comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reddam. Om̃s autẽ magni ineloqñtia ño¬
minis excepto cei ticerone uideor audisse.
he ciceronem quidem etas mͥ eripuerat.
sed belloꝵ ciilium furor qui tuncor¬
bem totum ꝑuagabat᷑: intra coloniã
ineam. me continui. alioquin in illo atͥo¬
lo in quo duos grandes p̃taxatos. ait sec̃¬
mabat autem cicero non quales nc̃ ꝯtro¬
ũsias. dm̃s nec tales quidem quales ante
ciceronem dicebantur. quas theses uo¬
cabant. hoc enim genus materie quo
nos exercemus. ad eo nouum est ut no¬
men quoq ei nouum sit. Cõtusiaᷤᷤ nõ dm̃s
cicero causas uocabat. hoc uero alterui
nomen. grecum quidem. sed inlatinum
ita translatum ꝓ latino sit. Sco lastica
controu̾sia multo recentior ẽ. sicut ip̃a
dec lamatio. apud nullum auctorem an¬
tiquum ante ceceronem. et caluum ĩue¬
niri potest. qui declarationẽ distinguet
ait enim. Declamare est iam non medio¬
criter dicere. Alterum pitat domestice ex¬

Expanded text:
reddam. Omnes autem magni in eloquentia noreddam. Omnes autem magni in eloquentia nominis excepto Cicerone uideor audisse; ne Ciceronem quidem aetas mihi eripuerat, sed bellorum ciuilium furor, qui tunc orbem totum peruagabatur, intra coloniam meam me continuit: alioqui in illo atriolo, in quo duos grandes pramabat autem Cicero non quales nunc controuersias dicimus, ne tales quidem quales ante Ciceronem dicebautur, quas thesis uocabant. hoc enim genus materiae quo nos exercemur adeo nouum est, ut nomen quoque eius nouum sit. controuersias nos dicimus: Cicero causas uocabat. Hoc uero alterum nomen Graecum quidem sed in Latinum ita translatum ut pro Latino sit, scolastica, controuersia multo recentius est, sicut ipsa declamatio apud nullum antiquum auctorem ante Ciceronem et Caluum inueniri potest qui declamationem distinguit; ait enim: “declamare est domi non mediocriter dicere.” bene alterum putat domesticae ex
Abbreviated transcription (Latin):
uitium faceret. Ille ergo uir quid ait:
Orator ẽ. mi fili. uir bonus dicendi pe¬
ritus. ite nc̃ et mistis uulsis. atq ex¬
politis. n et nusqm nͥ inlibidine uiris
querite oratores. meritortalia hñt.
exempla qualia ingenia. quis est qͥ¬
nunc memorie studeat: Qͥs est qui ñ
dico magnis iuirib sed suis placeat. Sen¬
tentias adisertissimis uiris factas. facile
intanta hominum desidia ꝓsuis dicũt.
Et si acerrimam eloqñtiam quam pre¬
stare non possunt. iuolare ñ desinũt
co libentiꝰ qd̃ exigitis faciant. et q̃cunq
ne ad quemquam patrũ pͥuatum ꝑti¬
neant popło dedicato. Ipsis quoꝙ mul¬
tum prestaturꝰ uideor. quib obliuio
imminet. nisi aliquid quo memoriam
eoꝵ ꝓducat᷑. posteris tradatur. fere enĩ
aut nulli commentarii maximoꝵ decla¬
matoꝵ extant. aut qd̃ peius est falsi.
Itaq ne aut ignoti sint. aut alit̃ quam
debent noti summa cum fide suũ cuiq

Expanded text:
uitium faceret? ille ergo uir quid ait? uitium faceret? ille ergo uir quid ait? “orator est, Marce fili, uir bonus dicendi peritus.” Ite nunc et in istis uulsis atque expolitis et nusquam nisi in libidine uiris quaerite oratores. Merito talia habent exempla qualia ingenia. Quis est qnunc memoriae studeat? quis qui non dico magnis viribus, sed suis placeat? sententias a diseritissimis viris factas, facile in tanta nominum desidia prosuis dicunt: et sacerrimam eloquentiam, qua praestare non possunt, violare non desinunt. Eo libentius, quod exigitis, faciam.Et quaecumque ne ad quenquam privatim pertineant, populo dedicabo. Ipsis quoque multum praestaturus videor, quibus oblivio imminet, nisi aleorum producatur posteris tradatur. fere enim aut nulli commentarii maximorum declamatorum exstant aut, quod peius est, falsi. Itaque ne aut ignoti sint aut aliter quam debent noti, summa cum fide suum cuique
Abbreviated transcription (Latin):
nia. desidiose iuuentutis. nec in lalicuiꝰ
honeste rei labore uigilatur. sompnus
langorq ac sompno. et languore tͣpior
malarum rerum industria. inuasit aĩos
cantandi. saltandi q obseena studia.
effeminatos tenent et capillum frang̾e.
et ad muliebres blandicias ex tenuare uo¬
cem. mollicia corporis certare. c̃ feminis.
et inmundissimis se excołe mundiciis no¬
stroꝵ adolescentium specim̃ ẽ. Quis
iliosus immo qui satis uir ẽ. Emolliti et¬
enerues: quod nati sunt inuiti manent
expugnatores aliene pudicicie. negli¬
gentes sue. In hos nec dum tm̃ mali. ut
cadat eloquentia qm ñ mirarer nͥ aĩos
inquos se conferret. eligeret. Erratis op¬
timi iuuenes. nisi illam uocem ñ m.
catonis: s oraculi creditis. Quid enim ẽ
oraculum: nempe uoluntas diuina
hominis. ore emintiata. et quẽ tandẽ
antistitem. sanctiorem inuenire diumi¬
tas. sibi potuit quam ꝰ .. catonem per
quem humano generi. non p̃ciꝑet s cõ¬

Expanded text:
nia desidiosae iuuentutis nec in unius nia desidiosae iuuentutis nec in unius honestae rei labore uigilatur: somnus languorque ac somno et languore turpior malarum rerum industria inuasit animos, cantandi saltandique obscena studia effeminatos tenent, et capillum frangere et ad muliebres blanditias extenuare uocem, mollitia corporis certare cum feminis et immundissimis se expolire munditiis nostrorum adolescentium specimen est. Quius, satis studiosus, immo quis satis uir est? emolliti eneruesque quod nati sunt inuiti manent, expugnatores alienae pudicitiae, neglegentes suae. In hos ne dii tantum mali ut cadat eloquentia: quam non mirarer, nisi animos in quos se conferret eligeret. erratis, optimi iuuenes, nisi illam uocem non M. Catonis, sed oraculi creditis. Quid enim est oraculum? nempe uoluntas diuina hominis ore enuntiata; et quem tandem antistitem sanctiorem sibi inuenire diuinitas potuit quam M. Catonem, per quem humano generi non praeciperet, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
exempla inspecta sunt. plus ineloquenti¬
am ꝓficit. Non ẽ unus qmuis p̃cipuus sit
umitandus. quia minqm par fit imitator
austor. hecreinatura est. Semꝑ citra ueri¬
tatem. est similitudo. deinde ut possitis
estimare. inquantum cotidie ingenia de¬
crescant. et nescio qua iuquitate nature.
eloquentia se retro tulerit. quicqͥd roma¬
na facundia ht̃. quod insolenti gretie. aut
opponat. aut p̃ferat: circa cictronẽ effloruit.
Omma ingenia que lucem studiis nr̃is attu¬
lerunt. tunc nata sunt. In deteriꝰ deinde
cotidie datares est: siue luxu tempoꝵ nicħ
enim tam mortiferũ ingeniis qm lixxur ia
est. siue cump̃miũ pulcherrime rei cetidis¬
set: transiatum ẽ omne cectamen ad fp̃ia.
multo honore. questuq uigentia. siue
fato quodam. cuius maligna ꝑpetuaq
uireb omnib lex est. ut ad suminũ ꝑduc¬
ta. rursus ad infimũ uelocius quidẽ qͥuam
ascenderant relabant᷑. Torpent ecce inge¬

