comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Edit per hec om̃ia nob̾
dominus figuram. et doctrine
ymaginem: ut et nos ĩ omni
conturbatione et contumelia
patientiam teneamus: stabiles
simus fidem nõ deseramus. Et
mare ebulliat. atq in furore
mus tempestates maris. id est
omnis principatus ⁊ omnes po¬
testates mundi concitentur. et ĩ
timore iracundie spument. ut
furiant suꝑ sanctos dei. Et si ad¬
huc usq ad celum sese extollat
ut tempestates maris. et mali¬
gnitates et dolos et fremitus
concitent aduersus aliquem
uestrum: nolite timere. nolite
turbari. nolite contremiscere:
nolite deficere. Omnes enim
quotquot in fidei nauicula:
domino nauigatis. om̃es qͦtqͥ
in hac nimirũ sancte ecclesie
nauicula cũ domino per hũc
undosum suꝑnatatis mũdũ:
et si ip̃e domĩnus dormiat pio
sompno. restram patientiam
et tolerantiam expectans. uel
impioꝵ penitentiam et conu̾si¬
onem sustinens alairiter acce¬
dite ad eum. or̃onib instãtes.
atq cum ꝓpheta dicentes Erur¬

Expanded text:
enim per haec omnia nobis Dominus figuram et doctrinae imaginem, ut et in omni conturbatione et contumelia teneamus patientiam, stabiles simus, fidem non deseramus. Et mare ebulliat, atque in furore mus, tempestas maris, id est, omnis principatus et potestates mundi concitentur, et in tumore iracundiae spument aut furiant super sanctos, et si adhuc usque ad coelum sese extollant, ut tempestates maris malignantes et dolos et fremitus concitantes adversum aliquem vestrum, nolite timere, nolite turbari, nolite contremiscere, nolite deficere. Omnes enim quotquot in fidei navicula cum Domino navigatis, omnes enim quotquot in hac nimium sanctae Ecclesiae navicula cum Domino per hunc undosum supernatatis mundum, et si ipse Dominus dormiat, pio somno vestram patientiam et tolerantiam exspectans, vel impiorum poenitentiam et conversionem sustinens, alacriter accedite ad eum, orationibus instantes, atque cum propheta dicentes: Exsur
Abbreviated transcription (Latin):
preciosa mors scõꝵ¬
martirũ laudem in
contessione ꝓmeruit:horum
in consũmatione complacu-¬
it. quia ĩcipientis uite primor¬
diis. ip̃e eis coccasus iniciũ glo¬
rie dedit. qui presentis t̾minũ
imposuit. ques herodis impie¬
tas lactentes matrũ uberibus
abstraxit. Qui iure dicuntur
martirũ fiores: quos in medio
frigore infidelitatis exortes ue¬
lut primas erumpentes eccl̃ie
gẽmas quedam ꝑsecutionis
pruina decoxit. Et ideo dig¬
nũ est interfectis pro xp̃o infã¬
tib honoris impendere cerimo¬
mias nou doloris. et sacramẽ-¬
tis dare uota nõ lacrimis. qͥa¬
A
ip̃e illis fuit causa pene. qui extĩ¬
tit et corone. ip̃e odii causa qui
premii.

Expanded text:
pretiosa mors martyrum laudem in confessione promeruit: horum in consummatione complacuit; quia incipientis vitae primordiis ipse eis occasus initium gloriae dedit, qui praesentis terminum imposuit. Quos Herodis impietas lactentes matrum uberibus abstraxit, qui jure dicuntur martyrum flores, quos in medio frigore infidelitatis exortos, velut primas erumpentes Ecclesiae gemmas quaedam persecutionis pruina decoxit. Et ideo dignum est interfectis pro Christo infantibus honores impendere; ceremonias, non dolores, sacramentis dare vota, non lacrymas: quia ipse illis fuit causa poenae, qui exstitit et coronae; ipse odii causa, qui praemii.
Abbreviated transcription (Latin):
Odie fratres carissi¬
mi natalem illoꝵ
infantium colimͤ
ques ab herode cru¬
delissimo rege interfectus esse
euangelii textus eloquitur. Et
ieo cum sũma exultatõe gau¬
deat terra nr̃a: celestium militũ
et tantarũ parens fecunda uir¬
tutum. Ecce ꝓphanus hostis nĩ¬
qͣm beatis paruulis tantum ꝓ¬
desse potuiss obsequio: qͣntum ͤ¬
ꝓfuit odio. Nam sicut sacratis¬
sima p̾sentis diei manifesta-¬
uit: quanta contra beates par¬
uilos iniquitas abundauit.
tanta ĩ eis gratia bñdictionis
effulsit. eata es o bethleẽ.
terra uida. que heredis regis ĩ¬
manitatem. etiam in pueroꝵ
extinctione ꝑpessa es: que sub
uno tempore candidatam ple-¬
bem imbellis infantie deo offer-¬
re meruisti. Digne tamẽ natele
illorũ infantium colimus: qͦs
beatius et̾rie uite munꝰ edidit.
qͣm ques mat̾noꝵ uiscerũ partꝰ

Expanded text:
odie, fratres charissimi, Natalem illorum infantium colimus quos ab Herode crudelissimo rege interfectos esse, Evangelii textus eloquitur. Et ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra, coelestium militum et tantarum parens fecunda virtutum. Ecce profanus hostis nunquam beatis parvulis tantum prodesse potuisset obsequio, quantum profuit odio. Nam sicut sacratissimum praesentis diei festum manifestat, quantum contra beatos parvulos iniquitas abundavit, tantum in eis gratia benedictionis effulsit. Beata es, o Bethlehem terra Juda, quae Herodis regis immanitatem in puerorum exstinctione perpessa es, quae sub uno tempore candidatam plebem imbellis infantiae Deo offerre meruisti. Digne tamen Natalem illorum colimus, quos beatius aeternae vitae mundus edidit, quam quos maternoru
Abbreviated transcription (Latin):
Tconsolabor et lc̃a iͣ.¬
scient quia ego dñs
lccutus sum in zelo
dignatoẽm mecun in eis. Et da¬
bo te in desertum et un obpro¬
orium gentibus que in circil¬
itu tuo sunt. Cum fecero in te
iudicia ĩ furore et in idigna¬
tione et increpatõib ire. lc̃õ .iii.¬
go dominus lecutus
sum qͣndo misero sa¬
gittas famis pessimaᷤ
in cos. que erunt mortifere. et
quas mittam et disꝑdam uos.
Et famem congregabo sup uos:
et conterãin nob̾ baculũ panis.
et ĩmittam ĩ uos famẽ ⁊ bestia ᷤ
pessimas usq ad int̾uitionem
et pestilencia et sanguis transi¬
bunt per te. et gladium iduca
per te ego dominus locutus sũ.¬

