comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taria p̃mittit: ipse metat suꝑ ex¬
amen. eip̃e eũ sua oratione mi¬
tescat. Tunc ille qͣi ad confusionẽ
dñice uirtitis hec uerba suscipi¬
ens: ꝓuolutꝰ terre orationẽ fu¬
dit ad dñm. Et accedens facto
desuꝑ signo crucis ait. Adiutoriũ
nr̃m innoĩe dñi qui fecit celũ et terram.
Ad hanc eiꝰ orationẽ confestĩ om̃s uespe
infra antrũ unde egresse fuerant abdi¬
derunt. Ille uͦ ad spectaculũ om̃nũ mes¬
sem desuꝑ illesus expediuit. Q̾ ñ sine
iniracło irridentib fuit: eo qd̾ dñs in
se sꝑantẽ ad confusionẽ eoꝵ dignatus
fuerit roborare. Ueniq post hec cũ
in arborẽ ꝓ quadã necessitate ascendis¬
set. subito colliso sub pedib ramo rue¬
re cepit. Cadensq deorsũ. ꝑ fingulos qͦs
nomine dñi qui fecit celũ et terrã. His¬

Expanded text:
vexilla praemittit: ipse metat super exvexilla praemittit: ipse metat super examen, ipse eum sua oratione mitescat. Tunc quasi ad confusionem dominicae virtutis haec verba suscipiens, provolutus terrae orationem fudit ad Dominum; et accedens, facto desuper signo crucis, ait: Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram. Ad hanc ejus orationem confestim omnes vespae se infra antrum unde egressae fuerant abdiderunt. Ille vero ad spectaculum omnium messem desuper illaesus expetiit. Quod non sine miraculo irridentibus fuit, eo quod Dominus in se sperantem ad confusionem eorum sic dignatus fuerit roborare. Denique post haec, cum in arborem pro quadam necessitate ascendisset, subito colliso sub pedibus ramo ruere coepit, cadensque deorsum, per singulos quos nomine Domini, qui fecit coelum et terram. I
Abbreviated transcription (Latin):
itit apud insulã uindunittã
urbis nannetice uir egregie scĩ¬
tatis friardus nomine reclusus: de ciũ
ab aliquo scͥpta fu̾it. Hic gͦ ab infan¬
tia sua semꝑ deo deuotus fint atq pu¬
dicus. factus aũ uir. semꝑ indi laudi¬
br. semꝑ in oratione. semꝑ inuigiliis
ria de laborib manuũ suaꝵ sibi ac
qͣm tam̃ os eiꝰ ab oratione cessabat.
ut mos rusticoꝵ se habet: uidicłm¬
uidebat᷑. Quadã gͥ die dũ cũ reliquis¬
messorib in segetẽ culmis incisis ma¬
mpulos colligaret. examen mise¬
rabiliũ atq seuarũ muscarũ quã
uulgo uespas uocant reꝑunt. Qe¬
cũ acerrime messores emissis a¬
culeis undiq lacerarent. curcũ¬
euntes messem. locũ illũ in quo
hee adunate erant transiliunt:
atq irridendo beatũ friardũ al¬
loquuntur dolose dicentes dye¬
niat benedictus ueniat religio¬
sus uir qui orare non desinit. qui
crucẽ aurib et ocłis semꝑ ĩponit
qui uiis itineris sui uexilla salu

Expanded text:
itur apud insulam Vindunittam urbis Namneticae vir egregiae sanctitatis. Friardus nomine, reclusus , de cujuab aliquo sit scripta. Hic ab infantia sua semper Deo devotus fuit atque pudicus: factus autem vir, semper in Dei laudibus, semper in oratione, semper in vigiliis a quam ab oratione cessabat. ut mos rusticorum habet, ridiculum erat. Quodam vero die, dum cum reliquis, in segetem culmis incisis, manipulos colligaret, examen miserabilium atque saevarum muscarum, quas vulgo vespas vocant, reperiunt; cumque acerrime messores, emissis aculeis, lacerarent, undique circumeuntes messem, locum illum in quo hae adunatae erant transiliunt, atque irridendo beatum Friardum alloquuntur dolose, dicentes: Veniat benedictus, veniat religiosus, qui orare non 1203 desinit, qui crucem auribus et oculis semper imponit, qui viis itineris sui salutaria
Abbreviated transcription (Latin):
sepulcrũ. aut aliquid de sc̃is ꝑigno¬
rib sumerẽ. aut certe si pallio quo
scĩ artus tegunt᷑ mererer atungere:
fierẽ sanus. Cumq hec et huiꝰmodi
cũ suis uerba conferret: astitit re¬
pente cl̾icus quidã dicens. Bene in¬
quit credis. s si de eisdẽ firmare men¬
tẽ curas uirtutib: en uolumen
carteũ qd̵ de his habet᷑ scriptũ. ut
faciliꝰ credas ea que ad auditũ auri¬
ũ tuarũ ꝑuenerunt. At ille priꝰqͣm¬
ea legi pet̾et inspirante diuine pi¬
etatis respectu: ait. Credo quia po¬
tens ẽ ds̃ egregia oꝑari ꝑ famulos
suos. O statim posuit uolumen suꝑ
ocłos suos. Extimplo aũ fugato do¬
lore. disrupta caligine usũ uidendi
reciꝑe meruit: uolumuis a uirtu¬
te. Et in tantũ claritate potitꝰ ẽ: ut
ip̃e ꝓpriis ocłis legens uirtutũ gesta
cognosce̾t. Oꝑatur au̾ ista unꝰ atq i

Expanded text:
sepulchrum, aut aliquid de sanctis pignoribus sumerem, aut certe, si pallio quo sancti artus teguntur mererer attingere, fiebam sanus'. Cumque haec et huiuscemodi cum suis verba conferret, adstetit repente clericus quidam, dicens: 'Bene', inquid, 'credis, sed, si de hisdem firmare mentem cupis virtutibus, en volumen carteum, quod de his habetur scriptum, ut facilius credas ea quae ad auditum tuarum aurium pervenerunt'. At ille, priusquam legi apeteret, inspirante divinae pietatis respectu, ait: 'Credo, quia potens est Dens egregia operari per famulos suos'. Et statim posuit volumen super oculos suos. Extemplo antem fugato dolore, disrupta caligine, usum videndi recipere meruit voluminis a virtute, et in tantum claritate positus est, ut ipse propriis oculis legens virtutum gesta cognosceret. Operatur autem u
Abbreviated transcription (Latin):
ci senatus astitit comitatu. quo
idem dñs eosdẽ uerbis uite imbu¬
ens celesti ẽ euectus in arce. Inter
quos et beatꝰ confessor helladiꝰ ita
hec om̃ia incordis sui tabernacło col¬
locauit: ut et ip̃e quoꝙ templũ sp̃s
sci effici mereret᷑. De cuiꝰ uita aliqua
scͥpturus ueniã peto legentib: non
eiũ me artis gramatice stũdiũ ĩbuit:
neq auctoꝵ scł̃ariũ polita lectio e¬
rudiuit: s tantũ bĩ patͥs auiti ãuer¬
ui pontificis studiũ ad eccłiastica
sollicitauit scripta. Sim non ad u¬
diciũ conting̾ent que ip̃o p̃dicante
audiui. uł cogente relegi. quia ea
uequeo obseruare. Qui me postda¬
uitici carminis cannas ad illa euan¬
gelice p̃dicationis dicta. atq apłi¬
ce iurtutis historias epistolasq ꝑdu¬
xit. De quo ea tantũ caꝑe poti.
eius qui accepta cruce austere ob¬
seruantie sponsũ secuti st̃: dignis
obsequiis honorare. Qua de re cru¬
de rusticitatis tem̾itatẽ ostendens.
que de beato cognoui helladio qͣ

