comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit omma: ut sit deus omnia in om¬
nib. Non enĩ dixit. tradet patri ut ide¬
retur filium seꝑare: sed tradet deo. hoc ÷
habitanti in assumptione corporis deo.
omnes in om̃ib cõmoretur. Sceprrum
autẽ. et uͥgam. insigne eẽ regnantis:
ip̃e ꝓpħa significat dicens. Sceptrum
equitatis: sceptrum regni tui. Qͥdam
de ysaia testimonium ꝓferentes. exiet
uirga de radice yesse ⁊ flos de radice ei¬
ascendet. hominem qͥ est assumptus in¬
telligunt: cui & deferat᷑ imꝑium: et
qͥ ꝓpter dilectam iusticiam. ⁊ exosam
iniquitatẽ regnare dicat᷑. et unctus
ẽẽ oleo exultationis p̾particib sius:
quasi premium caritatis & odii. in un¬
ctione sumpturiis. Docem᷑ autem in
utramq ꝑtem ⁊ amoris et odii esse ĩ
nobis semina: cum ip̾e qui pͥmitias
masse nr̃orum corpoꝵ leuauit ad ce¬
los ÷ et iusticiam dilexerit. ⁊ oderit ini¬
quitatẽ. Inde dauid. Nõne odientes

Expanded text:
subiecit omnia, ut sit deus omnia in omsubiecit omnia, ut sit deus omnia in omnibus. non enim dixit \'tradet patri\', ut uideretur filium separare, sed \'tradet deo\\ hoc est habitanti in adsumptione corporis deo, omnes in omnibus commoretur. sceptrum autem et uirgam insigne esse regnantis ipse propheta significat dicens: sceptrum aequitatis sceptrum regni tui. quidam de Isaia testimonium proferentes: exiet uirga de radice Iesse et flos de radice ascendet hominem, qui est adsumptus, intellegunt, cui et deferatur imperium et qui propter dilectam iustitiam et exosam iniquitatem regnare dicatur et unctus esse oleo exultationis prae participibus suis, quasi praemium caritatis et odii in unctione sumpturus. docemur autem in utramque partem et amoris et odii esse in nobis semina, cum ipse, qui primitias massae nostrorum corporum leuauit ad caelos, et iustitiam dilexerit et oderit iniquitatem. unde Dauid: nonne odientes
Abbreviated transcription (Latin):
nis p̾ participib tuis. Duas ꝑsonas.
eiꝰ qui unctus ÷ dei ⁊ qͥ unxit: intelli¬
ge. Inde et aquila. loym uerbum he¬
braycum ñ nominatuo casu. s uo¬
catiuo interp̾trat᷑ dicens. theos: et
nos ꝓpter intelligentiam posuimus.
qd̾ latina lingua ñ recipit ⁊ ne quis
ꝑuerse pudet dm̃ dilecti & amantissi¬
mi ⁊ regis bis patrem nominari
Qͣmꝙͣ pater in filio. ⁊ filiꝰ in patre.
& alter horum sibi ⁊ habitator et
thronꝰ sit: tam̃ in hoc loco ad regem
qͥ deus est. sermo dirigit᷑: et dicit᷑ ei
qd̾ imperiũ eiꝰ. hoc enĩ intelligo thro¬
num uixta illico qd̃ scriptum ÷. de
fructu uentris tui ponã suꝑ thronũ
tuum finem ñ habeat: qd̾ quidem
⁊ marie angłs nuntiauit. Dabit
ei dñs d̾s thronum dd̾ patris sui. et
regnabit suꝑ domũ iacob in secula:
et regni eiꝰ ñ erit finis. Nec putemꝰ
hoc illi ẽẽ contrarium. qd̾ apostolus
scritens ad chorithios ait ⁊ filium tradi¬
tuxum regnui ⁊ subitiendum ei. qͥ sibi

Expanded text:
nis prae participibus tuis. duas personas, eius, qui unctus est, dei et, qui unxit, intellege. unde et Aquila \'eloim\' uerbum Hebraicum non nominatiuo casu, sed uocatiuo interpretatur dicens θεὲ et nos propter intellegentiam posuimus, quod Latina lingua non recipit, ne quis peruerse putet deum dilecti et amantissimi et regis bis patrem nominari. quamquam pater in filio et filius in patre et alterutrum sibi et habitator et thronus sint, tamen in hoc loco ad regemqui Deus est, sermo dirigitur; et dicitur ei quod imperium ejus hoc enim intelligo, thronum, juxta illud quod scriptum est: De fructu ventris tui ponam super thronum tuum finem non habeat. Quod quidem et Mariae angelus nuntiauit: dabit ei dominus deus thronum Dauid, patris sui, et regnabit super domum Iacob in saecula et regni eius non erit finis. nec putemus hoc illi esse contrarium, quod apostolus scribens ad Corinthios ait, filium traditurum regnum et subiciendum ei, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
in scłm ⁊ in et̾num. Qd̾ nos int̾peetati
sumus. confitedunt᷑ tibi: symmachiᷤ
tͣnstulit. laudabunt te. Regina que
stet̾at a dextris regis in uestitu deaura¬
to ⁊ iussa fuerat obluusci popłi. ⁊ do¬
mus pẽis sui. ⁊̃ it̾m illi dictum erat̃. ꝓ
coranda sit gła ⁊ quib premiis suble¬
uancla÷ conuertit ad sponsum uocesꝰ
suas: et pollicet᷑ recordaturã se semꝑ
nominis sponsi. in om̃i generatione
⁊ gen̾ationẽ. Qd ꝓmisit: uidemus
expletum. Ipsa xp̃iana nobis omiu
um xp̃ianoꝵ nomen imposuit: no¬
men nouum. in quo beneclicuntur
om̃s familie gentium. Recordatur
audem ñ in una generatione. s inN
omnib: uel cunctas significans na¬
tiones: uel duas generationes. iude¬
orum acꝙ gentilium. Et quia hoc¬
parum est si in cluab generationib nõis
cipia. scõꝵ mixta choro. inter uirgineᷤᷤ
cduceris ad regem: et ex domib eburne¬
is delectabis sponsum ĩ honore tuo. Tc̃
recordare et mei. qͥ huiꝰ psalmi tͥ. dño

Expanded text:
in saeculum et in aeternum. quod nos interpretati sumus confitebuntur tibi, Symmachus transtulit laudabunt te. regina, jjuae steterat. a dextris regis in uestitu deaurato et iussa fuerat obliuisci populi et domus patris sui et iterum illi dictum erat: procoranda sit gloria et quibus praemiis subleuanda, conuertit ad sponsum uoces suas et pollicetur recordaturam se semper nominis sponsi in omni generatione et generatione. quod promisit, uidemus expletum. ipsa Christiana nobis omnibus Christianorum nomen inposuit, nomen nouum, in quo benedicuntur omnes familiae gentium. recordatur autem non in una generatione, sed in omnibus, uel cunctas significans nationes uel duas generationes, Iudaeorum atque gentilium. et quia hocparum est, si in duabus generationibus nominis cipia, sanctorum mixta choro inter uirgines duceris ad regem et ex domibus eburneis delectabis sponsum in honore tuo, tunc recordare et mei, qui huius psalmi tibi domino
Abbreviated transcription (Latin):
gitabam. Non recorclabar euange¬
incidit in latrones: spoliat᷑ uulne¬
ratur. occiditur. S licet sacerdos
despiciat. atq leuites: samaritanus ille
misericors ẽ. cui cum dic̾et᷑ samarita es.
& demonium habes: cdemonium renu¬
ens samaritem se ñ negauit. Quia qͦm
nos custodem: hebrei samaritem uo
cant. Maleficum quiclam me garri¬
unt. Titulum fidei: seruus agnosco.
Magum uocant & uidei dñm meũ
Seductor et apłs dictus est. Temp̾tatõ
me ñ app̾hendit: nisi humana. Quo¬
tam ꝑtem angustiarum ꝑpessus sum
qui cruci milito: In famiam falsi cri¬
minis importarunt: s scio ꝑ bonam ⁊
malam famam puenire ad regna ce¬
lorum. Saluta paulam ⁊ eustochiũ:
nam quoq ⁊ scãm felicitatẽ: ⁊ dic eis
Ante tribunal xp̃i simul stabimus:
ibi parebit qua mente quis uixerit.
Mem̃to mei exemplum pacientie.
et uirginitatis in signe: fluctꝰq ma¬
ris. tuis precib mitiga

