comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si qua antea erant: fide musiericho
corruer̃: circuitu dier̃ septẽ: Non
enĩ tubarũ sonitus muroꝵ saxa deiecit.¬
insonar&: sed fide quailli credider̃
dõ deiecer̃ illos: Legimus qđ dño
p̃cipiente iosue p̃ceperit archã depor¬
tari perseptẽ dies incircuitu hierico
acꝑsonare tu bis: septimo aut̃ die
cũ increpuissent tubis corruer̃ muri
ihericho qđ amagno mysterio non
uacat: hiericho quȩ int̾p̃tatur luna
speciem huius mundi ten&: quia
sicut luna menstruis cõplexionib
deficit ita munđ quotidianis defectib
cadit. In archa uero: ęccła figurat᷑:
Intubis aut̃ hereis: p̃dicatores fortes
accipiuntur: losue quicircũ duc̃
archã: xps̃ est quieccłam suamꝑ huñc
mundũ gubernat: hancuero urbẽ
hiericho dieb septẽ is rahelitȩ
ferentes archã aneis tubis dangentib
circũ eunt: & muriei ꝑ arcę p̃sentiã
atq her earũ tubarũ sonitu cadunt.
quia in hoc tpr̃ qđ septẽ dier̃ uicis¬

Expanded text:
si qua antea erant. Fide muri Hiericho corruerunt circuitu dierum septem. Non enim tubarum sonitus murorum saxa deje sed fides qua illi crediderunt Deo, dejecit illos. Legimus quod Domino praecipiente, Josue praecepit arcam Dei portari per septem dies in circuitu Hiericho ac personare tubis. Septimo autem die cum increpuissent tubis, corruerunt muri Hiericho quod a magno mysterio non vacat. Hiericho quae interpretaur luna, speciem hujus mundi tenet, quia sicut luna menstruis completionibus deficit, ita hic mundus quotidianis defectionibus cadit. In arca vero Ecclesia figuratur, in tubis autem aereis, praedicatores fortes accipiuntur; Josue, qui circumdedit arcam, Christus est, qui Ecclesiam suam per hunc mundum gubernat. Hanc ergo urbem Hiericho diebus septem Israelitae ferentes arcam, aeneis tubis clangentibus circumeunt, et muri ejus per arcae praesentiat, quia in hoc tempore quod septem dierum vicis
Abbreviated transcription (Latin):
implecꝰde .ẽ. locꝰ quẽ ñ impleat ꝑplenitu¬
dinẽ potenciae sue ac ꝑ hoc qđ ubiq ẽ
ꝑpotenciam diuinitatis & om̃a loca implet.
erit& iã & inpaulolicet apaulo ñsciret᷑:
Quando ergo fidẽ filiisui dedit᷑ tunc utiq
filiũ su ũ illimanifestauit: & ipse filius
ubi erat ibi seipsũ reuelauit: Sic̃ uerbi
grã inutero uirginis mariae ubierat ibi
carnẽ ad sũpsit: Neq ueni hiero solim̃a :
Quȩstio est quare dicat señ uenisse hiero¬
legat᷑ quiapꝰ quã baptizat᷑.ẽ. & coepisset
p̃dicare insynagogis iudeoꝵ insurrexe

Expanded text:
locus quem non impleat per plenitudinem potentiae suae, ac per hoc quod ubique est per potentiam Divinitatis et omnia loca implet, erat etiam in Paulo licet a Paulo non sciretur. Quando ergo Filii sui fidem dedit ei, tunc utique Filium suum manifestavit ei, et ipse Filius ibi erat, ubi ipse revelavit. Sicut, verbi gratia, in utero virginis Mariae ubi erat, ibi carnem assumpsit. Neque veni Hierosolymam. Quaestio est: quare dicat se non venisse Hierolegatur quia, postquam baptizatus est, coepit praedicare i
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ illũ in gentibuss non ad quieui carni
& sanguini id ñ c̃sensi inuidais momanere
uelin⁊ intelligi qđ falsũ ẽ. Beatus hie¬
ronimus ita hunc uersum diuidit scđm
in gressus ẽ. syna gogã iudaeoꝵ cȩpitq
publice p̃dicare: Potest tam̃ & ad se¬
quencia uingi qđ dic̃ continuo: sed melius
ita ut diximus: Utreuelaret filiũ suum
inme : id ẽ ꝑ mealiter: uerbũ dĩ patris

Expanded text:
r me in gentibus, non acquievi carni et sanguini, id est non consensi in judaismo manere:velit intelligi, quod falsum est. Beatus Hieronymus ita hunc versiculum dividit secundum ingressus Synagogam Judaeorum, coepit publice praedicare. Potest tamen et ad sequentia jungi, quod dicit continuo; sed melius est ita ut diximus, ut revelaret Filium suum in me, id est per me. Aliter: Verbum Dei Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ reuersus & expleto triennio interarabiã
& dama scũ uenit hiero solimam altera
uice uidere parum: noncausa discendi
sedecusa cõm̃dan dȩ caritatis: & ut hu¬
imlitatis formã p̃bere caliis dũ honorẽ
p̃stitit pͥori apło : & ex hoc apparet eũ
non causã discendi uenisse : quia intam
paucis dieb non poterat doceri: Etqx
poterat &iã aliquis dõcere: & quid siñ
scilicet mariae cleophemat̾tere dñi:
quẽ genuit dealpheo: Ecce corã dño
quia non mencior: id ẽ. dignasunt cons¬
pectuidĩ quia uerast̃: demn de ueni in par¬
tes syrie sub ꝓuinciae Et ciliciae sub
patriae ubi ẽ & tarsusciitaf s pauli:

Expanded text:
t Damascum, et expleto triennio in Arabia et Damasco, venit Hierosolymam altera vice videre Petrum, non causa discendi, sed causa commendandae charitatis, et ut humilitatis formam praeberet aliis dum honorem praestitisset priori apostolo. Ex hoc apparet eum non causa discendi venisse, quia in tam paucis diebus non poterat doceri, et quia poterat aliquis etiam dicere: Ecquid si non scilicet Mariae Cleophae, materterae Domini, quae genuit de Alphaeo. Ecce coram Deo, quia non mentior, id est digna sunt conspectui Dei, quia vera sunt. Deinde veni in partes Syriae provinciae, et Ciliciae, subaudis patriae, ubi est et Tarsus, civitas Pauli.
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm tradicio¬
nem pharis eoꝵ de quor gener&ortus erã:
&nullus poterat coequari mͥ instudio
lectionis atq questionũ : sedneq in ꝑse¬
cutione xp̃ianoꝵ: Ita poterat crescerae
psicitu sinagoge : ingenere meo : id ẽ¬
ingenere pharis eoꝵ. habundancius.
num: id. pharis eoꝵ: Cũiutẽ placut ei.¬
id ẽ. quime fecit nasciexi teromat̾no:
uel quime in p̃sencia sua segregiuit & sepa¬
sauit exuteromitris meie ad p̃dicationẽ
eugłii sui uel exutero matris hocẽ. ex con¬

