comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit tibi tanquã hepnicus et publicanꝰ.
Et quismagis dilexit infirmos quã
ille qui ꝓ omnib faccus est infirmus:
et ꝓ omnib ex ipsa est infirmitate cru¬
cifixus: Que cum ita sint: nec gratia
prohibet correptionem. nec corrẽptione
gat gratiam. Et ideo sic est precipienda
iusticia. ut a deo gratia qua id precipi¬
tur quod fiat. fideli oratione poscatur
et hoc utrumq ita faciendum est ut
neq iusta correptio negligatur: Om̃u
uero hec cum caritate fiant: quonias
caritas nec facit peccatum. et cooperi
multitudinem peccatorum. Explicu
Socutus est ad nos sermo dei et
depromptus est ad exhortati¬
onem nr̃am: dicente scriptu¬
ra. Accipis disciplinam indi¬
mo discipline. disciplina a dis¬
cendo dicta est. discipline don
est eccłia xp̃i. Quid ergo hic
discitur uel quare discitur:
Qui sunt qui discunt et a qͥ
Aliscunt: Discitur bene uiue¬
re Propter hoc discitur bene
uiuere: ut ꝑueniatur ad se

Expanded text:
sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. et quis magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptigat gratiam. Et ideo sic est praecipienda justitia, ut a Deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque justa correptio negligatur. Omnia vero haec cum charitate fiant, quoniam charitas nec facit peccatum, et cooperit multitudinem peccatorum. XIX. Locutus est ad nos sermo Dei, et depromptus est ad exhortationem nostram, dicente Scriptura, Accipite disciplinam in domo disciplinae . Disciplina, a discendo dicta est: disciplinae domus, est Ecclesia Christi. Quid ergo hic discitur, vel quare discitur? Qui sunt qui discunt, et a quo discunt? Discitur bene vivere. Propter hoc discitur bene vivere, ut perveniatur ad sem
Abbreviated transcription (Latin):
adhibenda est a nobis medicinaliter
lem eam illis quos ipse presciuit et p̃.¬
cdestinauit conformes imaginis filii
sui.Si enu aliquando timore non cor
ripimus ne aliquis inde pereat: cur
non etiam tunore corripimus ne ali¬
quis inde pereat: plus Neq enim di¬
lectionis uiscera maiora gestamus:
quam beatus apłs qui dicit. Corripite
inquietos consolamini pusillanimes
suscipite infirmos. pacientes estote ad
omnes: uidete ne quis malum ꝓmalo
alicui reddat: ubi intelligendum est
tunc pocius malum ꝓmalo reddi. si
corripiendus non corripiatur: sed pra¬
ua dissimulatione negligitur dicit e¬
nim. Peccantes coram omnib corripe.
ut ceteri timorem habeant: quod de
his peccatis accipiendum est que non
latent: ne concra sententiam domini¬
putetur loquutus. Ille enim dicit. Si
peccauerit inte frater tuuis: corripe
inter te et ipsum. Uerumptamen et
ipse seueritatem correptionis eousq ꝑ¬
ducit. ut dicat si nec eccłiam audierit.

Expanded text:
adhibenda est a nobis medicinaliter adhibenda est a nobis medicinaliter lem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquaripimus, ne aliquis inde pereat, cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus . pereat? neque enim dilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apostolus, qui dicit: corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete, ne quis pro malo malum alicui reddat. ubi intellegendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed praua dissimulatione neglegatur. dicit enim: peccantes coram omnibus argue, ut ceteri timorem habeant. quod de his peccatis accipiendum est, quae non latent, ne contra domini sententiam putetur locutus. ille enim dicit: si peccauerit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. uerum tamen et ipse seueritatem correptionis eo usque perducit, ut dicat: si nec ecclesiam audierit,
Abbreviated transcription (Latin):
dam fides subuertitur. firmum
fundamentum dei stet. quoniam
sciuit dñs qui sunt eius: non tam
ideo nos pigri et negligentes eẽ. debe¬
mus. in corripiendis qui corripien¬
di sunt. Neq enim frustra dictũ
est. corrumpunt mores bonos collo¬
quia mala: et perit infirmus in
tua scientia frater. ꝓpter quem xp̃c
mortuus est. Non argumente inur¬
et contra ista precepta. salubriterq
Et corrumpant mores bonos collo¬
quia mala. et pereat infirmus qͥd
ad nos ꝑtinet: firmum fundam̃tũ
dei stat: et nemo perit nisi filius ꝑ
securos nos in hac negligentia ẽẽ. deb̾e
credamus. Uerum est enim quia ne¬
moperit nisi filius ꝑdicionis. sed ait
deus ꝑ erechielem ꝓphetam. Ille qui¬
dem inpeccato suo morietur. sangui¬
nem uero eius de manu speculatoris
requiram. Proinde quantum ad nos
ꝑtinet qui predestinatos a non pre¬
destinatis discernere non ualemus.
et obhoc omnes saluos fieri uolumus:
omnib ne pereant uel ne alios ꝑdant.

Expanded text:
dam fides subvertitur, firmum Dei dam fides subvertitur, firmum Dei fundamentum stet, quoniam scivit Dominus qui sunt ejus: non tamen ideo nos pigri et negligentes esse debemus in corripiendis, qui corripiendi sunt. Neque enim frustra dictum est, Corrumpunt mores bonos colloquia mala ; et, Peribit infirmus in tua scientia, frater, propter quem Christus mortuus est . Non argumentemur contra ista praecepta salubremque Et corrumpant mores bonos colloquia mala; Et, pereat infirmus, quid ad nos? Firmum fundamentum Dei stat, et nemo perit nisi filius pesecuros nos in hac negligentia esse debere credamus. Verum est enim quia nemo perit, nisi filius perditionis: sed ait Deus per Ezechielem prophetam, Ille quidem in peccato suo morietur, sanguinem vero ejus de manu speculatoris requiram . 49. Proinde, quantum ad nos pertinet, qui praedestinatos a non praedestinatis discernere non valemus, et ob hoc omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant,
Abbreviated transcription (Latin):
uũt: et nobis et illi. Quia ergo nos
qui salui futuri sint nescientes.om¬
nib quib predicamus hanc pacẽ
saluos fieri uelle cdeus iubet: et ip¬
se in nobis hoc oꝑatur: diffunden
potest etiam sic intelligi quod omnes
nos facit uelle: sicut misit sp̃m fi¬
pater idest nos clamare facienteo
De tpso quippe sp̃u alio loco dicit. dc¬
cepimus sp̃m adoptionis filiorum:
in quo clamamus abba pater Nos
ergo clamamus: sedille clamare dic¬
tus est. qui efficit ut clamemus. Si
ergo clamantem sp̃m recte dixit
scriptura. a quo efficitur ut clame¬
mus: recte etiam et uolentem deuor
a quo efficitur ut uelimus. Ac per
boc quia et corripiendo nichil ali¬
ud debemus agere nisi ut ab ista
pace quȩ est ad deum non recedat᷑:
aut ad eam qui recesserat reuertat᷑.
nos agamus sine desꝑatione quod
agimus. Si filius pacis est quem cor¬
ripunus. requiescet suꝑ eutm pax
nr̃a: sin aut̃ ad nos reuertetur.¬
Quamius itaq etiam dum quoꝵs¬

