comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fregia ac
sanctissima
prosapia o¬
riundo suo
Dommo phi¬
bippo pͥmo¬
genito ⁊ he¬
redi pͥdarissimi uiri dm̃ phylip¬
pi dei gr̃a illustͥssimiregis fran¬
corum. suus deuotus fr̾ Egi¬
dius romanus ordinis fratrũ
h̾emitaꝵ scĩ augustini cum recõ¬
mẽdaciõne se ip̃m. ⁊ ad oĩa fa¬
mulatiClamat politicorũ
la regimina mẽsurari. S aliqua
sũt analia. aliqͣ ad iitam. aliqͣ
u̾o ꝑ heditatẽ ⁊ ꝑ successionẽ in
filiis qͦdãmͦ ppetua iudicant᷑. Cũ¬
re oĩa nat᷑alia ꝓtestentur qui m
se ⁊ ĩ suis posfiorib filiis sum̃i
pͥncipatũ ꝑpetuari desid̾it sũmo¬
oꝑe stude̾ d. ut sit suũ regimẽ
nat᷑alis rector efficitur. si passio¬
ne aut uolũtate cupiat princi¬
pari. S si custos iusti existens
abs rõne ⁊ lege nicħ statuat ĩ¬
pandũ. Nã ut testatur phs. sic̃
uirib deficit intellctu. sic iigõs
mentis ĩdust̾a ⁊ regͣtina prudẽ¬
cia naturalit̾ dñatur. ¶Quare

Expanded text:
regia ac sanctissima prosapia oriundo suo Domino Philippo primogenito, et haeredi praeclarissimi viri Domini Philippi Dei gratia Illustrissimi Regis Francorum, Suus devotus Fr. Aegidius Romanus Ordinis Fratrum Eremitarum S. Augustini, cum recommendatione seipsum, et ad omnia famulatum. Clamat Politicorum la regimina mensurari: sed aliqua sunt annualia, aliqua ad vitam, aliqua vero per haereditatem et successionem in filiis, qre omnia naturalia protestentur, qui in se, et in suis posterioribus filiis suum principatuum perpetuari desiderat, summopere studere debet, ut sit suum regimen ralis quis rector efficitur, si passione, aut voluntate cupiat principari, sed si custos iusti existens absque ratione, et lege nihil statuat imperandum. Nam ut testatur Philosophuus, deficit intellectu: sic vigens mentis industria, et regitiva prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
nẽs gͦ suã felicitatẽ in dii¬
ciis. nõ erit sͥ cure. si oppri¬
mat induas ⁊ pupillos. Si
Qui eĩ bñ ĩtelłit ꝙͥ ĩportat᷑i
nõie finis ñ pot᷑ eũ lat̾e q̃d¬

Expanded text:
nens igitur suam felicitatem in divitiis, non erit sibi curae, si opprimat viduas, et pupillos, si qui enim bene intelligit, quid importatur nomine finis, non potest eum latere q
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad pͥsena spectat duplici ui¬
a uenari possumꝰ ꝙ expedit
regi suũ finẽ cogͦsc̾e. prima
sit finis ꝯsecutunis. Scda u̾o
uia sic pr. Nam ad ħ qd̃ aliqͥs
ꝑ suas oꝑac̃ones finẽ ꝯseqͣt᷑¬

Expanded text:
ut ad praesens spectat duplici via venari possumus, quod expedit regi suum finem cognoscere. Prima sit finis consecutivus. Secunda vero, via sic patet. nam ad hoc quod aliquis per suas o
Abbreviated transcription (Latin):
in iuuenib totum reperitur ĩ
hiis qui sũt in statu. ⁊ quic¬
quid intuꝑabłitatis est in eis
totum remouet᷑ ab illis. Nam
ut supra pluries dicebatur
semper extrema sunt uitupe¬
rabilia. ⁊ medium est landa¬
bile. si gͥ in senibus uł inui¬
uenib est aliquid laudabile.
hoc est qr non omnino recedũt
a medio. Si ã est in eis aliꝙͥ
uituperabile. hoc est prout esse
habent in extremo. quare si qͥc¬
quid medii est in sembus uel ĩ¬
iuuembus totum peramplius
⁊ perfectius reperitur in hiis qͥ
sunt in statu. quicquid laudabi¬
litatis est in eis totum reperiri
debet in hiis qui ount in statu
¶ Sic ⁊̃ loquendum est demo¬
ribus hoĩmim. non tamen in¬
telligenda sunt talia omnino
ncc̃itatem habencia. ut quod
denes non possent esse libera¬
les ⁊ magnanimi ⁊ quod unre¬
nes non possint esse temparati

Expanded text:
in iuvenibus, totum reperitur in in iuvenibus, totum reperitur in iis qui sunt in statu. Est quicquid vituperabilitatis est in eis totum removetur ab illis. Nam ut supra pluries dicebatur semper extrema sunt vituperabilia, et medium est laudabile. Si ergo in senibus, vel in iuvenibus est aliquid laudabile, hoc est, quia non omnino recedunt a medio. Si autem est in eis aliquid vituperabile, hoc est prout esse habent in extremo. Quare si quicquid medii est in senibus vel iuvenibus, totum peramplius et perfectius reperitur in iis qui sunt in statu: quicquid laudabilitatis est in eis, totum reperiri debet in iis qui sunt . Sic ergo loquendum est de moribus hominum. Non tamen intelligenda sunt talia omnino necessitatem habentia, ut quod senes non possint esse liberales et magnanimi, et quod iuvenes non poss
Abbreviated transcription (Latin):
retħ. habent quicquid lauda¬
bilitatis est in senb uel in¬
iuembus. Nam ip̃i qr nec
sunt nimis ꝑcalidi ut iuue¬
nes. nec suat infrigidati ut
senes nec sunt sic animosi¬
⁊ preuolantes ut iuuenes. nͨ
sunt sic tinudi ⁊ pusillãines.
ut senes. s tenentes medi¬
um inter utrosq sunt timi¬
diubi est timendum. ⁊ auda¬
ces ubi est audendum. Sic emĩ
qr non sũt omnino ĩ experti ut
inuenes nec sunt in tot decep¬
tiut senes nec omnib credũt
qd̃ faciũt iuuenes ꝓpter iuexꝑi¬
enciam. nec omnino discredunt
qd̃ faciunt senes eo quod siñt
imłtis decepti. S hñt se me¬
qui sunt in statu. nec sunt oĩ¬
b credentes. nec omunib discre¬
dentes. s iudicantes mag̃ ẜm
ueritatem ¶Amplius qr sũt
medii inter senes ⁊ iuuenes nͦ
sunt intemparati ut iuuenes. nͨ
sunt formidolosi. ⁊ inuiriles. ut
uiriles cũ temparançia ⁊ tem¬
parati cum uirilitate. ut gͦ sit
ad inum dicere quicquid lau¬
dabilitatis est in senb uel

