comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reos ꝑfidiȩ mortis anim aduersione dampna¬
uit. Symonem etiam magicis artibus cęlum
con scendendo: ad terram elisit. Hic post¬
cladio cȩsare contra eundem symonem ma¬
gum romam ꝑgit. Ibiq predicans euangeli¬
um : xxecui. annis eiusdem urbis tenuit
pontificatum. Sexto autem et xxxͦ anno
post passionem dñi anerone cȩsare inurbe
roma deorsum capite: ut ipse uoluit crucifi¬
xus est. Sicq apłicum meritum etiam mar¬
tỹrio coronatur: sepultus romȩ inuaticano
secus triumphalem uiam: tertio lapide ab
urbe: adorientalem plagam: SeRMO IN NATL
Saulus qui ante saulus. S c̃i ea¬
cȩlo uocatus: interram ꝓstratus. Qui oculatus cecidit.
cȩcatus surrexit. Ex ꝑ secutore effectus uas electionis.
exlupo ouis. Inter apłos uocatione nouissimus: pre¬
dicatione primus. In lege gamalihel discipulus: in
euangłio xp̃i seruus. Cuius patria tharsus fuit.
genus tribus beniamin. Hic secundo post ascensionem

Expanded text:
reos perfidiae, mortis animadversione damnareos perfidiae, mortis animadversione damnavit. Simonem etiam magicis artibus coelum conscendentem ad terram elisit. Hic postub Claudio Caesare contra eumdem Simonem Magum Romam pergit, ibique praedicans Evangelium vigintiquinque annis, ejusdem urbis tenuit pontificatum. 117. Sexto autem et tricesimo anno post passionem Domini, a Nerone Caesare in urbe Roma deorsum, ut ipse voluit, crucifixus est. Sicque post apostolicum meritum, etiam martyrio coronatur. Sepultus Romae in Vaticano, secus viam Triumphalem, tertio lapide ab Urbe, ad orientalem plagam. CAPUT LXIX. 118. Paulus, qui ante Saulus, apostcoelo vocatus, in terram prostratus, qui oculatus cecidit, caecatus surrexit, ex persecutore effectus est vas electionis, ex lupo ovis, inter apostolos vocatione novissimus, praedicatione primus. In lege Gamalielis discipulus, in Evangelio Christi servus. Cujus patria Tharsus fuit, genus Benjamin. 119. Hic secundo post Ascensionem
Abbreviated transcription (Latin):
galileȩ: quȩ est iuxta stannum genesarecha
cuius prima uocatio nominis bariona: idest¬
legis. directa generatio est. Petrus: in xp̃o
eccłȩ firmamentum ẽ. Cȩphas: corporis. xp̃i
neratio incorrupta est uirginitatis. Quidum
iuxta ioħem habebatur tertius: iuxta matheum
eligitur primus. Nec inmerito quia apłorum
princeps est: et confessor primus filii dĩ. pastor
humani gregis: petra ȩccłȩ: clauicularius regni
ꝯmatordñĩ atq negator: confitendo laudatus.
presumendo elatus: negando lapsus. lacriman¬
do purificatus: confitendo ꝓbatus. paciendo
coronatus. Cui nomen exõpere datur: et ticu¬
lum exmerito potestatis imponitur. Hic in
galatia. ponti. capadotia. bithinia. asia. atq ita¬
lia euangłium predicauit : horumq uirtu¬
tum signis effulsit. Pendulo gressu ferui¬
dum mare calcauit : preteriens umbra sua
mortuo s animauit. Claudis pristinum redin¬
tegrauit officium: paraliticis fluuida menbra
tam uiduam suscitauit: ananiam et safiram

Expanded text:
Galilaeae, qui est juxta stagnum Genesareth, cujus prima vocatio nominis Bar-Jona, legis directa generatio est. Petrus in Christo Ecclesiae firmamentum est. Cephas corporis Christi nitatis regeneratio incorrupta est. 114. Qui dum juxta Joannem habeatur tertius, juxta Matthaeum eligitur primus: nec immerito, quia Apostolorum princeps est. Et confessor primus Filii Dei, et discipulus, et pastor humani gregis, Petra Ecclesiae, clavicularius regni, amator Domini, atque negator: confitendo laudatus, praesumendo elatus, negando lapsus, lacrymando purificatus, confitendo probatus, patiendo coronatus, cui nomen ex opere datur, titulus ex merito potestatis imponitur. 115. Hic in Galatia, Ponto, Cappadocia, Bithynia, Asia, atque Italia Evangelium praedicavit, atque harum virtutum signis effulsit. Pendulo gressu fervidum mare calcavit, praeteriens umbra sua mortuos 181 animavit, claudis pristinum reiteravit officium, paralyticis fluida membra itam viduam suscitavit. Ananiam et Saphiram
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ. Adhuc imminet amaritudo passionis.
sed tran sit eam passuri cogitatio. Ergo fidem
seruasti ex miscdĩa dĩ: non ex fortitudine tua
Decȩtero ergo suꝑ est . corona iusticiȩ: quam
reddet tibi dñs in illa die iustus uidex. Meri¬
tis enim reddet: ideo iustus uidex. Sed etiam
non hic extollatur ceruix tua: quia dona
ipsius sunt merita tua. Npostolum petrum¬

Expanded text:
justitiae. Adhuc imminet amaritudo passionis, justitiae. Adhuc imminet amaritudo passionis, sed transit eam passuri cogitatio, servasti ex misericordia Dei, non ex fortitudine tua. De caetero ergo superest tibi corona justitiae, quam reddet tibi Dominus in illa die justus judex. Meritis enim reddet, ideo justus judex. Sed etiam hic non extollatur cervix tua, quia dona ipsius sunt merita tua. Quod illi
Abbreviated transcription (Latin):
ris: salubrȩ est. Sponsa xp̃i cantat in cantico
canticorum. Tulnerata caritate ego sum. Uul¬
nus hoc sanatur: quando saciatur in bonis
Quam beata mansio. fides eam uidet: nondum
oculus. Qui quod oculus nonuidit. nec auris
audiuit: nec incor hominis ascendit. quȩ
prepara uit ds̃ diligentibus se. Ybi sunt
scĩ isti putamus: Ibi ubi bene. ẽ. Queris am¬
plius: Non nosti locum: sed cogita meritum.
Ubicumq sunt : cumdeo sunt. Iustorum
animȩ iumanu dĩ sunt: et nontanget illos
tormentum mortis. Sed ad locum sine tor¬
mento ꝑ tormenta transierunt: ad locum
latitudinis ꝑ angustias ꝑuenerunt. Non
ergo timeat laboriosam uitam: qui talem desi¬
derat patriam. Tempus inquit resolutionis
meȩ instat. Bonum certamen certaui. cursum
consummaui: fidem seruaui. de cetero suꝑ est
michi corona iusticiȩ. Merito festinas: merito te
immolandum. c̃ẽ. lȩtaris. Suꝑ ẽ. enim tibi corona

