comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se qui factus ẽ. Dehac solet queri
hõ assumptus ẽ d̾s. utrum sit conce¬
denda. s cũ augustinus dicat. h̃o
assumptus ẽ unigenit᷑ dĩ filius. ñ
uideo qua fronte negari possit.
Qdã t̃n eius negatiuã concedunt.
hõ assumptꝰ ñ ẽ d̾s. idẽ humanana¬
tura ñ ẽ diuina.⁊ quod hunc sensũ
hãt. ꝓbãt auctoritate ieronim qͥ ait.
U̾bum ẽ ds ñ caro assumpta. Que
auctoritas nicħ contra nos facit.
Nullus enim concedit ħ u̾ba. caro
assumpta ẽ ds. uł humana nat᷑a
ẽ ds̃. Licet enim ido sit assumptus
ds. ⁊ humana natura. differentiã t̾n
faciunt in modo dicendi. sicuti d̾s
ñ est aliud qͣm diuinitas. ⁊ cũ dicat᷑
hõ ẽ d̾s. ñ tamen dicitur hõ est diui¬
nitas. Hoc enim eẽt dicere. hõ ẽ diui¬
na natura. Ut enim dicit ambrosius
m̃u̾sibilitate nature. s unione ꝑso¬
credendũ ẽ. quod ñ pͥus car¬
nem ut quidã dixerunt.⁊ deinde

Expanded text:
se qui factus est. De hoc solet quaeri, se qui factus est. De hoc solet quaeri, homo assumptus est Deus, utrum sit concedendum. Sed cum Augustinus dicat, homo assumptus est unigenitus Dei Filius; non video qua fronte negari posset. Quidam tamen ejus negativam concedunt, homo assumptus non est Deus; id est humana natura non est divina. Et quod hunc sensum habeat probant auctoritate Hieronymi qui ait: Verbum est Deus, non caro assumpta. Quae auctoritas nihil contra nos facit. Nullus enim concedit haec verba, caro assumpta est Deus, vel humana natura est Deus. Licet enim idem sit homo assumptus vel humana natura, differentiam tamen faciunt in modo dicendi, sicuti Deus non est aliud quam divinitas; et cum dicatur homo est Deus: non tamen dicetur homo est divinitas. Hoc enim esset dicere, homo est divina natura. Ut enim dicit Ambrosius: « Non versibilitate naturae, sed unione persocredendum, quod non prius carnem ut quidam dixerunt et deinde
Abbreviated transcription (Latin):
una ꝑsona cum uerbo. Legit᷑ nãq
hõ assumptus ẽ munionẽ ꝑsone
ñ nature. qi ñ ẽ una natura cum
u̾bo. s una ꝑsona. Sicut enim aĩa
sit int̾ dm̃ ⁊ hominẽ. qm int̾ aĩam
&e carnem. Maior quippe unio ẽ¬
int̾ spũalẽ naturam.⁊ spu̾alem.
unde tanta ÷ unio int̾ d̃m ⁊ hoĩem.
ut homo dicatur ds̃. ⁊ ds hõ.s nec
anima caro dicitur. nec caro aĩa. Itẽ
est anima. Homo est ds. sic expomi¬
tur. homo ẽ unitus dõ. ds est homo.
plus inuerb̃ illis contineat᷑. Si enĩ
d̾s. nisi hõ ẽ unitus dõ. qͣre ñ potest
dici caro ẽ anima. cũ sit unita aĩe.
uł anima ẽ ds. cum sit unita dõ:
Idõ itaq dicit᷑ homo ẽ ds. ds est ħo¬
homo. ẽ ds. Unde in propħa. hõ na¬
tus ẽ in ea.⁊ ipse fundauit eã altis¬
simus. Et in ioħe. Nemo ascendit
in celũ. nisi qui descendit de celo
filius hominis. Ut enim gregorius
dicit. ipse est temporal̃ ex matre.
ipse ẽ et̾nus expatre. ipse qͥ fecit. ip¬

Expanded text:
. Legitur namque: Homo assumptus est in unionem personae, non naturae, quia non est una natura cum Verbo, id est una persona: sicut enim animasit inter Deum et hominem, quam inter animam et carnem; major quippe unio inter spiritualem naturam et spiritualem unde tanta est unio inter Deum et hominem, ut homo 1044 dicatur Deus et homo. Sed anima caro dicitur, nec caro anima. Itemest anima, homo est Deus. Sic autem exponitur: Id est unitus Deo Deus et homo; plus in verbis illis contineatur. Si enim Deus, nisi homo unitus est Deo, quare non potest dici: Caro est anima, cum caro sit unita animae; vel anima est Deus, cum sit unita Deo? Ideo itaque dicitur: Homo est Deus, Deus est hoDeus. Unde in Propheta: « Homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . » Et in Joanne: « Nemo ascendit in coelum, nielo . Ut enim Gregorius dicit: Ipse temporalis ex matre, aeternus ex Patre; ipse qui fecit, ip
Abbreviated transcription (Latin):
Assum̃do creauit. Unde ñ uidet᷑
concedendũ. assumpsit aliquẽ
hominẽ. s simplicit̾ hominẽ. Qd̃
tamen sic probari posse uidetur.
Assumpsit hominẽ qui in cruce
pependit. qui de sp̃ũ sc̃o conceptꝰ
ẽ. gͦ aliquẽ. Qd̃ uidet᷑ sophisticũ
ẽẽ. ut istud. In pret̾ito anno uidi il¬
bitanter tene. quod non assumpsit
ꝑsonam. Ut enim dicit augustinꝰ.
cum de rebus constat. in uerb̃ ñ ẽ
hñda controu̾sia. Predicte tñ questio
Si idõ ñ fuit ꝑsona assumpta. qr

Expanded text:
assumendo creavit. Unde non videtur concedendum: assumpsit aliquem hominem, sed simpliciter hominem; quod tamen sic probari posse videtur; assumpsit hominem, qui in cruce pependit, qui de Spiritu sancto conceptus est, ergo aliquem; quod videtur sophisticum esse, ut istud aliud: in praeterito anno bitanter teneamus quod non assumpsit personam. Ut enim dicit Augustinus: Cum de rebus constat, in verbis non est habenda controversia. Praedictae tamen quaestioni Si
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qd̾ uult. Idem ẽ enĩ ei uelle quod
ẽẽ. idem eciam uelle qd̾ posse. Et
id̃o augustinus dicit. ñ ẽ maior uo¬
luntas tua qͣm potentia. Uel hoc
uł alio competenti mͦ potest p̾dic¬
ta contrarietas solui ñ ẽ hic pret̾¬
mittendum. quosdam scientia in¬
Natos dicere. dm̃ ñ posse aliud fa¬

