et dicit: tunc praecepit disci- suis suis. ut nemini et eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et Scribis, etc., usque ad illud ubi ait, Non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum . Haec eodem ordine subnectunt Marcus et Lucas : sed Lucas Petro, quod passioni Christi contradixerit, tac si quis uult post me uenire. abneget semet ipsum et tollat crucem suam et sequatur me, et cetera usque ad illud ubi ait: et tunc reddet unicuique secundum opus eius.
Abbreviated transcription (Latin):
heliam aliuero hieremiam aut inum exxꝓphoxis & caerausq
ad illud ubicit. Et quod cumo solueris suꝑterram erit solutũ & in
caelis. Hoc eodem peneor dine marcus narrat sed int̃posuit primo
decaco inluminato quod solus ipse commemorit de illo quid txit
domino Vid eo homines sicut arbores ambulantes : Lucis cuitem
post miraculum illud dequinq panib: hoc recordatur atq. insert
cuius recordationis ordosicut ĩam supra ostendimus. Nihil re¬
pugnat or diniustoꝵ sed potest illuid mouere quod lucas dñminter¬
rogisse discipulossuos quem illum dicerent homines. Tunc dixit
con solus ee orans & ad essent & iamipsi. Porro cũtmarcus in uia dicitꝰ
illos hoc eodem interrogatos. sed eim mou& quinũ quã or auit in uii:
sam &iiam diisse merecolo Nequis arbitr&ur quod p&rus nom̃
accepit. ubiaitilli. Tues parus & suꝑhanc paeram aedificabo eccła
meam non e accipit hoc nomen. Nisi ubi iohannes commemorat ei.

Expanded text:
iam aut unum ex prophetis, et cetera usque ad illud ubi ait: et quodcumque solueris super terram, erit solutum in caelis. hoc eodem paene ordine Marcus narrat, sed interposuit primo de caeco inluminato, quod solus ipse commemorat, de illo qui dixit domino: uideo homines sicut arbores ambulantes. Lucas autem post miraculum illud de quinque panibus hoc recordatur adque inserit, cuius recordationis ordo, sicut supra iam ostendimus. nihil repugnat ordini istorum. sed potest illud mouere quod Lucas dominum interrogasse discipulos suos, quem illum dicerent homines, tunc dixit, cum esset solus orans et adessent etiam ipsi, porro autem Marcus in uia dicit illos hoc ab eodem interrogatos. sed eum mouet qui numquam orauit in uia. Iam etiam dixisse me recolo, ne quis arbitretur quod hic Petrus nomen accepit, ubi ait illi: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. non enim accepit hoc nomen, nisi ubi Iohannes commemorat ei
Abbreviated transcription (Latin):
Tamquam decilio quippe narrauit more euangłistarũ qđ dese
ac domigestum erat. Post qđ factum nihil aliud continuo
sequitur. quã hoc dearchi sinagogi filia. sic eñi ipse conte txit.
ut ipse transitus aperte indic&. hoc consequent̃ narrari qi
& consequent̃ factum est. quando quidẽ cum superius cõme

Expanded text:
 more Evangelistarum, quod de se ac domi suae gestum erat: post quod factum nihil aliud continuo sequitur, quam hoc de archisynagogi filia. Sic ipse enim contexit ut ipse transitus aperte indicet hoc consequenter narrari, quod et consequenter factum est: quandoquidem cum s
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes ad illum. Dic nobis inqua potestate haec facis. & c&era quae &ĩa duo illi
ommemorunt. Unde appar& nihileis &iã ipso ordine repugnare. quando
dquoddicit factum inunadierum. eadies intelligitur inqua id gestũ illi &iam
duos filios. Et̃ ciccedens ad primiondixit illi. Vade hodie operare inuinea meã
lle aũt̃ res pondens ait nolo: post ea cũt paenitentia motus : abut. Accedens cũt

Expanded text:
s in qua potestate haec facis? etc., quae etiam duo illi commemorant. Unde apparet, nihil eis etiam ipso ordine repugnare, quando id quod dicit factum in una dierum, ea dies intelligitur, in qua id gestum illi etiamduos filios et accedens ad primum dixit fili vade hodie operare in vinea mea ille autem respondens ait nolo postea autem paenitentia motus abiit acce
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dicit tantũ. nondicit &iã caecum. sed non exc eo qđ aliquidtac&.¬
Ideo de alio dicere putandũ est. eã eñi sequentiã ipsecõtexit que matͥeus.

Expanded text:
tum dicit tantum non etiam caecum : sed non ex eo quod aliquid tactum dicit tantum non etiam caecum : sed non ex eo quod aliquid tacet, de alio dicere putandus est: ea enim sequentia etiam ipse contexit quae Matthaeus.
Abbreviated transcription (Latin):
impler&ur quod dictumest ꝑesaiam ꝓph&tĩ dicentẽ. & t&eri usq
adillud quod uit. & in nomine eius om̃s gentes sperabunt. Hoc solus
iste comme morat. illiduo in aliu ꝑrexer̃. Ordinẽ sanerei gesta
uidetur marcus aliquantulũ tenuisse quidicit iħm cognita malig¬
na aduer sũ se dispositione iudaoꝵ secessisse ad mare cũ discipulis
suis. & ad eum turbas confluxxisse sanasse eũ plurimos. Vnde aũt
coeperit in aliudire . Non quod ordine sequer & uix appar& ut r̃u
ubi dicit conuenisse adeum turbas. potuit eñĩ hoc ium & alio tẽpore
an ubidicit afendit inmontẽ qđ & lucus uid&ur cõmemor iredicẽs
lactum estaũt in illis dieb exiuit in montẽ ortare. dicendo eni inillis
dieb satis ostendit non continuo factum:xxcuii.
atheus gͥ sequit᷑ & dicit. Tũc oblatꝰ ẽ eidamoniũ habens.
carus & mutus. & curauit eum. Ita utloqueretur. & uideret. Hoc
non inisto ordine. sed post alia multa lucas commemorat. Et mu¬