Expanded text:
gitabam . Non recordabar Evangegitabam . Non recordabar Evangeincidit in latrones, spoliatur, vulneratur, occiditur. Sed licet Sacerdos despiciat atque Levites, Samaritanus ille misericors est , qui cum diceretur: Samaritanus, es et daemonium habes , daemonium renuens, Samaritem se non negavit; quia quem nos custodem, Hebrcant. maleficum me quidam garriunt: titulum fidei seruus agnosco; magum uocabant et Iudaei dominum meum, seductor et apostolus dictus est. temptatio me non adprehendit nisi humana. quotam partem angustiarum perpessus sum, qui cruci milito? infamiam falsi criminis inportarunt, sed scio per bonam et malam famam peruenia ad regna caelorum. Saluta Paulam et Eustochium nam quoque et sanctam Felicitatem, et dic eis: ante tribunal Christi stabimus; ibi parebit, qua mente quis uixerit. memento mei, exemplum pudicitiae et uirginitatis insigne, fluctusque maris tuis precibus mitiga.
Abbreviated transcription (Latin):
plangentes. Tu aliena desiderans:
ille sua contempͥnunt. Te delibuta
melle uina delectant: ille potant
aqͣm frigidam suauiorẽ. Tu te ꝑd̾e
existimas quicqͥd in presenti ñ habu¬
eris comecleris. leuor aueris: ille fu¬
tura lesiderant: et creclunt uera ẽẽ
que scripta sunt. Esto inepte ⁊ ina¬
niter. quib resurrectio corꝑm ꝑsua¬
sit. Qͥd ad teͦ Nobis e contͣrio: tua
uita displicet. Bono tuo crassus sis:
me maties delectat ⁊ pallor. Tu ta¬
les miseros arbitraris: nos te mise¬
rabiliorẽ putamus. Par pari ref̾¬
clemur insanire. Hec mi clomina
gr̃as ago cło meo qd̾ dignus sim
quem mundus od̾it. Ora autẽ ut
de babylone ierosolimam regredi¬
ar ⁊ ne mͥ dominet᷑ nabuchodono¬
sor: sed iħc filius yosedech. Neniet
ezras qui interpretat᷑ aduitor: et
reclucat me in patriam meã. Stul¬
tus ego qui uolebam cantare canti¬
cum dñi in derra aliena: ⁊ deserto
monte syna egypti auxilium fla¬

Expanded text:
plangentes. Tu aliena desideras: plangentes. Tu aliena desideras: illae contemnunt sua. Te delibuta melle vina delectant: illae potant aquam frigidam suaviorem. Tu te perdere existimas, quidquid in praesenti non habueris, comederis, devoraveris: illae futura desiderant, et credunt vera esse quae scripta sunt. Esto, inepte et inaniter, quibus resurrectio corporum persuasit: quid ad te? Nobis e contrario tua vita displicet. Bono tuo crassus sis: me macies delectat et pallor. Tu tales miseros arbitraris: nos te miserabiliorem putamus. Par pari refedemur insanire. 6. Haec, mi domina gratias ago Deo meo, quod dignus sim, quem mundus oderit. Ora autem ut de Babylone Jerosolymam regrediar, ne mihi dominetur Nabuchodonosor, sed Jesus filius Josedec: veniat Ezras, qui interpretatur adjutor, et reducat me in patriam meam. Stultus ego qui volebam cantare Canticum Domini in terra aliena, et deserto monte Sina, Aegypti auxilium fla
Abbreviated transcription (Latin):
pignoribq desertis. crucem dñi qͣi
quoddã pietatis leuauere uexillum.¬
Si balneas peterent. unguenta eli¬
gerent. cdiuitias ⁊ iuduitatẽ habereñ
matenes luxurie: libertatis clomine
uocarent᷑ ⁊ sc̃e. Nunc in sacco ⁊ cin̾e.
formose uolunt uideri: et in gehen¬
nam ignis cum ieiuiniis ⁊ fetore des¬
cendere. Nidelicet ñ eis licet applau¬
dente populo perire cum turbis. Si
gentiles hanc uitam carperent. si
iudei: haberent solatium ñ placen
so. cdomo. suorum cura ⁊ ꝓptii oculi
trabe neglecta. in alieno oculo festu¬
cam querunt ÷ lacerant scm̃ ꝓpoĩtũ t¬
& remeclium pene sue arbitrantur
si nemo sit sc̃s ÷ si omnib detrahat᷑:
si turba sit ꝑeuntium. multitudo¬
petcantium. Tibi placet lauare cotidi¬
e: alius has munclitias. sordes putat.¬
Tu attaginem ructas ⁊ de comesto an¬
sere egregie gloriaris: ego faba uen¬
trem impleo. Te delectant cachinnã¬
tium greges: me paula melaniaꝙ

Expanded text:
pignoribusque desertis crucem domini quasi pignoribusque desertis crucem domini quasi quoddam pietatis leuauere uexillum. Baias peterent, unguenta eligerent, diuitias et uiduitatem haberent, materias luxuriae et libertatis, domnae uocarentur et sanctae: nunc in sacco et cinere formonsae uolunt uideri et in gehennae ignis cum ieiuniis et pedore descendere. uidelicet non eis licet adplaudente populo perire cum turbis. si gentiles hanc uitam carperent, si Iudaei, haberem solacium non placendssa domfim suarum cura et proprii oculi trabe neglecta in alieno festucam quaerunt. lacerant sanctum propositum et remedium poenae suae arbitrantur, si nemo sit sanctus, si omnibus detrahatur, si turba sit pereuntium, multitudopeccantium. Tibi placet lauare cotidie, alius has munTu attagenem ructas, et de comeso acipensere gloriaris: ego faba ventrem impleo. Te delectant cachinnantium greges: me Paula, Melaniumque
Abbreviated transcription (Latin):
gatur impellitur. Antequam domũ
sc̃e paule nossem. tocius in me urbis
stuclia consonabant: omniũ pene
uiditio dignus summo sacerdotio
decernebar. Beate memorie dama¬
sus. meus sermo erat. Dicebar sanctꝰ.
dicebar humił ⁊ disertus. Nunqͥd
cta facies. auri rapuit ambitio: All̃a
fuit aliqua rome matronarum que me¬
am posset edomare mentẽ nisi lugets
atq ieiunans: squalens sordib. fletib
pene cecata: qͣm continius noctib clñi
mĩam cdeprecantẽ sol sepe dep̾hendit:
cuius canticum psalmi sunt. sermo.
euuangłium : delitie. continencia:
uita. i eiunium. Nulla me potuit ali¬
qua delectare: nisi illa qͣm manducã¬
tem nunqͣm uicdi. S postqͣm eam pro
sue merito castitatis. uenerari. colere.
suspicere cepi: om̃s me ilico deseruere
uirtutes. Oiniudia. pͥmum mordax
tui: osachane calliditas. semper sc̃a
ꝑsequens. Nulle alie romane urbi
fabulam prebuerunt. nͥ paula ⁊ me¬
lania: que contemptis facultatibus:

Expanded text:
gatur, impellitur. 3. Antequam domum gatur, impellitur. 3. Antequam domum sanctae Paulae nossem, totius in me urbis studia consonabant. Omnium pene judicio dignus summo Sacerdotio decernebar. Beatae memoriae Damasus, meus sermo erat. Dicebar sanctus: dicebar humilis et disertus. Nunquidcta facies, auri rapuit ambitio? Nulla fuit alia Romae matronarum, quae meam posset edomare mentem, nisi lugens atque jejunans, squalens sordibus, fletibus pene caecata; quam continuis noctibus iam deprecantem sol saepe deprehendit, cuius canticum psalmi sunt, sermo euangelium, deliciae continentia, uita ieiunium. nulla me alia potuit delectare, nisi illa, quam manducantem numquam uidi; postquam eam pro suae merito sanctitatis uenerari, colere, suspicere coepi, omnes me ilico deseruere uirtntes. 0 inuidia primum mordax tui! o satanae calliditas semper sancta persequens! nullae aliae Romanae urbi fabulam praebuerunt, nisi Paula et Melanium, quae contemptis facultatibus
Abbreviated transcription (Latin):
lumpniabat᷑ ⁊ risum÷ ille uultui detͣ¬
hebat: hic in simplicitate alud suspi¬
cabatur. Pene certe triennium cum e¬
is uixi. Multa me uirginum crebro tur¬
ba circumdedit: diuinos libros ut po¬
tui ñ nullis sepe disserui. Lectio assidu¬
itatem ⁊ assiduitas familiaritatem:
familiaritas fidutiam fecerat. Di¬
cant quid unqͣm in me alit̾ senserinꝰ
ꝙͣ tp̃ianum decebat : pecuniam cu¬
iusqͣm accepi: Munera uel parua
uel magna ñ spreui: In manu mea¬
es alicuius insonuit: Obliquus ser¬
mo÷ oculus petulans fuit: Nichil
mͥ aliud obicit᷑: nisi sexus meus. Et
hoc nunqͣm obicitur: nͥ cum ihero¬
solimã paula ꝓficiscit᷑. Esto Credide¬
runt mentienti: cur ñ credunt ne¬
ganti: Ilem est homo ip̃e qͥ fuerat.
fatetur insontem: qͥ dudũ noxium¬
fa loquebat᷑ Et certe ueritatẽ magiꝰ
exprimunt cormenta qͣm risum: nͥ
qd̾ facilius credit᷑ qd̾ aut fictum li¬
benter auditur: aut ñ fictũ ut fin

Expanded text:
lumniabatur et risum, ille uultui detrlumniabatur et risum, ille uultui detrahebat, haec in simplicitate aliud suspicetur. paene certe triennio cum eis uixi; multa me uirginum crebro turba circumdedit; diuinos libros, ut potui, nonnullis saepe disserui; lectio adsiduitatem, adsiduitas familiaritatem; familiaritas fiduciam fecerat. dicant, quid umquam in me aliter senserint, quam Christianum decebat? pecuniam cuius accepi? munera uel parua uel magna non spreui? in manu mea aes alicuius insonuit? obliquus sermo, oculus petulans fuit? nihil mihi aliud obicitur nisi sexus meus?, et hoc numquam obicitur, nisi cum Hierosolyma Paula proficiscitur. esto: crediderunt mentienti; cur non credunt neganti? idem est homo ipse, qui fuerat: fatetur insontem, qui dudum noxium loquebatur; et certe ueritatem magis exprimunt tormenta quam risus, nisi quod facilius creditur, quod aut fictum libent
Abbreviated transcription (Latin):
referri posse. ñ sapiam. Po¬
tens est d̃s suꝑ ꝑsonam
meam sc̃e anime tue re¬
stituere: qd̾ meretur. fgo enĩ indignꝰ
nͨ estimare unqͣm potui nͨ optare: ut
m tantum in xp̃o largireris affectũ.
Et licet me sceleratum quidã putent.
⁊ omnib flagitiis obrutum ⁊ ꝓ pcc̃is
meis etiam hec parua sint: tñ cu be
ne facis. qd̾ ex tua mende &̃ malos. bo¬
nos putas. Penculosum qͥppe est de
seruo alterius iudicare: et ñ facilis
uenia praua dlixisse de rectis. Neni&
ueniet illa dies: ⁊ mecum dolebis
arcdore ñ pauco. Ego probrosus: ego
uersipellis. ⁊ lubricus: ego mendax:
et sachane arte decipiens. Quid eñiꝰ¬
Tucius hec uel crelidisse uel finxisse
de insontib ⁊ an etiã de noxiis cred̾e
noliusse: Osculabant᷑ mͥ quidam
manus: et ore uipereo detrahebats.¬
Dolebant labiis: corde gaudebant. Hide¬
bat dñs ⁊ susannabat illos: et miserũ¬
me seruum suũ futuro cum eis iuditio
reseruabat. Alius incessum meum ca¬

Expanded text:
referri posse, non sapiam. Potens est Deus super persona mea sanctae animae tuae restituere quod meretur. Ego enim indignus nec aestimare unquam potui, nec optare, ut mihi tantum in Christo largireris affectum. Et licet me sceleratum quidam putent, et omnibus flagitiis obrutum, et pro peccatis meis, etiam hne facis, quod ex tua mente etiam malos bonos putas. periculosum quippe est de seruo alterius iudicare et non facilis uenia praua dixisse de rectis. ueniet, ueniet illa dies, et mecum dolebis ardere non paucos. Ego probrosus, ego uersipellis et lubricus, ego mendax et satanae arte decipiens! quid est astutius, haec uel credidisse uel finxisse de insontibus, an etiam de noxiis credere noluisse? osculabantur mihi quidam manus et ore uipereo detrahebandolebant labiis, corde gaudebant: uidebat dominus et subsannabat eos et miserum seruum suum futuro cum eis iudicio reseruabat. alius incessum meum ca
Abbreviated transcription (Latin):
is. trar habemus lucri: qd̾ xp̃i nobis amore
rressi sociamur. Caritas paciens est: benig¬
unuli na est. Caritas ñ ⁊ elatur. ñ agit ꝑpe¬
extidit. Hec semꝑ uiuit. in pectore. ob
hanc ne pocianus nr̃ absens presens
est: & ꝑ tanta terrarum spacia diui¬
sos utraq complectit᷑ manu. Habemꝰ
mutuo obsidem caritatis. Iungamur
spiritu. stringam᷑ affectu. & fortitu¬
dinem mentis qͣm beatus pͣp chromaqꝰ
ostendit in dormitione germani: nos
imitemur in filio. Illum nr̃a pagella
Quem corꝑe non ualemus: recordati¬
one teneamus. & cum quo loqͥ nõ possu¬
mus: de eo loqui nunquam desinamus.

