comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na ueĩre quorda occultoꝵ. Sed nͨ ipõs
hoec raciisse ꝓph̃as demonstraiemus.
Nam de. Nam ne ꝑgam lougius idem
Ie ᷤ eo ip̾o loco ubi ait. et ho est. et qͥs
aguoscit eum. ue .q. ħ ip̃o excusati es¬
sent uitei qr nõ cognouerunt. Si eñ
glorie cͥcifissent. Sequit᷑ et ostendit
occulri eoꝵ meriti fuisse ut nõ cognos¬
cereur. ait eĩ ego dũs ĩterrogans cor¬
etiam ip̃i qui appellanit᷑ u̾am ĩ młtas
b̾eses. nariasq discedrur. neq hoc
aꝓphetis hebreis p̾t̾ mussu ẽẽ doce̾mᷤ
tanꝙͣ eĩ esser ꝯsequens. ut ideis in
ieimas ueld̾ cathecirandi nob̾ ordĩe
ĩ suuiuatis. continuo sb̃iecir clamaut
ꝑdix. cong̾ganir que nõ peꝑit faciẽs¬

Expanded text:
 sed nec ipsos hoc tacuisse prophetas demonstraremus. nam, ne pergam longius, idem Hieremias eo ipso loco, ubi ait: et homo est, et quis agnoscet eum? ne quasi hoc ipso excusati essent Iudaei, quia non cognouerunt — si enim gloriae crucifixissent ; sequitur, et ostendit occulti eorum meriti fuisse ut non cognoscerent. Ait enim: Ego Dominus, interrogans coretiam ipsi qui appellantur Chrisdunt. neque hoc a prophetis Hebraeis praetermissum esse doceremus. tamquam enim esset consequens, ut Iudaeis in Hieremias uelut catechizandi ordinem nobis insinuans continuo subiecit: clamauit perdix, congregaui
Abbreviated transcription (Latin):
fides ip̃a ĩ qua salutis ur ad salutẽ cõ¬
nexionis hiꝰ moĩ quã cõmemorau ẽẽ
ur  exordiũ ĩ nr̃a constituta potestate¬
fit Qd̃ fatilius iudebimus si prius
quio sit potestas aliciũ diligencuis ꝑ¬
sper̾imus Cũ duo quedã sint uelle ⁊
posse uñ nec qui uult contuiuo pt̃
Nec qui potest continuo uult Quia
uocabulis resonat ꝙ ab eo ꝙ ẽ uelle
uoluntas. atq ab eo ꝙ ẽ posse potestas
nonĩ accepit quapp̃ qr sicut qui uult
ht̃ uoluntatem ita potestatẽ qui potest
s ut potestate aliqͥd faciat uoluntas ad¬
erit sieq emĩ dici solet quispiã pt̃ate
fecisse siquid fecit ĩutꝰ. Qmͣ̃ꝙͣ si sub
malit ħ nõ fac̾e qmͣ illud nõ pati Co¬
genti ꝓcul dubio resistit nec facit Ac
ꝑ ħ sĩ facit nõ quidꝰ plena iͥ libera uo¬
linitate s tñ nõ facit u uoluntate
qmͣ uolintatẽ qr esftũs consequitur

Expanded text:
fides ipsa, in qua salutis uel ad salutem cofides ipsa, in qua salutis uel ad salutem conexionis huius, quam commemoraui, esse uidetur exordium, in nostra constituta sit potestate. quod facilius uidebimus, si prius quid sit potestas aliquanto diligentius enim duo quaedam sint uelle et posse — unde nec qui uult continuo potest nec qui potest continuo uult, quia uocabulis resonat, quod ab eo quod est uelle uoluntas, ab eo autem quod est posse potestas nomen accepit. quapropter sicut qui uult habet uoluntatem, ita potestatem qui potest. sed ut potestate aliquid fiat, uoluntas aderit. neque enim dici solet quispiam potestate fecisse, si quid fecit inuitus. quamquam, si subtmalit hoc non facere quam illud non pati, cogenti procul dubio resistit nec facit. ac per hoc, si facit, non quidem plena et libera uoluntate, sed tamen non facit nisi uoluntate; quam uoluntatem q
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sz statuitur ꝑ fidem qr fides impettͣ
grãm qua lex im̃pleatur ita lib̾ũ arbit᷑¬
ũ nõ euatuatur ꝑ grãm s statuitur qr
grã sanat uoluntatẽ qua iusticia libͥe
diligatur. Omĩa ħ que uelud cathenatĩ ꝯ¬
nexi hñt uoces suas ĩ st̾pturis stĩs.
lex dicit Non concupistes . fides dicit. Sa¬
na aĩam meã qr peccau tͥ. Grã ditit
Ecce ẜamis fcũs es iam nol peccare sie
quid tͥ det̾ius continguat. senitate di
tit. dñe deus meus exclamaui ad te ⁊
lex tua dñe. ut quid gͦ miseri homi¬
nes aut de lib̃̾o arbitͥo audent srbire
añꝙͣ liberentur aut de suis uirib si
iam liberat sunt Ner ascend ĩ ipõ noĩe
lib̾i arbitrii utiq lib̾tatẽ sonare. ub
Aquo enĩ quis deuictus est hinc ⁊ suꝰ
deiectus est. S aũt lib̾ati sunt quib
illũ uelint hr̃e dñm quuieis daicit. siue
me potestis fat̾e Et nõ nos filiuis lib̾¬
aũit. Tunc u̾e lib̾i eritis. Quereret utr̃

Expanded text:
tur. sed statuitur per fidem, quia fides inpetrat gratiam, qua lex inpleatur, ita liberum arbitrium non euacuatur per gratiam, sed statuitur, quia gratia sanat uoluntatem, qua iustitia libere diligatur. omnia haec, quae uelut catenatim conexui, habent uoces suas in scripturis sanctis. lex dicit: non c o ncupisces; fides dicit: sana animam meam, quoniam peccaui tibi; gratia dicit: ecce sanus factus os; iam noli peccare, ne quid tibi deterius concit: Domine Deus meus, exclamavi ad te, et lex tua, Domine . Utquid ergo miseri homines aut de libero arbitrio audent superbire antequam liberentur, aut de suis viribus, si jam liberati sunt? Nec attendunt in ipso nomine liberi arbitrii utique libertatem sonare. Ubi a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus o s t. si autem liberati sunt, quid illum uclint habere dominum, qui eis dicit: sine me nihil potestis \\facere, et: si uos filius liberau
Abbreviated transcription (Latin):
nõ concupisces ad istam. Post ꝯcupis¬
centias tuas nõ eas ad ułam ncħ ã¬
plus querere qmͣ ĩ ea ꝑfectõne ꝑsisd̾e̾
ad istam ħ qd agit ⁊̃ opere herẽ ⁊ illiꝰ
ꝑfectonẽ ꝓ mertede sperare ut ꝑ illã ui¬
stus sine fine inuat ĩ sp̃e ꝙrͣ ĩ ilta desi¬
derauit ꝑ hanc aũt istus uiuat exfi¬
de ĩ qua illã c̾to fine desiderat. hus cõ¬
stitutis pccmũ erit ex fide iuuentis alã
alicui delectatõn illicite consentire nõ
tm̃ ĩ illis horrendis fatinorib ⁊ flagi¬
aurem alicui uoc que audienda ñ eẽt
uł linguã alicui que dicenda nõ eẽt
accõmodet uł ĩ ip̃o corde aliquid itaco¬
gitet ut mall licitũ qd̾ male delectat
⁊ ꝑ p̾ceptum scitur illicitũ ⁊ ista qͥppe
co̾nsensio ẽ ad pccm̃ qd̾ utiq fieret uͥ
pena terreret tali. Iusti ex fide uiuen¬
tes nõ opus hñt dr̃e . diunte nobis
debita ma sicut ⁊ nos dimitamus

