comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur: ideo homo putredo. et filius hominis uer¬
mis. Ecce quid fieri uoluit ꝓpter te: illud quod in
principio erat uerbum. et uerbum erat apud dm̃:
& ds̃ erat uerbum. Quare hoc factum ẽ ꝓpt̃ te ͤ
Ut sugg̾es qui manducare non poteras. Omnino
gͦ fr̃s et sic accipite. omĩa ꝑ ipsum facta sunt: et si¬
ne ipso factum est nichil. Uniuersa enim creatu
talis corꝑalis. ꝑ ipsum facta sunt. Nulla enĩ forma.
nulla compago. nulla concordia partium. nulla
qualiscũq substantia quȩ potest habere pondus.
numerum mensurã: nisi ꝑillud uerbum. et ab
illo uero creatore cui dictũ est: omĩa innumero et
mensura et pondere disposiusti. Nemo gͦ uos fr̾s
fallat. quando forte tedium patimini ad muscas.
et enim aliqui derisi sunt adiabolo: et ad muscas
capti sunt. Solent enim aucupes ponere inmus¬
cipula muscas ut esurientes aues decipiant. Sic
et isti ad muscas adiabolo decepti sunt. Nam nes¬

Expanded text:
nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vernascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hoc factum est propter te? Ut sugeres, qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creaturtualis, corporalis, per ipsum facta sunt. Nulla enim forma, nulla compages, nulla concordia partium, nulla qualiscumque substantia, quae potest habere pondus, numerum, mensuram, nisi per illud Verbum est, et ab illo Verbo creatore, cui dictum est, Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nes
Abbreviated transcription (Latin):
xa sunt incelo: quȩ fulgent de suꝑ. quȩ uolitant
sub celo et quȩ mouentur. uniuersa natura rerum:
om̃is omnino creatura. Dicam planius. dicam fr̃s
ut intelligatis.: ab angło usq ad uermiculum. Quid
p̃clarius angło increaturis. quid extremiꝰ uermiculo
in creat᷑is : ꝑquẽ factꝰ ẽ angłs: ꝑ ipsũ factꝰ est et uermicul.
S angłs dignus est celo: uermicłs t̾ra. Qͥcreauit: ipse dis¬
posuit. Si poneret uermiculũ incelo: rep̃henderes. Si
uellet angłos nasci deputrescentib carnib: rep̃hend̾es. Et
tam̃ ꝓpe hoc facit ds̃: ⁊ ñ est reprehendendꝰ. Nã om̃s homi¬
nes decarne nascentes. qͥd st̃ nͥ uermes: et dͤ u̾mibꝰ angłoᷤ fac̃.
Si enĩ ipse dñs dicit. ego autem sum uermis et
non homo: quis dubitat hoc dicere quod scͥptũ
est et iniob. quanto magis homo putredo. et filiꝰ
postea filiꝰ hoĩs uermis. Quia uermis deputredine

Expanded text:
xa in coelo sunt, quae fulgent desuper, quae volitant xa in coelo sunt, quae fulgent desuper, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est et in Job, Quanto magis homo putredo, et filiuspostea, filius hominis vermis: quia vermis de putredine
Abbreviated transcription (Latin):
ut ista omĩa ꝑ ipsũ fierent. et sine ipso nichil. Sigͦ e¬
rat in principio uerbum et uerbum erat apud
dm̃: et deus erat uerbum. si non potes ex cogitare
quid sit: differ ut credas. Iule cibus est. Accipe lac
ut nutriaris: ut sis ualidus. ad capiendũ cibum.
Sane fr̃es qͦd sequitur omĩa ꝑ ipsum facta st̃ et sine
ipso factum ẽ nichil: uidete ne sic cogitetis. quia ni¬
chil aliquid est. Solent enim multi male intelligen¬
tes sine ipso factum est nichil: putare aliqͥd ẽẽ ni¬
chil. Peccatum enim ñ ꝑ ipsum factum ẽ: et mani¬
festũ est quia peccatum nichil est: et nichil fiunt ho¬
mines cum peccant. Et ydolum non ꝑuerbum fac¬
tum ẽ. Habet qͥdem formã quandã humanã. s ipse
homo ꝑ uerbum factus est. Nam forma hominis in
ydolo: non ꝑ uerbum facta est. Et scriptum est: sci¬
mus quia nichil est ydolum. Ergo ista non st̃ fac

Expanded text:
ut ista omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo eut ista omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis validus ad capiendum cibum. 13. Sane, fratres, quod sequitur, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, videte ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbum facta est; et scriptum est, Scimus quia nihil est idolum . Ergo ista non sunt fac
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. nͥ uerbum. quia dixit ds̃. fiat & factum ẽ :
hoc uerbum incommutabile: quamuis mutabilia
ꝑuerbum fiant. ipsum incommutabile est. Noligͦ
cred̾e factũ. ꝑ qd̾ facta st̃ omĩa: ne ñ reficiaris ꝑuerbũ. ꝑ
qd̾ reficiuntur omĩa.Iam enĩ factus es ꝑuerbũ: s opor¬
tet te refici ꝑuerbum. Si autem mala fuerit fides
tua deuerbo: ñ poteris refici ꝑ uerbum. E si tibi
contingit fieri ꝑuerbum. Ut ꝑ illud factus sis ꝑte
deficeris. si ꝑte deficis: ille te reficiat quite fecit. Si
ꝑte deterior efficeris: ille te recreet quite creauit.
Quomͦ autem te recreet ꝑuerbum. si male sentias
aliquid deuerbo: Fuangłista dicit. In principio
erat uerbum. et tudicis in principio factum est
quia ipsum uerbum factum ẽ : Poterat dicere eu¬
uangłista. in principio factũ est uerbũ. S quid
ait: In principio erat uerbum. Sierat non ẽ factum.

