comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a sit receptio. & xrp̃i uenditio nr̃a sit redemptio Dic
& illi qui martires ꝑsccuti sunt: ꝑsequendo in terra in
cȩlũ mittelunt. Et scientes quidem pręsentis uitę dauinũ
infcrebant. nescientes autẽ futuras uitę lucrũ confere¬
bant. Quicumq tamen ꝑseuerauerant in odio iniusto
iustoꝵ. reddet illis dñs scãm iquitates eoꝵ. & scđm mali¬
tiã corũ disꝑdet eos. Sicut cĩ malis obest bonitas ui¬
stoꝵ. sic bonis ꝓdest iniquitas impioꝵ. Nam & dñs dicit
Ego ueni ut qui non uident uideant. & qui uident cęci
quoꝵ sinistra sunt arma uistoꝵ. sicut idem dicit apłs. Per
arma iustitiae dextra &e sinistra. id est ꝑ głam & ignobi¬
litatẽ. Atq ita dẽ inceps cȩtera exsequit᷑. dextra arma
quod iuuebant. quod ñ mortificabant᷑. quod gaudebant.
quod multos ditabant. quod om̃ia possidebant: sinistra
uero quod ignobiles & malȩ famae habebant᷑. quod seduc¬
t̾ores putabantur. quod ignorabant᷑. occidebant᷑. coherce.¬

Expanded text:
nostra receptio, et Christi venditio sit nostra redemptio. Sic et illi qui martyres persecuti sunt, persequendo in terra, in coelum mittebant; et scientes quidem praesentis vitae damnum inferebant, nescientes autem futurae vitae lucrum conferebant: quicumque tamen perseveraverunt in odio injusto justorum, reddet eis Dominus secundum iniquitates eorum, et secundum malitiam eorum disperdet eos. Sicut enim malis obest bonitas justorum, sic bonis prodest iniquitas impiorum. Nam et Dominus dicit, «Ego veni, ut qui non vident videant, et qui vident coeci quorum sinistra sunt arma justorum, sicut idem dicit: Per arma justitiae dextera et sinistra, id est, per gloriam et ignobilitatem; atque ita deinceps cuncta exsequitur. Dextera arma quod vivebant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coerce
Abbreviated transcription (Latin):
Forte onerosa fuit uobis longitudo sermonis. quamquã
in ista alacritate studu ur̃i non hoc appareat: Sed oe si
ita est. ignoscite. primo quia uissus fcci. nam dñs ds̃ nr̃ ꝑ¬
cos mihi fr̃s iussit in quib habitat. non eiũ iuibet ds̃ nisi de
sede sua: deinde quia tantũ auidi fuistis nr̃i. confite mur
& nos auidi fuimus ur̃i. Consoletur ergo ds̃ nr̃ laborem
istũ. ut sudor iste nr̃ sit uobis in ꝓuectũ salutis. ñ intesti¬
moniũ accusationis. Hoc dico fr̃s. ut ex co quod audistis
proficiatis. & ruminct̾is uobiscũ : non uos ꝑmittatis oblius¬
ci non solũ ista recogitando &e colloquendo. sed c̨tiã ita ui¬
uendo. Dona enĩ uita ex pręceptis dĩ quas agit tamquã
stilus est. quod auditur scribens in corde. Si in cęra scribe¬
retur. facile deleretur¬

Expanded text:
Forte onerosa fuit vobis longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignoscite: primo, quia jussus feci; nam Dominus os mihi fratres jussit, in quibus habitat. Non enim jubet Deus, nisi de sede sua. Deinde, quia tantum avidi fuistis nostri, confitemur, et nos avidi fuimus vestri. Consoletur ergo Deus noster laborem istum, ut sudor iste noster sit vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquendo, sed etiam ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae agitur, tanquam stilus est, quod auditur scribens in corde. Si in cera scriberetur, facile deleretur
Abbreviated transcription (Latin):
dolcã. ut fiat mihi dñs in refugiũ. Et dĩ m̃s in auxi¬
liũ spei meae. Modo enim spes. Quãndiu enĩ hic sumꝰ.
in spe sumꝰ: nondũ in re. Sed ne in spe deficiamus.
adest promissor nos erigens & temperans ipsa mala
quae patim̾. Non enĩ frustra dictũ est. fidelis dĩ
qui ñ sinet uos temptari supra quã potestis ferre. sed
faciet cũ temptatione etiã exitũ ut possitis sustinẽ¬
re. Dic mittit in fornacẽ tribulationis. ut coquatur
uas: non ut frangat᷑. Et factus c̃ dñs mihi in refugiũ
& ds̃ mĩs in auxiliũ spei meae. Cur ergo tibi uidebatur
quasi iniustus ẽc quia parcit malis. Uide quomͦ iã
corrigit᷑ psalmus. & tu cum psalmo corrigere. Ideo
enĩ uoces tuas habobat psalmus. Quȩ sunt uoces :¬
Asquequo peccatores dñe. usquequo peccatores głabunt:
łsalmus uoces tuas habebat. mͦ ergo tuhabeto psalmi
uoces. Quac sunt uocos psalmi: Et factus ẽ dñs mihi

Expanded text:
doleam, ut fiat mihi Dominus in refugium. «Et Deus meus in auxidoleam, ut fiat mihi Dominus in refugium. «Et Deus meus in auxilium spei meae.» Modo enim Dominus spes quamdiu enim hic sumus, in spe sumus, nondum in re. Sed ne in spe deficiamus, adest promissor erigens nos, et temperans ipsa mala quae patimur. Non enim frustra dictum est, «Fidelis Deus, qui non sinet vos tentari supra quam potefaciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere.» , sic mittat in fornacem tribulationis, ut coquatur vas, non ut frangatur. «Et factus est mihi Dominus in refugium, et Deus meus in auxilium spei meae.» Cur ergo, quid tibi videbatur quasi injustus esse, quia parcit malis? Vide quomodo jam corrigitur Psalmus, et tu cum Psalmo corrigere: ideo enim voces tuas habebat Psalmus. Quae sunt voces? «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur?» Psalmus voces tuas habebat: modo ergo tu habeto voces Psalmi. Quae sunt voces Psalmi? «Et factus est mihi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ non praeparat portũ qui parauit nauim. Nũqͥd
adheret tibi sedes inquitatis. qui fingis dolorẽ in p̃cep¬
to: De hominib malis exercet nos: & de illoꝵ exsecu¬
tionib nos erudit. De malitia mali flagellat᷑ honus.
& de seruo emendat᷑ filius. Ita fingit᷑ dolor in p̃cepto.¬
non inueniunt quod obiciant. Quid enĩ captauerunt
in dño. Concinnauerunt falsa crimina. quia uera in¬
uenire ñ potuerunt. Et sanguinẽ in nocentẽ condemina¬
quęreres tale refugiũ. si non periclitareris. Sed ideo
periclitatus es ut quęreres. quia ille fingit dolorẽ in
praccepto. Facit mili de malitia maloꝵ tribulationẽ.
punctus tribulatione cępi quęrere refugiũ. quod in il¬
la felicitate temporali desieram querereᷤ. Quis enim
facile recordatur dm̃ qui semꝑ est felix. & spe presenti
gaudet. Recedat spes scłi. & accedat spes dĩ. ut pos¬
sit dicere. Et factus est mimi dñs in refugiũ. Ad hoc