Expanded text:
uod dictum est per Isaiam prophetam dicentem, et caetera, usque ad illud ubi ait. Et in nomine ejus gentes sperabunt . Hoc solus iste commemorat, illi duo in alia perrexerunt. Ordinem sane rei gestauidetur Marcus aliquantulum tenuisse, qui dicit Iesum cognita maligna aduersum se dispositione Iudaeorum secessisse ad mare cum discipulis suis et ad eum turbas confluxisse, sanasse eum plurimos. unde autem coeperit in aliud ire, non quod ordine sequeretur, uix apparet, utrum ubi dicit conuenisse ad eum turbas -potuit enim hoc iam et alio tempore — an ubi dicit: ascendit in montem. quod et Lucas uidetur commemorare dicens: factum est autem in illis -diebus, exiit in montem orare; dicendo enim in illis diebus satis ostendit non continuo factum. XXXVII. Mattheus ergo sequitur et dicit: tunc oblatus est ei demonium habens caecus et mutus et curauit eum inon isto ordine, sed post alia multa Lucas commemorat, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
ne concordant: Neq enĩ int̃ ẽ ad reiueritatẽ qđ ab alio aliqͥd
tacitũ ab alio dr̃. Nec qd̾ marcus dicit. quis te tigit uestim̃ta
mea: c& lucas. Quis metetigit: Alt̃ enĩdiã usitate alt̃ꝓpriae
eandẽ tam̃ ut̃q sententiam. Namusitatius dicimus conscm¬
disme. quam conscindis uestim̃ta meci : Cum tamen in aperto

Expanded text:
oncordant. Neque enim interest ad rei veritatem, quod ab alio aliquid tacitum, ab alio dicitur; nec quod Marcus dicit, Quis tetigit vestimenta mea? et Lucas, Quis me tetigit? Alter enim dixit usitate, alter proprie, eamdem tamen uterque sententiam. Nam usitatius dicimus, Conscindis me, quam, Conscindis vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
duo similt ceplicauer. Iam enĩ sctis in ꝓmption est: Nihilec contro¬
reuni siquid alius dicit. quod alius prxermittit. seu uerbi seu
rei dum uł cabe adem sententia non ꝓsedatir. uł quae forte ciliaponit᷑.
alie nõ aduer se tur

Expanded text:
duo similiter explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contraduo similiter explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contrarium, si quid alius dicit quod alius praetermittit seu uerbi seu rei, dum uel ab eadem sententia non recedatur uel quae forte alia ponitur aliae non aduersetur
Abbreviated transcription (Latin):
potestis filios sponsi quam diucum illis est sponsus facere ieiumare.
Inquo & ipse ad aliud quiddam insinu andem eandẽ sententiam
degunt̃ aperuit. Sic enĩ intelligitur eosdem ipsos quilo quebantur
fuise fticturos ut lugentes ieumarent fili sponsi qm̃ ipsieent spon¬
sum occi suri. Quod cũt diteit matheus lugere. hoc marcus. & lucas
ieunare. quia & ille posteci. Tuc ieumabunt ait. nontũc lugebunt
lerum illo uerbo significauit detali ieuimio dñm locirtũ quod ꝑtina
ad humilitatẽ tribulationis ut illud alterum quod ꝑtin& ad gtudiũ
meuis inspiritalia suspensȩ citq ob hoc alienatȩ quodã modo a corpo¬
palouis cibis poste rioribus simili tudinibus dñs significcasse intel lgit᷑
Deptino nouo & umonouo idostendẽns quod anim a libus atq car¬
nalibus circa corpus occupatis. & obhoc ueterem adhuc sensim
duo sientibus hoc genus ie umii congruat quassimilitudines. & ali

Expanded text:
potestis filios sponsi, quamdiu cum illis est sponsus, facere ieiunare? potestis filios sponsi, quamdiu cum illis est sponsus, facere ieiunare? in quo et ipse ad aliud quiddam insinuandum eandem sententiam eleganter aperuit. sic enim intellegitur eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes ieiunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. quod autem dixit Mattheus lugere, hoc Marcus et Lucas ieiunare, quia et ille postea tunc ieiunabunt ait, non \'tunc lugebunt\'. uerum illo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod pertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur de panno nouo et uino nouo id ostendens, quod animalibus adque carnalibus circa corpus occupatis et ob hoc ueterem adhuc sensum trahentibus hoc genus ieiunii non congruat. quas similitudines et alii
Abbreviated transcription (Latin):
nant. Quod lucas euidentius ex pręssit. itu hoc idem intimans
cum dixiss& quid ei responderint dñs. deuocanone petcatoꝵ tamquã
agrotorum. At illi inquit dixer̃ adeum. Quare discipili iohannis
ieuinant frequent̃ & obsecritiones faciunt. Similit̃ & phariscror̃i. tiu
se nar rauit. Vnde ergo matheus. Tunc accesser̃ discipuli iohamis¬
addeum dicentes. Quare nos &pharis ȩi ieumamus. Nisiquia & ipsi
aderant & om̃s cer tatim ꝓ ut quisq poterat & hoc obiecer̃ quorum
sententicã diuerso loquendi modo sedtam̃ aueritate non alieno atrib
sponsus. Similit̃ posuer̃ matheus & marcus. Nisi quod marcus
filios nuptiarum apellauit quods illisponsi quod adrem nihil int̃ est.
filios quippe nuptiarum non tantum sponsi. sed &iam sponsȩ intelle¬
gimus. Eaidem gͦest aperta sententia non alteri ciduersa. Lucas
aũt non ait. numquid possunt fili sponsi ieiunare. Sedcit. Numquid

Expanded text:
nant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, nant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis responderit dominus de uocatione peccatorum tamquam aegrotorum: at illi, inquit, dixerunt ad eum: quare discipuli Iohannis ieiunant frequenter et obsecrationes faciunt, similiter et Pharisaeorum, tui se narravit. Unde ergo Matthaeus, Tunc accesserunt ad eum discipuli Joannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus? nisi quia et ipsi aderant et omnes certatim, ut quisque poterat, hoc obiecerunt, quorum sententia diuerso loquendi modo, sed tamen a ueritate non alieno, a tribus sponsus, similiter interposuerunt Mattheus et Marcus, nisi quod Marcus filios nuptiarum appellauit quos ille sponsi, quod ad rem nihil interest. filios quippe nuptiarum non tantum sponsi, sed etiam sponsae intellegimus. eadem ergo est aperta sententia, non altera aduersa. Lucas autem non ait \'numquid possunt filii sponsi ieiunare?\' sed ait: numquid
Abbreviated transcription (Latin):
adeum discipuli iohannis dicentes. Quare nos & phariscei ieiunamus:
Sequent᷑ marcus similit̃ intulit dicens. Et erãt discipuli iohannis. & pha¬
riscei ieuinantes. & ueniunt & dicunt illi. Curdiscipuli iohannis. & pha¬
risceorũ ieunant. Nisi quodiste putari potest ad disse pharisceos quod
simul cumdis cipulis iohannis hocdixerint. Cum matheus tantũ disci¬
pulos iohannis hocdixisse ꝑhibetit. Sed uerba ipsa qua illos apudm arcum
diisse legitur. magis indicant alios hocdixisse dealiis. Id est conuiuas
qui aderant uenisse ad iħm quia ieunabant discipuli iohannis & phari¬
scei & hocde illis dixisse ut quod ait ueniunt. Nonde ipsis depsi: dixxert
dequibus int̃posuerat. & erant discipuli iohannis & phari sceueiunan¬
tes. Sed cum istiessent ieunantes ueniunt illi quos hoc mou&. & dicunt
illi. Curdis cipuli iohannis & pharisȩoꝵ ieumantes. tui cũt nonieui¬