Expanded text:
et consolabor et sciet consolabor et sciscient quia ego Dominus locutus sum in zelo dignationem meam in eis. Et dabo te in desertum et in opprobrium gentibus, quae in circuitu judicia in furore, et in indignatione, et increpationibus irae, quia ego Dominus locutus sum quando misero sagittas famis pessimas in eos quae erunt mortiferae et quas mittam ut disperdam vos et famem congregabo super vos et conteram vobis baculum panis et inmittam in vos famem et bestias pessimas usque ad internicionem et pestilentia et sanguis transibunt per te et gladium inducam super te ego Dominus locutus su
Abbreviated transcription (Latin):
non fecistis. et iuxta idicium
gentium que in cutuitu uestro.
sunt nõ estis oꝑati. Ideo hecdi¬
cit dominus deus. Etce ego ad
te. et egoip̃e faciam ĩ medio turꝰ
iudicia. in oculis gentiũ que ĩ
res d  in te que nõ feci. et quib sum¬
lia ultra nõ faciam. ꝓpt̾ omes
abhonimationes tucs. Ideo
comedent patres filios ĩ muedio
tii. et filii comedent pr̃es sues.
Et faciam in te iudicia: et u¬
tilabo uniuersas reliquias tu¬
dixit dominus deus.
nisi pro eo qd̃ nomen
sanctũ meum mola¬
sti in om̃ib offensionib tius.
et in om̃ib abhominationib
tius. Ego quoq confringaui
et nõ parcet gculus meus. ⁊ nõ
miserebor. Tertia pars tui peste
morietur. et fame consumetire
ĩmedio tui: et tercia pars tui
gladio cadet in circuitutuo .Ter¬
ciam u̾o partem tuam ĩ omnẽ
uentum disꝑgaui: et gladiũ
enaginabo post eos. et cõplebo
furorem meũ. et requiescere feici¬
am idignationem meã in eis.

Expanded text:
non fecistis et iuxta, iudicia non fecistis et iuxta, iudicia gentium, quae in circuitu vestro sunt, non estis operati, ideo haec dicit dominus Deus: Ecce ego ad te, et ipse ego faciam in medio tui iudicm in te quod non feci, et quibus simlia ultra non faciam propter omnes abominationes tuas ideo patres comedent filios in medio tui et filii comedent patres suos et faciam in te iudicia et ventilabo universas reliquias tudicit Dominus Deus nisi pro eo quod sanctum meum violasti in omnibus offensionibus tuis et in omnibus abominationibus tuis ego quoque confringam et non parcet oculus meus et non miserebor tertia tui pars peste morietur et fame consumetur in medio tui et tertia tui pars gladio cadet in circuitu tuo tertiam vero partem tuam in omnem ventum dispergam et gladium evaginabo post eos et conpleam furorem meum et requiescere faciam indignationem meam in eis
Abbreviated transcription (Latin):
¶tu fili hominis su¬
me tibi gladiũ acutũ.
radentem pilos:assu¬
mes eum et duces ꝑ caput tuũ-
et per barbam tuam. Et assumes
tibi stateram ponderis ⁊ diuides.
cos. Tertiam partem igni ꝯbures
ĩ medio ciuitatis iuxta completio¬
nem dierũ obsidionis. Et assu¬
mes tertiam parten. et contides
gladio ĩ cirtuitu eius. Tertiã u̾o
aliam disꝑges ĩ uentum. et gla-¬
dium nudabis post eos. Et su-¬
mes uide pariñ numcrum. ⁊ li¬
dio ignis. et combures
eos igii. et ex eo egredietur ignis
in omnẽ domum israel. Hec di¬
cit dominus deus. Ista est ieclin
Iĩ medio gentium posui eam. et
in cretuitu eius terras: et contẽp¬
sit iubicia mea. ut plus esset
impia qͣm gentes. Et precepta:¬
mea ultra qm terre que ĩ circcu¬
itu eins sunt. Iudicia enĩ mea.
proiecerunt: et in preceptis me¬
is non ambulauerunt. lc̃ .uiͣ¬
dcirto. hec dicit dominus¬
deus. Quia superastis
gentes que in crrcuitu
uestro sunt. in preceptis meis:
nõ ambulastis. et iudicia mes

Expanded text:
tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, radentem pilos: et assumes eum, et duces per caput tuum, et per barbam tuam. Et assumes tieos. Tertiam partem combures igni in medio civitatis juxta completionem dierum obsidionis, et assumes tertiam partem, et concides gladio in circuitu ejus. Tertiam vero aliam diperges in ventum, et gladium nudabo post eos. Et sumes inde parvum numerum, et lidio ignis, et combures eos igni  Al. tac. igni: et ex eo egredietur ignis in omnem domum Israel, Haec dicit Dominus Deus: Ista est Jerusalem, in medio gentium posui eam, et in circuitu ejus terras; Et contempsit judicia mea, ut plus esset impia qmea ultra quam terrae quae in circuitu, eius sunt; iudicia enim mea proiecerunt et in praeceptis meis non ambulaverunt. Idcirco haec dicit dominusDeus: Quia superastis gentes, quae in circuitu vestro sunt, in praeceptis meis non ambulastis et iudici amea
Abbreviated transcription (Latin):
ogitetis meo paula
⁊ eustochium. ĩmo
caritas xpisti me cõ¬
pellit: qui uobis dudum tracta¬
tib loqui consueueram: ut nouo
lequendi genere. sanctis que uo¬
biscum degunt uirginb. lati¬
no utens eloquio. echortacioĩs
gratia sinonem faciam de assũ¬
p̾tione beate ⁊ gloriose semper
uirginis marie. more eoꝵ qui
de clamatorie in ecclesi
loqui ad pplm: quod utiq genꝰ
docendi nec dum attigeram.
S quia negare nequeo qͥcqͥd
iniungitis. nmia uestra dauict
dilectione: experiar que horta¬
mini affectu infancium more
balbutienciũ qui quecunq au¬
dierint fari gestiunt. cum nec¬
dum possint ad plenum uerba

