comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Uides ne gͦ quale sit hꝰmodi
mare magnũ. ⁊ spatiosũ manib: qd̃
potest appellari malitie: Nam ẽ. ꝙ
aliud qd̵ potest dici miserie: habens
s minus tam̃ amarã. S felix qui
dñat᷑ a mari usq ad mare: ut nul¬
li subiaceat culpȩ. nulli subcumbat
pene: intantũ ut ñ dñetur ei om̃is
iniquitas. nec eũ oppͥmat ulla adũ¬
sitas. felix ante cĩnus conspectum
mare fugit . malitia recedit. miseria
cedit: conscientia hylarescit. Numqͥd¬
nam qui eiusmodi ẽ. fiducialit psallere
ñ potest. quid ẽ. tͥ mare qd̾ fugisti:. Si
uis gͦ & tu fac quendam bone ꝓfessiõis
iudeum. confitere ex corde peccatũ cu¬
um: ut possis ꝙ ip̃se indere tale specta¬
culum. tã grande miracłm: ⁊ psallere
ñ dubites huiꝰ modi hymnũ. Edẽ tͥ ma¬

Expanded text:
possunt. Vides ne ergo quale sit hujusmodi possunt. Vides ne ergo quale sit hujusmodi mare magnum, et spatiosum manibus quod potest appellari malitiae. Nam est et aliud quod potest dici miseriae habens sed minus tamen amaram. Sed felix qui dominatur a mari usque ad mare, ut nulli subjaceat culpae, nulli succumbat poenae, in tantum, ut non dominetur omnis ei iniquitas, nec eum opprimat ulla adversitas. Felix ante cujus conspectum mare fugit malitia recedit, miseria cedit, conscientia hilarescit. Nunquidnam qui ejusmodi est, fiducialiter psallere non potest? Quid est tibi, mare, quod fugisti? Si vis ergo et tu fac quemdam bonae professionis Judaeum; confitere ex corde peccatum tuum, ut possis et ipse videre tale spectaculum, tam grande miraculum, et psallere non dubites hujusmodi hymnum. Quid est tibi, ma
Abbreviated transcription (Latin):
mundat᷑. a maritudo collit᷑. mare fu-¬
gatur. tͣnquillitas redit. spes remunscit.
animꝰ hilarescit. Siquidẽ beati qui lu-¬
gent. qm̃ ipsi consolabunt᷑. Quid ẽ lu¬
gere & contristari: nisi maris cẽpesta¬
tib agi ᷑ Et quid ẽ gaudiũ consolati¬
onis : nisi fuga maris q absentatio do¬
loris: Audi iudeũ cͥmina sua confiten¬
tem: & atcende ante eum aquã ma¬
ris fugientem: dixi inquit confitebor
aduersũ me inusticias meas dño: &
tu remisisti impietatẽ. peccati mei.
Iniquitatẽ confitebat᷑. ꝙ mare fuga¬
batur: quia impietas remictebatur.
Impietas enĩ mare ẽ: dulcẽ siqͥdem
aquã facere ñ potest. S ẽ. aqua eius
salsa ualde: & multũ amara: & ama¬
ritudo eius. amaritudo amarissima.
Quid quęso dulcedinis habet mur¬
dia: qͥd obsecro dulcoris habet ira¬
cundia: quid suauitatis inpatienti¬
a: Huiꝰmodi ut arbitror aquȩ qͣlib
amare sunt. & mare faciunt:quia
nulli penitꝰ sapere. nemini placerẽ

Expanded text:
mundatur, amaritudo tollitur, mare fugatur, tranquillitas redit, spes reviviscit, animis hilarescit. Siquidem beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Quid est lugere, contristari, nisi maris tempestatibus agi? Et quid est gaudium consolationis, nisi fuga maris et absentatio doloris? Audi Judaeum crimina sua confitentem, et attende ante eum aquam maris fugientem: Dixi, inquit, confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . Iniquitatem confitebatur, et mare fugabatur, quia impietas remittebatur. Impietas enim mare est, dulcem siquidem aquam facere non potest; sed est aqua ejus salsa valde et multum amara, et amaritudo ejus amaritudo amarissima. Quid, quaeso, dulcedinis habet invidia? Quid, obsecro, dulcoris habet iracundia; quid suavitatis impatientia? Hujusmodi, ut arbitror, aquae quaelibet amarae sunt, et mare faciunt, quia nulli penitus sapere, nemini placere
Abbreviated transcription (Latin):
uł abscondita: qͦmͦ ẽẽ potuit. q̃ iuuencłos
filios iã habuit. illũ uidelicet qͥ ysaie re¬
lictꝰ fuit. ⁊ illũ qͥ scd̃m iudeos ad hostes fu¬
giens patrẽ dereliqͥt: Nisi forte ex scͥpturiꝰ
ꝓbare pot̾uit. ex alla eos uxore geniuisse.
⁊ illa mortua istã duxisse: uł illa adhuc
uiuente. cũ ista adulterasse. Coce cũ qͣnta
mentiendi ĩpudentia uerũ esse uolunt.
om̃e qd̾ ꝓcacit̾ fingunt. Ecce qͦmͦ tota cir¬
c̃stantia litt̾ẽ. non nob̃ ut ipsi uolunt: s
illis inuenta est reclamare. De his que ad
signi commendationem ꝑtinere uidentur.
a quo quare. uel qualibus detur.
ed anteqͣm signũ ipsũ discutiatur.
ꝯsideremꝰ prius. qͥb cͥconstantiis ꝯ¬
mendet᷑. Uideamꝰ gͦ qͥb. uł quare datum
sit: qͥs signi dator. uł qͣle signũ qđ dedit.
Certe domu dd̾. signũ ꝓmittit᷑: cum dicit᷑.
audite gͦ domꝰ dauid. Nonne dd̾ erat. qͥ haie
a dũo ꝓmissionẽ accepat. De fructu uent ᷤᷤ

Expanded text:
potuit quae juvenculos filios jam habuit, illum videlicet qui Isaiae relictus fuit, et illum qui secundum Judaeos ad hostes fugiens patrem dereliquit, nisi forte ex Scripturis probare potuerint ex alia eos uxore genuisse, et illa mortua istam duxisse, vel illa adhuc vivente cum ista adulterasse? Ecce cum quanta mentiendi impudentia verum esse volunt omne quod procaciter fingunt. Ecce quomodo tota circumstantia litterae non nobis, ut ipsi volunt, sed illis inventa est reclamare. CAPUT IX. De his quae ad signi commendationem pertinere videntur, a quo, quare, vel qualibus detur. Sed antequam signum ipsum discutiatur, consideremus prius quibus circumstantiis commendetur. Videamus ergo quibus, vel quare datum sit, quis signi dator, vel quale signum quod dedit. Certe domui David signum promittitur cum dicitur: Audite ergo domus David . Nonne David erat qui hanc a Domino promission
Abbreviated transcription (Latin):
Qmed̾itis ex eo. apient᷑ ocłi ur̃i:. ⁊ eritis sicut
¶i scientes boñ ⁊ matũ. Hic eregione simi
aliqͥd ponit᷑. nͥ qd̾ hic ueracit᷑. qd̾ ibi mẽ¬
Eeter rȩꝓmittit᷑. Sane comestio hic ad
m̾itum. illic fuit ad reatũ: qd̾ illic p̃uarica¬
tionis. hic fuit uͥtutis. Iste nr̃ ẽmanuel. sc̃iã
boni ac mali comedendo obtiniit: ille ꝓ¬
missã sibi sc̃ĩam comedñdo obtiñe non po¬
tuit. Ibi legit᷑ qd̾ homo eiectꝰ sit de ꝑadyso.
qͣsi de dñi ꝯtubernio: atq ꝯsortio. Hic de hoc
ipse sit nobc̃: ut intelligamꝰ ñ qͣsi hominem
reu̾sum ad dm̃. s dm̃ qͣsi euestigio hominẽ
secutũ usq in exiliũ: sicut scͥptũ est. uisita¬
uit nos oriens ex alto. Qd̃ gͥ homo ꝑdidit in¬

