comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorationẽ: Ostendit illis misteriũ eucharist
infra cȩnã cȩlebratũ non cęnã eẽ. Medicina enim
sp̃italis. ẽ. que cũ reuerentia degustata. purificat
sibi de uotũ. one moria enĩ rederaptionis nrãe ẽ u
redemptoris memores. maiora ab eo consequi meream̃:¬
initis igitur: pasche ueteris sollempniis. quae in cõme¬
norationẽ antiq̃ de egẏpto liberationis ppłidĩ age¬
lantur. transiit ad nouui. quod insuȩ redẽptionis me¬
noriã eccłam frequentare uolebat Ut uidelicet
car ne agni acsanguine. sui corporis sanguinisq sa¬
ramtũ subs titueret: ipsũq eẽ. monstraret: cui iura¬
ut dñs et non penitebit eum tuessacerdos in aet̾nũ
am ordinẽ mel chi se dech uiii. lẽ. Frangit aũt ipse
panẽ quẽ discipłis porrigit. ut ostendat corporissui
factionẽ non absq sua sponte ac ꝓcuracione uentura
edsicut alibi dicit Fotestatẽ sehabere ponendi ani¬
na suã et potestatẽ se habere iterũ sum̃di eã Quẽ

Expanded text:
commemorationem. Ostendit illis mysterium eucharistiae inter coenandum celebratum non coenam esse. Medicina enim spiritualis est, quae cum reverentia degustata purificat sibi devotum. Siquidem memoria redemptionis nostrae est, ut Redemptoris memores, majora ab eo consequi mereamFinitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae de Aegypto liberationis populi Dei agebantur, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam Ecclesiam frequentare volebat, ut, videlicet, pro carne agni ac sanguine sui corporis sanguinisque sacramentum substitueret, ipsumque se esse monstraret. Cui juravit Dominus et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et potestatem se habere iterum sumendi eam. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
naturã humanã in tantã conexionẽ a filiodĩ eẽ susce¬
tã. ut nonsolũ in illo homine qui est primoge nituss
tocius creature: sed &iã in om̃ib scĩs suis unus idemq
sit xp̃s Et sicut amẽbris capud: ita acapite diuidimã¬
bra non possint Quã uis enĩ non istius uite sit sed
ae ternȩ: ut sit ds̃ omĩa in om̃ib tamen &iã modo
tẽpli sui quod .ẽ. eccła indiuifus habitator. ẽ: scđm
quod ipse ꝓmisit dicens Ecce ego uobiscũsũ om̃ib die

Expanded text:
naturam humanam in tantam connexionem a Filio Dei esse susceptam, ut non solum in illo homine qui est primogenitus totius creaturae , sed etiam in omnibus sanctis suis unus idemque sit Christus; et sicut a membris caput, ita a capite membra dividi non possint. Quamvis enim non istius vitae sit, sed aeternae, ut sit Deus omnia in omnibus ; tamen etiam modo templi sui, quod est Ecclesia , indivisus habitator est, secundum quod ipse promisit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus die
Abbreviated transcription (Latin):
sbienĩ testam̃tũ: mors necesse. ẽ. intercedat testatoris:
lestam̃ tũ enĩ: in mor tuis confirmatũ. ẽ Alio quin.
nondũ ualet dũ uiuit quitestatus. ẽ. Unde nec primũ
dato legis a moyse uniuerso ppło. accipiens sanguinẽ
uituloꝵ et hir coꝵ cũ aqua et lana coccinea. et isopo.
ipsũ quoq librũ et omnẽ ppłm asꝑsit dicens Hic san¬
qus testam̃ti: quod mandauit aduos ds̃. Etiã taberna

Expanded text:
tum est, mors necesse est intercedat testatoris; testamentum enim in mortuis confirmatum est, alioquin nondum valet, dum vivit, qui testatus est. Unde nec primum dato legis a Moyse uniuerso populo accipiens sanguinem uitulorum et hircorum cum aqua et lana coccinea et hyssopo ipsum quoque librum et omnem populum aspersit dicens: “Hic est sanguis testamenti quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
dignatꝰ: Et factũ .ẽ. inquid cũ leuaret manus moyses
p̃ualebat isrł: Ubi aũt sub miserat manus in ualesceb
stratur etbelli effectus. oracionis instancia aperit
rat enĩ moyses et uincit: cessat et uincitur Didicit
xp̃ianus quid gerat: inuenit quid fugiat: Di dicit in¬
quã: unde aut uincatur aut uincat Qũã uis instan¬

Expanded text:
it. et factum est, inquit, cum leuabat manus Moyses, praeualebat Israel: ubi autem submiserat manus, inualescebat stratur, et belli effectus orationis instantia aperitur. Orat enim Moyses et vincit, cessat et vincitur. Didicit Christianus, quid egerat, invenit quid fugiat; didicit, inquam, unde aut vincatur, aut vincat. Moyses en
Abbreviated transcription (Latin):
meditatione uir tutũ ec sobrietatis amore castigat:
ene ie iunat : qui fraternas in iurias pacifici pectoris leni¬
tate dimit tit Gratissimũdõ defert ie iuniũ: quimentẽ
suam aprauis cogitationibus: oculos a concupiscentia. lin¬
qua manusq altte custodit Et post omĩa frater beatus eris.
etbene esuries panem acsicies poculũ. si xp̃iane mentis
affectu coeperis esurire et sitire iustitiã: sicut ipse dñs dix̃:
Deati quiesuriunt et siciunt iusticiam: quia ipsorũ. ẽ. regnũ
caelorũ. Propt̃ quod km̃i. si uolumus diabolũ superare cũ
xp̃o. sidesidera mus transe untes escło regnare cumdõ: siop¬
tamus sacratissimũ resurrectionis dominice diem letis m̃tib
cȩlebrare. ab esca quidem uel potu ꝓuiribus temperemus.

