comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to & meis conseruis uelut obo ediens seruus idẽ ep̃s sacerdotibus Antistis pontificib¬
memet scentiae simeis consacerdo tibus caritatis intuitu prerogem uindicubo
autuitue ꝑfectȩ meesse fute or. cum deuitu ꝑfetu aliosmoneo sed potius
uimhaec adillos loqui audeo simulumillis quaeloquor audiam. Aagradur
lum diuina ope suffultus facultu te quaualeo & eorum prȩcibus adiuuatus at quos
nr̃ respiut sermo : Desideratum carpiumiter & ingremio quasi comsacer dotum
positus ipsos ud loquar iacerdotes. Audite mebeatissim patres & signum
gis xp̃i. audneme rogante muos pariter e timentem &l cõmodis commonitio
mb: solite comsulentem & honore mepiscopatus demonstra reuolentem ut cum
henoriseo s praerogatiuam monstramus. Meritu eium congruu requirã mus
pec filli possimus inopere quia cognoscimus ueritatem : Dignumest emim

Expanded text:
verba, et meis conservis, velut obediens servus, id est episcopus sacerdotibus, audverba, et meis conservis, velut obediens servus, id est episcopus sacerdotibus, audihi conscientiae, si haec meis consacerdotibus charitatis intuitu praerogem, vindicavero; aut vitae perfectae me esse fateor, cum de vita perfecta alios moneo: sed potius cum haec ad illos loqui audeo, simul cum illis quae loquor, audiam. CAPUT II.-- Aggrediar jam divina ope suffultus, facultate qua valeo, et eorum precibus adjutus, ad quos noster respicit sermo, desideratum carpam iter, et in gremio quasi 359 consacerdotum positus, ipsos alloquar sacerdotes. Audite me, beatissimi patres, et si dignum gis Christi. Audite me rogantem vos pariter et timentem, et commodis communibus sollicite consulentem, et honorem episcopatus demonstrare volentem; ut cum honoris ejus praerogativam monstramus, merita etiam congrua requiramus; nec falli possimus in opere, qui cognoscimus veritatem in corde. Dignum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
culi noxa noscredimuseua suros. sinon secundum hocuiuamus aut &iã simini me
praedicemus Etdice adha& praedicunda nosr& ard& uitȩ huius improbitus
inuitaut nos tamen praecepti necessita s. Et uȩ iammihiest. siminimȩ prȩdica uero
& si susceptumtbesaurum interra defossum. Ia est in meo corde diuocculero :
Et lucernum diuini uerbi cmpressam submodioretenta uero & non su ꝑcundela¬
brum propositum cunctorumoculis manifesta uero : Et claustra huma nȩ impe¬
ritiȩ perdauesilla s regniculoꝵ qua s inbaito pero a pło cuinctisuscopimussa¬
cerdotes minimeresera uero. Vt audire ꝑhaec mereis. pro linguȩ meȩ modulo:
Euge serucboneei fidelis quia in pauca fuisti fidelis supra multate constituum.
intra ingaudium dñitui. Vndeuerens his increpationib: & suppliciis subđitimere
poono ꝑuilsus & amore fraterno inuitatus Niam ad subditum loquor uulgus

Expanded text:
culo noxam nos credimus evasuros, si non secundum hunc modum vivamus, aut etiam si minime culo noxam nos credimus evasuros, si non secundum hunc modum vivamus, aut etiam si minime praedicemus. Et licet ad haec praedicanda nos retardet vitae hujus improbitas, invitat nos tamen praecepti necessitas. Et vae jam mihi est, si minime praedicavero, et si susceptum thesaurum in terra defossum, id est, in meo corde diu occultavero, et lucernam 358 divini verbi compressam sub modio retentavero, et non super candelabrum propositam, cunctorum oculis manifestavero; et claustra humanae imperitiae per claves illas regni coelorum, quas in beato Petro apostolo cuncti suscepimus sacerdotes, minime reseravero; ut audire per haec merear pro linguae meae modulo: Euge, serve bone et fidelis, quia in pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam: intra in gaudium Domini pene perculsus, et amore fraterno invitatus, non jam ad subditum loquar vulgum,
Abbreviated transcription (Latin):
Siquisfratresoraculum reminiscatur quo fruge fiamulum de seruata sibi pecuma
quũ ad ꝓpagandum susceperut increpauit dicens. tude disses petuniam meam.
& ego uenienscumusuris ex igise mecm nonia motiosus auditor conlatã sibi diuini
muneris gratiũ siustantu musib reseruubit : Sed cunctiseam cõmunicubilem
faciens copiosius prorogundo securius possidebit : Vt sibi perhae & plurimis
a edificationis ex hibet fructum. Etuel ut decora arbor pomis refesta non infructuose
ꝓbatus occupare terrumdumuiuit cume ꝑseipsa siuis pomisornatur. & omis qui
exe fructum ꝑceperit saginatur beatonos eliamapło adhaec adem inuitunte
Nolite quuererequaeura sunt sed quae alioꝵ : Et alibi. Non quuero qđ mihiutile
est sed quod mmultis ut suluifiaNt. Iacrtonos quib: in uerbis diuinis credituest dispen¬
satio & qui gregem a p̃alendum nutriendumq: suscepimus nonsine ingentis peri¬

Expanded text:
Si quis, fratres, oraculum reminiscatur quo Dominus frugi famulum de servata sibi pecunia, quam ad praerogandum susceperat, increpavit dicens: Tu dedisses pecuniam meam, et ego veniens cum usuris exegissem eam ; non jam otiosus auditor collatam sibi divini muneris gratiam suis tantum usibus reservabit: sed cunctis eam communicabilem faciens copiosius praerogando, securus possidebit; ut sibi per haec et plurimis aedificationis exhibeat fructum, et velut decora arbor pomis referta non infructuose probetur occupare terram, dum vivit, cum et per seipsam suis pomis ornatur, et omnes qui ex ea fructum perceperint, saginantur, beato nos etiam Apostolo ad haec eadem invitante: Nolite quaerere quae vestra sunt, sed quae aliorum . Et alibi: Non quaero quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Idcirco nos quibus in verbis divinis credita est dispensatio, et qui gregem Christi alendum nutriendumque suscepimus, non sine ingenti peri
Abbreviated transcription (Latin):
turiae peccantib: nobis postacceptam notitiu mueritutis lam non re¬
linquitur propeccatis hostia. Et iterum Irritum quis faciens legem
meysi sineulla miseratione duobus aut tribus testibus moritur: quanto
magis putatis deerior mereri supplicia qui filiumd conculciuuerit

