comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis suis. Quid est hoce Quia
oportebat xp̃m pati: & resurgere:¬
Cõmendatur nobis sponsus. De spon¬
sa uideamus quid dicit : ut tu cũ
cognoueris sponsũ & sponsam: ñ¬
sine causa ad nuptias uenias. Cele-¬
bratio enm nuptiarum: om̃s cele-¬
bratio eccłȩ A eccłȩ nuptiȩ cele¬
brantur. Ducturus ẽ uxorem fi¬
lius regis. & ipse filius regis rex:
& qui frequentant ipsi sunt spon-¬
sa. ñ quomͦ in nuptiis carnalib
alii frequentant nuptias: & alia
nubit. In ȩccła qui frequentant.
si bene frequentant: sponsam
faciunt. O m̃is enim ȩccła. spon¬
sa xp̃i est: cuius principiũ est &¬
primitiȩ caro xp̃i est: Ubi iuncta
est sponsa sponsos In carne. Me.¬
rito ut carnem suã ipsam cõmenda¬
ret. panem fregit : & merito infrac¬
tione panis aꝑti sunt oculi eoꝵ di.¬
scipuloꝵ & agnouert̃ eum: Quid
quoꝵ oculi tenebantur. Sed & re¬
surgere p̃dictum est. Q ut quid
hoc: Quare oportebat xp̃m pati

Expanded text:
discipulis suis. Quid est hoc? Quia discipulis suis. Quid est hoc? Quia oportebat pati ChrCommendatus est nobis sponsus. De sponsa videamus quid dicat; ut tu cum cognoveris sponsum et sponsam, nsine causa ad nuptias venias. Celebratio enim nuptiarum omnis celebratio: Ecclesiae nuptiae celebrantur. Ducturus est uxorem filius regis, et ipse filius regis rex: et qui frequentant, ipsi sunt sponsa. Non quomodo in nuptiis carnalibus alii frequentant nuptias, et alia nubit, in Ecclesia qui frequentant, si bene frequentant, sponsa fiunt. Omnis enim Ecclesia sponsa Christi est, cujus principium et primitiae caro Christi est: ibi juncta est sponsa sponso in carne. Merito carnem ipsam cum commendaret, panem fregit; et merito in fractione panis aperti sunt oculi discipulorum, et agnoverunt eum. Quid quorum oculi tenebantur; sed et resurgere praedictum est. Et utquid hoc? quare oportebat pati Christum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buisset: ñ illi suffecit. nisi de
scripturis confirmaret cor creden¬
tium. Prospiciebat enim nos futu¬
ros: in quo quod palpemus ñ ha-
benius. & quod legamus habemus:
Si enim ꝓpterea illi credidert.
quia tenuerunt & palpauerunt. noᷤ
quid faciemus: Iam xp̃c ascendit
in celum : ñ est uenturus nisi in
fine. ut iudicet de uiuis & mortuiꝰ.
Unde credituri sumus nisi unde
& ipsos palpantes uoluit confir-¬
mare: Aperuit. enim illis scrip¬
ueterem textum scripturarum
cir cũ plexus est. Quic quid illarũ
scripturarum est:xp̃m sonat. sed
si aures inueniat: & aperuit
illis sensum. ut intelligerent
scripturas: Unde & nobis hoc¬
Quid autem ostendit dñs scriptum
mis: Quid ostendit: Ipse dicat:
Breuiter hoc euangelista posuit:
ut nos nossemus. quid intanta lati-¬
tudine scripturarũ. credere & in¬
telligere debeamus: Certȩ multȩ
sunt paginȩ: & multi libri. Hoc
habent om̃s : qđ dixit dñs breuit̃

Expanded text:
praebuisset, non illi suffecit, nisi de praebuisset, non illi suffecit, nisi de Scripturis confirmaret cor credentium: prospiciebat enim nos futuros; in quo quod palpemus nos non habemus, sed quod legamus habemus. Si enim propterea illi crediderunt, quia tenuerunt et palpaverunt; nos quid faciemus? Jam Christus ascendit in coelum, non est venturus nisi in fine, ut judicet de vivis et mortuis: unde credituri sumus, nisi unde et ipsos palpantes voluit confirmari? Aperuit enim illis Scripmis. Omnem veterem textum Scripturarum circumplexus est. Quidquid illarum Scripturarum est, Christum sonat; sed si aures inveniat. Et aperuit eis sensum, ut intelligerent Scripturas. Unde et nobis hocriat. 2. Quid autem ostendit Dominus scriptum mis? quid ostendit? Ipse dicat. Breviter hoc Evangelista posuit, ut nos nossemus quid in tanta latitudine Scripturarum credere et intelligere debeamus. Certe multae sunt paginae, et multi libri, hoc habent omnes quod dixit Dominus breviter
Abbreviated transcription (Latin):
ante dicta ñ ẽẽnt. firmitas enĩ
fidei in eo est: quia om̃a quȩ eue.¬
nerunt in xp̃o. p̃dicta sunt. Dis¬
cipuli ergo ñ agnouerunt eum.
nisi in fractione panis. Q̃ uere
qui ñ sibi iudiciũ manducat &¬
bibit: in fractione panis xp̃m
cognoscit. Postea & illi undecim
putabant se sp̃m uidere: Prebuit
se palpandum. qui se p̃buit cru¬
cifigendum: crucifigendũ inimi¬
cis. palpandum amicis: medicus
tam̃ omium. & illoꝵ impietatis.
& istoꝵ incredulitatis. Namq au¬
distis cũ actus apłoꝵ legerentur :
quot milia crediderunt ex inter-¬
fectorib xp̃i Si crediderunt
postea qui occiderant: ñ erant
credituri. qui paululum dubita.¬
bant: Q̾ ipsis tamen. qđ maxime
debetis aduertere. & memoriȩ ur̃e
mandare. quia contͣra insidiosos
errores ds uoluit ponere firmam̃ta
in scripturis. contra quas nullus au-¬
det loqui. qui quo quomͦ se uult
uideri xp̃ianum. cũ se palpandũ

Expanded text:
ante dicta non essent. Firmitas enim ante dicta non essent. Firmitas enim fidei in eo est, quia omnia quae evenerunt in Christo, praedicta sunt. Discipuli ergo eum non agnoverunt, nisi in fractione panis. Et vere qui non sibi judicium manducat et bibit , in fractione panis Christum agnoscit. Postea et illi undecim putabant se spiritum videre. Praebuit se palpandum, qui se praebuit crucifigendum; crucifigendum inimicis, palpandum amicis: medicus tamen omnium, et illorum impietatis, et istorum incredulitatis. Namque audistis cum Actus Apostolorum legerentur, quot millia crediderunt ex interfectoribus Christi . Si crediderunt postea qui occiderant, non erant credituri qui paululum dubitabant? Et ipsis tamen quod maxime debetis animadvertere, et memoriae vestrae mandare, quia contra insidiosos errorores Deus voluit ponere firmamentum in Scripturis, contra quas nullus audet loqui, qui quoquo modo se vult videri christianum cum se palpandum
Abbreviated transcription (Latin):
NI¬
A
quȩ leguntur de scripturis scis ad
instructionẽ & salutẽ nr̃am. intente
oportet audiri: maximȩ tam̃ memo¬
riȩ cõmendanda sunt. quȩ aduer-¬
insidiȩ. infirmiores: quosq & negli¬
gentiores circũ uenire ñ cessant.
Mem̃tote dñm nr̃m & saluatorẽ
delicta nr̃a. & resurrexisse ꝓpter
iustificationẽ nr̃am. sicut mͦ au¬
distis. quia discipłoꝵ duoꝵ quos
inuenit in uia. tenebantur oculi.
ne eũ agnoscerent. & inuenit eos
desperantes de redẽptione quȩ erat
in xp̃o. & existimantes iam illum
passũ & mortuũ fuisse sicut homi¬
nem. nec tanquã filiũ dĩ putantes
semꝑ uiuere. & in carne ita mor¬
tuimm ut ñ reuiuisceret: sed tanꝗͣ
unũ exꝓpłus. sicut uerba eoꝵ
paulo ante qui intenti eratis au¬
distis Tunc aperuit illis scriptu¬
ras. incipiens a moy se ꝑ om̃s ꝓpħas.
ostendens eis om̃a quȩ passus erat
p̃dicta fuisse: ne illi magis moue¬
rentur si resurrexisset dñs. & ma¬
gis ei ñ crederent. si de illo ista

