comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intriduo illud refuscitabo. Hoc autem
dixit de templo corporis sui. Nec intmerito
erectus non ab alio: qui non cecidit. Nam
et ille qui sed̾o erigitur cecidit. Et qui ce¬
cidit indiget aurilio: ut erigatur. Quod
et subiecta edocent. dicente script᷑a. He illi
uni cum ceciderit: et non est seds qui
eun erigat. Quia et si doriant duo:
calor illis. Commortui enĩ sumꝰ xp̃o: et.
ut nos calefaceret qui ait. Ignem ueni
mit t̾e in terram. Mortuus eram.s qͥ a
in baptismate cõmortuus xp̃o siuin: ac¬
tur ꝑ xp̃m calefactus. uige et resurree¬
tionis uaporem accepit. Frigidus erat
puer. calefecit eum heliseus sp̃u suo.
dedit ei iite caloreni. condormiuit ei.
ut eum calor quiets eius qui in sym¬
bolo consepultus ei fuerat excitaret.
frigidus itaq est. qui non moritur in
xp̃o. Calefieri non potest. cui ignis ar¬
deus ñ appropinquat. Inualesc̾e non
potest alt̾i. qui secum non habet. xp̃m.

Expanded text:
in triduo illud resuscitabo. Hoc autem in triduo illud resuscitabo. Hoc autem dixit de templo corporis sui . Nec immerito erectus non est ab alio, qui non cedidit; nam et ille qui a secundo erigitur, cecidit: et qui cecidit, indiget auxilio, ut erigatur. Quod et subjecta docent, dicente Scriptura: Vae illi uni, cum ceciderit, et non est secundus qui eum erigat! quia et si dormierint duo, est calor illis . Commortui enim sumus Christo, ut nos calefaceret, qui ait: Ignem veni mittere in terram . 7. Mortuus eram, sed quia in baptismate commortuus Christo sum, actum calefactus vitae et resurrectionis vaporem accipit. 1099 Frigidus erat puer, calefecit eum Elisaeus spiritu suo, dedit ei vitae calorem . Condormivit ei, ut eum calor quietis ejus, qui in symbolo consepultus ei fuerat, excitaret. Frigidus itaque est, qui non moritur in Christo: calefieri non potest, cui ignis ardens non appropinquat: incalescere non potest alteri, qui secum non habet Christum. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi xp̃c est. et is quem xp̃c tuetur: Quia
si cecidĩt qui cum dño est ibu. erigit eum
mais. laborat s in nob̾. Deniq ad puteũ se¬
debat fatigatꝰ. sedebat S qͦ mͦ laboret docuit no᷑
apls minore erẽplo diceis. ¶s ĩfirmatͤ l ego ñ
infirmor: Docuit & ipse dñs sua uoce. Eg̾
eram et non uisitastis me: nudus eram. et
non oꝑuistis me. Laborat: ut me iacentẽ
erigat. Unde in heliseo sigͣa dñi p̃cessit.
qui ꝓiecit se. ut mortuum erigeret. In quo
ut nob resurgeret. Proiecit itaq se usq
iecit se. non cecidit: s erexit consortem.
Ipse enim consortes nos sͥ fecit. ut scriptũ
est: quia unctus est oleo iusticie p̾consor¬
ti bussuis.Uude pulchre ait ȩcclesiastes:¬
quoniam qui ceciłit. engit socium suum
uon ipse erigitur. Ap̃e enm non alteriꝰ aux¬
ilio atq operȩ erectus est. s ipse se resuscita¬
uit. Beniq soluite inqͥt hoc templum aet

Expanded text:
ubi Christus est, et is quem Christus tuetur? Quia ubi Christus est, et is quem Christus tuetur? Quia si ceciderit, qui cum Domino est Jesu, erigit eum mans . Laborat, sed in nobis: denique ad puteum fatigatus sedebat . Sed quomodo laboret, docuit nos Apostolus minore exemplo, dicens: Quis infirmatur, et ego non infirmor ? Docuit et ipse Dominus sua voce: Aeger eram, et non visitastis me: nudus eram, et non operuistis me . Laborat, ut me jacentem erigat. 5. Unde et in Elisaeo figura Domini praecessit, qui projecit se, ut mortuum erigeret : in quo ut nobis resurgeret. Projecit itaque se usqujecit se, non cecidit, sed erexit consortem. Ipse enim consortes nos sibi fecit, ut scriptum est, quia unctus est oleo justitiae prae consortibus suis . 6. Unde pulchre ait Ecclesiastes:Quoniam qui ceciderit, erigit socium suum , non ipse erigitur; Christus enim non alterius auxilio, atque ope erectus est, sed ipse se resuscitavit. Denique solvite, inquit, hoc templum, et
Abbreviated transcription (Latin):
lenimꝙ humanis obrepit men¬
tibus. ut aliqͥ leui perstricdi
Quod in alio genere hominum tolerabile.
in his uͦ qui rei diuinȩ intendunt: plenũ
doloris. Sunt enim aliqui in clericorum
munere. qͥb inimicus obreꝑe studet. si
alias eos non potuerit circumuenire. ut
lesis huius modi inserat cogitationes.
Quid intchi ꝓdest in clero manere. subire
iniurias. labores ꝑpeti. quasi non posit ag̃
meus me pascere. aut si ager desit. quasi
aliter exercere sumptum ñ queam: Itaq
hunismodi cogitationib. etiam boni mo¬
res ab officio retrahuntur. Quasi uͦ hoc
solum sit in clerico. ut sumptum ex pedi¬
at suum. et non ut diuinum sͥ post mor¬
tem potiꝰ subsidium locet. Quamꝙͣ ille pꝰ
morcem abundet. qui tutus hic potuent
decernere aduersum tot inimicory insidias
Unde ȩcclesiastes ait. Optimi duo super
unum. quib est merces bona in labore iꝑ¬
sorum. qͥa si cecid̾it unus erigit socium
suum. Ubi sunt duo optimi suꝑ unum. nͥ

Expanded text:
lerumque humanis obrepit mentibus, ut aliqua levi praestricti quod in alio genere hominum tolerabile, in iis vero qui rei divinae intendunt, plenum doloris. 2. Sunt enim aliqui in clericorum munere, quibus inimicus obrepere studet, si alias eos non potuerit circumvenire, ut laesis hujusmodi 1098 inserat cogitationes. Quid mihi prodest in clero manere, subire injurias, labores perpeti, quasi non possit ager meus me pascere, aut si ager desit, quasi aliter exercere sumptum non queam? Itaque hujusmodi cogitationibus etiam boni mores ab officio retrahuntur: quasi vero hoc solum sit in clerico, ut sumptum expediat suum, et non ut divinum sibi post mortem potius subsidium locet; quamquam ille post mortem abundet, qui tutus hic potuerit decernere adversum tot inimicorum insidias. 3. Unde Ecclesiastes ait: Optimi duo super unum, quibus est merces bona in labore ipsorum; quoniam si ceciderit, unus erigit socium suum . Ubi sunt duo optimi super unum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
discutere. abscondẽ in corde mandata dei
deponere erroris desidia. dedecoris occul¬
ta. renouari ꝑ grãm sacramentorum. tem¬
perare iracundiam. cominotionem ante
occasum solis relaxare. cauere ne suꝑiora
tua occupet adu̾sariꝰ sp̃c ille habens po¬
testatem. qui se immersit in corde uidȩ. et
com minuit animȩ eiꝰ ianuas. ne posset re¬
sistere. furem excludẽ. mendac̃e auertere.
exurgere amortius. sobrietatem assumere.
uxorem uiro. ut eccłam xp̃o debere esse sub¬
ditam. iurũ ꝓ uxore aĩam suam offerre. sic se
ꝓ eccłia tradidit xp̃c. postremo qͣsi bonum
bellatorem sumere arma cłi. ac p̾tendere
semꝑ. non solum aduersus carnem et san¬
guinem: s etiam adũsus sp̃uales neqͥtias

