comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitus aũt nouũ. cum sit utrũq in lectõne ue¬
teris testamẽti. ⁊ exp̃ssum oꝑibus. ⁊ signifi¬
catõne figuratum. ac ꝑ hoc in scĩs ẽ figura
figure.qr figura est ueteris testamẽti. inscĩs
aut̾ scõꝵ figura est ip̃ius ueritatis. qr figu¬
ra est noui testamenti. Totũ quippe uetus
testamentũ mhiis reb ⁊ celebrationib. q̃
ita obẜuanda p̾cipiunt᷑ figura est. qõ. cxii.¬
E altari querit᷑ quo trib cubitis altũ eẽ
uolũit cumi tanta fere sit stature honunns
altitudo. Qũo gͦ mĩstrabat᷑ altari. cũ gra¬
dus hr̃e altare alio loco ꝓhibeat. Ne pudẽ¬
da inquit tua reueles suꝑ illud. G illa di¬
cebat de altari. qd̾ de tr̃a uł de lapidibus
cõstruendũ ẽẽt. ubi gradus ip̃i coedificar
ad corpus altaris utiq ꝑtinerent. minc
uero de tabulis fieri altare p̾cepit. quod si
apponeret᷑ ad horam m̃stratõnis aliquid
ubi staret minist̾ altaris ⁊ pacto ñsterio

Expanded text:
autem nouum, cum sit utrumque in lectione ueteris testamenti et expressum operibus et significatione figuratum. ac per hoc in sanctis figura est figurae, quia figura est ueteris testamenti; in sanctis autem sanctorum figura est ipsius ueritatis, quia figura est noui testamenti. totum quippe uetus testamentum in his rebus et celebrationibus, quae ita obseruanda praecipiuntur, figura est. De altari quaeritur quomodo tribus cubitis altum 16 esse uoluerit, cum tanta fere sit staturae hominis altitudo. quomodo ergo ministrabatur altari, cum gradus habere altare alio loco prohibeat? ne pudenda, inquit, tua reueles super illud. sed illic dicebat de altari quod terra uel lapidibus construendum esset, ubi gradus ipsi coaedificati ad corpus altaris utique pertinerent; nunc uero de tabulis fieri altare praecipit, quo si adponeretur ad horam ministrationis aliquid, ubi staret minister altaris- et peracto ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
mins. An ẜm qd̃ dicit᷑ quibdam in
euãgelio nõ noui uos. Scd̾m hanc
enĩsciam qua deus dr scire que illi
placent. nescire que displicent. non
qr ignorat ea. s qr nõ aꝓꝓbat. sic̃ ars
deo p̃ om̃ib moyses placebał. qo. chi.
dixerat deo. dixistim scio pre om̃ĩbus
qd illi deus postea qͣm hoc ip̃e dixit. legi¬
tur dixisse. añ aut̃ nõ legitur. ut intelli¬
gamus. nõ oĩa scͥpta eẽ. que cum illo d̾s
loqutus est. S diligentius requirẽdu¬

Expanded text:
secundum quod dicitur quibusdam in Evangelio, Non novi vos ? Secundum hanc enim scientiam, qua Deus dicitur scire quae illi placent, nescire quae displicent, non quia ignorat ea, sed quia non approbat, sicut ars Deo prae omnibus Moyses placebat. CLIII. Idixerat Deo, Dixisti mihi, Scio te prae omnibus; quod illi Deus posteaquam hoc ipse Deo dixit, legitur dixisse, ante autem non legitur; ut intelligamus non omnia esse scripta quae cum illo Deus locutus est? Sed diligentius requirendu
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ et̾uũ in me ⁊ filiis isrł tanꝙͣ in deo
⁊ filiis isrł. sit ħ testaniẽtum. s testamen¬
tun et̃num in me qrĩl illo ꝓmissa ẽ reqͥeᷤ
et̾ua ⁊ filiis isrł signũ est eternũ. q filii isrł
acceperunt ob ẜnandum signũ quo signi¬
ficabat᷑ requies etña ueris isrłitis. hoc̃ est
filiis ꝓmissionis ⁊ uisuris deu̾ facie ad
faciem sicuti est. questio . cxxxix.
ET dedit moysi statĩ ut cessanit loqui ad
eum in monte synai duas tabulas restimo¬
ni tabulas lapideas scͥptas digito dei
cum tam multa loqutus sit deus. due tũ
tabule dant᷑ moysi lapidee. que dũr ta¬
bule testimonu. future marcha. Nimirũ
oĩa cetera que p̾cepit deus ex illis decem
pceptis que duab tabulis cõsccipta sũt
demim aurib uxoꝵ atq filiaꝵ uñ illis fa¬
tentõne reuocaret factũ tũ illud ipm̃ diffici
tandũ putant qui cõtristant᷑ si quid tale
tulo ppłs. hoc est de ydolo qd̃ exauro suo fe¬

Expanded text:
mentum aeternum in me et filiis Israel, tanquam in Deo et filiis Israel sit hoc testamentum; sed Testamentuiis Israhel signum est aeternum, quia filii Israhel acceperunt obseruandum signum, quo requies significatur aeterna ueris Israhelitis, hoc est filiis promissionis et uisuris deum facie ad faciem sicuti est. Et dedit Et dedit Moysi statim ut cessavit loqui ad eum in monte Sina, duas tabulas Testimonii, tabulas lapideas scriptas digito dei. cum tam multa locutus sit deus, duae tamen tabulae dantur Moysi lapideae, quae dicuntur tabulae testimonii futurae in arca. nimirum omnia cetera, quae praecepit deus ex illis decem praeceptis, quae duabus tabulis conscripta sunt,in auribus uxorum atque filiarum, unde illis fantentione revocaret: factum tamen illud ipsum difficitandum putavi, qui contristantur, si quid tale tulo populus, hoc est de idolo quod ex auro suo fe
Abbreviated transcription (Latin):
¶T facies supͣ rõuales fimbrias ꝯplectẽ¬
tes opus catheuaꝵ de auro puro qd latum
rõuale int̃pretati sunt inopia lingue fec̃
gu̾um est. utrum u̾bum significet. an ra¬
tionem. qr utrũq remnomĩ est. ubiputatũ
tati sunt. Nam qd̾ h̾emus eloquia dm̃ e
loquia casta. greci hũt logia. hic uero in
ueste sacerdotali qd̾ ex aũro ⁊ iãcincto qi
purpura ⁊ cocco dupplici torto. ⁊ byssodu¬
plici torta fĩ p̾ceptũ est: quadratũ duplex.
qd̃ ẽẽt inpectore sac̃dotis ⁊ logion uocaret᷑
in certũ utrũ a rõne. i au̾bo dem̃ fu̾it int̾

Expanded text:
t facies super rationale fimbrias complectentes, opus catenatum de auro puro. quod latini "rationale" interpretati sunt, inopia linguae feciguum est utrum uerbum significet an rationem, quia utriusque rei nomen est, ubi putatum tati sunt; nam quod habemus: eloquia domini eloquia casta, graeci habent λογία. hic uero in ueste sacerdotali, quod ex auro et hyacintho et purpura et cocco duplici torto et bysso duplici torta fieri praeceptum est quadratum duplex, quod esset in pectore sacerdotis et λόγιον uocaretur, incertum utrum
Abbreviated transcription (Latin):
a postiorib tabernaculi. scͥptura dicit cũ
suꝑiꝰ sex dixerit intelligitur annerat
duab angularib.octo fieri. qo.cxi.
lamen.d̃ quo nũc loquit᷑ in quatuor co¬
lũpnis extensum. De hac differencia int̾
hoc est intus intra uelũ. foris aũt mensa
⁊ candelabrũ ⁊ cetera que paulo añ dixit

Expanded text:
a posterioribus tabernaculi scriptura dicit, cum a posterioribus tabernaculi scriptura dicit, cum superius sex dixerit, intellegitur adnumeratis duabus angularibus octo fieri. Et lamen, de quo nunc loquitur. in quattuor columnis extentum. de hac differentia interhoc est intus ultra uelum. foris autem mensa et candelabrum et cetera quae paulo ante dixit
Abbreviated transcription (Latin):
bricatꝰ cuinõ occurruat xp̃c passione cru¬
entatus: Significantur hiis q̃ martires
scĩ quoꝵ oronib ꝓpiciatur deus pecĩs ppli
sui. Ipis demq suꝑiaciũtur ꝓelles iagnctine
ut significet᷑ uita et̾na uiritate tanꝙͣ iugo¬
¶acies duos ancooniscos colũpne uni
ꝯsistentes exadu̾so hoc est unũ hiic. et
unũ inde de latĩb colũpne. Ancouiscos
aũt dicit qd̃ uulgo uocamus aucones
sicut sũt in colũpnns cellarũ uinariaru
quib incũbunt ligna q̃ cupas ferunt.
Ducta ẽ ãt siłitudo u̾bi. acubitis ubi flec¬
tunt᷑ manus. quib ncumibunt recũben¬
ases colũpuaꝵ duas um. Bases nõ e.
tm̃ uidetur dicere scͥptura. quib colũpue
lanos dicimus. Ideo dicit duas bases co¬
lũpneuni. in amibas partes enis. Nam
que sunt ambe partes. nisi inferior ⁊ sr̃ior.
Icod octo colũpnas qõ. e¬
⁊bases eaꝵ serdecim. scd̃m supͣdcãm rõnẽ

Expanded text:
bricatus cui non occurrat Christus passione crubricatus cui non occurrat Christus passione cruentatus? significantur his etiam martyres sancti, quorum orationibus propitiatur deus peccatis populi sui. ipsis denique superiaciuntur pelles hyacinthinae, ut significetur uita aeterna uiriditate tamquam uigoFacies duos anconiscos columnae uni consistentes ex aduerso, hoc est: unum hinc et unum inde de lateribus columnae. anconiscos autem dicit, quod uulgo uocamus ancones, sicut sunt in columnis cellarum uinariarum, quibus incumbunt ligna quae cupas ferunt. ducta est autem similitudo uerbi a cubitis, ubi flectuntur manus. quibus incumbunt recumbenases columnarum duas uni. bases non eas tantum uidetur dicere scriptura, quibus columnae la nos dicimus. ideo dicit: duas bases columnae uni in ambas partes eius. nam quae sunt ambae partes nisi superior et inferior? Quod octo columnas et bases earum sedecim secundum supra dictam rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ri.d̾r.ii.auleũ longitudine hr̃e debere
dicit. longitudĩem aulee incubitis. fui.
quat᷑ enĩ septẽ. fiunt iuginti octo. Et ẽ.
sius ꝑtib constat. Quod uero tam
sepedicit cherubin facies ea oꝑe texto¬
ris quid aliud ꝙͣ in hiis oĩb multitu¬
duieu scie cõmendat. qd̾ int̾pretatur.
¶E facies uela capellacia operire sr̃ taber¬
uaculum. Undec̃ liela facies ea. que capella¬
cia uela sunt .i. cilicina undecimdũr ẽe. In
pec̃is quippe transgressio ẽ. tͣnsgressio uero
ꝑseptenariũ multiplicata. faciunt septua
septies. uerũ q̃ septuagies septies. Qt ge¬
neratõnes reꝑiunt᷑ cum lucas abapfĩo
lm enumerans. sursumnu̾sus ascendit q
ꝑuenit ꝑ adam usq ad cl̾m. Ad hoc enm
fit significatõ pecõꝵ in hiis uelis. ut ꝑ cõ¬
fessionem expͥmant᷑ ⁊ ꝑ gr̃ãm que data ẽ
ecẽe aboleantur hoc ẽ teg̾ant᷑. Uñ dr beati¬
tecta sunt pec̾a. Demiq iubet ea uela cooꝑi¬
ri.pellib arietinis rubricatis. Aries aut̃ ru¬

Expanded text:
ri. Dicitur enim aulaeum longitudinem habere debere dicit latitudinem aulaei in cubitis quattuor. quater enim septeni fiunt uiginti octo. et est suis partibus constat. quod uero tam saepe dicit: Cherubin facies ea opere textoris, quid aliud quam in his omnibus multitudinem scientiae commendat, quod interpretatur Et facies uela capillacia operire super tabernaculum; undecim uela facies ea. quae capillacia uela sunt, id est cilicina, undecim dicuntur esse. in peccatis quippe transgressio est. transgressio uero per septenarium multiplicata faciunt septuagsepties uerum etiam septuagies septies, quot generationes reperiuntur. cum Lucas a baptismo domini enumerans sursum uersus ascendit et peruenit per Adam usque ad deum. ad hoc enim fit significatio peccatorum in his uelis. ut per confessionem exprimantur et per gratiam quae data est ecclesiae aboleanturtecta sunt peccata. deinde iubet ea uela cooperiri pellibus arietinis rubricatis. aries autem ru
Abbreviated transcription (Latin):
plenres ⁊clyte latera sunt uñ quidam
latiui sic int̾pretati sunt induas partes
Nam hoc u̾bũ ẽ in illopsalmo ubi scͥptũ
est uxor tua sicut uinea fertilis in lateri¬
bus domus tue. ac ꝑ hoc tm̃ casus int̾ ẽ¬
est qr prius ac̃ca tm̃ post uõ ablatũi po¬
suit in duo latera facie induob latib¬
quis aũt sit sẽss difficile est asse qui isi
fortent solet scͥptura amare eclypsim.
ut aliquid desit ⁊ subaudiat᷑. ⁊̃ ħ sb̾andi¬
¶ Terũt arcus amitib itant tollatur
illd̃ in eis. quos amlos dixerat. arcus
dicit. Anulos quippe ꝓ rotundis ansis
possuit. Et quid est aliud anulus uł cir¬
culus misi uudiq arcus. Ideo quidam
uolentes arcus dicere thecas int̾pretati
sũt. quib amites inducerent᷑. dicẽtes
⁊ erũt thece amitib. qͣiͣ gecus hoc non
posset dicere. cũ q̃ thece grecũ ũbum sit
i. in quo incensũ tantũponeret᷑. nõ holo¬
sacrificiũ. noulibatio p̾dixerat idip̃m in¬

Expanded text:
et πλευρὰ latera sunt. Unde quidam Latini sic interpretati sunt, In duas partes Nam hoc verbum est in illo psalmo, ubi scriptum est: Uxor tua sicut vinea fertilis in lateribus domus tuae . Ac per hoc tantum casus interest, quia prius accusativum, post vero ablativum posuit, In duo latera facies, in duobus latQuis autem sit sensus difficile est assequi; nisi forte, ut solet Scriptura amare ellipsim, ut aliquid desit et subaudiatur, etiam hic subaudit erunt arcus amitibus, ita ut tollatur illud in eis. quos anulos dixerat, arcus dicit; anulos quippe pro rotundis ansis posuit. et quid est aliud anulus uel circulus nisi undique arcus ? ideo quidam nolentes arcus dicere "thecas" interpretati sunt, quibus amites inducerentur, dicentes: et erunt thecae amitibus. quasi graecus hoc non posset dicere, cum etiam thecae graecum uerbum sit; id est in quo incensum tantum poneretur, non holoacrificium, non libatio, praedixerat id ipsum in
Abbreviated transcription (Latin):
qr cuicũq ꝓuectu ad multitũdinẽ scĩe spe̾
nõ est insi in dei mĩa. qõ .cu.
Uodait erũt amili inthecis supporta¬
toriis ad tollendam mẽsam hoc intelligẽ¬
dum est. q. amili eẽnt uelut thece suppor
cas inducant᷑. Erunt quippe in thecis ita
dcm̃ est. tanꝙͣ dice̾tur erũt ꝓthecis. qõ.¬
L EEcem auleoꝵ iubet fieri . cui.¬
tab̾naculum. cũ sit decalogus legis. An¬
leauero significant latitudinẽ pp̃ facili¬
tatem.caritas quippe plentudo legis
est: ⁊ nõ nisi caritati sunt p̾cepta facilia
Uñ ip̃a dilatatio cõmendatur cũ dicitur
dilatasti gressus meos sb̃ter me: ⁊ non
sunt infirmata uestigia mea. S qm̃ ista
dilatatio ꝑ grãm fit dei. caritas enĩ dei
diffusa est mͦ cordib nr̃is non ꝑ nos ip̃oᷤ.

Expanded text:
 cuicumque prouectui ad multitudinem scientiae spes non est nisi in dei misericordia. Quod ait: erunt anuli in thecis subportatoriis ad tollendam mensam, hoc intellegendum est, quod anuli essent uelut thecae subportcas inducantur. "erunt" quippe "in thecis" ita dictum est, tamquam diceretur: erunt pro thecis. Decem aulaeorum iubet fieri tabernaculum, cum sit decalogus legis. aulaea uero significant latitudinem propter facilitatem. caritas quippe plenitudo legis est, et nonnisi caritatis sunt praecepta facilia. unde ipsa dilatatio commendatur, cum dicitur: dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infirmata uestigia mea. sed quoniam ista dilatatio per gratiam fit dei — caritas enim dei diffusa est in cordibus nostris non per nos ipsos,
Abbreviated transcription (Latin):
Noc est. qd̾ supͣ dixit nõ abibit it ei
ut recedũt ancille. Iussa quippe est
peo qd̾hunuliata est. qr nõ ei seita
miscuit ut face̾t eam uxorem a nit
annoĩaret eam sibi. Hoc aut dĩxim.
remimerabit eam.quidã int̃pretes
dixerunt redimet eam. Quodsi m
ubi intelligitur. ꝙ accipit magis ałi¬
quid qm p̃redat᷑ ut redimatur. Cui
emĩ dabit dñs ens ut redimat. ꝙͣ
ip̃e famulam possidet: senti aute
qr spreit ni ea.Ideo dñs est uendẽ
illam .i. iñ tantũ ei dñabitur ut et
extere genti eam licite uendat. Hoc
est aute spreuit in ea. qd̾ est sp̃uit
rem faciendo. Uixit aũt grece. ⁊ etle¬
sen. qdnondiximus sp̃ũit. quo u̾bo
scrpturautitur apud iheremiam si¬
cut spreuit mulier enm cui cõmisce¬
tur. Deinde sequit. ⁊ dicit. Qd̃ si filio
amuoĩauerit eami. ẜmnistificatõm filiaꝵ
faciet ei. hiciam appatere mcipit ꝙͣad¬
modũ sup̃ die̾it ꝙͣ nõ ãnoĩauit. Nam

Expanded text:
hoc est quod supra dixit, non abibit ita hoc est quod supra dixit, non abibit ita ut recedunt ancillae. Jussa est eo quod humiliata est; quia non ei se ita miscuit, ut faceret uxorem, id est, ut annominaret eam sibi. Hoc autem quod diximus, remunerabit eam, quidam interpretes dixerunt, redimet eam. Quod si in ubi intelligitur quod accipit magis aliquid, quam pro ea datur ut redimatur. Cui enim dabit dominus ejus, ut redimat quam ipse famulam possidet? Genti autem  spreuit in ea, ideo dominus est uendere illam, id est in tantum ei dominabitur, ut etiam exterae genti eam licite uendat. hoc est autem "spreuit in ea ", quod est "spreuit rem faciendo. dixit autem graece ἠθέτησεν, quod nos diximus "spreuit": quo uerbo scriptura utitur apud Hieremiam: sicut spernit mulier eum cui commiscetur. Deinde sequitur et dicit: quodsi filio adnominauerit eam, secundum iustificationem filiarum faciet ei. hic iam adparere incipit quemadmodum supra dixerit: quam non adnominauit eam. nam
Abbreviated transcription (Latin):
uõ abibit ita ut recedũt ancille. Quod
eam. remunerabit eam. Senti antez
spreuit in ea. Quod sifilio annomi¬
nauerit eam ẜmiustificatõnẽ filiarũ
faciet ei. Qd̾ si aliam accipiet. ei que
opus sũt et uesteni et cousatone eis¬
bit. Si aũt tria hec nõ fecerit ei. exibit
gratis sine pcc̾o.Obscurissimũ locu.
musitata u̾baloqutõnesq fecerunt.i
ita ut intpretes nri q̃admodũ eũ expli¬
carent pene nõ inuenirent: In ip̃o q̃ꝙ
greco eloquio mnultũ obscurũ est. qd
hie dicitur. Tañi quid uideatur ut po¬
tero aꝑiami. Si quis aũt inquit uen¬
dident filiam suam in famulan.iait
ũ abibit itaut recedũt añcillẽ hebree
post sex annos. eã quippe o. ⁊̃ infem¬
nam bebream legẽ datam intelligi q̃
seruatur in marib. Cur gͦ nõ ista ita
recedit. nͥ qr millo famusatu intellig¬
tur hũiliata. qd̾ ei se dñs miscuerit
Hoc em̃m cõsequentib ut cũq clares¬
cit. Sequit ei ⁊ dicit. Quod si nõ pla

Expanded text:
t recedunt ancillae. Quod eam, remunerabit eam. Genti autem , quoniam, sprevit in ea. Quod si filio annominaverit eam, secundum justificationem filiarum faciet ei. Quod si aliam accipiet ei, quae opus sunt, et vestem, et conversbit. Si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis sine pretio. Obscurissimum istum locum inusitata verba locutionesque fecerunt, ita ut interpretes nostri quemadmodum eum explicarent, pene non invenirent. In ipso quoque graeco eloquio multum obscurum est quod hic dicitur. Tamen quid videatur, ut potero, aperiam. Si quis autem, inquit, vendiderit filiam suam famulam, id est ut non abibit ita ut recedunt ancillae, intepost sex annos. Eam quippe oportet in feminam Hebraeam legem datam intelligi, quae servata in maribus. Cur ergo ista ita recedet, nisi quia in illo famulatu intelligitur humiliata, quod ei se dominus miscuerit? Hoc quippe in consequentibus utcunque clarescit. Sequitur enim et dicit: Quod si non plac
Abbreviated transcription (Latin):
¶Terit illis sacerdotiũ mͥ insẽpit̾nũ
quo dicat in sempitĩ. de huis signifi¬
catuus reb suꝑus sepe diximꝰ. Nã
utiq imitatũ est hoc sacerdotiuut ille
q nulla dei penitudo. qua significetur
mutatõ. Iurauit eĩ dñs ⁊ nonpenite¬
bit eum. tu es sacerdos mnet̾nũ. ẜm or¬
qr iurauit dñs anõ penitebit eum
⁊ iõ dcm est. in illo sacerdotio scd̃m
ordinem melchisedech. nõ penitebit eũ
ut significaret᷑. qr de illo sacerdotio
aaronpenituit eimi. id ẽ mutauit
sinmabit mamis aaron ⁊ manus.
filioꝵ ens: An ꝑmianus potestatẽ
significauit ut aliquid c̃ ip̃i cõsecra¬
re possent potestas aũt ip̃a scĩficatõe
cõ sumatur qua p̾cepti sunt scificari
¶Dadduces intulũ ad hostiũ tab̾¬
na culi testimonii ⁊ suꝑ imponẽt a¬
aron. ⁊ filii enis manus suꝑ caput.

Expanded text:
, 9. Et erit illis sacerdotium mihi in sempiternum. , 9. Et erit illis sacerdotium mihi in sempiternum. Quomodo dicat in sempiternum, de his significativis rebus, superius saepe diximus. Nam utique mutatum est hoc sacerdotium, ut ilet nulla Dei poenitudo, qua significetur mutatio. Juravit enim Dominus, et non poenitebit eum, Tu es, inquit, sacerdos in aeterquia juravit Dominus et non poenitebit eum. Et ideo dictum est in illo sacerdotio secundum ordinem Melchisedec, Non poenitebit eum, ut significaretur, quia de sacerdotio Aaron poenituit eum, id est, mutavit summabis manus Aaron et manus filiorum eius? an per manus potestatem significauit, ut aliquid etiam ipsi consecrare possent, potestas autem ipsa sanctificatione consummabatur, qua praecepti sunt sanctificari adduces uitulum ad ostium tabernaculi testimonii, et superinponent Aaron et filii
Abbreviated transcription (Latin):
uite. ꝙͣ qui uere ꝑfecteq nõ significatõ¬
ne. s ueritate sacerdos ħt. solꝯ p̾t aufer¬
re pec̃a. nec h̃t nc̃citatem offerre ꝓ suis.
cum p̾ciperet loqueris ad moysen. qũo
uestirent᷑ ⁊ ungerent᷑. quid ait est qd̾ ait
inplebis mam̃s eoꝵ ut sac̃dotio fũgãt᷑
michi. Anforte muuerib q̃ offerẽda sũt
femoralia linea tege turpitudinẽ colo¬
ris eoꝵ alumbis usq ad femio ra erunt cũ¬
uestis tauta cooꝑiatur totũ corpus. qͥd
est qd̃ait : femoralia facies linea tegere
turpitudinẽ coloris eoꝵ. qĩ apparere
posset tanta de suꝑ ueste ad hibita uisi
qr signũ ẽẽ uoluit in hoc castitatis uel
cõtinentie. que ides ꝑ indumentum
eos inquit timicas ⁊ cinges eos zonaᷤᷤ
⁊ circũdabis eos tydaras. Qͣm dicat
tatum. nec inusu modo est: ignorat᷑.
puto tñ nõ ẽẽ capitis tegmenũt nõ mil¬
li putauerũt. n enĩ diceret circũdabis
eos nͥtale aliquid eẽt qd nõ capiti s

Expanded text:
perfecteque, non significatione, sed veritate sacerdos habet, solus potest auferre peccata, nec habet necessitatem offerre pro suis. cum praeciperet, loquens ad Moysen, quomodo uestirentur et unguerentur, quid est quod ait: et inplebis manus eorum, ut sacerdotio fungantur mihi? an forte muneribus, quae offerenda sunt femoralia linea tegere turpitudinem coloris eovestis tanta cooperiat totum corpus, quid est quod ait, Femoralia facies linea tegere turpitudinem corporis eorum, quasi apparere posset tanta desuper veste adhibita? Nisi quia signum esse voluit in hoc castitatis vel continentiae: quae ideo per indumentum eos, inquit, tunicas, et cinges eos zonis, et circumdabis eis cidaras. Quam dicat tatum, nec in usu modo est, ignoratur: puto tamen non esse capitis tegumen, ut nonnulli putaverunt. Neque enim diceret, circumdabis eis, nisi tale aliquid esset, quod non capiti, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi. Notandũ est mĩc pͥmũ sacrificasse
Moisen eudent᷑ scͥpturã dice̾. ex quo ex
dictum erat socero enus. ꝙͣuis cũ aliqua
ambiguitate qd̾ ymolauerit deo. Et
adũtendũ librũ testamẽti cũ sangumẽ
hostie recitarim quo libro illas mstifica¬
tõnes ꝯscͥptas debems accipere. Nã deca¬
logum legis intabulis lapideis finssei
ꝯscͥptũ postea manifestũ est. qõ .c.¬
¶Gdixerũt oĩa quecũq loquts ẽ dñs

Expanded text:
populi. Notandum est nunc primum sacrificare Moysen, evidetur Scripturam dicere, ex quo ex dictum erat socero ejus, quamvis cum aliqua ambiguitate, quod immolaverit Deo. Et advertendum librum testamenti cum sanguine hostiae recitari: in quo libro illas justificationes conscriptas debemus accipere. Nam decalogum legis in tabulis lapideis fuisse conscriptum postea manifestum est. Et dixerunt: Omnia quaecunque locutus es
Abbreviated transcription (Latin):
uale quippe nõ est adũsus ꝓximiũ tuis
ut ĩo uideat᷑ hoc addidisse scripturaque
posset brenit dicere. flm cestimo niun
nõ dicos sicut dixit nõ occides nõ meca¬
bens. nõ furaberis. S hĩs magna. adest
nec a festinantib cõmode explican pt̃.
quo accipiend̾ sit: ꝑdes oius quiloqui
mendatiũ.et noli uelle nentini. onne
mendatiũ. et cet̾a huiusmodi. omi¬

Expanded text:
iris; tale quippe non est aduersus proximum tuum; ut ideo uideatur hoc addidisse scriptura, quae posset breuiter dicere: falsum testimonium non dices, sicut dixit: non occides, non moechaberis, non furaberis. sed hinc magna quaestio est nec a festinantibus commode explicari potest, quomodo accipiendum sit: perdes omnes, qui locuntur mendacium, et: noli uelle mentiri omne mendacium, et cetera huius modi.
Abbreviated transcription (Latin):
nouunant. Nan ⁊ isto noĩe ⁊ cames ꝯ¬
plecterent᷑. qr ⁊ ip̃a alimenta sũt. nec tũ
panes eomodo dicit. qui fuuit exfrumẽ¬
tis. Ipõs .n. quippe. panes appellare cõ¬
sueuims mania aut̃ panũ noĩe appel¬
lat. Non aũt uocat quod dicit ad ues¬
peram carnes. ⁊ mane panes se daturu
Bale quippe aliquid et in helya signifi¬
catum est. cum ei alimenta cormus af¬
ferret. An forte carnb ad uespam. ⁊m̾a¬
nẽ panib ille significatur. qui traditus
erinfirmitate sepultus est. mane. autͣ
deũ. qn̾ nec ullũ sumilacrũ fuit. nec ar¬
chatestamentiiam fũat instituta. an
forte ideo de futuro dixit. repones. ut
intellige̾t᷑ tũc añ deũ posse reponi. qñ
fumura erat archa. anpocius ante deum
dem est ꝙ sit ip̃a deuotõne offerendi.
qͥcũꝙ loco ponetur: ubi .n. des noñ

Expanded text:
nominantur. Nam isto nomine et carnes complecterentur, quia et ipsae alimenta sunt: nec tamen panes eos modo dicit, qui fiunt ex frumentis; ipsos enim proprie panes appellare consuevimus: manna autem panum nomine appellat. Non autem vacat quod dicit ad vesperam carnes et mane panes se daturum. Tale quippe aliquid etiam in Elia significatum est, cum ei alimenta corvus afferret . An forte carnibus ad vesperam et mane panibus ille significatur, qui traditus ex infirmitate sepultus est, mane autem Deum, quando nec ullum simulacrum fuit, nec arca testamenti jam fuerat instituta. An forte ideo de futuro dixit, repones, ut intelligeretur tunc ante Deum posse reponi, quando futura erat arca? an potius, ante Deum, dictum est quod fit ipsa devotione offerendi, in quocumque loco poneretur? ubi enim n
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ sb̃portatoria uł gestatoria. quibus
archa .iiͦii. hominib hunc atq inde por¬
¶ Ropiciatoriũ quid dicat sr̃ imponẽ¬
fieri iubeat. eiisq longitudinẽ ⁊ latiti¬
dinem tãtam ex primat qͣnta ⁊ ip̃ĩus
arche dicta est. ꝓculdubio uelut tabu¬
lan auream. tante forme fieri p̾cepit.
qͣ tegeretur archa. ita ut in ip̃o ꝓpiciato¬
tio eẽnt duo cherubin hinc atq inde
alt̾utrũ attendentes ita ut uultus cor
in ꝓpiciatoriũ eẽnt. et penius suis ob¬
umibrarent ꝓpiciatorium qd magnũ
est sacramentũ. Aurũ quippe signifi
cat sapĩam. archa significat secretu
dei. In archa iussa sũt poni. lex. ⁊ mãg¬
na ⁊ uirga aaron. Inlege p̾cepta sunt᷑
urga po̾testatẽ significat. maia grã¬

Expanded text:
cantur subportatoria uel gestatoria, quibus cantur subportatoria uel gestatoria, quibus arca a quattuor hominibus hinc atque inde portatur. Propitiatorium quid dicat superinponenfieri iubeat eiusque longitudinem et latitudinem tantam exprimat, quanta et ipsius arcae dicta. est, procul dubio uelut tabulam auream tantae formae fieri praecepit, qua tegeretur arca: ita ut in ipso propitiatorio essent duo cherubin, hinc atque inde alterutrum attendentes, ita ut uultus eorum in propitiatorium essent et pinnis suis obumbrarent propitiatorium: quod magnum est sacramentum. acat sapientiam, arca significat secretum Dei. In arca jussa sunt poni Lex, et manna, et virga Aaron: in Lege praecepta sunt, virga potestas significatur, manna gra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quatuor partes. sicut mense quadre
fieri solent. Nec qd̾ ait ũsatilia. mobilia
debemus accipere fixa sũt sicut dixit.i
mensas h̾re solitas. S uersatilia dixit
tornatilia que grece uocant᷑ strepta. uł
caualib sicut sunt colũpne tornatiles
aut inplicitis duab uirgulis. in modũ
testis. sic̾ ⁊̃ torques fieri solent. Q.d̃ aũt
ait ⁊ fabricabis illi. iiͦi. anulos aureos
⁊ impones sr̃ quatuor latera duos ami¬
los mlatus unũ. ⁊ duos amilos ĩlatus
scd̃m. ad quatuor angulos occurrunt
quatuor anuli. singuli insingulis. et ꝑ
anguloꝵ numerũ tit. ut qd̾ in duobus
laterib ponitꝰ in oĩbus . iiiͣ. ponatur.
Uonus eĩ angulus. duob laterib cõmu¬
nis est. Alioquin nõ occurrit ut biui a¬
nili ponantur ꝑ quatuor latera. cum
sit̃ quatuor anuli. Scto quippe esse
debuerũt. Si alit̾ intelligimus qmͣ
qd̃ dixi fieri mimiero angełoꝵ. ad hoc
.ii.anuli in angulis pomũtur qd̾ ĩddu¬

Expanded text:
per quattuor partes, sicut mensae quadrae per quattuor partes, sicut mensae quadrae fieri solent. nec quod ait "uersatilia," mobilia debemus accipere — fixa sunt enim, sicut dixi mensas habere solitas — sed, "uersatilia" dixit "tortilia", quae graece uocantur otpsita, uel canalibus, sicut sunt columnae tortiles, aut inplicatis duabus uirgulis in modum restis, sicut etiam torques fieri solent. quod autem ait: et fabricabis illi quattuor anulos aureos et inpones super quattuor latera: duos anulos in latus unum et duos anulos in latus secundum, ad quattuor angulos occurrunt quattuor anuli singuli in singulis et per angulorum numerum fit, ut quod in duobus lateribus ponitur in omnibus quattuor ponatur. unus enim angulus duobus lateribus communis est; alioquin non occurrit, ut bini anuli ponantur per quattuor latera, cum sint quattuor anuli; octo quippe esse debuerunt, si aliter intellegitur quam quod dixi fieri numero angulorum. ad hoc enim anuli in angulis ponuntur, quo indu
Abbreviated transcription (Latin):
turos cũ habraam. ⁊ ysaac. ⁊ iacob. in
regno celoꝵ: Nam ⁊ alio ip̃e loco ꝓmit¬
tit᷑ hoc fidelib suis qd̾ faciat eos recum
se apparet ⁊ cũillo ascendit ĩ mõtem
ad accipiendas tabulas legis ⁊ subito
ses accepit legem in duab tabulis et
cum eo iteꝵ apparet: Anforte significat
nouũ testam̃tum noĩe ihu. ⁊ abscon¬
dicum ẽẽ in lege ⁊ aliqũ appareret intel¬
ligentib. Qd̃ uero ih̾c iam uocat᷑. cum¬
nilibro numeroꝵ. qñid nom̃ acceperit.
scͥptura testat᷑. qđ iam ꝓpe ẽẽt. ut trãm
ꝓmissionis intrarent. ꝑꝰ ꝓlempsim. hoc
est ꝑ p̾ocupatõnẽ anticipat scriptura. ꝙ
postea fcm̃ est. Oĩa quippe ista. postea qͣ
fc̃a sũt: scͥpta sunt. ac ꝑ hoc qñ fcm̃ est.
ꝙ modo ꝯmemorat᷑. nondũ uocabatur
ib̾c. S qñ scͥptum est. iam ħ nocabatur.
cymacia aurea. uersatilia in cireuitu. Ey¬
macia dixit quem quadratura extãt

Expanded text:
turos cum Abraham et Isaac et Iacob in turos cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum. nam et alio loco ipse hoc promittit fidelibus suis. qse apparet, et cum illo ascendit in montem ad accipiendas tabulas Legis; et subito ses accepit legem in duabus tabulis et cum eo iterum adparet? an forte significat nouum testamentum nomine Iesu et absconditum esse in lege et aliquando adparere intellegentibus ? quod uero Iin libro Numerorum quando id nomen acceperit Scriptura testetur, cum jam prope esset ut terram promissionis intrarent , per prolepsim, hoc est per praeoccupationem anticipat Scriptura quod postea factum est. Omnia quippe ista posteaquam facta sunt scripta sunt; ac per hoc quando factum est quod modo commemoratur, nondum uocabatur Iesus, sed quando scriptum est iam hoc uocabatur. cymatia aurea uersatilia in circuitu. cymatia dixit, quae in quadratura exstant
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tdelectis isrł nõ dissonuit nec unus. ⁊
apparuerũt in loco dei. ⁊ manducauerũt
⁊ biberũt. quis dubitet illos quos noĩatĩ
exp̾ssit ⁊ septuaginta semores. m̃ic appel¬
latos electos isrłiqui ꝓculdubio ꝑsonam
gerebant eoꝵ: qui electi sũt in pplo dei᷑
Non enĩ omnium ẽ fides ⁊ nouit dñs qui
sũt eis. In magna at̾ domo sunt alia uasa
in honorem. alia in cõtumeliã. Qm̃ ergo
p̃destinauit. illos ⁊ uocauit. quos autez
uocauit ipõs ⁊ iustificauit. quos aũt ius¬
tificauit ipõs ⁊ glificauit. ꝓfecto de electõ
isrł nõ dissonuit nec unus significat᷑ at̃
qͣt̾nario nũo. in moyse. ⁊ aaron. ⁊ nadal
⁊ ab iud pp̃ quatuor emnͣgłia. ⁊ tocis orbis
dcm̃ est sicut aspectus firmamẽti. firina
uitatẽ saturitatẽq significat. in illo reg
siciũt iusticiam. qm̃ ip̃i saturabuntur.
Uñ dñs dicit uenturos młtos. qͦs utiq
nisi electos. p̃scitos. p̃destinatos. uoca¬
tos. iustificatos. glorificatos. ⁊ recubi¬

Expanded text:
electis Israhel non dissonuit nec unus: et adparuerunt in loco dei et manducauerunt et biberunt. quis dubitet illos, quos nominatim expressit, et septuaginta seniores, nunc appellatos electos Israhel? qui procul dubio personam gerebant eorum qui electi sunt in populo dei. non enim omnium est fides, et nouit dominus qui sunt eius; in magna autem domo sunt alia uasa in honorem, alia in contumeliam. quoniam ergo praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauIsrael non dissonuit nec unus. Significatur autem quaternarius numerus in Moyse et Aaron, Nadab et Abiu, propter quatuor evangelia, et totius orbis dictum est: sicut aspectus firmamenti. firmameuitatem saturitatemque significat in illo regsitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. unde et dominus dicit uenturos multos. — quos utique? nisi electos, praescitos. praedestinatos, uocatos, iustificatos. glorificatos — et recubi
Abbreviated transcription (Latin):
quas faciet pectoralem humeralem. ⁊
tumcã talarem. ⁊ tumcam cũ cormibis.
Das appellatas stolas ⁊ cetera cũ suꝑius
unã stolam faciendam ꝓposuiss. nõtan¬
dum est. Tunicã uo cum cornubis ho¬
nestius putarũt latini int̾pretes dici ꝙͣ
si dicerent cũ cirtis. qr bene dispositi or
utrum scutulas. que abscuto latine ap¬
pellant᷑. qr a greci scutũ aspidam appellã
ad aspidiscas. pp̃diligent colligedum
dicit ab aspide serpente sieut qͥ murene
appellantur. Spithanus ãt longitudo. ⁊
spitanus latitudo latini quidem int̾preta¬
ti sunt mensurã extente palime afine pol¬
licis usq ad fuẽ digiti minum. Et lapides¬

Expanded text:
quas facient, pectoralem, humeralem, et tunicam talarem, et tunicam cum corymbis. Has appellatas stolas esse et caetera, cum superius unam stolam faciendam proposuisset, notandum est. Tunicam vero cum corymbis honestius putarunt latini interpretes dici, quam si dicerent cum cirris, qui bene dispositi ornutrum scutulas, quae a scuto latine appellantur, quia et Graeci scutum ἀσπίδα appellant? an vero aspidiscas propter diligenter colligandum dicit ab aspide serpente, sicut etiam muraenulae appellantur? Spithamis autem longitudo, et spithamis latitudo: Latini quidam interpretati sunt, mensuram extentae palmae a fine pollicis usque ad finem digiti minimi. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o quarto decimo. deide om̃s trignit.i
meusis. qui est a sollẽpnitate occisi agni¬
ymolati quĩquagesims. ac phoc mista
umbra futimr. s agni ymolati diem festu
sicut quĩqͣgesimo die lex data est:que
conscͥpta est digito dei. ita in ip̃a u̾itate
noui testamẽti a festiuitate agni m ma¬
culati ihu xp̃i. quiquaguita dies mune¬
rantur. qnͣ spc̃ .s. de altillimis datus ẽ

Expanded text:
ab ipso quarto decimo; deinde omnes triginta ab ipso quarto decimo; deinde omnes triginta ertius tertii mensis, qui est a sollemnitate occisi agni quinquagesimus. ac per hoc in ista umbra futuri secundum agni immolati diem festum, sicut quinquagesimo die lex data est, quae conscripta est digito dei, ita in ipsa ueritate noui testamenti a festiuitate agni immaculati Christi Iesu quinquaginta dies numerantur
Abbreviated transcription (Latin):
tatisunt. ut intelligant᷑ utiq litt᷑ar. qui
introducant in litteras sic̃ resonat grecũ
norabulũ. Ioic sane significat᷑ an lege
daram. qd̾ habuerit hebrei lut᷑as que qũ
ceperũt eẽ. nescio utrũ ualeat indagari.
Non nullis quidetur. apͥmis homimib
cepisse eas et ꝑductas ẽc ad nõe. atꝙ md̃
de cc̃a egipti. hac die uenerũt inheremũ
et moyses ascendit in montẽ di. ⁊uocañ
eum dñs de monte dicens. Iec dices
Deide paulo post descende et testare pplõ
et purifica illos hodie et cras et lauent
uestimenta sua. ⁊ sint parati in diem tc̃iũ
t̾cia .n. die descendet dus in monte syna:¬
coram onini ppło. Hoc die reperitur da¬
ri lex intabulis lapideis que scpta est.
digito dei. sicut consequẽcia docent. Pies
aũtẽ iste t̾cius apparet tcii mensis. ab exi¬
tuisrł ex egipto. Ex die gͦ quo pascha fe¬
ceru̾t .i. agmu ymolauerũt aederunt qui
fuit qͣrtus decimꝰ primi mensis usq
ad istum quo lex datur dies quĩqͣgnita

Expanded text:
etati sunt, ut intellegantur utique litterarum, qui introducant in litteras, sicut resonat graecum uocabulum. hic sane significatur, ante legem datam quod habuerint Hebraei litteras: quae quando coeperint esse, nescio utrum ualeat indagari. nonnullis enim uidetur a primis hominibus eas coepisse et perduc-tas esse ad Noe atque inde de terra Aegypti hac die uenerunt in heremumet Moyses ascendit in montem dei. et uocauit eum dominus de monte dicens: haec dices cetera. deinde paulo post: descende et testare populo et purifica illos hodie et cras, et lauent uestimenta et sint parati in diem tertium. tertia enim die descendet dcoram omni populo. Hoc die reperitur data Lex, quae in tabulis lapideis scripta est digito Dei, sicut consequentia docent . Dies autem iste tertius apparet tertii mensis ab exitu Israel ex Aegypto. Ex die ergo quo Pascha fecerunt, id est, agnum immolaverunt et ederunt, qui fuit quartus decimus primi mensis , usque ad istum quo Lex datur, dies quinquaginta
Abbreviated transcription (Latin):
uenerĩt ad me: nidico unũqueq aimo¬
neo eos dei p̾cepta. ⁊ legem eis. Querpi
me cõscripta eet.ñ qr lex dei sempitua ẽ
qeu cõsulunt oñs pie mentes. ut qd m
te frepit. Nimqrid .i. moyses qniust
esi ilo deus lsomeret ꝑsingula credens
ue meuti presidentem dnin ꝯsuleret.
rind nutissĩmuuidicare int̾ discep¬
santes posl nõ mueniret .ix umi  ͤ¬

Expanded text:
uenerint ad me. iudico unumquemque et moneo eos praecepta dei et legem eius. quaeri la conscripta esset, nisi quia lex Dei sempiterna est, quam consulunt omnes piae mentes: ut quod ate praeceperit. numquid enim Moyses, quamuis cum illo deus loqueretur, per singula credendum suae menti praesidentem dominum consuleret quid iustissimum iudicare inter disceptantes posset. non inueniret.
Abbreviated transcription (Latin):
guto dei quolermtabuł lapideis cõsꝙ¬
ta est .timor incussus ẽ eis. quigraoi
nõdũmtelligebat ut desua nfiemitate
iti pecis ꝑ lẽgem cõuincerent᷑. culexut
fieret peragogus quo ꝑducerẽt᷑ ad gra.

