comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a fundam̃tis restaurare. Quod du m
esset opꝰ expletũ. ⁊ multi deuota reli¬
gione abeato. xp̃i athleta felgil do
postularent. qͣtmꝰ aliqm illis parti¬
culam de reliquiis sc̃i. ac deo dilec¬
ti patͥs cuthberti. siue successoris eiꝰ
eiluualdi dare debuisset: uisum
est illi. diuisam particulati memo¬
rata pelliculam. petentib dandã.
s daturꝰ eam aluis. priꝰ in se ip̃e. qͥd
hec uirtutis haberet exꝑtus est.Ha¬
bebat namq uultũ. deformi rubo¬
re simul & tumore ꝑfusũ. Cuiꝰ qͥdem
futuri in eo languoris. & priꝰ cũ adhuc
cõmuni int̃ fr̃s uita degeret. aspici¬
entib in facie eiꝰ signa patebant. At
cũ in solitudine remotꝰ minorem
corporis cultũ. maiorẽ adhiberet con¬
tinentiã. & qͣsi diutino carcere inclu¬
sus. rarius uł fotu solis. itł aeris ute¬
ret᷑ afflatu. excreuit languor in ma¬
ius. faciẽq totã tumenti arclore
repleuit. Timens gͦ ne forte magnitu¬

Expanded text:
a fundamentis restaurare. Quod dum a fundamentis restaurare. Quod dum esset opus expletum, et multi devota religione a beato Christi athleta Felgeldo postularent, quatenus aliquam illis particulam de reliquiis sancti ac Deo dilecti Patris Cudbercti, sive successoris ejus Aedilwaldi dare debuisset, visum est illi divisam particulatim memoratam pelliculam petentibus dandam. Sed daturus eam aliis, prius in se ipse quid haec virtutis haberet expertus est. Habebat namque vultum deformi rubore simul et tumore perfusum: cujus quidem futuri in eo languoris et prius, cum adhuc communi inter fratres vita degeret, aspicientibus in facie ejus signa patebant. At cum in solitudine remotus minorem corpori cultum, majorem adhiberet continentiam, et quasi diutino carcere inclusus, rarius vel fotu solis, vel aeris uteretur afflatu, excrevit languor in majus, faciemque totam tumenti ardore replevit. Timens ergo ne forte magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
rit qͥa parietes p̃fati oratorii. qͥ tabu¬
lis minꝰ diligent̾ coaptatis erant cõ¬
positi. longa essent uetustate disso¬
luti:⁊ seꝑatis ab inuicẽ tabulis. faci¬
lem turbinib prebuissent ingressũ
S uir uenabilis. qui celestis edificii.
magis ꝗͣ terren decorẽ querebat:
mat̾ie reꝑiret. stiparat rimulas. ne co¬
tidianis imbriũ siue uentoꝵ iniuriis.
ab orandi retarcdaret᷑ instantia.
um hec igit᷑ eil waldus ingressus
locũ uidisset. postulauit a frequen¬
tantib se fr̃ib pelliculam iutuli: eãs¬
in illo angulo. quo ⁊ ip̃e ⁊ p̃decessor eiꝰ
flectere solebat clauis affixã. uiolen¬
tiis ꝓcellarũ opposuit. At postꝗͣ ipse
qͦ expletis ibi duodecĩ ꝯtiniuis amiliꝰ
gaudiũ suꝑne beatitudinis intͣuit.
ac terciꝰ locũ eundem felgil dus in co¬
lare cepit: placuit reuentissimo lin¬
disfarnensis eccłe pontifici eaqdfrido.
dissolutũ uetustate oratoriũ illud.

Expanded text:
rit quia parietes praefati oratorii, qui taburit quia parietes praefati oratorii, qui tabulis minus diligenter coaptatis erant compositi, longa essent vetustate dissoluti, et separatis ab invicem tabulis facilem turbinibus praebuissent ingressum. Sed vir venerabilis, qui coelestis aedificii magis quam terreni decorem quaerebat, materiae reperisset, stipaverat rimulas, ne quotidianis imbrium sive ventorum injuriis ab orandi retardaretur instantia. Cum haec igitur Aedilwaldus ingressus locum vidisset, postulavit a frequentantibus se fratribus pelliculam vituli, eamque illo in angulo quo et ipse et praedecessor ejus flectere solebat, clavis affixam violentiis procellarum opposuit. At postquam ipse quoque, expletis ibi duodecim continuis annis, gaudium supernae beatitudinis intravit, ac tertius locum eumdem Felgeldus incolere coepit, placuit reverentissimo Lindisfarnensis Ecclesiae pontifici Eadfrido, dissolutum vetustate oratorium illud
Abbreviated transcription (Latin):
ec pret̾eundũ arbitror. qͥd mi¬
racłi celestis etiã. ꝑ reliqͥas sc̃is¬
simi oratorii. in qͦ pater uen̾abilis
solitariꝰ dño militare consueue¬
rat: diuina pietas ostendi̾t. Qd̾ tͣnͣ
utrũ m̾itis eiꝰde beati patͥs cuthbti.
an successoris eiꝰ eibwaldi. uiri eque
deo dediti asscͥbendũ sit. int̾nꝰ arbi¬
ter nou̾it. neq aliqua ratio uetat.
utusq mito factũ creli. comitante
etiam fide reuerentissimi patͥs felgil¬
di: ꝑ quẽ ⁊ in quo miracłm ip̃m. qd̾
refero sanationis cõpletũ est. Ip̃e est
qui t̃ciꝰ eiꝰde loci: ⁊ militiȩ spũalis he¬
res. hodie maior septuagenario. in
magno uite future desicłio. t̾minũ
p̃sentis expectat. Cũ gͦ uiro dñi cuth¬
berto ad celestia regna tͣnslato eil¬
uualdus eiusde insule. ⁊ monast̾ii
colonꝰ existere cepisset. qͥ & ip̃e mul¬
tos antea ꝑ annos. in monachica con¬
u̾satione ꝓbatꝰ. rite gradũ anachore¬
tice sublimitatis ascendebat: r̃eppe¬

Expanded text:
ec praetereundum arbitror quid miraculi coelestis etiam per reliquias sanctissimi oratorii in quo Pater venerabilis solitarius Domino militare consueverat, divina pietas ostenderit. Quod tamen utrum meritis ejusdem beati Patris Cudbercti, an successoris ejus Aedilwaldi, viri aeque Deo dediti ascribendum sit, internus Arbiter noverit. Neque aliqua ratio vetat utriusque merito factum credi, comitante etiam fide reverentissimi Patris Felgeldi, per quem et in quo miraculum ipsum quod refero sanationis completum est. Ipse est qui tertius ejusdem loci et militiae spiritalis haeres, hodie major septuagenario in magno vitae futurae desiderio terminum praesentis exspectat. Cum ergo viro Domini Cudbercto ad coelestia regna translato, Aedilwaldus ejusdem insulae et monasterii colonus existere coepisset, qui et ipse multos antea per annos in monachica conversatione probatus, rite gradum anachoreticae sublimitatis ascendebat; repe
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓb andi uideam᷑. Sane u̾itatẽ re¬
rum ita polliceor. ut nulla me. sub¬
lato siqͥs infuerit splendore u̾boꝵ
dicturũ ꝓfitear. que ñ aut ab hus
qͥ uiderunt. aut a uidentib audi¬
erunt acceꝑim .& eis fide simul. &
auctoritate plurimũ p̃stantib. Quoꝵ
qͥdem uocabula iccirco sponte re¬
fugio: qm̃ dicendi pͥmitias barba¬
ricis appellationib decolorare no¬
lo. iliqua tñ cde his reb nͣ incõmo¬
de scͥpta inueni: quoꝵ sententias
exinde assũptas. p̃senti scͥpture ꝯgruo
ordine inserenda iudicaui. Illius
itaq freti auxilio. cuiꝰ gͣtuita boni¬
tate sumꝰ qͥcqͥd bene sumꝰ. cuiꝰ lar¬
giflua misatione sapimꝰ qͥcqͥd bene
sapimꝰ. tangamꝰ psalt̾iũ. tangamꝰ&
cytharã. ut in altero sẽpit̃nam mar¬
tyris głam exultando p̃dicemꝰ. ĩn
altero corporales eiꝰ passiones immi¬
tando uenerem᷑. Ac quẽ admodũ
p̃cipiente inuictissimõ totiꝰ latini¬

