comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. qd̾ etiã auari famen saciare possit. Diabol
dix̃. se ñ tantũ apcept̾ũ qͥn ãpliꝰ cupiat fi fieri
posset. his dictis. uissit dĩ tendi funicłos ĩ par¬
ticiõe. &. inuenit uirentia ⁊ irrigua in uallib
alteram. deserta & arida in rupib ⁊ in montib altis
lata ⁊ aspectui potentia. magna spatio. uilia pretio
Et ħ iussit ad altam partẽ disc̾m. Tc̃ mandauit diabo¬
lũ adẽẽ. ⁊ adsistens sic ait. Ne forte aut iuolentiam
uidicantis. aut auaritiã dantis. causari ualeas: siqͥd
occłs tuus uidet tͥ dabo. Tc̃ diabolꝰ qͥ om̃e sublime ꝯsi¬
d̾at. ⁊ humilia ñ ualet intueri. leuans ocłos aspexit
altos moontes. & saxa ꝓminentia in rupib. ac deser¬
ta patentia. ⁊ quasi totũ sibi cessisse głans. despexit
qd̃ d̾s elegerat. Cui d̃s increpitans. ac cecitatẽ elati deri¬
dens ait. funes cecidert mͥ inp̃claris. Tu laudas qd̾ uids¬

Expanded text:
tum etiam avari famem satiare possit; diabolus dixit se non tantum accepturum, quin amplius cupiat, si fieri possit. His dictis, jussit Deus tendi funiculos in partitionem, et invenit virentia, et irrigua in vallibus alteram; deserta autem, et arida in ruribus, et montibus altis, lata, et aspectu patentia, magna spatio, vilia pretio, et haec jussit ad alteram partem discerni. Tunc mandavit diabolum adesse; et assistenti sic ait: Ne forte aut violentiam judicantis, aut avaritiam dantis causari valeas, quidquid oculus tuus videt, tibi dabo. Tunc diabolus, qui omne sublime considerat, et humilia non valet intueri, levans oculos aspexit montes altos, et saxa prominentia in rupibus ac deserta patentia, et quasi totum sibi cessisse glorians, despexit quod Deus elegerat. Tum Deus increpitans ac caecitatem elati deridens ait: Funes ceciderunt mihi in praeclaris . Tu laudas quod vid
Abbreviated transcription (Latin):
rat: ⁊ ẽ prauorũ culpa exigit. potestatem ꝓtinꝰ demõ¬
strare sui pͥoratꝰ agnoscat: quatinꝰ ⁊ honore subp̃sso.
equaleni se subditis bene uiuentib deputet. ⁊ erga
ꝑu̾sos. iura rectitudinis ñ exercere formidet. Nam
sic̃ in libris moralibꝰ dixisse memini. liquet qd̾ om̃s hoĩes
nataͣ equales genuit. s uariante meritoꝵ ordine ali¬
os aliis culꝑa pꝰponit. Ipsa aut̃ diu̾sitas. q̃ accessit ex ui¬
tio: diuino iuditio dispensat᷑. ut qͥa om̃ĩs hõ eq̃ stare
ñ ualet. alt̃ regat᷑ ab alt̾o. Unde cunctis qͥ p̃sunt. ñ
inse potestatem debent ordinis. s eqͣlitatẽ pensare ꝯ¬
ditionis. Nec p̃eẽ se hominib gaudeãt. s ꝓ desse. an¬
tiqͥ ⁊ enim patres nr̃i non reges hominum. seo pasto¬
res peccoꝵ fuisse memorantur. Et cum noe dñs filis¬
q eius diceret. crescite & multiplicamini. & replete
terram. ꝓtins adiunpit. Et t̾ror ur ac tremor sit
suꝑ cimeta animalia t̾rȩ. Quoꝵ uidelicet terror ac tre

Expanded text:
pa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis exercere non formidet. Nam sicut in libris Moralibus dixi se me memini , liquet quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis; nec praeesse se hominibus gaudeant, sed prodesse. Antiqui etenim patres nostri non reges hominum, sed pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe Dominus filiisque ejus diceret: Crescite et multiplicamini, et replete terram , protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animal
Abbreviated transcription (Latin):
here. quia sicut tu ꝑmitis ut qui potest meluis dicit
sic nulli p̃stit̾ius ut cui dictamen tuũ non placet
pulerius non sebat. Uerũ ut om̃s excusationes tuas
exeludam. qđ postulo: non faties doctis. sed michi. et
hoc ipsũ mecum petentib .A. Qm̃ uideo inportuni¬
tatem tuam et illorum qui hoc tecũ ex caritate et re¬
ligioso studio petunt: temptabo ꝓmea possibilitate
do adiuuante &e ur̃is orationib qͥs hoc pestulantes
sepe mͥ petenti ad hoc ipsum ꝓmisistis qd̾ queris non
tam ostend̾e quã tecũ querere. s eo pacto quo omĩa
dico uolo accipi. uidelicet ut si qͥd dixero qd̾ maior
non cõfirmet auctoritas quã uis illud racione ꝓbare

Expanded text:
here; quia sicut tu permittis ut qui potest melius dicat, here; quia sicut tu permittis ut qui potest melius dicat, sic nulli praestituis ut, cui dictamen tuum non placet, pulchrius non scribat: verum, ut omnes excusationes tuas excludam, quod postulo non facies doctis, sed mihi, et hoc ipsum mecum petentibus. ANS. Quoniam video importunitatem tuam et illorum, qui hoc tecum ex charitate et religioso studio petunt, tentabo pro mea possibilitate Deo adjuvante et vestris orationibus, quas hoc postulantes saepe mihi petenti ad hoc ipsum promisistis, quod quaeritis non tam ostendere, quam tecum quaerere; sed eo pacto quo omnia, quae dico, accipi volo: videlicet, ut si quid dixero quod major non confirmet auctoritas, quamvis illud
Abbreviated transcription (Latin):
questione. ut ds aꝑiat qd̃ pł latebat. & sꝑare de
gra dei qͥa si ea que gratis accepisti libent̾ imꝑtiris
altiora atq non dum atigisti mereberis acciꝑe
.A. Est & aliud ꝑpt̾ qd̃ uideo. ant uix aut nullatenus
posse ad plenim int̾nos de hac re non tractari qm̃
ad hoc est necessaria noticia potestatis. et necessitatis.
& uoluntatis. & quarũdã aliarum rerum que sic se
haberit. ut earum nulla possit plene sine aliis con¬
sid̾ari. Et id̾o tract̾atus earum opus suum postulat
non multum ut puto facile nec omĩno in utile.
slam earum ignorantia q̃dam facit difficilia .B. Sic
ad p̃sens opiis habeamꝰ & qd pł dicendum est ui aliud
tempuis differamus.a. Hoc qͦq multũ me retrabit
suꝑ intellectus hominũ. Unde tuneo ne quem ad¬
modũ ego soleo in dignari. prauis pictorib cõ ipsũ
si tam decoram mat̾iam in eonto & contẽptibili dic¬
tamine ex arare p̃sumo . B. Nec hoc te debet retra¬