Expanded text:
meditatione virtutum, et sobrietatis amore castigat: meditatione virtutum, et sobrietatis amore castigat: bene jejunat, qui fraternas injurias pacifici pectoris lenitate dimittit: gratissimum Deo defert jejunium, qui mentem suam a pravis cogitationibus, oculos a concuspiscentia, linguam manusque a lite custodit. Et post omnia, frater, beatus eris, et bene esuries panem ac sities poculum, si Christianae mentis affectu coeperis esurire et sitire justitiam, sicut ipse Dominus dixit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsorum est regnum coelorum . Propter quod, carissimi, si volumus diabolum superare cum Christo; si desideramus transeuntes a saeculo regnare cum Deo; si optamus sacratissimum resurrectionis dominicae diem laetis mentibus celebrare, ab esca quidem vel potu pro viribus temperemus,
Abbreviated transcription (Latin):
exploranti Sed fortissimus ꝓpͥugnator. quiꝓuita ac liber¬
tate nr̃a aduersus tyrannum suum nouũ bellũ gerebat.
nec molli adolatione frangitur. nec durissimis in iurus com¬
mouetur. Sedita ad omia inimici tẽptamenta responds
repossit inuno codemq dõ et homini. caelestis mysterii de¬
ꝓehendere sacramentum: Et ideo fr̃s dominici cer tamini
uictorieq exemplum sequentes. et di abolicas p̃cauentes
insidias: horum quadraginta dierũ acceptabile dõ nr̃o ie¬
unium caelebremus: Tunc enim dolos aduersarii superare
gemus: ut ait ipse saluator. Hocgenus: non eicitur nisi
iciuniis et oracione Bene aũt gͥeiunat: quicũq esuriem
suam refecti pauperis sacietate sustentat Bene ie iunat.
quidiuini recordatione iudicii. semet ipsũ refrenans. ab
omise in le cebrarũ uoluptate suspendit Bene ie iunat.
quicarnem suam uiciorũ germina pullulantem. sc̃ãrum

Expanded text:
exploranti. Sed fortissimus propugnator, qui pro vita ac liberexploranti. Sed fortissimus propugnator, qui pro vita ac libertate nostra adversus tyrannum suum novum bellum gerebat, nec molli adulatione frangitur, nec durissimis injuriis commovetur, sed ita ad omnia inimici tentamenta respondit, 132 ne posset in uno eodemque Deo et homine coelestis mysterii deprehendere sacramentum. Et ideo, fratres, dominici certaminis, victoriaeque exemplum sequentes, et diabolicas praecaventes insidias, horum quadraginta dierum acceptabile Deo nostro jejunium celebremus. Tunc enim dolos adversarii superare gemus, ut ait ipse Salvator: Hoc genus non ejicitur, nisi jejuniis, et oratione . Bene autem jejunat quicunque esuriem suam refecti pauperis satietate sustentat: bene jejunat, qui divini recordatione jejunii semetipsum refrenans ab omni illecebrarum voluptate suspendit: bene jejunat, qui carnem suam vitiorum germina pullulantem, sanctarum
Abbreviated transcription (Latin):
Quidenim utili tatis habet. quid cõmodi confert: si preceps
hinc inplana descendero Aut cur adulationis tue tẽpta¬
mentis ista ꝑsuadeas. cum tui sit operis de superioribus
corruentẽ ad inferiora deicere: Post haec uero ut lectio
decursa testatur: duxit illũ in montem excelsũ ualde. etos¬
tendit ei omnia regna mundi dicens. Haec omnia tibida
si procidens ad orauerisme. Ut fallax deceptor offert quod
non habet: et ut uere cecus. caeloꝵ dño terrarũ regna pro¬
ꝓcidit et cadit: qui non largiente dõ sed adnutũ diaboli
adquirit scłi dignitates Respondit aut̃ ci dñs Uade reirs
satanas. scriptũ. ẽ. enim. dñm dm̃ tuũ ad orabis. et illi soli
adhoc usq ꝑuenit: ut se ab ad orando dĩ filio posceret ad¬
orari. Aestimans quod xp̃s qui decipi laudissuae subracion
non potuit: indignatione ingeste contumelie seꝑderet

Expanded text:
Quid enim utilitatis habet, quid commodi confert, si per praeceps Quid enim utilitatis habet, quid commodi confert, si per praeceps hinc in plana descendero? aut cur adulationis tuae tentamentis ista persuadeas, cum tui sit operis de superioribus corruentem ad inferiora dejicere? Post haec vero, ut lectio decursa testatur: Duxit illum in montem excelsum, et ostendit ei omnia regna mundi, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me: ut fallax deceptor offert, quod non habet; et ut vere caecus coelorum Domino terrarum regna prois me. Vere procidit et cadit, qui non largiente Deo, sed ad nutum diaboli acquirit saeculi dignitates. Respondit autem ei Dominus: Vade retro, Satana; scriptum enim est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli ad hoc usque pervenit, ut se ab adorando Dei Filio posceret adorari, aestimans, quod Christus, qui decipi laudis suae subreptione non potuit, indignatione ingestae contumeliae se proderet
Abbreviated transcription (Latin):
yanis: uerbũ aũt dĩ cunctis fidelib subs tantiã sempi¬
ter nae salutis operatur. Sed doceri nescius inimicus.
stanti dño suprapinnã templi iterũ ait. Si filius dĩ ẽs.
mit te te deorsum Scriptũ. ẽ. enĩ: quod angłis suis man¬
dauit de te ut manib tollant te neum quã offendas
ad lapidem pedem tuũ Mit te te inquia deorsum. dia¬
sed obedire ei ille non poterat. qui cadere nesciebat:
Nec quic quã dedño sub iector impe trarat: qui a non sunt
religionis eius uerba sed fraudis: que redemptor human
generis rursus telo sententiae caelestis e uerberat dicen
Scriptũ.ẽ. non temptabis dnm dm̃ tuũ. Qua responsione
nequid manifesta ueritate auctor falsitatis audiret.
uerborũ sensuumq moderator dñs exalto sedare nec pro¬
didit posse. nec non posse mentitus. ẽ. sed scriptum. ẽ. ait. no
tẽptabis dnm̃ dm̃ tuum Id .ẽ. dm̃ tẽptat: qui iac tan tiae
suae uitio suꝑfluam et inutilem uult ostentare uir tute

