comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onib separarent. Beatiꝰ aut̃ & multo meliꝰ fuisset
non incidi sepẽ: s unam eandẽq & induiduã
ꝑmanere. Quod fieri potuit: si eiuitȩ quȩ prior
manũmisit hoc ÷ actũ ostendit suũ. conseqͥns
fuisset eiꝰ militiȩ quȩ secuta est. Multo enĩ me¬
lius : si circũcisus popłs uitã in aioꝵ uoluis set umi¬
tari. Sic enĩ fuisset una sepis. una maceria. una
edificatio. prioꝵ ac sequentiũ. S qͥa pͥmũ illũ
uicȩ accũ. posterioris infirmitas ñ potuit im¬
plere: incisione sine dubio facta sepis eiꝰ siue
maceriȩ quȩ scđm dm̃ edificata erat. tanquã
mediꝰ paries int̾iectꝰ ẽ: ut illa sepis hoc est ppe¬
tua atq continua bonoꝵ moꝵ edificatio rũpe¬
ret᷑. Sepis enĩ est qua ager circ̃dat᷑ fructuosꝰ.
furis remouet᷑ incursus: quȩ culta concludit.¬
& deserta secernit. Maceria qͦq : domũ clau¬

Expanded text:
onibus separarent. beatius autem et multo melius fuisset onibus separarent. beatius autem et multo melius fuisset non incidi saepem, sed unam eandem et indiuiduam permanere, quod fieri potuit, si ei uitae, quae prior manum misit, hoc est actum ostendit suum, consequens fuisset eius uitae militia, quae secuta est. multo enim melius, si circumcisus populus uitam maiorum uoluisset imitari; sic enim fuisset una saepis, una maceria, una aedificatio priorum ac sequentium, sed quia primum illum uitae actum posterioris infirmitas non potuit inplere, incisione sine dubio facta saepis eius siue maceriae, quae secundum deum aedificata erat, tamquam medius paries interiectus est, ut illa saepis, hoc est perpetua atque continua bonorum morum aedificatio rumperetur. saepis enim est, qua ager circumdatur fructuosus, furis remouetur incursus, quae culta concludit, deserta secernit. maceria quoque domum clau
Abbreviated transcription (Latin):
omnorit absente. Nenit iuir: & hc̃ populum
plebemq generauit. Uirgo fecunda: quȩ hane ge¬
nuit multitudinẽ cũ fructu amoris sine usulibi¬
dinis. Sed ut ad historiã reuertam̃. qͥd sibi uo¬
lunt obste tricis eloquia dicentis. hic exiet prior:
nisi quia eiꝰ typũ generabat. qui ortu corporis
posterior. uirtute & ueritate primꝰ existens. pͥnci¬
patum sibi om̃ium uindicauit: Inde iob̾s. P ost
me uenit uir: qui ante me factꝰ ẽ. Quid sibi uult
quod coccũ in manii eiꝰ ligauit. nisi qͥa typꝰ eius
erat. qui crucis incisione suȩ. & sanguiis fusi¬
one actũ illustrauit humanũ: Itaq postea qͣm
manũ reduxit: quasi incisione facta sepis exiuic
frat̃ eiꝰ : quẽ quasi mediũ parietẽ sepis uł mace¬
riȩ apłs nominauit: atq ipse de incisione nom̃
accepit phares. Phares enĩ diuisio est. Unde &
pharisei nuncupati: eoqd amultoꝵ se conuuincti¬

Expanded text:
non norit absente - uenit uir et hunc populum non norit absente - uenit uir et hunc populum plebemque generauit - uirgo fecunda, quae hanc genuit multitudinem cum fructu amoris, sine usu libidinis. Sed ut ad historiam reuertamur, quid sibi uolunt obsethcis eloquia dicentis: hic exiet prior nisi quia eius typum gerebat qui ortu corporis posterior, uirtute et ueritate primus exsistens principatum sibi omnium uindicauit? inde et Iohannes: post me uenit uir, qui ante me factus est. quid sibi uult quod coccum in manu eius ligauit nisi quia typus eius erat qui crucis indicio suae et sanguinis fusione actum inlustrauit humanum? itaque posteaquam manum reduxit, quasi incisione facta saepis exiuit frater eius, quem quasi medium parietem saepis uel maceriae apostolus nominauit atque ipse de incisione nomen accepit; Phares enim diuisio est. unde et Pharisaei nuncupat, eo quod a multorum se coniuncti
Abbreviated transcription (Latin):
lam sapientie sponte se infundentis imp̃ssus.
rima gͥ disciplina pietatis scłm euangłium.
qui a ꝑ crucẽ & sanguinẽ credimꝰ xp̃i. cuiꝰ abra¬
amdiẽ uidit & gauisus ẽ: cuiꝰ noe gr̃am cypo
cclȩ figuratã sp̃uali cognitione presensit. cuiꝰ
saac uicẽ insacrificio ñ recusait. quẽ iacob
uuinceret adorauit: cuiꝰ isaias ruborẽ uidit
iestimentoꝵ. Nam scđm eu angłium uita etiã
pħarũ est: in cuiꝰ sanguine int̾ excidia mun¬
li publice futurũ salutis insigne. rahab illa
po meretrix misterio ȩccłiã indicauit. quȩ
nultoꝵ conuenarũ copulã ñ recusat. & quo
oniunctior pluribꝰ: eo castior. Immaculata¬
genitrix. uirgo sine ruga. pudore integra.
amore plebeia. casta meretrix. uidua sterilis.
urgo fecunda. Meretrix: qͥa plurib amato¬
ib frequentat᷑ cũ dilectionis illecebra. & sine
olluuione delicti. Qui enĩ adheret meretrici.
ini corpꝰ est. Uidua sterilis. quȩ uiro parere

Expanded text:
odam sapientiae sponte se infundentis inpressus. odam sapientiae sponte se infundentis inpressus. prima igitur disciplina pietatis secundum euangelium, quia per crucem et sanguinem credimus Christi, cuius Abraham diem uidit et gauisus est, cuius Noe gratiam in typo ecclesiae figuratam spiritali cognitione praesensit, cuius Isaac uicem in sacrificio non recusauit, quem Iacob cum uinceret adorauit, cuius Esaias ruborem uidit uestimentorum - nam secundum euangelium uita etiam prophetarum est - in cuius sanguine inter excidia mundi publicae futurum salutis insigne Rahab illa typo meretrix, mysterio ecclesia indica-uit, quae multorum conuenarum copulam non recusat et quo coniunctior pluribus eo castior, inmaculata uirgo, sine ruga, pudore integra, amore plebeia, casta meretrix, uidua sterilis, uirgo fecunda: meretrix, quia a pluribus amatoribus frequentatur cum dilectionis inlecebra et sine conluuione delicti - qui enim adhaeret meretrici unum corpus est-uidua sterilis, quae uiro parere
Abbreviated transcription (Latin):
cdm dm̃: quia illi qͦq qui scd̾m legem moysi
eligiosam & piam militiã militabant. ñ sunt
r̃e & honoris exortes. s prior pietatis fructus
nauctorib quã in heredib̾. Prior enim zara:
ui int̾pretatione significat᷑ oriens. Luxenu¬
netatis. ueri splendor orientis est: illiꝰ utiq qͥ
ixit. oriens est nom̃ mͥ: cuiꝰ in patriarchis
rimitꝰ radius lucis illuxit. Hi enĩ pͥmitiue
iȩ actũ in hoc scło p̾misert̃: in quoꝵ manu nr̃i
uoq actus tanquã plenioris corporis qͥ ad hue
aturȩ qͦdã generantis utero tenebam̃ figura
cessit: s media tanquã sepis obiecta legis est
bseruatio. & quodãmodo uita maioꝵ uidet᷑
ncisa: dequa in typo illo obstetrix fortasse
usticiȩ quȩ nos emissos aluo naturȩ matris ex¬
epit dixisse ꝓdit᷑: hic exiet prior. Ꝙ reuera
nirabilis erat ille ordo pietatis. ñ amoyse. nec
bali quo homine. nec ꝑ hominẽ: s munere qͦ¬

