comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ram in cȩlis patriam in sepͥtis suis ꝓ¬
tum. aditum regni cȩlestis nullus
adeptus est. Hic qͦq ꝑ fluenta baptiᷤᷤ¬
matis popłm in t̾rã ȩccł̃iȩ introducẽs.
uite ȩternȩ electis suis dedit ꝓmissio¬
nem: &e terrigenas fecit ẽẽ celicolas.
Accepit gͦ moyses unam de septem
filiab raguel. qui interpretatur por¬
tio dei. siue amicus eiꝰ d̃s. nomine se¬
phoram. que int̾p̾tat᷑ pulchritudo
siue placens. Quȩ genuit ei filium.
quem uocauit iersan. quod interp̃¬
tatur aduena. Peꝑit & alterum. qui
uocatꝰ est eliezer. &e int̾pretatur d̾s
m̃s adiutor. Cum redemptor de
gentili populo eccłiam septiformem.
sp̃itali coniugio sibi copulauit. quȩ
licet munere sc̃i sp̃s septiformis sit:
tamen in fide una est catholicã. de
qͣ in cantico canticors dic̃. Una est
columba mea: electa genȩtrici sue.
Hȩc unum genuit filium. qui uoea¬
tur abuena: &e alterum qͥ uocat᷑

Expanded text:
ram in coelis patriam in scriptis suis proram in coelis patriam in scriptis suis protum, aditum regni coelestis ullus adeptus est. Hic quoque per fluenta baptismatis populum suum in terram Ecclesiae introducens, vitae aeternae electis suis dedit promissionem, et terrigenas fecit esse coelicolas. Accepit ergo Moyses unam de septem filiabus Raguel, qui interpretatur pastio Dei, sive amicus ejus Deus, nomine Sephoram, quae interpretatur pulchritudo, sive placens. Quae genuit et filium, quem vocavit Gersan, quod interpretatur advena. Peperit et alterum, qui vocatus est Eliezer, et interpretatur Deus meus adjutor, cum Redemptor de gentili populo Ecclesiam septiformem spiritali conjugio sibi copulavit, quae licet munere sancti Spiritus septiformis sit, tamen una est in fide catholica: de qua in Cantico canticorum dicit: Una est columba mea electa genitrici suae . Haec unum genuit filium, qui vocatur advena, et alterum qui vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
dei est. Mambres int̃p̃tatur mare
pellicium. siue mare in capite. Moy.¬
ses int̾ptat᷑ sumptꝰ ex aqͣ. Inuenit enĩ eũ
ad ripam fluminis expositum filia
pharaonis. Quem colligens. adopta¬
uit sibi: uocauitq nom̃ eiꝰ moys es eo
qͦd de aqua sumpsit eum. Hic tẏpum
xp̃i gestauit. qui popłm dei a iugo
diabolicȩ seruitutis eripuit: & ipsũ
diabolum in eterna pęna damnauit.
Qui decem plagis ꝑctissit egyptum: &
decem p̃ceptis eruoiuit poptilum in
deserto: quia xp̃s in mandatis euange¬
lii. quib in deserto istiꝰ mundi nutrit
credentes. arguit ac damnat incre¬
dulos. Hic uirga ꝑetitiens petram.
fontem uiuentis aquȩ ꝓduxit. sic &
xp̃s ꝑ passionem crucis mortem degu¬
stans. sanguinem & aqͣm de lat̾e suo
ꝓduxit. Quib duob sacramentis:
scã imbuit᷑ eccłia. Moyses populum
ꝑ desertum duxit. s tamen ultͣ iorda¬
nem in t̾ram reꝓmissionis ñ introdu¬
xit: qͥa uetus testamentum licet futu¬

Expanded text:
Dei est . Mambres interpretatur mare Dei est . Mambres interpretatur mare pelliceum, sive mare in capite. Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis. Quem colligens adoptavit sibi, vocavitque nomen ejus Moyses, eo quod de aqua sumpsit eum. Hic typum Christi gestavit; qui populum Dei a jugo diabolicae servitutis eripuit, et ipsum diabolum in aeterna em plagis percussit Aegyptum, et decem praeceptis erudivit populum Dei in deserto; quia Christus in mandatis Evangelii, quibus in deserto istius mundi nutrit credentes, arguit ac damnat incredulos. Hic virga percutiens petram fontem viventis aquam produxit: sic et Christus per passionem crucis mortem degustans, sanguinem et aquam de latere suo produxit, quibus duobus sacramentis sancta induitur Ecclesia. Moyses populum per desertum duxit, sed tamen ultra Jordanem in terram repromissionis non introduxit: quia Vetus Testamentum licet futu
Abbreviated transcription (Latin):
ne sc̃a. bysso candidiore: & stola immor¬
talitatis. Accepit qͦq torquem aureã:
id est intellectum bonum. Preco ante
eum p̃cedit. id est ioħs baptista: qui it̾
eiꝰ precedens. p̃conabat dicens: parate
uiam dño. Habebat ce alium p̃conem.
tubam angłi: quia ipse ueniet in tu¬
ba angłi. Dixit qͦq rex ad ios eph.
Ego sum pharao: absq tuo imꝑio non
mouebit qͥsquam manum aut pedẽ
in omni t̾ra egypti. Uertitq nom̃ illiꝰ.
& uocauit eum lingua egyptiaca. sal¬
uatorem mundi. Quid manifestius
de xp̃o quando fub figura ioseph. sal¬
uator ostendit᷑. non tantum umiꝰ t̾re
egypti. s etiam totiꝰ mundi. filia pha¬
raonis quȩ moys en expositum ad ri¬
pam fluminis collegit: eccłia gentiũ
est. que xp̃m ad flumen salutaris la¬
uachri repꝑit. Iamnes int̾ptat᷑ mari¬
nus. siue ubi est signum. Coram enim
signis moysi cessit: & defecit signum eiꝰ.
Unde ce dixerunt magi. Hic digitus

