comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regen̾atiõis absoluit. ⁊ post mortẽ in paradisũ
misericoes mittit. pꝰ resurrectionẽ uͦ etiã in reg¬
nũ celoꝵ miscłior introducit. Talis sibi saul
misericors uisus ẽ: qͣndo peꝑcit regi qũe ds̃
p̃cepit occidi. S merito mobeliens miscclia
uel msericors inobȩchentia repbata atq danat
ẽ ut caueat homo. ne ab illo miscdiã meret
homo. cont᷑ eiꝰ sententiã a quo factus ẽ hono
Intonat ꝑ os ꝓprii corporis ueritas siqͥs ñ renat̾
ẽ ex aqua & spũ ñ potest introire regnũ det
atq ut ab hac sententia exceptos martires
faciat. qͥb contigit ante ꝓ xꝑi nomine ocidi
qũa xp̃i baptismate dilii. dic̃ alio loco. Qn
ꝑdiderit animã suã ꝓpt̾ me. inueniet eã ẜt

Expanded text:
it, et post mortem in paradisum misericors mittit; post resurrectionem vero etiam in regnum coelorum misericordior introducit. Talis sibi Saül misericors visus est, quando pepercit regi quem Deus praecepit occidi: sed merito inobediens misericordia, vel misericors inobedientia reprobata atque damnata est : ut caveat homo, ne ab illo misericordiam mereatur homo contra eius sententiam, a quo factus est homo. intonat per os proprii corporis ueritas: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei. atque ut ab hac sententia exceptos martyres faciat, quibus contigerit ante pro Christi nomine occidi quam Christi baptismate dilui, dicit alio loco: qui perdiderit anim
Abbreviated transcription (Latin):
neo corpore qͥcqͥd habent femineoꝵ uiscerũ
feminȩ. ⁊ uerũ ẽ hoc corpꝰ ⁊ hȩc uera st̃ mẽbra:
⁊ tam̃ ñ ẽ femina. Cur obsecro te in uero &
uiuo corpore om̃ia st̃ mẽbra feminea ⁊ ñ est
femina. in uero ⁊ uiuo corpore mẽbra st̃
masculina ⁊ ñ ẽ masculus: Quis ista crede¬
re. dice. docere. p̃sumat:An quia ñ gene¬
rant animȩ: Ergo nec muli ⁊ mulȩ st̃ mas¬
culi ⁊ feminȩ. an qͥa nec concũbere poterant
sine carneis corporib animȩ.  Sed hoc aufert᷑
⁊ eis qͥ castrant᷑: ⁊ tam̃ cũ eis adimat᷑ ⁊ mo-¬
tus ⁊ opꝰ. ñ adimat᷑ sexus. figura qͣntulac̃̾q
masculinoꝵ manente mẽbroꝵ. nemo umꝗͣ
masculũ negauit eunuchũ. Qͥd qͦd etiã apud
te animȩ eunuchoꝵ testes integros habent.

Expanded text:
neo corpore quidquid habent femineorum viscerum feminae, et verum est hoc corpus, et haec vera sunt membra, et tamen non est femina. Cur, obsecro te, in vero et vivo corpore omnia sunt membra feminea, et non est femina? in vero et vivo corpore membra sunt omnia masculina, et non est masculus? Quis ista credere, dicere, docere praesumat? An quia non generant animae? Ergo nec muli et mulae sunt masculi et feminae. An quia nec concumbere poterunt sine carneis corporibus animae? Sed hoc aufertur et his qui castrantur: et tamen cum eis adimatur et opus et motus, non adimitur sexus, figura quantulacumque masculinorum manente membrorum. Nemo unquam masculum negavit eunuchum. Quid quod apud te animae etiam eunuchorum testes integros habent
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m lucam. In unũ librũ
illȩ: in alterũ istȩ redac-¬
est: questiones eũgłioꝵ. Sed quare illa
sola de supradictis eũglicis libris exposi¬
ta fuerint. quȩ his libris meis continent᷑.
& quȩ ista sint. ꝓlogus meus adiunctis
atq adnumeratis eisdẽ questionib ita
ut quisq legere qͦd uoluerit numeros secu¬
tus inueniat. satis indicat. In primo gͦ libro
meo qͦd positũ est. dñm seorsũ duob disci-¬
pulis suã retulisse passionẽ: mendositas
codicis nos fefellit. Nã duodecĩ scͥptũ ẽ:
non duob In scdo libro uolens exponere
qͦmͦ duos patres potuerit habere ioseph.
cuiꝰ coniunx dicta ẽ uirgo maria: illud
qͦd ꝑhibet᷑ frẽm duxisse defuncti uxorẽ.
ut ei semen sedm legẽ suscitaret. ido dixi
ẽẽ infirmũ. qm̃ qui nasceret᷑. nom̃ defunc¬
ti lex eũ iubeat acciꝑe: non ẽ uerum.
Nom̃ enĩ defuncti quod dic tũ est ad hoc
lex ualere p̃cipit. ut eiꝰ filius diceretur:

Expanded text:
in unum librum illae, in alterum istae redacest: quaestiones euangeliorum. sed quare illa sola de supra dictis euangelistis exposita fuerint, quae his libris meis continentur, et quae ista sint, prologus meus adiunctis atque adnumeratis eisdem quaestionibus ita, ut quisque legere quod uoluerit numeros secutus inueniat, satis indicat. In primo ergo libro in eo, quod positum est, dominum seorsum duobus discipulis suam rettulisse passionem, mendositas codicis nos fefellit; nam duodecim scriptum est, non duobus. in secundo nolens exponere, quomodo duos patres potuerit habere Ioseph, cuius coniux dicta est uirgo Maria, illud, quod perhibetur fratrem duxisse defuncti fratris uxorem, ut ei semen secundum legem suscitaret, ideo dixi esse infirmum, quoniam qui nasceretur nomen defuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc lex ualere praecepit, ut eius filius diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ se e̾e̾ sapientes stultę facte sunt.
De qͥb sane nulomͦ nẽ desꝑandũ est an¬
ceꝗͣ. dormiamꝰ S si ita dormierint cũ
factꝰ fuerit clamor ille quo ad ẽe iam
nuntiabit᷑ sponsus. ⁊ euigilantes hoc
est resurgentes remanserint foris. ñ
quia uirgines non st̃: sed qͥa nescien-¬
suoꝵ : sed tu eis potiꝰ plenitudinẽ. Und
ait apłs. Quisqͥs se putat aliqͥd scire:
nonłu scit quẽ admod̾u oportet scire.
Et mox ostendens qͥd dixerit. qͥsqͥs autẽ
inquit diligit d̾m: hic cognitꝰ ẽ ab illo.
Nec sic cdicere uoluit cognouit illum.
s dicendo cognitꝰ ẽ ab illo. exp̾ssius uolu¬
it cõmencdare etiã hoc ab illo nobis ẽẽ
ut eũ diligamꝰ. Karitas enĩ dĩ diffundi¬
tur in cordib nr̃is. non ꝑ nos ipsos. s per