Expanded text:
ris salubre est. Sponsa Christi cantat in Cantico ris salubre est. Sponsa Christi cantat in Cantico canticorum, Vulnerata charitate ego sum . Vulnus hoc quando sanatur? Quando satiabitur in bonis Quam beata mansio, fides eam videt, nondum oculus: quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Ubi sunt sancti isti, putamus? Ibi ubi bene est. Quid quaeris amplius? Non nosti locum, sed cogita meritum. Ubicumque sunt, cum Deo sunt. Justorum animae in manu Dei sunt, et non tanget illos tormentum . Sed ad locum sine tormento per tormenta transierunt: ad locum latitudinis per angustias pervenerunt. Non ergo timeat laboriosam viam, qui talem desiderat patriam. Tempus, inquit, resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae. Merito festinas, merito te immolandum esse laetaris: superest enim tibi corona
Abbreviated transcription (Latin):
nem terram exiuit sonus eorum: et infines
orbis terrȩ uerba eorum. Et nos probamus.
et adnos ista uerba uenerunt. et brittannos¬
ab infidelitatis in sania conuerterunt. Hȩc loquor
lem̃i: lȩtus quidem hodierno die ꝓpter tantam
festiuitatem: sed aliquil tristis. Quia non uideo
tantum populum congregatum: quantus congre¬
garidebuit natali passioni apłorum. Si lateret
nos: non nobis imputaretur. Si autem neminem
latet: quȩẽ. ista tanta pigricia: Non amatis pe¬
trum et paulum: ego inuobis illis loquor qui hic
non sunt. Nam uobis ago grãs: quia uel uos
uenistis. Et potest anima cuiusq xp̃iani: non
amare petrum et paulum. Si adhuc frigidus
ẽ : legat et amet. Si adhuc non amat: sagittam
uerbi incor accipiat. De ipsis apłis dictum. ẽ.
Sagittȩ tuȩ acutȩ potentissime. Quibus sagit¬
tis: factum . ẽ. quod sequitur. Populi subte ca¬
dent. Bona sunt talia uulnera. Tulnus amo¬

Expanded text:
nem terram exivit sonus eorum, et in fines nem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Et nos probamus, et ad nos ista verba venerunt, et aab infidelitatis mi, laetus quidem hodierno die propter tantam festivitatem, sed aliquantulum tristis, quia non video tantum populum congregatum, quantus congregari debuit in Natali passionis Apostolorum. Si lateret nos, non nobis imputaretur: si autem neminem latet, quae est ista tanta pigritia? Non amatis Petrum et Paulum? Ego in vobis illis loquor qui hic non sunt. Nam vobis ago gratias, quia vel vos venistis. Et potest animus cujusque christiani non amare Petrum et Paulum? Si adhuc frigidus est, legat et amet: si adhuc non amat, sagittam verbi in cor accipiat. De ipsis enim Apostolis dictum est, Sagittae tuae acutae, potentissimae. Quibus sagittis factum est quod sequitur, Populi sub te cadent . Bona sunt talia vulnera. Vulnus amo
Abbreviated transcription (Latin):
ebuimus quidem tantorum martyrum diem:
hoc est scorũ apostolorũ petri & pauli ma¬
iore frequentia celebrare. Sienim̃ cȩlebra¬
mus frequentissime natalitia agnorum. quanto
magis debemus arietum: Defidelibus enim
quos lucrati sunt apłi predicatione sua: scrip¬
tum est. Nfferte dño filios arietum. Per an¬
gustias pa̾ssionum. ꝑuiam spinis plenam: per
tribulationes ꝑsecutionum ut transirent. post¬
ea fideles apłos duces habuerunt. Beatus pe
trus apostolorum primus: beatus paulus no¬
uissimus apłorum: quirite coluerunt eum
qui dixit. Ego sum primus et nouissimus
Ndunum diem passionis sibi occurrerunt. pri¬
mus et nouissimus. Paulum ergo diximus ste¬
phani fuisse ꝑ secutorem: petrum respiciam¬
et inueniemus dñi negatorem. Petrus negatio¬
nem dñi lacrimis lauit: paulus ꝑsecutionem
stephani cȩcitate expiauit. Fleuit petrus
ante flagellum: paulus passus est et flagellum
populis recitantur. Et quibus populis: et
quantis populis: psalmum adtendite. Inom¬

Expanded text:
ebuimus quidem tantorum martyrum diem, hoc est, sanctorum apostolorum Petri et Pauli majore frequentia celebrare. Si enim celebramus frequentissime natalitia agnorum, quanto magis debemus arietum? De fidelibus enim, quos lucrati sunt Apostoli praedicatione sua, scriptum est, Afferte Domino filios arietum . Per angustias passionum, per viam spinis plenam, per tribulationes persecutionum, ut transeant postea fideles, Apostolos duces habuerunt. Beatus Petrus primus Apostolorum, beatus Paulus novissimus Apostolorum: qui rite coluerunt eum qui dixit, Ego sum primus, et ego sum novissimus ; ad unum diem passionis sibi occurrerunt primus et novissimus. Petrus ophani fuisse persecutorem, Petrum respiciamus Domini negatorem. Petrus negationem Domini lacrymis lavit: Paulus persecutionem Stephani caecitate expiavit. Flevit Petrus ante flagellum, Paulus passus est et flagellum.siorum quotidie populis recitantur. Et quibus populis? et quantis populis? Psalmum attendite: In om
Abbreviated transcription (Latin):
cominiini cum eis qui menbra sua in mortẽ ꝓdño
sic et uita nr̃a preciosa sit inconspectu domini:
Disruptisq uinculis carnis: et ipsi atria suꝑne
ciitatis intrare. atq inter choras beatooũ mar¬
tirum uota graciarũ redemptori nr̃o reddere

