comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac non ex eo ĩp̃o colligat: quȩ tanta sit dei po¬
testag ꝙ animus se ip̃m non uidet aut qualis
aut ubi sit. nec si uideat tam̃ ꝑspicere possit
quo pacto rei corporali res icorporalis adiun-¬
ita sit. Siue ẽt mentis locus nullus est: s ꝑ
totum corpus sparsa discurrit. Quod & fieri
potest: & a xenocrate platoniȩ discipulo dis¬
putatum est. Siꝗdem sensus in qualibet parte
corporis presto est: nec quid sit mens nec qua¬
Lis intelligi potest. Cum sit natura eius tam
subtilis as tenuis: ut solidis iusteribug infusa
uiuo e qͣiͣ ardenti sensu membris omnibus
misceatur. Illud aũt caue ne simile ueri unꝗͣ¬
putaueris: quod aristoxemus dicit: mentemꝰ
omnino nullam esse: sed quasi harmoniam
in fidibus ex constructione corporis & compa¬
gibur uiscerum um senciendi ex istere
Musici .ti. intentionem concentũq neruoꝵ
in integros modos sine ulla offensione conso¬
iancium harmoniam uocant. Uoluit igitut

Expanded text:
ac non ex eo ipso colligat, quanta sit Dei poac non ex eo ipso colligat, quanta sit Dei potestas, quod animus se ipsum non videt, aut qualis, aut ubi sit; nec si videat, tamen perspicere possit, quo pacto rei corporali res incorporalis adjuncta sit? Sive etiam mentis locus nullus est, sed per totum corpus sparsa discurrit, quod et fieri potest, et a Xenocrate Platonis discipulo disputatum est, siquidem sensus in qualibet parte corporis praesto est, nec quid sit mens ista, nec qualis, intelligi potest, cum sit natura ejus tam subtilis ac tenuis, ut solidis visceribus infusa, vivo, et quasi ardenti sensu, membris omisceatur. illud autem caue ne umquam simile ueri putaueris quod Aristoxenus dicit, mentem omnino nullam esse, sed quasi harmoniam in fidibus ex constructione corporis et conpagibus uiscerum uim sentiendi existere. musici enim intentionem concentumque neruorum in integros modos sine ulla offensione consonantium harmoniam appellant. uolunt igitur
Abbreviated transcription (Latin):
qui mens uł animus nũcupat᷑ tante mobilita¬
tis est: ut ne tũ ꝗdem cũ sopitus est. cõquiescat
tants celeritatis. ut uno tpr̃is puncto cȩlum
mmine collustret. si uelit maria ꝑuolet.
terras & urbes peragret. omĩa deniq quȩ
libuerit: ꝗͣuie longe Lateq submota sint.
in conspectu sibi esse constituat. et miratur
aliquis si diuina mens ꝑ uniuersas mundi
partes intenta discurrit. E omĩa regit.
tanta sit uis ac potestas mentis humanȩ
intra mortale corpus melusȩ: ut ne septis
ꝗdem grauis huius ac pigri corporis : cui
illigata est: coerceri ullo pacto possit: quo mi¬
nus sibi liberam uagandi facultatem quietis
impaciens largiatur. Siue ig meng in ca-¬
pĩte habitat. siue in pectore potest ne
aliquis comprehendere quȩ uis rationis
efficiat.: ut sensus ille incõprehensibilis
aut in medulla cerebri hereat aut in illo
sanguine bipartito: qui est inclusug in corde

Expanded text:
qui mens uel animus nuncupatur, tantae mobilitaqui mens uel animus nuncupatur, tantae mobilitatis est, ut ne tum quidem, cum sopitus est, conquiescat, tantae celeritatis, ut uno temporis puncto caelum omne conlustret, si uelit, maria peruolet, terras et urbes peragret, omnia denique quae libuerit, quamuis longe lateque submota sint, in conspectu sibi ipse constituat? et miratur aliquis si diuina mens dei per uniuersas mundi partes intenta discurrit et omnia regit, usa, cum tanta sit uis ac potestas mentis humanae intra mortale corpus inclusae, ut ne saeptis quidem grauis huius ac pigri corporis, cum quo inligata est, coerceri ullo modo possit quominus sibi liberam uagandi facultatem quietis inpatiens largiatur? siue igitur in capite mens habitat siue in pectore, potestne alefficiat, ut sensus ille incomprehensibilis aut in medulla cerebri haereat, aut in illo sanguine bipartito, qui est inclusus in corde?
Abbreviated transcription (Latin):
pectus sed ad cerebrum ferant. Alioquin
necesse esset nos tardiue sentire. Donec
senciendi facultas longo itinere ꝑ collu
ad pectus usq descenderet. Hi uo aut nõ
multum aut fortasse nõ errant. Uidet᷑
.N. mene quȩ dominatũ corporis tenet
in sũmo capite constituta tanꝗͣ in caelo
deue. Sed tum in aliqua sit cogitatione
cõmeare ad pectue & quasi ad secretum
penetrale secedere ut consiliu tanꝗͣ ex the¬
sauro recondito eliciat ac ꝓferat. Ideoq cũ
intenti ad cogitandũ sumus: & cũ mens occu¬
pata in altum se abciderit: neq audire que
circũ sonant: neq uidere quȩ obstant. solemꝰ
du̾o siue ita est: admirandum ꝓfecto est. quo-¬
modo id fiat cũ add pectus ex cerebro nullũ
iter pateat. Sin aũt nõ est ita tam̃ nihilo
minus admirandu est ꝙ diuina nescio qua
rõne fiat: ut ita esse uideat᷑. An põt aliquis
nõ admirari. ꝙ sensus ille uiuus atq cȩ̨lestig

Expanded text:
pectus, sed ad cerebrum ferant; alioquin pectus, sed ad cerebrum ferant; alioquin necesse nos esset tardius sentire, donec sentiendi facultas longo itinere per collum ad pectus usque descenderet. hi uero aut non multum aut fortasse non errant. uidetur enim mens, quae dominatum corporis tenet, in summo capite constituta tamquam in caelo deus, sed cum in aliqua sit cogitatione, commeare ad pectus et quasi ad secretum aliquod penetrale secedere, ut consilium tamquam ex thensauro recondito eliciat ac proferat; ideoque cum intenti ad cogitandum sumus et cum mens occupata in altum se abdiderit, neque audire quae circumsonant neque uidere quae obstant solemus. id uero siue ita est, admirandum profecto est quomodo id fiat, cum ad pectus a cerebro nullum iter pateat, sin autem non est ita, tamen nihilo minus admirandum est quod diuina nescio qua ratione fiat ut ita esse uideatur. an potest aliquis non admirari quod sensus ille uiuus atque caelestis
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sentiam: nõ quia sic edse adfir mẽ
quod est insipientie in re dubia facere
Sed ut exposita rei difficultate: intelli¬
gas : qͣta sit diuinoꝵ operũ magnitudo.
Quidam sedem mentis in pectore essE
uoluerunt : quod si ita est: qͣto tandẽ mi-¬
raculo dignum est rem in ob̾scuro ac tene.¬
broso habitaculo sitam in tanta rationie
atq intelligentiȩ luce uersari : tum qđ
ad eam sensue ex om̃i corporis parte con¬
ueniunt: ut mn qualibet regione membroꝵ
presene esse uideatur. Aliĩ sedem eius i
caerebro esse dixerunt. Et sane argumen¬
tis probabilibus usi sunt. Oportuisse sali¬
cet : quod totius corporis regimen habe.¬
ret: potiug in sũmo tanꝗͣ arce corporis
habitare. Nec quicꝗͣ esse sublimiue ꝗͣ
id qđ uniuersum ratione moderet᷑: sicũti
ipse mundi dñs & rector in sum̃o est
Seinde ꝙ sensus om̃is idest audiendi &
uidendi & odorandi ministra membra in
capite sint locata: quoꝵ om̃iu uig nõ ad