Expanded text:
secundum deum. quia illi qsecundum deum. quia illi qreligiosam et piam militiam militabant, non sunt gratiae et honoris exsortes: sed prior pietatis fructus in autoribus, quam in haeredibus. Prior enim Zara, qui interpretatione significat oriens; lux enetatis ueri splendor orientis est, illius utique qui dixit: oriens nomen est mihi, cuius in patriarchis primitus radius lucis inluxit. hi enim primi uitae suae actum in hoc saeculo praemiserunt, in quorum manu nostri quoque actus tamquam plenioris corporis, qui adhuc naturae quodam generantis utero tenebamur, figura praecessit. sed media tamquam saepis obiecta legis est obseruatio et quodammodo uita maiorum uidetur incisa, de qua in typo illa obsetrix, fortasse iustitia, quae nos emissos aluo naturae matris excepit, dixisse proditur: hic exiet prior. et re uera mirabilis erat ille ordo pietatis, non a Moyse nec ab aliquo homine nec per hominem, sed munere qu
Abbreviated transcription (Latin):
stetrix. Quid incisa est ꝑte sepis: Ꝙ uoca¬
uit nom̃ eiꝰ phares. & post ipsũ exiuit frat
eiꝰ incuiꝰ manu erat coccus. & uocauit nom̃
zara. Uides qͣnta enigmata mysteriũ pdat
Manꝰ premissa. coccus ligatꝰ. reducta manꝰ
uox obstetricis gemina: quod pͥor alt̾ exirei
pem alt̾ incideret. Cur aut̃ alt̾ manũ p̃mis
ex ut̾o. alt̃ genitali p̃cessit exortu. nͥ qͥaꝑs
typus manũ ante p̃misit. qͥa gr̃ȩ actꝰ ant
p̃cessit: quȩ fuit in iob. melchisedech. abral
isaac. iacob. qͥ ꝑfidem sine lege inueban.
iedidit enim abraham deo: & reputatũ ẽ. ei ad iusti¬
iam. Melchisedech qͦq scĩ gr̃am p̃cedens sacrificũ.
igura monstrauit. Preuenientes enĩ legẽ patri¬
rchȩ scĩ prescriptoꝵ uinculis absoluti: libera
e consimili nobis gr̃a refulserunt. Iunior hoꝵ
tat̃: scds ordo pietatis. Primꝰ enim in patriar¬
his. scđs in regib & sacerdotibꝰ. Utraq enĩuita

Expanded text:
setrix: quid incisa est per te saepis? et uocasetrix: quid incisa est per te saepis? et uocauit nomen eius Phares. et post ipsum exiuit frater eius, in cuius manu erat coccum, et uocauit nomen eius Zara. uides quanta aenigmata mysterium prodant: manus praemissa, coccum ligatum, reducta manus, uox obsetricis gemina quod prior alter exiret, saepem alter incideret. cur autem alter manum praemisit ex utero, alter genitali praecessit exortu nisi quia typus manum ante praemisit, quia gratiae actus ante praecessit, qui fuit in Iob Melchisedech Abraham Isaac Iacob, qui per fidem sine lege uiuebant; credidit enim Abraham deo, et reputatum est ei ad iustitiam. Melchisedech quoque sancti gratiam praecedens sacrificii figura monstrauit; praeuenientes enim legem patriarchae sancti praescriptorum uinculis absoluti libera et consimili nobis euangelii gratia refulserunt. iunior horum frater secundus ordo pietatis; primus enim in patriarchis, secundus in regibus et sacerdotibus est. utraque enim uita
Abbreviated transcription (Latin):
nuit aram: deinde ꝑ ordinem singłi. Cr
cum isaac duos generauerit. iacob plures u¬
głoꝵ tantũmodo quos fuccessionis dñicȩ caus¬
sa poscebat fecit scripturȩ series m̃tionen
hoꝵ aut̃ utrũq memorauit. nisi quia hco
utrũq mysteriũ ẽ : Tractauimꝰ moralẽloci
quia non oꝑa meretricis exercut. s muna
fecunditatis elegit: tractemꝰ hystoricũ. et
mysticũ uentilemꝰ. Neq enĩ sine mysteri
potest ẽẽ. quod anulũ & monile accepit eu
gam. Non uilis ꝑsona quȩ meret᷑ acciꝑe in¬
nam̃tum: signacłm. potestatẽ. factoꝵsig¬
culũ. pectoris ornam̃tũ. regiȩ libertatis¬
potestatis insigne. Ergo ut ordiam᷑ histort
cũ generaret thamar legisti. quia unꝰ de
utero eiꝰ premisit manum: quẽ corripiea
obstetrix coccũ ligauit dicens. Hic exiet pͥo
Ut aut̃ reuocauit manũ puer in iuatris
uterum : statim exiuit frat᷑ eiꝰ. Dixit aut̃ al¬

Expanded text:
nuit Aram, deinde per ordinem singuli. cur nuit Aram, deinde per ordinem singuli. cur autem, cum Isaac duos generauerit, Iacob plures, singulorum tantummodo, quos successionis dominicae causa poscebat, fecit scripturae series mentionem, horum autem utrumque memorauit nisi quia hic in utroque mysterium est? Tractauimus moralem locum, quia non opera meretricis exercuit, sed munera fecunditatis elegit, tractemus historicum et mysticum uentilemus; neque enim sine mysterio potest esse quod anulum et monile accepit et uirgam. non uilis persona quae meretur accipere ornamentum signaculum potestatem, factorum signaculum. pectoris ornamentum, regiae libertatis insigne. ergo ut ordiamur historiam, cum generaret Thamar, legisti quia unus de utero eius praemisit manum, quam corripiens obsetrix coccum ligauit dicens: hic exiet et prior. ut autem reuocauit manum puer in matris uterum, statim exiuit frater eius. dixit autem ob
Abbreviated transcription (Latin):
sũmauit :  Illa quȩ filios ñ habebat. & tẽpus
conceptionis mora coniugũ timebat excludie
Illa quȩ grauitatẽ maturioris elegit. an iste
qui etatẽ adolescentioris ad amauit: Demq
ipse confessus ẽ. dicens. Iustificata ẽ. magis
thamar quã ego: ꝓpt̃ qđ ñ dedi eã selomfilio
meo. Itaq illa: exꝑiri exactorẽ ipsũ suȩ uo¬
luit castitatis. Deniq nusquã postea uirũ ex
ꝑta: amictũ uiduitatis assũpsit. Itaq cortu
ille uniꝰ horȩ impatiens qui annosam pues
exegerat castitatis: luctũ expulit. uestẽ m¬
uit: comã totondit. regnũ deseruit. cho
amator ascendit. S non ita istã defeno
ut illũ accusemꝰ: immo utrũq excusamꝰ
Non aut̃ nos: s mysteriũ qđ copulȩ il
fructus expressit. Generauit enĩ mulier
phares & zaram. filios generauit gemin
Unde ñ ociose matħs utrũq significans
posceret. Phares aut̃ genuit esrom: esrome¬