Expanded text:
discutere, abscondere in corde mandata Dei, discutere, abscondere in corde mandata Dei, deponere erroris desideria, dedecoris 1089 occulta, renovari per gratiam sacramentorum, temperare iracundiam, commotionem ante occasum solis relaxare, cavere ne superiora tua occupet adversarius, spiritus ille habens potestatem, qui se immersit in cor Judae , et comminuit animae ejus januas; ne posset resistere, furem excludere, mendacem avertere, exsurgere a mortuis, sobrietatem assumere: uxorem viro, ut Ecclesiam Christo, debere esse subditam; virum pro uxore animam suam offerre, sicut se pro Ecclesia tradidit Christus : postremo quasi bonum bellatorem sumere arma Dei, ac praetendere semper, non solum adversus carnem et sanguinem, sed etiam adversum spiritales nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ euiusq partis. auginentũ corpo¬
ris facit. in ȩdificationem sui. in cari¬
tate. ut assurgat unum templũ di in
om̃ib. & unũ domicilii cȩlestis habita
tium. omĩum etiam suꝑiorum rõnabiliũ
uuitutum. ac potestatum. conexionem
ficdi sp̃eq accipiendam arbitror. ut per
armoniam qͥndam urtututum ac mi¬
nisterioꝵ. corpus unũi ex om̃ib rationa¬
bilis nat᷑s spirttib. adhereac capiti suo
xp̃o. ita edificationis compage connexa:
ut ne tactu qͥdem iunctura singłory acd¬
herentium discrepare iudeatur. Hoc ẽ.
scđm mensuram uniꝰ cuiꝰq meritor acfidĩ
conuenientem sͥ conectere. cum edifica¬
tio caritatis. rimam offensionis excludat̃.
atq obstruat. Non est gͦ lubitandum
celestium potestatum adhesura ad hoc
templum edificandum consortia. In¬
congruum qͥppe incelligi. qͦd ita assur¬
gat humane caritatis edificatio in tera¬
agnitionem dĩ impense querere. uertatẽ

Expanded text:
uniuscujusque partis augmentum corpouniuscujusque partis augmentum corporis facit, in aedificationem sui, in charitate; ut assurgat unum templum Dei in omnibus, et unum domicilii coelestis habitactium, omnium etiam superiorum rationabilium Virtutum ac Potestatum, connexionem fidei, spiritusque accipiendam arbitror; ut per harmoniam quamdam virtutum ac ministeriorum, corpus unum ex omnibus rationabilis naturae spiritibus adhaereat capiti suo Christo, ita aedificationis compage connexa, ut ne tactu quidem junctura singulorum adhaerentium discrepare videatur. Hoc est secundum mensuram uniuscujusque meritorum ac fidei convenientem sibi connectere; cum aedificatio charitatis rimam offensionis excludat, atque obstruat. Non est ergo dubitandum coelestium potestatum adhaesura ad hoc templum aedificandum consortia; incongruum quippe intelligi quod ita assurgat humanae charitatis aedificatio in temagnitionem Dei impense quaerere, veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectior uitȩ immacłate. id .ẽ. ꝑfecti uiri.
accipiens de plenitudine xp̃i. recepit
gr̃ȩ plenitudiñe. Quis autẽ uir ꝑfectu
est. nͥ ille qui absolutꝰ infantia puerlis
ingenii. atq adolescentiȩ incerto aclu¬
brico. et immodato iuuentutis calore.
in uin ꝑfecti firmi tatem successerit. atq
ad illam morum maturitatẽ adoleu̾it.
ut non facile deuii disputatoris alloqͥo
flectatur. et qͣsi quadam doctrinȩ irra¬
tionabis turbidiore in scopulos iactet᷑
ꝓcella. ad erroris remedia se conferens.
ut qui uerita tẽ non solum in sermone.
s etiã in oꝑib sequatur sius. et ȩdifica¬
tionem caritatis in se suscipiat. ut inu
uitate fidei et agnitionis oceurrat. et
quasi membium non desit capiti suo.
id .c. xp̃o. qui est caput omium. ex quo
cotum corpus fideliũ & sapientium.
per armoniam racionabilem uerbi. hoc
est enum.
pactum atꝙ conerum. per omem uinc¬
turam ministrationis. in mensuram

Expanded text:
perfectior vitae immaculatae , id est, perfecti viri, perfectior vitae immaculatae , id est, perfecti viri, accipiens de plenitudine Christi recepit gratiae plenitudinem. 12. Quis autem vir perfectus est, nisi ille qui absolutus infantia puerilis ingenii, atque adolescentiae incerto ac lubrico, et immoderato juventutis calore, in viri perfecti firmitatem successerit, atque ad illam morum maturitatem adoleverit; ut non facile devii disputatoris alloquio flectatur, et quasi quadam doctrinae irrationabilis turbidiore in scopulos jactetur procella, ad erroris remedia se conferens: et qui veritatem non solum in sermone, sed etiam in operibus sequatur suis, et aedificationem charitatis in se suscipiat; ut in unitate fidei et agnitionis occurrat, et quasi membrum non desit capiti suo, id est Christo, qui est caput omnium, ex quo totum corpus fidelium et sapientium per harmoniam rationabilem Verbi, hoc est enim σpactum atque connexum, per omnem juncturam ministrationis, in mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
mortificatione comprehendit. legem¬
in mandator decretis euacuauit. in qͥb
ostendit non scđm litter̃a int̾pretan¬
da legis sp̃uał doginata. cum et sab¬
bati ignaua otia. et corporalis super¬
flua destrueret circũcisionis. atq oĩb
accessum ad patre. in uuo reseraret
sp̃u. Quomͦ enĩ potest discordia esse.
te nos in libertatem uendi caret. et il¬
lam captiuitatem unctam ꝑfidiȩ uin¬
culis.S captiuam faceret. alligatam
sapientiȩ compedib. mittente uno qͦq
prudente. pedes suos in cõpedes eius.
sic̃ scriptum ẽ. et eum descendisset. et as¬
cendet. ut impleret omĩa. et nos om̃is de
plenitudine eiꝰ acciꝑemiꝰ: Ideoq pͥmum re
tas alios. alios euangelistas. alios autem
pastores. et doctores. ut cor adhortatio¬
nib consum maret᷑. ꝓfectus credentiũ.
et minist̾ĩi fidelis opus cresceret. Edifica¬
tur unusqͥsq edificatione iurtutum. in
m̃ furam ȩtatis interioris. quȩ m̃sura