Expanded text:
improbandi videamur. Sane veritatem reimprobandi videamur. Sane veritatem rerum ita polliceor, ut nulla me, sublato, si quis infuerit, splendore verborum, dicturum profitear, quae non aut ab his qui viderunt, aut a videntibus audierunt acceperim, et eis fide simul et auctoritate plurimum praestantibus. Quorum quidem vocabula idcirco sponte refugio, quoniam dicendi primitias barbaricis appellationibus decolorare nolo. Aliqua tamen de his rebus non incommode scripta inveni, quorum sententias exinde assumptas praesenti scripturae congruo ordine inserendas judicavi. Illius itaque freti auxilio, cujus gratuita bonitate sumus quidquid bene sumus, cujus largiflua miseratione sapimus quidquid bene sapimus, tangamus psalterium, tangamus et cytharam, ut in altero sempiternam martyris gloriam exsultando praedicemus, in altero corporales ejus passiones imitando veneremur; ac quemadmodum, praecipiente invictissimo totius Latini
Abbreviated transcription (Latin):
i celestis sententia grauẽ
in illũ sanxit uindictã.
qͥ acceptã pecuniã suda¬
riõ reponere. qmͣ mensȩ ñmula¬
rioꝵ maluit appone: nequaqm
mͥ succensendũ ẽẽ existimo. si huiꝰ
sententiȩ ꝑicłm deuitans. ea que
de glorioso. xp̃i mr̃e elphego ip̃e
agnoui. aliis quoq agnoscenda ꝓ¬
ponã. Erit aũ diuinȩ ꝓuidentiȩ
& me ueracit᷑ dicentẽ. ⁊ illos salu¬
brit̾ audientes. ita retͥbutionis sue
bñficio donare: ut neq me labori¬
ose aliq̃ntulũ narrationis. neq
illos usurarie peniteat oꝑationis.
Illud qͦ non mediocͥt ad dicendũ
me inuitat: quod eos plerũq tor¬
poris accusamꝰ. qͥ res ipas suis qͥd̾e
tẽporib adhonorẽ altissimi fac. tas
nouerunt. dictitandi officio ad. se¬
quentes tͣnsmitt̾e noluerunt. Quoꝵ
nos desidiã aut certẽ uituꝑ are
ñ debemꝰ. aut ip̃i ea. que memora¬
tu digna scire potuimꝰ efferre: ne
qͣ in re p̃cedentes inꝓꝓbamꝰ in ea
subsequentib multo maxime

Expanded text:
i coelestis sententia gravem in illum sanxit vindictam qui acceptam pecuniam sudario reponere, quam mensae nummulariorum maluit apponere, nequaquam mihi succensendum esse existimo, si hujus sententiae periculum devitans, ea quae de glorioso Christi martyre Elphego ipse agnovi, aliis quoque agnoscenda proponam. Erit autem divinae providentiae et me veraciter dicentem, et illos salubriter audientes, ita retributionis suae beneficio donare, ut neque me laboriosae aliquantulum narrationis, neque illos usurariae poeniteat operationis. Illud quoque non mediocriter ad dicendum me invitat, quod eos plerumque torporis accusamus, qui res quas suis quidem temporibus ad honorem Altissimi factas noverunt, dictitandi officio ad sequentes transmittere noluerunt. Quorum nos desidiam aut certe vituperare non debemus, aut ipsa ea quae memoratu digna scire potuimus efferre; ne qua in re praecedentes improbamus, in ea a subsequentibus multo maxime
Abbreviated transcription (Latin):
rincipiũ Nascencli
splendidissimis nata¬
lib trahens elphegus:
magna prudentia.
.& sũma humilitate
uitam instituit. Cuiꝰ animi ingenũ.
simulq innocentiã uite parentes
scientia: ⁊ xͥane religionis sapientia
imbuendũ tͣdiderunt. Quoꝵ utrũ¬

Expanded text:
rincipium nascendi a splendidissimis natalibus trahens Elphegus, magna prudentia et summa humilitate vitam instituit. Cujus animi ingenui atque vitae innocentiam parentes stianae religionis sapientia imbuendum tradiderunt. Qui t
Abbreviated transcription (Latin):
precepit. Quam quidem histori¬
am. non solum plano dictami¬
ne ad legendum. uerum etiam
musico modulamine ad canen¬
dum. a iocunde memorie osber¬
no. cantuariensis eccłie monacho.
ad preceptum illius nobilit̃ edi¬
tam. ipse sua prudentia. ꝓ amo
re martyris celsius insigniuit.
insignitam auctorizauit. aucto¬
rizatam in eccłia dei legi canta¬
riq instituit. nom̃q martyris
hac in parte ñ parũ glorifa cauit

Expanded text:
praecepit. Quam quidem historipraecepit. Quam quidem historiam non solum plano dictamine ad legendum, verum etiam musico modulamine ad canendum a jucundae memoriae Osberno Cantuariensis Ecclesiae monacho ad praeceptum illius nobiliter editam, ipse sua prudentia pro amore illius martyris celsius insignivit, insignitam auctorisavit, auctorisatam in Ecclesia Dei legi cantarique instituit, nomenque martyris hac in parte non parum glorificavit
Abbreviated transcription (Latin):
amplius. Cum testante sacrai
eloquio. ut ur̃a paternitas ob¬
time nouit xp̃c ueritas et iusti¬
tẏr habetur. Beatus uero elfe¬
gus eque pro iusticia. sic ut be¬
atus iohes passus est ꝓueritate
quisquã ambigat. cũ par cau¬
sa in mortis perpessione utrũq
detineat: hec me quidem. re¬
uerende pater. in quantũ per¬
spicere possum. rata esse ipsa
ratio docet. At tamen ur̃e pru¬
dentie est. &. me si aliter sentit
ab hoc corrigendo reuocare. et
quid potissimũ in tanta re sen¬
tiendum sit eccłie dei docen¬
do monstrare. Ad qd̃ lanfran¬
cus fateor inquit subtilem per¬
spicatiã. ⁊ ꝑspicacem subtilita¬
tem ingenii tui uehementer
approbo & ueneror. firmaq ra¬
tione tua edoctus. beatũ elfe¬
gum ut uere magnũ. & glorio¬
sum mr̃em .xͥ. deinceps me co¬
lere. ac uenerari ex corde. gr̃ã
dei iuuante confido. Quod ip̃e
postmodum deuote executus est.
quin & historiam uite ac passio¬
nis eius diligenti studio fieri

