comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Infirma mundi elegit as̃ ut confundat fortia. & ignobr¬
ca quac sunt euacuent᷑. Hoc fecit qui erigit de terra
iñopẽ. & de stercore exaltat pauperẽ Ut qͥd erigit.
Ut collocet cũ cũ principib. cũ principib populi su
Magna res: magnum gaudumi. magna lętitia Postea
uenerunt in hanc cuutatẽ & oratores. sed ñ uenirent nisi
prȩcederent piscatores. Magna hacc Sed ubi hȩc nisi
in illa ciuitate dĩ de qua gloriosissima dicta sunt. Ideo
collatis his omnib gaudiis atq conflatis quomͦ clausit.
Camquã iocundatorum ominiũ babitatio inte. Camquã
iocundatoꝵ habitatio. Omniũ iocundatoꝵ in hac ciutate
ii peregrinatione ista conterimur. habitatio nr̃a sola io¬
cunditas erit. Pcribit labor &gemitus. transeunt orati¬
ones: succedunt laudationes. Ibi ergo habitatio iocunda¬
torũ non erit gemitus desiderantiũ. sed lȩtitia ꝑfruen¬

Expanded text:
Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ignobiInfirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ignobi quae sunt evacuentur . Hoc facit qui erigit de terra inopem, et de stercore exaltat pauperem. Utquid erigit? Ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui . Magna res, magnum gaudium, magna laetitia. Postea venerunt in hanc civitatem et oratores; sed non venirent nisi praecederent piscatores. Magna haec; sed ubi haec, nisi in illa civitate Dei, de qua gloriosissima dicta sunt. 9. «vers.» 7. Ideo collatis omnibus gaudiis atque conflatis, quomodo clausit? «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Tanquam jucundatorum habitatio omnium jucundatorum in hac civitate. In peregrinatione ista conterimur: habitatio nostra, jucunditas sola erit. Peribit labor et gemitus; transeunt orationes, succedunt laudationes. Ibi ergo habitatio jucundatorum, non erit gemitus desiderantium, sed laetitia
Abbreviated transcription (Latin):
quantã spem tenemꝰ. Cece propt̃ nos altissimꝰ qͥ fun¬
dauit ciuitatẽ mater dicit ipsi ciuitati. & homo in
homo in omnib xp̃c. Homo propt̾ nos. ds̃ ante nos.
Sed quid magnũ añte nos Ante terrã & cęlũ. ante
scła. Hic ergo homo propt̾̃ nos factus in ca. idemipse
altissimus fundauit eã Unde ista scimus. Dñs nar¬
rauit in scripturis popłoꝵ. Hoc enĩ sequit᷑ in psalmo.
ea Principeꝰ qͥ facti st̃ in ca. in ca factist̃ pͥncipe̾. Nã ante quam
in ea fierent principes. abiecta mundi elegit ds̃ ut
confunderet fortia. Numquid princeps piscator. Ilũ
qͥd pͥnceps publicanus: Principes plane. sed qͥ facti st̃ in ea
Quales isti pͥncipes. Uenerunt de babilone principes
credentes ac scło. Principes uenerunt adurbẽ romã qͣsi
caput lubilonis Non ierunt ad templũ imperatoris.
sed ad memoriã piscatoris. Unde enĩ isti principes.

Expanded text:
quantam spem tenemus! Ecce propter nos Altissimus qui funquantam spem tenemus! Ecce propter nos Altissimus qui fundavit civitatem, «Mater,» dicit ipsi civitati; et «homo in homo in omnibus Christus: homo propter nos, Deus ante nos. Sed quid magnum ante nos? Ante terram et coelum, ante saecula. Hic ergo homo propter nos factus in ea, idem ipse Altissimus fundavit eam. Unde ista scimus? «Dominus narrabit» «in Scriptura populorum.» Hoc enim sequitur in Psalmo: ea. Principes qui facti sunt in ea, in ea facti sunt principes: nam antequam in ea fierent principes, abjecta mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Numquid pquid princeps publicanus? Principes plane; sed qui facti sunt in ea. Quales isti principes? Venerunt de Babilone principes credentes de seculo, principes venerunt de urbe Roma, quasi caput Babilonis, non ierunt ad templum imperatoris, sed ad memoriam piscatoris. Unde enim isti principes?
Abbreviated transcription (Latin):
isto homo quid est. Dicit si audiamꝰ. si capiamꝰ. Mattu
syon dicet homo. Dequit᷑ ibi quasi quȩreres ꝑ quẽ uene¬
rit raab: babilon. aliemgenae. tẏrus. ethiopes. Ccce ꝑ
quẽ uenerunt. Mater sẏon dicet homo. & homo factꝰ
est in ea. & ipse fundauit eã altissimus. Quid aꝑtius
fr̃s. Uere quia gloriosissima dicta sunt de te çiuitas
dĩ. ecce mater syon dicet homo. Quis homo. Qui ba¬
mo factus est in ca In ea factus ẽ homo. & ipse eã fun¬
dauit. Quomodo factus ẽ in ca. & ipse eã fundauit.
Vt in ea fieret hono iam fundata erat. Sic intel¬
lige si potes. Etenĩ mater sẏon dicet. sed homo mater
syon dicet. homo autẽ factus est in ea. ipse autẽ fun¬
dauit cã ñ homo: sed altissimus. Dic fundauit ciui.¬
tatẽ in qua nasceret᷑: quomͦ creauit matrẽ de qua
nasceretur. Quid est hoc fr̃s. Quales promisiones.

Expanded text:
iste homo quis est? Dicit, si audiamus, si capiamus: «Mater iste homo quis est? Dicit, si audiamus, si capiamus: «Mater Sion, dicet homo.» Sequitur ibi, quasi quaereres, per quem venerit Raab, Babylon, alienigenae, Tyrus, Aethiopes. Ecce per quem venerunt, «Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus.» Quid apertius, fratres? Vere quia «gloriosissima de te dicta sunt, civitas Dei.» Ecce, «Mater Sion, dicet homo.» Quis homo? Qui «homo factus est in ea.» In ea factus est homo, et ipse eam fundavit. Quomodo in ea factus est, et ipse eam fundavit? Ut in ea fieret homo, jam fundata erat. Sic intellige, si potes. Etenim, «Mater Sion, dicet;» sed, «homo, Mater Sion, dicet; homo» autem «factus est in ea: ipse» autem «fundavit eam,» non homo, sed «Altissimus.» Sic fundavit civitatem in qua nasceretur, quomodo creavit matrem, de qua nasceretur. Quid est hoc, fratres? Quales promissiones,
Abbreviated transcription (Latin):
in gentes quę te ñ cognouert. & alibi. prȩtende mise¬
ricordiã tuã scientib te. Et ut noueritis quia in ra¬
ab & babilone gentes significauit. quasi diceretur
quid est quod dixisti memor ero raab & babilonis sci¬
entib me. quare hoc dixii ⁊i. etenĩ alienigenę in¬
quit id est pertinentes ad raab. ꝑtinęntes ad babi¬
lonẽ. Et tẏrus. Sed quousq gentes. Usq ad fines
terrȩ. Clegit enĩ popłm qui in fines terrae ẽ. Et
popłs inquit ȩthiopũ. in fuerunt ibr Di ergo raab
ibi. et lubilon ibi. quia ibi alienigene. ibi tyrus. ibi
illic raab ꝑ quẽ illic babilon iam ñ babilon. Caret
ciem tuã. Nam unde babilon aspiraret ad hiexłm:
Unde raab ad illa fundamenta perueniret. Unde
alienigenae: Vnde tỹriis: Vnde popłs ethnopuni:
Audi unde. Mater sẏon dicet homo. Est quidã homo
qui dicit mater syon. & ꝑ hunc ueniunt isti om̃s. Ded