Expanded text:
mortificatione compressit, legemmortificatione compressit, legem mandatorum in decretis evacuavit, in quibus ostendit non secundum litteram interpretanda legis spiritalis dogmata; cum et sabbati ignava otia, et corporalis superflua destrueret circumcisionis, atque omnibus accessum ad Patrem in uno reseraret spiritu. Quomodo enim potest discordia esse, te nos in libertatem vindicaret, et illam captivitatem vinctam perfidiae vinculis sibi captivam faceret, alligatam sapientiae compedibus, mittente unoquoque prudente pedes suos in compedes ejus, sicut scriptum est : et cum descendisset, et ascenderet, ut impleret omnia , et nos omnes de plenitudine ejus acciperemus? 11. Ideoque primum reptas alios, alios evangelistas, alios autem pastores et doctores, ut eorum adhortationibus consummaretur 1088 profectus credentium, et ministerii fidelis opus cresceret . Aedificatur unusquisque aedificatione virtutum in mensuram aetatis interioris, quae mensura
Abbreviated transcription (Latin):
sed in xp̃o sedimꝰ. qui solus sedet ad dexte¬
ram dei. filiꝰ hominis. sicut ipse dixit. amͦ
udebitis filium hominis sedentem ad
dexteram cdĩ. In eo enĩ abundauit gr̃a
eiꝰ. et bonitas. suꝑ nos. in xp̃o iħu. ut oꝑ¬
ibus mortuos. ꝑ fidẽ redemptos. saluatos
gr̃a. tante donaret libertatis iiunere.
in quo uelut resuscitata etiam ipsa na¬
tura. nouȩ sensit creat᷑e gr̃ãm: ut in bonis
oꝑib ambulemꝰ. creati in xp̃o. qui ante ob¬
uoxie hereditatis uitio generauimꝰ. Et enĩ
sublatis inimiticus que erant ante in car¬
essent hommes si ẽ angeli in terra. ut ȩẽt
gentes unũ. atq isrłice. ut in homine uno
et nouus homo & uetus sublato pariete
macerie qui utrunq discidioso obice
diuidebat: int̾ se conuenirent. Nam cũ
cum huiꝰ nat᷑a carnis iram & discordias
ac dissensiones excitauisset. lex nos dã¬
pnator exuisset uinculis. xp̃e iħs in¬
solentiam atq intemꝑantiam carnis

Expanded text:
sed in Christo consedimus, qui solus sedet ad dextesed in Christo consedimus, qui solus sedet ad dexteram Dei Filius hominis, sicut ipse dixit: Amodo videbitis Filium hominis sedentem ad dexteram Dei . In eo enim abundavit gratia ejus et bonitas super nos in Christo Jesu, ut operibus mortuos, per fidem redemptos, salvatos gratia, tantae donaret libertatis munere, in quo velut resuscitata etiam ipsa natura, novae sensit creaturae gratiam: ut in bonis operibus ambulemus creati in Christo, qui ante obnoxiae haereditatis vitio degeneravimus. 9. Etenim, sublatis inimicitiis quae erant ante in caressent homines sicut angeli in terra, ut essent gentes unum atque Israelitae, ut in homine uno et novus homo et vetus, sublato pariete maceriae, qui utrumque dissidioso obice dividebat, inter se convenirent. Nam cum hujus natura carnis, iram et discordias ac dissensiones excitavisset, Lex nos damnatorum nexuisset vinculis, Christus Jesus insolentiam atque intemperantiam carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
umbra sermonis erat. Nobis aute est in
euangelii splendore et reuelatione gr̃ȩ.
Simꝰ itaq nos possessio łi. et ille nob̾
portio. in qͦ sunt diuitiȩ głe. et heredi¬
tatis eiꝰ. Quis em̃ diues. nͥ solꝰ d̃s qui
omĩa ereauit: S multomagis diues mĩa
qui omĩes redemit. & om̃is scdm carnus
natura ire filios et cõmotioni obnorios
mnutauit. quasi auctor nat᷑e: ut simus
filii pacis et caritatis. Quis enĩ nuuita¬
re naturam potest. nͥ qͥ creauit nat᷑ani:
Itaq suscitauit mortuos et inuficatos
sedendi meruerit in illa sede dĩ. de qua
pat̾ soli filio dirit. sede adertris meis:
s qͥa in illa carne. xp̃i ꝑ consortiũ eiusdẽ
uature. caro om̃is humani gen̾is hono¬
rata est. Nam sic̃ ille in nr̃a carne sub¬
ditus legitur per unitate carns et obe¬
dientiam corporis. in qͦ fuit obediens
usq ad mortẽ: sic &e nos in illiꝰ carue
consedimꝰ in celestib. Non gͦ sedimus.

Expanded text:
umbra sermonis erat; nobis autem est in umbra sermonis erat; nobis autem est in Evangelii splendore, et revelatione gratiae. 7. Simus itaque nos possessio Dei, et ille nobis portio, in quo sunt divitiae gloriae et haereditatis ejus. Quis enim dives, nisi solus Deus, qui omnia crqui omnes redemit; et nos secundum carnis naturam irae filios, et condemnationi obnoxios mutavit, quasi auctor ut simus filii pacis et charitatis. Quis enim mutare naturam potest, nisi qui creavit naturam? itaque suscitavit mortuos: et vivificatos erogativam sedendi meruerit in illa sede Dei, de qua Pater soli Filio dixit: Sede a dextris meis ; sed quia in illa carne Christi, per consortium ejusdem naturae, caro omnis humani generis honorata est. Nam sicut ille in nostra carne subditus legitur , per unitatem carnis et obedientiam corporis, in quo fuit obediens usque ad mortem ; sic et nos in illius carne consedimus in coelestibus. Non ergo sedimus,
Abbreviated transcription (Latin):
spl̃al nequitie quȩ est in celestibus.
uiuidis gerere uirtutib. Itaq sic̃ il¬
lis sortito obtigit captarũ ex hoste
terrarũ possessio. ita nob̃ cecidit sors
gr̃e. ut simꝰ possessio di. qui renes pos¬
sidet nros. idẽ. seminariũ castitatis.
et temꝑantiȩ. Queris hanc sortẽ cog¬
noscere: Recordare illam quȩ cecidit
suꝑ mathiam. ut in duodecimũ apłors
numerum subrogaretur. Sed etiam ꝓ¬
pheta dd̃ ait. Si dormiatis int̾ medias
sortes: eo qͦd̾ is qui mediꝰ int̾ ueteris sorc̃e
et noui cestam̃ti est. recumbens in utͦq:
ad regni celestis tranqͥllitatem asciscit᷑.
Hano sortem filiȩ salphe petebant here¬
ditatis pat̾nȩ. & harum peticio. diumno
iuditio ꝓbata est. S illȩ petebant in
umbra. Salfa enĩ: umbra oris significa¬
tur. In umbra gͦ sermonis petebant.
lo quebant᷑ qͦd non reuelabat᷑. Pat̾nȩ
itaq hereditatis petitio: psalfe filiab in

