comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħȩ accipiet. Et qͥ recipit iustũ in nomine iusti:
mercedem iusti accipiet. In qͥb uerb̃ notandũ. ẽ:
enimmertes de ꝓpħa. aliud merces ꝓpħȩ: atq
aliud merces deiusto. aliud merces iusti. Qͥd. ẽ. e
p̃mia habebit: Iste enĩ fortasse iustus. ẽ: & qͦn¬
to in hoc mundo nichil possidet. tanto loqͦndi
ꝓiusticia fiduciã maiorẽ habet. Hunc dũ ille sus-¬
tentat. qͥ in hoc mundo aliqͥd possideo: & fortas¬
se aliqͥd adhuc ꝓiusticia loqͥ libere ñ p̃sumio:
iusticiȩ illiꝰ lib̃tatẽ sibi participẽ facit: ut cũ eo
pariter iusticiȩ p̃mia recipiat: quẽ sustentando
iͣuit. quatinꝰ eandẽ iusticiam libere loqͥ potuiss
m̃to. Et si corpꝰ ñ reficit᷑: certũ. ẽ. qͦd uox ipsa sub¬
trahat᷑. Q igit᷑ alim̃tum ꝓpħȩ ꝓpt̾ hoc qͦd pro

Expanded text:
iet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enrophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuissemento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae pro
Abbreviated transcription (Latin):
Icre. inxp̃o ds habitat. Ecce cido pulcherrimꝰ. Cum ab
p̃dicationẽ mittit. docet ꝑicula ñ tim̃da: affectum
subicit statui religionis. Aurũ supͣ tulerat: es de
zona excusserat. Dura euangłistarũ conditio. Un¬
de gͦ sumptꝰ: unde uictus necessaria: Austerita¬
tẽ mandatoꝵ spe temperat ꝓmissorũ: qͥ recipit
inqͥens uos me recipit. Et qui recipit me. recipit
eũ qͥ me misit: ut insuscipiendis apłis unꝰ quisq
credentiũ se suscepisse xp̃m arbitraret᷑: & in su¬

Expanded text:
risto Deus habitet. Ecce ordo pulcherrimus, cum ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit statui religionis, aurum supra tulerat, aes de zona excusserat, dura evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum: Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui recipit me, recipit eum qui me misit. Ut in suscipiendis apostolis unusquisque credentium se suscepisse Christum arbitretur, et in resu
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ seqͣt᷑. Ad fidẽ xp̃r: totꝰ orb contͣ se diuisus
ẽ. na quȩq domꝰ: & infideles habuit. & creden¬
tes. Et ꝓpt̾ea bellũ missũ. ẽ. bonũ: ut rũperetur
pax mala. łaleqͥd & ingenesi adu̾sũ rebelles ho¬
mines. qͥ moti fuerant de oriente. & turrẽ extru¬
ere festinabant. ꝑq̾m celi alta penetarent. fecis¬
se scribitur ds̃: ut diuideret linguas eoũ. Unde
& in psalmo dauid p̃catur. Dissipa dñe gente. qͥ
bella uolunt. Qd & ysaias subtypo egypti ꝓphecis
p̃cinuit dicens. Ecce dñs ascendet suꝑ nubẽ leuẽ.
&e ingredict᷑ egyptũ: & mouebunt᷑ simulacra ghi
currere faciã egyptios:. contͣ egyptios. His uidelit
contͣ fidẽ: illis ꝓfide dimicantib. Ueni eñ seꝑan¬

Expanded text:
cationem sequatur. Ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est. Unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversum rebelles homines qui admoti fuerant de Oriente, et turrim exstruere festinabant, per quam coeli alta penetrarent, fecise scribitur Deus, ut divideret linguas eorum . Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Quod et Isaias sub typo Aegypti prophetice praecinit, dicens: Ecce Deus ascendit super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebcurrere faciam Aegyptios contra Aegyptios ; his scilicet contra fidem, illis pro fide dimicantibus. Sequitur: Ven
Abbreviated transcription (Latin):
spiciunt. Nongͦ ad ꝓbationẽ fidei uox susficit ꝓ¬
fessionis quã defendit ãuerecundia ꝓfessio gene¬
ralitatis. Est tam̃ ubi se quisq interroget. ut in
confessione . xp̃i seueracit̾ ꝓbet: siñ iã nom̃ eiꝰ
erubescit: si plene uirtuti m̃tis humanũ pudo¬
rẽ subdidit. Certe eñi ꝑsecutionis tẽpore. erubes¬
cere poterant fideles: substantiis nudari:. de dig.¬
nitatib deici:. u̾berib affligi. Pacis aut̃ tẽpore
quia hȩc ãnr̃is ꝑsecutionib desunt: ẽ. aliud uͥ
ostendamͣ nob̃. Ueremͣ sepe ã ꝓcimis despici: de¬
dignam᷑ iniurias u̾bi tolerare. Si contingat iur¬
giũ fortasse cũ pcimo: erubescimꝰ pͥores satisface¬
re. Cor qͥppe carnale: dum huiꝰ uitȩ głam querit
humilitatem respuit.xuiii.

Expanded text:
ationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a dignamur injurias verbi tolerare. Si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale, dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
& ego eũ coram patre meo. qui. ẽ. incȩlis. Negare
cerez & inconspectu hominũ praui exempli notam
agere. Qũe dñs corã patre suo denegat: qͥa uisione
eiꝰ ꝑpetua indignũ. eẽ. iudcat. S ecce nunc apud¬
se homines dicunt. Nos iã dñm & sermones eiꝰ ñ
erubescimꝰ: qͥa apta eũ uoce confitem᷑. Quib ego¬

Expanded text:
lis. Negare cere, et in conspectu hominum pravi exempli notam agere: quem Dominus coram Patre suo denegat, quia visione ejus perpetua indignum esse judicat. Sed ecce nunc apud homines dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus, quia aperta eum voce confitemur. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
inpondetali. as. sine assis. Et qͥd ibi duo: hoc hic dus¬
ns uł dipondius dt̃. Quidã coacte duos passeres anui
illa intelligentia toto euanglici sermonis corpori co¬
apit᷑: ñ parue difficultatis. ẽ. Querit fortase aliqͥs.
qͣnͣ dicat apłs numqͥd de bobꝰ cura. ẽ. lo: tũ utiq¬

