comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunt: & adu̾sum sanã doct̾nam cõmouẽt
arma u̾boꝵ. Terciũ quoq: genꝰ ẽ. ex imꝑi¬
cia otͣ dicentium : quã utiq imꝑitiã con¬
sequent̾ insolentia comitat᷑. & om̃i u̾bo
nisi si qđ forte ipsi ꝓtulerint. hostiliter
porcoꝵ more u̾itatis margarite pedib
ꝯculcant᷑. Alii qͥdem st̃ qui nullam qͥdẽ
ex ꝓpͥo sensu opmionẽ deferunt. neq a
liquã formã de fide dei optinent uel
bonam uł malã: s omnibꝰ se tradunt ma¬
gistͥs. atq omnẽ suscipiunt sermonẽ. ue¬
lut qł melius ẽ. & rectius ex om̃ibꝰ electi:
ignorantes qr ñ bonos de u̾itate iudices
elegerunt semetipsos. iudelicet iudicare
se putant posse de his que se fatentur
ignorare. Tuinc deinde ex u̾i similibꝰ fre¬
quent̾ mͦ in hoc mͦ in illud uersi atq mu¬
tati : & omni uerbo nunc acquiescentes.
paulo pꝰit̾um reluctantes. simul & magi¬
stros & studia ꝑmutant: & uelut pulius

Expanded text:
tunt et aduersum sanam doctri- nam commouent tunt et aduersum sanam doctri- nam commouent arma uerborum? tertium quoque genus est ex inperitia contra dicentium, quam utique inperitiam conse­ quenter insolentia comitatur; et omni uerbo, nisi si quod forte ipsi protulerint, hostiliter porcorum more ueritatis margaritae pedibus conculcantur. 42. Alii quoque sunt qui nullam quidem ex proprio sensu opinionem deferunt neque aliquam formam de fide dei obtinent uel bonam uel malam, sed omnibus se tradunt magistris atque omnem suscipiunt sermonem uelut quod melius est et rectius ex omnibus electuri, ignorantes quia non bonos de ueritate iudices elegerunt, semet ipsos uidelicet, et iudicare se putant posse de his quae se fatentur ignorare. tum deinde ex ueri similibus frequenter modo in hoc, modo in illud uersi atque mutati et omni uerbo nunc adquiescentes, paulo post iterum reluctantes simul et magistros et studia permu- tant et uelut puluis
Abbreviated transcription (Latin):
sonuerit. ñ titubationẽ lingue putent.
s ꝓdicionẽ fidei pietatisq odempnent: &¬
iudicant oĩa ñ docentis ratione. s ꝓpͥis sen¬
sibꝰ ñ his quos ineccłia audiunt. s qͦs de
ñ ualde maloꝵ hominũ uiciũ. qͥ licet re¬
gulã ñ teneant u̾itatis. tam̃ religiose ħ
pati uident᷑ & hab̾e zelum di. s ñ sccłm
scientiam: & deo fortassis uidebunt᷑ non
debere uehenentius ꝯdẽpnari: ut pote
net multa uapulaturi. tanqͣm ugnoran
cito offendit᷑: tam ꝓmpte & facile curat᷑
Siquis forte ei sermo apte ⁊ cõpetenter
ad hibitꝰ cor pulsauerit⁊ otinuo sic̃ igni¬
fer lapis pulsatus asimili: ex ea que sͥ
naturalit̾ mest lucis scintilla lampadaᷤᷤ
ꝯfestim u̾itatis accendit. De illis uero qͥd
dicam qͥdum iactanciam & głam quert̃.
& p̃eẽ popłis delectant᷑. iniqͥtatẽ in excel¬
so loquuntur: qui uelut iamnes qͥdẽ
& mambres ñ tam moysi qͣm u̾itati resis¬

Expanded text:
sonuerit, non titubationem linguae putent, sonuerit, non titubationem linguae putent, sed proditionem fidei pietatisque condemnent. et iudicant omnia non docentis ratione sed propriis sensibus, non his quos in ecclesia audiunt sed quos de adhuc non ualde malorum hominum uitium, qui, licet regulam non teneant ueritatis, tamen religiose haec pati uidentur et habere zelum dei sed non secundum scientiam et ideo fortassis uidebuntur non debere uehementius condemnari utpote nec multa uapulaturi tamquam ignorantcito offenditur tam prompte et facile curatur. si quis forte eis sermo apte et conpetenter adhibitus cor pulsauerit, continuo sicut ignifer lapis pulsatus a simili ex ea quae sibi naturaliter inest lucis scintilla lampadas confestim ueritatis accendit. 41. De illis uero quid dicamus qui, dum iactantiae gloriam quaerunt et praeesse populis delectantur, iniquitatem in ex- celsum loquuntur, qui uelut Iannes quidam t Mambres non tam Moysi quam ueritati resis
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ sinebat ꝓtͣxi. uolens uł uitã uł ser¬
monẽ. uel intellectum demonstͣre eiꝰ qui
qd ꝑdifficile negocium ẽ. in multitudi¬
ne ꝑmixta atq: diuersa. uͥ & etas et insti¬
tucio uaria detalib disputanti. & uelut
multaꝵ cordarũ. quandã scytharam fe¬
rienti. inuenire & ꝓferre aptum ad omĩs
predicationis u̾bum: & ita uelut plectrũ
singłis admouere. ut nꝰqͣm sonus offendat
auditum. Biplici namq ex modo inȩccłia
facile eueniat muno saltem aliqͦ si ñ in
omnibꝰ labi. Aut enim minꝰ illuminatꝰ ẽ.
sensus: aut ad explanandũ defuit sermo
sufficiens: aut bene plata crassior ñ recip̃
auditꝰ. Ex uno quolibet horrũ casu: fit̃
in om̃ibꝰ ꝑicłm u̾itatis. Et qͥdẽ in aliis̃ qͥb̃¬
q studiis & doctͥnis facile uł ꝓfert᷑ sermo
ac salute suscept᷑i u̾bum. quanto callidi¬
ores erga fidem fuerint. tanto attenciores
scrupulosioresq erga audiendũ fient ⁊
ita ut sicubi aliqͥd setus dicentis sermo

Expanded text:
tempus sinebat protraxerim uolens uel uitam uel sermonem uel intellectum demonstrare eius qui quod perdifficile negotium est in multitudine permixta atque diuersa, ubi et aetas et institutio uaria, de talibus disputantem et uelut multarum chordarum quandam citharam ferientem inuenire et proferre aptum ad omnes praedicationis uerbum et ita uelut plectrum singulis admouere, ut nusquam sonus offendat auditum. triplici namque ex modo in ecclesitu, ut perfacile eueniat in uno saltim aliquo, si non in omnibus labi. aut enim minus inluminatus est sensus aut ad explanandum defuit sermo sufnciens aut bene prolata crassior non recepit auditus; et ex uno quolibet horum casu fit in omnibus periculum ueritatis. et quidem in aliis quibusque studiis et doctrinis facile uel profertur sermo ac salute suscepturi uerbum quanto calidiores erga fidem fuerint, tanto adtentiores et scrupulosiores erga audiendum fient, ita ut, sicubi aliquid secus dicentis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
dicens de nob̃ sacerdotib et depͥncipib.¬
Qm̃ inqͥt laqueꝰ factisumus inspecła. Et sic̃
rete qd expansũ ẽ. suꝑ tabiriũ qđ extensũ
est abhis qͥhumanas animas capiunt:
et igni consumendos uidices eos̃. cessan¬
dum qͦq: eẽ. ab unguendis regibꝰ & pͥnci¬
pibꝰ ordinandis: qm̃ ipsi qͥ statuerunt. re
cheas ñ ferens fabricari sẏon insanguine:¬