Expanded text:
in gentes quae te non cognoverunt;» et alibi, «Praetende misein gentes quae te non cognoverunt;» et alibi, «Praetende misericordiam tuam scientibus te» . Et ut noveritis quia in Raab et Babylone Gentes significavit; quasi diceretur, Quid est quod dixisti, «Memor ero Raab et Babylonis, scientibus me?» quare hoc dixisti? «Etenim alienigenae,» inquit, id est, pertinentes ad Raab, pertinentes ad Babylonem, «et Tyrus.» Sed quousque Gentes? Usque ad fines terrae. Elegit enim populum qui in fine terrae est: «Et populus,» inquit, «Aethiopum, hi fuerunt ibi.» Si ergo ibi Raab, ibi ex Babylone, quia ibi alienigenae, ibi Tyrus, ibi illic Raab, per quem illic Babylon, jam non Babylon; caret ciem tuam» . Nam unde Babylon aspiraret ad Jerusalem? unde Raab ad illa fundamenta perveniret? unde alienigenae, unde Tyrus, unde populus Aethiopum? Audi unde: «Materh» «Sion, dicet homo.» Est quidam homo qui dicit, «Mater Sion;» et per hunc veniunt isti omnes. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde dñs superbientib phariscis. Amen dico uob̾.
publicani & meretrices prȩcedunt uos in regnũ cęloꝵ
Prȩcedunt. quia ium faciunt: impellunt credendo.
Et cedit̾ fidei. nec obsistere potest quisquã. quia qͥ
uim faciunt diripiunt illud. Ibi enĩ positum est.
Regnũ cȩloꝵ iũ patit᷑. & qui ium faciunt diripiunt
illud. Hoc fecit ille latro fortior in cruce quã in fau¬
ce Memor ero raab & babilonis. Dabilon ciuitas di¬
ciuitas iniqua babilon. Om̃s iniqui ad babiloniã ꝑti¬
nent. quomodo om̃s sc̃i ad hierłm. sed delibat᷑ a babi¬
lone ini hierłm. Unde nisi per eũ qui iustificat impr¬
um: Tiorũ ciuitas hierłm: impioꝵ cuutas babilon.
Ded uenit ille qui iustificat impiũ. quia memor
ero inquit ñ solũ raab sed etiã babilonis Ded quoꝵ
menior erit: Raab & babilonis scientib me. ldeo
quodã loco dicit scriptura. Effunde irã tuã in gen¬
tes quae te non nouerunt. Hic ait effunde irã tuã

Expanded text:
harisaeis: «Amen dico vobis, publicani et meretrices praecedunt vos in regnum coelorum» . Praecedunt, quia vim faciunt: impellunt credendo, et ceditur fidei, nec obsistere potest quisquam; quia qui vim faciunt, diripiunt illud. Ibi enim positum est: «Regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud» . Hoc fecit ille latro, fortior in cruce quam in fauce. «Memor ero Raab et Babylonis.» Babylon civitas dicivitas iniqua, Babylon: omnes iniqui ad Babyloniam pertinent; quomodo omnes sancti ad Jerusalem. Sed delabitur de Babylone in Jerusalem. Unde, nisi per eum qui justificat impium ? Piorum civitas Jerusalem; impiorum civitas Babylon. Sed venit ille qui justificat impium; quia, «Memor ero,» inquit, non solum «Raab,» sed etiam «Babylonis.» Sed quorum memor erit Raab et Babylonis? «Scientibus me.» Ideo quodam loco dicit Scriptura: «Effunde iram tuam in gentes quae te non cognoverunt;» . Hic ait, «Effunde iram tuam
Abbreviated transcription (Latin):
sa alia cur tanta sit uarietas tituloꝵ qua possit ostendi
ita psalmos om̃s ẽẽ pręnotatos qui sunt alit̃ atq aliter
pręnotati ut nullius titulus ualeat alicui alteri con¬
uenire. ego eã fattor cũ multũ conatus essem penitrare
non potui. & siquid de hac re legi ab eis dictũ qui ante
nos ista tractarunt non satisfecit exspectationi siue tar¬
ditati meę. In quo igit᷑ misterio dictũ nihi uideatiur
choro ad respondendũ. id est ut canenti ꝑ chorũ respon¬
deatur. exponã. Dñi hic passio propħatur Dicit autẽ

Expanded text:
ia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad respondendum, id est, ut canenti per chorum respondeatur, exponam. Domini hic passio prophetatur. Dicit autem
Abbreviated transcription (Latin):
SAL Mhunus octogesimiseptimi titu¬
lus habet aliquid quod nouum negotium
disputatori afferat. Nusquã enĩ aliorũ
płaĩmorũ positũ est quod hic legitur. pro melecͥ ad
respondendũ. Nam de psalmo cantici & cantico psal¬
mi alias iam quid nobis uideret᷑ diximus. Et filiis cho¬
rę usitatũ in titulis psalmorũ sepissimeq tractatum
est : & quid sit in finẽ. Sed quod. sequitur Pp̃ melech
ad respondendũ : boc imisitatũ habet iste titulus.
Ero melech autẽ latine pro choro dici potest. Me¬
lech enĩ uerbo hebreo chorus dicit᷑. Quid est ergo ꝓ
choro ad respondendũ. nisi forte ut canenti chorus
consonando respondeat. sicut non istũ solũ sed alios
quoq psalmos credendũ est eẽ cantatos. quamuis alios
titulos acceperint. Quod factũ existimo causa uarie¬
tatis. qua fastidiũ leuaretur. Non enĩ solus iste psal¬
mus dignis est habitus ubi chorus responderet. cũ utiq
non sit solus de dñi passione conscriptus. Qut si est cau¬

