comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stitit. Quibus insticutis: utriusq
nature peccatum angeloꝵ scilicet
et hominum con sequitur. S man¬
dati transgressio que in hominibus
facta ẽẽt. libri geneseos historia nar¬
ratur. Questionem uero nõ minimã
intuentibrs prestat. qua causa an¬
geloꝵ delictum scripture testimoniis
qualiter factum est recicetur. Quãrus
namq sub persona habilonici regie.
illuis angelice ruuine uerba per prophe¬
tam declarentur dicentem. sedebo m
monte testamenti in sateribuo aqui¬
loms: ascendam super altitudinẽ nu¬
bum. et ẽdisicabo thronum meu id
aquisoriem: et similis ero altissimo
het de rege habilomis historica expositi¬
one facillime possunt intelligi. ms
forte figurrili ex positiorie de corpore ad
caput uerba per allegoriam tuusfe¬
rantur. Dñde assumpta questio in
hor sibro non dissoluitur. dum histori¬
asiter in ip̃o euangelio causa risine
et sentencia et umdicta non manifestat᷑.
nisi forte ut ceteri existimant origmale

Expanded text:
stitit. Quibus institutis, utriusque stitit. Quibus institutis, utriusque naturae peccatum, Angelorum scilicet et hominum consequitur. Sed mandati transgressio quae in hominibus facta erat, libri Geneseos historia narratur. Quaestionem vero non minimam intuentibus praestat, qua causa Angelorum delictum Scripturae testimoniis, qualiter factum est, reticetur. Quamvis namque sub persona Babylonici regis illius angelicae ruinae verba per prophetam declarentur, dicentem: Sedebo in monte Testamenti, in lateribus aquilonis: ascendam super altitudinem nubium, et aedificabo thronum meum ad aquilonem, et ero similis Altissimo ; haec de rege Babylonis historica expositione facillime possunt intelligi, nisi forte figurali expositione de corpore ad caput verba per allegoriam transferantur. Unde loco assumpta quaestio in hoc loco non dissolvitur, dum historialiter in ipso Evangelio causa ruinae et sententia et vindicta non manifestatur. Nisi forte, ut caeteri existimant, originale
Abbreviated transcription (Latin):
natio per spacium temporis intelligit᷑
sed in his operum uicissitũdo declarat᷑.
Postea namq historie narrutor diui¬
sit in sermone: quõd deus diuifit in
operis perfectione. Simul eĩ cuncta
que condidit deus creauit. dum una
uoluntate multiplicem oĩm specieꝵ
uarietatem fieri dispofuit. in qua
uoluntate una omma simul sine
tempore fecit ẽẽ. que ab ip̃o ortu suo
per tempus dispensare nõ desmit.
tione. primo spũalis creatura inui¬
sibilis originaliter precessit: et deinde
ne quõd interius erat hoc exterius nõ
ẽet. in dei operibus etiam corporalis ⁊
uisibilis creatura fieri cepit: in qua
utiq principali rerũ uinuersaliter
generaliq diuisione duas rationa¬
biles. unam in spr̃ali. alteram ĩ cor¬
porali insticuit creatura naturas:¬
Quibus prout natinrũ differen¬
tia expetit: etiam habrtationũ loca
distinxit. Celum namq angelis.
terram hominibus habrtandã pre¬

Expanded text:
natio per spatium temporis intelligitur: natio per spatium temporis intelligitur: sed in his operum vicissitudo declaratur. Post namque historiae narrator divisit in sermone, quod Deus non divisit in operis perfectione. Simul enim cuncta quae condidit, Deus creavit , dum una voluntate multiplicem omnium specierum varietatem fieri disposuit, in qua voluntate una omnia simul sine tempore esse fecit, quae ab ipso ortu suo per tempus dispensare non desinit.tione primo spiritualis creatura invisibilis originaliter processit. Et deinde ne quod interius erat, hoc exterius non esset in Dei operibus, etiam corporalis et visibilis creatura fieri coepit: in qua utique principali rerum universarum generalique divisione, duas rationales, unam in spirituali, alteram in corporali instituit creator naturas,quibus, prout naturarum differentia expetit, etiam habitationum loca distinxit. Coelum namque Angelis, terram hominibus habitandam prae
Abbreviated transcription (Latin):
regimine. Tunc ergo creator nunc gu¬
bernator deus intelligendus est: ac
per hoc etiam si noui aliquid in crea¬
turis exoriri iũdeamus. non crrare
ibi nouam naturam. sed gubernare
olim creatam deus putandrs ẽ.Sed
ita est potens in gubernatione creatẽ
qui condĩdit: ut ueluti naturam no¬
uam creare uideatur. cum abditis na¬
ture sinibus quõd in illa latebat de¬
promit.Illa igitur imuisitata guber¬
natione. cum res per uoluntatẽ gu¬
per efficaciam quotidiane administra¬
tiomo non faciunt. in scripturis mi¬
rabilia memorantur. Sed de his miru¬
bilibris latius postiõdum quando ad
coꝵ loca uenerimus disserenns. Hoc
fixum interim permaneat. quõd ꝯsum¬
matis naturarũ creationibus. in die
septimo deus ab opere illo requiesat.
et nunc postmõdum per omne tempus
a creature totius gubernatione ñ cessat.
Sẽd quannius per ser dier alternatio¬
nem omnis instituta fuisse creatura
perhibetur. non tamen hec dierũ alter¬

Expanded text:
regimine. Tunc ergo creator, nunc guregimine. Tunc ergo creator, nunc gubernator Deus intelligendus est: ac per hoc etiamsi novi aliquid in creaturis exoriri videamus, non creare ibi novam naturam, sed gubernare olim creatam Deus putandus est. Sed ita potens est in gubernatione creaturae qui condidit, ut veluti naturam novam creare videatur, cum ab abditis naturae sinibus, quod in illa latebat, depromit. Illa igitur inusitata gubernatione, cum res per voluntatem poper efficaciam quotidianae administrationis non faciunt, in Scripturis mirabilia memorantur. Sed dum de his mirabilibus latius postmodum, quando ad eorum loca venerimus, disseremus; hoc fixum interim permaneat, quod consummatis naturarum creationibus, in die septimo Deus ab opere suo requievit, et nunc postmodum per omne tempus a creaturae totius gubernatione non cessat. Sed quamvis per sex dierum alternationem omnis instituta fuisse creatura perhibetur; non tamen haec dierum alter
Abbreviated transcription (Latin):
effeccum fuisse monstratur: ita ut in
die sexto cuncta consummasse que ad
institutionem et instructionẽ ꝑtinent
creature. firmissime declaratur. Sic
enim scribitur. Et consumiauit deꝰ
omma opera sua in die serto. et bene¬
dixit diem septimũ. q̃d in ip̃o requie¬
uit ab operibus sius. Ex quo intelli¬
gitur deum in die serto omnia perfe¬
cisse. ut in die septimo nõ laborare.
sed ab opere iũdeatur cessasse. Sed quõd
dominus ihũs iudeis de sabbati requie
querentibus respondit. pater meꝰ usq
mõdo operatur et ego operor. issũ quẽ
die sexto cuncta perfecisse. et in die septi¬
mo requieuisse crẽdimus. et us mõdo
operari non dubitamus: sed quemãd¬
mõdum tunc consummasse et nunc
operari ĩdem deus intelligitur. subtili
inuestigatur. In die etenm sexto crea¬
ture naturas perfecit: quas guberna¬
re etiam nnc non desmit. et in die
septimo requieuit ab opere creationis.
qui numquam cessat a gubernationis

