comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis. et similitudinis dei amisse᷑ simplici uero ꝙ
illis: in hoc estimatur de creatura creator: in hoc
cognoscitur iusticia dei: et qr qͥ bene agunt di¬
gñi sunt uita. qui uero aliter. digni sunt morte.
In hoc creatura que sponte homini seruit ad na¬
turam. subicitur et aptatur: ut seriuat ad eam
que ex peccato est necessitatem: et ad uoluntatem
et uoluptatem. Hinc quot et quanta uite huius
necessar ia. et bonis & malis utilia. et in genere suo
pulcherrima: et a bonis et amalis hominib fac¬
ta sint et fiant: omnib manifestum est. Hinc .i.
in litteris uł opificiis uł edificiis ꝑmnumera¬
biliter multiplices hominum adinuentiones.
tot ꝓcesserunt modi studioꝵ: tot genera ꝓfessi¬
onum: subtilitates exquisite scientie. artes elo¬
quentie. dignitatum officiorumq uariesates: et in¬
numerabiles conquisitiones huius sołi: quib ho¬
mines illi etiam qui dicuntur sapientes huius

Expanded text:
tis, et similitudinis Dei amissae; simplici vero et tis, et similitudinis Dei amissae; simplici vero et illis . In hoc aestimatur de creatura Creator. In hoc cognoscitur justitia Dei: et quia qui bene agunt, digni sunt vita; qui vero aliter, digni sunt morte. In hoc creatura quae sponte homini servit, ad naturam subjicitur et aptatur, ut serviat ad eam quae ex peccato est necessitatem, et ad voluntatem et voluptatem. Hinc etiam quot et quanta vitae huic necessaria, et bonis et malis utilia, et in genere suo pulcherrima, et a bonis et a malis hominibus facta sunt et fiant, omnibus manifestum est. Hinc enim in litteris, vel opificiis, vel aedificiis, per innumerabiliter multiplices hominum adinventiones, tot processerunt modi studiorum, tot genera professionum, subtilitates, exquisitae scientiae, artes, eloquentiae, dignitatum officiorumque varietates, et innumerabiles conquisitiones hujus saeculi, quibus homines illi, etiam qui dicuntur sapientes hujus
Abbreviated transcription (Latin):
mederetis: Ecce diseretio: cur preceptum sit et ad¬
didit. Sciebat enim. quia qua die comederitis
aꝑientur oculi ur̃i: et eritis sicut diĩ. Ecce quid
precrptum sit: scilicet qd̃ deos fieri non sinat. Dis¬
creuit. comedit:: mobediens factus est: et de ꝑadi¬
so eiectus est. Sic et animalem discretum. nouiti¬
um prudentem. incipientem sapientem: in cella
diu consistere. in congregatione durare. ĩpossibile
est. Stultus fiat: ut sit sapiens. Et hoc omnis sit eiꝰ
discretio: ut in hoc nulla ei sit discretio. Hec ois¬
etus sapientia sit: ut in hac parte nulla ei sit
discretis. In eo uero in quo se sibi animalitas
ratioq conterminant. in natura anime hu¬
mane. relictus est a creatore bono. ingenium.¬
et intellectus. et in ingenio ars: in quo consti¬
tuit d̃s hominem suꝑ oꝑa manuum suarum. g
omnia scłaria ista subiecit sub pedib eius: ani¬
mali. suꝑbo. in testimonium naturalis dignita¬

Expanded text:
mederetis? Ecce discretio, cur praeceptum sit. Et amederetis? Ecce discretio, cur praeceptum sit. Et addit: Sciebat enim quia qua die comederitis, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii . Ecce utquid praeceptum sit, scilicet quod deos fieri non sinat. Discrevit, comedit, et inobediens factus est, et de paradiso ejectus est. Sic et animalem discretum, novitium prudentem, incipientem sapientem in cella diu posse consistere, in congregatione durare, impossibile est. Stultus fiat, ut sit sapiens: et haec omnis sit ejus discretio, ut in hoc nulla sit ei discretio. Haec omnis sapientia ejus sit. ut in hac parte nulla ei situntur. 15. In eo vero in quo se sibi animalitas ratioque conterminant, in natura animae humanae relictus est a creatore bono intellectus et ingenium, et in ingenio ars, in quo constituit Deus hominem super opera manuum suarum, et omnia saecularia ista subjecit sub pedibus ejus; animali superbo, in testimonium naturalis dignita
Abbreviated transcription (Latin):
suus uł alterius. Huic enim iuro recte obedit
uir simplex ac rectus in semet ip̃o: rectius autẽ sepe
ac tutius in altero quam in semetipso. Ex pre¬
cepto ergo dũi. et ipso ordine nature. habere de¬
bet uyor ad uirum: animalitas ad sꝑm. sꝑm
suum uł sꝑualem aliquem uirtumn. conuersi¬
onem legitimam: hoc est obedientiam ꝑfectam
Perfecta uero obedientia est. maxime in incipi¬
ente inliscreta. hoc est non discernere quid. uł
quare precipiatur: s ad hoc tantum niti. ut fi¬
cleliter et humiliter fiat qd a maiore precipit᷑.
Lignum enim scientie boni et mali in ꝑadiso:
censura discretionis est in conuersatione religi¬
onis: penes patrem sꝑualem. qui diuidicat oĩa:
ipse uero a nemine diudicatur. Ipsiuͭ ẽ discert̾ie:
alioꝵ est obedire. Adam gustauit in malum su¬
um de ligno uetito: edoctus ab eo qui suggendo
ait. Quare precepit uob̃ deus. ut de ligno non co¬

Expanded text:
us est suus, vel alterius. Huic enim viro recte obedit us est suus, vel alterius. Huic enim viro recte obedit vir simplex et rectus in semetipso: rectius autem saepe ac tutius in altero, quam in semetipso. Ex praecepto ergo Dei, et ipso ordine naturae habere debet uxor ad virum, animalitas ad spiritum suum, vel spiritualem aliquem virum, conversionem legitimam, hoc est obedientiam perfectam. Perfecta vero obedientia est maxime in incipiente indiscreta, hoc est, non discernere quid vel quare praecipiatur; sed ad hoc tantum niti, ut fideliter et humiliter fiat, quod a majore praecipitur. Lignum enim scientiae boni et mali in paradiso, censura 207 discretionis est in conversatione religionis penes patrem spiritualem, qui dijudicat omnia, ipse vero a nemine judicatur. Ipsius est discernere, aliorum est obedire. Adam gustavit in malum suum de ligno vetito, edoctus ab eo qui suggerendo ait: Quare praecepit vobis Deus ut de ligno non co
Abbreviated transcription (Latin):
tione formata. ut amor sit id est formata uoluntas:
non dum illuminata ut sit caritas. hoc est amoriᷤ
iocunditas. Simplicitas ergo. mnitium aliquod in
seipsa habens creature dei. hoc est uoluntatem
simplicem et bonam. quasi futuri boni hominis
informem materiam: in primordio conuersionis
sue. auctori suo eam offert formandam. Iam enim
cum bona uoluntate habens etram in ititum sa¬
pientie. id est timorem dñi ex ipso colligit. nec ꝑ se
eam formari posse: nec quicquam tam expedire
stulto. quam seriure sapienti. Itaq homini se ꝓpt̾
dm̃ subiciens. ipsam ei bonam uoluntatem comini¬
itit in dm̃ formandam: in sensu et sꝑu humili.
lam timore dei incipiente oꝑari omnem uͥtutũ
ꝑ prudentiam non credit se sibi: ꝑ temꝑantiam
refugit discernere: ꝑ fortitudinem totuͭ se obedi¬
entie subdit: non discernende s adimplende. Hec
enim est uxor: cui a dño precipitur. Et ad uirũ¬