Expanded text:
non concupisces, ad istam: post concupisnon concupisces, ad istam: post concupiscentias tuas non eas, ad illam nihil amplius quaerere quam in ea perfectione persistere, ad istam hoc quod agit in opere habere et illius perfectionem pro mercede sperare, ut per illam iustus sine fine uiuat in sperare, quam in ista desiderauit, per hanc autem iustus uiuat ex fide, in qua illam certo fine desiderat. his constitutis peccatum erit ex fide uiuentis aliquando alicui delectationi inlicitae consentire non tantum in illis horrendis facinoribus et flagiaurem alicui uoci, quae audienda non esset. uel linguam alicui, quae dicenda non essct. accommodet uel in ipso corde aliquid ita cogitet, ut mallet licitum quod male delectat et per praeceptum scitur inlicitum; etiam ista quippe consensio est ad peccatum, quae utique fieret, nisi poena terreret. tales iusti ex fide uiuentes non opus habent dicere: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus
Abbreviated transcription (Latin):
tanta dilectõ dei qnͣta. illi togincõm ple¬
ne ꝑfecte q debetur ⁊amculpe deputan
duĩ aliud ẽ enĩ totam nũdũ assequi
caritatem. Atuid nullã assequi cupi¬
ditatẽ qmͣobrem d homo qunus ionge
minus amet deii qmͣem̃ pt̃ amare cõ¬
spectum nicħ cũ appefe illicitũ sicut ⁊̃ ⁊̃
hiis que adiarent sensib corporis pt
ocłis nullis denebris delectaꝵ quͣ̃ius
nõ possit ĩ fulgentissima luce defiq. bũ
⁊̃ iam talem constituamus auimum
humanũ nicħ corruptibili corpore qͥt
nũdũ illa suꝑeminentissima ꝑfectõe
caritatis dei om̃s motus terrẽne lib¬
dinis absorbuerit ⁊ consumpẜit tã
ĩ ista minore iusticia ad illicitum ãꝯ
oꝑandun eidꝰ libidin nulla inclm¬
cõne consenciat ut ad illã uitã iam
ĩmortalem ꝑtineat. diliges dnĩn deũ
tuũ ex toto corde tuo ⁊ ex tota anima
tua ⁊ ex tota uͥtute tua ad hanc ã
nõ regnet pccm̃ ĩ nr̃o mortali corpore
ad obediendũ desidenis eius ad illã

Expanded text:
nta illi cognitioni plenae perfectaeque debetur, iam culpae deputandum est. aliud est enim totam nondum adsequi caritatem, aliud nullam sequi cupiditatem. quamobrem debet homo, quamuis longe minus amet deum quam eum potest amare conspectum, nihil tamen appetere inlicitum. sicut etiam in his quae adiacent sensibus corporis potest oculus nullis tenebris delectari, quamuis non possit in fulgentissima luce defigi. uerum ecce iam talem constituamus animam humanam in hoc corruptibili corpore, quae etsi nondum illa supereminentissima perfectione caritatis dei omnes motus terrenae libidinis absorbuerit atque consumpserit, tamen in ista minore iustitia ad inlieitum aliquid operandum eidem libidini nulla inclinatione consentiat, ut ad illam uitam iam inmortalem pertineat: diliges dominum deum tuumextoto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota uirtute tua, ad hanc autem: non regnet peccatum in uestro mortali corpore a d oboediendum desideriis eius, ad illam:
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ deus qui nos nõ ꝑmittit temptari
sunt id qdꝰ potestis De illa utiq fide q̃¬
rimus utr̃ ĩ potestate sit qͣ tredimus deo
uł credimus ⁊̃ deũ. hinc enĩ qd̃ st̾ptum
 credidit abiahã deo ⁊ deputatũ ẽ illi
ad iusticiã ⁊ tredenti ĩ eũ qui iustificat¬
impium deputatur fides eius ad nisti¬
damus deus dedit Ausꝙͣ aũt legimus
ĩ sacris scripturis nõ eẽ uoluntas insi
a deo ⁊ recte nõ scriptũ est qr u̾m nõ ẽ
h̾eat potestatem. porro cũ uolmitas ma¬
la potestatẽ accipit impłe ꝙ intenduit
ex iuditio dei uenit apd̾ quẽ nõ est
rusce q occulte Cetm̃ inquus pumri
se ignorat insi tũ mamifesto supplitõ
sensit uolens qnͣtũ mali sit ꝙ ꝑpetra
Trãdidit illos deus ĩconcupĩam cordis
illoꝵ ut faciunt que nõ conueniunt
hinc ⁊ dũs pilato. Non hes ĩme ĩquit

Expanded text:
lis deus, qui non uos permittat temptari super id quod potestis. de illa itaque fide quaerimus, utrum in potestate sit, qua credimus deo uel credimus in deum. hinc enim scriptum est: credidit it Abraham et deputatum est illi ad iustitiaimpium deputatur fides eius ad iustidamus. deus dedit. nusquam autem legimus in sanctis scripturis: non est uoluntas nisi a deo\'. et recte non scriptum ehabeat potestatem. porro cum uoluntas mala potestatem accipit inplere quo intenditur, ex iudicio dei uenit, apud quem non est iuste, quia occulte. ceterum iniquus puniri se ignorat. nisi cum manifesto supplicio senserit nolens, quantum mali sit quod perpetrautradidit illos deus in concupiscentias cordis illorum, ut faciant quae non conueniunt. hinc et dominus Pilato: non haberes, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibile ħ induere ĩcorruptõnẽ atq
hic int̾ homines morituros eum ibe¬
re uiu̾e minime moritur̾ ut tota peni¬
tus uetustate consumpta nulla rens
ĩmembris eius repugnet legi mentis.
deuiq ubq p̾sentẽ itaq cognostat
dicut scĩ postea cogiituri sunt. Quis
demens audeat affirmare fĩ nõ posse
ħ cir̾ nõ fatiat querunt. Net hoĩes N ͨ
qui querunt se attendinit eẽ hoĩes

Expanded text:
corruptibile induere incorruptionem , atque hic inter homines morituros eum jubere vivere minime moriturum, ut tota penitus vetustate consumpta nulla lex in membris ejus repugnet legi mentis , Deumque ubique praesentem ita cognoscat, sicut sancti postea cognituri sunt, quis demens audeat affirmare, non posse? Sed quare non faciat, quaerunt homines: nec qui quaerunt, se attendunt esse homine
Abbreviated transcription (Latin):
quis credit. deiñ querendꝰ ẽ ymo reco¬
lendũ quã fitem tanta confluctuatõ
bonũ est Nam inde est illud frẽs Noli¬
te om̃i spũi credere s ꝓbate spm̃ qui
ex deo ÷ Nec ĩ laudib caritatis qd dcñ¬
⁊. Omĩa credit sic accipiend̾ ẽ ut ca¬
ritati tuiꝰpiam derogemus si nõ ꝙ audi¬
erit. statim crediderit. Quid ꝙ eadem
taritas ammonet Non facile de frẽ
rredat postremo ip̃a caritas q̃ oĩa cre¬
tiore pene iusticiã suã facẽ cognantur
⁊ ĩo nõ facut dei iusticiã qr caritas eã
facit qua nõ lib insiqr licet nec innor
qd nõ licet ⁊ illi eigo credunt deo siã si
oĩo nõ crederent nec penã legis utq for