Expanded text:
in ponderali as sive assis, et quod ibi duo, hic dusin ponderali as sive assis, et quod ibi duo, hic dussis, vel dipondius dicitur. Quidam coacte duo passeres animailla intelligentia evangelici sermonis corpori coaptetur, non parvae difficultatis est. Quaeret fortasse aliquis quomodo dicat Apostolus: Nunquid de bobus cura est
Abbreviated transcription (Latin):
Itia pendent ex pͥoribꝰ. Prudens lestor caue semper
suꝑsticiosam intelligentiã: ut ñ tuo sensui ad tẽpenil
scͥpturas: s scripturis iungas sensũ tuũ. & intelligas
qͥd sequat᷑. Supͣ dixerat nolite timere eos qͥ occidt᷑ cor¬
pꝰ. animã aut̃ ñ possunt occidere: nͣc̃ loquit᷑ consqͥn¬
ter. Nonne duo passeres asse ueneunt : & unꝰ ex illis
ñ cadet suꝑterrã sine patre urõ e Et. ẽ. sensus. Si par¬
ua animalia & uilia absq dõ auctore ñ decidunt
dĩ uoluntate ñ ꝑeunt: qͥ uos ȩtern estis. ñ debetis di¬
nionꝰ. mere qͦd absq dĩ uiuatis ꝓuidentia. Iste sensus: &
supͣdictus. ẽ. Notandũ autẽ: qͦd cũ matheus ponae
nonne duo passeres asse ueneunt. lucas ñ assem. sed
dipondiũ memorat. Nonne inqͥt. qͥnq passeres ue¬
uendunt᷑: genꝰ. ẽ. ponderis leuissum ex duobꝰ assuibꝰ
atm dipondius. Ponderales enĩ ipli numeri ft̃. & ad ycu¬
sus ꝑtinent: idꝙ qͦd incardinali numero dr᷑. unũ hoc

Expanded text:
ntia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam; ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra dixerat: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: nunc loquitur consequenter, Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro? Et est sensus: Si parva animalia et vilia absque Deo auctore non decidunt, Dei voluntate non pereunt; vos qui aeterni estis, non debetis timere quod absque Dei vivatis providentia. Iste sensus et supra dictus est. Notandum autem quod cum Matthaeus ponat: Nonne duo passeres asse veneunt, Lucas non assem sed dipondium memorat. Nonne, inquit, quinque passeres veur, genus est ponderis levissimi ex duobus assibus assem dipondius; ponderales enim ipsi numeri sunt et ad pondus pertinent. Idque quod in cardinali numero dicitur unum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& in synagogis suis flagellabunt uos. & eritis o¬
dio om̃ib ꝓpt̾ nom̃ meũ: ne aliqͥs ꝑ secutionib t̾ri¬
tus diceret apud semet ipsũ. fidẽ mcã qͦm dõ soli
tiare ñ licet. tam̃ eã in corde illi conseruo. qͣm foris
ꝓpt̾ rabiẽ ꝑsecutorũ ꝓnuntiate ñ ualeo: huic in¬
firmȩ cogitationi dñs respondit dicens. Q autẽ
negauerit me corã hominib. id .ł. natũ & passũ

Expanded text:
in synagogis flagellabunt vos, et eritis odio omnibus propter nomen meum, ne aliquis persecutionibus territus diceret apud semetipsum: Fidem meam quam Deo soli tiare non licet, tamen eam in corde illi conservo, quam foris propter rabiem persecutorum pronuntiare non valeo; huic infirmae cogitationi Dominus respondit, dicens: Qui autem negaverit me coram hominibus, id est, natum, passum
Abbreviated transcription (Latin):
locus ille grhennon. id.ẽ. ualis filioꝵ ennon. Hoc re¬
gũ uolum̃ &e paralipomenon: & ieremias scribit plemi¬
sime. Et cõminat᷑ ds se locũ ipsum impleturũ cacdaui¬
uocet᷑ poliandrũ. id .ẽ. tumulus mortucor. fu̾tuagͦ
supplicia & penc ꝑpetus qͥb peccatores cruciandi ft̃:
huiꝰ loci uocabulo denotant᷑. Duplicẽ aut̃. eẽ. gehen
namignis & frigoris: in iob plenissime legimꝰ. Nonne

Expanded text:
locus ille gehennom, id est, vallis filiolocus ille gehennom, id est, vallis filiogum volumen, et Paralipomenon, et Jeremias scribunt plenissime. Et comminatur Deus se locum ipsum impleturum cadavevocetur Polyandron, id est tumulsupplicia et pene perpetue, quibus peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse Gehennam, nimii ignis et frigoris, in Iob plenissime legimus». He
Abbreviated transcription (Latin):
possunt occidere. Si enim ꝑsecutores scõꝵ. occisis cor¬
porib ñ habent ampliꝰ qͥd contͣ illos agant: ergo suꝑ¬
uacua furiunt in sania. qͥ mortua martyrũ menbra
feris auibꝰq discerpenda ꝓiciunt: uł in auras extenu¬
ari. uł in undas solui. uł ꝑflãmas incinerẽ faciunt
redigi: cũ nequaqͣm om̃ipotentie dĩ. qͥn ea resusci¬
tando uiuificet. obsistere possint. S potiꝰ eũ cimete:
qͥ potest & animã & copꝰ ꝑdere in gehennã. Nom̃ ge
henne. inueterib libris ñ inuenit᷑: s pͥmũ a saluatori pi¬
nitur. Queramꝰ gͦ: quȩ sit sermonis huiꝰ occasio.Idolum¬
baal fuisse urxta ierłm ad radicẽ montis moria. inqͥl
syloa fluit: ñ semel legimꝰ. Hec uallis & parua cãpi pla.¬
nities irrigua crat. & nemorosa plenaꝙ deliciis. & lutꝰ
uenerat. ut deserta templi uicinia ibi hostias immola¬
rent: & rigorẽ religionis. delicie uincerent: filiosq sus

Expanded text:
possunt occidere. Si enim persecutores sanctorum occisis corpossunt occidere. Si enim persecutores sanctorum occisis corporibus non habent amplius quid contra illos agant, ergo supervacua furiunt insania, qui mortua martyrum membra feris avibusque discerpenda projiciunt, vel in auras extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt redigi: cum nequaquam omnipotentiae Dei, quin ea resuscitando vivificet, obsistere possint. Sed potius eum timete qui potest et animam et corpus perdere in hennae in veteribus libris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis huBaal fuisse juxta Jerusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloe fluit, non semel legimus . Haec vallis et parvi campi planities, irrigua erat et nemorosa, plenaque deliciis, et lucus  Israel venerat, ut deserta templi vicinia ibi hostias immolaret, et rigorem religionis deliciae vincerent, filiosque suo
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrabit᷑.
uod dico uob̃ intenebris. dicite inlumine: & qͦd
in aur̃e auditis p̃dicate suꝑ tecta. Qc audistis in my¬
sterio: aꝑtiꝰ p̃dicate. Qd didicistis absconse: publice
loquimini. Qđ uos erudiui in paruo iudeȩ loco: in
uniu̾sis urbib & in toto mundo audacter dicite.
Sane qͦid ait p̃dicate suꝑ tecta: uxta morẽ ꝓuintiȩ
palestinc loquit᷑. ubi solent in tectis residere. Non
em̃ tecta nr̃o more culminib sublimata: s plano
scemate faciunt equalia. Unde lex p̃cipit. ut qͥ nouã
domũ ȩdificaret. murũ tecti põneret ingyro: ne
funderet᷑ ibi sanguis innoxius. labente aliqͦ & in
p̃ceps ruente. Et̃ in tẽpli constructione seg̃imꝰ. lexit
qͦ domũ laquearib cedrinis: & edificauit tabula¬
tũ suꝑ omnẽ domũ qͥnq cubitis altitudinis. Ergo
p̃dicabit᷑ intectis: qͦd cunctis audientib palã dicet᷑.
Et nolite timere eos qui occidunt corpꝰ: animã aũt non