Expanded text:
tarie enim peccantibus, post acceptam notitiam veritatis, jam non retarie enim peccantibus, post acceptam notitiam veritatis, jam non relinquitur pro peccatis hostia Moysi, sine ulla miseratione duobus aut tribus testibus moritur, quanto magis putatis deteriora mereri supplicia qui Filium Dei conculcaveri
Abbreviated transcription (Latin):
eluera redemptio : Cumin ecłue sacramentis nihil sit casium nimllu¬
dificatorium sed prorsus totumuerum &ipsa suiueritate acsinceritate
subnixum. Exipsata men multitud ine fidelium & redemptorum alios
saluuri a &ernusalute quia ꝑ gratiam dĩ inredemptionesiu fidel it̃
ꝑmanent Ipsius dñi suiuocem in corde ferentes qui ꝑ seuerauerit usq
infinem hic suluuserit. Alios quia noluerunt ꝑmanere in sulutem
fiduei quamin initio acceperunt. redemptionisq gratiam potiu sirritũ
facere prauadoctrina uł uita qua mseruure elegerunt ad plenitul¬
dinem sclutis & ad ꝑceptionem a&erne beatitudinis nullo modo ꝑuenire.
Iputroqisiquidem doctrinam pidoctoris hubemus Quicunqbartirit
tutiestis xpm induistis. Et iterum. Accedamuscumuero corde in plenitu¬
dine fidaei asꝑsicorda a conscientiamala. el abluticor pusaquu mundu
teneumusspei nrãe confessione mindeclinabilem : Et iterum: Volun

Expanded text:
et vera redemptio, cum in Ecclesiae sacramentis nihil sit cassum, nihil luet vera redemptio, cum in Ecclesiae sacramentis nihil sit cassum, nihil ludificatorium, sed prorsus totum verum, et ipsa sui veritate ac sinceritate subnixum. Ex ipsa tamen multitudine fidelium et redemptorum alios salvari aeterna salute, quia per gratiam Dei in redemptione sua fideliter permanent, ipsius Domini sui vocem in corde ferentes: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; alios qui noluerunt permanere in salute fidei, quam in initio acceperunt, redemptionisque gratiam potius irritam facere prava doctrina vel vita quam servare elegerunt, ad plenitudinem salutis, et ad perceptionem aeternae beatitudinis nullo modo pervenire. In utroque siquidem doctrinam pii doctoris habemus: Quicunque baptizati to baptizati estis, Christum induistis ; et iterum: Accedamus cum vero corde in plenitudine fidei aspersi corda a conscientia mala, et abluti corpus aqua munda, te
Abbreviated transcription (Latin):
capitulaquattuor. quȩ concilio fratrum nr̃orum minus ꝓspecte
susceptaunt. propterinutilitatem uł &iamnoxie atem & errore in contriu¬
riumuerituti sed & alia capitula numero x elviiii. sylogisimis ineptis
sime & menda cissi me conclusa ubinon argumentum fidei sed potius
commentum ꝑfidie par& pullu omnino phylosophyca arte ut ar¬
rogunter a quibusdamiactatus constructum. sed inuni fallacia & de¬
ceptione imꝑtissime confusum. apio auditu fidelium penitus explodimus
elut talia similia caueantur. ꝑ omiã auctoritate sp̃ssc̃i interdicimus
Nouarum eiam rerumin troductores ned istrictius feriantur castigun¬
dosesse censemus:
tem firmisime tenendum credimus quo dom̃is multitudo fidelium ex a qua
espũ scõregenerita acperhoc ueraciter ecłue incorporatũ. Eiuxtu
doctrinama płicum in mortexp̃ibaptirata in eius sunguinesit a pec¬
cutissiuis ablutu: Quia ne in ais potuit eẽ uera regeneratio nisi fiertꝰ

Expanded text:
capitula quatuor, quae consilio fratrum nostorum minus prospecte suscepta sunt, propter inutilitatem, vel etiam noxietatem, et errorem contrarium veritati, sed et alia sime et mendacissime a quodam Scoto conclusa, ubi non argumentum fidei, sed potius commentum perfidiae, paret nulla omnino philosophiae arte, ut arroganter a quibusdam jactatur, constructum, sed inani fallacia et deceptione imperitissime confusum, a pio auditu fidelium penitus explodimus: et ut talia et similia caveantur per omnia, auctoritate Spiritus sancti interdicimus; novarum etiam rerum introductores, ne districtius feriantur, castigandos esse censemus. Item firmissime tenendum credimus quod omnis multitudo fidelium ex aqua et Spiritu sancto regenerata, ac per hoc veraciter Ecclesiae incorporata, et juxta doctrinam apostolicam in morte Christi baptizata, in ejus sanguine sit a peccatis suis abluta, quia nec in eis potuit esse vera regeneratio, nisi fieret
Abbreviated transcription (Latin):
illud nobis umpliciter & fideliter tenendum acdocendum place . iuxti
euangelicum & apostolicamueritatem. quod pro illis hocdatum
prȩium teneamus dequibus ipsed ñ snr̃ dicit. Sicut moyses ex altiuit
serpentem in deserto. Ita ex altario porte filium hominis ut om̃is
qui credit inipso non pereat. sed habeatuitam adernam. Sic enim¬

Expanded text:
, illud nobis simpliciter et fideliter tenendum ac docendum placet, juxta , illud nobis simpliciter et fideliter tenendum ac docendum placet, juxta evangelicam et apostolicam veritatem, quod pro illis hoc datum pretium teneamus, de quibus ipse Dominus noster dicit: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis, ut omnis qui credit in
Abbreviated transcription (Latin):
prȩscientiȩ & praedistinationisds̃ perquama pud eum futuradlamfacta
sunt . &iama pud ec clesia stenbene intellegitur dictum. Cognoui
quod omũ c opera quȩ fecit ds̃ perseuerent in ꝑpeluum. Non possumis
hisaddere nec auferre quae fecit ds ut timeatur. Verum aliquos
admalum predestinatos ẽẽ diuina potestate. uidelic& ut quasi aliud
essenon possint. non solum noncredimus. sed eiam si sunt qui tantum
mali credereuelint. cumomnid& estitione. sicut aura sica synhodus
illis anuthema dicimus :
i. tem deredemptione sanguinis xp̃i. propternimiu merrorem quide
hã ccausa exhortus est iti uit quidam sicut eoꝵ scripta indicunt &ium
ꝓillisimpiis quia mundi ex ordio usq ad passionem dm̃ in sua impi&late
mostui aelerna damnatione punitisunt effusum eum definiant
contriallud propheicum ero morstiuomors. eromorsustuus inferne