Expanded text:
m traditionem Pharisaeorum, de quorum genere ortus eram, et nullus poterat coaequari mihi in studio lectionis atque quaestionum, sed neque in persecutione Christianorum, ita poterat crescere pro statu Synagogae. In genere meo, id est genere Pharisaeorum, abundantius, id num, id est Pharisaeorum. Cum autem placid est qui me fecit nasci ex utero materno, vel qui me in praesentia sua segregavit, et separavit ex utero matris meae, ad praedicationem Evangelii sui, vel ex utero matris, id est ex con
Abbreviated transcription (Latin):
uenda est: N onueni in quit hiero soli¬
mã ad apłos grã uisitandi eos neq causa
discendi sic̃ hichabetur: sed ccuisa eua¬
dendi ꝑsẽcitionis ueni hierosolimã sicut
ad aliã quã lib& ciuitatẽ irẽ si meo
itinere. eẽt Uerbi grã. insamariam:
aut in bethleem.: Dequa uice: dicit
luchas in hactib apłoꝵ: ad ante cessores
biã dehiłm sub ubi fugerã: Dic̃ beatꝰ
hieronimus: quidmͥ ꝓd est siau dio
damascũ sinescio qđ ibi fecerit forsitan
loqui: sicut & inasia: ideoq ñdic̃ scrip¬
tura qͥd ibi fecerit: Sed siꝑpendimꝰ
interp̃tationẽ nominũ: itꝰ & reditus
illius aliquid ut ilitatis nob̵ innuere
potuerit: Quod enĩ ꝑharabiã intelligamꝰ
u& us testam̃tum: ipse apłs ostendit alibi
Damacꝰ ii qui interp̃tat᷑ sanguinẽ bibens
uł effundens quia ibi int̾̃fectus est abel
aca in ubi postea hedi ficcuit seruus abraã
illã ciuitatẽ uocans eam a nomine suo
damascum: significat nouũ tesitm̃tũ ubi

Expanded text:
venda est: Non veni, inquit, Hierosolymam ad apostolos gratia visitandi eos, neque causa discendi, sicut nec hic habetur, sed causa persecutionis veni Hierosolymam, sicut ad aliam quamlibet civitatem irem, si in meo itinere esset, verbi gratia, ut in Samariam aut in Bethleem. De qua vice dicit Lucas in Actibus apostolorum, ad antecessores usalem subaudis fugerat. Dicit beatus Hieronymus: Quid mihi prodest si audio Damascum, si nescio quid ibi fecerit? Forsitan loqui, sicut in Asia: ideoque non dixit Scriptura quid ibi fecerit; sed si perpendimus interpretationem nominum itus et reditus illius, aliquantulum utilitatis invenire poterimus. Quod autem per Arabiam intelligamus Vetus Testamentum, ipse Apostolus ostendit alibi,Damascus vero, quae interpretatur sanguinem bibens vel effundens, quia ibi interfectus est Abel a Cain, ubi postea aedificavit servus Abrahae illam civitatem, vocans eam de nomine suo Damascum, significat Novum Testamentum ubi
Abbreviated transcription (Latin):
docer& habitũ poenitenciae & lam̃ti:
ram autẽ ignotus faciȩ aeccłiis iudeae¬
& er̃: Ignotus quidam erat facie: sedno
creden crum ut plures aeccłas facerent:
Qm̃ quipse que batur nos sub credentes
iudiismo: quam aliquando expugnabat
id ẽ contra quã ualde pugnabat: Et in me

Expanded text:
doceret habitum poenitentiae et lamenti. Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, etc. Ignotus quidem erat facie, sed nocredentium, ut plures ecclesias facerent, quoniam qui persequebatur nos, id est credentes idem quam aliquando expugnabat, id est contra quam valde pugnabat. Et in me
Abbreviated transcription (Latin):
baptizantur et fructus iusticioe
Acfidei operantur :: Uel certe
iusticiam possumꝰ hic alio modo
intelligere xp̃m : qui factus est
nobis iusticia & redep̃tio adõpa¬
do sed fide credendo : qm̃ fide ac¬
ceditr ad eam unde appellatur
iusticia exfide: Isrł uero sectao¬
do legem iustiae. idẽ. obseruan¬
tiam legalem ꝑ quam se iustifi¬
care posse putabat. sine fide
xp̃i: in legem iusticicie. id ẽ. in le¬
gem euangli i ubi iustificatur
homo ꝑ fidem xp̃i. non ꝑuenit.¬
egem autem iusticiae non in me¬
rito dicimꝰ obseruanciam de¬
signari legis moysi: quia suo tẽ¬
pore quieam custo diebant
iustiputa bantur sic̃ et eam con¬
tric noncustodientes uełud in¬
iusti dapnabantur: Quare: sub
non ꝑuenit isrł in legem iusticiȩ.
quia non exfide xp̃i uoluit sal¬
uari sed qua sexo peribus. legis:
Offenderunt enim in lapidem
offensionis. id.ẽ. in xp̃m. nolentes
in eum credere: sed dixerunt:
Non habemꝰ regem nisicęsarem:

Expanded text:
baptizantur, et fructus justitiae baptizantur, et fructus justitiae ac fidei operantur, vel certe, justitiam, possumus hic alio modo intelligere Christum, qui factus est nobis justitia et redemptio a Deo Pado, sed fide credendo, quoniam fide acceditur ad eam; unde et appellatur justitia ex fide. Israel vero sectando legem justitiae, id est, observantiam legalem per quam se justificari posse putabat sine fide Christi, in legem justitiae, id est in legem Evangelii ubi justificatur homo per fidem Christi, non non immerito dicimus observantiam designare legis Moysi, quia qui suo tempore eam custodiebant justi putabantur: sicut et e contra non custodientes velut injusti damnabantur. Quare? Subaudis non pervenit Israel in legem justitiae, quia non ex fide Christi voluit salvari, sed quasi ex operibus legis: offenderunt enim in lapidem offensionis, id est in Christum nolentes in eum credere, sed dixerunt: Non habemus regem nisi Caesarem;
Abbreviated transcription (Latin):
nisi dñs. reliquisset nobis semen
apłos scilicet qui seminatisunt
ꝑ uniuer sum orbem missi axp̃o.
& fructum multiplicauerunt cre¬
dentium animarum: quasi sodo
essemus: Nisi apłi qui extiterune
sem̃ totius messis credentrum. se¬
minati ad nõ ꝑ uniuersum orbẽ
credidissent in illum: sicut sodomi¬
te & gomorritȩ. uno perierunt
interitu et momento. ita om̃s
iudaei utio intempore. infide¬
litatis peccato ꝑ ditifuissent.
A płoꝵ enim doctrina multi post¬
modum crediderunt exiudeis.:
quiperissent nisi apłor semen
mansisset: Ayrer: Ambros ius
hoc semen intelligi xp̃m: quinisi
udei peris fent apłi. qui relicto
eo fugerunt. perissemus & nos:.
Quid ergodicemꝰ: hoc dicemus
qđ gentes quȩ non sec tabantur
iusticiam legis circum cisi onem
uidelicet. otium scibbati. uictimas
legales: ad p̃hender̃ iustitiam.
fidei euangelice. unde & sub dit.
usticiam autem dico adp̃hendis¬
sc gentes. quȩ exfide ẽ. qui afides
xp̃i ius tificat credentes dum in ea

