comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam sollicite tam curiose discutitur
& ꝑtractat᷑ uenter. & ea quȩ sub uentre
sunt: Et nos carnales & delitiosos
dicitis: cum uos ut uideo abhis ces-¬
sandum. nec in resurrectione credatis.
Neq ergo naturam carnis huius in
qua nunc uuimus. resurgere denege¬
mus: neq rursus cum ea carnis
uitia pariter inuoluamus. Sed caro
quidem resurget. & non alia prohac
sed hȩc ipsa: nec naturam ꝑdet. sed
fragilitatẽ & uitia deponet. Alioquin
nec immortale erit: quod fragile per¬
manserit. Et ideo nos neq uobiscum¬
sumus. Eccł̃iȩ & enim fides cuiꝰ nos
alumni sumus. media incedens inter
utrumq discrimen: neq naturȩ car-¬
nis uel corporis quod resurgit a mor¬
tus denegat ueritatẽ: neq contra apłi
sententiam. incorruptionẽ futuri re-¬
gni dicit a corruptione possidendam.
Non ergo carnem uel corpus. ꝑditis
ut ais aut amputatis membris resur¬
gere dicimus: sed totum & integrum
corpus. corruptione tantum ꝙ ignomi¬

Expanded text:
tam sollicite, tam curiose discutitur tam sollicite, tam curiose discutitur et pertractatur venter, et ea quae sub ventre sunt? Et nos carnales et deliciosos dicitis, cum vos ut video, ab his cessandum, nec in resurrectione credatis. Neque enim naturam carnis hujus, in qua nunc vivimus, resurgere denegemus: neque rursus cum ea carnis vitia pariter involvamus. Sed caro quidem resurget, et non alia pro alia, sed haec ipsa, nec naturam perdet, sed fragilitatem et vitia deponet. Alioquin nec immortale erit, quod fragile permanserit. Et ideo nos neque vobiscumsumus. Ecclesiae enim fides, cujus nos alumni sumus, media incedens Al. incidens inter utrumque discrimen, neque naturae carnis vel corporis quod resurget a mortuis denegat veritatem, neque contra Apostoli sententiam incorruptionem futuri regni dicit a corruptione possidendam. Non ergo carnem, vel corpus, perditis, ut ais, aut amputatis membris resurgere dicimus, sed totum et integrum corpus, corruptione tantum et ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
est: Nonne melius dicunt muliercu-¬
lȩ. quam tui: qui negant ultra fragili¬
tatẽ corpori dominaturam: Quid il¬
las irrides quȩ sequunt᷑ apłm dicen¬
tẽ: quia corruptibile hoc induet
incorruptionem. & mortale hoc in¬
duet immortalitatẽ : Apłi non docue¬
runt fragile corpus futurum esse
quod resurget a mortius: sed econtra¬
rio in uirtute & in gła resurrecturũ
nisi forte a uidȩis. a quibꝰ noua nunc
lege ꝓmulgat᷑ eccl̃iȩ. ut etiam ista
discamus: Est enim uere iudȩoꝵ de
resurrectione talis opinio: quod resur¬
gant quidem. sed carnalibꝰ delitiis &
luxu cȩterisq uoluptatibꝰ corporis ꝑfru¬
antur. Quȩ autẽ alia ẽ fragilitas cor¬
poris: nisi corruptela morboꝵ. irrita¬
tio gulȩ & incitamenta libidinis. Sed
patimini queso uos si tamen xp̃m
amatis in incorruptione absq his ẽẽ
in resurrectione desinere etiam lici-¬
tos coitus: ne ꝙ illiciti subrepant:

Expanded text:
est, quomodo erit? Nonne melius dicunt muliercuest, quomodo erit? Nonne melius dicunt mulierculae, quam tu, quae negant ultra fragilitatem corpori dominaturam? Quid illas irrides, quae sequuntur Apostolum dicentem: Quia corruptibile hoc induet incorruptionem: et mortale hoc induet immortalitatem ? Apostoli non docuerunt fragile corpus futurum esse, quod resurget a mortuis, sed e contrario in virtute et in gloria resurrecturum Nisi forte a Judaeis aliquibus nova nunc lege promulgatur Ecclesiae, ut etiam ista discamus. Est enim Judaeorum vere de resurrectione talis opinio, quod resurgent quidem, sed ut carnalibus deliciis et luxuriis, caeterisque voluptatibus corporis perfruantur. Quae autem alia est fragilitas corporis, nisi corruptela membrorum, irritatio gulae, et incitamenta libidinis? 314 8. Sed patimini quaeso vos. si tamen Christum amatis, in incorruptione absque his essein resurrectione desinere etiam licitos coitus, ne et illiciti subrepant,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere solere. quid nobis ꝓdest resur¬
rectio si corpus iterum fragile resur¬
get. futurȩ angłoꝵ similes. angłoꝵ
habebimus & naturam: quas hic
mulierculas incuset. & si laceratione
dignȩ sint ipse uiderit: aut si eum pu-
tat. qui p̾dicat non esse suum talione
mordere. nunc etiã sine talione mor¬
dere uel certe si ȩquanimiter fert
suas mulierculas ueris & non fictiᷤ
neq cõmentitiis remorderi. hȩc inꝙͣ
ipse iuiderit: nos interim quod ille
ꝓmiserit implemus. non reddimus
talionem. Sed ut uideo isti cui displi¬
cet. mulier quȩ negat se ex resurre¬
ctione fragile corpus habituram. si¬
nedubio placet ei. fragilitatẽ corporis
ꝑmansuram. Et ubi est quod dicit
apłs. seminat᷑ in infirmitate surget in
uirtute: seminat᷑ corpus animale. resur¬
git corpus spiritale: Quam fragili¬
tatẽ uis eẽ in corpore spiritali: Et qd̾
resurgit in uirtute: quomodo iterũ
fragile erit: In uirtute quid fragile

Expanded text:
dicere solere, quid nobis prodest resurdicere solere, quid nobis prodest resurrectio, si corpus iterum fragile resurget? Futurae Angelorum similes, Angelorum habebimus et naturam. » Quas hic mulierculas incuset, et si laceratione dignae sint, ipse viderit. Aut si eum se putat qui praedicat, non esse suum, talione mordere, nunc etiam sine talione mordere: vel certe si aequanimiter fert suas mulierculas veris et non fictis neque commentitiis remorderi, haec, inquam, ipse viderit. Nos interim quod ille promiserit, implemus: non reddimus talionem. Sed ut video, isti cui displicet mulier, quae negat se ex resurrectione fragile corpus habituram, sine dubio placet ei, fragilitatem corporis permansuram. Et ubi est quod dicit Apostolus: Seminatur in infirmitate, surget in virtute: seminatur corpus animale, surget corpus spiritale : quam fragilitatem vis esse in corpore spiritali? Et quod resurget in virtute: quomodo iterum fragile erit? In virtute, quod fragile
Abbreviated transcription (Latin):
ornabitur & illustrabit᷑ membris: scđm
eam głam. quam ꝓpositum nobis xp̃i
seruat exemplum. sicut & apłs dicit.
Qui trans formauit corpus humili¬
tatis nr̃ȩ. conforme corpori claritatis
filii sui. Cum igitur ꝑ omĩa in resur¬
rectionis spe xp̃s ꝓponatur ad for¬
mam. ꝙ primogenitus ipse sit resur¬
gentium. atq omĩs creaturȩ ipse sit
caput sicut scriptum ẽ. qui ẽ caput
om̃ium primogenitꝰ ex mortuis. ut
sit in om̃ibꝰ ip̃se primatũ tenens:
quid inaniter uerboꝵ pugnas ꝙ ma¬
larum suspitionum certamina cõmo¬
uemus. cum in ea confessione quam
supra exposui ȩccłiastica fides constet.¬
& clarum sit quod ad incusandum
non moueat aliqu̾ẽ diuersitas fidei.
sed ꝑuersitas animi: Uerũ qm̃ in
hoc loco cum de resurrectione car¬
nis argueret. ut ei mos ẽ miscuit
seriis ridicula & ludicra dicens. mu¬
lieres quasdam de nrĩs. manullas
suas tenentes uel lenes contrectanteᷤᷤ
genas. cum plausu fȩmoris & uentris.

