comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et alia qͥbꝰ patent̃ in dicat᷑. illũ uiris patronũ in signia scĩ¬
monia gr̃a claruisse ꝓphecie Quidã nãq monachus nomine duranñ
mouentia risũ uerba ꝓferre cõsueuerat in docilis uidicialẽ depo¬
nere leuitatẽ Idẽ tam̃ in cet̾is adũsus qͦ ñ ẽ. lex ita sibi cõsuluerat
rebis ħ actũ ẽ aut̃ ut nec ab ociosis uerbis ille desisteret: nec abbis ua¬
ticinio ꝓmissus de eẽt effect᷑ Prefat̾ nãq duramnꝰ nature debitũ
soluens in ꝓmisso sibi habitũ cuidã segno sacerdoti scilicet religioso
apparuit miserabilit̃ uiuamen eiꝰ postulans cui uiuens ob edit
cõtẽpserat Qđ cũ piꝰ pat̾ signo referente didisiss. dectis .uii. frĩbꝰ
silentiũ una in dix̃ septimana qͥtenꝰ oris excessus oris obedientia
purgaretur Obedientibꝰ aliis unꝰ eorũ p̾cepti uiolator. silentiũ int̾ rupit:
sursus pontisex eundẽ quẽ pͥus habittuĩ gerens sacerdoti p̃seripto appa¬

Expanded text:
& alia quibus patenter indicatur, illum iuris patronum inter insignia sanctimoniæ, gratia claruisse prophetiæ. Quidam namque monachus nomine Durannus, mouentia risum verba proferre consueuerat, indocilis iudicialem deponere leuitatem. Idē tamen in cæteris aduersus quæ non est lex, ita sibi consuluerat, rebis. Factum est autē vt nec ab otiosis verbis ille desisteret, nec Abbatis vaticinio promissus deesset effectus. Præfatus namq. Durannus naturæ debitum soluens in promisso sibi habitu cuidam Siguino, sacerdoti scilicet religioso apparuit, miserabiliter iuuamen eius postulans, cui viuens obedire contempserat. Quod cum pius Pater Siguino referente didicisset, electis septē fratribus, silentium vna indixit septimana, quatinus oris excessus, oris obedientia purgaretur. Obedientibus aliis, vnus eorū præcepti violator silentium interrupit. Rursus pontifex eundem quem prius habitum gerēs, sacerdoti pręscripto appa
Abbreviated transcription (Latin):
largiri elemosinã. afflictis cõcurrere. opp̃ssis subuenire. nichil eos in
hoc mundo głȩ querere: nullis huiꝰ mundi conpendiis inhiare: atq
alios uidemꝰ carnẽ domare. lacrimis insistere. uerbis cȩlestib occupari.
nichil transitorii honoris appetere. qͥd aliud debemꝰ nͥ eos ꝑfectos esse
credere. scos estimare: qr gͦ ꝑ hoc qđ aspicimꝰ. eos ee ꝑfectos uidemꝰ: eoꝵ¬
ingentilitate positi. adhanc ꝑfectionis fũmã uenert̃: recte sub iungit᷑.
adorientẽ & ad aquilonẽ. ludaicꝰ & enĩ popłs. oriens uire dictus ẽ: de

Expanded text:
largiri eleemosynam, afflictis concurrere, oppressis subvenire, nihil eos in largiri eleemosynam, afflictis concurrere, oppressis subvenire, nihil eos in hoc mundo gloriae quaerere, nullis hujus mundi compendiis inhiare, atque alios videmus carnem domare, lacrymis insistere, verbis coelestibus occupari, nihil transitorii honoris appetere, quid aliud debemus nisi eos perfectos esse credere, sanctos aestimare? Quia ergo per hoc quod aspicimus eos perfectos esse videmin gentilitate positi, ad hanc perfectionis summam pervenerunt, recte subjungitur: Ad Orientem et ad Aquilonem. Judaicus etenim populus Or
Abbreviated transcription (Latin):
unde ad ꝑfectionẽ tendit᷑. qr nec ipsũ eiꝰ iniciũ inuenit. Prius enĩ appetitũ
euellere am̃te debuit: & postea quȩ uire possidet largiri. Unde scriptũ est.
Declma amalo et fac bonũ. Quid enĩ potest eẽ boni qđ facit. qͥ necdũ ama¬
lo declinauit: & st̃ quidã qͥ sic̃ dictũ ẽ. ab alim̃tis abstinent. carnẽ cruciant:
sed tam̃ si pulsati fuerint cognoscunt᷑. qr ad mundi głam anhelant. Isti
frontẽ atrii interioris ostendunt. sed ꝑcentũ cubitos nõ m̃surant᷑. Higͦ
innumero ꝑfectionis st̃: de quib ꝑpaulũ dr̃. Qui carnẽ suã crucifixertꝰ.
secus ista m̃surant᷑. Qx uidelicet redẽptor nr̃ cũ ꝑ nos fac̾ta hominũ uł
oꝑantis animũ quẽ nõ uidemꝰ.: siue latitudinẽ quȩ infacie portȩ inferio¬
ris ẽ. siue frontẽ atru interioris extrinsecꝰ metit᷑ ũ enĩ alios conspicimꝰ

Expanded text:
unde ad perfectionem tenditur, quia nec ipsum ejus initium invenit. Prius enim appetitum unde ad perfectionem tenditur, quia nec ipsum ejus initium invenit. Prius enim appetitum evellere a mente debuit, et postea quae jure possidet largiri. Unde scriptum est: Declina a malo et fac bonam . 1373 Quid enim potest esse boni quod facit, qui necdum a malo declinavit? Et sunt quidam qui, sicut dictum est, ab alimentis abstinent, carnem cruciant, sed tamen si pulsati fuerint, cognoscuntur quia ad mundi gloriam anhelent. Isti frontem atrii interioris ostendunt, sed per centum cubitos non mensurantur. 19. Hi ergo in numero perfectionis sunt, de quibus per Paulum dicsecus ista mensurantur, quia videlicet Redemptor noster cum per nos facta hominum vel operantis animum quem non videmus, sive latitudinem quae in facie portae est inferioris, sive frontem atrii interioris extrinsecus metimur. Cum enim alios conspicimus
Abbreviated transcription (Latin):
quęrt̃. Et quidã uident᷑ ꝑ abstinentiã cruciari. gemitib insistere. sed
eoꝵ m̃sura adcentũ cubitos minime ducit᷑. qr in his quȩ agunt ab hu¬
mano tudicio fauores requirt. Quis gͦ ẽ. qui ꝑcentũ cubitos m̃surat᷑.
nͥ is cuiꝰ bona oꝑatio recta intentione utit᷑. ut in eo qđ agit nõ ad ter¬
rena lucra appetenda. aut ad laudes transitorias reflectat᷑. Ecci
enĩ miscd̾iam ꝓximis exhibere. possessa largiri: cũ celeritate indigenti tri¬
buere. latitudo infacie portȩ inferioris ẽ. Sedsi hȩc agens aliena nõ appetaᷤ
si t̃renã głam de ipso bono oꝑe nõ reqͥras. recte incentenario numero. ⁊d
est inꝑfectione m̃suraris. Nã qͥ uidet᷑ dare misericordit̾ ꝓpͥa. & rapit forsitan
inolent aliena: iste adhuc quȩ sit uia ꝑfectionis ignorat: nec cognouit