Expanded text:
quaestione ut Deus aperiat quod prius latebat; et sperare de quaestione ut Deus aperiat quod prius latebat; et sperare de gratia Dei quia, si ea quae gratis accepisti libenter impartiris, altiora, ad quae nondum attigisti, mereberis accipere. ANS. Est et aliud propter quod video aut vix aut nullatenus posse ad plenum inter nos de hac re nunc tractari; quoniam ad hoc est necessaria notitia potestatis et necessitatis, et voluntatis, et aliarum quarumdam rerum, quae sic se habent ut earum nulla possit plene sine aliis considerari; et ideo tractatus earum suum opus postulat, non multum, ut puto, facile, nec omnino inutile: nam earum ignorantia quaedam facit difficilia, quae pead praesens opus habeamus, et quod plus dicendum est, in aliud tempus super intellectus hominum: unde timeo ne, quemadmodum ego soleo indignari pravis pictoribus, cum ipsusi tam decoram materiam incompto et contemptibili dictamine exarare praesumo. BOS. Nec hoc te debet retra
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Et qm̃ eaq ꝑ int̾rogationẽ et responsionẽ inues¬
tigantur multis. & mauxime tardiorib ingenus magis
patent. & ideo pł placet unde ex illis qui hoc flagitant
qui int̾ alios instantius ad hoc me sollicitat accipiam
inecũ disputantem. ut boso querat et anselmus res¬
ut ꝓfunda xp̾iane fidei. pͥus credamiis. quam ea p̃¬
sumamꝰ racione discut̾e. ita negligentia mͥ uidetur.
si post quam confirmati sumꝰ infide non studemus
n iente fidẽ nr̃ȩ redẽptionis sic puto me tene̾
d cũ sit om̃ipotens. humilitatẽ & infirmitatem
humane nature ꝓ eius restauratione assumpserit.
auselmus. Quod queris ame supra me est. & ideireo
altiora me tractare timeo. ne forte cũ putauerit aut
etiam uidit aliquis me non sibi satiffacere plus
existimet rei ueritatem michi defic̾e quam intel¬
lectum ineum ad eam capiendam non suficere.
.P. Non hoc tantum tunere debes quantum et re¬
minisci. quia sepe contingit in colloquendo de aliqͥ

Expanded text:
ea, quae per interrogationem et responsionem investigantur, multis et maxime tardioribus ingeniis magis patent, et ideo plus placent: unum ex illis qui hoc flagitant, qui inter alios instantius ad hoc me sollicitat, accipiam mecum disputantem: ut Boso quaerat, et Anselmus resut profunda Christianae fidei credamus, priusquam ea praesumamus ratione discutere, ita negligentia mihi videtur, si, postquam confirmati sumus in fide, non studemus niente, fidem nostrae redemptionis sic puto me teneree Deus, cum sit omnipotens, humilitatem et infirmitatem humanae naturae pro ejus restauratione assumpserit. ANS. Quod quaeris a me, supra me est, et idcirco altiora me tractare timeo ne forte, cum putaverit, aut etiam viderit aliquis me non sibi satisfacere, plus existimet rei veritatem mihi deficere quam intellectum meum ad eam capiendam non sufficere. BOS. Non hoc tantum timere debes quantum et reminisci, quia saepe contingit in colloquendo de aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
lũ sic ponunt mortis actorem qsi
ultionis iudicem. Accorẽ qͥdẽ mortis ꝑ suggestionẽ
peccati. S ꝑ potentiam recributionis nec aduoca¬
tor. nec creator. Est pen arum ⁊ custos ⁊ recributo
ñ tam̃ ex ꝓpͥa pocentia. s ex concessione diuina.S. hs¬

Expanded text:
lum sic ponunt mortis auctorem, quasi lum sic ponunt mortis auctorem, quasi ultionis judicem. Auctor est quidem mortis per suggestionem peccati, sed per potentiam retributionis nec auctor, nec creator. Est et poenarum custos et exhibitor; nec tamen ex propria potentia, sed ex concessione divina.
Abbreviated transcription (Latin):
ex me tͥ. ereans malũ exte t. ꝓpeccatis enĩ tius
bellũ tͥ tribuo. qd̾ mereris. qd̾ ⁊si apd̾ me iustum.
enim ad̾q res alit̾ atq alit̾ uit̾ homines. &ẽ accep¬
ta ẽ bona ⁊ mala.⁊ ut bellum de quo supd xius
uictis ẽ malũ. uincentib aut̃ bonum. Qua ppt᷑ &
mous q̃ ẽ ultio p̃uarieationis. ⁊ iusta ẽ ⁊ mala. lusta
qͥdẽ ex iudice iusto. mala aut̃ ex peccatore musero.
Hoc etiã ead̾ mors quibꝰdam hominibꝰ ẽ inala. qͥbꝰ dã
aut̾ bona. qͥa hos de ignominia ducit ad głam .il¬
los uͦ de gĩa ad ignominiam. Ignis quoq stipul. lig¬
nis uestimentis. est nociuis. cupro aut̃ argento. &
auro ꝓficuus. quia hȩc excoquit. ⁊⁊ puriora reddit. illi
uͦ infłamat. ⁊ penitꝰ consumit. Cũ hȩc tta sint. ñ u̾ci¬
mur dicere. mortẽ eẽ p̃destinatã a do. qͥa ⁊⁊ si nobs
Unde enim ⁊ bonis gła ꝑhennis ⁊ mi¬
lis mors infelix. nͥ ab eo qui reddit
sta. hoc id̾o qr st̾ ñ nulli qui diabo¬

Expanded text:
ex me, creans malum ex te tibi. Pro peccatis enim tuis bellum tibi tribuo, quod mereris: quod etsi apud me sit justum, eademque res aliter atque aliter inter homines etiam accepta, bona est et mala: ut bellum de quo supra diximus, victis est malum, vincentibus bonum. Quapropter et mors, quae est ultio praevaricationis, et juala autem ex misero peccatore. Haec etiam eademque mors quibusdam hominibus est mala, quibusdam autem bona: quia hos de ignominia ducit ad gloriam, illos vero de gloria ad ignominiam. Ignis quoque lignis, stipulis, vestimentis est nocivus, cupro autem et argento et auro proficuus: quia haec excoquit et puriora reddit, illa vero inflammat et penitus consumit. Cum haec ita sint, non vereamur dicere, mortem esse praedestinatam a Deo: quia etsi nobis Unde enim et bonis gloria perennis, et malis mors infelix, nisi ab eo qui reddit enam. Hoc ideo, quia sunt nonnulli qui diabo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpofuerat: penitꝰ adnichilaret᷑ : nec eiꝰ idẽ ꝓposi¬
tũ ad effectũ duci pot̾at. nisi genꝰ hominũ ab
minem esse facta quo libet modo dicetur. mẽs¬
hoc humana multo tolerabilius acciꝑet.
Potuit enĩ ds̃ hominem aliquem facere sine pec¬
eato non de massa peccatrice. nec de alio homine
sed sicut fecit ds adam ꝑquẽ hoc ipsũ opꝰ fieri
potuisse uidet᷑. a. an non intelligis qͥa q̃cũque
alia ꝑsona hominẽ amorte et̾na redimeret:
eius seruiis idem homo recte iudicaretur:
Quod si essed. et nullatenus restauratus ẽet
in illam dignitatem quam habiturus erat
si non peccassed. cũ ipse qͥ ñ nisi d seruiis et