Expanded text:
s credit, deinde quaerendum est, immo recolendum, quam fidem tanta conflictationebonum est; nam unde est illud: fratres. nolite omni spiritui credere, sed probate spiritum qui ex deo est? nec in laudibus caritatis quodest, Omnia credit , sic accipiendum est, ut charitati cujuspiam derogemus, si non quod audierit, statim crediderit. Quid, quod eadem charitas admonet, non facile de fratre mcredat? Postremo ipsa charitas qua omnia cretimore poenae justitiam suam facere conantur, et ideo non faciunt dei iustitiam, quia caritas eam facit, quam non libet nisi quod licet, non timor, quod non licet. et illi ergo credunt deo; nam si omnino non crederent, nec poenam le
Abbreviated transcription (Latin):
mutte ut dimittatur illi ⁊ siquio ħt̃
iusticie nõ de suo sͥ ẽẽ p̃sumiere s de
gra iustificantis dez ⁊ adhuc tm̃ ab
illo esurire ⁊ scire iusticiã. qui ẽ panis
uiuus ⁊ apud quẽ fons ite quesit
operatur uisticiã ĩ stĩs suis ĩ huiꝰ uite

Expanded text:
mittere ut dimittatur illi et. si quid habet iustitia?, non de suo sibi esse praesumere, sed de gratia iustificantis dei et adhuc tamen ab illo esurire et sitire iustitiam, qui est panis uiuus et apud quem fons uitae, qui sic ope
Abbreviated transcription (Latin):
dixinus qũ pccm̃ nõ he̾mus nos ipos
detipinus ⁊ u̾itas ĩ nob̃ nõ est. ⁊ iuid̃
qr nõ ẽ homo qui nõ peccabit Et iuid̾
qr nõ ẽ iustus ĩ terra qui faciat bonũ
⁊ nõ peccabit. utrũq enĩ ħ testĩoniũ

Expanded text:
s quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est ? et illud: quia non est homo qui non peccabit? et illud: quia non est iustus in terra qui faciet bonum et non peccabit utrumque enim hoc testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
s longe supͣ quã petumus ⁊ intelliguꝰ
qmͣ ex toto corde ⁊ ex toto auimo ⁊ ex
tota mente Neq enĩ restat ĩ nob̃ ali¬
quid qd̃ addi possit ad totum qr si resta¬
bit aliquid ⁊ illud nõ erit totum pro¬
modo tam hic primũ p̃ceptum iusticie
quo iubemur dilig̾e deũ exͣ toto corde
⁊ ex tota auiura ⁊ ex tota mente qmͣ
de ꝓximo diligendo alt̾ũ conseqñs ĩilla
uita implebimus cum iudẽbimus fa
ĩ qua ant̾iora nos extẽdere debeamus ac
ꝑ ħ ĩ qnͣtũ mͥ uidetur ĩ ea que ꝑficienda
est iusticia multũ ĩ hac uita ilłe. ꝓfecit
Qui qmͣ longe sit aꝑfectõne iusticie
ꝓficiendo cognouit s dici pt̃ quedã iu¬
sticia minor hinc inde competens qua
iustus ex fide uiuit qmͣuis ꝑegrimis

Expanded text:
us et intellegimus quam ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente. neque enim restat in nobis aliquid quod addi possit ad totum, quia si restabit aliquid, illud non erit totum. proinde hoc primum praeceptum iustitiae, quo iubemur diligere deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente, cui est de proximo diligendo alterum consequens, in illa uin quae anteriora nos extendere debeamus . Ac per hoc, quantum mihi videtur, in ea quae perficienda est iustitia multum in hac uita ille profecit, qui quam longe sit a perfectione iustitiae proficiendo cognouit. Sed si dici potest quaedam iustitia minor huic uitae conpetens, qua iustus ex fide uiuit, quamuis peregrinus
Abbreviated transcription (Latin):
legenti uł cogitant que possibilia dõ
nẽgare nõ possumus qmͣius exordiũ
desit exemplũ s qr dici p̃t uia ope eẽ
diuina. Iuste aũt uu̾e ad nr̃a operi
ꝑtine suscepti ostendere ⁊̃ ħ opus ẽẽ
dĩnũ ⁊ ħ egi libro isto loquatius qmͣ¬

Expanded text:
quae possibilia deo negare non possumus, quamuis eorum desit exemplum. Sed quia dici potest illa opera esse diuina, iuste autem uiuere ad nostra opera pertinere, suscepi ostendere etiam hoc opus esse diuinum et hoc egi libro isto loquacius
Abbreviated transcription (Latin):
si illo donante ⁊ oꝑante. Ecce ꝙadm
sine exemplo ĩ hominib ẽ ꝑfcã iustici¬
a. Et cũ impossibił nõ ẽ fie̾ret enĩ si
uoluntas tanta adhidereturꝰ qnͣta suf¬
ficit tante rei Ess que tanta si ⁊ nicħ
eoꝵ que ꝑtinent ad iusticiã nos lat̾et
uł ea sic delectarent auimũ ut quicquid
aluid uoluntatis doloris nõ impedit de¬
lectaco illa suꝑaret Qd̾ ut sit nõ am¬
ad impossibilitatẽ s ad iudiciũ dei ꝑtin
Quis enĩ nestiat ẽẽ ĩ hominis potesta
te quid sciat nec ẽẽ consenñs ut qdꝰ ap¬
petendum cognitum fũit appetaturͤ nͥ
tm̃ delectet qnͣtũ diligendꝰ ħ aũt̃ sam

Expanded text:
si illo donante et operante. ecce quemadmodum sine exemplo est in hominibus perfecta iustitia et tamen inpossibilis non est. fieret enim, si tanta uoluntas adhiberetur, quanta sufficit tantae rei. esset autem tanta, si et nihil eorum quae pertinent ad iustitiam nos lateret et ea sic delectarent animum, ut quicquid aliud uoluptatis dolorisue inpedit, delectatio illa superaret: quod ut non sit, non ad inpossibilitatem, sed ad iudicium dei pertinet. quis enim nesciatte quid sciat, nec esse consequens ut quod appetendum cognitum fuerit appetatur, nisi tantum delectet, quantum diligendum est? Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
a uł ꝓtimũ tuũ tanꝙͣ te ip̃m. Quid
fendamus om̃s oũ putamus deo quẽ
⁊ postea ꝑ stripturã eius sũ c̾ca ⁊ ꝑspitua
rõne cõmoniti dũ didic̾emus Qe enim
nõ placeat penitendo dep̾camur ut ig¬
quid ei placeat il qr ⁊ ip̃e mimus notus
ẽ nob̃. uidemus enĩ nũc ꝑ specłui ĩ enig¬
mate tunc aũt facie ad fatiem. Quis
ũo existimare audeat tũ eo u̾etũ fu̾it
qd̃ ait ut cognostam sicut ⁊ cognitus
simm tanꝙͣ dei daectonẽ fore contempla¬
torib eius qnͣta fidelib nĩc ẽ aut nul¬
lo modo h̾eat illi tanqm de ꝓximo cõ¬
parandꝰ porro si qnͣto maior dilectõ