Expanded text:
tione formata ut amor sit, id est formata voluntas, tione formata ut amor sit, id est formata voluntas, nondum illuminata ut sit charitas, hoc est amoris jucunditas. 14. Simplicitas ergo initium aliquod in seipsa habens creaturae Dei, hoc est, voluntatem simplicem et bonam, quasi futuri boni hominis informem materiam, in primordio conversionis suae auctori suo eam offert formandam. Jam enim cum bona voluntate habens initium sapientiae, id est timorem Domini, ex ipso colligit, nec per se eam formari posse, nec quidquam tam expedire stulto, quam servire sapienti. Itaque homini se propter Deum subjiciens, ipsam ei bonam voluntatem committit in Deo formandam in sensu et spiritu humili; jam timore Dei incipiente operari in eo omnem per prudentiam non credit se sibi, per temperantiam refugit discernere, per fortitudinem totum se obedientiae subjicit, non discernendae, sed adimplendae. Haec enim uxor est, cui a Domino praecipitur: Et ad viru
Abbreviated transcription (Latin):
non preualens: eoꝵ illuc secum contrahit ima¬
gines: et amicabiliter ibi eum eis conuersatur.
intus contraxit:: quandui licet. iocundum habet
scd̃m delectationes corꝑis uiuere: cum autem ab
eis auertitur. nescit nisi corpora imaginando cogi¬
tare. Cum uero ad cogitanda sꝑualia uł duna
se erigit: non aliud de his quam de corꝑib uł cor
cum nimium intra semetipsam fuerit remissa:
sit prudentia carnis: et ipsa sibi sapientia esse uide¬
tur: cum stulticia sit dicente apło. Dicentes se esse
sapientes: stulti facti sunt. Porro ad dm̃ conuersa.
fit sc̃a simplicitas: hoc est eadem semꝑ circa idem
ad dm̃ conuersa uoluntas: unam petens a dño
hanc requirens. non ambiens multiplicari in scło
Uel est simplicitas in conuersione uera humilitaᷤ:
scilicet uirtutis magis conscientiam amplectens.
quam famam: cum non refugit uir simplex uidi
stultus in hoc scło: ut sit sapiens in deo. Uel simpli

Expanded text:
non praevalens, eorum illuc secum trahit imanon praevalens, eorum illuc secum trahit imagines, et amicabiliter ibi cum eis conversatur: intus contraxit, inde, quandiu licet, jucundum habet secundum delectationes corporis vivere. Cum autem ab eis evertitur, nescit nisi corporea imaginando cogitare. Cum vero ad cogitanda spiritualia vel divina se erigit, non aliud de eis quam de corporibus, velcum nimium intra semetipsam fuerit remissa, a, fit prudentia carnis, et ipsa sibi sapientia esse videtur, cum stultitia sit, dicente Apostolo: Dicentes se esse sapientes; stulti facti sunt . Porro ad Deum conversa, fit sancta simplicitas, hoc est eadem semper circa idem ad Deum conversa voluntas, unam petens a Domino, hanc requirens, non ambiens multiplicari in saeculo. Vel est simplicitas, in conversatione vera humilitas, scilicet virtutis magis conscientiam amplectens quam famam, cum non refugit vir simplex videri stultus in saeculo, ut sit sapiens in Deo. Vel simplic
Abbreviated transcription (Latin):
corpus se habet: scd̃s circa aninium se exercet: terciꝰ
non nisi in deo requiem habet. Quoꝵ singuli sicut
habent certam proficiendi rationem: sic inigenere
suo certam habent ꝑfectionis sue mensuram. Initi¬
um boni in conuersatione aminali. ꝑfecta obedien¬
tia est: ꝓfectus. subigere corpus suum. et in seruitu¬
tem redigere: ꝑfectio. usus boni consuetudinem: li¬
tisse in delectationem. Initium uero rationalis est.
intelligere que in doctrina fidei apponuntur er.
ꝓfectus. talia preparare qualia apponuntur: ꝑfectio.
transformari in eandem imaginem a claritate in
sib corꝑis seruiens: scilicet cum anima quasi extͣ
se ꝑ sensus corꝑis. circa dilectoꝵ delectationes corpo¬
rum affecta. eoꝵ fruitione pascit. uł nutrit sen¬
sualitatem suam: seu cum intra se regrediens. &
corpora quib forti glutine amoris et consuetudimᷤ
adhesit. in locum incorporee nature secum ferre

Expanded text:
corpus se habet: secundus circa animam se exercet: tertius corpus se habet: secundus circa animam se exercet: tertius nonnisi in Deo requiem habet. Quorum singuli sicut habent certam proficiendi rationem, sic in genere suo certam habent perfectionis suae mensuram. Initium boni in conversatione animali, perfecta obedientia est: profectus, subjicere corpus suum, et in servitutem redigere: perfectio, usu boni consuetudinem vertisse in delectationem. Initium vero rationalis est intelligere quae in doctrina fidei apponuntur ei: profectus, talia praeparare, qualia apponuntur: perfectio, transformari in eamdem imaginem a claritate in sibus corporis serviens: scilicet cum anima, quasi extra se per sensus corporis circa dilectorum delectationes corporum affecta, eorum fruitione pascit, vel nutrit sensualitatem suam: seu cum intra se regrediens, et corpora quibus forti glutino amoris et consuetudinis adhaesit, in locum incorporeae naturae secum ferre
Abbreviated transcription (Latin):
b distingunt᷑: sic etiam dinoscuntur ex suor ꝓpri¬
etate studioꝵ. debent omnes filii dei in die qui est dili¬
genter ꝑspicere quid desit sibi: unde uenerint. qͦusq
ꝓuenerint: et in quo ꝓficiendi statu. singulis dieb uł
horis. sua se estimatio deprehendat. Sunt et enim a¬
nimales. qui ꝑ se nec ratione aguntur. nec trahui¬
tur affectu: et tamen uł auctoritate ꝑmoti. uł do¬
ctrina cominoniti. uł exemplo ꝓuocati: approbai
bonum ubi inueniunt: et quasi ceci s ad manũ
tracti sequuntur. hoc est imitantur. Sunt rationa¬
les: qui ꝑ rationis iudicium et naturalis scientie
cliscretionem. habent et cognitionem boni et appe¬
titumꝰ s nondum habent affectum. Sunt ꝑfecti
qui sꝑu aguntur. quia sꝑu sc̃o plenius illuminai¬
tur: et q̃m sapit eis bonum. cuius trahuntur affec¬
iu: sapientes uocantur: quia uero induit eos sꝑe
mentum. sꝑuales appellantur. Primus status cͥca

