comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nopinanti mͥ subito litt̾e
tue reddite sunt: que qͣnto
insperate. tantõ gaudiorũ-
plene. quiescentẽ animam
suscitarunt ÷ ut statim amore cõplecterer
que oculis ignorabam: ⁊ illud mecum ta¬
citus musitarem. Multi de oriente ⁊ occi¬
dente uenient: ⁊ recumbent in sinu abra¬
he. Cornelius centurio cohortis ytalice:
iam nunc lucini mei pfigurabat fidem.
Apłs paulus scribens ad romanos. cũ
in hyspaniam ꝓficisci ceꝑo. spero qd̃ pre¬
teriens uideam uos. ⁊ a uobis deducar
illic: tantis fructib approbauit. quid
de illa ꝓuintia quereret. In breui t̾pore
ab iherosolimis usq in ylliricũ euange¬
lii iaciens funclam̃ta. romã uinctus
ingreditur: ut uinctos suꝑstitionis
errorib liberos faciat. Manet in hos¬
pitio conlucto ꝑbiennium: ut nobis
utriusq instrum̃ti eternam recddat
domum. Piscator hominum misso re¬
te apłico: te quoq quasi pulchertimũ
auratã. int̾ innumera piscium gen̾a
traxit ad lictus. Reliquisti amaros

Expanded text:
opinanti mihi subito litterae tuae redditae sunt: quae quanto 431 insperatae, tanto gaudiorum plenae, quiescentem animam suscitarunt, ut statim amore complecterer, quem oculis ignorabam, et illud mecum tatus est: multi de oriente et occidente uenient et recumbent in sinu Abrahae. Cornelius, centurio cohortis Italicae, iam tunc Lucini mei praefigurabat fidem. apostolus Paulus scribens ad Romanos: cum in Hispaniam proficisci coepero, spero, quod praeteriens uideam uos illuc , tantis fructibus approbavit, quid de illa provincia quaereret. In brevi tempore ab Jerosolymis usque ad Illyricum Evangelii jaciens fundamenta, Romam vinctus ingreditur, ut vinctos superstitionis erroribus liberos faciat. Manet in hospitio conducto per biennium; ut nobis utriusque Instrumenti aeternam reddat domum. Piscator hominum, misso rete Apostolico, te quoque quasi pulcherrimum Auratam inter innumera piscium genera traxit ad littus. Reliquisti amaros
Abbreviated transcription (Latin):
Nuetere uia nouam semitam querimꝰ:
⁊de antiqua. detritaq materia rudem
artis excogitamꝰ eligentiam: uͭ nͨ eadem
sint ⁊ eaclem sint. Nnum it̾ ad ꝑuenien¬
cdun cͦ cupias: multa compendia ht̃.
Sepe ad uiduas scripsimꝰ: ⁊ in exhortatõ¬
nem earũ multa de scripturis sc̃is exempla
repetentes. uarios testimonioꝵ flores:
ĩ unam pudicitie coronã texumꝰ. Nũc
ad aggeruntiã nob̾ sermo ẽ. que qͦdã
uaticinio futuroꝵ ac dei p̾sidentis auxi¬
lio nom̃ accepit: qͣm auie. matris. ãmi¬
deq. probatarũ in xp̃o feminaꝵ nobił
turba circumstat. Quarum auia me
annam nob̾ filiã phanuelis de euan¬
gelio retulit. Benigna mater. qͣrtum
⁊ decimum implens uduitatis annũ:¬

Expanded text:
ueteri uia nouam semitam quaerimus et in antiqua detritaque materia rudem artis excogitamus elegantiam, ut nec eadem sint et eadem sint. unum iter et perueniendi, quo cupias, multa conpendia. saepe ad uiduas scripsimus et in exhortatione earum multa de scripturis sanctis exempla repetentes uarios testimoniorum flores in unam pudicitiae coronam texuimus. nunc ad Geruchiam nobis sermo est, quae quodam uaticinio futurorum ac dei praesidentis auxilio nomen accepit, quam auiae et matris amitaeque, probatarum in Christo feminarum, nobilis turba circumstat: quarum auia MetAnnam nobis, filiam Fanuhelis, de euangelio retulit, Benigna mater quartum et decimum inplens uiduitatis annu
Abbreviated transcription (Latin):
totam eccłiam: nͨ sororẽ uidebo nͨ fra¬
trem. Aleluis ẽ rem familiarẽ minui:
qͣm anime salutẽ perire. Melius est¬
amitte̾. qd̃ uelimus nolimꝰ aliqñ peri¬
turum ẽ: qͣm id amitt̾e ꝓ qͦ omnia di¬
mittenda sunt. Quis nt̃m ñ dicã cu¬
bitum qd̾ enorme ẽ. s uniꝰ untiole de¬
cunam ꝑtem adicere pͥ ad staturam
suam: Et solliciti sumꝰ quid manduce¬
mus aut qͥd bibamꝰ: Ne cogitemus gͦ
de crastino: suffic̾ diei malitia sua. Ia¬
cob frẽm fugiens. magnis in domo¬
patris diuitiis derelictis: nudꝰ ꝓfugit
mesopothamiam. Et ut nob̾ fortitu¬
dinis sue preteret exemplũ: la pide

Expanded text:
totam ecclesiam, nec sororem uidebo nec fratotam ecclesiam, nec sororem uidebo nec fratrem. melius est rem familiarem minui quam animae salutem, perire, quod — uelimus nolimus — aliquando periturum est, quam id amittere, pro quo omnia dimittenda sunt. quis nostrum non dicam cubitum, quod enorme est, sed unius unciunculae decimam partem adicere potest ad staturam suam ? et solliciti sumus, quid manducemus aut quid bibamus ? ne cogitemus ergo de crastino: sufficit diei malitia sua. Iacob fratrem fugiens magnis in patris domo diuitiis derelictis nudus pergit in Mesopotamiam et, ut nobis fortitudinis suae praeberet exemplum, lapide
Abbreviated transcription (Latin):
garis adolescentib: ne hus adħeas
ꝓpter quos apłs concedit sccl̃a matͥmonia:
⁊ sustineas in mecdia tͣnquillitate naufra¬
gium. Si timotheo dr᷑. adolescentiores
uiduas deuita. ⁊ it̾m. anus ut matres.
adolescentulas ut sorores. cum omni di
lige castitate ÷ quare tu me ñ audias cõ¬
monentẽ: fuge ꝑsonas in quib potest
male conu̾sationis ẽẽ suspitio: nec paꝵ
habeas illud etriuo. sufficit mͥ conscĩa
mea: ñ curo quid de me loquant᷑ hoĩes.
& certe apłs ꝓuidebat bona ñ solum co¬
ram deo. s ⁊ coram hominib: ne per il¬
lum nomen dei blasphemaret᷑ in gen¬
tib. Habebat utiq potestatem sorores
mulieres circũlucendi ⁊ s nolebat se iu¬
dicari ab infideli conscĩa: ⁊ cum posset
de euangelio uiuere. dieb ac noctib
laborabat manib suis. ne quem gͣua¬
ret creclentium. Si scandalirat ẽsca
soror illa uel fr̃. ñ unum uel alt̾m. sed

