comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dispositum ꝑ angelos in manu mediatoris. Mediatoraũt
unius ñ .ẽ : ds̃ uero unus ẽ. Et hic occurrebat qđ sibi ip¬
se ꝓposuit. Lexergo aduersus ꝓmis sađi & respond&
absit. Red diditq nationem dicens. Sienĩ data e& lex
quae posset uiui ficare : omnino exlege e& iustititia
Sed condusit scriptura omnia subpeccato : ut promissio
exfide ihũ xp̃i daretur credentib & cetent. Vel si quid
eius modi est Pertin& ergo ad docendi curam non solum
apenre cliusa & nodosa soluere questionũ : sed etiã dũ hoc
agitur aliis questiomib: quae fortassis incederint neio qđ
dicimꝰ in probetur ꝑ illas. Autres fallatur occurrere sita¬
m̃ & ipsa carum solutio parit̃ occurrerit. Nemoueamꝰ quod
auferre ñ possumꝰ. Fit autem uitũ incidentes quȩstioni aliȩ
quaestiones & aliȩ rursus incidentib: incidentes ꝑtactan¬
t᷑atq: soluuntur : incã longitudinem nitiocinationis

Expanded text:
disposita per Angelos in manu mediatoris. Mediator autem disposita per Angelos in manu mediatoris. Mediator autem unius non est, Deus vero unus est. Et hic occurrebat, quod sibi ipse proposuit, Lex ergo adversus promissa Dei? Et respondit, Absit: reddiditque rationem, dicens, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sedex fide IESU Christi daretur credentibus, etc. vel si quid eiusmodi est. Pertinet ergo ad docendi curam non solum aperire clausa, et nodos salvere quaestionum: sed etiam tum hoc agitur aliis quaestionibus, quae fortassis inciderint, ne id quod dicimus, improbetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen et ipsa earum solutio pariter occurrerit, ne moveamus quod auferre non possumus. Fit autem, ut cum incidentes quaestioni aliae quaestiones, et aliae rursus incidentibus, incidentes pertractantur atque salvuntur, in eam longitudinem ratiocinationis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑreꝓmis sionem quacs in illegora hac enĩ s duo testim̃as
Vnũ quidem in montẽ sina in seruitutẽ genertens qđ ẽ agir s
Si nacnĩ mons c̃. in arabia quae coniunta est huic quae
nuno ẽ hicrusalem & seruit cũ filiis suis. Quacautẽ sursũ ẽ
nis confirmatũ testam̃tũ nemo irritũ facit. Aut su ꝑ ordinat
Ab nrhȩ dictes promissiones & seminicius. Nondicit & semi¬
nib: tãquã in multis : sed tã quã in uno & seminituo quođ ÷ xp̃s
Hoc autem autẽ dico testam̃tũ confirmatũ ađo qđ post qua¬
dringentos trigintiannos factẽ lex Non infirmat ad
cuacuanđes ꝓmissiones Si enĩ exlegehereditas ũ ñ exꝓmis¬
sione. Ab nthacautẽ ꝑ promissinẽ donauitđs. Et quia
occurrerepoterat audientis cogitationi. ut quidergo lex
data est si exilla ñ ẽ. hereditas : Ipse sibi obiecitatq: ait
uelut in t̃rogans. Qui dergolex : deinde respondit Enris¬
gressionis gratia posita c̃ : donecueniret sem̃ cũ ꝓmissũ ÷

Expanded text:
 duo testamenta, unum quidem a monte Sina in seruitutem generans, quod est Agar; Sina enim mons est in Arabia, quae coniuncta est huic quae nunc est Hierusalem; seruit enim cum filiis suis. Quae autem sursum est nis confirmatum testamentum nemo irritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Non dicit, Et seminibus, tanquam iHoc autem dico, testamentum confirmatum a Deo, quae post quadringentos et triginta annos facta est Lex, non infirmat ad evacuandas promissiones. Si enim ex Lege haereditas, jam non ex promissione. Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. Et quia occurrere poterat audientis cogitationi, Utquid ergo Lex data est, si ex illa non est haereditas? ipse sibi hoc objecit, atque ait velut interrogans: Quid ergo Lex? Deinde respondit: Transgressionis gratia proposita est, donec veniret semen cui promissum est,
Abbreviated transcription (Latin):
cepta quaedam tractandarum
scripturarum. quae studiosis earum
uideo non in commode posse tradi : ut non
solum legendo alios qui diuinarum lit terarum
operta aperuerum. sed &iam ipsi aperiendo pro¬
ficiant.: Haec tradere institui uolentib &ua¬
cogitanti sol& suggerere : &iam scribentiꝰ mihi
non deneg&. quod antequã exordiar. uid&ur
mihire ondendum esse. his qui haee rep̃hensu¬
risunt aut rep̃hensuri essent. si cos non ante
placaremus Quod si non nulli &iam post ista
rep̃henderint : siltim alios non mouebunt. Nec
ab utili stodio adimperitiȩ pigritiã reuocabuN.
quos mouere pos sint. prȩmunitos praeparatosq

Expanded text:
cepta quaedam tractandarum Scripturarum, quae studiosis earum video non incommode posse tradi; ut non solum legendo alios qui divinarum Litterarum operta aperuerunt, sed et aliis ipsi aperiendo proficiant. Haec tradere institui volentibus et va de hac re cogitanti solet suggerere, etiam scribenti mihi non deneget. Quod antequam exordiar, videtur mihi respondendum esse his qui haec reprehensuri sunt, aut reprehensuri essent, si eos non ante placaremus. Quod si nonnulli etiam post ista reprehenderint, saltem alios non movebunt, nec ab utili studio ad imperitiae pigritiam revocabunt, quos movere possent, nisi praemunitos praeparatosq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpartes cum legat qui habereuult cogauitum
Suemuero cogñitionis eius piget delongitudine
Nonqueritur. Ego timeri dõ arõ ago gratias ag
quo in hisquattuor bbris uonquali sego es sem
uimulta destrit sed quadis esse debeat qui in doc¬
trina sana idcstxp̃iana non solum sib sed alus
etiam labonere studet quantula cum que potui

Expanded text:
partes eum legat, qui habere vult cognitum; quem vero cognitionis ejus piget, de longitudine non queratur. Ego tamen Deo nostro gratias ago, quod in his quatuor libris non qualis ego essem, cui multa desunt, sed qualis esse debeat, qui in doctrina sana, id est christiana, non solum sibi, sed etiam aliis laborare studet, quantulacumque potui
Abbreviated transcription (Latin):
adbeatamuitam capessenđã secure sequi audeant: sed eas
sobrie diligenterq diudicent : & siquas inuenerint ab ho¬
minib: institutas uarias propter diuersam uoluntatem
instituentiũ &ignotas. ꝓpter suspitiones errantium :
maxime si habent &iã cũ demonib: in itã socioatẽ ꝑquadrumn¬
dam significationũ quasi quaeda pacta atq: conuenta repu¬
dient penitus & d&estentur: alienent &iã studiũ a super¬
fluis & luxoriosis hominũ institutis : Illa uero institana