Expanded text:
Amplius: cum testante sacro Amplius: cum testante sacro eloquio, ut vestra paternitas optime novit, Christus veritas et justityr habetur. Beatus vero Elfegus aeque pro justitia, ut beatus Joannes passus est pro veritate. quisquam ambigat, cum par causa in mortis perpessione utrumque detineat? Haec me quidem, reverende Pater, in quantum perspicere possum, rata esse ipsa ratio docet, attamen vestrae prudentiae est, et me si aliter sentit ab hoc corrigendo revocare, et quid potissimum in tanta re sentiendum sit, Ecclesiae Dei docendo monstrare. » Ad quod Lanfrancus: « Fateor, inquit, subtilem perspicaciam, et perspicacem subtilitatem ingenii tui vehementer approbo et veneror, firmaque ratione tua edoctus beatum Elfegum ut vere magnum et gloriosum martyrem Christi deinceps me colere et venerari ex corde, gratia Dei juvante, confido. » Quod ipse postmodum devote exercitus est, quin et historiam vitae ac passionis ejus diligenti studio fierit
Abbreviated transcription (Latin):
me mori ñ dubitaret. priusqͣ
aliquo graui peccato dm̃ exa¬
cerbaret. Et reuera grauiꝰ pec¬
catum uidet᷑ esse xp̃m negare
quã quemlibet terrenũ dñm
pro redemptione uite sue ho¬
mines suos. ꝑ ablationem pecu¬
mie illorũ ad modicũ grauare
S hoc quod minus est. elfegus
noluit facere. multo gͥminus
xp̃m negaret. siue sana manus
eum ad hoc. mortẽ intentando
constringeret. Unde dat᷑ intel¬
ligi mira i pectus eius tustici¬
am possedisse. quando uitã suã
maluit dare. quã spreta cari¬
tate proximos suos scandalira¬
re. Quamobrem longe fuit ab
eo illudne. quod dñs minat᷑
ei ꝑ quem scandalum uenit.
Nec immerito ut reor. inter
martyres cõputatur. qui pro
tanta iusticia mortem sponte
sustinuisse ueraciter predican¬
tur. Nam & beatus iohes baptis¬
ta. qui precipuus martyr cre
sia. ñ quia xp̃m negare. s quia
ueritatem tacere noluit occisus
est. Et quid distat inter mori pro
iusticia. & mori pro ueritate :

Expanded text:
me mori non dubitaret, priusquam me mori non dubitaret, priusquam aliquo gravi peccato Deum exacerbaret. Et revera gravius peccatum videtur esse Christum negare, quam quemlibet terrenum Dominum pro redemptione vitae suae homines suos per ablationem pecuniae illorum ad modicum gravare. Sed hoc quod minus est, Elfegus noluit facere. Multo igitur minus Christum negaret, si vesana manus eum ad hoc mortem intentando constringeret. Unde datur intelligi miram pectus ejus justitiam possedisse, quando vitam suam maluit dare, quam, spreta charitate, proximos suos scandalizare. Quamobrem longe fuit ab eo illud vae, quod Dominus minatur ei per quem scandalum venit . Nec immerito, ut reor, inter martyres computatur, qui pro tanta justitia mortem sponte sustinuisse veraciter praedicatur. Nam et beatus Joannes Baptista, qui praecipuus martyr et vsia, non quia Christum negare, sed quia veritatem tacere noluit, occisus est. Et quid distat inter mori pro justitia et mori pro veritate?
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam expetiuerunt. Quã quia
nullo poterat pacto habere.m
si homines suos eorũ pecumna
spoliaret. & ñnullos forsitan.
inuise mencdicitati subiugaret
elegit uitam ꝑ dere. quã eam ta¬
li modo custodire. Quid hinc gͥ
tua fraternitas sentiat. audire
desidero. Et quidem ille sicuti
nouus anglie ciuis. hec sũmatĩ
ꝑstringens anselmo ꝓposuit.
at tamen causam necis. beati
esfegi historialiter intuentes.
indemus non illam solam. s
aliam fuisse ista antiquiorem.
Deniq non ideo tantum. quia
se pecunia redimere noluit. s
etiam quia paganis ꝑ secutori¬
bus suis ciuitatem cantuariã
re. cosq a sua infidelitate con¬
uertere nisus est. ab eis captꝰ
& crudeli est examinatione oc
cisus. S anselmꝰ ut uir prudenꝰ
uiro prudenti. iuxta interro¬
gationem sibi ꝓpositã. simpli¬
cit᷑ ita respondit dicens. Palã
est quod is qui ne leue quidem
contra dm̃ peccatum admitat.
mori non dubitat. multo maxi¬

Expanded text:
cuniam expetiverunt. Quam quia cuniam expetiverunt. Quam quia nullo pacto poterat habere, nisi homines suos eorum pecunia spoliaret et nonnullos forsitan invisae mendicitati subjugaret; elegit vitam perdere, quam eam tali modo custodire. Quid hinc igitur tua fraternitas sentiat, audire desidero. » Et quidem ille, sicuti novus Angliae civis, haec summatim perstringens Anselmo proposuit. Attamen causam necis beati Elfegi historialiter intuentes videmus non illam solam, sed aliam fuisse ista antiquiorem. Denique non ideo tantum quia se pecunia redimere noluit, sed etiam quia paganis persecutoribus suis civitatem Cantuariam re eosque a sua infidelitate convertere nisus, est ab eis captus, et crudeli exanimatione est occisus. 44. Sed Anselmus, ut vir prudens, viro prudenti juxta interrogationem sibi propositam simpliciter ita respondit, dicens: « Palam est quod is, qui ne leve quidem contra Deum peccatum admittat, mori non dubitat; multo maxi
Abbreviated transcription (Latin):
Drat preterea lanfrancus
adhuc quasi rudis anglus. nec¬
dumq sederant animo eius qͦ¬
dam institutiones. quas reppe¬
rerat in anglia. Quappt̃ cũ plu¬
res de illis magna fretus ratio
intenderet. & anselmus unani
mem scilicet amicum. et fratͤm
secum haberet. quadam die fa¬
miliarius. cum eo loquens. dixit
ei. Angli isti inter quos degimꝰ.
instituerunt sibi quosdam. qͦs
colerent scõs. De quib cũ ali¬
quando qͥ fuerint. scđm quod
ipsimet referunt. mente reuol¬
uo. de sc̃itatis eorũ merito am¬
mum adubietate flectrere ne
sidemꝰ sede quiescens elfegus
nomine.uir bonus quidem.
& suo tempore gradui archie¬
piscopatꝰ presidens ibidem.
Hunc non mͦ inter scõs. uerũ
et inter martyres numerant.
licet eum non ꝓ confessione
redimere noluit. occisum non
negent. Nam cũ illum. ut uer¬
bis utar anglorũ. emuli eius e
rmmici dei pagam cepissent. et
tamen ꝓreuerentia illius ei po¬
testatem se redimendi concessis¬
sent. inmensam ꝓ hoc ab eo pe¬