Expanded text:
summauit? illa quae filios non habebat et tempus summauit? illa quae filios non habebat et tempus conceptionis mora coniugii timebat excludi, illa quae grauitatem maturioris elegit an iste qui aetatem adulescentioris adamauit? denique ipse confessus est dicens: iustificata est magis Thamar quam ego, propter quod non dedi eam Selom filio meo. itaque illa experiri exactorem ipsum suae uoluit castitatis. denique numquam postea uirum experta est, amictum uiduitatis sumsit a coitu; ille unius horae inpatiens, qui annos a puella. exegerat castitatis, luctum expulit, uestem mutauit, comam totondit, rogum deseruit, torum amator ascendit. sed non ita istam defendimus, ut illum accusemus - immo utrumque excusemus, non autem nos - sed mysterium quod copulae illius fructus expressit; generauit enim mulier Phares et Zara filios, generauit geminos. unde non otiose Matthaeus utrumque significauit, posceret; Phares enim genuit Esrom, Esrom ge
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus. Nondũ uirginicatis. ñdũ uduitatis
ante xp̃i aduentũ uernabat gr̃a. Dolens gͦ se
sine filiis remansisse. dolũ studio generationis
cõmentata ẽ: & iudã consilio p̃uertit. ut se
eidẽ offerret ornatã. postea quã defunctã
eiꝰ cognouit uxorem. Uides ubiq mulieris
uitã ꝓbari: qͣndo ñ alienũ p̃ripuit thorũ. ñ
meretricio studio quasi meretrix ornata est.
Non enĩ uagã captauit libidinẽ: s diusoce¬
ri fraudata ꝓmissis ex ea familia quã delege¬
rat. conuerso dolo fructũ uoluit successionis
adipisci. Quis itaq castior. illa quȩ tam diu
expectauit ꝓmissũ: an ille qui amorẽ ferre
non potuit oblatũ: Illa quȩ sponsi familiã
non refugit. an iste qui meretricẽ putauit:
Illa quȩ horã sui corporis uolentib ñ ꝑmisit
ad copulã. an iste qui qđ studio cȩpit erroris.
ad successionis gr̃am castitate mulieris con-¬

Expanded text:
sponsus. nondum uirginitatis, nondum uiduitatis sponsus. nondum uirginitatis, nondum uiduitatis ante Christi aduentum uernabat gratia. dolens se sine filiis remansisse dolum studio generationis conmenta est et ludam consilio praeuertit, ut se eidem offerret ornatam, posteaquam defunctam eius cognouit uxorem. uides ubique mulieris uitam probari, quod non alienum praeripuit torum, non meretricio studio quasi meretrix ornata est; non enim uagam captauit libidinem, sed diu soceri fraudata promissis ex ea familia quam delegerat conuerso dolo fructum uoluit successionis adipisci. quis itaque castior? illa quae tamdiu exspectauit promissum an ille qui amorem ferre non potuit oblatum? illa quae sponsi familiam non refugit an iste qui meretricem putauit? illa quae horam sui corporis uolentibus non permisit ad copulam an iste qui quod studio coepit erroris ad successionis gratiam castitate mulieris con
Abbreviated transcription (Latin):
costen cuiꝰ matheus secutꝰ ẽ. gr̾am: satis suꝑq
numerũ mysticũ prodiderunt.
leriq etiã mirant᷑ cur thamat mu¬
in dñicã generationẽ contexendã putauit: cur etiã
ruth. cur eiꝰ qͦq mulieris quȩ uriȩ uxor fuit. &¬
occiso marito in dauid nuptias cõmigrauerit:
cum p̾sertim sarȩ & rebeccȩ & rachel sc̃arum fe-¬
minarũ nusquã fecerit mentionẽ. Sicenĩ habes.¬
& ⁊arã ex thamar. Non ociose itaq huiꝰ mulie.¬
ris euangłista nom̃ inseruit : de qua diuise in¬
terim tractandũ uidet᷑. Primũ enĩ si ueris inten¬
das animũ: non hȩc mulier tam famosa quã
iusta. Non enĩ tẽporalis usũ libidinis reqͥsunt:
s successionis gr̃am concupiuit. Erat enun de¬
forme liberos non habe: quod etiãlegũ cuuili¬
um fuit auctoritate multatũ. Promiserat eã
filio suo udas: & diu pactarũ federa distu-¬
lerat nuptiarũ. ꝑ morã ꝓmissi: defunctꝰ est

Expanded text:
aeus secutus est gratiam, satis superque aeus secutus est gratiam, satis superque numerum mysticum prodiderunt. Plerique etiam mirantur cur Thamar muionem in dominica generatione contexendam putauerit, cur etiam Ruth, cur eius quoque mulieris, quae Uriae uxor fuit et occiso marito in Dauid nuptias conmigrauit, cum praesertim Sarrae et Rebeccae et Rachel, sanctarum feminarum, nusquam fecerit mentioneet Zaram ex Thamar. non otiose itaque huius mulieris euangelista nomen inseruit, de qua diuise interim tractandum uidetur. primum enim si ueris intendas animum, non haec mulier tam famosa quam iusta; non enim temporalis usum libidinis requisiuit, sed successionis gratiam concupiuit; erat enim deforme liberos non habere, quod etiam legum ciuilium fuit auctoritate multatum. promiserat eam filio suo ludas et diu pactarum foedera distulerat nuptiarum. per moram promissi defunctus est
Abbreviated transcription (Latin):
ram ac ipie is: gr̃am corrupit o̾racłi. Aliꝰ enim
intpretatio quã s io dicemꝰ loco. Non absurdũ
aut̃ uidet᷑. qđ geminato mystico numero. qͣt᷑.¬
nas denas genera iones diuidendas sc̃s matłs
putait ab abrahã usq ad dauid. adamid us¬
q ad transmigrationẽ babilonis. atransmigra¬
tione babilonis usq ad xĩm: n quo uices mu¬
tationũ parit̾ d signa ait. Ab abrahã enĩusq
ad daudtẽpora: sine regib fuit popłs iudoꝵ.
Regnũ enĩ :ustũ adauid cepit: deinde ꝑre
ges actũge om̃e est idõꝵ. & intemeratausq
aci ansmigrationẽ eoꝵ regna mansert. Post
tra i migrationẽ uͦ in occasũ degenerantis po¬
pul: nobilitas circ̾cisa mergebat. De qͥnqua¬
ginta uͦ susceptionib quas ab abrahã lucas
contexendas putauit: numeri mystici ser¬
uata gr̃a satis claret. Nã & decimꝰ & septimꝰ
numerꝰ mysticus ẽ: & t̾cio ut̃q repetitꝰ my¬
steriũ signat. & pentecosten cuĩ lucas &e tessera