Expanded text:
s proximum tuum tanquam te ipsum . Quid fendamus omnes , dum putamus Deo, quem  postea per scripturam eius siue certa et perspicua ratione commoniti, cum didicerimus quod ei non placeat, paenitendo deprecamur, ut igquid ei placeat, nisi quia et ipse minus notus est nobis? uidemus enim nunc per speculum in enigmate, tunc autem facie ad faciem. quis uero existimare audeat, cum eo uentum fuerit, quod ait: ut cognoscam sicut et cognitus s u m, tantam dei dilectionem fore contemplatoribus eius, quanta fidelibus nunc est, aut ullo modo hanc illi tamquam de proximo eonparandam? porro si quanto
Abbreviated transcription (Latin):
tũ si sit timore pene nõ amore iusticie
seruiłr fit nõ liberał̾r ⁊ iõ nec fit Nõ eĩ
fructus ẽ bonus qui de caritatis radice ñ
suigit. Porro aist nõ adsit fices q̃ ꝑ dilet¬
cõnen operatur Incipit condelectar legi
de scõm int̾iorẽ honinẽ. Que delectatõ¬
adhuc repugnat legi mentis donec ĩ
nouitatẽ que de die ĩdiem ĩ int̾iore ho¬
mine augetur tota uetustas mutata
ꝑtnͣseat lib̾ante nos de corpore mortis
emingłio reuelata÷ dispensacõne tem¬
poꝵ ordinatissima sicut deus nouit cũt
ħ idiũ p̾cepto figuratiuo occultatũ ẽ
qd̾ salbatũ ꝑtiu. Salbatũ aũt dies
scĩficacõnis ẽ nec uacat ꝙ int̾ om̃ĩa

Expanded text:
 si fit timore poenae, non amore iustitiae, seruiliter fit, non liberaliter et ideo nec fit. non enim fructus est bonus, qui de caritatis radice non surgit. porro autem si adsit fides, quae per dilectionem operatur, incipit condelectari legi dei secundum interiorem hominem, quae delectatadhuc repugnat legi mentis, donec in nouitatem, quae de die in diem in interiore homine augetur. tota uetustas mutata pertranseat liberante nos de corpore mortis euangelio reuelata est dispensatione temporum ordinatissima, sicut deus nouit cuncthoc solum praecepto figurato occultatum est. quod ad sabbatum pertinet. sabbatum autem dies s
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑ donũ sp̃c operanuir iusticiã ⁊ ap̾¬
uancatonis dampnacõne liberamur
rit caritas uͥ enĩ spt̃ dñi ib libertas
quti nõ infirmet ͣͫ. s obitiamus occul¬
ta confusionis nõ ambulantes ĩ astucia
neq dolo adulterantes u̾bũ de hanc a¬
stuciã ⁊ dolũ ⁊ ypocrisin uult intelligi

Expanded text:
r donum spiritus operamur iustitiam et a praeuaricationis damnatione liberamur. rit caritas; ubi enim spiritus domini li bertas.cuti non infirmemur, sed abiciamus occulta confusionis non ambulantes in astutia neque dolo adulterantes uerbum d e i. hanc astutiam et dolum hypocrisin uult intellegi,
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis. ħ disputacõ si qõni illi soluende
de libero existit arbitrio ꝙ cũ crearenur
acorpimus atcendat ⁊ uideat nõ io tñ
istam uoluntatẽ diuino mum̃ tribuendã
qm̃ ex libero arhitrio est. qd notabis ułi
ammonẽt honuinẽ infirmitatis suẽ ut
ad grãm iustifitantẽ credendo confugiat
ei ueniat ĩ mentẽ. S consentue Aut dis¬
sentire ꝓprie uoluntatis ẽ. hiis gͦ mo¬
dis qñ deus agit cũ aĩa rõnal ut ei
credat Neq em̃m credere pt. qd̾ lic li¬
b̃o arbitrio si nulla sit suasio ⁊ ił uoca¬
preuemet nos. Consentire aũt uocatõ
dei uł ab ea dissentire ficut dixi ꝓprie uo¬
luntatis est que res nõ solũ non infir¬
mat qd dam̃ est. Quid enĩ hes qd̾ nõ ac¬
cepisti u̾m ⁊̃ confirmat acciꝑe quippe ⁊ ha¬
bere anima nõ pt̃ dona de quib hec au¬
dit nõ consenciendo ac ꝑħ quid hẽat
ꝓfunditatẽ scrutandã quisꝙͣ nos coar¬
tet cur illi sua suadetur uł ꝑsuadetur

Expanded text:
est nobis. Haec disputatio, si quaestioni illi soluendaede libero existit arbitrio, quod cum crearemur accepimus, adteudat et uideat non ideo tantum istam uoluntatem diuino muneri tribuendam, qadmonent hominem infirmitatis suae, ut ad gratiam iustificantcm credendo confugiat,ei ueniat in mentem, sed consentire uel dissentire propriae uolnntatis est. his ergo modis quando deus agit cum anima rationali, ut ci credat — neque enim credere potest quodlibet libero arbitrio, si nulla sit suasio uel uocapraeuenit nos, consentire autem uocationi dei uel ab ea dissentire, sicut dixi, propriae uoluntatis est. quae res non solum non infirmat quod dictum est: quid enim habes quod non accepisti? uerum etiam confirmat accipere quippe et habere anima non potest dona, de quibus hoc audit, nisi consentiendo ac per hoc quid habeat profunditatem scrutandam quisquam nos coartet, cur illi ita suadeatur ut persuadeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dentes epulentur ita ut musauis e¬
oꝵ ħ uolũit ĩ pristino semꝑ molat.
uidetur auid̾ quicumq cõntempẜit
d̾ uoluntatẽ domimi sui fat̾e S tñt
eum iuncet s ⁊ pristinũ contempnẽs
iũgens quid ĩcomutabłr sit loqut᷑¬

Expanded text:
centes epulentur, ita ut quisquis ecentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistrinum conteiungens quid incommutabiliter sit locut
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe rõnali illa media uis ẽ qua uł tn¬
pelli ad fiden uł inclinari ad felicitatẽ
pt̃ ⁊ iõ nec istã uoluntatẽ qua credit
deo dici pt̃ homo hĩe quã nõ accepit
qñ quidꝰ uocante deo Siugit de liłs ar
aut deus om̃s homines saluos fĩ ⁊
ad agncõnẽ f̃utatis uenire nec sit
tam̃ ut eis adimat liberũ arbitriũ qͦ
uł bene uł maie utentes iustissime in¬
dicentur qd tã fit Infideles quid ꝯͣ
uoluntatẽ dei fatiunt. tum eius exdnͣ¬
głio nõ credunt. Nec iõ tam̃ eam uin¬
cunt u̾m se ipõs fraudant magno⁊
sũmo bono malis q penalib impli¬
cant exꝑturi ĩ supplicus potestatem
eius cuiũs ĩ donis mĩam contempse¬
runt Itaq uoluntas dei semꝑ ĩunc¬
ta est uinc̾etur aũt. Si nõ hr̃et quid
de contemptorib fac̾e̾t aut ullo mͦ¬
modo possent euadere qd de talib il¬
le constituit. Qui enĩ ditit ũb grã.
uolo em̃ ut hu omnes serui mei o¬
ꝑentur ĩiunea ⁊ post iaborem renuies¬