Expanded text:
ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos ohannis et Pharisaei ieiunantes, et ueniunt et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant? nisi quod iste putari potest addidisse Pharisaeos, quod simul cum discipulis Iohannis hoc dixerint, cum Mattheus tantum discipulos Iohannis hoc dixisse perhibeat. sed uerba ipsa, quae illos dixisse aput Marcum legitur, magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant uenisse ad Iesum, quia ieiunabant discipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc ei de illis dixisse, ut quod ait ueniunt non de ipsis dixerit, de quibus interposuerat: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, sed cum isti essent ieiunantes, ueniunt illi quos hoc mouit et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant, tui autem non ieiu
Abbreviated transcription (Latin):
.st. & tanto melius insinucit. quanto quibis damuerbis manente ueritate
uariata. Item quad matheus refert dnm respondisse. Non est opus ualentib
medica sedmale habentibus. Funtes aũt disci te quid est. misericordiam
uolo & non sacrificium. Non enĩ ueniuo care iustos. sed pecanores. Marcus quoq
& lucas eisdem peneuerbis eandem sententiã tenuerunt. Nisi quod ambo im̃
ponunt. Illud exꝓph&e testimonio. Misericordiamuolo quã sacrificum
Lucas aũt cumdixxiss&. non ueni uocare iustos. sed peccatores. addidit
inpaenitentiã. Quod ad explanandam sententiã ual&. Nequisquam
peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt. diligi arbitra&ur axp̃o
Cum illi similitudo decegrotis bene intim&: quid uelit ds̃ uocando pecca¬
tores. tamquã medicus aegros. utiq ut ab iniquitate. tãqũã ab agrmtudi¬
ne salui fiant quod fit ꝑpenitentiã. Itẽ quoddicit matheus. tũc accessor

Expanded text:
est, et tanto melius insinuata, quanto quibusdam uerbis manente ueritate est, et tanto melius insinuata, quanto quibusdam uerbis manente ueritate uariata. item quod Mattheus refert dominum respondisse: non est opus ualentibus medicus, sed male habentibus. euntes autem discite, quid est: misericordiam uolo et non sacrificium. non enim ueni uocare iustos, sed peccatores, Marcus quoque et Lucas eisdem paene uerbis eandem sententiam tenuerunt, nisi quod ambo non interponunt illud ex propheta testimonium: misericordiam uolo quam sacrificium. Lucas autem cum dixisset: non ueni uocare iustos, sed peccatores, addidit in paenitentiam, quod ad explanandam sententiam ualet, ne quisquam peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi arbitretur a Christo, cum et illa similitudo de aegrotis bene intimet, quid uelit deus uocando peccatores tamquam medicus aegros, utique ut ab iniquitate tamquam ab aegritudine salui fiant, quod fit per paenitentiam. Item quod dicit Mattheus: tunc accesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
bibit magister. Praeter misit ergomatheus. hoc quod iste addidit
bib&. sedquid ad rem. cumplana sit sententia insinuans. parit̃con¬
uuantes. Lucas aũt aliquantũ differentius hoc uidetur cõme¬
morasse. Etmur murabant inquit phariscei. & scriba eoꝵ dicen¬
tes addiscipulos euis. Quare cumpliplicanis & peccatorib man¬
ducatis & bibitis: Nonutiq magistrum corũi. nolens illic intelle¬
gr̃. sed simul omnib: & ipsi & discipuliseius hoc obiectũ insinuans.
Non tam̃ ei dictum sed illis quo & deipso & deillis acciperetur.
Hamuiq & ipselucas itadicit dñm respondisse. nonuenituo¬
cure iustos. sed peccatores inpęnitentiã . quod non eis res pondisset
nisi qđ dixcerant manducatis & bibitis adipsum maxximepti¬
nerert: Propterea & iãmatheus & marcus. deillo: discipulis
eius hoc obiectũ et̃ narrar̃. Quia cum & dediscipulis dicebatur.
magistro magis obi tiebatur quẽ sec tundo imitebantur. Una gͦ sententia

Expanded text:
gister uester? praetermissum est ergo a Mattheo quod iste addidit bibit. sed quid ad rem, cum plena sit sententia insinuans pariter conuiuantes? Lucas autem aliquanto differentius hoc uidetur commemorasse. et murmurabant, inquit, Pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? non utique magistrum eorum nolens illic intellegi, sed simul omnibus, et ipsi et discipulis eius, hoc obiectum insinuans, non tamen ei dictum, sed illis, quod et de ipso et de illis acciperetur. nam utique et ipse Lucas ita dicit dominum respondisse: non ueni uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. quod non eis respondisset, nisi quod dixerant manducatis et bibitis ad ipsum maxime pertineret. propterea etiam Mattheus et Marcus de illo discipulis eius hoc obiectum esse narrarunt, quia, cum et de discipulis dicebatur, magistro magis obiciebatur, quem sectando imitabantur. una ergo sententia
Abbreviated transcription (Latin):
cum uell& morer &ur. Deindecom m̃dans tradidit sp̃m. Sedquo¬
uis or dine quilib& arbitretur dicipotuisse. hoc magnopere
cauendum est. necui uidecitur quis quã euangłistaꝵ alteris epug¬
nare siuel tacuit quod alius dixxit autdiã quod alius taicuit.

Expanded text:
cum vellet moreretur, deinde commendans tradidit spiritum. Sed quocum vellet moreretur, deinde commendans tradidit spiritum. Sed quovis ordine quilibet arbitretur dici potuisse, hoc magnopere cavendum est, ne cui videatur quisquam Evangelistarum alteri repugnare, si vel tacuit quod alius dixit, vel dixit quod alius tacuit.
Abbreviated transcription (Latin):
& hac dicens exxpirtuit. Iohannes uero sicut tacuit illamuocẽ primã
heli heli quam matheus & marcus retulerunt. Tauͦuit &iã istã
quã solus luca s indicauit. Illiaũt duo nomine uocis magne significa¬
uerunt. idest pat̃ in manustuas commendo sp̃mmeũ. quod eũuo¬
cemagna diocisse & ipselucassimiliter ad testatus est. ut intelle¬
geremus hanc fuisse uocẽ magnã matheus & marcus comme¬
morauerunt. Sed dicit iohannes quod nullus eoꝵ trium eũ diaeis¬
se consumatũẽ. Cum ac&um accepiss&. quod eum ante uocem
magnãdiocisse intellegimus. Haec sunt eni uerba iohannis. Cũgͦ
accepiss& iħsac&um. dixit consumation est. & inclinato capite
tradidit sp̃m. Int̃ illud quod ait consũmatumest. & illud ait. indi
ifte: Ceteriaũt trescom memorauerunt hoc enĩ appar& ordi¬
nis eẽ. ut antedicer & consumatũ est. Cum ꝑ fectum de illo e&̃ qđ
deillo ꝓph&atum ert. & tamquam ad hoc exxpec tar& quiutiq