Expanded text:
ram accipiens gratiam corrupit oraculi. alius enim interpretatio, quam suo dicemus loco. non absurdum autem uidetur -quod geminato mystico numero quater denas generationes diuidendas sanctus Matthaeus putauit, ab Abraham usque ad Dauid, a Dauid usque ad transmigrationem Babylonis, a transmigratione Babylonis usque ad Christum, in quo uices mutationum pariter designauit. ab Abraham enim usque ad Dauid tempora sine regibus fuit populus Iudaeorum — regnum enim iustum a Dauid coepit — deinde per reges actum genus omne est Iudaeorum et intemerata usque ad transmigrationem eorum regna manserunt; post transmigrationem uero in occasum degenerantis populi nobilitas circumcisa uergebat. de quinquaginta uero successionibus, quas ab Abraham Lucas contexendas putauit, numeri mystici seruata gratia satis claret; nam et decimus et septimus numerus mysticus est et tertio uterque repetitus mysterium signat, et pentecoste,
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ geminȩ uitȩ. duȩ geminȩ st̃ militie
ut pͥor melior sit sequente. & idõ qdđ est: no
reformatũest. Quis aut̃ neget euanglum
stare legi: Bona tam̃lex: si supͣ licterã merꝰ
erigas. Litt̾a enĩ occidit. Quid aut̃ hab̾et h
historia gr̃ȩ. nisilucẽ tanti misterũ uiderꝰ
secretũ querere ueritatis: & in quasdã ñi
ligibiles scd̾m litterã disputationes sensuo
ferre scribens. Dicite mͥ quilegẽ legistis. les
non audistis: Scriptũ ẽ. enĩ. quia abrahadis
filios habuit: unũ de ancilla. & unũ de libr
S qui ex ancilla: scđm carnẽ natꝰ ẽ. Quat¬

Expanded text:
duae geminae uitae, duae geminae sunt militiae, ita ut prior melior sit sequente. et ideo quod est melius reformatum est. quis autem neget euangelium praestare legi? bona tamen lex, si supra litteram mentem erigas; littera enim occidit. quid autem haberet haec historia gratiae, nisi lucem tanti mysterii uideremus? secretum quaerere ueritatis et in quasdam non intellegibilis secundum litteram disputationes sensum referre scribens : dicite mihi, qui legem legistis, legem non audistis? scriptum est enim quia Abraham duos filios habuit, unum ex ancilla et unum de libera; sed qui ex ancilla s
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. & eris benedictus. Ꝙ benedicã benedicen¬
tes te. & maledicã maledicenteste: & bene¬
dicent᷑ in te om̃s trib t̾rȩ. Uides gͥ congregati¬
ones gentiũ. & sacroscm̃ eccłȩ cȩtũ: oracło diui¬
no huic pͥmo eẽ ꝓmissũ: & idõ is auctor gñis
debuit designari: qui instaurandȩ ȩccłȩ spon¬
sionẽ pͥmꝰ ꝓmeruit. Dauid qͦq merito & ipse
auctor generis declarat᷑: quia cũ iure uiran¬
do responsũ qđ ex ipso scdm carnẽ xbc faiturꝰ¬
tem & non penicebit eum: ex fructu uentris tui
ponan suꝑ s dentuam. Cealibi. Semel uiraui

Expanded text:
benedicentes te et maledicam maledicentes te, et benedicentur in te omnes tribus terrae. uides ergo congregationes gentium et sacrosanctae ecclesiae coetum oraculo diuino huic primo esse promissum. et ideo is auctor generis debuit designari, qui instaurandae ecclesiae sponsionem primus emeruit. Dauid quoque merito et ipse auctor generis declaratur, quia cum iureiurando responsum quod ex ipso secundum carnem Christutem, et non poenitebit eum: ex fructu ventris tui ponam super sedem meam. » Et alibi: « Semel juravi
Abbreviated transcription (Latin):
heus ab abrahã usq ad xp̃m quadraginta duas
hationes numerau̾it. lucas uͦ qͥnquaginta: &.
s̃ ꝑalias ꝑsonas matheus. ꝑ alias lucas genera¬
tionẽ manasse descripserit. In quo iãpotes illud
ꝓbare qd diximꝰ. quia cũ alios matheus maio¬
esdñici generis. alios uͦ lucas in ordine gen̾ati¬
nis texuerit: abraham tam̃ & dauid reliquos
uictores generis ut̃q signauit. Q.s ͦ ꝑsalomo¬
iem matheus generationẽ þriuand ĩ putauit.
ucas uͦ ꝑ nathan alterã regalẽ. alt̾am sacerdo

Expanded text:
m quadraginta duas generationes enumerauerit, Lucas uero quinquaginta et quod per alias personas Matthaeus, per alias Lucas generationem manasse descripserit. in quo iam potes illud probare quod diximus quia, cum alios Matthaeus maiores dominici generis, alios uero Lucas in ordine generationis texuerit, ab Abraham tamen et Dauid reliquos auctores generis uterque signauit. quod uero per Salomonem Matthaeus generationem deriuandam putauit, Lucas u
Abbreviated transcription (Latin):
putatũ ẽ. ei ad iusticiã: qui etiã adõ accepit ora¬
culũ dicente sibi. Exi de t̾ratua. & de cognati.¬
one tua. & de domo patris tui: & uade int̾rã
quã tͥ n onstrauero. & faciã te ingentem ma

Expanded text:
putatum est ei ad iustitiam, qui etiam a deo accepit oraputatum est ei ad iustitiam, qui etiam a deo accepit oraculum dicente sibi: exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui in terram, quam tibi monstrabo, et faci
Abbreviated transcription (Latin):
& tribũ hab̾e diuisam: Accedit illud. qđ etiã
angłs gabriel de dño p̃nuntiauerat: qđ aabit
illi deus sedẽ dauid patris sui. Certũ ẽ.g: etiã
mariã de dauid generatione manasse Simul
etiã licimꝰ nichil referre. quo ordine genera¬
tionis series expͥmat᷑. cũ iter hinc atq inde sit
ꝑ uũ Cur aut̃ sc̃s matheus ab abrahã genera¬
usq ad dm̃ ꝑdixerit: explanandũ uidetur.
S priꝰ cur scs matheus cũ ab abrahã cepit gn̾a¬
tionis ordinẽ. non ita posuerit liber generati¬
onis abrahȩ. s liber gen̾ationis ihu xp̃ifilũ da¬
uid. filũ abraham. & curhos duos potissimut
nominauerit: nequaquã p̃tereundũ puto.
Nonenĩ ociose fidelissimi auctores generis eli¬
gunt᷑: ut intelligamꝰ qđ in ipsa generatione
carnis. sp̃ualis magis successio requirat᷑. Duo fc̃
enĩ isti uiri: in quos manauert̃ ꝓmissa diuina.
meruit fidei testimoniũ: qr credidit dõ. ꝙ re¬