Expanded text:
ipse sentiam, non quia sic esse adfirmem, ipse sentiam, non quia sic esse adfirmem, quod est insipientis in re dubia facere, sed ut exposita rei difficultate intellegas quanta sit diuinorum operum magnitudo. quidam sedem mentis in pectore esse uoluerunt. quod si ita est, quanto tandem miraculo dignum est rem in obscuro ac tenebroso habitaculo sitam in tanta rationis atque intellegentiae luce uersari, tum quod ad eam sensus ex omni corporis parte conueniunt, ut in qualibet regione membrorum praesens esse uideatur! alii sedem eius in cerebro esse diierunt. et sane argumentis probabilibus usi sunt, oportuisse scilicet quod totius corporis regimen haberet, potius in summo tamquam in arce corporis habitare nec quicquam esse sublimius quam id quod uniuersum ratione moderetur, sicut ipse mundi dominus et rector in summo est; deinde quod sensus omnis id est audiendi et uidendi et odorandi ministra membra in capite sint locata, quorum omnium uiae non ad
Abbreviated transcription (Latin):
illius. sonum uocie exprime̾ ueluti cum in
patentem cicutam labroq subiectã dimitti¬
sa suo reduat ad exitũ mitens gignit.
quidem an uerum sit deue artifex uideit:
Sidetur .N. ñõ ab ore sed ab intimo pecto¬
re uox oriri. Deniq & ore clauso ex na¬
ribue emittit᷑ sonus qualie põt. prȩt̾ea
& maximo spiritu quo hanelamue uox
me nunc in academiȩ snĩam dilabi
putes: quia nõ sunt oĩa incomp̃hensibilia
Ut .ai. fatendum est. multa nesciri quȩ
uoluit deus intelligentiam hõię exceldere
sic tam̃ multa esse: quȩ possint A sen¬
sibus ꝑcipi & ratione comphendi. Sed
erit nõbis contra phos integra disput a¬
tio. Conficiamus ig̾ spacium: quo nunc
decurimug. METIT IS queq ronem
incom̃p̃hensibilem esse quig nestit : nisi
qui omnino illam nõ habet: cũ ip̃a meng
quo loci sit aut cuiugm̃õi nesciat᷑. uaria
ergo a pħis de natura eius ac loco dispu¬
tata sunt. At ego ñõ dissimulabo quid

Expanded text:
inlisus, sonum uocis exprimere, ueluti cum in inlisus, sonum uocis exprimere, ueluti cum in patentem cicutam labroque subiectam demittisu suo radit, ad exitum nitens sonum giquidem an uerum sit deus artifex uiderit. uidetur enim non ab ore, sed ab intimo pectore uox oriri. denique et ore clauso ex naribus emittitur sonus qualis potest. praeterea et maximo spiritu quo anhelamus uox me nunc in Academiae sententiam delabi putes, quia non omnia sunt inconprehensibilia. ut enim fatendum est multa nesciri, quae uoluit deus intellegentiam hominis excedere, sic tamen multa esse quae possint et sensibus percipi et ratione conprehendi. sed erit nobis contra philosophos integra disputatio. conficiamus igitur spatium quod nunc decurrimus. Mentis quoque rationem inconprehensibilem esse quis nesciat nisi qui omnino illam non habet, cum ipsa mens quo loco sit aut cuiusmodi nesciatur? uaria ergo a philosophis de natura eius ac loco disputata sunt. at ego non dissimulabo quid
Abbreviated transcription (Latin):
suos patefacta demonstrant. tlam si ita¬
factum esset fortasse placidiora quȩq ani¬
haberent qͣ ferȩ & timidiora plug cordis
salatiora plus iecorie lasciuiora plus sple
sentiremug nos felle irasci: iecore cupere
splene gaudere. Cum aũt unde affectue
isti ueniant. minime sentiamus: fieri põt
possimue falsa illos qui heo disputãt di¬
cere. Sed omĩa quȩ ad motus animi aĩeq
ꝑtineant tam obscurȩ altȩq rationie esse
arbitror: ut supra hoĩem sit ea li quido piu¬
dere. Id tam̃ certum & indubitatu esse de-
bet res tantas tot uiscera gna unum et
idem habe offitium. ut aĩam contineant in
corpore. Sed quid ꝓprie singulis munerig
DE UOCE aũt quam rõnem reddere
esse diffiniunt: aerem spiritu uerberatũ
unde uerba sunt nũcupata. Qd perspicue
falsum est. tton .ai. uox extra os gignat᷑
sed mtra & ideo uerisimilior est illa snĩa
stipatum spiritũ cũ mobstantia ꝑtiu fiunt

Expanded text:
suos patefacta demonstrant. nam si itsuos patefacta demonstrant. nam si ita esset, fortasse placidiora quaeque anihaberent quam ferae, timidiora plus cordis, salaciora. plus iecoris, lasciuiora plus splensentiremus nos felle irasci, iecore cupere, splene gaudere. cum autem unde adfectus isti ueniant minime sentiamus, fieri potest possumus falsa illos qui haec disputant dicere. sed omnia quae ad motus animi animaeque pertineant, tam obscurae altaeque rationis esse arbitror, ut supra hominem sit ea liquido peruidere. id tamen certum et indubitatum esse debet, tot res, tanta uiscerum genera unum et idem habere officium ut animam contineant in corpore. sed quid proprie singulis muneris De uoce autem quam rationem reddere esse definiunt aerem spiritu uerberatum, unde uerba sint nuncupata: quod perspicue falsum est. - non enim uox extra os gignitur, sed intra et ideo similior ueri est illa sententia, stipatum spiritum cum in obstantia faucium fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
uł obscura sunt. MULTA ESSE
constat in corpore: quoꝵ uim rationemq
ꝑspice̾ nemo nisi qui fecit põt. an aliꝗs
ẽnarrare se putat posse quid utilitatis
quid effectus habeat tenuis membrana
illa perlucens: qua circũ retit᷑ ac tegitur
similitudo: quos ait uarro ita dictos : ꝙ
riui ab hig obsceni humoris oriant᷑: Quod
est longe secue: quia spinȩ altrinsecus
supini coherent. & sunt ab intestinis sepera¬
ti Quid splenis: quid iecur : quid iuscera:
quasi ex conturbato sanguine uidentur esse
concreta. Quid fellig amarissimus liquor :
fons est. Nisi forte illis cedendũ putabimꝰ
qui affectum iracundis in felle constitutũ
putant: pauoris m corde: in splene letitiȩ
Ipsuis aũt iecoris offitiũ uolunt esse ut
cibos in aluo coñcoquat amplexu E cale factu
suo. quidam libidines reꝵ uenereaꝵ m ie¬
core contineri arbitrant᷑. primũ ista ꝑspi¬
cere acumen humani sensus nõ potest
quia hoꝵ offitia i oꝑto latent neo usus