Expanded text:
ci senatus adstetit comitatu; quo idem Dominus eosdem verbis vitae imbuens, caelesti est evectus in arce. Inter quos et beatus confessor Illidius ita haec omnia in cordis sui tabernaculo collocavit, ut et ipse quoque templum sancti Spiritus effici mereretur. De cuius vita aliqua scripturus, veniam peto legentibus. Non enim me artis grammaticae studium imbuit, neque auctorum saecularium polita lectio erudivit, sed tantum beati patris Aviti Arverni pontificis studium ad eclesiastica sollicitavit scripta; si mihi non ad iudicium contingerent, quae ipso praedicante audivi vel cogente relegi, quiea nequeo observare; qui me post Davitici carminis cannas ad illa euangelicae praedicationis dicta atque apostolicae virtutis historias epistolasque perduxit. De quo ea tantum capere potueius, qui, accepta cruce austerae observantiae, sponsum secuti sunt, dignis obsequiis honorare. Qua de re crudae rusticitatis temeritatem ostendens, quae de beato cognovi Illidio
Abbreviated transcription (Latin):
his infractus fuit. Hoc tp̃r: argen¬
teus nũmus pͥmũ in urbe figura¬
simphroniꝰ blesus consules: cũ du¬
centis sexaginta nauib ad affricã
ꝓfecti sunt. Auquot ciuitates ce¬
perunt: predã ingentẽ reducñ¬
tes/ naufragiũ passi sunt. Itaq cũ
continue calamitates. romanis dis¬
plicerent: decreuit senatus ut a
maritimis p̃liis recẽdet᷑: ⁊ tantũ
sexaginta naues ad p̃sidiũ italie
salue eẽnt¶ Lucio cecilio metelło.
gaio furio placido consulib: me¬
tellius in siciliã affrorũ ducẽ cum
centũ triginta elephantis ⁊ magniᷤ
copiis uenientẽ suꝑauit. uiginti
elephantes cepit: reliquos erranteᷤ¬
ꝑ numidas quos in auxiliũ babebat
collegit. ⁊ romã deduxit ingenti
toꝵ numerꝰ om̃ia itinera cõpleret.
Post hec mala. carthaginensesre¬
gulũ ducẽ quẽ ceꝑant petiuert̃¬
ut romã ꝓ ficisceret᷑ ⁊ pacem a ro¬
manis obtineret : ac ꝑmutationẽ

Expanded text:
his infractus fuit. || hoc tempore argenhis infractus fuit. || hoc tempore argenteus nummus primum in urbe figuraSimpronius Blaesus consules cum ducentis sexaginta navibus ad Africam profecti sunt. aliquot civitates ceperunt. praedam ingentem reducentes naufragium passi sunt. itaque cum continuae calamitates Romanis displicerent, decrevit senatus, ut a maritimis proeliis recederetur et tantum sexaginta naves ad praesidium Italiae salvae essent. L. Caecilio Metello C. Furio Placido consulibus Metellus in Sicilia Afrorum ducem cum centum triginta elephantis et magnis copiis venientem superavit, viginti elephantper Numidas, quos in auxilium habebat, collegit et Romam deduxit ingenti torum numerus omnia itinera conpleret. post haec mala Carthaginienses Regulum ducem, quem ceperant, petiverunt, Romam proficisceretur et pacem a Romanis obtineret ac permutationem
Abbreviated transcription (Latin):
siue iudicũ leges. que usq ad duo
tra qͥnquaguita libroꝵ numerum
redegit. eumtq cõdicẽ digestorũ
siue prandectarũ uocabulo nuncu¬
pauit. Quatuor etiã institutionũ
ubros in quib breuit̾ uniu̾sarũ
legũ textus cõp̃hendit᷑ nouit̾ cõpo¬
suit: nouasq leges quas ip̃e statue¬
rat in unũ uolum̃ redactas. eundẽ
codicẽ nouellã nuncupari sanci¬
uit.Extruxit quoq idem pͥnceps
intra urbẽ constantinopolĩ xp̃o
dño qui ẽ sap̃ia dei patris tẽplũ.
q̃d greco uocabulo agyan sophian
id ẽ scã sapientia nominauit. Cuiꝰ
opus ãd eo cuncta e xcellit: ut in
totis t̾raꝵ spaciis huic simile non
possit inueniri. Erat enĩ hic prin¬
ceps infide catholicꝰ. in oꝑib rectꝰ. in
iudiciis iustus. id̃oq ei om̃ia concur¬
rebant in bonũ. Huiꝰ tp̃rib cassiodorꝰ
apũd urbẽ romã tam scłari qͣm di¬
uina scientia claruit: qui int̾ cet̾a
que nobilit̾ scͥpsit. psalmoꝵ p̃cipue

Expanded text:
sive judicum leges, quae usque ad duo tra quinquaginta librorum numerum redegit, eumdemque Codicem Digestorum sive Pandectarum vocabulo nuncupavit. Quatuor etiam Institutionum libros, in quibus breviter universarum legum textus conprehenditur, noviter conposuit. Novas quoque leges, quas ipse statuerat, in unum volumen redactas, eodem codicem novellam nuncupari sancivit. Extruxit quoque idem princeps intra urbem Constantinopolim Christo domino, qui est sapientia Dei patris, templum, quod Graeco vocabulo Agian Sophian, id est sanctam sapientiam, nominavit. Cuius opus adeo cuncta aedificia excellit, ut in totis terrarum spatiis huic simile non possit inveniri. Erat enim hic princeps fide catholicus, in operibus rectus, in iudiciis iustus; ideoque ei omnia concurrebant in bonum. Huius temporibus Cassiodorus aput urbem Romam tam seculari quam divina scientia claruit Qui inter cetera quae nobiliter scripsit psalmorum praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
Per fidus ille draco mulcet ꝓꝑare fugacẽ
Sistit iter uetitũ ꝑfidus ille draco
Exiciale malũ capitis decussit honorẽ
It ꝓtul imperiis exiciale malum.
Fulua metalla piꝰ nec ht̃ ꝓmittit egenti.
Celicus excepit fulua metalla pius.
Tu miserande cutẽ uariant cui fella colub.
Incolumẽ recipis tu miserande cutem
Asꝑa saxa uitrũ rapiunt nͨ frang̾e possunt.¬

Expanded text:
erare fugacem, Sistit iter vetitum perfidus ille draco. Exitiale malum capitis decussit honorem, It procul imperiis exitiale malum. Fulva metalla pius, nec habet, promittit egenti; Coelitus excepit fulva metalla pius. Tu miserande cutem variant cui pelle colubrae, Incolumem recipis tu miserande cutem. Aspera saxa vitrum rapiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Iuẽ pius ussit amor flãmeꝰ orbis habet
Ter uocitatꝰ a dest testiᷤ nouitatis babendꝰ.
Carus amore patͥs ter uocitatus adest.
Dux bone bella monẽs uerẽplis pectora fi̾r
Primꝰ in armarius dux boue bella monens.
Congͣa signa dedit uite ꝯsortia linquens

Expanded text:
 amor, flammeus orbis habet. Ter vocitatus adest testis novitatis habendus, Charus amore patris ter vocitatus adest. Dux bone, bella monens, exemplis pectora firmas: Primus in arma ruis, dux bone, bella monens. Congrua signa dedit, vitae consortia linquens,
Abbreviated transcription (Latin):
Satra canens obiit psalmicen assiduus
eus qͥb una fuit tumło retineut᷑ eodẽ
Gloria par retinet mens quib una fuit.
Splendida uisa uia ẽ. facib stipata corusciᷤ
Qua sacer ascendit splendida uisa uia ẽ.
Rupea septa petens nacta ẽ errore salutẽ
Errorẽ euasit rupea septa petens.