Expanded text:
panis; verbum autem Dei cunctis fidelibus substantiam sempiternae salutis operatur. Sed doceri nescius inimicus, stanti Domino super pinnam templi iterum ait: Si Filius Dei es, mitte te deorsum; scriptum est enim, quod Angelis suis mandavit de te, ut manibus tollant te, ne unquam offendas ad lapidem pedem tuum . Mitte te, inquit, deorsum. Diased obedire ei ille non poterat, qui cadere nesciebat. Nec quidquam de Domino surreptor impetrat, quia non sunt religionis ejus verba sed fraudes. Quem Redemptor humani generis rursus telo sententiae 131 coelestis everberat, dicens: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum. Qua responsione ne quid manifesta veritate auctor falsitatis audiret, verborum sensuumque moderator Dominus ex alto dare, nec prodidit se posse, nec non posse mentitus est, sed scriptum est, ait: Non tentabis Dominum Deum tuum. Id est, Deum tentat, qui jactantiae suae vitio superfluam et inutilem vult ostentare virtutem.
Abbreviated transcription (Latin):
congreditur. si filius dĩ es dic ut lapides isti panes fiant:
tultus et audax: quiputaret dĩ filiũ diabolicã uolun¬
tatẽ edendi necessitate facturũ. Quasi uero inpossibile
ei eẽt inpanẽ lapides cõmutare : qui quondam sicien¬
tbus indeserto ppłis depetra arida Largissima aqua¬
rũ fluenta produxit. Aut esurienti sibi post quadra¬
guta dierũ ieiunium. escam non poterat ꝓuidere:
cuius p̃cepto ut innumerabilis ebreorũ exercitus pas¬
ceretur. caelestia denubib alimenta fluxerunt. o¬
ed uere omp̃s unigenitus qui nram magis esuriret salut̃
tali tẽp tatorẽ suũ responsione confudit Non in pane
tantũ ui uit homo : sed in om̃i uerbo dĩ Quo responso
km̃i. ut explorator qui incertus uenerat incercior red¬
deretur : in estimate prudentiae dñs nec in. eẽ. sibi esu¬
riem denegauit: nec manducandi necessitatẽ se habere

Expanded text:
congreditur: Si Filius Dei 130 es, dic ut lapides isti panes fiant . congreditur: Si Filius Dei 130 es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultus, et audax, qui putaret Dei Filium diabolicam voluntatem edendi necessitate facturum: quasi impossibile esset in panem lapides commutare, qui quondam sitientibus in deserto populis de petra arida largissima aquarum fluenta produxit : aut esurienti sibi post quadraginta dierum jejunium escam non poterat providere, cujus praecepto, ut innumerabilis Hebraeorum exercitus pasceretur, coelestia de nubibus alimenta fluxerunt . Sed vero omnipotens Unigenitus, qui nostram magis esuriret salutem, tali tentatorem suum responsione confudit: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Quo responso, carissimi, ut explorator, qui incertus venerat, incertior redderetur, inaestimatae prudentiae Dominus, nec inesse sibi esuriem denegavit, nec manducandi necessitatem se habere
Abbreviated transcription (Latin):
pronobis Ad gre ditur itaq diabolus tẽptare xp̃m.
exploratq sollicitus. si for te illũ dĩ. ẽẽ filium dep̃henda
cui nullũ corruptionis suae uidet in. eẽ. uestigium.
Uiratur pariter acturbatur huius modi in hoc sđ̃m adues¬
tasse hominẽ: quinatus quidem eẽt defemina sed non
eẽt ab homine ꝓcreatus Suspicatur illũ dĩ ẽẽ. filium.
quẽ continuatũ quadraginta dierũ uidet explicuisse
ie iunium. Sedrursus dubitat diuinã illi in . ẽẽ. naturã
quẽ quasi infirmũ inter ceteros homines ꝑspicit esurire.
stupet at tonitus quesit ista nouitas humanũ non habe
peccatũ. et necessitatẽ peccatorũ hominum sustinere
Xp̃saũt dñs redemptorq nr̃ ut ꝑditũ infirmũq hominẽ
reuocaret addm̃: esuricm. lassi tudinẽ. merorẽ. et om̃i
inse humani corporis infirma suscepit. In ista ergo dia¬
bolus dubius et incertus hoc cũ esuriente dño sermone

Expanded text:
pro nobis. Aggreditur itaque diabolus tentare Christum, pro nobis. Aggreditur itaque diabolus tentare Christum, exploratque sollicitus si forte illum Dei esse Filium deprehendat, cui nullum corruptionis suae videt esse vestigium. Miratur pariter ac turbatur hujusmodi in hoc saeculum adventasse hominem, qui natus quidem esset de femina, sed non esset ab homine procreatus. Suspicatur illum Dei esse Filium, quem continuatum quadraginta dierum videt explicuisse jejunium; sed rursus dubitat divinam illi inesse naturam, quem quasi infirmum inter caeteros homines perspicit esurire. Stupet attonitus quae sit ista novitas, humanum non habere peccatum, et necessitatem peccatoris hominis sustinereemptorque noster, ut perditum infirmumque hominem revocaret ad Deum, esuriem, lassitudinem, moerorem et omnia in se humani corporis infirma suscepit. Inter ista ergo diabolus dubius et incertus, hoc cum esuriente Domino sermone
Abbreviated transcription (Latin):
maledictũ. Quale. ẽ. quod scĩficatur uenter ieiunio.
et polluitur lingua mendaciis. Recte fr̃ frequenta¬
bis eccłam. sigressus tuos lȩ talib laqueis auida illa non
manibus pectus: si omnẽ inde furorem maligne uo¬
luntatis excusseris Iuste &iam dabis de narium pa¬
peri: si alii illud pauperi non tullisti Haec ergo. erm
religiosa esuries: hic fi delium pastus animarũ. ut
ieiunium nrm scĩficet castitas: or net pacientia.
benignitas foueat: mĩa letificet. cõmendet humilita
Lis quadra gesimam xp̃i pro ut possumus uir tutibus
subsequamur : ut gemino quodã corporis animeq
ie iunio diuine nos semꝑ grãe commendemus: cuuis¬
hoc quod lectum. ẽ. cum tẽptatore cer tamen nrãs
paradisum ꝑsuasione serpentis paterna p̃uaricatio de¬
iecit inmortem : dominicus nunc triumphus erexit
ad uitã Nobis utiq uicit: qui dignatus . ẽ. esurire