Expanded text:
effectum fuisse monstratur; ita ut in effectum fuisse monstratur; ita ut in die sexto cuncta consummasse, quae ad institutionem et instructionem pertinent creaturae, firmissime declaretur. Sic enim scribitur: Et consummavit Deus omnia opera sua in die sexto, et benedixit diem septimum, quod in ipso requievit ab omnibus operibus suis . Ex quo intelligitur, Deum in die sexto omnia perfecisse, ut in die septimo non a labore, sed ab opere videatur cessasse. Sed quod Dominus Jesus Judaeis de sabbati requie quaerentibus respondit, Pater meus usque modo operatur, et ego operor ; illum quidem die sexto cuncta perfecisse et in septimo requievisse credimus, et usque modo operari non dubitamus. Sed quemadmodum tunc consummasse, et nunc operari idem Deus intelligitur, subtilius investigatur. In die enim sexto creaturae, naturas perfecit, quas gubernare etiam nunc non desinit. Et in die septimo requievit ab opere creationis, qui nunquam cessat a gubernationis
Abbreviated transcription (Latin):
de mirabisibus rerum cupimꝰ
tracture sermonem. Uñde repe¬
tendum aptius et sumendum iudetur
exordium.ꝙͣ ab ip̃o rerũ omniũ creatore.
de quo sepe scripturi actestatur dicens.
qui facit magna et inscrutabilia ⁊ mi¬
inbisia quibus non ẽ mimerus. Quor
omnium mirabilium uelut principale
quoddam fundamentum istituit.qnͣ¬
do ommes quas condidit treaturas ex m¬
chilo fecie. Etermis ergo et onmpocens
creator rerum. trimis et indiũduus sꝑ
maners. sine ullo potentie sue detͥimẽ¬
to solus sine tempore cunctas precessit
creaturas. Ac demde ut imimensam bo¬
nitatem ac potentiam et bemuosentiã
quas m se soso prius habuit. etiam per
creaturas ostenderet: ex inform ma¬
teria quam ip̃e prius ex nichiso con¬
didit. cunctaꝵ inuisibilium ac uisibili¬
um rerum. hoc est sensibilium et insen¬
sibilium. ratellectualium. et intellectu
carentium. spes multiformes diuisit.
Quõd ut libri geneseos auctoritas confir¬
mat: per septem dierũ alternationem

Expanded text:
de mirabilibus rerum cupimus tractare sermonem, unde repetendum aptius et sumendum videtur exordium, quam ab ipso rerum omnium Creatore, de quo saepe Scriptura attestatur dicens: Qui facit magna et inscrutabilia et mirabilia, quorum non est numerus . Quorum omnium mirabilium velut principale quoddam fundamentum instituit, quando omnes quas condidit creaturas, ex nihilo fecit. Aeternus ergo et omnipotens Creator rerum, trinus et individuus semper manens, sine ullo potentiae suae detrimento, solus sine tempore cunctas praecessit creaturas: ac deinde ut immensam bonitatem ac potentiam et benevolentiam, quas in se solo prius habuit, etiam per creaturas ostenderet; ex informi materia, quam ipse prius ex nihilo condidit, cunctarum visibilium et invisibilium rerum, hoc est, sensibilium et insensibilium, intellectualium et intellectu carentium, species multiformes divisit. Quod, ut libri Geneseos auctoritas confirmat, per sex dierum alternationem
Abbreviated transcription (Latin):
iuuere possunt. questio uertit᷑
iuomodo diliuuum euaserunt. quales
sunt lodera et morini. et multa auiñ
genena que in aquis escarum suarũ
uictum requirunt. sed in arencia dor¬
miunt et mitriunt et requiescunt. Si
ergo archa inclũderentur sine aquaꝵ
a diumento uiuere non possent: et si
extra remanerent. aquis unuer sa te¬
gentibus ubi requiescerent quomodo
haberent.: De hrs igitur ut supͣ dixi
questio uertitur. utrum per urtutem
suam utraimus eaꝵ naturum donec
diluuium transiret deus temperauit.
ut an in humore tantum. an in arida tã¬
tum illis tunc uita ẽẽ potuerit. Sed qui
per uirtutem custõdire uellet. An his ali¬
cubi scopuloꝵ aliqua refugia ẽẽ potue¬
rant. Sed et illa quomõdo subuenirent
dum omnes quibus duõdecim cubitis al¬
tior fuit a qua tegeret. An etiã ĩ arche
tecto foris requies his ẽẽ aliqua ualebat.
quod a trecentis cubitis longitudinis.
in unum cubitum undiq contractum
latum et stabile spacium faciebat. ut

Expanded text:
ivere possunt, quaestio vertitur, quomodo diluvium evaserunt, quales sunt lutri, vituli marini, et multa avium genera, quae in aquis escarum suarum victum requirunt, sed in arena dormiunt, et nutriuntur, et requiescunt. Si ergo arca includerentur, sine aquarum adjumento vivere non possent: et si extra arcam remanerent, aquis universa tegentibus, ubi requiescerent quomodo haberent? De his ergo, ut supra dixi, quaestio vertitur, Utrum per virtutem suam utramvis earum naturam, donec diluvium transiret, Deus temperavit, ut aut in humore tantum, aut in arida tantum illis tunc vita esse potuerit. Sed qui per virtutem custodire vellet? An his alicubi scopulorum aliqua refugia esse poterant? Sed etiam illa quomodo subvenirent, dum omnes montes, quibus duodecim cubitis altior fuit, aqua tegeret ? An etiam in arcae tecto foris requies his esse aliqua valebat, quod a trecentis cubitis longitudinis, in unum cubitum undique contractum, latum et stabile spatium faciebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nis ille coruus detulerit: ip̃e iuĩderit. qui
tale officium committebat. In quotamẽ
intuendum est. qd ex aliquoꝵ hominum
scientiũ aut nescientium industria cor¬
ui hec acciperent. qui coitos panes ⁊ car¬
nes quaslibet qualitercũq prepanabant.

