comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
superterram quis me commemorat : anquilibet tantillus non paruulus. in
quo uideo quod non memini deme: quidergotunc peccabam : an quia uberib
in hi abam plorans nam sinunc faciam non quidem uberibus sed escae con¬
gruenti annis meis ita in hians deridebor. atque reprehendar iustis sime
tunc ergore prachendenda faciebam. sed quia reprehendentem in tel¬
legere non poteram. nec mos reprehendendime nec ratio sinebat: nã
extirpamus & eiciamus ista crescentes nec uidi quem quam scientem.
cum aliquid purgabat. bona proicere an protempore etiam illa¬
bona erant. flendo petere etiam quod noxie daretur. indignari acri¬
ter non subiectis hominibus liueris & maioribus. hisque aquibus genitus
est. multisq praeterea prudentioribus non adnutum uoluntatis ob¬
temperantibus. feriendo nocere niti quastum potest. quia non oboedi¬
tur imperiis quibus periciose oboediretur : ita inbecillitas membrorũ

Expanded text:
super terram. quis me commemorat? an quilibet tantillus nunc paruulus, in super terram. quis me commemorat? an quilibet tantillus nunc paruulus, in quo uideo quod non memini de me? quid ergo tunc peccabam? an quia uberibus inhiabam plorans? nam si nunc faciam, non quidem uberibus, sed escae congruenti annis meis ita inhians, deridebor atque reprehendar iustissime. tunc ergo reprehendenda faciebam, sed quia reprehendentem intellegere non poteram, nec mos reprehendi me nec ratio sinebat. nam extirpamus et eicimus ista crescentes. nec uidi quemquam scientem, cum aliquid purgat, bona proicere. an pro tempore etiam illbona erant, flendo petere etiam quod noxie daretur, indignari acriter non subiectis hominibus liberis et maioribus hisque, a quibus genitus est, multisque praeterea prudentioribus non ad nutum uoluntatis obtemperantibus feriendo nocere niti quantum potest, quia non oboeditur imperiis, quibus perniciose oboediretur? ita imbecillitas membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
hodiernus dies. & tamen inte peragitur . quia intesunt & ista om̃a nonenim
haberent uias transeundi nisi contineres ea & quoniam annitui non defi¬
ciunt. annitui hodiernus dies et quam multiiam diesnr̃i & patrum nos¬
trorum per hodiernum tuum transierunt. & ex illo acceperunt modos
& ut cumque extiterunt: & transibunt adhuc alii & accipient. & ut cũq
exsistent: tu autẽ idem ipse es. & omnia crastina atque ultra omnia quae
hesterna et retro hodie facies. hodie fecisti quid ad me siquis non intellegat:
gaudeat & ipse dicens quid est hoc. gaudeat etiamsic. & tamen non inuenien¬
do inuenire potius quam inueniendo non in uenirete. ex audid̃ uac pec¬
catis hominum & homo dicithaec & miscreris eius quoniam tu fecisticum &
peccatum non fecisti in eo quisme commemoret peccatum infantiae meae :
quoniam nemo mundus a peccato coramte. ne in fans euius est unius diei uita

Expanded text:
hodiernus dies, et tamen in te peragitur, quia in te sunt et ista omnia: non enim hodiernus dies, et tamen in te peragitur, quia in te sunt et ista omnia: non enim haberent uias transeundi, nisi contineres ea. et quoniam anni tui non deficiunt, anni tui hodiernus dies: et quam multi iam dies nostri et patrum nostrorum per hodiernum tuum transierunt et ex illo acceperunt modos et utcumque extiterunt, et transibunt adhuc alii et accipient et utcumque existent. tu autem idem ipse es et omnia crastina atque ultra omniaque hesterna et retro hodie facies, hodie fecisti. quid ad me, si quis non intellegat? gaudeat et ipse dicens: quid est hoc? gaudeat etiam sic et amet non inueniendo inuenire potius quam inueniendo non inuenire te. Exaudi, deus. uae peccatis hominum! et homo dicit haec, et misereris eius, quoniam tu fecisti eum et peccatum non fecisti in eo. quis me commemorat peccatum infantiae meae? quoniam nemo mundus a peccato coram te, nec infans, cuius est unius diei uita
Abbreviated transcription (Latin):
mihi dicat ista non habeo. nec pater nec maters nec aliarum experimentum.
nec memoria mea an inrides me ista quaerentem. teque dehocinoui lauda¬
ri ame iubes & confiteri me tibi : confiteor tibi dñe caeli &terrae. laudens
dicens tibi deprimordiis & infantia mea quae non memini. & dedisti ea ho¬
mini ex aliis dese conicere & auctoritatibus etiam muliercularũ multi¬
mini ex aliis dese conicere. & auctoritatibus etiam muliercularũ multa
dese credere eram enim & uiuebam etiam tunc. & signa quibus sensa mea
nota aliis facerem iam infine in fantiae quaerebam unde hoc tale animal
nisi abste dñe: an quis quam se faciendierit artifex. aut ulla uena trahitur
aliunde qua esse & uiuere currat innos. praeterquam quod tu facis nos
dñe cui esse & uiuere non aliud atq aliud quã summe esse ac summe ui¬
uere idipsumes : summus enim es . & numquam mutaris neque per agitur inte

