comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ apłs leto animo eandem elemosinam
uel totum ꝑficere : quia ex om̃ibus hisque
in ferunt aliquid. hune elegit deus cui tri¬
buatur qui de uoto corde hoc oꝑatur. Unde
p̃cipit. nõ extristicia in quiens animmi hoc fa¬
ciat aliquis ur̃m. aut ex necessitate. id est
co actus et in uitus. ⁊ nõ spontaneo desidio.
Ne tristicia hoc implet et ex necessitate.
qui nõ sꝑat se mercedem reciꝑe: sed ꝓpter
p̾sentem pudorem et uerecundiam muitus
agit. ne aliis id agentibus ip̃se auarus et
turpis indeatur ideoq edc hoc nõ fruetur
mercede ȩt̾na. Dicit enim beatus augustinus.
quia si panem dederis tristis. et panem et
animo elemosinam erogat pauꝑi : qui certꝰ
est deremuneratione ȩt̾norum p̃miorum.
quam dabit ei dñs: apud quẽ thesaurisat.
hilarem enim datorem diligit deus. Hilaris¬
enim debet esse : qui dño feneratur. Et ille
placet deo. qui quod tribuit nõ post modũ

Expanded text:
autem Apostolus laeto animo eamdem eleemosynam autem Apostolus laeto animo eamdem eleemosynam el votum perficere quia ex omnibus his qui inferunt aliquid, hunc elegit Deus cui retribuatur qui devoto corde hoc operatur. Unde praecipit non ex tristitia, inquiens, animi hoc faciat aliquis vestrum, aut ex necessitate, id est coactus aut invitus, et non spontaneo desiderio. Ex tristitia hoc adimplet et ex necessitate, qui non sperat se mercedem recipere: sed propter praesentem pudorem et verecundiam invitus hoc agit, ne aliis hoc agentibus ipse avarus et turpis videatur: ideoque ex hoc non fruetur mercede aeterna. Dicit enim beatus Augustinus, quia si panem dederis tristis, et panem et animo eleemosynam erogat pauperi, qui certus est de remuneratione aeternorum praemiorum, quem dedit ei Dominus apud quem thesaurizat. Hilarem enim datorem diligit Deus. Hilaris debet esse qui Domino foeneratur: et ille placet Deo, qui quod tribuit postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
cui extorquetur cum uolentra. ut aliquid
largiatur. Ergo qui parce seminat. par ce
et metet : id est qui parum tribuit pau¬
peri. parum accipiet mercedis : sicut et¬
ad litteram ille qui parum seminat parui
colligit. Et qui seminat in benedictionibꝰ
id ẽ qui largitur elemosinam pauperi cũ
bentuolentia: bonaq temporalia distribuit
exsinceritate mentis. neq ut laudem hu¬
manam ex inde requirat : neq illum cui
aliquid tribuit. uelit ꝑ hoc subditum sibi
facere: de benedictionibꝰ et metet. id ẽ debo¬
na uoluntate mentis. accipiet mercedem
ȩt̾ne beatitudinis. Ille in benedictione semi¬
nat: qui bona uoluntate sub spe ȩterire
remimerationis hoc agit. Unusquisq ꝓut
destinauit in corde suo. nõ ex tristicia aut ex
necessitate: id est quantum disposint mani¬
mo suo dͥare deo et pauꝑibus. tantum tri¬
buat: quia melius ẽ nõ ꝓmittere corde aut
uerbo. quam ꝓmissum nõ ad implere. Docet

Expanded text:
cui extorquetur cum violentia ut aliquid cui extorquetur cum violentia ut aliquid largiatur. Ergo qui parce seminat, parce et metet, id est qui parum tribuit pauperi, parum accipiet mercedis, sicut ad litteram ille qui parum seminat, parum colligit. Et qui seminat in benedictionibus, id est qui largitur eleemosynam pauperi cum benevolentia, bonaque temporalia distribuit ex sinceritate mentis, ut neque laudem humanam exinde requirat, neque illum cui aliquid tribuit, velit per hoc subditum sibi facere; de benedictionibus et metet, hoc est, de bona voluntate mentis accipiet mercedem aeternae beatitudinis. Ille in benedictione seminat, qui bona voluntate sub spe aeternae remunerationis hoc agit. Unusquisque prout destinavit in corde suo, non ex tristitia aut ex necessitate, id est quantum disposuit in animo suo dare Deo, et pauperibus, tantum tribuat, quia melius est non promittere corde aut verbo quam promissum non adimplere. Docet
Abbreviated transcription (Latin):
nulli ꝓfuit gloria uultus eius. quasi nõ fuit
gła: quia nõ habuit fructum glorie. Aliter.
Iuod dicit in hac parte quasi mnistam par¬
tem. id ẽ quod claruit et splenduit in mo¬
yse : nõ est glorificatum in hac parte : id ẽ
quantum ad istam partem głe euangłii
ꝑtinet. nõ est głosum: ꝓpter istam głam
maiorem. Si enim quod euacuatur ꝑ gloriã ẽ.
siusq obseriatoribus. multomagis euangłiũ
quod manet inȩt̃num. in gloria est suis mi¬
nistratoribus et cultoribus. Quantum enim¬
distat inter imaginem et ueritatem: tantũ
distat inter głam uultus moysi et głam xp̃i.
cui similes erunt electi ingloria. Ad¬
ui parce seminat : parce et metet.
Parcere aliquando ꝓdimittere po¬
nitur: ut illud uirgilii. Parce citherea metu.
id est dimitte metum. Aliquando ꝓ seruare
ut ibi. hinc canere in cipiam quanta exꝑi¬
entia sit parcis apibus. Parre enim dicunt᷑
apes. quasi seruatrices : eo quod seruant sua

Expanded text:
nulli profuit gloria vultus ejus, quasi non fuit nulli profuit gloria vultus ejus, quasi non fuit gloria, quia non habuit fructum gloriae. Aliter: Quod dicit in hac parte, quasi in istam partem, id est quod claruit et splenduit in Moyse, non est glorificatum in hac parte, id est quantum ad istam partem gloriae Evangelii pertinet, non est gloriosum propter istam gloriam majorem. Si enim quod evacuatur, per gloriam est, suisque observatoribus, multo magis Evangelium, quod manet in aeternum, in gloria est suis ministratoribus et occultoribus. Quantum enim inter imaginem distat et veritatem, tantum distat inter gloriam vultus Moysi et gloriam Christi, cui similes erunt omnes electi in gloria. ui parce seminat, parce et metet. Parce aliquando pro dimitte ponitur, ut illud Virgilii: Parce metu, Cytherea, id est dimitte metum: aliquando pro servare, ut ibi: Hic canere incipiam quanta experientia sit parcis apibus. Parcae enim dicuntur apes, quasi servatrices, eo quod servant sua
Abbreviated transcription (Latin):
quͥe illa fuit temporalis. ⁊ quocumq modo
fieri potuit et uideri ab aliis: ista autem
eterna erit. nec potuit ferri ab apłis quan¬
do a dño ostensa est in monte: quia statim
lapsi sunt interram uelut mortui. Qua ꝓpt̃
laborandum est om̃ibus. ut obseruatores
simus euangłii . quatinus ad illam głam dig¬
ni simus ꝑtingere quam ꝓmittit. Nam nec
clarificatum est quod claruit in hac parte:
ꝓpter excellentem głam. In hac parte dicit
in moyse uł quod narratur in hac parte
libri exodi. desplendore uultus illius. Excel¬
lentem głam appellat. qua dñs clarificatus
est in monte. et qua glorificandi sunt om̃s
electi. Et est sensus talis. Illud quod̃ splen¬
duit infatiem moysi nõ est glorificatum.
id est nõ fuit gloria uera que euacuari po¬
terat ꝑ mortem illius : nec fuit głosum cõ¬
paratione istius głe. que ȩt̾naliter manebit.
et multo amplior erit. In hoc enim quod

