comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siue curis sũ imꝑa¬
tor beatissime deditꝰ.
s numqͣm tanto mestu
fui. quãto nc cũ iideo ea¬
uendũ. ne quid sit qd ascͥ¬
batur michi etiã desacri¬
legii ꝑicło. Itaq peto ut pa¬
cienter sermonẽ meũ audi-¬
as. Nam si indignus sũ qͥ
ate audiar. in dignũs sũ qͥ
ꝓte offerã. cui tua uota cui
tuas cõmittas p̾ces. Ipse gͦ
nõ audies eum quẽ ꝓte au¬
diri uelis: Nõ audies ꝓse
agentẽ. quẽ ꝓ aliis audisti:
nec uereris iudiciũ tuũ. ne
cũ indignũ putaris quẽ
audias. indignũ feceris qͥ
ꝓte audiatur: S neq imꝑi¬
ale ẽ lib̾tatẽ dicendi negare.
neq sacerdotale qd̃ sentias
nõ dicere. Nicħ eñi ĩuobis
imꝑatorib tam̃ populare
et tam amabile ẽ: quã lib̾ta¬
tem etiã in his diligere. qui
ob̾equio milicie uobis sub¬
diti sũt. Si quidẽ hoc int̾¬
ẽ interbonos.⁊ malos pͥn¬
cipes. qd̾ boni lib̾tatẽ amãt.
seruitutẽ imꝓbi. Aicħ etiã
in sacerdote tamꝑiculosũ

Expanded text:
fere curis sum, imperator beatissime, deditus. Sed nunquam tanto in aestu fui, quanto nunc, cum video cavendum ne quid sit quod ascribatur mihi etiam de sacrilegii periculo. Itaque peto ut patienter sermonem meum audias. Nam si indignus sum qui a te audiar, indignus sum qui pro te offeram, cui tua vota, cui tuas committas preces. Ipse ergo non audies eum, quem pro te audiri velis? Non audies pro se agentem, quem pro aliis audisti? Nec vereris judicium tuum, ne cum indignum putaris quem audias, indignum feceris qui pro te audiatur? Sed neque imperiale est libertatem dicendi negare, neque sacerdotale quod sentias non dicere. Nihil enim in vobis imperatoribus tam populare et tam amabile est, quam libertatem etiam in his diligere, qui obsequio militiae vobis subditi sunt. Siquidem hoc interest inter bonos et malos principes, quod boni libertatem amant, servitutem improbi. Nihil etiam in sacerdote tam periculosum
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓeius emendatur hono¬
rificentia. Nichil mutaueris.
Certe in illa epła siue missa
siue nondũ missa est dictan
iube aliam. que plena fidei
plena pretatis sit. Tibi integĩ
est emendare. michi non est
integrum dissimulare. An
tiochenis tuã donasti iniurũ
inimici tui filios reuocasti nu¬
triendos apud affinẽ delisti
matri hostiᷤᷤ tui misisti de era¬
rio tuo sumptus. Hec tanta
pretas. tanta erga deum fides
hoc facto offuscabitur. Tu gͥ
qui armasti peꝑcisti hostib.
et seruasti inimicos tuos. ne
queso tanto studio putes uin
nanter acceꝑis me. et pro
de et ꝓme timentẽ. Sancti
enĩ uox est. Ut quid factus
sum uidere contricionẽ po¬
prli mei. ut offensã incur¬
ram dei: Ego certe qd̃ hono¬
rificentius fieri potuit feci.
ut me magis audires iure¬
gia. ne si necesse ẽet audires
in eccłia.

Expanded text:
quod pro ejus emendatur honoquod pro ejus emendatur honorificentia? Nihil mutaveris certe in illa epistola, sive missa, sive nondum missa est: dictari jube aliam, quae plena fidei, plena pietatis sit. Tibi integrum est emendare, mihi non est integrum dissimulare. 32. Antiochenis tuam donasti injuriam, inimici tui filias revocasti, nutriendas apud affinem dedisti, matri hostis tui misisti de aerario tuo sumptus. Haec tanta pietas, tanta erga Deum fides hoc facto obfuscabitur. Tu igitur qui armatis pepercisti hostibus, et servasti inimicos tuos; ne, quaeso, tanto studio putes vindnanter acceperis me et pro te et pro me timentem; sancti enim vox est: Ut quid factus sum videre contritionem populi mei , ut offensam incurram Dei? Ego certe quod honorificentius fieri potuit, feci; ut me magis audires in regia, ne, si necesse esset, audires in Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
gradu functi. uł ministri
ecclesie. retrahuntur amun̾e
sacro. et curie deputantur.
grauit gemunt. Nam siqui
uobis militant certo milicie
tempore seruantur. quanto
magis etiam eos considare de¬
betis. qui deo militant: Quo¬
modo inquam hoc excus abo
apud ep̃os qui queruntur de
clericis. et imp̃ssione graui
uastari scribunt eccłias: hoc
tamen in noticiam clementie
tue ꝑuenire uolui. De hoc ut
placet arbitrio tuo consulere
et temꝑare dignaberis. Illud
autẽ qd̃ me angit et iure an¬
git exclude atq eice. ip̃e facis
quicquid fieri iussisti. Aut
si ille facturus nõ est malo
te magis ẽẽ clementem. qͣm
illum non fecisse quod ussus
est. Habes in quib clm̃ ad huc
res. Illoꝵ gr̃a. illorũ salus te
in hoc sermone conueniat
meo. ne causam tuã alieno
cõmittas iudicio. Integra ad¬
huc tibi sunt omũa. in hoc
me ego deo nr̃o ꝓte obligo.
Ne uerearis sacramentũ. Nũ¬
quid deo displicere poterit.

Expanded text:
955 gradu functi, vel ministri 955 gradu functi, vel ministri Ecclesiae retrahuntur a munere sacro, et curiae deputantur, graviter gemunt? Nam si qui vobis militant, certo militiae tempore servantur; quanto magis etiam eos considerare debetis, qui Deo militant! Quomodo, inquam, hoc excusabo apud episcopos, qui queruntur de clericis, et impressione gravi vastari scribunt ecclesias? 30. Hoc tamen in notitiam clementiae tuae pervenire volui; de hoc, ut placet, arbitrio tuo consulere et temperare dignaberis: illud autem quod me angit, et jure angit, exclude atque ejice. Ipse facis, quidquid fieri jussisti: aut si ille facturus non est, malo te magis esse clementem, quam illum non fecisse, quod jussus est. 31. Habes in quibus Domini adhuc res: illorum gratia, illorum salus te in hoc sermone conveniat. Timeo ne causam tuam alieno committas judicio. Integra adhuc tibi sunt omnia. In hoc me ego Deo nostro pro te obligo, nec verearis sacramentum. Numquid Deo displicere poterit
Abbreviated transcription (Latin):
pretas tua quomodo uindi¬
cat. cum eos excludi iusse¬
rit ne conueniendi usur¬
pare copiã:: Si iosiam tͥ
obiciam regem deo ꝓbatũ.
hoc inustis dampnabis. qd̃
si michi parum fidei defer¬
tur. iube ad ẽẽ quos puta¬
ueris ep̃os tractetur imꝑa¬
tor qͥd salua fide agi debeat.
Si de causis pecuniariis co¬
mites tuos consulis. quan¬
tomagis incausa religioĩs
sacerdotes dñi. equum ẽ
consulas: Consicdet clemẽ¬
tia tua. quantos insidiato¬
res habeat eccłia tua. qͣntos
exploratores.leuem rimã
si offenderint. figent acu¬
leum. Secundũ homines
loquor. Ceterũ plus om̃ib¬
deus timetur. qui etiam im¬
ꝑatoribus iure p̾fertur. Si
amico suo aliqui.si parenti
deo. et eum ꝓferendũ om̃ib
iudicaui. Consule tibi in¬
perator. aut patere me con¬
sulere michi. Quid respon¬
debo postea. si comꝑtũ fuerit
data hinc auctoritate aliqͦs
tibus aut plumbis necatos:
Quomͦ purgabo hoc factum:
meros annos p̃rb̃ii quidã