Expanded text:
praescientiae et praedestinationis Dei, per quam apud eum futura jam facta praescientiae et praedestinationis Dei, per quam apud eum futura jam facta sunt, etiam apud Ecclesiastem bene intelligitur dictum: Cognovi quod omnia opera quae feci Deus perseverent in perpetuum: non possumus his addere nec auferre quae fecit Deus ut timeatur . Verum aliquos ad malum praedestinatos esse divina potestate, videlicet ut quasi aliud esse non possint, non solum non credimus, sed etiam si sunt qui tantum mali credere velint, cum omni detestatione, sicut Arausica synodus, illis anathema dicimus. III. Item de redemptione sanguinis Christi, propter nimium errorem qui de hac causa exortus est, ita ut quidam, sicut eorum scripta indicant, etiam pro illis impiis qui a mundi exordio usque ad passionem Domini in sua impietate mortui aeterna damnatione puniti sunt, effusum eum diffiniant, contra illud propheticum: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne
Abbreviated transcription (Latin):
micđ ̃e quae praeparauit ingłam fidenter fautemur prȩdestina¬
tonem datorum aduitam & praed estinatione m impiorum ad
mortem : indetionetumen iualua ndorum miseri cordiu m di pree¬
deremeritum bonum indamnatione autem periturorum meritũ
malum precedere iustum d̃iudicium. Prue destinatione autem dm̃
tantum statuisse que ipse ułgratuita miscđĩc̃ uel iusto iudicio facturis
erat secundum scripturam dicentem qui fecit quae futura sunt.
In malis uero ipsorum malitiam praescisse. quia ex ipsis est non prȩ¬
destinasse quia exillo non est: Poenam sane malum meritu meorũ.¬
sequentem . uti dm̃ quiomnia prospicit prȩsciuisse & predistinasse
quiuiustus est apud que mest ut sc̃s augustinus ait deomnibus
omninorebus tum fixa sententia quamfixa praescientia:
Adhoc siquidem facit sapientis dictum. parati sunt derisorib: iudi¬
cia & mallei ꝑcutientes stultorum corporibus. Dehacimmobilitate

Expanded text:
iae, quae praeparavit in gloriam ? fidenter fatemur praedestinationem electorum ad vitam, et praedestinationem impiorum ad mortem. In electione tamen salvandorum misericordiam Dei praecedere meritum bonum; in damnatione autem periturorum meritum malum praecedere justum Dei judicium. Praedestinatione autem Deum tantum statuisse quae vel ipse gratuita misericordia vel justo judicio facturus erat, secundum Scripturam dicentem: Qui fecit quae futura sunt; in malis vero ipsorum malitiam praescisse, quia ex ipsis est, non praedestinasse, quia ex illo non est: poenam sane malum meritum exsequentem, uti Deum qui omnia prospicit, praescivisse et praedestinasse, quia justus est; apud quem est, ut sanctus Augustinus ait, de omnibus omnino rebus tam fixa sententia quam certa praescientia. Ad hoc siquidem facit Sapientis dictum: Parata sunt derisoribus judicia, et mallei percutientes stultorum corporibus . De hac immobilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Sm̃ praesire e praescisse aelernaliter el bona quaebonierant facturi
e mala quaemali sunt gesturi. quia uocem scripturae dicentis habemis
dsueerne qui abs conditorum es conditor. qui nostiomnia antequum
fiant fideliter tenemus & place tenere. Bonos praescisseomni no
ꝑgratiam suam bonos futuros & ꝑeandem gratium a elerna p̃mia
accepturos Malos praescisse ꝑ proprium malitiam malos futuros
& ꝑsuumiustitiam aeerna ultione dumnandos. Vt scđm psal mnstũ
quia potestasdĩ est e dñi misericordia reddatum cuiq secundum
opera sua. Et sicut a postolicadoc trina sehab&l insquidem qui scđm
patientiam bonioperis głam & honorem & incorruptienem quueren¬
tibus uitama eernam: his autem qui ex contentione e qui non ad

Expanded text:
 Deum praescisse aeternaliter et bona quae boni erant facturi, et mala quae mali sunt gesturi, quia vocem Scripturae dicentis habemus: Deus aeterne, qui absconditorum es cognitor, qui nosti omnia antequam fiant , fideliter tenemus; et placet tenere, bonos praescisse omnino per gratiam suam bonos futuros, et per eamdem gratiam aeterna praemia accepturos; malos vero praescisse per propriam malitiam malos futuros, et per suam justitiam aeterna ultione damnandos, ut secundum Psalmistam, Quia potestas Dei est, et Domini misericordia , reddat unicuique secundum opera sua; et sicut apostolica doctrina se habet: His quidem qui secundum patientiam boni operis, gloriam, et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam ae
Abbreviated transcription (Latin):
cumangelis uirtuti senis inigne flammȩ dantis iuindictum his qui non
noueruntdm̃ e quinonoboediunt euangelio dñi nr̃iiħu xp̃i. qui
poenusdabunt in interitu aeernas cumuenerit glori ficari in scis suis¬
el amimrabilis fieri in omnibus quic redideruN Nec pror susullimalo
praescientiam dĩ m posuisse neessitatem ut aliud eẽ non posse. sed qđ ille
futurus erat ex ꝓpriauoluntate illesi cutids̃ quin ouitomiã antequã
fiant prȩscuit ex sua omni potenti e in commutubili maiestate : Nec
ex preiudicio eius aliquem sed ex merito proprieimquita tiscredimis
condem nari. Nec ipsos malos ideoperire quia boniesse non potuerunt¬
salqui bomi ẽ noluerunt. Suo quitio inmassu damnationis uel me¬
ruo originadi uel &iamactuadi perman seruNT
Rem. Sidelde prelestinationedr placuit & fidditer plac& urxtaaucto¬
ritatem a płiuam quaedicit. An nonhab& potestatem figulus luti
exedem masta facere aliudua sinhonorem. aliud uero in contume¬

Expanded text:
cum angelis virtutis eius in flamma ignis dantis vindictam his qui non noverunt Deum et qui non oboediunt evangelio Domini nostri Iesu qui poenas dabunt in interitu aeternas et admirabilis fieri in omnibus qui crediderunpraescientiam Dei imposuisse necessitatem, ut aliud esse non posset, sed quod ille futurus erat ex propria voluntate, ille sicuti Deus qui novit omnia antequam fiant, praescivit ex sua omnipotenti et incommutabili majestate. Nec ex praejudicio ejus aliquem, sed ex merito propriae iniquitatis credimus condemnari, nec ipsos malos ideo perire quia boni esse non potuerunted quia boni esse noluerunt, suoque vitio in massa damnationis, vel merito originali, vel etiam actuali permanserunt. II. Sed et de praedestinatione Dei placuit et fideliter placet; juxta auctoritatem apostolicam, quae dicit: Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud vero in contume
Abbreviated transcription (Latin):
grauissimis seurgeri Mes senimiai uiot & paleis leuium homi¬
num. sedurissi me suffocari : Hacciunce oferuent. haec corrigere
laborel. Et superfluis coeum piadolentiu & gementium nononerd
Sed potius certu & uera fide quo d atũs patl is dehis elsamilibus
sufficienter prosecutum esł amplestatir:

Expanded text:
gravissimis se urgeri, messe nimia iniquorum, et paleis levium homigravissimis se urgeri, messe nimia iniquorum, et paleis levium hominum se durissime suffocari; haec vincere ferveat, et corrigere laboret, et superfluis coetum pie dolentium et gementium non oneret: sed potius certa et vera fide, quod a sanctis Patribus de his et similibus sufficienter prosecutum est, amplectatur.
Abbreviated transcription (Latin):
.eui. Itom de gratia ꝑ quam saluuntur eredentos & imequareationiabs raiuor
num qu ambeateurxit & dolibero arbntrio ꝑracatum in prio lomine
infirmas io ꝑ gratiam dm̃ ihũ fide libuseius redinte grato disinato
Idipsum constuantis nime & fide plena fatemur qđ sc̃i ssimipatres auctori¬
tite sicroꝵ scripturarum nobis tenendum reliquerunt. quoda fricuna
quod arusica synhođ professuest. quod batis simi pontifices u postolies
sedis catholica fide tenueruNt. Sed & deniatura e gratia in alium
partem nullomodo dedinare pruesumentes: Ineptus autem questi¬
unculias &laniles poene fubellas. scot torumq pultes purituti fidues
nausiamin ferentes quae periculon ssimis e grauisinis temporibus
a dcumulum laborum nr̃oꝵ. usq adicissionem caritutis miseria bilites
& excidunt a simplictaute & castitatis. lei. uȩ est inxp̃oiħũ penitus
respuinus. Etut frater nacuritascauenoeatidib: auditum ca stige
dñi xp̃iamore monemus. Recorde e s̃racerintus malismund

Expanded text:
ia per quam salvantur credentes, et sine qua rationalis creatura nunquam beate vixit, et de libero arbitrio per peccatum in primo homine infirmato, sed per gratiam Domini Jesu fidelibus ejus redintegrato et sanato, id ipsum constantissime et fide plena fatemur, quod sanctissimi Patres auctoritate sacrarum Scripturarum nobis tenendum reliquerunt, quod Africana, quod Arausica synodus professa est, quod beatissimi pontifices apostolicae sedis catholica fide tenuerunt; sed et de natura et gratia in aliam partem nullo modo declinare praesumentes. Ineptas autem quaestiunculas et aniles pene fabellas, Scotorumque pultes puritati fidei nauseam inferentes, quae periculosissimis et gravissimis temporibus ad cumulum laborum nostrorum usque ad scissionem charitatis miserabiliter et excidant a simplicitate et castitate fidei, quae est in Christo Jesu, penitus respuimus, et ut fraterna charitas cavendo a talibus auditum castiget Domini Christi amore monemus. Recordetur fraternitas malis mundi
Abbreviated transcription (Latin):
nos xp̃m di uirtutem edi sapientiam prȩdicantes : ȩquum est huma¬
nas doctrinas nontum defugere : quam refellere: Et simpliciores
ne abhis spolientur : & obstruere & in struere : Namcum possit
nec rationi uirtus absistat : oport& eos qui x p̃m prȩdicant mundo
in religiosis mundi imperfectisq doc trinis perscientram sapien¬
tis omnipotentiȩ contraire : Haecbeius hilarius : Quuanta aũt porna &dam¬
natio non solũ auctore sed &iũ fautores mendaciimaneat & quanta pi&atis intentio ne
atalib: recedendumsit. utinis ouiso fideliũ ablutus & mundis fidei puri tate
meratur habere consertiũ in lignouitȩ audiamus irsum dñmurm tamte runlũ
mendacibus. parsillea erit instugno ardenti ignea sulehiure ouo dest mors saunda

Expanded text:
nos Christum Dei virtutem et Dei sapientiam praedicantes aequum est humanos Christum Dei virtutem et Dei sapientiam praedicantes aequum est humanas doctrinas non tam defugere quam refellere, et simpliciores ne ab his spolientur et osbtruere et instruere. Nam cum possit nec rationi virtus obsistat, oportet eos qui Christum praedicant mundo, in religiosis mundi imperfectisque doctrinis per scientiam sapientis omnipotentiae contraire. Haec beatus Hilarius. Quanta autem poena et damnatio non solum auctores, sed etiam fautores mendacii maneat, et quanta pietatis intentione a talibus recedendum sit, ut unusquisque fidelium ablutus et mundus fidei puritate mereatur habere consortium in ligno vitae, audiamus ipsum Dominum nostrum, tam mendacibus, pars illorum erit in stagno ardente igni et sulphure; quod est mors secunda
Abbreviated transcription (Latin):
&obȩdient̃ beatisimum p̃i antistitẽ hulae rium ita itiusmodihiomine redar guentẽatq dicentẽ
Opor tuerat hominesreligiosc̃ diuimarũ rerum scientic̃ prȩferentes ubieuan glic ȩatra płics
fidẽquȩ indo eit quia sensum in firmum : facile fidei suce prȩndio sophiysma syllo¬
gisticȩ interrogationis exsuer&: Cum captiosa propositio : responsionem
implicem sibiq secundum interrogationem rerum obsecun dantem
adultimum iam sensus sui interrogatione spolia rẽ : Vt quod professione
amis sr& idiam conscientia non tener&: Itemidem gloriosus confessor
cumuerba capostoli ex poner&i dicentis : uidete nequis uosspoli& per
philo sophiam &inanem fallaciam : secundum traditionem hominum
secundum elementu mundi & non secundum xp̃m: Cauendum in¬
quit aduersus philosophiam est . & huma narum traditionum
nontam euitanda sunt studia quam refutanda. Neque enim his
ita concedendum est : quasi uincant potius quam fallant: Quia