Expanded text:
quaerunt. Et quidam videntur per abstinentiam cruciari, gemitibus insistere; sed quaerunt. Et quidam videntur per abstinentiam cruciari, gemitibus insistere; sed eorum mensura ad centum cubitos minime ducitur, quia in his quae agunt ab humano judicio favores requirunt. Quis ergo est qui per centum cubitos mensuratur, nisi is cujus bona operatio recta intentione utitur, ut in eo quod agit non ad terrena lucra appetenda aut ad laudes transitorias reflectatur? 18. Ecce ericordiam proximis exhibere, possessa largiri, cum celeritate indigenti tribuere, latitudo in facie portae inferioris est. Sed si tua dans aliena non appetas, si terrenam gloriam de ipso bono opere non requiras, recte in centenario numero, id est in perfectione mensuraris. Nam qui videtur dare misericorditer propria, et rapit forsitan violenter aliena, iste adhuc quae sit via perfetionis ignorat, nec cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
& hic ꝑfectionẽ m̃tis recipit. ut iã ea nõ appetat quȩ cõtẽpnit. et inse-
qͥ ꝑfectionis sp̃m accipiens. t̾renis nõ indiget. etiã si hȩc nõ habet. Ille
aũ pauꝑ ẽ: qͥ egst eo qđ nõ habet. Nã qͥ et nõ habens habere nõ appetit:
diues ẽ. Pauꝑtas qͥppe in inopia m̃tis ẽ: nõ inqͣntitate possessionis. Nã
cuiꝰ pauꝑtati bene cõuenit.: nõ est pauꝑ. Mensus ẽ. gͦ uir latitudiem¬
a facie portȩ inferioris. usq ad frontẽ atru interioris ex trinsecus cen¬
tũ cubitis. qr redẽptor nr̃ cotidie ꝑmagistros atq doctores inm̃sura
ꝑfectionis metit᷑ uitã fideliũ. uł inspecie bom oꝑis ꝑfidẽ: uł in scĩs desi¬
derus ꝑcõtẽplationẽ. Multi et enĩ uident᷑ infide positi magna oꝑari.
sed incentũ cubitis nõ mensurant᷑. qr ꝑ ipsa quȩ factunt t̾renã głam

Expanded text:
et hic perfectionem mentis recipit, ut jam ea non appetat quae contemnit, et in seqet hic perfectionem mentis recipit, ut jam ea non appetat quae contemnit, et in seqqui perfectionis spiritum accipiens, terrenis non indiget, etiamsi haec non habet. Ille enim pauper est, qui eget eo quod non habet. Nam qui et non habens habere non appetit, dives est. Paupertas quippe in inopia mentis est, non in quantitate possessionis. Nam cui cum paupertate bene convenit, non est pauper. Mensus enferioris, usque ad frontem atrii interioris extrinsecus, centum cubitos, quia Redemptor noster quotidie per magistros atque doctores in mensura perfectionis metitur vitam fidelium, vel in specie boni operis per fidem, vel in sanctis desideriis per contemplationem. 17. Multi etenim videntur in fide positi magna operari, sed in centum cubitis non mensurantur, quia per ipsa quae faciunt terrenam gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
& una quęq scã actio qͣsi quȩdã nob̾ fit latitudo itmeris. que prius erat
angustia difficultatis. Habet qͦq atriũ interius frontẽ. qr cõtẽplatiua
uita ꝑquedã signa desiderioꝵ &e gemituũ ostendit qͣntũ intꝰ iuideat.
que tantũ amat. Denarius aũ numerꝰ ꝑsemet ipsũ multiplicatꝰ. incente¬
nariũ surgit. Unde recte ꝑcentenariũ magna ꝑfectio designat᷑. sic̃ de
trẽ. aut uxorẽ. aut filios. aut agros. ꝓpt̾ nom̃ meũ. centuplũ accipiet.
ce uitã ꝑt̾nã possidebit. Neq et enĩ sc̃s̃ quisq ideo t̾rena deserit ut hȩc pos¬
sidere inhoc mundo multipliciiꝰs possit: qr qͥsquis terreno studio t̃̾ram
relinqͥd. terrã nõ relinqͥd sed appetit. Nec qͥ unã uxorem deserit centũ
recepturꝰ ẽ: sed ꝑcentenariũ numerũ ꝑfectio designat᷑. pꝰquã etiã uita

Expanded text:
Et unaquaeque sancta actio quasi quaedam nobis fit latitudo itineris, quae prius erat Et unaquaeque sancta actio quasi quaedam nobis fit latitudo itineris, quae prius erat angustia difficultatis. Habet quoque atrium interius frontem, quia contemplativa vita per quaedam signa desideriorum et gemituum ostendit quantum intus videat quae tantum amat. Denarius autem numerus per semetipsum multiplicatus in centenarium surgit. Unde recte per centenarium magna perfectio designatur, sicut de trem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Neque etenim sanctus quisque ideo terrena deserit, ut haec possidere in hoc mundo multiplicius possit, quia quisquis terreno studio terram relinquit, terram non relinquit sed appetit. Nec qui unam uxorem deserit centum recepturus est; sed per centenarium numerum perfectio designatur, postquam etiam vita
Abbreviated transcription (Latin):
nichil possidere. nõ eos uł homines ꝑt̾ram amibulantes: sed mibes uolanteᷤ
nominat. Uolant eni qͥ terrã qͣsi nõ tangunt: qr inipsa nichil appetunt.
talis ȩlificii portȩ st̃. quas & sp̃itales patres admirant᷑. Quanto itaq nos in
earũ ammiratione humuliari necesse ẽ. qͥ pautũ fumꝰ : Sed gr sub longi¬
tudinis appellatione altitudinẽ portarũ audiuimꝰ: nc̃ aliqͥd de earũ latitu¬
dine cognoscamꝰ. Se. Et m̃sus ẽ. latitudinẽ a facie portȩ inferioris. usq ad¬
frontẽ atrii interioris extrinsecus: centũ cubitos ad orientẽ &ad aquilonẽ.
Inquib uerbis si portã aditũ accipimꝰ qͦ ad cognitionẽ dñ intramꝰ: porta
inferior fides ẽ: atriũ uͦ intertus cõtẽplatio. Habet aũ porta inferior lati¬
tudinẽ infacre. qe uidelicet fides ꝑcaritatis suȩ amplitudinẽ habet eam
qui mbonis actib angustam᷑. exẽpla ꝑ eos magnȩ oꝑationis accipimus.

Expanded text:
culis coruscant. Qui volare quoque ut nubes dicuntur, quia in terra viventes, extra ontemplantur. Qui terram quasi non tangunt, quia in ipsa nil appetunt. talis aedificii portae sunt, quas et spiritales patres admirantur. Quantum itaque nos in earum admiratione humiliari necesse est, qui pavimentum sumus? Sed quia sub longitudinis appellatione altitudinem portarum audivimus, nunc aliquid de earum latitudine cognoscamus. fontem atrii interioris extrinsecus, centum cubitos ad Orientem et ad Aquilonem. 16. In quibus verbis si portam aditum accipimus, quo ad cognitionem Domini intramus, porta inferior fides est, atrium vero interius contemplatio. Habet autem porta inferior latitudinem in facie, quia videlicet fides per charitatis suae amplitudinem habet eam  angustamur, exempla per eos magnae operationis accipimus.
Abbreviated transcription (Latin):
quanto hocꝰ esse debuit nõ esse. Sẽ. Et dix ad me Fili hominis om̃s sermo¬
es meos qͦs ego loquor ad te assume in corde tuo. & aurib tuis audi: & uade. in