Expanded text:
rum, habent quicquid laudabilitatis est in senibus, vel iuvenibus. Nam ipsi, qui nec sunt: nimis percalidi, ut iuvenes, nec infrigidati ut senes, nec sunt sic animost praevolantes, ut iuvenes, nec sunt sic timidi, et pusillanimes ut senes: sed tenentes medium inter utrosque, sunt timidi ubi est timendum; et audaces, ubi est audendum. Sic etiam, quia nec sunt omnino inexperti, ut iuvenes, nec sunt in tot decepti ut senes, nec omnibus credunt quod faciunt iuvenes propter inexperientiam, nec omnino discredunt quod faciunt senes eo quod sint in multis decepti: sed habent se mequi sunt in statu, nec sunt omnibus credentes, nec omnibus discredentes: sed iudicantes magis secundum veritatem. Amplius, quia sunt medii inter senes et iuvenes, nec sunt intemperati ut iuvenes, nec sunt formidolosi, et inviriles ut viriles cum temperantia, et temperati cum virilitate. Ut ergo sit ad unum dicere, quicquid laudabilitatis est in senibus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsudare debent. sint magna
⁊ ardua. oz eos eẽ fortes ⁊
magnanimos ¶Qrto detes¬
tabile ẽ eos ẽẽ liberales. Nã
oupra cum de uirtutib trac¬
tabatur sufficienter ostensumm
fuit. ꝙ non solũ decet reges
⁊ pͥucipes eẽ liberales fortitudo
mediares sumptus. S ẽ ꝯgru¬
it eos eẽ maginficos magnfi¬
ca façiendo¶Quinto o eosi
eẽ bone sper qr si se in omni
b crederent defic̾e nicħ actep¬
tarent ⁊ ꝑiclitaretur regnũ.
Serto non decet ẽẽ inu̾ecũ¬
dos. eo modo quo ꝯsenes ex¬
istut. ut quod non curent de
honoris statu. ⁊ quod magis
honore digna. non decet tamẽ
eos uerecundari. qr ĩdecens ẽ
eos operari turpia ex quib
uerecundia ꝯsurgit. Capłm:¬
iiii. Q inmores senũ sũt lan¬
dabiles ⁊ qui sũt mores ecꝑ
qui sũt in statu ⁊ qualiter re¬
ges ⁊ principes ad hiꝰ mores
Ositis morib sem̃
uituꝑabilib. Restat
enu̾are mores ip̃orum
qui possunt ẽẽ laudabiles. pͥmo

Expanded text:
insudare debent, sint magna insudare debent, sint magna et ardua, oportet eos esse fortes et magnanimos. Quarto detestabile est ipsos esse illiberales. Nam supra cum de virtutibus tractabatur, sufficienter ostensum fuit, quod non solum decet reges et principes esse liberales, faciendo mediocres sumptus: sed etiam congruit eos esse magnificos, magnifica faciendo. Quinto oportet eos esse bonae spei: quia in omnibus se crederent deficere, nihil attentarent, et periclitaretur regnum. Sexto non decet eos esse inverecundos eo modo quo senes existunt. ut quod non curent de honoris statu, et quod magis honore digna. Non decet tamen eos verecundari: quia indecens est ipsos operari turpia, ex quibus verecundia consurgit. Qui mores senum sunt laudabiles, et qui sunt mores eorum qui sunt in statu: et qualiter reges et principes ad huiusmodi mores Positis moribus senum vituperabilius, restat enumerare mores ipsorum qui possunt esse laudabiles. Primo
Abbreviated transcription (Latin):
mus enim quod elementa fri¬
gida ⁊ grauia in inferiori loco
collocantim. calida u̾o ⁊ leuia¬
in superiori. Senes gͦ qr fri¬
gidi sunt ex frigiditate ꝯsti¬
pantur ⁊ refhunt in se ip̃is
⁊ reddũtur ĩntobiles ut nicħ
audiant nichil credant. nichil
sperent ⁊ ut non curenti
excellere non curent reputa¬
ri qr frigidi non est appet̾e
locum ouꝑiorem s inferiorẽ
¶Uiso qui sũt mores semĩ
intupabiles de leui pat̾e pot̾
qũo reges ⁊ principes ad hiꝰ¬
mores debeant se habere. Nã
decet eos esse incredulos.
ꝵ debent adhibere fidem hiis
que eis dñr scd̃m dictamẽ
⁊ ordinem rõnis Scdo nõ
decet eos eẽ suspiciosos ut
omnia referant in detͥiorem
partem. qr ex hoc ꝯtingeret
eos ẽẽ seueros ⁊ ĩmiẜatiuos
⁊ ĩcurrerẽt maliuolenciã sb̾¬
ditoꝵ ¶ Gercõ nõ decet eos
ẽẽ tituidos et pufillanimes
ĩmo fortes ⁊ magͣnimos. qr
cum negocia respiciençia totũ
regnum ccͣ q̃ reges ⁊ pͥncipes

Expanded text:
mus enim quod elementia frimus enim quod elementia frigida et gravia in inferiori loco collocantur: calida vero et levia superiori. Senes ergo, quia frigidi sunt, ex frigiditate constipantur, et retrahantur in seipsis; et redduntur immobiles, ut nihil audeant vel credant; nihil sperent, et ut non curent excellere, nec curent reputari: quia frigidi non est appetere locum superiorem, sed inferiorem. Viso qui sunt mores senum vituperabiles; de levi patere potest quomodo reges et principes ad huiusmodi se debeant habere. Nam decet eos esse incredulos, rum, debent adhibere fidem iis quae eis dicuntur secundum dictamen et ordinem rationis. Secundo non decet eos esse suspitiosos, ut omnia referant in deteriorem partem: quia ex hoc contingeret eos esse severos et immiserativos, et incurrerent malivolentiam subditorum. Tertio non decet eos esse timidos et pusillanimes, immo fortes et magnanimos: quia cum negocia respicientia totum regnum, circa quae reges et principes
Abbreviated transcription (Latin):
nes adimncem ꝯgregantur sꝑ
recitãt res gestas quas fecͥũt.
Non enim delectantur in reci¬
tando res fiendas quas sunt
facturi eo quod indeant sei
mlta fecisse ⁊ cogitent oe pau¬
cos facturos. Sunt gͦ diffici¬
lis spei qr in sperando deficiñt¬
⁊ pauca se fatere sperant ¶Ser̃¬
to senes sunt inuerecundi ⁊
ĩerubescitim. Nam senes qr illi¬
berales sunt magis curant de
utili qmͣ de honesto. magis eĩ
student ad utilitatem quam
ad ea que requirit hoporis
honoracõnis non ꝯpetit sembꝰ
qr magis curant de utibi ꝙͣ de
honore. tota eĩ cã qr quis est
reputari. Senes ã sicut defi¬
ciunt in uĩta ⁊ in humorib ⁊
in calore naturali. sic deficiũt
in animo. ⁊ non curant repu¬
tari qr̃ ꝯtingit eos ẽẽ inue¬
recundos. ¶Poss autem u¬
est ad omnia tacta. Dictum ẽ
enim oenes esse frigibos. frigi¬
dum enim omina ꝯscipat ⁊ ꝯ
stringit ⁊ ꝯstringendo ea red¬
dit ip̃a gramora. ⁊ facit ea ap¬
petere inferiorem locum. Uide¬

Expanded text:
nes adinvicem congregantur, semper recitant res gestas, quas fecerunt. non autem delectantur in recitando res fiendas, quas sunt facturi, eo quod videant se multa fecisse, et cogitent se pauca facturos. Sunt ergo difficilis spei, quia in sperando deficiunt, et pauca se facere sperant. Sexto senex sunt inverecundi, et inerubescitivi. Nam senes quia illiberales sunt, magis curant de utili quam de honesto. Magis enim student ad utilitatem, quam ad ea quae requirit honoris honorationis, non competit senibus; quia magis curant de utili, quam de honore. Tota enim causa, quare quis est reputari. Senes autem sicut deficiunt in vita, et in humoribus, et in calore naturali: sic deficiunt in animo, et non curant reputari. quare contingit eos esse inverecundos. Posset autem uest ad omnia tacta. Dictum est enim senes esse frigidos. Frigidus enim omnia constipat, et constringit: et constringendo ea, reddit ipsa graviora, et facit ea appetere inferiorem locum. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
uel senes non indignẽ¬
tur si aliquos malos mo¬
res de ip̃is narrauimus.
qr nlłam eis per hiꝰ mores
ncc̃itatem imponimus quin
possint oues malos mo¬
res uitare et sequi ordiuẽ
racõnis. sic ⁊̃ nec nobiles
uł diuites indignari debẽt
si ip̃oꝵ narrauimꝰ aliquos
malos mores. qr non opor
pronitatem enim quandam ⁊
Narratis gͦ morib laudabi¬
sos status decet om̃s hoĩes
oequi mores laudabiles.
⁊ fugere uituperabiles. s
tanto magis hoc decet reges
⁊ principes quanto in alcõri
gradu eristunt. Ip̃i eĩ ut su¬
est in morib singulorus
totum debet in ip̃is peram¬
plius ⁊ perfeccius reperiri

