comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Italie brutĩi ad hanibalem descue¬
runt : Id romani rgre passi postꝗ̃ ha¬
nbalitalia decessit: suꝑatiꝙ peni
sunt brutios ignominie cã nõ milites
scribebant nec ꝓ sociis ħebant. sed ma.¬
gistratibus in ꝓuincias cuntib ꝑere
Itaq hi sẽq̃bant᷑ magistrat̾ tanꝗͣ ĩ
scenicis fabulis qui diabant᷑ lorarii
ie quos erãt iuxi iuĩciebãt: aut uer¬
berabant: quot aũt exbrutiis erãt
appellati sunt brueiani.¬
Omina ubaꝙ nõ põitu fortui¬
to sed quadam ui  ratione
ne fcã esse .p. Nigidius ĩ grãmati¬
cis cõmentariis docet e est sane ĩ

Expanded text:
Italie Brutii ad Hanibalem desciveItalie Brutii ad Hanibalem desciverunt. 29 Id Romani egre passi, postquam Hanibal Italia decessit superatique Peni sunt; Brutios ignominie causa non milites scribebant nec pro sociis habebant, sed magistratibus in provincias euntibus parere Itaque hi sequebantur magistratus, tanquam in scenicis fabulis qui dicebantur “lorarii”, et quos erant iussi vinciebant aut verberabant. Quod autem ex Brutiis erant, appellati sunt BrutianiNOMINA verbaque non positu fortuito, sed quadam vi et ratione naturae facta esse, P. Nigidius in Grammaticis Commentariis docet, rem sane in
Abbreviated transcription (Latin):
xit uestimenta dettahi atq flagro
cedi decem uiros bruciani uerbera¬
uere. uidere multi mortales: quis
hanc contumeliã. quis hoc imꝑium
ꝗs hanc ẜuitutẽ ferre põt. Nemo hoc
rex ausus est faceͣ ca ne fieri bonis
bono gne natis boni ꝯsultis: ubi so.¬
cietas ubi fides maioꝵ insignitas in¬
uirias plagas uerbera uidices cos
dolores atꝙ carnificinas ꝑdedecus
atq maximã contumeliã inspettan¬
tibus ppłaribus suis atq multis mor¬
talibus ee faceͣ ausum esse : sed qũatũ
luctũ ꝗͣtumꝙ gemitũ ꝗd laccimaris
q̃tumꝙ fletũ fcum audiui. scrui ĩ ui¬
uas mmis egex ferũt. quid illos bo¬
no gne̾ natos magna uirtutt p̃ditos
opinamini aĩ habuisse⁊ atq habitu¬
ros dum uiuorent. Quod cato dixͣ
bruciatu uerberauere no qui fortasse
Obrucianis requirat: id significat ã
hanibal penus cum exercitu in Italia
esser & aliquot pugnas ppłus Ro.¬
manꝰ ad u̾sas pugnauisset pͥmi totus

Expanded text:
ssitlussit vestimenta detrahi atque flagro ssitlussit vestimenta detrahi atque flagro caedi. Decemviros Bruttiani verberavere, videre multi mortales. Quis hanc contumeliam, quis hoc imperium, quis hanc servitutem ferre potest? Nemo hoc rex ausus est facere; eane fieri bonis, bono genere gnatis, boni consultis? Ubi societas? ubi fides maiorum? Insignitas iniurias, plagas, verbera, vibices, eos dolores atque carnificinas per dedecus atque maximam contumeliam, inspectantibus popularibus suis atque multis mortalibus, te facere ausum esse? Set quantum luctum, quantum gemitum, quid lacrimarum, quantum fletum factum audivi! Servi iniurias nimis aegre ferunt; quid illos, bono genere natos, magna virtute praeditos, opinamini animi habuisse atque habituros, dum vivent? Quod Cato dixit: Bruttiani verberavere, ne qui fortasse de Bruttianis requirat, id significat: Hanibal Penus cum exercitu in Italia esset et aliquot pugnas populo Romano adversas pugnasset, primi totius
Abbreviated transcription (Latin):
implobãtio & uox miẜabilis nõ leti¬
ebat nec ciuium ꝗdem romanoꝵ ꝗ tũ
aderãt fletu gemituq maximo cõmo¬
urbare. hec. M. tullius a trociter gra¬
uiter apte copioseq miẜatus ẽ: sed
siquis est tam agresti aure: ac tã hi¬
spida quẽ lux ista & amenitas ora¬
tionis uerboꝵꝙ modificatio parũ de¬
lectat: amat aũt pͥora. Iocirco qd̾
in compta & breuia  nõ oꝑosa sed
natuia quadam suauitate st̃. qd̾ q
in his umbra & color qiͣ opate uotu¬
statis est. Is si quid iudicĩ ħt cõsi¬
deret in cã pari. M. Catonis antiꝗo¬
ris hõis oratiõem ad ciũ uim ꝙ co.¬
piam gracchus non aspirauibs ĩ tel¬
liget opinor. catonẽ contentũ elo¬
quentia ctatis sue nõ fuisse ⁊ id iã
tum facẽ uoluisse qđ siccro postra
ꝑfecit. In eo nanꝙ libro ꝗ dfalsis
pugnis inscͥpͥtus est ita d̾. Q. termo
conquestus est: dixit a: detẽ uixis pa¬
rum sibi bñ sibaria curata esse. Iu¬

Expanded text:
imploratio et vox miserabilis non leniimploratio et vox miserabilis non leniebat, ne civium quidem Romanorum, qui tum aderant, fletu gemituque maximo commovebare? Haec M. Tullius atrociter, graviter, apte copioseque miseratus est. Sed si quis est tam agresti aure ac tam hispida, quem lux ista et amoenitas orationis verborumque modificatio parum delectat, amat autem priora idcirco, quod incompta et brevia et non operosa, sed nativa quadam suavitate sunt quodque in his umbra et color quasi opacae vetustatis est, is, si quid iudicii habet, consideret in causa pari M. Catonis, antiquioris hominis, orationem, ad cuius vim et copiam Gracchus nec adspiravit. Intelleget, opinor, Catonem contentum eloquentia aetatis suae non fuisse et id iam tum facere voluisse quod Cicero postea perfecit. In eo namque libro qui De Falsis Pugnis inscriptus est ita de Q. Thermo conquestus est: Dixit a decemviris parum bene sibi cibaria curata esse. iu
Abbreviated transcription (Latin):
est: sed eĩ. M. Cicerota p̾clare cũ
diutina rẽp̃sentatiõe. non cesus est.
sed cedebat᷑ inꝗt uirgis in medio fo¬
ro. Messanae ciuis romanꝰ cũ ĩbca
nullus gemitus nulla uoꝵ illiꝰ miseri
inter dolorẽ crepitũq plagarũ au-¬
diebatur nisi hec ciuis romanꝰ sũ.
hac cõmemoratiõe ciuitatis omnia
uerbera depulsurũ. cruciatũq a icoͣ¬
pore deiecturũ arbitrabat᷑. Complo¬
ratioẽm de inde tam acerbe rei &
odium in uerr̃e detestatiõẽmq apd̾
ciues romanos in cense atꝑ acuiter /¬
atq ĩ flãmanter facit cũ hec dicit.
Oi nomẽ dulte libertatis: ouis exi¬
mium nr̃e aiuitatis. O Lex porcia
legesq semꝑnię .o. grauiter deside¬
rata e aliq̃ñ reddita plebi romaẽ
tribunitia potestas. hiuiccine tãdez
hec omĩa reciderũt ut ciuĩs roma
fasçem fasces ac securis ht deligatꝰ
ĩ foro uirgis cederet᷑. quid cũ ignes
ardenees lamine cetrriq ceutiatus