Expanded text:
dicens esse de nobis sacerdotibus et principibdicens esse de nobis sacerdotibus et principib laqueum facti sumus ip specula et sicut rete quod extensum est super Itabyrium, quod extensum est ab his qui humanas animas capiunt. et igni consumendos iudices eorum. cessandum quoque esse ab ungendis regibus et principibus ordinandis, quoniam ipsi sibi statuerunt regeatus Michaeas non ferens fabri­ cari Sion in sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ se mundo: omĩa parua dicit & exigua
ꝓ desicłio. xp̃i. Etiã si ab ierłm incireuitu
usq: ad illiricũ repleat euangłiũ : etiã si
usq: ad t̾tium celũ raptꝰ ascendat: etiã si in
paradisũ deducat᷑. & ibi audiat uerba qͦ
ñ licet homini loqͥ: in his omibꝰ ñ głat᷑. nͥ
tantũ ininfirmitatibꝰ suis. S ħ paulus:z
si qͥ fcete inspũ sunt similes elꝰ. Nos uero
uereor ne scdm illud qđ scͥptũ ẽ. stulti qͥdã
simus pͥncipes thaneos. aut exactores po¬
płos lacerantes. uł beatificantes popłm
ad seducionẽ. et semitas pedũ eoꝵs ꝯtͣbanteᷤ.
tum habeamꝰ. ad hoc ipsũ ut pͥncipes ali
qui beatficam᷑ incassũ. Multum certe nob̾
de ẽ. ut simus sac̾dodes loquentes incorde
ierłm. que oĩa esayas imputat. et exꝓb̾at:
cuiꝰ labia ꝑseraphin ignea pͣgauit pru
na. S qͥd: Opus quidẽ tantũ ac tale ẽ. et
tam laboriosũ cordi sensibili: ꝑicłm uͦ leue
aut nullũ & lapsus contẽptibilis. Et qͥdem

Expanded text:
mundo; omnia parua ducit et exigua pro desiderio Christi. etiamsi ab Hierusalem in circuitu usque ad Illyricum repleat euangelium, etiamsi usque ad tertium caelum raptus ascendat, etiamsi in paradisum deducatur et ibi audiat uerba quae non licet hominibus loqui, in his omnibus non gloriatur nisi tantum in infirmitatibus suis. sed haec Paulus et si qui forte sunt in spiritu similes ei. nos uero uereor ne secundum illud quod scriptum est stulti quidam simus principes Taneos aut exactores populos racemantes uel beatificantes populum ad seductionem et semitas pedum eorum conturbanttum habea­ mus ad hoc ipsum ut principes aliqqui beatificamur in cassum. multum certe nobis deest, ut simus sacerdotes loquentes in corde Hierusalem. quae omnia Esaias inputat et exprobrat, cuius labia per Seraphin ignea pruna purgantur. 57. Sed quid? opus quidem tantum ac tale est et tam laboriosum cordi sensibili, periculum uero leue aut nullum et lapsus contemptibilis? et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
& cõpetent̾ dictum salomonis aptari qͦ ait
Est malicia qͣm uidi sub sole: iurũ qͥ uide¬
tur apud se sapiens ẽẽ. Hoc autẽ sine du¬
bio longe nequiꝰ. si is etiam doctor sub roge
qͣm u̾bis indiget. U ñ ego freq̃nt̾ apd̾ me¬
metip̃m miratꝰ sũ huiꝰmodi hoĩes. scieis qd̾
uelle uideri sapientẽ. ħ ẽ. oĩno ñ eẽ. sapiẽtẽ:
s gͣnde impedimentũ ẽ. hominib ad uircu¬
tẽ false & in anis głe p̃sumptio. Cuiꝰ tam̃
morbi penitꝰ effugere macłam petͥ fortasse
uel pauli sit: qui cũ uerbi & sapientie et
oibꝰ tñ oiã facti st̾ ut õs lucͥficerent. Nob̾
uͦ satis ẽ. si uel gub̾nari nos recte patimur
& regi abhis qͥbꝰ regendi gr̃ã gub̾nandiq
si udet᷑ cet̾os om̃s qͥ uł ꝑ legis lationem
aliquã huiꝰcemodi ꝓcurationẽ popłis p̃¬
fuerunt sicut moyses uł aaron. uł iħs.
aut helẏas. uł helyseus. om̃sq uidices. sa¬

Expanded text:
et conpetenter dictum Salomonis aptari, quo ait: et conpetenter dictum Salomonis aptari, quo ait: est malitia quam uidi sub sole, uirum qui uidetur apud se sapiens esse. hoc autem sine dubio longe ne- quius, si is etiam doctor subrogetquam uerbis indiget. unde et ego frequenter apud memet ipsum miseratus sum huiusmodi homines sciens quod uelle uideri sapientem hoc est omnino non esse sapientem. sed grande inpedimentum est hominibus ad uirtutem falsae et inanis gloriae praesumptio. cuius tamen morbi penitus effugere macu­ lam Petri fortasse uel Pauli sit, qui, cum uerbi et sapientiae et omnia facti sunt, ut omnes lucrifacerent. nobis uero satis est, si uel gubernari nos recte patiamur et regi ab his quibus regendi gratia gubernandique sialiquam huiuscemodi procurationem popu­ lis praefuerunt, sicut Moyses uel Aaron uel Hiesus aut Helias uel Heliseus omnesque iudices, Sa
Abbreviated transcription (Latin):
bebit doctrinã atq: instituciones suas:
tempꝰ adhoc discendi dabitur. & labor ac
studium adhibebit᷑ & mercedes doctoribꝰ
p̃stabunt᷑: int̾clũ etiã sicubi qͥs picior ma¬
gist̾ audit᷑. ob hoc ꝑegͥnatio qͦq longa
suscipit᷑: & qͥcqͥd illud ẽ. qđ ad elimatã
ꝑtinet eruditionẽ. etiã si sit sũptuosum.
tolerat᷑ & geritur. Sapientiã uͦ qͣ oĩm
habet omĩa & continet: cuiꝰ nomine etiã
łs uocari magis quam cet̾is quib hu¬
manũ sermonẽ uti fas ẽ. appellatiõib
gaudet. ita leue. & ita nulliꝰ mom̃t
estimabim᷑. lit putemꝰ uoluisse quẽpiam
tantum & statim eẽ. sapientẽ: Nonne ħ ul¬
tima ẽ. & desꝑabilis imꝑicia: Si gͦ eis talia
uł his similia aut etiam ualidiora ꝓponamꝰ
apud illos saxa seminamꝰ. & narramꝰ fabu¬
las auribꝰ surdis: ita ut ne in hoc qͥdẽ sapr¬
entes sint. ut saltem admoniti agnoscãt
imꝑiciã suam Unde mͥ uidetur dignehis

Expanded text:
bebit doctri- nam atque institutiones suas et bebit doctri- nam atque institutiones suas et tempus ad hoc discendi dabitur et labor ac studium adhibebitur et mercedes doctori­ bus praestabuntur, interdum etiam, sicubi quis peritior magister auditur, ob hoc peregrinatio quoque longa suscipitur, et quid- quid illud est quod ad elimatam pertineat eruditionem, etiamsi sit sumptuosum, toleratur et geritur, sapientiam uero, quae habet omnia et continet, cuius nomine etiam deus uocari magis quam ceteris quibus humanum sermonem uti fas est appella- tionibus gaudet, ita leue et ita nullius momenti existimabimus, ut putemus uoluisse quempiam tantum et statim esse sapien- tem? nonne hoc ultimae est et desperabilis inperitiae? si ergo eis talia uel his similia aut etiam ualidiora proponamus, apud illos super saxa seminamus et narramus fabulas auribus surdis, ita ut ne in hoc quidem sint sapientes, ut saltim commoniti agnoscant inperitiam suam. unde mihi uidetur digne eis
Abbreviated transcription (Latin):
genda: alioqͥn deliramenta quedam
uidĩ & somnia: insuꝑ & indignam᷑ nͥ ue¬
hement̾ & fauorabilit̾ collaudem᷑. Q hec
benigniores ac simpliciores quiq nr̃orum.
Uerum spũales isti fastidiosi iudicantes
singłos & condempnantes & ꝓ nichilo oĩno
ducentes. si ita libuerit abscedunt. et iã
& adsertione rationabili ꝯuenire. dicen¬
tes queso te uiroꝵ optime respondeas
mͥ artẽ aliqͣm uł disciplinã: ducis tibia
canere. uł cytharam ferire. sine dubio
disciplinã eẽ. fatebitur. Qd deinde sapi¬
ente sentis atq: ipsa sapientia : idẽ. de di¬
uinai humanarũq rerũ disciplina &
scientia: Conceclent etiã hoc: Eqͥd. Me¬
liores eẽ. illas artes quas sapientia. cdis¬
cimꝰ: an multo his p̃stare sapientiãͦ Scio
qd etiã hoc concedent: & huc usq fidẽ
in responsionũ ueritatẽ seruabunt. Qd g:
Cythara quidem & tibia disciplinã ha¬

