comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita deus dilexit nos. debemꝯ et nos in¬
uicem diligere. Petre amas me. et ille
dixit. Amo. Pasce oues meas. Deumi
nemo indit umꝙͣ. Res est inuisibił.
admodũ si solem istum uidere uelumno
occłm corporis purgaremꝰ unde uide
ip̃iuidebunt deum. S nemos ꝓcon¬
cupiscencia occłoꝵ cogitet deum. Fac̃
enim sibi. aut ingentem formam. aut
maguitudinẽ asiqͣm in estimabilem
distendit ꝑ locos uelut lucemistam
qͣmuidet hiis occłis. auget ꝑ campoᷤᷤ
quantum potest. aut faciat s aliquẽ
quasi ueuerabił forme semen. Nicħ
ẽ ꝙ cogites. Sinis indere deum. deus
dilectio est. Qualem faciem h̾t diłctõ
quales mamus ht. nemo potest dr̃e.
H̾t tñ pedes. nam ip̃iducunt ad ecc̃a
Habet manꝯ. nam ip̃e pauperi porti¬
gunt. Habet occłos. namuide intelli¬
gitur qui eget. Beatus qui intelligit
suꝑ egenum et pauperem. Habet ain
de quibꝰ dicit dñs. qui habet aures
audiendi audiat. Non sũt enĩmẽbra

Expanded text:
 Dilectissimi, si ita Deus dilexit nos, debemus et nos in Dilectissimi, si ita Deus dilexit nos, debemus et nos invicem diligere. Petre, inquit, amas me? Et ille dixit: Amo. Pasce oves meas . 10. Deum nemo viditsi solem istum videre vellemus oculum corporis purgaremus, unde videri idebunt . Sed nemo sibi pro concupiscentia oculorum cogitet Deum. Facit enim sibi aut ingentem formam, aut magnitudinem aliquam inaestimabilem distendit per locos, velut lucem istam quam videt his oculis, auget per campos quantum potest; aut facit sibi aliquem quasi venerabilis formae senem. Nihil cogites, si vis videre Deum: Deus Dilectio est. Qualem faciem habet dilectio? quales manus habet? Nemo potest dicere. Habet tamen pedes; nam ipsi ducunt ad Ecclesiam: habet manus; nam ipsae pauperi porrigunt: habet oculos; nam inde intelligitur ille qui eget: Beatus, inquit, qui intelligit super egenum et pauperem . Habet aures, de quibus dicit Dominus, Qui habet aures audiendi, audiat . Non sunt membra
Abbreviated transcription (Latin):
egenti. nĩquio semꝑ mudum uestire.
m̃mquid semꝑ egrotum iusitare. min¬
quid semꝑ discordantes concordare.
miquid semꝑ mortuos sepelire: odo
illud cum illud. In cohantur ista et ces¬
sant. Ille aut̃ imperator nec in choatur.
nec cessare debet. Caritas intꝯ uõ inter¬
mittat᷑. Officia caritatis ꝓtp̃re exhibe¬
antur. caritas gͦ sicut scͥptum ẽ fr̃na
ꝑmaneat. Fortassis aut̃ mouerit aliqͥs
nrr̃m. ex quo istamepłam beati iohãns
tractamꝯ uob̾. quare nõ cõmendauerit
maxime nisi fr̃nam caritatem. Qui
diligit frẽm dicit et p̃ceptum nob̾ est
datum ut diligamꝯ inuicem. Assidue
nominauit cantatem fr̃uam. Uei carita
tem. id est qua debemus diligere deum.
nõ tam assidue nominauit. s tam̃ nõ
epłam cum uehementer nob̾ p̃dicet
commendet q caritatem. nõ nob̾ dic̃
ut diligamꝯ mimicos. s dicit nobis
ut fr̃es diligamꝰ. Modo uero cum emĩ¬
geliũ legeretur audiuiniꝰ. Si emĩ dili¬
gitis eos quiuos diligunt qͣm merce

Expanded text:
egenti? numquid semper nudum vestire? numquid semper aegrotos visitare? numquid semper discordantes concordare? numquid semper mortuos sepelire? Modo illud, modo illud. Inchoantur ista, et cessant: ille autem imperator, nec inchoatur, nec cessare debet. Charitas intus non intermittatur: officia charitatis pro tempore exhibeantur. Charitas ergo, sicmaneat . 4. Fortassis autem moverit aliquos vestrum, ex quo istam Epistolam beati Joannis tractamus vobis, quare non commendaverit maxime nisi fraternam charitatem. Qui diligit fratrem , dicit; et, Praeceptum nobis est datum, ut diligamus invicem . Assidue nominavit charitatem fraternam: tem, id est qua debemus diligere Deum, non tam assidue nominavit; sed tamen non Epistolam. Cum vehementer nobis praedicet, commendetque charitatem, non nobis dicit ut diligamus inimicos; sed dicit nobis ut fratres diligamus. Modo vero cum Evangelium legeretur, audivimus, Si enim diligitis eos qui vos diligu
Abbreviated transcription (Latin):
quid nos dicimꝰ. Si nos dr̃emꝰ deꝯ diłc¬
tio est. forte scandaliz aretur aliquis ex
uod̃ et deẽt quid dixit. quid uoluit dr̃e
deꝰ. donauit dilectõnẽ deꝰ ex deo est di¬
lectõ. deꝯ dilectõ est. Ecce hetis fr̃es scͥp¬
turas dei. canonica est ista epła ꝑ om̃s
gentes recitat orbt̾re auctoritate tene¬
tur orbem t̾raꝵ ip̃a edificauit. Audis hic
ab sp̃u dei. deus dilectõ est. Iam si audes
fac contra deum ⁊ noli diligere frẽm
tuum. Quomodo gͦ ianĩ dilectiõ du¬

Expanded text:
quid nos dicimus? Si nos diceremus, Deus dilecquid nos dicimus? Si nos diceremus, Deus dilectio est; forte scandalizaretur aliquis ex vobis, et diceret. Quid dixit? quid voluit dicere, Deus, donavit Deus dilectionem. Ex Deo est dilectio: Deus dilectio est. Ecce habetis, fratres, Scripturas Dei: canonica est ista Epistola; per omnes gentes recitatur, orbis terrae auctoritate retinetur, orbem terrarum ipsa aedificavit. Audis hic ab Spiritu Dei, Deus dilectio est. Jam si audes, fac contra Deum, et noli diligere fratrem tuum. 6. Quomodo ergo jamdudum, Dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os. non amatores mũdi. nõ mũdum.
quid. nos ex deo sumꝰ. qui nouit deuri
audit nos. qui nõ est ex deo nõ nos au¬
dit. Ex hoc cognoscitur sp̃e ueritatis et
erroris. Iai gͦ intenta nos fecit. quia
qui uoint deum ip̃e audit. Qui auteni
nõ nouit nõ audit. Et hoc discretio est
quia dilectõ ex deo est. Multũ cõmẽdauit
dilectõnẽ quia dieit exdeo est. Plus dcum
est. Intente audiamꝯ. modo dixit dilectõ
ex deo est. et om̃is qui diligit ex deo natus
est et cognouit deum qui nõ diligit non
nouit deum. Quare quia deꝯ dilectõ est.
Quid ampliꝯ dici potuit fres si nchil
de laude dilectõnis dr̃etur ꝑ om̃s istas
paginas scͥpturarũ. et hoc solum unum
tõnem facere contͣ deum est. Nemo dicat
in hoĩem pecco. quando nõ diligo frẽm
meum. Intendite et facile ẽ pecm in ho¬
mine. In deuni solum nõ peccem. Quo¬
modo nõ peccas in deum. quando indi¬
lectõne non peccas. Deus dilectõ ẽ. Nun¬