Expanded text:
bitur et illustrabitur membris, secundum eam gloriam quam propositum nobis Christi servat exemplum, sicut et Apostolus dicit: Qui transformabit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori claritatis Filii sui . 7. Cum igitur per omnia in resurrectionis spe Christus proponatur ad formam, et primogenitus ipse sit resurgentium, atque omnis creaturae ipse sit caput, sicut scriptum est, Qui est caput omnium primogenitus ex mortuis: ut sit in omnibus ipse primatum tenens : quid inaniter verborum pugnas, et malarum suspicionum certamina commovemus, cum in ea confessione quam supra exposui, Ecclesiastica fides constet, et clarum sit quod ad incusandum non moveat aliquem diversitas fidei, sed perversitas animi. Verum quoniam in hoc loco cum de resurrectione carnis argueret, 313 ut ei mos est, miscuit seriis ridicula et ludicra, dicens: « Mulieres quasdam de nostris, mammillas suas tenentes, vel laeves Al. lenes contrectantes genas cum plausu femoris et ventris
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tibi ꝓ his dictis uenia dabitur
pęnitenti: si ille qui ante te ꝓ his
pęnituit ueniam non meret᷑. Si¬
militer ut scripsisti scripsit. simili¬
ter ut pęnitiusti pęnituit. Nut si¬
militer ꝓ pęnitentia debetis absol¬
ui: aut si negas ueniam pęnitenti¬
pariter condemnari. Scdm quandã
ȩuangłii parabolam. oblata ẽ dño
a uidȩis ad ultera: ut uiderent quid
bet. mittat suꝑ eam lapidem. Et
tunc om̃s in quit discesserunt. Et iu¬
dei quidem licet impii & increduli:
tam̃ erubuerunt conscientias suas. ne cũ
ipsi essent peccatores. in peccatores uideren¬
tur ulcisci. Et latro ille de cruce di¬
cebat ad alterum latronẽ. qui simul
pendebat in cruce. & blas phemabat.
Quia nec dm̃ times. uel quod in eo¬
dem sumus uidicio. Nos ne eadem
quȩ in nobis sunt. condemnemus
in aliis: nec cum iudȩis erubescimꝰ.
nec cum latrone mitescu.¬

Expanded text:
ergo pro his dictis tibi venia dabitur ergo pro his dictis tibi venia dabitur poenitenti, si ille qui ante te pro his poenituit, veniam non meretur? Similiter ut scripsisti, scripsit: similiter ut poenituisti, poenituit. Aut similiter pro poenitentia debetis absolvi, aut si negas veniam poenitentipariter condemnari secundum quandam Evangelii parabolam: Oblata est Domino a Judaeis adultera, ut viderent quid bet, mittat super eam lapidem . Et tunc omnes, inquit, discesserunt. Et Judaei quidem licet impii et increduli, tamen erubuerunt conscientias suas, ne cum ipsi essent peccatores, in peccatores viderentur ulcisci. Et latro ille de cruce dicebat ad alterum latronem, qui simul pendebat in cruce, et blasphemabat, Quia nec tu Deum times, vel quod in eodem nos sumus supplicio . Nos cum haec eadem quae in nobis sunt, condemnemus in aliis, nec cum Judaeis erubescimus, nec cum latrone mitesc
Abbreviated transcription (Latin):
pus. Hȩc tenentes o fideles pruden-¬
tes q discipłi. ꝙ istas meas indubita¬
tas definitiones custodientes. ꝙ ori¬
Genem tamen ꝓ his ipsis dictis condẽ¬
nantes. beneagetis. aLETE.
ides quia totum cum irrisione agis:
ꝙ̃ pęnitere te ideo dicis. ut fallas eos
quibus scribis. Nam ꝙ si uere te pe¬
illas animas. quas ꝑ tot annos hȩc
tua tam uenenata ut ipse ais docꝰtri-¬
na decepit: Deinde quis umꝙͣ per
tuã pęnitentiam emendabit᷑: cum
iste ipse libellus in qͦ & pęnitens. ꝙ.
accusator. & udex es: auditoris tuos¬
rursum ad hȩc ipsa & legenda & te¬
nenda transiniitat. Ad ultimũ eti-¬
am si hȩc ita non essent: ipse tibi etiã
ueniȩ prȩclusisti. Nis enim etiam
ipsum origenem ꝓ his dictis pe¬
nituisse. libello pęnitentiȩ ad fabi-¬
anũ tunc urbis Romȩ episcopũ dato.
& tamen post pęnitentiam. post
centum & quinquaginta annos
mortis suȩ. in uis eum trahis. &
ad damnationem uocas. Quomͦ

Expanded text:
pus. Haec tenentes, o fideles prudentesque discipuli, et istas meas indubitatas definitiones custodientes, Origenem tamen pro his ipsis dictis condemnantes, bene agetis. Valete. 44. Vides quia totum cum irrisione agis, et poenitere te ideo dicis, ut fallas eos quibus scribis? Nam et si vere te poeillas animas, quas per tot annos haec tua tam venenata, ut ipse ais, doctrina decepit? Denique Al. Deinde quis umquam per tuam poenitentiam emendabitur, cum iste ipse libellus, in quo et poenitens et accusator et judex es, auditores tuosrursum ad haec ipsa et legenda et tenenda transmittat? Ad ultimum etiam si haec ita non essent, ipse tamen Al. veniae praeclusisti. Ais enim ipsum Origenem pro his dictis poenituisse, Libello poenitentiae ad Fabianum, tunc urbis Romae Episcopum dato, et tamen post poenitentiam, post centum et quinquaginta annos mortis suae in jus eum trahis, et ad damnationem vocas. 354 Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid nos loquimur. quic quid
scribimus. quicquid dicti putamur
eruditi: & quod de grȩcis bonis. latina
fecimus non bona. Nemo ergo
quequam hoꝵ audiat. sed hȩc sola
suscipite quȩ in meis commentariis
inuenitis. ꝙ maxime in epła ad ephe¬
sios: in quibus origenis quide dicta
uehementissime confutaui. Ego au¬
tem scrutaui. ut credere ac tenere
debeatis resurrectionẽ carnis ita fu¬
turam. ut corpora conuertantur
in animas. & uxores redigantur in
uiros: & quod ante mundi constitu-¬
dionẽ animȩ in cęlestibus fuerint. ꝙ
inde obquasdam causas soli dõ co¬
gnitas in uallem hanc deductȩ sint
humilitatis & corpori mortis inserte
sint. & quod in fine scłoꝵ om̃is na¬
tura rationabilis in unum corpus
restituitur sicut ab initio fuit ita yt
ꝙ homo ad paradysum reuocetur. &
angłs refuga supra petrũ & paulum.
tio creatus est reparetur: ꝙ fiant om̃s

Expanded text:
quicquid nos loquimur, quicquid quicquid nos loquimur, quicquid scribimus, quicquid dicti putatur eruditi: et quod de Graecis bonis Latina facimus non bona. Nemo ergo quemquam horum audiat, sed haec sola suscipite, quae in meis Commentariis invenitis, et maxime in Epistola ad Ephesios, in quibus Origenis dicta vehementissime confutavi. Ego autem scrutatus sum, ut credere et tenere debeatis resurrectionem carnis ita futuram, ut corpora convertantur in animas, et uxores dirigantur in viros: et quod ante mundi constitutionem animae in caelestibus fuerint, et inde ob quasdam caussas soli Deo cognitas, in vallem hanc deductae sint corpori mortis insertae sint: et quod in fine saeculorum omnis natura rationabilis in unum corpus restituatur sicut ab initio fuit, ita ut et homo ad paradisum revocetur, et angelus refuga supra Petrum et Paulum tio creatus est, reparetur, ut Al. et
Abbreviated transcription (Latin):
negas & ꝓditorem fateris semꝑ face¬
re inuenitur in talibus. sed abrupta
& definita sententia. tanqu̾a si angłs
loqueretur in daniele aut xp̃c in
paulo. mortalium auribꝰ archana
delium credas. Si origenes aliquid
de diuinȩ dispensationis secretioribꝰ
suspicatꝰ est. nemo recipiat: etiam si
clemens aut ille apłoꝵ discipłs.
aut ille alexandrinȩ ȩccłiȩ s̃ ipsius
origenis magister tale aliquid dixe¬
runt. etiam si gregorius ille ponticꝰ
uir apłicarum uir tutum. etiam si
iste alius naranzenus. & didimus
uidens ꝓpħa. ambo magistri mei. qͥbꝰ
sapientius in fide xp̃i nichil habuit
mundus. Om̃s isti ut origenes errart̃.
sed accipiant erroris sui ueniam: qͥa
& ego ipse aliquando erraui. & nunc
pęnitentiam gero. Sed ueniam acci-¬
pere debeo: origenes uero cum eadem
his quȩ om̃s diximus. solus ipse dam¬
netur. Ipse est. qui om̃ia mala facit.
Ipse enĩ nobis ꝓdidit. unde ẽ totum

Expanded text:
negas, et proditorem fateris, semper facenegas, et proditorem fateris, semper facere invenitur in talibus: sed abrupta et definita sententia, tanquam si Angelus loqueretur in Daniele, aut Christus in Paulo, mortalium auribus futurordelium, credas. Si Origenes aliquid de divinae dispensationis secretioribus suspicatus est, nemo recipiat. Et si Clemens, aut ille Apostolorum discipulus, aut ille Alexandrinae Ecclesiae, et ipsius 352 magister Origenis tale aliquid dixerunt: etiamsi Gregorius ille Ponticus, vir Apostolicarum virtutum: etiamsi iste alius Nazianzenus, et Didymus videns Propheta, ambo magistri mei quibus sapientius in fide Christi nihil habuit mundus. Omnes isti ut Origenes erraverunt: sed accipiant erroris sui veniam, quia et ego aliquando erravi, et nunc poenitentiam gero, sed veniam accipere debeo. Origenes vero cum eadem his quae omnes diximus, solus ipse damnetur. Ipse est qui omnia mala fecit. Ipse enim nobis prodidit, unde est totum
Abbreviated transcription (Latin):
Dec tua dicta legunt om̃s lati Iuocat.¬
ni. quȩ etiam nunc tu quoq legere
eos uibes ubi dicis. quod om̃s ratio¬
exemplo. ita in unum corpus repa¬
randȩ sint. tanqũa si unius hominis
membra diuulsa rursum in eiusdẽ
corporis soliditatẽ escõlapii arte reparen¬
tur. In quibus quidem diuersa fu-¬
tura diffinis offitia ut pote mẽbroꝵ.
sed corpus unum hoc est unius na-¬
turȩ. & hoc unum om̃ium corpus. ec¬
esse nominas xp̃i. cuius corporis
unum membrum suo officio restitu¬
endum ais ẽẽ angłm refugã qui est
utiq diabolus. & in hoc quod ab
initio creatus est reparandum. si¬
militer ꝙ hominem aliud membr̃y
ad cultum paradysi tanquam colonũ
originariũ reuocandum. ꝙ hȩc nul¬
la ut fieri solet cum de rebus talibꝰ
pedetemptim cauteq dicitur alteriꝰ
interiecta ꝑsona prosequeris. ut uel du-¬
bitasse de aliquis in rebus tam secretis
& ab sconditis ȩstimaret. sicut orige¬
nes iste cuius te & discipulum non

Expanded text:
ec tua dicta legunt omnes Latini, quae etiam nunc tu quoque jubes eos legere, ubi dicis, quod omnes ratiotur, ita in unum corpus reparandae sint, tanquam si unius hominis membra divulsa, rursus in ejusdem corporis soliditatem Aesculapii arte reparentur: in quibus quidem diversa futura definis officia, utpote membrorum, sed corpus unum, hoc est unius naturae, et hoc omnium unum corpus, presse nominas Christi, cujus corporis unum membrum suo officio restituendum, ais esse angelum refugam, qui est utique diabolus, et in hoc quod ab initio creatus est, reparandum. Similiter et hominem, aliud membrum, ad cultum paradisi tanquam colonum originarium revocandum: et haec nulla, ut fieri solet, cum de rebus talibus pedetentim cauteque dicitur, alterius interjecta persona, prosequeris, ut dubitasse te aliquis in rebus tam secretis et absconditis existimet, sicut Origenes iste, cujus te et discipulum non
Abbreviated transcription (Latin):
supplicare nos docuit patri: nisi ut
fiat uoluntas eius sicut in cęlo ꝙ in
terra. Sed quȩso patienter audite. ñ
quidem om̃ia quȩ de his dogmati¬
bus in libris eius continentur re¬
uoluentẽ. tanta enĩ sunt. ut plura mͥ
si exequi ea cupiam uolumina conscͥ-¬
benda sint: sed tanta quanta legenti-
casu in hȩc incidit quȩ nunc discipłis
imitanda ꝓponit. sed latissima &
frequenti hȩc assertione confirmat.
Ed uideamus adhuc quȩ sunt quȩ
nos ex istis ꝓbatissimis edocet cõmen
ttor ex eodem libro. quod Itariis.¬
non solum in prȩsenti scł̃o uerum
etiam & in futuro ascensus sit homi¬
num ꝙ̃ descensus. de eo capitulo in
quo ait. suꝑ omnẽ principatũ ꝙ po¬