Expanded text:
ad beatam vitam capessendam, secure sequi audeant: sed eas ad beatam vitam capessendam, secure sequi audeant: sed eas sobrie diligenterque dijudicent, et si quas invenerint ab hominibus institutas varias, propteinstituentium et ignotas propter suspiciones errantium, maxime si habent etiam cum daemonibus initam societatem per quarundam significationum quasi quaedam pacta atque conuenta, repudient penitus et detestentur, alienent etiam studium a superfluis et luxuriosis hominum institutis. illa uero instituta
Abbreviated transcription (Latin):
si derentur siue ad figurarũ aut ad sanorũ aliarũ ue
motionũ leges numeri adhibeantur in cõmutabiles
regular habent: neq ullo modo ab hominib: institutas
sed ingeniosorum sagacitate conꝑtas: Quae tamen omnia
quisquis dilexerit ut iactare se interimperitos uelit & non
potius quaerere unde sint uera quae tantũ modo uera eẽ per¬
sonserit : &unde quaeda non solũ uera sed &iã in cõmutabilia
quae in cõmutabilia ẽẽ conp̃henderit : Acsic abspecie corporũ
usq adhumanã mentẽ ꝑueniens. cumi psã mutabilem inue¬
nerit quod nunc docta nunc in doctasit. constituta tamen
inter in cõmutabilem supra seueritatẽ & mutabilia infrase
c&era adunius di laudẽ atq dilectionẽ cuncta conuestere
a quocuncta eẽ cognoscit : doctus uideri potest. esse autẽ sapiens
nullo modo : quã obrem uid&ur mihi studiosis ad olescentib
&timentib: dm̃ beatamq uitam quaerentib: salubriter p̃cipũ

Expanded text:
siderentur, sive ad figurarum, aut ad sonorum aliorum vel siderentur, sive ad figurarum, aut ad sonorum aliorum vel motionum leges numeri adhibeantur, incommutabiles regulas habent, neque ullo modo ab hominibus institutas, sed ingeniosorum sagacitate compertas. Quae tamquisquis ita dilexerit, ut iactare se inter imperitos uelit et non potius quaerere, unde sint uera quae tantummodo uera esse persenserit, et unde quaedam non solum uera sed etiam incommutabilia, quae incommutabilia esse comprehenderit, ac sic ab specie corporum usque ad humanam mentem perueniens, cum et ipsam mutabilem inuenerit, quod nunc docta, nunc indocta sit, constituta tamen inter incommutabilem supra se ueritatem et mutabilia infra se cetera ad unius dei laudem atque dilectionem cuncta conuertere, a quo cuncta esse cognoscit,: doctus uideri ponullo modo. Quamobrem videtur mihi studiosis et ingeniosis adolescentibus, et timentibus Deum, beatamque vitam quaerentibus salubriter praecipi,
Abbreviated transcription (Latin):
satã conclusionẽ quã prȩcepta eius capit: tard us autem
non eam uid&: sed multominus quod deilla p̃cipitur :
Magisq: in his omnib: ipsa ex pectacula ueritatis sepe
delectant: quã ex eis indis putando aut iudicando adiu¬
uamur : nisi foste quod exercitatiora reddunt ingenia:
fi&iam maligniora aut᷑ flatiora non reddant : Hoc ẽ
ut aut decipere uerisimile sermone atq: interrogationi¬
bus ament : aut aliquid magnũ quo se bonis atq: in nocen¬
tibus ante ponant se as secutos putent : qui ista didice¬
clarum est qđ non sit ab hominib: instituta : sed potius
indagata & inuenta : Non enim si cut primã syllabam
italiȩ quã breuem ꝓnuntiauer̃ u&eres. uoluit uirgilius
& longa facta est : Ita quis quã potest efficere cũ uoluerit
ut ter terna aut non sint nouẽ aut non possint efficere
quadratã figurã aut non adter nariũ numerũ tripla
sint ad senariũ sesq adnullũ dupla quia ontellegibiles
numeri semissemnon habent: Siue ergo inseipsis con¬

Expanded text:
atam conclusionem quam praecepta eius capit, tardus autem non eam uidet, sed multo minus quod de illa praecipitur, magisque in his omnibus ipsa spectacula ueritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut iudicando adiuuamur; nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est ut aut decipere uerisimili sermone atque interrogationibus ament aut aliquid magnum, quo se bonis atque innocentibus anteponant, se assecutos putent qui ista didiceclarum est, quod non sit ab hominibus instituta, sed potius indagata et inventa. Non enim sicut primam syllabam Italiae quam brevem pronuntiaverunt veteres, voluit Virgilius et longa facta est, ita quisquam potest efficere cum voluerit, ut ter terna aut non sint novem, aut non possint efficere quadratam figuram, aut non ad ternarium numerum tripla sint, ad senarium sescupla, ad nullum dupla, quia intelligibiles numeri semissem non habent. Sive ergo in seipsis con
Abbreviated transcription (Latin):
suas ingio era tionib: suis. Enumerrtis quoq filus
deomnibus. Haetrib filiorum noe scđm generationes
corum. secundum gentes eorum: ab hisdis ꝑsȩsunt
in sulegentium suꝑternt̃ post diluuiu: & eratomnis tersit : labiũ
unum & uexuna omnib: : Hocrtiq quod adiunctũ est & enei
omnis t̃nr labiũ unum & uoxuna omnibus. Ioest una lingua
omniũ : it edictum uidetur tam quã eo iã tẽpore quodisꝑsi fuenta
munis qđ ꝓculdubio repugnat superiorib: uerbis ubidictum est :
intribub: suis scđm linguassuas: Neq enimdicerenur habuisse
iam lingucssuis singuletrib quaegentes singulis fecerant : quando
crtomnib: unac cõmunis: Acꝑ hocrecipitulindo adiunctũ est
& eritomnis t̃nt labiumunũ &uox un a omnib: latent̃ narntio¬
ne redeunte ut diceretur quomodo factũ sit utexuna omniũ
lingua fuerint diuisi ꝑmultas : Et continuo deilla turris ae¬
dificatione narnitur. ubi haeceis iud ic iodiuino ingesta est

