comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicens etiam non fuisse antequam nasce-¬
retur: mundi sapientiȩ satisfecit. Indemu¬
tabilem quoq et incorporeum dm̃ confitens:
natiuitatem dei ex deo ꝑdemonstrationẽ
subdolȩ rationis exclusit. Hrĩs aduersũ
nos usa doctrinis. eccłiȩ fide contra ȩccłiȩ
fidem pugnans: grauissimo aduersum
nos uel responsionis uł silentii ꝑicło cõpa¬
rato. dum ꝑ ea quȩ non negantur ea pre¬
dicat quȩ negantur. Et quidem ceteris
suꝑioribus libris admonitos anobis le¬
gentes meminimus ut totius blasphemiȩ
editionem ꝑtractantes animaduerterent
tur: dum ei concessis tantum ex quadã
ad optione nominibus. et dei natura ne¬
gatur et filii. cum et indemutabilis atq
in corporeꝰ ds sicuti et est iccirco affirma¬
tur ne filius natus ex deo sit. et deus pa¬
ter ob id tantum in confessione d̃s unus
natiuitatis intelligentiam nattira in corpo¬
ralis ad mittat. et dei ex d̃o fidem unus tan¬

Expanded text:
dicens etiam non fuisse ante quam nascdicens etiam non fuisse ante quam nascitur, mundi sapientiae satisfecit; indemutabilem quoque et incorporeum Deum confitens, nativitatem Dei ex Deo per demonstrationem subdolae rationis exclusit: nostris adversum nos usa doctrinis, et Ecclesiae fide contra Ecclesiae fidem pugnans, gravissimo adversum nos vel responsionis vel silentii periculo comparato, dum per ea quae non negantur, ea praedicat quae negantur. 2. Quid epissuperioribus libris admonitos a nobis legentes meminimus, ut totius blasphemiae editionem pertractantes, animadverterent tur, dum ei concessis tantum ex quadam adoptione nominibus, et Dei natura negatur et filii: cum et indemutabilis atque incorporeus Deus, sicuti et est, idcirco affirmatur, ne Filius natus ex Deo sit; et Deus pater ob id tantum in confessione Deus unus nativitatis intelligentiam natura incorporalis admittat, et Dei ex Deo fidem unus tan
Abbreviated transcription (Latin):
dem anterioribus
numero posterior.
sed ad ꝑfecte fidei sa¬
cramentum intelligendum. aut primus
aut maximus. Inquo ñ ignoramus quam
difficile atq arduum iter doctrinȩ euan¬
gelicȩ scandamus. Aquo quamuis conscien¬
tiȩ infirmitatis nr̃ȩ trepidatione reuocem᷑:
tamen fidei estu incitati et hereticoꝵ fu-¬
rore commoti. et ꝑiculo ignorantium per¬
turbati. quȩ loqui non audemus silere
non possumus: utriusq discriminis me¬
tu subditi. ne destitutione ueritatis rea
in nobis sit aut taciturnitas aut predica¬
tio. Incredibilibꝰ etenim se corrupti inge¬
nii artibus: heretica subtilitas circum¬
egit. Primum ut fingeret religionem: de¬
inde ut omnium simplicium aurium secu¬
ritatem uerbis falleret. Tum preterea ut
se prudentiȩ scłi coaptaret. postremo ut
ueritatis intelligentiam ꝑspeciem ȩditȩ
rationis auerteret. Nam ꝓtestata dm̃
unum mentita pietatem est. Professarur¬
sum dei filium: audientes fefellit innoĩe.

Expanded text:
dem anterioribus dem anterioribus numero posterior, sed ad perfectae fidei sacramentum intelligendum aut primus, aut maximus. In quo non ignoramus quam difficile atque arduum iter doctrinae evangelicae scandamus. A quo quamvis consciae infirmitatis nostrae trepidatione revocemur; tamen fidei aestu incitati, et haereticorum furore commoti, et periculo ignorantium perturbati, quae loqui non audemus, silere non possumus: utriusque discriminis metu subditi, ne destitutae veritatis rea in nobis sit aut taciturnitas, aut praedicatio. Incredibilibus etenim se corrupti ingenii artibus 175 haeretica subtilitas circumegit: primum ut fingeret religionem, deinde ut omnium simplicium aurium securitatem verbis falleret, tum praeterea ut se prudentiae saeculi coaptaret, postremo ut veritatis intelligentiam per speciem editae rationis averteret. Nam prostestata Deum unum, mentita pietatem est; professa rursus Dei filium, audientes fefellit in nomine;
Abbreviated transcription (Latin):
si maris incumbens ꝓcella dñatur. Si tͥ
bitur. quia existimabit᷑ esse apłoꝵ: michi
tamen et siminus prestat admirationis. plꝰ
tamen afferat auctoritatis. Ueruntamen
etiam gentium in eo fidem sume. Audi eñi
inter seuas cruces. custodias romanȩ cohor¬
tis: edomitum ad fidem militem. Loquit᷑
namq conspectis tantȩ uirtutis oꝑationi¬
bus centurio. uerȩ dei filius erat iste. hoc
post emissum sꝑm discissum templi uelũ.
& mota terra. & scissa saxa. et sepulchra
pͥatentia. et mortui resurgentes testant᷑:¬
& homo gentilis ꝑfidie confitetur. Uircu¬
tis naturam agnoscit ingestis. naturȩ ue-¬
ritatem ꝓfitetur in nomine. Tanta ratio
ueritatis et tanta uis fidei est: ut uincat
uoluntatem ueri necessitas. et xp̃m dñm
gloriȩ ȩternȩ uere dei filium esse. nec qͥ
crucifixerat denegaret. Explic̾ liber .ui.¬
EPLI MI US He
nobis ad uersus no¬
uȩ hereseos uesanã
temeritatem liber
scribitur: ceteris qui¬

Expanded text:
so mari incumbens procella dominatur. 52. so mari incumbens procella dominatur. 52. bitur, quia existimabitur esse Apostolorum; mihi tamen etsi minus praestat admirationis, plus tamen affert auctoritatis. Verumtamen etiam gentium in eo fidem sume; audi enim inter saevas crucis custodias 172 Romanae cohortis edomitum ad fidem militem. Loquitur namque conspectis tantae virtutis operationibus centurio: Vere Dei filius erat iste . Hoc, post emissum spiritum, discissum templi velum, et mota terra, et scissa saxa, et sepulcra patentia, et mortui resurgentes testantur, et homo gentilis perfidiae confitetur; virtutis naturam agnoscit in gestis, naturae veritatem profitetur in nomine. Tanta ratio veritatis, et tanta vis fidei est, ut vincat voluntatem veri necessitas, et Christum Dominum gloriae aeternae vere Dei filium esse, nec qui crucifixerat denegaret. 173-174 LIBER eptimus hic nobis adversum novae haereseos vesanam temeritatem liber scribitur: caeteris qui
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ maneas: aquibus non diuersus sis
uoluntate. Eadem enim filium dei eũ ẽẽ
impietate tu negas: illi tamen eo crimine
minore quod nesciunt. Nesciunt enimde
ambigunt. Tu quia xp̃m non potes nesci¬
re de maria: xp̃m tameu dei filium esse ñ
predicas. Illis in eo quod nesciunt potest
ad huc intuto salus esse sicredant: tibi
iam omnia clausa sunt ad salutem. qui
negas quod ignorare iam non potes Non
enim ignoras esse filium dei usq adeout
ad optionis nomen in dulgeas. ut creaturã
comnuncupatam filium mentiaris. Na¬
turam autem quantum inte est aufereis.
auferres quoq si tibi liceret et nom̃. Sed
quia id ñ licet: naturam nominis ñ relmqͥs.
uiente uento et turbato mari in uerbi ius¬
su erat restituta tranquillitas: ut et tu
uerum dei filium confitereris et eorum
uoce utereris. uere filius dei est. Sed te
seuiens spiritus in naufragium uitȩ rapit:
& mentis tuȩ motibus tamquam fluctuo¬