Expanded text:
rat praeterea Lanfrancus adhuc quasi rudis Anglus, necdumque sederant animo ejus quaedam institutiones, quas repererat in Anglia. Quapropter cum plures de illis magna fretus rationintenderet, mem scilicet amicum et fratrem secum haberet, quadam die familiarius cum eo loquens, dixit ei: « Angli isti, inter quos degimus, instituerunt sibi quosdam quos colerent sanctos. De quibus cum aliquando qui fuerint, secundum quod ipsimet referunt, mente revolvo; de sanctitatis eorum merito animum a dubietate flectere nequsidemus sede quiescens, Elfegus nomine, vir bonus quidem, et suo tempore gradui archiepiscopatus praesidens ibidem. Hunc non modo inter sanctos, verum et inter martyres numerant; licet eum non pro confessione redimere non voluit, occisum non negent. Nam cum illum, ut verbis utar Anglorum, aemuli ejus et inimici Dei pagani cepissent; et tamen pro reverentia illius ei potestatem se redimendi concessissent, immensam pro hoc ab eo pe
Abbreviated transcription (Latin):
stantialẽ. Accidentalis quidẽ non
est deo pocestas. quia cũ om̃e sub¬
iectũ sine accidenti. aut esse aut
intelligi possit. deus sine potesta¬
te. nec esse nec intelligi potest. Si
uero deo potestas substantialis
est. aut pars est eiꝰ eẽntie. aut ẽ
id ipsũ. qd̾ tota eiꝰ est essentia. Par
qd̾ partes habet aut ac̾tu aut
intellectu est dissolubile. qd̾ oĩo¬
est extraneũ a deo. Idẽ igitur est
esse dei & potestatis eiꝰ. Sic̃ itaq
potestas dei est sẽꝑ & ubiq. ita
monstrare nequit. quomͦ sint
separatim. ea separatione. qua pu¬
tat se patrẽ et sp̃m sc̃m ab in¬
carnatione liberare. Non ergo
do deoꝵ. ad defendendũ patrẽ
et spm̃ sc̃m ab incarnatione.
qm̃ ñ inueniri pocest in deo mul¬
tiplicatione illa disiunctio. sine
qua defensionẽ istã fieri posse
neqͣquã existimat Quod autẽ
unus solus deus sit & non plu¬
res. hinc fa ile ꝓbat᷑. quia aut
deus. non est summũ bonũ. aut

Expanded text:
stantialem: accidentalis quidem non stantialem: accidentalis quidem non est Deo potestas; quia cum omne subjectum sine accidente, aut esse, aut intelligi possit; Deus sine potestate nec esse, nec intelligi potest. Si vero Deo potestas substantialis est, aut pars est ejus essentiae, aut est idipsum, quod est tota ejus essentia. Parsm est quod partes habet, aut actu, aut intellectu est dissolubile: quod omnino extraneum est a Deo. Idem igitur est esse Dei, et potestas ejus. Sicut itaque potestas Dei est semper, et ubique; ita monstrare nequit quomodo sint separatim, ea separatione qua putat se Patrem et Spiritum sanctum ab incarnatione liberare. Non ergo do deorum, ad defendendum Patrem et Spiritum sanctum ab incarnatione; quoniam inveniri non potest in deorum multiplicatione illa distinctio, sine qua defensionem istam fieri posse nequaquam existimat. Quod autem unus solus Deus sit, et non plures, hinc facile probatur quia aut Deus non est summum bonum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Qm̃ igit᷑ supͣ monstratũ
est. si tres ꝑsone sunt tres res
separate. aut tres esse deos con¬
sequi. aut alias de qͥb iã dic¬
tũ est absurcditates. nc̃ breui¬
ter ostenclam adiuuante uno
solo deo. pͥmũ qr etiã. si sint
tres dii. nichil illi ꝓdert̃ ad
defendendũ patrem. & sp̃m
sc̃m ab incarnatione. qd fieri
non posse putat sine deoꝵ. mul¬
titudine. deinde quia ñ st̃ plu¬
res dĩ s unꝰ solus. Postea pate¬
faciã. quauis sit unꝰ deus tres
ꝑsone. ñ tñ unaqualibet ĩ car¬
nata. alias qͦq incarnari ne¬
cesse esse. s potiꝰ esse impossibile
Diuine utiq nature est. sic
sẽꝑ  ubiq esse. ut nichil ũꝗͣ.
au̾t alicubi sit sine eiꝰ presentia.
potens. & qͦd ubiq potens non
est & semꝑ nullatenꝰ est deus. Si
enĩ dicit. non ipsam diuinã sub¬
stantiã. s potestatem eiꝰ esse sẽꝑ &
ubiq. non tñ negabit potestatem
illi esse. aut accidentalem aut sub¬

Expanded text:
tum. Quoniam igitur supra monstratum tum. Quoniam igitur supra monstratum est, si tres personae sunt tres res separatae, aut tres deos esse consequi, aut alias de quibus jam dictum est absurditates; nunc breviter ostendam, adjuvante uno solo Deo, primum quia etiam si sint tres dii, nihil illi proderit ad defendendum Patrem et Spiritum sanctum ab incarnatione: quod fieri non posse putat sine deorum multitudine. Deinde, quod non sunt plures dii, sed unus solus. Postea patefaciam, quamvis sit unus Deus tres personae, non tamen una qualibet incarnata, alias quoque incarnari necesse esse; sed potius esse impossibile. Divinae utique naturae est, sic semper et ubique esse, ut nihil unquam aut alicubi sit sine ejus praesentia; potens, et quod ubique potens non est et semper, nullatenus est Deus. Si enim dicit non ipsam divinam substantiam, sed potestatem ejus esse semper et ubique; non tamen negabit potestatem illi esse, aut accidentalem, aut sub
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. nequaquã ob hoc me
redarguendũ existimo. Ne
tñ hanc legentib epłam la¬
borẽ iniuingã querendi alia
scripta. ut non solũ fide. ue¬
rũ etiã euidenti cognoscant
ratione. tres ꝑsonas non esse
tres deos. s unũ solũ. nec tñ
deo scđm unã ꝑsonã incar¬
nato. ex necessitate scdm ali¬
as ꝑsonas. eundẽ dm̃ incaruari
aliqͥs hic quantũ ad repellendã
opinionẽ huiꝰ defensionis. sic̃
ipse putat. nr̃e fidei sufficere
credo. subiungã Aperte dicit
sonas. esse tres res separatas.
Quã nunirũ separationẽ talẽ
existimat. ut nec pat̾. nec sp̃c
sc̃s sint infilio. Nam si alie due
ꝑsone sunt in filio. et filius in
homine. ille quoq st̃ in homi¬
ne. Unde putat conseqͥ. cũ tres
ꝑsone simul sint in eodem ho¬
mine. si st̃ una res. nullatenꝰ
ꝑsonã filii. posse in homine ip̃o
incarnari. sine aliis duab ꝑso¬
nis. Uersonas tñ tres esse non
negat. nec filiũ esse incarna¬

Expanded text:
dunt: nequaquam ob hoc me dunt: nequaquam ob hoc me redarguendum existimo. Ne tamen hanc legentibus epistolam, laborem injungam quaerendi alia scripta, ut non solummodo fide, verum etiam evidenti cognoscant ratione tres personas non esse tres deos, sed unum solum; nec tamen, Deo secundum unam personam incarnato, ex necessitate secundum alias personas eumdem Deum incarnari: aliquid hic, quantum ad repellendam opinionem hujus defensoris, sicut ipse putat, nostrae fidei sufficere credo, subjungam. Aperte dicit ersonas esse tres res separatas. Quam nimirum separationem talem existimat, ut nec Pater, nec Spiritus sanctus sint in Filio. Nam si duae aliae personae sunt in Filio et Filius in homine, illae quoque sunt in homine. Unde putat consequi, cum tres personae simul sint in eodem homine, si sunt una res, nullatenus personam Filii posse in homine ipso incarnari, sine aliis duabus personis. Personas tamen tres esse non negat, nec Filium esse incarna
Abbreviated transcription (Latin):
maxue beati augustini. pꝰ
apłos & euangłistas. in a expug¬
nabilib rationib disputatũ est.
S & siquis legere dignabit᷑. duo
parua mea opuscula. monolo¬
gion. scilicet & proslogion. que
ab hoc maxime facta sc̃. ut qd̾
fide tenemꝰ de diuina natura o
eiꝰ ꝑsonis pret̾ incarnationẽ. ne¬
cessariis rationib. sine scriptu¬
re auctoritate ꝓbari possit. si in¬
quã aliqͥs. ea legere uoluerit.
et. qd̾ nec improbare poterit. nͦ
contẽpnere ualet. In quib si aliqͥd
qd̾ alibi. aut ñ legi. aut ñ memini
me legisse non quasi docenddo. qͦs
doctores nr̃i nescier̃t̃. aut ñ corri¬
gendo. qͦd ñ bene dixert̃. s dicen¬
do forsitan qͦd tacuer̃t. qd tam̃
ab illoꝵ dictis ñ discordet. s
illis cohereat posui. ad respon¬
dendũ ꝓ fide nr̃a. contͣ eos qͥ
nolentes credere. qd̾ non intel¬
ligt̃. derident credentes. siue
ad acsiunandũ religiosũ studi¬
uum eoꝵ. qui humilit quert
intelligere. qd̾ firmissime cre¬