Expanded text:
communi cum eis qui membra sua in mortem pro Docommuni cum eis qui membra sua in mortem pro Dosic et vita nostra pretiosa sit in conspectu Domini: diruptisque vinculis carnis, et ipsi atria supernae civitatis intrare atque inter choros beatorum martyrum vota gratiarum Redemptori nostro reddere
Abbreviated transcription (Latin):
times neibi deficias: Non inquid Qua re.:
Et nomen dñi in uocabo. Quomͦdo uince¬
rent martres. nisi ille martiribus uinceret.
berunt calicem istum : finierunt dolores.
cula. non uerbera: non carteres. non suppli¬
cia corporis alia: non nullam homi num¬
ꝑ secucionem. ꝓpt̃ iusticiam toleremus
calicem tamen salutaris acciꝑe. et mar¬
tirii palmam obtinere ualcamͦ. Si cal¬
tigare corpus nr̃m et seruitute subicere
euramus: si in spũ humilitatis. et ina¬
nima contrita. dño supplicare assues¬
cimus: si inlatas apoima contumdias. placida m̃te
suscipert satagimur si et eos qui nos odie habent.
qui iniurias nobis inferunt diligere: hiis bene¬
facere. ꝓ horum uita et sospitate gaudemꝰ exo¬
rare: si cum uirtute paciencie bonorum quoq:
oꝑum sructibus ad mnari contendimus Taliter
et enim conuersantibus: nobis: et corpora nr̃a urx¬
ta apłi uocem. hostiam uiuentem. scãm dõ placen¬
tem. ex hihentilꝰ celesit dignatione donabit᷑: ut

Expanded text:
times ne ibi deficias? Non, inquit. Quare? Quia nomen Domini invocabo. Quomodo vincerent martyres, nisi ille in martyribus vinceret, berunt calicem istum! finierunt dolores, cula, non verbera, non carceres, non supplicia corporis alia, npersecutionem, propter justitiam toleremus, calicem tamen salutaris accipere, et martyrii palmam obtinere valemus, si castigare corpus nostrum, et servituti subjicere curamus, si in spiritu humilitatis et in anima contrita Domino supplicare assuescimus, si illatas a proximo contumelias placida mente suscipere satagimus, si et eos qui nos odio habent, qui injurias nobis inferunt, diligere, his benefacere, et pro horum vita et sospitate gaudeamus exorare, si cum virtute patientiae bonorum quoque operum fructibus adornari contendimus. Taliter etenim conversantibus nobis, et corpora nostra, juxta Apostoli vocem, hostiam viventem, sanctam, Deo placentem exhibentibus , coelesti dignatione donabimur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sione dñi fuisse turbatum. Nuit enim prius
audax presumptor: postea factus est timidus
negator. sromiserat se ꝓdño moriturum: cum
tercio respondit amare sexp̃m. et tercio dñs
petro suas ouiculas commendauit: Prenun¬
ciauit ei passionem suam. Cum esses inquit
iunior precingebas te: et ibas quo uolebas
Cum autem senueris: extendes manus tuas
et alter te cinget: et ducet quo tu non uis
E uangłium nobis exposuit: quid dixerit
xp̃s. H oc autem dicebat in quid: significans
qua morte clarificaturus esset dm̃. Id. est ꝓ¬
xp̃o suerat crucifigendus. hoc est enim exten¬
des manus tuas. Ubi est ille negator: q̃uando
post hȩc ait illi dñs cħs xp̃s. sequere me: nonsic
quando prius uocauit discipulos. Nam et tunc
dixit sequere me. Sec tunc ad doctrinam: modo
ad coronam: Numquid quando negauit xp̃m.
occidi tunuit : hoc timuit quod passus ẽ. xp̃s.
sed iam timere non debuit. Uidebat enim in
carne uiuentem: quem uidere̾t in ligno penden¬

Expanded text:
sed a Christo innovatum. Fuit enim prius audax praesumptor, et postea factus est timidus negator. Promiserat se pro Domino moriturum, cum tertio respondit amare se Christum, et tertio Dominus Petro suas oviculas commendavit? Praenuntiavit ei passionem suam. Cum esses, inquit, junior, cingebas te, et ibas quo volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alter te cinget, et feret quo tu non vis. Evangelista nobis exposuit quid dixerit Christus. Hoc autem dicebat, inquit, significans qua morte clarificaturus esset Deum: id esto fuerat crucifigendus; hoc est enim, Extendes manus tuas. Ubi est ille negator? Deinde post haec ait Dominus Christus: Sequere me . Non sic quomodo prius, quando vocavit discipulos. Nam et tunc dixit, Sequere me: sed tunc ad doctrinam, modo ad coronam, Numquid non quando negavit Christum, occidi timuit? Hoc timuit pati, quod passus est Christus. Sed jam timere non debuit. Videbat enim in carne viventem, quem viderat in ligno penden
Abbreviated transcription (Latin):
erunt dequibus discat: si ipsa sedoceat
quȩ uirtutis magistras habet. Quia
quod egerit: disciplina est. Sic maria
ntendebat om̃a quȩ apluribus monere¬
implebat uircittis offitia: nontam dis¬
ceret quamsoceret. tamen hanc euange¬
lista monstrauit. talem angelus repperit:
talem sp̃s sc̃s. elegit. Quid enim insingulis
morer s ut eam parentes. dilexerint. ex tra¬
nei predicauerint. Sed quid apłs dieit
hec autem infigura contingebant illis:
ut essent indicia futurorum. Figura
enim inpaucis est:: uita in pluribus.
At uero postea li¬

Expanded text:
erunt de quibus discat, si ipsa se doceat erunt de quibus discat, si ipsa se doceat quae virtutes magistras habet: quia quidquid egerit, disciplina est. Sic Maria intendebat omnibus, quasi a pluribus monereirtutis officia, ut non tam disceret, quam doceret. 10. Talem hanc evangelista monstravit , talem angelus reperit, talem Spiritus sanctus elegit. Quid enim in singulis morer, ut eam parentes dilexerint, extranes deputatas. Sed quid Apostolus dicit? Haec autem in figura contingebant illis, ut essent indicia futurorum ; figura enim in paucis est, vita in pluribus. 13. At vero postea
Abbreviated transcription (Latin):
inuisere. quos miscđia non erubes eeret : nec¬
quem preceriret uerecundia: Nlichal tor uum
in oculis. nichil inuerbis procax. nichil
inactu inuerecundum. non gestu fractior
non incessu solutior: nonuox petu¬
lantior. ut ipsa I corporis speties
simulachrum fuerit mentis figura
probitatis. Dormire non prius cupiditatis.
quam necessitas fuit. Et tamen cum qui¬
esceret corpus: uigilaret animus quifre¬
quenter in somnis aut lecta repecite.
aut somnia interrupta continuat: aut
disposita gerit. aut gerenda pronuntiat.
ꝑtodire domo nescia nisi cũ eccłam conue¬
niret. ethoc ipsum cũ parentibus aut pro¬
pinquis. Domestico operosa secreto: foris
stipata comitatu. Nullo meliore tamen
sui custode quam seipsa: quȩ incessu af¬
fectuq uenerabilis. Non tam uestigium
pedis tolleret: quam gradu uirtutis ad¬
tolleret. Ettamen hab̾et alios uirgo men¬
brorum custodes suorum : morum autem
suorum sehabeat ipsa custodem. Plures