Expanded text:
nia quae leguntur de Scripturis sanctis, ad instructionem et salutem nostram, intente oportet audire. Maxime tamen memoriae commendanda sunt, quae adverinsidiae infirmiores quosque et negligentiores circumvenire non cessant. Mementote Dominum nostrum et salvatorem rexisse propter justificationem nostram . Sicut modo audistis quia discipulorum duorum quos invenit in via, tenebantur oculi ne eum agnoscerent: et invenit eos desperantes de redemptione quae erat in Christo, et existimantes jam illum passum et mortuum fuisse, sicut hominem, nec tanquam Filium Dei putantes semper vivere; et in carne ita mortuum ut non revivisceret, sed tanquam unum ex Prophetis: sicut verba eorum paulo ante qui intenti eratis, audistis. Tunc aperuit illis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas, ostendens eis omnia quae passus erat praedicta fuisse; ne illi magis moverentur, si resurrexisset Dominus, et magis ei non crederent, si de illo ista
Abbreviated transcription (Latin):
iat uoluntas tua. sic̃ in celo et in
t̃ra. Id ẽ. sicut ẽ in angłis qui st̃ in
cęlis uoluntas tua. ut om̃imͦ tibi ad
hęreant teq ꝑfruant᷑. nullo errore
obnubilante sapientia eoꝵ. nulla mi.¬
seria impechente beatitudinẽ illoꝵ.
in celestẽ habitationẽ atq immutatio¬
nem tam̃ de t̾ra assumdi st̃ Ad hoc
respicit etiã illa angłoꝵ p̃dicatio.

Expanded text:
Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt. Ad hoc respici
Abbreviated transcription (Latin):
bona uoluntas nr̃a quȩ uocantẽ seqͥtur.
ꝑficiat᷑ in nob̾ uoluntaᷤᷤ di sic̾ti ẽ in
celestib angłis: ut nulla adũsitas
resistat nr̃ȩ beatitudini. qđ ẽ pax.
tẽ. fiat uoluntas tua sic̾ in celo recte
intelligit᷑. obediat᷑ p̃ceptis tuis :
sicut incelo et int̾ra. idẽ. sic̾ aban:¬
gelis ita abhominib Nã fieri uolun-¬
tatẽ di cũ optẽꝑat᷑ p̾ceptiꝰᷤ eiꝰ. ipse dñs
dicit. cũ dicit m̃s cibus ẽ. ut faciã

Expanded text:
bona voluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse Dominus dicit, cum ait, Meus cibus e
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ rei significandȩ gr̃a. cũ adorati¬
onẽ stamꝰ. Ad orientẽ uertim̾ unde
celũ surgit: ñ tanꝗ ibi habitet ds. qͣsi
cȩt̾as mundi partes deseruerit. qͥubiq
p̃senꝰ ẽ ñ locoꝵ spaciis sed in aiestatis
potentia. s ut ad moneat᷑ animus. ad
ad corpus excellentiꝰ. id ẽ ad corpus oe¬
leste conũtit᷑. Conuenit etiã gͣdib
religionis & plurimũ expedit: ut
om̃iũ sensib et paru uloꝵ & magnoꝵ
bene sentiat᷑ de
do. Et
idõ qͥ uisibilib ad¬
ihuc
pulchritu dinib de¬
nec posst̾ aliquid incorporeũ cogi.¬
tolerabilior ẽ opinio eoꝵ. si dm̃ quẽ
adhuc corporalit̾ cogitant. in cęlo
potiꝰ credant ẽẽ quã int̾ra. ut cũ
aliquando cognouerint dignitatẽ
anime. celeste etiã corpus exce-¬
dere. magis eũ quęrant in anima
quã in corpore etiã cęlesti: & cũ
cognouerint qͣntũ distet int̾ pecca.

Expanded text:
ad orationem stamus, ad orientem convertimur, unde coelum surgit: non tanquam ibi habitet et Deus, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad nrrenum, ad corpus excellentius, id est ad corpus coeleste convertitur. Convenit etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc pulchritudinibus denec possunt aliquid incorporeum cogitolerabilior est opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coelo potius credant esse, quam in terra: ut cum aliquando cognoverint dignitatem animae coeleste etiam corpus excedere, magis eum quaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet in
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ reqͥrant. Recte gͦ intelligit᷑
qd dictii ẽ. pat̾ nr̃ qͥ es inceliᷤᷤ. incor-¬
plo scõ suo: simul etiã ut qͥ orat. in
se qͦq ipso uelit habitare quẽ inuo-
tiã : quo munere in uitat᷑ ad in ha-¬
bitandũ animũ ds lã uideamꝰ q̃sint
petenda.
Dictũ ẽ enĩ. qͥ sit
& ubi habitet.
Primũ
autẽ om̃iũ quȩ
petunt᷑. hoc ẽ. Sc̃ificetur
nom̃ cuũ. Qđ ñ sic petit᷑. quasi ñ
sit scm̃ nom̃ di. s ut scm̃ habeat᷑
abhominib : id ẽ ita illiᷤᷤ in notescit
ds. ut ñ existiment aliquid sanctiꝰ
qđ magis offendere timeant: Neq
enĩ qr dictũ ẽ. notus in iudea ut
dea ds̃ in isrł magnũ nom̃ eius.
sic intelligendũ ẽ. qͣsi alibi minor¬

Expanded text:
intelligitur quod dictum est: Pater noster, qui es in coelis, in corplo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocatat justitiam, quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. Jam videamus quae sint petenda: dictum est enim qui sit  ubi habitet. Primum autem omnium, quae petentur, hoc est: Sanctificetur n tuum. Quod non sic petitur quasi non sit sanctum nomen Dei, sed ut sanctum habeatur ab hominibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est q
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ resꝑtinet ad scĩficationẽ no-¬
minis dĩ. Non enĩ et hic dictũ ẽ.
ad ueniat regnũ tuũ: quasi nc̃ ds
ñ regnet. Sed forte qͥs dicat. ad¬
in ea regnauerit a constitutione
mundi. Adueniat ergo accipien-¬
dũ ẽ: manifestet᷑ hominib Quẽ ad.¬
modũ enĩ etiã p̃sens lux absens ẽ cȩciᷤᷤ.
et eis qͥ ocłoᷤ claudunt: ita dĩ regnũ
bit ignorare dĩ regnũ: cũ eius uni¬
genitus ñ solũ intelligibilit̃. s etiam
uisibilit̃ in homine dñico de celo ue-¬
nerit. iudicat᷑us uiuos & mortuos.
Post qđ iudiciũ. id ẽ cũ discretio &
separatio iustoꝵ ab in iustis facta fue¬
rit: ita in habitabit iustos ds. ut ñ opꝰ
sit quẽꝗ doceri ꝑ hominẽ. s sint om̃s
ut scriptũ ẽ docibiles dõ Deinde beata¬

