comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ortassis querit aliquis quare inaqua solum modo ⁊ non ali¬
quando in uino baptismus consecretur. Cui respondit beat᷑
ambrosius id ento uni forut̾ id fieri inaqua. ut intelliga¬
tur quod sic̃ aqua sordes corporis aut uestimenti abliut .ita
illud baptisma anime maculas sordesq uicioꝵ emundan¬
N sabbato scõ pasche uł pentecostes. siquis uelit aquã con¬
uando abierosolimis exhiit dominus iħe cum discipłis
suis in uideam terrã ⁊ ibi morabatur cum eis baptizabat
non ꝑse ipsum s̃ ꝑdiscipulos suos quos intelligunꝰ iam fu¬
isse baptizatos siue baptismo ioħis sic̃ non nulli arbitrant᷑.
siue quod magis credibile÷ inbaptismoxp̃i. It R. dñs¬
petro qui lotus ÷ non indiget insi ut pedes lauet. s est
mundus totus. Uñ intelligr̃ quod iam pecrus fuerit
si ne baptismo dehac uita recessisse contendimus: ipsis calum
fuerint ignoramus. sed ipsos baptizatos ẽe ꝑhoc nobis inno
tescere potuit quod beato petro dñs ait. Qui lotus: non in¬

Expanded text:
Fortassis quaeret aliquis quare in aqua solummodo, et non aliquando in vino baptismus consecretur. Cui respondit beatus Ambrosius: « Idcirco uniformiter hoc fieri in aqua, ut intelligatur quod, sicut aqua sordes corporis, aut vestimenti abluit, ita illud baptisma animae maculas sordesque vitiorum emundann sabbato pentecostes, si qui velint aquam conuando ab Hierosolymis exiit cum discipulis suis in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis, baptizabat non per se ipsum sed per discipulos suos, quos intellegimus iam fuisse baptizatos sine baptismo Iohannis, sicut nonnulli arbitrantur, siue. quod magis credibile est, baptismo Christi. nPetro: Qui lotus est non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Unde intelligitur, quod jam Petrus fuerit sine baptismo de hac vita decessisse contendimus, ipsis calumnfuerint igntescere potuit, quod beato Petro Dominus ait: Qui lotus est, non in
Abbreviated transcription (Latin):
pecrit nisi assũmis sacerdotib nec tẽpore apostoloꝵ ab
Aiis quã ab ipsis apłis legr̃. aut scitur ꝑactum & nec ab
aliis quam qui corum locum cenent numquã ꝑfici pot̃
uit ficri debet. Nam si alit̃ p̃sumptũ fuerit. irritum ha¬
beitur ⁊ uacuũ nec inter ecłiastica umquam reputabit᷑
risinate baptitatos ungere nonliceat sed quod ab ep̃o
fucrit consecratũ. Non tamen frontem exeodẽ oleo signa

Expanded text:
mis sacerdotibus, nec tempore apostolorum ab aliis quam ab ipsis apostolis legitur ac scitur peractum esse, nec ab aliis quam qui eorum locum tenent nunquam perfici potest, aut fieri debet. Nam si alterum praesumptum fuerit, irritum habeatur et vacuum, nec inter ecclesiastica unquam reputabitur rismate baptizatos unguere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum; non tamen frontem ex eodem oleo signa
Abbreviated transcription (Latin):
quippe sic intllexerunt quomͦ incad auere uenditur. aut in
macello dilaniatur. Sciens aut̃ iħe ait. hoc uos scandaliat.
q dixi do uob̾ carnem meã manducare. ⁊ sanguiẽ bibcre :¬
Sigͦ uideritis filium hominis ascendentẽ ubi erat prius. Qͥd
est hoc : hinc soluit quod illos mouerat. Hinc aꝑuit unde
fuerant scandalizati. hinc plane siintelligerent. Illi autem
putabant crogaturum corpus suũ. ille dixit sc ascensurum
incelum. Utiq integrum. Cum uideritis filiũ hominis as¬
cendentẽ ubi erat prius: Certe uł cunc uidebitis qr non eo mͦ
quo putatis erogat corpussuum uł cunc intelligetis qr gr̃a
eius non consumit᷑ morsibus. Item. Donee scłm finiatur sur
inquo resurrerit uno loco eẽ oportet. ueritas aut̃ eius ubiq
Alum sangiuinem quem fusuri sunt illi qui crucifigent.
uisibiliter. Unde ⁊ subditur. Si necesse ÷ illud uisibiliter cele¬

Expanded text:
quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere venditur, aut in quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere venditur, aut in macello dilaniatur. Sciens autem Jesus ait: hoc vos scandalizat, quia dixi: do vobis carnem meam manducare, et sanguinem ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius . Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat, hinc aperuit unde fuerant scandalizati. Hi plane si intelligerent; illi autem putabant erogaturum corpus suum. Ille dixit se ascensurum in coelum utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel tunc videbitis quia non eo modo quo putatis erogat corpus suum, vel tunc intelligetis quia gratia ejus non consumitur morsibus; item: Donec saeculum finiatur, surin quo resurrexit in uno loco esse oportet, veritas autem ejus ubique illum sanguinem quem fusuri sunt illi qui me crucifigent,  non ipsum visibiliter. Unde subditur: Si necesse est illud visibiliter cele
Abbreviated transcription (Latin):
Rima in quid heresis in discipłis xͥ psalmi. luIIi¬
uelut aduritia sermonis eiꝰ facta est. Cum enim diceret
nͥ qͥs manducauerit carnem meã ibiberit sanguinem
meũ non habebit uitã eternam. illi non intelligentes
dixer̃ ad inuicem. Durus : hic sermo. Quis potest eum
audire : Sicentes qr durus est hic sermo separauerunt
sc ab illo ⁊ remansit cum duodecim. Descendentib iłł
instrux̃ illos qͥ remanserant. Sp̃c ÷ inquit qui uiuificat
caro nichil ꝓdest. Uerba que locutꝰ sum aduos. sp̃c ⁊ in
ta sunt. Intellexistis sp̃ualit̾. sp̃c ⁊ inta sunt. Intelleris
tis carnaliter. et sic illa sp̃e ⁊ uita sunt. s tͥ non sunt.
Sp̃ualit̾ intelligite. que locut᷑ sum. non hoc corpꝰ quod ui¬
decis manducaturi estis. ⁊ bibituri illum sanguinem
quem fusuri st̃ qui me crucifigent. S̾acram̃tum aliquos
uob̾ cõmendaui sp̃ualit̾ intellectũ uiuificabit nos. Caro
uit̾ non ꝑdest quicquam. S quomͦ illi : intellexerunt carnẽ

Expanded text:
rima, inquit, haeresis in discipulis Christi velut a duritia sermonis ejus facta est. Cum enim diceret: Nisi quis manducaverit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit vitam aeternam . Illi non intelligentes, dixerunt: Durus est hic sermo. Quis potest eum audire? Dicentes, durus est hic sermo, separaverunt se ab illo et remansit cum duodecim. Discedentibus illis instruxit illos qui remanserant. Spiritus est, inquit, qui vivificat, caro nihil prodest. Verba quae locutus sum ad vos, spiritus et vita sunt. Intellti carnaliter? etiam sic spiritus et vita sunt, sed ibi non sunt. Spiritualiter intellige quae locutus sum. Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem effusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi, spiritualiter intellectum vivificabit vos; caro autem non prodest quidquam. Sed quomodo illi intellexerunt? Carnem
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. ec̃ solidius sub sistit. cũ iuram̃ti ħint̾ posito ro¬
porat. s ⁊ om̃e ꝗ animos amicoꝵ conciliat. tẽ fidelius
durat. cũ eos sac̃m̃ti uincła ligant. Om̃e enĩ ꝗ testis
astipulat᷑. ueriꝰ constat cũ ad iectio iurationis affirmat.
Qđ ⁊ si testis deficiat. in nocentis fidẽ sola us uirandi
taxatio manifestat.

