comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptu sit quod xp̃s surgens amortuis iã non morit᷑. & morseiultra non o¬
minetur  ꝓ inde ipsã apłi cã sententiã desuꝑ inspice: totãq c̃sidera. Cum
resurrectionẽ mortuorũ ꝑsuadere uellet eis qui dicebant quiã resurrectio
mortuorũ noni est: xp̃i resurrectione pͥmissa in exemplũ. inter cetera quȩ
ibi disseruit intulit sibi questionẽ: atq ait. Sed dicet aliquis. Quom resur¬
gent mortui: quo autem corpore uenient. id est quali corpore: Deini de
adhibens documenita seminum: stulte inquit tu quod seminas ñ uiuificatur.
nisimoriatur. Et quod seminas non corpꝰ quod futurũ ẽ seminas. sed nudum
&unicuiq seminũ ꝓpͥũ corpꝰ. Scđ̾m hõc gͦ dixerat ñ corpus quod futurũ est
Semmnas. neq enĩ nontriticũ erit extritico: sed quia nemo seminat herbam
uł stipulam. & multiplicia inpalea. tegim̃ta granorũ. cũ qͥb tam̃ semina ex-¬

Expanded text:
urgens a mortuis iam non moriatur et mors ei ultra non dourgens a mortuis iam non moriatur et mors ei ultra non dominetur? Proinde ipsam apostolicam sententiam desuper inspice totamque considera. cum resurrectionem mortuorum persuadere uellet eis, qui dicebant, quia resurrectio mortuorum non est, Christi resurrectione praemissa in exemplum inter cetera, quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem atque ait: Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\' id est quali corpore. deinde adhibens documenta seminum: Stulte, inquinisi moriatur prius. Et cum tu seminas, non corpus futurum seminas, sed nudum uni cuique seminum proprium corpus. secundum hoc ergo dixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina ex
Abbreviated transcription (Latin):
absit fagacio: absit uescendi potestas. absit esuriendi Necessitas. Quodgͦ legit᷑
apud̃ apłm. caro & sanguis regnũ dĩ nonpossi debt̃: soluit᷑ qͥdem questio &iam
isto modo quẽ tu c̃o memorasti. ut carnis & sanguinis nomine. oꝑa carnis & Sate¬
guinis iNtelli gant᷑. Uerũ quia nonde operib sed de modo resurrectiorus
lo quebatur apłs. & eam questionẽ disputando uersabat: melius eoloco intelligi
caro & sanguis ꝓcorruptione carnis & sanguinis posita. Sienĩ nom cartns
significat operationẽ. cur non significet &iã corruptionẽ sicut dictum est
omis caro foenum: Nam & hic ipsa corrupcibilitas significata est. Sequit᷑ eñ
& om̃is honor carnis ut flos foeni. Foenum aruit. flos decidit. Nũquidnã hoc
&iã illi carnic̃opetit dequadictũ est palꝑate & uidete quia sp̃s ossa & carnem
non habet sicut me uidetis habere. non quo modo arescat aut decidat. cum

Expanded text:
absit fatigatio, adsit uescendi potestas. absit; esuriendi necessitas Quod ergo legitur absit fatigatio, adsit uescendi potestas. absit; esuriendi necessitas Quod ergo legitur apud apostolum: Caro et san gu is regnum dei non possidebunt, soluitur quidem quaestio etiam isto modo, quem tu commemorasti, ut carnis et sanguinis nomine opera carnis et sanguinis intellegantur; uerum, quia non de operibus sed de modo resurrectionis loquebatur apostolus et eam quaestionem disputando uersabat, melius eo loco intellegitur caro et sanguis pro corruptione camis et sanguinis posita. si enim nomen carnis significat operationem. cur non significet etiam corruptionem, sicut dictum est: Omnis caro faenum? nam et hic ipsa corruptibilitas significata est; sequitur enim: Et omnis honor carnis ut flos faeni: faenum aruit. flos decidit. numquidnam hoc etiam illi carni competit, de qua dictum est: Palpate et uidete. quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? nam quo modo a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtraignẽ incorruptionẽ. sed ipsi igni decrãctã corrũpendi facultatem.
quid uerem̃ necarnẽ facere nequiuerit non posse corrũpi. qͥfecit iqnem
noxposse corrũ pere : Nã si illud non decarnis sed de ignis mutatiorue
intelligit᷑: multo ẽ. mirabilius. Simul enĩ & hominũ corpora non urebat
nepossec nocere: & ligna fornacis. urebit ut posset ardere. Sed qͥ &iam ista
noꝵ credunt. nimiũ dediuma potestate diffidunt: neccũ eis uł adeos nunc
ermo nob est. Iuiautẽ ista credunt exhis &iũ illa ut cũq coniciant. quȩ fide¬
lẽ quęr̃. Ualet igitur diuina potentia deista uisibili atq tractabili natina
corporũ qͥb dã manentib auferit quas uoluerit qualitites: acꝑhoc aiã ualet
meubia mortalia formȩ liniamtis manentib: corruptione uͦ mortalitatis
emortua stabili uigore furmart: ut absit libes. acsit efigies: adsit motio.

Expanded text:
contra ignem incorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, contra ignem incorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit non posse corrumpi, qui fecit ignem non posse corrumpere? nam si illud non de carnis sed de ignis mutatione intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciant, quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac per hoc ualet etiam membra mortalia formae liniamentis manentibus corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes, adsit effigies, adsit motio,
Abbreviated transcription (Latin):
medicine disciplina testatur: Sed quod libet quisq addat corrũptionĩt
addere caueat: nesuefidȩi sanitatẽ castitatẽq corruppat. Exc̃ suetudine
rerũ exꝑtarũ. inexꝑta oꝑa diuina. infirmitas metitur humana: & acutule
segarrire arbitrat᷑ cũdicit. Sicaro est: & sanguis ẽ. Si sangins: & teteri
humores. Siceterihumores: gͦ & corruptio: Fo modo diceret. Siflã ma est :¬
& ardet. Si ardet: & urit. Siurit: gͦ uirorũ triũ infornacẽ ignis abimpio
rege missorũ corpori incenidit. Siautẽ hoc intrib uiris miraculũ fac.
et Nondubitat qͥs qͥs dediuinis operib reste sapit. curnoncredat᷑ qͥfecit
illa corpora nonposse igne corrũpi. fecisse illud corpꝰ necigne. neo fame.
Nec morbo nec senio. nec ullaui alia quasol et humana corpora labe fa¬
tare corruptio: Quodsiquis quã dicit non cariu triũ illorũ uirorũ additã

