comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ unus panis unũ corpus multi sumꝰ om̃sq de uno pane
participam᷑. Et ꝓpterea petimꝰ ut scilicae ea grã qua fac¬
tũ ẽ ut ȩccła xpĩ corpus fier&. eadẽ grã fiat ut omĩa
menbra caritatis manente conpage inunitate corporis
ꝑseuerent. hoc autẽ digne petimꝰ illius in nobis dono
sp̃s fieri. qui ẽ unus sp̃s & patris & filii: quia scã natur¬
lis unitas &e ȩqualitas. & caritas trinitałis. que unus solu
& uerus e dr̃ undenimitate scĩficat quos adoptat. In illa
quippe una sub stantia trinitatis unitas e̾ inorigine.
ȩqualitas inple incaritate autẽ unitatis equalitatisq
cõmunio. Nulla e̾ diuisio illius unitatis. nulla diu̾sitas
illius equalitatis. nullũ fastidiũ illius caritatis. Ibi enĩ
nihil discrepat. quia ȩqualitas cara & una & unitas
ȩqualis. & cara &e caritas ȩqualis. atq una naturalitꝰ
& in cõmutabilit̾ ꝑseuerat. Quia igit᷑ ex ipsa si¬

Expanded text:
m unus panis, unum corpus multi sumus, omnesque de uno pane participamus . Et propterea petimus ut scilicet ea gratia qua factum est ut Ecclesia Christi corpus fieret, eadem gratia fiat ut omnia membra caritatis, manente compage, in unitate corporis perseverent. Hoc autem digne petimus illius in nobis dono Spiritus fieri, qui est unus Spiritus et Patris et Filii: quia sancta naturalis unitas et aequalitas et caritas Trinitatis, quae unus solus et verus est Deus, unanimitate sanctificat, quos adoptat. In illa quippe una substantia Trinitatis, unitas est in origine, aequalitas in prole, in caritate autem unitatis aequalitatisque communio; nulla est divisio illius unitatis, nulla diversitas illius aequalitatis, nullum fastidium illius caritatis: ibi enim nihil discrepat, quia aequalitas cara et una, et unitas aequalis et cara, et caritas aequalis atque una, naturaliter et incommutabiliter perseverat. Quia igitur ex ipsa si
Abbreviated transcription (Latin):
ciuit : unde nos quoq in ipso aedificaribeatꝰ apłs his uerbis
ostendit. Ergo iam ñ estis hospites & aduenę. sed estis ciues
seo. & domestici dĩ suꝑ edificati supͣ fundam̃tũ a postoloꝵ

Expanded text:
cavit. Unde nos quoque in ipso aedificari beatus Apostolus his verbis cavit. Unde nos quoque in ipso aedificari beatus Apostolus his verbis ostendit: Ergo jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum et domestici D
Abbreviated transcription (Latin):
pcnĩ e inthalamo uteri uirginalis. iam ñ ee̾nt duo seduna caro
pintali gratia factũ ẽ. Hõc etiã ut indisruptũ iugit̾ teneat᷑
pritalis gratia operat᷑. quia ut capiti suo inhereãt hacc uni¬
as corporis. Et ut seiens qua om̃s quise elongant ab ipsope¬
nbt̃ & quia ꝑd& om̃s qui fornicant᷑ ab eo. possae ipsa
cste se : deq ac suauit̃ dicere : mihi autẽ adherere dõ bo
nie Et rursus. Adhȩsit anima mea poste. Illa caritas dĩ
echuno spm̃ scm̃ tanta e unitas xp̃i & ec ołae. ut cũ electionis
xp̃i ñ dubitoe xpm ueracit̾ appellare. Deniq sic ait adcho¬
nthios scribens. Sicut enĩ corpus unũ ẽ & menbra habae
om̃s nos in unũ corpus baptitati sumꝰ siue iudȩi siue gen¬
tiles siue serui siue liberi & om̃s unũ. sp̃m potauimꝰ: Ipsa
ergo grã spiritalis. ꝑ unitatẽ pacis & caritatẽ. corpus xp̃i
ꝑdies singulos ȩdificare ñ desinit. quȩ inutero uaRiaf
urginis donũ sapientiȩ. quod ẽ caput huius corporis fabri¬

Expanded text:
factum est in thalamo uteri virginalis, jam non essent duo, sed una caro, spiritali gratia factum est. Hoc etiam ut indisruptum jugiter teneatur, spiritalis gratia operatur; quia ut capiti suo inhaereat haec unitas corporis, et ut sciens quia omnes qui se elongant ab ipso peribunt, et quia perdet omnes qui fornicantur ab eo, possit ipsa caste ac suaviter dicere: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Et rursus: Adhaesit anima mea post te . Illa caritas Dei oris dubitet Christum veraciter appellare. Denique sic ait ad Corinthios scribens: Sicut enim corpus unum est, et membra habomnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive gentiles, sive servi, siveunitatem pacis et caritatem corpus Christi per dies singulos aedificare non desinit, quae in utero Mariae virginis donum sapientiae, quod est caput hujus corporis, fabri
Abbreviated transcription (Latin):
praescunt futura: & quia ipse ñ ea praedestinauit fatienda
iuste praedestinauit iudicio pumenda : quod etiam in ipsis dic¬
tis scĩ AuOUST II quae tuae in seruisti epłae. si consideres ꝓfect
cognosces.: Qui post quã dixit. hoc ergobonũ quod e requirere di
ñ erat quifaceret. ñ erat usq. ad unũ: sed ineo genere quod pras¬
destinatũ ẽ ad imteritũ : statim secutus aduħeit dicens Su plos
euident̃ his dictis ostendit. quia ds̃ peocata hominũ praescientia
uidit: quib. sententi ĩ praedestione dictauit: Quidenĩ aliud ac¬
cipere debemꝰ in hac ꝓlatione sententiae dĩ : nisi paratũ suppli¬
nũ peccatori: Iuste autẽ eͥ ad punitionẽ diuina aequitate prae¬
destinatꝰ. qui peccator .e. diuina cognitione praescitꝰ: ut pote qͥ
iniquitatẽ ad quã ado ñ e̾ praedestinatꝰ. ꝓpria e̾e̾t uoluntate
facturꝰ ut in quo praescientia dĩ uidebat futurũ opus iniustũ.