Expanded text:
quia illa fuit temporalis, et a quocunque quia illa fuit temporalis, et a quocunque ferri potuit et videri, ista autem aeterna erit, nec potuit ferri ab apostolis quando a Domino ostensa est in monte, quia statim lapsi sunt in terram velut mortui. Quapropter laborandum est omnibus ut observatores simus Evangelii: quatenus ad illam gloriam digni simus pertingere quam promittit. Nam nec glorificatum est quod claruit in hac parte propter excellentem gloriam. In hac parte dicit in Moyse , vel quod narrat in hac parte libri Exodi de splendore vultus illius, excellentem gloriam appellat, qua Dominus glorificatus est in monte, ex qua glorificandi sunt omnes electi, et est sensus: Illud quod splenduit in facie Moysi, non est glorificatum, id est, non fuit gloria vera, quia evacuari potuit per mortem illius: nec fuit gloriosum comparatione istius gloriae, quae aeternaliter manebit, et multo amplior erit. In hoc enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
cent. quod numquam euacuatur. Nam si
ministracio dampnationis gła est. multoma¬
gis habundat ministerium iusticie in glorra.
Repeticio ẽ suꝑbiorum : mutato sermone.
Nam si ministratio dampnationis gloria est.
id est si lex que ministra erat dampnationis
et mortis tantam głam p̾stitit moỹsi suo
ministratori et suis cet̾is obseruatoribus. multo
magis habundat ministerium iusticie id ẽ
euangłium qđ iustificat homines in ȩterna¬
głia. Euangłm gͦ ministerium iusticie est
quia ꝑ illud ministratur nob̃ iusticia. falus.
et inta ȩt̃na. tempore baptismatis : sicut dñs
dicit apłis. Ite docete om̃s gentes: id est
ministrate illis euangłium. Qui crediderit
et baptizatus fuerit. salute ęt̾̃na saluus erit.
quia mundabitur ab om̃ibus peccatis. et
efficietur nistus. Gloria deniq euangłii que
datur ministratoribꝰ eius et obseruatoribꝰ
maior est gła legis que splenduit in moyse:

Expanded text:
cent, quod nunquam evacuatur? Nam si cent, quod nunquam evacuatur? Nam si ministratio damnationis gloria est, multo magis abundat ministerium justitiae in gloria. Repetitio est superiorum mutato sermone. Nam si ministratio damnationis gloria est, id est, si lex quae ministra erat damnationis et mortis, tantam gloriam praestitit Moysi suo ministratori et caeteris suis observatoribus, multo magis abundat ministerium justitiae, id est Evangelium qa. Evangelium ergo ministerium justitiae est, quia per illud ministratur nobis justitia, salus, et vita aeterna tempore baptismatis, sicut Dominus dicit apostolis : Ite, docete omnes gentes, id est, ministrate illis Evangelium. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit salute aeterna: quia mundabitur ab omnibus peccatis: et efficietur justus. Gloria denique Evangelii quae datur ministratoribus ejus et observatoribus, major est gloria legis quae splenduit in facie Moysi,
Abbreviated transcription (Latin):
que aquibusdam intelligebatur. sicut amoyse.
iosue. samuel. dauit. ceterisq talibus. ad uemi¬
ente xp̃o in quo completa est. ⁊ aquo ma-¬
nifestata ẽ apłis ex toto . statim ut uenit ple¬
nitudo. euacuatum est quod exparte erat :
nõ ut cessaret penitus et ꝑiret ipsa intel¬
ligentia sp̃alis : sed ut in melius ꝓficeret.
atq augmentum caꝑet. Uerbi grã. Sicut
euacuatur infantia et puericia ad ueniente
ad holescentia. ⁊ ad ueniente uiuentute eua¬
cuatur ad holescentia : dum in melius ꝓficit.
In euangłio autẽ non fit ita. quia euangłiũ
quia ȩt̾num est. Si ergo illi qui legem oꝑibꝰ
impleuerunt ⁊ ex parte sp̃aliter intellexe¬
runt. que euacuata est. tantam głtam ha¬
buerunt in p̃senti scło. ut terram reꝓmis¬
sionis acciꝑent. uictoresq postmodum suoꝵ
hostium existerent. quanto ampliorem ob¬
tinebunt isti qui sp̃aliter legem et euange¬
lium intelligunt. obseruant. p̃dicant et do¬

Expanded text:
quae a quibusdam intelligebatur, sicut a Moyse, quae a quibusdam intelligebatur, sicut a Moyse, Josue, Samuel, David caeterisque talibus, adveniente Christo, in quo completa est et a quo manifestata est apostolis ex toto. Statim ut venit plenitudo, evacuatum est illud quod ex parte erat, non ut cessaret penitus, et periret ipsa intelligentia spiritalis, sed ut in melius proficeret, atque augmentum caperet. Verbi gratia: Sicut evacuatur infantia et pueritia, adveniente adolescentia, et adveniente juventute evacuatur adolescentia, dum in melius proficit. In Evangelio autem non fit ita, quia Evangeliumquia aeternum est. Si ergo illi qui legem operibus implerunt, ex parte spiritaliter intellexerunt: quae evacuata est tantam gloriam habuerunt in praesenti saeculo, ut terram repromissionis acciperent victoresque postmodum suorum hostium exsisterent, quanto ampliorem obtinebunt isti qui spiritaliter legem et Evangelium intelligunt, observant, praedicant, et do
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatis filii dei glam : sed humanitatis.
Alioqum quomodo esset uerum quod didẽ¬
dñs ad moysen. nõ uidebit me homo et
uiuet quando ille dixit ostende michi te¬
ipsum. id ẽ in uisibilitatem tuam. Altiori
igitur intellectu moyses qui ponebat ue¬
lamen suꝑ fatiem suam. ne intenderent
umbratur. Infidelitas. ignorantia. et peccatũ
eorum. litterał quoq intelligentia et historicꝰ
sensus. nõ ꝑmittebant illos penetrare. et in¬
telligere głiam sp̃alis intelligentie que late¬
bat in lege. Quod uero dicit głam et clari¬
tatem moysi euacuatam : ideo dicit quantũ
ad litteram ꝑtinet. quia moyse mortuo faci¬
es eius que antea splendoris radios emittebat:
in pallorem uersa est. Altiori autẽ sensu et
sublimiori scđm beatum augustinum. gl̃ia
legis que uidebatur ẽẽ infestiuitatibus ⁊oꝑibꝰ
euacuata est ad ueniente xp̃o: quẽ illa sig̾¬
cabant. Nel etiam pars sp̃alis intelligentie

