comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lastici. ut humilitate induti
xp̃iana discant ñ c̃tẽpnere qͦs cog¬
nouerint morũ uicia ꝗͣ u̾boꝵ am¬
plius deuitare. & corde casto lin
guã exercitatã nec c̃ferre aude¬
ant. quã etiã p̃ferre c̃sueuerant.
His enĩ maxime utile ẽ nosse ita
ẽẽ p̃ponendas ũbis sententias. ut
p̃ponit᷑ animꝰ corpori. Ex qͦ fit ut¬
ita malle debeant ueriores quã
di sertiores audire sermones. sic̃
malle debent prudentiores quã
formosiores. hab̾e amicos. Noue.¬
rint etiã ñ esse uocẽ ad aures dĩ.
nisi animi affectũ. Ita enĩ ñ irri¬
debunt. si aliqͦs antĩstites & minis.¬
tros eccłȩ forte animadũterint
uł cũ barbarismis & soloecismis
dm̃ inuocare. uł eadẽ ũba q̃ ꝓnũ.¬
tiant ñ intelligere. ꝑturbateq di¬
tinguere. ñ qͥa ista minime corri¬
genda st̃. ut popłs adid q̃d plane
intelligit dicat amen. s tam̃ pie
toleranda st̃ ab eis qͥ didicerint. ut
sono inforo. sic uoto in eccła bene.¬

Expanded text:
t humilitate induti christiana discant non contemnere quos cognouerint morum uitia quam uerborum amplius deuitare et cguam exercitatam nec conferre audeant, quam etiam praeferre consueverant. His enim maxime utile est nosse ita esse praeponendas verbis sententias, ut praeponitur animus corpori. Ex qita malle debeant ueriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent prudentiores quam formonsiores habere amicos. nouerint etiam non esse uocem ad aures dei nisi animi affectum. ita enim non irridebunt, si aliquos antistites et ministros ecclesiae forte animaduerterunt uel cum barbarismis et soloecismis deum inuocare uel eadem uerba, quae pronuntiant, non intellegere perturbateque distinguere: non quia ista minime corrigenda sunt, ut populus ad id quod plane intellegit dicat amen, sed tamen pie toleranda sunt ab eis qui didicerint ut sono in foro sic uoto in ecclesia bene
Abbreviated transcription (Latin):
legitimã uxorẽ suã reliqͥsset. & duaᷤ
sorores meroflidem & Alarchoueã
in uxores duxisset: abeato Germa.¬
no parisioꝵ ep̃o exc̃municatꝰ est.
Et cũ resipiscere nollet: ñ multo
post di uinouidicio ipse defunctꝰ ẽ.

Expanded text:
legitimam uxorem suam reliquisset, et duas legitimam uxorem suam reliquisset, et duas sorores Meroflidem et Marcovevam in uxores duxisset, a beato Germano Parisiorum episcopo excommunicatus est. Et cum resipiscere nollet, non multo post divino judicio ipse defunctus est.
Abbreviated transcription (Latin):
debat᷑. Theodosiũ magnũ ĩꝑato¬
rẽ exc̃municans abȩccła exlusit.
Qui etiã in suis scͥptis ostendit.
qđ aurũ ñ tã p̃ciosius sit plũbo.
ꝗͣ regia potestate sit altior ordo¬
sac̃dotalis: hoc modo circapͥncipiũ
sui pastoralis scribens. Honor
fr̃es & sublimitas ep̃alis nullis po¬
terit c̃parationib adequari. Si
regũ fulgori c̃pares. & principỹ
diademati : longe erit inferiꝰ ꝗͣ
si plũbi metallũ ad auri fulgorẽ
c̃pares. Qͥppe cũ uideas regum
colla & pͥncipũ submitti genib
sac̃dotũ. & exosculata eoꝵ dextera
orationib eoꝵ credant se c̃mu¬
niri. Et p ost payca. Hee cuncta
fr̃s ideo nos p̃mi sisse debetis cog.¬
noscere. ut ostenderemꝰ nichil et̃¬
in hoc scło excellentius sac̃dotib.
nicħ sublimiꝰ ep̃is repꝑiri. Nonne
sicut ait beatꝰ Gucegoriꝰ recordan¬
de memorie uigilius papa c̃tra
ribertꝰ parisioꝵ rex cũ in Gobergã

Expanded text:
debatur, Theodosium magnum imperatodebatur, Theodosium magnum imperatorem excommunicans ab Ecclesia excludit. Qui etiam in suis scriptis ostendit, quod aurum non tam pretiosius sit plumbo, quia regia potestate sit altior sacerdotalis gradus, hoc modo circa principium sui pastoralis scribens: Honor, fratres, et sublimitas episcopalis nullis poterit comparatis omnibus adaequari. Si regum fulgori compares et principum diademati, longe erit inferius quam si plumbi metallum ad auri fulgorem compares. Quippe cum videas regum colla et principum submitti genibus sacerdotum, et osculata eorum dextera orationibus eorum credant se communiri. » Et post pauca: « Haec cuncta, fratres, ideo nos praemisisse debetis cognoscere, ut ostenderemus nihil in hoc saeculo excellentius sacerdotibus, nil sublimius episcopis reperiri. » Nonne, sicut ait beatus Gregorius, recordandae memoriae Julius papa, tunc contra ribertus Parisiorum rex, cum Gotbergam
Abbreviated transcription (Latin):
galis potestas. in qͥb tanto grauiꝰ
pondꝰ ẽ sac̃dotũ. quanto etiã ꝓip
sis regib hõiũ indiuino redditu.¬
ri st̃ examine rationẽ. Et paucis
int̃positis inqͥt. Nosti itaq int̾ hec
ex illoꝵ te pendere iudicio: ñ illos
ad tuã uelle redigi uoluntatẽ:
Talib gͦ institutis talibꝙ fulti
auctorib pleriq pontificũ alii
reges alii ĩꝑatores exõm unicaue.¬
runt. Nã si speciale aliqͥd de ꝑ¬
sonis pͥncipũ reqͥrat᷑ exẽplũ: be¬
atꝰ In Nocentius papa archadiũ
chrisostomꝰ a sede sua pelleret᷑.
exc̃municauit. Aliꝰ itẽ Romanꝰ
tati erat inutilis a regno deposu.¬
it. & ꝑiphỹ karoli ĩꝑatoris pa¬
trẽ in eiꝰ loco substituit. om̃sq
francigenas a iuram̃to fidelitatis
absoluit. Qͥd etiã ex freq̃nti auc̃¬
toritate agit scã eccła. cũ milites
tate a pontificali gradu deponunt᷑.
Et beatꝰ Aalbrosius licet sc̃s. ñ tam̃
aliis sac̾dotib ñ adeo grãius ui¬

Expanded text:
 in quibus tanto gravius est pondus sacerdotum, quanto etiam pro ipsis regibus hominum in divino reddituri sunt examine rationem 1. » Et paucis interpositis ait: « Nosti itaque inter haec ex illorum te pendere judicio; non illos ad tuam velle redigi voluntatem. » Talibus ergo institutis, talibusque fulti auctoritatibus plerique pontificum, alii reges, alii imperatores excommunicaverunt. Nam si speciale aliquod de personis principum requiratur exemplum, beatus Innocentius papa Arcadium Chrisostomus a sede sua pelleretur, excommunicavit. Alius item Romanus tati erat inutilis, a regno deposuit, et Pippinum Caroli imperatoris patrem in ejus loco substituit, omnesque Francigenas a juramento fidelitatis absolvit. Quod etiam ex frequenti auctoritate agit sancta Ecclesia, cum milites tate a pontificali gradu deponuntur. Et B. Ambrosius, licet sanctus, non tamen aliis sacerdotibus non adeo gravis vi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ausus sũ de numero collegarũ
eiꝰ uł suppͥmere uel delere. ne di¬
uinȩ potestati sub cuiꝰ examine car.¬
sa adhuc pendet facere uiderer
iniuriã. si illiꝰ iudictũ meo uellem
p̃tudicio p̃uenire. Qđ nec in negociis
scłarib iudices faciunt. qͣndo cati¬
se dubitatio admaiorẽ potestatẽ
refert᷑. ut pendente relatione ali¬
qͥd audeant c̃mutare. Et in ep̃aꝵ
debere. nisi ad causã suã ex ami¬
nandã se ñ p̃sentauerit. Hẽc As¬

