comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
marium femirarumiq cõmixtione
p̃cedente siue int̾ra. siue inaqua
quȩ tamen crescunt. & coeundo
alia pariunt. cũ illa nullis coei¬
tibus parentibus ortast̃. Et ceri
apes semina filioꝵ nonco eundo
concipiunt: s tamquam sparsi
ꝑ t̾ras ore ore colligt̃. Inuisi bile
enim seminum creator ipse crea¬
tor est omĩ um rerum. Qm̃ qu¬
cumq nascendo ad oculos nr̃i
ex eunt. ex occultis seminibus
accipiunt ꝓgrediendi prima¬
dia & increm̃ta debite magni¬
tudinis distractionesq forma
aboriginalibꝰ tamquã regulis
sumunt. Sicut gͦ ne parentes
dicimus creatores hominum:
nec agricolas creatores frugum
quam uis eoꝵ ex trinsecus adhi¬
bitis motibus ista creanda dĩ
uirtus int̾ius operat᷑ Ita ñsoli
malos s nec bonos angłos fasẽ
putari creatores si ꝓsubtilitati
sui sensus & corporis semina
rerũ istarũ nobis occultiora
nouer̃. & ea ꝑ congruas temꝑa¬
tiones elem̃toꝵ latent᷑ sparg̃i

Expanded text:
marium feminarumque commixtione marium feminarumque commixtione praecedente, sive in terra, sive in aqua, quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. Et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tanquam sparsa per terras ore colligunt. Invisibilium enim seminum creator, ipse creator est omnium rerum: quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia, et incrementa debitae magnitudinis distinctionesque formarum ab originalibus tanquam regulis sumunt. Sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum malos, sed nec bonos Angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis, semina rerum istarum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tent: Alia sunt erum hȩc iam
conspicua oculis nr̃is ex fructib
& animantibꝰ alia uͦ illa occul¬
ta istoꝵ seminũ semina unde
ubente creatore ꝓduxit.
aqua prima natalia & uola¬
tilia. Terra aũt pͥma germina:
& pͥma sui generis animalia
Neꝙ enim tc̃ huiꝰ cemodi fetꝰ
ita ꝓducti sunt ut in eis quȩ
ꝓducta st̃ uis illa cõ fũmata sit
S plerumq quȩ de sunt congrue
tẽꝑam̃tum: occasiones quibꝰus
erumpat & species suas ꝑagãt
Ecce enim breuissimus surcul
sem̃ est: Nanconuenient̃ man¬
datus t̾rȩ arborem facit. hu¬
iꝰ aũt surculi subtilius sem̃.
aliquod eiꝰ dem generis granũ
est. & hoc usq nobis uisibile:
Iam uero huiꝰ &iam gn̾is grani
semen. quam uis oculis uidere
nequeamꝰ. ratione tam̃ conicere
possius quia nisi talis aliqͦ
uis esset. in istis elem̃tis non¬
plerumq nascerent᷑ ex t̾̃ra
quȩ ibi seminata non essent.
Nec animalia tãulta nulla

Expanded text:
tent. alia sunt enim haec iam et tent. alia sunt enim haec iam et conspicua oculis net animantibus; alia vero illa occulta istorum seminum semina, unde 18 jubente Creatore produxit aqua prima natatilia et volatilia, terra autem prima germina et prima sui generis animalia. Neque enim tunc in hujuscemodi fetus ita producta sunt, ut in eis, quae producta sunt, vis illa consummata sit: sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant, et species suas peragant. Ecce enim brevissimus surculus semen est: nam convenienter mandatus terrae, arborem facit. Hujus autem surculi subtilius semen, aliquod ejusdem generis granum est, et hoc hujusque nobis visibile. Jam vero hujus etiam grani semen, quamvis oculis videre nequeamus, ratione tamen conjicere possumus; quia nisi talis vis esset aliqua in istis elemplerumque nascerentur ex terra quae ibi seminata non essent; nec animalia tam multa, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
di uel a monendos fideles
netale aliquid facere ꝓmag¬
no desiderant. Propt̃ quod &ia
no bis scripture auctoritate sint
ꝓ dita. ł ad exercendam. ꝓ ban¬
dam. manifestandam iustoꝵ pa¬
cientiam:. Neq enim parua ui¬
sibilium miraculoꝵ potentia
iob cuncta que habebat: ami¬
sit. & filios. & ipsam corporis
sanitatem. Nec idõ putandũ
est istis transgressoribus ange¬
lis ad nutum seruire hanc
uisi bilium rerũ materiam
sed dõ potius a quo hȩc potes¬
tas datur: quantũ insublimi
& spãli sede incõmutabilis
iudicat. Nam & dampnan¬
dis iniquis & ĩa in metallo
seruiunt aqua. & ignis & t̃ra
ut faciant inde quod uolunt
sed quantum sinit᷑. Nec sane
creatores ali mali angłi di¬
cendisunt. quia ꝑ illos magi
resistentes famulo dĩ ranas
& serpentes fecer̃ Non enĩ
eas ipsi creauerꝰ Om̃i ũ quip¬
pe rerum quȩ corporalit̃ ui¬
si bilit̾ que nascunt᷑ occulta
quȩdam semina in istis cor¬
porcis muidi huius elem̃tis. la¬

Expanded text:
di; uel ad monendos fideles, di; uel ad monendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis scripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exercendam, probandam manifestandamque iustorum patientiam; neque enim parua uisibilium miraculorum potentia Iob cuncta quae habuit amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede incommutabilis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo dei ranas et serpentes fecerunt; non enim eas ipsi creauerunt. omnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elementis la
Abbreviated transcription (Latin):
ic uideo quid infir me cos¬
tationi possit occurrere.
cur scilicet ista miracula &ei
maicis arbus fiant. Nam &
magi pharaonis si militer ser¬
pentes fecerunt. & alia similia.
Sed illud amplius est ammiran¬
dum. quo mͦ magorum illa po¬
tentia quȩ serpentes facere po-¬
tuit. ubi ad muscas minutis¬
simis uentum est omĩ no defic̃.
ꝓcinifes enim. musce funt bre¬
uissi me qui a tc̃ia plaga suꝑ¬
bus egyptiorum populus ce¬
lebat᷑. Ubi certe deficientes
magi dixcer̃ digitus dĩ est hoc
Unde intelligi datur ne ipsos
quidem transgressores ange¬
los ethereas potestates inimã
istam. caliginem tamquã in
sui generis carcerẽ ab illius
sublimis aetheriae puritatis
habitatione detrusas ꝑ quas
magice artes possunt qͥc qͥd
possunt ualere aliquid nisi
data desuꝑ potestate. Datur
aũt uel ad fallen dos fallaces.
sicut in egẏptios & in ipsos &ĩa
magos data est ut in eoꝵ spi¬
rituum seductione uideren¬
t ammirandi aquibus fie¬
bant adĩ ueritate damnan¬

