comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
memĩt. Cum uero puer pergeret narra¬
uit issem reparauit qui ad se reuersus fu¬
ctus autẽ tyburciꝰ pb̃r in eo est suppositꝰ
atq supposito igne concrematus. Alius
autem ꝑabatur rogꝰ cuiꝰ a terra in celum
cacumẽ tendi udebatur. ⁊ emissa uoce
clama tamen est cuius esset. Hiis igitur
dictis statim reparatꝰ defunctus est. puer
uero qui transmissus ab tyburcium fu
erat iam eum mortuum inuenit. Qui
eusdẽ reparatus cluctus ad loca penarũ:
dum uilit reliit ⁊ nairauit ⁊ obiit aꝑ¬
te monstratur quia nobis illa non sibi
uiderit. Quib lum ad huc concessumẽ
uiuere. licet eciam a malis emalis emẽ¬
dare. regum uero constiui reꝑpatus uidit¬
ex quib nutriri apud uiuentes corporeus
ignis solet ut per hec assueta auclientes
discerent quid de insuetis tinere debuis¬
sent S¬

Expanded text:
meminit. Cum vero puer pergeret, narravit idem Reparatus, qui ad se reversus fuctus autem Tiburtius presbyter in eo est superpositus, atque supposito igne 421 concrematus. Alius autem parabatur rogus, cujus a terra in coelum cacumen tendi videbatur. Cui emissa voce clamatum est cujus esset. His igitur dictis statim Reparatus defunctus est: puer vero qui transmissus fuerat ad Tiburtium, jam eum mortuum invenit. Qui videlicet Reparatus ductus ad loca poenarum, dum vidit, rediit, narravit, et obiit, aperte monstratur quia nobis illa, non sibi viderit, quibus dum adhuc concessum est vivere, licet etiam a malis operibus emendare. Rogum vero construi Reparatus ex quibus nutriri apud viventes corporeus ignis solet, ut per haec assueta audientes discerent quid de insuetis timere debuissent
Abbreviated transcription (Latin):
bus breuit dicamus. Et primũ
cõmemora uestimenta ueteris testamẽti.
que fuerũt due tunice. Bissina ⁊ iacinc¬
tina. zona. femoralia. Suꝑhumale. Ra¬
tionale. Mitra que alio noĩe. tyaris. ł ꝙy
mitrã ante faciem ponalutur: zona au¬
tem ⁊ suꝑhumerale uariata erant qua¬
tuor colorib. Bysso purpura iacuicto ⁊

Expanded text:
camus et primum commemoranda sunt Veteris Testamenti quae fuerunt: duae tunicae, bissina et hyacinthina, zona, feminalia, superhumerale, mitra quae alio nomine cidaris vel mitram ante faciem ponebatur. Zona autem et superhumerale, variata erant quatuor coloribus, bysso, purpura, hyacintho,
Abbreviated transcription (Latin):
tes autẽ noui testamenti non utuntͤ
hiis om̃b ornamentis quia non utũ¬
tur uisi una tunica. p̾ter pontifices.: A¬
solet Nulli autẽ lamina aurea modo¬
utuntur. Quicquid enim in illa nunc
signo cuicis monstiatur. Auro enim le¬
ciosior est. zona autẽ nunc om̃s utun¬
tur sacerdotes ⁊ stola qua uetus sacer¬
docium utebatur ut illud impleatur e¬
uugelicum. Tollite iugum meum.
tot coloribus non uariantur. Nec illi
lapides ponuntur insuꝑ humerali: nil
refert cum xp̃iana religione ueritati ser¬
uiens. idem misticet rebus compẽdiosis

Expanded text:
otes autem Novi Testamenti non utuntur his omnibus ornamentis, quia non utuntur nisi una tunica praeter pontifices: asolet. Nulli autem lamina aurea utuntur modo, quia quod olim in illa, nunc in signo crucis monstratur. Ut enim tiosior est atur sacerdotes, et stola, qua vetus sacerdotium non utebatur, ut illud impleant Evangelicum: Tollite jugum meum stot coloribus non variantur, nec illi lapides solent poni in superhumerali nil refert, cum Christiana religio veritati serviens idem mystice rebus compendiosis
Abbreviated transcription (Latin):
longobarclis intrantibusũl
ex monasterio reuerentissimi iuri equicii ĩ
p̾dicto oratorio ad sepulchrum eius mona¬
chi fugerũt. Cumq longobarli seiuentes
oratorium intrassent ceperũt eosdem mo-¬
nachos foras tralere. ut eos aut ꝑ tormẽ¬
ta discu rent aut glacliis necarent. Quo¬
rum unus ingemuit. atq acci dolore com¬
motus clamauit. Oscẽ equiti placet ti¬
bi qd̾ trahimur et non nos defenclis: Ad cꝰ¬
m uocem protinꝰ seuientes longuolarios mi¬
munclus spiritus inuasit. Qui torruentes
in terã tam dui uexati sũt quo huit usq
cuncti ⁊ qui foris erant longobardi cognosce¬
rent quatinus locu sacr temeraĩe ulterius
nõ auderent. Sicq sanctus uir dum clum¬
discipłos defendit. eciã multis post remecliũ
illuc fugientib prestitit