Expanded text:
Cogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba
Abbreviated transcription (Latin):
Ensate fratres karis¬
simi mansuetudinẽ
dei. Relayare peccata
uenerat: et dicebat. Quis ex
nobis arguet me de peccato: Nõs
dedignatur ex ratione ostẽdere
se peccatorem nõ ẽẽ: qui ex uir¬
tute diuinitatis poterat pcc̃o¬
res iustificare. Sed terribilez
ualde: qd̃ subditur. Qui ex deo
est:uerba dei audit. Propt̾ es
uos nõ auditis: quia ex deo nõ
estis. Si enim ip̃e uerba dei au-¬
dit qui ex deo est. et audire uer¬
ba dei nõ potest. quisquis ex illo
pit. et intelligat unde sit. Ce-¬
lestem patriam desiderare ueri¬
tas iubet. carnis desideria conte¬
rere. mũdi gloriam declinare.
aliena nõ appetere: ꝓpria lar¬
giri. Penset ergo unusquisq
uestrum apud se:si hec uox dei.
in cordis eis aure ꝯualuit:¬
et quia iam ex ded sit agnos¬

Expanded text:
ensate, fratres charissimi, mansuetudinem Dei. Relaxare peccata venerat, et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis poterat peccatores justificare. Sed terribile est valde quod subditur: Qui ex Deo est verba Dei audit; propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Si enim ipse verba Dei audit qui ex Deo est, et audire verba ejus non potest quisquipit, et intelligit unde sit. Coelestem patriam desiderare veritas jubet, carnis desideria conterere, mundi gloriam declinare, aliena non rapere, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque vestrum, si haec vox Dei in cordis ejus aure convaluit,et quia jam ex Deo sit, agnos
Abbreviated transcription (Latin):
tis giorie tue iherlm̃n ciuitas
sancta. quia nõ adiciet ultra
ut ꝑtranseat per te ĩcrrcuncisꝰ
et ĩmundus. Excutere de pul¬
uere: consurge sede ierlĩn: sol-¬
ue uincula colli tui captina

Expanded text:
tis glorie tue Iherusalem civitas sancta. Quia non adiciet ultra ut pertranseat per te incircumcisus et immundus: excutere de pulvere consurge sede Iherusalem, solbe vincula colli tui c
Abbreviated transcription (Latin):
Gratis uenũdati estis: et sine ar¬
gento redimemi. Quia hec di¬
cit dominus. In egyptum descẽ¬
dit populus meus in prĩcipio:
ut colonus ẽẽt ibi: et assur abs¬
q ulla causa calumpniatus
est eum. Et nũc quid mͥ est. hec
dicit dominus. Qm̃ ablatus
est populus meus gratis: dña¬
tores eius iniqz agunt dicit
dominus. et iugiter tota die no-¬
men meũ blasphematur. ꝓpter
hoc sciet populus mens nomẽ
meum ĩ die iller: quia egoip̃e qͥ

Expanded text:
is venumdati estis: et sine argento redimemini. Quia hec dicit Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calumniatus est eum. Et nunc: quid mici est hec dicit Dominus, quoniam ablatus est populus meus gratis. Dominatores eius inique agunt dicit Dominus: et iugiter tota die nomen meum blasfematur. Propter hoc sciet populus meus nomen meum in die illa: quia ego ip
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim in illo regno bĩtu¬
dinis in quo pax summa est:
inueniri scandala potecunt qͥ
colligantur. Et unde rursun
dicitur. Qui ergo soluerit unũ
de mandatis istis minimis et
docuerit sit homines: minimͦ
uocabitur in regno celoꝵ. Qui¬
docet. quando hoc quisq uoce
predicat. quod uiuendo non
implet. S ed ad regnũ et̃ne
beatitudinis ꝑuaure non ua¬

Expanded text:
Neque enim in illo regno beatituNeque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt quae colligantur. Et unde rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, hic minimus vocabitur in regno coelodocet, quando hoc quisque voce praedicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum aeternae beatitudinis non va
Abbreviated transcription (Latin):
di huius inquinamenta deui¬
tare s hodierna sũ euangelii
lectione compellor dicere. ut ⁊
bona que agitis cum magna
cautela tumeatis. ne ꝑ hit qd
a uobis rectum gecitur fauor
aut gracia humana requirat᷑:
ne apperitus laudis surcipiat.
et quod foris extenditur intus
a mercede uacuetur. Ette erũ
redemptoꝵs uoce deter pirgi¬
nes ⁊ omnes diuntur uirgi¬
nes. s tamen intra bitudinis
ianuam non omnes rerepte.
quia earx quedam dum de uir¬
ginitate sua gloriam foris ex¬
petunt: in uasis siuis oleum ha¬
lere noluerunt. Let
rius querendum
nobis est quid
aut cur decem uirginibz cõpa¬
retur. que etiam prudentes u̾¬
gines e fatue dicuntur. Dũ
quia reproboꝵ nullus ugre¬
ditur. ctiam fatius uirginib
aur simile esse ꝑhibetire: S
suendum est quod sepe in sacro
elcquio: regnum celorum pre¬
sentis temporis ecclesia dicitur.
De quo alio in loco dominus
dicit. Mittet filius hominis
angelos suos et colligent de
regno eius omma scanda la.