Expanded text:
net ad sanctificationem nominis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adveniat regnum tuum, quasi nunc Deus non regnet. Sed forte quis dicat, Adin ea regnaverit a constitutione mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, bit ignorare regnum Dei, cum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod judicium, id est, cum discretio et separatio justorum ab injustis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut non opus sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est, docibiles D
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nom̃ eiꝰ ubi psuȩ maiestatiᷤᷤ magni¬
tudine nominat᷑ Ita ibi dr̾. sc̃m nom̃
eiꝰ. ubi cũ ueneratiõe et offensioĩs
timore noĩatur. Et hoc ẽ. qđ nc̃ agit᷑.
dũ euangłiũ ad huc usq ꝑdiũsas
gentes in uotescendo. cõm̃dat uniꝰ
di nom̃. ꝑ administrationẽ filii eiꝰ.¬

Expanded text:
nomen ejus, ubi pro suae majestatis magnitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, commendat unius Dei nomen per administrationem Filii e
Abbreviated transcription (Latin):
est. ñ ei tribuendũ ẽ. sed ipsi lumini ue¬
ritatis. a quo uł tenuit̾ ꝓ sui capaci¬
tate illustrat᷑. ut uerũ aliqͥd in ra¬
tiocinando sentiat: qͥd mirũ. si diabo¬
li anima praua cupiditate ꝑuersa.
qͥcqͥd tam̃ uerũ de iusto uiro cogita¬
uit cũ eũ tẽptaru uellet. ipsius di uo¬
ce id ẽ. ipsius ueritatis uoce audisse per¬
hibet᷑ Quic qͥd autẽ falsũ: illi cupidi¬
tati tribuit᷑. qua diaboli nom̃ accepit.
Qũaqũã etiã ꝑ creaturã corporalẽ.
atq uisibilẽ. ds plerũq locutus est
seu bonis. seu malis. tanqu̾a om̃ium
dñs & rector & ꝓ cuiꝰq rei meritis or¬
dinator sic̃ ꝑ angłos. qͥ hominũ qͦq¬

Expanded text:
est, non ei tribuendum est, sed ipsi lumini veest, non ei tribuendum est, sed ipsi lumini veritatis, a quo vel tenuiter pro sui capacitate illustratur, ut verum aliquid in ratiocinando sentiat; quid mirum si diaboli anima prava cupiditate perversa, quidquid tamen verum de justo viro cogitavit, cum eum tentare vellet, ipsius Dei voce, id est, ipsius veritatis voce audisse perhibetur? Quidquid autem falsum, illi cupiditati tribuitur, qua diaboli nomen accepit. Quanquam etiam per creaturam corporalem atque visibilem Deus plerumque locutus est seu bonis seu malis, tanquam omnium Dominus et rector, et pro cujusque rei meritis ordinator: sicut per Angelos, qui hominum q
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. ñ iuretis neq ꝑ cęlũ quia thro¬
nus di ẽ. neq ꝑ terrã. quia scabellum
ẽ pedũ eiꝰ qͥd mirũ si in terra diabolus
constitutus. ante pedes dĩ stetit. & corã
illo aliqͥd locutꝰ ẽ. Nã quando illi ua¬
lent intelligere. nullã esse animã ꝗͦuis
ꝑuersã. quȩ tamen ullo modo ratiocina¬
ri potest. in cuiꝰ conscientia ñ loquat᷑
ds: Quis enĩ scripsit in cordibꝰ homiliũ
naturalẽ lege. nisi ds. De qua lege apłs
dicit. Cũ enĩ gentes quȩ legẽ ñ habent
naturalit̃ quȩ legis sunt faciunt. hi
legẽ non habentes ipsi sibi sunt lex.
qui ostendunt opus legis scriptũ in cor¬
dibus suis. contestante conscientia il¬
lorũ. & inter se inuicẽ cogitationum
accusantiũ aut etiã excusantiũ. in die
qua iudicabit ds occulta hominũ Iua
propt̃. si om̃is anima rationalis. etiã cu¬
piditate cęcata. tam̃ cũ cogitat & rati¬
ocinat᷑. qͥcqͥd in ea ratiocinatione uerũ

Expanded text:
n iuretis, neque per caelum, quia thronus dei est; neque per terram, quia scabillum est pedum eius — quid mirum, si in terra diabolus constitutus ante pedes dei stetit et coram illo aliquid locutus est? nam quando illi ualent intellegere nullam esse animam quamuis peruersam, quae tamen ullo modo ratiocinari potest, in cuius conscientia non loquatur deus? quis enim scripsit in cordibus hominum naturalem legem nisi deus? de qua lege apostolus dicit: cum enim gentes, quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt, hi legem non habentes ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, contestante conscientia illorum et inter se inuicem cogitationum accusantium aut etiam excusantium in die, qua propter si omnis anima rationalis etiam cupiditate caecata, tamen cum cogitat et ratiocinatur, quidquid in ea ratiocinatione verum
Abbreviated transcription (Latin):
tis dñi aduentu agi cę̧pit. & aduen¬
tus regni eiꝰ quo in claritate uentu-¬
rus ẽ ñ iã finito scło. s in fine scłi ma¬
nifestabitur. ꝑfectio uoluntatis eius
sicut in cęlo & in terra siue iustos et

Expanded text:
tis Domini adventu agi coepit; et adventis Domini adventu agi coepit; et adventus regni ejus, quo in claritate venturus est, non jam finito saeculo, sed in fine saeculi manifestabitur; et perfectio voluntatis ejus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
concessa ẽ fidelibus seruis di: ñ ẽ desꝑanda.
E& ẽ autẽ. ut id quod dño reuelante fugi¬
endũ esse intellexerimꝰ: cautissima uigilan¬
tia fugiamus. & id qđ dño reuelante appe¬
tendũ esse intellexerimus. flagrantissima¬
caritate appetamus. Ita enĩ reliquo mor¬
talitatis huiꝰ onere. & ipsa morte deposi-¬
ta : ex oñi hominis parte oportuno tẽpore
ꝑficietur beatitudo quȩ in hac uita in¬
choata ẽ. & cui capessendȩ atq obti-¬
nendȩ aliquando. nunc om̃is conatus
consideranda & cõmendanda distinc¬
tio ẽ. Nã cũ uita nr̃a tẽporalit̾ nc̃
agitur. atq speratur ęt̾̃na: & cũ ȩt̃na
priora sint dignitate. quãuis tẽporali-¬
bus prius actis ad illa transeat᷑. tri¬
um primarũ petitionũ impetratio¬
nes quãquã in hac uita quę isto se-¬
culo agit᷑ exordiũ capiant. nã & scĩ-¬
ficatio nominis di ab ipso humilita¬