Expanded text:
n ausus sum de numero collegarum eius uel supprimere uel delere, ne diuinae potestati, sub cuius examine causa adhuc pendet, facere uiderer iniuriam, si illius iudicium meo uellem praeiudicio praeuenire. quod nec in negotiis saecularibus iudices faciunt, quando causae dubitatio ad maiorem potestatem refertur, ut pendente relatione aliquid audeant commutare. et in episcodebere, nisi ad causam suam examinandam se non praesentauerit. Bonifa
Abbreviated transcription (Latin):
GriNcexis sc̃itatis
tus litteris gauisus sũ. qd̾ op¬
tata̾ salutẽ tuã eaꝵ relatu cog¬
noui. Dehisautẽ in ẽseq̃ntib in¬
sinuare eloquii tui sermo studuit.
Gr̃as ago deo qđ sollicitudinẽ of¬
ficii pastoralis impendis. qualit᷑q
eccłastica officia ordinent᷑ ꝑqͥris.
Et licet oĩa prudentiȩ tuȩ sint cog¬
nita: tam̃ qͥa affectu frãt̃no me c̃¬
sulis. ex parte qͣ ualeo expediã &
neit eloquar. Adostiariũ nãq ꝑ¬
tinent claues eccłe. ut claudat &
aꝑiat tẽplũ dei. & oĩa que st̃ intꝰ
extraq custodiat. fideles recipi¬
at. exc̃municatos & infideles ex¬
cipiat. Adexorcistã ꝑtinet exor¬
cismos memorit retinere. manꝰq
suꝑ inerguminos & cathecum mos
in exorcitando ĩponere. Ad acco¬
litũ ꝑtinet p̃ꝑatio lumĩnariaꝵ
in sacrario. Ipse cereũ portat. ipse
ciũ canendi.dicere benedictiones.
laudes. sacrificisi. responsaria. &
qͥcqͥd ꝑtinet ad cantandi peritiam.

Expanded text:
rlectis sanctitatis tuae litteris gavisus sum quod optatam salutem tuam earum relatu cognovi. De his autem quae in consequentibus insinuare eloquii tui sermo studuit, gratias ago Deo quod sollicitudinem officii pastoralis impendis, qualiterque ecclesiastica officia ordinentur perquiris. Et licet omnia prudentiae tuae sint cognita, tamen, quia affectu fraterno me consulis, ex parte qua valeo expediam, et neat eloquar. Ad ostiarium namque pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aperiat templum Dei, et omnia quae sunt intus extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles excipiat. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. Ad acolythum pertinet praeparatio luminariorum in sacrario. Ipse cereum portat, ipse cium canendi, dicere benedictiones, laudes, sacrificium , responsoria, et quidquid pertinet ad cantandi peritiam.
Abbreviated transcription (Latin):
saniȩ eẽ cognoscit ᷑. si filiꝰ patrẽ.
discipłs magistrũ sibi conet᷑ sub¬
iugare. & iniqͥs obligationibus
illũ sue potestati subicere. a quo
credit ñ solũ in t̾ra. s etiã in celis
se ligari posse & solui: Hec sic
beatus art Gregoriꝰ in epła ad
marrentiũ ĩꝑatorẽ directa c̃me¬
morat. Constantinꝰ magnꝰ ĩꝑator
om̃iũ regũ & pͥncipũ fere totius
tentiã supra eos dare p̃sũpsit : s
illos etiã dños uocans ñ suo debere
subesse iudicio uerũ se ad illoꝵ
pendere arbitriũ indicauit.
Supradicto qͦq Ahastasio p̃libatꝰ¬

Expanded text:
si filius patrem, discipulus magistrum sibi conetur subiugare et iniquis obligationibus illum suae potestati subicere, a quo credit non solum in terra, sed etiam in coelis se ligari posse et solvi? Haec, sicut beatus Gregorius in epistola ad Mauritium imperatorem directa commemorat, Constantinus Magnus imperator, omnium regum et principum fere totius tentiam super eos dare praesumpsit, sed illos etiam deos vocans, non suo debere subesse iudicio, verum se ab illorum pendere arbitrio iudicavit. Supradicto quoque Anastasio imperat
Abbreviated transcription (Latin):
dine ꝑ parroechiã de prb̃ro exie¬
rit & accusatoresao testes legales
defuerits. ne c̃tra apłm infirmoꝵᷤᷤ
corda de mala fama prb̃ri ꝑcutiant᷑.
& ne uituꝑet᷑ ministeriũ nr̃m.
neq sercuriores prb̃ri existentes
licentiꝰ in peccatũ labant᷑: scd̾m
decreta maioꝵ cũ denominatis
sibi uicinis prbris qͦs scimꝰ se nolle
ꝑuirare. sacram̃to famã suã purge

Expanded text:
 paroeciam de presbytero exierit, et accusatores ac testes legales defuerint, ne contra apostolum, infirmorum corda de mala fama presbyteri percutiantur, et ne vituperetur ministerium nostrum, neque securiores presbyteri existentes, licentius in peccatum labantur, secundum decreta majorum, cum denominatis sibi vicinis presbyteris, quos scimus se nolle perjurare, sacramento famam suam purge
Abbreviated transcription (Latin):
li neq ꝓcriminali causa apud
quẽ uis iudicẽ ciuilẽ siue militarẽ
ꝓdicat᷑ uł exhibeat᷑. nisi ĩperialis
iussio ꝓcesserit. Magistratꝰ enĩ qͥ
hoc iubere austis fuerit: amissione
natione plectat᷑. ut iste .xxͥ. libre
uł exhiberi iussus ẽ. Litis autẽ xe¬
cutor post cinguli amissionẽ tor.¬
mentis subiciat᷑. & in eculeo mit¬
prb̃r. neq dỹaconꝰ. neq subdiaconꝰ.
neq lector. neq aliꝰ cuiꝰcũq reli¬
giosi c̃sortii uł habitꝰ c̃stitutꝰ ta¬
bolizare andeat. uł socius lu¬
dentiũ fieri. uł spectator. uł in
qͦcũq spectacło spectandi causa
uenire. Ac siqͥs c̃tra hȩc fecerit:
ꝑ tres annos a sacro ministerio ꝓ.¬
hibeat᷑. Ct̃.xi. Ut nullus quẽliba¬
c̃municet aliquẽ antequã causa
ꝓbet᷑. ꝓpt̃ quã eccłastici canones
hoc fieri iubent. Siqͥs autẽ acdũsus
eã exc̃muncauerit aliquẽ : ille
qͥ exc̃municatꝰ ẽ maioris sac̾cdotis
auctoritate ad grãm sc̃ȩ c̃munio¬