Expanded text:
tum est, nisi Verbum? quia dixit Deus, Fiat, et factum est. tum est, nisi Verbum? quia dixit Deus, Fiat, et factum est. Hoc Verbum incommutabile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere factum, per quod facta sunt omnia: ne non reficiaris per Verbum, per quod reficiuntur omnia. Jam enim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbuquia et ipsum Verbum factum est. Poterat dicere Evangelista, In principio factum est Verbum: sed quid ait? In principio erat Verbum. Si erat, non est factum,
Abbreviated transcription (Latin):
quid putares quale consuesti cogitare cũ uerba hu¬
mana soleres audite: audi quid cogites. Ds̃ erat uer¬
bum. Ex eat nunc nescio quis infidelis arrians
et dicat. quia uerbum dei factũ est. Quomͦ potest
fieri ut uerbum dei factũ sit quando ds̃ ꝑuerbũ
fecit om̃ia . Si et uerbum ipsum factum est. ꝑ quod
aliud uerbũ factum est: Si hoc dicis quia est uer¬
bum uerbi ꝑ quod factum est illud.: ipsũ dico ego
unicum filium dei. Si autem non dicis uerbum
uerbi: concede non factum. ꝑ quod facta sunt omĩa.
Non enim ꝑse ipsum fieri potuit: ꝑ quod facta sunt
omĩa. Crede gͦ eugłistȩ. Poterat enim dicere. inpͥn¬
cipio fecit ds̃ uerbum. quomͦ dixit moyses. inpͥn¬
cipio fecit ds̃ cȩlum et terrã. Et omĩa sic enumerat.
dixit ds̃. fiat & fact est. Si dixit. quis dixit: Uti¬
q ds̃. Ꝙ quod factum est:  Creatura aliqua. Inter
dicentem dm̃ et factam creaturã. quid ẽ ꝑ quod fac¬

Expanded text:
quid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba huquid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat nunc nescio quis infidelis Arianus, et dicat quia Verbum Dei factum est. Quomodo potest fieri ut Verbum Dei factum sit, quando Deus per Verbum fecit omnia? Si et Verbum Dei ipsum factum est, per quod aliud Verbum factum est? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod facta sunt omnia: crede ergo Evangelistae. Poterat enim dicere, In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat, et factum est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod fac
Abbreviated transcription (Latin):
plicat uerbis fecunditatem t̾rȩ: Quis digne con¬
laudat temporum uices: Quis digne conlaudat
seminum uim: Uidetis quȩ taceam: ne duicom¬
memorando parum dicam forte quam potestis
cogitare. fabrica gͦ ista animaduersa. quale uerbũ
est ꝑ quod facta est : & non sola facta est. Omĩa enim
ista uidentur: quia ꝑtinent ad sensum corporis. ꝑ
illud uerbũ: et angłi factisunt. ꝑillud uerbũ: et ar¬
changłi facti sunt. Potestates. sedes. dñationes. pͥnci¬
patus. ꝑ illud uerbum. facta sunt omĩa. Hinc cogita¬
te quale uerbum ẽ. Respondet mͥ modo: forte nesci¬
o qͥs. Et quis hoc uerbũ cogitat.: Noli tibi gͦ quasi
uile aliquid facere cum audis uerbum: et conicere
uerba quȩ audis cotidie. Ille talia uerba dixit. Talia
locutus est uerba. talia uerba mͥ narras. Assidue enĩ
dicendo nomina uerboꝵ: quasi uiluerunt uerba. Et
quando audis inprincipio erat uerbũ. ne uile ali¬

Expanded text:
plicat verbis fecunditatem terrae? quis digne colplicat verbis fecunditatem terrae? quis digne collaudat temporum vices? quis digne collaudat seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertite quale Verbum est per quod facta est: et non sola facta est. Omnia enim ista videntur, quia pertinent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, Dominationes, Principatus; per illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogitate quale Verbum est. 10. Respondet mihi modo forte nescio quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile aliquid formare, cum audis Verbum, et conjicere verba quae audis quotidie, Ille talia verba dixit, talia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, verba. Et quando audis, In principio erat Verbum, ne vile ali
Abbreviated transcription (Latin):
sonis. Refer animũ ad illud uerbũ. situ potes ha¬
bere uerbum incorde tuo. tamquã consilium natũ
inmente tua: ut mens tua pariat consilĩ et insit
consilium quasi ꝓles m̃tis tuȩ. quasi filius cordis
tui. Prius enim corgenerat consiliũ ut aliquã fabͥ¬
cam construas. aliqͥd amplum int̾ra moliaris. Iam
natum est consilum et opus nondum impletũ ẽ.
Uides tu quid facturus sis: s alius ñ miratur nisi
cũ feceris et construxeris molem & fabricam illã
ad excultionem ꝑfectionẽq ꝑduxeris. Ad tendunt
homines mirabilem fabricam: et mirantur consili¬
um fabricantis. Stupent quod uident: et amant
qd̃ ñ uident. Quis est qͥ potest uidere consiliũ: Sigͦ
ex magna aliqua fabrica laudatur humanum con¬
silium. uis uidere quale consilium dei ẽ. dñs iħe xͦ
bum. Attende hȩc duo mundi corpora. cȩlum &
t̾ram. Quis ex plicat uerbis ornam̃tũ cęli:. Qͥs ex¬