Expanded text:
cta carne bysso candidiore, et stola immorcta carne bysso candidiore, et stola immortalitatis. Accepit quoque torquem auream, id est, intellectum bonum. Praeco ante eum praecedit, id est, aut Joannes Baptista, qui iter ejus praecedens praeconiabat dicens: Parate viam Domino . Habebit et alium praeconem, tubam angeli, quia ipse veniet in tuba angeli . Dixit quoque rex ad Joseph: Ego sum Pharao. Absque tuo imperio non movebit quisquam manum aut pedem in omni terra Aegypti. Vertitque nomen illius, et vocavit eum lingua Aegyptiaca salvatorem mundi . Quid manifestius de Christo, quando sub figura Joseph Salvator ostenditur, non tantum unius terrae Aegypti, sed etiam totius mundi? Filia Pharaonis, quae expositum Moysen ad ripam fluminis collegit , Ecclesia gentium est, quae Christum ad flumen salutaris lavacri reperit. Jamnes interpretatur marinus, sive ubi est signum. Coram enim signis Moysi cessit, et defecit signum ejus. Unde et dixerunt magi: Hic digitus
Abbreviated transcription (Latin):
uaccis pinguib ostendebant᷑: septem
carismatum sp̃italium dona. quib
ubtas fidei larga pietate redundat sig¬
nificabant. At contͣ septem steriles &
tenues:. famem u̾itatis & iusticiȩ nouissi¬
qͥ typum induerat xp̃i. currum meru
illum pharao suꝑ uniuisam terramȩ¬
gypti. Et dñs nr̃ postquam ẽ distractꝰ
a iuda. ut ioseph a fr̃b. & de inferno¬
rum earcere resurrexit: ascendit cur¬
rum regni celestis. de qͦ scͥptum ẽ. Cur-¬
rus dei decem milia: & accepit pote¬
statem a patre p̃dicandi &e iudicandi.
sicut paulus apłs ait. Et dedit ei no¬
men quod ẽ suꝑ omne nomen: ut in
nomine iħu omne genu flectat᷑. cȩle-¬
stium t̾restrium. & infernorum. Acce
pit qͦq ce anulum. pontificatum scili¬
cet fidei. qͦ credentium animȩ salutis
signo signant᷑. frontib nr̃is & cordibꝰ
ꝑ signum crucis fig̾a et̾mi regis expͥmi¬
tur. Induiturq stola byssma. id est car¬

Expanded text:
vaccis pinguibus ostendebantur, septem vaccis pinguibus ostendebantur, septem charismatum spiritalium dona, quibus ubertas fidei larga pietate redundat, significabant. At contra septem steriles et tenues famem veritatis et justitiae novissii typum induerat Christi, currum merumillum Pharao super universam terram Aegypti; et Dominus noster postquam est distractus a Juda, ut Joseph a fratribus et de inferorum carcere surrexit, ascendit currum regni coelestis, de quo dictum est: Currus Dei decem millibus. 18. Et accepit potestatem a Patre praedicandi et judicandi: sicut Paulus apostolus ait: Et dedit ei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium pit quoque et annulum, pontificatum scilicet fidei, quo credentium animae salutis signo signantur frontibus et cordibus. Per signum crucis figura aeterni regis exprimitur. Induiturque stola byssina, id est, san
Abbreviated transcription (Latin):
harao Nomen est. non hoĩs
s honoris: sic̃ apud nos augu¬
sti appellantur reges. cum ꝓpͥis
nominib cens eant᷑. Expͥmitur autẽ
in latinum pharao.denegans eũ utiq
dmꝰ. siue dissipans. seu discooꝑiens. sei¬
licet popłm dei: cuiꝰ fuit afflictor. Hic
gͦ figuram diaboli habuit: qui in huiͦ
scłi captiuitate popłm dei ꝑdere. & t̾re¬
nis uitiors oꝑibus p̃grauars temptauit.
Cuius eunuchus futiphar. qui int̾yta¬
tur os inclinans ad discendum:. Emit
ioseph. uendentib fr̾ĩb suis. Sic &e ca-¬
stus in disciplinis euangelicis popłs.
p̃cio fidei emit xp̃m: uendentib eum
iudeis proximis sanguinis sui. Qͥ me¬
rito os inclinans ad discendum dr.
quia subdit se doctorib ad discendã
sapientiam diuinam. Pharao gͦ som¬
nium uidit. quod int̾p̾tatꝰ est ioseph:
quia misterium incarnationis dñicȩ
quod ignorabat diabolus. xp̃s gentibꝰ
manifestauit. Nam uͭii. anni ub̃tatiᷤ.
qͥ in septem spicis plenis. seu in seytem

Expanded text:
harao nomen est non hominis, sed honoris, sicut apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latinum Pharao, denegans eum, utique Deum, sive dissipans, seu discooperiens, scilicet populum Dei, cujus fuit afflictor. Hic ergo figuram diaboli habuit, qui in hujus saeculi captivitate populum Dei perdere et terrenis vitiorum operibus praegravare tentavit. Cujus eunuchus Putiphar, qui interpretatur os inclinans ad discendum, emit Joseph, vendentibus fratribus suis. Sic et castus in disciplinis evangelicus populus pretio fidei emit Christum, vendentibus eum Judaeis proximis sanguinis sui. Qui merito os inclinans ad discendum dicitur, quia subdit se doctoribus ad discendam sapientiam divinam. Pharao ergo somnium vidit, quod interpretatus est Joseph, quia mysterium incarnationis Dominicae, quod ignorabat diabolus, Christus gentibus manifestavit. Nam septem anni ubertatis, qui in septem spicis plenis, seu in septem
Abbreviated transcription (Latin):
Hester int̾ptat᷑ absconsa. He qͦq mu¬
lieres quȩ typum gestant ȩccłie. ho¬
stes fidei puniunt: ac popłm ab int̾i¬
tu eruunt. Dusanna int̾ptat᷑ lilia. uł
gr̃a eits. Hec figurauit ȩccłiam quam
falsitate iude qͣsi adult̾am accusant.
Tobias pͥscȩ legis imaginem tenet. cuiꝰ
ocłos iudaici passeres obcȩcant: dum
eos luminis sacramentum male intel¬
ligentes obcȩcant. Tobias filius eius.
uelut absconditam & obcȩcatam fi¬
gũram calĩgine legis. claritate suȩ uͥ¬
tutis illuminat. Machabei septem qͥ
sub antiocho acerbissima ꝑpessi sunt
torm̃ta. głossime coronati sunt. signi¬
ficant ȩccłiam septiformem: quȩ ab
inimicis xp̃i multam martyrum stͣ¬
nam accepit.¬