Expanded text:
exempla inspecta sunt, plus in eloquentiexempla inspecta sunt, plus in eloquentia proficitur. non est unus, quamuis praecipuus sit, imitandus, quia numquam par fit imitator auctori. haec rei natura est: semper citra ueritatem est similitudo. Deinde ut possitis aestimare, in quantum cotidie ingenia decrescant et nescio qua iniquitate naturae eloquentia se retro tulerit: quidquid Romana facundia habet quod insolenti Graeciae aut opponat aut praeferat circa Ciceronem effloruit; omnia ingenia quae lucem studiis nostris adtulerunt tunc nata sunt. In deterius deinde cotidie data res est, siue luxu temporum — nihil enim tam mortiferum ingeniis quam luxuria est — siue, cum praemium pulcherrimae rei cecidisset, translatum est omne certamen ad turpia multo honore quaestuque uigentia, siue fato quodam cuius maligna perpetuaque in rebus omnibus lex est, ut ad summum perducta rursus ad infimum, uelocius quidem quam ascenderant, relabantur. Torpent ecce inge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerunt. fiat quod uultis: mittat᷑
senex inscolas. Illud necẽe ẽ. impetrem ne
me quasi certum ordinem aliquẽ uelitis
sequi incontra hendis. que moccurrent. Ne¬
cesse est enim ꝑ omnia studia mea errem.
et passim quitquid obuenerit app̃hendã.
controu̾siarum. Sententias fortasse płib
locis ponam: inuna declamatione dictas.
Non enĩ dum quero. aliquid inuenio. s sepe
qd̾ querenti non comparuerat: aliudagen¬
tip̃sto est. quedamuero que obu̾santia
michiex aliqua parte ostendentia ñ possũ
occupare. eadem securo et reposito aĩo itm̃
subito emergunt. Aliqñ eciam seriã rem
agenti. ⁊ occupato sententia dui frustra q̃¬
sita. intempestiua molesta est. Necẽẽ est gͦ
me ad delicias componam memorie mee.
quemͥ iam olim p̃cario paret. facitis autẽ
iuuenes mei rem necessariam. et utilem qd
ñ contenti exemplis scłiur̃i. prioris quoq
uultis cognoscere. Primũ quia quo plura

Expanded text:
peruenerunt. Fiat quod uultis: mittatur peruenerunt. Fiat quod uultis: mittatur senex in scolas. Illud necesse est inpetrem, ne me quasi certum aliquem ordinem uelitis sequi in contrahendis quae mihi occurrent: necesse est enim per omnia studia mea errem et passim quidquid obuenerit adprehendam. Controuersiarum sententias fortasse pluribus locis ponam in una declamatione dictas: non enim dum quaero aliquid inuenio, sed saepe quod quaerenti non comparuit aliud agenti praesto est: quaedam uero quae obuersantia mihi et ex aliqua parte se ostendentia non possum occupare, eadem securo et reposito animo subito emergunt. aliquando etiam seriam rem agenti et occupato sententia diu frustra quaesita intempestiue molesta est. necesse est ergo me ad delicias conponam memoriae meae quae mihi iam olim precario paret. Facitis autem, iuuenes mei, rem necessariam et utilem, quod non contenti exemplis saeculi uestri, prioris quoque uultis cognoscere: primum quia, quo plura
Abbreviated transcription (Latin):
his qui ad audiendũ p̃ceptorẽ meũ ꝯuenerant
singłos uersos a singłis datos. cum plures quã
ducenti efficerentur. abultimo incipiens usq
ad primum recitabam. Nec ad complectendũ
tantum que uellem. uelox merat memoria
sed eciam ad continentia que acceꝑat. Nunc
lem quoq animum dissoluit. eoꝑducta ẽ.
ut eciam si potest aliquid prestare. non pos¬
sit ꝓmittere. Dui ab illa nichil repetiui. So
lebat bone fidĩ eẽ. Nunc qr iubetis qͥd possit
exꝑiar. et illam omni cura scrutabor. de par¬
te eiꝰ bene spero. Namq̃cunq apud illam
aut puer aut iuuenis deposui: quasi reten
lia: aut modo audita sine cunctatione ꝓfert.
At si qua illi intra ꝓximos annos cominisi:
sie ꝑdidit. ⁊ amisit. ut eciã si sepiꝰ ingerant᷑
totiẽs tñ tanqͣm noua audiam. Ita ex me¬
moria mea quantum uobis satis sit: suꝑ¬
est. Neq enim dehisme int̾rogatis. quos
ip̃i audistis. s de his qui ad uos usq non

Expanded text:
his qui ad audiendum praeceptorem mecum conuenerant his qui ad audiendum praeceptorem mecum conuenerant singulos uersus a singulis datos, cum plures quam ducenti efficerentur, ab ultimo incipiens usque ad primum recitabam. nec ad complectenda tantum quae uellem uelox mihi erat memoria, sed etiam ad continenda quae acceperat solelem quoque animum dissoluit, eo perducta est, ut etiamsi potest aliquid praestare, non possit promittere: diu ab illa nihil repetiulebat bonae sidei esse. Nunc quia iubetis, quid possit experiar; et iliam cum cura scrutabor.Ex parte enim spero bene. Nam quaecumque apud illam aut puer, aut iuvenis deposui, quasi recentia aut modo audita sine cunctatione profert: at si qua illi intra proximos annos commisi, sic perdidit et amisit, ut etiamsi saepius ingerantur, totiens tamen tanquam noua audiam. Ita ex memoria quantum uobis satis sit superest: neque enim de his me interrogatis quos ipsi audistis, sed de his qui ad uos usque non
Abbreviated transcription (Latin):
nece. Mele. filiis sal.
xigitis rem magis iocun¬
dam iͥnqm facilem. Iube¬
tis enim quid de his decla¬
matorib sentiam. qui in
etatem meam inciderunt indicare. et si qua
memorie mee non dum elapsa. sunt ab ill
dicta colligere. ut qmuis noticie ur̃e subdu¬
cti sunt. tam̃ ñ credatis tm̃ de illis: s ⁊ iudi¬
cetis. Est fateor iocundum mͥ redire mnanti¬
qua studia melioresq ad annos respicere.
et uobis querentib qd̾ tante opinionis uiros
audire non potueritis. detrahere temporũ
iniuriam. Sed cum multa iam mͥ ex me desi¬
deranda senectus fecerit. oculoꝵ aciem retu¬
derit aurium sensum hebetauerit. neruoꝵ
firmit atem fatigau̾it. int̾ ea que retuli me¬
moria res est ex omnib animi partib maxĩe
delicata et fragilis. inquam prima senectꝰ in¬
currit. Hanc aliqñ in me floruisse. ut ñ tm̃
adusum sufficeret. sed in miraculũ usq ꝓce¬
deret ñ nego. nam et duo milia noĩm recita¬
ta. quo erant ordine dicta reddebam. et ab