Expanded text:
invisere, quos misericordia non erubesceret, neinvisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia? Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum: non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, figura probitatis. Boquam necessitas fuit; et tamen cum quiesceret corpus, vigilaret animus: qui frequenter in somnis aut lecta repetit, aut somno interrupta continuat, aut disposita gerit, aut gerenda praenuntiat. 9. Prodire domo nescia, nisi cum ad Ecclesiam conveniret, et hoc ipsum cum parentibus, aut propinquis. Domestico operosa secreto, forensi stipata comitatu; nullo meliore tamen sui custode quam se ipsa: quae incessu affatuque venerabilis, non tam vestigium pedis tolleret, quam gradum virtutis attolleret. Ut tamen alios habeat virgo membrorum custodes suorum, morum autem suorum se habeat ipsa custodem: plures
Abbreviated transcription (Latin):
uite qua uelut speculo refulget: species cas¬
titatis. et forma uirtutis Hinc summatis
licet exempla uiuendi: ubi tamquam in
exemplari magisteria ex pressa ꝓbabitis. ꝗͥd
corrigere. quid effugere. quid tenere debe¬
atis: ostenditur: Frimus difcendi ardor nobilitas
est magisterii: quid nobilus dĩ matre. quid splen
didius ea quam splendor elegit. quid castius ca
que corpus sine corporis contagu generauit.
Nam de ceceris euis uir titib quid loquar.
Uirgo erat non solum empore. sed eciam mede:
que nulso doli ambitu fineerum ad ulteraret
affec tum Corde humilis. uerbo grauis. aramo
prudens. loquendi parcioa: legetidi studiosia
non in incerto diuiciarum. fed in prece pauꝑis
spem reponens Intenta operi: uerecunda ser¬
fugere iac tantiam: rationem sequi amare uir
tutem. Quanto ista uel uult iesit parentes.
quando dissensit apppinquis:  quando fastidi¬
uit humilem: quando deriset debilcm : quan¬
do uitauit in opem: eos solos folita cetus uiroꝵ

Expanded text:
de qua velut speculo refulgeat species castitatis et forma virtutis. Hinc sumatis licet exempla vivendi, ubi tamquam in exemplari magisteria expressa probitatis, quid corrigere, quid effingere, quid tenere debeatis, ostendunt. 7. Primus discendi ardor nobilitas est magistri. Quid nobilius Dei matre? quid spldidius ea quam splendor elegit? Quid castius ea quae corpus sine corporis contagione generavit? Nam de caeteris ejus virtutibus quid loquar? Virgo erat non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu, sincerum adulteraret affectum. Corde humilis, verbis gravis, animo prudens, loquendi parcior, legendi studiosior, non in incerto divitiarum, sed in parte pauperis spem reponens, intenta operi, verecunda serfugere jactantiam, ratitutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando derisit debilem? quando vitavit inopem; eos solos solita coetus virorum
Abbreviated transcription (Latin):
Filii enim huius seculi: generantur etgene¬
rant. F ilia autem regni abstinet auolup¬
tate uiri : et uoluptate carnis. ut sit sancta
corpore et spiritu. Considerate filiȩ quam
sibi ueniens in has terras dñs iħs matrem
elegerit. Salutem mundo daturus peruirginẽ
uenit : et mulieris lapsus. partus uirginis soluit.
Multas feminas scriptura diuina inlucem
euexit : palmam tamen publice salutis solis
uirginibus dedit. Inueteri testamento terra
ac mare clausum. hebreorum populum uirga¬
demptorem uirgo generauit. Uirgo est ȩccła
quam studiuit apostolus uirginem castam

Expanded text:
Filiae enim hujus saeculi generantur, et geneFiliae enim hujus saeculi generantur, et generant: filia autem regni abstinet a voluptate viri, et a voluptate carnis; ut sit sancta corpore et spiritu. 27. Quid ergo famsibi veniens in has terras Dominus Jesus matrem elegerit. Salutem mundo daturus per virginem venit, et mulieris lapsus partu virginis solvit: Multas feminas Scriptura divina in lucem evexit, palmam tamen publicae salutis solis virginibus dedit. In veteri Testamento terra ac mari clausum Hebraeorum populum virgdemptorem virgo generavit . Virgo est Ecclesia , quam studuit Apostolus virginem castam
Abbreviated transcription (Latin):
quesque: eo munitior. Sic heliseus propheta
exercitus angelorum presidio sibi ad esse
monstrauit: sic ihesu naue ducem militiȩ
cȩlestis agnouit. Possunt igitur fructum
in nobis custodire castitatis: qui possunt
etiam milttare pronobis. Uobis autem uirgi¬
nes sanctȩ speciale presidium est: quȩ pudore
intemerato. sacrum dñi seruatis cubilẽ. Neq
mirum si prouobis angeli militant: quȩ
angelorum moribus militatis. Meretur
eorum presidium castitas uirginalis. quorũ
uita meretur. Etquid pluribus ex sequar
lauden incastitatis: Castitas etiam angelos
fecit: qui eam seruauit angelus est. Deuir
tum non habeo. Sidoctor gentium nonha¬
buit. habere quis potest : Et preceptum
quidem non habuit : sed habuit exemplũ.
Non enim potest imperari uirginitas : sed
optari. Nam quȩ supra nos sunt : in uoto
magis quam in magisterio sunt. Sed uolo
uos inquid: sine sollicttdine esse. Nam
qui sine uxore est: sollicitus est quȩ dñi
sunt quomodo placeat dõ. Etuirgo cogitat