Expanded text:
sabaoth reliquisset nobis semen, apostolis scilicet, qui seminati sunt per universum orbem, missi a Christo, et fructum multiplicaverunt credentium animarum, quasi Sodomles facti essemus. Nisi apostoli qui exstiterunt semen totius messis credentium, seminati a Domino per universum orbem, credidissent in illum, sicut Sodomitae et Gomorrithae uno perierunt interitu et momento , ita omnes Judaei uno tempore infidelitatis peccato perditi fuissent. Apostolorum enim doctrinae multi postmodum crediderunt ex Judaeis qui perissent, nisi apostolicum semen mansisset. Aliter Ambrosius hoc semen intelligit Christum qui Judaei, perissent apostoli qui relicto eo fugerunt, perissemus et nos. Quid ergo dicemus? Hoc dicemus, quod gentes quae non sectabantur justitiam, legis circumcisionem videlicet, otium sabbati, victimas legales, apprehenderunt justitiam, fidei Evangelicae; unde subdit: justitiam autem, dico apprehendisse gentes, quae ex fide est; quia fides Christi justificat credentes: dum in ea
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sensus: Mortificate mem bra urã id ẽ
malos usus m̃brorum & malã consu&udinẽ.
peccandi: ꝑ efficientẽ idꝙ efficitur osten¬
dens: Neq p̃cipit ut mortificemꝰ gladio
materiali corp nrm & m̃bra nr̃a. sed pecͥ¬
cata : Tunc enĩ mortificamus isitot¬
membra nr̃a undesistimus peccare : Etꝙ
peccata in nobis mortificamus quasi tot
membra occidimus: Quȩ st̃ suꝑ terram:
Id ẽ quã diuestis in hocmun do: fornicatio¬
nẽ: Fornicari ẽ cũ puellis liberis. aut
cũ iumento aut aliqͥd tale: Adulterare
uero: alteriustoꝵ uiolare : id ẽ cũ uxore¬
alterius. autcũ dõ sacrata quȩ dĩ ixorẽst :
Libi dinẽ: om̃is in continencia libido appel¬
lat᷑: Concupiscenciã malã: Ideo dic̃

Expanded text:
rtificate membra, id est malos usus membrorum, et malam consuetudinem peccandi per efficientem, id quod efficitur, ostendens. Neque praecipit ut mortificemus gladio materiali corpus nostrum et membra nostra, sed peccata. Tunc enim mortificamus membra nostra, cum desistimus peccare: et quot peccata in nobis mortificamus, quasi tot membra occidimus, quae sunt super terram, id est quandiu estis in mundo. Fornicationem. Fornicarii sunt cum puellis liberis, aut cum jumento, aut aliquid tale. Adulterare vero est, alterius torum violare, id est cum alterius uxore, aut cum Deo sacrata, quae Dei uxor est. Libidinem. Omnis incontinentia libido appellatur. Concupiscentiam malam. Ideo dic
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃senti scło potest quilibet electus
ꝑfectus eẽ : In p̃senti enĩ scło nemo
potest eẽ ꝑfectus: ad cõparationem
&̃nȩ ꝑfectionis : Unde idẽ apłsalibi :
Quotqt̃ in qͥt ꝑfectisiimus hoc sapimus
modo uidemus in enigmatȩ ⁊ tenemꝰ
in spe tunc possi debimus inre qm̃ uide¬
bimus eũ sicutiẽ: In quo ⁊ l aboro certan¬
do : Duo dicit. laborẽ ⁊ certamen :
Ex quib: unum refert᷑ adp̃dicationem.
alterũ adc̃flictũ hostium: laboro in qͥt
in p̃dicatione: certando contra hostes
sollicitudinẽ habeam ꝓuobis: Sollici¬
tudo maxima ẽ cura: Beatus ergo apłs
eandẽ sollicitirdinẽ ⁊ studiũ gerebat
de illis quidocebantur ab eiꝰ discipulis.
⁊ ad quos ipse mitebat epłas licet
ipse corpore eos nonuidisset: quãha¬
bebat. ex his quosipse ꝓprio ore doce¬
bat: Idõ autẽ talia loquebatur
blanhendo: ut illoꝵ animos Mul
Instructi id ẽ. firmati & docti inctritate.
id ẽ. in dilectione dĩ ⁊ ꝓximi: In agnicio¬

Expanded text:
et electus perfectus esse. In praesenti etenim saeculo nemo potest esse perfectus ad comparationem aeternae perfectionis. Unde idem Apostolus alibi: Quotquot perfecti sumus, hoc sapimus nunc videmus in aenigmate et tenemus in spe, tunc possidebimus in re, quoniam videbimus eum sicuti est . In quo et laboro, certando. Duo dicit laborem et certamen, ex quibus unum refertur ad praedicationem, alterum ad conflictum hostium. Laboro, inquit, ad praedicationem, certando contra hostes sollicitudinem habeam pro vobis. Sollicitudo est maxima cura. Beatus ergo Apostolus eamdem sollicitudinem et studium gerebat de illis qui docebantur ab ejus discipulis, et ad quos ipse mittebat epistolas, licet ipse eos corpore non vidisset, quam habebat ex his quos proprio ore docebat. Ideo autem talia loquebatur blandiendo, ut illorum animos mulcInstructi. Id est firmati et docti. In charitate. Id est in dilectione Dei et proximi, in agnitio
Abbreviated transcription (Latin):
quod abs conditũ fuit
ascłis ⁊ generationibus:
Mysterium incarnacio¬
nis passionisq filiidĩ acredẽptionis
generis humani: absconditũ fuit ab ini¬
ciomundi sapientib: huiusscłi : patri¬
archis autẽ ⁊ ꝓphetis aliisq qut̃ pluri¬
qui a quicũq firmiter in eũ credunt :
sperant se accepturos uitã &̃ nã ⁊głam
hominẽ : Omnẽ hominẽ hicdȩbemꝰ
intellegere uidaeũ ⁊ gentilẽ dñm
⁊ seruum diuitẽ . ⁊ pauperẽ omnẽq

Expanded text:
quod absconditum fuit a saeculis et generationibus. Mysterium incarnationis passionisque Filii Dei et redemptionis generis humani absconditum fuit ab initio mundi sapientibus hujus saeculi, patriarchis autem et prophetis aliisque quampluriquia quicunque firmiter in eum credunt, sperant se accepturos vitam aeternam, et hominem. Omnem hominem debemus hic intelligere Judaeum et gentilem, dominum et servum, dite
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis nolunt ea cõmedere dicentes
nolo cõmedere carnẽ sullã quia me lancolieꝰ
sũ neq angullã: Sedista sapiencia
q̃ st̃ &i ã insuꝑ stitione id ẽ in uana religi¬
⁊ uana religio atq humilis sensus: ea
nolle cõmedere & dicere inmundaquȩ
ds sc̃i ficauit.: Nisi causa abstinen ciae
aliqͥs abhis seobseruet sicut ⁊ auino.:
Quȩ sunt &ic̃ non ad parcendũ corpori
id ẽ ñ ad conseruandã sinitatẽ corporis
qedũ ñ uult ea cõmedere quȩ habet¬
⁊ appetit quȩ ñ habet dicens nolo cõme¬
dere hocq inmundum ẽ. si haberem
carnẽ arietinã illã cõmederẽ: infir¬
matur. ⁊ debilitatur quiescistalibus
debet sustentari : quȩ sunt &iam¬
A on in honore aliquo sed ad situritatem
carnis id ẽ nullũ honoiẽ maiorẽ prestat
aries corpori quã lepus p̃sitir& . sicũ com¬
medereseantũ modo utuent᷑ repleatur:

Expanded text:
mitatis nolunt ea comedere, dicentes: Nolo comedere carnem suillam quia melancholicus sum, neque anguillam. Sed ista sapientia  etiam in superstitione, id est vana religi timor est vana religio atque humilis sensus, ea nolle comedere, et dicere immunda, quae Deus sanctificavit: nisi causa abstinentiae aliquis se ab his observet, sicut et a vino. Quae sunt etiam non ad parcendum corpori, id est non ad conservandam sanitatem corporis: quia dum non vult comedere quae habet et appetit quod non habet, dicens: Noli comedere hoc, quia immundum est, sed si haberem carnem arietinam, illam comederem, infirmatur et debilitatur qui talibus escis sustentatur. Quae sunt etiam, non in honore aliquo, sed ad saturitatem carnis, id est nullum majorem honorem praestat aries corpori quam lepus praestaret, si eum comederet, tantummodo ut venter repleatur.
Abbreviated transcription (Latin):
medere deb&is quȩ lex p̃cipit . ⁊ ab sti¬
nere ab his quȩ ꝓhibet: Et siceciderimꝰ
in potũ: non debemus bibere:: Sedut
ab illis non seducerentur: scribebateis
data. ⁊ cessa uit lex inmysteriis:: Hemo
uosseducat . id ẽ. separet a fide : uolens
Humilis dr̃ humi adli nꝰͦ: uolens decipe¬
re uos in humilitate iđ ẽ. in humili sen¬
su. ⁊ humili doctrina: q̃ utilitatẽ
non habet sicut .ẽ in differencia cyboꝵ
& obseruatione: Etreligione angłorum.
id .ẽ incultura angłoꝵ: Frant philoso

Expanded text:
medere debetis quae lex praecipit, et abstimedere debetis quae lex praecipit, et abstinere ab his quae prohibet: et si ceciderit mus in puteum, non debetis bibere. Sed ut ab illis non seducerentur, scribebat Apodata sunt, et cessavit lex in mysteriis. Nemo vos seducat, vel separet a fide, volens, Humilis dicitur humi acclivus. Volens vos decipere in humilitate, id est humili sensu et humili doctrina quae utilitatem non habet, sicut est in differentia ciborum et de observatione. Et religione angelorum, id
Abbreviated transcription (Latin):
ducia: Palã triũ phans illos in semedipso
quia aꝑte uix̃ in nocenter. ⁊ palã ẽ cru¬
cifixus: Eiũ phans: deuincens superans:
In semetipso: hisdẽ modis quib diximus:
Nemo uos ergo iudicet : id .ẽ nullius iudici¬
um adtendatis in hac parte. ut abstinea¬
tis abhis quȩ ds̃ mundauit: Non qđ intrat
in hosco inquinat hominẽ: incybo aut
potu. aut in parte diei festi: Dicentes
ni semꝑ festiuos dies dicunt ⁊ scbbata
obseruant quiescendo auiciis. ⁊ transe¬
undo deuiciis adiurtutes:: Quȩ sunt
uerba futuroꝵ sub omnia superius dicta
decybo ⁊ potuq: inlege habentur umbra
xp̃s ẽ. ⁊ eccła: Frant eñi udaei qui uole¬
⁊ ipsi sua debant colosensib: similia
agere hoc ẽ. in circũ cisione incdebra¬
tione fesciuitatũ legaliũ: Dicebant enĩ:
estis baptizati: debetis circũcidi: com¬
municastis iã corpori ⁊ sanguini dñi
deb&is sacrificia legalia offerre: som¬

Expanded text:
ducia, palam triumphans illos in semetipso, ducia, palam triumphans illos in semetipso, quia per se vixit innocenter, et palam est crucifixus. Triumphans, devincens, superans in semetipso iisdem modis quibus diximus. Nemo ergo vos judicet, id est nullius judicium attendatis in hac parte: ut abstineatis ab his quae Deus mandavit. Nam non quod intrat in os, coinquinat hominem . In cibo aut in potu, aut in os esse. Dies ducunt et sabbata observant quiescendo a vitiis, et transeundo de vitiis ad virtutes. Quae sunt umbra futurorum, subaudis omnia superius dicta de cibo et potu, quae in lege habentur, umbrae s est et Ecclesia. Erant enim Judaei qui volueium, et ipsi suadebant Colossensibus similia agere, hoc est, in circumcisione, in celebratione festivitatum legalium. Dicebant enim: Estis baptizati, debetis circumcidi, communicastis jam corpori et sanguini Domini, debetis sacrificia legalia offerre, co
Abbreviated transcription (Latin):
tunc scripsit cr̃ro graphũ decreti ide
sumnos erat : quia om̃s trahebat
admortẽ :⁊ nemo poterat iustificari
quo adusq ꝑdm̃ deletũ ẽ: Quomodo
ergo deleuit illud Innocent̃ ⁊ sine
peccato uiuendo inmundo: Ut incru¬
ce in nocent̃ moriens ꝓpeccatorib: Ipsũq¬
sub̵ errographũ ł peccatũ tulit deme¬
dio affagens illud eruci: quia sĩ dixim¬
tunc crucifixit illud . id ẽ. occidit inseme¬
dipso. quando sine peccato uix̃ uelquan¬
do in nocens ꝓpeccatorib mortuus. est:
A lia trans latiohabet expolicans secarne¬
li auit se carne moriendo incruce. ⁊ exem¬
plauit id ẽ exẽplum dedit in ocenter
Viuendo quo modo triumphemus deprinci¬
patibus aqpotestatibus tenebrarũ: Etipsũ
erant quandonos separa bant adeo: Expo¬
lians pͥncipatus. id .ẽ. demonũ potestaites
expoliauit animabus hominũ mortuoꝵ.
Etpotestatẽ de hoc mundo auferendo:
Et potestates traduxit id ẽ supera uit cũ fi¬

Expanded text:
tunc scripsit chirographum decreti, id tunc scripsit chirographum decreti, id phum contra nos erat, quia omnes trahebat ad mortem et nemo poterat justificari quoadusque per Dominum deletum est. Quomodo ergo delevit illud? Innocenter et sine peccato vivendo in mundo, vel, innocenter in cruce moriens pro peccatoribus. Ipsumqs chirographum vel peccatum, tulit de medio, affigens illud cruci, quia sicut diximtunc crucifixit illud, id est occidit in semetipso, quando sine peccato vixit, vel quando innocens pro peccatoribus mortuus est. Alia translatio habet: Exspolianse carne moriendo in cruce, et exemplavit, id est exemplum dedit innocenter vivendo, triumphans de principatibus ac potestatibus tenebrarum. Et ipsumerant quando nos separabant a Deo. Exspolians principatus, id est daemoniacas potestates exspoliavit animabus hominum mortuorum, et potestatem de hoc mundo auferendo, et potestates traduxit, id est superavit cum fi
Abbreviated transcription (Latin):
lo ⁊ om̃ib: pompis eius : quasi tẽmorim᷑ :
Cũ uͦ ĩ fontẽ descendimꝰ: quasi tunc cũxp̃o¬
in sepul chro sepelimur: Et cũ defonte
eximus mundati tunc quasi resurgimꝰ:
sed cauendũ ẽ. ut sicut xp̃s iã non
moritur: ita ⁊ nos non moriamur
in peccato: ꝑfidẽ oꝑationis dĩ: uirtꝰ
ipsa oꝑat᷑ in nobis fidem: Et uos cũ es¬
setis mortii in delictis: ⁊ p̃puo carnis
ip̃pucot ad trans gressionẽ pꝰpeccit¬
ta ꝑhactit: Donans id ẽ. indubgens
delensꝙ aduersus nos erat crrogaphum
decreti: ꝙ erat contrarium uobis:
Cyro graphũ dr̃ : manus scriptio: Nam
tũ autẽ uocat legẽ. ⁊ statutũ: ꝙ deus
p̃cipit adaedicens: Ex omniligno
paradysi comede. ⁊ cet̃ usꝗ morte
mori &ris: Peccatũ ergo ꝙ pͥmus parens
nr̃ cõmisit inquo om̃s peccaumus
mortalesq effectisumus. appellat
ta sunt apud me ⁊ signata inthesauris
meis  ꝑ manũ enĩ intelligitur
oꝑatio : Et quando extendit manum
ut contigeret lignum uetitũ: quasi

