comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genis: Que cũ ita sint: erig ͭ am
hodie uotũ dõ offerat. simul ⁊ red¬
dat. Quia nimis miserũ ẽ. ut dõ
aliqͥd ñ offeramꝰ de nr̃o. qͥ ani¬
mã suã pronobis posuit. ⁊ ꝓpt̾
nos cũ eẽt ȩt̾nus. carnẽ suscepit.
Nunc itaq qͥcũq irã cõtra alte¬
rũ tenet. tam̃ ꝓpt̾ amorẽ dei di¬
mittat. ⁊ obtulit uotũ. Siqͥs cõ¬
sueuit iam longa diuturnita¬
te inlururia uolutare. respiciat¬
se aliquando ⁊ excuciat sordes
sime deus. sufficiat mͥ qd̃ usq
peccaui. qd̾ cõtẽpsi. qd̃ fetoribꝰ car¬
nis meȩ. satisfeci: Iam nc̃ te inspi¬
rante uoueo me. aneqͥcia mea

Expanded text:
s. Quae cum ita sint, erigite omhodie Deo votum offerat simul et reddat: quia nimis miserum est ut Deo aliquid non offeramus de nostro, qui animam suam pro nobis posuit; et propter nos, cum esset aeternus, carnem suscepit. Nunc itaque quicumque iram contra alterum tenet, tamen propter amorem Dei dimittat; et obtulit votum. Si quis consuevit jam longa diuturnitate in luxuria volutari, resipiscat aliquando, et excutiat sordes sime Deus, sufficiat mihi quod huc usque peccavi, quod te contempsi, quod fetoribus carnis meae satisfeci: jam nunc, te inspir
Abbreviated transcription (Latin):
Dilite excorde ñ adocłm seruientes.
s ministeriũ examore facientes. qͥa
⁊ illos ds̃ cõstituit. ut ⁊ uobis domi¬
nent᷑. et uos ut seruiatis: Bene ser¬
uite ꝓpt̾ dm̃: qͥa debono seruicio
iercedem habitis. Si boni
est. Et ideo seruate quȩ diri. ut de
uobis fructũ habeã. ⁊ uos om̃s in
cȩlestibꝰ orreis ubi frum̃ta cõgre¬
ganda sunt misericors ds̃ intro¬
mittat. Qui uiuit ⁊ regnat in

Expanded text:
igite ex corde, non ad oculum servientes, sed ministerium ex amore facientes ; quia et illos Deus constituit ut vobis dominentur, et vos ut serviatis. Bene servite propter Deum, quia de bono servitio mercedem habebitis. Si boni est . Et ideo servate quae dixi, ut de vobis fructum habeam, et vos omnes in coelestibus horreis, ubi frumenta congreganda sunt, misericors Dominus intromittat, qui vivit et regnat in
Abbreviated transcription (Latin):
cłos mala que fecimꝰ. pensemꝰ¬
exorenta dei benignitate tolera¬
mun. Conside ramꝰ que sunt pi¬
etatis eiꝰ uisscera. ut ñ solũ cul¬
pas indulgent. sed cȩleste reg¬
nũ penitentibꝰ ȩtiã post culpas

Expanded text:
tros mala, quae fecimus, pensemus quanta Dei benignitate toleramur. Consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed et coeleste regnum poenitentibus etiam post cul
Abbreviated transcription (Latin):
eͦ manibꝰ lapidauit. q̃ ad lapidan¬
dr̃ om̃s exertos reddidit. ⁊ tam̃
eũdem ipsũ in ȩccli̾a laboribꝰ ante¬
cessit. quẽ ꝑsequendo martirem
fecit. Duo gͦ sunt que sollicite
uensare debemꝰ. Quia enĩ multi
uocati. sed pauei electi sunt. pri¬
mũ ẽ ut de se qͥsq minime pre¬
sumat. qͥa ⁊ si iam adfidẽ uocat
ẽ. utrũ ꝑhenni regno dignus sit.
nescit. Scd̾m uͦ ẽ ut unus qͥsq
ꝓrimũ quẽ fortasse iacere inui¬
ciis cõspicit. desperare ñ audeat.

Expanded text:
e lapidavit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quem fortasse jacere in vitiis conspicit, desperare non audeat,
Abbreviated transcription (Latin):
uentis ⁊ mari.Primitꝰ ante di¬
scipłõs. ut audientes firmaren¬
tur infide: ⁊ potentia dĩtatis
occulta imꝑabat ⁊ cõminabat᷑
eiꝰ. magis aũt regebat ⁊ placa¬
bat illud: scdm quod qͥdã ait
potentia mitigauit mare. Im¬
ꝑauit gͦ uentis ⁊ mari. ⁊ facta
ẽ tranquillitas magna: De uen¬
quillitas magna. Decet enĩ hunc
magnũ: magna ⁊ miranda face¬
re. Ideoq paulo ante magna
accinctꝰ potentia: magnifice
cõturbauit ꝓfundũ maris. &
nc̃ iterũ in eo ipso oftendens
suȩ magnificentiã potestatis.

Expanded text:
ventis et mari primitus ante diventis et mari primitus ante discipulos, ut venientes firmarentur in fide; et potentia Deitatis occulta imperabat et comminabatur ei, magis autem regebat, et placabat illud secundum quod quidam ait: Potentia mitigavit mare. Imperavit ergo ventis, et mari, et facta est tranquillitas magna. Det tranquillitas magna. Decet enim hunc magnum magna et miranda facere. Ideoque paulo ante magna accinctus potentia, magnifice conturbavit profundum maris, et nunc iterum in eo ipso ostendens suae magnificent
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ innecessitate ⁊ inꝑiculis
fortitudo necessaria ẽ: ut uiri¬
lit̃ cũ fide toleremꝰ adu̾sa. mul
rias fortitudo necessaria ẽ. ne
in muscipłam incidamꝰ diabo¬
ui. Ur̃ gͦ turbati estis pusille
fidei: Si potentem me suꝑ
trã cognouistis. q̃r ñ creditis
qͦd ⁊ in mare potens sim: Et¬
si dm̃ me ẽẽ ⁊ creatorẽ om̃iũ
suscepistis. q̃r ñ creditis qͦd
ea quȩ ame facta sunt. in mea¬
beam potestate: Qr̃ gͦ du¬
nitastis pusillȩ fidei ᷑ Qui pu¬
saT: credit arguet᷑: ⁊ qͥ nichil
credit cõtẽpnet᷑. Fragiles infi¬
de corripient᷑. alieni omĩno
afide punient᷑. Tales fuerunt
idei ⁊ pagani. ideoq in mal¬
ci. ideoq indie iudicii dãpna¬
bunt᷑: Tunc surgens imꝑauit
uentis ⁊ mari. ⁊ facta ẽ tran¬
quillitas magna. Scriptũ fuit.
⁊exsurrexit tanquã dormiens
dñs. tanquã potens crapulatus
auino. ⁊ ꝑcussit inimicos suos
inposteriora. Et nc̃ surgens im¬
suis. ut potens. ut dñs. imꝑat