Expanded text:
et senes non indignenet senes non indignentur, si aliquos malos mores de ipsis narravimus: quia nullam eis per huiusmodi mores necessitatem imponimus, quin possint omnes malos mores vitare, et sequi ordinem rationis. Si etiam nec nobiles, vel divites indignari debent, si ipsorum narravimus aliquos malos mores: quia non oportbus: pronitatem enim quandam, eNarratis ergo moribus laudabisos status: decet omnes homines sequi mores lauabiles, et fugere vituperabiles: Sed tanto magis hoc decet reges, et principes, quanto in altiori gradu existunt. Ipsi enim ut seest in moribus singulorum, totum debet in ipsis peramplius et perfectius reperiri
Abbreviated transcription (Latin):
pes. qr ut płimim hiis tͥb¬
exteriorib bonis affluunt.
idelicet diuiciis nobilitate¬
⁊ potencia. decet eos esse eru¬
ditos ⁊ temparatos. Nam
per nobilitatem eo quod
ab antiquo habundauerũt
diinciis scaint magis fortu¬
nas ferre ⁊ cͣc diuicias sci¬
unt magis erudite se ha¬
bere¶Aursꝰ qr pollent pͥn¬
cipatu ⁊ potencia. ⁊ oportet
eos diu̾sciis intendere curi¬
is retrahuntur a uenereis
⁊ inducuntur ut oint tem¬
parati. gic gͦ sensendum ẽ
de morib. qr inuenes se¬
nes ⁊ illi qui sunt in statu
potentes nobiles ⁊ dimi¬
tes tales mores habent
quales diximus. non quod
omnes natimaliter tales
sint. ⁊ quod necesse sit eos
tales ẽẽ. o qr ut plurimũ
diuitum nobilium ⁊ alioꝵ
sunt tales mores qualesi
ouperius diceluus. siur¬
sus licet non oit necessari¬
um eos tales mores habe¬
re tamen młtum m̃cłinan¬
tur ⁊ magnam pronitatẽ
habent. ut sequantur pre¬
dictos mores. Iuuenes gͣ

Expanded text:
ut plurimum his tut plurimum his texterioribus affluunt, videlicet, divitiis, nobilitate, potentia: decet eos esse eruditos, et temperatos. Nam per nobilitatem eo quod ab antiquo abundaverunt divitii, sciunt magis fortunas ferre, et circa divitias sciunt magis erudite se habere. Rursus quia pollent principatu et potentia, et oportet eos diversis curis intendere, retrahuet inducuntur, ut sint temperati. Sic ergo sentiendum est de moribus. quia senes, iuvenes, et illi qui sunt in statu, potentes, nobiles et divites, tales mores habent, quales diximus: non quod omnes universaliter tales sint, et quod necesse sit eos tales esse: sed ut plurimum divitum, nobilium, et aliorum sunt tales mores, quales superius dicebamus. Rursus licet non sit necessarium, eos tales mores habere: tamen multum inclinantur, et magnam pronitatem habent, ut sequantur praedictos mores. Iuvenes ergo
Abbreviated transcription (Latin):
habita uero uilescunt. ꝯciencie
uero ⁊ uirtutes modo contra¬
rio se habere uidentur. Nã
prius qmͣ habeantur non repu¬
tantur tam magna. sicut płꝰ¬
qmͣ habita sunt. qui enm gͥͦ¬
tare incipit de suanitate uir¬
tictum ⁊ de dulcedine scien¬
ciarum. statim percipit ea eẽ
maiora bona ꝙͣ crederet. bona
gͦ sensibilia quanto magis ha¬
bentur tanto mĩnus reputan¬
tur. quare cum ditati ab an¬
tiquo. magis assueti sint in
diuiciis ⁊ magis assecuti sĩt
eas quam nuper ditati. Non
tantum reputant diuicias
nec sic extolluntur ꝓpter il¬
las. sicut qui de nouo diui¬
cias susceperunt. Ne gͥ sit
quis insensatus felir ⁊ ne¬
sciat fortunas ferre expedit
ut diuicias ꝯcomitetur no¬
bilitas. diues enim nobilis
⁊ ab antiquo sit in ommb
melius se habere qmͣ rustitꝰ
ex nouo ditatꝰ. bene gͥ dic¬
tum est quod ne diues sit
insensatus felix requiritur
ut oit nobilis. s ne sit in¬
temparatus requiritur ut

Expanded text:
habita vero, vilescunt. Scientiae habita vero, vilescunt. Scientiae vero et virtutes modo contrario se habere videntur. Nam prius quam habeantur, non repurantur tam magna, sicut postquam habita sunt: qui enim gustare incipit de suavitate virtutum, et dulcedine scientiarum, statim percipit ea esse maiora bona, quam crederent. Bona ergo sensibilia quanto magis habentur, minus reputantur. Quare cum ditati ab antiquo, magis assueti sint in divitiis, et magis affequuti sint eas quam nuper ditati, non tantum reputant divitias, nec sic extolluntur propter illas, sicut qui de novo divitias susceperunt. Ne igitur quis sit insensatus felix, et nesciat fortunas ferre, expedit ut divitias concomitetur nobilitas. Dives enim nobilis et ab antiquo, in omnibus scit melius se habere, quam rusticus ex novo ditatus. Bene ergo dictum est, quod ne dives sit insensatus felix, requiritur ut sit nobilis, sed ne sit intemperatus, requiritur ut
Abbreviated transcription (Latin):
antiquo. ⁊ honorabilit᷑. S sit
nuper ditatus dicitur esse rã¬
sensatꝰ felix. qr uescit uti di¬
uiciis que sunt organa ad fe¬
licitatẽ. uel dr̃ insensatꝰ fortu¬
natꝰ. qr nescit fortumas ferte
uł nescit debite se hr̃e in diui¬
ciis que sunt bona fortune. Idõ
dicitur .iiͦ. retħ. quod nuper di¬
tatum eẽ est merudicio diui¬
ciaꝵ Qui enim miper ditati
sũt. non sunt eruditi quo¬
modo possunt iti diuiciis pp̃
quod in eodem .iiͦ. retħ. Scri¬
bitur quod mores diuiciaꝵ
ut in suuna t sit dicere st̃
mores insensati ⁊ felios. No¬
bilitas gͦ bene associãtur diui¬
ciis. qr qui sic est diues ꝙ
tamen est nobilis & ab anti¬
quo sui progentores diutes
exstiterunt melius nouit di¬
uicias supportare ⁊ ꝓpt̾ eas
non tantum extolluntur.Ui¬
dentur enim bona sensibilia
onnimo ẽẽ ꝯtraria saenciis
⁊ inrtutib Nam diuicie ⁊ sẽ¬
sibilia bona priusqmͣ habeantur
reputantur maiora qmͣ oint.