Expanded text:
Langobardis intrantibus, ex monasterio reverentissimi viri Equitii in praedicto oratorio ad sepulchrum eius monachi fugierunt. Cumque Langobardi saevientes oratorium intrassent, coeperunt eosdem monachos foras trahere, ut eos aut per tormenta discuterent aut gladiis necarent. Quorum unus ingemuit atque acri dolore commotus clamavit: 'E, sancte Equiti, placet tibi, ut trahamur, et non nos defendas'? Ad cuius vocem protinus saevientes Langobardos inmundus spiritus invasit. Qui corruentes in terram, tandiu vexati sunt, qcuncti, etiam qui foris erant, Langobardi cognoscerent, quatenus locum sacrum temerare ulterius non auderent. Sicque vir sanctus dum discipulos defendit, etiam multis post remedium illuc fugientibus praestitit
Abbreviated transcription (Latin):
Lius quoq in marsorum .xxu.¬
ꝓuincia uite quoq uenerabilis
dyaconus fuit. quẽ inuentũ longobar¬
di tenuem̃t. Quoꝵ unus eclucto glacdio
caput eius amputauit. Sz cũ corpus ĩ
terram caderet ip̃e qui h̃e capite truncaue¬
rat in mũdo sp̃u correptus ad pedes eius¬
coriuit. Et ꝙ amicũ dei occiderit ĩmito
dei traditus ostendit. Detius. Quid
ri quos tamen. post mortẽ cuius sc̃itatis
fuerint non patitur celaus¬
Regorius.
um scuptum sit. Iustus quacũq
morte p̾uentꝰ fuerit. iusticia eius
non aufererur ab eo. electi qui ꝓcullubio
ad ꝑpetuam uitam tendunt quid eis ob¬
est si ad modicũ clure moruint᷑: Et est for¬
tasse ĩmũqmͣ eorum culpa licet mĩma q̃
in eadẽmorte debeat resecau. uñ fit ut rep¬
bi potestatẽ quid̃ contra inuocentes accipi
ant. sed ilł morientib. ħ in eis grauius uin¬
dicent᷑ ꝙ contͣ bonos potestatẽ sue crudelita¬
tis acceperunt. Sicut isdẽ carnifex. qui eum
⁊ sacra quoq: testant᷑ eloquia.

Expanded text:
lius quoque in Marsorum provincia vitae valde venerabilis diaconus fuit; quem inventum Langobardi tenuerunt, quorum unus educto gladio caput ejus amputavit. Sed cum corpus ejus in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, immundo spiritu correptus, ad pedes corruit, et quod amicum Dei occiderit, inimico Dei traditus ostendit. PETR. Quid esri, quos tamen post mortem cujus sanctitatis fuerint, non patitur celaREGORIUS. Cum scriptum sit: Justus quacunque morte praeventus fuerit, justitia ejus non auferetur ab eo , electi, qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriuntur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut 408 reprobi potestatem quidem contra viventes accant, sed illis morientibus hoc in eis gravius vindicatur quod contra bonos potestatem suae crudelitatis acceperunt, sicut idem carnifex qui eumde sacra quoque testantur eloquia.
Abbreviated transcription (Latin):
Erito igitur meclia nocte sicut ꝓ
ph̾am nouimus surgendum est
quia dum medium silencium tenerent
omĩa exortum est in tenebris lumẽ rectis
.i. xp̾e ut illuminare sedentes intenebris.¬
unde in tempore noctis natus est nobis¬
de uirgine. In principio huius hore qui a

Expanded text:
erito ergo media nocte sicut per prophetam monemur, surgendum est, quia dum medium silentium tenerent omnia , exortum est lumen in tenebris , id est, Christus, ut illuminaret sedentes in tenebris . Tempore noctis natus est de Virgine. In principio officii hujus horae quia
Abbreviated transcription (Latin):
responlit. ue illi contigit. qui hoc fecit. Nã
michi quid contigit. In quibus eius uerb̃
ostenditur in quo urtutis culmine sedebat.
qui unum qd̃ sumptu mundi habuerat tã
secura ꝑdebat mente. Magis ꝙ illi colebat.
qui peccatum cõmiserat. ꝙ̃ sibi qui peccati il¬
lius dampna tolerebat. Nec pensabat quid ip̃e
exteriꝰ s culpe reus quantũ ꝑdebatintus. Ix̃
itaq cum lies mortis egredi a corpore ur¬
geret: conuenerũt multi ut tam sc̃e aĩe de
hir mũdo recedenti suas aĩas cõmaidarent.
Cumꝙ lecto illius hii qui ⁊uenerant om̃s
assisterent alii ingreclientes angełos uide¬
iunt. s dicere aliquid nullo modo potuer̃t
Alii om̃ino uel uiderunt. S õs qui aderãt.
ita uehementissimus timor ꝑtulit: ut nul¬
lus egreliente illa sc̃a aĩa illic stare potuis¬
set. Et hii ergo qui uideuit ⁊ hii qui omĩ
teuiti fuerunt ut palam daret᷑ intlli que ⁊

Expanded text:
respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino territi fugerunt, ut palam daretur intelligi quae et
Abbreviated transcription (Latin):
Redicto ⁊ enĩ probo aliis q ieligi¬
osims iuris narrantib agnoui. ea que iu¬
Dlicare audientibz deuenerabili patrescepħo
in omeliis euugelii curaui. Fuit uir enĩ si¬
cut isdem probz ⁊ multi alii testantur. ul̾
in hoc mundo possidens. nichil querens. so¬
lem cum deo pauꝑtatẽ cliligens inter auer¬
sasemꝑ pacienciam amplectẽs. ꝯuentus
serularium fugiens. uacare semper or̃on ꝯ¬
cupiscens. De quo unũ uirtutis bonũ refe¬
ro. ut ex hoc uno ualeant eius multa peu¬
sari. His namq cum quod̾ die messem su
a mani seminau̾at. decisam ad airam de¬
duxisset. uel q aliud cũ cliscipulis suis ad
tocius annistipendium hr̃et. quidã pu̾se
uoluntatis uir antiqui hostis stimulis
iustigatus eandem messẽ igne supposito ut
erat in aera incendit. Qd̾ factum est. dum
alter aspiceret ao eundẽ dei famulũ deicucur¬
uit. ⁊ nunciauit. Qd̾ post inclicauit adiũxit
clicens . ue. ue. p̾r stepħe. Quid tibi contigit.
Cui statim uultu acmente placida ille

