comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si. Patiens sum laboris
Plenus sũ bonoꝵ. & bonis.
scribenda sunt Pauius
paui & pauo pauonis. Peni¬
tet me muneris. piget me
ꝓ ꝑfectionis. pudet amoris.
Pecto caput. non pectino.
Pexũ. non pectinatum
Pene prepositio & penes
ad uerbiũ ꝓsĩmplicẽ .e. scri¬
bantur Pennas auiũ. pin¬
nas murorũ. Peto expeto.
sine .s. scribi debet Petere¬
diũ abiecta .h. in cõpositi¬
one apetendis hereditati¬
b: dr̃ Pertinacia malerei
dr̃ & in constantia bonae
Percussũ corpore. perculsũ
Animo dicimus. Percutio
surus. Periurus ẽ qui ma¬
le iurat Peiurus quasi
peius iurat. in uerbo .r.
P ignora filioꝵ & affectio¬
nũ pignera rerũ. Plaus
tres consonantes uocale
sequente in uriã sillabã
iungenda sunt. Pluris
dicimus. quod maiore
summa taxat᷑. Plures
uͦ demultitudine. Plures
cõparatiuus gradus est
cuiꝰ positiuus multi. Poe¬
ca talaris quas sac̃dotes
inueteri lege utebantur.
Poena qđ ẽ. supplicium . ꝑ.

Expanded text:
i et peperci. Patiens sum laboris. i et peperci. Patiens sum laboris. Plenus sum bonorum et bonis. scribenda. Pavus, pavi, et pavo, pavonis. Poenitet me muneris. Piget me perfectionis. Pudet me amoris. Pecto caput, non pectino. Pexum, non pectinatum. Pene praepositio; et penes adverbium per simplicem e scribantur. Pennas avium. Pinnas murorum. Peto, expeto sine s scribi debet. Petredium abjecta h in compositione a petendis haereditatibus dicitur.  Pertinacia malae rei dicitur, et constantia bonae. Percussum corpore: Perculsum animo dicimus. Percutio, surus. Perjurus est qui male jurat. Pejurus, quasi pejus jurat, in verbo r noPignora filiorum et affectionum. Pignera rerum. Plagiatres consonantes, vocale sequente, in unam syllabam jungenda sunt. Pluris dicimus, quod majore summa taxatur. Plures vero de multitudine. Plures comparativus gradus est, cujus positivus multi. Poca talaris, qua sacerdotes in veteri lege utebantur. Poena, quod est subplicium per
Abbreviated transcription (Latin):
errare int̃dũ in eandẽ
litterã transit a qua se¬
quens sermo incipit. ut
offulsit ommutauit. ob¬
posuit. sequente uͦ loco con¬
sonantis integra manet
ut obuersus. obuius. Onus
side onere uenit ꝑ .o. so¬
.la. sĩde honore ꝑ .h. scrib
O blatrat ꝑ .b. scribendũ ẽ.
Obstat ꝑ .b. optat ꝑ .p. seri
b̃. Obstipui. Obstupeo. ob¬
sũ. Obitrep o .b. ad priorẽ
sillabã .s. ad scđam ꝑtinet
Obitus nom̃ &̾ subito atq
obit̃ aduerbia ab. ob. &
sub prepositionib: incipiuntꝰ
Obnixus id ÷ conabundus
ue .p .u. in nouissima silla¬
ba scriptũ .ẽ. Patriarcha
.h. debet habere id ÷ prin¬
ceps patrũ. Patriũ a pa¬
tria dr̃ ꝑaternũ a patre
ferentes. idõ uetus & nouũ
testam̃tũ si insimul scribi
pactus sũ facit preteri¬
tũ. Parũp id ÷ parum
preposterat prepositionẽ
Persicut pubetenus ablata.
.s. ꝑ .a. pocopã. Pario pe¬
peri. partũ fac̃ subpinũ
uerbũ inde pariturus.
Parco facit. preteritũ par

Expanded text:
errare. Interdum in eamdem errare. Interdum in eamdem litteram transit, a qua sequens sermo incipit; ut offulsit, ommutuit, opposuit. Sequente vero v loco consonantis integra manet, ut obversus, obvius. Onus si de onere venit, per o solam; si de honore per h scribitur. Oblatrat per b scribendum est. Obstat per b; oobstipui obstupeo obsum obstrepo: b ad priorem syllabam, s ad secundam pertinet. obitus nomen et subito atque obter aduerbium, ab ob et sub praepositionibus incipiunt. obnixus, id est conabundusper u debet in novissima syllaba scribi. Patriarcha h debet habere, id est princeps patrum.  Patrium a patria dicitur. Paternum a patre ferentes. Ideo Vetus et Novum Testamentum, si insimul scribitpactus sum facit praeteritum. Parumper, id est parum praeposterata praepositione per; sicut pubetenus ablata s per apocopam. Pario, peperi, partum facit supinum verbum, inde pariturus. Parco facit praeteritum pars
Abbreviated transcription (Latin):
nuus. uł efficax. ꝑ duo .u.¬
quicquid. plus fuerit. quã
oportit. Nã paruũ ẽ. quod
minus quã oportet hoꝵ
na lingua. hoc uerbo ne
abutitur ut nimis ꝓ eo
qđ ẽ ualde ponat᷑. uel uti
positũ inueniamus in lit¬
Nullus ẽ tã mre
quã in ꝑsona. Nemo in
psona dr̃ ut ne homo.
N oui declinatur si cõdi &
memii. Nubit femmna
uiro uir aut̃ ducit uxo¬
rẽ. mulier nubit quia pal¬
lio obnubit caput genasq
Nubo cũ uocalis sequitur.
b. debet. eẽ non consondons
.p. ut nupsi. Nichil. aduer¬
biũ .ẽ. Nichili nom̃ . ẽ. ho¬
moenĩ nullius momenti
nichili dr̃. Nagiũ om̃is clas¬
ssica ꝑfectio dr̃. Nauta
ẽ. om̃is qui laborẽ facit na¬
iugandi. Nauis abbatiuu
in .i. & in .e. mittit Nequã
ñ malum significat. sed in
ipsa arbor ẽ fructus oliua
sucus oleũ. Obaudiens ab
Aure . eoquod audiat impe¬
rantẽ idõ ꝑ .au. scribendũ
.ẽ. Ob prepositio interd
ponit᷑ plena ut obire. ob¬