Expanded text:
quanto hoc quod esse debuit, non est. Sequitur: « Et dixit ad me: Fili hominis, omnes sermoquanto hoc quod esse debuit, non est. Sequitur: « Et dixit ad me: Fili hominis, omnes sermones meos quos loquor ad te, assume in corde tu
Abbreviated transcription (Latin):
sapimꝰ. & ad eos a quib honorari nos conspicimꝰ & ad eos a quib nos despici uidemꝰ
uctorittitẽ ex ortationis uł increpationis sumimꝰ: ut nec illoꝵ humilitatẽ debeamꝰ
erubescere. nec hoꝵ suꝑbiã formidare. Dicat᷑ gͦ. Dedi fticiem tuã ut ad amantẽ:
id est si ab auditorib honorairis: Dedi faiciẽ tuã ut silicẽ: id÷ si ab auditorib cõculcaris
atq despiceris: ut nec ꝑ illatũ honorẽ refrenet᷑ lingua ex uerecundia. nec ꝑ des-¬
pectũ taceat ex infirmitate. Sã. Ne timeas eos neq metuas asticie eoꝵ: qr dom
ex asꝑans est. hoc iã suꝑiꝰ dictũ ẽ S notandũ quã asꝑa domꝰ habeat᷑. cuiꝰ asꝑi-¬
tas tt̃ crebro replicat᷑: Increpandꝰ ittq peccator ẽ: ⁊nũquã tim̃dus: qr domꝰ
ex asꝑans est. Timeri enĩ homo debuerat: si ipse auctorẽ om̃iũ ut homo timu¬
isset. Nã qui rationis sensũ ad timorẽ dĩ nõ habuit. tarito innullo tim̃dus ẽ.:

Expanded text:
 honorari conspicimus, et ad eos a quibus despici videmus, auctoritatem exhortationis vel increpationis sumimus, ut nec illorum humilitatem debeamus erubescere, nec horum superbiam formidare. Dicatur ergo: « Dedi faciem tuam ut adamantem, » id est, si ab auditoribus honoraris: Et, « dedi faciem tuam ut silicem, » si ab auditoribus conculcaris atque despiceris, ut nec per latum honorem refrenetur lingua ex verecundia, nec per despectum taceat ex infirmitate. Sequitur: « Ne timeas eos, neque metuas a facie eorum, quia domus exasperans est. » Hoc jam superius dictum est, sed notandum quam aspera domus habeatur, cujus asperitas tam crebro replicatur. Increpandus itaque peccator est, et nunquam timendus, quia domus exasperans est. Timeri enim homo debuerat, si ipse auctorem omnium ut homo timuisset. Nam qui rationis sensum ad timorem Dei non habuit, tanto in nullo timendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpham dr̃ ut priꝰ sermones eiꝰ audiat: & postmodũ loquat᷑. Audimꝰ enĩ
uerba dĩ. si facimꝰ. Et tunc ea ꝓximis recte loquim᷑: cũ priꝰ ipsi fecerimus.
Qđ bene marcꝰ euangłista confirmat: cũ factũ dñi miraculũ narrat dicens:
Adducunt ei surdũ & mutũ. ⁊ dep̃caitur eũ: ut imponat illi manũ. Cuiꝰ ordinẽ

Expanded text:
r, ut prius sermones ejus audiat et postmodum loquatur. Audivimus enim verba Dei si faciamus, et tunc ea proximis recte loquimur, cum prius ipsi fecerimus. Quod bene Marcus evangelista confirmat, cum factum Domini miraculum narrat, dicens: « Adducunt ei surdum et mutum, et deprecabantur eum ut imponat illi manum. » Cujus ordine
Abbreviated transcription (Latin):
dedi faciẽ tuã ualentiorẽ facieb eoꝵ: ⁊ frontẽ tuã duriorẽ frontib eoru̾:¬
Quid ÷ autẽ peccator. nisi uulneratꝰ: & quid p̃dicator. nisi medicꝰ: Si gͦ nõ
erubescit peccator qͥ iacet in uulnere. cur erubescat medicꝰ qͥ ꝑ medicam̃ta ꝓuidit
salutẽ : Sepe uͦ cõtingit: ut p̃dicator reuerent̃ audiat᷑: Nonnũquã uͦ aꝑuersis¬
alterũ uile. Ad amas ad ornam̃tũ sumit᷑. silex ab itinerantib calcat᷑: Et sepe cõtingit
ut hos quos ad correpstionẽ suã conspicimꝰ nimis humilit̾ audire: uerecundem᷑
eis aliqua dicere: Nõnũquã uͦ euenit. ut eos qͦs increpationẽ suã uidemꝰ post

Expanded text:
dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibdedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibQuis est autem peccator nisi vulneratus, et qui est praedicator nisi medicus? Si enim non erubescit peccator, qui jacet in vulnere, cur erubescat medicus, qui per medicamenta providet salutem. Saepe vero contingit ut praedicator reverenter audiatur, nonnunquam osum est, alterum vile. Adamas ad ornamentum sumitur, silex ab itinerantibus calcatur. Et saepe contingit ut hos quos correptionem suam conspicimus nimis humiliter audire, verecundemur eis aliqua dicere. Nonnunqua
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ uerecundia laudabił ÷ in malo: ita rep̃hensibił ÷ in bono: Crubescere enĩ
malũ sapientia ẽ: bonũ uͦ erubescere ftituitas. Unde seriptũ ẽ. Est confusio ad¬
ducens peccatũ : ⁊ ÷ confusio adducens głam. Qui enĩ erubescit penitendo mala
quȩ fecit: ad uitȩ lib̾tatẽ ꝑuenit: Qui uͦ erubescit bonai facere. ab staitu recti¬
tudinis cadit: atq ad dãpnationẽ tendit Sic̃ ꝑ redẽptorẽ dr̃ Qui me erubu¬
erit ⁊ meos sermones : hunc filiꝰ hominis erubesc& cũ uenerit ĩ maiestate sua
Et sunt qͥdã qͥ bona ic̃ in m̃te cõcipiunt: s necdũ mał aꝑte cõtradicunt: hi ni¬
mirũ qr boni s̃ in m̃te. s auctoritatẽ nõ habent in locutione: apti adueritatis
defensionẽ nõ sunt. Ille enĩ defensor ueritatis eẽ debet: qͥ qđ recte sentit. loqͥ
nec metuit. nec erubescit. Unde nẽ in magno munere ꝓpħȩ ꝓmittit᷑: Ecce

Expanded text:
Sicut verecundia laudabilis est in malo, ita reprehensibilis est in bono. Erubescere enim malum est sapientiae, bonum vero erubescere fatuitatis. Unde scriptum est: Qui ducens peccatum, et est confusio adducens gloriam . Qui enim erubescit poenitendo mala quae fecit, ad vitae libertatem pervenit. Qui vero erubescit bona facere, a statu rectitudinis cadit, atque ad damnationem tendit, sicut per Redemptorem dicitur: Qui me erubuerit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua . Et sunt quidam qui bona jam in mente concipiunt, sed necdum malis aperte contradicunt. Hi nimirum quia boni sunt in mente, sed auctoritatem non habent in locutione, apti ad veritatis defensionem non sunt. Ille enim esse veritatis defensor debet, qui quod recte sentit loqui nec metuit, nec erubescit. Unde nunc in magno munere prophetae promittitur: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
uocatio gentiũ & isrłitarũ repulsio designat᷑. Nã cũ dr̃ nõ ad popłos multos ꝓfun¬
di sermonis ⁊ignote linguȩ miteris. quoꝵ nõ possis audire sermones. atq sititĩ
subdit᷑ & si ad illos mittereris ipsi audirent te: aꝑte declara. t᷑ obȩdientia
gentiũ. quȩ quandoq p̃dicatoꝵ uoces esse sine tarditate secuturit. Ꝙ cũ sub¬
dit᷑. domꝰ autẽ isrł nolunt audire te. qr nolunt audire me: iudeȩ duricia desig-¬
nat᷑ quȩ uerba p̃dicantiũ ⁊ cognouit: ⁊ sequi noluit. Ignota autẽ lingua gentiũ
ad obȩdiendũ morã nõ fecit: quãuis ex tranea ab eloquio legis fuerit: Bene autẽ
dr̃. Nolut audire te qr nolunt audire me. scdm hoc qđ scriptũ ẽ: qͥ uos sꝑnit me
ut qͦ crebriꝰ culpa cõmittit᷑: eo de illa cõmittentis animꝰ uerecundet᷑: Atq idõ
ad tuntũ cordis duriciaĩ quandoq peccator ꝑuenit.: ut iã incorreptione sensibil