Expanded text:
gito Dei, quo lex in tabulis lapideis conscripta est, timor incussus est eis qui gratiam nondum intelligebant, ut de sua infirmitate atque peccatis per legem convincerentur, et lex fi
Abbreviated transcription (Latin):
pata. Nam si illud attenderet. ne preq̾¬
uans nuilier ꝑͥcuta. mnabortu cõpesse¬
cetur. nõponeret duos ltig anteduso
cum posit et ab uo boc onuite. uii
cum ip̃a niuliere litigauent. ułena
nõlitigauit s aliene postitati uocẽ uo¬
lendo id fecerit. Quod uo nõ foanatũ
puerpenũ uoluit adhonnadiũ paane¬
re ꝑio fecto nec hoĩem deputauit. qpoͣ
seale murtero gentur. IDicde aua q̃o so¬
let agitar. utni qd formatu nouese
ue animatũ quidem possit intenet
a io uonsit homicdnim q r nec egi¬
natum dici p̃t siadhuc aiam nõ belut
Sequit et dicit. Siaũt formatũ fũt
tdeibit aĩam ꝓ aĩa. dbi quid aliud m¬
telligitur nisi u ip̃e monietura sam
hac et incetens eehac occasione u

Expanded text:
 modi facta occupata. nam si illud adtenderet, ne praegnans mulier percussa in abortum conpelleretur, non poneret duos litigantes uiros, cum possit et ab uno hoc admitti, qui cum ipsa muliere litigauerit uel etiam non litigauerit, sed alienae posteritati nocere uolendo id fecerit. quod uero non formatum puerperium noluit ad homicidium pertinere, profecto nec hominem deputauit quod tale in utero geritur. hic de anima qlet agitari, utrum quod formatum non est, ne anima quidem possit intelligi: et ideo non sit homicidium, quia nec exanimatum dici potest, si adhuc animam non habebat. Sequitur enim et dicit: Si autem formatum fuerit, dabit animam pro anima. Ubi quid aliud intelligitur, nisi ut ipse moriatur? Nam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
piendũ est intelligere. cu̾sibiloquid̾m
tꝑmeant ne moriant᷑ nõ satis elucet.
Constantes stote pp̾ea enĩ uenit deus
ad uos temptare uos. ut sit tĩmor eius
in nob̾. ne peccetis. Sic illi cohibendifu¬
erant apc̃cis. utiq timendo. ne penas
sensibiles patentur. q nõdũ pot̾ant i¬
amare iusticiam. ⁊ in hoc erat eis temp¬
tatio a dño qua ꝓbabant᷑. ut apparer
cinusmodi eent᷑. nõ ut deo notifierẽt
q̃m nõ latebat qualescũq eẽnt. Sut
int̾ se. ac sibumet multũ mistis terrori¬
bus testamenti ueteris differencia com¬
mendatur. qd̾ etiã in epła adebreos a¬
ptissime dc̃m est. q0. lxxi.¬
¶Oyses aũt intrauit innebulam uͥ
erat deus .i. ubi ex pressiora fiebant:
signa quib cognosceretur deus. Nam
quõ innebula erat cui celi celoꝵ non
sufficiũt. aͥ ꝙ̃admodũ misqͣm non est
deos aureos nõ facietis uob̾ ip̃is. repe¬
titum ꝙ in pͥmo p̾cepto incultatũ ẽ.

Expanded text:
piendum est" intellegere," cum sibi loqui deum piendum est" intellegere," cum sibi loqui deum timeant ne moriantur, non satis elucet. constantes estote; propterea enim uenit deus ad uos temtare uos, ut sit timor eius in uobis, ne peccetis. sic illi cohibendi fuerant a peccatis utique timendo, ne poenas sensibiles paterentur, quia nondum poterant amare iustitiam. et in hoc erat illis temtatio a domino, qua probabantcujusmodi essent: non ut Deo noti fierent, quem non latebat qualescunque essent; sed ut inter se ac sibimet. Multum tamen istis terroribus Testamenti Veteris, differentia commendatur, quod etiam in Epistola ad Hebraeos aptissime dictum est. Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, id est, ubi expressiora fiebant signa quibus cognoscitur Deus. Nam o in nebula erat, cui coeli coelorum non sufficiunt; nisi quemadmodum nusquam non est, deos aureos non facietis vobis ipsis. Repetitur quod in primo praecepto inculcatum est;
Abbreviated transcription (Latin):
fumante̾. qͣ maior oritur. quo audiebat
lampides.⁊ montẽ fumantem. qd̾ pcmet
ad sensum udendi. uisi quis dicat nec
tam breuit᷑ dicendũ fiusset. ut totum di¬
cereturandiebat uocem. et uidebat lam¬
pades et audiebat uocem cube siuidebat
montẽ fumantẽ. Uuo quippe genera uo¬
cis erant. et de nubib. sicut tomtrna ⁊
tuba. Sitũ ipãm dixit uocem q̃ de mibi¬
bus edebatur. ac phoc melius m hĩs que
ad sensum audiendi ꝑtinebat. genalis
seusus est positus. hoc est undendi cumi
breuit totimi uellet scriptura ꝯplect¬
ꝙ̃q̃m ut in hiis que ꝑtinent ad uidẽdi
sensũ sub intelligeretur. auditus. quo
more loqui ñ solems. Namuide quid
sonet et solems dicere. audi quid luce
deus ne qͣndo moriam᷑. multũ ⁊ solide
significatur ad uetus testamentũmno
rẽm pocius ꝑtinere. sic̃ ad nouũ dilectõ¬
nem qͣmꝙͣ et inueti nouũ lateat. et in
nouo uetus ꝑateat. Qũo aũt talippło
tribuatur uidere uocem dei. Si hoc acci¬

Expanded text:
quaestio major oriretur quomodo audiebat lampades et montem fumantem, quod pertinet ad sensum videndi, nisi quis dicat nec tam breviter fuisse dicendum, ut totum diceretur: audiebat vocem et videbat lampades, et audiebat vocem tubae, et videbat montem fumantem? Duo quippe genera vocis erant de nubibus, sicut tonitrua et tuba: si tamen ipsam dixit vocem, quae de nubibus edebatur, ac per hoc melius in his quae ad sensum audiendi pertinebant, generalis sensus est positus, hoc est videndi; cum breviter totum vellet Scriptura complecti, quam ut in his quae pertinent ad videndi sensum, subintelligeretur auditus: quo more loqui non solemus. Nam vide quid sonet, solemus dDeus, ne quando moriamur. Multum et solide signifirem potius pertinere sicut ad nouum dilectionem, quamquam et in uetere nouum lateat et in nouo uetus pateat. quomodo autem tali populo tribuatur uidere uocem dei, si hoc acci
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui recte intelligũt nullo deũ cõtineri
loco. nec aliquo uesut Situ corporis men¬
bra ponere. sicuti nũ corporis situs. sedere
iacere. stare. ⁊ quid hiuismodi ẽ. Hec .n. nõ
sunt nͥ corporũ. Deus aũt sp̃e est. ꝙ gͦ se

Expanded text:
eos qui recte intellegunt nullo deum contineri loco nec aliquo uelut situ corporis membra ponere, sicuti est nostri corporis, sedere, iacere, stare et si quid huius modi est. haec enim non sunt nisi corporum, deus autem spiritus est. quod e
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. Et reuera qd̾ dcm̃ est. nonerunt
tibi dii aliem p̾t̾ me. hoc ip̃m ꝑfectus
explicatur. cum ꝓhibentur fignienta
colenda. Cõcupiscentia porro uxoris ali¬
ene. ⁊ cõcupiscentia domus aliene. ti
inpeccando differunt. ut illi qd̾ dc̃m es
noneõ cupisces doniũ prinitui. adĩc¬
ta sint et a dicente scriptura. ueq agrũ¬