Expanded text:
supplicare nos docuit Patri, nisi ut supplicare nos docuit Patri, nisi ut fiat voluntas ejus, sicut in coelo et in terra. 35. Sed quaeso patienter audite, non quidem omnia, quae de ipsis dogmatibus in libris ejus continentur revolventem tanta enim sunt, ut plura mihi, si exsequi ea cupiam, volumina conscribenda sint, sed tanta quanta satisfacecasu in haec incidat, quae nunc discipulis imitanda proponit, sed latissima et frequenti assertione confirmat. Sed videamus quae sunt, quae nos ex his probatissimis edocet Commentariis. Item ex eodem libro, quod non solum in praesenti saeculo, verum etiam in futuro ascensus sit hominum et descensus, de eo capitulo, in quo ait: « Super omnem Principatum, Po
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ ut suꝑ his quȩ sedet ille se¬
deamus. Sed qui diligens lector est:
statim requiret ꝙ dicet. Quid ergo:
Maior homo angłis & cunctis in cȩ-¬
lo potestatibꝰ: Quod quia periculosũ
est respondere: principatus & potesta¬
tes. ꝙ uirtutes. & dñationes. ꝙ om̃e
nomen quod nominat᷑ non solum
in hoc scło. sed etiam in futuro. maxi¬
me quia om̃ia xp̃i subiecta sunt
pedibus: non ad bonam partẽ sed
ad contrariam referet. ut dicat esse eaᷤ.
cum xp̃o. illis quoꝙ tribuentes bene
ficium qui nunc infreni ꝙ male lib̃¬
uixta sedentium uoluntatẽ incipient
aliqua derelicta est. ut locus hic ege¬
illius alii sui interiecta ꝑsona. dicit
angłos refugas. & principem mundi
huius. ꝙ luciferum qui mane orieba-¬
tur. in fine xp̃o suꝑse sedente &. re¬
gnante cum scĩs suis. consortes ao
socios non solum regni eius sed & uo¬
sũmam beatitudinẽ ꝑuenisse. Neq
enim alia ẽ ꝑfectio oiationis. qua

Expanded text:
necesse est ut super his quae sedet ille, senecesse est ut super his quae sedet ille, sedeamus. Sed qui diligens lector est, statim requirit et dicit: Quid ergo, major homo angelis et cunctis in coelo potestatibus? Quod quia periculosum est respondere; principatus et potestates, et virtutes, et dominationes, et omne nomen quod nominatur non solum in hoc saeculo, sed etiam in futuro maxime quia omnia Christi subjecta sunt pedibus non ad bonam partem, sed ad contrariam referet: ut dicat eas esse asunt, illis quoque tribuentes beneficium, qui nunc inferni, et male liberjuxta sedentium voluntatem Al. volunaliqua derelicta est, ut locus hic egeillius alii sibi interjecta persona, dicit, angelos refugas, et principem mundi hujus, et Luciferum qui mane oriebatur, in fine, Christo supersedente et regnante cum sanctis suis, consortes ac socios, non solum regni ejus, sed et vosummam beatitudinem pervenisse. Neque enim est alia perfectio Orationis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
damnari ĩalterius libris iubet. id ẽ
eius eo tempore quo omne genu
flectetur iñu cęlestium & terrestriũ
ꝙ infernoꝵ. non solum ueniam acci-
piant. uerum etiam ad secunda prȩ
quod fide difficili mereatur. ut qͥs
credatur ea damnare quȩ astruit: scio
quid desideratis. ut si possumus talia
ex hisdem libris ꝓferamus exempla
ꝙ̃ tam euidentia. ut nullus om̃ino
de his cuiquam dubitandi resideat
locus. id est ubi ne ille quidem om̃i¬
no suus alius nominet᷑. Et ita faciã.
pitulo ubi dicit apłs. ut ostende¬
ret in scłis suꝑuenientibus abundan¬
des diuitias gr̃ę suȩ in bonitate suꝑ
inquit qui quondam lege tenebam᷑
inferm. & ꝓꝑter uitia atq peccata
ut oꝑibus carnis ita eramus & sup¬
pliciis destinati. nunc in xp̃o regne-¬
mus sedeamusq cum eo. Sedeamus
autẽ non in humili quocumq loco.
xp̃c suscitatꝰ a mortuis. sedet ad dexte¬
ram di in cęlestibus supra omnẽ prin

Expanded text:
damnari in alterius libris jubet Al. vidamnari in alterius libris jubet Al. viejus, eo tempore quo omne genu flectetur Jesu, caelestium et terrestrium et infernorum, nontac. etiam ad secunda praemquod fidem difficile mereatur, ut quis credatur ea damnare quae adstruit; scio quid desideratis, ut si possumus Al. possimus talia ex eisdem libris proferamus exempla, et tam evidentia, ut nullus omnino de his cuiquam dubitandi resideat locus, id est, ubi ne ille quidem alius suus nominetur: et ita faciam. pitulo ubi dicit Apostolus, Ut ostenderet saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, in b qui quondam lege tenebamur inferni, et propter vitia atque peccata; ut operibus carnis, ita eramus et suppliciis destinati: nunc in Christo regnemus sedeamusque cum eo. Sedeamus autem non in humili quocumque loco,Christus suscitatus a mortuis sedet ad dextram Dei in coelestibus supra omnem princ
Abbreviated transcription (Latin):
commentariis tuis iubes: istas nos
hoc damnetur in aliis quod domi
discitur. Nam utiq si tu es nunc
alius qui primum illud dogma
non sustines. quod animas in cȩle-¬
stibus fuisse dicit. antequam in
corpore nascerentur: tues sine dubio
qui diabolum & angłos eius atq
om̃s incredulos non solum uenia
donas. uerum etiam scđis mune¬
randos esse prȩmiis polliceris.Si uͦ
dogmatis pater.
t miror quomͦ isti prubentes & eru¬
diti uiri. qui hȩc eius legunt scripta.
ꝙ̃ quibus illa ab eo nunc scribunt᷑.
rideant de me quod me talpam no¬
minet: & non sentiant se magis ipsos
abeo talpas uidicari. quos putat
hȩc in suis libris non uidere defossa.
Si enim putaret eos legentes intelli¬
gere posse: numquam ad condemnan¬
da mea quȩ ipse magis docet istos li-¬
bros haberi uississet exemplum: in qͥbꝰ
ea ipsa plenius & manifestius conti-¬
nentur quȩ damnare uos suadet.
istis electis commentariis suis. & q̃

Expanded text:
Commentariis tuis jubes. Istas nos Commentariis tuis jubes. Istas nos hoc damnetur in aliis, quod domi discitur. Nam utique si tu es nunc alius, qui primum dogma illud non sustines, quod animas in caelestibus fuisse dicit, antequam in corporibus nascerentur: tu es sine dubio, qui diabolum et angelos ejus atque omnes incredulos, non solum venia donas, verum etiam secundis munerandos esse praemiis polliceris. Si vedogmatis pater. Et miror quomodo isti prudentes et eruditi viri, qui haec ejus legunt scripta, de quibus nunc illa ab illo scribuntur, rideant de me, quod me talpam nominet, et non sentiant se magis ipsos ab eo talpas judicari, quos putat haec in suis libris non videre defossa. Si enim putaret eos legentes intelligere posse, nunquam ad condemnanda ea, quae ipse magister docet, istorum librorum habere jussisset exemplum, in quibus ea ipsa plenius et manifestius continentur, quae condemnare nos suadet. in istis electis Commentariis suis ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
bus ei modis erit subiecta. quidam
uoluntate. quidam necessitate. Et
uoluntate ais subiectos scõs om̃s qͥ
ꝑ uerba prȩdicationis modo iam
diderunt: tunc autẽ iam negare ñ
poterunt sicut ꝙ diabolus & angłi
eius. ꝙ quicũq cum ipsis nec essita-¬
te crediderint. quiq om̃s cum quibꝰ
& diabolus & angłi eius: qi quia
postea credent. non uocabuntur
ante sperantes: ꝓeo scilicet quod illi
dum ꝙ necessitate. & ideo ais eos di¬
uersa prȩmia recepturos: prȩmia ta¬
men ponis & his om̃ibus qui mo¬
do non credunt. ꝙ diabolo atq an¬
głis eius. licet inferiora: & eũ de cuiꝰ
sola pęnarum aliquando uenia opi-¬
nionẽ non sententiam alteriꝰ arguis.
tu in regno xp̃i ad prȩmia scda ꝑdu¬
cis. Et hoc uis intelligi: qura sicut
nichil interest utrum ueritate an
necessitate xp̃c annuntiet᷑. ita nicħ
refert. necessitate an uoluntate creda-¬
tur. Hȩc sunt quȩ nobis discere de