Expanded text:
est. Sed enim M. Cicero praeclare cum est. Sed enim M. Cicero praeclare cum diutina repraesentatione, non caesus est, sed caedebatur, inquit, virgis in medio foro Messanae civis Romanus, cum interea nullus gemitus, nulla vox illius miseri inter dolorem strepitumque plagarum audiebatur, nisi haec: civis Romanus sum! Hac commemoratione civitatis omnia verbera depulsurum cruciatumque a corpore deiecturum arbitrabatur. Complorationem deinde tam acerbae rei et odium in Verrem detestationemque aput civis Romanos inpense atque acriter atque inflammanter facit, cum haec dicit: O nomen dulce libertatis! O ius eximium nostrae civitatis! O lex Porcia legesque Semproniae! O graviter desiderata et aliquando reddita plebi Romanae tribunicia potestas! Hucine tandem haec omnia reciderunt, ut civis Roman fasces ac secures haberet, deligatus in foro virgis caederetur? Quid? cum ignes ardentesque laminae ceterique cruciatus
Abbreviated transcription (Latin):
in simili cã apud. M. tulliu ciues ro¬
mani ĩnocentes uiri contra ius ꝯtraq
leges uiegis cedunt᷑ aut supplicio ex¬
tremo necant᷑. q̃ ibi tũc miẜatio: q̃
comploratio q̃ totius rei so̾ oculos sub¬
iectio quod & quale in uidię atq a-¬
cerbitatis fretũ efferuescit / animu
uelut sunt ista q̃ de .C. uerre dicit
que nos ut in p̃sens potuimꝰ ꝗͣtu me¬
moria suppeditabat ascpͥsimus. Ip̃e
in flãmatus scelere & furore ĩ forũ
uenit. Ardebane oculi toto ex ore ceu¬
delieas eminebat. expectabãt om̃es qͦ
tandem ꝓgressurus: aut ꝗdnã actu.¬
rus essoꝵ. cum repente hoĩem ꝓripi.
sola uerba nudari ac deligari & uir¬
gas expediri iubet tanti motus hoͣ¬
xorisq sunt ut nõ narrari q̃ gesta
sunt: sed rem geri ꝓrsus uideas.
Gracchus aũt noster/ nõ querentis
neq implorantis: sed nũtiantis uicẽ
paulo mꝗt in foro destitutus ẽ. uesti¬
menta dettacta sunt/ uirgis cosus

Expanded text:
in simili causa aput M. Tullium cives Roin simili causa aput M. Tullium cives Romani, innocentes viri, contra ius contraque leges virgis caeduntur aut supplicio extremo necantur, quae ibi tunc miseratio! quae comploratio! quae totius rei sub oculos subiectio! quod et quale invidiae atque acerbitatis fretum effervescit! Animum velut sunt ista quae de C. Verre dicit, quae nos, ut in praesens potuimus, quantum memoria subpeditabat, adscripsimus: Ipse inflammatus scelere et furore in forum venit. Ardebant oculi, toto ex ore crudelitas eminebat. Expectabant omnes quo tandem progressurus aut quidnam acturus esset, cum repente hominemhorminesola verba: nudari ac deligari et virgas expediri iubet tanti motus horrorisque sunt, ut non narrari quae gesta sunt, sed rem geri prosus videas. Gracchus autem non querentis neque implorantis, sed nuntiantis vicem: Palus, inquit, in foro destitutus est, vestimenta detracta sunt, virgis caesus
Abbreviated transcription (Latin):
one .e quid est qd aut amplitor:¬
aut insigniterꝙ aut lacrimose atꝙ
miseranter/ aut multa copiosa ꝙ
ĩ uidia grauiq & penctrabili q̃ rimo¬
nia dixerit. brcuitas sane t uenu¬
stas: e mundicies or̃onis est qualis
hẽi ferme ĩ comediaꝵ festiuitatibus
solee. Item gracchus alio ĩ locoita
dixit: qͣ̃ta libido qͣtaq ñ tempãtira
sit hominũ adoloscentiũ unũ exem.¬
plum uobis tradam: his añis paucis ex
asia missus est ꝗ per id tp̃ũs magistra¬
tum tõ ceꝑat homo adolescens ꝓliga¬
to: s in lectita ferebat᷑.ci obura bu¬
bulcus de plebe uenusma aduenit.
ꝑ iocum cũ ignoraret ꝗ feret᷑ ro¬
gauit nũ mortuũ ferrẽt. ub̾i id au.¬
diuit lecticã uixit deponi stuppis:
quibus lectica deligata erat. usq
adeo uerberari iuxit. dum arã effla¬
uit. hec quidem or̃o suꝑ tam uiolẽto
atq crudeli facinore : nihil ꝓfecto ab.¬
est a. cotidianis ẜmonibus. At cum

Expanded text:
one, ecquid est quod aut ampliterone, ecquid est quod aut ampliter insigniterque aut lacrimose atque miseranter aut multa copiosaque invidia gravique et penetrabili querimonia dixerit? Brevitas sane et venustas et mundities orationis est, qualis haberi ferme in comoediarum festivitatibus solet. Item Gracchus alio in loco ita dicit: Quanta libido quantaque intemperantia sit hominum adulescentium, unum exemplum vobisst qui per id tempus magistratum non ceperat, homo adulescens pro legato. Is in lectica ferebatur. Ei obviam bubulcus de plebe Venusina advenit et per iocum, cum ignoraret qui ferretur, rogavit num mortuum ferrent. Ubi id audivit, lecticam iussit deponi, struppis, quibus lectica deligata erat, usque adeo verberari iussit, dum animam efflavit. Haec quidem oratio super tam violento atque crudeli facinore nihil profecto abest a cotidianis sermonibus. At cum
Abbreviated transcription (Latin):
in qua.M. oariũ  quosdam ex mu
nicipis italicis honcstos uiros uigis
ꝑ in iuriam cesos a magistratibus
ppłi romani ꝗͣta maxinã in uidia põt
conq̃rit᷑ xba hec sunt q̃ suꝑ ea refo¬
cit nuꝑ teanũ sidicinũ consuluenit
uxorẽ dixit ĩ balncis uirilb lauari
uelle questori sidicino a. M. mario
datum est negocũ uti balneis exige¬
rentur: qui lauabant᷑. uxor inre¬
nuntiat uiro parũ cito sibi balne¬
as traditas esst & parũ lautas fu¬
isse. Iocieco palus destitutꝰ .st ĩ foro
co qd adductus suc auitatis nobibis¬
simus homo. M. Marius uestimẽta
detracta sũt. Uixgis cesus est caleni
ubi id audierũt edisserũt. ne quis
inbalncis lauisse uell& cũ magisba¬
tus romanus ibi esse. ferenti  obe¬
andem cãm p̃tor noster q̃stores
axxipi iussit. Alter st de muro deie¬
cit. Altre p̃hensus. e uirgis cesus
est: in tam atroci re/ ac tam miẜa
atq mesta in iurie publice cõsestati¬

