comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asinopo urbe accepit. Spẽs eius tres. Rubra ⁊ mi¬
mis uibens.⁊ inter has media. Rubͥca uͦ uocata
quod fit itibra ⁊ sanguineo prorima. hec płimis
locis gignitur s optima ponto. Unde ⁊ pontica
dicitur: Siricũ tubͥ coloas pigmentum. Exquo⁊
aiuid siricum. Nam sericũ lanaẽ quã seres mit¬
cunt. Sinicũ uͦ pigmentũ quod sirii fenices in
rubri maris intoribus colligunt. Est autẽ et
inter ficticios. namsepe fitaut sinopide aut
sandice mixcas. Minium pͥmum g̾ei in esfesi¬
orum solo inuenise tradunt᷑. cuiis pigm̃ti
hnspina cetrris iegionib plus habundat. ⁊ uñ
eram nomen propͥo flumini dectit. hiuius dic¬
cillanio argenttim liquidum gignit minion
autem quidam dicunt eẽ cunabarim. Cin¬
nabarim autem dracone ⁊ barro .i. defanto cog¬
nominatum. aiunt enim dinconẽ sangͥneũ.
dũ implicant lefanios. uiunt enim belue: dra¬
cones obriuintur. quoꝵ susus citior terramiti¬

Expanded text:
a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et mia Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram in
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃tura antem nnago ẽ expͥmens spẽm
illita nichil fider⁊ rieritatis hñtia. unde et
sunt quedam picture que corpora ui̾tatis. stu¬
dio coloris excedunt. ⁊ fidem. dũ augere con¬
cendunt: admendatiũ ꝓuentunt. sic̃ qͥ chi¬
meram tͥcapitẽ pingunt. uł scillam homñẽ
sursum. caninis autem capitib cigtam deor¬
sum. Dicturam aũ egiptii excogitauerant pͥ¬
mum umbra hominis lineis cͥcumducta.I tas
imnitio talis. secunda singłis colorib. postea
diu̾sis sicq paulatim se se ars ipã drbunt.
⁊ inuenic limen. atꝙ: umbras diferentiasꝙ o
lorrim. unde ⁊ nunc pictores pͥus umbras quiꝰ¬
dam ⁊ lineas future imaginis ducunt. demd
q colore ignisuł solis ꝑficumitir. sitie qd̃
initio colibant᷑. ut summe utilitatis ȩxite̾nt. colo¬
ris auten aut nascunt᷑ aut fiunt. nascunt᷑ ut si¬
nopis rubͥca. Parronium. mlinum. fietia. auri¬
puᷤmnentum. ccti pingunt᷑ aut arte aut ꝑmixtiõe.
Sinopis pͥmtum inuenta in ponto ẽ. Inde nomen

Expanded text:
ictura autem est imago exprimens speciem inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen
Abbreviated transcription (Latin):
pictare. De laquearii s.u.
aquearia sunt que cameras subtegt
q ornant. quelacunaria dicunt᷑.ꝙ lacꝰ qͦsdã
quadratos uł rotundos ligno uł gipio. uelco¬
lorib hãt pictos cũ signis int̾micantib. Pru¬
cipaliter autem lacris dicitur. ut luciluis. re
sultant edesꝙ lacusꝙ cuius diminutio lacti¬
nar facit. ut horacius. neq atireũ iea reni¬
det indomo lacunar: indde sitalia diminu¬
tio lacimnartum. ⁊ ꝑanrificon laqueatitim sis¬
marmoris. unde ⁊ marmorati panetes
crcistati dicunt᷑. qui autẽ marmora se
p̃mente harenas. tactuꝙ ip̃o ante s crassior
arena plus eroctis marmoris. nam tentus fab̾¬

Expanded text:
I. De laqueariis. 1. Laquearia sunt quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicuntur, quod lacus quosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Principaliter autem lacus dsultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium marmoris. Unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Quis autem marmora secpremente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabr
Abbreviated transcription (Latin):
posit. utiosꝙ parietes conuneant. alitdaũ
sunt ⁊ gna. alitid tiabes. agna euim iincta
trabem faciunt. trabes autem sunt: ei suns
dolate Toltis prope ẽ ueluti seutimoitue
quod in medio tectoẽ. in quo trabes cociint.
Cuple dicte quod copulãt inse luctantes. lue¬
cuntes quot aecti in uiceri se teneant. more
luctantium. A grantes
Asseres quod ab asse dicti. quia soli ponunt᷑
nqq contuncti. Scindiue eo quod scitant᷑.
iẽ diuidantir. Epigͥ ⁊ claui sunt. quibus
iigntim ligno adheret. Ciaui auitẽ dicti.
imssura dicitur tabularuam conunctio. See¬
no autem dicta a sequentdo ea qre ceꝑtt. nã
seoare sectare ⁊ sequiẽ. Serre auem nomen
desono factumẽ .i. astridore. Serre circiniq:
usum perdix quidam adolascens inuenit.
q̃m pueruni dedalus fr̃ matris sue studiis
ꝑ docent̾ acceperat. ciuus pueri cantti inge¬
num fercur ut dũ materie diuidende cĩpũ¬
duim quereret spinam piseis imitatus ferto
lani̾iam exasperans dentium morclacitate ir¬

Expanded text:
positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, missura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cujus pueri tantum ingenium fertur, ut dum materiae dividendae compendium quaereret, spinam piscis imitatus de ferro laminam exasperans dentium mordacitate ar
Abbreviated transcription (Latin):
.II. Genera glictiatoꝵ pła. quoꝵ pͥmus iudtis ẽ¬
questiim. Duo enim equites p̃cedentib pͥus
signis mmilitarib. itnus aportu orientis. alt̾ ab
occidentis portu ꝓcedebant. in equis albis cum
aureis galeis minorib ⁊ abiliorib armis. sieq¬

Expanded text:
. 1. Genera gladiatorum plura, quorum primum ludus equestrium. Duo enim equites, praecedentibus prius signis militaribus, unus a porta Orientis, alter ab Occidentis, procedebant in equis albis cum aureis galeis, minoribus et habilioribus armis, sicq
Abbreviated transcription (Latin):
gra ead̾q labrtista edere simius. inomib maior
quamuitis alba. bacas similit ht̃ qtie imma¬
trricate ingre sunt. Unde ⁊ uocabłm sumpsit.
Uiticella berba aiatinis appellata. ꝗtiod ficut
uitis quiequid ꝓrimini hit̾it: app̃hendat cor¬
timbiscos anudos appellamꝰ Bnbtalmon fiorẽ
croceum ocitiosimilem. Unde ⁊ agc̃is nomeni¬
sumpsit. accepit. Est aricẽ catile foliis coriand̾
sumlib. nascitur itixta muros ciuicatũ. folmos
quod tatini herbam scam uocant. quaalter ẽ
masculus alpictiorib foliis aiti: anguitiorib
altera fimina fouis laterb atq ing̾s bertila
non nuilli aferiendo fertilam dnr̃ ab hac enim
putri ⁊ puelle uaplare solent. huitis sucꝰ gal¬
banimẽ. Paꝑium dicttim quod igni ⁊ cereis
ẽ apiam puo enuim g̾ei ignem dnt. Imicus. Scir

Expanded text:
rusca: folia hederae similia; in omnibus maior quam vitis alba: bacas similiter habens, quae in maturitate nigrescunt, unde et vocabulum sumpsit. Viticella herba a Latinis appellata quod sicut vitis quidquid proximum habuerit, adprehendat corymbis, quos anulos appellamus. Bupthalmocroceum oculo similem. Unde a Graecis nomen accepit. Est autem caule molle, foliis coriandri similibus. Nascitur juxta muros civitatum. 94. Phlomos, quam Latini verbascum vocant, quarum altera est mascaltera femina, foliis latioribus atque nigris. Ferula nt. Nonnulli a feriendo ferulam dicunt. Ad hanc enim pueri et puellae vapulare solent: huius sucus galbanum est. Papyrum dictum quod igni et cereis est aptum; πῦρ enim Graeci ignem dicunt. Iuncus
Abbreviated transcription (Latin):
stis. ac cesselis cinctis inuarios colors. cesse¬
li autem a tesseris nominati .i. quadratis lapuus
ꝑdimimitionem. De plas tRIS .uiii.¬
lastͥcem est parietum exgipso esfigies sig¬
iaq expͥmere. pingiq colorib. paiestꝰ¬

Expanded text:
ac tessellis tinctis in varios colores. Tesselli autem sunt a tesseris nominati, id est quadratis lapillis per diminutionem. De plastis . Plastice est parietum ex gypso effigies signaque exprimere pingique coloribus. Plast
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens magoꝵ in prudencie manifestisi¬
mum. in hoc ꝙͦ exemplumẽ quod admixta
herba elictropio quib additis ꝑ cantationi¬
bus gerentem conspici negent. gignit᷑ autem
incipro ⁊ asfrica. sel melior ẽ methiopia. Sa¬
cula gemina prisim coloris apud caldeos. cꝰ
tanta uisẽ ut ꝑmeantes naues eꝓfundo petat.¬
⁊ carinis ita ceneantir tenaciter ad hereat. ut
nisi abrnsa parte ligni iuix separaretur. Mix¬

Expanded text:
ostendens. Magorum inpudentiae manifestissiostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myr
Abbreviated transcription (Latin):
genere ẽ. omniq colore resplendens. intienta
pͥmum inarabie insula. inqua trogotite p̃¬
ta: nebtilis cooꝑta. land̾ anaruigantib inuen¬
ca: sed obhoc locus. ⁊ gemia nom̃ ex carisa¬
accepit. Namtoparim trogoditaꝵ lingua
significationẽ ht̃ querentis. Est autẽ ampliᷤ¬
sima gemmartim eadem sola nobilium. limi¬
na lunam sentit. genera eiis duo. lallaica
colore uiritis ⁊ parsens. ⁊ nimis crassa. nichil
iocundius. aurum decens. Unde ⁊ appł
bus geliclis. ocł modo excuberans. Moloti¬
tes spissius nitens ⁊ crassior quã smaragdus
a colore maltie nomen accepit. mnreddendis
laudata signis. nascitur in arabia. Uiotraro¬
pia uiridi colore ⁊ nubilo stellis puniceis suꝑ¬
sparsa tum sangͥneis uenis causa nominis.
de effectu lapidis ẽ. nam deiecta in labris ene¬
is solis ractios mutat sangͥneo reꝑcusso extͣ¬
a quam autem speculi modo solem accipit
dep̃henditq eus defecttis stibeuntem lunã

Expanded text:
genere est omnique colore resplendens, inventa genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae prtea nebulis cooperta tandem a navigantibus est inventa et ob hoc locus et gemma nomen ex caaccepit; nam τοπάζειν Trogodytarum lingua significationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appebus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam
Abbreviated transcription (Latin):
iuridis sit ⁊ turbida aeris uenis. hec inegip¬
to uł cipro insula nascitur. Prasuis ꝓuiri¬
dani colore dicitus secd uilis. cuius alt̾m
genus sangunis punctis ab orret. terciũ¬
cdistinctum uirgtilis tͥb candidis. Borillꝰ
inindia gignitur. gentis sue lingua nom̃
hñs uiriditate simuis smaragdo. s cũ pal¬
lore. politur autẽ ab indis in sex angula
forma. ut ebitudo coloris reꝑcussione an¬
geloꝵ excitetur aliter politus non habet¬
colorem fulgorẽ. genera eirs nomen. nouẽ.¬
⁊ hr̃ india mutit. Crisoprassus indicus
ẽ colore porri sucũ reserens. aureis int̾ue¬
mentib guitis. Unde ⁊ nomen accepit.
quẽ quidꝰ berilloꝵ generi adiudicaue¬
runt. Iaspis degreco iniatinuĩ uiridis gẽ-¬
ma interp̃tatur. Ias quippe: iurido. pi¬
nasim gemina dieitr. Est autems maragdo
tũe ⁊ aitile eẽ gestamib. quod credere nonfi¬
dei sed suꝑsticionisẽ. Toparion ex uirenti

Expanded text:
viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypviridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sangudistinctum virgulis tribus candidis. Beryllus in India gignitur, ventis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur; aliter politus non habet fulgorem. Genera eius novem. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo tiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti
Abbreviated transcription (Latin):
margattas ⁊ uniones tͥbutint dignitatẽ.
Smiragdus anima uiricatie uocatus. Ommne
enim saris uuide amartuim clidatr. nullis enim
herbas uirentes frondesq exuꝑat infictens cͥ¬
ea se uiriditate reꝑcussum aerem sctlpentibuꝰ
quoq gemimas nulla gratior oc łoꝵ refectio ẽ.
suius corpuis si extentumẽ: sic̃ specłmita ima¬
gines recichit. Quippe uͦcesar gladiatoꝵ pug¬
nas inspectabat. in smnaragdo ẜpectabat. geux¬
racius duodecim. s nobiliores sitici. qui insci¬
ticagente repperiiꝑ reꝑuintur. sedm locum
cenentes bacͥtam. colliguntur enim incõmis¬
suris saroꝵ flante aquilone. tunc enĩ cellure
deoꝑta int̾micant. quiahis uetis harene maxi¬
me mouentur. Tercium egiptii hñt. reliqui
inmetallis erariis inuenirintur. s uiciosi
nam aut ere aut plumbo uł apilamentis ł
salis similes notas hñt. S marigdi autem
mero ⁊ uiridi ꝓficuint oleo. quamius nat᷑a
inbuantur. Calcos smaragdus dicta quod

Expanded text:
margaritas et uniones tribuunt dignitatem. margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viriditate vocatus; omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Sculpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cuius corpus si extentum est, sicut speculum ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera eius duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani: colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone; tunc enim tellure deoperta intermicant, quia his ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi; nam aut aeri, aut plumbo, vel capillamentis, vel salis similes notas habent. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod
Abbreviated transcription (Latin):
leum marmor nascitur in theo nisula. cꝰ
lucullens: consul nomen aecepit declit: qͥ
delectattis illo: pͥmus romam intiexit. solũq
hoc marmor pene abamatore nomen acce
nigris dignissima barris. De Gemmis.ui.
corem tͥbuunt. uenustate colorũ
pmordia eiris arcipe cancaso. fabule fer̃t
pmetheum pͥmum fractnentũ saxi eris
mehnisisse ferro aedigito circundasse hisꝙ
nera gemmnarum in mimerabilia ẽẽ tra¬
duntur. equib nosea tantum que pͥnei¬
pasia sunt. sirie notissima ad notauimris.
gemime uocate: quod instar gãmim uins¬
luceant. Preciosi lapides ideo dicti sunt:
quia care ualent. suie ut a iulib discer¬
ni possint. sei quod rari sint. Onme enĩ
quod mrumẽ magnum ⁊ p̃ciosum uocat᷑.
sicut ⁊ insamuhelis uolumine legitir. et
scrmo dñi p̃ciosus erat in isrł. hocẽ rarcis.
mnium De uiridioribꝰ gõmis. uii.
gemmarũ uiremitum smnamgdiis pͥn¬
ccipatum hr̃. cui uet̾es t̾ciam post

Expanded text:
laeum marmor nascitur in Chio insula, cui laeum marmor nascitur in Chio insula, cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primum Romam invexit, solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepnigris dignissima barris? CAPUT VI. De gecorem tribuunt venustate colorum. Primordia earum a rupe Caucasi. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi ejus inclusisse ferro, ac digito circumdedisse nera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti suquia care valent, sive ut a vilibus discerni possint sive quia rari sunt; omne enim quod rarum est magnum et pretiosum vocatur, sicut in Samuelis volumine legitur ‘et sermo Domini pretiosus erat in Israel’, idest rarus.§ 7 De viridioribus gemmis. Omnium gemmarum virentium smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post
Abbreviated transcription (Latin):
niger. Alabandictis terre sue nomine nuim¬
eupanuis. purpure aspectti similis iste mori¬
ente: igni liqnatur. atq adtisum utristm¬
ditur. Thebaicus inter tinctts aureis giiniᷤᷤ
ad terenda colliria quadam utilitate natura¬
li contieniens. Sienites circa siciniũ sicium¬
cił thebas nascitur. trabes exeofecere reges.
loris maculis distinctus. eitius pͥmũ tisũ
instile ciclades dederrint. Lesbus luuidior
ẽ pauio hoc sed ⁊ ip̃e duĩsi coloris macuilaᷤ
hñs. Corinthens amomiace gate similis.
cũ uarietaite qduisoꝵ in colonim corentho pͥm̃
reptus. exeo quo lumine ingentes: liminaqꝙ: si¬
unt actrabes. Caristeum uuride. optim̃. nom̃
ab aspectu hñs. eo quod grattis sit his qri gem¬
mas sculpunt. eius enim uiriditas reficit
oculos. Numidicum marmor: iimidia
mittit. quod ad cutẽ sticum dimittit eroco
similem. Unde ⁊ nomen accepit. non cru¬
stis s massa ⁊ liminum usu aptum. Lucul¬

Expanded text:
niger Alabandicus terrae suae nomine nunniger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in Oriente igni liquatur, atque ad usum vitri funditur. 10. Thebaicus interstinctus aureis guttis iad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. 11. Syenites circa Syenem, vel Thebas nascitur; trabes ex eo fecere reges. 12. rsis coloris maculis distinctus est, cujus primum usum insulae Cyclades dederunt. 13. Lesbius lividior est paulo hoc, sed et ipse diversi coloris maculas habens. 14. Corinthaeus, Ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum, Corintho primum repertus: ex eo columnae ingentes, liminaque fiunt, ac trabes. 15. Carystium viride, optimum nomen ab aspectu habens, eo quod gratum sit iis qui gemmas sculpunt; ejus enim viriditas reficit oculos. 16. Numidicum marmor Numidia mittit, ad cotem succum dimittit, 263 croco similem, unde et nomen accepit, non crustis, sed in massam et liminum usum aptum. 17. Lucul
Abbreviated transcription (Latin):
ferentia eoꝵ ẽ ab ophite. cũillesicut p̃ctiximꝰ
serpentium maculis sit similis. h ec macu¬
las diu̾so motlo colligunt. nam augusteũ
nnclatim uł cͥspũ inu̾tices. tib̾ium sparsa
non contioluta canicies. Hurpiuitas exegip.¬
toẽ rribens candidis mnĩienientib punctis.
nominis ẽ cansaqͥ: rtibeat ut purpura. Ba¬
sanites ferreo colore sine cdiiricia. unde ⁊ nom
eidatiimẽ. inuentum in egipto ⁊ ethiopia.
Alabaustrris lapis candidtis int̾rincttisita¬
riis colorib. exquo erangłici illius unguen¬
ti uasculum stut. Lauant enim hunc adua¬
sa unguentaria. qm̃ optime seruare incor¬
ruptaᷤ dicitur. Nascitur cͥca thebas egtptias
⁊ damascuimsirie ceceris candidior. probatis¬
sunus uͦ mindia. Parius candoris eximius li¬
diniis cognomento. hicap̃ parõ insulam nas
tus mensure non ultra cuibita bina candore
ꝓrimo eboris ad quandã similitudinẽ ediiso

Expanded text:
ferentia eorum est ab ophite, cum illud, ut praediximus, ferentia eorum est ab ophite, cum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile. Hlas diverso modo colligunt. Nam Augusteum undatim est crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatisulum traxit: Parius candoris eximii, Lychnites cognomento. Hic apud Paron insulam nascertus, mensura non ultra cubitos binos, candore proximo ebori quadam similitudine. E diverso
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ex sese remittentes. Specularis lapis
uocatus ẽ. quod uitri more transluceat. re¬
pertus pͥmum inhis pania citeriori circa se.¬
gobrigam urbem. Inuenitur enim sub ter¬
ra ⁊ esfossus exciditur. atq funditur inqͣs¬
libet tenues crustas. De marmoribus .u.¬
ost lapidum genera ueniemꝰ ad
marmora. namint̾ lapides ⁊ mar¬
mora disferentia ẽ. Nam marmora
dicuntur eximii iapides. que maculis ⁊ colo¬
rib cõmentantur. marmor sermo grecusẽ
atiriditate uocatus. ⁊ quamuis postea et
alii coloris iueniant᷑: nomon tamen pͥsti¬
num auiriditate retinuerunt. Marmoꝵ
colores ⁊ genera innumerabilia sunt. non
tamen omiã ercipib exciduntur. sed mul¬
ta subterra sparsa sunt. ⁊ p̃ciosissimi gn̾is
⁊ uocabłm traxit. Ophites serpentiũ ma¬
culis sumilisẽ. Unde ⁊ uocabłm sumpsit.
dinum. Atigusteum ⁊ tibertũ in egipto au¬
gusti ⁊ tib̾is pͥmum pͥncipatu reꝑta siunt diᷤ¬

Expanded text:
nihil ex sese remittentes. Specularis lapis nihil ex sese remittentes. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas. De marmoribus . Post lapidum genera veniemus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Ndicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea et alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi generis,et vocabulum traxit. Ophites serpentium maculis simile, unde et vocabulum sumpsit. durum. 4. Augustaeum, et Tiberium in Aegypto Augusti, et Tiberii primum principatu reperta sunt. Dif
Abbreviated transcription (Latin):
lis caudore ⁊ duricia minus tantum pondero¬
sus qui porus uocatur. Ostracides uocatus qd̾
similititom̃e teste hãt iisus eius ꝓprinice.
Melanites lapis diclus ẽ. eo quiod melleũ et
dulcem sucum ennttat Hismiris lapis asper
⁊ indomitus. quia omnia actterens. ex quo lapi¬
de gemine terunitir. Crisites: colore similis o¬
cree inuenitur megqpium. Amittites simil
secdlacteus cũ resoluitur remordens uehenĩ¬
ter. Corcimis albus ẽ. duriorq alho. pario.
Molotius ueluti uiridis ⁊ griuis mueni¬
tur inegipto. Tuscri lanus aloco italie cdic¬
tus. difsilire igni traditur. sabimus. friscuꝰ.
atdito oleo etiam lucere fertur. est ⁊ quidã
lapis unidis nehementer igni refistens. Sifi¬
nuis mollis ⁊ candituis excalestictous oleo
nigrescit atq durescit. Lapibes quoq me¬
dicinalium mortariorum ⁊ pigmentorum
usibus apti. Edesnis p̃ctpitus ⁊ inde cola¬
tis. Thebaicus quoq ⁊ balsanites lapides

Expanded text:
lis candore et duritia, minus tantum ponderolis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: usus eius pro pumice. Melanites lapis dictus est eo quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapide gemmae teruntur. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. Hammites similis ti viridis, sed lacteus cum resolvitur, remordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicus quoque et basanites lapides
Abbreviated transcription (Latin):
laminose ccusibilis. Galactites colore cinere¬
iis. guistii suaius. sedideo uocatus. quod quiddã
desuꝑ lacceum adtͥtus dimitat. Obstus ba-¬
pif igerẽ translicidus.⁊ intri hñs sumlitudi¬
nem. ponitur inspeculis parietum pp̃ imagi¬
numumbras recidendas. geminas multi exeo
faciunt. nascitir inindia ⁊ insamo italie. Mi¬
tridas lapis eufratis: sole reꝑcussus ⁊ coloribus¬
micat uariis. Eritis lapides inuenrunt᷑. in ni¬
dis aquilarum auint binos inueniri. matrẽ
⁊ feminam. nec sine his patere parere aquilas.
horum masculus duicis. similis galle subru
tilus. femineus uͦ: pusillus acmolłis. alligati:
aliquid uulue excmdunt. nisicito parcurien-¬
tibis anferantur. fingites capadocie lapis du¬
ricia marmoris. candidiis atq translucens
exquo quondam templum constructum ẽ.
aquodam rege forib aureis. quib larisis
claritas mitis diurna erat. Emites ebori simib
in quo darium conditũ ferunt. parioq simi¬

Expanded text:
laminis scissibilis. Galactites colore cinerelaminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum attritus dimittat. 21. Obsidius lapis niger, translucidus, et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras 258 reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt, nascitur in India, et in Samnio Italiae. Mitridax lapis Euphratis, sole remicat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis galltilus: femineus vero pusillus, ac mollis. Alligati aliquid vulvae excidunt, nisi cito parturientibus auferantur. 23. Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris candidus, atque translucens, ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. in quo Darium conditum ferunt, Parioque simi
Abbreviated transcription (Latin):
ns moriente sara. que etiam uiuontib auli¬
gale rodiuit corꝑa. mitiores autẽ seruandis
corꝑib tec absumentes. Ematites appellatuᷤ
so quod cote resolitꝰ: incolorẽ ueniat sangͥs
ẽ ancem ad mod̾ luudus. ẽ ⁊ ferrugineris nasti¬
tur inultime egipti babiloma ⁊ hnspama. an¬
drodo macus colore niger. pondere ⁊ cduricia
insignis. Unde ⁊ nomentraxit. p̃cipuus reꝑi¬
tur inaffirca. trahere aũ inse aitrũ argentũ
uł esdicitur. quiq attritus ut ematites: inco¬
lorem rectigatur sanguinis. Iscito inuenit᷑
multima hisparria. c̾roco sumlis eũ ieui ful¬
gore facile fricabilis. Armauthos appellatꝰ
aueterib eo ꝙ. si ex tp̃o uestis fui̾t contacta:
conin ignẽ resistat. ⁊ igne inposita: non ard̃¬
at. s splendore accepto: nritescat. ⁊ ẽ scissi alu¬
minis sumilis. ueneficiis resistens om̃ib speci¬
aliter magorum. Batracites similis ẽ terre

Expanded text:
ris in oriente saxa, quae etiam viventibus alliris in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel aes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae
Abbreviated transcription (Latin):
donecrubescat. acrursus dulci iuno extin¬
gincur. ternis uicib tingendis uestib tm̃
ittilis. Sinus lapis asina uibi reꝑitur: ap¬
pellatus. hic integer fluctuari dicit᷑. cõminu¬
ius mergi. Arabicus similicẽ eboris sine ulla
micula. hic defricatus ad cotem sucum demit.¬
ct croco similem. Iudaicus lapis albusẽ.
atq inscemate glandis scͥptures subinuicẽ
modulatus quas greci gramas appellant.
Samus asamo insula ubi reꝑitur: uocatuis.
⁊ ẽ giatuis ⁊ candidꝰ. poliendoi auro utilis.
Oenphitis uocattis a loco egipti.⁊ ẽgemman¬
tis nature. hic tritus atq: inhis que urenda
sunt ⁊ scanda exaceto inlinittis: ita obati¬
pescere facit corpus: ut non sentiat ciricia¬
tam. Sarcophagus lapis ctictus. eo quod cor¬
pora defuinctoꝵ condita in eo infra quadragin¬
ca dies absumunt᷑. i oͥroi enĩ gͥce: arta dicit᷑.
sigos cometere. Nascitur autẽ in troade
silliq uena scinctitur. sunt ⁊ eiusdem gene¬

Expanded text:
donec rubescat, ac rursus dulce vino extindonec rubescat, ac rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; hic integer fluctuari traditur, comminutus mergi. Arabicus similis est eboris sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem sucum dimittit croco similem. Iudaicus lapis albus est atque in schemate glandis, scripturis subinvicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς vocant. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus: et est gravis et candidus, poliendo auro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. 15. Sarcophagus lapis dictus, eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta dies absumuntur, σὰρξ enim Graece caro dicitur, φάγειν comedere. Nascitur autem in Troade vena scinditur. Sunt et eiusdem gene
Abbreviated transcription (Latin):
in eo lucertiam sub diuo ardentẽ sie. ut ea
nulia tempestas. nullus himber extingl̃t
Piritis ꝑsicus lapis fuliius aeris simulas
qualitatem. cuuis płĩmus ignis. siquidẽ
facile scintillas emnittit. hic tenentis manõ
si uehementus p̃mattir daddiurit. p̃ꝑqͦt
nomen ab igne accepit. Est aũ alius puił
uulgatis. qtĩe uiũ lapidem appellant.
pnam appeslat. Selinicis qu̾i latine lunã¬
ais interp̃tatur. eo quodint̾iorẽ eius candorẽ
cũ luna crescere atq deficere aiunt.gignit᷑
mpsida. dionisuis lapisftiscus ⁊ rabentibus
notis sparsus. uocatur aritẽ ita. quia siaque
mixtus conteratur: unum flagrat.⁊ quod
millomirumẽ ebrietati resistit. Traicuis ni¬
geri sonorus nascitur influmine. cuius nom
ẽ pontus ineqͥtia. frigius lapis ex lococraxit.
utabuilũ. nascitur enĩ infrigia colore palli¬
dus mediocriter. giiusẽ aũ gleba pumicosa
untur: antea uino ꝑfusus flatusq follibus

Expanded text:
in eo lucernam sub divo sic ardentem ut eam in eo lucernam sub divo sic ardentem ut eam nulla tempestas, nullus imber extingueret. Pyrites Persicus lapis fulvus, aeris simulans qualitatem, cuius plurimus ignis, siquidem facile scintillas emittit: hic tenentis manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius nomen est Pontus in Equitia. Phrygius lapis ex loco traxit vocabulum; nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus flatusque follibus
Abbreviated transcription (Latin):
ditr suius canta uisẽ uit refert beatus
lapidem tenuent. stibuase argentẽ. feruiqͥ
suꝑ argentum posti̾it: deinde subter mo-¬
uente manu ctim lapide: fercũ cursu desu¬
ꝑ mouebatur. Unde ftictum ẽ ut quodã uitẽ¬
plo simulachrum ẽ ferro pendere maere
uiderectr. E et quippe ⁊ alus inechiopia
magnes. qui ferrum abigit. respuitꝙ. Omi
aute magnes tantomelior ẽ. quanto magise¬
ruleus ẽ. Gagates lapis pͥmus nuentus est.
insicilia ga̾gatis fluminis fluore reiectas am
⁊nominattis. licet mbritonina sit płtintis. ẽ
autem niger: planus. leuis. ⁊ ardens. igni
aduinc̾tus. fictilia ex eoscͥpta non delentur
aqua. oleo restinguit᷑. Asbeston arcadie
lapis ferrei coloris abigne nom̃ sorritus eo
quod accensus semel numꝗͣ extinguitur
De quo lapide mechatucũ aliquid ars hu¬
mana oblicaẽ. quod gentiles capti sacrile¬
gio mirarent᷑. Deniqͥ: intemplo quodamfu¬
isse ueneris fanum: ibiq candelabitumd̾

Expanded text:
ditur; cuius tanta vis est, ut refert beatisditur; cuius tanta vis est, ut refert beatislapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est ut in quodam templo simulacrum e ferro pendere in aere videretur. Est quippe et alius in Aethiopia magnes qui ferrum omne abigit respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est quanto magis caeruleus est. Gagates lapis primum inventus est in Sicilia, Gagatis fluminis fluore reiectus; unde et nominatus, licet in Brittania sit plurimus. Est autem niger, planus, levis et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur;aqua, oleo restinguitur. Asbestos Arcadiae lapis ferrei coloris, ab igne nomen sortitus eo quod accensus semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum, ibique candelabrum et
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus. caleifi uuadicta. quia dumsit cac¬
tum srigida mitis occultum continet ignem.¬
erũpit. Natura ruis mirum aliquid facit. pꝰ ꝙͣ.
tur. quib solet ignis extingui. Oleo extingͥ¬
tur quo solet ignis accendi. usis eiis struc¬
tiuis fabrice necius. Nam lapis lapidi non pͦ
elapide albo ⁊ duro melior structts. exmol
ta non abherendo infabricis ut quidam uolt᷑.
hiius ꝓbatio dicta: si maniui in p̃ssa stridat.
aut sunuestẽ candidã sparsa. nichil sordis re
linquat. de lapidibus insignioribus .iiii.¬
agnes lapis inditus ab inuentore noca¬
cus. fuit aũ iindia pͥmctm reꝑitis.
clauis crepidarum bactili ⁊ cuspide herens.
cũ armenta id magnes pasceret. Posteaes piᷤ¬
sim intieuttisn. ẽ autẽ colore ferrugineus sec
ꝓbatur: cũferro aditinctus euis fccent mptũ.
namadeo ap̃pherdit ferram ut cathenam
faciat a nuloꝵ. Unde ⁊ eũ urilgtis ferrt̃ utuũ
appellat. liquorẽ qͦ uitri: ut ferrũ crahere tre¬

Expanded text:
i. Calx viva dicta, quia dum sit tactu frigida, intus occultum continet ig. Natura ejus mirum aliquid facit: postquam tur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potctus. Calx e lapide albo et duro melior: quod ta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. De lapidibus insignioribus . Magnes lapis Indicus ab inventore vocatus. Fuit autem in India primum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere cre
Abbreviated transcription (Latin):
tudiue aque ⁊ capacitate fiunt. ꝑquas aque
ꝑ certos modulos diuidiuit᷑. e quib ẽ uncia:
quinaria digitus quadratus. digitus roitundꝰ
⁊ cet̾i modi cuiq carise. De uenustate. iiii.
uc uiq partes constrtictionis. sequitur
de uenustate elificioꝵ. Uenustasẽ
qͥtͥqd illt̾ ornamenti ⁊ decoris causa.
edificiis arditur. ut tectoꝵ auro distincta la

Expanded text:
tudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur, E quibus est uncia, et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, et caeteri modi quique. CAPUT XI. De venustate. 1. Hucusque partes constructionis, sequitur de venustate aedificiorum. Venustas est quidquid illud ornamenti, et decoris causa aedif
Abbreviated transcription (Latin):
tocus fabrice p̾ondus erigitur. antiqͥ eiat
racio columpnarum altutidinis. t̃cia pars
aitudinis ⁊ altitidinis int̾ se dicantes. Qn¬
tumgenus ẽ eatum que uocant᷑ antice qͣter¬
nis angulis aut amplius patib laterã int̾uai¬
lis. Bases sculpture sunt columpnartim que a
fundamento consurguit ⁊ su ꝑposite fabrice ssi
tre c̃suo sermone. Capitalia dicta quod sint co
lumpnarum capita qrͣ suꝑ collũ caputb spisto¬
lia sunt. que super capicelia colup̃naꝵ pomĩ

Expanded text:
totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars situdinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intnis. Bases sunt fulture columnarum, que a fundamento consurgunt et supraposite fabrice sustrtissime Syro sermone. Capitella dicta, quod sint in columnarum capita; quasi super collum caput. Epistillia sunt, que super capitel
Abbreviated transcription (Latin):
cudinẽ fabͥcate naues ratarie dicte nõ iam
intes. s tibusiue naties. nã pͥe rates st̃ contexte
intucẽ trabes. Trieris nauus magna. quam
pado instila nominata. sic̃ atodo rodia. sicito
ab alȩxandria alexandͥna. Librance dicte a
libiis. uaues enim sunt negociatoꝵ. dequaui¬
hꝰ horatꝰ. ibis liburins int̾ alta nautum.
Conge uaries sunt quas dromones uocant. Di¬
ete eo ꝙ langiores sint cẽtis. citiꝰ cont̾ricis inus¬
culus. cͥcũ natiigiũ. Dromo aũ adecutrendo¬

Expanded text:
riae dictae. Nunc jam rates abusive naves. Nam proprie rates sunt connexae invicem trabes. 10. Trieris navis magna, quam patho insula nominata, sicut a Rhodo Rhodia, sicut ab Alexandria Alexandrina: 12. Liburnae dictae a Libyis; naves enim sunt negotiatorum. De quibus Horatius: Ibis liburnis inter alta navium. 13. Longae naves sunt quas dromones vocamus; dictae eo quod longiores sint caeteris, quibus contrarius musculus, curtum navigium. Dromo au
Abbreviated transcription (Latin):
ciliciis autem etiam poliuntur lorice ⁊ te
guntur: De Ga L eiS. xii.
apsis delaminaẽ. galea decorio. nã
galcros coruumdicit᷑. Cassidam atus¬
cis nominatam illi enĩ galeam cassĩ
nominant. eredo a capite. apexͦe instimina
galea eminet quo figicur crista. quã g̾ci conũ
norant. Nam conꝰ ẽ curuiata q̃ ingalea ꝓminec.
supra quã cͥste funt. De fo R0.xiii.¬

Expanded text:
ciliciis autem et poliuntur loricae ciliciis autem et poliuntur loricae guntur. De galeis . Cassis de lammina est, galea de coreo. Nam galeros coreum dicitur. Cassidam autem a Tuscis nominatam: illi enim galeam cassim nominant, credo a capite. Apex est quod in summa galea eminet, quo figitur crista; quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus est curvatura quae in galea prominet, super quam cristae sunt. De foro .
Abbreviated transcription (Latin):
bi uident᷑ fisiologice ꝑ arlegoriã hanc arcem
ex̾cere. ⁊ sub quadam rerum si milictdine fin¬
gere. nam tͥb tesseris ludere ꝑhibent. ꝓpt̃
tͥa ccłi tpĩta. p̃sentia. p̃terita. ⁊ futura. quia
non stant sed decuritint. S ⁊ ipãs uias se¬
nariis locis distinctas pp etates hominu
ternareis lineis pp̃ tempora argumentantꝰ.
ideo ⁊ tabłãm t̾nis descͥptã dicunt liueis. Lac¬

Expanded text:
bi videntur phisiologice per allegoriam hanc artem exercere et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere se perhibent, per tria seculi tempora, presentia, preterita et futura: quia non stant, sed decurrunt: sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter etates hominum, trinariis lineis propter tempora argumentantur: inde et tabulam ternis descriptam dicunt lineis. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
torum idem gentiles etiam colores equoꝵ uin
arri. pximos terre uenetos mari adsimilan¬
tes. Itemesi estati turrere uoluerant. quod
ignei colaris sint. ⁊ euncta tunc flauescant al¬
bos himi quod sic glatiar. ⁊ frigoribꝰ uniuꝰ¬
cuuc pampinꝰ densatur. Item Redls currere¬
marti saerauait. aqͦ romani exorunt᷑. ⁊ quia
uexilla romanoruni coco deorant᷑. siue q. mars
aeri quia certiloo sunt colore luceo .i. croceo
igniꝰ soli. purpureos iri sacrauerunt. quã
arcum dicimꝰ. quod is płi̾mos colores hãt. sicq
dũbac expectoe deoꝵ ctiltib aiq elementis.
mundia lib ꝑfanant᷑ eosdem deos. atq eadẽ
munda possideant. qta pp̃ alienꝰ erit cibi locꝰ
quando plĩmi sathane spẽs occupanerunt.
cocumenĩ illum diabolus ⁊ angil eiꝰ rressert᷑ pleau

Expanded text:
torum iidem gentiles etiam colores equorum aeri, prasinos terrae; venetos mari assimilantes. Item roseos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus univetunc pampinMarti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur; sive quod Mars aeri, quia caeruleo sunt colore, luteos, id est croceos, igni et soli, purpureos Iri sacraverunt, quam arcum dicimus, quod is plurimos colores habeat. Sicque, dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eadem munda possideant. Quapropter alienus erit tibi locus quem plurimi Satanae spiritus occupaverunt: totum enim illum diab
Abbreviated transcription (Latin):
sole ꝯftendit. contendit. sine qr nocter⁊ die ui¬
detur. Iuugunt enĩ unũ equũ iugrũ alc̾m
candidũ. Tugas diis inferis. quia his ꝑꝯteᷤ
rere dicunt. Siue quia inundus ute cir¬
etili sui cełitatẽ cimiscurut. siue pp solem
quia uolubili ambicu rotat. sic̃ ait ennius.
Inde ꝑatefecit indiis rota candida celum.
ferestes hocad currũ septẽ stellaiũ. qͥb mũ¬
dum regi dñt. siue ad cursũ septẽ dierũ p̃sen¬
tiũ qͥb ꝑactis uice t̾minꝰ ꝯformat᷑. quoꝵ finiꝰᷤ

Expanded text:
e contendit, sive quia et nocte et die videtur. Iungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia is per tres rere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat; sicut ait EnniusAnn. 558: Inde patefecit radiis rota candida caelum.ferentes hoc ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt, sive ad cursum septem dierum praesent
Abbreviated transcription (Latin):
te quod luculũ appellatir. nͣẽ aciu̾dartũ ctispi¬
de resitente oꝑuret. inplicitĩꝙ uirsb supera¬
ret. que armatur pugnabat neptuno tͥdentis
gestabat enĩ ctuspidem ⁊ masam pluimbeam. q̃
adu̾sarq̃ iaculum impediret. ut anteꝙͣ. ille feri¬
ret rete iste ⁊ suꝑaret. Heo armaitira sicrati e¬

Expanded text:
te quod jaculum appellatur, ut adversarium cuspide insequente operiret, implicitumque viribus superaret. Quae armatura pugnabat Neptuno tridentisGestabat enim 408 cuspidem, et massam plumbeam, quae adversarii jaculum impediret, ut antequam ille feriret reti, iste exsuperaret. Haec armatura sacrata e
Abbreviated transcription (Latin):
di comedi. temelici istriones. mimi. ⁊ saltato
ainoiai scelera torum regum lucitioso carmi¬
ne spectante ppło concinebant .u. Come
gestu cantabant. atq stupra uiiginũ. amo¬
ies meret̾eum insis cabulis exp̾mebant.

Expanded text:
di, comoedi, thymelici, histriones, mimi et saltatordi, comoedi, thymelici, histriones, mimi et saltatorcinora sceleratorum regum luctuosa carmine spectante populo concinebant. § 46 De gestu cantabant, atque stupra virginum et amores meretricum in suis fabulis exprimebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs̃ desuꝑstans atq spectans pples ludos
stibulim. eo quod posti ludos eractos meretͥteᷤ
ibi ꝓitrarent᷑. Idem ⁊ lupanar uocatũ abeus
meretͥtib. que pp̃ iulgati eorꝑis leuitatẽ: in¬
pe nuncupant᷑. Nam lupe meretͥces ampa
citate uocate. quod ad se rapiant miseros. et
apphendant. Enpanaria enĩ ag̾cis apaga¬
ns constittica sinit. ut pudor milierũ infe¬
liciumibi publicaret᷑. ⁊ ludibrio hrẽnt᷑. tam
hni qͥ tuce̾nt ꝙͣ. qtie paterent᷑ .ii. Ecena aũ
eiat locus infra theatrũ. inmod̾ domꝰ istru¬
cta cũ pulpito qͥ puilpitꝰ orcistin uocabatitr.
utones. ⁊ mimi. Dictaaũ scena g̾ca appella¬
cione. eo quod inspẽm domtis erat insticicta.
unde ⁊ apud hebreos tab̾nacłoꝵ dedicatio asi¬
erit scene. uͥ saltator agere posset dnio int̾ se aiꝰ¬
prtare. ibi enĩ poete comecti ⁊ tragedi: adeer¬
tamen conscendebant. hisq canentib alii
gestus edebant. iii. Officia sceuica trage¬

Expanded text:
s desuper atque spectans ludos prostibulum, eo quod post ludos exactos meretrices ibi prostarent. Idem et lupanar vocatum, ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt, ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur et ludibrio haberentur tam hi qui facerent, quam que paterentur. Scena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orcistra vocabatur, histriones et mimi. Dicta autem scena Graeca appellatione, eo quod in speciem domus erat instructa. Unde et apud Hebraeos tabernaculorum dedicatio a sierat scenae, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poetae comoedi et tragoedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant. Officia scenica: tragoe
Abbreviated transcription (Latin):
belli a quodã milite aliena nom ine:
aquo ⁊ ars. nomen acepit tibula. ludit᷑ prigo
cucuiis tasserisq . N. irgus dictus quod ꝑ
eum tessere ꝑgant. siue quot turdis spẽm hãt.
Naingreti turrem pirgũ uocant. iii.¬
modestia sui breuitate calcatur. Item calculi
quod ꝑ uias ordinales eant quasi ꝑ caues. iiii.¬
Cessere tiocate. quia quadrate sunt. ex om̃ib¬

Expanded text:
belli a quodam milite Alea nomine, a quo calculis tesserisque. Pyrgus dictus, quod per eum tessere pergant sive quod turris speciem habeat, nam Greci turrim pyrgum vocant. ne molestia sui brevitate calcatur. Item calculi quod per vias ordinales eant, quasi per calles. Tessere vocate, quia quadre sunt ex omnib
Abbreviated transcription (Latin):
immica sunt. Uaquaarioꝵ pugna erat fu¬
gientes inludo homines. intecto laqueo inpe¬
ditos consectitoᷤq ꝓstrare amicos. Unbone pel
cela obiectarent. eit eniꝰ eoꝵ pugna tria. E
eitit emissas bestias iuuiuenes excipere pugna¬
re adu̾sus eas ultͦne confunere. certare non eͥ¬
delitatis ⁊ insꝑectio uanitatis non solũ homim̃
uiciis. sedd ⁊ demonum ussis instictita sunt. ꝓ-¬
inde nichil debet eẽ pͥano eũ cͥcensi insania. eũ
inpuidicicia theatri. cũ amphiteat crudelitate.
cũ atrocitate arene. cũ luxuria ludi. Dm̃enĩ
negat: qui talia p̃sumit. fidei xͥane p̃uaticator effectꝰ.¬
qͥid ideo denuo appecit. quod in lauacro iam¬
pͥdem renunciauit .i. diaboli pompis ⁊ oꝑib
eius. De alea.¬

Expanded text:
iis. Laqueariorum pugna erat fugientes in ludo homines iniecto laqueo inpeditos consecutosque prostrare amictos umbone pelltela obiectarent. Erat enim eorum varia pugna et erat emissas bestias iuvenes excipere, pugnare adversus eas, ultroneo funere certare, non crdelitatis, et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed de daemonum jussis instituta sunt. Proinde nihil esse debet Christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphiteatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat, qui talia pqui denuo appetit quod in lavacro iampridem renunciavit, id est diaboli pompis et operibus eius. DE LU