Expanded text:
et haec dicens expirauit. Iohannes uero, sicut tacuit illam uocem primam heli, heli, quam Mattheus et Marcus rettulerunt, tacuit etiam istam, quam Lucas solus indicauit, illi autem duo nomine uocis magnae significauerunt, id est: pater, in manus tuas commendo spiritum meum, quod eum uoce magna dixisse et ipse Lucas similiter adtestatus est, ut intellegeremus hanc fuisse uocem magnam quam Mattheus et Marcus commemorauerunt. sed dixit Iohannes, quod nullus illorum trium, eum dixisse: consummatum est, cum acetum accepisset, quod eum ante ipsam uocem magnam dixisse intellegimus. haec sunt enim uerba Iohannis: cum ergo accepisset Iesus acetum, dixit: consummatum est, et inclinato capite tradidit iste, caeteri autem tres commemoraverunt. Hoc enim apparet esse ordinis, ut ante diceret, Consummatum est, cum perfectum in illo esset quod de illo prophetatum erat, et tanquam ad hoc exspectaret, qui utique
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo imꝓperabant ei. nec marcus discre pat. hoc idem dicit aliis
uerbis. Lucas aũt potest putari repugnare nisigenus locutionis
satis usitatũ non obliuiscamur. Ait enĩ lucas unus aũt dehisqui
pendebant latronib blas phemabat eũ dicens. Situes xp̃s saliũ
facte medipsum & nos. Sequitur idem ipse atq ita conteaeit.
Respondens aũt alter increpͥabat illum dicens. Neq. tutimes dm̃
quod in eadem damnationees. & nos quidẽ iuste namdigna factis
recepimus hic uero nihil maligessit. & dicebat ad iħm. Dñe me¬
mento meicum ueneris in regnũtuũ. Etdixxit illi iħs. Amendicotibi

Expanded text:
cum eo, inproperabant ei. nec Marcus discrepat hoc idem dicens aliis cum eo, inproperabant ei. nec Marcus discrepat hoc idem dicens aliis uerbis. Lucas autem potest putari repugnare, nisi genus locutionis satis usitatum non obliuiscamur. ait enim Lucas: unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: si tu es Christus, saluum fac teet nos. Alter vero increpabat eum, dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatione es? Nos quidem juste, nam digna factis recipimus; hic vero nihil mali gessit. Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei dum veneris in regnum tuum. Dixit illi Jesus: Amen dico
Abbreviated transcription (Latin):
sindone ioseph in uoluisse dixxerunt ꝓpt eti ꝓhibuer̃ intellegi. & alialin¬
tea potuisse afferri anicodemo & suꝑ addi ut uerũ narrar & iohannes
quod non imo linteo sed linte is in uolutussit. quã uis & ꝓp̃t̃ sud ariũ quod
capiti ad hibebatur & instias quibus totum corpus alligatũ est quia
omã delino erant. & ic̃siuna sindon ibi fuit. uerissime dicipotuit. ligaue¬
runt eum linteis. lintea quippe generaliter dicuntur quȩ linoteauntur
equitur matheus. Erait aũt ibi maria magdalena. & alteramariuã
sed entes contra sepulerion. quod marcus itadicit. Mlaria ciũt
magdalenae & maria iosephaspiciebant ubi poner &ur. unde nihil
eos ex hoc dissentire manifestum est . Sequitur matheus. altera aũt
die quȩ est post paras ceuen conuener̃ principes sacerdotum & pharisȩi
ad pilatũ dicentes. Dnẽ recordati sumus quia seductor ille diã ad huc

Expanded text:
sindone Ioseph inuoluisse dixerunt, propterea prohibuerunt intellegi et alia linsindone Ioseph inuoluisse dixerunt, propterea prohibuerunt intellegi et alia lintea potuisse adferri a Nicodemo et superaddi, ut uerum narraret Iohannes, quod non uno linteo, sed linteis inuolutus sit. quamuis et propter sudarium, quod capiti adhibebatur. et institas, quibus totum corpus alligatum est, quia omnia de lino erant, etiamsi una sindo ibi fuit, uerissime dici potuit: ligauerunt eum linteis. lintea quippe generaliter dicuntur quae lino texuntur. Sequitur Mattheus: erat autem ibi Maria Magdalene et altera Maria seMagdalene et Maria Joseph aspiciebant ubi poneretur » . Unde nihil eos ex hoc dissentire manifestum est. 62. Sequitur Matthaeus: « Altera autem die, quae est post parasceven, convenerunt principes sacerdotum et Pharisaei ad Pilatum, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
ostium monumenti. Lucassic. & depositum in uoluit insindone & posuit
eũ in monum̃to ex ciso in quo non dũ quis quã positus fuerat. Etchis tribus
nulla questio dissensionis. oriri potest. iohannes aũt sepulturã dñi non
asolo ioseph. sed anicodemo quoq curattm fiusse commemorat. Consequent̃
enĩ anicodemo incipiens itanarrat. uenit aũt & nico demus quiuene rat
adiħm nocte primum. ferens miaeturam mirrte & aloes quasi librascentũ:
Deinde sequitur ad uingens ipsũ ioseph. & dicit. Acceperunt gͦ corpus ihu
& liguer̃ eum linteis cum aromatibus sicut mos iudris sepelire. Crat
aũt in loco ubi cruci fiacus est ortus. & in orto monumentum nouũ inquo
non dũ quis quc̃ positus erat. Ibiergo ꝓpt̃ partis ceuen iud aeoꝵ quiauce¬
taerat monumentũ posuer̃ iħm. Neq hic aliquid repugnat. rectem
tellegentib Neq eñilliquid enicodemo tacuer̃ ad firma uer̃ asolo ioseph
dm̃n sepultum. qua uissoluis comme morationẽ fecerint aut quu illi una