Expanded text:
bus ei modis erit subjecta, quidam bus ei modis erit subjecta, quidam voluntate, quidam necessitate. Et voluntate ais subjectos Sanctos omnes, qui per verba praedicationis modo Al. jam diderunt: tunc autem jam negare non poterunt, sicut diabolus et angeli ejus, et qui cum ipsis necessitate crediderunt, quique omnes cum quibus, et diabolus et angeli ejus, quia postea credent, non vocabuntur ante sperantes, pro eo scilicet quod illi dum, et necessitate. Et ideo ais eos diversa praemia recepturos. Praemia tamen ponis in his omnibus, qui modo non eredunt, id est, diabolo et angelis ejus, licet inferiora, et eum de cujus sola poenarum aliquando venia opinionem, non sententiam alterius arguis, tu in regno Christi ad praemia secunda pecis. Et hoc vis intelligi, quia sicut nihil interest utrum veritate, an necessitate Christus annuncietur: ita nihil refert necessitate, an voluntate credatur. 33. Haec sunt, quae nobis discere de 339
Abbreviated transcription (Latin):
qui ante presentiam maiestatis eius
sperauerint in eum. futuros esse in
Rot᷑ac: eos uero qui reꝑti fuerint ne¬
cessitate credentes. eo tempore quo nec
diabolus ꝙ̃ angłi eius poterunt ne¬
gare. regnantem: esse sperantes. sed ñ
in laudẽ głȩ eius. quod quidem &
nunc ex parte uidemus expleri. quia
alia sit merces eius qui uoluntate
sequatur dm̃. alia qui necessitate.
Uerũtamen siue ꝑ occasionẽ siue
dum modo sciat & sperans & ante-
sperans. quod ꝓ diuersitate spei. di¬
uersa sint prȩmia recepturi.
mĩs in hoc loco adimitur cauilla¬
tionis occasio. In suꝑioribus dixisti:
quod hi qui ante sperauerunt in
xp̃o illi sint. qui antequã in hoc
uisibili mundo in corporibꝰ nasce¬
rentur. spem in ipso habuerui
in cȩlestibus positi. Sed ne istud
dogia tuum uideretur. aliam in¬
troduxisti expositionẽ. qua dicis.
eo tempore quo omne genu flectet᷑
dño ũu: uniuersa creatura cęlesti¬
um & terrestrium & infernoꝵ duo¬

Expanded text:
qui ante praesentiam majestatis ejus qui ante praesentiam majestatis ejus speraverint in eum, futuros esse in ικότας: eos vero qui reperti fuerint necessitate credentes, eo tempore quo nec diabolus, nec angeli ejus poterunt negare regnantem, esse sperantes, sed non in laudem gloriae ejus. Quod quidem et nunc ex parte videmus expleri, quia alia sit merces ejus, qui voluntate sequatur 340 Deum, alia qui necessitate. Veruntamen sive per occasionem, sive dummodo sciat, et sperans, et ante sperans, quod pro diversitate spei diversa sint praemia recepturi. » 32. Omnis in hoc loco adimitur cavillationis occasio. In superioribus dixisti, quod hi qui ante speraverunt in Christo, illi sunt qui antequam in hoc visibili mundo in corporibus nascerentur, spem in Christo habuerunt in caelestibus positi. Sed ne istud dogma tuum esse videretur, aliam introduxisti expositionem, qua dicis eo tempore, quo omne genu flectetur Domino Jesu, universa creatura caelestium, terrestrium et infernorum duo
Abbreviated transcription (Latin):
ubi istud dogia confirmabatur ab eo
qui uistum dm̃ conabatur ostendere.
ubi alium quem dixit uere alterius
recipit quȩ in suꝑioribꝰ dicta sunt. ali¬
um seipsum dixerit Potest enim fieri ut
conscius sibi sit ita sensisse se cum scribe¬
ret: licet stilo id non potuerit explicare.
Sit ergo uenia: & ponamus in hoc lo¬
co alium istum. hunc esse ipsum: qui
non recipit dogma. quod dicit an¬
mas fuisse antequam in corpore dege¬
remus ꝙ sperasse in xp̃o.
epetamus igitur ipsum capitulum: &
quo rursum tendat diligentius ꝑse-¬
quamur. Ait itaq. Alius uero hoc
dogma non sustinens quod ante fue¬
rimus & sperauerimus in xp̃o quam
in isto corpore degeremus. illo intelli
tu dñi saluatoris quando in nomine
eius omne genu flectet᷑ cęlestium ꝙ
terrestrium &̃ infernoꝵ. ꝙ omĩs lin¬
gua confitebitur quia dñs ĩc xp̃s
in gła est di patris. cum ei fuerint
uniuersa subiecta. alios uoluntate.
alios necessitate subiciendos. ꝙ eos

Expanded text:
ubi istud dogma confirmabatur ab eo ubi istud dogma confirmabatur ab eo qui justum Deum conabatur ostendere: ubi alium quem dixit, vere ne alterius recipit, quae in superioribus dicta sunt, alium seipsum dixerit. Potest enim fieri, ut conscius sibi sit, ita sensisse se cum scriberet, licet stilo id non potuerit explicare Al. explanare. Sit ergo venia, et ponamus in hoc loco istum alium, hunc esse ipsum, qui non recipit dogma, quod dicit, animas fuisse antequam in corpore degeremus, et sperasse in Christo. Repetamus ipsum capitulum, et quo rursus tendat, diligentius prosequamur. Ait itaque: « Alius vero hoc dogma non sustinens, quod ante fuerimus, et speraverimus in Christo, quam in isto cortu Domini Salvatoris, 559 quando in nomine ejus omne genu flectetur coelestium, terrestrium et infernorum, et omnis lingua confitebitur, quia Dominusia est Dei Patris , cum ei fuerint universa subjecta, alios voluntate, alios necessitate subjiciendos, et eos
Abbreviated transcription (Latin):
ed parcamus: iam deferendum Ifensus.¬
est & litteris. ut ipse ait oꝑi magno som
num esse asscribendum: quãqũa ipse
parcat nemini. & non tam ratione di¬
ctorum quam flagello linguȩ quos
libitum fuerit uerberet. ꝙ siquis emi¬
nus adulabitur. continuo hereticus
scriptis ꝙ missis ꝑ diuersa centum codi¬
cibus designet᷑. Tamen nos non ipsum
sed patriarcham imitemur dauid. qui
comprehensum in spelunca inimicum
suum saul cum posset iugulare noluit.
sed peꝑcit. Quod ꝙ iste sibi a nobis ali¬
quotiens factum non solum uerbo sed
ꝙ re atq opere: etiam si fateri non uult.
corde tamen & conscientia retinet. De-¬
mus ergo ueniam ei qui dare ueniã
nescit. qui sine ullo humanitatis respe¬
ctu de dictis alterius iudicat: ꝙ interim
educamus eum de hac spelunca usq qͦ
in illam incidat. de qua etiam si om nes
cupiamus exire non possit. Dicamus gͦ.
quia potest fieri. ut in suꝑioribꝰ illis