Expanded text:
autem habemus lucri, quod Christi nobis amoreautem habemus lucri, quod Christi nobis amorere sociamur. caritas patiens est, benigna est; caritas non zelatur, non agit peexcidit. haec semper uiuit in pectore; ob hanc Nepotianus noster absens praesens est et per tanta terrarum spatia diuisos utraque conplectitur manu. habemus mutuae obsidem caritatis. iungamur spiritu, stringamur affectu et fortitudinem mentis, quam beatus papa Chromatius ostendit in dormitione germani, nos imitemur in filio. illum nQuem corpore non valemus, recordatione teneamus. Et cum quo loqui non possumus, de eo loqui nunquam desinamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qua uniu̾sam terram sub nr̃is pedibus
cerneremus: Iam tͥ ostend̾em tocius
mundi ruinas. gentes gentib. et reg¬
nis regna collisa. alios torqueri. alios
etari. alios absorberi fluctib. alios ad ser¬
litutẽ trahi. Hic nupcias. ibi planctum.
llos nasci. istos mori. alios affluere diui¬
uis. alios mendicare. et ñ xerses tantum
xertitum. s tocus nundi homines qui
unc uiuunt ĩ breui spatio defuturos.
Iincit᷑ sermo rei magnitudine: et mi¬
uis est omne qd̾ dicimus. Redeamus
Iͥ ad nos ⁊ quasi e celo descendenteᷤ. pau¬
isper nr̃a uideamus. Sentisne obsecͦ
te quando infans. qñ puer. qͣndo iuue¬
nis. qñ robuste etatis. qñ senex factus
sis: Cotidie morimur. cotidie cõmu¬
amur: et tñ eternos esse nos credimꝰ.
Hoc ip̃m qd̾ clicto. qd̾ scribit᷑. qd̾ relego.
sd̾ emendo: de uita mea trahitur. Qt
puncta notarii: tot meoꝵ dampͥna¬
celi sunt tempoꝵ. Scribimꝰ atq rescribi¬

Expanded text:
qua uniuersam terram sub nostris pedibus qua uniuersam terram sub nostris pedibus cerneremus! iam tibi ostenderem totius mundi ruinas, gentes gentibus et regnis regna conlisa; alios torqueri, alios necari, alios obrui fluctibus, alios ad seruitutem trahi; hic nuptias, ibi planctum; illos nasci, istos mori; alios affluere diúitiis, alios mendicare; et non Xerxis tantum exercitum, sed totius mundi homines, qui nunc uiuunt, in breui spatio defuturos. uincitur sermo rei magnitudine et minus est omne, quod dicimus. Redeamus igitur ad nos et quasi e caelo descendentes paulisper nostra uideamus. sentisne, obsecro te, quando infans, quando puer, quando iuuenis, quando robustae aetatis, quando senex factus sis? cotidie morimur, cotidie commutamur et tamen aeternos esse nos credimus. hoc ipsum, quod dicto, quod scribitur, quod relego; quod emendo, de uita mea trahitur. qpuncta notarii, tot meorum damna sunt temporum. Scribimus atque rescrib
Abbreviated transcription (Latin):
laudante suꝑabat. Moyses contra a¬
malech nõ gladio: sed or̃one pugnabat.
Si erigi uolumus ꝓsternamur ꝓpu
dor stolida usq ad incredulitatẽ meis.¬
fugit romanus exercitus uictor orbis
et clñs. ab hus uincitur. hos pauet. ho¬
rum terretur aspectu. qui ingredi nõ
ualent. qui si terram tetigerint. se mor¬
tuos arbitrantur. et ñ intelligimꝰ ꝓpħaꝵ
uoces. Fugient mille uno ꝑsequente.
nec amputamus causas uerbi morbi
ut morbus ꝑiter auferatur. statimq
cernamus sagittas telis. tyaras galeis.
caballos equis cedere: Excessimus conso¬
landi modum ⁊ dum unuis mortem
flere ꝓhibemus: tocius orbis mortuos
plangimus. xerses ille rex potentissimꝰ
qui subuertit montes. maria constͣ¬
uit. cum de sublimi loco infinitam ho¬
minum multitudĩem. et ĩnumerabi¬
lem uidisset exercitum: flesse dicitur.
qd̾ post centum annos nullus eoꝵ quos
tunc cernebat suꝑfuturus eẽt. O si pos¬
semus in talem ascendere speculam de

Expanded text:
laudante superabat; Moyses contra Alaudante superabat; Moyses contra Amalech non gladio sed oratione pugnauit. si erigi uolumus, prosternamur. pro pudor et stolida usque ad incredulitatem mens! Romanus exercitus, uictor orbis et dominus, ab his uincitur, hos pauet, horum terretur aspectu, qui ingredi non ualent, qui, si terram tetigerint, se mortuos arbitrantur, et non intellegimus prophetarum uoces: fugient mille uno persequente nec amputamus causas morbi, ut morbus pariter auferatur, statimque cernimus sagittas pilis, tiaras galeis, caballos equis cedere? Excessimus consolandi modum et, dum unius mortem flere prohibemus, totius orbis mortuos planximus. Xerxes, ille rex potentissimus, qui subuertit montes, maria constrauit, cum de sublimi loco infinitam hominum multitudinem et innumerabilem uidisset exercitum, flesse dicitur, - quod post centum annos nullus eorum, quos tunc cernebat, superfuturus esset. o si possemus in talem ascendere speculam, de
Abbreviated transcription (Latin):
Arabia. fenix. palestina. egyptꝰ: timo¬
re captiue. Nõ michi si lingue. centũ.
sint. oraq centum. ferrea uox. omnia
penarum ꝑcurrere nomina possim.
Neq enim hystoriam ꝓposui scribere:
sed nr̃as breuiter flere miserias. Alio¬
quin. ad hec m̾ito explicanda: ⁊ tycidi¬
des et salustius muti sunt. felix nepo¬
cianus: qͥ hec non uidit. Felix: qui ista
ñ audit. Nos miseri. qͥ aut patimur.
aut pacientes frẽs nr̃os tanta ꝑspici¬
mus. Et tñ uiuere uolumus. eosq qui
hus carent. flendos pocus qͣm beatos
putamus. Olim offensum sentimus:
nec placamus deum nr̃is peccatis. Bar¬
bari fortes sunt: nr̃is uicus romanus
suꝑatur exercitus. Et qͣsi non hoc suffi¬
ceret cladib: plus pene bella ciuili qͣm¬
hostilis mucro consumpsit. Misei i isrłite
displicemꝰ deo. ut ꝑ rabiem barbaroꝵ. illꝰ¬
ira in nos deseuiat. Erechias egit peni
phat laudes dño concinebat: et dñs ꝓ