Expanded text:
verit, et nobis, et illi. 47. Quia ergo nos verit, et nobis, et illi. 47. Quia ergo nos qui salvi futuri sint nescientes, omnes quibus praedicamus hanc pacem salvos fieri velle Deus jubet, et ipse in nobis hoc operatur, diffundendpotest etiam sic intelligi, quod omnes nos facit velle: sicut misit Spiritum FiPater , id est, nos clamare facientem. De ipso quippe Spiritu, alio loco dicit, Accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut clamemus. Si ergo clamantem Spiritum recte dixit Scriptura, a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo efficitur ut velimus. Ac per hoc, quia et corripiendo nihil aliud debemus agere, nisi ut ab ista pace quae est ad Deum non recedatur, aut ad eam qui recesserat revertatur, nos agamus sine desperatione quod agimus. Si filius pacis est quem corripimus, requiescet super eum pax nostra: sin autem, ad nos revertetur.Quamvis itaque etiam dum quorum
Abbreviated transcription (Latin):
sin aut̃. ad uos reuertetur: Cum hãc
euangelirant pacem de quib pre¬
dictum est. quam speciosi pedes eors
qui annunciant pacem. qui annũ¬
ciant bona: nobis quidem tunc in¬
cipit eẽ. filius pacis cum obedierit
et crediderit huic euangelio: et ex
fide iustificatus pacem ad deum
Neq enim dictum est suꝑ quem
requieuerit pax ur̃a fiet filius
Iam ergo et antequam illi annun¬
ciaretur hec pax filius pacis ibi erat.
sicut eum nouerat atq presciuerat
non euangelista sed deus. Ad nos gͦ
qui nescimus quisnam sic filius pa¬
cis aut non sit. ꝑtinet nullum ercep¬
tum facere: nullumq discernere:
sed uelle omnes saluos fieri quibus
predicamus hanc pacem. Neq e¬
num metuendum est ne ꝑdamus
eam. si ille cui predicamus non ẽ
filius pacis ignorantib nobis: ad
nos enim reuertetur:id est nobis ꝓ¬
derit ista predicatio: non illi. Si
aũt suꝑ eum pax predicata requie¬

Expanded text:
sin autem, ad vos revertetur . Cum hanc sin autem, ad vos revertetur . Cum hanc evangelizant pacem, de quibus praedictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! nobis quidem tunc incipit esse quisque filius pacis, cum obedierit et crediderit huic Evangelio, et ex fide justificatus pacem ad Deum Neque enim dictum est, Super quem requieverit pax vestra, fiet filius omum pax vestra. Jam ergo et antequam illi annuntiaretur haec pax, filius pacis ibi erat, sicut eum noverat atque praescierat non evangelista, sed Deus. Ad nos ergo qui nescimus quisnam sit filius pacis, aut non sit, pertinet nullum exceptum facere, nullumque discernere; sed velle omnes salvos fieri, quibus praedicamus hanc pacem. Neque enim metuendum est ne perdamus eam, si ille cui praedicamus, non est filius pacis, ignorantibus nobis: ad nos enim revertetur, id est, nobis proderit ista praedicatio, non et illi; si autem super eum pax praedicata requie
Abbreviated transcription (Latin):
ius iuste dampnationis absoluat:
dampnatumq ipse non dampnet. as¬
toralis tamen necessitas habet ne per
plures serpant dira contagia. seꝑ ari
ab ouib sanis morbidam. ab illo cu
nichil est inpossibile ipsa forsitan
separatione sanandam. Nesciences
enim qui ꝑtineat ad predestinar
numerum qui non ꝑtineat: sic a
fici debemus caritatis affectu. u al¬
nes uelimus saluos fieri. Hoc quips
fit cum singulos quosq ut occurti¬
rut cum quib id agere ualea mus.
ad hoc conamur adducere ut iusti¬
ficati. ex fide. pacem habeant ad dĩ
quam predicabat apłs etiam cum
dicebat. Pro. xp̃o ergo legatione fun¬
gimur tanquam deo exhortance
ꝑnos. obsecramus ꝓ. xp̃o: reconcilia¬
ri deo. Quid est enim reconciliari.
nisi pacem ad illum habere: Prop¬
ter quam pacem etiam ipse dñs¬
iħc xp̃c dixit discipulis. In quamcũq
domum intraueritis: primũ dicite
pax huic domi. Et si ibi fuerit filiꝰ
pacis: requiescet suꝑ eum pax ur̃a.

Expanded text:
vis justae damnationis absolvat, vis justae damnationis absolvat, damnatumque ipse non damnet? Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia separare ab ovibus sanis morbidam, ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat, sic afici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque ut occurrerint, cum quibus id agere valeamus, ad hoc conamur inflectere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum, quam praedicabat Apostolus etiam cum dicebat: Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo, reconciliari Deo . Quid est enim ei reconciliari, nisi pacem ad illum habere? Propter quam pacem etiam ipse Dominus Jesus dixit discipulis suis: In quamcumque domum intraveritis, primum dicite, Pax huic domui: et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra;
Abbreviated transcription (Latin):
rłum quid corꝑalib ullis uincłis al¬
ligauit: intus egit. corcda tenuit:
corda mouit: eosq uoluntatibus
eorum quas ipse in illis oꝑatus est
traxit. Si ergo cum uoluerit in ter¬
ra deus reges constituere. magis
habet in potestate uoluntates ho¬
minũ quam ipsi suas: quis alius
facit ut salubris sit correptio. et fiat in
correpti corde correctio. ut celesti consti¬
a prepositi subditi fr̃s. correptionib
de caritate uenientibus. ꝓ culparũ
cdiuersitate diuersis. uł minoribus¬
uł amplioribus: quia et ipsa. quȩ dã¬
pnatio nominatur. quam facit ep̃i¬
le iudicium. qua pena in eccłia ni¬
la maior est: potest si deus uoluen
in correptionẽ salubrimã cedere.
atq proficere. Neq enim scimus
quid contingat sequenti die: aut
ante finem huius uite de aliquo
desꝑandum ẽ. aut contradici deo
potest ne respiciat et det penitenti¬
am. et accepto sacrificio sp̃s contri
bulati. cordisq contriti. areatu quã¬