Expanded text:
mihi dicat ista, non habeo; nec pater nec mater potuerunt nec aliorum experimentum nec memoria mea. an irrides me ista quaerentem teque de hoc, quod noui, laudari a me iubes et confiteri me tibi? Confiteor tibi, domine caeli et terrae, laudem dicens tibi de primordiis et infantia mea, quae non memini; et dedisti ea homini ex aliis de se conicere et auctoritatibus etiam muliercularum multmini ex aliis de se conicere et auctoritatibus etiam muliercularum multa de se credere. eram enim et uiuebam etiam tunc et signa, quibus sensa mea nota aliis facerem, iam in fine infantiae quaerebam. unde hoc tale animal nisi abs te, domine? an quisquam se faciendi erit artifex? aut ulla uena trahitur aliunde, qua esse et uiuere currat in nos, praeterquam quod tu facis nos, domine, cui esse et uiuere non aliud atque aliud est, quia summe esse atque summe uiuere id ipsum est? summus enim es et non mutaris, neque peragitur in te
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo est cuius nulla uestigia recolo: nonne ab infantia. huc pergens
ueni in pueritiam. uel potius ipsa in me uenit & successit infantiae. nec
disces sit illa quo enim abiit: & tamen iam non erat: non enim eram in¬
fans qui non farer. sediam puer loquens eram & meminihoc. &unde
loqui didicerim post aduerti non enimdocebant me maiores homines.
prebentes mihi uerba certo aliquo ordine doc trinȩ. sicut paulo post lit te¬
ras sedego ipse mentem quam dedistimihi ds̃m̃s cũ gemitibus & uocibus
uariis & uariis membrorũ motibus edere uellem sensa cordismei ut uo¬
luntati paretur. neualerem quae uolebam om̃a nec quibus uolebã om¬
nibus pensabam memoria cum ipsi appellabant rem aliquam & cum
sccundum eam uocem corpus ad aliquid mouebant uidebam & tenebam
hoc abeis uocari rem illam quod sonabant. cum eam uellent ostendere hoc
autem eos uelle ex motu corporis a periebatur. tam quã uerbis naturali¬
bus omnium gentium. quae funt uultu & nutu oculorum cetero¬

Expanded text:
cum eo est, cuius nulla uestigia recolo? Nonne ab infantia huc pergens ueni in pueritiam? uel potius ipsa in me uenit et successit infantiae? nec discessit illa: quo enim abiit? et tamen iam non erat. non enim eram infans, qui non farer, sed iam puer loquens eram. et memini hoc, et unde loqui didiceram, post aduerti. non enim docebant maiores homines praebentes mihi uerba certo aliquo ordine doctrinae sicut paulo post litteras, sed ego ipse mente, quam dedisti mihi, deus meus, cum gemitibus et uocibus uariis et uariis membrorum motibus edere uellem sensa cordis mei, ut uoluntati pareretur, nec ualerem quae uolebam omnia nec quibus uolebam omnibus. pensabam memoria: cum ipsi appellabant rem aliquam et cum secundum eam uocem corpus ad aliquid mouebant, uidebam et tenebam hoc ab eis uocari rem illam, quod sonabant, cum eam uellent ostendere. hoc autem eos uelle ex motu corporis aperiebatur tamquam uerbis naturalibus omnium gentium, quae fiunt uultu et nutu oculorum cetero
Abbreviated transcription (Latin):
demicorũ more sicut existimantur dubitans deomnib atq ipter om̃a¬
fluctuans. manicheos quidem relinquendos esse decreui. non arbi¬
trans eo ipso tempore dubitationis meae in illa secta mihi per manen¬
phylosophis. quod sine salutari nomine xp̃i essent curationẽ languo¬
ris animae meae committere omnino recusabam. statui ergo tã diu
esse cathe cuminus in catholica ecclesia mihi a parentibus commenda¬
ta donec aliquid certi eluceret. quo cursum dirigerem

Expanded text:
demicorum more, sicut existimantur, dubitans de omnibdemicorum more, sicut existimantur, dubitans de omnibfluctuans manichaeos quidem relinquendos esse decreui, non arbitrans eo ipso tempore dubitationis meae in illa secta mihi permanenphilosophis, quod sine salutari nomine Christi essent, curationem languoris animae meae conmittere omnino recusabam. statui ergo tamdiu esse catechumenus in catholica ecclesia mihi a parentibus conmendata, donec aliquid certi eluceret, quo cursum dirigerem
Abbreviated transcription (Latin):
illamdum caxat qua credideram legem & prophetas detestantibus
atq irridentibus resisti omnino non posse nec tameniam ideo mihi
catholicam uiam tenendã essesentiebam quia & ipsa poterat habe¬
re doctosassertores suos qui copiose & non absurde obiecta refellere
nec ideo iam damnandum illud quod tenebam quia defensiones par¬
tes aequabantur ita enim catholica non mihi uicta uidebatur. ut non¬
dum etiam uictrix appareret tum uero fortiter intendi animũ siqui
modo possem certis aliquibus documentis. manicheos conuincere falsi¬
tatis quodsipossem spiritalem substantiã cogitare . statim machina me¬
ta illa omnia soluerentur. & abicerentur ex animo meo sed non poterã
uerum tamen deipso mundi huius corpore omnique natura quam sen¬
sus carnis at tingeret. multo probabiliora pleros que sensisse philoso¬
phos magis magisq: considerans atq: cõparans iudicabam itaque acha¬