Expanded text:
maledictum? Quale est, quod sanctificatur venter jejunio, maledictum? Quale est, quod sanctificatur venter jejunio, et polluitur lingua mendaciis? Recte sane, frater, 136 frequentabis ecclesiam, si gressus tuos lethalibus laqueis avida illa non manibus pectus, si omnem inde furorem malignae voluntatis excusseris. Juste etiam dabis denarium pauperi, si alii illud pauperi non tulisti. Haec ergo est, carissimi, religiosa esuries, hic fidelium pastus animarum, ut jejunium nostrum sanctificet castitas, ornet patientia, benignitas foveat, misericordia laetificet, commendet humilitas: his Quadragesimam Christi prout possumus, virtutibus subsequamur, ut gemino quodam corporis, animique jejunio, divinae nos semper gratiae commendemus. HOMIto, quod lectum est, cum tentatore certamen, nostrae paradisum persuasione serpentis paterna praevaricatio dejecit in mortem, dominicus nunc triumphus erexit ad vitam. Nobis itaque vicit qui dignatus est esurire
Abbreviated transcription (Latin):
doli ar tifex inimicus furoris sui errore deceptus.
dum xp̃m tẽptat ut hominem dm̃ in hominẽ non uideret:
los uero fr̃s quib propugnator in uictus hanc uenerabilẽ
quadragesimam dedicauit: repudiantes carñalia desi¬
deria. sic castigemus mẽ bra ie iuniis: ut animas uir tu¬
tibus saginemus: Ieiunet in nobis ꝑniciosa luxuries.
ieiunet om̃is iniquitas. ie iunee odiosa contentio:
bstinemus ab epulis. magis abstineamus auiciis Sic
nos temperemus: sic sobriisimus auino. ut nulla nobis
uoluptatũ dominctur ebrietas Quid enim prod . ẽ.
obseruatione quadraginta dierum ie iunandi nos tp̃ra
occupare. Quid prod .ẽ. proprium non edere panem.
etuictum diripere miserorum. Ie iuniũ xp̃i ani: egen¬
tis debet. eẽ. refectio: Ie iunium xp̃iant pacẽ debet
nutrire non iurgia Quale . ẽ. aut illud quod non ues¬
cetur carnibus: et deore tuo om̃i esca sordihiꝰ egredit᷑

Expanded text:
doli artifex inimicus furoris sui errore deceptus, doli artifex inimicus furoris sui errore deceptus, dum Christum tentat ut hominem, Deum in homine non videret. Nos vero, fratres, quibus propugnator invictus hanc venerabilem Quadragesimam dedicavit, repudiantes carnalia desideria, sic castigemus membra jejuniis, ut animas virtutibus saginemus. Jejunet in 135 nobis perniciosa luxuries, jejunet omnis iniquitas, jejunet odiosa contentio: abstineamus ab epulis, magis abstineamus a vitiis: sic nos temperemus, sic sobrii simus a vino, ut nulla nobis voluptatum dominetur ebrietas. Quid enim prodest observatione quadraginta dierum jejunandi nos tempora occupare? Quid prodest proprium non edere panem, et victum diripere miserorum? Jejunium Christiani egentis debet esse refectio; jejunium Christiani pacem debet nutrire, non jurgia. Quale illud est autem, quod non vesceris carnibus, et de ore tuo omni esca sordidius egreditur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ egit insua carne mysterium: ut sicut ds̃. eẽ. diuinis
uir tutib creditur: Ita et homo. eẽ. insir mitatib di¬
noscatur humanis Et hinc . ẽ. quod xp̃s ut homo e surt
et esurientes pascit ut ds̃ Hinc quod fatigatur itiner
et claudis tribuit uir tutẽ ambulandi: Hine quod
oculos suos laxat in lacrimas: et miserabiliter cecis
refor mat aspectũ. Hinc quod appropinquante morte
tristatur: et mor tuum latarum suscitat desepulchro
Saec omĩa fr̃s canditor et redemptor nr̃ ut ds̃ et homo egit.
nonquia talis illi nascendi necessitas fuit. sedqui a tale
incaelo et in terris uoluit regnare misterium:
ilud &iam quante .ẽ. ad mirationis in xp̃o: quod ita
ad omĩa temptatoris inter rogata respondit. ut nec
ueritatem regni sui tyranno ꝓderet: nec misteriũ
siscepte carnis explorator agnosceret: Tanta deniq
sermonem suũ sub tilitate circũ tulit : ut ille tocius

Expanded text:
 peregit in sua carne mysterium, ut, sicut Deus esse divinis  peregit in sua carne mysterium, ut, sicut Deus esse divinis virtutibus creditur, ita et homo esse infirmitatibus dignoscatur humanis. Et hinc est quod Christus ut homo esurit, et esurientes pascit ut Deus; hinc quod fatigatur itinere, et claudis virtutem tribuit ambulandi; hinc quod oculos suos laxat in lacrymis, et mirabiliter caecis reformat aspectum; hinc quod appropinquante morte tristatur, et mortuum Lazarum suscitat de sepulcro. Haec omnia, fratres, conditor ac redemptor noster ut Deus et homo agit; non quia talis illi nascendi necessitas fuit, sed quia tale in coelo et in terris voluit regnare mysterium. Illud etiam quantae est admirationis in Christo, quod ita ad omnia tentatoris interrogata respondit, ut nec veritatem regni sui tyranno proderet, nec mysterium susceptae carnis explorator agnosceret? Tanta denique sermonem suum subtilitate circumtulit, ut ille totius
Abbreviated transcription (Latin):
tor legis.ẽ: xp̃s noui conditor testamenti Ie uinat moy¬
ses ut preceptis legalibus unius populi erudi at disciplin
xp̃s ieiunat ut uniuersas totius mundi redimat gentes.
eiunat moyses ut p̃sentis uitae mandata suscipiat: Ieui¬
nat et xp̃s ut acternae salutis sacramenta constituat.
Ie iunauit moyses ut dnm uideret. Ie iunauit et iħs ut unĩ
se. eẽ. cũ dõ dum diabolum triumphat ostenderet: moyse
post ie iunium scriptas digito dĩ tabulas populo p̃uari¬
cantę confregit Xp̃s suo ie iunio mansurũ ꝑsecula euan¬
gelium consecrauit Quid illud . ẽ. aũt quod cum ut̃q
ieiunium ꝑ hibetur Moyses utiq non esuriuit: ut
in homini fragili operata di uinitas probaretur: Esuri¬
uit dĩ filius : ut adsũptione carnis nr̃ae fragilem sesusce¬
pisse hominẽ reuelaret Quod non esurit moyses: cae¬
lestis. ẽ. possibilitatis exemplum Quod esurit xp̃s:

Expanded text:
tor legis est, Christus novi conditor Testamenti. Jejunat Moytor legis est, Christus novi conditor Testamenti. Jejunat Moyses ut praeceptis legalibus unius populi erudiat disciplinam: Christus jejunat, ut universas redimat gentes. Jejunat Moyses ut praesentis vitae mandata suscipiat; jejunat et Christus ut aeternae salutis sacramenta constituat. Jejunat Moyses ut Deum videret; jejunat et Jesus ut unum se esse cum Deo, dum diabolum triumphat, ostenderet. Moyses post jejunium scriptas digito Dei tabulas, populo praevaricante confregit; Christus suo jejunio mansurum per saecula Evangelium conservavit. Quid illud est autem, quod cum uterque um esuriisse perhibetur? Moyses utique non esurivit, ut in homine fragili operata divinitas 134 probaretur; esurivit Dei Filius, ut assumptione carnis nostrae fragilem se suscepisse hominem revelaret. Quod non esurit Moyses coelestis est possibilitatis exemplum; quod esurit Christ
Abbreviated transcription (Latin):
maculant. animã uulnerant. a micicias dissipant. cris¬
tiano abore repellere: atque ab omnib suꝑstitionib
demonum idolorũq sacrilegiis ꝑ que uel maxime be¬
nignitas omp̃tis offenditur ueridĩ amore diffugere.
iergo abhis atque uni uersis huius modi scelerib uitus¬
ie iunemus: scãe huius quadragesimae rite cęlebra¬
uimus dies: et omniũ sollempnitatũ nr̃arum festa ex¬
ultantes. cum fiducia lȩcioris conscientiae: et cũ tran¬
uillitate temporũ transigemus: cuius supra dequade¬
duertite fr̃s Rm̃i quanta nobis spiritalis uitae docu¬
Imenta suc crescunt: quãq magnificis ad ꝓpositum
scĩ tatis pro uocamur exemplis quod quadragenis referun¬
tur diebus. beatus moyses et dĩ filius ieiunasse: illud sanę
perspicite quia quantum distat seruus ad nõ tantũ neces¬
se.ẽ. eorum distare ie iunium Moxses enim ueteris edi¬

Expanded text:
maculant, animam vulnerant, amicitias dissipant, Chrismaculant, animam vulnerant, amicitias dissipant, Christiano ab ore repellere, atque ab omnibus superstitionibus daemonum idolorumque sacrilegiis per quae vel maxime benignitas Omnipotentis offenditur, veri Dei amore diffugere. Si ergo ab his, atque universis hujusmodi sceleribus, vitiisque jejunemus; sanctae hujus Quadragesimae rite celebrabitur dies, et omnium solemnitatum nostrarum festa exsultantes, cum fiducia laetioris conscientiae, et tranquillitate temporum transigemus, adjuvante Drissimi, quanta nobis spiritualis vitae documenta succrescunt, quamquam magnificis ad propositum sanctitatis provocamur exemplis, quod quadragenis referuntur diebus beatus Moyses, et Dei Filius jejunasse. Illud sane perspicite, quia quantum distat servus a domino, tantum necesse est eorum distare jejunium. Moyses enim veteris edi
Abbreviated transcription (Latin):
angłi ministeriis occur rerunt cuius uictoriam mira¬
bantur: Et ideo fr̃s si nolumus adiabolo superari: in he¬
reamus ei qui diabolum triumphauit: Adherere aũt
est xp̃o credere et paternȩ illi dei tatis. eẽ. naturã.
et mater ni corporis ueritatẽ Uincere aũt diabolũ
ipso suffragante dño poterit quicumq salutaria dĩ
prae cepta suspirans studuerit exosam cunctis tumide
mentis suae inclinare suꝑbiam: radicem omniũ maloꝵ
auariciam cohercere: inimi c am bonarũ uirtutũ:
refrenare luxuriem: hostem sca caritatis in uidiam
mitigare: in utilia. et sepe periculosa obtrectantũ
uitare colloquia : usurarum eciam ꝑniciosa non amare
cõpendia: custodem pacis iustitiam muneribus non gra¬
uare: Noxia factionum horrere cõmenta: inglorium
et non numquã cruentum indebiti honoris ambitum
declinare : Incentiua discordiae contumeliose linguae
maledicta cohibere: mendatia nihil ominus quȩ uitã

Expanded text:
angeli ministeriis occurrerunt, cujus victoriam miraangeli ministeriis occurrerunt, cujus victoriam mirabantur. Et ideo, fratres, si nolumus a diabolo superari, inhaereamus ei qui diabolum triumphavit; adhaerere autem est Christo, credere, et paternae illi deitatis esse naturam, et materni corporis veritatem. Vincere autem diabolum, ipso suffragante Domino, poterit quicunque salutaria Dei praecepta suspirans studuerit exosam cunctis tumidae mentis suae inclinare superbiam, radicem omnium malorum avaritiam coercere, inimicam bonarum virtutum refrenare luxuriam, hostem sanctae caritatis invidiam mitigare, inutilia, et saepe periculosa obtrectantium vitare colloquia, usurae etiam perniciosa non amare compendia, custodem pacis justitiam muneribus non gravare, noxia factionum horrere commenta, inglorium et nonnunquam cruentum indebiti honoris ambitum declinare, incentiva discordiae contumeliosae linguae maledicta cohibere, mendacia nihilominus, quae vitam
Abbreviated transcription (Latin):
lis doceatur. sed ut inp̾udens confute tur Retro illi
tur mundi qui dabat regna: ut imperio filiidĩ cuius¬
luntarius non cedebat sub iaceret in uitus: atq illĩ
a quo se adorari improbe poscebat : ꝓbaret merito
ab om̃ib ad orandum Et quid plura km̃i dumne¬
fanda temptator loqui tur. dumque in concessa
presumit : quasi ab omine uictus obmutuit et qua
adõ iussus abscessit. Et ne cesse erat ut ab illius iã
temptatione discederet: in quo tota se mole mous
totisq nisus uiribus ne uestigium quidem suae reperi
potuit uoluntatis. stupens atque de mirans post tot
se secula inuenisse hominem humanas concupiscenti
non habentem : natumq incarne nihil penttu
corruptionis habere carnalis: nis e Discedente itaq
re tror sum di abolo: accedentes ut lectum . ẽ. angl
ministrabant ei: Triumphus istę quante sit głae.
obsequia nos edocent angerum: Nec mirum sane sieius

