comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uob reis stipulandi ab arto de¬
latumiusũirandum.⁊ alti nõce¬
bit ¶ quod reusunauit: ⁊̃ fiderꝰ¬
nis succedit io quo eodem loco
ħndum÷ si moro ioeo int̃positũ
⁊ ius iurandum ut de ip̃o contractu¬
naiuiantis ageretur. ¶ Si ei qui
uebitorem meuminucoicum p¬
detilim isq iurauit se omnino
exbibicõm eius non ꝓmisisse pro¬
uẽe debitori meoid non dsiuero
iurauit se nicħ michipĩare opor¬
tere:distinguendimisit ⁊ repli¬
tacõe emendand̾. utrum ideo iu¬
rauit anqr post ꝓmissionem ex¬
iussore gebiti uistinguendum sit.
ex duob reis ꝓmittendi eisd̃e pͤe¬
si alter iurauit: alti quo ꝓdeẽ
debebit. ¶ Erceptõ iuriluran¬
di nontm̃ si ea accõne quis utat᷑
cuius nõie erigit iusiurandum
dem questio in h iurdicium dedu¬
tatur. forte si ob accõm mandati.
negocioꝵ g̾. soctetatis. cetasꝙ si

Expanded text:
uobus reis stipulandi ab altero delatum iusiurandum etiam alteri nocebit. Quod reus iurauit, etiam fideiuonis succedit, hic quoque eodem loco habendum est: si modo ideo interpositum est iusiurandum, ut de ipso contractuna iurantis ageretur. Si ei, qui debitorem meum in iudicium edetulerim isque iurauexhibitionem eius non promississe, prodesse debitori meo id non debet: si vero iuraverit se nihil mihi praestare oportere, distinguendum sit et replicatione emendandum, utrum ideo iuraverit an quia post promissionem exiussorem debiti distinguendum est. Ex duobus reis promittendi eiusdem pecuniae alter iurauit: alteri quoque prodesse debebit. Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum,dem quaestio in hoc iudicium deducatur, forte si ob actionem mandati negotiorum gestorum societatis ceterasque si
Abbreviated transcription (Latin):
eum quiiurauit sefurtum non
fecisse. uideri de cõto itasse. atqi
deon furti. n conditticiatenetur.
quia conuiccicia inquid solus fur
tenetur. slunquid gͦ quiiurauit se
furtum non fecisse hsglo nomne ꝯ¬
dict̃õe si conueniatur excepcõne ui¬
tet᷑ur. Cet̾m si ꝯtendit qui odicit
qĩ cum ħredẽ se furis agere nond
base. ¶ Si quis iurauit uendioise
meeirem .s exempto agere pot̾it pt ei¬

Expanded text:
eum, qui iurauit furtum se non fecisse, uideri de toto iurasse, atque ideo neque furti neque condicticia tenetur, quia condicticia, inquit, solus fur tenetur. numquid ergo qui iurauit se furtum ne fecisse hoc solo nomine, condictione si conveniatur, exceptione utatur? ceterum si contendat qui condicit quasi cum herede se furis agere, non furem. Si quis iuraverit vendidisse me ei rem centum, ex empto agere poterit
Abbreviated transcription (Latin):
illiro aoitit fortassis ⁊ eumin . x ex
iureiurando suo posle ꝯueniri. qd̾
magis probat. cui quintusꝰ satur¬
ninus ꝯsentit argum̃toq utitur
eus qͣm iurauit eam q̃ uxor sua
fuit r̾em suam sͥ in dotem dedis¬
se. sam thicuxori ait utilem deto¬
te accomdandam. qm̃ nonẽe extͣ
equitatem positam non negaue¬
rim. ¶ siquis iurauit in repeccu¬
maria ꝑ genium printipie dare
se non oportere. u̾t ꝑiurauit. it da¬
ti ssbi oportere ut intra certum
parenti nec prono remittitur ius¬
iurandum: ꝓp̃rem autem iusiu-¬
randum exigitur ułuti ce pectuma
credita. cum iurat actors dari oꝑ¬
tereut reus se dare non oportere
scem ÷ cum de peccunia ꝯstituta iꝰ¬
iurandum exigitur. Idem
ticoine impediuntur: domum mꝰ¬
ittiopteat iusimandum. Up̃.¬

Expanded text:
illud adici fortassis eum etiam in decem ex iureiurando suo posse conveniri, quod magis probat. cui Quintus Saturninus consentit argumentoque utitur eius, qui iuravit eam, quae uxor sua fuerit, rem sibi in dotem dedisse: nam et hic uxori ait utilem de dote actionem dandam. quae non esse extra aequitatem posita non negaverim. Si quis iuraverit in re pecuniaria per genium principis dare se non oportere et peieraverit vel dari sibi oportere, vel intra certum parenti nec patrono remittitur iusiurandum: propter rem autem iusiurandum exigitur veluti de pecunia credita, cum iurat actor sibi dari oportere vel reus se dare non oportere. idem est, cum de pecunia constituta iusiurandum exigitur. Idem tudine impediuntur domum mitti oportet ad iurandum.
Abbreviated transcription (Latin):
iusiuranoum quod ex ẜ aut¬
ferrinon potest. ¶ pupillus t̾uto.¬
re auctore iusiurandum deferre
o  ꝙsi sine tutore auctore detulit.
quitutelamgerit ant curatorfuri-¬
osiꝓdigł lifiurandum detulit. ua

Expanded text:
Iusiurandum, quod ex convferri non potest. Pupillus tutore auctore iusiurandum deferre debet: quod si sine tutore auctore detuleritqui tutelam gerit aut curator furiosi prodigive iusiurandum detulerit, ra
Abbreviated transcription (Latin):
iui gñĩam. natũraua .n. debita
spectamus in peculii deductõne.
est asi natura equi miliuan fiui¬
uiit uł suum ab obligõnẽ Eoͣ qͣ
indebĩtum uidẽtur exegisse. ¶est
anuero ułirtisolutũ eruideatur
zeme sta deductone. ⁊ neꝵ ⁊ nerua
beret pͥro quib uicariũ dñs dedu¬
us ⁊ mortuo postea uitario. auã e¬
iuidem precii s̾uũs Sꝑait non de¬
sinere din ee debitorem qĩ uicariꝰ
ile domino decesserit insi forte cũ
eum senio ademisset ⁊ oibi zolius¬
s: tunc decesserit. ¶Idem rectea
cessisset gouers alium agentem:
de petulio .x dominum deducturũ
uera ÷ nisisuo ademit uicariũ
ut sibisolueret. ¶ Quod aut̃ de¬
duci debere dixnnꝰ io quod debetir
ei qui de petuuo ꝯuenitur: ita ac
rem qui seruumtiim pͣecusio ue¬
oidit. si de pecuuo iuematur

Expanded text:
ntiam: naturalia enim debita spectamus in peculii deductione: est autem natura aequum liberari filium uel seruum obligatione eo quod indebitum uidetur exegisse.Est auan uero ueluti solutum ei uideatur semel facta deductione. et Neratius et Nerua beret, pro quibus uicarium dominus deduxisset, et mortuo postea uicario alium eiusdem pretii seruus comparauerit, non desinere domini esse debitorem, quasi uicarius ille domino decesserit, nisi forte, cum eum seruo ademisset et sibi soluisset, tunc decesserit.Idem recte acessisset, aduersus alium agentem de peculio decem dominum deducturum, vera est, nisi servo ademit vicarium, ut sibi solveret. Quod autem deduci debere diximus id quod debetur ei qui de peculio convenitur, ita accrem, qui servum cum peculio vendidit, si de peculio conveniatur
Abbreviated transcription (Latin):
guadere malum. ⁊ idõ p̾tor adicit do¬
lo .m. quo eum det̾iorem faceret n .n.
delinquid nisi qui talealiquidser¬
uo ꝑsuadet: ex quoeũfaciat det̾iorẽ.
yqui gͥ s̾uum solicitat ad aliquid fa
ciend̾ ⁊ cogitand̾ imꝑbe ħͥ uidetur
ħ edcõ notari. ¶ S utipmita demũrte.¬
ñ .n. oz laudando augi mauciam.