Expanded text:
salmi hujus octogesimi et septimi titulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum est, et quid sit, «in finem;» sed quod sequitur, «Pro melech ad respondendum,» hoc inusitatum habet iste titulus. «Pro melech» autem, latine pro choro dici potest: «melech» enim verbo Hebraeo chorus significatur. Quid est ergo, Pro choro ad respondendum; nisi forte ut canenti chorus consonando respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus iste psalmus dignus est habitus, ubi responderet chorus, cum utique non sit solus de Domini passione conscriptus. Aut si est al
Abbreviated transcription (Latin):
quã ciuitatẽ dicit. De qua dicta sunt gloriosissima quę¬
dam. Nã illa destructa est in terra. hostes passa ceci¬
dit in terrã. Iam non est quod erat. Expressit unagi¬
nem. transut umbra. Unde ergo gloriosa de te dicta
sunt ciuitas dĩ. Audi unde. Memor ero raab & lu¬
bilonis scientib me. In illa ciuitate inquit iã ex ꝑso¬
na dĩ memor ero raab. memor ero babilonis. Raab
non ꝑtinet ad popłm iudȩoꝵ. babilon ñ ꝑtinet ad
popłm iudaeorũ. Nam sequitur. Ctenĩ alienigenae
& tyrus & popłs ethiopũ hi fuerunt ibi. Merito de¬
te gloriosa dicta sunt ciuitas dĩ. ubi non solus ẽ popłs
iudacoꝵ natus ex carne abrahae.: sed ibi om̃s gentes.
quarũ quȩdã sunt nominate. ut om̃s intelligantur
Memor ero inquit raab. Quȩ ẽ ista: Meretryx
illa in hiericho. meretrix quae suscepit nuntios. &
alia uia eiecit : quae prȩsumpsit in ꝓmissione. quę

Expanded text:
quam civitatem dicit, de qua dicta sunt quaedam gloriosissimquam civitatem dicit, de qua dicta sunt quaedam gloriosissima. Nam illa destructa est in terra; hostes passa cecidit in terram, jam non est quod erat: expressit imaginem, transivit umbra. Unde igitur, «Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei?» Audi unde: «Memor ero Raab et Babylonis, scientibus me.» In illa civitate, inquit jam ex persona Dei, memor ero Raab, et memor ero Babylonis. Raab non pertinet ad populum Judaeorum; Babylon non pertinet ad populum Judaeorum. Nam sequitur: «Etenim alienigenae, et Tyrus, et populus Aethiopum, hi fuerunt ibi.» Merito «gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei:» ubi non solus est ille populus Judaeorum natus ex carne Abrahae; sed ibi omnes gentes, quarum quaedam nominatae sunt, ut omnes intelligantur. «Memor ero,» inquit, «Raab:» quae ista est meretrix, illa in Jericho meretrix quae suscepit nuntios et alia via ejecit; quae praesumpsit in promissione, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Iniuriã facimꝰ ei. si non ipse dixit. Esuriui. & dedistis
mibi manducare. Sitiui. & potastis me. Hospes. & col¬
legistis me. Nudus. & uestistis me. Eger. & iusitastiᷤᷤ
ne. Et illi. Quando te uidimus hacc patientem &
ministrauimus tibi. Et ille. Cũ uni ex minimis
istis fecistis. mͥ fecistis. Ergo aedificenur in xp̃m suꝑ
omma tabernacula iacob. Quasi uero & ipsa syon ñ sit
natus iudacoꝵ dicitur popłs isrł hic: quia ipse iacob
appellatus ẽ ifrł. Hacc bene nouit sc̃itas ur̃a. Sed qͥa
erant quaedã tabernacula temporilia & imaginaria.
loquitur autẽ iste de ciuitate quadã quã sp̃ualit̾ intel¬
lęxit. cuius umbra & figura erat illa terrena. ait.
Diligit dñs portas sẏon suꝑ omnia tab̾nacula iacob.
Diligit illã sp̃ualẽ ciuitatẽ suꝑ omnia figurata. quib
intimabat᷑ illa ciuitas semꝑ manens. & semꝑ celestis in
tuebatur ciuitatẽ illã hierłm in terra. Nã uidete

Expanded text:
Injuriam ei facimus, si non ipse dixit: «Esurivi, et dedistis Injuriam ei facimus, si non ipse dixit: «Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis me; hospes, et collegistis me; nudus, et vestistis me; aeger, et visitastis me. Et illi: Quando te vidimus haec patientem, et ministravimus tibi? Et ille: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ergo aedificemur in Christum omnia tabernacula Jacob.» Quasi vero et ipsa Sion non inter rael, quia ipse Jacob appellatus est et Israel . Haec bene novit Sanctitas vestra. Sed quia erant quaedam tabernacula temporalia et imaginaria; loquitur autem iste de civitate quadam, quam spiritualiter intelligit, cujus umbra et figura erat illa terrena: ait, «Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob.» Diligit illam spiritualem civitatem super omnia figurata, quibus intimabatur illa civitas semper manens, et semper coelestis in tuebatur civitatem illam Jerusalem in terra. Nam videte
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sunt cõpleta sunt: tamquã ideo exspectaret.
ut complerent᷑. Quis ẽ qui sic ꝓficiscatur quomͦ
ille de corpore egressus est. Sed quis ẽ qui hoc po¬
tuit. Qui primo dixerat. Potestatẽ habeo ponen¬
di animã mcã. & potestatc̃ habeo iterũ sumendi cã
Nemo tollit cã a me: sed ego pono a me eã. & ite¬
rũ sumo eã. Posuit quando uoluit. sũpsit quando uo¬
luit. Nemo abstulit. nemo ęxtorsit. Ergo implete
erant om̃s passiones. sed in capite. restalunt adhuc xp̃i
passiones in corpore. Uos autẽ estis corpus xp̃i & m̃bra
In his ergo menbris cum esset apłs dixit. Ut adini¬
pleam quae desunt pressurarũ xp̃i in carne mea. Er¬
tiebatur a saulo. quando audiuit sauli  saule saule
quid me ꝑsequeris: quomodo solet lingua dicere pede
calcato. calcas me. Linguã nullus tetigit. conpassione
clamat. ñ attritione. Adhuc xp̃o hic eget. xp̃e hic¬

Expanded text:
dicta sunt, completa sunt: tanquam ideo exspectaret dicta sunt, completa sunt: tanquam ideo exspectaret ut complerentur. Quis est qui sic proficiscatur, quomodo ille de corpore egressus est? Sed quis est qui hoc potuit? Qui primo dixerat: «Potestatem habeo ponendi animam mo tollit eam a me: sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam» . Posuit quando voluit; sumpsit quando voluit: nemo abstulit, nemo extorsit. Ergo impletae erant omnes passiones, sed in capite: restabant adhuc Christi passiones in corpore. Vos autem estis corpus Christi et membra . In his ergo membris cum esset Apostolus, dixit: «Ut adimpleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea.» Ertiebatur a Saulo, quando audivit Saulus: «Saule, Saule, quid me persequeris?» Quomodo solet lingua dicere, calcato pede: Calcas me. Linguam nullus tetigit; compassione clamat, non attritione. Adhuc Christus hic eget, Ch
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo uocatur. Undiq in trinitate uocatur
Non uocat᷑ nisi baptismo in nomune patris & filu & sp̃s
sc̃i Quatuor ergo ter ducta duodecĩ inueniuntu.
Pulsate ergo affectu ad has portas. & clamet in uobis
xp̃c. Aperite mihi portas iustitiae. Prȩcessit enĩ un
capite. sequitur se in corpore. Uidete quid apłs dixit.
desunt pressurarũ xp̃i in carne mea. Qt adimpleã.
Quid. Quac de sunt. Cui de sunt: Pressurarũ xp̃i.
Et ubi desunt. In carne mea Numquid aliquid
pressurarũ deerat in illo homine quod factũ est uerbũ
dĩ nato de maria uirgine: Passus ẽ enĩ quicquid pati
deberet ex sua uoluntate. non ex peccati necessitate.
Et uidetur quia omnia. In cruce enĩ positus accepit in
ultimo acetũ. & ait. Perfectũ est. Et inclinato capi¬
te. emisit sp̃m. Quid est perfectũ ẽ: lam de mensu¬
ra pasionũ nibil mibi deest. omnia quae de me prȩ¬