Expanded text:
Arabia, Phoenix, Palaestina, Aegyptus timoArabia, Phoenix, Palaestina, Aegyptus timore captiuae. non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnia poenarum percurrere nomina possim. neque enim historiam proposui scribere, sed nostras breuiter flere miserias. alioquin ad haec merito explicanda et Thucydides et Sallustius muti sunt. Felix Nepotianus, qui haec non uidet; felix, qui ista non audit. nos miseri, qui aut patimur aut patientes fratres nostros tanta perspicimus; et tamen uiuere uolumus eosque, qui his carent, flendos potius quam beandos putamus. olim offensum sentimus nec placamus deum. nostris peccatis barbari fortes sunt, nostris uitiis Romanus superatur exercitus; et quasi non hoc sufficeret cladibhostilis mucro consumpsit. Miseri Israelitadisplicemus Deo, ut per rabiem Barbarorum, illius in nos ira desaeviat. Ezechias egit poeniphat laudes D
Abbreviated transcription (Latin):
lis fuere ludibrio. Capti ep̃i. interfecti
pbr̃i & diuersoꝵ officia clericoꝵ. subu̾se ec¬
cdesie. altariis xp̃i stabulati eqͥ martyrũ
effoᷤse reliquie. Ubiq luctus. ubiq gemi¬
tus.⁊ plurima mortis ymago. Romanꝰ
orbis ruit: et tñ cexiuix nr̃a erecta ñ flecti¬
tur. Qͥd putas nunc animi harere corin¬
thios. athenienses. la cedemonios. archa¬
das. cunctam q greciam. quib imperati
barbari: R certe paucas urbes nomina¬
ui: in quib olim fuere regna ñ modica.
Immunis ab hus malis uidebat᷑ oriens.
⁊ tantum nunciis cõsternatus. Ecce tibi
anno preterito ex ultimis caucasi rupi¬
bus inmissi in nos non arabie. s septẽ¬
trionis lupi tantas breui ꝓuincias pro¬
currerunt. Quot monasteria capta. ꝙͣ¬
te fluuioꝵaq̃ humano cruore mutate
sunt. Obsessa antiochia: et urbes reliq̃.
Quasalis. cydnus. orontes. eufratesq p̾-¬
terfluunt: tracti greges captiuorum.

Expanded text:
uis fuere ludibrio! capti episcopi, interfecti uis fuere ludibrio! capti episcopi, interfecti presbyteri et diuersorum officia clericorum, subuersae ecclesiae, ad altaria Christi stabulati equi, martyrum effossae reliquiae: ubique luctus, ubique gemitus et plurima mortis imago. Romanus orbis ruit et tamen ceruix nostra erecta non flectitur. quid putas nunc animi habere Corinthios, Athenienses, Lacedaemonios, Arcadas cunctamque Graeciam, quibus imperant barbari? et certe paucas urbes nominaui, in quibus olim fuere regna non modica. inmunis ab his malis uidebatur oriens et tantum nuntiis consternatus: ecce tibi anno praeterito ex ultimis Caucasi rupibus inmissi in nos non Arabiae, sed septentrionis lupi tantas breui prouincias percucurrerunt. quot monasteria capta, quantae fluuiorum aquae humano cruore mutatae sunt! obsessa Antiochia et urbes reliquae, quas Halys, Cydnus, Orontes Eufratesque praeterfluunt. tracti greges captiuorum;
Abbreviated transcription (Latin):
condicio est. feriunt q summos fulgͦa
montes. Ad pͥuatas ueniam dignitates.
nec de hus loquar. qͥ exceclunt biennium.
Atq ut cet̾os pret̾mittam: sufficit nob̾
tͥum nuꝑ consularium diu̾sos exitus
scribere. Abundancius egens. pitiunte
exulat. Rufini caput. pylo constantino¬
polum gestum est.⁊ abscisa manꝰ dextra
ad dedecus insaciabilis auaricie hostia-¬
tim stipem mendicauit. Tymasnis pre¬
cipitatus repente de altissimo dignitatiᷤᷤ
gradu: euasisse se putat qd̾ asse uiuit
ingloriꝰ. Nõ calamitates miseroꝵ. s fra¬
gilem humane conditionis statũ narro.
Horret animus: tempoꝵ nr̃oꝵ ruinas
prosequi. Uiginti ⁊ eo ampluis anni sũt.
qd̾ inter constantinopolim ⁊ alpes iulias
cotitlie romanus sanguis effunditur.
Scychiam. traciam. macedoniam. thes
am. cunctasq pannonias. gothus. sar¬
matha. quadus. alanus. huni. uuan¬
dali. marcomãni. uastant. trahunt.
rapiunt. Qͦt matrone. quot uirgĩes

Expanded text:
condicio est, feriuntque summos fulgura condicio est, feriuntque summos fulgura montes. ad priuatas ueniam dignitates nec de his loquar, qui excedunt biennium; atque, ut ceteros praetermittam, \'Sufficit nobis trium nuper consularium diuersos exitus scribere. Abundantius egens Pityunte exulat; Rufini caput pilo Constantinopolin gestatum est et abscissa manus dextera ad dedecus insatiabilis auaritiae ostiatim stipes mendicauit; Timasius praecipitatus repente de altissimo dignitatis gradu euasisse se putat, quod in Oase uiuit inglorius. non calamitates miserorum, sed fragilem humanae condicionis narro statum — horret animus temporum nostrorum ruinas prosequi —: uiginti et eo amplius anni sunt, quod inter Constantinopolim et Alpes Iulias cotidie Romanus sanguis effunditur. Scythiam, Thraciam, Macedoniam, Thessam cunctasque Pannonias Gothus, Sarmata, Quadus, Alanus, Huni, Uandali, Marcomanni uastant, trahunt, rapiunt. quot matronae, quot uirgines
Abbreviated transcription (Latin):
nte st humana potencia. Ualentinianus ua¬
⁊i honstato genitali solo ⁊ multam prĩam de¬
miniselinquens: uomitu sanguinis extin¬
b pnttus est. Huius germanus ualens gothi¬
itit io uello uictus in tracia. eiundẽ locum
ustat mortis habuit et sepulchri. Gracianꝰ¬
in hb exertitu suo proditus. ⁊ ab obuiis urbi¬
unis nõ receptiis: ludibrio hosti fuit. cru¬
ntate q manus uestigia parietes tui
ugdune testantur. Adolescens ualenti¬
nianus. et pene puer post fugam. post exilia.
post retuꝑatum multo sangiue imꝑium.
haut procul ab urbe fraterne mortis conscia
necatus est. ⁊ cadauer exanimis infamatũ
suspendio. Qͥa loqr de procopio. maximo.
Eugenio. qͥ utiq dum rerum potirentur
terror in gentib erant: Om̃s capti stete¬
runt ante ora uictoꝵ̃. ⁊ qd̃ potentissimis
quondam miserrimum ẽ. pͥus ignomi¬
nia seruitutis. qͣm hostili mucrone con¬
fossi sunt. Dicat aliquis. Regum talis

Expanded text:
t humana potentia. Ualentinianus uat humana potentia. Ualentinianus uastato genitali solo et inultam patriam derelinquens uomitu sanguinis extinctus est. huius germanus Ualens Gothico bello uictus in Thracia eundem locum et mortis habuit et sepulchri. Gratianus ab exercitu suo proditus et ab obuiis urbibus non receptus ludibrio hosti fuit cruentaeque manus uestigia parietes tui, Lugdune, testantur. adulescens Ualentinianus et paene puer post fugam, post exilia, post recuperatum multo sanguine imperium haut procul ab urbe fraternae mortis conscia necatus est et cadauer exanimis infamatum suspendio. quid loquar de Procopio, Maximo, Eugenio, qui utique, dum rerum potirentur, terrori gentibus erant? omnes capti steterunt ante ora uictorum et, quod potentissimis quondam miserrimum est, prius ignominia seruitutis quam hostili mucrone confossi sunt. Dicat aliquis: \'regum talis
Abbreviated transcription (Latin):
gͣndis pietas in nepotem. apud increclulas¬
mentes desꝑatio putetur in deum. Deside¬
randus est tͥ quasi absens ñ quasi mortu¬
us: ut illum expectare ñ amisisse uidearis.
Ierum qͥd ago medens dolori quem iam
reor ⁊ temꝑe ⁊ ratione sedatum. ac ñ potiꝰ
replico tͥ uicinas regum miserias ⁊ nr̃i
temꝑis calamitates: ut ñ tam planger¬
dus sit qͥ hac luce caruit. qͣm congratu¬
lanclum ei qd̾ de tantis malis euaserit:
Constancuis arriane fautor heresis. dũ
contra inimicum parat᷑. ⁊ concitus fert᷑
Ad pugnam: in mopsi uiculo moriens
nagno dolore hosti reliquit imꝑuim. Iu¬
ianus ꝑditor anime sue. xp̃iani iugula¬
or exercitus. xp̃m sensit in media. quẽ
mum in gaiua cdenegarat. dumq ro¬
ilena nanos ꝓpagare uult fines: ꝑdidit ꝓpa¬
inxt fatos. Iouinianus gustatis tantum
anun egalib bonis: fetore prunarum suffo¬
dentꝰ ratus interut. ostendens om̃ibus qͥd sit¬