Expanded text:
axime beati Augustini post apostolos et evangelistas inexpugnabilibus rationibus disputatum est. Sed et si quis legere dignabitur duo parva opuscula mea, Monologion scilicet et Proslogion, quae ad hoc maxime facta sunt, ut quod fide tenemus de divina natura et ejus personis praeter Incarnationem, necessariis rationibus sine Scripturae auctoritate probari possit; si, inquam, ea aliquis legere voluerit, hoc quod non improbare poterit, nec contemnere volet. In quibus si aliquid quod alibi aut non legi, aut non memini me legisse, non quasi docendo quod doctores nostri nescierunt, aut corrigendo quod non bene dixerunt; sed dicendo forsitan quod illi tacuerunt: quod tamen ab eorum dictis non discordet, sed illis cohaereat; posui ad respondendum pro fide nostra contra eos, qui nolentes credere quod non intelligunt, derident credentes; sive ad adjuvandum religiosum studium eorum, qui humiliter quaerunt intelligere quod firmissime cre
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ est deus. & ille assũptꝰ
homo est homo. uerũ est di¬
cere. quia deus et hͦ. eade ꝑso¬
na est. s in noĩe dei. subaudi¬
endũ est uerbũ. et in noĩe ho¬
mine. subintelligendꝰ est filiꝰ
potui uidere. preter illud qd̾
supra posui. s puto sic rei pa¬
tere ueritatẽ. ex his que dixi.
ut nullũlateat intelligenti. ni¬
chil qd̵ contra illam dicit᷑ uim
ueritatis tenere. S si reuocatꝰ a
multitudine deoꝵ. pluralitatem
abnegat in deo ꝑsonarũ. hoc
ideo facit. qr nescit unde loqͥ¬
tur. Nam nec dm̃. nec ꝑsonas
eiꝰ cogitat. s tale aliqͥd. quales
st᷑ plures humane ꝑsone. Do
quia uidet unũ hõminẽ. plu¬
res ꝑsonas esse ñ posse. negat
hoc ip̃m de deo. Non enĩ ie¬
circo dicunt᷑ tres ꝑsone. qr sint
tres res separate. sic̃ tres hoĩes.
s qr similitudinẽ habent qm

Expanded text:
erbum est Deus, et ille assumptus homo est homo; verum est dicere quia Deus et homo eadem persona est: sed in nomine Dei, subaudiendum est Verbum, et in nomine hominis subintelligendus est Filius potui videre praeter illud quod supra posui; sed puto sic rei veritatem patet ex his quae dixi, ut nulli lateat intelligenti nihil quod contra illam dicitur, vim veritatis tenere. Sed si revocatus a multitudine deorum, pluralitatem abneget in Deo personarum: hoc ideo facit, quia nescit unde loquitur. Nam nec Deum nec personas ejus cogitat, sed tale aliquid: quales sunt plures humanae personae. Et quia videt unum hominem plures personas esse non posse, negat hoc ipsum de Deo. Non enim idcirco dicuntur tres personae, quia sint tres res separatae, sicut tres homines; sed quia similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si esset filiꝰ uirginis
due ꝑsone in trinitate. nom̃
nepotis assumerent. quia&s
pater nepos esset. parentum
uirginis. et filius eiꝰ uirgĩs
esset nepos. cũ ipse tñ nichil ha¬
beret ex uirgine. Qm̃ gͦ quãlibet
paruũ inconueniens. in deo est
impossibile. ñ debuit alia dei ꝑ¬
sona incarnari. ꝗͣ. filius. Illo
enim incarnato. nillũ sequit᷑
inconueniens. Quod enĩ patre
dẽ maiestatẽ. qua maiores st̃ hu¬
manitate filii habet et filiꝰ. qua
et ipse preest cũ illis sue huma¬
nitati. Est et aliud cur magis cõ¬
ueniat filio incarnatio quã alii.
Qui enĩ erat incarnandus. ora¬
turus erat ꝓ humano gen̾e. &
conuenientius satis suscipit menͦ
humana filiũ patͥ. ꝙͣ aliũ alii
supplicare. quãus hec supplica¬
tio non fiat a diuinitate. s ab
humanitate ad diuinitatẽ. Qm
idcirco filius dei facit. quia ho¬
Ampliꝰ. Qui hominẽ erat assũp¬
turus. uenturꝰ erat ad pugnan¬

Expanded text:
Nam si esset filius Virginis, Nam si esset filius Virginis, duae personae in Trinitate nomen nepotis assumerent; quia et Pater nepos esset parentum Virginis; et Filius ejus Virginis esset nepos; cum ipse tamen nihil haberet ex Virgine. Quoniam ergo quamlibet parvum inconveniens in Deo est impossibile; non debuit alia Dei persona incarnari quam Filius. Illo enim incarnato, nullum sequitur inconveniens. Quod enim Patredem majestatem, qua majores sunt humanitate Filii, habet et Filius, qua et ipse praeest cum illis suae humanitati. Est et aliud, cur magis conveniat Filio incarnatio quam alii. Qui enim erat incarnandus, oraturus erat pro humano genere; et convenientius satis suscipit mens humana Filium Patri, quam alium aliis supplicare, quamvis haec supplicatio non fiat a divinitate, sed ab humanitate ad divinitatem, quam idcirco Filius Dei facit; quia hoAmplius: Qui hominem erat assumpturus, venturus erat ad pugnan
Abbreviated transcription (Latin):
se obtulit. aliqũa reddendam
rationẽ existimo. Nempe si sp̃c
sc̃s incarnatꝰ e̾ẽt sic̃ filius est
incarnatꝰ. esset sp̃c sc̃s filiꝰ ho¬
minis. Essent gͥ duo filii intͥ¬
nitate dei. filius scilicet cłi et
filius hominis. Unde quecdẽ
nasceret᷑ dubietatis confusio. cũ
de deo filio loquerem᷑. Uterq e¬
nĩ esset deus ⁊ filius. quãuis
alt̃ dei. alter hominis. fieri qͦq
quasi quede in equalitas diu̾¬
sarũ ꝑsonarũ. scd̃m hoc qd̾ fi¬
lii essent. que omino equales
esse cdebent. cũ alt̾ filiꝰ maioris
parentis dignitate excelleret
alt̃ minoris parentis humi¬
litate subesset. Quanto enĩ
maior est nat᷑a dei quã hõĩs.
filius dei haberet exeellentio¬
rem natiuitatem solam. que
lia ꝑsona esset maior. et alia
minor scđm dignitatẽ nati¬
uitatis. qͦd non conuenit. Qdͦ
si pat̾ in unitatẽ sue ꝑsone
hominẽ assũpsisset. easde fa¬
ceret in deo pluralitas. filioꝵ
inconuenientias & adhuc aliã