Expanded text:
uadere et malum: et ideo praetor adiecit 'dolo malo, quo eum deteriorem faceret': neque enim delinquit, nisi qui tale aliquid seruo persuadet, ex quo eum faciat deteriorem. qui igitur seruum sollicitat ad aliquid uel faciendum uel cogitandum improbe, hic uidetur hoc edicto notari.Sed utrum ita demum telaudando augeri malitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
so suꝑiori iurõ: in ait̾um detur
ei accõ cũ electo reo minꝰ eẽt ꝯse
quiuis creditor cũuenditore ex
sit. ꝓcedit ut uenditor ⁊ deductõe
uti possit. ⁊ sipꝰ u̾endicom ceꝑit
aliguro uenditorisuus debere. ñ
minuit peculia. qia ñ dño d
Que dixim inemptorẽ ⁊ uerroi¬
torem eade sũt ⁊si alo quo uis
genere dniũ mutatũ tt utͣ iega
manet n intugrtiuo ꝑmanet¬
n i subrepto. in in eo de quo nes¬
ciat quis uiuat an moxtum sit.¬
¶ Cum peculii aomiistracõ data
⁊ . delegat᷑e debitorem suum̃ pt¬
In solum ip petulium Coms.¬
⁊ qͥuou dñs seruo concessit. U̾m
ro quo quod ignorante quidẽ
eo adquisitum÷. tñ si rẽciss pͤas¬
surꝰ erat ee inpetulio. ¶ Sngno¬
rante me s̾uus nis negocia me¬
ã admistrauit. tãtioem debitor
mͥ intelligitur qñtitenebatur
causã cͣiili ꝯputanoum̃. Idõ¬
ꝙ si dñs in roes suas referat se
debere s̾uo suo tũ om̃ino n mu-
tuum accepat. n ulla ca preces.¬

Expanded text:
so superiore iudicio in alterum detur ei actio, cum electo reo minus esset com autem quiuis creditor cum uenditore ex sit, procedit, ut uenditor et deductione uti possit, et, si post uenditionem coeperit aliquid uenditori seruus debere, non minuit peculia, quia non domino debet. Quae diximus in emptore et uenditore, eadem sunt et si alio quouis genere dominium mutatum sit, ut legatmanet neque in fugitiuo neque in subrepto neque in eo, de quo nesciat quis, uiuat an mortuus sit. Cui peculi administratio data est, delegare debitorem suum pn solum id peculium est, quod dominus seruo concessit, uerum id quoque, quod ignorante quidem eo adquisitum sit, tamen, si rescisset, passurus erat esse in peculio. Si ignorante me seruus meus negotia mea administramihi intellegetur, quanti tenebatur,causa civili computandum est: ideoque si dominus in rationes suas referat se debere servo suo, cum omnino neque mutuum acceperit neque ulla causa praecess
Abbreviated transcription (Latin):
ad mantum ip̃o iure tnͣssem. ne
mĩt maneat indotara. ¶ Dotis asi cã
data acuꝑe debem᷑: eaque in dotem dant᷑.
cet̾ms nes dentur: inea que greli. ooͣ pa¬
ternaies dicũt queq galli peculiutn ap¬
peslant. indeamꝰ anstaim efficinit᷑ ina¬
riti ⁊ putosi sic desͣnur ut effiuant᷑ eius.¬
effici manti. ⁊ cũ distractũ fu̾it m̃mn ñ
tur ut romeuulgo fiet uideam̃. nã e¬
mlr rẽs quas solet in iluhre indomo
marttim in dotem date sũt in libel¬
los oiet conferre. esi oꝑ libellũ manto
offerre ut is sist scribat cñ res acceꝑat ⁊
uelud tyrographũ eiꝰ or rẽciner᷑ res
q̃ inlbeslũ continentur in dontũ eiꝰ

Expanded text:
ad maritum ipso iure transferri, ne mulier maneat indotata. Dotis autem causa data accipere debemus ea, quae in dotem dantur. Ceterum si res dentur in ea, quae Graeci παράφερνα dicunt quaeque Galli peculium appellant, uideamus, an statim efficiuntur mariti. et putem, si sic dentur ut fiant, effici mtur, ut Romae uolgo fieri uidemus nam mulier res, quas solet in usu habere in domo mariti neque in dotem dat, in libellum solet conferre eumque libellum marito offerre, ut is subscribat, quasi res acceperit, et uelut chirographum eius uxor retinet res quae libello contine‹n›tur in domum eius
Abbreviated transcription (Latin):
siñ reddanitur: utrum reꝵ ammota¬
ii mlr agere posiit.⁊ si custodia mari
to ꝯmittititur. depositi an mandati
agere potit: oi nimꝰ: ageigrerim
amotaꝵ: si aio amouentis mantꝰ
eas retineat. aut ad exhibend̾. si nõ
amouere eas misus est. dem.¬

Expanded text:
si non reddantur, utrum rerum amotati mulier ato committitur, depositi uel mandati agi poterit: si minus, agetur rerum amotarum, si animo amouentis maritus eas retineat, aut ad exhibendum, si non amouere eas connisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
su quo domiu relicto uigibomi atbi
si pater heredes filios ꝯnnł hitare tũ
uxore legatanauoluit.I Ip̃.¬
genatus consurti cautio ncc̃a. s ia sola
¶ sigͥtrãdta sunt fruendi cã: nemo dicbi¬
tat non fi eus qui accepit. non .n. ideo tra¬
duntur ut dĩũrecedat ab eoquicta¬
didit: sutatur truatur legatarius.
¶gͦ cũ ñ fiũt fructuaris: uasauendi¬
can a ꝓprietario possunt caucõne
non data uipendum: de cõndicone
anpossit socum ht̃e ⁊ ꝓditum ÷ nemi¬
nem a rem suam mua tinre conoice
posie. explicit ⁊ .uii.

Expanded text:
su quoque domus relicto viri boni arbitsi pater heredes filios simul habitare cum uxore legataria voluit. senatus consulti necessaria, sed illa sola si igitur tradita sunt fruendi causa, nemo dubitat non fieri eius qui accepit: non enim ideo traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii uasa, uindicari a proprietario possunt cautione non data. uidendum est de condic‹t›ione, an possit locum habere: et proditum est neminem rem suam nisi furi condicere posse.
Abbreviated transcription (Latin):
Si fundus q̃m michi locau̾is pũb¬
licatus sit tenenite actione ex co¬
ducto ut mn trui liceat qmins ꝑte
nonstet quo minꝰ id ꝑtestes. qͣm¬
adm inquid si isulam edifican¬
dam lotasses. ⁊ solum coruissec.
nicħoiꝯ tenebis. na ⁊ siuendi¬
tuus traderetur pubutatꝰ ẽet
tenis et em̃pto. tx hactenꝰ sm e¬
tit ut prẽcrum restituas ñuit ⁊̃

Expanded text:
Si fundus quem mihi locaveris publicatus sit, teneri te actione ex conducto, ut mihi frui liceat, quamvis per te non stet, quominus id praestes: quemadmodum, inquit, si insulam aedificandam locasses et solum corruisset, nihilo minus teneberis. nam et si vendicuus traderetur publicatus fuerit, tenearis ex empto: quod hactenus verum erit, ut pretium restituas, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
demum inhereditatem prĩs nu¬
merari: sipri aduerzus inium
eiusdem gr̃ruitatis nomine a c̃¬
tio competebat. Dex̃

Expanded text:
demum in hereditatem patris numerari, si patri aduersus filium eiusdem quantitatis nomine actio competebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut iptui filia cõis collotaret᷑ fras¬
tra m̃ ab eatutordãtin eligͣitur. nͣ
n. intelligit᷑ p̃t de ꝑsoita tutoris cõgi¬
tasse. cũ idõ irem marime p̾tulit:
ne fuetmpcias tutori ꝯmitteres.