Expanded text:
illam dumtaxat, qua credideram legem et prophetas detestantibus illam dumtaxat, qua credideram legem et prophetas detestantibus atque irridentibus resisti omnino non posse. nec tamen iam ideo mihi catholicam uiam tenendam esse sentiebam, quia et ipsa poterat habere doctos adsertores suos, qui copiose et non absurde obiecta refellerent, nec ideo iam damnandam illud, quod tenebam, quia defensionis partes aequabantur. ita enim catholica non mihi uicta uidebatur, ut nondum etiam uictrix appareret. Tunc uero fortiter intendi animum, si quo modo possem certis aliquibus documentis manichaeos conuincere falsitatis. quod si possem spiritalem substantiam cogitare, statim machinamenta illa omnia soluerentur et abicerentur ex animo meo: sed non poteram. uerum tamen de ipso mundi huius corpore omnique natura, quam sensus carnis attingeret, multo probabiliora plerosque sensisse philosophos magis magisque considerans atque comparans iudicabam. itaque Aca
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ saluberrime docebat salutẽ. sed longe est apec catoribus salus.
ualis ego tunc aderam . & tamen propinquabam sensim & nesciens cũ enĩ
onsatagerem discere quae dicebat. sed tantũ quem amͦ modum dicebat
udire. ea mihi quippe iam desperanti ad teuiam patere homini in anis cu¬
a remanserat ueniebant in animũ meũ simulcũ uerbis quae diligebam.
es etiam quas ne glegebam neque enim: dirime repoterã & dumcor ape¬
irem adexcipiendũ quam deserte diceret pariter in trabat & quã uere
liceret gradatim quidem nam primo etiam ipsa defendi possemihi iam
coeperunt uideri & fidem catholicã proqua nihil posse dici aduersus obͦ¬
pugnantes manicheos putauerã .iam non inpudenter asseri existimabam
maxime audito uno atq altero. & saepius enigmate soluto descriptis ueteri¬
bus ubi cum & terã acciperẽ. occidebar spiritaliter itaque plerisque illo¬
rum librorũ locis expositis. iamrepra chendebam desperationem meam.¬

Expanded text:
autem saluberrime docebat salutem. sed longe est a peccatoribus salus, qualis ego tunc aderam. et tamen propinquabam sensim et nesciens. Cum enim non satagerem discere quae dicebat, sed tantum quemadmodum dicebat audire — ea mihi quippe desperanti ad te uiam patere homini inanis cura remanserat — ueniebant in animum meum simul cum uerbis, quae diligebam, res etiam, quas neglegebam. neque enim ea dirimere poteram. et dum cor aperirem ad excipiendum, quam diserte diceret, pariter intrabat et quam uera diceret, gradatim quidem. nam primo etiam ipsa defendi posse mihi iam coeperunt uideri et fidem catholicam, pro qua nihil posse dici aduersus oppugnantes manichaeos putaueram, iam non inpudenter asseri existimabam, maxime audito uno atque altero et saepius aenigmate soluto de scriptis ueterbus, ubi, cum ad litteram acciperem, occidebar. spiritaliter itaque plerisque illorum librorum locis expositis iam reprehendebam desperationem meam
Abbreviated transcription (Latin):
tumque me esse adhucteneam anper appetitũ discendi in cognitã siue quam
num quã scierim siue quam sic oblitus fuerim ut me nec oblitum esse memine¬
rim : non ne ipsa est beatauita quam omnes uolunt & omnino qui nolit nemo es :
ubi nouerunt eam quodic uolunt eam : ubi uiderant ut amarent eam nimirũ
habemus eamnescio quomodo & est alius quidam modus quo quisque cũ habet
eam:¬
omꝰreipsa beatisunt sed tamen meliores quam qui nec re nec spebeati
sunt: qui tamenetiam ipsi nisi aliquo modo haberent eam non itauellent beati