Expanded text:
comederitis ex eo, aperientur oculi vestri et eritis sicut dii scientes bonum et malum . Hic e regione simile aliquid ponitur, nisi quod hic veraciter, quod ibi fallaciter repromittitur. Sane comestio hic ad meritum, illic fuit ad reatum, quod illic praevaricationis, hic fuit virtutis. Iste noster Emmanuel scientiam boni ac mali comedendo obtinuit, ille promissam sibi scientiam comedendo obtinere non potuit. Ibi legitur quod homo ejectus sit de paradiso, quasi de Domini contubernio atque consortio, hic de hoc ipse sit nobiscum, ut intelligamus non quasi hominem reversum ad Deum, sed Deum quasi evestigio hominem secutum usque in exsilium, sicut scriptum est: Visitavit nos oriens ex alto . Quod igitur homo perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoĩum nasciturꝰ erat: Immo ad singłarẽ
głam. uł ignominiã eoꝵ hoc ip̃m ꝓficiebat.
głam qͥdẽ eoꝵ qͥ grati fut᷑i erant: ignomini¬
am eoꝵ qͥ ingrati fut᷑i erant. Datum ÷ gͦ dom¬
ui dd̾. signũ. non qͥdẽ qd tunc intellig̾et. s
qd̾ illd̾ qd̾ magni cuidã sacͣmenti signum
futum erat: qͥodã singłaris p̃rogatiue illis
conferret. Quib datũ sit auduumꝰ: muni
qͣre oatũ sit audiamꝰ. Nunqͥd parũ ÷ uobi
molestos ẽẽ hõib. ꝙ molesti estis ⁊ deo mo¬

Expanded text:
us erat? Imo ad singularem gloriam, vel ignominiam eorum hoc ipsum proficiebat, gloriam quidem eorum qui grati futuri erant, ignominiam eorum qui ingrati futuri erant. Datum est ergo domui David signum, non quidem quod tunc intelligeret, sed quod illud quod magni cujusdam sacramenti signum futurum erat, quiddam singularis praerogativae illis conferret. Quibus datum sit audivimus, nunc et quare datum sit audiamus: Nunquid parum est vobis molestos esse ho
Abbreviated transcription (Latin):
m ple. De signo recuꝑande incorruptibili
Udi de matre. Ecce uͥgo ꝯcipit tatis.¬
⁊ pariet filiũ. Qͣnͣtum hoc ẽẽ putas:
Quã magnũ. qͣm mirũ. quã insolitũ. qͣm
tupt̃dum. quale uł qͣm magne rei signũ:

Expanded text:
 XII. De signo recuperandae incorruptibilitatis. Audi de matre: Ecce virgo concipiet, et pariet filium . Quantum hoc esse putas? Quam magnum, quam mirum, quam insolitum, quam stupendum quale vel quam magnae rei signum?
Abbreviated transcription (Latin):
Euacuatꝰ ÷ autẽ abundantia plenituom
qͣndo eiectꝰ de loco uoluptatis. incurm
illã sententiã maledictionis. Maledictas
ra in oꝑe tuo. In laborib comedes ex en
ctis dieb uite tue. Spinas ⁊ tͥbulos gin¬

Expanded text:
Evacuatus est autem abundantia plenitudinis, quando ejectus de loco voluptatis incurrit in illam sententiam maledictionis: Maledicta terra in opere tuo, in laboribus comedes ex ea cunctis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
litudo. dissimilitud̃isq similitudo: qͦm nos
admonet. qͦddã nouitatis pͥncipiũ in istis. sic̃
qͦddã uetustatis pͥncipiũ extitisse in illis. In
þͥmo hoĩe quedã uetustatis inchoatio: in pꝰt¬
eritatis sue ꝯdẽpnationẽ. In scd̃o hoĩe quedã
nouitatis inchoatio: in gen̾is sui restauratio¬
nẽ. Ille itaq adã pͥmꝰ: caput ÷ ⁊ origo omĩum
ꝑeuntiũ. Iste uelut qͥdã alter adam. caprit:
⁊ pͥncipiũ omĩum in ipso resurgentiũ. Ip̃m
enĩ caput habemꝰ. ipsius om̃s nos m̃bra sumꝰ:
qͦtqͦt in ipso resurgimꝰ. Ecce qͦlitas ipsiꝰ signi
ostñdit: qd̾ tollende pͥme p̃uaricationis cau¬
sa datũ fu̾it. Ecce qd de ẽmanuele dr᷑. datũ ÷
ad remediũ. s qͦmͦ in signũ : An forte qd̾ fc̃m
est in capite. signũ ÷ eius qd fut᷑um est in cor¬
pore: An forte qd̾ in capite p̃cessit. in corpore
ipsiꝰ aliud agit. aliud p̾sagit. atq aliud: qd̾

Expanded text:
litudo, dissimilitudinisque similitudo quomodo nos litudo, dissimilitudinisque similitudo quomodo nos admonet quoddam novitatis principium in istis sicut quoddam vetustatis principium exstitisse in illis? In primo homine quaedam vetustatis inchoatio in posteritatis suae condemnationem. In secundo homine quaedam novitatis inchoatio in generis sui restaurationem. Ille itaque Adam primus caput est et origo omnium pereuntium, iste velut quidam alter Adam caput est et principium omnium in ipso resurgentium. Ipsum enim caput habemus, ipsius omnes nos membra sumus quotquot in ipso resurgimus. Ecce qualitas ipsius signi ostendit quod tollendae primae praevaricationis causa datum fuerit. Ecce quod de Emmanuele dicitur datum est ad remedium: sed quomodo in signum? An forte quod factum est in capite, signum est ejus quod futurum est in corpore? An forte quod in capite praecessit in corpore ipsius aliud agit, aliud praesagit, atque aliud est quod
Abbreviated transcription (Latin):
doloris: ⁊ dolor effectꝰ libidinis. Ex effectu gͥ cau¬
sa innuit᷑: in eo qđ dr̃. In dolore paries filios.
Cꝯtͣrio autẽ simul. ⁊ eouerso. hic ex sublatiõe
cause: ꝑpendit᷑ effectꝰ ipsiꝰ fubleuatio. Que n.
concep̃ cũ uͥginitate. ꝯcep̃ sñ libidine: ⁊ q̃ ꝯcep̃¬
sñ libidine: ꝯsequent̃ intelligit᷑ peꝑisse sñ do¬
lore. Ibi nec ꝯceptꝰ sñ culpa: nͨ partꝰ sñ pena.
hic q ꝯceptio sñ ꝯcupiscentia: ⁊ parturitio sñ
p̃ssura. Qd̃ gͥ humana nat᷑a ꝑdidit in puerꝑa
hac puerꝑa nr̃a. uelut qͣsdã reꝑationis sue pͥ¬
mitias uidet᷑ recepisse. Hidetis qͦmͦ homo ꝯtra
hominẽ. mulier ꝯtͣ mulierẽ ponit᷑: ⁊ tͦ ex
opposito. mͦ ordine ꝯtͣrio. ⁊ simili qͣdã dissimili¬
tudine sibi iniuicẽ respond̃e uident᷑. Illic femi¬
na de uiro solo: hic uir de femina sola. Ibi ex
hic ex fragiliori. fortior fructificat᷑: qͥ utrũq
reꝑaret. Uides ne tanta similitudinis dissimi¬