Expanded text:
praescivit futura; et quia ipse non ea praedestinavit facienda, praescivit futura; et quia ipse non ea praedestinavit facienda, juste praedestinavit judicio punienda. Quod etiam in ipsis dictis sancti Augustini, quae tuae inseruisti epistolae, si consideres, profecto cognosces, qui postquam dixit: « Hoc ergo bonum, quod est requirere Deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum ; » sed in eo genere quod praedestinatum est ad interitum, statim secutus adjunxit, dicens: 24 « evidenter his dictis ostendit, quia Deus peccata hominum praescientia vidit, quibus sententiam praedestinatione dictavit. Quid enim aliud accipere debemus, in hac prolatione sententiae Dei, nisi paratum supplicium peccatori? Juste autem est ad punitionem divina aequitate praedestinatus, qui peccator est divina cognitione praescitus; ut pote, qui iniquitatem, ad quam a Deo non est praedestinatus, propria esset voluntate facturus. Ut in quo
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ fugit : sed quia mortẽ morientis ñ fexit: quitan
mortẽ mortuo iuste retribuit: Prima igit᷑ mors animae
quã sibi homo intulit seđae mortis e causa : & seđa mors qu
ds̃ homini reddidit primae mortise poena: Et quia istin
sibi homo iniustus iniuste itulit: illã a iusto iudice iuste pos¬
pit:iit quia inista uolens semen iniquitatis seminat peocator inp¬
uidus. in illa metat fructũ punitionis inuitꝰ Quienĩ seminat᷑
incirue sua decarne metae corruptionẽ : qui autẽ seminat ins
paulo testante cognouimꝰ: Sic enĩ ait. Qui autẽ dit semen
seminanti : & panẽ ad manducandũ praestabit. & multi pliei
bit semen urm̃: & augebit in crem̃ta frugũ iustitiae uestrae
Qui uͦ seminat incarne. & decarne meta corruptionẽ: ideo ñ
laerabit᷑ mmesse. quia ñ dm̃ sed se ipsũ habuit auetorẽ inse¬
mine: Peccata itaq hominũ. cuncta quidẽ ds̃ in peccatoribus

Expanded text:
hominum fugit, sed quia mortem morientis non fecit; qui tamen hominum fugit, sed quia mortem morientis non fecit; qui tamen mortem mortuo juste retribuit. Prima igitur mors animae, quam sibi homo intulit, secundae mortis est causa: et secunda mors quam Deus homini reddidit, primae mortis est poena. Et quia istam sibi homo injustus injuste intulit, illam a justo judice juste percepit, ut quia in ista volens semen iniquitatis seminat peccator improvidus, in illa metat fructum punitionis invitus: Qui enim seminat in carne sua, de carne metet corruptionem: qui autem seminat inPaulo teste cognovimus, sic enim ait: Qui autem dat semen seminanti, et panem ad manducandum praae vestrae . Qui vero seminat in carne, et de carne metet corruptionem; ideo non laetabitur in messe, quia non Deum, sed seipsum habuit auctorem in semine. Peccata itaque hominum cuncta quidem Deus in peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
quidiues e̾ in miscdĩa ꝓpt̾nimiã caritatẽ suã quã dilex̃
nos & cũ es semꝰ mortui peccatis. conuiuificauit nos xpõ:
Oehias morte quã homo eͥ mortuus inpeccatis dicit ds̃. Nolo
mortẽ morientis sed ut reuertat᷑ auia suamala &e iuuat animacus
Quomodo autẽ ad mortẽ peccati praedestinasse ds̃ hominẽ ereutꝰ
quã se ipse nolle testatur : Mors ergo ista morientis uiasui
mala eͥ : quae quiamala dõ ignota : Scriptũ nãq ẽ. Uas en
qute & dextris sunt nouit dñs ꝑuersac autẽ sunt quacꝰ is¬
nistris sunt: Uia s ergo quas ds̃ fecit nouit : quas ñ fecit ꝑdt
quia eas ñ nouit. Unde scriptũ ẽ. Nouit dñs uiã iustoru a
it̃ impiorũ peribit : Ille igit᷑ qui scit om̃ia antequã fian
& cuius oculi in om̃i loco speculant᷑ bonos & malos ciuuseiu
uultus suꝑ fatientes mala int ꝑdat de t̾ra memoriã eorũ ide
iã malã ñ nouit ñ quia scientia ipsius aliquid in operib

Expanded text:
imiam caritatem suam, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo . De hac morte qua homo est mortuus in peccatis dicit Deus: Nolo mortem morientis, sed ut revertatur a via sua mala, et vivat anima ejus . Quomodo autem ad mortem peccati praedestinasse Deus hominem creditur, quam ipse se nolle testatur? Mors ergo ista morientis, via sua mala est: quae quia mala, Deo ignota. Scriptum namque est: Vias enim quae a dextris sunt, novit Dominus; perversae autem sunt, quae a sinistris sunt . quia eas non novit. Unde scriptum est: Novit Dominus viam justorum, et iter impiorum peribit . Ille igitur, qui scit omnia antequam fiant, et cujus oculi in omni loco speculantur bonos et malos, cujus etiam vultus super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum , ideo viam malam non novit, non quia scientiam ipsius aliquid in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
inferos constita in in ferno ñ fuit. cũ utiq si in morte ñ eet . mor
ñ fuisset: Permalã autẽ uo luntatẽ hoc e ꝑ pec catũ. quisnes
animã mori cã ds̃ dicat anima quȩ pec cauerit i psa morleu
Sertũ ẽ igit᷑ animã male cogitantẽ . cũ apud mortẽ eͥ in mora¬

Expanded text:
nferos constituta, in inferno non fuit? Cum utique si in morte non esset, mortua nferos constituta, in inferno non fuit? Cum utique si in morte non esset, mortua non fuisset. Per malam autem voluntatem, hoc est, per peccatum, quis nesciat animam mori? cum Deus dicat: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Certum est igitur, animam male cogitantem, cum apud mortem est, in mor
Abbreviated transcription (Latin):
acogitatione sapientiȩ. Quod apud se cogitat. hoc incorde suo
oͥm̃emorat. Quodutrũq dũ dicit. illã utiq cogitatione . & illã
c̃memoratione ñ exterius sed interius sibi in ee monstrauit.
ct᷑ eniã in ꝓuerbus. Filinte conp̃hendat cogitatio mala quae
berelinquit doc trinã adulescentiȩ. & testam̃ti diuini oblita estip¬
suit eniꝰ apud mortẽ domũ suã & apud inferos cũ trigenis aces
suos. Siergo cogitatio mala quae apud mortẽ posuit᷑ domũ suã
eretra mortẽ ẽ ñ m morte. ꝓfecto uiuit. Et si apud in feros posita
ne minferno. Suꝑ eꝰ ut illa quȩ neo in morte e nec in inferno
uitã habere dicat᷑ moelo. Ideo enĩ dõ dr̃ quia eripiusti anima
ex inferno inferiori. quia idoirco animae ab inferno grã
dĩ eripiunt᷑. ut incȩlis conuersent᷑. Vnde dicit apłs Nrã
autẽ conuersatio incȩlis e Porro anima quae ꝑ cogitationẽ
malã apud mortẽ fuit. quomodo de morte liberatae̾ sim