Expanded text:
tumque me esse adhuc teneam, an per appetitum discendi incognitam, siue quam tumque me esse adhuc teneam, an per appetitum discendi incognitam, siue quam numquam scierim siue quam sic oblitus fuerim, ut me nec oblitum esse meminerim. nonne ipsa est beata uita, quam omnes uolunt et omnino qui nolit nemo est? ubi nouerunt eam, quod sic uolunt eam? ubi uiderunt, ut amarent eam? nimirum habemus eam nescio quomodo. et est alius quidam modus, quo quisque cum habet eamre ipsa beati sunt, sed tamen meliores quam illi, qui nec re nec spe beati sunt. qui tamen etiam ipsi nisi aliquo modo haberent eam, non ita uellent beati
Abbreviated transcription (Latin):
occurrerit non conectitur quia noncũ illo cogitari consueuit. ideoquerespuitur. do¬
nec illud assit ubisimul assue facta notitia non in aequaliter axͦquiescat. & unde
ad est nisi exipsa memoria nã eicũ alio commoniti recognoscimus. inde ad est non
enim quasi nouum credimus. sed recordantes approbamus hoc esse quod dictum ẽ
si autem penitus aboleatur exanimo nec amͦ moniti reminiscimus neq: enim omni
modo adhuc oblitisumus . quod uel oblitos nos esse meminimus hoc ergo nec a¬
missum quaerere poterimus quod obliti fuerimus quo modo ergo tequaero dñe
cum enim tedm̃meũ quaero uitam beatã quaero quaeramte ut uiuat anima
mea uiuit enimcorpusmeũ deanima mea . &uiuit anima meadete. quomodo er¬
go quaero uitã beatam qui a non est mibi donec dicainsatest. illic ubi o portet ut
dican quo modo eam quaero utrũ perrecordationẽ tam quã eamoblitus sim obli¬

Expanded text:
occurrerit non conectitur, quia non cum illo cogitari consueuit ideoque respuitur, dooccurrerit non conectitur, quia non cum illo cogitari consueuit ideoque respuitur, donec illud adsit, ubi simul adsuefacta notitia non inaequaliter adquiescat. et unde adest nisi ex ipsa memoria? nam et cum ab alio conmoniti recognoscimus, inde adest. non enim quasi nouum credimus, sed recordantes adprobamus hoc esse, quod dictum est. si autem penitus aboleatur ex animo, nec admoniti reminiscimur. neque enim omni modo adhuc obliti sumus quod uel oblitos nos esse meminimus. hoc ergo nec amissum quaerere poterimus, quod omnino obliti fuerimus. Quomodo ergo te quaero, domine? cum enim te, deum meum, quaero, uitam beatam quaero. quaeram te, ut uiuat anima mea. uiuit enim corpus meum de anima mea et uiuit anima mea de te. quomodo ergo quaero uitam beatam? quia non est mihi, donec dicam: "sat, est illic". ubi oportet ut dicam, quomodo eam quaero, utrum per recordationem, tamquam eam oblitus sim obli
Abbreviated transcription (Latin):
donec reddatur aspectus quod cũ inuentũ fuerit. ex imagine quaeintus est
re cognoscitur nec inuenis se nos dicimus quod perierat. si non agnoscimus nec
agnoscere possumus. si non meminimus & hoc perierat quidem oculis. memoria
tenebatur . quidcum ipsa memoria perdit aliquid sicut fit cum obliuiscimur
ut quaerimus ut recordemur ubitandem quaerimus nisi in ipsa memoria
& ibi si aliud pro alio forte offeratur respuimus donec illud occurrat qđ quae¬
rimus &cũ occurrerit dicimus hoc est quod non diceremus nisi agnosceremus¬
nec agnosceremus nisi meminis semus certe ergo oblitifueramus annontotũ
exciderat : sed ex parte quaten ebatur parsalia quaerebatur. quia sentiebat
sememoria non simul uoluere quod simul solebat. & qua si de trdncata consu¬
etudine claudicans reddi quod de erat flagitabat tam quã si homono tus¬
siue conspiciatur oculis siue cogitetur. & no meneius oblitirequiramus quic quid aliud

Expanded text:
donec reddatur aspectui. quod cum inuentum fuerit, ex imagine, quae intus est, recognoscitur. nec inuenisse nos dicimus quod perierat, si non agnoscimus, nec agnoscere possumus, si non meminimus: sed hoc perierat quidem oculis, memoria tenebatur. Quid? cum ipsa memoria perdit aliquid, sicut fit, cum obliuiscimur et quaerimus, ut recordemur, ubi tandem quaerimus nisi in ipsa memoria? et ibi si aliud pro alio forte offeratur, respuimus, donec illud occurrat quod quaerimus. et cum occurrnec agnosceremus nisi meminissemus. Certe ergo obliti fueramus. An non totum exciderat, sed ex parte qua tenebatur pars alia quaerebatur; quia sentiebat se memoria non simul volvere quod simul solebat, et quasi detretudine claudicans reddi quod deerat flagitabat? tamquam si homo notussine conspiciatur oculis siue cogitetur et nomen eius obliti requiramus, quidquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
pernatione aliquando cũ desiderio proearũ rerũ diuersitate de quibus me gauisũ
se memini nam & deturpibus gaudio quodam ꝑfusussum. quod recordans de tes¬
r atq: execror aliquando debonis & honestis. quod desiderans recolo tam &si foste
inassunt &ideo tristis gaudium pristinum recolo ubiergo & quando expertussũ
tammea beatã ut recorder eam & amem & desiderem: nec ego tantũ. aut cũ pau
sed beati prorsus om̃s esse uolumus quod nisi certa notitia nossemus non tã cer
uoluntate uellemus sed quid est hoc. quod si quaeratur aduobus utrum militare
elint. fieri possit ut alter eorũ uellese alter nolle respondeat si autem ab eis quaera
cobaliud uelit ille militare nec obaliudiste nolit nisi utbeatis nt num forte qm̃
ius hinc alius inde gaudet ita se om̃s beatos esse consonant quemad modũ conso