Expanded text:
necae, Melae filiis salutem. Exigitis rem magis iocundam mihi quam facilem: iubetis enim quid de his declamatoribus sentiam qui in aetatem meam inciderunt indicare, et si qua memoriae meae nondum elapsa sunt ab illis dicta colligere, ut quamuis notitiae uestrae subducti sint, tamen non credatis tantum de illis, sed et iudicetis. Est, fateor, iocundum mihi redire in antiqua studia melioresque ad annos respicere et uobis querentibus quod tantae opinionis uiros audire non potueritis detrahere temporum iniuriam. sed cum multa iam mihi ex meis desideranda senectus fecerit, oculorum aciem retuderit, aurium sensum hebetauerit, neruoram firmitatem fatigauerit, inter ea quae retinui memoria est res ex omnibus animi partibus maxime delicata et fragilis, in quam primam senectus incurrit. Hanc aliquando in me floruisse, ut non tantum ad usum sufficeret, sed in miraculum usque procederet, non nego: nam et duo milia nominum recitata quo erant ordine dicta reddebam et ab
Abbreviated transcription (Latin):
Quinq de causis assliguntur hoĩes. mo¬
iestiis carras. aut ꝓpt̾ merita angenda ut
ꝯseruandã. ut paulus. ab angło sathane
aut ob p̾eccata intelligenda et corrigñ¬
da. ut mariss soror moysi. et hic ꝑacutꝰ
qui ñ insi dimissis peccatis potuit cura¬

Expanded text:
es molestiis carnis: aut propter merita augenda, ut conservandam, ut Paulus ab angelo Satanae: aut ob peccata corrigenda, vel intelligenda, ut Maria soror Moysi, et hic paralyticus, qui nisi dimissis peccatis potuit cura
Abbreviated transcription (Latin):
tederet. Ile noluit. Iuditio contendert.
uicit patrem petit premio statuas pr̃is.
abdicat᷑. Quem optem nescio uidi¬
cii huius euentũ. cum crimen meũ sit
uicisse. patrie uidicium habeo patris
perdidi. patrem inacie uidi. pugnaui
cum exemplo. iudicium uocat quo pr̃
⁊ filius spolia contulimꝰ. Non filiꝰ pa¬
trem. sed iuuenis senem. Ego uici. s
omnes gratulati sunt patri. Cogitaui
oratium etruscas acies corpore suo sub¬
mouentem. Cogitaui decium qui nec
ip̃e patri. cessit. Pugnabam ñ tantum
imꝑatori. sed eciam patri. Auidus sũ
głe hoc siuicium est: pr̃num. est. pude¬
at pater site uicit filius abdicandus
Ego p̃mium habeo. Tu et premiũ. et
uirum fortem. Uirtutes nr̃e silen¬
tio p̃terissent. illustrate sunt dum
conferuntur. Iudicauerunt ñ qd̾ erat
sed quod te malle credebant. honor ad
utrũq ꝑuenit: alterum p̃mium ht̃:
alter accepit

Expanded text:
cederet; ille noluit. iudicio contenderunt; cederet; ille noluit. iudicio contenderunt; uicit patrem. petit praemio statuas patri. abdicatur. Quem optem nescio iudicii huius euentum, cum crimen meum sit uicisse. Patriae iudicium habeo, patris perdidi. Patrem in acie uidi, pugnaui cum exemplo. Iudicium uocat quo pater et filius spolia contulimus? Vici non filius patrem, .sed iuuenis senem. ego uici, sed omnes gratulati sunt patri. Cogitaui Horatium Etruscas acies corpore suo submouentem; cogitaui Decium qui nec ipse patri cessit. Pugnabam non tantum inperatori, sed etiam patri. Auidus sum gloriae: hoc si uitium est, paternum est. Pudeat, pater, si te uicit filius abdicandus. Ego praemium habeo, tu et praemium et uirum fortem. Virtutes nostrae silentio praeterissent; inlustratae sunt dum conferuntur. Iudicauerunt non quod erat, sed quod te malle credebant. Honor ad utrumque peruenit: alter praemium habet, alter accepit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis filiꝰ : Quid accusatus fecisset. qui per¬
sequitur tacentem: quare inquis seq̃ris.
me ut aliquando mei miserearis. ut de¬
sinas afflictam domũ ꝑsequi. łum accu¬
satorem habeo qui se reum ñ ẽẽ miratur.
cur non agis: Quia adeo ñ metuis ut co¬
gas. Sordidatus sum qd̾ reo licet. n lugñ¬
ti ñ licet. Anne lugeo quidem uindicae
ñ possum. Non erat in illo p̃da qmͣ tras¬
sator appeteret erat sumia uirtꝰ con¬
tumax. adu̾sus fastidium diuiciar̃ inno¬
centia. hec ab inimico petita sunt spo¬
lia. quis cedem machinatuĩ. ẽ. scire nõ
possum. qd̾̃ dissimulari non potest. scio
quis optau̾it. et tudiues inunitus es. et
ille inspoliatus inuentus est. non est cur
accusem. s est cur suspicer.
t scias te inuidiam m facere. Cũ dixis¬
sem accusa me. Non negasti.S res¬
pondisti. accusabo cum potero.
iudicio contendant. Pat̾ ⁊ filiꝰ for¬
tit̾ fecerunt. petit pater a filio ut sibi

Expanded text:
ris filius? Quid accusanti fecisset qui perris filius? Quid accusanti fecisset qui persequitur tacentem? Quare, inquid, sequeris me? ut aliquando mei miserearis, ut desinas adflictam domum persequi. Eum accusatorem habeo qui se reum non esse miratur. “Cur non agis?” quia adeo non metuis, ut cogas. Sordidatus sum. Quod reo licet, lugenti non licet? an ne lugebo quidem quem uindicare non possum? Non erat in illo praeda quam grassator adpeteret; erat summa uirtus, contumax aduersus fastidium diuitiarum innocentia: haec ab inimico petita sunt spolia. Quis caedem machinatus est? scire non possum; quod dissimulari non potest scio, quis optauerit. et tu diues inimicus es et ille inspoliatus inuentus est: non est cur accusem, sed est cur suspicer. Pars altera. Vt scias te inuidiam mihi facere, cum dixissem: “accusa me,” non negasti, sed respondisti: accusabo cum potero. iudicio contendant. Pater et filius fortiter fecerunt. petiit pater a filio ut sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ius eum. et postulauit. ut si quid suspica¬
retur: accusaret. Ad olescens ait. Accusa¬
bo cum potero. Diues petens honores
odit: iam reos facere contentꝰ ẽ. Non am¬
bulabis inquit eadem uia. Non calcabis
uestigia mea. Non offeres delicatis ocłis
sordidam uestem. non flebis inuito me.
Non tacebis. Peieramus si hic magistra¬
tus eẽt. qd̾ sordidatus fui. Luctꝰ ẽ qd̃ fleui
pietatis. quod non accusaui timoris: ur̃m
tiuit. Uicium me meum sequatur. Taceo.
utinam hoc uicium huiss et pr̃. qũ uob̃
non sordidati sumꝰ. Accusa inquit pauꝑ:
diuitem: ambulare mͥ arbitrio meo ñ licet.
accusa inquit. rem ꝑage. Perora. Quis ac¬
cusare sic loquentem potest: Cur in qͥt
me sequeris : aliud ergo pauꝑes iter. ali¬
ud diuites hñt. Quisquis ꝑcussor fuit
qͣi diues spolia contempsit. Mortuo pa¬
tre meo. mortuo aio. nequis se legi putet
si dixero occisum. sordidatus inquit fles
quid aliud facere possum occisi patͥs pau¬