Expanded text:
edicto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille
Abbreviated transcription (Latin):
plex spelunca ubi ip̃e sepultus est. ⁊ sara ⁊
emit ut sibi ⁊ suis sepultura foret dupplex
spelunca ideo dicebat᷑ qm̃ duo ibi sepeliebã¬
tur ꝯtingue mautꝰ ⁊ uxor. uel qi due spelũce
bãt᷑ enĩ qͣsi sedentes. ⁊ ꝑs spelunce a natib

Expanded text:
erat spelunca, ubi ipse sepultus est cum Sara, emit, ut sibi et suis sepultura esset . Duplex spelunca ideo dicebatur, quoniam ibi duo sepeliebantur contigue maritus et uxor. Vel quia duae adebantur enim quasi sedentes, et pars speluncae superior
Abbreviated transcription (Latin):
namq quia strata palliis atq in num̾is cor¬
iusca lampadibz uia. recto orientis tramite
ab eius cella in celum usq tendebatur. Cui ue¬
neraudo habitu uir desup clarus assisteus: cuiꝰ
esset uia quam c̾uerent inquisiuit. Illi aũ se
nescire professi sunt. Quibz ip̃e ait.Ixc est uia
qua dilectus dño celum leuadictus asceudit.
Tunc itaq sancti uin obitum sicut p̾sentes
discipuli uiderunt ita absentes. ex signo ꝙ eie
p̾dictum fu erat agnouerunt. Sepultus ue¬
io est in oratorium b̃i ioh̾is baptiste qd̃ des¬
tructa aia appollinis ip̃e constuxit. Qui ⁊
ĩ eo specu in quo prius sublacus habita¬
uit. nunc usq si petencium exigat fides
miraculis choruscat.

Expanded text:
, quia strata palliis atque innumeris chorusca lampadibus via recto orientis tramite ab eius cella in caelum usque tendebatur. Cui venerando habito vir desuper clarus assistens, cuius esset via, quam cernescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat.
Abbreviated transcription (Latin):
Odemuero anno quo de hacuita erat
exituius quibusdam discipulis secum conu̾¬
santib quibdã longe manentib sac̾tissimi
sui obitus denunciauit diem p̾sentib indi¬
cens ut audita ꝑsilencium teg̾ent absentib
inclicaus qd uel quale eis signũ fieret qñ eius
aĩa de corꝑe exiiet. Ante sextum uero su oblitꝰ
diem. appairi sibi sculturã iubet. Qui correp¬
tus febrib acri cep̾ ardore fatigari. Cumq per

Expanded text:
odem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigar
Abbreviated transcription (Latin):
ad omĩs sp̃e laudet drim.
quinquagenas psalmorum cantamꝰ.
ut deus a tali dilunio ⁊ ab om̃i periculo¬
nos defendat. Quinquagesima annoꝵ
erat iubilemus. Dequinquagesima pͣ¬
rum sermo est in genesi ubi abraham

Expanded text:
ad Omnis spiritus laudet Dominum. quinquagesimas psalmorum cantamus, ut Deus a tali nos diluvio et ab omni malo defendat. Quinquagesima porro annorum erat jubileus. De quinquagesima personarum habetur in Genesi, ubi Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
rum. In hyeme uero celebrat᷑ enchema
.i. delicationẽ templi. Nos autẽ duo il¬
sed alia ratione quam illi. Illi celebrãt
pascha quia tunc ab egypciaca seuitute
sũt liberati. nos ideo pascha celebramus
quia tunc ꝑ xp̃m redempti sumus. Illi ce¬

Expanded text:
rum. In hieme denique celebrant Encaenia, id est dedicationem templi. Nos autesed alia ratione atque illi: illi enim celebrant Pascha, quod tunc ab Aegyptia servitute fuerint liberati: nos ideo Pascha celebramus, quia tunc per Christum redempti sumus. Illi ce
Abbreviated transcription (Latin):
manum ceream rep̾sentatur manus ꝙͣ
phares que sic exposuit ei daniel marie
meraui tempus regni tui ⁊ opera tua bo¬
na ⁊ mala ⁊ appencli ⁊ inueni plus ma¬
li quam boni ⁊ ideo diuidetur regnum in
ꝑsas ⁊ medos qd̾ utiꝙ factum est ꝑ cyrũ

Expanded text:
manum ceream intelligitur manus illa Phares, quae sic exposuit Daniel: Mane, id est : Numeravi tempus regni tui, et opera tua bona et mala, et appendi et inveni plus mali quam boni, atque ideo dividetur regnum tuum in Persas et Medos. Quod utique factum est per Cyrum
Abbreviated transcription (Latin):
um enim sacramentum duppli¬
citer dicatur uel sacre rei signũ.
uel sacium secretum sp̃es panis. ⁊ uini ẽ¬
sacramentum. hoc est sacre rei signum
scilz corporis ⁊ sanguinis xp̃i. Corpus a.
uel sanguis du̾i sacramentũ dr᷑. ⁊ quia
sacrum sccretum est qd̃ per uisibilem si
gnificatur sp̃em. ⁊ quia sacre rei signũ ẽ.
quia significat gr̃am sp̃ualem que dr᷑¬

Expanded text:
um autem sacramentum dupliciter dicatur, vel sacrae rei signum, vel sacrum secretum, species panis et vini sacramentum dicitur, hoc est sacrae rei signum, scilicet corporis et sanguinis Domini. Corpus autem et sanguis Domini sacramentum dicitur, quia sacrum secretum est quod per visibilem speciem significatur, quia sacrae rei signum est, quia significat gr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̾. Hanc caruẽ manducat quicumq ꝑ
taliur. Augr̃o attestante. quicumq in
laptismo membrorum xp̃i efficitur: nec
tamẽ sacramento p̾uatur ille in quo ho
inuenietur ꝙ sacramentũ illud significat.
lixest ip̃a efficacia que illius sacramenti
caro spintualis appellatur ut supͣdiximꝰ¬