Expanded text:
di hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid aut cur decem virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur. Dum quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum nobis est quod saepe in sacro eloquio regnum coelorum praesentis temporis Ecclesia dicitur. De quo alio in loco Dominus dicit: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala .
Abbreviated transcription (Latin):
oc illi concessum
erat iam deccepi¬
to: quasi desiderã¬
ti ⁊ suspiranti ⁊ dicenti ⁊ co¬
tidie in or̃onib siuis. Quan¬
do ueniet: Quando nascet᷑:
Quando udebo: Putas du¬
rabo: Putas hic me inue¬
met: Putas isti cculi iundeb̃t:
Per quem cordis cruli reuela¬
buntur: Dicebat hic in or̃o¬
nib sius: et pro desiderio suo
accepit responsum. quod non
gustaret mortem insi uderet¬
xpm̃ domini. Cestabat aun
maria mater aus infantem:
uidit ille ⁊ aguouit. Ubi no¬
uerat ꝙ aguouit: Intus est
reuelat᷑: qui foris est natus.
Uidit ⁊ agnouit. Agnouit
symeon ĩfantem tacentem. et
occiderunt nidei iuuenem mira¬
cula facienten. R. Responsum

Expanded text:
oc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas isti oculi mei videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret mortem, nisi prm Domini. Gestabat eum Maria mater ejus infantem, vidit ille et agnovit. Ubi noverat quod agnovit? Intus est revelatus, qui foris est natus, vidit et agnovit. Agnovit Simeon infantem jacentem, et occiderunt Judaei juvenem miracula facientem. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uin autem loquutꝰ qͥ
fuero tibi aꝑiam os
tinim et dices ad eos
Hec dicit dominus deus. Qui
au dit audiat. et qui quiescat
quia domus exasperans est.
Et tu fili hom̃is fume tibi late¬
rem et pones eñ coraite. et de¬
scribes in eo ciuitatem iherusalẽ.
et ordinabis eam obsidionẽ.
et edificabis munitoẽs et com
portabis agg̾em. et dabis ꝯtra
eam castra. et pones auetes ĩ
tibi sartaginem faie¬
am. et pones eam in
⁊ad eam et erit in obsidionem
et circundabis eam. signũ est
domui isrł. Tu dormies suꝑ la
tus sinistrum. et pones iniquita¬
tem dontus ifrael suꝑ eo munõ
dierum quib dormies suꝑ illd̃.
et assumes iniquitates eõrũ.
Ego autem dedi tibi ãnos ini¬
quitatis eorum. numo dierũ
trecentos et nonaginta dies :
et portabis iniquitatem domꝰ

Expanded text:
um autem locutus fuero tibi aperiam os tuum et dices ad eos haec dicit Dominus Deus qui audit audiat et qui quiescit quiescat quia domus exasperans est et tu fili hominis sume tibi laterem et pones eum coram te et describes in eo civitatem Hierusalem et ordinabis adversus eam obsidionem et aedificabisportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in tibi sartagineam, et pones eam in ad eam, et erit in obsidionem, et circumdabis eam: signum est domui Israel. Et tu dormies super latus tuum sinistrum, et pones iniquitates domus Israel super eo, numero dierum quibus dormies super illud, et assumes iniquitatem eorum. Ego autem dedi tibi annos iniquitatis eorum, numero dierum trecentos et nonaginta dies: et portabis iniquitatem domus
Abbreviated transcription (Latin):
Tsurgens egressus.
sum in campũ: et ecce ibi gła
domini stabat: quasi gloria
quam uidi uixta flumen tho¬
bar. Et cetidi in faciem mect̃
Et ingressus est ĩ me sprcitus.
et statuit me suꝑ pedes mess
Et loquutus est michi ⁊ dre
ad me. Ingrede et includere
ĩ medio domus tue. Et tu fuli
hom̃is. ecce data sunt suꝑ te
uincula. et ligabunt te in els.
et non egredieris de menioe¬
orum. et linguã tuam faciã¬
adherere palato tuo. et eris

Expanded text:
surgens egressus sum in campum: et ecce ibi gloria Domini stabat quasi gloria, quam vidi juxta fluvium Chobar: et cecidi in faciem meam. Et ingressus est in me spiritus, et statuit me super pedes meos: et locutus est mihi, et dixit ad me: Ingredere, et includere in medio domus tuae.hominis, ecce data sunt super te uincula, et ligabunt te in eis, et non egredieris de medio eorum. Et linguam tuam adherere faciam palato tuo, et eris
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntum ad gen̾ale u¬
icium respicit. cõgru¬
am beneficiis celestib uicem re¬
pendit. ut a quo ꝑhennia bona
spabat. illi sua temporalia cõ¬
medaret. eumq corporalibꝰ epu¬
lis reficeret. qua ip̃o donante. gu¬
stum spũalis acceꝑat suanita¬

Expanded text:
uantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavita
Abbreviated transcription (Latin):
tam dominus arcẽ iusticie ma¬
theũ quem de publicanis actib:
elegit. ut spem repromssionis pec¬
catorib ampliaret aduex̾it. Quaꝰ¬
lis nãq sit factus: ip̃e apostoloꝵ
numerus cui insertus est docet. Dos¬
cet et ip̃a gens ethyopum quã de
finib terre ultimis ad sc̃e eccł̃ie
sccietatem p̾dicando conu̾tit. ablui¬
tamqz fonte baptismatis de fusca
formosã reddidit: qͣm uiciorũ ni sf¬
gredine exuit. ac uirtutũ decora¬
uit ornatu. Docet et ip̃m euan¬
gelium: in quo scribendi noui te¬
stamenti consecrauit exordium
Cui speciali priuilegio donatũ est
ut dominice ĩcarnationis mi¬
steria que cuncti a seculo ꝓphe
futura p̾cinebant. ip̃e primus õi¬
um iam facta descripserit. et credẽ¬
tib legenda trãsmiserit. Qd̃ uide¬
licet euangelium ad edifican-¬
dam fidem eccl̃ie primitine que-
ex hebrreorũ maxime populo col-¬
lecta est. hebreo sermone cõposuit
Dilatata autẽ ꝑ orbem ecclesia.
et gretis ac barbaris ĩ eiustẽ fidei-

Expanded text:
tam Dominus arcem justitiae Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens Aethiopum, quam de finibus terrae ultimis ad sanctae Ecclesiae societatem praedicando convertit, ablutamque fonte baptismatis, de fusca formosam reddidit, quia vitiorum nigredinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui speciali privilegio donatum est ut dominicae incarnationis mysteria, quae cuncti a saeculo prophetae futura praecinebant, ipse primus omnium jam facta descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta est, Hebraeo sermone composuit. Dilatata autem per orbem Ecclesia, et Graecis ac Barbaris in ejusdem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
publicanũ. et qͥa mi¬
serando atqz eligendo
uidit: ait illi. Sequere me. Seq̃re
autem dixit. inutare. Sequere di¬
xit. nõ tam incessu pedum: qͣm
executõe morũ. Qui enim dicit
se in xp̃o manere. debet sicut ille
ambulauit et ip̃e ambulare: et
surgens secutus est eum. Nõ est
mirandũ ꝙ publicanus ad pri¬
mã iubentis domini uocẽ. trena
que curabat lucra reliquerit.
nebat ad heserit. Ipe eum dominꝰ
qui eum foris ubo uocauit. intͦꝰ
ĩuisibili instructu ut se seque¬
retur edocuit. ĩfundens menti
illius lumen gr̃e spũalis qua
intelligeret quia his qui a tem¬