Expanded text:
trabitur. Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Quod audistis in mysterio, apertius praedicate; quod discitis absconse, publice loquimini. Quod vos erudivi in parvo Judaeae loco, in universis urbibus, in toto mundo audacter dicite. Sane quod ait: Praedicate super tecta, juxta morem provinciae Palaestinae loquitur, ubi solent in tectis residere. Non enim tecta nostro more culminibus sublimata, sed plano schemate faciunt aequalia; unde lex praecipit ut qui novam domum aedificaret, murum tecti poneret in gyro, ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo et in praeceps ruente. Et in templi constructione legimus: Texit quoque domum laquearibus cedrinis, et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis . Ergo praedicabitur in tectis, quod cunctis audientibus palam dicetur. Et nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non
Abbreviated transcription (Latin):
Ue gͦ timueritis tos. In seq̃ntib demonstrabit᷑. cur
discipłos ꝓhibuerit ꝑsecutores suos timere: qͥa ua-¬
na & fragilis rescito decidua. ẽ. Nichil enim oꝑtum.
qͦd non reuelabit᷑: & occultũ qͦd ñ sciet᷑. Et qͦmͦ in
p̃senti scło multors uitia nesciunt᷑: S de futuro
tempore scriptũ. ẽ: quando iudicabit ds abscon¬
dita hominũ: & illuminabit occulta tenebrarũ: & ma¬
infesta faciet consilia cordium. Et est sensus. Nolite
timere seuitiam ꝑsecutors & blasphemantiũ rabiem:
qͥa ueniet dies iuditii. in qͦ & ur̃a uirtꝰ & eorũ neqͥtia

Expanded text:
ergo timueritis eos. In sequentibus demonstrabitur cur discipulos prohibuerit persecutores suos timere, quia vana et fragilis res cito decidua est. Nihil enim opertum quod non revelabitur, et occultum quod non scietur. Et quomodo in praesenti saeculo multorum vitia nesciuntur, sed de futuro tempore scriptum est, quando judicabit Deus abscondita hominum, et illuminabit occulta tenebrarum, et manifesta faciet consilia cordium. Et est sensus: Nolite timere saevitiam persecutorum, et blasphemantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo et ve
Abbreviated transcription (Latin):
bio ꝑditioni p̃parat. Ittm qͥ salutẽ animȩ sue qͦrit
ȩcernã: temporaliter eã inter ꝑsccutorũ manꝰ ꝑde¬
re. hoc. ẽ. inmortẽ dare ñ dubitat. Utriq aut̃ sen¬

Expanded text:
bio perditioni praeparat. Item qui salutem animae suae quaerit bio perditioni praeparat. Item qui salutem animae suae quaerit aeternam, temporaliter eam inter persecutorum manus perdere, hoc est, in mortem dare non dubitat. Utrique autem sen
Abbreviated transcription (Latin):
as mirabiliter atꝙ in esfabiliter artifex de toto
qͦ caro nr̃a constiterat. eam mirabili & in esfabilicelcri¬
tate restituet. Nec aliqͥd attinebit adeiꝰ redintegri¬
tatem utrũ capilli ad capillos redeant. & ungues
adungues. an qͥcqͥd eoꝵ ꝑierat mutet᷑ in carnẽ. &
in partes alias corꝑis reuocet᷑: curante artificis ꝓui¬
tionales. qͥa adimaginẽ dĩ creati. qͥa ȩt̾ni. Propter
hominẽ eñi creata sunt bruta animalia. ut habe¬
ret ille nutrim̃tum atq seruitiũ: ñ ꝓpt̾ ium̃ta ho¬
mo. Om̃is gͦ qui conficebit᷑ me corã hominib confue¬

Expanded text:
Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet, nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilliierat, mutetur in carnem et in partes alias corporis revocetur, curante artificis provitionales, quia ad imaginem Dei creati, quia aeterni: propter hominem enim creata sunt bruta animalia, ut haberet ille nutrimentum atque servitium, non propter jumenta, homo. Omnis ergo qui confitebitur me coram hominibus, conf
Abbreviated transcription (Latin):
sasticã in hoc loco. qͥ carnis resurrectionẽ negant:
qͥsi nos ipsã terrenã materiã quȩ discedente anima
it caclauer. ita resurrectione reꝑandã dicamꝰ. ut
ea quȩ delabunt᷑. & in alias atq alias aliarũ rerũ
speties formasꝙ uertunt᷑. quãuis ad corpꝰ redeant
unde de lapla sunt: ad easdẽ qͦ corporis partes. lͥi
luerunt redire necesse. ẽ. Alioqͥn si capillis capitis
redit. qͦd tã crebra tonsura detraxit: si unguib qͦd
totiens dempsit ex sectio: immoderata & in dscens
iogitantib. & ideo resurrectionẽ carnis ñ credenti¬
b occurrit informositas. S quẽ admodũ sista¬
tua cuiꝰlibet & solubilis metalli. aut igne liqͥsceret.
aut contereret᷑ inpuluerẽ aut confunderet᷑ in mas¬
sam. & eã uellet artifex rursus ex illiꝰ materiȩ qͣn¬
uiate reparare. nichil int̾esset ad eiꝰ integritatem
quȩ particula materiȩ cui m̃bro statuȩ redderet᷑.
dũ tam̃ totũ exqͦ constituta fuerit resumeret: ita

Expanded text:
o, qui carnis resurrectionem negant, quasi nos ipsam terrenam materiem quae discedente anima fit cadaver, ita resurrectione reparandam dicamus, ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillis capitis redit, quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informositas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli, aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerit resumeret: ita
Abbreviated transcription (Latin):
ficatȩ sunt: quȩ lapides coluerunt. Unde scriptũ
ẽ. Similes illis fiant qui faciunt ea: & om̃s qͥ confi¬
dunt in eis. De quib nimirũ lapidib filii abrahȩ
suscitati sunt: quia dũ dura corda gentiliũ in abra¬
he semine id. ẽ. in xp̃o crediderc̃ ⁊ eius filii facti st̃.
cuiꝰ semini ft̃ uniti. Unde & hisdem gentib: ꝑ egre¬
gium p̃dicatorẽ dr̃. Si autẽ uos xp̃i: ergo abrahȩ
runt. Iam enim iccuris: ad radices arborũ posita
est. Arbor huiꝰ mundi. ẽ. uniu̾sũ genꝰ humanũ:
securis uͦ. ẽ. redemptor nt̃. Quelut ex manubrio
ex diuinitate. Quȩ uidelicet securis iam ad radicẽ
arboris nstiꝰ posita. ẽ: quia & si ꝑ patientiã expectat.