Expanded text:
medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caueat, ne suae fidei sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inexperta opera diuina infirmitas metitur humana et acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores, ergo et corruptio. eo modo diceret: Si flamma est, et ardet; si ardet, et urit; si urit, ergo et uirorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat, quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur, qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corruptio? quod si quisquam dicit non carni trium illorum uirorum additam
Abbreviated transcription (Latin):
desua resurrectione dubitantib & illud quod uidebant noncorpꝰ sed sp̃m¬
ẽẽ putantibus. Uidete manꝰ meas. & pedes. Palpate & uidete. quia sp̃s
oSa &e carnẽ non habet: sicut me uidetis habere. Sic eorũ cum eet in terra
c̃crectatus ẽ. manibus. siceorũ ẽ cũ iret incelũ deductus aspectib Ibi uox
Angelica sonuit. Sicueniet quẽ ad modũ eum uĩdistis euntẽ in cȩlum.
ides ad sit. &e nula questio remanebit : nisi forte des anquine reqͥrendũ est:
qͥa cũ dixisset palpate &uidete quia sp̃s ossa & carnẽ non habet non addidit
sangumẽ: Nongͦ &e nos ad damꝰ in qͥrere quod ille non ad didit dicere: & d
cõpendio siplicet finitasit questio Fortassis enĩ accepta occasione Sanguinis:
ur gebit nos molestior ꝑscrutator & dicet: Sisinguis. curnon & pituita: curñ
afel flauũ &fel nigrum. qͥb quac tuor humorib naturã cirnis tẽperari&i

Expanded text:
de sua resurrectione dubitantibus et illud, quod uidebant, non corpus sed spde sua resurrectione dubitantibus et illud, quod uidebant, non corpus sed spesse putantibus: uidete manus meas et pedes; palpate et uidete quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere. sic eorum, cum esset in terra, contrectatus est manibus, sic eorum est, cum iret in caelum, deductus aspectibus. ibi uox angelica sonuit: sic ueniet, quemadmodum uidistis eum euntem in caelum. fides adsit, et nulla quaestio remanebit. Nisquia, cum dixisset: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, non addidit sanguinem. non ergo et nos addamus inquirere, quod ille non addidit dicere. et de compendio, si placet, finita sit quaestio; fortassis enim accepta occasione sanguinis urgebit nos molestior perscrutator et dicet: Si sanguis, cur non et pituita, cur non et fel flauum et fel nigrum, quibus quattuor humoribus naturam carnis temperari etiam
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatis. Hunc ad ea respondeam sicut dño ad iuuante potue ro.
quȩ p̃t̃ epłam malia cartula ame quȩrenda misisti. Quȩris utrũ nunc corpꝰ
dñi ossa & sanguinẽ habeat: aut reliqua carnis linamta. Iuid si ad deres
utrũ &iã uestimenta. nonne augeretur questio. qua causa nisi quia ea.
que inusu uite huiꝰ ñre corrupabilia: Nouimꝰ sine corruptione cogitart
uix possumꝰ. cũ diuinorũ miraculorũ quedã documenta ĩa datasit᷑ exqͥbus
liceit coniectare maiora: Nam siuestis israhelitarũ ꝑtot annos inheremo
sine tritura ẽe potuit. Simorticina pellis calciamentorũ tã diusine labe
durauit: potest ubiq ds̃ qͦrũlibet corporũ ꝑ quantũ uoluerit tẽpꝰ incorrup¬
tã ꝓtendere qualitatẽ. Ego ꝓinde dñi corpus ita incelo e̾t credo ut erat
quando ascendit incȩlumꝰ. Dixerat autẽ discipulis ut neuuangło legimus

Expanded text:
necessitatis. nunc ad ea respondeam, sicut domino adiuuante potuero, qnecessitatis. nunc ad ea respondeam, sicut domino adiuuante potuero, qraeter epistulam in alia chartula a me quaerenda misisti. Quaeris, utrum nunc corpus domini ossa et sanguinem habeat aut reliqua carnis liniamenta. quid, si adderes, utrum etiam uestimeuta, nonne augeretur quaestio? qua causa. nisi quia ea, quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus. sine corruptione cogitare uix possumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tam diu sine labe durauit, potest utique deus quorumlibet corporum, per quantum uoluerit tempus, incorruptam protendere qualitatem. ego proinde domini corpus ita in caelo esse credo, ut erat, quando ascendit in caelum. dixerat autem discipulis, ut in euangelio legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo fr̃i consentio: augustinus. Quantũ ad oculos attinet
corporales. quosdã uidemꝰ nec nouimꝰ : quoꝵ a nob̾ uita studiaq
nescuntur. qͦs dã nouimꝰ nec uidemꝰ: qͦrũ nobis caritas & affectꝰ
nnotuit. inqͥb &tẽ annume ramꝰ. It ideotẽ magis uidere desi deramus
ut in hissis quos & uidemꝰ & nouimꝰ. Nã illi qͥignoti nr̃is oculis ingerunt᷑.
non solum desiderabilem nonsunt. seduix tolerabilessunt: nisi aliqui bus
gnis pulcritudo inhis hominis interioris appareat. Quorũ autem
sicut tuus nob̾ pͥtis animꝰ intelligendo quã uidendo corpus apparuit.
iã qͥdẽ nouimꝰ eos. sed &iã uidẽre ideo desideramꝰ: ut ꝑ illud qđ c̃spicitur
culis. multo iocundius & familiarius eoquẽ . houimꝰ amico interiore pi¬
fruam᷑. Uerũ & hoc dete nob ds̃ fortasse donauit quietiorib & tranqͥlliorib
sicut obtamꝰ reb humanis: ut id honestȩ caritatissit pocius quã molestę

Expanded text:
ILECTISSIMO FRATRI CONSENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet corporales, quosdam uidemus nec nouimus, quorum a nobis uita studiaque nesciuntur; quosdam nouimus nec uidemus, quorum nobis cantu et affectus innotuit, in quibus et te adnumeramus; et ideo te magis uidere desideramus, ut in his sis, quos et uidemus et nouimus. nam illi. qui ignoti nostris oculis ingeruntur, non solum desiderabiles non sunt. sed uix tolerabiles sunt, nisi aliquibus signis pulchritudo in eis hominis interioris appareat. quorum autem sicut tuus nobis prius animus intellegendo quam uidendo corpus apparuit, iam quidem nouimus eos, sed ideo etiam uidere desideramus, ut per illud, quod conspicitur oculis, multo iucundius et familiarius eo, quem iam nouimus, amico interiore perfruamur. uerum et hoc de te nobis deus fortasse donabit quietioribus et tranquillioribus. sicut optamus, rebus humanis, ut id honestae caritatis sit potius quam molestae
Abbreviated transcription (Latin):
sermocinationis metũ tuȩ nichilte ee. malle quã uitrũ bonũ: dm̃ quo nichilest
melius & unde humanꝰ animꝰ haurit ut bonꝰ sit: quonã mͦ colendũ credas audeo ꝑ¬
contari. Nam quod eũ colendũ crecdas iã teneo Nuero &iã quid dexp̃osentias. Quod
enĩ eũ ñ parui pendas aduerti: s utrũ ea sola uia quȩ abillo demonstrata est ad uitã
beatam. puenire posse existimes & aliqua excausa ñ eam neglłgas ire s diffenas an &
aliam ut alias adtã opimã & p̃onuib appaendã possessionẽ uias eẽ. arbitreris & aliquã
supͣ dixi meq abste diligi ñ temere existimo: nec ulla dere alia int̾ eos qui se beniuole
nouer: sermo fructuosior uł impendit᷑ uł reposcitur uł accipit᷑ uł recipitur quã unde
boni beatiq si mꝰ