Expanded text:
se obtulit, aliquam reddendam rationem existimo. Nempe si Spiritus sanctus incarnatus esset, sicut Filius est incarnatus, esset Spiritus sanctus filius hominis. Essent igitur duo Filii in Trinitate Dei, scilicet Filius Dei, et Filius hominis. Unde quaedam nasceretur dubietatis confusio, cum de Deo Filio loqueremur; uterque enim esset Deus, et Filius; quamvis alter Dei, alter hominis: fieret quoque quasi quaedam inaequalitas diversarum personarum secundum hoc quod filii essent, quae omnino aequales esse debent, cum alter filius majoris parentis dignitate excelleret, alter minoris parentis humilitate subesset. Quanto enim major est natura Dei quam hominis, Filius Dei haberet excellentiorem nativitatem solam, quaelia persona esset major, et alia minor secundum dignitatem nativitatis: quod non convenit. Quod si Pater in unitatem suae personae hominem assumpsisset, easdem faceret in Deo pluralitas filiorum inconvenientias, et adhuc aliam.
Abbreviated transcription (Latin):
q. aut fontẽ. aut ruiui. aut
lacũ. aut binos ꝑfectũ nilũ.
si partes nili. cõgitet totũ
hunc nilũ ex quo incepit.
usq dum desinet. ẽẽ tota
quasi etate sua. quia nec ipse
totus est simul. aut loco aut
tẽpore. s per partes. nec ꝑ

Expanded text:
que, aut fontem, aut rivum, aut que, aut fontem, aut rivum, aut lacum, aut binos, perfectum Nilum, sed partes Nili; cogitet totum hunc Nilum, ex quo incoepit, usque dum desinet esse, in tota quasi aetate sua, quia nec ipse totus est simul aut loco, aut tempore, sed per partes; nec
Abbreviated transcription (Latin):
que loci:⁊ temporis. et cõposi¬
tionis partiũ legi subiacent. in¬
ueniri possit aliquatemis. hoc
qnod negat in deo. Ponamꝰ fon¬
tem de quo uascat᷑ et fluat riiuis.
qui postea colligat᷑ in lacũ. sitq
nomen eius nlus. Sic itaq dis¬
crete dicimꝰ. fontẽ. riuum. lacũ.
ut fontẽ non dicamꝰ riuum. aut
lacũ. nec riuum aut sontẽ. aut
lacũ. nec lacum fontẽ. aut ri¬
uũ. Fons tam̃ nilus uocat᷑. et ri¬
uus nilus. et lacus mlus. & duo
simul fons. et riuus nilus. fons
et lacus nilus. ruis et lacus
nilus. et simul tres. fons. et riuus.
et lacus nilus. cũ tn non sit a¬
lius. et alius nilus. s unus i¬
demq. siuie cum singulus qͥs
nus. lacus. et unus nilus. unꝰ
fluuius. una nat᷑a. una aqua.
& dici ñ potest. qd̃ tres sint.
Nam neqͣ tres. aut nili. aut
neq tres. aut fontes. aut ri¬
iii.aut lacus. Unũ igit᷑ di-¬
cit᷑ hic de trib. et tria de u¬
no. nec tñ tria de inuioẽ. Qd
si obicit. nͣ esse singulũ qͣm¬

Expanded text:
et loci, et temporis, et compositionis partium legi subjacent, inveniri possit aliquatenus hoc quod negat in Deo. Ponamus fontem, de quo nascatur et fluat rivus, qui postea colligatur in lacum: sitque nomen ejus Nilus. Sic itaque discrete dicimus fontem, rivum, lacum; ut fontem non dicamus rivum, aut lacum; nec rivum, fontem, aut lacum; nec lacum, fontem, aut rivum. Fons tamen Nilus vocatur, et rivus Nilus, et lacus Nilus; et duo simul fons et rivus, Nilus; fons et lacus, Nilus; rivus et lacus, Nilus; et simul tres fons, et rivus, et lacus, Nilus; cum tamen non sit alius, et alius Nilus; sed unus idemque, sive cum singulus quisfons, rivus, lacus; et unus Nilus, unus fluvius, una natura, una aqua; et dici non potest quid tres. Nam neque tres, aut Nili, aut neque tres, aut fontes, aut rivi, aut lacus. Unum igitur dicitur hic de tribus, et tria de uno; nec tamen tria de invicem. Quod si objicit non esse singulum quem
Abbreviated transcription (Latin):
mũ bonũ non est. minꝰ est aliqͦ.
quia minꝰ est sũmo bono. Sũ¬
mũ certe bonũ. pluralitatem
sui ñ admittit. ut plura sint
suma bona. Si enim plura
sũma bona st̃. paria st̃. Sũ¬
mũ uͦ bonũ est. qͦd sic prestat
aliis bonis. ut nec par habeat
nec prestantiꝰ. Sũmũ gͦ bo¬
nũ unũ & solũ est. Non igit᷑ st̃

Expanded text:
bonum non est, minus est aliquo; 46 quia minus est summo bono. Summum certe bonum pluralitatem sui non admittit, ut plura sint summa bona. Si enim plura sunt summa bona, paria sunt. Summum vero bonum est, quod sic praestat aliis bonis, ut nec par habeat, nec praestantius. Summum ergo bonum unum et solum est. Non igitur sunt
Abbreviated transcription (Latin):
et homo est ꝑsona. nec tñ due
alius est deus alius homo ĩ
xͦ. quãuis aliubsit deus asiid
homo. s idem ipse est deus. qͥ
homo. Uerbũ enĩ caro factũ
assũpsit naturã aliã. ñ aliã ꝑ¬
sonam. Nam cũ ꝓfert᷑ homo
hõib significat᷑. Cũ uͦ demon¬
stratiue dicimus istũ uel illum
hominem. uel ꝓpͥo nomine iħm.
ꝑsonam designamꝰ. que cũ na¬
tura collectionẽ ht̃ ꝓpͥetatũ.
quib homo cõmiinis fit singłis.
et ab alus singłis distinguitur.
Nam cũ ita designat᷑. non qͥlibet
homo intelligitur. s qui ab an¬
gło annuntiatꝰ est. qui deus &
nari sine filio hominis. nec fi¬
lius hominis fine filio dei.q
idem id̾e ipse est. filiꝰ dei qui
filius hominis. et ead̾e est u̾¬
bi et assũpti hominis ꝓpͥeta¬
tũ collectio. Diuersarũ uero ꝑ¬
sonarũ impossibile est eam¬