Expanded text:
sonis. 9. Refer animum ad illud verbum. Si tu potes hasonis. 9. Refer animum ad illud verbum. Si tu potes habere verbum in corde tuo, tanquam consilium natum in mente tua, ut mens tua pariat consilium, et insit consilium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor generat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilvides tu quod facturus sis, et alius non miratur, nisi cum feceris et construxeris molem, et fabricam illam ad exsculptionem perfectionemque perduxeris: attendunt homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest videre consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum consilium, vis videre quale consilium Dei est Dominus Jesuuale sit Verbum. Attende haec duo mundi corpora, coelum et terram: quis explicat verbis ornatum coeli? quis ex
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis: Respondebis statim. Absit ut ego uel cre¬
dam uel sententiã commutabilem dm̃. In commutabi¬
lis est ds̃. Anima tua quãuis parua. quamuis forte
adhuc carnalis: non mͥ potuit respondere. nͥ in com¬
mutabilem dm̃. Om̃is autem creatura mutabilis. Qͦ¬
modo gͦ potiusti scintillare in illud qd̾ est suꝑ omñe
creaturam. ut certus mͥ responderes incõmutabilem
am̃: Qͥd ẽ gͦ illud incorde tuo qͣndo cogitas quandã
substantiam uiuam. ꝑpetuam. omnipotentẽ. infini¬
tam. ubiq p̃sentem. ubiq totam. nusquã inclusa.
Quando ista cogitas: hoc est uerbũ de deo incorde
tuo. Numquid autem hoc ẽ sonus ille. qui quatu¬
or litteris constat et duab sẏllabis: Ergo quecũq
dicuntur: transeunt. Soni sunt. lutere st̃ syllabe
sunt. Hoc uerbũ transit: sonat. Quod autem signi¬
ficauit sonus. et incogitante ẽ qͥ dixit: et in intelli¬
gente est qui audiuit. Manent hȩc. transeuntibus

Expanded text:
mutabilis? respondebis statim, Absit ut ego vel cremutabilis? respondebis statim, Absit ut ego vel credam vel sentiam commutabilem Deum: incommutabilis est Deus. Anima tua quamvis parva, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas quamdam substantiam vivam, perpetuam, omnipotentem, infinitam, ubique praesentem, ubique totam, nusquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est verbum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor litteris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, soni sunt, litterae sunt, syllabae sunt. Hoc verbum transit, quod sonat: quod autem significavit sonus, et in cogitante est qui dixit, et in intelligente est qui audivit, manet hoc transeuntibus
Abbreviated transcription (Latin):
it et transiit: Quale gͦ uerbũ. quod et dicitur et ñ
transit: Intendat caritas ur̃a. Magna res est. Coti¬
die dicendo uerba uiluerunt nobis. quia sonan¬
do uerba et transeundo uiluerunt: et nichil a¬
liud uidentur quam uerba. Est uerbũ et in ipso
homine: qͦd manet intus. Nam sonus ꝓcedit ex
ore. Est uerbum quod uere spiritaliter dicitur:
illud quod intelligis desono: non ipse sonus. Ecce
uerbum dico: cum dico deus. Quam breue est
quod dixi. quatuor litteras et sillabas duas:
Numqͥd nam hoc totũ est ds̃. quatuor littere
et due syllabe: Anquantum hoc uile est. tantum ca¬
rum est qd̾ ineis intelligitur: Ed factũ ẽ. incorde tuo
cũ audisses ds̃: Quid factũ ẽ incorde meo cũ dicerẽ
ds̃: Magna et sũma quedã substantia cogitata ẽ. quȩ
transcendat omnẽ mutabilem creaturã carnalem et
animalem. Et dicã tibi. Ds commutabilis est. an in c̃õ¬

Expanded text:
it et transiit? Quale ergo Verbum quod et dicitur, et non it et transiit? Quale ergo Verbum quod et dicitur, et non transit? Intendat Charitas vestra: magna res est. Quotidie dicendo verba viluerunt nobis, quia sonando verba et transeundo viluerunt, et nihil aliud videntur quam verba. Est verbum et in ipso homine, quod manet intus: nam sonus procedit ex ore. Est verbum quod vere spiritualiter dicitur, illud quod intelligis de sono, non ipse sonus. Ecce verbum dico, cum dico, Deus. Quam breve est quod dixi, quatuor litteras, et duas syllabas! Numquidnam hoc totum est Deus, quatuor litterae, et duae syllabae? An quantum hoc vile est, tantum charum est quod in eis intelligitur? Quid factum est in corde tuo, cum audisses, Deus? Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Magna et summa quaedam substantia cogitata est, quae transcendat omnem mutabilem creaturam, carnalem et animalem. Et si dicam tibi, Deus commutabilis est, an incom
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq impleatis. Ecce ocłos uros et sensus istos corꝑis
leuatis ad nos: nec ad nos. Non enĩ nos de illis mon¬
tib: s ad ipsum eugłm. ad ipsum eugłistam. Cor au¬
tem implendũ: ad dñm. Et unusquisq sic leuet: ut
uideat quid leuet. et quo leuet. Quid dixi qͥd leuet.
et quo leuet: Quale cor leuat uideat. quia ad dm̃ le¬
uat: ne sarcina uoluptatis carnalis p̃grauatũ ante
cadat. quam fuerit subleuatũ. S uidet se qͥsq gesta¬
re honuᷤᷤ carnis: det oꝑam ꝑ continentiã. ut purget
quod leuet addm̃. Beati enim mundi cordes: qm̃ ipsi
dm̃ uidebunt. Nam ecce quid ꝓdest. quia sonuert̃
uerba in pͥncipio erat uerbum. et uerbum erat apud
dm̃. et ds̃ erat uerbũ: Et nos diximus uerba: cũ lo
quȩ diximus sonuerunt. atq transierunt : Ergo a
ipsum omĩa facta st̃. et sine ipso factum est nichil ͤ
Quomͦ ꝑ illud regitur qͦd ꝑ illud creatum ẽ. si sonu¬