Expanded text:
uel obscura sunt. Multa esse uel obscura sunt. Multa esse constat in corpore quorum uim rationemque perspicere nemo nisi qui fecit potest. an aliquis enarrare se putat posse quid utilitatis, quid effectus habeat tenuis membrana illa perlucens qua circumretitur aluus similitudo? quos ait Varro ita dictos. quod riui ab his obsceni umoris oriantur: quod est longe secus, quia spinae altrinsecus supini cohaerent et sunt ab intestinis separati. quid splenis? quid iecur? quae uiscera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta. quid fellis amarissimus liquor? forte illis credendum putabimus qui adfectum iracundiae in felle constitutum putant, pauoris in corde, in splene laetitiae. ipsius autem iecoris officium uolunt esse ut cibos in aluo concoquat amplexu et calefactu suo, quidam libidines rerum ueneriarum in iecore contineri arbitrantur. primum ista perspicere acumen humani sensus non potest, quia horum officia in operto latent nec usus
Abbreviated transcription (Latin):
Longe dispar qͣ in manibus ratio est.
Quȩ̃ qͣm totius operis quasi fundamen¬
ta sunt. mirificus eas artifex non
rotunda spetie ne homo stare nõ posset :¬
aut aliis ad st andum pedibus indigeret
sicut quadrupedes. Sed porectiores
Longioresq formauit: ut stabile corpus
efficerent planitie sua: unde illig iditũ
nomen est. Digiti ȩque totidem quot in
manibus spetiem magis ꝗͣ usum maiore
prȩferentes ideoq & uincti e breues
& gradatim compositi. Quoꝵ qui est
maximus. qm̃ illum sicut in manu
discerni a cę̧teris opus nõ erat: ita m or-¬
dinem redactus est. Ut tam̃ ab aliis ma¬
enitudine ac modico interuallo distare
uideatur. Hȩo eoꝵ spetiosa germanitas
nõ leui adiumento usum pedum firmat.
Concitari .it. nisi ad cursum nõ possumus
nisi digitis in humũ pressis soloq intenti¬
bue impetum saltumq capiamus. Expli¬
casse uideor omnia: quoꝵ ratio intelligi
potest. Hunt ad ea uenio: quȩ uł dubia

Expanded text:
longe dispar quam in manibus ratio est: longe dispar quam in manibus ratio est: quae quoniam totius operis quasi fundamenta sunt, eas mirificus artifex non rotunda specie, ne homo stare non posset aut aliis ad standum pedibus indigeret sicut quadrupedes, sed porrectiores longioresque formauit. ut stabile corpus efficerent planitie sua: unde illis inditum nomen est. digiti aeque totidem quot in manibus, speciem magis quam usum maiorem praeferentes ideoque et iuncti et breues et gradatim conpositi: quorum qui est maximus. quoniam illum sicut in manu discerni a ceteris opus non erat. ita in ordinem redactus est. ut tamen ab aliis magnitudine ac modico interuallo distare uideatur. haec eorum speciosa germanitas non leni adiumento nisum pedum firmat: concitari enim ad cursum non possumus. nisi digitis in humum pressis soloque nitentibus impetum saltumque capiamus. explicasse uideor omnia quorum ratio intellegi potest: nunc ad ea uenio quae uel dubia
Abbreviated transcription (Latin):
admirabile dei opus ad propugnandum
successione mex cagitabili ratione ꝓuisum
ad affectus uł ad turpissos questus uł ad
obscens libidinis pudenda opera cõuertũt.
Et iam nihil aliud ex re sc̃issima petant
ꝗͣ manem E sterilem uoluptatem.Quid
reliquȩ corporis partes. nõ carent rõne
ac pulchritudine: Conglobata in nates
caro. qͣ sedendi offitio: E eadem firmior
qͣ in cẽteris membrig: ne premente corpe¬
rigmole ossibus cederet. Item feminũ
deducta & latioribus torie ualida lon¬
gitudo: quo facilius honus corporis susti¬
neret: quam paulatim deficientẽ in angu-¬
stum genua determinant. Quoꝵ deceñtes
nodi flexuram in pedibug ad gradiendu
sedendumq aptissimũ usum prebent. Item
crura nõ ȩ quali modo ducta ne indeceng
habitudo deformaret pedes: sed teretibus
sur is element̾ extantibus sensimq tenũ-¬
atis & firmata sunt E ornata. In
⁊plantig uõ eadem quidem: sed tamen

Expanded text:
admirabile dei opus ad propagandam admirabile dei opus ad propagandam successionem inexcogitabili ratione prouisum et effectum uel ad turpissimos quaestus uel ad obscenae libidinis pudenda opera conuertunt. ut iam nihil aliud ex re sanctissima petant quam inanem et sterilem uoluptatem. quid? reliquae corporis partes num carent ratione aut pulchritudine? conglobata in nates caro quam sedendi officio apta! et eadem firmior quam in ceteris membris, ne premente corporis mole ossibus cederet. item feminum deducta et latioribus toris ualida longitudo, quo facilius onus corporis sustineret: quam paulatim deficientem in angustum genua determinant, quorum decentes nodi flexuram pedibus ad gradiendum sedendumque aptissimam praebent. item crura non aequali modo ducta, ne indecens habitudo deformaret pedes, sed teretibus suris clementer extantibus sensimque tenuatis et firmata sunt et ornata. in plantis uero eadem quidem. sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ut uarro interpretatur a mollite est dicta¬
ĩmutata & detracta littera: uelut molier
Cui suscepto foetu cũ partus adpropinquare
iam coepit turgescentes maię dulabus
succis distendunt: E ad nutrimenta nascen¬
tis fontibus lacteis fecundum pectus exu-¬
berat. Nec .ti. decebat aliud ꝗͣ ut sapiens
animal a corde alimoniam duteret. Idq
ipsum solertissime comparatũ est: ut ca¬
dene & pinguie humor teneritudinem
noui corporis irrigaret. Donec ad capien¬
dos fortiores abos & dentibue instruatur
& uiribus roboretur. Sed redeamuȩ ad
propositum: & cȩtera quȩ suꝑsunt breuit
explicemus. POTERRM nunc ego
ipsoꝵ quoq genitalium membroꝵ mirificã¬
tibi rationem expone : nisi me pudor ab
huiusmodi sermone reuocaret. Itaq a no¬
bis indumento uerecundis̨: quȩ sunt pu-¬
denda uelentur. Quod ad hanc rem adti¬
net quȩri satig est.hoĩes impios ac ꝓfanos
sũmum nefas admittere: qui diuinu et