Expanded text:
ficatae sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum ficatae sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibus nimirum lapidibus filii Abrahae suscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae runt. Jam enim securis ad radicem arboris posita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris istius posita est. Quia etsi per patientiam e
Abbreviated transcription (Latin):
to maiora querã bonoꝵ oꝑum lucra ꝑ penitentiã:
qͣnto grauiora sibi intulit dampna ꝑ culpã. Sed¬
iudei de generis nobilitate głantes: id cireo se agnos¬
cere peccatores nolebant. qͥa de abrahe styrpe des-¬
cenderant. Quib recte dicit᷑. Et ne uelitis dicere¬
qm̃ potens. ẽ. ds de lapidib istis suscitare filios abta¬
oraurꝰ. hȩ. Qa gͦ preco ueritatis ad dignũ penitentiȩ fructũ
fatiendũ cos incitare uolebat: ad humilitatẽ ꝓuo¬
nem arrogantie timorẽ abscidere satagebat: quia
om̃is arrogantia abhominatio. ẽ. apud dm̃. Iudei
qͥppe: de nobilitate generis sepissime plaudebant¬
mini seruiuimꝰ unqͣm. S qͥa tanto patri condigna
oꝑa ñ habebant: ideo ꝓpħa illis lapides p̃ferebat
Quid em̃ lapides. nisi corda gentilium fuerunt:
ad intellectum dĩ om̃i potentis insensibiliaͦ Sicut
quibdã ex iudeis dicit᷑. Auferã cor lapideũ de car
ne ur̃a. Nec in merito lapidũ nomine gentes signi-

Expanded text:
to maiora querat bonorum operum lucra per penitentiam quanto graviora sibi intulit dampna per culpam? Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicerem potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quia ergo praeco veritatis ad dignum poenitentiae fructum faciendum eos incitare volebat, ad humilitatem pronem arrogantiae tumorem abscindere satagebat, quia omnis arrogantia abominatio apud Dominum, qua Judaei ob nobilitatem generis plaudebantmini servivimus unquam . Sed quia tanto patri condigna opera non habebant, ideo propheta illis lapides praeferebat. Quid enim lapides, nisi corda gentilium fuerunt? ad intellectum Dei omnipotentis invisibilia, sicut quibusdam Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nom
Abbreviated transcription (Latin):
uiritĩ geritur: cũ quisq ꝑuersus. uł ob manifes¬
ta peccata de eccł̃ia. sacerdotali castigauone reicit᷑.
uł ob occulta pͦ morit̃. diuina districtione dãpnat᷑.
Et uniu̾salit̾ infine ꝑficietur: qͣndo mittet filius
hominis angłos suos. & colligent de regno eius
omĩa scandala. Uentilabrũ itaq dñs in manu:
id . ẽ. iudicii discrim̃ habet inpocestate. Qͥa pat̃
ñ iudicat quẽquã: s iudiciũ om̃e dedit filio.
Et congregabit iriticũ suum in horreũ: palcas autẽ cõ¬
buret igni mextingubili. Et ipse dñs parabolam
boni seminis. cui suꝑlemmauit inimicus hõ tirania
ita terminauit: ut diceret & in tempore messis dicã
messorib. Colligite pͥmũ mrania. & alligate ea fasci¬
culos ad comburendũ: triicum aut̃ congregate in
horreum incum: nimirũ docens impios & peccatores
gehenne igni tradendos: scõs uͦ celesti gła coronandõ

Expanded text:
viritim geritur, cum quisque perversus vel ob manifesviritim geritur, cum quisque perversus vel ob manifesta peccata de Ecclesia sacerdotali castigatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur. Et universaliter in fine perficietur, quando mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Ventilabrum itaque Dominus in manu, id est judicii discrimen habet in potestate. Quia Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio. Et congregabit triticum suum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili. Et ipse Dominus parabolam boni seminis, cui superseminavit inimicus homo zizania, ita terminavit, ut diceret: Et in tempore messis dicam messoribus: Colligite primum zizania, et alligate ea in fasciculos ad comburendum, triticum autem congregate in horreum meum Nimirum docens impios et peccatores gehennae igni tradendos, sanctos vero coelesti gloria coronandos.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ euntib adheserint. purgatorii ignis ante ulti-¬
mũ iudiciũ baptismate ꝑmundemur. dicente apło:
siqͥs suꝑedificauerit suꝑ hoc fundam̃tũ aurũ. ar¬
gentũ lapides p̃ciosos. ligna fenũ. stipulã. umiꝰtuiꝰq

Expanded text:
nobis euntibus adhaeserunt, purgatorii ignis ante ultinobis euntibus adhaeserunt, purgatorii ignis ante ultimum judicium baptismate permundemur, dicente apostolo: Si quis superaedificaverit super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ȩ eccł̃iȩ sponsus apparuit: de qͦ & isdem ioħs
dicit. Qui hͣt sponsã sponsus. ẽc s qͥa ioħes non
sponsũ. quin potiꝰ amicũ sponsi se crediuoluit:
recte se indignum. ẽc. ad soluendũ corrigiam eiꝰ
calciam̃ti denuntiat. Ac si aꝑte dicat. Ego redẽp¬
toris uestigia denudare ñ ualeo: quia sponsi no-¬
men mͥ immeritꝰ ñ usurpo. Ipse uos baptira¬
bit in sp̃u sco: & igni. Hoc. ẽ. & purgatione scĩ¬
aficationis: & ꝓbatione tribulationis. Potest aũt
idẽ sp̃c sc̃i. etiam nomine ignis scĩficatꝰ intelli¬
gi: qͥa & incendit ꝑ amorẽ: & ꝑsapientiam corda
qͥ replet inluminat. Unde & illi quib dictũ. ẽ.
dͥa iohes quidẽ baptirauit a qͣ uos aũt baptira¬
ꝑcipiunt. St̃ quita exponunt qͦd inp̃senti in sp̃u.
& infuturo baptiremur in igne: ut uidelitet sic̃ nẽ
in remissionẽ omniũ peccatoꝵ ex aqͣ & sp̃u renasci¬
mur᷑ ita &e tr̃ de leuib quibdam peccatis quȩ hinc