Expanded text:
utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis levatis ad nos; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum Evangelium, ad ipsum Evangelistam: cor autem implendum ad Dominum. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo levet. Quid dixi, Quid levet, et quo levet? Quale cor levet, videat; quia ad Dominum levat: ne sarcina voluptatis carnalis praegravatum, ante cadat, quam fuerit sublevatum. Sed videt se quisque gestare onus carnis? det operam per continentiam, ut purget quod levet ad Deum. Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt . 8. Nam ecce quid prodest, quia sonuerunt verba, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Et nos diximus verba, cum loqquae diximus, sonuerunt atque transierunt? Ergo et ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil? quomodo per illud regitur, quod per illud creatum est, si sonu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ potestis intelligere qd̾ audistis. In uocate auxi¬
lium adño qui fecit cȩlum et t̾ram: quia montes
sic potuerunt loqui. ut nun possent ipsi illuminare:
quia et ipsi illuminati st̃ audiendo. Inde qui hȩc dix
accepit ioħs ille fr̃s qui discumbebat suꝑpectꝰ dñi: et
biberat qui tibi ꝓpinauit ut leues oculos ad montes.
unde ueniet auxilium tibi: ut inde tanquã calicem
id ẽ uerba ꝓpinatũ acciꝑes. Et tamen qͥa auxilium
tuũ adño. qui fecit cęlũ et terram: inde impleres
pectus. unde impleuit ille: unde dixisti. auxilium
meum adño: qui fecit cęlum & t̾ram. Qui potest gͦ
impleat. Fr̃s hoc dixi. leuet quisq corsuum quomͦ
illud uidet idoneum. et capiat qͦd dicit᷑. S forte hoc
dicitis: quia uobis ego sum p̾sentior quã ds̃. Absit.
Multo ẽ ille p̃sentior. Nam ego oculis ur̃is appareo.
ille conscientiis p̃sidet. Ad me aures. ad illum cor: ut

Expanded text:
ndum potestis intelligere quod audistis. Invocate auxindum potestis intelligere quod audistis. Invocate auxilium a Domino, qui fecit coelum et terram: quia montes sic potuerunt loqui, ut non possint ipsi illuminare; quia et ipsi illuminati sunt audiendo. Inde qui haec dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui discumbebat super pectus Domini , et biberat qui tibi propinavit: ut leves oculos ad montes, unde auxilium veniet tibi, ut inde tanquam calicem, id est, verbum propinatum acciperes; et tamen quia auxilium tuum a Domino, qui fecit coelum et terram, inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui potest ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praesidet. Ad me aures, ad illum cor, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qui scͥpsert scripturas ñ dese lucebant. s ille erat lum̃
uerum qͥ illuminat omnẽ hoĩem uenient̾ẽ inhunc
mundũ: mons erat et ille ioħs baptista qui dixit. ñ
sum ego xp̃c. ne qͥsquã in montẽ spem ponens. cade¬
ret ab illo qui montes illustrat: et ipse confessus ait.
q̃m deplenitudine eiꝰ om̃s accepimꝰ : ita debes dicere.
leuaui oculos meos inmontes: unde ueniet auxiliũ
mͥ. ne auxiliũ qͦd tͥ uenit montib inputes: s seqͣ¬
ris et dicas. Auxilium meũ adño: qui fecit cȩlum et
terrã. Ergo fr̃s adhoc ista monuerĩ. ut qͣnͣdo erexistis
corda adscͥpturas. cũ sonaret eugłium: in pͥncipio
erat uerbũ. et uerbũ erat apud dm̃: et ds̃ erat uer
bum. & cetera quȩ lecta st̃: intelligatis uos leuasse
oculos admontes. Nisi enĩ montes ista dicerent: un¬
de omino cogitaretis non inueniretis. Ergo ex mon¬
tib uenit uobis auxiliũ. ut hȩc uł audireris: s ñ¬

Expanded text:
qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen illorum qui illuminat hominem omnem venientem in hunc mundum; et mons erat ille Joannes Baptista, qui dixit, Non sum ego Christus, ne quisquam in monte spem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat. Et ipse confessus, ait: Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus. ita debes dicere: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes, sed sequaris et dicas: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim, ut quando erexistis cor ad Scripturas, cum sonaret Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum ebum, et caetera quae lecta sunt, intelligatis vos levasse oculos ad montes. Nisi enim montes ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: sed no
Abbreviated transcription (Latin):
ui oculos meos inmtintes: unde ueniet auxiliũ mͥ.
Ergo fr̃s mei si uultis intelligere. leuate oculos in
isto monte: id ẽ erigite uas ad eugłistam. erigite
uos adeiꝰ sensum. S quia montes isti pacem susci¬
piunt. ñ potest autẽ eẽ. in pace. qui spem ponit in
hoĩe: nolite sic erigere oculos inmontes: ut putetis
in hõie spem ur̃am ẽẽ. collocandã. Et sic dicite. leuaui
oculos meos inmontes: unde ueniet auxiliũ mͣ ut
statim sub iungatis. Auxiliũ meũ adño qui fecit cȩlũ
et terrã. Ergo leuemꝰ ocłos inmõntes: unde ueniet
auxilium nobis. Et tam̃ non ipsi montes sunt: in
quib spes nr̃a ponenda est. Accipiunt enĩ montes:
qͦd nobis ministrent. Unde et montes accipiunt. ibi
spes ponenda ẽ. Oculos nr̃os cũ leuamꝰ ad scͥpturas. qͥa
ꝑ hoies ministrate st̃ scͥpturȩ. leuamꝰ ocłos nr̃os ad mon¬
tes. unde ueniet auxiliũ nobis. S tam̃ qͥa ipsi hoĩes

Expanded text:
vi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. vi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ergo, fratres mei, si vultis intelligeristum montem, id est, erigite vos ad evangelistam, erigite vos ad ejus sensum. Sed quia montes isti pacem suscipiunt, non potest autem esse in pace qui spem ponit in homine; nolite sic erigere oculos in montem, ut putetis in homine spem vestram esse collocandam, et sic dicite: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: ut statim subjungatis: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo levemus oculos in montes, unde veniet auxilium nobis. Et tamen non ipsi montes sunt, in quibus spes nostra ponenda est. Accipiunt enim montes quod vobis ministrent. Unde et montes accipiunt ubi spes ponenda est, cum oculos nostros levamus ad Scripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae. Levavimus oculos nostros ad montes unde auxilium veniet. Sed tamen quia ipsi homines
Abbreviated transcription (Latin):
Non potestis cogitare quid tnscenderit. nisi uide¬
atis quo ꝑuenerit. Queris decȩlo et t̾ra: facta sunt.
Queris dehis quȩ sunt incęlo et tra: utic multo
magis et ipsa facta sunt. Queris de spiritalibus crea¬
turis: de angłis. archangłis. sedibus. dñationebus.
uirtutib. pͥncipatib: et ipsa facta st̃. Nam cũ enume¬
raurit hȩc omĩa psalmus: conclusit sic. Ipse dixit et
facta st̃: ipse mandauit et creata sunt. Sidixit et fac¬
tast̃ ꝑuerbũ facta sunt. Si autem ꝑuerbũ facta st̃ ñ
potuit cor ioħis ꝑuenire adid qd̾ ait. inpͥncipio erat
uerbũ. et uerbũ erat apud dm̃: et ds̃ erat uerbũ.
nisi transcendisset om̃ia quȩ st̃ facta ꝑuerbum. Qͣ¬
lis gͦ iste mons: quã sc̃s. quam altus inter illos mon¬
tes qui susceꝑant pacem popło dei. ut possint colles
susciꝑe iusticiã: Nidete gͦ frẽs. neforte de ipsis mon¬
tib est ioħs: dequib paulo ante cantauimus. Leua¬