Expanded text:
et homo est persona, nec tamen duae alius Deus, alius homo in Christo, quamvis aliud sit Deus, aliud homo; sed idem ipse est Deus, qui et homo. Verbum enim caro factum assumpsit naturam aliam, non aliam personam. Nam, cum profertur, homo us, significatur. Cum vero demonstrative dicimus istum, vel illum hominem, vel proprio nomine Jesum, personam designamus quae cum natura collectionem habet proprietatum, quibus homo communis sit singulus, et ab aliis singulis distinguitur. Nam, cum ita designatur, non quilibet homo intelligitur; sed qui ab angelo annuntiatus est, qui Deus etnari, sine filio hominis; nec filius hominis, sine Filio Dei; quia idem ipse est Filius Dei, qui filius hominis; et eadem est Verbi, et assumpti hominis proprietatum collectio. Diversarum vero personaru
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝑsone. sic̃ dictũ est. ut sint
due nature. diuina scilicet &¬
humana. una ꝑsona. De qua
unitate ꝑsone. guã sirmissime
credimꝰ esse non ex duab ꝑso
possit xcp̃c. ex duab et in du¬
ab ꝑsonis exiftere. ñ inutile
mͥ udet᷑. aliqͥd dicere. Dicunt
ñ esse duas ꝑsonas. sic̃ duas na¬
turas Nam deus et ante homi¬
nis assũptionẽ ꝑsona erat. nec
posqͣ hominẽ assũpsit. ꝑsona
destitit esse. & homo assũptͦ
ꝑsona est. qr om̃is homo indi¬
induus esse ꝑsona cognoscit᷑.
Quare alia est ꝑsona dei. que
fuit ante incarnationẽ. alia
S ñ ita est. Sic̃ cnĩ in deo una
natura est plures ꝑsone. & plu¬
res ꝑsone stͣ una natura. ita in
xͦ. una ꝑsona est plures nature
S plures nature sunt una ꝑso¬
deus. et filiꝰ deuꝰ et sp̃c sc̃s deus

Expanded text:
ae hominem, ut dictum est, ut sint duae naturae: divina scilicet et humana, una persona. De qua unitate personae, quam firmissimae credimus esse non ex duabus perpossit Christus ex duabus et in duabus personis existere, non inutile mihi videtur aliquid dicere. Dicunt non esse duas personas sicut duas naturas. Nam Deus et ante hominis assumptionem persona erat; nec postquam hominem assumpsit persona destitit esse: et homo assumptus persona est; quia omnis homo individuus esse persona cognoscitur. Quare alia est persona Dei, quae fuit ante incarnationem, alia Sed non ita est. Sicut enim in Deo una natura est, plures personae, et plures personae sunt una natura; ita in Christo una persona est plures naturae, et plures naturae sunt una persoDeu
Abbreviated transcription (Latin):
Ego et pat̾ uñ sumꝰ. et qui me¬
uidet uidet et patrẽ. Nullus
nãq iustiꝰ. expugnat reũ uel
punit. aut misericordiꝰ par¬
specialiꝰ iniuria fieri ꝓbatur
nec aliqͥd conuenientius oppo¬
nit᷑ falsitati ad expugnandũ
aut apponit᷑ ad sanandũ. quã
ueritas. In illũ enĩ. dei falsam
p̃sumentes similitudinẽ. p̾eci¬
aliꝰ peccasse uident᷑. qui uera
dei patͥs similitudo credit᷑.¬

Expanded text:
Ego et Pater unum sumus ; et: Qui videEgo et Pater unum sumus ; et: Qui videt me, videt et Patrem . Nullus namque justius expugnat reum, vel punit, aut illi misericordius parspecialius injuria fieri probatur; nec aliquid convenientius opponitur falsitati ad expugnandum, aut apponitur ad sanandum, quam veritas. In illum enim falsam Dei praesumentes similitudinem specialius peccasse videntur, qui vera Dei Patris similitudo credit
Abbreviated transcription (Latin):
dat uosuntati alteriꝰ hominis.
non eã subdit. tͥ ut ad aliqͥd qͦd
uult attingat. & iccirco se ip̃m
habet auctorẽ. cur eã alii sub¬
dat. Quappt̃ ꝓpͥa uoluntas est
que nulli alii est subdita. So¬
lius autẽ dei ẽ. ꝓpͥam habere uo¬
luntatẽ. id÷ que nulli subdita
sit Quicunq enĩ ꝓpria uolun¬
tate utit᷑. ad similitudinẽ dei
nitate. & singłari excellentia.
priuare quantũ in ip̃o ẽ con¬
uincit᷑. Si enĩ est alia aliqͣ uo¬
liuitas. q̃ nulli subdita sit. ñ
erit uoluntas dei oĩb p̃lata. nec
erit sola cui nulla alia p̾sit.
Nulla gͥ triũ ꝑsonarũ dei. con¬
gruentiꝰ semet ip̃am. exinani¬
uit formã serui accipiens. ad
debellandũ diabolũ. ꝙ int̾ceden¬
dũ ꝓ homine. qui ꝑ rapinã
falsam similitudinem dei p̃sũp¬
serant. quã filiꝰ qui splendor
lucis eterne et uera patris ima¬
go. non rapinã arbitratꝰ est. esse
se equalem deo. uerũ ꝑ uerã eqͣ¬
litatẽ et similitudinẽ dixit.

Expanded text:
oluntati alterius hominis, non eam subdit, nisi ut ad aliquid, quod vult, attingat; et idcirco seipsum habet auctorem cur eam alii subdat. Quapropter propria voluntas est, quae nulli alii est subdita. Solius autem Dei est propriam habere voluntatem, id est, quae nulli subdita sit. Quicunque igitur propria voluntate utitur, ad similitudinem Dei nitate et singulari excellentia privare, quantum in ipso est, convincitur. Si enim est alia aliqua voluntas, 47 quae nulli subdita sit, non erit voluntas Dei omnibus praelata, nec ipsa erit sola, cui nulla alia praesit. Nulla igitur trium personarum Dei congruentius semetipsam exinanivit formam servi accipiens , ad debellandum diabolum, et intercedendum pro homine, qui per rapinam falsam similitudinem Dei praesumpserant quam Filii, qui splendor lucis aeternae, et vera Patris imago, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ; verum per veram aequalitatem et similitudinem, dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
una & eadẽ numero ꝑsona.
que pat̾ est. s alia. ñ iccirco ẽ¬
necesse. patrẽ quoq esse incar¬
natũ. Aliam enim ꝑsonam es¬
se in uno homine incarnatam
et aliam simul non esse in eo¬
dem homine incarnatã possi¬
bile est. Et ille. Si deus filius¬
est incarnatris. et deus qͥ est fi¬
lius. ñ est alius. s unꝰ & idem¬
in numero deus. qui est pater.

Expanded text:
una et eadem numero persona, una et eadem numero persona, quae Pater est, sed alia; non idcirco necesse est Patrem quoque esse incarnatum. Aliam enim personam esse in uno homine incarnatam, et aliam simul non esse in eodem homine incarnatam possibile est. Et ille: Si Deus Filius incarnatus est; et Deus qui est Filius non est alius, sed unus et idem numero Deus, qui Pa
Abbreviated transcription (Latin):
cesse est alias qͦq ꝑsonas. sicut
ille disputator pucat incarna¬
ri. s impossibile. Personas enĩ
uicẽ non essent. alie plures nou
essent. S ut breuiꝰ explicẽ ꝙ fa¬
cilius qd uolo. loquar tantũ sic̃
supra feci. de patre et filio. qr
ꝑ hos clarũ erit. quid intelligen¬
dum sit de spũ sc̃o. Pater ergo
et filius scđm substantiã. non
sunt plures. nec alii ab inuicẽ
quia non sunt due substan¬
tie. nec alia substantia pater
alia filius. s una et eadẽ sub̾a
sunt pater et filius. Scd̃m
ꝑsonam uͦ st̃ plures. et alii ab
inuicem. quia pater et filius.
non st̃ uua et eadẽ ꝑsona. s due
et alie ab inuicẽ. Dicit ergo. Si
filius in carnatꝰ est. et filius ñ
est alia. s una et eadẽ. num̾o
res. que pater est. gͥ necesse est.
patrẽ quoq esse incarnatũ.
Unã enĩ et eamdẽ numero
rem impossibile est simul esse
et non esse in eodẽ homine in¬
carnatam. Et ego dico. Si filiꝰ
incarnatꝰ est. qs filius non est