Expanded text:
pietas tua quomodo vindipietas tua quomodo vindicat, cum eos excludi jusserit, nec conveniendi usurpare copiam ? Si Josiam tibi objiciam regem Deo probatum, hoc in istis damnabis, quod si mihi parum fidei defertur, jube adesse quos putaveris episcopos: tractetur, Imperator, quid salva fide agi debeat. Si de causis pecuniariis comites tuos consulis, quanto magis in causa religionis sacerdotes Domini aequum est consulas! 28. Consideret clementia tua quantos insidiatores habeat Ecclesia, quantos exploratores: levem rimam si offenderint, figent aculeum. Secundum homines loquor: caeterum plus hominibDeus timetur, qui etiam imperatoribus jure praefertur. Si amico aliquis, si parenti Deo, et eum praeferendum omnibus judicavi. Consule tibi, Imperator, aut patere me consulere mihi. 29. Quid respondebo postea, si compertum fuerit, data hinc auctoritate, aliquotibus, aut plumbeis necatos? Quomodo hoc purgabo factum? meros annos presbyteri quidam
Abbreviated transcription (Latin):
goga excludat ecclesiam:
studio tui in hunc sermonẽ
contuli. Debeo enĩ beneficiiᷤ
tuis quib me petente. lib̾aᷤ¬
ti plurimos. de exiliis. de car-¬
cerib de ultime nescis pe¬
nis ut malle debeam ꝓsalu¬
te tua. etiã offensionẽ tui
animi nõ timere. Nemo
maiore fiducia utitur. qͣm
qui ex affectu diligit. Hemo
certe debet ledere qui sibi cõ¬
sulit. ne tot annoꝵ concep¬
tam cuiꝰcũq sacerdotis gr̃am
uno momento amittam. et
tam̃ nõ dampnũ gr̃e dep̾cor.
s salutis ꝑiculum. Quã quan¬
tum est imꝑator ut queren¬
dum aut uindicandum ñ
putes. quod in hunc diem
nemo quesiuit. nemo unꝗͣ
uindicauit : Graue est. fidẽ
tuam ꝓuideis ꝑiclitari. Ge¬
deor cum occidisset sacratũ
uitulum. dixerunt gentiles.
Dii ipsi inuiria suã uindi¬
cent. Quis habet synagogã
uindicare: xp̃c quẽ occide¬
runt. quẽ negauerunt.an
deus pater uindicabit eos.
Quis habet ualentinanoꝵ
heresim uindicare: Quam

Expanded text:
goga excludat Ecclesiam? goga excludat Ecclesiam? studio tui in hunc sermonem contuli. Debeo enim beneficiis tuis, quibus me petente, liberasti plurimos de exsiliis, de carceribus, de ultimae necis poenis; 954 ut malle debeam pro salute tua etiam offensionem tui animi non timere nemo majore fiducia utitur, quam qui ex affectu diligit: nemo certe debet laedere, qui sibi consulit ne tot annorum conceptam cujuscumque sacerdotis gratiam uno momento amittam. Et tamen non damnum gratiae deprecor, sed salutis periculum. 26. Quamquam quantum est, Imperator, ut quaerendum aut vindicandum non putes, quod in hunc diem nemo quaesivit, nemo umquam vindicavit? Grave est fidem tuam pro Judaeis periclitari. Gedeon cum occidisset sacratum vitulum , dixerunt gentiles: Dii ipsi injuriam suam vindicent. Quis habet Synagogam vindicare? Christus quem occiderunt, quem negaverunt? An Deus Pater vindicabit eos, Quis habet Valentinianorum haeresim vindicare: quam
Abbreviated transcription (Latin):
catorib mortuus ẽ. Si de
sermone hoc dictum ẽ qͥd
deultione dicetur. Ille gͥ
statim afrancis et asaxonũ
gente insycilia siscie peta¬
imꝑator t̾rarum uictus
ẽ. Qͥd pio cõmune cũ ꝑfido
Abolenda cũ impio sũt etã
impietatis exempla. Qd̃ illi
nocuit. te quoq uictꝰ offen¬
dit. hoc nõ sequi debet sed
dãpnare: qui uicit. Itaq il¬
la tibi nõ quasi ingrato re¬
censui. s quasi iure collata
enumeraui. ut his ad moni¬
tus cui plus collatũ ẽ. plus
diligas. deniq hoc respondẽ¬
ti symoni dixit dñs iħs.
Recte iudicasti. Statimq
conuersus admulierẽ que
pedes eius ungento un¬
xrit tẏpum eccłie gerens
ait symoni. ꝓpter qd̃ dico
tibi. remissa sũt peccata eiꝰ
multa. qͣm dilexit multũ
cui aũt minus dimutit᷑.
minus cdiligit. Hec est mu¬
lier que indomũ phariseim
autẽ ad quisiuit. Eccłia .n
synagogam exclusit. Cur
iterum tẽptatur. ut apud
xp̃i famulũ hoc ẽ. de pecto¬
re fidei. de domo xp̃i syna¬

Expanded text:
catoribus mortuus est . Si de sermone hoc dictum est, quid de ultione dicetur? Ille igitur statim a Francis, a Saxonum gente, in Sicilia, Sisciae, Petaque terrarum victus est. Quid pio commune cum perfido? Abolenda cum impio sunt etiam impietatis exempla. Quod illi nocuit, quo victus offendit; hoc non sequi debet, sed damnare, qui vicit. 24. Itaque illa tibi non quasi ingrato recensui, sed quasi jure collata numeravi; ut his admonitus, cui plus collatum est, plus diligas. Denique hoc respondenti Simoni dixit Dominus Jesus: Recte judicasti . Statimque conversus ad mulierem quae pedes ejus unguento unxit, typum Ecclesiae gerens, ait Simoni: Propter quod dico tibi: remissa sunt peccata ejus multa, quoniam dilexit multum. CuHaec est mulier quae in domum Pharisaei autem acquisivit. Ecclesia enim Synagogam exclusit: cur iterum tentatur, ut apud Christi famulum, hoc est, de pectore fidei, de domo Christi Syna
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt habeã ut pͥncipẽ cũ tu me
nõ habeas ut senatorẽ. Qd̃ aã¬
ron et filios eius hoc ẽe ep̃m et
p̾sb̃ros nouerimꝰ. Unus dñs u¬
nũ tẽplũ: unũ sit etiã minist̾iũ
Recordemur semꝑ qͥd apłs petrꝰ¬