Expanded text:
Non potestis cogitare quid transcenderit, nisi videNon potestis cogitare quid transcenderit, nisi videatis quo pervenerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enumeraret haec omnia Psalmus, conclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Si dixit, et facta sunt, per Verbum facta sunt: si autem per Verbum facta sunt, non potuit Joannis cor pervenire ad id quod ait, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nisi transcendisset omnia quae sunt facta per Verbum. Qualis ergo iste mons, quam sanctus, quam altus inter illos montes qui susceperunt pacem populo Dei, ut colles possent suscipere justitiam? 6. Videte ergo, fratres, ne forte de ipsis montibus est Joannes, de quibus paulo ante cantavimus, Leva
Abbreviated transcription (Latin):
eos facere uolebat: Audite inpsalmis. Ego dixi dii
estis: et filii altissimi om̃s. Ad hoc gͦ nos uocat ds̃. ne
simus homines. S tunc in melius non erimus ho¬
mines. si prius nos ẽẽ homines agnoscamꝰ: id ẽ ut ad
illam celsitudinem ab humilitate surgamꝰ. ne cũ puta¬
mus nos aliqͥd ẽẽ. cum nichil sumꝰ: ñ solum ñ accipia¬
mus qd̃ ñ sumus. s et ad mittamus qͦd sumꝰ. Ergo
fres dehis montibus et ioħes erat: qui dixit. In prin¬
cipio erat uerbum. et uerbum erat apud dm̃: et ds̃
erat uerbũ. Susceꝑat pacem mons iste: contempla¬
batur diuinitatem u̾bi. Qualis erat iste mons. quã
excelsus : T̃ranscenderat omĩa cacumina t̾rarum. tͣns¬
cenderat om̃s campos aeris. transcenderat om̃s alti¬
tudines syderum: transcenderat om̃s choros et legi¬
ones angłoꝵ. Nisi enim tͣnscenderet ista oĩa que cre¬
ata sunt: ñ ꝑueniret ad eũ ꝑquem facta st̃ omĩa.

Expanded text:
eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus. 5. Ergoes erat, qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, contemplabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes choros et legiones Angelorum. Nisi enim transcenderet ista omnia quae creata sunt, non perveniret ad eum per quem facta sunt omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam sarentiam qͣntũ potuit humanis cordibus
contingi. qd nec oculus uidit. nec auris audiuit:
nec incor hoĩs ascendit. Si incor hominis ñ ascendit.
quomͦ ascendit incorioħis : An ñ erat homo ioħes:
An forte nec incor ioħis ascendit: s cor ioħis illuc as¬
cendit: Qd̃ enim ascendit incorhominis: deimo est
ad hominẽ. Quo autem ascendit cor hoĩs: sursũ ẽ
abhoĩe. Etiam sic fr̃s dici potest. qr si ascendit incor
ioħis. si aliqͦ modo potest dici: intantũ ascendit in
cor iohannis. inquantũ ipse ioħis ñ erat homo. Qͥd
ẽ non erat homo: In quantũ ceꝑat ẽẽ. angłs: qr om̃s
scĩ angłi sunt annũntiatores dei. Ideo carnalibus
et animalib ñ ualentib ꝑciꝑe quȩ sunt sp̃c dei. qͥd
ait apłs : Cum enim dicitis ego sum pauli. ego appol¬
lo. nonne homines estisͤ Qͥd eos uolebat facere. qui¬
b exprobrabat quia hoĩes erant: Uultis nosse quid

Expanded text:
ipsam Sapientiam, quantum humanis cordibus ipsam Sapientiam, quantum humanis cordibus potuit contingi quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid
Abbreviated transcription (Latin):
uuli capere: et bibere ex fide. Colles: quia montes
pacem suscipunt. Ab ipsis montib dictũ est eccłiȩ.
Pax uobiscum. Et ipsi montes pacẽ annuntian¬
do eccłȩ: non se diuisert̃ ad uersus eum aquo sus¬
ceꝑunt pacem: ut u̾acit̃ ñ ficte ñtiarent pac̾e. St̃
facile ẽ enim cum uidetur t̾ra aꝑiclitantib: quasi
conari ad terrã. S aliquando uidetur t̾ra in monte :¬
& saxa latent sub monte. Et cũ quisq conatur ad
mont̾ẽ. incidit in saxa: et ñ ibi inuenit portũ sed
plantũ. Sic fuerunt quidam montes. et magni ap¬
paruerunt inter hoĩes. et fecerunt hrreses et scis¬
mata: & diuiserunt ȩccłiam dei s isti qͥ diuiserunt
ȩccłiã. Non erãt illi montes: de qͥb dictũ est. Sus¬
cipiant montes pacem popło tuo. Quom enĩ pacẽ
susceꝑunt. qui unitatẽ diuiserunt: Qͥ autem susce¬
perunt pacem nũciandã popło: contemplati sunt