Expanded text:
venit, tunc solidius subsistit, cum juramenti hoc interpositio roborat. Sed et omne quod animos amicorum conciliat, tunc fidelius durat, cum eos sacramenti vincula ligant. Omne enim quod testis astipulatur, verius constat, cum id adjectio jurationis affirmat. Quod et si testis deficiat, innocentis fidem sola jurisjurandi taxatio manifestat.
Abbreviated transcription (Latin):
dat in iuste. qđ tale ÷ ut nulli ꝓsit: ⁊ obsit alicui.¬
iii. Terciũ. ꝗ ita ꝓdest alt̾i. ut obsit alt̃i. quã uis ñ
ad inmundiciã obsit corporalẽ. Quartũ: sola m̃tien
Quintũ: ꝗ sit placendũ cupiditate desuaui loqͥo
pecuniã alicuiꝰ in iuste tollendã sciens: uͥ scit nesci¬

Expanded text:
ut et nulli prosit et obsit alicui. tertium, quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamuis non ad inmunditiam obsit corporalem. quartum, quod fit solquintum, quod fit placendi cupiditate de suauiloquio. pecuniam alicuius iniuste tollendam sciens, ubi sit, nesci
Abbreviated transcription (Latin):
liũq parciant᷑. ꝗ facinore ꝯ misso totũ solus auferat. dolet
qͥ demille. ⁊ fidẽ sibi seruatã non eẽ conqueritur. Uerũ
inipsa sua querela cogitare debet. pocius inbona uita
ꝙpsi humane societati furse seruandũ. ne p̃da iniqua
exhomine fieret sisentit ꝗ inique sibi inpeccati societate
ta fidẽ seruet adulto. utiq mala ÷ si nec adult̾o ÷ pcierẽ.
Porro si eã flagicii peniteat. ⁊ ad castitatẽ redienscon¬
iugalẽ pact̾ã ac placitã ad ultinã rẽ scindat. miror si
eã fidei uiolat̾tẽ ł ipse adult̃ putabit : Aet̃ .iiii.uii.¬

Expanded text:
liumque partiantur: quo facinore commisso totum solus auferat; dolet liumque partiantur: quo facinore commisso totum solus auferat; dolet quidem ille, et fidem sibi servatam non esse conqueritur, verum in ipsa sua querela cogitare debet, potius in bona vita ipsi humanae societati fidem fuisse servandam ne praeda iniqua ex homine fieret, si sentit quam inique sibi in peccati societate ta fidem servet adultero, utique mala est: sed si nec adultero, pejor est. Porro si eam flagitii poeniteat, et ad castitatem rediens conjugalem, pacta ac placita adulterina rescindat, miror si eam fidei violatricem, vel ipse adulter putabit. CAP. 15.
Abbreviated transcription (Latin):
nob. ꝗ̃ ꝓuitando ꝑ iuirio in aliud cͥm̃ giuius cẽẽ diuerten¬
dũ. Deniq iurauit dauit ꝑ dñm occidere nabal uirum
stultũ. ⁊ impiũ. aq om̃ia que ad illũ ꝑtinerent demo¬
liri. S ad pͥmã int̾cciłionẽ abigail femine prudentis.
mox remisit minas. reuocauit ensem inuaginã. neq
uanda. ut in si intalẽ forte lapsũ u̾suti hostis inciderimꝰ
insidiis. ex quo sinc aliquo peccati. contagio surgere nõ
possumꝰ: illũ pociꝰ euadendi aditũ petamꝰ. inquo minꝰ
ꝑiculi nos ꝑpessuros cernimꝰ. Aug̃ de bono quigali¬
Ui ad peccatũ ad mittendũ ad hibet᷑ fides. mirũ si fideᷤᷤ
appellat᷑. Ueruptam̃ quał cũq sit. si ⁊ cont᷑ ipsam fit
peiuis sit. nͥ cũ ꝓptea descritur. ut ad fidẽ uerã legitimã q
redeat᷑ .i. ut peccatũ em̃det᷑. uoluntatis pͤritate correda:
tãꝗ̃ quisq cũ hominẽ solus expoliare non possit. iueniat
sociũ iniqͥtatis: ⁊ cũ eo paciscat᷑. ut simul id faciant spo¬

Expanded text:
o vitando perjurio in aliud crimen gravius esse divertendum. Denique juravit David per Dominum occidere Nabal virum stultum et impium, atque omnia quae ad illum pertinerent demoliri; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, mox remisit minas, revocavit ensem in vaginem, neque vanda, ut, si talem forte lapsum versuti hostis inciderimus insidiis, ex quo sine aliquo peccati contagio surgere non possimus, illum potius evadendi aditum petamus, in quo minus periculi nos perpessuros esse cernimus iuxta catum admittendum adhibetur fides, mirum si fides appellatur; verumtamen qualiscunque sit, si et contra ipsam fit, pejus fit, nisi cum propterea deseritur, ut ad fidem veram legitimamque redeatur, id est ut peccatum emendetur voluntatis pravitate correcta, tanquam si quis cum hominem solus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant, spo
Abbreviated transcription (Latin):
oc uidr̃ dr̃c peccare hominẽ quo audiente iurat
aliqͥd falsũ. ⁊ scit eũ falsũ iurare. ⁊ tacet. Iunc aut̃
scit si ei rei dequa iuratur testis fuit. aut uidens
aut consciꝰ fuit id ÷ aliqͦ mͦ cognouit. aut ocłis suis
conspexit. aut ille ipse qui iurauit illi indicauit.
ita enĩ potuit cẽ consciꝰ. s int̾ timorẽ huiꝰ peccati. ⁊
timor:. litionis hominũ. non parua existit plerũq¬

Expanded text:
 dicere, peccare hominem, quo audiente iurat aliquis falsum, et scit eum falsum iurare et tacet. tunc autem scit, si ei rei de qua iuratur testis fuit aut uidit aut conscius fuit, id est aliquo modo cognouit aut oculis suis conspexit aut ipse qui iurat illi indicauit; ita enim potuit esse conscius. sed inter timorem huius peccati et timorem proditionis hominum non parua existit plerumq
Abbreviated transcription (Latin):
A sc̃m inuirationẽ temerariã cecidisse. ⁊ malusse non
faccre ꝗ uirauerat. quã uirationẽ suã. fuso hominis saingͥ¬
guinẽ hominis fudit. s eũ falsũ urassẽ negare quis
pocerit: Deduob peccitis cdigit minimũ s minꝰ fuit il¬
lus incõparatione peioris. Nã ꝑse ipsũ appensũ. magnũ¬

Expanded text:
anctum in jurationem temerariam cecidisse, et maluisse non facere quod juraverat, quam jurationem suam fuso hominis sanguiguinem hominis fudit, sed eum falsum jurasse negare quis poterit? De duobus peccatis elegit minimum, sed minus fuit illud in comparatione majoris pe
Abbreviated transcription (Latin):
i puella sita inpuerili etate indomo tno cap sul.¬
patͥs. illo nesciente se uiram̃to constrmxerit. ⁊ si
p̾at statĩ ut audierit cont̾ dixerit. uota ciꝰ ⁊ iuram̃ta
irrita erunt. ⁊ faciliꝰ em̃dabit᷑. Ex aurelianensr oa cip.i
Uram̃tũ filii. ifilie nesciente patre. ⁊ uota monachi
nesciente abate. ⁊ uiraiñta pueri. irrita sunt. Sermo¬
iqͥs ꝓuociuit te ad iurationẽ ut forte sic auisu
sibi estimet satis fieꝗ  posse si iurau̾is de ipsa reꝗͥ
putat se cõmisisse. ac fecisse te. quã forsitan ñ feciti.
ne remaneat in eo mala suspicio si iuraut. tu nonsic
peccas quomolo ille qͥ te ꝓuocaint. It̃. Si ab aliã ꝓuo¬
catꝰ fuerit ab apsius malo erit ꝗ iuras. ñ atuo̾. Itẽ.