Expanded text:
e Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam sponsus est . Sed quia Joannes non sponsum, quin potius amicum sponsi se credi voluit, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat, ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne. Hoc est et purgatione sanctificationis, et probatione tribulationis. Potest autem idem Spiritus sancti etiam nomine ignis significatus intelligi, quia et incendit per amorem, et per sapientiam corda quae replet, illuminat. Unde et illi quibus dictum est: Quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizapercipiunt. Sunt qui ita exponunt, quod in praesenti in spiritu, et in futuro baptizemur in igne, ut videlicet sicut nunc in redemptionem omnium peccatorum ex aqua et spiritu renascimur, ita et tunc de levibus quibusdam peccatis, quae hinc
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ex uirgine d̾s in carne apparuit. opꝰ habe.¬
bat ablui. Sm̃ gͦ scriptũ. ẽ. qͥd. ẽ. homo ut im¬
maculatꝰ sit. & ut munduᷤ appareat natꝰ ex mu¬
liere: iure timuit hõ. quãuis sc̃s. natꝰ tam̃ ex
muliere: & ob id ã culpe macula ñ immunis
baptitare dm̃: quẽ ex uirgine natũ nouerat
nullã ꝓrsus hab̃e maculam culpe. S qͣuia ue¬
ra.ẽ. humilitas ipsa quam obedientia comes non
deserit: qͦd prius officiũ recusauit: postmodũ
humilit̾ impleuit. Nam sequit᷑. Respondens

Expanded text:
natus ex Virgine Deus in carne apparuit opus habenatus ex Virgine Deus in carne apparuit opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut immacuculatus sit, et ut mundus appareat, natus ex muliere ? Jure timuit, homo quamvis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non immunis, baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera est humilitas ipsa, quam obedientia comes non deserit, quod prius officium recusavit, postmodum humiliter implevit; nam sequitur: Respondens
Abbreviated transcription (Latin):
a sordib cunctis: ut ad diluendas nr̃oꝵ sordes scele¬
rum. omnium fluenta scificaret aquarum. Ioħes
antẽ ꝓhibebat eum: dicens. Ego ã te debco baptira¬
ri. & tu uenis ad me: Ex pauit illum ad se uenire
ut baptizaret᷑ a qua: cui nulla inerat quȩ baptis.¬
mo tergeret᷑ culpa. Immo qui ꝑ sui grãm sp̃c. cunc¬
tam credentib mundi tolleret culpã. Unde recte
intelligitur. qͦd hic dicit ioħes. ego ãte debeo bap¬
tari: hoc. cẽ. quod apud euangłistã ioħem. il¬
lo ad se ueniente dixisse narrat᷑. Ecce agnꝰ di: ecce
qui tollit peccata mundi. Ab illo eñi debemꝰ om̃s
baptirari: qui ad hoc uenit in mundũ. ut pecta¬
ta colleret mundi. Ab illo debuit ipse ioħes bapti¬
rari: id. ẽ. a peccati originalis contagione mun-¬
dari. Qui quãuis nullo inter natos mulierum
minor. tam̃ quasi natꝰ ex muliere. culpe neuo ñ
carebat. Idoq cũ cȩt̾is mulierũ natis: ab eo qui

Expanded text:
a sordiba sordibrum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Joannes autem prohibebat eum dicens: Ego a te debeo baptizari et tu venis ad me? Expavit illum ad se venire, ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, imo qui per sui gratiam spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam: unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse, quod apud evangelistam Joannem, illo ad se veniente, dixisse narratur, Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ab illo enim debemus omnes baptizari, qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est, a peccati originalis contagione mundari. Qui quamvis nullo inter natos mulierum minor, tamen quasi natus ex muliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ: ut qͥa homo natꝰ erat. omnẽ iusticiã &
humilitatẽ legis impler& Scdo̾ ut baptismate sua
iobis baptisma comꝑbaret. Tercio: ut iordanis a¬
quas sc̃ificans ꝑdescensionẽ columbe. sp̃c sci in la¬
Quachro credentiũ monstraret aduentũ. Uenit qͦꝙ
filiꝰ di baptitari ab homine:ñ anxia ncessitate ab¬
luendi alicuiꝰ sui peccati. qͥ peccatũ ñ fecit ullũ.
nec. ẽ. inuentꝰ dolus inore eiꝰ: s pia dispensatione
abluendi om̃s nr̃õꝵ sordes peccatorũ: qͥ in multis
ostendimꝰ om̃s. Et si dixerimꝰ qͥa pecatũ ñ habenꝰ:
nos ipsos seducimꝰ. & ueritas in nob̾ ñ.ẽ. uenit
baptirari in aqͥs. ipsarũ conditor aqͥrum: ut no¬
bis qͥi iniquitatib concepti. & in delictis sumꝰ
generati. scł natiuitatis quȩ ꝑaqͥm & spiritũ
celebratur appetendum insinuaret mysteriũ. Dig¬
natus. c̃. lauari aquis iordanicis. qͥ erat mundus

Expanded text:
Primum, ut quia homo natus erat, omnem justitiam et Primum, ut quia homo natus erat, omnem justitiam et humilitatem legis impleret; secundo ut baptismate suo Joannis baptisma comprobaret; tertio ut Jordanis aquas sanctificans per descensionem columbae, Spiritus sancti in lavacro credentium monstraret adventum. Venit quoque Filius Dei baptizari ab homine, non anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati, qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnes nostrorum sordes peccatorum. Quia in multis offendimus omnes, et si dixerimus quod peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus
Abbreviated transcription (Latin):
maorl miordanẽ ad ioħ̃m: ut baptiratetur ab eo. Qclant̃
dicit tẽ uenit nãc h. ẽ. eo tempore qͦ ioħis p̃dicabat. &
rum tempꝰ ostendens etatis. his qͥ omnẽ etatẽ uł adla¬
cerdotium uł ad docendũ putant oportunã. qͦd ipsc
triginta annorum baptita. tͣ: & tc̃ demũ incipit sig.¬
na facere & docere. Nã duodennis interrogabat ho¬
mines in terra: qui ꝑ diuinitatẽ suã semꝑ angłos¬
docet in cȩlo. Sic & ioseph qui infigurã resurrestio¬
nis. nouiq testam̃ti. octo annis egyptios ã fame
defendit: tricenariꝰ abliitis ergastuli sordib. regni
gubernacula suscepit. Et dd̃ eadem etate regnũ.
qͦd septua genariꝰ. hoc. ẽ. ꝑpetua qͥete dignꝰ cõple¬
ret. inchoauit: & ierechiel triginta annoꝵ aꝑtis
sibi cęlis. ꝓphetiȩ dona ꝓmeruit. Et qͥa ꝑfidẽ & ad¬
uersa longanimit᷑ ferri & sublimit̾ debent p̃mia
sperari: & arteͥ uł templi altitudo & tab̃naculi lon¬
obcausã: saluator ab ioh̃e accepit baptismum