Expanded text:
nuus uel efficax, per duo u.nuus uel efficax, per duo u.quicquid plus fuerit quam oportet; nam paruum est quod minus est quam oportet; horum na lingua hoc uerbo sic abutitur, ut nimis pro eo quod est ualde ponatur, ueluti positum inuenimus in litnullus est tam in re quam in persona, nemo in persona dicitur, ut nehomo. noui declinantur sicut et odi et memini. nubit femina uiro, uir autem ducit uxorem; mulier nubit, quia pallio obnubit caput genasque. nubo, cum uocalis sequitur, b debet esse, cum consonans, p, ut nupsi. nihil aduerbium est, nihili nomen est; homo enim nullius momenti nihili dicitur. nauigium omnis classica profectio. nauta est omnis qui laborem facit nauigandi. nauis ablatiuum et in i et in e mittit. nequam non malum signifipsa arbor est, fructus oliva, succus oleum. Obaudiens ab aure, eo quod audiat imperantem; ideo per au scribendum est. Ob praepositio interdum ponitur plena, ut est, obire, ob
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. gladius macheria
id .ẽ. murũ. ꝑ simplicem .c:
Mando mandas amandan¬
do: mando mandis a man¬
ducando : Met alla ꝑ .duo .l
scribit᷑: Mulceo & mulgeo
uolunt : Manuinx. obliui¬
ũ. diluuiũ. suauiũ. liuidũ
łauius flauius. Auidus.
fluuius ciuitas. exuuiae.
uẽ proferuntur: Matthe
us & mattinas ꝑduo .t.
qđ greci ꝑ. & .e. scribunt:
Malo id÷ magis uolo & nolo
id ÷ neuolo ꝑ unũ. l: mal¬
le. & uelle. & nolle ꝑ duo l:¬
Mitto ꝑ duo .t. & idõ mpre¬
terito ꝑfecto ꝑ duo .s.
scribatur id ÷ missi: Magnꝰ
g. sequenti sillaba iungit᷑:
Magister. maior mstatione
Nasteron grece statio dicit᷑.:
Nobilis. mobilis debilis. habi¬
lis .ꝑ .b. scribenda sunt. Nan¬
tus. id ÷ iuentus uł adeptꝰ
ꝑ .n. & .c. scribi debet NAC¬
turus participiũ futuri
tẽporis. ꝑ .c. solũ. Nauita.
& nauta utrũq recte
dr Nummularius ꝑ duo .m
ꝓduo .m. quod nũmi ꝑcus¬
sura. Nauus quod .ẽ stre¬

Expanded text:
id est gladius. Maceria, id est gladius. Maceria, id est murus, per simplicem c. Mando, mandas, a mandando. Mando, mandis, a manducando. Metalla per duo l scribitur. Mulceo et mulgeo uolunt. manuuiae obliuium diluuium suauium liuidum Fauius Flauius auidus fluuius ciuitas exuuiae: uem proferuntur. mulceus et Matthias per duo t, quod Greci per τ et θ scribunt. malo, id est magis uolo, et nolo, id est ne uolo, per unum l; malle uelle et nolle per duo lmitto per duo t, et ideo in praeterito perfecto per duo s scribatur, id est missi. magnus: g sequenti syllabae iungatur. magister maior in statione, nam isteron Graece statio dicitur. LITTERA N. Nobilis, mobilis, debilis, habilis, per b scribenda sunt. Nanctus, id est inventus vel adeptus, per n et c scribi debet. Nacturus participium futuri temporis per c solum. Navita et Nauta utrumque recte dicitur. Nummularius Ms. duo m, quod est nummi percussura. nauus, quod est stre
Abbreviated transcription (Latin):
nomina. quȩ nommati¬
uũ casũ singularẽ inius
mittunt. genitiuũ singu¬
larẽ & nommatiuũ plu¬
ralẽ induplicẽ .ii: habent
uocatiuũ singularem.
insimplicem .i: aut .ie ut
hnc impius. huius impie
o impie. luceo. & lugeo
inunũ ꝑfectũ deueniunt
ut luxi lmofacit ꝑfec¬
ꝑ .ae. diptongon scribit᷑:
quia letitia a latitudine
uocata .ẽ: Leprosi apru¬
rituniio ipsius scabei
dicti sunt ꝑ .p. scribi de¬
bent: Lego legas abelegen¬
do. Lego legis. a legendo:
Loquor loqueris loquitur
ꝑ .q. scribenda sunt: Locu¬
tus uͦ euphoniȩ causa .ꝑ .c̃.¬
ꝑ. cluo .l. licet milia ꝑunũ
si fructũ signific̃. longa
Asi nequitiã breuẽ dicito
Malus quoq: id ẽ. arbor na¬
uis longã A dicito Malus
id ẽ magis aucte : Mollis
si amollitia ꝑ duo lMo¬
lis ñ adpondus ꝑ unum .i.
scribit᷑. Manes du inferna
les dicunt᷑: Mane sine .s.
dieimnitiũ. Marsuppium.
ꝑduo .p. scribat᷑ : Mlar pri¬
mitiuu ẽ: Mares dimiu¬

Expanded text:
nomina quae nominatinomina quae nominativum casum singularem in ius mittunt, genitivum singularem et nominativum pluralem in duplicem ii habent; vocativum singularem in simplicem i aut ie, ut hic impius, hujus impii, o impie. Luceo et lugeo in unum perfectum deveniunt, ut luxi. Lino facit perfecper ae diptongon scribitur, quia laetitia a latitudine vocata est. Leprosi a prurito nimio ipsius scabiei dicti sunt, ideo per p scribi debent. Lego legas ab elegendo; lego legis a legendo. Loquor loqueris loquitur per q scribenda sunt, locutus vero euphoniae causa per c eper duo l, licet milia per unum si fructum significat, longam a, si nequitiam, brevem dicito; malus quoque, id est arbor navis, longam a, malus te id est magis aucte. Mollis si ad mollitiem per duo l, moles si ad pondus per unum l scribatur. Manes dii inles dicuntur. Mane sine s, diei initium. Marsuppium per duo p scribendum est. Mas primitivum est; Mares M
Abbreviated transcription (Latin):
turũ id÷ oportunũ. ut
agatur aliquid uigilan¬
do quod etiã uulgo diciso¬
let hora importuna.
Iuuenis iuuenior suꝑlatuũ
non habet. ut senex senior
Solent aut̃ iuuenis & senior
ad se muicem dici. maior
& minor. Impingo fa¬
cit facit preteritũ ꝑfec¬
tũ inpixi. impegi: Ira
repentino animi motu
nascitur. Iracundia per¬
pes est uitium. Inuidus
qui inuidet dr̃: Inuidiosus
qui inuidiam sustmet.
In p̃positio si cõposita sit &
p. aut .b. uł .m. sequatur
.n.in .m. conuertit. ut inpro¬
bus imbuit. inmotat im¬
pius. Quoties uͦ .g. sẽquitur
illam .namittit ut igna¬
rus ignotus : Nã ignarus
Largitio ambitionis ẽ: Li¬
bidinosus alibidine ꝑ .b.
Liuidus aliuore .ꝑ.u. scriben¬
dũ . ẽ. lepus anĩmal. ẽ: Le¬
pos: iocunditas uoluptatis
U de & gratũ aliquid. lepidũ
dicimus .lim̃ ediũ ẽ: li¬
mes regionũ: loqui ho¬
minis .ẽ. obloqui obtrecta¬
toris. sic̃ obiecit. obponit
toris ẽ: laurentius & alia