Expanded text:
penitus annihilaretur: nec idem ejus propositum ad effectum duci poterat, nisi genus humanum ab hominem esse facta quolibet modo diceretur, mens humana hoc multo tolerabilius acciperet. Potuit enim Deus hominem aliquem facere sine peccato, non de massa peccatrice, nec de aliquo homine, sed sicut fecit Adam per quem hoc ipsum opus fieri potuisse videtur. ANS. An non intelligis quia quaecunque alia persona hominem a morte aeterna redimeret, ejus servus idem homo recte judicaretur? Quod si esset, nullatenus restauratus esset in illam dignitatem quam habiturus erat, si non peccasset: cum ipse, qui nonnisi Dei servus et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmago dñici corꝑis fuit. Nux onm trinam habet
in suo corꝑe substantię unionem: corium. testa.
⁊ nucleum. In corio caro. in testa ossa: in nucleo int̾ior
amia comꝑat᷑. In corio nucis. carnem significat sal¬
uatoris: q̃ habuit in se asꝑitatem: uł amaritudinẽ
passionis. In nucleo interiorem. declarat dulcedinẽ
deitatis: quȩ tribuist pastum. ⁊ luminis lubmiini¬
strat officium. In testa lignum int̾serens erucis: qd̾
ñ discreuit id qd̾ foris ⁊ intꝰ fuit: s q̃ t̾rena ⁊ cȩlestia
fuerunt. mediatoris ligni int̃positione sociauit. di¬
cente nuꝑ beato apło. qr ipse ꝑ sanguinem erucis suȩ
pacificauit omĩa q̃ in cęlis st̃: ⁊ q̃ in t̾ris. qͥ uiuit¬

Expanded text:
imago Dominici corporis fuit. Nux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio caro, in testa ossa, in nucleo interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem vel amaritudinem passionis. In nucleo interiorem declarat dulcedinem deitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa, lignum interserens crucis, quod non discrevit id quod foris et intus fuit, sed quae terrena et coelestia fuerunt mediatoris ligni interpositione sociavit, dicente beato Apostolo, Quia ipse per sanguinem crucis suae pacificavit omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
hinc dauid ait. Uͥga tua ⁊ baculꝰ tuus. ipsa mȩ consola¬
ta ft̃. U̾ͥ ga enĩ ꝑcutim᷑ : baculo sustentam᷑. Sit gͦ
distcͥcio uirgȩ quȩ feriat: sit ⁊ consolatio baculi
q̃ sustentet. Sit itaq amor s ñ emolliens: sit ui¬
gor s ñ exasꝑans. Sit zelus: sed non imoderate se¬
uiens. Sit pietas. s non plusꝗͣ expediat parcens.
Ut dum se in arce regiminis. iusticia clementiaq
ꝑmiscent. is qͥ p̃ẽ corda subditoꝵ.⁊ t̾rendo demulceat. ⁊
tam̃ ad t̾roris reu̾entiam demulcendo constringat:

Expanded text:
nsolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens; ut dum se in arce regiminis justitia clementiaque permiscet, is qui praeest corda subditorum et terrendo demulceat, et tamen ad terroris reverentiam demulcendo constringat.
Abbreviated transcription (Latin):
e predestinatione dei locuturi anxietatib qͥbꝰ dã
inuoluim᷑. quia dum conscientie nr̃e stolidita¬
tis ꝑscrutamur. ab appetitu tam arduę disputationis
rep̃rimimur. S dum ad om̃ipotentiam illius qui ꝑ
os asinȩ irrationabilis rationabili sessori. u̾ba uolũ¬
tatis suȩ monstrauit. mentem reducimus. sub spe

Expanded text:
e praedestinatione Dei locuturi, anxietatibus quibusdam involvimur: quia dum conscientiam nostrae stoliditatis perscrutamur, ab appetitu tam arduae disputationis reprimimur. Sed dum ad omnipotentiam illius qui per os asinae irrationalis, rationali sessori verba voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tum. Solis radꝰ specular pene¬
trat. ⁊ soliditatem eiꝰ insensibili sub¬
tilitate ꝑtrahicit.  tałeᷤ uidet᷑ in¬
trinsecusn: quał extat extrinsecꝰ.
taq fr̃s nc̃c eũ ingreditur utolat
dissipat: qr ad ing̾ssum. ⁊ egressũ eiꝰ.
specular integrum ꝑseuerat. Specular gͦ ñ rũpit ra¬
dł solis: integritatem uirginis ingressĩs aut egressꝰ.
uitiare potuit deitatis: S qͥd ulteriꝰ ĩmoror: Au
induratꝰ Uirga illa unde aiebamꝰ aaron: uͥgo

Expanded text:
cramentum. Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit: et talis videtur intrinsecus, qualis exstat extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violatdissipat, quia in ingressu et egressu ejus specular integrum perseverat. Specular ergo non rumpit radius solis; integritatem Virginis ingressus aut regressus vitiare poterat Deitatis? Sed quid ulterius immoror? Audinduratus. Virga illa unde aiebamus Aaronis virgo
Abbreviated transcription (Latin):
ores aut̃ idõ qd̾ seire cupiunt difficult᷑ inueniunt. u
ꝓixͣima ex̾citio  laboriᷤ p̃miũ maximũ habeant ret̾biti
intellign̾tiã existunt. s loquendi mopia angͥtiant᷑ qdã
uͦ in utrisq pellent. Plerũq seientia accepta scptarũ.
ñad dĩ głam s suã laudẽ utunt᷑. Dum ex ipsa scientia
extollunt᷑. ibi peccant. uͥ pecc̾ꝰ mundare debuert̃. S̃ꝑ
atq suꝑbis claudunt᷑. Aiuis diuina eloqͥa inlectione: arrogã¬
tib apͥta sint. ininstio aut̃ elausa atq occulta st̃. Sci¬

Expanded text:
ores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro ores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributiligentiae vivaces existunt, sed loquendi inopia angustiantur. Quidam vero in utrisque pollend ad suam laudem utuntur, dum ex ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant ubi peccata mundare debuerunt. Sematque superbis clauduntur. Quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus aperta sint, in mysterio tamen clausa atque occulta sunt. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nouis ñ immpłẽ. Sic̃ enĩ legendo scire coneupiscimꝰ.
sic sciendo recta que didieimus ĩpłe debemꝰ. Nemo po¬
test sensũ script̾ę sc̃ẽ cognosce̾. nͥ legendi familiarita¬
te.Utũ ꝙͥq mag̃ in saeris eloquiis assiduus fuit. tã¬
tũ excis ubiorẽ intelligñtiã accip̃. Qtũ ãpliꝰ inꝗͣlibet
artem homo conscendit. tantomag̃ ad hominẽ ars ipsa ẽ¬
descendit. Quidã hñt intelligñtie ingeniũ s negligẽ
Dlecfionis studiũ. ⁊ qd̾ legendo scit potaert: negliqns o¬
⁊ contẽpnunt. Ꝙuis sensus ebetatio sit: frequens tam̃¬
¶ leccio intelleetꝰ adhibent. Sicẽ qui tardꝰ÷ ad eapiendum
ꝓ intñtione tñ boni studii p̃miũ ꝑcipit. Itaq p̃stitũ
sibi a dõ ingeniũ intelligentiȩ neglig̃. cõ dẽpnatione
reusexistit. Qa domnim qd̾ accepit despic̃. ⁊ ꝑ insidiã
derelinquit. Sdam dei uiditio donũ serentiȩ qd negli¬
gt̃ accipiunt. ut duriꝰ de rebꝰ ereditis puniant᷑. Cardi¬