Expanded text:
la media uis est, quae uel intendi ad fidem uel inclinari ad infidelitatem potest et ideo nec istam uoluntatem, qua credit deo, dici potest homo habere quam non acceperit, quando quidem uocante deo surgit de libero aautem deus omnes homines saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, non sic tamen, ut eis adimat liberum arbitrium, quo uel bene uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangelio non credunt, nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant magno et summo bono malisque poenalibus implicant experturi in suppliciis potestatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requies
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ꝙ ex lege est .⁊ qd̃ ex uet̾i testamen¬
ham nintatores fidei abraham qͥ est pa¬
ter oĩũ nr̃m sicut scriptũ est qr patrẽ
multaꝵ gentiũ posui te. Et omnes er¬
go hii predestinati uocat glorificati
iustificati cognoident deumi gratia te¬
stamenti noui a minore us ad maio¬
rem eoꝵ Sicut engo fcõru scripta
ĩ tabulis lapideis mercesq eins ter¬
ra iia ꝓmissionis. Quan carnalis
domus istael cun ab egypto liberata
esset accepit. ꝑtinet ad testamentũ
uetus Itaq iex fide scripta ĩ cordibus
merces q euis sp̃os contemplacõnis ꝙͣ
spiritał domus urr ab hoc nundo lib̾ata
ꝑcipiet ꝑtin ad testamentũ nouũ tũs

Expanded text:
quod ex leges est id est quod ex uetere testamenham, idest imitatores fidei A bra h am—, qui est pater omnium nostrum, sicut scriptum est, quia patrem multarum gentium posui te. omnes ergo hi praedestinati, uocati, iustificati, glorificati cognoscent deum gratia testamenti noui a minore usque ad maiorem eorum. Sicut ergo lex factorum scripta in tabulis lapideis mercesque eius terra illa promissionis, quam carnalis domus Israhel, cum ex Aegypto liberata esset, accepit, pertinet ad testamentum uetus, ita lex fidei scripta in cordibus mercesque eius species contemplationis, quam spiritalis domus Israhel ab hoc mundo liberata pertinet, pertinet ad testament
Abbreviated transcription (Latin):
ħ est ꝑ quã excludinuir goriacõ sũ uͭ
accẽdat qua ĩ nob̾ ĩflãmamur siue
ut emiueat qmͣ ĩ domino gloriamur
ħ est fides qua npetratur largitas
nã Idemq fides esuriens siciensq iu¬
sticia renouatõne de die ĩ diem ĩt̾ioris
homĩs ꝓficit mea ⁊ separat operat ea
de saciari ĩuita et̾na ubi fiet qͥdͣ ĩpͦs
de deo logr ͣ. Qui sciciat ĩ bonis deside¬
riũ tuũ ħ est fides qua s̾alu fiunt qͣ¬

Expanded text:
er quam excluditur gloriatio ; sive ut abscedat qua in nobis inflamur, sive ut emineat qua in Domino gloriamur: haec est fides, qua impetratur largitas rnam; itemque fides esuriens sitiensque justitiam renovatione de die in diem interioris hominis proficit in ea et sperat in ea satiari in uita aeterna, ubi fiet quod in psalmo de deo dicitur: qui satiat in bonis desiderium tuum. haec est fides, qua salui fiunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
crimen s ipĩus impietatis ĩcurrent
lo tam̃ modo dicendũ ẽ deo deesse possi¬
bilitaten qua uoluntas sic adiuuet᷑
humano ut nõ solum Iusticia ista q̃
ex fide est om̃ĩ ex parte modo ꝑficiatur

Expanded text:
crimen, sed ipsius impietatis incurrent.lo modo tamen dicendum est deo deesse possibilitatem, qua uoluntas sic adiuuetur humana, ut non solum iustitia ista, quae ex fide est, omni ex parte modo perficiatur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iusde ⁊ pie uiuanrus ⁊̃ ħ seculo post
⁊̃ carne nr̃a ad ĩmortalitatẽ resurrectura
tidꝰ ei m̾itũ sp̃t facit qui eã ĩ resurrectõ¬
ne sͥ congrua ħ ẽ iustifitacõne p̃cedit
tẽ ĩ qnͣtũ nob̃ ĩchoatur ĩ re ⁊ qnͣtum
ꝓficienda expectatur ĩ spe omĩs qͥ ĩuo¬
ta multitudo aat psalmus dulcedinis tu¬
e dñe quã abscundisti timentib te ꝑfe¬
tisti aũt sperantib ĩ te. Ex lege timemꝰ
deũ ex fide sꝑamus ĩ eũ s tnnentib
penã abscimõit᷑ gr̃a sub quo timore aĩa
nec timor ille qiͣ tustos seminis abstes¬
serit ꝑ fidem confugiat ad mĩam dei ut
p̃cipit qmͣ delectat qd̃ impedit Ita tã¬
iulta multitudo dulcedinis eius ħ ẽ lex
fide caritas eius consc̾pta ĩcordili atq
duffusa ꝑficit ͫ sꝑantib ĩ eũ ut ĩ anima
sanata nõ timore pene s amore iusti¬
cie oꝑetur bonũ. liberũ gͥ arbitriũ gr̃as¬

Expanded text:
et pie uiuamus in hoc saeculo, post etiam carne nostra a.l inmortalitatem resurrectura, quod ei meritum spiritus facit, qui eam in resurrectione sibi congrua, hoc est in iustifieatione, praecedit. tem et quantulum nobis inchoatur in re et quantum perficienda expectatur in spe. omnis enim qui inuota multitudo, ait psalmus, dulcedinis tuae, domine, quam abscondisti timentibus te, perfecisti autem sperantibus in te! ex lege timemus deum, ex fide speramus in deum; sed timentibus poenam absconditur gratia. sub quo timore anima nec timor ille quasi custos seuerus abscesserit, per fidem confugiat ad misericordiam dei, utpraecipit quam delectat quod inpedit. ita multa multitudo dulcedinis eius, hoc est lex fidei, caritas eius conscripta in cordibus atque diffusa perficitur sperantibus in eum, ut anima sanata non timore poenae, sed amore iustitiae operetur bonum. Liberum ergo arbitriu
Abbreviated transcription (Latin):
fat̾e nec poss ei uoluntatẽ asfuisse l
exortam s potestaten deffuisse dic̾emꝰ
Cũ u̾o iõ nõ faciebat qr nolebat erat u¬
tiq potestas s uoluntas deerat qmͣ¬
diu togenti reluctando nõ fecit. hĩc
ẽ qd̃ ⁊̃ illi qui cogunt uł ⁊̃ suadent
solent dicere Qđ̃ hes ĩ potestate cur
nõ facis: ut ħ malo careas. ⁊ qui oĩo fa¬
tẽ nõ possunt q iõ cogunt ᷑ ut fatiãt
qr posse creduntͫ solent excusando
respondere ⁊ dic̾e fac̾ẽm si ẽẽ ĩ potestate
Quid gͥ ultͣ querimus qñ quid̃ hãc
dicimus potestatem nͥ uoluntati ad iac
facultas faciend uñ ħ quis ĩ potestate
hr̃e dicit ͫ qr si uult facit si nõ uult
⁊ enim fide nũt loquuur quã adhibemꝰ
cũ aliquid tredimus nõ quã damus cũ
aliquid pollicem᷑ Nã ⁊ ip̃a dr ͦ fides s¬

Expanded text:
posset. ei uoluntatem affuisse licet extortam, sed potestatem defuisse diceremus. eunt uero ideo non faciebat, quia nolebat, erat utique potestas, sed uoluntas deerat, quamdiu cogenti reluctando non fecit. hinc est, quod etiam illi, qui cogunt uel qui suadent, solent dicere: \'quod habes in potestate, quare non facis, ut hoc malo careas?\' et qui omnino facere non possunt, quod ideo coguntur ut faciant. quia posse creduntur, solent excusando respondere et dicere: \'facerem, si esset in potestate\'. quid igitur ultra quaerimus, quando quidem hanc dicimus potestatem, ubi uoluntati adiacet facultas faciendi? unde hoc quisque in potestate habere dicitur, quod, si uult, facit, si non uult,  enim fide nunc loquimur, quam adhibemus, cum aliquid credimus. non quam damus, cum aliquid pollicemur; nam et ipsa d
Abbreviated transcription (Latin):
tet int̾nsecus ibiq fiat p̾uaricator ꝑ
occidentẽ lrãm. hic dilector ꝑ iuuifitan¬
tẽ spm̃ Non iõ dicendꝰ ẽ qd̾ deus adiu¬
uet nos ad oꝑandã iusticiã atq oꝑetur
ĩ nobis ⁊ uene ⁊ operari ꝓ bona uolunta¬
te qr p̾ceptis iusticie formserus insonat
sensil nrĩs s qr intͥusetus increment̃
dat diffundendo caritatẽ ĩcordib nris