Expanded text:
turum, id est oportunum ut turum, id est oportunum ut agatur aliquid uigilando, quod etiam uulgo dici solet hora importuna. iuuenis iuuenior superlatiuum non habet, ut senex, senior. Solent autem juvenis et senior ad se invicem dici major et minor. Inpingo facit praeteritum perfectum inpinxi et inpegi. Ira repentino animi motu nascitur. Iracundia perpes est vitium. Invidus, qui invidet dicitur. Invidiosus, qui invidiam sustinet. In praepositio si composita sit, et p aut b vel m sequatur, n in m convertit, ut improbus, imbuit, immutat, impius. Quoties vero g sequitur, illam m amittit, ut ignarus, ignotus, nam gnarus largitio ambitionis. Libidinosus a libidine per b. Lividus a livore per v scribendum est.  Lepus animal est; lepos jucunditas voluptatis. Unde et gratum aliquid lepidum dicimus. Limen aedium est; limes regionum. Loqui hominis est; obloqui obtrectatoris, sicut objecit, obponit toris est. Laurentius et alia
Abbreviated transcription (Latin):
greci latini głosum dicunt
I dicta grecũ ÷ latine impe
bunt᷑ . Int̃. prepositio inu¬
na uoce sequente mutat᷑
in .l. ut intelligo: In aliis
integrũ man̾et: ut inte¬
ritus. Id ꝓnom̃ ab eo quod
It quod fit. ab eo .is it .ꝑ.i.
sc̃ribatur. Iacet. qui cadit
Iecit. qui mittit quodlibet
missile. Impar ꝑ .m. scri¬
ꝑ .m.non . ꝑ .n. Ipsũ neutri
generis dicendũ . ẽ. non ip¬
culini generis non ipsũd
sed ipsius dicebant. Unde
ineuangłio. Omia ꝑ ipsũ
facta sunt id ÷ uerbum
Iden. tidẽ ꝑ .n. in prioriloco
scribendũ licet ñt abidem
& it idẽ cõponstũ. In lexit
ꝑ .e. seduxit significat. si ꝑ
u. inlustrationẽ. In cestũ
scribendũ . ẽ. licet ueniat
ab in casto. Innixus ꝓcũbens
Innexus. ligatus dr̃. Indi¬
gena inde natus. In cola
aliunde uemens. Intẽpes¬
tiuũ ueteres dixer̃ mopor¬
tunũ : tẽpestiũu oportimũ¬
O portimũ a tẽpore dr̃. Sic
mmaturitas nocturnũ
tẽpus. ẽ. quod non ẽ. ma¬

Expanded text:
Graeci, Latine gloriosum dicunt. Graeci, Latine gloriosum dicunt. Idiota Graecum est, Latine imperbuntur. Inter praepositio in una voce sequente lego mutatur in l, ut intellego; in aliis integrum manet, ut interitus. Id pronomen ab eo, quod It, quod fit ab eo, is, it, per t scribatur. Jacet, qui cadit. Jecit, qui mittit quodlibet missile. Impar per m scriper m non per n. Ipsum neutri generis dicendum est, non ipculini generis non ipsud, sed ipsus dicebant. Unde in Evangelio: Omnia per ipsum facta sunt, id est, Verbum. Identidem per n in priori loco scribendum, licet sit ab idem et itidem compositum. Inlexit si per e, seduxit significat; si per u inlustrationem. Incestum scribendum est, licet veniat ab incasto. Innixus, procumbens. Innexus ligatus dicitur; indegena, inde natus; incola, aliunde Veniens; intempestivum veteres dixerunt inoportunum; teoportunum a tempore dicitur. sic immaturitas nocturnum tempus est quod non est ma
Abbreviated transcription (Latin):
iunctiua ẽ ut aut ꝑ.t.
litterã. sine aspiratione scri¬
bat᷑ huiusceper .c. litterã
scribendũ ẽ. Antiqui enim
pronominib: .c. addebant
ut hicce. illicce isticce un¬
de subtracta eadẽ norussi¬
ma sillaba .ce. relictum ẽ.
hic illic istic accentutam̃
remanente nouissĩma silla¬
ba: hiems. sine .p. scribi de¬
bet licet sumpsi. ꝑ .p. scriba¬
tur ꝓpt̃ .s. grecam littera
cuius potestatẽ .p. & .s. in
latino habent : haurit ꝑ
h. scribi debet. Audit sine h.
Herbescit ager cũ erbam
generat scut adolescit¬
.h. aspiratio ante om̃s uocales
poni potest post consonan¬
tes aut̃ quatuor tantũ mͦ
ponit᷑ ct .p .r. ut habeo
pus rhodus : H. ido uocali¬
b: extrinsecus ad scribitur
ut minus sonet consonan¬
tib aut̃ intrinsecus: ut plu¬
rimũ sonent: h abena quȩ
regit ꝑb. cũ aspiratione
Auena quȩ significat tibiã
uł stipulã p̃ .u. sine aspira¬
tione: hiscit id ÷ os aperit
hi pocrita grece in latino
simulator. hipo ȩrũ grece

Expanded text:
unctiva est, ut aut per t litteram sine aspiratione scribatur. Hujusce per c litteram scribendum est; antiqui enim pronominibus ce addebant, ut hicce, illicce, isticce. Unde subtracta eadem novissima syllaba ce relictum est hic, illic, istic. Accentu tamen remanente in novissima syllaba. Hiems sine p scribi debet, licet sumpsi per p scribatur, propter psi Graecam litteram, cujus potestatem p et s in Latino habent. Haurit per h scribi debet; audit sine h. Herbescit ager, cum herbam generat; sicut adolescit, et. H aspiratio ante vocales omnes poni potest; post consonantes autem quatuor tantummodo ponitur, c, t, p. r, ut habeo, pus, Rhodus. H ideo vocalibus extrinsecus adscribitur, ut minus sonet; consonantibus autem intrinsecus, ut plurimum sonent. Habena, quae regit per b cum aspiratione; avena, quae significat tibiam vel stipulam per v sine aspiratione. Hiscit, id est, os aperit. Hippocrita Graece, in Latino simulator. Hippo enim Graece
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dr̃. Quȩcũq liberaueris
cendi ad ortũ nucũ: ut
uiderẽ poma conuallis :
hortũ nucũ: canonẽ uet̾is
& noui testam̃ti designat
Species & enĩ nucũ Aliud
sustentat in cortice. Aliud
retmet in medulla. Quod
siquus inscripturis scĩs non
discreuerit. & quodã modo
uelut in nucis pomoꝵ elec¬
tis corticib intra quęsi¬
erit : ad pastũ spiritualis in¬
telligentiȩ uenire ñ poterit.
Quod aut̃ ait. ut uiderem
poma conuallis: ut cognos¬
cerẽ fructũ humillime in
eccła plebis. sic̃ in psalmis
canitur : qm̃ tu popłm bu¬
milẽ saluũ faciesaoculossuꝑ boꝵ hum¬

