comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credat᷑. unde ẽ. inaliã ꝑ it̃pretes factatrãs¬
lacio: Nã inqͥbꝰdã etã codicibꝰ grocis tribꝰ
et uno latino et uno etiã syro int̾ se c̃ sencien¬
cibꝰ: inuentus ẽ. matusalã sex annis ante¬
diliunũ fuisse defunctus Nuno iam¬
uideamꝰ qͦnã mͦ eiudent̃ possit ostendi. nõ
ꝓlixitatis annos quante nunc habemus: qͦs
utiq circuitꝰ confic̃ soł. inilloꝵ hominuĩ
uita ꝓlixissima cõputatos. Sexcentesimno
nempe anno uitȩ noȩ scriptũ ẽ. factũ ec
diliuuiũ. Cum gͦ ibi legitur. et aqua dili¬
uii facta ẽ. suꝑ t̾rã sexcentesimo anno
inuita noç scdi m̃sis septima et uicesima
m̃sis: si annꝰ ille minimꝰ quales decẽ facuĩt
quippe annꝰ si antiqͦ more hoc nom̃ accept.
aut nõ habet m̃ses. aut m̃sis cuis ẽ. trihiũ

Expanded text:
credatur, unde est in aliam per interpretes facta transcredatur, unde est in aliam per interpretes facta translatio. Nam in quibusdam etiam codicibus Graecis tribus et uno Latino et uno etiam Syro inter se consentientibus inuentus est Mathusalam sex annis antediluuium fuisse defunctus. u CAuideamus quonam modo euidenter possit ostendi. non tantae prolixitatis annos, quantae nunc habemus quos utique circuitus conficit solis, in illorum hominum uita prolixissima conputatos. Sescentensimo nempe anno uitae Noe scriptum est factum esse diluuium. Quur ergo ibi legitur : Et aqua diluuii facta est super terram sescentensimo anno in uita Noe, secundi mensis, septima et uicensima mensis, si annus ille minimus, quales decem faciunt quippe annus, si antiquo more hoc nomen accepit, aut non habet menses, aut mensis eius est triduum,
Abbreviated transcription (Latin):
detrahere iã debebat: quia inuenerat ȩta¬
tẽ idoncã generationi filiorũ ꝑpt̃ quã in
aliis centũ illos annos ubi eã nõ inueniebat
addclut Hoc aũ de .xx. annis merito puta¬
remꝰ casu m̃dositatis accide̾ potuisse: nsi
cossic̃ suꝑiꝰ detraxerat restituere postea cura¬
ret. ut sũme c̃ueniret intogritas An forte
ascuciꝰ factũ existimandũ ẽ. ut illa qua
centũ anni pͥus solent adici et postea decrai
occultaret᷑ industria cũ et illic ubi necesse
nõ fuerat nõqͥdẽ de centũ annis. uerũ tam̃
de quantulocũq numero priꝰ detracto pꝰ
reddito tale aliqͥd fieret. S quomͦ libet
istud accipiat᷑. siue credatur ita ẽẽ. factũ
siue nõcredat᷑. siue postremo ita. siue non
ita sit. recte fieri nullo mͦ dubitauerĩ. ut
cũ diuersũ aliqͥd inutrisq codicibus in¬
uenit᷑: quando qͥdẽ ad fidẽ rerũ gestarum
utrunq eẽ. nõ potest uerũ: ei liguȩ pociꝰ

Expanded text:
detrahere jam debebat: quia invenerat aetadetrahere jam debebat: quia invenerat aetatem idoneam generationi filiorum, propter quam in aliis centum illos annos, ubi eam non inveniebat, addebat. Hoc autem de viginti annis merito putaremus casu mendositatis accidere potuisse, nisi eos sicut prius detraxerat, restituere postea curaret, ut summae conveniret integritas. An forte astutius factum existimandum est, ut illa, qua centum anni prius solent adjici et postea detrahi, occultaretur industria, cum et illic ubi necesse non fuerat, non quidem de centum annis, verumtamen de quantulocumque numero prius detracto, post reddito, tale aliquid fieret? Sed quomodolibet istud accipiatur, sive credatur ita esse factum, sive non credatur; sive postremo ita, sive non ita sit: recte fieri nullo modo dubitaverim, ut cum diuersum aliquid in utrisque codicibus inuenitur, quando quidem ad fidem rerum gestarum utrumque esse non potest uerum, ei linguae potius
Abbreviated transcription (Latin):
luit credibiles facere idonearũ generande
ꝓli c̃uenientias etatũ: ut tam̃ numero nõ
fraudaret uiuersas ęcates uiuentiũ sigłoꝵ
ipsũ ẽ. qđ magis mouet. idõ illũ fecisse cũ
res quã dicimꝰ postulauit : qr ñ fec̃ ubi nõ
postulauit. Inuen̾it nãq in eadẽ generatioẽ
apud hebrcos. uixisse iarech añ quã genuiss
minꝰ quã m̃ses duo: quȩ iã etas apta ẽ ad gig¬
nendũ: et idõ adde centũ annos breue d̃
ut nr̃i iuginti sex fierent nocesse nõ fuit. nec
post natũ e nocheos detrahere. qͦs nõ addiłat
ante natum. Sic factum ẽ: ut hinc nulla cẽt.
int̾ codices utrosq uarietaᷤ: Sed rursus mo¬
uet. cũ inoctaua generatiõe antequã de ma¬
cusalã nasceretur lamoch: cũ hapud hebreos
inueniuntur in codicibꝰ nr̃is. ubi pociꝰ ad di
centũ solent: ⁊ post genitũ lamech coplẽdã
restituuntur ad summã. quȩ incoditibus

Expanded text:
luit credibiles facere idonearum generandae luit credibiles facere idonearum generandae proli conuenientias aetatum, ut tamen numero non fraudaret uniuersas aetates uiuentium singuloipsum est quod magis mouet ideo illum fecisse, cum res, quam dicimus, postulauit, quia non fecit, ubi non postulauit. Inuenit namque in eadem generatione aput Hebraeos uixisse Iared, antequam genuisset minus quam menses duo; quae iam aetas apta est ad gignendum, et ideo addere centum annos breues, ut nostri uiginti sex fierent, necesse non fuit, nec post natum Enoch eos detrahere, quos non addiderat ante natum. Sic factum est 15 ut hic nulla esset inter codices utrosque uarietas. Sed rursus mouet, quur in octaua generatione, antequam de Mathusalam nasceretur Lamech, cum aput Hebraeos inueniuntur in codicibus nostris, ubi potius addi centum solent, et post genitum 20 Lamech conplendam rest
Abbreviated transcription (Latin):
describuntur. et negligentiꝰ em̃dantur.
Qiuscnĩ sibi existimetꝰ eẽ. discendũ quot
milia hominũ tͥbꝰ isrł singillatĩ habere
potuerunt. qm̃ prodeẽ. aliqͥd nõ putat᷑
Et quotꝰ quisq hominũ ẽ. ciu ꝓfunditas uti¬
litatis huiꝰ appareat: Hic uͦ ubi ꝑcot con¬
textas generatioes centũ anni alibi asst̃
alibi desut̃ : et post natũ qͥ cõmemorandꝰ
fuerat filiũ dest̃ ubi affuerunt. asst̃ ubi
de fuerunt ut sũma c̃cordet: nimirũ cũ
uellet ꝑsuade qͥhoc fecit idõ numerosissimos
annos iuxisse antiqͦs. qͦs breuissimos nun-¬
cupabant: et hoc de maturitato pubta¬
tis qua idonea filii gignarent᷑ conaretur
ostende. atq idõ in illis centũ annis decẽ
nr̃os insinuandos putaret incredulis. ne
homines cã diu uixisse reciꝑe infidẽ nollẽt.
addidit centũ: ubi gignendis filiis habilẽ
nõ inuenit eatẽ: eosq post genitos filios
ut congrueret sũma detrax̃: Sic qͥppe uo¬