Expanded text:
inquit, habeam ut principem, cum tu me inquit, habeam ut principem, cum tu me non habeas ut senatorem? quod Aaron et filios eius, hoc episcopum et presbyteros nouerimus: unus dominus, unum templum, unum sit etiam ministerium. recor. demur semper, quid apost
Abbreviated transcription (Latin):
indoctna sana et contͣ dicentes
reuincere. ꝑmane in his quẽ di¬
dicisti et credita sũt tibi. Sciens
a quo didiceris paratꝰ semꝑ adsa¬
tis factionẽ. Omi poscenti te ratio¬
nẽ de eaq̃ inte est spe. Nõ confun¬
dant oꝑa sermonẽ tuũ. ne cũ in
eccłia loqueris. tacitus quilibet
respondeat. Cur ergo hec que di¬
cis ipse nõ facis. Delicatꝰ magist̾
ẽ qui plens uentre de ieuiniis
disputat. Accusare auaritiã et
latro potest. sacerdotes xp̃i os
cũ mente concordet. Esto subiec¬
tu pontifici tuo. et quasi anime
parentẽ suscipe. Amare filiorũ
timere seruoꝵ ẽ. Si pat̾ sũ inqͥt.
ubi ẽ honor m̃s: si dñs ego sum
uͥ est timor m̃s. Plurat ibi ineo¬
dem iuro obseruanda sunt no¬
mina. Monachus pontifex auũ¬
culus. S et ep̃i sacerdotes se sci¬
ant ẽt nõ dños. honorent eleni¬
cos quasi clericus ut et ipsi acle¬
ricis quasi ep̃i differant᷑. Sci tũ
illud est oratoris dñi. Cur gͦ te

Expanded text:
in doctrina sana et contradicentes in doctrina sana et contradicentes reuincere; permane in his, quae didicisti et credita sunt tibi, sciens, a quo didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem de ea, quae in te est, spe. non confundant opera sermonem ttmm, ne, cum in ecclesia loqueris, tacitas quilibet respondeat: \'cur ergo haec ipse non facis?\' delicatas magister est, qui pleno uentre de ieiuniis disputat; accusare auaritiam et latro potest; sacerdotis Christi mens osque concordent. esto subiectus pontifici tuo et quasi animae parentem suspice; amare filiorum. timere seruorum est: et si pater sum, inquit, ubi est honor meus? et si dominus ego sum, ubi est timor meus? plura tibi in eodem uiro obseruanda sunt nomina: monachus, pontifex, auunculus. sed et episcopi sacerdotes se sciant esse, non dominos: honorent clericos quasi clericos, ut et ipsis a clericis quasi episcopis deferatur. scitum illud est oratoris Domitii: ego te,
Abbreviated transcription (Latin):
et noĩa pisciũ in quo lutore con¬
calecta sit. Calleo saporis auiũdis¬
cerno ꝓuincias et ciboꝵ me ra¬
ritas ac nouissime dãpna ipsade¬
lectant. Audio p̃terea insenes et an¬
nus absq liberis quorundã turpe
seruiciũ. Ipsi apponunt mappula
obsident lectũ et purulentia sto¬
machi et flegata prilmonis
manu ꝓpͥa suscipiunt. Pauent
ad introitũ medici trem̃tib ꝙ
labiis ancõmoclius habeant seis¬
citantur. Et si paululũ senex ue¬
gecior fuerit ꝑiclitant᷑. ac simu¬
lata leticra mens intͥnsecus aua¬
ra torquetur. Timet eñi ne per¬
dat ministeriũ et uiuaces seus
matusale annis cõparant. Qqͥnl
nõ sꝑare. Quantis sudorib hereditaᷤᷤ
cassa expetitur minori ꝓmissa la¬
bore. Margaritã xp̃i emi poterat.
diuinaᷤ scͥpturas sepuis lege. Immo
nũqͣm de manib tuis sacra lectio
deponatur. Disce qd̵ doceas. Obti¬
ne eũ qui secundũ doctͥnam ẽ
fidelẽ sermonẽ ut possis exhortari

Expanded text:
et nomina piscium, in quo litore conet nomina piscium, in quo litore conca lecta sit, calleo, saporibus auium discerno prouincias et ciborum me raritas ac nouissime damna ipsa delectant. audio praeterea in senes et anus absque liberis quorundam turpe seruitiuIDipsi apponunt mattulam, obsident lectum et purulentias stomachi et phlegmata pulmonis manu propria suscipiunt. pauent ad introitum medici trementibusque labiis, an commodius habeant, sciscitantur et, si paululum senex uegetior fuerit, periclitantur ac simulata laetitia mens intrinsecus auara torquetur. timent enim, ne perdant ministerium, et uiuacem senem Mathusalae annis conparant. o quanta non speraret! quantis sudoribus hereditas cassa expetitur! minori labore margaritum Christi emi poterat. Diuinas scripturas saepius lege, immo numquam de manibus tuis sacra lectio deponatur. disce, quod doceas; obtine eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut possis exhortari
Abbreviated transcription (Latin):
gustatos cibos blandasq et dulces
litt̾as sc̃s amor nõ habet. Mel me
amatoꝵ. incomediis erubescimus
inscłi hominib de testamur. Quan¬
positũ ornatu sacerdocio. Nec hoc
dico qd̾ inte aut inscĩs uiris ista
graclu et sexu et boni et mali re¬
periantur. Maloꝵq condẽpna¬
tio laus bonoꝵ sit pudet dicere
sacerdotes ydoloꝵ muni aurige
et scorte hereditates capiunt. So¬
lis clericis et monachis hoc lege
de lege conqueror. s doleo. Cur me¬
riumus hãc legẽ. Cauteriũ bonũ
ẽ. s quo mͥ uulus ut indigeam
cauterio. ꝓuida seuera ẽ legis cau¬
tio. & tam̃ nec sic refrenatur aua¬
ritia ꝑfidei cõmissa legib in ludi¬
mus. et quasi maiora sũt imꝑa¬
torum seita qͣm xp̃i leges time¬
triuit et pauit. Quid nos iseri
diuitiis. Natus in pauꝑe domo
et intugurio rusticano. qui iux
milio et cibario pane rugientẽ
saciare uentrem. Poteram nẽ simi¬
la et mella fastidio noru et gen̾a

Expanded text:
gustagustalitterulas sanctus amor non habet. \'mel meu. comoediis erubescimus, in saeculi hominibus detestamur: quanpositum ornatur sacerdotio! nec hoc dico, quod aut in te aut in sanctis uiris ista gradu et sexu et boni et mali repperiantur malorumque condemnatio laus bonorum sit. Pudet dicere: sacerdotes idolorum, mimi et aurigae et scorta hereditates capiunt; solis clericis et monachis hoc lege de lege conqueror, sed doleo, cur meruerimus hanc legem. cauterium bonum est, sed quo mihi uulnus, ut indigeam cauterio? prouida seueraque legis cautio, et tamen nec sic refrenatur auaritia. per fideicommissa legibus inludimus et, quasi maiora sint imperatorum scita quam Christi, leges timetriuit et pauit. quid nos inserimdiuitiis. natus in paupere domo et in tugurio rusticano, qui uix milio et cibario pane rugientem saturare uentrem poteram, nunc similam et mella fastidio, noui et genera
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant ministrando. Ut infir
mitas quoq tua fructũ habeat
helemosine. Scio quosdã conua¬
luisse corꝑe et animo egrotare.
cepisse ꝑiculose tͥ ministrat cuiꝰ
uultũ frequent̾ adtendis. Si ꝓpt̾
officiũ clericatꝰ. aut uidua uisita.¬
tur aut uirgo nũqͣm domũ sol
introeas. Talesq habeto socio ᷤᷤ qͦꝵ¬
contub̾nio ñ infameris. si lector.
si acolitꝰ.si saltes sequit᷑ nõ ornen¬
tur ueste sed morib. Nec calamiᷤᷤ¬
tro crispent comas. s pudicitiã
habitu polliceantur. Solus cum
sola secreto et absq arbitro uł teste
nõ sedeas. Si familiariꝰ ẽ aliqͥd lo¬
quendũ habet uitricẽ maiorem
domus uirginẽ uiduã maritatam.
Nõ est tam in humana ut nullũ
ꝓpter te habeat cui se debeat ere¬
dere. Caue om̃s suspitiones et qͥe¬
qͥd ꝓbahilit̾ fingi potest ne finga¬
tur ante deuita. Crebra munus¬
cula et sudariola et faciolas et ue¬
tes ori adplicitas et oblatas ac de¬