Expanded text:
publicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulareuit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae curabat lucra reliquerit, nebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo vocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, infundens menti illius lumen gratiae spiritualis, qua intelligeret, quia is a tem
Abbreviated transcription (Latin):
rib tribuit. Et pulcro u̾e presa¬
gio is qui apls et doctor gentiũ
erat futurus. ĩ prima sua conu̾¬
sione peccantium post se gregẽ
trahit ad salutem. Officiumq
euangeliz andi qd̃ ꝓficiente me¬
nito uirtutum erat explecturus:
a primis iam fidei sue rudimẽ¬

Expanded text:
istrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimen
Abbreviated transcription (Latin):
tionib nr̃is: cicius disꝑdent nos̃
a terra. Et cogitauerũt in die
illa dicentes. Omis homo qui¬
cunqz uenit ad nos ĩ bello ĩ dig
salbatorum: pugnemus adu¬
sus eum. et non moriam ome
sicut mortui sunt fratres nr̃i

Expanded text:
tris, nunc citius disperdent nos a terra. et cogitauerunt in die illa dicentes: omnis homo, quicumque uenerit ad nos II bellum die sabbatorum, pugnemus aduersum eum, et non moriemur omnes, sicut mortui sunt fratres nostri
Abbreviated transcription (Latin):
Entiens lya qd̃ pare¬
re desisset:zelpham
ancillam suain ma¬
rito tradidit. Qua post ꝯceptũ.
edente filium: dixit. Felicit. Et
idcirco uocauit nomen eni̾ gad
Peperit queq zelpha alterum.
Dixitq lya. hoc pro beatitudi¬
ne mea. beatam quippe me di¬
cent: mulieres. Propt̾ ea appel¬
lauit eum asser. Egressus autẽ
tempore messis tritice ͤ in agrũ
repperit mandragoras quãs
matri lye detulit. Dixitq ra¬
chel. Da mͥ partem de mandra¬
goris filii tui. Illa respondit.
Parum netibi uidetur. ꝙ p̾ri.¬
pueris maritũ michi. nͥ etiã
mandragoras filii mei tule¬
ris. Ait rachel. Dormiat tecum:
has necte: pro mandagoris filii
tui. Redeuntiq ad uesperam de
agro iacob: egressa est in eccur¬
sum eius lya et ait. Ad me in¬
trabis ĩquit: quia mercede con¬
duxi te. pro mandragoris filii
mei. Dormiuitq cũ ea nocte
illa: et exandiuit deus preces

Expanded text:
entiens Lia quod parere desisset Zelpham ancillam suam marito tradidit qua post conceptum edente filium dixit feliciter et idcirco vocavit nomen eius Gad peperit quoque Zelpha alterum dixitque Lia hoc pro beatitudine mea beatam quippe me dicent mulieres propterea appellavit eum Aser egressus autem Ruben tempore messis triticeae in agro repperit mandragormatri Liae detulit. Dixitque Rachel: Da mihi partem de mandragoris filii tui. Illa respondit: Parumne tibi videtur, quod praeripueris maritum mihi, nisi etiam mandragoras filii mei tuleris? Ait Rachel: Dormiat tecum hac nocte pro mandragoris filii tui. Redeuntique ad vesperam de agro Jacob, egressa est in occursum ejus Lia: et, Ad me, inquit, intrabis: quia mercede conduxi te pro mandragoris filii mei. Dormivit cum ea nocte illa. Et exaudivit Deus preces
Abbreviated transcription (Latin):
uid autẽ eleuatis¬
ihus oculis in disci
audiamus. Beati pauperes qͥa¬
urm̃ est regnum dei. Et que ta
len inter reliqu as heatitudiẽs
tenere debet principatum nͥ spon¬
tanea pauꝑtas. Ex ipsa enim
cetere iurtũtes exordium quod¬
dam  originem sumũt. Sic
aura ex una radice arboris.
multi ramni ⁊ folia prodeunt
sic ex spontanea pauꝑtate młte
uirtutes generantur. Qͥ spon
seuater ⁊ raitis quia non¬
ciamt: qi ci pauꝑtatem diligit
cum hiuicilitate. Erit ⁊ paci¬
icus qutia non est occasiõ rirã¬
riubi en est uoluritas ad¬

Expanded text:
uid autem elevatis oculis dicat, audiamus: Beati pauperes,rum est regnum Dei. Et quae virtus talem inter reliquas beatitudines tenere debet principatum, nisi spontanea paupertas? Ex ipsa enim caeterae virtutes exordium quoddam et originem sumunt. Sicut denique ex una radice arboris multi rami et folia prodeunt, sic ex spontanea paupertate multae virtutes generantur. Qui sequenter et mitis, quia divtiam, qui paupertatem diligit cum humilitate. Erit et pacificus, quia non erit occasio rixandi, ubi non est voluntas a
Abbreviated transcription (Latin):
tortorib traditi.ad
et in conspectu scõrum rustici et
eleutherii ut tormentorũ ip̃ius
terrore ab intentione sua resipis-¬
cerent. p̾cosus campi ductor eoꝵ
et fortissimus athleta domini
dyonisius expoliatur. et toto
corpore nudus. a t̾nis militũ
t̾monib uicissim flagellatur.
nec uincitur. Qui inter trepitu.
uberum dei gloriam collaudare
et cõmilitones suos ut ad hec se-
ĩuictos pparent cõmouere. om̃es¬
q fideles. ut hinc in dñica fide
corroborentur nõ desunt pdica.¬
et eleutherius satis acerrime. et
ĩmenso cathenarum pondere si¬
mul sancti domini onerantur.
et ĩ ergastulum tenebrosissi¬
ii carceris retruduntur. Inde¬
q ad p̾fecti auditc̃em reducti.ĩ
iadastis extensi. et flagellati.
deo gr̃as referebant. Beatissimꝰ¬
⁊ et acceptabilis hostia xp̃i dyo¬
nisius ĩ oculis suoꝵ super lec¬
tum ferreum suppositis flãmis
nudus extensus est: et cãtabat
sti mͥ ꝑiculosiorem ignem ĩcu¬
⁊piditatib uincere. fac et ad no¬