Expanded text:
ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multrias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli. Quare ergo turbati estis, pusillae fidei, si potentem me super terram cognovistis? Quare non creditis quod et in mari potens sim? Si Deum me vere esse Creatorem omnium suscepistis, quare non creditis quod ea quae a me facta sunt in mea habeam potestate? quare ergo dubitastis, modicae fidei? Qui pusillum credit arguetur, et qui nihil credit contemnetur; fragiles in fide corripientur, alieni omnino a fide punientur. Tales fuerunt Judaei et pagani, ideoque in malci, ideoque in die judicii damnabuntur. Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Scriptum fuit: Et exsurrexit tanquam dormiens Dominus, tanquam potens crapulatus a vino. Et percussit omnes inimicos suos in posteriora ; et nunc surgens imsuis ut potens, ut Dominus imperavit
Abbreviated transcription (Latin):
subtractꝰ ẽ. sed ad huc pleniꝰ uite
redditꝰ ñ ẽ. Quia enĩ longis ⁊ diu¬
turnis iniquitatibꝰ p̃ssus ẽ. longo
languore fatigat᷑. Et durũ cor ig¬
nis purgationis durior cõcremat.
qͥa diuina dispensatione agitur.
ut ꝓlixa uicia egritudo ꝓlixi¬
Q exurat. Quis illũ umquã ser¬
uari ad cõu̾sionẽ crederet: Quis
Nec uidit ut initã fundit᷑
ꝑderet. sed ut eui seruierat sciret.
sciendo resisteret. ipsũq resisten¬
do suꝑaret. Et eũ aquo pͥus nõ
uidens tenebat᷑. uidit posea ne
sp̃c tantę pietaris diuteias
no obstupescat: Has diuu e pi¬
etatis diuieias. cõsiderauit psal¬
mista cũ diceret. Ad uitor m̃s
tibi psallã: qͥa ds̃ susceptor m̃s.
ds mĩa mea. ce ꝑpendens inqͥ¬
uꝰ laboribꝰ humgna sit uita oõ fri¬
tuta. Am̃ appellauit adiutorem.
E. quia a tribulatione p̃senti in
requie ętna nos suscipir appellat
etiã suscopintẽ. Sed cõsiderans

Expanded text:
subtractus est, sed adhuc plenius vitae subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne spiritus tantae pietatis divitias n obstupescat? Has divinae pietatis divitias consideravit Psalmista, cum diceret: Adjutor meus, tibi psallam, quia tu dia mea . Ecce perpendens in quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans
Abbreviated transcription (Latin):
eꝰ̃i.s pestilentiȩ cla¬
de ꝑcussus ẽ. Qui ad extremũ
ueniens. urgeri cepit ut aiãm
redderet. Et ultima iã corporis
parte p̃mortua. uitalis uirtus
oratione tuebant᷑. At ille sub¬
ito ad deuorandũ se draconem
uenire cõspiciens. magnis uo¬
cibꝰ cepit clamare dicens. Ecce
draconi ad deuorandũ datꝰ sũ:¬
me ñ pot̃. Quid mͥ moras facitis:
Date locũ. ut ei deuorare me lice¬
at. Cũq hunc fr̃s ut signũ sibi
crucis impͥmeret ãmonerent.
respondebat uirtute qua pote¬
rat. Uolo me signare sed ñ pos¬
sum. qͥa adracone p̃mor. Spumȩ
oris eiꝰ faciem meã liniunt. gutr᷑
insuo ore absorbuit. Cũq hoc pal
fr̃s uehem̃ciꝰ orationibꝰ insistere.
oppressũ draconis p̃sentia p̃cibus
suis ad iuuare. Tunc repente lib̾a
te orationes ur̃as. fugit draco qui
me acceꝑat. Nox aũt seruiturũ
sedeo. ⁊ ẽẽ monachũ deuouit:
Atq a tempore illo. nc̃ usq febribꝰ
p̃mit᷑. doloribꝰ fatigat᷑. Morti qͥdẽ

Expanded text:
is pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se draconem venire conspiciens, magnis vocibus coepit clamare, dicens: Ecce draconi ad devorandum datus sumest. 1515 Quid mihi moras facitis? Date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hunc fratres ut signum sibi crucis imprimeret admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, gutturin suo ore absorbuit. Cumque hoc ille fratres vehementius orationibus insistere, et oppressum draconis praesentia suis precibus adjuvare. Tunc repente liberate orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cõu̾satꝰ Hunc ad monasterium
fr̃ suus: corpore ñ corde secutꝰ ẽ.
Nã ualde cõu̾sionis uitã ⁊ habi¬
tũ de testans. in monasterio ut
hospes habitabat. ⁊ mona nchoꝵ¬
ui tã moribꝰ fugiens: recedere
amonasterii habitatione ñ po¬
terat. qͥa qͥd ageret uel unde
uiueret ñ habebat. Erat eiꝰ pra¬
uitas cunctis honerosa. sed hãc
om̃s equa nimit̃ ꝓ frĩs eiꝰ amo¬
re tollerabant. Nam suꝑbꝰ ⁊ lubri¬
cus. si qua post hoc scłm sequere¬
tur uita nesciebat. Irridebat
isset. Itaq cũ habitu scłari ui¬
uebat in monasterioͦ. u̾bis leuis.