Expanded text:
n praepararet portum, qui paravit navem. «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» De hominibus malis exercet nos, et de illorum insecutionibus nos erudit. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius: ita fingitur dolor in praecepto.non inveniunt quod objiciant. Quid enim captaverunt in Domino? Concinnaverunt falsa crimina , quia vera invenire non potuerunt. «Et sanguinem innocentem condemnaquaereres tale refugium, si non periclitareris: sed ideo periclitatus es, ut quaereres; quia ille fingit dolorem in praecepto. Facit mihi de malitia malorum, tribulationem; punctus tribulatione coepi quaerere refugium quod in illa felicitate saeculari desieram quaerere. Quis enim facile recordatur Deum, qui semper felix est, et spe praesenti gaudet? Recedat spes saeculi, et accedat spes Dei; ut possis dicere, «Et factus est mihi Dominus in refugium:» ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fĩgulus est cũ fragiles infirmos & terrenos facit. Audi
apłm dicentẽ. Habenus thesaurũ istũ inuasis fictilib.
Sed forte alius nobis fecit hęc uasa. Ipsũ audi dicentem
Dhomo. quis es qui respondeas dõ Numquid dicit
figinentũ ei qui se fuxit. quare sic me fecisti: An non
habet potestatẽ figulus luti ex cadẽ massa facere aliud
uas in honorẽ. aliud in contumncliã. Uide & ipsũ dñm

Expanded text:
figulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi figulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus» . Sed forte alius nobis fecit haec vasa? Ipsum audi dicentem: homo, tu quis es, qui respondeas deo? numquid dicit figmentum ei qui se finxit: quare me sic fecisti? annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud uas in honorem, aliud in contumeliam? numquid ergo uasa
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec nob peꝑcisti. Habes hoc in epła apłi petri. &
ad hoc testimoniũ posuit do scriptura. Tempus est ait
inchoationis iudicui ex domo dĩ Ia est. Tempus est ut
modo iudicent᷑. qui ꝑtinent ad domũ dñi. Si flagellant᷑
filii. quid debent sperare serui neqͥssimi: Ideoq addit
Si aut̃ mitiũ a nob̾. qͥs finis coꝵ qͥ ñ credunt dĩ euangłio:
De inde adiungit illud testimoniũ. Et si iustus uix sal¬
uabit᷑. peccator & impius ubi pareb̃t: Quomodo ergo
ut crudiat. ideo dixit. Qui fingis dolorẽ in precepto.
fingis enĩ est. facis. formas. plasmas. Unde & figuli di¬
cuntur. Et uas fic̾tile dicitur. non fictũ illud quod
mendaciũ est: sed quod formatur ut sit. & habeat for¬
mam aliquã. sicut iaindudũ dixit. Qui fuixit oculũ.
non uidebit. Nuinquid fuixit oculũ mendaciũ est :
Sed intelligitur plasmauit oculum. fecit oculũ. Nonne

Expanded text:
quia nec nobis pepercisti. Habes hoc in Epistola apostoli Petri, et quia nec nobis pepercisti. Habes hoc in Epistola apostoli Petri, et ad hoc testimonium posuit de Scriptura; «Tempus est,» ait, «inchoationis judicii ex domo Domini;» id est, tempus est ut modo judicentur qui pertinent ad domum Domini. Si flagellantur filii, quid debent sperare servi nequissimi? Ideoque addidit: «Si autem initium a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio?» Deinde adjungit illud testimonium: «Et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt» ? Quomodo ergo ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim est, Facis formas, plasmas; unde et figuli dicuntur, et vas fictile dicitur: non fictum illud quod mendacium est; sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, sicut jamdudum dixit, «Qui finxit oculum, non videbit?» Numquid, «finxit oculum,» mendacium est? Sed intelligitur, Plasmavit oculum, fecit oculum. Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ est dñe perco. Et quod hic positũ est mniscđia
manũ iħx dicens. modicae fidei ut. quid dubitasti. Mi¬
rum est quomodo ds̃ probat homines. Ipsa pericuła nr̃a
dulciorẽ nobis faciunt liberantem. Ham udete quod
sequitur. Quia dixit si dicebã motus ẽ pes m̃s. mise¬
ricordia tua dñe adiuuabat mȩ. dulcis illi utiq factꝰ
ẽ dñs eripiens illũ a periculis. Et ideo exponens ipsã
dulcedinẽ dñi. exclamat dicens. Dñc. scđ̾m multitudi¬
nem doloꝵ meoꝵ incorde meo exhortationes tuas iocun¬
dauerunt animã meã. Multi dolores. sed multae conso¬
lationes. Amara uulnera. sed suauia mẽdicamenta. Nũ¬
quid adheret tibi sedes inquitatis. qui fingis dol orẽ in
prȩcepto: Hoc dixit. Nemo sedet tecũ iniquus. nec
tu sedẽ iniquitatis habebis. Et hoc unde intelligat.
hoc enĩ intelligo quod non tibi adheret sedes inqͥtatis.