Expanded text:
lis doceatur; sed ut impudens confutetur. Retro ei lis doceatur; sed ut impudens confutetur. Retro ei tur mundi qui dabit regna; ut imperio Filii Dei, cui voluntarius non cedebat, subjaceret invitus, atque illum a quo se adorari improbe poscebat, probaret merito ab omnibus adorandum. Et quid plura, carissimi? Dum nefanda tentator loquitur, dumque inconcessa praesumit, quasi ab homine victus obmutuit, et quasi a Deo jussus abscessit. Et necesse erat ab illius jam tentatione discederet, in quo tota se 128 mole movens, totisque nisus viribus, ne vestigium quidem suae reperire potuit voluntatis. Stupens atque demirans post tot saecula invenisse hominem humanas concupiscentias non habentem, natumque in carne nihil penitus corruptionis habere carnalis. Discedente itaque retrorsum diabolo, accedentes, ut lectum est, angeli ministrabant ei. Triumphus iste quantae sit gloriae obsequia nos edocent angelorum. Nec mirum sane si ejus
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. Audit diabolus dm̃ non . ẽẽ. temp tandum.
Non tamen agnoscit dm̃ hominemq ẽẽ. quẽ temptat:
idet enim pariteraa. Xpm et respondere quae hominis
sunt: et posserũ quȩ dĩsunt. sed nequi uac eius
nec ista sufficiunt. terciae adhuc temptationis laque¬
os nectit: Duxit inquit illum in montem excelsũ ualde.
et ostendit ei omnia regna mundi. et honores eorum di¬
cens: haec omĩa tibi dabo siꝓcidens adorauerisme :
Sollicite fr̃s aduertite quia cadere ẽ. omne quod su¬
adet inimicus: uere enim ꝓcidit omnis qui ad orat
diabolum : et uere cadit quipotestates honoresq
mundi ꝑ ar tes sacrilegas inimico ꝓmit tente sect at
ed dñs hac saluator nr̃ solita eum responsione confude
dicens Uade retro sathanas seriptũ.ẽ. enĩ dñmdm̃
tuum adorabis et ipsi soli seruies Scãrum illiscrip¬
turarũ testimonia ingeruntur non ut in conuer tibi¬

Expanded text:
derunt . Audit diabolus, Deum non esse tentandum; derunt . Audit diabolus, Deum non esse tentandum; non tamen agnoscit, Deum hominemque esse, quem tentat: videt enim pariter Christum, et respondere, quae hominis sunt, et possit, quae Dei sunt. Sed nequitiae ejus nec ista sufficiunt; tertiae adhuc tentationis laqueos nectit: Duxit, inquit, illum in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundi, et honores eorum, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sollicite, fratres, advertite quia cadere est omne quod suadet inimicus; vere enim procidit omnis, qui adorat diabolum; et vere cadit, qui potestates honoresque mundi per artes sacrilegas, inimico promittente, sectatur. Sed Dominus ac Salvator noster solita cum responsione confudit, dicens: Vade retro, Satana; scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies. Sanctarum illi Scripturarum testimonia ingeruntur, non ut inconvertibi
Abbreviated transcription (Latin):
suadere caelestem : de orsum et inima ꝓuocat quia
optat om̃s cadere qui se sentit ꝓom̃ĩb cecidisse:
Nec intellegit cecuis quia illi conatur ruinã suadere
qui non solum cadere non potest: sedruinas uenit
emendare lapsorum: Scriptum .ẽ. Dñs enĩ ut lectũ
est erigit elisos. Dñs sol uit cõpeditos Quier go uene¬
rat non decipi : sed de cepta saluare̾: explorantis
artem tanta mensura cautissime responsionis euacuat.
ut te nebrosus hostis nonsolum mysterium pronobis
ꝓpositum uidere nonpossit: sed magis magisq respon¬
sis dominicis circum actus obscuriore confunderetur
incerto: Ait enim illi spiritalis prelu bellator inuict.
Scriptum. ẽ. non temp tabis dnm dm̃ tuum Quã simple
in hac responsione prudentia: et quã cir cũspecta sim¬
plicitas. ꝑ quã nec ueritas reticetur: Nec reprobus
potest probare que uerasunt Uere ut scriptum . ẽ.
lux in te nebris lucet : et tenebre eam non conp̃hen¬

Expanded text:
suadere coelestem: deorsum, et in ima provocat: quia suadere coelestem: deorsum, et in ima provocat: quia optat omnes cadere, qui se sensit prae omnibus cecidisse; nec intelligit caecus, quia illi conatur ruinam suadere, qui non solum cadere non potest, sed ruinas venit emendare lapsorum. Dominus enim, ut lectum est, erigit elisos, Dominus solvit compeditos . Qui ergo venerat non decipi, sed decepta salvare, 127 explorantis artem tanta mensura cautissimae responsionis evacuat, ut tenebrosus hostis non solum mysterium pro nobis propositum videre non possit, sed magis magisque responsis dominicis circumactus obscuriore confunderetur incerto. Ait enim illi spiritualis praelii bellator invictus: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Quam simplex in hac responsione prudentia, et quam circumspecta simplicitas, per quam nec veritas reticetur, nec reprobus potest probare, quae vera sunt. Vere, ut scriptum est: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
Non inpane tantum uiuit homo sed in omni uerbodĩ:
Accepit temptator ex lege responsum cui contra ire non
possit. non accipit panem quẽ non manducandi consue¬
tudine : sed decipiendi fraude posscebat In quo enĩ filiu
dĩ panem necessarium haberet humanũ: cui omĩs erat
propria indiuinitate substantia uel qua ratione qua¬
licumq de lapide xp̃s terrenum facere panem: cum
ipse sicut legitur spiritalis et panis eẽt et lapis Inlusu
itaque in risusq temptator aliam machinam tẽpta¬
tionis ad greditur: Nam cum se creto suo ar chanoq
cons ilio staret dñs supra pinnã templi. Nit illi diabolus:
sifilius dĩ es mit te te de orsum: O quã stulta haee suasio
nimiumq peruersa ut filio dĩ diceret mit te te deor sum
Numquid non rectius dixisset: sifilius dĩ es ascende ad cȩlũ:
quod utiq si faceret dñs uere illũ dĩ. eẽ. filium cum ꝓbaret:
Sed inimicus caeli ne temptando quidem ascensum uult