Expanded text:
cap. 38. Hunc ad monasterium frater suus corpore, non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat isset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitates horarũ. ętiã adurãi¬
quẽq hominẽ ꝑ etatũ mom̃ta
distinguere: Mane qppe in tellec¬
tus nr̃i ꝓuericia ẽ.Hora aũt
tercia. ad olescentia inuiligi
potest. quia quasi iã sol maltũ.
ꝓficit dũ calor etatis crescit.
Sexta uͦ iuuentꝰ ẽ. qͥa uelut incẽ¬
tro sol figit᷑. dũ in ea plenitudo
roboris solidat᷑. Nona aũt sener¬
tus intelligit᷑. in qua uelut sol
abl to axe descendit. qͥa etas aca¬
lore iuuentutis deficit Undeci¬
ma uͦ hora ẽ. ea ętas que de cre¬
pita uel ueterana dr̃. Unde n¬
greci ualde seniores. ñ gerontas
sed p̃sb̾ros appellant. ut plusquam
senes eẽ insinuent. quos ꝓuectio¬

Expanded text:
diversitates horarum etiam ad unumdiversitates horarum etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum proficit dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua velut sol ab alto axe descendit, quia aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero ea est aetas, quae decrepita vel veterana dicitur, unde Graeci valde seniores sed presbyteros appellant, ut plusquam senes esse insinuent quos prouectio
Abbreviated transcription (Latin):
plebis suȩ mores excoluit. quasi
m̃sura. qͥsqͥs cũ fide recta bone
actionis extitit. huiꝰ uineȩ oꝑa¬
riꝰ fuit. Oꝑator gͦ mane. hora
tercia. sexta. ⁊ nona. antiquus
ille ebraicus ppłs designat᷑. qui
in electis suis abipso mũdi exor¬
dio dñ recta fide dm̃ studuit co¬
lere. quasi ñ destitit. inuineȩ cul¬
tu laborare. Ad undecimã uͦ
tranfacto tam longo mũdi tp̃r
ꝓuita sua laborare neglexerant.
quast totadie ociosi stabant. Pen
sate fr̃s. qͥd inqͥsiti respõdeant.
Bicunt enĩ. quia nemo nos cõdu¬
otr. Nullus quippe ad eos patri¬
archa: nullus ꝓpħa uenerat. Et
quid ẽ dicere ad laborẽ nemo nos
cõduxit. ñ uitȩ nobis uias nemo
p̃dicauit: Quid gͦ nos ab ono
ore cessantes in excusatione nr̃a
c̃cluri iumꝰ. qͥ peue amatris
utero adfidem uenimꝰ. qui u̾ba
uitȩ ab ipsis cunabulis audiuimꝰ.¬
qui ab uberibꝰ sc̃ȩ ȩccłȩ potum
suꝑne p̃dicationis sũps mꝰ cum
lacte carnis : lossumꝰ uͦ easdem

Expanded text:
plebi suae mores excoluit, quasi mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vertransacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimqui ab uberibus sanctae Ecclesiae potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis? Possumus vero et easdem
Abbreviated transcription (Latin):
uenimꝰ. post laborẽ ñ murmura¬
mꝰ .idenariũ accipimꝰ. qͥa post
mediatoris aduentũ in hoc mũ¬
do uenientes. ad regnũ ducimur.
mor ut de corpore eximꝰ. ⁊ illud
sine mora ꝑcipimꝰ quod antiqui
patres cũ magna ꝑciꝑe dilatio¬
ne meruerunt. Unde ⁊ isdem
pat̾ familias dic̃: Uolo aũt ⁊ hu¬
ic nouissimo dare sic̃ ⁊ tͥ. Et qͥa
ipsa regni ꝑcepcio eiꝰ ẽ bonitas
uoluntatis. recte sub iungit. An
nõ licet mͥ facere quod uolo. Stul¬
ta enĩ questio ẽ hominis. cõtra
benignitatẽ dei murmurare.
Non querendũ qͥppe ȩẽt si non
dat᷑ qͦd ñ debet᷑.sed si ñ daret
quod deberet. Unde apte sub¬
de tempore. nemo de oꝑe extol¬
lat: cũ hac expleta sententia
sub sequent᷑ ueritas clamer.Sic
erunt nouissimi pͥmi. ⁊ p̾mi
nouissimi. Ecce ⁊ si iam cimꝰ quę
uel quanta bona egimꝰ. ad huc
suꝑnꝰ udex qua subtilitate hec
examinet ignoramꝰ. Et qͥdẽ gau¬

Expanded text:
venimus, post laborem non murmuravenimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subse de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gau
Abbreviated transcription (Latin):
uiuerȩ. necesse fuit ȩtiã longio¬
ra carnis tẽp̃tam̃ta tollerare:
Unicuiq enim pondus diei ⁊ es¬
tus ferre ẽ. ꝑ longioris uite tẽ¬
pora carnis dolore fatigari.S
queri potest. quomͦ murmuras¬
se dicti sunt. qͥ saltim sero ad
nũ nullus murmurans accip̃.
nullus qͥ accipit murmurare
potest.S antiqͥ patres usq
ad auentũ dñi quãlibet iuste
uirerint. ducti ad regnã nõ
funt. nͥ ille descenderet. qͥ pa¬
radisi claustra hominibꝰ inter¬
posicione suȩ mortis aperiret.
Coꝵ hoc ipsũ murmurare est.
qͦd ⁊ recte ꝓꝑcipiendo regno
uixerunt. ⁊ tam̃ dui a ꝑcipien¬
do regno dilati sunt. Quos enĩ
post ꝑactã iusticiã inferni lo¬
ca quã uis tranquilla susceꝑũt.
eis ꝓfecto ⁊ laborasse fuit inui¬
nea. ⁊ murmurasse. Quasi gͦ
pꝰ murmurationẽ denarium
acceꝑunt. qͥ post longa infer¬
ni tẽpora ad gaudia regni ꝑue¬
nerunt. Nos aũt qͥ adundecimã

Expanded text:
vivere, necesse fuit etiam longiovivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuiqtus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. Sed quaeri potest quomodo murmurare dicti sunt, qui saltem sero ad enim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed quia antiqui patres usque ad adventum Domini quamlibet juste vixerunt, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurare est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu a percipiendo regno post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam
Abbreviated transcription (Latin):
An nõ adundecimã uenit latroͦ Q
⁊ si ñ habuit ꝑ etatẽ. habuit tam̃
sero ꝑpenã Qui dm̃ incruce cõfes¬
sus ẽ. ⁊ pene cũ uoce sententię sp̃m
exalauit uite. nouissimo aũt
reddere denariũ pat̾familias cep̃.
qͥa ad paradisi requiem pͥus latro¬
nẽ quã petrũ uocauit. Quanti pa¬
tres ante legem. quanti sub lege
fuerunt: Et tam̃ hii qui indni
aduentu uocati sunt. ad cęloꝵ reg¬
nũ sine aliqua tarditate ꝑuenerũt.
Cundẽ gͦ denarium accipiunt qui
laborauert̃ adundecimã. quẽ expec¬
tauerunt toto desiderio qͥ labora¬
uerunt ad pͥmã. quia equalẽ uitȩ
ȩternę retr utionẽ sortiti sunt.
cũ his qui amũdi inicio uocati fue¬
rant. hii qui inmũdi fine ad dnm̃
uenerunt. Unde ⁊ hii qui in labore
p̃cesserant: murmurantes dicunt.
Hi nouissimi una hora fecerunt.
⁊ pares illos nobis fecisti qͥ portaui¬
mꝰ. pondus diei ⁊ estus: Pondus di
ei nestus portauerunt hi i. quos a
mun di inicio quia dui hie cõtigit