Expanded text:
aspernatione, aliquando cum desiderio pro earum rerum diuersitate, de quibus me gauisum aspernatione, aliquando cum desiderio pro earum rerum diuersitate, de quibus me gauisum esse memini. nam et de turpibus gaudio quodam r atque exsecror; aliquando de bonis et honestis, quod desiderans recolo, tametsi forte non adsunt, et ideo tristis gaudium pristinum recolo. 31. Ubi ergo et quando expertus sum vitam meam beatam ut recorder eam, et amen et desiderem? Nec ego tantum, aut cum paucis, sed beati prorsus omnes esse volumus. Quod nisi certa notitia nossemus, non tam certa voluntate vellemus. Sed quid est hoc quod si quaeratur a duobus, utrum militare velint, fieri posset ut alter eorum velle se, alter nolle respondeat: si autem ab eis quaeratnec ob aliud velit ille militare, nec ob aliud iste nolit, nisi ut beati sint? Nam forte quoniam alius hinc, alius inde gaudet; ita se omnes beatos esse velle consonant, quemadmodum conso
Abbreviated transcription (Latin):
numeros non hos enim qui habet in notitia non adbuc quaerit adipisci uitã ueri
beatam habemus in notitiam ideoq: amamus & tamen adipisci eam uolumus
ipsamrem quietiam nondum sunt eloquentes. multique esse cupiant. unde as¬
paret eam esse in eorũ notitiã tamenper corporis sensus alios eloquentes a¬
nim aduerterunt & delectatisunt & hoc esse desiderant . quam quã nisi ex
interi ore notitia non delectarentur. neq: hoc esse uellent nisi delectarentu
beatam uero uitam nullo sensu corporis in aliis experimur num quid sicut
meminimus gaudium : fostasse ita nam gaudium meum etiam tristis memini
cut uitã beatam miser nequeum quã corporis sensu gaudium meũ uel uidi. uel audiui.
l odoratus sum uel gustaui uel te tigi sed expertussum in animomeo quandolaetatus
m. & adhaesit eius notitia memoriaemeae. ut id reminisci ualeam. aliquando cũ

Expanded text:
numeros? non; hos enim qui habet in notitia, non adhuc quaerit adipisci, uitam uero numeros? non; hos enim qui habet in notitia, non adhuc quaerit adipisci, uitam uero beatam habemus in notitia ideoque amamus et tamen adhuc adipisci eam uolumus,ipsam rem qui etiam nondum sunt eloquentes multique esse cupiant — unde apparet eam esse in eorum notitia — tamen per corporis sensus alios eloquentes animaduerterunt et delectati sunt et hoc esse desiderant — quamquam nisi ex interiore notitia non delectarentur neque hoc esse uellent, nisi delectarentur - beatam uero uitam nullo sensu corporis in aliis experimur. numquid sicut meminimus gaudium? fortasse ita. nam gaudium meum etiam tristis memini sicut uitam beatam miser, neque umquam corporis sensu gaudium meum uel uidi uel audiui uel odoratus sum uel gustaui uel tetigi, sed expertus sum in animo meo, quando laetatus sum, et adhaesit eius notitia memoriae meae, ut id reminisci ualeam aliquando cum
Abbreviated transcription (Latin):
eos uelle certissimũ est nescio quomodo nouerunt eam. ideoque habent eã in nescio
quando utrũ singillatim om̃s an in illo homine qui primus peccauit in quo & omne
mortuisumus. & de quo omnes cũ miseria natisumus non quaeronunc sed quaero
utrum in memoria sit beata uita neq: enĩ amaremus eam nisi nossemus audimus
nomen hoc & om̃s remipsam nos appetere fatemur non enĩsono delectamur na
hoc cũ latine audit grȩcus non delectatur. quia ignorat quiddictũ sit nos aut
scendae graeci latinique in hiant. ceterarũq linguarũ homines nota est iz¬
tur omnib: quiuna uoce si in terrogari possent utrum beatiesse uellent. sine ull.
dubitatione uelleres ponderent quod nonfieret. nisi resipsa cuius hoc nomen es
eorum memoria teneretur numquid ita meminit cartaginem qui uidit: non i¬
ta enim beata non uidetur oculis quia non est corpus numquid sicut meminimus