Expanded text:
situm est «Domine, pereo.» Et quod hic positum est, «Misericsitum est «Domine, pereo.» Et quod hic positum est, «Misericmanum Jesus dicens, Modicae fidei, utquid dubitasti» ? Mirum est quomodo probat Deus homines: ipsa pericula nostra dulciorem nobis faciunt liberantem. Nam videte quod sequitur. Quia dixit, «Si dicebam, Motus est pes meus; misericordia tua, Domine, adjuvabat me:» dulcis illi utique factus est Dominus, eripiens illum a periculis; et ideo exponens ipsam dulcedinem Domini, exclamat dicens, «Domine, secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae jucundaverunt animam meam.» Multi dolores, sed multae consolationes: amara vulnera, sed suavia medicamenta. quid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» Hoc dixit, Nemo sedet tecum iniquus, nec tu sedem iniquitatis habebis. Et unde hoc intelligat, hoc enim intelligo quod non tibi adhaeret sedes iniquitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
te dicis. cũ iam tuas. lnmo si iam cepisti moueri. si iam
cȩpisti fluctuare: confitere motum. ne plangas ruinam
ut adiuuet te ille. ne in inferno sit anima tua. Confẽs¬
sionẽ uult ads̃. humilitatem uult. Motus es ut homo.
sumpsit petrus. Non in iurib suis. VUidebat᷑ dñs ambu¬
lare suꝑ mare. calcans capita omniũ suꝑboꝵ in isto scło
psum iter suũ calcantis capita suꝑborũ significauit
ambulans suꝑ tumidos fluctus. Calcat &e aeccła nã
ipsa est petrus. Non tam̃ ausus est petrus ꝑ seipsum
ambulare suꝑ aquas. Ded quid ait: Dñe. si tu es: iube
me uenire ad te suꝑ aquas. Iile in potestate sua. pe¬
trus in iussu ipsius: lube inquit me uenire adte: Ille
respondit. Uenr. Calcat enĩ & aeccła capita suꝑboꝵ.
Sed quia aeccła est & habet infirmitatẽ humanã.
ut complerct᷑ si dicebã motus ẽ pes m̃s. titubabat
petrus in mari. & exclamauit. Dñc. pereo. Quod er¬
go hic positũ est si dicebã motus ẽ pes m̃s. hoc ibi po¬

Expanded text:
te dicis, cum jam ruas. Imo si jam coepisti moveri, si jam coepisti fluctuare, confitere motum, ne plangas ruinam; ut adjuvet te ille, ne in inferno sit anima tua. Confessionem vult Deus, humilitatem vult. Metus es, ut homo; sumpsit Petrus, non in viribus suis. Videbatur Dominus ambulare super mare, calcans capita omnium superborum in isto saeculo. Ipsum iter suum calcantis capita superborum, significavit ambulans super tumidos fluctus. Calcat et Ecclesia: nam ipsa est Petrus. Non tamen ausus est Petrus per seipsum ambulare super aquas: sed quid ait? «Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas.» Ille in potestate sua, Petrus in jussu illius. «Jube,» inquit, «venire me ad te.» Respondit ille: «Veni.» Calcat enim et Ecclesia capuia Ecclesia est et habet infirmitatem humanam, ut compleretur, «Si dicebam, Motus est pes meus,» titubavit Petrus in mari, et exclamavit: «Domine, pereo.» Quod ergo hic positum est, «Si dicebam, Motus est pes meus;» hoc ibi po
Abbreviated transcription (Latin):
prestitit de ipso immanissimo scelere iudae traditoris.
filu dĩ om̃s gentes redemptȩ sunt ad salutẽ. Nec tamen
pro salute gentiũ merces reddita est iudae. sed ꝓ eiꝰ ma¬
litia debitũ suppliciũ retributũ est illi Nam si xp̃i
traditio & non tradentis animus considerandus est. hoc

Expanded text:
praestitit de ipso immanissimo scelere Judae traditoris. praestitit de ipso immanissimo scelere Judae traditoris. Filii Dei omnes gentes redemptae sunt ad salutem; nec tamen pro salute gentium merces reddita est Judae, sed pro ejus malitia debitum supplicium retributum est. Nam si traditio Christi, et non tradentis animus considerandus est, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
los dñs ds̃ nr̃. Nonuacat quod ait scđm malitiã eo¬
rum. Mihi de illis prestat᷑. & tam̃ malitia eoꝵ dicit᷑:
non beneficia eoꝵ. Certe enĩ de malis exercet nos: Fla¬
gellat nos. Ad quã rem flagellat: Utiq ad regnũ
celorum. Flagellat enĩ omne filiũ quem recipit. Et
quis ẽ filius. cui non det disciplinã pater eiuis: Sed
cũ facit ds̃. ad hereditatẽ sempiternã nos ẽrudit. Et
hoc nob̾ prestat sepe de malis hominib in qͥb. exerat¬
& perficit dilectionẽ nr̃am quã uult extendi usq ad im¬
micos. Neq enĩ est ꝑfecta dilectio xp̃iani. iusi cũ im¬
plet quod xp̃c praccepit: diligite inimicos ur̃os. benefa¬
cite his qui uos oderunt. & orate ꝓ his qui uos ꝑsegunt᷑
Hinc ipse diabolus iuincit̾. hnnc iuctoriȩ corona ꝑcipitur.
Coce quanta nobis dñs prestat de malis hominibus.
Nec tam̃ scđm id quod de illis nob̃ prestat. sed scđm
malitiã eoꝵ retribuet illis. Uidete enĩ quantũ nobis

Expanded text:
s Deus noster.» Non vacat quod ait, «secundum malitiam eorum.» Mihi de illis praestatur; et tamen malitia eorum dicitur, non beneficia eorum. Certe enim de malis exercet nos, flagellat nos. Ad quam rem flagellat? Utique ad regnum coelorum. «Flagellat» enim «omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinam pater ejus» ? Quod cum facit Deus, ad haereditatem sempiternam nos erudit; et hoc nobis praestat saepe de malis hominibus, in quibus exercet et perficit dilectionem nostram, quam vult extendi usque ad inimicos. Neque enim est perfecta dilectio christiani, nisi cum implet quod Christus praecepit: «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Hinc ipse diabolus vincitur, hinc victoriae corona percipitur. Ecce quanta nobis Deus praestat de malis hominibus: nec tamen secundum id quod de illis nobis praestat, sed secundum malitiam eorum retribuet eis. Videte enim quanta nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ce scipsum tradidit ꝓ ca. Et tamen gr̃as agimus dõ patri.
qui unico filio non pepercit. sed ꝓ nobis tradidit eũ. Gr̃as
agimus ipsi filio. qui scipsum tradidit ꝓ nobis. & in eo uo¬
luntatẽ patris impleuit. & detestam̃ iudã de cuiꝰ facto
nobis tantũ beneficiũ prestitit ds̃. & recte dicimꝰ. Red¬
didit ei dñs scđm iniquitatẽ eius. & scđ̾m malitiã eius