Expanded text:
 . Hanc carnem manducat quicunque ptino attestante, quicunque in baptismo membrum Christi efficitur. Nec tanto sacramento privatur ille in quo hoc invenitur quod sacramentum illud significat, hoc est ipsa efficacia, quae virtus sacramenti et caro spi
Abbreviated transcription (Latin):
mansit Qui dũ postmod̾ se in euisdẽ loci spe¬
au conclusisset: cepit eciam discipulos hr̃e. q̃
ab eius specu seorsum habitantes: ad usum
uite aquã de puteo haurire consueuerant sed
funis in quo ad hauriend̃ aquam situla depen¬
debat crebro rumpebatur. uñ factũ est ut eandẽ
cathenam quam ex pede suo uir chñi soluerat eiꝰ
discipuli peterait eamq fumi adiung̾ent. atq
in illã situlam ligarent. Ex quo iam tempore
contigit ut idem fumis et cotidie ting̾etur aqua
⁊ nullomodo rumperetur. Quia eñ cathenam
uiri dñi funis ille contigit ip̃e quoq ad toleran¬
dam aquam ferrim se fortulinem trarit etrꝰ
Facta ħ placet quia mira. ⁊ multũ quia recencia

Expanded text:
mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci spemansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et multum, quia recentia
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a quã conabant᷑ euelle subito ab eud̾ labo¬
rantib euulsa nespelu̾e martini lactũ tang̾et
saltum delit ⁊ quasi seiui dei lesionem fugi¬
eus longiꝰ coriclit. Q ad iussum omĩpotentis
dei angelico ministerio actũ intlłit. qui diuina
ꝓuidencia disponi omĩa fidełr crelit. Hic cum pͥ
us in cod̾ moute se contulit nec dũ elausus spe¬
cu habitans cathena sibi ferre pedẽ li gauit eam¬
q saxo ex ꝑte altera afflix̾. ne ei ultra liceret ꝓ¬
gredi quã cathene eiusd̾ quantitas tendesatur
Q uite uenerabił beneclictus aucdliens cꝰ suꝑiꝰ
memoriã feci ei ꝑ discipłm suũ mandare caut
Si senius dei es non te ten̾at cathena fenrasz
cathena.
cathena xp̃i. Ad quam uocem martinus ean
dem compedem soluit s ñquam post mod̾ so¬
lutum tetendit pedem ultra locum quo hũc¬
ligatũ tend̾e consuerat atq in tanto se spatõ
sine cathena coleituit: in quanto ⁊ añligatꝰ

Expanded text:
ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laboipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebaturvitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis
Abbreviated transcription (Latin):
er inualle inuentuz est non solum uiuus s
eciam incolumis: Tunc cunctis patent̾ ino¬
tuit ꝙ ĩo ledi non potuit qi hu̾c in casusuo
martini oro portauit. Inspecu uero illius ma¬
gna desuper rupes eminelat. que cum ex par¬
te exigua monti iuderet᷑ asfixa martini cellu
le ꝓiuens cassum suũ cotidie ⁊ illius inte¬
ritum ruitura minabat᷑. Ad h̾c m̾cator illusts
uiri arm̾carii nepos cum magna rusticorum
multitudĩe ueniens p̾cabatur ut uir dei despe¬
iam seciuus habitaret. Cumꝙ h uir dei neqna¬
quam ad quiesc̾et. ei ꝙ posset ut faceret p̾cepit
⁊ ip̃e in celle sue remociori ꝑte se contulit. si tñ
moles rueret clubium non erat ꝙ simul et
specũ destiueret. ⁊ martinũ necaret. Itaq dũ
ea que uenerat multudo conaret᷑ si posset sũ
peuiculo uiri dei ingens illud qd̾ desuꝑ sncu¬
buerat saxũ leuare. cunctis uidentib repente
res ualde admirabilis contigit. quia moles

Expanded text:
er in valle inventus est non solum vivus, sed er in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de spejam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles
Abbreviated transcription (Latin):
die codem mox ut de monte descendit uitã
finiuit. ut ex mortis eius sentencia daret᷑
intlłi. qr ualde om̃ĩpotenti deo dusplicuit
qd̾ eius famulũ auiu improbo contrista
Lio quoq temꝑe dum multi ad
hunc religiosa deuocione concur¬
rerent. atq arca esset semita que in deuexo
montis lat̾e ad eius cellam ꝓperantes du¬
cebat: puer paruuilus in caute gradiens.
ex eod̾ monte cecidit. ⁊ usq ad uallem cor¬
ruit que sub monte eod̃ sita quasi in profũ¬
do conspicitur. In loco quippe eod̾ tanta mons
ip̃e altituclĩe excreuit ut arbusta ingencia
que ex ead ualle ꝓdeunt ex monte aspicienti¬
bus quasi fructecta esse uideantur. Pturbati
itaꝙ sũt cuncti qui ueniebãt sũma q cͤa que¬
sitũ est sicubi corpus elapsi pu̾i pu̾i potuisset
inueniri. Quis enĩ aliud nisi extinctum siode¬
ret. Quis uel corpus ad terã integiũ ꝑuenis¬
se suspicaretur dum interpositis ubiq scopu¬
lis in ꝑtib cliscerpi potuisset. S requisitus pu¬

Expanded text:
die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus pu
Abbreviated transcription (Latin):
non palain ambulabat apud iudeos. noy
quoq cum illo quo dammodo se tedimꝰ
dum ko cẽ leticie ⁊ laudis aliquantulũ
suppriminiꝰ.
am de Rsoriis. Gloria patu sus-¬
tramus. ⁊ apud quosdam admis¬
sas. Quoq cum introitu officii non drͣ.
capitis nũ solitudĩem atq silencium nõ