Expanded text:
ris cendi ad hortum nucum, ut viderem poma convallis. Hortus nucum canonem Veteris et Novi Testamenti designat: species etenim nucum aliud ostentat in cortice et aliud retinet in medulla. Quod si quis in Scripturis Sanctis non discreverit et quodammodo velut in nucis pomo relictis corticibus interna quaesierit, ad pastum spiritualis intelligentiae pervenire non poterit. Quod autem ait: Ut viderem poma convallis, ut cognoscerem fructum humillimae in ecclesia plebis, sicut in Psalmis canitur: Quoniam tu populum humilem sal
Abbreviated transcription (Latin):
alba ueste indutt᷑. in cet̃is uͦ euan¬
głistis amilitib pilati sub coccmo
siue purpureo habitu illusus. eẽ.
ꝓhibet᷑: collata utraq narratio¬
ne. muno innocentia & castitas
assuptȩ humanitatis in altero
aut̃ ueritas passionis ꝑquã ad
głam regni immortalis. ẽẽt. ꝑ¬
uenturus expͥmit᷑. Sic̃ enĩ pur¬
pura colorẽ sangumis qͥ ꝓ nob̾
effusus .e. imitat᷑ : ita & habitus
regni qđ pꝰ pasñonẽ intrauit
nobisq intrandũ patefacit in¬
siuat. Uerũ quia dix̃ apłs ꝗͦt qͦt¬
enĩ in xp̃o baptitati estis xp̃m
induistis. & isaias dño deelectis
om̃ib: his uelut ornam̃to uesti¬
eris : potest̃ in hoc utroq dñi
habitu iimicoꝵ quidẽ sententia
ꝓbroso sed ipsius dñi electione
tudo quȩ inmartires ueneran¬
dos et cetera multitudo plebe
distinguit᷑ aptissime designari:
Alba & enĩ ueste induit᷑: cũ muim¬
da iustoꝵ confessione circũdat᷑.

Expanded text:
alba veste induitur , in caeteris vero evanalba veste induitur , in caeteris vero evangelistis a militibus Pilati sub coccineo, sive purpureo, habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis, per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus, exprimitur. Sicut enim purpura colorem sanguinis, qui pro nobis affusus est, imitatur, ita et habitus regni quod post passionem intravit, nobisque intrandum patefecit, insinuat. Verum quia dixit Apostenim in Christo baptizati estis, Christum induistis , et Isaias Domino de electis omnibus inquit: His velut ornamento vestieris , potest in hoc utroque Domini habitu, inimicorum quidem sententia probroso, sed ipsius Domini electione tudo, quae in martyres venerandos, et caeteram fidelium plebem distinguitur, aptissime designari. Alba enim veste induitur, cum munda justorum confessione circumdatur.
Abbreviated transcription (Latin):
purpura cocco similima : Potest
etiã fieri ut purpurã etiã mar¬
cus cõmemorauerit quã clamis
habebat. quãuis ẽẽt coccmea. Mis¬
ticeg in purpura qua indutꝰ
ẽ. dñs: ipsa eiꝰ caro quã passioni¬
b obiecit isinuat᷑ de qua p̃mis¬
sa dixerat ꝓpłia Quare gͦru¬
brũ ẽ. indum̃tũ tuũ & uestim̃¬
ta tua quasi calcantiũ intorcu¬
lari : Incorona uͦ quã portabat
spinea. nr̃oꝵ susceptio peccatoꝵ
ꝓqua mortalis fieri dignatus
ostendit᷑: iuxta qđ precursor ip¬
sius testimoniũ ei ꝑhibens ait.
Ecce agnꝰ dĩ. ecce qui tollit pec¬
cata mundi. Naq spinas in
significatione peccatoꝵ poni
solere testat᷑ ipse dñs: qͥ ꝓtho¬
plasto in peccatũ ꝓlapso dice¬
bat. Terra tua spmas & tri¬
bulos germinabit tibi. Qđ ẽ
aꝑte dicere. Conscientia tua.
punctiones tibi & aculeos uitioꝵ
ꝓcreare non desistet. Qđ uͦ iuxta
euangłm lucȩ dr̃s apđ herodẽ

Expanded text:
purpura cocco simillima. Potest purpura cocco simillima. Potest etiam fieri ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus objecit insinuatur. De qua praemissa dixerat prophetia: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari . In corona vero quam portabat spinea, nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est, ostenditur. Juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens, ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto in peccatum prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Quod est aperte dicere: Conscientia tua punctiones tibi, et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero juxta Evangelium Lucae Dominus apud Herodem
Abbreviated transcription (Latin):
rex iudȩoꝵ fuerat appellatus
& hoc ei scribȩ & sac̃dotes crĩ
obicerent. qđ s̃ibi in popło itrłi¬
tico usurparet imꝑiũ Iluden¬
tes hoc faciunt ut nudatũ pͥs¬
tinis uestib: induant purpura.
qua regis ueteres ut ebantur : et
ꝓ diademate ponant ei coronã
sp̃inea : ꝓsceptro regali dat
calamũ ut mattheus scribit
adorant quañ regẽ : Nos aut̃
om̃ia hec intelligamꝰ misticȩ:
Quomͦ er̃ caiphas dix̃. oportet
unũ hominẽ mori ꝓ om̃ib nes¬
ciens quid diceret : sic & isti qđ¬
cũq fecerunt. licet alia mente
fecerint. tam̃ nob̾ qui credimus
sacram̃ta tribuebant. Notandũ
aut̃ : qr pro eo qđ marchus ait
& mluunt eũ purpura. mathe¬
us ita posuit. Et exuentes eũ cla¬
midẽ coccineã circũdeder̃ ei. Ubi
intelligit᷑ qđ mattheus ait clami¬
dẽ coccineã circũdeder̃ ei. hoc
marcũ dixisse indutũ purpura
Pro regia enĩ purpura clamis
illa coccinea abilludentib: adhi¬
bitaerat. Et ẽ. rubra quȩdã

Expanded text:
rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei scribae et sacerdotes crimen objecerant, quia sibi in populo Israel usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, et nudatum pristinis vestibus, induunt purpura, qua reges veteres utebantur. Et pro diademate imponunt ei spineam coronam, pro sceptro regali dant calamum, ut Matthaeus scribit, et adorant quasi regem. Nos autem omnia haec intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit: « Oportet unum hominem mori pro populo , » nesciens quod diceret: sic et isti quidquid fecerunt, licet alia mente fecerunt, tamen nobis qui credimus, sacramenta trautem quod pro eo quod Marcus ait, Et induunt eum purpura , Matthaeus ita posuit: Et exuentes eum chlamydem coccineam circumdederunt ei . Ubi intelligitur quod Matthaeus ait, Chlamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcus dixisse, Indutum Pro regia enim purpura chlamys illa coccinea ab illudentibus adhibita erat, et est rubra quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
incruce sit positus qͥ due eadẽ
sacratissimi corporis positio¬
regalis in se trpicontineat :
sedulius in paschali carmine
pulchrȩ uersib dĩx̃. Ne ueqͥs
ignoret speciẽ crucis eẽ colen¬
dã quȩ dñm portauit ouans
ratione potenti quatuor inde
plagas quadrati colligit orbis
Splendidus auctoris deuertice
fulget eous occiduo sacrȩ lam¬
bunt᷑ fidere plantȩ Arcton
dextra tenet: medi ũ leua erigit
axem cunctaq de membris ui¬
uit natura creantis. & cruce
cõplexũ xp̃s regit undiq mun¬
dũ aloralem quoq sacro scãe
crucis figurã describit apłs:
ubi ait . Incaritate radicati &
fundati: ut possitis cõp̃henđe
cũ om̃ib scĩs quȩ sĩt latitudo
& longitudo altitudo & ꝓfun