Expanded text:
doloris, et dolor effectus libidinis. Ex effectu igitur causa innuitur in eo quod dicitur in dolore paries filios. Econtrario autem simul et e converso hic ex sublatione causae perpenditur effectus ipsius sublatio. Quae enim concepit cum virginitate concepit sine libidine, erisse sine dolore. Ibi nec conceptus sine culpa nec partus sine poena, hic quia conceptio sine concupiscentia, et parturitio sine pressura. Quod igitur humana natura perdidit in puerperhac puerpera nostra, velut quasdam reparationis suae primitias videtur recepisse. Videtis quomodo homo contra hominem, mulier contra mulierem ponitur; et modo ex opposito, modo ordine contrario, et simili quadam dissimilitudine sibi invicem respondere videntur. Illic femina de viro solo, hic vir de femina sola. Ibi ex i sexu fragiliori fortior fructificatur, qui utrumque repararet. Videsne tanta similitudinis dissimi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ solis bonis: Sed m̃ito dicit uob ilͤ
mune. cũ signũ qd̾ dat᷑. quantũ inł
est. om̃ib sit utile: om̃ib parit posbꝰ
desse Ecce iã habemꝰ. dͥs. qͣre. dederit ⁊ qͥb.
o signũ qd̾ tantũ efssert᷑. qd̾ tor cͥconstã¬
ꝓnũ ilid̾ despicit᷑. debet dignioris lib̾atiõis
sagium eẽ. quã eiꝰ ciuꝰ ꝓbat: nec esse posse.
nec ẽẽ debere. Nunqͥd forte erit signũ lib̾a¬
tionis. de manib regis babylonis : S audi.
Qd in seq̃ntib dicit᷑. addricet dñs suꝑ te. et¬

Expanded text:
 solis bonis? Sed merito dicitur vobis in commune cum signum quod datur quantum in ipso est omnibus sit utile, omnibus pariter possit prodesse. Ecce jam habemus, quis, quare dederit, et quibus. Sed signum quod tantum effertmum illud despicitur, debet dignioris liberationis praesagium esse, quam ejus cujus probatur, nec esse posse, nec esse debere. Nunquid forte erit signum liberationis de manibus regis Babylonis? Sed audi quid in sequentibus dicitur: Adducet Dominus supe
Abbreviated transcription (Latin):
simile hab̾et. Notandũ autẽ qͦm d̾s p̾scius
fufoꝵ. ordinauit hinc inde geminũ sexum:
scd̃m ꝯgruentiã duoꝵ statuũ sibi succedenti¬
um. Ibi de sexti fortiori. fragilior ꝓducit᷑. qͣndo
de adã. eua format᷑. Sic ⁊ statꝰ statũ subseqr̃.
⁊ meliore sublato: deter ior subintroducitur.
Prior fuit ante pecẽm. qͣndo potuit hõ uirilit̃
stare ⁊ fortit agere. seb̃s p̾t pecem qͣ̃ndo opor¬
tuit eũ muliebrit uiu̾e. ⁊ carnali illeceb
multiformit̃ subseriure: hic autẽ eꝯueri
de infirmiori sexu fortior gignit᷑. qͣndo u
altera qͣsi eua. que u̾e ÷ mat̾ omĩum uen
uiuentiũ: scd̃s adã generat᷑. Sic hic post
unũ statũ. aliꝰ exurgit: ⁊ det̾iori melior si¬
cedit. Et pͥor qͥdẽ ante resurrectionẽ. in ꝯ
oportet sepe cad̾e. sepe resurg̃e: ⁊ muliebit
titubare. Scd̾̃s autẽ pꝰt resurrectionẽ qͦn
pou̾it homo in ꝑfectionis sue integritate:

Expanded text:
simile haberet. Notandum autem quod Deus praescius simile haberet. Notandum autem quod Deus praescius futurorum ordinavit hinc inde geminum sexum secundum congruentiam duorum statuum sibi succedentium. Ibi de sexu fortiori fragilior producitur, quando de Adam et Eva formatur. Sic et status statum subsequitur, et meliore sublato deterior subintroducitur. Prior fuit ante peccatum, quando potuit homo viriliter stare et fortiter agere. Secundus post peccatum, quando oportuit eum muliebriter vivere, et carnali illecebrae multiformiter subservire. Hic autem e converso de infirmiori sexu fortior gignitur, quando de altera quasi Eva quae vere est mater omnium vere viventium secundus Adam generatur. Sic hic post unum statum alius exsurgit, et deteriori melior succedit. Et prior quidem ante resurrectionem, in quo oportet saepe cadere, saepe resurgere, et muliebriter titubare. Secundus autem post resurrectionem, quando poterit homo in perfectionis suae integrita
Abbreviated transcription (Latin):
aut de sola femina nasci. S si de uiro. sexũ
femineũ assum̃et. ordinẽ nature ꝯfund̾et:
qͥ femineũ sexũ supͣ uirilem extolłet. ⁊ idem
ipse dictret᷑. filiꝰ ex duunitate: ⁊ filia ex huma¬
nitate. S si iurilis eẽt sexus quẽ assum̃et. et
uirilis de qͦ assum̃et. hab̃et sane uir geminũ.
ꝓ hac parte honoris solatiũ: femina nullum.
Et certe si de uiro formari uoluisset. mat̾iam
qͥdẽ de carnis nr̃e sub̃a traheret. s in eiꝰ incar¬
noris uł dignitatis mulierib. uł ex mulieri¬
b natis in eo ꝯtulit: qd creator omĩum. quod
saluator hominũ. nascentiũ more ex mulie¬
rib nasci uoluit. Ex muliere itaq debuit
nasci. quẽ oportuit in qͣntũ ratio sustmuit:
ꝑ omĩa fr̃ib assimilari. S qd̾ muliebrẽ. de
muliebri sexu assum̃e ñ debuit: ratio suꝑiꝰ
monstrata ostñdit. Nã ⁊ ordinem. ut dictũ:
solatio. uirilis sexus. singłaris pͥuilegii nil

Expanded text:
aut de sola femina nasci. Sed, si de viro sexum aut de sola femina nasci. Sed, si de viro sexum femineum assumeret, ordinem naturae confunderet, qui femineum sexum supra virilem extolleret: et idem ipse diceretur filius ex divinitate, et filia ex humanitate. Sed, si virilis esset sexus quem assumeret, et virilis de quo assumeret, haberet sane vir geminum pro hac parte honoris solatium; femina nullum. Et certe, si de viro formari voluisset, materiam quidem de carnis nostrae substantia traheret; sed in ejus incarnoris vel dignitatis mulieribus, vel ex mulieribus natis in eo contulit quod Creator omnium, et Salvator hominum nascentium more ex muliere nasci voluit! Ex muliere itaque debuit nasci, quem oportuit in quantum ratio sustinuit per omnia fratribus assimilari. Sed quod muliebrem de muliebri sexu assumere non debuit, ratio superius monstrata ostendit. Nam et ordinem, ut dictum esolatio virilis sexus singularis privilegii nil
Abbreviated transcription (Latin):
Supͣ nat᷑am. ñ solum huiꝰ infirmitatis nr̃e.
s etiã supͣ nat᷑am ꝯditionis pͥme fuit: qd̾ sine
uirsli semine uͥgo ꝯcepit. furitatis fuit: qd
lem ab om̃i pecẽi ꝯtagio mundã effudit.
Głe: qd̾ ñ de uiro. s de sp̃u sc̃o ꝯcepit. Certe
si ẽmanuel nr̃. de utroq sexu nasci uoluis¬
set.⁊ hoc ratio exig̾et: utrũq ad mundam
plẽ seminandã mundare potuisset. S si de
utͦq carnẽ assum̃et: utiq ⁊ a ꝓpͥetatis sue
similitudine longiꝰ recedet: ⁊ ad nr̃am minꝰ
appropinqͣret. Propͥetati enĩ fue eẽt dissimile.
si patrẽ ⁊ matrẽ hab̾et in humanitate: qͥ
solũmͦ patrẽ habebat in duunitate. In hoc item
⁊ nob̾ dissimilior eẽt: si duos qd nos ñ possumꝰ
patres hab̾et. S ⁊ ratio sane ñ exigebat. ut sic̃
unũ pͥncipiũ erat in gem̃s nr̃i ꝓpagatione: sic
Eẽt ⁊ unũ pͥncipiũ in gen̾is nr̃i reꝑatione. Opor¬
tuit gͦ reꝑatorẽ geñis nr̃i: aut de solo uro.