Expanded text:
concessa est, fidelibus servis Dei non est desperanda. concessa est, fidelibus servis Dei non est desperanda. Ea est autem, ut id quod Domino revelante fugiendum esse intellexerimus, cautissima vigilantia fugiamus; et id quod Domino revelante appetendum esse intellexerimus, flagrantissimaharitate appetamus. Ita enim reliquo mortalitatis hujus onere ipsa morte deposito, ex omni hominis parte opportuno tempore rficietur beatitudo, quae in hac vita inchoata est, et cui capessendae atque obtinendae aliquando nunc omnis conatus consideranda et commendanda distinctio est. Nam cum vita nostra temporaliter nunc agatur, atque speretur aeterna, et cum aeterna priora sint dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur; trium primarum petitionum impetrationes quanquam in hac vita, quae isto saeculo agitur, exordium capiant nam et sanctificatio nominis Dei ab ipso humilita
Abbreviated transcription (Latin):
ferre ñ possimꝰ. S cũ tẽptationes pe¬
riculosȩ in quas inferri atq induci per¬
niciosũ ẽ. aut ꝓsperis rebus tẽporalibus
aut aduersis oriant᷑. nemo frangit᷑ aduer¬
sarũ molestia: qͥ ꝓsperarũ delectatiõe ñ
capit᷑. Ultima & septima petitio ẽ. Sed
libera nos a malo. Orandũ enĩ ẽ. ñ solũ
ne inducam᷑ in malũ quo caremꝰ. qđ sexto
loco petit᷑. s ab illo etiã liberem᷑ quo iã
inducti sumꝰ. Iuod cũ factũ fuerit. nichil
remanebit formidolosũ. nec omnino me¬
tuenda erit ulla tẽptatio. Qđ tamen
in hac uita quãduu istã mortalitatẽ
circũferimꝰ. in quã serpentina ꝑsuasio¬
ne inducti sumꝰ. ñ sperandũ ẽ posse fie¬
ui. sed tamen aliquando futurũ sperandũ ẽ.
Et hȩc ẽ spes quȩ ñ uidetur. De qua cũ loque¬
retur apłs ait. Spes autẽ quȩ uidet᷑. ñ ẽ spes.
S tamen sapientia quȩ in hac quoq uita

Expanded text:
ferre non possumus. sed cum temtationes peferre non possumus. sed cum temtationes periculosae, in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus aut aduersis oriantsarum molestia, qui prosperarum delectatione non capitur. Ultima et septima petitio est: Sed libera nos a malo. Orandum est enim, ut non solum non inducamur in malum quo caremus, quod sexto loco petitur; sed ab illo etiam liberemur, quo jam inducti sumus. Quod cum factum fuerit, nihil remanebit formidolosum, nec omnino metuenda erit ulla tentatio; quod tamen in hac vita quandiu istam mortalitatem circumferimus, in quam serpentina persuasione inducti sumus, non sperandum est posse fieri; sed tamen aliquando futurum sperandum est, et haec est spes quae non videtur: de qua cum loqueretur Apostolus, ait, Spes autem quae videtur, non est spes . Sed tamen sapientia, quae in hac quoque vita
Abbreviated transcription (Latin):
state eiꝰ. s ꝑmissu dñi ad homines:
aut ꝓ suis peccatis puniendos. aut
Et interest plurimũ: in qualẽ qͥsq
tẽptationẽ incidat. Non enĩ in talẽ
incidit iudas qͥ uendidit dñm. in
qualẽ incidit petrus. cũ t̾ritus do¬
minũ negauit. Sunt etiã humanȩ
tẽptationes: credo. cũ bono qͥsq ani-¬
mo. scđm humanã tamen fragilita¬
tẽ. in aliqͦ consilio labit᷑. aut irritat᷑
in fr̃em studio corrigendi. paulo ta-¬
men ampliꝰ. quã xp̃iana tranquilli-¬
tas postulat. De qͥbus apłus dicit. tẽp¬
tatio uos ñ app̾hendat nisi humana:
cũ idẽ dicat. fidelis ds̃. qͥ ñ uos sinat
tẽptari supͣ qđ potestis ferre: s faciat
cũ tẽptatione etiã exitũ. ut possitis
tolerare. In qua sententia satis osten¬
dit. ñ id nobis orandũ eẽ ut ñ tẽpte-¬
mur. s ne in tẽptationẽ inducamur.
Inducim̃ enĩ si tales acciderint. qͥs

Expanded text:
state eius, sed permissu domini ad homines state eius, sed permissu domini ad homines aut pro suis peccatis puniendos aut pet interest plurimum, in qualem quisque temtationem incidat. non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in qualem incidit Petrus, cum territus dominum negauit. sunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo consilio labitur aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius, quam christiana tranquillitas postulat. de quibus apostolus dicit: temtatio uos non apprehendat nisi humana, cum idem dicat: fidelis deus, qui non uos sinat temtari super quam potestis ferre, sed faciet cum temtatione etiam exitum, ut possitis tolerare. in qua sententia satis ostendit non id nobis orandum esse, ut non temtemur, sed ne in temtationem inducamur. inducimur enim, si tales acciderint quas
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis eeᷤᷤ arbitrentur & quasi ui¬
stitiȩ meritũ. qđ cũ illo ds̃ locutꝰ
est. Qm̃ locutꝰ ẽ cũ anima angelica.
dicant. quomͦ locitꝰ ẽ ds cũ illo di
uiꝰ cupiditatẽ stultissiman
uoluit dicens. Stulte hac
nocte anima tua expostulat᷑ a te.
hȩc quȩ p̃parasti cuiꝰ erunt: Certe
hoc ipse dñs in euangelio dicit. cui
heretici isti uelint nolint colla sub¬
mittunt. Si autẽ hoc mouent᷑. qđ
temptandũ iustũ sathanas petit
a do ñ ego expono quare sit factũ.
sed ipsos cogo exponere quare sit
dictũ in euangelio ab ipso dño di¬
scipulis. ecce sathanas petiit uexare
uos quomͦ triticũ. & petro ait. ego
autẽ postulaui ne deficiat fides tua.
Cũ aut̃ hoc exponunt mͥ. simul illud
qđ a me quęrunt. exponunt sibi. Si
uͦ ñ ualuerint hoc exponere: ñ aude¬
ant id qđ in euangelio sine offen-¬
sione intelligunt. in aliquo libro
cũ temeritate culpare. Fiunt igit᷑
temptationes ꝑ sathanan ñ pote¬

Expanded text:
nitatis esse arbitrentur et quasi iustitiae meritam. quod cum illo deus locutus est, quoniam locutus est cum anima angelica, dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i stultissimam arguere uoluit dicens: stulte, hac nocte anima tua expostulatur a te; et quae praeparasti . cuius erunt? certe hoc ipse dominus in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint, colla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtandum iustum satanas petit a deo, non ego expono, quare sit factum, sed ipsos cogo exponere quare sit dictum in euangelio ab ipso domino discipulis: ecce, satanas expetiuit uexare uos quomodo triticum; et Petro ait: ego autem postulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc exponunt mihi, simul illud quod a me . quaerunt exponunt sibi. si uero non ualuerint hoc exponere, non audeant id quod in euangelio sine offensione non intellegunt, in aliquo libro cum temeritate culpare. Fiunt igitur temtationes per satanan non pote
Abbreviated transcription (Latin):
es. in extrȩmo ĩqͥsitionis tus̨. ea uidelicet intentione. qͣ
soles ueheñt cauere m̃datiũ. Siqͥs c̾stituat inqͥs ante te par¬
uulũ. ⁊ int̾roget utrũ cũ creuerit fut᷑ sit castꝰ. uł fur ñ
sit futͣtꝰ. sine clubio respondebis. nescio. ⁊ utrũ in eade
paruula etate c̾stitutꝰ cogitet aliqͥd boni uł mali. dices.
nescio. Si itaq de morib eiꝰ fut᷑is nichil audes certiꝓ
nuttere. ⁊ de eiꝰ p̃senti cogitatione qd ẽ. illud qđ qͣndo
ad baptismũ offerunt᷑. ꝓ eis parentes tanqua fidedictores
spondent. ⁊ dict̾ illos facere. qł ula etas cogitare ñ pot̾. aug
si pot̾ occultũ ẽ: Int̾rogamꝰ enĩ eos a qͥb offerunt᷑. ⁊ dicimꝰ.
Credis in dm̃ patr̾e ołpotent̾. de illa etate quȩ utrũsit ds
ignorat. Respondent. credit. ⁊ ad cet̾a sic respondet᷑ sin¬
gula q̃ gerunt᷑. Unde miror parentes. parentes in istis
reb tã fident̾ ꝓ paruulis responde. ut dicant eos face̾