Expanded text:
accipiant ministrando, ut infiaccipiant ministrando, ut infimitas quoque tua fructum habeat elemosynae. scio quosdam conualuisse corpore et animo aegrotare coepisse. periculose tibi ministrat, cuius uultum frequenter adtendis. si propter officium clericatus aut uidua tibi uisitatur aut uirgo, numquam domum solus introeas talesqcontubernio non infameris. Si lector, si acolytus, si psaltes te sequitur, non ornentur veste, sed moribus; nec calamistro crispent comas, sed pudicitiam habitu polliceantur. Solus cum sola secrete et absque arbitro vel teste non sedeas. Si familiarius est aliquid loquendum, habet nutricem majorem domus, virginem, viduam, maritatam: non est tam inhumana, ut nullum praeter te habeat cui se audeat credere. Caveto omnes suspiciones: et quidquid probabiliter fingi potest, ne fingatur, ante devita. Crebra munuscula, et sudariola, et fasciolas, et vestes ori applicitas, et oblatos ac de
Abbreviated transcription (Latin):
tem ex ignobili głosum quasi qͣn¬
dam pestã suge. Corrũpunt moreᷤ
bonos confabulationes pessime.
Tu aurũ contẽpnis. alius diligit.
Tu calcas opes. ille sectatur tͥ cordi
ẽ mansuetudo silentiũ secretum
illi loquacitas. Ad trita frons fora
placent. et platee et medicoꝵ tab̾¬
ne intanta moꝵ discordia que
potest ẽẽ concordia. Hospitiolum
tuũ aut raro. aut nũqͣm mulie¬
rum pedes terant. Om̃s puellas
et uirgines xp̃i aut equalit̾ igno¬
ra. aut equalit̾ dilige. Ne sub eodẽ
tecto manseris in p̃terita castitate
confidas. Nec daiud sanctior. nec
salomone potes ẽẽ sapientior. Me¬
mento semꝑ qd̃ paradisi colonum
depossessione sua mulier eiecerit.
Egrotanti tͥ scĩ quilibet fr̃t ad sis¬
tat. et germana uł mater. aut ꝓ¬
bata quelibet apud om̃s fidei. Qd̃
si huiꝰcemodi nõ fuerint cũ san¬
giunitatis castimonie que ꝑsone
multas anus nutrit eccłia. que
et officiũ p̃beant et beneficium

Expanded text:
tem, ex ignobili gloriosum, quasi quatem, ex ignobili gloriosum, quasi quamdam pestem fuge. Corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae . Tu aurum contemnis, alius diligit. Tu calcas opes, ille sectatur. Tibi cordi est mansuetudo, silentium, secretum: illi loquacitas, attrita frons, fora placent, et plateae, et medicorum tabernae. In tanta morum discordia quae potest esse concordia? Hospitiolum tuum aut raro, aut nunquam mulierum pedes terant. Omnes puellas et virgines Christi, aut aequaliter ignora, aut aequaliter dilige. Ne sub eodem tecto manseris, nec in praeterita castitate confidas. Nec David sanctior, nec Salomone potes esse sapientior. Memento semper quod paradisi colonum de possessione sua mulier ejecerit . AEgrotanti tibi sanctus quilibet frater assistat, et germana, vel mater, aut probatae quaelibet apud omnes fidei. Quod si hujusmodi non fuerint consanguinitatis castimoniaeque personae, multas anus nutrit ecclesia, quae et officium praebeant, et beneficium
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Et cũ ꝓpħa dicat. Pars ma
dñs nicħ extra dñm habere po¬
test. Quod si quippiã aliud halu¬
erit p̃ter dñm. par eius nõ erit dñs.
uerbi gr̃a si aurũ si argentũ. si pos¬
sessiones siuariũ subpellectilẽ. Cũ
istis partib dñs pars eius fieri nõ
dignatur. Si ego aũt pars dñi sum
et funiculus hereditatis eiꝰ nec acci¬
piã partẽ int̾ cet̾as tͥbus. S quasi
leuita et sacerdos uiuo de decimis
et altare seruiens. altari oblatiõe
sustentor. habens uictũ et uestitũ
his contẽptus ero. et nudã crucem
nudus sequar. Obsecro itaq te re
petens iterũ. iterũq monebo. Ne
officiũ clericatꝰ. genꝰ antiqͤ militie
putes: id ẽ ne lucra scłi in xp̃i qͦ
ras militia ne plus habeas qͣm
q̃n clericus ẽe. cepisti. et dicatur
tͥ. Cleri eoꝵ nõ ꝓderunt eis. men¬
sulã tuã pauꝑes et ꝑegͥni et cũ
illis xp̃m conuiuã noueris. Ne¬
gociatorẽ clericũ et exinope diui¬

Expanded text:
Dominum, et cum Propheta dicit, Pars mea Dominum, et cum Propheta dicit, Pars mea Dominus , nihil extra Dominum habere potest. Quod si quippiam aliud habuerit praeter dominum, 20 pars eius non erit dominus. uerbi gratia, si aurum, si argentum, si possessiones, si uariam supellectilem, cum his partibus dominus pars eius fieri non dignatur. si autem ego pars domini sum et funiculus hereditatis eius nec accipio partem inter ceteras tribus, sed quasi leuita et sacerdos uiuo de deet altari serviens, altaris oblatione sustentor; habens victum et vestitum, his contentus ero, et nudam crucem nudus sequar. Obsecro itaque te, et repetens iterum iterumque monebo, ne officium clericatus, genus antiquae militiae putes: id est, ne lucra saeculi in Christi quaeras militia; nec plus habeas quam quando clericus esse coepisti, et dicatur tibi: Cleri eorum non proderunt eis . Mensulam tuam pauperes et peregrini, et cum illis Christus conviva noverit. Negotiatorem clericum, et ex inope divi
Abbreviated transcription (Latin):
cente refrigescat caritas multoꝵ
Audi gͥ ut beatus cypͥanus ait.
Nõ deserta s fortia. Audi fr̃em col¬
legio patrẽ senio qui te abineu¬
nabulis fidei usq ad ꝑfectũ du¬
cat etatẽ. et ꝑsingulos graduui¬
uendi p̃cepta constituens int̾re¬
teros erudiat. Scio quidẽ ab auũ¬
culo tuo beato eliodoro qui nẽ
pontifex xp̃i ẽ. te et didicisse qͥ
scã sunt et cotidie dicere. Norm̃¬
q te eiꝰ exemplũ hab̾e uͥtutum.
s et nr̃a qualiacũq sunt suscipe
et libellũ hũc. libello illuis copu¬
lato. Ut cũ ille te monachũ eru
dierit in clericũ doceat ẽẽ ꝑfrclũ
Igitur clericus qui xp̃i seruit ae¬
clesie interp̾tetur. Primo uoca¬
bulũ suũ et nominis diffinitio¬
Propt̾ea uocantur clerici. quiade
sorte sunt dñi. uł quia dñs ipse
sors idẽ pars clericoꝵ ẽ. et quia
tem habet. talem se exhib̾e debet
ut ipse possideat dñm. et ipse
possideatur a dño. qui possides

