comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ue quo suꝑiꝰ diximꝰ ap̃d spoletũ du¬
ctorẽ effecit. Indeq ticinũ reu̾sus est.
Siquidẽ ut suꝑiꝰ p̃miseramꝰ grasulfo
foroiulanoꝵ duce defuncto. successit
ei in ducatũ ago dux. de cuiꝰ noĩe
usq hodie domꝰ quedã intͣ foro uili
ꝯstituta domꝰ agonis appellat᷑. Quo
agone mortuo: forouilanoꝵ ductor
lupꝰ efficit᷑. Hic lupꝰ in grados insulã
q̃ ñ longe ab aquileia ẽ. cũ equestri
exertitu ꝑ stratã que antiquitꝰ ꝑ ma¬
re facta fuerat int᷑iuit: ⁊ dep̃data ip̃a
ciuitate. aquileiensis eccłie thesauros
exinde auferens absportauit. Huic
lupo qͣndo gͥmoaldus beneuentũ ꝑ¬
rexit. suũ palaciũ cõmendauit. Qui
lupus dum rege absente multa inso¬
lent̾ apud ticinũ egisset. quippe quẽ
reu̾surũ ñ estimaret: reu̾tente rege
sciens eidẽ ea que ñ recte egerat dis¬
plicere. foroiuli petens contͣ eundẽ
Tum grimoaldus nolens cuule bellũ

Expanded text:
de quo superius diximus, aput Spoletium dude quo superius diximus, aput Spoletium ductorem effecit, indeque Ticinum reversus est. 17. Siquidem, ut superius praemiseramus, Grasulfo Foroiulanorum duce defuncto, successor ei in ducatu Ago datus, de cuius nomine usque hodie domus quaedam intra Foroiuli constituta domus Agonis appellatur. Quo Agone mortuo, Foroiulanorum ductor Lupus efficitur. Hic Lupus in Grados insulam, quae non longe ab Aquileia est, cum equestri exercitu per stratam quae antiquitus per mare facta fuerat introivit, et depraedata ipsa civitate, Aquileiensis ecclesiae thesauros exinde auferens, reportavit. Huic Lupo, quando Grimuald Beneventum perrexit, suum palatium commendavit. 18. Qui Lupus dum rege absente multa insolenter aput Ticinum egisset, quippe quem reversurum non aestimaret: revertente rege, sciens, eidem ea quae non recte gesserat displicere, Forumiuli petens, contra eundem Tunc Grimoaldus nolens civile bellum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłoꝵ. Uix paucis euadentib qui ꝑ mu¬
itissima castra ⁊ iuga moutiũ diffu
dam ⁊ om̃e ilsd̾ qd̾ constans augustꝰ¬
a roma abstulerat ornatũ inere:
diu̾sis sp̃ẽb. sicq alexañdriã reu̾si
sunt. Porro regis filia quã de bene¬
uento obsidis noĩe sublatã diximꝰ.
siciliã ueniens: diem clausit extre¬
mũ. Hoc tp̃r tante ꝓliuuie tantaq
tonitrua fuert̾: qͣnta ante nullus
memin̾at hominũ: ita ut innum̃a
hominũ⁊ animantiũ milia fulmim¬
b eẽnt ꝑempta. Eo anno legumina
q̃ ꝓpt̾ plunias collig̾e nequiuerunt:
it̃m renata.⁊ ad maturitatẽ usꝙ ꝑdu
cta st̃. At uͦ rex gͥmoaldus ereptis
beneuentanis ⁊ eoꝵ ꝓuinciis a greciˢ
ad palaciũ suũ apud ticintĩ repeda¬
re. disponens: trasiamundũ qui du¬
dũ capue comes fu̾at. ⁊ ei ad ꝑcipi¬
endũ regnũ strenuissime paruerat
data ei in matͥmoniũ filia sua alt̃a
romoaldi sorore: eum post athonem

Expanded text:
populorum, vix paucis evadentibus, qui per mupopulorum, vix paucis evadentibus, qui per munitissima castra et iuga confugerant miam et omne illud quod. Constans augusta Roma abstulerat ornatum in aere et diversis speciebus; sicque Alexandriam reversi sunt. 14. Porro regis filiam, quam de Benevento obsidis nomine sublatam diximus, Siciliam veniens, diem clausit extremum. 15. Hoc tempore tantae pluviae tantaque tonitrua fuerunt, quanta ante nullus meminerat hominum, ita ut innumera hominum et animantium milia fulmiessent perempta. Eo anno legumina, quae propter pluvias colligi nequiverunt, iterum renata, ad maturitatem usqunt. 16. At vero rex Grimuald, ereptis Beneventanis et eorum provinciis a Graecis, ad palatium suum aput Ticinum repedare disponens, Transamundum, qui dudum Capuae comes fuerat et ei ad percipiendum regnum strenuissime paruerat, data ei in matrimonium sua filia, Romualdi altera sorore, eum post Attonem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑator neapolĩ: itinere t̾reno ꝑrexit
ciuitatẽ regiũ. Ingressusq siciliã ꝑ
iudictionẽ septimã. habitauit in si¬
racusa. & tales afflictiones imposu¬
it ppło seu habitatorib uł possessorib
calabrie. sicilie. africe atq sardinie
quales nũqmͣ audite ante sunt. ita
ut etiã uxores amaritis uł filii a pa¬
rentib separarent᷑. S ⁊ alia multa
⁊ maudita haꝵ regionũ ppłi sc̃ ꝑpes¬
si: ita ut alicui spes uite ñ renianeret.
sublata st̃. Mansit aũ imꝑator insi¬
luit.: aicq dũ se inbalnes lauaret¬
lia regnũ arripuit. s absq orientali¬
uni exercitus uoluntate. Cont᷑ quẽ
italie milites alii ꝑ histriã. alii ꝑ par¬
tes cãpanie. alii uͦ apartib africe.
sardinie uenientes in siracusam eũ
uita pͥuarunt: multiq ex iudicib eiꝰ
detrinicati constantinopolĩ ꝑducti stͥ
Cũ quib parit̾ ⁊ falsi imꝑatoris caput
ingrediunt᷑. multãq stragẽ faciunt

Expanded text:
errexit civitatem Regium. Ingressusque Siciliam, per indictionem septimam habitavit in Syracusa, et tales afflictiones imposuit populo seu habitatoribus vel possessoribus Calabrie, Sicilie, Africe atque Sardinie, quales antea nunquam audite sunt, ita ut etiam uxores a maritis et filii a parentibus separarentur. Sed et alia multa et inaudita harum regionum populi sunt perpessi, ita ut alicui spes vitae non renianeret. sublata sunt. Mansit autemluit, atque dum se in balneo lavarelia regnum arripuit, sed absque orientalis exercitus voluntate. Contra quem Italiae milites alii per Histriam, alii per partes Campaniae, alii vero a partibtis Africae et Sardiniae venientes in Siracusas, eum vita privarunt. Multique ex iudicibus eius detruncati Constantinopolim perducti sunt; cum quibus pariter et falsi imperatoris caput est ingrediuntur multamque stragem faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
gobardis ꝓgressus: hac eos arte
decepit. fu̾gere quuppe se eoꝵ im¬
petũ simulans: castra sua simul
cũ tentoriis ⁊ diu̾sis parit̾ referta
bonis. p̃cipueq uim obtimi co¬
pia hominrib om̃ino uacua reli¬
quit. Quo dũ francoꝵ acies ad¬
uenissent. existimantes grimo¬
aldũ cũ langobardos pauore de¬
t̾ricos castra integra reliquisse.
mox leti effecti certatĩ cuncta
inuadunt: cenãq affluentissi¬
mã instruunt. Qͥ dũ diuersis e¬
pulis multoq degrauati uino
sonnoq quieuissent: grimo¬
aldus suꝑ eos post noctis medi¬
ũ irruens. tanta eol cede ꝓstra¬
uit: ut uix paucrex eis elapsi patã
ualuerint repedare. E locas ubihoc
gestũ ẽ p̃liũ francorũ usꝙ hodie ri¬
uus appellat᷑. Nec longe distat ab a