Expanded text:
vuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes vuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim pacem susceperunt, qui unitatem diviserunt? 4. Qui autem susceperunt pacem nuntiandam populo, contemplati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mo ad erit misccłia dei fortasse ut omnib satis fiat.
et capiat quisq qͦd potest. quia et qͥ loquitur dicit
qd̃ potest. Nam dicere ut ẽ quis potest: Audeo dicere
fr̃es mei. forsitan nec ipse ioħes dixit ut est: s et ipse
ut potuit. qͥa de deo homo dixit. Et qͥdem inspiratus
adõ: s tamen homo: quia inspiratus dixit aliqͥd. si
ñ inspiratus eẽt: dixisset nichil. Quia uͦ homo inspira¬
tus. ñ totũ qͦd est dixit.: s qͦd potuit homo dixit. Erat
scriptum ẽ. Suscipiant montes pacem popło tuo:
et colles iusticiam. Montes excelse anime st̃: colles
paruuloꝵanimȩ sunt. S ideo montes excipiunt
pacem: ut colles exciꝑe possint uisticiam. Quȩ est
uisticia quã colles excipiant: fides. quia uistus
ex fide uiuit. Non autem acciꝑent minores aĩȩ
montes dictȩ sunt: ut ab ipsa sapientia illustra¬
rentur. ut possent paruulis traicere qͦd possent par¬

Expanded text:
mo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, mo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. Erat scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint par
Abbreviated transcription (Latin):
Ntuentes quod modo audiuimus ex lectione
apłica. qͦd aĩalis homo non ꝑcipit ea quȩ st̃ sp̃c
dei: et cogitantes iihac presenti turba carita¬
tis ur̃ȩ necesse eẽ. ut multi sint animales: qͥ
ad huc scłm carnẽ sapiunt. ñ dumq se possint
adsꝑiritalẽ intellectum erigere: hesito uehem̃¬
ter. quomͦ ut dñs dederit possim dicere uel
ꝓ modulo meo ex plicare: qd̃ lectum ẽ ex eugłio.
In principio erat uerbũ. et uerbum erat apud
dm̃: & ds̃ erat uerbum. Hoc enim animalis homo ñ
ꝑcipit. Quid gͦ fr̃s: Silebimus hic: Quare gͦ legitur.¬
si silebitur : Aut quare auditur. si non exponitur:¬
S & uit quid exponitur. si ñ intelligit᷑: Itaq qm̃ rur¬
sus ẽẽ. non dubito innumero ur̃o quosdã. aqͥb pos¬
sit ñ solũ expositũ capiꝰ s et antequã exponatur in¬
telligi: ñ fraudabo eos qui possunt capere. dũ timeo
suꝑfluus eẽ. aurib eorũ: qui ñ possunt capere. Postͤ¬

Expanded text:
ntuens quod modo audivimus ex lectione apostolica, quod animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enim animalis homo non percipit. Quid ersi siletur? aut quare auditur, si non exponitur? aut quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursus esse non dubito in numero vestro quosdam a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur intelligi, non fraudabo eos qui posssuperfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postre
Abbreviated transcription (Latin):
ri d̃s. Quomͦ si ꝓptea uidere ñ posset. qͥa sordidos
et sautios oculos haberet: inruente puluere. uel
pituita uel fumo. diceret illi medicus. purga de
ocło tuo qͥcqͥd mali ẽ: ut possis uidere lucem ocłoꝵ
tuoꝵ. Puluis. pituita. fumꝰ: peccat᷑a et iniquita¬
tes st̃. Tolle inde ista omĩa. et uidebis sapientiã
quȩ p̃sens est: qr ds̃ est ipsa sapientia. Et dictũ ẽ:
beati mundo corde: qm̃ ipsi deum uidebunt.¬

Expanded text:
ri Deus. Quomodo si propterea videre non posset, quia sordidos ri Deus. Quomodo si propterea videre non posset, quia sordidos et saucios oculos haberet, irruente pulvere vel pituita vel fumo, diceret illi medicus: Purga de oculo tuo quidquid mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum. Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt; tolle inde ista omnia, et videbis sapientiam quae praesens est: quia Deus est ipsa sapientia; et dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
frat lum̃ uerum quod illuminat omnẽ hoĩem
uenientem inhunc mundũ. Ab illo lumine illu¬
minatus ẽ iohannes baptista: ab illo et ipse ioħs
eugłista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit.
non sũ ego xp̃c: sed qui post me uenit cuiꝰ ego non
sum dignus corrigiam caltiam̃ti soluere. Ab ip¬
ipso lumine illuminatus erat qui dixit. in pͥn¬
cipio erat uerbum et uerbũ erat apud dm̃: et
ds̃ erat uerbum. Ergo illa uita: lux est hominũ.
S forte ad huc stulta corda caꝑe istam luce non
possunt: quia peccatis suis ad grauantur. ut eam
uidere non possint. Nõ ideo cogitent quasi absen¬
tem ẽẽ lucem: quia eam uidere non possunt. Ipsi
enĩ ꝓpter peccata tenebre sunt. Et lux intenebris
lucet: et tenebre eam ñ cõprehenderunt. Ergo
fr̃s quomͦ homo positus in sole cecus p̾sens est
illi sol. s ipse soli absens ẽ: sic omĩs stultus. om̃is
iniquus. omĩs impius. cecus ẽ corde: p̃sens est
sapientia. Sed cum ceco presens ẽ: oculis eiꝰ ab¬