Expanded text:
cente refrigescet caritas multorum. cente refrigescet caritas multorum. andi igitur, ut beatus Cypnanus ait, non diserta, sed fortia. audi fratrem collegio, patrem senio, qui te ab incunabulis fidei usque ad perfectam ducat aetatem et per singulos gradus uiuendi praecepta constituens in te ceteros erudiat. scio quidem ab auunculo tuo, beato Heliodoro, qui nunc pontifex Christi est, te et didicisse, quae sancta sunt, et cotidie discere normamque uitae eius exemplum habere uirtutum; sed et nostra, qualiacumque sunt, suscipe et libellum hunc libello illius copulato, ut, cum dierit, hic clericum doceat esse perfectum. Igitur clericus qui Christi servit Ecclesiae, interpretetur primo vocabulum suum, et nominis definitiopropterea uocantur clerici, uel quia de sorte sunt domini uel quia dominus ipse sors, id tem habet, talem se exhibere debet, ut ipse possideat Dominum, et ipse possideatur a Domino. Qui possidet
Abbreviated transcription (Latin):
lore domus rachab. Et dñs nr̃ in¬
euangłio Ignẽ inqͥt ueni mitt̾e
suꝑt̾ram. et quã uolo ut ardeat.
qui indiscipuloꝵ cordib succensꝰ
cogebat eos dicere. Nonne cor nr̃m
erat ardens in nob̾ dũ loqueretur
inuia et aꝑiret nob̾ scͥpturas. Cor¬
sũ hec tã longe repetita pͥncipio.
ne ame queras pueriles de clama¬
tiones sententiarũ flosculus uer¬
borũ lenocinia et ꝑfines capitu¬
loꝵ singuloꝵ accuta quedã bre¬
uiterq conclusa que plausus et
clamores excitent audientium
Amplectatur me modo sapien¬
tia. et abisac nr̃a que nũqͣm se¬
nescit in meo requiescet sinu. In¬
polluta est uirginitatisq per¬
petuã. Et quo insimilitudinẽ
marie cũ cottidie generet sem¬
ꝑq parturiet incorrupta est.
hinc reor dixisse et apłm sp̃c fer¬
uentes. et in euangłio dñm pre¬
dicasse. qd̾ infinẽ mundi quan¬
do uixta ꝓpħam. zachariã stultꝰ
pastor. ẽẽ ceꝑit. Sapientia decres¬

Expanded text:
lore domus Rechab. et dominus noster inlore domus Rechab. et dominus noster in.euangelio: ignem, inquit, ueni mittere in terram et quam uolo, ut ardeat! qui in discipulorum corde succensus cogebat eos dicere: nonne cor nostrum erat ardens in nobis, dum loqueretur in uia et aperiret nobis scripturas? Quorsum haec tam longo repetita principio? ne a me quaeras pueriles declamationes, sententiarum flosculos, uerborum lenocinia et per fines capitum singulorum acuta quaedam breuiterqu# conclusa, quae plausus et clam ores excitent audien. tum. amplexetur me modo sapientia et Abisag nostra, quae numquam senescit, in meo requiescat sinu. inpolluta est uirgi\'nitatisque perpetuae et in similitudinem Mariae, cum cotidie generet semperque parluriat, . incorrupta est. hinc reor dixisse et apostolum spiritu feruentes et in euangelio dominum praedicasse, quod in fine mundi, quando iuxta prophetam Zacha. riam stultus pastor esse coeperit. sapientia decres
Abbreviated transcription (Latin):
mitte largitiorẽ ut sua ipse diᷤ¬
tribuat. Nolo sub occasionẽ ea
sacculus tuus plenus sit. Ne¬
mo mea melus me seruare
potest. Ipse ẽ obtimus dispen¬
sator. qui nicħ sibi reseruat. Co¬
egisti me nepotiane hem̃e lapi¬
dato iam uirginitatis libello
qͣm sc̃e eustochie rome scͥpserã.
Post anius decẽ rursũ bethlẽ
ora reserare. et confodienclum
me linguis om̃ium ꝓclere. Aut
enĩ nicħ scribendũ fuit. ne ho¬
minũ iudiciũ subiremus qd
tu facere uoluisti. aut scribentes
nosse adu̾sum nos cunctorũ
maledicoꝵ tela ẽẽ torquenda.
quos obsecro ut quiescant et
desmant maledicere. Nõ eñi
ut adu̾sariis. sed ut amicis scͥp¬
simus nec inuecti sumus in
eos qui peccant. s nec peccent
monemꝰ. Leq inillis tantum
sed et innos ipsos se ueri iudi¬
ces fiumus. Uolentesq fistucã
de ocło alterius tollere. nr̃o priꝰ
trabem eiciamus. Nullũ lesi
nullius nom̃ de mea spriptura

Expanded text:
mitte largitorem, ut sua ipse dismitte largitorem, ut sua ipse distribuat. nolo sub occasione mea sacculus tuus plenus sit. nemo me melius mea seruare potest. optimus dispensator est, qui sibi nihil reseruat.. Coegisti me, Nepotiane carissime, lapidato iam uirginitatis libello, quem sanctae Eustochiae Romae scripseram, post annos decem rursus Bethlem ora; reserare et confodiendum me linguis omnium prodere. aut enim nihil scribendum fuit, ne hominum iudicium subiremus, quod tu facere prohibuisti, aut scrinosse, adversum nos cunctorum maledicorum tela esse torquenda. Quos obsecro ut quiescant et desinant maledicere. Non enim ut adversariis, sed ut amicis scripsimus. Nec invecti sumus in eos qui peccant, sed ne peccent, monuimus: neque in illos tantum, sed in nos ipsos severi judices fuimus, volentesque festucam de oculo alterius tollere, nostram prius trabem ejecimus. Nullum laesi, nullius nomen mea scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
ribus suis potius qͣm comiiuas
tib. facilius contẽpnitur clericꝰ
qui sepe uocatur ad prandium¬
et nõ recusat. Nũqͣm petentes
raro accipiamus rogati. beatius
est magis dare qͣm acciꝑe. Nescio
quo eñi modo etiam ipse qui de¬
p̃catur ut tribuat cũ acceperis¬
te uiliorem de iudicat. et mirũ
inmodũ si eũ rogantẽ contẽpse¬
Predicator continentie nuptias
ne conciliet. Qui apłm legit
quam nõ habentes sunit. Cur uir¬
guiẽ cogit ut nubat qui demono¬
gamia sacerdos est. Quare uidu¬
am hortatur ut bigama sit. ꝓcl¬
ratores atq dispensatore domo¬
rum alienarũ atq iullarum
prias iubentur contẽpnere fa¬
legium ẽ. accepisse pauꝑibus
erogandũ. et esurientib pluri¬
mis uł cautũ ẽẽ uelle uł timi¬
dum. Aut qd̵ aꝑtissimi sceleris
om̃ium p̃donum credulitatẽ
suꝑat. Alter fame torquetur
et tu udicas qm̃ uentri enis satis
sit. aut diuide statim qd̵ accipiᷤᷤ:
Aut si tuidus dispensatores di¬