Expanded text:
sermocinationis mecum tuae nihil te esse malle quam uirum bonum, deum, quo nihil est sermocinationis mecum tuae nihil te esse malle quam uirum bonum, deum, quo nihil est melius et unde humanus animus haurit, ut bonus sit, quonam modo colendum credas, audeo percontari; nam quod eum colendum credas, iam teneo. quaero etiam, quid de Christo sentias: quod enim -eum non parui pendas, aduerti, sed utrum ea sola uia. quae ab illo demonstrata est, ad uitam beatam perueniri posse existimes et aliqua ex causa non eam neglegas ire, sed differas, an et aliam uel alias ad tam opimam et prae omnibus appetendam possessionem uias esse arbitreris et aliquam opter id, quod supra dixi, meque abs te diligi non temere existimo nec ulla de re alia inter eos, qui se beniuole nouerunt, sermo fructuosior uel inpenditur uel reposcitur uel accipitur uel recipitur quam, unde boni beatique simus
Abbreviated transcription (Latin):
onginiano augustinꝰ. Solere aiunt quendã ueterum dicere. quib satis ꝑsuasũ essa
ut nichil mallent seẽẽ. quã uiros bonos: his reliquã facilem eẽ. doctrinã. Ha nt senter¬
tiã nãsi rite recolo socratica est: longe antiquior ꝓph&ica iã p̃cesserat. p̃cipiens homi¬
nib breuit̃ & simul. ñ tantũ ut senichil malit eẽ. quã bonũ: uerũ &iam unde fiat bonꝰ
iliges inquit dñm dm̃ tuũ extoto corde tuo & extota animatua: & extota m̃te tua: & di
Diliges inquit dnm dr̃ tuũ ex toto corde tuo & extota animatua acatta sei totã eeqi
liges ꝓximũ tuũ tamꝗ teipsũ. Hoc cui ꝑsuasũ e̾et. ñ ei reliquã facilem. s eã totã ẽẽ.
doctrinã dũ taxat utilem ac salubrem. Multȩ enĩ doctrinȩ sunt sitam̃ doctrinȩ
dicendȩ sunt: uł suꝑfluȩ uł noxiȩ. Uaerũ libris xp̾̃s adtestans. in his inquit duob
p̃ceptis tota lex pend& & ꝓph&e Proinde quia mͥ uideor inspexisse tamꝙ inspeculo

Expanded text:
ONGINIANO AUGUSTINUS. Solere aiunt quendam ueterum dicere, quibus satis persuasum esset, ut nihil mallent se esse quam uiros bonos, his reliquam facilem esse doctrinam. hanc sententiam — nam, si rite recolo, Socratica est — longe antiquior prophetica iam praecesserat praecipiens hominibus breuiter et simul, non tantum ut se nihil malit esse quam bonum, uerum etiam unde fiat bonus: Diliges, inquit. dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et: Diliges liges proximum tuum tamquam te ipsum. hoc cui persuasum esset, non ei reliquam facilem sed eam totam esse doctrinam dum taxat utilem ac salubrem. multae enim doctrinae sunt, si tamen doctrinae dicendae sunt, uel superfluae uel noxiae. ueterum libris Christus adtestans: In his, inquit, duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. proinde, quia mihi uideor inspexisse tamquam in speculo
Abbreviated transcription (Latin):
pere scilica ñ aliud sit bene uiuere: aliud sacrate uiuere. s bene uu
te litteris aꝑire ñpigeat. Plurimũ quippe int̾ est ad id quod suscepinius int̾nos con¬
uendo ꝑ agere : ne cũ multa ñ netessaria tamq mea sentias que forte ñ sentis.
refellere molior tempus necessariũ insuꝑ fluis insum matur honerare itaq eplãm¬
eplm nolui: ut tecito rescribente c&era contexamꝰ¬

Expanded text:
percipere. ut scilicet non aliud sit bene uiuere aliud sacrate uiuere, sed bene uipercipere. ut scilicet non aliud sit bene uiuere aliud sacrate uiuere, sed bene uite litteris aperire non pigeat. plurimum quippe interest ad id, quod suscepimus inter nos conloquendo peragere, ne, cum multa non necessaria, tamquam ea sentias, quae forte non sentis, refellere molior, tempus necessarium in superfluis insumatur. onerare itaque epistulam nolui, ut te cito rescribente cetera contexam
Abbreviated transcription (Latin):
sentio nifallor uideri tibi ĩ sufficere aduã qua itur indra. ut uir bonus. pus iustis
puris. castis. ueris dictis. factisq ꝓmeraur deos. quorũ comitatu uallatus. in illũ sũmũ
m̃ omium creatorẽ irefistina. nisiaiã sacroꝵ antiquorũ piis p̃ceptis expi
purg&ur. Suam obren uelunscire. quid arbitrȩris ee. ꝑ sacra purgandũ: in eo qui pie.
iuste. pure. ueracit᷑q uiuetido ꝓmeraur deos & per eos unũ illũ dõrũ dm̃ Sienim
ñ uiuit Siaut̃ iã itaniuit. iã mundus ẽ. Porro iã mundũ atq purũ quid opus e. sacris
expiando purgari : Itaq hic modus e. disputationis nrȩ. qͦ soluto: consequentia ui debimꝰ
t ne homo bene ut sacis purgaur. ansacris purgour ut bene uiuat an ipse
cũq bene u uendi in homine modus ñ dũ sit idoneus adbeatã uitã quȩ ex do capitur:
nisi accedant ad ium̃ta sacorũ. Anbene uiuendi quedã uelut portiosit &iam sacra ꝑ

Expanded text:
sentio. ni fallor, uideri tibi non sufficere ad uiam, qua itur in deum, ut uir bonus piis, iustis, puris, castis, ueris dictis factisque promereatur deos. quorum comitatu uallatus in illum summum deum omnium creatorem ire festinet, nisi etiam sacrorum antiquorum piis praeceptis expipurgetur. quam ob rem uelim scire, quid arbitreris esse per sacra pnrgandum in eo, qui pie, iuste, pure ueraciterque uiuendo promeretur deos et per eos unum illum deorum deum. si enim ure casteque non uiuit. si autem iam ita uiuit, iam mundus est. porro iam mundum atque purum quid opus est sacris expiando purgari? itaque hic nodus est disputationis nostrae, quo soluto consequentia uidebimus: uiuatne homo bene, ut sacris purgetur, an saciis purgetur, ut bene uiuat, an ipse quantuscumque bene uiuendi in homine modus nondum sit idoneus ad beatam uitam, quae ex deo capitur, nisi accedant adiumenta sacrorum, an bene uiuendi quaedam uelut portio sit etiam sacra
Abbreviated transcription (Latin):
Orginiano augustinus. Cepifructũ scriptimei. rescriptũ sali& beniuolentiȩ tuȩ
unde iam uideo exortũ aͥ exorsũ int̾nosꝰ magne ac dere magna clisputationis quasi se¬
hoc ceptũ. debito acsalubri fine claudatur P romide quod dexp̃o nichil temere tibi uł ne¬
gandũ uł affirmandũ putasti. hoc in pagani animo temperam̃tũ non inuitus acceperim:
ioduͦ &iam scriptis meis de hacre doceri te cupis. nequaq abnuã: neq desistan
sumere sententiã tuã de antiquis sacris Cũ enĩ dixisses eam niã e: indm eẽ. meliorem