Expanded text:
nes ille corvus detulerit, ipse viderit, qui nes ille corvus detulerit, ipse viderit, qui tale officium committebat. In quo tamen intuendum est, quod ex aliquorum hominum scientium aut nescientium industria, corvi haec acciperent, qui coctos panes et carnes quaslibet qualitercumque praeparabant.
Abbreviated transcription (Latin):
tantum mõdo culpam et plagam conue¬
mentia uerboꝵ ẽẽ demonstrat. Si et¬
enim totum mundum plaga illa fla¬
gellaret. non qui conturbas israel tan-¬
tummodo sed qui conturbas totum or-¬
bem achab dixisset.. xui.
Ntempore autem siccitatis a dño helỹe
dicitur. ut in spelunca torrentis caritħ
se absconderet. ubi coruis ministrantib
pane et carmbus. et aqua torrentis il¬
lum satiaret. duplici sailicet occasione.
quatinus et in tempore famis haberet
alimoniam. et persecutoꝵ auĩde se que¬
rentium rabidam effugeret iram. A¬
coruis uero ministrari propheta preci¬
pitur: ut scilicet culpam quã ĩ diluuio
commiserat: in terra purgare auis illa
iũderetur. Dum mõdo fidelis minister
efficitur helye: qui negligens et fallax
erat antea noc. Preterea quoq in hoc
ministerioillũd etiam ostenditur. qua¬
liter homo si non peccasset. etiã ĩfructu¬
osoꝵ ammalium minc ministeriis
uteretur. Uñde uero eas carnes et pa¬

Expanded text:
tantummodo culpam et plagam convetantummodo culpam et plagam convenientia verborum esse demonstrat. Si etenim totum mundum plaga illa flagellaret, non qui conturbas Israel tantummodo, sed qui conturbas totum orbem, Achab dixisset. In tempore autem siccitatis a Domino Eliae dicitur, ut in spelunca torrentis Carith se absconderet, ubi corvis ministrantibus pane et carnibus, et aqua torrentis illum satiaret ; duplici scilicet occasione, quatenus et in tempore famis haberet alimoniam, et persecutorum avide se quaerentium rabidam effugeret iram. Corvis vero ministrare Prophetae praecipitur, ut scilicet culpam, quam in diluvio commiserat in terra, purgare avis illa videretur, dum ut fidelis minister efficitur Eliae, qui negligens et fallax erat antea Noe. Praeterea quoque in hoc ministerio illud etiam ostenditur, qualiter homo si non peccasset, etiam infructuosorum animalium nunc ministeriis uteretur. Unde vero eas carnes et pa
Abbreviated transcription (Latin):
mcitante eum iezabel uxore sua.¬
plura augentes scelem. Hehiis
chesbites de galaãd in sermone dei dixit.
Siros et pliuia nsi iuxta oris mei uerba
his annis erit. Cuius oratione prohibita
pluuia tribus annis et sex mensibus non
pluit. quatinus qui deum per mala in
terra exacerbassent celi clementia et ae-¬
ris commõditate curerent. Uerũ hec plaga
ut multi magr̃i putant tantũ terram
isiel castigauerat: sed moris ẽ scripturaꝵ
ut ilłam prouinciam de qua dicunt ommnẽ
terram indifferenter nominent. quõd cõ¬
uenienter cum helya postinõdum achab
sermorie demonstratur. Cum enĩ heliam
iũdisset. tu quis es qui conturbas popu-¬
lum israel. achab dixisse refertur. Cuire¬
spondens hehyas. in isrel tantũmõdo cul¬
pam que hanc plagam incitauerat fuisse
deminiciat. Non enm inquit helyas ego
conturbo isiel : sedtu et domus pr̃is tui.
quiã dereliquisti legem dñi. et seruis ba¬
al. Quibrs utrisq dictiombus in ismel

Expanded text:
incitante eum Jezabel uxore sua,incitante eum Jezabel uxore sua,plura agente scelera, Elias Thesbites de Galaad in sermone Dei dixit: Si non ros et pluvia, nisi juxta oris mei verba, his annis erunt . Cujus oratione prohibita pluvia tribus annis et sex mensibus non pluit: quatenus qui Deum per mala in terra exacerbassent, coeli clementia et aeris commoditate carerent. Verum haec plaga, ut multi magistri putant, tantum terram Israel castigaverat. Sed moris est Scripturarum, ut illam provinciam de qua dicunt, omnem terram indifferenter nominent, quod convenienter cum Elia postmodum Achab sermone demonstratur. Cum enim Eliam ipse vidisset, Tu quis es, qui conturbas populum Israel? Achab dixisse refertur. Cui respondens Elias, in Israel tantummodo culpam, quae hanc plagam incitaverat, fuisse denuntiat. Non enim, inquit, Elias ego conturbo Israel, sed tu et domus patris tui, quia dereliquisti legem Domini, et servis Baal . Quibus utrisque dictionibus in Israel
Abbreviated transcription (Latin):
pecratum salomonis populi is¬
res regnum unum m duõ diui¬
sit. ierobram filius nabath rer̃ decẽ t̾biũ
in parte aquilonis. metuens ne templi
quõd erat in ierłm iusitatio rursum po¬
pulum roboam filio salomonis iungeret.
ydosa et altaria in dan et in bethel po¬
suit. Sc̃d in dedicatione altarie qriõo fu̾at
in bethes. uir dei de iũda ut contra astare
illud prophetaret adomino mittit. Quo
aduemente duo terribilia signa ostendũt.
Nam et altare in duas partes statim in
hora holocuisti scinditur. et regis ip̃ius a¬
nda manus siccatur. Quẽ duo signa rei
et temporis sui apte comieniunt. dum
quid in ip̃otunc rege sit fuctum eiudent
osteñdunt. Aptum em̃ iũdeb̾atur. ut qͥ
dei cultum qui illuc usq in uno erit al¬
tari et tempło diuisisset: ip̃ius altare quõd
ip̃o sibimet fecerat sic scissum dissecareb.
Et qui populi dei manuĩ nẽ dño suo obla¬
tionem et holocusta iimolaret aridam
focisset in scismatico illo holocausto manus
illius arida appareret.