Expanded text:
tet intrinsecus, ibique fiat praeuaricator per occidentem litteram, hic dilector per uiuifieantem spiritum, non ideo dicendum est, quod deus adiuuet nos ad operandam iustitiam atque operetur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate, quia praeceptis iustitiae forinsecus insonat sensibus nostris, sed quia intrinsecus incrementum dat diffundendo caritatem in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
uis domino credatur siõ tam̃ iusticiad¬
ligitur. s dampnatõ timetur fiii u̾o
clamant ałba pat̾. quaꝵ duaꝵ uocũ
una est ex circinsione. altera ex p̃piz¬
cio. Iudei primũ ⁊ greqi qm̃ unus est
deus qui iustificat tirtumsionẽ et fide
qui sub lege sunt ut ex senus faii fiãt
nec sitm̃ ut serui eẽ desistant s ut
tampͣ filii domino ⁊ pr̃ lib̾ałr serui¬
ant qr ⁊ ħ accepunt. dedit enĩ potesta¬
tem ille unicłis filios dei fr̾ credenti¬
b ĩ noĩe eius. Eosq ammonuit pe¬
t̾e querẽ pulsare ut accipiant ⁊ ĩueĩãt
a quo petenda est continentia uͥ ab eo
qui nouit bona data dare filiis suis
an forte nescit ẽẽ mapiens ꝙ nemo
possit ẽẽ continens nsi deus det ħ
gͦ ne sciat ip̃a indiget sapĩa Cur ita
nõ audit prĩs sui spm̃ dicentẽ apłm
suo petite ⁊ accipietis lom̃tẽ ⁊̃ ⁊̃ apło

Expanded text:
uis domino credatur. non tamen iustitia diligitur. sed damnatio timetur. filii uero clamant: abba pater. quarum duarum uocum una est ex circumcisione, altera ex praeputio, Iudaei primum et Graeci. quoniam unus est deus, qui iustificat circumcisionem ex fide qui sub lege sunt, ut ex semis filii fiant, nec sic tamen, ut serui esse desistant, sed ut tamquam filii domino et patri liberaliter seruiant, quia et hoc acceperunt; dedit enim potestatem ille unicus filios dei fieri credentibus in nom i ne eius eosque admonuit petere, quaerere, pulsare, ut accipiant et inueniant a quo petenda est continentia nisi ab illo, qui nouit bona data dare filiis suis? an forte nescit insipiens, quod nemo esse possit continens, nisi deus det ? hoc ergo ut sciat, ipsa indiget sapientia. cur itaque non audit patris sui spiritum dicentem per sum
Abbreviated transcription (Latin):
sine quib nõ ducitur sic ad salutẽ et̾nã
nicħ ꝓsunt impio aliqua bona opera si¬
ne quib disficillime uita cuiusl pessimi ho¬
minis ĩuenit᷑. u̾mptũ sicut ĩ regno dei
ferunt scĩ ⁊ sic ĩ dampnacõne pene sem¬
pit̾ne tosabilius erit sodome qmͣ alteri
ciuitati Et erunt quidã duplo amplius
quibdꝰ iehennie filii Itanet illud ĩiudicõ
de uacabit qd ĩ ip̃a pietate dampnabłi
magis alius alio ninnius ue peccau̾it.
Quid gͦ hinc apꝰ. efficere uoluit qd iac¬
tanciã cohibens uideoꝵ cũ dixisset non
auditores legis iuisti sunt apd̾ deũ s
fcores legis iustificabunt᷑ Contimuo sb¬
iecit de hus qui legem nõ hñtes nͣłr

Expanded text:
 uita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime uita cuiuslibet pessimi hominis inuenitur. uerum tamen sicut in regno dei ferunt sancti, sic et in damnatione poenae sempiternae tolerabilius erit Sodomae quam alteri ciuitati et erunt quidam duplo amplius quibusdam gehennae filii. ita nec illud in iudicio dei uaeabit, quod in ipsa impietate damnabili magis alius alio minusue peccauerit. Quid ergo hinc apostolus efficere uoluit, quod iactantiam cohibens ludaeorum, cum dixisset: non auditores legis insti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur, continuo subiecit de his, qui leg
Abbreviated transcription (Latin):
grãm ĩ eo diffutam ut scribantur le¬
ges dez ĩcordib hominũ ꝑuematq ad
eam cognicõnẽ dei nͥsi nõ docebit qͥs
ciuem suũ ut frẽm suũ dicens Cog¬
noste dum̃ qm̃ om̃s cognoscent eum
dib ur̃is caritas nõ quel s caritas
dez de corde puro ⁊ conscĩa bona ⁊ fide

Expanded text:
am in eo definitam, ut scribantur leges dei in cordibus hominum perueniantque ad eam cognitionem dei, ubi non docebit unusquisque ciuem suum uel fratrem suum dicens: cognosce deum, quia omnes cognoscent eum dibus nostris, caritas non quaelibet, sed caritas dei de corde puro et conscientia bona et fide
Abbreviated transcription (Latin):
tuere uolebat qr ⁊ ip̃m deus p̾cipiendo
constituit Ner de illis oꝑib ħ intelligi
pt̃ de quib dñs eis dicit᷑ Reic̾itis man¬
datũ de ut tradicõnes ur̃ts constitua¬
Hec gͦ soia distancia ẽ. qr ipm̃ nõ concu¬
p̾isces ⁊ cet̾a mandata scã ⁊ uista sib t̾¬
buebant que ut possit homo fatẽ deus¬

Expanded text:
tuere, quia et ipsam deus praecipiendo constituit. nec de illis operibus hoc intellegi potest, de quibus dominus eis dicit: reicitis mandatum dei, ut traditiones uestras statuahaec ergo sola distantia est, quia ipsum non concupisces et cetera mandata sancta et iusta sibi tribuebant. qu
Abbreviated transcription (Latin):
quo suꝑius satis diximus natura łr que
legis sunt facit Quid eis ꝓderunt ex¬
tusantes cogitacõnes ĩ die qua iudica¬
bit deus occulta hominsi uͥ forte ut miciꝰ
ꝑĩantur sicut emĩ nõ impendint᷑¬