Expanded text:
ius eum et postulauit ut si quid suspicaius eum et postulauit ut si quid suspicaretur, accusaret se. pauper ait: “accusabo odit iam reos facere contentus est. Non ambulabis, inquid, eadem uia, non calcabis uestigia mea, non offeres delicatis oculis sordidam uestem, non flebis inuito me, non tacebis. perieramus si hic magistratus esset. Quod sordidatus fui, luctus est; quod fleui, pietatis; quod non accusaui, timoris; quodtiuit. Vitium me meum sequitur: taceo. utinam hoc uitium habuisset et pater! Quando uobis non sordidati sumus? Accusa, inquit, pauper diuitem. ambulare mihi arbitrio meo non licet. Accusa, inquit, reum perage, perora. quis accusare sic loquentem potest? Cur, inquid, me sequeris? aliud ergo pauperes iter, aliud diuites habent? Quisquis percussor ruit quasi diues spolia contempsit. Mortuo patre meo — metuo enim ne quis se laedi putet, si dixero occisum. Sordidatus es, inquid, fles. Quid aliud facere possum occisi paupe
Abbreviated transcription (Latin):
dit. et pecuniam itaq et clignitatem
quam primum inꝑuintia hispania ha¬
buit. eloqñtie debuit. uatus quid̃ erat.
patre splendidissimo auo diui iuilii hoᷤ¬
pite. s ciuili bello artenuatas domos no¬
biles uires excitauit. et ita ad summã
ꝑduxit dignitatẽ. ut siquid illi defuit.
scias loco defuisse. uide filiusq eiꝰ. id ẽ
meus. nunquam enim illum. a uobis di
tiam qua uires suas ingenii sui ex ĩ du¬
stria retundit. hoc et in ip̃o uite genere
sequitur. ad summam euasurus iuue¬
nis li modiciss contentus ẽẽt et iõ dig¬
nus est. cuiꝰ tam modestis cupiditatibus
fortuna p̾stet fidem. hoꝵ omnia non ne
animo maiore. s acerto potuisse iudicio
scietis cum sententias eoꝵ retulero. aut
pares notissimoꝵ auctoꝵ. sententiis. a
p̃ferendas.
N uiriarum sit actio. Quicdam cũ hrẽt
filium et diuitem inimicum. occisus in¬
exspoliatꝰ inuentus est. adolescens sordi¬
datꝰ sequi diuitem cepit. Diues eclux̃ in

Expanded text:
tius; et pecuniam itaque et dignitatem, tius; et pecuniam itaque et dignitatem, quam primam in prouincia Hispania habuit, eloquentiae debuit. Natus quidem erat patre splendidissimo, auo diui Iulii hospite, sed ciuili bello adtenuatas domus nobilis uires excitauit et ita ad summam perduxit dignitatem, ut si quid illi defuit scias locum fuisse. Inde filius quoque eius, id est meus — numquam enim illum a uobis disrnam diligentiam, qua uires ingenii sui ex industria retundit. Hoc et in ipso genere uitae sequitur ad summa euasurus iuuenis nisi modicis contentus esset, et ideo dignus est cuius tam modestis cupiditatibus fortuna praestet fidem. Horum nomina non me a nimio fauore sed a certo posuisse iudicio scietis, cum sententias eorum retulero aut pares notissimorum auctorum sententiis aut praeferendas. Iniuriarum sit actio. Quidam cum haberet filium et diuitem inimicum, occisus inspoliatus inuentus est. adulescens sordidatus diuitem sequebatur; diues eduxit in
Abbreviated transcription (Latin):
abscondere. Solebat dec lamare studi¬
ose. tirrimis. dodius. cuiꝰ flliꝰ fr̃no uo¬
bis amore coniunctus. adolescesis sũ¬
me eloquentie futurus. nͥ mallet ex¬
ercert quantum habet. qͣm ꝯsequi
quantum potest. S tirrims do¬
dus multum uirib demiserat. dũ
apollodoꝵ sequit᷑. et ad summã legẽ
dicendi se imputat. tm̃ tñ illi suꝑfuit
uirium. quantum ualeret eciam si
ars abeẽt. sententiebas dicebat exci¬
tatas. Insidias aliquid petentes nũ¬
feci qmͣ solebat disputare. inconuiuio.
aut aliquam quo declamare poterat
temꝑe. dicebat quosdam eẽ colores
prima facie duros. s asperos eos ñ posse
actione aꝓꝓbari. Negabat. Itaq ulli
placere nͥ totum. nisi bonus se eis suas
uires. et illar̃ ficlucia aliis inetuenda.
et p̃rupta audire. multa senũ ꝑsuad̾e̾.
iudici. s auferre. Tirrinus nichil con
tra ꝓbare. nisi tutum non qr inbecullꝰ
erat. sed quia circunspectꝰ cause. nemo

Expanded text:
abscondere. Solebat declamare studiabscondere. Solebat declamare studiose et TVRRINVS CLODIVS cuius filius fraterno uobis amore coniunctus est, adulescens summae eloquentiae futurus, nisi mallet exercere quantum habet quam consequi quantum potest. sed Turrinus pater multum uiribus dempserat, dum Apollodoreos sequitur ac summam legem dicendi sectam putat; tantum tamen superfuit uirium quantum ualeret, etiamsi ars abesset. sententias dicebat excitatas, insidiosas, aliquid petentis. Numecit. Latro numquam solebat disputare in conuiuio aut alio quam quo declamare poterat tempore. Dicebat quosdam esse colores prima facie duros, asperos: eos non posse nisi actione probari. negabat itaque ulli se placere posse nisi totum; nosse se et suas uires et illarum fiducia aliis metuenda et praerupta audere; multa se non persuadere iudici, sed auferre. TURINUS contra nihil probare nisi tutum; non quia inbecillus erat, sed quia circumspectus. causas nemo
Abbreviated transcription (Latin):
capitonem cuius declamatio est de
popilio. hec que misero latroni subi¬
ciunt᷑. Bona fide scolasticus erat.
inhis declamationib ubiq illi bñ¬
cesserant. Nulli non post primum
faciam queritis latronis. phusci. ce¬
sti. albuci gallionis. hii quotiens ꝯ¬
nem gła fuisse. penes gallionem pal¬
ma. reliquos ut nobis uidetur compo¬
nite. Ego uobis omnium feci potestatẽ
hos minus nobiles sinite inpartẽ abire.
pr̃num et mod̾atum. fabium. et siqͥs
est nec clari nominis. nec ignoti. Cũ
ꝑmittite me mͥ. et aliquos quos non
nostis ex sini ꝓferre. Quib cominus ad
famam ꝑuen̾int ñ ingeniũ defuit:
s laus. Bene dec lamauit grauius
sylo. cui cesar augustus. cũ freqñt̃
causas agentẽ intracinensi coloni a
uidisset. plenũ testimonium reddidit.
dixit enim nunqͣm audiui patrem fa¬
milie disertiorem. Erat qui patrem
familie p̃ferret. oratori sub duceret.
patrem eẽ eloqñtie putabat eloq̃ntiã