Expanded text:
 non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus, implere debemus. Nemo potest sensum Scripturae sacrae cognoscere, nisi legendi familiaritate. Quantum quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tantum ex eis uberiorem intelligentiam capit. Quanto amplius in quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire possunt, negligendo contemnunt. Quamvis sensus habitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii, praemium percipit: ita qui praestitum sibi a Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnatione reus existit, quia donum quod adelinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ ⁊ corꝑe. Ignẽ gehenne ad aliqͥd lum̃ hab̾e. ad
aliqͥd ñ hab̾e: ħ ẽ habe lum̃ ad dãpnationẽ ut uideant
ĩpii unde doleant. Non habe ad consolationẽ. ne uide¬
ant unde gaudeant. Apta sit ꝯꝑatio de animo tͥum
pueroꝵ. ad exempłu ignis gehennȩ. Nã sic̃ ille ignis
ñ arsit ad triũ pueroꝵ supplitiũ. ⁊ arsit ad ꝯburenda
ligamina uincłoꝵ. ita ignis gehennȩ &̾ lucebit mise¬
riĩ. ad agm̃tũ penarũ ut uideant unde doleant. ⁊ n̾o
lucebit ad consolationẽ. ne indeant unde gaudeãt.
tio ẽ. Illuc enĩ ⁊ miseria ẽ. ꝓpt̾ erutiationẽ doloꝵ.
e tenebre ꝓpt̾ lucis adu̾sione. Quoꝵ unde in hac¬

Expanded text:
Ignem gehennae ad aliquid lumen habere, ad aliquid non habere. Hoc est habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant, et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta sit comparatio camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae. Nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum: ita ignis gehennae, et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant. tio est. Illic enim et miseria est propter cruciationem dolorum, et tenebrae propter lucis aversionem. Quoru
Abbreviated transcription (Latin):
lapsũ penitñdo desꝑet uemã. dũ cõspic̃ scoꝵ reꝑationẽ fusse.
etiã pꝰ rumã. Sciant flagitio dediti. ad ꝗͣutilitatẽ coꝵ exẽpla
ꝓponant᷑ sc̃oꝵ. scilicet ut aut̃ sint qͦs ĩmitent᷑ adreꝑationẽ.
aut c̾te ex eoꝵ ꝯꝑatione. duriꝰ de inobedientia puniant᷑. ꝓ
t̾ea uirtutes sc̃oꝵ ad exẽplũ nr̃m ds ꝓposuit. ut ꝗͣto de ũm¬
tatione eoꝵ conferre posst̾ nob i̾ticiȩ pͥmia. tanto de ꝑse¬

Expanded text:
lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possun
Abbreviated transcription (Latin):
sue tribuat. statĩq suã ĩmunditiã filetib tergat. fã¬
eidẽ uincimꝰ hostem quem uidemꝰ. quẽ autẽ ñ uidemꝰ
difficile a nob̃ expellimꝰ. Untsqͥsq ad temptationẽ ami¬
mũ p̃parare debet. Tep̃tari autẽ oportet iustũ. s tẽp¬
tationen plage. ñ temptatione luxuriȩ. Tempratio
arguit te. s non interficit. Qͥ ñ ẽ temptatꝰ. qͥd scit:
Uir in multis exꝑtꝰ. ex cogitauit multa. Qui inulta didi

Expanded text:
imque suam immunditiam fletibus tergat. Facile vincimus hostem quem videmus: quem autem non videmus, difficile a nobis expellimus. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet. Tentari autem justum oportet, sed tentatione plagae, non tentatione luxuriae. Tentatio arguit te, et non te interficit. Qui non est tentatus, quid scit? Vir in multis expertus cogitat multa. Qui mu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectꝰ ex meditatione. & lectione ꝓcedit. Que enim
nescimꝰ. leccione didicimꝰ. Que aut̃ didicimꝰ : medita¬
tioꝑab conseruamꝰ. Gemmũ confert donũ. lectio scã¬
rũ scptarũ. siue qͥa intellectr̃ mentis erudit. seu q̃
amundi uanitatib abstract̾um hominẽ. ad amo¬
rem dei ꝑducit. Tanto uana spes mortalitatis huiꝰ
nob uilescit. ꝗͣtũ ampliꝰ spes legendo et̾na claruerat.
Lector stienius potiꝰ ad implendũ que leg̃. ꝗ ad sciendũ

Expanded text:
e et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus. Quae autem discimus, meditationibus conservamus. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum, quod intellectum mentis erudit, et quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Tanto una spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo, spes aeterna claruerit. Lector strenuus potius ad im
Abbreviated transcription (Latin):
uita recta cum fide: de głã scõꝵ.
dãpnatoꝵ. c̃ dolendi affectio. uͥ tantũ erit sc̃oꝵe
de dei contẽplatione gaudiũ. ut tͥsticiȩ nullũ tͥbuat᷑ in.¬
teditũ. Sic̃ cõꝑatꝰ color candidꝰ nigro colore fit pulcͥor. ⁊ta
dĩpnat᷑ ĩpiis pena. Post resurronẽ scis incarne ꝓmissa est
celoꝵ. ascensio dicente ad patr̾e. xp̾o. Uolo ut uͥ ego sũ. ⁊
ipsi sint mec̃. Si enĩ m̃bra capitis sumꝰ. ⁊ unꝰ inse. ⁊ in nob̾ ẽ¬

Expanded text:
vita recta cum fide. 192 CAPUT II. vita recta cum fide. 192 CAPUT II. damnatorum condolendi affectio, ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium, ut tristitiae nullus tribuatur introitus. Sicut comparatus color candidus nigro colorena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi sum ego, et ipsi sint mecum. Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in nob
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ ẽ. querendũ ñ ẽ. Consilio aut̃ diuino seruandũ ẽ. ut
hoc credat᷑ ẽẽ iusticia. qd̾ diuinȩ placuerit uoluntati. Non enĩ¬
iniuistũ pot̾it eẽ. qd̾ iusto c̃placet uditio. Om̃is sapi̾a scientia
uopinione consistit. Melior ẽ aũt ex scientia ueniens. ꝗͣ exo¬
pinatione sententia. Nã illa uera ẽ. ista dubia. Ad maioriscul¬
unde ⁊ dñs. Seruus inqͥt sciens uoluntatẽ dñi sui ⁊ ñ fac̃. nã
digia plagis uapulabit multis. Et iacobꝰ. Scienti bonũ a
ñ facienti peccatum ẽ ei. Sĩplicitatẽ c̃ ignauia. uocari stul¬
ticiã. sĩplicitatẽ. uͦ c̃ prudentia uocari sapientiã. Utile ẽ
multos scire. ⁊ recte iuue. Qd̃ si utrũq ñ ualemꝰ. meliꝰ ẽ ut
dentiã. c̃ ignorantia dĩ. & nicħ obẽe scientib dm̃. ignoran¬
tiamundi. ꝑfecce aut scit. qͥdm̃ pꝰ ⁊ ista ñ ꝓse. s ꝓ dõ seit.
Nicħ obẽẽ cuiꝰꝗͣ si ꝑ simplicitatẽ aliqͦde elem̃tis indigne.