Expanded text:
Quomodo vocatur? Undique in Trinitate vocatur: Quomodo vocatur? Undique in Trinitate vocatur: non vocatur nisi Baptismo in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Quatuor ergo ter ducta, duodecim inveniuntur. 5. Pulsate ergo affectu ad has portas, et clamet in vobis Christus: «Aperite mihi portas justitiae» . Praecessit enim in capite; sequitur se in corpore. Videte quid dixit Apostodesunt pressurarum Christi in carne mea» . «Ut adimpleam:» Quid? «Quae desunt.» Cui desunt? «Pressurarum Christi.» Et ubi desunt? «In carne mea.» Numquid aliquid pressurarum deerat in illo homine, quod factum est Verbum Dei, nato de Maria virgine? Passus enim est quidquid pati deberet, ex sua voluntate non ex peccati necessitate; et videtur quia omnia: in cruce enim positus accepit acetum ultimum, et ait, «Perfectum est; inclinato capite emisit spiritum» . Quid est, «Perfectum est?» Jam de mensura passionum nihil mihi deest; omnia quae de me prae
Abbreviated transcription (Latin):
nescitis inquit quia angłos iudicabinius. responderet
ergo turba Quid te ergo iactas iudicaturũ. Ulbi
sedebis. Duodecĩ sedes dirit dñs duodecĩ apłis. Vnus
cecidit. in locũ ipsius mathias ordinatus c̃. impletus
quid sibi uelint udeamus. Sacramentũ est cuiusdã
uniuersitatis. quia ꝑ totũ orbẽ terrarũ futura erat
acccła. unde uocatur hoc aedificiũ ad xp̃i compagem.
Et ideo quia undiq uenitur. ad iudicandũ duodecim
sedes sunt. sicut quia undiq intratur in illã ciuitatẽ.
duodecĩ poitae sunt. Non solũ ergo illi duodecĩ &
apł̃s paulus. sed quot quot iudicaturi sunt propt̃ signi¬
ficationẽ uniuerũtatis ad sedes duodecĩ ꝑtinent. que m̾ad¬
modũ quotquot intrabunt ad duodecĩ portas ꝑtinent
Partes enĩ mundi quatuor sunt: orions. occidens. aqͥlo
& meridies Istae quatuor partes assidue nominant᷑ in
suos. ab omnib ergo istis quatuor uentis uocat᷑ ęccła

Expanded text:
«Nescitis,» inquit, «quia angelos judicabimus» ? Responderet «Nescitis,» inquit, «quia angelos judicabimus» ? Responderet ergo turba: Quid te jactas judicaturum? Ubi sedebis? Duodecim sedes dixit Dominus duodecim Apostolis; unus cecidit Judas, in locum ipsius Matthias ordinatus est, impletus quid sibi velint, videamus. Sacramentum est cujusdam universitatis; quia per totum orbem terrarum futura erat Ecclesia, unde vocatur hoc aedificium ad Christi compagem: et ideo quia undique venitur ad judicandum, duodecim sedes sunt; sicut quia undique intratur in illam civitatem, duodecim portae sunt. Non solum ergo illi duodecim et apostolus Paulus, sed quotquot judicaturi sunt, propter significationem universitatis, ad sedes duodecim pertinent; quemadmodum quotquot intrabunt, ad duodecim portas pertinent. Partes enim mundi quatuor sunt, Oriens, Occidens, Aquilo et Meridies. Istae quatuor partes assidue nominantur in suos ; ab omnibus ergo istis quatuor ventis vocatur Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
in domũ sp̃ualem. Ad nos directa uox est. Ergo se¬
quam᷑ de ista ciuitate fundamenta eius in montib
sc̃is. diligit dñs portas syon. lam ideo prȩlocutus sum.
ne putetis alia cẽ fundamenta. alias portas. Quaro
sunt fundamenta apłi & propħȩ. Quia eoꝵ aucto¬
ritas portat infirmitatẽ nr̃am. Quarę sunt porte.
Quia per ipsos intramus ad regnũ dĩ Tredicant enĩ
nobis. Et cũ ꝑ ipsos intramus. per xp̃m intramus
Ip̃se est cñĩ ianua. Et dicunt᷑ duodecĩ portę herłm.
Et una porta xp̃c. & duodecĩ porte xp̃e: quia in duo¬
decĩ portis xp̃c. Et ideo duodenarius numerus apłoꝵ
sacramentũ magnũ huius duodenarii. significatio est¬
numeri. Dedebitis inquit suꝑ duodecĩ sedes iudicantes
ubi sedeat tertius decimꝰ paulus apłs. & non erit quo¬
modo iudicet. & ipse udicaturũ se dixit ñ homines tan¬
tum sed & angłos. quos angłos uisi apostatas angelos.

Expanded text:
in domum spiritualem» . Ad nos directa vox est. Ergo sein domum spiritualem» . Ad nos directa vox est. Ergo sequamur de ista civitate. 4. «Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion.» Jam ideo praelocutus sum, ne putetis alia esse fundamenta, alias portas. Quare sunt fundamenta Apostoli et Prophetae? Quia eorum auctoritas portat infirmitatem nostram. Quare sunt portae? Quia per ipsos intramus ad regnum Dei: praedicant enim nobis. Et cum per ipsos intramus, per Christum intramus: ipse est enim janua. Et dicuntur duodecim portae Jerusalem , et una porta Christus, et duodecim portae Christus; quia in duodecim portis Christus: et ideo duodenarius numerus Apostolorum. Sacramentum magnum hujus duodenarii numeri. «Sedebitis,» inquit, «suubi sedeat tertius decimus Paulus apostolus, et non erit quomodo judicet: et ipse se judicaturum dixit, non homines tantum, sed et angelos. Quos angelos, nisi apostatas angelos?
Abbreviated transcription (Latin):
aeccłe. Quid enĩ est quadrari. Attendite similitu¬
dinẽ quadrati lapidis. Similis debet ẽẽ xp̃ianus in
om̃i tẽptatione sua. Ap̃ianus non cadit. Et si impel¬
litur & quasi uertitur: non cadit. Nã quadratũ la¬
pidẽ quacumq uerteris. stat. Cãdere uisi sunt marti¬
res. cum percuterent᷑. Sed quid dixit quedã uox cantiai
Cũ ceciderit iustus. ñ conturbabit᷑. quia dñs confirmat
manũ eius. Sic ergo conquadramini ad om̃s tẽpta¬
tiones parati. Quicquid impulerit: non uos euertat
Stantẽ te inueniat omnis casus. Crigeris ergo in
hanc fabricã affectu pio. religione sincera. fide. spe.
karitate. & ipsum aedificari ambulare est. In istis a¬
uitatib alia est fabrica aedificioꝵ. alii sunt ciues in¬
habitantes in fabrica. Illa ciuitas ddiuib suis aedificat᷑
Insi sunt lapides qui sunt ciues. Lapides enĩ uiui sĩ
Et uos inquit tamquã lapides uiui aedificamii