Expanded text:
in cruce sit positus, quidve eadem sacratissimi corporis positioregalis in se typi contineat, Sedulius in paschali carmine pulchre versibus dixit: Neve quis ignoret speciem crucis esse colendam, Quae Dominum portavit ovans ratione potenti, Quatuor inde plagas quadrati colligit orbis. Splendidus auctoris de vertice fulget Eous, Occiduo sacrae lambuntur sidere plantae. Arcton dextra tenet, medium laeva erigit axem, Cunctaque de membris vivit natura creantis, Et cruce complexum Christus regit undique mundum. Moralem quoque sacrosanctae crucis figuram describit Apostolus, ubi ait: In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo et longi
Abbreviated transcription (Latin):
Transeuntes aut̃ blasphemabat
tereuntes: Blasphemabant qr
p̃tergrediebant᷑ uiã & in uero
itinere scripturarũ ãbulare
nolebant. Mouebant capita:
quia antea iã mouerant pedes.
& ñ stabant suꝑ petrã. Qui & iã¬

Expanded text:
reuntes autem blasphemabant a, etc. Blasphemabant, quia praetergrediebantur viam, et in vero itinere scripturae ambulare nolebant, movebant capita, quia jam ante moverant pedes et non stabant supra petram. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs euangłista plenius ex¬
ponit : quia scilicet milites
cȩtera in iiiͦI. partes uixta suũ
numerũ duidentes detuni ca
quȩ in consutilis erat desuꝑ
contexta ꝑ totũ sortẽ mise¬
rint. Quadriptita aut̃ uestis
dñi quadriꝑtitã eiꝰ figurauit
partibus constat t̾rarũ orbe
diffusã & om̃ib eis dẽ partib
ȩqualit̃ id est concordit̃ dis¬

Expanded text:
s evangelista plenius exponit: quod scilicet milites caetera in quatuor partes, juxta suum numerum, dividentes, de tunica, quae inconsutilis erat desuper contexta per totum, sortem miserint. Quadripertita autem vestis Domini quadripertitam ejus figuravit partibus constat terrarum diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchre titulus qui xp̃m regẽ
testet᷑ ñ infra sed supͣ crucẽ
ponit᷑ : qr licet incruce pro
nob̵ hominis infirmitate do¬
lebat. suꝑ crucẽ tam̃ regis
maiestate fulgebat. Qui apte
& iã quia rexsimul & sac̃dos
est cũ eximiã patris suae
carnis hostiã in altari cru¬
cis offerret: regis quoq: qua
p̃ditus erat titulo dignitatẽ
p̃tendit. ut cunctis legere
hoc est audire & credere uo¬
lentib in notescat: quia suũ
ꝑcrucẽ non ꝑdiderit. sed
confirmarit potius & corro
borarit imꝑiũ. Unde & apłs
cũ ignominiã crucis descrip
hebraicȩ grecȩ & latine scrip¬
tũ erat: hoc ẽ. qđ idẽ apłs
subsecutus ad necat. Et om̃is
ibi p̃cȩteris eminebant: he¬
brea ꝓpt̃ iudȩos in lege głan¬
tes. greca ꝓpt̾ gentium sapi¬
entes latina ꝓpt̃ romanos
multis acpene om̃ib iam
tunc gentib imꝑantes. Uelit
nolint gͦ iudȩi: omẽ mundi
regnũ om̃is mundana sapi¬
entia: omĩa diuinȩ legissa¬
sacram̃ta testantur. quia iħs

Expanded text:
Pulchre titulus, qui Christum Regem testatur, non infra, sed supra crucem ponitur, quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat, quia apte etiam, quia rex simul et sacerdos est cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque, qua praeditus erat titulo, dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est, audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdiderit, sed coborarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsHebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est quod idem Apostolus subsecutus adnectit: Et omnis ibi prae caeteris eminebant, Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca, propter gentium sapientes, Latina, propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint, ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legisacramenta testantur, quia Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
etiã longitudo qua totũ corpus
extenditur: ipsã tolerantiam
significat: unde longanimes
dicunt᷑ qui tolerant ꝓfundũ
aut̃ qđ t̃rȩ infixũ ẽ secretũ
sacram̃ti p̃figurat Recordaris
nisi fallor : qđ uerba apłi
inista designificatione crucis
expediant ubi ait Incaritate
radicati & fundati: ut possitis
conp̃hendere cũ om̃ib scĩs quȩ
sit longitudo & latitudo & al
lus positus supra crucẽ eiꝰ in qͦ
scriptũ erat rex iudȩorũ: illud
ostendit. quia nec occidendo
efficere potuer̃. ut eũ regem
non haberent qͥ eis manifes¬
tissima & eminentissima
potestate scđm sua oꝑa red¬
diturus ẽ. Vnde in psalmo ca

Expanded text:
etiam longitudo, qua totum corpus etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum autem quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat. Recordaris, nisi fallor, quod verba Apostoli in ista designatione crucis expediantur, ubi ait: In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit longlus positus supra crucem ejus, in quo scriptum erat Rex Judaeorum, illud ostendit, quod nec occidendo efficere potuerunt ut eum regem non haberent, qui eis manifestissima et eminentissima potestate secundum sua opera redditurus est. Unde in psalm
Abbreviated transcription (Latin):
płm. & suꝑ eminentiorẽ hab&
uiã & suꝑ eminet scientiae
& suꝑ om̃ia p̃cepta ẽ : merito
uestis qua significat᷑ de suꝑ
c̃texta ꝑ hibet᷑. In sorte autẽ
crucicũ illo ut uacuet᷑ corpus
peccati ut ultra non seruiamͦ
peccato. Quã du id agunt oꝑ a
nr̃a ut euauet᷑ corpus peccati
quã diu exterior homo corrũpit᷑
ut interior renouet᷑ dedie in
diẽ: tẽpus ẽ crucis Hȩc sunt
enĩ bona oꝑa quidẽ tam̃ ad¬
huc laboriosa. quoꝵ merces
requies est. Sed ideo dr̃ spe
Hanc hilaritatẽ significat crucis
latitudo intrans uerso ligno:
ubi figunt᷑ manus ꝑmanus
enĩ oꝑa intelligimus ꝑ latitu¬
dinẽ hilaritatẽ oꝑantis quia
tristitia facit angustias. Palti¬
tudinẽ aut̃ cui caput adum¬
git᷑ : expectatio retributionis
desublimi uisticia dĩ qͥ reddet
unicuiq scđm oꝑ a sua. his qͥd ẽ
qui scđm tolerantiã bonioꝑis¬
głam & honorẽ & incorrup¬
tionẽ quęrentib uitã ȩt̃nã Itaq

Expanded text:
m, et supereminentiorem habet viam et supereminet scientiae et super omnia praecepta est, merito vestis qua significatur, desuper contexta perhibetur. In sorte autem cruci cum illo ut evacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quam diu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quam diu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. sed ideo dicitur:hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transuerso ligno, ubi figuntur manus; per manus enim opera intellegimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias; per altitudinem autem, cui caput adiungitur, expectationem retributionis de sublimi iustitia dei, qui reddet unicuique secundum opera sua, his quidem qui secundum tolerantiam bonigloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
int̃cede. Et si nec dũ potes: saltĩ
caue ne contra illos orare p̃¬
sumas. Sicet enĩ cotidianis ꝓ¬
fectib auctus. & ad illud quan¬
ut & iã ꝓillis int̃cede possis.