Expanded text:
quisque, eo communitior. Sic Elisaeus propheta exercitus angelorum praesidia sibi adesse monstravit : sic Jesus Nave ducem militiae coelestis agnovit . Possunt igitur fructum in nobis custodire, qui possunt etiam militare pro nobis. Vobis autemnes sanctæ speciale præsidium est, quod pudore intemerato sacrum Domini seruatis cubile. Neque mirum, si pro vobis Angeli militant, quæ Angelorum moribus militatis. Meretur eorum præsidium castitas virginalis, quorum vitam imitatur. Et quid pluribus exequar laudem castitatis? Castitas etiam Angelum fecit. Qui eam seruauit, Angelus est: qui ptum Domini non habeo . Si Doctor gentium non habuit, habere quis potuit? Et praeceptum quidem non habuit, sed habuit exemplum. Non enim imperari potest virginitas, sed optari; nam quae supra nos sunt, in voto magis quam in magisterio sunt. Sed volo vos, inquit, sine sollicitudine esse. Nam qui sine uxore est, sollicitus est quae Domini sunt, quomodo placeat Deo . . . et virgo cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃s ex uirgine. Apatre quidem natus ante
secula : sed ex iurgine natus obsecula. Illud
naturȩ suȩ : hoc nostrȩ utilitatis est. Illud
erat semper: hoc uoluit esse. Spectate aliud
uirginitatis meritum. Xp̃s: uirginis spon
suo portauit. Uirgo quȩ genuit: uirgo quȩ
castitate: mater est prole. Parturit itaq
nos uirgo: non uiro plena sed sp̃u. Parit nos
uirgo non cum dolore menbrorum: sed cũ
gaudiis angelorum. Nutrit nos uirgo:
non corporis lacter sed apostoli. quo infir¬
mam ad huc crescentis populi lactauit
ȩxarem. Quȩ igitur nupta plures
liheras habͥet quam sc̃a eccła quȩ uirgo
est sacramentis: mater et populis. cuiu̾s
fecunditatem etiam scriptura testatur
dicens. Qm̃ plures filii deserte: magis
quam eius quȩ habet uirum. Hinc sc̃ȩ¬

Expanded text:
irgine; a Patre quidem natus ante saecula, sed ex virgine natus ob saecula. Illud naturae suae, hoc nostrae utilitatis est. Illud erat semper, hoc voluit. 22. Spectate et aliud virginitatis meritum: Christus virginis sponsero portavit, virgo quae genuit, virgo quae castitate, mater est prole. Parturit itaque nos virgo non viro plena, sed spiritu. Parit nos virgo non cum dolore membrorum, sed cum gaudiis angelorum. Nutrit nos virgo non corporis lacte, sed Apostoli , quo infirmam adhuc crescentis populi lactavit aetatem. Quae igitur nupta plures liberos habet quam sancta Ecclesia, quae virgo est sacramentis, mater est populis, cujus fecunditatem etiam Scriptura testatur dicens: Quoniam plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum ? Nos
Abbreviated transcription (Latin):
suis moribus: beatus ipsis periculis. sicut dñs
diffiniuit dicens. Seati qui ꝑsecutionem paci¬
untur ꝓpter iusticiam. Est ergo beata uita in¬
his hominibus: in his scilicet in quibus fuerit
ꝑfecta uita. E fecta autem uita. non sensibilis
ĩsta: sed illa racionabilis scdm tractationem ra¬
cionis. et mentis uiuacitatem: in quo non est
portio hominis. sed ꝑfectio: quȩ tam in con¬
ditione ẽ hominis: quam in oꝑatione. Quis¬
ergo dilectissimi non om̃ibus uiribus elabo¬
ret᷑ ad claritatem tantam ꝑuenire ut amicus
dĩ fiat: ut cum xp̃o statim gaudeat. ut post
tormenta et supplicia terrena premia diuina
pcipiat. Similitibus secularibus gło sum est
ut hoste deuicto redeant inpatriam trium¬
phantes. quanto potior. et maior est gła uic¬
to zabulo adparadisum triumphant̾es redi¬
re: et unde acdam peccato reiectus est: illuc
ꝓstrato eo qui ante deceperat. trophea uic¬

Expanded text:
suis moribus, beatus ipsis periculis, sicut dominus suis moribus, beatus ipsis periculis, sicut dominus definiuit dicens: beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. Est ergo beata uita in hominibus, sed in his scilicet, in quibus fuerit perfecta uita. perfecta autem uita non sensibilis ista, sed illa rationabilis secundum tractationem rationis et mentis uiuacitatem. in quo non est portio hominis, sed perfectio, quae non tam in condicione est hominis quam in operatione; ergo non omnibus viribus elaboret ad tantam claritatem pervenire, ut amicus Dei fiat, ut cum Christo statim gaudeat, ut post tormenta et supplicia terrena, praemia divina percipiat? Si militibus saecularibus gloriosum est ut hoste devicto redeant in patriam triumphantes, quanto potior et major est gloria, victo diabolo, ad paradisum triumphantem redire, et unde Adam peccator ejectus est, illuc, prostrato eo qui ante dejecerat, trophaea vic
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa corporis uitȩ beati. munus imminu¬
unt: neq de eus aliquid suauitatis delibant
quia non indilectatione corporis uitȩ beatitudo
est: sed inconscientia pura ab om̃i labe pecca
ti. et in eius mente qui cognoscit. quia quod
bonum ẽ. hoc dilectet etiam si asperum sit:
quod autem udȩorum etiam si suaue non
mulceat. E rgo causa bene uiuendi non de¬
lectatio corporalis: sed mentis prudentia ẽ
Non enim caro quȩ subiecta ẽ. passioni. sed
mens quȩ iudicat quia nichił melius delec¬
tat quam consiliorum honestas. et oꝑum
puthritudo: ea igitur interpres beatȩ est
uitȩ. Melior est enim prudentia uel ratio¬
arbitra passionis: quam passio. Prestantiusq quod
uidicat. quam quod iuditio subiectum ẽ: neq
enim fieri potest ut ratione sit melus. quod est
in rationabile. Habet ergo in se remunerationem
suam qui sequitur iħm: et in suo affectu premi
um etiam sidura sustineat: beatus tamen est

Expanded text:
adversa corporis vitae beatae munus imminuadversa corporis vitae beatae munus imminuunt, neque de ejus suavitate aliquid delibant; quia non in delectatione corporis vitae beatitudo est: sed in consciti et in eius mente qui cognoscit quia quod bonum est hoc delectat, etiamsi asperum sit, quod autem indecorum, etiamsi suaue, non mulcet. ergo causa bene uiuendi non delectatio corporalis, sed mentis prudentia est. non enim caro, quae subiecta est passioni, sed mens, quae iudicat, quia nihil melius delectat quam consiliorum honestas et operum pulchritudo; ea igitur beatae interpres est uitae. melior est enim prudentia uel ratioarbitra passionis quam passio praestantiusque quod iudicat quam quod iudicio subiectum est. neque enim fieri potest, ut ratione sit melius quod est inrationabile. habet ergo in se remunerationem suam qui sequitur Iesum et in suo affectu praemium et gratiam. etiamsi dura sustineat, beatus tamen est
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽẽ cognoscit. Nonne dicit. quȩ utilitas in
sanguine meo: si damꝑno quem ipse saluaui.
Deuide consideras uidicem: non con sideras
aduocatum. Potest iste seueriorem ferre senten¬
tiamꝰ. qui inter pellare non desinit: ut paternȩ
reconciliationis innos conferatur grã: Sed et si
qua imminerent grauia: nequaquam nos axp̃o
ua non tolleremus. qui ꝓ nobis tam indigna
suscepit : Ideoq debet᷑ innobis. ẽẽ. carita s.
ut nullis periculis reuocemur a xp̃o. Sic enĩ
scriptum est. N qua multa excludere non pote¬
rit caritatem: et flumina non cludent eam.
quia torrentem transibit anima diligentis.
nulla tempestas. nullum ꝓfundum. nullum
periculum. nullus terroꝵ mortis: aut penȩ
ium caritatis imminuit. In his enim ꝓ bamͣ.
in his beata uita est: etiam si multis p̾ericulis
mundetur. Non enim frangitur sapiens do¬
loribus corporis: nec uexatur in commodis. sed
etiam erumpnis beatus manet. Neq enim