Expanded text:
dicitur: « Non ad populos multos profundi sermonis et ignotae linguae mitteris, quorum non possis audire sermones, » atque statim subditur: « Et si ad illos mittereris, illi audirent te, » aperte declaratur obedientia gentium, quae quandoque praedicatorum voces essent sine tarditate secuturae; et cum subditur: « Domus Israel nolunt audire te, quia nolunt audire me, » Judaeae duritia designatur, quae verba praedicantium et cognovit, et sequi noluit. Ignota autem lingua gentium ad obediendum moram fecit, quamvis extranea ab eloquio legis fuit. Bene autem dicitur: « Nolunt audire te, quia nolunt audire me, » secundum hoc quod scriptum est: « Qui vos spernit, me ut quo crebrius committitur, eo de illa committentis animus minus verecundetur? Atque ideo ad tantam cordis duritiam quandoque peccator pervenit, ut etiam in correptione sensibilis
Abbreviated transcription (Latin):
loqueris uerba mea ad eos. qͥd aliud quã eiꝰ ori frenũ mod̾aminis ĩponit. ne quȩ
priꝰ intꝰ nõ audierit. foris dicere p̃sumat: Nã ꝓpħe ftilsi. sua iñ dñi uerba loque¬
bant᷑: de quib scriptũ ẽ. Nolite audire uerba ꝓpħarũ qͥ prophant uob̃. ⁊ decipi¬
unt uos Uisionẽ cordis sui locunt᷑: ñ de ore dni. Et rursũ. Nõ loquebar ad eos.
u psi ꝓpħabant: Qua ex re quoq colligendũ ẽ: qr iquisqͥs expositor ĩ expositione
sacri eloquii ut fortasse auditorib placeat. aliqͥd m̃tiendo cõponit: sua ⁊ ñ dĩ
uerba loquit᷑. si tam̃ placendi uł seducendi studio m̃tiat᷑. Nã ⁊isi uerb̃ dñicis uir¬
tutẽ reqͥrens ipse alit̾ quã his ꝑ quẽ ꝓlata fuer senserit. & iã sub intellectu alio
edificationẽ caritatis reqͥrat: dñi s̃ uerba quȩ narrat. Quia ⁊ hoc solũ ds̃ ꝑ totã

Expanded text:
Loqueris verba mea ad eos, quid aliud quam ejus ori frenum moderaminis imponit, ne quae prius intus non audierit, foris dicere praesumat? Nam prophetae falsi sua et non Dei verba loquebantur, de quibus scriptum est: Nolite audire verba prophetarum, qui prophetant vobis, et decipiunt vos; visionem cordis sui loquuntur, non de ore Domini . Et rursum: Non loquebar ad eos, et ipsi prophetabant . Qua ex re quoque colligendum est quia et quisquis expositor in explanatione sacri eloquii, ut fortasse auditoribus placeat, aliquid mentiendo componit, sua et non Domini verba loquitur, si tamen placendi vel seducendi studio mentiatur. Nam si in verbis dominicis virtutem requirens, ipse aliter quam is per quem prolata sunt senserit, etiamsi sub intellectu alio aedificationem charitatis requirat,
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Ad p̃dicandũ nãq plus conscientia scĩ amoris edificat. quã exercitatio
sermonis: qr amando celestia intra sem&e ipsũ p̃diccitor legit: quomͦ ꝑsuadeat. ut
despici debeant t̾rena. Qui enĩ uitã suã interiꝰ pensat. ⁊ exemplo suo foris ãmo¬
nendo alios ȩdificat: quasi in corde linguȩ calamũ tinguit. in eo qđ manu uerbi
ꝓximis exteriꝰ scribit. Unde ad mirabił p̃dicator cũ multa ex ortando discipłis dixi¬

Expanded text:
dicat. Ad praedicandum namque plus conscientia sancti amoris aedificat, quam exercitaio dicat. Ad praedicandum namque plus conscientia sancti amoris aedificat, quam exercitaio sermonis, quia amando coelestia intra semetipsum praedicator legit quomodo persuadeat ut despici debeant terrena. Qui enim vitam suam interius pensat, et exemplo suo foris admonendo alios aedificat, quasi in corde linguae calamum tingit, in eo quod manu verbi proximis exterius scribit. Unde admirabilis praedicator cum multa discipulis ex
Abbreviated transcription (Latin):
difficile relaxare. ꝓ amore cõditoris luctu solumodo ⁊ silentio gauđe. Horũ
uent̃ sacrũ uolum̃ comedit. ⁊ uiscera repleta s̃ : qr p̾cepta uitȩ quȩ sensus caꝑe
potuit. memoria ñ amisit: s ⁊ collectꝰ in dõ animꝰ lugendo seꝑ ⁊ recolendo ser
pascat: De quoꝵ ꝓfecto ore p̃dicatio tunto audientib dulcis ẽ: quanto eoꝵ
actio cõtraria suis p̃dicationib nõ est: qr de ꝓpria uita sumunt qđ ꝑ linguã
cit̃ amare. In eiꝰ qͥppe ore. scriptura sacra dulcis ẽ cuiꝰ uiscera mandatis illiꝰ re¬
plent᷑: qr ei suauis ÷ ad loquendũ. cui interiꝰ inp̾ssa ad uiuendũ fuerit.: Nã sermo
illiꝰ dulcedinẽ nõ hab&e. quẽ uitti reproba intra conseientiaĩ remor det. Unde necesse ÷
ut qͥ uerbũ di loquit᷑. priꝰ studeat qualit̾ uiuat. ut post ex uitt colligat: quȩ ⁊ qualit̃

Expanded text:
difficile relaxare, pro amore conditoris, luctu solummodo et silentio gaudere. Horum difficile relaxare, pro amore conditoris, luctu solummodo et silentio gaudere. Horum venter sacrum volumen comedit, et viscera repleta sunt, quia praecepta vitae quae sensus capere potuit memoria non amisit, sed haec collectus in Deo animus lugendo semper et recolendo servpascant. De quorum profecto ore praedicatio, tanto audientibus dulcis est, quanto eorum actio contraria suis praedicationibus non est, quia de propria vita sumunt, quod per linguam citer amare. In ejus quippe ore Scriptura sacra dulcis est, cujus vitae viscera mandatis illius replentur, quia eis suavis est ad loquendum cui interius impressa ad vivendum fuerit. Nam sermo  dulcedinem non habet, quem vita reproba intra conscientiam remordet. Unde necesse est ut qui verbum Dei loquitur prius studeat qualiter vivat, ut pos ex vita colligat 1268 quae et qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin&e p̃sentẽ mundũ querere. transitoria ex cõcupiscentia amare. m̃tẽ in suꝑbiã
erigere. pacientiã nõ habe. ex dolore maliciȩ de ꝓximi lesione cogitare. sua indi¬
gentib ñ dare. atq ad multiplicandũ aliena querere. nullũ pures ꝓpt̾ dm̃ dilige¬
p̃cepta dñica m̃tẽ in benignitate cõmutat: de hoc recte dr̃. qr uet̾a transier̃:¬
uicia transeunt. Et tunc uicia uetusti hominis transeunt: quando sacri uerbi
p̃ceptũ uent̾ comedit. ⁊ uiscera medullitꝰ replent᷑: Sepe enĩ quosdã uidimꝰ tota
se m̃te ad scẽ lectionis studiũ cõtulisse. atq int̾ uerba dñica recognoscentes in
quantis deliquerint semoe ipsos in lacrimis mactare. merore cõtinuo affici. in nult
huiꝰ mundi ꝓsꝑitatib delectari. ita ut eis uita p̾sens honeri ⁊ lux ipsa fastidio
fieret. Uix ad colloquendũ cõmunia ad mittere atq a rigore disciplinȩ animũ