Expanded text:
numquid corporalibus ullis vinculis alnumquid corporalibus ullis vinculis alligavit? Intus egit, corda tenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorum, quas ipse in illis operatus est, traxit. Si ergo cum voluerit reges in terra Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde correctio, ut coelesti constiti correptionibus de karitate venientibus pro culparum diversitate diversis, vel minoribus,vel amplioribus, quia et ipsa, que dampnatio nominatur, quam facit episcopalem iudicium, qua pena in Ecclesia nulla maior est, potest, si Deus voluerit in correptionem saluberrimam cedere ac proficere. Neque enim scimus quid contingat sequenti die, aut ante finem vite huius de aliquo desperandum est? Aut contradici Deo potest ne respiciat, et det penitentiam, et, accbulati cordisque contriti, a reatu quam
Abbreviated transcription (Latin):
duit samai principem xxx: et dixit.
Tui sumus odauid: et tecum futuri
fili iesse. Pax pax cibi et pax adiuto¬
ribus tuis: quia auxiliatus est tibi
deus. Numquid iste posset aduersa¬
ri. uoluntati dei: et non potius eiꝰ
facere uoluntatem qui ineitis corde.
oꝑatus est ꝑ sp̃m suum. quo indutus
est ut hoc uellet. diceret. et faceret:
Item paulopost. ait eadem scriptura.
Omnes hii uiri bellatores dirigentes
aciem. corde pacifico uenerunt in
chebron: ut constituerent dauid su¬
ꝑ omnem isrł Sua uoluntate utiq
isti constituerunt regem dauid. Qͥs
non uideat: quis hoc neget: Non
enim hoc non ex animo. aut non ex
bona uoluntate fecerunt corde pa¬
cifico: et tamen hoc ineis egit qui
incordibus hominũ quod uoluerit
oꝑatur. Propt̃ quod p̃misit scriptu¬
ra: et ambulabat dauid ꝓficiens. et
magnificabatur: et dñs om̃ps erat
illo: adduxit istos ut eum regem
constituerent. & quomodo addux̃:

Expanded text:
duit Amasai principem friginta, et dixit: duit Amasai principem friginta, et dixit: Tui sumus, o David, et tecum futuri, fili Jesse. Pax, pax tibi, et pax adjutoribus tuis, quia auxiliatus est tibi Deus. Numquid iste posset adversari voluntati Dei, et non potius ejus facere voluntatem, qui in ejus corde operatus est per Spiritum suum quo indutus est, ut hoc vellet, diceret, et faceret? Item paulo post ait eadem Scriptura: Omnes hi viri bellatores, dirigentes aciem corde pacifico venerunt in Hebron, ut constituerent David super omnem Israel . Sua voluntate utique isti constituerunt regem David. Quis non videat? quis hoc neget? Non enim hoc non ex animo, aut non ex bona voluntate fecerunt, quod fecerunt corde pacifico: et tamen hoc in eis egit, qui in cordibus hominum quod voluerit operatur. Propter quod praemisit Scriptura, Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus omnipotens erat s qui erat cum illo, adduxit istos ut eum regem constituerent. Et quomodo adduxit?
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate isrłitarum subdere se
memorato uiro siue non subdere.
quod utiq in eorum erat positum
uoluntate. ut etiam deo ualerent
resistere: qui tamen hoc non fecit nͥ
ꝑ ipsorum hominum uoluntates.
sine dubio habens humanorum cor¬
dium quo placeret inclinandorum
omnipotentissimã potestatem. Sic
enim scriptum est. & dimisit samu¬
el popłm et abiit unusquisq in locũ
rum tetigerat dñs corda. & filii pes¬
tilentes dixerunt. Quis saluabit
nos : hic : & in honorauerunt eũ.
et non obtulerunt ei munera. Nũqͥd
aliquis dicturus est. non iturum fu¬
isse cum saule quẽquam eorum qͦꝵ
tecigit drus corda ut irent cum il¬
lo: aut isse aliquem pestilentium.
quorum ut hoc facerent corda non
cetigit: Item de dauid quem dñs in
regnum successu prosꝑiore constitu¬
it: ita legitur. & ambulabat dauid
ꝓficiens. et magnificabatur: et dñs
erat cum illo. hoc cum p̃missum fu¬
isset: paulopost dictum est. & sp̃s in¬

Expanded text:
in potestate Israelitarum subdere se in potestate Israelitarum subdere se memorato viro, sive non subdere, quod utique in eorum erat positum voluntate, ut etiam Deo valerent resistere. Qui tamen hoc non fecit, nisi per ipsorum hominum voluntates, sine dubio habens humanorum cordium quo placeret inclinandorum omnipotentissimam potestatem. Sic enim scriptum est, Et dimisit Samuel populum, et abiit unusquisque in locum rum tetigerat Deus corda. Filii vetilentes dixerunt: Quis salvabit nos? hic? Et inhonoraverunt eum, et non attulerunt ei munera . Numquid aliquis dicturus est, non iturum fuisse cum Saül, quemquam eorum, quorum tetigit corda Dominus ut irent cum illo; aut isse aliquem pestilentium, quorum ut hoc facerent corda non tetigit? Item de David, quem Dominus in regnum successu prosperiore constituit, ita legitur: Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus erat cum illo . Hoc cum praemissum fuisset, paulo post dictum est: Et Spiritus in
Abbreviated transcription (Latin):
mines uult saluos fieri. ut intelli¬
gantur omnes predestinati. quia
om̃e genus hominum meis est: sic̃
dictum est phariseis. decumatis om¬
ne holus: ubi non incelligendũ¬
est nisi omne quod habebant. Ne¬
ꝙ enim om̃e holus. quod erat toto¬
orbe terrarum decimabant. Scd̾m
istum locucionis modum dictum est:
sicut et ego omĩbus ꝑ omnia placeo.
Numquid enim qui hoc dixit place¬
bat etiam tam multis ꝑsecutoribus
sius : S placebat omni generi homi¬
num quod xp̃i congregabat eccłia:
siue iam intus posicis. siue introdu¬
cendis in eam. Non est itaq dubitan¬
dum uoluntati dei. qui incelo et in
terra. omnia quecumq uoluit fecit
et qui etiam illa quȩ futura sunt
fecit. humanas uoluntates non pos¬
se resistere. quominus faciat ipse qd
uult: quandoquidem etiam de ipsi
hominum uoluntatib quod uult
cum uult facit: nisi force aliqua
ex multis cõmemorem. Quando ds̃
uoluit sauli regnum dare. sic erat