Expanded text:
Esther interpretatur absconsa. Hae quoque muEsther interpretatur absconsa. Hae quoque mulieres, quae typum gestant Ecclesiae, hostes fidei puniunt, ac populum ab interitu eruunt. Susanna interpretatur lilia vel gratia ejus. Haec figuravit Ecclesiam, quam falsitate Judaei quasi adulteram accusant. Tobias priscae legis imaginem tenet; cujus oculos Judaici passeres obcaecant, dum eos luminis sacramentum male intelligentes obcaecant. Tobias filius ejus Dit, qui velut absconditam et obcaecatam figuram caligine legis, claritate suae virtutis illuminat. Machabaei septem, qui sub Antiocho acerbissima perpessi tormenta gloriosissime coronati sunt, significant Ecclesiam septiformem, quae ab inimicis Christi multam martyrum strnam accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝓpħans istius modi signum pro
somnio seilicet futurorum qͦd uidisse
nar.ratur. & daniel int̾p̾ta¬
tus est. siue sessio in agnitione angustiȩ.
ꝓhis qͥ in captiuitatem ab eo duc̃¬
ti sunt. typum tenet diaboli: qͥ hereti¬
corum plebem erroris captiuitate de¬
uictã ab irłm hoc est ab eccłia in baby¬
loniam. id ẽ ignorantiȩ confusionem
adduxit. Princeps cocoꝵ qͥ muros ieru¬
salem subutit. hoc significat: qͥa om̃s
quiuentͥs desidio seruiunt. uirtutes
animȩ destruunt. Iħ̃s sacdos magnꝰ.
figuram gerebat xp̃i: ꝑquem ex ꝑegͥ
natione scłi huiꝰ ad cȩlestem irłm nob̃
fuisse regress ostendit᷑. Torobabel apd̃
hebreos ex trib integris nominib tͣdit᷑
ẽẽ compositꝰ To. iste.ro. magist̾: babel.
ꝓpͥe babylonium consonat: & efficit᷑
nom̃ zorobabel. hoc ẽ iste magist᷑ de
babylone. in babylone enim ortꝰ est.
ubi ce pͥnceps gentis iudeȩ extitit. Iu¬
dith int̾ptat᷑ laudans uel confitens.

Expanded text:
sive prophetans istius modi signum, pro somnio scilicet futurorum, quod vidisse narratur et Daniel interpretatus est; sive sessio in agnitione angustiae, pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt: typum tenet diaboli, qui haereticorum plebem erroris captivitate devictam ab Hierusalem, hoc est, ab Ecclesia in Babyloniam, id est, ignorantiae confusionem abduxit. Princeps coquorum, qui muros Hierusalem subvertit, hoc significat, quia omnes qui ventris desiderio serviunt, virtutes animae destruunt. Jesus, sacerdos magnus, figurainatione saeculi hujus ad coelestem Hierusalem nobis fuisse regressus ostenditur. Zorobabel apud Hebraeos ex tribus integris nominibus traditur esse compositus, Zo, iste; ro, magister; babel proprie Babylonem consonat: et efficitur nomen Zorobabel, hoc est, iste magister de Babylone. In Babylone enim ortus est, ubi princeps gentis Judaeae exstitit. Judith interpretatur laudans vel confitens.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriȩ lacus altus influmine. Si¬
gnificat allegorice turbines ꝑsecutionũ.
quȩ aduersant᷑ electis dei in hoc mundo.
Unde ĩ iona scriptum est. Om̃s gurgi-¬
tes tui &e fluctus tui suꝑ me transier̃t.
Quod suꝑ ionã tumentes fluctus mariᷤ
transierunt. & detonuerit seua tempe¬
stas: nulli dubium est misterium. ẽẽ. xp̃i.
Nullus est enim hominũ. qui cunctas
dunt. absq dei non ingerunt᷑ uoluntate:
idcirco dei gurgites dicunt᷑ oe fluctus: qui
non oppresserunt iħm. sed transierunt
ꝑeum. minantes tm̃ naufragium. non in-¬
ferentes. Uniuersȩ gͦ ꝑsecutiones. ce turbi¬
nes quib uexatur humanũ genus. & cim
tes: & fregi turbines seuientes. ut securiꝰ
nauigarent.

Expanded text:
prie lacus altus in flumine, significat allegorice turbines persecutionum, quae adversantur electis in hoc mundo. Unde in Jona scriptum est: Omnes gurgites tui et fluctus tui super me transierunt . Quod super Jonam tumentes fluctus maris transierunt, et detonuerit saeva tempestas, nulli dubium est, mysterium esse Christi. Nullus enim est hominum, qui cunctas dunt, absque Dei non ingeruntur voluntate: idcirco Dei gurgites dicuntur, et fluctus, qui non oppresserunt Jesum, sed transierunt per eum, minantes tamen naufragium, non inferentes. Universae ergo persecutiones et turbines, quibus vexatur humanum genus, et cuntes, et fregi turbines saevientes, ut securius navigarent.
Abbreviated transcription (Latin):
nieti nom̃ sp̃es dedit eo qdđ cũ ĩpeto
impingit murum. in modum arietum
pugnantium. Ualide enĩ ac nodose ar¬
horis caput. ferro uestitur: eaq suspen¬
sa funib. multoꝵ manu ad murũ im¬
pellitur: deinde retrorsum manu ad
murum impellitur deude retrorfnͣ
dricta. maiori impetu destinatur: sicq
crehis ictib concussum muri latus cedit.
cauatumq irrumpit: ac fenestram fa¬
cit. Contra impulsũ arietis remediũ ÷
saccꝰ paleis plenꝰ et ĩ eum locũ demis¬
sus quo aries ꝑcutit: laro enim saccoꝵ
simi. ictꝰ arietis illifus emolitur. du¬
riora enim molliorib facilius cedunt.
Plutei st̃ crates corio crudo intexte: quȩ
inoꝑe faciendo hosti obiciuintur. Ari¬
etes sunt temptationum stimuli. uł
impetꝰ ꝑsecutionis: ut ẽ illud. et po

Expanded text:
ieti nomen species dedit, eo quod cum impetu impingit murum in modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum impellitur; deinde retrorsmurum impellitur: deinde retrorsum ducta majori impetu destinatur: sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit, cavatumque irrupturis ac fenestram facit. Contra impulsum arietis remedium est saccus paleis plenus, et in eum locum demissus, quem aries percutit. Laxo enim saccorum sinu ictus arietis illisus mollitur: duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intectae, quae in opere faciendo hosti objiciuntur. Arietes sunt tentationum stimuli, vel impetus persecutionis, ut est illud: Et po
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ omnium signacłm ẽ. apoca¬
qͥ om̃s libros et tp̃r concludit &e or¬
dine. Hi st̾ libri canonici .lxx.iͦ. &
scs. ut tot libri eẽnt quot nationes: qͥbꝰ
popłi ae gentes ad ꝑcipiendam fides
gr̃am edificarent᷑. Hec sunt noua &e

Expanded text:
um omnium signaculum est Apocaqui omnes libros et tempore concludit et ordine. Hi sunt libri canonici septuagintapiritus sanctus ut tot libri essent quot nationes, quibus populi et gentes ad perficiendam fidei gratiam aedificarentur. CAPUT LIV. De
Abbreviated transcription (Latin):
Aquȩ inscriptura sacra. aliquando sp̃m
scm̃: aliquando scientiam sacram: ali¬
quando scientiam prauã: aliquando tͥ¬
bulationẽ: aliquando defluentes popłos:
aliquando mentis fidem sequentiũ. de¬
monstrare solent. ꝑ aquã quippe. scĩ sp̃s
infusio designat᷑. sic̃ in euangłio dicitur:
qui credit inme sic̃ dicit scriptura. flu¬
mina de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ.