Expanded text:
eos uelle certissimum est. nescio quomodo nouerunt eam ideoque habent eam in nescio quando, utrum singillatim omnes, an in illo homine, qui primus peccauit, in quo et omnes mortui sumus et de quo omnes cum miseria nati sumus, non quaero nunc, sed quaero, utrum in memoria sit beata uita. neque enim amaremus eam, nisi nossemus. audiuimus nomen hoc et omnes rem, omnes nos adpetere fatemur; non enim solo sono delectamur. nam hoc cum latine audit Graecus, non delectatur, quia ignorat, quid dictum sit; nos autem cui adipiscendae Graeci Latinique inhiant ceterarumque linguarum homines. nota est igitur omnibus, qui una uoce si interrogari possent, utrum beati esse uellent, sine ulla dubitatione uelle responderent. quod non fieret, nisi res ipsa, cuius hoc nomen est, eorum memoria teneretur. Numquid ita, ut memini Carthaginem qui uidi? non; uita enim beata non uidetur oculis, quia non est corpus. numquid sicut meminimus
Abbreviated transcription (Latin):
gemitus compeditorũ . & soluis auinculis quae nobis fecimus. siiam non e¬
rigamus aduersumte cornua falsae libertatis. auaritia plus habendi
&te damno totũ amittendi amplius amando propriũ nr̃m quã te om¬
nium sedinter flagitia & facinora & tam multas iniquitates. sunt peccata
proficientiũ quae a bene iudicantib: &uituperantur ex regula perfeȩ¬
ctionis & laudantur spe frugis sicut herba segetis & sunt quaedã similia
uel flagitio uel facinori & non peccata quia nec te offendunt dñm dm̃

Expanded text:
gemitus conpeditorum et soluis a uinculis, quae nobis fecimus, si iam non egemitus conpeditorum et soluis a uinculis, quae nobis fecimus, si iam non erigamus aduersus te cornua falsae libertatis auaritia plus habendi et damno totum amittendi, amplius amando proprium nostrum quam te, ombonum. Sed inter fiagitia et facinora et tam multas iniquitates sunt peccato proficientium, quae bene indicantibus et uituperantibus ex regula perfectionis et laudantur spe frugis sicut herba segetis. et sunt quaedam similia uel flagitio uel facinori et non sunt peccata, quia nec te offendunt, d
Abbreviated transcription (Latin):
ut quae aduersuste facinora. cui noceri non potest : sed hoc uindicas quod
ise homines pertractant quia etiam cũ inte peccant. impie faciunt in a¬
umas suas & mentitur iniquitas sibi siue corrumpendo acper uesten do
iaturã suã quã tu fecisti & ordinasti. uel immoderate utendo concessis re¬
us uel in non concessa flagrando uel in eũ usum qui est contra naturam.
uit reitenentur animo & uerbis saeuientes aduersuste . & aduersus stimu¬
um calci trantes. aut cũ dirruptis limitibus humanae societatis laetan¬
tur audaces priuatis conciliationibus aut diremstionibus prout quid que
lelec taberit aut offenderit . & ea fiunt cũ tudere linqueris fons uitae.
iui es unus &uerus creator & rector uniuersitatis . & priuata superbia
diligitur in parte unũ falsum itaq: pietate humili reditur inte . & purgas
nos a consuetudine mala & propitius especcatis confitentiũ. & exaudis

Expanded text:
aut quae aduersus te facinora, cui noceri non potest? sed hoc uindicas, quod aut quae aduersus te facinora, cui noceri non potest? sed hoc uindicas, quod in se homines perpetrant, quia etiam cum in te peccant, inpie faciunt in animas suas, et mentitur iniquitas sibi siue corrumpendo ac peruertendo naturam suam, quam tu fecisti et ordinasti, uel inmoderate utendo concessis rebus uel in non concessa flagrando in eum usum, qui est contra naturam; aut rei tenentur animo et uerbis saeuientes aduersus te et aduersus stimulum calcitrantes, aut cum diruptis limitibus humanae societatis laetantur audaces priuatis conciliationibus aut diremptionibus, prout quidque delectauerit aut offenderit. et ea fiunt, cum tu derelinqueris, fons uitae, qui es unus et uerus creator et rector uniuersitatis, et priuata superbia diligitur in parte, unum falsum. itaque pietate humili reditur in te et purgas nos a consuetudine mala et propitius es peccatis confitentium et exaudis
Abbreviated transcription (Latin):
in potestatibus societatis humanae maior potestas minori ad oboediendũ
prae ponitur. itads̃ omnib: item infacinoribus ubi libido est nocendi siue ꝑ
tumeliam siue per in iuriam. & utrumq ulciscendi causa sicut inimico ini¬
micus. uel adipiscendi alicuius extra commodi sicut latro uiatori uel eui¬
tandi mali sicut ei quiti metur. uel in uidendo sicut feliciori miserior. aut in¬
aliquo prosperatus ei quem sibi aequaritimet aut aequalem dolet. uel sola
uoluptate alieni mali sicut spectatores gladiatorum. aut iñ risores aut inͥ¬
lusores quorum libet haec sunt capita iniquitatis quae pullulant principan¬
di &spectandi & sentiendi libidine. aut una aut duabus earũ aut simul omnib:
& uiuitur male aduer sustria & septem psalteriũ decem cordarũ decalogũ
um ds̃ altissime & dulcissime sed quae flagitia inte qui non corrũ peris.