Expanded text:
suis, et gentibus suis. enumeratis quoque filiis de omnibus: hae tribus filiorum Noe secundum generationes eorum, secundum gentes eorum. ab his dispersae sunt insulae gentium super terram post diluuium. et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus. hoc itaque quod adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, id est una lingua omnium, ita dictum uidetur, tamquam eo iam tempore, quo dispersi fuemunis. quod procul dubio repugnat superioribus uerbis, ubi dictum est: in tribubus suis, secundum linguas suas. neque enim dicerentur habuisse iam linguas suas singulae tribus, quae gentes singulas fecerant, quando erat omnibus una communis. ac per hoc recapitulando adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, latenter narratione redeunte, ut diceretur quomodo factum sit, ut ex una omnium lingua fuerint diuisi per multas, et continuo de illa turris aedificatione narratur, ubi haec eis iudicio diuino ingesta est
Abbreviated transcription (Latin):
ne cruci fixerunt cũ passionibus & concupiscentiis .: Nisiquia
& hic quȩła uerba trans lata tractantur : sicutiest irađi &
cruci fixerunt : sed non tã multa sunt uelita posita ut obtogađ
sensum & allegoriã uel ȩnigmata faciant quã ꝓpriȩ figuratã
locutionẽ uoco: Quod autẽ hiere miȩdicit᷑ ecce constituite
hodie suꝑgentes & regna ut euellas & destruas & disꝑdas
& dissipes : non dubiũ quinfigurata locutio tota sit ad eũ finẽ
referenda quẽ siue tantũ dicta siue &iã facta sunt uel exđi
ꝑ sona uel ex hominũ quorũ nobis scĩtas cõmendatur.
tota figurata sunt quorũ ad caritatis pastũ enuleanda secre¬
ta sunt: Ouisquis autẽ rebus p̃tereuntib restrictius utitur
quã se habent mores cũ quib: uiuit : aut tẽperans aut suꝑsti

Expanded text:
 crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis, nisi quia et hic quaedam uerba translata tractantur, sicuti est ira dei et crucifixerunt; sed non tam multa sunt uel ita posita, ut obtegant sensum et allegoriam uel aenigma faciant, quam proprie figuratam locutionem uoco. quod autem Hieremiae dicitur: ecce constitui te hodie super gentes et regna, ut euellas et destruas et disperdas et dissipes, non dubium, quin figurata locutio tota sit ad eum finem r, siue tantum dicta siue etiam facta sunt uel ex dei persona utota figurata sunt: quorum ad charitatis pastum enucleanda secreta sunt. Quisquis autem rebus praetereuntibus restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum quibus vivit, aut temperans aut supersti
Abbreviated transcription (Latin):
stitionem profanorũ debemus musicam fugere siquid
inde cadintellegendas sc̃as scripturas rapere potuerimꝰ :

Expanded text:
stitionem profanorum debemus musicam fugere, si quid inde utile ad intelligendas sanctas Scripturas rapere potuerim
Abbreviated transcription (Latin):
uerba plurib: Intellegantur modis quos alia nonminus
diuina contestantia faciant ad probari : Vbi autẽ tali
sensui seruitur cuius incestũ cestis scãrũ scripturarum
testimoniis non possit aperiri : restat ut ratione reddita
mani festus appareat &iã si ille cuius uerba intellegere
quaerimus eum foste nonsensit: Sedlex consu&udo pe¬
riculosa est. Perscripturas enim diuinas multo tutius
ambulatur : quas uerbistrans latis opacitas cum scrutari
uolumus aut hoc inde exeat quod non habeat contro uer

Expanded text:
uerba pluribus intellegantur modis, quos alia non minus diuina contestantia faciant approbari? Vbi autem talis sensus eruitur, cuius incertum certis sanctarum scripturarum testimoniis non possit aperiri, restat, ut ratione reddita manifestus appareat, etiam si ille cuius uerba intellegere quaerimus eum forte non sensit. sed haec consuetudo periculosa est; per scripturas enim diuinas multo tutius ambulatur. quas uerbis translatis opacatas cum scrutari uolumus, aut hoc inde exeat quod non habeat controuer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineađ tam̃ ad tempus miscentur eccłae donecunus¬
quisq: de hacuita exeat uela frum̃to palea uenti labro
ultimo separ&ur : Quod enĩ scriptũ est apud esaiã quomodo
cetidit decaelo lucifermane oriens. & c&ent quae subfigura

Expanded text:
tineant, tamen ad tempus miscentur Ecclesiae, donec unusquisque de hac vita exeat, vel a frumento palea ventilabro ultimo separetur . Quod enim scriptum est apud Isaiam, Quomodo cecidit de coelo Lucifer mane oriens , et caetera, quae sub figura
Abbreviated transcription (Latin):
unođo colendo non nulla ueta inueniunt᷑ a pud aos qđ eoꝵ
tam quã aurũ & argentũ quod non ipsi instituerunt:
sed de quibusdã quasi metallis diuinȩ ꝓuidentiȩ quae
ubiq infusa est eruerunt: & quo ꝑuerse atq: iniuriose
ad obsequia demonũ abutuntur cũ ab eorũ misera sociẽ¬
tate sese animo separat deb& ab eis auferre xp̃ianus.
adusum iustum p̃dicantẽ euangelii .: Vestem quoque
illoꝵ idest hominũ quidem instituta sed tamen accomo¬
data homanȩ soci&ati qua in hacuita carere non possu¬
mus accipere atq habere licuerit : In usum conuestenda
xp̃ianum : Nam quid aliud fecet̃ multiboni fidles ñri
nonne aspicimus quanto auro &uestẽ suffarcinatus

Expanded text:
uno deo colendo nonnulla uera inueniuntur apud eos, quod eorum tamquam aurum et argentum, quod non ipsi instituerunt, sed de quibusdam quasi metallis diuinae prouidentiae, quae ubique infusa est, eruerunt et quo peruerse atque iniuriose ad obsequia daemonum abutuntur, cum ab eorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi euangelii. uestem quoque illorum, id est hominum quidem instituta, sed tamen accommodata humanae societati, qua in hac uita carere non possumus, accipere atque habere licuerit in usum conuertenda christianum. nam quid aliud fecerunt multi boni fideles nostri? nonne aspicimus, quanto auro et argento et ueste suffarcinatus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sine difficultate intellegunt᷑ ñ nulla sumimꝰ elocu¬
tionis exẽpla neqlla quã cõputa redebem̃imitandos nob
eoseẽ in hisquae ad exercendas &elimandas quođã modo
mentes legentiũ & adrumpenda fastidia atq: acuenda
studio discere uolentiũ caelandosquoq: siue uta pieta¬
tẽ conuertuntur siue utamisteriis scludant᷑ animos
impiorũ utili ac salubri obscuritate dixerun. Sic quippe
illi locutis ut posteriores quie os intellegentes expone¬
rent alterc̃ gratiã disparẽ quiđẽ uerũ tam̃ subsequen¬
tem indi eccła repperiren. Nonergo ȩxpositorescorũ
ita loquid ebent tam quam si& ipsi exponendossimi liauctori¬
tate proponunt : sed in omnib: sermonib: suis primitus ao
maxime utintellegentur elaborent & quantum possu
ꝑspicuitate dicendi utaut multum tardus sit quiñ intel¬
legit aut in rerũ quas explicare autquas ostendere uolumꝰ