Expanded text:
peccatum Salomonis, populi Israel regnum unum in duo divisit Jeroboam filius Nabath rex decem tribuum in parte aquilonis, metuens ne templi, quod erat in Jerusalem, visitatio rursum populum Roboam filio Salomonis jungeret, idola et altaria in Dan et in Bethe posuit . Sed in dedicatione altaris quod fuit in Bethel, vir de Juda ut contra illud altare prophetaret, a Domino mittitur. Quo adveniente duo terribilia signa ostenduntur. Nam et altare in duas partes statim in hora holocausti scinditur, et regis ipsius arida manus siccatur . Quae duo signa rei et operi suo apte convenerunt, dum quid in ipso tunc rege sit factum, evidenter ostendunt. Aptum enim videbatur, ut qui Dei cultum, qui illud usque in uno altari et templo erat, divisisset, ipsius altare quod ille sibimetipsi fecerat, sic scissum dessicaret; et qui populi Dei manum, ne Domino suo oblationem et holocausta immolaret, aridam fecisset, in schismatico illo holocausto manus illius arida appareret.
Abbreviated transcription (Latin):
monce cum moyse et hehin cos¬
oquentibre. Cicet in hac osten¬
sione din facies solari splendore fulsit. nõ
np̃i caro spleñduit. sed diuinitas latens
in corpore lummins sui porciuculã con¬
spicienidam foris uidentibus quantũ
poterant concessit. Uñde ergouestimẽ¬
ta candorem muis habuerunt. dum ne¬
q de carne neq de diuinitate erant. nͥ
forte percarner diuimitas foris illuxit.
sicut et caro illuminata de diuinitate
per uestimenta rãdiauit: Moyscs auĩt
et hehras specialiter ad talem ostensio¬
nem uelut legis et prophetie principes
ad finem conducuntur. uel ideo ut moy¬
si cormita facies in quam nõ poterãt
filii israel intendere. et hehus curru i¬
gneo raptus. comꝑarato xp̃o obscura¬
rerctur. Et isti quãdraginta dies ieiui¬
nasse scripture uocibris memorantur.
e ihũ tantum domino .xiii.

Expanded text:
monte cum Moyse et Elia colloquentibus. Licet in hac ostensione . Domini facies solari splendore fulserit, non tamen ipsa caro splenduit, sed divinitas latens in corpore, luminis sui portiunculam conspiciendam foris videntibus, quantum poterant, concessit. Unde ergo vestimenta candorem nivis habuerunt, dum neque de carne, neque de divinitate erant? Nisi forte ut per carnem divinitas foris illuxit, sic et caro illuminata de divinitate, per vestimenta radiavit. Moyses autem et Elias specialiter ad talem ostensionem, vel ut Legis et Prophetiae principes ad finem conducuntur, vel ideo ut Moysi cornuta facies, in quam non poterant filii Israel intendere , et Elias curru igneo raptus , comparato Christo obscurarentur. Et cum isti quadraginta dies jejunasse Scripturae vocibus memorantur; de Jesu tantum Domino hi
Abbreviated transcription (Latin):
istratio intessigitur. uit de aqua m
antmasibus sangius fic. et uñda sas¬
saper mifes auit terre mfusionẽ moiu¬
ce scit. Et intio superior musitata gi¬
bernatio fit. que in miraculio rerũm
dmoscitur.: ut in sanguinem aquarĩ
egipto in moniento et mtinctoligno
semmie iuxta inferiorem ta¬
cionem in magram segetẽ
Et songi temporis a dminstiatiotẽ
mminierabisium honmtum pasti
procreat: quomiam secundũ fupi orie
rationem de materia mõdica n mo¬
mento per benẽdictionem mustipli¬
cutr sic et pisteo per primaro heuẽdie¬
tiouem mustiplicat. quanido digletẽ
Crescite et musciplicaram et repsete
aquas matis. Quore nins carnce
por saperior is intionis causam. ad t¬

Expanded text:
nistratio intelligitur, ut de aqua in nistratio intelligitur, ut de aqua in animalibus sanguis fit, et unda salsa per nubes aut terrae infusionem indulcescit. Et ratio superior inusitata gubernatio fit, quae in miraculis rerum dignoscitur, ut in sanguinem aquam in Aegypto in momento, et intincto ligno semine juxta inferiorem raionem in magnam segetem per longi temporis administrationem innumerabilium hominum pastum procreat; quem secundum superiorem rationem de materia modica in momento per benedictionem multiplicat. Sic et pisces per primam benedictionem multiplicat, quando dictum est, Crescite et multiplicamini, et replete aquas maris. . Quorum nunc carnes per superioris
Abbreviated transcription (Latin):
omprosunda uix subeunt. Soumiron¬
uo Inondum ualentibue quid unrum
sio Domino imperante curo seuigaret.
presertim cum resurrectiome corporũ
tantum leuigabuntur. ut nõ solum
crassa aqua sedetiam mibibrecaerẽ
sustineantur ut aplũs ait. rapienur
ad occurreñdum xp̃o maera. Asiter. Si
aque naturam solidatam ẽe quisꝙ ele¬
gerit. quomam aqua tercenam habet
cinssitũdinem. ut cũ se gelu perstarerit
iñduriorem quã terre ĩp̃ius soliditatẽ
reget. ut multitũdinem sufferee uale¬
at r et postea casida aura resoluer. uiel
certe si liꝯiũdas uñdas non ꝑstrpax̾it.
natura que aqius inserta est. ligna
quamius grandia et humana es cete¬
roꝵ amimalium corpora et naues li¬
burnicas supernatantes sustinere cõ¬
suescit .Illa soliditas domino impande
facta. nec mmrum si ctiam petrum dif¬
fidendem non sustinet: tũ infideles dño
uolente ctiam terra non sustentabat.
ut dathan et abyron.
bine rationes de prehenduntur. Demde
inferior ratio quotidiana rerũ admi¬