Expanded text:
OXGINIANO AUGUSTINUS. Cepi fructum scripti mei, rescriptum scilicet beniuolentiae tuae. unde iam uideo exortum et exorsum inter nos magnae ac de re magna disputationis quasi setem est, ut hoc coeptum debito ac salubri fine claudatur. proinde, quod de Christo nihil temere tibi uel negandum uel adfirmandum putasti, hoc in pagani animo temperamentum non inuitus acceperim. quod uero etiam scriptis meis de hac re doceri te cupis, nequaquam abnuam neque desistasumere sententiam tuam de antiquis sacris. cum enim dixisses eam uiam in deum esse meliorem,
Abbreviated transcription (Latin):
non accipiunt: sed tales p̾uatas. qualib nob̾ uti & iam ad paganos lic& quas illi & si aliquan.
leger̃. respondere tam eis siue noluer̃ suie ut magis creditur nequiuer̃. ubi nob satis uisur ẽ.
impleuisse nos officiũ caritatis. quã non solũ nr̃is. sed & om̃ib nosdebere sc̃s sp̃s doc&:
INom̃s. Monet &iã alioloco inmodestia corripiendos diuersa sapientes: neforte inqua

Expanded text:
non accipiunt, sed tales priuatas, qualibus nobis uti etiam ad paganos licet. quas illi etsi aliquando non accipiunt, sed tales priuatas, qualibus nobis uti etiam ad paganos licet. quas illi etsi aliquando legerunt, respondere tamen eis siue noluerunt siue, ut magis creditur, nequiuerunt. ubi nobis satis uisum est impleuisse nos officium caritatis, quam non solum nostris sed et omnibus nos debere sanctus spirituin omnes. monet etiam alio loco in modestia corripiendos diuersa sentientes: Ne forte, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
& ceteris qͥb hoc gratũ ẽ: AUGͦ. Dix qͥdẽ apłs paulus. Hereticũ hominẽ post
unã correptionẽ ꝰ deuita: sciens quia sub uersus ẽ. eiꝰ modi & peccat: & ẽ. a se-¬
i& ipso dam natus. Sed qͥ sentenciã suã quã uis falsã atq ꝑuersã nulla ꝑti¬
naci animositate defendunt. p̃sertim quã non audacia p̃sumtionissuȩ peperer. sedase-¬
ductis atq inerrorẽ lapsis parentib acceper̃. quęrunt autẽ cauta sollicitudine ueritatẽ
rrigiparati cũ inuenerint: nequaquã sunt interherecicos deputandi. Ta
odiosa suꝑbia tumi dũ. & ꝑuicacia male c̃tentionis insanũ. sicut uitandum mone mꝰ
ne infirmos & paruulos fallat: ita non ab nuimꝰ qͥb cũq modispossumꝰ corrigendum.
Unde factum ẽ: ut &iã ad non nullos donatistarũ pͥmarios scriberemꝰ non cominunicato¬
rias literas. quas iã olim ꝓpt̾ suã ꝑuersitatẽ abunitate catholica quȩ coto orbe diffusa est

Expanded text:
minem post unam correptionem deuita sciens, quia subuersus est eius modi et peccat et est a semet ipso damnatus. sed qui sententiam suam quamuis falsam atque peruersam nulla pertinaci animositate defendunt, praesertim quam non audacia praesumptionis suae pepererunt, sed a seductis atque in errorem lapsis parentibus acceperunt, quaerunt autem cauta sollicitudine ueritatem corrigi parati, cum inuenerint, nequaquam sunt inter haereticos deputandi. talodiosa superbia tumidum et peruicacia malae contentionis insanum sicut uitandum monemus, ne infirmos et paruulos fallat, ita non abnuimus, quibuscumque modis possumus, corrigendum. unde factum est, ut etiam ad nonnullos Donatistarum primarios scriberemus non communicatorias litteras, quas iam olim propter suam peruersitatem ab unitate catholica, quae toto orbe diffusa est,
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt. Nam inquantũ me nouer̃. uł de me uerũ credunt: ẽgo ab eis diligor: in quantũ
aut̃ mͥ tribuunt qđ in me necagnoscunt. nec romani maximꝰ auctor tullius eloquii. nul
lũ umq uerbũ inquit qđ reuocare ułl& emisit. Quȩ quidem laus quamiuis p̃clarissima ui¬
deatur. tam̃ credibilior ẽ. de nimio fatuo: quã de sapiente ꝑfecto Nam & illi quos uulgo
muriones uocant. quanto magis asensu cõmuni dissonant. magisq ab surdi & insulsi sunt.
ntomagis nullũ uerbũ emittunt qđ reuocare uelint. quiadicti mali uł stuli
penitere : utiq cordatorũ est.S si in bonã partẽ accipiat᷑. ut quẽ piã talem fuisse credamus.
quicũ sapient᷑ loqueret᷑ omia nullũ umq uerbũ qd reuocitre uella emisit. hoo potus de

Expanded text:
d quod non sum, diligunt. nam\' in quantum me nouerunt uel de me uerum credunt, ego ab eis diligor; in quantum d quod non sum, diligunt. nam\' in quantum me nouerunt uel de me uerum credunt, ego ab eis diligor; in quantum autem mihi tribuunt, quod in me nec agnoscunt nec uerum lum umquam uerbum\', inquit, reuocare uellet, emisit\'. quae quidem laus quamuis praeclarissima uideatur, tamen credibilior est de nimium fatuo quam de sapiente perfecto. nam et illi, quos uulgo moriones uocant, quanto magis a sensu communi dissonant magisque absurdi et insulsi sunt, tanto magis nullum uerbum emittunt, quod reuocare uelint, quia dicti mali uel stulti uel incommodi paenitere utique cordatorum est. sed si in bonam partem accipiatur, ut quempiam talem fuisse credamus, qui cum sapienter omnia loqueretur, nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit, hoc potius de
Abbreviated transcription (Latin):
beo sipficio: nec mirandũ ẽ. nec dolendũ. s potius agnoscendũ atq gratulandũ : Nonquia erra¬
tũ ẽ s quia impbatũ est. Nã nimis ꝑuerse se ipsumamat : qui & alios uult errare: uterror
suus lateat. Quanto enĩ melius & utilius ipse ubi errauit alii nerrent: quorũ ammonitu errore
careat. N uod sinoluerit saltĩ comites erroris ñ habeat. Si enĩ mͥ ds̃ qđ uolo prestiterit. ut
om̃i ũ librorũ meorũ quȩtũq mͥ rectissime displicent oꝑe aliquo ad hoc ipsum instituto colligam
atq de monstrem : tunc uidebunt homines quã ñsim acceptor ꝑsone meȩ. Uos aut̃ quime
multũ diligitis sitalem asseritis aduersus eos quorũ malicia uł imperitia uł intelligentia
rep̃hendor ut menusquã scriptorũ meorũ errasse dicatis. frustra laboratis ñ bonã causam susce¬