Expanded text:
quae sine difficultate intelliguntur nonnulla sumimus elocuquae sine difficultate intelliguntur nonnulla sumimus elocutionis exempla; nequaquam tamen putare debemus imitandos eos nobis esse in iis quae ad exercendas et elimandas quodammodo mentes legentium, et ad rumpenda fastidia atque acuenda studia discere volentium, celandos quoque, sive ut ad pietatem convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam se ipsi exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligat, aut in rerum quas explicare atque ostendere volum
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ pulcher & quẽ ad modũ afficiat legentes atq: intelle¬
gentes ñ opus est ciquã dici supse ñsentit. Et plura
quidẽ quaeꝑ tineant ad p̃cepta eloquentiae in hoc ipso
loco quẽ pexemplo posuimus possunt repperiri : sed bonũ
auctorẽ nontam si diligenter discutiatur instruit
quã si ardenter accendit Neque enĩ hac humana
industria cõposita: sed diuinamente sunt fusa & sa¬
pient̃ &eloquent̃. Non intenta in eloquentiã sapientia.
& a sapientia non recedente eloquentia. Sienĩ sicut qui¬
potuer᷑ ea quaeo nitoria uelutaste discuntur ñ obser¬
uarentur & notarentur & in hacdo ctrinã redigeren
nisi prius inonitorũ inuenirentor ingenis. quid mirũ
si &inistis inueniunt᷑ quosille sit qetit ingenia
qua ꝓpt̃ &eloquentes quiđdẽ ñ solũ sapientes ca nonicos
nr̃os auctores doctoresq fate am talielo quenia qualis ꝑ

Expanded text:
tamen pulcher, et quemadmodum afficiat legentes atque intellitamen pulcher, et quemadmodum afficiat legentes atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit: et plura quidem quae pertinent ad praecepta eloquentiae, in hoc ipso loco, quem pro exemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem non tam si diligenter discutiatur instruit, quam si ardenter pronuncietur accendit. Neque enim haec humana industria composita, sed divina mente sunt fusa et sapienter et eloquenter, non intenta in eloquentiam sapientia sed a sapientia non recedente eloquentia. Si enim, sicut quipotuerunt, ea quae velut oratoria arte discuntur, non observarentur et notarentur, et in hanc doctrinam non redigerentur, nisi prius in oratorum invenirentur ingeniis; quid mirum si et in istis inveniuntur, quos ille misit qui facit ingenia? Quapropter et eloquentes quidem, non solum sapientes, canonicos nostros auctores doctoresque fateamur, tali el
Abbreviated transcription (Latin):
aliis quoda modo indiciuit : A diungens sicutdiuid putao¬
uer sehabere uascccantici : habentes impiclis uinum
& optimo unguento delibuti. Tria haet melius pronun¬
tiantur : si suspensis duob: priorib mẽ bris circuitut̃tio
firmatur . Iam uero qđ his omnib: adicit᷑ & nihilpati¬
ebantur suꝑ contritione suꝑ contritione ioseph.¬
siue continuatũ dicatur fitunũ sit mẽbrũ siuedecen¬
tius suspendatur & nihilpatiebantur & posthanc
distinctionem infenrtur suꝑ contritionẽ ioseph. atque
sibi mẽ bris circuitus miro decorȩ ñ dictũ est nihil patie¬
bantur suꝑ contritionem frtritionẽ frtris. sed posi¬
tus ẽ ꝓfratre ioseph. ut quicũq: frater ꝓprio significa¬
r&ur eius nomine cuius exfratrib: fama p̃clant est uel
in mabis quaependit uel in bonis quaerependit. Iste ceste
tropus: ubi ioseph quẽcũq fratrẽ facit intellegi. nescio
utrũ quã dicimus & docuimus aste traxdatur . quã sic

Expanded text:
aliis quodammodo indicavit, adjungens, Sicut David putavaliis quodammodo indicavit, adjungens, Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti. Tria haec melius pronuntiantur, si suspensis duobus prioribus membris circuitus, tertio finiantur. 20. Jam vero quod his omnibus adjicitur, Et nihil patiebantur susive continuatim dicatur, ut unum sit membrum, sive decentius suspendatur, Et nihil patiebantur, et post hanc distinctionem inferatur Super contritione Ioseph, atque sit bimembris circumitus: miro decore non dictum est, Nihil patiebantur super contritione fratris; sed positus est pro fratre Ioseph, ut quicunque frater proprio significaretur eius nomine, cuivis ex fratribus fama praeclara est, vel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe Tropus, ubi Ioseph quemcunque fratrem facit intelligi, nescio utrum illa quam didicimus et docuimus arte tradatur. Quam sit
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ uero t̃tiã ꝑtinentem qui comeditis inquitag¬
nũ degrege & uitulos demedio arm̃ti: ut in pote state
sit ꝓnuntiantis utrũ singula finiant & mẽ bresint sex
An primũ & t̃tiũ & quintũ uoce suspendat. & scđmpri¬
mo quastũttio sextũ quinto conectendo tresbi¬
mẽ brescirtuitus decentissime faciat. Vnũ qđ ca¬
lamita s inminens alterũ collectus inpurus. Testium
quo ꝓdigam̃ samonstretur. Ocinde luxoriosã remor¬
detauriũ uoluptatẽ : ubi cum dixis set quicanitis
ad uocẽ psal terii qm̃ potest exerceri sapient᷑ a sapi¬
entib: musi cami nebili de core dicendi in uectionis
impetu relaxato & non adillos sed deillis iamloquens
utnos musicã sapientis amusi ca luxuriantis dis¬
tinguere cõmoneret. Nona it qui caniti saduocẽ
psalteris & sicurt dauid putaitis uos habere uasa cantia.
sed cũ illud adillos dixiss& quod luxoriosi audiredebeñ
qui caniti s aduocem psadterii : imperitiam quoq: eorum