Expanded text:
in cogitatione sapientiae . Quod apud se cogitat, hoc in corde suo commemorat, quod utrumque dum dicit, illam utique cogitationem et illam commemorationem, non exterius, sed interius sibi inesse monstravit. Dicitur etiam in Proverbiis: Fili, non te comprehendat cogitatio mala, quae derelinquit doctrinam adolescentiae, et testamenti divini oblita est; posuit enim apud mortem domum suam, et apud inferos cum terrigenis axes suos . Si ergo cogitatio mala, quae apud mortem posuit domum suam, extra mortem est, non in morte, profecto vivit. Et si apud inferos posita non est in inferno, superest ut illa quae nec in morte est, nec in inferno, vitam habere dicatur in coelo. Ideo enim Deo dicitur: Quia eripuisti animam ex inferno inferiori , quia idcirco animae ab inferno gratia Dei eripiuntur, ut in coelis conversentur. Unde dicit Apostolus: Nostra autem conversatio in coelis est . Porro anima, quae per cogitationem malam apud mortem fuit, quomodo de morte liberata est, si in
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm̃ quidatus ẽ nobis. Hoc sentit᷑ & deceris sp̃iritalib
donis. quae ꝓunius cuiusq captu. uel augeri uel minuidi¬
cunt᷑ in nobis. Qm̃ taliũ crem̃ta decrimñtãq charismatũ se¬
cundũ id dicunt᷑. quod quibus dã seu plus seu minꝰ in sunt ñ
qđ inse uel augeri uel minui possunt. Nã & soltantus est
cũ uidet᷑ ab oculis sanis. quantꝰ cũ uidet᷑ a saucus. neo ipse
oculis sanis in fundit᷑: quia diuersitas illa uisionis ñ exdi¬
uersitate solis euenit. sed indiũsitate sanitatis infirmitans
consistit: Et quãuis unũ minꝰ alterũ magis illumin&e ipse
tam̃ unũ atq idẽ in se lum̃ hab&: qđ unꝰ minus alt̃ amplius u¬
d&. Sic & iã spũ scõ inse sine agm̃to ac detrim̃to in mutabi¬
lit̃ ꝑmanente. duplicẽ sibi heliseus spm̃ poposcit. in eo qđ

Expanded text:
sanctum, qui datus est nobis . Hoc sentitur et de caeteris spiritalibus donis, quae pro uniuscujusque captu, vel augeri vel minui dicuntur in nobis. Quoniam talium crementa detrimentaque charismatum, secundum id dicuntur, quod quibusdam seu plus seu minus insunt, non quod in se vel augeri vel minui possunt. Nam et sol tantus est cum videtur ab oculis sanis, quantus cum videtur a sauciis, nec ipse  cum amplius oculis sanis infunditur. Quia diversitas illa visionis non ex diversitate solis evenit, sed in diversitate sanitatis infirmitatisque consistit. Et quamvis unum minus, alterum magis illuminet, ipse tamen unum atque idem in se lumen habet, quod unus minus, alter amplius videt. Sic etiam Spiritu sancto, in se sine augmento ac detrimento immutabiliter permanente, duplicem sibi Eliseus spiritum poposcit, in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
uistificauit illos & glorificauit. ñ utrũq p̃senti uitȩ deputat: sed
eifide qđ futurũ e uelut factũ firmat: quã fide ꝓph&a dedõ di¬
en. qui fȩcit quȩ futura st̃: In illa quippe immobilitate consilu
sui. scđm bonũ placitũ eiꝰ qđ ꝓposuit in eo indispensatione ple¬
nitudinis tẽporũ. instaurare om̃ia in xp̃o quȩ incęlis & quȩ int̾ra
st̃ mipso. Ex aet̾nitate dispositionis suȩ in p̃destinatione iam
fecit. quȩcũq. effectu operis sui tẽpore congruo fatienda dispo¬
suit Sicut enĩ omne creatoris opus sine initio ñ potuit neo po¬
test fieri : sic illa sẽpit̾na uoluntas eiꝰ. nũquã mutabilitati sub¬
lac& : quia initiũ existendi ñ hab&: Quod autẽ semꝑ sic e̾ ut e̾cͥ
iimutabilitas digne uera uocat᷑ ȩt̾nitas. Inqua ęt̾nitate in cõmu¬
tbilis uoluntatis suȩ creator ille iam fȩcis se dicit᷑. quod in

Expanded text:
justificavit, illos et glorificavit , non utrumque praesenti vitae deputat, sed justificavit, illos et glorificavit , non utrumque praesenti vitae deputat, sed ea fide quod futurum est, velut factum firmat, qua fide propheta de Deo dicit: Qui fecit quae futura sunt. In illa quippe immobilitate consilii sui, secundum bonum placitum ejus, quod proposuit in eo, in dispensatione plenitudinis temporum, in ipso ex aeternitate dispositionis suae, in praedestinatione jam fecit, quaecunque effectu operis sui, tempore congruo facienda disposuit. Sicut enim omne Creatoris opus sine initio non potuit, nec potest fieri: sic illa sempiterna voluntas ejus, nunquam mutabilitati subjacet, quia initium existendi non habet. Quod auteimmutabilitas, digne vera vocatur aeternitas, in qua aeternitate incommutabilis voluntatis suae Creator ille jam fecisse dicitur, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
ati siciuit: Quos aintẽ iustificauit illos & glorificauit: Ueruntamen
asimul iustificatos & glorificatos audimꝰ. ñ simul &e iustificationis
ui fiia ae uide : quia fides ex auditu. Unde iustus Ex fide uiuit. fi¬
limalit dicit. Credo uidere bona dnĩ. in t̾ra uiuentiũ: Iste igit᷑ est
nhiomine ordo diuinȩ redẽptionis ac remimerationis: ut nunc iustifi¬
atꝰ eredat. quod tunc glorificatꝰ accipiat: Propt̃ quod pauł.ait. ñ qđ
an accȩperim. aut iãm ꝑfectus sim: In hac ergo iustificatione soĩ¬
none. uenientes uenient in exultatione. portantes manipulos suos:
hhac operarii patris familias inuinea operant᷑ In illa autẽ denariu
nercede sine dubio patient᷑: Istã ds̃ nuno donat. ut initiũ meriti
honi gratis indignꝰ accipiat: Illã uero infuturũ repositã seruat.
uabonimeriti p̃miũ accipere dignꝰ possit. quiboni meriti prin-¬
cipiũ cũ eet indignꝰ accepit: Dicens igit᷑ paulus. quia quos dr̃

Expanded text:
tificavit: quos autem justificavit, illos et glorificavit . Verumtamen cum simul justificatos et glorificatos audimus, non simul et justificationis di, filia, et vide; quia fides ex auditu, unde justus ex fide vivens, fiducialiter dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium . Iste igitur est in homine ordo divinae redemptionis ac remunerationis, ut nunc justificatus credat, quod tunc glorificatus accipiat. Propter quod Paulus ait: Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim . CAPUT XII. Deus fecisse ditione venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. In hac operarii patrisfamilias in vinea operantur; in illa autem denarii mercede sine dubio potientur. Istam Deus nunc donat, ut initium meriti boni gratis indignus accipiat; illam vero in futurum repositam servat, qua boni meriti praemium accipere dignus possit, qui boni meriti principium, cum esset indignus, accepit. Dicens igitur Paulus: Quia quos Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tti diuinȩ codigna repperiunt᷑ & cogrua: Misericors enim
& miserator & iustus dñs: Ac primo totius bone uoluntatis ini¬
nũ. Abilla sempit̃na trinitate. quȩ unꝰ solus & uerus e ds̃. & p̃¬
destinatũ cõfitem᷑ & datũ: Hoc enĩ homini gratuita iustifica¬
tone tribuit prȩpapatũ : quod in ȩt̾na prȩdestinatione p̃pa¬
scẽ seripturae testimonio demonstraui quo dictũ eͥ. p̃parat᷑
uoluntas ad nõ: Ab ipso ergo uoluntas p̃parat᷑. qui in nobis & uel¬
le & ꝑficere misericordit᷑ operat᷑: Dicit enĩ apłs. Ds̃ e enim¬

