comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I RUm satis est dile¬
ctissimi fratres. quod
in hoc capitulo. sapi¬
entissimus omnium
hominum  salomon ꝓpħ̃a ꝓpo¬
suit tria impossibilia ẽẽ quȩ scire ñ
possit. quartum adhuc ẽẽ qd̃ ñ ual&
agnoscere. Uestigia aquile uolantis.
uiam serpentis suꝑ petram.⁊ semi¬
tas nauis nauigantis: ⁊ uias uiri in
iuuentute sua. Hec se nescire testat᷑
ille ꝓpħa salomon. Qui ut pͥmum
transactis infantie rudim̃tis annos
iuuentutis ingressus est. in quib po¬
sita ad huc in firmitas. quo cursum
dirigat nutat incerta: nichil aliud
a deo quam sapientiam postulauit.
Inter ipsa ut dixi iuuentutis temp¬
tam̃ta iam sapiens. indilectione rerũ
quod om̃ib preiret elegit. Sic enim¬
ipse in libro sapientiȩ tue se ad dnm̃
omnipotentẽ dep̾catum fuisse cõme¬
morat. Da mͥ inquit sedium tuarũ
assistricem sapientiam. ut sciam dispo¬
sitionem orbis terrarum uirtutes ele¬
mentors: initium ⁊ consummationẽ
& medietatẽ omniũ rerum. Diuisioẽs

Expanded text:
irum satis est, dilectissimi fratres, quod in hoc capitulo sapientissimus omnium hominum Salomon propheta proposuit tria impossibilia esse, quae scire non posset, 451 quartum adhuc esse quod non valeret agnoscere: Vestigia aquilae volantis, vias serpentis super petram, et semitas navis navigantis, et vias viri in juventute . Haec se nescire testatur ille propheta Salomon, qui ut primum transactis infantiae rudimentis, annos juventutis ingressus est, in quibus posita adhuc infirma aetas, quem cursum vitae deligat, nutat incerta; nihil aliud a Deo, quam sapientiam postulavit: inter ipsa, ut dixi, vitae tentamenta jam sapiens, qui in dilectione rerum, quod omnibus praeiret, elegit. Sic eniipse in libro Sapientiae suae se Dominum omnipotentem deprecatum fuisse commemorat: Da mihi, inquit, sedium tuarum assistricem sapientiam ; ut sciam dispositionem orbis terrarum, virtutes elementorum, initium et consummationem et medietatem omnium rerum, divisiones
Abbreviated transcription (Latin):
saxũ nec mergit᷑ in ꝓfundũ. Nauẽ autẽ
ȩccł̃iam eẽ diuinis testimoniis approbamꝰ:
sicut ibi. Illic transierunt naues thar
totam sibi spem ponens in hoc tẽpore.
non tam de deo quam de potestatib

Expanded text:
saxum, nec mergitur ad profundum. Navem autem Ecclesiam esse divinis testimoniis probamus, sicut ait: Illic transierunt naves Tharstotam sibi spem, quod fit in hoc tempore, non tam de Deo, quam de potestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit ut repente conceꝑit. ut tam fe¬
deret. ut hominẽ deus indueret. quẽ
totus mundus non potest nec sufferre
ad terram ac redeuntis ad cȩlos uestigia
& uias inquit serpentis suꝑ petram.
Dixi iam Raritati ur̃e quod senticosiᷤᷤ
labens membris nitidus ⁊ uolubilis
coluber. tractib suis uestigia aliqua
in petra quia res est dura ñ faciat.
Indicium enĩ monstri huius. non nͥ
molli scriptum signat᷑ inpuluere.
Nunc gͦ uideamus quid sit iste ser

Expanded text:
venerit, ut repente conciperet, ut tam fevenerit, ut repente conciperet, ut tam federet, ut hominem Deus indueret, quem totus mundus non potest, nec sufferre, ini advenientis ad terram, ac redeuntis ad coelos vestigia I.--8. Et vias, inquit, serpentis super petram. Dixi jam charitati vestrae quod sinuosis labens membris nitidus et volubilis coluber tractibus suis vestigium aliquod in petra, quia res est dura, non faciat. Indicium enim monstri hujus non nisi molli scriptura signatur in pulvere. Nunc ergo videamus quis sit iste ser
Abbreviated transcription (Latin):
lacerato. dum humanũ sibi corpus as¬
sumit. peccatum illud qd̃ hominem
tenebat ob Noxium tanqͣm ꝑnitiosum
uirus ex tuxit. sicut apls ait. ⁊ de pec¬
cato dampnanit peccatum incarne sua.
& alibi. Qui cum peccatum non eẽt
pronobis peccatum fecit. Ad hoc quoq
moyses serpentẽ ereum in heremo
suspendit in ligno. qui ꝓprius erat ⁊ pꝰ
corporis xꝑitut quicumq in eo aspi¬
ceret. non ꝑiret. Corpus enim homi¬
nis: ꝑ transgressionẽ. uas fuerat serpẽ¬
tis effectum. Sicut & alibi ipse moy¬
ses uirgam ꝓiecit in terram. quȩ in
similitudinem est comparata serpen¬
tis: quȩ ⁊ ipsa imago erat corporis
passionẽ & resurrectionẽ fuã presenti
men cuius hominis tam altus ⁊ tan¬
tus est sensus. ut explicare possit qͦmͦ
illa tanta maiestas celo aut uenire di¬
gnata fuerit aut redire. c̃um hoc solũ
nobis scire liceat quod aut uenit aut
rediit: Quis enim cognosoere potest
quẽ ad modum uerbum in uirginem

Expanded text:
lacerato, quod humanum sibi corpus aslacerato, quod humanum sibi corpus assumit, peccatum illud quod hominem tenebat obnoxium, tamquam perniciosum virus exstinxit, sicut Apostolus ait: Et de peccato damnavit peccatum in carne sua ; et alibi: Qui cum peccator non esset, pro nobis peccatum fecit . Ad hoc quoque Moyses serpentem aeneum in eremo suspendit in ligno, qui proprius erat typus corporis Christi, ut quicumque in eum aspiceret, non periret; corpus enim hominis per transgressionem vas fuerat serpentis effectum. Sic et alibi ipse Moyses virgam projecit in terram, quae in similitudinem est corporata serpentis: quae et ipsa imago erat corporis passionem et resurrectionem suam, praesentimen cujus hominis tam altus sensus et tantus est, ut explicare possit, quomodo illa tanta majestas de coelo aut venire dignata fuerat, aut redire; cum hoc solum nobis scire liceat, quod aut venit, aut rediit? Quis enim cognoscere potest quemadmodum Verbum in Virginem
Abbreviated transcription (Latin):
inumbra alarum tuarũ sꝑabo. Iite¬
rum. Renouabit sicut aquile iuuen¬
tus tua. Nam ⁊ aquila quasi a cola.
que mater nidi semꝑ unius ẽ: nec ad.
pro creandam sobolem. aliud aliqͣndo
cubile ꝑquirit. Et cum pͥmum calidis
ouis maturo ortu fetus erumpit᷑ int̾i¬
or. pullosq educit implumef. hos contͣ
faciem feruidi solis opponit: ut qui
egrã ⁊ inualidam corusco lumine re¬
pulsam aciem submiserit ocłoꝵ ma
tris damꝑnatus arbitrio ⁊ afrũm con¬
sortio separatus. deicitur interram. Et
sicut auis ista inimica serpentum est
quos cum inaera alarum remigio
subuectando subportat. obunco rostro
⁊ armatis quasi quibdam telis pe¬
dib suis lacerat ac diuellit qͦs cum
deuoret. calore suo interno noxium
xxp̃c unam diligit eccłiam ut aquila
nidum suum. qͣm ab estu ꝑ secutio¬
num. alarum suarum defendit um
qui igneam euangłioꝵ lucem uiciis
scłarib inquinati. ferre non possunt.¬
& ut aquila serpentes deuorat:⁊ eoꝵ