Expanded text:
nisi quod vult. Idem enim est velle quod nisi quod vult. Idem enim est velle quod esse; idem etiam velle quod posse. Et ideo Augustinus dicit: Non est major voluntas quam potentia. Vel hoc vel alio competenti modo potest praedicta contrarietas solvi. Non est praemittendum hic quosdam scientia inflatos dicere Deum non posse facere a
Abbreviated transcription (Latin):
pocest uelle. s quiddã potest face
Et si pocest uelle qd̾ ñ uult. mutabi¬
aliquid uelle qd̾ pͥus non uolebat.
Augustinus in libro confessionũ
loquens ad dm̃. ait. Nec cogis iuitꝰ
aliquid. qr uoluntas tua ñ ẽ maior
qͣm potentia. Essec autẽ maior si te
ipso tu ipse ẽẽs maior. Unde uidet᷑.
quod ñ possit ds̃ facere aliquid qd̾¬
ñ uult facere. Ad quod pocest dici.
quod uoluntas dĩ accipitur multis
modi ᷤᷤ ut supͣ assignatũ ẽ. Aliq̾ndo
ꝓ effectu diuine uoluntatis. aliqͣn
do ꝓea que in dõ ẽ. que ẽ ipse qds̃.
Cũ gͦ augustinus dicit. multa po¬
test facere ds q̃ ñ uult. ad effectũ
respicit. Que ñ uult. idẽ q̃ non oꝑa¬
tur. potest oꝑari. N enim ex mnpo¬
tentia dimittit. Et scđ̾in hoc potest
dici. potest d̃s uelle quod ñ uult.
S si de ipsa uoluntate dĩ loquimꝰ.
q̃ ẽ hoc quod ipse nicħ potest fac̾e.
nisi quod uult. nicħ potest uelle.

Expanded text:
potest velle. Sed quiddam potest facere potest velle. Sed quiddam potest facere est velle quod non vult, mutabialiud velle quod prius non volebat. Augustinus in lib. Confessionum loquens ad Deum, ait: Nec cogeris invitus ad aliquid, quia voluntas tua non major quam potentia. Esset autem major, si te ipso tu esses major. Unde videtur quod non possit Deus facere aliquid quod vult facere. Ad quod potest dici: Quod voluntas Dei accipitur multis modis, ut supra assignatum est: aliquando pro effectu do pro ea quae in Deo est, quae est ipse Deus. Cum Augustinus dicit, multa potest facere Deus quae non vult, ad effectum respexit; quae non vult, id est quae non operatur, potest operari, non enim ex impotentia dimittit, et secundum hoc potest dici: Potest Deus velle quod non vult. Sed si de ipsa Dei voluntate loquimur quae est hoc quod ipse, nihil potest facere nisi quod vult et nihil potest velle
Abbreviated transcription (Latin):
sim rogare patrẽ meum.⁊ exhibebit
mͥ mͦ plus qͣm duodecĩ legiones ange¬
loꝵ: In eodem. Tunc in clarissima
sapientie luce uidebit᷑. qd̾ nunc pioꝵ
sima sit uoluntas dĩ. qͣm multa pos¬
sit. His auctoritatibꝰ patet. qd̾ mul¬
ta possit ds que ñ uult. Ratione
id pocest probari. N uult ds om̃s
iustificare.⁊ t̾n quis dubitat eũ pos¬
se: Augustinus in libro denatura⁊
gr̃a. Dñs lazarum suscitauit incor¬
pore. nunquid dicendũ ẽ. ñ potuit
uidam suscitare inmente: Potuit
quidẽ. s noluit. Ad illud qd̾ dicimꝰ
dm̃ posse facere quedã q̃ ñ uult fac̾e.
opponitur illud quod augustinus
dicit inlibro de simbolo. Hoc solũ
ñ potest ds̃ quod ñ uult.⁊ ita uidet᷑
qd̾ non possit facere aliquid. qd̾ ñ
uult. S ita exponendum ẽ illud.
Hoc solum ñ potest facere quod ñ
uult. id ẽ nicħ potest facere nolens.
N enĩ potest ẽẽ ut nolens faciat ali¬
quid. qui cogi non potest. Iterũ oꝑ¬
ponitur. Quicqui as potest face.

Expanded text:
sim rogare Patrem meum, et exhibebit mihi modo plusquam duodecim legiones angelorum? » In eodem: Tunc in clarissima luce sapientisima sit uoluntas Dei, quam multa possit. His auctoritatibus patet quod multa possit Deus quae non vult; ratione idem potest probari. Non vult Deus omnes justificari; et tamen quis dubitet eum posse? Augustinus in libro De natura et gratia: Dominus Lazarum suscitavit in corpore; nunquid dicendum est non potuit Judam suscitare in mente? Potuit quidem sed noluit. Ad illud quod dicimus Deum posse facere quaedam quae non vult facere, opponitur illud quod Augustinus dicit in lieus quod non vult, et ita videtur quod non possit facere aliquid quod non vult. Sed ita exponendum est illud: Hoc solum non potest facere quod non vult, id est nihil potest facere nolens. Non enim potest esse ut nolens faciat aliquid, qui cogi non potest. Item opponitur: Quidquid potest Deus facere,
Abbreviated transcription (Latin):
cepto ducunt inpeccatũ. sicuti pe¬
trus timore negauit.⁊ de huiusmo¬
di loquuntur auctores. qͣndo dict
xp̃m ñ timuisse. S ẽ quidã timor
modatus. qui naturalit̾ me᷑ om̃i¬
hõi ⁊ sine peccato ẽ sicut fames. si¬
tis.⁊ ille fuit inxp̃o. Horruit qͥppe¬
erunt due uoluntates. Dicit nãq
augustinus. N ẽ alia uoluntas pa¬
tris qͣm filii.⁊ scd̾m illã uolunta¬

Expanded text:
ut ducat in peccatum, sicuti Petrus timore negavit; et de hujusmodi loquuntur auctores, quando Christum dicunt non timuisse: sed est quidam timor moderatus, qui naturaliter inest homini, et sine peccato est, sicut fames et sitis, et ille fuit in Christo; horruit qerunt duae voluntates. Dicit namque Augustinus: Non est alia voluntas Patris quam Filii; et secundum illam volunta
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾aret. S cũ in mundo e̾et. filius
di qui ubiq est. quomͦ uenit in
mundum: Uenit. quia uisibił ap¬
ñ decuit. quia ei non conuenit mit¬
ti ab aliquo. cum non sit ab alio.
neq sp̃m sc̃m. ne alus eẽt filius
in humanitate. ⁊ alius in diuini¬
tate.⁊ ita eẽnt duo filii in trinitate:
ẽ gͥ ꝑsona filii incarnata. ut idẽ
qͥ erat filius in diuinitate. eẽt filiꝰ
in humanitate. Erat etiã decens.
cepit. ut utrumq lib̾aret. Nec t̾n
ꝑsonã hominis suscepit. Naturã¬
nãq suscepit.⁊ non ꝑsonã. Au¬
gustinus in libro de fide ad petrũ.