Expanded text:
CAPITONEM cuius declamatio est de CAPITONEM cuius declamatio est de Popillio, quae misero Latroni subicitur: bona fide scholasticus erat, in his declamationibus quae bene illi cesserunt nulli non post primum faciam quaeritis? Latronis, Fusci, Cesti Albuci, Gallionis. hi quotiens cnem gloria fuisset, penes Gallionem palma; reliquos ut uobis uidebitur conponite: ego uobis omnium feci potestatem. hos minus nobiles sinite in partem abire, PATERNVM et MODERATVM, FABIVM et si quis est nec clari nominis nec ignoti. Cum erim, permittite me mihi et aliquos quos non nostis ex sinu proferre, quibus quo minus ad famam peruenirent non ingenium defuit, sed locus. Bene declamauit GAVIVS SILO cui Caesar Augustus, cum frequenter causas agentem in Tarraconensi colonia audisset, plenum testimonium reddidit; dixit enim: “numquam audiui patrem familiae disertiorem.” at cum patrem familiae praeferret, oratorem subducebat: partem esse eloquentiae putabat eloquentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ne pacatus rethor cum illi masilie mane
ocurriss. Scemate eum salutauit. pote.¬
ram quidem dr̃e. aue osci. Ipse ab eloqñ.¬
tia multum. aberat. natus ad contume¬
lias sompnium ingeniis inurendas. Atti
non imp̃ssit aliquid qd̾ effugere ñ poss
ille passenne prima sillaba ingrecum
mutata obscenum nom̃ imposuit. de¬
clamatoꝵ subuli. s arido. Iule sparsto
dix̃. scolam communem cum rechore
habenti. tu potes controuersiam intelli¬
gere. qui non intelligis te. laterem laua.¬
re. Spartus autem dicebat ualenter.
s dure adimitationem de latronis du¬
xerat. nec tamen unquam similis illi
erat nisi cũ ead diceret utebat᷑ suis
uerbis. latronis sententiis cum basso
certamen illi fuit quem uos quoq au¬
distis hominem disertum cui demptã
uelli quam consectabat᷑ amaritudinẽ
et simulationem actionis oratorie ni
est indeantꝰ. qmͣ ubi scolastitus quod
non nouit imitatur. Amabam itaq

Expanded text:
ne PACATVS rhetor, cum illi Massiliae mane ne PACATVS rhetor, cum illi Massiliae mane occurrisset, schemate illum salutauit: “poteram,” inquit, “dicere, aue Osce.” Ipse ab eloquentia multum aberat, natus ad contumelias omnium ingeniis inurendas. nulli non inpressit aliquid quod effugere non posset. Ille Passieno prima eius syllaba in Graecum mutata obscenum nomen inposuit, declamatori subtili sed arido; ille Sparso dixit scolam communem cum rhetore quodam habenti: tu potes controuersiam intellegere qui non intellegis te laterem lauare ? SPARSVS autem dicebat uiolenter, sed dure. Ad imitationem se Latronis derexerat nec tamen, umquam similis illi erat, nisi cum eadem diceret. utebatur suis uerbis, Latronis sententiis. Cum BASSO certamen illi fuit quem uos quoque audistis, homine diserto, cui demptam uelles quam consectabatur amaritudinem et simulationem actionis oratoriae. nihil est indecentius quam ubi scolasticus forum quod non nouit imitatur. Amabam itaque
Abbreviated transcription (Latin):
tum labieno ꝓbatillo mecenate inquo suꝑ¬
pletis adolescentis animam illos dentes ad
soletis audire. Licet mea meus contrahat
frontem multum habuit ingenii. mninus
cordis omnia. usq adultimum tumorẽ dꝑ¬
ducta. ut non extra sanitatem. sed extra na¬
turam ẽẽt. Quis enim ferat hominem
de siponib dicentem. celo repluunt de
sparsionib odoratos imbres. et incultũ
uirilium calatas siluas. et ipicturam
illo ꝑduxissetis: quicquid auium noli¬
tat. quicquid piscium natat. quiqqͥa
ferarum discurrit. innr̃is sepelit᷑ uent¬
b. Querenunc cur subito moriamur.
sus erat debiuit decorio es nobis satisfie
nanda ingeniis puto. sed donanda uicia
non portenta sunt. Si qua tam̃ tolerabi¬
iudeantur uos subiciatis o̾cus ñ in com¬
mede dyxit. sed ip̃e sibi nocuit. Nam si
nichil scemate dicere cupit. oratio eiꝰ ñ
figurata erit: sed praua. Itaq non iurba¬

Expanded text:
tum Labieno pro Bathyllo Maecenatis, in quo sustum Labieno pro Bathyllo Maecenatis, in quo suspicietis adulescentis animum illos dentes ad solebatis audire, licet Mela meus contrahat frontem, multum habuit ingeni, nihil cordis: omnia usque ad ultimum tumorem perducta, ut non extra sanitatem sed extra naturam essent. Quis enim ferat hominem de siphonibus dicentem “caelo repluunt” et de sparsionibus “odoratos imbres” et in † cultum uiridium “caelatas siluas” et in picturam m uos me illo perduxissetis: “quidquid auium uolitat, quidquid piscium natat, quidquid ferarum discurrit nostris sepelitur uentribus. quaere nunc cur subito moriamur: iam manumissus erat, debuit de corio eius nobis satisfiernanda ingeniis puto; sed donanda uitia, non portenta sunt. Si qua tamen tolerabin plura uideantur: uos subiciatis. OSCVS non incommode dixit, sed sibi ipse nocuit; nam dum nihil non schemate dicere cupit oratio eius non figurata erat sed praua. Itaque non inurba
Abbreviated transcription (Latin):
contenta. cetera senitie mat̾ĩa ẽ. Dii me¬
liꝰ qd̾ eo scło ista ingenioꝵ supplicia ce¬
ꝑunt quo ingenia desierunt: eiꝰ qͥ hanc
inscͥpta labieni sententiam dixcrat. pꝰea
uiuentis adhuc scͥpta conbusta st̃ iam ñ
malo exemplo quia suo. Non tilit hanc
labienus contumeliam. nec suꝑstes ẽẽ in¬
genio suo. uoluit. s in monimenta se ma¬
iorum suoꝵ se ferri iussit. atq ita includi
u̾tus .s. ne ignis qui nomine suo subiectus
erat. corpori negaret᷑. Non finuit tm̃ se
ipse: sed eciam fleuit. Memini aliqñ cũ
recitaret hystoriam magnam partem illũ
lidri. conuoluisse et dixisse ħ qñ transeo
post mortem meam legentur quanta ĩ
illis libertas fuit quam eciam labienus
extimuit. Cassi seueri hominis labieno ĩ¬
insissimi belle dicta res ferebatur. Illo ĩ¬
me inquit uiuum exurioportet. qui illos
edidici. monstrabo liobis bellum libellũ
quem agalieno ur̃o petatis recitauit rescͥp¬