Expanded text:
Ecclesiae. Quid est enim quadrari? Attendite similituEcclesiae. Quid est enim quadrari? Attendite similitudinem quadrati lapidis: similis debet esse christianus. In omni tentatione sua christianus non cadit; etsi impellitur, et quasi vertitur, non cadit: nam quadratum lapidem quacumque verteris, stat. Cadere visi sunt Martyres, cum percuterentur; sed quid dixit quaedam vox Cantici? «Cum ceciderit justus non conturbabitur; quoniam Dominus confirmat manum ejus» . Sic ergo conquadramini, ad omnes tentationes parati; quidquid impulerit, non vos evertat. Stantem te inveniat omnis casus. Erigeris ergo in hanc fabricam affectu pio, religione sincera, fide, spe, charitate; et ipsum aedificari ambulare est. In istis civitatibus alia est fabrica aedificiorum, alii sunt cives inhabitantes in fabrica: illa civitas civibus suis aedificatur, ipsi sunt lapides qui sunt cives; lapides enim vivi sunt. «Et vos,» inquit, «tanquam lapides vivi aedificamini
Abbreviated transcription (Latin):
Quare. Non quia paulus xp̃c. sed quia in paulo xp̃c.
& ꝑ xp̃m paulus Ipse dixit. An experimentũ eiꝰ uul¬
saulus nondũ paulus. quando ei elamauit de cęlo u¬
le saule. quid nie ꝑsequeris. Ergo fundamentũ & la¬
pis angularis ipse est. ab imo surgens. si tam̃ ab umo¬
surgens. Etenĩ origo fundamenti hiuus summitatẽ
ni imo est. sic fundamentũ sp̃ualis fabricę in sũmo ẽ
Si ad terrã aedificaretur. in imo nob̾ ponendũ erat fun¬
damentũ. Quia cęlestis fabrica est: ad cęlos prȩcessit
fundamentũ nr̃m Ipse ergo angularis lapis montesq
apłi. ꝓpħe magni portantes fabricã ciuitatis faciunt
quoddã uiuũ aedificiũ. Hoc aedificiũ modo clamat
de cordib ur̃is. hoc agit artificiosa manus dĩ ctiã ꝑ
linguã nr̃am. ut ad illius acdificii fabricã conquadremi¬
in Non enĩ frustra etiã de lignis quadratis aedifica¬
ta est archa noe. quae nilnlominus figurã gestabat

Expanded text:
januam? Quare? Non quia Paulus Christus; sed quia in Paulo Christjanuam? Quare? Non quia Paulus Christus; sed quia in Paulo Christus, et per Christum Paulus. Ipse dixit: «An experimentum ejus vulSaulus, nondum Paulus, quando ei clamavit de coelo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Ergo fundamentum et lapis angularis ipse est, ab imo surgens; si tamen ab imo. Etenim origo fundamenti hujus summitatem n imo est; sic fundamentum spiritualis fabricae in summo est. Si ad terram aedificaremur, in imo nobis ponendum erat fundamentum: quia coelestis fabrica est, ad coelos praecessit fundamentum nostrum. Ipse ergo angularis lapis, montesque Apostoli, Prophetae magni, portantes fabricam civitatis, faciunt vivum quoddam aedificium. Hoc aedificium modo clamat de cordibus vestris? hoc agit artificiosa manus Dei etiam per linguam nostram, ut ad illius aedificii fabricam conquadremini. Non enim frustra etiam de lignis quadratis aedificata est arca Noe , quae nihilominus figuram gestabat
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃torũ. In aedificus istis non potest cẽ idem
lapis in imo & in summo. Si fuerit in imo. ñ erit
i summo. Si in summo fuerit. in imno non erit.
Angustias enĩ omnipotentiȩ corpora patiunt᷑. nec
ubiq ẽe possunt nec semꝑ. Diuinitas autẽ quȩ ubiq
presto est. undiq ad eã potest duci similitudo. & to¬
tũ potest in similitudinib. quia nihil hoꝵ est in ꝓ¬
prietatib. Numquid xp̃c ianua est que madinodum
uidemus ianuas factas a fabro. Non utiq Et tam̃
dixit. Ego sum ianua. Qut numquid sic ẽ pastor
quomͦ uidemꝰ pastores istos prȩpositos pecorũ. Et di¬
xit. Ego sum pastor. Et in uno loco anilus res dixit
In euangelio dixit quia pastor ꝑ ianuã intrat. & ibi di¬
xit ego sum pastor bonꝰ. & ibi dxit. ego sum ianua
Pastor intrat ꝑ ianuã. Et quis ẽ pastor qui intrat ꝑ
ianuã. Ego sum pastor bonꝰ. Et quae est ergo ianua
qua intras tu pastor bone. Ego sum ianua. Quomͦ
ergo tu omnia. Quomodo per te om̃ia. Ulerbi gr̃a

Expanded text:
In aedificiis istis non potest esse idem lapis in imo et in summo: si fuerit in imo, in summo non erit; si in summo fuerit, in imo non erit. Angustias enim omnia pene corpora patiuntur; nec ubique esse possunt, nec semper: Divinitas autem quae ubique praesto est, undique ad eam potest duci similitudo; et totum potest esse in similitudinibus, quia nihil horum est in proprietatibus. Numquid Christus janua est, quemadmodum videmus januas factas a fabro? Non utique: et tamen dixit, «Ego sum janua.» Aut numquid sic est pastor, quomodo videmus pastores istos praepositos pecorum? Ex dixit, «Ego sum pastor.» Et uno loco ambas res dixit. In Evangelio dixit quia pastor per januam intrat: et ibi dixit, «Ego sum pastor bonus;» et ibi dixit, «Ego sum janua» . Pastor intrat per januam: et quis est pastor qui intrat per januam? «Ego sum pastor bonus.» Et quae est ergo janua qua intras tu, pastor bone? «Ego sum janua.» Quomodo ergo tu omnia? Quomodo per me omnia. Verbi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
turiens. clamans ad dm̃n erupit etiã in aures homi¬
num. fundamenta eius in montib sc̃ĩs. Et quasi om̃s
audientes quęrerent cuius. diligit inquit dñs portas
syon. Ecce cuuis fundamenta in montib sc̃is. cuiusdã
fundamenta cius in montib sc̃ĩs. Qui sunt montes
scĩ suꝑ quos fundata est ista ciuitas: Alter quidã
cuus planius hoc dixit. apłs paulus. Ciuis inde ꝓ.¬
pheta. cuis inde apłs. Et hi propterca loquebant᷑.