Expanded text:
ic uideo quid infirmae cogitationi possit occurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant. nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt et alia similia. sed illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas uentum est omnino defecit. scinifes enim musculae sunt breuissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptius populus caedebatur. ibi certe deficientes magi dixerunt: digitus dei est hoc. unde et intellegi datur ne ipsos quidem transgressores angelos, aetherias potestates in imam istam caliginem tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione uiderentur admirandi a quibus fiebant a dei ueritate damnan
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. & dixcit dñs ds̃ ad
habra ham & paulo post. &
ui sus est dñs ds̃ habrahȩ. Prop¬
tea ista non ꝑangłos facta
st̃ cũ alio loco similit̃ dicat
Uisus est aũt ei ds̃ adilicem
manbrȩ sedenti ei adhostiũ
tabernaculi sui meridiȩ &
tam̃ con sequent̃ ad uingat
respiciens aut̃ oculis suis uidit
& ecce tres uiri stabãt suꝑ eũ
de quibus iam diximus. Quomͦ
enim poterunt isti qui uel aũ¬
bis ad intellectum ad surgunt
uel facile se ab intellectu inũ¬
ba p̃cipitant: quo mͦ poterunt
explicare uisũ e̾ẽ dm̃ in uiris
tribus nisi eos sicut &iam con¬
sequentia docent: angłos fu¬
isse fatentur. Anquia nondic¬
tum est: angłs ei locutus est¬
ruit ꝓpt̃ea dicere audebãt
moysi quidẽ illam uisiont̃ ac
uocem ꝑ angłm factam quia
ita scriptũ est. Abrahȩ aut̃
quia cõmemoratio angłi facta
apparuisse. atq sonuisse. Quid
quod nec ad abraham de angło
tacitum est. Nam ita legit᷑: cũ
in molandus eiꝰ filius prȩcipe¬

Expanded text:
d Abraham ; et paulo post, Et visus est Dominus Deus Abrahae : propterea ista non per Angelos facta sunt? Cum alio loco similiter dicat, Visus est autem ei Deus ad ilicem Mambre, sedenti ad ostium tabernaculi sui meridie; et tamen consequenter adjungat, Respiciens autem oculis suis vidit, et ecce tres viri stabant super eum; de quibus jam diximus . Quomodo enim poterunt isti, qui vel a verbis ad intellectum nolunt assurgere, vel facile se ab intellectu in verba praecipitant, quomodo poterunt explicare visum esse Deum in viris tribus, nisi eos, sicut etiam consequentia docent, angelos fuisse fateantur? An quia non dictum est, Angelus ei locutus estruit; propterea dicere audebunt, Moysi quidem illam visionem ac vocem per angelum factam, quia ita scriptum est; Abrahae autem, quia commemoratio angeli non e Deum apparuisse atque sonuisse? Quid quod nec apud Abraham de angelo tacitum est? Nam ita legitur, cum immolandus filius ejus praecipe
Abbreviated transcription (Latin):
abraham oculis suis uidit & ecce
aries unus tenebat᷑ in arborẽ
sabeht cornibus ftabut abia¬
ham & accepit arietẽ & obtu¬
lit eum olociustum ꝓisaac filio
suo. Et cognomina uit abrahã
nom̃ loci illius dñs uidit: ut
dicant hodie quod in monte
dñs uisus est. Sicut paulo ante
cognosceret quantũ haberet
uires cordis ad ebediendum
dõ. usq ad in molationẽ unici
filii. Illo modo locutionis quo
significat᷑ ꝑ efficientẽ id quod
efficitur sicut dicit᷑ frigus pi¬
grum. quod pigros facit. ut
ideo cogno uisse diceret᷑ quia
ipsum abrabam cognoscere fa¬
cerat: quẽ poterat latere fi¬
dei suę firinitas. nisi tali exꝑ¬
ũto ꝓbaretur Ita & hic cog¬
nominauit abraham. noñĩ loci
ulius dñs uidit: idẽ quodui¬
deri se fecit: Nam contuiuo se¬
quutꝰ ait: ut dicant hodie:
quod in monte dñs uisus est
&ecce idem angłs. dñs dicitur
quare : nisi quia ꝑ angłm dñs
Lam uero in eo quod sequit᷑ ꝓ

Expanded text:
Abraham oculis suis vidit, et ecce Abraham oculis suis vidit, et ecce aries unus tenebatur in arbore sabech cornibus; et abiit Abraham, et accepit arietem, et obtulit eum holocaustum pro Isaac filio suo. Et cognominavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit, ut dicant hodie quod in monte Dominus visus est: sicut paulo ante cognosceret quantas haberet vires cordis ad obediendum Deo usque ad immolationem unici filii: illo modo locutionis quo significatur per efficientem id quod efficitur, sicut dicitur frigus pigrum, quod pigros facit; ut ideo cognovisse diceretur, quia ipsum Abraham cognoscere fecerat, quem poterat latere fidei suae firmitas, nisi tali experimento probaretur. Ita et hic cognominavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit: id est, quod videri se fecit. Nam continuo secutus ait, Ut dicant hodie quod in monte Dominus visus est. Ecce idem angelus Dominus dicitur: quare, nisi quia per angelum Dominus? Jam vero in eo quod sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
montiũ quem osteroͤ tͥ. Certe
hic ds̃. non angłs cõ memorat᷑
est. Paulo post uͦ ita se hab&
scriptura. Ex tendens aut ha¬
braham manũ suam sũpsit gla¬
dium ut occider& filiũ suũ
& uocauit eum angłs dñi de
cęlo & dixit ei babraham aba¬
ham & dixit ecce ego. & dix̃
puerum tuũ neq facias ei
quic quã. Quid adhoc respor
det᷑ andiciti sunt dm̃ uisi¬
sse ut occidera&ꝰ ysaac & an¬
głm ꝓhibuisse porro ipsum
patrẽ ad ũsus f dĩ p̃ceptum
qui uisserat ut occideret
obtemperasse angło ut par¬
cer&ꝰ. Ridendus & abiciend
hic sensect S neꝙ huic tam
crasso egeno & ab iecta ullũ
locum esse scriptura ꝑ mati¬
quȩ continuo sub iungensat
Nc̃ enĩ cognoui quia cdm̃ ti
mes tu. & non peꝑcisti filio
tuo di lecto ꝓpt᷑ me Quid
est ꝓpt̃ me: nisi ꝓpt̃ eum
qui occidi uisserat. Idemgͥ ds̃
cius ꝑ angłm ds̃ accipe seqñti¬
am: Certe iam hic angłs manife¬
stissime ex p̃ssussest. adtende ta¬
men quid contex tat᷑. Respiens