Expanded text:
 omnibus pompis ejus, quasi tunc morimur, cum vero in fontem descendimus, quasi tunc.in sepulcro sepelimur: et cum de fonte eximus mundati, tunc quasi resurgimus. Sed cavendum est, ut sicut Christus jam non moritur ita et nos non moriamur in peccato. Per fidem operatioipsa operatur in nobis fidem. Et vos cum essetis mortui in delictis, et praeputio carnis icta ad transgressionem post peccata pacta donans, id est indulgens. Delens quod adversus nos erat chirographum decreti quod erat contrarium nobis. Chirographum dicitur manuscriptio. Nam tum autem vocat legem et statutum quod Deus praecepit Adae, dicens: Ex omni ligno paradisi comede, etc. Usque morte morieris . Peccatum ergo quod primus parens noster commisit, in quo omnes peccavimus, mortalesque effecti sumus, appellat ta sunt apud me et signata in thesauris meis ? Per manum enim intelligitur operatio, et quando extendit manum, ut contingeret lignum vetitum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Netetigeritis neq  gustaueritis. neq
contractaueritis: hac uox illoꝵ quidice¬
bant nece tigeritis neq contractaueritis moriũ
neq scabellum ubi sedit mulier meftruata.
quia in mundieritis neq gustai uertis carnẽ
suillã autleporinã quia inmunda est
⁊ cetertalia: Quȩ omnia sub siue que lex
concedit seuaqͥb ꝓhib&. sunt in interid
ipso usu id ẽ ipsa consu&udine edendi.
in interitũ suiuadunt : q instercus redi¬
guntur omnia statim ut cõmesta fuerint.
Quȩ sunt qͥdẽ racionẽ habenti a sapientiae

Expanded text:
neque contrectaveritis. Haec vox illorum est qui dicebant: Ne tetigeritis, ne contrectaveritis mortuum, neque scabellum ubi sedit mulier menstruata, quia immundi eritis, neque gustaveritis carnem suillam neque leporinam, quia immunda est, et caetera talia. Quae omnia, subaudis quae lex concedit seu prohibet, sunt in interitum ipso usu, id est ipsa consuetudine edendi in interitum sui vadunt, quia in stercus rediguntur omnia statim ut comesta fuerint. Quae sunt quidem rationem habentia sapientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes sub̵ mundo. inmundo decernitis.
id ẽ curdiscretionẽ facitis int̃ cybos alit̃
Simos tui estis. habhelem᷑ huiꝰ mundi: flem̃¬
tamundisunt: om̃ia corporaliai ⁊ uisibi¬
lia atq transitorici quando uero gentiles
dm̃ ignora uer̃ elem̃tis mundi seruier̃t̃.
siue uanis culturis abrenunciantes diabo¬
lo ⁊ om̃ibus põpis eiꝰ om̃ib: q: operibus eius:
possumus autẽ ⁊ helim̃ta mundi intellege¬
re legẽq̃ p̃cipiebat discretionẽ facere
dñs dix̃ Nonꝙ intrat in hos quo inqͥnat
hominẽ: stat̃ĩ om̃is illa discretio cessauit:
Unde dicit apłs tãiudaeis quã gentilib:
Siinqͥt mortui estis. cũ xp̃o abhelem̃tis : Id ẽ¬

Expanded text:
undo, subaudis id mundo, decernitis, id est cur discretionem facitis inter cibos. Aliter: Si mortui estis ab elementis hujus mundi: elementa mundi sunt omnia corporalia et visibilia et transitoria. Quando vero gentiles Deum ignoraverunt, elementis mundi servierunt qvanis culturis, abrenuntiantes diabolo et omnibus pompis ejus atque erroribus ejus. Possumus autem et per elementa mundi intelligere legem quae praecipiebat discretionem facere Dominus dixit: Non quod intrat in os, coinquinat hominem , statim omnis illa discretio cessavit. Unde dicit Apostolus tam Judaeis quam gentibus: Si mortui estis cum Christo ab elementis, id e
Abbreviated transcription (Latin):
exmultis mem bris multisq: conpaginatio¬
nib: ita exmultis gentib: multisq ꝓuinciis
acmultis generibus hominũ augm̃tatur
⁊ crescit quando cotidiae numer̃ fideliũ
crescit: Simortui estis cũ xp̃o sub̵ tpr̃e¬

Expanded text:
ex multis membris multisque compagiex multis membris multisque compagibus, ita ex multis gentibus, multisque provinciis ac multis generibus hominum augmentatur et crescit, quando quotidie numerus fidelium crescit. Si mortui estis cum Christo, su
Abbreviated transcription (Latin):
iiͦii angłi quip̃sunt singulis elem̃tis: hiergo
dicebant ad illos qui crediderant: uolentes
apparere religiosi: Quiex .iiii. elem̃tis
consititis debetis angelis illis qui p̃st̃ elem̃tis
culturã aliquã & sacrificia offerre: Sed qe
nihil erat ꝙ dicebant: sub iunx̃ apłs Quȩ
non indit. sub̵ docens. ambulans frustra
inflatꝰ sensu carnissuae : id ẽ. desuo erro¬
re ⁊ m̃datio ambulans inflatus: Ex hoc
eñĩ ꝙ uidebatur aliqͥd scire: suꝑbiebat
in m̃te ꝓferens humilitatẽ in uultu:
U el sic̃ alia editio hab& quȩ non indit incul¬
cans: id ẽ. replicans frustra: licet enĩillã
religionẽ falsa uidissent. a quib: dã cȩle¬
brari : tam̃ ipsos angłos non uider̃ neq̃ eaq̃
docebant: Et non tenes capud. id ẽ non ad¬
tudo fideliũ hominũ augm̃tatur ⁊ cons¬
truitur ꝑnexus: id ẽ copulationes et conȩxi¬
ones & ꝑ coniunctiones crescitq siue auget᷑
in augm̃tũ dĩ : Si c̃ergo corp construit᷑