Expanded text:
turiens, clamans ad Deum, erupit etiam in aures hominum: «Fundamenta ejus in montibus sanctis.» Et quasi homines audientes quaererent, Cujus? «Diligit,» inquit, «Dominus portas Sion.» Ecce cujus fundamenta in montibus sanctis, cujusd«Fundamenta ejus in montibus sanctis?» qui sunt montes sancti super quos fundata est ista civitas? Alter quidam civis planius hoc dixit, apostolus Paulus. Civis inde Propheta, civis inde Apostolus: et hi propterea loqu
Abbreviated transcription (Latin):
compaginant᷑. Neq enĩ angulũ faciunt nisi duo
parietes in unũ de diuerso uenientes. sicut populi
duo ex circũcisione & pręputio ad pacẽ ap̃ianã sibi¬
met coneri in una fide. una spe.suna karitate Sed si
& posterior lapis angularis Potest ergo aliquis dice¬
illi suꝑ illũ Si illi sunt in fundamento. ipse in angu¬
lo. Sed cogitet qui hoc dicit angulũ & in fundam̃to
ẽẽ Neqi enĩ ibi est angulus ubi uidet̾ ut surgat in
apieẽ. A fundamento  incipit Nũ ut noueritis qͥa
fundamenta propħȩ & apłi. Et quomodo fundam̃ti
rp̃c iħc quo ulterius nihil est. Quomodo putanius
fundamentũ fundamentorũ. Si ergo sacramenta

Expanded text:
compaginantur. Neque enim angulum faciunt, nisi duo compaginantur. Neque enim angulum faciunt, nisi duo parietes in unum de diverso venientes: sic et populi duo ex circumcisione et ex praeputio, ad pacem christianam sibimet connexi in una fide, una spe, una charitate. Sed si et posterior lapis angularis. Potest ergo aliquis diceilli super illum, si illi sunt in fundamento, ipse in angulo. Sed cogitet qui hoc dicit, angulum et in fundamento esse. Neque enim ibi est tantum angulus ubi videtur, ut surgat in apicem: a fundamento enim incipit. Nam ut noveritis quia fundamenta prophetae et apostoli? et quomodo fundamentum Christus Jesus, quo ulterius nihil est? Quomodo putamus, fundamentum fundamentorum? Si ergo sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
apłi quonodo ciues : Fortasse ita ut ipsi sint monteᷤ.
siꝑ quos fundatam̃ta sunt innus ciuitatis. cuiꝰ por¬
tas diligit dñs. Dicat ergo alius ciuis hoc aperte ue
nos suspicari udeamur. loquens ad gentes et com¬
monens ut redirent. & quasi construerent᷑ in fabricã
sc̃am. Duꝑedificati inquit suꝑ fundamentũ apłorũ
ibi ait. Ipso summo ęxistente lapide angulari xp̃o
iliu. Ne itaq putarent gentes non se pertinere ad
sẏon. erat enĩ quędã ciuitas sẏon terrena quae ꝑ um¬
bram gestauit imaginẽ cuusdã fẏon de qua modo di¬
citur cęlestis illius merłm de qua dicit apłs. quae est
mat̃ oniniũ nr̃m. ne ergo illi non ꝑtinere dicerent᷑
ad sẏon quia ñ erant de̾ popło iudȩoꝵ. hoc cis dixit:
Igit᷑ im ñ estis peregrini & inquilini. sed estis ciue ᷤ
sc̃oꝵ & domestici dĩ suꝑaedificati suꝑ fund. amentuni
apłoꝵ & ꝓpħarũ. Habes constructionẽ tantę ciuita¬
tis. Sed om̃is ista compages ubi innititur. ubi in cubit

Expanded text:
sse ita ut etiam ipsi sint montes, super quos fundamenta sunt hujus civitatis, cujus portas diligit Dominus. Dicat ergo alius civis hoc aperte ne nos suspicari videamur. Loquens ad Gentes, et commemorans ut redirent, et quasi construerentur in fabricam sanctam, «Superaedificati,» inquit, «super fundamentum Apostolorum ibi ait, «Ipso summo existente lapide angulari Christo Jesu.» Ne itaque putarent Gentes non se pertinere ad Sion: erat enim quaedam civitas Sion terrena, quae per umbram gestavit imaginem cujusdam Sion de qua modo dicitur, coelestis illius Jerusalem de qua dicit Apostolus, «Quae est mater omnium nostrum» : ne ergo illi non pertinere dicerentur ad Sion, quia non erant de populo Judaeorum, hoc eis dixit, «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum, et domestici Dei, superaedificati super funProphetarum.» Habes constructionem tantae civitatis. Sed omnis ista compages ubi innititur, ubi incumbit,
Abbreviated transcription (Latin):
in latrones. Quia iericho ciuitas. u̾bũ
.ẽ. hebreũ. int̾pͣtat᷑ latine luna. Descende¬
bat gͦ tanquã ab immortalitate ad morta¬
litatẽ. & merito in tinere uulneratꝰ a
latronib et semiuiuus relictꝰ ẽ. ille adã.
ex quo ÷ totũ genꝰ humanũ. Ergo dies suꝑ

Expanded text:
in latrones: quia Jericho civitas verbum in latrones: quia Jericho civitas verbum est hebraeum, et interpretatur latnie Luna. Descendebat ergo tanquam ab immortalitate ad mortalitatem: et merito in itinere vulneratus a latronibus et semivivus relictus est ille Adam, ex quo est t
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Nec iniciũ eiꝰ finis est hesterm. nec
finis eiꝰ initiũ crastini. Nã et anni dicti
st̃. Tu aut̃ idẽ ipse es: & anni tui ñ de¬
ficient. Quomͦ anm: sic dies. sic unꝰ di¬
es. Quicqͥd uuis. dicis de ȩt̃nitate. Ido
qͥc qͥd uis dicis. qr qͥcqͥd dixeris minus
unde cogites qd̃ ñ potest dici. Dies suꝑ
dies regis adicies. Annos eiꝰ usq in diem
generationis et generationis. Gene rati¬
onis huiꝰ. et generationis future. Genera
tionis huiꝰ quȩ cõparat᷑ lunȩ: ꝓptͣ qđ lina
nascit᷑. crescit. ꝑficit᷑. senescit. et occidit.
Sic st̃ generationes iste mortales. Et gene¬
rationes qua regeͬrͤitnur resurgendo.
et ꝑmanebimꝰ in ȩt̾nũ cũ dõ. quando
iã ñ sic̃ luua. s sic̃ ait dñs. tẽ iusti fulge¬
bt̃ sic̃ sol. in regno patris tui. Luna enĩ
figurate in scripturis ꝓ mutabilitate
huiꝰ mortalitatis ponit᷑. Ido ad iericho
descendebat ille ab ierłm. qͥ incurrit