Expanded text:
antiquo et honorabili, sed sit antiquo et honorabili, sed sit nuper ditatus, dicitur esse insensatus felix, quia aescit uti divitiis, quae sunt organa ad felicitatem. vel dicitur insensatus fortunatus, quia nescit fortunas ferre vel nescit debite se habere in divitiis, quae sunt bona fortuna. Ideo dicitur 2. rhetor. quod nuper ditatum esse, est ineruditio divitiarum: qui enim nuper ditati sunt, non sunt eruditi, quomodo possunt uti divitiis; propter quod in eodem 2. rhetor. scribitur, quod mores divitiarum  ut in summa sit dicere sunt mores insensati felicis. Nobilitas ergo bene associatur divitiis: quia qui sic est dives, quod tamen est nobilis, et ab antiquo sui progenitores divites extiterunt, melus novit divitias supportare, et propter eas non tantum extollitur. Videntur enim bona sensibilia omnino esse contraria scientiis, et virtutibus. Nam divitiae et sensibilia bona prius quam habeantur, reputantur maiora quam sint:
Abbreviated transcription (Latin):
paratos qmͣ diuites ¶ Ger¬
cõ potentes sunt minus ꝯ¬
tumeliosi qmͣ diuites. Ideor
scribitur .iiͦ. tetħ. quod potẽ¬
tes miuriantur non iniuriã¬
tur in parnis o in magnis
potentes enim et existentes ĩ
principatu qr sunt in loco mig¬
no honore digno nontẽdũt
nisi in magna ⁊ in ardua. Id̾õ
si ꝯtuigit eos aliis inuria¬
ri non iniuriabuntur in par¬
uis s in magnis. Nonemm
curabunt facere paruam offẽ¬
sam. s uel in nlło dampnfie¬
bãt alios uel inferent mag¬
num dampnum. minus gͦ st̃
mores d diuitum. oĩo peio¬
res suñt qmͣ mores nobilnũ
ul̾ potentum. Idoo diuicie si e¬
as non ꝯmitentur potentatus
⁊ nobilitas ut plurimum mag̃
reddunt homĩnem infelicem qmͣ
felicem. Qui enim sic diues ẽ
quod nec est nobilis nec est in¬
aliquo potentatu ut płimumẽ
intemparatus. ⁊ est insensat᷑
felix uel est insensatꝰ fortuna¬
tus. diues enim si non sit no¬
bilis ⁊ non ꝓcesserit ex genere

Expanded text:
peratos, quam divites. Terperatos, quam divites. Tertio potentes minus contumeliosi sunt, quam divites. Ideo scribitur 2. rhetor. si potentes iniuriantur, non iniuriantur in parvis, sed in magnis. Potentes enim existentes in principatu, quia sunt in loco magno honore digno, non tendunt nisi in magna et in ardua. Ideo si contingat eos aliis iniuriari, non iniuriabuntur in parvis, sed in magnis. Non enim curabunt facere parvam offensam, sed vel in nullo damnificabunt alios, vel inferent magnum damnum. Mines igitur sunt Mores divitum omnino peiores, quam mores nobilium, vel potentum. Ideo divitiae, si eas non concomitentur potentatus et nobilitas, ut plurimum magis reddunt hominem infelicem quam felicem. Qui enim sic dives est, quod nec est nobilis, nec est aliquo potentatu, ut plurimum est intemperatus, et insensatus felix, vel est insensatus fortunatatus. Dives enim si non sit nobilis, et non processerit ex quodam genere
Abbreviated transcription (Latin):
ores mores qmͣ diuites. Nar
uitum. primo enim potẽtes
sunt magis studiosi qmͣ di¬
uites. Sg ount magis tẽ¬
parati. Tercõ funt minus ꝯ¬
tumeliosi ¶ Sunt enim
tendere in ea q̃ sunt circa
potentum. Nam qui est in ꝯ
agere opera uirtuosa. Ip̃e gͦ
principatus quodãm induct
hominem ad bonitatem ⁊ ad
iusticiam. Studiores gͥ sunt
potentes quam diuites. qr
coacti sunt intendere circar
opera. potentatus que debẽt
essebona ⁊ studiosa. Scdo po¬
tentes sunt magis tempa¬
rati qmͣ diuites. Nam cum
quis dat̃ se excerticio. ret᷑¬
hitur ab ocio. ⁊ cum dat seb
in operi retrahitur ab alio. i¬
duntes gͦ si non habundẽt
in ciuili potencia ⁊ non cogã¬
tur intendere opetib iisticie
uacant ocio ⁊ de leu nclĩ¬
tur. ut dent operã rebusi
uenereis ⁊ fiant intempara¬
ti. potentes gͦ ⁊ principãtes
qr oportet eos intendere ex¬
teriorib curis. retrahuntur
ut non omino possint ua¬
care uenereis. quare ꝯtin¬
git potentes magis esse tẽ¬

Expanded text:
ores mores, quam divites. Narrunt mores divitum. Primo enim potentes sunt magis studiosi quam divites. Secundo sunt magis temperati. Tertio sunt minus contumeliosi. Sunt enim ntendere in ea quae sunt circa potentarum. Nam qui est in alagere opera virtuosa. Ipse ergo principatus quodammodo inducit hominem ad bonitatem, et iustitiam. Studiosiores igitur sunt potentes, quam divites: quia coacti sunt intendere circa opera potentatus, quae debent esse bona et studiosa. Secundo potentes sunt magis temperati quam divites. Nam cum quis dat se exercitio, retrahitur ab ocio: et cum dat se uni operi, retrahitur ab alio. Divites ergo si non abundent in civili potentia, et non cogantur intendere operibus iustitiae, vacant ocio, et de levi inclinantur, ut dent operam rebus venereis, et fiant intemperati. Potentes vero et principantes, quia oportet eos intendere exterioribus curis, retrahuntur, ut non omnino possint vacare venereis. Quare contingit potentes magis esse tem
Abbreviated transcription (Latin):
ut per cortupc̃onem appeta¬
tus sequantur intuperabłes
mores. quare si dignum est
dominari racõnem ⁊ intellec¬
tum. Decet reges ⁊ principes
qui aliis dominantur sequi
mo res landabiles scd̾m i
dictamen ⁊ ordinem rac̃onis¬
Capłm .u. Qui sunt mores
nobiliũ ⁊ qũo regos ⁊ pͥnci¬

Expanded text:
ut per corruptionem appetiut per corruptionem appetitus sequantur vituperabiles mores. Quare si dignum est dominari rationi, et intellectui, decet reges, et principes, qui aliis dominantur, sequi mores laudabiles secundum dictamen, et ordinem rationis. Qui sunt mores nobilium, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ꝓpter defectum uel prop¬
ter mibecillitatem set ꝓpter
bomn regni. ⁊ ut mag amẽ¬
tur ab hiis qui sunt in regno
Nam totum regnum ad dilec¬
cõnem regis prouocatur. sui
ind̾it ip̃m eẽ clementem ⁊ mi¬
sericordem ¶Gercio nondaz
reges ⁊ principes dubia perta¬
naciter in alteram partem asse¬
rere ne per hoc indicentur le¬
ues ⁊ indiscreti ¶Quarto
in sius accõnibus debent ha¬
bere moderacõnem ⁊ tempara¬
mentum. qr ut dictum esti
ip̃i ẽẽ debent forma uiuendi
⁊ reglula abioꝵ. Semi gͥ et
inuenim aliqui mores sunt
iitandi. aliqui fugiendi. S
eoꝵ qui sunt in statu quodã¬
medo omnes mores sunt iun¬
tandi. dicimus autem quo¬
dammodo. qr sicut senes et
iuuenes licet hẽant quandã
nacõnem ad mores uitupera¬
biles possunt tamen ꝯtra il¬
lam pronitatem facere ⁊ Se¬
qui landabiles mores Sic ⁊
illi qui sirt in statu ⁊ si de
se ꝓuitatem hobent ad mo¬
res laudebiles tamen possũt
ꝯtra istam pronitatẽ facere.