Expanded text:
christos, non amatores mundi, non mundum: christos, non amatores mundi, non mundum: quid: Nos ex Deo sumus. Qui novit Deum, audit nos: qui non est ex Deo, non nos audit. Ex hoc cognoscitur spiritus veritatis et erroris. Jam ergo intentos nos fecit: quia qui novit Deum, ipse audit; qui autem non novit, non audit: et haec discretio est Quia dilectio ex Deo est. Multum commendavit  quia dixit ex Deo est: plus dicturus est, intente audiamus. Modo dixit, Dilectio ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognovit Deum. Qui non diligit, non novit Deum. Quare? Quia Deus dilectio est. Quid amplius dici potuit, fratres? Si nihil de laude dilectionis diceretur per omnes istas paginas Scripturarum, et hoc solum unum tionem, facere contra Deum est. Nemo dicat: In hominem pecco, quando non diligo fratrem meum intendite; et facile est peccatum in hominem, in Deum solum non peccem. Quomodo non peccas in Deum, quando in dilectionem peccas? Deus dilectio est. Num
Abbreviated transcription (Latin):
nr celestis pcc̃a nr̃a. Si aut̾ nõ dumẜitis.
nec pater nr dimittet uob̾ pc̃ca ur̃a. Sen¬
tencia est ueritatis. Aut si nõ uertas loqͥ
est ista. uera est. firma est. Iam audiboĩes
de mũdo loquentes. Et nõ te uindicatur
es. et dcũro est ille. quia fecit tͥ. Inmo sẽ¬
ciat quicum inro ht. Cotidie dicintur
quidiligunt mũdum. et qui diligit mu¬
dum et negligit caritatẽ audistis quia
negat ihmu carne uenisse.Aut sifecit
illẽ id in carne ip̃e dñs. Si cum ee palmͣ¬
retur uoluit se uiudicare si cumm eruoe
sufflas in potestate aliena constitutus:
Ille qui auoluit mortuus est. ⁊ nõ mi¬
nabatur. Tunescis quando moriaris ⁊
iniuaris. S Nos ex deo simus. Uideama
quare. Uidete si ꝓpt̾ aliud qͣm ꝓpt̾ caritatẽ.
Nos ex deo sumius. Quinoint deum au¬
dit nos. Qui nõ ẽ exdeo nõ nos audit.
Ex hoc cognoscimꝰ sp̃m ueritatis et erro¬
ris. quia qui audit nos sp̃mh̾t ueritat᷑
tuis in sp̃m ueritatis monentẽ nõ anti¬

Expanded text:
estis peccata vestra: si autem non dimiseritis, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra . Sententia est veritatis: aut si non veritas loqu ista vera est, firma est. Jam audi homines de mundo loquentes. Et non te vindicaturus es, et dicturus est ille quia fecit tibi? Imo sentias quia cum viro habet. Quotidie dicuntur qui diligunt mundum. Et qui diligit mundum, et negligit charitatem, audistis quia negat Jesum in carne venisse. Aut si fecit illud in carne ipse Dominus? Si cum expalmaretur, voluit se vindicari? Si cum in cruce sufflas in potestate aliena constitutus? Ille quia voluit mortuus est, et non minabatur; tu nescis quando morieris, et minaris? 4. Nos ex Deo sumus. Videamus quare: videte si propter aliud quam propter charitatem. us. Qui novit Deum, audit nos: qui non est ex Deo, non nos audit. Ex hoc cognoscimus spiritum veritatis et erroris. Quia qui audit nos, spiritum habet vtius in spiritu veritatis monentem; non anti
Abbreviated transcription (Latin):
facit ut pulchra sit: Expectat ut ueĩat
pulcritudo. inimo. exspectando senectꝰ
additur et tupiorem facit. Non est gͥ
quid agere. non est quomͦ illi dẽ cõsiłm.
nisi ut compescat se et non audeat ama¬
re impar imparem. Aut si forte amati
ut ducere uxorem optat. optet ut illa
castitatem amet non carus faciem.
Anma uero nr̃a fr̃es mei. feda est per
iniquitatem. Amando deum pulchͣ
efficit᷑. Quał amor est qui reddat pul¬
chram amãtem: Peus aut̃ semp pul¬
cher est. Nũꝙͣ de formis. Nũꝙͣ cõmutꝰ¬
bilis. Amauit nos pͥor qui semp est
pulcher: Et quales amauit nisifedos
et deformes: Non ideo tamẽ ut fedos
dimiitteret. s ut ut mutaret. ex ex de¬
formi pulchrum faceret. Quomodo
erimꝯ pulchri. Amando eun qui sẽp
est pulcher. Quãtũmte crescit amor
tm̃ crescit pulcritudo. Q.ma ip̃a cantã
est anime pulcritudo. Nos diligimꝯ
quia ip̃e pͥor dilexit nos. ludi apłm
paulum. Ostendit aut̃ suã dilectõnẽ

Expanded text:
faciet ut pulcher sit? Exspectat ut veniat faciet ut pulcher sit? Exspectat ut veniat pulchritudo? Imo exspectando senectus additur, et turpiorem facit. Non est ergo quid agere, non est quomodo illi des consilium, nisi ut compescat se, et non audeat amare impar imparem: aut si forte amat et ducere uxorem optat, in illa castitatem amet, non carnis faciem. Anima vero nostra, fratres mei, foeda est per iniquitatem: amando Deum pulchra efficitur. Qualis amor est qui reddit pulchram amantem? Deus autem semper pulcher est, nunquam deformis, nunquam commutabilis. Amavit nos prior qui semper est pulcher; et quales amavit, nisi foedos et deformes? Non ideo tamen ut foedos dimitteret; sed ut mutaret, et ex deformibus pulchros faceret. Quomodo erimus pulchri? Amando eum qui semper est pulcher. Quantum in te crescit amor, tantum crescit pulchritudo; quia ipsa charitas est animae pulchritudo. Nos diligamus, quia ipse prior dilexit nos. Audi apostolum Paulum: Ostendit autem Deus dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
cauet et obseruetbit ab iniquitate sua.
ne it̾m peccet. Non. Nemittat᷑ in ignem.
s ne ab illo deseratur. Et erit milla. Ad:
Bimor castꝯ ꝑmanens in scliscłi. aAudi¬
uimꝯ duas tibias consonantes ille de
aĩa ne desatur. Ille est timor quẽ caritas
excludit. ille est timnor ꝑmanens in scłm
scli. Nos diligimꝰ quia ip̃e pͥornos di¬
lexit. Nam imide dilig̾eniꝯ nisuille pͥor
dilig̾e̾t nos: Biligendo amici fci sumꝯ
s mimicos ille dilexit ut amici eific̾em:
Prior dilexit nos. ⁊ donauit nob̾ ut dili¬
geremꝯ eum. Nondum diligebamꝰ dili¬
gendo pulcri efficimꝰ. Quid facit ho
deformis ⁊ distorta facie si amet pul¬
cram. Alt quid facit femina de formis
et distorta ⁊ nigra. si amet pulchrũ. Nũ¬
quid amãdo potenit eẽ pulchra. et nũ¬
quid et ille amiando potent formosus:
Amat pulchiã et quando se inspeculo
idet Erubescit leuare faciem suamad
illam formosam suã qͣm amat. Qiud