Expanded text:
intellectum est quaerendum non est. Consilio autem divino reservandum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. Non eniinjustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culUnde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut dentiam cum ignorantia Dei, et nihil obesse scientibus Deum ignorantiam mundi. Perfecte autem scit, qui pNihil obesse cuiquam si per simplicitatem anquam de elementis indigne
Abbreviated transcription (Latin):
q̃re dñ. deinde honestatẽ uitȩ cũ innocentiȩ oꝑe. Nullꝰ sapien¬
tã dĩ plenȩ recipit. nͥ qui se: ab om̃i abftħere actionũ cura
contendit. Uñ scriptum ẽ. Sapientiã soͥbe in temꝑe otii. ⁊ qͥ
minorat᷑ actu ipse ꝑcipiet eam. Non paruȩ intelligñtiȩ arcẽ
eire ꝯuenit. nullꝰ aũ in culpa maior ẽ. ꝗͥ ille qͥ dm̃ nesc̾. In ue¬

Expanded text:
 Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . 5. Non ad parvae intelligentiae arcem cire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
obscurũ ÷ aut dubiũ conserendo. eito ꝓficiet᷑. Sic̃ iustrue̾
solet colatio. sic contentio destruit᷑. õoꝑe uacat lectioni.
Lectio enĩ docet qd̾ caueas. Lectio ostendit. qd̾ adtendas
Multũ ꝓficis c̃ legis. si tam̃ facias qd̾ legis. Uide ne c̃ legẽ¬
tulerit mag̃. ꝗ attulerat. Neq enim inchoat. id uid̾e¬
uidẽ dictis obtẽꝑans quã ante lectionẽ p̃sũpserit in

Expanded text:
dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Cum opere vaca lectioni, lectio enim docet quid caveas. Lectio ostendet quid attendas. Multum proficis cum legis, si tamen facias quod legis. Vide ne quod petulerit magis quam attulerit; neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpseri
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipsa maio: a st̃. Dui enĩ ẽ rebꝰ nr̃is durarę
ñ possumq aut nos illas moriendo deserimꝰ.
aut ille nos luuentes desert̃. Potestas cito rui¬
nami patit᷑. Nonꝗͣ mentis requiẽ habet. qͥ
curis t̾renis se subdit. Sẽꝑ reqͥẽ mentis habe¬
bis. sia te mundi curas abieceris. Ualde rarũ
ẽ ut qͥ diuitias possident. ad requiẽ tendãt.
E s elatio pauꝑũ. quos nec diuttiȩ eleuant.⁊
uoluntas ineis sola suꝑba ẽ. his ⁊ si opos defc̃¬

Expanded text:
et ipsa majora sunt. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos morientes deserunt. Potestas cito ruinam patitur. Nunquam mentis requiem habet qui curis terrenis se subdit. Semper requiem mentis habebitis, si ante mundi curam reliqueritis. Valde rarum est, ut qui divitias possident, ad requiem tendant. Est elatio pauperum quos nec divitiae elevant, et voluntas in eis sola superbia est. His etsi opes de
Abbreviated transcription (Latin):
itat. illos pastoris sententia absoluat. Illos nos debemꝰ ꝑ
pistoralem auocoritatiẽ solu̾e̾. qͦs ab actore nr̃o cognoscin. ꝑ
lusetantẽ qr̃am iuuisicare. Sub magno modamine pastores
ueccłiȩ. uł ibsolu̾e studeant uł ligare. Utrũ t̾ce an iniͦte ob¬
liget pastor. Pastoris tam̃ sententia g̾gi timenda ẽ. ne. as qͥ sub

Expanded text:
os debemus per pastoralem autoritatem solvere, quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel absolvere studeant, vel ligare. Utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est: ne hic qui sub
Abbreviated transcription (Latin):
xint homines reddent de eo rationẽ in die iuditii. Unus¬
qͥsq enim ex u̾bis suis iustificabit᷑. aut ex u̾bis suis con
peccita labioꝵ. runa ꝓxinat mala. Ieronimꝰ dĩx. Mens xͦ
dedita sic caueat minora. quomͦ ⁊ in maiora scĩens. etiã ꝓ
u̾bo otioso reddendam ẽẽ rationem. Gregoriꝰ dñ. Ociostim
qͥpe u̾bum ẽ. qd̾ aut utilitate rectitudinis. aut rati¬
one iustę necessitatis caret.Sic̃ in cauta locutio iner¬
rorem ꝑtrahit. tta indiscretũ silentiũ. hos qͥ erudiripo¬
teraut in errorem dexelinqͥt. hisidorꝰ dĩx. Claude aures tuaᷤ
ne audias malum. fuge ucauta u̾la. uanus sermo cito
polluet mentem. Faciłe agitur. qd̃ libent᷑ audit᷑. Nichil ex
oie tuo qd̵ reprehendi possit ꝓcedat. Nicħ qd̾ ñ expedit sonꝰ
uocis erũpat. ħ ꝓcedat ex labiis. qd̾ aures ñ polluat audi¬
entis. Sermo uanꝰ conscientiȩ index ẽ. Quał ostendit᷑. ta¬

Expanded text:
ines, reddent rationem de eo in die judicii . Unusquisque enim ex verbis suis justificabitur, aut ex verbis suis condpeccata labiorum, ruina proximat malo. HIERONYMUS. Mens Christo dedita, sic cavet minora quomodo et majora, sciens etiam pro verbo otioso reddendam esse rationem. GREGORIUS. Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos quos erudire poterat in errore derelinquit. ISIDORUS. Claude aures tuas, ne audiant malum. Fuge incauta verba. Vanus sermo cito polluet mentem. Facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo quod impedire possit, procedat. Nihil quod non expedit, sonus vocis prorumpat, hoc procedat ex labiis quod aures non polluat audientis. Sermo vanus vanae conscientiae index est. Qualis
Abbreviated transcription (Latin):
siliꝰ sirach dix̃. honora medicum ꝑꝑt̾ necessitatem. Senĩ illũ
ereauit altissimꝰ. Adeo ẽ omis medela. Disciplina medici. ex¬
altabit᷑ capud ipsiꝰ. ⁊ in conspectu magnoꝵ c̃laudabit᷑. Ungen¬
tariꝰ faciens pigmenta suauitatis. ⁊ unctiones confecit sani¬
tatis. Da locum medico &e enĩ illum creauit dñs. & non dis
pectii eiꝰ qͥ fecit illũ. incidit in manꝰ medici. Cipͥanꝰ dix̃. aꝑi¬
endũ ẽ ⁊ scd̃m putͣminibꝰ ãpitatis. medela fortiori curan¬
dum. Uociferat᷑ & clamat. licet ⁊ inqͥrat᷑ eger. ⁊ ĩpatiens ꝑ
dolorem grãs agit. pꝰ modum consenserit sanitatem.¬