Expanded text:
num, nec initium ejus finis est hesterni, nec num, nec initium ejus finis est hesterni, nec finis ejus initium crastini. Nam et anni Dei dicti sunt: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Quomodo anni, sic dies, sic unus dies, Quidquid vis dicis de aeternitate. Ideo quidquid vis dicis, quia quidquid dixeris, minus unde cogites quod non potest dici. Dies super dies regis adjicies annos ejus, usque in diem generationis et generationis. Generationis hujus etionis hujus quae comparatur lunae, propter quod luna nascitur, crescit, perficitur, senescit et occidit; sic sunt generationes istae mortales: et generationis qua regeneramur resurgendo, et permanebimus in aeternum cum Deo, quando jam non sicut luna, sed quod ait Dominus, Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Luna enim figurate in Scripturis pro mutabilitate hujus mortalitatis ponitur. Ideo ad Jericho descendebat ille ab Jerusalem qui incurrit
Abbreviated transcription (Latin):
Laborant filui ut suscipiant parentũ su¬
orũ hȩreditatẽ. qͥbꝰ mortuis successuri
st̃. nos ñ laboramꝰ acciꝑe hȩreditatẽ ab
illo patre. cui ñ morienti succedamꝰ. s
ẽ illo in ipsa hȩreditate in ȩt̾nũ uiuamꝰ:
Dedisti hȩreditatẽ tim̃tibꝰ nom̃ tuũ. Dies
m̃bra sumꝰ. Rex xp̃c ẽ. Caput nr̃m. rex
nr̃. Dedisti illi dies suꝑ dies. Non solũ
istos dies in isto tẽpore cũ fine: s dies
suꝑ istos dies sine fine. Habitabo inqͥt
in domo dñi in longitudinẽ dierũ.
Quare in longitudinẽ dierũ. nͥ qr mͦ
breuitas ẽ. dierũ : Om̃is enĩ res quȩ
finẽ ht̃. breuis ẽ. Si regis huiꝰ dies suꝑ
dies. ut ñ solũ diebꝰ istis transeuntib
Mregnet. xp̃c in eccłia sua: s regnent
dies sic intelligit᷑: filiꝰ m̃s es tu. ego hodie
genui te. Unũ diẽ dix̃ hon̾ie. s iste dies
ñ ponit᷑ in medio int̾ hesternũ et crasti¬

Expanded text:
Laborant filii, ut suscipiant parentum suLaborant filii, ut suscipiant parentum suorum haereditatem, quibus mortuis successuri sunt? nos non laboramus accipere haereditatem ab illo Patre, cui non morienti succedamus, sed cum illo in ipsa haereditate in aeternum vivamus! Dedisti haereditatem timentibus nomen tuum. 8. vers. membra sumus. Rex Christus est, caput nostrum, rex noster. Dedisti illi dies super dies; non solum istos dies in isto tempore cum fine, sed dies super istos dies sine fine. Habitabo, inquit, in domo Domini, in longitudinem dierum . Quare, in longitudinem dierum, nisi quia modo brevitas est dierum? Omnis enim res quae finem habet, brevis est: sed regis hujus dies super dies, ut non diebus solum istis transeuntibus regnet Christus in Ecclesia sua, sed regnent  quia unus dies, sic intelligitur, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unum diem dixit hodie: sed iste dies non ponitur in medio inter hesternum et crasti
Abbreviated transcription (Latin):
saluus erit. S unde ꝑseuerabis: Quȩ ui¬
res tuȩ int̾ tanta scandala. int̾ tantas tẽp¬
tationes. int̾ tantas pugnas: Quibꝰ uiribꝰ
uincis hostẽ. quẽ ñ uides: Nunqͥd tuis:
Ergo ꝙ usq in scła erit inqͥlinꝰ iste hic. quȩ
illi spes. ẽ. ut duret: Cooꝑiar in uelam̃to
alarũ tuarũ. Ecce quare securi sumus
int̾ tantas tẽptationes donec ueniat fi¬
nis scłi. et suscipiant nos scła ęt̾na: qr
cooꝑim᷑ in uelam̃to alarũ ipsiꝰ. Estus est
scłi s magna umbra ẽ. sub alis di. Cooꝑi¬
ar in uelam̃to alarũ tuarũ. Qm̃ tu d̾s
m̃s exaudisti orationẽ meã. Quã : A qua
cȩpit. Exaudi ds de p̾cationẽ meã. in¬
tende orationi meȩ. a finibꝰ t̾rȩ ad te cla¬
maui. hoc ad te clamaui a finibꝰ terrȩ.
Ideo cooꝑiar in uelam̃to alarũ tuarũ:
tẽpꝰ ẽ. tẽptationũ. Dedisti hereditatẽ
tim̃tibꝰ nom̃ tuũ. ꝑseueremꝰ gͦ in timo¬
re nominis cłi. et̾nꝰ pat̾ non nos fallit.

Expanded text:
us erit . Sed unde perseverabis? Quae vires tuae inter tanta scandala, inter tantas tentationes, inter tantas pugnas? quibus viribus vincis hostem quem non vides? numquid tuis? Ergo quia usque in saecula erit inquilinus iste hic, quae illi spes est ut duret? Cooperiar in velamento alarum tuarum. Ecce quare securi sumus inter tantas tentationes, donec veniat finis saeculi, et suscipiant nos saecula aeterna: quia cooperimur in velamento alarum ipsius. Aestus est saeculi, sed magna umbra est sub alis Dei: Cooperiar in velamento alarum tuarum. 7. vers exaudisti orationem meam. Quam? A qua coepit: Exaudi, Deus, deprecationem meam, intende orationi meae: a finibus terrae ad te clamavi. Hoc ad te clamavi a finibus terrae. Ideo cooperiar in velamento alarum tuarum, tempus est tentationum. Dedisti haereditatem timentibus nomen tuum. Perseveremus ergo in timore nominis Dei: aeternus Pater non nos fallit.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩritas ex parte in isrł facta .ẽ. Uident
&̃ ipsi uidei quia ñ debent gentes
cõtẽpnere: qͦs qͣsi canes & peccatores
putabant. Quomͦ enĩ parit̃ inuenti ft̃
in iniqͥtate : parit̃ uenient ad salutẽ.
duo iungeret in se. Angulus enĩ. duos
parietes copulat. Iudei excelsi et magni
sibi uidebant᷑. gt̃s tanqͣm infirmi. tan¬
quã peccatores. tanꝙͣ. demonũ serui.
tanquã idoloꝵ adoratores. et tam̃ in ittͥsq
iniquitas erat. Demonstrati st̃ & iudei
peccatores. qr ñ ẽ. qͥ faciat bonũ. non
est usq ad unũ. Deposuerunt suꝑbiã.
& ñ inuidert̃ saluti gentium: qi pa¬
rẽ suã et illoꝵs infirmitatẽ cognouer̃
& in angulari lapide copulaai. simul
iacob. & finiũ t̾rȩ. Non tantũ iudeo¬
derent᷑. Ut aut̃ sͥ iꝰti ñ uiderent᷑. annun¬
ciatȩ st̃ illis ex maledicto & m̃datio
cõsũmationi̾s in ira consũmationis. qr
cõprehensi fuerant in suꝑbia sua ex
int̾ manꝰ uideoꝵs. redemit multitudi¬