Expanded text:
contenta cetera materia saeuitia est! Di mecontenta cetera materia saeuitia est! Di melius, quod eo saeculo ista ingeniorum supplicia coeperunt quo ingenia desierant! Eius qui hanc in scripta Labieni sententiam dixerat postea uiuentis adhuc scripta conbusta sunt; iam non malo exemplo quia suo. Non tulit hanc Labienus contumeliam nec superstes esse ingenio suo uoluit, sed in monimenta se maiorum suorum ferri iussit atque ita includi, ueritus scilicet ne ignis qui nomini suo subiectus erat corpori negaretur: non finiuit tantum se ipse, sed etiam sepeliuit. Memini aliquando cum recitaret historiam, magnam partem illum libri conuoluisse et dixisse: haec quae transeo post mortem meam legentur. Quanta in illis libertas fuit quam etiam Labienus extimuit? CASSI SEVERI, hominis Labieno inuisissimi, belle dicta res ferebatur illo me, inquit, uiuum uri oportet qui illos edidici. Monstrabo bellum uobis libellum quem a Gallione uestro petatis. recitauit rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
illum posset. utraq pars sibi uendi¬
care. libertas tanta ut libertatis nom̃
excederet. et qr passim ordines homĩes
gens. et ad similitudinẽ ingenii sui uio¬
lentus. et qui pompeianos sp̃c ñ dum
intanta pace postuss. In hoc pͥmĩt ex¬
iustituta. supplicium destudiis sumi.
bono hcule supplicio ista inpenas in¬
geniosa crudelitas post cecyceronẽ
inuenta est. Quid enĩ futm fuit. si
triũ urri libros. et ingeniũ ꝙy ceronis.
ꝓscriberent: Sunt dii immortales:
lenti quidem sed certi uindices gen̾is
humani. et magna exempla in caput
inuenientiũ regessert̃. ac iustissima
patiendi uice quo quisq alieno exco¬
gitauit supplicio sepe expiat suo. Que
uos dementissimi homines tanta uecor¬
sicut ingenium memoriamq nominis.
inuenite quemadmodum ꝑductis ad
eandem rem. corporis malam facem.
studiis subd̾et et inmonumenta discipli¬
nar̃. animadũteret quanta.⁊ quam ñ

Expanded text:
illum posset utraque pars sibi uindiillum posset utraque pars sibi uindicare. libertas tanta, ut libertatis nomen excederet et, quia passim ordines hominesqgens et ad similitudinem ingeni sui uiolentus, qui Pompeianos spiritus nondum in tanta pace posuisset. In hoc primum exinusitata supplicium de studiis sumi. Bono hercules publico ista in poenas ingeniorum uersa crudelitas post Ciceronem inuenta est: quid enim futurum fuit, si triumuiris libuisset et ingenium Ciceronis proscribere? Sunt di immortales lenti quidem sed certi uindices generis humani et magna exempla in caput inuenientium regerunt, ac iustissima patiendi uice quod quisque alieno excogitauit supplicio saepe expiat suo. Quae uos, dementissimi homines, tanta uecorsicut ingenium memoriamque nominis, inuenitis quemadmodum reducatis ad eadem rem corporis mala. Facem studiis subdere et in monumenta disciplinarum animaduertere quanta et quam non
Abbreviated transcription (Latin):
libelli qui cum fama eiꝰ lugent. Mul¬
to quidem solut̃ores ip̃is actionib. Illos
enim cũ destituerit. cũ calor adiuuat.
ħ caloris ininꝰ hñt. negligentie ñ minꝰ¬
sed declam antẽ. audiuimꝰ nouissime
quidem cum marco lepido. ita ut
qd difficillimũ erat ibi displiceret
Delabeone int̾rogatis. Declamaũ
ñ quidẽ ppło. sed egregie ñ admittebat
ppłm ⁊ qr ñ dũ hec consuetudo erat in¬
ducta et qr putabat turpe ac friuole
actionis. fãciebat enim censorium suꝑ
tib magnis hominib ꝑuenerat qm
uolentib. Sunma egestas erat. Sũ¬
na infamia. Summum odiũ. mag¬
na autem debet eloquentia q̃ inuitis
placeat. Cum ingenia fauor hominũ
oftendat. fauor alat. qͣntam iũ eẽ opor¬
teat. que int̃ obstantia erumpat. ne¬
mo erat quinon cum homini omnia
obiceret: ingenio multum tribueret
color orationis antique uigor noue
cultꝰ int̾ nr̃m acpriꝰ scłm mellius ut

Expanded text:
libelli qui cum fama eius pugnant, mullibelli qui cum fama eius pugnant, multo quidem solutiores ipsis actionibus; illas enim cum destitueret cura, calor adiuubat; hi caloris minus habent, neglegentiae non minus. Declamantem audiuimus et nouissime quidem M.' Lepido ita ut, quod difficillimum erat, sibi displiceret. De T. Labieno interrogatis ? declamauit non quidem populo, sed egregie. non admittebat populum et quia nondum haec consuetudo erat inducta et quia putabat turpe ac friuolae iactationis. adfectauit enim censorium supetibus magis hominibus peruenerat quam uolentibus. summa egestas erat, summa infamia, summum odium. Magna autem debet esse eloquentia quae inuitis placeat et cum ingenia fauor hominum ostendat, fauor alat, quantam uim esse oportet quae inter obstantia erumpat? Nemo erat qui non cum homini omnia obiceret, ingenio multum tribueret. Color orationis antiquae, uigor nouae, cultus inter nostrum ac prius saeculum medius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
delectant. contrectata et ꝓpuis admo¬
ta fasticdio sunt. Sinite gͦ semel ex¬
haurire memoriam meam. et dimitte
uł ad actam. iureuirando qd̃ adfirmẽ
dixisse me que sciui queqz auduu. q̃q
adhanc rem ꝑtinere uidicaui. ꝑtin̾e
autẽ adrem ñ puto quo mͦ termagius
istos quoꝵ fama cum ip̃is extincta.
est. descauro si me int̾rogatis cũ illũ
mecum audieritis iniqui estis. Nõ no¬
ui quẽqͣm cuiꝰ ingenio ppłs romanus.
ꝑtinatius ignorierit dicebat sepecãm¬
deinde litiganti similior qmͣ agenti.
rant. Nichil erat illo uenustius genꝰ
uulgarium grauitas. ip̃e uultꝰ habitꝰ¬
q corporis mire ad auctoritatẽ oratori¬
rus sedquantum desereret plereq ac¬
tiones male inomnib. tam̃ aliꝙ ma¬
gni electiq ingenii uestigium exta¬
bat. raro aliqua astiobona. s qmͣ
fortune imputarẽ. sed illũ longa im¬
mo ppetua desidia ꝓduxerat ut nͥl
curare uellet. nͥl posset. orationes.uii.
bene cũ illo ignis egerat: sed extãt

Expanded text:
delectant, contrectata et propius admota fastidio sunt. Sinite ergo me semel exhaurire memoriam meam et dimittite uel adactum iureiurando, quo adfirmem dixisse me quae sciui quaeque audiui quaeque ad hanc rem pertinere iudicaui. Pertinere autem ad rem non puto quomodo L. Magiusistos quorum fama cum ipsis extincta est. De SCAVRO si me interrogatis, cum illum mecum audieritis, iniqui estis. Non noui quemquam cuius ingenio populus Romanus pertinacius ignouerit. Dicebat nedeinde litiganti similior quam agenti rat. Nihil erat illo uenustius, nihiuulgarium grauitas, ipse uultus habitusque corporis mire ad auctoritatem oratoriuus Scaurus sed quantum desereret. Pleraeque actiones malae, in omnibus tamen aliquod magni neclectique ingeni uestigium extabat. raro aliqua actio bona, sed quam fortunae imputares. Eo illum longa immo perpetua desidia perduxerat ut nihil curare uellet, nihil posset. Orationes septeBene cum illo ignis egerat, sed extant
Abbreviated transcription (Latin):
accusator nocet. uxorẽ meam nusquam
pudicam audiui nisi in adult̾ii elogyo.
deice int̾ram ocłos et aures ext̾noꝵim
uotib c laude. Sibi quisq ꝓte neget.
pudicam ille dixit. Ego impudicam.
puto plus credens cuu qͣm ꝑegrino:
marito. qm adult̾o. Ip̃m elogiũ scͥpsit
corruptoris animo. qr pudicam inquit
comperi. quod nulli p̃ter me contigit.
For mosa est hoc natura peccauit a lc̃a¬
sine uiro fuit hoc marit᷑ peccauit. pars.¬
apellata ẽ. hoc alus peccauit. Negauit hoc
pudice. heres relicta est. hoc feliciter. here