Expanded text:
 se esse sapientes stultae factae sunt. de quibus sane nullo modo nunc desperandum est, antequam dormiamus, sed si ita dormierint, cum factus fuerit clamor ille, quo adesse iam nuntiabitur sponsus, et euigilantes, hoc est resurgentes remanserint foris, non quia uirgines non sunt, sed quia nesciensuorum sed tu eis potius plenitudinem. unde ait apostolus: Quisquis se putat aliquid scire, nondum scit, quem ad modum oportet scire; et mox ostendens, quid dixerit: Quisquis autem, inquit, diligit deum, hic cognitus est ab illo. nec sic dicere uoluit: Cognouit illum, sed dicendo \'cognitus est ab illo\' expressius uoluit commendare etiam hoc ab illo nobis esse, ut eum diligamus. caritas enim dei diffunditur in cordibus nostris non per nos ipsos sed per
Abbreviated transcription (Latin):
quanta caritate. mortẽ ꝓ xp̃o uiuente susciꝑe
potuit. qͥ uitã in moriente quesunt: Huc
accedit. quia ñ incredibilit̃ dicit᷑. latronem
qͥ tunc credidit uxxxa dñm crucifixũ. aqua
illa quȩ de tulnere lateris eiꝰ emicuit. tãꝗͣ
sacratissimo baptismo fuisse ꝑfusũ: ut omitã
qͦd eũ antequ̾a dãnaret᷑ baptizatũ non fuisse
qm̃ nemo nr̃m nouit. nemo coniuncit. Uerũ
ut uolet qͥsq hȩc accipiat: cdũ tam̃ de bap¬
tismo ñ prescribat᷑ saluatoris p̃cepto. huiꝰ la

Expanded text:
quanta caritate mortem pro Christo uiuente suscipere potuit, qui uitam in moriente quaesiuit? hue accedit, quia non incredibiliter dicitur latronem qui tunc credidit iuxta dominum crucifixum aqua illa, quae de unlnere lateris eius emicuit, tamquam sacratissimo baptismo fuisse perfusum, ut omittam quod eum, antequam damnaretur, baptizatum non fuisse, quoniam nemo nostrum nouit, nemo conuincit. uerum haec ut uolet quisque accipiat, dum tamen de baptismo non praescribatur saluatoris
Abbreviated transcription (Latin):
Interrogant enĩ utrũ pater filiũ uolens ge
nerit an nolens: ut si responsũ fuerit quod
uolens genuerit.dicant prior gͦ est uoluntaᷤᷤ
patris. Quod̃ autẽ nolens genuerit. quis po¬
test dicere: sed ut nouerint quã inania
loquant᷑: etiam ipsi int̾rogandi sunt utrũ
ds̃ pater uolens an nolens sit s. Non enĩ
audebunt dicere nolle se eẽ dm̃. Si gͦ respon¬
derint quod uolens sit ds̃: eo modo illis in¬
ferenda est uanitas sua. qua dicunt potest
prior illo esse uoluntas eiꝰ. qͦd dicit᷑ stultius.¬

Expanded text:
interrogant enim utrum Pater Filium volens an interrogant enim utrum Pater Filium volens an nolens genuerit; ut si responsum fuerit quod volens genuerit, dicant, Prior est ergo voluntas Patris. Quod autem nolens genuerit, quis potest dicere? Sed ut noverint quam inania loquantur, etiam ipsi interrogandi sunt, utrum Deus Pater volens an nolens sit Deus. Non enim audebunt eum dicere, nolle se esse Deum. Si ergo responderint quod volens sit Deus, eo modo illis inferenda est vanitas sua, qua dici potest prior illo esse voluntas ejus: quo quid dicitur stultius
Abbreviated transcription (Latin):
temq cũ dicunt xp̃m uoluntate dei & pa¬
tris sui ante om̃ia scła constitutũ: cogunt᷑
confiteri filium pat̾ ẽẽ coȩternum Si enĩ
aliquando pater sine filio fuit: erat
ante filium aliquod tempus quo pater sine il¬
lo solus fint. Et quomͦ erat ante om̃ia scła filiꝰ
ante quẽ fuit tempus quo sine illo erat pater:
Porro si ante om̃ia tempora filiꝰ erat non enĩ
alit̾ intelligendũ est In pͥncipio erat uerbũ.
et om̃ia ꝑ ipsum facta sunt quia et tempꝰ
sine aliquib creaturȩ motib non potest
e̾e et ideo ꝑ illũ facta confitem᷑. et tempora
ꝑ quẽ facta sunt om̃ia: ꝓculdubio coȩternꝰ
est pat̾ filius. Sed uoluntate patris dicunt
constitutũ. nolentes dicere dm̃ de deo ȩqua¬
lem genitũ atq ȩternũ. Nusquã autẽ legt̃
uoluntate patris filiũ ante om̃ia scła consti¬
tutũ: sed hoc ꝓpterea dicunt ut prior illo ui¬
deat᷑ uoluntas patris qua eum constitutum
uolunt et argumentatio eoꝵ talis esse solet.

Expanded text:
tem cum dicunt Christum voluntate Dei et Patris sui ante omnia saecula constitutum, coguntur confiteri Filium Patri esse coaeternum. Si enim aliquando Pater sine Filio fuit, erat ante Filium aliquod tempus, quo Pater sine illo solus fuit. Et quomodo erat ante omnia saecula Filius, ante quem fuit tempus quo sine illo erat Pater? Porro, si ante omnia tempora Filius erat non enim aliter intelligendum est, In principio erat Verbum; et, Omnia per ipsum facta sunt ; quia et tempus sine aliquibus creaturae motibus non potest esse, et ideo per illum facta confitemur et tempora, per quem facta sunt omnia, procul dubio coaeternus est Patri Filius. Sed voluntate Patris dicunt constitutum, nolentes dicere Deum de Deo aequalem, genitum atque coaeternum. Nusquam autem legunt voluntate Patris Filium ante omnia saecula constitutum. Sed hoc propterea dicunt, ut prior illo videatur voluntas Patris, qua eum constitutum volunt. Et argumentatio eorum talis esse solet:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ suũ. et ab om̃ib adorat᷑ ut ds̃ et cre¬
ator om̃um: pater uͦ solus nullũ adorat. qͥa
nec maiorẽ nec ȩqualem habet quẽ adoret.
Nulli gr̃as agit: quia nulliꝰ beneficiũ con-¬
secutus est. om̃ib ut essent ob bonitatẽ suã
donaiit: ipse quod est. a nemine accepit.
Ergo hectriũ substantiarũ patris et filii et
sp̾c sci distinctio. et triũ rerum dei ingeniti.
& dĩ unigeniti. et sp̃c scĩ aduocati differen¬
tia. et pater ds̾ et dñs est filio fuo. & om̃ium
quȩ ꝑ uirtutẽ filii uoluntate ipsiꝰ facta sunt
filiꝰ minister et sũmus sacerdos est patris sui:
t sicuti nemo potest sine filio

Expanded text:
t ab omnibus adoratur ut Deus et creator omnium: Pater vero solus nullum adorat, quia nec majorem, nec aequalem habet quem adoret: nulli gratias agit, quia nullius beneficium consecutus est; omnibus ut essent ob bonitatem suam donavit, ipse quod est a nemine accepit. Ergo haec trium substantiarum, Patris, et Filii, et Spiritus sancti distinctio, et trium rerum, Dei ingeniti, et Dei unigeniti, et Spiritus advocati differentia: et Pater Deus et Dominus est Filio suo, et omnium quae per virtutem Filii voluntate ipsius facta sunt: Filius minister et summus sacerdos est Patris sui; tre volente. 28. Et sicuti nemo potest sine Filio
Abbreviated transcription (Latin):
utiq uiuentia iacebt̃ corporis tui mẽbra:
ñ mortua. Ne ꝑ hoc nondũ extracta ẽ uelut
de uagina sua. gelata illa forma sic̃ putas
animȩ tuȩ: ⁊ in ea tam̃ tota atq integra
cernit᷑ similitudo carnis tuȩ. Ex hoc gen̾e
similitudinũ corporaliũ. q̃ ñ corpora sic̃ cor¬
pora apparent. st̃ om̃ia q̃ scõs libros legens
in ꝓpheticis etiã uisionib ñ intelligis: quib
significant᷑ ea q̃ gerunt᷑ in tẽporib uel
p̃senti ł p̃terito ł futuro. Falleris aut̃ in eis.
ñ qͥa st̃ ipsa fallentia: sed qͥa ñ ea sic̃ accipi¬
enda st̃ accipis. Ubi enĩ st̃ uisȩ animȩ martirũ
in eadẽ reuelatione uisus ẽ ⁊ agnus quasi
occisus habens cornua septẽ: ibi equi aliaq
animalia sic̃ opoetuit figurata. ibi postremo
ystellȩ cecidert̃. ⁊ celũ plicatũ ẽ ut liber. nec
tam̃ tc̃ concidit mundus. Ista itaq om̃ia si
sapient̃ accipimꝰ. qͣuis dicamꝰ uisa ueracia:

Expanded text:
utique uiuentia iacebunt tui corporis membra, utique uiuentia iacebunt tui corporis membra, non mortua. ac per hoc nondum extracta est uelut de uagina sua gelata illa forma, sicut putas, animae tuae et in ea tamen tota atque integra cernitur similitudo carnis tusimilitudinum corporalium, quae non corpora sicut corpora apparent, sunt omnia quae sanctos Libros legens in propheticis etiam visionibus non intelligis: quibus significantur ea quae geruntur in temporibus, vel praesenti, vel praeterito, vel futuro. Falleris autem in eis, non quia sunt ipsa fallacia, sed quia non ea sicut accipienda sunt accipis. Ubi enim visae sunt animae martyrum , in eadem revelatione visus est et agnus quasi occisus, habens cornua septem : ibi equi, aliaque animalia, sicut oportuit figurata: ibi postremo et stellae ceciderunt, et coelum plicitum est ut liber ; nec tamen tunc concidit mundus. Ista itaque omnia si sapienter accipimus, quamvis dicamus visa veracia,
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ anima scđm tuã opinionẽ ⁊ om̃i¬
no integra manebt̃. SNouit enĩ se subtra¬
here ut dicis. cũ ea pars carnis cȩꝑit ex seca-¬
ri. ut ea forma q̃ inde sũpta ẽ qͣndo illud
unde sũpta ẽ amputat᷑ ñ pereat s qͣuis in¬
fusa gelauerit. motu tam̃ celerrimo rapiat᷑
⁊ interiꝰ recondat᷑ ut salua seruet᷑. ⁊ tam̃ non
sit masculus apud inferos. masculinoꝵ genita¬
liũ secũ afferens totũ. qͥ cũ illa in corpore ñ
haberet. masculꝰ fuit. ꝓpt̾ eoꝵ solũ locũ. falsa
st̃ hȩc fili. Si non uis ut sie in anima sexus:
ñ sit ⁊ corpꝰ. Non om̃is similitudo corporis.
corpꝰ ẽ. Dormi. ⁊ uidebis. S cũ euigilaueris.
uigilant̃ discerne qͦd uideris. In sõnis em̃ tͥ
uelut corporeus apparebis: neq id corpꝰ tuũ
s anima tua: nec uerũ corpꝰ. s similitudo
corporis erit. Iacebit enĩ corpꝰ tuũ: ambula¬
bit ipsa. Silebit lingua corporis tui: loquet᷑
illa. Clausi ert̃ oculi tui: uidebit illa. Et

Expanded text:
n eius anima secundum opinionem tuam et omnino integra permanebunt ? nouit enim se subtrahere, sicut dicis, cum ea pars carnis coeperit exsecari, ut ea forma, quae inde sumpta est, quando illud unde sumpta est amputatur, non pereat, sed quamuis infusa gelauerit, motu tamen celerrimo rapiatur et interius recondatur, ut salua seruetur, et tamen non sit masculus apud inferos masculinorum genitalium secum afferens totum, qui cum illa in corpore non haberet, masculus fuit propter eorum solum locum. falsa sunt haec, fili; si non uis ut sit in anima sexus, non sit et corpus. Non omnis similitudo corporis corpus est. dormi, et uidebis; sed cum euigilaueris, uigilanter discerne quod uideris. in somnis enim tibi uelut corporeus apparebis; neque id corpus tuum, sed anima tua, nec uerum corpus sed similitudo corporis erit. iacebit enim corpus tuum, ambulabit ipsa; silebit lingua corporis tui, loquetur illa; clausi erunt oculi tui, uidebit illa; et
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis mortuos. ad indulgentiã ꝑuenire
originaliũ peccatoꝵ: aut eos quos dñs p̃destina¬
uit ad baptismũ posse ante defungi. nec in eis
qͦd om̃ps p̃destinauit impleri: aut de his qui
priusqũa baptizent᷑ expirant dictũ eẽ qͦd scrip¬
tũ ẽ. raptꝰ ẽ ne malitia mutaret intellec tum
illiꝰ. atq ad hunc sensũ cȩtera ꝑtinentia: aut
earũ aliqͦs mansiones ẽẽ extra regnũ dĩ. quas
multas in domo patͥs sui dñs dix̃ ẽẽ: aut sacri¬
ficiũ corporis ⁊ sanguinis xp̃i ꝓhis qͥ ñ baptiza¬

Expanded text:
baptismate mortuos ad indulgentiam peruenire baptismate mortuos ad indulgentiam peruenire originalium peccatorum\'; aut \'eos, quos dominus praedestinauit ad baptismum, posse ante defungi nec in eis quod omnipotens praedestinauit inpleri\'; aut \'de his, qui priusquam baptizentur exspirant, dictum esse quod scriptum est: raptus est, ne malitia mutaret illius intellectum atque ad hunc sensum cetera pertinentia; aut \'earum aliquas mansiones extra regnum dei esse, quas multas in domo patris sui dominus dixit esse\'; aut \'sacrificium corporis et sanguinis Christi pro hi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ qͥde significatio tã late patet. ut etiã ds̃
admonitꝰ his q̃ cõmemoraui diuinarũ testimo¬
niis paginarũ. ubi ⁊ anima pecoris cui ñ ẽ intel¬
lectus appellata legit᷑ sp̃c: ñ negabis ulterius.
Quo circasi ⁊ illa q̃ de anima in corporea dispu
tos. repensa dilectione sumis ⁊ legis. sim pͥncipio
pͥmi tui libri audis ⁊ te ipsũ. ⁊ studes sic̃ dixisti
tuã sententiã ñ tueri. si imꝓbabilis detegat᷑:
illa p̃cipue undecĩ caue. de qͥb te in libro su¬
periori cõmonui. ne animã sic dicas ex dõ ut eã
ñ de nulla nec de alia s de sua natura creaue¬
rit: aut qͦd ꝑ infinitũ tẽpꝰ atq ita semꝑ animas
det. sic̃ semꝑ ẽ ipse qͥ dat: aut animã meritũ
aliqͦd ꝑdidisse ꝑ carnẽ. qͦd habuerit ante car¬
priscã. perq ipsã carnẽ renasci. ꝑ qũa merue¬
rat inqͥnari: aut qͦd anima ante om̃e peccatũ
meruit cẽ peccatrix: aut infantes sine regeñatiõe¬