Expanded text:
In umbra alarum tuarum sperabo . Et iterum: Renovabitur sicut aquilae juventus tua . Nam ut aquila colona, quasi ita mater nidi semper unius est, nec ad procreandam sobolem aliud aliquando cubile perquirit, et cum primum calidis ovis maturo ortu fetus eruperit interior, pullos educit implumes, hos contra faciem fervidi solis opponit, et qui aegram et invalidam corusco radiorum appulsu aciem submiserit oculorum, materno damnatus arbitrio, et a fratrum consortio separatus dejicitur in terram. Et sicut avis ista inimica serpentum est, quos dum in aere alarum remigio subvectando supportat, hos obunco rostro, et armatis quasi quibusdam telis, pedibus suis lacerat ac divellit; quos cum devorat, calore suo interno noxium ristus Dominus unam diligit Ecclesiam, ut aquila nidum suum; quam ab aestu persecutionum alarum suarum defendit umbqui igneam Evangeliorum lucem vitiis saecularibus inquinati ferre non possunt. 6. Et ut aquila serpentes devorat, et eorum
Abbreviated transcription (Latin):
potest dep̃hendi: Hec sunt quȩ sapi¬
entissimus salomon ꝓpħa dixit. se non
posse cognoscere. Nunc gͦ de singulis
reb istis quid dicamꝰ: audite. Aquilam
qua docuit humanũ genus inuitã
redire posse post mortem. uelut aqͥla
reuolauit ad patrem:. p̃dam secum re¬
ferens. id est hominẽ quẽ rapuerat
de faucib inimici. Hȩc ÷ aquila de qͣ¬

Expanded text:
potest deprehendi? Haec sunt quae sapipotest deprehendi? Haec sunt quae sapientissimus Salomon propheta dixit se non 452 posse cognoscere. Nunc ergo de singulis rebus istis quid dicamus, audite. 5. Aquilam qua docuit humanum genus in vitam redire posse post mortem, velut aquila revolavit ad Patrem, praedam secum referens, id est, hominem, quem rapuerat de faucibus inimici. Haec est aquila, q
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse scire rep̃henderĩ: quȩ ñ fuis¬
posita lectio diutius differatur: pauca
non agnosco. Uestigia aquile uolan¬
tis. & uias serpentis suꝑ petrã. & semi¬
tas nauis nauigantis: ⁊ uias uiri iniu¬
uentute. Quis enim unqͣm dilectissimi
fr̃s poduit ista cognoscere: Quasi uero
sit facile ut suspensa aquila in altum
celeri eleuatione pennarum. plausus
sui ⁊ lapsus uestigia manifesta constitu¬
at. aut uiam signet inuacuo:i lineã
sui uolatus ducat. ⁊ figat in liquido.
Quis cursum nauis dep̃hendat iN
fluctib: Quis inditium eiꝰ ꝑ quos ag¬
geres & limites feratur intelligat:
Crebra semꝑ ⁊ inquieta mutatio. dũ
undis sequacib aut obruit᷑ quod p̃ces¬
sit: aut opprimit᷑ quod secutũ ẽ. Qis
inpetra signum aliquod serpentis ag¬
nouit: cum ⁊ materia sit dura saxoꝵ.
⁊ lubrica natura serpentũ: Aut qͦmͦ
possunt uiȩ uiri inuiuentute cognos¬
ci:. qui unde ueniat & quo eat non

Expanded text:
potuisset scire reprehenderim, quam quod non fuispotuisset scire reprehenderim, quam quod non fuis. Sed jam ne proposita lectio diutius differatur, pauca tigia aquilae volantis, et vias serpentis super petram, et semitas navis navigantis, et vias viri in juventute. Quis enim umquam, dilectissimi fratres, potuit ista cognoscere? Quasi vero sit facile ut suspensa aquila in altum celeri elatione pennarum, plausus sui et lapsus vestigia manifesta constituat, aut viam signet in vacuo, et lineam sui volatus ducat, figatque in liquido? Quis cursum navis deprehendat in fluctibus? quis indicium ejus, per quos aggeres et limites feratur, intelligat? Crebra semper et inquieta mutatio, dum undis sequacibus, aut obruitur quod praecessit, aut opprimitur quod secutum est. Quis in petra signum aliquod serpentis agnovit, cum et materia sit dura saxorum, et lubrica natura serpentum? Aut quomodo possunt viae viri in juventute cognosci, qui unde veniat, et quo eat, non
Abbreviated transcription (Latin):
redeunte orbe succederet: quȩ causa
uarios stellarum ageret cursus. p̃ce¬
dendo se non nunquã aut subito se¬
quendo: unde earum eẽt ortus aut obi¬
tus. ⁊ alia multa quȩ sapientia docente
cognouerat. mirum quod ista que sibi
impossibilia eẽ dicit. aut scire ñ ptuit
aut uidere  S quia omia quȩ in libris
diuinis ꝓpħarum adnuntiatione conge¬
sta sunt. suis sunt temporib reseruata:
merito salomon ante aduentum dñi
serpens inpetra. quid nauis nauigans.
quȩ iuuenis uia iniuuentute ẽẽt. scire
non potuit. Adhuc ñ erat tempis quo
umbra corpus fieret: aut ueritas de
conscripta. quib ait ut nichil occultum
quod ñ reueletur. & postea qͣm signatũ
illum septem sigillis librum. nemo al¬
atq indultum est nobis ut om̃ia & ui¬
dere possimus .i nosse. sicut ipse dnĩs
condisti hȩc sapientily. ⁊ reuelasti ea par¬
uulis. & iterum. uobis inquit ꝑmis¬
sum est scire mysterium hoc. Que idõ
re tuli. ut non salomonẽ quod noN

Expanded text:
redeunte orbe, succederet, qua causa varios stellarum ageret cursus, praecedendo se nonnumquam, aut subito subsequendo, unde earum esset ortus aut obitus, et alia multa, quae sapientia docente, cognoverat. Mirum quod ista quae sibi impossibilia esse dicit, aut scire non potuit, aut videre. 3. Sed quia omnia quae in libris divinis prophetarum annuntiatione congesta sunt, suis sunt temporibus reservata, merito Salomon ante adventum Dominserpens in petra, quid navis navigans, quae juvenis via in juventute esset, scire non potuit: adhuc non erat tempus, quo de umbra corpus fieret, aut veritas de conscripta, quibus nihil est occultum quod non reveletur; et posteaquam signatum illum septem sigillis librum nemo almissum et indultum est nobis, ut omnia et videre possimus et nosse, sicut ipse Dominus condisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis . Et iterum: Vobis, inquit, permissum est scire mysterium hoc . Quae ideo retuli, ut non tam Salomonem quod non
Abbreviated transcription (Latin):
tere. Magistrum autẽ pueri tui de
quo dignatus es rescribere. quẽ pla¬
giatorem ẽẽ eius non dubium est:
sepe euagrius prb̃r dum adhuc an¬
thiochiȩ eẽm. me p̃sente corripuit.
Cui ille respondit. Ego nichil timeo.
Dicit se ad nõ suo fuisse dimissum
si uob̃ placet: ecce hic ẽ transinitͣte eũ
quo uultis. In hoc arbitror me non
peccare. si hominẽ uagum ñ sinam
longius fugere. Qua ꝓpter quia ego
in hac solitudine constitutꝰ. non possũ
agere quod iussisti: rogaui carissimũ
michi euagriũ. ut tam tui qͣm mei
causa. instanter negodum ꝑsequatur