Expanded text:
tatem vero tertiam pertinentem, Qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti: ut in potestate sit pronuntiantis, utrum singula finiat, et membra sint sex, an primum et tertium et quintum voce suspendat, et secundum primo, quartum tertio, sextum quinto connectendo, tres bimembres circuitus decentissime faciat; unum quo calamitas imminens, alterum quo lectus impurus, tertium quo prodiga mensa monstretur. 19. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem. Ubi cum dixisset, Qui canitis ad vocem psalterii, quoniam potest exerceri sapienter a sapientibus musica, mirabili decore dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis jam loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis distinguere commoneret, non ait, Qui canitis ad vocem psalterii, et sicut David putatis vos habere vasa cantici: sed cum illud ad illos dixisset, quod luxuriosi audire deberent, Qui canitis ad vocem psalterii, imperitiam quoque eorum
Abbreviated transcription (Latin):
se ut ad sp̃ĩtilẽ sensum scrutandũ magis ã monere tur
lectoris intedio. undectiã obscunr ñ nulla quia magis
tropica s eorũ : sed sicut exhebreo inlatinũ eloqͥũ prbo
hieronimo utriusq: linguae perito int̃p̃tante tnens¬
latas. Cũigitur urgueret impios suꝑbos luxoriosos
& frect̃na eiđo neglegentis simos caritatis rusticos
uel exrustico iste ꝓpheta : excla mauit dicens
Vequio pulentiestis insion & confiditis in monte sa mariȩ
optimates capita populorũ. ingredientes pompatice
domũ isrł Tnensite inchallane & uidete : &ite. inde
inemat hmagnã & descendite ingethpalestin orũ &¬
& ad optima quaeq regna horũ silatiort̃minus eorũ t̃mi
nouro ẽ. Qui se pantiesti in diẽ malũ : & appropinqua

Expanded text:
se, ut ad spiritualem sensum scrutandum magis admoneretur se, ut ad spiritualem sensum scrutandum magis admoneretur lectoris intentio; unde etiam obscuriora nonnulla, quia magis tropica, sunt eorum: sed sicut ex hebraeo in latinum eloquium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, translata sunt. 16. Cum igitur argueret impios, superbos, luxuriosos, et fraternae ideo negligentissimos charitatis, rusticus vel ex rustico iste propheta exclamavit, dicens: Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel. Transite in Chalanne, et videte, et ite inde in Emath magnam: et descendite in Geth Palaestinorum: et ad optima quaeque regna horum; si latior terminus eorum termino vestro est. Qui separati estis in diem malum: et appropinqu
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ scientia : Nullo modo aliuo posset intellegi. Scien¬
tiã plane ñ cunctatus ẽ pro fiteri : sinequa eẽ doctor
gentium ñ ualeret. Ceste siquid eius proferimus ad exẽ¬
plũ eloquentiae exillis epistolis utiq proferimus quas
etiã ipsi obtrectatores eius qui sermonẽ p̃sentis contẽpti¬
bilẽ putari uolebant gnrues & fortes eẽ. confessisunt
Dicendũ ergomihi aliquid ẽẽ uideo &deeloquentia
ꝓpbetarum : ubi ꝑ tropologiã malta obteguntur
Quae quantomagis troens latis uerbis uidentur ope¬
riri : tanto magis cũ fuerinta ꝑta dulcescuñ. Sed hoc
sint. Et ex illius prophetȩ libro potissimũ hoc faciam
quise pastorem uł arm̃tariũ fuissedicit : atq: inde
diuinitus ab latũ atq: missũ utđi populo ꝓphataret
NoN autem scđm septuaginta in t̃ pretes quietiã
ipsidiuino spuint̃ p̃tatiob hocalit̃ uidentur ñ nulla dixis¬

Expanded text:
sed non scientia, nullo modo aliud posset intelligi. Sciensed non scientia, nullo modo aliud posset intelligi. Scientiam plane non cunctatus est profiteri, sine qua esse doctor Gentium non valeret. Certe si quid ejus proferimus ad exemplum eloquentiae, ex illis Epistolis utique proferimus, quas etiam ipsi obtrectatores ejus, qui sermonem praesentis contemptibilem putari volebant, graves et fortes esse confessi sunt . Dicendum ergo mihi aliquid esse video et de eloquentia Prophetarum, ubi per tropologiam multa obteguntur. Quae quanto magis translatis verbis videntur operiri, tanto magis cum fuerint aperta dulcescunt. Sed hoc sint. Et ex illius prophetae libro potissimum hoc faciam, qui se pastorem vel armentarium fuisse dicit, atque inde divinitus ablatum atque missum, ut Dei populo prophetaret . Non autem secundum Septuaginta interpretes, qui etiam ipsi divino Spiritu interpretati, ob hoc aliter videntur nonnulla dixis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ mentior. Aedeinde quomodo periditatus fuerit.
& quomodo eua serit: breuissime narrat. Longum
est cetera ꝑsequi: uel in cliis scãrũ scripturarũ locis
istademonstrare. Quidsi etiã figunt locutionis quae
illa arte traduntur. in hisautem quȩ ad apłi eloqͥũ
cõmemoneui ostendere uoluissẽ : Nonne facilius
grirues homines menimiũ quã quis quã studiosorũ
sibi sufficientem putaret. Haec om̃a quando ama¬
gistris docent promagno habent᷑ : magno emuntur
magna iactatione uenduntur. Quc̃ iactationem
&iamego redolere uertor dũ ista si cdissero. Sed madedoctis
putan. Non qui c ñ habent : sed quia ñ ostentant quã nimis
istidiligunt eloquentiã. Sed forte quisputat tãquam
eloquentẽ nr̃ melegis semeapłm paulũ uidetur enĩ ubi
Ait & suimperitus sermone sed ñ saentia : qua si conce¬
dendo obtrectatorib: si clocutus ñtãquã iduerũ agnosce¬
ret confitendo. Si autẽ dixis set imperitus quiđẽ sermono