Expanded text:
ut Varro interpretatur, a mollitie, ut Varro interpretatur, a mollitie, inmutata et detracta littera, uelut mollier. cui suscepto fetu cum partus adpropinquare iam coepit, turgescentes mammae dulcibus sucis distenduntur et ad nutrimenta nascentis fontibus lacteis fecundum pectus exuberat. nec enim decebat aliud quam ut sapiens animal a corde alimoniam duceret. idque ipsum sollertissime conparatum est, ut candens ac pinguis umor teneritudinem noui corporis inrigaret. donec ad capiendos fortiores cibos et dentibus instruatur et uiribus roboretur. sed redeamus ad propositum, ut cetera quae supersunt breuiter explicemus. Poteram nunc ego ipsorum quoque genitalium membrorum mirificam rationem tibi exponere, nisi me pudor ab huiusmodi sermone reuocaret: itaque a nobis indumento uerecundiae quae sunt pudenda uelentur. quod ad hanc rem attinet, queri satis est homines inpios ac profanos summum nefas admittere, qui diuinum et
Abbreviated transcription (Latin):
cepta sit: habere in se aliquid uirilitatis.
ultra qͣ sexus nitio ꝑmittat: aut ualida mem¬
bra: aut ĩmoderatam longitudinẽ: aut fus¬
cum colorem. aut. hispidam faciem: aut uultũ
indecorem: aut uocem robustam: aut animũ
audacem. aut ex his plura. Si uoͦ masculi¬
nũ in dexteram: femininũ in sinistrã ꝑuene¬
rit. Utrosq fetus recte prouenire. Ut &
feminis ꝑ omnia nature suȩ decus constet.¬
& ꝑ oĩa maribus tam mente ꝗͣ corpore ro¬
bur uirile seruetur. Illud uẽro ipsu ꝗͣ mi¬
yabile institutum dei : ꝙ ad conseruationem
gnum singuloꝵ duos sexus maris ac feminȩ
machinatus est: in ꝗbus intue se uoluptae
.illecebris copulatis sub sicina soboles parere¬
tur. ne omne genus uiuentium conditio mor¬
talitatie extingueret. Sed plus roboris ma¬
ribus adtributum est. quo facilius ad pãtĩam
iugi maritalis femine cogerent᷑. uir itaꝗ
& hinc uirtus nomen accepit. Item milier

Expanded text:
cepta sit, habere in se aliquid uirilitatis cepta sit, habere in se aliquid uirilitatis ultra quam sexus ratio permittat. aut ualida membra aut inmoderatam longitudinem aut fuscum colorem aut hispidam faciem aut uultum indecorum aut uocem robustam aut animum audacem aut ex his plura. si uero masculinum in dexteram, femininum in sinistram peruenerit, utrosque fetus recte prouenire, ut et feminis per omnia naturae suae decus constet et maribus tam mente quam corpore robur uirile seruetur. illud uero ipsum quam mirabile institutum dei, quod ad conseruationem generum singulorum duos sexus maris ac feminae machinatus est, quibus inter se per uoluptatis inlecebram copulatis subsiciua suboles pararetur, ne genus omne uiuentium condicio mortalitatis extingueret. sed plus roboris maribus attributum est, quo facilius ad patientiam iugi maritalis feminae cogerentur. uir itaque  hinc uirtus nomen accepit: item mulier,
Abbreviated transcription (Latin):
pari semine ꝑmixtio figuras quoq misceri.
t soboles illa cõmunis aut neutrũ referre
uideatur: quia totũ ex altero nõ habet. aut
utrunq quia partem de singulis mutuata
est tam in corporibus animaliu uidemus
aut confundi parentũ colores: aut fieri ter¬
cium neutri generantiu simile: aut utri¬
usq sit exprimi ut discoloribus membris
pomne corpus concors mixtura uarietur
Bispares quoq naturȩ hoc modo fieri
putantur. Cum forte in leuam uteri ꝑtem
masculinȩ stirpis semen maderit: marem
ꝗdem gigni opinatio est. Sed quia sit in
feminina parte conceptus: aliquid in se
habere femineum supra ꝗͣ decus uirile pa¬
ciatur uel formam insignem uł nimium
candorem uł corporis seuitatem uł artucg
delicatos. Uł staturam breuem: uł uocem
er acilem: uł animũ imbeillum: uł ex his
plura. Item si in ꝑtem dexteram semen
femini sexus influxerit: femina quidem
procreari. Sed qm̃ in masculina ꝑte con¬

Expanded text:
pari semente permixtio. figuras quoque misceri. pari semente permixtio. figuras quoque misceri. ut suboles illa communis aut neutrum referre uideatur, quia totum ex altero non habet. aut utrumque, quia partem de singulis mutuata est. nam in corporibus animalium uidemus aut confundi parentum colores ac fieri tertium neutri generantium simile aut utriusque sic exprimi, ut discoloribus membris per omne corpus concors mixtura uarietur. dispares quoque naturae hocmodo fieri putantur: cum forte in laeuam uteri partem masculinae stirpis semen inciderit, marem quidem gigni opinatio est, sed quia sit in feminina parte conceptus. aliquid in se habere femineum supra quam decus uirile patiatur, uel formam insignem uel nimium candorem uel corporis leuitatem uel artus delicatos uel staturam breuem uel uocem gracilem uel animum inbecillum uel ex his plura. item si partem in dexteram semen feminini generis influxerit! feminam quidem procreari, sed quoniam in masculina parte con
Abbreviated transcription (Latin):
ari. Sed eaꝵ semen sanguinẽ esse purgatũ
quod si recte cum uirili mixtũ sit utraq
concreta & simul coagulata informari: et
primum quidem cor hõis effingi. ꝙ m eo
sit & uita om̃is  sapientia. Deniq totũ
opue quadragesimo die consumari. ex abor¬
tione hȩc fortasse collecta sunt. In auium
tamen fetibus primũ oculos fingi dubium
non est quod m ouis sȩpe deprehendimus.
Unde fieri non posse arbitror: quin fictio
a capite sumat exordium. Similitudines aũt
i corporibus filioꝵ sic fieri putant. Cum
semina int̾ se cõmixta coalescunt: si uiri¬
le supauerit: patri similem ꝓuenire: Siue
marem siue feminam. Si muliebrẽ p̃ualue¬
rit ꝓgeniem cuiusq sexus ad imaginena
respondere maternam: Id aũt prȩualet
e duobus: quod fuerit uberius. Alterum
eiug quodam modo amplectit᷑ s mcludit
hinc plerunq fieri ut unius tantũ linea¬
menta prętendat. Si uoͣ equa fuerit ex