Expanded text:
bus distinguuntur, sic etiam dignoscuntur ex suorum propribus distinguuntur, sic etiam dignoscuntur ex suorum proprietate studiorum: debent omnes filii Dei in die qui est, semper diligenter prospicere quid desit sibi; unde venerint, quousque pervenerint et in quo proficiendi statu singulis diebus, vel horis sua se aestimatio deprehendat. Sunt etenim animales, qui per se nec ratione aguntur, nec trahuntur affectu: et tamen vel auctoritate permoti, vel doctrina commoniti, vel exemplo provocati, approbant bonum ubi inveniunt, et quasi caeci, sed ad manum tracti sequuntur, hoc est imitantur. Sunt rationales, qui per rationis judicium et naturalis scientiae discretionem, habent et cognitionem boni, et appetitum: sed nondum habent affectum. Sunt perfecti, qui spiritu aguntur, qui a sancto Spiritu plenius illuminantur. Et quoniam sapit eis bonum cujus trahuntur affectu, sapientes vocantur. Quia vero induit eos Spirmento, spirituales appellantur. Primus 206 status circa
Abbreviated transcription (Latin):
prehendam in quo et comprehensus sum Unum
ad biauium suꝑne uocationis in xp̃o iħu. Deinde
addidit. Quot qͦt ergo ꝑfecti sapimus: hoc sapiamꝰ.
In quo manifeste apło docente declaratur. quia
ꝑfecta eoꝵ que retro sunt obliuio. et ꝑfecta in an¬
teriora extensio: ipsa est hominis iusti in hac uita
ꝑfectio: et ꝑfectio huius ꝑfectionis ibi erit. ubi eri
brauii suꝑne uocationis ꝑfecta apprehetisio. Hoc
autem modo. sicut stella a stella distat a claritate
sic cella a cella in conuersatione: incipienturm .s.
potest animalis: ꝓficientium rationał. ꝑfectorum
qui adhuc sunt animales. in quib ignosci non de¬
bet eis qui iam habentur quasi rationales: rursũ¬
q rationalib in quibdam ignoscitur. in quib ñ
et imitatione et laude potius quam reprehensione
digna. Et cum ex his trib hominum generib. con¬
stet omnis status religionis. que sicut ꝓpriis nomini¬

Expanded text:
prehendam, in quo et comprehensus sum. Unumprehendam, in quo et comprehensus sum. Unumad bravium supernae vocationis in Christo Jesu. Deinde addit: Quotquot ergo perfecti sumus, hoc sapiamus . In quo manifeste Apostolo docente declaratur, quia perfecta eorum quae retro sunt oblivio, et perfecta in anteriora extensio, ipsa est hominis justi in hac vita perfectio: et perfectio hujus perfectionis ibi erit, ubi erit bravii supernae vocationis perfecta apprehensio. Cautem modo sicut stella a stella distat in claritate, sic cella a cella in conversatione, scilicet incipienpotest dici animalis; proficientium, rationalis; perfectorum, qui adhuc sunt animales, in quibus ignosci non debet eis qui jam habentur quasi rationales. Rursumque rationalibus in quibusdam ignoscitur, in quibus nose debent, et imitatione et laude potius, quam reprehensione digna. Et cum ex his tribus hominum generibus constet omnis status religionis, quae sicut propriis nomini
Abbreviated transcription (Latin):
re᷑ s fugit miser nudus et tremebundus. sicut cam
a facie dñi: expositus uiciis et demonib: ut qui pͥor
inueuerit eum: morte anime occidat eum. Uel si ali¬
quandiu duauerit in ea. non uirtutis constantia.
s ꝑtinaci miseria: sic ei cella est quasi carcer. aut
sicut uiuenti sepultura. Pestilente ergo flagella¬
to. sapieus sapientior erit: et lauabit nistus manus
suas in sanguine peccatoris. Sicut ergo dicit ꝓpħa.
sionis culmen apprehende. Nulli enm in eodem sta¬
tu diu esse conceditur. Seruo dei semꝑ aut ꝓficiendũ
aut deficiendum est: aut sursum nrtitur. aut in
inferiora urgetur: Ab omnib autem uob̃ ꝑfectio exi¬
gitur: licet non uunformis. Sed si incipis. incipe ꝑ¬
fecte: si iam in ꝓfectu es. et hoc ipsum iam ꝑfecte a¬
ge: si iam ꝑfectionis aliquid attigisti. te ipsum in te¬
metipso metire: et dic cum apło.Non qd̃ iam appre¬
henderim. aut ꝑfectus sim: sequor autem si forte cõ¬

Expanded text:
re, sed fugit miser, nudus et tremebundus, sicut Cain re, sed fugit miser, nudus et tremebundus, sicut Cain a facie Domini: expositus vitiis et daemonibus, ut qui prior invenerit eum, morte animae eum occidat. Vel si aliquandiu duraverit in ea, non virtutis constantia, sed pertinaci miseria, sic ei cella est quasi carcer, aut sicut viventi sepultura. Pestilente vero flagellato sapiens sapientior erit , et lavabit justus manus suas in sanguine peccatoris . Sicut ergo dicit prophesionis culmen apprehende. Nulli enim in eodem statu diu esse conceditur. Servo Dei aut semper proficiendum, aut deficiendum est: aut sursum nititur, aut in inferiora urgetur. Ab omnibus autem vobis perfectio exigitur, licet non uniformis. Sed si incipis, incipe perfecte: si jam in profectu es, et hoc ipsum jam perfecte age: si autem perfectionis aliquid attigisti, te ipsum in temetipso metire, et dic cum Apostolo: Non quod jam apprehenderim, aut perfectus sim: sequor autem, si forte com
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs est. in qua dñs et seruus enis sepe collo quunt᷑:
sicut uir ad amicum suum. in qua crebro fidelis
anima uerbo dei conuingitur: sponsa sponso socra¬
tur. terrenis celestia. humanis duuna uniuntur.
Si quidem sicut templum sc̃m der: sic cella est serui
dei. Et in demplo enim et in cella. diuina tractant᷑.
s erebrius ui cella. In templo uisibiliter et signratiue
aliquando xp̃iane pietatis sacramenta dispensant᷑:
in celis uero sicut in cellis. ipsa ueritate. ipso ordine
et si nondum ipsa puritatis maiestate. uł eterita¬
tis securitate: res ipsa omnium sacramentoꝵ fidei
nr̃e assidue celebratur. Ideo sicuit dictum est alienũ
qui non est filius. citius a se ꝓicit quasi abortinum:
euomit tamquam inritilem ac noxium eẏbum. nec
diu talem pati potest in uiscerib suis officina
pietatis. Uenitq pes suꝑbie. et asportat eum manus
peccatoris. et mouet eum: et expulsus non potest sta¬