Expanded text:
is significatio tam late patet, ut etiam Deusadmonitus his, quae commemoravi, divinarum testimoniis paginarum, ubi et anima pecoris, cui non est intellectus, appellata legitur spiritus, non negabis ulterius. Quocirca si et illa quae de anima incorporea disputtos, repensa dilectione sumis et legis; si in principio primi tui libri audis et te ipsum, et studes, sicut dixisti: , tuam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur: illa praecipue undecim cave, de quibus te in libro superiore commonui . Ne « animam sic dicas ex Deo, ut eam non de nulla, nec de alia, sed de sua natura creaverit: » aut « quod per infinitum tempus, atque ita semper animas det, sicut semper est ipse qui dat: » aut « animam meritum aliquod perdidisse per carnem, quod habuerit ante carpriscam perque ipsam carnem renasci, per quam meruerat inquinari\'; aut \'quod anima ante omne peccatum meruerit esse peccatrix\'; aut \'infantes sine regeneratio
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Si qua sane aliaq plurima in tuis libriᷤ
em̃danda mͥ uident᷑ scire fortasse desideras.
uenire tͥ ñ sit onerosũ. ñ tãꝗͣ discipło ad ma¬
gistrũ: s pͥmeuo ad grandeuũ. forti ad infir¬
mũ. E si enĩ ñ eos edere debiusti: maiore tam̃
⁊ ueriore gła qͥsq correctꝰ sua confessione
rep̃hendit᷑. qͣ cuilibet errantis ore laudat᷑:
qũauis in eorundẽ recitatione libroꝵ. aucditors
⁊ laudatores tuos ñ om̃s ista q̃ sana doc trina
impbat uł ante sensisse. uł ad ea tͥ consensise
crediderĩ: s acie mentis ipso tuȩ recitatioms
impetu. cursuq ꝑstricta. hȩc parũ adutere
potuisse. aut certe etiã illos qui adũtere po¬
tuert̃. ñ in te rerũ liqͥdissimã ueritatẽ. secͥ
uerboꝵ affluentiã. ⁊ ingenii facultatẽ. indo¬
lẽq laudasse. Perũq enĩ p̃dicat᷑ ⁊ amat᷑ elo¬
quiũ in spe iuuenis: ⁊ si nondũ habeat matu¬

Expanded text:
bunt. Si qua sane alia, quae plurima in tuis libris bunt. Si qua sane alia, quae plurima in tuis libris emendanda mihi uidentur, scire fortasse desideras, uenire tibi non sit onerosum, non tamquam discipulo ad magistrum, sed primaeuo ad grandaeuum, forti ad infirmum. etsi enim eos non edere debuisti, maiore tamen et ueriore gloria quisque correctus sua confessione reprehenditur quam cuiuslibet errantis ore laudatur. quamuis in eorundem recitatione librorum auditores et laudatores tuos 11011 omnes ista quae sana doctrina inprobat uel ante sensisse uel ad ea tibi consensisse crediderim, sed acie mentis ipso tuae recitationis impetu cursuque perstricta haec parum aduertere potuisse ant certe etiam illos qui aduertere potuerunt non in te rerum liquidissimam ueritatem, sed uerborum afluentiam et ingenii facultatem indolemque laudasse. plerumque enim praedicatur et amatur eloquium in spe iuuenis, etsi nondum habeat matu
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͥ sine baptisinate xꝑi moriunt᷑. in paradi-¬
sũ interĩ recipi. ac postmodũ ⁊ regni cȩloꝵ be¬
atitudinẽ consequi.
ec p̃cipue caue fili: nec cognominari uin-¬
centius delecteris. siuis ẽẽ uictor erroris.
nec̾ te qͣndo aliqͥd nescis existimes scire: sed
ut scias disce nescire. Neq enĩ aliqͥd in occultiᷤ
dĩ oꝑib ignorando: s temere in cognita pro
cognitis asserendo. ⁊ falsa ꝓ ueris ꝓferendo
ac defendendo peccat᷑. Ignorantiã uͦ meã. utrũ
animȩ hominũ nouȩ fiant. an de parentibus.
qͦs tam̃ a creatore dõ. ñ de ipsiꝰ substantia
fieri dubitare fas ñ ẽ. aut ñ debere rep̃hendi.
aut ab eo debere a qͦ potest docente ⁊ auferri:
⁊ habere in se animas corpoꝵ similitudines in¬
corporeas. ipsas aut̃ ñ ẽẽ corpora: ⁊ salua distinc¬
nuncupari. puto qͦd ꝑsuaserĩ caritati tuȩ.
Si aũt ꝑsuadere ñ potui: utrũ tam̃ ea dixerĩ
quȩ ꝑsuadere debuerĩ. qͥ legent potiꝰ iudica¬

Expanded text:
e Christi Baptismate moriuntur, in paradisum interim recipi, ac postmodum et regni coelorum beatitudinem consequi. » Haec praecipue cave, fili, nec cognominari Vincentius delecteris, si vis esse victor erroris. Nec te quando aliquid nescis, existimes scire: sed ut scias, disce nescire. Neque enim aliquid in occultis Dei operibus ignorando, sed temere incognita pro cognitis astruendo, et falsa pro veris proferendo ac defendendo, peccatur. Ignorantiam vero meam, utrum animae hominum novae fiant, an de parentibus quas tamen a creatore Deo non de ipsius substantia fieri dubitare fas non est, aut non debere reprehendi, aut ab eo debere, a quo potest docente et auferri: et habere in se animas corporum similitudines incorporeas; ipsas autem non esse corpora: et salva distincnuncupari puto quod persuaserim caritati tuae; si autem persuadere non potui, utrum tamen ea dixerim quae persuadere debuerim qui legent potius iudica
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uaricationis morte surgamꝰ. & iusticram
non rei legannis in tabulis: sed liberi in cor¬
dib et in morib habeamus. Noc est testam̃¬
tũ nouũ distans a ueteri: quia ibi uetus ho¬
mo formidins coactus angustiis. hic nouuᷤ

Expanded text:
aricationis morte surgamus, et justitiam non rei legamus in tabulis, sed liberi in cordibus et in moribus habeamus? Hoc est Testamentum Novum distans a Vetere; quia ibi vetus homo formidinis coarctatur angustiis, hic novu
Abbreviated transcription (Latin):
optulert̃ dño mutos qͥ dm̃ non lau¬
dant: uł ñ confitent᷑ fidem. Cecos qui
non intelligunt: etiã si optẽperent iu¬
bentibꝰ. Surdos. qͥ ñ optẽꝑant: etiã si
intelligunt. Claudos. qui p̃cepta non
implent.

Expanded text:
obtulerunt Domino mutos; qui eum non laudant, vel non confitentur fidem: caecos; qui non intelligunt, etiamsi obtemperant jubentibus: surdos; qui non obtemperant etiamsi intelligunt: claudos; qui praecepta non implent.
Abbreviated transcription (Latin):
creuisset herba ⁊⁊ fruct̾um fecisset. tt̾ appa¬
ruert̾ ⁊ xirania: qu̾auis int̾ utrũq um
serui patris fam ilias cogitione diuident.
atq distinguerent. iubent᷑ tam̾ ea sinere
Ca qͣue restant aliqͣnto diligentiꝰ. atq alio
exordio consid̾anda atq tractanda sunt.¬