Expanded text:
da vix subeunt. Hominibus ergo illud valentibus, quid mirum si Domino imperante caro levigaretur? praesertim cum resurrectionis corpora in tantum levigabuntur, ut non solum crassa aqua, sed etiam nubibus et aere sustineantur, ut Apostolus ait, Rapiemur ad occurrendum Christo in aera . Aliter si aquae naturam solidatam esse quisquam elegerit, quoniam aqua terrenam habet crassitudinem, ut cum se gelu perstrinxerit, in duriorem quam terrae ipsius soliditatem, rigeat, et multitudinem sufferre valeat, et postea calida aura resolvat. Vel certe, si liquidas undas non perstrinxerit natura, quae aquis inserta est, ligna quamvis grandia, et humana, et caeterorum animalium corpora, et naves liburnicas supernatantes sustinere consuescit. Illa soliditas Domino imperante facta, nec mirum si etiam Petrum diffidentem non sustinet, cum infideles Domino volente etiam terra non sustentabat, ut Dathan et Abiron .binae rationes deprehenduntur. Deinde inferior ratio quotidiana rerum admi
Abbreviated transcription (Latin):
bunon solidaret. et cum iusticielux que ẽ
mundum uenit appareret. quasit ditus
non uideret. et qua potestatẽ diabolus in
homine permaneret. ad quc̃ eiciendum.
quomodo issum pactantem de celoesper¬
Duobus pistibus quinꝙ milia saturanti¬
bus contineneur miratione digna cria ĩd¬
est materie paucitae et poprisi saturate
cambulante domino super un¬
das. Dominus de terra discipu¬
los petens necesse hũit undis
fisis uir et mulieris hec faceret. per
imperantis xp̃i auxisium millã deitti¬
ne uuirginis fiłn dubitationem ãdimetit
sid queri potest utrũ dm̃ et petricot poet
seuigata natum ut illa aqua sustitiet
an aque substancia sosidata estuat cui¬
porahumana fulcire posset. Quamiue
uigo utrimq hoc faceret. non contrana¬
turam dommo precipiente eẽt. Naut
aquam solidaret. aut humanant dĩto
uissio carnem seuigaret. ut mcitantes
inscitoro noris ut antiqui fecunt. Et

Expanded text:
ba non solidaret? Et cum justitiae lux, quae in ba non solidaret? Et cum justitiae lux, quae in mundum venit, appareret, qualiter caecus non videret? Et qua potestate diabolus in homine permaneret, ad quem ejiciendum quomodo illum peccantem de coelo expuduobus piscibus quinque millia saturantibus, continentur miratione digna tria, scilicet materiae paucitas, et populi saturati UT VIII.-- De ambulante Domino super undas. Dominus de terra discipulos petens, necesse habuit in undis filius viri et mulieris hoc faceret, per imperantis Christi auxilium, nullam de carne Virginis filii dubitationem admittit . Sed quaeri potest, utrum Domini et Petri corporum levigata natura, ut illa aqua sustineret, an aquae substantia solidata est, ut corpora humana fulcire posset? Quamvis ergo utrumque hoc fieret, non contra naturam, Domino praecipiente, esset, si aut aquam solidaret, aut humanam Domini jussio carnem levigaret; ut militantes in Scytharum oris, ut antiqui ferunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
met mites er omnibus speciali electi¬
onis iimere segregabat. Et quatinꝰ
de inuise et inter ne substantie ammaꝵ
iudelicet sanitate fida faccret omniũ
corda. etiam inferm pocestate uisibili¬
ter. nulla resistente ui languoris. cu¬
rata rẽddebat corpora. Unde cum pre¬
dicans euangelium regini dei galile¬
am circuiret. et promiscuũ se uulgus
uaria egritudine pressum cerneret.
quosdam quoro presentis defectio lucis
lericia priuabat. alios per fusa per to¬
tius corporis superficiem lepra fedaue¬
rat. nonnussos pedum fiustrat hĩta ferma.
to. quatuior diuina opera cerrntur i did
dimnituntur ei peccnta et pñtio egrrtũdi¬
moplaga uer hotunc soluitur. et cogresi¬
rombus more dei ommascautantis respõ¬
detur. et in hoc iuiro ostenditur quosdam
propte amme maculas dosore grusabin
Mutus loqui non poterit. sedcũ uierbum
dei patris responsa ab illo postusaret.ꝯ
more asmi facundiam tepetit. quoraddobr¬
manam singuam quãuis mutam aduer¬

Expanded text:
milites ex omnibus speciali electionis munere segregabat . Et quatenus de invisae et internae substantiae, animarum videlicet sanitate, faceret fida omnium corda, etiam in servi potestate visibiliter nulla resistente vi languoris curata reddebat corpora. Unde cum praedicans Evangelium regni Dei, Galilaeam circumiret, et promiscuum vulgus varia aegritudine pressum cerneret, quosdam oculorum praesentis defectio lucis laetitia privabat, alios perfusa per totius corporis superficiem lepra foedaverat, nonnullos pedum frustratos habita forma,  quatuordimittuntur ei peccata, et praesentis aegritudinis plaga verbo tunc solvitur, et cogitationibus more Dei omnia scrutantis respondetur . Et in hoc viro ostenditur quosdam propter animae maculas dolore grassari. Quomodo mutus loqui non poterat, cum Verbum Dei Patris responsa ab illo postularet? Qui in ore asinae facundiam reperit, quomodo humanam linguam, quamvis mutam, ad ver
Abbreviated transcription (Latin):
territi. et animo penitente ãd satiffactio¬
nem inclinati. ad moysen et ad dñm cla¬
mauerunt ut hec ab eis plaga cessaret.
Et ĩdcirco flexus penitentium lacrimus
Dominus. moysi iubet ut serpentem eneũ
uirga in excessum coram populo eleua¬
ret. Quo facto: statim serpens eneus e¬
rigitur: et per illius aspectum priorũ
serpentium uułnera curabimt. Actamẽ
quemãdmõdum et de uirga diximus
et arbore qua amar aqua indulcatur.
non in serpente salus. sed in dm̃ imperio
tenebatur. Quicquĩd emĩ ip̃e p̾cepisset.
illũd tunc populo salus eẽt. dẽd histo¬
ria precẽdentium recũ in figura: iutus
minc in xp̃o et in ecca continet᷑. xxxui

Expanded text:
territi, et animo poenitente ad satisfactioterriti, et animo poenitente ad satisfactionem inclinati, ad Moysen et ad Dominum clamaverunt, ut haec ab eis plaga cessaret. Et idcirco flexus poenitentium lacrymis Dominus Moysi jubet, ut serpentem aeneum virga in excelsum coram populo elevaret. Quo facto statim serpens aeneus erigitur, et per illius aspectum priorum serpentium vulnera curabantur . Attamen quemadmodum et de virga diximus, et arbore qua amara aqua indulcatur, non in serpente salus, sed in Domini imperio tenebatur. Quidquid enim ipse praecepisset, illud tunc in populo salus esset. Sed historia praecedentium rerum in figura, virtus nunc in Christo et in Ecclesia continetur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
moyses postulat et pro sorte leuitice tri¬
brs acron uurgam inserto nõie acceꝑat.
Quas in conspectu sub tabernaculi tecto
una nocte recondit. Cinstino aũt mane
aaron uirga geminulas amig̃dalmi
fi̾oris ostendit. Quo patebat aaron pre
omnibus in sacer̃dotium deum elegisse.
nec tamen et in hoc contra naturã uga
Que tes dum ad dominum per moysen
refertur. uirga percuti petra precipit᷑.
Sc̃d moyse infidelis populi murimue
permotus. etiam de preçeptõdm̃ fide ti¬
tubauit. conimq populo cum aaron bis
petiũ percussit. largiterq fluẽtos aquas
siciens populus bibit. Sed hac c̃a moytes
terram repromissionis non intrqult
Semes i choreb petui percutit: ubi
tantum populi infidelitas notatur.in
tãdes deserti sin. sarum bis cesum pulsa¬
te populo ignitos serpentes flatuq ad¬
urentes in eum dominus inmisit. Quoꝵ
atu adustos plurimos mmirimiratorũ
necauit. Ceteri autem intereũtiũ pena