Expanded text:
fensus? 31. Sed parcamus jam: deferendum fensus? 31. Sed parcamus jam: deferendum est literis, et ut ipse ait, operi magno somnus non est adscribendus, quanquam ipse parcat nemini, et non tam ratione dictorum quam flagello linguae, quos libitum fuerit verberet. Et si quis ei minus adulabitur, continuo haereticus et scriptis et missis per diversa centum codicibus designetur. Tamen nos non ipsum, sed Patriarcham imitemur David, qui comprehensum in spelunca inimicum suum Saul, cum posset jugulare, noluit; sed ei pepercit, quod et iste sibi a nobis aliquoties factum, non solum verbo sed et re atque opere, etiam si fateri non vult, corde tamen 339 et conscientia retinet. Demus ergo veniam ei, qui dare veniam nescit, qui sine ullo humanitatis respectu de dictis alterius judicat, et interim educamus eum de hac spelunca, usquequo in illam incidat, de qua etiam si omnes conemur et cupiamus, exire non possit. Dicat ergo, qui potest fieri, ut in superioribus illis,
Abbreviated transcription (Latin):
alius tuus. qui in suꝑioribꝰ dicebat.
ante hunc mundum uisibilem fuisse
animas. cum angłis & cęteris uirtu¬
tibus in suꝑiori ierłm in cęlestibꝰ con¬
stitutas. & ibi uiuendo contraxisse sͥ¬
mundo uel aliquas quasubet condi¬
tionis tolerandi: erunt ergo ista catho¬
lica dogmata. ꝙ interim impium dam¬
nare quod catholicum ẽ. Si uͦ alium
istum. hereticum dixeris: hereticum de¬
signabis eum. qui fuisse animas non
magister. quo erumpit᷑. qͦ rursũ euaditur:
Quocumq te conuerteris. herebis.
Non dicam nullus subtrahendi te adi-¬
tus datur: sed ne respirandi quid̃e pay¬
lulum fit copia Sic tibi alexandri tui
aristotelici commentarii ꝓfuerunt. sic
porphirii ysagoge: sic te tot ꝙ tantoꝵ
philosophoꝵ grecȩ ꝙ latinȩ insuꝑ ꝙ
uidaicȩ eruditionis excoluit discipli¬
na. ut in istas angustias tam in extri-¬
cabiles deuenires. ꝙ tam miserabiliter
coartareris. ut nec ad alpes possis esse de

Expanded text:
alius tuus, qui in superioribus dicebat, alius tuus, qui in superioribus dicebat, ante hunc mundum visibilem fuisse animas cum Angelis, et caeteris virtutibus in superiori Jerusalem in caelestibus constitutas, et ibi vivendo contraxisse mundo, vel alias Al. aliquas quaslibet conditiones tolerandi, erunt ergo ista catholica dogmata, et interim impium damnare quod catholicum est. Si vero alium istum haereticum dixeris, haereticum designabis eum, qui fuisse animas non magister? Quo erumpitur? quo rursum evaditur? Quocunque te converteris, haerebis. Non dico nullus subtrahendi te aditus datur, sed ne respirandi quidem paululum fit copia. Sic tibi Alexandri tui Aristotelici Commentarii profuere? sic Porphyrii εἰσαγωγή? sic te tot et tantorum Philosophorum Graecae et Latinae, insuper et Judaicae eruditionis excoluit disciplina, ut in istas angustias tam inextricabiles devenires, et tam miserabiliter coarctareris, ut nec ad Alpes posses Al. possis esse de
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc in loco omnem suum fedorem
quisq ille est. iste eius alius exala¬
uit. Dicat enim nobis hic. quem
uult ẽẽ alium qui hoc dogma non
fufferat: quod antequ̾a in hoc corpore
degeremus. & fuerimꝰ & speraueri¬
mus in xp̃o. Hoc est enim ꝓ quo
damnari iubet origenem. Quem
uult hic alium in tellexisse᷑ An ali
uid dicis magister: Bicorni illo
urgeris: de quo exponere discipłĩs
soles. Si enim hic. alium istum qui
ante fuisse animas quam in corpore
degerent non recepit. te esse dixeris:
ꝓditum est quod in suꝑioribus cela-¬
batur. Inueniris enim tua confessio¬
ne alius ille tu ẽẽ qui definis om̃ia¬
illa doginata: quem damnari ui-¬
bes. Si uero non es tu in suꝑioribus
alius. ne tibi ea quȩ imꝓbas ascri-¬
bantur. nec hic tu eris alius qui ñ
sustineas ante fiusse animas quam
in corpore degeremus. Elige utralibet
excusationis partẽ. Istum alium quẽ
frequenter inducis te uis intelligi. an
alterum aliquem catholicum eum us
uideri: an hereticum damnandum

Expanded text:
Hoc in loco omnem suum foetorem quisquis ille est, iste ejus alius exhalavit. Dicat enim nobis hic, quem vult alium esse, qui hoc dogma non sufferat, quod antequam in hoc corpore degeremus, et fuerimus, et speraverimus in Christo, hoc est enim pro quo damnari jubet Origenem. Quem vult hic alium intellexisse? an aliqrium sibi? Quid dicis, magister? bicorni illo urgeris, de quo exponere discipulis soles. Si enim hic alium istum qui ante fuisse animas quam in corpore degerent, non recipit, te esse dixeris, proditum est, quod in superioribus celabatur. Inveniris enim tua confessione alius ille tu esse, qui definis omnia dogmata, quae damnari jubes. Si vero non es tu in superioribus alius, ne tibi ea quae improbas adscribantur, nec hic tu eris alius, qui non sustineas ante fuisse animas quam in corpore degeremus. Elige utramlibet excusationis 338 partem. Istum alium, quem frequenter inducis, te vis intelligamus, an alterum aliquem? catholicum eum vis videri, an haereticum? damnandum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos metuunt. aut iniudiam
hoc defensum putas quod in his di¬
ctis alium nominas. multo erit ex-¬
cusabilior ille quem insimulas. Nam
ille non solum hoc in consuetudine
habet. ut dicat alios ita dicere. & qui¬
busdam ita uidere. sed multo cautiꝰ
dicit ille de talibus hȩc se ñ defini-¬
re sed opinari magis. Quod si alii
sis illa teneantur. Uide quanta ille
cautione usus est: & tamen a de ad
damnationem uocatur. Tu quia tan-¬
tũmodo alium nominas effugisse te
putas: & ex his eum condemnas in
quibus eum sequeris & imitaris:¬
ed progrediamur legendo commen¬
tarios: ne immorando ꝑ singula. exclu-¬
damur ab agnitione plurimoꝵ.
tem ex eodem libro de eo capitulo
ubi ait: ut simus in laudem głȩ eius.¬
qui ante sperauimus in xp̃o. Si spe-
festior sensus eos qui sperauerunt in