Expanded text:
ari, sed earum semen sanguinem esse purgatum: ari, sed earum semen sanguinem esse purgatum: quod si recte cum uirili mixtum sit, utraque concreta et simul coagulata informari: et primum quidem cor hominis effingi, quod in eo sit et uita omnis et sapientia, denique totum opus quadragesimo die consummari. ex abortionibus haec fortasse collecta sint. in auium tamen fetibus primos oculos fingi dubium non est, quod in ouis saepe deprehenditur. unde fieri non posse arbitror quin fictio a capite sumat exordium. similitudines autem in corporibus filiorum sic fieri putant: cum semina inter se permixta coalescunt, si uirile superauerit. patri similem prouenire seu marem seu feminam. muliebre praeualuerit, progeniem cuiusque sexus ad imaginem respondere maternam. id autem praeualet e duobus, quod fuerit uberius; alterum enim quodammodo amplectitur et includit: hinc plerumque fieri ut unius tantum liniamenta praetendat. si uero aequa fuerit ex
Abbreviated transcription (Latin):
tere non possunt. Uena in maribus: quȩ
seminũ rationem continet. duplex est.
paulo interior ꝗͣ illud humorie obsteni
receptaculum. Sicut.N. renes duo sunt
itemq testee ita d uenȩ seminales dus
m una tantũ compage coherentes: quod
uidemue m corporibue animaliu cum
int̾fecta patefiunt. Sed illa dexterior
masculinum continet semen: sinisterior
femininu. & omnino i toto corpore pars
dextera masculina est: sinistra uo fe¬
minina Ipsum semen quida putant ex
ibiq concresce̾. Sed quo modo fiat humana
mene nõ potest comprehendere Item in
feminie ilterus in duas se diuidit ꝑtes
quȩ in diuersum diffusȩ ac reflexȩ circũ-¬
plicantur: sicut arietis cornua. Quae
pars in dexteram retorquetur masculi¬
na est: quȩ in sinistram feminina. Con¬
ceptum igitur igt uarro & aristoteles
sio fieri arbitrabant᷑. Aiunt .i. nõ tantũ
maribue messe semen. uerũ ẽt feminis
E inde plerunq matribus similes procre¬

Expanded text:
tere non possunt. uena in maribus quae tere non possunt. uena in maribus quae seminium continet, duplex est, paulo interior quam illud umoris obsceni receptaculum. sicut enim rienes duo sunt itemque testes, ita et uenae seminales duae, in una tamen conpage cohaerentes: quod uidemus in corporibus animalium, cum intersecta patefiunt. sed illa dexterior masculinum continet semen, sinisterior femininum, et omnino in toto corpore pars dextera masculina est, sinistra uero feminina. ipsum semen quidam putant ex ibique concrescere, sed hoc quomodo fiat humana mens non potest conprehendere. item in feminis uterus in duas se diuidit partes, quae in diuersum diffusae ac reflexae circumplicantur sicut arietis cornua. quae pars in dexteram retorquetur, masculina est, quae in sinistram, feminina. conceptum igitur Varro et Aristoteles sic fieri arbitrantur. aiunt non tantum maribus inesse semen, uerum etiam feminis et inde plerumque matribus similes procre
Abbreviated transcription (Latin):
illa uentris ad exitus suos faciliũg ꝑ lu¬
bricum mitterentur. Illa quoq ratio sub¬
tilissima est: ꝙ uesica cuius usum uolucres
nõ habent. cũ sit ab intestinis seꝑata. nec
ullam habet fistula: qua ex illig urinam
trahat: completur tam̃ humore & disten¬
ditur. Id quom̃o fiat. nõ est difficile ꝑui.¬
dere. intestinoꝵ .n. partes quȩ ab aluo
cibum potum suscipiunt potentiores sunt
qͣ ceterȩ spirȩ & multo tenerioree. Hae
uesicam circũplectunt᷑ & continẽt ad qua
partes tum potus & cibus mixta ꝑuenerĩt
fimus quide crassus fit. E transmeat.
humor aũt om̃ig ꝑ illam teneritudinem
pcollatur eumq uẽsica cuius aquȩ tenius
subtilisq membrana est absorbet. E colligit
ut froras qua natura exitum patefecit emit¬
tat. DE UT ERI quoꝑ conceptione qm̃
de interius loquimur: dici necesse est. ne
quid pͣeterisse uideamur: quȩ qͣ ꝗͣm operto
Latent sensum tam̃ atq intelligentia la¬

Expanded text:
illa uentris ad exitus suos facilius per luilla uentris ad exitus suos facilius per lubricum niterentur. illa quoque ratio subtilissima est. quod uesica, cuius usum uolucres non habent, cum sit ab intestinis separata nec ullam habeat fistulam qua ex illis urinam trahat, conpletur tamen et umore distenditur. id quomodo fiat non est difficile peruidere. intestinorum partes quae ab aluo cibum potumque suscipiunt, patentiores sunt quam ceterae spirae et multo tenuiores. hae uesicam circumplectuntur et continent: ad quas partes cum potus et cibus mixta peruenerint, fimum quidem crassius fit et transmeat, umor autem omnis per illam teneritudinem percolatur eumque uesica, cuius aeque tenuis subtilisque membrana est, absorbet et colligit, ut foras qua natura exitum patefecit emittat. De utero quoque et conceptione, quoniam de internis loquimur, dici necesse est, ne quid praeterisse uideamur: quae quamquam in operto latent, sensum tamen atque intellegentiam la
Abbreviated transcription (Latin):
lauacris celebrandis: quia nares calorem
ferre non possunt. aer feruens ore ducatur.
Item forte spiramenta narium frigoris pitu.¬
ita prȩduserit: ꝑ os auram trahere possumꝰ.
ne obstructa meandi facultate spiritus stran¬
guletur. Cibi uo i aluu recepti & cũ potus
humore ꝑmixti.: cũ iam calore per coch fuerĩt
eoꝵ succus menarrabili modo ꝑ membra
diffusus irrigat uniuersum corpus de ue¬
getat. Intestinoꝵ quoq multiplices spire
ac longitudo in se conuoluta &e uno tamen
substricta uinculo qͣ mirificũ opus dei est
Ham ubi maceratos ex se abos aluus emi¬
serit paulatim ꝑ illos internoꝵ amfractug
extruduntur. Tet quicꝗd ip̃ie mest succi
quo corpus alitur: mem̃bris om̃ibus diuida¬
tur. Et tam̃ nec ubi forte obereant ac
resistant: quod fieri poterat ꝑꝑ ip̃oꝵ uolu¬
minum flexiones in se sȩpe redeuntes
& fieri sine pnicie nõ poterat: opleuit ea
intrinsecus crassiore succo: ut purgamẽta