Expanded text:
garis adolescentulis: ne his adhaereas, garis adolescentulis: ne his adhaereas, propter quas Apostolus concedit secunda matrimonia, et sustineas in media tranquillitate naufragium. Si Timotheo dicitur: Adolescentiores viduas devita: Et iterum: Ama anus, ut matres: adolescentulas, ut si castitate, quare tu me non audias commonentem ? fuge personas, in quibus potest malae conuersationis esse suspicio, nec paratum habeas illud e triuio: \'sufficit mihi conscientia mea; non curo, quid loquantur homines\'. et certe apostolus prouidebat bona non solum coram deo sed et coram hominibus, ne per illum nomen dei blasphemaretur in gentibus. habebat utique potestatem sorores mulieres circumducendi, sed nolebat se iudicari ab infideli conscientia. et, cum posset de euangelio uiuere, diebus ac noctibus laborabat manibus suis, ne quem grauaret credentium. si scandalizat, inquisoror illa uel frater non unum et alterum sed
Abbreviated transcription (Latin):
S dicis. Ample opes. dispensatio
rei familiaris: egent auctoritate
uiri. Scilicet perierũt domꝰ celibum⁊
et nͥ cum seruulis tuis ipsa seruieris:
familie tue imꝑare ñ poteris. Auia
tua. mater. ⁊ amita. ñne auctorita¬
tis pristine. honoris ꝙ maioris sunt.
dum eas ⁊ tota ꝓuintia ⁊ eccł̃iarum
pͥncipes suspitiunt: Ergo milites. ⁊
regrinantes. sine uxorib sua hospi¬
tiola ñ regunt: ⁊ nͭ inuitant ad con¬
uiuia. nͨ inuitant᷑. Quasi ñ possis ꝓ¬
bate etatis habere famulos uel liber¬
tos. in quoꝵ nutͥta esmanib ⁊ qͥ pre¬
sint domui. uel ad publicum respõ¬
ut alumpnã: uenerent᷑ ut sanctam.¬
Quere pͥmum regnũ dĩ: ⁊ hec omĩa
apponent᷑ tͥ. Si de ueste cogitaueris:
lilia tͥ de euangłio ꝓponunt᷑. Si cle
cibo: remitt̾e ad aues que ñ serunt
n metunt: ⁊ pr̃ tuus celestis pasłt
ꝙ ulla sorde rumoris: suã substan¬
tiolam gubernarunt. saue ne um¬

Expanded text:
sed dicis: \'amplae opes et dispensatio sed dicis: \'amplae opes et dispensatio rei familiaris egent auctoritate uiri\'. scilicet perierunt domus caelibum et, nisi cum seruulis tuis ipsa seruieris, familiae tuae imperare non poteris. auia tua, mater et amita nonne auctoritatis pristinae honorisque maioris sunt, dum eas et tota prouincia et ecclesiarum principes suscipiunt? ergo milites et peregrinantes sine uxoribus sua hospitiola non regunt et nec inuitant ad conuiuia nec inuitantur? quasi non possis probatae aetatis habere famulos uel libertos, in quorum nutrita es manibus, qui praesint domui, qui ad publicum responut alumnam, uenerentQuaere primum regnum Dei, et haec omnia adjicientur tibi . Si de veste cogitaveris, lilia tibi de Evangelio proponuntur. Si de cibo, remitteris ad aves, quae non serunt, neque metunt, et Pater tuus coelestis pascit uae absque ulla sorde rumoris, suam substantiolam gubernarunt? 15. Cave ne jun
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo gentiũ. tunc om̃is isrł sal¬
uus fiat ÷ quasi ĩbreui tabella latissi¬
mos terrarũ situs ostendere uoluitͦ
Hinc ꝑgam ad alias questiunculas
quarũ pͥma de anne consilio. Sola ne
ꝑpetuo merens carpere uiuenta. nec
dulces natos uenens nͨ premia noris :
Id cinerem aut manes credis curare
sepultos: Cui breuit̾ respondeat ip̃a
que passa ẽ. Tulacrimis euicta meis.
tu pͥma furentẽ hiis germana ma¬
lis oueras: atq obicis hosti. Non
licuit thalami exꝑtem. sine crimine uitã
degere more fere: tales uͤ tangere curas.
Non seruata fides cineri ꝓmissa sycheo.
Proponis mͥ gaudia nuptiarũ: ego tͥ
opponam pyrã. gladium. ⁊ incendiũ.
Non tm̃ boni est in nuptiis qd̃ sꝑamꝰ:
qͣntum mali qd̃ accid̾e pͭ ⁊ timendũ ÷.
Libido tͣnsacta semꝑ sui relinquit pe¬
nitudinẽ. numꝙͣ ꝙ saciat᷑. ⁊ extĩcta
reaccenditur: usu crescit ⁊ deficit ⁊ nͨ
rationi paret: que impetu ducitur.

Expanded text:
plenitudo gentium, tunc omnis Israhel salplenitudo gentium, tunc omnis Israhel saluus fiat? Quasi in breui tabella latissimos terrarum situs ostendere uolui, ut pergam ad alias quaestiunculas, quarum prima de Annae consilio est: solane perpetua maerens carpere iuuenta nec dulces natos Veneris nec praemia noris? id cinerem aut manes credis curare sepult o s? cui breuiter respondeat ipsa, quae passa est: tu lacrimis euicta meis, tu prima furentem his, germana, malis oneras atque obicis hosti. non licuit thalami expertem sine crimine uitam degere more ferae tales nec tangere curas. non seruata fides cineri promissa Sychaeo. proponis mihi gaudia nuptiarum; ego tibi opponam pyram, gladium, incendium. non tantum boni est in nuptiis, quod speramus, quantum mali, quod accidere potest et timendum est. libido transacta semper sui relinquit paenitudinem numquamque satiatur et extincta redaccenditur. usu crescit et deficit nec rationi paret, quae impetu ducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
significant. Lya lippientib oculis. et¬
Rachel qͣm iacob amabat plurimũ:
synagogã. eccłiamq testantꝰ. IInde &
anna pͥus sterilis: fenenne ubertate¬
fecundior ẽ. Licet ⁊ monogamia nos
in ysaac rebecca ꝙ p̾cesserit. cuius soliꝰ
ꝑtus dm̃ reuelatio est: nͨ ulla alia fe¬
minarũ. dm̃ ꝑse ip̃am consuluit. Qͥd
loquar de thamar. q̃ esrom ⁊ phares
geminos fudit infantes. ĩ quoꝵ nati¬
uitate duusa materia duos populos
seꝑauit. ⁊ ligata manus coccino consci¬
entiam iud̾oꝵ iam tunc xp̃i passione
resꝑsit ÷ ac de scorto ꝓpħico cuiꝰ simili¬
tudo uel eccłiam significat de gentib
congregatã. uel qd̾ ip̃i loco mag̾ coñ¬
uenit sẏnagogã. pͥmum assumptã
de ydolatͥs ꝑ abraham ⁊ moysen. deiñ
post adult̾ium ⁊ negationẽ saluatoriᷤᷤ
sedentẽ plurimo temꝑe sine altari. sa¬
cerdotib ac ꝓpħis ⁊ uiri pͥstini consor¬
tium p̾stolantẽ. uͭ pꝰqͣm subintrauerit