Expanded text:
tinet praesentem mundum quaerere, transitoria de concupiscentiis amare, mentem in superbiam erigere, patientiam non habere, ex dolore mantiae de proximi laesione cogitare, sua indigentibus non dare, atque ad multiplicandum aliena quaerere, nullum pure propter Deum diligepraecepta Dominica mentem in benignitatem commutat, de hoc recte dicitur: « Quia vetervitia transeunt; et tunc vitia vetusti hominis transeunt, quando sacriverbi praeceptum venter comedit, et viscera medullitus replentur. Saepe enim quosdam vidimus tota se mente ad sanctae lectionis studium contulisse, atque, inter verba dominica recognoscentes in quantis deliquerint, semetipsos in lacrymis mactare, moerore continuo affici, in nullis hujus mundi prosperitatibus delectari, ita ut eis vita praesens oneri et lux ipsa fastidio fieret; vix ad colloquendum communia admittere, atque a rigore disciplinae animum
Abbreviated transcription (Latin):
amicũ in dõ diligere ꝓpt̾ dm̃ & eos qͥ inimici s̃ amare. de afflictione ꝓximi luge.¬
re. de morte eiꝰ qͥ inimicꝰ ÷ nõ exulttre: Hȩc ÷ noua creatura. quã isdẽ magist
gentiũ apud alios quoq discipłos uigilanti ocło reqͥrit dicens Si qua igit᷑ in¬

Expanded text:
amicum in Deo diligere, propter Deum et eos qui inimici sunt amare, de afflictione proximi lugeamicum in Deo diligere, propter Deum et eos qui inimici sunt amare, de afflictione proximi lugere, de morte ejus qui inimicus est non exsultare, haec est nova creatura, quam idem magister gentium apud alios
Abbreviated transcription (Latin):
peligiosa uestẽ sumerent: s anteacta uicia ñ mutarent. Ire stimuł ĩmanit agi¬
tars malicia. dolore. in ꝓximi lesionẽ feruescere: de ostensis quibdã bonis ante
humanos ocłos suꝑbire. p̃sentis mundi luera in hiant̃ querere. & de solo ex teriꝰ
habitu que supsentscĩttitis fiduciã habe: Quib qͥd aliud dicendũ ẽ. nisi hoc qđ
magist egregiꝰ quib dã legis exteriora sequentibꝰ loquit᷑ dicens. qr in xp̃o iha nen
circũ cisio aliqͥd ual&e neq p̃puciũ s noua creatura: nõ enĩ magni ÷ meriti si qͥed foris
erga nos agat᷑ in corpore. s magnoꝑe penscndũ ẽ qͥd agat᷑ in m̃te. Nã p̾sentẽ
mundũ despicere. transitoria nõ amare. mentẽ medullitꝰ in humilitate dõ ⁊ꝑxi¬
mo sternere. cõtra illatus cõtumelias pacientiã seruare. & custoditt pacientia
dolorẽ maliciȩ a corde repellere. egenis ꝓpria tribuere. aliena minime ambire

Expanded text:
 sed anteacta vitia non calcarent; irae stimulis immaniter agitari, malitiae dolore in proximi laesionem fervescere, de ostensis quibusdam bonis ante humanos oculos superbire, praesentis mundi lucra inhianter quaerere, et de solo exterius habitu quem sumpserunt, sanctitatis fiduciam habere. Quibus quid aliud dicendum est, nisi hoc quod magister egrecircumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed nova creatura ? Non enim magni est meriti, si quid foris erga nos agatur in corpore, sed magnopere pensandum est quid agatur in mente. 9. Nam praesentem mundum despicere, transitoria non amare, mentem medullitus in humilitate Deo et proximo sternere, contra illatas contumelias patientiam servare, et, custodita patientia, dolorem malitiae a corde repellere, egenis propria 1267 tribuere, aliena minime ambire,
Abbreviated transcription (Latin):
seriptti sacri eloquii legentes. cũ sublimiores eiꝰ sententias pene¬
trant: minorai mandata quȩ infirmiorib data sũt. tum̃ti sensu
despicere: & ea uele in aliũ intellectũ ꝑmutare. Qui si recte ineo alta intellige¬
rent: mandata qͦq minima despectui nõ habent. Quia diuina p̃cepta. sic inqͥb¬
dã loquunt᷑ magnis: ut tam̃ inquibdã cõgruant paruulis. Quȩ ꝑ inerem̃ta in¬
telligentiȩ. quasi quib dc̃ passib m̃tis crescunt. atq ad maiora intelligenda pue¬

Expanded text:
em sacri eloquii legentes, cum sublimiores ejus sententias penetrant, minora mandata, quae infirmioribus data sunt, tumenti sensu despicere, et ea velle in alio intellectu permutare. Qui si recte in eo alta intelligerent, mandata quoque minima despectui non haberent, quia divina praecepta sic in quibusdam loquuntur magnis, ut tamen in quibusdam congruant parvulis, qui per incrementa intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
ut mutata m̃te sibi m& ipsis extranei eẽ uideant᷑. Implentes qđ scriptũ est
Qui uult uenire pꝰ me: ab nego sem& ipsũ. Sem& ipsũ abnegat. qͥ mutatꝰ ad

Expanded text:
ut mutata mente sibimetipsis extranei esse videantur, implentes quod scriptum est: ut mutata mente sibimetipsis extranei esse videantur, implentes quod scriptum est: Qui vult post me venire, abneget semetipsum . Semetipsum abneg
Abbreviated transcription (Latin):
estis saciati Bibistis: ⁊ nõ estis in ebriati Multũ cordi suo seminat. s parũ infert:
qͥ de mandatis cęlestib uł legendo uł &iã audiendo multa cognoscit: s negli¬
gent̃ oꝑando pauca fructificat Comedit ⁊ ñ saciat᷑: qui uerbũ dĩ audiens. lu¬
era uł głam scłi cõcupiscit: Bene autẽ ñ saciare̾ dr̃: qͥ aliud mandit. ⁊ aliud esu¬
rit : Bibit ⁊ ñ in ebriat᷑. qͥ ad uocẽ p̃dicationis aurẽ inclinat. s mentẽ ñ mutat:
Solet enĩ ꝑ ebrittitẽ bibentiũ sensus muttiri Qui gͦ ad cognoscendũ dĩ uer¬
bũ deuotꝰ ẽ: s ea quȩ sũt huiꝰ scłi ad ipisci desidat: bibit & in ebriatus nõ ẽ¬
uana ⁊ transitoria quȩ amauerat ñ amaret. De electis nãq ꝑ psalmistũ dr̃
In ebriabunt᷑ ab ubtate domꝰ tuȩ. Quia tunto omp̃is dĩ amore repleti sunt:

Expanded text:
estis satiati; bibistis, et non estis inebriati . Multum cordi suo seminat, sed parum infert, estis satiati; bibistis, et non estis inebriati . Multum cordi suo seminat, sed parum infert, qui de mandatis coelestibus vel legendo, vel etiam audiendo multa cognoscit, sed negligenter operando pauca fructificat. Comedit et non satiatur, qui, verba Dei audiens, lucra vel gloriam saeculi concupiscit. Bene autem non satiari dicitur, quia aliud mandit, et aliud esurit. Bibit et non inebriatur, qui ad vocem praedicationis aurem inclinat, sed mentem non mutat. Solet enim per ebrietatem bibentium sensus mutari. Qui ergo ad cognoscendum Dei verbum devotus est, sed ea quvana et transitoria quae amaverat non amaret. De electis namque per Psalmistam dicitur: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae . Quia tanto omnipotentis Dei amore repleti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hab& in sole. Ait enĩ. Qui credit ĩ me sic̃ dic̃ scriptura. flumina de
re eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Quia enĩ de m̃te fideliũ scẽ p̃dicationisn
defluunt: quasi de iñte fideliũ uentre. aquę uiuȩ flumina decurrunt:
Uentris autẽ uiscera qͥd sunt aliud. nisi m̃ti int̾na id ÷ recta intentio. sem̃
desideriũ. humilis ad dm̃ .pia ad ꝓximũ uoluntas: Unde nunc recte dr̃:
Uent̃ tuus comed&. ⁊uiscera tua replebunt᷑: qr cũ mens nr̃a pabulũ uerittitis
replebunt᷑ uolumine isto: qđ ego do tibi Multi ⁊enĩ legunt: ⁊ ab ipsa lectio¬
ne ieiuni sunt. Multi uocẽ p̃dicationis audiunt: s post uocẽ uacui recedunt:
Quoꝵ ⁊ si uent̾ comedit uiscera nõ replent᷑: qr ⁊si m̃tȩ intellectũ sacri uerbi
ꝑcipiunt. obliuiscendo ⁊ nõ seruando quȩ audierint. hȩc incordis
corda ur̃a suꝑ uias ur̃as Seminastis multũ: u ntulistis parũ.: Comedistis: ⁊ nõ

Expanded text:
it Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Quia enim de mente fidelium sanctae praedicationes defluunt, quasi de ventre credentium aquae vivae flumina decurrunt. Ventris autem viscera quid sunt aliud nisi mentis interna, id est recta intentio, sanctum desiderium, humilis ad Deum, pia ad proximum voluntas? 1266 Unde nunc recte dicitur: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur, quia cum mens nostra pabulum veritatis replebuntur volumine isto quod ego do tibi. Multi etenim legunt, et ab ipsa lectione jejuni sunt. Multi vocem praedicationis audiunt, sed post vocem vacui recedunt. Quorum etsi venter comedit, viscera non replentur, quia etsi mente intellectum sacri verbi percipiunt, obliviscendo et non servando quae audierint, haec in cordis corda vestra super vias vestras. Seminastis multum, et intulistis parum; comedistis, et non
Abbreviated transcription (Latin):
test Et qr ad ecpienda uerba cȩlestia. idonea nr̃a infirmittis nõ est: ipse nos cibat.
qͥ nob in tẽpore mensurã tritici tẽꝑat. Quatinꝰ in sacro uerbo dũ hodie intelligi¬
nꝰ. qđ hest̾no die nesciebamꝰ.: cras qͦq cõp̃hendimꝰ. qđ hodie nescimꝰ: ꝑ diuinȩ dis-¬
pensctionis gr̃am. cotidiano alim̃to nutriam᷑. Om̃ps ⁊ enĩ ds quasi totiens ad cor
nr̃m manũ porrigit. qͦtiens nob̃ intellectũ aꝑit: icibũ sacri eloquii in nr̃is sensib
mittit. Cibat gͦ nos uolumine. cũ sensũ nob̵ scripturȩ suȩ dispensandũ aꝑit: ieiꝰ
dulcedine nr̃as cogitationes replet Unde ⁊ subdit᷑: Et dix̃ ad me: Fili hominis

Expanded text:
test. Et quia ad capienda verba coelestia idonea nostra infirmitas non est, ipse nos cibat, test. Et quia ad capienda verba coelestia idonea nostra infirmitas non est, ipse nos cibat, qui nobis in tempore mensuram tritici temperat, quatenus in sacro verbo dum hodie intelligimus, quod hesterno die nesciebamus, cras quoque comprehendamus, quod hodie nescimus, per divinae dispensationis gratiam quotidiano alimento nutriamur. Omnipotens enim Deus, quasi toties ad os cordis nostri manum porrigit, quoties nobis intellectum aperit, et cibum sacri eloquii in nostris sensibus mittit. Cibat ergo nos volumine cum sensum nobis scripturae suae dispensando aperit, et ejus dulcedine nostras cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
quatinꝰ de iniquitate nr̃a cõpuncti. cognoscentes mala quȩ fecimꝰ.: uitemꝰ ne alia
faciamꝰ: Et cũ iã ex magno usu laerimarũ de peccatoꝵ remissione coꝑit ẽẽ fidu¬
cia: ꝑ uerba dĩ quȩ intelligimꝰ. ad uitũ quoq ⁊ alios trahamꝰ. Ad hoc eni intelli¬
genda sunt: ut ⁊ nob ꝓsint ⁊uintentione spĩtali alis conferant᷑. Unde bene
nc̃ dr̃. Comede uolum̃ istud ⁊ uade loquere ad filios usrł. Aesi ei de sacro cibo lo¬
queret᷑: Comede ⁊ pasce. saturare ierueta. accipe ⁊ sparge: confortare ⁊ labo¬
ra.: Et notandũ qđ ꝓpħa sub iungit dicens Et aꝑui os meũ: ⁊ cibauit me uolumi¬
inhiant: ut de cibo uitȩ aliqͥd sumant. S ttim̃ hoc ipsũ sumere. nr̃arũ uiriũ
nõ est: nisi ipse cibauerit. qͥ ut comedat᷑ iussit. Ille ⁊ enĩ cibat᷑. qͥ ꝑ se edere nõ po-¬

Expanded text:
quatenus de iniquitate nostra compuncti, cognoscentes mala quae fecimus, vitemus, ne alia quatenus de iniquitate nostra compuncti, cognoscentes mala quae fecimus, vitemus, ne alia faciamus, ut cum jam ex magno usu lacrymarum de peccatorum remissione coeperit esse fiducia, per verba Dei, quae intelligimus, ad vitam quoque alios trahamus. Ad hoc enim intelligenda sunt ut nobis prosint, et intentione spiritali aliis conferantur. Unde bene nunc dicitur: « Comede volumen istud, et vadens loquere ad filios Israel. » Ac si ei de sacro cibo diceretur, Comede et pasce, saturare et eructa, accipe et sparge, confortare et labora. Notandum quod propheta subjungit dicens: « Et aperui os meum, et cibavit me volumiinhiant ut de cibo vitae aliquid sumant. Sed tamen hoc ipsum sumere nostrarum virium non est, nisi ipse cibaverit, qui ut comedatur jussit. Ille etenim cibatur, qui per se edere non po
Abbreviated transcription (Latin):
fumẽ in t̾ra Hlo ftimẽ panis. aut sitĩ aquȩ s audiendi uerbũ cñi. Qui gͦ sibe¬
tracto suo elo tamquio ftine ac siti nos dic atteri: qr eiꝰ uerba ri cib nr ci pot̾
sint demonstrat S notandũ qđ aliquando cib: aliquando potꝰ sũt. In reb
enĩ obscuriorib quȩ intelligi nequeunt nisi exponant᷑. scriptura saera cibriẽ.¬
qr quic qͥd ex ponit᷑ ut intelligat᷑. quasi mandit᷑ ut gluciat᷑. In reb uͦ aptis¬
ribus: potꝰ est. Potũ enĩ: nõ mandendo glutimꝰ. Aꝑtiora gͦ mandata bibimꝰ.
qr oeiã nõ exposita intelligere ualemꝰ: Pro eo aute qđ multa ue orbiet ꝓ plta
obscur atq ꝑ piex ci auditur enit. nequaquã ei de saero uolumine dr bibe.
s comede: Acsi diceret᷑: Pertracta ⁊ intellige. id ÷ priꝰ mande: ⁊ tunc degluti. S
in uerbis scieri eloquii. iste deb& studii nr̃i ordo seruari: ut hȩc idõ cognoscamꝰ.