Expanded text:
non palam ambulabat apud Judaeos , » nos quoque cum illo quodammodo secedimus, dum vocem laetitiae et laudis aliquantulum supprimimus. sponsoriis, Gloria Patri subtrahimus, et apud quosdam ad missas quoque cum introitu officii non dicitur. capitis nostri solitudinem atque silentium non
Abbreviated transcription (Latin):
aliis .ui. horis sub quibus ⁊. uy alie comp̾¬
henduntur. Diei nanq duodecim hore attri¬
buuntur ⁊ totidem nocti. Sub pͥma hora
secundam. sub terria tres. ip̃m terciam qͣrͣ¬
tam ⁊ quintam. Sub sexta tres similiter. ip¬

Expanded text:
aliis sex horis, sub quibus item sex aliae comprehenduntur. Diei itaque duodecim horae attribuuntur, et totidem nocti. Sub prima horamam et secundam; sub tertia tres, ipsam tertiam, et quartam et quintam; sub sexta itidem tres, ip
Abbreviated transcription (Latin):
no labore facta esset desperatio ad diuinũ
sesolatium contulit. seq illic nocturno
sillencio in or̃onem dedit. Cum mane fr̃o
ad eundẽ locum fr̃es uener̃t inuenerunt
molem tante magnitudĩs ab codem loco
longius recessisse. suo q recessu largum fũ¬
bus spacium dedisse.

Expanded text:
no labore facta esset desperatio, ad divinum no labore facta esset desperatio, ad divinum se solatium contulit, seque illic nocturno silentio in orationem dedit. Cumque mane facto ad eumdem locum fratres venirent, invenerunt molem tantae magnitudinis 180 ab eodem loco longius recessisse, suoque secessu largum fratribus spatium dedisse.
Abbreviated transcription (Latin):
E uicino nũc loco tibi ad nauabo
catur: ab anastasio sanctissimo uiro nu¬
tritus est. Qui nuniium anastasius uir
uite uelierabilis uiro nonnoso p̾posito
monasteu ꝙ insoratis monte situm
est ⁊ ꝓpinquitate loci ⁊ moꝵ magnitu¬
dine ⁊ uiitutũ studiis assidue iungebat᷑.
Isdem uero nõnosus sub asprimo sui
monasterii degelat pr̃e. sz eius mores mi¬
ra sp̾ equanimitate tolerabat. sicq fra
tris iracundiam ex humilitate mitigabat.
Quia uero euuis monasterium in sum¬
mo montis cacumĩe situm est. ad quem¬
lilet paruũ ortum fratrib excolenclum nl¬
locus in latere montis excreuerat. quem
in gentis saxi naturalr egrediens moles
occupabat. Quadã uero die dum nõno¬
sus uir uen̾abilis cogitaret ꝙ saltem ad
condim̃ta olerum nutrienda. locus iscẽ
aptus potuisset existere. si hunc moles sa¬
xi illius non teneret occurrit aĩo. quia e¬
andem molem quinquaginta boum pa¬
ria mouere non possent. Cumq de huma¬

Expanded text:
e vicino nunc loco tibi aliquid nacatur, ab Anastasio viro sanctissimo nutritus est. Qui nimirum Anastasius, vitae venerabilis viro Nonnoso praeposito monasterii, quod in Soractis monte situm est, et propinquitate loci et morum magnitudine, et virtutum studiis assidue jungebatur . Idem vero Nonnosus sub asperrimo sui monasterii degebat Patre: sed ejus mores mira semper aequanimitate tolerabat. Sicque fratris iracundiam ex humilitate mitigabat. Quia vero ejus monasterium in summo montis cacumine situm est, ad quemlibet parvum hortum fratribus excolendum nullocus in latere montis excreverat, quem ingentis saxi naturaliter egrediens moles occupabat. Quadam die dum Nonnosus vir venerabilis cogitaret, quod saltem ad condimenta olerum nutrienda locus idem aptus potuisset existere, si hunc moles saxi illius non teneret, occurrit animo, quod eamdem molem quinquaginta boum paria movere non possent. Cumque de huma
Abbreviated transcription (Latin):
us. halebat ꝑ scĩ spiitus custodiam consola¬
tionẽ cord̃. Cum uero iam anni quadrage¬
simi fuisset incecitate tempus exemptum.
extumplo eidñs lumẽ. red didit uicinum
suũ obitum demnciauit. atq monastemzs
circumquaq constictis ut uerbum uite p̾¬
dicaret admonuit quatinꝰ corporis accepto
lumĩe: uisitatis in curuitu fratub lumẽ
cordis uite aperiret. Qui statim iussis ob¬
temꝑatis fratiũ cenobia circũnit. manda¬
ta uite que agenda didicerat: p̾dicauit. uͦ.¬
igitur decima die ad monasteriũ suũ per.¬
acta p̾dictione reu̾sus est. ibiq fratubus
uocatis astũs in medio sacramentũ diũ
corporis ⁊ sangu̾s sumpsit. Mox q cum eis
misticos psalmorum cantus exorsus est.
Qui illis psallentibz oroni intentus ani¬
mam reddidit. Om̃s uero fratres qui ade¬
rant ex ore illius exisse columbam uider̃t.
que mox aꝑto tecto oratorii egressa: aspi¬
cientib fratub penitrauit celum. Cuius