Expanded text:
Cavebit, et observabit se ab iniquitate sua, Cavebit, et observabit se ab iniquitate sua, ne iterum peccet: non ne mittatur in ignem, sed ne ab illo deseratur. Et erit in illa, quid? Timor castus, permanens in saeculum saeculi. Audivimus duas tibias conanima ne deseratur. Ille est timor quem charitas excludit, ille est timor qui permanet in seculum . Nos diligamus, quia ipse prior nos dilexit. Nam unde diligeremus, nisi ille prior dilexisset nos? Diligendo amici facti sumus; sed inimicos ille dilexit, ut amici efficeremur. Prior dilexit nos, et donavit nobis ut diligeremus eum. Nondum diligebamus eum; diligendo pulchri efficimur. Quid facit homo deformis et distorta facie, si amet pulchram? Aut quid facit femina deformis et distorta et nigra, si amet pulchrum? Numquid amando poterit esse pulchra? Numquid et ille amando poterit esse formosus? Amat pulchram; et quando se in speculo videt, erubescit faciem suam levare ad illam formosam suam quam amat. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tit alloquĩ. et illam que ħ̾t iam tuo¬
rem. castum ꝑmanẽtem in scłm scłi. Pn¬
tamo inuenimꝰ illmi et alloquamur
illam: Putas ẽ inhoc ppło. Putas est
mista ex hedra. Putas est inhae t̾ra. Nõ
potest insi nisi ẽẽ s latet. Hyens ẽ. inta
est uiriditas inradice. Forte inuemus¬
et aures illius. S ubicũque est illa
amma utinam illã muenirẽ. Et nõ
aures suas p̾beret mͥ. S ego aures me¬
as illi. Illa me doceret aliquid pocius
qͣm a me discerderet. Amma quedam
sc̃a. ignea et desid̃ans regnũ dei. Hane
nõ ego alloquor.s deꝯ ip̃se. Et paciẽt᷑
uiuentem in hac tra. ata cõsolatur. Iam
ueniam. Noui quał es. ut secura expec¬
tes ad uentum meũ. Noui quia mo¬
lesta est tibi. s magis expectatolã ue¬
mo et cito ueniã. S amanti tardum
est. Audi eam cantantẽ tanqͣm lilum
de medio spinarum audisuspirantẽ
et dicentem. psallam et intelligam
foras nuttit tunorem. Et cum uenerit ĩ
enis exemplũ timet. S securit̾ qui timet

Expanded text:
 alloquamur et illam quae habet jam timorem castum, permanentem in saeculum saeculi. Putamus, invenimus illam, ut alloquamur illam? putas, est in hoc populo? putas, est in ista exedra? putas, est in hac terra? Non potest nisi esse, sed latet. Hiems est, intus est viriditas in radice. Forte invenimus aures illius. Sed ubicumque est illa anima, utinam illam invenirem, et non aures suas praeberet mihi, sed ego meas aures illi! Illa me doceret aliquid potius, quam a me disceret. Anima quaedam sancta, ignea, et desiderans regnum Dei: hanc non ego alloquor, sed Deus ipse, et patienter viventem in hac terra ita consolatur: Jam veniam: novi qualis es, ut secura exspectes adventum meum; novi quia molestia est tibi: sed magis exspecta, tolera; venio et cito venio. Sed amanti tardum est. Audi eam cantantem tanquam lilium de medio spinarum: audi suspirantem, et dicentem, Psallam et intelligam foras mittit timorem. Et cum venerit ad ejus amplexum, timet, sed securiter. Quid timet?
Abbreviated transcription (Latin):
cum desid̾at. qui fiduciani ht millo. Ille
aut̃ fiduciam ht in illo cuis cõstientia nõ
trepidat in caritate ꝑfecta atq sincera: In
hoc ꝑfecta est dilectõ eis innob. ut fiduciã
hxamo indie indicii. Quare he̾bunꝰ fidi

Expanded text:
eum desiderat, qui fiduciam habet in illo: ille autem fiduciam habet in illo, cujus conscientia non trepidat in charitate perfecta atque sincera. 3. « In hoc perfecta est dilectio ejus in nobis, ut fiduciam habeamus in die judicii
Abbreviated transcription (Latin):
gere potes.calces potes mitter.s ne tibi
line rectore. q libertas ista in bestias te
nttit comedendum. Hi de mũdo sunt
Qui autiep̃i. Lam audistis qui suit ⁊ si nõ
estis cognoscitis eos. Quis quis aut̃ hoc ẽ.
no̾ cognoscit. Hñ de nudo sunt ideo de niũ.¬
do loquit᷑. Et mudꝯ eos audist. Naust̃¬

Expanded text:
gere potes, calces potes mittere: sed vae tibi gere potes, calces potes mittere: sed vae tibi sine rectore; quia libertas ista in bestias te mittit comedendum. 3. Hi de mundo sunt. Qui? Antichristi. Jam audistis qui sint. Et si non estis, cognoscitis eos: quisquis autem hoc est, non cognoscit. Hi de mundo sunt: ideo de mundo loquuntur, et mundus eos audit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ammã suam ponat ꝓ amncis suis.
Quomodo poterat filiꝰ dei aĩam suam
poner ꝓ nob̾ nisi carne indueretur ubi
moriposset. Quis quis uiolat caritatẽ.
quod libet dicat lingua uita ip̃ius negͣt
xp̃min carne uenisse et iste est antixp̃e Ubi¬
cumq fuerit quocumq intrauerit. S
quid dicit eis qui ciues sunt illius patͥe
cui suspiramꝯ incistis eun. Et unde uicet̃
quia maior est qui in est in nob̾ qͣm qui
in hoc mũdo. Nec uctoriã suis uiribꝰ tribu¬
erent. ⁊ arogancia suꝑbie uinc̾etur. Quẽ¬
cumq dyabolus supẽrbum fec̾it uincit.
Uolens eos ẜuare hũilitatem quid ait
uicistis eum. Iam om̃is homo qui audit
uicistis. erigit cap̃. erigit ceruicem lauda¬
ri se uult. Nolite extolsere uide quis inte
uicit. Quare iicistis. quiamaiorest qͥ ẽ
in uob̾ qͣm qui mn hoc mũdo. Ergo hĩnlis
porta dm̃ntuũ. esto inmentũ sessoris tu
Bomit̾ est ut ip̃e regat. et ip̃e ducat. Nã
sup̃m sessorem nõ habueris. cerinceni eri¬

Expanded text:
ut animam suam ponat pro amicis suis . Quomodo poterat Filius Dei animam suam ponere pro nobis, nisi carne inducretur, ubi mori posset? Quisquis ergo violat charitatem, quodlibet dicat lingua, vita ipsius negat Christum in carne venisse; et iste est antichristus, ubicumque fuerit, quocumque intraverit. Sed quid dicit eis qui cives sunt illius patriae cui suspiramus? Vicistis eum. Et unde vicerunt? Quia major est qui est in vobis, quam qui in hoc mundo. Ne victoriam suis viribus tribuerent, et arrogantia superbiae vincerentur quemcumque enim diabolus superbum fecerit, vincit, volens eos servare humilitatem, quid ait? Vicistis eum. Jam omnis homo qui audit, Vicistis, erigit caput, erigit cervicem, laudari se vult. Noli te extollere, vide quis in te vicit. Quare vicisti? Quia major est qui est in vobis, quam qui in hoc mundo. Esto humilis, porta Dominum tuum; esto jumentum sessoris tui. Bonum tibi est ut ipse regat, et ipse ducat. Nam si ipsum sessorem non habueris, cervicem eri
Abbreviated transcription (Latin):
ille dilig̾et. Si pigͥ erramꝯ ad amandũ
nõ simꝰ pigri ad redamandũ: Prior ama¬
uit nos. nec sic nos amaiꝰ. Iniquos
amauit. s iniquitates soluit. Iniquos
amauit. s nõs ad iniquitatẽ cõgrega¬
uit. A egrotos amauit. s sanandos uisita¬
uit. Deu̾s gͦ dilectio est. In hoc manifesta¬
ta est dilectio deimnob̾ quia filiũ suum
unigenitũ misit in hunc mũdum ut ui
namꝰ ꝑ ip̃m . Q. nomodo ip̃e dñs ait.
Daiorem dilectõnẽ nemo potest hre.
qͣmut aĩam suam ponat ꝓamicis suis.
Et ibi probata est dilectõ xp̃imnos.
quia mortuus est ꝓ nob̾. Uilectõ prĩs
unde ꝓbata est in nob̾. Quia filium
suũ u̾nicum misit mori ꝓ nob̾. Sic et
paulꝯ apłs dicit. Qui filio ꝓpͥo nõ peper¬
cit. s pro nob̾ omnibꝰ tradidit eũ. quo