Expanded text:
 criminali causa apud quemuis iudicem, sive civilem, sive militarem producatur vel exhibeatur, nisi imperialis iussio praecesserit. Magistratus enim, qui hoc iubere ausus fuerit, amissione natione plectetur, ut istae XX librae  exhiberi iussus est. Litis autem exsecutor post cinguli amissionem tormentis subiiciatur, et in exsilium mitdiaconus, neque subdiaconus, neque lector, neque alius cujuscunque religiosi consortii vel habitus constitutus, tabolizare audeat, vel socius ludentium fieri, vel spectator, vel in quocunque spectaculo spectandi causa venire. Ac si quis contra haec fecerit, per tres annos a sacro ministerio prohibeatur. CAP. 371. - Ut nullus ommunicet aliquem, antequam causa probetur, propter quam ecclesiastici canones hoc fieri iubent. Si quis autem adversus ea excommunicaverit aliquem, ille excommunicatus est, majoris sacerdotis auctoritate ad gratiam sanctae communio
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła ñ ẽẽ. & frustra sibi blan-¬
diri eos qͥ pacẽ cũ sac̃dotib deiñ
habentes obrepunt. & latent᷑ apyd
qͦsclã c̃municare se credt̃. quando
eccła quȩ catholica una ẽ scissa ñ

Expanded text:
in Ecclesia non esse, et frustra sibi blandiri eos, qui pacem cum sacerdotibus Dei non habentes, obrepunt et latenter apud quosdam communicare se credunt, quando Ecclesia, quae catholica una est, scissa non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ ampliorẽ obseruantiã apłi¬
ca auctoritate. & multoꝵ ep̃ordͦ
admonitione instructi. sc̃oꝵ qͦq
canonũ regulis edocti. c̃sultu
uidelicet om̃iũ nobiliũ nr̃oꝵ nosm&¬
ipsos corrigentes. posterisq nr̃is exẽ¬
plũ dantes: uolumꝰ ut nullꝰ sac̃dos
in hostẽ ꝑgat. nisi duo uł tres ep̃i¬
ciliationẽ. & cũ illiselecti sac̃do
missas celebrare. de infirmis cu¬
rã habere. sacratiq olei cũ sacris
p̃cib unctionẽ ĩpendere sciant.¬
& hoc maxime p̃uidere. ne sine
uiatico qͥs de scło recedat. De eo
qui ex monacho factꝰ fuerit ep̃e¬
Statutũ ẽ. et rationabilit̃ scd̾m
scõs patres a sẏnodo ẽ c̃firmatũ.
ut monachũsquẽ canonica el ectio
nacho ep̃m facit : uelud legitimꝰ
heres pat̃nã sibi hereditatẽ postea
iure uendicandi potestatẽ habelt.
S qͥcqͥd acqͥsierat uł habere uisus
fuerat monasterio relinquat. &
abbatis sui qͥ fuerat scđm regulã
Sc̃i Benedicti arbitrio. Postꝗ enĩ

Expanded text:
liorem observantiam apostolica auctoritate et multorum episcoporum ammonitione instructi, sanctorum quoque canonum regulis edocti cum consultu videlicet omnium nobilium nostrorum nosmetipsos corrigentes posterisque nostris exemplum dantes volumus, ut nullus sacerdos in hostem pergat, nisi duo vel tres epiciliatiomissas celebrare, de infirmis curam habere, sacratique olei cum sacris precibus unctionem impendere, et hoc maxime praevidere, ne sine viatico quis de seculo recedat. qui ex monacho factus fuerit epStatutum et rationabiliter secundum sanctos Patres a synodo est confirmatum, ut monachus, quem canonica electio anacho episcopum facit, velut legitimus heres paternam sibi hereditatem postea jure vendicandi potestatem habeat; sed quicquid acquisierat, vel habere visus fuerat, monasterio relinquat, et abbatis sui, qui fuerat secundum Regulam S. Benedicti, arbitrio. Postquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
cogniturꝰ ẽ. littere dimissoriȩ dirigint᷑
que uulgo epła appellat᷑. quaꝵ pos¬
tulatio & acceptio intra qͥntũ diem
ex officio faoienda ẽ. Ista ia suꝑius
sub titulo de cautionib & penis
appellationũ int̾p̃tata ẽ. Qui intra
tẽpora c̃stituta dimissorias ñ pos¬
tulauerint. uł acceꝑint. uł reddi¬
derint. rescͥptione abagendo submo¬
uent᷑. & pęnã appellationis ferre
icũq ñ c̾fidentia iustȩ causȩ s
causa afferendȩ morȩ ne c̃tra eũ
sententia ꝓferat᷑ appellauerit. uł
si de facto suo c̾fessus ne addicat᷑ ap¬
pellare uoluerit : huiꝰmodi appel¬
lationes ñ recipiunt᷑. Itrm. Quoti¬

Expanded text:
 litterae dimissoriae dirigantur, quae vulgo epistola appellatur, quarum postulatio et acceptatio intra quintum diem ex officio facienda est. Ista jam superius sub titulo de cautionibus et poenis appellationum interpretata est, qui intra tempora praestituta dimissorias non postulaverint, vel acceperint, vel reddiderint, rescriptione ab agendo submoveantur, et poenam appellationis ferre icunque non confidentia justae causae, sed causa afferendae morae, ne contra cum sententia proferatur, appellaverit, vel si de facto suo confessus ne addicatur, appellare voluerit, hujusmodi appellationes non recipiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
uacaret. Quo occupato & om̃iũ ur̃m
c̃sensione firmato qͥsqͥs iã ep̃c fie¬
ri uoluerit: om̃imodis necesse
ẽ ut eccłasticã ñ habeat orcdina.¬
tionẽ. qͥ eccłe ñ tenet ꝑ ẽsensũ u.¬
nitatẽ. Post pͥmũ. scds ce̾ ñ pot̃.

Expanded text:
acaret. Quo occupato, et omnium nostrorum consensione firmato, quisquam jam episcopus fieri voluerit, omnimodis necesse est ut ecclesiasticam non habeat ordinationem, qui Ecclesiae non tenet per consensum unitatem. Post primu
Abbreviated transcription (Latin):
cipis in hostẽire debeat. capitrlõ
& deuotꝰ sc̃ȩ eccłe defensor atq
adnitor in õĩb apłicȩ sedis. Hor
portare. uł pugnare. aut mexer¬
citũ & inhostẽ ꝑgere om̃ino ꝓhi¬
cinia portanda allecti st̃. idet
unũ uł duos ep̃os cũ capellanis
prb̃ris. Et unꝰqͣsq pͥnceps unũ
prb̃rm secũ habeat qͥ peccata c̃fi¬

Expanded text:
cipis, in hostem ire debeat. Capitulum t devotus sanctae Ecclesiae defensor atque adjutor in omnibus apostolicae sedis. Hortportare vel pugnare, aut in exercitum, et in hostem pergere omnino prohicinia portanda allecti sunt, id est unum vel duos episcopos cum capellanis presbyteris, et unusquisque princeps unum presbyterum secum habeat, qui peccata confi
Abbreviated transcription (Latin):
Nioholaus seruus seruoꝵ dei.pi¬
issimo & dilectissimo filio alicha¬
heliadeo dilectissimo¬
sẽꝑ augusto. Hunc autẽ diuina
inspiratione ñ uos pigebit nec nob̃
ĩpossibile erit ostendere uobis si
tam̃ audire uelitis. ñ posse quẽꝗͣ rite
abhis qͥ inferioris dignitatis uł or
dinis st̃ iudiciarib submuti dif.¬
finitionib. Siqͥdẽ tẽpore dyocleti¬
ani &e maximani augustoꝵ mar
signis martyr effectꝰ ẽ dõ. c̃pulsus
ẽ apaganis ut tẽplũ eoꝵ ingressus
grana thuris suꝑ prunas ĩponeret
Cuiꝰ rei grã collecto numerosoꝵ
idem pontifex se egisse ẽfessus ẽ.
nullꝰ tam̃ eoꝵ ꝓferre sententiam
ausus ẽ. dũ ei sepissime om̃s ꝑhibe¬
rent. tuo ore iudica causã tuã. ñ
in nr̃o iudicio. s collige in sinu tuo
inqͥunt iustificaberis. aut exore
tuo ẽcdẽpnaberis. Et iterũ dicunt.
Prima sedes ñ iu d. cabit ᷑ a qͦquã.
q̃dã c̃tra fyxtũ papã tẽpta sent