Expanded text:
grandis pietas in nepotem apud incregrandis pietas in nepotem apud incrementes desperatio putetur in deum. desiderandus tibi est quasi absens, non quasi mortuus, ut illum expectare, non amisisse uidearis. Uerum quid ago medens dolori, quem iam reor et tempore et ratione sedatum, ac non potius replico tibi uicinas regum miserias et nostri temporis calamitates, ut non tam plangendus sit, qui hac luce caruerit, quam congratulandum ei, quod de tantis malis euaserit? Constantius, Arrianae fautor hereseos, dum contra inimicum paratur et concitus fertur ad pugnam, in Mopsi uiculo moriens magno dolore hosti reliquit imperium. Iulianus, perditor animae suae et Christiani iugulator exercitus, Christum sensit in Media, quem primum in Gallia denegarat; dumque Romanos propagare uult fines, perdidit propagatos. louianus gustatis tantum regalibus bonis fetore prunarum suffocatus interiit ostendens omnibus, quid si
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Optima queq dies. miseris mortalib
eui. Prima fugit. subeunt morb tristis q
senectus & labor ⁊ dure rapit inclem̃cia
mortis. Neuius poeta. pati necesse ẽ mul¬
ta mortalia mala. Unde et niobam quia
multum fleuerit. in lapiclem et in duier
Et hesiodus natales hominum plangẽs:
gaudet in funere. Prudent̾q ennius.
plebes ait in hoc regi ante stat loco. Li¬
cet lacrimare plebi: regi honeste ñ licet.
Ut regi. sic ep̃o. immo minus regi quam
ep̃o. Ille enim nolentib preest: hic uo
lentib. Ille terrore subicit: hic seruitu¬
ti cdonatur. Ille corꝑa custodit ad mortẽ:
hic animas seruat ad uitam. Inte oculi
omnium dirigunt᷑. clomus tue conuer¬
satio quasi in specła constituta. magr̃a
est publice discipline. Quicqͥd feceris:
id sibi omnes facienlum putant. Caue ne
tur cdelinquere. uince qͣntum potes ĩ mo
etiam plus qͣm potes molliciem animi tui.
et ubertim fluentes lacrimas repͥme. ne

Expanded text:
tur. optima quaeque dies miseris mortalibus tur. optima quaeque dies miseris mortalibus aeui prima fugit, subeunt morbi tristisque senectus et labor et durae rapit inclementia mortis. Naeuius poeta: pati, inquit, necesse est multa mortalem mala. unde et Niobam, quia multum fleuerit, in lapidem et in diuerset Hesiodus natales hominum plangens gaudet in funere, prudenterque Ennius: plebes, ait, in hoc regio antistat loco: licet lacrimare plebi, regi honeste non licet. ut regi, sic episcopo, immo minus regi quam elentibus; ille terrore subicit, hic seruitute donatur; ille corpora custodit ad mortem, hic animas seruat ad uitam. In te oculi omnium diriguntur. Domus tua et concursatio quasi in specula constituta; magistra est publicae disciplinae; quicquid feceris, id sibi omnes faciendum putant. Caue ne tur, delinquere. Vince quantum potes, immo etiam plus quam potes, mollitiem animi tui et ubertim fluentes lacrimas reprime ne
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ita ex una clomo duplex pontifi¬
catus egressa ẽ dignitas: dum in alt̾o
gratulatio est qd̾ tenuerit. in altero
meror qsd̾ raptus sit ne teneret. Pla¬
tonis sentencia est: omnem sapiencium
uitam: meditationem esse mortis. S mul
głam. Aluid est conari. aluicl ag̾e. alud
uiuere moriturum. aliud mori uicturũ.
Ille moriturus ex gła est: iste moriturus
semꝑ ad glam. Debemus gͥ et nos animo
p̾meditari qd̃ aliqͣndo futuri sumꝰ ⁊ qd̾
uelimꝰ nolimus abẽe longuis ñ potest. Nã
si nongentos uite excederemꝰ annos. ut
añ diluuium iuuebat humanum genꝰ.
et matussale nob̾ temꝑa donarent᷑. tam̃
nichil eẽt preterita longitudo q̃ ẽẽ desisset.
Et enĩ inter eum qͥ decem uixit annos ⁊
illum qͥ nulle postqͣm idem uite finis ad¬
uenerit. et irrecusabilis mortis necessitas
tͣnsactum omne tantundem est: nisi qd̾
magis senex honustus pc̃coꝵ fasce ꝓficisci¬

Expanded text:
atque ita ex una domo duplex pontifiatque ita ex una domo duplex pontificatus egressa est dignitas: dum in altero gratulatio est, quod tenuerit, in altero maeror, quod raptus sit, ne teneret. Platonis sententia est omnem sapienti uitam meditationem esse mortis. laudantgloriamaliud est conari, aliud agere; aliud uiuere moriturum, aliud mori uicturum. ille moriturus ex gloria est; iste moritur semper ad gloriam. debemus igitur et nos animo praemeditari, quod aliquando futuri sumus et quod — uelimus nolimus — abesse longius non potest. nam si nongentos uitae excederemus annos, ut ante diluuium uiuebat humanum genus, et Mathusalae nobis tempora donarentur, tamen nihil esset praeterita longitudo, quae esse desisset. etenim inter eum, qui decem uixit annos, et illum, qui mille, postquam idem uitae finis aduenerit et inrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantundem est, nisi quod magis senex onustus peccatorum fasce proficisci
Abbreviated transcription (Latin):
micos. ñ relinquere. Uoluunt᷑ ꝑora lacri¬
me ⁊ obfirmato animo ñ queo dolorem
dissimulare quem patior. Qͥs crederet
ĩ tali illum temꝑe nr̃e necessitudinis re¬
cordari ⁊ luctante anima. studioꝵ scire
dulcedinem: App̾hensa auuncli manu.
hanc in qͥt tunicam qͣ utebar in mini¬
sterio xp̃i. mute dilectissimo mͥ etate
pr̃i. fr̃i collegio ⁊ qͥsqͥs a te nepoti debeba¬
tur affectꝰ: in illum tͣnsfer quẽ mecũ
ꝑiter diligebas. Atq in talia uerba de¬
fecit. auuncłm manu me recordatio¬
ne contrectans. Scio qd̾ nolueris amo¬
rem in te ciuium sic ꝓbare. ⁊ affectum
pr̃ie magis quesisse in ꝓsꝑis. Sed hu¬
iuscemodi officium in bonis iocundi¬
us ẽ: in malis gracius: Tota hunc ci¬
uitas: tota planxit ytalia. Corpus ter¬
ra suscepit: anima xp̃o reddita est. Tu
nepotem querebas: eccłia sacerdotem.
Precessit te successor tuus. Qđ tu eras:
ille post te uiditio omnium merebat᷑.