Expanded text:
tentiae maneas, a quibus non diversus sis tentiae maneas, a quibus non diversus sis voluntate? Eadem enim filium Dei eum esse impietate tu denegas. Illi tamen eo crimine minore, quod nesciunt. Nesciunt enim deambigunt. Tu quia Christum non potes nescire de Maria, Christum tamen Dei filium esse non praedicas. Illis, in eo quod nesciunt, potest adhuc in tuto salus esse si credant: tibi jam omnia clausa sunt ad salutem, qui negas quod ignorare jam non potes. Non enim ignoras esse filium Dei; usque adeo ut adoptionis nomen indulgeas, ut creaturam connuncupatam filium mentiaris. Naturam autem quantum in te est auferens, auferres quoque si tibi liceret et nomen. Sed quia id non licet, naturam nomini non relinquis: viente vento et turbato mari, in verbi jussu erat restituta tranquillitas, ut et tu verum Dei filium confitereris, et eorum voce utereris: Vere filius Dei est . Sed te saeviens spiritus in naufragium vitae rapit, et mentis tuae motibus tamquam fluctuo
Abbreviated transcription (Latin):
homine est: non indei filio. Nam non qͥo
xp̃c dei filius sit ambigitur: atq ita dum in¬
terrogant an hic sit. tamen quod xp̃c di fi
lius sit non negatur. Et qua tandem rogo
tu istud fide denegas. quod ne ipsi quidem
negant qui nesciunt: Cum enim ꝑfecta
scientia sit. xp̃o di filium ante secula ma¬
nentem etiam exuirgine nosse natum: ipsi
quoq qui demarie natum nesciunt. dei ta¬
men filium esse non nesciunt. Et uide inqͥ te
nagando filium dei: iudaicȩ impietatis con¬
sortio iniscuisti. Quam enim illi dampnatio¬
nis in eum causam detulerint: testantur
dicentes. Et scd̾m legem debet inori qm̃ filiũ
dei se fecit. An ne non hoc etiam impiȩ tue
opybrium uocis est cur se filium dicat
quem tu asseras creaturam. Ille dei confi¬
tendo se filium reus mortis ab his iudica¬
tur. tu eum dei filium negando quero qͥd
uidices. Professio enim eius. ita uideis ut tͣ
displicet. In terrogo an diuerse ab eis sen¬

Expanded text:
homine est, non in Dei filio. Nam non quod homine est, non in Dei filio. Nam non quod Christus Dei filius sit ambigitur: atque ita dum interrogatur an hic sit, tamen quod Christus sit Dei filius non negatur. Et qua tandem, rogo, tu istud fide denegas, quod ne ipsi quidem negant qui nesciunt? Cum enim perfecta scientia sit, Christum Dei filium ante saecula manentem, etiam ex virgine nosse natum; ipsi quoque, qui de Maria natum nesciunt, Dei tamen filium esse non nesciunt. Et vide in quod te, negando filium Dei, Judaicae impietatis consortium miscuisti. Quam enim illi damnationis in eum causam attulerint testantur, dicentes: Et secundum legem debet mori, quoniam filium Dei se fecit . Anne non hoc etiam impiae tuae vocis opprobrium est, cur se filium dicat, quem tu esse asseras creaturam? Ille, Dei confitendo se filium, reus mortis ab his judicatur: tu, eum Dei filium negando, quaero quid judices? Professio enim ejus ita Judaeis, ut tibi displicet. Interrogo an diversae ab eis sen
Abbreviated transcription (Latin):
scierunt: Dignum enim est hereticos
non iam apłicis doctrinis sedemonũ ore
coniunci. Clamant enim et sepe claman.
Quid michi et tibi ẽ iħu fili di altissimie
Inuitis ueritas elicuit confessionem: et
naturȩ potestatem testatur dolor obedien¬
di. Uirtute uincuntur. cum possessa diu
corpora deserunt: honorem reddunt. dũ
naturam confitentur. Dei se inter hȩc fili¬
um xꝑc. et oꝑe testatur et nomine. Unde
tibi inter istas confitentium demonũ uoce᷑.
oheretice nomen creaturȩ indulgentia
nesciunt disce: ut impietatem tuam ipsa il¬
la ignorantium necessaria ꝓfessio arguat.
Nãq cum iudĩ xp̃m corporeum nescirẽt.
scirent tamen eum qui xꝑs esset ẽẽ filium
dei: cum aduersus eum testib sine ulla ue¬
ritatis assertione uterentur. sacerdos eum
ita interrogat. Tũ es xp̃s filius dei benedictie
Sacramentum nescientes. naturam tamen
dei sit: sed an hic sit xp̃s filius di. Error in

Expanded text:
scierunt? Dignum enim est haereticos scierunt? Dignum enim est haereticos non jam apostolicis doctrinis, sed daemonum ore convinci. Clamant enim, et saepe clamant: Quid mihi et tibi est, Jesu, fili Dei altissimi ? Invitis veritas elicuit confessionem, et naturae potestatem testatur dolor obediendi. Virtute vincuntur, cum possessa diu corpora deserunt: honorem reddunt, dum naturam confitentur. Dei se inter haec filium Christus et opere testatur et nomine. Unde tibi inter istas confitentium daemonum voces, o haeretice, nomen creaturae et indulgentia nesciunt disce; ut impietatem tuam ipsa illa ignorantium necessaria professio arguat. Namque cum Judaei Christum corporeum nescirent, scirent tamen eum qui Christus esset esse filium Dei; cum falsis adversus eum testibus sine ulla veritatis assertione uterentur, sacerdos eum ita interrogat: Tu es Christus filius Benedicti ? Sacramentum nescientes, naturam tamen ei filius sit, sed an hic sit Christus filius Dei. Error in
Abbreviated transcription (Latin):
nolens manere: ita ait. Et uidisti eum:
et qui tecum loquitur ipse est. Nunqͥd
ab hoc sicut ceteris dñs qui orabant sam¬
tates. confessionem fidei ad salutem meren¬
dam poposcit : Non utiq. nam hec iam
ad cecum uidentem locutus est: sed obid
tantum ut responderet ille credo dñe. qͥa
responsionis fides non cecitatis sanitatem
esset allatura sed uitȩ. Et uirtutem dicti
huius diligenter retractemus. Interro¬
gat dñs: tu credis in filium dei. Siutiq
sola xꝑi qualiscumq confessio fidei esset
consuminatio: dictum fuisset. tu credis
inxꝑm. Sed quia hereticis pene omnib
hoc nomen in ore esset futurum. ut xꝑm
confiterentur. et filium tam̃ uegarent: id
quod xꝑo ꝓprium est ad fidem poscit᷑.
id ẽ ut credat᷑ in dĩ filium. Credidisse aũ
in dei filium quid ꝓficit. si credatur in
creatura. cum a nobis fides inxꝑo non
creaturȩ dei. s filii postuletur. An ne¬
buius nominis ꝓprietatem demones ne¬