Expanded text:
 angeli, qui praesunt singulis elementis. Hi ergo dicebant ad illos qui crediderant volentes apparere religiosi: quia ex quatuor elementis constatis, debetis angelis illis qui praesunt elementis aliquam culturam et sacrificia offerre. Sed quia nihil erat, quod dicebant, subjunxit Apostolus: Quae non vidit, subaudis docens, ambulans, frustra, inflatus sensu carnis suae, id est, de suo errore et mendacio ambulans inflatus. Ex hoc enim quod videbatur aliquid scire, superbiebat in mente, praeferens humilitatem in vultu. Vel, sicut alia editio habet, quae non vidit inculcans, id est replicans frustra. Licet enim illam religionem falsam vidissent a quibusdam celebrari, tamen ipsos angelos non viderunt, neque ea quae docebant. Et non tenens caput, id est non adtudo hominum augmentatur. Et construitur per nexus, id est copulationes et connexiones et conjunctiones, crescitque sive augetur in augmentum Dei. Sicut ergo corpus construitur
Abbreviated transcription (Latin):
Sapiencia refert᷑ adhum anãrẽ: sciencia
ad diuinam: Et in xp̃o iħu. ẽ. sapiencia
qualiter tẽporalia ⁊ humana dispenset
⁊ quo modo diuina ordinet uł sapiencia
inumanis ⁊ diuinis sciencia similiter:
Ab sconditi: qr non omnib patent: ante
dñi aduentũ nom̃ dĩ patris in cognitum
fuit cunctis retro generationib: : Honillud
nom̃ ꝙ ds̃ dr̃: sed quo pater uocat̾ sicut
ipse filius ait: pater mani festaui nomen
tuum: hoc autẽ dico: sub utsitis firmati
carittite : Ut nemo uos decipiat in subti¬
litate sermonũ : id ẽ intenuitate ser¬
monũ ⁊ calliditate. ł insi logismis:
Quidã codices habent sublimitatẽ: ꝙ id¬
ipsũ hoc .ẽ in altitudine: Nam & si corpo¬
re ab senssum sed sp̃u uobis cũ sũ qau¬
dens defide ur̃a & uidens oi dinẽ urm̃
id ẽ. reuelante spũ scõ quiinme . ẽ. co:¬
q̃ circa illos a gebantur: quosuł ipse uel
discpłi eiꝰ docuerant: Et firmam̃tũ eius:
F irmamentũ fidaei xp̃i appellat: firmã

Expanded text:
ntia ad divinam: et in Christo Jesu est sapientia, qualiter temporalia et humana dispenset, et quomodo divina ordinet. Vel sapientiam in humanis, et in divinis scientiam abscondit quia non omnibus patent. Ante Domini adventum, nomen Domini Patris incognitum fuit cunctis retro generationibus, non illud nomen quod Deus, sed quod Pater vocatur, sicut ipse Filius ait: Pater, manifestavi nomen tuum . Hoc autem dico, subaudis ut sitis firmati in charitate, ut nemo vos decipiat in subtilitate, id est in tenuitate sermonum, et in calliditate, vel in syllogismis. Quidam codices habent in sublimitate, quod idipsum est in altitudine. Nam etsi corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum, gaudens de fide vestra et videns ordinem vestrum, id est, revelante Spiritu sancto qui in me est, cogquae circa illos agebatur, quos vel ipse vel discipuli ejus docuerunt. Et firmamentum ejus. Firmamentum fidei Christi appellat firmam
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ exom̃ib q̃habetis : Vid&e nequis
uos decipitit ꝑphilosophiã id ẽ. humanã
sapientiam: & inanem fallaciã ꝑ quam
falluntur homines : Preuidebat beatus¬
apłs qr erant philosophi genciũ in suꝑ
⁊ iudaeor: qui uolebant colosen ses ꝑsub¬
tilittitẽ . humane sipienciae a fide separa¬
re : Dicebant enĩ qr nihil ẽ corporeum
ꝙ possit gignere ꝑsealiquod corpussine
dicebant. adtendentes ad naturã ele¬
mentoꝵ non ad potentiã dĩtatis quȩ na¬
cura belementoꝵ potest mutare:
Naturã autẽ dixitid ẽ oidinẽ: Nãnatura ẽ.
ut om̃is creatura creatori obtẽperetꝰ si c̃& iã
dicebant: Quia sib eata maria uirgo
concepit ⁊ uirgo peperit : tam̃ postpar¬
tũ uir gononfunt : Ideoq: illos alloqũ :
ne abbis deciperent᷑: Quia in ipso id est
inxp̃o in habitat om̃is plenitudo diuim

Expanded text:
habetis. Videte ne quis vos decipiat per philosophiam, id est humanam sapientiam et inanem fallaciam, per quam falluntur homines. Praevidebat Apostolus qui erant philosophi gentium, insuper et Judaeorum, qui volebant Colossenses per sublimitatem humanae sapientiae a fide separare. Dicebant enim quia sicut nihil est corporeum quod possit gignere per se aliquod corpus sine dicebant, attendentes ad naturam elementorum, non ad potentiam divinitatis, quae naturam elementorum potest mutare. Naturam autem dixi, id est ordinem. Nam natura est, ut omnis creatura Creatori suo obtemperet. Sic etiam dicebant quia si beata Maria virgo concepit, et virgo peperit, tamen post partum virgo non fuit. Ideoque illos alloquitur, ne ab his deciperentur. Quia in ipso, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
Idõq ubiille ẽ : ibi ẽ uita ⁊beatitudo nr̃a
abscondita: Non ut nobis denegetur
uł occultet᷑ sed ut pocius conseruetur
nobis ad salutẽ : Cũ xp̃s apparuerit uita
rinthios multitudinẽ peccatorum
appellat apłs corp dic̃sita ut destru¬
at᷑ corppeccati: Sic̃ em̃ multam̃ bra

Expanded text:
Ideo ubi ille est, ibi est vita et beatitudo nostra abscondita, non ut nobis denegetur vel occultetur, sed ut potius conservetur nobis ad salutem. Cum Christus apparuerit vita Epistola ad Corinthios multitudinem peccatorum appellat Apostolus, corpus, dicens ita ut destruatur corpus peccati . Sicut enim multa membra
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ quȩ sursu sunt quȩrite iđ ẽ
gaudia patriae cȩlestis: Ubixp̃s est¬
tans in plenitudine patnȩ maiestatis
Et ubi ẽ. illuc debemus nos anelare
iquȩ sursũ sunt sipere id ẽ ꝑpendere
⁊ intellegere & inihis animũ ponere:
non in his quȩ suꝑ t̃rã sunt transitoria:
Mortui enĩ estis : mortui sumꝰ peccato
tpre baptismatis sicut paulo supꝰ diximꝰ:

Expanded text:
 sunt sapite, id est gaudia patriae coelestis. Chrtans in plenitudine paternae majestatis, et ubi est, illuc debemus anhelare: et quae sursum sunt sapere, id est perpendere et intelligere, et in his animum ponere, non in his quae supra terram sunt transitoria. Mortui enim estis. Mortui estis peccato tempore baptismatis, sicut paulo supra diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
pleniter: Aliter enĩ habitat in singulis
in illo autẽ pleniter habitat: habitauit
enĩ in salomone ꝑ sapienciã: indanihel
ꝑ castitatẽ in ꝓphetis ꝑscĩtatẽ: In mo¬
yse ꝑ mansu& udinẽ : in xp̃o uero ꝑomnẽ
uirtutẽ ⁊ innocentiam: Aliter: Corpo¬
raliter. id ẽ. sicut intẽplosuo: quia habi
tatio diuinitatis tocius corpus xp̃i fuit:
Pluscñ habitauit in illo quã intẽ plo
iudaeoꝵ: Et estis in illo id ẽ. inxpõ
replea: uł ꝑ illũ estis repleti fide:
Qui ẽ capud id ẽ. principiũ ⁊ iniciũ
quia ipsetenet principatũ suꝑ om̃ia
celestia ⁊ terrestria: Omis principatꝰ
⁊ potestatis: Potestates autẽ sunt
ꝑ quas scĩ eiciunt demones deobses¬
siscorporib : Principatꝰ qui principant᷑
aliis ordinib: : In quo id ẽ inxp̃o circũ¬