Expanded text:
significant. Lia lippientibsignificant. Lia lippientibRachel, quam Jacob amabat plurimum , Synagogam Ecclesiamque testantur. Unde et Anna prius sterilis, Fennfecundior est, licet et monogamia nos in Isaac Rebeccaque praecesserit, cuius solius partus domini reuelatio est. nec ulla alia feminarum deum per se ipsam consuluit. quid loquar de Thamar, quae Zaram et Phares geminos fudit infantes — in quorum natiuitate diuisa maceria duos populos separauit et ligata manus coccino conscientiam Iudaeorum iam tunc Christi passione respersit —, ac de scorto prophetico, cuius similitudo uel ecclesiam significat de gentibus congregatam uel—quod ipsi magis loco conuenit - synagogam primum adsumptam de idolatris per Abraham et Moysen, dein post adulterium et negationem saluatoris sedentem plurimo tempore sine altari, sacerdotibus ac prophetis et uiri pristini consortium praestolantem, ut, postquam subintrauerit
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑe coniugali libere ꝓpħare. Olim
głe erat: illum audire u̾siculũ. Filii
tui sicut nouellatio oluaꝵ: in circu¬
itu m̃se tue. & uideas filios filioꝵ tuoꝵ¬
dño: unus sp̃c ẽ. R. Adhesit anima me¬
a pꝰte: me suscepit dext̾a tua. Tunc o¬
culum ꝓ ocło⁊ nunc̃ uerberãti maxil¬
lam: prebemꝰ ⁊ alt̾am. Illo temꝑe bel¬
latorib dicebatur: accing̾e gladio
tuo suꝑ fem᷑ tuũ potẽtissime. Modo
audit petrus: conde gladiũ tuum in
uaginã suam. Qͥ enĩ gladio ꝑcusse¬
rit: gladio moriet᷑ ħ dicimꝰ ñ seꝑan¬
tes legem ⁊ euangłium. uͭ marcyoti
calumpniat᷑ : s unũ atq eumdẽ sũsci
principiũ ⁊ finis erit: uͭmetat. plan¬
tet. ut habeat qd̃ succidat. Iacit fun¬
damentũ: ut edifitio cõsummmnato.¬
scłi culmen imponat. Alioquin si ad
sacramenta ueniam̃. ⁊ futuroꝵ typos: non
nr̃o arbitͥo. s apło disserente. agar. ⁊ sa¬
ra. mons syon. ⁊syna duo instrumenta

Expanded text:
in opere coniugali libere prophetare. olim in opere coniugali libere prophetare. olim gloria erat illum audire uersiculum: filii tui sicut nouella oliuarum in circuitu mensae tuae et: uideas filios filiorum tuodomino, unus spiritus est et: adhaesit anima mea post te; me suscepit dextera tua. tunc oculum pro oculo, nunc uerberanti malam praebemus et alteram. illo tempore bellatoribus dicebatur: accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime; modo audit Petrus: conde gladium tuum in uagina sua; qui enim gladio percusserit, gladio morietur. haec dicimus non separantes legem et euangelium, ut Marcion calumniatur, sed unum atque eundem susprincipio et fini serit, ut metat, plantat, ut habeat, quod succidat, iacit fundamentum, ut aedificio consummato culmen inponat. alioquin, si ad sacramenta ueniamus et futurorum typos, non nostro arbitrio, sed apostolo disserente Agar et Sarra, montes Sina et Sion duo instrumenta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc parum sit: dd multas ⁊ salomõ
habuit ĩnumerabiles. Iudas ad tha¬
mar qͣi ad scortum ingredit᷑: et iuxta¬
occidentẽ litteram. osee ꝓpħ̾a non so¬
lum meretrici s ⁊ adultere copulat᷑.
ocd̾ si ⁊ nob̾ uire concedit᷑: adhinniamꝰ
ad omnes feminas: ⁊ in exemplũ sodome
⁊ gomorre. ab ultima die dep̾hendamur
uendentes ⁊ ementes. nubentes. ⁊ nuptũ
tradentes ÷ et tunc sit finis comugii: ꝙͣ¬
do terminꝰ uite. Qd̾ ⁊ si pꝰ diluium. et
ante diluuiũ uiguit illa sententia. creᷤᷤ¬
cite ⁊ multiplicamini ⁊ replete derram :
⁊ iam securis ad radices arboꝵ põita ÷.
que siluã legis ⁊ nuptiarũ euͣngelica
castitate succidit: Tempꝰ amplexandi:
⁊ tempꝰ longe fi̾ ab amplexib. Ieremias
captiuitate ꝓpinqua uxorem ꝓhibet᷑
acciꝑe. Erechiel in babylone. mortua ⁊
inqͥt uxor mea: ⁊ aꝑtũ est os meũ. Nec
cucturus uxorẽ. nͨ ille qͥ duxerat: posst̾

Expanded text:
hoc parum sit, David multas, et Salomon hoc parum sit, David multas, et Salomon habuit innumerabiles. Judas ad Thamar, qoccidentem litteram Osee propheta non solum meretrici, sed adulterae copulatur. Quodsi vobis iure conceditur: adhinniamus ad omnes feminas et in exemplum Sodome et Gomorre ad ultimam diem, deprehendamur vendentes et ementes, nubentes et nuptum tradentes, et tunc sit finis coniugii, quando terminus vitae. Quodsi post diluvium et ante diluvium viguit illa sententia: 'Crescite et multiplicamini et replete terram', et: iam securis ad radices arborum posita est, quae siluam legis et nuptiarum euangelica castitate succidat? tempus amplexandi et tempus longe fieri ab amplexibus. Hieremias captiuitate propinqua uxorem prohibetur accipere. Hiezechiel in Babylone: mortua e s t, inquit, uxor mea et apertum est os meum. nec ducturus uxorem nec ille, qui duxerat, possunt
Abbreviated transcription (Latin):
lamech in cluas diuisit uxores⁊ si hanc
heretyci in plures eccłias lacerant: que
iuxta apocalypsim ioh̃is synagoge
mag̾ diaboli appellande sunt. ꝙͣ xp̃i
conciliabula. Legimꝰ in carminum
libro. lxͣ. sunt regine ⁊ octoginta cõ¬
cubine: ⁊ adolescentule quarũ non ẽ.
numerus. Una est columba nĩa. ꝑfc̾a
or electe dñe ⁊ filiꝰ eiꝰ. S in archam ꝙͣ
petrus apłs sub typo int̾pretat᷑ eccłie.
noe cum trib filus singulas ñ binas¬
uxores introduxit. Etiam de inmundiᷤᷤ
anim alib bina sumunt᷑. masculus
⁊ femina: ut ne in bestus qͥdem. serpen¬
tib. cocodrillis. ac lacertis. digamia
habeat locum. Qd̃ si de mũdis septena
eñi de archa noe deo iuctimas immo¬
lauit. ñ utiq depari s de impari nũo÷
qr alterum fetib atq conuigio. alte¬
rum sacrifitio p̾paratũ est: uͭ prĩarche
ñ singulas habuerũt uxores. ĩ mo et
concubinas habuere p̾lurimas. E ne

Expanded text:
Lamech in duas diuisit uxores, sic hanc Lamech in duas diuisit uxores, sic hanc heretici in plures ecclesias lacerant, quae iuxta Apocalypsin Iohannis synagogae magis diaboli appellandae sunt quam Christi conciliabula. legimus in carminum libro: sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae et adulescentulae, quarum non est numerus. una est columba mea, perfector electae dominae et filiis eius. sed et in arcam, quam Petrus apostolus sub typo interpretatur ecclesiae, Noe cum tribus filiis singulas, non binas introduxit uxores. etiam de inmundis animalibus bina sumuntur, masculus et femina, ut ne in bestiis quidem, serpentibus, crocodillis ac lacertis digamia habeat locum. quodsi de mundis septena enim de arca Noe deo uictimas immolauit, non utique de pari, sed de inpari numero, quia alterum fetibus atque coniugio, alterum sacrificio praeparatum est. At patriarchae non singulas habuerunt uxores, imo et concubinas habuere plurimas. Et, ne
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. ñ frui eo qd̾ habeas: ꝙͣ desid̾are qd̾ a¬
miseris. Uñ ⁊ uirginitas in eo faciliorẽ
qd carnis incentiia ñ nouit ⁊ ⁊ uidui¬
tas in illo sollicitior qd̾ p̾teritas aĩo re¬
colit uoluptates: maxime si se putet
uirum ꝑdidisse ñ premisisse ⁊ quorũ
alterum doloris: alt̾m gaudii ẽ. Pri¬
ma hominis creatura nos doceat plu¬
res nuptias refutare. Nnꝰ adam ⁊ u¬
na eua: immo una ex eo costa seꝑat᷑
in feminam. Rursumq qd̾ diuisum
fũat nuptiis copulat᷑: dicente spͣtu¬
ra. Erunt duo in carne una: ñ ĩ duas
nͨ in tres. ꝓpt̾ qd̾ relinqͦt hõ patrẽ. et
matrẽ. ⁊̃ adherebit uxori sue: certe ñ
uxorib. Qd̃ testimonium paulus
edisserens ad xp̃m refert ⁊ ad eccłiam: uͭ
et pͥmus adam in carne. ⁊ sccłs in spũ sit
monogamus. Sit una eua mat̾ cuncto¬
tum uiuentiũ: ⁊ una eccłia parens
omniũ xp̃ianors. Sicut illã maledictꝰ

Expanded text:
est non frui eo, quod habeas, quam desiderare, quod aest non frui eo, quod habeas, quam desiderare, quod amiseris. unde et uirginitas in eo felicior est, quod carnis incentiua non nouit, et uiduitas in illo sollicitior, quod praeteritas animo recolit uoluptates, maxime si se uirum putet perdidisse, non praemisisse, quorum alterum doloris, alterum gaudii est. Prima hominis creatura nos doceat plures nuptias refutare. unus Adam et una Eua — immo una ex eo costa — separatur in feminam rursumque, quod diuisum fuerat, nuptiis copulatur dicente scriptura: erunt duo in carne una — non in duas nec in tres-; propter quod relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, certe non uxoribus. quod testimonium Paulus edisserens ad Christum refert et ad ecclesiam, ut et primus Adam in carne et secundus in spiritu monogamus sit. una Eua mater cunctorum uiuentium et una ecclesia parens omnium Christianorum. sicut illam maledictus
Abbreviated transcription (Latin):
seris subuenitur: s illa pot̾iꝰ lectiteᷤ
quib pudicitia coronat᷑. Sufficit tibi ꝙ
ꝑdidisti pͥmum uirginitatis gradum ÷
tium coniugale ad uiduitatis continẽ¬
tiam. Extrema ĩmo abiecta ne cogites:
uͨ aliena ⁊ longe poita exempla perqͥ¬
ras. Habes auiam. matrẽ. amitam ÷
quarum tͥ habundans imitatõ atꝙ
doctrina: ꝑfc̾a uiuendi norma urtu¬
tum÷. Si enim multe in conuigio ui¬
uentib adhuc uiris intelligunt illud
apłi. omnia licent. s ñ om̃ia expecliũt.¬
⁊ castrant se ꝓp̃ regna celoꝵ. uł a scd̾a
natiuitate pꝰ lauachrũ ex cõsensu uel
post nuptias ex ardore fid̾i ⁊ cur uidu¬
a que uiditio dñi iuirũ habere desiuit.
ñ illud letabunda cõgeminet. dñs de¬
dit. dñs abstulit. ⁊ oblatã occasionẽ
arripiat libertatis. uͭ sui corꝑis habe¬
at potestatem. ne rursum ancilla fi¬
at hominis: & cerde multo laboriosiꝰ

Expanded text:
seris subuenitur, sed illa potius lectites, seris subuenitur, sed illa potius lectites, quibus pudicitia coronatur. sufficit tibi, quod perdidisti primum uirginitatis gradum et er officium coniugale ad uiduitatis continentiam. extrema, immo abiecta ne cogites nec aliena et longe posita exempla perquiras. habes auiam, matrem, amitam, quarum tibi abundans imitatio atque doctrina et praecepta uiuendi norma uirtutum est. si enim multae in coniugio uiuentibus adhuc uiris intellegunt illud apostoli: omnia licent, sed non omnia expediunt, et castrant se propter regna caelorum uel a secunda natiuitate post lauacrum ex consensu uel post nuptias ex ardore fidei, cur uidua, quae iudicio domini uirum habere desiuit, non illud laetabunda congeminet: dominus dedit, dominus abstuli et oblatam occasionem arripiat libertatis, ut sui corporis habeat potestatem, ne rursum ancilla fiat hominis ? et certe multo laboriosius
Abbreviated transcription (Latin):
si uni sit ꝓstituta ñ plurib. Rem di¬
cturus sum ĩcredibilẽ: s qͣm multoꝵ
destimonus approbo. ande annos
plutimos cum in cartis eccliasticis
iuuarem clamasum Rome urbis e¬
pẏscopũ. ⁊ orientis atq occidentis
synodicis consultationib respond̾em:
uidi duo inter se paria uilissimorũ
e plebe hominũ comꝑata÷ unum qͥ
uiginiti sepelisset uxores. alteram. q̃
uicesimum sccłm habuisset maritũ:
extͤmo sibi ut ip̃i putabant m̃rimo¬
nio copulatos. Sumina omnium
expectatio uiroꝵ ꝑit̾ ac feminanim:
post tantos rudes quis quem pͥmum.
efferret. Hicit maritus ÷ ⁊ totuis ur¬
bis populo confluente coronatꝰ. et
be feretrum p̾cedeb̾at. Quid dicimꝰ
tali mulieri: Nempe illud qd̃ dñs
samaritane. Uiginti duos habiusti
maritos: et istum a qͦ nunc sepeliris
ñ est tuus. Itaq obsecro te religio¬
sa in xp̃o filia. ut testimonia ista ñ
noueris. quib ĩcontinentib ⁊ mi¬

Expanded text:
si uni sit prostituta, non pluribus. Rem disi uni sit prostituta, non pluribus. Rem dicturus incredibilem multorum testimoniis adprobabo. ante annos plurimos, cum in chartis ecclesiasticis iuuarem Damasum, Romanae urbis episcopum, et orientis atque occidentis synodicis consultationibus responderem, uidi duo inter se paria uilissimorum e plebe hominum conparata, unum, qui uiginti sepelisset uxores, alteram, quae uicesimum secundum habuisset maritum, extremo sibi, ut ipsi putabant, matrimonio copulatos. summa omnium expectatio uirorum pariter ac feminarum: \'post tantas rudes quis quem primus efferet?\' uicit maritus et totius urbis populo confluente coronatus et bae feretrum praecedebat. quid dicimus tali mulieri? nempe illud, quod dominus Samaritanae: \'uiginti duos habuisti maritos et istum, a quo nunc sepeliris, non est tuus.\' Itaque obsecro te, religiosa in Christo filia, ut testimonia ista non noueris, quibus incontinentibus et mi
Abbreviated transcription (Latin):
Minime: s pͥma laudamꝰ. Abicimus
de eccl̃ia digamos: Absit. S mono¬
gamos ad continentiã ꝓuocamꝰ. In
archa noe. ñ solum muncla. s et in¬
munda fuerunt animalia. Habuit
⁊ homines: hũit ⁊ serpentes. In domo
quoq magna. uasa diu̾sa sunt: alia
in honorem. alia ĩ contumeliã. Est ⁊
cratera ad bibendum: est ⁊ matula
ad secretiora nature. Nã cum semen¬
dem terre bone centesimũ ⁊ sexage¬
simũ ⁊ tͥcesimum fructũ euangelia
doceant. ⁊ centenanꝰ ꝓ uirginitatis
corona primum gralum teneat. sexage¬
narius ꝓlabore iuduasꝵ in sccl̃o sit nu¬
mero. tricenariꝰ fed̾a nuptiarũ ip̃a digi¬
toꝵ coniunctione testet᷑: digama in
qͦ erit num̾o: Immo extͣ numerum erit.
Certe in terra bona nͨ orit᷑. s in ueprib
et spinetis uulpium. q̃ herodi impis¬
simo comꝑant᷑ ⁊ ut ĩ eo se putet esse
laudabilẽ si scortis melior sit. si pu¬
blicarum libidinũ uictimas superet:

Expanded text:
minime, sed prima laudamus. abicimus minime, sed prima laudamus. abicimus de ecclesia digamos ? absit, sed monogamos ad continentiam prouocamus. in arca Noe non solum munda, sed et inmunda fuerunt animalia; habuit et homines, habuit et serpentes. in domo quoque magna uasa diuersa sunt, alia in honorem, alia in contumeliam. est et crater ad bibendum, est et matula ad secretiora naturae. nam cum in semente terrae bonae centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum euangelia doceant et centenarius pro uirginitatis corona primum gradum teneat, sexagenarius pro labore uiduarum in secundo sit numero, tricenarius foedera nuptiarum ipsa digitorum coniunctione testetur, digamia in quo erit numero ? immo extra numerum. certe in bona terra non oritur, sed in uepribus et in spinetis uulpium, quae Herodi inpiissimo conparantur, ut in eo se putet esse laudabilem, si scortis melior sit, si publicarum libidinum uictimas superet,
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatis conditione tradendas esse di¬
dicissent: pͥmum consulem deprecate sũt
ut templo cereris ac ueneris in seruitiũ
traderent᷑. Qd̾̃ cum ñ impetrarẽt: sub¬
mouente eas litore. cesis ꝑuulis liberis.
mane mortue sunt reꝑtez suffocatis
laqueo faucib: ⁊ mutus complexib se
tenentes. Ꝙ gͥ barbare castitati nõ po¬
tuit inferre captiuitas. hoc matrona
nobilis faciet: et exꝑiet᷑ alterum uirũ.
que pͥorem aut bonum ꝑdidit. aut
malum exꝑta ẽ. uͭ rursum contra iudi¬
cium cdeĩ facere nitatur: Qd si statim
secundum ꝑdiderit: Sotietur ⁊ tercio.
& sulle dormierit. in qͣrtum qͥntũ q
procedat: ut nichil sit qͦ a m̾etricibus
differat. Omni ratione uidue ꝓuiden¬
dum ẽ: ne castitatis pͥmos excedat li¬
mites. Ꝙ si excesserit. ⁊ uerecundiam
suꝑauerit matronalẽ ⁊ in omnem de¬
bachabitur luxuriam: ita uͭ ꝓpħam
mereatur audire dicentem. Facies
meretͥcis fc̃a est tͥ: inpudorata es tu.

Expanded text:
captiuitatis condicione tradendas esse didicissent, primo consulem deprecatae sunt, ut templo Cereris ac Ueneris in seruitium traderentur. quod cum non inpetrarent submouente eas lictore, caesis paruulis liberis mane mortuae sunt repertae suffocatis laqueo faucibus et mutuis conplexibus se tenentes. Quod igitur barbarae castitati non potuit inferre captiuitas, hoc matrona nobilis faciet et experietur alterum uirum, quae priorem aut bonum perdidit aut malum experta est, ut rursum contra iudicium dei facere nitatur ? quid ? si statim secundum perdiderit, sortietur et tertium? et si ille dormierit, in quartum quintumque procedet, ut quo a meretricibus differat ? omni ratione uiduae prouidendum est, ne castitatis primos excedat limites. quos si excesserit et uerecundiam ruperit matronalem, in omnem debacchabitur luxuriam, ita ut prophetam mereatur audire dicentem: facies meretricis facta est tibi; inpudorata es tu.
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis ueste.⁊ apollinis. uinonisq a¬
chiua & dyane. ac minerue. q̃ ꝑpetua
sacerdotii uirginitate marcescunt ⁊
stringam breuit̾ reginam carthagĩs.
que magis ardere uoluit. qͣm yerbe re¬
gi nubere: & hasdrubalis uxorẽ. q̃ appre¬
hensis utraq manu liberis. ĩ subiectum
se p̾cipitauit incendium. ne pudicitie
dampna sentiret: & lucretiam que a¬
missa gła castitatis. noluit pollute cõ¬
scientie sup uiuere Alc ne mlta longo
sermone contexam. q̃ potes de primo
contra iouinianũ uolumĩe in eclifica¬
tionem tuam sumere⁊ unum tm̃ qd̾
in prĩa tua gestum ẽ. repetam: uͭ sci¬
aspudicitiam &̃ barbanis ac feris. et
sanguinariis gentib ẽẽ uenerabilẽ.
Gens theutonum ex ultimis oceani.
atq germanie ꝓfecta littorib. om̃s
gallias inundauit: sepiꝰq cesis roma¬
nis exercitib. apd̃ aquas sextias ma¬
riõ pugnante suꝑata est. Quoꝵ tre¬
cente matrone cum aliis se uiris

Expanded text:
virgines Vestae, et Apollinis, Junonisque Avirgines Vestae, et Apollinis, Junonisque Achivae, et Dianae ac Minervae, quae perpetua sacerdotii virginitate marcescunt. Stringam breviter reginam Carthaginis, quae magis ardere voluit, quam Hiarbae regi nubere: et Hasdrubalis uxorem, quae apprehensis utraque manu liberis, in subjectum se praecipitavit incendium, ne pudicitiae damna sentiret: et Lucretiam, quae amissa gloria castitatis, noluit pollutae conscientiae supervivere. Ac ne multa longo sermone contexam, quae potes de primo contra Jovinianum volumine ad aedificationem tuam sumere, unum tantum, quod in patria tua gestum est, repetam; ut scias pudicitiam etiam barbaris ac feris, et sagens Teutonum ex ultimis oceani atque Germaniae profecta litoribus omnes Gallias inundauit saepiusque caesis Romanis exercitibus apud Aquas Sextias Mario oppugnante superata est. quorum trecentae matronae, cum aliis se uiris
Abbreviated transcription (Latin):
mus uoluntatẽ: qd̾ magis uult ⁊ qd̾
ꝑ se bonum est. an qd̾ mali compara¬
tione fit leuiꝰ ⁊ qͦdam mͦ nͨ bonum est.
quia prefertur malo: Ergo qui eli
luntatem. Legimus in uet̾i testam̃to
pontifices semel maritos. ⁊ filias sa¬
cerdotum si udue fuerint. uesci dełe
de sacerdotalib cibis: mortuisq sicut a¬
tri ⁊ matri. sic exhibendum inferiarum
offitium. Sin autẽ alios uiros acceꝑint
alienas eas et apre ⁊ a sacrifitus fieri: et
int̾ ext̾nas debere reputari. Qđ qͥdem ob¬
seruat ⁊ gentilitas in cõclempnationẽ
nr̃i. si hoc ñ exhibeat ueritas xp̃o. qd̾ tri¬
buit mendatium diabolo: qͥ ⁊ castitatẽ
repperit ꝑditricẽ. Ierophanta apd̾ athe¬
nas euirat uirum: ⁊ et̾na debilitate
fit castus. Flam̃ uniꝰ uxoris ad sacerdo
tium admittit᷑. Flaminica quoq uniꝰ
mariti uxor eligit᷑. Ad tauri egyptiisa¬
cra. semel maritus assumit᷑. Ut omittã

Expanded text:
mus uoluntatem ? quod magis uult et quod mus uoluntatem ? quod magis uult et quod per se bonum est, an quod mali conparatione fit leuius et quodam modo nec bonum est, quia praefertur malo? ergo, qui elicimus uoluntatem. legimus in ueteri testamento pontifices semel maritos et filias sacerdotum, si uiduae fuerint, uesci debere de sacerdotalibus cibis mortuisque sicut patri et matri sic exhibendum inferiarum officium, sin autem alios uiros acceperint, alienas et a patre et a sacrificiis fieri et inter externas debere reputari. Quod quidem obseruat et gentilitas in condemnationem nostri, si hoc non exhibeat ueritas Christo, quod tribuit mendacium diabolo, qui et castitatem repperit perditricem. hierophanta apud Athenas eiurat uirum et aeterna debilitate fit castus, flamen unius uxoris ad sacetium admittitur. Flaminea quoque unius mariti eligitur uxor. Ad tauri Aegyptii sacra semel maritus assumitur. Ut omittam
Abbreviated transcription (Latin):
tium ꝑuenit. Alud est qd̃ uult apłs.¬
mr̃imonia. Mee ẽ. incontinẽtie: ñ illiꝰ
uoluntatis. W̾lt om̃s eẽ sicut se ipsum.
& ea cogitare que clei sunt: ⁊ solutos:
neqͣqͣm ultra alligari. S si labentes ꝑ
incontinentiã. ad baratrũ stupͥ uiderit
ꝑuenire : digamie porrigit manum:
ut cum una mag̃ ꝙͣ cum plurib uolu¬
tentur. Qd nequaꝙͣ amare dictũ. et
contra apłi regłam: sccłs nuptiatoR.
exaudiat. Due enĩ sunt apłi uolunta¬
tes. Una qͣ precipit. dico aũ innuptis
⁊ uidius. bonum ẽ. illis si sic ꝑmanse¬
rint sicut ⁊ ego ⁊ alt̾a. qua indulget.
si aũ se ñ continent nubant: melius
est nubere. ꝙͣ uri. Pͥmum qͥd uelit: de¬
inde quid cõgat᷑ uelle demonstrat:
Ult nos ꝑmanere pꝰ nuptias sicut se
ipsum: ⁊ ꝓposite beatitudinis apłi po¬
nit exemplum. Si autẽ nos uiderit
nolle qd̾ ip̃e uult: incõtinentie nr̃e tͥ¬
buit indulgentiã. Qͣm eduab eligi¬

Expanded text:
tium peruenit. Aliud est, quod uult aposttium peruenit. Aliud est, quod uult apostmeae est incontinentiae, non illius uoluntatis. uult esse omnes sicut se ipsum et ea cogitare, quae dei sunt, et solutos nequaquam ultra alligari. sed, si labentes per incontinentiam ad baratrum stupri uiderit peruenire, digamiae porrigit manum, ut cum una magis quam cum pluribus uolutentur. quod nequaquam amare dictum et contra apostoli regulam secundus nuptiator exaudiat. duae emm sunt apostoli uoluntates: una, qua praecipit: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanserint sicut ego, altera, qua indulget: si autem non se continent, nubant; melius est enim nubere quam uri. primum, quid uelit, deinde, quid cogatur uelle, demonstrat. uult nos permanere post nuptias sicut se ipsum et propositae beatitudinis apostoli ponit exemplum. sin autem nos uiderit nolle, quod ipse uult, incontinentiae nostrae tribuit indulgentiam. quam e duabus eligi
Abbreviated transcription (Latin):
res uiduas. eas tam̃ q̃ adolescentule st̃.
⁊ nlła debilitate frangunt᷑ cogit suis
manib laborare ne grauet᷑ ecclia ⁊ pos¬
sit anus uiduas sustent̾are⁊ qua excu¬
satione utitur que opib mundi fluit.
q̃ pͭ etiam aluis ministrare. ⁊ de iniquo
mãmona face̾ sibi amicos. qͥ possint
eã in et̾na reciꝑe tabernacula: Simłq
considera qd̾ iudua ñ eligat᷑: nͥ unius
uiri uxor. & nos putabamꝰ sacerdotũ
hoc tm̃ ẽẽ priuilegium. ũ ñ admitta¬
tur ad altare: nͥ qdͥ unam habuenit
uxorem. Non solum enim ab offitõ
sacerdotii cdigamus excluditꝰ. s ab e¬
lemosina eccłie: dum indignꝰ putat᷑
stirpe qͥ ad sccła cõiugia deuolutus ÷.
Quamꝙͣ in lege sacerclotali teneaturR
⁊ laicus: qui talem se pretere debet.
ut possit eligi in sacerlotium. Nonenĩe¬
ligitur: sidigamus fuerit. Porro eligũ¬
tur ex laicis sacerdotes.Ergo ⁊ laicus
teneatur a mandato: ꝑ qd̃ ad sacerclo¬

Expanded text:
res uiduas — eas tamen, quae adulescentulae sunt res uiduas — eas tamen, quae adulescentulae sunt et nulla debilitate franguntur – cogit suis manibus laborare, ne grauetur ecclesia et possit anus uiduas sustentare, qua excusatione utitur, quae opibus mundi affluit, quae potest etiam aliis ministrare et de iniquo mamona facere sibi amicos, qui possint eam in aeterna suscipere tabernacula? simulque considera, quod uidua non eligatur nisi unius uiri uxor. et nos putabamus sacerdotum hoc tantum esse priuilegium, ut non admittatur ad altare, nisi qui unam habuerit uxorem. non solum enim ab officio sacerdotali digamus excluditur, sed et ab elemosyna ecclesiae, dum indigna putatur stipe, quae ad secunda coniugia deuoluta est. quamquam in lege sacerdotali teneatur et laicus, qui talem se praebere debet, ut possit eligi in sacerdotium. non enim eligitur, si digamus fuerit, porro eliguntur ex laicis sacerdotes: ergo et laicus tenetur mandato, per quod ad sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
liberoꝵ ac ꝓpinquoꝵ minist̾io dele¬
gati. Honor autẽ in p̾sentiarum. uel
pro elemosina. uel ꝓ mun̾e accipit᷑: ut est
illucd. Pb̃ri duplici honore digni habea¬
tur: maxime qui laborant in u̾bo ⁊ doctͥ¬
na. & in euangelio dñs disserit manda¬
tum legis in quo dicit᷑. Honora patrem ⁊
matrem tuã: ñ in uertoꝵ sono qͥ mopi¬
am ꝑentum cassa p᷑ adulatione frustͣri:
s in uictus necessariis ministrandis de¬
bere intelligi. Iubente .n. dño ut filii a¬
lerent parentes pauꝑes ⁊ redd̾ent bene¬
fitia senib que ꝑiuili acceꝑant ⁊ scribe
⁊ pharysei e contrano docebant filios.
ut ꝑentib responderent. corban. hoc ÷
donum qd̾ altari pollicitus sum. ⁊ in tẽ¬
pli dona promisi. si tu a me acceperis ci¬
bos. uertetur in tuũ refrigerũ. atq ĩ
fiebat ut egentib patre ⁊ matre: sacͥ¬
ficium offerrent filii. qd̾ sacerdotes.
scribeq consumerent. Si gͦ apłs paupe¬

Expanded text:
liberorum ac propinquorum ministerio deliliberorum ac propinquorum ministerio deligari. honor autem inpraesentiarum uel pro elemosyna uel pro munere accipitur, ut est illud: presbyteri duplici honore dignis habeantur, maxime, qui laborant in uerbo et doctrina. et in euangelio dominus disserit mandatum legis, in quo dicitur: honora patrem tuum et matrem tua m, non in uerborum sono, qui inopiam parentum cassa potest adulatione frustrari, sed in uictus necessariis ministrandis debere intellegi. iubente enim deo, ut filii alerent parentes pauperes et redderent beneficia senibus, quae paruuli acceperant, scribae et pharisaei e contrario docebant filios, ut parentibus responderent: \'corban, hoc est donum, quod altari pollicitus sum et in templi dona promisi, si tu a me acceperis cibos, uertetur in tuum refrigerium\'. atque ita fiebat, ut egentibus patre et matre sacrificium offerrent filii, quod sacerdotes scribaeque consumerent. si ergo apostolus paupe
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e scĩ auctoritate confirmat: ut not
indulgens homo fragilitate camnis
debet iuduablandiri: qd̃ ñ minꝰ sexa¬
genariã electionẽ precipit. Neq enĩ
ĩnuptas uł uuiencłas cogit ut nubãt:
qui denuptiis quoq loqͥtur. Tempuᷤ
breue ẽ. Superest. uͭ ⁊ qͥ hñt uxores: sic
sint quasi non h̃eant. S de hiis uiduiᷤ
disputat q̃ suoꝵs nutriunt᷑ alimentis.
q̃ filioꝵ ⁊ nepotum ceruicib imponun¬
tur ⁊÷ quib imꝑat udiscant domum
suã colere ⁊̃ remun̾are parentes. suffi¬
cient̾ eis tribuere. uͭ ñ grauet᷑ ecclesia.
⁊ possit certis uidus ministrari: de qͥb
scriptum ÷. honora iuiduas: que uere
uidue sunt: hoc ÷ que om̃i auxilio suo
re ñpossunt ÷ quas pauꝑtas debilitat.
etasq conficit ÷ qͥb deus spes ẽ: ⁊ om̃e
opus. or̃o. Ex quo intelligi dat᷑: ado¬
lescentulas uiduas exceptis hiis qͣs
extusat infirmitas. uel suo labore. uł

Expanded text:
spiritus sancti auctoritate confirmat, ut non spiritus sancti auctoritate confirmat, ut non indulgens homo fragilitati carnis debet uidua blandiri, quod non minus sexagenariae electionem praecipit. neque enim innuptas uel iuuenculas cogit, ut nubant, qui de nuptis quoque loquitur: t e mpus breue est; superest, ut et, qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant, sed de his uiduis disputat, quae suorum nutriuntur alimentis, quae filiorum et nepotum ceruicibus inponuntur. quibus imperat, ut discant domum suam colere et remunerari parentes et sufficienter eis tribuere, ut non grauetur ecclesia et possit certis uiduis ministrare, de quibus scriptum est: honora uiduas, quae uere uiduae sunt, hoc est, quae omni suorum as debilitat aetasque conficit, quibus deus spes est et omne opus oratio. ex quo intellegi datur adulescentulas uiduas exceptis his, quas excusat infirmitas, uel suo labori uel
Abbreviated transcription (Latin):
dño. Beatior autẽ erit. si sic ꝑmanse¬
rit: sccłm meum consiliũ. P̃uto autẽ
qd̃ ⁊ ego spm̃ dei habeã. & in hoc idem
mulier alligata ẽ: ⁊ mortuo. soluta.
Ergo matͥmoniũ uincłm est: ⁊ uidu.¬
itas. solutio. Uxor alligata ẽ. uiro. et
uir alligatꝰ ẽ. uxori ÷ in tantũ ut sui
corꝑis ñ habeant p̾adem ⁊ alterutrũ
debitũ reddant: nͨ possint pudicitie
libertatẽ. qͥ seruiunt dñatui nuptia¬
rum. Qd̃ q addidit. tm̃ in dño. ampu¬
tat echuicoꝵ conuigia: de quib ⁊ in
alio loco dixerat. Nolite ugum duc̾e
qi minfidelib. Que enim ꝑticipatio iusti¬
de cum iniqͥtate᷑ Aut q̃ societas luci cum
al: Aut que ꝑs fideli cum ĩfideliͤ Qͥ con¬
sensus templo dei cum ydolis: Ne scilicz
aremus in boue ⁊ asino: ne tunica nup¬
tialis uario sit texta sub tegmine. Ex¬
timploq tollit qd̾ concesserat. ⁊ qͣi peni¬
deat eum sententie sue retrahit : beatior
erit si sic ꝑmansent: suiq hoc magis

Expanded text:
atior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium. puto autem, quod et ego spiritum dei habeam. et in hoc idem mulier alligata est et mortuo soluta. ergo matrimonium uinculum est et uiduitas solutio. uxor alligata est uiro et uir alligatus uxori in tantum, ut sui corporis non habeant potestatem et alterutrum debitum reddant nec possint habere pudicitiae libertatem, qui seruiunt dominatui nuptiarum. quodque addidit: tantum in domino, amputat ethnicorum coniugia, de quibus et in alio loco dixerat: nolite iugum ducere cum infidelibus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci cum al aut quae pars fideli cum infidele? qui consensus templo dei cum idolis? ne scilicet aremus in boue et asino, ne tunica nuptialis uario sit texta subtemine. extemploque tollit, quod concesserat et, quasi paeniteat eum sententiae suae, retrahit: b e a tior erit, si sic permanserit, suique hoc magis
Abbreviated transcription (Latin):
interp̾tatõe contriueris ÷ legito qͦmͦ
tͥ in induitate seruanda uiuendum
sit librum ad eustochium de iurgini¬
tate seruanda: ⁊ alios ad furiã. atq
siluinam ⁊ quatum alt̾a probi qͦndam cõ¬
sulis nurus: alt̾a gildonis qui affricã
tenuit filia est. Hic libeslus: de monoga¬
mia sub nomine tuo ticłm possidebit.

Expanded text:
interpretatione contriueris, legito, quomodo interpretatione contriueris, legito, quomodo tibi in uiduitate uiuendum sit, librum ad Eustochium de uirginitate seruanda et alios ad Furiam atque Saluinam, quarum altera Probf quondam consulis nurus, altera Gildonis, qui Africam tenuit, filia est. hic libellus \'De monogamia\' sub nomine tuo titulum possidebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne gemitus qͥdem liber sit nolentib. im
sta nuptura es: Quem acceptura uirũ:
Credo fugiturũ: aut pugnaturũ. Qd̃
utrumq quia sequat᷑ intelligis ⁊ ⁊ pro
fescennino carmine terribilis tͥ rauco
sonitu buccina comcrepabit: ut quaᷤ
hares ꝓnubas. habeas forte lugentes.
Aut quib delitiis affluas. que posses¬
sionum tuaꝵ redditus ꝑdidisti÷ que
obsessam familiolam tuam morbo et
fame cernis cõtabescere: S absit ut de
te talia sentiam: ut sinistrũ qͥppiam
suspicer de ea q̃ suam animã cdño cõ¬
secrauit. Non tã tͥ qͣm sub tuo nomĩe
alus sum loquutꝰ que otiose ⁊ curiose.
atq uerbose. domꝰ cutũeunt matrona
fusione earum q̃ nichil aliud de scrip¬
turis. nͥ digamie precepta nouerunt:
q̃ in aliarum corꝑe sua desicleria con¬
solantur: ut qd̃ ipse fecerunt. alias
facere uideant: ⁊ malaꝵ sotietate
palpent᷑. Quarum cum impudentiã
⁊ ꝓpositiones. apłicarum sententiarũ