Expanded text:
accusator nocet. Vxorem meam nusquam accusator nocet. Vxorem meam nusquam pudicam audiui nisi in adulteri elogio. Deice in terram oculos et aures externorum uocibus claude: sibi quisque pro te neget. Pudicam ille dixit, ego inpudicam: puto, plus credetis ciui quam peregrino, marito quam adultero. Ipsum elogium scripsit corruptoris animo. Quia pudicam, inquit, conperi: quod nulli praeter me contigit. Pars altera. Formosa est: hoc natura peccauit. sine uiro fuit: hoc maritus peccauit. appellata est: hoc alius peccauit. negauit: hoc pudice. heres relicta est: hoc feliciter. here
Abbreviated transcription (Latin):
na potuis qm inueretunda sit. Longe añ
umpudiciciam suam ore qm uerbo neget.
slemo fortit̾ negantem it̾m rogauit. Qiũ
bonoꝵ solaheres esto que corrumpi nõ
potiusti. quia tam fidelit̾ pudiciciã cu¬
stodisti. Tace paulisꝑ nom̃ auctoris. nũ¬
quid non testamentũ uiri credet᷑. Ad eo¬
ne iam omnis patienna scłi nr̃i abiit ut
aduersus q̃rimoniam uiri. alieno teste
defendatur uxor: Muliebrium uicioꝵ fũ¬
dam̃tum auaritia ẽ. que potest ñ timere
opinionem adultirii. potest ñ tim̾e ad¬
ulterium. Ex omni rupe conchilũ tͣhit᷑.
quo uestis cruentetur. Infelices ancillarũ
greges laborant. ut adultera tenui ueste.
ꝑspicua sit. et nichil incorpore uxorissue
plus marit᷑ qmquilibet alienꝰ ꝑegrinꝰ¬
q cognou̾it futura eiꝰ estimabo iudicia.
Interim qd̃ rogat comperit inpudicam.
Omnes te impudicam loquuntur pudicã
tm̃. et unꝰ. ⁊ ꝑ egrinꝰ. cui plus laudator ꝗͣ

Expanded text:
na potius quam inuerecunda sit; longe ante na potius quam inuerecunda sit; longe ante inpudicitiam suam ore quam uerbo neget. nemo fortiter negantem iterum rogabit. “Omnium bonorum sola heres esto, quia corrumpi non potuisti, quia tam fideliter pudicitiam custodisti.” Tace paulisper nomen auctoris: numquid non testamentum uiri creditur? Adeone iam omnis patientia seculi nostri abiit, ut aduersus querimoniam uiri. alieno teste defendatur uxor? Muliebrium uitiorum fundamentum auaritia est. Quae potest non timere opinionem adulterii, potest non timere adulterium. Ex omni rupe conchylium contrahitur quo uestis cruentetur. Infelices ancillarum greges laborant, ut adultera tenui ueste perspicua sit et nihil in corpore uxoris suae plus maritus quam quilibet alienus peregrinusque cognouerit. Futuro uetus aestimabo iudicium; interim quod rogat conperit, inpudicam. Omnes te inpudicam locuntur, pudicam tantum et unus et peregrinus, qui plus laudator quam
Abbreviated transcription (Latin):
Meam quoq luxuriam patri imputabo.
Non sub senera studui disciplina. ñ sub bñ
institute domus lege degui. que posset
adolescentis formare mores. et ã uiciis e¬
tatis abducere. Quodam mͦ ad luxuriam
ãpatre p̃ missus sum. Madent unguento
cani.⁊ comes sator senex nulli nimis luxu¬
riosus sed paruni uidetur sanus.
uidam peregrinus negociator
tus ẽ. inuiciniam mulieris. ꝑ egrinus m̃¬
ceador migrauit. Ter illã appellauit de¬
stupro. adiectis p̃ ciis. Negauit illa. Deces¬
sit negociator testamento omnib bonis
heredem reliquit formosam. et ad iecit
elogium. quia pudicam comꝑi. Ad iit
hereditatẽ. Redit maritꝰ. accusat adul¬
matio. eram querelam detuli. Non
accuso adusteram. nisi diuitẽ factam.
post tantos inpudicicie questus. sitacẽ
possum confitendum habeo. hec mea eã
adquisisse. Tempus est deuxore et marito
credi. fẽrat matrona iacentes int̾ram ocłos
⁊ ad uersus officiosum salutatorẽ: inhuma¬

Expanded text:
Meam quoque luxuriam patri imputabo. Meam quoque luxuriam patri imputabo. non sub seuera fui disciplina, non sub bene institutae domus lege, quae posset adulescentis formare mores et a uitiis aetatis abducere. Quodammodo ad luxuriam a patre praemissus sum. Madent unguento cani et commessator senex nulli nimis luxuriosus, sed parum sanus uidetur. peregrinus negotiator.tus est. in uiciniam mulieris peregrinus mercator migrauit; ter illam appellauit destupro adiectis pretiis; negauit illa. decessit negotiator, testamento heredem omnibus bonis reliquid formosam et adiecit elogium: “quia pudicam conperi.” adiit hereditatem. redit maritus, accusat adulSeram querelam detuli: non accuso adulteram nisi diuitem factam. Post tantos inpudicitiae quaestus si tacere possum, confitendum habeo hac me causa afuisse. Tempus est de uxore marito credi. Ferat matrona iacentes in terram oculos et aduersus officiosum salutatorem inhuma
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ quo nemo ciuis romanꝰ in agitandis
causis p̃sentiꝰ hũit iugenium. Quicqͥd¬
illi longa cogitatio p̃statura erat. pͥma
intentio animi dabat. Extemꝑe causas¬
desiderabat hanc commendationẽ ut ex
temꝑe agere duideret. de hoc eleganter
dixit. diuus augustus. uicinius inge¬
luxuriari cepit. Accusat᷑ a filio dem̃¬
tie. Contradicit᷑. accusator meus intra
se contrarios affectꝰ ht̃. Cupit rerũ dãp¬
nari. cͥmen absolui. Sed tu senex in qͥt
hoc dicis. luxuria tua seriꝰ cepit. cicius
desmet. Quidam suminum bonum dixe¬
runt uoluptatem. Nichil ẽ qm̾ opꝰ p̃ci¬
pientib habeo exemplum. Ostendi tibi
luxuriam. qm uite non uidebas. Ebrieta¬
temparri obicis ẽbrius. Pars altera.
Adolescens luxuriosus petcat. sed senex
luxuriosus iuisanit. Nemo uicia quia
quia odit unitatur. Quis imꝑator ob
hoc ip̃e dep̃lio fugit. ut benepugnaret.
ex̃citus: Non cohercet uicia qui ꝓuocat