Expanded text:
tro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit
Abbreviated transcription (Latin):
Uocante enĩ dño suꝑ numero mul¬
tiplicant᷑ fideles. qͥa ñ nũquã ȩtiã
hii adfidẽ ueniunt. qͥ adelectoꝵ
numeꝵ ñ ꝑtingunt. hic enĩ fide¬
libꝰ ꝑ cõfessionẽ ãmixti sunt. sed
ꝓpt̾ uitã reprobã illic numerari
insorte fideliũ ñ merent᷑. Hoc oui¬
le sc̃ȩ ȩcclię. edos cũ agnis recipit
sed attestante euãgło cũ iudex ue¬
nerit bonos amalis separat᷑. sic̃
pastor segregat oues ab hedis:
ũ grege numerari Illic eos aĩor¬
te humiliũ iudex separat. qͥ hic¬
se ins᷑ ꝑbiȩ cornibꝰ exaltant. Neg¬
nũ celi ꝑcipere nequeunt. qͥ hic
⁊ incęlesti fide positi.toto deside¬
nec imitari nec despare debemꝰ.
Quid enĩ sit hodie aspicimꝰ sed qͥd
mus. Pierõq ⁊ qui post nos uene¬

Expanded text:
 numerum multiplicantur fideles, quia nonnunquam etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hic enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis um grege numerari. Illic eos a sorte humilium in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt, qui hic et in coelesti fide positi toto desidenec imitari nec despicere debemus. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid mus. Plerumque et qui post nos ven
Abbreviated transcription (Latin):
neglexit. quasi raq ad uncuuimam
ociosus extitĩt. Unde recto q ad
undecimã torpentibꝰ dr̃. Quid hs
tatis iotadie ociosi : de si dicatur
Et si deo uxuere inpuericia ⁊ ingu¬
uenture noluistis saltim inultimna
laboraturi miltũ ñ estis. uel seio
uenite. W tales gͦ pat̃ familias
cat. ⁊ plerũq ante rem. erat qu
pͥus ad regnũ ꝑuencunt. qua ini

Expanded text:
neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ plures uenuit. ⁊ ad celeste reg¬
nũ pauci ꝑducũt᷑. Ecce adhedier¬
nã festiuitatẽ quã multi cõueni¬
mꝰ. ȩccłȩ̨ parietes implemꝰ. sed tam̃
quis sciat quã pauci sunt qͥ in
illo electoꝵ grege numerent᷑: Ee
ta om̃iũ ñ clamat. Nlexaq dm̃
uocibꝰ secunt᷑. moribꝰ fugiunt. Hĩc
paulus dicit. Confitent᷑ se nosse

Expanded text:
ad coeleste regnum pauci perducuntur. Ecce enim ad hodiernam festivitatem quam multi convenimus, Ecclesiae parietes implemus, sed tamen quis sciat quam pauci sunt qui in illo electorum Dei grege numerentur? Ecta omnium non clamat. Plerique Deum vocibus sequuntur, moribus fugiunt. Hinc etenim Paulus dicit: Qui confitent
Abbreviated transcription (Latin):
ubet ent̃ omi creaturȩ ⁊ ñ suꝑ¬
gredit᷑ iussionẽ eiꝰ. Et unum
dicit. Soli homines resistunt. hii
tantũ in obedientes sunt. hii soli
nent᷑. ⁊ inudicio dãpnabuntur
⁊ adiusticiam punient᷑. uelut de¬
teriores mutis animalibꝰ. ł his
qui sine sp̃u ⁊ aĩa sunt in hoc
mundo. Mirabant᷑ gͦ illi qͥa mare
cõpescuit. ⁊ uenti mitigati sunt.
ãmirem̃ ⁊ nos quando benigni¬
tates ⁊ beniuolentias ostendit
circa nos dñs. quando deꝑicłis
saluare dignat᷑. quando de tu
ꝑsequentibꝰ nos eruit. Miremar.
timentes diligamꝰ. ut ȩt̾nȩ carita¬
dicentes. qualis ẽ iste. Sic̃ homo ui¬
det᷑. sic̃ ds̃ potentiã ostendit. Sic̃
unus carnaliũ putat᷑ ȩẽ.⁊ suꝑ oĩa
magnalia magna ostendit mirabi¬
lia: Pormit siẽ homo. imꝑat uen¬

Expanded text:
jubet omni creaturae, et non supergreditur jussionem ejus; et unum hi soli homines resistunt, hi tantum inobedientes sunt, hi soli in judicio damnabuntur, et a justitia punientteriores mutis animalibus, vel his quae sine spiritu et anima sunt in hoc mundo. Mirabantur ergo illi, quia mare compescuit, et venti mitigati sunt. Admiremur et nos, quando et benignitates et benevolentias ostendit circa nos Dominus, quando nos de periculis salvare dignatur, quando de tuminsequentibus eruit nos. Miremur timentes diligamus, ut aeternae charitadicentes, Qualis est iste! Sicut homo videtur, et sicut Deus potentiam ostendit: Sicut unus carnalium putatur esse, et super omnia carnalia magna ostendit mirabilia: dormit sicut homo, et im
Abbreviated transcription (Latin):
familias ad excolendã uneam suã
mane. ora tercia. sexta. nona.n
undecima oꝑarios cõducit. qͥa a
mundi huiꝰ micio usq infinem.
aderudiendã plebem fideiiũ ỹdi¬
catores cõgregare ñ destitit. Mane
enĩ mũdi fuit. ab adã usq ad noȩ.¬