Expanded text:
pleniter. Aliter enim habitat in singulis in illo autem pleniter. Habitavit enim in Salomone per sapientiam, in Daniele per castitatem, in prophetis per sanctitatem, in Moyse per mansuetudinem, in Christo vero per omnem virtutem et innocentiam. Aliter: Corporaliter, id est sicut in templo suo, quia habitatio totius divinitatis corpus Christi fuit. Plus enim habitavit in illo, quam in templo Judaeorum. Et estis in illo, id est Christo, repleti vel per illum estis repleti fide, qui est caput, id est principium et initium: quia ipse tenet principatum super omnia coelestia et terrestria. Omnis principatus et potestatis. Potestates autem sunt per quas sancti ejiciunt daemones de obsessis corporibus principatus qui principantur aliis ordinib
Abbreviated transcription (Latin):
sedꝓhis orat quinon obruperant amorẽ.
sed tmore subcubuerun : ut eis ignoscit᷑
Quaꝓpt̃multum inter ẽ. cũ post agnicionẽ
dĩqͥsq obpugnat frat̾nitatẽ. & aduer¬
sus ipsam gãm quare conciliatus estdõ.
inuidentia facibus agitur: Dñs autẽ
mihi astitit: ut audiant om̃s gentes
uerbũ p̃diccitionis deoremeo: Etlibera¬
tus sum deore leonis id ẽ. dem sidi is da¬
neronẽ deciuius manib liberauit eũdñs.
quando uenit rom̃a addu ctꝰ abhis
qͥp̃erant iudee obhoc quia cȩsirẽ
ippelliuit: Nicũ uenisse romãduo bu
annis mansit inlibera custo dia &insuo
conducto: & postea &iam transuit ad ali
inationes quȩ erant in cir cuitu romȩ
Uam quindo ista sribebut inbera austodion
erid : ft quia statim ut adductusẽ nonẽ
inqfectꝰ iacir codicit seliberatũ. Dñ sibs¬

Expanded text:
sed pro his orat qui non abruperant amorem, sed pro his orat qui non abruperant amorem, sed timore succubuerant ut eis ignoscatur. Quapropter interest multum cum post agnitionem Dei quisquam oppugnat fraternitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur. Dominus autem mihi astitit, ut audiant omnes gentes verbum praedicationis de ore meo, et liberatus sum de ore leonis, id est de insidiis diaNeronem, de cujus manibus liberavit eum Dominus quando venit Romam, adductus ab his qui praeerant Judaeae, ob hoc quia Caesarem appellavit. Nam cum venisset Romam, duobus annis mansit in libera custodia, et in suo conductu, et postea transivit ad alias nationes quae erant in circuitu Romae. Nam quando ista scribebat, in libera custodia erat: et quia statim ut adductus est, non est interfectus idcirco dicit se liberatum. Domi
Abbreviated transcription (Latin):
dequo supra ũ dximꝰ qͥreũsus est ad apos¬
tasiã suam: Et quia aurifex erat. fibricaut
aedes dianȩ apud athenas: Unde
& ipse cõmouit omnẽ ciuitatẽ contra
apł̃m resistens fortiter p̃dicatiom eiꝰ:
Red det ei dñs sedđm opera eius. Nonait
reddait optatiuo modo sedred det uidi¬
catiuo: qđ uerbũ p̃nunciatis ẽ ñ mp̃cantis
Sic dix̃ & deilla hỹpo erisi iudeoꝵ cui euer¬
sionẽ imminere cernebat. ꝑcisti &te
ds paries dealbate: Edphetȩ nĩq
solent maxine figura inp̃cantis futina
p̃dicare: sicut figura p̃teriti tẽporis
eaq uentura erant sepe cecinerunt:
In prima mea defensione: nemo mihi
affuit: Defensionẽ in hoc loco appel¬
lat ꝑsecutionẽ atq p̃ssurã qua sufcinuit.
quando in pͥmordiosuȩ fidȩimissus est
quia tribulatio tẽ poralis defendet
electos indie iudicii a poenis inferni:
Om̃s me derelis quer̃ : non illis imputet᷑:
Non orat ꝓalexandro qui in uidencia
stat̃nitatẽ oppugnando pecetuerat.

Expanded text:
 supradiximus, qui reversus est ad apostasiam. Et quia erat artifex, fabricabat aedes Dianae apud Athenas, unde et ipse commovit omnem civitatem contra Apostolum; resistens fortiter praedicationi ejus. Reddet ei Dominus secundum opera ejus. Non ait: Reddat optativo modo, sed reddet indicativo, quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Sic dicit et de illa hypocrisi Judaeorum, cui eversionem imminere cernebat: Percutiet te Deus, paries dealbate . Prophetae namque solent maxime figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant, saepe cecinerunt. In prima mea defensione nemo mihi affuit. Defensionem in hoc loco appellat persecutionem atque pressuram, quam sustinuit quando in primordio suae fidei missus est quia tribulatio temporalis defendet electos in die judicii a poenis inferni. Omnes me dereliquerunt: non illis imputetur. Non orat pro Alexandro qui invidentia fraternitatem oppugnando peccaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
beato apło: Cures pondiom ẽ: Romanos
ante dñ aduentũ hunc habuisse morẽ
siue consu &udinẽ quando monar chiã
tocius mundi sibi ad qrebant: ut quȩ¬
cũq genseis cumpace & coronis occur¬
risse. darent eis lib̵ taitẽ intantũ
ut frs illoꝵ dicerentar ciuesq romani
appellarentur: Dibantq potestatẽ
tdifficandi curum habere consules
sicut & ipsi habebant: Pater igitur¬
beati pauli degis cadi oppido terre
repmissionis ubinatus trans latus u
intarsum ciliciae : quodã te p̃ri
uenientibus romanis ꝑciliciã occurit
eis ipsecũ aliis tar sensibus i. tpote
qui nobilis inter illos habebatur:
excepitq cũ pace : Tuncromani
dederunt deder̃ eis li tatẽ supͣ¬
dic tã & potestatẽ aedifficandi
curiã uestesq induere consulares ut pe¬
nulati in trarent in curiã more romanor:
Ibiq pater beati pauli penulam accipert
meruit causa digntatis: Post cuius mortẽ:
płs obmemorim eꝰ recordationis. hanc