Expanded text:
nens obiit psalmicen assiduus. Mens quibus una fuit tumulo retinentur eodem, Gloria par retinet mens quibus una fuit. Splendida visa via est facibus stipata coruscis, Qua sacer ascendit splendida visa via est. Rupea septa petens nacta est errore salutem, Errorem evas
Abbreviated transcription (Latin):
discedit᷑. tanto sol ipse terre ui¬
cinior apparet. ⁊ umbre longio¬
res excrescunt. Deuiq in italia
sic̃ antiqui scͥpserunt: circa diẽ
natalis dm̃ nouẽ pedes in urabra
stature humane hoea sexta me¬
tuunt᷑. Ego aũ ingallia belgica in
loco qui totouis iulla dr̃ constitut᷑
status mei umbrã metiens. decẽ
et nouẽ ⁊ semipedes inuemi. Sic
quoq e contrario modo qͣnto ꝓ¬
accedit᷑: tantũ semꝑ umbre bre¬
uiores uident᷑. in tantũ ut solsti¬
cio estiuali respiciente sole de
medio celi megypto ⁊ ierosoli¬
mis. ⁊ ineoꝵ uicinitate consti¬
tutis locis nulle uideant᷑ umbre.
In arabia uͦ hoc ip̃o tp̃r sol supͣ¬
mediũ celi ad partẽ aquiloniscer
occeani maris qui sunt ex utͣq parde b̾tannie.

Expanded text:
disceditur, tanto sol ipse terrae vidisceditur, tanto sol ipse terrae vicinior apparet, et umbrae longiores excrescunt. Denique in Italia, sicut et antiqui scripserunt, circa diem natalis Domini, novem pedes in umbra staturae humanae, hora sexta metiuntur. Ego autem in Gallia Belgica, in loco qui Totonis villa dicitur, constitutus, status mei umbram metiens, decem et novem, et semis pedes inveni. Sic quoque contrario modo, quanto acceditur, tantum semper umbrae breviores videntur, in tantum, ut solstitio aestivali respiciente sole de medio coeli, in Aegypto, et Hierosolymis, et in eorum vicinitate constitutis locis, nullae videantur umbrae. In Arabia vero hoc ipso tempore sol sumedium coeli, ad partem Aquilonis cerobus umbilicis Oceani maris, qui sunt ex utraque parte Britanniae.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Qui etiã estatis tempore ni¬
uib ñ carent: nec aliũd ut.¬
pote feris ip̃is ratione ñ dispͥa¬
res. quã crudis animantiũ agre¬
stiũ carnib uescunt᷑. De quorũ
hirtis pellib sibi indum̃ta co¬
aptant. hii a sciliendo iuxta lin¬
guã darbarã ethimo logiam
ducunt. Saltib enĩ utentes: ar¬
te quãdã ligno incuruo ad ar¬
cus similitũdinẽ feras assequũt᷑.
Apud hos ẽ animal ceruo non
satis absimile: de cuiꝰ ego corio
ut fuerat pilis hispĩdũ uestẽ
in mõdũ tunice genutenꝰ apta¬
tã conspexi. sicut iamfati ut
relatũ ẽ scritobini utunt᷑. Qb
in locis circa estiuale solsticiũ ꝑ
aliquot dies etiã noctu clarissi¬
ma lux cernit᷑: diesq ibi multo
maiores quã alibi habentur. si¬
cut econtͣrio circa brumale sol¬
sticiũ quãuis diei lux adsit
soltam̃ ibi non uidet᷑. diesq mi¬
numi quã usquã alibi nõctes
quoq longiores existuait. Qͥa
scił qnͣto magis a sole longns

Expanded text:
sunt. Qui ctiam aestatis tempore nivibus non carent, nec aliud, utpote feris ipsis ratione non dispares, quam crudis agrestium animantium carnibus vescuntur; de quorum etiam hirtis pellibus sibi indumenta peraptant. Hi a saliendo iuxta linguam barbaram ethimologiam ducunt. Saltibus enim utentes, arte quadam ligno incurcus similitudinem, feras assequuntur. Apud hos est animal, non satis assimile cervo, de cujus ego corio, ut fuerat pilis hispidum, vestem in modum tunicae, genu tenus aptatam conspexi, sicut jam fati, ut relatum est, Scritobini utuntur. Quibus in locis circa aestivale solstitium, per aliquot dies, etiam noctu clarissima lux cernitur, diesque ibi multo majores quam alibi habentur, sicut e contrario, circa brumale solstitium, quamvis diei lux adsit, sol tamen ibi non videtur, diesque minimi quam usquam alibi, noctes quoque longiores existunt. Quia scilicet, quanto magis a sole longius
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑcussus ẽ. ut nichil penitꝰ ui
b dolorib affici: abbatẽ uocat di¬
cens. Supplica queso ꝓ me dñm.
et accipe hunc seruũ meũ ad eius
cultũ: forsitan ꝓmerebor reciꝑe lu
sui signũ beate crucis imposuit. Sta¬
timq dirupta caligue. sedato dolore
pͥstine redditus ẽ sanitati.
t uͦ exhinc beatꝰ porcianꝰ cł̾icus
factus. tanto uirtutis cumulo
est p̃latus: ut decetente abbate ip̃e
succed̾et. Qui fertur estiuo tp̃r cũ
ardor solis ui caloris sui cuncta con¬
sum̾et. et etiã corpora que robusti¬
ora potu ciboq erant ab estu defa¬
tigaret: hic ieuniis ꝑditũ omnẽ
ab ore humorẽ. salem estuaus ru¬
minabat: ex quo iterũ assumpto
liquore arentes ginguias parũper
inficet. Que res quã qͣm pa latũ
aridũ humectaret: tam̃ maiꝰ ei tor¬
mentũ addita corporis siti p̃stabat.

Expanded text:
aecatus est, ut nihil penitus bus doloribus affici, abbatem vocat, dicens: Supplica, quaeso, pro me Dominum, et accipe hunc servum ad ejus cultum; forsitan promerebor recipere lumsui signum beatae crucis imposuit: statimque, disrupta caligine, et sedato dolore, pristinae redditus est sanitati. At vero exin beatus Portianus clericus factus tanto virtutis cumulo est praelatus, ut decedente abbate ipse succederet. Qui fertur aestivo tempore, cum ardor solis vi caloris sui cuncta consumeret, et etiam corpora, quae robustiora potu ciboque erant, ab aestu defatigaret; hic jejuniis post perditum omnem ab ore humorem, salem aestuans ruminabat, ex quo iterum assumpto liquore arentes gengivas parumper inficeret. Quae res, quanquam palatum aridum humectaret, tamen majus tormentum addita corporis siti praestabat.
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimꝰ gͥ porcianꝰ ab ineun¬
te etate dm̃ querere celi semꝑ
etiam uit̾ t̾rena seruicia conabatur.
hic enĩ seruus fertur fuisse cuiꝰdã
barbari. Is gͥ cũ plerũq ad mona¬
st̾iũ confug̾et. ut eũ dño suo abbas
redd̾et excusatũ: ad extremũ fugĩ¬
entẽ illũ dñs eiꝰ de uestigio sequi¬
tur: et abbatẽ calũpniari cepit.
reputans qd̾ ip̃e eũ seduceret. ne si¬
bisiuus famulus deseruiret. Cumq
de consuetudine ut sibi redderet᷑
dicit abbas porciano. Qd uis ut
faciam: ft ille. Redde inquit me
excusatũ. Cũq excusasset eũ abbas.¬