Expanded text:
vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usq
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ. quẽadmodũ sepiꝰ sicut
nantes ⁊ cõterentes huiꝰ pͥncipes
mundi. ꝑ omĩa ꝑdere se ȩccłȩ fili¬
os arbitrantes. Sed dñs surgens
increpauit. demonũ uentos. ⁊ õs
gnamq pacẽ ⁊ tranquillitatem
dedit ȩccłȩ. Homines aũt illi in
nauicła mirati sunt. Qui homiẽs:
Scilicet hanc habentes. nauicłãm.
⁊ ei intendentes nauiculȩ. Non
Nusquã enĩ inuenimꝰ p̃t̾ hono¬
transigebant. W amiratione
cari fluctꝰ. uentos furentes cõ¬
diunt ei. Nõ in t̾rogantes diẽt
quał ẽ hic: sed asserentes quod
ti obediunt. Nalis ẽ hic: maior
labore discidit. aliꝰ ictu melo¬
Iste uno u̾bo mandat eis qͥ ñ
habent u̾ba ⁊ obediunt ei. qͥ
ñ habent auditũ obtemꝑant.
qͥ prudentię ⁊ intellectꝰ ex ꝑtes
sunt: inclinant᷑ iubenti. In ea¬

Expanded text:
ereticorum. Quemadmodum saepius sicut nantes et conterentes hujus principes mundi, per omnia perdere se Ecclesiae filios arbitrantes. Sed surgens Dominus increpavit daemonum ventos, et omnes gnamque pacem et tranquillitatem dedit Ecclesiae suae. Homines autem illi in navicula mirati sunt. Qui homines? Scilicet hanc habentes naviculam, aut ei intendentes naviculae. Non Nusquam enim invenimus praeter honotransigebant, hi mirabanturcari fluctus, ventos furentes comdiunt ei! Non interrogantes dicunt, Qualis est iste! sed asserentes quod ti obediunt. Qualis est ilabore discidit, alius ictu meloIste vero uno verbo mandat illis qui non habent verba, et obediunt ei; hi qui non habent auditum, obtemperant; hi qui prudentiae et intellectus expertes sunt, inclinantur jubenti:
Abbreviated transcription (Latin):
demonũ spiritibꝰ. Ipsi enĩ maris
tẽpestates cõmouent. hoc ẽ ama¬
ros ⁊ elatos cõcitant fluctus.
mitigat. facitq tranquillitatẽ
magnã. cirea corpꝰ ⁊i sp̃m. pacẽ
eccłȩ.⁊ serenitatẽ mundo Scitis¬

Expanded text:
daemonum spiritibus. Ipsi enim maris tempestates commovent, hoc est amaros et elatos concitant fluctus mitigat, facitque tranquillitatem magnam circa corpus et spiritum, pacem Ecclesiae et serenitatem mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
qui nũquã ob dormiuit dor¬
bat qͥdẽ corpore. ingilabat di¬
uinitate. Pormiebat corpore. po¬
tiam: Dormiebat corpore. sicut
sedebat. demonstrans qͥa uere
humanũ portabat corpꝰ. quod cor¬
rubtibile induerat. Ipse corpore
dormiebat. qͥ dĩtate cõcitabat
mare: ⁊ itmͣ cõplacabat. Dormie¬
bat itaq corpore. ut apłos susci¬
taret. ⁊ uigilare faceret. Precipu¬
miamꝰ. ne ue intellectu aut pru¬
Ad quẽ accedentes discipli: susera¬
bant eũ dicentes. Pñe. salua nos
ꝑimꝰ. Tanto fuerant metu t̾riti.
⁊ pene animo alienati.ut irrue¬
rent in eii. ⁊ ñ modeste ant leni¬
ter suggererent. sed turbeͥlenteꝵ
suscitarent eũ dicentei: Dñe. sal¬
ua nos perimꝰ. O beati.o uenaices
ẽ.⁊ de morte salliciti estis: Ma
posset dormiente corpore fluct᷑
nec dũ cõfirmauit nos paslio
ãnĩ ⁊ resurrectio ñ a censio incę¬
lis. nec ꝓmissi descensio sp̃c ei.¬

Expanded text:
qui nunquam obdormiit dorqui nunquam obdormiit dorbat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, tiam; dormiebat corpore sicuti el fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humanum portabat corpus, quod corruptibile induerat. Ipso corpore dormiebat, deitate vero concitabat mare et iterum deplacabat. Dormiebat itaque corpore ut apostolos suscitaret et evigilare faceret. Praecipumiamus, neve intellectu aut pruAd quem accedentes discipuli suscitabant eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerant metu conterriti et pene animo alieni, ut irruerent in eum, et non modeste, aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. O beati, o veraces est, et de morte solliciti estis. Marnon possit dormiente corpore fluctusnecdum nos confirmavit passio Domini et resurrectio, non ascensio in excelsis, non missio vel descensio Spi
Abbreviated transcription (Latin):
ngrediente iħu in nauicłam: se¬
cuti sunt eum discrpłi eiꝰ. Nõ
in becilles. sed firmi. ⁊ stabiles
infide. mansueti ⁊ pii nspernẽ¬
duplici arde sed simplici. Hii
gͦ secuti sunt eũ. ñ tantũ gressus
eiꝰ sequentes. sed magis scĩtateo
comitantes. ⁊ iusticiã eiꝰ cõsectã¬
tes. Et ecce tẽpestas magna fac¬
ta ẽ in mari. ita ut nauicula
operiret᷑ fluctibꝰ. Cũ enĩ mul¬
ta magna ⁊ miranda ostendis
sed in t̾ra. transi it admare. ut
gͦ nauicłam fec̃ turbari mare.
cõmouit uentos. cõcitauit rluc
timorem. ⁊ suũ auxiliũ postu¬
larent. suãq potentiã nauigan¬
tibꝰ manifestaret. Illa tẽpestas
nõ exse orta est: sed potestate inpe
mari arenã cõstituit. Dixit
gredieris. sed intemet ipso con
to orta ẽ tẽpetas in mari. ꝓpter
magis timor discipło̾s cõtur¬
babat. ut plus magisq deside¬
rarent ad liberandũ se mirabiba
saluatoris Dñs uꝰ dormiebat:
Ores mͥrabilis ⁊ stupenda Is

Expanded text:
ngrediente Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus; non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernenduplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari ita ut navis operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et mirset in terra, transiit ad mare, ut ergo naviculam fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit flucttimorem et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex se oborta est, sed potestati paruimari arenam constituit; dixit n supergredieris, sed in temetipso confto orta est tempestas in mari propter magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ eiꝰ sanaret: ille respon¬
dit. Nõ sũ aignus ut intres sub
tectũ meũ: sed tantũ dic u̾bo
isanabit᷑. Dicendo se indignum
p̃stitu dignũ. ñ incusꝰ parieres.
sed in cuiꝰ cor up̃c intraret. Neq
hoc diceret cũ tanta fide ⁊ humi¬
litate: nͥ eũ quẽ tͥmebat intrare
domũ suam corde gestaret. Nam
ñ erat magna felicitas. si dñs in
tratet inparietes eiꝰ. ⁊ ñ eẽt inpac¬
tore eiꝰ. Magister quippe humilita¬
tis. u̾bo ⁊ exemplo discubuit .⁊ in
domo cuiꝰdã pharisei suꝑb̾ nomi¬
ne symonis. E cũ indomo enis
recũberet. ñ erat in corde eiꝰ ubi