Expanded text:
et seipsum tradidit pro ea» . Et tamen gratias agimus Deo Patri, qui unico Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit eum; gratias agimus ipsi Filio, qui seipsum tradidit pro nobis, et in eo voluntatem Patris implevit: et detestamur Judam, de cujus facto nobis tantum beneficium praestitit Deus; et recte dicimus, Reddidit ei Dominus secundum iniquitatem ejus, et secundum mal
Abbreviated transcription (Latin):
at. querit quomodo iuncat. ꝓpe sorbet᷑. prope consen¬
tit. Sed assit ds̃. Audite ergo psalmũ. Quis exsurget
mihi inquit aduersus malignant es : Tam multi suit.
quacumq respicio ipsi occurrunt. Quis occurret prin¬
cipi iniquitatis diabolo & angłis cius & hominib seduc
in illã fossam quas parat᷑ peccatori. hoc est paulominꝰ
habitauerat in inferno anuna mea. Quia iam nutabat.
iam ꝓpe consentiebat: respexit ad dñm. Ut̃ puta uer¬
ta est palca circa unũ granũ. Cunc ñ erunt simul. cum
fuerit massa uentilata. Capit᷑ int̾ multos iniquos ille.
insultat᷑ illi. circũuenitur. Superponere sc uolunt illi.
exagitant quasi iustũ: & insultant quasi de ipsa iustitia
homines ista. ita ut aliquando attendens ad linguã hu
euadere suꝑbos. & augeat numerũ suꝑborũ. Ded quid
dicat. Quis exsurget mii aduersus malignantes. Aut
quis consistet mibi aduersus operantes inquitatẽ: Nisi

Expanded text:
at, quaerit quomodo vincat, prope sorbetur, prope consenat, quaerit quomodo vincat, prope sorbetur, prope consentit, sed adsit Deus. Audite ergo Psalmum: «Quis exsurget mihi,» inquit «adversus malignantes?» Tam multi sunt; quacumque respicio, ipsi occurrunt. Quis occurret principi iniquitatis diabolo, et angelis ejus, et hominibus seductin illam fossam quae paratur peccatoribus: hoc est, «paulo minus in inferno habitaverat anima mea.» Quia jam nutabat, jam prope consentiebat, respexit ad Dominum. Ut puta, verta palea est circa unum granum tunc non erunt simul cum fuerit massa ventilata: capitur inter multos iniquos ille, insultatur illi, circumvenitur; superponere se volunt illi, exagitant quasi justum, et insultant quasi de ipsa justitia:homines ista, ita ut aliquando attendens ad linguam humevadere superbos, et augeat numerum superborum. Sed quid dicat? «Quis exsurget mihi adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem? Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ut repellas istos nescio quos. sed aduersarius p̃mit. urget.
quod penis est exemplo ap̃ianoꝵ suffocat axp̃ianos.
sudatur. acstuatur. tribulat᷑ anima xp̃iana. uincere
habet tam̃. Sed numquid de se: Ideo uide quid dicat:
respondet enĩ Quid mihi ꝓdest quia modo facio mͥ¬
remedia. & lucror paucos dies. Exeo hinc de isto scło.
& uado ad dñm meũ.: & mittet me inignẽ. Quia prȩ¬
posui paucos dies uitae futurac. mittet me in gehen¬
nas. Quas gehennas: Aetermi iudicii dĩ Uerȩ. nisi
putas quia ds̃ curat quomodo uiuant homines: Et hoc
forte non in platea dicit tibi amicus: sed in domo uxor.
aut forte maritus uxori fideli. bonȩ &e sc̃ȩ. deceptor ipsius
Si mulier marito. acua ẽ illi. Siuir uxori. diabolꝰ ẽ illi.
Aut ipsa tibi aeua est. aut tu illi serpens es Aliqͣndo
uult conuertere pat̾ cogitationẽ suã uel ad filium.
inuenit & ipsum malũ. nequissimũ. Aestuat. fluctu¬

Expanded text:
ut repellas istos nescio quos: sed adversarius premit, urget; ut repellas istos nescio quos: sed adversarius premit, urget; quod pejus est, exemplo christianorum suffocat christianos. Sudatur, aestuatur; tribulatur anima christiana: vincere habet tamen; sed numquid de se? Ideo vide quid dicat. Respondet enim, Quid mihi prodest quia modo mihi facio remedia, et lucror paucos dies? exeo hinc de isto saeculo, et vado ad Dominum meum, et mittet me in ignem; quia praeposui paucos dies vitae futurae, mittet me in gehennas. Quas gehennas? Aeterni judicii Dei. Vere, nisi putas quia Deus curat quomodo vivant homines? Et hoc forte non in platea tibi dicit amicus, sed in domo uxor, aut forte maritus uxori fideli bonae et sanctae, deceptor ipsius. Si mulier marito, Eva est illi; si vir uxori, diabolus est illi: aut ipsa tibi Eva est, aut tu illi serpens es. Aliquando vult convertere pater cogitationem suam vel ad filium: invenit et ipsum malum, nequissimum; aestuat, fluctu
Abbreviated transcription (Latin):
adusq iustitia conuertat᷑ in iudiciũ. & qui habent cã
om̃s recti sunt corde. Quis easurget mihi aduersus¬
malignantes. Aut quis consistet mihi aduersus ope.¬
rantes inqͥtatẽ: Persuadent multi multa mala. susurra.¬
re serpens ñ desit ut facias iniquitatẽ. Quacumq te
conuerteris. forte si profecisti. quęris cũ quo bene iuiuere.
& uix inuenis. Multi mali te circumdatł. quia pauca
grana. multa palea. Habet hȩc area grana sua. sed laba¬
tant. Deparata ergo a palca tota massa. grandis erit. Pau¬
ca grana sunt. sed in comparationo palearũ: multa autẽ
in se. Ergo cum undiq mali ꝑstrepunt & dicunt. quare
sic uiuis. tu solus es ap̃ianus. quare ñ facis quod faciunt
ce alii. quare ñ spectas quemadinodũ & alii. quare ñ reme¬
dia & ligaturas adhibes. quare ñ mathematicos & aruspi¬
ces coñsulis sicut alii. & tu signas te & dicis xp̃ianꝰ sum