Expanded text:
montium quem tibi dixero. Certe hic Deus, non angelus, commemoratus est. Paulo post vero ita se habet Scriptura: Extendens autem Abraham manum suam, sumpsit gladium, occidere filium suum. Et vocavit eum angelus Domini de coelo, et dixit ei: Abraham, Abraham. Et dixit: Ecpuerum neque facias ei quicquam; detur? An dicturi sunt Deum jussisse ut occideretur Isaac, et angelum prohibuisse; porro ipsum patrem adversum Dei praeceptum, qui jusserat ut occideret, obtemperasse angelo ut parceret? Ridendus et abjiciendus hic sensus est. Sed neque huic tam crasso et abjecto ullum locum Scriptura esse permittit, continuo subjungens: Nunc enim cognovi quim tu, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me. Quid est, propter me; nisi propter eum qui occidi jusserat? Idem igitur Deus tius per angelum Deus? Accipe sequentia: certe jam hic angelus manifestissime expressus est; attende tamen quid contexatur: Respiciens
Abbreviated transcription (Latin):
in figura continebant illis
Seriptasunt aũt ad correp¬
tionem nram in quos finis
tunc ꝑ angłos. nc̃ aut̃ perfi¬
lium sermo est factus. con¬
sequent̾ aꝑteqꝙ de mons¬
trans: ꝓpt̃ ea inquid ab in¬
dantius oport& adtendere
nos ea quȩ audi uimꝰ ne for¬
te defuanaus. Si enim in qͥd
qui ꝑ angłos dictu̾ est ser¬
mo factus est firmꝰ & om̃is¬
iustam accipit mercedis
retributionẽ: quo modo
nos effugiemus tantã neg
legentes salutẽ. & qua si
quereres quam salutẽ. ut oste¬
deret se denouo testam̃to iã
dicere. id est sermonem. qui
tus est. Que cũ micium acce¬
pisset inquid ut uenarrari
in nos confirmata est con tes¬
tante dõ. signis. & ostentis
& uariis uirtutibus. & spc̃ sa¬

Expanded text:
in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis tunc per Angelos, nunc autem per Filium sermo factus est, consequenter aperteque demonstrans: Propterea, inquit, abundantius oportet attendere nos ea quae audivimus, ne forte defluamus: si enim qui per Angelos dictus est, sermo factus est firmiustam accipit mercedis retributionem, quo modo nos eligentes salutem? Et quasi quaereres quam salutem, ut ostenderet se de Novo Testamento jam dicere, id est, sermone qui tus est: Quae cum initium accepisset, inquit, ut enarraretur in nos confirmata est, contestante Deo signis et portentis, et variis virtutibus, et S
Abbreviated transcription (Latin):
am p̃sentat᷑ ꝑcreaturam facta
esse manifestum est. Et sinos la¬
t& quo modo aministris angelis
fecerit. ꝑ angłos tam̃ esse facta
nonex nr̃osensu dicimꝰ
neccuiquam uideam᷑ plussa¬
s. sapimus ad temperantiam :
sicut ds̃ nobis partit᷑ est men¬
suram fidĩ. & credimꝰ ꝓpt̃ quod
& loquim᷑. Extat enim autto¬
ritas di uinarũ scripturarum
unde mens nr̃a deuiare non
deb&. nec relicto solidam̃te
diuini eloquii ꝑ suspicionũ
suarum abrubta p̃cipitari
ubi nec sensus corporis regit
nec ꝑspicua ratio ueritatis elu¬
c& Aꝑtissime quippe scriptũ
tingueret᷑ non tantũ illa ui¬
sibilia. sed ipsũ &iam sermo¬
nem ꝑangłos factum. Sicut
enim dicit Adquẽ aũt ange¬
loꝵ dicit ds̃ aliquando sede
addex teram meam: quo ad us¬
ꝙ ponam inimicos tuos sca¬
bellum pedũ tuoꝵ: Nonmne
om̃s sunt ministri sp̃c in ad
ministrationẽ missi ꝓpt̾ eos
qui futuri sunt hereduatem
possidere salutis. Hic ostendit
illa om̃a non solum ꝑangłos

Expanded text:
 per creaturam facta esse manifestum est. Et si nos latet quomodo ea ministris Angelis fecerit, per Angelos tamen esse facta, non ex nostro sensu dicimus, ne cuiquam videamur plusd sapimus ad temperantiam, sicut Deus nobis partitus est mensuram fidei , et credimus, propter quod et loquimur . Exstat enim auctoritas divinarum Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corporis regit, nec perspicua ratio veritatis elucet. Apertissime quippe scriptum tingueretur, non tantum illa visibilia, sed ipsum etiam sermonem per Angelos factum. Sic enim dicit: Ad quem autem Angelorum dixit aliquando: Sede ad dexteram meam, quo usque ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? Nonne omnes sunt ministri spiritus, ad ministrationem missi, propter eos qui futuri sunt haereditate possidere salutem ? Hinc ostendit illa omnia non solum per Angelos
Abbreviated transcription (Latin):
solum indictis uerum & iã
infactis dĩ ꝑsona significan¬
da in ponit᷑ ꝓphetę ut eum
gerat ministerio ꝓphetiȩ si¬
cuti eius ꝑsonam gerebat
qui uestim̃tũ suum diuisit
induodecĩ partes & ex istis
decem seruo regis salomonis
dedit regi futuro isrł ali¬
quando &iam resquȩ non
erant quod ꝓphete. & erat
iam in t̾renis rebus in huius¬
modi significationẽ assump¬
ta est sic̃ ti somnio uiso eui
gilans iacob fecit delapide
quẽ dormiens habebat ad ca¬
put suum. Aliquando ad hoc
fit eadem species uel aliquan¬
tũ mansura. sicut potuit
serpens ille eneus exaltat᷑
in heremo. sicut possunt
& litt̾ȩ ł ꝑacto ministerio
transitura sic̃ panis ad hoc
factus in accipiendo sacram̃¬
to consumit᷑. Sed quia hȩc
hominibus notasunt: quippe¬
ꝑ homines fiunt honorẽ tan¬
quam religiosa possunt ha¬
bere. stuporẽ tamquã mira
non possunt. Itaq illa quȩ ꝑ
angłos fiunt quod ifficiliora

Expanded text:
solum in dictis, verum etiam solum in dictis, verum etiam in factis, Dei persona significanda imponitur prophetae, ut eam gerat in ministerio prophetiae; sicut ejus personam gerebat qui vestimentum suum divisit in duodecim partes, et ex eis decem servo regis Salomonis dedit, regi futuro Israel : aliquando etiam res quae non erat quod propheta, et erat jam in terrenis rebus, in hujusmodi significationem assumpta est; sicut somnio viso Jacob evigilans fecit de lapide, quem dormiens habebat ad caput : aliquando ad hoc fit eadem species, vel aliquantulum mansura, sicut potuit serpensille aeneus exaltatus in eremo , sicut possunt et litterae; vel peracto ministerio transitura, sicut panis ad hoc factus in accipiendo Sacramento consumitur. 20. Sed quia haec hominibus nota sunt, quia per homines fiunt, honorem tanquam religiosa possunt habere, stuporem tanquam mira non possunt. Itaque illa quae per Angelos fiunt, quo difficiliora
Abbreviated transcription (Latin):
Sed his ut dicere cȩꝑam. ex¬
Nceptis alia sunt illa quȩ quã¬
uis ex eadem materia corporali
ad aliquid tam̃ diuinitꝰ annum¬
ciandũ nr̃is sensibus ad mouent᷑
que ꝓpriȩ miracula & signa
dicunt᷑. nec in omĩbꝰ quȩ nobis
adnõ dõ annontiant᷑ ipsius
dĩ ꝑ sona suscipit᷑. Cũ aũt sus¬
cipitur aliquando in angłos de¬
monstratur aliquando in ea
specie quȩ non est quod angłs
quamuis ꝑ angłm disposita mi¬
nistretur. Rursus cũ in ea spe¬
cię suscipit᷑ quȩ ñ est quod an¬
głs aliquando iam erat ipsum
corpus. & ad hoc de monstran¬
dum inaliquam mutationem
assumitur. Ali quando ad hoc
ex horit᷑ & re. ꝑ acta rursum
assumit᷑ sicut & iam cũ homi¬
nes annuntiant. Ali quando
exsua ꝑsona ũba dĩ lꝗquunt᷑
si c̃ti cũ p̃mittit᷑. dixit dñs
aut hȩc dicit dñs: aut tale
aliquid Ali quando aũt nihil
tale p̃mitentes ipsim dĩ ꝑ sonã
in se suscipiunt sicuti ẽ intellec¬
inuia qua gradieris. Sic non

Expanded text:
Sed his, ut dicere coeperam, exceptis, alia sunt illa quae, quamvis ex eadem materia corporali, ad aliquid tamen divinitus annuntiandum nostris sensibus admoventur, quae proprie miracula et signa dicuntur, nec in omnibus quae nobis a Domino Deo annuntiantur, ipsius Dei persona suscipitur. Cum autem suscipitur, aliquando in angelo demonstratur, aliquando in ea specie quae non est quod angelus, quamvis per angelum disposita ministretur: rursus cum in ea specie suscipitur quae non est quod angelus, aliquando jam erat ipsum corpus, et ad hoc demonstrandum in aliquam mutationem assumitur; aliquando ad hoc exoritur, et re peracta rursus absumitur. Sicut etiam cum homines annuntiant, aliquando ex sua persona verba Dei loquuntur, sicuti cum praemittitur, Dixit Dominus; aut, Haec dicit Dominus ; aut tale aliquid: aentes, ipsam Dei personam in se suscipiunt, sicuti est, Intellecin via qua ingredieris . Sic non
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo fecerint uel assup̃se
mis ostendebat᷑ quis nouit
hominum sicut infantes non no¬
uer̃ quod in altario ponitur&¬
lebratione consunnitur unde uel
quo modo conficiatur unde in
usum religionis assunat᷑ & si ñ¬
quam discant ex ꝑim̃to ł suo ł
lam rerum uideant. nisi inter
cȩlebracione sacram̃toꝵ cũ offer
sanguis sit. nihil aliud credẽt
nisi om̃i no illam speciem dñm
oculis apparuisse mortalium:
&̾ de latere tali ꝑcusso li corẽ
illum om̃ino fluxisse. Michi
aut̃ utile ẽ ut memmerim
uiriũ mearũ fratresq meos:
ammoneã ut meminerint fuaꝵ¬

Expanded text:
quomodo fecerint vel assumpseriquomodo fecerint vel assumpserimis ostendebatur, quis novit hominum? sicut infantes non noverunt quod in altari poniturlebratione consumitur, unde vel quomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunquam discant experimento vel suo vel iem rerum videant, nisi inter celebrationes Sacramentorum cum offertur  et sanguis sit, nihil aliud credent, nisi omnino in illa specie Dominum oculis apparuisse mortalium, et de latere tali percusso, liquorem illum omnino fluxisse . Mihi autem omnino utile est ut meminerim virium mearum, fratresque meos admoneam ut et ipsi meminerint sua
Abbreviated transcription (Latin):
Ut omis quicrediderit in eum
non pereat sedhabeat uitam
ȩternam. Sicut intuentes illũ
serpentem exaltatum inhere¬
mo serpentum morsibus non
pentem aũt mors intelligitur
quę factaest a serpente in paradi¬
so modo locutionis. ꝑ efficientem
id quod efficitur demonstrante:
E igo uirga in serpentem. xp̃s:
in mortem. Et serpens rursus in
uirgam. xp̃c in resinrrectione
totus cũ corpore suo quod est
ȩccła quod in fine temporis
erit: quẽ serpentis caissa signi¬
ficat quã moyses tenuit ut re¬
grederet᷑ in uirgam. Serpentes
aut̃ magoꝵ taniquam mortui
sȩculi nisi credentes in xp̃m:¬
tam quam deuorati incorpus
eiuis intrauerint. resurgere
in illo non poterunt. Lapisgͦ
iacob ut dixi melius aliquid
significauit. quam serpentes
magoꝵ. At enim factum ma¬
goꝵ multo mitabiliꝰ Uerum hȩc
ita ñ p̃iuidicant rebus intelle¬
genilis tamquam si hominis
nom̃ scribat᷑ auro. & dĩ atra¬
m̃to. Illas & iam nubes & ignes

Expanded text:
ut omnis qui credit in ipsum, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam : sicut iserpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non pentem autem mors intelligitur, mors, quae facta est a serpente in paradiso , modo locutionis per efficientem id quod efficitur demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in mortem: et serpens rursus in virgam, Christus in resurrectionem totus cum corpore suo, quod est Ecclesia , quod in fine temporis erit, quem serpentis cauda significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi credentes in Christum tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi, melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum haec ita non praejudicant rebus intelligendis, tanquam si hominis nomen scribatur atrro, et Dei atramento. 21. Illas etiam nubes et ignes
Abbreviated transcription (Latin):
głs dñi loquit᷑ & homo exꝑ
significationẽ & inserꝑ entẽ
angelica facultate mutatatꝰ
quȩ facultas. cũ de sit homni
assupta est tam̃ & ab homine
lapis. ad talẽ aliquã signis¬
cationem. Int̾ factũ angłi
& factum hominis. pluri¬
mũ distat. luud & miran¬
dũ est & intellegendũ hoc
aũt tantũ mͦ intellegendi
quod ex utroq intellegitur
fortassis enum unum est: At illa
ex quibus intellegit᷑ diũsa sunt
atram̃to scribat᷑. Illud est p̃¬
ciosuis. illud uilius qͦd tam̃
utroq significat᷑. id ipsũ est
Et quam uis idem significaue¬
rit serpens ex uirga moysi
quod lapis iacob meliꝰ tam̃
aliquid lapis iacob quam ser¬
pens magorum: Namsicut
unctio lapidis. xp̃m in carne
inqua unctus ẽ oleo exulta¬
tionis p̃participibus suis. Ita
unga moysi conũsa est inserpen¬
tem ipsum xp̃m factum oboe¬
dientem usq ad mortẽ crucis
Inde ait. Sicut ea altauit moy¬
ses serpentẽ inheremo: sic opor.¬
tet exaltari filium hominis:

Expanded text:
 : loquitur et homo ex significationem, et in serpentem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, assumptus est tamen et ab homine lapis ad talem aliquam significationem . Inter factum angeli et factum hominis plurimum distat: illud et mirandum et intelligendum est, hoc autem tantummodo intelligendum. Quod ex utroque intelligitur, fortassis unum est; at illa ex quibus intelligitur, diversa sunt: atramento scribatur; illud est pretiosiidipsum est. Et quamvis idem significaverit ex virga Moysi serpens, quod lapis Jacob; melius tamen aliquid lapis Jacob, quam serpentes magorum. Nam sicut unctio lapidis Christum in carne, in qua unctus est oleo exsultationis prae participibus suis ; ita virga Moysi conversa in serpentem, ipsum Christum factum obedientem usque ad mortem crucis . Unde ait, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo; sic oportet exaltari Filium hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum filium dĩ uolunt in¬
telligi qua ꝓpt̃ annuntiati¬
onem. pat̾ne ac suȩ uolun¬
tatis appropheta dictus est
angłs. Propt̾ea uolui ex hac
epistola manifestius testimo¬
nium dare ubi nondictũ ẽ
eo more narrat hȩc quo&iã
inueteribus libris conscripta
sunt. Uiri fr̃s & patres in qͥt
audite. Ds̃ gloriȩ apparuit
abrahȩ patri nr̃o cũ ess& in
me sopothamiam. Nequis aũt
arbitretur tunc dm̃ gloriȩ
ꝑ id quod in se ipso est cuiꝰqua
oculis apparuisse mortali ũ
in consequentibꝰ dicit. quod
moy si angłs apparuerit. fũ¬
git inquid moyses in ũbo isto
& factus est inquilinꝰ int̾ra
madiam ubi genuit filios
duos. Et conpletis illic annis¬
quadraginta. apparuit illi
indeserto montissima ange¬
lus dñi inflãma ignis in rubo
Moy ses aut̃ uidens. mirabat᷑
uisum. Quicũ accederet con¬
siderare. facta est uax dñi di¬
cens Egosũ ds̃ patrũ tuoꝵ:¬

Expanded text:
ipsum Filium Dei volunt intelligi, quia propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis a propheta dictus est angelus: propterea volui ex hac epistola manifestius testimonium dare, ubi non dictum eseo more narrat haec, quo etiam in Libris veteribus conscripta sunt: Viri fratres et patapparuit Abrahae patri nostro, cum esset in Mesopotamia . Ne quis autem arbitraretur tunc Deum gloriae, per id quod in se ipso est, cujusquam oculis apparuisse mortalium, in consequentibus dicit, quod Moysi angelus apparuerit. Fugit, inquit, Moyses in verbo isto, et factus est inquilinus in terra Madian, ubi genuit filios duos. Et completis illic quadraginta annis, apparuit illi in deserto montis Sina angelus Domini in flamma ignis in rubo. Moyses autem videns, mirabatur visum. Qui cum accederet considerare, facta est vox Domini dicens: Ego sum Deus patrum tuo
Abbreviated transcription (Latin):
ua propt̃ sub stantia uel
si melius dici potest.
essentia dĩ ubi pronso modu
lo ex quantu lacũꝙ parti
nullo modo mutabilis est. ita¬
nullo modo potest ipsa ꝑ se¬
m& ipsam esse uisibilis. Pro ui¬
de illa om̃ia quȩ patribus

Expanded text:
uapropter substantia, vel, si melius dicitur, essentia Dei, ubi pro modulo nostro ex quantulacumque particidem nulio modo mutabilis est, nullo modo potest ipsa per semetipsam esse visibilis. 22. Proinde illa omnia quae Patribus
Abbreviated transcription (Latin):
tionabilium mentium ꝑ quas ho¬
mines apeccoribus differunt: &
idõ sunt homines Nong̾ lux
corporea quȩ lux est carnũ
siue de cęlo fulgeat siue t̾re¬
nis ignibus accendat᷑ nec hu¬
manarum tantũ carnium
s &iam biel uinarum & usꝙ
ad minutissimos quosq uer¬
miculos Omĩa enim hȩc uida
istam lucem sed illa aut illa
uita lux hominũ erat. nec lor¬
ge posita abuo quo ꝙ no¬
trũ. In illa enim uiuimus &

Expanded text:
tionalium mentium, per quas hotionalium mentium, per quas homines a pecoribus differunt, et ideo sunt homines. Non ergo lux corporea, quae lux est carnium, sive de coelo fulgeat, sive terrenis ignibus accendatur, nec humanarum tantum carnium, sed etiam belluinarum et usque ad minutissimos quoque vermiculos. Omnia enim haec vident istam lucem: at illa vita lux hominum erat; nec longe posita ab unoquoque nostrum: in illa enim vivimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
atura. uerũ &iam quȩ fuer̃
& quȩ fututa st̃ ibi aut̃ &
tantum modo sunt & omã uita
sunt : & om̃a unũ sunt & ma¬
gis unum est & una uita est:
Sic enim om̃a ꝑ ipsunt factas.
ut quid qͥc factum est in his.
in illo uita sit. & facta nonsit
Quia in principio non factum
est uerbum. sed erat ũbum
om̃a ꝑ ipsum factasunt: Nec
ꝑ ipsum om̃a facta essent.
nisi ipsũ esset ante om̃a: fac¬
tum quȩ non esset. In his autẽ
quȩ ꝑ ipsum facta sunt & iã
corpus quod uita non est ꝑ
ipsum ñ fieret: nisi in illo
ante quã fieret uita esset
Qđ enĩ factũ est. iã inillo ui¬
ta erat: & non qualis cũq ui¬
ta. Nam & anima uita est cor¬
poris s & hȩc facta est quia
muta bilis est. Et ꝑ quid fac¬
ta est nisi ꝑ dĩ uerbum in cõ¬
muta bile: Oma enĩ ꝑer ipsũ
facta funt : & sine ipso factũ
est nihil. Quod gͦ factũ est
iam in illo uita erat. & non
quolis cũq uita s uita erat
lux hominũ. Lux utiq rai¬

Expanded text:
erum etiam quae fuerunt et quae futura sunt. Ibi autem tantummodo sunt; et omnia vita sunt, et omnia unum sunt, et magis unum est et una vita est. Sic enim omnia per ipsum facta sunt, ut quidquid factum est in his, in illo vita sit, et facta non sit: quia in principio non factum est Verbum, sed erat Verbum omnia per ipsum facta sunt; nec per ipsum omnia facta essent, nisi ipsum esset ante omnia, factumque non esset. In iis autem quae per ipsum facta sunt, etiam corpus quod vita non est, per ipsum non fieret, nisi in illo, antequam fieret, vita esset. Quod enim factum est, jam in illo vita erat, et non qualiscumque vita: nam et anima vita est corporis, sed et haec facta est, quia mutabilis est; et per quid facta est, nisi per Dei Verbum incommutabile? Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quod ergo factum est, jam in illo vita erat, et non qualiscumque vita, sed vita erat lux hominum: lux utique ra
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓspectu sunt inuenimus
cũ laborare. Quȩ aut̃ incęlis
sunt quis in uestigabit. sed
quia sequit᷑ & dicit. sensum
uero tuũ quis scit nisi tude¬
deris sapientiam & miseris
sp̃m̃ scm̃ tuum de altissimas
quȩ incęlis sunt quidẽ non
in uestigamus quo se terũ ge¬
ꝓpriam dignitatẽ & coꝵ que¬
dam corporalis actio contine¬
sufti nobis de altissimis & in¬
ꝑtitam eius gr̃am m̃tibus
nr̃is audeo fiducialit̾ dicere nec
dm̃ patrem nec ũbum eiꝰ nec
quod ẽ. atq ipsum est ullo mͦ
esse mutabilem. ac per hoc
multo minus uisibilẽ. Qm̃¬
quȩ dã sunt quam uis muta¬
bilia. non tam̃ uifibilia sicut
nr̃ȩ cogitationes: & memoriȩ
& uoluntates. & omĩs incor¬
porea creatura. Uisibile tam̃
quic quam non est mutabile:

Expanded text:
in perspectu sunt, invenimus cum labore: quae in coelis sunt autem, quis investigabit? Sed quia sequitur et dicit, Sensum autem tuum quis sciet, nisi tu dederis sapientiam, et miseris Spiritum sanctum tuum de altissimis ? quae in coelis sunt quidem, non investigamus, quo rerum gepropriam dignitatem, et eorum quaedam corporalis actio continesum nobis de altissimis et impartitam ejus gratiam mentibus nostris, audeo fiducialiter dicere, nec Deum Patrem, nec Verbum ejus, nec quod est, atque idipsum est, ullo modo esse mutabilem, ac per hoc multo minus esse visibilem. Quoniam sunt quaedam quamvis mutabilia, non tamen visibilia, sicut nostrae cogitationes, et memoriae, et voluntates, et omnis incorporea creatura: visibile autem quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
uel pocius ds̃: quẽ admodum
hȩc faciat ꝑ angłos suos &
quantũ fieri uelit & iam ꝑan
głos malos. siue sinendo siue
iubendo: siue cogendo ex oc¬
culta sede altissimi imꝑatorui
sui nec oculoꝵ acie penetrare.
nec fuducia rationis enueleare
nec ꝓuectu m̃tis conp̾henderes
ualeo. ut tam certꝰ hinc loqui
ad om̃ã que reqͥri dehis rebus
possunt. quam si essem angłs
aut ꝓpheta. aut apłs. Cogna¬
tiones enim mortalium timid
pus enim quod corrũpit᷑ ad¬

Expanded text:
l potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his rebus possunt, quam si essem angelus, aut propheta, aut apostolus. Cogitationes enim mortalium timidae, pus enim quod corrumpit
Abbreviated transcription (Latin):
Aardescimꝰ cum audimus
& legimus. ecce nunc tempus
acceptabi le. ecce nunc dies
salutis nullam in quoquam
dantes offensionẽ ut non re¬
prehendatur ministerium
nr̃m. Sed in omnib commen¬
dantes nos metipsos sicut di
ministros. In multa patientia
in tribulationib. in necessi

Expanded text:
ardescimus, cum audimus et legimus: ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis, nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum, sed in omnibus commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tri
Abbreviated transcription (Latin):
in extremis carnalib ꝙ amo¬
rib ita est. Sed ut aliquid
purius & liquidius hauriamꝰ.
calcata carne ascendamus ad
animum. Quid amat animus
in amico. nisi animum. Et il¬
licgͥ. tria sunt. amans & qđ
amatur. & amor. Restat
etiam hinc ascendere & supe¬
rius ea querere quantum
homini datur. Sed hic pau¬
lulum requiescat intentio.
non ut se existimet inuenis.¬
se qđ querit. sed sicut solet
iueniri locus ubi querendũ
est aliquid & nondum illud
sed etiam inuentum est ubi quę¬
ratur. Ita hoc dixisse sufficerit.
Ut tamquam ab articulo alicu¬
uis exordii cetera contexamus.

Expanded text:
in externis carnalibusque amoin externis carnalibusque amoribus ita est: sed ut aliquid purius et liquidius hauriamus, calcata carne ascendamus ad animum. Quid amat animus in amico, nisi animum? Et illic igitur tria sunt: amans, et quod amatur, et amor. Restat etiam hinc ascendere, et superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic paululum requiescat intentio, non ut se jam existimet invenisse quod quaerit, sed sicut solet inveniri locus, ubi quaerendum est aliquid; nondum illud sed jam inventum est ubi quaeratur: ita hoc dixisse suffecerit, ut tanquam ab articulo alicujus exordii caetera contexamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ita uixerunt. minime dispera¬
mus. & hoc & desideremus arden¬
tius & fidentius p̃cemur. Ita &
ipsoꝵ uitã facit a nobis diligi
formȩ illius dilectio scđm quã
uixisse creduntur. Et illoꝵ uita
credita in eandẽ formam fraglan¬
tiorem excitat caritatẽ Ut
quanto fraglantius diligimꝰ
dm̃. tanid cercuis sereniusq
uideamus. quia inded  con¬
spicimus in commutabilem for¬
mam iusticię. scđm quam ho¬
minẽ uiuere oportere iudicamꝰ
Ualet gͦ fides ad cognitionem . &
ad dilectionem dĩ non tamquã
omnino in cogniti aut omnino
ñ dilecti. sed cognoscatur mani¬
festius. & qđ firmuis diligatur.
Quid est autem dilectio uel
caritas quam tanta per rescri¬
ptura diuina laudat. & predi¬
cat nisi amorboni: amor autẽ
alicuꝰ amantis est. & amore
aliquid amat᷑. Ecce tria sunt.
amans. & qđ amat᷑. & amor.
Qd est gͦ amor nisi quedam uita
duo aliqua copulans. uel copu¬
lare appetens. amantẽ scilicet
& qđ amatur. Et hoc etiam

Expanded text:
ita uixerunt minime desperaita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius et fidentius precemur. ita et ipsam uitam facit nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem, ut quanto flagrantius diligimus deum, tanto certius sereniusque uideamus, quia in deo conspicimus incommutabilem formam iustitiae, secundum quam hominem uiuere oportere iudicamus, ualet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem dei, non tamquam omnino incogniti aut omnino non dilecti, sed quo cognoscatur manifestius et quo firmius diligatur. Quid est autem dilectio vel charitas, quam tantopere Scriptura divina laudat et praedicat, nisi amor boni? Amor autem alicujus amantis est, et amore aliquid amatur. Ecce tria sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid est ergo amor, nisi quaedam vita duo aliqua copulans, vel copulare appetens, amantem scilicet, et quod amatur? Et hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ. ad extris & sinistris. Per
głam & ignobilitatẽ. per infamiã
& bonam famam. Ut seductores
& ueraces. Vt qui ignoramus &
ignoscimur. quasi morientes &e
ecce uiuimus. Vt coerciti. & ñ
mortificati. Ut tristes. semꝑ autẽ
gaudentes. Sicut egeni multos
autẽ ditantes. Tamquam nichil
habentes. & omã possidentes. Od
est qđ accendimur indilectio¬
nem pauli apłi. cum ista legimꝰ
nisi qđ credimus ita uixisse .
Uuendum tam̃ sic eẽ di mmis¬
tris. non de aliquib auditum
credimꝰ. sed intus apud nos
uł potius supra nos in ipsa ueri¬
tate conspicimus. Illum ergo
quẽ sic uixisse credimus. ex
hoc qđ uidemus diligimus. Et
nisi hanc formam quã semper
stabilẽ atq in commutabilem
cernimus ꝙrecipue diligeremꝰ.
non idõ diligeremꝰ illum quia
sed nescio quomodo amplius &
in ipsius formȩ caritate excitamꝰ
ꝑfidem. quacredimus uixisse
sic aliquem. Et spe qua nos quo¬
ꝙ ita posse uiuere qui homines
sumus. ex eo qđ aliqui homines

Expanded text:
tris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia sed nescio quomodo amplius et in ipsius formae caritatem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines
Abbreviated transcription (Latin):
nosse. & dũ hoc amat qđ no¬
uit. &iam secupit nosse. Vbi
gͦ nosse suũ nouit. si se non
nouit. Nam nouit qđ alia no¬
uerit se autem non nouerit. hinq
enim nouit & quid sit nosse.
Quo pacto gͥ se aliquid scientẽ
scit. quȩ seipsam nescit. Neꝙ
enim alteram mentẽ scientẽ
scit. sed seipsam. Scit gͥ seipsa.
Deinde cum se querit ut noue¬
rit querentẽ se iam nouit.
Iam se ergo cognouit. Quap¬
pter ñ potest omnino. nese¬
re se. quȩ dum se nescientem
scit. se utiq scit. Si autemse
nescientẽ nesciat. non se
querit ut sciat. Qu apropt̃
edipso quo se querit magis
se sibi notam quam ignotam
eẽ conuincitur. Nouit enim
se querentem atꝙ nescientẽ.
dum se querit ut nouerit.
Quid gͦ clicemꝰ An quod ex
parte se nouit. ex parte non
nouit.Sed absurdũ ẽ dicere
non eam totã scire s qđ scit.
Non dico totũ scit. sed qđ scit
tota scit. Cũ itaq aliquid de
se scit qđ nisi tota ñ potest
totã sescit. Scit aut̃ se aliquid

Expanded text:
nosse, et dum hoc amat quod nonosse, et dum hoc amat quod novit, etiam se cupit nosse. Ubi ergo nosse suum novit, si se non novit? Nam novit quod alia noverit, se autem non noverit: hinc enim novit et quid sit nosse. Quo pacto igitur se aliquid scientem scit, quae se ipsam nescit? Neque enim alteram mentem scientem scit, sed se ipsam. Scit igitur se ipsam. Deinde cum se quaerit ut noverit, quaerentem se jam novit. Jam se ergo novit. Quapropter non potest omnino nescire se, quae dum se nescientem scit, se utique scit. Si autem se nescientem nesciat, non se quaerit ut sciat. Quapropter eo ipso quo se quaerit, magis se sibi notam quam ignotam esse convincitur. Novit enim se quaerentem atque nescientem, dum se quaerit ut noverit.Quid ergo dicemus? an quod ex parte se novit, ex parte non novit? Sed absurdum est dicere, non eam totam scire quod scit. Non dico, Totum scit; sed quod scit, tota scit. Cum itaque aliquid de se scit, quod nisi tota non potest, totam se scit. Scit autem se aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ȩternę uid& quam speci¬
osum sit nosse semetipsam. &
hoc amat qđ uidet. stud&¬
ꝙ in se fieri quia iuamius ibi
nota non sit. notum ei tam̃ ẽ
quam bonum sit. ut sibi nota
sit. Et hoc quidẽ ꝑ mirabileẽ
nondum se nosse & quã sit pul¬
chrũ se nosse iã nosse. Analiquẽ
finẽ obtimũ id est securitatẽ. &
beatitudinẽ suam uidet per
quandam occultã memoriã
quȩ in longniquo eã progressã
ñ deseruit. Et credit ad eun¬
dem finẽ. nisi seipsam cogno¬
uerit se peruenire non posse.
Ita dum illud amat hoc que¬
xit. & notum amat illud ꝓpt̃
qđ querit ignotũ.Sed cur¬
me memoriam beatitudinis
suȩ potuit. & memoria sui
cũ ea perdurare non potuit.
ut tã se nosset quo uult ꝑue¬
nire quã nocuit illa qͦuult
ꝑuenireAn cum se nosse amat
non se quã nondum nouit sed
ipsum nosse amat. aceruiusꝙ
tolerat seipsam deẽẽ scientiȩ
suȩ qua uult cuncta compre¬
hendere. Nouit autẽ quid sit

Expanded text:
tatis aeternae videt quam specitatis aeternae videt quam speciosum sit nosse semetipsam, et hoc amat quod videt, studetque in se fieri? quia quamvis sibi nota non sit, notum tamen ei est quam bonum sit, ut sibi nota sit. Et hoc quidem permirabile est, nondum se nosse, et quam pulchrum sit se nosse, jam nosse. An aliquem finem optimum, id est securitatem et beatitudinem suam videt, per quamdam occultam memoriam, quae in longinqua eam progressam non deseruit, et credit ad eumdem finem, nisi se ipsam cognoverit, se pervenire non posse? Ita dum illud amat, hoc quaerit: et notum amat illud, propter quod quaerit ignotum. Sed cur memoria beatitudinis suae potuit, et memoria sui cum ea perdurare non potuit, ut tam se nosset quae vult pervenire, quam novit illud quo vult pervenire? An cum se nosse amat, non se quam nondum novit, sed ipsum nosse amat; acerbiusque tolerat se ipsam deesse scientiae suae, qua vult cuncta comprehendere? Novit autem quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
cum ardenter seipsam que¬
rit aut nouerit. & inflã¬
matur hoc studio. Amat gͥ.
sed quid amat. seipsam Quo¬
modo cum se nundum noue¬
rit. Nec quisquam possit
amare qđ nescit. An ei fama
predicabit speciem suam
sicut de absentib solemus
audire. Forte ergo non se
amarum. sed qđ defingit hoc
amat. Longe fortasse aliud
quam ipsa est. aut si semen
sui similem fingit. & ideo
cum hoc figmentum amat.
se amat ante quam nouerit.
quia id quod sui simile est
intuetur. Nouit ergo alias
mentes ex quib se fingat.¬
& genere ipso sibi nota est.
Cur ergo cũ alias mentes no¬
uit. se non nonit. cum seip¬
sa nichil sibi possit ẽẽ pre¬
sentius. Qđsi ut oculis cor¬
poreis magis alui oculi noti
sunt. quam ipsi sibi. Non se
ergo querat numquã uentu¬
ra. Numquam enim se oculi
preter speculam uident. ne
ullo modo putandum est etiã
rebus incorporeis contemplan¬
dis tale aliquid adhiberi.
ut mens tamquã in speculo
se nouerit. An in ratione ueri¬

Expanded text:
cum ardenter se ipsam quaecum ardenter se ipsam quaerit ut noverit, dum inmatur hoc studio. Amat igitur: sed quid amat? Se ipsam? Quomodo, cum se nondum noverit, nec quisquam possit amare quod nescit? An ei fama praedicavit speciem suam, sicut de absentibus solemus audire? Forte ergo se non amat, sed quod de se fingit, hoc amat, longe fortasse aliud quam ipsa est: aut si se mens sui similem fingit, et ideo cum hoc figmentum amat, se amat antequam noverit; quia id quod sui simile est intuetur: novit igitur alias mentes ex quibus se fingat, et genere ipso sibi nota est. Cur ergo cum alias mentes novit, se non novit, cum se ipsa nihil sibi possit esse praesentius? Quod si ut oculis corporis magis alii oculi noti sunt, quam ipsi sibi; non se ergo quaerat nunquam inventura. Nunquam enim se oculi praeter specula videbunt: nec ullo modo putandum est etiam rebus incorporeis contemplandis tale aliquid adhiberi, ut mens tanquam in speculo se noverit. An in ratione veri
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑti sunt laudantib credimꝰ
& amamus. Non aliquid ama¬
mus incognitum unde iam
supra satis deseruimus. Aut
aliquid notum amanius pro¬
pter qđ ignotum aliquid
querimus. cuiꝰ ignoti amor
nequaquam nos tenet. sed
illuis cogniti quo ꝑtinere
nouimus. Ut illud etiam qđ
adhuc ignotum querimus
nouerimus sicuti de in cog¬
nito uerbo paulo ante locu¬
tus sum. Aut ipsumscire quis¬
ꝙ amat. qđ nulli scire aliqd
cupienti ẽẽ ignotum potest.
his causis uidetsur amare
in cognitam qui scire aliquid
uolunt qđ nesciunt. Et ꝓptes
ardentiorẽ querendi appeti¬
tum. sine amore eẽ dici non
possunt. Sed quam se res ha
beat. neꝙ omnino quicquã
ametur in cognitum. arbitror
me persuasisse uerum dili¬
genter intuentib. Sed quia
exempla quȩ dedimus eoꝵ
sunt. qui aliquid qd ipsi ñ
sunt nosse cupiunt. Uiden¬
dum est ne forte aliquod
nouum genus appareat cũ
sipsa mens nosse desiderat .iii.
SNuid ergo amat mens

Expanded text:
experti sunt laudantibus et credimus, experti sunt laudantibus et credimus, et amamus, non aliquid amamus incognitum, unde jam supra satis disseruimus: aut aliquid notum amamus, propter quod ignotum aliquid quaerimus: cujus ignoti amor nequaquam nos tenet, sed illius cogniti, quo pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, noverimus; sicut de incognito verbo paulo ante locutus sum. Aut ipsum scire quisque amat, quod nulli scire aliquid cupienti esse incognitum potest. His causis videntur amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et propter ardentiorem quaerendi appetitum sine amore esse dici non possunt. Sed quam se res aliter habeat, neque omnino quidquam ametur incognitum, arbitror me persuasisse verum diligenter intuentibus. Sed quia exempla quae dedimus, eorum sunt, qui aliquid quod ipsi non sunt nosse cupiunt; videndum est ne forte aliquod novum genus appareat, cum se ipsa mens nosse desiderat. CAPUTi. Quid ergo amat mens,
Abbreviated transcription (Latin):
Quilibet gͥstudiosus. quilib&
curiosus non amat in cognita.
etiam cum ardentissimo ap¬
petitu instat scire quod nes¬
nosse expetit etiam in aliqͣ
re singula uel in singulis re¬
bus quȩ illi nondum notȩ
laudant᷑. fingit ꝙ animo
imaginariam formam qua
excitetur in amorem. Unde
autem fingit nisi ex hisquȩ
iam non erat. Cuiꝰ tamen
forte formę animo figurate
atq in cogitatione notissime
si eam quȩ laudabatur dissi¬
milẽ inuenerit fortasse ñ
amabit. Qđ si amauerit : ex
illo amare incipit ex quo di¬
dicit. Paulo ante quippe
alia erat quȩ amabatur
quã sibi animus formans exhi¬
bere consueuerat. Si autem
illi formȩ similẽ inuenerit
quã fama p̾dicauerat cuiue¬
re possit dicere iam te ama¬
bam nec tunc utiꝙ amabat
incognitã quam in illa simili¬
tudine nobis erat. aut inspe¬
cie sempiternȩ rationis uide¬
mus. aliquid & ibi amamus.
Qđ cum expresso in aliqua
rei temporalis efficiȩ illis qͥ

Expanded text:
Quilibet igitur studiosus, quilibet Quilibet igitur studiosus, quilibet curiosus non amat incognita, etiam cum ardentissimo appetitu instat scire quod nesnosse expetit, etiam in aliqua re singula, vel in singulis rebus, quae illi nondum notae forte laudantur, fingitque animo imaginariam formam qua excitetur in amorem. Unde autem fingit, nisi ex iis quae jam noverat? Cujus tamen formae animo figuratae atque in cogitatione notissimae, si eam quae laudabatur dissimilem invenerit, fortasse non amabit. Quod si amaverit, ex illo amare incipiet ex quo didicit. Paulo ante quippe alia erat quae amabatur, quam sibi animus formans exhibere consueverat. Si autem illi formae similem invenerit quam fama praedicaverat, cui vere possit dicere, Jam te amabam; nec tunc utique amabat incognitam, quam in illa similitudine noverat. Aut in specie sempiternae rationis videmus aliquid et ibi amamus, quod cum expressum in aliqua rei temporalis effigie, illis qui