Expanded text:
intercede, et si necdum potes, saltem cave ne contra illos orare praesumas. Sic enim quotidianis profectibus auctus, et ad illud quanut etiam pro illis intercedere possis.
Abbreviated transcription (Latin):
bat mpetrasse. Notandũ sane
qđ ñ ꝓeis qui liuoris acsuꝑbiȩ
famulis accensi quẽ filiũ dĩ in¬
tellexere crucifigere quã con¬
fiteri maluerunt: sed ꝓeis utiq
qͥ zelũ dĩ habentes sed ñ scđm
scientiã. nesciere qđ fecer̃ patri
preces obtulerit. Sed & ioħs¬

Expanded text:
bat impetrasse. Notandum sane bat impetrasse. Notandum sane quod non pro eis qui, livoris ac superbiae stimulis accensi, quem Filium Dei intellexere crucifigere quam confiteri maluerunt, sed pro eis utique qui, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam , nesciere quod fecerunt , Patri preces obtulerit. Sed et Jo
Abbreviated transcription (Latin):
cifio significant eos qͥ sub
agonẽ martirii uł quȩ lib&
continentiȩ areioris institu¬
ta subeunt. Sed qͥ cũq hȩc
rito acfide designant᷑ Aut
qui siue humanȩ laudis
intuitu. seu qua lib& minus
digna intentione mundo
abrenuntiant : non in merito
blasfematoris & sinistri la¬
tronis mentẽ & actus imitant᷑.
dequalib dicit apłs Si da¬
didero corpus meũ ut ardeã.
si dedero om̃s facultates meas
incibos pauperũ si alia mul¬
ta fecero. aut pietatis oꝑ a fa¬
cere aut̃ dona grȩ spitalis
accepisse iuidearꝰ caritatem
aut̃ ñ habeã : nichil mihi
beati qui ꝑ secutionẽ patiun᷑
nũ cȩlorũ. Iħs aut̃ dicebatꝰ.
Pat̃. dimitte illis: non em̃ sciunt
quiꝰfaciunt. Quia lucas ꝑ
uituli tẏpũ sacerdotiũ xp̃iscri¬
bere disposuit recte apud eum
nere latroni confitenti para¬
disi ianuã pandit. Neq enĩ pu¬
tandũ ẽ. eũ hȩc patrẽ frustra
orasse : sed in eis nimirũ qͥ post
eius passionẽ crediđe qđ ora¬

Expanded text:
nificant eos qui sub agonem martyrii, vel quaelibet continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haecrito ac fide designantur; at qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De qualibet dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, nihil mihi Beati qui persecutionem patiuntur num coelorum . Jesus autem dicebat: Pater, dimitte illis, non enim sciunt quid faciunt. Quia Lucas per vituli typum sacerdotium Christi scribere disposuit, recte apud eum nere latroni confitenti paradisi januam pandit. Neque enim putandum est eum haec Patrem frustra orasse, sed in eis nimirum qui post ejus passionem credidere quod ora
Abbreviated transcription (Latin):
net sicut ex occulta dĩ uolun¬
tate uocat᷑ homo ad partici¬
pationẽ tante gr̃ȩ alius sic
alius aut̃ sic. Suꝑ eminentẽ uͦ
scientiȩ caritatẽ xp̃i : eã ꝓ¬
fecto ubi pax illa ẽ quȩ p̃cel¬
lit om̃em intellectũ. Et deder̃
ei uinũ bib̾e: cũ felle mixtũ
Et cũ gustasset: noluit bibere
uitis alienȩ : Amara uitis
amarũ uinũ fec̃ : quo ꝓpi¬
nat dño ihu ut impleat᷑
qđ scriptũ .ẽ. Deder̃ incibũ

Expanded text:
net, sicut ex occulta Dei volunnet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur homo ad participationem tantae gratiae, alius sic, alius autem sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, eam  quae praecellit omnem intellectum. Et dederunt ei vinum bibere cum felle mixtum. Et cum gustasset, noluit bibere.vitis alienae ? Amara vitis amarum vinum fecit, quo propinat Domino Jesu, ut impleatur quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
dine quippe: bona oꝑa carita¬
tis significat. In longitudine :¬
ꝑscuerantiã scãe conuersationis
usq infinẽ in altitudine : spem
cȩlestiũ p̃miorũ. in ꝓfundo: in¬
scrutabilia uiditia dĩ Unde ista
grã in homines uenit. Et haec
ita coaptant᷑ sac ram̃to crucis
ut in latitudine accipiat᷑ trans¬
uersũ lignũ quo extenduntur
manus ꝓpt̃ oꝑum significatio¬
nẽ. in longitudine ab ipsousq
intrã ubi totũ corpus crucifi¬
xũ stare iudet᷑ qđ significat
ꝑsistere . hoc ẽ longanimit̃ ꝑ¬
manere In altitudine : ab ipso
transuerso ligno sursũ uersus
qđ ad caput eminẽ ꝓpt̃ ex
pectationẽ suꝑnorũ ne illa
oꝑa bona atq in eis ꝑseue¬
rantia ꝓpt̃ beneficia trena
actẽporalia facienda credatt
sed potius ꝓpt̃ illud qđ desup
sempit̾nũ sperat fides quȩ ꝓ
dilectionẽ oꝑat᷑ In ꝓfundo
aut̃: pars illa ligni quȩ in t̾re
abdito defixa latet sed inde
consurgit illud om̃e qđ emi¬

Expanded text:
dine quippe bona opera charitatis significat; in longitudine, perseverantiam sanctae conversationis usque in finem; in altitudine, spem coelestium praemiorum; in profundo, inscrutabilia judicia Dei. Unde ista gratia in homines venit, et haec ista coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare videtur; quod significat persistere, hoc est, longanimiter permanere; in altitudine, ab ipso transverso ligno sursum versus quod ad caput eminet, propter pectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseverantia, propter beneficia Dei, terrena ac temporalia facienda credantur, sed potius propter illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur. In profundo autem, pars illa ligni, quae in terra abdita defixa latet, sed inde consurgit illud omne quod emi
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt me aceto Ac etũ ipsi
erant iudȩi: degenerantes
auino patriarcharũ & ꝓpħa¬
rũ. Quo uidelicet aceto mili¬
tes dñm po tauer̃: quẽ eoꝵ
suggestione morti tradider̃¬

Expanded text:
um te fac. Acetum ipsi erant Judaei, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum. Quo, videlicet, aceto milites Dominum potaverunt, quem eorum suggestione morti tradider
Abbreviated transcription (Latin):
surrex̃. Quod enĩt ait marcus
ñ accepit: intelligit᷑ ñ accepit
ut bib̾et. guistauit aut̃ sic̃ mat¬
ait noluit bibe : hoc marcus
dixerit ñ accepit. tacuerit
aut̃ qđ gustauerit. Ued hoc