Expanded text:
cui nuptum filia communis collocaretur, frustra tamen ab ea tutor datus eligetur: neque enim intellegitur pater de persona tutoris cogitasse, cum ideo maxime matrem praetulit, ne filiae nuptias tutori committeret.
Abbreviated transcription (Latin):
Det siriuus priuatus interuent
e mõdo agͣroꝵ arpiter danouo us
qui maiorem lotsim in tntorio hr̃e
uminis tines agri confuoit inun¬
uatio ideo q usurpanoi quibusdam
loca in qumz ius non hñt occõnem
pͥstat preses ꝓuincie auieno apstĩne

Expanded text:
ed si riuus priuatus interuenite modo agrorum arbitri dantur et is, qui maiorem locum in territorio habeluminis fines agri confudit inundatio ideoque usurpandi quibusdam loca, in quibus ius non habent, occasionem praestat, praeses provinciae alieno
Abbreviated transcription (Latin):
edere d. nam equissimuideture¬
um qui asturus÷: edere acconem
ut proide sciat reus utrum ce¬
dere aut contendere ultra debe¬
at. ⁊ si ꝯtendend̾ pritat: ueniat
instructus ad agendum cogni
in libello complesti dare. it dictã¬
itnͣ᷑ ⁊ demonstͥ at quid desirus
est. ut i dise nto quoim uelit
edicoues sine die ⁊osie fieri
debent. ne quid efoetur edi¬
to die ⁊ ꝯsule. ⁊ prela i d dĩȩ fiat
diem aũ ⁊ ꝯsulem extpit p̾tor
quo instr̃m ꝯstriptum est: non ĩ
quem solucõ ꝯsepta est. nam dies
solucon ͤ licuti s pe est
stipulonis. ¶ Racoes tamen cu
die ⁊ ꝯsule edi debent. qm̃ accep

Expanded text:
edere debet. Nam equissimum videtur eum, qui acturus est, edere actionem ut proinde sciat reus utrum cedere an contendere ultra debeat. Et si contendendum putat, veniat instructus ad agendum, cogniin libello complecti et dare vel dictat demonstrat quid dicturus est, vel id dicendo quo uti velit. Editiones sine die et consule fieri debent, ne quid excogitetur edito die, vel consule et prolato die fiat. Diem autem et consulem excipit pretor, quo instrumentum conscriptum est, non in quam solutio concepta est. Nam dies solutionis, sicuti summa pars est stipulationis. Rationes enim cum die et consule edi debent, quoniam accep
Abbreviated transcription (Latin):
re nͥ dies ⁊ ꝯsul funit eoitus. ¶ edẽ¬
da sunt omĩa que guis apiro iu¬
dicem eoͣiturus estͣ nontñ ut
⁊ instrumenta quib quis u¬
surus non est: tompelletu ed̾e.¬
¶ euere non uidetur: quistipło¬
nem tõtãm ñ edidit. ¶ en qui
obetatẽ. ut rusticitatẽ. ut ob
sexũm lapsi non edrõit ut ex
alia iusta causa subuẽniatm.

Expanded text:
re, nisi dies et consul fuerit editus. Edenda sunt omnia, quae quis apud iudicem editurus est: non tamen ut et instrumenta, quibus quis usurus non est, compellatur edere. Edere non uidetur qui stipnem totam non edidit. Eis qui ob etatem vel rusticitatem vel ob sexum lapsi non ediderunt, ex alia iusta causa subvenit
Abbreviated transcription (Latin):
Diab hede ex testamento fundruns. s ntã
petitus sit qui arbores deietia aũ eoi¬
ficium demollitus eẽt. aut auquo mͦ

Expanded text:
ab herede ex testamento fundi usus fructus petitus sit, qui arbores deiecisset aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
cedis nomine ab eo qͣui soluit no-
repetetur. s dño erit obligatus.
demq turis erit in uecturis naui¬
um quas sp̃e locauit. aut extercuit.¬
opere per ip̃m fu̾ int locate. Eslam
si s̾uus non lotasus m̃cedem ut cõ¬
mino predom etinit: non fietat¬
cipientis peccunia. ¶ Quod si uec-¬
turas nauium quas dontiiis lo¬
tau̾at: Item pensiones insularũ
accepił. obmdebitum ei tenebit᷑
qui noñ liberatus ꝯosuento quod
gͦ dici soiẽt predoni posse fructusq
diqi: tunc locum ht sum domini.

Expanded text:
ceperit, ab eo qui soluit non repetetur, sed domino erit obligatus. idemque iuris erit in uecturis nauium, quas ipse locauerit aut exercueroperae per ipsum fuerint locatae. nam si seruus non locatus mercedem ut domino praedoni rettulit, non fiet accipientis pecunia. quod si uecturas nauium, quas dominus locauerat, item pensiones insularum acceperit, ob indebitum ei tenebitur, qui non est liberatus soluendo. quod ergo dici solet praedoni fructus posse condici, tunc locum habet, cum domini f
Abbreviated transcription (Latin):
uod sepe arre nõie pro empcõe da¬
nich proficiat. sut emdentiꝰ proba
npossit ꝯuenisse de precõ. ¶ illud cõ¬

Expanded text:
uod saepe arrae nomine pro emptione danihil proficiat, sed ut euidentius probari possit conueniss‹e› de pretio. Illud con
Abbreviated transcription (Latin):
tit. o labioait eum stichum de¬
bereqm uendicor utellexit. nec
refert qñti sit accisso sũ plus ĩ
ea sit qm in ip̃a recui accedat an
sessiones emimus. sicuti cum
comus p̃p marmora statuas ⁊ ta¬
bulas pictas ematur. ¶ Ommũ¬

Expanded text:
eum Stichum deberi quem uenditor intellexerit. nec refert, quanti sit accessio, siue plus in ea sit quam in ipsa re cui accedat an cessiones emimus, sicuti cum domus propter marmora et statuas et tabulas p‹i›ctas ematur. Om
Abbreviated transcription (Latin):
Et siquio postea actessit pecuno: red-¬
denoum ueroitori: łutipartus ⁊ hõ
ex eꝑis iitarii perceptum. Uip̃.
in solo publico su̾nt ue̾noroit. ñ
solum sz ius uenditit. cũ iste tab̃¬
cum. flumina ⁊ stissitdra uti nc̃
sunt ut itagint. nec ad datur
que flimna que stillicidia. pͥm̃
non appareat: tunc accipiatur
qd̃ uenditori n̾õcet. ambigua
dere stichum s̃um. n intelliga¬
tur quis ex plib accessit. cũ de an¬