Expanded text:
ris, habebat per sancti Spiritus custodiam, consolaris, habebat per sancti Spiritus custodiam, consolationem cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Dhuc in monasterio mco positus
auusdam ualde uenerabil uir relacione di
diciꝙ dico. Aiebat enĩ qr uenerabilis pater
nomine spes monasteuum consturat. nlo¬
co au uocabulum. Cample est. Qui serti fe¬
re miliaris in tenacente spacio euetusta. Nur¬
sie urle disungitur. Hunc omp̃e ⁊ msericors
deus ab etemo u̾brre flagellando protexit. ei¬
q dispensacionis sue maxĩam ⁊ seueritatem
sauauit ⁊ giãm. Quantũ q eum pͥus flagel¬
lando diliget post mod̾. ꝑfecte sanando mon
Sz quia nemo in uerbere illius gr̃ã se destitu¬
ente subsistit. ⁊ nisi isdem misericors pater qui
catorum fit q mͦ miserabili. ut culpa nr̃a
unũ spare debuit terminũ: ũi sumat augm̃¬
tum. Idcirco nr̃a deus infirma aspiciens. fla¬
gelł sui custodiam ꝑmiscet atq in ꝑcussiõe
sua elertis filiis nunc misĩcordit̾ ostendit.
sereri. eundẽ uenerabilẽ senẽ dum exteriori¬
b tenebris p̾meret interna nunqmͣ luce desti¬
tuit qui clum flagellando fatigaretur corpo¬

Expanded text:
dhuc in monasterio meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monsSed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui catorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer sereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corpo
Abbreviated transcription (Latin):
honorem ueritatis ⁊ magistri. nec patus ꝓdebut
uitium nec falsitatis incuriebat peccatum.
Etius. Putamꝰ ne uiriste uenerabilis li¬
lertinus de quo tot signa et miracula retulisti
in tam ampla congregatione imitatores su¬
os in uirtutibz non reliquit Gregorius. e¬

Expanded text:
honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in virtutibus non reliquit? ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
rans asperitatẽ et d ͤriciã suã humilitatẽ ⁊ mã¬
suetudinẽ libertini ex lecto prosilunt pedes li¬
bertini tenuit sepecrasse. se reum ẽẽ testatus ẽ.
qr tanto tali q uiro tam crudelem face̾ con¬
tumeliã p̾sumpsisset. At cont̾ libertuꝰ sese i
terrã prosternẽs eius ꝙ pedib ꝓuolutꝰ sue cl̾¬
pe non illius seuicie fuisse referebat qd̃ ꝑtu¬
lerat sic q actũ est ut ad magnã mansuetu¬
dĩem ꝑluc̾etur pat̾. ⁊ humilitas discipli: ma¬
gistia fieret magistri. Cumq proutuitate
monasterii ad cõstitutionẽ cause egressus
fuisset: multi uiri noti acnobiles qui eum
ualde semꝑ honorabãt uelement̾ admirati:
sollicite ab eo requirebãt. Quid nam ħ esset:
qd̾ tam tumentẽ ac liuidã hr̃et faciem. Qui¬
b ille dicebat. Hesterno sero pecratis meis fa¬
cientib in scabello subpedaneo impogi atꝑ ħ
ꝑtuli. Sic ꝙ uir sanctus seruãs in pectore

Expanded text:
rans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac manrans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese in terram prosternens, ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dicebat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque hoc pertuli. Sicque vir sanctus servans in pectore
Abbreviated transcription (Latin):
uencrabilis honorati exitũ. monaste¬
rii reginĩ tenelut. cont᷑ eundẽ uenerabilem li¬
bertinũ ingraui iracundia exarsit. ita ut eũ
manib cederet. Et quia uirgam qua eum
fere posset minimne mueuit complenso sca¬
bello subpedaneo ei caput ⁊ faciem tutudit to¬
tum ꝙ illius uultum tumentem ac liuidum
reddittit. Qui uehement̾ cesus: ad stratum
ꝓpriũ tacitus recessit. Die uero altero erat ꝓ
utilitate monasterii causa constituta exi¬
tuus. Expletis igitur hymnis matutina¬
lib libertinꝰ ad lectũ abb̃is uenit. or̃onem s̃
humiłr peciit. Sciens uero ille quantũ a cũ¬
ctis honoraret᷑ quantum q diligeret᷑ pro in¬
iniuria quam ingesserat recedere eum uelle¬
ex monasterio putalut. atq requisiuit dice¬
ns. ubi uis ire. Cui ille respondit. Monaste¬
rii causa canstituta est pat̾ quã declinare ne¬
queo qi est̾no die me hodie iturũ ꝓmisi ibi
ire disposui. Tunc ille afundo corclis conside¬

Expanded text:
enerabilis Honorati exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis conside
Abbreviated transcription (Latin):
tum. apostolis enim ꝓmissum
est. ego mittam sponsionem pa¬
tris mei in uos. et uos sedebitis
in ciuitate quo adusq induami¬
ni urtutem ex alto. et exurgers
ui apostolos insusflauerit: et ñ
ni montanum. priscillam et ma
discecderent ab ierosolimis: s ex¬
pectarent ꝓmissionem patris.
Et postea quod ꝓmissum est:
expletum legimus. Repleti sunt
omnes spiritu sancto. et ceꝑunt
loqui aliis lingus: ꝓut spiritus
dabat eloqui illis. Spiritus enĩ
sanctus spirat ubi uult. et qͣndo
dicit dñs alium paraclitum mit¬
tam uobis. et se ostendit esse ꝑacli¬
tum: qui appellatur consolator. lln¬
de et deus pater: hoc censetur noĩe.
Deus miserationum et totuis con¬
solationis.Si autem et pater con¬
solator. et filius consolator. et sp̃e
sanctus consolator est: et in nomine
patris et filii et spiritus sancti quod
intelligitur deus. baptizantis
sanctus non solum in apostolis:
s et in ꝓphetis fuit. De quo da¬
uid orabat dicens. Spiritum

