comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gregatus a peccatoribus & excelsior caebs factus quinon
habet qotcidie necessi tatem sicut sacerdotes prius prosiuis
delictis hostiam offerre deinde populi. Hoc enim fecitseel
se offorendo sicut scripturnest: Nemo ex celsior factusdi¬
citur nisi quiinali quo fuerit humilor: Ineo igitur excelsior
factus est sedendo ad dexteram patris. In quo semninor angelis fac¬
tus obtulit passioni postremo ipsea postolus ad philippenres
ait Quia insimilitudinem hominis factus & specie inuentus ut
homo humiliauit sem& ipsum factus oboediens usque ad mor
tem uide ubi faccursit insimilitudine inquid hominis nonuin
pores tatedi et factus est oboediens usque adinoriem : ut oboe¬
dientiam quidem hominis habuerit regnum diuinitatis: quan¬
tis igitur adhuc utmur exemplis ad incarnationem uelaliquid
referendum esse quod factum est. Quodautem factum est idem
tione dictum uideri: Ipre &iam a postolus adserendo seruiendũ

Expanded text:
gregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus: qui non gregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus: qui non habet quotidie necessitatem, sicut sacerdotes, prius pro suis delictis hostiam offerre, deinde pro populi. Hoc enim fecit semel se offerendo, sicut scriptum est . 512 Nemo excelsior factus dicitur, nisi qui in aliquo fuerit humilior: in eo igitur excelsior factus est, sedendo ad dexteram Patris, in quo se minor angelis factus, obtulit passioni . 81. Postremo ipse Apostolus ad Philippenses ait, quia in similitudine hominis factus, et specie inventus ut homo, humiliavit semetipsum, factus obediens usque auit, hominis, non in potestate Dei: et factus abediens usque ad mortem; ut obedientiam quidem hominis habuerit, regnum divinitatis. 82. Quantis igitur adhuc utemur exemplis ad incarnationem, vel ad aliquid referendum esse quod factus est! Quod autem et factum est, idem tione dictum videri. 83. Ipse etiam Apostolus asserendo serviendum
Abbreviated transcription (Latin):
ret dño unus sp̃s est quiuicinus est adhaer&. Et factus est
in obprobrium quia crux dñi iuda eis scandalum graecis
stultitiam Nam sapientibus pereandem crucem ex cellentior factus eccelis
cellontor angelis & melioris testamenti factus est sponsor ipse
quierat prioris : uide quam non resugiam ista ut &iam conge¬
ram Sed quomodo factussit: considera primum quia pur¬
ficatione facta consedit indexteramagnitudinis in excelsis
tanto melior factus angelis ubipurisicatio hostia ubi hosta
corpus ubi corpus oblatio ubimunus oblationis ibi sacrifi¬
cium passionis. deindesponsor melioris testamenti. ubi testa¬
mentum mors necesre est praecedat testatoris sicut subter est
scriptum mnors autem non addiuinitatis a &ernitatem sed
ad fragilitatem refertur humanam: Excelsior quoque cae¬
us factus quomodo sit ostenditur inmaculatus inquid se¬

Expanded text:
ret Domino, unus spiritus est : qui vicinus est, non adhaeret. Et, Factus est ret Domino, unus spiritus est : qui vicinus est, non adhaeret. Et, Factus est in opprobrium; quia crux Domini Judaeis scandalum, Graecis stultitia . Nam sapientibus per eamdem crucem excelsior factus est coelis, excelsior angelis, et melioris testamenti factus est sponsor, ipse qui erat prioris. 77. Vide quam non defugiam ista, ut etiam congeram: sed quomodo factus sit, considera. 78. Primum quod purificatione facta, considet in dextera magnitudinis in excelsis, tanto melior factus angelis . Ubi purificatio, hostia: ubi hostia, corpus: ubi corpus, oblatio: ubi munus oblationis, ibi sacrificium passionis. 79. Deinde sponsor melioris testamenti . Ubi testamentum, mors necesse est praecedat testatoris , sicut subter est scriptum: mors autem non ad divinitatis aeternitatem, sed ad fragilitatem refertur humanam. 80. Excelsior quoque coelis factus quomodo sit, ostenditur: Immaculatus, inquit, se
Abbreviated transcription (Latin):
enim sibi alius sponsam audeat ecdesiam uindicase qudon
alibano unus & solus uocauit dicens adeshuc alibano sponsa
ades huc alibano. aude quo alio potuit ec desia dicere fauces
eius dulcedini & tocus desiderium Et quia decalciamento pe¬
dum tractatum sumpsimus cui alii nisi uerbodi incarnatocon¬
uenit dici Crura eius columnae marmoras fundatae : suꝑ
bases aureas Solus enim xp̃s in ambulat in animis. et gradi¬
tur inmentes sanctorum In quibus uelut aureis basibus
funda mentis que preuiosis solidata uestigia uerbi cablestis
hȩ serunt: Clar&igitur &iurum et cypur ad incadiuã¬
tionis spectare mysterium teon ergo ad substantiar odu¬
nitatis sed acdincarnationem saepe non num quam &iam
ad causam peruinet cumdicitur factus : Namsi ad diuinitatem re¬
fers ergo inob probrium dr̃ factus est: sic enim habes tuenim
ciuibus nondo mesticis non adherentibus. Quoniam qui adhe¬

Expanded text:
enim sibi alius sponsam audeat Ecclesiam vindicare, quam enim sibi alius sponsam audeat Ecclesiam vindicare, quam a Libano unus et solus vocavit dicens: Ades huc a Libano, sponsa; 511 ades huc a Libano . Aut de quo alio potuit Ecclesia dicere: Fauces ejus dulcedines, et totus desiderium ? Et quia de calciamento pedum tractatum sumpsimus, cui alii nisi Verbo Dei incarnato convenit dictum: Crura ejus columnae marmoreae, fundatae super bases aureas ? Solus enim Christus inambulat animis, et graditur in mente sanctorum, in quibus velut aureis basibus, fundamentisque pretiosis solidata vestigia Verbi coelestis haeserunt. 75. Claret igitur et virum et typum ad incarnationis spectare mysteriuminitatis, sed ad incarnationem saepe, nonnumquam etiam ad causam pertinet, cum dicitur factus. Nam si ad divinitatem refers, ergo et in opprobrium Deus factus est; sic enim habes: Tu autem civibus, non domesticis, non adhaerentibus; quoniam qui adhae
Abbreviated transcription (Latin):
solus xp̃s est sponsus de quodixit iohannes. Qui hab& sponsã
sponsus est illis igitur calciamentum soluitur. huic sol¬
ui non potest sicut dixit iohan.nes. Non sum dignus solue
cui illaueniens exgentibur sponsa ante in ops at que ieiuna sed
iam xp̃i merre diues in nubat quae mamipulos secundȩ sege¬
tis uerbique reliquias gremio legat mentis interno ut ec haus¬
tam illamuiduam mortefilu at que in opem defunet populima¬
trem nobis pascat alimentis: Non relinquens destituta niu
uiduam & nouos quaerens Solus ergosponsus estxp̃s qui
nec synagogae ipsi manipulos suaemensis inuideat utina
rerionipram ex duder& habuit quos perse colligenor sed
quia populus eius est mortuos quasi filio egena defunc togur
ecdesiam manipulos quibus uiuer& colligebat. quos uenier¬
tes in exultationeportabunt sicut scriptum estauenen dui
auteruenient in exultatione tollentes manipulos suos Quis

