comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concrematur in altari:t quas itotũ incensũ:
Namoloͣ dr̃totũ: caustũuero incensum:
propeccato ei non placebant: quȩ ripotest
quomodo muncdabantur: Ad qđ respon¬
dendũ est : quia fide &xpenitencia digna
mundabantur: sicut mindatus ẽ. đd a peccato
ad ulteriiatq: homicidui: perfecta aut̃
mundatio : inxp̃i aduentu dataest:
Incapite libri scriptũ est deme : ut faciam
ds̃ uolunta tẽ tuam: Dehuius libri
capite : diuerse adoctorib dis putatur:
Quidã enĩ intelligunt hic iniciũ genesis.
ubi scriptũ est quo in principio id ÷
infilio
fecit ds̃ celum & terram.
quidã primũ psalmũ quẽ quidã refer̃
ache pm̃ quidã ad quẽ lib& electum
in quo dr̃ in lege dnĩ uoluntas ei : Sed qe
in his nihil demorte xp̃i prefiguratur.
dequa apłs sermonẽ ꝑtotũ hunc
locũ hab& : melius uid& intelligidem
itio libri leuiticidictũ: Qui liber cũ totus
cdesacrificus & hostuis contineatur.
primũ sacrificiũ deuitulo p̃cepit offerri

Expanded text:
cremaretur in altari quasi totum incensum. Nam holon dicitur totum, caustum vero, incensum. pro peccato ei non quomodo mundabantur? Ad quod respondendum est, quia fide et poenitentia digna mundabantur, sicut mundatus est David a peccato adulterii atque homicidii: perfecta autem mundatio in Christi adventu data est. In capite libri scriptum est de me, ut faciam, Deus, voluntatem tuam. De hujus libri capite diversa doctoribus disputantur. Quidam enim intelligunt hic initium Genesis, ubi scriptum est: In principio: id est in Filio fecit Deus coelum et terram. Quidam primum psalmum, quem quidam referunt ad Christum: quidam ad quemlibet electum, in quo dicitur: In lege Domini voluntas ejus. Sed quia in his nihil de morte Christi praefiguratur, de qua Apostolus sermonem per totum hunc locum habet, melius videtur intelligi de initio libri Levitici dictum: de sacrificiis et hostiis contineatur, primum sacrificium de vitulo praecepit offerri,
Abbreviated transcription (Latin):
& incorruptibilitatẽ: in anima:
Passio & enĩ xp̃i amorte animȩ
liberauit nos in presenti : sed
mors corporis usq: ad generalẽ
resur rectionem omnibus ȩqua¬
liter ueni et
R g̃o fr̃s. debitores sumus non carni.

Expanded text:
 incommutabilitatem in anima. Passio etenim Christi a morte animae liberavit nos in praesenti saeculo, sed mors corporis usque ad generalem resurrectionem omnibus aequaliter eveniet. Ergo, fratres, debitores sumus non
Abbreviated transcription (Latin):
cus Sp̃s sci cõmunis ẽ. patris&
An ses. Quamode potes cegnos¬
ci si sp̃s sc̃s habitat in nobis Pero¬
perationẽ bonam & ueram qui a
sp̃s ses dis ciplinȩ effugiet fictum:
ret ꝓꝑsequentib & calũniantib
utiquȩ sp̃m eĩ habet inse habitan
posses sionis eiꝰ: Quiai quẽ cũq re¬
pleuerit. ad corpus xp̃i facit ꝑtine¬
re: Quiuero xp̃m nonimimitaitur.
nec sp̃m ẽi habet. neq ꝑtinet ał par¬

Expanded text:
us est Patris et Filii. Quomodo potest cognosritus sanctus habitat in nobis per operationem bonam et veram, quia Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum. ret pro persequentibus et calumniantibus, utique spiritum ejus habet in se habitantpossessionis ejus, quia quemcunque repleverit ad corpus Christi facit pertinere: qui vero Christum non imitatur, nec spiritum ejus habet, non pertinet ad Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph&am in habitabo in illis
sint mortalia ꝓpt̃ in habitantẽ
spm̃ eiꝰ in uobis: Inquem inuene¬
rit dspater in p̃sen ti scło habi¬
tantem spm̃ scm̃: utiq potencia

Expanded text:
phetam: Inhabitabo in illis;sint mortalia, propter inhabitantem Spiritum ejus in vobis, in quo invenerit Deus Pater in praesenti saeculo habitantem S
Abbreviated transcription (Latin):
tificcitionẽ . fidei. & baptis matis.
Panticipationẽ dix̃ corpus mortu¬
ũ. eẽ : ꝓ eo qđ debuit dicere mor¬
tale & corruptibile: Hoc aut̃
sciendum est qui a non ꝓpter ter¬
renam fragilitatẽ corpus nrm̃ mor¬
tale. ẽ: sed ꝓpt̃ peecatum Qđ si
uit iħm amortuis habitat in uob¬

Expanded text:
tificationem fidei et baptismatis. Per anticipationem dicit corpus mortuum esse, pro eo quod debuit dicere, mortale et corruptibile. Hoc autem sciendum est, quia non propter terrenam fragilitatem corpus nostrum mortale est, sed propter peccatum. Quod si ui
Abbreviated transcription (Latin):
mani : qui esce mecũ ingła quo adusq ponã
inimicostuos ut sint scabellũ pedũ tuorũ:
Quo adusq uł donecron significat finẽ alicusꝰ
tẽporis isto in loco : seđd ꝓinfinito ⁊ sepit̃ no
positũ ẽ: Qua sidicer&aluis uerb  Tũ seꝑ
habita in plenitudine maies tatis mee: quia
ego sẽꝑ subiciã & nitatituie inimicos
tuos. iudaeos aliosq incredulos: Pedesienĩ
dnĩ stabilitatẽ a t̃nitaiti seiꝰ designant:
ub iillȩtanquã inuestigiis firmis uirtute
om̃i potenciae suce consistit: Posfumꝰ ⁊ ꝑpe¬
des non in congrue mysteriũ in carnatio¬
ui delicet illius. seu fidei ac potenciae
in carnationis eꝰ duobus modis quotidiȩ
subiciuntur in imici illius: Dũ udelicex
uiciorũ atq infidelitatis contrari & ate
derelicta sponte sesubdunt illi ad salutẽ
ut sub illo tueant᷑ : uł certe dũ nolentes
in eũ credere coacti fubiciuntur illi. ⁊ cal¬

Expanded text:
mani, quiesce mecum in gloria, quoadusque ponam mani, quiesce mecum in gloria, quoadusque ponam inimicos tuos ut sint scabellum pedum tuorum. Quoadusque, vel donec, non significat finem alicujus temporis isto in loco, sed pro infinito et sempiterno positum est; quasi diceret aliis verbis: Tu semper habita in plenitudine majestatis meae; quia semper subjiciam aeternitati tuae inimicos tuos Judaeos aliosque incredulos. Pedes etenim Domini stabilitatem aeternitatis designant; ubi ille tanquam in vestigiis firmis virtute omnipotentiae suae consistit. Possumus et pedes non incongrue mysterium incarnatiovidelicet illius, seu fidei ac potentiae incarnationis ejus, duobus modis quotidie subjiciuntur inimici illius, dum videlicet vitiorum atque infidelitatis contrarietate derelicta, sponte se subjiciunt illi ad salutem, ut sub illo tueantur, vel certe dum nolentes in cum credere, coacti sub
Abbreviated transcription (Latin):
lis quȩ ꝑsemutaibilis .ẽ ac tẽporalis su moꝑe¬
elaborare debet quatenus ei possit coniun¬
gi & adherere qͥseꝑ idẽman et : Adquẽ aut̃
angłoꝵ dix̃ aliquando sedea dextrismeis.
quo usq ponã in imicostuos scabellũ pedum
tuoꝵ  Post̃ quã maiestatẽ diuine et̃nita¬
tis ostendit infilio. eẽ iterũ conũtitbeatus
apłs sermonẽ ad glorificationẽ eiꝰ humilita¬
tis dicens: Adquẽ angłoꝵ chx̃ aliquando
sedea dextrismeis. Sub adnullũ: Nulli
enĩ archangłoꝵ. nulli dominationũ aut uirtu¬
tũ siue pͥnci patuũ. hanc głam consensitos
patut eidicer& sedea dextrismeis hc. ẽ.
abita i qui esce metũ inplenitudine meae
maiestatis: Uictori aut̃ filio & tocius mun
diꝑ incarnationis suae dispensitionem
triũ phatori post resurrectionis łam
qua dra gesimodie hic̃ ei: lab orastir inpis¬
sione. laborasti in redẽptione generis hu¬

Expanded text:
lis, quae per se mutabilis est, aut temporalis, summopelis, quae per se mutabilis est, aut temporalis, summopere laborare debet quatenus ei posset conjungi et haerere qui semper idem manet. Ad quem autem angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis, quousque ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? Postquam majestatem divinae aeternitatis ostendit in Filio esse, iterum convertit beatus Apostolus sermonem ad glorificationem ejus humilitatis, dicens: Ad quem angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis? subaudis: Nullum: nulli enim archangelorum, nulli dominationum, aut virtutum, sive principatuum hanc gloriam concessit Deus Pater, ut ei diceret: Sede a dextris meis, hoc est, habita mecum, et quiesce in plenitudine meae majestatis: Victori autem Filio, et totius mundi per incarnationis suae dispensationem triumphatori, post resurrectionis gloriam quadragesimo die, dicit ei: Laborasti in passione, laborasti in redemptione generis hu
Abbreviated transcription (Latin):
&specie in meliorẽ: Etut ostenderec
iã de inde facta dñi sub aet̃nitate mansu¬
ra: addidit ⁊ mutabunt᷑: Qua sidiceret:
post̃ quã mutati fuerint in ea nouita te
ꝑmanebunt : nũ quã adhoc coruptibile
redituri : Tuautẽ idẽ ipse es & anni tui
non de ficient: Eccedifferentia int̃erea¬
turã tẽpora liter factã ⁊ creatorẽ in fuat
aet̃nitate aqualit̃ manentẽ: in om̃i poten¬
tẽ & enĩ dm̃ non cadit pt̃m uł futurum.
&̃ nitatẽ ⁊ in mutabilitatẽ uerbi dĩ subtili
considertitione ꝑpendens: substantiuo
ũ bo p̃sentis tẽporis usus ẽ loquens de illo:
cȩlũ in quid ⁊ t̃ramutabunt᷑ Tuiut̃ idẽ ipsees
modo qͥeras ante omĩa scła: Etannitui ⁊dẽ
& nitastua non defici&: Ipse ergo qui sẽ ꝑ
habet eẽ : dicit̃ desemetipso ad moysen:
ł gosũ quisũ : hecdices filiisi srł: Qui ẽ misit
me aduos Qua ꝑpt̃ om̃is creatura racionabi¬

Expanded text:
et specie in meliorem: et ut ostenderet et specie in meliorem: et ut ostenderet jam deinde facta Domini sub aeternitate mansura, addidit: Et mutabuntur, quasi diceret: Postquam mutati fuerint, in ea novitate permanebunt, nunquam ad hoc corruptibile redituri. Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Ecce differentia inter creaturam temporalem factam et creatorem in sua aeternitate aequaliter manentem: in omnipotentem etenim Deum non cadit praeteritum vel futurum, aeternitatem et immutabilitatem Verbi Dei subtili consideratione perpendens, substantivo verbo praesentis temporis usus est, loquens de illo: Coelum inquit et terra mutabuntur; tu autem idem ipse es: modo qui eras ante omnia saecula. Et anni tui, id est aeternitas tua, non deficient. Ipse ergo, qui semper habet esse, dicit de semetipso ad Moysen: Ego sum qui sum. Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos. Quapropter omnis creatura rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ & inpuluerẽ redigitur: sed in hie
iudicii ꝑresurrectionẽ in nouabitur.
ita istud cȩlũ aereum p̃nimia lon gouitate
quodc̃modo iã ueteriscit. sed inhe uidicu
ꝑ inflãmationẽ ignis innouabitur: ꝑ tue
lut amictũ mutab eos ⁊mutabunt᷑: Amictꝰ dr̃
ab amiciendo id ẽ circũ dando: Bene ergo
cȩlũ amictui comparat᷑ quocircũ dam᷑: qm̃ sicut
amictus humanũ corp hincinde cingit:
Ita cȩlũ ex omi parte cingit t̾rã equa lance
libratũ: Unde ⁊ ƿelle animantis alio in lo¬
co c̃paraturi dicente psalmisaa: Etendens cȩlũ
sic̃ pellẽ: Mutabis inqͥt cȩlũ sic̃ amictũ: acsidi¬
cer&: Sic̃ amictus facile plicabit᷑ si fuerit
extensus rursusq: plicatꝰ leuit̃ extenditur
i si fuerit sor dibus coinquinatus facile
potest mundari: itacȩlũ ate facile . ẽ. ex¬
tensũ atq c̃pofitũ sique facilitate in c̃p̃hensi¬
bili indie iudicii mutabit abhac figura

Expanded text:
quidem et in pulverem redigitur, sed in die quidem et in pulverem redigitur, sed in die judici per resurrectionem innovabitur; ita istud coelum aereum prae nimia longaevitate quodammodo jam veterascit, sed in die judicii per inflammationem iglut amictum mutabis eos, et mutabuntur. Amictus dicitur ab amiciendo, id est a circumdando. Bene ergo coelum amictui coaeparatur quo circumdamur, quoniam sicut amictus humanum corpus hinc inde cingit, ita coelum ex omni parte cingit terram, aequa lance libratum. Unde et pelli animantis alio in loco comparatur, dicente Psalmista: Extendens coelum sicut pellem . Mutabis, inquit, coelum sicut amictum, ac si diret: Sicut amictus facile plicatur si fuerit extensus, rursusque plicatus leviter extenditur: et si fuerit sordibus coinquinatus, facile potest mundari, ita coelum a te facile est extensum atque compositum, sicque facilitate incomprehensibili in die judicii mutabis ab hac figura
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ aeteris : unde apłsalio in loco dicit:
p̃terit figura huiusmundi Si figura
tum spaciũ occupauit aqua te p̃re diluiui.
ita ut alcior. eẽt quindecim cubitis sũ ꝑ om̃s
montes sub om̃ celo ⁊ ut quidã dicunt
ꝑtingens usq ad circulũ lune : tantũ
spaciũ tenebit ignis indicie iudi cii comi¬
tans dñi aduentũ: luxta ꝙ psalmis ta
dicit : Ignis ante ipsuĩ p̃ced& & qͥ consumet
omnia nubila omnẽq densitatẽ istius
aeris: Fritq cȩlũ nouũ & t̃ra noua: De
hac inmutatione : & dñs in eugłio loqͥt᷑
dic̃s̃cȩlũ it̃ratransibt̃.: Tran sibunt qui¬
dẽ ab hac figura ⁊specie in melius ꝑ inno¬
uacionẽ ⁊ ꝑmanebunt insubstancia
ꝓpͥa. Etom̃s ut uestim̃tũ ueterescent :
U estim̃tũ hic debemꝰ accipere corpus hu¬
manũ qđ consumit᷑ loꝰ geuitate tẽporis.
⁊ dolore ĩ firmitatis. a credigitur in pul¬
uerẽ: Sic̃ ergo corp humanũ ueteriscit.

Expanded text:
tem aetheris: unde Apostolus alio in loco dixit: tem aetheris: unde Apostolus alio in loco dixit: Praeterit figura hujus mundi. Si figura tum spatium occupavit aqua tempore diluvii, ita ut altiomontes sub omni coelo, et, ut quidam dicunt, pertingens usque ad circulum lunae, tantum spatium tenebit ignis in die judicii, comitans Domini adventum, juxta quod Psalmista dicit : Ignis ante ipsum praecedet qui consumet omnia nubila, omnemque densitatem istius aeris, eritque coelum novum et terra nova. De hac immutatione et Dominus in Evangelio loquitur, dicens Coelum et terra transibunt: transibunt quidem ab hac figura et specie in melius per innovationem, et parmanebunt in substantia propria. Et omnes ut vestimentum veterascent. Vestimentum his debemus accipere corpus humanum, quod sumitur longaevitate temporis, et dolore infirmitatis, ac redigitur in pulverem: sicut ergo corpus humanum veterascit
Abbreviated transcription (Latin):
quare psalmista ponit t̾rã. acde inde
celum: quasi t̃ra. ante fuerit facta quã cȩlũ :
Quȩita solint᷑ : Qđ ille p̃posunt cȩlũ t̃re
iste subposuit: Idcircofactũ ẽ ut ostende¬
rentur simul illa duo. eẽ. facta Sed qđ
diuina maiestassimul fecit. un auoxsimul
nequi uit ꝓferre: Qua ꝓpt̃ necesse erat :¬
unũ ante alterũ dicere : Ipsi peribt̃:
tuaut̃ ꝑmanebis: Positꝰ ẽ. hic pluralis nume
rꝰ ꝓsingulari : sicut multis aliis in locis u¬
diuine scripture: N enĩ defirmam̃to hocin¬
tellegendũ ẽ. ubi sidera c̃tinent̾neq decȩlo
a& hereo ꝑꝙ cursus septẽ planetarũ a guas
sed deisto cȩlo ahereo. aquo ⁊ a ues celi
dicuntur pocius accipiendũ ẽ: indie
iudici ergo peribit istud celũ ahereũ
unde anhelitũ ad trahimꝰ tremittimus.
non poenitꝰ desi nat. eẽ. asua natura.
sed mutabitur ab hac speciae in meliorẽ:
& abhac densitate in subtilitatẽ ⁊ clarita¬

Expanded text:
quare Psalmista ponit terram, ac deinde quare Psalmista ponit terram, ac deinde cquae ita solvitur, quod ille praeposuit coelum terrae, iste supposuit, idcirco factum est, ut ostenderetur simul illa duo esse facta, sed quod divina potestas simul fecit, humana vox simul nequivit proferre, quapropter necesse erat unum ante alterum dicere. Ipsi peribunt, tu autem permanebis. Positus est hic pluralis numerus pro singulari sicut multis aliis in locis divinae Scripturae. Non enim de firmamento hoc intelligendum est, ubi sidera continentur, neque de coelo ae hereo, per quod cursus septem planetarum aguntur, sed de isto coelo aereo, a quo et aves coeli dicuntur, potius accipiendum est: in die ergo judicii peribit istud coelum acreum unde anhelitum attrahimus et remittimus, non ut penitus desinat esse a sua natura, sed mutabitur ab hac specie in meliorem, et ab hac densitate in subtilitatem et clarita
Abbreviated transcription (Latin):
conuergit seiterũ ad ȩt̃nitatẽ diui
nitttis eiꝰ dic̃s: Tu in quiđ dnẽ in prin¬
cipio creaturarũ t̾rã fundasti: ubi
fundauit terrã . Sirecte ꝑpendimꝰ.
ui debimus qr nutu & dispositione
diuina subsistit. fundata suꝑnibi¬
linisi in semetipsco: Etꝙ dicit oꝑa
manuũ tucrũ sunt cȩli. non ẽ. putan
dũꝙ ubũ dĩ patris ꝙ incor poreũ. est
manib: oꝑetur: quia non babet liniam̃ta
corporis innatura diuinitatis. si c̃nos
habemꝰ: Oꝑa ergo manuũ eiꝰ uirtutẽ uisio¬
nis eiꝰ debemꝰ accipere: qm̃ uerbo ⁊ poten¬
cia uissionis sucie quȩcũq uult oꝑatur:
uxta ꝙ psal mista dicit: Ipse dixit ⁊ fac¬
ta sunt mandauit ⁊ creata sunt: Uirtute
igitur uerbi dĩ cȩlũ it̃ra subsistunt : quia
uirtute iussionis eius. omnia facta sunt
& sine ipso factũ .ẽ. nihil:: Sed cũ mor̃¬
ses in principio genẽs eos cȩlũ dicat
pͥmũ factũ ac de inde t̾rã sicdicens.
in principio fec̃ ds̃cȩlũ ⁊ t̃rã questio orit̾

Expanded text:
it se iterum ad aeternitatem ejus divinitatis, dicens: Tu, inquit, Domine, in principio creaturarum terram fundasti. Ubi ergo fundavit terram? Si recte perpendimus, videbimus quia nutu et dispositione divina subsistit fundata super nihili nisi in semetipsa. Et quod dicit, Opera manuum tuarum sunt coeli, non est putandum quod Verbum Dei Patris, quod incorporeum est, manibus operetur, quia nulla lineamenta corporis in natura divinitatis sunt sicut nos habemus. Opera ergo manuum ejus, virtutem jussionis ejus debemus accipere: quomodo verbo et potentia jussionis suae quaeque vultjuxta quod Psalmista dicit: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Virtute igitur Verbi Dei coelum et terra subsistunt, quia virtute jussionis ejus omnia facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Sed cum Moyses in principio Geneseos coelum dixit primum factum, ac deinde terram, sic dicens: In principio fecit Deus coelum et terram: quaestio oritur,
Abbreviated transcription (Latin):
sime filiũ homins id .ẽ. filiũ marie seuo¬
cat ac ꝓpt̃ ea sub interrogatione sursũ
erigenda ẽ uox: Et ẽ sensus quid ꝓme¬
ruit ille homo assũptꝰ a uerbo ut filius
mine hominis dictũ .ẽ. qͥd ẽ homo ⁊ ẽ sensus:
Qñ uisitts genꝰ humanũ ꝑ filiũ tuũ ⁊ ꝑp&ua
largiris beneficia non .ẽ. meritũ illius sed
tua grã. ideoq subsifait qr ante uisi tat᷑: uisi¬
tacio ad medicũ ⁊ ade grotũ ꝑtinet: Nam
ui sitationis officiũ dr̃ qͥs medicꝰimplere
quando ad firmũ ingredit᷑: Et genꝰ huma

Expanded text:
sime filium hominis, id est filium Mariae se vocat, ac propterea sub interrogatione sursum erigenda est vox, et est sensus: Quid promeruit ille homo assumptus a Verbo, ut Filiusmine hominis dictum est, quid est homo; et est sensus: Quod visitas genus humanum per Filium tuum, et perpetua largiris beneficia, non est meritum illius, sed tua gratia: ideoque subsistit, quia a te visitatur. Visitatio ad medicum et ad aegrotum pertinet: nam visitationis officium dicitur quis medicus implere, quando ad infirmum ingredit
Abbreviated transcription (Latin):
donec ponã in imi costuos scabellũ
pedũ cuoꝵ sed filio suo tradidit
illũ cuiꝰ pse dixit in psalmo:
postula ame & dabo tibi gentes hereditatẽ
tuam: unde iipse filius congratulanssibi
traditũ orbẽ crediturum. dicit: Ego autẽ
constitutiissũ rex abeo id. ẽ adeo patre:
Testatꝰ ẽ. aut̃ in quodã loco qͥsthic̃s: Qdnomi¬
na ꝓphetarũ reicet in hac epła quorũ
testimoniũ ponit: non causa inuidicie
aut abscondentis affectu hoc agit
sed onorantis uoto & ostendentis in tuitu
ebreos multã habere scienciã diuina¬
rum scripturarũ qͥbis ista scribebat: intantũ
ut nec opus haberet nom̃ ponere dicentis:
hocergo testimoniũ expsalterio dauitico
sũ p̃tũ . ẽ. qͥ talit̃ loqͥt᷑ addm̃ patrẽ: Quid ẽ.
homoꝵ: subp̃sse icũ despectu ꝓnunci

Expanded text:
 ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum, sed Filio suo tradidit illum, cui ipse dicit in psalmo: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Unde et ipse Filius congratulans sibi traditum orbem crediturum, dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo , id est a Deo Patre. Testatus est autem in quodam loco quis dicens: Quia nomina prophetarum reticet in hac Epistola, quorum testimonia ponit, non causa invidiae, aut abscondentis affectu hoc agit, sed narrantis voto et ostendentis intuitu, Hebraeos multam habere scientiam divinarum Scripturarum, quibus ista scribebat, in tantum ut nec opus haberet nomen ponere dicentis. Hoc ergo testimonium ex Psalterio Davidico sumptum, est qualiter loquitur ad Deum Patrem: Quid est homo? Suppresse et cum despectu pronunti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥait: Nondũ enĩ erat sp̃s datus: quia
iħs nondum fuerat glorificatꝰ:: Istest̃
dftributiones seu diuisiones: quas apłs
in alio loco cõmemorat dicens: Ali idat᷑
sequentibus enumerat usq dũ sub¬
iungit : haecoperat᷑ unus atq: idẽ sp̃s
diuidens singulis ꝓut uult: Unde
& hic dic̃ scđm suã uoluntatẽ: Diuine
enĩ uoluntati. atq: consilio cuncta
contribuit : neqͥs insuis meritis confide¬

Expanded text:
ait: Nondum enim erat Spiritus datus: quia Jesus nondum fuerat glorificatus. Istae sunt distributiones, seu divisiones, quas Apostolus in alio loco commemorat, dicens: Alii datur quae in sequentibus enumerat, usque dum subjungit: Haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult. Unde et hic dicit: Secundum suam voluntatem: divinae enim voluntati, atque consilio cuncta contribuit, ne quis in suis meritis confide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑman& in et̃nũ: causa humilitatis suã iun¬
git ꝑ sonãcũ eis dic sin nob̵ confirmata. ẽt
ab eis quia udierunt: : Ad hec poterat
aliqͥs dicere qͦc̃ firmatio ẽ abeis qni
Cui ille : contestante dõ signis & porten¬

Expanded text:
in aeternum. Causa humilitatis suam jungit personam cum eis, dicens: In nobis confirmata est ab eis qui audierunt. Ad haec poterat aliquis dicere: Quomodo confirmata est ab eis? Cui ille: Contestante Deo signis et porten
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ audier̃ contestante dõ id ẽ simul
teftimoniũ p̃bente eoꝵ doctrine ⁊ p̃di¬
catione ñ uoce seduirtute ⁊ exhibitione
mira culoꝵ iuari &ate linguarũ. qr ut chi¬
cebat aliqͥs apłoꝵ mortuo uł infirmo.
surgeestouiuus aut sansstatĩ surgebat
git i sps scĩ distributionibus : affiuenciã
significat grãrũ quã non habuerunt pa

Expanded text:
ontestante Deo, id est simul testimonium praebente eorum doctrinae, et praedicationi, non voce, sed virtute, et exhibitione miraculorum, et varietate linguarum: quia, ut dicebat aliquis apostolorum mortuo vel infirmo, Surge, esto vivus aut sanus: statim surgebat git, sancti Spiritus distributionibus, affluentiam significat gratiarum, quam non ha
Abbreviated transcription (Latin):
longeuam uitã tẽporalẽ: eugłm concedit.
uitã sine fine mansurã: Quȩ sub salus cũ acce¬
pit iniciũ enarrari ꝑ dnm: ab eis quia die¬
runt in nobis confirmatt ẽ: Salus
eã ꝑ semetipsum dic̃s. poenitentiã a gite

Expanded text:
edit vitam sine fine mansuram. Quae, subaudis salus, cum accepisset initium enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt, in nobis confirmata est. Salus eam per seipsum, dicens: Poenitentiam agite,
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt᷑ ad scilutẽ credenciũ qud ẽ ꝙ dani¬
hel dic̃ milia miliũ minis trabant er ⁊ deci¬
escentena milia ei ad sestebant :: Quo¬
modo enĩ om̃s mittunt᷑ sidecies centena
omnia implet ⁊ ubique totus ẽ: Qua

Expanded text:
tem credentium, quid est quod Daniel dixit: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant? Quomodo enim omnes mittuntur, si decies centena omnia implet et ubique totus est; qua
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝑangłm dictus: qm̃ sic̃ ibi p̃dictũ ẽ.
ita om̃ia euener̃ siue bonasiuemala: Omi q
p̃uctricatio siue trans gressio legis ag
atq: in obȩdiencia contra illũ sermonem
nẽ iudicium scilicet at̃ne dãnatio¬
nis. sic̃ illis contigit qͥ murmurando moboe¬
dientes extiterunt:: N otandũ autẽ qr
cũ merces in bonã partẽ maxime accipia¬
tur: hic ꝓmalo posuit apłs more solito.
non curans de ꝓpria&atib ũboꝵ. sed in diffe¬
rent̃ unũ ꝑ altero ponens: Sic̃hic merce¬
dẽ inmalo : & alibi captiuitatẽ in bono
ubi dicit: incptiuitatẽ redigite omnẽ
sensũ adoboediendũ xp̃o: Facit ergo
apłs cõparationẽ. a sermone legis qui
datã : & dic̃: Sienĩ sermolegis ꝑ angłos
dictꝰ factꝰ ẽ uerꝰ in om̃ib q̃ ꝓmisit bonis
nił q̃ minatꝰ .ẽ. malis quanto magis erit firmꝰ
nos effugiemꝰ uindictã dĩ sitantã neglexe¬
r imꝰ salutẽ fidẽ scilicet eugłii. uitãq ȩc̃nã

Expanded text:
m sicut ibi praedictum est, ita omnia evenerunt, sive bona sive mala, omnisque praevaricatio sive transgressio legis, atque inobedientia contra illum sermonem em, judicium scilicet aeternae damnationis, sicut illis contigit, qui murmurando inobedientes exstiterunt. Notandum autem quia cum merces in bonam partem maxime accipiatur, hic pro malo posuit Apostolus more solito, non curans de proprietatibus verborum, sed indifferenter unum pro altero ponens, sicut hic mercedem in malo, et alibi captivitatem in bono, ubi dicit : In captivitatem, redigite omnem sensum ad obediendum Christo. Facit ergo Apostolus comparationem a sermone legis qui datam, et dicit: Si enim sermo legis per angelos dictus, est factus verus in omnibus quae promisit bonis, vel quae minatus est malis: quanto magis erit firmusnos effugiemus vindictam Dei, si tantam neglexerimus salutem? fidem scilicet Evangelii vitamque a
Abbreviated transcription (Latin):
saulem unctũ a samuhele i đđ. salo
mon quoq unctꝰ .ẽ. ingion: Sac̃ dotes
ungebantur: sic̃ unctꝰ ẽ. aaron a morse
p̃signabant qͥ ẽ uerus rex sacerdosatq
ꝓpheta : In nouo autẽ testamento par¬
ticipes illius sunt apłi martrres confes
sores: om̃sq qui grãmb aptis matis ablu¬

Expanded text:
Saulem unctum, et Samuel, et DaSaulem unctum, et Samuel, et Damon quoque unctus est in Sion: Sacerdotes ungebantur, sicut unctus est Aaron a Moyse, praesignabant, qui est verus rex, sacerdos, atque propheta. In Novo autem Testamento particisores, omnesque qui gratia baptismatis ablu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃stimoris dm̃: Oleo autẽ exultatio¬
exrecordatione peccati.: Quid ẽ enĩ
oleo l&iciae un ginisi peccati maculã
non habere. Scõꝵ ⁊ enim consciencia.
grauioris recoi datione mord&ur:
Sp̃s siqͥdẽ sc̃s quire qui euit in xpo custo¬
diuit illũ ut sine peccato conciperetur.
sine peccato nascer&ur. & sine pecca¬
timacula ab hoc mundo transir&: iuxta
ꝙ deillo scriptũ. ẽ peccatũ non fecit:
nec inuentus .ẽ dolus inhore eiꝰ:¬
Sedquidẽ ꝗ dic̃ psalmista: unx̃te ds̃ ds̃
particeps: inueteri qͥdẽ testam̃to fuer̃
patri archȩ participes xpi. in ac unc¬
tione : qr cũ ñ essent oleo uisibili uncti
xp̃i id ẽ uncti iuxta ꝙ in psalmo
legitur dicente dnõ dehabrahã isa hac
& iacob ad abimalec ⁊ adceteros reges
palestinoꝵ: Holite tan gerexpõs meos
ł uer̃ quo que regessac̃ dotes & ꝓphecȩ
participes illius: quit ad illos specia¬
lit̃ unctio ꝑtinebat ꝑ quã donũ sp̃s
scĩ merebant̃ accipere: Nã legimus

Expanded text:
s timoris Domini . Oleo autem exsultatioex recordatione peccati. Quid est enim oleo laetitiae ungi, nisi peccati maculam non habere? Sanctorum etenim conscientia gravioris recordatione mordetur. Spiritus siquidem sanctus, qui requievit in Christo, custodivit illum, ut sine peccato conciperetur, sine peccato nasceretur, et sine peccati macula ab hoc mundo transiret: juxta quod de illo scriptum est: Peccatum non fecit: nec inventus est dolus in ore ejusparticipes? In Veteri quidem Testamento fuerunt patriarchae participes Christi in hac unctione, quia cum non essent oleo visibili uncti, i in hac unctione: juxta quod in psalmo legitur, dicente Domino de Abraham, Isaac et Jacob ad Abimelech et ad caeteros reges Palaestinorum: Nolite tangere christos meos. Fuerunt quoque reges sacerdotes et prophetae participes illius, quia illis specialiter unctio pertinebat, per quam donum Spiritus sancti merebantur accipere: nam legimus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ qͥdie baptismatis inspecie colũ¬
bae suꝑ eũ requieuit : Nextp̃re baptis¬
matis solũ modo plenitudo sp̃s scĩ in eo
mansit : sed pocius extpr̃e conceptio¬
nis: Iuxta ꝙ isaias loqͥtur dic̃s Reqͥ¬

Expanded text:
 qui a die baptismatis in specie columbae super eum requievit: nec ex tempore baptismatis solummodo plenitudo Spiritus sancti in eo mansit, sed potius ex tempore conceptionis: juxta quod Isaias testatur, dicens: Requ
Abbreviated transcription (Latin):
antequam essemus ñihil ꝓmeru¬
mꝰ apud dm̃ ut essemꝰ: Fecitnos
ut es femus & non fecitnos ipse
ut boniessemꝰ Dedit nobis
ut simus. & potuit aliuddare
ut bonisimus ⁊ siipse de dit
ut simꝰ & alius dedit ut bonisimꝰ
ab illo accepimꝰ ut boni essemus.
Qu aꝓpter om̃s debemus cũ psal
Nonenim qui seipsum com̃dat ille
ꝓbatꝰ ẽ sedquẽ ds̃ cõmendat:
Cõmendatio plerũq plaudeponi¬
tur sicut in istolo co: & alibi ubi
dicit id apłs: Ego debuia uob̃
cõm̃dari. iđ. laudari: & non
ide: ẽ & pͥb & laudabilis. siue
laude dignus:: Non inquidapłs
quise ipsum cõm̃dat & laudat
apud homines ille ꝓbatus sua
laude dignus ẽ quia uanam głam
patitur sedquem ds̃ cõmendat.

Expanded text:
antequam essemus, nihil promeruantequam essemus, nihil promeruimus apud Deum ut essemus. Fecit nos ut essemus, et non fecit nos ipse ut boni essemus. Dedit ipse nobis ut simus, et potuit alius dare ut boni simus. Si ipse dedit ut simus, et alius dedit ut boni simuab illo accepimus ut boni essemus; quapropter omnes debemus cum PsalmNon enim qui seipsum commendat, ille probatus est; sed quem Deus commendat. Commendatio plerumque pro laude ponitur, sicut in isto loco, et alibi ubi dicit idem Apostolus: Ego debui a vobis commendari , id est laudari, et non idem est et probus et laudabilis, sive laude dignus. Non, inquit Apostolus, qui seipsum commendat et laudat apud homines, ille probatus est, sive laude dignus est, quia vanam gloriam patitur: sed quem Deus commendat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̃pãrata sunt ab aliis uolumꝰ
gloriari: nesuꝑ alienum funda¬
mentum ȩdifficre uideam̃tis:
ista sentencia lic& totti sit inlati¬
no sermone c̃fosa & concatenata.
acmulta desint insub audicioni¬
bus : tamen apud grecos plenior
& manifesticior hab&ur in sen¬
fu: uerum. ẽ quoq qđ ipse
dixit: Si imperitus sum
sermone: sed non scientia :¬
Beatus apłs sciens omnia bona
nos adeo habere quȩ cũ que
habere posumus siue innatua
quia ab illo facti sumus. siue
in instituto. siue inomni conuer¬
satione scã infide inspe. in ca¬
ritate: in bonis moribus: iniuftica¬
A. intimore hĩ totũ .q eẽ. exilli¬
us donis sine aliquo merito:
abstulit głam humanã & suꝑ¬
biam qua srdicunt multi a se
suisq meritis habere qđ habent.¬
& dicit: Qui gloriatur infide.
in p̃dicatione: in uirtute miraculoꝵ
reput& a quo accepit illud:
Utergo essemꝰ : dĩ misericordia ẽ:
Ergosiomnino nihil eramus

Expanded text:
quae praeparata sunt ab aliis, volumus quae praeparata sunt ab aliis, volumus gloriari, ne super alienum fundamentum aedificare videamur. Ista sententia, licet tota sit in Latino sermone confusa et concatenata, ac multa desint in subauditionibus, tamen apud Graecos plenior et manifestior habetur in sensu. Verum est quoque quod ipse dixit: Et si imperitus sum sermone, sed non scientiaBeatus Apostolus sciens omnia bona nos a Deo habere quaecunque habere possumus, sive in natura, quia ab illo facti sumus, sive in instituto, sive in omni conversatione sancta in fide, in spe, in charitate, in bonis operibus, in justitia, in timore Dei, totumque esse ex illius donis sine aliquo nostro merito, abstulit gloriam humanam et superbiam, qua se dicunt multi a se suisque meritis habere quod habent, et dicit: Qui gloriatur in fide, in praedicatione, in virtute miraculorum reputet a quo accepit illud. Ut ergo essemus, Dei misericordia est. Ergo si omnino nihil eramus
Abbreviated transcription (Latin):
enim uindicatur & ulciscitur
in oboedientia: quando ei suꝑpo¬
nitur oboedientia aliter
Fancuoluntatẽ inquid habemus
ut cũ uos impleueritis uram
oboedientiam quiꝑfectiores
& bone
uoluntatis
estis. nobis quoq in õmbus oboedi¬
tis ciiculciscatur illorum inobȩ¬
dientiꝑnos quidedignati sua
uobis cã aliquid mittere sc̃ĩs quist̃
iero solimis ut eẽnt participes
tia dicuntur anobis in superiori¬
bus & inferioribus uos intelligite
& ꝑpendite: Ut autem non exis¬
in presentia posita infirma siue
despecia ẽ & sermo illius con¬
tẽptibilis siue despicabilis:
tione : suꝑ extendimus nosp̃di¬
cando usq aduos Usq ad uos
enim ꝑuenimus p̃dicando
&iam spem in habundantia fidei
in illa:¬
sub̵ loca euangelizare quȩ ultra
uossunt: non tamen habemus
pemneq: uoluntatem gloriari
in alienare gula id ginhis quiꝑ
alterius predicationem credider̃.
& regulam siue rectitudinem
fidaei ꝑceper̃: Neq in his locis

Expanded text:
enim vindicatur et ulciscitur enim vindicatur et ulciscitur inobedientia quando ei superponitur obedientia. Aliter: Hanc voluntatem, inquit, habemus, ut cum vos impleveritis vestram obedientiam qui perfectiores et bonae voluntatis estis, nobisque in omnibus obeditis: tunc ulciscatur illorum inobedientia per nos, qui dedignati sunt vobiscum aliquid mittere sanctis, qui sunt in Hierosolymis, ut essent participtia dicuntur a nobis in superioribus et inferioribus vos intelligite et perpendite. Ut autem non exisin praesentia posita, infirma sive destituta est, et sermo illius contemptibilis sive despicabilis. tione superexstendimus nos praedicando usque ad vos: usque ad vos enim pervenimus praedicando etiam spem in abundain ills loca, evangelizare quae ultra vos sunt, non tamen habemus spem neque voluntatem gloriari in aliena regula, id est in his qui per alterius praedicationem crediderunt, et regulam sive rectitudinem fidei perceperunt, neque in his locis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i idẽ inculturam & religionẽ
eius: Istacaptiuitas. in bonam
partem ẽ accipiendam: Diabo¬
lus ergo ꝑsuasione captiua uit
primum hominem: quando illun
sibi subdidit & post ea õnegeraso
in tantum ut idola eis suaderet
ad orare ꝓdõ uero: Sed ipsam capti¬
uitatem humani generis quã diabo¬
lus captiua ueratadmortem : apłi
ꝑ arma p̃dicationis & uirtutẽ mira¬
culorum captiuabant ad xpm ad
imperator terrenus armat milites
suos & ꝑ illos subiugat sibi regna.¬
& regiones & prouincias: ita xp̃s
armauit milites fuos & apłos spĩ¬
talibus armis. & ꝑallos sub dichit
sibi poene om̃s gentes: Et sumꝰ
nos habente sin ꝓmtu id. in ma¬
nifesta uoluntate.: ulciscionem
in oboedientiam : Cumim pl&a
fuerit ur̃a oboedientia: Hoc ita ẽ
discinguendum & postea quod seꝗt᷑
inferendum: Et potest dupliciter
habemus ut ulcis catur ura in oboe¬
dientia : quam hactenus. habuis¬
tisꝑoboedientiam bonam: Tunc

Expanded text:
Christi, id est in culturam et religionem Christi, id est in culturam et religionem ejus. Ista captivitas in bonam partem est accipienda. Diabolus ergo persuasione captivavit primum hominem, quando illum sibi subdidit, et postea omne genus ejus in tantum, ut idola ei suaderet adorare pro Deo vero. Sed ipsam captivitatem humani generis quam diabolus captivaverat ad mortem, apostoli per arma praedicationis et virtutem miraculorum captivabant ad Christuimperator terrenus armat milites suos, ut per illos subjuget sibi regna, regiones, et provincias; ita Christus armavit milites suos apostolos spiritalibus armis, et per illos subdidit sibi pene omnes gentes. Et sumus nos habentes in promptu, id est in manifesta voluntate ulcisci omnem inobedientiam, cum impleta fuerit vestra obedientia. Hoc ita est distinguendum et postea quod sequitur inferendum. Et potest dupliciter habemus, ut ulciscatur vestra inobedientia quam hactenus habuistis per obedientiam bonam. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tia dĩ ipsẽ ẽ gladius nr̃ quia ꝑ uir¬
tutem & potenciam allius supe¬
ramus demones & malignost
homines: AliteR: Armanrãñ st̃
carnabia idẽ infirma& corrupti¬
bilia atq flexibilia: sed poten¬
cia dõs̃ nr̃a arma. id possibilia
sunt. & forcia ad pugnandum
militabaN contra philo sophos.
uerlum p̃dicationis erat de quo
alibi dicit᷑. ħft gladium sp̃s.
quod ẽ uerbum dĩ: Uirtus quo¬
q mira culorum: gladtuserat
illorum: Contra demones uero
oratione i eianus & uigiliis pugna¬
bant: Ad destructionũ municio¬
nem: sub demonũ & philo sophoꝵ:
Etsumus nos hisparati destruentes
consilia philosophorum & con¬
silia dem onum: quibus inspira¬
bant incor dibus ꝑsecutorum
ꝑsecutionem contranos excitari
& deftruentes omnem altitudinẽ.
id÷ omnẽ suꝑbiam extollentẽ
se aduersus scienciã dĩ: & sumnos
redigentes in captiuita tẽ omnem
intellectũ hominum. in obsequiũ

Expanded text:
tia Dei, ipsa est gladius noster, quia per virtia Dei, ipsa est gladius noster, quia per virtutem et potentiam illius superamus daemones et malignos homines. Aliter: Arma nostra sunt carnalia, id est infirma et corruptibilia atque flexibilia, scilicet potentia Dei sunt nostra arma, id est, possibilia sunt et fortia ad pugnandum militabant contra philosophos, verbum praedicationis erat de quo alibi dicitur: Et gladius spiritus quod est verbum Dei . Virtus quoque miraculorum gladius erat illorum. Contra daemones vero oratione, jejuniis et vigiliis pugnabant ad destructionem munitionum, subaudis daemonum et philosophorum, et sumus nos his parati, destruentes consilia philosophorum, et consilia daemonum, qui inspirabant in cordibus persecutorum persecutionem contra nos excitari, et destruentes omnem altitudinem, id est omnem superbiam, extollentem se adversus scientiam Dei et sumus nos redigentes in captivitatem omnem intellectum hominum in obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
atis uos. pep̃sens audeam ĩ sub uos
redar guere  ꝑ eã confidentiam
id ẽ auctoritatẽ quia ex histomor
audere in quosdam. fub. qui pecca¬
uerunt qui ar bitrantur nostanquã
scđm carnem ambulemus id est
tã quam carnaliter uiuamus & car¬
nalia p̃cepta demus: In carne enĩ
ambulantes. id ẽ incorpore uitã
ducentes non scđm carnem mili¬
tamꝰ : Id ẽ non carnali teruiuimꝰ.
sed sp̃aliter Sp̃aliter enĩ uiuit¬
& militat qui fac̃ quod placet dõ
Carnaliter autẽ uitiit & scđm car¬
nem militat: quidesiderus carnis
obtẽperat: Nam arma miliciae
nrae quibus militamꝰ contraphilo¬
sophos &tontra demones nst
carnalu sicut ẽ loric̃ galea.
sed poten cia deo: Quidam
coices habent potentia dĩ:
quidam potencia dõ: Quos
utramq accipi potest hot̃modo:
armanrtamonsunt artia ccrnalia:
ueluđ fingulariter dicamus nonẽ
gladius nr̃ carnalis. sedpoten¬

Expanded text:
atis, vos, ne praesens audeam, subaudis vos atis, vos, ne praesens audeam, subaudis vos redarguere per eam confidentiam, id est auctoritatem, qua existimor audere in quosdam, subaudis qui peccaverunt, qui arbitrantur nos tanquam secundum carnem ambulemus, id est, tanquam carnaliter vivamus, et carnalia praecepta debemus. In carne enim ambulantes, id est, in corpore viducentes non secundum carnem militamus, id est non carnaliter vivimus, sed spiritaliter. Spiritualiter enim vivit et militat qui facit quod placet Deo; carnaliter autem vivit et secundum carnem militat, qui desideriis carnis obtemperat. Nam arma militiae nostrae, quibus militamus contra philosophos et contra daemones, non sunt carnalia, sicut est lorica, galea, sed potentia Dei. Quidam codices habent, potentia Dei, quidam potentia Deo quod utrumque accipi potest hoc modo: Arma nostra, quae sunt arma carnalia, velut singulariter dicamus. Non est gladius noster carnalis, sed poten
Abbreviated transcription (Latin):
meruit possidere cȩlestes& et̃nas
atque in marces cibiles Ut in om̃i¬
bus locupl&eati & diuites effecti.
habundetis in omnẽ simplicitatẽ
quȩ simplicitas oꝑatur deo grãrum
actionem ꝑnos: qui eiꝰ p̃dicatores
sumus: Ea intencione & simpli¬
citate de b& homo elemosinam
impendere : ut non querat
illum sibi subiectũ facere cui
tribuit. neq laudem ab homini¬
bus quȩ rere :: Glori ficantes
dm̃ inoboedientia confessionis
urẽ: Oboedientia confessionẽ
prestat: homini quando imple¬
tur: quia lic& homo taceat cui
imperatur. in hoc quod o boedit:
opus eiꝰ ostendit & confitetur illũ.
hoc p̃cipiti facite uob ami cos
demamona iniquitatis: Et in sim¬
plicitate cordis urĩ. sub glorifica
tedm̃: dequa simplicittite paulo
supͣ diximꝰ: Etinĩpsorum obsecra¬
tione ꝓuobis quibus elemosinã
prefticeritis glori ficate dm̃: qr
illi obscrabunt & laudabunt dm̃¬
puobisi. Rogo autem sub ut corripi¬

Expanded text:
meruit possidere coelestes et aeternas meruit possidere coelestes et aeternas atque immarcessibiles coronas. Ut in omnibus locupletati et divites effecti abundetis in omnem simplicitatem, quae simplicitas operatur Deo gratiarum actionem per nos, qui ejus praedicatores sumus. Ea intentione et simplicitate debet homo eleemosynam impendere, ut non quaerat illum sibi subjectum facere cui tribuit, neque laudem ab hominibus quaerere. Glorificantes Deum in obedientia confessionis vestrae. Obedientia confessionem praestat homini quando impletur: quia licet homo taceat cui imperatur, in hoc quod obedit, opus ejus ostendit, et confitetur illum hoc praecipit: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, et in simplicitate cordis vestri, subaudis glorificate Deum. De qua simplicitate paulo supra diximus, Et in ipsorum obsecratione pro vobis quibus eleesynam praestiteritis, glorificate Deum, quia illi obsecrabunt et laudabunt DPUT X. Rogo autem, subaudis ut corrig
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiae urae : id ẽ substantiae
urae quȩ ben e iusticia appellat᷑
MITER: Dcus qui ad ministrat
homini semen seminandum id eft
substantiam tẽporalem unde
elemosinam possit erogare
panem admanducandum &̃ na
scilic& saci&atem quȩ erit uisio
p̃sentis simi uultus oõ potentis
dĩ: De quo pane dic̃ dñs in eugłio.
Beatus quimanducat panen in
Etnonsolum ibi prestabit & ernã
soci&atẽ: sedhic multi plicabit.
substanciam eius. sicut supra diximꝰ.
Ut habeat unde ualeat elemosinã
largiorem impendere : ꝓ quame
augebatur illi augmentum: id ẽ
merces & r&ributio. iusticiae eiꝰ :
Ergo quia omnia bona quȩ habemꝰ
dĩ sunt & sẽmina & nascencia. et dĩ
nutu crescunt: pullulant : & mull¬
tiplicantur ad usus hominuml:
łtipse precipit debis cõmunicara
eis quiindigent: debemꝰ dare istet
temposalia ut mereamur accipere
quos partem beatȩ remunerationis
beatis simus martrr. xp̃ilaurentuiꝰ
optin&: quiuerus dispensator.
temporalium diuiciarum existens.

Expanded text:
e, id est substantiae vestrae, quae bene justitia appellatur. Aliter: Deus qui administrat homini semen ad seminandum, id est substantiam temporalem unde eleemosynam possit erogare; panem ad manducandum, aeternam scilicet satietatem, quae erit visio praesentissimi vultus omnipotentis Dei. De quo pane dicit Dominus in Evangelio: Beatus qui manducabit panem in Et non solum ibi praestabit aeternam satietatem, sed hic multiplicabit substantiam ejus, sicut supra diximus, ut habeat unde valeat eleemosynam largiorem impendere pro qua augebitur illi augmentum, id est merces et retributio justitiae ejus. Ergo quia omnia bona quae habemus Dei sunt, et semina et nascentia: et Dei nutrescunt, pullulant et multiplicantur ad usus hominum, et ipse praecepit de his communicare eis qui indigent, debemus dare ista temporalia ut mereamur accipere quos partem beatae remunerationis beatissimus martyr Christi Laurentius obtinet, qui verus dispensator temporalium divitiarum existens,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi potest: Et uxtalitterã
& iuxta spãlem intelligentiam:
Omp̃s ds̃ qui administrat homini
semen ad seminandum: sielemosi¬
nȩ fuerit deditus. ipse prestaibit
ei panem admandu candum
ex semine & multiplicab: seminaei
in terra : Ut seminat .u. modios

Expanded text:
potest, et juxta litteram et juxta spiritalem intelligentiam. Omnipotens Deus qui administrat homini semen ad seminandum, si eleemosynae fuerit deditus, ipse praestabit ei panem ad manducandum ex semine, et multiplicabit semina ejus in terra, ut qui seminavit quinque
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dicentis. facite uobis amicos
pauperes demãmona iniquitatis:
idcir co iusticia eiꝰ id ẽ merces
largitatis eiꝰ &r&ribucio ipsius
iusticiae. manet in eternum.
quia ibi posuit diuicias suas.
& ibi thesauri zauit: ubi fores
non effodiunt nec furantur:
Qui autem administrat sem̃ semi¬
nanti: & panem admandum¬

Expanded text:
Domini dicentis: Facite vobis amicos Domini dicentis: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis , idcirco justitia ejus, id est merces largitatis ejus et retributio ipsius justitiae manet in aeternum, quia ibi posuit divitias suas, et ibi thesaurizavit, ubi fures non effodiunt, nec furantur. Qui autem administrat semen seminanti, et panem ad mandu
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere: Hoc eñĩ erit habunda¬
re momni oꝑebono sil sibi r&ment
qđ sufficre ad suam suorumq
explendam necessitatem . & cẽr
inusus scoꝵ uel pauperum
inpendant. Sicut scriptum est:¬
dequo lib& iusto ȩlemosinis dedito
& curam pauperum agenti: Disꝑ¬
sidedit pauperibus iusticia eꝰ
manet in &̃num: Iusticiam hic ap¬
pellat largitatem substanciae
temporalis uel mercedem eiꝰdem
substantiae distribute: Que
lirgitas bene iusticia appellatur:
quia iustum. ẽ ut sic̃ terra omnib
hominibus cõmuniter adeo data ẽ
ad posidendum: & sicut calor
solis & humor pluuiarũ omnib
cõmuniter tribuitur adeo: ĩta
ctiam quȩ in terra dĩ dono nascun¬
tur cõmuniter dispensent & com¬
muniterutantur: &haec iusti¬
cia ut quia ds̃ illud gratisdat.
pauperibus qui non haberent
qđ ei redẽrentin p̃senti: & nondi¬
uitibus huiuscłi aquibus spera¬
rent eadem iterum aut plura
recipere:: & qm̃ usus est p̃cepto

Expanded text:
tribuere. Hoc enim erit abundatribuere. Hoc enim erit abundare in omni opere bono, si sibi retinet quod sufficit ad suam suorumque explendam necessitatem, et caetera in usus sanctorum vel pauperum impendat. Sicut scriptum estquolibet justo eleemosynas danti, et curam pauperum agenti: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum , justitiam hic appellat largitatem substantiae temporalis vel mercedem ejusdem substantiae distributae quae largitas bene justitia appellatur: quia justum est, ut sicut terra omnibus hominibus communiter a Deo data est ad possidendum, et sicut calor solis et humor pluviarum omnibus communiter tribuitur a Deo, ita etiam quae in terra Dei dono nascuntur, communiter dispensentur et communiter utantur; et haec est justitia, ut quia Deus illud gratis dat, pauperibus qui non habent quod ei redderent in praesenti, et non divitibus hujus saeculi, a quibus speraret eadem iterum aut plura recipere: et quoniam usus est praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñsperat se mercedem recipere
s ꝓpter p̃sentem pudorem & ue¬
secuindiam inuitus hoagit nealiis
ida gentibus ipse auarus & turpis
indeatur: Ideoq ex hoc : non fru&
mercede &erna .n: Dicit enĩ beatꝰ
augustinus. quia sipanem dederis
animo helemosinam erogat paupe¬
ri quicertus ẽ deremuneratione
&norum p̃miorum : quã dalit ei
dsapud quem thesauritat:
Hilarem enĩ datorem diligit ds̃:
Hilaris debet eẽ quidñõ feneratur:
Et ille plac& deo qui quod tribuit
post modum non dol& quasi amis¬
habundare facere in uobis ut in om̃i¬
bus semꝑomnem sufficientiam
& habundiritiam habentes: habun¬
d&is in omni operebono: Nolite
inquid difidere neq defperare
deremuneratione fihylari
animo elemosinam inpenditis : qi potens est
ds̃ omnem grãm habundare facere
inuobis scilic& ut inp̃senti habamn¬
d&is fidspe caritate scientia diui¬
na : omniq substantia tẽporali.
& insuꝑ infuturo &̃ nam felicitatẽ

Expanded text:
qui non sperat se mercedem recipere: qui non sperat se mercedem recipere: sed propter praesentem pudorem et verecundiam invitus hoc agit, ne aliis hoc agentibus ipse avarus et turpis videatur: ideoque ex hoc non fruetur mercede aeterna. Dicit enim beatus Augustinus, quia si panem dederis animo eleemosynam erogat pauperi, qui certus est de remuneratione aeternorum praemiorum, quem dedit ei Dominus apud quem thesaurizat. Hilarem enim datorem diligit Deus. Hilaris debet esse qui Domino foeneratur: et ille placet Deo, qui quod tribuit postmodum non dolet quasi amisabundare facere in vobis, ut in omnibus semper omnem sufficientiam et abundantiam habentes, abundetis in omni opere bono. Nolite, inquit, diffidere neque desperare de remuneratione, si hilari animo eleemosynam impenditis, quia potens est Deus omnem gratiam abundare facere in vobis, scilicet ut in praesentispe, charitate, scientia divina, omnique substantia temporali: et insuper in futuro aeternam felicitatem