Expanded text:
et si quid postea accessit peculio, reddendum est uenditori, ueluti partus et quod ex operis uicarii perceptum est. 32 in solo publico sunt uendit, non solum, sed ius uendit, cum istae tabetum: 'flumina stillicidia uti nunc sunt, ut ita s‹i›nt', nec additur, quae flumina uel stillicidia, primum n id appareat, tunc id accipitur quod uenditori nocet: ambigua dere Stichum seruum neque intellegatur, quis ex pluribus accesserit, cum de al
Abbreviated transcription (Latin):
uenro÷. ¶liberum hõmscientes e¬
mere ñpossumꝰ. s nͨ talt empcio
qm̃ins diximꝰ futuras res emi
obugabitur uenditor. nec tñ ex
emptor ignorauit: utrimq obligõ ⁊¬
ciotunc uaiet si ab micio roagitur
ut possõmemat qm forte uenditor
.n. ad ħ proficit: ut in̾probare ucea
mensurauͦ ñ eo ꝓficit ut aut plus
aut minus ueniat: s ut appareat
qntũ ematur. ¶ Si empcõ ita ft̃a
funit Est memptus stichus aut pã¬
philus. inpĩtatẽ uenditoris q̃m
uent dare sicut inst̾ipłonib ⁊ uno¬

Expanded text:
scientes emere non possumus. sed nec talis emptio quamuis dixerimus futuras res emi obligabitur uenditor nec tamen ex emptor ignorauit, utrinque obligtio tunc ualet, cum ab initio ‹id› agatur, ut possessionem emat, quam forte uenditor enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, mensura uero non eo proficit, ut aut plus aut minus ueneat, sed ut appareat, quantum ematur. Si emptio ‹i›ta facta fuerit: 'est mihi emptus Stichus aut Pamphilus', in potestate est uenditoris, quem uelit dare, sicut in stipu
Abbreviated transcription (Latin):
com potest ⁊ uaiet inter eos qui n̾
cã socieras recte ñ itrabr. Pomp̃.¬
d̾cietatẽ metũ coiens ea condõne
ut partes socieratis ꝯ stitues ad bõi
um arbitriu ea res redigenda. ⁊¬

Expanded text:
coiri potest et ualet etiam inter eos, qui non causa societas recte non contrahitur. 6 Pompcietatem mecum coieris ea condicione, ut partes societatis constitueres, ad boni uiri arbitrium ea res redigenda
Abbreviated transcription (Latin):
tã est tũc⁊ hereditas ⁊ legat᷑.⁊ qd̾ do¬
natum ÷. aut quaqua rone adqui¬
situm coiomi ad quiruntur. ¶De
ut si qua iusta hereditas amitri
obueriit: Imunis sit que sit iusta
henditas. utrũque iure nino ob
fraudandi coitasit: ip̃oiure mitie¬
us momiti. qr fides bon̾a᷑: conra¬
tia ÷ fraudi ⁊ dolo. Cod̾.¬
Sociecatem coire ⁊ re ⁊ ũrbͥis ⁊ ꝓnii
cium posse nos dubiu n: ¶ Disso¬
ciam᷑ renunciacone morte capit᷑¬
diminutoe⁊ egestͤate. Ip̃¬

Expanded text:
ta est, tunc et hereditas et legatum et quod donatum est aut quaqua ratione adquisitum communion‹i› adquiretur.De ut, si qua iusta hereditas alterutri obuenerit, communis sit, quae ‹sit› iusta hereditas, utrum quae iure legitimo obufraudandi causa coita sit, ipso iure nullius momenti est, quia fides bona contraria est fraudi et dolo. Societatem coire et re et uerbis et per nuntium posse nos dubium non est.Dissociamur renuntiatione morte capitis minutione et egestate.
Abbreviated transcription (Latin):
dem offilius ait. si hoi digitus sit ab¬
icis metbriue quid laceratur. ꝙͣuis
uti possit non uidens amimẽe. ca¬
cõm quo scrbere lego. cui digiu
demanuaut de pede absotsꝰ sit eum
 quis numenis sit digitoꝵ ozan in
si impedittitol plib ⁊ paucoribus

Expanded text:
dem Ofilius ait, si homini digitus sit abscisus membrive quid laceratum, quamviuti possit, non videri sanum esse. Catonem quoque scribere lego, cui digitus de manu aut de pede praecisus sit, eum est, quis numerus sit digitorum, sed an sine impedimento vel pluribus vel paucioribus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ufficit midus ꝯsensus ad ꝯstituen¬
da sponsalta. Deniq stãt ⁊ absẽci
absentem desponsatposie ⁊ hoc co¬
oc ita si scientib hus qui absint:
sponsalia fiant. aut sipostea ratũ

Expanded text:
ufficit nudus consensus ad constituenda sponsalia. Denique constat et absenti absentem desponderi posse, et hoc coosponsalia fiant aut si postea ratum
Abbreviated transcription (Latin):
salta nnciũ miserunt. ñ putarẽ
ouffecturũ ad dissoluẽdaꝵ nupcra¬
rum spemi. hũc nũcium. ñ mag̃
qͣmspon salia posse eos solos sti¬
tuere. nͥ forte omt̃a ista ex uolũta.¬
te puelle fcãsint. aut.¬

Expanded text:
um miserunt, non putarem suffecturum ad dissoluendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponsalia posse eos solos constituere, nisi forte omnia ista ex uoluntate puellae facta sint. 7 Pa
Abbreviated transcription (Latin):
rndus dotan suo legatus: au legem
iunam ꝑtinet qĩ dgtatis. totiens aũ
atrõ de dote competit. aut oĩ iiedo con¬
marito liceat obligare. aut alienare. ¬
plemꝰ int̾pr̃etanda ẽ ut ⁊ desponioi¬
dotau de bite ⁊p̃etit. nec ꝑħ defior con¬
dicio p̾dn tiat. uł.¬

Expanded text:
uo legatus ad legem Iuliam pertinet quasi dotalis. Totiens autem actio de dote competit aut omnimodo commarito liceat obligare aut alienare, plenius interpretanda est, ut etiam de sponso idotali debitae competit, ne per hoc deterior condicio praedii fiat. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
ror uito fuidum estimatũ .c. in dotem
decerat. deinde tũ uiro ꝑcm̃ uentum
fecetat: ut diuortõ fcõ eodem ꝑrecõ. ux¬
oriuir fundũ restitueret. postea uo¬
lente urore uit eum furoũ. teuen-¬

Expanded text:
or uiro fundum aestimatum centum in dotem dederat, deinde cum uiro pactum conuentum fecerat, ut diuortio facto eodem pretio uxori uir fundum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum fundum ducent
Abbreviated transcription (Latin):
on al meos quos p̾nceps euocau
rome: petat accõ: qm̃ si n tempore
irerunt ¶ leg̾atiex delictis in iegõ¬
pati. siue ip̃i admiserint ꝯͣtse sͥ¬
ui eoꝵ ¶ S si postulatur inrẽ accõ
adusus legatum. nũquid danda:

Expanded text:
n eos, quos princeps euocauit, Romae competit actio, quam si hoc tempore contraxerint.Legati ex delictis in legatpati, siue ipsi admiserunt siue serui eorum.Sed si postulatur in rem actio aduersus legatum, numquid danda
Abbreviated transcription (Latin):
I temuendendam tibicerto precio
dedissem ut quo pliis uenoidis¬
ses tibi ħeres. placet n mandati
alieno negõ gesto. qr mandata
gratuita ẽẽ debent ⁊ societas ñ