Expanded text:
puerum ejus sanaret, ille respondit: Non sum dignus ut sub tectum meum intres: sed tantum dic verbum, et sanabitur. Dicendo se indignum, praestitit dignum; non in cujus parietes, sed in cujus cor Christus intraret. Neque hoc diceret cum tanta fide et humilitate, nisi illum, quem timebat intrare in domum suam, corde gestaret. Nam non erat magna felicitas, si Dominus Jesus intraret in parietes ejus, et non esset in pectore ejus. Magister quippe humilitatis et verbo et exemplo, discubuit et in domo cujusdam pharisaei superbi, nomine Simonis . Et cum in domo ejus recumberet, non erat in corde
Abbreviated transcription (Latin):
dierne festiuitatis a nobis merito
honoret᷑. qr dũ natalẽ cathedrȩ co
ihalẽ cathedre: int̾ ipsa ieuinio¬
rũ iniciã nob̾ ds̃ p̃stitit: ut di
sobrietatis. quȩ erat gulȩ sit
abstinenciȩ. quȩ erat peccati. sit
scĩtatis:  qr increduli hoĩes uidẽ¬
tur adsuꝑsticionẽ hanc speciȩ pie¬
tatis eẽ attracti: ostendã qua ra
caris suis. int̾pellent dñm uoce
flebili. p̃cent᷑ ꝓ eis erroꝵ ueniã.
lapsuũ remissionẽ. pascant esuri¬
entes. uestiant nudos. ut siqͥd de¬
functoꝵ negligentia minꝰ factum
ẽ: fide uiuencium impleat᷑ d¬
hibeat quoq unus quisq ꝓcanis
suis sc̃oꝵ p̃ces. sacͥficia offerat:isa
cerdotali eos ꝓsecutione dño cõ¬
m̃det: Quod quidẽ a nob̾ si forte
requirat᷑ unde dicat᷑: cũ hoc ñ

Expanded text:
diernae a nobis merito honoretur; quia dum Natalem Cathedrae colitalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit: ut diesobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sit sanctitatis. Et quia increduli homines videntur ad superstitionem hanc specie esse pietatis attracti, ostendam eis quacharis suis, interpellent Dominum voce flebili, precentur eis errorum veniam, lapsuum remissionem; pascant esurientes, vestiant nudos: ut si quid defunctorum negligentia minus factum est, fide viventium impleatur. Adhibeat quoque unusquisque pro charis suis sanctorum preces, sacrificia offerat, et sacerdotali eos prosecutione Domino commendet. Quod quidem a nobis si forte requiratur unde dicatur: cum hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
hec omĩa nobis figurã ⁊ doctrine
imaginẽ. ut in onũ cõturbatione
⁊ cõtumelia pacientiã teneamus.
mundus tanquã mare ebulliat:
⁊ infurorem cõsurgat. si uenti &¬

Expanded text:
Dominus figuram et doctrinae imaginem, ut et nos in omni conturbatione et contumelia patientiam teneamus, si omnis iste mundus tanquam mare ebulliat atque in furorem consurgat; et
Abbreviated transcription (Latin):
ueas habent. ⁊ uolatilia cęli i doĩ.
filiꝰ aut hõis ñ habet ubi capet
reclinat. Hoc ẽ habitant inio in¬
sidię sic̃ uulpes. habitat suꝑbia
supbiam.ñ ht̃ ubi caput reclinet.
C ipsa reclinatio capitis ñ erectio
humilitatis magistra ẽ. Heuocat
gͦ istũ ire cupientẽ. trabt bii¬
alium recusantẽ. Eodem quippe
loco ait cuidã. Sequere me. Et ille:
Sequͦrẽ dñe. Sed sine me pͥmo ire.
⁊ sepelire patrẽ meũ. Sie quidem
excusauit. ⁊ ideo dignior cuius ex¬
cusatio remoueret᷑. uocatio fine¬
uteret᷑. liũ enĩ erat quod uolebat
facere. sed docuit magister qͥd debe¬
ret p̃ponere. Uolebat enĩ eũ eẽ ui¬
ui u̾bi p̾dicatorẽ. ad faciendos iuic¬
turos. Erant aũt alii. ꝑ quos illa
necessitas impleret᷑. Sine inquit
mortuos sepelire mortuos suos:
In fideles cadauer quando sepeliũt.
mortu mortuũ sepeliunt. Illiꝰ cor¬
pus anmam ꝑdidit. illoꝵ ani-¬
ma dm̃. Sic̃ enĩ uita corporis aĩa.

Expanded text:
lia coeli nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Hoc est, Habitant in te insidiae sicut vulpes, habitat superbisuperbiam, non habet ubi caput suum reclinet. Et ipsa reclinatio capitis, non erectio, humilitatis magistra est. Revocat ergo istum ire cupientem, trahialium recusantem. Eodem quippe loco ait cuidam: Sequere me. Et ille: Sequar te, Domine: sed sine me primo ire et sepelire patrem meum. Pie quidem excusavit: et ideo dignior cujus excusatio removeretur, vocatio firmaretur. Pium erat quod volebat facere: sed docuit magister quid deberet praeponere. Volebat enim eum esse vivi verbi praedicatorem, ad faciendos victuros. Erant autem alii, per quos illa necessitas impleretur. Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos . Infideles cadaver quando sepeliunt, mortui mortuum sepeliunt. Illius corpus animam perdidit: illorum anima Deum. Sicut enim vita corporis anima est:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.Ideo in qͥt dico uobis ꝓpt̾ lauda¬
tã centurioris fidẽ. tanquã alieni¬
gene carni domestici corde. Prop¬
terea inquit multi aboriente ⁊ oc¬
cidente uenient. Nõ om̃s sed mul¬
ti. tam̃ ipsi ab oriente ⁊ occidente.
Istis duabꝰ partibꝰ. totꝰ orbis designa¬
lii regni: quia legẽ acceꝑunt. ad
quos ꝓpħȩ missi sunt. apud quos
templũ ⁊ sacerdociũ fuit: qui ce¬
lebrant figuras hominũ fururaꝵ.
Quaꝵ enĩ rerũ figuras celebraue
dente uocatos. ad quoddam cõui¬
uũ cęleste. ut recumbent cũ ba¬
braam n ysaac ⁊ iacob. ubi panis
iusticia. ubi potus sapientia:¬