Expanded text:
genda\' — alioquin deliramenta quaedam genda\' — alioquin deliramenta quaedam uideri et somnia —, insuper etindignamur, nisi uehementer et fauorabiliter conlaudemur? et haec beni- gniores ac simpliciores quique nostrorum; uerum spiritales isti fastidiosi iudicantes singulos et condemnantes et pro nihilo omnino ducentes, si ita libuerit, abscedunt etiam coet adsertione rationabili conuenire dicentes: \'quaeso te, o uirorum optime, respondeas mihi: artem aliquam uel disci­ plinam ducis esse tibia canere uel citharam ferire?\', sine dubio disciplinam esse fatebitur. \'quid deinde de sapiente sentis atque ipsa sapientia, id est de diuinarum humanarum­ que rerum disciplina et scientia?\' concedent etiam hoc. \'et quid? meliores esse illas artes quam sapientiam ducimus, an multo his omnibus praestare sapientiam?\' scio quod etiam hoc con­ cedent; et hucusque fidem in responsionum ueritate seruabunt. quid ergo? citharae quidem et tibiae disciplina ha
Abbreviated transcription (Latin):
saltẽ ipsa cognoscant ⁊ anteqͣm noue
uł uet̾is scͥpture uel auctores discant
uł stilum cognoscant: nam illud non
deponant. sicubi forte duos uł tres ser¬
mones ex antiquis se tractatorib didi¬
cerint: & hoc fortasse exauditu magis
qͣm exlectione: aut si paucos ex claiuid
sparsã didicerimꝰ psalmos. ac deinde
ueste fulgori ac bene cõposita utam᷑: uł
si & lam usq ad zonã cingłm phyloso¬
phie ostentemꝰ. spẽm nob̾ pietatis & fa¬
ciem huiꝰcemodi adinuentiõib coloran¬
tes: continuo iã admiratioĩ uolumꝰ eẽ.¬
& laudi: p̃ eẽ. iã popłis cogitamꝰ. Samu¬
el aliqui nob uidem᷑ ab ip̃is cunabuł
ꝯsetratr. sapientes qͦq & doctores. & di¬
uinoes mystice & int̾ scͥbas & legis doc¬
tores nosmetipsos ordinamꝰ : & uelut ce¬
lestes qͥdã incedimꝰ. qͣrentes ab hõib
uocari rabi. dicentes nusꝙͣ ꝓrsus sus¬
cipienda ẽ. litt̾a s omĩa spũalit̾ intelli¬

Expanded text:
saltim ipsa cognoscant, antequam nouae saltim ipsa cognoscant, antequam nouae uel ueteris scripturae uel auctores discant uel stilum cognoscant — nam illud non deponant —, sicubi forte duos uel tres sermones ex antiquis tractatoribus didicerint et hoc fortasse ex auditu magis quam ex lectione, aut si paucos ex Dauid sparsim didicerimus psalmos ac deinde ueste fusciori ac bene conposita utamur, uel si etiam usque ad zonae cingulum philosophiam ostentemus speciem nobis pietatis et faciem huiuscemodi adinuentionibus colorantes, continuo iam admirationi esse uolumus et laudi, praeesse iam populis cogitamus, Samuhel aliqui nobis uidemur ab ipsis incunabulis consecrati, sapientes quoque et doctores et diui­ norum mystae, et inter scribas et legis doctores nosmet ipsos ordinamus et uelut caelestes quidam incedimus quaerentes ab hominibus uocari rabbi dicentes: nusquam prorsus susci­ pienda est littera, sed omnia spiritaliter intelle
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ qͣm uiuari. siñ cdũ capaces ea qͦ st̃
turas que uili indumento litt̾e. p̾ciosa in¬
tͥnsecꝰ contegunt sacram̃ta. nulli ante ui
exercicio iuitutis. his inqͥbꝰ ad illd̃ etatis
& uita ꝓbabił. & ornat᷑ mors & intelligentie
capacitas apparebit ⁊ qͥ utiq: iã ualeant
bene & confidenter ascencłe ab inferoribꝰ¬
nos int̾ docere ⁊ doceri: nulla erit diffe¬
rentia nulla discretioͦ Nec int̾ tͥbum
& tͥbum fiet ulla diuisio: nec illi ultra ior¬
danem. nec isti intͣ iordanem ħeditatem
sorte suscipient: Nullus popłis nr̃is fi¬
nalis t̾minꝰ dabitur. nulla iuuendi re¬
gła figetira. sed ita inconfus o habebunt᷑
omia. & ita unꝰqͥsq: qđ udebit᷑ rectum.
in ocłis suis faciet: ut płimi ex nob̃ uti
ne dicam om̃s ante pene qͣm pͥmos in¬
fantie deponant pilos.dum ad huc pu¬
erile balbutumt uix dũ dñicas ingͣssi
aulas anteꝙͣ sacroꝵs uoluminũ nomina

Expanded text:
potius quam iuuari, si nondum capaces ea quae sunt potius quam iuuari, si nondum capaces ea quae sunt turas, quae uili indumento litterae pretiosa intrin- secus contegunt sacramenta, nulli ante uicexercitio uirtutis his, in quibus ad illud aetatis et uita probabilis et ornatus morum et intellegentiae capacitas apparebit; qui utique iam ualeant bene et confidenter ascendere ab inferioribnos inter docere et doceri nulla erit differentia, nulla discretio? nec inter tribum tribum fiet ulla diuisio? nec illi ultra Iordanem et isti intra Iordanem hereditatem sorte suscipient? nullus populis nostris finalis terminus dabitur? nulla uiuendi regula figetur, sed ita in confuso habebuntur omnia et ita unusquisque quod uidebitur rectum in oculis suis faciet, ut plurimi ex nobis, uti ne dicam omnes, ante paene quam primos infantiae deponant pilos, dum adhuc puerile balbutiunt uixdum dominicas ingressi aulas, antequam sacrorum uoluminum nomina
Abbreviated transcription (Latin):
tum eẽ. meliꝰ ꝑiciorib aliis cede regendi
habenas. quã currꝰ p̃cipites ꝑ imꝑiciam
dare. & magis accõmodare aurẽ ad obe¬
dientie auditũ: quam linguã imꝑitam
mouere. Hec egomet mecũ disferens. & ꝯ¬
siliario usus memetipso⁊ ñ malo ut opi¬
nor sinminꝰ. certe uł sedulo dicta & facta¬
queq:: queq: ad pietatem ꝑtinent disc̾e
po cius ignorans malui quã docere. Op¬
mam discere senectutem: q̃ iqͥdem nul¬
la etas ad ꝑdiscendum sufficere potest.
docẽ uero alios affectare eum qui ñ suffi¬
cient̾ instructꝰ ẽ: res mͥ uidetur antiqui
ꝓu̾bii indolio discere aitẽ figuli. hoc est
inꝑicło animaꝵ doctͥnã disce̾ pietatis:
merarii & stulti ꝓ eo si intantum bruti
sunt. ut imꝑitos se ẽẽ ñ sentiant: dem̾a¬
rii. si intelligunt quidem audent tam̃
adire negotium. hebreorum seniores tͥ¬
dunt qđ fuerit tał quedã apd̃ eos antiqͥt᷑
caꝑe possunt om̃s omĩa: & iccuco ledi eo

Expanded text:
to esse melius peritioribus aliis cedere regendi habenas quam currus praeci­ pites per inperitiam dare, et magis accommodare aurem ad oboedientiae auditum quam linguam inperitam mouere. haec egomet mecum disserens et consiliario usus memet ipso non malo, ut opinor, sin minus, certe uel sedulo, dicta factaque quae ad pietatem pertinent discere potius ignorans malui quam docere. opmam discere senectutem, quoniam quidem nulla aetas ad perdi­ scendum sufficere potest, docere uero alios affectare eum, qui non sufficienter instructus est, res mihi uidetur antiqui prouer­ bii in dolio discere artem figuli\', hoc est in periculo animarum doctrinam discere pietatis. merarii: stulti pro eo, si in tantum bruti sunt ut inperitos se esse non sentiant, temerarii, si intellegunt quidem, audent tamen adire negotium. 48. Hebraeorum seniores tradunt quod fuerit talis quaedam apud eos antiquitus capere possunt omnes omnia, et idcirco laedi eos
Abbreviated transcription (Latin):
deicit & exeqͣt humilibꝰ: nc̃ secũ erigit hu¬
miles & exaltat. Nc̃ ꝓponit spm̃ mansue¬
tudinis: nc̃ suꝑbis et arrogantib aposto¬
lice potestatis uͥga minat᷑. Nc̃ erigit᷑ ad¬
uersꝰ erectos: nc̃ efficitur discipłis tanqͣm
si nutͥx foueat paruuloᷤ suos. Nẽ apłoꝵs
querit q̃ sua sunt. s q̃rit que filioꝵ st̃:¬

Expanded text:
deicit et exaequat humilibus, nunc secum erigit liudeicit et exaequat humilibus, nunc secum erigit liumiles et exaltat; nunc proponit spiritum mansuetudinis, nunc sulicae potestatis uirgam minatur; nunc eri- gitur aduersum erectos, nunc efficitur discipulis tamquam si nutrix foueat paruulos suos; nunc apostoquaerit quae sua sunt, sed quaerit quae filio
Abbreviated transcription (Latin):
Dret̾ ħ oĩa qͥs digne expon̾e ualeat coti¬
dianã ꝓsingłis ꝓuidentiã & sollicitudi¬
nem omniũ eccłiarũ: Erga om̃s mise¬
ricors: erga om̃s frat̾no distentꝰ affectu.
Offendicłm qͥs paciebat᷑: & paulus ñ in¬
firmabatur: Scandalizabatur alius:
& paulus urebat᷑. S docendi enumierẽ¬
ee
studiũ ac laborẽ ⁊ s curarũ uarietatẽ. s lemi¬
tatẽ dicã: & it̾um aust̾itatẽ. aut ex utroꝙ tẽ¬
ꝑam̃tũ: ut neq multa aust̾itate exulc̾a¬
ret: neq numa benignitate resolueret. Le¬
ges dat serius. & dnĩs pͥncipib᷑: & subiectiᷤᷤ
uiris & mulierib. parentib & lib̃is: nup¬
& corripit: alios gaudium & coronã nomi¬
nat: alios uͦ stulticiȩ notat. Cũ aliis qͥdẽ
bene currentibꝰ currit: alios autẽ male cͣ¬
rentes refrenat ⁊ reuocat. Nunc separat
de eccl̃ia : nunc retipit. & caritate ꝯfirmat.
Nunc luget aliqͦs: nunc letificat᷑ ex aliis.
Nc̃ lacte potat: nc̃ mist̾ia reuelat. Nc̃ se

Expanded text:
rgo omnia quis digne exponere ualeat cottidianam pro singulis prouidentiam et sollicitudinem omnium ecclesiarum? erga omnes miseri­ cors, erga omnes fraterno distentus affectu: offendiculum quis patiebatur, et Paulus infirmabatur; scandalizabatur alius, et Paulus urebatur. 54. Sed docendi enumerem studium ac laborem? sed cura­ rum uarietatem? sed lenitatem dicam et iterum austeritatem aut ex utroque temperamentum, ut neque multa .asperitate exulceraret neque nimia benignitate resolueret? leges dat seruis et dominis, principibus et subiectis, uiris et mulieribus, parentibus et liberis, nupet corripit; alios gaudium et coronam nominat, alios uero stultitiae notat; cum aliis quidem bene currentibus currit, alios autem male currentes refrenat et reuocat. nunc separat de ecclesia, nunc recipit et caritatem confirmat; nunc luget aliquos, nunc laetificatur ex aliis; nunc lacte potat, nunc mysteria reuelat; nunc se
Abbreviated transcription (Latin):
specłatorib p̃cipit ne reticeant maliciam
intiuitate. & gladium suꝑ eam uenientẽ:
qi neq: ipsis expedit reticere. neq his qͥ
delinquunt ꝓfuit ñ audire ⁊ s illis pe¬
nitus silentii sui pena: & istoꝵ interitus
ñ moratur. S ⁊ alio loco qͦmͦ luctum
quendã suꝑ pastores intͦducit dicens. Ue
suꝑue erit. & nuntiꝰ suꝑ nuntiũ: & reqͥret᷑
uisio aꝓpha. & lex ꝑibit a sacerdotib con¬
silium a seniorib. E rursũ. fili hominis.
dic ei tu es t̾ra suꝑ quam ñ pluit: & suꝑ
quam ĩber ñ descendit indie ire: in me¬
dio autẽ tui pͥncipes tui sicut leones ru¬
gientes. et diripientes p̃dam atq animaᷤ
comedentes ꝑ potenciã. & paulo pꝰ. Rursũ
sac̾dotes inquit contẽpnebant legẽ meã:
& polluebant scã mea: int̾ immundum
& scm̃ ñ discernebant. s omĩa erant eiᷤ
unum: & sabbatis meis obuellebant ocłoᷤ¬
suos. Lõmminat᷑ qͥq consũmare separie¬

Expanded text:
speculatoribus praecipit, ne reticeant malitiam speculatoribus praecipit, ne reticeant malitiam in ciuitate et gladium super eam uenientem, quia neque ipsis expedit reticere neque his qui delinquunt profuit non audire. sed et illis ponitur silentii sui poena et istos interitus non moratur. 65. Sed et alio loco quomodo luctum quendam super pastores introducit dicens: uae super uae erit et nuntius super nuntium, et requiretur uisio a propheta et lex peribit a sacerdote et consilium a senioribus. et rursum: fili hominis, dic ei: tu es terra, super quam non pluit, super quam imber non descendit in die irae; in medio autem tui principes tui sicut leones rugientes et diripientes praedam atque animas comedentes perpotentiam. et paulo post rursum: sacer­ dotes, inquit, contemnebant legem meam et pollue­ bant sancta mea; inter inmundum et sanctum non discernebant, sed omnia erant eis unum, et asabba­ tis meis obuelabant ocusuos. comminatur quoque consummare se parie
Abbreviated transcription (Latin):
sub ocłis lamentacionẽ ponit: & luget eoᷤ
qui indigna paciuntur. Tc̃ deinde paulo
inuidiosꝰ repetit: & amariꝰ ꝓsequit᷑ dicens.
Dascite oues uigulatioĩs: quas qͥ cõꝑat¬
iugulat. nec penitenciam agunt: & hii
qui uendunt eas dicunt. benedictꝰ dñs
ultra his qui habitant t̾ram. dicit dñs:
& iterum ait. Ex iuge fra mea suꝑ pastores:
& ꝑcute pastores & er ipe oues: & suꝑ ducã
manum meã suꝑ pastores: Qͥratꝰ ẽ. furor
m̃s suꝑ pastores: & suꝑ agnos uisitabo.
Multa qͦq addit & adu̾sum popłm: & ad¬
u̾sum popłi duces cum ingentib minis.
Uerũ ego metuo Ne molestior uidear ꝑ or¬
dinem cuncta dinumerans: & ideo omitoo
plura retexere. Pret̾eo & duos illos qͥ apud
senioribꝰ qui uidebantur popłm gub̾nare.
Erechielem sane penitꝰ p̾t̾ire ñ possum:
qui tam p̃clara uidit. tamq magnifica.
qui myst̾ia tam recondita nuntiat : qͦmͦ

Expanded text:
sub oculis lamentationem ponit et luget eos sub oculis lamentationem ponit et luget eos qui indigna patiuntur. tum deinde paulo inuidiosius repetit et amarius prosequitur dicens: pas c it e ouesiugulationis, quasquiconparantiugu­ lant nec paenitentiam agunt. et hi qui uendunt eas dicunt: benedictus domiultra his qui habitant terram, dicit dominus. et iterum ait: exsurge, framea, super pastores et percute pa­ stores et eripe oues, et superducam manum meam super pastores, et: iratus est furor meus super pastores, et super agnos uisitabo. multa quoque addit et aduersum populum et aduersum populi duces cum ingen- tibus minis. uerum ego metuo, ne molestior uidear per ordinem cuncta dinumerans, et ideo omitto plura retexere. 64. Praetereo et duos illos qui apud senioribus. qui uideban- tur populum gubernare. Ezechihelum sane penitus prae-_ terire non possum, qui tam praeclara uidet tamque magnifica, qui mysteria tam recondita enuntiat, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Et tantũ ẽ. qđ exacerbabat dnm̃ in iniuri¬
am sacerdotum: ut etiam ipsa sacͥficia re¬
pellat. ac respuat. Tacharie autem cum
recordatꝰ fuero. ꝑ horresco falcem deferentiᷤᷤ
e celo. qͥ & ipse similit̾ adu̾sum sac̾dotes mul¬
ta testatur⁊ s ⁊ ipsum iħ̾m sac̾dotẽ mag¬
num sordidis uestib introducit: quibꝰ ab¬
latis candidis eum & sac̾dotalib induit.
hec maiora quam ad homines ꝑtinent
uideant᷑ : et humani sacerdotii suꝑgredi
statum atq ideo silentio tegenda sint:¬
stare dicit᷑ & adu̾sari. Que res utiq mͥ fra¬
gili homini multo maiorẽ incutit metũ:
cautelamq: denuritiat. Quantũ uͦ ceteros
pastores incusat & culpat. qͣntum castigat
& corripit: qͥs ẽ. tam saxei cordis ad aman
tine duricie. qͥ ñ audens intremiscat: Uox
inqͥt lamentanciũ pastorum: quia misera
facta ẽ. gła eoꝵ. Uox frementiũ leonũ ÷
q & hec passi sunt et tanꝙͣ inp̃sentia hãc

Expanded text:
et tantum est quod exacerbat dominum iniuriet tantum est quod exacerbat dominum iniuria sacerdotum, ut etiam ipsa sacrificia repellat ac respuat. 62. Zachariae autem cum recordatus fuero, perhorresco falcem deferentis e caelo, qui et ipse similiter aduersum sacerdotes multa testatur. sed et lesum ipsum, sacerdotem magnum, sordidis uestibus introducit, quibus ablatis candidis eum et sacerdotalibus induit. haec maiora quam ad homines pertinet uideantur et humani sacerdotii supergredi statum atque ideo silentio tegenda sints dicitur et aduersari ei. quae res utique mihi fragili homini multo maiorem incutit metum cautelam­ que denuntiat. 63. Quantum uero ceteros pastores incusat et culpat, quan­ tum castigat et corripit! quis est tam saxei cordis et adaman­ tinae duritiae, qui non audiens intremescat? uox, inquit, lamentantium pastorum, quia misera facta est glo­ ria eorum: uox frementium leonum, quia haec et haec passi sunt. et tamquam in praesentia ac
Abbreviated transcription (Latin):
obuirgantẽ qđ nom̃ dñi sꝑnant ⁊ qui
etiam addunt int̾rogantib se inqͦ nom̃
dni spreuimꝰ : Edicit in eo qd amouistiᷤ
ad altare paneᷤ pollutoᷤ. ⁊escaᷤ. ⁊ rapina̾: ⁊ ꝙ taleᷤᷤ
uotiuaᷤ suaᷤ uictimaᷤ offerãt regi oĩũ d̃o qͣlẽ si pͥnci¬
pibꝰ suis obtulissẽt suscepte ñ eẽnt: clauda
scilicet ac morbida & corrupta ac pollu¬
ta animalia. Cũ deinde etiã leuitas te¬
stam̃to dei cominonet: qđ testam̃tum
uite et pacis ut timore timeatis clnm̃:
& faciẽ nominis eiꝰ reuereamini. Lex in¬
qͥt hec erat u̾itatis inore eiꝰ: & iniqͥtas
ñ fuit in labiis eiꝰ. In pace directus est
& ingͦssus ẽ. mecum & multos ab miqͥta
te conuertit ÷ qm̃ labia sacerdotis ser¬
sermones: s timeo subthere aliqͥd ĩ¬
tati: quantum sufficit tam̃ ut ex pedit
ꝓferam. Non ultra inquit respiciã ad hos
tias ur̃as : nec suscipiam eas de manibꝰ ur̃iᷤᷤ.

Expanded text:
obiurgantem quod nomen domini spernant? qui obiurgantem quod nomen domini spernant? qui etiam addit interrogantibus se: in quo nomen domini spreuimus? et dicit: in eo quod admouistis ad altare panes pollntos et escas ex rapina. et quod tales uotiuas suas uictimas offerrent regi omnium deo, quales si principibus suis obtulissent susceptae non essent, clauda scilicet ac morbida et corrupta ac polluta animalia. tum deinde etiam Leuitas testamenti dei commonet — quod est testamentum uitae et pacis —: ut timore timeatis dominum et a facie nominis eius reuerea­ mini: lex, inquit, erat ueritatis in ore eius et ini- quitas non fuit in labiis eius. in pace directus est et ingressus est mecum et multos ab iniqui­ tate conuertit, quoniam labia sacerdotis sersermones, sed timeo subtrahere aliquid ueritati. quantum sufficit tamen et expedit, proferam: non ultra, inquit, respiciam ad ho­ stias uestras necsuscipiameasdemanibusuestris.
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ saluab̾: Ut qͥd mͥ ostendist labores
& dolores᷑: ut aspiciam infelicitatẽ hanc
& impietatẽ: In conspectu meo. factũ est
iuditiũ: & uidex accepit. ꝓpt̾ea subu̾tit᷑
lex: ⁊ ñ ꝑducitur ad finẽ iudiciũ. Tunc
deinde ꝓhis omnibꝰ comminatio subseqͥt᷑
dice tͥstiora. Cũ gͦ uel deflesset impios.uł
aliqͣtenꝰ reuocasset amał ⁊ ͤ reuocare etiã¬
contat᷑ pͥncipes & doctores malos. ꝓhibeis
eos turbulenta aqua potare gregem.
idẽ. uti deb̃e uerbo limpido & ꝑ spicua
sinceraq: doctͥna: et eb̾etatem legis. id est
errores male intelligentie nequaꝙͣ ꝓximiᷤᷤ
ꝓpinareͥ neq: speluncas eoꝵs ad habitan¬
dum serpentibꝰ ac bestiis p̃parare. qđ ẽ.
in animas auditoꝵ cogitacioẽs malas mni¬
cere: et consilia uenenata demergere.
Isti quidẽ talia adnos: & de talib dis¬
putant. Malachiã uͦ qͦmͦ feremꝰ nc̃ in¬
crepantẽ sacerdotes amarissime. nc̃ etiã

Expanded text:
et non saluabis? ut quid mihi ostendisti labores et non saluabis? ut quid mihi ostendisti labores et dolores, ut aspiciam infelici­ tatem hanc et inpietatem? in conspectu meo fac­ tum est iudicium et iudex accipit. propterea sub­ uertitur lex et non perducitur ad finem iudicium. tum deinde pro his omnibus comminatio subsequitudice tristiora. cum ergo uel defle­ uisset inpios uel aliquatenus reuocasset a malis, reuocare conatur etiam principes et doctores malos prohibens eos tur­ bulenta aqua potare gregem, id est uti debere uerbo limpido et perspicua sinceraque doctrina et ebrietatem legis, id est errores malae intellegentiae, nequaquam proximis propinare neque speluncas eorum ad habitandum serpentibus ac bestiis praeparare, quod est in animas auditorum cogitationes malas inicere et consilia uenenata demergere. isti quidem talia ad nos et de talibus disputant. 61. Malachiam uero quomodo feremus nunc increpan­ tem sacerdotes amarissime, nunc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& ierłm sicut casa impom̾io delinquet᷑:
& mons inqͦ domꝰ dĩ ẽ. erit sic̃ lucꝰ silue.
Luget quoq qł tarum quẽpiã inueniat
recte incedentium: uelut si spica alicubi pꝰ
messores uł racemꝰ pꝰ uindemiatores inue¬
niat᷑. Arguit nicħominꝰ int̾ dum & pͥnci¬
pes expetentes. & uidices u̾ba ad gr̃am
loq̃ntes: ⁊ pene similit̾ sicut beatꝰ dauid ex¬
sos̃. Io hel autẽ beatꝰ nob̾ etiam lam̃tacio¬
nem inuingit. ⁊ luctũ p̃cipit his qͥ altari
deseruiunt. cũ famis uastitas ĩmineret.
paruulos ad hibere. etates om̃i miserati¬
quidem misera facta ẽ. t̾ra & ablata ẽ. de
domo dñi li batio & hostia: ut ꝑ nimiã
humilitatẽ miscłiam mererent᷑. Quid
uero dicã de abacuc. qui feruentioribꝰ usꝰ
eloquiis ad ipsum sermonẽ suũ contulit
dm̃: et uelut benignitatis dm̃ice fiducia.
ꝓiniquitate uidiciũ in ipsũ ut ita dix̾im
inuehit᷑ dm̃ dicens. Usqueqͦ clamabo & ñ¬
exaudies: uociferabor ad te iuim paciens

Expanded text:
omario derelinquetur et mons, in quo domus dei est, erit sicut lucus siluae. lugens quoque quod rarum quemque inueniat recte incedentium, uelut si spica ali­ cubi post messores uel racemus post uindemiatores inueniatur, arguit nihilo minus interdum et principes expetentes et iudices uerba ad gratiam loquentes et paene similiter sicut beatus Dauid exohel autem nobis beatus etiam lamentationem iniungit et luctum praecipit his qui altari deseruiunt, cum famis uastitas inmineret —paruulos adhibere, aetates omni miseratiquidem misera facta est terra et ablata est de domo domini libatio et hostia —, ut per nimiam humilitatem misericordiam mererentur.\' 60. Quid uero dicam de Ambacum? qui feruentioribus usus eloquiis ad ipsum sermonem suum contulit deum et uelut benignitatis dominicae fiducia pro iniquitate iudicum in ipsum, ut ita dixerim, inuehitur dominum dicens: usque quo, exaudies? uociferabor ad te uim patiens,
Abbreviated transcription (Latin):
hos int̾m omitcentes ⁊̃ paulũ solũ adhi¬
bebimꝰ ad assertionem u̾bi nr̃i & in ipso
ac ꝑ ipsũ ꝯsiderabimꝰ quid & qͣntum sit
cura diligentia animarũ: uł si parũ oꝑiꝰ
& prudentie requirit. aut parũ consiliz
laborisq deposcit Y ideamꝰ gͦ quid paulꝰ
dicit de paulo: & ex ipso qͥd istud sit ne¬
gotii dequo agitirr addiscamꝰ. Omitto
enumerare labores et uigilias insiti & fa¬
me. miserias toleratas. infrigore & nudi¬
daica concilia. carceres. uincła. accusatore
uidicia cotidiana. & momentarias mortes:
die nocteq ꝓfundum. naufragia. ꝑicl̃a
fluminũ. ꝑicła latronũ. ꝑicła ex genere.
ꝑicła infalsis fr̃ibꝰ ⁊ manuũ labore iuictũ
quesitũ. sine sũptu euangłiũ. qd teatrũ
factꝰ ẽ. & hominibꝰ & angłis: his qͥ mediꝰ¬

Expanded text:
ntes Paulum solum adhibebimus ad adsertionem uerbi nostri et in ipso ac per ipsum considerabimus, quid et quan­ tum sit cura ac diligentia animarum, uel si parum operis et prudentiae requirit aut parum consilii laborisque deposcit. uideamus ergo quid Paulus dicit de Paulo et ex ipso quid istud sit negotii de quo agitur addiscamus. 53. Omitto enumerare labores et uigilias, in siti et fame miserias toleratas, in frigore et nudidaica concilia, carceres, uincula, accusatores, iudicia, cotti­ dianas et momentarias mortes; diei ac noctis profundum, naufragia, pericula fluminum, pericula latronum, pericula ex genere, pericula in falsis fratri- - bus, manuum labore uictum quaesitum, sine sumptu euange­ lium; quod theatrum factus est et hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
uulua sc̃ificatus ẽ. Ieremias hic ẽ. cet̾os
p̃t̾ibo. Querit hic aquã capiti suo et ocłis
suis fontẽ lacͥmaꝵ: ut digne possit deflere
ad eũ dñs. de sac̾dotib. Sacerdotes ñ
dixert̃ uͥ ẽ. dñs. & qͥ optinent legẽ. ñ sci¬

Expanded text:
sanctificatus est — Hieremias hic est —, ceteros praeteribo. quaerit hic aquam capiti suo et oculis suis fontem lacrimarum, ut digne possit deSere Iad eum dominus de sacerdotibus: sacer­ dotes non dixerunt: ubi est dominus? et qui obti- nent leg
Abbreviated transcription (Latin):
se diligit. Deinde se etiã abiecto: illos ꝓ se
rem ⁊ imitat᷑ & in hoc xp̃m. qui factus est
ꝓ nob̾ maledictũ: qͥ infirmitates nr̃as tulit.
& languores nrõs portauit: & elegit ut ita
dicam extra pietatẽ fieri pietate. dum
anathema eẽ. a xp̃o patit᷑ tantũ ut isti sal¬
ui fiant. & qͥd dicam ꝑ singła: uuit ñ ẽ¬

Expanded text:
se diligit. denique se etiam abiecto illos pro se se diligit. denique se etiam abiecto illos pro se n hoc Christum, qui factus est pro nobis maledictum, qui infirmitates nostras tulit et languores nostros portauit et elegit, ut ita dicam, extra pietatem fieri pro pietate, dum anathema esse a Christo patitur, tantum ut isti salui fiant. 56. Et quid dicam per singula? uiuit n
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ paulus s ininfirmitatib ac tͥbulatiõibꝰ
suis: & uelut p̃cioso qͦdã monili mortifi.¬
catiõe xp̃i adornat᷑. xelior ẽ supͣ om̃s qd̾ car¬
nale ẽ. dispensat: exultat autẽ inspũalib¬
& głatur: & cum ñ sit imꝑitꝰ inscientia tam̃
ꝑ speculum et in eniginate se uidere dicit.
Confidit sp̃ui: tam̃ corpꝰ affligit uelut clan¬
destinũ adu̾sariũ destruens. Quid nos edo¬
cens ꝑhec & quid erudiens. nͥ nichil ex his
que deorsũ sunt reqͥrere. neq inflari ꝑ scien¬
tiam. neq: carnem adu̾sus spm̃ erigere:
Pugnat gͦ ille ꝓ om̃ibꝰ: orat ꝓ om̃ibꝰ: ⁊elat᷑
om̃s ⁊ elo cłi. accendit᷑ ꝓ omnibꝰ: & inflam¬
matur ꝓhis qui extra legẽ sunt. ꝓhis qͥ in
lege st̃. magist̾ gentium. uideoꝵ aduocatꝰ.
ꝓqͥbꝰ etiam audet aliquid ultra qͣm fas ẽ.
ꝓ fr̃ibꝰ scilicet scdm carnẽ: & ut ego audeã
simile aliquid dicere. ultra mandatũ cł̃i m¬
titur. Nam ꝓximos suos ñ sicut se: s płꝰ ꝙͣ

Expanded text:
go Paulus, sed in infirmitatibus ac tribulatio­ nibus suis, et uelut pretioso quodam monili mortificatione Christi adornatur; excelsior est supra omne quod carnale est, exultat autem in spiritalibatur; et cum non sit inperitus in scientia, tamen per speculum et in aenigmate uidere se dicit. confidit spiritui, et tamen corpus adfligit uelut clandestinum aduersarium destruens, quid nos edocens per haec et quid erudiens nisi nihil ex his quae deorsum sunt praesumere neque inflari per scientiam neque carnem aduersum spirugnat ergo ille pro omnibus, orat pro omnibus, zelatur omnes dei zelo, accenditur pro omnibus et inflammatur, pro his qui extra legem sunt, pro his qui in lege sunt, magister gentium, Iudaeorum aduocatus. pro quibus etiam audet aliquid ultra quam fas est, pro fratribus scilicet secundum carnem, ut et ego audeam simile aliquid dicere. ultra mandatum dei nititur; nam proxi- mos suos non sicut se sed plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
feratur adpatrem. ut sit ille qui genuit.¬
& iste sit qui ẽ. ex illo ꝓgenitꝰ: Drigo enĩ
pat̾ ẽ: ñ ex igui alicutꝰ & indigni. s ditatis
uerbo: in hoc uelut inspũ ab ipso ꝓce¬
dente. E ita necessariũ ẽ. ut & unũ dm
scdm u̾itatem substancie fateam᷑: & pa¬

Expanded text:
feratur ad patrem, ut sit ille qui genuit etferatur ad patrem, ut sit ille qui genuit et iste sit qui est ex illo progenitus? origo enim pater est non exigui alicuius et indigni, sed deitatis uerbo, in hoc uelut spiritu ab ipso procedente. et ita necessarium est, ut et unum deum secundum ueritatem substantiae fatea­
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis affluentiam concludentes :
ut soli ingenito pat summã d̃itatis as¬
cribant. uelut metuentes. ne corruptio
nob̾ deitatis fieri uideat᷑: si ds̃ pat̾ sit
ueri dei. & equal sͥ filii ꝑ naturã. Neq
tria deitatis initia sͥ inuicẽ contͣria ꝓfe¬
rant & diuersa. ut ꝑ multa pͥncipia rur¬
sum ad paganoꝵ errores unde discessũ
fuerat redire uideant᷑: neq: in tres sub¬
stancias alienas a se inuicem & diuisas
fas ẽ. dirimi ditatem scłm arrium. O¬
porcet enĩ ñ ita putare se unũ qͣmq: deo¬
patͥ deferre: ut ei auferat hocipsũ qđ
pat̾ est. Cuiꝰ enim erit pat̾. si ab eo nat᷑a
filii separetur. & creat᷑is reliquis societur:
Non enim in hoc ẽ. ẽẽ. filium. uł aliena¬
ri a patre. uł cõmisceri ac refundi in
patrẽ: neq rursum tantũ putare agere
ꝓ xp̃o: ut neq ipsi seruetur eẽ. qđ filiꝰ est.
Cuiꝰ enim erit filius. si non origo sua re¬

Expanded text:
diuinitatis afluentiam concludentes, diuinitatis afluentiam concludentes, ut soli ingenito patri summam deitatis adscribant uelut metuentes ne corruptio nobis deitatis fieri uideatur, si deus pater sit ueri dei et aequalis sibi filii per naturam, neque tria deitatis initia sibi inuicem contraria proferant et diuersa, ut per multa principia rursum ad paganorum errores, unde discessum fuerat, redire uideantur. 38. Neque in tres substantias alienas a se inuicem et diuersas fas est dirimi deitatem secundum Arrium. oportet enim non ita putare se unumquemque deferre deo patri, ut ei auferat hoc ipsum quod pater est — cuius enim erit pater, si ab eo natura filii separatur et creaturis reliquis sociatur? non enim hoc est filium esse uel alienari a patre uel commi­ sceri ac refundi in patrem —, neque rursum tantum putare agere pro Christo, ut neque ipsi seruetur esse quod filius est; cuius enim erit filius, si non origo sua re
Abbreviated transcription (Latin):
uentu xp̃i pͥmo ac scdo de incarnatiõe eiꝰ
ac passione et resurrectioẽ. atq ascensioe
incelos ⁊ de fine omnũi. de iudicio. de
retͥbutione uł tͥstium. uł bonors: supra
omĩa uͦ & qđ pͥmũ ẽ. de beata & pͥncipiũ
omniũ tenente tͥnitate. qͣlit̾ sentiendũ
sit: inquo ꝑicd̃i summa consistit. his qui
ad illuminandos cet̾os p̃sunt ⁊ ne uel in
unam subsistenciã ac sermone contͣcto
qui solas appellationes nominũ putet:
mans nominari. ad sabellii impietatẽ
ex huiꝰcemodi ꝯfusione ac ꝑmixtione
declinetł ut dum unũ omĩa noĩari pu¬
tat. nichil eẽ. unum quẽq designet:
qm̃qͥdem desiit eẽ. qđ ẽ. cum in alt̾utrũ
Uel certe qd̃ absurdũ ẽ. compositꝰ nob̾
ex diu̾sis introducit᷑ d̾s. scd̃m illas uulgi
fabulas: qͥbꝰ ex diu̾sis formis unũ ani¬
mal adumbrat᷑ atq depingit᷑. Neq:
rursũ int̾secantes d̃ĩ naturam scł̃m ar¬
rii uesaniam. & intͣ iudaicam pauꝑtatẽ

Expanded text:
uentu Christi primo ac secundo, de incarnatione eius et passione ac resurrectione atque ascensione in caelos, de fine omnium, de iudicio, de retributione uel tristium uel bonorum, supra omnia uero et quod primum est, de beata et principium omnium tenente trinitate qualiter sentiendum sit. in quo et periculi summa consistit his qui ad inluminan- dos ceteros praesunt, uti ne uel in unam subsistentiam ac personam sermone quis solas appellationes nominum putet et emans nominari ad Sabellii inpietatem ex huiuscemodi confusione ac permix­ tione declinet, ut, dum unum omnia nominari putat, nihil esse unumquemque designet, quoniam quidem desinet esse quod est, cum in alterutrum uel certe, quod absurdum est, conpo- situs nobis ex diuersis introducitur deus secundum illas uulgi fabulas, quibus ex diuersis formis unum animal adum­ bratur atque depingitur —, neque rursum intersecantes dei natu­ ram secundum Arrii uesaniam et intra Iudaicam paupertatem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum ẽ. & magnum: qm̃ quidẽ hocdie
ut uideo om̃s magistͥ sunt & philosophant᷑:
Qa eͥ satis miror si om̃s hii qͦs ego uideo
inȩccłia ad faciendũ sermonẽ inpopło ꝓce¬
dere. beneet recte norunt dare cũ seruis
suis intẽpore tͥtici m̃surã. et dispon̾e sermo¬
nes suos iniudicio ac u̾itate dogmatum
nrõis : consequent̾ & rationabilit ex plana¬
re. quetumq: de mundis uł de mundo phy¬
losophari oportet: que de mat̾ia. que de
anima. que demente. que de intellectua¬
libꝰ naturis siue bonis siue contrariis: et
qd ẽ. maximũ & qđ constringit & conti¬
net ac cõponit uniuersa. de ꝓuidentia et
de singłis que uel contra rationẽ accide
humanã uidelicet. uł iuxta rationẽ uidẽt᷑.¬