Expanded text:
 infirmitatis nostrae, sed etiam supra naturam conditionis primae fuit, quod sine virili semine virgo concepit. Puritatis fuit, quaprolem ab omni peccati contagio mundam effudit. Gloriae, quod non de viro, sed de Spiritu sancto concepit. Certe, si Emmanuel noster de utroque sexu nasci voluisset, et hoc ratio exigeret, utrumque ad mundam prolem seminandam mundare potuisset. Sed, si de utroque carnem assumeret, utique et a proprietatis suae similitudine longius recederet, et ad nostram minus appropinquaret. Proprietati enim suae esset dissimile, si patrem et matrem haberet in humanitate, qui solummodo patrem habebat in divinitate. In hoc item et nobis dissimilior esset si duos quod nos non possumus partes haberet. Sed et ratio sane exigebat, ut sicut unum principium erat in generis nostri propagatione, sic esset et unum principium in generis nostri reparatione. Oportuit ergo reparatorem generis nostri, aut de solo viro,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo peccare ñ timuit. sic ⁊ in pͥori statu
qͥlibet electꝰ ante mortẽ lapsũ timet:
mortẽ omĩno pect̃i lapsũ non timetl
sic̃ fortior sexꝰ in xp̃o. omĩno peccare i
potuit: sic in scd̃o statu hõ in eter mri
peccare ñ timebit. Et notandũ in mari
ñ mundata s munda: in illa purgata
ista pura: sic in pͥmo statu nat᷑a nr̃a pu¬
gat᷑. in scd̾o penitꝰ pura muenit᷑. In pͥm
sc̃ificat᷑: in post̾iori głificat᷑. Prior itaq

Expanded text:
in priori statu quilibet electus ante mortem lapsum timet, post mortem omnino peccati lapsum non timet. Et sicut fortior sexus in Christo omnino peccare non potuit, sic in secundo statu homo in aeternum peccare non timebit. Et notandum in matrenon mundata, sed munda; in illa purgata, in ista pura: sic in primo statu natura nostra purgatur, in secundo penitus pura invenitur. In priori sanctificatur, in posteriori glorificatur. Prior it
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯtraxit: s deleuit. Si tantũ sola eiꝰ ꝯceptio
ualuit. ut ꝯcupiscñtie fomitẽ. totiꝰq corrup¬
tionis radicẽ deleret. qͥd q̾so in expiationẽ
corꝑis fui ualere potuit natiuitas. cͥconsio.
sio. crucifixio: Si tm̃ ualuit qd̾ gestũ : una
hora. uł uniꝰ potiꝰ hore portiuncula. qͥd ua¬
lere potuer̃t. tot annoꝵ tẽꝑa in mist̾ium
nr̃e redẽptionis impensa: Qui potuit sub
ꝯceptionis sue tẽꝑe. ex infusionis fue gre. ma¬
t̃na uiscera purgare. cur ñ credat᷑ eos qͥ eiꝰdẽ
gr̃e participes ẽẽ uoluer̃t. qͣndo. ⁊ qͦmͦ uolu¬
uͥgine potuit. ñ solũ purgare. s ⁊ honorare.
s ⁊ głificare: In eo enĩ eam głificauit: qd̾ ei
aliquid supͣ nat᷑am dedit. fẽcit siqͥdem in
ea aliqͥd qd̃ fuit ꝯtͣ nat᷑am. aliqͥd qd̾ fuit scd̾m
nat᷑am: aliqͥd qd fuit supͣ nat᷑am. Contͣ natu¬
rã infirmitatis nr̃e fuit: qd̾ uͥgo ꝯcepit. Scd̾m

Expanded text:
ntraxit, sed delevit. Si tantum sola ejus conceptio valuit ut concupiscentiae fomitem, totiusque corruptionis radicem deleret, quid, quaeso, in expiationem corporis sui valere potuit nativitas, humilitas,sio, crucifixio? Si tantum valuit quod gestum est una hora vel unius potius horae portiuncula, quid valere potuerunt tot annorum tempora in mysterium nostrae redemptionis impensa? Qui potuit sub conceptionis suae tempora ex infusione gratiae suae materna viscera purgare, cur non credatur eos qui ejusdem gratiae participes esse voluerunt quando et quomodo volu in B. Virgine potuit non solum purgare, sed et honorare, sed et glorificare? In eo enim eam glorificavit quod ei aliquid supra naturam dedit. Fecit siquidem in ea aliquid quod fuit contra naturam, aliquid quod fuit secundum naturam, aliquid quod fuit supra naturam. Contra naturam
Abbreviated transcription (Latin):
tione ñ uiuit᷑. nͥ qr nat᷑a humana. sñ corru¬
tione seminat᷑ non: Radix enĩ nr̃e corru¬
tibilitatis g̃minare incipit: ab ip̃a hora
Sceptionis. S ecce in beata maria. ibi p̃cidi¬
t. unde germinasse uidebat᷑. Et scimꝰ qͥdem
q̃m cũ radix p̃cidit᷑: tota ex ea fructificatio
ipte monstrat᷑. qd̾ utͦq futura erat munda.
caro gen̾ans: ⁊ caro gen̾ata. Potuit gͦ solus
huꝰ pueꝑe filiꝰ. ꝓ hac parte. cantare cantiẽ
ecc̃is ꝯcepit me mat᷑ mea. Manfestũ: itaꝙ

Expanded text:
ne non vivitur, nisi quia natura humana sine corruptione non seminatur? Radix enim nostrae corruptibilitatis germinare incipit ab ipsa hora conceptionis. Sed ecce in beata Maria ibi praecipitur unde germinasse videbatur. Et scimus quidem quoniam cum radix praeciditur, tota ex ea fructificatio aperte monstratur quod utraque futura erat munda, et caro generans, et caro generata. Potuit ergo solus hujus puerperae filius pro hac parte cantare canticum peccatis concepit me mater mea. Manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortalis factꝰ est. Progatiuã dignitatis
ad dei similitudinẽ factꝰ est. Abundan
plenitudinis: qͣ in loco uoluptatis por
est. Denudationẽ ĩmortalitatis audis.
de ligno uetito legis. Quac̃q die comes
ex eo: morte morieris. Honoris degͣdati
dignitatisq decͣctio fuit. uͥ de illa subl¬
tate similitudinis d̃i. recidit in fimilis¬
nẽ iumenti. homo inqͥt cũ in honore ⁊¬