Expanded text:
n mentior. Ac deinde quomodo periclitatus fuerit, et quomodo evaserit, brevissime narrat. Longum est caetera persequi, vel in aliis sanctarum Scripturarum locis ista monstrare. Quid si etiam figuras locutiilla arte traduntur, in iis saltem quae de Apostoli eloquio commemoravi, ostendere voluissem? nonne facilius graves homines me nimium, quam quisquam studiosorum sibi sufficientem putarent? Haec omnia quando a magistris docentur, pro magno habentur, magno emuntur pretio, magna jactatione venduntur. Quam jactationem iam ego redolere vereor, dum ista sic dissero. Sed male doctisputant, non quia non habent, sed quia non ostentant, quam nimis isti diligunt, eloquentiam. 15. Sed forte quis putat, tanquam eloquentem nostrum elegisse me apostolum Paulum. Videtur enim ubi ait, Etsi imperitus sermone, sed non scientia , quasi concedendo obtrectatoribus sic locutus, non tanquam id verum agnosceret, confitendo. Si autem dixisset, Imperitus quidem sermone,
Abbreviated transcription (Latin):
naturas aliarũ uerum quȩ plerumq: inscripturis
similitudinis alicuius gratia ponuntur: Nam &
de serpente quod notum est totũ corpuseũ ꝓcapite
obicere ferientib: quantũ in lustrant sensum illum
quod dñs iub& astutos nos eẽ sicut serpentes. ut sci
tibus offeramus nefides xp̃iana tam quã nec&ur
In nobis si parcentes corpori negamus đm : uel illud
quod ꝑ cauernȩ angustias cocastatus deposita u&ere
tonica uires nouas accipere dicitur. quantũ concinit
adimitanđã ipsam serpentis astutiã exuendumq:
ueterem hominẽ sicut a postolus dicit . ut induamur
nouo : & exuenđu ꝑ angustias. dicente dño: Intrate
perangustam postam : Vit ergo notitia naturȩ ser¬
pentis in lustrat. multas similitudines quaede hoc
animante scriptura dare consueuit : sic ignorantia
non nullorũ animaliũ quae non minus ꝑsimili tudi¬
nes cõmemorat: impediat plurimũ intellectorem::
sic lapidũ sic herbarũ uel quȩque tenentur radicib:

Expanded text:
naturas aliarumue rerum, quae plerumque in scripturis similitudinis alicuius gratia ponuntur. nam et de serpente quod notum est totum corpus eum pro capite obicere ferientibus, quantum inlustrat sensum illum, quod dominus iubet astutos nos esse sicut serpentes, ut sciltibus offeramus, ne fides christiana tamquam caput necetur in nobis, si parcentes corpori negemus deum. uel illud, quod per cauernae angustias coartatus deposita uetere tunica uires nouas accipere dicitur, quantum concinit ad imitandam serpentis astutiam exuendumque ipsum ueterem hominem, sicut apostolus dicit, ut induamur nouo, et exuendum per angustias dicente domino: intrate per angustam portam! ut ergo notitia naturae serpentis inlustrat multas similitudines, quas de hoc animante scriptura dare consueuit, sic ignorantia nonnullorum animalium, quae non minus per similitudines commemorat, impedit plurimum intellectorem; sic lapidum, sic herbarum uel quaeque tenentur radicibus.
Abbreviated transcription (Latin):
duobus pracceptis. t̃ota l expend& & om̃s proph&e
Finis itaq p̃ceptiest dilectio: & ea gemina id est dđi
& proximi : quod site totũ intellegas idest animum
& corpus & proximũ totũ id est animũ &corpuseiis.
Homoenim exanimo constat & corpore : Nullum
rerum diligendarũ genus. in his duobus p̃ceptis
praeter missum est : cumenim p̃currat dilectiođi eiusq:
dilectionis modus praescriptus appareat. Ita ut c&tta
in illũ confluant : dedilactionetua nihil dictũ uidetur ⁊
Sedcũ dictum est diliges proximũ tuũ tamquã teipsũ:
simul & tui abste dilectio non pra&er missu est
ille autẽ iuste & scãe uiuit : qui rerũ integer estima¬
tor est: Ipseautẽ qui or dinatã hab& dilactionem :

Expanded text:
duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. finis itaque praecepti est dilectio, et ea gemina, id est dei et proximi. quod si te totum intellegas, id est animum et corpus, et proximum totum, id est animum et corpus eius — homo enim ex anima constat et corpore — nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermisdilectionis modus praescriptus appareat, ita ut caetera in illum confluant. De dilectione tua nihil dictum videtur; sed cum dictum est: « Diliges proximum tuum tanquam te ipsum, » simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. Ille autem juste et sancte vivit, qui rerum integer aestimator est. Ipse autem qui ordinatam habet dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
plius diligebantur consequerentur. Nonergo
propterea quisquã dicendus est non dilige salutẽ
atq: in colomitatẽ corporis sui. quia plus aliquid
diligit. Nam& auarus quãuis pecuni ã diligat. tamen
xm& sibi panẽ : quod cũ facit dat pecuniam qui ã multũ
diligit & augere desiderat. sed quia pluris estimat
salutẽ corporis sui quae illo pane fulcitur: suꝑ uaca¬
neum est diutius deremani festissima disputare
quod tamen plerumq: nos facere cogit error impioꝵ¬
Ergo qm̃ praecepto non opus est ut sequisq & cor¬
pussuum diligat. id est qm̃ id qđ sumus & id quod
infranos adnos tamen ꝑtin& in concussa naturae
lege diligimus quae inbestiis &iam promulgata est
Nam & bestiȩ seatq: corpora sua diligunt. restabat
ut & deillo quod supranos est & deillo quod iuxta
nos est p̃cepta sumeremus. Diliges inquit dñm dm̃tuũ
tua & diliges proximũ tuũ tamquã teipsum :̃ in his

Expanded text:
plius diligebant, consequerentur. Non ergo plius diligebant, consequerentur. Non ergo propterea quisquam dicendus est non diligere salutem atque incolumitatem corporis sui, quia plus aliquid diligit. Nam et avarus quamvis pecuniam diligat, tamen emit sibi panem: quod cum facit, dat pecuniam quam multum diligit et augere desiderat; sed quia pluris aestimat salutem corporis sui, quae illo pane fulcitur. Supervacaneum est diutius de re manifestissima disputare, quod tamen plerumque nos facere cogit error impioquoniam praecepto non opus est ut se quisque et corpus suum diligat, id est, quoniam id quod sumus, et id quod infra nos est, ad nos tamen pertinet, inconcussa naturae lege diligimus, quae in bestias etiam promulgata est nam et bestiae se atque corpora sua diligunt; rut de illo quid supra nos est, et de illo quod juxta nos est, praecepta sumeremus. Diliges, inquit, Dominum Deum tuum  diliges proximum tuum tamquam te ipsum: in his
Abbreviated transcription (Latin):
unũ oculũ uel sine sensu doloris amittere. &iam¬
si in altero tantus cernendi sensus remaner& quan¬
tus erat induobus. Nisi ab aliquare quae praeponenda
ess& urger& isto atq: huius modi documentis satis
ostenditur eis quisine ꝑtinacia uerũ requir̃ quam
ceste sententia sit apostoli ubiait . Nemo enimum¬
quã carnẽ suam odio habuit. ad didit &iã sed nuirit
p̃cipiendus est homini id est quomodo sediligat
ut prosit sibi. quin autẽ sediligat & prodesse sibi
uelit dubitare dementis est p̃cipiendũ &iã quomodo
corpussuũ diligat ut ei or dinate prudenterq con¬
sulat. Nam quod diligat &iam corpussuũ idque
saluum habere atq integrum uelit ȩque mani fes¬
tumest aliquid itaq amplius diligere aliquis potest
quã salutẽ atq inte gritatẽ corporis sui. nã multi &
dolores & amissiones non nullorũ mẽbrorũ uolun¬
tarias suscepisse inueniuntur . sed ut alia quae am¬