Expanded text:
tati divinae condigna reperiuntur, et congrua. Misericors enim, tati divinae condigna reperiuntur, et congrua. Misericors enim, et miserator, et justus Dominus. Ac primo totius bonae voluntatis initium ab illa sempiterna Trinitate, qui unus solus, et verus est Deus, et praedestinatum confitemur et datum. Hoc enim homini gratuita justificatione tribuit praeparatum, quod in aeterna praedestinatione praepasanctae Scripturae testimonio demonstravi, quo dictum est: Praeparatur voluntas a Domino. Ab ipso ergo voluntas praeparatur, qui in nobis et velle et perficere misericorditer operatur. Dicit enim Apostolus: De
Abbreviated transcription (Latin):
Issugient: Queramꝰ itaq utrũ credendus sit ds̃ iniquorũ opera p̃¬
desias se. ꝓquib eos cõdẽpnae : sicut inscis p̃destinasse dicit᷑ qđ co¬
pon& Cũ uero causam coͥdẽpnationis iniquorũ. & glorificationis
sorũ quȩrimꝰ. ñ p̃destinatos negamꝰ uel illos ad poenã uel illos ad
l ꝓquib in ȩt̾nũ punient᷑ iniusti: Dicit᷑ enĩ in libro psalmorum.
nusti punient᷑: & sem̃ impiorũ peribit : salus autẽ iustorũ ad ño:
eutrisq & saluator nr̃ dicit. Tunc illi ibunt in cõbustionẽ ae¬
tnã iusti aut̃ inuitã ȩt̾nam: Inutrisq. ergo ide iustis & in iustis.
naquȩdã cosideranda ex istimo : initiũ uoluntatis : ꝓ gressũ
operis : finẽ retributionis. Ut in his quȩcũq. iusta & bonaui¬
demꝰ. iusto & bono dõ demꝰ . Illa autẽ dõ indigna nouerimꝰ. in
quib necbonitatẽ nec iustitiã inuenimꝰ : Et cõsiderata operũ
qualitate. illa credamꝰ adõ p̃ destinata. quȩ miscđia uel ȩqui

Expanded text:
uorum opera praedestinasse, pro quibus eos condemnet, sicut in sanctis praedestinasse dicitur, quod coronet? Cum vero causam condemnationis iniquorum, et glorificationis sanctorum quaerimus, non praedestinatos negamus, vel illos ad poenam, vel illos ad pro quibus in aeternum punientur injusti? Dicitur enim in libro Psalmorum: Injusti punientur, et semen impiorum peribit, salus autem justorum a Domino . De utrisque et Salvator noster dicit: Tunc illi ibunt in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . In utrisque ergo, id est justis et injustis, tria quaedam consideranda existimo, initium voluntatis, progressum operis, finem retributionis. Ut in his quaecunque justa et bona videmus, justo et bono Deo demus; illa autem Deo indigna noverimus, in quibus nec bonitatem nec justitiam invenimus. Et considerata operum quali
Abbreviated transcription (Latin):
& festinent catholicȩ rectudini consentire. Siãutẽ inmut abilitas
quae apud dm̃ ẽ ñ interius ee sed ex terius credit᷑: ꝓfecto indõ ẽe
ñ credit᷑. Et si in dõ in mut abilitas cẽ ñ credit᷑ consequent̃ ds̃ ipse muta¬
bilis p̃dicat᷑. Et ne hoc uelint filio assignare. audiant in eodẽ loco p¬
trẽ luminũ nominat᷑ũ. Pro inde cũ audimꝰ quia apud dm̃ ñ ẽ trans¬
mutatio. hoc sentiamꝰ scđm catholicae fidei ueritatẽ: quia nulla e
indõ mutatio. Et cũ dr̃ ũbũ erat apud dm̃ ñ aliud sentiamꝰ qua
uerbũ erat indõ. Et cũ sapientia in ꝓuerbus dicit. erã apud illu
componens. ñ aliud sentiamꝰ quã erã in illo componens. Et cũdõ
dr̃. apud te e̾ fons uitae. ñ aliud intellegamꝰ quã inte e̾ fonsuite
t cũ iohannes dic̃. Ad nuntiamꝰ uob̾ uitã ȩt̾nã quae erat apud¬

Expanded text:
 perversa sentire, et festinent catholicae rectitudini consentire. Si autem haec immutabilitas,  perversa sentire, et festinent catholicae rectitudini consentire. Si autem haec immutabilitas, quae apud Deum est, non interius esse, sed exterius creditur, profecto in Deo esse non creditur. Et si in Deo immutabilitas esse non creditur, consequenter Deus ipse mutabilis praedicatur. Et ne hoc in Filio assignare audeant , audiant in eodem loco Patrem luminum nominatum. Proinde cum audimus quia apud Deum non est transmutatio, hoc sentiamus secundum catholicae fidei veritatem, quia nulla est in Deo mutatio. Et cum dicitur, Verbum erat apud Deum, non aliud sentiamus quam Verbum erat in Deo; et cum Sapientia in Proverbiis dicit: Eram apud illum componens , non aliud sentiamus quam eram in illo componens. Et cum Deo dicitur: Apud te est fons vitae , non aliud intelligamus quam in te est fons vitae. Et cum Joannes dic
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qđ mayses & dđ dicunt ñ e̾e̾ iniquitatẽ indõ. Et sidicente
Et quia cũ eundẽ spm fidei sẽ habere dicit ñ mentit᷑ utq sexus cor
nans inuenit᷑ . ut qđ moyses & dauid dixert̃ iniqͥtatẽ in dõñ ẽe ho
sio qđ etiã pauł dic̃ iniqͥtatẽ apud dm̃ ñ ẽe. Quodsi eis forsitanu
det᷑: ut ex adũso ad liud dicant. hoc eis reliquum ẽ. ut aut ꝓphȩd
hereticq sententia cognoscat᷑. nulla ueritate sub nira respon¬
deant. Tam̃ quid deillo apłi ia cobi locosentiunt ubi dicit. omne
datũ optimũ & omne donũ ꝑfectũ desursũ ẽ : descendens a patro
luminũ apud quẽ ñe trans mutatio nec uicissitudinis obumbra¬
tio. A pud quẽ autẽ trans mutatioñ est : ꝓfecto mutabilitas ñ est
Et apud quẽ mutabilitas ñ est . in mutabilitas e. haec igit᷑ in mutabili¬
tas quȩ apud dm̃ ẽ. dicant utrũ exterius an interius ẽ. Si enĩ interius