Expanded text:
creuisset herba et fructum fecisset, tunc appacreuisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania. et quamuis inter utrumque iam serui patris familias cognitione diuiderent atque distinguerent, iubentur ea tamen sinere enus. ea enim quae restant aliquanto diligentius ab alio exordio consideranda atque tractanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
re. ut nec modicũ ferm̃tũ eum fu¬
isse contendant. Qđ̃ si uel hoc conce¬
cdunt. quã magnã putant eͥe massam
suã ut non potuerit tota corrũpi. aut¬
si in eis solis tota corrupta e̾: quib placet
optatꝰ. exꝑti discant intelligere qdͥ legt̃.
⁊quia in e̾ tota massa ad qͦs ꝑtinet qđ di¬
citurtotũ siue bonũ siue mału: ad eos
ꝑtinet qͥ consentiunt. Ad eos aũ qui ñ
consentiunt omĩno ñ ꝑtinet. ⁊ idõ indis¬
ciplina eccłiastica corrigendũ ẽ ne ad
multos ꝑsuadendo ꝑueniat. Quod ubi
fieri ꝑmittit ratio pacis & ñ fit: ipsa¬
negligentia culpã trahit. ⁊ inꝑicło con¬
sentiendi ẽ. ꝑ desidiam corrigendi. Ex quare¬
gula & illud intuendũ est: qđ sequent̾ op¬
ponit. dicens ee̾ scriptũ. Sit uobis legiti¬
mum et̾num in ꝓgenies uras. diuidere in me¬
& ĩmuncdoꝵ. Tanto enĩ qͥsq meliꝰ hoc facit.
quantomagis inȩccła plus ꝓficit. Cum eni

Expanded text:
re, ut nec modicum fermenti eum fure, ut nec modicum fermenti eum fuisse concedant. quodsi uel hoc concedunt, quam magnam putant esse massam suam, ut non potuerit tota corrusi in eis solis tota corrupta est, quibus placet Optatus; experti discant intelligere quod legunt, quia inest tota massa ad quos pertinet quod dicitur totum, sive bonum, sive malum: ad eos pertinet qui consentiunt; ad eos autem qui non consentiunt, omnino non pertinet: et ideo disciplina ecclesiastica corrigendum est, ne ad multos persuadendo perveniat; quod ubi fieri neglegentia culpam trahit et in periculo consentiendi est per desidiam corrigendi. Ex qua regula et illud intellegendum quod consequenter opponit dicens esse scriptum: sit uobis legitimum aeternum in progenies uestras diuidere in meet immundorum. tanto enim quisque melius hoc facit, quanto magis in ecclesia proficit. cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
Dirit hoc parmenianꝰ atq abiit. nec ei nc̃
ostendi potest in parte donati non sosu mo¬
dicũ fermenti s multũ ueneni ex illis ouis
aspidũ ruptis. ⁊ p̾ualidis iam serpentib
ꝓprimiano dapnatis: ⁊ ad pͥmianũ iterũ
reuocatis. S correcti st̃ inquit. Dogr̃as
si uerũ est. Non inuideo. atq utinã id¬
ꝑ fecte fiat. Si enĩ a maximiamstis redi¬
re ad partẽ donati. ñ nullius correctio¬
nis ẽ modus. quanto uerior. ꝑfectiorq cor¬
reptio e̾: ab ipsa parte donati. ad unita¬
tem catholicã remeare: Et tichonius
quidẽ multa dixit. quȩ illis temporib
⁊ sic̃ interior nouerat. qua non modico
s multo ferm̾to. totã suam massã nollent
fateri corruptã: qͥ totũ orbem t̾rarum
peccatis affroꝵ. fermentatũ ẽe crimina¬
rent᷑. Sed ego istos miror. si ad huc eis
placet hec epłe uerba sic intelligere. ita
cos optatũ gildomanũ uelle defende¬

Expanded text:
dixit hoc Parmenianus atque abiit nec ei nunc dixit hoc Parmenianus atque abiit nec ei nunc ostendi potest in parte Donati non solum modicum fermenti, sed multum ueneni ex illis ouis aspidum ruptis et praeualidis iam serpentibus pro Primiano damnatis et ad Primianum iterum reuocatis. sed correcti sunt, inquit. deo gratias. si uerum est, non inuideo. atque utinam perfecte id fiat. si enim a Maximianistis redire ad partem Donati nonnullus correctionis est gradus, quanto uerior perfectiorque correctio est ab ipsa parte Donati ad unitatem catholicam remeare! et Tychonius quidem multa dixit, per quae illis temporibus et, sicut interior nouerat, quam non modico sed multo fermento suo totam suam massam nollent fateri corruptam, qui totum orbem terrarum peccatis Afrorum fermentatum esse criminarentur. sed ego istos miror, si adhuc eis placet haec apostolica uerba sic intellegere, ita eos Optatum Gildonianum uelle defende
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas cogat: misceri iniqͥtatib ñ pot̾.
nere. si corruptis sociaberi ta plane
cõmittit. cõmittentib fauet. Si au̾
neutrũ facit nullomͦ sociat᷑. Porrosi addat
tertiũ. ut non sit inuidicando piger. s
uel corripiat iustꝰ in miscd̾ia ⁊ arguat: uł
etiã si eam ꝑsonã gerit. ⁊ratio conseruan¬
de pacis admittit. coram omĩb peccantes
arguat. ut ceteri timeant: remoueat eti¬
am uł ab aliqͦ gradu honoris. uł ab ipsa cõ¬
mumone sacram̾toꝵ. ⁊ hȩc omĩa cum dilectiõe
corrigendi. non cũ odio ꝑsequendi: plenis¬
simũ officiũ. non sołu castissime in nocentiȩ.
s diligentissimȩ seueritatis impleuit. ybi
aũ cct̾a impediunt᷑. illa duo semꝑ reten¬
ta in corruptii castũq custodiunt. ut nec
faciat mał̾u. nec approbet factũ. S tam̃ uide¬
amꝰ unde iste doceat qđ affirmat. cũ scriptũ
sit. mocticũ fermentũ tota massam corrũpit.

Expanded text:
necessitas cogat, misceri iniquitatibus non potnecessitas cogat, misceri iniquitatibus non potnere, si ccommittit, aut committentibus favet. Si autem neutrum facit, nullo modo sociatur. Porro, si addit tertium, ut non sit in vindicando piger, sed vel corripiat justus in misericordia et arguat, vel etiam, si eam personam gerit, et ratio conservandae pacis admittit, coram omnibus peccantes arguat, ut ceteri timeant, removeat etiam vel ab aliquo gradu honoris, vel ab ipsa communione sacramentorum, et haec omnia cum dilectione corrigendi, non cum odio persequendi, plenissimum officium non solum castissimae innocentiae, sed etiam diligentissimae seueritatis impleuit. ubi autem cetera impediuntur, illa duo semper retenta incorruptum castumque custodiunt, ut nec faciat malum nec approbet factum. Sed tamen uideamus unde iste doceat quod affirmat. cum scriptum sit, inquit: modicum fermenti totam massam corrumpit.
Abbreviated transcription (Latin):
An sic̃ de popło fecert̃. etia sententia ue¬
ritatis percipi enda putauit: Nos dicimꝰ
qđ qui non facit malũ. nec facienti consen¬
tit. i facientẽ arguit. firmꝰ atq integer
int̾ iniquos tanꝗͣ. frum̃tũ inter paleam
particła̾m. quẽad modũ refellat uideamꝰ.
Qđ contra legẽ diuina e̾ inquit. nullus qͥ
legem uenerat᷑ ignorat. Ad huc cõmunit̃¬
dicere qđ scdm̃ lege̾ est diuinã. nullusqͥ
legẽ uenerat᷑ ignorat : s opus ẽ ꝓbare ñ
dicere. Attendamꝰ gͥ quẽ ad iodii ꝓbet.
Quid enĩ ꝓdest inqͥt innocentiã custo¬
disse. si cũ reis mixtus ẽ. nobnoxi ᷤͤ s ane si
ita est innocentiã custodisse ñ ꝓdest. sed
innocentia custodita ñ est. Mixtus eni
reis ⁊ obnoxiis nͥ ꝑ conscientię macłata
consentionẽ nullus rect̃e dici potest. q
uͦ implet qđ scriptũ e̾. iusto nichil pla¬
cet iniqũũ. ubi libet eum uersari quelibu