Expanded text:
nolens manere, ita ait: Et vidisti eum, nolens manere, ita ait: Et vidisti eum, et qui tecum loquitur, ipse est . Numquid ab hoc sicut a caeteris Dominus, qui orabant sanitates, confessionem fidei ad salutem merendam reposcit? Non utique. Nam haec jam ad caecum videntem locutus est; sed ob id tantum, ut responderet ille: Credo Domine ; quia responsionis fides non caecitatis sanitatem esset allatura, sed vitae. Et virtutem dicti hujus diligenter retractemus. Interrogat Dominus, Tu credis in filium Dei? Si utique sola Christi qualiscumque confessio fidei esset consummatio; dictum fuisset, Tu credis in Christum? Sed quia haereticis pene omnibus hoc nomen in ore esset futurum, ut Christum confiterentur, et filium tamen negarent; id quod Christo proprium est ad fidem poscitur, id est, ut credatur in Dei filium. Credidisse autem in Dei filium quid proficit, si credatur in creaturam; cum a nobis fides in Christo, non creaturae Dei, sed filii postuletur? hujus nominis proprietatem daemones ne
Abbreviated transcription (Latin):
Martha deprecans fr̃ĩs sui uitam: int̾ro¬
gata an ita crederet. ita credidit. Quam
rogo uel aquo uitam expectat hoc dene¬
gans. cum sola sit uita sic credere: Mag¬
num est enim fidei huius sacramentum.
et ꝑfecta confessionis istius beatitudo ẽ.
et naturȩ dampnum. naturȩ dñs exeme¬
rat: ut qui cecus hic ad głam dei natꝰ
fuerat. ut in xp̃i oꝑe dei opus possit in¬
telligi. non expectata ab eo fuit fides con¬
fessionis: s qui in receptis oculis aucto¬
rem sibi tanti muneris nesciebat. me¬
ruit hoc postea ut fidem disceret. Non
enim cecitatis depulsio uitȩ ȩternitatẽ
afferebat. Ob quod dũs iam sanum et
desinagoga eiectum interrogat dicens.
Tu credis in filium dei : Ne dampnum
sibi putaret ẽẽ se carere synagoga cui
cum ille in certus et iam nc̃ respondisset
quis es dñe ut credam ineum: ignoratio¬
nem eius quem post oculoꝵ recuꝑationẽ
tantȩ fidei intelligentia munerabitur

Expanded text:
Martha deprecans fratris sui vitam, interroMartha deprecans fratris sui vitam, interrogata an ita crederet, ita credidit. Quam, rogo, vel a quo vitam exspectat hoc denegans, cum sola sit vita sic credere? Magnum est enim fidei hujus sacramentum, et perfecta confessionis istius beatitudo est. et naturae damnum naturae Dominus 169 exemerat. Et quia caecus hic ad gloriam Dei natus fuerat, ut in Christi opere Dei opus posset intelligi, non exspectata ab eo fuit fides confessionis: sed qui in receptis oculis auctorem tanti sibi muneris nesciebat, meruit hoc postea ut fidem disceret. Non enim caecitatis depulsio vitae aeternitatem afferebat. Ob quod Dominus jam sanum, et de synagoga ejectum interrogat dicens: Tu credis in filium Dei ? Ne damnum sibi putaret esse, se carere synagoga, cuicum ille incertus etiamnum respondisset, Quis est, Domine, ut credam in eum ? ignorationem ejus, quem post oculorum recuperationem tantae fidei intelligentia munerabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
linquum nomen excludat. Nam cum
his antixp̃c ipse sit xp̃s: quia filii ꝓprie¬
tatem creatura non habet: et dei se ille
filium mentiatur. Et ꝑhoc aquibus hic
dei filius iam negatur: ab his tunc xp̃s il
expetis. et qua salutis tuȩ fiducia crea-¬
turam esse xꝑm potius quam filium
blasphemo ore contendis: Oportuerat
te ex euangeliis nosse ac tenere: fidei huiꝰ
sacramentum. Nam cum dñs posset omĩa:
tamen in uno quoq eoꝵ qui orabant oꝑa¬
tionis suȩ effectum meritum uoluit esse
confessionis. Neq enim ei uircutem qͥ
dei uirtus est. confessio orantis addebat:
sed fidei erat premium boc muereri. Nãq
cum martham ragantem ꝓlazaro int̾ro¬
garet. an eos qui inse credidissent mori
non crederet in ȩterntm: at illa consci¬
entiȩ suȩ fidem elocuta est dicens. Utiq
dñe. Ego credidi quia tues xꝑc filius d̃i.
qui in hunc mundum uenisti. Confessio
hȩc ȩternitas est: et fides ista ñ morit᷑.

Expanded text:
liquum nomen excludat. Nam cum liquum nomen excludat. Nam cum istus ipse sit Christus; quia filii proprietatem creatura non habeat, et Dei se ille filium mentiatur: et per hoc a quibus hic Dei filius jam negatur, ab his tunc Christus illexpetis? Et qua salutis tuae fiducia creaturam esse Christum potius quam filium blasphemo ore contendis? Oportuerat te ex Evangeliis nosse ac tenere fidei hujus sacramentum. Nam cum Dominus possit omnia, tamen in unoquoque eorum, qui orabant operationis suae effectum, meritum esse voluit confessionis. Neque enim ei virtutem, qui Dei Virtus est, confessio orantis addebat: sed fidei erat praemium, hoc mereri. Namque cum Martham rogantem pro Lazaro interrogavit, an eos qui in se credidissent mori non crederet in aeternum, ad illa conscientiae suae fidem elocuta est dicens, Utique, Domine, ego credidi quia tu es Christus filius Dei, qui in hunc mundum venisti ; confessio haec aeternitas est, et fides ista non moritur.
Abbreviated transcription (Latin):
manus hic error. neq in negando dei filio
uitium ignorantiȩ est. ubi ignorari ñ licet
quod negatur. Creatura ex nichilo subsis¬
tens dei filius dicitur. Hoc si nec pater
locutus est. nec filius testatus est. nec apl̃s
predicauit: tamen audere loqui hoc est
xꝑm non ignorare tantummodo sed odisse.
Cum enm pater de filio fuo dicat hic est.
et filius de se dicat qui tecum loquitur
ipse est. et petrus confiteatur tu es. et io¬
hannes testetur. hic uerus est.sed et pau¬
lus non desistat predicare de ꝓprio filio:
non intelligo aliud quam negandi esse
odium. ubi imꝑitiȩ error non excusatur
in crimine. Loquitur hȩc interim. loqui¬
tur plane ꝑaduentus sui ꝓphetas. et
preuios. ipse ille qui postea erit in antixͦ
locuturus. salutarem fidei confessionem
his temptamentis nouis inquietans: ut
primum conscientiȩ nr̃ȩ qua ita credimꝰ
intelligentiam filii uaturalis euellat. dein¬
de ipsũ illum quod adoptiuum erit re-¬