Expanded text:
i puella sita in puerili aetate in domo patris, illo nesciente se juramento constrinxerit: et si pater statim, ut audierit, contradixerit, vota ejus et juramenta irritauramentum filii, aut filiae, nesciente patre, et vota monachi, nesciente abbate, et juramenta pueri, irrita sunt. is provocaverit te ad jurationem ut forte si sic sibi aestimet satisfieri posse, si juraveris, de ipsa re quam putas te commisisse, ac fecisse, quam forsitan non fecisti, ne remaneat in eo loco mala suspicio, si juraveris, tu non sic peccas quomodo ille qui te provocaverit. Item: Si ab alio provocatus fueris, ab ipsius malo erit quod juras, non a tuo. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
corde peniteat. Sc̃a synodꝰ dixit
nr̃m iuram̃tũ mendax dissoluitur. quasi nullã hñs
epe pleriq constringunt se uiris uirandi sacm̃to.
⁊ cũ ipsi cognouerint ꝓmittendũ non fuisse. sa¬
cram̃ti tam̃ contẽplation̾e. faciunt qđ spoponder̃.
Sic̃ deherode sup scripsimꝰ qui saltatrici ꝑmiũ tͦpit̾
donat᷑. Quanto tolerabilius tale fuisset. ꝑuriũ pos
int̾ saltantiũ choros ꝑmiserat. Infert̾ disco ꝓpħe¬

Expanded text:
corde poeniteat, sancta synodus dixit: nostrum juramentum mendax dissolvitur, quasi nullam habens epe plerique constringunt se jurisjurandi sacramento, et cum ipsi cognoverint promittendum non fuisse, sacramenti tamen contemplatione faciunt quod spoponderunt, sicut de Herode supra scripsimus, qui saltatrici praemium turpiter donatur. Quanto tolerabilius tali fuisset perjurium hointer saltantium choros promiserat. Infertur disco p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iñdatiũ ÷ utiq turpe ÷ Non ÷ mentiendũ sexao
gñe. neq enĩ recte etiã testimoniꝰ ueritas ꝑcuiꝰq tẽ¬
porali quomͦ ac salute coꝵ corrũpit᷑. Ad sepit̾nã uero
aut salus tp̃ialis ꝑfecte fidei p̃ferenda ÷. nec seqͥsq
in recte factis nr̃is tã male monctur. ut fiat etiã
animo det̾ior longeq apietate remotior. N es
octauo gn̾e mentiendũ ÷: ꝙ ⁊ inbonis castitas animi.pii¬
masꝰ ÷. In his aut̃.uiii. gnr̃ib tanto quisq nueiꝰ peccat. cũ
m̃tit᷑. quanto emergit ad octauii. tante ampli quanto
sũ cur¬
pit̾: cũ honestũ se deceptorẽ arbitrat᷑
alioꝵ.¬

Expanded text:
em: Non est mentiendum sexto genere; neque enim recte etiam testimonii veritas pro cujusquam temporali commodo ac salute corrumpitur; ad sempiternam vero aut salus temporalis fidei praeferenda est, nec quisquam in recte factis nostris tam male movetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior. Nec octavo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas animi, puatur. In his autem octo generibus tanto quisque minus peccat cum mentitur, quanto emergit ad octavum, tanto amplius quanto sum turpiter, cum honestum se deceptorem arbitratur alio
Abbreviated transcription (Latin):
nire.ẜ has efficatias quas aeris cerporis nat᷑a sortita ÷.
non solũ multa futura. p̃dicunt demones: uerũ ̃
multa mira faciunt. Que qm̃ homines dr̃e ac facere
honores diuinos deferant arbitrant᷑. Inuestigante ma¬
xime uitio curiositatis. ꝑꝑ amorẽ felicitatis false atq

Expanded text:
nire. Per has efficacias quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daemones, verum etiam multa mira fhonores divinos deferant arbitrantur instigante maxime vitio curiositatis propter amorem felicitatis false atque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipet᷑ nob. It̃. Hon uob̾ dm̃s. non uos iutare. Si enĩ ħ
dm̃s m̃tim᷑. Quantũ ad me ꝑtinet uiro. s quantũ mͥ uide¬
tur magna necessitate cõpulsus. cũ uideo nͥ faciã. mͥ ñ
credi. ⁊ ei qͥ mͥ ñ credit. non expedire qd̃ ñ credit. hac
ꝑpensa rõne.⁊ considatione librata cũ magno timore
dico corã deo. aut cestes ÷ ds̃. aut scit xp̃c. qd̾ scit sic eẽ in
animo meo. & uideo qr plus ÷ id ÷ qͦd ampliꝰ qđ ẽ. ẽ .n .ñ.
i publicis sac̃mtoꝵ gestis qd̾ d̾s̃ au̾tat. a qͥb libet illici¬
ta ł ñ bona extitisset ꝯditio alligata. q̃ aut ugulare
animã pat̾s. aut age cõpelłet struprũ sac̃tissime uitgi¬
nis. nũqͥd non tollerabiliꝰ eẽt. stulte ꝓ missionis reice¬

Expanded text:
. Non vobis dicimus nos non jurare; si enim hoc dicimus, mentimur. Quantum ad me pertinet, juro, sed quantum mihi videtur, magna necessitate compulsus. Cum videro nisi faciam mihi non credi, et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut Testis est Deus, aut Scit Christus quod sic eanimo meo, et video quia plus est idem quod amplius est, a malo Si publicis sacramentorum gestis, quod deus avertat, a quibuslibet illicita, vel non bona extitisset conditio allegata, que aut iugulare animam patris, aut gerere compelleret stuprum sacratissime virginis, nunquid non tollerabilius esset stulte promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
iussionib uelut dñe obedire. icertis noctib ad eius
seruitiũ euociri. S utinã he sole in ꝑfidia sua ꝑissent
i non multos secũ infidel itatis in ĩterritũ ꝑtraxis¬
sent. Nã in nũa multitudo hac falsa opinione de¬
cepta. hec uera cẽ credit: ⁊ credendo a recta fide de¬
uiat. ⁊ merrore paganoꝵ reuoluit᷑: cũ aliqͥo diuinita¬
tis aut minimis extͣ unũ dm̃ arbitrant᷑. Qua ꝓpt̾