Expanded text:
tere. Magistrum autem pueri tui, de tere. Magistrum autem pueri tui, de quo dignatus es rescribere, quem plagiatorem esse eius non dubium est, saepe Euagrius presbyter, dum adhuc Antiochiae essem, me praesente corripuit. cui ille respondit: \'ego nihil timeo\'. dicit se a domino suo fuisse dimissum et, si uobis placet, ecce hic est; transmittite eum, quo unltis. arbitror me non peccare, si hominem uagum non sinam longius fugire. quapropter quia ego in hac solitudine constitutus non possum agere quod iussisti, rogaui carissimum mihi Euagrium, ut tam tui quam mei causa instanter negotium prosequatur
Abbreviated transcription (Latin):
eum eẽ quẽ uehem̃ter reposcit. Et ex
hoc queso. ut eos libros quos me non
habere breuis subditus edocebit: li¬
brarii manu in carta scribi iubeas.
Interp̃tationẽ quoq psalmoꝵ dauiti¬
coꝵ. & ꝓlixum ualde de synodis librũ
scĩ hylarii. quem ei apud tenũeris ma¬
nu mea ipse descripseram: ut michi
tranferas peto. Nosti hoc ẽẽ xp̃iane
anime pabulum: si in lege dñi medi¬
tetur die ac nocte. Ceteros hospicio
recipis. solatio foues: sumptib iuuas.
Aichi si rogata p̃stiteris: multa lar¬
gitus es. Et qm̃ tribuente dño multis
sacre bibliothece codicib abundamus.:
imꝑa uicissim. quodcumq uis mittã.
Nec putes mͥ graue ẽẽ si iubeas. habeo
alũnos. qui antiq me artis erudiunt.
Neq uero beneficium ꝓ eo qd̃ postulo
polliceor. Heliodorus frat̾ michi indi¬
cauit te multa de scripduris querere:
nec sic inuenire. Aut si om̃ia habes:
incipiet sibi caritas uindicare plus pe¬

Expanded text:
eum esse, quem uehementer repoposcit. et ex eum esse, quem uehementer repoposcit. et ex hoc quaeso, ut eos libros, quos non habere me breuis subditus edocebit, librarii manu in charta scribi iubeas. interpretationein quoque psalmorum Dauiticorum et prolixum ualde de synodis librum sancti Hilarii, quae ei apud Treueris manu mea ipse descripseram, aeque ut mihi transferas peto. nosti hoc esse Christianae animae pabulum, si in lege domitetur die ac nocte. ceteros hospitio recipis, solacio foues, sumptibus iuuas; mihi si rogata praestiteris, multa largitus es. et quoniam tribuente domino multis sacrae bibliothecae codicibus abundamus, impera uicissim: quodcumque uis, mittam. nec putes mihi graue esse, si iubeas: habeo alumnos, qui antiquariae arti seruiant. neque uero beneficium pro eo, quod postulo, polliceor. Heliodorus frater mihi indicauit te multa de scripturis quaerere nec sic inuenire; aut si omnia habes, incipiet sibi caritas uindicare plus pe
Abbreviated transcription (Latin):
& si corpore absens. amore & sp̃u ue¬
nio: impendio exposcens. ne nascẽtes
amicitias quȩ xp̃i gluitino cohese¬
runt. aut temporis aut locoꝵ mag¬
nitudo diuellat: quin potius federe¬
mus eas recipcis epłis. Illȩ inter nos
currant. illȩ se obuient. illȩ nob̾cum
loquant᷑. Non multũ ꝑditura erit
caritas. si tali secum sermone fabu¬
letur. Rufinus autem frat̾ ut scͥbis
necdum uenit: & si uenerit. ñ multũ
proderit desiderio meo: eũ eum iam
uisurus non sim. Ita enĩ & ille longo
inter uallo separatus ẽ. ut huc ñ possit
currere: & ego arrepte solitudinis ter¬
minis arceor: ut ceperit mͥ iam non
licere quod nolui. Obhoc ⁊ ego obsecro.
& ut tu petas plurimũ quero: ut tͥ
beati reticii augusti dunensis ep̃i com¬
mentarios ad descͥbendum largiatur.
inquib canticum canticoꝵ sublimi
ore disseruit. Scripsit mͥ & quidam
de patria supͣdicti fratris rufini pau¬
lus senex. tertulliani suũ codicẽ apud

Expanded text:
etsi corpore absens, amore et spiritu ueetsi corpore absens, amore et spiritu uenio inpendio exposcens, ne nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut temporis aut locorum magnitudo diuellat. quin potius foederemus eas reciprocis epistulis; illae inter nos currant, illae se obuient, illae nobiscum loquantur. non multum perditura erit caritas, si tali secum sermone fabuletur. Rufinus autem frater, ut scribis, necdum uenit et, si uenerit, non multum proderit desiderio meo, cum eum iam uisurus non sim. ita enim et ille longo a me interuallo separatus est, ut huc non possit currere, et ego arreptae solitudinis terminis arceor, ut coeperit mihi iam non licere, quod nolui. ob hoc et ego obsecro et, ut tu petas, plurimum quaeso, ut tibi beati Reticii Augustodunensis episcopi commentarios ad describendum largiatur, in quibus Canticum Canticorum sublimi ore disseruit. scripsit mihi et quidam de patria supra dicti fratris Rufini Paulus senex Tertulliani suum codicem apud
Abbreviated transcription (Latin):
am huic tue epłe copulatã ei reddere
non graueris. Noli nos eiꝰ estimare uir¬
cutib. In illo conspicies exp̃ssa sc̃ĩtatis in¬
signia. Et ego cinis ⁊ uilissima pars lutiĩ
fauilla dũ u̾tor. satis habeo si splẽdorẽ moꝵ
eiꝰ. imbecillitas ocłoꝵ meoꝵ ferre sustineat Ille
mͦ lauit. mundus ẽ:⁊ tanqͣm nix de al¬
batus. Ego cunctis peccatoꝵ sordib in¬
quinatus. dieb ac noctib oꝑior cũ tre¬
more reddere nouissimũ quadrantẽ.
quiescit: forsitan ⁊ mͥ insepulchro sce¬
salutat. & martinianũ frẽm iunctosa¬
lutamꝰ obsequio: quẽ ego uide deside¬
rans catena languoris in nector.
Nea michi parte heremi cõmoranti
que iuxta syriam sarracenis iungit᷑
tue dilectionis scripta ꝑlata sunt. Qͥbx
lectis. ita reaccensus ẽ animꝰ iherosoli¬
mam ꝓficisci: ut pene nocuerit ꝓposi¬
to. quod ꝓ fuerit caritati. Nunc gͥ qͦ
modo ualeo ꝓme tͥ litteras rep̃sento.