Expanded text:
ab eo quod Moyses et David dicunt, Non esse iniquitatem in Deo. Et si dicente ab eo quod Moyses et David dicunt, Non esse iniquitatem in Deo. Et si dicente Et quia cum eumdem spiritum fidei se habere dicit, non mentitur; uter Moyses et David dixerunt iniquitatem in Deo non esse, hoc sit, quod etiam Paulus dicit: Iniquitatem apud Deum non esse. Quod si eis forsitan videtur ut ex adverso aliud dicant, hoc eis reliquum est, ut aut prophetis haereticorum sententia cognoscatur nulla veritate subnixa, respondeant tamen quid de illo apostoli Jacobi loco sentiunt, ubi dicit: Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a Patre luminum, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Apud quem autem transmutatio non est, profecto mutabilitas non est: et apud quem mutabilitas non est, immutabilitas est. Haec igitur immutabilitas, quae apud Deum est, dicant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph& icis atq a postolicis dictis iudioiĩ ferant. ACoỹses dic̃
ds̃ fidelis in quo ñ ẽ iniquitas. dauid quoq. dic̃ iustus dñs ds̃
nr̃. & ñ ẽ iniquitas in eo. pauł u dicit. nũ quid iniqͥtas apud
dm̃e Absit. Aut igit᷑ fateant᷑ a postolicũ sensũ legali ꝓphoeicoq
sensui conuenire: autdicant apostolũ paulũ a logali & ꝓpheti
intellegentia discrepare. Pauł equidẽ apłs eundẽ se spm̃ fi¬
dei habere dicit quẽ đđ b eatꝰ habuit. quẽ etiã moyses scs
accepit. sicut ipse testat᷑ dicens. habentes autẽ eundẽ spm̃
fidei sic̃ scriptũ ẽ. c̃redidi ꝓpt̃ quod locutꝰsũ. Et nos oredimꝰ
ꝓpt̃ qđ loquim᷑. Quo modo autẽ unũ spm̃ fidei habuerunt
side fideli dõ diũsa senserunt: Magna e̾ autẽ sentiendi di¬
uersitas. sidiũsũ e qđ dicit paulus ñ eẽ iniquitatẽ apud dm̃

Expanded text:
propheticis atque apostolicis dictis judicium ferant. Moyses dicit: propheticis atque apostolicis dictis judicium ferant. Moyses dicit: Deus fidelis, in quo non est inier, et non est iniquitas in eo. Paulus vero dicit: Nunquid iniquitas apud Deum? absit. Aut igitur fateantur apostolicum sensum legali propheticoque sensui convenire, aut dicant apostolum Paulum a legali et prophetica intelligentia discrepare. Paulus equidem apostolus eumdem se spiritum fidei habere dicit, quem David beatus habuit, quem etiam Moyses sanctus accepit, sicut ipse testatur, dicens: Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum: et nos credimus, propter quod loquimur . Quomodo autem unum spiritum fidei habuerunt, si de fideli Deo diversa senserunt? Magna est autem sentiendi diversitas, si diversum est quod dicit Paulus, Non esse iniquitatem apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hic potest e̾e diũsitas. in eo qđ apud eos man& & in eis est.
i enĩ in uno loco utraq praepositio ponit᷑ & spũiscõ utriusq
rei possibilitas assignat᷑. ut apud quos manae ieis sit. Itãne
ũ sp̃s sc̃s sic apud fideles manae. ut in ipsis fidelib eẽ possit:
serbũ autẽ ds̃ sic apud dm̃ e. ut indõ ee ñ possit : Quid dicã his
quidescripturis sic disputare desiderant ut intellegentiȩ spi¬
ritalis uiã. nullatenꝰ quęrant. & auertentes oculos au lumine.
iugit̃ intenebris delectent᷑ errare : hoc idẽ quippe ee apud
dm̃ qđ e ẽe indõ scã scriptura. aliis quoq locis ostendit. Dicit
enĩ moyses. Dĩ fidelis in quo ñ e iniqͥtas iustus & scs̃ dñs. Da¬
autẽ apłs apud dm̃ ñ e̾e iniqͥtatẽ dioit. Sio enĩ ait. Nũ quid
iniquitas apud dm̃ͦ Absit. Eligant in hoc loco qđ uoluerint
arriani. & ut suã sapientiã euident̃ ostendant. delegalib &

Expanded text:
e hic potest esse diversitas in eo quod apud eos manet, et in eis est? Etenim in uno loco utraque praepositio ponitur, et Spiritui sancto utriusque rei possibilitas assignatur, ut apud quos manet, in eis sit. Itane vero Spiritus sanctus sic apud fideles manet ut in ipsis fidelibus esse possit: Verbum autem Deus sic apud Deum est, ut in Deo esse non possit? Quid dicam his qui de Scripturis sic disputare desiderant, ut intelligentiae spiritalis viam nullatenus quaerant, et avertentes oculos a vero lumine, jugiter in tenebris delectentur errare? Hoc idem quippe esse apud Deum, quod est esse in Deo, sancta Scriptura aliis quoque locis ostendit. Dicit enim Moyses: Deus fidelis, in quo non est iniquitas, justus et sanctus Dautem apostolus apud Deum non esse iniquitatem dicit. Sic enim ait: Nunquid iniquitas apud Deum? absit . Eligant in hoc loco quod voluerint Ariani, et, ut suam sapientiam evidenter ostendant, de legalibus et
Abbreviated transcription (Latin):
cuto qđ d̃ bonitas int̃ dixit homini : c̃ũ ipsa cõmunicae mortẽ sipt¬
t quod parauit diuina iustitia peccatori De hac morte s aluator
nr̃ dix̃ Nolite timere eos qui occidunt corpus. animã autẽ nonpe¬
sunt occidere : magis autẽ eũ timete . qui potest & animã & corpis
ꝑdere ingehennam: Quod ergo ante gehennam mali pereunt n
e diuini õperis sed humani: Quod uint᷑ ingehenna perituri sun
hoc facit dĩ aequitas eui nulla plac& peccantis iniquitas: Qui¬
enĩ diligit iniquitatem : odit animã suã : Et dic eͦ iohannes qui
omĩs quifaeit peccatũ & iniquitatẽ facit : & peccatũ ẽ iniquitas

Expanded text:
cati, quod Dei bonitas interdixit homini, cum ipsa communicet mortem suppcati, quod Dei bonitas interdixit homini, cum ipsa communicet mortem supplicii, quod paravit divina justitia peccatori. De hac morte Salvator noster dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Magis autem eum timete qui potest et animam et corpus perdere in gehennam . Quod ergo ante gehennam mali pereunt, non est divini operis, sed humani. Quod autem in gehenna perituri sunt, hoc facit Dei aequitas, cui nulla placet peccantis iniquitas. Qenim diligit iniquitatem, odit animam suam . Et dicit Joannes: Quia omnis qu
Abbreviated transcription (Latin):
te dicitur. Inuidia autem diaboli. mors introiuit inorbem
terrarum initantur. autẽ eum qui sunt ex parte illius : Quammne¬
toie lt abopere ac p̃destimtione dĩ cognosoeremꝰ aienama
pse sic loquitur ꝑprophaam. Conuertimini & a uerite uos
abonũ buis impietatib uris : ce non erunt uobis in paenã mqui¬
ters Prorcite a uobis om̃s iniquitates uras quas impie feiuou
ron prearis qulã non fecit dr̃ quac ꝑdi abolum intronut inoroi
terrarum in hac eum imitantur qui sunt ex parte illiuis Hno
iuste conoupiscendo arcessiuit duplam ds̃ mortem iuste nidi¬
cando retribuit : Hoc e primã inseparatione animac & corpot
secundam in aet̃na crutiatione animae & corporis : Ae ꝑhoo
primam quã discedente anima caro sola moritur. sec undam
uero quando rediens in carnẽ anima. in eadem acum eademun
qua peccauit carne torquetur : ut eũ quã cõmunicauit morie pes¬