Expanded text:
isti antistitem et confessorem Hilarium, ita istiusmodi homines redarguentem atque dicentem: Oportuerat homines religiosam divinarum rerum scientiam praeferentes, ubi evangelicae atque apofidem, quae in Deo est: quia sensum infirmum facile fidei suae praesidio sophisma syllogisticae interrogationis exueret, cum captiosa propositio responsionem simplicem, sibique secundum interrogationem rerum obsecundantem, ad ultimum jam sensus sui interrogatione spoliaret: ut quod professione amisisset, id jam conscientia non teneret. Item idem gloriosus confessor cum verba Apostoli exponeret dicentis: Videte ne quis vos spoliet per philosophiam et inanem fallaciam, secundum traditionem hominum, secundum elementa mundi, et non secundum Christum. Cavendum, inquit, adversus philosophiam est, et humanarum traditionum non tam evitanda sunt studia quam refutanda. Neque enim his ita concedendum est quasi vincant potius quam fallant. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
hieronymus exponens ait. Dicit senedum comprehendisse & nequaquam
eẽperfectum. sed insitr sagit turii ad propositum & ad signum iacula dirigere
quȩ signi ficanter grȩci C̃ΚoΠΟ̃n nominant Nesagitti ad partem de¬
dinans altertm imperitum ostendat sagit ta rium :Nonergo stemludat
nr̃e ignorantiȩ : et grȩcis uerbis aliquidimmutiens noua inter prflatione
& eorum quantum in seest euacuans : Vt qđ omnes antiqui in scripturis sẽĩs
uł prȩdistinationem inter pr& ati sunt uel prȩfinitionem : aut prouidentiã
siue propositum: nuncisteuelit dicere musitato & abs&ydo nomine prȩuiden¬
tium. Quȩ & ipsa : quamuis indõ sicut eiam prȩscientia certissima sit :
tamen e huius nouitate sermonis : nullatenus patimur extenuari ueldes¬
trui sensum prȩdistinationis quia prȩuideri &l prȩciriadõ : possunt eliuc̃
illa quȩipse facturus non est. Predistinari autem abeo non alia intelleguntur

Expanded text:
Hieronymus exponens ait: Dicit se necdum comprehendisse et nequaquam Hieronymus exponens ait: Dicit se necdum comprehendisse et nequaquam esse perfectum, sed instar sagittarii ad propositum et ad signum jacula dirigere, quae significanter Graeci σκόπον nominant, ne sagitta ad partem declinans alteram, imperitum ostendat sagittarium. Non ergo iste illudat nostrae ignorantiae, ex Graecis verbis aliquid immutans nova interpretatione, et eorum vim, quantum in se est, evacuans: ut quod omnes antiqui in Scripturis sanctis vel praedestinationem interpretati sunt, vel praefinitionem, aut providentiam, sive propositum, nunc iste velit dicere, inusitato et absurdo nomine, praevidentiam. Quae et ipsa, quamvis in Deo, sicut etiam praescientia, certissima sit, tamen ex hujus novitate sermonis nullatenus patimur extenuari, vel destrui sensum praedestinationis, quia praevideri et praesciri a Deo possunt etiam illa quae ipse facturus non est; praedestinari autem ab eo non alia intelliguntur
Abbreviated transcription (Latin):
id est prȩdistinatio Quae duo uerba ne moumquamuisi onem uł preuisio¬
neminterpreurausus est: Sedut diximus : destinationem e prȩdestinationem :
potest autem s̃ poopũ ut supraiam diximus interprȩlari eliam prouideo :
Sicut in psadmo subinos latinedicimus prouidebam dm̃m inconspectum eo sem ꝑ
ingrecolegitur ñpoΟΡΙΜΕΝΤΟΝΚΥΡΙΟΗ quȩ prouidentũ utiq
certum aliquid & prȩfinitum intendit. Quodbeatus hieronymus : inedi¬
tione suaita posuitꝰ proposuid ñ m in conspectum eo semper quodutiq manifes¬
tius : ad destina tũpertin& : Quod autem destinatum hoc sit proprie quod ud
certumin tuitum siue consilium dirigitur : ostendit nobis scriptura quȩ dicit :
Aut sicut sagittacemisa in locum destinatum: Et apłs ubi destipsoait  ad
destinatum persequor adbrauium supernȩuocationis dĩ & cg̃ : quo dbeatus

Expanded text:
id est praedestinatio. Quae duo verba nemo unquam visionem vel praevisioid est praedestinatio. Quae duo verba nemo unquam visionem vel praevisionem interpretari ausus est, sed, ut diximus, destinationem et praedestinationem. Potest autem προορω, ut supra diximus, interpretari etiam praevideo; sicut in psalmo, ubi nos Latine dicimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper ; in Graeco legitur, προορωμεν τὸν Κύριον, quae providentia utique certum aliquid, et praefinitum ostendit. Quod beatus Hieronymus in editione sua ita posuit: Proposui Dominum in conspectu meo semper: quod utique manifestius ad destinatum pertinet. Quod autem destinatum hoc sit proprie, quod ad certum intuitum sive consilium dirigitur, ostendit nobis Scriptura, quae dicit: Aut sicut sagitta in locum emissa destinatum . Et Apostolus, ubi de se ipso ait: Ad destinatum persequor, ad bravium supernae vocationis Dei, etc. . Quod beatus
Abbreviated transcription (Latin):
uisio : Qua muisionem: uerbi gratia somnii autalicinus reuelationis.: Itauntiqui
definierunt quia uisio est : cumid quis uid &: quo eodem modo quo a paruerat
eueni&. Vnde m axime in scripturis : uisionemcuius libe diuinȩ reuelationis.
quȩ utiq: it uidetur in spũ ut omnino aliter eueni renon possit. grece in
õpibua t̃ẽ ostendi si ue uiderilegitur : Etideo iuxtuhanc euidentissimam¬
rationem : cumis tomododicitur uideo : certissime intelligitur definio ułdestino
sicut &iste recteposuit. Vttum componitur ille sermo addita prȩpositione:
& dicitur ñpoopio retissi me intellegatur. prȩfinio uł prȩdistino
Q uod utrumq: unius significationis est. potest eiũ interpreturi prouideo
quȩ prouidentiu cumaddm̃ refertur : omni nocertissima ẽ & omnino sicut
ille pro uiderit futurum : Vnde el ex hoc uerbo qđ est õpio deriuuri grȩce¬
uid&ur õpic nõc : quod est destinatio : Et prepositione ad dit ñpoopic aioc