Expanded text:
NICOLAUS servus servorum Dei, piissimo et dilectissimo filio, MICHAELI a Deo dilecto semper Augusto. Nunc autem divina inspiratione non nos pigebit nec nobis impossibile erit ostendere vobis, si tamen audire velitis, non posse quemquam rite ab his qui inferioris dignitatis sunt, vel ordinis, judicialibus submitti definitionibus. Siquidem tempore Diocletiani et Maximiani Augustorum, Msignis martyr effectus est, adeo compulsus est a paganis ut templum eorum ingressus, grana thuris super prunas imponeret. Cujus rei gratia collecto numerosoruidem pontifex se egisse confessus est, nullus tamen eorum proferre sententiam ausus est, dum ei saepissime omnes rent: « Tuo ore judica causam tuam, non in nostro judicio, sed collige in sinu tuo inquiunt justificaberis, aut ex ore tuo condemnaberis . » Et iterum dicunt: « Prima sedes non judicabitur a quoquam. quodam, contra Sixtum papam tentassent
Abbreviated transcription (Latin):
pontificẽ sententiã dare. Sur.¬
rexit idem ꝓtinꝰ ĩꝑator. & in ar¬
bitrio p̃fati pontificis tribuit iy.¬
dicare indiciũ suũ. Et enĩ nullus
pontifiesi minoꝵ uł inferioꝵ ur¬
biũ scibactꝰ iudiciis inuenit᷑. Its̃

Expanded text:
pontificem dare sententiam: surrexit idem protinus imperator, et in arbitrio praefati pontificis tribuit judicare judicium suum. Etenim nullus pontificum minorum vel inferiorum urbium subactus judiciis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ qͣndo ad amuuersariũ diem
alicuiꝰ defuncti. aut quaẽq uoca¬
tione ad collectã prb̃ri c̃ueneriñ.
dũ cogere. uł se aliena p̃eatione
ingurgitare. nec plausus & risus
in ẽditos. & fabulas in anesibi re¬
ferre aut cantare p̾sumant. uł.
turpia ioca. uł urso. uł tornatri¬
cib ante se facere ꝑmittant.¬

Expanded text:
rum quando ad anniversarium diem alicujus defuncti, aut quacunque vocatione ad collectam presbyteri convenerint, dum cogere, vel se aliena precatione ingurgitare, nec plausus et risus inconditos et fabulas inanes ibi referre aut cantare praesumat, vel turpia joca, vel urso, vel tornatricibus ante se facere permittat
Abbreviated transcription (Latin):
ullus inutis det᷑ ep̃c. Cleri
plebisq & ordinis c̃sensus & desi.¬
deriũ reqͥrat᷑. Tunc alt̃ de altera
eligat᷑ eccła. si de ciuitatis ipsiꝰ
clericis cui ẽ ep̃c ordinandꝰ. nullꝰ
dignꝰ quod euenire ñ credimꝰ
potuerit inueniri. Primũ enĩ
illi reꝓbandi st̃: ut eis aliqͥde ali.¬
enis eccłiis merito priferant᷑.¬

Expanded text:
llus invitis detur episcopus; cleri, plebis et ordinis consensus et desiderium requiratur. Tunc alter de altera eligatur Ecclesia, si de civitatis ipsius clericis, cui est episcopus ordinandus, nullus dignus quod evenire non credimus poterit inveniri. Primum enim illi reprobandi sunt, ut aliqui de Ecclesiis alienis merito praeferantu
Abbreviated transcription (Latin):
moueant᷑. nisi priꝰ a dñis ꝓpͥis legrti¬
mã libertatẽ consequant᷑. Cuiꝰ lib̾tatis
karta añ ordinationẽ in ambone pub¬
lice legat᷑. & sinullꝰ c̃tradixerit :
rite consecrabunt᷑. Porro sernus
ñ canonice c̃secratꝰ. postꝗͣ de gra¬
du deciderit: eiꝰ c̃ditionis sit:
cuiꝰ fuerat ante gradũ. Ex c̃cilio
ep̃is suis ꝓmoueri c̃tẽpnentes¬

Expanded text:
romoveantur, nisi prius a dominis propriis legitiromoveantur, nisi prius a dominis propriis legitimam libertatem consequantur. Cujus libertatis charta ante ordinationem in ambone publice legatur, et si nullus contradixerit, rite consecrabuntur. Porro servus non canonice consecratus postquam de gradu deciderit, ejus conditionis sit, cujus fuerat ante gradum. CAP. 42. opis suis promoveri contemnunt
Abbreviated transcription (Latin):
feria quarta ante ipsã ordina¬
tionẽ euocandi st̃ ad ciuitatẽ una
cũ prb̃ris qͥ eos rep̃sentare debeq.
Et tc̃ ep̃c elatere suo eligere de̾¬
bet sac̃dotes. & alios prudentes
uiros. gnaros legis diuinȩ. & exer-¬
citatos in eccłasticis sanctionib
qͥ ordinandoꝵ uitã. genꝰ. patriã.
ȩtatẽ. institutionẽ. locũ ubi edu¬
cati ft̃. si sint bene litterati. sim
lege dñi instructi: diligent̃ in¬
uestigent. ante oĩa si fidẽ catho¬
licã firmit̃ teneant. & ũbissim¬
plicib asserere queant. Ipsi aut̃
aut fauoris gr̃a. aut ciuiꝰcũq mu¬
neris cupiditate illecti a uero
deuient. ut indignũ & minꝰ ido¬
neũ ad sacros gradus suscipiendos
ep̃i manib applicent. Qđ si fe¬
cerint: & ille qͥ indigne accesse¬
rit ab altari remouebit᷑. & illi qͥ
donũ scĩ sp̃c uendere conati st̃ͣ.
corã deo ia c̃dẽpnati eccłastica
dignitate carebunt. Igit᷑ ꝑ tres
& sic sabbato qͥ ꝓbati inuenti st̃.

Expanded text:
psam ordinationem evocandi sunt, ad civitatem una cum presbyteris qui eos repraesentare debent. Et tunc episcopus a latere suo eligere debet sacerdotes, et alios prudentes viros gnaros legis divinae, et exercitatos in ecclesiasticis sanctionibus, qui ordinandorum vitam, genus, patriam, aetatem, institutionem, locum ubi educati sunt, si sint bene litterati, si in lege Domini instructi, diligenter investigent. Ante omnia si fidem catholicam firmiter teneant, et verbis simplicibus asserere queant. Ipsi autemaut favoris gratia, aut cujuscunque muneris cupiditate illecti a vero devient, ut in dignum et minus idoneum, ad sacros gradus suscipiendos episcopi manus applicent. Quod si fecerint, et ille qui indigne accesserit ab altari removebitur, et illi qui donum sancti Spiritus vendere conati sunt, coram Deo jam condemnati, ecclesiastica dignitate carebunt. Igitur per tres  sic Sabbato qui probati inventi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi in sacris ordinib religiose
uuens inuentꝰ ẽ. Sacros autẽ ordineᷤ
buisse eecta. Suꝑ his solis. p̃cep¬
tũ apłi habemꝰ. Subdia cones u̾
qͥa & ipsi altarib administrã.
oportunitate exigente c̃cedumꝰ
s rarissime. si tam̃ spectate sint
religionis & scientiȩ. Qđ ipsũ ñ¬
sine romani pontificis. uł metro¬
litani licentia. Conciliũ uniuer¬
sale ñ nisi necessitate faciendũ.
Ex concilio afficano. cp̃.xl.ii.
Placuit ut ñsit ultra fatigandis
fr̃ib uniũsalis necessitas. s qͦtiets
exigerit causa c̃munis. id est sitoriꝰ
affrice undecũq ad hanc sedẽ de
hac re date littere fueruit: c̃gre¬
gandã ẽẽ sẏnodũ in ea ꝓuincia ubi
oportunitas ꝑsuaserit. Cause autẽ