Expanded text:
vinitatis Filii Dei gloriam, sed humanitatis. vinitatis Filii Dei gloriam, sed humanitatis. Alioquin quomodo esset verum quod dixit ad Moysen : Non videbit me homo et vivet: quando ille dixit: Ostende mihi teipsum, id est, invisibilitatem tuam? Altiori igitur intellectu Moyses, qui ponebat velamen super faciem suam, ne intenderent us, quia infidelitas, ignorantia, et peccatum eorum, litteralis quoque intelligentia, et historicus sensus non permittebat illos penetrare et intelligere gloriam spiritalis intelligentiae, quae latebat in lege. Quod vero dicit gloriam et claritatem Moysi evacuatam, dicit, quantum ad litteram pertinet: quia Moyse mortuo, facies ejus quae ante splendoris radios emittebat, in pallorem versa est. Altiori autem sensu et sublimiori secundum Augustinum: Gloria legis quae videbatur esse in festivitatibus et operibus, evacuata est, adveniente Christo, quem illa significabat: vel etiam pars spiritalis intelligentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ille poterat ferre. illi autẽ quia peccatores et
in creduli erant : nõ fuerunt digni contemplari
splendorem illius. Sensus igitur iste est. Si
moyses tantam claritatẽ habuit in uultu qͣndo
legem dedit ppło que ministra erat mortis
quia mortẽ minabatur. quanto maiorem glo¬
riam habebunt ministri euangłii. qui uitã¬
ȩt̾nam ⁊ iusticiam ministrant. quod uitam
ȩt̾ñam prestant. Multo maiorem głiam &
cdaritatẽ habebunt : quia eandem claritatẽ
habebunt quam ostendit dñs in monte tribꝰ
discipłis : quando uisi sunt cum eo moyses
et helias. in maiestate et claritate. Uide¬
bunt enim occłis corporeis głiam claritatẽq
clarificate humanitatis filii dei. ut beatus
leo dicit : ipsiq eandem głiam habebunt.
bloriam uero trinitatis tocus ⁊ diuinita¬
tis. mente contemplabuntur solum modo.
enim beatus leo in expositione illius euã¬
głii  illam claritatẽ ⁊ głiam. nõ fuisse di¬

Expanded text:
ipse poterat ferre: illi autem qui peccatores erant ipse poterat ferre: illi autem qui peccatores erant et increduli, non fuerunt digni contemplari splendorem ejus. Sensus igitur iste est: Si Moyses tantam claritatem habuit in vultu, quando legem dedit populo, quae ministra erat mortis, quia mortem minabatur, quanto majorem gloriam habebunt ministri Evangelii, qui virtutem et justitiam ministrant, quae vitam aeternam praestant? multo majorem gloriam et claritatem habebunt: quia eamdem claritatem habebunt, quam ostendit Dominus in monte tribus discipulis, quando visi sunt cum eo Moyses et Elias in majestate et claritate. Videbunt enim oculis corporeis gloriam claritatemque clarificatae humanitatis Filii Dei, ut beatus Leo dicit, ipsique eamdem gloriam habebunt, gloriam vero Divinitatis et totius Trinitatis mente contemplabuntur solummodo: enim beatus Leo in expositione illius Evangelii, illam claritatem et gloriam non fuisse di
Abbreviated transcription (Latin):
moysi in gła et claritate uultus. ita ut non
possent intende filii isrł infatiem eiꝰ ꝓpter
głam uultus eius : que gła et claritas euacu¬
atur. quomodo nõ magis ministratio sp̃s. id ẽ
doctrina et p̃dicatio sp̃alis euangłii erit in
gloria suis ministratoribus et obseruatoribus.
Inisto loco uult ostendere que distinctio sit
in ter legem et euangłium. ⁊ moy sen et doc¬
tores euangłii : sicut um supradiximus. legi¬
mus in exodo quod moẏse descendente de
monte. faties eiꝰ erat cornuta exconsorcio sermo¬
nis dm̃ : id est radios quosdam enittebat splen¬
doris sicut sol. intantum ut nõ possent intende
filii isrł̃ infatiem eius: sed quando egredieba¬
tur ad ppłm ponebat uelamen suꝑ faciẽ suã.
Sed fortasse querit aliquis. quare illi głam &e
claritatem hom̃is mortał nõ poterãt intende.
Cui respondendum est quia moyses sc̃s et nis¬
tus erat. ideoq coruscabat : suũq splendorem

Expanded text:
Moysi in gloria, ex claritate vultus, ita ut non Moysi in gloria, ex claritate vultus, ita ut non possent intendere filii Israel in faciem ejus propter gloriam vultus ejus, quae gloria vel claritas evacuatur, quomodo non magis ministratio spiritus, id est doctrina et praedicatio spiritalis Evangelii erit in gloria? suis ministratoribus et observatoribus. Isto in loco vult ostendere, quae distantia sit inter legem et Evangelium, et Moysen et doctores Evangelii, sicut jam supra diximus. Legimus in Exodo , quod Moyse descendente de monte, facies ejus erat cornuta ex consortio sermonis Dei, id est radios quosdam emittebat splendoris sicut sol, intantum ut non possent intendere filii Israel in faciem ejus, sed quando egrediebatur ad populum, ponebat velamen super faciem suam. Sed quaerit forte aliquis: Quare illi gloriam et claritatem mortalis hominis non poterant intendere? Cui respondendum est, quia Moyses sanctus et justus erat, ideo coruscabat, suumque splendorem
Abbreviated transcription (Latin):
tur olocausta : et de quibus dicebatur. Si
quis hoc uel illut fecerit. offerat arietem
uł aliquid tale : et mundabitur. ꝑ ost dm̃ au¬
tem ad uentum in quo completa sunt inue¬
ritate om̃ia illa figuratiua et umbratica:
quicumq uoluerit eandem legem carnalit̃
obseruare. morietur in anima: quia anima
que peccauerit ipsa morietur. Unde idem
nõ ꝓdest. mortui sunt in anima. qui uero
spãliter uoluerit eandem legem implere.
circumcidendo se sp̃aliter inbaptismate. ubi
est uera spoliatio uitiorum obseruando
tificando. cum uiciis et concupiscentiis: ille
uiuit et uiuet in uita et̾na. Inde dicit apłs.
Littera occidit in anima modo. id est littera¬
uł intelligentia legis .: sp̃s autẽ unuficat. id ẽ
sp̃alis intelligentia uitam xt̃nam prestat. Qd
si ministracio mortis id est si lex que ministra
erat mortis. sicut modo diximus deformata
itł descripta litteris inlapidibus. fuit scilicet