Expanded text:
in qua M. Marium et quosdam ex munin qua M. Marium et quosdam ex municipiismuiicipiis Italicis honestos viros virgis per iniuriam caesos a magistratibus populi Romani quanta maxima invidia potest conqueritur. Verba haec sunt quae super ea re fecit: Nuper Teanum Sidicinum consul venit. Uxor eius dixit se in balneis virilibus lavari velle. Quaestori Sidicino M. Mario datum est negotium, uti balneis exigerentur qui lavabantur. Uxor renuntiat viro parum cito sibi balneas traditas esse et parum lautas fuisse. Idcirco palus destitutus est in foro eoque adductus suae civitatis nobilissimus homo M. Marius. Vestimenta detracta sunt, virgis caesus est. Caleni, ubi id audierunt, edixerunt ne quis in balneis lavisse vellet, cum magistratus Romanus ibi esset. Ferentini ob eandem causam praetor noster quaestores arripi iussit; alter se de muro deiecit, alter prensus et virgis caesus est. In tam atroci re ac tam misera atque maesta iniuriae publicae contestati
Abbreviated transcription (Latin):
tuolis incisis significatus est: Carta
Id uerbum significat ꝗnquies ante
cos fecisse contra fedus & tũ sextum.
Greci ꝗͦ insigͥficandis hui̾ce modi reꝵ
congruit cum eo qd latine dr terti.¬
um quartumq.¬
Ristoteles ꝑhus memoriȩ tradi¬
die mulierẽ in egipto uno pãtu
ꝗnꝙ pueros enixam / eũq esse finẽ
dixit multiuige hoiu ꝑtitiõis neq
plures unꝗͣ simul genitos comꝑtũ hũc
aũt esst nuͣm ait rarissimũ: sed &
diuo augusto imꝑantr ꝗ temporũ ciꝰ
histaam scͥpserũt ancillam cesaris
augusti magro laurente peperisse
ꝗnq pueros dicũt. cosq pauculos
tumq ei fcum iussu augusti ̃ uia
laurentina irꝙ eo sepͥtum oẽ nũm
puerperii eiꝰ de qͦ diximus.
matur esse . C. gracchus ne mo
id nogat. sed qd nõ nullis iudetͣ seue¬
rior acrior. ampliorq esse. M. tullio
ferri id ꝗ põt. legedamus adeo nuꝑ
or̃one gracchi dlegibus ꝓmulgatis

Expanded text:
 lineolisliniolis incisis significatus est. In M.  lineolisliniolis incisis significatus est. In M. Id verbum significat quinquiens ante eos fecisse contra foedus et tum sextum. Graeci quoque in significandis huiuscemodi rerucongruit cum eo quod Latine dicitur: tertium quartumqRISTOTELES philosophus memoriae tradidit, mulierem in Aegypto uno partu quinque pueros enixam, eumque esse finem dixit multiiugae hominum partionis neque plures umquam simul genitos compertum, hunc autem numerum ait esse rarissimum. Sed et divo Augusto imperante qui temporum eius historiam scripserunt ancillam Caesaris Augusti in agro Laurente peperisse quinque pueros dicunt eosque pauculos ntumque ei factum iussu Augusti in via Laurentina inque eo scriptum esse numerum puerperii eius, de quo diximus. matur esse C. Gracchus. Nemo id negat. Sed quod nonnullis videtur severior, acrior ampliorque esse M. Tullio, ferri id qui potest? Legebamus adeo nuper orationem Gracchi De Legibus Promulgatis,
Abbreviated transcription (Latin):
du cum pompeius mꝗt edem uicto.¬
uie dedicaturus foret ciuĩ gradus ui¬
cem thratri essoe nom̃ẽq eius & ho¬¬
nores inscriberent᷑ queri coptũ est
utrũ consul tertio in scribendũ essie
an tertiũ. Eam rem pompeius oꝵ ꝗ¬
sitissime retulit ad doctissimos ciuita.¬
tis. Cũꝙ dissentiret᷑ .s ꝑs tertio alii
tertiũ scͥbendu contenderẽt: rogauit
inquit ciceronẽ pompeius/ ut qd̾ ei
roctius uderct᷑ scribi iuberet tũ cut¬
ronẽ iudicare de uiris doctis ueritũ
esse/ ne quoꝵ opinionẽ imꝓbassae
ip̃os uideretur imꝓbasse. persuasit
gͥ pompeio ut neꝙ tertiũ neq tertio
scriberet᷑. sed ad ẜum usqꝙ tertiũ fie¬
demostrarot᷑. sed dictio tñ ambigia
uerbi lateret. Io aũt qd iẜ uarro
& tẏro dixerunt in codem nc̃ thratͦ
non est ita sepͥtum. Nam cũ multis
annis postra scena q̃ prociderat re¬
fecta ess& nuͣs tertii consulatꝰ nõ ut

Expanded text:
dum: Cum Pompeius, inquit, aedem Victordum: Cum Pompeius, inquit, aedem Victoriae dedicaturus foret, cuius gradus vicem theatri essent, nomenque eius et honores scriberentur, quaeri coeptum est, utrum consul tertio inscribendum esset an tertium. Eam rem Pompeius exquisitissime rettulit ad doctissimos civitatis, cumque dissentiretur et pars tertio, alii tertium scribendum contenderent, rogavit, inquit, Ciceronem Pompeius, ut quod ei rectius videretur scribi iuberet. Tum Ciceronem iudicare de viris doctis veritum esse, ne, quorum opinionem inprobasset, ipsos videretur inprobasse. Persuasit igitur Pompeio, ut neque tertium. neque tertio scriberetur, sed ad secundum usque t fiedemonstraretur, sed dictio tamen ambigua verbi lateret. Id autem, quod et Varro et Tiro dixerunt, in eodem nunc theatro non est ita scriptum. Nam cum multis annis postea scaena, quae prociderat, refecta esset, numerus tertii consulatus non uti
Abbreviated transcription (Latin):
dicert audisse tertio & quarto cõsul
nõ tertiũ quartũꝙ. Idꝙ inpͥncipio li
bri celũ scͥpsisse & quintũ claudiũ
in libro undeuigesimo. C. mariũ ore¬
atum consalem septimo consulẽ dixisse.
Ad hec ego rescͥpͥsi mhil amplius ꝗͣ
xba. M. uarronis hõis opinor ꝗ fuit
claudius cũ celio doctioris ꝗbus ꝓbis
satqũꝙ d̾ quo ad me scͥpserat dcideret᷑.¬
Nam & Uarro satis aꝑte ꝗd dici opo¬
teret edocuit. E ego aduersus eus
ꝗ doctus coͣ dicebat᷑ litem mẽa face̾
absens nolui. xba . M. uarronis ex li¬
est quarto p̃torẽ fieri & quartũ/ quod
quarto locum ad significat: ac tres añ
fcõs quartũ tp̃us significat ee ẽ añ
pater quartũ fit consul. ie pompeius
timide qd̾ intheatro ne ascriberet cõ¬
sul tertiũ aut tertio extremas lr̃ãs
nõ scͥpͥsit. qd̾ de pompcio uarro bre¬
uiter & sub obscire dixit . Tiro tulliꝰ
cicerotuis libertus in epla quadam e¬
narratius scͥplit. Ad hũc fermemo¬

Expanded text:
sul, non tertium quartum que; idque in principio libri III. Coelium scripsisse et Quintum Claudium in libro undevicesimo C. Marium creatum septimo consulem dixisse. Ad haec ego rescripsi nihil amplius quam verba M. Varronis, hominis, opinor, quam fuit Claudius cum Coelio doctioris, quibus verbis utrumque de quo ad me scripserat decideretunam et Varro satis aperte quid dici oporteret edocuit et ego adversus eum qui doctus esse dicebatur litem meam facere absens nolui. Verba M. Varronis ex liest quarto praetorem fieri et quartum; quod quarto locum adsignificat ac tres ante factos, quartum tempus adsignificat et ter ante pater quartum fit consul, et Pompeius timide, quod in theatro, ne adscriberet consul tertium aut tertio, extremas litteras non scripsit. Quod de Pompeio Varro breviter et subobscure dixit, Tiro Tullius, Ciceronis libertus, in epistula quadam enarratius scripsit ad hunc ferme mo
Abbreviated transcription (Latin):
tione scorsum a ppło diuisit qm̃
in ppło om̃is ꝑs ciuitatis om̃osq eiꝰ
ordinis contincant᷑ plebes uõ ca de
in qua gentes ciuiu patricia nõ in¬
sed totius huiꝰ rei urisq / siue cũ ppłus
sue cũ plebs rogatur/ siue qd̾ ad u
& qiͣ fons rogabio est / Ita eñ omnta
uocabula censent᷑ conement᷑ ꝙ roga¬
tiõis pͥncipali gnẽ ⁊ noĩe. natinisi
ppłus. aut plebs roget᷑ nullũ plobis
aut ppłi iupsum ficri põt. Sod ꝗͣꝗͣ¬