Expanded text:
ribus suis, quam convivas t. FACILE CONTEMNITUR Clericus, qui saepe et non recusat. Nunquam petentes, raro accipiamus rogati. Beatius enim est magis dare quam accipere. Nescio enim quomodo etiam ipse qui deprecatur, ut tribuat, cum acceperis, uiliorem te indicat et mirum in modum, si rogantem contempsepraedicator continentiae, nuptias ne conciliet. qui apostolum legit: quasi non habentes, cur uirginem cogit, ut nubat? qui de monogamia sacerdos est. quare uiduam hortatur, ut δίγαμοςsit? procuratores et dispensatores domorum alienarum atque uillarum prias iubentur contemnere falegium est. accepisse pauperibus erogandum et esurientibus plurimis uel cautum esse uelle uel timidum aut — quod apertissimi sceleris omnium praedonum crudelitatem superat. ego fame torqueor et tu iudicas, quantum uentri meo satis sit? aut diuide statim, quod acceperis, aut, si timidus dispensator es, di
Abbreviated transcription (Latin):
de pendet euangłiũ. inde crux
et ꝓphe. et ꝓpħe fidelis mecum
lector intelligis quid taceã et qͥd
magis tacendo. loquar tot tegu
incorde gestare. Dñm habere
factorem nõ aspectus hominũ.
Uis scire quales querat dñs¬
ornatus. abeto iusticiã. prudẽ¬
tiam. tẽꝑantiã. fortitudinẽ his
celi plagis induere. hec te qua¬
driga ułt aurigam xp̃i adme¬
ta concitũ ferat. Nicħ hoc mo¬
nili p̾ciosius. Dicħ hac gem¬
marũ uarietatẽ distinctius ex
om̃i parte decoraris cingeris at¬
q ꝓtegeris et ornam̃to tibi ft̃
et munimini gẽme uertunt᷑
inscuta. saue qͦ ne aut lĩguã aut
aure ᷤᷤ habeaᷤᷤ pruriẽtes. idẽ ne aut
ip̃a aliiᷤ detͣhas aut alios audias detͣ¬

Expanded text:
de pendet Evangelium, inde lex de pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot te rin corde gestare? Deum habere fautorem, non aspectus hominum? Vis scire quales Dominus quaerat ornatus? Habeto justitiam, prudentiam, temperantiam, fortitudinem. His coeli plagis includere, quae te quadriga velut aurigam Christi, ad metam concita ferat. Nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris atque protegeris: et ornamento tibi sunt et munimini: gemmae vertuntur in scuta. Cave quoque, aut linguam, aut aures habeas prurientes, id est, ne aut ipse alii
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tedet suꝑsticionis insuꝑ etiã
fam̃ abstinentiã in deliciis que¬
rimus. fortissimũ ieuiniũ est.
aqua et panis. s qui agłam ñ
habet. et om̃s pane et aqua ui¬
iumus quasi publicũ et cõmu¬
ne ieuinium nõ portatur. Ca¬
ue ne hominũ rumusculũs
aucuꝑis. Ne in offensa dei
populoꝵ laudẽ cõmutes. si ad¬
huc inquit apłs hominib pla¬
cerẽ. xp̃i seruus nõ ẽẽm. Desiuit
placere hominib : et seruus
factus ẽ. xp̃i. ꝑ bonã et malam
famã. adextris et asinistris.
xp̃i miles graditur. Lec lau¬
de extollitur. nec uituꝑatiõe
frangitur. nõ diuitus tumet.
nõ contraitur pauꝑtate et le¬
ta contẽpnit et tristicia. ꝑ diẽ
sol nõ uret eũ. neq luna ꝑ noc¬
tem. Uolite orare mangulis
platearum. ne rectũ it p̃cum
tuarum frangat aura popula¬
ris. Nolite dilatare fimbrias
et hosten tui haberi filacteria.
et conscientia repugnante pha¬
risaica ambitione circũdari. In¬

Expanded text:
nec taedet superstitionis! insuper etiam nec taedet superstitionis! insuper etiam famam abstinentiae in deliciis quaerimus. fortissimum ieiunium est aqua et panis; sed, quia gloriam non habet et omnes pane et aqua uiuimus, quasi publicum et commune ieiunium non putatur. Caue, ne hominum rumusculos aucuperis, ne offensam dei populorum laude commutes. si adhuc, inquit apostolus, hominibus placerem, Christi seruus non essem; desiuit placere hominibus et seruus factus est Christi. per bonam et malam famam a. dextris et a sinistris Christi miles graditur, nec laude extollitur nec uituperatione frangitur, non diuitiis tumet, non contrahitur paupertate, et laeta contemnit et tristia. per diem sol non uret eum neque luna per noctem. nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popularis; nolo te dilatare fimbrias et ostet conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. In
Abbreviated transcription (Latin):
tator ẽ appllatus. et timotheo
dolenti. sthoma cũ motlica ui¬
ni sorbiciore laxata ẽ. s modũ
etatis et ualitudinis ꝓ corpoꝵ
qualitate exegimꝰ inpotando.
Qd̃ si absq uino ardeo. et ado
lescentis inflãmor calore. et ti¬
nuato sanguine suculento ua¬
lidoq sũ corꝑe libent̾ cauebo
poculũ in quo suspicio uenens
ẽ. pulchre dr̃ apud grecos. sed
nescio utrũ apud nos eque re¬
sonet. pinguis uent̃ nõ gignit
sensũ tenuẽ. tantũ tibi ieuinio¬
rum ĩpone qͣntũ ferre potes.
et molestias quadã difficulta¬
q ciboꝵ querere. caricas. pipet
nuces. palmarũ fructus. simila
melpistacia. tortorũ cultura
uexatur ut cibario nõ uescam᷑
pane. Audio p̃terea quosdam
contra rerũ hominũq naturã
aquam nõ bib̾e. nec uesci pa¬
nem. s sorbiciuncłas delicatas
et contrita olera berarũ sucũ ñ
calice sorb̾e s conca. Propudor
ñ erubescimꝰ istius modi ineptus.

Expanded text:
tator appellatur et Timotheo tator appellatur et Timotheo dolenti stomachum modica uini sorbitio relaxata est, sed modum et aetatis et ualitudinis et corporum qualitates exigimus in potando. quodsi absque uino ardeo et ardeo adulescentia et inflammor calore sanguinis et suculento ualidoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio ueneni est. pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio, utrum apud nos aeque resonet: \'pinguis uenter non gignit sensum tenuem\'. Tantum tibi ieiuniorum inpone, quantum ferre potes. et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere? caricae, piper, nuces, palmarum fructus, simila, mei, pistatia, tota hortorum cultura nexatur, ut cibario nou uescamur pane. audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam aquam non bibere nec uesci pane, sed sorbitiunculas delicatas et contrita holera betarumque sucum non calice sorbere, sed conca. pro pudor, non erubescimus istiusmodi ineptiis
Abbreviated transcription (Latin):
diuiti. Et magis scĩtatẽ tuam
ueneratus qͣm opes. Aut si tał
est qui nõ audiat elericos ni¬
si inter fialas libent̃ carebo hu¬
iuscemodi beneficiũ et xp̃m
rogabo ꝓiudicẽ qui magis
est eñi confid̾e indño. qͣm con¬
fidere in homine. Melius ẽ
cipib. Nũqͣm uinũ redoleas.
ne aucdias illud phylosophi. hoc
nõ est osculũ porrigere s ꝓpi¬
nare. Uinolentes sacerdotes.
et apłs dãpnat. et uetus lex
ꝓhibet. qui altari seruiunt
uinũ et si ceram nõ bibent.
Si cicera ebreo sermone om̃is
potio nuncupatur que in ebri¬
ari potest. siue illa que serm̃to
conficitur. siue pomoꝵ suco.
aut fauide coquntur indul¬
ce. Et barbarã potionẽ. aut pal¬
marũ fructus expͥmuntur in
litorẽ. coctisq frugib aqua pin¬
guor coloratur. Quicqͥd ine¬
briat et statũ m̃tis euertit fu¬
ge similit̃ ut uinũ. Nec hoc
dico qd̃ dei a nob̃ creatura dãp¬
netur. Si qͥdem et dñs uni po¬

Expanded text:
diuiti et magis sanctitatem tuam diuiti et magis sanctitatem tuam ueneratur quam opes; aut, si talis est, qui non audiat clericos nisi inter fialas, libenter carebo huiusce modi beneficio et Christum rogabo pro. iudice, qui magis est enim confidere in domino quam confidere in homine, melius est cipibus. numquam unum redoleas, ne audias illud philosophi: \'hoc non est osculum porrigere, sed propinare\'. uinolentos sacerdotes et apostolus damnat et uetus lex prohibet. "qui altari seruiunt, uinum et siceram non bibant. sicera Hebraeo sermone omnis potio nuncupatur, quae inebriare potest, siue illa fermento conficitur sine pomorum suco aut faui decoquuntur in dulcem et barbaram potionem aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem coctisque frugibus aqua pinguior colatur. quidquid inebriat et statum mentis euertit, fuge similiter ut uinum. nec hoc dico, quod dei a nobis creatura damnetur, siquidem et dominus uini po
Abbreviated transcription (Latin):
ge ꝓhibetur. figamus septimo
mense tabernaculũ et sollẽp¬
ne ieiuniũ bucina concrepe¬
mus. qd̃ si hec omĩa spiritalib
sp̃alia cõparantes. Scientes qͥ
cũ paulo qd̵ lex spiritalis est
et dauid uerba cantantes. Re¬
uela oculos meos et considera¬
bo mirabilia de lege tua. Sic
intelligamꝰ ut dñs quoq nr̃
intellexit et interp̃tatus ẽ sab¬
batum. Aut aurũ repudiemꝰ
cũ cet̾is suꝑsticionib iudeoꝵ
aut si aurũ placet placeant et
iudei. quoscũ auro aut ꝓbare
nobis necesse ẽ aut dampnare
Conuiua tͥ uitanda sũt. secula¬
riũ maxime. horũ qui honori¬
bus tument turpe ẽ aute fores¬
dñi sacerdotis crucifixi et pau¬
ꝑis et qui cibo quoq uescebat᷑
alieno. Lictores consulũ et mi¬
lites excubare. iudicẽq ꝓuincie
melius uis apud te prandere
quã in palacio. Quod si obtencte¬
ris facere te hec ut roges ꝓmise¬
ris atq subiectis iudex scłi pł
deferet clerico continenti qͣm

Expanded text:
ge prohibentur; figamus septimo ge prohibentur; figamus septimo mense tabernaculum et sollemne ieiunium bucina concrepemus. quodsi haec omnia spiritalibus spiritalia conparantes scientesque cum Paulo, quod lex spiritalis est, et Dauid uerba cantantes: reuela oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua sic intellegamus, ut dominus quoque noster intellexit et interpretatus est sabbatum, aut aurum repudiemus cum ceteris superstitionibus Iudaeorum aut, si aurum placet, placeant et Iudaei, quos cum auro aut probare nobis necesse est aut damnare. Conuiuia tibi uitanda sunt saecularium etmaxime eorum, qui honoribus tument. turpe est ante fores sacerdotis domini crucifixi et pauperis et qui cibo quoque uescebatur alieno lictores consulum et milites excubare iudicemque prouinciae melius apud te prandere quam in palatio. quodsi obtenderis facere te haec, ut roges pro miseris atque subiectis, iudex saeculi plus defert clerico continenti quam
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ aliqͥs obpõãt diues iniudea
templũ mensã. lucernas. thuri¬
bula patellas scyphos mortari¬
ola et cet̾a. exauro fabrefacta.
Tũc hec ꝓbabant᷑ a dño q̃n sacerdo¬
tes hostias ĩmolabant. et sangͥs
pecudũ erat remissio peccatoꝵ
Quãqͣm hec omĩa p̾cesserunt
infigura. Scripta sunt aũt ꝓp¬
ter nos in quos fines scłoꝵ de¬
uenerunt. Nc̃ uero cũ pauꝑ¬
tatẽ domus sue. pauꝑ dñs de
na. quid suspicimꝰ et amamꝰ
qd petrus se ñ habere testatur.
Alioquin si tantũ luterã sequim᷑
et inauro atq diuiciis simplex
nos delectat hystoria cũ auro ob¬
seruemus et cet̾a. Ducant ponti¬
fices xp̃i uxores uirgines qͣm¬
uis bone mentis sit. qui cicatri¬
cem habuerit et deformis ẽ. pͥ¬
uetur asacerdotio. lepra corꝑis
amme uiciis p̃feratur. Crescamiꝰ
et multiplicem᷑ et repleamus
t̾ram. Nec ĩmolemus agnum
nec mysticũ pasca celebremus
quia hec absq templo fieri. le¬

Expanded text:
mihi aliquis opponat diues in Indaea mihi aliquis opponat diues in Indaea templum, mensam, lucernas, turibula, patellas, scyphos, mortariola et cetera ex auro fabre facta. tunc haec probabantur a domino, quando sacerdotes hostias immolabant et sanguis pecudum erat redemptio peccatorum — quamquam haec omnia praecesserint in figura. scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum decurrerunt —, nunc uero, cum paupertatem domus suae pauper dominus dednam? quid suspicimus et amamus, quod Petrus se non habere testatur?. alioquin, si tantum litteram sequimur et in auro atque diuitiis simplex nos delectat historia, cum auro obseruemus et cetera: ducant pontifices Christi uxores uirgines; quamuis bonae mentis sit, qui cicatricem habuerit et deformis est, priuetur sacerdotio; lepra. corporis animae uitiis praeferatur; crescamus et multiplicemur et repleamus terram; nec immolemus agnum nec mysticum pascha celebremus, quia haec absque templo fieri le
Abbreviated transcription (Latin):
sudariũ orariũq nõ habeat gła¬
ri. Sunt qui pauꝑib parum
tribuunt ut ampliꝰ accipiant
et supͣ tectũ elemosine querant
diuitias que magis uenatio ap¬
pellanda ẽ. quã elemosina. sicbes¬
tie. sic aues. sic capiunt et pise
Modica in hamo esca ponitur
ut matͦnarũ in eis acculi ꝓtra¬
hãtur. Scit ep̃c cui cõmissa est
eccła quẽ dispensationi pauꝑi
arrogantia ẽẽ clem̃tiorem te uel¬
om̃ia possumus om̃s. Alius in
eccła oculus ẽ. alius lingua. aliꝰ
manus. alius spes. auris. uent̃.
et cet̾a. lege paulũ adcorinthios¬
ubi diu̾sa m̃bra unũ corpꝰ effici¬
unt. Nec rusticus et simplex
frat̃. ideo se scm putet si nichil
nouerit. Nec ꝑitus et eloquens
lingua existimet sc̃itatem. Mul¬
toq meliꝰ est eduob inꝑfectis.
parietes et colũpnas eccłie sub¬
trahunt. Marmora nitent au¬
ro. splendent laquearia gẽmis.
Altare distingͥtur et ministroꝵ
xp̃i nulla electio est neq uero

Expanded text:
sudarium orariumque non habeas, gloriasudarium orariumque non habeas, gloriari. sunt, qui pauperibus parum tribuunt, ut amplius accipiant, et sub praetextu elemosynae quaerunt diuitias: quae magis uenatio appellanda est quam elemosyna. sic bestiae, sic aues, sic capiuntur et pisces: modica in hamo esca ponitur, ut matronarum in eo sacculi protrahantur. scit episcopus, cui commissa est ecclesia, quem dispensationi pauperum adrogantiae est clementiorem te uidomnia possumus omnes. alius in ecclesia oculus est, alius lingua, alius manus, alius pes, alius auris, uenter et cetera. lege Pauli ad Corinthios: diuersa membra unum corpus efficiunt. nec rusticus et tantum simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil nouerit, nec peritus et eloquens in lingua aestimet sanctitatem. multoque melius est e duobus inperfectis ricant parietes et columnas ecclesiae subtrahunt: marmora nitent, auro splendent lacunaria, gemmis altare distinguitur et ministrorum Christi nulla electio est. neque uero
Abbreviated transcription (Latin):
tam facile qͣm uilẽ plebiculã ⁊
indocta contionẽ lingue uolubi¬
litate deciꝑe. que quicqͥd nõ in¬
telligit plus miratur. Marchus
tullus apudqͤm pulcherrimũ
illud est eologium demonstenes
tibi p̃ripuit ne ẽẽs. Primũ orator
tulline solus inoratione ꝓqͥnto
gallo. quicqͥd defauore uulgi
et de imꝑitis concionatorib lo¬
quatur adtende. ne his fraudib
ludes loquor eñi que sũ ipse nu¬
ꝑ exꝑtus. Unus quidẽ poeta noĩa¬
tur hõ ꝑlitteratꝰ cuiꝰ sũt illa con¬
uiuia poetarum acphilosopho.
rum. Cũ facit eurrpidẽ. et menen¬
drũ. int̾ se et ialio loco socraten
qui simul litteras nõ didicerãt
Uestes pullas equiuit aut can¬
didas ornatas ut sorde pari mo¬
do fugiende quia alterũ deliciaᷤ
alteram głam redolet. Nõ absq
amicto lineo incecłe. s p̃cium
uestiũ linearũ nõ habere lauda¬
bile ẽ. Alioqͥn ridiculũ et plenũ
dedecoris refertur marsupio ꝙ

Expanded text:
tam facile, quam uilem plebiculam et tam facile, quam uilem plebiculam et indoctam contionem linguae uolubilitate decipere, quae, quidquid non intellegit, plus miratur. Marcus Tullius, ad quem pulcherrimum illud elogium est: \'Demosthenes tibi praeripuit, ne esses primus orator, tu illi, ne solus\', in oratione pro Quinto Gallio quid de fauore uulgi et de inperitis contionatoribus loquatur, adtende: his autem ludis — loquor enim, quae sum ipse nuper expertus — unus quidam poeta dominatur, homo perlitteratus, cuius sunt illa conuiurum, cum facit Euripiden et Menandrum inter! se et alio loco Socraten  theatro! qui simul litteras non didicerunt. Vestes pullas aeque vita ut Candidas; ornatus et sanies pari modo fugiendae, quia alterum delicias! alterum gloriam redolet. Non absque amictu lineo incedere, sed pretium uestium linearum non habere laudabile est; alioquin ridiculum et plenum dedecoris referto marsuppio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iectus ẽ. Nõ enĩ dissensionis ẽ ds̃
s pacis. Gła patͥs ẽ filiꝰ sapiens gau¬
deat ep̃c iudicio suo. cũ tales xp̃c
elegerit sacerdotes. Nocente te in
eccłia ñ clamor ppłi s gemitus
suscitetur. Lacrime auditoꝵ laudes
tue sint sermo p̾sb̾ri scͥpturarũ lec¬
tione conditꝰ sit. Nolite declama¬
torẽ ẽẽ et rabulum garrulũq s
mysterioꝵ ꝑitũ. et sacram̃toꝵ dĩ
eruditissimũ. uerba uoluere. et
celebritate dicendi apud imꝑi¬
tum uulgus admirationẽ sui fa¬
cere indoctorũ hominũ ẽ. Ad tri¬
ta froys int̾pretatur sepe qd̃ ues¬
cit. et cũ aliis suaserit sibi quoq
usurpat scientiã. Preceptor quon¬
dam m̃s gregoruis nazan zenus
rogatus ame ut exponeret qͥd
sibi inderetur in luca sabbm de
elegant̃ lusit. Docebo te inqͥens
suꝑ hac re ineccła inqua omni
mͥ ppło ac clamanti cogeris in¬
uitus scire qd̾ nescit. Aut certe
si solus tacueris. solus abom̃ib
stulticie condẽpnaueris. Nichil

Expanded text:
iectus est;non enim est dissensionis deus, sed pacis. gloria patris est filius sapiens: gaudeat episcopus iudicio suo, cum tales Christo elegerit sacerdotes.. Dicente te in ecclesia non clamor populi, sed gemitus suscitetur; lacrimae auditorum laudes tuae sint; sermo presbyteri scripturarum lectione conditus sit. nolo te declamatorem esse et rabulam garrulumque, sed mysterii peritum et sacramentorum dei tui eruditissimum. uerba uoluere et celeritate dicendi apud inperitum uulgus admirationem sui facere indoctorum hominum est. adtrita frons interpretatur saepe, quod nescit, et, cum aliis suaserit, sibi quoque usurpat scientiam. praeceptor quondam meus Uregorius JNazanzenus rogatus a me, ut exponeret, quid sibi uellet in Luca sabbatum eleganter lusit: \'docebo te\' inquiens \'super hac re in ecclesia, in qua omni mihi populo adclamante cogeris inuitus scire, quod nescis, aut certe, si solus tacueris, solus ab omnibus stultitiae condemnaberis.\' nihil
Abbreviated transcription (Latin):
coacti s spontanei secundũ dm̃.
Neq turpis lucri gra s uolunta¬
rie. Neq ut dñantes inclerũ. sed
forma facti gregi ex animo. ut
cũ apparuerit pͥnceps pastoꝵ ꝑ
cipiatis in marcescibilẽ głe coro¬
nam. Pessime consuetudinis ẽ
inquibdã eccłiis tacere p̾sb̾ris
et p̃sentib ep̃is nõ loqui. quasi
aut inuideant. aut nõ dignent᷑
audire. Et si alii inqͥt paulus a¬
postolꝰ fuerit reuelatũ sedenti:
prior taceat. potestis eni ꝑsingłos

Expanded text:
ecundum Deum, neque turpilucri gratia, sed voluntarie, neque ut dominantes in cleris, sed forma facti gregi et ex animo, ut, cum apparuerit princeps pastorum, percipiatis inmarcescibilem gloriae coronam. Pessimae consuetudinis est in quisbusdam ecclesiis tacere presbyteros et praesentibus episcopis non loqui, quasi aut invideant aut non dignentur audire. Et si alii, inquit Paulus apostolus, fuerit revelatum sedenti, prior tacet. Potestis enim per singulos