Expanded text:
mines vult salvos fieri, ut intellimines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pharisaeis, Decimatis omne olus : ubi non est intelligendum nisi omne quod habebant; neque enim omne olus quod erat in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo . Numquid enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , et qui etiam illa quae futura sunt fecit , humanas voluntates non posse resistere, quominus faciat ipse quod vult: quandoquidem etiam de ipsis hominum voluntatibus, quod vult, cum vult, facit. Nisi forte ut ex multis aliqua commemorem quando Deus voluit Saüli regnum dare, sic erat
Abbreviated transcription (Latin):
medicamentum : si autem non ꝑtinet.
sit ei correptio penale tormentum. Sub
isto gͦ incerto. ex caritate adhibenda ẽ
cuiis exitus ignoratur: et ꝓillo cui ad¬
hibetur. orandum est ut sanetur. Cũ
autem homines ꝑ correptionẽ in uiã
iusticiȩ seu ueniunt słu reuertunt᷑:
quis oꝑatur in cordibus eorum sa¬
lutem. nisi ille qui quolibet plantã¬
te et rigante. et quolibet in agris
uł arbusculis oꝑante dat incremen¬
tum deus: cui uolenti facere saluũ.
nullum hominum resistit arbitriũ:
Sic enun uelle seu nolle. inuolentis
aut nolentis ẽ potestate: ut diinã
uoluntatem non impediat. nec su¬
ꝑet potestatem. De his enim etiam¬
qui facrunt quȩ non uult: facit ip¬
se quȩ uult. Et quod scriptum est
uult omnes homines saluos fieri.
nec camen omĩs homines salui fuĩt
multis quidem modis potest intel¬
ligi: ex quibus in aliis opusculis nr̃is
aliquos cõmemoraumus.s hic ui¬
num dicam. Ita dictum ẽ omnes ho¬

Expanded text:
medicamentum; si autem non pertinet, medicamentum; si autem non pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub isto ergo incerto ex charitate adhibenda est, cujus exitus ignoratur; et pro illo cui adhibetur, orandum est ut sanetur. Cum autem homines per correptionem in viam justitiae seu veniunt seu revertuntur, quis operatur in cordibus eorum salutem, nisi ille qui quolibet plantante atque rigante, et quolibet in agris vel arbustulis operante dat incrementum Deus; cui volenti salvum facere nullum hominum resistit arbitrium? Sic enim velle seu nolle in volentis aut nolentis est potestate, ut divinam voluntatem non impediat, nec superet potestatem. Etiam de his enim qui faciunt quae non vult, facit ipse quae vult. 44. Et quod scriptum est, quod vult omnes homines salvos fieri , nec tamen omnes salvi fiunt, multis quidem modis intelligi potest, ex quibus in aliis opusculis nostris aliquos commemoravimus : sed hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes ho
Abbreviated transcription (Latin):
et felicissimum numerum. ꝓ men¬
tis iustissime uidicantur. Aut ma
iacent sub peccato quod origirait
generatione traxerunt: et cum ile
heredlitario hinc exeunt. quodnon
est regenerationẽ dimissum: aut
ꝑ liberum arbitriam alia insupi
addidunt: arbitrium inquam
berum. s non lib̾atum: liberum
iusticie. peccati autem seruum.
quo uoluuntur ꝑ diuersas noxias
cupiditates. alii magis. alii minus.
s om̃s mali. et ꝓ ipsa diuersitate.
diuersis sicplicus iudicandi: aut
grãm dei suscipiunt. s temporale
sunt nec ꝑseuerantͥ s desercuit.:
deseruntur. dimissi enu sunt
bero arbitrio. non accepto ꝑseueri
co. Patiantur ergo homines se cor¬
ripi quando peccant: nec de ipsa
onem: quia et peccatis iusta pena de¬
betur. Ad ipsam ꝑtinet iusta correpti¬
o. quȩ medicinaliter adhibetur. etiã¬
si salus egrotantis incerta est: ut si is
qui corripitur dd p̃destinatorum nu¬
merum ꝑtinet. sit ei correptio salubre

Expanded text:
et felicissimum numerum, pro meret felicissimum numerum, pro meritis justissime judicantur. Aut enim jacent sub peccato, quod originaliter generatione traxerunt, et cum illo haereditario debito hinc exeunt, quod non est regeneratione dimissum; aut per liberum arbitrium alia insuper addiderunt: arbitrium, inquam, liberum, sed non liberatum; liberum justitiae, peccati autem servum, quo volvuntur per diversas noxias cupiditates, alii magis, alii minus; sed omnes mali, et pro ipsa diversitate diversis suppliciis judicandi. Aut gratiam Dei suscipiunt, sed temporales sunt, nec perseverant; deserunt et deseruntur. Dimissi enim sunt libero arbitrio, non accepto perseverto. CAPUT XIV. 43. Patiantur ergo homines se corripi quando peccant, nec de ipsa onem: quia et peccati justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: ut si is qui corripitur, ad praedestinatorum numerum pertinet, sit ei correptio salubre
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia eius p̃uenit hominem.
ut liberetur a malis quȩ fecit. et
quȩ facturus fuerat nisi dei gr̃a
regeretur: et quȩ passurus fue¬
rat in et̾num. nisi erueretur a po¬
testate tenebrarum. et tranfferre¬
tur in regnum filu caritatis dei
Ueruntamen quia et ipsa uica a¬
terna. quam certum est bonis oꝑib
debitum reddi. atanto apło gr̃a dei
dicitur: cum gr̃a non ex oꝑibus red¬
datur.s gratis decur: sine ulla dubi¬
catione confitendum ẽ. ideo gr̃am
uitam eternam uocari. quia hisme¬
ritis redditur. quȩ gr̃a contulit ho¬
mini. Recte quippe ipsa gr̃a uitelli¬
gitur: quȩ in euangłio legitur.qtĩm¬
lit gr̃a. hii uero qui non ꝑtinenta
hunc p̃destinatorum numerum qͥ
dei gr̃a. siue nonͣ habentes illum li¬
berum suȩ uoluntatis arbitrium.
siue cum arbicrio uoluntatis. ideo
uero libero. quia ꝑ ipsam grãm liłi¬
to: ꝑducit ad regnum: hu ergoqu
non ꝑtinent ad istum certissimum

Expanded text:
sericordia ejus praevenit hominem, sericordia ejus praevenit hominem, ut liberetur a malis, et quae fecit, et quae facturus fuerat nisi Dei gratia regeretur, et quae passurus fuerat in aeternum nisi erueretur a potestate tenebrarum, et transferretur in regnum Filii charitatis Dei . Verumtamen quia et ipsa vita aeterna, quam certum est bonis operibus debitam reddi, a tanto Apostolo gratia Dei dicitur , cum gratia non operibus reddatur, sed gratis detur; sine ulla dubitatione confitendum est, ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Recte quippe ipsa intelligitur quae in Evangelio legitur, 42. Hi vero qui non pertinent ad hunc praedestinatorum numerum, quos Dei gratia sive nondum habentes ullum liberum suae voluntatis arbitrium, sive cum arbitrio voluntatis, ideo vere libero, quia per ipsam gratiam liberato, perducit ad regnum: hi ergo qui non pertinent ad istum certissimum
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. iudicium sine miscłia. illi
qui non fecit miscđiam: ubi osten¬
dit etiam in illo iudicio in quo uiᷤ¬
ti coronantur iniustiq dampnan¬
tur: alios cum miscđia alios sine
miscdia. iudicandos. Propt̃ quod
eciam mater machabeorum. filio
suo dicit: ut in illa miseratione.
cum fr̃ibus te recipiam. Cum enĩ
rex iustus sicut scriptum ẽ sederit
inchrono. non aduersabitur ance
eum om̃e malum: quis głabitur
castum se habere cor. aut quis glo¬
riabitur mundũ se ẽẽ apeccato:
Ac ꝑhoc ȩtiam ibi dei miscđia ne¬
cessaria est: qua fiet beatus cui ñ
imputabit dominus peccatum.
S tunc ꝓbonorum oꝑm meritis.
iusto iudicio. etiam ipsa miscđia
tribuetur. Cum enim dicittir iu¬
dicium sine miscdia. illi qui non
fecit miscłiam: manifestatur in
his in quib inueniuntur bona
oꝑa miscłiȩ. iudicium cum mi¬
sericordia fieri: ac ꝑhoc etiam.
reddi. Nonsic ẽ nunc. quando ñ
solum nullis bonis. s etiam mul¬
tis malis oꝑibus p̃cedentibus. mi¬