Expanded text:
beo, si proficio, nec mirandum est nec dolendum sed potius ignoscendum atque gratulandum, non quia errabeo, si proficio, nec mirandum est nec dolendum sed potius ignoscendum atque gratulandum, non quia erratum est, sed quia inprobatum. nam nimis peruerse se ipsum amat, qui et alios uult errare, ut error suus lateat. quanto enim melius et utilius, ubi ipse errauit, alii non errent, quorum admonitu errore careat! quod si noluerit, saltem comites erroris non habeat. si enim mihi deus, quod uolo, praestiterit, ut omnium librorum meorum quaecumque mihi rectissime displicent, opere aliquo ad hoc ipsum instituto colligam atque demonstrem, tunc uidebunt homines, quam non sim acceptor personae meae. Vos autem, qui me multum diligitis, si talem adseritis aduersus eos, quorum malitia uel inperitia uel intellegentia ; reprehendor, ut me nusquam scriptorum meorum errasse dicatis, frustra laboratis, non bonam causam susce
Abbreviated transcription (Latin):
Epłam tuã quã ꝑscinfr̃mñ & coepiscopũ meũ bonefaciũ accepi : qͥuȩ sibi cũ rescriberẽ nec in¬
ueni : retolui tam̃ te in ea quesisse: quomͦ inuenerint magi pharaonis conuersa in sanguinẽ
ta aqua egipti. unde simile aliquid facerent. Que duob modis quȩstio solui solo
rina aque offerri potuerit. siue qđ ẽ. credibilius. quia in ea regione in qua erant filii isrł istȩ
questionib: ñ multũ laboro quia & si defendi sententia mea liqͥda ratione ñ potest mea ẽ.
eiꝰ auctoris. cuiꝰ sensum imꝓbare fas ñ est: &iã cũ eo ñ intellec̾to. hoc inde sen
imꝓbandũ est Ego pro inde fateorme ex eorũ numero esse conari. qͥ ꝑficiendo scribunt: &
scribendo ꝓficiunt. Unde si aliquid uł in cautius uł indoctius ame positũ ẽ: qđ ñ solũ ab aliis qui¬
uidere id possunt. merito rep̃hendatur. uerũ &iã ame ipso. quia & ego saltim postea uidere de¬

Expanded text:
episcopum meum Bonifatium accepi, quaesiui, cum rescriberem, nec inueni. recolui tamen te in ea quaesisse, quo modo inuenerint magi Pharaonis conuersa in sanguinem tota aqua Aegypti, unde simile aliquid facerent. quae duobus modis quaestio solui solet, siue cum marina aqua offerri potuerit, siue, quod est credibilius, quia in ea regione, in qua erant filii Israhel, istae quaestionibus non multum laboro, quia, etsi defendi sententia mea liquida ratione non potest, mea est, non eius auctoris, cuius sensum inprobare fas non est, etiam cum eo non intellecto hoc inde sentitur, quod inprobandum est. ego proinde fateor me ex eorum numero esse conari, qui proficiendo scribunt et scribendo proficiunt. unde si aliquid uel incautius uel indoctius a me positum est, quod non solum ab aliis, quiuidere id possunt, merito reprehendatur uerum etiam a me ipso, quia et ego saltem postea uidere de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ facta sunt om̃ia : & in spm̃scm̃. Hȩc fides non ÷ tua sed utriusq nr̃m. quẽ ad modum
alia cõmunit᷑ cõfitemur. Siuoliusses gͦ tuã dicere. non istam diceres quȩ cõmunis ÷ nobis:
sed illĩ pocius in quadissentimꝰ auob̾. Hȩc & p̾sens dicerẽ: siquẽ ad modũ placuerat uerba
nr̃a exciperent᷑. Sed qui hoc noluisti. dicens te a nobtimere calũpniã. & aplacito cui mane
c̃senseras post prandiũ recessisti. ut quiddicerẽ qđ quẽ ad modũ uelles me dixisse narrares:
& ego ñ haberẽ unde ostenderẽ qͥd uł quẽ ad mnodũ dixerĩ. Noligͦ ulterius uctare qđ tufidẽ
tuã dixeris. & ego meã ñ dixerĩ: quia s̃ homines qͥc̃ siderent mep̃ocius habuisse fiduciã fidei
eȩ. qͥ eã scribi uoluerim : teautẽ non habuisse. dũ quasi calũniã ꝑtimescis. Par
obiectũ noneras negaturus. curdictũ scribi noluisti. p̃sertũm cũ magnopere uoluisses & im

Expanded text:
 et in spiritum sanctum\'. haec fides non est tua sed utriusque nostrum, quem ad modum alia communiter confitemur. si uoluisses ergo tuam dicere, non istam diceres, quae communis est nobis, sed illam potius, in qua dissentimus a uobis. L Haec et praesens dicerem, si, quem ad modum placuerat, uerba nostra exciperentur. sed quia hoc noluisti dicens te a nobis timere calumniam et a placito, cui mane consenseras, post prandium recessisti, ut quid dicerem, quod. quem ad modum uelles, me dixisse narrares et ego non haberem, unde ostenderem, quid uel quem ad modum dixerim? noli ergo ulterius iactare. quod tu fidem tuam dixeris et ego meam non dixerim, quia sunt homines, qui considerent me potius habuisse fiduciam fidei meae, qui eam scribi uoluerim, te autem non habuisse, dum quasi calumniam pertimescis. paraobiectum non eras negaturus, cur dictum scribi noluisti. praesertim cum magnopere uoluisses etiam
Abbreviated transcription (Latin):
idicis te mͥ dixisse fidẽtuã. & metͥ noluisse dicere fidẽmeã qđ te uidio nontacẽre:
recordare obserro quã utrũq sit falsũ. Nã nec tumͥ uoluisti dicere fidẽtuã : & ego tibi
lẽ meã non dicere nolui. sed ita dicert uolui: ut nemo posset dicere aut di
aliqͥd qđ non dixerim. aut non dixisse qđ dixerĩ. Diceres autẽ mͥ fidẽtuã. sihoc diceres
unde dissentis a nob̾: sidiceres. credo indm̃ patrẽ. qͥfiliũ fecit pͥmã creaturĩ ante omsceteras
abste uolo scire. Si uitẽ uerũẽ. quia ista dicitis: uoloscire quẽ ad modũ ea descripturis
sc̃is defendaitis. Nunc autẽ dixisti crederete indm̃ patrẽ om̃i potentẽ. inuisibilem