Expanded text:
tum. Apostolis enim promissum tum. Apostolis enim promissum est: Ego mittam sponsionem Patris mei in vos: et vos sedebitis in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto : et resurgens, in Apostolos insufflavit, et non in Montanum, Priscillam, et Madiscederent ab Jerosolymis, sed exspectarent promissionem Patris. Et postea quod promissum est, expletum legimus. Repleti sunt omnes Spiritu Sancto, et coeperunt loqui variis linguis, prout Spiritus Sanctus dabat eloqui illis . Spiritus enim Sanctus ubi vult spirat . Et quando dicit Dominus, alium Paracletum mittam vobis, et se ostendit esse Paracletum, qui appellatur Consolator. Unde et Deus Pater hoc censetur nomine, Deus miserationum, et totius consolationis . Si autem et Pater consolator, et Filius consolator, et Spiritus Sanctus consolator est: et in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti, quod intelligitur Deus, baptizantur 838 Sanctus, non solum in Apostolis, sed etiam in Prophetis fuit, de quo David orabat, dicens: Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Exurge gloria mea: ex¬
urge psalterium et cythara. Ipsa¬
q de se respondit gloria et dispen
satio carnis assumpte. exurgam di¬
luculo: ut impleatur uicesimi pri¬
mi psalmi titulus ꝓ assumptione
matutina. Hec dicimus. non quo
alnum derim. et aliim hominem
esse credamus. et duas ꝑsonas fa¬
ciamus in uno filio dei. sicut no¬
ua heresis calumpniatur. s nnus
atq idem filius dei et filius homi¬
nis est: et quicquid loquitur. aliud
aliud ad nostram salutem. ꝓ qͥb
non rapinam arbitratus est esse
se equalem deo. s semetipsum erina¬
obediens patri usq ad mortem. et
mortem crucis: et uerbum caro fac¬
tum est. et habitauit in nob̃. Miror
autem montantim et insanas femi¬
nas eius abhortiuos ꝓphetas. dño
ꝓmnttente atq dicente. uado et a¬
lium paraclitum mittam uobis. &
postea luca euangelista narrante.
quod apostoli acceꝑint quod
ꝓmissum est: id multo post tẽ¬
pore in se dicere suisse comple¬

Expanded text:
in Psalmo: Exurge gloria mea, exin Psalmo: Exurge gloria mea, exurge psalterium, et cithara . Ipsaque de se respondit gloria 837 et dispesatio carnis adsumptae: e xsurgam diluculo, ut impleatur uicesimi primi psalmi titulus: pro adsumptione matutina. haec dicimus, non quod alium deum et alium hominem esse credamus et duas personas faciamus in uno filio dei, sicut noua heresis calumniatur, sed unus atque idem filius dei et filius hominis est et, quicquid loquitur, aliud aliud ad nostram salutem. pro quibus non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo, sed se ipsum exinaoediens patri usque ad mortem et mortem crucis. et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. miror autem Montanum et insanas feminas eius, abortiuos prophetas, domino promittente atque dicente: uado et alium paracletum mittam uobis et postea Luca euangelista narrante, quod appromissum est: id multo post tempore in se dicere fuisse comple
Abbreviated transcription (Latin):
in dño. necdum totus in apostolis
morabatur. Quam ob rem deterrẽ¬
tur ad passionem enis et negant:
et xp̃m nescire se urant. Postquam
autem baptizantur in spiritu sc̃o.
et effunditur in eis spiritus sancti
gratia: tunc libere locuntur ad pͥn-¬
cipes iudeoꝵ. obedire deo magis opor¬
tet an hominib. Mortuos suscitant.
inter flagella letantur. fundunt
sanguinem: et suis suppliciis eoronã¬
tur. Nondum ergo erat spiritus in
apostolis. nec de uentre eoꝵ flue¬
bant gratie spirituales: quia dñs
neodum fuerat glorificatus. Que sit
autem gloria: ipse in euangelio lo¬
quitur. Pater glorifica me: gloria qͣm
apud te habui priusquam mundus
esset. Gloria saluatoris: patibulum
triumphantis. Erucifigitur ut homo:
glorificatur ut deus. Demiq sol fugit.
a mutatur in sangͥnem:¬
et terremotus in solito more con¬
tremiscit. Aperiuntur inferi. mor¬
tui ambulant: saxa rrimpuntu.
Hec est gloria: de qua loquebat᷑

Expanded text:
in domino, necdum totus in apostolis in domino, necdum totus in apostolis morabatur. quam ob rem deterrentur ad passionem eius et negant et Christum nescire se iurant. postquam autem baptizantur in spiritu sancto et effunditur in eos spiritus sancti gratia, tunc libere loquuntur ad principes Iudaeorum: oboedire magis deo oportet an hominibus? mortuos suscitant, inter flagella laetantur, fundunt sanguinem et suis suppliciis coronantur. nondum ergo erat spiritus in apostolis nec de uentre eorum fluebant gratiae spiritales, quia dominus nec- J dum fuerat glorificatus. quae sit autem gloria, ipse in euangelio loquitur: pater, glapud te habui prius quam mundus esset. Gloria Salvatoris, patibulum triumphantis est. Crucifigitur ut homo; glorificatur ut Deus. Denique sol fugit, luna mutatur in sanguinem, terraemotu insolito contremiscit: aperiuntur inferi, mortui ambulant, saxa rumpuntur. Haec est gloria, de qua loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
Promiserat enim dñs priusquam
pateretur. et dixerat. cum auteni
tradent uos: nolite cogitare quomͦ
aut quid loquamini. Babitur e¬
nim uobis in illa hora quid loqua
mini. Non enum uos estis qui loqui¬
mim: s spiritus patris uestri qui
loquitur in uobis. Ego autem au¬
dacter. et tota libertate ꝓnuntio.
ex eo tempore quo apostoli dño
crediderunt. semꝑ eos habiusse spi¬
ritum sanctum. nec potuisse signa
facere absq spiritus sancti gratia:
s pro modulo atq mensura. unde¬
et saluator clamabat in templo di¬
cens. Qui sitit ueniat ad me et bi¬
ba: et qui credit in me sicut dyxit¬
scriptura. flumma de
tre eius fluent aque uiue. hoc au¬
tem dixit de spiritu quem accept᷑i
erant credentes in eum. Et in eodẽ
loco infert. Nondum enim erat
spiritus datus. quia iħc nondum
fuerat glorificatus: non quo non
esset spiritus sanctus. dicente dño
saluatore. Si autem ego in spiritu
sancto eicio demonia: s qui erat