Expanded text:
i rem uendendam certo pretio dedissem, ut, quo pluris uendidisses, tibi haberes, placet neque mandati alio negotio gesto, quia et mandata gratuita esse de
Abbreviated transcription (Latin):
pasti ⁊ ñuendito s̾uo imperatut᷑
eras: pauł mĩme. siamsi ꝑitulotã
rem añuendicõm facere soutꝰ est
solitus ẽẽt Idem iuris ent si eam
tem imꝑare solitꝰ fu̾is crͣ prudens

Expanded text:
am non vendito servo imperaturus eras. Paulus: minime: nam si periculosam rem ante venditionem facere solitus est,solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens
Abbreviated transcription (Latin):
ti insule ꝯductordebebit. ¶ Situfũ¬
dũ uedidisti in quo sepulcrũ hunti
nͨ nõiatim sepulã tͥ extepisti. parũ
÷ eonoĩe cautum. paut mimime. si
si hĩtatorib hĩtatõ iegeuendicõis
recepta: om̃ib in ea hirantib p̾tei

Expanded text:
 insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepisti, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si Si habitatoribus habitatio lege venditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter
Abbreviated transcription (Latin):
acõm ut ecce si ancilla ob paccõm u¬
b̃tatis exꝓmissore dato: pꝰ manum¬
issionem io ip̃m sꝯciptat ꝙ exꝓmis¬
sor debeat. aut si hereditatem emit.
⁊ e auenũ hereditanumin se tñsc̾n᷑.¬
bat aut si profideuisore suo interte¬
cat. ¶ Reꝑignorim prioris debitorie:
ñ: treduori noua accone opꝰ tum

Expanded text:
at. ut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post manumissionem id ipsum suscipiat quod expromissor debeat, aut si hereditatem emerit et aes alienum hereditarium in se transcribat, aut si pro fideiussore suo intercedat. De pignoribus prioris debitoris non est creditori noua actione opus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
lenti crebitori cũ priors debitore exꝑ¬
bonũ ÷ exspectare dicom ut diem. c̃
in ea causa pnor iste debitor: ut oĩ¬
modo ip̃e debeał ͣcipe  accõm: Iut.¬
imir tra. se .i. inttessit: equum est
ñ soui in uesem debitorem s: ĩ fi¬
denisiores ei a ccom resfit᷑in. Nam ẽ
⁊ ab ea ratam rem te nĩtuꝵ scipu¬
latꝰ fuero. ⁊ forte te ratum ñ ntite
agere exstipulatu instituero. exͦ¬

Expanded text:
lenti creditori cum priore ‹debitore expbonum est exspectare condicionem uel diem, cum in ea causa sit prior iste debitor, ut omnimodo ipse debeat suscipere acterit, aequum est non solum in ueterem debitorem, sed et in fideiussores eius actionem restitui: nam cum et ab ea ratam rem te habiturum stipulatus fuero et forte te ratum non habente agere ex stipulatu instituero, ex
Abbreviated transcription (Latin):
fuste. ur telo x manio si forte stran¬
gulauit eum aut caice petiit aut ca¬
pite aut auter qualitertũꝙ. ¶S ⁊
si quis plus iusto honatus deiecerit
honus ⁊ s̃uum occroit: aqure iocũ
hebit. fuit n. ineius arbitrio itase
non honasie. sam ⁊ si lapsu auquis
s̃uum alienum hone p̾cierit: pegasꝰ
ait ł aquir eumtem. ita demͣ ł plus¬
iusto se onerauit ur neggligencius
ꝑ lubricum transiuit. ¶ ꝓroire si
mus attius inpulsu dampnũ dedit¬

Expanded text:
telo uel manibus si forte strangulauit eum uel calce petiit uel capite uel qualiter qualiter. Sed si quis plus iusto oneratus deiecerit onus et seruum occiderit, Aquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam et si lapsus aliquis seruum alienum onere presserit, Pegasus ait lege Aquilia eum teneri ita demiusto se on‹er›auerit uel neglegentius per lubricum transierit.Proinde si quis alterius inpulsu damnum ded
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ usuras aliqñti temꝑis deberet. mi¬
norem petam qͣm debuerat obtig¬
data ÷ ut ureret ⁊ particulatĩ qd̃ ac¬
ceptum ÷ exsoluere: non retarda
illo mutuos ⁊ nstatos .x. quos ei red
usure peti possunt ⁊ que: mod̃ R.¬

Expanded text:
usuras aliquanti temporis deberet, minorem pecuniam quam debebat obsigdata est, uti liceret et particulatim quod acceptum est exsoluere, non retardarillo mutuos et numeratos decem, quos ei reddusurae peti possint et quae. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
tuliber dedit. ⁊ potest dicierclitoi eũ.
maxͤ ⁊i hedem et iuslerai dare. Cet̾isi
legatarui miquio semł natam inof¬
ficiosi q̃resam non ꝑimat legatarũ
oblatõ: tur gͦ in bede absolute diximꝰ:
ie. ut si forte asiqm̃ iudin moueat᷑
oblacõ ei fiat eius ꝙ relictum :. qĩ
ex uoluntate testatori oblato eo ⁊¬
ent institutus forte exsemisse. cum ei sex¬
tãns e suba testatoris debeatm. ⁊ rogatꝰ
eẽt post certum tempus restituere ħe¬
oitatem. m̃ito dicendum÷ nullũ m
diciũ mouere cum debitam portõm
⁊ einus fructꝰ br̃e possit fructꝰ n iołe
in falcͣioiam ꝯputari ñ÷ incegnitum.
gͦ ⁊ si ab mĩtio ex semisie heres institu-¬
tus regetur post decennium restituere
heditatem nicħ hadr qu̾ queratur. qm̃
facile potest debitam portom eiusz
fructus medio tempore colligere. ¶Si
quis itritum dicat testmn. ⁊ ruptum
⁊ inofficõsum: dicioe i deferi dr u¬
trum prius mouere uent. ¶ Si futꝰ
exheredatus in possõe Sit heditatis sͥꝙ¬

Expanded text:
ber dedit. et potest dici excludi eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus?re, ut, si forte antequam iudicium moveatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex voluntate testatoris oblato eo it institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, et rogatus esset post certum temporis restituere hereditatem, merito dicendumportionem et eius fructus habere possit: fructus enim solere in Falcidiam imputari non est incognitum. ergo et si ab initio ex semisse heres institutus rogetur post decennium restituere hereditatem, nihil habet quod queratur, quoniam facile potest debitam portionem eiusque fructus medio tempore cogere. Si quis et irritum dicat testamentum vel ruptum et inofficiosum, condicio ei deferri debet, utrum prius movere volet. Si filius exheredatus in possessione sit hereditatis, scrip
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si quis impubĩ filio ubstituit ẜas
tabulas faccendo: ñ ob hadmiiti¬
mus eum imꝑuberem ad in officõ¬
si q̃relam. ¶ Qm aũ qĩta debite
portõnis. sufficit ad excludendam
querelam: uidendum ent an ex¬
hedatus ꝑtenfaciat qui nõ qrtir᷑
ut puta sumus duo filii ex ħedita¬
debeo s⁊ dimidiam pecere Spinde si ft̃
ex duob filiis nepotes. ex uno pies.
tres puta ex uno: unus. unius: sex¬
cuncia. uniuꝰ ex iłlis semiuncia q̃¬
relam excludit. ¶Quarta autem
accipietur .s. deducto ere alie̾no. ⁊
fususs impensa. s an lib̾tas quar̃-¬
tam minuat uidendum ÷. ⁊ num̃¬
quio minuat sicum guis ex asse
hes institutus÷ idonon potest dr̃e
dia aũ lib̾tates non minuit: potest
diͦci deductis lib̃tatib qͣitã ineundã.
¶Cũ gͥ placet qͣitam minui ꝑlibͣta
monio suo dandoeis libertatem: ĩ¬
officõsi q̃ relam exciuoit nisi forte hic
filius si non fuit inpotestate a pr̃e
hes instͥiͣtutus iito omittt h̾edita¬