Expanded text:
tortoribus traditi, ad et in conspectu sanctorum Rustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, non desinit praedicaet Eleutherius satis acerrime, et immenso catenarum pondere simul sancti Domini onerantur, et in ergastulum tenebrosissimi carceris retruduntur. Indeque ad praefecti auditionem reducti, in catastis extensi et flagellati, Domino gratias referebant. Tunc beatissimus et acceptabilis Domino hostia Dionysius, in oculis suorum super lectum ferreum, suppositis flammis, nudus extensus est et cantabat, sti mihi periculosiorem ignem in cupiditatibus vincere, fac et ad no
Abbreviated transcription (Latin):
Errexit ergo ioseph
post fratres suos: et
ĩuenit eos in docha¬
im. Qui cum udusent eũ ꝓcul.
anteqm accederet ad eos: cogi¬
tauerunt illũ occidere ⁊ mutuo
loquebantur. Eoce sompniator¬
uenit. Uenite occidamus eum.
et mittamus eũ in cysternam
ueterem. dicemusq fera pessi¬
ma deuorauit eum. Et tunt
apparebit illi. quid prosint
sompnia sua.

Expanded text:
errexit itaque Joseph post fratres suos, et invenit eos in Dothaim. Qui cum vidissent eum procul, antequam accederet ad eos, cogitaverunt illum occidere: et mutuo loquebantur: E venit, occidamus eum, et mittamus in cisternam veterem, dicemusque: Fera pessima devoravit eum, et tunc apparebit quid prosint illi somnia sua.
Abbreviated transcription (Latin):
i igitur prepuciũ iu¬
sticias legis custidiat.
nõne preputium illiꝰ
in arcuntisionẽ reputabitur.
et indicabit qd̃ ex natura est.
prepucium legem consũmans
te: qui per litteram et trecunci¬
sionẽ preuancator legis es Nõ
enim qui ĩ manifestõ iudeus
est. neqz qui ĩ manifesto in car

Expanded text:
i igitur praeputium iustitias legis custodiat nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur et iudicabit quod ex natura est praeputium legem consummans te qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es non enim qui in manifesto Iudaeus est neque quae in manifest
Abbreviated transcription (Latin):
ħis uero uechis exempla hũi¬
litatis accipimus: ne teniere
discutere suꝑna consilia de a¬
lioꝵ uocaciõne alioꝵ ue repul
iusto. Omnia michi tradita
sunt a pr̃e meo. Et tradentẽ
prẽm ⁊ accipientẽ filiumimi¬
audis: oĩpõtentẽ agnoscis

Expanded text:
His Domini verbis exempla humilitatis accipimus, non temere discutere super consilia de aliorum vocatione, aliorumve repulsjusto. Omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Et tradentem Patrem, et accipientem Filium mylegis, omnipotentem agnoscis,
Abbreviated transcription (Latin):
misit lignũ in aquam: ⁊ ama-¬
ritudinem suam aquarũ natu-¬
ra deposuit. quã infusa subito
gratia temꝑauit. Sub helyseo
ꝓpheta uni ex filiis ꝓphetarum

Expanded text:
 lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit , quam infusa subito gratia temperavit. Sub Elisaeo propheta uni ex filiis prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
lis manus iponẽs. turaibat ess.
Solis ectubitꝰ. passiquẽ mortẽq
significat illiꝰ qui dixit. Qmͣ¬
diu ĩ mũdo sum: lux sum mũ¬
di. Et sole occidente plures de¬
moniaci qͣm ante plures sa¬
nãt egroti: qͥa qui teporalit̾ in
carne uiuẽs paucos iudeoꝵ docu¬
it. calcato regno mortis. oĩb ꝑ
orbem gentib fide salutis q do¬
na trãsmisit. Cuiꝰ m̃istris qͣsi
uite lucisq p̾conib psalmista
canit. Itec bacite er: qui ascẽdit
suꝑ cecasũ. Sr̃ occasum quippe
dominus ascendit: quia unde
ĩ passione eccubuit:indemaio¬
rẽ suain gloriam resurgendo
mistrauit. ant̾ esꝑe autem facto¬

Expanded text:
. Solis occubitus passionem mortemque significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi . Et sole occidente, plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus, fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi vitae lucisque praeconibus Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum quippe Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit.
Abbreviated transcription (Latin):
hic ⁊ nascitiꝵ dominũ pro¬
phetalis spũs illuminacione
preuidit. ⁊ natum priulegio
gratie singularis ostendit. In
tantũ aufem ipsuis in eo prre

Expanded text:
 nasciturum Dominum prophetalis spiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo prae
Abbreviated transcription (Latin):
scientie. Si melior pars est: qͦ¬
modo nõ omnes hoc facĩt. qͣndo
ip̃m dominũ in hac causa pa¬
tronũ hẽmus. Non enĩ time¬
men ita non est: sed sicut dñs
dixit ita est.
Domodo intelligis ñ
est. est autem quom
intelligere  debes : Ecce aduerte.¬

Expanded text:
scientiae. Si melior pars est, scientiae. Si melior pars est, cur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemen ita non est: sed sicut dixit Dominus, ita est. uomodo intelligis, non est: est autem quomodo intelligere debes. Ecce adverte
Abbreviated transcription (Latin):
conuiũ a domino parabatur:
in cuius cõunio iam maria
m ergo maria au¬
mũ. et corde intentissimo pasce¬
retur int̾pellato domino a so-¬
rore sua. Quomodo putamꝰ
ea timuisse ne dicet ei dominꝰ
surge et adiuua sororem tuã.
Mira enim suauitate tenebat᷑
quia profecto maior est refectio¬
mentis qͣm uentris. Excusata ẽ.
sedit securior. Quomodo autẽ
excusata: ittendamꝰ ĩspiciamꝰ
ꝑscrutemur: qd̃ possumus pas¬
camur et nos. Quid emĩ: Pu¬
tamus m̃isteriũ marthe repre¬
tatis p̾ccupauerat. que ip̃m do¬
minũ hospicio recepat. Qͦ modo
reprehendebatur. que tanto hos¬
pite letabatur: Hoc si uerum est:
dimittant homines qd̃ numi¬
strent egentibz. eligant sibi ꝑ¬
tem melioreni que nõ auferet
ab eis. Uacent u̾bis. inhiẽt
doctrine dulcedinis occupentur
circa scientiam salutarẽ. Nichil
eis cure. si quis ꝑegrinus ĩ uico
iaceat. quis egeat pane. quis
ĩdnendus. quis uisitandꝰ. qui ͤ
redimendus. quis sepeliendus