Expanded text:
dicis te mihi dixisse fidem tuam, et me tibi noluisse dicere fidem meam, quod te audio non tacere; recordare, obsecro, quam utrumque sit falsum. Nam nec tu mihi voluisti dicere fidem tuam, et ego tibi fidem meam non dicere nolui; sed ita dicere isse me aliquid, quod non dixerim, aut non dixisse, quod dixerim. diceres autem mihi fidem tuam, si hoc diceres, unde dissentis a. nobis, si diceres: \'Credo in deum patrem, qui filium fecit primam creaturam ante omnes ceteras abs te nolo scire. si autem uerum est, quia ista dicatis, uolo scire. quem ad modum ea de scripturis sanctis defendatis. nunc autem dixisti credere te <in deum patrem omnipotent
Abbreviated transcription (Latin):
plus desidero quãte. Mirum uideri potest. quẽ ad modum quẽ parit̃ amo: amplius desidertm.
Sed hoc mͥ facit spes amplior uidendi eum. Puto enĩ quod si ad noste iubente uł mittente uenerit.
& hoc faciet quod ad olescentẽ decet: maxime quia nondumcuris maiorib detinet᷑. &teipsum
mͥ expeditus apportabit. Iuib numeris c̃sistant uersus dauitici nonscripsi: quia nescio.
Neque enim ex hebrea lingua quãignoro potuit etiã numeros inter pres expͥmere. nemetri neces.¬
sitate ab int̾pretante ueritate amplius quamratio sentenciarũ sinebat digredi cogeretur.
ertis camen eos constare numeris credo illis. qͥ eã linguã ꝓpecallent. Amauit ei
musicam piam: & in eastudia nos magis ipse quã alius ullus auctoraccendit. Habitetisom̃s
in ȩcernum sadiutorio altissimi. quihabitatis unanimes indomo: pater materq fratres.

Expanded text:
plus desidero quam te. mirum uideri potest, quem ad modum, quem pariter amo, amplius desiderem; plus desidero quam te. mirum uideri potest, quem ad modum, quem pariter amo, amplius desiderem; sed hoc mihi facit spes amplior uidendi eum; puto enim, quod, si ad nos te iubente uel mittente uenerit, et hoc faciet, quod adulescentem decet, maxime quia nondum curis maioribus detinetur, et te ipsum mihi expeditius adportabit. quibus numeris consistant uersus Dauidici, non scripsi, quia nescio. neque enim ex Hebraea lingua, quam ignoro, potuit etiam numeros interpres exprimere, ne metri necessitate ab interpretandi ueritate amplius, quam ratio sententiarum sinebat, digredi cogeretur. certis tamen eos constare numeris credo illis, qui eam linguam probe callent. amauit enim uir ille sanctus musicam piam et in ea studia nos magis ipse quam ullus alius auctor accendit. habitetis omnes in aeternum in adiutorio altissimi, qui habitatis unanimes in domo, pater materque fratres
Abbreviated transcription (Latin):
quippe intelliguntur in eo quinq libri. sinon adsit qui non solum disputantium possit separare
ꝑsonas: uerum &ciam ꝓnuntiando itasonare morulas sillabarũ ut eis expͥmant᷑. sensũq auriũ
feriant genera numerorũ: maxime quia inqͥb dã &iã silentiorum dimensa inter ualla milcent᷑.
quȩ omnino sentiri neque unt: nisi auditorem ꝓnuntiator informet. Sextũ sane librũ quẽ
emendatum repperi. ubi est om̃is fructus ceterorũ: non distuli mittere caritatituę.
ortassis ipsetuam non multũ refugiat grauitatẽ. Nã superiores quinq uix filionr̃o & coru¬
dia cono uiliano qm & ipse iã nob̾cum commilitat: dilectione uł cognitione uidebuntur.
quidem non audeo dicere plus amo quãte: quia necueracit᷑ dico. sed tamen aui

Expanded text:
enitebit. difficillime quippe intelleguntur in eo quinque libri, si non adsit, qui non solum disputantium possit separare enitebit. difficillime quippe intelleguntur in eo quinque libri, si non adsit, qui non solum disputantium possit separare personas uerum etiam pronuntiando ita sonare morulas syllabarum, ut eis exprimantur sensumque aurium feriant genera numerorum, maxime quia in quibusdam etiam silentiorum dimensa interualla miscentur, quae omnino sentiri nequeunt, nisi auditorem pronuntiator informet. Sextum sane librum, quem emendatum repperi, ubi est omnis fructus ceterorum, non distuli mittere caritati tuae; fortassis ipse tuam non multum refugiat grauitatem. nam superiores quinque uix filio nostro et condiacono Iuliano, quoniam et ipse iam nobiscum commilitat, digni lectione uel cognitione uidebuntur. quem quidem non audeo dicere plus amo quam te, quia nec ueraciter dico, sed tamen audeo dicere
Abbreviated transcription (Latin):
nfirmitate falluntur. Uerum qͥa inom̃ib itrũ mocib quid nunẽrari ualcant facilius c̃ sideratꝰ
inuocib: eac c̃sideratio qͥbdã quasi gradatis itinerib nitit᷑ ad suꝑna intima ueritatis. in qͥb
uis ostendit se sapientia hilariter. & iom̃i ꝓuidentia occurrit amantibus: micionr̃i ocucũ
pludere: quando conscripsi desolo rithmo sex libros. & demelo scribere alios for sitansex fateor
disponebam: cũ mͥ ocium futurũ speraba. Sed postta quã mͥ curarum ecclesiasticarũ sarcita
imposita est: om̃s illȩ deliciȩ fugere demanib itaut uix nuncipsum codicem inueniã: qm̾tu ã
uoluntatẽ. nec peticionẽ sediusionẽ c̃tenere nequeo. Quod sane opusculum si potuero mittere:
non qͥdem metͥ obtemperasse. uerumtamen tehoc ame tantõpere flagitasse p