Expanded text:
. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam. Quoniam autem quarta debitae portionis sufficit ad excludendam querellam, videndum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredadebeo, sed dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno unus: unicum sescuncia, unum ex illis semuncia querella excludit. Quarta autem accipietur scilicet deducto aere alieno et funeris impensa: sed an et libertates quartam minuant, videndum est. et numquid minuant? nam si, cum quis ex asse heres institutus est, ideo non potest dicedia autem libertates non minuit: potest dici deductis libertatibus quartam ineundam. cum igitur placet quartam minui per libertatn patrimonio suo, dando eis libertatem inofficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit heredita
Abbreviated transcription (Latin):
mentum ͤ qͥ custodiam pr̃are de¬
buit. ⁊ qui estimatum accepit. ħ
u̾ba sunt ⁊ pro socioent accio. si
modo societatis contrahende cã:
paicenda datasunt ꝙͣ uis estima¬
ta. ¶ Quidam sa̾ganiam niegoci¬
acõm coierunt. aiter exħus ad

Expanded text:
imentum est, quia custodiam praestare debuit, qui aestimatum accepit. haec vera sunt, et pro socio erit actio, si modo societatis contrahendae causa pascenda data sunt quamvis aestimata. Quidam sagariam negotiationem coierunt: alter ex his ad
Abbreviated transcription (Latin):
nicħominꝰ tñ in qͣntũ ex bono
⁊ equo res patitur suũ.ꝯiec̾iua
tate sit negõm gestũ fũit in
solroum eo nomine udm poi¬
licetur. sũ noniustu. s tñ in rẽ
eiꝰ uersum sit. eatenꝰ introou

Expanded text:
ilo minus tamen in quantum ex bono et aequo res patitur suum consequat in potestate sit, negotium gestum fuerit, in solidum eo nomine iudicium pollicetur: siue non iussu, sed tamen in rem eius uersum
Abbreviated transcription (Latin):
an sp̃es omisse peti possunt idi pe¬
ti posse. nec penami ex iꝓmisso ꝯmit.¬
ti. ꝙ si maugne ħ fecit. petere quid̃
nib orta÷. ⁊ arbit̾ electus ÷ ut arbi¬
tratu eius res c̃minetur. ip̃e sñam
dix̃ p̃sentib ꝑtib ⁊ t̾minos posuit
Quesitũ÷ ansiex ꝑte tastellian ar-¬

Expanded text:
an species omissae peti possint. respondit peti posse nec poenam ex compromisso committi. quod si maligne hoc fecit, petere quidem nibus orta est et arbiter electus est, ut arbitratu eius res terminetur: ipse sententiam dixit praesentibus partibus et terminos posuit: quaesitum est, an si ex parte Castellian
Abbreviated transcription (Latin):
sequi. res tustodie eoꝵ ꝯmittere.
eus constitutum. nam in ip̃oꝵ: ar¬
bitrio ne qũe recipiant. ⁊ nisi ħeẽt
statutũ matĩa daretur cũ furib
aou̾sus eos quos recipiũt coeundi.
c̃nec nẽ quidam abstineãt hiꝰ frau-¬

Expanded text:
equi et res custodiae eorum committere. eos constitutum: nam est in ipsorum arbitrio, ne quem recipiant, et nisi hoc esset statutum, materia daretur cum furibus adversus eos quos recipiunt coeundi, cum ne nunc quidem abstineant huiusmodi frau
Abbreviated transcription (Latin):
el a debatorib si facrle exigipossit. Ip̃.
mortuus : nec sit unde frifietur. exinuͤ¬
tis ⁊ illatis eũ fimerand̃ pomp̃s cri.¬
⁊ oiquid suꝑfluũ remansit ħ ꝑ de¬
bitapensione rensat̾ie. ¶ S si res lega¬
te oint atestatore de cuiꝰ fut̾ie agit᷑
s si adita postea fuit ħeditas: res ẽp̃¬
tori auferenda ÷ ñr. qr bone fiõt possõr¬

Expanded text:
el a debitoribus si facile exigi possit. 14 Umortuus est nec sit unde funeretur, ex inuectis illatis eum funerandum Pomponi quid superfluum remanserit, hoc pro debita pensione teneri. sed et si res legatae sint a testatore de cuius funere agitur sed si adita fuerit postea hereditas, res emptori auferend‹a› non est, quia bonae fidei poss
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oi ñ ꝑuit uolũtati defũcti: ab ħre-
peslitur: sinaũ dehac re definctꝰ ñ ca¬
uit. nͨ ulli deiegatũ id mimꝰ ÷ scͥptos
succedũt ¶ Sũpto fun̾is arbicnͣtur ꝑ
facultatibł dignitate defrnidi. ¶ ꝑre¬
torł magr̃atus municipat ad fimꝰ¬

Expanded text:
m, si non paruerit voluntati defuncti, ab hoc repellitur. sin autem de hac re defunctus non cavit, nec ulli delegatum id munus est, scriptos succedunt. Sumptus funeris arbitrantur pro facultatibus vel dignitate defuncti. Praetor
Abbreviated transcription (Latin):
Iuod g̃uus deposuit. is apud c̃ de¬
positum ÷ seruo redisume red¬
cet ex uona tĩde nec .n. ꝯuenit
bone fidi ab negare io gõquis
accepit: s d reddere ei a ciio ac¬
lcepit. sic tñ si in dold̃ otn̾̃a ted¬
dat ħ: ut nec cinꝑe quid suspi¬
cõsit denite sabmꝰ ħexplicuit᷑¬

Expanded text:
uod servus deposuit, is apud quem depositum est servo rectissime reddet ex bona fide: nec enim convenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc est, ut nec culpae quidem suspicio sit. denique Sab
Abbreviated transcription (Latin):
minũ s ꝙ eum quirem depolitã
petetat. uerum ꝓcuratorem non
putabat aut eius qni deposuiss
beredem hucħ dolo .m. fecit postea
autem si cognouit cum eo agipo
tit. qłii tunc incipit doio m. facere
si reddere eam nonuuit. ¶ Cõ¬
petit ⁊̃ diccio depouite renromine
S ñ ante cͣm quid doio aomissa¬

Expanded text:
minum, sed quod eum qui rem depositam petebat uerum procuratorem non putaret aut eius qui deposuisset heredem, nihil dolo malo fecit: postea autem si cognouterit, quoniam nunc incipit dolo malo facere, si reddere eam non uult.Competit etiam condictio depositae rei nomine, sed non antequam id dolo admiss
Abbreviated transcription (Latin):
¶i tnasta depositum tuit int rome
reddatur. uidetur idactum ut nõ
impenia eiꝰ ro tiat apud tsin depo¬
situm sit. S ei qui de posuit᷑. ¶ de¬
poiitum eo locoᷤ festituid: in quo
sn dolo .m. ei a est: apud qͣm de¬
positum÷. u̾ uero depositum ÷ i