Expanded text:
gobardis progressus, hac eos arte gobardis progressus, hac eos arte decepit. Fugere quippe se eorum impetum simulans, castra sua simul cum tentoriis et diversis pariter referta bonis praecipueque vini optimi copia hominibus omnino vacua reliquit. Quo dum Francorum acies advenissent, existimantes Grimualdum cum Langobardis pavore deterritos castra integra reliquisse, mox laeti effecti certatim cuncta invadunt coenamque affluentissimam instruunt. Qui dum diversis epulis multoque degravati vino somnoque quievissent, Grimuald super eos post noctis medium inruens, tanta eos caede prostravit, ut vix pauci ex eis elapsi patriam valuerint reppedare. Qui locus, ubi hoc gestum est proelium, Francorum usque hodie Rivus appellatur, n
Abbreviated transcription (Latin):
eidẽ clement̾ concessit. Cumq post
aliqͦt tempꝰ cũ rex unulfũ reqͥreret
utrũ uellet ip̃is dieb cũ bertario
ẽẽ: ille ureiurando ait. priꝰ se uelle
cũ bertario mori. quã usqͣm alibun
sũmis deliciis uiuere. Tunc rex etiã
uestiariũ illũ requisiuit dicens u¬
trũ meliꝰ eẽt ei in palaciũ manere:
ancũ bertario in ꝑegͥnatiõe de¬
gere. Qui cũ ei similia sic̃ imulfus
respondisset. rex eoꝵ u̾ba benigne
suscepit: eoꝵqi fidẽ collaudans. p̃¬
cepit unulfo ut quicquid uellet
de domo sua tollet. pueros scil
et equos ⁊ diu̾sam suppellectilem.
et ad bertariũ illesus ꝓꝑaret. Pa¬
ri etiã mͦ ⁊ uestiariũ illũ ab soluit.
Qͥ om̃ia sua scd̾m benignitatẽ regĩ
sufficient̃ tollentes cũ eiꝰdẽ regis
adiutorio francoꝵ. in patriã ad
suũ dilectũ bertariũ ꝓfectisunt.
Hac tempestate francoꝵ ex̃citus
de ꝓuincia egrediens: ttaliã intra¬
uit. Contͣ quos gͥmoaldus cũ lan¬

Expanded text:
umque post aliquot tempus rex Unulfum inquireret, utrum vellet ipsis diebus cum Perctarit esse, ille iureiurando ait, prius se vellet cum Perctarit mori, quam usquam alibi in summis deliciis vivere. Tunc rex etiam vestiarium illum requisivit dicens, utrum melius ei esset secum in palatium manere, an cum Perctarit in peregrinatione degere. Qui cum ei similia sicut et Unulfus respondisset, rex eorum verba benigne suscipiens eorumque fidem conlaudans, praecepit Unulfo, ut quicquid vellet de domo sua tolleret, pueros scilicet et equos et diversam supellectilem, et ad Perctarit inlaesus properaret. Pari etiam modo et vestiarium illum absolvit. Qui omnia sua secundum benignitatem regis sufficienter tollentes, cum eiusdem regis adiutorio Francorum in patriam ad suum dilectum Perctarit sunt profecti. 5. Hac tempestate Francorum exercitus de Provincia egrediens, in Italiam introivit. Contra quos Grimuald cum Lan
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis patrata uictoria bene¬
uentũ tͥumphans reu̾sus ẽ: patriq gau¬
diũ ⁊ cunctis securitatẽ sublato hostiũ
timore conuexit. At uͦ constans augͦ¬
tus cũ nicħ̾ se ꝯtͣ langobardos gessisse
ꝯspicẽt: om̃s seuicie sue minas contͣ
suos hoc ẽ romanos retorsit. Iam egͦs¬
sus neapolĩ: romã ꝑuenit. Cui . rͦ. ab
urbe miliario uitalianꝰ papa cũ saõ¬
dotib ⁊ romano ppło occurrit. Qͥ au¬
gustus cũ ad bĩ petͥ limina ꝑuenisset:
obtulit ibi palliũ auro textile. ⁊ ma
rant antiquitꝰ instituta ex ere in orna¬
mentũ ciuitatis deposuit. in tantum

Expanded text:
inimicis victoria, Beneventum triumphans reversus est, patrique gaudium et cunctis securitatem, sublato hostium timore, convexit. At vero Constans Augustus, cum nihil contra se Longobardos gessisse conspiceret, omnes saevitiae suae minas contra suos, hoc est Romanos, retorsit. Nam egressus Neapoli, Romam perrexit. Cui sexto ab urbe milliario Vitalianus papa cum sacerdotibus et Romano populo occurrit. Qui Augustus, cum ad beati Petri limina pervenisset, obtulit ibi pallium auro textum, et manrant antiquitus instructa ex aere in ornamentum civitatis deposuit, in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ ueniret filioq suo ac beneuentanꝰ
quos ipse nutͥerat potent̾ succurre¬
ret. Quõd grimoaldus rex audiens.
statim cũ exercitu filio laturꝰ aurili¬
ũ beneuentũ ꝑgere cepit. Eluẽ plu¬
res ex langobardis in itinere relmqũ¬
tes. ad ꝓpͥa remeart̃ dicentes quia er¬
poliasset palaciũ : ⁊iam ñ reu̾surꝰ
repet̾et benenentũ. Int̾im imꝑat

Expanded text:
Beneventanis, quos ipse nutrierat, potenter succurreret. Quod Grimoaldus rex audiens, statim cum exercitu filio laturus auxilium, Beneventum pergere coepit. Quem plures ex Langobardis in itinere relinquentes, ad propria remearunt, dicentes: quia exspoliasset palatium, et jam non reversurus repeteret Benevent
Abbreviated transcription (Latin):
dñe romoalde ⁊ hñs fiduciã noli tur¬
bari: qͥa tuus genitor ciciꝰ dͥ auxiliũ
p̃biturꝰ ad erit. Namscias eũ hac no¬
cte iuxta singrũ fluciũ cũ ualido
exercitu manere. Tantũ obsecro
ut miscd̃iã exhibeas cũ uxore mea¬
et filiis: quia gens ista ꝑfida me

Expanded text:
ens fiduciam noli turvari, quia tuus genitor citius tibi auxilium praeviturus adherit. Nam scias, eum hac nocte iuxta Sangrum fluvium cum valido exercitu manere. Tantum obsecro, ut misericordiam exhibeas cum mea uxore et filiis, quia gens ista perfida me
Abbreviated transcription (Latin):
litis quã lucis usus officio. Nã
et barbarũ ꝓuocante. singłã¬
rit congressus occidit ergi
au̾ galba pretor alusitanisma¬
ꝗno p̃lio uictus ẽ: uniũsoꝙ ex̃¬
cidu amisso ipse cũ paucis uix
elapsus euasit. In sequenti anno
lucius mũmiꝰ inlusitamia uene
pugnauit. Marcellus postea
consul: res ibidẽ ꝓsꝑe gessit.
Terciũ deuide bellũ contra
carthaginẽ suscipit᷑. sescentesi¬
mo⁊ alt̾o anno ab urbe condita:

Expanded text:
litis quam ducis usus officio; nam litis quam ducis usus officio; nam et barbarum provocantem singulariter congressus occidit Sergius autem Galba praetor a Lusitanis magno proelio victus est universoque exercitu amisso ipse cum paucis vix elapsus evasit. || Insequenti anno L. Mummius in Lusitania bene pugnavit. Marcellus postea consul res ibidem prospere gessit. Tertium deinde bellum contra Carthaginem suscipitur sexcentesimo et altero anno ab u
Abbreviated transcription (Latin):
inusitate magnicudinis fuisse
tradit᷑. adeo ut sedecĩ ordines dica¬
tur habuisse remoꝵ. Triũpliauit
aũ magnificentissime in currii
aureo cũ duob filiis utriq latĩ¬
eiꝰ astantibr. Uucti sunt ance cur¬
rũ duo regis filii. ⁊ ip̃e ꝑseus .xlxͦ.
anuos uatus. Post eũ etiã amcis
de illiriis tͥumpliauit. Genciꝰ cũ
fr̃e ⁊ filiis ante currũ ductusẽ.
Ad hoc spectacłm reges multaꝵ
gentiũ romã uenerunt. Int̾ alios
etiã attalus atq eunienes asie re¬
ges. ⁊ prusias bithinie magno
honore suscepti st̃: et ꝑmittente
senatu dona que attulerant in
capitolio posuert̃. Prusias etiã
filiũ suũ nichomedem senatui cõ
stumio altino consulib. cũ om̃s
ire in hispaniã uł miles uł legatꝰ
auderet ÷ publiꝰ scipio qui post a¬
fricanꝰ erit ultro se militaturũ
sorte iam deputatꝰ eẽt. Itaq ꝓfe¬
ctus in hispaniã magnas stra¬
ges gentiũ dedit: sepiꝰ etiã mi¬

Expanded text:
inusitatae magnitudinis fuisse inusitatae magnitudinis fuisse traditur, adeo ut sedecim ordines dicatur habuisse remorum. triumphavit autem magnificentissime in curru aureo cum duobus filiis utroque latere adstantibus. ducti sunt ante currum duo regis filii et ipse Perseus XLV annos natus. post eum etiam Anicus de Illyriis triumphavit. Gentius cum fratre et filiis ante currum ductus est. ad hoc spectaculum reges multarum gentium Romam venerunt, inter alios etiam Attalus atque Eumenes Asiae reges et Prusias Bithyniae. magno honore excepti sunt et permittente senatu dona, quae attulerunt, in Capitolio posuerunt. Prusias etiam filium suum Nicomedem senatui commstumio Altino consulibus cum omnesire in Hispaniam vel miles vel legatus anderet, P. Scipio, qui post Africanus erit, ultro se militaturum sorte iam deputatus esset. itaque profectus in Hispaniam magnas strages gentium dedit saepius etiam mi
Abbreviated transcription (Latin):
romanorũ uenert. Bello intra
.xxͣx. dies ꝑfecto: ante cognitũ
ẽ genciũ uictũ qm ceptũ bellũ
nunciaret᷑. Cũ ꝑ seo aũ. emili uͤ
paulꝰ consul .iiͦi. nonas septẽ bͥs
dimicauit: uicitq eũ: xx. mili¬
b peditũ eiꝰ occisis. Equitatus
cũ rege int̾fugit: romanoꝵ cen-
desereret᷑ ab amicis: uenit ĩ pau
et uolentẽ sibi ad pedes cadere
ñ ꝑmisit:: et uixta se in sella
collocauit. Macẽdoniis ⁊ illiriis
hee leges date st̃ a romanis. ut li¬
beri ẽẽnt. ⁊ dimĩdiũ eorũ tͥbutoꝵ
p̃starent q̃ regib p̃stitissent:
ut appareret popłm romanũ ꝓ
equitate magis qͣm ꝓ auaricia
dumcare. Itaq in conuentu infi¬
nitoꝵ ppłoꝵ paulꝰ hoc ꝓnuncia¬
uit ⁊ legationes multaꝵ gentiũ
que ad eũ uen̾ant magnificentis¬
simo conuiuio pauit: dicens eiꝰ¬
dẽ hominis ẽẽ debere ⁊ bello nn¬
cere. ⁊ in coniirii apparatu ele
ti pompa rediit ui naue ꝑsei. que

Expanded text:
Romanorum venerunt. Ita bello intra Romanorum venerunt. Ita bello intra XXX dies perfecto ante cognitum est Gentium victum, quam coeptum bellum nuntiaretur. Cum Perseo autem Aemilius Paulus consul III Nonas Septembres dimicavit vicitque eum, viginti milibus peditum eius occisis. Equitatus cum rege integer fugit. Romanorum cendesereretur ab amicis, venit in Paulet volentem ad pedes sibi cadere non permisit et iuxta se in sella conlocavit. Macedonibus et Illyriis hae leges a Romanis datae ut liberi essent et dimidium praestarent, quae regibus praestitissent, ut appareret populum Romanum pro aequitate magis quam avaritia dimicare. itaque in conventu infinitorum populorum Paulus hoc pronuntiavit et legationes multarum gentium, qui ad eum venerant, magnificentissimo convivio pavit dicens eiusdem homines esse debere et bello vincere et in convivii apparatu elegti pompa rediit in nave Persei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
gesserat. ⁊ postea romanis. contͣ
antiochũ auriliũ tulerat: fili
eiꝰ ꝑseus in macedonia rebellaui.
ingentib copiis ad bellũ parati᷑
Nam adiutores habebat cothũ
tracie regẽ. ⁊ regem illirici genci¬
um nomine. Romanis aũ in au¬
xiliũ erat eumenes asie rex. aria¬
ratꝰ capadocie: antiochus syrie.
ptolomeus egẏpti. masinissa nu¬
medie Pausias aũ bithinie qͣm¬
qͣm sororẽ ꝑsei uxorẽ haberet: utͥsq
equũ se p̃buit./ Dux romanorũ
publiꝰ liciniꝰ consul contͣ eũ missꝰ
ẽ: ⁊ a rege gͣui p̃liouictus. Neq
tam̃ romani quãqͣm suꝑati regi
petenti pacẽ p̃stare uoluerunt:
nͥ his conditionib ut se ⁊ suos se¬
natui ⁊ popło romano dederet.
Mox missus cont᷑ eũ luciꝰ emiliꝰ
paulꝰ ꝯsul. ⁊ illiricũ gaionicius
pretor contͣ gentiũ. S gencius
facile uno p̃lio uictus: mox se
dedidit. Mat̾ eiꝰ ⁊ uxor ⁊ duo fi¬
lii. fr̃ quoq simul in potestatẽ

Expanded text:
gesserat et postea Romanis contra gesserat et postea Romanis contra Antiochum auxilium tulerat, filius eius Perseus in Macedonia rebellavit ingentibus copiis ad bellum paratis. nam adiutores habebat Cotum Thraciae regem et regem Illyrici Gentium nomine. Romanis autem in auxilium erant Eumenes Asiae rex, Ariaratus Cappadociae, Antiochus Syriae, Ptolomeus Aegypti, Masinissa Numidiae. Prusias autem Bithyniae, quamquam sororem Persei uxorem haberet, utrisque se aequum praebuit. dux Romanorum P. Licinius consul contra eum missus est et a rege gravi proelio victus. Neque tamen Romani, quamquam superati, regi petenti pacem praestare voluerunt nisi his condicionibus: ut se et suos senatui et populo Romano dederet. Mox missus contra eum L. Aemilius Paulus consul et in Illyricum C. Anicius praetor contra Gentium. Sed Gentius, facile uno proelio victus, mox se dedidit. Mater eius et uxor et duo filii, fraterque simul in potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. qͥa asiam uicerat: ficuti fr̃
ipsius ipt̾ affricã domitã affricanꝰ
paniã ꝓficiscens: aligurib circũ¬
uentus. cũ uniu̾so exercitu occisuᷤ
ẽ. Unde adeo ne nunciũ quidem
suꝑ fuisse constat: ut int̾nicionẽ
ipsã rome mansilienses nunciare
curauerint. Martius consul adũ¬
consulib: marcus fulinꝰ de aeto¬
lis triũphauit. Annibal qui ui¬
cto antiocho ne romanis trãde.¬
retur ad prusiam bithinie regẽ
fugerat: repetitꝰ etiã ab eo est ꝑ¬
ticũ quinciũ flãminiũ. Et cum
tradendus romanis eẽt uenenũ
bibit: ⁊ apud lybissã infinib n¬
chomedensiũ sepultꝰ ẽ.¶Eodẽ an¬
noscipio africanꝰ ab ingrata sibi
urbe. diueculans: apud amit̾nũ
morbo ꝑũt ¶Tunc ulgant insu¬
la que ante non fuerat: repen¬
ce mari ẽ abdita Ihis quoq
dieb actũ ẽ: qd̾ de heliodoro
machabeoꝵ. narrat historia.
Philippo rege inacedonico mor¬
tuo qui ⁊ ad u̾sus romanos bellũ