Expanded text:
ectum, vel propter imbecillitatem: sed propter bonum regni, et ut magis amentur ab iis qui in regno sunt. Nam totum regnum ad dilectionem regis provocatur, si viderit ipsum esse clementem, et misericordem. Tertio, non decet reges, et principes dubia pertinaciter in alteram partem asserere, ne per hoc iudicentur leves et indiscreti. Quarto in suis actionibus debent habere moderationem et temperamentum: quia ut dictum est ipsi esse debent forma vivendi, et regula aliorum. Senum ergo, et iuvenum aliqui mores sunt imitandi, aliqui fugiendi. Sed eorum qui sunt in statu, quodammodo omnes mores sunt imitandi. Dicimus autem, quodammodo: quia sicut senes, et iuvenes habent quandam nationem ad mores vituperabiles: possunt tamen contra ilam proponitatem facere consequi laudabiles mores. Sic et illi qui sunt in statu, et si de se pronitatem habent ad mores laudabiles, possunt tamen contra istam pronitatem facere,
Abbreviated transcription (Latin):
les reddãt. si eĩ mendaciũ red¬
dit hoĩes ꝯtẽptibiles. qnͣto ma¬
gis indecens ẽ regiã maiestatẽ
ꝯtẽptibilẽ ẽẽ. tanto maiori cau¬
tela stud̾e debẽt. ut adħeãt u̾i¬
tati. ¶ Sexto ĩdecẽs est eos
non habere modum in accõmi¬
b suis. qr cum alia sint mo¬
deranda ꝑ mensuram maxime
decet mensurã ⁊ regłam mo¬

Expanded text:
dacium reddit homines contemptibiles, quanto magis indecens est regiam maiestatem contemptibilem esse, tanto maiori cautela studere debent, ut inhaereant veritati. Sexto indecens est eos non habere modum in actionibus suis: quia cum alia sint moderanda per mensuram, maxime decet mensuram et regulam mo
Abbreviated transcription (Latin):
potentum ⁊ quo ad mores il¬
los reges et principes de¬
beaut se habere. ooor
Obilitas diuicie et
ciuilis potencia int̾
bona exteriora ꝯputã¬
tur. non tanien dicunt unm̃ ⁊
idem bonũ. ꝯtingit enim aliqͦs
ẽe nobules qr processerunt ex
honorabili gen̾e. qui tamen nõ
sunt diuites. sic ⁊̃ ꝯtiñgit
aliquos ẽẽ diuites qui non
sunt nobiles. qr non processe¬
runt ex honorabili genere s
eẽ potentem. Nam ex hoc dr
aliquis esse potẽs. qr est nĩ ali¬
quo principatu ⁊ habet młtos
sub zuo dominio. quare
cum młtos nobiles indeam
esse impotentes ⁊ non posse
principari non est idemesse o¬
nobilem ⁊ esse potentem.
Bursꝰ indemus aliquos ha¬
bundare in argento et au¬
ro & in agris ⁊ mineis qui tñ

Expanded text:
potentum, et quomodo ad mores ilpotentum, et quomodo ad mores illos reges, et principes debeant se habere. Cap. VII. Nobilitas, divitiae, et civilis potentia, inter bona exteriora computantur; non tamen dicunt unum et idem bonum. Contingit enim aliquos esse nobiles, quia processerunt ex aliquo nobili genere, qui tamen non sunt divites. Sic etiam contingit aliquos esse divites qui non sunt nobiles, quia non processerunt ex honorabili genere, sed entem. Nam dicitur aliquis esse potens, quia est in aliquo principatu, et habet multos sub suo domino. quare cum multos nobiles videamus esse impotentes, et non posse principari, non est idem esse nobilem, et esse potentem. Rursus videmus aliquos abundare argento et auro, et in ag
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicctur .iͦ. retħ. attribuẽ¬
da est fato ⁊ ordinacõm dimi¬
ne magis quam sagacitati hu¬
mane. Digne gͦ dites cir̃ca
diuma bonase habere debent.
hoc est gͦ quod dicitur .iͦ. retħ.¬
quod imus optimus mos as¬
sequitur diuites. qr bene se
habent ccͣ diuina credentes
aliqualiter per fata .i. per or¬
dinacõnem diuinam habere
hunismodi bona hoc autẽ dic¬
tum pħicum diligenter est ꝯ¬
siderandum. Nam diuicias ⁊
quecumq ꝑona habemus ma¬
gis debemꝰ referre in diuinũ
ordinem ⁊ in diuinam proui¬
dençiam quam in propriamin¬
dustriam. quod sĩ hoc bene at¬
tenderent diuites faciendo
magnifica. circa diuina noni
crederent se deo bona largirs
s magis cogitantrent quod ei
reddunt quod ab eo acceperũt.
hunc autem bonum morem indel
beue se habere cͣc diuina. tanto
magis decet reges ⁊ prinçipes. qͣn¬
to deo summo iudici de plii¬
bus debent reddere racõnem¬
Capłm .uii. Qui sunt mores

Expanded text:
ut dicitur 2. Rhetoricor. attribuenut dicitur 2. Rhetoricor. attribuenda est fato, et ordinationi divinae magis, quam sagocitati humanae. Digne ergo divites circa divina bene se habere debent. Hoc est ergo quod dicitur 2. Rhetorico. Unus optimus mos assequntur divites: quia bene se habent circa divina, tredentes aliqualiter per fata, idest, per ordinationem divinam habere huiusmodi bona. Hoc autem dictum Philosophicum diligenter est considerandum. Nam divitias, et quaecunque bona habemus, magis habemus referre in divinum ordinem, et in divinam providentiam, quam in propriam industriam: quod si hoc bene attenderent divites faciendo magnifica circa divina, non crederent se Deo dona largiri, sed magis cogitaret quod ei reddunt quod ab ipso accipiunt. Hunc autem bonum morem, videlicet bene se habere circa divina, tanto magis decet reges, et principes, quanto summo Deo iudici de pluribus debent reddere rationem. Qui sunt mores
Abbreviated transcription (Latin):
principaliter mintitur diui¬
ciis que sunt bona exters¬
ora. Niucie gͦ si ordinent᷑
ad opera uirtuosa deẜmunt
felicitati nostre ⁊ fiunt or¬
grania ad ip̃am ⁊ faciut
ad quandam en̾is cdarita¬
tem. S si ordinentur ad
uel̃ ad intemparanciam uł
magis reddunt hominem ĩ¬
felicem qmͣ felicem. Reputat
g quis dignus principari si
Sit tomis ⁊ prudens. non
si diuiciis aff̾iuat. quare re¬
ges ⁊ pricipes non sunt
digni principari nsi fugeãt
mores malos ip̃orum diui¬
tum ⁊ nisi suas diuicias ordi¬
nent ad bonum ⁊ ad oꝑai
uirtuosa.¶Uiso qui sunt ma¬
li mores duitum ⁊ quod dec
reges ⁊ principes fugere tales
mores diuitum. bidere restat
num morem indetur diuitibus
attribuere. Uidelicet quod be¬
ne se habent circa diuina. Sini¬
ciẽ enim qr indentur esse boma
fortune non bidetur sufficere
industria humana ex hor quod
aliquis fiat diues ¶Hidemus
industres minus ditari. Quia
gͦ sic̃ est adquisicio diuiciaꝵ