Expanded text:
i in Asia depositum fuerit, ut Romae reddatur, uidetur id actum, ut non inpensa eius id fiat apud quem depositum sit, sed eius qui deposuit.Depositum eo loco restitui debet, in quo sine dolo malo eius est, apud quem depo
Abbreviated transcription (Latin):
eatm qntitate que in uonis ar¬
gentarii expeta deposita ÷ rẽpe̾i
ta: s in om̃ib traudatoris fa
ca receptum.÷. ¶ Plane sũmp
cedit. nam deducto eo bonorũ
caicuiꝰ subici soiet ꝑ Paue¬

Expanded text:
antitate, quae in bonis argentarii ex pecunia deposita reperta est, sed in omnibus fraudatoris facca receptum est. plane sumptucedit: nam deducto eo bonorum calculus subduci solet. 9 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Siminiter⁊ in omnib bone fider
iudiciis s dicend̾ ÷ si uenit actor
guis impensis suo ꝙ ꝑiculo ꝑfer.¬
tirẽm romam ut audiendus sie
tur. ¶Cum setiuestro aũ recte a¬
getur depouti sequestrana astoe
qm in heredem et reddi o. ¶ quẽ¬
ad mod̾ ꝙ exstipulatuur ex destam̃¬
to dan oporteat post indmaccepi
cum decrimento ei ꝑuet sic depo¬
situm quo eo diequo depostti ac¬
tum oit: ꝑicitio eiꝰ ÷ apud q̃mde¬
positum fun᷑ si iudicii accipien¬
di tempore potuit reddere reuis: nͥ

Expanded text:
niter et in omnibus bonae fidei iudiciis. sed dicendum est, si uelit actor suis inpensis suoque periculo perferri rem Romam, ut audiendus sit, tur.Cum sequestre recte agetur depositi sequestraria actione, quam et in heredem eius reddi oportet.Quemadmodum quod ex stipulatu uel ex testamento dari oporteat, post iudicium acceptum cum detrimento rei periret, sic depositum quoque eo die, quo depositi actum sit, periculo eius apud quem depositum fuerit est, si iudicii accipiendi tempore potuit id reddere
Abbreviated transcription (Latin):
ea lege uti daret expiundos. p̾ea dedit
exꝑiuntos. emptoris suus in erpiũ¬
co ꝑcustus ab artero boue cormi. q̃
beret non o p̾stare. s si non hret
emptos. tn si culpa hominis tc̃m eẽt
ut a boue feruetur. non debere pr̃ari.
zi uicio bonis debere. ¶Cum prla
plines luderent. quidam ex hiis ger¬
unlum cum pilam ꝑcipere conaret᷑.
impunt. suus cetroit ⁊ crus fregit.
xuerebatur an dñs s̃uuui iege aqͥr.
cum eo cuius impuliu cecroerat age¬
repotest. R. nonposie. cum cãsu
magis qm culpa indetur sc̃m. Heꝵ

Expanded text:
ea lege, uti daret experiundos: postea dedit experiundos: emptoris seruus in experiundo percussus ab altero boue cornu est: beret, non debere praestare: sed si non haberet emptos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a boue feriretur, non debere praestari, si uitio bouis, debere.Cum pila complures luderent, quidam ex his seruulum, cum pilam percipere conaretur, impulit, seruus cecidit et crus fregit: quaerebatur, an dominus seruuli lege Aquilia cum eo, cuius impulsu ceciderat, agere potest. respondi non posse, cum casu magis quam culpa uideretur factum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶titas tñsaccõnis. nam ⁊ ex iodoai
aueius pro etatequi tnsigit arbi
ꝑuero. a t cũiuuene. al tũ sene tns
igipalã est. constax .n. alim̃ta csi¬
⁊ plato hñda est. ñ est cuius uite sĩt¬
hi quib alim̃ta relicta sunt. utr̃
sibi possunt. an seqmoris qui de a¬
lim̃tis pendeant. ¶ in ꝑsona eius
.i. apparebit num quid cutũue¬
nire uelit eum cum quo tñsigit.
gisse. cũ diuus mrtus ⁊ spałr de

Expanded text:
an ingenui, satis locupletes an rem de istis quaeri: in primis de de persona transigentium. In causa hoc erit requirendum, quae causa sit transae fere huiusmodi solent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: sibi possint, an sequioris, qui de alimentis pendeant. in persona eius,enim apparebit, numquid circumuenire uelit eum, cum quo transigit. gisse, cum diuus Marcus spe
Abbreviated transcription (Latin):
admita debear. ¶ Suisdem p̾toris
uestiarium. sũ de pdiis aum̃tum
legabitur. ¶ ħ or̃o ꝑtinet ad ali¬
m̃ta que testam̃to ⁊ coditillis fue¬
rint relicta. siue adtestam̃tũ fc̃is
sũ ab intestato. idem erit diten¬
dum ⁊ si mortis causa dõnata fu¬
ad huc idem dicͥem᷑. ¶ plane de
alim̃tis que ñ mortis tama do¬
nata sunt licebit ⁊̃ sine preto
re auctore tnͣsigiꝰ. siuegͥ in m̃e¬
ses singulos. siue in dies siue ĩ an¬
nos fuerint renicta. oro locur ħtꝰ
s ⁊ si non fuerint ꝑpetuo relista
integra qnͣtita̾s alicui fu̾it lega¬
ta ut ex usuris eiussese alat: a nor¬
tis temꝑe peccunias restituat: nõ
cesiabit oracio. sicet non in ãnõs
singulos urdeatur id relictũ. ¶ S
⁊ si sit certa qnͣtitas relicta ticio
ut res: ita ut in de alim̃ta seio
p̃stentur. mag̃ est ut tnͣsigere
tñsaccõe ticii mimnitur alim̃¬
ta seis. ioemq est ⁊ si ꝑfide i ꝯͣmis¬
sum alim̃ta adħ legatario fu-¬

Expanded text:
admitti debeat. Eiusdem praetoris uestiarium siue de praediis alimentum legabitur. Haec oratio pertinet ad alimenta, quae testamento uel codicillis fuerint relicta siue ad testamentum factis siue ab intestato. idem erit dicendum et si mortis causa donata fuadhuc idem dicemus. plane de alimentis, quae non mortis causa donata sunt, licebit et sine praetore aucto‹re› transigi. Siue igitur in menses singulos siue in dies siue in annos fuerint relicta, oratio locum habet. sed et si non fuerint perpetuo relicta, integra quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias restituat: non cessabit oratio, licet non in annos singulos videatur id relictum. Sed et si sit certa quantitas relicta Titio vel res ita, ut inde alimenta Seio praestentur: magis est ut transigere transactione Titii minuuntur alimenta Seii. idemque est et si per fideicommissum alimenta ad hoc legatario fu
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ꝑtẽ. s ⁊ illi metum furti su
nõie agere poslunt. qm̃ noxa capõ
sequitur. ¶ Ettͥ rem ꝑituiotuo u¬
tendam ꝯmodau̾o. eaq a suo moͣ
subripitur agere mecũ furti p̾sis
sui nomine. Daut