Expanded text:
ille diligeret? Si pigri eramus ad amandum, ille diligeret? Si pigri eramus ad amandum, non simus pigri ad redamandum. Prior amavit nos; nec sic nos amamus. Iniquos amavit, sed iniquitatem solvit: iniquos amavit, sed non ad iniquitatem congregavit. Aegrotos amavit, sed sanandos visitavit. Deus ergo dilectio est. In hoc manifestata est dilectio Dei in nobis, quia Filium suum unigenitum misit in hunc mundum, ut viipsum. Quomodo ipse Dominus ait, Majorem dilectionem nemo potest habere, quam ut animam suam ponat pro amicis suis; et ibi probata est dilectio Christi in nos, quia mortuus est pro nobis. Dilectio Patris unde probata est in nos? Quia Filium suum unicum misit mori pro nobis: sic et Paulus apostolus dicit, Qui Filio proprio non peporcit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, q
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possunt accipebe mali. Ip̾e est ille
fons de quo dicit scͥptura. fons aque
tue sit tibi ꝓpͥus. et nemo aliemis coĩcet
tibi. Omĩs enĩ quinõ diligunt deum.
alieni sunt. antixp̃i sunt. Et qͣmuis
intrent basilicas. nõ possũt mini̾ari ĩ¬
ter filios dei. Non ad illos ꝑtinet fons
ille uite. ⁊ hr̃e baptisimĩ et malꝯ esse
potest hr̃e ꝓphetiam. et malꝰ ẽẽ potest. Inue¬
nimꝰ saulum regem hũisse ꝓphetiami. Per¬
sequebatur scm̃ dauid. ⁊ impletꝰ ẽ sp̃m
ꝓphetie. ⁊ ꝓph̾are cepit. Accipete sacramẽ¬
tum corporis ⁊ sanguims dñi. ⁊ malꝰ ẽẽ
bibit hr̃e nomẽ xp̃i et malꝰ ẽẽ potest.⁊
Id est xp̃ianꝯ uocarie malꝰ ẽẽ potest. Ue
quib dcm̃ est polluebãt nomen dei sui.
Ergo hre sacramẽta ista omĩa. et malꝯ¬
ẽẽ potest. hr̃e aut̾ caritatem ⁊ malꝯ esse
nõ potest. Hoc est gͦ ꝓprium donũ. Ip̾e
Ecce ut diligamꝯ deum hortatõnem h̾e¬
mus. Possumnꝰ illum dilig̾e̾. nisi prior

Expanded text:
non possunt accipere mali; ipse est ille fons de quo dicit Scriptura, Fons aquae tuae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi . Omnes enim qui non diligunt Deum, alieni sunt, antichristi sunt. Et quamvis intrent basilicas, non possunt numerari inter filios Dei; non ad illos pertinet fons ille vitae. Habere Baptismum et malus potest; habere prophetiam et malus potest. Invenimus Saülem regem habuisse prophetiam: persequebatur sanctum David, et impletus phetiae et prophetare coepit. Accipere sacramentum corporis et sanguinis Domini et malus bibit'. Habere nomen Christi et malus potest, id est christianus vocari et malus potest. De quibus dictum est: 'Polluebant nomen Dei sui'. Ergo habere sacramenta omnia et malus potest, habere autem karitatem et malus esse non potest. Si eEcce, ut diligamus Deum, hortationem habemus. Possemus illum diligere, nisi prior
Abbreviated transcription (Latin):
missa. Nonat̾ dimittit nisi caritas. Tol¬
le caritatem de corde. odiũtenet ignosc̃e
nõ nouit. Sit ibi caritas secura ignoscit
que nõ angustatur. Epła aut̃ ista tota
aliud aliquid cõmendat qͣm ip̃am unã
caritatẽ. Nec timẽdum ẽ ne sepe dicẽdo
in odium ueniat. Quid enĩ. amatur si
caritas mͦdiũ uenit. quia caritate fit ut
cetera bene amẽtur ip̃a quomodo aman¬
da est. Res gͦ que nũqͣm debet de corde
discedere. nec ab ore discedat. Iaminos m¬
quit ex deo estis filioli et mcistis eum.
in carne uenisse nõ ẽ exdeo. Exposuimꝰ
aut̃ si meministis qr om̃s negant ih̃m
epm in carne uenisse qui uiolant carita¬

Expanded text:
missa . Non autem dimittit nisi charitas. Tolmissa . Non autem dimittit nisi charitas. Tolle charitatem de corde; odium tenet, ignoscere non novit. Sit ibi charitas, secura ignoscit, quae non angustatur. Epistola autem ista tota, aliud aliquid commendat quam ipsam unam charitatem. Nec timendum est ne saepe dicendo in odium veniat. Quid enim amatur, si charitas in odium veniat? Qua charitate fit ut caetera bene amentur, ipsa quomodo amanda est? Res ergo quae nunquam debet de corde discedere, nec ab ore discedat. 2. Jam vos, inquit, ex Deo estis filioli, et vicistis eum: in carne venisse, non est ex Deo . Exposuimus autem, si meministis, quia omnes negant Jesum Christum in carne venisse, qui violant charita
Abbreviated transcription (Latin):
Nondus iste om̃ibo fidelib querẽtb̾
iscł. Errabant quidem adhuc et p̾riam q̃¬
rebant s duce deo errare nõ poterant. Uia
illis fuit uisio dei. Namibi ꝑ quadragi̾ta
annos cͥcumierunt. paucissimis mansiõ¬
nibus cõficitur iter ip̃m. et uotuni ẽ oĩb
Tardabant᷑ qr ex̃cebant᷑. nõ qr deserebãt᷑
Quid gͦ uob̾ ꝓmittit deꝰ in effabił dul¬
cedo est et bonũ sicut sc̾ptura dicit. Et
sepe cõmemorantibꝯ nob̾ audistis. quod
occłs nõ uidit. nec auris audiuit nec ĩ
cor hominis ascendit. Laborib autem
uite p̾sentis erudim̃ꝰ. S si no uult in
ista heremo sitimori. bibite caritateni.
fous est quem uoluit dñs hic ponere
ne deficiam mnuia. et habundantius
eiuu bibemꝯ. cum ad prĩam uenerimꝯ
Modo eĩgłiu lectũ est ut de ip̃is uͥb̾
quib lectio terimata est. dicam quid alit̾
nisi de caritate audistis quando quidem
pactum fecimꝰ cumdño ño in or̃one ut
tamus et nos pcc̃a que in nob̾ fuerint cõ¬