Expanded text:
manus hic error, neque in negando Dei filio manus hic error, neque in negando Dei filio vitium ignorantiae est, ubi ignorari non licet quod negatur. Creatura ex nihilo subsistens Dei filius dicitur. Hoc si nec Pater locutus est, nec Filius testatus 168 est, nec Apostolus praedicavit, tamen audere eloqui, hoc est Christum non ignorare tantummodo, sed odisse. Cum enim pater de filio suo dicat, Hic est ; et Filius de se dicat, Qui tecum loquitur, ipse est ; et Petrus confiteatur, Tu es ; et Joannes testetur, Hic verus est ; et Paulus non desistat praedicare de proprio: non intelligo aliud quam negandi esse odium, ubi imperitiae error non excusatur in crimine. Loquitur haec interim, loquitur plane per adventus sui prophetas ac praevios ipse ille, qui postea erit in antichristo locuturus: salutarem fidei confessionem his tentamentis novis inquietans, ut primum conscientiae nostrae, quia ita eredimus, intelligentiam filii naturalis avellat; deinde ipsum illud, quod adoptivum erit, re
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑtato neq ꝓcreatis creaturȩ : sed palieniˢ
suo. ꝓconnuncupandis ꝓprio. Quere
uirtutem dicti: ut magnitudinẽ carita¬
tis intelligas. Quid sit ꝓprium expende.
ne ignores ueritatem. Nunc enim apls
proprium ait filium: cum in multis uel
suum. uel eius sepe dixisset. Et quamuis
multi codices ꝑtranslatorum simplicem
intelligentiam in hoc loco ꝓprio filio. suo
filio conscriptum habeant. tamen greci¬
tas qua liugua apłs ẽ locutus: ꝓprium
nc̃ magis quam suum nuncupat. licet
communis intelligentiȩ sensus non satis
interꝓprium et suum differat. Uerũ apłs
cum incȩteris aliis dictis suum filiũ com¬
memorasset quod est grece. Ton eay Toyy¬
on: tamen hoc in loco scd̃m quod ait. oc to¬
non peꝑcit nature ueritatem significant᷑
expressit. ut qui suꝑius filios plures ꝑsp̃m
ad optionis demonstrasset: nc̃ unigenitũ
dm̃ filium ꝓprietatis ostenderit. Non est hu¬

Expanded text:
optato, neque pro creatis creaturae, sed pro alienis optato, neque pro creatis creaturae, sed pro alienis suo, pro connuncupandis proprio. Quaere virtutem dicti; ut magnitudinem charitatis intelligas. Quid sit proprium expende; ne ignores veritatem. Nunc enim Apostolus proprium ait filium, cum in multis vel suum, vel ejus saepe dixisset. Et quamvis multi codices, per translatorum simplicem intelligentiam, in hoc loco pro proprio filio, suo filio conscriptum habeant: tamen graecitas, qua lingua Apostolus est locutus, proprium nunc magis quam suum nuncupat. Et licet communis intelligentiae sensu non satis inter proprium et suum differat; verum Apostolus, cum in caeteris aliis dictis suum filium commemorasset, quod est graece, τὸν ἑαυτοῦ υἱὸν, tamen in hoc loco secundum quod ait, ὅς n pepercit, naturae viritatem significanter expressit: ut qui superius filios plures per spiritum adoptionis demonstrasset, nunc unigenitum Deum filium proprietatis ostenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
pater.Fidei nr̃e ꝑsacramentum regenera¬
tionis hoc nomen est. Et ꝓfessio nr̃a nob̾
prestat ad optionem. filios enim dei oꝑa
tur a nobis potius abba pater. quam ex
naturȩ manet ꝓprietate: quia extra na¬
turȩ ꝓprietatem est uocis officium. et dici
atq esse. non idem est. At uero quȩ defilio¬
dei apłi fides sit: intelligamus. Nam cũ
omni quem habuit ad eccłe doctrinam
sermone. nunquam patrem sine filii con¬
fessione loqueretur. tamen ut ueritatem
nominis huius quanta posset humani ser¬
monis significatione monstraret:ait. Quid
ad hec: Si deus ꝓnobis quis contra nos: Q
filio ꝓprio non peꝑcit sed tradidit eum ꝓ
nobis. Nunquid nam etiam nc̃ adoptio¬
nis in eo erit nuncupatio. in quo ꝓprieta¬
tis est nomen: Apłs eñi uolens caritatẽ¬
dei erga nos ostendere: ut magnificen¬
tia dei dilectionis excomparationis gen̾e
nosceretur: non peꝑcisse dm̃ ꝓprio filio
suo docuit. Non utiq ꝓadoptandis ad¬

Expanded text:
ae per sacramentum regenerationis hoc nomen est: et professio nostra nobis praestat adoptionem. Filios enim Dei, opetur a nobis potius Abba pater, quam ex naturae manet proprietate; quia extra naturae proprietatem est vocis officium, et dici atque esse non idem est. 45. Filius Dei Apostoli fides sit, intelligamus. Nam cum omni, quem habuit ad Ecclesiae doctrinam, sermone numquam Patrem sine Filii confessione loqueretur; tamen ut veritatem nominis hujus quanta posset humani sermonis significatione monstraret: ait, Quid ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui filio proprio non pepercit, sed tradidit eum pro nobis . Num quidnam etiam nunc adoptionis in eo erit nuncupatio, in quo proprietatis est nomen? Apostolus enim volens charitatem erga nos Dei ostendere, ut magnificentia Dei dilectionis ex comparationis genere nosceretur, non pepercisse Deum proprio filio suo docuit: non utique pro adoptandis ad
Abbreviated transcription (Latin):
obtinet quam unius. Apłica gͥ fides siue
patrem predicabit. predicabit dm̃ unũ:
siue filium conficebitur. confitebitur de¬
um unum: quia et eadem et indissimił
dei natura sit in utroq: & quod dum
& pater deus & filius d̃s est. & unum sit
naturȩ nomen utriusq: unum utrũq
significat. Nam exdeo d̃s. uel indeo d̃s:
nec duos deos ꝑficit. cum unus ex uno
in natura et nomine maneat unius: nec
in solitarium dm̃ deficit. cum unus &
unus in significatione non solus sit. Hi
menti doctrinam reliquid: nec nos inam¬
biguȩ intelligentie deseruit errore. Et
audiamus eum omnem fidei huiꝰ cogniti-¬
onem: apłis reuelantem. Ait enim. Ego
sum uia. & ueritas. & uita. Nemo uenit
ad patrem nisi ꝑ me. Si scitis me: & pa¬
trem meũ scitis. & amodo scietis eum et
uidistis eum. Ait illi philippus. Dñe osten¬
de nobis patrem & sufficit nobis. Dicit
ei ihc. Tanto tempore uobiscum sum &
non nostis me. Philippe: qui me uidit