Expanded text:
sed et illi mecum furti serui nomine agere possunt, quando et noxa caput sequitur. et si tibi rem periculo tuo utendam commodauero eaque a seruo meo subripiatur, agere mecum furti possis serui nomine.
Abbreviated transcription (Latin):
o eos qui s̾uandum alicuid condu¬
cunt. aut utenoum accipiunt dã¬
num iniurta ab aliodatum. ⁊ĩ ꝑ¬
tinere ꝓculoubioz. qua enim cu¬
ra aut diligentia ꝯsequi possumm
iliria detur: Ioem.¬
rgentum ꝯmodatum si tam ydone¬
o suo meo tradidissem ad te ꝑfe¬
rendum ut non debuit quis estim-¬
are futurum ut a quibzdam ma¬
lis hoib deciperetur. tuumno in
eum detriment̃ ent si id mali ho
puisti. deinde cum ꝯmodesti agẽs:
nec a te scirem eẽ subreptam: iud̃r
me ꝯdempnanit. ⁊ solui. postea ꝯ¬

Expanded text:
 eos, qui seruandum aliquid conducunt aut utendum accipiunt, damnum iniuria ab alio datum non pertinere procul dubio est: qua enim cura aut diligentia consequi possumus, iniuria det? 20 IdemArgentum commodatum si tam idoneo seruo meo tradidissem ad te perferendum, ut non debuerit quis aestimare futurum, ut a quibusdam malis hominibus deciperetur, tuum, non meum detrimentum erit, si id mali hompuisti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit et solui: postea c
Abbreviated transcription (Latin):
aut fuga diximus: ad maiores ĩ¬
pensas ꝑtinere d ¶Modica .n. in¬
pensa uerius ÷. ut situti cibarioꝵ
ad eundem pertineant. ¶ Item
qui sciens uasa itiosa ꝯmodauit
si infusum uinum ut oieum corup¬
tũ effusum uez: ꝯdempnandus eo
quo cumeo agitur potest saluumi e

Expanded text:
aut fugae diximus, ad maiores impensas pertinere debet: modica enim impendia verius est, ut sicuti cibariorum ad eundem pertineant. Item qui sciens vasa vitiosa commodavit, si ibi infusum vinum vel oleum corruptum effusumve est, condemnandus eo quo cum eo agitur, potest s
Abbreviated transcription (Latin):
itibi ciphos dediut eõs michi red¬
deres: ⁊modati accõ. siut põdꝰ
argenti redderes quantum in
illis eet: tantumdem pondens
peticio ÷ pet accõm prescriptili.
Itam boni tñ argentiꝙͣ illi cy

Expanded text:
tibi scyphos dedi, ut eosdem mihi redderes, commodati actio est: si, ut pondus argenti redderes quantum in illis esset, tantidem ponderis petitio est per actionem praescriptis verbis, tam boni tamen argenti, quam
Abbreviated transcription (Latin):
scptas recipiat. qm̃ad̾ recipitur
ut uenditor m̃imos accipiat: ꝙ̃¬
uis merx ad emptorẽ non ꝑtine¬
at suti cum finurum iactum re¬
tis a piscatore enimꝰ. auindagi¬
nẽ plagis interpositis auenato¬
re ⁊ panteram ab aucupe. tr̃a ⁊ si

Expanded text:
s recipiet, quemadmodum recipitur, ut uenditor nummos accipiat, quamuis merx ad emptorem non pertineat, ueluti cum futurum iactum retis a piscatore emimus aut indaginem plagis positis a uenatore uel pantheram ab aucupe: nam etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
iractum retis emero ⁊ iactare re¬
tare piscatornoluit: incertũhꝰ
reiestimand÷ s si quod extͣce¬
nt puciũ reddere mͥ nolutt. id
us eũ qui sciens aũ qui igͦrãs

Expanded text:
iactum retis emero et iactare retem piscator noluit, incertum eius rei aestimandum est: si quod extraxit piscium reddere mihi noluit, id u
Abbreviated transcription (Latin):
ususes: qmadmoũ inguid qui eqͦ¬
Cuł uestim̃to aliter qmͣ ꝯmodatum
ẽutitur: fintitenetur. ¶UIs adeo
autem disigentia in reꝯmodata p̃s
quam tͥ accomodaui qm pulłus
ꝯmitabatur. ⁊ pulli custodiam te¬
pstare debere ueteres ernint. ¶ Int̃¬

Expanded text:
usus es, quemadmodum qui eql uestimento aliter quam commodatum est utitur, furti tenetur. Usque adeo autem diligentia in re commodata pquam tibi commodaui, quam pullus comitabatur: etiam pulli te custodiam praestare debere ueteres responderunt
Abbreviated transcription (Latin):
suiusq estimand̃. ¶ dẽuiuianꝰ ait
si a magr̃o puer recessit ⁊ uisꝰ ad
matr̃e ꝑuenit tũ q̃reretur nũ fu¬
gits̃ eẽt. si celandi cãne ad dtin te
ꝑ mĩem taciliorẽ depretacom h̃ret de
deiecit. si moriendidictaxat ꝯsilio sꝰ¬
cepto adsiodiscetuss non ẽẽ fugit᷑m.
tatauolũtare ĩtib̾im se deiett ma¬
nerefugit᷑m. ¶ Eadem probat ⁊ de eo
tuus fugiens uicarium ietumab¬
ouxie. si uicariꝯtuus inuit amipru¬

Expanded text:
cuiusque aestimandum. Idem Uiuianus ait, si a magistro puer recessit et rursus ad matrem peruenit, cum quaereretur, num fugitiuus esset: si celandi causa quo, neper matrem faciliorem deprecationem haberet deldeiecit, si moriendi dumtaxat consilio suscepto a domino discessisset, non esse fugitiuum, mutata uoluntate in Tiberim se deiecit, manere fugitiuum. eadem probat et de eo, tuus fugiens uicarium suum secum abduxit: si uicarius inuitus aut impru
Abbreviated transcription (Latin):
eas applicare tunes arborib ibi na¬
tis religare. recia sutare. Et ex na¬
n deducere honus augõ ⁊ in hiis re.
er ta arbores quoz in eisdem nate eoͣz¬
demsunrt. inmari piscantib urerũ
Ntm̃ ut ⁊ soli dñi streuantur qui
ii reuertitur locus in pristinam cam
stadia ⁊ similra. ⁊ si qua auasunt
munia cruitatum. Ideo nec s̾uus
Smunis ciuitatis singitioꝵ pro ꝑte
intelligitur: e inmisitatis. ⁊ roeotã¬

Expanded text:
appellere, funes ex arboribus ibi natis religare, retia siccare et ex mare reducere, onus aliquid in his repode causa arbores quoque in his natae eorundem sunt. In mare piscantntum, ut et soli domini constituantur qui si iure postliminii reuertitur locus in pristinam causstadia et similia et si qua alia sunt communia ciuitatium. ideoque nec seruus communis ciuitatis singulorum pro parte intellegitur, sed uniuersitatis et ideo ta
Abbreviated transcription (Latin):
no contra naturam subicitur qͥs
¶ Serui ex eo appellati sunt qͣ impa¬
tores captiuos uendere iubent acꝑ
boc seruare net occioere solent.
mancipiauero dc̃a ꝙ ab hostibus
dam lib̃tini serui aut̃ in dnio nr̃o
rediguntur aut iure ciuili aut iure¬
gencium. Iure cium: si quis ma
uemre passus ÷ ¶ure gencu: ꝯ̃ui¬

Expanded text:
no contra naturam subicitur. S serui ex eo appellati sunt, quod imperatores captiuos uendere ac per hoc seruare nec occidere solent: mancipia uero dicta, quod ab hostibus dam libertini.Serui autem in dominium nostrum rediguntur aut iure ciuili aut gentium: iure ciuili, si quis se uenire passus est: iure gen