Expanded text:
sanctus est, in qua Dominus et servus ejus saepe colloquuntur, sanctus est, in qua Dominus et servus ejus saepe colloquuntur, sicut vir ad amicum suum. In qua crebro fidelis anima Verbo Dei conjungitur, sponsa sponso sociatur, terrenis coelestia, humanis 205 divina uniuntur: siquidem sicut templum sanctum Dei, sic cella est servi Dei. Et in templo enim, et in cella divina tractantur: sed crebrius in cella. In templo visibiliter et figurative aliquando christianae pietatis sacramenta dispensantur: in cellis vero, sicut in coelis, ipsa veritate, ipso ordine, etsi nondum ipsa puritatis majestate, vel aeternitatis securitate, res ipsa omnium sacramentorum fidei nostrae assidue celebratur. Ideo, sicut dictum est, alienum, qui non est filius, citius a se projicit quasi abortivum, evomit tanquam inutilem ac noxium cibum; nec diu talem pati potest in visceribus suis officina pietatis, venitque pes superbiae, et asportat eum manus peccatoris, et movet eum: et expulsus non potest sta
Abbreviated transcription (Latin):
a corꝑe exeunti a cella in celum. longa uł difficilis.
uia inuenitur. A cella enim in celum sepe ascendit᷑.
uix autem uinquam a cella in infernum descendit᷑
cendant morientes. hoc enim modo cellarum incole.
sepe descendunt in infernum. Sicut assidue corttempl¬
ando reuisere amant gaudia celestia. ut ardentius
ea appetant: sic et dolores inferni. ut horreant et re¬
fugiant. Et hoc est qd̾ imprecantur immicis suis. mã
tem uix uinquam aliquis a cella in infernum deseñ¬
dits: quia uix umquam aliquis nisi celo predestina¬
fus. in ea usq ad mortem ꝑsistit. Filium enim gr̾e.
sr uetum uentris sui cella fouet. nutrit. amplectit᷑
et ad plenitudinem ꝑfectiomis. ꝑducit: et colloquio
dei dignum efficit: alienum uero uł subpositum
sc̃a est. Morticinum enim mortuarum affectionũ.
uł hominem mortuum a corde: locus sẽs uł terra
sc̃a. nequaquam diu patitur. Cella. terra sca et locꝰ

Expanded text:
a corpore exeunti, a cella in coelum longa vel difficilis a corpore exeunti, a cella in coelum longa vel difficilis via invenitur. A cella enim in coelum saepe ascenditur; vix autem unquam a cella in infernum descenditur, cendant morientes. Hoc enim modo saepe cellarum incolae in infernum descendunt. Sicut enim assidue contemplando revisere amant gaudia coelestia, ut ardentius ea appetant: sic et dolores inferni, ut horreant et refugiant. Et hoc est quod imprecantur inimicis suis orantem vix aut nunquam aliquis a cella in infernum descendit; quia vix unquam aliquis, nisi coelo praedestinatus, in ea usque ad mortem persistit. 11. Filium enim gratiae, fructum ventris sui cella fovet, nutrit, amplectitur, et ad plenitudinem perfectionis perducit, et colloquio Dei dignum efficit: alienum vero vel suppositum in quo stas, terra sancta est . Morticinium enim mortuarum affectionum, vel hominem mortuum a corde, locus sanctus vel terra sancta nequaquam diu patitur. Cella terra sancta, et locus
Abbreviated transcription (Latin):
tus : et bono suo fruitur affectus: uł lib̾e seipsum
deflet humane fragilitatis defectus. Pr opter hoc
scd̃m formam ꝓpositi ur̃i. habitantes in celis potiuᷤᷤ
quam in cellis: exeluso auobis toto scło. totos uos
inclusistis cum deo. Celle si quidem. et celi habitatio
cognate sunt: quia sicut celum ac cella adinuicem
ilidentur habere aliquam cognationem nominis:
sic et pietatis. Acelando enim: et celum et cella. ha¬
bere uidentur nomina. Et qd̾ orlatur in celis. hoc
et in cellis: qd geritur in celis. hoc et in cellis. Qld¬
nam hoc est:acare deo: frui deo. Quod cum scdm
ordinem. cum pie et fideliter celebratur in cellis: au¬
deo dicere. sc̃i angeli dei cellas habent ꝓ celis: et eqͣ
delectantur in celis. ac in cellis. Nam cum in cella
iugiter celestia actitantur. celum celle et sacramen¬
ti similitudine. et pietatis affectu: et fimili oꝑis ef¬
fectu ꝓximum esficitur: nec iam sꝑui mraniti uł etiã¬

Expanded text:
tus, et bono suo fruitur affectus; vel libere seipsum tus, et bono suo fruitur affectus; vel libere seipsum deflet humanae fragilitatis defectus. Propter hoc secundum formam propositi vestri habitantes in coelis potius quam in cellis, excluso a vobis toto saeculo, totos vos inclusistis cum Deo. Cellae siquidem et coeli habitatio cognatae sunt; quia sicut coelum et cella ad invicem videntur aliquam habere cognationem nominis, sic et pietatis. A celando enim coelum, et cella nomen habere videntur: et quod celatur in coelis, hoc et in cellis: quod geritur in coelis, hoc et in cellis. Quidnam est hoc? Vacare Deo, frui Deo. Quod cum secundum ordinem pie et fideliter celebratur in cellis, audeo dicere, sancti angeli Dei cellas habent pro coelis, et aeque delectantur in cellis ac in coelis. Nam cum in cella jugiter coelestia actitantur, coelum cellae et sacramenti similitudine, et pietatis affectu, et similis operis affectu proximum efficitur: nec jam spiritui oranti, vel etia
Abbreviated transcription (Latin):
mam. s et ueritatem in omnib et pre omnib habi¬
tus ur̃ reꝓmittit: ꝓpositum ur̃m requirit. llam siẽ
idem apłs dicit. sunt aliqui formam quidem pie¬
tatis habentes: uirtutem autem eius ab negantes.
Hanc quicunq ur̃m non habet in conscientia. ñ
erhibet in uita. non exercet in cella: non solitarius.
s solus dicendus est. nec cella ei cella. s reclusio et
carcer est. Uere enim solus est: cum quo deus non ẽ.
uere reclusus est: qui in deo liber non est Solitudo
enim et reclusio: nomina miserie sunt. Cella autẽ
nequaquam esse debet reclusio necessitatis. s domi¬
cilium pacis: ostium clansum. non latebre s secre¬
tum. Etum quo enim est deus: numquam minus ẽ¬
solus. quam cum solus est. Lunc enim libere fruit᷑
gaudio suo. tunc ipse suus sibi est ad fruendum deo
in se: et se in deo. eunc in luce ueritatis. in sereno m̃¬
di cordis. ultro patet sͥ p᷑a conscientiał s lib̾e se infundit
affecta de deo menioria: et uł illummnatur intellec¬