Expanded text:
um a populo divisit, quoniam in populo omnis pars civitatis omnesque eius ordines contineantur, plebes vero ea dicatur, in qua gentes civium patriciae non inSed totius huius rei iurisque, sive cum populus sive cum plebs rogatur, sive quod ad set quasi fons rogatio est. Ista enim omnia vocabula censentur continenturque rogationis principali genere et nomine; nam, nisi populus aut plebs rogetur, nullum plebis aut populi iussum fieri potest. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
aliã uertitq in eam rem ꝗͣtu agebat
nõ in cõcinniter. Est eĩm ꝑsona q̃ hoc
apud laberũ dicit diuitis auari &
parci sup̃tum plurimũ. associamq
adoloscentis uiri deplorantis uersus
laberiani sũt. Democritus abderites
phisicus phus elipeũ constuit contra
oxortum hipperionis oculos effodere
ut poss& splendore aerco ita radiis
solis aciem effodit lumina malis bͥñ
esst ne uideret ciuibus: Sie ego ful¬
genti splendore ĩ pecuniã uolo luci¬
ficare exitum etatis mee ne ĩ rebo.

Expanded text:
aliam vertitque in eam rem quam tum agebat, aliam vertitque in eam rem quam tum agebat, non inconcinniter. Est enim persona, quae hoc aput Laberium dicit, divitis avari et parci, sumptum plurimum asotiamque adulescentis vivide plorantis. Versus Laberiani sunt: Demócritus Abderítes physicus phílosophus Clipeúm constituit cóntra exortum Hyperíonis, Oculós effodere ut pósset splendore aéreo. Ita rádiis solis áciem effodit lúminis, Malís bene esse né videret cívibus. Sic égo fulgentis spléndorem pecúniae Volo élucificare
Abbreviated transcription (Latin):
acheis & cum pyero bellatũ est.piͣ¬
rub̾ eim quẽ dicit eacidem d̾ epy¬
ro in Italiam transgressus cũ Noma¬
tiis de pugnauit aduersus maniũ
curriũ in codem bello dũcẽ. Argiuũ
aũt bellũ .i. achaicũ multis post ãnis
a .L. mumio imꝑatore gestum est.
põt inꝗt igit᷑ medius eximi xsus
ꝗ d̾ pirrho ĩportune missus ẽ quem
Uirgilus ꝓcul dubio exẽp̃turus inꝗt¬
p̃ter alios uenerandum auctoritatq
antiqua p̃ditũ. luminibus oculoꝵ sua
sponte se priuasse. quia existimaret
cogitatiões / com̃ẽtatioesq ãĩ sui ĩ cõ¬
tomplandis nature ratiõib uegetio.¬
ues e exactiores fore si cas uidendi
illecrbris & oculoꝵ impedimentis li¬
berass&. Id fcũm eius modumq ĩpũ
qͦ cecitatem facile solertia sb̃tilissima
consciuit. laberius pocta ĩ numo quẽ
soͥpsit rectiorẽ/ uersibus ꝗde latis
munde atꝙ gratifice fc̃is descriplit.
sed cam̃ uoluntarie cecitatis finxit

Expanded text:
Achaeis et cum Pyrro bellatum est. PyrAchaeis et cum Pyrro bellatum est. Pyrrus enim, quem dicit Aeaciden, de Epiro in Italiam transgressus cum Romanis depugnavit adversus Manium Curium, in eo bello ducem. Argivum autem bellum, id est Achaicum, multis post annis a L. Mummio imperatore gestum est. Potest igitur, inquit, medius eximi versus, qui de Pyrro inportune inmissus est, quem Vergilius procul dubio exempturus, inpraeter alios venerandum auctoritateque antiqua praeditum, luminibus oculorum sua sponte se privasse, quia existimaret cogitationes commentationesque animi sui in contemplandis naturae rationibus vegetiores et exactiores fore, si eas videndi inlecebris et oculorum impedimentis liberasset. Id factum eius modumque ipsum quo caecitatem facile sollertia subtilissima conscivit, Laberius poeta in mimo quem scripsit Restionem, versibus quidem satis munde atque graphice factis descripsit, sed causam voluntariae caecitatis finxit
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicitur. Eneas tamẽ ꝗ nõ diui.¬
nabat quo pacto potuie reꝗreͬ por¬
tum uelinũ. cui nom̃e tũe sicuti di¬
ximus null̃ usꝗͣ fuit. Item hoc ꝗͦ
in codem libro rephendit. & correo¬
turũ esse uirgiliũ putat nisi mors
occupassa. Nam cũ thesea inquit.¬
magnũ quid memor̃ẽ alcidem & mͥ
genus a Ioue sũmo est. postra ĩre
fert ⁊ sedet eternũq sedebit. Infe¬
lix theseus. quis aũt inꝗt fieri põt¬
ut eternũ apud inferos sedeat:quẽ
supͣ cũ is nomĩãt qui descenderint
illuci atq inde rursum euaserĩt p̃¬¬
sertim cũ ita sit fabula de thescoiatq
si hercules eum euellerit epetra &e in
lutẽ ad suꝑos eduxerit. Item ĩ his xͥ¬
sibus exrasse uirgiliũ dix̾it. Eruet
ille argos a gamenoniasq micenas.
Ipũmq eacidem genus armipotẽtis
achilli. Ultus quos troie templa &¬
temerata minerue. Confudit in ꝗt
& ꝑsonas aduersas & tpr̃a. nã neq
eodem tp̃re neq ꝑ eosdem hoĩes cu

Expanded text:
ur, Aeneas tamen, qui non divinabat, quo pacto potuit requirere portum Velinum, cui nomen tunc, sicut diximus, nullum usquam fuit? Item hoc quoque in eodem libro reprehendit et correcturum fuisse Vergilium putat, nisi mors occupasset. Nam cum Thesea, inquitmagnum Quid memorem Alciden? et mi genus ab Iove summo est, postea tamen infert: sedet aeternumque sedebit Infelix Theseus. Qui autem, inquit, fieri potut aeternum aput inferos sedeat, quem supra cum is nominat qui descenderint illuc atque inde rursum evaserint, praesertim cum ita sit fabula de Theseo, atque si Hercules eum evellerit e petra et in lucem ad superos eduxeriteduxeri? Item in his versibus errasse Vergilium dicit: Eruet ille Argos Agamemnoniasque Mycenas Ipsumque Aeaciden, genus armipotentis Achilli, Ultus avos Troiae, templa intemerata Minervae. Confudit, inquit, et personas diversas et tempora. Nam neque eodem tempore neque per eosdem homines cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ medicina uideret᷑. postra tñ obpliraq
alia delieta idem factitatũ esse credo ꝑ
consuetudinẽ qi minus sani uidexc̃t᷑
om̃es qui delinquerent
Ocabula sunt militaria ꝗb ĩ steue¬
ta cento mõ acies appellari sola
stons. sub sidia. cuncus. orbis. globus. foͣ¬
fices. scͣra. alę. tuures. hec & q̃dã
item alia inuenire est ĩ libris eoꝵ ꝗ de
militari disciplina scpͥserũt. tr̃a slata
autr̃ sunt ab ĩpis reli q̃ ita ꝓpͥc noĩant᷑.
eaꝵq reꝵ in acie instruenda sui cui̾q
uocabuli ymagines ostenduntur.
Eteres gręcos anulũ huisse ĩdigi.¬
to accipimꝰ sinistre manus ꝗ mini¬
mo est ꝓximus. Romanios quoq hoĩes
aiunt sic plerũq anulis usitatos.cã
esse huiꝰ rei appyon ĩ libris egiptiacis
hãc dicit. qd̾ in sectis aꝑtisq humanis
corporib ut mos in egipto fuit quas
decorandum qui continẽs E qr cõne¬