Expanded text:
et tribum habere diuisam? accedit illud quod etiam et tribum habere diuisam? accedit illud quod etiam angelus Gabrihel de domino praenuntiauerit quod dabit illi dominus sedem Dauid patris sui. certum est igitur etiam Mariam de Dauid generatione manasse. simul etiam discimus nihil referre quo ordine generationis series exprimatur, cum iter hinc atque inde sit peruium. Cur autem sanctus Matthaeus ab Abraham generaduxerit explanandum uidetur. sed prius cur sanctus Matthaeus, cum ab Abraham coeperit generationis ordinem, non ita posuerit: <liber generationis Abrahae\', sed: liber generationis Iesu Christi, fili Dauid, fili Abraham et cur hos duos potissimum nominauerit nequaquam praetereundum puto. non enim otiose fidelissimi auctores generis eliguntur, ut intellegamus quod in ipsa generatione carnis spiritalis magis successio requiratur; duo sunt enim isti uiri, in quos manauerunt promissa diuina. meruit fidei testimonium, quia credidit deo et re
Abbreviated transcription (Latin):
lefert. Utiq eiꝰdẽ trib & eĩdem patriȩ se
ẽ designat. Cognata qͦq mariȩ inducitur
lisabeth: pͥmo qđ om̃s uidei cognati. quem¬
amodũ te apłs docuit dicens. Optabã enim
nathema ẽẽ ipse ꝓfr̃ib meis cognatis scđm
arnẽ: qui st̃ isrłitȩ. Cognatȩ g. qͥa ambe is¬
uelitȩ erant: simul & cognatȩ quia ambe¬
rant ex tribu iuda. Didicisti ex tribuiuda
þariam: disce & elisabeth. Nam exurgens
paria indieb illis. abũt in montana cũ festi¬
natione in ciuitatẽ inquit uidȩ. & intrauit
idomũ ⁊achariȩ. Cũ enĩ uxta tribꝰ suas
oy ses habitare unuĩquẽq p̃scripserit: utiq
ĩ in cuntate uideȩ manserit. & erat in tribu
iuda maxime cũ ex genere elisabeth fuerint sa¬
cerdotes. quoꝵ ds portio est. Simul quã pulcrũ.
natȩ. quȩ scdm dm̃ sp̃ualis cognationis consortio
sp̃s: quomodo poterat fieri ut uiderent᷑ patriã

Expanded text:
defert, utique eiusdem tribus et eiusdem patriae se defert, utique eiusdem tribus et eiusdem patriae se esse designat. Cognata quoque Mariae inducitur Elisabet, primo quod omnes Iudaei cognati, quemadmodum et apostolus docuit dicens: optabam enim anathema esse ipse pro fratribus meis cognatis secundum carnem, qui sunt Israhelitae. cognatae ergo, quia ambae Israhelitae erant, simul et cognatae, quia ambae erant ex tribu Iuda. didicisti ex tribu Iuda Mariam, disce et Elisabet. nam exsurgens Maria in diebus illis abiit in montana cum festinatione in ciuitatem inquit Iudae et intrauit in domum Zacchariae. cum enim iuxta tribus suas Moyses habitare unumquemque praescripserit, utique cum in ciuitate Iudae manserit, erat et in tribu Iuda, maxime cum ex genere Elisabet fuerint sacerdotes, quorum deus portio est. simul quam pulchrum, natae quae secundum deum spiritalis cognationis consortio spiritus qui poterat fieri ut uiderentur patriam
Abbreviated transcription (Latin):
Noli mirari. si matheus abraham usq ad iosephe
lucas aioseph usq ad adam &e demũ genera¬
tionũ ordinẽ precucurrit. Noli mirarĩ  quod
ioseph origo descripta ẽ. Etenĩ scđm carnẽnatꝰ:
usum debuit sequi carnis. Ꝙ qui in scłmuenit.
selidebuit more describi: maxime cum in
ioseph origine. etiã origo sit maniȩ. Nã cũiur
ustus fuerit ioseph: utiq ex tribusua & exꝑa¬
tria sua accepit uxorem. Nec potuit iustusfa¬
cere contͣ id qđ lege p̃scriptũ ẽ. Sicenĩ habes.
quia unꝰquisq inbereditatẽ tribꝰ. suȩ patriȩ
adherebunt filui isrł: nec de tribu ad tribũ
transibunt. O om̃is filia quȩ habet hercdita¬
temtribuũ filioꝵ isrł: uni ex popło & extri¬
bu patris sui erit uxor.Itaq & census tẽpore
scendit ioseph de domo & de natria dauid.
ut ꝓfiteret᷑ tum maria uxore sua : quȩ ex
adẽ domo & ex eadẽ patria professionem

Expanded text:
noli mirari si Matthaeus ab Abraham usque ad Ioseph, noli mirari si Matthaeus ab Abraham usque ad Ioseph, Lucas a Ioseph usque ad Adam et deum generationum ordinem percucurrit. noli mirari quod Ioseph origo descripta est. etenim secundum carnem natus usum debuit sequi carnis et qui in saeculum uenit saeculi debuit more describi, maxime cum in Ioseph origine etiam origo sit Mariae. nam cum uir iustus fuerit Ioseph, utique ex tribu sua et ex patria sua accepit uxorem nec potuit iustus facere contra id quod lege praescriptum est. sic enim habes quia unusquisque in hereditatem tribus suae patriae adhaerebunt filii Israhel nec de tribu ad tribum transibunt et omnis filia, quae habet hereditatem tribuum filiorum Israhel, uni ex populo et ex tribu patris sui erit uxor. itaque et census tempore ascendit Ioseph de domo et de patria Dauid, ut profiteretur cum Maria uxore sua. quae ex eadem domo et ex eadem patria professionem
Abbreviated transcription (Latin):
hares fuit filius iuda pͥncipis tribus
Hic generauit hesron: & hesrongent¬
rauit haram: & harã gn̾auit aminadab : &i¬
minadab gn̾auit naason: & naason gñai
salmon: & salmongn̾auit boot: & boois
nerauit obeth: & obethgnauit iesse eis
cenerauit dauid. Uiri enĩ ꝑsona quȩrit᷑:qͥetiam
nsenatu & reliquis curus ciuitatũ generis asserit
dgnitatẽ. Quã deforme aut̃. si relicta uiri origi¬
ne origo feminȩ quȩreret᷑. ut uideret᷑ patrẽ ñ
habuisse ille totiꝰ mundi populis p̃dicandus.
B eciã alibi diuerso ordine generationẽ docea¬
mus eẽ decursam: ne hic qͦq euangłistȩ discre¬
bare uideant᷑. qui ueterẽ ordinẽ st̃ secuti. Sic
enim habes. fuit homo ex arath: & nom̃ es hel¬
hana filius hieremiel. filiꝰ heli. filiꝰ ori. uides
& apatrib ad filios. & afilũs ad patres originis
descriptionẽ ueteri more contextã: uides ubi¬
q familiam ꝑ uiroꝵ generationes eẽ. decur sã:

Expanded text:
hares fuit filius Iuda principis tribus. hic generauit Esrom et Esrom generauit Aram et Aram generauit Aminadab et Aminadab generauit Naasson et Naasson generauit Salmon et Salmon generauit Boos et Boos generauit Obed et Obed generauit Iessae et Iessae generauit Dauid. uiri enim persona quaeritur, qui etiam in senatu et reliquis curiis ciuitatum generis adserit dignitatem. quam deforme autem, si relicta uiri origine origo feminae quaereretur, ut uideretur patrem non habuisse ille totius mundi populis praedicandus! sed etiam alibi diuerso ordine generationem doceamus esse decursam, ne hic quoque euangelistae discrepare uideantur, qui ueterem ordinem sunt secuti. sic enim habes: fuit homo ex Arath, et nomen eius Elcana, filius Hieremiel, filius Heli, filius Ozi. uides et a patribus ad filios et a filiis ad patres originis descriptionem uetere more contextam, uides ubique familiam per uirorum generationes esse decursam:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbo uł humili recte porest intelligi. sic̃
& illud qđ alibi legimꝰ. Ante ruinam
exaltat᷑ cor: & ante głam humiliat᷑.
Qua propt̃ & de uerbis elati pharisei
quib humiliari meruit: possumꝰ e di¬
uerso formã humilitatis qua sullimet᷑
assumere: ut sic̃ ille consideratis & peioꝵ
uicũs & suis uirtutib est elatꝰ ad ruiam: ita
nos non nr̃am solũ pigriciã. s & melioꝵ uirtu¬
tib inspectis. humiliem᷑ adgłam: quatinꝰ unꝰ¬
quisq nr̃m hȩc apud se supplex ac sũmissus ob¬
secret. Ds omp̃s miserere supplici tuo. qͥa ñ sum
sic̃ innumeri serui tui. contẽptu scłi sullimes.
iusticiȩ merito głosi. castitatiᷤ laude angelici:
uelut etiã multi illoꝵ. qui post flagitia publica
penitendo tͥ meruert̃ ẽẽ deuoti. Qui etiã siqͥd
boni tua gr̃a largiente fecero: qͦfine hoc faciam.
qua ate districtione penset᷑ ignoro.