Expanded text:
obtinet quam unius. Apostolica igitur fides, sive obtinet quam unius. Apostolica igitur fides, sive Patrem praedicabit, praedicabit Deum unum; sive Filium confitebitur, confitebitur Deum unum: quia et eadem atque indissimilis Dei natura sit in utroque, et quod dum et Pater Deus et Filius Deus est, et unum sit naturae nomen utriusque, unus utrumque significat. Nam ex Deo Deus, vel in Deo Deus, nec deos duos perficit, cum unus ex uno in natura et nomine maneat unius; nec in solitarium Deum deficit, cum unus et unus in significatione non solus sit. 33.menti doctrinam reliquit, nec nos in ambiguae intelligentiae deseruit errore. Et audiamus eum omnem fidei hujus cognitionem Apostolis revelantem: ait enim : Ego sum via et veritas et vita: nemo venit ad Patrem, nisi per me. Si scitis me, et Patrem meum scitis: et a modo scietis eum, et vidistis eum. Ait illi Philippus: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Dicit ei Jesus: Tanto tempore vobiscum sum, et non nost
Abbreviated transcription (Latin):
quia non nisi expatre sit filius. Inunius
itaq confessione non unus est: dum le pa¬
trem consummat filius: & filii expatre na¬
tiuitas est. Non demutatur autem ꝑna
duitatem natura: ne scd̃m similitudi¬
nem generis sui eadem sit. Eadem autem
ita est: ut ꝑnatiuitatem & generationẽ
uterq potius unum confitendus sit ee̾ ñ
unum predicare sine uno: aut singula¬
Naturam quoq diuersam deputet ad
utrumq: qui nesciat patrem & filium
quod unum sint predicatos. Deleant he¬
retici euangelicam filii de se ꝓfessionem.
ego in patre & pater in me: ut possint uł
duos deos predicare uel solum. Non sufl
naturarum significationes in nature umꝰ
ꝓprietate: nec duos deos dei ex deo ueritas
ꝑficit. nec singularem dm̃ dei patitur na¬
tiuitas: nec non unum sunt qui inuicẽ
sunt. In uicem autem sunt cum unus ex
uno est: quia neq unus uni aliud ꝑge
neratiouem quam quod suum est dedit:
neq unus ab uno aliud ꝑnatiuitatem

Expanded text:
quia non nisi ex patre sit filius. In unius quia non nisi ex patre sit filius. In unius itaque confessione non unus est: dum et patrem consummat Filius, et Filii ex Patre nativitas est. Non demutatur autem per nativitatem natura, ne secundum similitudinem generis sui eadem sit. Eadem autem ita est, ut per nativitatem et generationem uterque potius unum confitendus sit esse, non unum praedicare sine uno: aut singulaNaturam quoque diversam deputet ad utrumque, qui nesciat Patrem et Filium quod unum sint praedicatos. Deleant haeretici evangelicam Filii de se professionem, Ego in Patre, et Pater in me: ut possint vel duos deos praedicare, vel solum. Non sunt naturarum significationes in naturae unius proprietate: nec duos deos Dei ex Deo veritas perficit, nec singularem Deum Dei patitur nativitas, nec non unum sunt qui invicem sunt. Invicem autem sunt, cum unus ex uno est: quia neque unus uni aliud per generationem quam quod suum est dedit, neque unus ab uno aliud per nativitatem
Abbreviated transcription (Latin):
est nisi ex patre natiuitas. dum in deũ
alterum natura uel exterior uel dissi¬
milis non subsistit. dum ds ex deo maneis
non est aliunde quod ds ẽ. Infer duos si
occasio patet fidei ȩccłiȩ deos: aut solita¬
rium dm̃ uel falsa saltim mentire ratio¬
ne. filium si potes apatre absq natiuitatis
tantum confessa ueritate discerne. filius
inpatre est & in filio pater: non ꝑtransfu¬
sionem refusionemq mutuam. sed ꝑuiuen¬
tis naturȩ ꝑfectam natiuitatem. Ita in deo
patre et deo filio. neq duos cognominabis
deos: quia inunum uterq sunt. neq sin¬
gularem predicabis quia uterq non unꝰ
est. Non habet gͥ fides apłica duos deos
quici nec duos patres habet nec duos fi¬
lios. Confitendo patrem confessa filium
est: credens infilium credidit & inpatrem.
quia & nomen patris habet inse filii no¬
men Non enim nisi ꝑfilium pater est: &
significatio filii demonstratio patris est.

Expanded text:
est nisi ex patre nativitas, dum in Deum est nisi ex patre nativitas, dum in Deum alterum naturae vel exterior vel dissimilis non subsistit, dum Deus ex Deo manens non est aliunde quod Deus est. Infer duos, si occasio patet, fidei Ecclesiae deos: aut solitarium Deum vel falsa saltem mentire ratione: Filium, si potes, a Patre absque nativitatis tantum confessa veritate discerne, Filius in Patre est, et in Filio Pater, non per transfusionem refusionemque mutuam, sed per viventis naturae perfectam nativitatem. Ita in Deo patre et in Deo filio neque duos connumerabis deos, quia unum uterque sunt; neque singularem praedicabis, quia uterque non unus est. Non habet igitur fides apostolica duos deos, quia nec duos patres habeat, nec duos filios. Confitendo patrem, confessa filium est: credens in filium, credidit et in patrem: quia et nomen patris habet in se filii nomen. Non enim nisi per filium pater est; et significatio filii, demonstratio patris est:
Abbreviated transcription (Latin):
sit intelligi: iccirco scd̃m illud iam etiã
superius memoratum a nobis dñi dictũ
timauimus hȩc ꝓparte in serere compa¬
tationis exempla. ne mentiri de ꝑfessioẽ
sua existimaretur: cum diuinȩ nobis
ꝓfessionis intelligentiam exaliquo natu¬
ralia creaturarum aliquomodo exempla
in separabilis atq indissimilis unitatẽ
& sacramentum natiuitatis ostendens: ait.
Ego & pater unum sumus. Et quia calũꝑ¬
nia dicti tanquam insolentis existeret:
ut conscientiam potius nature demon¬
straret in dicto. subiecit. Dicitis quia blas
tem naturȩ ex natiuitate esse contestars.
At uero ut natiuitatis fidem ꝓfessio ab¬
soluta firmaret. nec naturȩ tam̃ affer¬
ret natiuitas ꝓfessa discidium: hanc po¬
tius responsionis suȩ tenuit absolutio¬
nem. Operibus credite: qm̃ pater in me et
ego inpatre. Quid hic non naturale ac ꝑ¬
prium sub sacramento natiuitatis osten¬
sum est: Insunt sibi inuicem: dum ñ