Expanded text:
cesse est alias quoque personas sicut ille disputator putat incarnari, sed impossibile. Personas enim  ab invicem non essent aliae, plures non essent. Sed, ut brevius explicem, et facilius quod volo loquar tantum, sicut supra feci, de Patre et Filio; quia per hos clarum erit quid intelligendum sit de Spiritu sancto. Pater ergo et Filius secundum substantiam non sunt plures, nec alii ab invicem; quia non sunt duae substantiae, nec alia substantia Pater, alia Filius; sed una et eadem substantia sunt Pater et Filius. Secundum personam vero sunt plures, et alii ab invicem; quia Pater et Filius non sunt una et eadem persona, sed duae et aliae ab invicem. Dicit ergo: Si Filius incareadem numero res quae Pater est; ergo necesse est Patrem quoque esse incarnatum. Unam enim et eamdem numero rem impossibile est simul esse, et non esse in eodem homine incarnatam. Et ego dico: Si Filius incarnatus est, et Filius non est
Abbreviated transcription (Latin):
et fatebor ego tecũ. nullũ ĩcon¬
ueniens sequi. si solus est incar¬
natꝰ. aut si tres ꝑsone st̃ una res.
Quodꝰ ab hac ostensione deficiꝰ.
non soluis s magis ligas questi¬
onem. cũ tu ipse mecũ ꝓbas
inmimera inde nasei inconue¬
mentia. Que si neganda sunt.
ambo debemꝰ pariter conclude¬
re.tres ꝑsonas non esse unam
rẽ. si solus filius est incarna¬
tus. aut si st̃ una res omes pa¬
rit esse incarnatas. Ostenden¬
dũ gͦ est in gͦ iste fallit᷑. & qͦmͦ
incarnationẽ soliꝰ filii. non
seqͥtur tres ꝑsonas esse tres res.
separatas. aut si una stͣ res tres
ꝑsone. om̃s eas incarnatas esse.
Quod utiq deus. una & sola &
indiuidia. & simplex sit natu

Expanded text:
et fatebor ego tecum nullum inconet fatebor ego tecum nullum inconveniens sequi, si solus Filius est incarnatus, aut si tres personae sunt una res. Quod si ab hac ostensione deficis, non solvis, sed magis ligas quaestionem; cum tu ipse mecum probas innumera nasci inconvenientia; quae si neganda sunt, ambo debemus pariter concludere tres personas non esse unam rem, si solus Filius est incarnatus; aut si sunt una res, omnes pariter esse incarnatas. Ostendendum ergo est, in quo iste fallitur; et quo modo incarnationem solius Filii non sequitur tres personas esse tres res separatas; aut, si sunt una res tres personae, omnes eas esse incarnatas. Quod utique Deus una et sola, et individua, et sim
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ. sicut homo dicit᷑ rex ꝑ
regiã potestatẽ. non est deus nom̃
substantie. s accidentalit dicun¬
tur ille nescio que tres res.tres
di .i. sicut tres hõmines. eãde
habentes regiã potestatẽ tres re¬
ges dicuntur. Tres enĩ homines
unꝰ rex esse nequeunt. Qd̃ quã
nefandũ sit. non est opꝰ dicere.
Codex magnꝰ implendus est. si
uoluero scribere absurditates
et impietates que secunt᷑. si uerũ
est una dei ꝑsona incarnata re¬
liquas suas conseqͥ esse incarna¬
tas. quia tres ille ꝑsone sunt u¬
na res. scd̃m id quod cõmuniter
de trib dicimꝰ. aut si st̃ tres res
separate. quẽadmodũ ille putat
contra qm ista dixi. qm̃ solus fi¬
lius est incarnatꝰ. Palam ergo ẽ.
quã non debeat esse ꝓmtꝰ ad dis¬
putandũ de reb ꝓfundis. et maxi¬
me de illiᷤ in qͥb ñ errat᷑ sine ꝑi¬
Sicut putas ista parit̾ ex ne
ria mea uidet᷑ consequentia. Er¬
go ostende non conseqͥ qͦd dico.

Expanded text:
luntatem, sicut homo dicitur rex per luntatem, sicut homo dicitur rex per regiam potestatem, non est Deus nomen substantiae; sed accidentaliter dicuntur illae nescio quae tres res tres dii, sicut tres homines eamdem habentes regiam potestatem, tres reges dicuntur: tres enim homines unus rex esse nequeunt: quod quam nefandum sit, non est opus dicere. Codex magnus implendus est, si voluero scribere absurditates et impietates, quae sequuntur, si verum est, una Dei persona incarnata, reliquas duas consequi esse incarnatas; quia tres illae personae sunt una res, secundum id quod communiter de tribus dicimus; aut si sunt tres res separatae, quemadmodum ille putat, contra quem ista dixi, quoniam solus Filius est incarnatus. Palam ergo est quod non debeat esse promptus ad disputandum de rebus profundis; et maxime de illis, in quibus non erratur sine periSicut putas ista pariter conseria mea videtur consequentia. Ergo ostende non consequi, quae dico;
Abbreviated transcription (Latin):
neq scđm illud solũ. qd̾ separa¬
simul sint diuine nature. Quip¬
pe si scd̃m illud qd̾ sunt sepa¬
ratim habent deitatẽ. ert̃. tres
dii & ide incelligi potert̃ sine
uoluntate ꝙ potestate. Semꝑ enĩ
ꝓpria discrete intelligunt᷑ a com¬
munib. & cõmunia a discretis
deus. quid ibi faciunt ille tres
discordes res. que nec nisi ꝑ aliud.
inunitatẽ concordare possũt de¬
itatis. nec ad ꝑfectionem nec ad
auxiluim aliquod ut deus sit
ualent: Nam si una sufficit uo¬
luntas & potestas ad ꝑfectionẽ
dei.que sunt ille tres res. qͣb in¬
diget deus. aut aliqͥd illis eget:
Credimꝰ enĩ łm nullo indigere.
frustra igit᷑ cogitant᷑ ille tres res
indeo. At sisoletres ille
res. nec sola uoluntas & potestas.
s hec omĩa simul conficiunt dm̃.
iterũ dico q cõpositꝰ est. et ea que
non st̃ ꝑ se deus aut dii. faciunt
dm̃ dut si dicit. qr ille tres res. ita
nom̃ habent dei potestatẽ et uo¬

Expanded text:
neque secundum illud solum, quod separaneque secundum illud solum, quod separaum utrumque simul sint divinae naturae. Quippe si secundum illud, quod sunt separatim, habent divinitatem, erunt tres dii; et idem intelligi poterunt sine voluntate et potestate. Semper enim propria discrete intelliguntur a communibus, et communia a discretis.Deus; quid ibi faciunt illae tres discordes res, quae nec nisi per aliud in unitatem concordare possunt Deitatis, nec ad perfectionem, nec ad auxilium aliquod, ut Deus sit, valent? Nam si una sufficit voluntas et potestas ad perfectionem Dei: quae sunt illae tres res, quibus indiget Deus, aut ad quid illis eget? Credimus enim Deum nullo indigere: frustra igitur cogitantur illae tres res in Deo. At si nec solae tres illae res, nec sola voluntas et potestas; sed haec omnia simul conficiunt Deum: iterum dico quia compositus est; et ea, quae non sunt per se Deus, aut dii faciunt Deum. Aut si dicit quia illae tres res ita nomen Dei habent per potestatem et vo