Expanded text:
iberaret. Sed, cum in mundo esset Filius Dei, qui ubique est, quomodo venit in mundum? Venit, quia invisibilis apnon decuit, quia ei non convenit mitti, cum non sit ab alio; nec Spiritum sanctum, ne alius esset Filius in humanitate, et alius in divinitate, et ita essent duo Filii in Trinitate. Est igitur persona Filii incarnata, ut idem qui erat Filius in divinitate esset Filius in humanitate. Erat etiam cepit ut utrumque liberaret. Nec tamen personam hominis suscepit; naturam suscepit et non personam. Augustinus in
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ uera ẽ. potest melius. id ẽ rem
meliorẽ facere.
unc de illa parte fidei est
agendũ. q̃ ad sacram̃tũ
in carñationis ꝑtinet. Ut ait apłs.
misit ds̃ filium suũ insimilitu¬
dinem carnis peccati. ut de pecca¬
to dampnaret peccatũ. Quibꝰ uerb̃¬

Expanded text:
modo vera est: Potest melius, id est modo vera est: Potest melius, id est meliorem rem facere. unc de illa parte fidei est agendum, quae ad sacramentum Incarnationis pertinet. Ut ait Apostolus: « Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
le. quia filium genuit ex substan
tia sua.⁊ ideo cum ex substantia
sua filium genuit. si posset eqͣlẽ
generare. ⁊ non faceret. inuidus
eẽt. Alia uero q̃ non de substantia
sua fecit. meliora potuit facere.
Augustinus suꝑ genesim. Talẽ
potuit ds hominem fecisse. qͥ nec
peccare uellet.⁊ nec posset. Et si ta¬
lem fecisset. quis dubitet melio¬
rem eum fuisse: Querendũ ẽ qͣli¬
ter intelligant rem ñ posse meli
orẽ e̾ẽ. siue ido ñ potest ẽẽ melior.
quia summe bona ẽ. quod si eẽt.
creatura suo creatori coequaretur.
siue idõ ñ potest ẽẽ melior. qr maiꝰ
bonũ quod ei deest. caꝑe ipsa non
potest: quod siita ẽ. potest ẽẽ meli¬
or. si fiat capax bon maioris. qd̃¬
& ipse qui fecit potest. Iua t̾n lo¬
cutio ẽ ambigua. ds potest meliꝰ
facere. Si enim ita exponat᷑. po¬
test melius idẽ maiori sapientia
aliquid facere. falsa ẽ. quia non
potest augeri sua sapientia. s hoc

Expanded text:
le, quia Filium genuit ex substle, quia Filium genuit ex substtia sua. Ideo cum ex substantia sua Filium genuit, si posset aequalem generare et non faceret, invidus esset. Alia vero quae non de substantia sua fecit, meliora potuit facere. Augustinus super Genesim: Talem potuit Deus hominem fecisse, qui peccare non posset nec vellet, et si talem fecisset quis dubitet eum meliorem fecisse? Quaerendum est qualiter intelligant rem non posse esse meliorem. Sive ideo non potest esse melior quia summe bona est; quod si esset, creatura suo Creatori aequaretur, sive ideo non potest esse melior, quia majus bonum quod ei deest ipsa capere non potest; quod si ita est potest esse melior si fiat capax majoris boni, quod ipse qui fecit potest. Illa tamen locutio est ambigua: Deus potest melius facere. Si enim ita opponatur, potest melius, id est meliori sapientia aliquid facere, falsa est, quia non potest augeri sua sapientia; sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ facit.⁊ quod ñ debet ñ potest. ñ
potest gͦ non facere q̃ facit. Similit̾
ꝓbant quod ñ potest facere. nͥ quod
facit. hoc modo. Quod ñ facit. ñ de¬
bet fieri. qr si deb̾et fieri illud face¬
ret.⁊ quod ñ debet fieri adõ. ab eo
ñ potest fieri. gͦ non potest facere ea
q̃ dimittit facere. S ut mͥ uidetur
bet ea facere. gͦ ñ potest dimittere
quin faciat. S neutrum de dõ con¬
cedendũ ẽ. Ut enim dicit augusti¬
nus. fuit alius modus possibił dõ.
redemisse mundũ. uł non debuit.
qr nicħ ex debito. s sola bonitate fac̃
hoĩes ex debito faciunt. qr meliores
inde funt. uł det̾iores. si ñ faciunt.
Solent dicere quidam. qd̾ ea q̃ fac̃
as. ñ potest meliora facere. qr si pos¬
se meliorẽ generare ñ potuit. Nicħ
enim dõ melius. Debuit ȩqualẽ.
Si enim potuit & noluit inuidus ẽ.
Et ex hoc uolunt dicere. quod si
posset rem meliorẽ facere. ⁊ non fa¬
ceret. inuidus eẽt. S ñ ualet simi¬

Expanded text:
n debet non potest; non potest ergo facere quae facit. Similiter probant quod non debet facere aliud quam facit, hoc modo: Quod non facit non debet fieri, quia, si deberet fieri, illud faceret; at quod non debet fieri a Deo non potest ab eo fieri: ergo non potest facere ea quae dimittit facere. Sed, ut mihi videtur, bet ea facere, ergo non potest dimittere quin faciat; sed neutrum de Deo est concedendum. Ut enim dicit Augustinus: Fuit alius modus possibilis Deoredemisse mundum, vel non debuit, quia nihil ex debito, sed sola bonitate facit; homines ex debito faciunt, qui meliores inde fiunt, vel deteriores si non faciunt. Solent dicere quidam quod ea quae facit Deus non potest meliora facere, quia, si posniam meliorem se generare non potuit, nihil enim Deo melius genuit aequalem. Si enim potuit, et noluit, invidus est. Et ex hoc volunt dicere quod si posset Deus rem meliorem facere, et non faceret, invidus esset, sed  non valet simi
Abbreviated transcription (Latin):
ubro questionũ uet̾is ⁊ noue legis.
Om̃ia quidẽ potest ds̃. s non facit
nisi quod conueniat u̾itati eius.⁊
iusticie eius. In eodem. Potuit ds si
inul cuncta facere. s ratio prohi¬
buit. fa̾tendum ẽ gͦ dm̃ omina pos¬
se. S opponitur quod dicit in libro
de spũ ⁊ litera. Augustinus. Om̃i¬
potens ñ dicit᷑ ds̃. quod oĩa possit
facere. s quod potest ꝑficere quic
quid uult. ita ut nicħ ualeat resis¬
tere uoluntati eiꝰ. quin compleat᷑.
aut aliquo mͦ impedire eã. Ad qd̃
potest dici. quod augustinus ubi
dicit ommipotens ñ dicit᷑ quod oĩa
possit. tã large accepit omina. ut¬
d̾s. nec potest. Idẽ in libro de sim¬
bolo. Ds omĩpotens ñ potest mori.
nec pot̾ fallinerpot̃ miser fieri nec
potest uinci. Hȩc itaq⁊ huiusmo¬
di absit ut possit omnipotens. Ac
ꝑ hoc ñ solum ostendit u̾itas oĩpo¬

Expanded text:
novae legis: Omnia quidem potest Deus, sed non facit nisi quod conveniat veritati ejus et justitiae. In eodem: Potuit Deus simul cuncta facere, sed ratio prohibuit: fatendum est ergo omnia Deum posse. Sed opponitur quod dicit in lib. De spiritu et litter Augustinus: Omnipotens non dicitur Deus, quod omnia possit facere, sed quia poquid vult, ita ut nihil valeat resistere ejus voluntati quin compleatur, aut aliquo modo impedire eam. Ad quod potest dici quod Augustinus ubi dicit: Omnipotens non dicitur quod omnia possit, tam large accipit ibi omnia, utDeus nec potest. Idem in libro De Symbolo: Deus omnipotens non potest mori, non potest falli, non potest miser fieri, non potest vinci. Haec itaque et hujusmodi absit ut possit omnipotens! Ac per hoc non solum ostendit veritas omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã eius ꝑtineant. licet inse ha¬
b̾e ñ possit. N enĩ potest ambulare.
Considandũ arbitror si d̃s̃ plura
possit facere qͣm uelit facere. uł fa¬
ciat. Augustinus in enchiridion.
Oĩpotentis uoluntas multa potest
facere. q̃ nuni uult nec fac̾. Potuit