Expanded text:
aliquos metuunt, aut invidiam aliquos metuunt, aut invidiam hoc defensum putas, quod in his dictis alium nomines, multo erit excusabilior ille quem insimulas. Nam ille non solum hoc in consuetudine habet, ut dicat alios ita dicere, et quibusdam ita videri; sed multo cautius dicit ille, de talibus se hoc non definire, sed opinari magis. Quod si alii sis illa teneantur. Vide quanta ille cautione usus est: et tamen a te ad damnationem vocatur. Tu quia tantummodo alium nominas, effugisse te putas. Ex his enim eum damnas, in quibus eum sequeris et imitaris. 30. Sed progrediamur legendo Commentarios, ne immorando per singula, excludamur ab agnitione plurimorum. « Item ex eodem libro, de eodem capitulo ubi scriptum est: Ut simus in laudem gloriqui ante speravimus in Christo. Si, sfestior sensus, eos qui speraverunt in
Abbreviated transcription (Latin):
hac assertione: Quid euidentius.
uel ab origene uel aquoqũa eoꝵ
quos de arguere dicis: de his dogma
disse ipsam sibi unamquamq ani
moꝵ quos prius in cęlesti ierłm
quȩ est mater om̃nuim uiuendo
dicere descripsi. Deniq dixi. quia in¬
uadunt quidam occasionẽ. Rec
ego nego: quod de alio dicere ui¬
dearis. Sed iste alius quẽ hȩc ais¬
dicere: utrum tibi concors & conso¬
nans sit. an contrarius ꝙ inimicus.
non denegasti. Cum enim aliũ istũ
contrarium tibi aliquem nominas:
soles ponere quidem dicta eius sed
statim ea destruere & impugnare. ut
martionis. ut ualentim. ꝙ arrii &
cȩteroꝵ. Cum uero alium quidem
nominas. & dicta eius cum affertio¬
nibus ualidissimis scribis. testimo¬
niis quoq scriptutrarum copiosissi-¬
mis munis: nonne etiam nos tardis¬
simi & quos tu talpas dicis. uidemꝰ
rica figura. cum sub aliena ꝑsona
suã sententiam ꝓferunt: fiunt ista
a laboratoribꝰ. cum aut offend ere¬

Expanded text:
hac assertione? quid evidentius hac assertione? quid evidentius vel ab Origene, vel a quoquam eorum quos te arguere dicis, de his dogmatdisse ipsam sibi unamquamque animorum quos prius in caelesti Jerusalem, quae est mater omnium, 339 vivendo dicere descripsi. Denique dixi, quia Invadunt quidam occasionem. Nec ego nego, quod de alio dicere videaris. Sed iste alius, quem haec dicere ais, utrum tibi concors et consonans, an vero contrarius sit et inimicus, non denegasti. Cum enim alium istum contrarium tibi aliquem nominas, soles ponere quaedam dicta ejus, sed statim ea destruere et impugnare: ut Marcionis, et Valentini, et Arii, et caeterorum. Cum vero alium quidem nominas, et dicta ejus cum validissimis assertionibus scribis, testimoniis quoque Scripturarum copiosissimis munis, nonne etiam nos tardissimi, et quos tu talpas dicis, videmusrica figura, cum sub aliena persona suam sententiam proferunt. Fiunt ista ab Oratoribus, cum aut offendere
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ p̃cesserint. quibus ex meritis hȩc
animarum unaquęq fortita sit. Et
illud quod ad Romanos scriptũ
est. quidam putant nosse. nec nort̃
an non habet potestatẽ fĩgulꝰ luti.
de eadem massa facere aluid uas in
honorẽ aliud ad contumeliam. ad
eundem sensum referunt: ut quo¬
modo uita mala seu bona. laborio¬
sa uel facilis frustra in isto mundo
agitur. nisi credamus di esse iuidici-¬
um: ita & diuersitas in hoc mundo
nascentium iustitiã d̃i arguat. nͥ
animarum merita p̃cesserint. Si
enim inquiunt hȩc non ita acci¬
pimus: nec beneplacitum uolun-¬
tatis di erit. nec in laudẽ głȩ &
gr̃ȩ eius: alios elegisse ante consti¬
tutionẽ mundi ut essent scĩ ꝙ un¬
maculati & haberent adoptionẽ
ni & pęnis ꝑpetius destinasse. ama-¬
re iacob anteqũa oriatur ex utero.
odisse esau priusquam digna odiis
ꝑpetrarit: nisi causȩ p̃cesserint. quȩ
ustitiam dĩ ꝓbent. Quid expressiꝰ

Expanded text:
ssae praecesserint, quibus ex meritis haec ssae praecesserint, quibus ex meritis haec animarum unaquaeque sortita est. Et illud quod ad Romanos scriptum est, quidam putant nosse, nec norunt: An non habet potestatem figulus luti, de eadem massa facere aliud vas in honorem aliud in contumeliam , ad eundem sensum referunt, ut quomodo mala vita seu bona, laboriosa vel facilis frustra in hoc mundo agitur, nisi credamus Dei futurum esse judicium: ita et diversitas in hoc mundo nascentium justitiam Dei arguat, nisi animarum merita praecesserint. Si enim, inquiunt, haec non ita accipimus, nec beneplacitum voluntatis Dei erit, nec in laudem gloriae et gratiae ejus alios elegisse ante constitutionem mundi, ut essent sancti et immaculati, et haberent adoptionem ni et poenis perpetuis destinasse: amare Jacob antequam oriatur ex utero, odisse Esau priusquam digna odiis perpetraret, nisi caussae praecesserint quae justitiam Dei probent. » 29. Quid expressius
Abbreviated transcription (Latin):
yfficere opinor hȩc apud iustissimos
uidices. effuturũ dĩ iudicium prȩsto¬
lantes: non quia condemnare debe-¬
ant eum qui festucam uidet in¬
oculo fris sui & in suo trabem non
uidet: sed emendare & ad ueram
pęnitentiam reuocare. Uerum ne-
forte latuerit eum locus iste unꝰ
se recensuisse putauerat. & quoꝵ
exemplum cȩteris om̃ibus condẽ¬
natis ad confessionẽ fidei ꝓposue-¬
rat. requiramus quomodo etiam
in cȩteris sentit.
tem in eodem libro de eo capitulo
ubi scriptum est: scđm placitum
uoluntatis suȩ. in laudem glȩ suȩ.
post pauca ita ait. Inuadunt itaq
in hoc loco occasionem: qui ante
tant cum angłis & cȩteris uirtu-¬
tum cȩlestium nominibus in cęle-¬
sti ierłm fuisse uersatas. quod nec
beneplacitum di nec in laudem
glȩ eius &̃ gr̃ȩ possit intelligi ali¬
os nudos. barbaros. seruos. debi¬
les. alios diuites. romanos. liberos.
sanos: ignobiles uel nobiles in