Expanded text:
eatissimus igitur Portianus ab ineunte aetate Deum quaerere coeli semper, etiam inter terrena servitia, conabatur. Sic enim servus fertur fuisse cujusdam barbari, iisque cum plerumque ad monasterium confugeret, ut eum domino suo abbas redderet excusatum: ad extremum fugiens, dominus ejus de vestigio sequitur, et abbatem calumniari coepit, reputans quod ipse eum seduceret ne sibi suus famulus deserviret. Cumque de consuetudine ut eum redderet dicit abbas Portiano: Quid vis ut faciam? Et ille: Redde, inquit, me excusatum. Cumque excusatus
Abbreviated transcription (Latin):
qui alpes cocciaᷤᷤ
⁊ appeninnas u¬
nã dicunt ẽẽ ꝓ¬
uictoris reuincit
hestoria que alpes
appellat. Decima porro enillia
aliguria incipiens. int̾ appeni¬
nas alpes ⁊ padi fluenta ⁊ ter̾sus
rauennrã ꝑgit. Hec locupletibsur¬
bib decorat᷑ placentra scilꝰ ⁊ parma.¬
q̃ regio ⁊ bouonia. corneliiq fo.¬
ro cuiꝰ castrũ imolas appellatur.
Extitert̃ quoq qui emiliã ⁊ uale¬
riã nursiãq unã ꝓunctam di¬
cerent: s eoꝵ sententia stare ñ
pot̃: quia inter emiliã ⁊ uale¬
riã nursiãq tuscia ⁊ umbria
sunt constitute. De hinc undeci¬
appelininas alpes ⁊ mare ad rra¬

Expanded text:
qui Alpes Cottias et Appenninas unam dicant esse pVictoris revincit historia, que Alpes appellat. Decima porro Emilia a Liguria incipiens, inter Appenninas Alpes et Padi fluenta versus Ravennam pergit. Hec locupletibus urbibus decoratur: Placentia scilicet Parmaque, Regio et Bononia Corneliique Foro, cuius castrum Imolas appellatur. Extiterunt quoque qui Emiliam et Valeriam Nursiamque unam provinciam dicerent. Sed horum sententia stare non potest, quia inter Emiliam et Valeriam Nursiamque Tuscia et Umbria sunt constitute. Dehinc undeciAppenninas Alpes et mare est Hadria
Abbreviated transcription (Latin):
scribens pene suꝑflue dde monachis
uisputaui. ad cerciũ genus ueniamꝰ
quos anachoricas uocant. ⁊ qui de
cenobiis ȩxeuntes excepto pane ⁊ sale
amplus ad deserta nichil deferunt.
huiꝰ uite auctor paulus. illustrator

Expanded text:
scribens paene super: flue de monachis disputaui, ad tertium genus ueniam, quos anachoretas uocant et qui de coenobiis exeuntes excepto pane et sale amplius ad deserta nil perferunt, huius uitae auctor Paulus, inlustrator
Abbreviated transcription (Latin):
lert deuotissime cepissent: penet᷑¬
uit excelse potentie aures humilis
oratio confessoris. Et ecce contene¬
bratũ ẽ celũ ac nubib obtectũ:
et priꝰqͣm portã urbis atting̾ent.
descendit pluuia uehemens suꝑ
uniũsam terrã illã: ita ut om̃s mi¬
rarent᷑ ac dic̾ent. ad p̃ces hoc bĩ u
ri fuisse largitũ. Senuit aũ sacerdos
dei et in tantũ etate ꝓuectus est ut
sputũ oris ad t̾rã ꝓicere ñ ualeret:
s adhibito labiis truclione in eo
saliuã oris expon̾et. Non caliga¬
uit ocłs eiꝰ: nec ĩmutatũ ẽ cor eiꝰa
uiĩs dei. Non seposuit uultũ pauꝑis:
nec metuit ꝑsonã potentis: s una
eadẽq fuit eimn hominib sc̃a lib̾tas.
ut ita susciꝑet penulã pauꝑis. acsi
uen̾aret᷑ togã incliti senatoris. Obiit
aũ ꝑfectus in scĩtate: et sepultus est
in basilica sc̃i stepħi ad leuã altariᷤ.
Ad cuiꝰ tͥunc tumulũ plerũq quar¬
tanoꝵ febris melancolica cõpressa

Expanded text:
lere devotissime coepissent, penetrlere devotissime coepissent, penetravit excelsae potentiae aures humilis oratio confessoris; et ecce contenebratum est caelum ac nubibus obtectum; et priusquam portam urbis attingerent, discendit pluvia vehemens super universam terram illam, ita ut omnes mirarentur ac dicerent, ad preces haec beati viri fuisse largitum. 5. Senuit autem sacerdos Dei et in tantum in aetate provectus est, ut sputos oris terram proicere non valeret, sed, adhibitum labiis truclionem, in eo salibas oris exponeret. Non caligavit oculus eius, nec inmutatum est cor eius a viis Dei; non seposuit vultum pauperis nec metuit personam potentis, sed una eademque ei fuit in omnibus sancta libertas, ut ita susciperet penulam pauperis, acsi veneraretur togam incliti senatoris. Obiit autem perfectus in sanctitate et sepultus est in basilica sancti Stephani ad levam altaris, ad cuius nunc tumulum plerumque quartanorum febris, melancolia conpraessa,
Abbreviated transcription (Latin):
que petisset apud dñm obtinebat.
porro in uerno quodã tempore
cũ magna siccitas sata consumeret.
et areutib herbis nulla penctꝰ ium̃¬
tis pabula remanerent. et sc̃s deiro¬
gationes illas que aute ascensionem
oñicã agunt᷑ deuotissime celebra¬
ret: die tercia cũ iam ad portã cuu¬
tatis appropinquarent: suggerũt
ei ut ip̃e antiphonã dignaret᷑ im¬
ponere : dicentes. si tu beate ponti¬
fex deuote antiphonã imposueris.
confidunꝰ d̾e sc̃itate tua qd̃ ꝓtinus
nobis dñs pluuiã dignabitur beni¬
gna pietate largiri. At ille ꝓstratus
suꝑ ciliciũ suũ in ipsa platea diutis
fuit imposuit. Uerba eiꝰ ex illa sa¬
lomonice orationis ed ita hec erant.
Si clauso celo pluue non fuerint
ꝓpt̾ peccata popłi. et conu̾si dep̃¬
cati fuerint faciem tuam: gxaudi
dñe et dimitte peccata ppłi tui. ⁊
da pluuiã terre quã dedisti po¬
pło tuo ad possidendũ. Cũq psal¬