Expanded text:
se habere non possit. Non 1040 enim potest ambulare, Considerandum arbitror, si Deus plura possit facere quam velit facere, vel faciat. Augustinus in Enchiridio: Omnipotentis voluntas multa facere potest, quae nec vult, nec facit. Potuit
Abbreviated transcription (Latin):
scit habundare. Qui acceptis
alimentis ñ ad ingurgitationẽ
uentris utitur. s ad reparatio¬
nẽ iurtutis. nec plus carni tri¬
buit quam necessitas petit. scit
satiari. Qui alimentoꝵ inopiã
sine murmuratione tolerat. nec
ꝓ necessitate uictus aliquid agit.
unde anima peccati laqueum
incurrat. scit esurire. Quẽ gͦ in
habundantia suꝑbia non ele¬
uat. nec innecessitate cupiditas
irritat. nouit habundare. no¬
uit penuriã pati. Cũ autẽ dic̾et
omnia possum. ne ꝑ elationis
tumorẽ excełet equalitatẽ. sta¬
tim subiunx̃. in eo qui me con¬
fortat. Q enĩ qd̾ faciunt do as

Expanded text:
scit abundare. » Qui acceptis scit abundare. » Qui acceptis alimentis, non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad reparationem virtutis, nec plus carni trbuit quam necessitas petit, scit satiari; qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus aliquid agit, unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo in abundantia superbia non elevat, nec in necessitate cupiditas irritat, novit abundare, novit penuriam pati. Cum autem diceret omnia possum, ne per elationis tumorem excederet aequalitatem, statim subjunxit, in eo qui me confortat. Qui enim quod f
Abbreviated transcription (Latin):
cħ nisi ordinis statuta ꝑstrepũt.
nunc nicħ nisi fabulas audi
res. nunc albas. nunc nigras.
nunc medio colore coloratas
delectantur habere cappas. n̾c
iulis placet habitus. nunc me¬
diocris. nunc suꝑfluus. nunc
dant illis olera pastum. aquã
pocum. nunc uero exquisitis
fercuł. nunc diu̾sis pocuł utun¬
tur. nunc laborant. nunc labor
displicet. amant subee̾ ut pos¬
sint p̾eẽ. honores fugiunt. ut
honoribꝰ obuient. Hec est me¬
qualitas columpnarũ. ħ ÷ asꝑi¬
tas earum. Paulus apl̃s equa
uob̾ ÷. cum omnib hominib
pacẽ habeatis. Et in eodem. n̾
habundare. ubiq institutus
sum.⁊ in omnib ⁊ satiari. et esu¬
rire. ⁊ habundare.⁊ penuriã pa¬
ti. Omnia possum in eo qui me
confortat. Unde beatus grego¬
rius. Qui inquit acceptis reb ñ ex¬
tollitur. qui eas ad usum uane
głe non intorquet. qui solus ñ
possidet qd̵ accepit. s hoc mi¬
scđiter cum indigentib diuidit.

Expanded text:
il nisi ordinis statuta perstrepunt, il nisi ordinis statuta perstrepunt, nunc nihil nisi fabulas audire volunt. Nunc albas, nunc nigras, nunc medio colore coloratas delectantur habere cappas, nunc vilis placet habitus, nunc mediocris, nunc superfluus. Nunc dant illis olera pastum, aqua potum, nunc vero exquisitis ferculis, nunc diversis poculis utuntur. Nunc laborant, nunc labor displicet. Amant subesse. ut possint praeesse, honores fugiunt, ut honoribus occurrant. Haec est inaequalitas columnarum, haec est asperitas earum. Paulus apostolus avobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Et in eodem: Nonet abundare, ubique institutus sum, et in omnibus, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati. Omnia possum in eo, qui me confortat . Unde beatus Gregorius: « Qui, inquit, acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accepit, sed hoc misericorditer cum indigentibus dividit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo ea q̃ mens cogitat. manus
oꝑantur. Sic salomon in templo
celaturas ꝓminentes fecisse. legit᷑.
ꝑminent᷑ celature. dum mentis
cogitationes ext̾ius apparent in
exemplo.⁊ oꝑatione. S quomͦ po¬
liuntur: qͣndo tribulationis adu̾¬
sitate feriuntur. Quod politur.
equale efficitur. E qͣle ñ elatum.
lene ñ asꝑum. Pma gͥ columpna.
id÷ humiliatio cordis politur.
dum eqͣlitatem seruat. dum n̾
exasꝑatur ꝑ iram. nec in eqͣlitatẽ
recipit suꝑbie. que sͥ nullũ esti¬
mat equalem. s efficitur cor
do subditum. ꝓximo amicum.
in se modestum. Equalitas m̃tis.
lineam seruat religionis. Sunt
enim quidam qui nunc affuc¬
tione carnis macerantur. nũc
ad carnis uoluptatẽ reu̾tunt᷑.
sepe uigilant aliis dormientibꝰ.
s sepius dormiunt aliis uigi¬
lantib. Nunc humilia. nc sub¬
limia. nunc blanda. n̾c asꝑã
loquuntur. nunc de fr̃ib. nu̾c
de parentibꝰ głantur. nunc in¬

Expanded text:
quando ea quae mens cogitat, manus quando ea quae mens cogitat, manus operatur. Sic Salomon in templo caelaturas prominentes fecisse legitur . Prominent caelaturae, dum mentis cogitationes exterius apparent in exemplo et operatione. Sed quomodo poliuntur? Quando tribulationis adversitate feriuntur. Quod politur, aequale efficitur. Aequale non elatum, laeve non asperum. Prima igitur columna, id est, humiliatio cordis politur, dum aequalitatem servat, dum non exasperatur per iram, nec inaequalitatem recipit superbiae, quae sibi nullum existimat aequalem, sed efficitur cor Deo subditum, proximo amicum, in se modestum. Aequalitas mentis lineam servat religionis. Sunt enim quidam, qui nunc afflictione carnis macerantur, nunc ad carnis voluptatem revertuntur, saepe vigilant aliis dormientibus, sed saepius dormiunt aliis vigilantibus. Nunc humilia, nunc sublimia, nunc blanda, nunc aspera loquuntur, nunc de fratribus, nunc de parentibus gloriantur, nunc nih
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus. Licet enim radius con¬
templationis recto tramite illu¬
minet t̾ram cordis. licet mens
aut minimas. aut nullas habe¬
at temptationum umbras. tn cũ
uidere plenitudinẽ diuinitatis
uolumus. impedit᷑ ratio ne pos¬
simus. t̾ ÷ gͥ quo diuertat animꝰ.
qui inter ħ quatuor uircutũ mu¬
nimina manet constitut᷑. N enĩ
ad carnis uoluptatẽ. ñ ad mun¬
di uanitatem. non adodium ꝑ¬
ximi. ñ ad contemptũ di.
N his quatuor claustri lat̾ib.
quatuor ordines colũpnarũ dis¬
ponuntur. Ex contemptu ⁊ enĩ
sui quodecim columpnarũ or¬
do ꝓcedit. scilicet humiliatio
cordis. ⁊ afflictio carnis. sermo hu¬
mił abiectio uestis. cib tenuis. ps¬
us laboris. amor subiec̾tionis
contemptus honoris. laudẽ fu¬
gere. alt̾ius consilium suo pͥfes¬
re. subditis obedire. de se defĩt
he columpne secantur. sculpun¬
tur.⁊ poliuntur. Secantur. qnͣ¬
do sic a discretionis uirtutes a
uitiis separantur. Sculpunt᷑.

Expanded text:
videmus. Licet enim radius convidemus. Licet enim radius contemplationis recto tramite illuminet terram cordis, licet mens aut minimas, aut nullas habeat tentationum umbras, tamen cum videre plenitudinem Deitatis volumus, impeditur ratio ne possimus. Non est igitur quo divertat animus, qui inter haec quatuor virtutum munimina manet constitutus. Non enim ad carnis voluptatem, non ad mundi vanitatem, non ad odium proximi, non ad contemptum Dei.n his quatuor claustri lateribus quasi quatuor ordines columnarum disponuntur. Ex contemptu etenim sui duodecim columnarum ordo procedit, scilicet humiliatio cordis, et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem fugere, alterius consilium suo praeferre, subditis obedire, de se diffidere. Hae columnae secantur, sculpuntur et poliuntur. Secantur quando discretione virtutis a vitiis separantur. Sculpuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
miserȩ mentis aduenit cecitas.
Ile uero qui profunde noctis
tenebras. id÷ scłarium diffici¬
les culpas ⁊ eorum corda frigi¬
da. gelu desꝑationis concreta
consid̾at. quasi in latere clau¬
stri seddet. qd̾ ad septemtrionẽ
spectat. ⁊ ost tenebras uero ꝓ¬
funde noctis. id ÷ post cupidita¬
tis ⁊ odii cecitatẽ. aurora iusticie
suꝑni soł radios expandens.
m̃tis illuminat secretũ. fugat
nubes temptationũ. torporem
frigoris expellit. dilectionis ca¬
lorem nutrit. inuitat ad amorẽ
proximi. Sicut lucifer p̾cedir
solem. sic amor preximi amorẽ
õi. hoc gͥ latus claustri spiritał
ortum respicit caritatis. Tunc
enim incipit diligi d̾s. cũ incip̃
ailigi proximus. Et sicut sol ori¬
ens ascendit ad australem pla¬
gam. sic ꝑ amorem proximi fre
ascensus ad caritatem. In latere
uero claustri qd̾ ad meridiem
respicit sumus. qͣndo ardente
caritatis sole. diuine maiestatis
lumen ꝑnimia claritate tenut̾

Expanded text:
miserae mentis caecitas advenit. miserae mentis caecitas advenit. Ille vero, qui profundae noctis tenebras, id est, saecularium difficiles culpas, et eorum corda frigida, gelu desperationis concreta considerat, quasi in latere claustri sedet, quod ad Septentrionem spectat. Post tenebras vero profundae noctis, id est, post cupiditatis et odii caecitatem, aurora justitiae superni solis radios expandens, mentis illuminat secretum, fugat nubes tentationum, torporem frigoris expellit, dilectionis calorem nutrit, invitat ad amorem proximi. Sicut lucifer praecedit solem, sic amor proximi amorem Dei. Hoc igitur latus claustri spiritualis, ortum respicit charitatis. Tunc enim incipit diligi Deus, cum incipit diligi proximus. Et sicut sol oriens ascendit ad australem plagam, sic per amorem proximi fit ascensus ad charitatem Dei. In latere vero claustri, quod ad meridiem respicit, sumus, quando ardente charitatis sole, divinae majestatis lumen prae nimia claritate tenuiter
Abbreviated transcription (Latin):
fit. quando mens ascensiones
uirtutum in se disponit. Sic gͥ
in bethel ꝑuenitur. qndo cor ciuĩ¬
libet domus dĩ. qd̾ interp̾tat᷑ be¬
thel. efficitur. In hac domo al¬
tare dño erigitur. in hac domo
claustri spiritał ordo stabilit᷑.
mat̾iał structura fieri solet.
sic in quatuor uirtutib animi
quadratura claustri spiritał
ꝑ similitudinẽ assignari pot̾.
q̃ sunt contempt᷑ sui. contempt᷑
mundi. amor dĩ. ⁊ amor proximi.
Ex his laterib unum u̾titur ad
occidentẽ. aliud ad septemtrio¬
nem. t̾cium ad orientem. quartũ
ad meridiem. Dum enim carins
aefectus assiduos c̾nimus. dum
cotidianos occasus animi uide¬
mus. tunc quasi in latere clau¬
stri qd̾ adoccasum respicit. sede¬
mus. Q uid enim aliud nisi oc¬
casum consideramus. dum in
nob̾ subtractis radiis suꝑni sol.
diem diuine cognitionis defice¬
re sentimus: Recedente sole.
crescunt iͥmbre. minuitur cla¬
ritas. sic recedente sole iusticie.

Expanded text:
fit, quando mens ascensionis fit, quando mens ascensionis virtutum in se disponit. Sic igitur in Bethel pervenitur, quando cor cujuslibet, domus Dei, quod interpretatur Bethel, efficitur. In hac domo altare Domino erigitur, in hac domo claustri spiritualis ordo stabilitur.materialis structura fieri solet, sic in quatuor virtutibus animi quadratura claustri spiritualis per similitudinem assignari potest, quae sunt contemptus sui, contemptus mundi, amor Dei et amor proximi. Ex his quatuor lateribus unum vergit ad Occidentem, alterum ad Septentrionem, tertium ad Orientem, quartum ad Meridiem. Dum enim defectus carnis assiduos cernimus, dum quotidianos occasus animi videmus, tunc quasi in latere claustri, quod ad occasum respicit, sedemus. Quid enim aliud nisi occasum cernimus, dum in nobis subtractis radiis superni solis, diem divinae cognitionis deficere sentimus? Recedente sole crescunt tenebrae, minuitur claritas, sic recedente sole justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ adhuc tempus subsequens ad
penitentiã pollicet᷑. ut dum ꝑ
hec decepta mens ducitur. abin
ditur.⁊ egressa curis scłarib im¬
plicata capitur. fr̾s autẽ dine.
sororem suam in auena domo
liu morari ñ ꝑmittunt. s int̾¬
fecto sichem cum reliquis mas¬
culis. urbe depopulata. sororẽ
suam tollunt. uxores uͦ eoꝵ cap¬
tiuas ducunt. Sororẽ suam filii
iacob cum reliquis mascuł int̾¬
fecto sichem. reducunt. qͣndo
uiriles anime motus contra ui¬
cia luctantes. expulso diabolo.
⁊ maiorib uitiis extirpatis. men¬
tem acarnali desiderio iolatã.
secum quasi quadã ui ab hostib
ereptam manere cogunt. Muli¬
eres uero captiue ducuntur. dũ
delectationes animi extra t̾ram
carnis exulate. adesidiis carna¬
lis exeunt cum sorore. qr cum
mens ptꝰ lapsum resipiscit. uir¬
tutũ collectis agminib. ne iterũ
capiatur acarnalib desidiis. lon¬
gius recedit. nec tantum longi¬
us recedit. s etiã altius ascendit
Ascendit enim in bethel. S hoc