Expanded text:
isio. Quam visionem, verbi gratia, somnii, aut alicujus revelationis, ita antiqui definierunt, quia visio est cum id quis videt quod eodem modo quo apparuerat eveniet. Unde maxime in Scripturis visionem cujuslibet divinae revelationis, quae utique ita videtur in spiritu, ut omnino aliter evenire non possit, Graece in ὁρώματε ostendi sive videri legitur. Et ideo juxta hanc evidentissimamrationem cum isto modo dicitur video, certissime intelligitur, definio, vel destino, sicut et iste recte posuit, ut cum componitur ille sermo addita praepositione, et dicitur προορῶ, rectissime intelligatur praefinio, vel praedestino, quod utrumque unius significationis est, potest etiam interpretari provideo: quae providentia, cum ad Deum refertur, omnino certissima est, et omnino, sicut ille providerit, futurum. Unde et ex hoc verbo quod est ὁρῶ, derividetur ὄρισμος, quod est destinatio, et praepositione addita προορισμός,
Abbreviated transcription (Latin):
tinguens interhabitatorempioruindiñ. & habitatoremimpiorum diabolum:
dicit fidelibus: Vosex dõ estis filioli : & uicistis eos: qm̃ maior est qui in uobis est : quam
quim mundo : hȩciste si corrigidesderat fidelit̃ ex scripturis discat ł t non huma¬
nis &uanis argumentu tionibus contraueritatem di litige sed seilli mitipielate sum¬
mittut Sel quia totum hoc quad deillis quin massa peccatioriginalis relictisunt
dicit non obaliud replicat : nisi ut eos tantum modo peccati origin alis uinculo
obstrictos : pullo di iudicio asserat ad poenam praedistinatos: quȩ rendum
ab eo est & acu&eris quiita sentiunt : ut rum aliquođ iiudicio factum sit. ut tama
multitudo generis humani : illi pecato originali fiereobnoxia : ac ꝑ ha &ic̃
aelernȩ morti debita : annon: Sienim nullodi uidicio : sed tantum modo na

Expanded text:
es apostolus distinguens inter habitatorem piorum Deum, et habitatorem impiorum diabolum, es apostolus distinguens inter habitatorem piorum Deum, et habitatorem impiorum diabolum, dicit fidelibus: Vos ex Deo estis, filioli, et vicistis eos, quoniam major est qui in vobis est quam qui in mundo . Haec iste si corrigi desiderat, fideliter ex Scripturis discat, et non humanis et vanis argumentationibus contra veritatem Dei litiget, sed se illi miti pietate submittat. Sed quia totum hoc quod de illis qui in massa originalis peccati relicti sunt, dicit, non ob aliud replicat, nisi ut eos tantummodo peccati originalis vinculo obstrictos, nullo Dei judicio asserat ad poenam praedestinatos, quaerendum ab eo est et a caeteris qui ita sentiunt, utrum aliquo Dei judicio factum sit ut tanta multitudo generis humani illi peccato originali fieret obnoxia, ac per hoc etiam aeternae morti debita, an non? Si enim nullo Dei judicio, sed tantummodo na
Abbreviated transcription (Latin):
petest̃ it amnamqr abiurditatem &iã illudsequitur. Vt si angeli quisuntutiq
principaliter rationalis reatura. recte craduntur a dimaginem &simlitu¬
dinemdiconditi neqie nimiminus aliquid hominibus insua natura acceperunt¬
& i amindiabolo & angeliseius quiumiuinaturȩ cumsc̃i a ngelis ex aistunt : & dẽ
& benignȩ habntationissuȩ : solielectȩ & fideli rationdicreaturȩ : sicut supra
e scrpturisostendimus Largiricredendussit . Piis namq & fidelibus dñ pro¬
e alium para dytum dabit uobis quimanent uobiscum in adernumꝰ dequo
&ium : paulopost subiungit: Vosautem cognosc&is eum : quiu a puduos manebit. Eim
uobiserit D& alibus ipsed s dicit : & in abit abo& inambulabo imillis Et psalmistaait
in a&lernum ex ultabunt & habiti bisineis : Quie iama libidicunt . nisi qui adñs

Expanded text:
potest? Istam namque absurditatem etiam illud sequitur, ut si angeli, qui sunt utique potest? Istam namque absurditatem etiam illud sequitur, ut si angeli, qui sunt utique principaliter rationalis creatura, recte creduntur ad imaginem et similitudinem Dei conditi; neque enim minus aliquid hominibus in sua natura acceperunt; etiam in diabolo et angelis ejus, qui unius naturae cum sanctis angelis existunt, et Deus et benignae habitationis suae soli electae et fideli rationali creaturae, sicut supra ex Scripturis ostendimus, largiri credendus sit. Piis namque et fidelibus Dominus proet alium paraclitum dabit vobis qui maneat vobiscum in aeternum . De quo etiam paulo pos subjungit: Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit et in vobis erit. De talibus ipse Deus dicit: Et inhabitabo et inambulabo in illis . Et Psalmista ait: In aeternum exsultabunt, et habitabit in eis . Qui etiam alibi dicunt: Nisi quia Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
huius reiueritas quȩratur. ut eodemdo adiuuante ueraciter inueniatur.
Isteenim : & eccdes asticȩlocutionis & xp̃i anȩpielatis minus exꝑtus : adiungit¬
ad huc propter eoi demim piosdamnatos : E dicit . Dm̃ in eanatura quam adse
crecut semꝑhabnta re. in quibus nimirumuerbis paturam quamdsadset reauit
huma namuult intelligi. Quã inmente rationalis adimaginem &isi mlitudinem
suam dĩfecit ł tdicit : in hacnaturt imentis rationalis semperdm̃ habitare :¬
& in prȩsentiuidelic& scđo & infuturo Et in credentibus quieii fideles sunt : &in
incredulis a cpagans quipsa sua in fidelitate abio adienisunt : & melectis
quostemplum suum fecit : & inreprobis quosu &erna ꝑditioneda nnauit : qđ
utiq contrarium est fide &ueritacti. Qusa sihoc uerumet̃ pose: diã ininfide¬
lissimsudaeis & pagtamis qui quantum ad naturambonam & adõ conditim
ꝑtine ad imaginem & similitud iemdi factisunt retedicer&ur habiture

Expanded text:
hujus rei veritas quaeratur, ut eodem Deo adjuvante veraciter inveniatur. hujus rei veritas quaeratur, ut eodem Deo adjuvante veraciter inveniatur. Iste enim et ecclesiasticae locutionis et Christianae pietatis minus expertus adjungitadhuc propter eosdem impios damnatos, et dicit: Deum in ea natura, quam ad se creavit semper habitare. In quibus nimirum verbis naturam quahumanam vult intelligi, quam in mente rationali ad imaginem et similitudinem suam Deus fecit, et dicit in hac natura mentis rationalis semper Deum habitare, et in praesenti videlicet saeculo, et in futuro, et in credentibus, qui ejus fideles sunt, et in incredulis ac paganis, qui ipsa sua infidelitate ab eo alieni sunt, et in electis, quos templum suum fecit, et in reprobis quos aeterna perditione damnavit: quod utique contrarium est fidei et veritati; quia si hoc verum esse posset, etiam in infidelissimis Judaeis et paganis, qui, quantum ad natuhabitare
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum ds̃ essentiali & naturdi coniunctione uniuit : id est in unitatem persons
suȩ suscepit : Quod si dixerit : quod sum masubstantia in eiserit : uirtuteope¬
rationissuȩ aagendo neeorum substantia aboleatur & perecat non ꝑaliquum
in habitationis graticm qua aliquobono im illo & exillo perfruantur mut&
ergo musitatum &insolentem locutionem pecdicat in heminib: impuisdaderna
ꝑditionedamnatis. sumiamessentiameẽ : sed potius sumimna meis essentiam a dẽẽ .
Virtite operantis. non dignatione in habitantis : Est autemiagna quȩstio
& fideli pietatẽ quantum diuina gratia largitur induganda: Quomodo
om̃psds̃ credendus st in uniuersi tate creaturȩ semꝑ ubnq: eẽ uł ad eise &
aliquando &iaminesse uł in habitare . quamnta men hoc in loco magisque¬
rendam quam exponendum proponimus Vtapis & fidelibus pie & fidelit̃