Expanded text:
gi, sicut et illud quod alibi legimus: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur . Quapropter et de verbis elati Pharisaei, quibus humiliari meruit, possumus ex diverso formam humilitatis, qua sublimemur, assumere, ut sicut ille consideratis et pejorum vitiis, et suis virtutibus, est elatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret: Deus omnipotens, miserere supplici tuo, quia non sum sicut innumeri servi tui, contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti. Qui etiam, si quid boni, tua gratia largiente, fecero, quo fine hoc faciam, quave a te districtione pensetur, ignoro.
Abbreviated transcription (Latin):
matheũ quidem aduersarꝰ est: cũ qͦ minimetͥ
inhac uita c̃uenisse uidet᷑: qͥ apud udicẽ fu¬
turũ mortuoꝵ atq uiuoꝵ manentis simultatis
te crimine ꝑ qu it᷑ Iuxia lo am aut̃ est adũsaius

Expanded text:
Matthaeum quidem aduersarius est, cum quo minime tibi Matthaeum quidem aduersarius est, cum quo minime tibi in hac uita conuenisse uidetque mortuorum manentis simultatis te crimine persequatur: juxta Lucam autem est adversarius
Abbreviated transcription (Latin):
titus ad quirit. Alit᷑ enĩ animꝰ cognitione rerũ:
& cõptam futuroꝵ reꝑmissionẽ sublimior anima
oꝑa uetusta fastidit. Animalis enĩ homo ñ ꝑci¬
pit quȩ st̃ sp̃s dĩ: stulticia enĩ illi est. Sp̃ualis aut̃
diudicat omĩa : ipse aut̃ anemine diuidicat᷑.
Um uadis cũ aduersario tuo ad magistra¬
tum in uia: da oꝑam liberari ab illo. ne
forte condẽpnet te apud udicẽ. & iudex tͣdat
te exactori: & exactor mittat te in. carcerem.
Dico tͥ: nonexies inde. donec etiã nouissimũ
quadrantẽ reddas. Hoc etiã matheus posuit.
S ille specialit᷑: iste generalit̃. Ille em̃ de rec̾cili¬
anda pace dissidentiũ fratrũ dictũ putauit: hic
de penitentia & omĩ emundatione delicti. Disci¬
tiamꝰ gͥ quid sit aduersariꝰ. qͥd magistratꝰ. qͥd iudex.
quidue exactor: quẽue putemꝰ ẽẽ. quadrantẽ.
quẽ nͥquis exoluerit: mittat᷑ in carcerẽ. Wuixta

Expanded text:
titus adquirit. alitur enim animus cognitione rerum titus adquirit. alitur enim animus cognitione rerum et conperta futurorum repromissione sublimior animae opera uetusta fastidit; animalis enim non percipit quae sunt spiritus dei, stultitia enim illi est; spiritalis autem diiudicat omnia, ipse autem a nemine diiudicatur. Dum uadis cum adueraario tuo ad magistratum, in uiada operam liberari ab illo, ne forte condemnet te aput iudicem et iudex tradat te exactori et exactor mittat te in carcerem. dico tibi, non exies inde, donec etiam nouissimum quadrantem reddas. hoc etiam Matthaeus posuit, sed ille specialiter, iste generaliter; ille enim de reconcilianda pace dissidentium fratrum dictum putauit, hic de paenitentia et omnis emendatione delicti. discutiamus igitur qui sit aduersarius, qui magistratus, qui iudex, quiue exactor, quidue putemus esse quadrantem, quem nisi quis exsoluerit mittatur in carcerem. et iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ peccatũ nascit᷑: & uelir. inuero. arris
opatur. de quo ait apłs. si aut̃ qđ n. io hoc ago.
aboleuirit: uicia in gr̃am ex osstiisione conuer¬
tunt᷑. sũ ꝑ abu adai it enĩ peccatũ: ut suꝑhabun¬
daret gr̃a. fitq ut ex peccato orta pen.tentia:
ad conuersionẽ ꝓpositi. & ad cupiditatẽ gĩe sp̃u¬
alis impellat. Itaq quod erat mͥ ad mortẽ: hoc
erit insalutẽ. Ergo peccatũ irriguo fontis ab lutũ:
ab ea unde generatũ ẽ. carne secernit᷑. & dũ. uniꝰ¬
qiusq cupit redimere delictum: fit ex serie culpe
studiũ disciplinȩ. Concupiscentia qͦq rerũ ma¬
larũ. & qͥdã motꝰ feruidior cupiditatis. dei t̾ibo
in appetitũ transfundit᷑ diuinȩ caritatis & a¬
moris: atq in eadẽ natura fit uaria disciplina.
multoq meliorẽ quam antea uoluptatẽ sibi my¬
sterioꝵ cȩlestium ille corporis atq animȩ appe¬

Expanded text:
carne peccatum nascitur et uelut in utero carnis carne peccatum nascitur et uelut in utero carnis operatur, de quo ait apostolus: si autem quod nolo hoc ago, aboleuerit uitia, in gratiam ex offensione conuertitur — superabundauit enim peccatum, ut superabundaret gratia — fitque ut ex peccato orta paenitentia ad conuersionem propositi et ad cupiditatem gratiae spiritalis inpellat. itaque quod erat mihi ad mortem hoc erit in salutem. ergo peccatum inriguo fontis ablutum ab ea unde generatum est carne secernitur et, dum unusquisque cupit redimere delictum, ut ex serie culpae studium disciplinae. concupiscentia quoque rerum malarum et quidam motus feruidior cupiditatis dei uerbo in adpetitum transfunditur diuinae caritatis et amoris atque in eadem natura fit uaria disciplina multoque meliorem quam antea uoluptatem sibi mysteriorum caelestium ille corporis atque animae adpe
Abbreviated transcription (Latin):
filũ qͦq in parentes diuidunt᷑: dũ renouatiho.¬
munis censurã senilem uicia uetusta declinant.
pietatisq normã uoluptas adolescentior tanqͣm
serie domus refugit disciplinã. Non inc̃griuĩ
qͦq est : si putemꝰ qđ & isti idõ se diuidant ut &¬
meliores fiant parentibꝰ maxime cum in poste
rioribus dixerit.
iquis uenit ad me & non odit patrẽ aut ma¬
trem. & filios & fr̃s & sorores etiã & animã
suam: non potest m̃s discipłs e̾ẽ. Et idõ scđi sim¬
plicem intelligendi formam. gentilib parentib.
amimȩ tantũ formidabile ẽẽ suppliciũ: penã cor¬
poris ñ ẽe metuendam. Mors enĩ naturȩ finis non
pęna est: & idõ mortẽ supplicũ corporalis ẽt̃ de¬
fectum. Penã uͦ animȩ ẽẽ ꝑpetuam eoq dm̃ solũ¬
et metuendũ cuiꝰ pocestati ñ natura prescribat:
s eadẽ natura subiaceat. Mortẽ u̾ non e̾ẽ t̾ribilem:

Expanded text:
filii quoque m parentes diuiduntur, dum renouati hofilii quoque m parentes diuiduntur, dum renouati hominis censuram senilem uitia uetusta declinant pietatisque normam uoluptas adulescentior tamquam seriae domus refugit disciplinam. non incongruum quoque est, si putemus quod et isti ideo se diuidant, ut melirioribus dixerit: Si quis venit ad me, et non odit patrem aut matrem, aut filios, et fratres, et sorores, etiam et animam suam, non potest meus esse discipulus . Et ideo secundum simplicem intelligendi formam, gentilibus parentibus animae tantum formidabile esse supplicium, poenam corporis non esse metuendam — mors enim naturae finis, non poena est — et ideo mortem supplicii corporalis esse defectum, poenam uero animesse metuendum, cujus potestati non natura praescribat, sed eadem natura subjaceat; mortem vero non esse terribilem,
Abbreviated transcription (Latin):
decore fucata. lenociniis uoluptatis illectans. eã
sibi tanquã inusũ societatis asciuit. ita uelut
quȩdam corporis atq animȩ nurus uoluptas.
motin prauȩ cupiditatis innubit. Ergo quam¬
diu mansit inuna domo conspirantib uicũs indi¬
uidua inseparabilisq consensio: nulla uidebat᷑
ẽẽ diuisio. Ubi uͦ. xp̃c ignẽ quo delicta cordis exu¬
reret. uł gladiũ qui significat oxertȩ aciẽ pote¬
statis. quo sp̃s medullarũq secreta penetrant᷑ mi¬
sit in terras: tunc caro atq ania regenerationis
innouata mysteriis. oblita qđ erat incipit ẽẽ qđ
non erat: ac se ueteris uicũs quãuis sibi ante deli¬
cti societate secernit. & quasi ꝓdige copulã po¬
steritatis eliminat. ut diuidant᷑ parentes infilios.
dum intẽperans motus temꝑantiã corporis abdi¬
cat. & anima declinat c̃sortiũ culpȩ: ne extra¬
riȩ illi &e foris sũptȩ locus remaneat uoluptati.

Expanded text:
decore fucato lenociniis uoluptatis inlectans eam decore fucato lenociniis uoluptatis inlectans eam sibi tamquam in usum societatis adsciuit. ita uelut quaedam corporis atque animae nurus uolup\' tas motui prauae cupiditatis innubit. Ergo quamdiu mansit m una domo conspirantibus uitiis indiuidua inseparabilisque consensio, nulla uidebatur esse diuisio. ubi uero Christus ignem quo delicta carnis exureret uel gladium qui significat exsertae aciem potestatis, quo spiritus medullarumque secreta penetrantur, misit in terras, tunc caro atque anima regenerationis innouata mysteriis oblita quod erat incipit esse quod non erat ac se ueteris uitii quamuis sibi ante dilecti societate secernit et quasi prodigae copulam posteritatis eliminat. ut diuidantur parentes m filios, dum intemperans motus temperantia corporis abdicatur et anima declinat consortium culpae nec extrariae illi et foris sumtae locus remanet uoluptati.
Abbreviated transcription (Latin):
tentia corporis refrenasset: in ipso ortue̾e̾t ex¬
tincta origo peccati. quã uelut uirili infusa
corporis motu adefecta anima etiã sui uigore
correpto: alienis grauis onerib parturiuit.
Et enĩ ille uiolentior & fortior sexus. qͦdãualido
impetu uelut uirilis fert᷑ affectus: hȩc mollꝰ¬
studet quã uehem̃tiorẽ tenere rationẽ. Ex his ita¬
q diuersarũ cupiditatũ motib adolornts ubĩ
in seanima redit deformis. pariore c̃uen¬
ta: degenere habitura heredes. abdicans mot̾.
exosa peccatũ. Caro qͦq grauiũ laboꝵ defenera¬
ta sorte & usura iniuriȩ miserabilis fatigata. ubi
se cupiditatib suis quas sibi ipsa generauit. tanꝗͣ
sentib mundi doluit ẽẽ confixam. ueterẽ hominẽ
festinat exuere. ut sibi auferat: ne imꝓuidenda
parentũ successio ꝑitura destruat᷑. Rursus cupi¬
dicatũ irrationabilis motus. quasi cuiꝰdã formȩ

Expanded text:
tentiam corporis refrenasset, in ipso ortu esset exstentiam corporis refrenasset, in ipso ortu esset exstincta origo peccati, quam uelut uirili infusam corporis motu madefacta anima etiam sui uigore corrupto alienis grauis oneribus parturiuit. etenim ille uiolentior et fortior sexus quodam ualido inpetu uelut uirilis fertur adfectus, haec molliorem quam uehementiorem studet tenere rationem. ex his itaque diuersarum cupiditatum motus adoleuit. sed ubi in se anima redit, deformis partus pudore conuenta degeneres abiurat heredes abdicans motus, exosa peccatum. caro quoque grauium laborum defaenerata sorte et usura iniuriae miserabilis fatigata ubi se cupiditatibus suis, quas sibi ipsa generauit, tamquam sentibus mundi doluit esse confixam, ueterem hominem festinat exuere, ut se sibi auferat, ne inprouidam parentem successio peritura destituat. rursus cupiditatum inrationabilis motus quasi cuiusdam formae
Abbreviated transcription (Latin):
epulet᷑. atq interioris sucis sp̃ualib nescitura
famem satiet᷑ alim̃tis. Etenĩ oratio: cibꝰ mentis ẽ.
Preclaraq alimonia suauitatisq m̃bra ñ oneret.
neq in naturȩ pudenda s inornam̃ta c̃uertat:
cũ libidinũ uolutabrũ cõmutat᷑ indei templũ. di¬
uersoꝵq uicioꝵ sacrariũ incipit ẽẽ. initutum.
Quodutiq tuncfit: cũ caro innatura regressa
uigoris sui agnoscit altricẽ. atq usu deposito cõ¬
tumaciȩ. moderantis animȩ c̃iungit᷑ arbitrio:
qualis fuit cũ inhabitanda paradisi secreta susce¬
pit. ancequã ueneno pestiferi serpentis infecta
sacrilegam famẽ sciret. diuinoꝵq memoriã pre¬
ceptoꝵ animȩ sensib inberentẽ. edacitatis studio
preteriret. Hinc peccatũ manasse ꝓdit᷑. tanquã
corpore aninaq genitoribꝰ. dũ corporis natura
temptat᷑. anima male sana cõpatit᷑. Quȩ si appe¬