Expanded text:
est. Ideo, inquit, dico vobis: propter laudatam Centurionis fidem, tanquam alienigenae carne, domestici corde Propterea, inquit, multi ab oriente et occidente venient. Non omnes, sed multi: tamen ipsi ab oriente et occidente: istis duabus partibus totus orbis designalii regni? Quia Legem acceperunt, ad quos Prophetae missi sunt, apud quos templum et sacerdotium fuit, qui celebrabant figuras omnium futurorum. Quarum enim rerum figuras celebraverdente vocatos ad quoddam convivium coeleste, ut recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob; ubi panis justitia, ubi potus sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
tas ur̃a. quãuis inppło iudaico eẽt.
apłos. Ipse agentibꝰ ñ uisus ⁊ cre¬
ditꝰ. a iideis uisus ⁊ occisus Quo¬
trauit: ⁊ eiꝰ tam̃ fidem atq ipsã
domũ abs ens corporae: p̃sens
maiestate sanauit. sic ⁊ idem
dñs in solo iudaico ppło corpore
fuit. apud alias gentes nec de
uirgine natꝰ ẽ. nec passus. nec
pedibꝰ ambulauit. nec humana
ꝑtulit. nec diuina mirabilia fec̃:
Nichil hoꝵ inceteris gentibꝰ. &
tam̃ de illo impletũ ẽ quod dic¬
tũ erat. sopulus quẽ ñ cognoui
seruiuit mͥ. Quomͦ sic cognouit:
Inauditu auris obediuit michi.

Expanded text:
tas vestra, quamvis in populo Judaico esset, tas vestra, quamvis in populo Judaico esset, Apostolos: ipse a Gentibus non visus et creditus, a Judaeis visus et occisus. Quoatque ipsam domum absens corpore, praesens majestate sanavit: sic et idem Dominus in solo Judaeo populo corpore fuit; apud alias gentes nec de virgine natus est, nec passus est, nec pedibus ambulavit, nec humana pertulit, nec divina mirabilia fecit. Nihil horum in caeteris gentibus: et tamen de illo impletum est, quod dictum erat, Populus quem non cognovi, servivit mihi. Quomodo, si non cognovit? In auditu auris obe
Abbreviated transcription (Latin):
carnalẽ. idẽ adiudeos. ibi pͥmum
querere oues ꝑditas. in quo ppło
⁊ de quo pplo ętiam corpꝰ assũp¬
serat. ñ ibi inuenit tantã fideor.
Ipse dic̃: Possumꝰ nos metiri fidẽ
hõinũ sic̃ homines. ille qͥ interio¬
ra cernebat. quẽ nemo fallebat.
ꝑhibuit testimoniũ cordis hõĩs.
audiens u̾ba humilitatis. ꝓnun¬
tians sententiã sanitatis: Unde
homo sũ sub potestate cõstitutus.
habens sub me milites. ⁊ dico huic
⁊ seruo meo fac hoc nfacit. Iotes¬
tas sũ qͥbꝰdã subme positis sub
potestate quadã suꝑ me. Si gͦ ego
inquit hõ sub potestate iubendi
habeã potestatẽ. quid tu possis
cui om̃s seruiunt potestates:
Erat aut̃ iste degentibꝰ. erat qͥppe
centurio: Iam iudea gens habebat
militem romanũ imperium. Ibi
iste militẽ agebat. quantũ agere
centurio poterat. ⁊ sub potestate
⁊ habens potestatẽ. Subditꝰ obedi¬
ens. subditos regens. Dñs aũt quod
intendat p̃cipue necessario cari¬

Expanded text:
carnalem, id est, ad Judaeos, ibi primum quaerere oves perditas, in quo populo, et de quo populo etiam corpus assumpserat: Non ibi inveni tantam fidem, ipse dicit. Possumus nos metiri fidem hominum, sicut homines: ille qui interiora cernebat, ille quem nemo fallebat, perhibuit testimonium cordi hominis, audiens verba humilitatis, pronuntians sententiam sanitatis. CAPUThomo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites; et dico huic, et servo meo, Fac hoc, et facit. Potestas sum quibusdam sub me positis, positus sub potestate quadam super me. Si ergo ego, inquit, homo sub potestate, jubendi habeo potestatem; quid tu possis, cui omnes serviunt potestates? Erat autem iste de Gentibus: erat quippe centurio. Jam Judaea gens habebat militem Romani imperii. Ibi iste militem agebat, quantum agere centurio poterat; et sub potestate, et habens potestatem; subditus obediens, subditos regens. Dominus autem quod intendat praecipue necessario Chari
Abbreviated transcription (Latin):
nalibus ñ delectant᷑: offendi hic
magis posst̃ quã delectari. si
cũ ille insacris sedibꝰ maneant:
uos eas intra ẽẽ credatis Cessa¬
te gͦ abhis erroribꝰ. ⁊ sic̃ scriptũ
t̾rã: ut suꝑ sticiones fidĩ ur̃e cõ¬
traria repudiantes. dũ ea quȩ pla

Expanded text:
nalibus delectantur: offendi his magis possunt quam delectari, si cum illae in sacris sedibus maneant, vos eas in terra esse credatis. Cessate ergo ab his erroribus, et, sicut scriptum terram : ut superstitiones fidei nostrae contrar
Abbreviated transcription (Latin):
ant. ⁊ si om̃is tõpestas maris. id
om̃is pͥncipatꝰ ⁊ potestates mudi
mans. ⁊ malignitates ⁊ aoos itra¬
mitꝰ cõcitantes. adulus aliqueo
ur̃m. nolite timere nolite turba

Expanded text:
t diximus, tempestas maris, id est, omnis principatus et potestates mundi maris malignantes et dolos et fremitus concitantes adversum aliquem vestrum, nolite timere, nolite turbar
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc quodãmodo abs entiã corporis
sui. ⁊ p̃sentiã uirtutis suȩ . in om̃ibꝰ
gentibꝰ ⁊ in illa muliere significaũ.
quȩ fimbriã uestim̃ti eiꝰ tetigerat.
cũ requirit dicens. Quis me tengit:
Tanquã absens requirrit. tanquam
p̃sens sanat. Turbe te inquiunt
disciplĩ cõpͥmunt. ⁊ dicis qͥs me
tetigit. Quasi sic ambularet ur
anullo p̃ssus corpore tangeretur.
ita dixit. Quis me tetigit. EUELI:
quã filii eiꝰ audistis. Et si uultie:
sumꝰ. quod tẽ corpꝰ eiꝰ inturba patiȩ