Expanded text:
esse cognoscit ? nonne dicet: quae utilitas in esse cognoscit ? nonne dicet: quae utilitas in sanguine meo, si damno quem ipse saluaui? deinde consideras iudicem, non consideras aduocatum. potest iste seueriorem ferre sententiam, qui interpellare non desinit, ut paternae reconciliationis in nos conferatur gratia? Sed etsi qua inminerent grauia, nequaquam nos a Christo ba toleremus, qui pro nobis tam indigna suscepit? ideoque debet in nobis esse caritas, ut nullis periculis reuocemur a Christo. scriptum est enim: aqua multa excludere non poterit caritatem et flumina non concludent eam, quia torrentem transit anima diligentis. nulla tepericulum, nullus terror mortis aut poenae vim charitatis imminuit. In his enim probamur, in 454 his beata vita est, etiamsi multis periculis inundetur. 28. Non enim frangitur sapiens doloribus corporis, nec vexatur incommodis: sed etiam in aerumnis beatus manet. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
tenderet quod ita om̃s diligat: ut dilectissimum
sibi filium. Pro singulis traderet. ꝓquibus igi¬
tur quod suꝑ om̃ium est dedit potest fierit᷑ꝰ:
ut non illo uniuersa donauerit. Nichil enim ex¬
cepit : qui omnium cessit auctorem. Nichil ẽ.
igitur quod negari nobis posse uereamur: nichil
est in quo demagnificentie diuine diffidere
ꝑ seuerantia debeamus. Cuius fuit tanta diu¬
turna et uigis ubertas. ut primo predestina¬
ret. deinde uocaret: et quos uocaret. hos
deserere quos tantis beneficiis suis usq ad
premia ꝓ secutus est. inter tot beneficia dĩ
non mẽtuendȩ sunt alique accusatoris insi¬
diȩ. Sed quis audeat accusare quos electos
diuino cernit uiditio: Namdeus pater qui con¬
tulit potest sua dona rescindere. et quos ad¬
optionem suscepit: ẽos apaterni affectus grã
te dampnare ille quem redemit amorte: ꝓ quo
se obtulit. cuius uitam suȩ mortis merces

Expanded text:
tenderet quod ita omnes diligat, ut dilectissimum tenderet quod ita omnes diligat, ut dilectissimum sibi filium pro singulis traderet. pro quibus igitur quod super omnia est dedit, potest fieri ut non in illo uniuersa donauerit? nihil enim excepit qui omnium cessit auctorem. nihil est igitur quod negari nobis posse uereamur, nihil est in quo de munificentiae diuinae diffidere perseuerantia debeamus, cuius fuit tam diuturna et iugis ubertas, ut primo praedestinaret, deinde uocaret et quos uocaret hos edeserere quos tantis beneficiis suis usque ad praemia prosecutus est? inter tot beneficia dei num metuendae sunt aliquae accusatoris insidiae ? sed quis audeat accusare quos electos diuino cernit iudicio? num deus pater ipse qui contulit potest sua dona rescindere et quos adoptione suscepit eos a paterni affectus gratite ille damnare, quem redemit a morte, pro quo se obtulit, cuius uitam suae mortis mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
mus ab solui. Humilitatis igitur diuinitatis
nr̃a ẽ. ꝓuectio. nos tanto redimiur prȩtio
nos tanto curamur impendio. Quis enim ab
impietate ad iusticiam. amiseria ad beatitudi¬
nem eẽt recursus: nisiiustus adimpios. et beatꝰ
sicut apłs ait non ꝑeꝑcit. Pulchro uerbo usa est
scriptura: ut dĩ patris ergate o homo pium ꝓpo¬
situm declararet. qui morti obtulit filium: et
filius mortis aceruitatem seutire non potuit.
Quod inpatre fuit. nichil sibi reliquit: totum
ꝓte obtulit. quod inplenitudine diuinitatis
nichil ipse amisit: et te redemit. Considera af¬
fectum patrium quod pietatis ẽ. quasi morituri
filii suscepit periculum. quasi orbitatis hausit do¬
lorem: ne tibi periret fructus redemptionis. Tan¬
tum fuit dño studium tuȩ salutis. ut ꝓpe modum
de suo periclitaretur: dum te lucraretur. Ille
propter te dispendia nr̃a suscepit: ut te diuinis
in sereret: cȩlestibus consecraret. Mire etiam
addidit. Pronobis om̃ibus tradidit illum. ut os¬

Expanded text:
mus absolvi. Humilitas igitur Divinitatis nostra provectio est. Nos tanto redimimur pretio, nos tanto curamur impendio. Quis enim ab impietate ad justitiam, a miseria ad beatitudinem esset recursus, nisi et justus ad impios, et beatus prio pro-te non pepercerit? pulchro uerbo usa est scriptura, ut dei patris erga te pium propositum declararet, qui morti obtulit filium. et filius mortis acerbitatem sentire non potuit, quod in patre fuit: nihil sibi reliquit, totum pro te obtulit, quod in plenitudine diuinitatis nihil ipse amisit et te redemit. considera affectum patrium. quod pietatis est quasi morituri filii suscepit periculum, quasi orbitatis hausit\' dolorem, ne tibi periret fructus redemptionis. tantum fuit domino studium tuae salutis, ut propemodum de suo pericli-II\'\' taretur, dum te lucraretur. ille propter te dispendia nostra suscepit, ut te diuinis insereret, caelestibus consecraret. mireĮ, etiam addidit: pro nobis omnibus tradidit illum, ut os
Abbreviated transcription (Latin):
diłuit: palmȩ ꝑhennis indiciis memorabilem
mente conuersi deprecemur: ut nos signo suȩ
ꝓtectionis abhostium liberet insidus. Ip se¬
nos et redemptionis ur̃ȩ sacramenta dignȩ cȩ¬
lebrare et beatȩ resurrectionis tribuat gau¬