Expanded text:
micos, non relinquere. uoluuntur per ora lacrimicos, non relinquere. uoluuntur per ora lacrimae et obfirmato animo non queo dolorem dissimulare, quem patior. quis crederet in tali illum tempore nostrae necessitudinis recordari et luctante anima studiorum scire dulcedinem? adprehensa auunculi manu: \'hanc,\' inquit, \'tunicam, qua utebar in ministerio Christi, mitte dilectissimo mihi, aetate patri, fratri collegio, et, quidquid a te nepoti debebatur affectus, in illum transfer, quem mecum pariter diligebus.\' atque in talia uerba defecit auunculum manu, me recordatione contrectans. k Scio, quod nolueris amorem in te ciuium sic probare, et affectum patriae magis quaesisse in prosperis. sed huiusce modi officium in bonis iucundius est, in malis gratius. tota hunc ciuitas, tota planxit Italia. corpus terra suscepit, anima Christo reddita est. tu nepotem quaerebas, ecclesia sacerdotem. praecessit te successor tuus. quod tu eras, ille post te iudicio omnium merebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Macte uirtute. cuius talia pͥncipia:
quaus finis erit. O miserabilis huma¬
na conditio. ⁊ sine xp̃o uanum omne
qd̾ uiuimus. Qͥd te subtrahis. qͥd tergi¬
uersaris oratio: Quasi enĩ mortẽ illiꝰ
differre possimus ⁊ uitam facere longi¬
orem: sic timemus ad ultimum ꝑue¬
nire. Om̃is caro fenũ: ⁊ om̃is gła eius
qͣi flos feni. Ubi nunc decora illa facies.
ubi tocuis corꝑis dignitas. quo ueluti
pulchro inlumento pulchritudo aĩe
uestiebatur: Marcescebat ꝓdolor flant e
austro lilium: et p᷑purea uiola in pallorẽ
sensim migrabat. Cum q estuaret febri¬
bus ⁊ uenarum fontes hauriret calor:
lasso anhelitu tristem auuncłm conso¬
labatur. Letus erat uultu. & uniuersis
circa plorantib solus ipse ridebat. Pro¬
icere pallium. manus extend̾e. uidere qd
alii non uidebant. ⁊ quasi in occursum se
erigens salutare uenientes. Intelligeres
illum ñ emori. s emigrare.⁊ mutare a¬

Expanded text:
Macte uirtute! cuius talia principia, Macte uirtute! cuius talia principia, qualis finis erit?s o miserabilis humana condicio et sine Christo uanum omne, quod uiuimus! quid te subtrahis, quid tergiuersaris, oratio? quasi enim mortem illius differre possimus et uitam facere longiorem, sic timemus ad ultimum peruenire. omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni. ubi nunc, decora illa faques, ubi totius corporis dignitas, quo ueluti pulchro indumento pulchritudo animae uestiebatur? marcescebat, pro dolor, flante austro lilium et purpura uiolae in pallorem sensim migrabat cumque aestuaret febribus et uenarum fontes hauriret calor, lasso anhelitu tristem auunculum consolabatur. laetus erat uultus et uniuersis circa plorantibus solus ipse ridebat. proicere pallium, manus extendere, uidere, quod alii non uidebant, et quasi in occursum se erigens salutare uenientes: intellegeres illum non emori, sed migrare, et mutare a
Abbreviated transcription (Latin):
eum in eccłia quereres: inuenires. Nobilẽ
uirum auntum fabium miratur an¬
tiquitas. qui eciam romane scriptor hy¬
storie est. sed magis ex pictura qͣm ex lit¬
teris nomen inuenit.⁊ beselehel. nrm̃
plenum sapĩa ⁊ spũ dei scriptura testat᷑.
yram quoq filium mulieris tyrie qd̾
alter tabernacłi. alter templi suppellecti¬
lem fabricati sint. Quomodo enĩ lete
segetes et uberes agri interdum culmis
aristisq luxuriant: ita p̾cdara ingenia.
⁊ mens plena uirtutib. in uariarum
arcium redundat eleganciam. Unde ⁊
apud grecos phylosophus ille laudatur.
qͥ omne quo uteretur usq ad pallium
et anulum. manu sua fcm̃ głatus est.
Hoc idem possumꝰ et de isto dicere. qui ba¬
silicas eccłie et martyrum conciliabu¬
la diu̾sis florib et arboꝵ comis uitiũ q
pampinis adumbrarit. ut qͥcqͥd place¬
bat in eccł̃ia tam clispositione qͣm ui¬
su: laborem pbn ⁊ studium testaret᷑.

Expanded text:
eum ecclesia quaereres, inuenires. nobilem eum ecclesia quaereres, inuenires. nobilem uirum yuintum Fabium miratur antiquitas, qui etiam Romanae scriptor historiae est, sed magis ex pictura quam litteris nomen inuenit; et Beselehel nostrum plenum sapientia et spiritu dei scriptura testatur, Hiram quoque, filium mulieris Tyriae, quod alter tabernaculi, alter templi supellectilem fabricati sunt. quomodo enim laetae segetes et uberes agri interdum culmis aristisque luxuriant, ita praeclara ingenia et mens plena uirtutibus in uariarum artium redundat elegantiam. unde et apud Graecos philosophus ille laudatur, qui omne, quod uteretur, usque ad pallium et anulum manu sua factum gloriatus est. hoc idem possumus et de isto dicere, qui basilicas ecclesiae et martyrum conciliabula diuersis floribus et arborum comis uitiumque pampinis adumbraret, ut, quidquid placebat in ecclesia tam dispositione quam uisu, laborem presbyteri et studium testaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pauꝑtate incedit ornatior: ita totũ
ccłie inuestigat ornatũ. Ad comꝑationẽ
uidem suꝑiors modica sunt que dictu¬
i sumꝰ. sed in parius idem animꝰ ostendr᷑¬
It enĩ creatorem ñ in celo tantũ muira¬
nur et in terra. sole. ⁊ oceano. elephan¬
s. camelis. eqͥs. bobus ꝑdis. ursis. leoni¬
us: s et ĩ minutis quoq animalibus.
ormica. culice. muscis. u̾miculis. ⁊ istiꝰ¬
nodi genere. quoꝵ magis corꝑa scimus
in nomina. eamdemq in cunctis uene¬
amur sollerciam: ita mens xp̃o dedita.
que in maiorib. ⁊ in minorib intenta
st. sciens etiam pro ocioso uerbo redden¬
am ẽẽ rationem. Erat enĩ sollicitus si
literet altare. si parietes absq fuligĩe.
pauimenta tersa. si ianitor creber in
porta. uela semꝑ in hostus. si sacrariũ mun¬
dum. si uasa lucencia. ⁊ in om̃s cerimo¬
nias pia sollicitudo disposita. Non minꝰ.
ñ mauis negligebat officium. Ubicumq