Expanded text:
nae obedire, et certis noctibus ad ejus nae obedire, et certis noctibus ad ejus servitium evocari. Sed utinam hae solae in perfidia sua periissent, et non multos secum in infidelitatis interitum pertraxissent. Nam innumera multitudo hac falsa opinione decepta haec vera esse credit, et credendo a recta fide deviat, et in errore paganorum revolvitur, cum aliquid divinitatis aut numinis extra unum Deum arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ep̃i coꝵq ministri om̃ib uirib elaborare stude¬
ant. ut ꝑnitiosã. iazabło inuentã sorcilegã ⁊ ma¬
leficã artẽ.: perutꝰ exparrochiis suis eradicent. ⁊ si
aliquẽ uirũ aut mulicrẽ huiꝰ cemõi sceleris sectatorẽ
inuenerint : turpiter dehonestatũ de parrochiis
sius eiciant. Lit enĩ apłs. hereticũ hominẽ pꝰpͥmam
⁊ scđam ãmonitionẽ deuita: scieus. qr subu̾sus est.¬
qui eiꝰ moĩt. Subu̾si sunt. ⁊ adiabolo capti tenent᷑.
qͥ derelicto creatore suo: ⁊ adiabolo suffragia quer̃.
& iõ atali peste mundari debet scã ȩccłia. Illud ̃ nõ
omittendũ ꝗ quedã scderate mulieres retro pꝰ satha¬
nã conuerse: demonũ illusionib ⁊ fantasmatib se¬
ducte. credunt se ⁊ ꝓfitentur nocturnis horis cũ dia¬
na paganoꝵ dea. ł cũ herodiade ⁊ in numera multi¬
tudine mulierũ equitare suꝑ quasdã bestias: i multa
t̾rarũ spatia intẽpeste noctis silentio ꝑtransire. ciusq

Expanded text:
elaborare studeant, ut perniciosam et a diabolo inventam sortilegam et maleficam artem penitus ex parochiis suis eradicent: et si aliquem virum aut feminam hujuscemodi sceleris sectatorem invenerint, turpiter dehonestatum de parochiis suis ejiciant. Ait enim Apostolus: Haereticum post unam et secundam admonitionem dequi ejusmodi est . Subversi sunt et a diabolo capti tenentur qui, derelicto Creatore suo, a diabolo suffragia quaerunt, et ideo a tali peste mundari debet sancta Ecclesia. Illud etiam non omittendum, quod quaedam sceleratae mulieres retro post Satanam conversae , daemonum illusionibus, et phantasmatibus seductae, credunt se et profitentur, nocturnis horis cum Diana paganorum dea, vel cum Herodiade et innumera multitudine mulierum equitare super quasdam bestias et multa ter
Abbreviated transcription (Latin):
inuenisse. Dictũ ÷ aut̃ p̃stigiũ: ꝗ pstringat acieni
occłoꝵ. A ruspicine artẽ primꝰ etruscis cradidisse dr̃
quidã strages. hic exoris aruspicinã dictauit. ⁊ p̾ea
non apparuit. Nã dr̃ fabulose. a rante quodã rusti¬
co subito exglebis exiluisse. ⁊ aruspicinã dictasie.
qua die ⁊ mortuus ÷. Quos libros. romani e trusca
latiã. illuditur curiositas humana. qñ id inpudent᷑.
appetunt. scire: qđ nulla ratione eis competit inue¬
stigare. Ac idõ dat᷑ potestas in mundis spiritib ut
ꝑuasa s̃ apta. ħ ÷ pͣuos homines: seducant illos qui
sꝑnunt ueritatẽ. ⁊ credunt mendatio. ⁊ iuxta pau¬
łi sententiã. sanã doctrinã non sustinebunt: s ad

Expanded text:
 autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca laemonium fallaciam illuditur curiositas humana, quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investigare. Ac ideo datur potestas immundis spiritibus, ut pervasa sibi apta, hoc est pravos homines, seducant illos qui spernunt veritatem et credunt mendacio, et juxta Pauli sententiam: Sanam doctrinam non sustinebu
Abbreviated transcription (Latin):
iqui augꝰ ad ĩqͥsitiones ianuarii libͦ.i.
depaginis cuanglicis sortes legunt: isi optandũ ÷
ut id pocius faciant. quã ad demonia consulenda con¬
currant. cn ista mͥ displicet consuetudo. ad negocia
scłaria .⁊ aduite huiꝰ uanitatẽ diuina oracula uelle

Expanded text:
inus ad inquisitiones Januarii . Hi qui de paginis Evangelicis sortes legunt, etsi optandum est ut id potius faciant quam ut ad daemonia consulenda concurrant, tamen ista mihi displicet consuetudo, ad negotia saecularia et ad vitae hujus vanitatem divina oracula velle
Abbreviated transcription (Latin):
Uł ꝓhibet ne fiat: non ꝑ sequitur iste s diligit Nam
si ut quidã putant. nemo aut repͥm̃dus amalo.
nec retiahendus ad bonũ ÷. humanas ac diuinas
leges neceẽ ÷ euacuari. que ⁊ malis penã: i bonis
p̃mia iusticia suadente constituunt. Malũ autẽ

Expanded text:
vel prohibet, ne fiat, non persequitur iste, sed diligit. Nam si, ut quidam putant, nemo nec reprimendus a malo, nec retrahendus ad bonum est, humanas ac divinas leges necesse est evacuari, quae et malis poenam et bonis praemia iustitia suadente constituunt. Malum autem
Abbreviated transcription (Latin):
mulierũ trans formatã. certis noctib eqͥtare suꝑ qͣsdã
bestias: ⁊ incoꝵ. consorcio annumeratã eẽ. ħ talis om̃i¬
mõis scopis correcta: ex parrochia eiciat᷑. li¬

Expanded text:
mulierum transformata certis noctibus equitare super quasdam mulierum transformata certis noctibus equitare super quasdam bestias, et in eorum consortio annumeratam esse; haec talis omnimodis scopis correpta, ex parochia ejiciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
apocalipsis sacm̃ta in sp̃u non incorpore uidit.⁊ audi¬
uit sic̃ ipse dic̃. statĩ in quid fui in sp̃u. & paulus ñ au¬
adt se dicere raptũ incorpore : Om̃ib itaq publice an¬
nuntiandũ ÷. qd̃ qͥ talia . ⁊ his similia credit. fidẽ ꝑdit.
& qͥ fidẽ rectã indeo non ht̃: hic ñ ⁊ eiꝰ. s illi inquẽ cre¬
dit .i. diaboli. Nã de dño nr̃o scͥptũ ÷. Om̃ia ꝑ ipsũ
facta st̃. Qsquis gͦ aliqͥd credit posse fieri: aut aliquã
creaturã in meliꝰ aut indet̾ius in mutari.: aut trans¬
formari in aliã spem ł insimilitudinẽ. nͥ ab ipso crea¬
tore qͥ om̃ia fecit. ⁊ ꝑquẽ om̃ia facta sunt. ꝓcul dubio.
erquirendũ ÷ si aliqͣ femina sit. q̃ ꝑquedã malefi¬
cia ⁊ incantationes. m̃tes hominũ se in mutare pos¬
se dicat: id: ut de odio inamorẽ. aut de amore in odiũ
conu̾tat: ut bona hominũ aut dãpnet. aut surripiat.
&. si aliqͣ ÷ q̃se dicat cũ demonũ turba insimilitudinẽ