Expanded text:
Aquae in Scriptura sacra aliquando Spiritum Aquae in Scriptura sacra aliquando Spiritum sanctum, aliquando scientiam sacram, aliquando scientiam pravam, aliquando tribulationem, aliquando defluentes populos, aliquando mentes fidem sequentium demonstrare solent. Per aquam quippe sancti Spiritus infusio designatur, sicut in Evangelio dicitur: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura , flumina de ventre fluen
Abbreviated transcription (Latin):
nam cȩcitate detegitur eoꝵ facinus. I-
epiro. ẽẽ. fontem. in quo faces extingunt᷑
accense: accendunt᷑ extinctȩ. Apud gra-¬
mantas fontem esse. ita algentẽ die. ut
non bibatur: ita ardentem nocte. ut non
tangatur. Iam uͦ inmultis locis aquȩ
manant ꝑpetim feruentes tanta uiut
balnea calefaciant. Quȩdam enim terrȩ
sunt: quȩ multũ sulphuris. & alumi¬
nis habent: itaq cum ꝑuenas calen-¬
tes aqua frigida uenit. uicino sulpho¬
ris calore contacta excandescit: nec talis
aborigine effluit: sed ꝑmutatur dum
uenit. Sulphur enim alum̃q secũ
ferunt aque: utrãq materiem igne
plenam. mirisq motibus in calescen¬
tem. Diuersȩ eñi species aquarum diũ¬
sos effectus habentes. congruas signi¬
ficationes inscripturis ubi necesse est ex¬
primere possunt. Illarum enim rerum.
que inscriptis inueniunt᷑: conuenit ut
significationes diligenter exquirãtur:
quȩ autẽ alias. non est necesse exponi.

Expanded text:
nam caecitate detegitur eorum facinus. In nam caecitate detegitur eorum facinus. In Epiro esse fontem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fontem esse ita algentem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt, quae multum sulphuris et aluminis habent. Itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit: nec talis ab origine effluit, sed permutatur, dum venit. Sulphurem alumenque secum ferunt aquae utramque materiem igne plenam, minimisque motibus incalescentem. Diversae enim species aquarum diversos effectus habentes, congruas significationes in Scripturis, ubi necesse est, exprimere possunt. Illarum enim rerum, quae in Scripturis inveniuntur, convenit, ut significationes diligenter exquirantur: quae autem alias, non est necesse exponi.
Abbreviated transcription (Latin):
dee nichil mergi potest. quicqͥd ammã
habet. In indis uocari siden stagnumain
quo nichil innatat. sed om̃ia mergunt᷑
At contra in alce. lacũ ꝑpossidamũ om̃ia
fluitant: nichil mergitur. Marside fons
in frigia. saxa gerit: in achaia aqͤ ꝓfluit
esaxis. Stix appellata. quod ilico potata
int̾fic̃. Ce lonium stagnũ siciliȩ tetro odo¬
re abigit ꝓximantes. Fons est in affrica.
circa templum ammonis. qui humoris
nexib humũ stringit. fauillas &̾iam in
cespitem solidat: fons iob in idumea qͣter
in anno colorem mutare dicit᷑ idest pul¬
uerulentũ. sanguine uiridẽ & limpidũ.
ternis mensib manno tenens ex his unũ
colorem. Introgoditis lacus est: ter indie
fit amaruᷤ. & deinde tociens dulcis. Fois
siloa adradicem montis syon: non iugi¬
bus aquis. sed incertis horis diebusq
ebullit. In uidea quondam riuus sab¬
batis om̃ib siccabatur. In sardinia. fon¬
tes calidi ocłis medent᷑: fures arguunt:

Expanded text:
daeae nihil mergi potest, quidquid animam daeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccabatur. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt;
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ uulnera¬
curat. In ethiopia
lacus est: quo ꝑ¬
fusa corpora. ue¬
lut oleo nitescuã.¬
in affrica: cano¬
ros uoces facit.
Exchtorio la¬
cu italie. qui bi¬
berint: uini tedium habent. Incio insula.
fontem esse. quo hebetes fiant In boetia
duo fontes alter memoriam. alter obliui¬
onẽ aufert. Crrici fons. amorẽ ueneris
tollit. Boetiae lacus. furialis est: dequo
qui biberit. ardore libidinis exardescit.
Incampania sunt aquȩ quȩ sterilitatem
feminarum ce uirorum in samã abholere
dicuntur. Inethio pie fonte rubro. qui bi¬
berit. limphaticus fit. Laethnus fons
archadiȩ: ab ortus fieri non patitur. In
sicilia fonteᷤ sunt duo: quors unus ste
rilitatem fecundat: alter fecundã steri¬
lem facit. In thesalia duo sunt flumi-¬
na: exuno bibentes oues nigras fieri: ex
altero albas. ex utroq uarias Ci¬
tumnus lacus inumbria: maximos bo¬
uesgignit. Peatinis paludis aqͥs tum̃toꝵ
ungulas indurari. In hasfaltite lacu ui¬

Expanded text:
oculorum vulneracurat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescuin Africa canos voces facit. Clitorio lacu Italiae, qui biberint, vini taedium habent. 3. In Chio insula fontem esse, dicunt quo hebetes fiunt. In Boeotia duo fontes: alter memoriam, alter oblivionem affert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. 4. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit, ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae, quae sterilitatem feminarum, et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte rubro, qui biberit, lymphaticus fit. 5. Linus, fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes rilem fecundat, alter fecundam sterilem facit. In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite lacu Iu
Abbreviated transcription (Latin):
entia designatur. sic̃ dicit᷑ aqua sapien¬
tiȩ salutaris potauit eos. ꝑ aquã quoq
praua scientia appellari solet: sic̃ apud
salomonẽ mulier quȩ tipum hereseos
tenet. callidis suasionib blanditur
dicens: aquȩ furtiuȩ dulciores st̃. Aqͣrõ
gͦ nomine. non numquã solent tribula¬
tiones intelligi. sic̃ ꝑpsalmistam dicit᷑
saluum me fac ds. qm̃ intrauerunt aqͣ
usq ad animã meã: ꝑ aquam populi
designantur. sicut ꝑ ioħem dicitur: aquȩ
uero sunt popłi. Per aquam quoq non
solum fluxus decurrentiũ popłoꝵ. sed ce-¬
iam bonoꝵ mentes. fidei p̃dicamenta
sequentium designantur. sic̃ ꝓpħa ait.
Beati qui seminatis suꝑ om̃s aquas: ce
ꝑ psalmistam dicit᷑: uox dñi suꝑ aquas.
Aquȩ sunt angłi. ut quidam uolunt:

Expanded text:
a designatur, sicut dicitur: « Aqua sapientiae salutaris potavit eos . » Per aquam quoque prava scientia appellari solet, sicut apud Salomonem mulier quae typum haereseos tenet, callidis suasionibus blanditur, dicens: « Aquae furtivae dulciores sunt . » Aquarum ergo nomine nonnunquam solent tribulationes intelligi, sicut per Psalmistam dicitur: « Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam medesignantur, sicut per Joannem dicitur: Aquae vero sunt populi . Per aquam quoque non solum fluxus decurrentium populorum, sed etiam bonorum mentes fidei praedicamenta sequentium designantur, sicut propheta ait: Beati qui seminatis super omnes aquas . Et per Psalmistam dicitur: Vox Domini super aquas . Aquae sunt angeli, ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩe fulgorem. aliq̃n decorẽ uirtutum:
⁊ econtͣrio. aliqñ estum ꝑsecutionis. ce
tͥbulationem p̃sentis uite. Nam sol salua
rum aminicło cet̾is sydib. hoc ẽ luna et
stellis ut qͥdam fert̾ fulgorem p̾stat: ita ⁊
dorem sapĩe & uirtutũ tͥbuit. Unde in
sol iusticie: & sanitas in pennis eiꝰ. Ialibi.
ex ꝑsona peccatoꝵ đr. Sol iusticie non ẽ
ortꝰ nob̾. Quod autem splendorem clari¬
tatis scõrũ post resurrect̾ionem sol signi¬
ficet: ostendit ipsa u̾itas in euangłio
dicens. lunc fulgebt̾ iusti sic̃ sol in reg¬
nopatͥs eoꝵ. Nam solem sapientiã sig-¬
nificare testat᷑ psalmista dicens. Solem
tum ⁊ bonoꝵ oꝑm solem significare illa
dñi sententia demonstrat. qͣ ad apłos lo¬
quens ait.Sic luceat lux ur̃a corã hõib:

Expanded text:
lgorem, aliquando decorem virtutum, et e contrario aliquando aestum persecutionis et tribulationem praesentis vitae. Nam sol Salvatrum adminiculo caeteris sideribus, hoc est, lunae et stellis ut quidam ferunt fulgorem praestat, ita dorem sapientiae et virtutum tribuit. Unde in Sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Et alibi ex persona peccatorum dicitur: Sol justitiae non est ortus nobis . Quod autem splendore claritatis sanctorum resurrectionem sol significat, ostendit ipsa Veritas, in Evangelio dicens: Tunc fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum . Nam solem sapientiam significare testatur Psalmista dicens: Solem tum et bonorum operum solem significare illa Domini sententia demonstrat, qua ad Apostolos loquens ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
guinem: qͥa fides ecclie nouissima ꝑse¬
cutione in reꝓboꝵ cordib ꝑ infidelitatẽ
suit tabnacłm suum. Deniq in cont̾riã
partem solis sig̾rationẽ ꝓlatã ostendit illa
euglica parabola qm de sem̃tis diu̾si¬
tate dñs ꝓtulit dicens. Alia autem ceci-¬
derunt in petͦsa ubiñ habebant t̾ram
multam:⁊ continuo exorta st̃: quia ñ
habebant altitudinẽ t̾rȩ. Sole autem
orto estuauerunt:⁊ qͥa ñ habebant radi¬
cem aruert̾. Petrosa uͦ loea q̃ tenui ces¬
pite contecta. susceptum sem̃ cito g̾mi¬
nare queunt. s uim radicis figendȩ ñ
hñt: illa nimirũ st̃ p̾cordia. q̃ nullis
disciplinȩ studiis erudita. nullis temp-¬
tationum ꝓbationib emollita. Dulce¬
dine tm̃ auditi sermonis ac ꝓmissisce-¬
lestib ad horam delectant᷑. s in tp̃re
temptationis recedunt. Sol ꝓsꝑitas ẽ.
ce luna adu̾sitas mundi. ut in psalterio.
ꝑdiem sol non uret te. neq luna ꝑ noe¬
tem.¬

Expanded text:
quia fides Ecclesiae novissima persecutione in reproborum cordibus per infidelitatem suit tabernaculum suum . Denique in contrariam partem solis significationem prolatam ostendit illa Evangelica parabola, quam de sementis diversitate Dominus protulit dicens: Alia autem ceciderunt in petrosa, ubi non habebant terram multam, et continuo exorta sunt, quia non habebant altitudinem terrae: sole autem orto aestuaverunt: et quia non habebant radicem, aruerunt . Petrosa vero loca, quae tenui cespite contecta susceptum semen cito germinare queunt, sed vim radicis figendae non habent, illa nimirum sunt praecordia, quae nullis disciplinae studiis erudita nullas tentationum probationibus emollita, dulcedine tantum auditi sermonis, ac promissis coelestibus ad horam delectantur, sed in tempore tentationis recedunt. Sol prosperitas est, et luna adversitas mundi. Ut in Psalterio: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqͦ sp̃u ꝓpͥo regant᷑. tñ q carnalibꝰ
õcłis patesct̾. inferiores ẽẽ uirtutib q̃ ñ
uident᷑. ñ absurda estimatione colligitur.
qͣmuis celi speciem decorolumine ornare
uideant᷑. Nam illa ad qͣ ꝑuenit nr̃ aspe¬
ctus. licet sint lucida atq subtilia: tam̃
corpora ẽẽ manifestum est. Inecesse ẽ ut
illis cedant. q̃ inuisibili uirtute subsistuñ.
Quappt̾ solem lunã ⁊ stellas siue ꝑ ꝓpͥam
rationẽ. siue ꝑ alias sensibiles ⁊ iudicab
siderata enĩ tot lumina. ingentes amimi-¬
rationes posst̾ cõmouere: qñ ⁊ mortales
ocłos uide faciunt.⁊ ipsa intã splendi¬
da claritate consistunt. G sol in scͥptura¬