Expanded text:
s, Judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam : ubi ostendit etiam in illo judicio, in quo justi coronantur, injustique damnantur, alios cum misericordia, alios sine misericordia judicandos. Propter quod etiam mater Machabaeorum filio suo dicit, Ut in illa miseratione cum fratribus te recipiam . Cum enim rex justus, sicut scriptum est, sederit in throno, non adversabitur ante eum omne malum. Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Ac per hoc etiam ibi Dei misericordia necessaria est, qua fit beatus, cui non imputavit Dominus peccatum . Sed tunc pro bonorum operum meritis justo judicio etiam ipsa misericordia tribuetur. Cum enim dicitur, Judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam; manifestatur in his in quibus inveniuntur bona opera misericordiae, judicium cum misericordia fieri; ac per hoc etiareddi. Non sic est nunc, quando non solum nullis bonis, sed etiam multis malis operibus praecedentibus, mi
Abbreviated transcription (Latin):
acuiduarũ maximas explicare uir¬
tutes. que sic ad p̃cepta dei sc̃o rapi¬
untur amore ut et magne patientiae
se uigore discrucient et ad martirii
coronã uicta carnis infirmitate ꝑ¬
uentant. Locuti sumus multa de a¬
nima: diximus etiã de corꝑe nr̃o.
que uisa suit. Tencdamus nunc acies
mentis in futuras retributiones. Con¬
uenit enĩ ut postquã se creatura cog¬
nouit ad creatorem suum pura mẽ

Expanded text:
ac viduarum maximas explicare virac viduarum maximas explicare virtutes, quae sic ad praecepta Dei sancto amore rapiuntur, ut et magnae patientiae se vigore discrucient, et ad martyrii coronam, victa carnis infirmitate, perveniant? Locuti sumus multa de anima, diximus etiam de corpore nostro quae visa sunt. Tendamus nunc aciem mentis in futuras retributiones. Convenit enim ut postquam se creatura cognoverit, ad Creatorem suum pura me
Abbreviated transcription (Latin):
docens. cũ humilitate liber cũ cari¬
tate cdistrictus: ut tam graue sit islũ
deserere: quã inuitũ est ab ipsa quoq
uita discecłe. dinator salutiferi secreti
ubi nulla libidine sauciatur conten¬
tione nulla succenditur. suꝑbia ñ in¬
flatur: inidiã non habet. fr̃m nul¬
li loquitur qd̾ peniteat nulli abfur¬
mine iuncitur. quando solitudinis
gr̃a suffragatur: sunica postremo sua
quãuis more cutis una sit. suauissi¬
mis simplex odorib fraglat. qͥb
liuitis inuidi pigm̃ta craiscendint
Agnoscit᷑ in illis humanũ corpus ha¬
bere aromata sua scilic dũ nulla
crapulatione distentũ. nidores non
exsudat accerrimos: facile ẽ aduer¬
tere quẽ suꝑna potentia dignatur
inuisere. Nam et ipse quoq animꝰ
nĩ: inex gaudet adtalem: et ñ am¬
monitus intelligit quẽ celesti in¬
spiratione cognoscit. Uerum hec in
sexu ualidiore ñ adeomiranda sũt
Quis aũt ligne sufficiat uirginũ

Expanded text:
docens, cum humilitate liber, cum charidocens, cum humilitate liber, cum charitate districtus; ut tam grave sit eum deserere, quam invitum est ab ipsa quoque vita discedere. Amator salutiferi secreti existens, nulla libidine sauciatur, contentione nulla succenditur, superbia non inflatur, invidiam non habet, fratrum nulli loquitur quod poeniteat, nil audit absurmine vincit, quando solitudinis gratia suffragatur. Tunicam postremo suam, quamvis more cutis una sit, suavissimis implet odoribus; fragrat, super divitis Indiae pigmenta transcendens. Agnoscitur in illo humanum corpus habere aromata sua; scilicet, dum nulla crapulatione distenditur, in odores non exsudat acerrimos. Facile est advertere, quem superna potentia dignatur invisere. Nam et ipse quoque animus noster mox gaudet ad talem, et non admonitus intelligit, quem coelesti inspiratione cognoscit. Verum haec in sexu validiore non adeo miranda sunt. Quis autem digne sufficiat virginum
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus. quando et uestis eoꝵ tac¬
ta effectũ sospitatis accribuit. ⁊a
płici umbra corꝑis ꝑicłm mortis
exdusit: Sic habundantia meritoꝵ
et ꝑillud uidebatur sanare qd cons
solute sentitur: etiã cum eius existen¬
tia ñ uidetur: hy laris illi semꝑuul¬
tus ẽ. et quietus. macie ualidus. ꝓ al¬
lore decoratus. lacrimis assidius let
prolixa barba reuerendus. iuillo cul¬
tu mundissimꝰsic ꝑisticiã mentis
de reb cõcrariis reddunt᷑ homines
pulchriores. ocłi leci. honesti. et blan¬
disermo ueriloquus bonoꝵ peccoꝵ
penetrabilis. cupieus amorem dei
om̃ib suade quo plenus ẽ uar ipsa
mediocris. nec debilis uicina silentio
nec robusto clamore dilatata: aspitate
est. Templum sc̃m clomiciliũ uirtutũ.
cuius ora se nequeunt uminutare.
dii semꝑ ꝓbantur stud̃e constantie.
Gradiis quoq ipsuis nec tardos cons¬
sum inuicdet. nulli ꝓpter alterum
parcit: suasor recti. sine arrogantia