Expanded text:
tur holocausta , et de quibus dicebatur: Si tur holocausta , et de quibus dicebatur: Si quis hoc vel illud fecerit, offeret arietem aut aliquid tale, et mundabitur. Post Domini autem adventum, in quo completa sunt in veritate omnia illa figurativa et umbratica: quicunque voluerit eamdem legem carnaliter observare, morietur in anima quia anima quae peccaverit morietur. Unde et idnon prodest, mortui sunt in anima. Qui vero spiritaliter voluerit eamdem legem servare, circumcidendo se spiritaliter in baptismate, ubi est vera exspoliatio vitiorum, observando tificando cum vitiis et concupiscentiis, ille vivit et vivet in aeterna vita. Inde dicit Apostolus: Littera occidit in anima modo, id est litteralis intelligentia legis: spiritus autem vivificat, id est spiritalis intelligentia vitam aeternam praestat. Quod si ministratio mortis, id est, si lex quae ministra erat mortis, sicut modo diximus, deformata vel scripta litteris in lapidibus fuit, subaudis
Abbreviated transcription (Latin):
occidit hominem corporaliter iubendo: et
nõ ad iuuando. Dum dicit lex nõ occides.
nõ ad hulterium facies. qui occiderit uł
igne cremabitur. lapidibus obruetur. in
patibulo suspendetur : et nõ uiuat: quomͦ
impleatur. ꝓ culdubio ipsa hominem occi¬
dit que uditium dat ut occidatur : licet
ipsa nõ sit causa mortis eius. Sp̃s autẽ uiui¬
ficat id ẽ euangłium quod sp̃aliter intelli¬
gitur : et q̃d sp̃m scm p̾stat nõ solum oc
cidit hominẽ in p̃senti : sed insuꝑ uiuificat.
id est uitam ȩtnam p̾stat. Nusquam enim¬
uocat post culpam ad penitentiam: ꝓmit¬
tens uitam xt̃nam. Penitentiam in quid agite:
appropinquabit enim regnum celorum.
Aliter. Ante aduentum dñi erant quedam
oꝑa legis. que alemoribus peccatis mundabãt
suos obseruatores. Uerbi grã. Sicut circum¬
cisio que originale peccatum tollebat. qͣm¬
uis aditum patrie celestis nõ reseraret. Et
sicut erant multa alia ꝓ quibus offereban¬

Expanded text:
occidit hominem corporaliter, jubendo, et occidit hominem corporaliter, jubendo, et non juvando. Dum enim dicit lex: Non occides, non adulterium facies; qui occiderit, veigni cremabitur, lapidibus obruetur, in patibulo suspendetur, et non juvat quo impleatur procul dubio ipsa occidit homine, quae judicium dat ut occidatur, licet ipsa non sit causa mortis ejus. Spiritus autem vivificat. Evangelium quod spiritaliter intelligioccidit hominem in praesenti, sed insuper vivificat, id est vitam aeternam praestat. Nusquam enimrovocat post culpam ad poenitentiam, promittens vitam aeternam: Poenitentiam inquit agite, appropinquabit regnum coelorum . Aliter. Ante Domini adventum erant quaedam opera legis, quae a levioribus peccatis mundabant suos observatores, verbi gratia: sicut circumcisio, quae originale peccatum tollebat, quamvis aditum patriae coelestis non reseraret, et sicut erant multa alia, pro quibus offereban
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ex nob̃ aliquid bom uel futurum sit
sine gr̃a dei. s sufficientia nr̃a et habun¬
dantia ex deo est : qui dat uelle et posse.
Non solum nõ ualemus bonum aliquod
ꝑficere sine dei misccłia. et grã p̃cedente et
sub sequente : sed nec cogitare. Dei eni grã
nos p̃uenit ut uelimus. et ipsa nos subsequit᷑
ut possimus : unde exorabat psalmista dicens.
sequetur me. Si enim nõ ualemus cogitare.
idoneos id est aptos ⁊ congruos ministros
noui testamenti. nõ littera sed sp̃u: id est
nõ fecit nos ministros in littera legis. ut p̃¬
dicaremis circumcisionẽ carnaliter obser¬
uandam aut sabb̃i ocium. aut neomeniarũ
uł sacrifitiorum ritum celebrandum : sed in
it tempore baptismatis. Iuod autẽ dicit ido¬
minister est ꝓprie congrius et utilis. atq
illi rei aptus : de qua sermo agitur. Littera
occidit : sp̃s autem uiificat. Duobus modis
intelligendum est. Littera legis mosayce

Expanded text:
quasi ex nobis aliquid boni vobis futurum sit quasi ex nobis aliquid boni vobis futurum sit sine gratia Dei, sed sufficientia ex abundantia nostra ex Deo est, qui dat velle posse, id est, non solum non valemus bonum aliquod perficere sine Dei misericordia et gratia praecedente et subsequente sed nec cogitare. Dei enim gratia nos praevenit, ut velimus, et ipsa nos subsequitur, ut possimus. Unde exorabat Psalmista dicens: ordia tua subsequetur me . Si enim non valemus cogitare, idoneos, id est aptos et congruos, ministros Novi Testamenti, non littera, sed spiritu, id est, non fecit nos ministros in littera legis, ut praedicaremus circumcisionem carnaliter observandam, aut sabbati otium, aut neomeniarum vel sacrificiorum ritum celebrandum, sed in sit tempore baptismatis. Quod autem dicit idominister est proprie congruus et utilis, atque illi rei aptus de qua sermo agitur. Littera enim occidit, spiritus autem vivificat. Duobus modis est intelligendum. Littera legis Mosaicae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xep̃m ad dm̃. In hac lectione uult
apłs differentiam et distantiam facere.
inter moysen legis latorem. et xp̃m da¬
torem euangłii. inter legem ⁊ euangłiũ in¬
inter moysen et xpistum : tanta distan¬
cia est inter legem et euangłium int̾
doctores legis et euangłii. Demonstrat qͦq
scd̾ia regamur. Fidutiam in quid id est au¬
datiam et fidem talem habemus ꝑ xp̃m
consiliati sumus ad dm̃. id est ad patrem¬
dm̃ : qualem ego dicturus et scripturus
sum in sequentibꝰ. Non quod sufficientes simꝰ
cogitare aliquid anobis quasi ex nobis :
sed suffitientia nr̃a ex deo est. Hic destruit
om̃em confidentiam liberi arbitrii .ꝑ quod
multi putant se bonum aliquod agere
sine dei grã. Et id circo ista om̃ia ait. ut
ostendat nichil boni sua uirtute et pruden¬
cia cogitare aut facere. Dicit ergo. Non
habemus talem fidutiam uł audatiam. quod
simus sufficientes id ẽ quod possumus cogi¬
tare a nob̃ aliquid boni de ur̃a salute ułnrã

Expanded text:
m ad Deum. In hac lectione vult Apostolus differentiam et distantiam facere inter Moysen legislatorem et Christum datorem Evangelii, inter legem et Evangelium, inta distantia est inter legem et Evangelium, et inter doctores legis et Evangelii; demonstrat quoque dia et gratia regamur. Fiduciam, inquit, id est audaciam et fidem talem habemus per Chrconciliati sumus ad Deum, id est apud Deum Patrem, qualem ego dicturus et scripturus sum in sequentibus. Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est. Hic destruit omnem confidentiam liberi arbitrii, per quod multi putant se posse bonum aliquod agere sine gratia Dei; et idcirco ista omnia ait, ut ostendat nihil boni sua virtute et prudentia cogitare aut facere. Dicit ergo: Non habemus talem fiduciam vel audaciam, quod simus sufficientes, id est, quod possimus cogitare a nobis aliquid boni de vestra salute vel nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
impendere. ꝓ qua augebitur illi augmentũ.
id est merces et retributio iusticie enis. Ergo
quia om̃ia que bona habemus dei sunt. et
semina. et nascentia. dei nutu crescunt. pullu¬
lant. et multiplicantur ad usus hom̃ium:
et ipse p̃cepit de his communicari eis qui
indigent. debemus ista temporalia dare at
mereamur acciꝑe et̃na : sicut plurimi scõꝵ
fecerunt. inter quos partem beate remune¬
rationis beatissimus xp̃i martir laurentius
obtinet : qui uerus dispensator temporaliũ
duitiarum existens. meruit possidere celestes
eternas. atq in marcescibiles¬