Expanded text:
quae petisset ad Dominum obtenebat. quae petisset ad Dominum obtenebat. Porro in Arverno quodam tempore cum magna siccitas cuncta consumeret, et arentibus herbis, nulla penitus iumentis pabula remanerent, et sanctus Dei rogationes illas, quae ante ascensionem dominicam aguntur, devotissime caelebraret, die tertia, cum iam portam civitatis adpropinquarent, suggerunt ei, ut ipse antephonam dignaretur inponere, dicentes: 'Si tu, beate pontifex, devote antephonam inposueris, confidimus de sanctitate tua, quod protinus nobis Dominus pluviam dignabitur benigna pietate largire'. At ille prostratus super cilicium· suum, in ipsa platea diutissfuit, inposuit; verba autem eius ex illa Salamonicae orationis edita haec erant: Si clauso caelo pluviae non fuerint propter peccata populi, et conversi deprecati fuerint faciem tuam, exaudi, Domine, et dimitte peccata populi tui et da pluviam terrae, quam dedisti populo tuo ad possedendum. Cumque psal
Abbreviated transcription (Latin):
criinis ueniam rogat. Quã ille beni¬
guissime uidulgens: benedictã aquã
domui tͣusmisit. Illaq ꝑ parietes res
ꝑsa. om̃is egͥtudo ꝓtinus ẽ depulsa.
Magnaq ibi uirtus apparuit: nam
et qui egrotau̾ant sanati st̃. et qui
In eccłiasticis uͦ scripturis eruditus ẽ
habitus hic sacerdos: s et in helemo¬
sinis magnificus fuit. Namcũ pau¬
ꝑem quempiã clamare cerneret: ai¬
Ignari enĩ estis o desides: forsitan ip̃e
ẽ qui se u euangelice lectionis serie
reficiendũ in pauꝑib minimis eẽ
mandauit. Piciebat au̾ ⁊ demonia se
confictentia. In monasteriũ aũ can¬
didobrense ueniens cũ mergumi¬
nũ quendã reperisset atrocius de¬
bachantẽ. misit prb̃ros ut ei inanꝰ
impouerent. S cũ eoꝵ exorciratione
larua non fuisset expulsa: sc̃s dei
cominus appropinquans. ĩmissis
in os eius digitis ꝑsonã reddit ab¬
solutã. Multa et alia miracła uir bs̃
oꝑatus est: et oratione facta sepius

Expanded text:
crymis veniam rogat. Quam ille benicrymis veniam rogat. Quam ille benignissime indulgens, benedictam aquam domui transmisit, illaque ppersa, omnis aegritudo protinus est depulsa, magnaque ibi virtus apparuit. Nam et qui incurrerant sanati sunt, et qui 4 In eclesiasticis vero scripturis eruditus est habitus hic sacerdos; sed et in elymosinis magnificus fuit. Nam cum pauperem quempiam clamare cerneret, aiIgnari enim estis, o desides, et forsitan ipse est, qui se per euangelicae lectionis seriem reficiendum in pauperibus minimis esse mandavit'. Eiciebat autem et daemonia se confitentia. In monasterio autem Cambidobrensi veniens, cum inerguminum quendam repperisset atrocius debacchantem, misit presbiteros, nt ei manus inponerent; sed cum eorum exorcizatione larva non fuisset expulsa, sanctus Dei comminus adpropinquans, inmissis in os eius digitis, personam reddit absolutam. Multa et alia miracula vir beatus operatus est, et oratione facta, saepius
Abbreviated transcription (Latin):
timentes: obedire ñ st̃ ausi pontifi¬
ci. Et sacerdos. Ad domũ inquit hor¬
tensii me uelocit̾ deportate. Erate¬
nĩ seuex ualde: et ꝓpriis pedib abi¬
re non pot̾at. Deferentes aũ eũ in
domũ hortensii ministri eiꝰ: excu¬
tiens in eam puluerẽ calciamenti
sui ait. Maledicta sit domꝰ hec. et
maledicti habitatores eiꝰ insemptter¬
nũ: fiatq deserta. ⁊ non sit quim
habitet in ea. Et dixit om̃is poputꝰ
amen. Et adiecit. Queso dñe. nunqꝙͣ
de hac gen̾atione ꝓuehat᷑ quisqͣm
ad episcopale sacerdotiũ: que ep̃m
ñ obaudit. Egresso aũ ex ea sacerdo¬
te : ꝓtinꝰ om̃s familie que in domo
illa erant a febre corripiunt᷑: et pa
rũper ingemiscentes sp̃m exalabãt.
Qͦd cũ iam t̾cia die ageretur: uidenꝰ
hortensius sibi nichil de suis seruien¬
tib reseruari. timens ne etiã ⁊ ipse
parit̾ int̾iret : ad scm uirũ mestus
ingredit᷑. ꝓ iectusq ad pedes eiꝰ cũ la¬

Expanded text:
timentes, obedire ausi non sunt Pontifitimentes, obedire ausi non sunt Pontifici. Et Sacerdos: Ad domum, inquit, Hortensii me velociter deportate. Erat enim senex valde, et propriis pedibus abire non poterat. Deferentes autem eum in domum Hortensii ministri ejus, excutiens in eam pulverem calciamenti sui, ait: Maledicta sit domus hmaledicti habitatores eius in sempiternum, fiatque deserta, et non sit qui inhabitet in ea'. Et dich omnis populus: 'Amen'. Et adiecit: 'Quaeso, Domine, numquam de hac generatione provehatur quisquam ad episcopale sacerdotium, qui episcopum non obaudit'. Egresso aute, protinus omnes familiae, quae in domo illa erant, a febre corripiuntur, et 1163 parumper ingemiscentes spiritum exhalabant. Quod cum jam die tertia ageretur, videns Hortensius sibi nihil de suis servientibus reservari, timens ne etiam et ipse pariter interiret, ad sanctum Virum moestus ingreditur, projectusque ad pedes ejus cum la
Abbreviated transcription (Latin):
tia ur̃a cognoscat: de scĩs quorũ
basilice muros urbis ambiunt
hec loquor. S et antistes loci istiꝰ
magnus apud dm̃ habetur. Noli¬
iniuriã inferre: aut urbẽ euer¬
tere. Cuiꝰ consiliũ rex clementer
accipiens: p̃ceptũ posuit ne ultꝰ
ab octauo urbis miliario lederet᷑.
Qd̾ obtentu sacerdotis prestitum:
nullus ambigat. Tunc et ꝓculus
ille prb̃r irruptis louola utrenfi
diditq illi dñs sicut sacerdos cantare
tensius unus ex senatorib comitatũ
urbis illiꝰ agens. quendã de paren¬
tib scĩ id ẽ honoratũ nomine in
urbis platea nequit̾ retineri uis¬
sit. Qd̃ celerit̾ beato uiro nuncia¬
tũ ẽ. At ille ꝑ amicos suos cepit ro¬
gare. ut eum data audientia absol¬
ui iuberet. Qd̃ ille nullatenꝰ se factu¬
rũ respondit. Tunc beatꝰ senex de¬
ferrise in plateã in qua ille teue¬
bat᷑ iubet. Allatus autẽ: rogabat
milites ut eũ dimitt̾ent. Illi uero

Expanded text:
tia vestra cognoscat, de sanctis quorum tia vestra cognoscat, de sanctis quorum basilicae muros urbis ambiunt haec loquor, sed antistes loci illius magnus apud Deum habetur. Noliinjuriam inferre, aut urbem evertere. Cujus consilium rex clementer accipiens, praeceptum posuit ne ullus ab octavo urbis milliario laederetur. Quod obtentu Sacerdotis praestitum nullus ambigat. Tunc et Proculus ille presbyter, irruptis Lovolautrensis diditque illi Dominus, sicut Sacerdos cantare tensius, unus ex senatoribus, comitatum urbis illius agens, quemdam de parentibus Sancti, id est Honoratum nomine, in urbis platea nequiter retineri jussit. Quod celeriter beato Viro nuntiatum est. At ille per amicos suos coepit rogare, ut eum data audientia absolvi juberet. Quod ille nullatenus praestitit. Tunc beatus senex deferri se in plateam qua ille tenebatur jubet: allatus autem rogabat milites ut eum dimitterent. Illi vero
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑasua. Qd̃ in posterũ ei euenis¬
se manifestũ est. Erat enĩ uir b
in oratione assiduus. et in tantũ
amatoi popłi sui: ut adueniente
theoderico rege ac uallante cum
exercitu urbem. sc̃s dei muros
eius ꝑ noctem psallendo circuiret:
et ut regioni uł popło dñs uelocit̾
succurrere dignaretur: afflictus
in ieiiniis atq uigiliis instanter
oraret. Porro theodericus rex cũ
cogitaret etiã muros ur̃bis euertẽ.
sacerdotis sui. quẽ in exiliũ ret¬
dere cogitabat. Nam nocte pauo¬
re ꝑterritus de stratu suo exilit.
ac solus ꝑ uiã publicã fugere or¬
pit. ꝑdiderat enĩ sensũ: nesciens
quid ageret. Qͦd animadũtentes
sui eumq retinere conautes uix
potuerunt: cohortantes ut se sig¬
no salutari muniret. Tunc hilpin¬
ad regem ait. Audi głosissime rer
consiliũ paruitatis mee. Ecce mu¬
ri ciuitatis istiꝰ forcissimi sunt:
eamq ꝓpugnacła ingentia ual¬
lant. Quod ut pleniꝰ magnificũ¬