Expanded text:
nisi in sacris ordinibus religiose vivens inventus est. Sacros autem ordines buisse; super his solis praeceptum apostoli habemus . Subdiacones vero, quia et ipsi altaribus administrant, opportunitate exigente concedimus, sed rarissime, si tamen spectatae sint religionis et scientiae, quod ipsum sine Rom. pontificum vel metropolitani licentia non fisale nonnisi necessitate faciendum. Ex concilio Africano, cap. 42 . Placuit ut non sit ultra fatigandis fratribus universalis necessitas, sed quoties exegerit causa communis, id est si totius Africae undecunque ad hanc sedem de hac re datae litterae fuerint, congregandam esse synodum in ea provincia, ubi opportunitas persuaserit. Causae aute
Abbreviated transcription (Latin):
uia in aliqͥb c̃suetudo prisca ne.¬
gͣligit᷑ ac decreta canonũ uiolant᷑.
placuit iuxta antiquã c̃suetudinẽ
ut decreta canonũ seruentur.
Nullus ciibus inuitis ordinet᷑
episcopus. nisi quẽ populi et
clericorum electio plenissima
quȩ sierit uoluntate. Don
principis imperio. neq ꝑ quã¬
lib& ẽditionẽ contra metropoli¬
regiã honoris istiꝰ culm̃ ꝑuadere
aliqͥs nimia temeritate p̃sũpserit.
nitꝰ nullatenꝰ mereat᷑ quẽ ĩdebite ordina¬
tũ agnoscunt. Si qͥs de ꝓuincialib
reciꝑe c̃tra int̃dicta p̃sũpserit :¬
sit a frĩb oĩb segregat᷑. & ab ipsoꝵ
om̃iũ caritate semotꝰ. Nã de ante¬

Expanded text:
 consuetudo prisca negligitur, ac decreta canonum violantur, placuit juxta antiquam consuetudinem, ut decreta canonum serventur. Nullus civibus invitis ordinetur episcopus, nisi quem populi et clericorum electio plenissima quaesierit voluntate. Non principis imperio, neque per quamlibet conditionem, contra metropoliregiam honoris istius culmen pervadere aliquis nimia temeritate praesumpseritnitus nullatenus mereatur, quem indebite ordinatum cognoscunt. Si quis de comprovincialibus recipere contra interdicta praesumpserit sit a fratribus segregatus, et ab ipsorum omnium charitate semotus. CAP. X. Caete
Abbreviated transcription (Latin):
Salutis negligens rep̃hendit᷑ in¬
utilis & remissus in oꝑib suis. &
insuꝑ a bono taciturnꝰ qđ magis
officit sibi & oĩb: nichilonunꝰ im¬
numerabiles popłos cat᷑uatĩ secũ
ducit. pͥmo mancipio gehenne
cũ ipso plagis multis in et̾nũ ua¬
pulaturꝰ. Huiꝰ culpas istic redar¬
guere p̃sumit mortaliũ nullꝰ.
quia cunctos ipse iudicaturꝰ a ne¬
mine ẽ iudicandꝰ. nisi dep̃hendat᷑
a fide deuius. ꝓcuiꝰ ꝑpetuo statu
uniũsitas fideliũ tanto instantiꝰ
orat. qͣnto suã salutẽ post dm ex
illiꝰ incolumitate animadũtunt
ulla sui c̃tumelia Cyprianꝰ ep̃c̃
ad martyrii coronã. Ceterum¬
magis uereri debeo ne in PETRU ẽtu¬
meliosus existã. Quis enĩ nescit illũ
apłatꝰ principatu cuilib& ep̃atui
p̃ferendũ. S etiã sidistat cathe
culo custodito ad martẏriũ ꝓmouet᷑
qͣnto faciliꝰ & fortius qđ ꝑ uniũse
eccłȩ statuta firmatũ ẽ. uł tinius
ep̃i auctoritati uł uniꝰ ꝓuinciȩ

Expanded text:
salutis negligens deprehenditur inutilis et remissus in operibus suis, et insuper a bono taciturnus, quod magis officit sibi et omnibus, nihilominus innumerabiles populos catervatim secum ducit, primo mancipio gehennae cum ipso plagis multis in aeternum vapulaturus. Hujus culpas istic redarguere praesumit mortalium nullus, quia cunctos ipse judicaturus a nemine est judicandus, nisi deprehendatur a fide devius; pro cujus perpetuo statu universitas fidelium tanto instantius orat, quanto suam salutem post Deum ex illius incolumitate animadvertit ulla sui contumelia Cyprianus episcad martyrii coronam. Caeterummagis vereri debeo, ne in Petrum contumeliosus existam. Quis enim nescit illum apostolatus principatu cuilibet episcopatui praeferendum Sed etiamsi distat cathedculo custodito ad martyrium promovetur, quanto facilius et fortius quod per universae Ecclesiae statuta firmatum est, vel unius episcopi auctoritati, vel unius provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
sor appellat. fructꝰ possessionis
de qͦ agit᷑ dũ seq̃nde audientiȩ
euentꝰ indubiũ ẽ merito seq̃strant᷑
Nã si petitor appellauerit. hoc
ab eo ñ potest postulari : qͥa ñ po¬
test seq̃strari qđ ñ habet. si ꝓpt̃
p̃dia urbana uł mancipia appellat᷑.
possessiones eoꝵ uł mercedes. uectu

Expanded text:
 fructus possessionis de qua agitur, dum secundae audientiae eventus dubius est, merito sequestrantur. Nam, si petitor appellaverit, hoc ab eo non potest postulari, quia non potest sequestrari quod non habet. Si propter praedia urbana, vel mancipia appellatur, pensiones eorum, vel mercedes vectu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓunciã adiudiciũ deuocetꝰ᷑. s
uocato eo canonice in loco oĩb con¬
gruo tẽpore synodali ab om̃ib cõ¬
ꝓuincialib epĩs audiat᷑. qͥ c̾ cordẽ
Quia si hoc minorib tã clericis
laicis c̃cessũ ẽ. qͣntomagis de
ep̃is seruari ẽuenit: Nã su pse
metropolitanũ aut iudices sus¬
pectos habuerit aut infestos
senserit. apud pͥmatẽ dyoceseos.
aut apud romane sedis pontificẽ
odosi anis. Quas int̃p̃tatur paui¬
Propt̃ suꝑflũ appellatoꝵ licen¬
tiã ne in retractandis uł reuo.¬
candis sententiis liberũ habere
arbitriũ uiderent᷑. & tẽpora ap¬
pellationis. & pene c̾stitute st̃. ut
qͥc̃q apud iudic̃e qͥ causã eiꝰ audi¬
care uoluerit: infri qͥnq dies ap¬
pellet. & in ipsis qͥnq dieb adiudicẽ
ad quẽ ꝓuocauerit sine aliqͣdissi¬
mulatione ꝑueniat. & ipse dies
in qͦ accepit litteras in his qͥnq dieb
specialit c̃putet᷑. Qđ si longius iter