Expanded text:
S SIRACH. Honora medicum propter necessitatem, etenim Illum creavit Altissimus . A Deo est omnis medela. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnorum collaudabitur . Unguentarius faciens pigmenta suavitatis et unctionis confert sanitatem. Da locum medico, etenim illum creavit Dominus . Et nonpectu ejus qui fecit illum, incidit in manus medici. CYPRIANUS. Andum, et, putraminibus amputatis, medela fortiore curandum. Vociferetur et clamet licet, et conqueratur aeger impatiens per dolorem, gratias aget postmodum, cum senserit sanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Ad si hoc ipsũ humilit̃ ad dei głam referat. iste ñ seꝑit᷑
a deo s coniungit᷑. Ibi peccamus uͥcupiditatẽ ad uolun¬
tatẽ deflectimꝰ. Iuos enĩ uigilantes minundi sp̃s iudẽt¬

Expanded text:
Quod si hoc ipsum humiliter ad Dei gloriam referat, iste non separatur Quod si hoc ipsum humiliter ad Dei gloriam referat, iste non separatur a Deo, sed conjungitur. Ibi peccamus ubi cupiditatem ad voluntatem de flectimus. Quos enim vigilantes immundi spiritus v
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ali gladio tam̃ carnalia desidĩa sua in mente
trucidamꝰ. hisidorꝰ dix̃. Quis diabolꝰ teptationẽ
itoꝵ sẽꝑ inferre cupiat. si a deo potestatẽ ñ acci¬
pit nullatenꝰ adipisc̾e̾ potest qd̵ petit. Nõ ali¬
eubi diabolus concupiscentiȩ fomenta succendit. nͥuͥp
sꝑnimꝰ. sine dubio ille confusus abscedit. Tẽ enim bene
de se uidicant sẽi. quando eos fallatia demonũ tẽptam¬
ta facit intellig̾e̾. In ocełis carnaliũ diaboł t̾ribilis ẽ. in
occłis electoꝵ terror eiꝰ uilis ẽ. Diabolus enĩ serpens ẽ lubri¬
ciis. euiꝰ si caꝑiti id ÷ pͥmȩ subiectioni ñ resistit᷑. totꝰ in in¬
terna cordis dum ñ sentitur illabit᷑. Tc̃ contra eum quem
aptũ hominem ad peccatũ aspex̾it. Nonꝗͣ enini diabolus
aduersus hominẽ iustũ pugnare cessat. aut enim tribu¬
lationes cordis illi ȩxagittat. aut dolores corꝑis suscitat
Auelibet enĩ adu̾sa iustꝰ patit᷑. ex dei utiq ꝑmissi patit᷑.

Expanded text:
 gladio carnalia desideria in mente trucidamus. ISIDORUS. Quamvis diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen si a Deo potestatem non accipiat, nullatenus adipisci potest quod petit. Non alibi diabolus concupiscentiae fomenta succendit, nisi uspernimus, sine dubio ille confusus abscedit a nobis. Tunc enim bene de se judicant sancti, quando eos Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligere. In oculis carnalium dias est. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. Tunc contra eum quem aptum hominem ad peccatum aspexerit. Nunquam enim diabolus adversus hominem justum pugnare cessat. Aut enim tribulationes cordis illi exagitat, aut dolorem corporis suscitat. Quaelibet enim adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
etis rusticitatẽ scãm habere. ꝗͣ eloquentiã peceatricẽ.
euerationi habenda ẽ ñ u̾bosa s sca rusticitas fabriea spa¬
lisẽ. fides firma in corde. galea salutis incapite. Signũ p̃i
in fronte. u̾bũ ueritatis inore uoluntis bona in mente.
dilectio dĩ in pectore. p̃cintio castitatis in ardore. honestas in
actione. sobrietas in consuetudine. stabilitas in bonitate.¬
humilitas in ꝓsꝑitate. patientia in tͥbulatione. spes in cre¬
atore. amor uitȩ eternȩ. ꝑseuerantia usq in finẽ. Grego¬

Expanded text:
ctis rusticitatem sanctam habere, quam eloquentiam peccatricem. Venerationi habenda est, non verbosa, sed sancta rusticitas. Fabrica spiritualis est fides firma in corde, galea salutis in capite. Signum Christi in fronte. Verbum veritatis in ore, bona in mente voluntas. Dilectio Dei in pectore. Praecincta castitas in ardore. Honestas in actione. Sobrietas in consuetudine. Stabilitas in bonitate. Patientia in tribulatione. Spes in Creatore. Amor vitae aeternae. Perseverantia usque in finem. GREGO
Abbreviated transcription (Latin):
prudent᷑ introgat. St̃ aliqͥ qͥ nimia facilitate u̾boꝵ ꝑ
auaatiam edixert̃ aliis qd ipsi ñ intelligt̃. Isid orꝰ dxxit.
De bono int̾rogitꝰ tacito. meliꝰ ẽ enĩ retice ⁊̃ꝓbis. ꝗͣ respõ¬
de. Cipͥanꝰ dix̃. Ille enim meliꝰ docet. qͥ cotidie crescit.
&e ꝓficit dicendo meliora. Heq enĩ idoneus potest ẽẽ
miles. qͥ ñ exercitatꝰ in cãpo pͥꝰ fuerit. Tc̃ enĩ demũ ser¬
mo ⁊ ratio salutaris efficatit̃ discit᷑. si sapient̃ qd̵ dr̃ audi

Expanded text:
prudenter interrogat. Sunt aliqui qui nimia facilitate verborum per prudenter interrogat. Sunt aliqui qui nimia facilitate verborum per audaciam edisserunt aliis quod ipsi non intelligunt. ISIDORUS. De bono interrogatus, taceo: melius est enim reticere improbis quam respondere. CYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, et proficit discendo meliora. Neque enim idoneus potest esse miles qui non exercitatus in campo prius fuerit. Tunc enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod di
Abbreviated transcription (Latin):
surorẽ. Ferrũ ferro acuit᷑. ⁊ homo exacuet fatiem
amici sui. Iesus filiꝰ sirach dix̃. Si ẽ tͥ intellectꝰ respõ¬
de proximo tuo. sin aut̃. sit manꝰ tua suꝑ os tuum.
ne capiaris u̾bo indisciplinato ⁊ confundaris. hiero
ꝗͣ ñ ꝙͣ ing̾ssus es. ⁊ parte alta̾ declinans. exrorẽ pati¬
lapseris. uł morã faciens oboormias. Nulla ars absꝙ
magistro didicit᷑. Multo tẽꝑe disce qd̾ doceas. ne cre¬
dis lãudatoribꝰ tuis. ĩmo irrisoribꝰ ne acõmodes. Non appe¬
tas maiora uiribꝰ tuis. qr meliꝰ ẽ c̃ humilioribꝰ tuis ꝑgere.
ꝗͣ pendulo gradii in altioribꝰ fluctuare. Non erudĩt pat̃
filiũ. nͥ quem amat. Non corrigit magist̃ discipłm. nͥ
eum quẽ ardeentioris cernit ingenii. Quic̃ꝙ id qd in¬
trogat. nouit ñ uoto discendi. s studio cognoscendi. ag¬
quasi discipłs. s quasi tẽptator acoedit. Uar sapiens oe
studiosus etiã si disc̾e̾ aliquid uult. magis docet duumi