Expanded text:
usque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam, usque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam, omnes recto sunt corde.malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem?» Persuadent multi multa mala, susurrare serpens non desinit, ut facias iniquitatem: quacumque te converteris, forte si profecisti, quaeris cum aliquo bene vivere, et vix invenis; multi mali te circumdant, quia pauca grana, multa palea. Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Separata ergo a palea tota massa grandis erit: pauca grana sunt, sed in comparatione palearum; multa autem in se. Ergo cum undique mali perstrepant, et dicant, Quare sic vivis? tu solus christianus es? Quare non facis quod faciunt et alii? quare non spectas, quemadmodum et alii? quare non remedia et ligaturas adhibes? quare non mathematicos et aruspices consulis, sicut et alii? et tu signas te, et dicis, Christianus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
de illo scriptũ est fr̃s. factũ est. uerũ est. Ergo tristis
fuit. Prorsus tristis: sed uoluntate suscipiens tristitiam.
quomodo uoluntate suscipiens carnẽ. quomͦ uoluntate
carnẽ uerã. sic uoluntate tristitiã uerã. Sic ergo uolun¬
tatẽ in se ostendit. ut si forte subrepserit tibi humana
infirmitas. & cęperit aliud uelle quã ds̃ uult: uideas pra¬
uitatẽ cordis tui extra regulã. figas illud ad regulã. &
usq ad mortẽ. Et dixit Pater. si fieri potest. transcat
a me kalir iste. Sed statĩ fac quod ideo fecit. ut te monc̃¬
ret. Uerũ non quod ego uolo. sed quod tuius pateꝵ.
Si enim hoc feceritis. iustitiã habebitis. Siiustitiã ha¬
bebitis. rectũ est cor. Si rectũ est cor: iustitia illi qui
modo tolerat conuertet᷑ in iudiciũ. & postea iudicante
de corona Tunc uidebis quomodo profecerit sapientia
di. uel ad illoꝵ pęnã. uel ad tuã coronã. Nodo ñ uides.
crede quod nondũ uides: ne crubescas cũ uideris. Quo¬

Expanded text:
de illo scriptum est, fratres, factum est, verum est. Ergo tristis fuit? Prorsus tristis, sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam veram. Sic ergo voluntate ostendit in se, ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, et coeperit aliud velle quam Deus vult, videas pravitatem cordis tui extra regulam, figas illud ad regulam, etusque ad mortem;» et dixit, «Pater, si fieri potest transeat a me calix iste.» Sed statim fac quod ideo fecit ut te doceret: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater.» Si enim hoc feceritis, justitiam habebitis: si justitiam habebitis, rectum est cor; si rectum est cor, justitia illa quae modo tolerat, convertetur in judicium, et postea judicante DDei, vel ad illorum poenam, vel ad tuam coronam: modo non vides; crede quod nondum vides, ne erubescas cum videris. «Quo
Abbreviated transcription (Latin):
mus. postea statiumur ante magistrũ ut reddamꝰ om̃s
prȩteritas nr̃as. id est ut rationẽ reddamus de his om̃ib
quae nob modo erogantur. Audi apłm dicentẽ. Om̃s as¬
stabimꝰ ante tribunal xp̃i. ut illic recipiat unusquisq
scđ̾m ea quas ꝑ corpus gessit siue bonũ siue malũ. Qui

Expanded text:
mus; postea statuimur ante magistrum, ut reddamus omnes mus; postea statuimur ante magistrum, ut reddamus omnes praeteritas nostras, id est, ut rationem reddamus de his omnibus quae nobis modo erogantur. Audi Apostolum dicentem: «Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque secundum ea quae per cor
Abbreviated transcription (Latin):
mer Qui crudit gentes non arguet: Hoc modo facit ds̃.
ẽrudit gentes Ideo misit uerbũ suum ꝑ orbẽ terrarum
hominib. misit ꝑ angłos. ꝑ patriarchas. ꝑ propħas. per
seruos. ꝑ tot prȩcones antecȩdentes iuidicẽ. Misit & ipse
uerbũ suũ. misit & ipse filiũ suũ. misit seruos filu. & in
ipsis seruis filiũ suũ. Per totũ orbem terrarũ praedicat᷑
ubiq uerbũ dĩ Ubi non dicit᷑ hominib relinquite inqͥ¬
tates uras priores. conuertite uos ad itinera recta: Idco
parcit. ut uos corrigatis Ideo heri non uindicauit. ut ho¬
dic bene uiuatis. Erudit gentes. non ergo arguet:
Hon auditurus ẽ quos ẽrudit: Non iudicaturus
ẽ quib sermonẽ premisit & prȩseminauit. In scola si
esses. acciperes & non redderes. Utiq quando accipis
a magistro. erudiris. Cominittit tibi magister quod
prebet. & ñ exigit quando reddis: Nut cũ cęperis
reddere. sine metu eris plagarum. Modo ergo accipi¬

Expanded text:
mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum suum per orbem terrarum hominibus, misit per Angelos, per Patriarchas, per Prophetas, per servos, per tot praecones antecedentes judicem. Misit et ipsum Verbum suum, misit et ipsum Filium suum; misit servos Filii sui, et in ipsis ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, acciperes, et non redderes? Utique quando accipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipi
Abbreviated transcription (Latin):
non benc operet᷑. Cũ ille conuerterit oculos. benc operat᷑
Ds̃ aut̃ qui te conduxit ñ auertit oculos. non tibi licet dolo¬
se operari. Suꝑ te semꝑ sunt oculi patris familias. quȩre
ubi illũ fallas. & cessa si potes. Ergo siqui forte cogitabatis¬
aliquid quando malos udebatis florere. & cogitationes
ur̃ae faciebant nutare pedes ur̃os in ua dĩ: uobis loquit᷑
psalmus iste. Si autẽ nullus ur̃m talis ẽ: ꝑ uos aliis loqͥ¬
tur dicens. Intelligite nunc. quia dixerunt illi. Non uide¬
bit dñs. neq intelliget ds̃ iacob. Intelligite inquit nunc
qui insipientes estis in popło. & stulti aliquando sapite
Qui plantauit aurẽ non audiet. Non babet unde au.¬
diat. & tibi fecit unde audias : Qui plantauit aurẽ ñ
audiet. Aut qui fuixit oculũ non considerat: Qui ẽru¬
dit gentes non arguet. Attendite hoc magnopere fr̃s