Expanded text:
dicamus, quando et vestis eorum tacdicamus, quando et vestis eorum tacta effectum sospitatis attribuit, et apostolici umbra corporis periculum mortis exclusit? Sic abundantia meritorum et per illud videbatur sanare, quod cosolute sentitur, etiam cum ejus existentia non videtur. Hilaris illi semper vultus est et quietus, macie validus, pallore decoratus, lacrymis assiduis laetus, promissa barba reverendus, nullo cultu mundissimus. Sic per justitiam mentis de rebus contrariis redduntur homines pulchriores: oculi laeti et honeste blandi: sermo veriloquus, bonorum pectorum penetrabilis, cupiens amorem Dei omnibus suadere, quo plenus est: vox ipsa mediocris, nec debilis vicino silentio, nec robusto clamore dilatata  ed., robest: templum sanctum, domicilium virtutum; cujus ora se nequeunt immutare, dum semper probantur studere constantiae. Gradus quoque ipsius nec tardus conssum videt, nulli propter alterum parcit. Suasor recti, sine arrogantia
Abbreviated transcription (Latin):
eiuĩ qui se celesti cõuersatione muu¬
dificant uirtus suꝑne miserationis
cõceditur. quã homo ꝓpter origina¬
le uicium hab̾e non pot. cuin creatẽ
ꝑ nundũ transeuntes maiestati seo¬
ꝑ aosire suit: quib camen assidua
prestantur magualia. ut pene u¬
re definant eẽ miracła. heliseus dis¬
cipulisui ocłos celestẽ miliciã uou
uidentis aꝑuit: exercitus hostiur
cecitate ꝑcussit. A demeruit nnulli
flãmis incendia uitalẽ calorẽ frigi¬
tdis cadauerib reddio̾unt. leones fe¬
roces adsepeliendũ corpus cõuenire
fecerurt. et in uicem ratis homiuies le¬
gunus uexisse corcodrillos. Liquore
c̃õuerteruit in cturiciã silicunila¬
tices iusseriit manare de siccitate
claudũ solem p̃cepunt stare celerri¬
mum. humano uerbo facta ẽ nacẽ
buersitas. et in tautam gtam fũt
recepti ut et ipsis potussert famula¬
ri quos seriure munctus intrabat᷑
auctori. Quidiam de imꝑio uocis

Expanded text:
enim, qui se coelesti conversatione munenim, qui se coelesti conversatione mundificant, virtus supernae miserationis conceditur, quam homo pabere non potest. Cum creati per mundum transeuntes, majestati semper affixi sunt: quibus tam assidue praestantur magnalia, ut plane videantur esse miracula Elisaeus discipuli sui oculos coelestem militiam non videntes aperuit, exercitus hostium caecitate percussit . Ademerunt nonnulli flammis incendia; vitalem calorem frigidis cadaveribus reddiderunt; leones feroces ad sepeliendum corpus convenire fecerunt, et in vicem ratis homines legimus vexisse crocodilos; liquorem converterunt in duritiam silicum; latices jusserunt manare de siccitate claudum; solem praeceperunt stare celerrimum. Humano verbo facta est naturae diversitas; et in tantam gratiam sunt recepti, ut et ipsis potuisset famulari, quod servire mundus mirabatur auctori. Quid jam de imperio vocis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑantur. Adhuc in corpore carius¬
aite duantur Iste eiũ immortales
nprie sunt dicende. quas nuula pre¬
nirido discruciat nullus meror
asficit. que sibi nequeunt repata
cunt carcerib leti sunt. et inter hec
iure seda ullis obediunt. qi semꝑe
conos secuitur sontra psecutores fotio
semꝑ erigiuitur auclatia. quanos
fius iuicis ulis principiũ est bonox
et uieterua beatitudine recipiuer
qdii temꝑal cõuersatione gessert.
Sic sc̃oꝵs anime adhuc iuisto selo
cõmorances dũ longa sint habua
tionis cõtrarietace distracce. camiẽ
Moyses eiũ ꝑmaria terrenum iter
apuit. aquarũ domicilia sic as pe¬
dib transineauit: et tam magnui
fluctus quasi latere utroii cõstrue¬
a inspeciẽ rupis. ꝑegrina soliditate
rigueturt. Meruit helias ne pluera
obtinuit etiã ut se desidatus iber
esfuudet: et unus homo beatis suppli¬
cationib egit qd̃ generalitas cũ sus¬
peudetur impetrare ñ meruit Istis

Expanded text:
superantur. Adhuc in corpore possuperantur. Adhuc in corpore postute dominantur. Istae enim immortales proprie sunt dicendae, quas nulla poenitudo discruciat, nullus moeror affligit, quae sibi nequeunt  ms. Acunt, carceribus laetae sunt; et inter haec jure saecula illis obediunt, quia semper bonos sequuntur: contra persecutores fortiore semper eriguntur audacia, quando finis lucis illis principium est bonorum; et in aeterna beatitudine recipiunt, quod in temporali conversatione gesserunt. Sic sanctorum animae adhuc in isto saeculo commorantes, dum longa sint habitationis contrarietate districtae  ed., Moyses enim per maria terrenum iter aperuit, aquarum domicilia siccis pedibus transmeavit; et tam magni fluctus quasi latere utroque constructi, in speciem rupis peregrina soliditate riguerunt. Meruit Elias ne plueret: obtinuit etiam ut se desideratus imber effunderet ; et unus homo beatis supplicationibus egit quod generalitas, cum suspenderetur, impetrare non meruit. Istis
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ et in ista cõmuni
ucta magna iam uirtus ẽ. Nam
carnem expugnatricẽ humani ge¬
neris ꝑ quietẽ debellant. uictrices
sui sunt. dum studende cõscientie
gere. Ue aut̃ carni que hic supaca
n fuerit. Nam quȩ in hac conuersa¬
tione uncitur: sine dubio illic co¬
ronatui: uir deniq fixus purus.
umocuus. oñs laudat se semꝑ ac¬
cusat: et cum placeat uniuersis
sibi soli cdisplicet. Nunia enĩ mag¬
nitudo ẽ suam intelligere pariũ¬
tatem. Nec preualet hoc nosse. uisi
cun iam ceꝑint duuna patescere.
hii tantũ cdicuis ad suꝑna uolant:
quantũ se onerosius in humana
conuersatione castigant. Imꝑant
corpori: qi famulant᷑ auctori. et
cdum se exiguos cognoscuit: ad cul¬
men magne ꝑfeccionis euadunt.
Nullũ lede cupiunt lesi semꝑ is¬
noscunt: caricatẽ et illis impeñ¬
dunt qui eos sceleratos. odio ꝑsecunt᷑
aies aiuiẽ dño prestante etiã norus
spiritubr imꝑant: et illi quos iniao
patitur infestos a creatura niuioreᷤ