Expanded text:
rent. Quod ergo ait Marcus, non accepit; intelligitur, non accepit ut biberet. Gustavit autem, sicut Matait, noluit bibere, hoc Marcus dixerit, non accepit; tacuerit autem quod gustaverit. C
Abbreviated transcription (Latin):
flãmis dare ñtimente Sinẽ
ẽ. tẽpus ut incipiat iditium
de domo dĩ & om̃s qui uolunt
pie iuiuere in xp̃o ꝑ sẽcutionẽ
paciunt᷑. qui finis eoꝵ qui ñ
credunt euangłio dĩ Et uener̃¬
caluarie locus. Extra urbem
ierłm & foris portã loca erans
in quib: truncabant᷑ capita dãp¬
natorũ : & caluariȩ id est de¬
collatorũ sũpsere nom̃. Propt̃ea
aut̃ ibi crucifixus ẽ dñs: ut ubi
pͥus erat area dãpnatorũ ibi
erigerent᷑ uexilla martrii
Et quomͦ ꝓnob̾ maledictur
crucis factuꝰ ẽ & flagellatus

Expanded text:
flammis dare non timent? Si nunc flammis dare non timent? Si nunc est tempus ut incipiat judicium de domo Dei, et omnes qui volunt pie vivere in Christo persecutionem patiuntur, qui finis eorum qui non credunt Evangelio Dei? DuceCalvariae locus. » Extra urbem et foris portam loca sunt in quibus truncantur capita bellatorum, et Calvariae, id est decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatu
Abbreviated transcription (Latin):
munitiore quodã destructȩ
urbis iota patȩ in speleo cũ .xl¬
comitb ꝓ ditũ inuentũ ac ab
hostib captũ. Potest aut̃ & ex
suꝑfluo qđ beatificandas dic̃
steriles & ñ parientes de his in¬
telligi : qͥse ipsos inutro libet
sexu castrauerunt ꝓpt̃ regnũ
cȩlorũ. Mlontibusq & collibus
dici cadite suꝑ nos & oꝑite nos
cũ quilibet suȩ fragilitatis me¬
mores ingruente tẽptationũs
articulo sublimiũ quorũq uł
ipsa uirginitate uł margirio.
uł quacũq alia uirtute uiroꝵ
quesierint exẽplis monitis &
p̃cib defendi. Quia si in uiridi
ligno hȩc faciunt in arido
quid fiet Uiride lignum
se ipsũ suosq electos: Aridũ
uͦ impios & peccatores sig¬
nificat. Siego ipse inquit qͥ
peccatũ non feci qͥ lignũ uitȩ
merito appellor fructus gr̃ȩ
duodenos ꝑsingulos menses
affero sine igne passionis a
mundo non exeo quid putas
eos manere torm̃ti qͥ fructib
uacui ipsũ insuꝑ uite lignũ

Expanded text:
munitione quodam destructae munitione quodam destructae urbis Lotapatae in Speleo cum ditum, inventum, atque ab hostibus captum. Potest autem et ex superfluo, quod beatificandos dicit steriles et non parientes, de his intelligi, qui se ipsos in utrolibet sexu castraverunt propter regnum coelorum. Montibus et collibus dici: Cadite super nos, et operite nos, cum quilibet suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo sublimium quorumque, vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute virorum quaesierint exemplis, monitis et precibus defendi Quia si viridi ligno haec faciunt, in ariao quid fiet? Viride lignum seipsum suosque electos, aridum vero impios et peccatores significat. Si ergo ipse, inquit, qui peccatum non feci, qui lignum vitae merito appellatus, fructus gratiae duodenos per singulos mentes affero, sine igne passionis a mundo non exeo, quid putas eos manere tormenti, qui fructibus vacui, ipsum insuper vitae lignum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dñs ubi cor contritũ &
humiliatũ respicit: mox ad¬
dita salutiferȩ cõnpunctionis
gr̃a unde gratuis. dultius ube¬
sedulus & blandus consolator
irrogat. Quia ecce uenient dies.
inquib dicent. Beate steriles
& uentres qui ñ genuerunt:
& ubera quȩ non lactauerunt
Tunc incipient dicere montib
cadite suꝑ nos & collib opite
nos. dies uenturȩ a romanis
obsidionis & captiuitatis signi¬
ficat: de quib: suꝑius int̃ alia
discipłis ait. Tunc qui iniu¬
dȩa sunt: fugiant in montes
& paulo post uȩ aut̃ p̃gnan¬
tibus & nutrientibus : in illis
diebus. Quia & naturale ẽ
inminente captiuitate. hostili¬
q ꝑ agros urbesq clade fer¬
uente : cunctos qui euadere
queant alta queq uł abdita
quib: abscondant᷑ refugia
conquirere. Et specialit᷑ refert
iosephus insistentib sibi ro¬
manis iud eos cauernas certatĩ
montiũ colliũq petisse spe.¬
luncas: ita ut semet ipsũ testet᷑

Expanded text:
Sed Dominus ubi cor contritum et Sed Dominus ubi cor contritum et humiliatum respicit, mox addita salutiferae compunctionis gratia, unde gratius, dulcius e blandus consolator irrogat. Quia ecce venient dies, in quibus dicent: Beatae steriles et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non lactaverunt. Tunc incipient dicere montibus: Cadite super nos; et collibus: Operite nos. Dies venturae a Romanis obsidionis et captivitatis significat. De quibus superius inter alia discipulis ait: Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes. Et paulo post: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . Quia et naturale est imminente capivitate, hostilique per agros urbesque clade fervente, cunctos qui evadere queant alta quaeque vel abdita, quibus abscondantur, refugia conquirere. Et specialiter refert Josephus, insistentibus sibi Romanis, Judaeos cavernas certatim montium, colliumque petisse speluncas. Ita ut semetipsum testetur,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qͥ sunt eius : p̃t̃ missa iam
furentis popłi turba ad aman¬
tes plangentesq se feminas ocu¬
los & ora conuertit dicens: filie
ierusalẽ nolite flere suꝑ me:
sed suꝑ uos ipsas flete & suꝑfilios
ur̃os Neme in qͥt moriturum
lam̃ temini: cuiꝰ cita resurrectio
mortẽ soluere potest cuiꝰ mors
& om̃em mortẽ & ipsũ mortis
destructura est auctorẽ. Vos
potius ipsas ur̃amq ꝓgeniem:
ne inmeȩ crucis ultionẽ cum ꝑ¬
fidis ȩt̃na morte dãnemini
dignis lacrimarũ fontib ab lu¬
ite. Notandũq quomodo filias
quȩ cũ eo erant agalilea sed
& eiusdẽ urbis ciues ei mulie¬
res adheserunt. Et nunc quoq:
quasi immolandũ iħm duplex
turba ꝓsequit᷑ : cũ eius passio¬
nis historiã alii tanquã risu
dignas fabulas alii lacriman¬
tibus ut decet oculis legunt.
audiunt recolunt. eiꝰ carnis
sanguinisq misteria: Hiquasi
ules cõmunesq escas: illi pec¬
tore tantare digno ꝓcipiunt