Expanded text:
convivium Domino parabatur, convivium Domino parabatur, in cujus convivio Maria m ergo Maria sumum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae profecto major est mentis quem ventris. Excusata est, sedit securior. Quomodo autem excusata? Attendamus, inspiciamus, perscrutemur quod possumus; ut pascamur et nos. 2. Ministerium Marthae non repretatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? Quomodo recte reprehendebatur, quae tanto hospite laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod ministrant egentibus; eligant sibi partem meliorem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis peregrinus in vico sit, quis egeat pane, quis indumento, quis visitandus, quis redimendus, quis sepeliendus:
Abbreviated transcription (Latin):
cum seg̾etur audiui¬
mus a femina religiosa. suscep¬
tuni esse dominũ hospicio. ab ea-¬
que martha uecabatur. Et cum
ip̃a occupata ẽet in cura m̃istran¬
di:soror eius maria sedebat ad
pedes domini. et audiebat uerbũ.
illius. Laborabat illa: uocabat ista
Illa erogabat. hec implebat. Derũ¬
tamen martha laborans multũ
in illa occupatione et negocio
nũstrandi interpellabat᷑ dnm̃:
et desorore sua conquestaz. ꝙ
cam laborantem nõ adiunaret.
Dominus autẽ pro maria respõ¬
dit marthe: et ip̃e eu is factus est
aduocatus. qui iudex fũat int̾¬
pellatus. Martha inquit circa
multa es otupata. qͣnͣdo unũ
est neccessarium. Maria melio¬
rem partem elegit. que nõ aufe¬
retur ab ea.Iudiuimus ergo ⁊
intpellanonem int̾pellantis. ⁊
sentenciã iudicis. Que sentẽcia
int̾pellanti respondit: sispectã
deffendit. Erat enim maria ĩtẽ¬
ta dulcedim ũbi dei. Intenta
erat marcha quo modo pasceret
dominũ: intenta maria quo mͦ
pasceretur a domino; A martha

Expanded text:
cum legeretur, audivimus a femina religiosa susceptum esse Dominum hospitio, eaque Martha vocabatur. Et cum esset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret. Dominus autem pro Maria respondit Marthae; et ipse ejus factus est advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Martha, inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha
Abbreviated transcription (Latin):
quem sepelis: In illo futuro se¬
culo. nõ eunt ista mala. Ergõ
nec ista m̃isteria. Gene ergo mai¬
tha circa corporalẽ domini curã.
quid dicam neccessitatem an
uoluntatem m̃istrabat carni
mortali. Sed quis erat ĩ carne
mortali: In principio erat uer¬
bum. et uerbũ erat apud deũ. ¶¬
et deus erat ũbum. Ecce qd̃ ma¬
na audiebat. uerbũ caro factũ

Expanded text:
quem sepelis? In illo saeculo fuquem sepelis? In illo saeculo futuro non erunt ista mala: ergo nec ista ministeria. Bene ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis erat in carne mortali? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: ecce quod Maria audiebat. Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
unum est neccessariũ. Maria me¬
liorem partem elegit. Nõtu ma¬
lam:sed ista meliorem. S unde
meliorẽ: Quia tu circa multa.
illa circa unũ. Preponit̾ unũ
multis. Non enĩ a multis unũ
sed multa ab uno. Multa sũt
que facta sũt. unus est qui fecit
celum et t̾ram mare et omnia
que in eis sunt que multa sũt.
Quis ista numet. quis horũ
multitudinẽ cogitet: Quis hec
fecit. deus om̃ia. Ecce bona ual¬
de. bona ualde que fecit. qͣnto
melior est ille qui fecit:. ittenda¬
mus igitur occuꝑatões nr̃as cir¬
ca multa. Neccessariũ est m̃iste¬
num corpora refecturis. Quare
hoc. quia esuritur. quia sititur.
ificordia miseris neccͣia est.
Frangis panẽ esurienti. quia
ĩuenisti esurientem. Tolle famẽ.
cui frangis panẽ. Tolle peregri¬
nationem. cui exhibes hospitali¬
tatem: Tolle nuditatem: cui
p̾paras uestem:. Non sit egritu¬
do. quem uisitas: Non sit capt¬
uitas quẽ redimis: Non sit ri¬
xa quẽ concordas: Nõ sit mors

Expanded text:
est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae facta sunt, unus est qui fecit. Coelum, terra, mare, et omnia quae in eis sunt, quam multa sunt! Quis ista enumeret? quis horum multitudinem cogitet? Quis haec fecit? Deus omnia. Ecce bona valde . Bona valde quae fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Necessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris necessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti esurientem: tolle famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem; cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors;
Abbreviated transcription (Latin):
Um enum quis dicat.
ego quidem sũ pauli.
alius autem ego apo¬
lo. nonne hommes estis. Quid
igitur est apollo: Quid ño pau¬
lus. Ministri eius cui credidi¬
stis. Et unicuiq sicut dominu¬
deus dedit. Ego plantaii. apol¬
lo rigauit: sz deus incrementũ
dedit. Itaq neq qui plantat.
est aliquid: neqz qui rigat. S¬

Expanded text:
um enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli: alius autem: Ego Apollo: nonne homines estis? Quid igitur est Apollo? quid vero Paulus? Ministri ejus, cui credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit: sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat, est aliquid, neq
Abbreviated transcription (Latin):
erpiet. Cuius messem fameli¬
cus comedet. et ip̃m rapiet ar-¬
matus: et bibent sitientes duu¬
tias eius. Nichil fit ĩterra sine
causa: et de humo non egredietͤ
dolor. Lomo ad laborem nascit
et aius ad uolandũ. Qm obrẽ
ego deprecabor dominũ. et ad deñ
ponam elequiũ meum. Qui fa-¬
cit magna. et ĩscrutabilia. ⁊ mn¬
rabilia absq nuunero.