Expanded text:
accepit quia Asiam vicerat, sicuti frater accepit quia Asiam vicerat, sicuti frater ipsius propter Africam domitam Africanus paniam proficiscens a Liguribus circumventus cum universo exercitu occisus est. unde adeo ne nuntium quidem superfuisse constat, ut internicionem ipsam Romae Massilienses nuntiare curaverint. Marcius consul adverconsulibus M. Fulvius de Aetolis triumphavit. Hannibal, qui victo Antiocho, ne Romanis traderetur, ad Prusiam Bithyniae regem fugerat, repetitus etiam ab eo est per T. Quintium Flaminium. et cum tradendus Romanis esset, venenum bibit et apud Libyssam in finibus Nicomedensium sepultus est. eodem anno Scipio Africanus ab ingrata sibi urbe diu exulans apud Amiternum morbo periit. tunc Vulcani insula, quae ante non fuerat, repente mari est edita. || his quoque diebus actum est, quod de Heliodoro Machabaeorum narrat historia. || Philippo rege Macedoniae mortuo, qui et advers
Abbreviated transcription (Latin):
gat. cont᷑antiochũ ꝓfectꝰ ẽ Anni¬
bal quicũ antiocho erat: nauali
p̃lio uictus ẽ. Ipse postea antiochꝰ
contra sipulũ magnesiã asie crꝰ¬
uitetẽ a consule cornelio scipione
ingenti p̃lio fusus ẽ. Auxilio fuit
in ea pugna romanis. eumenes atta¬
Coregisfrat̾: qui eumeniã in frigia
condidit. Anquaginta milia pe¬
ditũ. tria equitũ. in eo certamine
ex parte regis occisa sc̃: Tunc rex
daca ẽ asenatu qͣmquã uicto qͥbr¬
antea offerebat᷑. ut scił ex enropa
⁊ asia recẽdet: atq intͣ tanrũ se
contiueret .x. milia talentoꝵ et
.xx. obsides p̃beret: annibale con¬
citatorẽ belli. dederet. Pumeni re¬
gi donate st̾ a senatu om̃s asie ci¬
uitates: quas antiochꝰ bello ꝑdi¬
derat. Et rodus qui auxiliũ romanꝰ
cont᷑ antiochũ tulerant: multe ur¬
bes concesse sunt. Scipio romã re¬
diit ingenti gła tumphauit nom̃
et ip̃e ad imitationẽ fris asiagenis

Expanded text:
gatus contra Antiochum profectus est. Hannigatus contra Antiochum profectus est. Hannibal, qui cum Antiocho erat, navali proelio victus est. Ipse postea Antiochus circa Sipylum ad Magnesiam, Asiae civitatem, a consule Cornelio Scipione ingenti proelio fusus est. Auxilio fuit Romanis in ea pugna Eumenes, Attali regis frater, qui Eumeniam in Phrygia condidit. Quinquaginta milia peditum, tria equitum eo certamine ex parte regis occisa sunt. Tum rex data est a senatu, quamquam victo, qantea offerebatur, ut ex Europa et Asia recederet, atque intra Taurum se contineret: XM talentorum, et XX obsides praeberet: Annibalem concitatorem belli, dederet. Eumeni regi donatae sunt a senatu omnes Asiae civitates, quas Antiochus bello derat, et Rhodiis, qui auxilium Romanis contra regem Antiochum tulerant, multae urbes concessae sunt. Scipio Romam rediit, ingenti gloria triumphavit. Nomen et ipse ad imitationem fratris Asiagenis
Abbreviated transcription (Latin):
uastantes. ꝓpe mõdũ usq ad n
chilũ deleuert̾. Trausacto bello
macedonico: secutũ ẽ syriacũ
contͣ antiochũ regẽ. publio cor-¬
nelio scipione. acilio glabrione
consulib. Huic antiocho annibal
se uxerat: carthaginẽ patriãq
suã metune romanis traderet᷑ re¬
liquens. Aciliꝰ glabrio in achata
bñ pugnauit. Castra regis antio¬
chi pugna nocturna capta sc̃. ipse
fugatꝰ. Philippo quia cont̃ antio¬
chũ romanis fuisset auilio: fus
demetriꝰ redditꝰ ẽ. Publio scipione
africano it̾m. tito sempnio longo
consulib. apud mediolanũ decẽ
milia galloꝵ cesa: sequenti autẽ
p̃lio .xi. milia galloꝵ. romanoꝵ
uͦ qͥnq milia occisa st̃ sMinucius
aligurib inextremũ pericłi adductꝰ
Iiiisidiis hostiũ circĩnient᷑: iux nu¬
mdarũ equitũ industria liberat᷑ e.
Luuo cornelio scipione. ⁊ gaio lelio
consulib. scipio africanus fr̃e suo
lucio cornelio scipione consule le¬

Expanded text:
vastantes propemodum usque avastantes propemodum usque aihilum deleverunt. || Transacto bello Macedonico secutum est Syriacum contra Antiochum regem P. Cornelio Scipione, Acilio Glabrione consulibus. huic Antiocho Hannibal se iunxerat Carthaginem patriam suam, metu ne Romanis traderetur, relinquens. Acilius Glabrio in Achaia bene pugnavit. castra regis Antiochi nocturna pugna capta sunt, ipse fugatus. Philippo, quia contra Antiochum Romanis fuisset auxilio, filius Demetrius redditus est. || P. Scipione Africano iterum T. Sempronio Longo consulibus, apud Mediolanium decem milia Gallorum caesa, sequenti autem proelio undecim milia Gallorum, Romanorum vero quinque milia occisa sunt. || Minucius a Liguribus in extremum periculi adductus et insidiis hostium circumventus vix Numidarum equitum industria liberatus est. || L. Cornelio Scipione et C. Laelio consulibus, Scipio Africanus fratri suo L. Cornelio Scipioni consuli le
Abbreviated transcription (Latin):
deret: qͥnquagnita solas naues ha¬
beret reliquas romams dederet.
ꝑ annos .x. quat̃na milia pondo
argenti p̃staret: ⁊ obsidẽ filiũ suũ¬
daret demetriũ. Titus quinciꝰ etiã
conditionib in fidẽ accepit. ingñ¬
ti gła tͥũphauit. Buxit ante cur¬
rũ nobilissimos obsides: demetͥũ
pbilippi filiũ ⁊ armenẽ nabidis.
Romani captiui qui sub anniba¬
le ꝑ greciã uenditi fuerant uni¬
u̾si recepti. capitib rasis ob deter¬
sã serintutẽ. currũ tͥumphantis
secuti st̃. Cõdẽ tp̃r insubres boni a
quib. ticmũ ciuitas condita ẽ. atq
cenomanni contractis in unũ in¬
ribȩ amilcare penoꝵ duce qui mn
italia remanserat.cremonã pla
centiã q uastantes: difficillimo
bello a lucio fuluio p̃tore suꝑati
st̃ Consul marcelꝰ in etruria a te¬
boñs opp̃ssus: magnã partẽ exer¬
citꝰ ꝑdiditꝰ. Eui postea furus alter
niu̾sã boiorũ gentẽ igni ferroq