Expanded text:
spiritalis nequitiae, quae est in coelestibus, spiritalis nequitiae, quae est in coelestibus, vividis gerere virtutibus . 6. Itaque sicut illis sortito obtigit captarum ex hoste terrarum possessio; ita nobis cecidit sors gratiae, ut simus possessio Dei, qui renes possidet nostros , id est, seminarium castitatis et temperantiae. Quaeris hanc sortem agnoscere? Recordare illam quae cecidit super Mathiam, ut in duodecimum apostolorum numerum subrogaretur . Sed etiam propheta David ait: Si dormiatis inter medias sortes ; eo quod is qui medius inter veteris sortem et novi Testamenti est, recumbens in utroque, ad regni coelestis tranquillitatem adsciscitur. Hanc sortem filiae Salphae petebant haereditatis paternae, et earum petitio divino judicio probata est . Sed illae petebant in umbra; Salpha enim umbra oris significatur: in umbra ergo sermonis petebant, loquebantur quod non revelabatur. Paternae itaque haereditatis petitio Salphae filiabus in
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum ẽẽ. xp̃i et eccl̃e. Si gͦ ade et euȩ co¬
pula. sacramentum magnum est ini xp̃o
et in eccła⁊ certũ ẽ. qd̾ sieut eua os de
ossib uin fuit. & caro de carne eiꝰ. et nos
membra simꝰ corporis xp̃i. os de ossib.
et caro de carne eiꝰ. Nulla autẽ copła
tantum benedictionis increpuit in
plebe dei. quantũ ista. in qua ñ solũ
benedictos nos ado. s in om̃i benedie¬
filioꝵ. in filio qͦq dĩ nos cumulatos
gra. abundasse ea ad cognoscendũ
mysteriũ eternȩ uoluntatis. Tum
p̃terea in plenitudine temꝑum. cum
pacificarent᷑ omĩa in xp̃o. et que in
terra sunt. & quȩ in celo. sorte nos in
ipso constitutos. ut que legis funt un¬
plerent᷑ in nob̾. et quȩ gr̃e: cum etiã
scdm legem electi uicdemur iniuuen¬
tutis etate. que est uita inmadłata.
nicħ habentis lasciuie puerilis. et
semilis infirmitatis. docti qͦq p̃liũ
non solum adu̾sus carnem et sangui¬
nem. s etiam adñsum om̃ẽm malitiã

Expanded text:
mentum esse Christi et Ecclesiae. Si ergo Adae et Evae copula sacramentum magnum est in Christo et in Ecclesia, certum est quod sicut Eva os de ossibus viri fuit, et caro de carne ejus; et nos membra simus corporis Christi, os de ossibus, et caro de carne ejus. 5. Nulla autem epistola tantum benedictionis increpuit in plebe Dei, quantum ista, in qua non solum benedictos nos a Deo, sed in omni benedicfiliorum, in Filio quoque Dei nos cumulatos gratia, abundasse ea ad cognoscendum mysterium aeternae voluntatis: tum praeterea in plenitudine temporum cum pacificarentur omnia in Christo, et quae in terra sunt, et quae in coelo, sorte nos in ipso constitutos; ut quae Legis sunt implerentur in nobis, et quae gratiae: cum etiam secundum Legem electi videremur in juventutis aetate, quae est vita immaculata, nihil habentes lasciviae puerilis, et senilis infirmitatis: docti quoque praelium non solum adversus carnem et sanguinem, sed etiam adversus omnem militiam
Abbreviated transcription (Latin):
gerantur. Uerũ habeant excusationem.
ut ꝑse. ut gothi. ut armenii. Maior qͥdẽ
natura ꝙͣ patͥa. Quid de aliis dicimꝰ qͥ hoc
ad luxuriã diriuandũ putant. ut cala-¬
mistratos. et torquatos habeant in mi-¬
nist̾io: ipsi ꝓlira barba. illos remissa coma:
Menito illic non seruat᷑ castimonia. ubi ñ
tenetur sexus distintio. in qͦ euidentia
nat᷑e magist̾ia sunt. dicente apło. decet
nuilierẽ non uelatã orare d̃m: Nec ip¬
sa nat᷑a docet uos: qͦd̾ uir qͥ dẽ fi comã habe
habeat gła est illi. qm̃ qͥdem capilli ꝓ ue¬
tibus. uale et nos ut filiꝰ dilige. qͥa nos
te ut parentes diligimus. Conculi.¬
¶ Ambrosios hyreizeo Saluteor .xuii.
oposcisti ut summam epłe
que ad ephesios scͥpta est.
inculcaremꝰ tibi. que obscu¬
rior uidet᷑. nͥ eus distincti¬
ones colligas. qͥa ꝑsuadendũ putauit
apłs de dĩ regno nob̾ non desꝑandũ. ꝑ ꝑo¬
suit itaq pͥmũ. qͦd bonis solet ẽẽ. ad studi¬

Expanded text:
gerantur. Verum habebant excusationem gerantur. Verum habebant excusationem ut Persae, ut Gothi, ut Armenii. Major quidem est natura quam patria. Quid de aliis dicimus, qui hoc ad luxuriam derivandum putant, ut calamistratos et torquatos habeant in ministerio, ipsi prolixa barba, illos remissa coma? Merito illic non servatur castimonia, ubi non tenetur sexus distinctio; in quo evidentia naturae magisteria sunt dicente Apostolo: « Dedecet mulierem non velatam orare Deum? Nec ipsa natura docet vos quod vir quidem si comam habeahabeat, gloria est illi . tibus. Vale, et nos ut filius dilige; quia nos te ut parentes diligimus. EPI AMBROSIUS IRENAEO salutem. 1. oposcisti ut summam epistolae quae ad Ephesios scripta est, inculcaremus tibi, quae obscurior videtur, nisi ejus distinctiones colligas, quibus persuadendum putavit Apostolus de Dei regno nobis non desperandum . 2. Proposuit itaque primum, quod bonis
Abbreviated transcription (Latin):
pus uidetur. que m̃tem non afficiat.
s oblectet. At illa alt̾a tͥstior. quȩ zelo
d̾i conficiat᷑. sic̃ uxor seuera scortan cõ¬
parem suũ nolit. ñ ꝑatiat᷑. uon siat.¬
nicħ indulgeat corpori. nicħ uoluptati.
et delectationi relaxet. abdicet occulta
dedecoris. Dura laborum sequatur.
grania ꝑicłory. Si gͥ pepereruit ei am¬
bȩ. ñ poterit inqͥt pͥmituũ filiũ ama¬
bilis. in hereclitatis iustitutionẽ p̃pon̾e
pͥmitiuo filio odibilis. cũ sciat oclibilis
filiũ pͥmituũ ẽẽ. In quo ñ tam p̃latio¬
nem simplicit̾ significari puto. qͥsi int̾
pͥmitiuos duos: quã exp̾ssione solum
ꝯdibilis filiũ pͥmitiui habere p̃rogatiũã.

Expanded text:
pus videtur, quae mentem non afficiat, pus videtur, quae mentem non afficiat, sed oblectet. At illa altera tristior, quae zelo Dei conficiatur, sicut uxor severa scortari comparem suum nolit, non patiatnihil indulgeat corpori; nihil voluptati et delectationi relaxet, abdicet occulta dedecoris, dura laborum sequatur, gravia periculorum. Si igitur pepererint ei ambae, non poterit, inquit, primitivum filium amabilis in haereditatis institutione praeponere primitivo filio odibilis, cum sciat odibilis filium primitivum esse. In quo non tam praelationem simpliciter significari puto, quasi inter primitivos duos, quam expressionem solum odibilis filium primitivi habere praerogativam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissorum çȩlestiũ hereditatẽ. que in pas¬
sione xp̃i et resurrectiõe. appropinquaue¬
runt. Deinde subiecit non solũ in paradi
poris. carni huic esse imꝑtitũ. ut de ascen¬
dendi possibilitate iam ñ dubites. qui cõ¬
sortia tua in carne xp̃i regno cȩlesti adhe¬
rere eognoscas. ꝑ sangumẽ eiꝰ reconciliati¬
oñe factam om̃iũ. quȩ uł in terra uel in
celo sunt. qui ido descendit. ut impleret
firmationẽ uniu̾sors. & congregationem
gentiun. fiñe autẽ esse spei nr̃e. caritatẽ
ipsiꝰ. ut augeamͣ in ipso ꝑ om̃ia. qͥa ipse
est caput uniu̾sor. ad quẽ om̃s sccłm
mensurã oꝑationis. in iniũ corpus edifi¬
catione caritatis assurgimꝰ. Non gͦ desꝑ¬
andũ quod capiti suo membra adherent.
p̃sertim. cum madoptionẽ filioro cdi ab
initio simꝰ p̃destinati. ꝑ iełim xp̃m in iꝑ¬
so. quam p̃destinationẽ ꝓbauit. assereis
illud qͦd ab mitio p̃mintiatũ ẽ. qͥa relin¬