Expanded text:
quam medicina videretur. Postea tamen ob pleraque quam medicina videretur. Postea tamen ob pleraque alia delicta idem factitatum esse credo per consuetudinem, quasi minus sani viderentur omnes qui delinquerentOCABULA sunt militaria, quibus instructa certo modo acies appellari solet: frons, subsidia, cuneus, orbis, globus, forfices, serra, alae, turres. Haec et quaedam item alia invenire est in libris eorum qui de militari disciplina scripserunt. Tralata autem sunt ab ipsis rebus quae ita proprie nominantur, earumque rerum in acie instruenda sui cuiusque vocabuli imagines ostenduntur.ETERES GRAECOS anulum habuisse in digito accepimus sinistrae manus qui minimo est proximus. Romanos quoque homines aiunt sic plerumque anulis usitatos. Causam esse huius rei Apion in libris Aegyptiacis hanc dicit, quod insectis apertisque humanis corporibus, ut mos in Aegypto fuit, quasdecorandum, qui continens et quasi cone
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ ꝑditum cat: q̃ me male
nunc miserã conuexauit. Ob hec
mulieris uerba tam imꝓba ac tã in¬
ciuilia.C. fundamꝰ & tyberius sem¬
pronius ediles plebeͥ mufletã dixort̃:
ei ȩxis grauis uigintiꝗnꝙ milia. Id
fcum ee dicit capito acteius ĩ comẽ¬
tario de iudiciis publicis bello penico
pͥmo fabio lutinio & Tactilio crasso
cõsulib s.
Mnium fluminũ q̃ in maria
qua imꝑium romanũ est fluũt
appellant maximũ esse nilu cõsenti¬
tur ꝓxima magnitudine ẽe̾ histru
scplit salustius. uarro aut cũ d̾ ꝑte
orbis que europa dr dissereret ĩ tͥb
pͥmis eius terre fluminibus & rhoda¬
num esse ponit. ꝑ qd̃ uidetur eum
facẽ histro emulũ. histrus eĩ quoq ĩ
curopa fluit.
aĩaduersio iubere ignominie cã
inuenire potui nõ extat. sed opinoͣ fem̃
hoc pͥmitus ĩ militibus stupentis animi
E a naͣli hitu declinatis nõ ut tã pena.

Expanded text:
multitudinem perditum eat, quae me multitudinem perditum eat, quae me nunc male miseram convexavit! Ob haec mulieris verba tam inproba ac tam incivilia C. Fundanius et Tiberius Sempronius, aediles plebei, multam dixerunt ei aeris gravis viginti quinque milia. Id factum esse dicit Capito Ateius in commentario De Iudiciis Publicis bello Poenico primo, Fabio Licino et Otacilio Crasso consulibus. OMNIUM fluminum quae in maria qua imperium Romanum est fluunt, appellant, maximum esse Nilum consentitur. Proxima magnitudine esse Histrum scripsit Sallustius. Varro autem cum de parte orbis quae Europa dicitur dissereret, in tribus primis eius terrae fluminibus Rodanum esse ponit, per quod videtur eum facere Histro aemulum. Histros enim quoque in Europa fluit. animadversio, iubere ignominiae cauinvenire potui, non extat; sed opinor factum hoc primitus in militibus stupentis animi et a naturali habitu declinatis, ut non tam poena
Abbreviated transcription (Latin):
ca hoc est ꝗ multas possessioẽs teneͣt.
sed ꝓbabilius id firmiusq ẽ qd̾ de locu¬
plete dicit. Nam de auaro ambigit᷑.
Cur eĩ non uderi possit ab uno so¬¬
lum ꝟ̾bo molinatũ qd̾ est ab eo cadẽq
fictura qua est auarus de quo ni hil
dici põt. ꝗn duplex nõ sie.
On in facta mõ/ sed ĩ uoces ẽ¬
petulantiores publice uĩdicatũ est.
sta eĩ debere eeͣ uisa ẽ romane disci¬
pline dignitas in uiolabilis. Appii nã¬
q illiꝰ ceci filia aludis. quos spectaue¬
rat exiens turba undiq confluentis
fluctuantisꝙ ppłi iactata ẽ/ atq ĩde
egressa cum se malo hitam diceret¬
artius prossiusq cõflictata essem.
si .p. claudius frater meus nauali
p̃lio classem maurũ cum ingenti ciuiũ
nuo nõ ꝑdidiss&: Certe ꝗdem maiore
nũc copia ppłi oppressa intercidissem.
sed utinã mꝗt reuui̾scat frater aliãq
classem in sciciliam ducat: atq ista

Expanded text:
ca, hoc est qui multas possessiones teneret. ca, hoc est qui multas possessiones teneret. Sed probabilius id firmiusque est, quod de locuplete dixit. Nam de avaro ambigitur; cur enim non videri possit ab uno solum verbo inclinatum, quod est aveo, eademque esse fictura qua est amarus, de quo nihilnhil dici potest quin duplex non sit? ON in facta modo, sed in voces etpetulantiores publice vindicatum est; ita enim debere esse visa est Romanae disciplinae dignitas inviolabilis. Appi namque illius Caeci filia, a ludis quos spectaverat exiens, turba undique confluentis fluctuantisque populi iactata est. Atque inde egressa, cum se male habitam doleretartius pressiusque conflictata essem, si P. Claudius, frater meus, navali proelio classem navium cum ingenti civium numero non perdidisset? Certe quidem maiore nunc copia populi oppressa intercidissem. Sed utinam, inquit, reviviscat frater aliamque classem in Siciliam ducat atque istam
Abbreviated transcription (Latin):
te sint uͥ fẽot. in cam rem multa
argumenta dicuntur uideri possit̃
uerba cẽ nãlia magisꝗͣ arbitraria
ex quibus hoc uisum est lepidũ && fe¬
stinũ. uos inquit cum dicimus motũ
quodam oris conueniente cũ ipius x¬
bi demostratione uentͣ.  labãs sc̃si
pͥmores emouemus. ac spũm atq a¬
nimam poro uersum & ad eos ꝗbus¬
conẜmocinam intendimꝰ. At cõtra cũ
dicimus nos neꝙ ꝓfuso/ intento q fla¬
tu uocis neq ꝓiectis labris ꝓnũtiamꝰ.
ip̃os cohercemus. hoc idem fit ut in
eo qd̾ dicimus tu ego & tibi mͥ. Nã
sicuti cũ annuimꝰ & abnuimꝰ motus
ꝗdam ille uł capitis uł oculoꝵ a nta
rci quã significat nõ abhorret. Ita
in his uocibus qͣ gestus quidam oĩs
& spũs nalis est. Eadem ratio est
ingrecis quoq uocib quã esse ĩ ñs
animaduertimus.
Uarus nõ simplox uocabulũ sed
iuc̃tum copulatũq eẽ Nigidius
detrita est. Item locupletẽ dcũ ait
ex compõĩtis uocibus qui pleraq lo¬