Expanded text:
an, sicut de populo fecerunt, etiam ueritatis sean, sicut de populo fecerunt, etiam ueritatis sententiam praecidendam putauit? nos dicimus, quod, qui non facit malum nec facienti consentit et facientem arguit, firmus atque integer inter iniquos tamquam frumentum inter paleam particulam quemadmodum refellat uideamus. Quod contra legem esse diuinam, inquit, nullus qui legem ueneratur ignorat. adhuc dicere, Quod secundum legem esse divinam, nullus qui legem veneratur, ignorat. Sed opus est probare, non dicere. Attendamus ergo quemadmodum probet. « Quid enim prodest, » inquit, « innocentiam custodisse, si cum reis mixtus est et obnoxiis? » Sane si ita est, innocentiam custodisse non prodest, sed innocentia custodita non est. Mixtus enim reis et obnoxiis, nisi per conscientiae maculatam consensionem, nullus recte dici potest. Qui vero implet quod scriptum est, Justo nihil placet iniquum ; ubilibet cum versari quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
eradicet᷑ ⁊ triticũ. Iterũ ad timotheũ idem
apłs. Ne inqͥt cõmunicaueris peccatis alie
ti que admodũ qͦd prius dixit. intelligen¬
łu sit. Qui enĩ se ipsũ castũ custodit: non
cõmunicat peccatis alienis. Si enĩ cõmunicat
consentit. si consentit corrupit᷑: si corrũ¬
aliqͣndo eingilauit parmenianꝰ. ⁊ attendit
qͥd diceret tichonius. Sed frustra. Statĩ
quippe amore sententiȩ suȩ contra ueritatẽ
polluunt alios aliena peccata: Et hoͦ ẽ faci¬
norͦis ñ cõmunicare. licet cũ ipsis conue¬
nias eoꝵ. fact̾a ñ facere. E tam̃ non cotum
dixit. Parũ est enĩ eoꝵ fact̾a ñ facere. nisi
displiceant. Parũ ẽ ut displiceant. nͥ redar¬
guant᷑. aliud ẽ enĩ non facere. aliud ñ com¬
municare. id ẽ non consentire facientibus.
aliud etiã redarguere. Curgͦ ibi uidere
ceꝑat. statĩ se auertit: ⁊usq infinẽ nolu¬
it ꝑuenire. & uix trientẽ de toto posuit:

Expanded text:
eradicetur et triticum. Iterum ad Timotheum idem eradicetur et triticum. Iterum ad Timotheum idem apostolus: ne, inquit, communicauerti, quemadmodum quod prius dixit intellegendum sit. qui enim se ipsum castum seruat, non communicat peccatis alienis. si enim communicat consentit, si consentit corrumpitur, si corrumaliquando euigilauit Parmenianus et attendit quid diceret Tychonius, sed frustra; statim quippe amore sententiae suae contra ueritatem polluunt alios aliena peccata? et hoc est facinerosis non communicare, licet cum ipsis conuenias, eorum facta non facere. et tamen non totum dixit. parum est enim eorum facta non facere, nisi displiceant; parum est ut displiceant, nisi redarguantur. aliud est enim non facere, aliud non communicare id est consentire facientibus, aliud etiam redarguere. cur ergo ubi uidere coeperat statim se auertit et usque in finem noluit peruenire et uix trientem de toto posuit?
Abbreviated transcription (Latin):
detestant᷑: baptisma in illis terrarũ par¬
tib ꝑ apłos traditũ ꝑisse contendunt. &s
perfelicianũ atq maximianistas traditũ
non pisse contentunt: lam uero qͦ modo
catholici non clarificant łm. qui ꝓmissa eiꝰ nul¬
lis hominũ scelerib quominꝰ implerent᷑ ĩpediri
posse confidunt: qͥ sacram̃ta eiꝰ tam debita ue¬
neratione ꝑsequunt᷑. ut ea si etiã ab indignis
tractata fuerint. illis sua ꝑuersitate dãpiatiᷤ.
illa intemeratatȩ sci̾tate ꝑmanere demonstrent:
oꝑib infructuosis tenebrarũ: magis au̾redar¬
guite. Quȩ enĩ fiunt ab ipsis latent̾. turpee̾.
& dicere. Iam ipsa uerba quẽadmodũ intelligen¬
da sint. diximꝰ. qr ñ cõmunicare ẽ non consen¬
tire. qͦd ꝓpt̾ eccłe disciplinã parũ est. nisi
etiam redarguant᷑ ut corrigi possint. Sed
hec salua pace facienda it̃:⁊ quantũ admit¬
tit officium conseruandȩ unitatis ne simul

Expanded text:
detestantur; Baptisma in illis terrarum pardetestantur; Baptisma in illis terrarum partibus per Apostolos traditum periisse contendunt, et per Felicianum apud Maximianistas traditum non periisse concedunt? Jamvero quomodo Catholici non clarificant Deum, qui promissa ejus nullis hominum sceleribus, quominus implerentur, impediri posse confidunt; qui sacraemnta ejus ita debita veneratione prosequuntur, ut ea si etiam al indignis tractata fuerint; illis sua perversitate damnatis, illa intemerata sanctitate permanere demonstrent? operibus infructuosis tenebrarum, magis autem et redarguite. quae enim fiunt ab ipsis latenter turpe est et dicere. iam ipsa uerba quemadmodum intellegenda sint diximus, quia non communicare est non consentire; quod propter ecclesiae disciplinam parum est, nisi etiam redarguantur, ut corrigi possint. sed haec salua pace facienda sunt et quantum admittit officium conseruandae unitatis, ne simul
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ clarificant đm qui dicunt ꝑ orbemter¬
rarũ impleri non posse eius ꝓmissa quȩ pro¬
misit patͥb nrͣis. ab rahȩ ysaac. n ia cob quȩ
ꝑ ꝓpħas tanto ante p̾nuntians. ex hibuit
ꝑ unicũ suum: qui factꝰ e̾ ei ex semine da¬
uid scd̾m carnẽ. ut in illo id ẽ insemine
abrahȩ benedicerent᷑ om̃s gentes: qͥ dicunt
ipsũ dĩ filium frustra dixisse. sinite utraq
crescere usq ad messem: quasi fuerit fal¬
sus. aut ipse fefellerit. cum sola aurania
per muncłu creuerinit: frunta uͦ pret̾ par¬
tem donati. in toto t̾rarum orbe defecerint.
quomͦ ista sentientes głificant dm cũ scrip¬
tum sit. in latitudine gentis gła regis:
indiminutione aũ popłt contͥtio pͥncipis:
sut quomͦ non spernunt dm. qui baptis
cdibili temeritate impietatis exsufflant:
n sibi audent arrogare qđ cłi est: a se d̾ap¬
natos in honorib integris ꝓdonati pace
recipiunt. n ã se in auditos contra pacem dm̃