Expanded text:
modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur, ut dum per haec decepta mens ducitur, ab inditur, et egressa curis saecularibus implicata capitur. Fratres autem Dinae sororem suam in aliena domo diu morari non permittunt, sed interfecto Sichem cum reliquis masculis, urbe depopulata sororem suam tollunt, uxores vero eorum captivas ducunt . Sororem suam filii Jacob, cum reliquis masculis interfecto Sichem, reducunt, quando viriles animae motus contra vitia luctantur expulso diabolo, et majoribus vitiis exstirpatis, mentem a carnali desiderio violatam secum quasi vi ab hostibus ereptam manere cogunt. Mulieres vero captivae ducuntur dum delectationes animi extra terram carnis exsulantes a desideriis carnalius exeunt cum sorore, quia dum mens post lapsum resipiscit, virtutum collectis agminibus, ne iterum capiatur a carnalibus desideriis, longius recedit, nec tantum longius recedit, sed etiam altius ascendit. Ascendit enim in Bethel . Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ea. quia unitã sibi ꝑ iniquitatẽ
recipit.S qr cum mens aculpa
resipiscit. atq admissum fiere
conatur. corruptor autẽ spes et
securitates ante oculos uocat. qͣti¬
nus utilitatẽ tristitie subtrahat.
recte illic subiungitur. Tristẽq¬

Expanded text:
ea: quia unitam sibi per iniquitatem ea: quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscere atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos revocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic adjungitur: Tristemq
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. ad qd̾ dicitur. qd̾ inbaptis¬
mo datur sp̾c ad remissionẽ. Hic
datur ad robur. Rabanus. No¬
uissime a summo sac̾dote ꝑ impo¬
sitionem manus paraclitus tͣdit᷑
baptismo consecutus est. Hoc sacͣ¬
mentũ dic̃ melchiades papa ma¬
iori uen̾atione tenendum. qm ip¬
sũ baptismũ. qr maiorib id ẽ sũ
uuli possint saluari sine
De adultis dicunt sc̃i. qd̾
nec sine isto possint saluari. si ex
contemptu. uł ex negligentia di

Expanded text:
amentum? Ad quod dicitur quod in baptisamentum? Ad quod dicitur quod in baptismo datur Spiritus ad remissionem; hic datur ad robur. Rabanus: Novissime a summo sacerdote per impositionem manus Paracletus traditubaptismo est consecutus. Hoc sacramentum, dicit Melciades papa, majori veneratione tenendum est quam ipsum baparvuli possint salvari sine isto. De adultis dicunt sancti, quod nec sine isto possunt salvari, si ex contemptu vel negligentia di
Abbreviated transcription (Latin):
bolus. Quidam tament uolunt.
ut extunc incipiat remissio. qd̾ ñ
unc de sacramento confir¬
mationis uidendum ẽ. Di¬
cunt altores. qd hoc sacram̃tũ a
summis sac̾dotib t̾m dari
debet. sicut intempore ap łoꝵ
ab eis solummodo datũ fuit.¬
⁊ si ab alio tradetur. irri tum ha¬
b̾etur. Ex quo enim qd̾ libet sa¬
cramentum contra iustitutionẽ
celebratur. in irritum deputat᷑. E u¬
sebus p̃p̃. M anus impositionis
sacramentum magna ueneratiõe
tenendũs ẽ. qd̾ ab aliis ꝑfici ñ potest.
nisi a summus sac̾dotib tantum.
Nec tempore apłorum ab aliis qͣm
ab apłis ipsis legitur ẽẽ factum.
nec ab aliis quam qui eorum locũ
tenent. un qͣm ꝑfici potest. aut fie¬
ri debet. Nam si aliter p̾sumptũ
fuerit. irritum ⁊ uacuum habet᷑
nec intra eccłastica reputabit᷑ sa¬
cram̃ta. Queritur que sit effica¬
tia huius sacramenti. scilicet cũ
inbaptismo plene aliquis sit mun¬
datus. quid conferat ei illud sacͣ¬

Expanded text:
bolus. Quidam tamen volunt bolus. Quidam tamen volunt ut extunc incipiat remissio, quod non unc de sacramento confirmationis videndum est. Dicunt auctores quod hoc sacramentum a summis sacerdotibus tantum dari debet. Sicut in tempore apostolorum ab eis solummodo datum fuit; et si ab alio traderetur, irritum haberetur. Ex quo enim quodlibet sacramentum contra institutionem celebratur, irritum deputatur. Eusebius papa: Manus impositionis sacramentum magna veneratione tenendum est: quod ab aliis perfici non potest nisi a summis sacerdotibus. Nec tempore apostolorum ab aliis quam ab ipsis apostolis legitur esse factum, nec ab aliis quam qui eorum locum tenent, unquam perfici potest aut fieri debet. Nam, si aliter praesumptum fuerit, irritum et vacuum habebitur; nec intra ecclesiastica reputabitur sacramenta. Quaeritur quae sit efficacia hujus sacramenti, scilicet cum in baptismo plene sit aliquis mundatus; quid conferat ei istud sacr
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ predestinati eent. in eis ab ute¬
iro apparuit. Dicit enim augustinꝰ
in eodem libro. N̾ ẽ dic̾tum credidit
infans inutero. s exultauit. nec ip¬
sa elisabeth dicit exultauit in fi¬
de. s exultauit in gaudio.⁊ potu¬
it ista significatio ẽe. rei tante ama¬
iorib cognoscende. ñ aparuulo cog¬
dum ẽ. quid conferant. ut exorcis¬
mus. cathecismus. Exorriare ẽ ad¬
iurare. ut exi ab eo spiritus immun¬
de & cet̾a. Catherirare ẽ instruere.
ut de symbolo. ⁊ auiis rudimentis
fidei. Symbolum dicitur signũ.
uł collatio. Signum quia eo fide¬
les ab infidelib discernuntur.
Collatio quia in eo apłi omnem
fidei integritatem contule¬
runt. Discessurienim abin¬
uicem. symbolum id est tocus fi¬
dei collationem ediderunt. Ista
q̃ p̾cedunt baptismum. ñ confert̃
remissionẽ. Ad quid gͦ ualent:
Minuunt diaboli potestatẽ. ut¬
etiam de aliquo uidemus. qd̾ sig¬
no crucis minus potest in eo dia¬