Expanded text:
nciam ad judicium devocetur, sed vocato eo canonice in loco omnibus congruo, tempore synodali ab omnibus comprovincialibus episcopis audiatur, qui concordem quia, si hoc minoribus, tam clericis quam laicis, concessum est, quanto magis de episcopis servare convenit? Nam si ipse metropolitanum aut judices suspectos habuerit, aut infestos senserit, apud primatem dioeceseos, aut apud Romanae sedis pontificem odosianis, quas interpretatur PauPropter superfluam appellatorum licentiam, ne in retractandis vel revocandis sententiis liberum habere arbitrium viderentur, et tempora appellationis, et poenae constitutae sunt, ut quicunque apud judicem qui causam ejus audidies appellet, et in his ipsis diebus V ad judicem ad quem provocaverit sine aliqua simulatione perveniat, et ipse dies in quo accepit litteras, in his V diebus specialiter computetur. Quod si longius iter
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ. in qua sac̃dotẽ appellauit
quẽ sciebat ẽẽ sacrilegũ. & cũ ala¬
pã accepisset & ei diceret᷑ sic respon¬
des pontifici. nichil c̃tumeliose
loquiitꝰ ẽ in ꝑsonã pontificis. s ma¬
gis innocentiã suã tuitꝰ ẽ dicens.
Simale loquutꝰ sũ. testimoniũ ꝑhibe
de malo. ut nos eiꝰ humilitatis
haberemꝰ exemplũ. & docuit sac̃do¬
tes ueros legitime & plene honora¬
ri. dũ circa falsos sac̃dotes ipse ta¬

Expanded text:
tem appellavit, quem sciebat esse sacrilegum, et cum alapam accepisset, et ei diceretur : Sic respondes pontifici? nihil contumeliose locutus est in personam pontificis, sed magis innocentiam suam tuitus est, dicens: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo , ut nos ejus humilitatis haberemus exemplum, et docuit sacerdotes veros legitime et plene honorari, dum circa falsos sacerdotes ipse ta
Abbreviated transcription (Latin):
Sac̃dotis electione tractatͫ. ille õĩbꝰ
p̃ponat᷑ quã cleri plebisq c̃sensus
c̃cordit᷑ postulauerit. Itaut si mn
aliã forte ꝑsonã partiũ se uota di¬
uiserint. metro politam iudicio i
alteri pferat᷑. qͥ maiorib &e studiis
uuiat᷑ & meritis. Tantũ ut nullꝰ
inuitis. Qñ petentib ordinet᷑. ne ei

Expanded text:
dotis electione tractabitur, ille Omnibus preponatur, quem cleri plebisque consensus concorditer postulaverit; ita ut si in aliam forte personam partium se vota diviserint, metropolitani iudicio is alteri preponatur, qui maioribus et studiis iuvatur et meritis tantum, ut nullus invitis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlib& siue sit prbr. siue dẏaconꝰ.
aliquã ꝑturbationẽ machinando
& nr̃o ministerio insidiando redar¬
guat᷑ falsã ab apłica sede detulisse
epłam. uł aliud qđ inde ñ uenerit.
salua fide & integra circa apłicũ
humilitate penes ep̃m sit potestas.
utrũ eũ in carcerẽ. aut in aliã de¬
int̾pellet sublimitatẽ. ut potissimỹ
sua scã legatione dignet᷑ decernere.
qđ de talib iusto ordine lexromana
statuit definire. ut & is corrigat᷑.
& ceteris modus ĩponatur. Pactũ ẽs
Egohlydoyicꝰ Icũ romanis pontificibꝰ.

Expanded text:
quilibet, sive sit presbyter, sive diaconus aliquam perturbationem machinando, et nostro ministerio insidiando, redarguatur falsam ab apostolica sede detulisse epistolam, vel aliud quod inde non venerit; salva fide, et integra circa apostolicum humilitate, penes episcopum sit potestas, utrum eum in carcerem aut in aliam deinterpellet sublimitatem, ut potissimum sua sancta legatione dignetur decernere, quid de talibus justo ordine lex nomana statuat definire, ut et is corrigatur, et caeteris modus imponatur. CAP. 51. - Ludovici primi cum Romanis pontificibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ scĩ patres apud calcedonã
detestati st. ut dyoscorũ Alexan¬
drinũ datistitẽ int̾ cet̾a icciroo
potissimũ sine ulla restitutione
dãpnauerint qͥa ponens in eelũ
os suũ. & lingua eiꝰ transeunte.x
suꝑ t̾rã ex c̃municationẽ in scm
papã Leonẽ dictauit. ita ut insen.¬
tentia c̃tra ipsũ ꝓlata hoc uide.¬
ant᷑ memorare p̃cipue dicentes.
ualde transcendit. Presũpsit enĩ
ex c̃municationẽ dictare adũsus
scĩssimũ & beatissimũ archiep̃m¬

Expanded text:
ti etenim patres apud Calcedoniam detestati sint, ut Dioscorum Alexandrinum antistitem inter cetera, iccirco potissimum sine ulla restitutione dampnaverint, quia ponens in celum os suum, lingua eius transeunte super terram excommunicatnctum Leonem papam dictavit; ita ut in sententia contra ipsum prolata, hoc videantur memorare praecipue dicentes, valde transcendit. Praesumpsit enim et excommunicationem dictare adversus sanctissimum et beatissimum archiep
Abbreviated transcription (Latin):
iuste aniniuste dẏoscorꝰ ipsã ex¬
c̃municationẽ dictasset: Ñ pla¬
ne. s absq om̃i c̃troũsia hoc̃ in eo
multati st̃. qͥa cũ eẽt inferior po¬
tiorẽ qͥb lib& conatꝰ ẽ lacescere

Expanded text:
iuste an iniuste Dioscorus ipsam excommunicationem dictasset? Non plane, sed absque omni controversia hoc in eo multati sunt, quia, cum esset inferior, potiorem quibuslibet conatus est lacessere
Abbreviated transcription (Latin):
telligentes aliqͥd sibi de phariseoꝵ
assumunt suꝑcilio. ut uł dãpneq
innocentes: uł soluere se noxios
arbitrent᷑. cũ apud dñm ñ senten¬
tia sac̃dotũ. s reoꝵ uita quęrat᷑.¬

Expanded text:
telligentes, aliquid sibi de Pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel damnent innocentes vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non scientia sacerdotum, sed reorum vita quaerat
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ꝓbata ẽ. ut eousq tua eẽ intelli.¬
gͥant᷑ donec animũ reuertendi ha¬
beant. Nã cũ reũtendi animũ habe.¬
re desierint: etiã tua et̃ desinuis.
& fuint occupantiũ. Reũtendi
habere. cũ reuertendi ẽsuetudi¬
nẽ deseruerint. Gallinaꝵ & Anso.¬
rũ. ñ est fera natura. idq ex eopos¬
sumꝰ intelligere. qđ alie st̃ galline.
quas feras uocam. Item aliianseres
st̃. qͦs feros appellamꝰ. Ideoq si an.¬
seres tui aut tuȩ gallins aliqͦ casu
turbati turbateq euolauerint.li.¬
cet c̃spectũ tuũ effugerint qͦcũq
cõmittere.¬