Expanded text:
o inquisitionis tuae ea uidelicet intentione, qua soles uehementer cauere mendacium. si constituam\', inquis, ante te paruulum et interrogem, utrum, cum creuerit, futurus sit castus uel fur non sit futurus, sine dubio respondebis: Nescio, et utrum in eadem paruula aetate constitutus cogitet aliquid boni uel mali, dices: Nescio. si itaque de moribus eius futuris nihil audes certi promittere et de eius praesenti cogitatione, quid est illud, quod, quando ad baptismum offeruntur, pro eis parentes tamquam fidedictores respondent et dicunt illos facere, quod illa aetas cogitare non potest aut, si potest, occultum est? interrogamus enim eos, a quibus offeruntur, et dicimus: Credit in deum? de illa aetate, quae, utrum sit deus, ignorat; respondent: Credit; et ad cetera sic respondetur singula, quae geruntur. unde miror parentes in istis rebus tam fidenter pro paruulo respondere, ut dicant eum facere
Abbreviated transcription (Latin):
se cũtat ad dm̃. Deinde ad am̃ tua u̾ba caludens adiun¬
gis ⁊ dicis. Ad iltas & questiones peto breuit respondere
digneris ita ut ñ mͥ de csuetudine p̾scribas. s gatione
qngusta c̃sideratis. recordat sũ nebridiũ amicu meũ.
qͥã esset rerũ obscurarũ ad doctͥnã pietatis ꝑtinentiũ ma¬
riię. diligentissimꝰ ⁊ acerrimꝰ inqͥsitor. ualde oderat
de qͦstione magna respensionẽ breue̾. ⁊ qͥsqͥs ħ poposcas¬
Iset
egerrime ferebat. eũq si eiꝰ ꝑ sona pate ret̾. multa
indignabundꝰ ⁊ uoce cohibebat. indignũ depigans

Expanded text:
se conuertat ad deum.\' deinde tua scripta concludens adiungis et dicis: Ad istas ergo quaestiones peto breuiter respondere digneris, ita ut non. mihi de consuetudine praescribas, sed rationem angustiae, consideratis recordatus sum Nebridium amicum meum, qui cum esset rerum obscurarum ad doctrinam pietatis maxime pertinentium diligentissimus et acerrimus inquisitor, ualde oderat de quaestione magna responsionem breuem. et quisquis id poposcisset, aegerrime ferebat eumque, si eius persona pateretur, uultu indignabundus et uoce cohibebat indignum deputans
Abbreviated transcription (Latin):
eisalubtit̾ ꝑcipit Resgondi sic̃ eristimo q̃stionib cus
qͥntũ attinet ad minꝰ capaces ⁊ c̃tentiosos ñ sacis
qͣntũ aut̃ ad paccatos ⁊ in telligente s. plus forte
qͣm satis. Nec tͥ ad excusatione̾ mea̾ obieci firmissina
suetudinẽ .s salubrime c̃suetudinis redaidi
qͦm pocui rationẽ.

Expanded text:
salubriter percipit. respondi, sicut existimo, quaestionibus tuis, quantum adtinet ad minus capaces et contentiosos, non satis, quantum autem ad pacatos et intellegentes, plus forte quam satis. nec tibi ad excusationem meam obieci firmissimam consuetudinem, sed saluberrimae consuetudinis reddidi, quam potui, rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
do quidẽ pactũ fecimus cũ dño nr̃o
in oratione: si uolumus ut dimittat
nobis om̃ia peccata nr̃a. dimittamꝰ
& nos peccata. quȩ in nos fueruit
cõmissa. Non autẽ dimittit. nisi
caritas. Tolle caritatẽ de corde:
odiũ tenet. ignoscere ñ nouit. Sit
angustatur E pła autẽ ista quã sus
cepimus totã tractandam uobiscum.
uidete si aliud aliquid cõmendat.
quã ipsa unã caritatem Nec ti¬
mendũ ẽ sepe dicendo: ne inodiũ
ueniat: Quid eniꝰ amatur si cari¬
tas in odiũ uenit: Quia caritate
fit. ut cȩtera bene amentur ipsa
quomͦ amanda ẽ: Res ergo quȩ
nũquam debet de corde discede.¬
re: nec ab ore discedat:
am uos inquit ex dõ estis filioli:
& incistis eũ Quem. nisi antixp̃m :
Suꝑuis enim dixerat. Om̃is qui sols

Expanded text:
doquidem pactum fecimus cum Deo nostro doquidem pactum fecimus cum Deo nostro in oratione, ut si volumus ut dimittat nobis peccata nostra, dimittamus et nos peccata quae in nos fuerint commissa . Non autem dimittit nisi charitas. Tolle charitatem de corde; odium tenet, ignoscere non novit. Sit angustatur. Epistola autem ista tota, quam suscepimus tractandam vobis, videte si aliud aliquid commendat quam ipsam unam charitatem. Nec timendum est ne saepe dicendo in odium veniat. Quid enim amatur, si charitas in odium veniat? Qua charitate fit ut caetera bene amentur, ipsa quomodo amanda est? Res ergo quae nunquam debet de corde discedere, nec ab ore discedat. 2. Jam vos, inquit, ex Deo estis filioli, et vicistis eum: quem, nisi Antichristum? Superius enim dixerat, Omnis qui sol
Abbreviated transcription (Latin):
Undus
iste om̃ib
fidelib
quȩrentib
patriam.
sic est:
quomͦ fuit
heremus popło isrł Errabant qͥdẽ
ad huc. & patriam quȩrebant: sed
duce do errare ñ poterant. Uia il¬
lis fuit iussio dĩ. Nam ubi ꝑ quadra¬
ginta annos circiierunt: paucis mͥun
sionib conficitur iter ipsũ & notũ
est om̃ib. Tardabantur. quia exer¬
cebantur : ñ quia deserebantur Qd
ergo nobis ꝓmittit ds̃ in effabilis:
dulcedo ẽ & bonum. sicut scriptura
dicit. & sepe cõinemorantib nobis
audistis: qđ oculus ñ uidit. nec au¬
ris audiuit. nec incor hominis ascen¬
dit. Laborib autẽ temporalib ex¬
ercemur : temptationib uite p̃sen¬
tis erudimur: Sed si ñ uultis in
ista heremo siti mori: bibite cari¬
tatem. Fons ẽ. quẽ uoluit dns luc
ponere. ne deficiamus inuia : &
habundantius eum bibenius cum
ad patriã uenerimus. Modo euan¬
geliũ lectũ ẽ : ut de ipsis uerbis qͥb
lectio terminata ẽ dicam quid
aliud nisi caritatẽ audistis: Quan¬