Expanded text:
animarum et in ista communi vita magna jam virtus est. Nam carnem illam expugnatricem humani generis per quietem debellant, et victrices sui sunt, dum studentes constantiaegere. Vae autem carni quae hic superata non fuerit; nam quae in hac conversatione vincitur, illic sine dubio coronatur. Vir denique fixus, purus, innocuus, omnes laudat, se semper accusat, et cum placeat universis, sibi soli displicet. Nimia enim magnitudo est suam intelligere parvitatem; nec praevalet haec nosse, nisi cui jam coeperint vina patescere. Hi tantum expeditius ad superna volant, quantum se onerosius in humana conversatione castigant. Imperant corpori, quia famulantur auctori, et dum se exiguos cognoscunt, ad culmen magnae perfectionis evadunt. Nullum laedere cupiunt, laesi semper ignoscunt. Charitatem et illis impendunt, qui eos scelerato odio persequuntur. Tales animae Domino praestante etiam noxiis spiritibus imperant; et illi, quos mundus patitur infestos, a creatura minore
Abbreviated transcription (Latin):
tati sue subito incristiciã redeut
ocdi interũ suꝑ quã necesse. ẽ. cõ¬
mouencuur. Iterrimq cogicantes ifix
s̃ incerti uagi fluctuantes ad om̃ia
crepicdi. cde cunctoꝵs uoluntace sus¬
pensi: curis anxii sułpitionib in¬
quieci Aliena cle se iudicia sollicite
Et dum lucem temꝑalẽ auide
cupiunt. cenebras ꝑpetue noc¬
tis adquirunt: relationes suas
in explicatas. sepe dereliquiun
salcu quodã ad aliud cranferitnt
sum nicħ agant semꝑ eos estunes
occupatos: formidolose iuuunt eti¬
am cũ nullius insecutione uexant.
sena illis ẽ. conscientia sua. et a se¬
om̃ia sustinent cum ab aliis grarua
nisia patiant᷑ eoꝵs et ipse odor acer
est enĩ ut odore delectur ꝑegrino. qͥ

Expanded text:
tatitatioculi interdum, supra quam necesse est, commoventur; iterumque cogitantes infixi sunt, incerti, vagi, fluctuantes, ad omnia trepidi, de cunctorum voluntate suspensi, curis anxii, suspicionibus inquieti; aliena 636 de se judicia sollicite et dum lucem temporalem avide cupiunt, tenebras perpetuae noctis acquirunt. Relationes suas inexplicatas saepe derelinquunt; saltu quodam ad aliud transferuntur: cum nihil agant, semper eos aestimes occupatos; formidolose vivunt, etiam cum nullius insecutione vexantur: poena est illis conscientia sua, et a se sustinent omnia, cum ab aliis gravia nulla patiantur: eorum et ipse odor acerbest enim ut odore delectetur peregrino, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et peccati semꝑ anxia ipsa se cõ¬
depͥnans quã nullus accusat ut
merico mois uitalis ac uica morta¬
lis talib ꝓuenisse dicatur. hane
si miserator ille respecerit oculũ¬
q mentis corꝑeis excessib obcecatũ
fuerit illuminare dignatus: ad
beatricẽ penitudinẽ trahit. eua¬
dendi donat effectũ que ꝑeundi
primitus. uidebatur habuisse de¬
sideriũ. Tunc felicior cum fleue¬
rit. tunc celsior cum se ꝓstraue.¬
rit lacrimis reparat qd̾ gauden¬
ddo ꝑclicłat. Et que adhostem uo¬
lupcatib iniutata ꝑuenit. ad sa¬
licarem diĩm ꝓsꝑrime cõtristaca
festinat. quãuis s eas non sit fas
hominib intucri. tam̃ eiudentib
indiciis suas qualitates aꝑuut ut
et ullos possimus aduercere de qͥ¬
b aliquid ñ ꝓbamur audisse.
Malis nubilus uulcus ẽ. in quali¬
bet gr̃a corꝑali: mesti etiã cum
letantur. agunt paulopost unde¬
peniteant: desertũ pectus uolup¬

Expanded text:
et peccatis semper anxia: ipsa se conet peccatis semper anxia: ipsa se condemnans, quam nullus accusat: ut merito mors vitalis, ac vita mortalis, talibus provenisse dicatur. Hanc si miserator ille respexerit, oculumque mentis corporeis excessibus obcaecatum fuerit illuminare dignatus, ad liberatricem poenitudinem trabit, evadendi donat effectum, quae pereundi primitus videbatur habuisse desiderium. Tunc felicior, cum fleverit; tunc celsior, cum se prostraverit: lacrymis reparat quod gaudendo perdiderat; et quae ad hostem voluptatibus invitata pervenit, ad salutarem Dominum prosperrime contristata festinat. Sed quamvis eas non sit fas hominibus intueri, tamen evidentibus indiciis suas qualitates aperiunt; ut et illas possimus advertere, de quibus aliquid non probamus audiisse. Malis nubilus vultus est in qualibet gratia corporali; moesti etiam, cum laetanter agunt, cum paulo post poeniteant, deserti impetu volup
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cuiquã ꝓdest uitasse notias
cupiditates. eneruatã non amasse
lururiam. deceptrice fugisse falla¬
ciami. Alienũ se a terrenis uiciis
esfecisse qr necesse ẽ laboret iucas¬
sum qui remuneratorẽ bonorã
omniũ sibi recldit infensum sui
enĩ preceptis obediet si latoremle¬
gis ignoret: Graditur sine uia res¬
picit᷑ sine iumine. cogitat sine sa¬
pore currit ueloci grẽssu: nec repit
ad qd̾ ꝑuenire disponit. hu possũt
ad presens florere. s fructũ non ꝑ¬
in eadẽ parte suit qui et si recte
credunt. fedis tam̃ scelerib: poslu¬
uritur: qm̃ cum segrauib pecca¬
tis conectunt. a creacore dissoliut
Tunc inmortalis annna fit mor¬
cura tenebris suis incipit amare
qd̾̃ ꝑit. incipit odisse qd̾ uuit.
inlam̃tabili obscuritate fuscata
racionẽ mundissimã non habet
qĩ ui gurgitẽ se ꝑuersitatis in¬
mersit. Mox antĩquo hoste capti
corꝑis illecebras sumit de eius ob¬
norietace uiciorias. Est enł egra