Expanded text:
deret, quinquaginta solas naves haderet, quinquaginta solas naves haberet, reliquas Romanis dederet, per annos decem quaterna milia pondo argenti praestaret et obsidem daret filium suum Demetrium. T. Quintius etiam conditionibus in fidem accepit, et ingenti gloria triumphavit. Duxit ante currum nobilissimos obsides, Demetrium Philippi filium, et Armenem Nabidis Ro. captivi. Qui sub Annibale per Graeciam venditi fuerant, universi recepti, capitibus rasis ob detersam servitutem, currum triumphantis secuti sunt. Eodem tempore Insubres, et Boii, a quibus Ticinum condita est, atque Cenomani, contractis in unum viribus, Amilcare Poenorum duce, qui in Italia recentiamque vastantes difficillimo bello a L. Fulvio praetore superati sunt. || consul Marcellus in Etruria a Boiis oppressus magnam partem exercitus perdidit; cui postea Furius alter niversam Boiorum gentem igni ferroque
Abbreviated transcription (Latin):
ciarent annibali que apud ro¬
manos uidissent¶Intẽa p̃liũ
ab utroq duce. instiͥuctũ ẽ: qͣle
uix ulla memoria fuit. Cũq
peritissimi uiri copias suas ad
bellũ educ̾ent. scipio uictor
recedit: pene ip̃o auuiba le
capto. qui pͥmũ cũ multis eqͥti¬
b: deinde cũ.xxͣ. postremo cũ
annibalis argenti pondo.xͣiͥ.
milia. aurroctingenta. cetera
supellex copiosa Postid certa.¬
men: pax cũ carthaginensib
facta e. Scipio roma rediit.
ingenti gła triũphauit: atqr
affricanus ex eo uocari ełptꝰ ẽ.
finẽ accepit sodm punicũ bellũ.
post annũ nonũdecimũ qͣm ce¬
acto punicobello.
secutũ ẽ macedoni¬
cũ contͣ philippum
regẽ. Qngentesimo qͥnquagesi¬
mo ⁊ pͥmo anno ab urbe condita¬
titus quinciꝰ flãminiꝰ adu̾sus
gessit. ⁊ pax eidata ẽ. his legib
ne grecie ciuitatib quas roma¬
ni contͣ eũ defend̾ant. bellũ in¬
ferret. captiuos et tͣnsfugas red¬

Expanded text:
tiarent Hannibali, quae apud Rotiarent Hannibali, quae apud Romanos vidissent. Interea proelium ab utroque duce instructum est, quale vix ulla memoria fuit, cum peritissimi viri copias suas ad bellum educerent. Scipio victor recedit paene ipso Hannibale capto, qui primum cum multis equitibus, deinde cum viginti, postremo cum Hannibalis argenti pondo viginti milia, auri octingenta, cetera supellectiles copiosa. post id certamen pax cum Carthaginiensibus facta est. Scipio Romam rediit, ingenti gloria triumphavit atque Africanus ex eo appellari coeptus est. finem accepit secundum Punicum bellum post annum nonum decimum, quam cacto Punico bello secutum est Macedonicum contra Philippum regem quingentesimo et quinquagesimo et primo anno ab urbe condita; T. Quintius Flamminius adversum et pax ei data est his legibus: ne Graeciae civitatibus, quas Romani contra eum defenderant, bellum inferret, ut captivos et transfugas red
Abbreviated transcription (Latin):
tͥginta naues haberent: ut qͥn¬
quaginta milia pondo argenti
darent: captiuos ⁊ ꝓfugas redde¬
rent Interĩ annibale ueniente
ad africã. pax turbata ẽ: multa
hostilia ab afris facta sunt. Le¬
gati cam̃ eoꝵ ex urbe uenientes
a romanis capti sunt: ⁊ iuben¬
te scipione. dimissi. Aumibat
quoq frequentib p̃liis uictus
a scipione: pet̾e etiã ip̃e cepit
pacẽ Cũꝙ uentũ eẽt ad colloqͥũ
hisdẽ conditionib data ẽ qͥb
priꝰ: additis quingentis milib
ponderib argenti. ⁊centũ mil¬
thaginensib. condiciones dis¬
plicuert᷑: iusseruntq annibalẽ
pugnare. Infert᷑ a scipione ⁊ ma¬
sinissa alio rege numidars̃ qui
amiciciã cũ scipione fecerat car¬
thagini bellũ Annibal tres ex¬
ploratores ad scipionis castra
misit. Quos captos scipio circũ¬
duci ꝑ castra iusfit. ostendiq
his totũ exercitũ. mox etiã pͣn¬
diũ dari dimictiq: ut renun¬

Expanded text:
triginta naves haberent, ut qtriginta naves haberent, ut quingenta milia pondo argenti darent, captivos et perfugas redderent. Interim Hannibale veniente ad Africam pax turbata est, multa hostilia ab Afris facta sunt. legati tamen eorum ex urbe venientes a Romanis capti sunt et iubente Scipione dimissi. Hannibal quoque frequentibus proeliis victus a Scipione petere etiam ipse coepit pacem. cum ventum esset ad colloquium, isdem condicionibus data est quibus prius, additis quingentis milibus ponderibus argenti centum milthaginiensibus condiciones displicuerunt iusseruntque Hannibalem pugnare. infertur a Scipione et Masinissa alio rege Numidarum, qui amicitiam cum Scipione fecerat, Carthagini bellum. Hannibal tres exploratores ad Scipionis castra misit, quos captos Scipio circumduci per castra iussit ostendique his totum exercitum, mox etiam prandium dari dimittique, ut renun
Abbreviated transcription (Latin):
bale tenebant᷑: romanis se tradi¬
derunt ¶Anno quarto decimo po¬
stea qͣm uutalia annibal uenerat.
scipio qui multa bene in hispania
egerat. consul ẽ factus. ⁊ in affricã
missus. Cui uiro diuinũ quiddã
ineẽ existimabat᷑. adeo ut puta¬
retur. etiã cũ numinib habere
sermonẽ ¶Is in affrica contͣ auno¬
nẽ ducẽ afrorũ pugnat. exerci¬
tũ eiꝰ int̾ficit. scd̃o p̃lio castra
militib : .xi. milib occisus Syfa¬
cem numidie regem qui se afris
coniunx̾at capit: ⁊ castra eiꝰ inua¬
dit/ Syfax cũ nobilissimis numi¬
dis. et infinitis spoliis. romã a sci¬
pione mittit᷑. Qua re aũdita:
om̃is fere italia. anuribalẽ deserit.
redire iubetur: quã scipio uasta¬
siũ. pacẽ a scipione petiuerunt:
ab eo ad senatũ romã iissi st̃¬
ducie date st̃: quousq ire ro¬
Do argenti ab his accepta sunt.
Senatus ex arbitrio scipionis
pacem fieri. Scipio ħis condi¬
tionib dedit: ne ampliꝰ quã

Expanded text:
bale tenebantur, Romanis se tradibale tenebantur, Romanis se tradiderunt. Anno quarto decimo postea quam in Italiam Hannibal venerat, Scipio, qui multa bene in Hispania egerat, consul est factus et in Africam missus. cui viro divinum quiddam inesse existimabatur adeo, ut putaretur etiam cum numinibus habere sermonem. is in Africa contra Hannonem ducem Afrorum pugnat, exercitum eius interficit, secundo proelio castra militibus, XI milibus occisis. Syphacem Numidiae regem, qui se Afris coniunxerat, capit et castra eius invadit. Syphax cum nobilissimis Numidis et infinitis spoliis Romam a Scipione mittitur. qua re audita omnis fere Italia Hannibalem deserit, Africam iubetur, quam Scipio vastasium pacem a Scipione petiverunt. ab eo ad senatum Romam missi sdutiae datae sunt, quousque ire Roa milia pondo argenti ab his accepta sunt. senatus ex arbitrio Scipionis ensibus fieri. Scipio his condicionibus dedit, ne amplius quam
Abbreviated transcription (Latin):
mus om̃iũ a uicto obsides non
poposcit./ Desꝑans annibal. his¬
panias contͣ scipionẽ. diutuis
dio nerone ⁊ marco lino salina¬
tore apud metaurũ fluuiũ in
insidias cõposicas incidit Stre¬
nue tam̃ pugnans: occisus est
exercitu ꝑempta: centũ inilia cap¬
ciuiũ romanoꝵ int̾ eos reꝑta ⁊ re¬
uocata sunt Magnũ pondus auri
atꝙ argenti: romã delatũ est.
Annibali caput fr̃is sui hasdru¬
balis. ante castra ꝓiectũ esti Quo
uiso. ⁊ simul clade penaꝵ cogni¬
ta: anno .xͦiiͦi. postquã in italiã
uenerat. refugit in brictiã. Post
hec annibal diffidere iam de bel¬
li cepit euentu: romanis auͥ in¬
gens animꝰ accessit Itaq ⁊ ip̃i
euocauerunt ex hispania publi¬
um corneliũ scipionel Is romã
cũ ingenti gła uenit. ꝑ sdẽ tẽpꝰ
iherosolimis ꝑ ontifex maximus
onias filiꝰ symonis fuit. Quinto
cecilio. lucio ualerio consulib. õs
eiuitates que inbrutiis ab auni¬