Expanded text:
te dicitur: Invidia autem diaboli mors introivit in orbem te dicitur: Invidia autem diaboli mors introivit in orbem terrarum. Imitantur autem eum qui sunt ex parte illius . Quam mortem, ut ab opere ac praedestinatione Dei agnosceremus alienam, Deus ipse sic loquitur per prophetam: Convertimini, et avertite vos ab omnibus impietatibus vestris, et non erunt vobis in poenam iniquitatis. Projicite a vobis omnes iniquitates vestras, quas impie fecistipietatis, quam non fecit Deus, quae per diabolum introivit in orbem terrarum. In hac eum imitantur qui sunt ex parte illius. CAPUjuste concupiscendo arcessivit, duplam Deus mortem juste judicando retribuit; hoc est, primam in separatione animae et corporis, secundam in aeterna cruciatione animae et corporis. Ac per hoc primam, qua, discedente anima, caro sola moritur; secundam vero, quando rediens in carnem anima, in eadem et cum eadem, in qua peccavit, carne torquetur; ut cum qua communicavit mortem pec
Abbreviated transcription (Latin):
aut amit tunt : sed ad tormentorũ quod illis ꝓpria iniquitas
male parit. & aequitas diuina bene retribuit. nec ad mortem
animȩ primam in qua nascuntur paruuli. uel in quam sicut
beatus i acobus dicit. concupiscentia sua abstracti & illecti
recidunt criminosi : sed ad mortem scđam quam necesse est
patiantur. retribuente iustissimo iudice : Seu qui ante per¬
ceptam gratiã baptismi discedunt de soło: siue qui in uacu¬
um grat̾iam dĩ recipientes. post acceptũ baptismũ usq in
finem p̾sentis uitȩ. malunt serui ee peccati. nec uolunt dum
tempus e acceptabile & dies salutis. conuerti auia sua
mala ut ui uant: Et ignorantes qnm̃ benignitas dĩ ad
paenitentiam eos ad ducit. ipsi scđm duritiã suam & in pae.¬
nitens cor thesaurizant sibi iram indiae irae & reue: latio¬
nis iusti iudicii dĩ: De illa ergo morte quam sibi peccatores
manib & uerbis arcessierunt & aestimates eam amicã deflu

Expanded text:
aut amittunt; sed ad tormentum, quod illis propria iniquitas aut amittunt; sed ad tormentum, quod illis propria iniquitas male parit, et aequitas divina bene retribuit. Nec ad mortem animae primam, in qua nascuntur parvuli, vel in quam sicut beatus Jacobus dicit concupiscentia sua abstracti et illecti recidunt criminosi: sed ad mortem secundam, quam necesse est patiantur, retribuente justissimo judice, sive qui ante perceptam baptismi gratiam discedunt de saeculo: sive qui in vacuum gratiam Dei recipientes, post acceptum baptismum, usque ad finem praesentis vitae, malunt servi esse peccati, nec volunt, dum tempus est acceptabile et dies salutis, converti a via sua mala, ut vivant. Et ignorantes quoniam benignitas Dei ad poenitentiam eos adducat, ipsi, secundum duritiam suam et impoenitens cor, thesaurizant sibi iram in diae irae et revelationis justi judicii Dei . De illa ergo morte, quam sibi peccatores manibus et verbis accersierunt, et aestimantes eam amicam deflux
Abbreviated transcription (Latin):
pauea quae scio: Ipsam rogo ut praeueniente ac subsequente
miscdĩa quaecumq salubriter soienda nescio doceat me In
his quae uera noui custodi at me: inquib: ut homo fallor corrigat
me. Inquib ueris titubo confirm&e me: & a falsis ac noxiis cripi¬
it me : ut in cogitationib & sermonib meis quod salubriter
donat inueniat : & ea fatiat de ore meo ꝓcedere. quae sint co¬
ram ipsa principaliter grata: & sic fiant fidelib cunctis ac¬
cepta: Quantum igitur ipsa ueritate quae uerum lumen est
illuminante tenebras meas. In huius quaestionis scrutatione
facultas mihi e actenus intellegendi concessa: nihil aliud
accipiendum existimo in illo scõ AUSTIΝł sermone. quod
ad interitum quos dam prae destinatos firmat : nisi ad interitũ
supplicu non delicti : neq admalum quod iniuste admittunt.
sed ad erutiatum quem iustissime patientur. NUec ad peccatũ
quo primȩ resurrectionis benefitium. Aut non accipiunt

Expanded text:
pauca quae scio. Ipsam rogo, ut, praeveniente ac subsequente pauca quae scio. Ipsam rogo, ut, praeveniente ac subsequente misericordia, quaecunque salubriter scienda nescio doceat me, in his quae vera novi custodiat me, in quibus ut homo fallor corrigat me, in quibus veris vero titubo confirmet me, et a falsis ac noxiis eripiat me, ut in cogitationibus ac sermonibus meis quod salubriter donat, inveniat, et ea faciat de ore meo procedere, quae sint coram ipsa principaliter grata, et sic fiant fidelibus cunctis acceptilluminante tenebfacultas mihi hactenus est intelligendi concessa, nihil aliud accipiendum existimo in illo sancti Augustini sermone, quo ad interitum quosdam praedestinatos firmat, nisi ad interitum supplicii, non delicti: neque ad malum quod injuste admittunt, sed ad cruciatum, quem justissime patientur: nec ad peccatum quo primae resurrectionis beneficium aut non accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
magistro in eiꝰ scola positus non fratrum ieorum uocari magister
aut doctor affecto : quorum in ueritate condiscipulus semꝑee des¬
dero: Quã ꝓpter hoc ab illo uero dño ac magistro nrõ postulare non
desino : ut eamẽ siue peloquia scripturarum suarum. seu ꝑsermno¬
cinationem frm̃ condiscipulorumq meorum. siue etiam ꝑ inspi¬
rationis suae internam suauioremq doctrinam ubi sine sonis ser¬
monum & sine lementis lit terarum codultius quosecretius ue¬
ritas loquitur. ea mẽ docere dignetur: Quae sic ꝓponamsic as¬
seram ut in ꝓpositionibus atq assertionibus meis ueritati quac
nec fallit nec fallitur semꝑ inheream semꝑ oboediens consenti¬
ensq repperiar : Qm̃ ut ueritati oboedire atq. consentire .ii¬
leam ipsa ueritas inluminat : ipsa adiuuat i psa confirmat:
Ab ipsa postulo doceri multo plura quae nescio : aqua accȩpi