Expanded text:
r ab eo. Quod dicit Tunc venit Jesus, id est, eo tempore quo Joannes praedicabat, et rum tempus ostendens aetatis his qui omnem aetatem vel ad sacerdotium, vel ad docendum putant opportunam, quod ipse triginta annorum baptizatur, et tunc demum incipit signa facere, et docere. Nam duodenis interrogabat homines in terra, qui per divinitatem suam docet angelos in coelo. Sic et Joseph, qui in figuram resurrectionis Novique Testamenti octoginta annis Aegyptios a fame defendit, tricenarius, ablutis ergastuli sordibus, regni gubernacula suscepit. Et David eadem aetate regnum quod septuagenarius, id est, perpetua quiete dignus compleret, inchoavit. Et Ezechiel triginta annorum, apertis sibi coelis, prophetiae dona promeruit; et quia per fidem et adversa longanimiter ferri et sublimiter debent praemia sperari, et arcae vel templi altitudo, et tabernaculi lonob causam Salvator a Joanne accepit baptismum.
Abbreviated transcription (Latin):
demũ dimisit:. tc̃ consensit: tc̃ passus. ẽ. eũ ã se
baptitari: cũ tali ordine cognouisset omnẽ
iusticiã debere compleri. Sine modo inqͥt̾᷑ si
ne mͦ ut iussi ã te baptirari in aqua: ut tu pͦ
modũ a me quod queris baptireris in spũ. Sic
enim decet nos p̃rogare exemplũ implende
om̃is iusticiȩ: ut uidelicet discant fideles nemi.¬
nem posse absq unda baptismatis ꝑfectȩ iustum
existere om̃ibq quãuis in nocenter & iustȩ uiuen¬
tib. necessariũ uiuifice regenerationis officiũ. cum
me qͥ sp̃c sc̃i oꝑe conceptꝰ & natꝰ sũ cognouerint.
scd̾e natiuitatis subisse. uł potꝰ sͥ consecrasse laua¬
chrum. Nulla ꝑsona maiorũ contẽpnat ab humi-¬
lib meis in remissionẽ peccatoꝵ baptirari: cum
ta dimittere solet. suũ baptitandũ in aqͦ submiis

Expanded text:
c consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem justitiam debere compleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, baptizari abs te in aqua, ut tu post modum a me, quod quaeris, baptizeris in spiritu. Sic enim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte justum existere, omnibusque, quamvis innocenter et juste viventibus, necessarium vivificae regenerationis officium, cum msecundae nativitatis subisse, vel potius sibi consecrasse lavacrum. Nulla personarum majorum contemnat ab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum ans peccata dimittere solet, suum baptizandum in aqua submis
Abbreviated transcription (Latin):
uenenosis: qͥa licet p̃dicando uł scribendo fructũ
parere uideant᷑: non uitalẽ tam̃.s mortiferum
gustantib cibũ ferunt. Porro boni catholici ui¬
ridib lignis & bonũ fructũ gignentib ritȩ adȩ¬
qͣntur: qͥa in uiriditate sc̃e religionis sedulo ꝑ¬
manentes. bonoiũ oꝑum fructus ferre ñ desi¬
G̃ nunt. Igit᷑ om̃is arbor ñ faciens fructũ bonum
excidetur & in ignem mittet᷑: qͥa unꝰ quisq ꝑuer.¬
sus paratã citꝰ gehenne concremationẽ inuenit:
qͥ hic fructũ boni oꝑis facere contẽpnit. Et notan¬
dum: qͦd securem ñ iuxta ramos positã. s ad ra-¬
dicem dicit. Cũ eñi malorũ fili tolluntur⁊ qͥd
aliud quam rami in fructuose arboris abscidun¬
tur: Cum uͦ tota simul ꝓgenies cũ parente tollit᷑.
infructuosa arbor ã radice ab scisa. ẽ: ne iam re¬
maneat. unde pͣua iterum soboĩes succrescat. fg
qͥdem uos baptiro in aquã: in penitentiam. .ei.¬

Expanded text:
uia licet praedicando vel scribendo fructum parere videantur, non vitalem tamen, sed mortiferum gustantibus cibum ferunt. Porro boni Catholici viridibus lignis et bonum fructum gignentibus rite adaequantur, quia in viriditate sanctae religionis sedulo permanentes, bonorum operum fructus ferre non desinunt. Igitur omnis arbor non faciens fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit, cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris abscinduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscissa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. Ego quidem vos baptizo in aqua in poenitentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i gladio ancipiti: & ꝑtingens usq ad diuisionẽ
animȩ & sp̃c: compagũ quoq & medullarũ. &
discretor cogitationũ. Et iheremias ꝓpħa: uerbũ
dñi securi cõparat cedenti petram. Siue securis
sententiam iudicii altissimi significat : quȩ ad
radices arborum id. ẽ. ad finẽ regni popłi iudaici
posita. ẽ: ut eos qͥ in xp̃m credere noluerint. det̾ra
uiuentium abscidat. Om̃is gͦ arbor quȩ non fa-¬
cit fructum bonum: excidet᷑. & in ignem mittet᷑.
Quatuor quidem species. in lignoꝵ generib in¬
uemunt᷑. Quoꝵ profecto. una tota arida. ẽ: alt̾a
uiridis. s sinc fructu. t̾cia uiridis fructuosa:. sed
uenenosa. Quarta uͦ uiridis. ẽ. & fructũ bonum
gignit. In hĩ gͦ qͣtuor differentiis arboꝵ: iiͣi. spetitͤ hõinũ¬
demonstrãt᷑ id ÷ paganoꝵ hypochritarũ hereticoꝵ ⁊ fide¬
liũ xp̃ianoꝵ Pagam itaq aridis arborib assimilan¬
tur: qi ꝑ om̃ia ȩt̾no incendio sunt apti. hypo¬