Expanded text:
impendere pro qua augebitur illi augmentum, impendere pro qua augebitur illi augmentum, id est merces et retributio justitiae ejus. Ergo quia omnia bona quae habemus Dei sunt, et semina et nascentia: et Dei nutrescunt, pullulant et multiplicantur ad usus hominum, et ipse praecepit de his communicare eis qui indigent, debemus dare ista temporalia ut mereamur accipere aeterna: sicut plurimi sanctorum fecerunt, inter quos partem beatae remunerationis beatissimus martyr Christi Laurentius obtinet, qui verus dispensator temporalium divitiarum existens, meruit possidere coelestes et aeternas atque immarcessibiles
Abbreviated transcription (Latin):
hoc duppliciter intelligi potest : et iuxta
litteram ⁊ uixta sp̃alem intelligentiam. Om̃i¬
potens deus qui amininistrat hoĩ semen adse¬
minandum. si elemosine fuerit deditus. ipse
p̃stabit ei panem admanducandum exxsemi¬
ne. et multiplicabit eius semina interra:
ut qͥ seminat quinq modios. colligat quin¬
quaginta : et qui decem. colligat centum:
et multiplicabit augmenta frugum iusticiȩ
ur̃e . id est substantiȩ ur̃e: que bene iusticra
appellatur. Aliter. ds qui amministrat hoĩ
semen seminanti. id est substantiam tempora¬
lem unde elemosinam possit erogare: ip¬
se utiq p̃stabit ei infuturo panem adman¬
ducandum. et̃nam scilic sacietatẽ: que erit
uisio p̃sentissimi uultus om̃ipotentis dei. De
quo pane : dicit dñs in euangłio. Beatus qui
manducat panem : in regno dei. Et psalmis¬
ta de eadem sacietate : saciabor in quit dum
plicabit substantiam eiꝰ sicut supradiximus
ut habeat unde ualeat elemosinam largiorẽ

Expanded text:
 et juxta litteram et juxta spiritalem intelligentiam. Omnipotens Deus qui administrat homini semen ad seminandum, si eleemosynae fuerit deditus, ipse praestabit ei panem ad manducandum ex semine, et multiplicabit semina ejus in terra, ut qui seminavit quinque modios, colligat quinquaginta; qui decem, colligat centum. Et multiplicabit augmenta frugum justitiae vestrae, id est substantiae vestrae, quae bene justitia appellatur. Aliter: Deus qui administrat homini semen ad seminandum, id est substantiam temporalem unde eleemosynam possit erogare; ipse utique ei praestabit in futuro panem ad manducandum, aeternam scilicet satietatem, quae erit visio praesentissimi vultus omnipotentis Dei. De quo pane dicit Dominus in Evangelio: Beatus qui manducabit panem in regno Dei . Et Psalmista de eadem satietate: Satiabor, inquit, dumplicabit substantiam ejus, sicut supra diximus, ut habeat unde valeat eleemosynam largiorem
Abbreviated transcription (Latin):
nos et tradidit semet ipsũ ꝓ nob̾ oblationẽ ⁊
hostiã dõ: in odorẽ suauitatis. ꝑ hanc enim¬
ds̃ pat̾ misit eundẽ filiũ suũ in mundum:
hanc sp̃s sc̃s infundit cordibꝰ electoꝵ. Fides
namq ẽ. qua dm̃ trinitatẽ habere in ꝑsoni.
et unitatẽ in substantia credimꝰ: misteria qͦ
futuroꝵ bonoꝵ que necdũ aspeximꝰ : nec cõ¬
gaudentes de illis sic̃ et de ipsis. Ideo ergo cari¬
sola in eternũ ꝑseuerabit. ipsa sola ꝑducit no
ad xp̃m. ipsa sola fruet᷑ gaudio sempit̾no ⁊ p̃¬

Expanded text:
nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis. Per hanc Deus Pater misit eumdem Filium suum in mundum, hanc Spiritus sanctus infundit cordibus electorum. Fides namque est, qua Deum trinitatem habere in personis, et unitatem in substantia credimus, mysteria qufuturorum bonorum, quae nec dum aspeximus, nec congaudentes de illis, sicut et de seipsis. Ideo ergo charisola in aeternum perseverabit. Ipsa sola perducet nos ad Christum, ipsa sola fruetur gaudio sempiterno, et pr
Abbreviated transcription (Latin):
eũ sicuti ẽ. Cũ eẽm paruulꝰ: loquebar ut
paruulꝰ. Cõparationẽ dat naturał increm̃ti.
et adhibet exemplũ humanũ. quo ostẽdat
scientiã quã habemꝰ in p̃senti ẽẽ quasi infan¬
tiam: et futurã quasi uirile robur. quod ha
ba ꝓmendo. Sapiebam ut paruulꝰ: leuia
scilicet et in cõuenientia. Cogitabam ut par¬
uulus. de iocis scilicet et risui habilibꝰ. Iño

Expanded text:
eum sicuti est . Cum essem parvulus, loquebar ut parvulus. Comparationem dat naturalis incrementi, et adhibetur exemplum humanum, quo ostendit scientiam quam habemus in praesenti, esse quasi infantiam et futuram, esse quasi virile robur quod habierba promendo; sapiebam ut parvulus, levia scilicet et inconvenientia; cogitabam ut parvulus, de locis scilicet et risui habilibus. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
ueamꝰ. Ueracit̾ enĩ credere nõ possumꝰ : nsi
ea que ꝓmissa sut sꝑemꝰ. Nõ poterimꝰ susti¬
nere ꝓmissa.si desit fidei fidelitatis firma:
nec aderit fructꝰ spei. uel stabilitas fidei:
nisi fuerit ꝑfecta caritas xp̃i in nob̃. que et
fidẽ ut credat adiuuet: et spem exultatioe

Expanded text:
ue ueraciter credere non possumus, nisi ea quae promissa sunt speremus; nec poterimus sustinere promissa, si desit fidei credulitas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta caritas Christi, quae et fidem ut credat adiuuet et spem expectatione
Abbreviated transcription (Latin):
qr nõ semꝑ sic̃ ꝓ equalitate ponit᷑. Alit̃ eñĩ
cognoscinur a deo. ⁊ alit̃ cognoscimꝰ illum:
qr ille cognocit cuncta ut ds̃. nos cognosci¬
mꝰ illũ ut creatura ꝑ eiꝰ donũ. Uerũptamen
sic̃ ille nouit nos ex toto: sic ⁊ nos ex toto¬
nr̃m cognoscemꝰ illũ. Ille cognoscit nos ut
decet dm̃: nos cognoscemꝰ illũ ut glorificate