Expanded text:
Dominus qui sunt ejus, praetermissa jam Dominus qui sunt ejus, praetermissa jam furentis populi turba, ad amantes plangentesque se feminas oculos et ora convertit dicens: Filiae Jerusalem, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete, et super filios vestros. Ne me inquit moriturum lamentemini, cujus cita resurrectio mortem solvere potest, cujus mors et omnem mortem, et ipsum mortis destructura est auctorem. Vos potius ipsas, vestramque progeniem, ne in meae crucis ultionem cum perfidis aeterna morte damnemini, dignis lacrymarum fontibus abluite. Notandumque cum filias quae cum eo venerant a Galilaea, sed et ejusdem urbis cives ei mulieres adhaeserint. Et nunc quoque quasi immolandum Jesum duplex turba prosequitur, cum ejus passionis historiam, alii tanquam risu dignas fabulas, alii lacrymantibus ut decet oculis legunt, audiunt, recolunt: ejus carnis sanguinisque mysteria hi quasi viles communesque escas, illi pectore tanta re digno percipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
obȩdiens: cirene heres int̾pre¬
tat᷑ Nec p̃tereundũ qđ idem
simon deuilla uenisse refert᷑
Uilla enĩ grece pagos dicit᷑
eo qđ acciuitate dĩ alieni &
mon egrediens crucẽ portat
post iħm: cũ popłs nationũ
paganis ritibus derelictis.
uestigia dñicȩ passionis obȩ¬
aut̃ illũ multa turba popłi
& mulierũ: quȩ plangebad
& lam̃tabant᷑ eũ. Conuersus¬
S aut̃ adillas iħs dix̃. Multa
simul turba crucẽ dñi sed
non una eadẽq mente seque¬
bat᷑. Nã popłs quidẽ ut cuiꝰ
mortẽ in petrauerat mori¬
entẽ letus aspiceret: mulieres
uͦ ut quẽ uiuere desiderabant.
moriturũ morientẽ & mortuũ
plorarent . Non aut̃ idõ solus
mulierũ planctus eũ sequebat᷑.
quia non innumerus etiam
credentium iurorũ cetus de
eius erat passione mestissimꝰ:
sed qr femineus quasi contẽp¬
tibilior sexus liberuis poterat
p̃sentibus sacerdotũ pͥncipib
& magistratibus qͥ contra eum
senserit ostentare. Uerũ qr nouit

Expanded text:
obediens, Cyrene haeres interpretatur. Nec praetereundum quod idem Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece pagos dicitur. eos quos a civitate Dei alienos, et mon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia Dominicae passionis obemulta turba populi, et mulierum, quae plangebant et lamentabantur eum. Conversus autem ad illas Jesus dixit. Multa simul turba crucem Domini, sed non una eademque mente sequebatur. Nam populus quidem, ut cujus mortem impetraverat, morientem laetus aspiceret; mulieres vero, ut quem vivere desiderabant, moriturum, morientem, et mortuum plorarent. Non autem ideo solus mulierum planctus eum sequebatur, quia non innumerus etiam credentium virorum coetus de ejus erat passione moestissimus, sed quia femineus, quasi contemptibilior sexus, liberius poterat praesentibus sacerdotum principibus et magistratibus quid contra eos senserit ostentare. Verum quia novit
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃torio portasse crucẽ suã Alii¬
rint hominẽ cireneũ nomine
simonẽ quẽ angariantes impo¬
suer̃ ei cruc̃ẽ iħu. Sed hoc intel¬
ligendũ: qđ egrediens dep̃torio
iłis ipse portauerit crucẽ suã
postea obuiũ habuerint simonẽ
cui portandã crucẽ imposuerint.

Expanded text:
de praetorio portasse crucem suam; Matrunt hominem Cyrenaeum, nomine Simonem, quem angariantes imposuerunt ei crucem Jesu. Sed hoc intelligendum est quod egrediens de praetorio Jesus, ipse portaverit crucem suam: postea obvium habuerint Simonem, cui portandam crucem imposuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc fecere milites pilati: hȩc
usq hodie faciunt heretici & pa¬
gam milites utiq diaboli. Quia
cut qui eũ dm̃. ẽẽ. uerũ dene¬
gant. Et quia ꝑ arundiẽ scrip¬
tura solet confici: quañ arundi¬
ne caput xp̃i feruumt. qͥ diuim¬
tati illius contradicentes erro¬
rẽ suũ confirmare auctorita¬
te sacrę scripture conant᷑. Spu¬
unit infaciẽ eiꝰ : qui eiꝰ p̃sentiam
uerb̵ gr̃ȩ execrandis ex internȩ
cȩcȩ m̃tis insana concertis res
uenisse denegant. Et quidẽ mi¬
lites eũ quasi qui dm̃ se ipse fal¬
so dixisset illudentes adorabant :
sed sunt hodie qđ ẽ. grauioris uesa¬
mȩ qui eũ certa fide ut dm̃ uerũ
adorant. sed ꝑuersis actib mox
uerba eiꝰ quas fabulosa despiciunt.
ac ꝓmissa regna illiꝰ tẽporalib
illecebris longe pꝰ ponunt. Exeun¬

Expanded text:
tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani milites utique diaboli. Quia tiunt, qui eum Deum esse verum denegant. Et quia per arundinem Scriptura solet confici, quasi arundine caput Christi feriunt, qui divinitatis illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem ejus, qui ejus praesentiam gratiae verbis exsecrandis ex internae caecae mentis insania conceptis respcarne venisse denegant. Et quidem milites eum quasi qui Deum se ipse falso dixisset, illudentes adorabant; sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae, qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris longe postponunt. E
Abbreviated transcription (Latin):
cõpletũ. ẽ: non auerti faciem
meã a confunone sputoꝵ. Et
tam̃ cũ caput eiꝰ ꝑcuti ant
arundinȩ. sustinet cuncta
patient̃: ut esaȩ uerũ ostendat
uaticiniũ dicentis. Aruchinẽ
quas fata. non confringet. Quan¬

Expanded text:
completum est; Non averti faciem meam a confusione sputorum , et tamen cum caput ejus percutiant arundine, sustinet cuncta patienter, ut 232 Isaiae verum ostendat vaticinium, dicentis: Arundinem quassatam non confringet
Abbreviated transcription (Latin):
gerere ꝑsonã. quẽ illi quib dr̃
uos expatre diabolo estis uero
dĩ filio sunt p̃laturi f iliꝰ a ut̃
diaboli antixp̃c : non abipsonas¬
cendo: sed sic̃ ceti peccatores illũ¬
qimnitando uocat᷑ łim aut̃ flagel¬
Slatũ tradidit eis ut erucifigeret᷑.¬

Expanded text:
gerere, quem illi quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis , vero Dei Filio sunt praelaturi. Filius autem diaboli Antichristus non ab ipso nascendo, sed, sicut caeteri peccatores, illuimitando, vocatur. Jesum autem flagellatum tradidit eis, ut crucifigeret