Expanded text:
ndus iste omnibus fidelibus quaerentibus us populo Israel. Errabant quidem adhuc, et patriam quaerebant: sed duce Deo errare non poterant. Via illis fuit jussio Dei. Nam ubi per quadraginta annos circumierunt, paucissimis mansionibus conficitur iter ipsum, et notum est omnibus. Tardabantur, quia exercebantur, non quia deserebantur. Quod ergo nobis promittit Deus, ineffabilis dulcedo est, et bonum, sicut Scriptura dicit, et saepe nobis commemorantibus audistis, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Laboribus autem praesentis erudimur. Sed si non vultis in ista eremo siti mori, bibite charitatem. Fons est quem voluit Dominus hic ponere, ne deficiamus in via: et abundantius eum bibemus, cum ad patriam venerimus. Modo Evangelium lectum est; ut de ipsis verbis, quibus lectio terminata est dicam, quid aliud nisi de charitate audistis? Quandoquidem pactum fecimus cum Deo nostro in oratione, ut tamus et nos peccata quae in nos fuerint com
Abbreviated transcription (Latin):
alias tabulas legis circumposito sibi
uelamĩe pp̃ gli̾am uultus eis qm̃ filii
isrł non poterant intueri. hec inquit
u̾ba. que dixit dũs facere ea. ip̃e dñs¬
Ambigue positũ est utrum facere ea
sit quippe ille que fierent. s forte ideo.
sic positum est ut ex utroq accipiatur
tes adiuuat. ẜm illud apłi. In tuore¬

Expanded text:
alias tabulas legis circumposito sibi uelamine propter gloriam uultus eius, quam filii Israhel non poterant intueri, haec, inquit, uerba, quae dixit dominus facere ea. ambigue positum est, utrum "facere easit quippe ille quae fierent. sed forte ideo sic positum est, ut ex utroque accipiatur, tes adiuuat, secundum illud aposto
Abbreviated transcription (Latin):
rustta ista dicit. Non inde se pur¬
gat. In regnũ celorũ sũlaptis¬
no puulos intrare non posse. nec ip̃i
alũ negau̾nt. s nõ inde questio est.
de purgatione orginalis pcc̃i in puu¬
lis q̃o est. Iude se purget qui nõ faci
lanacrũ regu̾ationis in ꝑuulis he
te ꝙ purget᷑. et id̾o cetera quedcũtus
est. aitendamus. Post incerpõitũ eĩ
ex euũgłio testĩonũ. ꝙ uisi renatus
ex aqua et spũ regnũ celoꝵ nullus
possit intrare. Unde ulis ut diximus
nulla sit questio sequutus adiũxit
dicens. Quis ille tamimpius ẽ qui
ciuinslib etatis ꝑuulo int̾dicat cõ¬
uumẽ humam gn̾is redemptõm:
Et hoc ambignũ est qualem dicat
redemptõm utrũ ex malo ad bonũ:
aun ex bono admelius. Nam et celesti
apud carthagiẽ in libello suo con¬

Expanded text:
rustra ista dicit: non inde se purgat. In regnum coelorum sine Baptismo parvulos intrare non posse, nec ipsi aliquando negaverunt. Sed non inde quaestio est: de purgatione originalis peccati in parvulis quaestio est. Inde se purget, qui non vult fateri, lavacrum regenerationis in parvulis habere quod purget. Et ideo caetera quae dicturus est attendamus. Post interpositum enim ex Evangelio testimonium, quod nisi renatus ex aqua et Spiritu, regnum coelorum nullus possit intrare , unde illis, ut diximus, nulla fit quaestio; secutus adjunxit, dicens: « Quis ille tam impius est, qui cujuslibet aetatis parvulo interdicat communem humani generis redemptionem? » Et hoc ambiguum est, qualem dicat redemptionem: utrum ex malo ad bonum, an ex bono ad melius. Nam et Coelestius apud Carthaginem in libello su
Abbreviated transcription (Latin):
liber ẽ qui amaꝵ facit uentre cũ
sit dulcis/ oĩa dĩna uolum̃a amccra
st̃. S ꝑfidis atq carnab ydolatris eĩ
coxreptꝰ. erubescit ⁊̃ sabelliꝰ audiẽs pa¬
ttẽ prem ẽẽ qui filius dici nõ possit qr
ab ip̃o sũr om̃ia. Filiũ ã idcͥco filiũ aꝑ¬
pellecri q nõ uti ip̃e p̃r ẽ. S de pr̃e nec

Expanded text:
LIBER EST, QVI AMARUM FACIT UENTREM. CUM SIT DULCIS? Omnia diuina uolumina amara sunt, sed perfidis adque carnalibus. idolatris enim correptus, erubescit etiam Sabellius audiens patrem patrem esse qui filius dici non possit, quia ab ipso sunt omnia; filium autem idcirco filium appellari, quia non utique ipse pater est, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinctis qui nolũt corripi ũ ĩ perꝰ
legatus a domiciano ĩpatore fidei cã
tũc fuit in spũ ut posset ud̾e celestia ⁊
stupri et cet̾oꝵ datus est illi lib̾ qui dłcis
quitẽ ẽẽt in ore. S cimaꝵ faceret nẽtrẽ
uͥt ex huis qui uñt umꝰ coris ẽẽ hom̃is¬

Expanded text:
diseiplinatis, qui nolunt corripi, ut in peius rat Pathmos, relegatus a Domitiano imperatore fidei causa. tunc fuit in spiritu, ut posset uidere caelestia, et stupri et ceterorum. datus est illi liber qui dulcis quidem esset in ore, sed ama rum faceret uentrem, ut ox his qui u
Abbreviated transcription (Latin):
cion addiscens. qr u̾bũ caro fcm̃ ẽ qui
manicheus uidens scriptũ ab emũita
qr saluatornõ solũ p̾señ sm imptiaꝵ
uocatus dedicauit u̾metiam pocuł ho¬
nestauit qui nptiaꝵ aditus int̾cludit
ꝓmiscue couenire hortat᷑. ħ cõtinent᷑
in libro ꝙ̃ accep̃ apłs deuorand̃. ħ liber

Expanded text:
cion addiscens quia uerbum caro factum est, qui  inprobus Manicheus uidens scriptum ab euangelista, quia saluator non solum praesentia sui nuptiarum uota decorauit, uerum etiam poculis honestauit, qui nuptiarum aditus intercludit et promiscue conuenire hortatur. Haec continentur in libro, quem accepit apostolus deuorandum. hic liber
Abbreviated transcription (Latin):
tura est. cũ udebimꝰ facie ad facic᷑m. ⁊
Nam ñc̃ ꝙͣuis pumitias hentes sp̃e qui
ista uł gentiliũ uł conditõns. uł sexus
iamquidẽ ablata est ab uitate fidei. s
mane incõu̾satione mortali eiusq or¬
dinem in huiꝰ iuteitiu̾e seruandũ ẽẽ.
et apłi precipiũt qui et̾ regulas salu¬
berimas tradunt ꝙ admod̾ secũumãt
diffentia conditõis dm̃ et serui et dife¬
rentia sexus niri et uxores uł si quata¬
lia cetera occurtũt. Et ip̃e prior dñs qui
aut. Redditecesari que sunt cesaris ⁊ do¬
que sunt dei. alia sunt enĩ que ẜuami᷑
muuitatem fidei. siuc ulla distantia.
et alia in ordine iute huiꝰ tanꝙ̃ muna
ne nom̃ dei et docttina blasfemetur.
Et hoc nõ solũ pp̃ iram ut effugiamus
hominũ ista faciamꝰ s puradilectio