Expanded text:
eritatem in omnibus et prae omnibus habitus vester repromittit, propositum vestrum requirit. Nam, sicut idem apostolus dicit, Sunt aliqui formam quidem pietatis habentes, virtutem autem ejus abnegantes . Hanc quicunque vestrum non habet in conscientia, non exhibet in vita, non exercet in cella, non solitarius, sed solus dicendus est: nec cella ei cella, sed reclusio et carcer est. Vere enim solus est, cum quo Deus non est: vere reclusus est, qui in Deo liber non est. Solitudo enim, et reclusio sunt nomina miseriae: cella autem nequaquam debet esse reclusio necessitatis, sed domicilium pacis, ostium clausum: non latebrae, sed secretum. 10. Cum quo enim Deus est, nunquam minus solus est, quam cum solus est. Tunc enim libere fruitur gaudio suo, tunc ipse suus est sibi, ad fruendum Deo in se, et se in Deo. Tunc in luce veritatis, in sereno mundi cordis ultro patet sibi pura conscientia, et libere se in se fundit affecta de Deo memoria: et vel illuminatur intellec
Abbreviated transcription (Latin):
dies s hora: nisi uł in exercitũ labore et ꝓficiendi stri¬
lio. uł in exꝑientie dulcedine. et fruendi gaudio. ħ
dicens. Exerce temetipsum ad pietatem. Nam corꝑalis
exercitatio ad modicum utilis est. pietas ad omne
opus bonum utilis est: habens ꝓmissionem uite qͥ

Expanded text:
dies, sed hora, nisi vel in exercitii labore et proficiendi studies, sed hora, nisi vel in exercitii labore et proficiendi studio, vel in experientiae dulcedine et fruendi gaudio. Haec dicens: Exerce temetipsum ad pietatem. Nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est. Pietas vero ad omne opus bonum est utilis, habe
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am simplicitatis: in ꝓposito rigorem. in dilectione
mutua ip̃sam sc̃i sꝑc suauitatem. et plenam omnino
in conuersatione ur̃a formam pietatis: in recordatione
montis dei totus extlto: et primitias scĩ sꝑc. et pignus
gr̃e. in spem crescentis in eo religionis deuotus adoro.
Nam et ipsum montis dei nomen. bone spei prefert o¬
men: scilicet qd̃ sicut psalmus dicit de monte dñi.
habitura sit in eo generatio querentium dñm. que¬
rentium faciem dei iacob. innocens manib makil
et mundo corde: et qui non accepit in uano animã
cuti est. Hanc in hac uita querere semꝑ ꝑ inocenti¬
mam stiam: hoc est frustra uiuit. uł omnino non ii¬
uit: dum non uiuit ea iuta ꝓpter quam ut in ea
uiueret accepit animam suam. Pietas autem hec. iti¬
gis est dei memoria: continua intentionis actio ad
intelligentiam eius. indefessa asfectio in amorem eiꝰ:
ut nulla uinquam seruum dei inueniat. non dicã

Expanded text:
gratiam simplicitatis, in proposito rigorem, in dilectione gratiam simplicitatis, in proposito rigorem, in dilectione mutua ipsam sancti Spiritus suavitatem, et plenam omnino in conversatione vesstra formam pietatis, in recordatione Montis-Dei totus exsulto, et primitias sancti Spiritus, et pignus gratiae in spe crescentis in eo religionis devotus adoro. Nam et ipsum Montis-Dei nomen bonae spei praefert omen; scilicet, quod sicut Psalmista dicit de monte Dei, habitatura sit in eo generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob; innocens manibus, et mundo corde; qui non accepit in vano animam cuti est : hanc in hac vita semper quaerere per innocentiimam suam; hoc est, frustra vivit, vel omnino non vivit, dum non vivit ea vita, propter quam, ut in ea viveret, accepit animam suam. 204 CAPUT IV. jugis Dei memoria, continua intentionis actio ad intelligentiam ejus, indefessa affectio in amorem ejus: ut nulla unquam inveniat servum Dei, non dicam
Abbreviated transcription (Latin):
tib. in consuetudinem fuerit missum: absq omni
retractatione a posteris ur̃is tenendum erit et ser¬
uandum: nec fas erit ab aliquo immutari. Sic enĩ
erit de uob̾ apud eos. sicut de incommutabilib legi¬
b sumine et eterne ueritatis est apud nos. quas scruta¬
ri omnib expedit et scire: non autem licet alieui diiu¬
dicare. Deo autem grãs. quia nec indignum uob̃. nec
mutile erit posteris: si pie. si fortiter et uos tenueritiꝰ:
et ipsi in uobis fideliter imitentur qd interun tene¬
tis. Et si adhuc quid aliter saꝑe oportuerit: et hoc nob
deus reuelabit. Salua enim ꝑ omnia cartusie sc̃itatiᷤ
mensura: et cum omni laude predicanda reuerentia:
multa in alpinis illis horridis et continuis frigorib
tariam pauꝑtatem sectantib: in his dumntaxat regi¬
onib: non adeo necessaria uidentur. Intelligitis que
dico. Dabit enim dñs uob̃ intellectum. Gaudeo autem

Expanded text:
tibus in consuetudinem fuerit admissum, absque omni tibus in consuetudinem fuerit admissum, absque omni retractatione a posteris vestris tenendum erit et servandum, nec fas erit aliquid immutari. Sic enim de vobis erit apud eos, sicut de incommutabilibus legibus summae et aeternae veritatis est apud nos, quas scrutari omnibus expedit et scire, non autem licet alicui dijudicare. Deo autem gratias, quia nec indignum vobis erit, nec inutile posteris, si pie, si fortiter et vos tenueritis, et ipsi in vobis fideliter imitentur quod interim tenetis. Et si quid adhuc aliter sapere oportuerit, et hoc Deus vobis revelabit. Salva enim per omnia Cartusiae debita sanctitate, et cum omni laude praedicanda reverentia, multa in Alpinis illis horridis et continuis frigoribusuntariam paupertatem sectantibus, in his duntaxat regionibus non adeo necessaria videntur. 8. Intelligitis quae dico: dabit enim vobis Dominus intellectum. Gaudeo enim
Abbreviated transcription (Latin):
mentiendi precipitatione: s estimandi affectione.
Qui enim ꝑfecte examinando.semet ipsum intellig̾
suo peccato nullius peccatum par esse estimat. qd̾
non sicut suum intelligit. Nolo ergo ut nusquam
arbitreris lucere solem communem diei. nisi in cel¬
la tua: nusquam esse serenum nisi penes te. nusqͣm
oꝑari grãm dei. nisi in conscientia tua. an solitario¬
rum deus tantum: Inmo et omnium. Miseretur
enim omnium deus: et nichil odit eoꝵ que fecit.
Malo te cogitare. ubiq serenum esse nisi apud te:
more potius et tremore. ur̃am ipsoꝵ salutem oꝑami¬
ni: nec quales sint alii. s quales ex uobis fiant. quan¬
tum in uobis est cogitate: non solum modo qui modo
exemplo. ex auctoritate ur̃a: in regione hac pende
patres. uos in eo institutores: cum debita imitatiõis
reuerentia appellabimini a successorib ur̃is. Q eqͥd
a uobis statutum. quicqͥd uobis tenentib et seruan¬