Expanded text:
describuntur et neglegentius emendantur. describuntur et neglegentius emendantur. Quis enim sibi existimet esse discendum, quot milia hominum tribus Israel singillatim habere potuerunt? quoniam prodesse aliquid non putatur; et quotus quisque hominum est, cui profunditas utilitatis huius 10 appareat? Hic uero, ubi per tot contextas generationes centum anni alibi adsunt, alibi desunt, et post natum, qui commemorandus fuerat, filium desunt ubi adfuerunt, adsunt ubi defuerunt, ut summa concordet: nimirum cum uellet persuadere, qui hoc fecit, ideo numerosissimos annos uixisse » antiquos, quod eos breuissimos nuncupabant, et hoc de maturitate pubertatis, qua idonea filii gignerentur, conaretur ostendere, adque ideo in illis centum annis decem nostros insinuandos putaret incredulis, ne homines tamdiu uixisse recipere in fidem nollent, addidit centum, ubi gignendis filiis habilem ao non inuenit aetatem, eosdemque post genitos filios, ut congrueret summa, detraxit. Sic quippe uo
Abbreviated transcription (Latin):
icidẽ etiã scriptoris error S hoc in illa
qrstioẽ de uita matusale nõ absurdũ ẽ.
suspicari: et in illo alio ubi suꝑantibus
qͥb continuat᷑ ipsius m̃dositatis similitu¬
do. ita ut ante genitũ filium qͥordini
inserit᷑ alibi suꝑsint cencũ anni alibidesit.
post genitũ autẽ ubi deerat suꝑsint: ubi
suꝑerant desint ut sũma c̃ueniat: et hoc
inuenit̾: uidecur hab̾e quandã sidici po¬
cest error ipse constantiã. nec casũ redolet.
s industrtã. Itaq illa diuersitas num̾o¬
rũ alit̃ se habentium in codicibꝰ gretiset
latims alit̃ in hebreis: ubi nõ ẽ. ista ducen¬
as annis pͥus additis et postea decractis ꝑ
tot generitiones continuata parilitas nec
errori qui debiblioceca supradicti regis
codicẽ doscribendũ pͥmus accepit: Nã
etiã nunc ubi numeri non faciunt inten¬
tũ ad aliqͥd qđ facile possit intelligi. uel
qđ appareat utilit̾ disci: et neglegenter

Expanded text:
accidere etiam scriptoris error. Sed hoc in illa accidere etiam scriptoris error. Sed hoc in illa quae- 1!5 stione de uita Mathusalae non absurdum est suspicari, et in illo alio, ubi superantibus quibus continuatur ipsius mendositatis similitudo, ita ut ante genitum filium, qui ordini inseritur, alibi supersint centum anni, alibi desint; post genitum autem ubi deerant supersint, ubi supererant desint, ut summa conueniat; et hocinvenitur: videtur habere quamdam, si dici potest, error ipse constantiam; nec casum redolet, sed industriam. 2. Itaque illa diversitas numerorum aliter se habentium in codicibus graecis et latinis, aliter in hebraeis, ubi non est ista de centum annis prius additis et postea detractis per tot generationes continuata parilitas, necerrori, qui de bibliotheca supradicodicem describendum primus accepit. Nam etiam nunc, ubi numeri non faciunt intentum ad aliquid, quod facile possit 15 intellegi uel quod appareat utiliter disci, et neglegenter
Abbreviated transcription (Latin):
e silicũ de quo suꝑiꝰ satis actum ẽ: nã sep¬
augita intp̃ces laudabilit̃ cȩlebratos iuinos
non potuisse m̃tiri. Ubi si queram quid sit
erdibilius uidȩorũ gentẽ tam longe lateq
asfisã in hoc conseribendũ m̃daciũ unio
conmslio conspirare potiusse: etdũ aliis in¬
iuident auctoritatẽ. sibi abstulisse uerita
erant uno i loco positos. qm̃ rex egyptius
ꝑcolomcus eos adhoc opꝰ ascuierat : ipsam
ueritatẽ gentibꝰ alienigenis inuidisse et cõ¬
numncato his tunc fecisse consilio: quis nõ
uudeat quid ꝓcliuiꝰ faciliꝰq credatur:S
absit ut prudens quispiã uł uidȩos cuilibet
ꝑuersitatis atq maliciȩ tantũ potuisse cre
lmiudenda gentibꝰ ucritate unũ cõmuni¬
casse consilium: Credibiliꝰ gͦ quis dixerit.
cũ pͥmũ debiblioteca ptolomei describi
ista ceꝑunt cunc aliquit tale fieri potu¬
isse incodice uno: s pͥmitꝰ inde descripto
unde lacius emanaret. Ubi potuit quidẽ

Expanded text:
endacium, de quo superius satis actum est; nam septuaginta interpretes laudabiliter celebratos uiros non potuisse mentiri. Ubi si quaeram, quid sit credibilius, Iudaeorum gentem tam longe lateque diffusam in hoc conscribendum men- 10 dacium uno consilio conspirare potuisse et, dum aliis inuident auctoritatem, sibi abstulisse ueritaterant, uno in loco positos, quoniam rex Aegyptius Ptolomaeus eos ad hoc opus asciuerat, ipsam ueritatem gentibus alienigenis inuidisse et communicato istuc 15 fecisse consilio: quis non uideat quid procliuius faciliusque credatur? Sed absit ut prudens quispiam uel Iudaeos cuiuslibet peruersitatis adque malitiae tantum potuisse credde inuidenda gentibus so ueritate unum communicasse consilium. Credibilius ergo quis dixerit, cum primum de bibliotheca Ptolomaei describi ista coeperunt, tunc aliquid tale fieri potuisse in codice uno, sed primitus inde descripto, unde iam latius emanaret; ubi potuit quidem
Abbreviated transcription (Latin):
maritꝰ uxoris: Noq enĩ quia exꝑientia ꝓbari
nõ potest. idõ credendũ nõ ẽ. quando illas
corꝑis partes nõ ageret turbidus calor. sed
spontanea potestas sicut opuseẽt. adhiberet:
ita cunc potuisse utero c̃uigis salua integri¬
tate feminei genitał uirile sem̃ ĩmiti: sic̃
nunc pocest eadẽ integritate. salua ex utero
uinginis fluxus menstrui cruoris emitti
Cadẽ qͥpe uia possit illud inici: qua hoc
pocest cici. Ut eñ ad pariendũ nõ doloris
genitꝰ s maturitatis inpulsus sęminca
inscera relaxaret: sic ad fetandũ et concipien¬
dum. nõ libidinis appetitus s uoluntaruis
usus naturã utrãq c̃iungeret: do rebꝰ loqͥ¬
mnut nunc pudend. ⁊ idõ quãuis antequã
carũ puderet quales ec̃. possent coniciamꝰ
ut possumꝰ: tamen necesse ẽ. ut nr̃a disputa¬
tio magis frenetur ea quę nos reuocat uere¬
cundia: quã eloquentia quȩ nob parum