Expanded text:
ogativam dignitatis qua ad Dei similitudinem factus est, abundantiam plenitudinis qua in loco voluptatis positus est. Denudationem immortalitatis audi ubi de ligno vetito legis: Quacunque die comederis ex eo, morte morieris , honoris degradatio dignitatisque detractio fuit, ubi de illa sublimitate similitudinis Dei recidit in similitudinem jumenti: Homo, inquit, cum in honore
Abbreviated transcription (Latin):
inuidebant. ⁊ iocͥco signũ pet̾e. sicut ad li
głam sieri nolebant. Dabit᷑ itaq signũ a
maxime: ad qd̾ maxime fieri nolebant. li¬
bit᷑ autẽ ad maximã głam diuinã. dabitꝰ
illis ad magnã ꝯfusionẽ suam. Dabit᷑ ꝓ cẽ
dubio ad destructionẽ idolatrie: ad ꝯfisu
dñs ipse uob̃ signũ. Signũ inqͣm in c
sit q̃dam admiratio diuine potentie. mm¬
cdatio sapĩe. exhibitio ⁊ ꝯꝓbatio miscd̾ra¬

Expanded text:
idebant, et idcirco signum petere sicut ad illius gloriam fieri nolebant. Dabitur itaque signum ad id maxime ad quod maxime fieri nolebant. Dabitur autem ad maximam gloriam divinam, dabitur illis ad magnam confusionem suam. Dabitur procul dubio ad destructionem idololatriae, ad conDominus ipse vobis signum; signum, inquam, in quo sit quaedam admiratio divinae potentiae, commendatio sapientiae, exhibitio et comprobatio miser
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. In hunc itaq modũ possumus tu¬
mulos erigere: & diuersos ex diuerso colli¬
gere. Hinc unũ de lapidib bonis. illinc ali¬
um de lapidib malis. Bonoꝵ lapidum sͥ
congeriem instituit qui dixit. In ecernũ
non obliuiscar iustificationes cuas: quia
in ipsis uiuificastime. Waloꝵ lapidum

Expanded text:
rexit. In hunc itaque modum possumus turexit. In hunc itaque modum possumus tumulos erigere, et diversos e diverso constituere, hinc unum de lapidibus bonis, illinc alium de lapidibus malis. Bonorum lapidum sibi congeriem instituit, qui dixit: In aeternum non obliviscar justificationes tuas, quia in ipsis vivificasti me . Malorum la
Abbreviated transcription (Latin):
bonos de medio iordanis de loco iuideli¬
cet facti ꝓdigii colligere. insistatum men¬
tis qualis tempore diuine uisitationis
fuerit diligenter retractare. & cuius fir¬
mitatis scd̃m unã quãq uirtutẽ excit̾it
subtiliter inuestigare. memorie q: conm̃¬
dando. quasi quendã testimomi titulum
erigere: S numꝗͣ. talium lapidũ copiã
babemus. nisipꝰ diuine usitationis & ins¬
pirationis gr̃am acceꝑimꝰ. Testatur hoc
qui dicit. Sine me nichil potestis facere.
Snec lapides bonos est uspiam colligere nisi
ex eius oꝑatione. Sed maloꝵꝰ lapidũ innume¬
ram multitudinẽ facile inuenimus: quos
ex tota uita nr̃a copiose & ad manũ colli¬
gimus. Quid gͦ opus fuit hors locũ desig¬
nare: quos ubertim possumus undecunq
congregare: Cogitet ergo quisq cuiꝰ du¬
ricie cuiꝰ obstinacie fuerit: quotiens
eum diuina gr̃a deseruit. sibi q ipsi reliqͥt
& hoc faciens maloꝵ lapidũ tumulũ e¬

Expanded text:
bonos de medio Jordanis de loco videlibonos de medio Jordanis de loco videlicet facti prodigii colligere, nisi statum mentis qualis tempore divinae visitationis fuerit diligenter retractare, et cujus firmitatis secundum unamquamque virtutem exstiterit subtiliter investigare, memoriaeque commendando quasi quemdam testimonii tumulum erigere? Sed nunquam talium lapidum copiam habemus, nisi prius divinae visitationis et inspirationis gratiam acceperimus. Testatur hoc qui dicit: Sine me nihil potestis facere ; ergo nec lapides bonos est uspiam colligere nisi ex ejus operatione. Sed malorum lapidum innumeram multitudinem facile invenimus, quos ex tota vita nostra copiose et ad manum colligimus. Quid ergo opus fuit horum locum designare, quos ubertim possumus undecunque congregare? Cogitet ergo quisque cujus duritiei, cujus obstinationis fuerit, quoties eum divina gratia deseruit, sibique ipsi reliquit: et hoc faciens malorum lapidum tumulum e
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem facilitatis bonos uel malos lapides
inuenire eo qcd difficilius sit bonos la¬
pides ꝗͣ. maloꝵ copiã inuenire. Om̃e enĩ
p̃ciosum: rarum. Boni gͦ colligunt᷑ de me¬
dio iordanis. mali autem: de quib cunq
locis. De illis scͥptura ubi eos querere. uel
inuenire oporteat: manifeste designat.
de his autẽ adinuentionis locum deter¬
cd illud uidetur mirũ. magna q
admiratione dignũ. qđ iubemur
bonos lapides. de bono loco collectos.
in malo loco reponere. malos autẽ lapi¬
des undecunq collectos. in bono loco
aggregare. Locus bonus. p̃sumptio con¬
fidentie: locus malus. despatio diffiden¬
tie. s tñ debemus in loco confidentie congͤ¬
gare lapides malos: & in loco diffidentie
congregare lapidesbonos. In die bonoꝵ ne
inmemor sis maloꝵ. & congregasti lapides
malos in loco bono. E in die malor̃. ne mn¬
memor sis bonoꝵ: & congregasti lapides
bonos. in loco malo. Quid enĩ ẽ lapides

Expanded text:
ejusdem facilitatis bonos vel malos lapides ejusdem facilitatis bonos vel malos lapides invenire, eo quod difficilius sit bonos lapides quam malorum copiam reperire. Omne enim pretiosum rarum. Boni ergo colliguntur de medio Jordanis, mali autem de quibuscunque locis. De illis Scriptura, ubi eos quaerere vel invenire oporteat, manifeste designat; de his autem adinventionis locum detered illud videtur mirum magnaque admiratione dignum quod jubemur bonos lapides de bono loco collectos in malo loco reponere, malos autem lapides undecunque collectos in bono loco aggregare. Locus bonus praesumptio confidentiae, locus malus desperatio diffidentiae. Sed tamen debemus in loco confidentiae congregare lapides malos, et in loco diffidentiae congregare lapides bonos. In die bonorum ne immemor sis malorum, et congregasti lapides malos in loco bono, et in die malorum ne immemor sis bonorum, et congregasti lapides bonos in loco malo. Quid enim est lapides
Abbreviated transcription (Latin):
librare. Uides quomodo uentus ualidus
suꝑueniens de loco confidentie ad locũ
eum diffidentie deiecit. eo qđ dñs iixta
morẽ suum insitasset eum diluculo. &
subito ꝓbasset illũ. Sic filii isrł post fac̃¬
tum uisum q miraculum: uenerunt
mentis in bono. & obdurone mentis in
ssignauimus diffr̃am locoꝵ: udeamus
& cuo gña lapidum. Pudo unũ esse gñs
lapides malos. quelibet mentis obduratio
inmalo. Quid tibi uidetur: Soliditas. sta¬
bilitas. firmitas. grauitas. & multa in hunc
modum. nonne tibi uidẽtur quandam
in se lapidum similitudinẽ trahere:⁊ ꝓ
similitudinis iure tale sibi nomen iuste
uendicare: Quid dicimꝰ de cordis duri-¬
cia tenacia. uel obstinacia. qͥd de asꝑitate.
austeritate. & crudelitate: Nonne sibi
lapidis nomen defendunt. que inse lapi¬
dim similitudinẽ trahunt : ss pͥores illi
ꝑtinent ad lapides bonos: sicut & istiposte¬
riores ad lapides malos. S puto non esse