Expanded text:
Verbum Deus essentiali et naturali conjunctione univit, id est in unitatem personae Verbum Deus essentiali et naturali conjunctione univit, id est in unitatem personae suae suscepit. Quod si dixerit quod summa substantia in eis erit, virtute operationis suae agendo, ne eorum substantia aboleatur et pereat, non per aliquam inhabitationis gratiam, qua aliquo bono in illo et ex illo perfruantur; mutet ergo inusitatam et insolentem locutionem, nec dicat in hominibus impiis aeterna perditione damnatis summam essentiam esse, sed potius summam eis essentiam adesse, virtute operantis, non dignatione inhabitantis. Est autem magna quaestio et fideli pietate, quantum divina gratia largitur indaganda, quomodo omnipotens Deus credendus sit in universitate creaturae semper ubique esse vel adesse, et aliquando etiam inesse vel inhabitare, quam tamen hoc in loco magis quaerendam quam exponendam proponimus, ut a piis et fidelibus pie et fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
quoduerouit: alio quin eorumnatura ad nihilum pedir&. sisum ma essentia
mesiomeer& istdre uorimintturt adibilim pedire : sieis summa essenta ese non
corcedere uł esse non conseruur & ese utiquierum : Quia om̃ia quȩcum qhabentes se
ab illa summa e diuina essentia acceperunt utessent nunc autem cumdixerit:
nis summa essentia in eis ẽ& : tantum eis tribuere uidetur quierunt in illa ꝑditione
damnati : ut &iamn templum dĩesseuideantur : Sienim summa essentia in eiserit :
quic summta essentia ds̃ est qui descipsodicit : egosum quisum ergo ds ineiserit . &tem¬
plumdi dici poterunt Ita ut deipsis dicatdĩ & in habitabo inillis : Imimo & amplius
quamtem plumerunt sisumma essentia in eiserit. Vt quodam modo essentiuli
quadam copulatione dõ uniri uidecantur.: Quod deuno & solomediatore đi e homi¬
num homine xp̃oiħu : singulcriter est credendum : quem sibiuerbumdĩ &

Expanded text:
Quod vero ait: Alioquin eorum natura ad nihilum rediret, si summa essentia Quod vero ait: Alioquin eorum natura ad nihilum rediret, si summa essentia Si dixisset: Eorum natura ad nihilum rediret si eis summa essentia esse non concederet, vel esse non conservaret, esset utique verum: quia omnia quaecunque habent esse, ab illa summa et divina essentia acceperunt ut essent. Nunc autem cum dixerit, nisi summa essentia in eis esset, tantum eis attribuere videtur qui erunt in illa perditione damnati, ut etiam templum Dei esse videantur: Si enim summa essentia in eis erit, quia summa essentia Deus est, qui de seipso dicit: Ego sum qui sum , ergo Deus in eis erit, et templum Dei dici poterunt: ita ut de ipsis dicat Deus: Et inhabitabo in illis. Imo et amplius quam templum erunt, si summa essentia in eis erit; ut quodammodo essentiali quadam copulatione Deo uniri videantur; quod de uno et solo Mediatore Dei et hominum homine Christo Jesu singulariter est credendum, quem sibi Verbum Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
natura ad nihilumredir& : si sum ma essentia in eis nonesr&: Sed quod in ens non
fecit: Id est suꝑbiam spreuit : Eccequalebonum eis prȩdicat remansisse : quale
&iũ in sensibilibus elementis. dĩ ex hibere dignatur. Vtomni potentiuirtine
essentiȩ suȩ : d& eis eẽ : & utesse ꝑmaneant : nec eorum natura adnibnlum rehi¬
gatur : eademuirtute ea sustentat & ꝑmanere facits : Sed ista id est elementia
mundi inquantum sunt in quantum in naturadi sua substantia conseruantur
permanentutiq ad laudem creatoris & ad usumsi uehonorem rationalis
creaturȩ : Illorumuero damnator: & ꝑditorum natura : & omni potentiđiuir¬
tute seruatur nepereat : &iusto di iudicio ad poena meituntum modo proficit
quod seruatur : neum qua meiis supplicium finatur.: Lic& eiumibi laudandes
sit creutor qui benumnaturȩ quod condidit: non omnimodo deleriuoluit.:

Expanded text:
natura ad nihilum rediret, si summa essentia in eis non esset, sed quod in eis non natura ad nihilum rediret, si summa essentia in eis non esset, sed quod in eis non fecit, id est superbiam sprevit. Ecce quale bonum eis praedicat remansisse, quale etiam insensibilibus elementis Deus exhibere dignatur, ut omnipotenti virtute essentiae suae det eis esse et ut esse permaneant, nec eorum natura ad nihilum redigatur, eadem virtute ea sustentat et permanere facit. Sed ista, id est elementa mundi, in quantum sunt, in naturali sua substantia conservantur, permanent utique ad laudem Creatoris, et ad usum sive honorem rationalis creaturae: illorum vero damnatorum et perditorum natura et omnipotenti Dei virtute servatur ne pereat, et justo Dei judicio ad poenam ei tantummodo proficit quod servatur, ne unquam ejus supplicium finiatur. Licet etiam mihi laudandus sit Creator, qui bonum naturae, quod condidit, non omnimodo deleri voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
ille quidicit : non ueni uocareiustos sed peccatores: & de quo apłrait: fidelis
sermo & omni acceptione dignus : quiaxp̃sił is uenit in hunc mundum pecca¬
tores saluos facere: Verumtumen : quia non dixit om̃s peccatores in massa
illa reliquit qđ utiq aꝑtissime falsum enr&. sed dixit inde finite : peccatores
in massa illa reliquit : quod potestintelligi & ex parte : st& ut cumq quod dictum est
quod cantem subiungit deeisdem relictis inmassa peccati. relictos deseruit desertos
lumine tenebrastorquere . deser cosuita morteminter imere. Ita eosuult intelligi
anima perimantur. Et haec sit tantum modo corum poena atq supplicium in illa
adernudam natione . Vt nullo ex trinsecus tormento a hibito: solumentis cȩcitute
sola cnimȩ mortepuniuntur. Sicut & suprac : multipliciter asserere conatis est
Etut im illadam natione : rema nereeis aliquod magnum bonum ostendereuideat᷑
dicitadhucdeipsis: Nec quod in eis cds fecit : relinquit uł deserit: Alio quin eorum