Expanded text:
mus omnium a victo obsides non mus omnium a victo obsides non poposcit. Desperans Hannibal Hispanias contra Scipionem diutius dio Nerone et M. Livio Salinatore apud || Metaurum fluvium || in insidias conpositas incidit. strenue tamen pugnans occisus est, exercitu perempta, V milia capcivium Romanorum inter eos reperta et revocata sunt. || magnum pondus auri atque argenti Romam relatum est. || Hannibali caput fratris sui Hasdrubalis ante castra proiectum est, quo viso et simul clade Poenorum cognita anno tertio decimo, quam in Italiam venerat, refugit in Brittiam. || post haec Hannibal diffidere iam de belli coepit eventu. Romanis ingens animus accessit; itaque et ipsi evocaverunt ex Hispania P. Cornelium Scipionem. is Romam cum ingenti gloria venit. || per idem tempus Hierosolymis pontifex maximus Onias filius Simonis fuit. || Q. Caecilio, L. Valerio consulibus omnes civitates, quae in Brittiis ab Hanni
Abbreviated transcription (Latin):
le p̃ciũ qd aparentib eiꝰ acceꝑat
condonauit/ ꝓ quib factis mari¬
me aduitente puelle sponso eiꝰꝙ
parentib om̃s fere bispanie ad
eum transiert᷑.spostque hasdru¬
balẽ annibalis frẽm uictũ fugat.
et predã maximã capit¶Int̾ea
in italia consul publtꝰ fauius
maximꝰ tarentũ recepit. in qua
ingentes copie annibalis erant.
et ibi etiã ducem annibalis car¬
milia hominũ captiuoꝵ uendi¬
dit: predã militib disꝑtunt. pe¬
cuniã hominũ uenditoꝵ ad fiscũ
retulit. Tum multe ciuitates ro¬
manorũ que ad annibalẽ tͤusi¬
erant: rursus se fauio marimo
dedideruntsi sequenti anno. sci¬
pio in hispaniis egregias resegit.
In italia tam̃ male pugnauert.
Nam claudiꝰ marcus consul ab
aunibale. occisus ẽ sTercio anno
postqͣm scipio ad hispaniã ꝓfect᷑
fuerat: rursus res inclicas gerit.
Regẽ hispaniaꝵ magno p̃lio ui¬
ctũ. in amiciciã accepit: et pri¬

Expanded text:
lae pretium, quod a parentibus eius acceperat, lae pretium, quod a parentibus eius acceperat, condonavit; pro quibus factis maxime adnitente puellae sponso eiusque parentibus || omnes fere Hispaniae ad eum transierunt. post quae Hasdrubalem Hannibalis fratrem victum fugat et praedam maximam capit. Interea in Italia consul P. Fabius Maximus Tarentum recepit, in qua ingentes copiae Hannibalis erant. et ibi etiam ducem Hannibalis Carmilia hominum captivorum vendidit, praedam militibus dispertivit, pecuniam hominum venditorum ad fiscum retulit, tum multae civitates Romanorum, quae ad Hannibalem transierant, rursus se Fabio Maximo dediderunt. insequenti anno Scipio in Hispania egregias res egit in Italia tamen male pugnarunt. nam Claudius Marcus consul ab Hannibale occisus est. Tertio anno postquam Scipio ad Hispaniam profectus fuerat, rursus res inclitas gerit. regem Hispaniarum magno proelio victum in amicitiam accepit et pri
Abbreviated transcription (Latin):
nũ int̾fecit Int̾ea ad hispaniaᷤ¬
primꝰ Iste etenũ dũ senatores
ob metũ annibalis italiã relin¬
quere deliberarent cũ tribunuᷤ
nulitũ ẽẽx. districto gladio id fi¬
eri uetuit: primꝰꝙ iurans qd̾
patrie defensor existeret. uniũ¬
sos similit̾ iurare coegit: ronia¬
uosq ad spem uite. quasi ab iu¬
ferũ reduxit. Is carthaginẽ his¬
panie cepit: in qua om̃e aurũ.
argentũ ⁊ belli apparatũ afri
habebant: nobilissimos quoq
obsides quos ab hispanis accepant.
Magonẽ etiã fr̃em annibalis ibi¬
deincapit: quẽ romã cũ aliis
nuttit. Rome ingens letiga post¬
hunc nunciũ fuit. Scipio hispa¬
norũ obsides. parentib reddidit.
Deuiq dumquedã adulto flore
uirgo pulcherrima ab eo comp̃¬
hensa fuisset. eam pat̾na pietate
seruauit: concedens parentib
ut eam redim̾ent. Ad se etiã pu¬
elle sponsũ nobilissimi generis
uirũ uenire ꝑsuadens. ei ipsam
qͣi pius in matrimoniũ genitor
tradidit: dotisq nomine puel¬

Expanded text:
us factis: «Interea ad Hyspaniaprimus». Is etenim, dum senatores ob metum Hanibalis Ytaliam relinquere deliberarent, cum tribunus militum esset, districto gladio, id fieri vetavit primitusque iurans ut patrie defensor existeret, universos similiter iurare coegit Romanosque ad spem vite quasi ab inferis reduxit. «Is Cartaginem Hyspanie cepit, in qua omne aurum et argentum et belli apparatum Affri habebant, nobilissimos quoque obsides, quos ab Hispanis acceperant. Magonem eciam fratrem Hanibalis ibidem capit, quem Romam cum aliis mittit. Rome ingens letihunc nuntium fuit. Scipio Hispanorum obsides parentibus reddidit. || denique dum quaedam adulto flore virgo pulcherrima ab eo comprehensa fuisset, eam paterna pietate servavit concedens parentibus, ut eam redimerent; ad se etiam puellae sponsum nobilissimi generis virum venire persuadens ei ipsam quasi pius in matrimonium genitor tradidit dotisque nomine puel
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ uictoris cathena ñ tenuit.
quicquĩd suppellectił fuit ignis
absũpsit. Tunc scipio tyresũ qͣn¬
dã celticũ pͥncipẽ ꝯsuluit. qua
de causa numantia priꝰ inuicta
aut post eu̾sa fuisset. hyresusres¬
pondit. Concordia uictoriã: dis¬
cordia. excsdiũ p̃buit.¶ Hac tẽpesta¬
te apud uideos occiso usda ma¬
chabeo: fr̾ eiꝰ ionathas pontifer
habet᷑. Tunc etiã claruit apud
brundisiũ põpacuuiꝰ tgediatũ
scͥptor IIgitur scipio multas his¬
panie cuuitates partim cepit: par¬
tim in deditionẽ accepit. Eodẽ
iis mortiuus ẽ: heredẽq populũ
romanũ reliquit. Ita imꝑio ro¬
mano ꝑ testam̃tũ asia accessit
Mox enã detimꝰ iuniꝰ brutꝰ de