Expanded text:
librare. Vides quomodo ventus validus librare. Vides quomodo ventus validus superveniens de loco confidentiae ad locum eum diffidentiae dejecit, eo quod Dominus juxta morem suum visitasset eum diluculo, et subito probasset illum. Sic filii Israel post factum visumque miraculum, venerunt mentis in bono et obduratione mentis in ssignavimus differentiam locorum, videamus et duo genera lapidum. Puto esse unum genus lapides autem malos, quaelibet mentis obduratio in malo. Quid tibi videtur? Soliditas, stabilitas, firmitas, gravitas et multa in hunc modum, nonne tibi videntur quamdam in se lapidum similitudinem trahere, et pro similitudinis jure sibi tale nomen juste vindicare? Quid dicimus de cordis duritia, tenacia vel obstinatia? quid de asperitate, austeritate et crudelitate? Nonne sibi lapidis nomen defendunt quae in se lapidum similitudinem trahunt? Sed priores illi pertinent ad lapides bonos, sicut et isti posteriores ad lapides malos. Sed puto non esse
Abbreviated transcription (Latin):
munire. uallo cingere. excubiis circunda¬
re. co qdđ non sit tutum ꝓpter inminen¬
enim diuine pietatis dispensatio. homi¬
nẽ nc̃ sua uisitatione confortare: & it̃m
uario tẽptationum gñe ꝓbare. Uisitas
inquit iob eum diluculo. & subito ꝓbaᷤᷤ
illum. Ecce duos locos assignanimꝰ. unũ
confidentie. alter̃ diffidentie. unũ quo
solent diumna mmiracula contingere: al¬
terum quo oportet castra figere Cu con¬
fidunt in dño mutabunt fortitudinẽ
assument pennas ut aquile. current. &
non deficient. Nonne cotũ supra homi¬
nẽ ẽ. fortitudinẽ mutare. iuxta aquile
similitudinẽ uolare. currere & non defi¬
cere: S hoc tamen soli illi possunt. qui
de dñi pietate non de sua fortitudine
presumunt. Sic petrus suꝑ undas currẽ
potuit: quamdiu confidentie Locum
spei pede tenuit. S postꝗͣ. cepit hunc
sue securitatis locum deserere non potu¬
it eum unda in suꝑiorib suis amplius

Expanded text:
munire, vallo cingere, excubiis circumdamunire, vallo cingere, excubiis circumdare, eo quod non sit tutum propter imminenenim divinae pietatis dispensatio hominem cum sua visitatione confortare, et iterum vario tentationum genere probare: Visitas, inquit Job, eum diluculo, et subito probas illum . Ecce duos locos assignavimus, unum confidentiae, alterum diffidentiae; unum quo solent divina miracula contingere, alterum quo oportet castra figere. Qui confidunt in Domino mutabunt fortitudinem, assument pennas ut aquilae, current et non deficient. Nonne totum supra hominem est fortitudinem mutare, juxta aquilae similitudinem volare, currere et non deficere? Sed hoc tamen soli ipsi possunt qui de Domini pietate, non de sua fortitudine praesumunt. Sic Petrus super undas currere potuit quandiu confidentiae locum spei pede tenuit . Sed postquam coepit hunc suae securitatis locum deserere, non potuit eum unda in superioribus suis amplius
Abbreviated transcription (Latin):
ibet ꝙ illud consi¬
derare quid sit qdđ dñs iubet de iordanis
medio. de loco ubi steterirat sacerdotũ
pedes lapides colligere. ꝙ in loco castrors
ponere. & alios undecumq collectos. in pͥori
loco reponere. Queramus gͦ quis ille sit locꝰ
quo sacerdotũ pedes tempore faciendi mi¬
raculi subsistunt: uel quo itidẽ loco. post
celebratum miracłm castra figenda st̃.
Quis dubitet supͣ humanã uirtutẽ esse
iordanẽ retro ire. & aquarũ congeriem
in unã molẽ consurgere: Quis queso nͥ
mente excidat. tã stupendũ miracłm
de sua uirtute presumat: Ubigͦ debet
animus sub tante rei expectatione spẽ
suam figere. nisi in fiducia diuine magni¬
ficentie: Tutus stationis locus. & magne
securitatis p̃sũptio de adiutorio diuine
pietatis. S ẽ. alius Locus. loco huic ual¬
de dissimilis: subreptio uidelicet diffi¬
dentie & despationis. Locus sane horri¬
dus. plenus timoris. plenus sollicitu¬
dimis. & qualem demiq decet castris.

Expanded text:
ibet et illud considerare quid sit quod Dominus jubet de Jordanis medio, de loco ubi steterunt sacerdotum pedes, lapides colligere, et in loco castrorum ponere, et alios undecunque collectos in priori loco reponere. Quaeramus ergo quis ille sit locus, quo sacerdotum pedes tempore faciendi miraculi subsistunt, vel quo itidem loco post celebratum miraculum castra figenda sunt. Quis dubitet supra humanam virtutem esse Jordanem retroire, et aquarum congeriem in unam molem consurgere? Quis, quaeso, nisi mente excidat, tam stupendum miraculum de sua virtute praesumat? Ubi ergo debet animus sub tantae rei exspectatione spem suam figere, nisi in fiducia divinae magnificentiae? Tutus stationis locus et magnae securitatis, praesumptio de adjutorio divinae pietatis. Sed est alius locus loco huic valde dissimilis, subreptio videlicet diffidentiae et desperationis. Locus sane horridus, plenus timoris, plenus sollicitudinis, et qualem denique decet castris
Abbreviated transcription (Latin):
euectionẽ repetitur. ut uircutũ turma absq
deuiationis suspicione secure subsequatur:
ꝑ meditationũ itaq agitur. ut quicqͥd uti¬
liter fieri debeat ñ ignoretur. S ꝙ contẽ¬
platio illud effic̾e solet. ut admuenta
ueritas memorie tenaciꝰ mhereat & desid̾iũ
acriꝰ iflãmet ꝑmeditationẽ gͦ ad bo¬
num instruimur. & ꝑ contẽplationẽ in
bono solidamur. hec ẽ. rõ ut arbitror. cur
debeamus ꝓfectuum nr̃oꝵ iam. & medi¬
tationis exploratione. ꝙ intellectualis
arche ꝓcessione pretemptare. Duc us¬

Expanded text:
evectionem repetitur, ut virtutum turma absque evectionem repetitur, ut virtutum turma absque deviationis suspicione secure subsequatur? Per meditationem itaque agitur, ut quidquid utiliter fieri debeat non ignoretur. Sed et contemplatio illud efficere solet, ut adinventa veritas memoriae tenacius inhaereat, et desiderium acrius inflammet. Per meditationem ergo ad bonum instruimur, et per contemplationem in bono solidamur. Haec est ratio, ut arbitror, cur debeamus profectuum nostrorum viam, et meditationis exploratione, et intellectualis arcae processione praetentare.
Abbreviated transcription (Latin):
Aliudẽ. contemplationis: aliud ẽ me¬
ditationis. Meditationis ẽ. ꝑscrutari
occulta: contemplationis admirati
ꝑspicua. Siquidẽ meditatio ẽ. occulte
ueritatis studiosa inuestigatio: contẽ¬
platio ẽ. ꝑspicue ueritatis iocunda
admiratio. Que antẽ occulta sunt. so¬
lent ad manifestationẽ ꝓdire: modo
ex ꝓpͥa meditatione. modo ex diuina
reuelatione. Ubi gͦ reuel ationis grãm
p̃sentẽ habemus. meditationis officio¬
ñ egemus. Ubi autẽ diuina reuelatio
defuerit: mens humana nec mirum
ad meditationis studiũ ex necessita¬
te recurrit. & quasi ad exploratoꝵ of¬
ficia refugit. S quicqͥd mens humiana
de moꝵs instructione poterit medica¬
tionũ explor atione cognoscere. debet
interimi in contẽplationẽ adducere.
& in eoꝵ cercitulinẽ & defideriũ ami¬
mũ robor are. S cum meditationis.
ad muentio in concẽplationt̃ adducit᷑.
quid aliud ꝙͣ mna pͥus explorata ad arche