Expanded text:
er pro aequalitate ponitur. Aliter enim cognoscimur a Deo, et aliter cognoscimus eum: quia ille cognoscit cuncta ut Deus, nos cognoscimus illum ut creatura per ejus donum; verumtamen sicut ille novit nos ex toto, sic et nos ex toto cognoscemus illum. Ille cognovit nos ut Deum decet, nos cognoscemus illum ut g
Abbreviated transcription (Latin):
uuli sumꝰ ad cõparationẽ futurȩ uitȩ: quia
sic̃ uita hec imꝑfecta ẽ: ita ⁊ scientia. Uide¬
mꝰ nũc ꝑ specłm in enignate: tũc aut̃ fa¬
cie ad faciem. Ad hoc cõtendit p̾missa cõpa-¬
ratio. Sicuti quis ꝑ speculũ uultũ suũ inda:
et inde discedens oblunscitur quał fuerit:
sic ⁊ nos de deo et uita futura parũꝑ quid ꝑ¬
spicimꝰ.⁊ hoc in enignate id ẽ in obscuritate:
qr cũ simꝰ carnei. que sola sp̃alia fũt ad liqͥ

Expanded text:
uia sicut vita haec imperfecta est, ita et scientia. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Ad hoc tendit praemissa comparatio, sicuti quis videt per speculum vultum suum, et inde discedens obliviscitur qualis fuerit, sic et nos de Deo et vita futura parum quid perspicimus. Et hoc in aenigmate, id est in obscuritate, quia cum simus carnei, ea quae sola spiritalia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
recitet᷑ ampliꝰ. Sic de cet̾is intelligendum.
Siue lingue cessabũt. qm sic̃ ante turrim
nebit una. Reuera in multis linguis uarietã
ẽ: et ubi ẽ uarietas. ibi dissensio. In scoꝵ reg¬
no nõ erit dissensio. Ergo nec linguarũ ua¬
rietas. Siue scientia destruetur. Presens
scientia que ex parte mundi habet᷑: cũ ple¬
nitudo scientie uenerit. eo quod sit in ꝑfec¬
ta destruetur : id ẽ in meliꝰ cõmutabitur. Ex
parte em̃ cognoscimꝰ. nõ ex toto: ⁊de dõ et
quod ex parte scimꝰ. ȩtiã ex parte p̃dicamꝰ.
Cum aut̃ uenerit qd̾ ꝑfectũ ẽ. id ẽ quod to¬
tũ ẽ et integrũ: quando reuelata facie ip¬

Expanded text:
recitetur amplius: sic de caeteris intelligendum. Sive linguae cessabunt, quoniam sicut ante turrim nebit una. Revera in multis linguis varietas est, et ubi est varietas, ibi dissensio. In sanctorum regno non erit dissensio, ergo nec linguarum varietas. Sive scientia destruetur; praesens scientia quae ex parte nunc habetur, cum plenitudo scientiae venerit, eo quod sit imperfecta, destruetur id est in melius commutabitur. Ex parte enim cognoscimus, non ex toto, de Deo et quod ex parte scimus, etiam ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum est, id est quod totum est et integru
Abbreviated transcription (Latin):
re: qr maior ceteris nõ uult apparere. Nõ q̃rit
que sua sũt. id ẽ quod sibi solũmodo utile est:
s quod aliis. Uel certe qr patiens ẽ nõ querit
que sua sũt id ẽ uindictam: qr immicis talio¬
nẽ nõ reddit. Questio orit᷑ in hoc loco. cũ ioħs¬

Expanded text:
re, quia major caeteris non vult apparere. Non quaerit re, quia major caeteris non vult apparere. Non quaerit quae sua sunt, id est, quod sibi solummodo utile est, sed aliis. Vel certe patiens est, non quaerit quae sua sunt, id est vindictam, quia inimicis talionem non reddit. Quaestio in hoc loco oritur
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: ꝓ om̃ibꝰ hõibꝰ. Caritas patiens ẽ. Quomodo
potest caritas patiens esse. que uirtꝰ ẽ: Sic
uidetur loqͥ: quasi de re animã habenti. Nã
caritas uirtꝰ ẽ que ꝑ se nõ patit᷑: ideoq patien
hominẽ carͥtatem habentẽ. Itaq qͥ habet carita¬
tẽ patiens ẽ. tolerando adu̾sa: qr ꝑ tribulatioẽs
nouit se ꝑ uenire ad gaudia regni. Benigna ẽ.
id ẽ ualde bona: qr nõ solũ nõ reddit bonũ ꝓ
bono: s insuꝑ bonũ ꝓ malo: cibando inimicũ
aut̃ in malo. Nõ emulat᷑ dicit. idest nulli imu¬
det : aliena felicitate nõ torquet᷑. Nõ agit ꝑpe¬
ram : id ẽ nõ agit aliquid ꝑuerse. Iuicquid ex¬
tra rectitudinem fit qr prauũ ẽ. perꝑã dici po¬
test aduerbialit̃. Nõ inflat᷑. id est nõ extollitur:
et in suꝑbiam nõ erigitur. Nõ ẽ ambiciosa. am¬
bire ẽ desiderare: et omĩs qͥ caritate ẽ plenus. ñ
desiderat neq cupit potestatẽ suꝑ alios exerce¬

Expanded text:
Apostolus pro omnibus. Charitas patiens est. Quomodo potest charitas patiens esse quae virtus est? Sic videtur loqui, quasi de re animam habenti. Nam charitas virtus est quae per se non patitur, ideoque patiens abentem. Itaque qui habet charitatem patiens est, tolerando adversa, quia per tribulationes novit pervenire ad gaudia regni. Benigna est, id est valde bona, quia non solum non reddit malum pro bono, sed insuper bonum pro malo, cibando inimicum autem in malo. Non aemulatur dicit, id est, nulli invidet, aliena felicitate non torquetur. Non agit perperam, id est, non agit aliquid perverse. Quidquid extra rectitudinem fit, quia pravum est, perperam dici potest adverbialiter. Non inflatur, id est non extollitur, et in superbiam non erigitur. Non est ambitiosa. Ambire est desiderare, et omnis qui charitate est plenus non desiderat neque cupit potestatem super alios exerce
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ aut̃ nõ habeat: fit uelut es sonans aut
cimbalũ tinniens. Im sicut es sonat aut cim¬
balũ tinint. nichilq eis ꝓd est. qr nullam uti¬
litatẽ sibi prestant: sic ẽ hõo qui loquitur
linguis absq caritate. Reuera sic̃ ȩs sonat
et sibi nichil confert. uiuat autẽ id est de¬
lectat audientes: ita linga caritate priua-¬
ta. Es quoq ⁊ cimbalũ nõ se sonãt nisi ab
aliquo tangant᷑. aut alicuiꝰ rei impulsiõe cõ¬
moueant᷑: sic ⁊ qui linguis loquit᷑. nõ a se
uerim misteria oĩa. id ẽ secreta ueteris testa¬
menti: ⁊ omẽm scientiã. id ẽ noticiã tã diuina¬