Expanded text:
er innititur divier innititur divitiis, quae sunt bona exteriora. Divitiae ergo, si ordinentur ad opera virtuosa, deserviunt felicitati nostrae, et sunt organa ad ipsam, et faciunt ad quandam eius claritatem. Sed si ordinentur ad vel ad intemperantiam, vel magis reddunt hominem infelicem, quam felicem. Reputantur ergo quis dignus principari, si sit bonus et prudens, non si divitiis affluat. Quare reges et principes non sunt digni principari, nisi fugiant malos mores ipsorum divitum, et nisi suas divitias ordinent ad bonum, et ad opera virtuosa. Viso qui sunt mali mores divitum, et quod decet reges, et principes fugere tales mores: videre restat,num morem videtur divitibus attribuere, videlicet, quod bene se habent circa divina. Divitiae enim, quia videntur esse bona fortunae, non videtur sufficere industria humana ad hoc quod aliquis fiat dives: videmus industres, minus ditari. Quia ergo sic est, acquisitio divitiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
pientem Respondit quod:
magis indebat sapientes fre¬
quentare ianpas diuitum ꝙͣ
diuites iamas sapientum.
¶Biuicie Sͫ eo quod sint ma¬
gis sensibile bonum a uulgari¬
bus qui non cognoscunt nisi
bona sensibilia reputantur
bonum excellens. ⁊ maximũ.
ita ut diuicias bonis alii pre¬
ferant ¶ Quinto duntes re¬
putant se dignos peincipars
efficitur dignus principari. cre¬
dunt enim quod dignitas ꝑ¬
principatus sint diuicie. uide¬
tur enim eis diuicias esse tã¬
tum bonum. quod quicumq
hoc bono afflint oit dignus
principari. omnes gͦ hiima¬
li mores dinitibus ꝯpetũt
eo quod decipiantur circa di¬
uicias credentes eas esse ma¬
ius bonum quam oint D¬
cet autem reges ⁊ pͥncipes
hos malos mores fugere
Nam si diuiciis aff̾luant ñ
debent ꝓpter hoc excelli. nec
propter hoc credere debent
se esse dignos principari
Nam digntas principatus
principaliter imutitur uir¬
tutibus. ⁊ prudencie que ꝯ
ount bona interiora. non ã¬

Expanded text:
pientem. Respondit, quod pientem. Respondit, quod magis videat sapientes frequentare ianuas divitum, quam divites ianuas sapientum. Divitiae ergo, eo quod sint magis sensibile bonum, a vulgaribus, qui non cognoscunt nisi bona sensibilia, reputatur bonum excellens, et maximum; ita ut divitias bonis aliis praeferant. Quinto divites reputant se dignos principari. efficitur dignus principari: credunt enim, quod dignitas principatus sint divitiae. Videtur enim eis, divitias esse tantum bonum, quod quicunque hoc bono affluit, dignus sit principari. Omnes ergo hi mali mores divitibus competunt, eo quod decipiantur circa divitias, credentes eas esse maius bonum quam sint. Decet ergo reges, et principes hos malos mores fugere. Nam si divitiis affluunt, non debent propter hoc extolli. Nec propter hoc credere debent, se esse dignos principari. Nam dignitas principatus principaliter innitur virtutibus et prudentiae, quae sunt bona interiora: non a
Abbreviated transcription (Latin):
appareat eos esse excellencõres
illis mouentur ut abiis ꝯtume¬
lias inferant ¶ Tercio diuites
sunt molles ⁊ intemparati ꝙ
eis ꝯtingit ex deliciis uiuendi.
assueti sunt enim inuere a deo
delicate quod non possunt alĩ¬
quas molestias sufferre. Ideo
statim cum passionantur ruunt¬
⁊ fiunt insecutores passiomm.
non ualentes passionib resist̾e.
qr assueti sunt uiuere delica¬
te ⁊ ome molestia. quare nõ¬
sunt uiriles ⁊ temparati set
magis sunt muliebres siuer
molles ⁊ insecutores passiõ¬
nimi. ¶ Quarto sunt diuites
⁊ iactatores ⁊ despectores abiõ¬
rum Nam ut innuit ph̃s .iiͦ. i
retħ̃. maximum incitamentũ
habent ut sint tales. Nam qr
⁊̃ sapientes ꝯtingit indigere
bonis diuitim. ꝯtingit ut di¬
uites in suis cordib eleuentꝰ
despicientes alios ⁊ credẽtes
se ẽẽ super eos. eo quod uide¬
ant eos indigere bonis eoꝵ
liere quadam utrum esset me¬
lius fieri dũntem quam oa¬

Expanded text:
appareat eos excellentiores appareat eos excellentiores illis, moventur, ut aliis contumelias inferant. Tertio divites sunt molles et intemperati. quod eis contingit ex deliciis vivendi. Assueti enim sunt vivere adeo delicate, quod non possunt aliquas molestias sufferre. Ideo statim compassionantur, ruunt, et fiunt insecutores passionum, non valentes passionibus resistere: quia assueti sunt vivere delicate, et sine modestia. quare nosunt viriles, et temperati; sed magis sunt muliebres, sive molles, et insecutores passionum. Quarto divites sunt iactatores, et despectores aliorum. Nam ut innuit Philosoph. 2. rhetor. maximum incitamentum habent, ut sint tales. Nam quia etiam sapientes contingit indigere bonis divitum, contingit ut divites in suis cordibus eleventur, dispicientes alios, et credentes se esse super eos, eo quod videant illos indigere bonis eoruliere quadam, Utrum esset melius, fieri divitem, quam sa
Abbreviated transcription (Latin):
phs .iiͦ. retħ. quinq i
malos mores iporum
diuctum. Siuites enim primo
sunt elatr Scdo ꝯtumeliosi. Ter¬
cio sunt molles ⁊ ĩtemparati
Quarto sunt iactitatores a¬
lios despicientes. Quinto ã
reputant se dignos principa¬
ri. Sunt enim diuites elati. Ñ
qr habendo diuicias credunt se¬
habere omma bona. Unde ⁊ scd̃o¬
retħ. dicitur. quod diuicie sũt
quasi quoddam precium. ⁊ quedã
dignitas aliorum. bidetur enim
esse in ꝯmuni opinione uulga¬
rium. omnia mensurari minimis¬
mate ⁊ omnia esse appreciabilia
precõ deuarioꝵ habentes gͦ muo¬
misimata estimant se habere om¬
nia bona. eo quod reputent pe¬
cumam esse dignitatem ⁊ preci¬
um ominun aliorum. quare
in cordibus sins efficunttur
guperbi ⁊ elati credentes ꝯmm¬
b excellenciores esse¶ Sau̾
diuites sunt ꝯtumeliosi. Nam
sisunt elati ⁊ uolunt indeti ex
cellentes esse cumer hoc quis
excellere indeatur oi potest alis¬
ꝯtumelias inferre daites ut
indeantur aliis preferri. ⁊ ut