Expanded text:
tura est, cum videbimus facie ad faciem ? tura est, cum videbimus facie ad faciem ? Nam nunc quamvis primitias habentes spiista vel Gentium, vel conditionis, vel sexus, jam quidem ablata est ab unitate fidei, sed manet in conversatione mortali; ejusque ordinem in hujus vitae itinere servandum esse, et Apostoli praecipiunt, qui etiam regulas saluberrimas tradunt, quemadmodum secum vivant differentia conditionis, domini et servi; etrentia sexus, viri et uxoris, vel si qua talia caetera occurrunt: et ipse prior Dominus, qui ait: Reddite Caesari quae Caesaris Dei sunt . Alia sunt enim quae servamus in unitate fidei sine ulla distantia, et alia in ordine vitae hujus tanquam in via, ne nomen Dei et doctrina blasphemetur. Et hoc non solum propter iram, ut effugiamus hominum ista faciamus, sed pura dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
qmiͣ hic tam ĩꝑite dixerit. Cur gͦ non
ꝓfint uideus. qd per angelos legẽ mi¬
instrantes in manu mediatoris dispo¬
m sunt : ꝓfuit enĩ quantũ dici nõ potͥ.
Que .ni. gentiũeccłie uenditaꝵ reꝵ su¬
arũ pretia ad pedes apłoꝵ posuerunt.
qd̾ tot milia hominũ tam repente fe¬
cerunt. Nec turbe infideliũ consid̾ande
sunt. Om̃is .ii. aera multis partibus
amplius ht paleco qm̃ frumentum¬

Expanded text:
m hic tam imperite dixerit: Cur ergo non profuit Judaeis, quod per Angelos Legem ministrantes, in manu Mediatoris dispositi sunt? Profuit enim, quantum dici non potest. Quae enim Gentium Ecclesiae venditarum rerum suarum pretia ad pedes Apostolorum posuerunt, quod tot millia hominum tam repente fecerunt ? Nec turbae infidelium considerandae sunt: omnis enim area multis partibus ampliorem habet paleam, quam frumentum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃idaretur ccedentib. Nongͦ lexdataẽ.
ut peccatũ aufercet: S ut sub pc̃co om̃ia
concludet. Iex .n. ostendebat esse pocĩ
qd̾ illi ꝑ consuetudinẽ cecati possent
putare iusticiam: ut hoc modo humi¬
liati cognosc̾ent nõ in sua manu esse
salutem suam. s in manu mediato¬
tis. Maxime quippe hũilitas renocat
Unde nos deiecit supbia et ip̃a hũilitas
est a ꝯmodata ꝑcipiende gr̃e xp̃i qui si¬

Expanded text:
retur credentibus. Non ergo Lex data est ut peccatum auferret, sed ut sub peccato omnia concluderet. Lex enim ostendebat esse peccatum, quod illi per consuetudinem caecati, possent putare justitiam: ut hoc modo humiliati, cognoscerent non in sua manu esse salutem suam, sed in manu Mediatoris. Maxime quippe humilitas revocat, unde nos dejecit superbia. Et ipsa humilitas est accommodata percipiendae gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Nam et egoisrcielita sum ex semine
aibrahm de tribͣ benianim. Nec reppulit
deus plebem suam quẽ p̾scunt. e n añt
laudaret precet̾is eccłus gentuĩ eccłiam
thessalonicensiũ similes eos fratres dicͭ
eccłus iudeoꝵ quia multa a contribulibꝰ
sius ꝑ fidẽ passi erant: qño et illi ciiudeis
hinc est et illud qd̾ paulo ante ꝯmeno¬
fides sub lege custodiebant᷑ conclusi me
am fidem que postea reuelata ẽ ut eam

Expanded text:
lita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit . Cum autem laudaret prae caeteris Ecclesiis Gentium Ecclesiam Thessalonicensium, similes eos factos ait Ecclesiis Judaeae; quia multa a contribulibus suis pro fide passi erant, quomodo et illi a Judaeis . Hinc est et illud, quod paulo ante commemofides, sub Lege custodiebamur, conclusi in eam fidem, quae postea revelata est. Ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ p̃pqd̾ memores istis quiauos aliqñ
gentes incarne qui dicinum p̃putiũ ab
ea que dr̃ cutũcisio in carne mamifacta
qui eratis illo tempe sine xp̃o alienati a
societate isrł. et peregrim testamentoꝵ¬
et ꝓmissionis spẽ non habentes et sinc
deo in hoc mũdo. Demiq illic infideles de
oliua sua fracti hic aũt fideles de oleas¬
tro molina illorũ inserti cẽ monstrãt᷑.
Illorũ aut̾ erat de leg̾ trausgressione
atterenda suꝑbia: sicut ad romanos
cũ scripturaꝵ uerbis pc̃ca eorũ exagge¬
rasset. Scitis aũt inquit qm̃ quecunq
lex dicit. hiis qui in lege sunt loquiriu
ut om̃eos obstiuatur. et reus fiat oĩs
mũdus d̾o udei scił de trangressiõe le¬
gis et gẽtes de npietate sine lege.
ude et iterum
ait. Conclusit .n. deus. Omnia

Expanded text:
ores estis quia vos aliquando Gentes in carne, qui dicimini praeputium ab ea quae dicitur circumcisio in carne manu facta, qui eratis illo tempore sine Christo, alienati a societate Israel, et peregrini testamentorum, promissionis spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo » . « Denique illic infideles de oliva sua fracti, hic autem fideles de oleastro in olivam illorum inserti esse monstrantur . Illorum ergo erat de Legis transgressione atterenda superbia. Sicut ad Romanos cum Scripturarum verbis peccata eorum exaggerasset, Scitis autem, inquit, quoniam quaecumque Lex dicit, his qui in Lege sunt loquitur, ut omne os obstruatur, et reus fiat omnis mundus Deo : Judaei scilicet de transgressione Legis, et Gentes de impietate sine Lege. Unde et iterum ait: Conclusit enim Deus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tate discipline potest id egit. ut legati
nr̃i ꝙ suscepant obtinere non possent
Iam enĩ uos p̃uenerant ex alus losis
quedani ep̃oꝵ querele grauissime qui
mala fuerant ab ip̃is ml̾ta ppessi et si
sius sedib exturbati. ¶ Precipue hortẽ¬
daet nicredibił cedis nciximam cathe¬
lici ep̃i ecc̃e uagaygensis effic̾it. ut ur̃i
legatõ iamquid ageret non hr̃et. Ianl
enĩ lex fuerat ꝓuuigata ut tante ins¬
itatis beresis donatistatũ cui ciudelius