Expanded text:
epuletur, atque interioris succi spiritualibus nescitura epuletur, atque interioris succi spiritualibus nescitura famem satietur alimentis. Etenim oratio cibus mentis est, praeclaraque alimonia suavitatis, quae membra non oneret, neque se in naturae pudenda, sed in ornamenta convertat; cum libidinum volutabrum commutatur in Dei templum, diversoriumque vitiorum sacrarium incipit esse virtutum. Quod utique tunc facit cum caro in naturam regressa, vigoris sui agnoscit altricem, atque ausu deposito contumaciae, moderantis animae conjugatur arbitrio: qualis fuit cum inhabitanda paradisi secreta suscepit, antequam veneno pestiferi serpsacrilegam famem sciret diuinorumque memoliam praeceptorum animae sensibus inhaerentem edacitatis studio praeteriret. Hinc peccatum manasse proditur tamquam corpore animaque genitoribus. dum corporis natura temtatur, anima male sana conpatitur. quae si adpe
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ indiscretis euacuans. ut duos conderet in
unũ nouum hominẽ faciens pacẽ. & rec̾ciliaret
utrosq inuno corpore dõ. Quis est ut̃q nͥ unus
interior. alt̾ exterior: Alterũ animȩ spectat in¬
gorẽ. altirũ refert ad corporissensũ: quanqͣm
inse sep arabilis effectꝰ c̃spiratione c̃corddent. eũ
caro subiecta naeliori: salutarib obedit imꝑus.
Noit qđ innaturã animȩ subtilitate materiȩ
transsusu demigret: s quia delicuis abdicatis.¬
ab om̃i defeata labe uicioꝵ glestis conu̾sationis
tramitẽ c dedientiȩ affectione gradiat᷑. iamũ
ut antea alege mentis tepugnans. s ꝑlegẽ m̃tis
& spu uitȩ liberata alege peccati. ut animȩ caro
frata ppendix. anima non iamlena uicioꝵ.s
nec carnaliũ uoluptatũ delectatione nincit᷑. s
mens pura mundiq huiꝰ exuta famulati. sens
corporis in suas illicitat. attrahit uoluptates:
ut audien di legendiq usu increm̃ta turtutis

Expanded text:
torum in decretis euacuans, ut duos conderet in torum in decretis euacuans, ut duos conderet in uno nouo homine faciens pacem et reconciliaret utrosque in uno corpore deo. quis est uterque nisi unus interior, alter exterior? alterum animae spectat uigorem, alterum refert ad corporis sensum, quamquam inseparabilis adfectus conspiratione concordent, cum caro subiecta meliori salutaribus oboedit inperiis, non quo ia naturam animae subtilitate materiae transfusa demigret. sed quia delicab omni defaecata labe vitiorum, coelestis conversationis tramitem obedientiae affectione gradiatur: jam non ut antea legi mentis repugnans, sed per legem mentis et spiritum vitae liberata a lege peccati; ut animae caro fiat appendix, non jam lena vitiorum, nec carnalium voluptatum delectatione vincitur, sed mens pura mundique hujus exuta famulatu, sensus corporis in suas illicit et attrahit voluptates; ut audiendi legendique usu incrementa virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
les: uicia iam corporis & peccata se separant.
& fortasse qͥnq sensus sunt: quos fr̃s suos ille in
euangłio diues luxuriosus appellat. qͥ crucia¬
ri describit᷑ apud inferos: quib mandarirogat.
ut nouerint in hoc scło de licias abdicare: ut
possint reqͥem hab̾e. post scłm studio uirtutis.
Possunt etiã uideri. caro atq anima ab odare.
tactu. gustuq luxuriȩ separata in una domo.
s aduersus incursantia uicia diuidentes: caro
& anima subicientes se dei legi. remouentes ã
lege peccati. Quarũ licet dissensio ꝑ p̾uaricati¬
onem pͥmi hominis innaturã uerterit. nequa¬
quam sibi parib ad uirtutẽ studũs conuenirent:
tam̃ ꝑcrucẽ dñi salutaris. tã inimicicũs quã etiã
mandatoꝵ lege uacuatis. in societatis c̃ cordiã
c̃gruerunt. postea quã xp̃c ecelo pax nr̃a descen¬
dens. fecit utraq unum: & mediũ parietẽ mace¬
riȩ soltut inimicicias in carne sua. legẽ manda¬

Expanded text:
les, uitia iam corporis. et peccata se separant. les, uitia iam corporis. et peccata se separant. et fortasse quinque sunt quos fratres suos ille in euangelio diues luxuriosus adpellat qui cruciari describitur aput inferos, quibus mandari rogat ut nouerint in hoc saeculo delicias abdicandas, ut possint requiem habere post saeculum studia uirtutis. possunt etiam uideri caro atque anima ab odore tactu gustuque luxuriae separatae in una domo se aduersus incursantia uitia diuidentes, caro et anima subicientes se dei legi, remouentes a lege peccati. quorum licet dissensio per praeuaricationem primi hominis in naturam uei\'terit, ut nequaquam sibi paribus ad uirtutem studiis conuenirent, tamen per crucem domini salutaris tam inimicitiis quam etiam mandatorum lege uacuatis in societatis concordiam congi-uerunt, posteaquam Christus e caelo pax nostra descendens fecit utraque unum et medium parietem maceriae soluit inimicitias in carne sua lege manda
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. etiã cres ignoscamꝰ: quod ꝓcliue ex islis duo¬
bus est intelligo.e. Hesenĩ anim in corpoti af¬
fectiones st̃. Una re ional .li..  d c̃cupiscibilis :
Eramꝰ carnales. eramꝰ t̾reni. uixta illã sententiã.
Terraes: & int̾ramibis. Uenit dĩ filius. misit sp̃m
suum in corda nr̃a: facti sumꝰ fiͥ ii sp̃uales. Pos¬
sumꝰ dicere. quia in hac domo sunt aliĩ quinq:
idest odoratꝰ. tactus. gustus. uisus & auditꝰ. Cigo
si scdm ea quȩ audiuimꝰ aut legimꝰ separato sensu
uisus atq auditus. excludamꝰ suꝑfluas corporis
uoluntates. quȩ gustu tactuq & odore pariun¬
tur. duos intres diuidimꝰ: eo qd m̃tis habitus
uicioꝵ non capiat᷑ illecebris. s emulatione uir¬
tutis. alenocinũ se uoluptate abducat: & fiat
omĩum una consensio quȩ p̃cepit. & in errorem
se diuidendo separent desideria cordis & officia
uirtutis. Aut si qͥnq sensus accipinꝰ corpora¬

Expanded text:
vimus, etiam tres agnoscamus: 1444 quod proclive ex illis duovimus, etiam tres agnoscamus: 1444 quod proclive ex illis duobus est intelligere. Tres enim animae in corpore affectiones sunt: una rationabilis, alia concupiscibilis, eramus carnales, eramus terreni iuxta sententiam: terra es et in terram ibis. uenit dei filius, misit spiritum suum in corda nostra, facti sumus filii spiritales. Possumus dicere quia in hac domo sunt alii quinque, id est odor tactus gustus uisus auditus. ergo si secundum ea quae audimus aut legimus separato sensu uisus atque auditus excludamus superfluas corporis uoluptates, quae gustu tactuque et odore pariuntur, duos in tres diuidimus, eo quod mentis habitus uitiorum non capiatur inlecebris, sed aemulatione uirtutis a lenociniis se uoluptatis abducat nec fiat omnium una consensio, quae praecipitet in errorem, sed diuidendo se separent desideria cordis et officia uirtutis. aut si quinque sensus accipimus corpora