Expanded text:
tatem, quae in passione Christi et resurrectione appropinquaverint. 3. Deinde subjecit non solum in paradisporis carni huic esse impertitum; ut de ascendendi possibilitate jam non dubites, qui consortia tua in carne Christi regno coelesti adhaerere cognoscas, per sanguinem ejus reconciliationem factam omnium, quae vel in terra, vel in coelo sunt qui ideo descendit, ut impleret firmationem universorum, et congregationem gentium: finem autem spei nostrae charitatem ipsius, ut augeamur in ipso per omnia; quia ipse est caput universorum, ad quem omnes secundum mensuram operationis in 1086 unum corpus aedificatione charitatis assurgimus 4. Non ergo desperandum quod capiti suo membra adhaereant; praesertim cum in adoptionem filiorum Dei ab initio simus praedestinati per Jesum Christum in ipso: quam praedestinationem probavit, asserens illud quod ab initio p
Abbreviated transcription (Latin):
& conuenire. qd̾ ait dd de sc̃a eccłia: ipse sup
maria fundauit eam. ⁊ suꝑ flumina p̃para¬
uit eam. Et enim lib̾ animꝰ abarbaroꝵ in¬
cursib. ⁊ p̃lioꝵ acerbitatib uacat oratiõib
inseruit deo. curat ea que st̃ dñi. fouet illa
que pacis sunt. ⁊ tranqͥllitatis. Nos autem
obiecti barbaricis motib ⁊ belloꝵ ꝓcellis. in
mehio uersam omĩum molestiarũ freto. ⁊ pro
his laborib ⁊ ꝑiculis. grauiora colligimꝰ fu te
uidet᷑. ꝓlaborib. uidi tabernacła ethiopum.
Et eñ in istiꝰ mundi tenebris. qͥb obumbrat᷑
ueritas fufe ꝑfectionis. cum annũ terrium.
et qͥnqͥgesimũ iam ꝑdurerim in hoc corꝑe fitꝰ.
in qͦ tam gͣues iam dudũ sustinemꝰ gemitus:
qͦmͦ non in tabernasis ethiopũ tendimꝰ. ⁊ ha

Expanded text:
et convenire, quod ait David de sancta Ecclesia: Ipse 1017 super et convenire, quod ait David de sancta Ecclesia: Ipse 1017 super maria fundavit eam, et super flumina praeparavit eam . Etnim liber animus a barbarorum incursibus, et praeliorum acerbitatibus, vacat orationibus, inservit Deo, curat ea quae sunt Domini, fovet illa quae pacis sunt et tranquillitatis. 3. Nos autem objecti barbaricis motibus, et bellorum procellis, in medio versamur omnium molestiarum freto, et pro his laboribus et periculis graviora colligimus futurvidetur: Pro laboribus vidi tabernacula Aethiopum . 4. Etenim in istius mundi tenebris, quibus obumbratur veritas futurae perfectionis; cum annum tertium et quinquagesimum jam perduxerim in hoc corpore situs, in quo tam graves jamdudum sustinemus gemitus, quomodo non in tabernaculis Aethiopum tendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
deunum foret. confusum errorib uiciis in¬
nerum. Hac institutione ppłi meruit. ut ñ
solum deliniret indignationẽ duuna atq
offensam auerteret. uerũ etiã conciliaret
grãm. Pro captu itaꝙ nro qͥd sentiremꝰ. qm̃
cansuliusti. exp̃ssimꝰ. Ipse si qͥd meliꝰ habes.
nobiscũ participato. ut ex te : ex nobis dis¬
camus. quid potius eligendum & sequendum
sit. Nale o ut filius nos dilige qͥa nos te di¬
panie sibi ad reqͥescendum
littora. & ur̃as elegit amenitates. Aduer¬
tis qͥbus in locis qͣsi ad huiꝰ mundi uacuũ
tempestatib. supp̃ete sͥ posse p̃sumpserit
securitatem: ubi post diuturnos labores
reliqũũ uitȩ erigat. Remota eñi ur̃i hora
litoris. ñ solum aꝑicłis. sed etiã ab om̃i stre¬
pitu. tranqͥllitatem infudit sensib ⁊ tͣdu¬
cit animos a t̾ribilib ⁊ seius curarũ estibus.
ad honestam qͥetaem. ut illud commune om¬
nium specialialit̾ uob̾ uideat᷑ coñgruerẽ

Expanded text:
devium foret, confusum erroribus, vitiis innexum. Hac institutione populi meruit, ut non solum deliniret indignationem divinam, atque offensam averteret, verum etiam conciliaret gratiam. 11. Pro captu itaque nostro quid sentiremus, quoniam consuluisti, expressimus. Ipse si quid melius habes, nobiscum participato; ut ex te et ex nobis discamus quid potius eligendum et sequendum sit. Vale, et ut filius nos dilige; quoniam et nos te dipaniae sibi ad requiescendum littora, et vestras elegit amoenitates. Advertis quibus in locis quasi ab hujus mundi vacuam tempestatibus suppetere sibi posse praesumpserit securitatem, ubi post diuturnos labores reliquum vitae exigat. 2. Remota enim vestri ora littoris non solum a periculis, sed etiam ab omni strepitu tranquillitatem infundit sensibus, et traducit animos a terribilibus, et saevis curarum aestibus ad honestam quietem; ut illud commune omnium specialiter vobis videatur congruere
Abbreviated transcription (Latin):
in femore fuo. i ꝑtransite. ut contemplad¬
one atꝙ amore reuerentiȩ diuinȩ. ꝑim̃ẽtur
om̃is affectꝰ necessicudinis. Et occisa qͥdem
scribuntur tria milia homimum. Nee nrim̃
muidia mouemur. qͥa meliꝰ est paueorũ fuppli¬
cio uniu̾sos erui. ꝙͦ m om̃s uncdicari. Neq uͦ
aliqͦs durum iudetur ꝓ uindicta iniurie cele¬
sts. Demq sanctiora eet̾is ad hoc munꝰ eligunt᷑
minisf̾a leuitarum. qͦrum portio ds̃ est. Neser¬
unt eñĩ fuis parc̾e̾. qͥ nicħ suum norunt. qm̃
scĩs om̃ĩa iss est. est etiam ille leuita uerus
ultor ⁊ iunder. qͥ carñe interimit ut seruet
sp̃m: qualis erat ille qͥ ait. Castigo corpꝰ meũ
Eas inse leuita bonꝰ interiit spũalia glachio
dictũ est. tuam ipsiꝰ aninĩa pertransibit gla¬
diꝰ. ut reuelent᷑ multoꝵ cordium eogitatiões.
Nonne caro animȩ fr̃no qͦdam copulatur
consortio: Nonne etiam menti nr̃e affinis:
&e ꝓpinquus sermo: Eum gͥ compͥmimꝰ ser¬