Expanded text:
m inuoluit in sindone et posuit eum in monumento exciso, in quo nondum quisquam positus fuerat. ex his tribus nulla quaestio dissensionis oriri potest. Iohannes autem sepulturam domini non a solo Ioseph, sed a Nicodemo quoque curatam fuisse commemorat. consequenter enim a Nicodemo incipiens ita narrat: uenit autem et Nicodemus, qui uenerat ad Iesum nocte primum, ferens mixturam murrae et aloes quasi libras centum. deinde sequitur adiungens ipsum Ioseph et dicit: acceperunt ergo corpus Iesu et ligauerunt eum linteis cum aromatibus, sicut mos Iudaeis est sepelire. erat autem in loco. ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum nouum, in quo nondum quisquam positus erat. ibi ergo propter parasceuen Iudaeorum, quia iuxta erat monumentum, posuerunt Iesum. neque hic aliquid repugnat recte intellegentibus. neque enim illi, qui de Nicodemo tacuerunt, adfirmauerunt a solo Ioseph dominum sepultum, quamuis solius commemorationem fecerint, aut quia illi una
Abbreviated transcription (Latin):
Merito enĩmou& cur ille qui ꝓpt̃ timorẽ occultus discipulus erat ausus
sit petere corpus eius. quod nullus eoꝵ qui eũ palam seque bantur ader&.
sed intellegendum est. istum fidutia dignitatis hoc fecisse qua preditus po-¬
terat familiarit̃ intrare ad pilatũ: In ex tremo aũt illo offitio funeri eae¬
hibendo minus curasse de uidaeis quam uissoler & indño audiendo eoꝵ
inimicitias deuitare.
XXIII
equitur matheus. &accepto corpore ioseph in uoluit sindone
munda & posuit illud in monumento suo nouo quod exciderat in

Expanded text:
merito enim mouet, cur ille qui propter timorem occultus discipulus erat ausus sit petere corpus eius, quod nullus eorum qui eum palam sequebantur auderet. sed intellegendum est istum fiducia dignitatis hoc fecisse, qua praeditus poterat familiariter intrare ad Pilatum. in extremo autem illo officio funeri exhibendo minus curasse de Iudaeis, quamuis soleret in domino audiendo eorum inimicitias deuitare. XXIII. Sequitur Mattheus: 59et accepto corpore Ioseph inuoluit illud in sindone munda et posuit illud in monum
Abbreviated transcription (Latin):
illos. aliud istum commemorasse: uł fortasselucas exprimereuo¬
dĩdicertit quia iustum crediderat sicut multi iusti dicti sunt filui
dĩ. quad dũt &iã ipse lucas dixit. Uidens aũt centurio quod fac¬
tum erat . in eo genere inclusit om̃a quae in illa horamirabilit̃
factaerant tam quam unũ mirabile factum commemorans
cuuis quasi membra & partes erant om̃a illa miracula iã uero
quod matheus addidit eos qui cumcenturione erant alii aũt hoc
tacuer̃ cui non appareat ex notissima regula. non ẽẽ contrari¬
um cum aliis dicit quod alius tac&. & quod matheus dixit timuer̃
ualde. Lucas cuĩt nondixit timuit sed glorificauit dm̃. Quis eũ
non intellegat timendo glorificasse.
xx.
equitur matheus. Erant aũt ibi mulieres multaquae secutȩ

Expanded text:
illos, aliud istum commemorasse, uel fortasse Lucam exprimere uoillos, aliud istum commemorasse, uel fortasse Lucam exprimere uodei dixerat, quia iustum crediderat, sicut multi iusti dicti sunt filii dei. quod autem etiam ipse Lucas dixit: uidens autem centurio quod factum erat, in eo genere inclusit omnia quae in illa hora mirabiliter facta erant, tamquam unum mirabile factum commemorans, cuius quasi membra et partes erant omnia illa miracula. iam uero, quod Mattheus addidit eos qui cum centurione erant, alii autem hoc tacuerunt, cui non appareat ex notissima regula non esse contrarium, cum alius dicit quod alius tacet? et quod Mattheus dixit: timuerunt ualde, Lucas autem non dixit \'timuit\', sed: glorificauit deum, quis eum non intellegat timendo glorificasse? XXI. Sequitur Mattheus: erant autem ibi mulieres multae a
Abbreviated transcription (Latin):
& haec int̃ illa ẽ quae tunc mirabilit factaerant. quãquã & si
matheus illud non ad didiss&. Intellegendum erat cum multa
miranda fucta fuerint c& om̃a centurio & qui cumeo eront mira¬
ripotuerint liberum fuisse narrantib: quid quisq: illũ miratũ cõme¬
morareuo luiss&. nec eossibi repugnare cum alius illud. alius illud
dicer & fuisse miratũ quando om̃a fuerat illemiratus. quod ciuitẽ
alius ait centurionẽ dixxisse uerefilius dĩerat iste. alius cũt uere
hic homo filius dĩ erat. non mouebit eum ciuinon excider̃ tãmulta
superius similit̃ dicta & exposita. ad unam quippe sententiã utraq
uerba conuenuent cursunt. nec quod alius tacuit homo alius
dixit ullomodo contrarium est. magis quod lucas nonauit centurio¬
nem diocisse filius dĩerat. sed iustus erat. potest putari diuersum
ed uel utrumq dictum acenturione intellegere debemus. & aliud

Expanded text:
et haec inter illa est quae tunc mirabiliter facta erant. quamquam, etsi et haec inter illa est quae tunc mirabiliter facta erant. quamquam, etsi Mattheus illud non addidisset, intellegendum erat, cum multa miranda facta fuerint et omnia centurio et qui cum eo erant mirapotuerint, liberum fuisse narrantibus, quid quisque illum miratum commemorare uoluisset, nec eos sibi repugnare, cum alius illud, alius illud diceret fuisse miratum, quando omnia fuerat ille miratus. quod autem alius ait centurionem dixisse: uere dei filius erat iste, alius autem: uere homo hic filius dei erat, non mouebit eum cui non exciderunt tam multa superius similiter dicta et exposita. ad unam quippe sententiam utraque uerba concurrunt. nec quod alius tacuit homo, alius dixit, ullo modo contrarium est. magis quod Lucas non ait centurionem dixisse filius dei erat\\ sed: iustus erat, potest putari diuersum; sed uel utrumque dictum a centurione intellegere debemus et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt in cuutatẽ & apparuer̃ multis. Haec quae solus dixit
non est me tuendum neccuiquam ceterorum repugnare uideatur
Sequitur idem ipse. Centurio aũt & quicum eoerunt custodientes
iħmuiso terrae motu & his quae fiebant timuerunt ualdedicentes
Uere difilius erat iste. marcussic. uidens aũtcenturio qui ex aduer¬
sostabat quia sic clamans expirass& ait. Uerehomohic filius dieet
Lucassic. uidens cũt centurio qđ factum fuerat glori ficabut deum
dicens. Uere hic homo iustus erat. Non est contrarium qđ matheus
dicit. uiso t̃raemotu atmiratum centurionem & eos quicum illo
erant. cũ lucas dicat. hoc eum ad miratũ quod emissa illauoce sxpi¬
rass&. ostendens quam in potestatẽ habuerit quando mor eret᷑
in eo quippe quod itẽ matheus. non solum dix̃ uis o terrae motu sed&iã
ad didit his quae facta erant integrum locum fuisse. demonstrauit
lucae ut dicer& centurionẽ ipsã dñi mortẽ fuis semiratũ. quia