Expanded text:
comprobata est, ut eo usque tua esse intellecomprobata est, ut eo usque tua esse intellegantur, donec animum revertendi habeant: nam si revertendi animum habere desierint, etiam tua esse desinunt et fiunt occupantium. revertendi habere, cum revertendi consuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera natura idque ex eo possumus intellegere, quod aliae sunt gallinae quas feras vocamas, item alii anseres quos feros appellamus. ideoque si anseres tui aut gallinae tuae aliquo casu turbati turbataeve evolaverint, licet conspectum tuum effugerint, quocumcommittere
Abbreviated transcription (Latin):
nos cõfirmamꝰ. qͥa multa accide¬
re solent. ut eã ñ capias. Apum
qͦq natura fera ẽ. Itaq quȩ inar.¬
bore tua c̃sederint. antequã a
te alueo meludant᷑. ñ magis tue
esse intelligunt᷑. quã uolucres
quȩ in tua arbore nidũ sece.¬
rint. Ideo sialiꝰ eas incluserit:
is eaꝵł dñs erit. Fauos qͦq fi quos
effecerint: qͥlib& eximere po.¬
test. Plane iteg̾irosi ꝓuideris
ingrediente̾ infundũ t̾uũ. potes
eũ iure ꝓhibere ne ingrediat᷑.
Examen qͦq ex alueo tuo si euola.¬
fit. Pauonũ & colunbaꝵ fera na¬
tura ẽ. nec adrẽ ꝑtinet. qđ ex cõ.¬
suetudine auolare & reuolare
solent. nã &e apesidem faciunt.¬
quaꝵ ostat ferã esse naturã. Cer¬
uos quoq ita qͥdã mansuetos ha.¬
bent. ut insiluas ire & redire
soleanti quaꝵ & ipsoꝵ ferã esse
naturã nemo negatt Inhis acctẽ
anmalib quȩ ex c̃suetudine abi.¬
re &eredire solent. talis regula

Expanded text:
nos confirmamus, quia multa accidenos confirmamus, quia multa accidere solent ut eam non capias. Apum quoque natura fera est. Itaque quae in arbore tua consederint, antequam a te alveo includantur, non magis tuae esse intelliguntur quam volucres quae in tua arbore nidum fecerint; ideoque si alius eas incluserit, is earum dominus erit; favos quoque, si quos effecerint, quilibet eximere potest. Plane integra re, si praevideris ingredientem fundum tuum, potes eum jure prohibere ne ingrediatur. Examen, quod ex alueo nostro euolafit. Pauonum et columbarum fera natura est nec ad rem pertinet, quod ex consuetudine auolare et reuolare solent: nam equarum constat feram esse naturam: cervos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in silvas ire et redire soleant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. in his autem animalibus, quae ex consuetudine abire et redire solent, talis regula
Abbreviated transcription (Latin):
cres. & pisces. id est oĩa aĩalia
que in t̾ra. mari. cȩloq nascunt᷑.
simul atq abaliqͦ capta fuerint:
uire gentiũ illius eẽ incipiunt.
Qł enĩ ante nulliꝰ ẽ: id natura¬
li ratione occupanti c̃cedit᷑. nec
int̃ est. feras. bestias. & uolucres.
utrũ in suo fundo qͥsq capiat.
an in alieno. Flane qͥ alienũ fun¬
dũ ingredit᷑ uenandi. aut aucu.¬
pandi grã: potest adño si is ꝓui.¬
todiã tuã. & innaturalẽ lib̾tatẽ
se receꝑit: tuũ esse desut. &
rursũ occupantis fit. Natuiralẽ
autẽ libertatẽ reciꝑe intelligi.¬
tur: cũ uł oculos tuos effugerit.
uł ita sit in c̃spectu tuo ut diffi.¬
cilis sit eiꝰ ꝑ sequutio. Illud que.¬
sitũ ẽ. ansi fera. bestia. ita uil
nerata sit ut capi possit : statim
tua esse intelligatur. Quibdã
placuit tuã esse. & eousq tuã
uideri. doneo eã ꝑsequaris. Qd
si desieris ꝑseqͥ: desi.ut tua
esse. & rursũ fieri occupantis.
si ceꝑis. sed posterior ẽ sententũ

Expanded text:
res et pisces, id est omnia animalia quae in terra mari caelo nascuntur, simulatque ab aliquo capta fuerint, iure gentium statim illius esse incipiunt: quod enim ante nullius est id naturali ratione occupanti conceditur. nec interest, feras bestias et volucres utrum in suo fundo quisque capiat, an in alieno: plane qui in alienum fundum ingreditur venandi aut aucupandi gratia, potest a domino, si is provtodiam tuam et in naturalem libertatem se receperit, tuum esse desinit et rursus occupantis fit. naturalem autem libertatem recipere intellegitur, cum vel oculos tuos effugerit vel ita sit in conspectu tuo, ut difficilis sit eius persecutio. Illud quaesitum est, an, si fera bestia ita vulnerata sit, ut capi possit, statim tua esse intelligatur. Quibusdam placuit tuam esse, et eousque tuam videri, donec eam persequaris; quod si desieris persequi desinere tuam esse, et rursum fieri occupantis. si ceperis. Sed posteriorem sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
infamiȩ macula irroganda est.
Pleriq refugientes p̃cepta ligis.
cũ dederint pecuniã negociato¬
rib ñ inpecunia usuras exggunt.
qͥd lex dicat. Neq usurã in qͥt es¬
carũ accipies. neq om̃iũ reꝵi Itẽ.
Esca usura ẽ. & uestis usura ẽ. & q̃d̃¬
cũq sorti accidit usura c̃. qđ uelis
ei nom̃ ĩponas. usura ẽ. Item. Siqͥs¬
instaurandũ c̃uiuiũ p̾utati ad
negociatorẽ mittit. ut absintia.¬
ti cupellã sibi gratis deferat. ad
cauponẽ dirigit : ut picenũ iii.¬
nũ aut tyriacũ reqͥrat : ad lania
ut sibi poma adornet. Item ꝯb
to desideras. cuiure inferunt᷑ ar:
ab hoc usurã exige. quẽ ñ sit crim̃
occidere. Sine ferro dimicat. qͥ
usurã. Flagitat. Sine gladio se de
hoste ulciscit᷑. qͥ fuerit usurarius
exactor inimici. Ergo ubi iuis belli:

Expanded text:
infamiae macula irroganda est.Plerique refugientes praecepta legis, cum dederint pecuniam negotiatoribus, non in pecunia usuras exigunt, quid lex dicat: Neque usuram, inquit, escarum accipies, neque omnium rerum . esca usura est et uestis usura est et quodcumque sorti accedit usura est. quod uelis ei nomen inponas, usura est. siinstaurandum convivium putat, ad negotiatorem mittit, ut absynthiaci capellam sibi gratis deferat: ad cauponem dirigit, ut Picenum vinum aut Tyriacum requirat, ad laniumut sibi poma adornet. CAP. 27.to desideras, cuab hoc usuram exige quem non sit crimen occidere. sine ferro dimicat qui usuram flagitat, sine gladio se de hoste ulciscitur qui fuerit usurarius exactor inimici. ergo ubi ius belli,
Abbreviated transcription (Latin):
ne in aliqͦ xp̃ianitatẽ urãm irritã
faciatis. s sponsionẽ ꝗͣ dño in bap¬
tismo fecistis firmit᷑ teneatis. ne
reꝓbi s condigni cõrã do inuenia¬
Susceptã habet. & uouit se nicħ ꝓpͥũ
habere: uideat ne pollicitationẽ suã
irritã faciat. s hoc qđ dño ẽ pollicitꝰ
fidelit᷑ custodiat. ne dãpnationẽ ẜ
p̃miũ sibi acqͥrat: qm̃ satius ẽ ñ uo¬
cere. Grauiꝰ enĩ puniunt᷑ qͥ uotũ