Expanded text:
maritus uxoris. Neque enim quia experientia probari maritus uxoris. Neque enim quia experientia probari non potest, ideo credendum non est, quando illas corporis partes non ageret turbidus calor, sed spontanea potestas, sicut opus esset, adhiberet, ita tunc potuisse utero coniugis salua integritate feminei genitalis uirile semen inmitti, sicut nunc potest eadem integritate salua ex utero uirginis fluxus menstrui cruoris emitti. Eadem quippe uia posset illud inici, qua hoc potest eici. Ut enim ad pariendum non doloris gemitus, sed maturitatis inpulsus feminea uiscera relaxaret, sic ad fetandum et concipiendum non libidinis adpetitus, sed uoluntarius usus naturam utramque coniungeret. De rebus loquimur nunc pudendis et ideo, quamuis, antequam earum puderet, quales esse potuissent coniciamus ut possumus, tamen necesse est, ut nostra disputatio magis frenetur ea, quae nos reuocat, uerecundia, quam eloquentia, quae nobis parum
Abbreviated transcription (Latin):
secꝰ morbꝰ. nullꝰ ictus metuebatur extrĩsecus:
Sũma in carnȩ sanitas: in animo tranqͥllitas¬
cota. Sic̃ in paradiso nullꝰ estus aut frigꝰ: i ta
ineius habitatore nulla excupiditate uel
timore accidebat bonȩ uoluntatis offensio:
N ichil om̃ino tristȩ: nichilerat in anit̃ lęcum:
Gaudiũ uerum ꝑpetuabatur exdõ. inquem
flagrabat caritas de corde puro et conscien¬
cu bona ifide nõ ficta: atq int̾se c̃iuigum
sida exhonesto amore societas. concors m̃tis
corporisq uigilia : ⁊ mandati sine labore
custodia: Nõ lassitudo fatigabat ociosũ: nõ
sommnꝰ p̾mebat inuitũ: Intanta facilitate
itrũ. i felicitate hominũ : absit ut suspicem᷑
nõ potuisse ꝓlẽ seri sine libidinis morbo
S eo uoluntatis nutu mouerentur m̃bra illa
quocct̃a: et sine ardoris in lecebroso stimulo
intranqͥllicate animi et corꝑis nulla corrup¬
cione integritatis: infunderetur gremio

Expanded text:
secus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. secus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. Summa in carne sanitas, in animo tota tranquillitas. Sicut in paradiso nullus aestus aut frigus, sic in eius habitatore nulla ex cupiditate uel timore accidebat bonae uoluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum. Gaudium uerum perpetuabatur ex Deo, in quem flagrabat caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, adque inter se coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque uigilia et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non somnus premebat inuitum. In tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit ut suspicemur non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo uoluntatis nutu mouerentur membra illa quo cetera, et sine ardoris inlecebroso stimulo cum tranquillitate animi et corporis nulla corruptione integritatis infunderetur gremio
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ut uult uiuit. s cũ adid cũ uult mon¬
do ꝑuenerit. Uerũ ecce uiuat ut uult
qm̃ sibi extorsit sibiq imꝑauit nõ uelle
qđ non potest. atq hoc uelle qđ potest:
sicut ait terentius Om̃ nõ potest id
ficri qđ uis: id uelis qđ possił Nlã idoba
ẽ : quia pacient̃ miser ẽ. Bcata qͥppe ub
si nõ amatur non habetur. Porro si anatis
aliud amatur. Porro sicantũ amaturqu¬
tum amari digna ẽ. nõ enĩ beatus ẽ. aqͥ ss
beata uita nõ amatur ut dignaẽ. fierild
potest ut eã quisic amat nõ ȩt̃nã ueli A
igitur beata erit: quando ȩt̃na ert s¬
bat itaq homo inparadiso sic̃ uolebas
quãdiu hoc uolebat qđ ds̃ uisserat Uuad
te: Cibꝰ aderat neesuriret: potꝰ ne sitiret. lig¬
nũ uitę. ne illũ senecta dissolueret: Nichil
corruptionis in corꝑe: uł excorꝑe ullas moles¬
cias ullis eiussensibꝰ ingerebat: Nullꝰ intrin¬

Expanded text:
ergo ut uult uiuit, sed cum ad id quod uult morienergo ut uult uiuit, sed cum ad id quod uult moriendo peruenerit. Verum ecce uiuat ut uult, quoniam sibi extorsit sibique imperauit non uelle quod non potest, adque hoc uelle quod potest, sicut ait Terentius: Quoniam non potest id fieri quod uis, Id uelis quod possis: num ideo beatus est, quia patienter miser est? Beata quippe uita si non amatur, non habetur. Porro si amatur um est quidquid aliud amatur. Porro si tantum amatur, quantum amari digna est non enim beatus est, a quo ipsa beata uita non amatur ut digna est: fieri non potest, ut eam, qui sic amat, non aeternam uelit. Tunc igitur beata erit, quando aeterna erbat itaque homo in paradiso sicut uolebat, quamdiu hoc uolebat quod Deus iusserat; uiuebat te. Cibus aderat ne esuriret, potus ne sitiret, lignum uitae ne illum senecta dissolueret. Nihil corruptionis in corpore uel ex corpore ullas molestias ullis eius sensibus ingerebat. Nullus intrin
Abbreviated transcription (Latin):
uirt uoluntati humana m̃bra potuisse
donatꝰ ẽ. utiq homo sibi quia deserut dn
placendosibi. Et nõ obędiens dõ nõpau
obȩdire nec sibi hic eiudencior. iseraqͥ
homo nonuiuit ut uult: Nã si ut uellec
uiueret: beatũ se putaret:. S nec sic cam
cius attendamꝰ nͥ beatꝰ nonuiuit ut uist
et nullꝰ beatꝰ nisi iustꝰ. S etiã ipse iustus
nõ uiuit ut uult nͥ eo ꝑuenerit ubi mou
falli offendi omĩno non possit: eiq sit aer¬
cum itasẽꝑ sibi eẽ. futura hocenĩ natut
expetit Nec plenȩ atq ꝑfecte beata ent.
nͥ ad epta qđ expetit. Hunc uͦ qͥs hominu
potest ut uult uiuere. quando ipsũ uuc
nõ ẽ. inpocestate: Uiuere enĩ uult mou
cogitur Quomodo gͦ uiuit ut uult. qui
nõ uiuit quãdu uult: Qđ si mori uolie¬
rit: qͦmͦ pocest ut uult uiuere qͥñ uil
uiuere : et si idõ mori uelit nõ qͦ nolit u¬
uere. s ut post mortẽ meliꝰ uiuat. ñibͥ

Expanded text:
uire uoluntati humanae humana membra potuisse? uire uoluntati humanae humana membra potuisse? Donatus est itaque homo sibi, quia deseruit Deum placendo sibi, et non oboediens Deo non potuit oboedire nec sibi. Hinc euidentior miseria, qua homo non uiuit ut uult. Nam si ut uellet uiueret, beatum se putaret; sed nec sic tamen  beatus non uiuit ut uult, et nullus beatus nisi iustus. Sed etiam ipse iustus non uiuet ut uult, nisi eo peruenerit, ubi mori falli offendi omnino non possit eique sit certum ita semper futurum. Hoc enim natura expetit, nec plene adque perfecte beata erit nisi adepta quod expetit. Nunc uero quis hominum potest ut uult uiuere, quando ipsum uiuere non est in potestate? Viuere enim uult, mori cogitur. Quo modo ergo uiuit ut uult, qui non uiuit quamdiu uult? Quod si mori uoluerit, quo modo potest ut uult uiuere, qui non uult uiuere? Et si ideo mori uelit, non quo nolit uiuere, sed ut post mortem melius uiuat: nondum
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ut hoc faceret ab eis qͥrẽ mirabilẽ corãm
scire cupiebant. ad imitatas qͦsi lam̃tantis
ciuiꝰlibet hominis uoces ita se auferebat a sen¬
sibꝰ. et iacebat simillimꝰ mortuo: ut ñ solũ
uellicantes atq pungentes minime sentiret:
s aliqͣndo etiã igne urcretur a moto sine
ullo doloris sensu nͥ post modũ ex uulnere:
Nõ aũ obnitendo s nõ sentiendo nõ mouere
corpꝰ copbabatur: qđ canquã indefuncto
nullus inueniebatur anhelitꝰ. Hominum
tam̃ siclarius loquęrentur: canquã delon¬
ginqͦ se audire postea uoces referebat.
um itaq corpis etiã nc̃ qͥbdã licet ĩ car¬
ne corruptibili hanc erumpnosã ducen¬
tibꝰ uitã. ita inplerisq mocionibꝰ aut affectio¬
nibꝰ extra usitatũ naturȩ modũ mirabilit̃
seruiat qͥd causȩ ẽ. ut nõ credamꝰ aute in obę¬
dientiȩ peccata corruptionisor supplicium
ad ꝓpagandam ꝓlẽ sine ulla libidire sr¬

Expanded text:
autem ut hoc faceret ab eis, qui rem mirabilem coram autem ut hoc faceret ab eis, qui rem mirabilem coram scire cupiebant, ad imitatas quasi lamentantis cuiuslibet hominis uoces ita se auferebat a sensibus et iacebat simillimus mortuo, ut non solum uellicantes adque pungentes minime sentiret, sed aliquando etiam igne ureretur admoto sine ullo doloris sensu nisi postmodum ex uulnere; non autem obnitendo, sed non sentiendo non mouere corpus eo probabatur, quod tamquam in defuncto nullus inueniebatur anhelitus; hominum tamen uoces, si - clarius loquerentur, tamquam de longinquo se audire postea referebat. Cum itaque corpus etiam nunc quibusdam, licet in carne corruptibili hanc aerumnosam ducentibus uitam, ita in plerisque motionibus et adfectionibus extra usitatum nseruiat; quid cause est, vt non credamus ante inobedientie peccatum et corruptionis supplicium ad propagandam prolem sine ulla libidine ser
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enĩ qͥ et aures moueat: uł singłas uł abas
simul Sunt qui totã cesariẽ capite immoto
quantũ capilli occupant de ponut ad fron¬
tem: reuocantq cum uolunt: Sunt qui eoꝵ
quȩ uorauerint incredibilit̾ plurima et
uaria : paululũ precordiis contrectatis.
tanquã de saculo qđ placuerit integerri¬
mum proferunt: Quidã uoces auiũ pecco¬
rumq et aliorum quoꝵlibet hominũ sic
imitantur atq expͥmunt : ut nͥ uideantur
discerni om̃ino nõ possint: Nõnulli abimo
sine pudore ullo mimerosos ꝓ arbitriosonitꝰ
edunt: ut ex illa etiã parte cantare ude¬
antur: ipse sũ exꝑtꝰ sud are hominẽ solere
cũ uellet: Notũ ẽ. quosdã flere cũ uolunt.
atq ub̃tim lacͥmas fundere Iã illud multo
ẽ in enarrabilius: quod pleriq fr̃s memoria
retentissima exꝑti sunt Presbit̃ fuit
quidã nomine restitutus in parro chia cha¬
lam̃sis ȩccłȩ quiquando ei placebat rogabat᷑

Expanded text:
Sunt enim, qui et aures moueant uel singulas uel ambas Sunt enim, qui et aures moueant uel singulas uel ambas simul. Sunt qui totam caesariem capite inmoto, quantum capilli occupant, deponunt ad frontem reuocantque cum uolunt. Sunt qui eorum quae uoratterint incredibiliter plurima et uaria paululum praecordiis contrectatis tamquam de sacculo quod placuerit integerimum proferunt. Quidam uoces auium pecorumque et aliorum quorumlibet hominum sic imitantur adque exprimunt, ut, nisi uideantur, discerni omnino non possint. Nonnulli ab imo sine putore ullo ita numerosos pro arbitrio sonitus edunt, ut ex illa etiam parte cantare uideantur. Ipse sum expertus sudare hominem solere, cum uellet. Notum est quosdam flere, cum uolunt, adque ubertim lacrimas fundere. Iam illud multo est incredibilius, quod plerique fratres memoria recentissima experti sunt. Presbyter fuit quidam Restitutus nomine ifl paroecia Calamensis ecclesiae. Quando ei placebat rogabatur
Abbreviated transcription (Latin):
inore ac faciȩ quantum potest uoluntas
mouet. Pulmones deniq ipsi om̃iũ nͥmedul¬
larum. mollissimi iuscerum et obhoc antro
pectoris cõmuniti ad spm̃ ducendũ acremit¬
tendum. uocẽq emittendã seu modifican¬
dam: sic̃ folles fabrorũ uel organorũ. flantis.
respirantis. loquentis. clamantis. cantantis.
corpus õe uestitur. siquid inquocũꝙ loco eiꝰ
senserint abigendũ: ibi tantũ moueant ubi
senciunt: Nec solũ insidentes muscas. uerũ
etiã herentes astas: cutis tremore discuciant:
Nunqͥd quia id nõ potest homo: idõ citator qͥbꝰ
uoluit animantibꝰ donare non potuit: Sic
in euis carne etiã illud nõ nͥ eius uoluntate
moueretur: qđ nunc nisi libidine non mouet᷑:
Nam i hominũ quorundã naturas nouimus
multũ cȩc̃is dispares. et ipsa raritate mirbiles.
nõnulla ut uolunt de corpore facienciũ quȩ
alii nullomͦ possunt: et audita uix credient:

Expanded text:
in ore ac facie, quantum potest, uoluntas in ore ac facie, quantum potest, uoluntas mouet. Pulmones denique ipsi omnium, nisi medullarum, mollissimi uiscerum et ob hoc antro pectoris communiti, ad spiritum ducendum ac remittendum uocemque emittendam seu modificandam, sicut folles fabrorum uel organorum, flantis, respirantis, loquentis, clamantis, cantantis corpus omne uestitur, si quid in quocumque loco eius senserint abigendum, ibi tantum moueant, ubi sentiunt, nec solum insidentes muscas, uerum etiam haerentes hastas cutis tremore discutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus uoluit animantibus donare non potuit? Sic in eius carne etiam illud non nisi eius uoluntate moueretur, quod nunc nisi libidine non mouetur. Nam et hominum quorundam naturas nouimus multum ceteris dispares et ipsa raritate mirabiles nonnulla ut uolunt de corpore facientium, quae alii nullo modo possunt et audita uix credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fide rerum in exꝑtarũ: sed de sensu ex¬
ptarim arguñtantem. L.eget enĩ hȩc sine
offensione. qui non exorret apłm orrenda
feminarum flagicia rep̃hendentẽ: quȩ in¬
mutauerunt naturalem usum. in eum usũ
qui ẽ. contra naturã: Precipuȩ quia nos nõ
dampnabilem obscenitatẽ nunc ficut ille
cõmemoramꝰ atq rep̃hendimus: sed in expli¬
candis quantũ possumꝰ humanȩ generatio¬
nis effectibus. uerba tam̃ sicut ille obscena
uitamus. Seminaret igitur ꝓlem uir.¬
susciperet fęmina genitalibus m̃bris quando
id opus cet̃. et quanto opus eẽt. uoluntate
motis: nõ libidine concitatis Neq enĩ ea sola
m̃bra mouemꝰ ad mitũ que cõpactis artidata
sunt ossibꝰ sicut manꝰ et pedes et digitos.
uerum etiam illa quȩ mollibus remissa sunt
nerus cũ uolumꝰ mouemꝰ. agitando et por¬
rigendo ꝓducimꝰ: et torquendo flectimꝰ.
et constringendo duramꝰ : sicut ea sunt quȩ

Expanded text:
non de fide rerum inexpertarum, sed de sensu exnon de fide rerum inexpertarum, sed de sensu expertarum argumentantem. Legit enim haec sine offensione, qui non exhorret apostolum horrenda feminarum flagitia reprehendentem, quae inmutauerunt naturalem usum in eum usum, qui est contra naturam, praecipue quia nos non damnabilem obscenitatem nunc, sicut ille, commemoramus adque reprehendimus, sed in explicandis, quantum possumus, humanae generationis effectibus uerba tamen, sicut ille, obscena uitamus. susciperet femina genitalibus membris, quando id opus esset et quantum opus esset, uoluntate motis, non libidine concitatis. Neque enim ea sola membra mouemus ad nutum, quae conpactis articulata sunt ossibus, sicut manus et pedes et digitos, uerum etiam illa, quae mollibus remissa sunt neruis, cum uolumus, mouemus agitando et porrigendo producimus et torquendo flectimus et constringendo duramus, sicut ea sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
blis in obȩdientia pęnali in obȩdientia
plecteretur: in paradiso nuptiȩ non
hab̾ent : s uoluntati ut cuncta cętera m̃
bra ita ista seruiret: ita genitale alium
uas in hoc opꝰ creatũ seminaret ut nunc t̃rã
manus. ⁊ qđ mͦ de hac re nob̾ uolentibus
diligentius disputare uerecundia resistit.
it compellit ueniã honore p̃fato apudicis
auribus poscere. cur id fieret. nulla causa
cẽt: si in omiã quȩ de huiꝰ modi m̃bris sensũ
cogitantis attingerent. sine ullo timore obs¬
cenitatis liber sermo ferretur: nec ipsa u̾ba
ceñt. quȩ uocarent᷑ obscena. sed quicquid
undediceretur tam honescum eẽt. quã de
alis cum loquimur corporis partibus: Quis¬
qͥs gͦ ad has litteras impudicꝰ accedit: culpã
refugiat nõ naturam facta de notet suȩ cur¬
pitudinis: nõ uerba nr̃ȩ necessitatis. Inqͥbꝰ
iñ facillime pudicꝰ et religiosus lector uł au¬
ditor ignoscet. donec infidelitatẽ refellam

Expanded text:
ilis inoboedientia poenali inoboedientia ilis inoboedientia poenali inoboedientia plecteretur, in paradiso nuptiae non haberent, sed uoluntati membra, ut cetera, ita cuncta seruirent. Ita genitale aruum uas in hoc opus creatum seminaret, ut nunc terram manus, et quod modo de hac re nobis uolentibus diligentius disputare uerecundia resistit et conpellit ueniam honore praefato a pudicis auribus poscere, quur id fieret nulla causa esset, sed in omnia, quae de huius modi membris sensum cogitantis adtingerent, sine ullo timore obscenitatis liber sermo ferretur. nec ipsa uerba essent, quae uocarentur obscena, sed quidquid inde diceretur, tam honestum esset, quam de aliis cum loquimur corporis partibus. Quisquis ergo ad has litteras inpudicus accedit, culpam refugiat, non naturam; facta denotet suae turpitudinis, non uerba nostrae necessitatis; in quibus mihi facillime pudicus et religiosus lector uel auditor ignoscit, donec infidelitatem refellam,
Abbreviated transcription (Latin):
unct. is inordinatt atq uiciose quia ex his
parabꝰ quȩ rationi subicidebẽt᷑. tam̃ a partibꝰ
sus: ac ꝑhoc ut dictum ẽ. a se ipso uincitur.
sam cum ordinate se animꝰ uincit ut in racio¬
nales motꝰ cius m̃ti racioniq subdant᷑. si tam̃
et illa dõ subdita ẽ: laudis atq uirtutis est:
Minꝰ tam̃ pudet cum sibi animꝰ ex uiciosis suis
partibꝰ nõ obcemꝑat. quã cum ei corpꝰ qđ alc̾ũ
abillo ẽ. atq infra illum ẽ. et cuiꝰ sine illo nat᷑a
nõ uiuit. uolenti iubentiq nõcędit. sed cũ
alia m̃bra retinentur uoluntatis imꝑio. sine
quibꝰ illa quȩ contra uoluntatẽ libidine con¬
citantur: id qđ appetunt implere ñ posst̃.:
pudicicia custoditur nõ amissa s nõ ꝑmissa
delactatione peccati: hunc renisum. hanc
repugnanciã. hanc uoluntatis ee libidinis
rexam. uł certe ad uoluntatis sufficienciã
lbidinis indigentiã ꝓculdubio nisi culpa-¬

Expanded text:
uincit; etsi inordinate adque uitiose, quia ex his uincit; etsi inordinate adque uitiose, quia ex his partibus, quae rationi subici debent, tamen a partibus suis ac per hoc, ut dictum est, a se ipso uincitur. Nam cum ordinate se animus uincit, ut inranales motus ejus menti rationique subdantur si tamen et illa Deo subdita est, laudis atque virMinus tamen pudet, cum sibi animus ex uitiosis suis partibus non obtemperat, quam cum ei corpus, quod alterum ab illo est adque infra illum est et cuius sine illo natura non uiuit, uolenti iubentique non cedit. Sed cum alia membra retinentur uoluntatis imperio, sine quibus illa, quae contra uoluntatem libidine concitantur, id quod adpetunt inplere non possunt, pudicitia custoditur, non amissa, sed non permissa delectatione peccati. Hunc renisum, hanc repugnantiam, hanc uoluntatis et libidinis rixam uel certe ad uoluntatis sufficientiam libidinis indigentiam procul dubio, nisi culpab
Abbreviated transcription (Latin):
hominibꝰ aduoluntatis nutum similit̃ i
cetera potuisse illa menbra seriure: sõn
cicero in libris de re publica cũ de imꝑiorũ
differentia disputaret. n huiꝰ rei similitud¬
nẽ ex natura hominis assumeret. ut filis
dix̃ imꝑari corꝑis mẽbris ꝑꝑt̃ obȩdiend
facilitatẽ uiciosas uͦ animi partes ut sr¬
uos asꝑiore imꝑio coercere: Et utiqa
dine naturali animꝰ ante ponitur corpol.
et tam̃ ipse animꝰ imꝑat corꝑi facilius qu
sibi Uerum cam̃ hec libido de qua nune
disserimꝰ eo magis erubescenda existit ql
animꝰ in ea nec sibi efficacit̾ imꝑat ut oũ
nõ libeat: nec omimꝰ corpori ut pudend
m̃bra uoluntas pociꝰ quã libido cõmonea
Quod si ita eẽt: pudenda nõ eent̃ sune
uͦ pudet animũ resisti sibi acorꝑe.: qđe
natura inferiore subiectum ẽ In alusqͥs
affectionibꝰ cum sibi resistit ideo minus
pudet. qi cũ ase ipso uineitur ipse s¬

Expanded text:
hominibus ad uoluntatis nutum similiter ut hominibus ad uoluntatis nutum similiter ut cetera potuisse illa membra seruire? Nonne Cicero in libris de re publica, cum de imperiorum differentia disputaret et huius rei similitudinem ex natura hominis adsumeret, ut filiis dixit imperari corporis membris propter oboediendi facilitatem; uitiosas uero animi partes ut seruos asperiore imperio coherceri? Et utique ordine naturali animus anteponitur corpori, et tamen ipse animus imperat corpori facilius quam sibi. Verum tamen haec libido, de qua nunc disserimus, eo magis erubescenda extitit, quod animus in ea nec sibi efficaciter imperat, ut omnino non libeat, nec omni modo corpori, ut pudenda membra uoluntas potius quam libido commoueat; quod si ita esset, pudenda non essent. Nunc uero pudet animum resisti sibi a corpore, quod ei natura inferiore subiectum est. In aliis quippe adfectionibus cum sibi resistit, ideo minus pudet, quia, cum a se ipso uincitur, ipse s
Abbreviated transcription (Latin):
o necessariũ peccatum Qd si crede absur¬
dũẽ. illud pociꝰ ẽ. credendũ qđ scõrũ nu¬
merꝰ quantus complendȩ illi sufficit beates¬
sime
cuutati cantꝰ existeret et si nemo partase.
quantus nunc ꝑdĩ grãm de multitudine
rant et generantur Et idõ illȩ nuptiȩ die
felicitate paradisi si peccatum non fuisst
et diligendã ꝓlem gignerent: et puden¬
dam libidinẽ nõ haberent:S qͦm id fieri
posset: nunc nõ ẽ. quod cdemonstretur e iq̃ls
N ec idõ tam̃ incredibile debet uden: et̃
illud unũ sine ista libidine uoluntatipo¬
ciusse seriuire. cui cot m̃bra nunc seruutꝰ
quȩ his menbris agenda sunt sine ullon
nisu tanta facilitate quanta et in nobis
et aliis uidemꝰ: maximȩ in arcificibus
quorumq oꝑum corꝑaliũ. ubi adexer¬
cendã infirmiorem tardiorẽq natura
agilior accessit industria: et nõ credinꝰ
ad opꝰ generationis filiorũ silibido nõ fuis
quȩ peccato in obędientiȩ retͥbuta ẽ. obȩdit

Expanded text:
 necessarium peccatum fuit. Quod si credere absurdum est, illud potius credendum quod sanctorum numerus, quantus complendae illi sufficit beatissimae civitati, tantus existeret, et si nemo peccasset, quantus nunc per Dei gratiam de multitudine nerant et generantur. Et ideo illae nuptiae dignae felicitate paradisi, si peccatum non fuisset, et diligendam prolem gignerent et pudendam libidinem non haberent. Sed quo modo id fieri posset, nunc non est quo demonstretur exemplo. Nec ideo tamen incredibile debet uideri etiam illud unum sine ista libidine uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. quae his membris agenda sunt, sine ullo renisu, tanta facilitate, quanta et in nobis et in aliis uidemus, maxime in artificibus quorumque operum corporalium, ubi ad exercendam infirmiorem tardioremque naturam agilior accessit industria; et non credimus ad opus generationis filiorum, si libido non fuisset, quae peccato inoboedientiae retributa est, oboedienter
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ illiꝰ hominis familia tanta numerositate
cresceret: ut hab̾et iam popłi quantitatẽ.
tc̃ potuit utiq fieri. ut ⁊ c̃sticuereo i nom̃
pͥmogeniti sui constitutȩ imponeret ciui¬
tati: Tam longa quippe uita illorũ homi¬
nũ fuit. ut ex illis memoratorũ quorum
et anni taciti non sunt qͥ uix̃ minimũ añ
Namplures. dccee. annos etiã transierut.
quãuis nemo ad mille ꝑuenerit Quis itaq
dubitauerit ꝑunius hominis ȩcatẽ tantũ
multiplicari potuisse genus humanũ.
uteẽt. unde c̃stituerentur nõ una sed
plurimȩ cuutates: Qđ ex hoc conici facil¬
lime pocest qđ ex uno abrahã nõ multo
gentis canta ꝓcrtata ẽ. ut in exitu eiꝰdem¬

Expanded text:
sed cum illius hominis familia tanta numerositate sed cum illius hominis familia tanta numerositate cresceret, ut haberet iam populi quantitatem, tunc potuit utique fieri, ut et constitueret et nomen primogeniti sui constitutae inponeret ciuitati. Tam longa quippe uita illorum hominum fuit, ut illic memoratorum, quorum et anni taciti non sunt, qui uixit minimum ante Nam plures nongentos annos etiam transierunt, quamuis nemo ad mille peruenerit. Quis itaque dubitauerit per unius hominis aetatem tantum multiplicari potuisse genus humanum, ut esset unde constituerentur non una, sed plurimae ciuitates? Quod ex hoc conici facillime potest, quia ex uno Abraham non multo gentis tanta procreata est, ut in exitu eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
tura cognouit inquit adã uxorẽ suam eutã
et concepit et peꝑit filiũ et nominauit
nom̃ illius sedh Unde intelligitur ita
solere illã scripturã loqui. quãuis non
semꝑ cum in ea legitur factos hominum
fuisse conceptꝰ nõ tam̃ solũ: cũ pͥmũ sibi sexꝰ
ut̃q misceretur Nec illud necessariũ
ẽ. argum̃tũ. ut pͥmo gentium patri existi¬
memꝰ enocħ: quod eiꝰ nomine illa ciuitas
nuncupata ẽ Nõ enĩ abre ẽ. ut ꝑpt̃ aliquã
causam cum et alios hab̾et : diligeret eũ
pat̃ cęt̾is ãpliꝰ: Neq enĩ ⁊ uidas p̾mogenitꝰ
fuit : a quo uidȩa cognominata ẽ. uudei
S etiã si c̃ditori ciuitatis illiꝰ iste filius pͥmus
ẽ. natus: nõ idõ putandũ ẽ. cunc a patre
condite ciuitati. nom̃ eiꝰ impositũ qnͣdo
natusẽ : quia nec constitui tunc ab uno pot̾at
ciuitas quȩ nichil alud ẽ. quã hominũ
multitudo: aliqͦ societatis uincło conligata:

Expanded text:
tura, Cognovit, inquit, Adam Evam uxorem suam, tura, Cognovit, inquit, Adam Evam uxorem suam, et concepit, et peperit filium, et nominavit nomen illius Seth. Unde intelligitur ita solere etiam illam Scripturam loqui, quamvis non semper, cum in ea legitur factos homines fuisse conceptos: non tamen solum cum primum sibi sexus uterque misceretur; nec illo necessarium est argumento, ut primogenitum patri existimemus Enoch, quod ejus nomine illa civitas nuncupata est: non enim abest ut propter aliquam causam, cum et alios haberet, diligeret eum pater caeteris amplius: neque enim et Judas primogenitus fuit, a quo Iudaea cognominata est et Iudaei. Sed etiamsi conditori ciuitatis illius iste filius primus est natus, non ideo putandum est tunc a patre conditae ciuitati nomen eius inpositum, quando natus est, quia nec constitui tunc ab uno poterat ciuitas, quae nihil est aliud quam hominum multitudo aliquo societatis uinculo conligata;
Abbreviated transcription (Latin):
sedh: Natꝰ qͥppe fuerat et ipse de adã ꝓ illo
quẽ fr̃ occidit: Concretio autẽ quia
bonis indeteriꝰ dedinantibꝰ tales uniuersi
factifuerant ut diluuio delerentur. excep¬
co uno iusto. cuiꝰ nom̃ erat noe: et eiꝰ coniuige
et cribus filiis cotidẽq nuribꝰ: Qui homi¬
nes octo. et illa õiũ uastatioẽ mortaliũ.
ꝑarchã euade meruerunt: Qđ gͥ sc riptũ
ẽ. et cognoũ cam uxorẽ suã ⁊ c̃cipiens pe¬
ꝑit enoch. et erat edificans ciuitatẽ in no¬
mine filii enoch: nõ ẽ. qͥdẽ c̃sequens ut
istũ pͥmũ filiũ genuisse credatur: Neq enĩ
hoc ex eoputandũ ẽ. quia dictꝰ ẽ. cogno¬
uisse uxorẽ suã: quasi cunc se illi prim̃itꝰ
concũbendo miscuisset.: Nã et de ipso patre
om̃iũ adam. nõ tuc̃ solũ hoc dictũ ẽ. quan¬
do conceptꝰ ẽ. cam quẽ pͥmogonitũ uidet᷑
habusse uerum etiã posterius eãdẽ scrip¬

Expanded text:
Seth; natus quippe fuerat et ipse de Adam pro illo, Seth; natus quippe fuerat et ipse de Adam pro illo, quem frater occidit; concretio autem, quia bonis in deterius declinantibus tales uniuersi facti fuerant, ut diluuio delerentur, excepto uno iusto, cui nomen erat Noe, et eius coniuge et tribus filiis totidemque nuribus, qui homines octo ex illa omnium uastatione mortalium per arcam euadere meruerunt. Quod igitur scriptum est: Et cognouit Cain uxorem. suam, et concipiens peperit Enoch; et erat aedificans" ciuitatem in nomine filii sui Enoch: non est quidem consequens, ut istum primum filium genuisse credatur. Neque enim hoc ex eo putandum est, quia dictus est cognouisse uxorem suam, quasi tunc se illi primitus concumbendo miscuisset. Nam et de ipso patre omnium Adam non tunc solum hoc dictum est, quando conceptus est Cain, quem primogenitum uidetur habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat ita concludat. ut dicat de illo
de qͦloquebatur et genuit filios et filias:
et fuert om̃s dies illius uel illiꝰ quos uixit
ans cot et mortuus ẽ: nunqͥd qr eosdem
filioset filias nõ nominat idõ intelligere
nõ debemꝰ ꝑtã multos annos qͥbꝰ cunc in
scłi huꝰ pͥma ȩtate uiuebant nasci potuis¬
se plurimos homines: quorum cętibꝰ c̃di
posent etũ plurimȩ ciuitates: S ꝑtinuit
addm̃ quo ista ĩ spirante conscripta sunt.
has duas societates sius diuersis geueratio¬
ubꝰ pͥmitꝰ dĩgere atq distinguere: ut scor¬
sum hominũ hocẽ. scđm hominẽ uiuentiũ.
seorsĩ autẽ filiorũ dĩ idẽ. hominũ scđidm̃
unuentium generatioẽs c̃texerentur usq
diliuũ : ubi ambarũ societatũ discretio
c̃ercioq narratur: discrecio quidẽ qđ
ãbarũ separatĩ generationes cõmemorãt᷑
unꝰ fr̃icide cain: alteriꝰ autẽ qͥuocabatur

Expanded text:
commemorat, ita concludat, ut dicat de illo, commemorat, ita concludat, ut dicat de illo, de quo loquebatur: Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies illius uel illius quos uixit anni tot, et mortuus est: numquid quia eosdem filios et filias non nominat, ideo intellegere non debernus per tam multos annos, quibus tunc in saeculi huius prima aetate uiuebant, nasci potuisse plurimos homines, quorum coetibus condi possent etiam plurimae \'ciuitates? Sed pertinuit ad Deum, quo ista inspirante conscripta sunt, has duas societates suis diuersis generationibus primitus digerere adque distinguere, ut seorsum hominum, hoc est secundum hominem uiuentium, seorsum autem filiorum Dei, id est hominum secundum Deum uiuentium, generationes contexerentur usque diluuium, ubi ambarum societatum discretio concretioque narratur; discretio quidem, quod ambarum separatim generationes commemorantur, unius fratricidae Cain, alterius autem qui uocabatur
Abbreviated transcription (Latin):
occidit fuisse iudetur in terra: id est
pͥmus homo pat̾̃ om̃iũ et ipse cam. etã
filiꝰ enoc: ex cuiꝰ nomine ipsa cuutas nui¬
cupata ẽ. S hoc qͦs mouet. parũ c̃siderã
nõ om̃s homines qui tunc eẽ. poteruis
scriptorẽ sacrȩ huiꝰ historiȩ necessela¬
buisse nominare: s eos solos qͦs oꝑis sus¬
cepti racio postulabat. Propositum
quippe scriptoris illius fuit ꝑquẽ sp̃sses¬
id agebat. ꝑ successiones cȩterarumgeis¬
rationũ ex uno homine ꝓpagatarur
ꝑuenire ad abraham: ac de inde exõ
semine ad popłm dĩ: in quo distincto
acçt̃is gentibꝰ. p̃figurarentur et p̾rans¬
arentur omĩa quę de cuutate cuiꝰ etiui
de aldera societate hominũ caceretur quã
cerenam dicimus ciuitatẽ. quantũ ei cõme¬
morandȩ satis eẽt: ut ciuitasdĩ etiã suȩ ad¬
uersariş cõꝑatione clarescat:
ũ gͥ scriptura diuina. ubi ⁊ numerũ
annorum quos illi homines uixerunt

Expanded text:
occidit, fuisse uidentur in terra, id est occidit, fuisse uidentur in terra, id est primus homo pater omnium et ipse Cain et eius filius Enoch, ex cuius nomine ipsa ciuitas nuncupata est. Sed hoc quos mouet, parum considerant non omnes hominscriptorem sacrae hujus historiae necesse habuisse nominare, sed eos solos quos ocepti ratio postulabat. Propositum quippe scriptoris illius fuit, peid agebat, per successiones certarum generationum ex uno homine propagatarum peruenire ad Abraham ac deinde ex eius semine ad populum Dei, in quo distincto a ceteris gentibus praefigurarentur et praenuntiarentur omnia, quae de ciuitate, cuius aeternum de altera societate hominum taceretur, quam terrenam dicimus ciuitatem, quantum ei commemorandae satis esset, ut ciuitas Dei etiam suae aduersariae conparatione clarescat. Cum igitur scriptura diuina, ubi et numerum annorum, quos illi homines uixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum conuersio tua: et ipsȩ ciu dñabitur
Qđd dictum ẽ. ad cam depeccato uł de
uitiosa carnis concupiscentia. hoc isto
loco de peccatricȩ fȩmina ubi intellige¬
dũ ẽ. urũ ad regendã uxorẽ animo
carnem regenti similẽ eẽ. oportere. ꝑpt̃
qđ dicit apłs. qui diligit uxorẽ suã. se
ipsum diligit: Nemo enĩ unquã carnẽ
suã odio habuit. Sananda st̃ enĩ hȩc
Inualescente quippe inudentiȩ uitio.
frem insidiatus occidit Tał erat t̾renȩ
conditor ciuitatis Quomͦ autẽ signifi¬
cauerit etiã uideos aqͥbus xp̃s occisusẽ
pastor ouiũ hominũ quẽ pastor ouiũ
peccorum p̃figurabat abel. quia male¬
goria ꝑꝓħica res ẽ. parco nunc dicere.
et quędã hinc adu̾sus faustũ manideũ
dixisse me recolo Nunc autem desta¬
denda mͥ idet᷑ historia ne sit scriptura
in credibił quȩ dic̃ ȩdificatã ab uno ho¬
mine ciuitatẽ eo tpr̃ quo plusquã uri

Expanded text:
tuum conuersio tua et ipse tui dominabitur. tuum conuersio tua et ipse tui dominabitur. quod dictum est ad Cain de peccato uel de uitiosa carnis concupiscentia, hoc isto loco de peccatrice femina; ubi intellegendum est uirum ad regendam uxorem animo carnem regenti similem esse oportere. propter quod dicit apostolus: qui diligit uxorem suam, se ipsum diligit; nemo enim umquam carnem suam odio habuit. sananda enim sunt haecinualescente quippe inuidiae uitio fratrem insidiatus occidit. talis erat terrenae conditor ciuitatis. quomodo autem significauerit etiam Iudaeos, a quibus Christus occisus est pastor ouium hominum, quem pastor ouium pecorum praefigurabat Abel, quia in allegoria prophetica res est, parco nunc dicere, et quaedam hinc aduersus Faustum Manichaeum dixisse me recolo. CAPUT denda mihi uidetur historia, ne sit scriptura incredibilis, quae dicit aedificatam ab uno homine ciui tatem eo tempore, quo non plus quam uiri
Abbreviated transcription (Latin):
onũ cõmemorat᷑. ingenerationibꝰ excain. sieas
usq ad diluuiũ ꝑduci oporcebat nec erat diu¬
turna etas p̾ueniens pułtatẽ. quȩ centũ uł
ãpliꝰ annos uacaret afecibꝰ: Nã si nõ intedebat
auctor libri huiꝰ aliquẽ ad quẽ necessario ꝑdu¬
ceret seriẽ generitionũ sicut in illis que ueni¬
ut̃ de semine seth intendelut ꝑuenire ad
noe. aqͦ rursꝰ ordo necessariꝰ sequeretur: qͥd
opꝰ erat pret̃ matere pͥmogenitos filios ut ꝑ¬
ueniretur ad lameh: incuiꝰ filus fintur ila
contextio octaua generatione scilicet ex
adam. septima ex cam. quasieẽt. inde aliqͥd
de inceps conoctendum uñ ꝑueniret᷑ it al
is raheliticũ popłm. inqͦ celesti cuutats etũ

Expanded text:
onum commemoratur in generationibus ex Cain, si eas onum commemoratur in generationibus ex Cain, si eas usque ad diluuium perduci oportebat, nec erat diuturna aetas praeueniens pubertatem, quae centum uel amplius annos uacaret a fetibus? Nam si non intendebat auctor libri huius aliquem, ad quem necessario perduceret seriem generationum, sicut in illis, quae ueniunt de semine Seth, intendebat peruenire ad Noe, a quo rursus ordo necessarius sequeretur: quid opus erat praetermittere primogenitos filios, ut perueniretur ad Lamech, in cuius filiis finitur illa contextio, octaua generatione scilicet ex Adam, septima ex Cain, quasi esset inde aliquid deinceps conectendum, unde perueniretur uel ad Israeliticum populum, in quo cael
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ait. filii scłi hiuꝰ generant et generant᷑:
Cuuitatẽ uͦ dĩ ꝑegrinantẽ in hoc scło regeneratio
ꝑducit ad alterum scłm. cuiꝰ filii nec generat̃
nec generantur Hic gͦ generari et generare
ciuitati utriq cõmune ẽ : quãuis dĩ ciuitas
habeat etiã hic multa ciuiũ milia quȩ ab oꝑẽ
generandi se abstineant. Sed habet etiam
illa eximitatione quadã licet errantiũ: ad eã
nãq ꝑtinẽt etiã qͥ deuiantes ab huiꝰ fide di¬
uersas hereses condidũt: scđm hominẽ qͥppe
uiut̃ nõ scđm dm̃ Et indorũ gymnosophistę
qͥ nudi ꝑhibentur phylosophari in solitudinibꝰ
indic ciues eiꝰ st̃: et agenerando sẽ cohibent.
N õ ẽ. eĩ hoc bonũ. nͥ cũ fit scđm fidẽ sũmiboni:
cnslatꝰ refert᷑ eẽ. nõ mortuis. genuit filios et
filias ante quam transferret᷑. inqͥbꝰ fuit matu¬
salã: ꝑ quẽ generationũ memorandarũ ordo
tͣnscurrit: Cur gͦ tanta paucitas successi¬

Expanded text:
s ait: Filii saeculi huius generant et generantur. Ciuitatem uero Dei peregrinantem in hoc saeculo regeneratio perducit ad alterum saeculum, cuius filii nec generant nec generantur. Hic ergo generari et generare ciuitati utrique commune est; quamuis Dei ciuitas habeat etiam hic multa ciuium milia, quae ab opere generandi se abstineant; sed habet etiam illa ex imitatione quadam, licet errantium. Ad eam namque pertinent etiam, qui deuiantes ab huius fide diuersas haereses condiderunt; secundum hominem quippe uiuunt, non secundum Deum. Et Indorum gymnosophistae, qui nudi perhibentur philosophari in solitudinibus Indiae, cibi esu ot a generando se cohibent. Non est enim hoc bonum, nisi cum fit secundum fidem summi boni, translatus refertur esse non mortuus, genuit filios et filias antequam transferretur; in quibus fuit Mathusalam, per quem generationum memorandarum ordo transcurrit. Quur ergo tanta paucitas successi
Abbreviated transcription (Latin):
Herhanc autẽ discrepantiã hebreorum
codicũ atq nr̃orũ exoritur illa famosis¬
post diluiuũ computat᷑ : cũ scͥptura ex õibꝰ
quit̾ra tunc fuerunt solos octo homines in
arha exiciũ cõmemorat cuasisse diliuui. in
quibꝰ matusalã nõ fuit: Scłm codices cnĩ rr̃os.
matusalã priusquã gigneret. illũ quẽ uocauit
lamcch: ancequã ex illo natꝰ eẽt. noe uixit
diluuuĩ factũ ẽ: qͥ fiunt nõgenti .I .uͦ. ex quo¬
matusilã natꝰ ẽ. usq ad annũ diliiuii: Omnes
aitẽ amni uitȩ matusalã nõ genti. lxͣ. nouẽ
coeputant᷑ qi cũ uixisset annos centũ .lxͣ. septẽ
et genuiss filiũ qͥ ẽ. appellatꝰ lamech. pꝰ eum
genitũ uix̃ annos octingentos duos: qͥ omnes
it diximꝰ nõ genti. lxͣ. nouẽ fiũt Unde decͣctis
nõgentis qͥnquaginta .u. ab ortu matusile usq¬

Expanded text:
er hanc autem discrepantiam Hebraeorum codicum adque nostrorum exoritur illa famosispost diluuium conputatur, cum scriptura ex omnibus, qui in terra tunc fuerant, solos octo homines in arca exitium commemoret euasisse diluuii, in quibus Mathusalam non fuit. Secundum codices enim nostros Mathusalam priusquam gigneret illum, quem uocauit Lamech, antequam ex illo natus esset Noe, uixit diluuium factum est: qui fiunt nongenti quinquusque ad annum diluuii. Omnes enim anni uitae Mathusalam nongenti sexaginta nouem conputantur, quia, cum uixisset annos centum sexaginta septem et genuisset filium, qui est appellatus Lamech, post eum genitum uixit annos octingentos duo; qui omnes, ut diximus. nongenti sexaginta nouem fiunt. Unde detractis nongentis quinquaginta qu