Expanded text:
opera sua. Quod in posterum ei evenisopera sua. Quod in posterum ei evenisse manifestum est. II. Erat enim Vir beatus in oratione assiduus, et in tantum amator populi sui, ut adveniente Theoderico, ac vallante cum exercitu urbem, Sanctus Dei muros ejus per noctem psallendo circuiret, et ut regioni vel populo Dominus velociter succurrere dignaretur, afflictus in jejuniis atque vigiliis instanter orabat. Porro Theodericus rex cum cogitaret etiam muros urbis evertere , oratio sacerdotis sui, quem in exsilium retrudere cogitabat. Nam nocte pavore perterritus de stratu suo exsilit, ac solus per viam publicam fugere nititur. Perdiderat enim sensum, nesciens quid ageret. Quod animadvertentes sui, eumque retinere conantes, vix potuerunt, cohortantes ut se signo salutari muniret. Tunc Hilpinad regem, ait: Audi, gloriosissime rex, consilium parvitatis meae. Ecce muri civitatis istius fortissimi sunt, eamque propugnacula ingentia vallant. Quod ut plenius magnificen
Abbreviated transcription (Latin):
domib qͣm agris ⁊ uineis. uł ille
us qui lugdunensi urbi p̃erat: sum¬
ma eum diligentia excolebant. Erat
enĩ iam senex: et uerus dei cultor.
Decedente aũ ab hoc mundo sc̃o eu¬
frasio: apollinaris trib mensib sa¬
cerdotio subministrato inigͣuit.
Cũ aũ hec theoderico regi nuncia¬
ta fuissent: iussit ibi sc̃m qͥncranũ
constitui: et omnẽ ei potestatem
ris zelũ: ab urbe sua eiectus est. De
niq cũ sc̃s quinciamis in ante di¬
tas ei inurias intulit: omnẽq po¬
testatẽ illi dde reb eccłie aufens
uir ei cotidianũ et satis tenuem
uictũ ministrari p̃cepit. Es ꝑ eiꝰ ora¬
tionẽ aciub correptus prudentio¬
rib restituta om̃i potestate se ab eiꝰ
remouit insidiis. Ante dictus tam̃
sacerdos non immemor iniurie.
sicut quondã paulus apłs de ale¬
xandro. ita et hic de ꝓculo decan¬
tabat. dicens. ꝓculus erariꝰ multa
mala mͥ fecit: reddat illi dñs scd̾m

Expanded text:
domibus quam agris et vineis, vel ille, domibus quam agris et vineis, vel ille, vel qui Lugdunensi urbi praeerat, summa eum diligentia excolebant. Erat enim jam senex, et verus Dei cultor. Decedente autem ab hoc mundo sancto Eufrasio, Apollinaris, tribus mensibus sacerdotio subministrato, migravit. Cum autem haec Theoderico regi nuntiata fuissent, jussit inibi sanctum Quintianum constitui, et omnem ei potestatem ris zelum nique cum sanctus Quintianus in antediurias intulit, omnemque potestatem illi de rebus eclesiae auferens, vix ei cotidianum et satis tenuem victum ministrare praecepit; sed per eius orationem a civibus correptus prudentioribus, restituta omni potestate, se ab eius removit insidiis. Antedictus tamen sacerdos non inmemor iniuriae, sicut quondam Paulus apostolus de Alexandro, ita et hic de Proculo decantabat, dicens: 'Proculus aerarius multa mala mihi fecit, reddat illi Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis ignicłõ feruidus. castitatis
flore p̃cipuus. ad ep̃atũ rutene ec¬
cłie eligit᷑. expetit᷑. ordinat᷑. In quo
ep̃atu ampliatis adhuc uirtutib
antea transtulit. s ñ fuit sc̃o accep¬
tabile hoc opus. Unde factũ ẽ. ut
ꝑ usũ apparens dic̃et ei. Quia au¬
su temerario artus in pace quies¬
ceutes uisus es amouisse: ecce ego
remoueam te ab hac urbe: et eris
exul in regione alt̾a. uerũtam̃ ñ
pͥuaberis honore quo frueris. Itaq
post ñ multũ tempus orto uiter q¬
ues ⁊ ep̃m scandalo: gothos qui in¬
attigit. qd̾ se uellet ep̃s francoꝵ diti¬
onib subdere. Consilioq accep¬
to: cogitauerunt eũ ꝑfõde
gladio. Qͦd cũ uiro scõ num¬
ciatũ fuisset: de nocte con¬
surgens cũ fidelissimis muuistris fu
is ab urbe illa egrediens aruernis
aduenit: ibiq a scõ eufrasio ep̃o.
qui aprunculo quondã antistiti suc¬
cesserat receptus ẽ. Largitisq ei tã

Expanded text:
ritatis igniculo fervidus, castitatis ritatis igniculo fervidus, castitatis flore praecipuus, ad episcopatum Rutenae ecclesiae eligitur, expetitur, ordinatur. In quo episcopatu ampliatis adhuc virtutibus, antea transtulit; sed non fuit sancto acceptabile hoc opus. Unde factam est, ut per visum apparens diceret ei: 'Quia ausu temerario artus in pace quiescentes visus es amovisse, ecce ego removeam te ab hac urbe, et eris exul in regione altera; verumtamen non privaberis ab honore quo frueris'. Non post multum vero tempus, orto inter cives et episcopum scandalo, Gothos, qui tattigit, quod se vellet episcopus Francorum ditionibus subdere, consilioque accepto, cogitaverunt eum perfodere gladio. Quod cum viro sancto nuntiatum fuisset, de nocte consurgens, cum fidelissimis ministris suis 1161 ab urbe illa egrediens, Arvernis advenit; ibique a sancto Eufrasio episcopo, qui Aprunculo quondam antistiti successerat, receptus est, largitisque ei tam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatus ẽ d̃s insc̃is suis: in quib tan¬
qͣm in splendidũ candidũq ac leui¬
gatũ m̃itis tab̾nacłm diu̾sisq uir¬
tutũ florib adornatũ residens: ex¬
tensa dext̾e maiestate dignatus
est ꝑ eos miseratione ꝓpria
ꝑ fic̾e que petissent: sicut
nunc ꝑ beatũ quintianũ de quo
sermo futurus ẽ. nobilis generosita¬
te mentis fulgidũ. iusticie opus ple¬
rũq cõpleuit. Ergo ñ nos more pe¬
corũ carnis sectatio ad t̾rena subm̃
gat ac depͥmat: s potiꝰ scõꝵ exẽplis
illecti prudent̾ intelligentes que
dei sunt. spiritalis nos oꝑa ad cele¬
stia ac sempit̾na sustollat. Neq in
nobis miens ab impudicis actionib
uicta luxuriet: s et̾nitatis ꝓ m̾itis
regnet.IGitur beatissimꝰ quinci¬
anus natione afer. ⁊ ut quidã fe¬
runt nepos fausti ep̃i. qui genitͥcẽ
suã suscitasse ꝑ hibetur sc̃itate pre¬
ditus. uirtutum dote fulgidus. ca¬