Expanded text:
diruit, palmae perennis indiciis memorabilem diruit, palmae perennis indiciis memorabilem mente conversi deprecemur, ut nos signo suae protectionis ab hostium liberet insidnos et redemptionis nostrae sacramenta digne celebrare et ad beatae resurrectionis tribuat gau
Abbreviated transcription (Latin):
tyrium uocatur. Ubi crux dñi ab helena con¬
stantini matre reꝑta est: et obid ipse ibidem
ȩccłam magnifico ac regio cultu construxit.
His de sc̃orum situ locorum ꝓut discere po¬
tuimus explanatis: libet intueri adimpletum
ẽẽ. ꝓphetiam isaiȩ. qua de sepultura ac resur¬
rectione dñica simul. et de nr̃a fide ac salute
predixit. Indie illa radrx iesse qui stat in sig¬
num populorum. ipsum gentes deprecabun¬
tur: et erit sepulchrum eus głosum. Rady
quippe iesse dñs ẽ. natus quidem ex stirpe
iesse scđm humanitatem: sed conditor ipsius
iesse scđ̃m diuinitatem. Quistat insignum popu¬
lorum. Quia signum salutis quo credentium po¬
puli a callidi hostis malitia muniuntur. ipsus ẽ.
passione sacratum. Ipsum gentes deprecabuntur.
Quia nonsolum iudȩos. seđd et nos qui definibus
terrȩ ad eum clamare nossemus: gr̃a suȩ uisita¬
tionis aduocauit. Et est sepulchrum eius
głosum. Quia locum in quo mortis regnum

Expanded text:
tyrium vocatur; ubi crux Domini ab Helena Contyrium vocatur; ubi crux Domini ab Helena Constantini matre reperta est, et ob id ipse ibidem ecclesiam magnifico ac regio cultu construxit. His de sanctorum situ locorum, prout dicere potuimus explanatis, libet intueri adimpletam esse prophetiam Isaiae, quam de sepultura ac resurrectione dominica simul et de nostra fide ac salute praedixit: In die illa radix Jesse qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum . Radix quippe Jesse Dominus est, natus quidem ex stirpe Jesse secundum humanitatem, sed conditor ipsius Jesse secundum divinitatem, qui stat in signum populorum, quia signum salutis quo credentium populi a callidi hostis malitia muniuntur, ipsius est passione sacratum. Ipsum gentes deprecabuntur, quia non solum Judaeos, sed et nos qui de finibus terrae ad eum clamare noscimur, gratia suae visitationis advocavit. Et est sepulcrum ejus gloriosum, quia locum in quo regnum mortis
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad locum dominici corporis sedebat: intrantibꝰ
erat adextris. sed et ipse eidem loco sepulchri
dexter sedebat. Cuncta autem hȩc continuata
et non abinuicem erant separata: ut pote inu¬
na eademq petra excisa. Talem quidem domi¬
nici monumenti  primo positionem fuisse
ꝑcepimus. Ot nunc tradunt ȩccłam ibi. ẽẽ. ro¬
tundam: eximii operis triplici pariete distinctam.
marmorum: crustis usq ad summa culminis
tectum. Ipsum uero culmen auro uestitum. au¬
ream crucem gestare non modicam. Cuius ad o¬
rientem eccłȩ. golgotana ẽ. eccła quȩ uter alia
ornamenta tali loco congrua. Crucem argente¬
am habet ꝑ grandem in loco quo dñs crucifig
ꝓ nr̃a ẽ. salute dignatus : pendente magna faro
desuꝑ. idẽ. erea rota cum lampadibus quȩ ip¬
sam crucem debita lucis ueneratione coronent.
Sed et huius adorientalem plagam ȩccła ꝓxima
est. eccła constanniana: quȩ alio nominẽ mar¬

Expanded text:
qui ad locum dominici corporis sedebat intrantibus qui ad locum dominici corporis sedebat intrantibus erat a dextris, sed et ipse eidem loco sepulcri dexter sedebat. Cuncta autem haec continuata et non ab invicem erant separata, ut pote in una eademque petra excisa. Talem quidem dominici monumenti primo positionem fuisse percepimus. At nunc tradunt ecclesiam ibi esse rotundam eximii operis, triplici pariete distinctam, marmorum crustis usque ad summa culminis tecta; ipsum vero culmen auro vestitum auream crucem gestare non modicam, cujus ad Orientem ecclesiae Golgothana est ecclesia, quae inter alia ornamenta tali loco congrua crucem argenteam habet pergrandem in loco quo Dominus crucifigi pro nostra est salute dignatus; pendente magno pharo desuper, id est aerea rota cum lampadibus, quae ipsam crucem debita lucis veneratione coronent. Sed et hujus ad Orientalem plagam ecclesiae proxima est ecclesia Constantiniana, quae alio nomine Mar
Abbreviated transcription (Latin):
lescat et ferueat: ut  ueritate lȩtitiȩ ꝑfrua¬
tur in patria. quod deumbra gaudii medita¬
norunt: quomodo factum fuerit monumen¬
tum illud dominicum. ut tot homines una
cum angłis caperet. Oportunum putamus sim¬
pli citerꝰ caritati ur̃ȩ quȩ deillo comperimus ex¬
plicare. Iucta relationem eorum qui nr̃a ȩtate¬
in hiero solimis fuerunt. quȩq ibi uiderunt
redeuntes nobis scripta reliquerunt. Domus
igitur rotunda excisa erat inpetra. tantę al¬
titudinis ut qui in medio staret: manui cul¬
men tangere posset. Habebat autem introi¬
tum adorientẽ. cui lapis ille magnus dequo
euangelia narrant: adpositus est. Hanc in¬
gredientibus erat adextris ille locus: qui
specialiter dominici corporis receptui para¬
tus est. Septem quidem pedes longus : tri¬
um uero mensura palmorum reliquo paui
mento eminentior. Qui non uulgarium more
mentum mulieres: uiderunt iuuenem se¬
dentem indextris. Quia nimirum angłs