Expanded text:
enim clarificant deum, qui dicunt per orbem terenim clarificant deum, qui dicunt per orbem terrarum impleri non potuisse eius misit patribus nostris, Abrahae, Isaac, et Jacob; quae per Prophetas tanto ante praenuntians, exhibuit per Unicum suum, qui factus est ei ex semine David secundum carnem , ut in illo, id est, in semine Abrahae benedicerentur omnes gentes: qui dicunt ipsum Dei Filium frustra dixisse, Sinite utraque crescere usque ad messem : quasi falsus fuerit, aut ipse fefellerit, cum sola zizania per mundum creverint; frumenta vero praeter partem Donati, in toto terrarum orbe defecerint? quomodo ista sentientes glorificant Deum, cum scriptum sit, In latitudin demi nutione autem populi contritio principis? aut quomodo non spernunt dominum, qui baptismrunt, incredibili temeritate impiet sibi audent arrogare quod Dei est; a se damnatos in honoribus integris pro Donati pace recipiunt, et a se inauditos contra pacem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
os & filias dic̃ dns ompͣs. Quȩ uerba isti car-¬
nalit̾ sentientes ꝑ tot diuisiones. minutatim
in ipsa una affrica concider. Non enĩ intelli¬
gunt neminẽ coniungi cũ in fidelib. nsi
qui facit peccatũ paganoꝵ. uł talia faci¬
entib fauet. nec quẽ quã fieri participẽ
iniquitatis. nisi qui iniqua agit uł appto¬
bat. Quis au̾ cõmunicat tenebris. nͥ qui
ꝑ tenebras consentionis sue. dimisso xp̃o
sequit᷑ belial: Quis ponit cũ infidelib
partẽ suam. nͥ qͥ erus infidelitatis fit parti¬
ceps: Ita enĩ templu di ee desinit. nec se
nec angustiant᷑. quia in illis habitat ⁊ de¬
ambulat ds̃. & exeunt de medio maloꝵ. atq
seꝑant᷑ interim corde: ne forte cũ id facere
ꝑ seditionẽ scismatis uolunt: prius a bonis
spu̾alit̾ qũa ã malis corporalit̾ separentur.
Qđ gͦ scriptũ est dñm dixisse. eosqͥ me
clarificant clarificabo. ⁊ qͥ me sꝑnit sꝑna¬
tur. ipsi maxime uolunt intueri. Quomͦ

Expanded text:
as, dicit dominus omnipotens. quae uerba isti carnaliter sentientes per tot diuisiones se ipsos minutatim in ipsa una Africa conciderunt. non enim intellegunt neminem coniungi infidelibus nisi qui facit peccata paganorum uel talia facientibus fauet, nec quemquam fieri participem iniquitatis nisi qui iniqua uel agit uel adprobat. quis autem communicat tenebris nisi per tenebras consensionis suae, cum dimisso Christo sequitur Beliar? quis ponit cum infidelibus partem suam nisi qui eius infidelitatis fit particeps? ita enim et templum dei esse desinit nec se anec angustantur, quia in illis habitat et deambulat deus et exeunt de medio malorum atque separantur interim corde, ne forte, cum id facere per seditionem schismatis uolunt, prius a bonis spiritaliter quam a malis corporaliter separentur. Quod ergo scriptum est deum dixisse: eos qui me clarificant clarificabo et qui me spernit spernetur, ipsi maxime nolunt intueri. quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sequantur homines ꝑesuadent. At enim
dictũ est ꝑ propham regi iosaphat. Orex
ios aphat si peccatorẽ tu adiuiuas. aut eũ qũe
sic̾ ipse achab quando adiuinit iosaphat
obfuit innocentiȩ regis iosaphat. pessi¬
mum meritũ regis achab: quia illum
dñs ad se clamantẽ a pericło bellico lib̾a¬
uit. illum aũ sacrilegũ contẽptorẽ in
manꝰ hostium uenire ꝑmisit. & si qͥd iosa¬
phat ꝑiculi expertꝰ est. qđ ei ꝓpħa indica-¬
rat. ab ira di fuisse. ñ alieno meruerat
peccato s suo: quia sic̃ dictum ẽ peccan-¬
tẽ adiuuabat. S apud dm̃ cet̾a eius bona
suꝑ te ira a facie łi. Sermones d̾i boni in
uniuersis st̃ tecũ. qmͣ abstulisti lucos
int̾ra: & parasti cortuum act reqͥrentu dm̃.
Qui aũ uersat᷑ uersatur in ȩccła di. ubi st̃
& illi qui sua quert̃ non quert̃ non que ihu¬

Expanded text:
sequantur homines persuadent. At enim sequantur homines persuadent. At enim dictum est per prophetam regi Iosaphat: o rex Iosaphat, si peccatorem tu adiuuas aut eum quem sicut ipse Achab, quem adiuuit Iosaphat obfuit innocentiae regis Iosaphat pessimum meritum regis Achab, quia illum dominus ad se exclamantem de periculo bellico liberauit, illum autem sacrilegum contemptorem in manus hostium uenire permisit. et si quid Iosaphat periculi expertus est, quod ei propheta indicat ab ira domini fuisse, non alieno meruerat peccato sed suo, quia sicut ei dictum est peccantem adiuuabat. sed aput deum cetera eius bona et in hoc super te ira a facie domini. sermones dei boni in uniuersa sunt tecum, quoniam abstulisti lucos de terra et parasti cor tuum ad requirendum deum. qui autem uersatur in ecclesia dei, ubi sunt et illi qui sua quaerunt, non quae I
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modũ ipse dñs ih̾c nulla contagiõe
malignitatis in iudeoꝵ gente pollutꝰ est:
neq cũ illa pͥma sacram̾ta. scdm ꝑfect̾am
humilitatis uiam fact̾us sub lege suscepit.
neq cum postea discipłis electis cũ suo tradi¬
tore usq ad extremũ osculũ uͥrit. Eius
enĩ exẽplo ñ solum ñ facientes mala. s etiã
ñ consentientes ulli malitiȩ int̾ paleã frum̾
ta secura st̃. quia neq talia faciunt:
neq: con sentiunt facientib. etiã¬
si meadẽ segete usq ad messem. in ea-¬
dẽ area usq aduentilationẽ. intra eadẽ re¬
tia usq ad seꝑationẽ quȩ in littore in littore
futura est : bonitolerant malos. S isti st̃
uere ceti duces cecoꝵ. qui ⁊ in numero su¬
oꝵ. tam multos malos uident. . uiã pacis
non uident : & ut se non ad sustinendũ.
inuicẽ propt̾ unitatis uindm̃. s ad diui¬
dendũ ab inuicẽ ꝓpt̾ scismatis sacrilegiũ

Expanded text:
quemadmodum ipse dominus Iesus nulla contagione quemadmodum ipse dominus Iesus nulla contagione malignitatis in Iudaeorum gente pollutus est, neque cum illa prima sacramenta secundum perfectam humilitatis uiam factus sub lege suscepit neque cum postea discipulis electis cum suo traditore usque ad extremum osculum uixit. eius enim exemplo non solum non facientis mala, sed etiam non consentientta secura sunt, quia neque talia faciunt neque consentiunt facientibus, etiamsi in eadem segete usque ad messem, in eadem area usque ad uentilationem, intra eadem retia usque ad separationem quae in litore futura est boni tolerent malos. sed isti sunt uere caeci duces caecorum, qui et in numero suorum tam multos malos uident et uiam pacis non uident et ut se non ad sustinendum inuicem propter unitatis uinculum, sed ad diuidendum inuicem propter schismatis sacrilegium
Abbreviated transcription (Latin):
cur ipse saluator ñ: saluari uoluerit. qͥa
certe aliqua causa uoluit. ꝓpt̾ea fortasse
cum se posset tinguere. qͥ etiã suum
baptiratorẽ pot̾at baptuare. uoluit dñs¬
dñs a seruo: ⁊ ille ꝑ que̾ fact̾a st̾ omĩa ab
illo qͥ fact̾us ẽ inter omĩa baptitari. utͦdo¬
ceret humilitatẽ: &. ostenderet ñ inter e̾e̾
qͥs a quo baptiret᷑. dum eo baptismo qͦbap¬
tirandus e̾ baptiret᷑. Nec a phariseis dedigna¬
ret᷑ ille baptiari. si haberent hurꝰ modi
baptismũ pharisei: a quo ille certi sacram̾¬
ti grã uoluit baptitari. Nam n cũ circum¬
cidendus e̾e̾t. numqͥd ioh̾es quesitꝰ est :
Hoc enĩ a iudeis fieriiam solebat. & cumꝓ
illo ee̾t offerencłu legale sacrificiũ. nũqͥ d
deuita tu e̾ illud tempłu̾ qđ ab ee quod
ab eo uocat᷑ spelunca latronũ: qͦ certe boni
intrabant ⁊ mali. nec bonis oberant mali.
inuiolabilit̾ facit scõs suos uersari int̾ malos
si custodiant eam quã acipiunt sci̾tatem:

Expanded text:
cur ipse saluator noster baptizari uoluerit, iam quia certa aliqua causa uoluit, propterea fortasse, cum se ipse posset tinguere qui etiam suum baptizatorem poterat baptizare, uoluit dominus a seruo et ille per quem facta sunt omnia ab illo qui factus est inter omnia baptizari, ut et doceret humilitatem et ostenderet non interesse quis a quo baptizetur, dum eo baptismo quo baptizandus est baptizetur. nec a Pharisaeis dedignaretur ille baptizari, si haberent huiusmodi baptismum Pharisaei, quo ille certi sacramenti gratia uoluit baptizari. nam cum etiam circumcidendus esset, numquid Iohannes quaesitus est, quia hoc a Iudaeis fieri iam solebat, et cum pro illo esset offerendum legale sacrificium, numquid deuitatum est illud templum quod ab eo uocatur spelunca latronum? quo certe et boni intrabant et mali nec bonis oberant mali, inuiolabiliter facit sanctos suos uersari inter malos, si custodiant eam quam accipiunt sanctitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
& in hoc gaudeo s⁊gau debo. in¬
pollutꝰ int̾ eos atq integer ꝑer manet.
quia ñ eis ad sua querenda consentit. cũ
hoc culpet atq rep̾hendat. nec eos ad pec¬
p̃dicetur. ⁊ ab eis qui audiunt ⁊ faciunt:
ꝑ eos qͥ qđ dicunt non faciunt. ap̃o creda
iungi cum infidelib. Q ue enĩ participa¬
tio iustitiȩ cum iniqͥtate:  Quȩ cõmunica¬
tio luci ad tenebras:Quȩ conuentio xꝑi

Expanded text:
et in hoc gaudeo, sed et gaudebo, inpollutus inter eos atque integer permanet, quia non eis ad sua quaerenda consentit, cum hoc culpet atques praedicetur ab eis qui audiunt et faciunt, per eos qui quod dicunt non faciunt Christo credatiungi cum infidelibus. quae enim participatio est iustitiae et iniquitati? quae communicatio est luci ad tenebras? quis
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo ꝰ creat᷑. ex qͦ om̃ia ꝑ qũe om̃ia in qͦ om̃ia:
qͣuis ñ ex eiꝰ natura s ex eiꝰ opificio: neq ex
nichilo inqͥt. qͥa ex dõ ꝓficiscit᷑. Hoc plane ñ
adhuc querendũ monemꝰ utrũ ita sit: sed
prsus uerũ ñ eẽ qͦd dic̃. idẽ qͦd anima e x tra-¬
duce sit. nec ex nichilo. Hoc inꝗͣ. uerũ ñ ẽẽ
sine dubitatiõe firmamꝰ: unũ est enĩ ẽ duob
Si ex traduce ñ ẽ. ex nichilo ẽ: ne ita sit ex
dõ ut natura sit dĩ. qͦd om̃ino sacͥlegũ est
credere. S adhuc utrũ ñ sit ex traduce: cer¬
ta testimonia flagitamꝰ & querimꝰ. ñ qualia
iste posuit: qͥb hoc qͦd querimꝰ ñ ostendit᷑.¬
Qutmã in tanta ꝓfunditate questionis qͣdiu
qͥd dicat ignorat: imitaret᷑ machabeoꝵ ma¬
trẽ. Quȩ cũ sciret de uiro se filios concepis
Nescio qͦmͦ paruistis in uentrẽ meũ. Uellem
iste dic̾et. qͥd ista nesciebat. ȩc enĩ qũa di¬
xi. utiq sciebat qͦmͦ scd̾m coepꝰ in eiꝰ uterũ ue¬

Expanded text:
ex illo a quo creatur, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia : quamvis non ex ejus natura, sed ex ejus opificio. Neque ex nihilo, inquit, quia ex Deo proficiscitur. Hoc plane non adhuc quaerendum monemus, utrum ita sit: sed prorsus verum non esse quod dicit, id est, quod anima nec ex traduce sit, nec ex nihilo; hoc, inquam, verum non esse sine dubitatione firmamus. Unum est enim e duobus, si ex traduce non est, ex nihilo est; ne ita sit ex Deo, ut naturae sit Dei, quod omnino sacrilegum est credere. Sed adhuc utrum non sit ex traduce, certa testimonia flagitamus aut quaerimus: non qualia iste posuit, quibus hoc quod quaerimus non ostenditQui utinam in tanta profunditate quaestionis. quamdiu quid dicat ignorat, imitaretur Machabeorum matrem ! quae cum sciret de uiro se filios concepissnescio quomodo paruistis in uentrem meum. uellem iste diceret, quid ista nesciebat. haec enim, quae dixi, utique sciebat, quomodo secundum corpus in eius uterum ue
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos ulla inde sit quȩstio. E iuscde naturedi¬
cimꝰ trintatẽ: non aliquã ibi ꝑsonã parcẽ
cuiuspiã nncupamꝰ. sed qͦd ita negant par¬
tẽ pat̾s eẽ filiũ. ut tamen dicant ppriũ et dile¬
ctissimũ. ꝑfectũ & plenũ unigenitũ filiũ.
Quȩrendũ est ab eis quos filios suos facit cdõ
uoluntarie gignens eos u̾bo caritatis. cũ ad
eam ꝑfectionẽ ꝑuenerint. ut ꝑfectiores eẽ
non possint. utrũ sint etiã ipsi ꝓpriiet di¬
lectissimi. ꝑfecti et pleni filii dei. Quod si
erunt. nec unigenitus ille erit: quia ȩqua¬
les multos habebit. sed tantũmꝰ pͥmogentꝰ.
Si autẽ non erunt: quomꝰ accipienda est
illiꝰ plenitudo atq ꝑfectio. nͥ ut sit ꝓrsus
gignentis ȩqualis. &. in nullo om̃ino dissi¬
milis: Atq ut id breuiꝰ planiusq dicã. siq̃
isti filii gr̃a. ille natura. quia in istis est par¬
ticipatio diuinitatis. in illo plenitudo: quã¬
uis et ille quod suscepit hominẽ et uerbũ

Expanded text:
quaestio. Ejusdem naturae dicimus esse Trinitatem, non aliquam ibi personam partem cujuspiam nuncupamus. Sed quod ita negant partem Patris esse Filium, ut tamen dicant proprium et dilectissimum, perfectum et plenum unigenitum Filium: quaerendum est ab eis, quos filios suos facit Deus voluntarie, gignens eos verbo veritatis, cum ad eam perfectionem pervenerint, ut perfectiores esse non possint, utrum sint etiam ipsi proprii et dilectissimi, perfecti et pleni filii Dei. Quod si erunt, nec unigenitus ille erit, quia aequales multos habebit; sed tantummodo primogenitus. Si autem non erunt, quomodo accipienda est illius plenitudo atque perfectio, nisi ut sit prorsus gignenti aequalis, et in nullo omnino dissimilis; atque ut id brevius planiusque dicamus, sint isti filii gratia, ille natura: quia in istis est participatio divinitatis, in illo plenitudo? Quamvis et ille quod suscepit hominem, et Verbum