Expanded text:
Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Accepit tentator ex lege responsum, cui contraire non possit: non accepit panem, quem non manducandi consuetudine, sed decipiendi fraude poscebat. In quo enim Filius Dei panem necessarium haberet humanum, cui omnis erat propria in divinitate substantia? vel qua ratione, qualicunque de lapide Christus terrenum faceret panem , cum ipse, sicut legitur , spiritalis et panis esset, et lapis? Illusus itaque, irrisusque tentator, aliam machinam tentationis aggreditur. Nam cum secreto suo arcanoque consilio staret Dominus supra pinnam templi, ait illi diabolus: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. O quam stulta haec suasio, nimiumque perversa, ut Filio Dei diceret: Mitte te deorsum. Nunquid non rectius dixisset: Si Filius Dei es, ascende in coelum? Quod utique si faceret Dominus, vere illum Dei esse Filium comprobaret. Sed inimicus coeli, ne tentando quidem ascensum vult
Abbreviated transcription (Latin):
temptationis ad greditur dicens: si filius dĩ es: dic ut lapides
isti panessiant: Cogitabat ut aestimo apudse tanti artifex¬
doli et dicebat. Si hic ipse .ẽ. cu ius p̃cepto esurientibus.
ꝑde serta ppłis manna fluxit ae caelo: si ipse. ẽ. que noui
e go flumina ꝓduxisse depetra: poterit nunc inpanem
lapides trans formare. et sinonmea petitione : sua tamen
necessitate qui esurit Quod si fecerit: dm̃ ꝓbabo. Sinequi¬
uerit: hominem de prehendam Expec tabat ergo dia¬
bolus panem quem non tam sibi adquirere quã mundo
conabatur auferre : sedrerum dñs qui et panem de lapide
possit efficere et exploranti humane nollet salutis cla¬
rescere sacramentum. sic suum moderatus sc̃o inore res¬
ponsum: ut nec ipse quiueritas erat mendatiũ loqueret᷑.
Nec ille qui ab initio mendax. ẽ. quam non erat crediturus
possit agnoscere ueritatẽ Rit ergo illi dñs. Scriptũ ẽ.

Expanded text:
tentationis aggreditur, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides tentationis aggreditur, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Cogitabat, ut aestimo, apud se tanti doli artifex, et dicebat: Si hic ipse est, cujus praecepto esurientibus per deserta populis manna fluxit e coelo ; si ipse est, quem novi ego flumina produxisse de petra Exod. XVII, poterit nunc in panem lapides transformare, etsi non mea petitione, sua tamen necessitate, qui esurit. Quod si fecerit; Deum probabo: si nequiverit; hominem deprehendam. 126 Exspectabat ergo diabolus panem, quem non tam sibi acquirere quam mundo conabatur auferre. Sed rerum Dominus, qui et panem de lapide posset efficere, et exploranti humanae nollet salutis clarescere sacramentum, sic suum moderatus est sancto in ore responsum, ut nec ipse, qui veritas erat, mendacium loqueretur, nec ille, qui ab initio mendax est, quam non erat crediturus, possit agnoscere veritatem. Ait ergo Dominus: Scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
onflictus iste mirabilis quẽ inter caeli regem et regni
caelestis tẏrannum fuisse caritatis ur̃ae aurib scĩ eugłii
lectio nunc decursa testata .ẽ. dominicae nobis incarna¬
cionis triumphale mxsterium sonat Omp̃s enim dñs in¬
effabilis pietatis affectu : captiui tatem miseratus huma¬
nam simulq uolens diabolicam potestatem suo iam remo¬
uere de mundo: misit unigenitum filium suum. non diuini¬
tate degenerẽ : non uir tute dissimilem. non uoluntate
dis cordem : qui nrãm suscipiens carnem: spreta ue teri
conditione nascendi defemina incorrupti corporis noua
lege nouus filius nascere tur Quatenus diabolus salutarẽ
hunc hominem in consortium dertatis adscitũ: et si tẽp¬
tare p̾sumeret superare non posset. Itaq cum uideret leo
ille feralis agnumdĩ post longissimum atq continuum
quadraginta dierum ac noctium ie iunium esurire et e¬
surientem dm̃. eẽ. non cre deret: ar te illum callidissi me

Expanded text:
onflictus ille mirabilis, quem inter coeli Regem, et regni coelestis tyrannum fuisse, caritatis vestrae auribus sancti Evangelii lectio, nunc decursa testata est, dominicae nobis incarnationis triumphale mysterium sonat. Omnipotens enim Dominus ineffabilis pietatis affectu captivitatem miseratus humanam, simulque volens diabolicam potestatem suo removere de mundo, misit unigenitum Filium suum, non divinitate degenerem, non virtute dissimilem, non voluntate discordem, qui nostram suscipiens carnem, spreta veteri conditione nascendi, de femina incorrupti corporis nova lege novus Filius nasceretur, quatenus diabolus salutarem hunc hominem in consortium deitatis adscitum, etsi tentare praesumeret, superare non posset. Itaque cum videret leo ille feralis agnum Dei post longissimum, atque continuum quadraginta dierum ac noctium jejunium esurire, et esurientem Deum esse non crederet, arte illum callidissimae
Abbreviated transcription (Latin):
miserũ: uariosq labores Tar tareũq chaos: monstrabu
terra dehiscens Et corã hic dño: reges sistentur ad unũ:
Recidet ȩ caelo: ignisq et sulphuris amnis Haec et de¬
xp̃i natiuitate. passione. et resur rectione. atq secundo
eius aduentu. ita dictasunt : ut siquis ingre co capita
theuso ther. Quod et inlatinũ trans latis eisdẽ uersib
apparet p̃ter quod grecarũ lit terarũ proprietas non
adeo potuit obseruari Credo iã uos o inimici iudaei¬
tantis testib ita obrutos confutatosq eẽ. ipsa uerita¬
te : ut nihil ultra repugnare: nihilsquerere debeatis