Expanded text:
em animae et spiritus, compagum quoque et medullarum, et discretor cogitationum . Et Jeremias propheta verbum Domini securi comparat caedenti petram . Sive securis sententiam Judicis altissimi significat, quae ad radices arborum, id est, ad finem regni populi Judaici posita est, ut eos qui in Christum credere noluerunt, de terra viventium abscindat. Omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum exscindetur, et in ignem mittetur. Quatuor quidem species in lignorum generibus inveniuntur, quorum profecto una tota arida est, altera viridis, sed sine fructu, tertia viridis, fructuosa, sed venenosa, quarta vero viridis est et fructum bonum gignit. In his ergo quatuor differentiis arborum, quatuor hominudemonstrantur, id est, paganorum, hypocritarum, haereticorum et fidelium Christianorum. Pagani itaque aridis arboribus assimilantur, qui aeterno incendio sunt apti. Hypo
Abbreviated transcription (Latin):
hendicant enim sibi: qͦd ñ sunt. Corporis resurrec-¬
tionẽ negant: & aĩam interire cũ corpore p̃dicas.¬
hi qͥnq tantũ libro̾legiᷤᷤ recipiunt: ꝓpħarum uati¬
tiȩ ñ recurrit. Et notandũ qͦd male soboles ma-¬
lorũ parentũ actiones imitantes. ꝓ genies uipe¬
rarũ uocant᷑: qͥa ꝑ hoc qͦd bonis inuident eos¬
q: ꝑsequunt᷑: qͦd qͥb dam mala retribuunt.
qd̃ lesiones ꝓximis exquirunt: qͦd in his om̃ib
prioꝵ suoꝵ carnaliũ uias sequunt᷑. qͥsi uenena¬
ti filii de uenenatis parentib nati st̃. S qͥa iã
peccauimꝰ: qͥa usu male consuetudinis inuo¬
luti sumꝰ: dicat qͥd nob̃ faciendũ sit. ut fuge

Expanded text:
vendicant enim sibi quod non sunt. Corporis resurrectionem negant et animam interire cum corpore predicant; quinque tantum libros Legis recipiunt, prophetarum vatitiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis fa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluim fructũ penitentiȩ. s dignũ penitentiȩ
admonet. eẽ. faciendũ. Aliud namq. ẽ. fructũ facere:
aliud dignũ penitentiȩ facere. Neq eñi par fructus
boni oꝑis. eẽ. debec: eiꝰ qui minꝰ. & eiꝰ qui ampliꝰ de¬
liqͥt: aut eiꝰ qͥ in nullis & eiꝰ qͥ in qͥbdã facinorib¬

Expanded text:
m fructum poenitentiae, sed dignum poenitentiae admonet esse faciendum. Aliud namque fructum facere, aliud dignum poenitentiae facere. Neque enim par fructus boni operis esse debet ejus qui minus, et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui in nullis, et ejus qui in q
Abbreviated transcription (Latin):
tisma acciꝑe de siderant: daba.tͦ. Sic etiampꝰ
ti credentiũ ueniebant. confitentel & annunti¬
linceo cȩlesti. diuersi generis animantib: dictum
ẽ surge petre: occide & manduca. Qͦd.ẽ. aꝑte di-
cere. Occide infideles ab eo qͦd fuerant pͥus: ab re-¬
nuntiatione scelerum. & ꝓmissione piȩ religio¬
nis: ac sic fidei xp̃iane sacram̃tis imbutos. in scẽ
eeclesiȩ menbra commuta.
Didens autẽ multos phariseorũ & saduceorũ
uenientes ad baptismũ suũ: dixit eis. Progenies

Expanded text:
tisma accipere desiderant, dabatur. Sic etiam post tisma accipere desiderant, dabatur. Sic etiam post ti credentium veniebant confitentes et annuntilineo coelesti diversis generis animantibus dictum est: Surge, Petre, occide et manduca .cere: Occide infideles ab eo quod fuerant prius, abrenuntiatione scelerum et promissione piae religionis, ac sic fidei Christianae sacramentis imbutos in sanctae Ecclesiae membra commuta. Videns autem multos Pharisaeorum et Sadducaeorum venientes ad baptismum suum, dixit eis: Progenies
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto iudeş p̃dicans. significat xp̃m in deser¬
to istius mundi p̃dicare: siue ꝑ se. siue ꝑ doctoreᷤ
suos. Qͥ recte uax clamantis. ob fortitudinẽ p̃di¬
cationis dr̃: qͥa in euangłio de eo scriptũ. ẽ. Iñc
hȩc dicens clamabat: qͥ habet aures audiendi
audiat. Et in nouissimo die magne festiuitatis
stabat nĩc: & clamabat dicens. Siqͥs sitit: ueni¬
atd ad me & bibat. Et discipłis suis ipse p̃cepit: di¬
cens. Qͦd dico uob̃ in tenebris: dicite in lumine. Et
qͦd in aure auditis: p̾dicate suꝑtecta. Trib gͦ mo¬
dis: clamor accidit. Hoc. ẽ. si longe positis quis
loqͦtur: si surdis. si ꝑ indignationẽ. Et hȩc tria
gencri humano accidert̃. Longe erant: qͥa scͥptũ
ẽ. longe ã peccatorib salus. Et ꝓpħa talib loqͥtur:
dicens. Audite qͥ longe estis: dicit dñs. Surdi e¬
rant: quib ꝑ ysaiam dicit᷑. Surdi audite. Et

Expanded text:
in deserto Judaeae praedicans significat Christum in deserin deserto Judaeae praedicans significat Christum in deserto istius mundi praedicare sive per se, sive per doctores suos, qui recte vox clamantis ob fortitudinem praedicationis dicitur. Quia in Evangelio de eo scriptum est: Jesus haec dicens, clamabat: Qui habet aures audiendi audiat . Et: In novissimo die magnae festivitatis stabat Jesus, et clamabat dicens: Si quis sitit, veniat ad me et bibat . Et discipulis suis ipse praecepit, dicens: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine, et quod in aure audistis, praedicate super tecta . Tribus ergo modis clamor accidit, hoc est, si longe positis quis loquatur, si surdis, si per indignationem. Et haec tria generi humano acciderunt. Longe erant, quia scriptum est: Longe a peccatoribus salus . Et prophta talibus loquitur dicens: Audite qui longe estis, dicit Dominus . Surdi erant, quibus per Isaiam dicitur: Surdi, audite; et:
Abbreviated transcription (Latin):
te didicimꝰ. Locustas & mel siluestre edebat: qͥa
dulce qͥdem sapiebat turb̃ p̃dicatio eꝰ: existi¬
mante popło. & cogitantib om̃ib in cordibus
sortita. ẽ. intelligentib eiꝰ auditorib. qͥa ñ ipse
eñ dulcedo: in locustis. ẽ. alacer uolatꝰ. s cito¬
auxꝰ deciduus. Nec silendũ arbitror. qͦd in dictis
artulfi galliarum ep̃i. qui de locis scĩs pluri-¬
ma narrauit repperimꝰ. minimũ genus locꝰ¬
tarum funsse in deserto iudeȩ. qͦ pastꝰ. ẽ. ioħs
pusculis in modum digiti manꝰ exilib & breuib. in
herb̃ facile capiunt᷑: cocteq in oleo pauꝑem p̃bent
eẽ. arbores habentes folia lata & rotunda. lactei co-¬
loris & melliti saporis: quȩ natura fragilia manib
confricant᷑ & edunt᷑: & hoc. eẽ. qͦd mel siluestre in
ȩuangłio dr᷑ ibidemq ostendi fontẽ dicit. lucidã
aquã habentẽ. ã qͦ sc̃s ioħes biberit: qͥ & lapideo
tecto calceq ꝑlito ꝓtectus sit. Mystice autẽ. ioħs