Expanded text:
peratus est Deus in sanctis suis, in quibus tamperatus est Deus in sanctis suis, in quibus tamquam in splendidum candidumque ac levigatum meritis tabernaculum diversisque virtutum floribus adornatum resedens, extensa dexterae maiestate, dignatus est per eos miseratione propria perficere quae petissent, sicut nunc per beatum Quintianum, de quo sermo futurus est, mentis nobilis generositate fulgidum iustitiae opus plerumque conplevit. Ergo non nos more pecorum rgat ac deprimat, sed potius sanctorum exemplis illecti, prudenter intelligentes quae Dei sunt, spiritalis nos opera ad coelestia ac sempiterna sustollat; neque in nobis mens ab impudicis actionibus victa luxuriet, sed, aeternitatis pro meritis regnet. I. Igitur beatissimus Quintianus, Afer natione , et ut quidam volunt, nepos Fausti episcopi, qui genitricem suam suscitasse perhibetur, sanctitate praeditus, virtutum dote fulgidus, cha
Abbreviated transcription (Latin):
tus in popłis declarata ẽ. In quo
monast̾io plenus dierũ obiit: ibi
rius dux: qui suꝑ septẽ curitates
pͥncipatũ ostrogothoꝵ rege indul¬
gente susceꝑat. Huiꝰ uero sc̃i epy¬
taphiũ bs̃ sidomiꝰ scripsit: in quo
aliqua de his que locutꝰ sũ ẽ p̃fat᷑.
Ad huiꝰ aũ bĩ abrahe sepulcrum
plerũq frigoritici decũbentes:
medicine celestis p̾sidio subleuant᷑.
t̾ie corpus ferre cog¬
noscit. cogitare debet
ne in his deuoluatur.
que terrena et carnis huiꝰ amica
ee noscunt᷑: quia uxta apłm pau¬
lũ manifesta sunt oꝑa carnis ple¬
na umundicie et iniquitate. Pollutũꝙ
et fetidũ hominẽ qui ea sectatus fu̾it
rẽddunt : acq ad extremũ fletib de¬
putant. sempit̾nis. fructus aũ sp̃s est
om̃e qd̾ in deo pollet ac nitet qd̾ in
hoc scło mortificata carne animam
exultare facit: in futuro au̾ gaudiis¬
donat et̾nis. Unde nos qui sumꝰ in
corpore positi aspic̾e debemꝰ que o¬

Expanded text:
tus in populis declarata est, in quo tus in populis declarata est, in quo monasterio plenus dierum obiit, ibiqrius dux, qui super septem civitates principatum, Eoricho Gothorum rege indulgente, susceperat. Hujus vero sancti epitaphium beatus Sidonius scripsit, in quo aliqua de his quae locutus sum est praefatus. Ad hujus enim beati Abrahae sepulcrum plerumque frigoritici decubantes medicinae coelestis praesidio sublevantur.teriae corpus ferre cognoscit, cogitare debet, ne in his devolvatur quae terrena et carnis hujus amica esse noscuntur; quia juxta apostolum Paulum: Manifesta sunt opera carnis , plena immunditia et iniquitate, pollutumque et fetidum hominem qui ea sectatus fuerit reddunt, atque ad extremum fletibus deputant sempiternis. Fructus autem Spiritus est omne quod in Deo pollet ac nitet, quod in hoc saeculo, mortificata carne, animam exsultare facit, in futuro audonat aeternis. Unde nos, qui nunc sumus in corpore positi, aspicere debemus, quae o
Abbreviated transcription (Latin):
lũ qui sollennitati aderat: in atͥo
ex more cõpon̾et. Causat᷑ monachꝰ
dicens. Ecce ep̃m cũ duce et cuu¬
b inuitatũ habes: et iux nobis
te inquit mͥ penu. Quo aꝑto: in¬
gressus ẽ. Et dans orationẽ qͣi no¬
uis helyas eleuatis ad celũ manib
infusis fletu luminib: ait. Ne defi¬
ciat queso dñe de hoc uascło ui
nũ: donec cunctis ministretur in
habundantiã. Et irruente in se
sp̃u scõ: ait. Hec dicit dñs. Nonde¬
ficiet uinũ de uase. s om̃ibr peten¬
tib affatim tͥbuet᷑. ⁊ abundanter.
uerũtam̃ ad uerbũ et hylaritatẽ
dispensationis illiꝰ ciuncto popło
in abundantia ministratũ ẽ: et
suꝑ fuit. S quia strenuitas p̃positi
prius mensirrau̾at uasculũ quin¬
quagenariũ et reꝑerat .iiͦiͦi. palmo¬
rũ mensurã: cernens que acta fu
erant in crastino it̾m mensurans
tantũ reꝑit in uase. qͣnͣtũ in eo p̃¬
cedente reliquerat die. Ex hoc sc̃i uir¬

Expanded text:
lum, qui solemnitati aderat, in atrio lum, qui solemnitati aderat, in atrio ex more conponeret. Causatur monachus, dicens: 'Ecce episcopum cum duce et civibus invitatum habes, et vix nobis mihi, inquit, penum. Quo aperto, ingressus est: et dans orationem, quasi novus Elias, elevatis ad coelum manibus, infusis fletu luminibus, ait: Ne deficiat, quaeso, Domine, de hoc vasculo vinum, 1159 donec cunctis ministretur in abundantia. Et irruente in se Spiritu sancto, ait: Haec dicit Dominus : Non deficiet vinum de vase, sed omnibus petentibus afVerumtamen ad verbum et hilaritatem dispensationis illius cuncto populo in abundantia ministratum est, et superfuit. Sed quia strenuitas praepositi prius mensuraverat vasculum quinquagenarium et reppererat quattuor palmorum mensuram, cernenerant, in crastino iterum mensurans, tantum reperit in vase, quantum in eo praecedente reliquerat die. Ex hoc Sancti vir
Abbreviated transcription (Latin):
et induit nouũ homiuẽ qui scd̃m
ueritate. Ideoq cũ se ꝑfectũ in dei
oꝑe cerueret non fuit dubiꝰ in fide
pet̾e: qd̾ ꝑ uitã scãm confisus ẽ obti¬
nere. ꝑ quẽ opifex celi maris act̾¬
re. p̃arua quidẽ numero s admi¬
randa miracła oꝑare dignatus est.
Gitur abrahã iste suꝑ eufratis lꝰ
exortus ẽ: ubi in dei oꝑe ꝓficiens.
ad uisitandos heremitas egypuiq
solitudines ire concupunt. Quod
iter dũ cereret apaganis cõp̃benoꝰ.
et multis ꝓ xp̃i nomine affectus
uerberib. in uincula conicitur.
Inquib ꝑ quinq annos exultans¬
uente laxatus ẽ. Occidentalemqͦ
plagã adire cupiens: aruernis ad¬
uenit: ibiq iuxta basilicã sc̃i cyri¬
ci monast̾iũ collocauit. Erat autẽ
mire uirtutis uir: fugator demo¬
nũ. illuminator cecoꝵ: alioꝵ quoq
morborũ potentissimꝰ medicator.
git᷑ cũ festiuitas supͣ dicte basilice
asd uenisset p̃positũ uocat: ut ua¬
sa uino plena ad reficiendũ popu¬