Expanded text:
verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes Baptista; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit: Non sum ego Christus; sed qui post me venit, cujus non sum ego dignus corrigiam calceamenti solvere . Ab illo lumine illuminatus erat qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed forte stulta corda adhuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non possint. Non ideo cogitent quasi absentem esse lucem, quia eam videre non possunt: ipsi enim propter peccata tenebrae sunt. Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Ergo, fratres, quomodo homo positus in sole caecus, praesens est illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stultus, omnis iniquus, omnis impius, caecus est corde. Praesens est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus ab
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa antequã fabricet omĩa. Hic quȩ fiunt
per ipsam artem non continito uita sunt: s qͥc¬
quid factum est uita est in illo. Terram uides: est
in arte terra. Cȩlum uides: est in arte cȩlum.
Solem & lunam uides: sunt ita omĩa in arte.
S foris corpora sunt: in arte uita sunt. Uidete¬
si quom potestis. Magna enĩ res dicta est: & si ñ
a me magno. aut non ꝑme magnũ: tamen amag¬
no. Non enim ame paruulo dicta sunt hȩc:s
ille non ẽ paruulus. ad quẽ respicio ut dicam.
sapiat quisq ut potest: in quantũ potest. Et qͥ
non potest: nutriat cor ut possit. Unde nutriat :
De lacte nutriat: ut ad cibum ꝑueniat. A xp̃o ꝑ
carnem nato non recedat. donec ꝑueniat ad xp̃m.
ab uno patre natum: uerbũ dm apud dm̃ ꝑ quod
facta sunt omĩa quia illa uita est: quȩ in illo ẽ
lux hominũ. hoc enim sequitur. Et uita erat
lux hominũ: ex ex ipsa uita homines illumi¬

Expanded text:
omnia, antequam fabricet omnia hinc, quae sunt omnia, antequam fabricet omnia hinc, quae sunt per ipsam artem, non continuo uita sunt, sed quidquid factum est, uita est in illo. Terram uides; est in arte terra. Caelum, uides; est in arte caelum. Solem et lunam uides; sunt et ista in arte, sed foris corpore sunt, in arte uita sunt. si quo modo potestis; magna enim res dicta est: et si non a me magno, aut non per me magnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat quisque ut potest, in quantum potest: et qui non potest, nutriat cor, ut possit. Unde nutriat? De lacte nutriat, ut ad cibum perveniat. A Christo per carnem nato non recedat, donec perveniat ad Christum ab uno Patre natum, Verbum Deum apud Deum, per quod facta sunt omnia: quia illa vita est, quae in illo est lux hominum. 18. Hoc enim sequitur, Et vita erat lux hominum; et ex ipsa vita homines illumi
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim omĩa in ipso facta sunt: om̃ia uita sunt.
Nonte inducant. Pronuntia sic: quod factum ẽ
hic sub distingue. et deinde infer: in illo uita ẽ.
Qͥd est hoc: facta est t̾ra. sed ipsa t̾ra quȩ facta ẽ:
non est uita. Est autem in ipsa sapientia spirita¬
liter ratio quedã. qua terra facta est: hȩc uita est.
cham: primo in arte habet archam. Si enim ar
cham in arte non haberet. unde illam fabrican¬
do proferret:S archa sic est in arte: ut ñ ipsa
archa sit quȩ uidetur oculis. In arte intusibili¬
ter est: inoꝑe uisibiliter erit. Ecce facta est ino¬
ꝑe. Num quid destitit ẽẽ in arte: Et illa inoꝑe
facta est: et illa manet quȩ in arte est. Nam po¬
test illa archa putrescere. et iterum ex illa quȩ
in arte ẽ alia fabricari. Attendȩte ergo archam
artificis. inqua sunt ista omĩa. antequã ꝓferan¬
tur. Sic ergo fr̃s lem̃i non quia sapientia dei.

Expanded text:
Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed ipsa terra quae facta est, non est vita: est autem in ipsa Sapientia spiritualiter ratio quaedam qua terra facta est; haec vita est. cam. Primo in arte habet arcam: si enim in arte arcam non haberet, unde illam fabricando proferret? Sed arca sic est in arte, ut non ipsa arca sit quae videtur oculis. In arte invisibiliter est, in opere visibiliter erit. Ecce facta est in opere; numquid destitit esse in arte? Et illa in opere facta est, et illa manet quae in arte est: nam potest illa arca putrescere, et iterum ex illa quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcaartificis, in qua sunt ista omnia, antequam proferant
Abbreviated transcription (Latin):
et sine ipso factum est nichil. S quomͦ ꝑ illum fac¬
ta sunt omĩa: Qd̃ factum est: in illo uita est. Potest
enim sic dici. Qd factum ẽ. in illo uita est. frgo to¬
tum uita est: si sic ꝓnuntiauerimꝰ. Qͥd enĩ non
in illo factum est: Ipse est enĩ sapientia dei. et dr̃
inpsalmo. Omĩa insapientia fecisti. Si gͦ xp̃c est
sapientia dei. et psalmus dicit omĩa insapientia
fecisti: omĩa sic̃ ꝑ illũ facta. ita in illo facta sunt. Si
est: gͦ et t̾ra uita est. gͦ et lignum uita est. Dicimꝰ
quidem lignũ uitam. s scd̾m intellectum lignũ
crucis: unde accepimus uitam. Ergo et lapis ui¬
ta est. In honestum est sic intelligere. ne rursus
nobis sub repat eadem sordidissima secta maniche¬
orum: et dicat quia uitam habet lapis. habet ani¬
mã et paries: et resticula habet animã. Solent
enim delirantes dicere. Et cum repressi fuerint
et repulsi. quasi descripturis ꝓferunt dicentes:
et quod dictum ẽ. Quod factum est in illo: uita ẽ.

Expanded text:
e ipso factum est nihil. Sed quomodo per ipsum facta sunt omnia? Quod factum est, in illo vita est. Potest enim sic dici, Quod factum est in illo, vita est: ergo totum vita est, si sic pronuntiaverimus. Quid enim non in illo factum est? Ipse est enim Sapientia Dei; et dicitur in Psalmo, Omnia in Sapientia fecisti . Si ergo Christus est Sapientia Dei, et Psalmus dicit, Omnia in Sapientia fecisti; omnia sicut per illum facta, ita in illo facta sunt. Si est; ergo et terra vita est, ergo et lignum vita est. Dicimus quidem lignum vitam, sed secundum intellectum lignum crucis, unde accepimus vitam. Ergo et lapis vita est. Inhonestum est sic intelligere, ne rursum nobis subrepat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, et resticula habet animam, et lana et vestis. Solent enim delirantes dicere, et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est?
Abbreviated transcription (Latin):
hauritoriũ et puteus altꝰ ẽ: samaritane res¬
pondit. Si scires qͥs ate petit bibere. tu petis¬
ses abeo & daret tibi aquã: unde qui biberit.
amplus ñ siciet. Nã de hac aqua quibibe¬
rit : siciet iterũ. Et gauisa ẽ illa. et uoluit
acciꝑe. quasi ñ passura sicim corporis. quȩ
labore hauriendi fatigabat᷑: et sicint̃ huiꝰ¬
cemodi sermocinationes. ꝑ uenit ad potũ spi¬
ritalem. Omĩno isto mͦ et hic. Hunc gͦ cibũ
ñ qui perit: s qͥ ꝑmanet inuitã et̃nam: quẽ