Expanded text:
te, didicimus. Locustas et mel sylvestre edebat, quia dulce quidem sapiebat turbis praedicatio ejus, existimante populo et cogitantibus omnibus in cordibus sortita, intelligentibus ejus auditoribus quia non ipsetenim dulcedo, in locustis esset alacer volatus, sed cito deciduus. Nec silendum est, quod in dictis Arculfi Galliarum episcopi, qui de locis sanctis plurima narravit, reperimus minimum genus locustarum fuisse in deserto Judaeae, quo pastus est Joannes pusculis in modum digiti manus exilibus et breuibus in herbis facile captae coctaeque in oleo pauperem praebent  arbores esse habentes folia lata et rotunda lactei coloris et melliti saporis, quae natura fragilia manibus confricantur et eduntur. Et hoc esse quod mel silvestre in Evangelio dicitur. Ibidemque ostendi dicit fontem lucidam aquam habentem, a quo sanctus Joannes biberit, qui et lapideo tecto calceque perlito protectus sit. Mystice autem Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
delicias ciborum. s necessitatẽ humane carnis ex¬
pleret: ñ querens dapes ex nutrim̃to pecudum.
nec ex sollicita custodia alueariũ. s tenui uictu
contentꝰ. ex minutis uolatilib. & melle inuento¬
da intruncis arborũ. Potest habitꝰ & uictus eiꝰ. ꝑ
significationẽ. etiam qualitatẽ in ternȩ conũsatio¬
nis eiꝰ. ñ inconuenient̾ ex pͥmere. Namq austerio.¬

Expanded text:
delicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis exdelicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis expleret, non quaerens dapes ex nutrimento pecorum, nec ex sollicita custodia alvearium, sed tenui victu contentus, ex minutis volatilibus, et ex melle invento in truncis arborum. Potest habitus et victus ejus per significationem etiam qualitatem internae conversationis ejus n
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptionis annuntiat. Qͥd autẽ clamaret: aꝑi-¬
tur cum subdit᷑. Parate uiã dñi. rectas facite
semitas eiꝰ. Omnis qui fidem rectam & bona oꝑa
ꝑdicat: qͥd aliud quam uenienti dño. ad corda
audientiũ uiã parat: ut hanc iis gr̃e penecret.
& lum̃ ueritatis illustret: ut rectas dõ semitas
fatiat: dũ mundas in anmo cogitationes ꝑ
sirmonẽ bone p̃dicationis formate
pse autrẽ iolis habebat uestim̃tum de pilis
camelorum: & ronam pelliceam euta lumbos suos:¬
rix Esca autẽ eiꝰ erat: locuste & mel siluestre. Etce mio
hanne uilitas cibi & uestim̃ti laudat᷑: quoꝵ exercita¬
tio indite arguit̾ur. De pilis inqͥt habebat ñ de
lana: quia aliud austere uestis indicium. ẽ. aliud
luxurie mollioris. Tona autẽ pellicea qua accinc¬
tus fuit & helyas: morificationis simbolũ. ẽ. Por¬
ro quod sequit᷑. esca aut̃ eiꝰ erat locuste & mel sil¬
uestre. habitatori solitudinis congruũ. ẽ: ut ñ

Expanded text:
s annuntiat. Quid autem clamaret aperit, cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat, ut hanc vis gratiae penetret, et lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Ipse autem Joannes habebat vestimentum de pilis ona pellicea circa lumbos suos: esca autem ejus erat locusta et mel silvestre . Ecce in Joanne vilitas cibi et vestimenti laudatur, quorum exercitatio in divite arguitur; et pilis, inquit, habebat, non de lana; quia aliud austerae vestis indicium est, aliud luxuriae mollioris. Zona autem pellicea, qua accinctus fuit et Elias, mortificationis symbolum est. Porro quod sequitur: Esca autem ejus erat locusta et mel silvestre, habitatori solitudinis congruum est, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
in omñe regionẽ iordanis p̃dicans baptis mum
penitentiȩ in remissionẽ peccatoũ. Penitentiã gͥ facere
in deserto iudex p̃co ueritatis docet: qͥa ea maxime
indigebant illi. ã quib ꝓpt̾ peccatũ dñs habitator
longius recesserat. ut desertũ fierent. Quib pͦmo¬
dũ ipse peccantib. & homicidia noua ueteri ꝓphe¬
tarum cedi accumulantib: ait. Ecce relinquetur
nob̃ domꝰ ur̃a deserta. Penitentiã gͦ facientib regnũ
celorũ appropinquare dr̃: qͥa quod ꝓpt̃ suꝑbiam

Expanded text:
n omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae, in remissionem peccatorum . Poenitentiam igitur facere in deserto Judaeae praeco veritatis docet. Quia ea maxime indigebant illi, a quibus propter peccatum Dominus habitatum longius recesserat, ut desertum fierent. Quibus postmodum ipse peccantibus, et homicidia nova veteri prophetarum caedi accumulantibus ait: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Poenitentiam ergo facientibus regnum coelorum appropinquare dicitur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
alium euangłistam. reqͥsitus qͥs ẽẽt. respondit.
Ego uor clamantis indeserto. Qui uło uox ã pro¬
pheta uocatꝰ. ẽ: quia uerbũ p̃ibat. Uox gͦ int̃ duo
uerba solet fieri: hoc. ẽ. ammȩ incorporale. &
ous corporale. Sic & ioħes uenit int̾ natiuitatẽ

Expanded text:
alium evangelistam requisitus quis esset, respondit: Ego vox clamantis in deserto . Qui ideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Vox ergo inter duo verba solet fieri, hoc est animae incorporale, et oris corporale. Sic et Joannes venit inter nativitatem