Expanded text:
famem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . » Qui ergo, subtracto suo eloquio, fame ac siti nos dicit atteri, quia ejus verba et cibus noster et potus sint demonstrat. Sed notandum quod aliquando cibus, aliquando potus sunt. In rebus enim obscurioribus, quae intelligi nequeunt nisi exponantur, sacra Scriptura cibus est, quia quidquid exponitur ut intelligatur, quasi manditur ut glutiatur. In rebus vero apertioribus potus: potum enim non mandendo glutimus. Apertiora ergo mandata bibimus, quia etiam non exposita intelligere valemus. Pro eo autem quod multa Ezechiel propheta obscura atque perplexa auditurus erat, nequaquam ei de sacro volumine dicitur bibe, sed « comede. » Ac si diceretur: Pertracta, intellige, id est, prius mande et tunc degluti; sed in verbis ita sacri eloquii iste debet studii nostri ordo servari, ut haec ideo cognoscamus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cũ iã decorruptione carnis edueit᷑. ei ꝓcul dubio hiemps transit: qe
p̃sentis uitȩ torpor abscedit. Imber qͦq abiit et recedit: qr cũ ad cõtẽplan¬
dũ in sua substantia omĩpotentẽ dm̃ educet᷑. iã uerboꝵ guitȩ necessariȩ
nõ ert̃: ut pliuua debeat p̃dicationis infundi. Nã qđ minꝰ audire po¬
tuit: amplius uidebit. Tunc apparent flores int̾ra: qr dũ de et̾̃nae beati¬
tudinis uita quȩdã suauitatis primordia p̃gustare antina ceꝑit. qͣsi iam¬
in florib odorat᷑ exiens: qđ pꝰ quã egressa fuerit infructu uberius babebit.
Unde et illic subdit᷑. Tẽpus pdtationis ad uenit. Inpo̾tatione qͥppe sarm̃ta
sterilia recidunt᷑: ut ea quȩ p̃ualent uberius fructũ ferant. Nĩae itaq po¬
tationis tẽpus tc̃ aduenit. qͣndo infructuosã ac noxiam corruptionẽ car¬
nis deserimꝰ: ut adfructũ amimȩ ꝑuenire ualeamꝰ. qͥ fructus nobis

Expanded text:
m jam de corruptione carnis educitur, ei procul dubio hiems transit, quia praesentis vitae torpor abscedit. Imber quoque abit et recedit, quia cum ad contemplandum in sua substantia omnipotentem Deum educitur, jam verborum guttae necessariae non erunt, ut pluvia debeat praedicationis infundi. Nam quod minus audire potuit, amplius videbit. Tunc apparent flores in terra, quia cum de aeternae beatitudinis vita quaedam suavitatis primordia praegustare anima coeperit, qin floribus odoratur exiens, quod postquam egressa fuerit, in fructu uberius habebit. Unde et illic subditur, Tempus putationis advenit. In putatione quippe sarmenta sterilia reciduntur, ut ea quae praevalent uberius fructum ferant. Nostrae itaque putationis tempus tunc advenit quando infructuosam ac noxiam corruptionem carnis deserimus, ut ad fructum animae pervenire valeamus. Qui fructus erit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
extra se ducit᷑: ualde intꝰ minor ẽ. Qͥa sic̃ scriptũ ẽ: depruit t̾rena habi¬
tatio sensũ multa cogitantẽ. Iuȩ enĩ suꝑiora penetrare etiã collecta nõ
multis riuis diuidit᷑. a suo alueo siccat᷑. S tam̃ int̾ hȩc ad est suꝑna gr̃a:
si m̃tẽ meã cogitationũ mearũ ponda deprimunt: ur̃oꝵ hanc¬
desidioꝵ leuant. Obscurũ qͥdẽ ualde est opus qđ aggredim᷑. sed ponamꝰ
in animo. qr nocturnũ iter agimꝰ: restat ut hoc palpando carpamꝰ. E x¬

Expanded text:
extra se ducitur, valde intus minor est, quia, sicut scriptum est: Deprimit terrena inhabiextra se ducitur, valde intus minor est, quia, sicut scriptum est: Deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quae enim superiora penetrare etiam collecta non multis rivis dividitur, a suo alveo exsiccatur. Sed tamen inter haec adest superna gratia. Et si mentem meam cogitationuderiorum levant. Obscurum quidem valde est opus quod aggredimur, sed ponamus in animo quia nocturnum iter agimus. Restat ergo ut hoc palpando carpamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uia multis curis p̃m̃tib ezechielis ꝓpħȩ librũ. corã
caritate ur̃a totũ ꝑ ordinẽ ꝑserutari ñ licuit. bo¬
nis ur̃is desidiis placuit petere. ut saltĩ extrema eiꝰ
iusio quȩ ei facta ẽ. de edificio ĩ monte cõstituto.
quȩ & cunctis uisionib eiꝰ obscurior exponi debuis¬
set. Et qͥdẽ uoluntati ur̃ȩ me parere necesse ẽ sed
duo sunt. quȩ hac inre ꝑturbant animũ meũ: unũ
qd hȩc eadẽ uisio tantȩ obscuritatis nebulis tegitur:
ut uix in ea aliqͥd ĩtellectu int̾ lucente uideat᷑: aliud qd iã agilulfũ lango¬
bartdoꝵ regẽ ad obsidionẽ nr̃am sumoꝑe festinantẽ. padũ transisse cogno¬
uimꝰ. Unde pensate fr̃s hem̃i ĩcaliginosis ac misticis sensib penetrare qͥd uale¬
at mens misera: timoris sui ꝑturbationib occupata. Quanto enĩ circa
t̃rena plus satagit: tanto ĩhis quȩ st̃ cȩlestia minꝰ uidet. ꝓ eo qͥ curis suis

Expanded text:
uia multis curis prementibus, Ezechielis prophetae librum coram charitate vestra totum per ordinem perscrutari non licuit, bonis vestris desideriis placuit petere, ut saltem extrema ejus visio, quae ei facta est de aedificio in monte constituto, quae et cunctis est visionibus ejus obscurior, exponi debuisset. Et quidem voluntati vestrae me parere necesse est. Sed duo sunt quae hac in re perturbant animum meum. Unum, quod haec eadem visio tantae obscuritatis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid, intellectu interlucente, videatur. Aliud, quod jam Agilulphum, Langobardorum regem, ad obsidionem nvimus . Unde pensate, fratres charissimi, in caliginosis ac mysticis sensibus penetrare quid valeat mens misera, 1308 timoris sui perturbationibus occupata. Quanto enim circa terrena plus angitur, tanto in his quae sunt coelestia minus videt; et pro eo quod curis suis
Abbreviated transcription (Latin):
i uerba alia tum̃ suspiranti mercedẽ nulla exp̃conio miraculorũ m̃ibreosit
elatio: Aliis qͦq nesciens dĩ seruus ꝓfuit qͦs et si nõ om̃s aliqͥs tam̃ eorum