Expanded text:
t contemplatione atque amore reverentiae divinae perimeretur omnis affectus necessitudinis. Et 1056 occisa quidem scribuntur tria millia hominum, nec numeri invidia movemur; quia melius est paucorum supplicio universos exui, quam in omnes vindicari. Neque vero aliquid durum videtur pro vindicta injuriae coelestis. 8. Denique sanctiora caeteris ad hoc munus eliguntur ministeria levitarum, quorum portio Deus: nesciunt enim suis parcere, qui nihil suum norunt; quoniam sanctis omnia Deus est. Est etiam ille levita verus ultor et vindex, qui carnem interimit, ut servet spiritum; qualis erat ille qui ait: Castigo corpus meum, Eas in se levita bonus interimit spiritali gladio, dictum est: Tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur multorum cordium cogitationes . Nonne caro animae fraterno quodam copulatur consortio? Nonne etiam menti nostrae affinis et propinquus sermo est? Cum igitur comprimimus ser
Abbreviated transcription (Latin):
di fecit a ꝑrimis ꝓximos. filios aparentib
retigio necessi tudini. pietas ꝓpinqͥtati. Ea
est enĩ uera pietas. que pponit cliuina hu¬
manis. ꝑpetua tẽꝑalib Unde & ipse moysẽ
ad filios leui dixit. Qui ꝑatus: a dño. ueni¬
at ad me. Ee dixit illis. Hec dicit dñs qs

Expanded text:
di fecit a proximis proximos, filios a parentibus, di fecit a proximis proximos, filios a parentibus, religio necessitudini, pietas propinquitati: ea est enim vera pietas, quae praeponit divina humanis, perpetua temporalibus. Unde et ipse Moyses ad filios Levi dixit: Qui paratus est a Domino, veniat ad me. Et dixit illis: Haec dixit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
induceret. ue popłs hebreoꝵ adoraret iuitulas
aureas: siue qd̃ om̃is ꝑfidia similis im manita¬
tis. atꝙ insipientiȩ bestialis sit. Euiꝰ rei indig¬
nitate ꝑcitꝰ. fregit tabulas moyses. &. com¬
minuit uituli caput. atꝙ in puluerem re¬
degit. ut omia impietatis abssolueret uesti
illum dissipauit egyptium: & altitudinem
extollentem se comp̃ssit et̾ne legis auctoritate.
Unde & dauid ait. Et confringet dñs cedros
libani. ⁊ comminuet eas tanꝙͣ uitulum liba
ni. Itaq absorbuit popłs omẽm ꝑficliam. ac
suꝑbiam. ne eum absorberet impietas ⁊ arro¬
gantia. Oeliꝰ est enĩ ut unꝰqͥsq p̃ualeat carni.
& uitiis eiꝰ. ne dicat᷑ de eo. qͥa deuorauit eum
mors p̃ualens. s dicat᷑ magis. deuorata eꝰ. mor
ĩuictoria sua. Ubi est uictoria tua: tbi est
mors aculeus cuus: Et de cdño dictum est.
beret iniu̾soꝵ temptationes. Qł autẽ occi-¬

Expanded text:
induceret; ut populus Hebraeorum adoraret vitulas induceret; ut populus Hebraeorum adoraret vitulas aureas : sive quod omnis perfidia similis immanitatis atque insipientiae bestialis sit. 5. Cujus rei indignitate percitus fregit tabulas Moyses, et comminuit vituli caput, atque in pulverem redegit; ut omnia impietatis aboleret vestigillum dissipavit Aegyptium, et altitudinem extollentem se compressit aeternae legis auctoritate. Unde et David ait: Et confringet Dominus cedros Libani, et comminuet eas tamquam vitulum Libani . 6. Itaque absorbuit populus omnem perfidiam ac superbiam, ne eum absorberet impietas et arrogantia. Melius est enim, ut unusquisque praevaleat carni et vitiis ejus, ne dicatur de eo quia devoravit eum mors praevalens , sed dicatur magis: Devorata est mors in victoria. Ubi est, mors, victoria tua? Ubi est, mors, acurberet universorum tentationes. 7. Quod autem occi
Abbreviated transcription (Latin):
eors. ⁊ in aures eoꝵ mulierũ. que tradita in
igñe misit. & conflatũ . ẽ. uituli caput. Neꝙ
excusare tantũ sacerdotẽ possumꝰ. neq con¬
dempnare audemꝰ. Non imprudens tam̃. qͥ
anulos uideis ⁊ maures abstulit. Et enim
qͥ sacͥlegiũ moliebãt᷑. nec fidei signacłm hab̾e
poterant. nec ornam̃ta aurium. Demq &e pa-¬
triarcha ia cob abscondit inaures cũ simula¬
cris gentium. qͣndo in sichimis abscondit.
ut nullus audiret suꝑstitiones gentium. Pul¬
chre autem chxit. Deponite anulos. & maures au
grue ꝙͦ maures auferunt᷑ mulierib. ne it̾m eua
uocẽ serpentis audiret. & ideo qͥa sacrilegium
audierant. conflatis earum inaurib. conflata
est imago sacrilegii. Qui enĩ male audit. confla¬
re sacrilegiũ solet. Eur autẽ caput iuitilli exie¬
rit. sequentia docent. qͥa significabat᷑ futͣm. qs
ierobeam posteriore tempore hoe genus sacrisegii

Expanded text:
eorum, et inaures mulierum: quae tradita in eorum, et inaures mulierum: quae tradita in ignem misit, et conflatum est vituli caput. 3. Neque excusare tantum sacerdotem possumus, neque condemnare audemus. Non imprudens tamen, qui annulos Judaeis et inaures abstulit; etenim qui sacrilegium moliebantur, nec fidei signaculum habere poterant, nec ornamenta aurium. Denique et patriarcha Jacob 1055 abscondit inaures cum simulacris gentium, quando in Sichimis abscondit ; ut nullus audiret superstitiones gentilium. Pulchre autem dixit: Deponite annulos et inaures aurgrue quoque inaures auferuntur mulieribus, ne iterum Eva vocem serpentis audiret. 4. Et ideo quia sacrilegium audierant, conflatis earum inauribus, conflata est imago sacrilegii; qui enim male audit, conflare sacrilegium solet. Cur autem caput vituli exierit, sequentia docent: quia significabatur futurum quod Hieroboam posteriore tempore hoc genus sacrilegii
Abbreviated transcription (Latin):
adolescit officus amor. si aut tiuis ad me. aut
meis ad ce auget᷑ litt̾is. S hoc multo locupletiꝰ
ꝓximis tue dilectionis experiri cepi affatib.
qͥbus me confule ndum pucassi. qͥd s̃ uelle. qd̃¬
aaron aurum detraxerit popło poscenti sͥ
fieri deos. ⁊ qd̾ eo auro figͣatum sit uituli
capiit. uł qd̾ moyses tam dure indignatꝰ
sit. ut iuberet ꝓximũ qͥmq insurgere gla¬
diis in necem ꝑximi sui. Magnũ est enum.
nullũ pati absentib lampnũ irreꝑe. non
solũ suauitatis. s etiã collationis. ⁊ lib̾alis
scientie. Quidd gͥ de eo sentiam. qͣm̃ erposcis.
conferendi magis. ꝙͣ exponendi studio loqͣr.
Cũ moyses in monte sẏna legẽ acciꝑet. ppłs
erat cũ aaron sacerdote. Et qͣuis frequent̃
ad culp̃ã lubricꝰ. tam̃ qͣmdiu lex labatur.
saclegio errasse non ꝓdit᷑. Uerũ ubi adiuinũ
conticuit orałm. peccatũ irrepsit. ut pet̾ent
sibi fiendeos. Eoactus aaron petit anulos