Expanded text:
undus iste omnibus fidelibus quaerentibus patriam sic est, quomodo fuit eremus populo Israel. Errabant quidem adhuc, et patriam quaerebant: sed duce Deo errare non poterant. Via illis fuit jussio Dei. Nam ubi per quadraginta annos circumierunt, paucissimis mansionibus conficitur iter ipsum, et notum est omnibus. Tardabantur, quia exercebantur, non quia deserebantur. Quod ergo nobis promittit Deus, ineffabilis dulcedo est, et bonum, sicut Scriptura dicit, et saepe nobis commemorantibus audistis, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Laboribus autem temporalibus exercemur, et tentationibus vitae praesentis erudimur. Sed si non vultis in ista eremo siti mori, bibite charitatem. Fons est quem voluit Dominus hic ponere, ne deficiamus in via: et abundantius eum bibemus, cum ad patriam venerimus. Modo Evangelium lectum est; ut de ipsis verbis, quibus lectio terminata est dicam, quid aliud nisi de charitate audistis? Quan
Abbreviated transcription (Latin):
uert̾. Quia gͦ rectissime & uerissime
dictũ ẽ. quomͦ inuocab̾t inquẽ ñ
credidert̃: ido pͥus didicistis qͥdere¬
deretis. Hodie discetis eũ in uocare.
xp̃c. docuitnoᷤᷤ orationẽ. Et cũ sit
ipse dñs xp̃c. sic̃ in simbolo accepistis
et credidistiᷤ. Filiꝰ di unicus : tam̃ noluit
ẽẽ unꝰ. Uncus ẽ: & unꝰ ẽẽ noluit. Tã¬
multoᷤ fr̃s hab̾e dignatuᷤ ẽ. qͥb & dicit
Dicite. Pat̃ nr̃ qͥ es incelis Quẽ uo-¬
luit a nob̾ appellari patrẽ nr̃m. nͥ pa-¬
trẽ suũe Nũqͥd inuidit nob̾. Parentes
aliqͣndo cũ genuerint unũ filiũ: duoᷤ¬
aut tres iã timent gñare. ne faciant.
alioᷤ m̃dicare. Sed qr talis ẽ hereditaᷤᷤ
quã nob̾ ꝓmittit. quã multi optine¬
ant. & nemo angustiaᷤ patiat᷑ : ideo

Expanded text:
unt. Quia ergo rectissime et verissime dictum est, Quomodo invocabunt, in quem non crediderunt? ideo prius didicistis quod crederetis: hodie didicistis cum invocare,  docuit nos orationem: et cum sit ipse Dominus, sicut in Symbolo accepistis et reddidistis, Filius Dei unicus, tamen noluit esse unus. Unicus est, et unus esse noluit: fratres habere dignatus est. Quibus enim dicit, Dicite, Pater noster, qui es in coelis? Quem voluit a nobis appellari Patrem nostrum, nisi Patrem suum? Numquid invidit nobis? Parentes aliquando cum genuerint unum filium, duos, tres; jam timent generare, ne faciant alios mendicare. Sed quia talis est haereditas quam nobis promittit, quam multi obtineant, et angustias
Abbreviated transcription (Latin):
cito sp̃s dõ aduerã fidẽ & bonã uo.¬
luntatẽ. s aliqͣnto tardiꝰ eiꝰ impetus
qͦ in carnalia & tẽporalia defluit
refrenat᷑. Sed qm̃ ipsa mundat᷑. reci¬
qđ sibi caput ẽ. cui eiꝰ capiti caput

Expanded text:
itus Deo ad veram fidem et bonam voluntatem: sed aliquando tardius ejus impetus, quo in carnalia et temporalia defluit, refrenatur. Sed quoniam et ipsa mundatur, reciritu, quod sibi caput est, cui ejus capiti caput
Abbreviated transcription (Latin):
mere de inuisibilib aliqͥd affirmamꝰ
tanꝗ scientes. s tanꝗ credentes : qm̃¬
hec uideri nͥ mundato corde ñ posst̾.
&e qͥsqͥs ea uidet in hac uita uel expar-¬
te ut dictũ ẽ atq in eniginate: ñ po¬
test efficere. ut et ille uideat cui loqͥt᷑.
si cordis sordib impedit᷑. Beati mundi

Expanded text:
mere de inuisibilibus aliquid adfirmemus tamquam scientes, sed tamquam credentes, quoniam uideri nisi mundato corde non possunt. et si quis ea uidet in hac uita ex parte, ut dictum est, atque in aenigmate, non potest efficere, ut et ille uideat, cui loquitur, si cordis sordibus inpeditur. beati autem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdib ducendus ẽ ad fidẽ Si enĩ ab
eo q̃ras. utrũ t̃ra in aquã possit con-¬
uerti : ꝓpt̾ uicinitatẽ ñ ei uidet᷑
incredibile: Rursus si q̃rat᷑. utrũ
aqua possit in aerẽ : neq hoc ab-¬
surdũ ẽẽ respondet᷑. uicina eniꝰ
st̃ sibi Et de aere si quęrat᷑. utrũ
in ethereũ corpus id ẽ cęleste pos.¬
sit mutari: iã ipsa uicinitas ꝑsua¬
det Qd̃ gͦ ꝑhos gͣdus fieri posse
concedit᷑. ut t̾ra in corpus ethereũ
conuertat᷑ : cur nͨ accedente di
uoluntate. qͥ corpus humanũ suꝑ
aquas potuit ambulare. celerrime
id fieri credit᷑. quẽ admodũ dictũ
ẽ. in ictu ocłi. si ullis talib gͣdib
credit᷑. sic̾ plerũq fumꝰ in fłamã
mira celeritate conuertit᷑: Caro
enĩ. natura utiq ex t̃ra ẽ. Philo¬
sophi autẽ quoꝵ argum̃tis sepius
resurrectioni carnis resistit᷑. qͥb
mutari posse concedunt. Qua cor-¬
poriꝰ resurrectione facta : a tẽporis
conditione lib̾ati. ęt̃na uita inef¬

Expanded text:
fidem. si enim ab eo quaeras, utrum terra in aquam possit conuerti, propter uicinitatem non ei uidetur incredibile. rursus si quaeras utrum aqua possit in aerem, neque hoc absurdum esse respondet; uicina enim sunt sibi. et de aere si quaeras, utrum in aethereum corpus, id est in caeleste possit mutari, iam ipsa uicinitas persuadet. quod ergo per hos gradus fieri posse concedit, ut terra in corpus aethereum conuertatur, cur non accedente dei uoluntate, qua corpus humanum super aquas potuit ambulare, celerrime id fieri posse, quemadmodum dictum est: in ictu oculi, sine ullis talibus gradibus credit, sicut plerumque fumus in flammam mira celeritate conuertitur? caro enim nostra utiqsophi autem, quorum argumentis saepius resurrectioni carnis resistitur, quibus mutari posse concedunt. qua corporis resurrectione facta a temporis condicione liberati aeterna uita inef
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ Ab sorta ẽ mors in uic¬
toriã. Ubi ẽ mors aculeus tuuse
Ubi ẽ mors contentio tuae Heo
ẽ fides : q̃ paucis uerbis tenenda
in symbolo nouellis xp̃ianis dat᷑.
Que pauca uerba fidelib nota
sint: ut credendo subiugent᷑ dõ.
subiugati. recte uiuant: recte
uuendo. cor mudent. corde
mundato. qđ credt̃ intelligant:¬
rdo ẽ ȩdifica-¬
tionis ur̃ȩ : ut
discatis pͥus qͥd
credatis et pꝰ¬
ea qͥd petatis.
moniũ beatus apłs posuit de ꝓpłia:¬