Expanded text:
am huic tuae epistulae copulatam ei reddere am huic tuae epistulae copulatam ei reddere non graueris. noli nos ex eius aestimare uirtutibus. in illo conspicies expressa sanctitatis insignia; ego cinis et uilissimi pars luti et iam fauilla, dum uegetor, satis habeo, si splendorem morum eius inbecillitas oculorum meorum ferre sustineat. ille modo lauit, mundus est et tamquam nix dealbatus; ego cunctis peccatorum sordibus inquinatus diebus ac noctibus opperior cum tremore reddere nouissimum quadrantem. quiescit, forsitan et mihi in sepulchro scesalutat; et Martinianum fratrem iuncto salutamus obsequio, quem ego uidere desiderans catena languoris innector. ea mihi parte heremi commoranti, quae iuxta Syriam Sarracenis iungitur, tuae dilectionis scripta sunt perlata, quibus lectis ita reaccensus est animus Hierosolymam proficiscendi, ut paene nocuerit proposito, quod profuerit caritati. nunc igitur, quomodo ualeo, pro me tibi litteras repraesento.
Abbreviated transcription (Latin):
Uantus beatitudinis tuẽ
rumor diuersa popłoꝵ
ora cõpleuerre. hinc po¬
teris estimare: qđ egote
Aante incipio
amare qͣm nosse. Ut enim apls ait.
quoꝵdam hominum peccata mani¬
festa sunt p̃cedentia adiudiciumita
econtrario tue dilectionis fama disꝑ¬
gitur. ut ñ tantum laudandus sic ille
qui te amat: quã scelus putet᷑ facere
ille qui ñ amat. Pret̾mitto alias innu¬
sustentasti. pauisti. uestisti. uisitasti
heliodori fr̃ĩs ate adiuta necessitas.¬
gratiis. quo ille preconio ꝑ egrinationis
incõmoda a te fota referebat: ĩta ut ego
ille ardentissimꝰ quẽ intolerabilis languor
afficiebat. pennatis ut aiunt pedib car-¬
da caritatis ⁊ uoto te saluta uerim:i etiã
complexus sim. Eratulor itaq tͥ. &. na¬
scentem amicitiã ut dñs federare dignet᷑
precor. Et quia frat̾ rufinus qui cum scã
melania ab egypto iherosolimã uenis¬
se narrat᷑. indiuidua mͥ germanitatis
caritate conexus ẽ: queso ut epłam me¬

Expanded text:
uantus beatitudinis tuae rumor diuersa populorum ora conpleuerit, hinc poteris aestimare, quod ego te ante incipio amare, quam nosse. ut enim apostolus ait: quorundam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad iudicium, ita e contrario tuae dilectionis fama dispergitur, ut non tantum laudandus sit ille, qui te amat, quam scelus putetur facere ille, qui non amat. praetermitto innusustentasti, pauisti, uestisti, uisitasti: Heliodori fratris a te adiuta necessitasgratiis, quo ille praeconio peregrinationis incommoda a te fota referebat? Ita ut ego ille tardissimus, quem intolerabilis languor exedit, pennatis, ut aiunt, pedibus, gestu caritatis et voto 14 te salutaverim, et etiam complexus sim. Gratulor itaque tibi, scentem amicitiam ut dominus foederare dignetur, precor. Et quia frater Rufinus, qui cum sancta Melania ab ; Aegypto Hierosolymam uenisse narratur, indiuidua mihi germanitatis caritate conexus est, quaeso ut epistulam me
Abbreviated transcription (Latin):
yam uellem nunc uro
inter ẽẽ conuentui. &
ad mirandũ consortiũ
licet isti oculi ñ mere¬
anturas¬
picere. tota cum exultatione cõplecti.¬

Expanded text:
am uellem nunc uestro interesse conuentui, et admirandum consortium, licet isti oculi non mereantur, aspicere, tota cum exultatione complecti
Abbreviated transcription (Latin):
tifex medius thuribulo armatꝰ ingre¬
ditur: ⁊ currens ira dei. sacerdotis uoce
prohibetur. Hirga aaron ⁊ florẽ ꝓfert
i folia: ⁊ in ȩt̾nam memoriam uirens sic-¬
citas conseruat᷑. Necdum templum: &
iam editui. Necdum sacerdotes ⁊ leuy¬
de optulere sacrificia: i partes eoꝵ mys¬
ticus sermo describit. Uitula rufa in
holocausto concremat᷑. ⁊ cinis eiꝰ ꝑiacu¬
laris asꝑsio est: quoꝵ omniũ figure ꝓ¬
prios libros flagitant. ⁊ melius reor ta¬
cere qͣm pauca dicere.

Expanded text:
tifex medius thuribulo armatus ingretifex medius thuribulo armatus ingreditur, et currens ira Dei sacerprohibetur; uirga Aaron et florem profert et folia et in aeternam memoriam uirens siccitas conseruatur; necdum templum et iam aeditui, necdum sacerdotes et leuitae obtulere sacrificia et partes eorum mysticus sermo describit; uitula rufa in holocausto concrematur et cinis eius\' piacularis aspersio est. quorum omnium figurae proprios libros flagitant et melius reor tacere quam pauca dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
acute. cum carbonib iuniꝑoꝵs. Pro quo
apud nos legitur desolatoriis. ferunt au¬
tem lignum hoc ignem multo tempore
conseruare. ita ut si prune ex eiꝰ cinere
E& quo discimus post sepulchra concu¬
piscentie ⁊ uestibula transire nos ad li¬
gnum quod multo tempore calorem
tenet. ut simus feruentes sp̃u. ⁊ claro
sonidu atq in altum ex altata uoce. euã
głium dñi p̃dicemus. Ab hac itaq mã¬
sione usq ad tricesimam scd̾am. istius
modi continent᷑ hystorie. Duodecĩ explo¬
ratores mittunt᷑ ad t̾ram scam. Botrus
refertur in ligno.⁊ xp̃i breuit̾ passio de¬
monstratur. Murmurat populus iu
deoꝵ gigantum impetum reformidais.
Pugnat contͣ amalech ⁊ chananeũ no¬
lente deo:⁊ uictus intelligit quȩ debe¬
at interra scã exercere sacrificia. Dathan
⁊ abyron ⁊ filii chore consurgunt contͣ
moysen ⁊ aãron:⁊ terre uoragine glu¬
tiuntur. Inter mortuos ⁊ uiuentes pon¬