Expanded text:
non bene operetur; cum autem ille converterit oculos, bene operetur. non bene operetur; cum autem ille converterit oculos, bene operetur. Deus autem qui te conduxit, non avertit oculos; non tibi licet dolose operari: super te semper sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Intelligite.» inquit, «nunc qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapiteQui plantavit aurem, non audiet?» Non habet unde audiat, qui tibi fecit unde audias? «Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, non arguet?» Attendite hoc magnopere, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
do felicitates inquoꝵ uidet homo iam bene uiuens in nu¬
mero sc̃oꝵ dĩ id est in numero filioꝵ aeccłas. udet quia
florent mali. & faciunt iniquitatẽ & emulatur cos.
& adducit᷑ ut imitetur facta ipsoꝵ quia uidet quasi
nibil sibi prodesse quod bene uiuit humilis hic sperans
mercedẽ. Nã si illã speret futurã. non illã ꝑdit. quia
nondũ uenit tempus ut accipiat eã in umea operaris.
Et ista tolerantia ad opus tuũ ꝑ̾tinet. &e hoc ad mercedõ
pͥtinet. Minus ius facere inuinea qui ñ uis tolerare. quia
&e ipsa tolerantia ad ipsam operationẽ pertinet. ut inueni¬
as mercedẽ. Quod si dolosus es: uide ne non solũ non acci¬
pias mercedẽ. sed &e penã inuonias. quia uoliusti ẽe opora¬
rius dolosus. Equidem operarius dolosus ut incipiat non
bene facere. oculos patris familias attendit. Ad illũ aspi¬
cit qui conduxit ad uineã. ut cũ ille auerterit oculos cesset.

Expanded text:
do felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in nudo felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctorum Dei, id est in numero filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam speret futuram, non illam perdit; quia nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, ntia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit oculos, cesset, et
Abbreviated transcription (Latin):
iuste uiuunt. in quos uolunt suꝑbire om̃s mali: popłm tuũ
dñe humiliauerunt. & hereditatẽ tuã uęrauerunt. uiduã
&e pupillos int̾fecerunt. & proselitũ occiderunt. Id est.
peregrinũ aduenã. Aduenticiũ ipsũ dicit ꝓselitum.
Manifesta sunt ista singula. nec opꝰ ẽ in his immorari
Negligit ista. alias res curat: non intelligit. Hae
enim duae sunt uoces maloꝵ. una quã iã dixi hȩc feci¬
sti & tacui. suspicatus es iniquitatẽ quod ero tibi similis.
quid est quod ero tibi similis. putas quia uideo facta tua
&e placent mihi quia ñ uindico. alia est uox iniquorum.
quia non attendit ista ds̃ nec aduertit. ut sciat quẽ ad¬
modũ uiuã. non me curat ds̃. Ergo int̾ aliqua me com¬
putat ds̃. Aut uero numerat me ds. Aut ipsos ha¬
mines numerat : Infelix homo. ut esses curauit. ut be¬
nunc qui insipientes estis in popło. & stulti aliquando sapite
Popłm suũ erudit. cui possunt cominoueri pedes. Quan¬

Expanded text:
olunt superbire omnes mali. «Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditatem tuam vexaverunt: viduam et pupillos interfecerunt, et proselytum occiderunt:» id est, peregrinum, advenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta sunt ista singula, nec opus est in his immorari.negligit ista, alias res curat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt malorum: una quam jam dixi, «Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «quod ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut benunc qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quan
Abbreviated transcription (Latin):
in utero fecerat. Ergo quod dixit numquid adberet
tibi sedes iniquitatis qui fingis dolorẽ in praecepto. sic
dicamus. Humquid adheret tibi sedes iniquitatis. qui toe¬
mas dolorẽ in precepto: Formas inquit dolorẽ in prȩcep¬
to. id est de dolore praeceptũ nobis facis. ut ipse dolor
praeceptũ sit nobis. Quomodo nobis dolor est p̃ceptũ:
Quando te flagellat qui pro te est mortuus. & ñ tibi
ꝓmittit beatitudinẽ in ista uita. & fallere non potest.¬
& hic non dat quod quęxis. Quid dabit. Ubi dabit:
Quantũ dabit. qui hic ñdat. qui hc c̃rudit. qui fingit dolo¬
rem in praecepto. Labor hic est tuus. & requies tibi pro¬
mittit᷑. At tendis te hic habere laborẽ. sed attende qͥlẽ
ille requiẽ pollicet᷑. Numquid cogitare potes. Sul¬
lã posses cogitare. uderes te nihil laborare ad cõpensa¬
tionẽ. Nudi cũ qui illud ex parte cernebat quid dixit.
nunc scio ex parte. quod ait apłs. Etenĩ quod est adpre¬

Expanded text:
inem fecerat . Ergo quod dixit, «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» sic dicamus, Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui formas dolorem in praecepto? Formas, inquit, dolorem in praecepto, id est, de dolore praeceptum nobis facis, ut ipse dolor praeceptum sit nobis. Quomodo nobis dolor est praeceptum? Quando te flagellat qui pro te mortuus est, et non tibi promittit beatitudinem in ista vita, et fallere non potest, et hic non dat quod quaeris. Quid dabit? ubi dabit? quantum dabit, qui hic non dat, qui hic erudit, qui fingit dolorem in praecepto? Labor est hic tuus, et requies tibi promittitur. Attendis te habere hic laborem; sed attende qualem ille requiem pollicetur. Numquid cogitare, potes? Si illam posses cogitare, videres te nihil laborare ad compensationem. Audi eum qui illud ex parte cernebat, qui dixit, «Nunc scio ex parte» : quid ait Apostolus? «Etenim quod est ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
Quinatus est. Qualẽ dm̃ colitis: Qui crucifiris est:
Humilitas xrp̃i superbis displicet. tibi autẽ ap̃rano si
placet imitare. Si imitatus fueris. non laborabis. quia
ipse dixit. Uenite ad me om̃s qui laboratis & onerati es¬
tis. & discite a me quia mitis sum & humilis corde. Hec
est ergo disciplina xp̃iana. Nemo facit aliquid bene. ni¬
si gr̃a ipsius. Quod facit homo male. ipsius est homuus
Quod facit bene. de beneficio dĩ facit. Cũ cȩperit bene
facere. non sibi tribuat. Cũ non sibi tribuerit. gr̾as ei
enĩ in illo finita est gr̃a dĩ. ut adaliũ non perueniat.
Ut mitiges cũ a dieb malignis. donec fodiat᷑ peccatori
fouea. Mitis ergo esto quisquis ap̃ianus es: a dieb malig¬
nis. Maligni enĩ sunt dies. quib uident᷑ florere peccato¬
res: & laborare iusti. Sed labor iustoꝵ flagellũ est pa¬
tris. & felicitas peccatoꝵ fouea ipsorũ est. Quia enim