Expanded text:
beato Apostolo? Cui respondendum est: Romanos beato Apostolo? Cui respondendum est: Romanos ante adventum Domini hunc habuisse morem sive consuetudinem, quando monarchiam totius orbis sibi acquirebant, ut quaecunque gens eis cum pace et coronis occurrisset, darent ei libertatem, intantum ut fratres eorum dicerentur, civesque Romani appellarentur, dabantque eis potestatem aedificandi curiam et habere consules, sicut et illi habebant. Pater igitur Pauli de Giscali oppido terrae repromissionis fuit, ubi natus translatus est in Tarsum Ciliciae. Quodam tempore venientibus Romanis per Ciliciam occurrit eis ipse cum aliis Tarsensibus, utpote qui nobilis inter illos habebatur: excepit eos cum pace. Tunc Romani dederunt eis libertatem supradictam, et potestatem aedificandi curiam, vestesque induere consulares, ut penulati intrarent in curiam more Romanorum, ibique pater beati Pauli penulam accipere meruit causa dignitatis. Post cujus mortem Apostolus ob memoriam ejus recordationis, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
abillo: Dicut rex quilib& aitimpera¬
tor aliquẽ suoꝵ principũ coroña
tribuebat antiquitus uictoriã repor¬
tantẽ dehostibus ita dñs su is uictorib
&militibus p̃mia &erna & brauia sine
fne mansura donabit: Dẽm as me
dereliquit diligens hocsłmmagis
quidm̃ & habit tesalonicã: iste adhe¬
sit beato apło ꝓmultũ tẽpus: Sed cũ
t̃p. psecutionis adueniss& recessit
abillo factusq est apostata: Cresi¬
cens indalmatiã: Iste extitit fidelis :
bit causa p̃dieationis abit adalias
se dnus lar cũ assdm̃e & ađ duc tecur
seo im mbintilis inministcrio par¬
cũparo & cũ paulo multo tẽpore
munsit iliquan domorans apud parũ
alig nebido apud piiulũ: Penulam
quã reliqui tto ade apud ecrptiueni¬
ens affer &elibros quosibi dimisi:
ol acime autẽ membrt iuis defer ubi
ser ibã meas epłis Penila uefeserat
consularis qua in duebantur consules
unde acciderat hoc genus uestimenti

Expanded text:
ab illo. Sicut rex quilibet aut imperaab illo. Sicut rex quilibet aut imperator alicui suorum principum coronam tribuebat antiquitus victoriam reportanti ab hostibus, ita Dominus suis victoribus et militibus praemia aeterna et bravia sine fine mansura donabit. Demas me reliquit diligens hoc sum, et abit Thessalonicam. Iste adhaesit beato Apostolo per multum tempus, sed cum tempus persecutionis advenisset, recessit ab illo, factusque est apostata. Crescens in Galatiam. Iste exstitit fidelis, et causa praedicationis abiit ad alias adhuc tecum. Est enim mihi utilis in ministerio praecum Petro et Paulo multo tempore mansit, aliquando morans apud Petrum, aliquando apud Paulum. Penulam quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, quos ibi dimisi, maxime autem membranas defer, ubi scribam meas epistolas. Penula vestis erat consularis, qua induebantur consules odo vel unde acciderit hoc genus vestimenti
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑: Aosi dicer&: Ego enim iã delibor
Sacerdos pari& pauli extitie nero. sed eĩ
inmolacio non ẽ reputata ad gram:
Morsautẽ illoꝵ gratissimum sacrifipiũ
suitdco: Bonum certam̃ certauit . id ẽ.
bene pugnaui cursum consũmauu
Sic̃ ille qui in stadio currebat ꝑuom¬
erns adlo cũ deftinatum. brauiũ sib pmis¬
sum iccipiebat sicbeatus apłs nte
met as fidei currens ꝑuenit ad coronã
suilabo iris Unde ipse dieit si dẽ
seruaui: Inreliꝗo siue dereliqo uł dce¬
tero reposita ẽ mͥ & reseruiti apud dm̃
corona iusticiae quã redox mͥch̃s inllade
idẽ in die nidicii iustus iudex: Sic
loqt dedie iudicii ab solute. quasi dere
onib nota: R cenĩ uera omnibus certa
a nota debet ẽẽ illcidies & ab õnib :
expectanda: Non solũ autẽ mͥ. sub
reddet cordnã sed & his qui diligunt
aduentũ eiꝰ: Illidiligunt aduentũ eius:
qsecuri dep̃mio sperant se ronunerari

Expanded text:
ponitur, ac si diceret: Ego enim jam immolor. ponitur, ac si diceret: Ego enim jam immolor. Sacerdos Petri et Pauli exstitit Nero, sed ejus immolatio non est reputata ad gratiam, mors autem illorum gratissimum sacrificium fuit Deo. Bonum certamem certavi, id est bene pugnavi, cursum consummavi. Sicut ille qui in stadio currebat, perveniens ad locum destinatum, bravium sibi promissum accipiebat, sic beatus Apostolus inter metas fidei currens, pervenit ad coronam sui laboris. Unde ipse dicit: Fidem servavi. In reliquo, sive de reliquo vel de caetero, reposita est mihi et reservata apud Deum, coid est in die judicii, justus judex. Sic loquitur de die judicii absolute, quasi de re omnibus nota. Re enim vera omnibus certa et nota debet esse illa dies, et ab omnibus exspectanda. Non solum autem mihi, subaudis reddet coronam, sed et his qui diligunt adventum ejus. Illi diligunt adventum ejus qui securi de praemio sperant se remunerari
Abbreviated transcription (Latin):
increpans: indesperationẽ aliquẽ pus¬
illanimẽ poner&: Ad sua desideria
coacer uabt̃ sibi magistrosĩdẽ ueritatis
magistros contẽpnentes congregabunt
sibi magistros: qui illa loquant᷑ quae ip¬
sedesidrans: & aduoluptatẽ ipsoꝵ ꝑti¬
nent: Prurientes auribus: Prurire .ẽ.
scalpere: Illi pruriunt auribus t¬
qui sẽꝑ habent aures intentas adhoc
ut aliquid noui audunt: Opusfac
aliquid adnunciat. sed ipse idipsum opꝰ
non implet qđ docet: eugłista quidio
recedente a corpore remaner& aiqͥs
qui in eiꝰ loco subrogaripotuissec:
net in ꝓximo ẽ. & tuus recessus:
sic &tu instrue alios quitibi succedant:
Etquasi ei dicer& timotheus quare p̃ci¬
pis ut ministeriũ mi impleã sub iux̃
inquiens: Ego enĩ ĩã delibor &tẽpusmet
resolucionis instat siue imminet :
Libare dicimus degustare & fundere:
uelimmolare: Inde conponitur
delibo delibas: & delibor delibiris:
Hic autẽ psicrfficione & immolatione

Expanded text:
increpans, in desperationem aliquem pusincrepans, in desperationem aliquem pusillanimem poneret. Ad sua desideria coacervabunt sibi magistros, id est veritatis magistros contemnentes, congregabunt sibi magistros qui illa loquantur quae ipsi desiderant, et ad voluntatem ipsorum pertinent. Prurientes auribus. Prurire est scalpere; illi pruriunt auribus qui semper aures habent intentas ad hoc ut aliquid novi audiant. Opus facaliquod denuntiat, sed ipse idipsum opus non implet quod docet, evangelista quidem recedente a corpore, remaneret aliquis qui in ejus locum subrogari potuisset,net, in proximo est et tuus recessus. sic et tu alios instrue qui tibi succedant; et quasi ei diceret Timotheus: Quare mihi praecipis ut ministerium meum impleam? subjunxit, inquiens: Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat, sive imminet. Libare dicimus degustare, et fundere, vel immolare: inde componitur: delibo, debas, et delibor, delibaris, hic autem pro sacrificatione et immolatione