Expanded text:
quo superius satis diximus, naturaliter quae legis sunt faciunt, quid eis proderunt excusantes cogitationes in die, qua iudicabit deus occulta hominum. nisi forte ut mitius puniantur? sicut enim non inpe
Abbreviated transcription (Latin):
iuntuiq sicut deus ꝑitus ÷ mensiã
fidei tuã quid mͥ ꝓposueris ⁊ quid cã
longo disputacõnis hꝰ opere fecĩmus
adu̾te mouit te c̾te ꝙ̃ad̾m dcm̃ fu̾it¬
fł posse ut sit homo sine prco si uolũ¬
tas eius nõ desit ope adiuuante diui¬
na qmͣuis nemo tam ꝑfc̃e iusticie ĩ hac
uita fu̾it uł situł futurꝰ ũt sic erã
ħ ipm qd ĩ illis prius ad te conscͥptis
libris ꝓposui si ame queratur inqnͣ
utr̃ homo sine peccato possit eẽ ĩ hac
uita confitebar posse ꝑ dei grãm ⁊ li¬
berum eius arbitriũ ip̃m quo liberum
arbitriũ ꝑ dei grãm hoc ẽ ad dei dona
ꝑtin̾e noñ ambigens nec tm̃ ut sit
⁊ lege quedam possiius ĩ sermonis ħꝰ
exordio sicut de cameli tnͣsitu ꝑ foramen
atus ⁊ duodecim uulili legionũ an¬
geloꝵ qui potuerunt si uellet pugna
cit᷑ potuisse se aute faciem ppłi sui semb
extimare que omĩa fcã nõ sunt. hiis ad¬
di possunt ⁊̃ illa que leguntur ĩ libs

Expanded text:
unicuique sicut deus partitus est mensuram fidei. Tu autem quid mihi proposueris et quid tam longo disputationis huius opere effecerimus aduerte. mouit te certe. quemadmodum di posse, ut sit homo sine peccato, si uoluntas eius non desit ope adiuuante diuina. quamuis nemo tam perfectae iustitiae in hac uita fuerit uel sit uel futurus sit. sic enim hoc ipsum in illis prius ad te conscriptis libris proposui: \'si a me quaeratur\', inquam, \'utrum homo sine peccato possit esse in hac uita. confitebor posse per dei gratiam et liberum eius arbitrium, ipsum quoque liberum arbitrium ad dei gratiam, hoc est ad dei dona, pertinere non ambigens. nec tantum ut sit, ex lege quaedam posuimus in sermonis huius exordio, sicut de cameli transitu per foramen acus et de duodecim milibus legionum angelorum, qui potuerunt, si uellet, pugnacit potuisse se a facie populi sui semel exterminare, quae omnia facta non sunt. his addi possunt etiam illa quae leguntur in libro
Abbreviated transcription (Latin):
factores legis t̾reabutur Non qr erant
S ut sint se ut suit ut sit intelligere
⁊̃ fide legis auditores indigere gr̃a iusti¬
ficatoris ut possuit ẽẽ factores aut c̾de ita
dcm̃ est Iustificabunt ac s dic̾etͫ iusti¬
hẽbunt ͣ Iusti deputabunt ᷑ sicut dcm ẽ
de quodã iue aũt uolens se iustifirare
dicimus. deus scĩficat scõs suos ałr ã¬

Expanded text:
actores legis creabuntur\', non quia erant, sed ut sint, ut sic intellegerent etiam Iudaei legis auditores indigere se gratia iustifieatoris, ut possint esse factores. aut certe ita dictum est \'iustifieabuntur\',ac si diceretur\'iustihabebuntur,\' \'iusti deputabuntur\', sicut dictum est de quodam: ille autem uolens se iustificare,dicimus \'deus sanctificat sanctos suos\', a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ miẜacõne. Qui saciat ĩ bonũ defide¬
riũ tuũ ⁊ ne forte ħ tanta bona niꝰ
uet istatis ħ ẽ mor̾talitatis deformi¬
tas desperaret renouabit  inquit si¬
nũ ꝑtin testamenti retole metunz
ead ip̃a paululũ obsetro te ⁊ inspice
inquit aĩa mea dñm ⁊ noli obłiuisci
om̃s retributõnes eius ⁊ nõ ait retri¬
bucõnes s retribucõnes qr retribuit
bona ꝓ maris. Qui ꝓpitius sit om̃b
micuitatib tius ħ agitur baptisma¬
tis satramento. Qui sanat om̃s lã¬
gores tuos ħ agitur ⁊ hac uita fider
hominis dũ caro contupiscit adu̾sus
lumus facianuus dũ alia iex ĩmembi̾s
repugnat legi mentis dũ uelie adia¬
cet ꝑfic̾e aut̃ bouũ nõ qr langor ue¬
tustatis s ꝑdeu̾ante inteniõne ꝓfici¬
mus de diẽ ĩ diem cresdente nouitate
sanatur ex fide que ꝑ dilectonẽ oꝑa¬
derit ĩ throno redditurus unicͥq Enz
opera sua. Quis głibit ᷑ castũ se hr̃e tor

Expanded text:
qui satiat in bonis desiderium tuum. et ne forte haec tanta bona huius uetustatis, hoc est mortalitatis. deformitas desperaret: renouabitur, inquit, siuum pertinent testamentum\'. recole mecum eadem ipsa paululum, obsecro te, et inspice ima mea. dominum et noli obliuisci omnes retributiones eius: noli \'adtributiones\', sed retributiones, quia retribuit bona pro malis. qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis: hoc agitur in baptismatis sacramento. qui sanat omnes languores tuos: hoc agitur in hac uita fidelis hominis, dum caro concupiscit aduersus lumus faciamus, dum alia lex in membris repugnat legi mentis, dum uelle adiacet, perficere autem bonum non; qui languores uetustatis, si perseuerante intentione proficimus, de die in diem crescente nouitate sanantur ex fide, quae per dilectionem operaderit in throno redditurus unicuique secundum opera eius, quis gloriabitur castum se habere cor?
Abbreviated transcription (Latin):
quib pp̃ suꝑbiã nec cognicõ dez ꝓfuit
qr nõ ficut deũ glorificau̾nt aut gr̃as
eg̾unt inde tnͣsit ad eos qui iudicant¬
⁊ agunt talia qualia contempnant
Nimirũ ꝑp̃ iudeos qui de lege de glo¬
riabant᷑ qm̃ius eos adhuc nominatĩ nõ
exprimat ⁊ iõ dicit ira ⁊ indignatõ tri¬

Expanded text:
quibus propter superbiam nec cognitio Dei profuit, quia non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt. Inde transit ad eos qui judicant et agunt talia, qualia condemnant, nimirum propter Judaeos, qui de lege Dei gloriabantur; quamvis adhuc eos nominatim non exprimat, et ideo dicit: Ira et indignatio, tri
Abbreviated transcription (Latin):
des qr uidet ħ afitelib ⁊ pus ferre nõ
posse cũ dr ͤ ad ħ se conũtat ut dicat¬
õ sine oꝑõne dei nos iustos ẽẽ nõ pos¬
se qi legem dedit qr doctͥnã inscituit qr
bona p̃cepta mandauit illa enĩ sine
adiuuante spii ꝓcul dubio ẽ lr̃a occidẽs
Cũ u̾o adest iusuficans sp̃t ħ ipm int̾¬
scͥptũ facit diligi q foris scͥptũ lex fa¬
ciebat timeri. Inspice ħ paululũ ⁊

Expanded text:
dei, quia uidet hoc a fidelibus et piis ferri non posse cum dicitur, ad hoc se conuertone gratiae dei nos iustos esse non posse, quia legem dedit, quia doctrinam instituit, quia bona praecepta mandauit. illa enim sine adiuuante spiritu procul dubio est littera occidens; cum uero adest uiuificans spiritscriptum facit diligi, quod foris scriptum lex faciebat timeri. Inspice hoc paululum et
Abbreviated transcription (Latin):
Solũ int̾ cetera ĩ inulna figurate posi¬
tũ est ĩ qua ude salb̾i obseruant ut ħ
ip̃o siginficaretꝰ  tempus eum fuisse
occultande grẽ que nouo restam̃to fu¬
erat ꝑ xp̃i passionẽ tanqmͣ cisione ueli
reuelanda Cũ enĩ tĩiens inquit ad