Expanded text:
promiserat enim dominus, priusquam promiserat enim dominus, priusquam pateretur, et dixerat: cum autem tra dent uos, nolite cogitare, quomodo aut quid loquamini; dabitur enim uobis in illa hora, quidmini. Non enim vos estis, qui loquimini, Sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis. . Ego autem audacter, et tota libertate pronuntio, ex eo tempore, quo Apostoli Domino crediderunt, semper eos habuisse Spiritum Sanctum: nec potuisse signa facere absque Spiritus Sancti gratia: sed pro modulo atque mensura. Unde Salvator clamabat in Templo, dicens: Qui sitit, veniat ad me, et bibat: et qui credit in me, sicut diScriptura, flumina deuentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem dixit de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. etin eodem loco infert: nondum enim erat spiritus datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus, non quo non esset spiritus sanctus dicente domino saluatore: si autem ego in spiritu sancto eicio daemonia, sed, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
pio autem euangelii repletur
spiritu sancto eccła. ut gratia eiꝰ
atq feruore. omnia crecdentium
peccata purgentur: et igne sp̃s
sancti quem dñs missurum esse
se dixerat. predicatura xp̃m lin¬
gua sanetur. Non ergo ioh̾es
lucasq discordant. ut quod ille
prima resurrectionis die datũ
esse significat. hic die quinqua¬
gesino uenisse describat. s pro¬
uectus apostolicus est: ut qui
prumum renittendoꝵ peccatoꝵ
gratiam acceꝑant. postea acceꝑits
oꝑationes uirtutum. et cuncta
donationum genera que ab a¬
postolo descripta cominemora¬
uimus: et quod magis necessari¬
um erat diuers itatem linguaꝵ
uniuersarum gentium. ut an¬
nuntiaturi xp̃m nullo egerent
interpretȩ. Unde et in lycaonia
cum audissent paulum et baR¬
nabam loqui lingus suis. deos
in homines conuersos esse crede¬
bant. Et reuera indumentum uͥ¬
tutis spiritus sancti gratia est: qͣm
possidentes iudicum tribunalia.
et regum purpuras non timebat̃.

Expanded text:
pio autem euangelii repletur pio autem euangelii repletur spiritu ecclesia, ut gratia eius atque feruore omnium credentium peccata purgentur et igne spiritus sancti, quem dominus missurum esse se dixerat, praedicatura Christum lingua sanetur. non ergo Iohannes Lucasque discordant, ut, quod ille prima resurrectionis die datum esse significat, hic die quinquagesimo uenisse describat, sed profectus apostolicus est, ut, qui primum remittendorum peccatorum gratiam acceperant, postea acciperent operationes uirtutum et cuncta donationum genera, quae ab apostolo descripta memorauimus, et — quod magis necessarium erat — diuersitatem linguarum uniuersarumque gentium, ut adnuntiaturi Christum nullo egerent interprete. unde et in Lycaonia, cum audissent Paulum et Barnaban loqui linguis suis, deos in homines conuersos esse credebant. et re uera indumentum uirtutis spiritus sancti gratia est, quam possidentes iudicum tribunalia et regum purpuras non timebant.
Abbreviated transcription (Latin):
q supra singulos eoꝵ. et repleti
sunt omnes spiritu sancto: et cepe¬
runt loqui aliis linguis ꝓut spiritꝰ
sanctus dabat eloqui illis. Tunc
completum est illud quod legituꝵ
in iohel. Et erit in nouissimis dieb
dicit dñs. effundam de spiritu meo
suꝑ omnem carnem. et ꝓpħabunt
filii uestri et filie uestre: et iuuenes
uetri usiones uidebunt. Nerbum
autem effusionis significat gratie
largitatem: et id ipsum sonat quod
dñs reꝑmisit. Uos autem bapti¬
zabimini spiritu sancto: non pͥ
multos hos dies. In tantum eñ
sancto spiritu baptizati sunt.
ut repleretur tota domus ubi
erant secdentes. et ignis spiritus sẽ
stationem in eis inueniret opta¬
tam. linguas q diuideret: et scd̃n
ẏsaiam qui iminunda labia ha¬
bere se dixerat. purgaret labia
eoꝵ ire euangelium xp̃i purius
predicarent. Et in ysaia quidem
suꝑliminare templi dicitur fuis¬
se cominotum: et repleta est omĩs
domus fumo. id est errore et tene¬
bris. ueriq ignorantia. In prici¬

Expanded text:
et repleti sunt omnes spiritu sancto et coeperunt loqui aliis linguis, prout spiritus sanctus dabat eloqui illis. tunc conpletum est illud, quod legitur in Iohel: et erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem et prophetabunt filii uestri et filiae uestrae et iuuenes uestri uisiones uidebunt. uerbum autem effusionis significat gratiae largitatem et id ipsum sonat, quod dominus repromisit: uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies. in tantum enim sancto spiritu baptizati sunt, ut repleretur tota domus, ubi erant sedentes, et ignis spiritus sancti stationem in eis inueniret optatam linguasque diuideret et secundum Esaiam, qui inmunda labia habere se dixerat, purgaret labia eorum, ut euangelium Christi purius praedicarent. et in Esaia quidem superliminare templi dicitur fuisse commotum et repleta omnis domus fumo, id est errore et tenebris uerique ignorantia. in princi