Expanded text:
unum oculum vel sine sensu doloris amittere, etiamunum oculum vel sine sensu doloris amittere, etiamsi in altero tantus cernendi sensus remaneret, quantus erat in duobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeret. Isto atque hujusmodi documento satis ostenditur eis qui sine pertinacia verum requirunt, quam certa sententia sit Apostoli, ubi ait: Nemo enim unquam carnem suam odio habuit. Addidit etiam: Sed nutrit praecipiendus est homini, id est, quomodo se diligat, ut prosit sibi. Quin autem se diligat, et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Praecipiendum etiam quomodo corpus suum diligat, ut ei ordinate prudenterque consulat. Nam quod diligat etiam corpus suum, idque salvum habere atque integrum velit, aeque manifestum est. Aliquid itaque amplius diligere aliquis potest, quam salutem atque integritatem corporis sui. Nam multi et dolores et amissiones nonnullorum membrorum voluntarias suscepisse inveniuntur, sed ut alia quae am
Abbreviated transcription (Latin):
cosuo corporibellũ ingerunt : Inquo fallit eos
Dictum est enim hoc propter indomitã carnalẽ
consuetudinẽ aduersus quã sp̃s concupiscit.
Non ut interimat corpus sed ut concupiscentiã
eius:idest consuetudine malaedomita faciat. spũi
sabiugatũ qđ naturalis ordo desiderat : qui aenim hoc
erit postresur rectionẽ ut corpus omni modo cemqui¬
ete sũma spui subditũ in mostaliter uigeat : hoc &iã
in hac uita meditandũ est ut consuetudo carnalis mut&ur
inmelius. Nec inor dinatis motibus resistat spũi : quod donec
quod diligit uult subditum esse meliori : Nec ꝑodium
resistente carne : sed ꝑ consuetudinis uinculũ qđ apa¬
rentũ &iam ꝓpagine inueteratũ naturȩ lege inole¬
uit : Idergo ait sp̃s indomanda carne : ut soluat male
consuetudinis quasi pacta ꝑuersa. & fiat pax consue¬
tudinis bonẽ : tamen nec istiqui falsa opinione
deprauatã corpora sua detestantur parati es sent.

Expanded text:
co suo corpori bellum ingerunt. In quo fallit eos co suo corpori bellum ingerunt. In quo fallit eos Dictum est enim hoc propter indomitam carnalem consuetudinem, adversus quam spiritus concupiscit; non ut interimat corpus, sed ut concupiscentia ejus, id est consuetudine mala edomita, faciat spiritui subjugatum, quod naturalis ordo desiderat. Quia enim hoc erit post resurrectionem, ut corpus omnimodo cum quiete summa spiritui subditum immortaliter vigeat, hoc etiam in hac vita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius, nec inordinatis motibus resistat spiritui. Quod donec quod diligit vult subditum esse meliori: nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis vinculum, quod a parentum etiam propagine inveteratum naturae lege inolevit. Id ergo agit spiritus in domanda carne, ut solvat malae consuetudinis quasi pacta perversa, et fiat pax consuetudinis bonae. Tamen nec isti qui falsa opinione depravati corpora sua detestantur, parati essent
Abbreviated transcription (Latin):
intollerabilis omnino suꝑbia est: Nemo ergo
seodit & hinc quidem nulla cũ aliqua sectaques¬
tio fuit. sed nequecor pussuũ quis quã odit
uerum est enim qđ ait apostolus. Nemoumquã
carnẽ sua odio habuit : & quod non nulli dicunt
enimcorpussuũ sed corruptiones eius & pondus
oderunt: Nonitaq nullũ corpus sed in corruptũ
nullum corpus eẽ sitale fuerit : quiatale aliquid
esse animã putant : quod autẽ continentia qua da
& laboribus quasi ꝑ sequi uidentur cor porasua:
qui hoc recte faciunt non id agunt ut non habent
corpus sed ut habeant subiugatũ & paratũ ado¬
pera necessaria : Libidines &iam male utentes
corpore idest consuetudines inlinatioñis animȩ
ad fruenđu inferioribus ꝑ ipsius corporis laborio¬
sam quanđã militiã extinguere affectant: Nã
nonse interimunt & curã suȩ ualitudinis gerunt ⁊
Qui autẽ ꝑuerse idagunt : quasi naturaliter inimi¬

Expanded text:
intolerabilis omnino superbia est. Nemo ergo intolerabilis omnino superbia est. Nemo ergo se odit, et hinc quidem nulla cum aliqua secta quaestio fuit, sed neque corpus suum quisquam odit; verum est enim quod ait Apostolus: Nemo unquam carnem suam odio habuit. Et quod nonnulli dicunt,enim corpus suum, sed corruptiones ejus et pondus oderunt: non itaque nullum corpus, sed incorruptum nullum corpus esse, si tale fuerit, quia tale aliesse animam putant. Quod autem continentia quadam et laboribus quasi persequi videntur corpora sua; qui hoc recte faciunt, non id agunt ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines et inclinationes animae ad fruendum inferioribus, per ipsius corporis laboriosam quamdam militiam exstinguere affectant. Nam non se interimunt, sed curam suae valetudinis gerunt. 25. Qui autem perverse id agunt, quasi naturaliter inimi
Abbreviated transcription (Latin):
animus in comutabilium in e omniũ regnatore id
agit ut ipse sibi regn& & corpori suo : &ideo non
potest nisi & se & corpus suũ diligere : Magnũ
autẽ aliquid adeptũ seputat: si &iã sotiis id est aluis
hominibus dominari potuerit : In est enim uitioso
animo id magis ad p&ere & sibi tam quã debitum
uindicare: qđ uni proprie debetur đo talis autẽ¬
suidilectio: melius odium uocatur.: Iniquum est
enim quia uult sibi seruire quod infrase est: cũ
ipse superiori seruire noluerit : Rectissimeq¬
quȩ dictum est: qui autẽ diligit iniquitatem
odit animã suã: & ideo fit infirmus animus.
& de mostali corpore cruciatur: Necesse ẽ enĩ
ut illud diligat & eius correptione p̃grau&ur:
In mostalitas enim & incorruptio corporis.
desanitate Animi existit : sanitas autẽ animi ẽ :
firmissime inherere potiori. hoc est in cõmuta¬
bilido: cũ uero &iã eis qui sibi naturaliter pa¬
res sunt hoc est hominibus dominari affectat.