Expanded text:
acutae, cum carbonibus juniperorum . Pro quo acutae, cum carbonibus juniperorum . Pro quo apud nos legitur, desolatoriis. Fertur autem lignum hoc ignem multo tempore conservare, ut pruna si ex ejus cinere Ex quo discimus post sepulcra concupiscentiae et vestibula transire nos ad lignum quod multo tempore calorem tenet, ut simus ferventes spiritu, et claro sonitu Evangelium in altum exagelium domini praedicemus. ab hac itaque mansione usque ad tricesimam secundam istius modi continentur historiae: duodecim exploratores mittuntur ad terram sanctam; botrus refertur in ligno et Christi breuiter passio demodaeorum, gigantum impetum reformidans pugnat contra Amalech et Chananaeum nolente Deo, et victus intelligit quae debeat in terra sancta exercere sacrificia. Dathan et Abiron filii Chore consurgunt contra Moysen et Aaron, et terrae voragine glutiuntur. Inter mortuos et viventes pon
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝓfecti de aseroth castra metati
sunt in rechina. Pro qͦ supͣ in hoc
eodem libro legimus. postquã ꝓfectus
est populus de aseroh: castra metati st̃
in solitudinem ꝑharan. Hec ÷ autẽ qͥnta
decima mansio. Et notandum quod re-¬
lique mansiones decem ⁊ octo. quarũ
nunc breuiter katalogꝰ describit᷑. areh¬
ma usq ad syongaber. id ÷ usq adtrice¬
simam scd̾um mansionẽ sub pharan
solitudinis nomine contineant᷑. In qͥb
uniuersa quȩ scripta sunt diuersis
temporib gesta sentimus. quia quȩ ñ
sunt ꝑ mansiones singulas distributa.
a nobis quoq incõmune dicent᷑. ut pꝰea
ueniamus adreliqua. Rethina transfer¬
tur sonitus aut iuniperus. qͣn quam¬
pleriq archeuton apud grecos aliud
genus arboris significare contendan.
Iuniperum autem ⁊ pͥmus graduum
psalmus uixta ueritatẽ hebraicã sonat.
ubi scͥptum est. quid detur tͥ aut quid
apponat᷑ tibi. ad linguam dolosam.
& ꝓph̃a respondet. Sagitte potentis

Expanded text:
fecti de Aseroth castra metati sunt in Rethma; pro quo supra in hoc eodem libro legimus: postquam profectus est populus de Aseroth, castra metati sunt in solitudine Pharan. Haec est autem quinta decima mansio. et notandum, quod reliquae mansiones decem et octo, quarum nunc breuiter catalogus describitur, a Rethma usque ad Asion-Gaber, id est usque ad tricesimam secundam mansionem, sub Pharan solitudinis nomine contineantur. in quibus uniuersa, quae scripta sunt, diuersis temporibus gesta sentimus; quae quia non sunt per mansiones singulas distributa, i a nobis quoque in commune dicentur, ut postea ueniamus ad reliqua. J Rethma transfertur \'sonitus\' aut \'iuniperusplerique ἄρκευθον apud Graecos aliud genus arboris significare contendant. Juniperum autem et primus graduum psalmus juxta Hebraicam veritatem sonat, ubi scriptum est: Quid detur tibi aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam ? Et Propheta respondet: Sagittae potentis
Abbreviated transcription (Latin):
castra metati sunt in halus. Deci¬
ma mansio in exodo non habet̾: cre¬
ditur insyn heremo contineri. eodẽ
narrante libro. Profecta est om̃is mu¬
ltitudo filioꝵ isrł de heremo sin per
mansiones suas iuxta os dñi. ⁊ uene¬
runt raphydim. Ex quo ꝑspicuũ
est. plures mansiones unius regioĩs
uocabulo demonstrari. Interp̃tat᷑q
halus fermentum: qd̃ tollens muli
er miscuit farine satis trib. donec
fermentaret᷑ totum. In hac solitudi¬
ne murmurat populus ꝓfameꝰ &
conuersus respicit ꝓcul innube glo¬
riam dei. accipitq uespere cotur¬
nicem.⁊ mane alterius diei man¬
na. Et nota in mansione decima fer¬
mentum poni ⁊ post esum carni¬
um manna tribui. impleriq scͥptu¬
ram. Panem angłorum manducauit
homo.
.XI. Mansio.

Expanded text:
castrametati sunt in Alus. Decima mansio in Exodo non habetur. Crediturque in Sin eremo contineri, eodem narrante libro: Profecta est omnis multitudo filiorum Israel de eremo Sin, per mansiones suas, juxta os Domini, et venerunt Raphidim . Ex quo perspicuum est plures mansiones unius regionis vocabulo demonstrari. Interpretaturque Alus fermentum: qer, miscuit farinae satis tribus, donec fermentaretur totum . In hac solitudine murmurat populus propter famem, et conversus respicit procul in nube gloriam Dei; accepitque vespere coturnicem, et mane alterius diei manna . 477 Et nota in Mansione decima fermentum poni, et post esum carnium, manna tribui, implerique Scripturam: Panem Angelorum manducavit homo . XI. MANSIO.
Abbreviated transcription (Latin):
gehenna seu regna ꝓmissa sunt: alii de
diuitiis. alii de uirtute meditant᷑. Cũq
dictum sit generaliter om̃ib. dñm dm̃
tuum adorabis. ⁊ illi soli seruies: aliis
innocentia. miscdia. castitate. ieiunio
deo fideliter & sine cessatione seruien¬
tib nos nobis ad ulteros quib seruire
uolumus dños eligimus. Si quidem
luxta euangłii sententiam. om̃is qͥ fac̃
ꝑeccatum seruus est peccati. Et reuera
si amator pecunie sum. si głie. si suꝑbie.
si ambitionis aut pompe. dum ilł om̃e
studium mee uoluntatis impendo dño
seruire non possum: quia duob dnĩs
neminem seruire posse p̾scriptum est.
Non estis ur̃idicit apłs: emꝑti estis p̃¬

Expanded text:
gehenna, seu coeli regna promissa sint, alii de gehenna, seu coeli regna promissa sint, alii de divitiis, alii de virtutibus meditantur. Cumque dictum sit generaliter omnibus: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies : aliis innocentia, misericordia, castitate, jejunio, Deo fideliter et sine cessatione servientibus: nos nobis adulteros, quibus servire volumus, eligimus. Siquidem juxta Evangelii sententiam: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Et revera si amator pecuniae sum, si gloriae, si superbiae, si ambitionis aut pompae: dum illi omne studium meae voluntatis impendo, Domino servire non possum, quia duobus dominis neminem servire posse, scriptum est. Non estis vestri, dicit Apostolus: empti enim
Abbreviated transcription (Latin):
sta. nobilis & incarne & inspũ natus. ci¬
licium apueritia in habitũ: ⁊ locustaᷤᷤ
elegit ad cibum: qui nec peccati consci¬
entia nec pauꝑtatis in opia. ad huius
głam oneris. s sola futuri scłi beatitu¬
dine trahebatur. Apłi iam sperant. &¬
ad huc stulti & in utiles & tenuis fidei¬
arguuntur. Non sunt com digne pas¬
siones huius temporis. ad futuram głiam
que reuelabitur in nobis. Inde paulus o¬
culo mentis futura contemplans. dicebat.
Quis nos separabit a karitate. xp̃i: Tri¬
bulatio. an angustia. an ꝑsecutio: an fa¬
mes. an ꝑiculum. an gladius: Illos peri¬
cula non separant: nos uoluptates. Illi
cathenas bauilant innocentes. nos aurũ
circumferimꝰ criminosi. Illi incarcerib
uincti. nos intricliniis delicati. Illi in
neruo positi dm̃ puro corde: ⁊ sincera co¬
gitatione laudantes: nos in ipsa forte
eccłia. de forensib calumpniis cogitam
Et cum om̃ib equaliter legis data gr̃a