Expanded text:
ra in umbra figurae positum est, in qua ludaei sabbatum obseruant, ut hoc ipso significaretur tempus tunc fuisse occultandae gratiae, quae nouo testamento fuerat per Christi passionem tamquam scissione ueli reuelanda; cum enim transieris. inquit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum semen ricob glorificate eum ti¬
meat omne semen nrł. uinũsũ omĩno
semen.prorsus omne semen ꝓmissoꝵ
atq uocatorum s eoru qui ẜm ꝓpo¬
sitũ eoꝵ notati sunt quos enĩ p̾dẽsti¬
nauit illos ⁊ uocauit. Illos autem ⁊¬

Expanded text:
versum semen Jacob, magnificate eum; timeat eum omne semen Israel . Universum omnino semen, prorsus omne semen promissorum atque vocatorum, sed eorum qui secundum propositum vocati sunt. Quos enim praedestinavit, illos et vocavit, quos autem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ĩ cordib nr̃is nõ qua nos ip̃e diugit
S qua nos facit dilectores suos sit iusci¬
cia dez qua uisci eius mun̾e esficunur
⁊ dnĩ salus qua nos saluos fatit ⁊ fides
Iħu xp̃i qua nos fideles facit ħ ẽ iusti¬
cia dei quã nõ solũ doc legis p̃ceptu
paululũ q̃uerere utr̃ uoluntas illa qͣ
credimus ⁊ ip̃a dei donii an ex illo iͣlłi
insito lib̾e adhibeatur arbitrio. s enĩ
dix̾imus eam nõ eẽ donũ dei metueno
est ne extunꝰ ĩuenisse nos aliquid qd
apło increpanti ⁊ dicenti. Quid em̃ h̃es
q& nõ accepisti: Si aũt accepisti Qud
głiaris cuͣ nõ acceꝑis Rndere possumꝰ¬
nõ eẽ donũ dei. Rursus metuend̾ est sie
nifideles atq impii nõ r̃m̃ito se uelud iu¬
ste excusare uideantur yo nõ credidisse

Expanded text:
 in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut iustitia dei, qua iusti eius munere efficimur, et domini salus, qua nos saluos facit, et fides Iesu Christi, qua nos fideles facit. haec est iustitia dei, quam non solum docet per legis praeceptupaululum quaerere, utrum uoluntas illa qua credimus etiam ipsa dei donum sit an ex illo naturaliter insito libero adhibeatur arbitrio. si enim dixerimus eam non esse donum dei, metuendum est ne existimemus inuenisse nos aliquid, quod apostolo increpanti et dicenti: quid enim habes quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris qunon esse nisi donum dei, rursus metuendum est, ne infideles atque impii non inmerito se ueluti iuste excusare uideantur ideo non credidisse,
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur ꝙ siłr int̾est ⁊̃ siminores in¬
telligimus qui tm̃ mͦ credere Maiores
autẽ qui ⁊̃ intelligere qnͣtũ nihat uita
potest liunen ĩcorporeũ atq sconruta¬
bile ualuerunt sĩ minores tempore
posfiores. Mmores aut̃ tempore pͥores
intelligi uoluit. siul enĩ ꝓmissamdĩ
contemplonẽ accepturi sunt om̃is qr ⁊
illi ꝓ nob̾ meliora ꝓuiderunt ne sine
nob̾is ꝑfc̃ĩ ꝑficerentur ⁊ iõ uelud pͥores
reꝑiuntur minores qr minus dilati sũt
sicut ĩ illo eunͣgłico denario ꝑ simili¬
tudinẽ dr ͫ quẽ prius accipiunt qͥ post̾¬
us uen̾unt ad iuneam siue quol aligͦ
alio modo qui me ĩ p̾sentia forsitan fugit
minores maiores q accenendi sunt iuud
tantũ qnͣtũ potes diligent̾ attendẽ qd
tanto molimine cognor ostendere Cũ

Expanded text:
iter nihil interest, etiamsi minores intellexerimus, qui tantummodo credere, maiotes autem, qui etiam intellegere, quantum in hac uita potest, lumen incorporeum atque incommutabile ualuerunt —, sine minores tempore posteriores, maiores autem tempore priores intellegi noluit simul enim promissam dei contemplationem accepturi sunt omnes, quia et illi pro nobis meliora prouiderunt, ne sine nobis perfecti perficerentur, et ideo uelut priores repperiuntur minores, quia minus dilati sunt, sicut in illo euangelico denario per similitudinem dicitur, quem prius accipiunt qui posterius uenerunt ad uineam , siue quolibet alio modo, qui IIIC in praesentia forsitan fugit, minores maioresque accipiendi sunt. Illud tamen, quantum potes, diligenter adtende, quod tanto molimine conor ostendere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
lentes ⁊ suã constituere insticie dei nõ st̃
subiecti. fiuis enĩ legis xp̃t ad iustitiã
omui credenti. Et adhuc dubitamus
que sint opera legis quib homo non
iustificatur s ea tancͣ sua crediderit si¬
ne adutorio ⁊ dono de qd ẽ ex fide ihũ¬

Expanded text:
lentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. finis enim legis Christus ad iustitiam omni credenti. et adhuc dubitamus, quae sint opera legis, quibus homo non iustificatur, si ea tamquam sua crediderit sine adiutorio et dono dei, quod est ex fide I
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tabulis lapideis s ĩ tabulis cordit car¬
nalib Ecce ꝙ̃ad̃m ostendit qd illud exͣ
hominẽ scribit᷑ ut enĩ forisetus terri¬
ficet ħ s ip̃õ homine ut eũ intͥnserus
iustificet Carnales aũt tabulas pordis
nõ carnalis prudencie s tanꝙͣ iuuentis
sensu eit ⁊ qd paulo post dicit ꝙ nõ po¬
terant intendere filii us isrł. us ĩ facie̾
uultus moysi ⁊ iõ eis ꝑ uelã loq̃batur
ħ significat qr litt̾a iegis iustificat ne¬
minẽ s uelam̃ positũ ẽ ĩ loqucõne ne¬
dauit uñ agitꝰ dicens Nõ qr ĩdonei
simus cogitare aliquid a nobis qiͣ ex
nobusm ipĩs s suffciencia nr̃a ex dõ

Expanded text:
sed in tabulis cordis carnalibus. Ecce quemadmodum ostendit, quia illud extra hominem scribitur, ut eum forinsecus terrificet; hoc in ipso homine, ut eum intrinsecus justificet. Carnales autem tabulas cordis dixit, non carnalis prudentiae, sed tanquam viventis sensu est. Et quod paulo post dicit, quod non poterant intendere filii Israel usque in finem uultus Moysi et ideo eis per uelum loquebatur, hoc significat, quia littera legis iustificat neminem, sed uelamen positum est in lectione uedauit unde agitur dicens: non quia idonei sumus cogitare aliquid quasi ex nobismet i
Abbreviated transcription (Latin):
tiplex sacrificõꝵ scõꝵ q ritus que uemi¬
stati carnal Iugo q seruili congruebant
talia continelat pcepta uisticie qͣlia nc̃
quo obseruare p̃cipua᷑ q̃ marĩe duab
illis talib sine figcura adumbrate sigͦnis

Expanded text:
tiplex sacrificiorum sacrorumque ritus, quae vetustati carnalis legis jugoque servili congruebant, talia contineat praecepta justitiae, qualia nunc quoque observare praecipimur, quae maxime duabus illis tabulis sine figu