Expanded text:
regantur, tamen quia carnalibus oculis patescunt, inferiores esse virtutibus quae non videntur, non absurda aestimatione colligitur, quamvis coeli speciem decoro lumine ornare videantur. Nam illa ad quae pervenit noster aspectus, licet sint lucida atque subtilia, tamen corpora esse manifestum est: et necesse est ut illis cedant, quae invisibili virtute subsistunt. Quapropter solem, lunam et stellas, sive per propriam rationem, sive siderata enim tot lumina ingentes admirationes poterunt commovere, quando mortales oculos videre faciunt et ipsa in tam splendida claritate consistunt. His r
Abbreviated transcription (Latin):
aretinendis piscib. siue arestib qͥb
tendimtur: minus aũ rete. simplagiũ
or᷑ aplagis. Nam ꝓpͥe plagas dici funes
illos quib retia tenduntu circa imã
et summam partem. funda genus ẽ. pis¬
catorie retis dicta abeo qđ infundũ
mittatur. idem etiam aiactando ia-
iaculator eras. Tragum genus retis:
et uerriculum: uerrere enim tͣhere ẽ.
Retia siue sagene predicationẽ mistice
designant euangłii: unde apłi et tipi¬
ci piscatores a dũo mutuntur in ma¬
re istius scłi ut dogiatib suis eruart
homines aberrorib mundanis. et ꝑ¬
oucant ad rectam fidem dĩ. De sagẽ¬
na uͦ ita meuangłio legitur. simile ẽ.
regnum celoꝵ sagene emisse inmare. et

Expanded text:
retinendis piscibus, sive a restibus quibus tenduntur. Minus autem rete synplagium dicitur a plagis; nam proprie plagas dici funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Idem etiam a iactando iacubus quidem antea iaculator eras. Tragum genus retis et verriculum: verrere enim trahere est. Retia sive sagenae praedicationem mystice designant Evangelii. Unde et Apostoli, typici piscatores, a Domino mittuntur in mare istius saeculi, ut dogmatibus suis eruant homines ab erroribus mundanis, et perducant ad rectam fidem Dei. De sagena vero ita in Evangelio legitur: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare,
Abbreviated transcription (Latin):
morbos comitiales deprehendat nito¬
re suo. impositũ ignib ardescens in
dirum uelut de functorum effundit
Quid insulphure. nisi fetor carnis: &
quid per ignem nisi ardor desiderii
carnalis expͥmitur: cum ergo habitã¬
tium sodomis uł gomorra carnis sce¬
lera punire dñs decreuisset: inpsa
qualitate ultionis. innotuit maculã
criminis. Sulphur quippe fetorem
babet. ignis ardorem: qui itaq ad per¬
uersa desideria ex carnis fetore aiser̃t.
dignum fuit. ut simul sulphure pe¬
tirent & igne: quatinus ex iusta pe¬
na discerent ex inuisto desiderio qͥd
fecissentz¬

Expanded text:
morbos comitiales deprehendat nidomorbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. Inm velut defunctorum effunditQuid in sulphure nisi fetor carnis, et quid per ignem nisi ardor desiderii carnalis exprimitur? Cum ergo habitantium Sodomis vel Gomorrhae carnis scelera punire Dominus decrevisset, in ipsa qualitate ultionis innotuit maculam criminis. Sulphur quippe fetorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis fetore arserant, dignum fuit ut simul sulphure perirent et igne, quatenus ex justa poena discerent ex injusto desiderio quid fecissent
Abbreviated transcription (Latin):
da est: acimea italie insula dicta: qua¬
rum altera uestimentorum preciosos
colores emollit. ⁊ ꝯtinct̾a eum sulphu¬
re. quodam intore erhilarat: altera gẽ¬
mis nitorem prestat. Creta argenta¬
ria. & ipsa candida: apellata. eo quod
nitorem argento reddat. derra samia.
a samo insula dicta glutinoza & candi¬
ua. & lingue lenis. medicamentis & uã¬
culis necessaria. suphur uocatum quia
uis eius & inquis feruentib sentitur: ne¬
q alia res facilius accencditur nascit᷑
in insulis eoliis inter siciliam & italiam:.
quas ardere licunt: inuenitur & aliis
locis effossum. huius genera quatuor:
unum quod foclitur. translucet. qđ
& iuret. quo solo ex omnib gn̾ib me¬
dici utuntur. alterum quod appellãt
glebamusib tantum fullonum fami¬
liare: tercrum liqͦr ẽ llsus eius ad lanaᷤᷤ
soluendas. qm̃ candorem molitiemq
p̾stat. qͣrtũ ad licinia maxime ꝯficien¬
da aptum. Sulphuris danta uis est. ut

Expanded text:
da est: a Cimaea Italiae insula dicta, quada est: a Cimaea Italiae insula dicta, quarum altera vestimentorum pretiosos colores emolliens, contristatos sulphure, quodam nitore exhilarat; altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida appellata eo quod nitorem argento reddat. Terra Samia a Samo insula dicta, glutinosa et candida, et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Sulphur vocatum, quiavis ejus in ex aquis ferventibus sentitur; neque alia res facilius accenditur: nascitur in insulis Aeoliis, inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Hujus genera quatuor: unum, quod foditur translucetque et viret, quo solo ex omnibus generibus medici utuntur; altglebam, usibus tantum fullonum familiare. Tertium liquor est; usus eius ad lanas suffiendas, quoniam candorem mollitiemque praestat. Quartum ad lychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut
Abbreviated transcription (Latin):
uasa confecta sunt: & significat sc̃am
scripturam. Unde legitur in libro regũ.
quod omĩa uasa que fecit iram salo¬
moni indomo dñi. de auricalco erant. in
regione iordanis fudit ea rex margillo¬
saterra. Apte uiregione iordanis fusa
sunt uasa domuᷤ domini. in quo uidelicet
flumine dñs nr̃ baptitari dignatus est.
eusq tinctus undis. aquarum nobis ele¬
mentum mablutionem peccatorum cõ¬
uertit. Argillosa autem terra dequa fac¬
te sunt forme ad fundenda uasa dñi q̃
meluis quam scriptura sacra de qua re¬
gulam bene uiuendi accipimus ualet
intelligi: Quasi enim argilla ignib du¬
rata formam uasis dñi quanta & qua¬
lia fieri debeant exibet: cum nobis scrip¬
tura regulam iusticie quam sequamur
ostendit. scõrumq nobis exempla qui in
igne tribulationum inuĩcibiles pereue¬
rauerunt. inomnib sequenda premons¬
trant: Creta abinsula. creta. ubi melior
est nomen trarit: creta cimolia candi¬

Expanded text:
vasa confecta sunt: et significat sanctam vasa confecta sunt: et significat sanctam Scripturam: unde legitur in libro Regum , quod omnia vasa quae fecit Hiram Salomoni in domo Domini, de aurichalco erant, in regione Jordanis vidit ea rex in argillosa terra: aperte in regione Jordanis fusa sunt vasa domus Domini, in quo viflumine Dominus noster baptizari dignatus est : ejus tinctus undis, aquarum nobis elementum in ablutionem peccatorum covertit. Argillosa autem terra, de qua facae sunt formae ad fundenda vasa Domini, quae melius, quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi: quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia fieri debeant exhibet, cum nobis Scripturam regulam justitiae, quam sequamur, ostendit: sanctorumque nobis exempla, qui in igne tribulationum invincibiles perseverarunt, in omnibus sequenda praemonstrat. Creta ab insula Creta, ubi melior est, nomen traxit. Creta Cimolia candi
Abbreviated transcription (Latin):
nam materiam humani cor poris signifi¬
cat. ut est illud formauit igiturdnͣs ho¬
minem de limo terre: & inspirauit in fa-¬
ciem eius spiraculum uite: & factus homo
in animam uiuentem: cum ei sub stantiã
anime aspiratis inqua uiueret creauit.
Aliter limus coenum & sordes exprimit
uitiorum: inquib poluitur homo. Simi¬
liter & lutum uuplicem significationem
habet. hoc est carnis humane & polluti¬
onem uitiorum. Unde dñs legitur ine-¬
uangelio lutum ex puto fecisse. & ceci na¬
ti occłos apperuisse. Ex puit enim inter-¬
ram & fecit defecit lutum: quia uerbum
caro factum. fide incarnationis eius im¬
biit genus humanum. quod cecum erat
& sic ad piscinam siloe. hoc est ad baptis¬
mi sacramentum illud misit. Econtrari¬
o uero lutum ponitur. qđ sordes signi¬
ficat uitiorum. Unde est illud beati petͥ
quod de peccatorib ait. contigit illus¬
enim eis illud ueri prouerbium: canis
reuersus ad suum uomitum: & sus lota

Expanded text:
nam materiam humani corporis signifinam materiam humani corporis significat, ut est illud: Formavit ergo hominem Dominus de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus est homo in animam viventem ; cum ei substantiam animae ac spiritus, in qua viveret, creavit. Aliter limus coenum et sordes exprimit vitiorum, in quibus polluitur homo. Similiter et lutum duplicem significationem habet; hoc est, carnis humanae, et pollutionem vitiorum. Unde Dominus legitur in Evangelio lutum ex sputo fecisse, et caeci nati oculos aperuisse: Exspuit enim in terram, et fecit de saliva lutum , quia Verbum caro factum fide incarnationis ejus imbuit genus humanum, quod caecum erat et sic ad piscinam Siloe, hoc est, ad baptismi sacramentum illud misit; econtrario vero lutum ponitur, quando sordes significat vitiorum. Unde est illud Petri, quod de peccatoribus ait - Contigit enim illis illud ueri prouerbii: canis reuersus ad suum uomitum, et: sus lota
Abbreviated transcription (Latin):
IlINS dictus: quod ui uen¬
ti pellatur. tollitur enim eiꝰ
flatu: nec resistit nec stare no¬
uit. sicut at ꝓpħa: tamquam puluis
quem proicit uentus a facie terre. limꝰ
uocatus quod lenis sit: coenum est uo¬
rago luti. Cinis ex incendio dicitur: ab
eo enim fit fauilla. quod per ignem ef-¬
fecta sit: nam fos. ignis est. sileba quod
sit globus: pulueris enim collectione cõ¬
pingitur. & in uno glomere adunat᷑.
Tra aut̃ ligata. gleba est. soluta puluis.
lutum uocatum quidam per antifra¬
sin putant. qͦd ñ sit lotum. hoc ẽ mun¬
dum: nam omne lutum inmundum
est. uolutabra appellata. quod ibi por-¬
ci uolutentur. Uligo sordes limi. uł
erit tãꝗͣ puluis qͣm ꝓicit uentus a
facie terre: Puluis enim ut supra dixi¬
mus est resolutio terre. & quia homo
terrenus quando inflatur sed uctorio
uento superbie: de soliditate terre ui¬
uentium quasi puluis abicitur quia
sua leuitate ao firmamentũ mandatoꝵ
se tenere non potuit. Limus autem teͬre¬

Expanded text:
lvis dictus, quod vi venti pellatur: tollitur enim ejus flatu, nec resistit, nec stare novit, sicut ait Propheta: Tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Limus vocatus, quod lenis sit. Coenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur. Ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit: nam phos ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione compingitur, et in uno glomere adunatur: terra autem ligata, gleba est soluta, pulvis. Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit lotum, hoc est mundum. Nam omne lutum immundum est. Volutabra appellata, quod ibi porci volutentur. Uligo sordes limi vel erit tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Pulvis enim ut supra diximus est resolutio terrae: et homo terrenus quando inflatur seductorio vento superbiae, de soliditate terrae viventium, quasi pulvis abjicitur: quia sua levitate ad firmamentum mandatorum se tenere non potuit. Limus autem terre
Abbreviated transcription (Latin):
ymbolum ꝑ linguam grecam signũ
uł cognitio int̃p̃tat᷑. Discessuri enĩ
apłi ad euangłizandum in gentibꝰ. hoc
sibi p̃dicationis signum uł indicium
posuert. Continet aut̃ confessionem tͥ¬
& omnis xp̃iani dogmatis sacram̃tum:
quod symbolum fidei ⁊ spei ñrȩ non
scͥbit᷑ in carta &e atramento: s in tabu¬
lis cordis carnalibus.

Expanded text:
ymbolum per linguam Graecam signum, vel collatio interpretatur. Discessuri enim apostoli ad evangelizandum in gentibus, hoc sibi praedicationis signum, vel indicium posuerunt. 58. Continet autem confessionem Tret omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in charta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus.
Abbreviated transcription (Latin):
si subterͭ is positi aduersa pedib nris cal¬
cent uestigia. Nulla ratione credendum
est. qi nec soliditas patitur. nec centrum t̾rȩ
s neq hoc ulla historie cognitione
frmatur: sed hoc poete qͣsi ratiocinan¬
do coniectant. Titanas autem quosdam
ingrecia ferunt fuisse robustos & excel¬
lentes iuirib populos. quos ferunt fabu¬
le abirata contra deos terra ad eius ultio¬
nem creatos. unde titanes dicti sunt. Att
okocti co. idest ad ultionem: quod quasi
ulciscende matris terre causa indeos arma¬
ti existerent: quos fabule aioue bello fuisse
iactis fulminib interisse¬
de regnoꝵ