Expanded text:
ne in aliquo Christianitatem vestram irritam faciatis, sed sponsionem quam Domino in baptismo fecistis, firmiter teneatis, ne reprobi, sed condigni coram eo inveniasuscehabere, videat ne pollicitationem suam irritam faciat, sed hoc, quod Domino est pollicitus, fideliter custodiat, ne damnationem, sed praemium sibi acquirat, quoniam satius est non vocere
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃oꝵ uidelicet abȩccłiis & sedib ꝓpͥis
pelli. suaq eis auferri suppellectilia.
& sic nudos & expoliatos ad iudicia
uocari. qd om̃i ratione caret. cũ cõs¬
mo sua om̃ia tis reddi. & demũ siqͥs
eos iuste accusare uoluerit: eqͦ ꝑicło
facere. Iudices ẽẽ decernentes epõs
recta sapientes. & in eccła cõuenien¬
tes: ubi testes eeñt singłoꝵ. qͥ opp̃ssi
tẽpore congruo & multis corã assis¬
tentib sollẽpnit̾ agite. & ꝓbabiles
ac doctos uiros ad hoc opꝰ ꝓuehite.¬
ut de eoꝵ societate & adium̃to pbo¬
rimũ gaudeatis. Ponite indesi nent̃
corda ur̃a in uirtute dĩ. & enarrate
hȩc & çetera diuina ũba in ꝓgenies

Expanded text:
 videlicet ab Ecclesiis et sedibus propriis pelli, suaque eis auferri supellectilia, et sic nudos et exspoliatos ad judicia vocari, quod omni ratione caret, cum cons sua omnia eis reddi, et postea si quis eos accusare vellet, aequo periculo facere. Judices esse decernentes episcopos recta sapientes, in ecclesiam convenientes, ubi testes essent singulorum qui oppressi re congruo, multis coram adstantibus, solenniter agite, et probabiles ac doctos ut de eorum societate et adjumento plurimum gaudeatis. Ponite indesinenter corda vestra in virtute Dei, et enarrate haec, et caetera divina verba in progenies
Abbreviated transcription (Latin):
cesse fuerit: hoc cũ om̃iũ cõsensu conꝑ¬
uincialiũ agat᷑ pontificũ. ñ aliqͦ dña¬
tionis fastu: s humillima & cõcordi
ꝑtinet parrȩchias agant. iuxta scõꝵᷤ
constituta patrũ. ut uno animo. uno

Expanded text:
cum omnium consensu comprovincialium agatur pontificum, non aliquo damnationis fastu, sed humillima et concordi pertinet parochias, agant, juxta sanctorum constituta Patrum: ut uno animo, uno
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ille cui ẽm̃datꝰ e̾̃ gladius cũ ꝓ.¬
nuttebat se redditurũ poscenti
ñ cogitabat furentẽ posse repete.¬
re. Alanifestũ ẽ ñ esse culpandũ
aliquando uerũ taeere. falsũ au¬
tẽ dicere ñ inuenit᷑ ẽeessũ scĩs.

Expanded text:
quia ille, cui commodatus est gladius, cum prquia ille, cui commodatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Manifestum est, non esse culpandum aliquando verum tacere. Falsum autem dicere non invenitur concessum sanctis.
Abbreviated transcription (Latin):
spũalẽ hominẽ ꝓista tẽporali
uita in cuiꝰ mortẽ occidit᷑ anima
suit sua. siue alteriꝰ dcb̃e m̃tiri. S qm
aliud ẽ m̃tiri. aliud ẽ uerũ occul¬
tare: siqͥdẽ aliud est falsũ dice¬
re. aliud uerũ tacere. siqͥs forte
uł adistã uisibilẽ mortẽ ñuult
hominẽ ꝓdere: paratꝰ esse debet
uerũ occultare ñ falsũ dicere.
ut neq ꝓdat. neq m̃tiatur. nec
occidat animã suã ꝓcorpore
pͥmũ iniocando. ideo ñ est ꝑni¬
tiosũ. qͥa ñ fallit. Nouit enĩ ille
cui dicitꝰ᷑. ioci causa esse dictũ. Se.¬
cundũ autẽ ideomitius ẽ. qͥa re.¬
tinet ñ nullã beniuolentiã. Il.¬
m̃daciũ qͥdẽ dicendũ est. tanꝗͣ
uerbi gr̃a. si cui gladius d̃m̃deiꝰ.
& ꝓmitiat se esse redditurũ cũ
ille qͥ cm̃dauit poposcerit. si forte
gladiũ suũ repetat furens: ma.¬
nifestũ ẽ ñ esse reddendũ. ne ułl
ocidat uł alios. donec ei sanitas resti¬
tuat᷑. Hoc ideo ñ habet duplexcor.

Expanded text:
temporali vita, in cujus morte non occiditur anima, sive sua sive alterius debere mentiri. Sed quoniam aliud est mentiri, aliud est verum occultare, siquidem aliud est falsum dicere, aliud verum tacere: si quis forte vel ad istam visibilem mortem non vult hominem prodere, paratus esse debet verum occultare, non falsum dicere: ut neque prodat neque mentiatur, nec occidat animam suam pro corpore primum in jocando, ideo non est perniciosum, quia non fallit. Novit enim ille, cui dicitur, joci causa esse dictum. Secundum autem ideo mitius est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Ilmendacium quidem dicendum est, tanquam verbi gratia si cui gladius commodetur, et promittit se redditurum, cum ille, qui commodavit poposcerit, et si forte gladium suum repetat, furens, manifestum est, non esse reddendum, ne vel se occidat, vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hic ideo non est duplex cor,
Abbreviated transcription (Latin):
tale ẽ: ut nulli ꝓsit. &t obsit alicui.
Terciũ: qđ ita ꝓdest alteri. ut obsit
alteri. quãuis ñ ad ĩmundiciã
obsit corporalẽ. Quartũ. sola m̃ti
endi fallendiq libidine. qđ mirũ
m̃daciũ ẽ. Quintũ. qđ fit placendi
cupiditate de suaui loquio. His
oĩb penitꝰ eiitatis atq reiectis.
seqͥtur sextũ genꝰ. q̃d & nulli ob¬
est. & ꝓdest alicui. uelut si qͥsꝗͣ
pecuniã aliouiꝰ iniuste tollendã
sciens. ubi sit nescire se m̃tiat᷑.
octauũ ẽ genꝰ m̃da cii. qđ & nul¬
li obest. & ad hoo ꝓdest: ut ab im¬
mundicia corporali aliquẽ tueat᷑.

Expanded text:
tale est, ut et nulli prosit, et obsit alicui. Tertium, quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamvis non ad immunditiam obsit corporalem. Quartum, quod fiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est. quintum, quod fit placendi cupiditate de suaui eloquio. his omnibus penitus euitatis atque eiectis sequitur sextum genus, quod et nulli obest et prodest alicui; uelut si quispiam pecuniam alicuius iniuste tollendam sciOctavum est genus mendacii, quod et nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporali aliquem tueatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tas autẽ ipsa ẽ. ut qđ esdicas. Hã
qͦmodo ẽ humilitas. ubi regnat
sius loseph. nesciebatis qͥa ñ est
augurio homo qualisego. de hoc
augurio etiã mandauit eisdi.¬
cendũ ꝑ hominẽ suũ. qͥd sibi ue.¬
lit queri solet. anqͥa ñ serio s io.¬
co dictũ ẽ. ut exitus uocuit. ñ ẽ
habendũ m̃daciũ. Mendacia
enĩ a m̃dacib serio agunt᷑. ñ ioco.
Cũ autẽ quȩ ñ ft̃ tanꝗͣ ioco dicunt
ñ putantur m̃dacia. Nug̃. de

Expanded text:
tas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam tas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est humilitas, ubi regnat bus Joseph : Nesciebatis quia non est augurio homo augurio etiam mandauit eis dicendum per hominem suum — quid sibi uelit quaeri solet. an quia non serio sed ioco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium? mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non ioco; cum autem quae non sunt tamquam ioco dicuntur, non deputantur mendacia. se