Expanded text:
nctam ciuitatem et apparuerunt multis. haec quae solus dixit non est metuendum ne cuiquam ceterorum repugnare uideantur. sequitur idem ipse: centurio autem et qui cum eo erant custodientes Iesum uiso terrae motu et his quae fiebant timuerunt ualde dicentes: uere dei filius erat iste. Marcus sic: uidens autem centurio, qui ex aduerso stabat, quia sic clamans expirasset, ait: uere homo hic filius dei erat. Lucas sic: uidens autem centurio quod factum fuerat glorificauit deum dicens: uere hic homo iustus erat. non est contrarium, quod Mattheus dicit uiso terrae motu admiratum centurionem et eos qui cum illo erant, cum Lucas dicat hoc eum admiratum, quod emissa illa uoce expirasset, ostendens, quam in potestate habuerit, quando moreretur. in eo quippe, quod idem Mattheus non solum dixit: uiso terrae motu, sed etiam addidit: et his quae facta erant, integrum locum fuisse demonstrauit Lucae, ut diceret centurionem ipsam domini mortem fuisse miratum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rexit amortiuis. & erit nouissimus error peior priore. Ait illis pilatꝰ.
hab&is custodiam. Ite custo dite sicut scitis. Illi aũt. ab euntes mimier̃
sepulcrum signantes lapidem cũ custo dibus. Hoc solus matheus nar¬
rat nullo alioꝵ narrante aliquid quod huic uideatur eẽ contrariũ. de¬
indes equitur idẽ matheus & dicit sles pereaũt sabbati quae luces cqe
in prima sabbati uenit maria magdalent & altera maria uidere se

Expanded text:
re. Ait illis Pilatus: Habetis custodiam, ite, custodite sicut scitis. Illi autem abeuntes munierunt sepulcrum, signantes lapidem, cum custodibus » . Hoc solus Matrat nullo aliorum narrante aliquid quod huic uideatur esse contrarium. Deinde sequitur idem Mattheus et dicit: uespere autem sabbati, quae lucescit in pri
Abbreviated transcription (Latin):
quod non unum eoꝵ diacit acetum obtulisse. Genus enĩ locutionis
tenuit dequo supratrac tauimus pluralẽ pros ingulariponens.
hoc aũt deac&o & iam iohannes com me mortuit ubiait. Post¬
easciens iħs quia om̃a consũmata sunt ut consum mare tur
scriptura diocit sicio. Uas aũt positum erat aceto plenũ Illi

Expanded text:
quod non unum eorum dixit acetum obtulisse: genus enim locutionis quod non unum eorum dixit acetum obtulisse: genus enim locutionis tenuit, de quo supra tractauimus, pluralem pro singulari ponens. hoc autem de aceto etiam Iohannes commemorauit, ubi ait: postea sciens Iesus, quia omnia consummata sunt, ut consummaretur scriptura, dixit: sitio. uas autem positum e
Abbreviated transcription (Latin):
dereliquistime. Quidam aũt illic stantes & audientes dicebãt
heliam uocat iste. Mlar cus paene ad eadem uerba eadẽ tam̃
sententia non pene sed omnino consentit. Sequitur matheus &
continuo currens unus eox eis acceptam spongiam impleuit aceto.
& inposuit arundini & dabat eibibere. Sic & marcusdicit. Currẽs¬
aũt unus & implens spongiam ac&o circũ ponensq calamo potum
dabat ei pot᷑um dicens. Sinite uideamus siueniat helias ad depo¬
nendum eũ. quod quidem de helia non ipsum qui obtulit spongiã
cũ ac&o. sed c&eros dixisse matheus narrauit. Ait eñĩ .ct. c&e¬
riuero dicebãt. Sinite uideamus anueniat helias liberans eum.
Vnde intel legimus & illũ & c&eros hocditeissce Lucas autẽ ante
quã delatronis insulatione narrar& hoc deac&o. ita commemo¬
rauit. Illud ebant aũt ei& milites accedentes & acetum offeren¬
tes illidicentes. Situes rea uideoꝵ saluum tefac: semel com plecti
uoluit quod amilitib factum && dictum est. ubi mouere non deb&

Expanded text:
dereliquisti me? quidam autem illic stantes et audientes dicebant: Helian uocat iste. Marcus paene ad eadem uerba, ad eandem tamen sententiam non paene, sed omnino consentit. sequitur Mattheus: et continuo currens unus ex eis acceptam spongeam impleuit aceto et inposuit harundini onensque calamo potum dabat ei dicens: sinite, uideamus, si ueniat Helias ad deponendum eum. quod quidem de Helia non ipsum qui obtulit spongeam cum aceto, sed ceteros dixisse Mattheus narrauit. ait enim: ceteri uero dicebant: sine, uideamus, an ueniat Helias liberans eum, unde intellegimus quam de latronis insultatione narraret, hoc de aceto ita commemoravit: Illudebant autem ei et milites accedentes, et acetum offerentes illi, dicentes: si tu es rex Iudaeorum, saluum te fac. semel conplecti uoluit quod a militibus factum et dictum est. ubi mouere non debet.
Abbreviated transcription (Latin):
thia eo quod discipulus eẽ iħu. Oc cultus aũt ꝓpt̃ metum iud ȩorũ
ut toller& corpus iħu. & ꝑmisitpilatus. Venit gͦ & tulit corpus iħu
In hoc nihil edepectat in quo aliquis eoꝵ alicui repugnare uideatur
Sed aliquis forsitan quȩ rat quomodo a sem&& ipse. iohannes ipse non
discrep&. Contestans cumceteris quod ioseph p &iuerit corpus ihu

Expanded text:
hia, eo quod esset discipulus Jesu, occultus autem propter metum Judaeorum, ut tolleret corpus Jesu: et permisit Pilatus. Venit ergo, et tulit corpus Jesu . In hoc nihil exstat in quo aliquis eorum alicui repugnare videatur. Sed aliquis forsitan quaerat quomodo a semetipso Joannes ipse non discrepet, contestans cum caeteris qu
Abbreviated transcription (Latin):
ribus duobus demulierum praesentia satis consentit. quã¬
uis nullam earum nominatim exprimat. De turba &ĩã quȩ
simul aderant. & uidentes quaefiebant tundebant pec tora
sua & reuertebantur. Consentit matheo quamuis seor sum
ad nexuerit. Centurio aũt & quicum eo erant. quaꝓpt̃ tantũ
modo denotis eius qui stabant alonge solus inuenitur dixxisse.