Expanded text:
set intelligi: idcirco secundum illud jam etiam set intelligi: idcirco secundum illud jam etiam superius memoratum a nobis Domini dictum: timavimus haec pro parte inserere comparationis exempla: ne mentiri de professione sua existimaretur, cum divinae nobis professionis intelligentiam ex aliquo naturalia creaturarum exempla inseparabilis atque indissimilis unitatem et sacramentum nativitatis ostendens, ait, Ego et Pater unum sumus. Et quia calumnia dicti tamquam insolentis exsisteret; ut conscientiam potius naturae demonstraret in dicto, subjecit, Dicitis quia blasptem naturae ex nativitate esse contestans. At vero ut nativitatis fidem professio absoluta firmaret, nec naturae tamen afferret nativitas professa dissidium; hanc totius responsionis suae tenuit absolutionem, Operibus credite, quoniam Pater in me, et ego in Patre. Quid hic non naturale ac proprium sub sacramento nativitatis ostensum est? Insunt sibi invicem, dum non
Abbreviated transcription (Latin):
nunc utrum diuisio ac separatio sit cũ
ignis exigni est. Aut nunquid ab scidit᷑
natura ne maneat. aut non sequitur na-
tura ne insit. cum accenso lumine ex lu¬
mine ꝑquendam quasi natiuitatis ꝓfe¬
ctum. naturȩ nulla desectio sit. et tam̃
sit lumen ex lumine: Aut nunqͥd hoc
non manet in eo quod exsese sine defecti¬
one subsistit: Aut hoc non est in eo unde
non recessum est. sed cum unitate sub¬
stantiȩ naturalis exiuit: Et quero an¬
ne non unum sint. cum lumen ex lumi¬
ne. nec diuisione separabile sit nec genere
fidei tantum comparata sint non etiam
ad dei dignitatem: ut non potius ad in¬
telligentiam in uisibilium excomparabili¬
bus sumeremus: non utiq ut aliquod
naturȩ dei satis faceret comparationis ex¬
emplum. cum dignum et iustum essẽt
testanti deo de se credere. Sed quia simpli¬
cioꝵ fidem furor hereticus turbaret ut
id de deo credi non oporteret quod diffi¬
cile nisi ꝑcorpoream comparationem pos¬

Expanded text:
nunc utrum divisio ac separatio sit, cum nunc utrum divisio ac separatio sit, cum ignis ex igne est? Aut nunquid absciditur natura, ne maneat? Aut non sequitutura ne insit, cum accenso lumine ex lumine per quemdam quasi nativitatis profectum naturae nulla desectio sit, et tamen sit lumen ex lumine? Aut numquid hoc non manet in eo, quod ex sese sine desectione subsistit? Aut hoc non inest in eo, unde non recisum est, sed cum unitate substantiae naturalis exivit? Et quaero anne non unum sint, cum lumen ex lumine nec divisione separabile sit, nec genere fidei tantum comparata sint, non etiam ad Dei dignitatem, ut nos potius intelligentiam invisibilium ex corporalibus sumeremus, non utique ut aliquod naturae Dei satisfaceret comparationis exemplum: cum dignum et justum esset testanti de se Deo credere. Sed quia simpliciorum fidem furor haereticus turbaret, ut id de Deo credi non oporteret, quod difficile, nisi per corpoream comparationem, pos
Abbreviated transcription (Latin):
totum quod est uiuit. Deus enim uita
est. & exuita non potest quicquam esse
nisi uiuum: neq ex diriuatione sed ex
uirtute natiuitas est. Ac sidum totum
quod est uiuit. & dum totum quodex
eo nascitur uirtus est habet natiuitatẽ
non habet demutationem: & imꝑtit ꝓ¬
fectum. nec amittit naturam: dum et
natiuitatem quam dedit ꝑ indiscrete
naturȩ similitudinem sequitur et nati¬
uitas eam quȩ uiuens ex uiuente ẽ: na¬
autem ꝓparte fidei huius significationẽ
ignis in se ignem habens: et igni ignis ma¬
nens. Nam cum sit in eo splendor lumi¬
nis. naturȩ calor. uirtus urendi. mobili¬
tas estuendi: totum tamen ignis est. et
hȩc uniuersa una natura est. Habet qͥdẽ
ex infirmitate quod ꝑmateriem subsistit
ac uiuit. et cum ea ꝑ quam uixerat defic̃.
Sed hoc quod in corporabile dei est ex com¬
parationum parte cognoscimus ut non in¬
credibile in dm̃ sit quod ꝓparte aliqua in
terrenis reꝑiatur elementis. Quero itaq

Expanded text:
totum quod est vivit. Deus enim vita totum quod est vivit. Deus enim vita est: et ex vita non potest quidquam esse nisi vivum. Neque ex derivatione, sed ex virtute nativitas est. Ac sic dum totum quod est vivit, et dum totum, quod ex eo nascitur, virtus est; habet nativitatem, non habet demutationem; et impertit profectum, nec amittit naturam: dum et nativitatem quam dedit per indiscretae naturae similitudinem sequitur, et nativitas eam, quae vivens ex vivente est, naautem pignis in se ignem habens, et in igne ignis manens. Nam cum sit in eo splendor luminis, naturae calor, virtus urendi, mobilitas aestuandi, totum tamen ignis est, et haec universa una natura est. Habet quidem ex infirmitate quod per materiam subsistit ac vivit, et cum ea per quam vixerat, deficit. Sed hoc quod incorporale Dei est ex comparationum parte cognoscimus, ut non incredibile in Deum sit, quod pro parte aliqua in terrenis reperiatur elementis. Quaero itaque
Abbreviated transcription (Latin):
intelligententiȩ nr̃e sensum formis com¬
parabilibus erudiri. Humane natiuita¬
tis conscientiam consulo: utrum ñ intra
patres inaneat origo naseentium. Nã
tam & si elementa illa in anima ac tur¬
pia quibus nascendi cause inchoantur.
in hominem alterum effluant: ꝑ nat᷑e
tamen uirtutem intra inuicem ma¬
nent. dum & ꝑdatam naturȩ eiusdem
originem nascentem sequitur ille qui
gignit: & ꝑ acceptam natiuitatem cuiꝰ
uirtus. & si diriuetur non tamen aufe¬
ratur ingignente. si manet ille qͥ nasci-¬
tur. Et hoc quidem tantum adhuma-¬
nȩ natiuitatis intelligentiam cominemora¬
tum a nobis sit. non etiam ad ꝑfec̾tum in
unigenito deo natiuitatis exemplum. ꝙr
naturȩ humanȩ in firmitas ex disparib
comparatur. et ex in animis continetur
aduitam. Nec statim in ea quod gignit᷑.
uiuit. neq totum uiuit ex uita: cum in
ea multa sint quȩ sine naturȩ suȩ sen¬
su cum excreuerint desecentur. Indeo uͦ.