Expanded text:
phus 2. Rhetoric. Quinque malos mores ipsorum divitum. Divites enim primos sunt elati. Secundo contumeliosi. Tertio sunt molles, et intemperati. Quarto sunt iactatores, alios despicientes. Quinto autem reputant se dignos principari. Sunt enim divites elati. Namquia habendo divitias aliquase omnia bona. Unde et 2 Rhetoricorum dicitur, quod divitiae sunt quasi quoddam pretium, et quaedam dignitas aliorum. Videtur enim esse in communi opinione vulgarium omnia mensurari numismate, et omnia esse appretiabilia pretio denariorum. Habentes ergo numismata, aestimant se habere omnia bona, eo quod reputent pecuniam esse dignitatem, et pretium omnium aliorum, quare in cordibus suis efficiuntur superbi et elati, credentes omnibus excellentiores esse. Secundo divites sunt contumeliosi. Nam si sunt elari, et volunt videri esse excellentes: cum ex hoc quis excellere videatur, si potest contumelias inferre: divites, ut videantur aliis praeferri. et ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nobiles enim suct nimii ho¬
noris appetitim. Scdo sunt pro¬
genitorum despectores. Natu¬
rale est enim quod quil actu
mulare mułt ad illud quod
habet. Ideo qui incipiũrt di¬
tari uolunt fĩ diciores.
⁊ qui ount honorabiles uo¬
lunt fieri honorabiliores.
Nobiles gͦ. qr ex suo genere
indentur honorabiles. ⁊ deꝯuo¬
linit actumulare ad illud ꝙ
habent ⁊ uolunt fieri honorabi¬
liores. Ideo sunt nimi honoris.
appetitiui. Scdo sunt elati ⁊ despͥ¬
tores progentorum. Ut plurimũ
entm nobiles maiores. se re¬
putant quam patres suos. qd̾
id̾o ꝯtingit qr semper nobłitas
longe facta ẽ maior qmͣ propĩ¬
qua ⁊ semper est magis anti¬
qua. ẽẽ autem elatos ⁊ despice
re progentores suos ⁊ miris
ẽẽ honoris cuꝑidũ uidetur esse
mali moris. Non enim debem
appetere illos honores in se
qr hoc faciunt elati ⁊ ouperbi
S debemus appetere opera ho¬
nore digna quod facunt uirtu¬
osi ⁊ magnammi. Reges gͦ et
principes cum non possunit natu¬

Expanded text:
nobiles sunt nimis honoris appetitivi. Secundus, sunt progenitorum despectores. Naturale est enim, quod quilibet vult accumulare ad id quod habet. Ideo qui incipiunt ditari, volunt fieri ditiores: et qui sunt honorabiles, volunt esse honorabiliores. Nobiles ergo, quia ex suo genere videntur esse honorabiles, ideo volunt accumulare ad id quod habent, et volunt fieri honorabiliores. ideo sunt nimis honoris appetitivi. Secundo sunt elati et desperatores progenitorum: ut plurimum enim nobiles, maiores se reputant, quam patres suos. quod ideo contingit, quia semper nobilitas longe facta est maior, quam propinqua: quia semper est magis antiqua. Esse autem elatum, et despicere suos progenitores, et nimis esse honoris cupidi, videtur esse mali moris. Non enim debemus appetere ipsos honores in se, quia faciunt elati et superbi: sed debemus appetere opera honore digna, quod faciunt virtuosi et magnanimi. reges ergo et principes, cum non possint natu
Abbreviated transcription (Latin):
to odiendi sunt adulatores
omnia aliorum facta ꝯmẽd¬
tes. Cum emm nobiles nõ
ꝯmendantur. disporiuntur
ut se ip̃os ignorent ut se¬
quantur uoluntatem non
racõnem. maxime gͦ nobłes
funt dociles ⁊ industres sic
timentes reprehensibilia fa¬
cere diligenter ꝯsiderent
quid agendum¶ Quarto
nobiles ꝯtingit esse polliti¬
cos ⁊ affabiles. Nam qr ut
plurimũ incuriis nobilium
ꝯsueint esse magna societas
ꝯtingit eos eẽ polliticos ⁊
sociales. qr ut plurimum ĩ
societate dixerunt. sicut
enim rustici qr quasi solita¬
rii uiuunt fuuint rudes et
siluestres. Sic nobiles enͣ¬
rio. uita sociali uiuentes fi¬
unt sociales ⁊ affabiles.L
hos autem mores qui possũt
esse boni ⁊ laudabiles quom
habere oporteat reges et
principes in aũhitis sufficiẽ¬
ter est dc̃m. Diximꝰ enim sũ

Expanded text:
to odiendi sunt adulatores, to odiendi sunt adulatores, omnia aliorum facta commendantes. Cum enim nobiles non a commendantur, disponuntur, ut seipsos ignorent, et sequantur voluptarem, non rationem. Maxime ergo nubiles fiunt dociles et industres, si timentes reprehensibilia facere, diligenter considerent quid agendum. Quarto nobiles contingit esse politicos, et affabiles. Nam quia ut plurimum in curiis nobilium consuevit esse magna societas, convenit eos esse politicos et sociales, quia ut plurimum in societate vixerunt. Sicut enim rustici, quia quasi solitarii vivunt, fiunt rudes et sylvestres: sic nobiles econtrario vita sociali viventes, fiunt sociales et affabiles. Hos autem mores, qui possunt esse boni et laudabiles, quomodo habere oporteat reges, et principes, in antehabitis sufficienter e
Abbreviated transcription (Latin):
çio nobiles sunt dociles ⁊ in¬
dustres quod duplici de causa
ꝯtingit. Una sumit᷑ ex nutri¬
mento ⁊ ex custodia corporis
les cummagna diligencia mi¬
triantur ⁊ cum magna cura
proprium corpus custodiant
racionabile est eos habere cor¬
pus bene dispositum ⁊ bene
ꝯplerionatum. Cum enim
molles carne: aptos mentei
dicamus. ut uult phs .ii. de a¬
mina ꝯtingit nobiles habere
mentem aptam ⁊ ẽẽ dociles ⁊
industres qr in eis inget car¬
ms mosliçies. ⁊ bonitas con¬
plexionis. Rursꝰ hoc idera ꝯtĩ¬
git ex ꝯu̾sacõne ⁊ societate
aliorum. N obiles ensm qr
młtos habent respicientes ad
eos ⁊ ꝯfiderantes eorum facta
incitantur ut oint uiri me¬
ditatiu oubtiliter innestigan¬
tes quid decet eos facere ne
opera eorum que młti ꝯside¬
rant repreheasibilia uideant᷑.
quare ꝯtingit eos ex diligẽ¬
ti ꝯsideratõne suoꝵ agibiliũ
ẽẽ docles ⁊ industres. ex hoc
autem apparere potest quan¬

Expanded text:
rtio nobiles sunt dociles et inrtio nobiles sunt dociles et industres. quod duplici de causa contingit. Una sumitur ex nutrimento, et ex custodia corporis.les cum magna diligentia nutriantur, et cum magna cura proprium corpus custodiant: rationabile est, eos habere corpus bene dispositum, et bene complexionatum. Cum ergo molles carne aptos mente dicamus, ut vult Philos. 2. de Anima: contingit nobiles habere mentem aptam, et esse dociles et industres, quia in eis viget carnis mollicies, et bonitas complexionis. Rursus hoc idem contingit ex conversatione, et societate aliorum. Nobiles enim quia multos habent respicientes ad eos, et considerantes eorum facta, incitantur, ut sint viri meditativi, subtiliter investigantes quid decet eos facere, ne opera eorum, quae multi desiderant, reprehensibilia videantur. quare contingit eos ex diligenti consideratione suorum agibilium esse dociles, et industres. Ex hoc autem apparere potest, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ribus semper filii sunt no¬
biliores parentib Nam it
dictum est. Robilitas idem ẽ
scd̃m ꝯmunem accepoonem
uirtus ⁊ honorabilitas gn̾is
genus autem alicuns max¬
nne reputatur honorabłe.
si ab antiquo affluebat di¬
inciis. Cum gͦ sit semper daie
uucium. in quo genitores a¬
licunis dari inceperunt quan¬
to magis ꝓceditur per procre¬
acionem fiłiorum. tanto minus
est memoria genitores suosst̾
fuisse pauperes. Ido semꝑ aug¬
in filiis quam in parentibus.
quare cum nobilitas semꝑ
iuclinet aĩm nobibum ut fa¬
ciant magna. Sequitur nobũ¬
les ẽẽ magnificos q̃ magis
quam parentes. qr quodãmͦ
sunt nobiliores illis. Ideo no¬
biles non sosum sunt mag¬
nfici. s q̃ nitinitur maiora fa¬
ce qmͣ parentes. Unde pħs .iiiͦi.
reth. ait quod magnanmnos
⁊ magnificos decet esse nobi¬
les. ⁊ gloriosos. uult enim i¬
dem quos nobiles ex sua no¬
bilitate incitantur ut oit
magnammi ⁊ magnifici ¶E¬