Expanded text:
ta est mors in uictoria. ubi est, mors, aculeus tuus ubi est, mors, contentio tua? Haec est fides, quae paucis uerbis tenenda in symbolo nouellis christianis datur. quae pauca uerba fidelibus nota sunt, ut credendo subiugentur deo, subiugati recte uiuant, recte uiuendo cor mundent, corde mundato quod credunt intellegantOrdo est aedificationis vestrae, ut discatis prius quid credatis, et postea quid petatis. monium beatus Paulus posuit de p
Abbreviated transcription (Latin):
seruio inspũ meo Anima uͦ. cũ car¬
nalia bona adhuc appetit: caro no¬
sp̃ui: ñ nat᷑a. s consuetudine pec¬
catoꝵ. Unde dr. Mente seruio legi
di: carne autẽ legi peccati Que
consuetudo innat᷑am ũsa ẽ scdm
gñationẽ mortalẽ : peccato pͥmi ho.¬
mint᷑. Idoq scriptũ ẽ. Et noᷤ aliqͣn¬
do fuimꝰ nat̾alit̃ filii irȩ. idẽ. uin-
dictȩ: ꝑ quã factũ ẽ. ut seruiamꝰ
legi peccati: E st autẽ aĩe nat᷑a ꝑfec.¬
ta: cũ spmi suo subdit᷑. & eũ sequit᷑
seq̃ntẽ dm̃. ido aĩalis homo ñ ꝑcipit

Expanded text:
seruio in spiritu meo. anima uero, cum carnalia bona adhuc adpetit, caro nospiritui non natura, sed consuetudine peccatorum. unde dicitur: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quae consuetudo in naturam uersa est secundum generationem mortalem peccato primi hominis. ideoque scriptum est: et nos aliquando dictae, per quam factum est ut serviamus legi peccati. Est autem animae natura perfecta, cum spiritui suo subditur, et cum sequitur sequentem Deum. Ideo animalis homo non percipit
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa simul cũ spũ nominat᷑. pars eniꝰ
q̃dã eiꝰdẽ rationalis qͥ carent bestiȩ.
uita qͥ coniungim᷑ corpori. anima
dr postremo istud corpus qm̃ uisi¬
bile ẽ: ultimũ nrm̃ ẽ. Nȩc autẽ
om̃is creatura ingemiscit & par¬

Expanded text:
anima simul cum spiritu nominatur — pars enim anima simul cum spiritu nominatur — pars enim quaedam eiusdem rationalis, qua carent bestiae, uita, qua coniungimur corpori, anima dicitur; postremo ipsum corpus, quoniam uisibile est, ultimum nostrum est. haec autem omnis creatura ingemescit
Abbreviated transcription (Latin):
diliges inqͥt ꝓximũ tuũ tanꝗ teipsũ.
si autẽ ista fides congregationẽ societa¬
tẽq hominũ ñ teneat. in qua fr̃na ca¬
ritas oꝑet᷑. minꝰ fructuosa est: cre-
suas eccłas uocant: s heretici de dõ
falsa sentiendo ipsã fidẽ uolant.
scismatici aut̃ discissionib iniqͥs
a fr̃na caritate dissiliunt: quãuis
ea credant q̃ credimꝰ. Qua ꝓpt̃ nec
heretici ꝑtinent ad eccłam catho¬
licã. qm̃ diligit diñ : nec scismatici
qũ diligit ꝓximũ. Q̾ ido peccatis
sibi. delens om̃ia p̃t̃ita. & ad uitã no
uocans. Quã uitã doneo ꝑfectã ca¬
piamꝰ: sine peccatis eẽ ñ possumꝰ.
lnt̃ ẽ tam̃. qͣlia sint. Nec de peccatoꝵ
differentia mͦ tͣctandũ ẽ: s creden.¬
dũ om̃ino. nullomͦ nob̾ ignosciea
q̃ peccamꝰ. si noᷤ in exorabiles adigno¬
scenda peccata fuerunꝰ. Itaq cre¬
dimꝰ remissionẽ peccatoꝵ. Et qm̃
tria st̃ qͥb homo constat. sp̃s. aĩa
corpus. q̃ rursũ duo dñr. qr sepe

Expanded text:
diliges, inquit, proximum tuum tamquam te ipsum - nisi autem ista fides congregationem societatemque hominum teneat, in qua fraterna caritas operetur, minus fructuosa est, credisuas ecclesias uocant. sed haeretici de deo falsa sentiendo ipsam fidem uiolant; schismatici autem discissionibus iniquis a fraterna caritate dissiliunt, quamuis ea credant quae credimus. quapropter nec haeretici pertinent ad ecclesiam catholicam, quoniam diligit deum, nec schismatici, quoniam diligit proximum. et ideo peccatis sibi, delens omnia praeterita et ad uitam nouam nos uocans: quam uitam donec perfectam capiamus, sine peccatis esse non possumus; interest tamen qualia sint. Nec de peccatorum differentia modo tractandum est, sed credendum omnino nullo modo nobis ignosci ea, quae peccamus, si nos inexorabiles ad ignoscenda peccata fuerimus. itaque credimus et remissionem peccatorum. Et quoniam tria sunt, quibus homo constat: spiritus. anima et corpus, quae rursus duo dicuntur, quia saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut inuicẽ iuxta collocent᷑. ipsa
nulla inuenit᷑ : nec tam̃ qͣsi discessisse
& migͣsse intelligit᷑. sic̃ illa corpora
Sed hi tales cor mundũ faciant qͣntũ
posst̃: ut uide ualeant in di̾ substan¬
tia ñ eẽ aliqͥd tale. ubi aliud sit sub¬
stantia. aliud qđ accidat substantie
& ñ sit substantia s qͥcqͥd ibi intelligi
potest sub stantia ẽ. Uerũ hȩc dici
facile posst̃ & credi : uideri autẽ nͥ
ut dm̃ dicamꝰ patrẽ. dm̃ filiũ. dm̃ sp̃m¬

Expanded text:
ita ut iuxta inuicem conlocentur, ipsa nulla inuenitur; nec tamen quasi discessisse et migrasse intellegitur, sicut illa corpora. sed hi tales cor mundum faciant, quantum possunt, ut uidere ualeant in dei substantia non esse aliquid tale, quasi aliud ibi sit substantia, aliud quod accidat substantiae, et non sit substantia; sed quidquid ibi intellegi potest, substantia est. uerum haec dici possunt facile et credi; uideri autem nisut deum dicamus patrem, deum filium, deum sp
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oret ut igne ñ contingat᷑. sed ut ñ
exurat᷑. Uas enĩ figuli ꝓbat fornat. &¬
homines iustos tẽptio tribulationis.
Ioseph ergo tẽptatꝰ ẽ illecebris stupri
sed ñ illatus ĩ tẽptationẽ. Susanna tẽp¬
tata. nec ipsa inducta uel illata in
tẽptationẽ est: multiq alii utriusq
serus. sed iob maxime. cuiꝰ admirabilẽ
stabilitatẽ in dño dõ suo cũ illi here¬
tici hostes ueteris testamenti ore sa¬
crilego irridere uoluerint: illud pre ce¬
teris uentilant. qͦd satanas petiuerit eũ
tẽptandũ. Querunt enĩ ab imperitis ho¬
minibꝰ. talia intelligere nequaqu̾a ua-¬
lentibꝰ. quomodo satanas cũ dõ loqui po¬
tuerit: ñ intuentes. non enĩ possunt. cum
suꝑstitione & contentione cȩcati sint. dũ
ñ loci spatiũ mole corporis occupare. &
sic alibi esse. alibi ñ esse. aut certe hic pa¬
rẽ habere aliã & alibi aliã. sed maiestate