Expanded text:
Sufficere opinor haec apud justissimos Sufficere opinor haec apud justissimos judices et futurum Dei judicium praestolantes, non quia condemnare debeant eum, qui festucam videt inoculis fratris sui, et in suo trabem non videt; sed emendare et ad veram poenitentiam revocare. 28. Verum ne forte latuerit eum locus iste unusse recensuisse putaverat, et quorum 338 exemplum, caeteris omnibus condemnatis, ad confessionem fidei proposuerat, requiramus quomodo etiam in caeteris sentiat. Item in eodem libro, de eo capitulo ubi scriptum est: Secundum placitum voluntatis suae in laudem gloriae suae , post pauca ita ait: « Invadunt itaque in hoc loco occasionem, qui ante tant cum Angelis et caeteris Virtutum caelestium nominibus in caelesti Jerusalem fuisse versatas, quod nec secundum beneplacitum Dei, nec in laudem gloriae ejus et gratiae possit intelligi, alios nudos, barbaros, servos, debiles: alios divites, Romanos, liberos, sanos: ignobiles, vel nobiles in
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ut ex his tua sententia de
tibus ꝓbaretur. Et ideo quȩ hic scri¬
pta sunt. tanquam si modo hȩc pro¬
nunties & definias audienda sunt :¬
ꝙ hic talia definis qualia dicis esse
damnanda. Sed non sum inquit ego.
qui definio alium esse qui hȩc ita
dicat. idest istum ipsum qu̾e modo
dico debere damnari.
epetamus ergo si placet illum ipsũ
uersiculum ubi immutas exponentis
ꝑsonam. & uideamus qui ẽ ille quẽ
talia dicis astruere. Ais ergo. Alius
uero qui dm̃ ustum conatur osten¬
assertione hac sua ut ais ostendit. ꝙ
a te alius ꝙ̃ diuersus ẽ. de teipso qͥd
sentis: Cu negas uistum esse dm: Ma-
arguis captos oculis talpas: puto te
parte concludi. Aut enim iustum
dm̃ negabis ut alius sis & contrariꝰ
illi qui hȩc dicit: aut si ut om̃is
confitet᷑ ęccłia etiam tu iustum ẽẽ
dm̃ fatearis: atues qͥui hȩc dicis. ꝙ
tues qui primus excipis sententiam
ipsius mucrone confoderas.

Expanded text:
videlicet, ut ex his tua sententia de videlicet, ut ex his tua sententia de tibus probaretur. Et ideo quae hic scripta sunt, tanquam si modo haec pronunties et definias, audienda sunt. Et hic talia definis qualia dicis esse damnanda. Sed non sum, inquit, ego qui definio, alium dico esse qui haec ita dicat: id est, ipsum istum quem modo dico debere damnari. Repetamus ergo si placet illum ipsum versiculum, ubi immutas exponentis personam, ut videamus, quis est ille, quem talia dicis astruere. Ais ergo, Alius vero qui Deum justum conatur ostenassertione hac sua, ut ais, ostendit, et a te alius et diversus est, de te ipso quid sentis? Tu negas justum esse Deum? Magiarguis captos oculis talpas: puto te parte concludi. Aut enim justum Deum negabis, ut alius sis et contrarius illi qui haec dicit: aut si, ut omnis confitetur Ecclesia, etiam tu Deum justum esse confitearis, tu es qui haec dicis, et tu es qui primus excipis sententiam, ipsius mucrone confoderis.
Abbreviated transcription (Latin):
causas soli dõ cognitas. in hoc uisibili
mundo nasci in corporibus: & quȩ ante
habitauerant cęlum apud prius scłm.
nunc hic habitant terram. scilicet ñ
extra causas aliquas quas ipse inibi
uiuendo cõmiserint. Et ais quod sc̃i
quiq ut est paulus ꝙ cȩteri similes
ei. ꝑ generationes singulas ad erudi
ut eas prȩdicatione sua ad illam ha-
uocarent: ꝙ̃ hoc copiosissimis scri¬
ptũrarum testimoniis firmas. Et quȩ
sunt alia quęso dicta: ꝓ quibus ori¬
genem in ius uocas: Quȩ alia sunt.
in quibus eum dammari uibes: Aliũ
damnas in tuis: ꝙ si ut tu suades
huimodi dicta damnanda sunt. fe-¬
res tu primꝰ sententiã: & ꝓ dictis ta¬
libus prior te ipse condemnas. Neq
enim iam tibi ultra ullum remansit.
effugium: nullȩ hic strophȩ ꝓ quibꝰ
cȩteros arguis habebunt locum.
In ipsa & enim pęnitentia tua post
conuersionem iam emendatus & cor¬
rectus. istis libris auctoritatẽ dedisti:

Expanded text:
caussas soli Deo cognitas, in hoc visibili caussas soli Deo cognitas, in hoc visibili mundo nasci in corporibus, et quae ante habitaverant caelum apud prius saeculum, nunc hic habitant, terram scilicet non extra caussas aliquas, quas ipse inibi vivendo commiserint. Et ais, quod Sancti quique, ut est Paulus et caeteri similes ei per generationes singulas ad eruditut eas praedicatione sua ad illam habivocarent, et hoc copiosissimis Scripturarum 337 testimoniis firmas. Et quae sunt alia quaeso dicta pro quibus Origenem in jus vocas? quae alia sunt in quibus eum damnari jubes? Aliumne damnas in tuis? Et si, ut tu suades, hujusmodi dicta damnanda sunt, feres tu prius sententiam, et pro dictis talibus prior te ipse condemnabis. Neque enim jam tibi ultra ullum remansit effugium. Nullae hic strophae, pro quibus caeteros arguis, habebunt locum. In ipsa etenim poenitentia tua post conversionem jam emendatus et correptus, istis libris auctoritatem dedisti:
Abbreviated transcription (Latin):
a nabugodonosor in chaldeam du
ctus ẽ popłs. missi sunt ꝓpħȩ. iere¬
chiel. Danihel. tres pueri. aggeus ꝙ¬
racharias. non quod ipsi meruerint
captiuitatẽ. sed ut essent in solatio
captiuoꝵ: ita & in illa deiectione
mundi . eos qui antequam mundꝰ
fieret. electi erant a d̃o. missos esse
in eruditionẽ & magisterium ani-¬
mnarum peccatͥcium. ut p̃dicatione
earum reuerterent᷑ ad eum locum
unde corruerant: & hoc esse quod
a moyse in octogesimo psalmo di
in generatione q ꝓgenie. anteqũa
montes firmarentur & fieret terra
ꝙ orbis terrarum. quo scilicet an¬
tequam mundus fieret & uniuer¬
sa generatio printipium sumeret.
scĩs suis ds refugium fuerit.
ec sunt quȩ in illis quos solos ex
om̃ibus opusculis tuis eligis. & ad
condemnandos cȩteros relegi iubes
commentariis scribis. Mundum ais
fuisse inuisibilem anteqũa hic uisibi-¬
lis fieret. in quo mundo cum reliqͥs
erant. Istas animas ais ob quascdam

Expanded text:
a Nabuchodonosor in Chalda Nabuchodonosor in Chaldctus est populus, missi sunt Prophetae, Ezechiel, Daniel, tres Pueri, Aggaeus Zacharias, non quod ipsi meruerint captivitatem, sed ut essent in solatio captivorum: ita et in illa dejectione mundi, eos qui antequam mundus fieret, electi erant a Deo, missos esse in eruditionem et magisterium animarum peccatricium, ut praedicatione eorum reverterentur ad eum locum unde corruerant: et hoc esse quod a Moyse in octogesimo nono dicatin generatione et progenie, antequam montes firmarentur, et fieret terra, et orbis terrarum . Quod scilicet antequam mundus fieret, et universa generatio principium sumeret, Sanctis suis Deus refugium fuerit. » 27. Haec sunt quae in illis, quos solos ex omnibus opusculis tuis eligis, et ad condemnandos caeteros relegi jubes, Commentariis scribis. Mundum, ais, fuisse invisibilem antequam hic visibilis fieret: in quo mundo cum reliquiserant. Istas animas, ais, ob quasdam