Expanded text:
et paupertate incedit ornatior, ita totum et paupertate incedit ornatior, ita totum ecclesiae inuestigat ornatum. Ad conparationem quidem superiorum modica sunt, quae dicturi sumus, sed et in paruis idem animus ostenditmur, et terra, sole, oceano, elephantis, camelis, equis, bobus, pardis, ursis, leonibus; sed et in minutis quoque animalibus, formica, culice, muscis, vermiculis, et istiusmodi genere, quorum magis corpora scimus quam nomina, eamdemque in cunctis veneramur solertiam: ita mens Christo dedita, aeque et in maioribus et in minoribus intenta est sciens etiam pro otioso uerbo reddendam esse rationem. erat ergo sollicitus, si niteret altare, si parietes absque fuligine, si pauimenta tersa, si ianitor creber in porta, uela semper in ostiis, si sacrarium mundum, si uasa lucentia; et in omnes caerimonias pia sollicitudo disposita non minus, non maius neglegebat officium. ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
Quo suscepto. cresi opes. ⁊ darii diuici¬
as se uicisse iactabat: illum oculis. ilũ
Inu. illum manib. illum ore retinebat. Cũ
in fecato frequent̾ euolueret: sepe super
ectꝰ sorerati clulcit pagina deciclebat. Si
etabatur suꝑ se nr̃o testimonio. & quicqͥd
ninꝰ in opusculo erat: distinctione mo¬
trata ⁊ ꝓnunciationis uarietate pensa¬
at. ut in recitando illo ip̃e uel coticlie pla¬
dre uel clisplicere uideret᷑. Unde hͥ feruor.
ex amore deiꝰ Unde legis xp̃i indefessa
neclitatio. nͥ ex desideriõ qͥ legeni eiꝰ dedit:
llii nummum addant nũmo. ⁊ marsu¬
ium suffocantes. matronaꝵꝰ opes uene¬
entur obsequus. Sint litiores mona¬
hi qͣm fuant seculares. possideant opes
lib xp̃o pauꝑe. qͣs sub locuplete diabolo ñ
abuerant: et suspiret eos eccłia duutes
uos tenuit mundus ante mendicos.
epocianus nr̃ aurum calcans. scedu¬
as consestatur. et sui incarne cõtemptor

Expanded text:
quo suscepto Croesi opes et Darii diuitiquo suscepto Croesi opes et Darii diuitias se uicisse iactabat. illum oculis, illum sinu, illum manibus, illum ore retinebat; cumque in strato frequenter euolueret, super pectus soporati dulcis pagina decidebat. si laetabatur super se nostro testimonio et, quidquid minus in opusculo erat, distinctione moderata et pronuntiationis uarietate pensabat, ut in recitando illo ipso uel placere uel displicere cotidie uideretur. unde hic feruor, nisi ex amore dei? unde legis Christi indefessa meditatio, nisi ex desiderio eius, qui legem dedit? alii nummum addantnummo et marsuppium suffocantes matronarum opes uenentur obsequiis, sint ditiores monachi, quam fuerant saeculares, possideant opes sub Christo paupere, quas sub locuplete diabolo non habuerant, et suspiret eos ecclesia diuites, quos tenuit mundus ante mendicos: Nepotianus noster aurum calcans scedulas consectatur, sed, sicut sui in carne contemptor est
Abbreviated transcription (Latin):
esset simpliciter cõfiteri. Atq in hunc
modum erudicionis głam declinando:
eruditissimꝰ habebatur. Illucd aiebat ter¬
tulliani. istud cypriani. hoc lactancii.
illud hylarii est. sic minucius felix. ita
uictorinus. in hunc modum est locutꝰ
arnobius. Me quoq qr pro sodalitate
auuncłi liligebat. interdum ꝓferebat
ĩ medium: lectione q assidua ⁊ medita¬
tione diuuturna pectus suum biblioche¬
cam fecerat xp̃i. Quociens ille tͣnsma¬
rinis epłis deprecatus ẽ ut aliqͥd ad se scͥ¬
berem. quociens nocturnum de eiinge¬
lio petitorem ⁊ int̾pellatricem duri iu¬
dicis mͥ uiduam exhibuit. Cumq ego
silentio magis qͣm literis denegarem
et pudore reticentis pudorẽ suffunderẽ
postulantis: auuncłm mͥ opposuit p̾ca¬
torem. qͥ et liberus ꝓ alio peteret. ⁊ pro
reuerencia sacerdocii facilus impetͣret.
fẽci ego qd̾ uoluit. et breui libello ami¬
cicias nr̃as eterne memorie consecraui.

Expanded text:
esset, simpliciter confiteri; atque in hunc esset, simpliciter confiteri; atque in hunc modum eruditionis gloriam declinando eruditissimus habebatur. illud\', aiebat, \'Tertulliani, istud Cypriani, hoc Lactantii, illud Hilarii est. sic Minucius Felix, ita Uictorinus, in hunc modum est locutus Arnobius\'. me quoque, quia pro sodalitate auunculi diligebat, interdum proferebat in medium. lectione quoque adsidua et meditatione diuturna pectus suum bibliothecam fecerat Christi. Quotiens ille transmarinis epistulis deprecatus est, ut aliquid ad se scriberem! quotiens nocturnum de euangelio petitorem et interpellatricem duri iudicis mihi uiduam exhibuit! cumque ego silentio magis quam litteris denegarem et pudore reticentis pudorem suffunderem postulantis, auunculum mihi opposuit precatorem, qui et liberius pro alio peteret et pro reuerentia sacerdotii facilius inpetraret. feci ergo, quod uoluit, et breui libello amicitias nostras aeternae memoriae consecraui;
Abbreviated transcription (Latin):
Si qͥd forte aliter euenerat qͣm putaue¬
rat: illum nescire. se errasse dicebat.
Inpublico ep̃m: domi pr̃em nouerat.
Grauitatem moꝵ hilaritate frontis
temꝑabat. gaudium in risu: non ca¬
chinnum intelligeres. Uiduas et uͥ¬
gines xp̃i honorare ut matres. horta¬
ri ut sorores: cum om̃i castitate. Iam
uero postqͣm domi se contulerat. re¬
licto foris clerico. duricie se tradiderat mo¬
nachoram. treber inorõnib. iugila i p̾di¬
cando. Lacrimas deo ñ hominib offerebat.
ieiunia in aurige modum ꝓ lassitud ne
et uirib corꝑis moderabat᷑. Mense auun¬
culi int̾erat. ⁊ sic appõita queq libabat
ut suꝑstitionem fugeret ⁊ continenciã
seruaret. Sermo eiꝰ et omne conuiuium
de scripturis aliqͥd ꝓponere. libent̾ audi¬
re. respondere uerecunde. recta suscipere.
pua non acrit̾ confutare. disputantem
contra se magis docere. qͣm uincere. ⁊ ĩge¬
nuo pudore qͥ ornabat etatem. qͥd ciuiꝰ

Expanded text:
si quid forte aliter evenerat, quam putasi quid forte aliter evenerat, quam putarat, illum nescire, se errasse dicebat. In publico episcopum, domi patrem noverat. Gravitatem morum hilaritate frontis temchinno, intellegeres. uiduas et uirgines Christi honorare ut matres, hortari ut sorores cum omni casae. iam uero, postquam domum se contulerat et relicto foris clerico duritiae se tradiderat monachorum, creber in orationibus, uigilans in precando lacrimas deo, non hominibus, offerebat; ieiunia in aurigae modum pro lassitudine et uiribus corporis moderabatur. mensae auunculi intererat et sic adposita quaeque libabat, ut et superstitionem fugeret et continentiam reseruaret. sermo eius et omne conuiuium de scripturis aliquid proponere, libenter audire, respondere uerecunde, recta suscipere, praua non acriter confutare, disputantem contra se magis docere quam uincere et ingenuo pudore, qui ornabat aetatem, quid cuius