Expanded text:
tinum victoris catena non tenuit, tinum victoris catena non tenuit, quicquid supellectilis fuit, ignis consumpsit, tunc Scipio Tyresum quendam Celticum principem consuluit, qua de causa Numantia aut prius invicta aut post eversa fuisset; Tyresus respondit: concordia victoriam, discordia excidium praebuit. hac tempestate apud Iudaeos occiso Iuda Machabaeo || frater eius Ionathas pontifex habetur. || tunc etiam damit apud Brundisium Pacuvius tragoediarum scriptor. || igitur Scipio multas Hispaniae civitates partim cepit, partim in deditionem accepit, Numantnis mortuus est heredemque populum Romanum reliquit. ita imperio Romano per testamentum Asia accessit. Mox etiam D. Iunius Brutus de
Abbreviated transcription (Latin):
hostem rediit. ⁊ quẽ fugiebat fu¬
gere cõpulit Unde qͣmuis scipio
letatus sit: tam̃ ultra bello adũs
eos audendũ non ẽẽ ꝓfessus ẽ. Itaq
urbẽ obsidione conclusit: ac ual¬
lo circũdedit Cũq diu conclusi fa¬
nie laborarent: pugneq facultatẽ
exposcẽnt. ut mori eis qͣi uiris lice¬
ret: nouissime larga priꝰ potione
calefacti. q̃ mãdefactis frugib con¬
fici solet. subito suꝑ romanos irru¬
pere. Atrox diu certam̃ usq ad ꝑi
pugnare se adu̾sũ numantinos
fugiendo ꝓbassent: nͥ sub scipione
pugnassent. Numantini int̾fectis
suis fortissimis: bello cedunt. Cõ¬
positis tam̃ ordinib nec sic̃ fugi¬
entes: in urbẽ reu̾tunt᷑. Corpora
int̾fectoꝵ ad sepulturã sublata.
acciꝑe noluert᷑: clausaq urbe
cuncti parit̾ ferro ueneno. atq
igni consũpti st̃. Romani ex his
nich aliud qm securitatẽ adepti
st̾: seq magis euasisse numantinos
qͣm uicisse dixert̃. Unũ numan¬

Expanded text:
hostem rediit et quem fugiebat, fuhostem rediit et quem fugiebat, fugere compulit; unde quamvis Scipio laetatus sit, tamen ultra bello adversus eos audendum non esse professus est. itaque urbem obsidione conclusit, vallo circumdedit; cumque diu conclusi fame laborarent pugnaeque facultatem exposcerent, ut mori eis quasi viris liceret, novissime larga prius potione calefacti, quae madefactis frugibus confici solet, subito super Romanos inrupere. atrox diu certamen ad periculpugnare se adversum Numantinos fugiendo probassent, nisi sub Scipione pugnassent. Numantini interfectis suis fortissimis bello cedunt, compositis tamen ordinibus nec sicut fugientes in urbem revertuntur. corpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere noluerunt clausaque urbe cuncti pariter ferro veneno atque igne consumpti sunt. Romani ex his nihil aliud quam securitatem adepti sunt seque magis evasisse Numantinos quam vicisse dixerunt. unum Numan
Abbreviated transcription (Latin):
rã uirilẽ duplicẽ hñs. In bononien¬
si agro fruges in arborib nate st̃.
Qͥntꝰ pompeiꝰ deinde consuil anu¬
mantinis que hispanie ciuitas fuit
opulentissima suꝑatꝰ: pacẽ ignobi¬
lẽ fecit post eũ gauis hostilius man¬
cinꝰ consul it̃m cũ numantius pa¬
cẽ fecit infainem quã ppło ⁊ sena¬
tus iussit infringi: atq ip̃m man¬
cinũ hostib tradi: ut millo qͣsi
auctore federis uindicarent Cũ
ꝙ ꝑ continuos annos .xiiii. consules
post tantã gͥ ignominiã qua a nu¬
mantinis bis romani excitꝰ fũaut
subiugatis publiꝰ scipio affricañ
scdo consul factꝰ ẽ. ⁊ ad numantiã
missus ẽ. Is pͥmo mlitẽ uiciosũ
⁊ignauũ exercendo magis quã pu¬
uiendo sine aliqua acerbitate cor¬
rexit. Mox pugna cũ numantinis
cõinissa exertitꝰ romanꝰ oppressus.
impetu numantinoꝵ t̃ga uertit.
s increpatione ⁊ minis obiectantis
sese consulis tandẽ indignatus in

Expanded text:
ram virilem duplicem habens. in Bononienram virilem duplicem habens. in Bononiensi agro fruges in arboribus natae sunt. || Q. Pompeius deinde consul a Numantinis, quae Hispaniae civitas fuit opulentissima, superatus pacem ignobilem fecit. post eum C. Hostilius Mancinus consul iterum cum Numantinis pacem fecit infamem, quam populus et senatus iussit infringi atque ipsum Mancinum hostibus tradi, ut in illo quasi auctorem foederis vindicarent. || cumque per continuos annos post tantam igitur ignominiam, qua a Numantinis bis Romani exercitus fuerant subiugati, P. Scipio Africanus secundo consul factus est et ad Numantiam missus est. is primum militem vitiosum et ignavum exercendo magis quam puniendo sine aliqua acerbitate correxit, || mox pugna cum Numantinis commissa exercitus Romanus oppressus impetu Numantinorum terga convertit; sed increpatione et minis obiectantis sese consulis tandem indignatus in
Abbreviated transcription (Latin):
ebr androgenus. rome uisus.ius¬
su aruspicũ in mare mersus esti
Lodẽ tp̃r metellus in celtiberiã mis¬
sus apud hispanias res egregias
gessit / Successit ei quintus pompes.
Nec multopost qͥntus qͦ scipio ad ide
bellũ missus ẽ. qd̾ quidã iunriatus
cont᷑ romanos in lusitania gerebat.
Quo nietu uiriatus a suis int̾fectꝰ ẽ
cũ.xͦuiͦii. anno hispantas adu̾sus
romanos mouisset Primo pastor
fuit: mex latro non dux. Postremo
tantos ad bellũ popłos concitauit:
ut assertor contra romanos hispa¬
mie putaret᷑. Huic namq pͥmum
sertus uetiliꝰ pretor occurrr. qui
toto exercitu ceso uix fuga lapsus
euasit. Deinde gaiũ plauctũ pre¬
torẽ idem uiriatus multis p̃lus fra¬
ctũ fugauit. Pͥost hec claudium
sule pmiũ pet̾ent: responsũ ẽ nũqm
romanis placuisse. ĩꝑatores a suismi¬
litib int̾ficis Eo tp̃rronie puerer
ancilla natꝰ ẽ quadrupes. quadri¬
manꝰ. ocłis. iiͦuͬ. aurib totide᷑. natu¬