Expanded text:
primum est et magnum —, quoniam quidem hodie, primum est et magnum —, quoniam quidem hodie, ut uideo, omnes magistri sunt et omnes philosophantur? quod ego satis miror, si omnes hi, quos uideo in ecclesia ad faciendum sermonem in populo procedere, bene et recte norunt dare conseruis suis in tempore tritici mensuram et disponere sermones suos in iudicio ac ueritatem dogmatum nostrorum consequenter et rationabiliter explanare, quaecumque de mundis uel mundo philosophari oportet, quae de materia, quae de anima, quae de mente, quae de intellectualibus naturis siue bonis siue contrariis et, quod est maximum et quod constringit et continet ac conponit uniuersa, de prouidentia et de singulis, quae uel contra rationem accidere — humanam uidelicet — uel iuxta rationem uident
Abbreviated transcription (Latin):
interitꝰ ẽ: omĩs autẽ eis in eo salus ẽ. si ꝯ¬
dentam & directam incessus sui lineam te¬
neant: ita & his nr̃is actibꝰ inquamcumq
quis partem. qͣcumq ex causa declinau̾it:
siue id malicia. siue etiã imꝑicia faciat.
ultimi ꝑicdĩ res ẽ. Si uͦ & aliis p̾sit: ñ sͥ so¬
li. s & cet̾is et̾ni causa efficiet᷑ int̾itus. Igit᷑
uia regia incedendũ ẽ. & neq que a dextiuis
sunt. neq aliis que a sinistͥs sunt inten¬
dendum: sicut & ꝓuerbialis ante sermo
p̃monuit. Sufficiat gͦ ħ de uiciis nris¬
& de passionibꝰ memorasse ⁊ & quid oꝑis
ad sui curam abono pastore deposcant. a¬
beo scilicet qui scd̃m scͥpture sentenciam
scient̾ scit mundare animas peccatorum
suorum. et regit gregem scdm u̾bum dñi¬
cum et disciplinam pastoralem: quã a uero
uerbi di curam & doct̾nam & rationem. qͦ mͦ
ex plicare ualeam. ut ultimũ dicam qđ

Expanded text:
interitus est, omnis autem eis in eo salus est, si cinteritus est, omnis autem eis in eo salus est, si contentam et directam incessus sui lineam teneant, ita et in his nostris actibus, in quamcumque quis partem quacum­ que ex causa declinauerit, siue id malitia siue etiam inperitia faciat, ultimi periculi res est. si uero et aliis praesit, non sibi soli sed et ceteris aeterni causa efficietur interitus. igitur uia regia incedendum est et neque his quae a dextris sunt neque illis quae a sinistris sunt intendendum, sicut et prouerbialis ante sermo praemonuit. sufficiat ergo haec de uitiis noss et passionibus memorasse et quid operis ad sui curam a bono pastore deposcant, ab eo scilicet, qui secundum scripturae sententiam scienter scit animas pecorum suorum et regit gregem secundum uerbum dominicum et disciplinam pastoralem. quam a uero uerbi dei curam et doctrinae rationem quo­ modo explicare ualeam — ut ultimum dicam quod
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutis & ignauie ordo se ad spẽs ht̃. ut u¬
na semꝑ in laude sit. ⁊ alia sẽꝑ inculpa ÷ ita
eciã nr̃e discipline ordo deposcit. ut qł sanũ
& utile & commodũ ẽ: id semꝑ eger recipiat
animꝰ. Uerbi grã. uł acriꝰ corripi. uł lenus
comioneri: uel ex om̃ibꝰ que supͣcõmemora¬
uimꝰ. alt̾um semꝑ eligere. S ab aliis qͥdem
hoc. ab aliis autem quł contrariũ ẽ. recipi
potest: ꝓut uel tempꝰ. uel res. uł ipsa ani¬
moꝵs egritudo ꝑmittit. Uerum uniu̾sa ser¬
mone distinguere & explicare ꝑsingła. ita
ut ominẽ medencli curam ꝑ ordinẽ descͥba¬
mus: impossibile puto etiam his qͥ sapien
tie ipsiꝰ meruerunt arcbana cognoscere.
Quantũ autẽ nob̃ ꝑuerbũ cłi patefactũ ẽ.
et breuis exꝑientia potuit inuenire⁊ illd
generali intencione obseruandũ puto. ut
sicut his quibꝰ ꝑ pedes stͥctos. in excelso fu
tulum ꝙͣ uis illd̾ ꝑ exiguum uideatur.

Expanded text:
uirtutis et ignauiae ordo se ac species habet, ut uuirtutis et ignauiae ordo se ac species habet, ut una semper in laude sit et alia semper in culpa, ita etiam nostrae disciplinae ordo deposcit, ut quod sanum et utile et commodum est id semper aeger recipiat animus — uerbi gratia uel acrius corripi uel lenius commoneri uel ex omnibus, quae supra commemorauimus, alteram semper eligere-, sed ab aliis quidem hoc, ab aliis autem quod contrarium est recipi potest, prout uel tempus uel res uel ipsa animorum aegritudo permittit. uerum uniuersa sermone distinguere et explicare per singula, ita ut omnem medendi curam per ordinem describamus, inpossibile puto etiam his qui sapien- tiae ipsius meruerunt arcana cognoscere. 34. Quantum autem nobis per uerbum dei patefactum est et breuis experientia potuit inuenire, illud generali intentione obseruandum puto: ut sicut his, quibus per districtos in excelso funtulum, quamuis illud peregi­ guum uideatur,
Abbreviated transcription (Latin):
inflantu. Alioꝵ oportet ñ nulla p̃t̾ire ⁊ et
uidentes tanꝙͣ ñ uidisse: & audientes tãꝙͣ
ñ audisse. Uideamꝰ scd̃m ꝓu̾bii sentenciã:
uti ne ad contẽptum ultimum ueniant ꝑ
increpacionẽ. qui fortassis erubescunt cul¬
pas extendẽ ac multiplicare donec eas ig¬
norari putant. Audaces uͦ & p̃cipites effi¬
oiunt᷑: cũ eis ultimũ emendacioĩs atq u¬
nicũ remediũ int̾rupta fuerit u̾ecundia.
Int̾dũ etiam irasci debemꝰ aliqͥbꝰ ñ irati:⁊
contẽpnere aliqͦs s ñ ꝯtẽpnentes. ⁊ de̾pare
ñ desꝑantes: qͣndoqͥdẽ ita uniꝰcuiꝰq reqͥrit¬
ingenium. Auos uero curare lenitate de¬
bemꝰ. alios humilitate⁊ ꝯiungendo eis
ui delicet nosmetipsos et unã eandemꝙ
regłam spei pollicendo: & alios qͥdẽ uin¬
cere ab alũs autem uinci. Int̾ dum me¬
lius fuit. ⁊ aliorũ qͥdem pspitatem ⁊ potencia.
Alioꝵ uͦ pauꝑtatem. & deiectionẽ collaudare:
ñ nunqͣ conuenit ⁊ amplecti. Non enĩ sic̃

Expanded text:
iorum uero oportet nonnulla praeterire, ut uidentes tamquam non uidisse et audientes tamquam non audisse uideamur secundum prouerbii sententiam, uti ne ad contemptum ultimum ueniant per increpationem, qui fortassis erubescunt culpas extendere ac multiplicare, donec eas ignorari putant, audaces uero et praecipites efficiuntur, cum eis ultimum emendationis atque unicum remedium interrupta fuerit uere- cundia. interdum etiam irasci debemus aliquibus non irati et contemnere aliquos sed non contemnentes et desperare non desperantes, quando quidem ita uniuscuiusque requiritingenium; alios uero curare lenitate debemus, alios humilitate, coniun­ gendo eis uidelicet nosmet ipsos et unam eandemque spei regulam pollicendo. et alios quidem uincere, ab aliis autem uinci interdum melius fuit; et aliorum quidem prosperitatem et potentiam, aliorum uero paupertatem et deiectionem conlau­ dare nonnumquam conuenit et amplecti. 33. Non enim, sicut