Expanded text:
et verba, aliam tamen suspiranti mercedem, nulla ex praeconio miraculorum subrepsit et verba, aliam tamen suspiranti mercedem, nulla ex praeconio miraculorum subrepsit elatio. Aliis quoque nesciens Dei servus profuit, quos etsi non omnes, aliquos tamen eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ dm̃ deuotionis cancer in firmitas letał excidat. qđ qͥa studiũ
uicerat medicine: auferebat ecspẽ uite abb̃is tam̃ meritis hoc ordine ex¬
tinctũ ẽ. ħ orrende pestis in cendiũ db̃bs missã cantauerat : et aꝗm ex eiꝰ
stillatã manibꝰ infĩrmo p̃senti atq postulanti seruientes abbe detulerant
ignorante: Qua ex esis partibꝰ infusa suus articulo reddit̾ ẽ stat̾ supplestũ
depaste carnis dispendiũ et agente limpha uices medicine ab bs nesciens
refiituit sanitatẽ: Quippe durũ nimis erat et in tolerabile homimi di
ex his qͤ carca ipsũ erant aut ex ipsis remanebant m̃sa cõtẽplatione salut
ad qͥrende aliqͥd absportari homo uere un tutis ad uitutũ deruabat
ex cidiũ ling̃s afectare alienas. Laudis enĩ nulla om̃ino cupidtois nisi &us
et matheria ẽ in anmo ec testis in celo Quã cũ sibi parit̃ oꝑa cõpararent

Expanded text:
apud Deū deuotionis, cācer infirmitas lethalis exederat, quod quia studium apud Deū deuotionis, cācer infirmitas lethalis exederat, quod quia studium vicerat medicinę, auferebat & spem vitæ. Abbatis tamen meritis, hoc ordine extinctū est horrendæ pestis incendium. Abbas missam cātauerat, & aquā ex eius stillatam manibus infirmo præsenti atq. postulanti eam, seruientes, Abbignorante. Qua exesis partibus infusa, suus articulo redditus est status, suppletum depastae carnis dispendium, et agente lympha vices medicinae, abbas nesciens restituit sanitatem. Quippe durum erat et intolerabile homini Dei, ex his quae circa ipsum erant aut ex ejus remanebant mensa, contemplatione salutis acquirendae aliquid asportari. Homo verae virtutis, ad virtutum derivabat excidium, linguas affectare alienas, laudis enim nulla omnino cupiditas, nisi cujus et materia est in animo, et testis in coelo. Quam cum sibi pariter opera compararent
Abbreviated transcription (Latin):
comitatur in sꝑata. Ex qͦ enĩ pauꝑ indutͦ ẽ cutis deformitas abscessĩt ec
abst̃so lepre cõtagio: membris om̃ibꝰ in columitas. ẽ. et species restituta
E gredit᷑ xp̃i famulus relicta pauꝑi benedictione. q et ampliꝰ spe suscipienti
ꝓ fluit : ⁊ãpliꝰ uoto dantis meritũ pate fec̃ Legunt᷑ et alii tã ex ueste quã
ex limpha que ex eiꝰ stillauerat manibꝰ expecitã suscepisse salutẽ:
opinionis et utile uas in domo dñi uocis usũ amiserat. ad modũ tris¬
tis eo qđ in minenti natalitio ꝑ soluere nõ posset debitũ cantandi obseqͥũ:
Quidũ uxta subpedaneũ abb̃is qͥ esceret ⁊ uocis reformacionẽ ex sacris eiꝰ spe¬
modulationis huiꝰ rei ẽ in integrũ reformat᷑ de articulo pedis sanato.¬
N ticulũ pedis cuidã theoderici magne qͥd militis potentie. s maioris

Expanded text:
comitatur insperata. Ex quo enim pauper indutus est, cutis deformitas abscessit. Et comitatur insperata. Ex quo enim pauper indutus est, cutis deformitas abscessit. Et absterso lepræ contagio, membris omnibus incolumitas est & species restituta. Egreditur Christi famulus relicta pauperi benedictione, quæ & amplius spe suscipienti profuit, & amplius voto, dantis meritum patefecit. Leguntur & alij tam ex veste, quam ex lympha quæ ex eius stillauerat manibus, expetitam susceopinionis et utile vas in domo Domini, vocis usum amiserat, admodum tristis, eo quod imminenti Natalitio persolvere non posset debitum Qui dum iuxta subpedaneum Abbatis quiesceret, & vocis reformationem ex sacris eius spemodulationis vsus est ei in integrum reformatus. Articulum pedis cuiusdam Theoderici, magnæ quidē militis potentiæ, sed maioris
Abbreviated transcription (Latin):
et cuĩ umbra male habentibꝰ restitutã cõfetit eẽ sanitatẽ eiꝰ
utiq uestam̃to rotłtꝰ cõ. ualuisse asseret᷑: Ceterũ nõ minora meriis
acta legunt᷑ hugonis qͥbꝰ hugonis nullo si dĩ ꝑiculo p̃faitũ possit
assignari beneficiũ Idẽ nãq dũ in yꝑasconia eẽt et clumacensi ce¬
nobio sub ditas iusitaret cestulas. aud ꝓcul ab mitinere paruũ cõs¬
pex̃ tuguriũ cuiꝰ inhabitator et egenꝰ erat et lȩꝓfus hic exdiuite pauꝑ
ab iectꝰ ex plendido lepsus ex in columi uitã morte ducebat gnuuiorẽ: Aetat᷑
dĩ serius ad eptũ se tẽp̃ oportunũ qͦ xp̃m in pauꝑe uisitart. Pretereuntibꝰ itaq
cet̾is ipse uno tantũ comite monacho tegetẽ in gredit̾ cõsolationis tot̾ in siftit lacerã
et pauꝑtatis igne purgari: deniq dũ discessur̾ homo dĩ qͥd erogaret pauꝑi ñ
hab̾et : agninã qͣ in dutꝰ erat ex uit uita uescẽ uestit pauꝑẽ. Yestm̃tũ gr̃a co

Expanded text:
 cuius vmbra male habentibus restitutā constat esse sanitatem, eius vtique vestimento Robertus conualuisse assereretur. Cæterum nō minora meritis acta leguntur Hugonis, quibus Hugoni nullo fidei periculo pręstitū possit assignari beneficium. Idem namque dum in Vasconia, sicut de Cluniacensi Cœnobio, subditas visitaret cellulas, haud procul ab itinere paruū cōspexit tugurium, cuius inhabitator egenus erat & leprosus. Hic ex diuite pauper, abiectus ex splendido, leprosus ex incolumi, vitam morte grauiorem ducebat. Lętatur Dei seruus adeptum se tempus oportunum, quo Christum in paupere viscaeteris, ipse uno tantum comite monacho tegetem ingreditur, consolationi totus insistit, laceram is corporalibus et paupertatis igne purgari. Denique dum discessurus homo Dei, quid erogaret pauperi non haberet, agninam, qua indutus erat, exuit vestem, vestit pauperem. Vestimentum gratia
Abbreviated transcription (Latin):
test ad contẽplatiuã uitũ uenire: & ttm̃ actiuã nõ desererere. Unde
⁊ illic subdit᷑. Si habens uxorẽ. & uxor egrediat᷑ simul Cũ eo enĩ ad liber¬
tutẽ & uxor egreditur: quando is qui ad contẽplationẽ ꝑuenit. & iam
forcis actionẽ boni oꝑis qua ꝓd eẽ. possit aliis nõ relinquit. Sin autẽ
dñs dederit illi uxorẽ & pepererit filios & filias: mulier & liberi eiꝰ erunt
dni sui. Ipse uero exiet cũ uestitu suo. Seruo empto dñs dat uxorẽ. cũ
p̃dicctor quisq eũ quẽ uire om̃ipotentis dĩ mancipauerit. bone action

Expanded text:
test ad contemplativam vitam transire, et tamen activam non deserere. Unde test ad contemplativam vitam transire, et tamen activam non deserere. Unde et illic subditur: Si habens uxorem, ad libertatem egreditur, quando is qui ad contemplationem pervenerit, etiam foris actionem boni operis qua prodesse possit aliis, non relinquit. « Si autem dederit dominus illi uxorem, et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse vero exibit cum vestitu suo. » Servo empto dat dominus uxorem, cum praedicator quisque quem jure omnipotenti Deo mancipaverit, bonae