Expanded text:
in spiritu non in corpore vidit et audivit, sicut ipse dixit: Statim, inquit, fui in spiritu ; et Paulus non audet se dicere raptum in corpore? . Omnibus itaque publice annuntiandum est, quia talia et his similia credit, fidem perdit, et qui fidem rectam in Deo non habet, hic non est ejus, sed illius in quem credit, id est diaboli. Nam de Domino nostro scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt. Quisquis ergo aliquid credit posse fieri, aut aliquam creaturam in melius aut in deterius immutari, aut transformari in aliam speciem, vel similitudinem, nisi ab ipso Creatore qui omnia fecit et per quem omnia facta sunPerquirendum est si aliqua femina sit quae per quaedam maleficia et incantationes mentes hominum se immutare posse dicat. id convertat, aut bona hominum aut damnet aut subripiat: et si aliqua est, quae se dicat cum daemonum turba in similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
indeut̃õ nomio legr̃ moy ses uerbo dñi popło dei p̃oe¬
pisse: ita dicens. Si surrexerit in medio tui ꝓpħa. aut
qͥ sõpniũ se uidisse dicat : ⁊ p̃dixit signũ ac portentũ.
⁊ uenerit qđ locutꝰ ÷: ⁊ dixerit eamꝰ ⁊ sequam deos ali
enos ignoras. ⁊ seruiamꝰ eis: ñ audies uerba ꝓpħe aut
sõpniatoris. & tẽptar uos dñs ds̃ ur̃. ut palã fiat utrũ

Expanded text:
in Deuteronomio legitur Moyses verbo Domini populo Dei praecein Deuteronomio legitur Moyses verbo Domini populo Dei praecepisse, ita dicens: Si surrexerit in medio tui prophetes, aut qui somnium vidisse se dicat, et praedixerit signum ac portentum, et evenerit quod locutus est, et dixerit: Eamus et sequamur deos alienos quos ignoras, et serviamus eis, non audies verba prophetae aut somniatoris, quia tentat
Abbreviated transcription (Latin):
cras mecũ eris. his duob titulis subtilitatẽ fallatie sue
ꝓuidit inꝓuidus sathanas. qr ⁊ adorari se ꝑmisit
p̃cũ. cũ magna distantia peccatoꝵ. ⁊ iurtoꝵ sit. cũ sa¬
inuele iustissimo futurũ m̃tit ÷. Uerũ pot̾̃ uideri
si desamuel nomine taceat᷑. qr saul cũ diabolo fut᷑us
abolus subuel imine latens. ꝓdit se. dum ca c̃fingit. q̃
hereant ꝑsonis. ꝑ quas fallere nititur. Si aut̃ quis libet
opponit. ac dic̃ quomͦ eueniunt illa que illi diuini
p̃dicunt futura. aut quomͦ possunt egris p̾bere me¬
delã. aut sanis in mitt̾e egͥtudinẽ. si aliqͥd ꝓpͥe untuti ᷤᷤ
ac potestatis ñ hñt. ħ a nob̾ recipiat responsũ. ꝗ iõ qͥsq
non debet eis credẽ. qr aliqñ eueniunt que p̾̃dicunt:
aut sanare uidentur languidos. ł leđde sanos.qr ħ ꝑ
i appareant quali fide sint ł deuotione erga dm̃. sic̃

Expanded text:
Cras mecum eris? His duobus titulis subtilitatem fallaciae suae Cras mecum eris? His duobus titulis subtilitatem fallaciae suae prodidit improvidus Satanas, quia et adorari se permisit pressum, cum magna distantia peccatorum et iustorum sit, cum Samuhele iustissimo futurum mentitus est. uerum potest uideri si de Samuhelis nomine taceatur, quia Saul cum diabolo futurusiabolus sub uelamine latens prodit se, dum ea confingit quae horreant personis, per quas fallere nititur. XXVIII. QVID opponit et dicit quomodo eveniunt illa que illi divini predicunt futura, an quo modo possunt egris prebere medelam aut sanis immittere egritudinem, si aliquid proprie virtutis ac potestatis non non debet eis credere, quia aliquando eveniunt quae praedicunt, aut sanare videntur languidos, vel laedere sanos, quet appareat quali fide sint, vel devotione erga Deum. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
recde faciet quidẽ. s ñ minime utud adueri rapiat
rõnẽ. s aduisũ ⁊ intellectũ saul. Neq enĩ reꝑb factꝰ:
pot̾at bonũ intellectũ hr̃e. historicus enĩ. m̃tẽ saul
ihabitũ samueł descͥps̃t: ei que dicta ⁊ uisa sunt ex¬
pͥmens. p̃t̾ mittens si uͥa an falsa sint. Quid ait. audi¬
ens in quo habitu eẽt excitatꝰ: intellexit in quid hunc
ẽẽ samuelẽ. Quid intellex̾it: retulit. ⁊ qr bene ñ intel¬
lexit. cont᷑ scͥpturã aliũ adorauit ꝗ̃ dñm. & putans
samuelẽ. adorauit diabolũ. ut fructũ fallatie sue
hret sathanas. ħ enĩ nitit᷑. ut adoret᷑ quasi dĩ. Si enĩ
uere saimuel illi apparuisset : non utiq uit iustus¬
ꝑ mississet adorari qui p̾dicau̾at dñm solũ ẽẽ ad oran¬
dũ. A. quomꝰ hõ dĩ qui cũ abrabã in refrigerio erat.
dicebat ad uirũ pesfilentie. dignũ ardorẽ gehenne.

Expanded text:
recte faciet quidem, si tamen minime istud ad ueri rapiat recte faciet quidem, si tamen minime istud ad ueri rapiat rationem, sed ad uisum et intellectum Saul. neque enim reprobus factus poterat bonum intellectum habere. historicus enim mentem Saul et habitum Samuhelis descripsit ea quae dicta et uisa sunt exprimens, praetermittens si uera an falsa sint. quid enim ait? audiens in quo habitu esset excitatus: intellexit, inquit, hunc esse Samuhel. quid intellexerit rettulit et, quia non bene intellexit, contra scripturam alium adorauit quam dominum et putans Samuhelem adorauit diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet satanas. hoc enim nititur, ut adoretur quasi deus. si enim uere Sapermisisset adorari, qui praedicaverat Dominum solum esse adorandum. Et quomodo homo Dei, qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad virum pestilentiae dignum ardore gehennae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficere spẽ quã p̃dicabant dĩ cultorib m̃tiretur.
quando hinc exeuntes. untos. finxit insua eẽ potesta¬
te .S. hoc quosdã fallit: ꝗ demorte saul. ⁊ filii eiꝰ ñ sit
m̃titꝰ. quasi magnũ sit diabolo: ante occasũ mortẽ cor
poris p̾iuide. Cũ signa qued ĩ soleant apparere moriai¬
ris. qͥppe. iquib dĩ ꝓtectio amota uidetur. Quanto ma¬
gis diabolo. quc̃ anglica maiestate sublimẽ. ꝓpħica ora
cła fuisse testant᷑.: de cuiꝰ magnitudine apłs ait. an
ignoratis altitudinẽ sathane: Quid mirũ gͦ si immi
nentẽ ꝓpe mortẽ potuit p̃uidȩ: cũ ħ sit uñ fallit. ⁊ sc
indei potestate uult adoriri : Nam tanta hebitudine
demens effectus ÷ suil: ut ad phitonissã confugeret.
De pͣuat᷑ enĩ caiusa pecciti: adħ se contulit que dãpna¬
uerat. S sĩquis ꝑꝑ hystoriã. iea que uerbis exp̃ssa st̃
putet non p̃t̾ mittenda. ne ratio hystorie inanis sit :