Expanded text:
Hanc quodam modo absentiam corporis sui et praesentiam virtutis suae in omnibus Gentibus, et in illa muliere significavit, quae fimbriam vestimenti ejus tetigerat, cum requirit dicens: Quis me tetigit? Tanquam absens, requirit: tanquam praesens, sanat. Turbae te, inquiunt discipuli, comprimunt, et dicis: Quis me tetigit ? Quasi enim sic ambularet, ut a nullo prorsus corpore tangeretur, ita dixit, Quis me tetigit? Et illiquam filii ejus, audistis: et si vultis, sumus, quod tunc corpus ipsius in turba patieba
Abbreviated transcription (Latin):
ciopꝰ etitr intreurit. ut suptu¬
mulos defunctoꝵ cibos  uina.
cõferant. quasi uꝰ egresse ucmpa¬
rib̃ aĩȩ carnales cibos reguarint
Parare aliquis caris suisihe¬

Expanded text:
ciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina conferant; quasi egressae de corporibus animae carnales cibos requirant.Parare aliquis suis cha
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ huic: Nec querit nec petit.
sciens quod ñ acceptabile sit ei
leatis. ⁊ eiꝰ uos fidei asimileris.
⁊ cognoscatis qͥd iste sit.⁊ qualis
in eo thesaurus habeat᷑ occultus.
Iam ⁊ enĩ pͥmitꝰ abrahã tẽpta¬
ii: ñ ꝑ hoc ut cognoscerem quȩ
ante nesciebã. sed ut uos ei simi¬
les in om̃i tẽptatione forrissimi

Expanded text:
tuum huic? Nec petit, nec quaerit, sciens quod non acceptabile sit ei leatis, et ejus fidei similetis, vel cognoscatis quid sit iste, vel qualis in eo fidei thesaurus habeatur occultus. Jam enim et primitus Abraham tentavi, non pro hoc ut cognoscerem quem ante sciebam, sed ut vos ei similes in omni tentatione et fortissimi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.s suscipiendũ. Turbas uidit. esuni¬
entes agnouit. misericordit̾ pauit.
ñ solũ ꝓbonitate. uerũ ętiã ꝓpotestate.
Quid enim sola prodesset bonitas. ubi
ñ erat panis un turba esuuiens pas¬
ceret᷑: Nisi bonitati ad eẽt potestas.
ieuina illa turba ⁊ esuriens remane¬
ret. Deniq ⁊ discipli qui erant cum
dño infame.⁊⁊ ipsi turbas uolebant.
pascere. ut ñ remanerent inhanes.s
un pascerent ñ habebant. In t̾rogauit
dñs un emerent᷑ panes. ad turbas pa¬
scendas: ⁊ ait scͥpta᷑. Hoc aũt dicebat
temptans eũ. discipłm scilicet. phili¬
pũ quẽ in t̾roga uerat. Ipse enim

Expanded text:
est, sed suspiciendum. Turbas vidit, esuriest, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem interrog
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͥ tantũ inspicit. delectat᷑ pulc̾¬
tudinẽ facti ut ammiret᷑ artificẽ.
Qui aut intelligit. quasi leg̃. Aliter
enĩ uidet᷑ pictura. alit̃ uident᷑ litͬę.
Picturã cũ uideris. hoc ẽ totũ uidisse.
laudasse. Litteras cũ uideris. ñ est
Et enĩ dicis cũ uideris literas. si for¬
tasse ñ eas nosti legere. Quid puta¬
mꝰ ẽẽ. ꝙiod hic scriptũ ẽ: In t̾rogas
qͥs sit cũ iam uideas. Aliqͥd aliud
demonstraturꝰ ẽ. aquo queris agno¬
ĩcere quod uidisti. Alios ille ocło̾s
habet. alios tu. Nõne similit̃ apices
uidetis.s ñ similit̾ signa cognoscitie e
Tu gͦ uides ⁊ laudas. Ille uidet. laudat.
legit. ⁊ intelligit. Quia gͦ uidimꝰ ⁊ lau¬
dauimꝰ. legamꝰ intelligamꝰ. Dñs in
monte. multomagis intelligamꝰ. quia
dñs in monte u̾bũ ẽ in alto. Proinde
ñ quasi humilit̾ iacet. quod intemplo
factũ ẽ. nec transeunt᷑ p̃tereundum

Expanded text:
hoc qui tantum inspicit, defectatur pulchhoc qui tantum inspicit, defectatur pulchritudine facti ut admiretur artificem; qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est totum vidisse, laudasse: litteras cum videris, non hocEtenim dicis, cum videris litteras, si forte non eas nosti legere, Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas: ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. 3. Dominus in monte: multo magis intelligamus quia Dominus in monte Verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est; nec transeunter praetereundum
Abbreviated transcription (Latin):
lectꝰ. ut inuisibilem dm̃ ꝑuisibilia
oꝑa mirarem᷑. ⁊ erecti ad fidem.
⁊ purgati ꝑfidem. ȩtiã ipsũ inui
sibilit̃ uidere cuperemꝰ. quẽ rebꝰ
uisibilibꝰ inuisibilẽ nosceremꝰ. Nec
tam̃ sufficit hec intueri. in mira¬
cłis xp̃i: In terrogemꝰ ipsa miracła.
qͥd nob̾ loquant᷑ de xp̃o. Habent
culum sicut audiuimꝰ quã magnũ
sit. queramꝰ ętiã quã ꝓfundũ sit:
Nõ tantũ eiꝰ suꝑficiȩ delectem᷑. sed
ȩtiam altitudinẽ ꝑscrutem᷑. Nab
enĩ aliqͥd intus. hoc quod miram᷑.
foris: Uidimꝰ. expectauimꝰ magnum
quiddã. p̃clarũ quiddã. om̃ino diui¬
nũ. quod fieri nͥ adeo ñ possit. Lau
dauimꝰ defacio factorẽ: sed quẽad¬
modũ si littãs pulcras alicuiꝰ inspi¬
ceremꝰ: ñ nobis sufficeret laudare
scriptoris articłm. qui eas pariles.
equales. decoras fec̃. nͥ ȩtiã legeremꝰ
quid nob̾ ꝑ illas indicauit. ita factũ

Expanded text:
lectus, ut invisibilem Deum per visibilia lectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem et purgati per fidemsibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent c ergo miraculum, sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Dedavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quoniam eas pariles, aequales decorasque fecit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum