comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui nascituro in carne dõ testimoniũ
ꝑhibet: dequo ꝓpheta in psalmo Dñs
inquit fortis et potens. dñs potens in
pręlio Illonimirũ prȩlio. qͦ potestates
debellare. et ab earũ tirannide mun¬
dũ ueniebat eripere. Ad uirginẽ des¬
ponsatã uiro ciu nom̃ erat iosep dedomo
dđ & nom̃ uirginis maria Nbcce diesueni

Expanded text:
arne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
UI resurrectionẽ corporũ
non credebant. animas iu¬
dicantes interire cũ corpo¬
ribus : recte istiusmodi fin¬
gunt fabulã. quȩ deliram̃ti
arguat eos : qui resurrectionẽ
asserunt mortuorũ: Potest
autẽ fieri : ut uere in gente
eorũ aliquando hoc accide¬
rit In resurrectione ergo.
cuius eorũ erit uaor Si¬
quidẽ septẽ habuerunt eam
uxorẽ: Turpitudinẽ fabulȩ
opponunt : ut resurrectionis
denegent ueritatẽ: Uerũ
mysticȩ septẽ fratres sine filiis
defuncti : reprobis quibusq
congruunt. qui ꝑ totã huius
scłi uitã quȩ septẽ diebus uol¬
uitur: abonis operib steriles

Expanded text:
ui resurrectionem corporum non credebant, animas judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum, potest autem fieri ut fere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum erit uxor: siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur a bonis operibus steriles
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ harisei trãditionũ. & obseruan¬
tiũ quas illi de uteres uocant.
iustitiã preferebant : unde &
diuisi uocabantur a popło:
Sadducei autẽ. qui int̾pretant᷑
iusti. & ipsi uindicabant sibi
qđ non erant. priorib & cor¬
poris & anime resurrectionẽ
credentibus confitentibusq an¬
gelos & sp̃s. sequentes iuxta a

Expanded text:
traditionum et observationum quas illi deuteroses vocant, justitiam proferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui interpretantur justi et ipsi vendicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus confitentibusque angelos et spiritus sequentia, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
S uscepit nos illa natura quȩ nec nrũ sua.
nec suis nrã c̃sumeret. quȩ ua una in se fecit
ditatis humanititisq ꝑsonã. ut sub dispen¬
satione infirmitatũ atq uirtutũ. nec care
ꝑdiuinitatẽ in uiolabilis. nec diuinitas ꝑ
carnẽ posset eẽ passibilis PAgnus dei xpis̃

Expanded text:
etatem illa natura quae nec nostris sua, nec suis nostra consumeret: quae ita unam in se fecit Deitatis humanitatisque personam, ut sub dispensatione infirmitatum atque virtutum nec caro per Divinitatem inviolabilis, nec Divinitas per carnem posset esse passibilis. Suscepi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas et uita: Uia silicet. conuersationis
scã ẽ. Neritas: doctrinȩ diuinȩ: uia beati
et nemo percipit corde et uiri iusti tolluntur et nemo consi¬
de rat a facie iniquitatis ab latus est iustus et erit in pace.¬
memoria euis UIn pace factus ẽ locus eiꝰ et insion habi¬
tatio eius. et erit. Iii.iII. N

Expanded text:
et Veritas, et Vita ? Via scilicet conversationis et Veritas, et Vita ? Via scilicet conversationis sanctae, Veritas doctrinae et nemo percipit corde. Et viri justi tolluntur, et nemo consiAnt. A facie iniquitatis oblatus est justus, et erit in pacememoria ejus. Vers. In pace factus est locus ejus, et in Sion habitatio ejus. Et erit. In tertio n
Abbreviated transcription (Latin):
ed adiciendũ ẽ etiã nr̃i sermonis officiũ. ut
sicut pia expectatione reposcere uos coñe¬
tudinis debitũ sentio. ita sollenitati sacratissi¬
mȩ lectionis: subiungat᷑ ex ordio sacerclotis:
Quia igit᷑ apud fideles aures ignorantiȩ locus
focationib spinarũ atq tribulorũ. libera in
fructus suos exeant plantaria pio. sensuum.
et rectarũ gernuna uoluntatũ  Ouos onuo
uilete. siẽ dolor Crux enĩ xp̃i quȩ saluandis ẽ
inpensa mortalibus. in sacram̃tũ ẽ et ex̃ẽplũ
Sacram̃tũ : quo uirtus implet᷑ diuina: Earẽnlũ
quo deuotio incitat᷑ humana. qm̃ captiuitatis
uigo erutis etiã hoc prestat redẽptio it eani
sequi possit imitatio Nam simundana sapien¬
tia ita msuis gloriat᷑ errorib ut qu ẽ sibi
ducẽ quisq delegerit. eiꝰ opiniones et mores
atq omiã instituta sectet᷑: Quȩ nobertt
cõmunio nominis xp̃i. nisi ut ei inspiribi¬
lit̾ uniamur qui ẽ ut ipse in sinuauit ua

Expanded text:
ed adjiciendum est etiam nostri sermonis officium, ut sicut pia exspectatione reposcere vos consuetudinis debitum sentio, ita solemnitati sacratissimae lectionis subjungatur exhortatio sacerdotis. Quia igitur apud fideles aures ignorantiae locus focationibus spinarum ac tribulorum, libera in fructus suos exeant plantaria piorum sensuum, et rectarum germina voluntatum. Crux enim rux enim Christi, quae salvandis est impensa mortalibus, et sacramentum est et exemplum: sacramentum, quo virtus impletur divina; exemplum, quo devotio incitatur humana: quoniam captivitatis jugo erutis, etiam hoc praestat redemptio, ut eam sequi possit imitatio. Nam si mundana sapientia ita in suis gloriatur erroribus, ut quem sibi quisque ducem elegerit, ejus opiniones et mores atque omnia instituta sectetur, quae nobis erit communio nominis Christi, nisi ut ei inseparabiliter uniamur, qui est, ut ipse insinuavit, Via,
Abbreviated transcription (Latin):
me in obscuris. Conlapsa enĩ inparentib primi
humani generis plenaudine: ita misericors
ginis dignitatẽ ꝓficeret sccła condicio: feliox
si ibeo ñ decideret. qđ ds̃ fecit: sed felicior
suneo ꝑmaneat qđ re: fecit R&stimatus sum¬

Expanded text:
e. CAP. II. Collapsa enim in parentibus primis humani generis plenitudine, ita misericors ginis dignitatem proficeret secunda conditio. Felix si ab eo non decideret quod Deus fecit, sed felicior si in eo maneat quod refecit. Multum fu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid murmurauit homo uiuens. uir ꝓpecca¬
tis suis: N un. Scrutem᷑ uias urãs. et quera¬
mꝰ et reuertam᷑ ad dnm̃: Nun. Leuemꝰ corda
nr̃a cũ manib ad dñm incȩlos Nun. Nos
iniq egimꝰ. et ad iracũdiã ꝓuocauimꝰ. id cir¬
O peruisti nubi: ne transeat oratio. ameth.
Eradicationẽ et ab iectionẽ. posiusti me inme¬
plebs mẽa ulolatẽ pastores incinȩre et eilĩ ciõ quiã¬
ueniet dies domini magna et amara ual de¬
Ululate pastores et clamate asꝑgite uoscine re. qͥe¬

Expanded text:
quid murmuravit homo vivens vir pro peccatis suis NUN scrutemur vias nostras et quaeramus et revertamur ad Dominum NUN levemus corda nostra cum manibus ad Dominum in caelos NUN nos inique egimus et ad iracundiam provocavimus idciropposuisti nubem tibi ne transeat oratio SAMECH eradicationem et abiectionem posuisti me in meplebs mea: ululate, pastores, in cinere et cilicio, quiaveniet dies Domini magna et amara valdeUlulate, pastores, et clamate, aspergite vos cinere. Q
Abbreviated transcription (Latin):
otũ quidẽ dilectissimi
paschale sacram̃tũ euangelica nob̃ nar¬
ratio p̃sentauit. et ita ꝑ aurẽ carnis pene¬
tratꝰ ẽ m̃tis auditꝰ ut nemini nrm̃ rerum
gestarũ imago defuerit. cũ diuinit᷑ꝰ ins
uidicio addsius qua seuitia crucifixus. et

Expanded text:
otum quidem, dilectissimi, paschale sacramentum evangelica nobis narratio praesentavit, et ita per aurem carnis penetratus est mentis auditus, ut nemini nostrum rerum gestarum imago defuerit; cum divinitus inspjudicio addictus, qua saevitia crucifixus, et
Abbreviated transcription (Latin):
eꝰ ẽ celebrata sollẽnitas. uix natꝰ ẽ homi¬
nib et iã renascit᷑ sacram̃tis: hodie enĩ
licet post multa annoꝵ curricula. c̃secra¬
tus ẽ in iordane: Itagꝰ disposuit dñs. ut
uotis uota sub iungeret.hoc ẽ ut uno
eodẽq tẽpr̃ & ederet᷑ ꝑuirginẽ. et
ꝑ mysteriũ gigneret᷑. eetq c̃tinuata
festiuitas. carnis natiuitas atq baptis¬
matis At quẽ ad modũ te eũ miram᷑
incorrupta inatre ꝓgenitũ. ita et nẽ
suscipiamꝰ illũ pura unda submersũ.
Et gloriem᷑ in utroq facto. qͥ a cepm genu¬

Expanded text:
est celebranda solemnitas. Vix natus est hominibus; et jam renascitur sacramentis. Hodie enim, licet post multa annorum curricula, consecratus est in Jordane. Ita ergo disposuit Dominus, ut votis vota subjungeret, hoc est, ut uno eodemque tempore et ederetur per Virginem, et per mysterium gigneretur; essetque continuata festivitas, carnis nativitatis atque baptismatis: ut quemadmodum tunc eum miramur incorrupta matre progenitum; ita et nunc suscipiamus illum pura unda submersum: et gloriemur in utroque facto, quia filium genu
Abbreviated transcription (Latin):
ducent aurũ. Nã sic̃ post partũ glorificata
ẽ mariȩ castificatio et post baptismũ aquȩ
ẽ purificatio cõꝓbata. nisi qđ pęne ma¬
iore munere quã maria unda ditata est
Illa enĩ sibi tantũ meruit castitatẽ. ista
nobis ẽtulit scĩ ficationẽ Illa meruit ne
peccaret. ista ut peccata purgaret:
Illa ꝓpͥa delicta ase repudiat. ista inse
ꝑ dĩ grãm aliena c̃donat Iiliẽ conlata
uirginitas. isti donata fecundital. Illa
unũ ꝓcreauit et pura ẽ: ista generat plu¬
res. et uirgo ẽ: Illa p̃ter & pm̃ nescit aliũ
gͦ hodie alt̃ ẽ quodã modo saluatoris: Nã
hisdẽ signis eũ hisdẽ miraculi s cognosci¬
mus genitũ. sed nc̃ maiore inisterio bap
modo eũ ingurgite circũ fulsit Qui tẽ
mariã castificauit: nc̃ fluenta scĩficat.

Expanded text:
icata est Mariae castificatio; ita post baptismum aquae est purificatio comprobata: nisi quod pene majori munere, quam Maria, unda ditata est. Illa enim sibi tantum meruit castitatem; ista nobis contulit sanctificationem. Illa meruit ne peccaret; ista, ut peccata purgaret. Illa propria delicta a se repudiat, ista in se per Dei gratiam aliena condonat. Illi est collata virginitas; isti donata fecunditas. Illa unum procreavit, et virgo est; ista generat plures, et pura est. Illa praeter Christum nescit alium go hodie alter est quodam modo Salvatoris. Nam eisdem eum signis, eisdem miraculis cognoscimus genitum, sed nunc majore mysterio baptmodo eum in gurgite circumfulsit: qui tunc Mariam castigavit, nunc fluenta sanctificat.
Abbreviated transcription (Latin):
do testimoniũ ꝑhibet ueritati: Ait enĩcds
beptit uit. Abillase uosep qui patet
putabat᷑ excusat. in hac se ds̃ pat̃ qͥ ñ
credebat᷑ insinuat Ibi laborat suspi¬
cionib mat̃. qͥa ꝓfessioni deerat pat̃:
hic honorat᷑ genitrix qͥa diuinitas
filiũ ꝓtestat᷑ honoratior in quã scdã
quã pͥma natiuitas Siꝗdẽ pat̾ hic ds̃
maiestatis in scribit᷑ illic iosep artifex
ẽ qͥ decelis clamat. quã qͥ int̾ris laborat:¬

Expanded text:
do testimonium perhibet veritati. Ait enim Deubaptizavit. Ab illa se Joseph, qui pater putabatur, excusat; in hac se pater, qui non credebatur, insinuat. Ibi laborat suspicionibus mater, quia professioni deerat pater; hic honoratur genitrix, quia divinitas filium protestatur. Honoratior, inquam, secunda, quam prima nativitas: siquidem pater hic Deus majestatis inscribitur; illic Joseph artifex est qui de coelis clamat, quam qui in terris laborat
Abbreviated transcription (Latin):
ante cedet uos ꝑiordanen: parate duodecĩ
uiros detribub isrł: singulos ꝑsingulas
tribus Et cũ posuerint uestigia pedũ suo
sacerdotes qui portant archã dñi dĩ uni¬
uersȩ t̃rȩ in aquis iordanis: aquȩ quȩ in¬
feriores st̃ decurrent atq deficient: quȩ
aut̃ desuꝑ ueniunt in una mole consistẽt:
detabernaculis suis: ut transirent iordanen
et sacerdotes qui portabant archã federis
ꝑgebant ante eũ: Ingressisq eis iordanen
& pedib eoꝵ tinctis inparte. aquȩ iorda¬
nis aut̃ ripas aluei sui tẽpore messis imple¬
uerat. steter̃t aquȩ descendentes in u¬
no loco. et ĩstar montis intumescentes
apparebant ꝓcul: ab urbe quȩ uocat᷑
adom usq ad locũ sarthan: Nuniauer̃.¬

Expanded text:
antecedet vos per Iordanem parate duodecim viros de tribubus Israhel singulos per singulas tribus et cum posuerint vestigia pedum suorum sacerdotes qui portant arcam Domini Dei universae terrae in aquis Iordanis aquae quae inferiores sunt decurrent atque deficient quae autem desuper veniunt in una mole consistent de tabernaculis suis ut transirent Iordanem et sacerdotes qui portabant arcam foederis pergebant ante eum ingressisque eis Iordanem et pedibus eorum tinctis in parte aquae cum Iordanis autem ripas alvei sui tempore messis impleret steterunt aquae descendentes in uno loco et instar montis intumescentes apparebant procul ab urbe quae vocatur Adom usque ad locum Sarthan qu
Abbreviated transcription (Latin):
iritq ad iosue: hodie incipiã exalta¬
re te corã om̃i isrł. ut sciant sic qđ cũ moy se
fui ita et te cũ sim: łuaut̃ p̃cipe sacerclotib
qui portant archã şderis dm̃: et dic eis. cũ
ingressi fueritis partẽ aquȩ iordanis. state
inea: Dix̃q iosue ad filios usrł. aceedite.
huc: et audite ũbadnĩ dĩ ur̃i Et rursum:
In hoc inquit scietis qd dñsds̃ uiuens in me¬
dio ur̃i ẽ : et disꝑdet in c̃spectu ur̃o chana¬
neũ. et etheũ. & eueũ. et pherez eũ: Ger

Expanded text:
inus ad Josue: Hodie incipiam exaltare te coram omni Israel: ut sciant, quod sicut cum Mose fui, ita et tecum sim. Tu autem praecipe sacerdotibus, qui portant arcam foederis, et dic eis: Cum ingressi fueritis partem aquae Jordanis, state in ea. Dixitque Josue ad filios Israel: Accedite huc, et audite verba Domini Dei vestri. Et rursum: In hoc, inquit, scietis quod h. Deus vivens in medio vestri est, et disperdet in conspectu vestro Chananaeum, et H
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uos aliud pondus. tam̃ id qđ habetis tene¬
te doneo ueniã: Et qui uicerit & quicustodi¬
erit. usq infinẽ opera mea. dabo illi potestatẽ
suꝑgentes et reget illas in uirga ferrea tãꝗ
uas figuli c̃fringent᷑. sicut et ego accepi apa¬
tre meo. et dabo illi stellã matutinã Qui
be: hȩc dicit qui habet septẽ sp̃sdĩ. et septẽ
stellas Scio opera tua qͥa nom̃ habes quo
uiuas et mortuus es: Esto uigilans. et c̃firma
cetera quȩ moritura erant: Non enĩ inue

Expanded text:
iud pondus: tamen id quod habetis tenete, donec veniam. Et qui vicerit, et qui custodierit usque in finem opera mea, dabo illi potestatem super gentes, et reget illas in virga ferrea; tanquam vas figuli confringentur, sicut et ego accepi a Patre meo, et dabo illi stellam matutinam . be. Hec dicit qui habet septem spiritus Dei: et septem stellas. Scio opera tua quia nomen habes 211 quod vivas: et mortuus es. Esto vigilans et confirma in te cetera: que moritura erant
Abbreviated transcription (Latin):
la bonorũ. Nogo uos fr̃s. diligent̃ at¬
tendite. si adm̃sã cuiꝰcũq potentis ho¬
minis nemo p̃sumit. cũ uestib c̃scissis &
inqͥnatis accedere quantomagis ac̃ uiuio
ȩt̃ni regis id ẽ ab altari dnĩ debet se unꝰ¬
ꝗsq inuidiȩ uł odii ueneno ꝑcussus ira¬
cundiȩ furore repletꝰ. cũ reuerentia
et humilitate. subtrahere ꝓpt̃ illud qđ
scriptũ ẽ: Uade prius reconciliari fr̃i

Expanded text:
 poena. Rogo vos, fratres, diligenter attendite, si ad mensam cujuscumque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere; quanto magis a convivio aeterni regis, id est, ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae furore repletus, cum reverentia et humilitate subtrahere, propter illud quod scriptum est, Vade prius reconciliari fratri
Abbreviated transcription (Latin):
tã casti et tã sobrii. & tã pacifici adistud
altare dõ aux iliante strideamꝰ accedere.
ut ab illo ȩt̾no altari ñ meream᷑ excludi:
Qui enĩ ad istud altare casto corpore et
mundo corde. cũ secura et munda con¬
scientia uenerit: ad illud altare qđ in
cęlis ẽ felici trans inigratione ꝑueniet:

Expanded text:
tam casti et tam sobrii, et tam pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde cum secura et munda conscientia venerit, ad illud altare, quod in coelis est, felici transmigratione perveniet.
Abbreviated transcription (Latin):
& pedes et picite eũ intenebras exte¬
riores ibi erit fletꝰ et stridor dentiũ.
Rcce qualẽ sententiã merebit᷑ audire qui
adẽuiuiũ nuptiale id ẽ ad altare dĩ aut
ebriosus aut adult̃. aut odiũ in corde re¬
nũquã uelimꝰ amittere. aut si amissa fu¬
eritit: sine ulla mora pęnitentia uł pace
studeamꝰ sanare: et largiorib elemosinis
festinemꝰ abluere. neforte si cũ peccatoꝵ
uulnerib ante tribunal ȩt̃ni uidicis
uenerimꝰ: Ab illa ȩt̃na ȩxcła & abilla

Expanded text:
cite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde renunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qͥ continet omne. Sicut enĩ malis
operib qͥsi quib dã seris ac uectib uitȩ
nob̵ ianua claudit᷑. ita absq dubio bonis
crimine uulneratũ ẽẽ cognouerit prius
orationib ieiunis uł elemosinis studeat
mundare c̃scientiã suã et sic eucharistiã
p̃sumat accipere: Sienĩ agnoscens reatũ
suũ ipse se. adi uino alteri subdixernu
niet . quia sicut qͥ se eraltat humili ab it
ita eẽtrario quise humiliat exaltabitur:
Qui enĩ sic̃ dixri agnoscens reatũ suũ ipse se
humilit̃ ab altari ȩccłȩ.pemundatione.
uitȩ remouere uoluerit. ab ęt̃no illo et cȩ¬
lesti c̃iuuio. ex cõmunicari penitꝰ ñtimeb¬

Expanded text:
. Sicut enim malis operibus, quasi quibusdam seris ac vectibus, vitae nobis janua clauditur, ita, absque dubio, boniscrimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam, et sic eucharistiam praesumat accipere: si enim agnoscens reatum suum, ipse a divino altari se subduxerit, niet, quia sicut qui se exaltat humiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae removere voluerit, ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus non timeb
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in nob ipsis inueniat: qđ oculos suȩ ma¬
iestatis offendat: Sed habitaculũ cordis
nr̃i. euacuet᷑ uiti is. et uirtutib repleat᷑:
Claudat᷑ diabolo: & aperiat᷑ xp̃o Et ita
laboremꝰ: ut nob bonoꝵ operũ olauib
ianuã regni celestis aperire possunue:

Expanded text:
est, in nobis ipsis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; claudatur diabolo, et aperiatur Christo; et ita laboremus, ut nobis bonorum operum clavibus januam regni coelestis aperire possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
imuert̃ aut̃ obstetrices dm̃: et ñ fecert̃ iuxta
p̃ceptũ regis egyptii sed conseruabant ma¬
res Quib accersitis ad se: rexait: Quid¬
nã ẽ hoc qd facere uoluistis. ut pueros ser¬
uaretis: Quȩ respondert̃ Non st̃ hebrȩȩ sic̃
egyptiȩ mulieres. ipse enĩ obstetricandi ha¬
bent scientiã : et priusq ueniamꝰ ad eas pari¬
unt Bene gͦ fecit dĩ obstetricib: et creuit
populus confortat᷑q ẽ nimis Et quia timu¬
erant obstetrices dm̃: ȩdificauit illis domus.
Pcepit gͦ pharao popło suo dicens Quicquid
masculini sexus natũ fuerit: influmine ꝓ

Expanded text:
imuerant autem obstetrices Deum, et non fecerunt juxta praeceptum regis Aegypti, sed conservabant mares. Quibus accersitis ad se, rex ait: Quidnam est hoc quod facere voluistis, ut pueros servaretis? Quae responderunt: Non sunt Hebraeae sicut Aegyptiae mulieres: ipsae enim obstetricandi habent scientiam, et priusquam veniamus ad eas, pariunt. Bene ergo fecit Deus obstetricibus, et crevit populus, confortatusque est nimis. Et quia timuerunt obstetrices Deum, aedificavit illis domos. Praecepit ergo Pharao omni populo suo, dicens: Quidquid mascul
Abbreviated transcription (Latin):
plicet᷑ Et si utͬruerit contra nos bellum
addat᷑ inimiois nr̃is expugnatisq nobis.
egrediat᷑ eterra: Propo suit itaq eis mag¬
istros operũ. ut affligerent eos oneribus:
Aedificauert̃q urbes tabernaculoꝵ pha¬
raoni. phiton et ramesses Quantoq op¬
primebant᷑ tanto magis multiplicabant᷑

Expanded text:
ontra nos bellum addatur inimicis nostris expugnatisque nobis egrediatur e terra praeposuit itaque eis magistros operum ut adfligerent eos oneribus aedificaveruntque urbes tabernaculorum Pharaoni Phiton et Ramesses quantoque opprimebant eos tanto magis multiplicabantur
Abbreviated transcription (Latin):
derantt filios isrł egyptii. et affligebant
illudentes eis atq ad a maritudinẽ ꝑduce¬
bant uitã eoꝵ. operib duris luti. et lateris
omĩq famulatu: quo int̾rȩ operib psuis¬
bant᷑ Dixit aut̃ rex egẏpti obfetricibul
hebreoꝵ. quarũ una uocabat᷑ sefora. altera
phua: precipiens eis: Q iand astetricabitis
hebreas. et partus tẽpus aduenerit : si mascu¬
lus fuerit int̾ ficite illũ. si femina reseruate :¬

Expanded text:
derantque filios Israel Aegyptii, et affligebant illudentes eis: atque ad amaritudinem perducebant vitam eorum operibus duris luti et lateris, omnique famulatu, quo in terrae operibus premebantur. Dixit autem rex Aegypti obstetricibus Hebraeorum: quaruPhua, praecipiens eis: Quando obstetricabitis Hebraeas, et partus tempus advenerit, si masculus fuerit, interficite illum; si femina  Vulg.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃s sẽpit̾ne ds̃: qͥ hunc diẽ ꝑ incarnatio¬
nẽ uerbi tui et partũ beatȩ mariȩ uir¬
ginis c̃secrasti. da popłis tuis in hac cȩle¬
britate c̃sortiũ. ut qͥ tua grã st̃ redẽp̃ti
tua sint adoptione securi ꝑ eunđ. At¬
mp̃s sẽpit̾ne ds̃. qͥ in filii tui dni nr̃i nati¬
uitate tribuisti. totius religionis initiũ
one censeri. in qͦ totuis humanȩ salutis
summa consistit. qui tecũ uiũ.

Expanded text:
s sempiterne Deus, qui hunc diem per incarnationem Verbi tui et partum beatae Mariae virginis consecrasti, da populis tuis in hac celebritate consortium ut, qui tua gratia sunt redempti, tua sint adoptione securi. s sempiterne Deus, qui in Filii tui Domini nostri Nativitate tribuisti totius religionis initium one censeri, in quo totius salutis humanae summa consistit. Qui tecum vivit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ suꝑ t̾rã: Nihil in istã singularẽ natiui¬
tatẽ de carnis c̃cupiscentia transiuit: ni
depercati lege manauit: Virgo regia da¬
uiticȩ stirpis eligit᷑. quȩ sacro grauidã
fętu diuinã humanãq plẽ pͥus c̃ciperet
m̃te quã corpore  Et ne suꝑni ignara cos¬
silii ad inusitatos paueret effectꝰ. qđ in ea
operandũ erat. a spũ scõ. colloqͥo discit

Expanded text:
vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit
Abbreviated transcription (Latin):
tor: qͥa inuitat᷑ adueniã: Animet᷑ genalis
qͥa uocat᷑ aduitã: Dĩ nãq filius scđm plen¬
tudinẽ tẽporis quã diuini c̃silii inscru¬
tabilis altitudo disposuit: Rec̃ ciliandã
auctori suo: naturã generis assũpsit huma¬
ni: ut inuentor mortis diabolus ꝑ ipsã qu̾a
uicerat uinceret᷑ Inquo c̃flictu ꝓnobis inus

Expanded text:
niam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito,
Abbreviated transcription (Latin):
nitate lȩtitiã: Nemo ab huiꝰ alacritatis par¬
ticipatione secernit᷑ Una cunctis lȩcitiȩ
cõmunis ẽ ratio: Quia dñs nr̃ peccati mortisq
destructor. sic̃ nullũ areatu liberũ reppe¬
rit: ita liberandis om̃ib uenit Exultet sc̃s¬

Expanded text:
ab ejus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
Poit quã enĩ inuidia diaboli parens ille
primꝰ spe seductꝰ in anicecidit: confestĩ
exul et ꝑditꝰ in omĩ genere suo. radicẽ
malitiȩ et peccati traaduã: Cresce¬
batq in malũ uehem̃tius omẽ genus
lege ꝓphetis. signis. plagis ꝓdigus:
Setd cũ nec sic quidẽ errores suos ad mo¬
nitꝰ agnosceret mundus: misit ds̃ filiũ
suũ ut carnẽ indueret. & hominib
appareret: et peccatores sanaret: qui
idõ in homine uenit: qͥa ꝑse ipsũ abho¬
minib c̃ognosci ñ potuit Ut aũt uide¬
ret᷑: uerbũ caro factũ ẽ assum̃do carnẽ:
ñ mutatũ in carne Assũpsit enĩ huma¬
nitatẽ : ñ amisit diuinitatẽ: Itaidẽ ds̃
& idẽ homo: innatura dĩ ȩqualis patri.
innatura hominis factꝰ ẽ mortalis in nob̶
ł nob̃ enĩ de nob manens qł erat. suscipi¬
ens qđ ñerat . ut liberaret qđ fecerat:¬

Expanded text:
Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus lege, prophetis, signis, plagis et prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannũ ꝓperanti adbellũ signũ scẽ
crucis celitꝰ fuisset ostensũ: et ipse feli¬
cit᷑ obtineret triũphũ. et abhelena
iã dicti principis matre scã crua fuis¬
set inuenta: atq ꝑ sanitatẽ egroti. et
resuscitatione mortui fuisset euidenti
inditio uirtutis declarata : regina uoti
cõpos effecta. ita salutare lignũ fecit
secari ꝑ mediũ. ut et crucẽ constantino¬
polĩ deferret ad filiũ. et crucẽ hiero¬
limis thecis argenteis conditã reserua
ut ubi fuerat menbris dominicis appit

Expanded text:
e crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam reservarut ubi fuerat membris Dominicis apt
Abbreviated transcription (Latin):
ixitq dauid ad adolescentẽ
qui nontiabat ei Unde scis
quia mortuus est sauł. &
ionathan filius eius: & ait
adolescens qui narrabat ei
Casu ueni in montẽ gelboe. &
saul in cũ bebat suꝑ astã suã
Porro currus & equites . appro¬
pinquabant ei & conuersus.
post tergũ suũ : uidensque me
uocauit: Cui cũ respondissem
adsũ : dixit mihi Quisnã estu :¬
& aio ad eum: amalechites sum
Et locutus ẽ michi Sta super
me & int̾fice me : qm̃ tenent¬

Expanded text:
ixitque David ad adolescentem, qui nuntiabat ei: Unde scis quia mortuus est Saul, et Jonathas filius ejus? Ait adolescens, qui narrabat ei; Casu veni in montes Gelboe, et Saul incumbebat super hastam suam: porro currus et equites appropinquabant, et conversus post tergum suum, vidensque me vocavit. Cui cum respondissem, Adsum: dixit mihi: Quisnam es tu? Et aio ad eum: Amalecites sum. Et locutus est mihi: Sta super me, et interfice me: quon
Abbreviated transcription (Latin):
INCIPIT LIB REGŨ .II.
actum est autẽ post quã mor¬
tius ẽ saul : ut daud reuerte¬
retur a cȩde amalech & mane¬
ret in siceleg dies duos In de
autẽ tertia: apparuit homo
ueniens de castris saul. iteste
consissa. & puluere aspersus
caput & ut uenit ad dauid.
cecidit suꝑer faciem suam. &
ixitq ad eum dauid Unde
uenis. Qui ait adcum De
castris isrł fugi & dixit ad
eum dauid Q uod ẽ uerbũ
qđ factum ẽ : Indiea mihi
Qui ait: Fugit populus exp̃lio.
& multi corruentes e populo
mortui sunt. sed & saul & lo¬
nathan filius eius: interierunt¬

Expanded text:
. Factum est autem, postquam mortuus est Saul, ut David reverteretur a caede Amalec, et maneret in Siceleg dies duos. In die autem tertia, apparuit homo veniens de castris Saul, veste conscissa, et pulvere aspersus caput: et ut venit ad David, cecidit super faciem suam, et ixitque ad eum David: Unde venis? Qui ait ad eum: De castris Israel fugi. Dixit ad eum David: Quod est verbum, quod factum est? indica mihi. Qui ait: Fugit populus de praelio, et multi corruentes de populo mortui sunt. Sed et Saul et Jonathan filius ejus interierunt
Abbreviated transcription (Latin):
mũ suã. et dedit pacẽ omĩb etiã seruissuis.
et cõmunicauit desacrificio altaris beati¬
laurentu martyris Et posita m̃sa prius quã
cibũ sumeret: uenert̾ milites et tenuert̃ eũ.
cius subridens diã ei Nũqͥd & tu magus
effectꝰ es. quia corpꝰ laurentu abstulisti : Res¬

Expanded text:
mum suam, et dedit pacem omnibus servis suis, et communicavit de sacrificio altaris Laurentii martyris. Vers. Et posita mensa prius quam cibum sumeret, a milicius subridens dixit ei: « Numquid et tu magus efectus es, qui corpus Laurentii abstulisse dice
Abbreviated transcription (Latin):
uicũ beatissiis consolationib ad quie scerent.
t uerhera carnificũ animo ꝑseueranti tran¬
sirent: capitalẽ uissi st̃ subire sententiã : ł a
uidelicet ratione. ut si eodẽ mom̃to quo decol¬
dandi erant sacrifieus c̃ sensisent : et parentib
suis et c̃iugib et filiis & falcistatib recdereg᷑
uunt em̃ ñ solũ ut dionnꝰ genert elarissimniuir:
sed et facultatib ditati Quoꝵ erat pat̃ trani¬
quillinꝰ nomine. et martia mat̾ uocabat᷑: ꝗͥ illos
sequebant᷑ cũ uxorib eox. & filiis Nimio enĩ in
dierũ inducias ĩpetrarent. inquoꝵ spatio ageret᷑
cũ eis. quatenꝰ ad turificandũ idolis consentirent:¬

Expanded text:
ui cum beatissimis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentibus suis et conjugibus et filiis et facultatibus redderentur. Erant enim non solum, ut diximus, genere clarissimi viri, sed et facultatibus dilatati; quorum erat pater Tranquillinus nomine, et mater Marcia vocabatur; qui illos sequebantur cum uxoribus eorum et filiis; nimio enim in dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent
Abbreviated transcription (Latin):
eniq posquã in ultas martyrũ m̃tes. atimore passi¬
onis eripuit: et ad coronã ꝑpetue głȩ excitauit:
ipse ꝗq quis eet̃ apparuit: quia lum̃ intenebris
latere ñ potuit Clarissimis igiꝰt᷑ uiris. marcelli¬
ano et marco duob geminis fratrib ꝓ xxpi no¬
mine inuinculis c̃stitutis: cotidie solatiũ exci¬
bebat: Et tã ipsis quã & iã seruis eorũ. cũ quibꝰ
tenti fuerant. salutaria fidĩ consilia ministra¬
bat: quib fugtiua sçłi blandim̃ta respuerent.

Expanded text:
enique postquam multas martyrum mentes a timore passionis eripuit, et ad coronam perpetuae gloriae incitavit: ipse quis esset, apparuit, quia lumen in tenebris latere non potuit. Clarissimis igitur viris Marcelliano et Marco duobus geminis fratribus pro Christi nomine in vinculis constitutis, quotidie solatium exhibebat; et tam ipsis quam etiam servis eorum, cum quibus tenti fuerant, salutaria fidei consilia ministrabat:
Abbreviated transcription (Latin):
erodes siccarius inciues. in nobiles latro:
siti sanguinis ꝑ manebat: hinc ẽ quod
iohantus sanguinẽ piũ: inpoculo crudeli¬
tatis ah soluit: Sedista lectio iã loquatur:
herodes inquit tenuit iohannẽ: et alliga¬
uit eũ: Qui uincula soluerat peccatorũ.
peccatoris uinculis alligat᷑. ut uincta
uenia. locũ ueniȩ ñ relinquat Alliga¬
riũ facis. et in carcerẽ uadit iohannes:¬
U Sic iudicar sedens in loco iudicis reus: in
loco uindicis in nocentiȩ ꝑsecutor Rogo
ubi rerũ facies. ubi forma. ubi pudor.
ubi existimatio publici cognitoris:
ubids̃. ubihomo . ubi fas. ubilex. ubi
ipsius iura nature
uiuente confusa: Tenuit inquit iohannẽ.

Expanded text:
erodes sicarius in cives, in nobiles latro, siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligarium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturaejubente confusa. Tenuit, inquit, Joannem,
Abbreviated transcription (Latin):
iuriat᷑ causa custodiȩ qui requirit in¬
te inuenit qđ pniat : et in iohanne: qđ
doleat: Iohannes urbi notus famȩ uir¬
tute cognitus. celebratissimꝰ sc̃itate.
dũ ad trait ad se inquisitores iniuriȩ:
facit ut tuus cunctis innotescat incestꝰ.
agit ut te habeat confusio publica: quẽ

Expanded text:
juria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ex scã parabola ẽ cũ int̾p̃tatione sua ñ
statim posita: sed um̾ectis aliis parabo¬
lis disserta Hic enĩ ꝓponit᷑ . et postea
dimissis turbis uenit᷑ ad domũ. Et acce¬
dt̃: adeũ dii ipuli eiꝰ rogantes disserere.
sibi parabolã zitamorũ agriet reliqua:
Non ergo debemꝰ p̃ponere intelligendi
desiderio. ante ȩiꝰ notitiã quȩ rere quã
Uliã parabolã ꝓposuit eis dicens. sedebat
dñs in nauicula. et turba stabat in litore:
llli ꝓcul discipuli. uicinius audiebant.
Proponit eis et aliã parabolã. quasi diues
pat̾ familias. inuitatos diuersis reficiat
cibis. et unusquisq scđm naturã stomachi
sui uaria alim̃ta susciperet. Unde & in pri¬
ori parabola ñdix̃ alterã: sed aliã: Si enĩ
prȩmisisset alterã: ex pectare t̾tiã non
poteramꝰ: Prȩmisit aliã: ut plures sequant᷑¬
grano sinapis laccipiens homo seminauit

Expanded text:
ecunda parabola est cum interpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur, et postea dimissis turbis venitur domum et accedunt ad eum discipuli ejus rogantes: Dissere nobis parabolam zizaniorum agri, et reliqua. Non ergo debemus praepropero intelligendi desiderio ante ejus notitiam quaerere, quam a olam proposuit eis, dicens: Sedebat Dominus in navi, et turba 92 stabat in littore: illi procul, discipuli vicinius audiebant: proponit eis et aliam parabolam, quasi dives paterfamilias invitatos diversis reficiens cibis, ut unusquisque secundum naturam stomachi sui varia alimenta susciperet. Unde et in priori parabola non dixit alteram, sed aliam. Si enim praemisisset alteram, exspectare tertiam non poteramus, praemisit aliam, ut plures sequantgrano sinapis, quod accipiens homo seminavit
Abbreviated transcription (Latin):
et spem meã. quia innullo confundar.
sed in omĩ fiducia sicut semꝑ et nunc
magnificabit᷑ xpc̃ incorpore meo.
siue ꝑuitã siue ꝑ mortẽ Mihi enĩ ui¬
uere xpẽ ẽ : et mori lucrũ: Qđ siuiue¬

Expanded text:
PENSES. Quia m nullo confundar, sed in omni fiducia sicut semper, et nunc magnificabitur Christus in corpore meo, siue per uitam, siue per mortem. mihi enim uiuere Christus et mori lucru
Abbreviated transcription (Latin):
magis habundet inscientia. et in omni
sensu. ut ꝓbetis potiora: ut sitis sinceri
et sine offensa indiẽ xp̃i. repleti fructu
Scire aut̃ uos uolo fr̃s. quia quȩ circame.
sunt magis ad ꝓfectũ uener̃ euangelii.
ita ut uincula mea manifesta fierent
in xp̃o in omni p̃terio: et inceteris omĩb
rent sine tiore uerbũ dĩ loqui
ꝓpt̃ inuidiã & contentionẽ quidã auã

Expanded text:
add. omni scientia, et in omni sensu: ut probetis potiora, ut sitis sinceri, et sine offensa in diem Christi, repleti fructu Scire autem vos volo, fratres, quia quae circa me sunt, magis ad profectum venerunt Evangelii: ita ut vincula mea manifesta fierent in Christo in omni praetorio, et in caeteris omnibus; rent sine timore verbum Dei loqui. nvidiam et contenti
Abbreviated transcription (Latin):
quos tibi euangeliũ xp̃i roma resplendiut:
& quȩ eras magistra erroris. facta es discipula
ueritatis: Isti st̃ scĩpatres tui ueriq pastores.
qui te regnis cȩlestib in serendã. multo melius
multoq felicius condidert̃. quã illi quoꝵ studio

Expanded text:
quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio
Abbreviated transcription (Latin):
hanc głam ꝓuexer̃ ut gens scã populus flectus
ciuitas sacerdotalis & regia. ꝑsacrãscĩ petri
sedẽ caput orbis effecta.lacius p̃sideres reli¬
gione diuina. quã dñatione t̾rena: Quã¬
uis enĩ multis aucta uictoriis uis imperiitui
t̾ra mariq ꝓtuleris : minꝰ tam̃ ẽ qđ tibibel¬
licus labor subdidit: quã qđ pax xp̃iana¬

Expanded text:
populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Prohibe. pedẽ tuũ anuditate. et gut tur
tuũ asiti Et dixisti Desperaui: nequaꝗͣ
damaui quippe alienos. et post eos ãbulabo
Quomodo consundit᷑ fur. quando depre

Expanded text:
Prohibe pedem tuum a nuditate et guttur tuum a siti. et dixisti: desperaui, nequaquam damavi quippe alienos et post eos ambulabo quomodo confunditur fur quando depre
Abbreviated transcription (Latin):
Doceam iniquos uas tuas et impii adte conuer ten¬
tur liberame desanguinibus deussalutis meȩ
Domine: labia mea aperies et osmeũ ad nuntiabit
laudẽ tuã. libera. Penset gͦ apud se unus¬
quisq urm̃. sihȩx uox dĩ incordis eiꝰ aure
conualuit. et quia iã exdõ sit agnoscit:
Nã st̃ non nulli qui p̃cepta dĩ nec aure cor¬
poris ꝑcipere dignant᷑ Et st̃ ñ nulli qui
hȩc quidẽ corporis aure ꝑcipiunt. seb
nullo ea m̃tis desiderio conplectuntur:
Et st̃ ñ nulli qui libent̃ uerba dĩ suscipiunt.
ita ut etiã infletib conpungant᷑. sed post
in opere coitẽnunt:

Expanded text:
Doceam iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur. Libera me de sanguinibus, Deus salutis meae. Vers. Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit a largiri. Penset ergo apud se unusquisque nostrum, si haec vox dei in cordis eius aure convaluit, et quia iam ex deo sit, agnoscit. Nam sunt nonnulli, qui praecepta dei nec aure corporis percipere dignantur. Et haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur: et sunt nonnulli, qui libenter verba Dei suscipiunt, ita ut jam in fletibus compungantur, sed post in opere contemnunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sȩculo confregistiuigũ neũ rupisti
uincula mea. et dixisti ñ seruiã : In omi eni
colle sublimi et sub orĩ ligno froudos a
ꝓsternebaris meretrix Ego aut̃ plantaui
te uineã electã omne sem̃ uerũ Quomͦ¬
conũsa es gͦ inparuũ uinea aliena: Sila¬
ueris te nitro. et multiplicaueris tͥ herbã
borath. maculata es ini quitate tua contra

Expanded text:
eculo confregisti jugum meum, rupisti vincula mea, et dixisti: Non serviam. In omni enim colle sublimi, et sub omni ligno frondoso tu prosternebaris meretrix. Ego autem plantavi te vineam electam, omne semen verum. conversa es in pravum vinea aliena? Si laveris te nitro, et multiplicaveris tibi herbam borith, maculata es iniquitate tua coram
Abbreviated transcription (Latin):
scđm formã serui. quã pater suscitauit amor¬
tuis. et ad suã dexterã collocauit resipsa
indicat. et nullus ãbigit xpĩanꝰ: Sed q̃m
ñ tantũ dioẽ Pater clarifica filiũ tuũ. ut¬
filius tuus clarificet te: merito querit᷑. quom
patr̃ẽ. clarificauerit filius cũ sẽpit̃na claritas
patris. nec diminuta fuerit in formahumana.
net augeri potuerit in sua ꝑ fectione diuina
Sed inse ipsa claritas patris: nec minui nec au¬
quando iniuidȩa tantũmꝰ ds̃notꝰ erat. non

Expanded text:
m formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec auquando
Abbreviated transcription (Latin):
ranscensis igit᷑ alpibs: maximianꝰ cȩsar
octodorũ uenit. ibiq sacrificaturus id
sius conuenire exercitũ uissit: atroci prȩ¬
posita iussione. ut ꝑ aras dȩmonib c̃secra¬
tas iurarent: coequalib sibi animis ẽtra
bagaudarũ turbas eẽ pugnandũ xp̃i
anos uero: uelut inimicos diissuis abom¬
nib ꝑsequendos R Sanc tus mauriti¬
us legi¬
onem sanetam admo nuit ut ad celestia rẽg na
propera rent beatus exuperius miles:
dus et uic̃tor iunctis mer̾i: tis sociã¬

Expanded text:
ranscensis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnandum chris| tianosque uelut inimicos diis suis ab omnibus persequendos| us legionem sanctam praemonuit, ut ad coelestia regna properarent. Beatus Exuperius miles, Candidus et Victor, junctis meritis, se socia
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad notitiã thebaidȩ legionis: prȩ¬
teriens octodorense oppidũ adlocũ cii
agauno nom̃ ẽ celerit̃ ꝓperauit ut octo
miliũ spatio ab octo doro separata. neces¬
sitatẽ cõmitendi sacrilegu prȩteriret¬

Expanded text:
uenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie praeteriret
Abbreviated transcription (Latin):
uastis rupib roclani fluminis artatur.
ut cõmeandi facultate subtracta: cons¬
tratis ponrib uiã fieri itineris necessi¬
tas imperaret: Undiq tam̃ in minen¬
tib saxis: paruus quidẽ sed amȩnus
irriguus fontib cãpus induit᷑: ubi fessi
milites legionis thebeȩ post laborem
tanti utineris resedert̃: O quanta re-¬

Expanded text:
uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres resederunt|
Abbreviated transcription (Latin):
Iunc enĩ sicut modo fecimus:
ieiunauimus sabbato. uigilias
celebrauimus orationibus ꝑ¬
noc tant̾ in stitimus. Unde
necesse ẽ similis obseruantia
similẽ letitiã subsequatur.
Est letia plane consimilis.
T unc enĩ ab inferis resurgentẽ
suscepimus saluatorẽ: modo
autẽ spͥm̃ scm̃ expectamus
e cę̧lis. Tunc andeu uel sol¬
liciti. xpĩ precabamur ad¬
uentũ: modo trepidi uel
ieiuni paracliti desideram̃.
nomĩbus enĩ ds̃ saluti prȩ¬
uidit humanȩ. Tunc enini
nobis adresurgendum tar¬
tara saluator apperuit : mo¬
do nobis ad regnandũ para¬
clitus caelestia reserauit. Q
quibusdã quasi ꝓfectuum
gradibus. tunc de morte ad
uitã didicim remeare. modo
autẽ de terris ad cęłos medi¬
tamur ascendere Hec autem
suis dicens Cũ autẽ ascen¬
dero. rogabo patrẽ meĩ. &
mitt& uoꝰbis aliũ paraelytũ
qui uobiscũ sit ineternũ. spm̃

Expanded text:
Tunc enim, sicut modo fecimus, jejunavimus sabbato, vigilias celebravimus, orationibus pernoctantes institimus: unde necesse est, similem observantiam similis laetitia subseEst laetitia plane consimilis; tunc enim ab inferis resurgentem suscepimus Salvatorem, modo autem Spiritum sanctum exspectamus de coelis: tunc anxii vel solliciti praedicabamus adventum; modo trepidi, vel jejuni Paracleti desideramus omnibus enim Deus saluti providit humanae; tunc enim nobis ad resurgendum tartara Salvator aperuit; modo nobis ad regnandum Paracletus coelestia reseravit; et quibusdam quasi profectuum gradibus, tunc de morte ad vitam didicimus remeare; modo autem de terris ad coelos meditamur ascendere. Haec autemsuis, dicens: Cum autem ascendero, rogabo Patrem meum, et mittet vobis alium Paracletum, qui vobiscum sit in aeternum, Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Iratio. qđ uenerabilẽ hanc
pentecosten diem: non minore
lȩticia celebramꝰ. quã sem̃
pascha curauim. Et qđ eadẽ
deuotione huius sollemnita¬
tis obseruantiam de currimꝰ
sicut illius obsequia festiui¬
tatis impleuimus. RDum com¬

Expanded text:
ratio quod venerabilem hanc Pentecostes diem non minore laetitia celebremus quam sanctum Pascha curavimus, et quod eadem devotione hujus solemnitatis observantiam decurrimus, sicut illius obsequia festivitatis implevimus. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
amoris mittere dignatus es.
da populis tuis in unitate fidei
esse feruentes. & in tua sẽꝑ di¬
fide in ueniantur stabiles. &
in opere efficaces. ꝑ in uñ eiꝰđ

Expanded text:
amoris mittere dignatus es, da populis tuis, in unitate fidei esse ferventes, ut in tua semfide inveniantur stabiles, et in opere
Abbreviated transcription (Latin):
scendit ergo ad patrẽ dñs.
illi de psalterio. cuius in noua̾¬
tã iuuentutẽ legimꝰ. cõpara¬
uerĩ saluatorẽ. Est enĩ simi¬
litudo non parua. Sicut enĩ
aquila humilia deserit. alta
petit. cȩlorũ uicina conscen¬
dit. ita & saluator. humilia
inferni deseruit: paradr̃si
altiora petut. cęlorũ fastigia
penetrauit: Et sicut aquila
relictis terrenis sordibus. sub¬
lime uolans. purioris aeris sa¬
lubritate ꝑfruitur: ita & dñs
terrenorũ fecẽ deserens pecca¬
torũ: in scĩs suis uolitans. puri¬
oris uitę simplicitate letatur.¬
Per omĩa igitur . aquile com¬
paratio conuenit saluatori:
Sed quid facim. qđ aquila prę¬
dã frequent̃ diripit. tollit
frequent alienũ. Nec in hoc
tamen dissimilis ẽ saluator:
p̃dã enĩ quodã modo sustulit.
cũ hominẽ quẽ fuscepit infer¬
ni raptũ faucibus: portauit ad
cęlũ. & alienȩ dominationis. ĩdẽ
diabolicȩ potestatis seruũ. de
captiuitate erutũ. duxit ad

Expanded text:
scendit ergo ad Patrem Dominus. illi de psalterio, cujus innovatam juventutem legimus, comparaverim Salvatorem; est enim similitudo non parva: sicut enim aquila humilia deserit, alta petit,  coelos vicina conscendit: ita et Salvator humilia inferni deseruit, paradisi altiora petiit ; coelorum fastigia penetravit: et sicut aquila, relictis terrenis sordibus, sublime volans, purioris aeris salubritate perfruitur; ita et Dominus terrenorum faecem deserens peccatorum, in sanctis suis volitans purioris vitae simplicitate lania igitur aquilae comparatio convenit Salvatori. Sed quid facimus, quod aquila praedam frequenter diripit, tollit frequenter alienum? Nec in hoc tamen dissimilis est Salvator: praedam enim quodammodo sustulit, cum hominem, quem suscepit, inferni raptum faucibus, portavit ad coelum, ut alienae dominationis, id est diabolicae potestatis servum de captivitate erutum, duxit ad
Abbreviated transcription (Latin):
is enĩ post resurrectionẽ qua¬
draginta diebus cũ discipu¬
lis conuersatꝰ : tota illos sapi¬
entia maturitatis edocuit.
& ad bonã frugẽ : eos omi dis¬
ciplinarũ fecunditate conuer¬
tit. Deinde ascendit ad cȩlũ.
Ad patrẽ scilic& fructũ car¬
nis ꝑferens in discipulis ius¬
titiȩ semina derelinquens:¬

Expanded text:
is enim post resurrectionem quadraginta diebus cum discipulis conversatus, tota illos sapientiae maturitate edocuit, et ad bonam frugem eos omni disciplinarum fecunditate convertit. Deinde ascendit ad coelum, ad Patrem scilicet fructum carnis praeferens, in discipulis justitiae semina derelinquens