Expanded text:
tibutibutibi dii alii praeter me, hoc ipsum perfectius explicatur cum prohibentur colenda figmenta. Concupiscentia porro uxoris alienae, et concupiscentia domus alienae, tantum in peccando differunt, ut illi quod dictum est, Non concupisces domum proximi tui, adjuncta sint et alia dicente Scriptura, neq
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̾ceptũ de salbo que ad deũ ꝑtinet. sex
aut reliqua. Quoꝵ primũ ẽ honora pr̃e
et matrem. que ad hoĩem ptinẽt. an po¬
cius illa tria sint. ⁊ ista septem. Qui eĩ
dicũt illa quatuor ẽẽ. Seꝑant qd dcm̃ẽ:
non erũt tibidii alii ꝑ̃ter me. ut aliud pre¬
ceptum at: nõ facies tibi ^eolum. et c.¬
Unũ aũt uolu̾t ẽẽ. nõ cõcupisces urorem
ꝓeim tui. nõ cõcupisces domũ ꝓximi
tui. et oĩausq infine. Dan uo ila tria ẽẽ
dicunt et ista septem. inmi uolunt essẽ
quieqd de uno colendo p̾cipitur deo ne
aliquid aliud p̾t̾ illum prodes ponat᷑.
Loecañt extremamduodiidiuit. Ut
aliud sit. nõ cõcupisces uxorẽ proximi
tui. Aliud nõ cõcupisces ꝓxiin tui do
mũ. Decem tñ ẽẽ precepta neutri ambi¬
gint. qm̃ hoc sc̾ptura testatur michi tñ
indetur cõgruentius accipi tria illa: ⁊ ista
septem.qr et trimtatẽ uident᷑ illa que ad
deun ꝑtiuẽt in simuare diligentius ituẽ¬

Expanded text:
Deum pertinent; sex autem reliqua, quorum primum est, Honora patrem et matrem, quae ad hominem pertinent: an potius illa tria sint, et ista septem. Qui enim dicunt illa quatuor esse, separant quod dictum est, Non erunt tibi dii alii praeter me; ut aliud praeceptum sit, Non facies tibi Unum autem volunt esse, Non concupisces uxorem proximi tui, Non concupisces domum proximi tui, et omnia usque in finem. Qui vero illa tria esse dicunt, et ista septem, unum volunt esse, quidquid de uno colendo Deo praecipitur, ne aliquid aliud praeter illum pro Deo colatur: haec autem extrema in duo dividunt; ut aliud sit, Non concupisces uxorem proximi tui, aliud, Non concupisces domum proximi tui. Decem tamen esse praecepta neutri ambigunt, quoniam hoc Scriptura testatur. Mihi tamen videtur congruentius accipi tria illa, et ista septem, quia et Trinitatem videntur illa quae ad Deum pertinent insinuare diligentius intuen
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa u̾ba q̃ loquts est dñs faciemus ⁊ au¬
diemus. Usꝙ ad hũc locũ scͥpture iustifica¬
tõnes intelligũt᷑. que date sunt ppło ad
obẜuandũ. Incipiunt aũt qͣntũ ip̃a sc̃ptẽ

Expanded text:
omnia uerba quae locutus est dominus faciemus et auomnia uerba quae locutus est dominus faciemus et audiemus. usque ad hunc locum scripturae iustificationes intelleguntur quae datae sunt populo ad obseruandum. incipiu
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣ de istis bestiis: quid intelligendũ sit
Nam ⁊ ꝓmttit hoc des. ⁊liber sapientie
dicit impletum. ubi ait. Et misit aute¬
cessores ex̾citus sui. uespas. Nõ at legimiꝰ
iste. aculei timoris intelligendi sũt for¬
tasse quib agicabãtur memorate gen¬
tes. ut cederent filiis isrł. Ueus .ii. sõqͥt᷑.
in ciuꝰ ẜmone si figurate aliquid dicat᷑
qd̾ ad ꝓpͥetatem nonsit impletũ. nõ mi¬
pedit hystorie fidem. inq̃ ꝑspicit᷑ ueritaᷤ
narratoris. sicut nec eiͣgelistaꝵ narra
tio. Em ꝓpͥetatem impeditur. si aliquid
uñ intelligit᷑. qr adulia debet᷑ deo tanꝙ̃
dũo. latria ũo nisi deo tanꝙ̃ deo. questio¬
¶ Dmoisi dixit ascende ad dnm xcu.
tu ⁊ aaron ⁊ nadab. ⁊ abuid. ⁊ septuagĩta
accedst moyses solus ad dñm. ip̃i autẽ
non accedent. ppłs aũt nõ ascendet cum
illis. Introiuit aũt moyses ⁊ narrauit
ppło omina u̾badei. ⁊ iustificatõnes. Res¬
pondit aũt oĩs ppls uoce una dicentes

Expanded text:
r de his uespis quid intellegendum sit. nam et promittit hoc deus et liber Sapientiae dicit inpletum, ubi ait: et misit antecessores exercitus sui uespas. non autem legimus istae aculei timoris intelligendi sunt, fortasse quibus agitabantur memoratae gentes, ut cederent filiis Israel. Deus enim loquitur: in cujus sermone si figurate aliquid dicatur, quod ad proprietatem non sit impletum, non impedit historiae fidem in qua perspicitur veritas narratoris. Sicut nec evangelistarum narraietatem impeditur, si aliquid Unde intelligitur, quiaDomino. Latria vero non nisi Deo, tanquam Deo. Moysi quoque dixit: Ascende ad Dominum tu et Aaron et Nadab et Abiud et septuaginta accedet Moyses solus ad dominum, ipsi autem non accedent: populus autem non ascendet cum illis. introit autem Moyses et narrauit populo omnia uerba dei et iustificationes. respondit autem omnis populus uoce una dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. qui digne q̃ dicunt᷑. ita sane. ut
latria que dicitur grece. ⁊ int̾pretatur la¬
tine seruitus. S ea que ad religionem
ptinere intelliginitur. nõ debeatur nͥ
umdeo uero qui nob̾ est deus. Illi aut
¶Oueris cum plurib in malicia. ne
se inde quisqͣm defendat. qr cum pluri¬
bus facit. aut ideo putet non ẽẽ pccm̃.
iniudicio magna eẽt q̃o. S intelligen¬
dumẽet q̃ siscuiptũ nõ eẽt. Supͣ emm
dixerat. non apponeris cum multitudi¬
ne declinare. cum plurib. ut declines
iudicium. ac ꝑ hoc et paupers nõ mise¬
reberis. poss intelligi iniudicio. S cum
additũ est nuilla questio est hoc ẽẽ pre¬
ceptum. ne forte cũ iudicams uideamꝰ
iusticiam ẽẽ ꝓdiuite contͣpauperem.
et nob̃ recte facere uideam᷑ Si contra
scriptura qd̾ iustum est. Ne quis ãt
ꝓlibere. qd̾ sequit᷑: oportimissime sequit᷑. Si
aũt obmaneris bonem ninnci tui. aut sub¬

Expanded text:
uoluit, qui digne etiam dicuntur: ita sane. ut uoluit, qui digne etiam dicuntur: ita sane. ut λατρεία quae dicitur graece et interpretatur latine seruitus, sed ea, quae ad religionem pertinere intellegitur, non debeatur nisi uni deo uero, qui nobis esIII, 2. Non eris cum pluribus in malitia. Ne se inde quisquam defendat, quia cum pluribus fecit, aut ideo putet non esse peccatuin judicio, magna esset quaestio. Sed intelligendum esset, etiam si scriptum non esset. Supra enim dixerat, Non apponeris cum multitudine, declinare cum pluribus, ut declines judicium: ac per hoc, Et pauperis non misereberis, posset intelligi, in judicio. Sed cum additum est, nulla quaestio est hoc esse praeceptum, ne forte cum judicamus, videamus justitiam esse pro divite contra pauperem, et nobis recte facere videamur si contra Scriptura, quod justum est. Ne quis autem ibere, quod sequitur, opportunissime sequitur. Si autem obviaveris bovi inimici tui aut sub