Expanded text:
eruat. Cujus messem famelieruat. Cujus messem famelicus comedet, et ipsum rapiet armatus, et bibent sitientes divitias ejus. Nihil in terra sine causa fit, et de humo non orietur dolor. Homo ad laborem nascitur, et avis ad volatum. Quamobrem ego deprecabor Dominum, et ad Deum ponam eloquium meum. Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero.
Abbreviated transcription (Latin):
horrore uisionis nes¬
curne. qͣndo solet sopor
Iccupare homines: pauo
ternuit me et tremor. et ommia
ossa mea ꝑterrita sunt. Et cũ sp̃s¬
me psente transiret: ihprruerũt
pili carnis mee. Stetit quidom
cuius nõ agnoscebam uultum:
ymago coram oculis meis ⁊ uo¬
cem quasi aure lenis audiui.
Nũ quid homo dei comparatõe
iustificabitur: aut factore suo
purior erit uir: Ecce qui serui¬
ut ei non sut stabiles: et ĩ ang¬
lis suis reperit prauitatem. qͣuͣ¬
tomagis hii qui hĩtant domes
luteas qui terrenũ hent funda¬
mentum consumentur uelut
atinea. De mane usqz ad uesre¬
ram succidentur. et quia nullus
intelligit. in eternũ peribũt. Qui
autem reliqui fuerint auferẽtir
ab eis. Morientur. et non insapi
encia. Dta ergo si est quitibi
respondegt: et ad aliquẽ scorum
Irum stultum interfi¬
cit iracundia. Ego uidi¬
stultum firma radice: et maledi¬
xi pulchritudim eius stati. Con¬
ge fient filii eius a salute. ⁊ con¬
terentur in porta: et non ent qui

Expanded text:
horrore visionis nocturnae, quando solet sopor occupare homines, pavor tenuit me, et tremor, et omnia ossa mea perterrita sunt . Auhorruerunt pili carnis meae stetit quidam cuius non agnoscebam vultum imago coram oculis meis et vocem quasi aurae lenis audivi numquid homo Dei conparatione iustificabitur aut factore suo purior erit vir ecce qui serviunt ei non sunt stabiles et in angelis suis repperit pravitatem quanto magis hii qui habitant domos luteas qui terrenum habent fundamentum consumentur velut a tinea de mane usque ad vesram succidentur: et quia nullus intelligit, in aeternum peribunt. Qui autem reliqui fuerint, auferentur ex eis: morientur, et non in sapientia. Cap. V. Voca ergo, si est qui tibi respondeat, et ad aliquem sanctorum ere stultum interficit iracundia, et stultum firma radice, et maledixit pulchritudini ejus statim. Longe fient filii ejus a salute, conterentur in porta, et non erit qui
Abbreviated transcription (Latin):
e. ĩ carnandi m̃istra facta est tempo¬
tralis: sed inde multo beatior. que
leustem semꝑ amandi custos ma¬
mnebat eterna. Qua sentencia sa¬
pientes iudeorum clam percutit.
qui uerbum dei nõ audire: sed
negare et blasfemare querebãt.

Expanded text:
 incarnandi ministra est facta tempo incarnandi ministra est facta temporalis, sed inde multo beatior quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia sapientes Judaeorum clam percutit, qui Verbum Dei non audire et custodire, sed negare et blasphemare quaerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nos igitur contrã
extollamus uocem
cum ecclesia cathalica. cuius:
c hec mulier typun gessit. extol¬
lamus et mentem de medio tur¬
larum. dicamusq saluatori. Ee¬
atus nenter qui te portaut ⁊ ub̾a
que suxisti. Uere enim beata pa¬
rens. que sicut quidam ait: enixa.
est puerpera regem. qui celum ter-¬
ramq regit ꝑ secula. Cuiꝰ numẽ-
et eterno complectens om̃ia giro-
unꝑium sine fine manet que uẽ¬
tre beato. gaudia matris habens
cũ uirginitatis honore: nec pri¬
mã similem uisa es nec habere
sequentem. At ille dixit. Quin-
ĩmo. beati qui audiũt uerbum
dei: et custodiunt illud. Pulcre
saluator attestationi ãnuit. nõ
etiam tantũmodo que uerbũ dei
corporaliter gen̾are meruerat S
et omnes qui fidei u̾bum sp̃na¬
liter auditu fide concipere. et boni
õparis custodia. uel ĩsuo uel i
pximorũ corde parere. et quasi-
alere studuerint. asseuerans esse-
beatos. Quia et eadem dei genitx
et inde quidem beata. quia uerbi¬

Expanded text:
 nos igitur his contra extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit, extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera Regem. Qui coelum terramque tenet per saecula, cujus. Numen et aeterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet; quae ventre beato, Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quin imo beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo quae Verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes qui idem Verbum spiritaliter auditu fidei concipere, et boni operis custodia vel in suo vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
solum corpore sed etiam mẽte.
que nullo doli ambitu sincer
instancia predita religione
compta compunctione pro
asꝑum. in actib inuerecundũ.
non gestus fractior nõ incessꝰ
solutior. non uox peculancior.
ut ipsa species corporis similai¬
crum fuerit mentis ⁊ figura
pbitatis.

Expanded text:
solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu, sincerum instantia praeditus, religione compunctus, compunctione profhil in actu inverecundum: non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, figura probitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ratus constantiꝰ
sub rogatu liberii.
indubit aisebnim
prabitere in quoddam cubi¬
sulum domus sue quod hũile
erat. in latitudine pedib qua¬
tuoꝵ: ⁊ ibi multis mensib mo
ratione constanter ꝑ seuecãs
inclusus. tamen post mẽses
septem dormicionem accepit:
gregorius ⁊ orosius presbitĩ¬
p̃arentes enis: et sepelierunt
in cripta nixta corpus beati
scribentes posuerunt: pro com

Expanded text:
tus Constantius subrogatu Liberii includit Eusebium presbyterum in quoddam cubiculum domus suae, quod humile erat in latitudine pedibus quatuor, et ibi multis mensibus in oratione constanter perseverans, inclusus tamen post menses septem dormitionem accepit, Gregorius et Orosius presbyteri, et sepelierunt in crypta juxta corpus beati scribentes posuerunt ita: