comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit aut sustinuit: tanto
carius nos redemit: & ꝓpensiꝰ
honorandꝰ est. Tali nãq sen¬
su & si ñ eisdem uerb̃ in qͦn¬
tũ recolo eidem respondens
heretico: uidet᷑ beate uͥgini
nͣ infamiã ullius colluuioĩs
aut penã pece̾i intulisse: s dig¬
nationẽ diuina. & exinaniti.onem
in mensã. in forma serui reue¬
renter satis com̃dasse: Non ut
uͥginẽ uexatam a dño & ex¬
honoratam ostencłet: s ut cle¬
mentiã pii conditoris. etiam
huiꝰmͦi hereticis demonstiaret.
Iccirco ñ cessit istis cũ heluidio
errantib sed corripuit: ut
disc̾ent non infammare uͥginẽ.
& dñi ñ derogare in forma serui
humilitatẽ. Non enĩ pudicitiã
eiꝰ in aliquo lesam docet. qui
gladio. cui ds contra hostes eiꝰ
tantam resistendi contulit

Expanded text:
suscepit aut sustinuit, tanto charius nos redemit, et propensius honorandus est. Tali namque sensu, etsi non eisdem verbis, in quantum recolo, eidem respondens haeretico, videtur beatae Virgini non infamiam ullius colluvionis aut poenam peccati intulisse, sed dignationem divinam et exinanitionem immensam in forma servi reverenter satis commendasse; non ut Virginem vexatam a Domino, et exhonoratam ostenderet, sed ut clementiam pii Conditoris etiam hujusmodi haereticis demonstraret. Idcirco non cessit istis cum Helvidio errantibus, sed corripuit, ut discerent non infamare Virginem, et Deum non derogare in forma servi humilitatem. Non enim pudicitiam ejus in aliquo laesam docet, qui gladio, cui Deus contra hostes ejus tantam resistendi contulit
Abbreviated transcription (Latin):
mulier immunda erat et sor¬
dida multis ex uiciis: donec
redintegraret᷑ status totius cor¬
poris & sanarentur tori. sangͥc
cessaret a feruore uiciatꝰ: sieq
emundatis sordib mulier di¬
uinis purgaret᷑ hostiis & mu¬
nerib. S beata maria non
talib eguit sacrificiis. qͤ scãm
de se genuit ostiam: ꝑ quam
mundus purgatus est. Nam
qd̾ dicit eu̾głista. qr omne ma¬
culinũ ad aꝑiens uuluã scm
dño uocabitur: non ideo di¬
cit ut nos cogat crecłẽ. qd̃ xp̃c

Expanded text:
mulier immunda erat et sordida multis ex vitiis, donec redintegraretur status totius corporis, et sanarentur corpora, sanguisque cessaret a fervore vitiatus, sicque emundatis sordibus, mulier divinis purgaretur hostiis et muneribus. Sed beata Maria non talibus eguit sacrificiis, quae sanctam de se genuit hostiam, per quam mundus purgatus est. Nam quod dicit evangelista: Quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur , non ideo dicit ut nos cogat credere quod C
Abbreviated transcription (Latin):
te xp̃i exultauert̃ quasi i¬
ctores: Et dum terrenũ et
caducum regnũ timuert̃ ꝑ¬
de: rege celi et terre ñ dubi¬
tauert̃ occid̾e. S nec sic ut
putauert̃. uictores extiterunt.
Si enĩ uicerunt. regnũ quomͦ
ꝑdiderunt: Quomͦ nc̃ usq ser¬
ui manserunt: Ista iramq cau¬
sa est qua ab eis xp̃c occisus

Expanded text:
te Christi exsultaverunt quasi vite Christi exsultaverunt quasi victores, et dum terrenum et caducum regnum timuerunt perdere, Regem coeli et terrae non dubitaverunt occidere? Sed nec sicut putaverunt, victores exstiterunt. Si enim vicerunt, regnum quomodo perdiderunt? quomodo nunc usque servi remanserunt? Ista namque causa est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
deus homo. quod uerbũ caro
factũ est. quod multa bona
fecit. et mala ꝑpessus est:
quod mortuos suscitauit. et
mortuus est. U singłaris il¬
la patientia ꝑtulit diabo¬
lum tẽptatorẽ. discipłm tra¬
ditorẽ. Qͦ d̾ ipsũ uidã priusqͣ.
ostend̾et traditorẽ ꝑtulit fu¬
rem: et ante exꝑim̃tũ uincu¬
loꝵ. crucis ac mortis. labiis
eius dolosis non negauit os¬
culum pacis. In ipsa autẽ
morte quanta sustinuit.:
ꝑ tulit odioꝵ. flaminas: mi¬
nistras pessimi cordis lingͣs
Clamauert᷑ iudei crucifige
crueifige. Ut rei manerent
iudei. in nocens ab eis cruci-¬
figitur filius dei. Ad crucem
ducitur. expalmat᷑ qui est
uera palma uictorie. Spinis
coronatur. qui spinas pecca.¬
toꝵ uenit confring̾e. Ligat᷑.
qui soluit cõpeditos. Ligno
suspendit᷑: qui erigit eli¬
sos. Aceto potatur fons
uite. disciplina cedit᷑. salus
uulnerat᷑. uita morit᷑. Occidit
ad tempus uitam mors: ut
inꝑpetuũ a uita occideretur

Expanded text:
Deus homo, quod Verbum caro Deus homo, quod Verbum caro factum est ; quod multa bona fecit, et mala perpessus est; quod mortuos suscitavit, et mortuus est; quod singularis illa patientia pertulit diabolum tentatorem, discipulum traditorem; quod ipsum Judam priusquam ostenderet traditorem, pertulit furem, et ante experimentum vinculorum, crucis ac mortis, labiis ejus dolosis non negavit osculum pacis. In ipsa autem morte quanta sustinuit? Pertulit odiorum flammas, ministras pessimi cordis linguas. Clamaverunt Judaei, Crucifige, crucifige : ut rei remanerent Judaei, innocens ab eis crucifixus est Filius Dei. Ad crucem ducitur, expalmatur, qui est vera palma victoriae. Spinis coronatur, qui spinas peccatorum venit confringere. Ligatur, qui solvit compeditos. Ligno suspenditur, qui erigit elisos . Aceto potatur fons vitae, disciplina caeditur, salus vulneratur, vita moritur: occidit ad tempus vitam mors, ut in perpetuum a vita occideretur
Abbreviated transcription (Latin):
ditint᷑ et illi post te. S aqua
conuersa illis erit in pnitiem:
tibi ꝓficiet ad salutẽ. Illos
obruet : te abluet. illos dãp¬
nabit: te liberabit. Post sus¬
cipies mel de prtra: quo sitĩ
tuam sacies. Petra enĩ erat
ex fontib dislcedinis. sacie¬
ris. Gustabis et panẽ illĩt
scilicet qui dixit. Ego sum
panis uiuus qui de celo des¬
cendi. Gustabis et uidebis
qm̃ suauis est dñs. et si intte
eminet uirtus caritatis. qͦ
omĩa sperat. ꝑ heremũ te
necesse est transire. id÷ utar¬
ris hoc mundo tanquã non
utens: ut in hac utta ꝑegͥ¬
num te nou̾is esse. si t̾ram
ꝓmissionis cupis in trare. Hec
terra est de qua ꝓpħa cantat
et dicit. Credo uidere bona
diũ in terra uiuentiũ. Ul
que omĩa sustinet. & nũqmͣ
finis legis xp̃s. Quanta aũt
ꝑ nob̾ ipse sustinuerit. puto
caritatem uram ignorare nͨ
posse. Tam̃ exinde aliqͥd di¬
cam: si tam̃ de tanto aliqͥd
digne credamꝰ. Prius illd̃ qd̾

Expanded text:
dientur et illi post te: sed aqua dientur et illi post te: sed aqua conversa illis erit in perniciem, tibi proficiet ad salutem; illos obruet, te abluet; illos damnabit, te liberabit. Post haec suscipies mel de petra, quo sitim tuam saties. Petra enim erat ex fontibus dulcedinis satieris. Gustabis et panem, illum scilicet qui dixit, Ego sum panis vivus qui de coelo descendi : gustabis, et videbis quam suavis est Dominus . Et si in te eminet virtus charitatis quae omnia sperat, per eremum te necesse est transire; id est, utaris hoc mundo tanquam non utens ; ut in hac via peregrinum te noveris esse, si terram promissionis cupis intrare. Haec terra est de qua propheta cantat et dicit: Credo videre bona Domini in terra viventium . quae omnia sustinet, et, nunquam finis Legis Christus . Quanta autem pro nobis ipse sustinuerit, puto Charitatem vestram ignorare non posse. Tamen exinde aliquid dicam, si tamen de tanto aliquid digne dicam. Prius illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ipse est dilectus unicus. quid
metuis offerre cor tuuͣ: Offer
sacrificium contritionis cor¬
dis dño do tuo: et dic cũ ꝓpħa.
Holocaustis non delectaberis
sacrifiũ deo sp̃s contribulatꝰ:
cor contritũ et humiliatũ d̃s
ñ despicies. Nichil metuas. Ta¬
li sacrificio oblato: et tͥ accep¬
tum erit. et quod obtuleris
sperat: placet inspicere. Hãc
eis lac et mel. fluens ꝓmittit᷑.
ꝑ mare rubrũ transeunt. ad
heremũ ueniunt. Ducebat
cos spes caritatis. ut disce¬
rent prius dm̃ amare gra¬
tis. Redditur et his merces
fidei. Non enĩ potest non
reddere: qui se donando dig¬
natur facere debitorẽ. Post
heremũ mella de petra sũp¬
serunt. panẽ celi manduca.¬
uerunt: ñ st̃ priuati a desi¬
derio suo. Quod sperauert̃
xp̃i sanguine purpuratum.
ꝑsequantur hostes peccata. eũ
egyptii cum suo rege pharaoe̾.
Seuiant. sequantur fugientes.
Quid metius:: Usq ad aqͣm
seuiunt. Ingredieris tu. ingre¬

Expanded text:
ipse est dilectus unicus; quid ipse est dilectus unicus; quid metuis offerre cor tuum? Offer sacrificium contritionem cordis Domino Deo tuo, et dic cum propheta, Holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non despiciet . Nihil metuas tali sacrificio oblato: et Deo acceptum erit, et quod obtuleris,sperat, placet inspicere? Hanc eis lac et mel fluens promittitur . Per mare Rubrum transeunt, ad eremum veniunt: ducebat eos spes charitatis, ut discerent prius Deum amare gratis. Redditur et his merces fidei: non enim potest non reddere, qui se donando dignatur facere debitorem. Post eremum mella de petra suxerunt, panem coeli manducaverunt ; non sunt privati a desiderio suo, quod speraveruntChristi sanguine purpuratum. Persequantur hostes: peccata cum egyptii cum suo rege Pharaone, saeviant, sequantur fugientes: quid metuis? Usque ad aquam saeviunt. Ingredieris tu, ingre
Abbreviated transcription (Latin):
lo aute nichil in te fieri senti¬
ebas. et a patre arietẽ reqͥrebã:
nunc autem mamibus ligaris.
in aram impon̾is. Ligno qͦ¬
dãmͦ suspenderisi et mͦ ta:¬
ces Taceo inquit. dic quare:
obsecro nouerimꝰ. Uultis
nosse ait quare mͦ taceo:
Quia figuram illius gesto:
qui uoluntate ponit aĩam
suam non necessitate. In
hoc tam grandi mystico
filius in p̾senti est lib̾atꝰ:¬
S qua es aĩa que cupis se¬
qui uestigia fidei patris
nr̃i abraham. exi de terra
tuia et de cognatione tua.
relinque popłm tuũ et do¬
mum patris tui id: fidełr
renuntia diabolo et pom¬
pis eius et angłis eius. et
sequere uiam rectam. que
te ꝑducat ad terrã in qua
ditescas et emineas et effici¬
aris socius abrahe. S cum
ista omnia feceris: si uirtꝰ
caritatis que omĩa credit
in te est. adhuc tẽptabit te
et ꝓbatum coronabit te
Expetit ate sacrificiũ dilecti
tui. Quid a te expetit: Quod ab¬
sapientia.da mͥ fili cor tuũ.

Expanded text:
lo ante nihil in te fieri sentilo ante nihil in te fieri sentiebas, et a patre arietem requirebas: nunc autem manibus ligaris, in aram imponeris, ligno quodam modo suspenderis; et modo taces. Taceo, inquit. Dic quare: obsecro, noverimus. Vultis nosse, ait, quare modo taceo? Quia figuram illius gesto, qui voluntate ponit animam suam, non necehoc tam grandi et mystifilius in praesenti est liberatSi qua es anima quae cupis sequi vestigia fidei patris nostri Abraham, exi de terra tua et cognatione tua: relinque populum tuum, et domum patris tui, id est fideliter renuntia diabolo, pompis ejus et angelis ejus, et sequere viam rectam quae te perducat ad terram in qua ditescas et emineas et efficiaris socius Abrahae. Sed cum ista omnia feceris, si virtus charitatis quae omnia credit est in te, adhuc tentabit te et probatum coronabit te, expetit a te sacrificium dilecti tui. Quid a te expetit? Quod sapientia, Da mihi, fili, cor tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
aĩoꝵ facit. Quẽadmodũ iste sc̃s¬
cus eius appellaret᷑. uultis nõ¬
se : Sicut enim ds pater uni¬
co filio ñ peꝑcit: s uibente ut
deo nr̃o. huuis historie plenã
redd̾e uob̃ notionẽ. Postquam
relictis pueris ad locũ sacrifi
cii pater cũ filio uenit: aram¬
construit. ligna componit.
Manus filio ligat. imponit
eum in aram supra ligna. de¬
ponit humana pat̾ne pietans
indicia: induit sacerdotis di¬
ram constantiã. educit gladi¬
um ut ꝑimat filium. Qͥd ui¬
detis fr̃s : Nichil sentimus
humanũ: quia totũ cognosci¬
mus diuinũ. S ce ille filius
qui paulo ante ouem requi¬
rebat sub ingenti silentio talia
in se fieri sentit: et ita patien̾
inuenitur tamꝗͣ. iam ille ẽẽt
qui sicͣ ouis ad ĩmolandũ duc.¬
tus est. et tanquã agnꝰ corã
tondente se sine uoce. sie non
aꝑuit os suum. Oet tu sc̃e
ysaac: indica nob̾ silentii hu¬
iis tam grande secretũ. Pau¬

Expanded text:
animorum facit. Quemadmodum iste sanimorum facit. Quemadmodum iste sjus amicus appellaretur juvat nosse. Sicut enim Deus Pater unico Filio non pepercit, sic jubente Deo ut mino hujus historiae plenam vobis reddere notionem. Postquam relictis pueris ad locum sacii pater cum filio venit, aramconstruit, ligna componit, manus filio ligat, imponit eum in aram supra ligna, deponit humana paternae pietatis indicia, induit sacerdotis diram constantiam, educit gladium, ut perimat filium. Quid videtis, fratres? Nihil hic sentimus humanum, quia totum cognoscimus divinum. Sed et ille filius, qui paulo ante ovem requirebat, sub ingenti silentio talia fieri in se sentit: et ita patiens invenitur, tanquam jam ille esset, qui sicut ovis ad immolandum ductus est, et tanquam agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum . O et tu, sancte Isaac, indica nobis silentii hujus tam grande secretum. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ꝓfert eis dicens. Sede¬
te hic cũ asino. ego & puer ibi¬
mus usq illue: et cũ adoraue¬
rimus reuertem᷑ ad uos. O sc̃ẽ
abraham. quid est qd̃ dicis. cũ
aliud tibi de puero agendum
sit: Numqͥd aut te aut nos
fallis: Non inquit. S que ꝓpħi¬
ce uł dico uel gero: uirtus cari¬
tatis in me manens. que omĩa
credit et facit et dicit. Audio
enĩ eã sine strepitu uocis intꝰ
ad cor loquentẽ: &e dicentem
mͥ. Tu quibem licet resurrec¬
turum credens pleno &e ꝑfecto
uoto puerũ ducas immolandũ¬
filius tuus in isto sacrificio
non crematur: quia resurrectio
filio dei seruatur. Merito abͣ¬
he huius uiri fidem. cõmemo¬
rans iacobꝰ apłs ait. Creclidit
abraham : et reputatũ est illi
ad iusticiam: et amicus deĩ ap¬
pellatust Amicos ut nouimꝰ:
coniunctio animoꝵ facit. Uñ
quidam sapiens huiꝰ m̃di ait.
dem̃ uelle atq idem nolle: ea
demũ firma amicitia est. G
amitos ut nouimꝰ. ꝯunctio

Expanded text:
verba profert dicens: Sedeverba profert dicens: Sedete hic cum asina; ego autem et puer ibimus usque illuc, et cum adoraverimus, revertemur ad vos. O sancte Abraham, quid est quod dicis, cum aliud tibi de puero agendum sit? Numquid aut te, aut tuos fallis? Non, inquit: sed quae prophetice vel dico vel gero, virtus charitatis in me manens quae omnia credit, et facit et dicit. Audio enim eam sine strepitu vocis intus ad cor loquentem et dicentem mihi, Tu quidem licet resurrecturum credens, pleno et perfecto voto puerum ducas immolandufilius tuus in isto sacrificio non crematur, quia resurrectio Filio Dei servatur. Merito Abrahae hujus viri fidem commemorans Jacobus apostolus ait: Credidit Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est . Amicos, ut novimus, conjunctio animorum facit: unde quidam sapiens hujus mundi ait, Idem velle atque idem nolle, ea demum firma amicitia est . Ergo amicos, ut novimus, conjunctio
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat. Uocat eum dñs
de celo dicens. Abrahã abra¬
ham. Et ille tanquã seruus
obediens: eece ad sum ait.
de dñs. Accipe filiũ illũ tu¬
um quem diligis ysaac. et
uade in terram excelsam: &e
offeres illum in holocastũ
in uno montiũ quẽ monstͣ¬
uero tibi. Nec hac quidem
uissione turbatur. aut fran¬
gitur feruus fidelis. Ad est
enĩ ei uirtus caritatis que
omĩa credit. Surgit. domũ
ꝑgit. asinũ sternit. ligna
sumit. puerũ simul addu¬
cit. et ꝑgit ad locum. Tune
untentus factus ysaac. patrẽ
interrogat dicens. Pater: &
ille. Quid est filiꝰ et filius.
Ecce ait ignis et ligna. Ubi
respondit. d̾s̃ ꝓuidebit qͥ
ouem ad sacrificiũ fili mi.
Magnum hic et grande ui¬
deo sacram̃tũ. Aliud abrahã
corde gestabat: aliud filio ꝓ¬
mittebat. S neq que ꝓmitte¬
bat filium fallebãt: ueq aliqͣ
infirmitas cor eiꝰ a ꝓposito im¬
mutauerat. Quid pluribꝰ: ꝑgit
uiam. uidet locum delonge. ce
statuens pueros suos: ibi talia

Expanded text:
monstrat. Vocat eum Dominus de coelo dicens: Abraham! Abraham! Et ille tanquam servus obediens: Ecce sum, ait. Et Dominus: Accipe filium tuum illum quem diligis Isaac, et vade in terram excelsam, et offeres eum holocaustum in unum montium quem tibi dixero. Nec hac quidem jussione turbatur aut frangitur servus fidelis: adest enim ei virtus charitatis quae omnia credit. Surgit, domum pergit, asinam sternit, ligna sumit, puerum simul adducit, et pergit ad locum. Tunc intentus factus Isaac, patrem interrogat dicens: Pater. Et ille: Quid est, fili? Et filius: Ecce, ait, ignis et ligna: ubi respondit: Deus providebit sibi ovem ad sacrificium, fili mi. Magnum hic et grande video sacramentum. Aliud Abraham corde gestabat, aliud filio promittebat: sed neque quae promittebat, filium fallebant; neque aliqua infirmitas cor ejus a proposito immutaverat. Quid pluribus? Pergit viam, videt locum de longe, et statuens pueros suos ibi, eis talia
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eiꝰ generationẽ ad liqͥdũ
queat enarrare: qu̾auis utrãq
om̃s debeant crecłe. Hĩc gͦ col¬
ligitur qd̃ suꝑsticiosa fit istoꝵ
cunctatio. & suꝑflua disputa¬
tio. qͥ dicũt ostia uentͥs & uulue
eum aperuisse et colluuionẽ
sanguinis ut cet̾i om̃s. & scdas
spurcicias post se traxisse in qͥbꝰ
om̃ib gemitꝰ &e dolor multipli¬
catur: tristicie et erũpne augeis
ut nemo sine his pariat filium.
s absit a cordib fideliũ. ut tale
aliquid suspicent᷑ de maria uͥgine
que ꝓ maledictione prime origi

Expanded text:
tatis ejus generationem ad liquidum tatis ejus generationem ad liquidum queat enarrare, quamvis utrasque omnes debeant credere? Hinc ergo colligitur quod superstitiosa sit istorum cunctatio et superflua disputatio, quia dicunt ostia ventris et vulvae eum aperuisse, et colluvionem sanguinis ut caeteri omnes, et fecundarum spurcitias post se traxisse, in quibus omnibus gemitus et dolor multiplicatur, tristitia et aerumnae augentur, ut nemo sine his pariat filium. Sed absit a cordibus fidelium ut tale aliquid suspicentur de Maria virgine, quae pro maledictione primae origi
Abbreviated transcription (Latin):
tam sc̃a et tam głosa iure
colitur & ueneratur: qͣnto
magis ipsa qñ ab angło ia
gra plena officiosissime sa¬
lutatur: Nam cũ dicit ei
aue: celeste uenerationis ob¬
sequiũ exhibet. Cum autẽ
dicit gr̃ã plena: ex integro
iram exelusam ostendit: et¬
grãm restitutã declarat. Cũ dic̃
benedicta tu: fructũ bene
tam defecauit a sordib uir¬
ginẽ et decoxit. ut ẽẽt saucti¬
or quam astra celi. Porro qñ
uirtus altissimi totam eã
in utero ueniens u̾bũ quod
erat in pͥncipio sempit̾num
apd patrem. caro fieret ex
tempore. & habitaret in nob̾.
Audiant gͥ noui disputatorẽ
& inuestigatores noui & inau¬
diti partus: audiant & intel¬
ligant primũ quia uiri sunt.
quomͦ bene disputare queant
de natura et sexu mulierũ. de¬
inde recogitent ut quid nat᷑am
requirunt et cõmunẽ legem
nascendi: ubi totum diuinũ
hoc loco ꝓ impossibili accipit᷑:
quia nemo scõꝵ est. ñ dico di¬
uinam. uerũ &ẽ qui humani¬

Expanded text:
tam sancta et tam gloriosa jure colitur et veneratur, quanto magis ipsa quando ab angelo jam gratia plena officiosissime salutatur? Nam cum dicit ei Ave, coeleste venerationis obsequium exhibet; cum autem dicit Gratia plena, ex integro iram expulsam ostendit, et restitutam gratiam declarat; cum dicit, Benedicta tu, fructum benedtam defaecavit a sordibus virginem et decoxit, ut esset sanctior quam astra coeli. Porro quando virtus Altissimi totam eam in utero veniens Verbum, quod erat in principio sempiternum apud Patrem, ut caro fieret ex tempore et habitaret in nobis. Audiant igitur novi disputatores et investigatores novi et inauditi partus; audiant et intelligant primum quia viri sunt, quomodo bene disputare queant de natura et sexu mulierum. Deinde recogitent, ut qui naturam requirunt et communem legem nascendi, ubi totum divinum hoc loco pro impossibili accipitur; quia nemo sanctorum est, non dico divinam, verum etiam qui humani
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. qui auctor creaturaꝵ
Ist. ut de creatura sua factor
cam fieri solet in quodã lau¬
dabili & mirabili artificio:
dum quicqͥd in eo multis et
magnis laudib effert᷑ totum
ad głam et laudem manꝰ ar¬
tificis iure inspicitur. S lon¬
ge in cõꝑabiłr ds̃ laudandꝰ
est in scĩs suis: & in oꝑibꝰ oĩb
suis p̾dicandꝰ. Hinc dd̾ ait. Lau¬
date dnm inquit in sc̃is eius:
laudate eũ ĩ firmam̃to uͥtuti
eiꝰ. Qd̾ ut digne possit fieri.
fides prius adhibenda est. qm̃
telligentia requirenda. Alio¬
quin nͥ credideritis sic̃ ysa¬
ias ait: ñ intelligetis. Intel

Expanded text:
fertur, qui auctor creaturarum est, ut de creatura sua factor cam, fieri solet in quodam laudabili et mirabili artificio, dum quidquid in eo multis et magnis laudibus effertur, totum ad gloriam et laudem manus artificis jure inspicitur. Sed longe incomparabiliter Deus laudandus est in sanctis suis, et in omnibus operibus suis praedicandus. Hinc quoque David: Laudate Dominum, inquit, in sanctis ejus, laudate eum in firmamento virtutis ejus . Quod ut digne possit fieri, fides prius adhibenda est, quontelligentia requirenda; alioquin, nisi credideritis, sicut Isaias ait, non intelligetis . Intel
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem. oꝑam darent. Cui
mandato cũ cetere prone pa¬
ruissent: sola uirgo dni ma¬
ria hoc se facere non posse
respondit. Siquidem et pa¬
rentes suos se dnĩ seruitio
mancipasse ÷ et insuꝑ se ip¬
sam dño uirginitatẽ uouis¬
se: quam nũquã uiro ali¬
quo cõmixtionis more cog¬
nito uiolare posset. Pon¬
tifex in angustia positus:¬
cum neq contra script᷑am
que dicit. uouete et reddite
uotũ confringendũ puta¬
ret: neq morem genti in¬
suetum introducere aude¬
ret : precepit ut ad festi¬
uitatem. que ĩminebat
om̃s ex iherosolimis. et ui¬
cinis locis primores ad es¬
sent. quoꝵ consilio scire
posset. quid in tam du¬
bia re faciendum essec.
Quod cum fieret: omĩb
in commune placuit cdnͣm
suꝑ hac re esse consulendum.
sulendum ex more accessit.

Expanded text:
ritatem, operam darent. Cui mandato cum caeterae pronae paruissent: sola virgo Domini Maria hoc se facere non posse respondit, dicens: Se quidem et parentes suos Domini servitio mancipasse, et insuper se ipsam Domino virginitatem vovisse: quam numquam viro aliquo, commixtionis more cognito, violare vellet. Pontifex vero in angustia constitucum neque contra Scripturam, quae dicit: Vovete et reddite , votum infringendum putaret: neque morem genti insuetum introducere auderet, praecepit, ut ad festivitatem quae imminebat, omnes ex Jeresolymis et vicinis locis primores adessent: quorum consilio scire posset, quid de tam dubia re faciendum esset. Quod cum fieret, omnibus in commune placuit Dominum super hac re esse consulendum. sulendum Deum, ex more accessit.
Abbreviated transcription (Latin):
tib ascendit: qr delicata et
diuinis extenuata discipliniᷤ.
multis uirtutũ erat repleta
odorib: ꝑ quas cotidie se in
holocaustũ dño concremabat
incendio pii amoris. et desi¬
derio caritatis. Nec diu hec
sc̃a sacratissima uͥgo post dñi
ascensionẽ in terris potuit
remanere: quã desicłabant
angeli. celum etiã ipsũ de
eius absentia querebat᷑ : atq

Expanded text:
tibus ascendit, quia delicata, et tibus ascendit, quia delicata, et divinis extenuata disciplinis, multis virtutum erat repleta odoribus, per quas quotidie se in holocaustum Domino concremabat incendio pii amoris et desiderio charitatis. Nec diu haec sancta sacratissima Virgo post Domini ascensionem in terris potuit remanere, quam desiderabant angeli, coelum etiam et ipsum de ejus ascensione quaerebatur; atque
Abbreviated transcription (Latin):
ritoꝵ fructus. et laboꝵ p̾mi
a ꝑceptura. Ascendens nãq
dei filius in celũ: matrem
castissimã ad tempus ad hoc
dimisit in terris. ut ei locũ
t᷑mortalitatis in ethereis mã¬
sionib prepararet: ut cũ
eo inꝑpetuũ regnaret. Et
hec est presentis diei solẽp¬
nitas: in qua gloriosa et
felix ad celestem assũpta ẽ
thalamũ. Que ꝓfecto eiꝰ fe¬
stiuitas: tanto excellentior
est om̃iũ sc̃oꝵ festiuitatibꝰ
& incopabilit̾ admiranda:
quanto et ip̃sa dĩ genitrix
ceteris scĩs incõꝑabił ma¬
gisq babet᷑ mirabilis. Un
⁊ ex ꝑsona suꝑnoꝵ ciuium
in eiꝰ ascensiõe admirans
sp̃s sc̃s: ait in canticis canticoꝵ
Que est ista que ascendit ꝑ
desertũ sic̃ uͥgła fumi: de
deserto enĩ presentis scłi
hec uirgo hodie ascendit.
atq id̾o mirabant᷑ anime
electoꝵ. que nã hec ẽẽt. que
uirtutib m̾itoꝵ. &̾ dignita¬
tem suꝑuinc̾et angłoꝵ. Q si
ugula autẽ fumi ex aroma¬

Expanded text:
ritorum fructus, et laborum praemia ritorum fructus, et laborum praemia perceptura. Ascendens namque Dei Filius in coelum, matrem castissimam ad tempus ad hoc dimisit in terris, ut ei locum immortalitatis in aethereis mansionibus praepararet, ut cum eo in perpetuum regnaret. Et haec est praesentis diei solemnitas, in qua gloriosa et felix ad coelestem assumpta est thalamum. Quae profecto ejus festivitas tanto excellentior est omnium sanctorum festivitatibus, et incomparabiliter admiranda, quanto et ipsa Dei genitrix caeteris sanctis incomparabilis, magisque habetur mirabilis. Unde et ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis canticorum: Quae est ista quae ascendit per desertum, sicut virgula fumi ? De deserto enim praesentis saeculi haec virgo hodie ascendit; atque ideo mirabantur animae electorum, quaenam haec esset, quae virtutibus meritorum etiam dignitatem supervinceret angelorum. Quasi virgula autem fumi ex aroma
Abbreviated transcription (Latin):
rentes de quib nasceretur ele¬
git: dignatus ꝓ nob̾ ipse pau¬
ꝑ fieri. ut nos sua pauꝑtati di¬
uitiarũ et diuinitatis sue do¬
naret ẽẽ participes. Beatus
sacre uirginis se consciũ fu¬
isse. ꝓpħico sp̃u testat᷑ dicens
Uidi portã in domo dnĩ clau¬
sam: et dixit ad me augłs.
Porta hec quã uides: ñ aꝑie¬
tur. Princeps in ea sedebit.
ut comedat pane coram dũo.
Porta namq in domo dñi
clausa: uirgo est̾ maria sẽp
intacta. Uir non transiet
ꝑ eã: quia ioseph ñ cognouit.
eam. Clausa fuit in eternũ:
quia maria uirgo est ante
partũ. uirgo in partu. et
uirgo post partũ. Princeps
in ea sedit. ut comedet pa¬
nem coram dño: quia dei
filius in utero illius noue
mensiũ spatio moratus ẽ
indeq egressus ẽ tamquã
sponsus de talamo suo: ut
comederet panẽ corã dño.
uxta quod ipse dixit. meus
cibus est. ut faciam uolunta¬
tem eius qui misit me pa
e ad celos assumpta est: me¬

Expanded text:
rentes, de quibus nasceretur, elerentes, de quibus nasceretur, elegit: dignatus pro nobis ipse pauper fieri, ut nos sua potestate divitiarum et divinitatis suae donaret esse participes. Beatus sacrae Virginis se conscium fuisse prophetico spiritu testatur dicens: Vidi portam in domo Domini clausam, et dixit ad me angelus: Porta haec, quam vides, non aperietur. Princeps in ea sedebit, ut comedat panem coram Domino . Porta namque in domo Domini clausa, virgo est Maria semper intacta. Vir non transiet per eam, quia Joseph non cognovit eam. Clausa fuit in aeternum, quia Maria virgo est ante partum, virgo in partu, et virgo post partum. Princeps in ea sedit, ut comederet panem coram Domino, quia Dei Filius in utero illius novem mensium spatio moratus est, indeque egressus, et tanquam sponsus de thalamo suo, ut comederet panem coram Domino, juxta quod ipse dixit: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me, Pae ad coelos assumpta est, me
Abbreviated transcription (Latin):
stat. Sic ds̃ et homo: in una
migdala quidem caro exte¬
rior amarissima est: nucleꝰ
uero interior. uescentes gra¬
ta dulcedine reficit. Sie et
xp̃s ꝑ humanitatẽ passio¬
nis a maritudine̾ sensit. ꝑ
diuinitatẽ in passibił mansit.¬
De hac uirga: ysaias ꝓpħa pͣ¬
dixerat. E grediet᷑ uirga de
radice iesse : et flos de radice
eius ascendet. Uirgo nãq ma¬
ria. cuius hodie ad celos as¬
censionem colimus: de stirpe
dauid regis. qui filiꝰ fuit iesse
nobilissima ꝓsapia et regali
stemate exorta ꝓcessit. Et floᷤ
de radice eius ascendit: qͥa
uerus ille nazareus. et flos
incarnatus. in mundũ ue¬
nit. hic est ille flos sacerrimꝰ:
qui de se ipso in epithalami¬
ũ eccłie loquit᷑. Ego flos cã¬
pi: et lilium conualliũ. flos
eiũ campi qui non aratus nec
satus fuit: quia de uirgine si¬
ne uirili minist̾io natus appa¬
ruit. Lilium autẽ conualliũ
extitit: qr ad insinuandũ hu¬
militatis exemplũ pauꝑes pa¬

Expanded text:
stat; sic Deus et homo in una stat; sic Deus et homo in una migdala quidem caro exterior amarissima est; nucleus vero interior vescentes grata dulcedine reficit. Sic et Christus per humanitatem passionis amaritudinem sensit, per divinitatem impassibilis mansit.De hac virga Isaias propheta praedixerat: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Virgo namque Maria, cujus hodie ad coelos ascensionem colimus, de stirpe David regis, qui filius fuit Jesse, nobilissima prosapia, et regali stemmate exorta processit; et flos de radice ejus ascendit, quia verus ille Nazareus, et flos incarnatus, in mundum venit. Hic est ille flos sacerrimus, qui de seipso in epithalamium Ecclesiae loquitur: Ego flos campi, et lilium convallium . Flos enim campi, qui non aratus, nec seritus fuit, quia de Virgine sine virili ministerio natus apparuit. Lilium autem convallium exstitit, quia ad insinuandum humilitatis exemplum, pauperes pa
Abbreviated transcription (Latin):
glosa et ꝑpe¬
tua uͥgo ma¬
ria celos ascen¬
dit. hodie de
terris et de presenti scło ne¬
quã erepta: secura de inma¬
rcessibili gła: ad celi ꝑue¬
nit̾ palatia. Hac inquam
die meruit exaltari suꝑ
glõsa resedit. Que merito do¬
mini tẽplũ. sp̃s scĩ sacrariũ:
et appellat᷑ et credit᷑. Hec ẽ
illa uirgo głosa: cuiꝰ ineffa¬
bile meritũ. longe ante et
siguris legalibus. et ꝓpħaꝵ.
oraculis prenuntiabat᷑. Nam qͥd
aliud presignabat uͥga illa aa¬
ron que in tabernacło dnĩ po¬
sita. tercia die inuenta ẽ ger¬
minasse: iainq dilatatis foliĩ
eruperant flores: qui turgen¬
tib geminis in amiglalas de¬
formati st̃: Uirga ista sacra
est uirgo maria: que neq sa¬
ta. neq radicata. sine ullo
cultore tercia die hoc est. ter¬
cio scłi tempore. sc̃o spũ ẽ fe¬
cundata: nob̃q dm̃ genuit
et hominẽ xp̃m: cuius utraq
substantia. bene ꝑ amigdalã
est figurata. Amigdala nãq
ex carne. osse. et nucleo con¬

Expanded text:
osa et perpetua virgo Maria, coelos ascendit: hodie de terris et de praesenti saeculo nequam erepta, secura de immarcessibili gloria ad coeli pervenit palatia. Hac, inquam, die meruit exaltari supegloriosa resedit, quae merito Domini templum, Spiritus sancti sacrarium et appellatur et creditur. Haec est illa virgo gloriosa, cujus ineffabile meritum longe ante et figuris legalibus et prophetarum oraculis praenuntiabatur. Nam quid aliud praesignabat virga illa Aaron, quae in tabernaculo Domini posita, tertia die inventa est germinasse, jamque dilatatis foliis eruperant flores, qui turgentibus gemmis in amigdalas deformati sunt? Virga ista sacra est virgo Maria, quae neque sata, neque radicata; sine ullo cultore, tertio die, hoc est, tertio saeculi tempore, sancto Spiritu est fecundata, nobisque Deum genuit et hominem Christum: cujus utraque substantia, bene per amigdalam est figurata. Amigdala namque ex carne, osse et nucleo, con
Abbreviated transcription (Latin):
ualles habundabt̃ frum̃to: qr
granũ ilłd̾ mortuũ plurimũ
fructũ attulit. hoc itaq gra¬
nũ manna fuit: et ideo om̃s
hoiẽs. ꝑpetua celestiũ munerũ
messe saturauit. Uñ dd̃. Ciba¬
uit eos inqͥt ex adhipe frum̃tr
⁊ de petre melle sat᷑aũ eos. In
hoc gͦ grano: &e iam liliũ esse¬

Expanded text:
valles abundabunt frumento , quia granum illud mortuum plurimum fructum attulit. Hoc itaque granum manna fuit, et ideo omnes homines perpetua coelestium munerum messe saturavit. Unde David: Cibavit eos inquit ex adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos . In hoc ergo grano
Abbreviated transcription (Latin):
bus contendat dei imaginẽ
rentur apatre. ne ab illa ȩter¬
na beatitudine exclusus. & con¬
uiuio nuptiali ꝓiectus. ligatis
manib ⁊ pedib ꝓiciatur i
tenebras ext̾iores ubi est fletus
& stridor dentiũ: s magis me¬
dicam̃tis penitentiȩ. humili¬
tatis. uł cõpunctionis ad sa¬
nitatem pristinã reuocatus.
& bonoꝵ oꝑum margaritis
ornatus audire mereatur.
euge serue bone & fidelisint᷑

Expanded text:
bus contendat Dei imaginem bus contendat Dei imaginem agnosci a Patre: ne ab illa aeterna beatitudine exclusus, et a convivio nuptiali projectus, ligatis manibus et pedibus projiciatur in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium ; sed magis medicamentis poenitentiae, humilitatis vel compunctionis, ad sanitatem pristinam revocatus, et bonorum operum margaritis ornatus audire mereatur, Euge, serve bone et fidelis, intra
Abbreviated transcription (Latin):
tare. isti quatuor quos nomina¬
uimꝰ satis habundant̾q suffi¬
ciunt: ut agnoscamꝰ quod d̃s
nr̃. qui & dauid post tam gra¬
ue peccatũ indulsit. ce Hahab
sacrilego regi peꝑcit. & manas¬
cata penitentiã agentes. inter
amicos suos reputauit. Et me¬
retrici quȩ lacrimis pedes laue¬
rat: & capillis exterserat totum
indulsit. Qui istis tantis ac talib
peccatoꝵ ueniam dedit. paratꝰ
est etiam & nobissi inueritã¬
te con̾timur. ñ solum pecca¬
ta dimittere: s etiam et̾nam
beatitudinẽ dare. Hȩc gͦ cogi
tantes fr̃s km̃i quantum pos¬
simꝰ cum dei adiutorio labore¬
mus: ne nobis aliqua crimina
uł captialia peccata surripiãt.
Si uero in hoc malũ fui̾t ali¬
stratus: priusqͣm crimina
ipsa ꝑ consuetudinẽ conua¬
lescant: remediũ sibi indie
necessitatis ad quirat: & cũ
ingenti rugitu & gemitu d̾m
sibi reconciliari contendat. Nec
erubescat penitentiã agere. qͥ
non erubuit penitenda com¬
mittere:. s cito in se bonis oꝑi¬

Expanded text:
tare, isti quatuor quos nominavimus satis abundeque sufficiunt, ut agnoscamus quod Deus noster, qui et David post tam grave peccatum indulsit, et Achab sacrilego regi pepercit, et Manastiam agentem inter amicos suos reputavit, et meretrici quae lacrymis pedes rigaverat et capillis suis terserat, totum indulsit; qui istis tantis ac talibus peccatoribus veniam dedit, paratus est et nobis, si in veritate convertimur, non solum peccata dimittere, sed etiam aeternam beatitutres charissimi, quantum possumus, cum Dei adjutorio laboremus, ne nobis aliqua crimina vel capitalia peccata subrepant. Si vero in hoc malum fuerit alistratus, priusquam crimina ipsa per consuetudinem convalescant, remedium sibi in die necessitatis acquirat, et cum ingenti rugitu et gemitu Deum sibi reconciliare contendat. Nec erubescat poenitentiam agere, qui non erubuit poenitenda committere; sed cito in se bonis operi
Abbreviated transcription (Latin):
here:Cui respondit senex:
ꝑabolam. Erat quidã pauꝑ
habens uxorem. Qui cũ ui¬
disset aliam uxorem pul¬
chriorem: et ipsam quoq
sortitus est in comugium
Erant autem utreq nude.
s cum esset in quodam lo¬
co nundina: rogauerunt eũ¬
C ambe
dicenteᷤ: Tecũ uenire desideramꝰ.
Quas mittit nudas in doliũ
cum nauicła: et transfreta¬
uit &e uenit ad locũ. facto au¬
tem meridie cum una earũ
dente: exiliuit in quendam
locum dolio uicinũ uelocit̃.
et ueteres atq conscissos pan¬
nos reꝑiens se p̾cinxit. de hĩc
fiduciałr uisa est ambulare.
secus: dicebat marito. Ecce me¬
retrix ista nuda est : nec confun¬
ditur. Cui maritus cũ dolore
culum. Hhec ut cũq confusionẽ
suã cooꝑuit: tu uero nuda un
diq non crubescis culpare uel
ex parte uestitũ : Ita est omĩs
detractor: qui ꝓpria mala non
uidens. aliena semꝑ accusat.
ixit quidã senex.
Propter te inquit homo
ueris. factus est homo ma

Expanded text:
Cui respondit senex per parabolam: Erat quidam homo pauper habens uxorem: qui cum vidisset aliam mulierem pulchriorem, et ipsam quoque sortitus est in conjugium. Erant autem utraeque nudae. Sed cum essent in quodam loco nundinae, rogaverunt eum ambae, dicentes: Tecum venire desideramus. Quas mittens nudas in dolium, cum navicula transfretavit, venitque ad locum. Facta autem meridie, cum una earum exilivit in quemdam locum dolio vicinum velociter, et veteres atque conscissos pannos reperiens se praecinxit, et dehinc fiducialiter visa est ambulare. secus, dicebat marito: Ecce meretrix ista nuda est, nec confunditur. Cui maritus cum dolore culum; haec utcunque confusionem suam cooperuit, tu vero undique nuda non erubescis culpare vel ex parte vestitam? Ita est omnis detractor, qui propria mala non videns, aliena semper accusat.ixit alius senex: Propter te homo vareris. Factus est homo, ma
Abbreviated transcription (Latin):
quocũq homine: neq reti¬
nueris inimiticias in corde
tuo. neq odio habeas eũ qͥ
inimicatur ꝓximo suo: ce
non consentias inimicitie eiꝰ.
Noli despic̾e illũ qui inimi¬
citias habet cũ ꝓximo suo:
& hec est pax. In his: temet¬
ipsum consolare. Modicũ tẽ¬
requies. grã uerbi dei amen.

Expanded text:
quocunque homine, neque retineas inimicitias in corde tuo, neque odio habeas eum qui inimicatur proximo suo, et non consentias inimicitiis ipsius. Noli despicere eum qui inimicitias habet cum proximo suo, et haec est pax. In his temetipsum consolare: modicum temrequies, gratia Dei Verbi. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ht dauit dicit. Uenite adore¬
mus et ploremꝰ coram dño qͥ fe¬
cit nos. Et iterum. Fueruait
michi lacͥmee meȩ panes die ac
potum meum cum fletu miscebã:

Expanded text:
 enim dicit: Venite, adoremus et ploremus coram Domino qui fecit nos . Et iterum: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac um meum cum fletu miscebam,
Abbreviated transcription (Latin):
nascens incorruptio custodiret:
&ẽ cõplacitũ claustrũ pudoris
& sc̃ĩtatis hospiciũ. uͥtus diui¬
ni sp̃s infusa seruaret: que
statu erant deiecta erig̾et :
confracta solidaret: & supe¬
randis carnis illecebris mul¬
tiplicatã pudicicie donaret
uirtutẽ. ut uͥginitas que in
aliis ñ poterat salua ẽe̾ ge¬
nerando. fieret in aliis imita¬
bilis confitendo & renascendo
Nam ut ipse testat᷑: hec nati¬
uitas licet sit in eo natura
consimilis. origo ẽ dissimilis:
que humano usu & consue¬
tudine ut credimꝰ caret. qr di¬
uina potestate subnixa ẽ ut
uirgo conceꝑit u̾go pepe¬
rit: uirgo ꝑmanserit. N
hie inquit cogitatur pati¬
entis condicio: s nascentis ar¬
bitrium qui sic homo natꝰ
est ut uolebat &e poterat.
Ubi si ueritatẽ queris nat᷑e:
humanã cognosce mat̾iã.
Si racionẽ scrutaris origini:
uirtutẽ confit̾e diuinã. Itẽ
ipse in alio sermone: de
ipsa eademq xp̃i natiuitate.

Expanded text:
nascens incorruptio custodiret, nascens incorruptio custodiret, et complacitum claustrum pudoris, sanctitatis hospitium, virtus divini Spiritus infusa servaret; quae statu erant dejecta erigeret, confracta solidaret, et superandis carnis illecebris multiplicatam pudicitiae donaret virtutem; ut virginitas, quae in aliis non poterat salva esse generando, fieret in aliis imitabilis confitendo et renascendo. Nam, ut ipse testatur, haec nativitas, licet sit in eo natura consimilis, origo est dissimilis, quae humano usu et consuetudine, ut credimus, caret, quia divina potestate subnixa est, ut virgo concepit, virgo peperit, virgo permansit. Non hic, inquit, cogitatur parientis conditio, sed nascentis arbitrium, qui sic homo natus est, ut volebat et poterat. Ubi si veritatem quaeris naturae, humanam cognosce materiam; si rationem scrutaris originis, virtutem confitere divinam. Item ipse in alio sermone, de ipsa eademque Christi nativitate:
Abbreviated transcription (Latin):
iuscemodi ut hic p̾monuit
uir egregius caute considanda
stͣ: & prudent̾ intelligenda.
Dein absq ambiguo corde cre¬
dendũ est. & ore confitendum
ut ait. qd uirgo dei genitrix
ita peperit quẽ admodũ con¬
cepit. id÷ qr uirgo in macłata
clausis concepit uisceribꝰ. sic̃
sacra confitet᷑ eccłia. simili mͦ
clausis & incorruptis peperit
sine dolore. & sine gemitu. &
sine tristicia et erũpna. Sic
quippe ut concepit peꝑit.
Nec enĩ alit̾ decebat: qr ñ eẽt
uirgo incorrupta neq flore
uirginitatis ut sunt relique
uirgines. si ẽẽt uexata uel in
partu. Uñ beatꝰ leo in sermo¬
nib de.xp̃i natiuitate ita lo¬
generatus. sit conceptꝰ a uͥgine.
natꝰ ex uirgine sine paterne
carnis concupiscentia sine ma¬
terne integritatis in iuria:
quia futurũ inqͥt hominẽ
saluatorẽ talis decebat ortꝰ
qui et in se hab̾et humane sub¬
stantie naturã: & humane
carnis inqͥnam̃ta nesciret.
ac deinde aitͭ. Oportuit ut
prim̾a genitricis integͥtatẽ

Expanded text:
uscemodi, ut hic praemonuit vir egregius, caute consideranda sunt, et prudenter intelligenda sunt. Deinde absque ambiguo corde credendum est, et ore confitendum, ut ait, quod Virgo Dei genitrix ita peperit quemadmodum concepit; id est, quia Virgo immaculata clausis concepit visceribus, sicut sacra confitetur Ecclesia, simili modo clausis et incorruptis peperit sine dolore, sine gemitu et sine tristitia et aerumna; sic quippe ut concepit peperit. Nec enim aliter decebat, quia non esset virgo incorrupta, neque flore virginitatis, ut sunt reliquae virgines, si esset vexata vel in partu. Unde beatissimus Leo in sermonibus de Christi Nativitate ita logeneratus sit, conceptus a virgine, natus ex virgine, sine paternae carnis concupiscentia, sine maternae integritatis injuria; quia futurum, inquit, hominum Salvatorem talis decebat ortus, qui et in se haberet humanae substantiae naturam, et humanae carnis inquinamenta nesciret. Ac deinde ait: Oprimam genitricis integritatem
Abbreviated transcription (Latin):
care non possit. Hinc itaq qͦ pru¬
dentius poeta suo p̾ludens carmi¬
ne: id ipsũ confirmat dicens. Intac¬
tam thalami uirtus diuina pu¬
ellã: sincero afflatu ꝑ uiscera casta¬
maritat. Incõꝑta ortus natiui

Expanded text:
care non possit. Hinc itaque Prucare non possit. Hinc itaque Prudentius poeta suo praeludens carmine idipsum confirmat dicens: Intactam thalami virtus divina puellam Sincero afflatu per viscera castamaritat. Incomperta ortus nativi
Abbreviated transcription (Latin):
transcendit. Nec potest ẽẽ ul¬
lis cõꝑabilis. que ẽ int̾ om̃s¬
II singłaris. que denunciatur
Lab archangło sine dampno
pudoris. Beata fecunditas:
sacram uͥginitatẽ nec concep¬
tu uiolatura nec partu. Suꝑ¬
ueniente qͥppe in ea sp̃u sc̃o:
& altissimi obu̾brante utute.
incõmutabile dei uerbũ. de
incontaminato corpore habi¬
tum sibi humane carnis assũp¬
sit. que & nullũ contagiũ de
concupiscentia traheret. & nicħ
eoꝵ que ad aĩe corporisq nat᷑am
ꝑtinẽt ñ hab̾et:. Qua ꝓpt̾ rece¬
dant procul hereticoꝵ monstra
opinionũ. recedant infra suas
tenebras insanarũ sacrilegia fal¬
sitatũ. Nos autẽ uenerantes ad ore
dit nobis: in nullo diuidentes ui¬
sibilem ab inuisibili. corporeum
ab incorporeo. passibilẽ ab inpas¬
sibili. formã dei a forma serui:
qr & si unũ manet ab et̾nitate
aliud cepit a tempore: utraq tñ
substantia sic in unã conuenit ꝑ¬
sonã. ut nͥ fides credat. sermo expli¬

Expanded text:
otest esse ulli comparabilis, quae est inter omnes singularis, quae denuntiatur ab archangelo esse sine damno pudoris. Beata fecunditas sacram virginitatem nec conceptu violavit nec partu. Superveniente quippe in ea Spiritu sancto, et Altissimi obumbrante virtute, incommutabile Dei Verbum de incontaminato corpore habitum sibi humanae carnis assumpsit, quae etiam nullum contagium de concupiscentia traheret, et nihil eorum quae ad animae corporisque naturam pertinent, non haberet. Quapropter recedant procul haereticorum monstra opinionum, recedant infra suas tenebras insanarum sacrilegia falsitatum. Nos autem venerantes adorems ostendit nobis, in nullo dividentes visibilem ab invisibili, corporeum ab incorporeo, passibilem ab impassibili, formam Dei a forma servi, quia etsi unum manet ab aeternitate, aliud coepit a tempore; utraque tamen substantia sic in unam convenit personam, ut nisi fides credat, sermo expli
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ut iubet ut ds ẽẽ. Credat᷑
xp̃s: sic conditus. innuba uͥgo.
Nubit spũi uiciũ nec sensit a¬
moris. Pub̾tas signata manet
grauis intus et extra. Incolumiᷤ
florens. defertilitate pudica. Uir¬
dit paritura latebras. Ergo in¬
quã pubertas signata manet
grauis. Uirginitas ñ uiolatur:
qr integͥtas hospitii nͨ corrũpit᷑.
Hinc est omĩo qd̃ sequit᷑: ipsa
pub̾tas signata manet intus &
extra incolumis florens deferti¬
litate pudica uͥginitas. Quod
si intus & extra florens. incolu¬
mis manet: constat in nullo
eam fuisse contaminatã. ñ in
gemitu. non in dolore. ñ in
ulla carnis. aut sangnis cor¬
ruptione: s totam intꝰ et extra
floridam fuisse. sine ulla mo¬
lestiarũ ueratione: dũ conce¬
pit. dũ gestauit dũ peperit
quia in his om̃ib florens

Expanded text:
tas iubet ut Deus esse credatur Christus sic conditus, innuba virgo nubit spiritui, vitium nec sentit amoris, pubertas signata manet; gravis intus et extra incolumis, florens de fertilitate pudica, dit paritura latebris. Ergo, inquam, pubertas signata manet gravis; virginitas non violatur, quia integritas hospitii non corrumpitur. Hinc est omnino quod sequitur: ipsa pubertas signata manet, intus et extra incolumis, florens de fertilitate pudica virginitas. Quod si intus et extra florens, incolumis manet, constat in nullo eam fuisse contaminatam, non in gemitu, non in dolore, non in ulla carnis aut sanguinis corruptione; si totam intus et extra floridam fuisse sine ulla molestiarum vexatione, dum concepit, dum gestavit, dum peperit, quia in iis omnibus florens
Abbreviated transcription (Latin):
es ter dnm̃ negare. Ubi est a¬
nimã meã ꝓ te ponã: Ter ne¬
gantẽ non terruit ungła:. s
una oppressit muliercła. Cer
tea p̾sumpseras. Ecce nc̃ ter
negando: ecce gallo teste con¬
unceris. S egrediat᷑ pater¬
s ad pͥmogenitũ filiũ no¬
Alentẽ intrare. Dicat. xp̃s
petro. intra in gaudiũ dnĩ
tui. Respiciat negantẽ. con
torem. exhortet᷑ eũ pat̾na
uoce. fili inquit tu mecũ
es. Tu es petrus: Et suꝑ hãc

Expanded text:
es ter Dominum negare. Ubi est, Animam meam pro te ponam? Ter negantem non terruit ungula, sed una oppressit muliercula. Certea praesumpseris: ecce nunc ter negando, gallo teste convinceris. Sed egrediatur pater ad primogenitum filium nolentem intrare: dicat Christus Petro, Intra in gaudium Domini tui . Respiciat negantem, et ftorem. Exhortetur eum paterna voce: Fili, inquit, tu meus es: Tu es Petrus; etsi me
Abbreviated transcription (Latin):
&e si ieremie dies atq iob male¬
dicta pñtia f᷑. dies inꝙͣ natiui.¬
tatis eoꝵ: dies tamͣ qñ incho¬
ata est felix marie natiuitas
beata ꝓnuntiat᷑. et colitur
religiose satis. Quod si in pec̾co
ẽẽt: iure maledicti diceretur.
&e gemebunda potiꝰ qͣm bene¬
dicta. qñ nunctiatũ ẽ patri eiꝰ
quod nata e̾e̾t in scło. Nunc
autẽ quia uniuersã benedic
tione sua illustrat eccłiam:
non in merito scificata in spũ
sc̃o colit᷑ ueneranda. Nulliꝰ gͥ
natiuitas celebratur in mun¬
do: nisi xp̃i et eius. atq beati
iohis. Iohĩs autẽ: qr et ipse in
utero scĩficatꝰ legitur. Sic et
beata uirgo maria nisi in ute¬
ro matris scĩficata ẽẽt: mini¬
me eiꝰ natiuitas colenda ẽẽt.
Nunc autẽ qr ex auctoritate
totiꝰ eccłie uenerat᷑: constat eã¬
ab omĩ originali peccato immu¬
nẽ fuisse. ꝑ qͣm ñ solũ maledic¬
tio matris eue soluta est: uerũ
a̾ et benedictio om̃ib ꝯdonat᷑.

Expanded text:
et si Jeremiae dies atque Job maleet si Jeremiae dies atque Job maledicta pronuntiatur, dies, inquam, nativitatis eorum, dies tamen, quando inchoata est felix Mariae nativitas, beata pronuntiatur, et colitur religiose satis. Quod si in peccato esset, jure maledicta diceretur, et gemebunda potius quam benedicta, quando nuntiatum est patri ejus quod nata esset in saeculo. Nunc autem quia universam bergo Maria illustrat Ecclesiam, non immerito sanctificata in Spiritu sancto colitur veneranda. Nullius igitur nativitas celebratur in mundo nisi Christi, et ejus atque beati Joannis; Joannis autem quia et ipse in utero sanctificatus legitur; sic et beata virgo Maria nisi in utero matris sanctificata esset, minime nativitas ejus colenda esset. Nunc autem quia ex auctoritate totiab omni originali peccato immunem fuisse, per quam non solum maledictio matris Evae soluta est, verum etiam benedictio omnibus condonatur.