Expanded text:
Aliud est contemplationis, aliud est meAliud est contemplationis, aliud est meditationis. Meditationis est perscrutari occulta, contemplationis est admirari perspicua. Siquidem meditatio est occultae veritatis studiosa investigatio. Contemplatio est perspicuae veritatis jucunda admiratio. Quae autem occulta sunt, solent ad manifestationem prodire, modo ex propria meditatione, modo ex divina revelatione. Ubi ergo revelationis gratiam praesentem habemus, meditationis officio non egemus. Ubi autem divina revelatio defuerit, mens humana, nec mirum, ad meditationis studium ex necessitate recurrit, et quasi ad exploratorum officia refugit. Sed quidquid mens humana de morum instructione poterit meditationum exploratione cognoscere, debet iterum in contemplationem adducere, et in eorum certitudinem et desiderium animum roborare. Sed cum meditationis adinventio in contemplationem adducitur, quid aliud quam via prius explorata ad arcae
Abbreviated transcription (Latin):
lum ꝑ cipimꝰ: quos hostes cauere. qͦs
aduersarios. oppugnare. qͣles inimicos
interficere oporteat. non dubitamus.
Ecce quales exploratores debemꝰ ante in¬
gressum nr̃m premittere. ut sciamus con¬
tra que mala cauenda. & ad que bona
agenda debeamus uigilare. Qui tales
exploratores ante faciem suam. premit¬
tit erroꝵ deina minime formidabit
exercitus secure incedit: sibiq de
ie certitudine nichil diffidit: quem
exploratoꝵ sagacitas instrint. ꝙ arche
ordinata ancecessio in suo itinere diri¬
git. ꝑ arum nobis sit ante hebreoꝵ tͦbã
exploratores dirigere: faciamus ꝙ archã
ñam post exploratoꝵ uestigia. faciem
nrãm p̃cedere. Primũ ẽ. faciendoꝵ rõnẽ.
medditationũ nr̃arũ exploratione ꝑquir̾e.
& inuenire. & postea tandẽ oportet in
contemplationẽ adducere ut possimus
notã q ꝓmptã. ꝙ familiarẽ habere.
Contemplatio ꝑtinet ad arche euectio¬
nẽ. sicut meditatio ad explorationẽ.

Expanded text:
lum perspicimus, quos hostes cavere, quos lum perspicimus, quos hostes cavere, quos adversarios oppugnare, quales inimicos interficere oporteat non dubitamus. Ecce quales exploratores debemus ante ingressum nostrum praemittere, ut sciamus contra quae mala cavenda, et ad quae bona agenda debeamus vigilare. Qui tales exploratores ante faciem suam praemittit, errorum devia minime formidabit.xercitus secure incedit, sibique de viae certitudine nihil diffidit, quem exploratorum sagacitas instruit. et arcae ordinata antecessio in suo itinere dirigit. Parum nobis sit ante Hebraeorum turbam exploratores dirigere; faciamus et arcam nostram post exploratorum vestigia faciem nostram praecedere. Primum est faciendorum rationem meditationum nostrarum exploratione perquirere et invenire, et postea tandem oportet in contemplationem adducere, ut possimus notam, et promptam, et familiarem habere. Contemplatio pertinet ad arcae evectionem, sicut meditatio ad explorationem.
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatis articło expediat declina¬
re. unde oporteat cotidianis usib neces¬
saria petere. Considerate ergo & inquiri¬
te queq utilia. queq oportuna. & usib
necessaria. Considerate autẽ ñ solum
bona. s ꝙ mala & cõmoda. & incõmoda
munimenta & ꝑicła. Considerate gͦ ter¬
ram. & urbẽ ierico. Considerate urbẽ.
munitionũ firmitatẽ. hostiũ q multi¬
tudinẽ: ut scire possimꝰ qͦmodo oporte¬
at obsidionẽ ordinare. qualit̃ oppug¬
nare. contra quales bellum agere. Inspi
quam humana inuentio instituit. Dis¬
cutite bonum qđ d̾s creauit ad bonũ
nr̃m: & malum qđ homo inuenit in
malum suum. Considerate terrã & urbẽ
naturam & consuetudit̃᷑. Distinguite
bonũ creationis. & malum corruptiõis.
bonũ conditionis. & malum consuetu¬
dinis. Si nature bonũ cognoscimꝰ scrmꝰ
quid excolere. quid nutrire. qͥd multi¬
plicare debeamus. Simor nr̃oꝵp ma¬

Expanded text:
necessitatis articulo expediat declinanecessitatis articulo expediat declinare, unde oporteat quotidianis usibus necessaria petere. Considerate ergo et inquirite quaeque utilia, quaeque opportuna et usibus necessaria. Considerate autem non solum bona, sed et mala, commoda et incommoda, munimenta et pericula. Considerate ergo terram et urbem Jericho. Considerate urbem, munitionum firmitatem, hostiumque multitudinem, ut scire possimus quomodo oporteat obsidionem ordinare, qualiter oppugnare, contra quales bellum agere. Inspicquam humana inventio instituit. Discutite bonum quod Deus creavit ad bonum nostrum, et malum quod homo invenit in malum suum. Considerate terram et urbem, naturam et consuetudinem. Distinguite bonum creationis et malum corruptionis, bonum conditionis et malum consuetudinis. Si naturae bonum cognoscimus, scimus quid excolere, quid nutrire, quid multiplicare debeamus. Si morum nostrorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut de scca latius aliqͥd dicamꝰ:
sufficit in ista exploratione illa
iufficienter querere. que ad illam ꝓphe¬
ticam admonitionẽ possint sufficere.
Declina a malo & fac bonum. Sufficit
inquam sollerter ꝓuidere: qͣm caute
mala caueamus : qͣm discrete bona
ꝑficiamus. Alia est p̃meditatio in ca¬
uendis malis: alia p̃meditatio in com¬
plendis bomis. S licet utraq sit alia.
nulla tñ debet esse sine altera. Si mul
eant. simul currant. sibi q iuicem
succurrant que sine aditorio alter¬
utro. negocium suum numꝙͣ. plene
explicant. Hii sunt ut arbitror explo¬
ratores duo ꝓuida cautela amalo. ꝓui¬
da sollertia in bono: quos debemꝰ ante
faciem nrãm p̃mittere. & ꝓfectuũ nr̃oꝵ
itinera pretemptare. Ite ait iosue &
siderate terrã. & urbẽ iericho. Consi¬
derate inquit terram. regionũ q qͣli¬
tatem diligenter inquirite locoꝵ opor¬
tumtatem ut prenoscamꝰ quo in loco
oportunus possimꝰ castra figere. ubi

Expanded text:
ed ut de secunda latius aliquid dicamus, sufficit in ista exploratione illa sufficienter quaerere quae ad illam propheticam admonitionem possint sufficere: Declina a malo, et fac bonum . Sufficit, inquam, solerter providere, quam caute mala caveamus, quam discrete bona perficiamus. Alia est praemeditatio in cavendis malis, alia praemeditatio in complendis bonis. Sed licet utraque sit alia, nulla tamen debet esse sine altera. Simul eant, simul currant, sibique invicem succurrant, et sine adjutorio alterutro negotium suum nunquam plene expleant. Hi sunt, ut arbitror, exploratores duo provida cautela a malo, provida solertia in bono, quos debemus ante faciem nostram praemittere, et profectuum nostrorum itinera praetentare: Ite, ait Josue, et considerate terram et urbem Jericho . Considerate, inquit, terram regionumque qualitatem, diligenter inquirite locorum opportunitatem, ut praenoscamus quo in loco opportunius possimus castra figere, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽmanuel in signũ: exhibens nob̾ ut dictũ
samiliare ꝯtubmũ. Nã ecce pꝰt passionem.
⁊ resurrectionẽ .xͥ. nemo credit᷑ descend̾e ad
inferos. ex his qͥ st̃ ad uitã p̾destinati. Ecce
ad qͣlem lib̾ationẽ sꝑandã. ecce ad qͣlem ti¬
morẽ tollendũ: datũ ÷ illd̃ qd loqͥm signũ.