Expanded text:
mentiendi praecipitatione, sed aestimandi affectione. mentiendi praecipitatione, sed aestimandi affectione. Qui enim perfecte examinando semetipsum intelligit, suo peccato nullius peccatum par esse existimat, quod non sicut suum intelligit. Nolo ergo ut nusquam arbitreris lucere solem communem dici nisi in cella tua, nusquam esse serenum nisi penes te, nusquam operari gratiam Dei nisi in conscientia tua. An solitariorum Deus tantum? Imo et omnium. Miseretur enim omnium Deus, et nihil odit eorum quae fecit . Malo te cogitare ubique esse serenum nisi penes te, more potius et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Nec quales sint alii, sed quales ex vobis fiant, quantum in vobis est, cogitate, non solummodo qui modo exemplo, et vestra auctoritate in regione hac penderpatres, vos in eo institutores cum debita imitationis reverentia appellabimini a successoribus vestris. Quidquid a vobis statutum, quidquid vobis tenentibus et servan
Abbreviated transcription (Latin):
te ur̃a: et ab ore ur̃o omnis altitudo. quia altum sa¬
ꝑe mors est: et facile est in alto se contuentem obstu¬
pescere. et de uita prclitari. Nomen aliud ꝓfessioni
ur̃e imponite: alium titulum oꝑi ur̃o insoribite.
feras uos potius indomitas et incaueatas. et bestias
que aliter et commum hominum more domari nõ
poterant. estimate et appellate. longe supra uos uir¬
tutem eoꝵ suspicientes: et glam admirantes. qui am¬
sime intus uacare amant caritati cortemplande ue¬
ritatis: et cum necesfitas uocat uł officium trahit. ꝓm¬
tissime se foras mutuant: non dant ꝓ ueritate admi¬
plende caritatis. Caue etiam serue dei. ne quoscumq
lmitari non uis: dampnare uidearis. uolo hoc facias¬
in egritudine adhuc tua: qd̾ paulꝰ cũ sanissimꝰ eẽt facre¬
bat. qui dicebat. Uenit. xp̃c iħs peccatores saluos fad̾e.
quoꝵ primus ego sum. Neq enim hoc dicebat paulꝰ.

Expanded text:
te vestra, et ab ore vestro omnis altitudo: quia altum sate vestra, et ab ore vestro omnis altitudo: quia altum sapere mors est; et facile est in alto se contuentem obstupescere, et de vita periclitari. Nomen aliud vestrae professioni imponite, alium titulum ordini vestro inscribite. Feras vos potius indomitas, et incaveatas bestias quae aliter communi hominum more domari non poterant existimate et appellate; longe supra vos virtutem eorum suspicientes, et admirantes gloriam, qui amsime intus vacare amant 203 charitati contemplandae veritatis: et cum necessitas vocat, vel officium trahit, promptissime se foras mutuant, non dant, pro veritate adimplendae charitatis. Cave etiam, serve Dei, cave ne quoscunque imitari non vis, damnare cum sanissimus esset, faciebat qui dicebat: Venit Jesus Christus peccatores salvos facere, quorum primus ego sum . Neque enim hoc dicebat Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
precipiat deus: s quid uelit: ꝓbantes que sit uolun
las bona. et bene placens et ꝑfecta. aliorum est enim
deo seriuire: ur̃m est adherere. Alioꝵ est deum ere¬
cdere. seire. amare: et reuereri: ur̃m est saꝑe. intel¬
ligere: cognoscere: frui. Magnum est hoc. arduum
est hoc. s omp̃s et bonus est qui in uobis est: pius ꝓmiᷤ¬
sor. fidelis redditor: indefessus auditor: qui magno
eius amore magna ꝓfitentib. et in fide et in spe
gr̃e eius maiora uirib siuis aggredientib: et uolũ¬
tatem et desiderium suggerit. in id ipsum: et qui gͣ¬
tiam uoluntatis prerogauit. subrogabit etiam uͥ¬
tutem ad ꝓuentum. Cui cum fideliter fecerit homo.
qd̾ homo potuerit: calumpniante calumpinatore.
ipse misericorditer pauꝑi suo iudicium faciet. et cau¬
sam: quia qd habuit hoc fecit. Absit tamen sr̃s a cõ¬
scientie ur̃e estimatione. a paruitate et humilita¬

Expanded text:
praecipiat Deus; sed quid velit, probantes quae sit voluntas praecipiat Deus; sed quid velit, probantes quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta . Aliorum est enim Deo servire, vestrum adhaerere. Aliorum est Deum credere, scire, amare, revereri: vestrum est sapere, intelligere, cognoscere, frui. Magnum est hoc, arduum est hoc. Sed omnipotens et bonus est Deus, qui in vobis est pius promissor, fidelis redditor, et indefessus adjutor; qui magno ojus amore magna profitentibus, et in fide et spe gratiae ejus majora viribus suis aggredientibus, et voluntatem et desiderium suggerit in id ipsum; et qui voluntatis gratiam praerogavit, subrogavit etiam virtutem ad proventum. Cui cum fideliter fecerit homo quod potuerit, calumniante calumniatore, ipse misericorditer pauperi suo judicium faciet et causam, quia quod habuit hoc fecit. 6. Absit tamen, fratres, a conscientiae vestrae aestimatione, a parvitate et humilita
Abbreviated transcription (Latin):
guendi uetustatis ꝙ uanitatis. S et laudatores et de¬
tractores semꝑ estis habituri: sicut et dñs. Laudatores
preterite. et qd bonum in uobis amant. hoc in eis ama¬
te: detractores dissimulate et ꝓ eis orate: et obliti que
retro sunt. pretergressis scandalis. que iuxta iter uob̃.¬
et a dextris et a sinistris posita sunt. In anteriora ur̃a
extendite. uos. Si enim ad singula uolueritis uł lau¬
datorib respondere: uł cum detractorib litigare: tẽ¬
pus ꝑditis. euis in ꝓposito sc̃o non leius lactura Ater¬
ris eium ad celos festinantem qui moratur. et si non
cdetinet: plurimum tamen nooet. Nolite negligere:¬
nolite tardare. Grandis uob restat uia. altissima
enun est ꝓfessio ur̃a. celos transit: par angelis est: an¬
gelice similis puritati. Non enim solum uoiustisom¬
nem sc̃itatem: s onniis sc̃itatis ꝑfectionem: et omnis
consummationis finem. Non est ur̃m languere circa