Expanded text:
solus Christus est sponsus, de quo dixit Joannes: Qui habet sponsam solus Christus est sponsus, de quo dixit Joannes: Qui habet sponsam sponsus est . Illis igitur calciamentum solvitur, huic solvi non potest, sicut dixit Joannes: Non sum dignus solvercui illa veniens ex gentibus sponsa, ante inops atque jejuna, sed jam Christi messe dives, innubat: quae manipulos fecundae segetis, Verbique reliquias gremio legat mentis interno; ut exhaustam illam viduam morte filii, atque inopem defuncti populi matrem novis pascat alimentis, non relinquens destitutam viduam, et novos quaerens. 73. Solus ergo Christus est sponsus, qui nec Synagogae ipsi manipulos suae messis invideat. Utinam se non ipsa excluderet! Habuit quos per se colligeret: sed quia populus ejus est mortuus, quasi filio egena defuncto, per Ecclesiam manipulos, quibus viveret, colligebat; quos venientes in exsultatione portabunt, sicut scriptum est: Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos . 74. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
sis quibus alebat & socrum boo uidit &amabit non aliter
eam accepit uxorem : nisi calciamentum eius ante soluis s& cu
uxor debebatur exlege : historia simplex sed alta mysteria
aliudenim gerebatur aliud figurabatur: Nam sisecundum lit¬
teram sensum torque amus propequidam pudor &horror in
uerbo est si ad conmixtionis corporeae consuetudinem sen¬
tentiam intellectum que referamus. Designabatur autem
futurus exiudaeis ex quibus xp̃s secundum carnem qui proxi¬
misui hoc est populi mortui semendoctrinae caelestis semi¬
neresuscitaret. Cuicalcia mentum nuptiale ecclesiae copulan¬
dae praescripta legis spiritalia deferebant: non moy ses spon¬
sus illienim dicitur solue calcia mentum pedum tuorum ut
dño suocedat. Non iesunaue filius sponsus nam & ipsidicitur
Solue calciamentum pedum tuorum ne exsimili tudine no¬
minis sponsus ecclesiae crederetur. Non alius sponsus sed

Expanded text:
sis, quibus alebat et se et socrum, Booz vidit et amavit: non aliter sis, quibus alebat et se et socrum, Booz vidit et amavit: non aliter eam accipit uxorem, nisi calciamentum ejus ante solvisset, cui uxor debebatur ex Lege . 70. Historia simplex, sed alta mysteria; aliud enim gerebatur, aliud figurabatur. Nam si secundum litteram sensum torqueamus, prope quidam pudor et horror in verbo est, si ad commixtionis corporeae consuetudinem sententiam intellectumque referamus. Designabatur autem futurus ex Judaeis, ex quibus Christus secundum carnem, qui proximi sui, hoc est, populi mortui semen doctrinae coelestis semine suscitaret, cui calciamentum nuptiale Ecclesiae copulandae praescripta Legis spiritalia deferebant. 71. Non Moyses sponsus; illi enim dicitur: Solve calciamentum pedum tuorum ; ut Domino suo cedat. Non Jesus Nave filius sponsus; nam et ipsi dicitur: Solve calciamentum pedum tuorum ; ne ex similitudine nominis sponsus Ecclesiae crederetur. Non alius sponsus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rit baptista postmeuenit quianteme factus est hoc est su¬
prameritum meum factus suprameam gratian temporecar¬
nis posterior diuinitatis honore uenerabilis. posineenim ue¬
nit temporis est : priormeerat a dernitatis anteme factus est
honoris quia &iam in carnationis mysterium suprahumanã
est gratiam denique in inferioribus quid supra contexuis set
expresit dicens post meuenit uircuius non sum dignus cal¬
ciamenta portare. praes tant iamutique dignitatis uons
a&ernicatem diuinae generationis exponens. Quod eous¬
que adin carnationem pertinet. ut typum in hominibus mis¬
tici calciamenti ante praemiserit lege enim proximo defuncti
uel statri copula deferebatur eius uxoris. ut semen fratris uel
proximi resuscitar &: unde quia ruth licet ipsa alieni gena
tamen qui a maritum habuerat exiuda eis qui reliquerat supers¬
titem proximum eamque colligentem manipulos suaemer¬

Expanded text:
rit Baptista: Post me venit, qui ante me factus est; hoc est, surit Baptista: Post me venit, qui ante me factus est; hoc est, supra meritum meum factus, supra meam gratiam, tempore carnis posterior, divinitatis honore venerabilis? Post me enim venit, temporis 510 est: prior me erat, aeternitatis: ante me factus est, honoris; quia etiam Incarnationis mysterium supra humanam est gratiam. 69. Denique in inferioribus quid supra contexuisset expressit dicens: Post me venit vir, cujus non sum dignus calciamenta portare ; praestantiam utique dignitatis, non aeternitatem divinae generationis exponens. Quod eousque ad incarnationem pertinet, ut typum in hominibus mystici calciamenti ante praemiserit. Lege enim proximo defuncti vel fratri copula deferebatur ejus uxoris; ut semen fratris vel proximi resuscitaret . Unde quod Ruth, licet ipsa alienigena; tamen quia maritum habuerat ex Judaeis, qui reliquerat superstitem proximum, eamque colligentem manipulos suae mes
Abbreviated transcription (Latin):
memorauerat Ait hic est de quo antedxi post meuenitiur qui ante
me factus est. Hoc est iurum dixit non dm̃ factum sedut ipsum in car¬
natum dedararet erre qui ante saecula erat neduorfilios credero¬
mus ait quia prior meerat namsi factus est ad duunam generati¬
onem reculis set quid opus fuerat ut adhuc adder&s tertiodee que
iterar& quod supradixerat. Sed quia ante dein carnatione tantũ
dixerat post meuenit uir qui anteme factus est. ideo ad didit
Quiprior meerat quoniam diuinitatis ae ternitas fuerat expri¬
mendi & haec est causa praelationis ut merito antelatus uideatur
qui propriipatris sempiterna uirtus est. Dat tamen intellectus
spiritalis ubertas. ut excurrere & euagart ad concludendos libe¬
at arrianos quiuolunt factum hoc loco non adiurum sed addi¬
uinitatem referre quid estenim tenere quod porsint q un dixe¬