Expanded text:
lauacris celebrandis, quia nares calorem lauacris celebrandis, quia nares calorem ferre non possunt. aer feruens ore ducatur, item si forte spiramenta narium frigore pituita praecluserit, per os auram trahere possimus, ne obstructa meandi facultate spiritus stranguletur. cibi uero in aluum recepti et cum potus umore permixti cum iam calore percocti fuerint, eorum sucus inenarrabili modo per membra diffusus inrigat uniuersum corpus et uegetat. intestinorum quoque multiplices spirae ac longitudo in se conuoluta et uno tamen substricta uinculo quam mirificum dei opus est! nam ubi maceratos ex se cibos aluus emiserit, paulatim per illos internorum anfractus extruduntur, ut quidquid in ipsis inest suci quo corpus alitur. membris omnibus diuidatur. et tamen necubi forte obhaereant ac resistant, quod et fieri poterat propter ipsorum uoluminum flexiones in se saepe redeuntes et fieri sine pernicie non poterat, obleuit ea intrinsecus crassiore suco, ut purgamenta
Abbreviated transcription (Latin):
Aperuit igit᷑ uiam uoci diuina solercia ex¬
illa fiscula spiritali: ut posset lingua mini¬
sterio suo fungi: E uocis ipsius moffensum
tenorem pulsibus suig in uerba concidere.
Qui meatus si aliquo modo int̾ ceptus sit.
mutũ faciat. necesse est. Errat .N. ꝓfecto
quie quie aliam causam putat cur hominee
muti sint. Non .ti. ut uulgo creditur uint¬
tam gerũt linguam. Sed hi uocalem illum
spiritum ꝑ nares qͣi mugientes profundunt :¬
ꝙ uocis transitus ad os aut nullus oĩo est
aut non sic patene: ut plenam uocem possit
emitte: quod plerunq natura est. aliqͣdo
et casu adcidit: ut morbo aliquo hic aditus
obseptus uocem nõ transmittat ad linguam :¬
faciatq de loquentibus mutos: quod cũ adci-¬
derit: auditum quoq obstriũ necesse est: ut
quia uocem emittere nõ potest: nõ admittere
quidem possit. Loquendi ergo causa patefactus
est hic meatus. Illud quoq prȩstat . ut in

Expanded text:
Aperuit igitAperuit igitilla fistula spiritali, ut posset lingua ministerio suo fungi et uocis ipsius inoffensum tenorem pulsibus suis in uerba concidere. qui meatus si aliquo modo intersaeptus sit, mutum faciat necesse est: errat enim profecto quisquis aliam causam putat cur homines muti sint. non enim, ut uulgo creditur, uinctam gerunt linguam, sed hi uocalem illum spiritum per nares quasi mugientes profundunt, quod uoci transitus ad os aut nullus omnino est aut non sic patens, ut plenam uocem possit emittere. quod plerumque natura fit, aliquando etiam casu accidit ut morbo aliquo hic aditus obsaeptus uocem non transmittat ad linguam faciatque de loquentibus mutos. quod cum acciderit, auditum quoque obstrui necesse est, ut quia uocem emittere non potest. ne admittere quidem possit. loquendi ergo causa patefactus est hic meatus. illud quoque praestat, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
patentem : quȩ uocatur gurgulio. Is cõstat
ex ossibus flex uosis at mollibus quasi ex
anulig in acutȩ modũ iuitem compactie
⁊ coherentibus. patetq semꝑ hinc tnsitus
Quia is qui semꝑ cõmeat demissa utiliter
de cerebro membri portione: cui una nõm
est uelut occursu refrenatur quodã: ne aut
teneritudinẽ domicilii cũ impetu uenien
adtracta pestilenti aura coͣrumpat: aut
tota nocendi uiolentia internis receptaculie
perferat. Ideoq ẽt nares breues & sunt
apertȩ: quȩ idarco sit nõiantur quia ꝑ eas
uł odor uł spiritus nare nõ desinit. tam̃
ad os quoq int̾ patet in extremie palati
regionibus. ubi se colles faucium spectãtes
uiam tollere mapiunt intumorẽ. Cuius rei
causa & ratio non obscura est. Loquendi .ti.
facultatem nõ haberemus: sicut gulȩ iter
ad os tantum: ita gurgulio ad nares tantum¬
tantũ pateret. nec ꝓcedens ex eo spiritus
efficere uocem sine linguȩ ministerio posset.

Expanded text:
patentem, quae vocatur gurgulio. Is constat patentem, quae vocatur gurgulio. Is constat ex ossibus flexuosis ac mollibus, quasi ex annulis in cicutae modum invicem compactis et cohaerentibus; patetque semper hic transitus. quia is, qui semper commeat, demissa utiliter de cerebro membri portione, cui uva nomen est, velut occursu quodam refraenatur, ne aut teneritudinem domicilii cum impetu veniens attracta pestilenti aura corrumpat, aut totam nocendi violentiam internis receptaculis perferat. Ideoque etiam nares breviter sunt apertae, quae idcirco sic nominantur, quia per eas vel odor, vel spiritus nare non desinit, quae ad os quoque interpatet in extremis palati regionibus, ubi se colles faucium spectantes uvam tollere incipiunt in tumorem. Cujus rei causa et ratio non obscura est; loquendi enim facultatem non haberemus, si, ut gulae iter ad os tantum, ita gurgulio ad nares tantum pateret, nec procedens ex eo spiritus efficere vocem sine linguae ministerio posset.
Abbreviated transcription (Latin):
mearet. Tumq non in uterũ modũ finxit.
ne effunderetur semel spiritug: aut in
ut inflabile atq aeris capaꝵ: ut paula -¬
tim spiritum reaꝑet: dum uitalis uentus
ꝑ illam spargitur raritatem : & eundem
rursus paulatim redderet: dum se ex illo
explicat. Ipsa .tt. iutissitudo flandi & spi¬
randi respirandiq tractus uitã sustẽtat
in corpore. Qm̃ ergo duo sunt in hoĩe
receptacula: unũ aeris quod alit aĩam:
alterum ciborũ quod alit corpue: ut
flecti ceruix & moueri facillime possit
duas esse ꝑ collum fistulas necesse est
cibalem E spiritalem : quaꝵ suꝑior ab ore:
ad uentrem ferat: inferior a naribue ad
pulmonem: quaꝵ natura et ratio diuersa
est. Ille .u. qui est ab ore transitus mollis
effectus est: E qui semꝑ clausus cohereat
E patefacta gula. quia corporales sunt
spacium sibi transmeandi faciunt. Spiritus
contra. qui est incorporalis ac tenuie: quia
spacium sibi face nõ poterat: adcepit uiam