Expanded text:
qui secundum veritate. Ideoque cum se perfectum in Dei opere cerneret, non fuit dubius in fide petere quod per vitam sanctam confisus est obtinere: per quem opifex coeli, maris ac terrae, parva quidem numero, sed admiranda miracula operari dignatus est. I. Igitur Abraham iste super Euphratexortus est, ubi in Dei opere proficiens ad visitandos heremitas adire Aegypti solitudines concupivit. Quod iter dum teneret, a paganis conprehensus et multis pro Christi nomine adfectus verberibus, in vincula conicitur, in quibus per quinque annos exulansvente, laxatur. Occidentalem quoque plagam visitare cupiens, Arvernus advenit, ibique ad basilicam sancti Cirici monasterium collocavit Erat enim mirae virtutis, fugator daemonum inluminatorque caecorum, aliorum quoque moIgitur cum festivitas supradictae basilicae advenisset, praepositum vocat·, ut vasa vino plena ad reficiendum popu
Abbreviated transcription (Latin):
liis sanus abscessit. De reliquiis uͦ enis
hec ip̃e p̃fatus scriptor ut actũ ẽ. ꝓpͥa
contemplatione ꝓsperit. Dedicauerat
gͥ oratoriũ infra domũ eccłiasticã urbis
turonice. in primo sacerdotii sui anno:
in qua cũ reliquoꝵ sc̃oꝵ pignora collo¬
caret: huiꝰ etiã antistitis reliquias col¬
locauit. Post multos uͦ dedicationis di¬
es ammonitꝰ ẽ ab abbate ut reliquias
quas in altari ipso locauat uisitaret: ne
ab humore noui edificii humectate ali¬
quid in his putredinis insideret. Quascũ
requirens reperisset infectas: ablatas ex
altari contra ignẽ siccare cepit. Uerũ
ubi ligaturas illas sigillatĩ cõposuit: uen¬
tũ ẽ ad reliquias bĩ helladii ep̃i. Deniq
tenens easdẽ contͣ ignẽ. filũ quo ligate
erant quia erat ualde ꝓlixũ suꝑ arden¬
tes decidit prunas. Et tanqͣm eneũ
aut ferresi ab ardore ignis incanduit.
Illo quoq pariupendente quid de fi

Expanded text:
liis, sanus abscessit. 3. De reliquiis vero eius liis, sanus abscessit. 3. De reliquiis vero eius haec ipse praefatus scriptor, ut actum est, propria contemplatione prospexit Dedicaverat igitur oratorium infra domum eclesiasticam urbis Toronicin quo cum reliquorum sanctorum pignoribus hujus antistitis reliquias collocavit. Post multos vero dedicationis dies admonitus est ab abbate ut reliquias quas in altari ipso locaverat visitaret, ne ab humore novi aedificii humectatae, aliquid in his putredinis insideret. Quas cum requirens reperisset infectas, ablatas ex altari contra ignem siccare coepit. Verum ubi ligaturas illas sigillatim composuit, ventum est ad reliquias beati Illidii episcopi. Denique tenens easdem contra ignem, filum quo ligatae erant, quia erat valde prolixum, super ardentes decidit prunas, et tanquam aeneum aut ferreum ab ardore ignis incanduit. Illo quoque parvi pendente, quid filum
Abbreviated transcription (Latin):
stũ hodie dulcis nate sum habitu¬
ra diem: cũ te talis attinet febris.
Et ille. Nichil inquit ꝓrsus obsetro
contristeris: s ad sepulerũ me remit¬
te bĩ helladii pontificis. Credo enĩ et
fides mea ẽ : quod uirtus eiꝰ et tͥ leticiã
ꝯmͥ tribuat sospitatẽ. Tunc sci de por¬
tatus ad tumulũ. orationẽ ad dũm fu¬
dit: spondens ꝓstratus sponte qd̾ si eũ
obtentu antistitis sui ab hoc contagio
liberaret. clericũ se futurũ: nec ꝓrsus
moraret᷑ si dep̃catio obtinerer effectũ.
Hec effatus. sensit ꝓtinꝰ discedere febrẽ
Uocatoq puero: domũ se reportari
deposcit. Cũq in recubitu ubi tunc epu¬
labant᷑ fuisset illatus: erũpente a na¬
rib sangunus copia. febris simul cru¬
orq defluxit. Quod m̾itis bĩ confesso¬
ris p̃stitũ habet᷑ ꝓbatũ. Sed ⁊ nuꝑ
uenerandi comitis seruus cũ in duitina
cecitate resideret: celebratis ibidẽ uigi¬

Expanded text:
stum hodie, dulcis nate, sum habitustum hodie, dulcis nate, sum habitura diem, cum te talis attenet febris'. Et ille: 'Nihil', inquid, 'prorsus, obsecro, contristeris, sed ad sepulchrum tu me remitte beati Illidii pontificis. Credo enim, et fides mea est, quod virtus eius et tibi laetitiam et mihi tribuat sospitatem'. Tunc sancti deportatus ad tumulum, orationem ad Dominum fudit, spondens prostratus sponte, quod si eum obtentu antestitis sui ab hoc contagio liberaret, clericum se futurum; nec prorsus moraretur, si deprecatio obteneret effectum'. Haec effatus, sensit protinus discedere febrem, vocatoque puero, domui se reportari deposcit Cumque in recubitu, ubi tunc aepulabantur, fuisset inlatus, erumpente a naribus sanguinis copia, febris simul cruorque defluxit. Quod meritis beati confessoris praestitum habetur probatum. Sed et nuper Venerandi comitis servus, cum in diuturna caecitate resederet, celebratis vigi
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt ꝑ assidua mundane occu¬
pationis impẽdim̃ta: hec uero ad li
quia illa ut credimus que sc̃s hella¬
dius ante hoc tempus oꝑatus est
obliuioni data sunt: nec ad nr̃am
noticiã ꝑuenerunt: ea que ꝓpriis
inspeximꝰ ocłis exꝑtiq sumus. uel
que a fidelib agnita cognoui mus
declaramꝰ. Iempore quo gallus
ep̃s aruernã regebat eccłiam: hoꝵ
scriptor in adolescentia degens gra¬
uit̾ egrotabat. Qui ab eoplerũq
dilectione unica uisitabatur: eo
qd̾ patruus eiꝰ eẽt. Erat aũ ualitudo
cũ nimia stomachi pituita: ac febre
deportaret᷑. Illatusq manib pue¬
rorũ ad eius tumulũ: fusa oratione
cũ lacͥmis leuiorẽ se sensit ẽẽ quã
uen̾at. Reu̾susq ad domũ: iterũ
a febre corripitur. Quadã uͦ die
cũ grauiꝰ agere cepisset. euniq fe¬
bris asꝑior solito aggrauaret: et u¬
trũ euãdet dubia sub sorte iaceret:
accedens genitrix eiꝰ ait ad eum. Me¬

Expanded text:
tuerunt per assidua mundanae occutuerunt per assidua mundanae occupationis impedimenta, haec vero omni quia illa, ut credimus, quae sanctus Illidius ante hoc tempus operatus est, oblivioni data sunt, nec ad nostram notitiam pervenerunt, ea quae propriis inspeximus oculis, expertique sumus, vel quae a fidelibus agnita cognovimus, declaramus. Tempore quo Gallus episcopus Arvernam regebat ecclesiam , horum scriptor in adolescentia degens graviter aegrotabat, et ab eo plerumque dilectione unica visitabatur, eo quod patruus ejus esset; erat enim valetudo cum nimia stomachi pituita ac febre vdeportaretur; illatusque manibus puerorum ad ejus tumulum, fusa oratione cum lacrimis, leviorem se sensit esse quam venerat. Reversusque ad domum, iterum a febre corripitur. Quadam vero die cum gravius agere coepisset, eumque febris asperior solito adgravaret, et utrum evaderet, dubia sub sorte iaceret, accedens genetrix eius, ait ad eum: 'Mae