Expanded text:
ebus androginus Romae visus iusebus androginus Romae visus iussu aruspicum in mare mersus est. || Eodem tempore Metellus in Celtiberiam apud Hispanos res egregias gessit. successit ei Q. Pompeius. nec multo post Q. quoque Caepio ad idem bellum missus est, quod quidam Viriatus contra Romanos in Lusitania gerebat. quo metu Viriatus a suis interfectus est, cum XIIII annos Hispanias adversus Romanos movisset. pastor primo fuit, mox latro non dux, postremo tantos ad bellum populos concitavit, ut adsertor contra Romanos Hispaniae putaretur. huic namque primus || Sex. Vecilius praetor occurrit, qui toto exercitu caeso vix fueuasit. deinde C. Plautium praetorem idem Viriatus multis proeliis fractum fugauit. pos etiam Claudius sule peterent, responsum est numquam Romanis placuisse imperatores a suis militibus interfici. || eo tempore Romae puer ex ancilla natus est quadrupes quadrimanus oculis quattuor auribus totidem natu
Abbreviated transcription (Latin):
donia quidã psendo philippus ar¬
ina mouit: ⁊ romanũ p̃torempu
bliũ uiuentiũ contͣ se missũ ad
int̾itionẽ uicit. Post eũ quintꝰ
ceciliꝰ metellus. dux a romanis
contͣ ꝑsendo philippũ missus ẽ:
.xxu. milib occisis macedomã
recepit. Ip̃m etiã ꝑseudo philippsĩ
inpotestatẽ suã redegit Corinthiis
quoq bellũ indictũ ẽ. nobilissi¬
me grecie ciuitati: ꝓpt̾ in uriam
legatoꝵ romanoꝵ. hanc nimiiꝰ
consul cepit ⁊ diruitslres gͥ rome
simul ce leb̾rimi tͥumphi fuert᷑:
africami ex africa. ante cuiꝰ cur¬
rũ ductus ẽ hasdrubal. metelli
ex macedonia. cuiꝰ currũ p̃cessit
andaristus. i dẽ qͥ ⁊ pseudo philip̃.
numii ex chorinto. aute quẽ
signa ȩnea ⁊ picte tabule ⁊ alia
urbis clarissima ornam̃ta p̃la¬
ta st Itm in macedona pseuido ꝑ¬
ses qui se ꝑsei filiũ ẽẽ dicebar colle
ctis seruiciis rebellauit:⁊ cũ iam
.xui. milia armatoꝵ haberet. a
tremellio questore suꝑatꝰ ẽ. shus di¬

Expanded text:
Pseudophilippus arma movit et Romanum praetorem P. Iuventium contra se missum ad internicionem vicit. post eum Q. Caecilius Metellus dux a Romanis contra Pseudophilippum missus est et XXV milibus occisis Macedoniam recepit, ipsum etiam Pseudophilippum in potestatem suam redegit. Corinthiis quoque bellum indictum est, nobilissimae Graeciae civitati, propter iniuriam legatorum Romanorum. hanc Mummius consul cepit et diruit. tres igitur Romae simul celeberrimi triumphi fuerunt: Africani ex Africa, ante cuius currum ductus est Hasdrubal, Metelli ex Macedonia cuius currum praecessit Andariscus idem qui et Pseudophilippus, Mummii ex Corintho ante quem signa aenea et pictae tabulae et alia urbis clarissimae ornamenta praelata sunt. Iterum in Macedonia Pseudoperses, qui se Persei filium esse dicebat, coctis servitiis rebellavit, et cum iam XVI milia armatorum haberet, a Tremellio quaestore superatus est. || his di
Abbreviated transcription (Latin):
tos eiꝰ occĩdit uł cepit. multasciui¬
tates eiꝰ cepiti Et cũ iam finẽ bello
positurꝰ ẽet : successũ ẽ ei a gaio
mario. I iugurthã ⁊ boccũ mau¬
ritanie rege qui auxiliũ uigur¬
the ferre ceꝑat parit᷑ suꝑauit. xc.¬

Expanded text:
tos eius occidit vel cepit, multas civitos eius occidit vel cepit, multas civitates ipsius cepit. Et, cum iam finem bello positurus esset, successum est ei a C. Mario. Is Iugurtham et Bocchum, Mauritaniae regem, qui auxilium Iugurth
Abbreviated transcription (Latin):
gneio carbone ꝯsulib. duo metel¬
li fr̃s. eodẽ die alt̾m extracia. alte¬
rũ ex sardina tͥumphũ egerunt.
nunciatũꝙ rome ẽ. cimbros ẽ gal¬
lia initaliã transisses Post scipio¬
nẽ uasica ⁊ calpurnio bestia ꝯfu¬
lib iugurthe mumidarũ regi
bellũ illatũ ẽ: qd̾ adherbalẽ et
hiemsalẽ micipse filios. fr̃s suos
reges ⁊ ppłi romani amicos int̾e¬
misset. Missus adu̾sus eam consu
calpurmꝰ bestia corruptus regis
petunia pacẽ cũ eo flagiciosifsi¬
inã fetit:⁊ a senatu ĩ ꝓbata ẽ. Postea
contͣ eundẽ in seqñti anno spurͣ
postumiꝰ albinꝰ ꝓfectꝰ ẽ. I quoq
ꝑ fratrẽ ignominiose ꝯt᷑ nunudsᷤ
pugnauit. Tertio missus ẽ quint᷑
ceciliꝰ metellꝰ consul. Is exercitũ
ingenti seueritate ⁊̃ mod̾atione
correptũ cũ tam̃ nithil in
queniqͣm cruentũ facẽt adisi:
disciplinã romanã redixxit: ⁊¬
ingurthã uariis p̃liis uicit: elephan¬

Expanded text:
Cn. Carbone consulibus duo MetelCn. Carbone consulibus duo Metelli fratres eodem die alterum ex Tracia alterum ex Sardinia triumphum egerunt, nuntiatumque Romae est Cimbros e Gallia in Italia transisse. Post Scipionem Nasica et Calpurnio Bestia consulibus Iugurthae Numidarum regi bellum inlatum est, quod Adherbalem et Hiemsalem Micipsae filios fratres suos reges et populi Romani amicos interemisset. missus adversus eum consul Calpurnius Bestia. corruptus regis pecunia pacem cum eo flagitiosissimam fecit, et a senatu improbata est. postea contra eundem insPostumius Albinus profectus est. Is quoque per fratrem ignominiose contra Numidas pugnavit. Tertio missus est Q. Caecilius Metellus consul. Is exercitum ingenti severitate et moderatione correctum, cum nihil in quemquam cruentum faceret, ad disciplinam Romanam reduxit. Iugurtham variis proeliis vicit, elephan
Abbreviated transcription (Latin):
cassiꝰ longuiꝰ. ⁊ sextus domiciꝰ calui¬
nus consules. gallis trans alpinis
bellũ intulerunt. ⁊ arbenoꝵ tunc
uobilissime ciuitati. atq eoꝵ duci
uituito: infinitãq multitudinẽ
iuxta rodanũ fluuiũ int̾fecert᷑.
Demiq cũ uicuit᷑ paucitatẽ roma¬
noꝵ uix ad escã canib quos in
agmine habebat sufficere posse
iactaret. ⁊ ipse. cͣ.lxxͦx. milia ar¬
matoꝵ haberet: conserta pugna
Aromanis suꝑatus est. Ex cuiꝰ¬
ili exercitu partim in bello
partĩ submersi cũ ponte quem
sibi iunctis nauib supͣ rodanum
Daex torquib galloꝵ ingens romã
ꝑlata ẽ. Uituitus se domieio dedi.¬
dit. atq ab eo romã deductꝰ ẽ. ma¬
gnaꝙ gła ꝯsules ambo tͥũphaue¬
rt̾ Martio porcio catono.⁊ quinto
ne ingallia colonia deducta ẽ. an¬
noq post aliciio metello⁊ qͥnto
mucio sceuola consulib de dalma¬
cia triũphatũ ẽ. Aburbe condita
cordicis intulit bellũ. ignominio¬
se pugnauit. Gaio cecilio metello

Expanded text:
Cassius Longinus et Sex. Domitius Calvinus consules Gallis transalpinis bellum intulerunt et Arvennorum tunc nobilissimae civitati atque eorum duci Bituito infinitamque multitudinem iuxta Rodanum fluvium interfecerunt. || denique cum Bituitus paucitatem Romanorum vix ad escam canibus, quos in agmine habebat, sufficere posse iactaret et ipse centum milia armatorum haberet, conserta pugna a Romanis superatus est; ex cuius exercitu partim in bello partim submersi cum ponte, quem sibi iunctis navibus supra Rodanum da ex torquibus Gallorum ingens Romam perlata est. Bituitus se Domitio dedit atque ab eo Romam deductus est, magnaque gloria consules ambo triumphaverunt. Marcio Porcio Catone et Q. ne in Gallia colonia deducta est. Annoque post a Licinio Metello et Q. Mucio Scaevola consulibus de Dalmatia triumphatum est. Ab urbe condita Cordicis intulit bellum ignominioseque pugnavit. C. Caecilio Metello