Expanded text:
s . Ferrum ferro acuitur, et homo exacuet faciem amici sui. JESUS SIRACH. Si est tibi intellectus, responde proximo tuo . Sin autem sit manus tua super os tuum, ne capiaris verbo indisciplinato, et confundaris . HIEROquam nunquam ingressus es; et parte altera declinans, errorem patilaxeris, aut moras faciens dormias. Nulla ars absque magistro discitur. Multo tempore disce quam doceas. Ne credas laudatoribus tuis, imo irrisoribus aurem ne accommodes. Non appetas majora viribus tuis, quia melius est in humilioribus pergere, quam pendulo gradu in altioribus fluctuare. Non erudit pater filium, nisi quem amat: nec corrigit magister discipulum, nisi eum quem ardentioris cernit ingenii. Quicunque interrogat non voto discendi, sed studio redarguendi, pequasi discipulus, sed quasi tentator accedit. Vir studiosus et sapiens, etiam si discere aliquid vult, magis docet dum
Abbreviated transcription (Latin):
fessione reputat᷑. s deuoteq mñtis ĩ macłata serui¬
tꝰ cotidianũ martiriũ ẽ. hostis callidꝰ tarda ad
mortem supplicia conqͥrens. inimas cupit iu¬
gulare. ñ corꝑa. Non timeamꝰ maloꝵ ꝑ secutoꝵ¬
malit seuitiam. & blasphemantiũ rabiem. quia
uemet dies uditii. in qͦ nr̃a iurtꝰ eoronabit᷑. &
s etiam augeri. ħ agit diuina miscd̾ia. ut ex
increm̃tum. Qͣsi gͦ lupꝰ gregẽ diffipat sic ppłm

Expanded text:
fessione reputatur, sed devotae mentis immaculata servifessione reputatur, sed devotae mentis immaculata servitus quotidianum martyrium est. Hostis callidus tarda ad mortem supplicia conquirens animas cupit jugulare, non corpora. Non timeamus malorum persecutorum saevitiam, et blasphemantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo nostra virtus coronabitur, et sed etiam augeri. Haec auget divina misericordia, ut ex incrementum. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fidelem
Abbreviated transcription (Latin):
aulus apłs dix̃. Qͥ bene exit de temptatione.
quẽ tẽptatio ꝓbabilem reddit. iste uenit ad salu
inium seuentem. scito qͥa ab ascensore suo demo.¬
⁊ ne ꝑurget᷑. Aug̾tinꝰ dix̃. Oim̃is homo qͥ aliũ in corꝑe
ꝑseguitur. pꝰ ipse in corde ꝑsecutionẽ sustin̾e cognos¬
eit᷑. Nam si etiã ille quẽ ꝑ seqͥt᷑. aliqͥd de substanta
tulerit. maiꝰgreni sibi detͥmentũ ipse fac̃. qͥa ne¬
mo habet iniꝰstu lucrũ sinȩ ito dampno. Ubi lu¬
crum. ⁊ ibi dampnũ. lucrũ in archa dãpnũ in
conscientia. Tollit uestem & ꝑdit fidem. ad qͥ¬
rit peccuniã. & ꝑdit i̾ticiã. Hieronimꝰ dix̃.hi.
biliꝰ. qͥa carne suꝑat᷑. Si astra celi non st̃ munda in
conspectu dñi. ꝗͣtomag̃ hominis quoꝵ uita tẽpta¬
tio est. Diaboli sagitte ieiunoꝵ.⁊ iugiliarũ frã.¬
gore restringende st̃. Grandis gͦ untutis ẽ. ⁊ sol¬
licite diligentiȩ suꝑare qđ natus sis in carue. ñ
carnaliter uiu̾e̾. solum esftisio sangumis in cõ¬

Expanded text:
 ORIGENES. Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, iste venit ad sanitum aliquando saevientem, scito quia ab ascensore suo daemone perurgetur. AUGUSTINUS. Omnis homo qui alium in corpore persequitur, prius ipse in corde persecutionem sustinere cognoscitur. Nam si etiam illi quem persequitur aliquid de substantia tulerit, majus sibi detrimentum ipse facit. Quia nemo habet injustum lucrum, sine justo damno. Ubi lucrum, et ibi damnum. Lucrum in arca, damnum in conscientia. Tollit vestem, perdit fidem. Acquirit pbilius quam qui carnem superat. Si astra coeli non sunt munda in conspectu Domini, quanto magis homines, quorum vita tentatio est? Diaboli sagittae jejuniorum et vigiliarum fragore restringendae sunt. Grandis ergo virtutis est, et sollicitae diligentiae, superare quod natus sis in carne et non carnaliter vivere. Non solum effusio sanguinis in con
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erit similis illi. Uinũ nouũ. amcꝰ nouus ueterescat.
⁊ cõsuauitate bibes illud. Non hominẽ om̃em inducas
cet᷑ in bonis amicꝰ. ⁊ ñ abscondet᷑ in mał inimicꝰ. Amico
⁊ inimico. noli enarrare sensũ tuũ.⁊ si ẽ tͥ delictũ. no¬
li denudare: Audiet enim teͤ. ⁊ custodiet te. ⁊ quasi de¬
fendens peccatum odiet te. Audisti u̾bũ adusus ꝓxi¬
mũtuum. cõmoriat᷑ in te fidens. qm̃ tõ te disrũpet.
Corripe amicũ ne forte ũ intellexerit. & dicat ñ feci. aut
si fecerit. ne iterũ addat fac̾e̾. Qͥ conuitiat amico dissol¬

Expanded text:
erit similis illi . Vinum novum amicus novus: si veterascit, cum suavitate bibes illud . Non omnem hominem inducas citur in bonis amicus, et non absconditur in malis inimicus . Amico et inimico noli narrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli nudare: audiet enim te, et custodiet te; et quasi defendens peccatum, odiet te . Audisti verbum adversus proximum tuum, commoriatur in te, fidens quoniam non te disrumpet . Corripe amicum, ne forte non intelligat te, et dicat: Non feci: aut si fecit, ne iterum addat facere. Qui con
Abbreviated transcription (Latin):
missimũ ẽ. Rari st̃ amici qui usq ad finẽ existãt
cari. Quos eñ aliqͥs conglitinatꝰ a caritate habue¬
ut̃. pꝰꝗͣ ad culm̃ honoris uenerint. anucis habere des
tem. ꝑ lerũq amititia ex necessitate uł indigentia
nascit᷑. ut sit ꝑquem quisq qd̃ desid̾at consequat᷑.