Expanded text:
ne gemitus quidem liber sit nolentibus, imne gemitus quidem liber sit nolentibus, imsta nuptura. es ? quem acceptura uirum ? credo fugiturum aut pugnaturum — quid utrumque sequatur, intellegis — et pro fescennino carmine terribilis tibi rauco sonitu bucina concrepabit, ut, quas pronubas, habeas forte lugentes, ut quibus deliciis affluas, quae possessionum tuarum reditus perdidisti, quae obsessam familiolam tuam morbo et fame cernis contabescere ? sed absit, ut de te talia sentiam, ut sinistrum quippiam suspicer de ea, quae suam animam domino consecrauit. non tam tibi quam sub tuo nomine aliis sum locutus, quae uinosae et curiosae atque uerbosae domus circumeunt matronarfusione earum, quae nihil aliud de scripturis nisi digamiae praecepta nouerunt, quae in alieno corpore sua desideria consolantur, ut, quod ipsae fecerunt, alias facere uideant et malarum societate palpentur. qua- 3 rum cum inpudentiam et propositiones apostolicarum sententiarum
Abbreviated transcription (Latin):
bem: nͨ ausus ẽ obsid̾e. Pyrrum tanta
tenuit romani noĩs reu̾entia. ut et¬
cdeletis omnib a ꝓpinquo reced̾et loco:
nͨ auderet uictor aspice. qͣm regum di¬
dicerat ciuitatem. & tam̃ prohac in¬
iuria. ñ enim dicã suꝑbia que bonos
exitus habuit. alter toto orbe fugiti¬
Ciuis. tandem bychinie mortẽ ueneno
repperit ⁊ alt̾ reuersus in prĩam. ĩ suo
regno occubuit: ⁊ utͥusq ꝓuintie. ro¬
mani ppłi uectigales sunt. Nunc ut
om̃ia ꝓsꝑo fine eueniant: pret̾ nr̃a
q̃ amisimꝰ. ñ habemus qͥd uictis hostib
auferamꝰ. Potentiã romane urbis ar¬
cdens porta describens ait. Quidsatis ÷.
si toma parum habet ÷ est: Quod nos a lucai¬
lio mutemus elogio. Quid saluum ẽ. si
roma perit: Non mͥ si lingue centũ sint.
oraq centum. ferrea uox. om̃s captorũ
licere penas. Omnia cẽsors ꝑcurrere no¬
mina possim. & ħ ip̃a que dixi ꝑiculosa
sunt tamloquenti qͣm audientib: ut

Expanded text:
bem nec ausus est obsidere. Pyrrhum tanta bem nec ausus est obsidere. Pyrrhum tanta tenuit Romani nominis reuerentia, ut deletis omnibus e propinquo recederet loco nec auderet uictor aspicere, quam regum didicerat ciuitatem. et tamen pro hac iniuria — non enim dicam superbiam, quae bonos exitus habuit — alter toto orbe fugitiuus tandem Bithyniae mortem ueneno repperit, alter reuersus in patriam in suo regno occubuit; et utriusque prouinciae Romani populi uectigales sunt. nunc, ut omnia prospero fine eueniant, praeter nostra, quae amisimus, non habemus, quod uictis hostibus auferamus. potentiam Romanae urbis ardens poeta describens ait: quid satis est, si Roma parum est? quod nos alio mutemus elogio: quid saluum est, si Roma perit? non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnes captorum dicere poenas, omnia caesorum percurrere nomina possim. et haec ipsa, quae dixi, periculosa sunt tam loquenti quam audientibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uetustate lacrime. preter paucos senes.
omnes in captiuitate ⁊ obsidione gene¬
rati: ñ desiderabant qm ñ nouerant lib̾¬
tatem. Quis hoc cred̾et. que cdigno sermo¬
ne hystorie comp̾hend̾ent. romam ĩ gre¬
mio suo sĩ ꝓgła. s pro salute pugnarez
immo ne pugnare qͥdem. s auro ⁊ cun¬
cta suppellectile uitã relimere: Qd̾ non
uitio pͥncipum. qͥ uel religiosissimi st̃.
sed scelere semibarbari accidit ꝓdito-¬
ris: qui nr̃is contranos opib armauit
inimicos. Eterno qͦndam dedecore roma¬
num laborabat imꝑium. qd̃ gallis cun¬
cta uastantib. fuso q apd̾ galliã exer¬
citu. romam brenꝰ intrasset: nͨ pͥstinã
abolere pot̾at ignominiã. doñ ⁊ galliaᷤ
genitale galloꝵ solum ⁊ gallo greci¬
am in qua sederant occidentes orien¬
tesq uictore. suo imꝑio subuigassent.
Hannibal ab hyspanie finib. orta tẽ¬
pestate cum uastasset ytaliã. uidit ur¬

Expanded text:
uetustate lacrimae; praeter paucos senes uetustate lacrimae; praeter paucos senes omnes in captiuitate et obsidione generati non desiderabant, quam non nouerant, libtatem. Quis hoc credet? quae digno sermone historiae comprehendent? Romam in greo gloria sed pro salute pugnare, immo ne pugnare quidem sed auro et cuncta superlectili uitam redimere? quod non uitio principum, qui uel religiosissimi sunt, sed scelere semibarbari accidit proditoris, qui nostris contra nos opibus armauit inimicos. aeterno quondam dedecore Romanum laborabat imperium, quod Gallis cuncta uastantibus fusoque apud Alliam exercitu Romam Brennus intrasset, nec pristinam abolere poterat ignominiam, donec et Gallias, genitale Gallorum solum, et Gallograeciam, in qua consederant occidentis orientisque uictores, suo imperio subiugasset. Hannibal, de Hispaniae finibus orta tempestas, cum uastasset Italiam, uidit ur
Abbreviated transcription (Latin):
burgundiones. alamanni. & olugenda
respublica. hostes pannonii uastauerũt.
subuersa est. ⁊ in eccłia multa hominũ
milia trucilata ⁊ uangiones longa ob¬
sidione delete÷ remoꝵ urbs p̾potens. am¬
bianis. atrabate. extremi ꝙ hominum
morini. tornacus. nemete. argentoratꝰ.
translate in germaniam: aquitania. no¬
sis ꝓuntie pret̾ paucas utbes. cuncta de¬
populata sunt: quas ⁊ ip̃as foris gladiꝰ.
intus uastat fames. Non possum absꝙ¬
lacrimis tolose fac̾e̾ mentionem⁊ que
ut huc usq ñ tueret: sc̃ĩ ex superii epysco¬
pi merita p̾stiterunt. Ipẽ hyspanie iam¬
iamꝙ periture cotidie contremiscunt.
recordantes irruptionis ambrice: ⁊ qͥcqͥd
alii semel passi sunt. ille semꝑ timore
patiuntur. Cet̾a taceo: ne uidear de
dei desꝑare clementia. Olim a mari
pontico usq ad alpes iulias. ñ erant
fracto danubii limite. in mediꝰ tomani
imperii regionib pugnabat᷑. Aruerunt

Expanded text:
Burgundiones, Alemani, et, 914 o lugenda Burgundiones, Alemani, et, 914 o lugenda respublica! hostes Pannonii vastarunt. subversa est, et in Ecclesia multa hominum millia trucidata. Vangiones longa obsidione deleti. Remorum urbs praepotens, Ambiani, Attrebatae, extremique hominum Morini, Tornacus, Nemetae, Argentoratus, translatae in Germaniam. Aquitaniae, Nosis provinciae, praeter paucas urbes populata sunt cuncta. Quas et ipsas foris gladius, intus vastat fames. Non possum abslacrimis Tolosae facere mentionem, quae ut hucusque non rueret, sancti Exuperii episcopi merita piamque periturae cotidie contremescunt recordantes inruptionis Cymbricae et, quicquid alii semel passi sunt, illae semper timore patiuntur. Cetera taceo, ne uidear de dei desperare clementia. olim a mari Pontico usque ad Alpes Iulias non erant fracto Danubii limite in mediis Romani imperii regionibus pugnabatur. aruerant