Expanded text:
Magistro, in ejus schola positus, non fratrum meorum vocari magister Magistro, in ejus schola positus, non fratrum meorum vocari magister aut doctor affecto, quorum in veritate condiscipulus semper esse desidero. Quapropter hoc ab illo vero Domino ac Magistro nostro postulare non desino, ut ea me, sive per eloquia Scripturarum suarum, seu per sermocinationem fratrum condiscipulorumque meorum, sive etiam per inspirationis suae internam suavioremque doctrinam ubi sine sonis sermonum et sine elementis litterarum eo dulcius quo secretius veritas loquitur ea me docere dignetur, quae sic proponam, sic asseram, ut in propositionibus atque assertionibus meis, veritati quae nec fallit, nec fallitur semper inhaeream, semper obediens consentiensque reperiar. Quoniam ut veritati obedire atque consentire valeam, ipsa veritas illuminat, ipsa adjuvat, ipsa confirmat, ab ipsa postulo doceri multo plura quae nescio, a qua accepi
Abbreviated transcription (Latin):
destinatum c a dinteritum: Hic dicta sc̃iAUOUSTIMI detodon¬
nans. & ad me intentionem tuarum dirigens lit terarum. diei
senire mnẽ iam iterum haec inculces scilica quod seprus helie¬
tantitẽ mihi. prae destinationem non tantum inbono dies redi
etiam inmalo : Dum in malo prae destinitionem tẽ relegise dicere
ipse docens aicbam. ad paenam debitam non ad malum fatienduon
posse dici aliam praedestinationem: quod etiam tũ sicut serp¬
sisti confirmas. Scire tẽtamen asseris quid& hino respondeo
ut tueur sententiaminam: Hoc eͥ interitum non dici. nisi mortem
Et adiungis interim legisse tẽ hoc & asseueras se etiam praeden¬
natum populum ad in teritum : Deinde ad mones ut considerentõ¬
sius loci sermonem : & ut doctor meorũ discipulorum. non ut asses¬
quidem carissime quantum dnõ gratuitam gr̃am largiente mo¬
dulum possum ꝓpriȩ paruitatis agnoscere. sub illo uno dño atq

Expanded text:
edestinatum est ad interitum. Hic dicta sancti Augustini determiedestinatum est ad interitum. Hic dicta sancti Augustini determinans, et ad me intentionem tuarum dirigens litterarum, dicis sentire me jam cur iterum haec inculces, scilicet quod saepius reluctanti te mihi, praedestinationem non tantum in bono dici, sed etiam in malo, dum in malo praedestinationem te relegisse diceres, ipse docens aiebam ad poenam debitam, non ad malum faciendum, posse dici aliam praedestinationem. Quod etiam tu, sicut scripsisti, confirmas. Scire te tamen asseris quid et hic respondeam, ut tuear sententiam meam, hoc est interitum non dici, nisi mortem. Et adjungis, interim legisse te hoc, et asseverasse etiam praedestinatum populum ad interitum. Deinde admones ut considerem ipsius loci sermonem, et ut doctor meorum discipulorum, non ut asserquidem, carissime, quantum Domino gratuitam gratiam largiente modulum possum propriae parvitatis agnoscere, sub illo uno Domino atque
Abbreviated transcription (Latin):
T ΛUOUST INI. quae intua epistola posuisti reuoluerem: ut
his relectis. faciluis agnoscatur. tam intentio quam etiam solu¬
uo quȩstionis Legentemẽ inquis librum deꝑfectione iustitiae
hominis. testimonium ꝓph& ae in ordinem relegens. auditu cauto pe¬
de temtim paululum retractaui ubi ait. Non e qui fatiat bonum.
non ẽ usq adunum : Et sine aliqua nebula. sine aliqua dubita¬
none ex pressit interpres ipse uerissimus. genus tale ee ho¬
minum quod non fatiat bonumeum praedes tinatum utiq ad
interitum : atq ut tuus sermo praefati scĩ uiri fulciretur elo¬
tens. Ait enim inquis idem gloriosissimus AUGUSTINUS.
De illo enim bono dietum id debemus accipere quod ibi ait:
ds̃ decdo respexit suꝑ filios hominũ : ut uider& si est intellegois ig
requirens dim̃ Hoc ergo bonum quod eͥ requirere dm̃. non era qu
facera noneratusq adunum sedineo genere hominum quod pus¬

Expanded text:
ti Augustini, quae in tua epistola posuisti, revolverem: ut ti Augustini, quae in tua epistola posuisti, revolverem: ut his relectis, facilius agnoscatur tam intentio quam solutio quaestionis. Legenti me, inquis, librum de Perfectione justitiae hominis, testimonium prophetae in ordinem relegens, auditu cauto pedetentim paululum retractavi, ubi ait: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Et sine aliqua nebula, sine aliqua dubitatione expressit interpres ipse verissimus, genus tale esse hominum, quod non faciat bonum, illud praedestinatum utique ad interitum. Atque ut tuus sermo praefati sancti viri fulciretur elotens: Ait enim, inquis, idem gloriosissimus Augustinus: De illo enim bono dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: Deus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat 5 si est intelligens, aut requirens Deum . Hoc ergo bonum, quod est requirere Deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum, sed in eo genere hominum quod pra
Abbreviated transcription (Latin):
aneri de scõ spũ quȩstionem. cur scilic& a patre mittendus ad
consecrandum sacrifitium corporis & sanguinis dñi postulet᷑:
Hie sunt interim quattuor questiones: Quarum tres ex duab
epistolis tuis. unam uero memoria suggerente recolui: Quod
si forte sunt aliae quas nobis misisti soluendas. nec in hoe in¬
uenis opere positas. aut solutasquaeso ut non ad contemptũ
uel fastidium redigas. sed obliuioni patient̃ ignoscas: pre¬
sertim cum illã despũ scõ. quamego etiam epistola non inuenta
recolui. silentio preterire nequiui Sed quia cunctarum siquȩ
forsitan sunt sine dubio meministi: nonte pigeat ut tẽ rescri¬
bente cõmemorer : Et spero quia in quantum dñs adiuuerit.
nostra responsio subs equetur: sĩ praecedentis uraẽ orationis
millius nomine quaes iturus de quo scriptum e̾. quiadat sapi
atq commodius arbitrartus sum. ut tam uerba tua quã bea¬