Expanded text:
satis consentit, quamuis nullam earum nominatim exprimat. de turba etiam, quae simul aderat et uidentes quae fiebant tundebant pectora sua et reuertebantur, consentit Mattheo, quamuis seorsum adnexuerit: centurio autem et qui cum eo erant. quapropter tantum modo de notis eius, qui stabant a longe, solus inu
Abbreviated transcription (Latin):
a sũmo usq deorsum & marcussic. & uelum templi scis sũ est
a sũmousq deorsũ induo. Lucas aũt similit̃ hoc ait. & uelũ
templi scissũ ẽ medium. sed non eodem ordineuolens enĩ miracu¬
lũ miraculo adungere cumdixiss&. sol obscuratus est. conti¬
nuo sub ingendum existimauit. & uelum templi scissũ est
mediũ. Pre ocupant. uidelic& quod ex pirante dño factum est.
ut de indere capitulans ex sequeretur. & depotuac& i. & deilla uoce
magna. & deipsamorte quae ante scissionẽ ueli post tenebrtis faicta
intelleguntur. matheus enĩ quicum dixisse&. Iħs aũt iter ũ clamans
uoce magna emisit sp̃m. continuo subiecit. Et ecce uelũ tẽpli scissuẽ.
satis etepraessit. tũc eẽ scissum cum iłis emisiss&& sp̃m. Siciũt non addi¬
diss& & ecce. sedsimplicit̃ di txiss& & uel umtempli scissũẽ incer¬
tion e& utrĩupse & marcus. hoc recapitulando com memorissẽt.
Lucas cũt or dinem tenuiss&. aut lucas recapitula fso&. quod illiordi

Expanded text:
mpli scissum est in duo a summo usque deorsum. Lucas autem similiter hoc ait: et uelum templi scissum est medium, sed non eodem ordine. uolens enim miraculum miraculo adiungere, cum dixisset: sol obscuratus est, continuo subiungendum existimauit: et uelum templi scissum est medium, praeoccupans uidelicet, quod expirante domino factum est, ut deinde recapitulans exequeretur et de potu aceti et de illa uoce magna et de ipsa morte, quae ante scissionem ueli post tenebras facta intelleguntur. Mattheus enim, qui, cum dixisset: Iesus autem iterum clamans uoce magna emisit spiritum, continuo subiecit: et ecce uelum templi scissum est, satis expressit tunc esse scissum, cum Iesus emisisset spiritum. si autem non addidisset: et ecce, sed simpliciter dixisset: et uelum templi scissum est, incertum esset, utrum ipse et Marcus hoc recapitulando commemorassent, Lucas autem ordinem tenuisset, an Lucas recapitulasset quod illi ordi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbigr̃a quam ut dicat aliquis & rusticimihi insultant &ia sumꝰ.
in sult&. Tunc enĩ e& cortrarium quod lucas deuno mani festauit
sulli dixissent ambos latones conuiciatos dño. It aeñi non poss& sub
numero plurali uius intellegi. Cum uero dictum est. latrones quicũ
eo crucificieruant. nec ad ditum est ambo. non solum siambo fecissent
poss& hoc dict. Sed &ĩa quia unus hoc fecit potuit usitato locutio¬
nis modo plurtlem numerum significari.
Sequitur matheus & dicit. Asexta aũt horatene brae factae sunt
sup uniuersam ter rc̃ usq adhorã nonã. hoc & duo ali cõtestant᷑

Expanded text:
uerbi gratia, quam ut dicat aliquis: et rustici mihi insultant\', etiam si unus uerbi gratia, quam ut dicat aliquis: et rustici mihi insultant\', etiam si unus insultet? tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestauit, si illi dixissent ambos latrones conuiciatos domino; ita enim non posset sub numero plurali unus intellegi. cum uero dictum est latrones uel qui cum eo crucifixi erant nec additum est \'ambo\', non solum, si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam, quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Sequitur Mattheus et dicit: a sexta autem hora tenebrae factae sunt super uniuersam terram usque ad horam nonam. hoc et duo alii contestan
Abbreviated transcription (Latin):
trones qui fin deit erant cum eo imͦꝓperibantei. uł sicur marcusdic̃
& qui cũ eo crucifierant conuiciebantur eiquando quidẽ unis eprum
conuiciatus est. scđmlucae testimoniũ alt̃ & compescuit eũ. & indm̃
credidit. Nisi intellegamus matheũ & marcũ breuit̃ ꝑstringentes
hunc locum pluralem numerũ ꝓsingulari posuisse. Sicut in epistolu
adhebrȩos legimus pluraliter dictũ. clauseruntoral eonũ cum
solus danihel significari intellegatur. & pluraliter dictum secti sunt
cum desolo escia traditur. in psalmo &iam quod dictũ ẽ. ad stiter̃
reges terrae & principes conuener̃ inunum. pluralẽ numerum
prosingulari positum in actibus apostoloꝵ ponitur. Nam reges
ꝓpt̃ herodem. Principes ꝓpt̃ pilatum intellexerunt qui testimo¬
nium eiusdẽ psalmi adhibuer. sed quia & pagani solent calionnia¬
ri euagło: uideant quẽ ad modũ locuti sunt auctores eoꝵ. sed ras
medeas & cly: te mestris cum singulae fuerint. quid dũt usitaitius

Expanded text:
nes, qui fixi erant eum eo, inproperabant ei, uel, sicut Marcus dicit, et qui cum eo crucifixi erant conuiciabantur ei, quando quidem unus eorum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et conpescuit eum et in dominum credidit, nisi intellegamus Mattheum et Marcum breuiter perstringentes hunc locum pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sunt, cum de solo Esaia tradatur? in psalmo etiam quod dictum est: adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum, pluralem numerum pro singulari positum in actibus apostolorum ponitur. nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt qui testimonium eiusdem psalmi adhibuerunt. sed quia et pagani solent calumniari euangelio, uideant, quemadmodum locuti sint auctores eorum Faedras, Medeas et Clytemestras, cum singulae fuerint. quid autem usitatius
Abbreviated transcription (Latin):
narrationẽ quer in nobis complo&e sunt rerũ : iudetur significare nonul¬
los qui nõ patuer̃ hoc sus ceptũ munus implere. Id eo aũt dicit sibiuisũ et̃. eox
ordine diligent̃ scribere i qm̃multi conai sunt. Sed eos debemus acciꝑe
quoꝵ in eccła nulla extait auctoritus quia id qđ conati sunt implere mini¬
iume potuer̃. iste aũt non solu usq ad resurrectioectionẽ ad sũptionẽq
rae dignũ suo labare locum: ueru & ĩã deinceps quae ꝑ aipłos gestasunt
qua sufficere credidit adedifidmdam fidẽ legentiũ uł audientiũ ita scripse.
ut salus eius liber fide dignus haberetur in eccła de apłoꝵ cictib: narrantis:
sic gͦ luca narrare incipit euangłium:
uiii. uit andieb herodis reg̾is uidae sacerdos quidẽ nomine ⁊accharias