Expanded text:
Moyses postulaverat, et pro sorte Leviticae triMoyses postulaverat, et pro sorte Leviticae tribus Aaron virgam inserto nomine acceperat, quas in conspectu Domini sub tabernaculi tecto una nocte recondit. Crastino autem mane Aaron virga gemmulas amygdalini floris ostendit, quo patebat Aaron prae omnibus in sacerdotium Deum elegisse . Nec tamen in hoc contra naturam virga Quae res dum ad Dominum per Moysen refertur, virga percuti petra praecipitur. Sed Moyses infidelis populi murmure permotus, etiam de praecepto Domini fide titubavit, coramque populo cum Aaron bis petram percussit, largiterque fluentes aquas sitiens populus bibit. Sed hac causa Moyses terram repromissionis non intravit . Semel in Oreb petra percutitur, ubi tantum populi infidelitas notatur . In Cades autem deserti Sin saxum bis caesum pulsate populo ignitos serpentes flatuque adurentes in eum Dominus immisit, quorum flatu adustos plurimos murmuratorum necavit. Caeteri autem intereuntium poena
Abbreviated transcription (Latin):
itĩdem die totus populus contͤ¬
anoysen et a aron qͣi sanguime¬
reos consurrexit. eosq in eoꝵdem ulti¬
onem occĩdere uoluit. s hic uterq moy¬
ses iũdelicet et aaron ad taberniaculum
dei diffugiunt: et iterum in rebelli po¬
puło celestis flammã deseuit.rursũq
uaron imperante moyse impleto altar¬
ris igne turibulo foras inter populum
uenit: et inter uiuos et mortuos digrẽdi¬
entis uestigium umdicta nõ trãsiuit
recto in utroq moderamine effecto. rit
qui contra iustos principes inicundie
igne intus exarserant: foris iustissime
umidicte flamma conflagraret. et qui ĩ
corde prorimoꝵ culpas ueniabiliter
dimiserat: eius uestigio defensos ignis
de celo missus urere non audebat. Illa
Aautem die quatuordecim milia ignis il¬
rebellionio reatus grauius per¬
urgebat. Actamen cessante tu¬
multu ut manifestius singuli scirent
quem sibi dominus in sacerdotiũ eliget.
singułoꝵ ex duabus et decem tribubus
principum uegas insertis nrominbus

Expanded text:
itidem die totus populus contra Moysen et Aaron, quasi sanguinireos consurrexit, eosque in eorumdem ultionem occidere voluit. Sed hic uterque, Moyses videlicet et Aaron, ad tabernaculum Dei diffugiunt, et iterum in rebelli populo coelestis flamma desaevit. Rursumque Aaron imperante Moyse, impleto altaris igne thuribulo, foras in populum venit, et inter vivos et mortuos digredientis vestigium vindicta non transivit. Recto in utroque moderamine effecto, ut qui contra justos principes iracundiae igne intus exarserant, foris justissimae vindictae flamma conflagrarent: et qui in corde proximorum culpas veniabiliter dimiserat, ejus vestigio defensos ignis de coelo missus urere non audebat. Illa autem die quatuordecim millia ignis ilrebellionis reatus gravius perurgebat. Altamen cessante tumultu, ut singuli manifestius scirent, quem sibi Dominus in sacerdotium eligeret, singulorum ex duabus et decem tribubus principum virgas insertis nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
mõdoc edenti ad arbitrium dñabi tur
nillam de eo sentiens molestiã. quia iã
non ex ilło nec per issud queret beati¬
tudinem. s ex deo per se ip̃am ꝑcipiet.
reformatum ergo corpus ac sañctifica¬
tum sine detrimento corruptionis et
sine onere difficultatis ad ministrabit.
In resurrectione emm neqz nubent ne¬
q mibentur. sed erunt sicut angeli ĩ
celis. Esca ergo uentri et uenter escis.

Expanded text:
modo cedenti ad arbitrium dominabitur, modo cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit. In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli in coelis . Esca vero ventri, et ven
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾et aliud hic aliud ibi. aut aliud nũe.¬
aue aliud postea. quia summe unus ẽ
pater ueritatis pater sue sapientie que
nulla ex parte dissimilis similitudo eiꝰ
dicca ẽ. et ymago quia de ip̃o ẽ. Itaq etiã
filius dicitur recte ex ip̃o cetem ꝑ ip̃m.
precessit enĩ forma ominum. summe im¬
plens unum de quo ẽ. ut cetera que sũt
in quantum sunt un similia per eam
per ip̃am aut ut ad ip̃am etiam sint. ut
omnis ratiorialis et intellectuasis cre¬
atura in qua homo rectissime dicitur
factus ad ymagnem et sumlitudinem
dei. Non enim asiter incommutabisẽ
ueritatem posset mente conspic̾e. Alia
uero funt per ip̃am facta: ut non sĩt ad¬
ip̃am. et ideo rationasis anima creato¬
ri suo seruiat a quofacta ẽ. per quem
facta est. et ad quem facta ẽ. cuncta
ei cetera seruient. et uita ultima que
tam uicia issi ẽ. et ẽ adiutoriũ eius.
per quod corpori imꝑat. et ip̃m corpus
extrema natura et ẽentia. cui ommi

Expanded text:
habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nuhabet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte dissimilis, similitudo ejus dicta est et imago, quia de ipso est. Itaque etiam Filius recte dicitur ex ipso, caetera per ipsum. Praecessit enim forma omnium summe implens unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt uni similia, per eam per ipsam, ut ad ipsam etiam sint, ut omnis rationalis et intellectualis creatura, in qua homo rectissime dicitur factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint adipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta ei caetera servient: et vita ultima, quae tam vicina illi est, et est adjutorium ejus, per quod imperat corpori; et ipsum corpus, extrema natura et essentia, cui omni
Abbreviated transcription (Latin):
tempus in comparatione longioris bre¬
ue. et hora brumalis estiue hore compa¬
rata minor ẽ. sic mora unius hore ad
diem et dies admensem. et mensis ad
annum. et annus ad lustrum. et lu¬
stri ad maiores circuitus. et ip̃i ad uni¬
uersum tempus relati breues funt.cũ
illa ip̃a numerosa susceptio et quedã
gradatio siue localium siuie temporali¬
um spaciorũ non tumore uel u mora.
si ordinata conuenientia pulchra iu¬
dicetur. Ip̃e autem ordinis modus uiuit
in ueritate perpetua. nec mole uastus.
nec pro tractatione uolubilis sed poten¬
tia supra omnes locos magnus.et̾m¬
tate supra omnia tempora immobisis.
Sine quo tamen nec ussiuo mosis uã¬
stitas in unum redigi. nec ussius teni¬
poris productio potest ab errore prohi¬
beri et aliquid esse uel corpus ut corpus
sit. uel mocus ut motus sit. Ip̃e enim
unum principale nec per finitum nec
per infinicum crassum. nec ꝑfinitum
nec per infinicum mutabile. Non enim

Expanded text:
tempus in comparatione longioris bretempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum mutabile. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
chinamur. Quid ẽ in nobis quod ĩtus
intelligit. Has ip̃as iusibiles corporũ
moles proportione magnas ẽẽ uei par¬
uas et omine corpus habere dimidium¬
quantuluncũq sit. et si dimidiũ. i¬
nimerabiles partes. Itaq onme gra¬
num milii sue parci tance quantam in
hoc mundo nr̃m corpus tenet tã mag¬
nuim eẽ ꝙͣ mundus ẽ nobis. totum ꝙ
istum mundum figurarum ratiorie
pulch̾rum c̃ẽ non mole. Magnum aũt
uideri non pro sua quantitate: sed pro
breuitate nr̃a. id ẽ animalium ꝯuibus
plenus ẽ. que rursus cum hẽant infi¬
nitatem diuisionis. non ip̃a per se s
comparatiorie tam parua sunt. nͨ
in spatio eemporum alia ratio ẽ: quia
us omnis loci. sic omnis temporis lon¬
gitudo hẽt dimidium sui. Quanius eĩ
breuissima sic et incipit et progreditur
et desmit. Itaq non potest nͥ here dimi¬
dium. dum ibi diuiditur quo transit
ad finem. Ac per hoc et breuis sillabe

Expanded text:
chinamur? Quid est in nobis, quod intus chinamur? Quid est in nobis, quod intus intelligit has ipsas visibiles corporum moles proportione magnas esse, vel parvas; et omne corpus habere dimidiumquantulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne granum milii suae parti tantae, quantam in hoc mundo nostrum corpus tenet, tam magnum esse quam mundus est nobis, totumque istum mundum figurarum ratione pulchrum esse, non mole; magnum autem videri, non pro sua quantitate, sed pro brevitate nostra, id est animalium quibus est plenus; quae rursus cum habeant infinitatem divisionis, non ipsa per se, sed comparatione tam parva sunt? Nec in spatio temporum alia ratio est; quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae
Abbreviated transcription (Latin):
semine fuerit. Demde illud cogitandũ
ẽ.ꝙͣ nuimerosas ꝙͣ suaues sonorũ pus¬
chritudines uerberatus aer traiciat.
cantante luscinia quas illius auicule
nisi uitali motu incorporaliter hẽret
impressas. hoc et in ceteris animãtib
que ratione carentia sensu tamen nõ
carent. anmaduerti nõ põt. Nussum
enim horum ẽ. quod non uel in sono uo¬
cis ueł in cetero motu atq operatione
membrorum. nimerosum aliquid et
in suo genere moderatum gerat. non
aliqua scientia. sed taneum incimis na¬
ture terminis. abisla incominutabili
Inumerorum lege modulatis.
deamus ad nos et omittamꝰ
ba que cum arbustis et bestie e
irundo indificrt. et unum quodq auiũ
genus uno a si quo modo suo. Quid ẽ gͦ
in nob̾is quo et de illis omnib iudicamꝰ
quas formas appetant. et quatenus im¬
pleant. et nos in edificiis aliisq corpo¬
reis operibus tanquam dñi ominum
talium figurarum innumerabilia ma¬

Expanded text:
semine fuerit. Deinde illud cogitandum semine fuerit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam suaves sonorum pulchritudines verberatus aer trajiciat cantante luscinia, quas illius aviculaenisi vitali motu incorporaliter haberet impressas. Hoc et in caeteris animantibus, quae ratione carentia, sensu tamen non carent, animadverti potest. Nullum enim horum est, quod non vel in sono vocis, vel in caetero motu atque operatione membrorum, numerosum aliquid et in suo genere moderatum gerat, non aliqua scientia, sed tamen intimis naturae terminis, ab illa incommutabili numerorum lege modulatis. deamus ad nos, et omittamus ea quae cum arbustis et bestiis habemus hirundo nidificat, et unumquodque avium genus uno aliquo suo modo. Quid est ergo in nobis, quo et de illis omnibus judicamus, quas figuras appetant, et quatenus impleant, et nos in aedificiis aliisque corporeis operibus, tanquam domini omnium talium figurarum, innumerabilia ma
Abbreviated transcription (Latin):
uenientem in hunc mundum. hoĩem
dixit qui ratione uti potest. et ubi ce¬
cidit ibi incumbere ut surgat. Si gͦ
uoluptas carnis diligitur. ea ip̃a di¬
ligentius consideretur. Et cum ibi
recognita fuerint quoruindam uestigi¬
a numerorum.querendum ẽ ubi sine
tumore sint. Ibi enim magis unũ ẽ quod
ẽ. et si tales sunt in ip̃a motione uitali
que in seminibus operatur. magis ibi
mirandi sũt ꝙͣ in corpore. Si ẽĩ mimeri
seminum sicut ip̃a semina tumerent de
dimdio grano fici dimidia arõor nasce̾t᷑
neq de animalium seminibus etiã nõ
totis anmalia tota et integra gigne¬
rentur. neq tantillum et unum semẽ
uim hẽret sui cuirsq generis inmime¬
rabilem. De uno quippe possunt scd̾m
suam naturam. uel segetes segetum.
uel silue siluarum. uel gregis gregũ.
uel populi populorum per secula pro¬
pagariut nullum folium sit uel mil¬
lus pilus per tum numerosam successi¬
onem. cuius non ratio in isso pͥmo ⁊ uno

Expanded text:
venientem in hunc mundum . Hominem venientem in hunc mundum . Hominem dixit, quia ratione uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis diligitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est quod est. Et si tales sunt in ipsa motione vitali, quae in seminibus operatur, magis ibi mirandi sunt quam in corpore. Si enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretur, neque de animalium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum et unum semen vim haberet sui cujusque generis innumerabilem. De uno quippe secundum suam naturam possunt, vel segetes segetum, vel silvae silvarum, vel greges gregum, vel populi populorum per saecula propagari, ut nullum folium sit, vel nullus pilus per tam numerosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptates. unde xp̃o seruiant et imi¬
perent cupiditati. quod in multis uidu¬
is et uirginibus dei. in mustis etiam
maritatis. s iam fraterne coniugalia
iura seruantibus xp̃iani populi despen¬
satione manifestum ẽ. Quod si ab ea
parte cui dominari nos deus iubet. atzut
in nr̃am possessionem restituamus. ⁊
hortatur et opitulatur. Si ergo ab hac
parte per negligentiam et impietatẽ
uir subditus fuerit. id ẽ mens ⁊ ratio.
erit quidem homo turpis et miser.S
destinatur in hac uita et post hanc
uitam ordinatur quo eũ destinari sũ¬
mus et ubi ordinari sũmus ille rector
et dominus iudicat. Nulla igitur fe¬
ditate uniuersa creatura macusari
permittitur. Ambulemus ergo dum¬
diem hẽmus id ẽ dum ratione uti
possumus: ut ad deum conuersi u̾bo
eius quod uerum lumen ẽ illustrari
mereamur. ne nos tenẽbre comprehẽ¬
dant. Dies ẽ enim presentia islius lu¬
minis quod issuminat omnẽ hoĩem

Expanded text:
voluptates, unde Christo serviant, et imvoluptates, unde Christo serviant, et imperent cupiditati. Quod in multis viduis et virginibus Dei, in multis etiam maritatis, sed jam fraterne conjugalia jura servantibus, christiani populi dispensatione manifestum est. Quod si ab ea parte cui dominari Deus nos jubet, atque ut in nostram possessionem restituamur, et hortatur et opitulatur: si ergo ab hac parte per negligentiam et impietatem vir subditus fuerit, id est mens et ratio, erit quidem homo turpis et miser; sed destinatur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari et ubi ordinari summus ille rector et Dominus judicat. Nulla itaque foeditate universa creatura maculari permittitur. diem habemus, id est, dum ratione uti possumus, ut ad Deum conversi, Verbo ejus, quod verum lumen est illustrari, mereamur, ne nos tenebrae comprehendant . Dies est enim praesentia illius luminis quod illuminat omnem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
recte uituperatur: in mesioris ꝯparatiõe
respuitur. Omnis autem natur ꝙͣuis
extrema. quamuis infimia in comꝑatiõe
inchisi iure laudatur. et tunc unicuiq
non ẽ bene. si ẽẽ melius potest. quare si
nobis potest bene ẽẽ cum ip̃a ueritate. ma¬
le sumus cum quolibet uestigio ueritatis
hulto ergo deteriꝰ cum extremitate uesti¬
gn quando carnis uoluptatibus adhemiꝰ.¬
Uincamus eigo huius cupiditatis uel
blandicias uel molestias. subiugemus
nobis hanc feminam si uiri sumꝰ. Nobis
ducibus et ip̃a melior erit. Nec iam cu¬
piditas sedtemperantia nominabitur.
Nam cum ip̃a ducit Nos aũt sequimur:
cupiditas issa et sibido. nos aũt teme¬
ritas et stulticia nuncupamur. Sequa¬
mur xp̃m caput nr̃m. ut et nos sequa¬
tur cui caput sumus. Hoc et feminis
precipi potest non maritali s suꝑno
iure. quo uire in xp̃o nec masculus nͦ
fenmma sumꝰ. heñt enim et ille uirile
ꝯuĩddam unde femmeas subiugent

Expanded text:
recte vituperatur, in melioris comparatione recte vituperatur, in melioris comparatione respuitur. Omnis autem natura quamvis extrema, quamvis infima, in comparatione nihili jure laudatur. Et tunc cuique non est bene, si melius esse potest. Quare si nobis potest bene esse cum ipsa veritate, male sumus cum quolibet vestigio veritatis: multo ergo deterius cum extremitate vestigii, quando carnis voluptatibus adhaereVincamus ergo hujus cupiditatis vel blanditias vel molestias; subjugemus nobis hanc feminam, si viri sumus. Nobis ducibus et ipsa erit melior, nec jam cupiditas, sed temperantia nominabitur. Nam cum ipsa ducit, nos autem sequimur, cupiditas illa et libido, nos vero temeritas et stultitia nuncupamur. Sequamur Christum caput nostrum, ut et nos sequatur cui caput sumus. Hoc et feminis praecipi potest, non maritali, sed fraterno jure; quo jure in Christo nec masculus nec femina sumus. Habent enim et illae virile quiddam unde femineas subjugent
Abbreviated transcription (Latin):
considerans nitorem coloris. figuram
teretem corporis. priora cum mediis. me¬
dia cum posterioribus congruentia. et
unicatis appetentiam prosue nature hu¬
militate seruantia. Nichil est ex una ꝑte
formatum quod non ex altera parili di¬
mensione responideat. Quid iam de aĩa
dicam uegetante modulum corporis sui.
quomodo eum numerose moueat. quomͦ
appetat conuenientia. quomodo uincat
aut caueat obsistentia quantũ potest.
et ad unum sensum incolumitatis refe¬
rens ommia. unitatem issam ꝯditricem
naturaꝵ ommium musto eiudentius ꝙͣ
corpora insimuet. Loquor de uermiculo
anmante qualicunq. Cirieris et sterco¬
ris laudem uerissime atq uberrime ple
anmam que ubicunq sit et qualiscunq
sit. omn corpore ẽ melior. dicam pulchre
ordinari. et de penis eius alias pulchritu¬
dines fieri. cum ibi non sit quando misera
ẽ ubi beatos ẽẽ decet. s ibi sit uͥ ẽẽ miseros
decet. Prorsus nemo nos fallat.quic quid

Expanded text:
considerans nitorem coloris, figuram considerans nitorem coloris, figuram teretem corporis, priora cum mediis, media cum posterioribus congruentia, et unitatis appetentiam pro suae naturae humilitate servantia; nihil ex una parte formatum, quod non ex altera parili dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum corporis sui, quomodo eum numerose moveat, quomodo appetat convenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum potest, et ad unum sensum incolumitatis referens omnia, unitatem illam conditricem naturarum omnium, multo evidentius quam corpus insinuet? loquor de vermiculo animante qualicumque. Cineris et stercoris laudem verissime atque uberrime pleranimam, quae ubicumque sit et qualiscumque sit, omni corpore est melior, dicam pulchre ordinari, et de poenis ejus alias pulchritudines fieri, cum ibi non sit quando misera est, ubi beatos esse decet, sed ibi sit ubi esse miseros decet? 78. Prorsus nemo nos fallat. Quidquid