Expanded text:
infirmitate falluntur. 3. Verum quia in omnibus rerum motibus quid numeri valeant, facilius consideratur infirmitate falluntur. 3. Verum quia in omnibus rerum motibus quid numeri valeant, facilius consideratur in vocibus, eaque consideratio quibusdam quasi gradatis itineribus nititur ad superna intima veritatis, in quibus viis ostendit se sapientia hilariter, et in omni providentia occurrit amantibus : initio nostri otti, scripta proludere, quando conscripsi de solo rhythmo sex libros, et de melo scribere alios forsitan sex, fateor, disponebam, cum mihi otium futurum sperabam. Sed posteaquam inposita est, omnes illae deliciae fugere de manibus, ita ut uix nunc ipsum codicem inueniam, quoniam tuam uoluntatem nec petitionem sed iussionem contemnere nequeo. quod sane opusculum si potuero mittere, non quidem me tibi obtemperasse uerum tamen te hoc a me tanto opere flagitasse pa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a pectora pulsat. Dõ funde p̃ces ut soles. Iuasit nob comes oratio raucabucina. terrifica
tuba. puto qđ & sidera terreat. Hostiũ clamor immanis. ẽ: sed his non terrem᷑. nouimꝰ enĩ
ista non hodie. Ergo uenerande xp̃i sacerdos petedm̃. ut iacula in hostes dirigat nr̃a
ilectissimo & spectabili uiro filio bonefacio: aSꝰ. eũs. INCIIT SC̃I AEUETIΝΙ aD EUM¬
Graui depugna conqui reris: dubites nolo. Utiletui tuisq dibo cotusiliũ. Arripe manib
arma. oratiõ aures pulset auctoris: quia quando pugnatur. ds̃ aꝑtis celis spectat: & partẽ

Expanded text:
ra pectora pulsat: Deo funde preces, ut soles, tua sit nobis comes oratio. Rauca buccina, terrifica tuba, puto quod et sidera terreat; hostium clamor immanis est, sed his non terremur: novimus enim ista non hodie. Ergo, venerande Christi sacerdos, pete Deum ut jacula in hostes dirigat nostra, lectissimo et spectabili viro BONIFACIO, AGravi de pugna conquereris, ut dubites nolo, utile tibi tuisque dabo consilium. Arripe manibus arma, oratio aures pulset auctoris, quia quando pugnatur, Deus apertis coelis spectat, et partem
Abbreviated transcription (Latin):
Ugustinus ep̃s famulus xp̃i familiȩq eiꝰ dilecto filio macedonio indño salutẽ. Nego¬
mũ in republica uirũ & ñ suis s aliorũ utilitatib attentissimũ. qualẽ te e̾e
tibi gratulam᷑ & reb humanis: nec deserere debemꝰ alloquio. nec occupare ꝓerio Acape
itaq quod ꝑme uł nosse uoluisti: uł utrũ ipse nossem ex perm: quod si paruũ aut suꝑ fluũ¬
iuditare f iudicares: nullomͦ int̾ tam magnas tamq necessarias curas tuas curandũ ẽẽ. censeres
Quens ame cur officii sacerdotii nr̃i ee. dicamꝰ int̾̃uenire preis & nisi obtineamꝰ offendi: quasi
quod erat officunri minime reportemꝰ. Ubiuehem̃ter tedicis ambigere utrũ istud ex
religione descendat: de inde adiungis: qua ratione ita mouearis: Nãsi adño peccata
inquis adeo ꝓhibentur ut nepenitendi quidẽ copia post pͥmã tribuat᷑. quẽ ad modum
nos possumꝰ ex religione contendere. ut nob̵ qualecũq illud crim̃ fuerit dimittat᷑.d¬

Expanded text:
GUSTINUS EPISCOPUS FAMULUS CHRISTI FAMILIAEQVE EIUS DILECTO FILIO MACEDONIO IN DOMINO SALUTEM. Negotiosissimum in re publica uirum et non suis sed\' aliorum utilitatibus attentissimum, qualem te esse et tibi gratulamur et rebus humanis, nec deserere debemus alloquio nec occupare prooemio. accipe itaque, quod per me uel nosse uoluisti uel, utrum ipse nossem, experiri. quod si paruum aut superfluum iudicares, nullo modo inter tam magnas tamque necessarias curas tuas curandum esse censeres. quaeris a me, cur officii sacerdotii nostri esse dicamus interuenire pro reis et, nisi obtineamus, offendi, quasi, quod erat officii . nostri, minime reportemus. ubi uehementer te dicis ambigere, utrum istud ex religione descendat. deinde adiungens, qua ratione ita mouearis: nam si a domino peccata\', inquis, adeo prohibnos possumus ex religione contendere ut nobis qualecumque illud crimen fuerit, dimittat
Abbreviated transcription (Latin):
iudicũ dĩ  In diuicias benignitatis eiꝰ & pacientiȩ & longanimitatis contẽpnis. ignorans qm̃¬

Expanded text:
iudicium dei? an diuitias benignitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis? ignoras, qiudicium dei? an diuitias benignitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis? ignoras, q
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ds̃ apudquẽ nulla ẽ. iniquitas petestaf cuius sũ ma potestas est : qui ñ tantũ qualis quisq sit
uid& uerũ aian qualis futuris sit p̾uid&: quisolus potest᷑ iniudicando ñ labi. qr in cognoscendo
ñ potest falli: faciattam̃ sic̃ eunangłiũ loqͥt᷑ solem suũ oriri superbonos & malos: & pluat suꝑ
iustos & in iustos. Cuuꝰ mirabilis bonitatis ut simꝰ im itatores dñs xp̃s exortans diligite inquit
inimicos ur̃os. benefacite eis qͥuos oder̃: & orate ꝓ eis qͥuos ꝑsecunt᷑. ut sitis filii patris uri qui
incelis ẽ: qui facit solem suuꝰ suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ iustos & iniustos. Hac indulgentia
& lenitate diuina multos abuti ad ꝑniciẽ suã quis nescat. Quos arguens apłs & grauit᷑ incre¬
pans. dicit. Existimas aut̃ ohomo omis qͥ uidicas eos quitalia agunt & facis ea. qm̃ tueffugies

Expanded text:
cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudicando non labi, quia in cognoscendo non potest falli, faciat tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. cuius mirabilis bonitatis ut simus imitatores, dominus Christus exhortans: Diligite, inquit, inimicos uestros, benefacite eis, qui uos oderunt, et orate pro eis, qui uos persequuntur, ut sitis filii patris uestri, qui in caelis. est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies
Abbreviated transcription (Latin):
Cuicium. tanto minꝰ uolumꝰ in em̃ datũ interire uiciosũ. Facile e. enĩ atq plu
malos odisse quia malisunt. Rarũ aut̃ &ꝑiũ eosdem ipsos diligere qr homines sunt:
ut in uno simul & culpã imꝓbes & naturã ꝓbes. ac̃ ꝓpterea culpã iustius oderis: quod ea fedat᷑
natura quã diligis. Non e. igit᷑ iniqͥtatis s potius humanitatis soci&ate deuinctus. qͥ propt̃o
e. criminis ꝑsecutor. ut sit hominis liberator Morũ porro corrigendorir᷑ nullus alius quam
in hacuita locus Nam post hanc quisq id habebit : quod in hac sibim& conquisierit. Ideo com pel
ani generis caritate int̾uenire preis: neistam uitã sic finiant ꝑ suppliciũ ut
finita ñ possint finire suppliciũ Noli gͦ dubitare hoc officiũ nr̃m ex religione descendere.