Expanded text:
intelligentiae nostrae sensum formis corintelligentiae nostrae sensum formis corporalibus erudiri. Humanae nativitatis conscientiam consulo, utrum non intra patres maneat origo nascentium. Nam tametsi elementa illa inanima ac turpia, quibus nascendi causae inchoantur, in hominem alterum effluant, naturae tamen virtute intra se invicem manent: dum et per datam naturae ejusdem originem, nascentem sequitur ille qui gignit; et per acceptam nativitatem, cujus virtus etsi derivetur, non tamen aufertur, in gignente se manet ille qui nascitur. Et hoc quidem tantum ad humanae nativitatis intelligentiam commemoratum a nobis sit, non etiam ad perfectum in unigenito Deo nativitatis exemplum: quia naturae humanae infirmitas ex disparibus comparatur, et ex inanimis continetur ad vitam. Nec statim in ea quod gignitur vivit, neque totum vivit ex vita; cum in ea multa sint, quae sine naturae suae sensu, cum excreverint, desecentur. In Deo vero
Abbreviated transcription (Latin):
deus et naturȩ ȩternȩ uiuentis potestaᷤᷤ
est: et quod cum sacramento scientiȩ
suȩ ex eo nascitur. non potuit aliud na¬
tum esse quam uiuens. Nam cũ ait.
sicut misit me uiuens pater. & ego ui-
uo ꝑpatrem: docuit uitam in se ꝑuiuen¬
tem patrem in esse. De hinc cum dicit.
sicut enim pater habet uitam in se. sic
& filio dedit uitam habere in semetipso:
omnia uiua sua ex uiuente testatus ẽ.
Quod autem ex uiuo uiuum natum est:
habet natiuitatis ꝓfectum sine nouita¬
de naturȩ. Non eñĩ nrouum est. qͦd ex
iuuo generatur in uiuum: quia nec
ex nichilo adnatiuitatem uita quesita
est. & uita quȩ natiuitatem sumit ex
uita. necesse ẽ ꝑ naturȩ unitatem et ꝑ¬
fecte atq inenarrande natiuitatis sacra¬
mentum. ut et in uiuentem uiuat. &
in se habeat uita uuuentem. Ad monu¬
isse nos in exordio sermonis nr̃i memi¬
nimus humanas comparationes diuinis
non satis facere exemplis: tamen ꝓparte

Expanded text:
Deus, et aeterna naturae viventis potestas Deus, et aeterna naturae viventis potestas est: et quod cum sacramento scientiae suae ex eo nascitur, non potuit aliud natum esse quam vivens. Nam cum ait, Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo per Patrem ; docuit vitam in se per viventem Patrem inesse. Dehinc cum dicit, Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic et Filio dedit vitam habere in semetipso ; omnia viva sua ex vivente testatus est. Quod autem ex vivo vivum natum est, habet nativitatis profectum sine novitate naturae. Non enim novum est, quod ex vivo generatur in vivum; quia nec ex nihilo ad nativitatem vita quaesita est, et vita, quae nativitatem sumit ex vita, necesse est per naturae unitatem, et perfectae atque inenarrandae nativitatis sacramentum, ut et in vivente vivat, et in se habeat vitam viventem. isse nos in exordio sermonis 199 nostri meminimus, humanas comparationes divinis non satisfacere exemplis; tamen pro parte
Abbreviated transcription (Latin):
autem facio: & si michi non uultis cre¬
dere oꝑibus credite. ut sciatis & cognosca¬
tis qm̃ pater iume et ego ineo: hoc est
illud. dei filius sum: hoc est illud ego et
pater unum sumus. hȩc est natiuitatis
natura. hoc salutaris fidei sacramentũ:
non diuidere quod unum sunt. nec na¬
tiuitate adimere naturam. et ex uiuente
deo uiuentis dei ueritatem confiteri. N
enim ex compositis atq in animis deus
qui uita est subsistit: neq qui uirtus¬
est ex infirmis continetur. neq qui lux
est exobscuris coaptatur. neq qui sp̃c
est. ex disparibus formalis est. Totum in¬
eo quod est unum est: ut quod sp̃s est.
& lux et uirtus et uita sit : et quod ui¬
ta est. & lux et uirtus et sp̃c sit. Nam
qui ait ego sum & non de mutor: non
demutatur ex partibus. nec fit diuer¬
sus exgenere. Hȩc enim quȩ superius
significata sunt non expartibus in eo st̃:
sed totum hoc in eo unum et ꝑfectum.
omnia deus uiuens est. Uiuens igitur

Expanded text:
autem facio, et mihi non vultis creautem facio, et mihi non vultis credere, operibus credite; ut sciatis, et cognoscatis, quoniam Pater in me, et ego in eo . Hoc est illud, Dei filius sum; hoc est illud, Ego et Pater unum sumus. Haec est nativitatis natura: hoc salutaris fidei sacramentum, non dividere quod unum sunt, nec nativitati adimere naturam, et ex vivente Deo viventis Dei veritatem confiteri. Non enim ex compositis atque inanimis Deus, qui est, ex infirmis continetur: neque qui lux est, ex obscuris coaptatur: neque qui spiritus est, ex disparibus formalis est; totum eo quod est, unum est: ut quod spiritus est, et lux et virtus et vita sit; et quod vita est, et lux et virtus et spiritus sit. Nam qui ait, Ego sum, et non demutor ; non demutatur ex partibus, nec fit diversus ex genere. Haec enim, quae superius significata sunt, non ex partibus in eo sunt; sed totum hoc in eo unum et perfectum, omnia Deus vivens est. Vivens igitur
Abbreviated transcription (Latin):
& nati ex maria hominis dei filius non
intelligebatur: fides nobis intimatur
ex gestis cum ait. Si autem facio: & si mͥ
patris quȩ ipse efficit non uult. Quod si
facit oꝑa: & ꝑhumilitatem corporis fide
ꝓfessionis indignus operum fidem postu¬
lat: cur enim sacramentum nati homi¬
nis intelligentiam diuinȩ natiuitatis
impediat.cum diuma natiuitas omne opꝰ
suum sub ministerio assumptihominis
exequitur: Si ergo homini ꝑoꝑa non
creditur quod dei filius sit: credatur
operibus qͦd dei filius sit: quia negari
quod dei sint non possunt. Omne enim
in se filius dei habet nascendo quod dei
est: et iccirco opus filii opus patris ẽ.
quia natiuitas nec extra naturam eã
est. ex qua manet & naturam eam inse
habet unde subsistit. Faciens¬
igitur oꝑa patris. & postulans ut si sibi
non crederetur. uł ipsis crederetur: de¬
monstrare debuit quid esset operib
credendum. Nempe quod sequitur.si