Expanded text:
ait: Fidelis sermo, et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere . Verumtamen, quia non dixit, Omnes peccatores in massa illa reliquit; quod utique apertissime falsum esset, sed dixit indefinite, Peccatores in massa illa reliquit; quod potest intelligi et ex parte, stet utcunque quod dictum est. Quod autem subjungit de eisdem relictis in massa peccati: Relictos deseruit, desertos lumine tenebras torquere, desertos vita mortem interimere, ita eos vult intelligi anima perimantur. Et haec sit tantummodo eorum poena atque supplicium in illa aeterna damnatione, ut nullo extrinsecus tormento adhibito, sola mentis caecitate, sola animae morte puniantur, sicut et supra multipliciter asserere conatus est. Et ut in illa damnatione remanere eis aliquod magnum bonum, ostendere videatur, dicit adhuc de ipsis: Nec quod in eis Deus fecit relinquit vel deserit, alioquin eorum
Abbreviated transcription (Latin):
lis peccatireliquit si dixiss& reprobos autpuniendos siued aninandos. profeto
uerumẽe⁊ ipsienim : id est reprobi pumendiatq dam nandi. remanent in mnassu
illa exadam generaliter damnata. Quia non eos indediscreuit figulus ill eom̃p̃s

Expanded text:
lis peccati reliquit, si dixisset reprobos aut puniendos sive damnandos, profecto lis peccati reliquit, si dixisset reprobos aut puniendos sive damnandos, profecto verum esset; ipsi enim, id est reprobi, puniendi, atque damnandi remanent, in massa illa ex Adam generaliter damnanda, quia non eos inde discrevit figulus ille omnipotens,
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis quodistedixit & quasi definiuit: prȩdistinationem & prȩfinitionemdĩ
nihilaliud ẽẽ quam prȩuisionem. Quiuiste sensus manifesteimpius est
Vt quasi tantum modo prȩuideritds quid quisq ess& facturus uel quid profactis
suis passurus : & nihil deillo qui uel bene uel maleerat acturus : insuo aeerno
iudicio prȩdistinauerit uł prȩfinierit : Aodit iste adhuc &dicit dm̃ nec prȩui¬
disse nec prȩdistin assemortem & poenas : qui a nihilsint quod quumsit uanum
& ueritat contrarium. Iam supra satis ut putamus & sȩpius ostensum est
Deinde subiungitiste : loquens dedõ. Pec catores in massa originalis peccati reliquit
rdictos deseruit. Desertos lumine : tenebras torquere : desertosuita mortem
interimere : Nec quod in eisds̃ fecit relinquit uł deserit .: Alio quin eorum na¬
tura adnihilum redir& : si suminaessentia in eis non esr&. Sed quod in eis non fecit
id est superbiam spreuit : quodergo dicit dedõ : qui u peccatores inmass c orgina¬

Expanded text:
a nobis quod iste dixit et quasi definivit, praedestinationem et praefinitionem Dei nihil aliud esse quam praevisionem; quia iste sensus manifeste impius est, ut quasi tantummodo praeviderit Deus quid quisque esset facturus, vel quid pro factis suis passurus, et nihil de illo qui vel bene vel male erat acturus, in suo aeterno judicio praedestinaverit vel praefinierit. Addit iste adhuc et dicit: Deum nec praevidisse, nec praedestinasse mortem et poenas, quia nihil sint. Quod quam sit vanum et veritati contrarium, jam supra satis, ut putamus, et saepius ostensum est. Deinde subjungit iste loquens de Deo: Peccatores in massa originalis peccati reliquit, relictos deseruit; desertos lumine tenebras torquere, desertos vita mortem interimere. Nec quod in eis Deus fecit, relinquit vel deserit: alioquin eorum natura ad nihilum rediret, si summa essentia in eis non esset: sed quod in eis non fecit, id est superbiam sprevit. Quod ergo dicit de Deo quia peccatores in massa origina
Abbreviated transcription (Latin):
contendat : subiungit exemplum suȩ assertioni contrarium & dicit Sicut
& id quod diciturd s̃ ubiq esseprȩsentia potestatis . sed nonubiq gratia habita

Expanded text:
contendat, subjungit exemplum suae assertioni contrarium, et dicit: Sicut contendat, subjungit exemplum suae assertioni contrarium, et dicit: Sicut et id quod dicitur Deus, ubique esse praesentia potestatis, sed non ubique gratia ha
Abbreviated transcription (Latin):
uł scđm̃naturam in commutubilis dĩtatis : est tumen & agnoscitur esse :¬
exnatura & scđmnaturam ad ministrundȩ & disponendȩ creature mutic¬
bilis dequare : eiam superius Id est in secundo huius disputationis oapitulo
plenius diximus E tideo nullatenus patimur : istacquȩ ta ni recte e ueraciter
suis propri& utibus sunt distinct : &ita nobis a patribus tradita : ullius nouu
presumptione turbanatq confundi: Vt in discree & confusealiquis presumat¬
dicere sicut istedicit : omnem prȩscientium. prȩdistinationemesse : Quod estuꝑtis¬
si meblasphemum: Vt cum presire possitds̃ &iammalu : ea quod absit prȩdisti¬
nussedicatur. Quamuis prȩdistinatio quia nonest sineprȩscientiu non ab¬
surdepossit dici &iam prȩscientia . Istetaumen : ut non ex rerum ueritate
& propri&ate sed tantum modo exusulocutionis nrĩẽ hancdifferentia m uenipe

Expanded text:
vel secundum naturam incommutabilis deitatis, est tamen et agnoscitur esse vel secundum naturam incommutabilis deitatis, est tamen et agnoscitur esse ex natura et secundum naturam administrandae et disponendae creaturae mutabilis. De qua re etiam superius, id est in secundo hujus disputationis capitulo, plenius diximus; et ideo nullatenus patimur ista quae tam recte et veraciter suis proprietatibus sunt distincta, et ita nobis a Patribus tradita, ullius nova praesumptione turbari atque confundi: ut indiscrete et confuse aliquis praesumatdicere, sicut iste dicit, omnem praescientiam praedestinationem esse, quod est apertissime blasphemum; ut, cum praescire possit Deus etiam mala, ea, quod absit, praedestinasse dicatur. Quamvis praedestinatio, quia non est sine praescientia, non absurde possit dici etiam praescientia. 3. Iste tamen, ut non ex rerum veritate et proprietate, sed tantummodo ex usu locutionis nostrae hanc differentiam venire