Expanded text:
si sub terris positi adversa pedibus nostris calsi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratiocinando coniectant. Titanas autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem creatos. Unde et Titanes dicti sunt ἀπὸ τῆς τίσεως, id est ab ultione, quod quasi ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse  e caelo iactis fulminibus interiDe regn
Abbreviated transcription (Latin):
hespi. garamantes.⁊ indi hesperi sunt oc
cidentis garamantes tripolis orientis¬
indilethiopes interpretantur tenebre uł
caligo. Idem impii: quib diabolus tiłat
tenebris circumseptus incedit. Trogodite
gens ethiopum. ideo nuncupati sunt: qd̾
tanta celeritate pollent. ut feras cursu pe-¬
opia sunt: quib esca est quicquid mandi
potest & omnia fortuitu gignentia: unde
& appellati. Icciofagi qͦd uenando ĩ mari
ualeant: & piscib tantum alantur. hi pꝰ
indos montanas regiones tenent: quos
subactos alexander magnus. piscib ues¬
ci prohibuit. Antropofagi gens asꝑima
sub regione siricỹ sita: qui quia humanis
carnib uescuntur. ideo antropofagi nomi¬
nantur. Itaq sicut his ita & ceteris genti¬
rib. aut ex quib lib& aliis causis inmu¬
tata uocabula sunt: ita ut prima origo noĩs
eorum tempoꝵ uetustate non pateat.
Iam uͦ antipode dicuntur. eo qđ contra¬
rii eẽ. uestigus nrĩs putantur: uł qua¬

Expanded text:
Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt ocHesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis; Garamantes Tripolis, Indi Orientis. Aethiopes interpretantur tenebrae vel caligo, id est impii, quibus diabolus, velut tenebris circumseptus, incedit. Troglodytae gens Aethiopum ideo nuncupati sunt, quod tanta celeritate pollent, ut feras cursu peopia sunt, quibus esca est, quidquid mandi poteset appellati. Ichthyophagi, quod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. Anthropophagi, gens asperrima sub regione Syri Serum consita: qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo Anthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita caeteris gentiribus, aut ex quibuslibet aliis causis inmutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. Iam vero hi qui Antipodae dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut qua
Abbreviated transcription (Latin):
mus: de quib uirgilius: hic michi maᷤ¬
silȩ gentis monstrata sacerdos. Qaxla-
lum gentes sunt. ameridie usq occeanũ
hesperium peruagantes: his nomen gau¬
lo en insula dedit q̃ ẽ iixta ethiopiam:
ubi nec serpens nascitur. neq iiuit. ha¬
ramantes popłi a frice. prope cirenas in¬
habitantes agaramante rege apolliniꝰ
filio nominati: qui ex suonomine ga¬
rama ibi oppidum condidit. Sunt aut̃
proximi gentib ethiopum. dequib uir¬
gilius exttemi gara mantes: extremi aũ
qd̃ seui & aconsortio humanitatis remo¬
ti: hespii uͦ sunt qui circa hispaniam cõ¬
morantur: nam hispania hesperia dicit᷑
Aet̾iopes dicti afilio cham. qui uocatus
est chus: ex quo originem trahunt. Chuᷤ
enim ebraica lingna. ethiops interpreta¬
tur. hi quondam ab indo flumine con¬
surgentes iuxta egiptum inter nilum
& occeanum in meridie sub ipsa solis uici¬
nitate inssderunt: quorum ties sunt popl

Expanded text:
mus, de quibus Virgilius: Hinc mihi Masmus, de quibus Virgilius: Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos. 418 124. Gaulalum gentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperium pervagantes. His nomen Gauloe insula dedit, quae est juxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur, nec vivit. 125. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes a Garamante rege, Apollinis filio, nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Sunt autem proximi gentibgilius: Extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam commorantur; nam Hispania Hesperia dicitur. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi:
Abbreviated transcription (Latin):
tus eius compositus gentib exuariis gẽ¬
tib amisso duce. passim sibi sedes quere¬
bant: & ex eonumero medi. persi & ame¬
ni innauib maffricam transuecti. pro¬
xima mari loca occupauere: s persȩ
dum materiam magris pro construen¬
dis domiciliis ñ inuenirent. & ignara
lingua conmertium prohiberet: perpa¬
tentes agros diuersas sollitudines uaga¬
bantur: & apopulationib uagabundis se-¬
met ipsos propria lingua numides ap¬
pellauerunt. id est sine oppioo uagos &
errantes. Medi autem cũlibus Seniscu¬
erunt. qui proximam hispaniam in habi¬
tabant: quorum nomen paulatim libies
corrupere. barbara lingua mauros pro
mecdis appellantes. licet mauri
obcolorem a grecis uocentur: gre¬
ci enim nigrum. mauran uocant: estifero
qͥppe colore asflati: sp̃em atri coloris du¬
cunt. Massilia ciuitas asfrice est. non
longe ab ath lante & ortis hesperi
lii. quos nos corrupte massilos uoca¬

Expanded text:
tus eius conpositus ex variis gentus eius conpositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi et Persae et Armenii navibus in Africam transvecti proxima mari loca occupavere. Sed Persdum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignota lingua commercium prohiberet: per patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et perambulationibus vagabundis, semetipsos propria lingua Numidas appellaverunt, id est, sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proximam Hispaniam inhabitabant, quorum nomen paulatim Libyes corruperunt, barbara lingua Mauros pro Medis appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur: Graeci enim nigrum mauron vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massilia civitas Africae est non longe ab Atlante sunt, quos nos corrupte Massulos voca
Abbreviated transcription (Latin):
bantur: mixto utroq uocabulo. celtibe¬
ri nuncupati sunt: a friappellati ab uno
ex posteris abrahe: qui uocabatur a fer:
qui dicitur duxisse aduersus lib̾am ex̃¬
citum. &. ibi uictis hostib consedisse: eiꝰ¬
q posteros ex nomine ãtaui afros. & ã¬
fricam nuncupasse: pheni autem carta¬
ginenses sunt: aphenicib nuncupati.
qua profecti sunt. ꝙ maffrice litus ue¬
nerunt. q̃etuli gete dicuntur fuisse:
qui ingenti agmine alocis suis nauib
conscendentes. loca sircium inlibia oc¬
cupauerunt: & quia exge tis uenerãt.
deriuato nomine getuli cognominati
sunt: unde & opimo est apud gothõ
a bantiqua cognatione mauros con¬
sanguinitate propinquos sibi uoca¬
re. Asfricam autẽ ĩ initio habuere libi¬
es. deinde affri: post hec getuli. postre¬
mum mauri ꝙ numides. Mauri & nu¬
mide. ut asfriputant. sic sumpserunt
exordium & uocabulum: nam postꝙͣ
inhispania hercules interiit exerci¬

Expanded text:
bantur, mixto utroque vocabulo Celtibebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine atavi et Afros et Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qua profecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt, et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et Numides. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exerci