Expanded text:
mearet; eumque non in uteri modum finxit, mearet; eumque non in uteri modum finxit, ne effunderetur simul spiritus, aut infsed inflabile, atque aeris capax; ut paulatim spiritum reciperet, dum vitalis ventus per illam spargitur raritatem, et eumdem rursus paulatim redderet, dum se ex illo explicat. Ipsa enim vicissitudo flandi et spirandi, respirandique tractus, vitam sustentat in corpore. Quoniam ergo duo sunt in homine receptacula, unum aeris, quod alit animam, alterum ciborum, quod alit corpus, ut flecti cervix, ac moveri facile possit, duas esse per collum fistulas necesse est, cibalem, ac spiritalem, quarum superior ab ore ad ventrem ferat, inferior a naribus ad pulmonem. Quarum ratio, et natura diversa est. Ille enim qui est ab ore transitus, mollis effectus est, et qui semper clausus cohaereat , dimota et patefacta gula, quia corporales sunt, spatium sibi transmeandi faciunt. Spiritus contra, qui est incorporalis, ac tenuis, quia spatium sibi facere non poterat, accepit viam
Abbreviated transcription (Latin):
tis: feminis ad alendos foetus datae
maribus ad solum decus ne informe pectuc
& quasi mutilum uideret᷑ huic subdita est
planicies uentris quam mediam fere umbi¬
licus nõ indecenti nota signat ad hoc factus
IUt ꝑ eum foetue dum est in utero nutriat᷑
quoq uisceribus dicere mapiam: quibus
non pulchritudo: quia sunt abdita: sec
utilitae incredibilis adtributa est: qm̃
opug fuerat: ut terrenũ hoc corpus suc¬
co aliquo de tibig ac potibus aleretur
sicut terra ipsa imbribus ac pruinis pro-¬
uidentissimus artifex in mellio eius̃ recep¬
taculum aibis fecit: quibus concoctie E li¬
quȩ factis uitales succos membris om̃ibug
dispartiret. Sed cum homo constet ex
corpore atq anima: illud qđ supradixi
receptaculum solo corpori prestet alimen¬
tum. Animȩ uõ aliam sedem dedit
feat .tl. genue quoddam uiscerum molle
atq rarum quod pulmonem uocamus in
quod spiritus reaproca uicissitudine com¬

Expanded text:
tis, foeminis ad alendos foetus datae, tis, foeminis ad alendos foetus datae, maribus ad solum decus, ne informe pectus, et quasi mutilum videretur. Huic subdita est planities ventris, quam mediam fere umbilicus non indecenti nota signat, ad hoc factus, ut per eum foetus, dum est in utero, nutriatuquoque visceribus dicere incipiam: quibus non pulchritudo, quia sunt abdita, sed utilitas incredibilis attributa est, quoniam opus fuerat, ut terrenum hoc corpus succo aliquo de cibis ac potibus aleretur, sicut terra ipsa imbribus ac pruinis. Providentissimus artifex in medio ejus receptaculum cibis fecit, quibus concoctis et liquefactis, vitales succos membris omnibus dispertiret. Sed cum homo constet ex corpore atque anima, illud quod supra dixi receptaculum, soli corpori praestat alimentum: animae vero aliam sedem dedit. Fecit enim genus quoddam viscerum molle atque rarum, quod pulmonem vocamus, in quod spiritus reciproca vicissitudine com
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt pollicis nõm accepit: ꝙ ui E potestate
intus oĩa polleat. Duos quidem articulos
extantes habet: nõ ut alii ternos. Sed
unue ad manũ carne nectit᷑ pulchitu¬
dine gr̃a. Si .ti. fuisset tribus articulie
E ip̃e discretue foeda & indecora speties
ademisset manibue honestate. Nam pecto¬
ris latitudo sublimie & exposita oculie
mirabilem pre se fert habitus sui dignita¬
tem. Cuiue hȩc causa est: ꝙ uideatur
hoĩem solum deue ueluti supinũ formasse
Nam fere nullum aĩal iacere in tergum
potest. Mutas aũt aĩantes quas alterno
latere i acentes finxisse atq ad terram
compresisse Id circo illis angustum pectus
& ab aspectu remotum & ad terraꝵ rursus
abiectum: hõĩe aũt patens & erectum
quia plenum rationis a cȩlo datũ humile
aut indecene esse nõ debuit. papillȩq le
uiter eminentes & fuscioribue ac paruis
orbibus coronatȩ non nihil adcunt uenusta¬

Expanded text:
etiam pollicis nomen accepit, quod vi et potestate etiam pollicis nomen accepit, quod vi et potestate inter caeteros polleat. Duos quidem articulos extantes habet, non ut alii ternos, sed unus ad manum carne connectitur pulchritudinis gratia. Si enim fuisset tribus articulis et ipse discretus, foeda et indecora species ademisset manibus honestatem. Jam pectoris latitudo sublimis, et exposita oculis, mirabilem prae se fert habitus sui dignitatem. Cujus haec causa est, quod videtur hominem solum Deus veluti supinum formasse nam fere nullum aliud animal jacere in tergum potest, mutas autem animantes quasi alterno latere jacentes finxisse, atque ad terram compressisse. Idcirco illis angustum pectus, et ab aspectu remotum, et ad terram versus abjectum: homini autem patens et erectum; quia plenum rationis a coelo datae, humile, aut indecens esse non debuit. Papillae quoque leviter eminentes, et fuscioribus ac parvis orbibus coronatae, non nihil addunt venusta
Abbreviated transcription (Latin):
pressa diuisio Rigidũ ac teres collum. quo¬
scapulȩ uelut mollibus iugis a ceruice de¬
misse. ualida & substricta nerus ad forti¬
tudinem brachia insignibus choris extan¬
tium lacertoꝵ. Uigens robur utilig ac
deceng flexura cubitoꝵ. Qiud dicam de
manibus rationis ac sapĩg ministrig: quas
solertissimas artifex plano ac moduce cõcauo
sũmit. finxit. Ut siquid tenendũ sit apte
possit insidere: mdigitos terminauit In
quibus difficile est expedire utrũ ne speties
an utilitas maior sit. Nam & nũs ꝑfectus
at plenus & ordo ac gradus decentissimus
& articuloꝵ parium curuatura flexibilis
et forma unguium rotunda concauis tegmi¬
nibus digitoꝵ fastigia cõprehendens atque
firmans ne mollitudo carnis intenendo
cederet magnũ prębet ornatũ. Illud uo
teris prębens omẽm tenendi faciendiꝗ
rationem uł solus uł prȩcipue possidet
tanqͣ rector oĩum atq moderator. Unde