Expanded text:
 sint ἢ θέσει. In eam rem multa argumenta dicit, cur videri possint verba esse naturalia magis quam arbitraria. Ex quibus hoc visum est lepidum et festivum: Vos, inquit, cum dicimus, motu quodam oris conveniente cum ipsius verbi demonstratione utimur et labeas sensim primores emovemus ac spiritum atque animam porro versum et ad eos quibuscum sermocinamur intendimus. At contra cum dicimus nos, neque profuso intentoque flatu vocis neque proiectis labris pronuntiamus, ipsos coercemus. Hoc idem fit et in eo, quod dicimus tu, ego et tibi et mihi. Nam sicuti, cum adnuimus et abnuimus, motus quidam ille vel capitis vel oculorum a natura rei quam significat non abhorret, ita in his vocibus quasi gestus quidam oris et spiritus naturalis est. Eadem ratio est in Graecis quoque vocibus, quam esse in nostris animadvertimus.AVARUS non simplex vocabulum, sed iunctum copulatumque esse P. Nigidius detrita est. Item locupletem dictum ait ex conpositis vocibus, qui pleraque lo
Abbreviated transcription (Latin):
facilius adhere memorie tie potuit.
Nam sime inꝗt nõ fallit qd quidem
ĩ pͥmori pueritia legerim x̾ba hec st̃
demosthenis aduersus cum ꝗ ut bu nc̃
facis pectatũ suũ pectatis alienis exẽp¬
tum. purgatumq ibit.¬
Ic thaurus oiũ suasionũ admo¬¬
nitionũq gneͣ utens sectatores
suos ad raciõis bone inculpateq indolis
plebiscitũ. quid rogatio. quid pͥuilogiũ.
Acteuis capito publici priuatiq iuris
ꝑitissimꝰ quid lex essie hisce uerbis defi.¬
niuit. Lox inquit est gnale ũipsum
ppłi aut plobis rogante magistratu. fa
diffintio si ꝓbe fcã est neq d̾ impei̾o
cti:pompeii. neq de reditu. M. cice¬
ronis neq d̾ cede .p. clodii q̃õ / neꝙ
alia id genus ppłi plebisue iupsa le¬
ges uocari possunt. Non sũt eĩ gn̾a¬
lia iuꝑsa neq duniuersis auib sed
de singulis concepta. quo circa pͥui¬
legia potius uocari debent. ꝗd uctos
pͥua dixerũt q̃ nos singla diamꝰ. quo

Expanded text:
facilius adhaerere memoriae tuae potuit? facilius adhaerere memoriae tuae potuit? Nam si me inquit non fallit quod quidem in primori pueritia legerim, verba haec sunt Demosthenis adversus eum, qui, ut tu nunc facis, peccatum suum peccatis alienis exemptum purgatumque ibatic Taurus, omni suasionum admonitionumque genere utens, sectatores suos ad rationes bonae inculpataeque indolis plebisscitum, quid rogatio, quid privilegium. Ateius Capito, publici privatique iuris peritissimus, quid lex esset hisce verbis definivit. Lex, inquit, est generale iussum populi aut plebis, rogante magistratu. Ea definitio si probe facta est, neque de imperio Cn. Pompei neque de reditu M. Ciceronis neque de caede P. Clodi quaestio neque alia id genus populi plebisve iussa leges vocari possunt. Non sunt enim generalia iussa neque de universis civibus, sed de singulis concepta; quocirca privilegia potius vocari debent, quia veteres priva dixerunt quae nos singula dicimus. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
sũt aẽ ꝗ socratem ip̃u cũ his certauis¬
se memorie mandauerĩt. sed co cer¬
tamine uicisse theopompũ iudicatũ
est. Is fuit socratis discipulus. extat
nũc ꝙͦ theodecti tragedia q̃ inscͥbit᷑
mausolus in qua cum magis ꝗͣ in ꝓsa
placuisse higinnꝰ in exemplis refert.
Noessebat q̃ piam thaurus phus se¬
uera atq urhemẽti obiurgatiõe
adoloscentẽ a. Rectorib & a facũdiȩ
studio ad disciplinas pħic trãs gressũ
qd̾ factũ ꝗdem esse ab eo diceͣt ĩ hone
fccisse: sed id solitũ esse ficri defende¬
bat. turpitudinẽq delicti exẽploꝵ
usu & consuetudims ueniã dep̃caba¬
tur. Atq ibi thausrus isto ip̃o defensi¬
onĩs gne̾ ieritatioͬ. homo inꝗt stulte
& nihil fi te a malis exemplis auetoiͣ.
neq illus quidem demosthenis ur̃i
sententia tibi in mentẽ uenit: q̃ ꝗa
lepidis & uenuscis uocũ modis iuc̃ta
est qiͣ quedam cantilena rhetorica

Expanded text:
sunt etiam qui Isocratem ipsum cum his certavissunt etiam qui Isocratem ipsum cum his certavisse memoriae mandaverint. Sed eo certamine vicisse Theopompum iudicatum est. Is fuit Isocrates discipulus. Extat nuncnune quoque Theodecti tragoedia, quae inscribitur Mausolus; in qua eum magis quam in prosa placuisse Hyginus in Exemplis refert.NCESSEBAT quempiam Taurus philosophus severa atque vehementi obiurgatione adulescentem a rhetoribus et a facundiae studio ad disciplinas philosophiae transgressum, quod factum quiddam esse ab eo diceret inhonesfecisse, sed id solitum esse fieri defendebat turpitudinemque delicti exemplorum usu et consuetudinis venia deprecabatur. Atque ibi Taurus isto ipso defensionis genere inritatior: Homo, inquit, stulte et nihili, si te a malis exemplis auctoritane illius quidem Demosthenis vestri sententia tibi in mentem venit, quae, quia lepidis et venustis vocum modis vincta est, quasi quaedam cantilena rhetorica
Abbreviated transcription (Latin):
Rtemęsia mausolũ uirũ amas¬
se fertur supͣ om̃es amorũ
fabulas ultroq affectiõis humane fi¬¬
dem. Mausolus aũt fuit ut . M. tul¬¬
luis ait rex terre carie/ ut ꝗdei gre¬
caꝵ historiaꝵ scͥptores dicũt ꝓuincie¬
uocant. Is mausolus ubi fato ꝑfuc̃tꝰ¬
est inter lamenta & manus uxoris fu.¬
nere magnifica sepultus est. Artemi¬
sia luctu. atq desiderio mariti flag.¬
rans uxor ossa cincrẽq eius mixta.
odoribus contusaq ĩ pulucris faciẽ
aquȩ indidit embibitq imultaq alia
urolenti amoris inditia fecisse dr.Mo.
lita qͦ est ingenti impetu oꝑis conser¬
uande mariti memorie sepulchrũ il¬
lud memoratissimũ dignatũq nũari
inter septem oiu terraꝵ spectatula
id monumentũ arthemesia cũ diis
manibus satris mausoli dicaret. ago
na .i. certam̃ẽ laudibus cius dicũdis
decertandas uenisse ditunt᷑ uiri no-¬
biles ingenio atq lingua p̃stabili.
Theo pompus. theodectes. Nauorites.