Expanded text:
miserum variosque labores. Tartareumque chaos monstrabit miserum variosque labores. Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Decidet e coelo ignisque et sulphuris amnis. Haec de Christi nativitate, passione et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicttheu, soter. Quod in Latinum translatis eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum litterarum proprietas non adeo potuit observari. Credo tantis testibus ita obrutos confutatosque esse ipsa veritate, ut nihil ultra repugnare, nihil quaerere debeatis
Abbreviated transcription (Latin):
iã termino in ipso Sic animȩ cũ carne aderunt. quas iu¬
dicat ipse : cũ iacet incultus. densis. in ueprib orbis
Reicient simulacra uiri: cunctã quoq gazã: Exur. et
terras ignis. pontũq polũq inquirens tetri. portas ef¬
fringet auerni Sc̃oꝵ sedenĩ. cuncte lux libera carno
trade tur Sontes: aeterna flãma cremabit Occulto
actus retegens: tunc quisq loquetur secreta: atq ds̃
reserabit pectora luci Tunc erit et luctus. stridebun
dentib om̃s. Eripitur solis iubat᷑: & chorus interit astr¬
U ol uetur caelũ: lunaris. splendor obibit De iciet o
ualles extollet ab imo Nonerit in reb hominũ subli¬
me uel altũ: lam equantur cãpis. montes. et cerula
ponti Omĩa cessabunt Tellus: confracta peribit
Sic pariter fontes torrentur. fluminaq igni Et tuba
sonitũ tristẽ. dimit tet ab alto Orbe gemens facinus

Expanded text:
jam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt quas jujam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt quas judicat ipse. Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri, cunctam quoque gazam Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens, tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeternaque flamma cremabit. Occultos actus retegens, tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis jubar, et chorus interit astris. Volvetur coelum, lunaris splendor obibit. Dejiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Jam aequantur campis montes, et caerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur, fluminaque igni. Et tuba tunc sonitum tristem demittet ab alto Orbe, gemens facinus
Abbreviated transcription (Latin):
tibi hoc quis tibi istud adnuntiauit: nisi quia sic te
diuinus ignis intus inluminauit: ut cũ illic apud te
captiui tenerentur inimici iudaei: sic diceres testimo¬
nio filio dĩ. sed quia inore duũ ueltriũ testiũ stat om̃e
uerbũ sicut ipse dñs urãm contumatiã confutans In lege
inquid ur̃a scriptũ. ẽ: quod duoꝵ hominũ testimonium
uerũ sit. Etiã exgentib tertius testis introducatur
ut testimoniũ ueritatis ex om̃i parte roboretur Quid
sibilla uaticinandi ȩ̨tiam dexp̃o clamauerit in mediũ
ꝓferamus: ut ex una lapide utrorũq frontes ꝑcuciantur
iudȩoꝵ scilicet atq paganoꝵ: atq suo gladio sicut golias.
xp̃s om̃s ꝑcuciantur inimici Audĩte quid dixerit. iudicii
signũ Tellus sudore. madescet. E caelo rex adueniet. ꝑse¬
cla futurus: scilicet incarne p̾sens. ut iudicet orbẽ Un¬
de dm̃ cernent incredulus atq fidelis: celsũ cũscĩs: ac ui

Expanded text:
tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore madescet. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, aevi
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne quando ille poeta fecundissimus inter sua carmina
iã noua ꝓgenies caelo dimit titur alto dicȩbat: xp̃o tes¬
timoniũ ꝑhibebat. Indubiũ hoc ueniat: nisi alios ex
gentib idoneos testes pluraq dicentes in medio introdu¬
cã. Illũ regem qui urãm suꝑbiam captiuando ꝑdomuit.
nabuchodonosor regẽ scilicet baby lonis non ꝑmit tam:
Sic nabuchodonosor quid infor nace quo tres uiros iustos
in iuste miseris. dic quid tibi fuerit reuelatũ: Nonne in¬
quid tres uiros misimus infornace ligatos: et aiunt ei:
ere rex. Ecce inquid ego uideo quat tuor uiros solutos
deam bulan tes in medio ignis & corruptio nulla . ẽ. in eis.
et aspectus quarti similis. ẽ. filio dĩ O alienigena unde
tibi hoc: quis tibi ad nuntiauit filiũ dĩ quae lex: quis
ꝓpħa ad nuntiauit filiũ dĩ Nondũ quidẽ mundo nas¬
citur: et si militudo nascentis ate cognoscitur. Unde

Expanded text:
Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Dei? Quae lex, quis propheta annuntiavit tibi Filium Dei? Nondum quidem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
culis originalis peccati obligatus. ab om̃i nexu peccati
liberũ: agnouit p̃co iudicẽ: agno uit cre atura creato¬
rẽ: agnouit paranimphus sponsũ Nã et haec uox
ioħis ẽ Quihabet sponsã sponsus. ẽ Amicus aut̃ spor¬
si stat et audit cũ: et gaudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ spons
Sufficiunt uobis ista oiudȩi: sufficiunt uobis tanti
testes. testimonia exlege ur̃a exgente ur̃a. an adhuc
inpudentia nimia audebitis dicere quod al terius
gentis. uel nationis homines xp̃o deberent testimoniu
ꝑhibere: sedsi hoc dicitis respondit quidẽ ille uobis
Ionsũ missus nisi ad oues quae perierunt domus ilrł:
Sedsicut uos inactib apłoꝵ increpat paulus Nobis
pulistis illud nec uos dignos uitae ae terne iudicastis.
ec ce inquid conuertimur nos ad gentes De monstre mus
ȩtiam nos exgentib testimoniũ xp̃o fuisse ꝓlatũ: qm̃ ue
ritas non tacuit clamando: &iam ꝑlinguas inimicoꝵ suoꝵ.

Expanded text:
culis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati culis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpat Paulus, Vobis,pulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ui postea ipse ioħs p̃cursor et amicus: humilis etfidelissi¬
nus seruus testis idoneus effectus: tanto maior innatis
uenit post me cuius pedib nonsũ dignus soluere corri¬
giã calciam̃ti e ius Ofi delis teste̾s et amice ueri sponsi
quanto te humilia uisses: si ad corrigiam talciamenti
eius sol uendã. dignũ te esse dixisses Seddum hoc non¬
te dignũ dicis: iudacis falsis testib contra di eis Et
haec ate dictasunt ante quã xp̃m uideres: quicũ a te
ipseuenit excelsus: humilis: implende dispensationis
suae gram: ut ate bapti zaretur qui nullũ habebat om¬
nino peccatũ Quid responderis. quẽ cognoueris. qua¬
le testimoniũ pro tuleris. s audi ant inimici qui audire
nolunt. Ecce inquid agnus dĩ: ecce qui tollit peccata
mundi. Et ad iecit Tu ad me uenis baptitari: ego a te
debeo baptizari. Agnouit seruus dnm. agnouit uin¬

Expanded text:
Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissiQui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natisvenit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc te non dicis dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vin