Expanded text:
narrationem, quae in nobis conpletae sunt. rerum. uidetur significare nonnulnarrationem, quae in nobis conpletae sunt. rerum. uidetur significare nonnullos, qui non potuerunt hoc susceptum munus implere; ideo autem dicit sibi uisum esse ex ordine diligenter scribere, quoniam multi conati sunt; sed eos debemus accipere, quorum in ecclesia nulla extat auctoritas, quia id quod conati sunt implere minime potuerunt iste autem non solum usque ad resurrectionem adsumtionemque os gesta sunt, quae sufficere credidit ad aedificandam fidem legentium uel audientium, ita scripsit, ut solus eius liber fide dignus haberetur in ecclesia de apostolorum actibus narrantis Sic ergo narrare Lucas incipit euangelium: 6 fuit in die- bus Herodis, regis I
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃e. & si idẽ ipse e&̃ ab alio adillũ aliquid scriberetur. sicut aluaȩ nine
euangłiũ. sed quia & ibi itaexorsus est. ut dicera&. primũ quidẽ
ex quattuor. quoꝵ est in eccła sublimis auctoritas. Nec ideo quia
diã de om̃ib sefecisse ser monẽ quae coepit iħs facere a&edocere usq
indiem quo mandauit apłis: putari deb& oma scripsisse in euan¬
głosuo quȩ iħs cũ apłis interra uersatus fecit &didxit. Nesit cõtra¬
rium iohanni quiat multa alia fecisse iħm quae siscriberentur
mundũ totũ nõ potuisse capere illos libros. Cum &ĩã const&&ĩa
ab aliis euangłistis non pauca narrata quae lucas ipse narrando
nõ ad tingit. De om̃ib ergofecit ser monẽ eligendo de om̃ib: unde
facer& ser monẽ quȩ iudicauit apta & congrua sufficere offitio
dis penscntionis suce. & quod dicit multos conatos ordinare

Expanded text:
esset et, si idem ipse esset, ab alio ad illum aliquid scriberetur sicut a Luca esset et, si idem ipse esset, ab alio ad illum aliquid scriberetur sicut a Luca euangelium —, sed quia et ibi ita exorsus est, ut diceret: primum quidem ex quattuor, quorum est in ecclesia sublimis auctoritas. nec ideo, quia dixit de omnibus se fecisse sermonem quae coepit Iesus facere et docere usque in diem, quo mandauit apostolis, putari debet omnia scripsisse in euangelio suo quae Iesus cum apostolis in terra uersatus fecit et dixit, ne sit contrarium Iohanni, qui ait multa alia fecisse Iesum, quae si scriberentur, mundum totum non potuisse capere illos libros, cum etiam constet ab aliis euangelistis non pauca narrata, quae Lucas ipse narrando non adtigit. de omnibus ergo fecit sermonem eligendo de omnibus, unde faceret sermonem, quae iudicauit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. et quod dicit multos conatos ordinare
Abbreviated transcription (Latin):
hĩc iã usq ad cenã dñi unde om̃iũ om̃ã considertita tractauimus.
Nõ dic̃ & marcus qđ cogat cũ aliqͥ compartiri ad inquirendũ nẽ quid
repugnare uidectur. Nũc ergo deinceps luce euangłiũ exordi
ne ꝑtractemus exceptis e. is quae hab& cũ matheo marcoq cõmunic
Qm̃ illaiã omniaꝑ tractata sunt.
Sic gͦ incipit lucas. Qm̃ quidẽ multiconati sũt ordinare narratio¬
ne qua in nabis compla& sunt rerũ sicut tradider̃ nobisqui ab initio
ipsiuider̃ & ministrifuer̃ sermonis : uisũ ẽ & mihi ad secuto aprin¬
cipio om̃ib diligenter ex ordine tibi scribere optime theofile. ut
cognoscas eoꝵ uerboꝵ dequib eruditus es ueritatẽ. hoc principiũ¬
ad euanglii narrationẽ nondũ ꝑtin&. ad mon&& aũt ut nouerimꝰ.
eundẽ lucã & iã librũ scripsisse qui actuũ apłoꝵ uocatur nõ solum
theofilo nom̃ & iã illic ineest. Nã posset fieri. ut & alius aliquis tͥeofill

Expanded text:
hinc iam usque ad cenam domini, unde omnium omnia considerata tractauimus, non dicit et Marcus quod cogat cum aliquo conparari ad inquirendum, ne quid repugnare uideatur., Nunc ergo deinceps Lucae euangelium ex ordine per- tractemus exceptis eis quae habet cum Mattheo Marcoque communia, quoniam illa iam omnia pertractata sunt. ergo incipit Lucas: Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem, quae in nobis conpletae sunt, rerum, 2 sicut tradiderunipsi viderunt. et ministri fuerunt verbi placuit et mihi adsecuto a principio. omnibus + diligenter ex ordine tibi scribere. optime Theofile ut cognoscas. eorum verborum. de quibus eruditus es veritatem Fuit in diad Evangelii narrationem nondum pertinet. Admonet autem ut noverimus eumdem Lucam etiam illum librum scripsisse, qui Actus Apostolorum vocatur, non solum quia Theophili nomen etiam illic inest; nam posset fieri, ut et alius aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
qui pfecto & prius qua axp̃ĩanoꝵ numero socientur utilioressint qũah
quicũ iã xep̃ieni cippellentur & xp̃ĩanis sacram̃tis inbutis̃ talia sua¬
dent ut quib ea ꝑsua serint secũ ine& nã poenã ꝑtrahant. quos mem¬
bror cor partilũ nomine tũ qũa manũ. uł oculũ scandalisantẽ uib&& iru
acor pore hoce ab ipsauntatis socieitite. ut sinc his porius ueniatim

Expanded text:
qui profecto, et priusquam Christianorum numero socientur, utiliores sunt quam hi qui profecto, et priusquam Christianorum numero socientur, utiliores sunt quam hi qui, cum iam Christiani appellentur et christianis sacramentis inbuti sint, talia suadent, ut quibus ea persuaserint secum in aeternam poenam pertrahant. quos membrorum corporalium nomine tamquam manum uel oculum scandalizantem iubet erui a corpore, hoc est ab ipsa unita