Expanded text:
et nati ex Maria hominis, Dei filius non et nati ex Maria hominis, Dei filius non intelligebatur, fides nominis intimatur ex gestis, cum ait: Si autem facio, et mihi Patris quae ipse efficit, non vult. Quod si facit opera, et per humilitatem corporis fide professionis indignus est, operum fidem postulat. Cur enim sacramentum nati hominis, intelligentiam divinae nativitatis impediat; cum divina nativitas omne opus suum sub ministerio assumpti hominis exsequatur? Si igitur homini per opera non creditur quod Dei filius sit; credatur operibus quod Dei filii sint, quia negari quod Dei sint non possunt. Omne enim in se filius Dei habet nascendo, quod Dei est: et idcirco opus Filii opus Patris est, quia nativitas nec extra naturam eam est ex qua manet, et naturam eam in se habet unde subsistit. igitur opera Patris, et postulans ut si sibi non crederetur, vel operibus 198 ipsis crederetur, demonstrare debuit quid esset operibus credendum, nempe quod sequitur: Si
Abbreviated transcription (Latin):
testas comparatur: sola ei natiuitas filii
non impie psimilitu dinem creditur ȩqͣlis.
Nam qͥc quid extra eum est: cũ
contuimelia. ei honoratȩ uirtutis equa¬
bitur. Si enim aliquid quod non exipso
est reperiri ꝑotest simile ei ac uirtutis eiꝰ¬
dem: amisit priuilegium dei sub consor¬
tio equał. iamq non erit d̃s unus aquo
indiffens sit deus alius. At uero non ht̃
contumeliam ꝓprietatis equalita
quia suum est quod sui simile est. & ex se
est quod sibi ad similitudinem comparat᷑.
nec extra se est quod quȩ sua sunt. potest.
& ꝓfectus dignitatis ẽ genuisse potestatẽ.
nec alienasse naturam. Opera patris effic̃
filius: & ꝑ id credi se dei filium postulat.
Non est presumꝑtio arrogans: quȩ ꝓ¬
bari se non nisi ex his quȩ egerat poscit.
Gerere autem se non sua s quȩ patris
sunt testatur. ne ꝑmagnificentiam ge¬
storum naturȩ natiuitas auferatur.
Et quia subsacramento assumpti corꝑis.

Expanded text:
testas comparatur: sola ei nativitas filii testas comparatur: sola ei nativitas filii non impie per similitudinem creditur aequalis. Nam quidquid extra eum est, cum contumelia ei honoratae virtutis aequabitur. Si enim aliquid, quod non ex ipso est, reperiri potest simile ei ac virtutis ejusdem; amisit privilegium Dei sub consortio coaequalis; jamque non erit Deus unus, a quo indifferens sit deus alius. At vero non habet contumeliam, proprietatis aequalitas: quia suum est, quod sui simile est; et ex se est, quod sibi ad similitudinem comparatur; nec extra se est, quod quae sua sunt potest: et profectus dignitatis est, genuisse potestatem, nec alienasse naturam. Opera Patris efficit Filius; et per id credi se Dei filium postulat. Non est praesumptio arrogans, quae probari se non nisi ex his quae gerat poscit. Gerere autem se non sua, sed quae Patris sunt, testatur; ne per magnificentiam gestorum naturae nativitas auferatur. Et quia sub sacramento assumpti corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
Infrenis audatiȩ est desꝑata iam ꝑcon¬
scientiam salus: et extra pudorem est
ꝓfessa omnis impietas. Nam iam qͥsqͥs
nec erubescit stulticiȩ. ubi ꝑdidit religi¬
onem: His enim contradicere amentia
potius quam ignoratio est. Dñs dixerat.
ego et pater unum sumus. Natiuita¬
tis hoc sacramentum est: ut ꝑater &
filius in unitate nature sint. Et quia
naturȩ presumptio uocaretur in crimen:
presumendi ratio docetur ex causa. Ait
enim. Si non facio oꝑa patris: nolite cre¬
dere m.Si ñ oꝑa patris facit: non creden¬
duui ei est ꝓfitenti dei esse se filium. N
habet gͦ natiuitas nouam ȩternamq
naturam: quia ꝑid filiꝰ esse credendus ẽ.
quod oꝑa patris efficiat. Quid hic adop¬
tio. quid in dulgentia nominis loci in ue¬
nit. ne exnatura dei filius sit. cum dei fi¬
lius exnaturȩ paternȩ operibus creden¬
dus sit: Non exequatur ac similis ẽ.
deo creatura. neq ei nature alienȩ po¬

Expanded text:
Infrenis audaciae est desperata jam per conInfrenis audaciae est desperata jam per conscientiam salus, et extra pudorem est professa omnis impietas. Nam jam quis nec erubescit stultitiae, ubi perdidit religionem: his enim contradicere, amentia potius quam ignoratio est. Dominus dixerat, Ego et Pater unum sumus: nativitatis hoc sacramentum est, ut Pater et Filius in unitate naturae sint. Et quia naturae praesumptio vocaretur in crimen, praesumendi ratio docetur ex causa. Ait enim: Si non facio opera Patris, nolite credere mihi . Si non opera Patris facit, non credendum ei est, profitenti Dei esse se filium. Non habet ergo nativitas novam externamque naturam; quia per id filius esse credendus est, quod opera patris efficiat. Quid hic adoptio, quid indulgentia nominis loci invenit, ne ex natura Dei filius sit; cum Dei filius ex naturae paternae operibus credendus sit? Non exaequatur aut similis 197 est Deo creatura, neque ei naturae alienae po
Abbreviated transcription (Latin):
inde natura. postremo natiuitate. Nam¬
et ego & pater rerum nomina sunt. unũ
uero naturȩ ꝓfessio est. qͥa in eo qͦd ẽ uterq
non differat: sumus autem non paticur
unionem. Et ubi quod unum sumus
unio non est: unum eos efficit esse nati¬
uitas. Hoc enim totum ex eo est quod
dei se filium scĩficatus apatre ꝓficetur. &
ꝓfessio dei filii hoc quod ego & pater unũ
sumus confirmat: quia natiuitas non ali¬
am possit uisi eam ex qua subsistit affer
fidei nr̃ȩ sacramentum: unigeniti dei ser¬
mo. Namq cum responsum adid fuiss
cur se cum homo esset dm̃ faceret. & di¬
ctum ego & pater unum sumus. ab solu
te ꝓfecte intelligentiȩ ordinem sumeret:
hec consequenter subiecit. Uos dicitis
quia blasphemaui: qm̃ dixi filius deisũ.
Si non facio oꝑa patris: nolite credere¬
michi. Si autem facio. & si mͥ non uultiᷤᷤ
credere. oꝑibus credite. ut sciatis & cog¬
noscatis qm̃ pater in me est. & ego ineo.

Expanded text:
inde natura, postremo nativitate. Naminde natura, postremo nativitate. Nam ego et Pater rerum nomina sunt; unum vero naturae professio est, quia in eo quod est uterque non differat; sumus autem non patitur unionem. Et ubi quod unum sumus unio non est, unum eos efficit esse nativitas. Hoc enim totum ex eo est, quod Dei se filium sanctificatus a Patre profitetur, et professio Dei filii hoc quod Ego et Pater unum sumus confirmat: quia nativitas non aliam possit, nisi eam ex qua subsistit, afferrfidei nostrae sacramentum unigeniti Dei sermo. Namque cum responsum ad id fuisset, cur se cum homo esset Deum faceret; ut dictum illud, Ego et Pater unum sumus, absolutae et perfectae intelligentiae ordinem sumeret, haec consequenter subjecit: Vos dicitis, quia blasphemavi, quoniam dixi: Filius Dei sum. Si non facio otem facio, et mihi non vultis credere, operibus credite; ut sciatis et cognoscatis, quoniam Pater in me, et ego in eo .