Expanded text:
ineri de sancto Spiritu quaestionem: Cur scilicet a Patre mittendus ad ineri de sancto Spiritu quaestionem: Cur scilicet a Patre mittendus ad consecrandum sacrificium corporis et sanguinis Domini postuletur. Hae sunt interim quatuor quaestiones, quarum tres ex duabus epistolis tuis, unam vero memoria suggerente recolui. Quod si forte sunt aliae , quas nobis misisti solvendas, nec in hoc invenis opere positas aut solutas, quaeso ut non ad contemptum vel fastidium redigas, sed oblivioni patienter ignoscas; praesertim, cum illam de Spiritu sancto, quam ego, etiam epistola non inventa, recolui, silentio praeterire nequivi. Sed quia tu cunctarum si quae forsitan sunt sine dubio meministi, non te pigeat, ut te rescribente commemorer. Et spero quia in quantum Dominus adjuverit nostra responsio subsequetur, si praecedentis vestrae orationis in illius nomine quaesiturus de quo scriptum est, quia Dominusatque commodius arbitratus sum, ut tam verba tua quam bea
Abbreviated transcription (Latin):
igitur laudandus eͥ. inutriusq. munere gratiȩ siue: cumnos ad
sẽ quȩrendum dormientes ex suscitat: seu cum sẽ inueniendũ
nobis quęrentib donat: Qui ꝓfecto nullatenus inuenitur:
tua. tamquã cyrografamea. ut ex his instruerer quot uel
quarum tibi essem debitor questionum: duas ad praesens
epistolas potui reperire : Vnam uero continentem sc̃ĩ ai¬
GUS TIUI uerba quae in libro de ꝑfectione iustitiae ho.¬
minis. de his qui ad interitum prae destinati sunt inter
alia posuisse cognoscitur : Cui alteram statim sub iunes
quȩstionem uideor inuenisse : hoc e desacrifitio. quod sol
patri quidam existimant immolari: In altera uero epistola posi¬
timinquisitionem inueni : quid e quod a postolus duob: denarus
quos accȩpit. suꝑ erogare potuerit : Cum ergo has tantũ modo
duas epistolas inuenirem : tertiȩ quoque sum ꝓtinus recordatꝰ.
quae mihi a notario non fuit oblata. In qua memini unã con-¬

Expanded text:
igitur laudandus est in utriusque muneris gratia; sive cum nos ad igitur laudandus est in utriusque muneris gratia; sive cum nos ad se quaerendum dormientes exsuscitat, seu cum se inveniendum nobis quaerentibus donat. Qui profecto nullatenus invenitur, tua, tanquam chirographa mea, ut ex his instruerer quot vel quarum tibi essem debitor quaestionum, duas ad praesens epistolas potui reperire. Unam continentem sancti Augustini verba, quae in libro de Perfectione justitiae hominis, de his qui ad interitum praedestinati sunt, inter alia posuisse cognoscitur. Cui alteram statim subjunctam quaestionem videor invenisse, hoc est, de sacrificio, quod soli Patri quidam existimant immolari. In altera vero epistola positam inquisitionem inveni: Quid est quod Apostolus duobus denariis quos accepit, supererogare potuerit? Cum ergo has tantummodo duas epistolas invenirem, tertiae quoque sum protinus recordatus, quae mihi a notario non fuit oblata, in qua memini unam cont
Abbreviated transcription (Latin):
neo essitas tarditatis: Pro inde confido inmiscđia dĩnrĩ. quia siqus
mihi in huius inquisitionis ac disputationis opere. ꝓmeo merito non
conceditur : ꝓtuo mihi desiderio concedetur. Ueq enim inquisitiont
tuam ds̃ inuentionis effectu fraudari ullatenus sin&. quite adinqui¬
rendum spiritaliter in flammauit : cum ipsius fidele ꝓmissum. nuls¬
la ratione cassetur dicentis. petite & accipietis. quaerite & inueniets
pulsate & aperietur uobis: Internus igitur magister aquo subsidiũ
doc trinȩ caelestis accipimus. non solum inquirentib: nobis suorum
aperit archana sermonum : sed etiam ut quȩramus ipse gratis in spi¬
rat affectum: quia nec esurire panem illum qui decęlo descendit
pos sumus. nisi ab ipso fastidientib esuries detur. quise ad sanar¬
dos esurientes donare dignatur. Ab ipso etiam nobis e quod ad
fontem sitientes currimus: qui sẽ nobis tribuit ut bibamus Ipse

Expanded text:
necessitas tarditatis. Proinde confido in misericordia Dei nostri, quia si quid necessitas tarditatis. Proinde confido in misericordia Dei nostri, quia si quid mihi hujus inquisitionis ac disputationis opere pro meo merito non conceditur, pro tuo mihi desiderio concedetur. Neque enim inquisitionem tuam Deus inventionis effectu fraudari ullatenus sinet, qui te ad inquirendum spiritaliter inflammavit, cum ipsius fidele promissum nulla ratione cassetur dicentis: Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Internus igitur Magister, a quo subsidium doctrinae coelestis accipimus, non solum inquirentibus nobis suorum aperit arcana sermonum, sed ut etiam quaeramus, ipse gratis inspirat affectum. Quia nec esurire panem illum, qui de coelo descendit , possumus, nisi ab ipso 4 fastidientibus esuries detur, qui se ad satiandos esurientes donare dignatur. Ab ipso etiam nobis est quod ad fontem sitientes currimus, qui se nobis tribuit, ut bibamus. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
IITERAETUAE FILI CARISSIME
MONIME quantum demontrant delec tabilem tui
animi sinceritatem laud abilemq studii spirte ilis ardorem:
tantum nrãẽ responsionis querula benignitate uidentur ar¬
guere tarditatem : tamquam in eo minus quam debeo tẽ ui¬
dear diligere : quod inquisitionib: tius non curauerim celerner
respondere Sed crede mihi. sicut in caritate xp̃i psonam tuã
nequaquam incorde meo contemptam : sic responsionem meã non
uoluntate sed occupationum uarietate dilatam: Veruntamen urt
ipsas occupationes quas inuitus tolerare conpellor. tantum sui¬
dio tuo congratulor. quantum tua caritate delector : Eomags
amplectens scm̃ auiditatis tuae ꝓpositum. quod sicut uere spi¬
ritalis negotiator interioris hominis lucra consectans & ex
lestium mertium quaestus. magis ac magis amplificare desiders
primum quod ame flagitas debitũ sub inde cumulas foenore quact¬
onum: ut sciliee tuorũ commodorum milit& incrementis ipsa maẽ

Expanded text:
itterae tuae, fili carissime Monime, quantum demonstrant delectabilem tui animi sinceritatem, laudabilemque studii spiritalis ardorem, tantum nostrae responsionis, querula benignitate, videntur arguere tarditatem. Tanquam in eo minus quam debeo te videar diligere, quod inquisitionibus tuis non curaverim celeriter respondere. Sed crede mihi sicut in caritate Christi personam tuam nequaquam in corde meo contemptam, sic responsionem meam, non voluntate, sed occupationum varietate dilatam. Verumtamen inter ipsas occupationes quas invitus tolerare compellor tantum studio tuo congratulor, quantum tua caritate delector. Eo magis amplectens sanctum aviditatis tuae propositum, quod sicut vere spiritalis negotiator, interioris hominis lucra consectans, et coelestium mercium quaestus magis ac magis amplificare desiderans, primum quod a me flagitas debitum, subinde cumulas fenore quaestionum, ut scilicet tuorum commodorum militet incrementis ipsa nostrae