Expanded text:
adolescit officiis amor, sicut tuis ad me, aut adolescit officiis amor, sicut tuis ad me, aut meis ad te augetur litteris. Sed hoc multo locupletius proximis tuae dilectionis experiri coepi affatibus, quibus me consulendum putasti, quid sibi vellet quoAaron aurum detraxerit populo poscenti sibi fieri deos, et quod eo auro figuratum sit vituli caput, vel quod Moyses tam dure indignatus sit, ut juberet proximum quemque insurgere gladiis in necem proximi sui . Magnum est enim nullum pati absentibus damnum irrepere, non solum suavitatis, sed etiam collationis et liberalis scientiae. Quid igitur de eo sentiam, quoniam exposcis, conferendi magis quam exponendi studio loquar. 2. Cum Moyses in monte Sina legem acciperet, populus erat cum Aaron sacerdote; et quamvis frequenter ad culpam lubricus, tamen quamdiu lex dabatur, sacrilegio errasse non proditur. Verum ubi divinum conticuit oraculum, peccatum irrepsit, ut peterent sibi fieri deos. Coactus Aaron petiit annulos
Abbreviated transcription (Latin):
minũ delectaret᷑. nec ꝑpeci poss ut fieret uo¬
cabuloꝵ separatio. qͦrũ affectꝰ conueniret.
ulq p̃scͥptũ nr̃o muneri. ut uteremur cartatis
compendio. Quid plura: Exegit alteram.
Dedit ut neq illi negarẽ qd̾ poscẽt. nec mͥ inr¬
mutarẽ qd̾ in usum uenerat. It a ⁊ ille habet
Qd utͥq raddat: qͥa io solũ p̃tendit ne cum
alteri redddidisset alteri uacuus foret & ego
uob indiuise gr̃ȩ munꝰ sine ullo dependam
offensionis ꝑicło. & diuisionis scrupulo: cũ
presertim etiã hȩc forma scͥptionis apłice sit. &
ut unꝰ ad plures. ut paulus ad galatas. :⁊ duo
ad unũ possunt scͥbere. sic̃ est senptũ. paulus
Upistolarum genꝰ ꝓpterea repertum
ut qͥdam nob̾ cũ absentib sermo fit.
in dubium ñ uenie: s fit hoc usu
exemploq pulchriꝰ. si int̾ parentẽ ac filios crebͣ
& iocundla alloqͥa cedlant᷑. ut uere int̃ disiunctoꝰ
corpore. quetlam umago referat᷑ p̃sentiȩ. his eñi

Expanded text:
ectaretur: nec perpeti posset, ut fieret vocabulorum separatio, quorum affectus conveniret; idque praescriptum nostro muneri, ut uteremur charitatis compendio. 3. Quid plura? Exegit alteram, dedi; ut neque illi negarem, quod posceret: nec mihi immutarem, quod in usum venerat. Ita et ille habet quod utrique reddat; quia id solum praetendit, ne cum alteri reddidisset, alteri vacuus foret. Et ego vobis indivisae gratiae munus sine ullo dependam offensionis periculo, et divisionis scrupulo; cum praesertim etiam haec forma scriptionis Apostolicae sit, ut et unus ad plures, ut Paulus ad Galatas: et duo ad unum possint scribere, sicut scriptum est: Paulus Epistolarum genus propterea repertum, ut quidam nobis cum absentibus sermo sit, in dubium non venit: sed fit hoc usu exemploque pulchrius, si inter parentem ac filios crebra et jucunda alloquia caedantur; ut vere inter disjunctos corpore quaedam imago referatur praesentiae: his enim
Abbreviated transcription (Latin):
inor esset. Non enuim est se erꝑtus inferi¬
riorem. cuiꝰ sepult᷑a p̃stantior. ꝙͣ potentia
fuit. Deniꝙ non telis s cadai̾ub hostium
p̃ssus. & humatus ẽ ꝓͥo tectus triumpho.
clarum insigne relinquens posteris. eo gͦd
popłm suum quem captiũu inuenerat.xx.
annis in lib̾tate udicio suo rerit. & sepultꝰ
inpatͥo solo libertatis heredem dimisit. Hoc
gͦ eremplo liquet alienarum corsortia fugi¬
encla: ne ꝑ caritate conugii ꝓditionis insi¬
diȩ succeddant. Hale & nos dilige. qͥa nos te

Expanded text:
minor esset: non est enim se expertus infeminor esset: non est enim se expertus inferiorem, cujus sepultura praestantior, quam potentia fuit. Denique non telis, sed cadaveribus hostium pressus et humatus est, proprio tectus triumpho, clarum insigne relinquens posteris; eo quod populum suum, quem captivum invenerat, viginti annis in libertate judicio suo rexit, et sepultus in patrio solo libertatis haeredem dimisit. 34. Hoc ergo exemplo liquet alienigenarum consortia refugienda; ne pro charitate conjugii proditionis insidiae succedant. Vale, et nos dil
Abbreviated transcription (Latin):
et uniũsos qui desuꝑ aspectabant p̾cipi¬
tauit. Ibi magna ius marum feminarũq
ꝓmiscue erammata &e triumphus quesitꝰ¬
ꝑenito supͣ om̃s suꝑiores uictorias. haud
qua ꝙͣ degenere &e. de coloro exitũ. Nam ꝙ¬
si inuiolabilis ad io locorum & deinceps
atq incoꝑabilis in hac uta exꝑtis bellis
fuerit uiris tam̃ in morte se ip̃m uicit.
& insuꝑabilem gessit animum. ut con
finem om̃ib formidolosum. Uirtutis gͥ
fuit qd̾ uictoriarum num̃o diem clausit.
nec captiũu exitum. s triumphalem in¬
uenit. Cir cumscriptum autẽ fuisse amu¬
liere: nature potiꝰ ꝙͣ ꝑsonȩ ascribendum.
qͥa humana conditio ꝙͦ culpa inferior
Premitur enum & cedit. illecebris flagi¬
tiorum. Itaq eũ scͥpt᷑a ei testificetur. qd
plures in morte ꝙͣ in limine uite istiꝰ positꝰ
occidit. uidetur ad adũsarior. magis ex¬
itium captꝰ. ꝙ̃ qͦ ipse deiectior fieret aut