Expanded text:
proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes iustos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, quod de morte Saul et filii eius non sit mentitus, quasi magnum sit poris praevidere, cum signa quaedam soleant apparere morituris, quippe a quibus Dei protectio amota videtur: quanto magis diabolo quem angcula fuisse testantur, de cuius magnitudine apostolus ait: an inentem prope mortem potuit praevidere, cum hoc sit unde fallit, et se in Dei potestate vult adorari? Nam tanta hebetudine demens effectus est Saul, ut ad Pythonissam confugeret. Depravatus enim causa peccat, ad haec se contulit quae damnauerat. Sed si quis propter historiam et ea quae uerbis expressa sunt putet non praetermittenda, ne ratio historiae inanis sit,
Abbreviated transcription (Latin):
causas: ut illa nascantur. Qđ aut̃ isti faciunt iui¬
sibilit᷑ ħ illi inuisibilit̾. Ds uo solꝰ. unꝰ creator est:
qui causas ipsas ⁊ rationes seminarias. reb inser¬
uit. Pret̾ea quidã querendũ putant. quomodo
colloquiũ saul impiissimi regis.s. phitonica diui¬
natio. errori magice artis deputanda sit. Quib ita
respondi pot̾. indignũ om̃ino facuiꝰ cẽ. si sedm
uerba hystorie cõmodetur assensus. Quomͦ enĩ
pot̾at fieri ut arte magica attraheret᷑ uir. ⁊ na
uersũ ÷. N ullũ suffragiũ ht̃ iusticia. si aut uo¬
luntarius amisit meritũ spiritale: qđ positꝰ i
carne quesuierat. Qđ ualde absurdũ÷. qui uist
recedit: ꝑmanet iust. Porro aut̃ ħ ÷ p̃stigiũ sa¬
thane. quo ut plurimos fallat. ⁊̃ bonos in potes¬
cens. Ipse satanas. trans figurat se inangłm lu¬
cis. Ut ciuĩ errorẽ faceret in quo glorificdrt᷑ in
habitu uiri iusti ⁊ nomine subornauit.: ut nicħ

Expanded text:
causas, ut illa nascantur. Quod autem isti faciunt vicausas, ut illa nascantur. Quod autem isti faciunt visibiliter hoc illi invisibiliter. Deus vero solus unus creator est qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inse ruit. Praeterea quidam quaerendum putant, quomodo colloquium Saul impiissimi regis, si Pithonica divinatio, errori magicae artis deputanda sit. Quibus ita responderi potest, indignum omnino facinus esse, si secundum verba historiae commodetur assensus. Quomodo enim poterat fieri, ut arte magica attraheretur vir, et nversum est. Nullum suffragium habet justitia, si aut voluntarius amisit meritum spiritalis, quem positus in carne quaesiverat. Quod valde absurdum estrecedit permanet iustus. porro autem hoc est praestigium satanae, quo ut plurimos fallat, etiam bonos in potest: ipse satanas transfigurat se in angelum lucis. ut enim errorem faceret, in quo gloriatur, in habitu uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tati. homines corrupti mente. reꝓbi circa fidẽ: sed
ult᷑ non ꝓficient. In sipientia ciĩ eoꝵ manifesta erit
om̃ib sicͦt .⁊ illoꝵ fuit. Hec ideo quisꝗͣ credere de¬
bet. quos libet magicis artib aliquid facere possẽ.
sine ꝑmissu dei. qrꝰ om̃ia que fiunt. aut iuito iudi¬
cio facit. aut ꝑmissu suo ita fieri sinit. ꝗ p̃dict̾i
magi leguntur similia fecisse moysi. qui uirgã
uirga aaron uirgas eoꝵ. Non gͦ fuer creatores dra¬
conũ. nec magi nec angłi mali: quib minustris
illa oꝑabant᷑. In sunt en̾i reb corporeis ꝑ om̃ia ele¬
menta quedã occulte seminarie rationes: quib
cũ data f̾uerit oportunitas tẽporał atq causalis.
ꝓrũpunt in sp̃es debitas suis modis ⁊ finib. ẽc sic
non dñr angłi qui ista faciunt animaliũ crea¬
tores: sic̃ necꝰ agricole. segetũ. ł arboꝵ.ł quoꝵ cũq
int̾ra gignentiũ creatores dicendi sunt: quã uis
nouerint᷑ p̃bere quasdã uisibiles oportunitates.i

Expanded text:
rca fidem, sed ultra non proficient. Insipientia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. Nec ideo quisquam credere debet quoslibet magicis artibus aliquid facere posse sine permissu Dei qui omnia quae fiunt, aut justo judicio facit, aut permissu suo ita fieri sinit quod praedicti magi leguntur similia fecisse Moysi, qui virgam virga Aaron virgas eorum. Non ergo fuerunt creatores draconum, nec magi, nec angeli mali, quibus ministris illa operabantur. Insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium cnoverint praebere quasdam visibiles opportunitates et
Abbreviated transcription (Latin):
herebitis. ⁊ cet̾a. Ubi sane intelligi uoluit: ⁊ illa que
ostendit ẽẽ q̃ contingunt ista. s quasi quereret᷑ cur ea
ꝑmittat: ciusã tẽptationis exposuit. ad cog noscendũ
utiq eoꝵ dilectionẽ: utrũ eã hant erga dñm suũ. Cognoᷤ¬
poris sensu: t̾renoꝵ corpoꝵ sensũ facile p̃cedant.
solũ cursus queꝵ lib⁊i hominũ ł ferarũ. uerũ ⁊̃ uolatͥ
aiuiũ incõparabilit̾
uincant. Quib
duab reb quantũ ad derium corpus attinet p̃diti:
ħ ÷ a crimonia sensus ⁊ celeritate motꝰ multo ante
cogitata p̃nuntiant ł nuntiant : q̃ homines ꝓsens
t̾reni carditate mirent᷑. Accessit ̃ demonib ꝑtã lon

Expanded text:
uos facit scire". ubi sane intellegi uoluit etiam illa quae ostendit Deus esse quod contingunt ista, sed quasi quaereretur cur ea permittat, causam tentationis exposuit, ad cognoscendum utique eorum dilectionem utrum eam habeant erga Deum suum. Cognosporis sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant, solum cursus quorumlibet hominum, vel ferarum, verum etiam volatus avium incomparabiliter vincant. Quibus duabus rebus quantum ad aereum corpus attinet praediti, hoc est, acrimonia sensus et celeritate motus; multo ante cogitata praenunciant, vel nunciant, quae homines pro sensus terreni tarditate mirentur. Accessit etiam daemo
Abbreviated transcription (Latin):
dei deo: & que sunt cesaris cesari. Igit᷑ quod cesar
incolerabile: dũ illũ p̃da exactionis accumulat.
calũpniã faciatis : sed contenti estote itipendus
uris. Sic aut̃ cognoscere se debet: om̃is homo qͥ
militat. Non enum tantũ dehis militantib scripta
loq̃r. qui arma milicia detinentur: s quis qͥs milicie
sue cingulo utit. dignitatis sue miles ascribit᷑. aiq
iõ ħ sententia pot̾ dici. u̾bi grã. ⁊ militib ꝓfectorib
decreta conseqr̃. si ampliꝰ querit. cãꝙ̃ calũpniator ⁊
con cussor. ioħis sententia condẽpnat᷑. decreta gre¬
iquis ariolos aruspices. uł uu
⁊ morẽ gentiliũ subsecunt᷑. ł indomos suas huiꝰ¬
cemõi homines introducunt. ex quirendi aliquid
arte magica. aut expiandi causa: sub regła quin¬
quennũ uceant. scđm gdus penitentiȩ difinitos.
officuis deditos. ł clericos: magos aut incantato