Expanded text:
quod praedestinati essent in eis ab utequod praedestinati essent in eis ab utero apparuit. Dicit enim Augustinus in eodem libro: Non est dictum: Credidit infans in utero, sed exsultavit. Nec ipsa Elizabeth dixit: Exsultavit in fide; sed exsultavit in generatione. Et potuit ista significatio esse rei tantae a majoribus cognoscendae non a parvulo cogdum quid conferant ut exorcismus et catechismus. Exorcizare est adjurare, ut exi ab eo, spiritus immunde; et catechizare est instruere, ut de symbolo et aliis rudimentis fidei. Symbolum dicitur signum vel collatio: signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia in eo apostoli omnem fidei integritatem contulerunt. Discessuri enim ab invicem symbolum, id est totius fidei collationem ediderunt. Ista quae praecedunt baptismum non conferunt remissionem. Ad quid ergo valent? Minuunt diaboli potestatem, ut de aliquo etiam videmus quod signo crucis minus potest in eum dia
Abbreviated transcription (Latin):
tra uiscera mat̾na iam posset
agnoscere. crede. qd̾ in aliis par¬
iuilis expectatur etas ut possint.
inmiracuł ẽ habendũ diuine
potentie. ñ adhumane trahen¬
dum exemplum nature. Nã qͣndo
uoluit ds. etiam uimentũ locu¬
tum ẽ. In eodem ⁊ de ieremia dicit᷑
cimur templum dĩ. ñ ẽ nisi rena¬
torum. Nisi enim quis denuo fue
rit natus. ñ potest introire in reg¬
nũ dĩ. Non enim prius renascit᷑
hõ. nisi prius nascatur. Unde il¬
la scĩficatio ieremie potest scdm
p̃destinationẽ ñ inconuenienter
intelligi. sicut filios appellat e¬
uangłium nondum regenera¬
tos. Ecce qd̾ augustinus dubitan¬
t̃ loquitur inde. ⁊ nicħ inde as¬
serit. Potuit enim ẽẽ ut ab utero
a peccato originali mundaret᷑.
s non est de hoc maliis regula
trahenda. qd̾ inistis ꝑ miraculũ
ẽ factum.⁊ hoc ueri similius. uł
licet ñ sunt mundati ab utero
a peccato originali. tñ scificati.
qr inditium scĩficationis. scilicet

Expanded text:
tra viscera materna jam posset tra viscera materna jam posset agnoscere et credevulis expectat aetas ut possint, in miraculis habendum esse divinae potentiae, non ad humanae trahendum exemplum naturae. Nam quando voluit Deus, etiam jumentum locutum est. Idem: De Jeremia legitur: cimur templum Dei, non nisi renatorum est. Nisi enim quis renatus fuerit denuo, non potest introire in regnum coelorum . Non enim renascitur homo nisi prius nascatur. Unde illa sanctificatio Jeremiae potest secundum praedestinationem non inconvenienter intelligi, sicut filios appellat Evangelium nondum regeneratos. Ecce quod Augustinus dubitanter loquitur inde; et nihil inde asserit. Potuit enim esse ut ab utero a peccato originali mundarentur; sed non est de hoc in aliis regula trahenda quod in istis per miraculum est factum. Et hoc verisimilius est. Vel licet non sint mundati ab utero a peccato originali: tamen sanctificati, quia judicium sanctificationis scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
Si apena peccati homines lib̾a¬
rentur ꝑbaptismũ. ipsum puta¬
rent baptisim p̾cium ñ illud et̃¬
num. E rgo soluto reatu peccati.
manet tamen quedam temporał
pena. ut illa uita frequentius q̃ra¬
Queri solet. si aliquis baptirari pos¬
sit. cũ adhuc mnutero matris sit.
Ysidorus. Qͥ in mat̾nis ut̾is sunt.
ido baptizari cum matre ñ posst̃.
q enim dici regen̾atio ineum po¬
test. in quem gen̾atio non preces¬
sit. Augustinus ad dardanum.
N ec renasci quisquam potest. an¬
teqͣm natus sit. S opponitur de
ioħ̾e.⁊ de ieremia. qui ab utero scĩ¬
ficati sunt. Legiturenim de ioħe
in eugłio luce. ⁊ spũ sc̃o replebit᷑
adhuc ex utero matris sue. Item.
E.xultauit infans in utero meo.
S quomodo plenus spũ scõ. nͥ
a peccato mundatus ẽẽt: Et ita
uidetur qd̾ prius renatus qͣm nat᷑.
adam nasceretur. Augustinus
in libro ad dardanum. Siusq
adeo millo puero acceleratus ẽ
usus uoluntatis ⁊ rationis. ut in¬

Expanded text:
Si a poena praesenti homines liberaSi a poena praesenti homines liberarentur per baptismum, ipsum putarent baptismi pretium, non illud aetnum. Ergo soluto reatu peccati, manet tamen quaedam temporalis poena, ut illa uita feruentius requiraQuaeri solet utrum aliquis baptizari possit cum adhuc in utero matris sit. Isidorus: Qui in maternis uteris sunt, ideo baptizari cum matre non possunt; que dici enim regeneratio in eum potest, in quem generatio non praecessit. Augustinus ad Dardanum.: Nec renasci quisquam potest antequam natus sit. Sed opponitur de Joanne et de Jeremia, qui ab utero sanctificati sunt. Legitur enim de Joanne in Evangelio Lucae. Et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae . Item: Exsultavit infans in utero . Sed quomodo plenus Spiritu sancto nisi a peccato mundatus esset? Et ita videtur quod prius renatus quam natus; Adam nasceretur. Augustinus in Libro ad Dardanum: Si usque adeo in illo puero acceleratus est usus voluntatis et rationis ut in
Abbreviated transcription (Latin):
incuuis ꝑsona fiat. Cũ enim que¬
rat sac̾dos ius baptuari.⁊ patrinꝰ
respondeat. uolo. c̾tum ẽ. qd̾ ñ in
sua ꝑsona respondet. Item. cum
queritur credis ind̾m ⁊ cet̾a.⁊ pa¬
trinus respondeat credo. si in ꝑ¬
sona pueri respondeat. ñ uidet᷑
uerum. qd̾ puer nondum credat.
Si autem dicatur subtali sensu.
credo. id ẽ crediturus ẽ. temeraria
uidetur responsio. cum ñ sit inde
certus. Augustinus dicit. qd̃ sacra¬
mentum fidei appellatur fides.
⁊ sub tali sensu uerum ẽ. qd̾ puer
credit. id ÷ sacramentũ fidei sus¬
cipit. Augustinus ad bonefaciũ
ep̃m. Itaq paruulum.⁊ si nondũ
fides illa q̃ incredentiũ uolun¬
tate consistit. iam t̾n ipsius fidei
sacramentum fidelem fac̃. Nam
sicut cred̾e respondentur. ita etiã
fideles uocantur.ñ rem ipsam
mente annuendo. s ipsius rei sa¬
cramentum ꝑcipiendo. Cũ hõm
baptismo lib̾etur ab omni pecca¬
to. solet queri curnon ⁊ apeccati
pena.Y sidorus de summo bono.

Expanded text:
. Cum enim quaerat sacerdos: Vis baptizari, et patrinus respondeat: Volo; certum est quod non in sua persona respondet. Item cum quaerit: Credis in Deum, et patrinus respondeat: Credo; si in persona pueri responderet non videtur verum cum puer nondum credat. Si autem dicatur sub tali sensu: Credo, id est crediturus est; temeraria videtur responsio cum non sit inde certus. Augustinus dicit quod sacramentum fidei appellatur fides: et sub tali sensu verum est quod puer credit, id est sacramentum fidei suscipit. Augustinus ad Bonifacium episcopum: Itaque parvulum, etsi nondum fides illa quae in credentium voluntate consistit, jam tamen fidei sacramentum fidelem facit. Nam sicut credere respondetur, ita etiam fideles vocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. Cum homo in baptismo liberetur ab omni peccato, solet quaeri cur non et a poena peccati. Isidorus de summo bono:
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. nec alienari ab illius panis
calicisq consortio. ⁊ si anteqm pa¬
in se hoc quod illud significat.¬
in ħ sacramento considanda sunt.
speties uisibiles. q̃ sacram̃tũ sunt
uerum corpus xp̃i qd̾ sub spetie ẽ