Expanded text:
pressa diuisio, rigidum ac teres collum, pressa diuisio, rigidum ac teres collum, scapulae uelut mollibus iugis a ceruice demissae, ualida et substricta neruis ad fortitudinem brachia, insignibus toris extantium lacertorum uigens robur, utilis ac decens flexura cubitorum. quid dicam de manibus rationis ac sapientiae ministris? quas sollertissimus artifex plano ac modice concauo sinu fictas, ut si quid tenendum sit, apte possit insidere, in digitos terminauit: in quibus difficile est expedire utrumne species an utilitas maior sit. nam et numerus perfectus ac plenus et ordo ac gradus decentissimus et articulorum parium curuatura flexibilis et forma unguium rotunda concauis tegminibus digitorum fastigia conprehendens atque firmans, ne mollitudo carnis in tenendo cederet, magnum prebet ornamentum. Illud vero teris prebens omrationem vel solus, vel praecipue possidet, tamquam rector omnium atque moderator; unde
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in molari lapide maior est E aspe¬
rior ꝗͣ in cȩteris ossibug: ut ad conteren¬
dos abos pabulumq sufficerent. Labra ipa
quȩ quasi anna coherebant qͣ decent̾ inter¬
scidit quoꝵ suꝑius sub ip̃a medietate nari¬
um lacunar quadam leui qi ualle signauit.
Inferius honestatis gr̃a foras mollit᷑g
explicauit. tam quod adtinet ad sapore
capiendum fallit᷑ quisquis hũc sensu palla¬
to messe arbitratur. Lingua est. ti.
qua sapores sentiunt᷑. nec tam̃ tota.
Nam partes eius quȩ sunt utroq latere
teneriores saporem subtilissimis sensibus
trahunt. Et cum neq ex cibo quicꝗͣ neq ex
potione minuatur: tam̃ inenarrabili mõ
penetrat ad sensum sapor eade ratione
qua nihil de quaq materia odoris capio de¬
cerpit. Cȩtera qͣ decora sint uix exprimi
potest. Deductum dement a genis mentũ
& ita inferius conclusum: ut acumen eius
extremum signare uideatur leniter im¬

Expanded text:
sicut in molari lapide maior est et aspesicut in molari lapide maior est et asperior quam in ceteris ossibus, ut ad conterendos cibos pabulumque sufficerent. labra ipsa quae quasi antea cohaerebant. quam decenter interscidit! quorum superius sub ipsa medietate narium lacuna quadam leui quasi ualle signauit. inferius honestatis gratia foras molliter explicauit. nam quod attinet ad saporem capiendum, fallitur quisquis hunc sensum palato inesse arbitratur, lingua est enim qua sapores sentiuntur, nec tamen tota: nam partes eius quae sunt ab utroque latere teneriores. saporem subtilissimis sensibus trahunt. et cum neque ex cibo quicquam neque ex potione minuatur. tamen inenarrabili modo penetrat ad sensum sapor eadem ratione qua nihil de quaque materia odoris capio decerpit. cetera quam decora sint uix exprimi potest: deductum clementer a genis mentum et ita inferius conclusum, ut acumen eius extremum signare uideatur leuiter in
Abbreviated transcription (Latin):
denuo uideantur. Seil hȩc ad hoĩem solum
ꝑtinent aut ad aues in ghus acuminata
Euibrata certis motibus lingua innume¬
rabiles cantuum flexiones E sonoꝵ uarios
modos exprimit. Habet prȩterea & aliud
offitium: quo in om̃ibusi sed tam̃ solum in
mutis utitur ꝙ contritos & cõmolitos den-¬
tibus cibos conligit: E conglobatos ui sua
deprimit: & transmittit ad uentrẽ. Itaq
uarro a ligando cibo putat nomen impositũ
Bestias aut potu adiuuant uł prętenta ca¬
uataq .N. hauriunt aquam: eamq cõprehe¬
nsam linguȩ sinu ne tarditate ac mora
effluat ad pallatum celeri mobilitate cõplo¬
dunt. Hec itaq pallati con cauo tanꝗͣ testu¬
dine tegitur. Eamq dencium septis deus
quasi muro arcũuallauit. Dentes aũt ip̃os
ne nudi ac restricti magis horrori qͣ orna¬
mento essent. gingiuis mollibus. quȩ agigen¬
dis dentibus nominant᷑: ac demde labroꝵ
tegminibus honestauit: quoꝵ duricies

Expanded text:
esse videantur. Sed haec ad hominem solum esse videantur. Sed haec ad hominem solum pertinent, aut ad aves, in quibus acuminata uibrata certis motibus lingua innumerabiles cantuum flexiones et uarios sonorum modos exprimit. habet praeterea et aliud officium, quo in omnibus, non tamen solo in mutis utitur, quod contritos et permolitos dentibus cibos colligit et conglobatos ui sua deprimit et transmittit ad uentrem. itaque Varro a ligando cibo putat linguae nomen inpositum. bestias etiam <in> potu adiuuat: protenta enim cauataque hauriunt aquam eamque conprehensam linguae sinu, ne tarditate ac mora refluat. ad palatum celeri mobilitate conplodunt. haec itaque palati concauo tamquam testudine tegitur eamque dentium saeptis deus quasi muro circumuallauit. dentes autem ipsos, ne nudi ac restricti magis horrori quam ornamento essent, gingiuis mollibus, quae a gignendis dentibus nominantur, ac deinde labrorum tegminibus honestauit: quorum durities
Abbreviated transcription (Latin):
demicilium uidetur: licet sit unus: duos
tam̃ intrinsecus habet sinus: quibus fontes
uiui sanguinis continentur septo mt̾cidẽte
diuisi. Et sicut in ip̃o mundo sũma reru
uł de simplici duplex uł de duplici simplex
& guhernat & continet totum : ita in cor¬
port de duobus uniuersa compacta indisso¬
nabilem prȩtenderent unitatem. Orig
qͦ speuec & rictus ex transuerso patefactus
q̃ ulilis ꝗͣ decens sit onarrari nõ põt: Cuius
uisus in duohus constat afficiis sumendi uic¬
tuc̃ & eloquendi. Lingua intus melusa quę
uorem motibus suie in uerba discernit &
est interpres animi. ttec tam̃ sola potest
ꝑ se loquendi munus implere: nisi acumen
pallato inleserit nisi adiuta uł offensione
dentium uł campressione labroꝵ denteg
tamen plus conferunt ad loquendũ. ł la
E infantes nõ ante incipiunt fari ꝗͣ dẽtes
habuerint & senee amissis dentibus bal¬
buciunt ita ut ad infantiam reuoluti es se

Expanded text:
domicilium uidetur, licet sit unum, duos domicilium uidetur, licet sit unum, duos tamen intrinsecus sinus habet, quibus fontes uiui sanguinis continentur saepto intercedente diuisi, ut sicut in ipso mundo summa rerum uel de simplici duplex uel de et gubernat, et continet totum: ita in corpore de duobus universa compacta, indissociabilem praetenderent unitatem. Oris quoque species, et rictus ex transverso patefactus, quam utilis, quam decens sit, enarrari non potest: cujus usus in duobus constat officiis, sumendi victus, et loquendi. Lingua intus inclusa, quae vocem motibus suis in verba discernit, et est interpres animi; nec tamen sola potest per se loquendi munus implere, nisi acumen suum palato illiserit, nisi juta vel offensione dentium, vel compressione labiorum: dentes tamen plus conferunt ad loquendum; nam et infantes non ante incipiunt fari, quam dentes habuerint, et senes amissis dentibus ita balbutiunt, ut ad infantiam re voluti denuo