Expanded text:
sta, nobilis et in carne et in spiritu natus, cista, nobilis et in carne et in spiritu natus, cilicium a pueritia in habitum, et locustas elegit in cibum: qui nec peccati conscientia, nec paupertatis inopia, ad hujus gloriam oneris, sed sola futuri saeculi beatitudine trahebatur. Apostoli jam sperant, et adhuc stulti et inutiles et tenuis fideiarguuntur. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Inde Paulus, oculo mentis futura contemplans, dicebat: Qui nos separabit a charitate Christi: tribulatio, an angustiae, an persecutio, an fames, an periculum, an gladius ? Illos pericula non separant, nos voluptates. Illi catenas bajulant innocentes: nos aurum circumferimus criminosi. Illi in carceribus vincti: nos in tricliniis delicati. Illi in nervo positi Deum puro corde et sincera cogitatione laudantes: nos in ipsa forte Ecclesia de forensibus calumniis cogitamus; et cum omnibus aequaliter legis data sit gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
si post ambitiosi habitus cultus. plebeia
& ignobilia indum̃ta mutent᷑. S si ho¬
dñs dissipat ossa eoꝵ qui hominib pla¬
cent: confusi sunt qm̃ ds̃ spreuit illos.
Quantum bona ẽ humana offensio ꝑ
quam inuenit᷑ seruitꝰ xp̃i tantum ꝑ¬
intiosa ẽ amicitia que dei p̾stat offen¬
sam. sicut scriptum ẽ. Qͥ cumq uolue¬
rit amicus fieri huic mundo: ⁊ nimicꝰ
dei constituet᷑. Dicat unusqͥsq qd̾ uelit:
Ego interim de me ꝓsensus mei parui¬
Ntate iudicaui. Alelius est confundi co¬
ram peccatorib suꝑ t̾ram. qͣm coram an¬
gelis sc̃is incelo. uel ubicumq iudiciũ
suum dñs uoluerit demonstrare. Ysaias
uir insuagente nobilissimꝰ. qui socer
ezechie regis fuisse refertur. iussu dĩ
deposito cilicio nudus incedit: nec tam̃
ardui p̃cepti pudore deterritus ẽ quo
minus dei imꝑium sequeret᷑. quia ni¬
chil honestius ẽẽ homini qͣm ereatori
suo parere iudicabat. Ioh̃es quoq baꝑti¬

Expanded text:
si post ambitiosi habitus cultum, plebeia si post ambitiosi habitus cultum, plebeia et ignobilia indumenta mutentur. Sed si hoDeus dissipat ossa eorum, qui hominibus placent: confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos . Quantum bona est humana offensio, per quam invenitur servitus Christi: tantum perniciosa est amicitia, quae Dei praestat offensam, sicut scriptum est: Qui voluerit amicus fieri hujus mundi, inimicus Dei constituetur . Dicat unusquisque quod velit: ergo interim de me pro sensus mei parvitate judicavi melius esse confundi coram peccatoribus super terram, quam coram angelis sanctis in coelo, vel ubicumque judicium suum Dominus voluerit demonstrare. Isaias vir in sua gente nobilissimus, qui socer regis Ezechiae fuisse refertur, jussu Dei deposito cilicio nudus incedit: nec tam ardui praecepti pudore deterritus est, quo minus Dei imperium sequeretur: quia nihil honestius esse homini, quam Creatori suo parere, judicabat. Joannes quoque Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
indeuotos cum tantam repbationẽ
Ndeuotus exceꝑit. Tepidum discipłm
non amat . xp̃c. Qui uult m̃s discpłs
ẽẽ ait. ab neget semetipsum sibi: &
tollat crucem suam:i sequatur me:
Oportet nos ꝑmultas tribulationes
introire regnum celoꝵ. Beati estis
cum uos maledixerint homines:i
ꝑsecuti fuerint: & dixerint omne
malum aduersum uos. Qaudete &
exultate. quia merces ur̃a copiosa÷
incelis. future uite gła: pͣsentis uite
incõmodis comparatur. Ap̃ianis:
uite nr̃e. non pompis. sed miseriis
reportantur. In nr̃a classe: uiri fortes
obꝓbria sciunt portare. non munera.
Pauꝑtati ñ nobilitati futuroꝵ beati¬
tudo ꝓmittitur. Retrahit quidem
uerecundia senatorem: ne sequatur
pauꝑerem xp̃m. Sed audiat a xp̃o:
qui me confusus fuerit:⁊i mea u̾ba.
ingeneratione hac ad ultera ⁊ pec¬
cadrice: & filius hominis confundet
eum ingłam patris sui cum angłis scĩs.
Turpe: inter parentes senatores atq

Expanded text:
indevotos, cum tantam exprobrationem indevotos, cum tantam exprobrationem devotus exceperit? Tepidum discipulum non amat Christus. Qui vult meus discipulus esse, ait, abneget semetipsum sibi, et tollat crucem suam et sequatur me . Oportet vos per multas tribulatiointroire in regnum coelorum. Beati estis cum vos maledixerint homines, et persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete ergo et exsultate, quia merces vestra copiosa est in coelis . Futurae vitae gloria praesentis vitae incommodis comparatur. Praecipue nostrae vitae non pompis, sed miseriis reportantur. In nostra classe viri fortes obria sciunt portare, non munera. Paupertati, non nobilitati, futurorum beatitudo promittitur. Retrahit quidem verecundia senatorem, ne sequatur pauperem Christum, sed audiat a Christo: Qui me confusus fuerit, et mea verba in generatione hac adultera et peccatrice: et Filius hominis confundet eum in gloria Patris sui cum angelis sanctis . Turpe est inter parentes senatores atque
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. iusta satis & recte facta ꝓbant᷑.
Rursum ea quȩ nr̃o iudicio bona ꝓ¬
hantur: apud dm̃ plerumq reꝓba
& ingrata uident᷑. Qͥs hodie patris
abrahe exemplo innoxium uolens
filium trucidare. humano iudicio
non crederet᷑ in sanus: Econtͣ. quis
intactu arche diuine imitatꝰ oram.
hominũ sententia dampnaret᷑: Epc
ephesioꝵ. angłs in apocalypsi ñcupatꝰ.
qui causa nominis xp̃i. passionum
multarum uictorias intra conscien¬
tiam retinebat: quia in ipsis passiõib
calorem paululum temꝑasset. ad peni¬
tentiam reuocatur. dicente scriptura.
Noui oꝑa tua. & pacientiam tuam: &.
quia potes sustinere malos. Sed habeo
aduersus te pauca: quia karitatẽ tuã
pristinam reliquisti. Memento unde
cecideris: i age penitentiam. Conside¬
remus gͦ quantus casus sit demere cõ¬
tempnentis. cum tanta ruina ẽẽ dicit᷑
iunegligentia obsequentis: uel qͣm dã¬
pnationem excepturos credimus esse