Expanded text:
memoraverat, ait: Hic est de quo ante dixi: Post me venit vir, qui ante memoraverat, ait: Hic est de quo ante dixi: Post me venit vir, qui ante me factus est , hoc est, virum dixi, non Deum factum. Sed ut ipsum incarnatum declararet esse, quia ante saecula erat; ne duos filios crederemus, ait: Quia prior me erat. Nam si, Factus est, ad divinam generationem retulisset, quid opus erat ut adhuc adderet tertium, atque iteraret quod supra dixerat? Sed quia ante de incarnatione tantum dixerat: Post me venit vir, qui ante me factus est; ideo addidit: Quia prior me erat, quoniam divinitatis aeternitas fuerat exprimenda. Et haec est causa praelationis, ut merito antelatus videatur, qui proprii Patris sempiterna virtus est. 68. Dat tamen intellectus spiritalis ubertas, ut excurrere et evagari ad concludendos libeat Arianos, qui volunt factum hoc loco non ad virum, sed ad divinitatem referre. Quid est enim tenere quod possint; cum dixe
Abbreviated transcription (Latin):
euangelis tir frequenter & paulo: Ergo et hic iuxta memoratã
consuetudinem ab in carnatione dñi coepit de eius diuinitate
dicturus non ut consunderet humana at que diuina. Sed ut
dis tingueret uerum arriani uelut iudaici caupones miscent
aquam cum uino quia diuinam generationem humanam que
confundunt addeitatem referentes quod decarnesit dictum
nec metuo quod obiecturi uidentur quia in superioribus non
habet uirum sic enim habet qui post meuenit: Seduide ant
&ibi quid praemi serit : uerbum in quid caro factum est &ideo
non addidit uirum quia carnem dixerat percarnem autem
istic uirum intelligimus & peruirum carnem, Ergo quiadi¬
xerat uerbum caro factum est uirum hocloco nominare suꝑ¬
fllim fuit quemiam carnis expressione signauerat. Quo ex¬
emploin posterioribus quoque &agnum praemisit qui tolle¬
r& peccatum mundi. et ut in carnatum intelle geres quemante

Expanded text:
evangelistis frequenter, et in Paulo. Ergo et hic juxta memoratam evangelistis frequenter, et in Paulo. Ergo et hic juxta memoratam consuetudinem ab incarnatione Domini coepit de ejus divinitate dicturus; non ut confunderet humana atque divina, sed ut distingueret. Verum Ariani, velut Judaici caupones, miscent aquam cum vino; quia divinam generationem humanamque confundunt, ad deitatem referentes, quod de carne sit dictum. 66. Nec metuo quod objecturi videntur quia in superioribus non habet, Virum; sic enim habet: Qui post me venit. Sed videant et ibi quid praemiserit: Verbum, inquit, caro factum est . Et ideo non addidit, Virum; quia carnem dixerat: per carnem autem istic virum intelligimus, et per virum carnem. Ergo quia dixerat: Verbum caro factum est, virum hoc loco nominare superfluum fuit, quem jam carnis expressione signaverat. 67. Quo exemplo in posterioribus quoque et agnum praemisit, qui tollpeccata mundi; et ut incarnatum intelligeres, quem ante
Abbreviated transcription (Latin):
factus est uirautem nomen est sexus. Sexus autem non utique
diuinitati sednaturae deputatur humanae. post meergo
dicere erat in prae cognitione quidem corporis sed a&ernitate
uirtutis: nam & ecdesia erat et scierant praedestinati ante saecula
sed nonidhoc loco dico sedillud adsero factum esre non addiuinita¬
tem sed ad in carnationis pertinere naturam : Sicut ipse iohan¬
nes dixit hic est de quo dixi post meuenit uir qui anteme factus
est Itaque cum geminam sic ut supra dixi in xp̃osubstantiam pro¬
posuisset ut utramque intellegas & diuinitaus et carnis hoc loco
coepit a carnesest enim scripturis promis cua consuetudo diuinis
ut interdum adiuinitate xp̃i incipiant. Et ad incarnationis sacra¬
menta descendant incerdum ab humilitate in carnationis exordi¬
um sumant &adgloriam diuinitatis adsurgant ut in prost tis

Expanded text:
factus est. Vir 509 autem nomen est sexus: sexus autem non utique factus est. Vir 509 autem nomen est sexus: sexus autem non utique divinitati, sed naturae deputatur humanae. 64. Possem ergo dicere: Erat in praecognitione quidem corporis, sed aeternitate virtutis; nam et Ecclesia erat, et sancti erant praedestinati ante saecula: sed non id hoc loco dico, at illud assero, factum esse non ad divinitatem, sed ad incarnationis pertinere naturam, sicut ipse Joannes dixit: Hic est de quo dixi: Post me venit vir, qui ante me factus est. 65. Itaque cum geminam, sicut supra dixi, in Christo substantiam proposuisset, ut utramque intelligas et divinitatis et carnis, hoc loco coepit a carne. Est enim Scripturis promiscua consuetudo divinis, ut interdum a divinitate Christi incipiant, et ad incarnationis sacramenta descendant; interdum ab humilitate incarnationis exordium sumant, et ad gloriam divinitatis assurgant, ut in prophetis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
saecula generatus ex patresit et ultimis temporibus creatus ex iuir¬
gine hoc est egosumille creatus ex homine creatus ad causam
quisum generatus antesaeculas: denique dicturus dñs creauit
me  ppraemisit commemorabo quae asaeculosunt dicturus go¬
nuit praemisit in principio ante quam terram faceret ante
omnes colles genuitme ante qum dicitur in infinitum recro
sine aliqua definitione porrigitur : deniqueante abrahã In
que post angelos sedante qlim dicit non se intra aliquem sedoo¬
mi paimtrast dixit : Sic enimmoris est ae ternitatem dĩ scrip¬
turis signifi carediuinis Denique a libi habes prius quam fie¬
rent monces & firmaretur orbis terrae a saeculo us que in saecu¬
ium tuer ante omnia ergo generatio interomnia & propter
omnia creatura natus expatre supralegem factus ex maria sub
quia prior meerat unde dicũ eccequiorat factus est ipsauer

Expanded text:
saecula generatus sit ex Patre, et ultimis temporibus creatus ex Virsaecula generatus sit ex Patre, et ultimis temporibus creatus ex Virgine, hoc est: Ego sum ille creatus ex homine, creatus ad causam, qui sum generatus ante saecula. 61. Denique dicturus: Dominus creavit me, praemisit: Commemorabo quae a saeculo sunt. Dicturus: Genuit, praemisit: In principio antequam terram faceret, ante omnes colles genuit me. Ante, cum dicitur, in infinitum retro sine aliqua definitione porrigitur. Denique, ante Abraham, que post angelos. Sed ante, cum dixit, non se intra aliquem, sed omnia intra se dixit; sic enim moris est aeternitatem Dei Scripturis significare divinis. Denique alibi habes: Priusquam montes fierent, et formaretur orbis terrae, a saeculo et usque in saeculum tu es . 62. Ante omnia ergo generatio, inter omnia et propter omnia creatura. Natus ex Patre supra Legem, factus ex Maria sub quia prior me erat. Unde dicunt: Ecce qui erat, factus est. Ipsa verba
Abbreviated transcription (Latin):
tate trans missum: Non habent consiliarium quemputant fu¬
turanescisse: Non habent filium sempi ternum quem non putanłt.
qum scriptum sit deuerbodĩ quoderat inprincipio Et alibi. in
principio erat uerbum : denique ut adpropositum reuerta¬
mur exemplum In principio inquid antequam terram face¬
ret antequam abyssos faceret ante quam procederent fontes
aquarum ante omnes colles genuit mes fortasse dices quo mo¬
do de in carnatione xp̃i dictum esse memorauerim. dñs creauit
me qum ante in carnationem xp̃i creatura sit mundi considera
quiamoris est scripturis diuinis. et futura proprae teritis
dicere & geminam in xp̃isignificare subs tantiam diuinita¬
tis & carnis nequis aut diuinitatem negeteius aut carnem Nam
sicut inescia habes puernatus est nobis filius datus est nobis. Ita
hic quoque antepraemist creaturam carnis & subte. Ixuit adsertio¬
nemdiunitatis: ut scires non duos cͥristossedunum esse qui&ante

Expanded text:
tate transmissum: non habent consiliarium, quem putant futate transmissum: non habent consiliarium, quem putant futura nescisse: non habent Filium, quem sempiternum non putant; cum 508 scriptum sit de Verbo Dei, quod erat in principio; et alibi: In principio, erat Verbum . Denique ut ad propositum revertamur exemplum: In principio, inquit, antequam terram faceret, antequam abyssos faceret, et antequam produceret fontes aquarum, ante omnes colles genuit me do de incarnatione Christi dictum esse memoraverim: Dominus creavit me, cum ante incarnationem Christi creatura sit mundi? Sed considera quia moris est Scripturis divinis, et futura pro praeteritis dicere, et geminam in Christo significare substantiam divinitat carnis; ne quis aut divinitatem neget ejus, aut carnem. 60. Nam sicut in Esaia habes: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis ; ita hic quoque ante praemisit creaturam carnis, et subtexuit assertionem divinitatis; ut scires non duos Christos, sed unum esse: qui et ante
Abbreviated transcription (Latin):
natus est nobis & datus est nobis quidatus sit : Audi dicentem
prophecam et salutarecuũ danobis quodenim supra nos est
tinguat. puernatus est nobis. robis non iudaeis. nobis non ma¬
nicheis Nobis non marcioniis propheca dicit nobir hoc est cre¬
dentibus non incredulis &ille quidem miscricordiasua omnib:
natus est sed persidia hereticorum fecit . ut non omnibus nasce¬
retur qui omnibus natus est. Nametlumendieioriri iubetur
superbonos & malos sedoriri non uidentibus non uidetur. Si¬
cut ergo puer non omnibus natus est. sed fidelibus sic filius non
infidelibus datus est sed side libus nobis datus est non fotiniacis
illi enim nondatum nobis dĩ filium dicunt esse sed ab initio In
ternos nactum non sabellianis illienimnolunt filium datum
eundem adserentes patrem esse quem filium : nobis non arrianis:
et ipsi enim non habent filium prosalutedatum sed proinfirmi¬

Expanded text:
natus est nobis, et datus est nobis. Quia datus sit, audi Prophetam natus est nobis, et datus est nobis. Quia datus sit, audi Prophetam dicentem: Et salutare tuum da nobis . Quod enim supra nos est, tinguat. Puer natus est nobis, non Judaeis: nobis, non Manichaeis: nobis, non Marcionitis. Propheta dicit: Nobis, hoc est credentibus, non incredulis. Et ille quidem misericordia sua omnibus natus est, sed perfidia haereticorum fecit, ut non omnibus nasceretur, qui omnibus natus est. Nam et lumen diei oriri jubetur super bonos et malos: sed oriri non videntibus non videtur . 58. Sicut ergo puer non omnibus natus est, sed fidelibus: sic Filius non infidelibus datus est, sed fidelibus. Nobis datus est, non Photinianis; illi enim non datum nobis Dei Filium dicunt esse, sed ab initio inter nos natum: nobis datus est, non Sabellianis; illi enim nolunt Filium datum, eumdem asserentes Patrem esse quem Filium: nobis, non Arianis; et ipsi enim non habent Filium pro salute datum, sed pro infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
runt dicentes. puernatus est nobis quimstellam conspicerent
praedicantes filius datus est nobis Aliud munus eterris. aliud
munus ecaelo & utrumque unus inutroque perfectus et sine
mutabilitate diuinitatis & sine humanae inminutionenatur a
unum ador auerunt eidemque munera obtulerunt ut ostende¬
rent ipsum esre caelidñm. Quiin praesepibus uidere tursdistin¬
gui e singulorum momenta uerborum Puernatus est nobis
filius datus est nobis: Et si ex patrenatus non tamen nobis natus
sed datus est. qui a non filius propternos sednos proptersilium
neque enim nobis hatus est : qui & ante nos natus est et totius est
conditor creaturae: Nequenunc primum nascitur quierat semꝑ
&erat in principio sed illud quod nonerat nobis nascitur  quod eti¬
am angelus pastoribus qim loquerȩtur nobis dixit essegenera
est hoc est puer exuirgine. corpus exmaria hoc enim post
datus est nobis. hoc est quierat filius dĩ. hic exmaria puer

Expanded text:
erunt dicentes: Parvulus natus est nobis; cum stellam conspicerent erunt dicentes: Parvulus natus est nobis; cum stellam conspicerent pramunus e coelo, et utrumque unus in utroque perfectus, et sine mutabilitate divinitatis, et sine humanae imminutione naturae. Unum adoraverunt, eidemque munera obtulerunt; ut ostenderent ipsum esse coeli Dominum, qui in praesepibus videretur. 55. Distingue singulorum momenta verborum: Puer natus est, Filius datus est nobis. Etsi ex Patre natus, non tamen nobis natus, sed datus est; quia non Filius propter nos, sed nos propter Filium. Neque enim nobis natus est, qui et ante nos natus est, et totius est conditor creaturae: neque nunc primum nascitur, qui erat semper, et erat in principio: sed illud quod non erat, nobis nascitur. Quod etiam angelus pastoribus cum loqueretur, dixit esse generatest: hoc est, puer ex Virgine, corpus ex Maria; hoc enim post nobis, Filius datus est nobis; hoc est, qui erat Filius Dei, hic ex Maria puer
Abbreviated transcription (Latin):
um itaq: nostrae uirtutis est xp̃s principium integritatis qui
docuit uirgines non uiriles expectare concubitus sed integri¬
tatem mentis & corporis. Sc̃o magis dicere spui quam marito
Principium par simoniae xp̃s qui pauper factus est qum diues¬
factus esset. principium patientia exp̃s. qui qummaledice¬
recur non remale dixit Qumpercuteretur non repercussit:
principium humilitatis xp̃r qui formam serui accepit qumi
patrem dm̃imiaies tate uirtutis aequaret ex illo enim acce¬
pit uirtus una quaeque principium. Et ideo ut haeuirtum
genere disceremus filius datus est nobis Cuius principiũ
superumeros eius. principium illud crux dñi est principiũ
fortitudinis quouia sanctis est reserata martyribus ad
sacri certaminis passionem uidit hoc principium etoias
&ideo ait Puernatus est nobis filius datus est nobis uiderunt
et magi. Et ideo qum paruulum in praesepi cernerent adorau¬

Expanded text:
um itaque nostrae virtutis est Christus. Principium integritatis, qui um itaque nostrae virtutis est Christus. Principium integritatis, qui docuit virgines non viriles exspectare concubitus, sed integritatem mentis et corporis sancto magis dicare Spiritui, quam marito . Principium parcimoniae Christus, qui pauper factus est, cum esset dives . Principium patientiae Christus, qui cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit . Principium humilitatis Christus, qui formam servi accepit ; cum Patrem Deum majestate virtutis aequaret. Ex illo enim accepit virtus unaquaeque principium. 53. Et ideo ut haec virtutum genera disceremus: Filius datus est nobis, cujus principium super humeros ejus . Principium illud crux Dfortitudinis, qua via sanctis est reserata martyribus, ad sacri certaminis passionem. Vidit hoc principium Isaias et ideo ait: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis. Viderunt et magi et ideo cum parvulum in praesepio cernerent, adorav
Abbreviated transcription (Latin):
tuis Ii quet igitur & de incarnatione dictum esse princpiumui¬
arum suarun quod adsacramentum suscepti corporis uidetur
patersecundum in carnationem praescripserit filio habe
inzaccharia adihm̃ indutum uestimenta sordida ab ange¬
lodictum haecdicit dñs omnipotens. Sunuis meis ambu¬
laueris & praecepta mea custodieris. quod est uestimentum illud
sordidum nisi carnis adsumptio Ideo enim carnem suscipit¬
ut ad caelum nobis iterscerneret deniq ait : Ascendo ad patrẽ
meum & patrem ues trum dm̃ meum et dm̃ uestrum uia eigit᷑
qui ait sse gosum uia etueritas &uita uia ergo superna est ds̃ uir¬
tus xp̃s enimuia nobis est et bonauia quae credentibus cae¬
liregna patefecit. uiae autem dñi uiaerectae sunt Sicut scrip¬
tum est uiastuas dñe notas fac mihi Via castitas uia fides uia
est abstinentia  est namqui euia uirtutis est &uia iniquitatis
Scriptum est enim. etuide siest uia iniquitatis inme principi¬

Expanded text:
tuis . 50. Liquet igitur et de incarnatione dictum esse principium vituis . 50. Liquet igitur et de incarnatione dictum esse principium viarum suarum, quod ad sacramentum suscepti corporis videtur Pater secundum incarnationem praescripserit Filio, habes in Zacharia ad Jesum indutum vestimenta sordida ab Angelo dictum: Haec dicit Dominus omnipotens: Si in viis meis ambua mea custodieris . Quod est vestimentum illud sordidum, nisi carnis assumptiout ad coelum nobis sterneret iter. Denique ait: Ascendo ad Patrem meum, et Patrem vestrum: Deum meum, et Deum vestrum Joan. XX, qui ait: Ego sum via, et veritas, et vita . Via ergo superna est Dei virtus; Christus enim nobis via est. Et bona via, quae credentibus coeli regna patefecit. Viae autem Domini viae rectae sunt, sicut scriptum est: Vias tuas, Domine, notas fac mihi . Via castitas, via fides, via est abstinentia. Est namque via virtutis, est et via iniquitatis; scriptum est enim: Et vide si est via iniquitatis in me . 52. Principi
Abbreviated transcription (Latin):
quia difilius qui propter diuinitatem suam omnia creauit ispos¬
tea propter populi salutem & carnis susceptionem et mortis
adsumpserit pasnoneni  Propcer quae autem opera sit croatus
exuirgine ipse dñs qlim illum caecum curar & ostendit dicens
iullo meoport& operari operaeius quimemisit᷑: et ad didit ut dein¬
carnatione dictum crederemus. Qum in hoc mundo sum lux sũ
huius mundi. et enim quas homo in hoc mundo protempore ost
uam quasidẽ semper est : denique alibi ait : ecce ego uobiscum
sum usque ad consummationem mundi Nec deprincipiores¬
d& aliquid quaestionis qim interrogatus incarne tuquis es
ta uirtutum. ex hoc enim et dm̃ seprobabit a&ernum quia
omnium ipse principium est et unius cuius que uirtutis auc¬
torem quia eedesae caput est sicut serptum est: quia ipseest
caput corporis eccdesiae quiest principium primo gonitus exior¬

Expanded text:
quia Dei Filius qui propter divinitatem suam omnia creavit, is posquia Dei Filius qui propter divinitatem suam omnia creavit, is postea propter populi salutem et carnis suceptionem, et mortis assumpserit passionem? 48. Propter quae autem opera sit creatus ex Virgine, 506 ipse Dominus cum illum caecum curaret, ostendit dicens: In illo me oportet operari opera ejus, qui misit me . Et addidit, ut de incarnatione ejus dictum crederemus: Cum in hoc mundo sum, lux sum hujus mundi . Etenim quasi homo in hoc mundo pro tempore est; nam quasi Deus semper est. Denique et alibi ait: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem mundi . 49. Nec de principio residet aliquid quaestionis, cum interrogatus in carne: Tu qui es? ta virtutum. Ex hoc enim et Deum se probavit aeternum; quia omnium ipse principium est, et uniuscujusque virtutis auctor, quia Ecclesiae caput est, sicut scriptum est: Quia ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mor
Abbreviated transcription (Latin):
turam resertur : &iam creatum esse ad causam refertur: unde in
tellegimus illud quod dein carnatione dñi scriptum est Dñscre¬
auit me principium uiarum suarum in opera sua. id significare quod
adredimenda opera patris dñsihs ex uirgine sitcreatus: ne que
enim dubitari potest deincarnationis dic tum este mysterio: Qũi
propter operasua a corruptil. eseruitio liberanda dñs susceperit
carnem ut illum qui imperium habebat mortis persui corporis
destrueret passionem: caro enim xp̃i propter opera diuinitas an¬
opera quia ipse ante omnia et omnia in ipso constaNt
Nonergo diuinitas propter opera: sed propter diuini tatem ope¬
ra. Sicut apostolus declarauit dicens. quia propter filiumdĩ
omnia sic enim habes: Decebat autom eum per quem omnia
& propter quemonnia multisfilus ingloriam adductis ducem salu¬
tis eorum perpassionem consummari: Nonne euidenter exposuit

Expanded text:
turam refertur, etiam creatum esse aturam refertur, etiam creatum esse atelligimus illud quod de incarnatione Domini scriptum est: Dominus creavit me principium viarum suarum, in opera sua ; id signifiad redimenda opera Patris Dominus Jesus ex Virgine sit creatus. Neque enim dubitari potest de incarnationis dictum esse mysterio, cum propter opera sua a corruptelae servitio liberanda Dominus susceperit carnem; ut illum qui imperium habebat mortis, per sui corporis destrueret passionem. Caro enim Christi propter opera, divinitas anopera; quia ipse ante omnia, sed et omnia in ipso constant. 47. Non ergo divinitas propter opera, sed propter divinitatem opera; sicut Apostolus declaravit, dicens quod propter Filium Dei omnia. Sic enim habes: Decebat autem eum per quem omnia, et propter quem omnia, multis filiis in gloriam adductis, ducem salutis eorum per passionem consummari . Nonne evidenter exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
&i am illud apostolicum: Quia omnia peripsum & in ipso¬
creata sunt & ipse est ante omnes &omnia in ipso constant : Aut ut docet
praesentis lectio testimonii uiruites quibus uitae a&ernae fructus
adquiritur in dõ factas destimare debemus castitatem pietatem
religionem fidem & alia huius modi quae in uoluntate di facta sunt
ergo sicut indĩpatris : ita &iam incristi uoluntate et inuir tute fata
sunt sicut legimus creati in xp̃o in operibus bonis & imn psalmo: fiat
pax in uirtucetua : et a libi somnia insapientia fec ist& in sapientia in¬
quid fecisti non sapientiam fecisti: nam qu momnia insapientia fac¬
tasint xp̃s autemsapientia dĩsit : Non ac cidens utique sed subsis¬
tens et permanens in a&ernum : Si facta est sapientia . lam de teri¬
ore conditione facta est quamomnia : quia sapientia fieri perse
ipsa non potuit. ergosifactum esse frequenter ad aliquid non ad na¬

Expanded text:
etiam illud Apostolicum, quod omnia per ipsum, et in ipsoetiam illud Apostolicum, quod omnia per ipsum, et in ipsocreata sunt; et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant : aut, ut docet praesentis lectionis testimonium, virtutes quibus vitae aeternae fructus acquiritur, in Deo factas aestimare debemus, castitatem, pietatem, religionem, fidem et alia hujusmodi, quae in voluntate Dei facta sunt. 45. Ergo sicut in Dei Patris, ita etiam in Christi voluntate et virtute facta sunt, sicut legimus: Creati in Christo in operibus bonis ; et in psalmo: Fiat pax in virtute tua ; et alibi: Omnia in sapientia fecisti . In sapientia, inquit, fecisti, non sapientiam fecisti. Nam cum omnia in sapientia facta sint, Christus autem Dei sapientia sit , non accidens utique, sed subsistens et permanens in aeternum; si facta est sapientia, jam deteriore conditione facta est quam omnia; quia sapientia fieri per se ipsam non potuit. Ergo si factum esse frequenter ad aliquid, non ad na
Abbreviated transcription (Latin):
quo d factum est maniche orum se quaestionibus inplico nob¬
ciunt enim manichei si quod im ipso factum est uita udior
go aliquid quodinipso factum non sit & moresit utlic uopia
inducant principia sed hoc damnat ecdesia deinde undebonu
docere sic pronuntiane euangelis tam: pleriqueent adost
sideles sic pronuntiant: omnia peripsum factasunta berresũ
so factum est nilnil quod factum est: Alusic. Omniaperipnũ
& uiuimur & mouemur: Tamen&iam siquenn adico duer
uelint pronuntient : Non possunt hinc calumniaridõ uer¬
bo si ad substantiam eius uelint referre. Quod factum
est quin calumnientur & patrido de quosriptunsste
Quiautem facit ueritatem uenit adlucem ut mmanisest andio
operacius quia indo sunt facta. Eccehie opera hominis indo
facta legimus & ad substantiam tamen diuinam resitest
non porrumus : sed aut periosum facta cognoscumus ut eso

Expanded text:
quod factum est; Manichaeorum se quaestionibus implicari. Obquod factum est; Manichaeorum se quaestionibus implicari. Objiciunt enim Manichaei: Si quod in ipso factum est, vita est: est ergo aliquid quod in ipso factum non sit, et mors sit; ut duo impie inducant principia. Sed hoc damnat Ecclesia. 43. Deinde unde possunt docere sic pronuntiasse Evangelistam? Plerique enim docti et fideles sic pronuntiant: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil quod factum est; alii sic: Omnia per ipsuet vivimus et movemur . 44. Tamen etiamsi quemadmodum velint, pronuntient, non possunt hic calumniari Deo 505 Verbo, si ad substantiam ejus velint referre: Quod factum est; quin calumnientur et Patri Deo, de quo scriptum est: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem; ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta . Ecce hic opera hominis in Deo facta legimus, et ad substantiam tamen divinam referre non possumus: sed aut per ipsum facta cognoscimus, ut est
Abbreviated transcription (Latin):
lem nec ullis temporibus momentis que obnexiam xp̃i gene¬
rationem sacrilega interpraetatione deriuant : nam practer
id quod sili in iuria patris est contumelia &iam in patre sacri¬
legia ista procodunt de quo scriptum est fiat autem dr̃ ue¬
rax omnis autem homomendax : Aut sidefilio putant dictũ
generationi quidem non praeiudicant: et dm̃ autem & dr̃
uerum huius lectionis auctoritate quod abnuunt confit¬
tur: prolixum est siuelim singula recensere quotiens fac¬
tum legerimus noñ utique pernaturam sed pergratiam
nam & moysesdicit. Adiutor et protector factus est mihi
in salutem: et dauiddicit : estomihi in dm̃ protectorem &
indoium refugii ut saluum facias me: Et esaias dicit:
factus es omni ciuitati humili adiutor: Non utique scĩdõdi
cunt creatuser sed pro tector & adiutor pergratiamtuari sar¬
Scaeua interpraetatione conponere dicentes faesu neoso udi

Expanded text:
lem, nec ullis temporibus momentisque obnoxiam Christi genelem, nec ullis temporibus momentisque obnoxiam Christi generationem sacrilega interpretatione derivant. Nam praeter id quod Filii injuria Patris est contumelia, etiam in Patrem sacrilegia ista procedunt, de quo scriptum est: Fiat autem Deus verax, omnis autem homo mendax . Aut si de Filio putant dictum, generationi quidem non praejudicant: Deum autem et Deum verum hujus lectionis auctoritate quod abnuunt, confitentur. 40. Prolixum est si velim singula recensere, quoties factum legerimus, non utique per naturam, sed per gratiam. Nam et Moyses dicit: Adjutor et protector factus est mihi in salutem . Et David dicit: Esto mihi in Deum protectorem, et in domum refugii, ut salvum me facias . Et Esaias dicit: Factus est omni civitati humili adjutor . Non utique sancti cunt: Creatus es, sed protector et adjutor per gratiam tuam facicentes factum esse Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quia et aliud secundum impios significare putatus sermo
quilegitur nonid quod sensus exprimat : Sed quod lit ue¬
ra ostendat inter praetemur. sic perierunt iudaciuuri sen¬
suum prosunda despiciunt & sequuntur nuda uerborum
Hittera enim occidit : sp̃s autem uiuisicat et tamen iterduo
grauia sacrilegia fortasse detestabilius nt addiuinitatem
referre quae carnis sunt quam ad lit teram referre quae
ps suit: illitim uerunt indõ carnem credere : & ideo redemo¬
tionis gratiam perdiderunt . quia causam ralutis ab iurant : Ist
diuinitatis maiestatem usque ad carnis infirma deducunt: de¬
tes tandi iuda ei qui carnem dñi crucifixerunt : detestabilio¬
res tamen eos arbitror quidiuini tatem xp̃i cruci subditam
crediderunt: Denique qui udaeis sepe tractabat. hereticũ
inquid post unam correptionem deuita nec tamen sine in¬
iuria patris factam nobis esse sapientiam adillam en arabi¬

Expanded text:
quia et aliud secundum impios significare putatur sermo quia et aliud secundum impios significare putatur sermo qui legitur, non id quod sensus exprimat, sed quod littera ostendat, interpretemur. Sic perierunt Judaei, dum sensuum profunda despiciunt, et sequuntur nuda verborum; Littera enim occidit, spiritus autem vivificat . 38. Et tamen inter duo gravia sacrilegia fortasse detestabilius sit ad divinitatem referre quae carnis sunt, quam ad litteram referre quae spiritus sunt. Illi timuerunt in Deo carnem credere; et ideo redemptionis gratiam perdiderunt, quia causam salutis abjurant: isti divinitatis majestatem usque ad carnis infirma deducunt. Detestandi Judaei, qui carnem Domini crucifixerunt: detestabiliores tamen eos arbitror, qui divinitatem Christi cruci subditam crediderunt. Denique qui cum Judaeis saepe tractabat: 504 Haereticum, inquit, post unam correptionem devita . 39. Nec tamen sine injuria Patris factum nobis esse sapientiam, ad illam inenarrabi
Abbreviated transcription (Latin):
mihidicitur ad salutem sicut & apostolus dixit: Quifac¬
tus est nobis sapientia ado &iustia et sc̃ificatio etredemprio
Nobir factum non creatum ex patre dixit: denique quoro¬
dodicat facium nobis esse sapientiã in posterioribus exposu¬
it dicens : Sed loquimur disapientiam in mysterioquȩ abs¬
condita est quam prae destinauit dr̃ antetempora saeculurto
ingloriam nostram quam nemo principuni huius slecul cog¬
nouit. Sienim cogno uissent : numquam dñm maiestatis eru¬
cifixissent ubimysterium passionis ex primitur. nonutiq
generationis acternae series decdaratur ssapienitia uitur
meaciux dñi est Redemptiomea mors dñi esti. Sanguine
enim praetioso redemptisumus ut a postolus petrus didue
Sanguine ergosuo quasi homo dñs nostedemuit Idemense
quasids peccata donauit᷑: non er go inuerbis quaslam const¬
tuamus insidias & uerborum tendiculas aucupemur ut