Expanded text:
ribus semper filii sunt noribus semper filii sunt nobiliores parentibus. Nam ut dictum est nobilitas idem est secundum communem acceptionem virtus et honorabilitas generis. Genus autem alicuius maxime reputatur honorabile, si ab antiquo affluebat divitiis. Cum ergo semper sit dare initium, in quo genitores alicuius ditari inceperunt: quanto magis proceditur per creationem filiorum, tanto minus est memoria genitores suos fuisse pauperes. ideo semper augivitiae in filiis quam in parentibus. quare cum nobilitas semper inclinet animum nobilium ut faciant magna, sequitur nobiles esse magnificos, etiam magis quam parentes: quia quodammodo sunt nobiliores illis. Ideo nobiles non solum sunt magnifici, sed etiam nituntur maiora facere quam parentes. Unde Philos. 4. Eth. ait, quod magnanimos et magnificos decet esse nobiles et gloriosos. Vult enim ibidem, quod nobiles ex sua nobilitate incitantur, ut sint magnanimi, et magnifici. Te
Abbreviated transcription (Latin):
litatem esse nichil aliuid est¬
ꝙͣ ẽẽ ex aliquo gener. uł
ex aliqua prosapia in qua⁊̃
ab autiquo fuerit. multi
prinqpantes ⁊ młti insignies
die g᷑ senciendum est de no
a mensurantur numismaa¬
te. ⁊ diuicie uidentur esse p̾¬
quod aliqui funt diuites repu¬
tantur digni principari ⁊ eo po
ip̃o creduntur eẽ insignes et
honore digni. qr gͦ dic est no
sides ⁊ in suo genere suerunt
mł̃ti insignes ⁊ diuites. eleua¬
tur cor nobilium ex exemplo
porentum ut tendant in mag¬
na ⁊ sunt magnammni. Natu¬
rale est enim quod semper
effectus uult assimulari cãe
Cum filii oint quidam effectꝰ
parentum. naturale est filios
unitari parentes nobiles. gͥ¬
anmaduertentes. quod in e¬
oꝵ gen̾e fuerũt młti insignes
⁊ tendentes ad ardua. ut im¬
tentur parentes affectant
magna ⁊ ꝯtingit eos esser
magnanimos¶So nobłes
non solum funt magnãim
⁊ magni cordis. s ⁊̃ si assit
facłtas sunt magnifici ⁊ faci¬
entes magna. Nam ceteris pa¬

Expanded text:
litatem esse, nihil est aliud quam esse ex aliquo genere, vel ex aliqua prosapia, in qua etiam ab antiquo fuere multi principantes, et multi insignes sic ergo sentiendum est de noba mensurantur numismate, et divitiae videntur esse prquod aliqui sunt divites, reputantur digni principari, et eo ipso creduntur esse insignes, et honore digni. quia ergo sic est, noaesides, et in suo genere fuerunt multi insignes et divites, elevatur cor nobilium ex exemplo parentum, ut tendat in magna, et sint magnanimi. Naturale est enim, quod semper effectus vult assimilari causae: cum filii sint quidam effectus parentum, naturale est filios imitari parentes. Nobiles ergo advertentes quod in eorum genere fuerunt multi insignes, et tendentes in ardua, ut imitentur parentes, affectant magna, et contingit eos esse magnanimos. Secundo nobiles non solum sunt magnanimi et magni cordis, sed etiam si adsit facultas sunt magnifici et facientes magna. Nam caeteris pa
Abbreviated transcription (Latin):
temparati. Nam sicut uiue¬
nes qr in eis habundant ꝯ¬
cupiscencie. ⁊ passiones in
omnibus tenent extremũ
⁊ omnia agunt ualde. sic se¬
nes qr habent passiones et
ꝯcupiscencias reanssas. uti
płunum. agunt omma mo¬
derate¶Uiso qui sunt mo¬
res nuienum ⁊ senum de le

Expanded text:
temperati. Nam sicut iuvetemperati. Nam sicut iuvenes, quia in eis abundant concupiscentiae et paffiones, in omnibus tenent extremum, et omnia agunt valde: sic senes, quia habent passiones, et concupiscentias remissas, ut plurimum agunt omnia moderare. Viso, qui sunt mores iuvenum, et senu
Abbreviated transcription (Latin):
innoçençia alios mensurant
existimant õs bonos esse qr̃
si paciantur putant eos ĩdig¬
ne pati. pp̃ quod de facili mise¬
rentur. Senes uero non sũt
miseratim. qr credant alios bo¬
nos esse uł qr sint amatim
amiciciaꝵ. S qr quilibet cur
est in ibecillitate uł in defec¬
tu desiderat ut alii ꝯpaciant᷑
ei ⁊ miserantur enis. ꝓpt̾ ꝙ¬
⁊ ip̃e de facili indinatur ut mi¬
seriatur ⁊ ꝯpacsatur aliis. Se¬
nes uero ꝓpter ĩbecillitatem
qr ueslent sibi alios ꝯpati et
misereri. de facili ꝯꝑaqũntur
⁊ miserentur aliis ¶ Gercio
nichil dubiũ pertinaciter af¬
sunt deccpti. non audent a¬
liquid pertinaciter asserere
timentes ne ita se habeat.¬
⁊ ne decipeantur. Ideo ph̾s a¬
it quod senes omnia dubi¬
e sentenciant ⁊ semper ap¬
cõ dicunt. forte sic est. uł
quodummodo ita erant. timẽ¬
emurita decipi nichil firme
sentençiant ¶ Qrto nichil
agunt ualde. S in omnib o
operibus suis indentur esse

Expanded text:
innocentia alios mensurant, innocentia alios mensurant, existimant omnes bonos esse. quare si patiantur, putant eos indigne pari: propter quod de facili miserentur. Senes vero non sunt miserativi, quia credant alios bonos esse, vel quia sunt amativi amicitiarum: sed quia quilibet cum est in imbecillitate, vel in defectu, desiderat ut alii compatiantur ei, et miserentur eius. p ipsi de facili inclinatur, ut miserantur, et compatiantur aliis. Senes ergo propter imbecillitatem, quia vellent sibi alios compati, et misereri, de facili compatiuntur et miserentur aliis. Tertio nihil dubium pertinaciter afsunt decepti: non audent pertinaciter aliquid asserere, timentes, ne ita res se habeat, et decipiantur. Ideo Philosophos ait, quod senes omnia dubie sententiant, et semper apcio, dicunt Forte, sic est, vel Quodammodo ita erat timentes enim decipi, nihil firme sententiant. Quarto nihil agunt valde, sed in omnibus operibus suis videntur esse