Expanded text:
ut dictum est, familiare contubernium. Nam, ecce post passionem et resurrectionem Christi, nemo creditur descendere ad inferos ex his qui sunt ad vitam praedestinati. Ecce ad qualem liberationem sperandam; ecce ad qualem timorem tollendum datum est illud quod loquimur signum.
Abbreviated transcription (Latin):
implet᷑. Ergo ẽmanuel uocat᷑. S quero. ñcu¬
Sanie. an substantiue : s qͥs ñcupatiue e¬
um ẽmanuel dicit: qͥn potiꝰ ih̾m. scd̃m qd̾
angłm docuit. Non gͥ ñcitpatne: s substan¬
tiue hoc dr̃. Emmnanuel autẽ: int̾pretatur

Expanded text:
impletur. Ergo Emmanuel vocatur. Sed, quaero, nuncupative an substantive? Sed quis nuncupative eum Emmanuel dicit, quin potius Jesum secundum quod angelus docuit? Non igitur nuncupative, sed substantive hoc dicitur. Emmanuel aute
Abbreviated transcription (Latin):
iudei dicturi st̃. uł qͥd dr̃e potuert: Nunqͥd
ꝓbare poter̃t. ex testimonio alicuuꝰ scͥpt᷑e. pue¬
tũ suũ uł ẽ manuel dictũ ñcupatiue. uł ex
ꝓfessione alicuiꝰ secte. dictũ ẽmanuel suban¬
tiue: Aut q̃ erit ratio nomis. ut ꝓ illo puero
dicat᷑ ẽẽ d̃s cũ eis: Qͦ mͦ gͦ cũ eis : Presentia
maiestatis sue. an participatiõe gr̃e: S qͥd

Expanded text:
Judaei dicturi sunt, vel quid dicere poterunt? Nunquid probare poterunt ex testimonio alicujus scripturae puerum suum vel Emmanuel dictum nuncupative, vel ex professione alicujus sectae dictum Emmanuel substantive? Aut quae eit ratio nominis, ut pro illo puero dicatur esse Deus cum eis? Quomodo ergo cum eis? Praesentia majestatis suae, an participatione gratiae? Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uitam: illi ẽ. mare iuxta uiam.
In hac uita. ꝙ bona & mala:. milla
uita aut sola bona. aut sola mala.
Itaq quȩ in illa sunt. multum a se dif¬
ferunt. ⁊ nulla se similitudinis uicim¬
tate contingunt. eo qđ inter ea chaos
magnum firmatum sit. in quib ali¬
qua consimilis qualitatis ꝓportio re¬
periri non possit. Ss hȩc uita. inter illa
quȩ future uitȩ sunt bona seu mala:
quasi media inter iacet. eo qđ ad utͣq
seu binc seu inde aliqua similitudi¬
ne appropinquet. quȩ bona ꝙ mala
ꝑmixta habet. Illiꝰ gͥ uite bonis. bono¬
rum suoꝵ quamuis umbratili simi¬
litudine ningitur. sicut & inte illuis
malis maloꝵ suoꝵ ymaginaria af¬
finitate sociatur. Extra gͣ hanc mã
sunt: quia post hanc uitam occurr̃t.
Extra quidẽ & iuxta. ñ solum quali¬
tatis similitudine: s temporis cohe¬
sione. Statim ut ista deserimus: illa
absq mora incidimꝰ. Qui gͥ ꝓ his te¬

Expanded text:
hanc vitam, illi est mare juxta viam. hanc vitam, illi est mare juxta viam. In hac vita, et bona et mala; in illa vita, aut sola bona, aut sola mala. Itaque quae nulla sunt, multum a se differunt, et nulla se similitudinis vicinitate contingunt, eo quod inter ea chaos magnum firmatum sit, in quibus aliqua consimilis qualitatis proportio reperiri non possit. Sed haec vita inter illa quae futurae vitae sunt, bona sed mala quasi media interjacet, eo quod ad utraque seu hinc seu inde aliqua similitudine appropinquet, quae bona et mala permista habet. Illius igitur vitae bonis bonorum suorum quamvis umbratili similitudine jungitur, sicut et vitae illius malis, malorum suorum imaginaria affinitate sociatur. Extra ergo hanc viam sunt, quae post hanc vitam occurrunt. Extra quidem, et juxta non solum qualitatis similitudine, sed temporis cohaesione. Statim ut ista deserimus in illa absque mora incidimus. Qui igitur pro his ti
Abbreviated transcription (Latin):
esse. S felices illi quos iam uircutũ
exercitia. laboꝵ certamina non tã
fatigant. quã delectant. Qui hoc
solum plangunt. quod tot ante ac̃¬
te uite tempora uel in iniquitate
consumpserunt: uel in uanitate ꝑ¬
diderunt. Qui hꝰmodi est. mare post
tergum se habere ostendit: sicut ille
qui dixit. Recogitabo tibi om̃s annoᷤ
meos: in amaritudine amme mee.
Quis autem dubitet huiꝰmodi hominib
mare post tergum relictum esse ad tu¬
tissimũ firmamentũ. & subuersionẽ im¬
micoꝵ: Solec enim amaritudo peniten¬
tie non solum ꝑpetrata mala satisfaci¬
endo delereꝰ. uerum etiã illud in nobis
consueuit efficere: ut quȩ non licet. nec
nis unda. aliis sit extra uiam. aliis in
ma. Quis dubitet hanc utam esse mã
ad uitam futuram: Alius dolet ꝓhis
quȩ sunt presentis uitȩ. alius ꝓhis qͤ
sunt uite future. Qui ꝓhis dolec quȩ
sunt in hac uita:. huic ẽ mare in ur¬
a. Qui ꝓ illis dolet quȩ sunt extra

Expanded text:
esse. Sed felices illi quos jam virtutum esse. Sed felices illi quos jam virtutum exercitia, laborum certamina, non tam fatigant quam delectant, qui licet solum plangunt, quod tot anteactae vitae tempora, vel in iniquitate consumpserunt, vel in vanitate perdiderunt. Qui hujusmodi est, mare post tergum se habere ostendit, sicut ille, qui dixit: Recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine animae meae . Quis autem dubitet hujusmodi hominibus mare post tergum relictum esse, ad tutissimum firmamentum, et subversionem inimicorum? Solet enim amaritudo poenitentiae non solum perpetrata mala satisfaciendo delere, verum etiam illud in nobis consuevit efficere, ut quae non licet, nec nis unda aliis sit extra viam, aliis in via. Quis dubitet hanc vitam esse viam ad vitam futuram? Alius dolet pro his quae sunt praesentis vitae, alius pro his quae sunt vitae futurae. Qui pro his dolet, quae sunt in hac vita, huic est mare in via. Qui pro illis dolet, quae sunt extra