Expanded text:
arte in Israel facta est . Vident et ipsi Judaei quia non debent Gentes contemnere, quos quasi canes et peccatores putabant: quomodo enim pariter inventi sunt in iniquitate; ita pariter pervenient ad salutem. duos jungeret in se: angulus enim duos parietes copulat. Judaei excelsi et magni sibi videbantur: Gentes tanquam infirmi, tanquam peccatores, tanquam daemonum servi, tanquam idolorum adoratores; et tamen in utrisque iniquitas erat. Demonstrati sunt et Judaei peccatores; quia non est qui faciat bonum, non est usque ad unum : deposuerunt superbiam et non inviderunt saluti Gentium, quia parem suam et illorum infirmitatem cognoverunt; et in angulari lapide copulati simul Jacob, et finium terrae. Non tantum Judaeoderentur: ut autem sibi justi non viderentur, annuntiatae sunt illis ex maledicto et mendacio consummationes in ira consummationis; quia comprehensi fuerunt in superbia sua, ex inter manus Judaeorum, et redemit multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
a uita iꝰticie. Ecce soluit p̾ceptũ. excus¬
sit aceruice iugũ discipline. habenas
regiminis exaltante animositate di¬
rupit. Ubi. ẽ. nc̃ : Eece captiuus clamat.
similis tͥ. & factus sũ similis petori.
Sub tua dñatione. sub tuo p̾cepto uere
similis eram. s homo in honore po¬
sitꝰ ñ intellexit. cõꝑatꝰ. e̾. ium̃tis insen¬
satis. & similis factus .ẽ. illis. lã de si

Expanded text:
a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excusa via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice jugum disciplinae, hab nas regiminis exaltan e animositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: similis, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere 359 similis eram. Sed homo in honore positus non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd arbor illa malũ erit ut moriaris :
S in obędientia te subicit morti:qr ꝓhi¬
bita tetigisti. Ideo arbor illa appella¬
ta ÷ scientia dinoscendi boni & mali.
Non qr inde talia quasi poma pendebat
s qͥcqͥd. eẽt. arbor illa cuiꝰlibet pomi.
cuiꝰ libet fructꝰ. eẽt: ideo sic uocata e̾.
qr homo qui nollet bonũ a malo discer¬
nere ꝑ p̃ceptũ: discreturꝰ erat ꝑ exꝑim̃¬
tũ. ut tangendo uetitũ. inueniret sup¬
pliciũ. Quare aut̃ tetigit fr̃s mei: Qa
illi deerat dicat᷑ mͥ. Quid illi deerat iN
paradyso. constituto in media opulentia
mediisq delicuis. cui magne delicie
erat ipsa uisitatio di. cuiꝰ faciẽ quasi ini¬
mici timuit pꝰ peccatũ: Quid illi deerat
ui tangeret. nisi qr sua potestate uti uo¬
luit: Prxceptũ rumꝑe delectauit. ut
nullo sͥ dñante fieret sic̃ d̾s. qr d̾o nul¬
lus utiq dnãtur. male uagus. male
p̃sumets. futurꝰ mortuus recedendo

Expanded text:
quid arbor illa malum erit, ut moriaris? quid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia inde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Quare autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo
Abbreviated transcription (Latin):
rit abste: Offer mͥ sacrificiũ. dictũ
rꝰ.ẽ.tͥ: Nonne ipse fecit omĩa. in qͥbꝰ
lectũ cũ requiesco. siue ad m̃sã cũ me
reficio. siue ad balneas cũ lauo. Quia
gͦ nullo abste indiget ds. nichil tͥ de¬
buit iubere.Si aut debuit aliqͥd iu¬
bere. ut te qđ tͥ expedit sentires. eẽ.
sub dño: ab aliqua re ꝓhibendus eraᷤ.
ñ ꝓpt̾ illiꝰ arboris maliciã. s ꝓpt̾ tu¬
am obedientiã. Non potuit ds̾ ꝑfe¬
Nꝰ demonstrare. quantũ sit bonũ
obȩdientiȩ : nͥ cũ ꝓhibuit ab ea re quȩ
ñ erat mala. Sola ibi obȩdientia inue¬
niret palmã. sola ibi inobȩdientia in¬
uenit penã. Bonũ.e̾: nolo tangas. Nori
enĩ ñ tangendo. moriturꝰ es. Nunqͥd
qui hinc ꝓhibuit. alia subtraxit: Non¬
ne ⁊̃ paradẏsus fructuosis plenus ar¬
borib: Quid tͥ deest : hoc nolo tangas.
hinc nolo gustes. Bonũ e̾. s obȩdientia
melior.e̾. Proinde cũ tetigeris: nun¬

Expanded text:
rit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus rit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi? Nonne ipse fecit omnia, in quibulectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me reficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet palmam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, num
Abbreviated transcription (Latin):
habet a quo formet᷑. ñ habet a quo
regat᷑. sic ipse uelit sua potestate uti.
ut quomͦ ds nullo formante. nullo
regente uiuat: qͥd restat fr̃s nͥ ut re¬
cedens ab eiꝰ calore torpescat. rece¬
dens a uaͬritate uanescat. recedens
contͣ illũ potestatẽ. ho aut̃ positꝰ sub
p̃cepto. Audiuit a dño do. Noli tange¬
re. Quid: hanc arborẽ. Quid ÷ enĩ illa
arbor.: Si bona .ẽ. quare ñ tango: Si
mala. ẽ. qͥd facit in paradiso.: Prorsus
ideo.ẽ. iN paradsso: qr bona ẽ. s no¬
lo tangas. Quare ñ tango. Quia obȩ¬
dientẽ te uolo. ñ contradicentẽ. Serui
ad hoc serue. s noli male serue. Serue
siliũ disce. Bona ÷ arbor. nolo tan¬
gas.Quare: Quia dñs sũ. & seruus es.
Hȩc tota causa.ẽ. Si parua. e̾: dedigna¬
ris. eẽ. seruus. Qd aut̃ tͥ expedit.
nͥ fueris sub p̾cepto: Porro si expe¬
dit tͥ. eẽ. sub dño. & sub p̾cepto. Quid
tͥ iussurꝰ erat ds:: Aliquid enĩ quȩ¬

Expanded text:
habet a quo formetur, non habet a quo habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens contra illum potestatem. Homo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Servi ad hoc, serve; sed noli male, serve. Serve, sce consilium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedignaris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi jussurus erat Deus? Aliquid enim quae