Expanded text:
tiam juste satis et recte facta probantiam juste satis et recte facta probanrursum: Ea quae nostro judicio recte probantur apud Deum plerumque reproba et ingrata videntur. Quis hodie patris Abrahae exemplo innoxium volens filium trucidare , humano judicio non crederetur insanus? Econtra, quis in tactu arcae Domini imitatus Ozam , hominum sententia damnaretur? Cangelus in Apocalypsi nuncupatus, qui causa nominis Christi passionum multarum merita intra conscientiam retinebat, quia in ipsis passionibust, cum calorem paululum temperasset, ad poenitentiam revocatur, dicente Scriptura: Novi opera tua, et patientiam tuam, et quia potes sustinere malos: sed habeo adversus te pauca, quia charitatem tuam pristinam reliquisti. Momento unde excideris, et age poenitentiam . Consideremus quantus casus sit temere contemnentis, cum tanta ruina esse dicitur in negligentia obsequentis: vel quam damnationem excepturos credimus esse
Abbreviated transcription (Latin):
intuendum ẽ quale sit qͦd iubet᷑: sed
quantus sit ille qui iubet. Excludit᷑
hoc loco uulgaris illa sententia: qua
michi qui suo iudicio religiosi ⁊ sapi¬
entes sibimet uident᷑. dicere solent.
Sufficit nob̾ ut non criminalia pec¬
cata maiora faciamus. Facilis enim
est cominissio minoꝵ delictoꝵ. Qui
dum animali sapientia occupant a¬
nimos. spũalem in delligentiam ⁊ con¬
suetudinem diuine legis ignorant:. ꝙͣ
sepe peccatum ostendit. quod nobis
non uidetur eẽ peccatum: ⁊ que illic
pietatem facit. ubi nos opus impietatis
ostendimus. Saul. ⁊ iosaplat reges fue
deus oderat p̾stiterunt. dei offensã
inoꝑe pietatis incurrunt. Econt᷑rio
phynees. filiiq leui. grãm dei. huma¬
na cede & suoꝵ parricidio meruert̾
Nides quantum ab humanis sensib
ꝑ nrãm imꝑitiam discrepet diuina
sententia: ut nob̾ interdum celestis
iudicis dispensationẽ nescientily. in¬
iusta uideant᷑ quȩ ꝑ causarũ scien¬

Expanded text:
intendendum est, quale sit quod jubetur, sed intendendum est, quale sit quod jubetur, sed quantus sit ille qui jubet. Excluditur hoc loco vulgaris illa sententia, qua mihi, suo judicio religiosi, et qui sapientes sibimet videntur, dicere solent: Sufficit nobis, ut non criminalia peccata et majora faciamus, facilis est enim omissio minorum delictorum. Qui dum animali sapientia occupant animos, spiritualem intelligentiam et consuetudinem divinae legis ignorant: quae saepe peccatum ostendit, quod nobis non videtur esse peccatum: et quae illic pietatem facit, ubi nos opus impietatis ostendimus. Saul et Josaphat reges fuerDeus oderat, praestiterunt, Dei offensam in opere pietatis incurrunt. E contrario Phinees, filiique Levi, gratiam Dei humana caede et suorum parricidio meruerunt. Vides quantum ab humanis sensibus per nostram imperitiam discrepat divina sententia, ut nobis interdum coelestis judicis dispensationem nescientibus, injusta videantur, quae per causarum scien
Abbreviated transcription (Latin):
tata est. Sic sameus eadem die qua
mirabilia fecerat gr̃a ꝓpħali: aleone
deiectus occidit᷑. Sic infelicissimꝰ iudas
post electionis meritum. pꝰ signoꝵ glo¬
riam. post apłicam dignitatem. exi¬
gue stipis amore deceptus: eui tribu¬
nal ꝓmittebatur in celo. laqueo cap¬
tus est interra. Et ne nobis ꝑaliena¬
rum solum mͦ rerum frandulentiã
ꝑicula inminere putemꝰ: reminis¬
camur ananiam. & saphyram. non
de aliena apetita pecunia. s de sua ti¬
mide erogata dampnatos. Rogo post
tot documenta. tot mortes. unde iN
nobis crescit impunitas delin quendis
Qͥs hic p̾sumptionis spc̃ qui tantam
inanimo nr̃o oꝑatur audaciam. ut
cum scõs homines de leuib etiã culꝑis
uideamus eẽ punitos: nos cotidie in
maiorib .⁊ in plurib delĩquentes. et̾nos
in media dampnatione fore credamꝰ:
qualitatẽ peccati respicit: s ad ꝑsone cõ¬
demptum. Proꝑter qd̾. homini ñ solũ

Expanded text:
tata est . Sic Sameias eadem die, qua tata est . Sic Sameias eadem die, qua mirabilia fecerat gratia prophetali, a leone dejectus occiditur . Sic infelicissimus Judas, post electionis meritum, post signorum gloriam, post apostolicam dignitatem, exiguae stipis amore deceptus, cui tribunal promittebatur in coelo, laqueo captus est in terra . Et ne nobis per alienarum solummodo rerum fraudulentiam periculum imminere putemus, reminiscamur Ananiam et Saphiram, non de aliena appetita pecunia, sed de sua timide erogata damnatos . Rogo post tot documenta, et tot mortes, unde in nobis crescit impunitas delinquendi? Quis hic praesumptionis spiritus, qui tantam in animo nostro operatur audaciam, ut cum sanctos homines de levibus etiam culpis videamus esse punitos, et nos quotidie in majoribus et pluribus delinquentes, aeternos in media damnatione fore credamus.qualitatem peccati respicit, sed ad personae contemptum. Propter quod homini non solum
Abbreviated transcription (Latin):
facere iusta: accepta sunt apud deum.
magis qͣm inmolare hostias. Et alibi.
Qui conseruat legem. multiplicat¬
oblationem. Sacrificium salutare:
attendere mandatis & discedẽ ab¬
omni iniquitate. ⁊ ꝓpiciationẽ uita¬
re sacrificii suꝑ iniusticia. Non no¬
bis blandiri debemꝰ infactis iustoꝵ.
si in ꝓhubitoꝵ transgressione peccemꝰ:
cum transgressionis erimen. benefa¬
cti meritum dollat. Qđ non mei sen¬
sus assertio. s utriusq testam̃ti diui¬
na exempla ꝓbabunt.: ubi inuenimꝰ
etiam dei amicos ob unius contẽptꝰ
errorem bonoꝵ retro factoꝵ muni¬
ficentiam ꝑdidisse. Sic adam dũ dia¬
bolo facile credidit seducenti. post fa¬
miliaritatẽ & colloqurũ dei unius
pomi cupiditate suꝑatus. ꝑdidit pa¬
rady sum: & quia ꝑtrasgressionẽ unũ
habere p̃sumpsit. multa simul bona
amisit. Sic uror loch post angłoꝵ ob¬
sequia contra interdictum retro res¬
piciens in figmentũ salis repente mu¬