Expanded text:
mihi dicitur ad salutem, sicut et Apostolus dixit: Qui facmihi dicitur ad salutem, sicut et Apostolus dixit: Qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Nobis factum non creatum ex Patre dixit. Denique quomodo dicat factum nobis esse sapientiam, in posterioribus exposuit dicens: Sed loquimur Dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est, quam praedestinavit Deus ante tempora saecularia in gloriam nostram, quam nemo principum hujus saeculi cognovit. Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Ubi mysterium passionis exprimitur, non utique generationis aeternae series declaratur. 36. Sapientia igitur mea crux Domini est, redemptio mea mors Domini est; sanguine enim pretioso redempti sumus, ut apostolus Petrus dixit . Sanguine igitur suo, quasi homo, Dominus nos redemit; idemque, quasi Deus, peccata donavit. 37. Non ergo in verbis quasdam constituamus insidias, et verborum tendiculas aucupemur; ut
Abbreviated transcription (Latin):
quia potentem filium dixit hominis. cum d ñ omaiestatis lege¬
ris crucifixum : quae autem maior potentia quam supra
caelestes potestater habere dominatum : Habebat autem
qui tronis dominationibus angelis imperabat: Nam & sierat
interbestias sicut scriptum est tamen angeli minis trabant
ei. ut agnos cas aliud in carnationis esse aliud potestatir se¬
cundum carnem Itaque temptatur abestiis. Secundũ
dignitatem ab angelis ad oratur : Didicimus igitur factum
esse hominem et ad hominem hoc esse referen dum Deni¬
que & alibi habes Quifactus est ex semine dauid secundum
carnem: utique exsemine dauid factus est ds̃ autemante sae¬
cula ex dõnatus est suec semper tamen factum esse ad creationẽ¬
refercur Scriptum est enim Duerefugium factus es nobis
& factus esmihi insalutem: nonutique creationis definitio
uel editio declaratur sed refugium mihi factus et conuersus

Expanded text:
quia potentem Filium dixit hominis, cum Dominum majestatis legequia potentem Filium dixit hominis, cum Dominum majestatis legeris crucifixum . Quae autem major potentia, quam supra coelestes potestates habere dominatum ? Habebat autem qui Thronis, Dominationibus, Angelis imperabat. Nam etsi erat inter bestias, sicut scriptum est , tamen angeli ministrabant ei; ut agnoscas aliud incarnationis esse, aliud potestatis. Secundum carnem itaque tentatur a bestiis, secundum dignitatem ab angelis adoratur. 503 34. Didicimus igitur factum esse hominem et ad hominem hoc esse referendum. Denique et alibi habes: Qui factus est ei ex semine David , secundum carnem utique ex semine David factus est: Deus autem ante saecula ex Deo natus estrefertur; scriptum est enim: Domine, refugium factus es nobis ; et: Factus es mihi in salutem . Non utique creationis definitio vel editio declaratur: sed refugium factus mihi, et conversus
Abbreviated transcription (Latin):
nomine : sur geautem uerbum est imperantis: sed fiducia deme¬
rito est non prae sumptio depotestate & denominis operatione
non desua uirtute praeceptionis auctoritas: quidigitur ar¬
riani dicunt : In nominexp̃i et pecrus imperat. et illinolunt
imperasse difilium sed rogasse sed lectum est quiaro gauit:
disce distantiam rogat quasi filius hominis imperat quasi di
filius: annon defertis hoc difilio quod &iam diabolus deculit:
etuosmaiore sacrilegio dero gatis. ille dicit nifilius dier dicla¬
pidi huic ut fiat panis: illedicit imperã. uosdicits obsecra
illecredit quod iubente difilio elementorum rerumque mad¬
uersum natura uertatur . uoscreditis. quod nisi rogec difilus
nec uoluntas ipsius impleatur : et diabolus depocestato aesti¬
mandum putat difilium uos de in firmitate: tolera biliora temp
tamenta sunt diaboli quamargumenta sunt arrii: nec moueat

Expanded text:
nomine. Surge autem verbum est imperantis: sed fiducia de menomine. Surge autem verbum est imperantis: sed fiducia de merito est, non praesumptio de potestate; et de nominis operatione, non de sua virtute praeceptionis auctoritas. Quid igitur Ariani dicunt? In nomine Christi et Petrus imperat, et illi nolunt imperasse Dei Filium, sed rogasse. 32. Sed lectum est quia rogavit. Disce distantiam. Rogat quasi filius hominis, imperat quasi Dei Filius. Annon defertis hoc Dei Filio, quod etiam diabolus detulit, et vos majore sacrilegio derogatis? Ille dicit: Si Filius Dei es, dic lapidi huic ut fiat panis . Ille dicit, impera: vos dicitis, obsecra. Ille credit quod, jubente Dei Filio, elementorum rerumque natura in adversum vertatur: vos creditis quod nisi roget Dei Filius, nec voluntas ipsius impleatur. Et diabolus de potestate aestimandum putat Dei Filium, vos de infirmitate. Tolerabiliora sunt tentamenta diaboli, quam argumenta Arii. 33. Nec moveat
Abbreviated transcription (Latin):
ergo & hic distingue naturas: adiutorium carohabet : diui¬
nitas non habet: liber est igitur quia mortis uincla nesciuit
Non captus ab inferis sed quia operaturt in insernis. sine a diu¬
torio est: quia nonpernuntium nequelegatum sed ipseper
se dñs saluum fecit populum suum : Quomodo enimpotuit
adiutorium sui corporis quaerere suscitandi qui alios sus cita¬
uit : Aclicet homines quoque resuscitauerint mortuum.
non in sua tamen uircute fecerunt sed in xp̃i nomine : aliud
estrogare . aliudimperare. Aliud mereri. aliuddonare : Heli¬
as ergo suscitauit sed orauit non imperauit: eliseus suscitauit¬
sed configuratus mortuo suscitauit. Ipsius &iam mortui
corporis tacius ut esset typus. Uenturum eum quimissus in
similitudinem carnis humane etiam sepultus moriuossus¬
citaret: Petrus quoque cuma eneam curar& ait: In nomi¬
neihũ natos eiꝰ surge. et ambula: Noninsuo ait sedixp̃i

Expanded text:
Ergo et hic distingue naturas. Adjutorium caro habet, diviErgo et hic distingue naturas. Adjutorium caro habet, divinitas non habet. Liber igitur est, quia mortis vincula nescivit; non captus ab inferis, sed qui operatus sit in infernis: sine adjutorio est, quia neque per nuntium, neque per legatum, sed ipse per se Dominus salvum fecit populum suum. Quomodo enim potuit adjutorium sui corporis quaerere suscitandi, qui alios suscitavit? 29. Ac licet homines quoque suscitaverint mortuos; non in sua tamen virtute fecerunt, sed in Christi nomine. Aliud est rogare, aliud imperare: aliud mereri, aliud donare. 30. Elias ergo suscitavit, sed oravit, non imperavit . Elisaeus suscitavit configuratus mortuo: suscitavit etiam ipsius mortui corporis tactus; ut esset typus venturum eum qui missus in similitudinem carnis peccati, etiam sepultus mortuos suscitaret . 31. Petrus quoque, cum Aeneam curaret, ait: In nomine Jesu Nazareni surge et ambula : non in suo ait, sed in Christi