Expanded text:
animus ab incommutabili lumine omnium regnatore, id agit ut ipse sibi regnet et corpori suo; et ideo non potest nisi et se et corpus suum diligere. 23. Magnum autem aliquid adeptum se putat, si etiam sociis, id est aliis hominibus, dominari potuerit. Inest enim vitioso animo id magis appetere, et sibi tanquam debitum vindicare, quod uni proprie debetur sui dilectio melius odium vocatur. Iniquum est enim, quia vult sibi servire quod infra se est, cum ipse superiori servire nolit. Rectissimeque dictum est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam; et ideo fit infirmus animus, et de mortali corpore cruciatur: necesse est enim ut illud diligat, et ejus corruptione praegravetur. Immortalitas enim et incorruptio corporis de sanitate animi existit. Sanitas autem animi est firmissime inhaerere potiori, hoc est incommutabili Deo. Cum vero etiam eis qui sibi naturaliter pares sunt, hoc est hominibus, dominari affectat,
Abbreviated transcription (Latin):
ginta anni hieremiae ꝓuniuersotem pore spĩtalit̃ accipi
quo est apud abienos eccła. Siue ꝑscipsos sicut decem ꝑdecem¬
centum sunt : aduodecim ꝑduodecim centum quad neginta
quattuor: quo numero significatur un iuersitas scõrũ
in apocabͥpsi. Vnde a par& a ñ solũ : tem porum quaesti¬
ones istis numensesse soluendas : sed latius patere sig¬
nificationes eorum & in multa ꝓserpere : Neq: enim nu¬
merus iste in apolspsi ad temporr ꝑtin& : sed adhomines :
scriptunarũ satis uigilant̃ inuentam : Si cenimdicuntur quȩ¬
dđa quasi sequantur in ordine temporis. uł rerum continu¬
atione narrentur : cum adprione quae p̃t̃missafueraent

Expanded text:
ginta anni Hieremiae, pro universo tempore spiritualiter accipi, quo est apud alienos Ecclesia, sive per seipsos: sicut decem centum sunt; et duodecim per duodecim, centum quadraginta quatuor; quo numero significatur universitas sanctorum in Apocalypsi . Unde apparet non solas temporum quaestiones istis numeris esse solvendas, sed latius patere significationes eorum, et in multa proserpere. Neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines. Scripturarum satis vigilanter inventam. Sic enim dicuntur quaedam quasi sequantur in ordine temporis, vel rerum continuatione narrentur, cum ad priora quae praetermissa fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati ex aliis locis scãrum scripturarũ doceri potest :
Iotamen conante quidiuina scrutatur eloquia : ut aut
aduoluntatẽ ꝑueniatur auctoris ꝑ quã scripturã illã
sc̃s operatus est sps: siue hoc assequatur siue aliã sen¬
tentiã deillis uerbis quȩ fidei recte non refragatur¬
exculpa testimonium habens a quocumq: alio loco diuinoꝵ
eloquiorum. Ille quippe auctor in eisde uerbis quae intel
legere uolumus : & ipsam sententiã forsitan uidit : & ceste
di sp̃s qui peum haec operatus est &iã ipsam occur surã lectoꝵ
uel auditari sine dubitatione p̃uidit : immo ut occurrer&
qui a & ipsa est ueritate subnixa ꝓuidit. Namquid indiui¬
nis eloquiis largius & uberius potuit ꝓuider: quã ut eadẽ

Expanded text:
ueritati ex aliis locis sanctarum scripturarum doceri potest, id tamen eo conante qui diuina scrutatur eloquia, ut ad uoluntatem perueniatur auctoris, per quem scripturam illam sanctus operatus est spiritus, siue hoc assequatur siue aliam sententiam de illis uerbis, quae fidei rectae non refragaturexsculpat, testimonium habens a quocumque alio loco diuinorum eloquiorum. ille quippe auctor in eisdem uligere volumus, et ipsam sententiam forsitan vidit; et certe Dei Spiritus, qui per eum haec operatus est, etiam ipsam occursuram lectori vel auditori, sine dubitatione praevidit; imo ut occurreret, quia et ipsa est veritate subnixa, providit. Nam quid in divinis eloquiis largius et uberius potuit divinitus provide
Abbreviated transcription (Latin):
magis cũ uidere coeperimus : & si sperando diligimꝰ
quo nondũ ꝑuenimus : quantomagis cũ ꝑuenerimis.
Inter temporalia quippe atq a&erna hoc interest
qđ temporale aliquid plus diligitur antequã habeat
Vilescit autẽ cũ aduenerit : non enim satiat animam
cuiuera est & cesta sedos acernitas : A&ernũ autem
ardentius diligitur adeptũ quã desideratũ: Nullienĩ
desideranti conceditur plus deillo existimare quã se
hab& & ei uilescat cũ minus inuenerit: sed quantũ
quisq ueniens existimare potuerit : plus ꝑueniens
inuenturus est: homo itaq fide & spe & caritate
subnixus eaquel concusse retinens non indig& scrip¬
turis nisi ad alios instruendos : Itaq multi ꝑ haec
tria &iam insolitudine sine codicibus uiuunt.
unde in illis arbitror iamimpletũ esse. siue pro

Expanded text:
magis, cum uidere coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum peruenimus, quanto magis, cum peruenerimus ? inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse quo
Abbreviated transcription (Latin):
proicis aquibus accipiunt utcis detur quod ꝑcos
accipere uolunt : & cum acceperint orent ut
bene & ipsi proferant & illi ad quos prostrunt
simant. Etdẽ prospere exitu dictionis cidem
paccus agant : a quo io se accepis se nondubiti T
Uequigleriatur ĩ illo gloretur incuius manusunt
uolebam quam putaueram: sed legenti uel audienti
cui graitus est longus ꝗ nest. Cuiautem longus est

Expanded text:
pro eis a quibus accipiunt, ut eis detur quod per eos pro eis a quibus accipiunt, ut eis detur quod per eos accipere volunt; et cum acceperint, orent ut bene et ipsi proferant, et illi ad quos proferunt sumant; et de prospero exitu dictionis eidem gratias agant, a quo id se accepisse non dubitant: ut qui gloriatur, in illo glorietur, in cujus manu sunt volebam, quamque putaveram. Sed legenti vel audienti, cui gratus est, longus non est: cui autem longus est