Expanded text:
facere jussa, quae accepta sunt apud Deum facere jussa, quae accepta sunt apud Deum magis quam immolare hostias . Et alibi: Qui conserorationem; et sacrificium salutare attendere mandatis. » Justitiaomni iniquitate, et propitiationem litare sacrificii super injustitia. Non nobis blandiri debemus in factis jussorum, si in prohibitorum transgressionem peccemus, cum transgressionis crimen benefacti meritum tollat. Quod non mei sensus assertio, sed utriusque testamenti exempla probant: ubi invenimus etiam Dei amicos ob unius contemptus errorem, bonorum retrofactorum munificentiam perdidisse. Sic Adam cum diabolo facile credidit seducenti, post familiaritatem et colloquium Dei, unius pomi cupiditate superatus, perdidit paradisum, et quia per transgressionem unum habere praesumpsit, multa simul bona amisit . Sic uxor Loth post angelorum obsequia, contra interdictum retro respiciens, in figmentum salis repente mu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeccati alicuius adhuc amore cor¬
rumpas: ⁊ agnitio dei que ꝑ nouã
grãm reuelata ẽ. ꝑ delicta uiolet᷑.
diceute ꝓpħa. Mendacium ⁊ non
fides preualuit suꝑ t̾ram: quia a
malis in mala transierunt: ⁊ me ñ
non uidet eum: nec cognouit eum.
Et ꝑeccatum. ñ in uno mandatorũ
genere. s in utroq consistit. Peccat qͥ¬
dem ille qui imꝑata neglererit. sed
plus peccat. qui int̾dicta non seruat.
Sacrificia ⁊ uota reꝓbant᷑ oblatio¬
num.nisi purus & sẽs fuerit ani¬
mus offerentis: ⁊ inmacłatã hostiã
faciunt indignam p̃cordia n acła¬
ta: dicente dño. Si offers inunus tu¬
um ad altare. ⁊ illic recordatꝰ fueris
quia frater tiuus habet aliqͥd adu̾sꝰ
te: relinq illic munꝰ tuum. Omni
oblatione & hostia p̃ciosior est obtẽ¬
ꝑerantia mandatoꝵ dicente ꝓpħa.
Ecce dicto obedientia melior ẽ qͣm
sacrificium: iob auditio. quã adeps
arietum. Et alibi. Ini dum uie bone

Expanded text:
peccati alicujus adhuc amore corpeccati alicujus adhuc amore corrumpas, et agnitio Dei, quae per novam gratiam revelata est, per delicta violetur, dicente Propheta: Mendacium et non fides praevaluit super terram: quia a malis ad mala transierunt, et me nonon videt Deum, nec cognovit eum . Et peccatum non in uno tantum mandatorum genere, sed in utroque consistit. Peccat quidem ille qui imperata neglexerit, sed plus peccat qui interdicta non servat. Sacrificia et vota reprobabuntur oblationum, nisi purus et sanctus fuerit animus offerentis: et immaculatam hostiam faciunt indignam praecordia maculata, dicente Domino: Si offers munus tuum ad altare, et illic recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversus te, relinque illic munus tuum, etc. . Omni oblatione et hostia pretiosior obtemperantia mandatorum, dicente Propheta: Ecce dico, obedientia melior est quam victima, et obauditio, quam adeps arietum . Et alibi: Initium bonae viae
Abbreviated transcription (Latin):
quid iustum sit quid ue ꝓlubitum.
ut scientes utrumq seruemꝰ. Alio¬
quin ante scientiam mandati: im¬
possibile est nosse quid fiat. Temera¬
riũ satis: si nr̃e uoluntatis legẽ nob̾ pute¬
mꝰ posse suffic̾e: cũ etiã apłm legamꝰ fu¬
isse sub lege. pͥaulo dicẽte is qͥ sñ lege erãt qͣsi
sine lege eent xp̃i. E alibi. in uicem onera
ur̃a portate. ⁊ sic implebitis legem
xp̃i. Qui paterna pietate. xp̃i pas¬
sione redempti sunt. ⁊ qui ad hoc
redempti sunt. ut redemptoris iu¬
ra seruantes. aduitam se incelo re¬
positam p̃parent: ad qͣm redempti
licet nullo mͦ ꝑuenire dicuntur.
nisi ea que iubent᷑. obsequiis cõpe¬
dentib exequant᷑. sicut scriptum ẽ
siuis aduitam uenire. serua p̾cep¬
ta. hoc ÷ ab omni illicito qͦ ꝓhiberiᷤᷤ
recedas:i ad omne bonũ qđ iuberis.
promptus accedas: ne in pristinis
uiciositatis concupiscentiis ꝑseue¬
rans. fidem qua deo credidisti. uet̾is

Expanded text:
quid jussum sit, quidve prohibitum, quid jussum sit, quidve prohibitum, ut scientes utrumque servemus. Alioquin ante scientiam mandati impossibile est nosse quid fiat. Temerarium satis est, si nostrae voluntatis legem nobis putemus posse sufficere, cum etiam Apostolum legamus fuissesti essem . Et alibi: Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi . Qui paterna pietate Christi passione redempti sunt, et qui ad hoc redempti sunt, ut redemptoris jura servantes ad vitam se in coelo repositam praeparent: ad quam redempti licet nullo modo pervenire dicantur, nisi ea quae jubentur obsequii competentibus exsequantur, sicut scriptum est: Si vis ad vitam ingredi, serva praecepta , hoc est, ab omni illicito quo prohiberis, recedas, et ad omne bonum quod juberis, promptus accedas: ne in pristinis vitiositatis concupiscentiis perseverans, fidem qua credidisti, veteris
Abbreviated transcription (Latin):
te ponat. hanc ꝓpħe clamantis timeat
uocem. Ue despicientib legem dñi-
pluuia ualida mnutilis est. ista qͥ re¬
linqunt legem laudant impietates:
qui autẽ diligunt legem: circundais
sibi murũ. Beatus uir qui in lege eiꝰ
die noctuq meditabit᷑ cuius animꝰ
aliud nescit. qͣm sermonis dei eloqͥa
retractare. Quanto a terrena cogi¬
tatione remotior est: tanto dõ uici¬
mior. i celo est. Quem ñ in merito
diuinus sermo ⁊ collaudat: ⁊ uere
ditiorem diuitib p̃fert. dicens. Be¬
atus homo qui inuenit sapientiã.
Melius est enim eã mercari: qͣm
auri ⁊ argenti thesauros. Preciosior
ẽ lapidib p̃ciosis. Item. Om̃e aurũ.
incomꝑatione illius. hiarena ẽ exigna:
& tanquã lutum estimat᷑ argentũ
ab illa. S dum in exhortatione sapi¬
entie diutius inmoratur. ne quis for¬
te existimet nos contra apłm. doctorẽ
legis preferre factorisuo ordine res¬
pondebimus. oportere prius nos se

Expanded text:
teponat, hanc prophetae clamantis timeat teponat, hanc prophetae clamantis timeat vocem: Vae despicientibus legem Domini ; pluvia valida inutilis est: ita qui relinquunt legem, laudant impietates: qui autem diligunt legem, circumdant sibi murum. Beatus vir qui in lege Domini die noctuque meditatur : cujus animus aliud nescit, quam sermonis Dei eloquia retractare. Quanto a terrena cogitatione remotior est, tanto Deo vicinior et coelo est. Quem non immerito divinus sermo et collaudat, et vere ditiorem divitibus praefert, dicens: Beatus homo qui invenit sapientiam. Melius est enim eam mercari, quam auri et argenti thesauros: pretiosior est lapidibus pretiosis. Item: Omne aurum in comparatione illius arena est exigua, et tamquam lutum existimabitur argentum ab illa . IV. Sed dum in exhortatione sapientiae diutius immoramur: ne qui forte existimet nos contra Apostolum, doctorem legis praeferre factori, suo ordine respondebimus, oportere prius nosse