Expanded text:
et universos, qui desuper aspectabant, praecipiet universos, qui desuper aspectabant, praecipitavit. Ibi magna vis marium feminarumque promiscue exanimata, et triumphus quaesitet supra omnes superiores victorias haud quaquam degenere et decoloro exitu. Nam etsi inviolabilis ad id locorum et deinceps, atque incomparabilis in hac vita expertis belli fuerit viris, tamen in morte se ipsum vicit, et insuperabilem gessit animum, ut contfinem omnibus formidolosum. 33. Virtutis igitur fuit quod victoriarum numero diem clausit, nec captivum exitum, sed triumphalem invenit. Circumscriptum autem fuisse a muliere, naturae potius quam personae ascribendum; quia humana conditio, quam culpa inferior; premitur enim et cedit illecebris flagitiorum. Itaque cum Scriptura ei testificetur quod plures in morte, quam in lumine vitae istius positus occiderit, videtur ad adversariorum magis exitium captus, quam quo ipse dejectior fieret, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nutatem corporis. & nodos compedum. sus¬
tencare sese neqͥret. poposcit de puero qui
dirigebat iuias eiꝰ. ut admoũet eum ad
columpnas ꝓximas quib domus om̃is suf¬
fui tiebatur. Et admotus. utraq manu ful¬
cra totius comp̃hendit edificii. atq inten¬
tis ad festa sacrificii palestinis. qd̾ dagoni
deo suo deferebant. per qũe sͥ aduersariũ
suũ datum in potestatem arbitrabant᷑.
muliebris ꝑfidie dolos beneficiis ad nu¬
m̃antes celestib exclamauit ad dm̃ di¬
cens. Dñe allhuc semel memor puen tui
esto. ut ꝓduob occłis meis uindictam
tribuas denationib ne dent gloriam. diis
sus. qd̾ ipsis iuuantibus me in potesta¬
tem acceꝑint. nec uitam meam pluris
facio. MIoriatur anma cum palestiuis.
ut agnoscant sͥ in firmitatem meam nõ
ninꝰ ꝙͣ uirtutem exitialem fuisse. Con¬
cussit itaq columpnas magna ui. ac dis¬
soluit. ꝙ commimut eas. quas secuta ru¬
ina suꝑioris eulminis. & ipsum inuoluit

Expanded text:
mitatem corporis et nodos compedum susmitatem corporis et nodos compedum sustentare sese nequiret; poposcit a puero, qui dirigebat vias ejus, ut admoveret eum ad columnas proximas, quibus domus omnis suffulciebatur. Et admotus, utraque manu fulcra totius comprehendit aedificii, atque intentis ad festa sacrificii Palaestinis, quod Dagoni deo suo deferebant, per quem sibi adversarium suum datum in potestatem arbitrabantur, muliebris perfidiae dolos beneficiis annumerantes coelestibus, exclamavit ad Dominum dicens: Domine, adhuc semel memor pueri tui esto, ut pro duobus oculis meis vindictam tribuas de nationibus; ne dent gloriam suis diis, quod ipsis juvantibus, me in potestatem acceperint: nec vitam meam pluris facio. Moriatur anima mea cum Palaestinis, ut agnoscant sibi infirmitatem meam non minus quam virtutem exitialem fuisse. 32. Concussit itaque columnas magna vi, ac dissolvit et comminuit eas: quas secuta ruina superioris culminis, et ipsum involvit,
Abbreviated transcription (Latin):
nec uirtutem agnouit. Nec uigor erat.
nec gr̃a manebat. Itaq reputans se qd̾ imn¬
ꝓuide se mulierib aduersarior. credidis¬
set. & caluiratꝰ. temptare ulteriꝰ aliqͥd dam¬
ꝓnatum anfirmimitaris. cecitati occłos
uincłis manꝰ p̃brut. & competlib innerus.
earcerem intrauit. multis sͥ ieognitum
tempestatib Et iam ꝓcessu temꝑis cresc̾e
ei coma ceꝑat. Itaq cum esset celebre con¬
uiuium palestinoꝵ conuentui. ꝓducitur.
de carcere sansori. ac statuit᷑ in popłi aspec¬
tu. Frant tria milia ferine hominũ iurił
ac mulieͬris serus. & grauib eum in sulta¬
bant conuicus. circum agebant ludibriis.
qd̾ duriꝰ ie ultrã ipsam raptiuitatis speciẽ
uiro ingenite uirtutis conscio tolerabat᷑.
Nam uiuere & mori nat᷑e functio. ludibrio
esse ꝓbro ducit᷑. Cupiens gͥ tantam contu¬
meliam uel ułtionem solari. uł morte in
reliqũu preuertere. simulato ꝓpt̾ qd̾ infir¬

Expanded text:
nec virtutem agnovit: nec vigor erat, 851 nec virtutem agnovit: nec vigor erat, 851 nec gratia manebat. Itaque reputans secum quod improvide se mulieribus credidisset, et calvi ratus tentare ulterius aliquid damnatum infirmitatis caecitati oculos, vinculis manus praebuit, et compedibus innexus carcerem intravit multis sibi incognitum tempestatibus. 31. Et jam processu temporis crescere ei coma coeperat itaque cum esset celebre convivium, Palaestinorum conventui producitur de carcere Samson, ac statuitur in populi conspectu. Erant tria millia ferme hominum virilis ac muliebris sexus; et gravibus eum insultabant conviciis, circumagebant ludibriis, quod durius et ultra ipsam captivitatis speciem viro ingenitae virtutis conscio tolerabatur. Nam vivere et mori naturae functio, ludibrio esse probro ducitur. Cupiens igitur tantam contumeliam vel ultione solari, vel morte in reliquum praevertere, simulato quod propter infir
Abbreviated transcription (Latin):
Sͥ totiens ꝓ cax mulier deplorauisset. indig¬
nam se habitam dolens. cui ñ comnnitreret᷑
archanũ dilecti. que io qd ꝓremidio querẽt
ad ꝓditionẽ spectari ui deret. lacrimis fidẽ
coegit. simul qͥa debebat᷑ inuicte ad id tem¬
pus fortitudinis uiro. ut incidẽt erump¬
nam. sauciꝰ anum secretum. aꝑit. p̃tendẽ
in se uirtutem dei. & esse dño sc̃ificatum
sciłm eus p̾ceptum comam pascẽ. qͥ si at¬
tonderet᷑. lesineret narareꝰ esse. ⁊ ꝓpͥe uir¬
tutis usum amiteret. Palestim ꝑmulierẽ
comꝑta infirmitate uiri. sceleris mercedẽ
affert̃. ut p̃cio obnoria dolum patraret.
At illa m̾etriciis delinim̃tis fessum amoris
in soporẽ cõnpulit. & tonsore adhibito .uii.
erines capitis eiꝰ admota nouacła absci¬
dit. continuoq interdicti p̃uaricatione
iures minute: Demq ex sompno exꝑgitꝰ.
faciam inqͥt sic̃ soleo. & excutiam me st̃
aduensarios. Sed nec animi sui alacͥtatẽ.

Expanded text:
sibi toties procax mulier deploravisset, indigsibi toties procax mulier deploravisset, indignam se habitam dolens, cui comitteretur arcanum dilecti; et id quod pro reremedio quaereret, ad proditionem suspectari videret, lacrymis fidem coegit: simul quia debebatur invictae ad id tempus fortitudinis viro, ut aerumnam incideret, saucius animi secretum aperit: praetendere in se virtutem Dei, et esse Domino sanctificatum, secundum ejus praeceptum comam pascere, quae si attonderetur, desineret Nazaraeus esse, et propriae virtutis usum amitteret. Palaestini per mulierem comperta infirmitate viri, sceleris mercedem afferunt, ut pretio obnoxia, dolum patraret. 30. At illa meretriciis delinimentis fessum amoris in soporem compulit, et tonsore adhibito, septem crines capitis ejus admota novacula abscidit, continuoque interdicti praevaricatione vires minutae. Denique ex somno expergitus: Faciam, inquit, sicut soleo: et excutiam me super adversarios; sed nec animi sui alacritatem,