Expanded text:
qui natus est? qualem Deum colitis qui crucifixus est? qui natus est? qualem Deum colitis qui crucifixus est? Humilitas Christi superbis displicet: tibi autem christiano si placet, imitare. Si imitatus fueris, non laborabis; quia ipse dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi tribuerit, gratias aenim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium non perveniat. 16. «Ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Mitis ergo esto, quisquis christianus es, a diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus videntur florere peccatores et laborare justi; sed labor justorum flagellum est Patris, et felicitas peccatorum fovea ipsorum est. Quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
de qua dictũ ẽ. Redde retributionẽ suꝑbis. Non est int̾
illos quib fodit᷑ fouea. Nam U uidete illũ qui di
cebat. Gr̃as tibi ago. quia non sum sicut cȩteri homines. rap¬
tores. iniusti. adulteri. sicut & publicanꝰ iste. Quantũ se ex
tollit. cũ dicit. Quia ñ sum sicut & publicanus iste. Ille
autẽ elisa facie ꝑcutiebat pectus suũ dicens. Ds̃. ꝓpitius
esto mibi peccatori. Ille suꝑbus erat in bonis factis. ille
humilis in malis factis. Uidete fr̃s. placuit dõ magis
humilitas in malis factis. quã suꝑbia in bonis factis. Sic
uobis. descendit iustificatus publicanus magis tristis¬
quã phariseus. Et dicit quare. Quia om̃is qui se exal¬
tat humiliabit᷑. & qui se humiliat exaltabit᷑ Fr̃s mei.
uel hinc solũ num discimꝰ quia humilitatẽ nos docuit d̃.
quia ds̃ factus est homo: Ipsa est humilitas quae displi¬
cet paganis. unde nob̾ insultant. Qualem dm̃ colitis:

Expanded text:
de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videte illum qatias tibi ago, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, sicut publicanus iste. Jejuno bis in tulit, cum dicit, «Quia non sum sicut et Publicanus iste?» Ille autem elisa facie, percutiebat pectus suum, dicens: «Deus, propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in bonis factis, ille humilis in malis factis. Videte, fratres, placuit Deo magis humilitas in malis factis, quam superbia in bonis factis: sicvobis, descendit justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus.» Et dicit quare: «Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et omnis qui se humiliat, exaltabitur» . Fratres mei, vel hinc solum nos discimus quia humilitatem nos docuit Christus, quia Deus factus est homo. Ipsa est humilitas quae displicet Paganis; unde nobis insultant: Qualem Deum colitis
Abbreviated transcription (Latin):
sultat tam̃ eis qui illa non faciunt. & extollit se suꝑ illos.
Nam & ille phariseus gr̃as tibi ago inquit. ñ dixit ego
facio. De his quac faciebat. gr̃as dõ agebat. Sentiebat
ergo & bene agere. & ab illo se facere. Unde ergo impba¬
tus est: Quia insultabat publicano. Ut proficiatis at¬
tendite. Primo prȩcedere debet siue uirũ siue feminan
confessio peccatoꝵ. salubris penitentia. quac ualeat ad ho¬
ninc̃ corrigendũ. non ad irridendũ dm̃. Cũ autẽ post
penitentiã bene uiuere cęperit: habet adhuc quod cogi¬
tet ne sibi tribuat quod bene facit. sed illi agat gr̃as
cuius gr̃a factũ est ut bene iuueret. quia ille illũ uoca¬
uit. ille illũ illuminauit. Ergo iste iã ꝑfectus ẽ : Non.
Adhuc deest illi aliquid. Quid illi deest: Ut ñ suꝑbiat
suꝑ eos qui necdũ sic uiuunt. quomodo ipse uiuit. Qui
talis fuerit. securus sit: non illi readitur retributio

Expanded text:
sultat tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se super illos. sultat tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se super illos. Nam et ille Pharisaeus, «Gratias tibi ago,» inquit: non dixit, Ego facio. De his quae faciebat, gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio peccatorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est ut bene viveret; quia ille illum vocavit, ille illum illuminavit. Ergo iste jam perfectus est? Non; adhuc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc fouea illi fõditur. noli festinare sepelire. Qa
est donec fodiatur peccatori fouea. Aut quẽ ponit
peccatorẽ: Vnũ hominem. Non. Quid ergo. Dñe
genus hominũ peccatoꝵ. Sed suꝑboꝵ. Iam eium prȩmisit
Redde retributionẽ superbis. Nam &e ille peccator fu.¬
it publicanꝰ. qui oculos eliserat in terrã. & percutiebat
pectus suũ dicens. Ds̃. propitius esto mihi peccatori. Sed
quia non suꝑbus erat. ds̃ autẽ reddet retributionẽ suꝑbi.
ñ illi sed talib fodiatur fouea. donecreddet retributionẽ
superbis. Ergo quod ait donec fodiat᷑ peccatori fouea. su¬
ꝑbos intellige. Quis est suꝑbus. Qui ñ confessione pec¬
catoꝵ agit penitentiã. ut sanari possit per humilitatẽ¬
Quis est suꝑbus. Qui illaipsa pauca quae uidet᷑ bona
habere sibi uult arrogare. & derogat miscłiae dĩ. Quis
est suꝑbus: Qui etiamsi dõ tribuit bona quae fecit. in¬