Expanded text:
Dei Deo, et quae sunt Cesaris Caesari , igitur quod Caesar m est. Sed fit intolerabile, dum illud praeda exactionis accumulat. calumpniam faciatis, sed contenti estote stipendiis vestris’. Hic iam cognoscere se debet omnis homo qui militat. Non enim tantum de his militantibus Scriptura loquitur, qui armata milicia detinentur, sed quisquis milicię suę cingulo utitur, dignitatis suę miles ascribitur. Atque ideo hec sententia potest dici, verbi gratia militibus et decreta consequitur, si amplius querit, tamquam cumulator et concussor Iohannis sententia condemnatur. Item eiet morem gentilium subsequuntur, vel in domos suas hujusmodi homines introducunt, exquirendi aliquid arte magica, aut expiandi causa sub regula quinquennii jaceant secundum gradus poenitentiae definitos.ris aut clericos magos aut incantator
Abbreviated transcription (Latin):
Quomꝰ reges dño seruiunt intimore. nͥ ea que
contͣ dñi iussa fiunt. religiosa se ueritate ꝓhiben¬
ꝓhibentes: conuenienti uigore sanciendo. Augꝰ d¬
ilitare non ÷ delictũ. uerb̾dm̃ R XI¬
S ꝓpt̾ p̃dã militare: ꝓeccatũ est. Nec rem pi¬
blicã gerere criminosũ ÷: s ideo agere rem pu¬

Expanded text:
o reges domino seruiunt in timore nisi ea, quae contra iussa domini fiunt. religiosa seueritate prohibenprohibentes conuenienti uigore sanciendo, ilitare non est delictum, sed propter predam militare, peccatum est. Nec rem publicam gerere criminosum est, sed ideo agere rem pu
Abbreviated transcription (Latin):
on crudelis ÷ qui crudelem uigulat. ẜq crudeł
Upacientib cẽ uidebatur. Nam latra suspensus pati¬
Di quis foraitudinẽ latronis. ⁊ pirate diripiat. in¬
firmosq reddat ꝓdest illis sua infirmitas. De¬
bilitate enĩ menbia. qͥb pͥus non bene ab utebant᷑.
u malos ꝑtutit in eo qđ mali sunt. ⁊ ht̃ causam

Expanded text:
 crudelis qui crudeles jugulat, sed quia crudelis patientibus esse videtur. Nam latro suspensus patiSi quis fortitudinem latronis et piratae diripiat infirmosque reddat, prodest illis sua infirmitas. Debilitata enim membra, quibus prius non bene abutebantur, qui malos in eo quod mali
Abbreviated transcription (Latin):
qr luna fertur. ł ꝓficiscir ut ꝓiꝰꝑa cedant. qr ita se ht̃
mͥ agit. m̃sem ł agã. qr suscepit mensẽ. Non plantabo
uineã in ħ anno: qr by sextꝰ ÷. Non aut̃ qͥsꝗ sapiens arbi¬
trat᷑ obseruatores cẽpor rep̾hendendos. qui dict̃ ñ ꝓfi¬
ciscar hodie: q tẽpestas exorta ÷. aut ñ nauigabo. qs hi¬
b̾ne sunt reliqͥe. aut tp̃s seminandi: qr imbrib autũ¬
nalib t̾ri saciata ÷ ł si qͥ forte alii naturiles affectꝰ cirra
motũ acris. ihumoris. ad uariandas tp̃roꝵ qualitates.
insiderũ ordinatissima conu̾sione notati sint. Exlibꝰ¬
archidia conat: ꝑpaliquas in cantationes. ⁊ luculos
quos colebuat ł fortes quas cũ aliis respectorib t̾ctabat: do
beatiq .P. apłoꝵ pͥncipis int̾ueniente iuditio pͥuat e÷i
asergio in monastio retrusiis. ł quinquenniũ. p̃cor¬
dis duritia impenitens defunctiis est. Aug̃ exli¬

Expanded text:
 luna fertur; vel: Proficiscar, ut prospera cedant, quia sic se habet mihi agit mensem; vel: Agam, quia suscepit mensem: Non plantabo vineam in hoc anno, quia bissextus est. Non autem quisquam sapiens arbitratur observatores temporum reprehendendos, qui dicunt: Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est; aut: Non navigem, quia hybernae sunt reliquiae; aut: Tempus seminandi, quia imbribus autumnalibus terra satiata est; vel si qui forte alii naturales effectus circa motum aeris et humoris ad variandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conversione notati sunt. archidiaconatus, propter aliquas incantationes et luculos quos colebat, vel sortes quas cum aliis respectoribus tractabat Dei beatique apostolorum principis interveniente judicio privatus est et a Sergio in monasterio retrusus post quinquennium prae cordis duritia impoenitens defunctus est. DE JU
Abbreviated transcription (Latin):
homines bella g̾enda suscipiunt. ordo tñ ille na¬
turał mortalium paci accõmodatꝰ ħ poscit. ut susa¬
piendi belli auctoritas. atq consiliũ : penes pͥncipẽ
sit. E xequendi aut̃ iussa bellica minist̾iũ: milites
debeant paci salutiq cõmuni. B ellũ aut̃ ꝗ g̾endũ
deo auctore suscipit᷑. recte suscipi dubitare̾ fasñ÷
eo. Cum uir iustus si forte suberege homueci
sacsego mnilite recte possit illo iubente ballare. cui
pacis or dinẽ seruans. cui ꝗ iubetur. ł ñ eẽ contto del
peptũ certũ ÷ ł utrũ sit certũ non ÷ ita ut fortane
rcũ tegem faciat iniquitas imꝑ andi. in nocentem
aut᷑ militẽ ostendat ordo seruiendi: qͣnto magis
iad ministratione belloꝵ in nocentisime deuersit᷑.
qui deo iubente belligerat: Quẽ male aliquio ui¬
here non posse. nemo ei qui seruit ignorat. Ler̃ sr̃¬

Expanded text:
mines bella gerenda suscipiant; ordo tamen ille namines bella gerenda suscipiant; ordo tamen ille naturalis mortalium paci accommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium penes principem sit, exsequendi autem jussa bellica ministerium milites debeant paci salutique communi. Bellum autem quod gerendum Deo auctore suscipitur, recte suscipi, dubitare fas ergo uir iustus, si forte sub rege homine etiam sacrilego militet, recte possit illo iubente bellare ciuicae pacis ordinem seruans — cui quod iubetur, uel non esse contra dei praeceptum certum est uel utrum sit, certum non est, ita ut fortasse reum regem faciat iniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo seruiendi — quanto magis in administratione bellorum innocentissime deuersatur, qui deo iubente belligerat, quem male aliquid iubere non posse nemo, qui ei seruit, ignorat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
gladio usus fuerit. glidio cadet . Ille autꝰ
utitur gladio. qͥ nulla supiore ac legitimapo¬
inlater÷ iubente ł cogente. in sanguinẽ alicuiui sar
ubente gerenda belli suscipiunt᷑ ibonis. cũ nec
terũ humanarũ or dinc inueniunt᷑ uͥ cos taleili¬
Alioquin: ioħis cũ aid cũ baptitandi milites uenireit
dicentes ⁊ nos qͥd faciemꝰ: tespondet eis. arnia ambi¬
ciet miliciã istã deserite. neminẽ ꝑcutite ꝓstͥiute
neminẽ. S q sciebat eos ħ militando facere non eẽ
homicidas s minuistros logis ĩ ultores inuiriarũ su¬
arũ s salutis publice defensores: respondit eis. ne¬
minẽ concusseritis. nulli calũpniã feceritas. suffic¬
at uob stipendium urm. Item. Pñm iħm xp̃m¬
audiant manichei. ħ stipendiũ iubentẽ redoi cesi¬
ri: ꝙͣ ioħs dicit sufficere militi. Redoite inqͥd eeli¬
ri que sunt cesaris. ⁊ que sunt dĩ deo. ⁊ adħ enĩ de¬
ributa p̃stant᷑: ut ꝑꝑ bella necessariũ multis stipen¬