Expanded text:
RTEMISIA Mausolum virum amasse fertur supra omnis amorum fabulas ultraque affectionis humanae fidem. Mausolus autem fuit, ut M. Tullius ait, rex terrae Cariae, ut quidam Graecarum historiarum scriptores, provincivocant. Is Mausolus, ubi fato perfunctus inter lamenta et manus uxoris funere magnifico sepultus est, Artemisia, luctu atque desiderio mariti flagrans uxor, ossa cineremque eius mixta odoribus contusaque in faciem pulveris aquae indidit ebibitque multaque alia violenti amoris indicia fecisse dicitur. Molita quoque est ingenti impetu operis conservandae mariti memoriae sepulcrum illud memoratissimum dignatumque numerari inter septem omnium terrarum spectacula. Id monumentum Artemisia cum dis manibus sacrum Mausoli dicaret, agona, id est certamen laudibus eius dicundis, decertandas venisse dicuntur viri nobiles ingenio atque lingua praestabili, Theopompus, Theodectes, Naucrates;
Abbreviated transcription (Latin):
Matrimoniũ flaminis nͥ morte dixi.
mi non est iuis. locũ in quobustũ ẽ nũ¬
ꝗͣ ingredit᷑. mortuũ nunꝗͣ attingit fu¬
nus tñ exequi nõ est religio eodem
ferme cerimonie sunt. flaminicas
dialis scorsum auĩt obẜuitare uelu:¬
plus tribus gradibus teligiosus nõ ẽ¬
Atq ã cum ił ad grecos qd noꝙ cõit
caput/ neꝙ capillum de pectit. ꝟba p̃¬
toris ex edc̃o perpetuo d flamine dia.¬
li e de sacerdote ueste ascpsi. Sacci¬
dotem uestalẽ & flaminẽ dialem
album ht galerum uł qd̾ maximus
uł qd̾ ioui ĩ molata hostia albato fieiͣ
oporteat.
Ep̃hendit higinus uirgiliũ cor¬
recturũq eum fuisse existinat
qd̾ in libro sexto scͥptum est. palmurꝰ
est apud inferos petens ab enea. Ut su¬
um corpus requirendum ae sepelien¬
dum curet. Is hoc dicit. Erĩpe mehis
in uicte malis aut tu mihi terrã Inice:
nanq potes portusq require uelinoꝰ.
Iẜ encas ex eonõie locũ inuenire cũ

Expanded text:
Matrimonium flaminis nisi morte dirimi Matrimonium flaminis nisi morte dirimi ius non est. Locum in quo bustum est numquam ingreditur, mortuum numquam attingit; funus tamen exequi non est religio. Eaedem ferme caerimoniae sunt flaminicae Dialis; alias seorsum aiunt observitare, veluplus tribus gradibus religiosum est atque etiam, cum it ad Argeos, quod neque comit caput neque capillum depectit. Verba praetoris ex edicto perpetuo de flamine Diali et de sacerdote Vestae adscripsi: Sacdotem Vestalem et flaminem Dialem album habet galerum, vel quod maximus, vel quod Iouilovi immolata hostia alba id fieri oporteat.EHENDIT Hyginus Vergilium correcturumque eum fuisse existimat quod in libro sexto scriptum est. Palinurus est aput inferos, petens ab Aenea ut suum corpus requirendum et sepeliendum curet. Is hoc dicit: invicte, malis, aut tu mihi terram inice, namque potes, portusque require Velinos.aut Aeneas ex eo nomine locum invenire, cum
Abbreviated transcription (Latin):
AMILIARI.
meo cuipiam lrãs
athenis romã misi.
In his scͥptum fuit
me illi iam tertium
scͥpsisse. Is ad mere¬
scͥpsit petiuitq ut rationẽ dicerem
cur textiũ ac nõ tertio scͥpsissem. Id q̃
ascͥpsit ut cadem qiͣ suꝑ illo ꝙͦ mihi
uideret᷑ fatere se certiorẽ. tertiũ ne

Expanded text:
AMILIARI meo cuipiam litteras Athenis Romam misi. In his scriptum fuit me illi iam tertium scripsisse. Is ad me rescripsit petivitque ut rationem dicerem cur tertium ac non tertio scripsissem. Id etiam adscripsit, ut eadem, quid super illo quoque mihi videretur, facerem se ce
Abbreviated transcription (Latin):
praut e ꝑpcĩa nefastos appellãt. Itaq
M. Cicero in libro eplaꝵ nono ad atti.¬
cum maiores inꝗt nostri funestiore lic̃
esst uoluerũt alionis pugne qͣ uebis
capet qd̾ hoc malũ ex illo itaq alter reli¬
giosus ẽ nũc dies alter ĩ uulgus ignotꝰ.¬
tore constituendo religiosa delubra nõ
ominosa nec trissa i sed maicstatis uent.¬
ratiõisq plena. Masuruis aũt sabinꝰ
ĩ comentariis quos de mdligenis compo
uerbũ a colinquendo dcũm tanꝗͣ ccrimo¬
nię a carendo. Secundũ hãc sabimi ĩ¬
terp̃tatiõẽm templa quidem ac delubra¬
quia hoꝵ cuimulus in uituꝑabionõ nõ ci¬
dit ut illoꝵ quoꝵ laus ĩ modesta ẽ q̃ nõ
uulgo ac teme᷑ sed cũ cascitate crrimo.

Expanded text:
prave et perperam nefastos appellat. Itaque prave et perperam nefastos appellat. Itaque M. Cicero in libro Epistularum nono Ad Atticum, Maiores, inquit, nostri funestiorem diem esse voluerunt Alliensis pugnae quam urbis captae, quod hoc malum ex illo. Itaqgiosus etiam nunc dies, alter in vulgus ignotlore Constituendo religiosa delubra dicit non ominosa nec tristia, sed maiestatis venerationisque plena. Masurius autem Sabinus in Commentariis quos De Indigenis composverbum a reliquendo dictum, tamquam caerimoniae a carendo. Secundum hanc Sabini interpretationem templa quidem ac delubra—quia horum cumulus in vituperationem non cadit, ut illorum quorum laus in modo extat —, quae non volgo ac temere, sed c
Abbreviated transcription (Latin):
Igidius figulus hõ ut ego arbi¬
tror iuxͣ oarcũ uarronẽ doctis.¬
simus in undecimo cõmentarioru
grãmaticoꝵ/ uersum ex antiquo car¬
mine refert. memoria herele dignũ
religentem esse oportet religiosus
nephas. cũ aũt id carmẽ sit non
socibit. aeq in eodem libro nigidius
hoc inquit in clinamentũ semꝑ huĩ
cam rei suꝑ qua dr quo circa reli¬
giosus is appellabat᷑ ꝗ nima &e suꝑ¬
stitiosa religione sese alligauerat.
caq ros uicio assignabat᷑. sed p̃ter ista
q̃ mgidius dicit alio quodã diuerticulo
significatiõis religiosus pro casto atꝙ
obẜuans cohibentĩꝙ sest ceras legibus
Ambusꝙ dici ceptus. Simili aũt nodo
illa quoꝙ uocabula ab eadem ꝓfecta o.¬
rigine diuersum signi ficare uidentue
religiosi dies & religiosa delubra. Re.¬
ligiosi emm̃ dies dicunt᷑ tristi omino ĩ¬
fames impeditiq in quibus e res diui¬
nas faceͣ if rem quãpiam nouã exorditi
temꝑandum est quos multitudo imꝑitoꝵ

Expanded text:
IGIDIUS FIGULUS, homo, ut ego arbitror, iuxta M. Varronem doctissimus, in undecimo Commentariorum Grammaticorum versum ex antiquo carmine refert memoria hercle dignum: Religentem esse oportet, religiosus ne fuas, cuius autem id carmen sit non scribit. Atque in eodem loco Nigidius: Hoc, inquit, inclinamentum semper huicam rei super qua dicitur. Quocirca religiosus is appellabatur, qui nimia et superstitiosa religione sese alligaverat, eaque res vitio assignabatur. Sed praeter ista quae Nigidius dicit, alio quodam diverticulo significationis religiosus pro casto atque observanti cohibentique sese certis legibus finibusque dici coeptus. Simili autem modo illa quoque vocabula, ab eadem profecta origine, diversum significare videntur, religiosi dies et religiosa delubra. Religiosi enim dies dicuntur tristi omine infames inpeditique, in quibus et res divinas facere et rem quampiam novam exordiri temperandum est, quos multitudo imperitorum
Abbreviated transcription (Latin):
uti ꝓcurasset satis hñdum cẽsuerũt :
si quid sutedancis oꝑus ess& robigus
accideres qd succedanous hostias Se.¬
natus appellauit. Quori solet ꝗd xbũ
id significet. In plauti quoq cõme¬
dia q̃ epiditus in seͥpta est suꝑ codes
ip̃o xbo requiri audio in his xsib . Men
piacularẽ oportet fieri obstultitia
tuam ut meũ tergũ tue scultitis sodas
suctidaneũ. Suctidance aũt hostĩc di¬