Expanded text:
adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus hominum peccatorum, sed superborum; jam enim praemisit, «Redde retributionem superbis.» Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat in terram, et percutiebat pectus suum, dicens, «Deus, propitius esto mihi peccatori:» sed quia non superbus erat, Deus autem reddet retributionem superbis; non illi, sed talibus foditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatorum agit poenitentiam, ut sanari per humilitateQuis est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur habere bona, sibi vult arrogare, et derogat misericordiae Dei. Quis est superbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, in
Abbreviated transcription (Latin):
nescis cogitationes dĩ qm̃ uistae sunt: ille scit cogitatio¬
nes hominũ. qm̃ uanac sunt. Et homines sciert̃ cogitati¬
nes dĩ. Sed quib iam amicus factus est. ꝓdit c̃siliũ suũ
Et uos fr̃s mei. nolite uos contemnere. Si cũ fide accedi¬
tis ad dñm. auditis cogitationes dĩ. Modo cas discitis.
hoc uobis dicit᷑. & ad hoc instrumini quare parcat modo
ds̃ malis. Ne murmuretis aduersus dm̃. qui docet homi¬
nẽ scientiã. Dñs scit cogitationes hominũ. qm̃ uanȩ sunt.
Relinquite ergo cogitationes hominũ quac uanae sunt
ut comprehendatis cogitationes dĩ quae sapientes sunt.
Sed quis est qui comprehendat cogitationes dĩ. Qui
ponit᷑ in firmamento cȩli. lam hoc cantauimus. hoc diximꝰ.
&e cxposuimus. Beatus uir quẽ tu erudieris dñe. & ex lo
ge tua docueris cũ: ut mitiges eũ a dicb malignis. do¬
nec fodiat᷑ peccatori fouea. Eeec babes consiliũ dĩ. quare
parcit malis Fõditur fouca peccatori. tu uis illũ sepeliri

Expanded text:
nescis cogitationes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, jam hoc diximus et exposumitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire:
Abbreviated transcription (Latin):
i psalmi fine de prõmit᷑ & exprimitur. Qui sunt er¬
onurter quos parturimus &e genimꝰ s in corpore ap̃i
amuis s sud ilo capito iuuimus. s in menbris euis depu¬

Expanded text:
 Psalmi fine depromitur et exprimitur. Qui sunt ergo inter quos parturimus et gemimus, si in corpore Christi sumus; si sub illo capite vivimus, si in membris ejus deput
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sic sibi faciunt refugiũ dĩ. quo fugiant a temporalib
aestib. In alto enĩ est refugiũ dĩ. ualde iocculto est quo fu¬
gias ab ira uentura. intus altissimũ posuisti refugium tuum.
Non accedent ad te mala. & flagellũ non appropinquabit
tabernaculo tuo. qm̃ angłis suis mandauit de te ut custodi

Expanded text:
enim sic sibi faciunt refugium Dei, quo fugiant a temporalibus enim sic sibi faciunt refugium Dei, quo fugiant a temporalibus aestibus. In alto est enim refugium Dei, valde in occulto est, quo fugias ab ira ventura. Intus «altissimum posuisti refugium tuum. Non accedent ad te mala, et flagellum non appropinquabit tabernaculo t
Abbreviated transcription (Latin):
uerumtam̃ oculis tuis considerabis. & retributionẽ peccatoꝵ
uidebis. Malũ enĩ quod uoluerunt. ñ bonũ quod ꝑ nescien¬
tes actũ est eis retribuet᷑. Modo opus ẽ ut oculos fidei
habeamꝰ. & udeamus quia exaltant᷑ ad tempus & plangeił
in acternũ. & quibus dat̾ potestas in seruos dĩ temporalit̃.
dicet᷑ eis. Ite in ignẽ acternũ. qui paratus ẽ diabolo & an¬
gelis eius. Sed si habeat quisq oculos sicut dixit oculis tius
considerabis. non ẽ leue uidere impiũ florentẽ in hoc scło.
& habere ad illũ oculos ut consideres fide quod passurus ẽ¬
ille in fine si se ñ coerexerit. quia qui modo tonare uolt̃
postea fulminant᷑. Ueruint. im̃ oculis tiuis considerabis.
& retributionẽ peccatoꝵ uidebis. Qm̃ tu es dñe spes mea
meridiano. Qm̃ tues dñe spes mea. Altissimũ posusti re¬
fugiũ tuũ Quid est quod in alto est refugiũ tuũ. Multi

Expanded text:
«Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum «Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis.» Malum enim quod voluerunt, non bonum quod per nescientes actum est, eis retribuetur. Modo opus est ut oculos fidei habeamus, et videamus quia exaltantur ad tempus, et plangent in aeternum; et quibus datur potestas in servos Dei temporaliter, dicetur eis: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Sed si habeat quisque oculos, sicut dixit, «oculis tuis considerabis;» non est leve videre impium florentem in hoc saeculo, et habere ad illum oculos, ut consideres fide quid ille passurus est in fine, si se non correxerit: quia qui modo tonare volunt, postea fulminantur. «Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis.» 12. «vers. 9. iam tu es, Domine, spes mea; altissimum posuisti refugium tuum.» Quid est quod in alto est refugium tuum? Multi
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã iudicaturi. etsi futuros se iam sperabant a dextris
xp̃i quasi diceret illis. uenite benedicti patris mei ꝑcipite reg¬
nũ quod uobis paratũ est ab origine mundi. uenit dȩmoniũ
meridianũ id est feruens aestus ꝑsecutionis uehement̃ terreis.
& ceciderunt multi a spe sedis iudiciarias. de quib dictũ est
cadent a latere tuo mille. & multi a spe remunerationis ob¬
sequioꝵ suoꝵ. de quib dictũ est. Q dena milia a dextriᷤᷤ tuis.
Qd te autẽ id est ad caput & corpus ñ appropinquabit ruina
& dȩmoniũ meridianũ. qm̃ nouit dñs qui sunt euis. Uerũtam̃¬
oculis tius considerabis. & retributionẽ peccatoꝵ uidebis. Quid
est hoc. Quare ueruintam̃. Quia licuit impiis suꝑbire in
seruos tuos. licuit impiis psequi seruos tuos Impiine ergoerit
impiis. quia ꝑsecuti sunt seruos tuos Hon impiine erit.
Quamius enĩ tu ꝑmiseris. &e magis inde tui coronati sint.

Expanded text:
tanquam judicaturi, etsi futuros se jam sperabant a dextris tanquam judicaturi, etsi futuros se jam sperabant a dextris Christi, quasi diceret illis, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est meridianum, id est, fervens aestus persecutionis, vehementer terrens, et ceciderunt multi a spe sedis judiciariae, de quibus dictum est, «Cadent a latere tuo mille;» et multi a spe remunerationis obsequiorum suorum, de quibus dictum est, «Et dena millia a dextris tuis. Ad te autem,» id est, ad caput et corpus, «non appropinquabit,» ruina et daemonium meridianum; quoniam novit Dominus qui sunt ejus oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis.» Quid est hoc? quare «verumtamen?» Quia licuit impiis superbire in servos tuos, licuit impiis persequi servos tuos. Impune ergo erit impiis, quia persecuti sunt servos tuos? Non erit impune. Quamvis enim tu permiseris, et magis inde tui coronati sint;