Expanded text:
itate disciplinae potest, id egit, ut legati itate disciplinae potest, id egit, ut legati nostri, quod susceperant, obtinere non possent. iam enim nos praeuenerant ex aliis locis quaedam episcoporum querelae grauissimae, qui mala fuerant ab ipsis multa perpessi et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes Maximiani catholici episcopi ecclesiae Bagaiensis effecit, ut nostra legatio iam, quid ageret, non haberet. iam enim lex fuerat promulgata, ut tantitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius
Abbreviated transcription (Latin):
ordinũ ad psoluendũ mustam. ep̃i su
nũstri ceteri tenerent᷑. Itaem̃ existima¬
baułꝰ eis t̾ritis et nichil tale face anden¬
tib posse lib̾e doci et teneri catholicam
u̾itatem. Ut ad eam cog̾etur Nemo s
eam qui uellet in fordine sequeret.
Ne falsos et simmlatores catholicos le¬
remus. et ꝙius aliis fratribus aliud
ind̾etur iam etate gramorib uł młta¬
rũ ciutatũ et locoꝵ exempla currentibꝰ.
ubi firmã et ueram catholicã udebamꝰ
quetam̃ ibitalib bñficuis dei constitu¬
taesset atq firmata. Dũ ꝑ prioꝵ ĩpator
leges ad cõmuonẽ hoĩes catholice
cog̾entur. optimumiꝰ tũ ut illud potuis
ꝙ dixi ab impatorib pet̾etur. Decretũ ẽ
in concilio nr̃o legati ad comitatũ ns
legum t̾cor et quedam medicinalis mo¬
lestia qm̃ multoꝵ eẽt prauis uł frigidi
aminuis nccĩa et illi duricie que uerbis
emendari nõ pot̾. s tũ cliqũtuls seuet¬

Expanded text:
ordinum ad persoluendam multam episcopi sine ordinum ad persoluendam multam episcopi sine ministri ceteri tenerentur. ita enim existimabamus eis territis et nihil tale facere audentibus posse libere doceri et teneri catholicam ueritatem, ut ad eam cogeretur nemo. sed eam, qui uellet, sine formidine sequeretur, ne falsos et simulatores catholicos haberemus. et quamuis aliis fratribus aliud uideretur iam aetate grauioribus uel multarum ciuitatum et locorum exempla curantibus, ubi firmam et ueram catholicam uidebamus, quae tamen ibi talibus beneficiis dei constituta esset atque firmata, dum per priorum imperatorum leges ad communionem homines catholicam cogerentur, obtinuimus tamen. ut illud potius, quod dixi, ab imperatoribus peteretur. decretum est in concilio nostro, legati ad comitatum mislegum terror et quaedam medicinalis molestia quam multorum esset prauis uel frigidis animis necessaria et illi duritiae, quae uerbis emendari non potest, sed tamen aliquantula seuer
Abbreviated transcription (Latin):
Sad conuiiuũ scm̃cogñt᷑ inttare
m aiftica mutentur. Non muillis frattib
uidebatur in quib et ego eram. quãns
douat istarũ rabies usquequaq slur
Non ẽẽ petendũ aib impatorib ut ips
heresẽ iuberent omnino non eẽ. Pena
constituendo eis qui n illa esse noluis¬
sent. s łi potius constituerent ut eorum
furiosas molentias non pat̾entur. Qu
iutatem catholicamuł predicarent lo¬
q̃ndo uł lege̾nt conscituendo quod eo
mõ fieri aliquatenus posse arbitrcanu
si legemi pussime memorie theodosu qm̃
generalit in om̃s hereticos ꝓmulgant.
Ut quisqͥs eoꝵ ep̃cuł clericus ubiliber et¬
inuentus decem libris cari multaret᷑.
expressus in donatistas qui se negalat
hereticos ita confirmarent. ut nõ oes
ea multa ferirent s in quoꝵ regiõib
aliquas molentias a clericis ułꝰ cͥcum¬
cellionib uł ppłis eorũ eccł̾ici catholic
pateretur ut scil post ꝓtestationem ca¬
tholicoꝵ qui fuissent ista ppessi ism cure

Expanded text:
s ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego eram, quamuis Donatistarum rabies usque quaque saeuiret, non esse petendum ab imperatoribus, ut ipsam haeresem iuberent omnino non esse poenam constituendo eis, qui in illa esse uoluissent. sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo. quod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae Theodosii, quam gene raliter in omnes haereticos promulgauit, ut, quisquis eoinuentus. decem libris auri multaretur, expressius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur. sed in quorum regionibus aliquas uiolentias a clericis uel Circumcellionibus uel populis eorum ecclesia catholica pateretur. ut scilicet post protestationem catholicorum, qui fuissent ista perpessi, iam cura
Abbreviated transcription (Latin):
noicem dea niter partes sententiciobri¬
nerat ba silicam quĩ uucũ cathosiet
nset nuaserĩt. Stantem ad altareir¬
mentes horrendo ipetuet furore crudeli
fustib et cuuscenodi celis. Lignis eei¬
ꝙ emsdem altaris effracti mmant᷑ ce¬
citerinit. Pugione etiam pcusserunt
in inguie quo uuluere sangnis effu¬
ens enm excaminem redderet. insiei
drissus sanguniem abstrut. Quiu
estisione ibat in mortem demde cual
eis tarndem relictum nr̃i cum psciliio
auferce temptarent illi ira cudẽtiore
accenssi eũ de portantiĩ ianib aibstu¬
lorunt male mustatis fugatisq cũthe¬
tio. quos ingenti multitudĩe supati
nitem leuatũ. iam defecisse arbitutes
bũ ile edhuc iuueret abiecunt s quo¬
der molli agere exceptuser a quibus¬
ã uocte tũseũtib per lucuam cõspec¬
dis agnitus atq collectus. et cid rẽligi¬
dicm domuni aipportatus adibite mei¬
gucotur post niultos dies abillai despe¬
innone recrecitus est. Occisum tũ eu
fumc scelere donatistari etia ntear

Expanded text:
iudicem dicta inter partes sententia obtinuerat basilicam, quam illi, cum catholica esset, inuaserunt, stantem ad altare inruentes horrendo impetu et furore crudeli fustibus et cuiusce modi telis, lignis denique eiusdem altaris effractis immaniter ceciderunt; pugione etiam percusserunt in inguine, quo uulnere sanguis effluens eum exanimem redderet, nisi ei strusus sanguinem abstinuit, cuius effusione ibat in mortem. deinde cum ab eis tandem relictum nostri cum psalmis auferre temptarent, illi ira ardentiore succensi eum de portantium manibus abstulerunt male mulcatis fugatisque catholic-is. quos ingenti multitudine superabturrem leuatum iam defecisse arbitrantes. cam ille adhuc uiueret, abiecerunt. sed quodam molli aggere exceptus et a quibusdam nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus et ad religiosam domum adportatus adhibita magna cura post multos dies ab illa desperatione recreatus est. sed occisum tamen eum fama scelere Donatistarum etiam trans
Abbreviated transcription (Latin):
cum quo suenit pducendus deduce̾miles
arinatus ueilloꝵ patetur insidias. Ronĩ¬
nas etiam leges implorare nime dubi¬
cauit. Quem romanũ se esse pciemans
quos tũc aftligi uerteribus nonlicetat
itemo ne uideis eum interime cupient¬
b tinderetur cesaris poposcit aaxileu
nbi satis ostendit quid facere posteate¬
res xp̃iaos penclitante ecc̃a repetiret.
hic ergo ftm est ut impator religiosus
et pius platis in noticiam sucm tusi¬
b causis. Melet pussimis leg̾ib iuĩ