Expanded text:
t chari. Quos enim aliqui conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere desptem. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat, consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
incerta ẽ. ⁊ dũ mori quisq ñ estimat: tollit᷑. Uñ
festinet unꝰqͥsq ne in inquitatib suis rapiat᷑. simł¬
q fimat᷑ uita c̃ culpa. Diabolͦ qͦs uiuentes ineendit
ad uitia. subito morientes ꝑtͣħe nitit᷑ ad torm̃ta.
Quãuis enĩ qͥsq in hac uita sit iust̾.tam̃ dũ eorꝑe ista
egͥdit᷑ ꝑtimescat. ne dignus supplitio sit. Hullus ẽ¬
enĩ homo sine peccato. ne qͥsꝗͣ potest de dĩ ẽẽ secu¬
rus uiditio. ẽ ⁊ de ociosis u̾bis reddenda sit ratio.
F inẽ iustoꝵ optimũ uocatio tͣnqͥlla cõm̾dat. ut ex
eo intelligant᷑ sc̃oꝵ hab̾e consortũi angłoꝵ. ex qͦ
ab ħ corꝑe sine uexatione dura tollunt᷑. Nicb̃ ẽ diu.
nicħ ẽ longuo. qd̾ ñ in breue finiat᷑. In possibile ẽ ut
leat. nullusẽ qui in hac uita positꝰ ñ suspiret. mał

Expanded text:
incerta est: et dum mori quisque non aestimat, tollitur. Unde incerta est: et dum mori quisque non aestimat, tollitur. Unde festinet unusquisque, ne iniquitatibus suis rapiatur, simulque vita finiatur cum culpa. Diabolus quos viventes incendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. Quamvis enim quisque in hac vita sit justus, tamen dum de corpore isto egenim homo sine peccato: nec quisquam potest de Dei esse securus judicio, cum et de otiosis verbis reddenda sit ratio. Finem justorum optimum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. Nihil est diu, nihil est longum, quod non in brevi finiatur. Impossibile est ut leat. Nullus est qui in hac vita positus non suspiret. Malis
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ. Esto mortuus mundo. &̾ mundꝰ tͥ. Contẽpne uiuenᷤ.
q̃ pꝰ mortem hab̾e: potes. hisidorꝰ dix̃. Tantũ enĩ in hac uita
est: licitum oꝑare bonũ. Illuc nãq ñ iam oꝑatio expectat.
s recributio meritoꝵ. Qͥ uitȩ p̾sentis longitudinẽ ñ de su¬
ospatio. s de eiꝰ fine consid̾at: & qͣuis sit miseria ⁊ breuis.
satis utilit̃ pensat. Iale enim consũmat᷑ tinis. ⁊ uita ho¬
minis extollit᷑ dieb singłis. Qͥ uitã longã q̃ris. Ad eam ten¬
de uitam ꝓ qua xp̃ianꝰ es̃: id ⁊̃ uitã et̾nam. Hec ẽ enĩ uita
uitał. nam ista uita mortał ẽ. Mori oportet hominẽ in
credit᷑. si scãm scłm moriens in qdđ solum decreuit corde¬
lecut᷑. De mora uitȩ istiꝰ tedium patit᷑ ust᷑. eo qđ ad desi¬
datim patͥam tarde ꝑueniat. Sollieite debet unusquis
uiue. & sc̃ꝑ terminũ uitȩ suȩ consid̾are. ut huiꝰ
scłi blanditias caueat. Uenturi exitꝰ ignorantia

Expanded text:
mundo, et mundus tibi. Contemne vivens quae post mortem habere non potes. ISIDORUS. Tantum enim in hac vita est licitum operari bonum. Illic namque non jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed ejus fine considerat, quam sit misera et brevis, satis utiliter pensat. Tela enim consummatur filis, et vita hominis extollitur diebus singulis. Si longam vitam quaeris, ad eam tende vitam pro qua Christianus es, id est aeternam. Haec est enim vita immortalis, nam ista vita mortalis est. Mocreditur, si secundum saeculum moriens, in solo Deo vivere delectetur. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat. Sollicite debet unusquisque vivere, semper terminum vitae suae considerare, ut hujus saeculi blanditias caveat. Venturi exitus ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
ntraneo ne reuoles. Sic̃ qui mittit lanceas ⁊ sagictas in
mortẽ. sic uir qͥ fraudulent̃ nocet amico suo. Noli fieri ꝓ
amico tuo inimicꝰ ꝓximo. hiesus filiꝰ sirach dix̃. u̾bũ dulce
multiplicat amicos. & mitigat inimicos. Si possides amic̃
intep̃tationẽ posside eum ñ fatile credas illi. Est eiuĩ
amicꝰ scd̾m tẽpꝰ suũ ⁊ ñ ꝑmanebit in dic tͥbulationis. est¬
nͦ amicꝰ qͥ ingredit᷑ ad inimiciciã. Est aut̃ sociꝰ amic̾ mense
ctio fortis. Qui aut̃ inuenit illum. inuenit thesaurũ.

Expanded text:
traneo non reveles . Sicut qui mittit lanceas et sagittas in mortem, sic vir qui fraudulenter nocet amico suo . Noli fieri pro amico inimicus proximo . JESUS SIRACH. Verbum dulce multiplicat amicos, et mitigat inimicos . Si possides amicum, in tentatione posside eum, et ne facile credas illi . Est enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis . Est amicus qui egreditur ad amctio fortis: qui autem inuenit illum, inuenit thesaurum.
Abbreviated transcription (Latin):
uir qui non consilio aliqͥd agit. Gregoriꝰ dix̃. In rectitu¬
dine iꝰticia. insiplicitate mansuecudo figurat᷑. Sepe
enĩ qͥsq nimię mansuetudini studens subiectoꝵ uitia
aspicit. atq ħ ꝑ fernorẽ ⁊eli corrig̾e recusat. q̃ in eis
erudelit᷑ ñ corrigendo multiplicat. fitq ut eiꝰ lenitaᷤᷤ¬
⁊ sibi sit ex subiectis mimiea. Isidorꝰ dix̃. Ne qͥd ult᷑
lenit̃ agas. ne temere aliqͥd agas. Cipͥanꝰ dix̃. Doci¬
bił ẽ aũtẽ ille qui est adiscendi patientiã humi¬
lis ⁊ mitis. Basiliꝰ dix̃. Leuitas cupit laudare sẽꝑ.¬
ctibꝰ. ita ⁊ leuis circ̃fert᷑. instabił ꝑ om̃s accꝰ suos.
n uitas patrum dix̃. Mansuetum diligit dñs. t᷑bũ¬
lentũ a se aut̃ repellit. Sic̃ enim lucifer in cęlo.
& sic̃ uix in ꝑadiso. sic in anima mitis mens pura.
uantũ enĩ qͥs in lenitate ac patientia fuerit cordis.
tantum in corꝑis puritate ꝓfitiet. Eusebiꝰ dix̃. Be¬
stiarum feritas dei uirtute mansuescit. humana

Expanded text:
ORIUS. In rectitudine justitia, in simplicitate mansuetudo figuratur. Saepe enim quisque nimis mansuetudini studens, subjectorum vitia aspicit, atque haec per fervorem zeli corrigere negligit: quem in eis crudeliter non corrigendo multiplicat, fitque ut ejus lenitas sibi sit noxia, et subjectis inimica. ISIDORUS. Ne quid ultra leniter agas, ne temere aliquid facias. CYPRIANUS. Docibilis autem ille est qui est ad discendam patientiam humilis et mitis. BASILIUS. Levitas cupit sectibus, ita et levis circumfertur instabilis per omnes actus suos. EX VITIS PATRUM. Mansuetum diligit Dominus, turbulentum autem repellit a se. Sicut enim lucifer in coelo, et sicut felix in paradiso, sic in anima miti mens pura. Quantum enim quisque in lenitate ac patientia cordis fuerit, tantum in cordis puritate proficiet. EUSEBIUS. Bestiarum feritas Dei virtute mansuescit. Humana