Expanded text:
enim cuiquam prodest vitasse noxias enim cuiquam prodest vitasse noxias cupiditates, enervatam non amasse luxuriam, deceptricem fugisse fallaciam, alienum se a terrenis vitiis effecisse; quia necesse est laboret incassum, qui remuneratorem bonorum omnium sibi reddit infensum. Cujus enim praeceptis obediet, si latorem legis ignoret? Graditur sine via, respicit sine lumine, cogitat sine sapientia, currit veloci gressu, nec reperit ad quod venire disponit. Hi possunt ad praesens florere, sed fructum non pin eadem parte sunt, qui, etsi recte credunt, foedis tamen sceleribus polluuntur: quoniam cum se gravibus peccatis connectunt, a Creatore dissolvunt. Tunc immortalis anima fit mortua tenebris suis: incipit amare quod perit, incipit odisse quod vivit; fectat, et lamentabili obscuritate fuscata, rationem mundissimam non habet, quia in gurgitem se perversitatis immersit, mox ab antiquo hoste captivcorporis illecebras sumit de ejus obnoxietate victorias. Est enim aegra
Abbreviated transcription (Latin):
orationib diuina se suffragatione
cõponit̾ sic emuncdatis sordib pecca¬
coꝵ lucidã preꝑat mentẽ: ut siũ
susciꝑe mereatur auccorẽ fidei tem¬
plum. que se criminib ñ concessit
hospitiũ Credo diuina miseratione
ꝓtusũ. ut corpus subd̾et anume ani¬
mam sibi totũq salutarit ad dm̃res¬
piceret creatorẽ f actis his que dicen¬
da fuerunt congruũ uidetuir de a¬
nimarũ signis indiciiso disserere.
qi licet earum sub̾a una ẽẽ uideat᷑
longe cam̃ disparib qualitatid se¬
gregantur. Ac primũ dicam quẽ¬
ad modũmalors hominũ consue¬
tudo moresq declarentur quaten
de tecẽrrime sut ut philoso¬
phoꝵs que ñ creatoris legem ses hu¬
et quãius doctores uideantur ee
morialiũ et se disciplinarũ cotib
tam̃ erugines ũ decluart. Qualis
eiũ dementia ẽ illũ colere quome¬
lior es et crecłe prestare posse que
sibi non p̃ualet subuenite. Hichu

Expanded text:
orationibus divina se suffragante gratia orationibus divina se suffragante gratia componit: sic emundatis sordibus peccatorum lucidam praeparat mentem, ut suum suscipere mereatur auctorem. Fit Dei templum, quae se criminibus non concessit hospitium. Credo divina miseratione provisum, ut corpus subderet animae, animam sibi, totumque salubriter ad Deum respiceret Creatorem. Peractis his quae dicenda fuerunt, congruum videtur de animarum signis indiciisque disserere: quia licet earum substantia una esse videatur, longe tamen disparibus qualitatibus segregantur. Ac primum dicamus quemadmodum malorum hominum consuetudo moresque declarentur; quatenus de teterrimae sunt, ut philosophorum, qui non Creatoris legem, sed huet quamvis doctores videantur esse mortalium, et se disciplinarum cotibutamen aerugines non declinant. Qualis enim dementia est illum colere quo melior est, et credere praestare posse qui sibi non praevalet subvenire? Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc ꝓpter nuniã ꝓlititatẽ insũ¬
mam dictũ habunde sufficiat.
nullũ corꝑale anunal. in tantam
misterioꝵ significationẽ fuisse for¬
matũ. debuit enĩ consilio sĩmo fieri
qd̾ uidebatur rationabili anime
irabilis que sic bumani corꝑis lini¬
amenta disposuit ut si primi homi¬
iis non eẽt peccatis grauantib one¬
rata magius munerib ñ fuss exuta
Qualia enĩ meruit timc liba hab̾e
que nunc tot bona noscitur retine¬
re dãpnata: Uerum ista caro quauis
diuersis uiciis appetatur multisa.
uuluerib lacerata subiaceat ipsa ta¬
men ẽ que celeste psalteriũ cant:
que głiosos martires facit que condi¬
torem suũ uisicata ꝓmeruit que io¬
sam quoq. uitalem crucem sc̃i redẽp¬
toris accepit. Merico iam spiritar fũ¬
tura creditur quando et hic mortal
tanto munere ꝑsuncta głaturdic
eni ista magua quidẽ natura s ori¬
ginau delicco peccatis cotidianis ob¬
noxia ieiuniis. elemosinis. assicdiusq

Expanded text:
Sed hoc, propter nimiam prolixitatem in summam dictum, abunde sufficiat, nullum corporale animal in tantam mysteriorum significationem fuisse formatum. Debuit enim consilio summo fieri, quod videbatur rationabili animaemirabilis, qui sic humani corporis lineamenta disposuit, ut si primi hominis non esset peccatis gravantibus onerata, magnis muneribus non fuisset exuta! Qualia enim meruit tunc habere libera, quae nunc tot bona noscitur retinere damnata? Verum ista caro, quamvis diversis vitiis appetatur, multisque vulneribus lacerata subjaceat, ipsa tamen est quae coeleste Psalterium canit, quae gloriosos martyres facit, quae conditorem suum visitata promeruit, quae ipsam quoque vitalem crucem sancti Redemptoris accepit: merito jam spiritalis futura creditur, quando et hic mortalis tanto munere perfuncta gloriatur. Sic enim ista magna quidem natura, sed originali delicto peccatis quotidianis obnoxia, jejuniis, eleemosynis, assiduisque
Abbreviated transcription (Latin):
bris reliquis dici sur triginta
duob dentib genguarũ nr̃arũ
ordo clauatus ẽ: Quare ceruix
nr̃a septẽ nodis. spina iuguiti trib
spindulis colligitur: Coste iuguiti
quatuor. radiis ꝓuiscerũ defensiõe
flectantur ne teneritudo illa inte¬
raneoꝵs inportuna facillime led̾et᷑
iniuria. Nerui quã congrua disꝑsio¬
ne corpus om̃e contineant. quomodo
uene nutribili sanguine cõpetent
uirigent membra. quẽadinoduo
ossa nos medullata corroborent.
cur unguib nr̃is cõmune sit uigi¬
ter crescere cũ capillis. quã decore
quã utiliter carnes ur̃e uestiant᷑
angustius. ut nec humor internus
turpit̃ defluat. nec pulchricudo co¬
loris obducta uenustate disꝑeat. sed
cũ membra singła diuersa corpori
preb̾e uideantur officia. aliudq no¬
bis subime. aliud mediocre aliud sit
in ultimo constitutũ: in tantã com¬
plexionis gr̃am conuenerint ut om
de studio caritatis animaret. Non
pot̃ dicere ocłs manui non es mͥne

Expanded text:
liquis dici! Cur triginta duobus dentibus gingivarum nostrarum ordo clavatus sit? Quare cervix nostra septem nodis, spina viginti tribus spondylis colligatur? Costae viginti quatuor radiis pro viscerum defensione flectantur: ne teneritudo illa interaneorum importuna facillime laederetur injuria? Nervi quam congrua dispersione corpus omne contineant, Quomodo venae nutribili sanguine competenter irrigent membra? Quemadmodum ossa nos medullata corroborent? Cur unguibus nostris commune sit jugiter crescere cum capillis? Quam decore, quam utiliter carnes nostras vestiat cutis, ut nec humor internus turpiter defluat, nec pulchritudo coloris subducta venustate depereat? Sed cum membra singula diversa corpori praebere videantur officia, aliudque nobis sublime, aliud mediocre, aliud sit in ultimo constitutum, in tantam complexionis gratiam convenerunt, ut omnDei studio charitatis adunaret: Non potest dicere oculus manui: Non es mihi