Expanded text:
tatem autem non habeat, fit velut aes sonans aut tatem autem non habeat, fit velut aes sonans aut cymbalum tinniens, quoniam sicut aes sonat aut cymbalum, nihil eis prodest, quia nullam utilitatem sibi praestant, sic est homo qui loquitur linguis absque charitate. Revera sicut aes sonat, et sibi nihil confert, juvat autem, id est delectat audientes, ita lingua charitate privata. Aes quoque et cymbalum non a se sonant, nisi ab aliquo tangantur, aut alicujus rei impulsione commoveantur. Sic et qui linguis loquitur non a se verim mysteria omnia, id est, secreta Veteris et Novi Testamenti, et omnem scientiam, id e
Abbreviated transcription (Latin):
i linguis hominũ loquar et
angłoꝵ. caritatẽ aut̃ nõ habeam: muti
liora. Et cet̾a. Si linguis hominũ loqͣr sep¬
tuaginta scilicet duabꝰ que diuise sũt in edi¬
angłoꝵ. intelligitur ad exaggerandũ quod
uolebat ostendere posuisse scilicet caritatis
uim. Si quidẽ angłi nec linguã. nec palatum.
uł dentes habent. ut pote sp̃c : quibꝰ uerba for¬
ment. Quando uͦ apparent hõibꝰ. sũptis corpori
bꝰ. eis scd̾m linguã eoꝵ loquunt᷑ quibꝰ apparet̃.
Nã loqͥ illoꝵ ad dm̃. nichil ẽ aliud quã in pre-¬
sentia uultꝰ sui ẽẽ. ⁊ dm̃ loqui ad illos ichil¬
ẽ aliud: quã p̃sentia uultꝰ sui qua fruuntur.
dẽ dĩ conditoris. ipsa ẽ ãmiratio intime cõtem¬
plationis. Int̾ se quoq angłi loquũt᷑ in effabi¬
lit̃. s eoꝵ admuncẽ collocutio. bone uolũtatis
ẽ cõcordatio. Nec ẽ necesse ut ibi sonent uerba:
ubi in dĩ contẽplatione om̃iũ angłoꝵ concors
me loquentes: qui lib̾alib artibꝰ instructi.

Expanded text:
i linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam: inutilliora , etc. Si linguis omnium hominum loquar, septuaginta scilicet duabus, quae divisae sunt in aedilinguis, intelligitur ad exaggerandum hoc quod volebat ostendere, posuisse charitatis scilicet vim: siquidem angeli nec linguam nec palatum vel dentes habent, utpote spiritus, quibus verba forment. Quando vero apparent hominibus, sumptis corporiuuntur quibus apparent: nam loqui illorum ad Deum nihil est aliud quam in praesentia ejus esse; et Deum loqui ad illos nihil aliud est quam praesentia vultus sui qua fruuntur, de conditoris, ipsa est admiratio intimae contemplationis. Inter se quoque angeli loquuntur ineffabiliter, sed eorum ad invicem collocutio, bonae voluntatis est concordatio, nec est necesse ut ibi sonent verba, ubi in Dei contemplatione omnium angelorum concors me loquentes, qui liberalibus artibus instructi,
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. id ẽ ȩtiã si lesa fuerit. nõ ꝓuocat᷑ ad ira¬
cundiã siue furorẽ: nec cogit᷑ ad uindictam.
ut malũ ꝓ malo reddat. Nõ cogitat malum.
id ẽ nõ solũ nõ facit : s nec cogitat ut alii
noceat. Nõ gaudet suꝑ miquitatẽ. s potuiᷤᷤ
tristatur: cũ uiderit quẽlibet ꝑ aliquod sce¬
lus ruere. Cõgaudet aut̃ ueritati. id est oꝑi¬
bꝰ iusticie: uel ętiã illi qui in ueritate et
nõ ficte fidelis ẽ. Omma suffert. subaudit᷑
aduersa pacient̃. Oĩa credit. que cõtinent᷑
in ueteri testam̃to ⁊ nouo: uel que ꝓmit

Expanded text:
tatur, id est, etiamsi laesa fuerit, non provocatur ad iracundiam sive furorem; non cogitur ad vindictam, ut malum pro malo reddat. Non cogitat malum, id est non solum non facit, sed nec cogitat ut alii noceatur. Non gaudet super iniquitate, sed potius tristatur, cum viderit quemlibet per aliquod scelus ruere; congaudet autem veritati, id est operibus justitiae, vel etiam illi qui in veritate et non ficte fidelis est. Omnia suffert, subaudis adversa patienter, omnia credit quae continentur in Veteri Testamento et No
Abbreviated transcription (Latin):
liis. Uel etiã ipse ds̃ qui caritas ẽ nõ querit
que sua sũt: qi ueniens in mundũ ꝑ ĩcarna-¬
tionis misteriũ. nõ quesunt que sua erant:
id ẽ nõ quesunt iustos s peccatores. qui sub
diaboli tenebant᷑ imꝑio: unde ipse dicit. Nõ
uem uocare nistos: s peccatores. Dicamꝰ et
tercio modo. Caritas id ẽ ipse ds̃ ueniens in
mundũ : nõ quesunt que sua erant. Qund e

Expanded text:
ritas est, non quaerit quae sua sunt, quia veniens in mundum per incarnationis mysterium non quaesivit quae sua erant, id est non quaesivit justos, sed peccatores, qui sub diaboli imperio tenebantur, unde ipse dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Dicamus et tertio modo: Charitas, id est, ipse Deus veniens in mundum, non quaesivit quae sua erant. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
pis cõparat᷑ nõ ꝓpt̾ modicitatẽ s ꝓpt̃ feruorẽ.
qr tritũ manifestat cuiꝰ sit uigoris: sic ⁊ fi¬
des trita aduersitatibꝰ. ostendit cuiꝰ sit forti¬
tudinis. ita ut montes tranferã de loco ad
locũ. uel demones a pacientibꝰ eiciã: caritatẽ

Expanded text:
pis comparatur, non propter modicitatem, sed propter fervorem: quia tritum manifestat cujus sit vigoris. Sic et fides trita adversitatibus ostendit cujus sit fortitudinis. Ita ut montes transferam, de loco ad locum, vel daemones a patientibus ejiciam; si charitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
incorde habet. Tu uero qui toenis consola¬
tionis leticieq diim incordis habitacło ges¬
tas: ylarem ⁊ puleram faciem ostende.
Appareat erterius in facie quantum leti¬
cie bonum p̃sideat menti: re uirtute
ieinii oꝑante. sieut anime caput ⁊ facies
ungitur. ⁊ lauat᷑ internis. sic etiam non
meroris ẜ gaudii pulcritudo reueletur ext̾iꝰ.
hoc enim ieiumium suo ordine celebratũ.
ungatur : ⁊ facies aĩme peccatorum macuł
s corda. Age palam quicqͥd uis: finge ⁊ si¬
mula quod inis. ipse tamen in abscondito
uidet. ⁊ scd̾m hoc quod ibi uidet. redaet tͥ.
Nolite thesaurizare uob̾ thesauros in t̾ra
ubi erugo ⁊ tinea demolitur. ⁊ ubi fures
effodiunt & furantur. Int̾ra enim thesauri-¬
zanti dicit᷑. thesaurizat & ignorat ein congre¬
gabit ea. Itemq. Ostulte hac norte rapietur
anma tua a te. que aũ parasti eui erunt:
De illo uero qui in celis thesaurizat quid đr:

Expanded text:
in corde habet. Tu vero qui totius consolain corde habet. Tu vero qui totius consolationis laetitiaeque Dominum in cordis habitaculo gestas, hilarem et pulchram faciem ostende. Appareat exterius in facie, quantum laetitiae bonum possideatur mente, et virtute jejunii operante, sicut animae caput, et facies ungitur, et lavatur interius, sic etiam non moeroris, sed gaudii pulchritudo reveletur exterius. Hoc enim jejunium suo ordine celebratum oungatur, et facies animae peccatorum maculis sed corda. Age palam quidquid vis, finge et simula quod vis, ipse tamen in abscondito videt, et, secundum hoc quod ibi videt, reddet tibi. Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea demolitur, et ubinon effodiunt nec furantur. In terra enim thesaurizanti dicitur: « Thesaurizat et ignorat cui congregabit ea . » Itemque: « O stulte, hac nocte anima tua rapietur a te, quae autem parasti cujus erunt? » De illo vero qui in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
minibus ieumantes. Facies enim suas er¬
terminant: quia ultra sue puleritudinis
terminos atq naturam. in cultas ⁊ in formeᷤᷤ
horrescere sinunt. Si enim informitas do
placuiss : tam puleram faciem in hominẽ
non formass. S quare hoc faciunt: ut
appareant hominibus ieuinantes. Si enim
solid̾o ieiumum comiendare uoluissent:
non infacie s in corde illud ostenderẽt. Scrip¬
corda in tuetur. Quia gͥ non deo s hominibꝰ
placere uolunt: illud erterminant. qđ
ab hominibus udetur. Idoq quia laudem
ab homimbus querunt: mercedem a do
non recipiunt. Et hoc ẽ qd̃ ait. Amen dico
uob̾: receperunt mercedem suam. S dieis.
Quomͦ gͦ ieumabo : Audi quod sequitur.
Tu autem cum ieninas: unge caput tuũ.
ce faciam tuam laua. ne uidearis homĩbus
ieumans. ẜ patri tuo. E pat̾ tuus qui uidet¬
in abscondito: reddet tibi. Y pochrita in¬
quit quando ieuinat. faciem exterminat:
qm̃ exterminatorem & tristicie principẽ

Expanded text:
minibus jejunantes. Facies enim suas exminibus jejunantes. Facies enim suas exterminant, quia ultra suae pulchritudinis terminos atque naturam, incultas et informes horrescere sinunt. Si enim informitas Deo placuisset, tam pulchra facie hominem non formasset. Sed quare hoc faciunt? Ut appareant hominibus jejunantes. Si enim soli Deo jejunium suum commendare voluissent, non in facie, sed in corde illud ostenderent; scripcorda intuetur. Qui igitur non Deo, sed hominibus placere volunt, illud exterminant quod ab hominibus videtur. Ideoque quia laudem ab hominibus quaerunt, mercedem a Deo non recipiunt. Et hoc est quod ait: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam. Sed dicis. Quomodo ergo jejunabo? Audi quod sequitur: Tu autem, cum jejunas, unge caput tuum, et faciem tuam lava, ne videaris hominibus jejunans, sed Patri tuo, in abscondito, reddet tibi. Hypocrita, inquit, quando jejunat, faciem exterminat, quoniam exterminatorem et tristitiae principem
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ꝑmittit. Ipse gͥ nos quia intemptacionẽ
inducit. quia inmicus nr̃ temptandi potes¬
tatem non habuisset. nisi hoc ei de suꝑ datum
fuisset. hoc enĩ ex eo ꝓbari potest: quo nsi
ꝑmissus beatum iob temptare non potuit.
Oramus gͥ ñ ut penitus non temptemur. s
ne intemptacionem indueamur : qua irre¬
titi teneamur ⁊ suꝑemur. Qui enim intẽp¬
tacionem inducitur: quasi iam circum¬
clausus ⁊ irretitus aut difficile aut nulla¬
tenus ex peditur. S libera nos amalo. Libe¬
ra inquit nos amalo lib̾a nos apeccato. lib̾a
nos adiabolo qui ẽ. auetor mali ne nos in
temptacionẽ inducat : ne nos aggrediens
suꝑet. ne temptando uincat & gluciat.
sicut ỹpoerite tristes. Tristes enim
dicuntur ypochite: quia ut religiosi appa¬
reant. tristiciam quandam & seueritatẽ
iuultu ostendunt. quasi qͥ multo ienimo
sint confecti. Unde ⁊ subditur. Extermm¬
nant enim facies suas: ut appareant ho¬

Expanded text:
fieri permittit. Ipse igitur nos in tentationem fieri permittit. Ipse igitur nos in tentationem inducit, quia inimicus noster nos tentandi potestatem non habuisset, nisi hoc ei desuper datum fuisset. Hoc enim ex eo probari potest, quod nisi permissus, beatum Job tentare non potuit. Oramus igitur, non ut penitus non tentemur, sed ne in tentationem inducamur, qua irretiti teneamur et superemur. Qui enim in tentationem inducitur, quasi jam circumclausus, et irretitus, aut difficile, aut nullatenus expeditur. Sed libera nos a malo. Libera, inquit, nos a malo: libera nos a peccato, libera nos a diabolo, qui est auctor mali, ne nos in tentationem inducat, ne nos aggrediens superet, ne tentando vincat, et glutiat. sicut hypocritae tristes.Tristes enim dicuntur hypocritae, quia, ut religiosi appareant, tristitiam quamdam et severitatem in vultu ostendunt, quasi qui multo jejunio sint confecti. Unde et subditur: Exterminant enim facies suas, ut appareant ho
Abbreviated transcription (Latin):
tantum habemius. E dimitte nob̾ debita nr̃a:
sicut ⁊ nos dimittimus debitoribus nostris.
hoc enim ipse paulo post sub sequent̾ ex ponit:
dicens. Si enim dimiseritis hominibus peccata
eorum : ⁊ pater ur̃ celestis dimittet uob̃ peceata
ur̃a. Si autẽ non dimiseritis hominibus : nec
pater ur celestis dimittet uob̃ peccata ur̃a. Au¬
disti condicionem. Quid tibi uidentur: Si di¬
miseris: dimittet᷑ tibi. Si non dimiseris: nõ
dimittet᷑ tibi. Aut gͦ dimiitas: aut ista non
dicas. hec enim dicendo: te ipsum ligas. & con¬
tra te horas. Tale ẽ. enim ac si dicas. Noli mͥ
dñe dimittẽ peccata mea: quia nec ego aliis
dimitt̾e uolo. Melius ẽ. gͦ dimitt̾e. quam eontͣ
se talia dic̾e : tantumq beneficium amittere.
& ne inducas nos intemptacionem. Src em̃
nos intemptacionem dñs induc̾: sic̃ ⁊ pharao¬
nis cor indurauit. Quia enim sine euis ꝑmissio¬
ne nichil sit : hoc ipse indetur facere quod

Expanded text:
tantum habemus. Et dimitte nobis debita nostra; tantum habemus. Et dimitte nobis debita nostra; sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Hoc enim ipse paulo post subsequenter exponit dicens: Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, et Pater vester coelestis dimittet vobis peccata vestra. Si autem non dimiseritis hominibus, nec Pater vester coelestis dimittet vobis peccata vestra. Audisti conditionem: quid tibi videtur? Si dimiseris, dimittetur tibi; si non dimiseris, non dimittetur tibi. Aut ergo dimittas, aut ista non dicas: haec enim dicendo, te ipsum ligas et contra te oras. Tale enim est ac si dicas: Noli mihi, Domine, dimittere peccata mea, quia nec ego aliis dimittere volo. Melius est ergo dimittere, quam contra se talia dicere, tantumque beneficium amittere. Et ne nos inducas in tentationem. Sic enim nos in tentationem Dominus inducit, sicut et Pharaonis 31 cor induravit. Quia enim sine ejus permissione nihil fit, hoc ipse videtur facere quod