Expanded text:
ocum quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias . Romanas etiam leges implorare minime dubitavit, civem Romanum se esse proclamans, quos tunc affligi verberibus non licebat : itemque ne Judaeis eum interimere cupientibus traderetur, Caesaris poposcit auxilium Ubi satis ostendit quid facere postea deianos periclitante ecclesia reperirent. hinc ergo factum est, ut imperator religiosus et pius perlatis in notitiam suam talibus causis mallet piissimis legibu
Abbreviated transcription (Latin):
t muu̾abiliai sunt testĩoma sc̃oꝵ
liberoꝵ que n hunc libiũ cocictaͬre
pͥncipio erat u̾bimi. et u̾bũ erat apud
deũ. et deus erat u̾bũ: siue ẜm suscepte
carnis hu̾ilitatem qr u̾bum caro fcm̃
est et hĩtauit in nob̾. Sic apparet et ei
ecc̃ia. non in sola affrica sicut isti ĩpu¬
dentissima nanitate delirant. S toto
trarũ orbe diffusai. Testimoniis enĩ di¬
uinis lites suas ꝓferũt. qr in cã ceciliai¬
ni quondã eccie carthaginensis ep̃i cui
crimmnaobiet̾unt que nec potuerunt ꝓ¬
bare nec possũt se ab ecc̃a catholica ho
est ab unitate ꝯium gentiũ diuiserũt
ꝙͣuis et si uera eẽnt que abeis obiecta
sunt ceciliano. et nob̃ possent aliqñ
monstrari ip̃m iam mortuũ anathe¬
atestationib compbatur pp̃ quelibet
hoĩem relinquere nondebenius quiai
homĩ est confidere m dño quã confidete
in homine. Neq .n. quod sme nitia
mocentie ilius dixerim si peccaut ce¬
cilicinus: ideo hereditatem suam ꝑdidit

Expanded text:
merabilia sunt testimonia sanctorum librorum, quae in hunc librum coartare principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum, siue secundum susceptae carnis hest, et habitavit in nobis : sic apparet etiam ejus Ecclesia, non in sola Africa, sicut isti impudentissima vanitate delirant, sed toto orbe terrarum diffusa. 4. Testimoniis enim divinis lites suas praeferunt, quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potuerunt probare nec possunt, se ab ecclesia catholica, hoc est ab unitate omnium gentium diuiserunt. quamuis et si uera essent, quae ab eis obiecta sunt Caeciliano, et nobis possent aliquando monstrari, ipsum iam mortuum anatheadtestationibus comprobatur, propter quemlibet hominem relinquere non debemus, quia bonum est confidere in domino. quam confidere in homine. neque enim, quod sine iniuria innocentiae illius dixerim, si peccauit Caecilianus, ideo hereditatem suam perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
feitier septenanus nus cosũpnann
fapientie et intellectus consilieter
titudimo scientie. et pietatis ⁊ fmo¬
ror suaꝵ nendicaꝵ pͣcia ao pedes apo¬
stoloꝵ posuerant. Sic ergo ad gẽtas
et acaie ꝯmumouem aliꝙͣ facerem¬

Expanded text:
r septenarius numerus columnarum, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timorerum suarum venditarum pretia ad pedes Apostolorum posuerant . Sic ergo ad Gentes et Achaiae communionem aliquam facere
Abbreviated transcription (Latin):
meis. Multũq gaudebant cũ psuadetur
boibus et senos piecestores penula sicur
euud̾ paniũ expectatorib uufiticaatos
esse a domino qui psonam honuuus
non acapit: quia deigliam querebãt
suam. s quuia carnales et snpbehoies

Expanded text:
audebant, cum persuaderetur hominibus, et seipsos praecessores Pauli, sicut eumdem Paulum, ex peccatoribus justificatos esse a Domino, qui personam hominis non accipit: quia Dei gloriam quaerebant, non suam. Sed quia carnales et superbi homines,
Abbreviated transcription (Latin):
paulus lapsus erat. quia seruabat utiz
ꝙ congruere uidebat. siue ecciis gentiũ
siue indeorum. ut nusꝙͣ auferret consu
nequis insupflius poneret spem sa¬
lutis etiam si consuetudinem meis
p̃p offensionem infirmorũ custodire uel¬
let sicut ad cornthios dicit. circucisus
qui uocatus est. non adducat p̾putiu.

Expanded text:
Paulus lapsus erat, quia servabat ubique quod congruere videbat, sive Ecclesiis Gentium, sive Judaeorum, ut nusquam auferret consuene quis in superfluis poneret spem salutis, etiam si consuetudinem in eis propter offensionem infirmorum custodire vellet. Sicut ad Corinthios dicit: « Circumcisus quis vocatus est? non adducat praeputium.
Abbreviated transcription (Latin):
asceptione saluos facit. hoc dedusse pau¬
lont nuistraredgentib qd etam petrode¬
derat bunmsttaret uideis. Nonergo
ieuti sunt in aliqno dissentire abuo
in cũ itle se ꝑfectũ enũgelũ accepitre.
diceret illi negarent et anqinio tune

Expanded text:
acceptione salvos facit, hoc dedisse Paulo ut ministraret Gentibus, quod etiam Petro dederat ut ministraret Judaeis. Non ergo inventi sunt in aliquo dissentire ab illo, ut cum ille se perfectum Evangelium accepisse diceret, illi negarent, et aliquid ve
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siid̾o saluator baptizcitus est ñ ex¬
plocẽt qͣre circincisus ceteros prohi¬
buit crtcimcidi.¬
D  no ncelligat᷑ qd dicenti maria
ni tespendit gabriei angelus. Spo

Expanded text:
 SI IDEO SALUATOR BAPTIZATUS EST, UT EXEMPLO ESSET, QVARE CIRCUMCISUS CETEROS PROHIBUIT CIRCUMCIDIdo intelligatur, quod dicenti Mariae nosco? respondit Gabriel angelus, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ¶Qaũt dixit. tu qui es qui iudi¬
ces alienũ seruũ. Ad hoc dicit ut hiis i¬
b que possunt in bono aĩo fĩ et malo
iudicium deo dimittamꝰ. nec audeam
de alt̾ius corde qd̾ nõ uidemus ferre sentẽ¬
ciam. In hiis .n reb que ita cõp̾hendũ¬
tur. ut eas bono et castoaĩo non posse fi
manifestũ sit: nõ ĩpbatur si iudicemus.
Itaq hoc qd̾ de cibis dicit. quia ignoia¬
tur quo eño fict. non nultuos esst uid¬
ces. s dm̃. De illo añt nefario stupion
bi uxorem patris sui quidam habuit p¬
cepit debere uidicari. Non .ii. pot̾at sle¬
dicere tono a umo se tam i mane flagi¬
trũ cõmisisse. Ergo quecũq fcãitt meu¬
festamnt᷑ utnon possit dici lono aiofetiau¬
dictinda simit a nob̾. Quetũq aut ita fi¬
unt. ut quo cũo fiant incertimi sit: non
uidicanda sedreseruanda iudito deisicut
sccrptũ est. Que exculta sunt deo. que
antẽ polam sunt: nob̾ et filiis irt̃is etãr
dłex añt au. alius quidẽ iudicat altuo

Expanded text:
uis es qui judices alienum servum? ad hoc dicit, ut in his rebus quae possunt et bono animo fieri et malo, judicium Deo dimittamus, nec audeamus de alterius corde, quod non videmus, ferre sententiam. In his vero rebus quae ita comprehenduntur, ut eas bono et casto animo non posse fieri manifestum sit, non improbatur, si judicemus. Itaque hoc quod de cibis dicit, quia ignoratur quo animo fiat, non vult nos esse judices, sed Deum: de illo autem nefario stupro, ubi uxorem patris sui quidam habuerat, praecepit debere judicari . Non enim poterat ildicere, bono animo se tam immane flagitium commisisse. Ergo quaecumque facta ita manifestantur, ut non possit dici, Bono animo feci, judicanda sunt a nobis; quaecumque autem ita fiunt, ut quo animo fiant incertum sit, non sunt judicanda, sed reservanda judicio Dei: sicut scriptum est, Quae occulta sunt, Deo; quae autem palam sunt, vobis et filiis vestris erem ait, Alius quidem judicat alternos