Expanded text:
guendi vetustatis et vanitatis. Sed et laudatores et deguendi vetustatis et vanitatis. Sed et laudatores et detractores semper estis habituri, sicut et Dominus. Laudatores praeterite; et bonum quod in vobis amant, hoc in eis amate: detractores dissimulate, et pro eis orate. Et obliti quae retro sunt, praetermissis scandalis, quae juxta iter vobis a dextris et a sinistris posita sunt, in anteriora vestra vos extendite. Si enim ad singula volueritis, vel laudatoribus respondere, vel cum detractoribus litigare, tempus perditis, cujus in proposito sancto non levis est jactura. A terris enim ad coelos festinantem qui moratur, etsi non detinet, plurimum tamen nocet. CAPUT Inolite tardare, grandis enim vobis restat via, altissima est professio vestra, coelos transit, par angelis est, angelicae similis puritati; non enim vovistis solum omnem sanctitatem, sed omnis sanctitatis perfectionem et omnis consummati
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo uiderat: concupiuit dicens. Bñe bonum
est nos hic esse. faciamus hic tria tabercula: tibi
unum: moysi unum: et helye unum. In quo si au¬
ditus fuisset. facturus ꝓculdubio postmodum¬
erat alia tria: sibi unum. iacobo unum. et ioħi
linum. Post passionem uero dũi. calente adhuc
in cordib fidelium. effusi eius sanguinis recen¬
ti memoria: solitariam hanc uitam ꝓfitentib.
pauꝑtatem sꝑc sectantib: et in sꝑualib eius exer¬
citiis. et contemplatione dei pingue ocium altero
in altero delantib: deserta repleta sunt. Ex quib
legimus paulum. Macharium. antonium. ai se¬
nium. et alios quam plures in sc̃e huius conuer¬
sationis republica consulares iuros: egregia noĩa.¬
in cuutate dei nobiles et triumphales titulos haben
pissui: de cultu anii et dñi dei sui. Sileant gͦ qui
in tenebris de luce iudicantes uos arguunt nouita¬
tis ex abundantia male uoluntatis: ipsi potiuis ar¬

Expanded text:
cum eo viderat, concupivit dicens: Domine, bonum cum eo viderat, concupivit dicens: Domine, bonum est nos hic esse. Si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum . In quo si auditus fuisset, facturus procul dubio erat postmodum alia tria, sibi unum, Jacobo unum, et Joanni unum. 4. Post passionem vero Domini, calente adhuc in cordibus fidelium effusi ejus sanguinis recenti memoria, solitariam hanc vitam eligentibus, paupertatem spiritus sectantibus, et in spiritualibus exercitiis et in contemplatione Dei pingue otium altero in alterum zelantibus, deserta repleta sunt. Ex quibus legimus Paulos, Macarios, Antonios, Arsenios, et alios quamplures in sanctae hujus conversationis republica consulares viros, egregia noin civitate Dei, nobiles et triumphales titulos habentporis sui, de cultu animi, et Domini Dei sui. Sileant ergo qui in tenebris de luce judicantes, vos arguunt novitatis ex abundantia malae voluntatis: ipsi potius ar
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri mente nescientes noua meditari: utres ue¬
teres. non capientes uinum nouum: qđ si eis infũ¬
deretur: rumꝑentur. S hec nouitas: non est no¬
uella nanitas. Res enim est antique religionis. ꝑ¬
sectio fundate in xp̃o pietatis. antiqͣ hereditas ec¬
clesie dei a temꝑe ꝓphesarum premoustrata. iam¬
q noue gratie sole exorto: in iohanne baptista in¬
staurata. ex innouata: ab ipso dño fam iliarissime
celebrata. ab eius discipulis ipso presente concu¬
pita. Cuius transfigurationis gloriam cum uidis¬
sent. qui cum eo in monte sc̃o erant: continuo
petrus in eo quidem arreptus sibi. et nesciens
quid diceret: quia uisa dñi maiestate. commune
bonum intra priuatum suum uisus est conclu¬
sisse. in eo autem presentissimus sibi et scientissimꝰ
quid diceret: quia gustata eius suauiate. obti¬
mum sibi iudicauit in hoc semꝑ esse: uitam hanc.
in contubernio dm̃i et ciuium suꝑnorum. quos

Expanded text:
veteri mente nescientes nova meditari; utres veveteri mente nescientes nova meditari; utres veteres non capientes vinum novum, quod si eis infunderetur, rumperentur. Sed haec novitas non est novella vanitas. Res enim est antiquae religionis, perfecte fundatae in Christo pietatis, antiqua haereditas Ecclesiae Dei, a tempore Prophetarum praemonstrata, jamque novae gratiae sole exorto, in Joanne Baptista instaurata et innata; ab ipso Domino familiarissime 202 celebrata, ab ejus discipulis ipso praesente concupita: cujus transfigurationis gloriam cum vidissent qui cum eo in monte sancto erant, continuo Petrus, in eo quidem abreptus sibi, et nesciens quid diceret, quia visa Dei majestate, commune bonum intra privatum suum visus est conclusisse; in eo autem praesentissimus sibi, et scientissimus quid diceret, quia suavitate ejus gustata, optimum sibi judicavit in hoc semper esse, vitam hanc in contubernio Dei et civium supernorum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocat ad emulationem: ur̃a sufficientia et altis¬
sima panꝑtas. iam multoꝵ confundit cupiditatẽ:
ur̾m secretum iam earum rerum que tumultũ
sacere uidentur. plurib incutit horrorem. Si qua
gͦ consolatio in xp̃o. si qd̃ solatium caritatis. si qua
societas sꝑc. si que uiscera misericordie: implete gau¬
dium. non meum tantumm. s omnium diligentiũ
nomen dñi: ut in uarietate uestitus deaurati. de
auro sapientie dii. regine assistentis a dextris sponsi.
ur̃o studio. ur̾a instantia. ad dei głam. et magnam
coronam ur̃am: et gaudium omnium bonorum: ħ
sc̃e nouitatis instauretur ornamentum. Nouitatem
uero dico ꝓpter linguas nequam. a quarum con¬
tradictione abscondit uos deus in abscondito faciei
fue: hominum impiorum. qui cum manifestum
lumen ueritatis obnubilare non queunt: de solo
nouitatis nomine cauillantur. ueteres ipsi et in