Expanded text:
lescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfrualescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur in patria quod de umbra gaudii meditanorunt quomodo factum fuerit monumentum illud dominicum, ut tot homines una cum angelis caperet, opportunum putamus simpliciter charitati vestrae quae de illo comperimus explicare, juxta relationem illorum qui nostra aetate Hierosolymis fuerunt, quaeque ibi viderunt redeuntes nobis scripta reliquerunt. Domus igitur rotunda erat, excisa in petra, tantae altitudinis, ut qui in medio staret manu culmen tangere posset. Habebat autem introitum ab Oriente, cui lapis ille magnus, de quo Evangelia narrant, appositus est. Hanc ingredientibus erat a dexteris ille locus qui specialiter dominici corporis receptui paratus est, septem quidem pedum longus, trium vero mensura palmormento eminentior. Qui non vulgarium more mentum mulieres viderunt juvenem sedentem in dextris . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui considerando hominem uerum. hunc dm̃
cat ualde quod sequitur. Beati qui non uide¬
runt: et crediderunt. Inqua nimirum senten¬
tia nos specialiter signati sumus. qui eum
quem carne non uidimus: mente retinemus.
Nos signati sumus: si fidem nram operibus
sequimur. Ille et enim uere credit: qui ex¬
ercet oꝑando quod credit. Ecce fratres¬
nobis uiuendum est: ut ꝑuenire ad eterna
festa mereamur. Transeunt cuncta quȩ tem¬
poraliter festiua celebrantur. Curate qui
inhis sollempnitatibus inter estis: ne ab
ȩterna sollempnitate separemini. Quid
ꝓdest interẽe. festis hominum. sidẽ esse
contigat festis angłorum. Umbra uenturȩ
sollempnitatis ẽ: sollempnitas presens.
Id circo hanc annuȩ aguus: ut adillam
quȩ non est annua sed continua ꝑducamus. Cum
hec statuto tempore geritur ad illius desider¬
um memoria nr̃a refr̾igatur. I requentatione. gͦ
gaudii temporalis ad ȩterna gaudia mens in ca¬

Expanded text:
qui considerando hominem, verum  Greg., qui considerando hominem, verum  Greg., cat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit qui exercet operando quod credit. »  vivendum est nobis, ut pervenire ad aeterna festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angelorum? Umbra venturae solemnitatis est solemnitas praesens. Idcirco hanc annue agimus, ut ad illam quae non est annua, sed continua, perducamur. Cum haec statuto tempore geritur, ad illius desiderium memoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis ad aeterna gaudia mens inca
Abbreviated transcription (Latin):
discipulum post resurrectionem suam dubi
tare ꝑ misit: nec tamen indubitatione dese¬
ruit. Sicut ante natiuitatem suam habere
sponsm mariam uoluit: qui tamen ad eius
nuptias non ꝑuenit. Nam ita factus est
dubitans discipulus et palpans testis uere
resurrectionis. sicut sponsus matris fuerat
custos integerrimȩ uirginitatis. Palpauit
autem: et exclamauit. Dñs meus: et ds̃ meus.
Dicit ei iħs. Quia uidisti me credidisti. Cum
paulus apłs dicat. est enim fides sperandorum
substantia rerum argumentum non apparentum.
Profecto liquet. quia fides illarum rerum ar¬
gumentum ẽ: quȩ apparere non possunt: quȩ
et enim apparent fidem non habent sedag¬
nitionem. Dum ergo uidit thomas: dum pai.¬
pauit. cur eidicitur. quia uidisti me credidisti.
Sed aliutł uidit. aliud credidit. N mortali qͥp¬
pe homine: diuinitas uideri non p̃otuit. Ho¬
minem igitur uidit: et dm̃ confessus ẽ. dicens.
Oñs meus: et ds̃ meus. Yidendo ergo credidit.

Expanded text:
diditare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae 639 resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem, et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: Deus meus et Dominus meus. Videndo ergo credidit
Abbreviated transcription (Latin):
lica audiuimus lectione. Thomas autem unus
ex duodecim qui dicitur didimus: non erat
cum eis quando uenit iħs. Iste unus discipłs defuit.
reuersus quod gestum est audiuit. audita crede¬
re rennuit. Uenit iterum: Et non credenti disci¬
pulo latus palpandum prebuit: manus ostendit
et ostensa suorum uulnerum cicatrice : infide¬
litatis eius uulnus sanauit. Quid fratres lc m̃i
quid inter hȩc anim aduertitis. Numquid casu
gestum creditis ut electus ille discipulus tunc
deeẽt. post autem ueniens audiret: audiens du¬
bitaret. Dubitans palparet: palpans crederet :
Non hoc casu. seddiuina dispensatione gestum. ẽ.
Egit namq miro modo suꝑna clementia. ut
discipulus dubitans dum inmagistro suo uul¬
nera palparet carnis : innobis uulnera sanaret
infidelitatis. Plus enim nobis thomȩ infideli¬
tas ad fidem: quam fides credentium discipu¬
lorum ꝓfuit. Quia dum ille ad fidem pal¬
pando reducitur: nr̃a mens om̃i dubitatione
post posita infide solidatur. Sic quippe

Expanded text:
IE SANCTI THOMAE. Thomas autem unus ex duodecim qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus . Iste unus discipulus defuit: reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelitatis illius vulnus sanavit. Quid, fratres charissimi, quid inter haec animadvertitis? Nunquid casu gestum creditis ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet. Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe
Abbreviated transcription (Latin):
rens humeris signa atq uexilla regalia: et in ha
bitu pretentionis armorum sonans adnunciat
regis introitum. Ita dño descedente decęlis. prece¬
det exercitus angłorum et archangłorum: signum
illucd triumphaleꝰ uexillum sublimibus humeris
preferentes: diuinum regis cęlestis ingressum ter¬
ris trementibus nuncia bunt. Sed quare crux
apparebit tunc. et quam obrem in euis prelatu
dũs adueniet: ratio ꝑspicua ẽ. ut agnoscerent con¬
silium inquitatis suȩ: qui dm̃ maiestatis cruci¬
frcerunt. Fer hoc enim signum inpudens udȩ¬
orum redarguetur impictas: qm̃ propter hoc
ipsum habens crucem ueniet. Qua propter gͦ¬

Expanded text:
rens humeris signa atqurens humeris signa atqubitus praeparationis armisonae annuntiat regis introitum; ita Domino descendente de coelis, praecedet exercitus angelorum atque archangelorum, qui signum illud triumphale crucis vexillum sublimibus humeris praeferentes, divinum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunapparebit tunc, et quam ob causam in ejus praelatu Dominus adveniet? Ratio perspicua est: ut agnoscant consilium iniquitatis suae, qui Dominum majestatis crucifixerunt; per hoc enim signum, impudens Judaeorum redarguitur impietas. Et quomodo propter hoc ipsum habens crucem veniet, audi ipsum