Expanded text:
obis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue obis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue malos odisse, quia mali sunt, rarum autem et pium eosdem ipsos diligere, quia homines sunt, ut in uno simul et culpam inprobes et naturam probes ac propterea culpam iustius oderis, quod ea foedatur natura, quam diligis. non est igitur iniquitatis sed potius humanitatis societate deuinctus, qui propterea est criminis persecutor, ut sit hominis liberator. morum porro corrigendorum nullus alius quam in hac uita locus; nam post hanc quisque id habebit, quod in hac sibimet conquisierit. ideo compellimur humani generis caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic finiant per supplicium, ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo dubitare hoc officium nostrum ex religione descendere,
Abbreviated transcription (Latin):
taanus. aluis tiuis u̾bis ad ista citius respondemus. Tamq. enĩ nos hesitare i hac questione
nolueris Aut p̾uidisti qͥd dicturr ẽemus: Aut ã monuisti qͥd dicere deberemꝰ. & aisti. tũ pret̾ẽa
actidit hoc quod grauuise. Nã om̃ia peccata uident᷑ ueniabiliora: cũ is qͥ reus ẽ. correctionẽ
ꝓmitat. Antẽꝙ gͦ discutiã quid sit illud grauius qd̵ inepła tua sequitur. hoc interĩ quod
dedisti accipiã. eoq utar ad molem hanc amouendã. qua nr̃ȩ int̾cessiones posse repͥmi
uidebantur. Ideo quippe quantũ facultus datur ꝓpeccatis om̃ib: int̾cedimꝰ: qr om̃ia pec¬
cata uident᷑ ueniabiliora. cũ is qui reus e. correctionẽ ꝓmitat. Hȩc tua ẽ: & nia sententia
N ullomͦ gͦ culpas quas corrigi uolumꝰ approbamus. nec quod ꝑperã cõmittit᷑ ideo uolumus
impunitũ eẽ qr plac&: s hominẽ miserantes. facinus aut̃ seu flagitiũ de testantes: quanto magis

Expanded text:
tamus, aliis tuis uerbis ad ista citius respondemus. tamquam enim nos haesitare in hac quaestione nolueris, aut praeuidisti, quid dicturi essemus, aut admonuisti, quid dicere deberemus. et aisti: \'Tum praeterea accedit hoit\'. antequam ergo discutiam, quid sit illud grauius, quod in epistula tua sequitur, hoc interim, quod dedisti, accipiam eoque utar ad molem hanc amoliendam, qua nostrae intercessiones posse reprimi uidebantur. ideo quippe, quantum facultas datur, pro peccatis omnibus intercedimus, quia \'omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reulpas, quas corrigi uolumus, adprobamus nec, quod perperam committitur, ideo uolumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem miserantes, facinus autem seu flagitium detestantes, quanto magis n
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuina ꝓuidentia ñ ẽẽ. credat᷑. & multa seruans ultimo examini ut futurũ iudiciũ cõmen¬
colimꝰ inimicos atq odus adusũ nos acerrimis incitatos ac ꝑsecutores nisi impios habere non
possumꝰ. Nũ igit᷑ diligendis impu. nũ impus benefaciendũ ẽ. nũsimpus orandũ est.

Expanded text:
ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudicium commencolimus, inimicos atque odiis aduersum nos acerrimis incitatos ac persecutores nisi impios habere non possumus. num igitur diligendi sunt impii? num impiis benefaciendum est? num pro impiis et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iudicat: rei tenerent᷑ in causa pͥmiani. Cũ aut̃ hocdixer̃ ĩ munẽ fecer̃ ȩccłam catholicã
sic̃ nos asserebamꝰ a tausa ceciliani. S & eralegẽ. c&era discute. uide utrũ in ipsũ cecilianũ
deciuꝰ ꝑsona p̃dicare conabant᷑ eccłȩ aliqͥd inali ꝓhare potueruit : uide utrũ ñ potiꝰ &iã ꝓ illo
multaegerint. & plurib: lectionib: quas contrase ꝓtuler & recitauer̃: causã eiꝰ bonam
om̃i no firmauer̃. Lege ista : iit legante᷑ eͥ. Considera omt̃ia r& racta diligent̃. & elige quid
siore ꝓdonati parte : ꝓsacrilega diuisione : importunitatẽ nr̃ȩ circate dilectionis diutius sustinere
Attendis enĩ & sepe repais sic̃ audio qđ in euuangłi o scriptũ ẽ. retessisse adño. lxx. discipłos & ar¬

Expanded text:
udicat, rei tenerentur in causa Primiani: cum autem hoc dixerunt, immunem fecerunt Ecclesiam catholicam, sicut nos asserebamus, a causa Cde cuius persona praeiudicare conabantur ecclesiae. aliquid mali probare potuerint. uide, utrum non potius etiam pro illo multa egerint et pluribus lectionibus, quas contra se protulerunt et recitauerunt, causam eius bonam omnino firmauerint. lege ista uel legantur tibi. considera omnia, retracta diligenter et elige, quid sione, pro Donati parte, pro sacrilega diuisione importunitatem nostrae circa te dilectionis diutius sustinere. Adtendis enim et saepe repetis, sicut audio, quod in euangelio scriptum est recessisse a
Abbreviated transcription (Latin):
uũ salutis et̃nȩ:. Postea quã dictũ ẽ. factũ ẽ. quod uissisti & adhuc ẽ. locus: exi inqͥt inuias & sepes &
compelle intrare Qua ꝓpt̃ si ambularetis qͥ&i extra hoc conuiuiũ scȩ unitatis eccłȩ : tamꝗ iniuis
os inueni remꝰ. Nunc uero qi ꝑmulta mala & seua quȩ in nios cõmittitis. tãq spinis & as peritate
pleni estis: Uos tamq insepib inuenimꝰ. & intrare cõpelliꝰ. Qui cõpellit᷑ : qͦ ñ uult cogit᷑: s cũ
intrauerit. iã uolens pascit᷑. Chohibe itaq iã itii quũ & in pacatũ aninũ : ut in uera ȩccła xp̃i
inuenias salutare conuiuiu:¬

Expanded text:
conuiuium salutis aeternae, posteaquam dictum est: Factum est, quod iussisti, et adhuc est locus, exi, inquit, in uias et saepes et conuiuium salutis aeternae, posteaquam dictum est: Factum est, quod iussisti, et adhuc est locus, exi, inquit, in uias et saepes et compelle intrare. quapropter, si ambularetis quieti extra hoc conuiuium sanctae unitatis ecclesiae, tamquam in uiis uos inueniremus; nunc uero, quia per multa mala et saeua, quae in nostros committitis, tamquam spinis et asperitate pleni estis, uos tamquam in saepibus inuenimus et intrare compellimus. qui compellitur. quo non uult, cogitur, sed, cum intrauerit, iam uolens pascitur. cohibe itaque iam iniquum et inpacatum animum, ut in uera ecclesia Christi inuenias salutare conuiuiu