Expanded text:
uti procurasset satis halendum censuerunt. uti procurasset satis halendum censuerunt. Si quid succidaneis opus esset, robiis succideret. Quod succidaneas hostias senatus appellavit, quaeri solet quid verbum id significet. In Plauti quoque comoedia quae Epidicus inscripta est, super eodem ipso verbo requiri audio in his versibus: Mén piaculárem oportet fíeri ob stultitiám tuam, Ut meum tergum tuaé stultitiae súbdas succidaneum? Succidaneae autem hostiae di
Abbreviated transcription (Latin):
aĩaduer sum uindicatũꝗ fuerat ꝓsus
hic. sciec stũs cautatus ꝑ uc̃ a puc̃is
urde tota fert᷑: malum consiliũ cõsul¬
tori pessimũ est. Ea historia dc auaiꝰ¬
spicibus ac duersuisto senario sc̃pta ẽ
ĩ annalib maximis libro undecimo.
E ĩ ueeri flacti libro pͥmo roꝵ me¬
moria dignaꝵ. uidet᷑ͣ aũt xsus hic
d gerto illo hosiodi xsus expressus¬
T terrã mouisst nũtiari solet
eaq res ꝓcurat᷑ itã ĩueteribus
memoriis scriptũ legimus nũtiatũ ceͣ
se natui in sacrario in regia hastasmã¬
tias mouisse eius rei cã senatus con¬
siluõ fcũm̃ est Mlarto antonio . A. po¬
stisicio consulibus. ciuisq oxemplu
hoc est. qd .C. Iulius.L. filius pon¬
tifex nũtiauit ĩ sacrario regia hastas
martias mouisse de ca re ita censue¬
runt uti Marcus antoni. cõs. hostiis
maiorib ioui et .M. ꝓcuraret. & ce¬
teris diis ꝗbus uideret᷑ plantantibus

Expanded text:
animadversum vindicatumque fuerat, versus animadversum vindicatumque fuerat, versus hic scite factus cantatusque esse a pueris urbe tota fertur: Malúm consilium cónsultori péssimum est. Ea historia de aruspicibus ac de versu isto senario scripta est in Annalibus Maximis, libro undecimo, et in Verri Flacci libro primo Rerum Memoria Dignarum. Videtur autem versus hic de Graeco illo Hesiodi versT terram movisse nuntiari solet eaque res procuratur, ita in veteribus memoriis scriptum legimus nuntiatum esse senatui in sacrario in regia hastas Martias movisse. Eius rei causa senatusconsultum factum est M. Antonio A. Postumio consulibus, eiusque exemplum hoc est: Quod C. Iulius, L. filius, pontifex nuntiavit in sacrario iMartias movisse, de ea re ita censuerunt, uti M. Antonius consul hostiis maioribus Iovi et Marti procuraret et ceteris diis quibus videretur placandis.
Abbreviated transcription (Latin):
mter fuerat. tam uyorẽ accipi aut
dari cu qui spondeat ꝗ stipulatus
erat condem pnabat. hocius sponsali¬
orũ olẜuatĩ dicit. Sexuius ad id tpus
quo ciuitas uniuersa latio lege iubia
data est. hec cadem ueracius seͥpsit ĩ
libro quẽ de nuptiis composuit.
Aoratii coclitis fortissimi uiri de
celo tacta est. Obͥ id fulgux piaculis
luendum haurispices ex eturia acciti
inimico atq hostili. in ppłm romaniũ
aĩo inscituerant. cam rem cõtrariis
regionibus ꝓcurare atu illã statũa
suaserũt in inferiorẽ locũ ꝑprr̃a tr̃as.¬
poni quẽ sol oppositu ciecũ undiq abi¬
arum ediũ nõꝗͣ illustrarit. qd̾ cũ ita
ficri ꝑsuafissent delati ad ppłmꝑdi¬
tiq sunt. ie cum de ꝑ fidia cõfessi es¬
sent nͥecati sunt. consticitq cã statu.¬
am ꝓide ut uere rationes post cõ¬
ꝑte monebant in locum editũ ss̃duc̃e¬
dam atq ita in arra uõlcani folimi¬
ori loco statuendam. ex qua re bene
etruscos auxuspices male cõsulẽtis

Expanded text:
terfuerat eamearn uxorem accipi aut dari, eum qui spoponderat aut qui stipulatus erat, condemnabat. Hoc ius sponsaliorum observatum dicit Servius ad id tempus quo civitas universe Latio lege Iulia data est. Haec eadem Neratius scripsit in libro quem De Nuptiis composuit. Horatii Coclitis, viri fortissimi, de coelo tacta est. Ob id fulgur piaculis luendum aruspices ex Hetruria acciti inimico atque hostili in populum Romanum animo instituerant eam rem contrariis religionibus procurare, atque illam statuam suaserunt in inferiorem locum perperam transponi, quem sol oppositu circum undique altarum aedium numquam illustraret. Quod cum ita fieri persuasissent, delati ad populum proditique sunt et, cum de perfidia confessi essent, necati sunt, constititque, eam statuam, proinde ut verae rationes post compertae monebant, in locum editum subducendam atque ita in area Volcani sublimiore loco statuendam; ex quo res beneEtruscos aruspices male consulentis
Abbreviated transcription (Latin):
scipio affricanus pauli felius utrãꝙ
historiã posuit in or̃one qua dixit
masurius in septimo memoriali se¬
uere stum Censores inquit publiuꝰ
scipio nasita iE marcus pupilius
cum equitũ censum agexẽt equu
nimis stugo sum ꝙ malchitu sed
equitem eius uberrimũ t habitssi¬
mum uiderũt. E cur inquiũt  ita
est ut tu sis ꝗͣ equus curatior. Qm̃
inꝗt ego me curo equũ Stacius me
us ẜuus. uisum est parũ esse reue¬
rins responsum: relatusq ĩ etari¬
os ut mos est. Seatius aũt ẜuile
nom̃ẽ fuit. pleriq apud ueteres
ẜui eo noĩe fuerũt. Cecilus ꝗͦ ille
comediarũ pocta melitus ẜuus fuit.
Et ꝓpterra nomẽ habuit Statius sed
postra uersum est qiͣ in cognomõtũ
appellatusq ee cilius stabus

Expanded text:
Scipio Africanus, Pauli filius, utramque Scipio Africanus, Pauli filius, utramque historiam posuit in oratione quam dixit Masurius in septimo Memoriali severe factum: Censores, inquit, Publius Scipio Nasica et Marcus Popilius cum equitum censum agerent, equum nimis strigosum et male habitum, sed equitem eius uberrimum et habitissimum viderunt et cur, inquiunt, ita est, ut tu sis quam equus curatior? Quoniam, inquit, ego me curo, equum Statius nihili servos. Visum est parum esse reverens responsum relatusque in aerarios, ut mos est. Statius autem servile nomen fuit. Plerique apud veteres servi eo nomine fuerunt. Caecilius quoque, ille comoediarum poeta inclutus, servus fuit et propterea nomen habuit Statius. Sed postea versum est quasi in cognomentum, appellatusque est Caecilius Statius