Expanded text:
CIVS, quo nemo ciuis Romanus in agendis CIVS, quo nemo ciuis Romanus in agendis causis praesentius habuit ingenium. quicquid longa cogitatio illi praestatura erat, prima intentio animi dabat; ex tempore caudesiderabat hanc commendationem, ut ex tempore agere uideretur. de hoc eleganter dixit diuus Augustus: L. VINICIVS ingeluxuriari coepit. Accusatur a filio dementiae. Contradicit. Accusator meus intra se contrarios adfectus habet: cupit reum damnari, crimen absolui. “Sed tu senex es,” inquit; hoc dicis: luxuria tua serius coepit, citius desinet. Quidam summum bonum dixerunt uoluptatem. Nihil est mihi opus praecipientibus, habeo exemplum. Ostendi tibi luxuriam quam in te non uidebas. Ebrietatem patri obicis ebrius. Pars altera. Adulescens luxuriosus peccat, senex luxuriosus insanit. Nemo uitia quia odit imitatur. quis imperator ob hoc ipse de proelio fugit, ut bene pugnaret exercitus? Non coercet uitia qui prouocat.
Abbreviated transcription (Latin):
quid antiqua seuicia inuenerat. quicquid
adiecerat noua. quid ampliꝰ dicam: Et
tyrannus torquebat. et cum detyrannici¬
dio quereret. Non p̃mit censu non onerat
sũptib. Et ut scłimos est. interiꝰ luxu
fluente muliebris ambicio certamine mu¬
tuo usq inpublica dampna priuatis insa¬
nit. nunqͥd geminas et ex alieno lutore pe¬
tis lapillos: Expecta. potest parere. Nõ res¬
pondet ad certam diem fecunditas. sui iu
obiceres. nͥ teuindicassem. Eciam si scisti
de tyrannicidio iuri. nec indicastiñ ẽ bñfici¬
um scelus ñ fatere. Deinde nec scisti. Non eni
tibundicaui. uec tam magnũ consiliũ uini¬
lib quoq ammis graue cominisi muliebu
garrulitati que id solũ potest tacere quod
nescit. Quo tempore uyortorta est. uͥl adhiu
de tyrannicidio. cogitabam. Postea co¬
gitaui. ⁊ hec ip̃a mn cogitandi causa fu¬
it uxoris ultio. Si quod audierat tacuit.
non bñ ficium est. sed fides. Extra. L. uici¬

Expanded text:
quid antiqua saeuitia inuenerat, quicquid quid antiqua saeuitia inuenerat, quicquid adiecerat noua — quid amplius dicam? et tyrannus torquebat et cum de tyrannicidio quaereret. Num premit censum onerosa sumtibus et ut seculi mos est in deterius luxu fluente muliebris ambitio certamine mutuo usque in publica damna priuatis insanit? numquid gemmas et ex alieno litore petitos lapillos? Expecta, potest parere; non respondet ad certam diem fecunditas. sui iurobiceres nisi te uindicassem. Etiamsi scisti de tyrannicidio uiri nec indicasti, non est beneficium scelus non facere. deinde nec scisti; non enim tibi indicaui nec tam magnum consilium, uirilibus quoque animis graue, commisi muliebri garrulitati, quae id solum potest tacere quod nescit. Quo tempore uxor torta est nihil adhuc de tyrannicidio cogitabam; postea cogitaui et haec ipsa mihi cogitandi causa fuit uxoris ultio. Si quod audierat tacuit, non beneficium est sed fides. Extra. L. VINI
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. hc̃ tyrannus detyrannicidio. cogitare
siue isti aliquid excidit. siuenon. bene teg̾
uultꝰ. magna consilia. Tamen deuxoris gar¬
rulitate q̃re queri ñ potest. cũ sciat q̃m¬
admod̾ taceat. Inposita ineculeum sepiꝰ ad
absentem iurum respexit. quem ad p̃sen¬
tem tyrannũ. Explicatur totꝰ adu̾sus in¬
felicem feminam tyrannidem crudelitatis
apparatus. et illa instrum̃ta uiroꝵ quoq
animos ip̃o uisu frangentia. ad excricien¬
dam muliebris pectoris scientiam ꝓponunt᷑.
Herb̾ib corpꝰ abrumpit᷑. Nescio rei publice
antibi ista mulier datura sit liberos. Tỹran.¬
nicidam dedit. Miraris st transiit quin¬
quennium inter uxorem tortam ⁊ occupatũ
uirum. Scissum est corpus flagelł igne ad¬
ustum tormentisq conuulsum. Ignosce¬
tis puto mulieri. si dixero. fessaest. quid ty¬
rannicidio głaris : fãciliꝰ est tyrannũ occid̾e
qmͣ sustinere. uerbera. lamine. eculeus qͥc¬

Expanded text:
tus est hunc tyrannus de tyrannicidio cogitare, tus est hunc tyrannus de tyrannicidio cogitare, siue isti aliquid excidit siue non bene tegit uultus magna consilia; tamen de uxoris garrulitate queri non potest, cum sciat quemadmodum taceat. Inposita in eculeum saepius ad absentem uirum respexit quam ad praesentem tyrannum. Explicatur totus aduersus infelicem feminam tyrannicae crudelitatis apparatus et illa instrumenta uirorum quoque animos ipso uisu frangentia ad excutiendam muliebris pectoris scientiam proponuntur, uerberibus corpus abrumpitur. Nescio, respublica, an tibi ista mulier datura sit liberos; tyrannicidam dedit. Miraris si transiit quinquennium inter uxorem tortam et occupatum uirum? Scissum corpus flagellis, igne adustum tormentisque conuulsum. ignoscetis puto mulieri si dixero: fessa est. Quid tyrannicidio gloriaris? facilius est tyrannum occidere quam sustinere. Verbera, laminae, eculeus, quic
Abbreviated transcription (Latin):
uentum meminsustinebatur. Intraui.
Iam cãdentes ocłos ad meũ nomen erexit.
fugientemq ammam retinuit. In sin u
meo et filium et animam deposuit. Nun¬
tiatum est mͥ inultunis ẽẽ filium. nec hoc
ã fratre. Pars alt̾a. Pater istiuus incertꝰ ẽ.
benetum isto ageret᷑ siet mater. Incidit ĩ
meretricem. initer cet̾a mala. et fecundam
mulier nescio aduersus patrem iniriosior
qd̃ abstulist. illi heredem. an qd̃ dedisti.
Ad optauit eius filium ꝓpt̾ qm eiecerat
suum. Torta a tyranno uxor ꝓmarito.
orta a tyranno uxor nunqͥd deuri tyrã¬
nicidio. sciret. ꝑscuerauit negare. Postea
marit᷑ eiꝰ tyrannum octidit. Intraqͥnq̃n¬
nium non pariẽtem st̾ilitatis nomine
dimisit. Agit illa ingrati. declamatio. Cas
nuptias tẏrannicidium diduxit quas non
diduxit tyrannus. Trahebantur matrone
rapiebantur uirginez. nuile tunc uidebant᷑
feliciores. qm que libros ñ habebant. Suspica.¬

Expanded text:
uentum meum sustinebatur. Intraui; uentum meum sustinebatur. Intraui; iam cadentes oculos ad meum nomen erexit fugientemque animam retinuit. in sinu meo et filium et animam deposuit. Nuntiatum est mihi in ultimis esse filium, nec hoc a fratre. Pars altera. Pater istius incertus est: bene cum isto ageretur, si et mater. Incidit in meretricem inter cetera mala et fecundam. Mulier nescio an aduersus patrem iniuriosior quod abstulisti illi heredem an quod dedisti. Adoptauit eius filium propter quam eiecerat suum. Torta a tyranno pro marito. Torta a tyranno uxor, numquid de uiri tyrannicidio sciret, perseuerauit negare. postea maritus eius tyrannum occidit. intra quinquennium non parientem sterilitatis nomine dimisit. agit illa ingrati. Eas nuptias tyrannicidium diduxit, quas non diduxit tyrannus. Trahebantur matronae, rapiebantur uirgines, nullae tunc uidebantur feliciores quam quae liberos non habebant. Suspica