Expanded text:
Christi, nec alienari ab illius panis, Christi, nec alienari ab illius panis, calicisque consortio, etiamsi antequam pain se hoc quod illud sacin hoc sacramento consideranda sunt: species visibiles, quae sacramentum sunt verum corpus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem rei cuius sacramenta st̃.
In hoc etiam speties panis ⁊ uni.
dicuntur sacͣmenta corporis ⁊ san¬
guinis dn̾ci. qr sicut pane & uino
p̃omnib aliis cibis. seu potibꝰ. cor¬
pus reficitur. ita illo uero cibo. uero¬
q potu. aĩa ad uerã uitam nutrit᷑.
uinum sacramenta ẽe leguntur.
q sicut panis ex multis gͣnis unꝰ¬
efficitur. uinũ ex multis racemis
munum confluit. ita quoq pluri¬
unatur. Sacramentũ. ⁊ res.ipsum
corpꝰ xp̃i ⁊ sanguis. res quantũ ad
illas species quib significat᷑. ħ res
iterũ sacmentum ẽ alt̾ius rei. scili¬
cet unitatis capitis ⁊ membroꝵ qͣm
Dicitur etiam spirituał caro xp̃i.
Iheronimꝰ in epła ad ephesios. Duplicit̾
ẽ cib uł caro q̃ crucifixa ⁊ sepulta ẽ. De hac
formatur. Augustinus. Nulli ali¬
quatenus ambigendum unum¬
quẽq fidelium corporis ⁊ sangui¬
nis dn̾ici tunc ẽẽ participẽ. qͣndo
in baptismate. xp̃i membrũ effi

Expanded text:
ordinem rei cujus sacramenta sunt. ordinem rei cujus sacramenta sunt. In hoc etiam species panis et vini dicuntur sacramenta corporis et sanguinis Dominici; quia sicut pane et vino prae omnibus aliis cibis sive potibus corpus reficitur, ita illo vero cibo veroque potu anima ad veram vitam nutritur.vinum sacramenta esse leguntur; quia sicut panis ex multis granis efficitur unus, vinum ex multis racemis in vinum confluit; ita ex pluriunatur. Sacramentum et res, ipsum corpus Christi et sanguis: res quantum ad illas species quibus significatur. Haec res iterum sacramentum est alterius, scilicet unitatis capitis et membrorum quam Dicitur etiam spiritualis caro Christi. Hieronymus in Epistolam ad Ephesios: Dupliciterest cibus , vel caro quae crucifixa est et sepulta. De hac nnectitur et conformatur. Augustinus: Nulli aliquatenus ambigendum, unumquemque fidelium corporis et sanguinisque Dominici tunc esse participem, quando in baptismate membrum efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ cotidianis. Qd̾ autẽ dicimꝰ
talem ⁊ talem. humanũ dicimꝰ
ꝓpt̾ infirmitatẽ. cum enĩ idẽ cois
qd̾ incruce pependit. ⁊ in sepulchro
iacuit. indubitant ẽẽ fateamur in
altari.⁊ tantum hic qͣnͣtum ⁊ ibi fuit.
⁊ mͦ est ad dext̾am patris. ñ ẽ dubiũ.
ipsum corpus xp̃i in aitari sua non
carere forma. s ibi uisibilit̾. in alta¬
ri inuisibilit̾. latens sub forma alie
mentum. quid res sacramenti. Tria
hic considerare oportet. Unum qd̾ ẽ
sacramentũ tantum. alterum qd̾ sa
cramentũ ⁊ res sacramenti. t̾ciũ qd
ẽ.res tantum. Sacͣmentum ⁊ ñ res.
ipse species uisibiles. scilicet panis ⁊
uini.⁊ ea q̃ ibi uisibilit̾ celebrant᷑.
ut fractio. depositio. eleuatio. Sacͣ¬
mentum enim ẽ. sacre rei signũ. Sig¬
num aut̃ ẽ. qd̾ pret̃ spetiem qͣm inge¬
reħ autem uisibilia faciunt in m̾tẽ¬
fidelium uenire mortẽ. uł sepultu¬
ram.uł ad celos ascensionẽ. ⁊ totũ

Expanded text:
rentur quotidianis. Quod autem dicimus rentur quotidianis. Quod autem dicimus talem ac talem, humanum dicimus propter infirmitatem. Cum enim idem corpus quod in cruce pependit, in sepulcro jacuit, indubitanter fateamur esse in altari; et tantum hic quantum et ibi fuit, et modo est ad dexteram Patris, non est dubium ipsum corpus Christi in altari sua non carere forma, sed ibi visibiliter; in altari invisibiliter latens sub forma alienmentum, quid res sacramenti. Tria hic considerare oportet: unum quod est sacramentum tantum, alterum quod est sacramentum et res sacramenti, tertium qmentum et non res, sunt species visibiles, id est panis et vini; et ea quae ibi visibiliter celebrantur, ut fractio, depositio, elevatio. Sacramentum enim est sacrae rei signum. Signum autem est quod praeter speciem quam ingeHaec autem visibilia faciunt in mentem venire mortem, vel sepulturam vel ad coelos ascensionem; et totum
Abbreviated transcription (Latin):
adũsus eos qͥ tribulant me. Huiꝰ
etiã figura sacramenti p̾cessit. etiã
pane. ⁊ uino. a melchisedech oblatis.
Unde ambrosius. Incelligite ant̾io¬
ra ẽẽ mistia xp̃ianorum. qͣm ude¬
orum. Hoc sacramentum dñs nr̾
ubi institutio sac̾menti huiꝰ pͥmũ
facta fuit. Causa institutionis. ut
eẽt remedium contra rediuiua pec¬
cata. Si enim necessaria nob̾ fuit
illa manifesta p̾sentia iħu xp̃i qͣ
cũ hominib conu̾satus fuit. ut in
ea posset flagellari. mori ꝓ nrã re¬
demptione. ita necessaria ẽ toti p̾
set panis uiuus qui de celo descen¬
dit man ducari. Unde ipse
dic̃. Nisi manducau̾itis
carnẽ meam.⁊ bib̾itis sanguinẽ¬
meũ. ñ habebitis uitam in uobis.
Itaq qui ex nimia dilectione¬
talem se exhibuit qͥ posset lan¬
cea uulnerari. ut nos suo sangui¬
ad finem scłi talẽ exibet. qͥ pos¬
sit in sacramento manducari.
ut eius participatione mẽbra suo
uniantur capiti.⁊ apeccatis libe¬

Expanded text:
adversus eos qui tribulant me , Hujus adversus eos qui tribulant me , Hujus etiam figura sacramenti praecessit in pane et vino a Melchisedech oblatis. Unde Ambrosius: intellige anteriora esse mysteria Christianorum quam Judaeorum. Hoc sacramentum Dominus nubi institutio hujus sacramenti primum facta fuit. Causa institutionis, ut esset remedium contra rediviva peccata. Si enim nobis necessaria fuit illa manifesta praesentia Jesu Christi qua cum hominibus conversatus fuit, ut in ea posset flagellari, mori pro nostra redemptione; ita necessaria est in totaset panis vivus qui de coelo descendit manducari. Unde ipse dicit: Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Itaque qui ex nimia dilectione se exhibuit qui posset lancea vulnerari, ut nos suo sanguiad finem saeculi talem se exhibet qui possit in sacramento manducari, ut ejus participatione membra sua uniantur capiti, et a peccatis libe