Expanded text:
gladio usus fuerit, gladio cadet. Ille autem utitur gladio qui nulla superiore ac legitima potestate vel jubente vel concedente, in sanguinem alicujus armjubente, gerenda bella suscipiuntur a bonis, cum in eo rerum humanarum ordine inveniuntur, ubi eos tale aliAlioquin Joannes cum ad eum baptizandi milites venirent dicentes: Et nos quid faciemus, responderet: Arma abjicite, militiam istam deserite, neminem percutite, prosternite neminem . Sed qui sciebat eos militando facere non esse homicidas, sed ministros legis, et non ultores injuriarum suarum, sed salutis publicae defensores, respondit eis: Neminem concusseritis, nemini calumniam feceritis, sufficiat vobis stipendium vestrum . Item: Dominum audiant Manichaei, hoc stipendium jubente reddi Caesari, quod Joannes dicit sufficere militi. Reddite, inquit, quae sunt Caesaris Caesari, et Deo quae sunt udiant Manichaei, hoc stipendium jubente reddi Caesari, quod Joannes dicit sufficere militi. Reddite, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
otandũ ÷ sane. quẽ id modũ iusta bella
gerebant᷑ afiliis isrł: cont᷑ amorreos. In noxius
enim tusitꝰ negabat᷑: qui ure humane societatis aͥs¬
simo patere debebat. Amibi d̾ officus lsb etatu es¬
tã est inuicio quã ille qui facit. Augͦ ad bonefatiũ¬

Expanded text:
otandum est sane, quemadmodum iusta bella gerebantur a filiis Israel contra Amorrheos. Innoxius enim transitus negabatur, qui iure humane societatis equissimo patere debebat. Summa de casibus penitetam est in vitio quam ille qui facit. CAP. 121. - Qu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ex dicto geritur de reb repetendis: aut.uiii¬
pulsandoꝵ hostiũ causa. Iudex dictꝰ ÷. qui uisdic¬
tat popło. siue qđ iure disceptet. Iure aut̃ discepta¬
re ÷ iutte uidicire. Non enĩ ÷ iudex. si ñ ineo iusti¬
ciusa gladiũ portat rex. Iudex÷ eni cont᷑ om̃s
iniquos. ut t̾rore compͥmat: quos nequit corrigere
monitis sal ubribiAggrediatur gͥ secure que st̃
no placiti. In nullo eiꝰ beitius pecrus abent eusio
ancipita gladio. si tn patrie saluti consulat. Cusio

Expanded text:
 ex edicto geritur de rebus repetendis , aut propulsandorum hostium causa. Judex dictus est quia jus dictat populo, sive quod jure disceptet. Jure autem disceptare, est juste judicare. Non est enim judex si non in eo causa gladium portat rex. Vindex est enim contra omnes iniquos, ut terrore comprimat quos nequit corrigere monitis salubribus. Aggrediatur igitur secure quae sunt Deo placita. In nullo enim Petrus aberit cum suo ancipiti gla
Abbreviated transcription (Latin):
ditatib domitis. hec uicia ꝑdent̾. que iusto impio
ł extirpari uł puniri debuer̃. Na si xͥana disciplina
om̃ia bella culparet. ħ pocius militib consiliũ sa¬
lutis petentib in euangłio diceret᷑. ut abicerent
arma: ẜ milicie om̃ino subtraherent. Dictͥũ ẽ aut̃¬
eis. Neminẽ concusseritis. nulli calupniã feceritis
suficuut uoto stipendium ur̃m. Q uib ꝓprium fi¬
renuũ sufficat debere pcepit militare rti no
ꝓhibuit. aaxgͦ ad bonefatiuo comitem
exgNaui depugna conquereris: dubitas¬
drripe i imnanib arma. oritio aures piust aua¬

Expanded text:
ditatibus domitis haec uitia perderentur. quae iusto imperio ditatibus domitis haec uitia perderentur. quae iusto imperio uel extirpari uel premi debuerunt. Nam si Christiana disciplina omnia bella culparet, hoc potius militibus consilium salutis petentibus in euangelio diceretur, ut abicerent arma seque militiae omnino subtraherent. dictum est eis autem: Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. quibus proprium stipendium sufficere debere praecepit, militare utique non prohibuit.. Gravi de pugna conquereris, ut dArripe manibus arma, oratio aures pulset au
Abbreviated transcription (Latin):
nifter eiꝰ nocentẽ. ⁊ cui forte inuito acq in ꝑruden¬
trtelu manu fugit. n mͥ uidetin peccure cube
mine occidunt. R. Assentior s. homicide isti appel¬
hostẽ necet. A qua ceđe si cẽptau̾it ab imꝑatore pe¬
nis luit. N onne istas leges inuistas. uł pocuis nul¬
las ane audebimꝰ: Namꝰ in lex cẽ ñ uidetur. que uis¬
a non fuerit. lug̾ qͥstioñ mexodo capa uidex.
Uo minister iudicis occiđit eum quẽ iuidex us¬
sit occidi. ꝓfecto si id sponte faciat. homicidar᷑
⁊si eũ quẽ occidit scit occidi auidice debiusse. Aug¬
i trena ista respublica p̃cepta xͥana custodiat.¬
⁊ ipsa bella sine beniuolentia ñ gentur ut ad
pietatis iusticie paccatã societatẽ. uictꝰ faciliuscon¬
soletur. Nã cũq licentia iniqͥtatis eripitur. utilic̃
qua penalis nutritur impunitist ⁊ mala uoluntas
uelud hostis int̾ior roborat᷑. Item. M iscđit᷑ enĩ si¬
fieri posset: ĩ bella g̾ent̾ abonis. ut licentiosis cupi¬

Expanded text:
nister ejus nocentem, et cui forte invito atque imprudenti telum manu fugit, non mihi videntur peccare, quum Evodius: Assentior; sed homicidae isti appelhostem necet, a qua caede si temperaverit, ab imperatore poenas luit. Num istas leges injustas, vel potius nullas dicere audebimus? Nam mihi lex esse non videtur, quae justa non fuerit. Augusum minister judicis occidit eum quem lex jussit occidi, profecto, si id sponte faciat, homicida est, etiamsi eum quem occidit scit occidi a judice debuisse. i terrena ista res publica praecepta Christiana custodiat, et ipsa bella sine beniuolentia non gerentur, ut ad pietatis iustitiaeque pacatam societatem uictis facilius consulatur. nam cui licentia iniquitatis eripitur, utilitercantium, qua poenalis nutritur impunitas et mala uoluntas uelut hostis interior roboratur. sed peruersa et fieri posset, etiam bella gererentur a bonis, ut licentiosis cupi