Expanded text:
non oret ut igne non contingatur, sed ut non non oret ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. uasa enim figuli probat fornax, homines uero iustos temtatio tribulationis. Ioseph uero temtatus est inlecebra stupri, sed non est inductus in temtationem. Susanna temtata est, nec ipsa inducta uel inlata in temtationem, multique utriusque sexus. sed Iob maxime, cuius admirabilem stabilitatem in domino deo suo cum illi haeretici hostes ueteris testamenti ore sacrilego irridere noluerint, illud prae ceteris uentilant, quod satanas petiuerit eum temtandum. quaerunt enim ab imperitis hominibus talia intellegere nequaquam ualentibus, quomodo satanas cum deo loqui potuerit, non intuentes — non enim possunt, cum superstitione et contentione caecati sint — deum non loci spatium mole corporis occupare et sic alibi esse, alibi non esse, aut certe hic partem habere aliam et alibi aliam, sed maiestate
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. qđ lȩtos faciat. frigus pigrũ.
qđ pigroᷤᷤ facit. & innumerabilia
huiꝰ modi. quȩ siue inconsuetudi¬
ne loqndi. siue in sermone doctoꝵ
siue inscripturis scĩs repperiunt᷑
Qđ ñ intelligentes heretici. qui
ueteri testam̃to adũsant᷑: uelut
ignorantiȩ uitio notandũ putant
eũ de quo dictũ ẽ. tẽptat uos dñs
ds̃ ur̃. quasi in euangelio de dño scͥp¬
tũ non sit. hoc autẽ dicebat temp¬
tans eũ. nã ipse sciebat qͥd esset fac¬
turꝰ. Si enĩ nouerat cor eius quem
temptabat. qͥd ẽ. qͦd uoluit uide¬
re tẽptando. Sed ꝓfecto illud fac¬
tũ ẽ. ut ipse sibi notus fieret.
qͥ tẽptabat᷑. suãq desperationẽ
condeminaret. saturatis turbis
de pane dñi. qͥ eas ñ habere quod
ederent ex istimauerat. Non ergo
hic orat᷑ ut ñ tẽptemͦ. sed ut non
inferam᷑ in tẽptationẽ: tamqu̾a si
qͥspiam cui necesse ẽ igne examinari

Expanded text:
dicimus, quod laetos faciat: frigus pigrum, dicimus, quod laetos faciat: frigus pigrum, quod pigros facit; et innumerabilia hujusmodi, quae sive in consuetudine loquendi, sive in sermone doctorum, sine in scripturis sanctis reperiuntur. quod non intellegentes haeretici, qui ueteri testamento aduersantur, uelut ignorantiae uitio notandum putant eum de quo dictum est: temtat uos dominus deus uester, quasi in euangelio de domino scriptum non sit: hoc autem dicebat temtans eum; nam ipse sciebat, quid esset facturus. si enim nouerat cor eius quem temtabat, quid est quod uoluit uidere temtando? sed profecto illud factum est, ut ipse sibi notus fieret qui temtabatur suamque desperationem condemnaret saturatis turbis de pane domini, qui eas non habere quod ederent existimauerat. hic oratur ut non tentemur, sed ut non inferamur in tentationem; tanquam si quispiam cui necesse est examinari,
Abbreviated transcription (Latin):
tͣns latũ ẽ. Multi autẽ in p̃cando. ita
dic̾t. ne nos patiariᷤᷤ induci intẽptationẽ.:
exponentes uidelicet. qͦmͦ dictũ sit in¬
ducas. Non enĩ ꝑse ipsũ inducit ds.
s induci patit᷑ eũ quẽ suo auxilio de¬
seruerit ordine occultissimo: Ac
meritiꝰ causis etiã sepe manifestiᷤ.
dignũ iudicat illũ quẽ deserat.
et in tẽptationẽ induci sinat: Aliud
ẽ autẽ induci intẽptationẽ: aliud
teptari. Nã sine tẽptatione ꝓbatus
ẽẽ nulluᷤᷤ potest. siue: ipsi sibi sicut
scriptũ ẽ. qͥ ñ ẽ tẽptatus qͣlia scit:
siue aliiᷤ. si c̃ apłs dicit. & tẽptationẽ
urãm in carne mea ñ spreuistis.
Hinc enĩ eos firmos ipse cognouit.
flexi Nã dõ noti sumꝰ e ante om̃s
tẽptationes : qui scit om̃ia anteꝗ fiant
Qđ itaq scriptũ ẽ. tẽptat uos dñs¬
ds ur̃. ut sciat si diligitis eũ: illa
locutione positũ ẽ. ut sciat. ꝓ eo qđ
ẽ. ut scire uos faciat. sic̃ diẽ lȩtũ

Expanded text:
nslatum est. Multi autem precando ita dicunt, Ne nos patiaris induci in tentationem; exponentes videlicet quomodo dictum sit, inducas. Non enim per seipsum inducit Deus, sed induci patitur eum quem suo auxilio deseruerit, ordine occultissimo ac meritis. Causis etiam saepe manifestis dignum judicat ille quem deserat, et in tentationem induci sinat. Aliud est autem induci in tentationem, aliud tentari. Nam sine tentatione probatus esse nullus potest, siue sibi ipse, sicut scriptum est: qui non est temtatus, qualia scit? siue aliis, sicut apostolus dicit: et temtationem uestram in carne mea non spreuistis. hinc enim eos firmos esse cognouit, flexi. nam deo noti sumus et ante omnes temtationes, qui scit omnia, antequam fiant. Quod itaque scriptum est: temtat uos dlla locutione positum est, ut sciat, pro eo quod est, ut scire vos faciat: sicut diem laetum
Abbreviated transcription (Latin):
deserto: Om̃ia ergo tibi conferun.¬
tur: Uide ne putes dõ aliquid con¬
ferri. quando uenis ad dm̃: nec man¬
cipiũ saltem. Ergo ñ habebit dsser¬
uos. situ nolueris: & si om̃s noluerint.
Ds ñ indiget seruis: sed serui dõ.
Id̃o dicit p̾salmus. Dixi dño ds m̃s
no serui tui. Eget seruus tuus bono
tuo: ut pascas illũ. Eges & tu bono
serui tui: ut adiuuette: Non potes
tibi aquã haurire: ñ tibi potes coque

Expanded text:
deserto. Omnia ergo tibi conferundeserto. Omnia ergo tibi conferuntur. Vide ne putes Deo aliquid conferri, quando venis ad eum; nec mancipium saltem. Ergo non habebit Deus servos, si tu nolueris, et si omnes noluerint? Deus non indiget servis, sed servi Deo: ideo dicit Psalmus, Dixi Domino, Deus meus no servi tui. Eget servus bono tuo, ut pascas illum: eges et tu bono servi tui, ut adjuvet te. Non tibi potes aquam implere, non tibi potes coque