Expanded text:
provocat ad aemulationem: vestra sufficientissima et altisprovocat ad aemulationem: vestra sufficientissima et altissima paupertas jam multorum confundit cupiditatem: vestrum secretum jam earum rerum quae tumultum faciunt, vel facere videntur, pluribus incutit horrorem. Si qua ergo consolatio in Christo, si quod solatium charitatis, si qua societas spiritus, si qua viscera misericordiae, implete gaudium non meum tantummodo, sed omnium diligentium nomen Domini: ut in varietate vestitus deaurati de auro sapientiae Dei reginae assistentis a dextris sponsi, vestro studio, vestra instantia, ad Dei gloriam, et magnam coronam vestram, et gaudium omnium bonorum, hoc sanctae novitatis instauretur ornamentum. 3. Novitatem vero dico propter linguas nequam a quarum contradictione abscondat vos Deus in abscondito faciei suae hominum impiorum; qui cum manifestum lumen veritatis obnubilare non queunt. de solo novitatis nomine cavillantur, veteres ipsi. et in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnia alia enituit. et cetera cuncta illustra¬
uit: qd̾ sicut dictum est in paucis simplicib tocũ
mundum. et omnem sapientie eiꝰ altitudinem s
subiugauit. Q.d̾ et nune cepit oꝑari in uobis. Ita¬
hec a sapientib et prudentib huiꝰ scłi: et reuelasti ea
paruulis. Holite: timere ergo pusillus grex ait dñs.
s omnino confidite: qm̃ complacuit deo patri dare
Ubi sapiens inter uos. ubi seriba. ubi conquisitor hꝰ
plices tamen sapientes aggregauit: qui reges olim
et phylosophos mundi huiuis. ꝑ piscatores sibi subre¬
tumentes. alta sapientes. et terram lingentes. sapient̃
descendere in infernum: uos autem dum foditur
peccatori fouea. sicut cepistis stulti facti ꝓpter dm̃.
ꝑ stultum dei qd̾ sapientius est omnib hominib
xp̃o duce humilem apprehendite disciplinam ascen¬
dendi in celum. Ur̃a enim simplicitas. iam multos

Expanded text:
super omnia alia enituit, et caetera cuncta illustrasuper omnia alia enituit, et caetera cuncta illustravit, quod, sicut dictum est, in paucis simplicibus totum mundum et omnem sapientiae ejus altitudinem sibi subjugavit: quod etiam nunc coepit operari in vobis. Ihaec a sapientibus et prudentibus hujus mundi, et revelasti ea parvulis . Nolite ergo timere, pusillus grex, ait Dominus, sed omnino confidite, quia complacuit Deo Patri dare ionem vestram. Ubi sapiens inter vos? ubi scriba? ubi conquisitor hujus plices tamen sapientes aggregavit, qui reges olim et philosophos mundi hujus per piscatores sibi subjetu hujus mundi tumentes, alta sapientes, et terram lingentes, sapienter descendere in infernum. Vos autem, dum foditur peccatori fovea, sicut coepistis, stulti facti propter Deum, per stultum Dei, quod sapientius est omnibus hominibus, Christo duce humilem apprehendite disciplinam ascendendi in coelum. Vestra namque simplicitas jam multos
Abbreviated transcription (Latin):
ferentib uite scilicet solitarie exemplar: et celestis
formami conuersationis. occurrere & concurreꝑe ani¬
pietatis: et omni obsequio deuote uoluntatis. Quid¬
ni et enim epulari in dño et gaudere oportit. qͥa
pimquius tangere uidebatur. mortua erat et re¬
iuxit: ꝑierat de mundo et inuenta est: Auditu au¬
ris audiebamꝰ nec credebamus. legebamus in libriᷤ
et mirabamur de antiqua uite solitarie gła. et
magna in ea gr̃a dei: cum subito inuenimus eã
in eampis silue. in monte dei. in monte pingui:
ubi iam de ea pinguescunt speriosa deserti: et ex¬
ultatione colles accinguntur. Ibi enumn iam ꝑ uos¬
se offert omnib. et in uobis se monstrat: et igno¬
ta actenus mnotescit: in paucis simplicib ipso
nobis eam ingerente. qui in paucis simplicib to¬
tum mundum sibi subiecit. ipso mundo miras¬
te. Licet enim magna et diuina plane fuerint
miracła que dñs gessit in terris: hoc tamen unũ

Expanded text:
ferentibus, vitae scilicet solitariae exemplar, et coelestis ferentibus, vitae scilicet solitariae exemplar, et coelestis formam conversationis, occurrere et concurrere anipietatis, et in omni obsequio devotae voluntatis. Quidni? etenim epulari in Domino et gaudere oportet, quiaropinquius tangere videbatur, mortua erat, et revixit, perierat de mundo, et inventa est. Auditu auris audieramus, nec credebamus: legebamus in libris, et mirabamur de antiqua vitae solitariae gloria, et magna in ea gratia Dei; cum subito invenimus eam in campis silvae, in monte Dei, in monte pingui: ubi jam de ea pinguescunt speciosa deserti, et exsultatione colles accinguntur. Ibi enim etiam per vos offert se omnibus, et in vobis se demonstrat, et ignota hactenus innotescit in paucis simplicibus, ipso eam vobis ingerente, qui in paucis simplicibus totum olim sibi mundum subjecit, ipso mundo mirante. Licet enim magna et divina plane fuerint miracula, quae Dominus gessit in terris, hoc tamen unum
Abbreviated transcription (Latin):
tristicia plurimum mͥ solet facere gaudium. nͥ
qd̃ contristatos eos idere non possum. Pre ma¬
gnitudine quippe non solum fidei. s etiam amo¬
tis. exosum adeo habent quicqͥd esse uidetur cont᷑
fidem: ut si uł ad modicum seu ex sꝑũ blasphemu
sati: quasi ex solo auditu uł aitactu. lesam omĩo
in seipsis estiment conscientie pietatem: et mise¬
rabiliter defleant semetipsos. quasi reꝓbos cireafi¬
clem. Quib etiam contingit a scłi tenebris ad pu¬
rioris uite exercitia uenientib. qd̾ contingere sobi
repente ꝓdeuntib ad lucem a duitinis tenebris: ut
sicut in illis lux ipsa qua cetera uidenda sunt: pͥ¬
mo irruens infirmis ocłis fit molesta. sic et isti ad
prunum fidri lumen cecutiant. nec insolitos noue
lucis radios possint ustinere. donee ipso lucis amore
assuescant. ratrib de monte dei orientale lu¬
men. et antiquum illum in regione egytium fer¬
uorem. tenebris occidius. et gallicanis frigorib in¬

Expanded text:
tristitia plurimum mihi solet facere gaudium, nisi quod eos contristatos videre non possum. Prae magnitudine quippe non solum fidei, sed etiam amoris, exosum adeo habent quidquid videtur esse contra fidem, ut si vel ad modicum, seu ex spiritu blasphemiae, sati, quasi ex solo auditu, vel attactu laesam omnino, in semetipsis aestiment conscientiae puritatem, et miserabiliter defleant semetipsos, quasi reprobos circa fidem. Quibus et contingit a saeculi tenebris ad purioris vitae exercitia venientibus, quod contingere solet repente prodeuntibus ad lucem a diutinis tenebris; ut sicut in illis lux ipsa, qua caetera videnda sunt, primo irruens, infirmis oculis fit molesta: sic et isti ad primum fidei lumen caecutiant, nec insolitos novae lucis radios possint sustinere, donec ipso lucis amore assuescant. LIBmen, et antiquum illum in religione Aegyptium fervorem tenebris occiduis et Gallicanis frigoribus in