Expanded text:
hauritorium, et puteus altus est? Samaritanae reshauritorium, et puteus altus est? Samaritanae respondit: Si scires qui a te petit bibere, tu petisses ab eo, et daret tibi aquam, unde qui biberit, amplius non sitiet: nam de hac aqua qui biberit, sitiet iterum. Et gavisa est illa, et voluit accipere, quasi non passura sitim corporis, quae labore hauriendi fatigabatur; et sic inter hujusmodi sermocinationes pervenit ad potum spiritualem : omnino isto modo et hic. 11. Hunc ergo cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam, que
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ut illis faciat bene scd̃m tẽpꝰ. Auꝰ negotiũ
habet: querit int̾cessionẽ clericorũ. Alius p̃¬
mitur apotentiore: fugit ad eccłia. Alius
uult ꝓse inter ueniri apd̾ eũ: apud quẽ pa¬
rũ ualet. Ille sic: ille sic. Implet᷑ cotidie talib
eccłia. Uix quȩritur iħc: ꝓpter iħm. Queritiᷤᷤ
me ñ quia uidistis signa: s qͥa manducastis
ex panib meis. Oꝑamini. non cibũ qͥ perit:
s qui ꝑmanet inuitã ȩt̃nam. Queritis me
ꝓpter aliud: querite me ꝓpter me. Se ipsũ
enim insinuat istũ cibum. qd̾ inconseqñti¬
b in notescit: quẽ filiꝰ hoĩs dabit uobis.
Ex pectabas credo iterũ panes manducare.
iterũ discumbere: iterũ saginari. S dixe¬
rat ñ cibũ qͥ perit: s qui ꝑ manet in uitam
ȩt̃nã. Quomodo dictum fuerat illi mulieri
samaritane. si scires qͥ petit ate bibere: for¬
sitan potulasses abeo. & daret tͥ aquã uiuã.
Cũ illa diceret unde tͥ. quandoqͥde ñ habes

Expanded text:
nisi ut illis faciat bene secundum tempus! Alius negotium habet, quaerit intercessionem clericorum; alius premitur a potentiore, fugit ad Ecclesiam; alius vult pro se interveniri apud eum apud quem parum valet; ille sic, ille sic. Impletur quotidie talibus Ecclesia. Vix quaeritur Jesus propter Jesum. Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex sed qui permanet in vitam aeternam. Quaeritis me propter aliud, quaerite me propter me. Seipsum enim insinuat istum cibum, quod in consequentibus illucescit. Quem Filius hominis dabit vobis. Exspectabas, credo, iterum panes manducare, iterum discumbere, iterum saginari. Sed dixerat cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam: quomodo dictum fuerat mulieri illi Samaritanae, Si scires qui petit a te bibere, tu forsitan postulasses ab eo, et daret tibi aquam vivam: cum illa diceret, Unde tibi, quandoquidem non habes
Abbreviated transcription (Latin):
simo die. Suꝑuis dixit. qͥ audit uerbũ meũ
& credit ei qͥ misit me: mͦ aut̃ẽ. qͥ uidet filiũ
et credit ineũ. Non dix̃ uidet filiũ: et credit
inpatrẽ. Hoc ẽ enĩ credere infiliũ: qd & inpa¬
tr̃e. Qͥa sicut habet uitã pater insemet ipso:
sicdedit filio uitã hab̾e insemetipso. ut oĩs qͥuidet fili¬
ũ ⁊credit ineũ. habeat uitã et̃nã. sredendo ⁊ tnͣseundo adu

Expanded text:
 meum, et credit ei qui misit me; modo autem: Qui videt Filium, et credit in eum. Non dixit, videt Filium et credit in Patrem: hoc est enim credere in Filium, quod et in Patrem. Quia sicut habet vitam Pater in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Ut omnis, qui videt Filium, et credit in eum, habeat vitam aeternam. Credendo et transeundo ad
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ nr̃am. s uoluntatẽ dei. Et ñ nos ei¬
ciet foras. qͥa membra eiꝰ sumꝰ: qͥa caput
nrm ẽẽ uoluit. docendo humilitatẽ. Ad ex¬
tremũ. t̾rȩ ipsũ audite contionantẽ. ueni¬
te adme qͥ laboratis: et honerati estis. Tolli¬
te iugũ meũ suꝑ uos: et discite ame qͥa mit¬
tis sũ et humilis corde. Et cũ hoc didiceritis:¬

Expanded text:
untatem nostram, sed voluntatem Dei: et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad extremum, ipsum audite concionantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis: tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cȩlorũ. Omne qͦd dedit mͥ pat̾ ñ ꝑdam
exeo: s resuscitabo illud innouissimo die.
Nidete: quẽ ad modũ et hic geminã illam.
resurrectionem delucidet. qui uenit adme
mͦ resurgit. humilis factus ẽ inm̃bris meis:
s et resuscitabo illũ in nouissimo die sccłm
carnẽ. Hȩc ẽ enĩ uoluntas patris mei qͥ misit

Expanded text:
regnum coelorum . Omne quod dedit mihi Pater, non perdam regnum coelorum . Omne quod dedit mihi Pater, non perdam ex eo; sed resuscitabo illud in novissimo die. Videte quemadmodum resurrectionem delineet. Qui venit ad me, modo resurgit, humilis factus in membris meis: sed resuscitabo eum in novissimo die secundum carnem. Haec est enim volu