Expanded text:
in potestatibus societatis humanae maior potestas minori ad oboediendum in potestatibus societatis humanae maior potestas minori ad oboediendum praeponitur, ita deus omnibus. Item in facinoribus, ubi libido est nocendi siue per contumeam siue per iniuriam et utrumque uel ulciscendi causa, sicut inimico inimicus, uel adipiscendi alicuius extra conmodi, sicut latro uiatori, uel euitandi mali, sicut ei qui timetur, uel inuidendo, sicut feliciori miserior aut inliquo prosperatus ei, quem sibi aequari timet aut aequalem dolet, uel sola uoluptate alieni mali, sicut spectatores gladiatorum aut inrisores aut inlusores quorumlibet. haec sunt capita iniquitatis, quae pullulant principandi et spectandi et sentiendi libidine aut una aut duabus earum aut simul omnibus, et uiuitur male aduersum tria et septem, psalterium decem chordarum, decalogum tuum, deus altissime et dulcissime. sed quae flagitia in te, qui non corrumperis?
Abbreviated transcription (Latin):
nis per uersitate polluitur quae autẽ contramores hominũ: Flagitia. pro
morũ diuersitate uitanda sunt. ut pactũ inter se ciuitatis aut gentis consue¬
tudine uellege firmatũ. nullaciuis aut peregrini libidine uio letur cum¬
t pis enim omnis pars uniuerso suo non congruens cũ autẽ ds̃ aliquid contra
morem aut pactũ quorũ libet iubet . & sinũ quã ibi factũ est. faciendũ est¬
& si omis sum in staurandũ &si instutũ nonerat. instituendũ est sienim regi
licet inciuitate cui regnat iubere aliquid. quodneq ante illũ quis quã nec
ipse umquã iusserat. & non contra societatẽ ciuitatis eius obtemperatur.
immo contra societatem non obtemperatur. generale quippe pactũ est socie
tas humanae oboedire regibus suis quanto magis dõ regnatori uniuersae
creaturae suae ad ea quae iusserit sine dubitatione seruendũ est : sicut eñ¬
creaturae suae ad ea quae iusserit sine dubitatione seruiendũ est : sicut enĩ

Expanded text:
nis peruersitate polluitur. quae autem contra mores hominum sunt flagitia, pro morum diuersitate uitanda sunt, ut pactum inter se ciuitatis aut gentis consuetudine uel lege Armatum nulla ciuis aut peregrini libidine nioletur. turpis enim omnis pars uniuerso suo non congruens. cum autem deus aliquid contra morem aut pactum quorumlibet iubet, etsi numquam ibi factum est, faciendum est, et si omissum, instaurandum, et si institutum non erat, instituendum est. si enim regi licet in ciuitate, cui regnat, iubere aliquid, quod neque ante illum quisquam nec ipse umquam iusserat, et non contra societatem ciuitatis eius obtemperatur, inmo contra socitatis humanae obedire regibus suis: quanto magis Deo regnatori universae creaturae suae, ad ea quae jusserit, sine dubitatione serviendum est? Sicut encreaturae, cui ad ea quae iusserit sine dubitatione seruiendum est! sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
or. quomodo tenebo breuem & quomodo eã longae metiens applicabo. ut inue¬
niam quodbis tantũ habeat. quando quidem longa sonare non incipit nisi bre¬
uis sonare destiterit: ipsamq: longã num praesentem metior quandonis finitam
non metior eius autẽ finitio practeritio est quidergo est quod metiar ubi est quã

Expanded text:
or, quomodo tenebo breuem et quomodo eam longae metiens applicabo ut inueor, quomodo tenebo breuem et quomodo eam longae metiens applicabo ut inueniam quod bis tantum habeat, quandoquidem longa sonare non incipit, nisi breuis sonare destiterit? ipsamque longam num praesentem metior, quando nisi finitam non metior? eius autem finitio praeteritio est. quid ergo est quod metior? ubi est qua
Abbreviated transcription (Latin):
sum quippe interuallũ metimur: aliquo initio usq ad aliquem finem qua prop¬
ter uox quae nondũ finita est metiri non potest ut dicatur quã longa uel breuis
sit nec dici aut aequalis alicui. aut᷑aliquã simpla uel dupla uel quid aliud cũ
autẽ finita fuerit. iam nonerit quo pactoigitur metiri poterit: & metimur ta¬
men tempora. nec ea quae nondũ sunt nec ea quae iam non sunt. nec ea quae
nulla mora extenduntur. nec ea quae terminos non habent nec futura ergo¬
nec prae terita nec praesentia nec praetereunti a tempora metimur & metimur
tamen tempora ds̃creator omniũ uersus iste occosillabarũ breuibus & longis al¬
ternat sillabis quat tuor itaque breues prima tertia. quinta septima. simplae sunt
ad quattuor longas secundã quartã sextam octauam hae singulae ad illas singu¬
las duplum habent temporis pronuntio &renuntio &ita est quantũ sentitur
sensu manifesto quantũ sensus manifestus est breuis sillaba longã metior eãq:

Expanded text:
sum quippe interuallum metimur ab aliquo initio usque ad aliquem finem. quapropter uox, quae numquam finita est, metiri non potest, ut dicatur, quam longa uel breuis sit, nec dici aut aequalis alicui aut ad aliquam simpla uel dupla uel quid aliud. cum autem finita fuerit, iam non erit. quo pacto igitur metiri poterit? et metimur tamen tempora, nec ea, quae nondum sunt, nec ea, quae iam non sunt, nec ea, quae nulla mora extenduntur, nec ea, quae terminos non habent. nec futura ergnec prtamen tempora. Deus creator omnium: uersus iste octo syllabarum breuibus et longis alternat syllabis. quattuor itaque breues, prima, tertia, quinta, septima simplae sunt m, quartam, sextam, octauam; hae singulae ad illas singulas duplum habent temporis; pronuntio et renuntio et ita est, quantum sentitur sensu manifesto. quantum sensus manifestus est, breui syllaba longam metior eamque
Abbreviated transcription (Latin):
erat. & nunc non potest. quia iam non est tunc ergo poterat cũ sonabat. quia
tunc erat quae metiripos set sed &tunc non stabat ibat enim & prae teribat an
ideo magis poterat : praeteriens enĩ tendebatur in aliquod spatiũ tẽporis quo
metiri posset. quoniam praesens nullũ habet spatiũ siergo tunc poterat. ecce
puta altera coepit sonare & adhuc sonat continuato tempore. sine ulla distine¬
puta altera coepie sonara aobuconat continuato ampore dine ua udar¬
ctione metiamur eamdũ sonat cũ enĩ sonare cessauerit.iam praeterita erit. & Ñ
erit quae possit metiri metiamur plane & dicamus quanta sit sed ad huc sonat
nec metiri potest nisi abinitio sui quosonare coepit usq ad finem quo desinit ip

Expanded text:
erat, et nunc non potest, quia jam non est. Tunc ergo poterat cum sonabat, quia erat, et nunc non potest, quia jam non est. Tunc ergo poterat cum sonabat, quia tunc erat quae metiri posset. Sed et tunc non stabat; ibat enim et praeteribat. An ideo magis poterat? Praeteriens enim tendebatur in aliquod spatium temporis quo metiri posset, quoniam praesens nullum habet spatium. Si ergo tunc poterat, ecce puta, altera coepit sonare, et adhuc sonat, continuato tenore sine ulla distinputa altera coepit sonare et adhuc sonat continuato tenore sine ulla distinctione: metiamur eam, dum sonat; cum enim sonare cessauerit, iam praeterita erit et non erit, quae possit metiri. metiamur plane et dicamus, quanta sit. sed adhuc sonat nec metiri potest nisi ab initio Sui, quo sonare coepit, usque ad finem, quo desinit. ip
Abbreviated transcription (Latin):
carmen ita pes ita sillaba in demihiuisum est. nihilesse aliud tempus quã dis¬
tentionem sed cuius reinescio & mirũ sinon ipsius animi quid enĩ metior
obsecro dĩm̃s & dico aut indefinite longius est hoc tempus quam illud aut etiã
definite duplum est hoc adillud tempus metior scio sed non metior futurũ quia non¬
dum est non mentior praesens quia nullo spatiotenditur non metior praeteritũ
quia iam non est quidergometior an prae tereunti a tempora non prae terita : sic
enĩ dixerã insiste anime meus & attende fostiter. ds̃ adiutor nr̃ ipse fecit nos. & ñ
ipsinos attende ubi albescit ueritas ecceputa uox corporis incipit sonare. & so¬
nat : ad hucsonat. & ecce desinit. iam que silentiũ ẽ. & uoxilla prae terita est. & r̃¬
est iamuox futura erat antequã sonaret & non poterat metiri quia non dum

Expanded text:
carmen, ita pes, ita syllaba. inde mihi uisum est nihil esse aliud tempus quam discarmen, ita pes, ita syllaba. inde mihi uisum est nihil esse aliud tempus quam distentionem: sed cuius rei, nescio, et mirum, si non ipsius animi. quid enim metior, obsecro, deus meus, et dico aut indefinite: "longius est hoc tempus quam illud" aut etiam definite: "duplum est hoc ad illud?" tempus metior, scio; sed non metior futurum, quia nondum est, non metior praesens, quia nullo spatio tenditur, non metior praeteritum, quia iam non est. quid ergo metior? an praetereuntia tempora, non praeterita? sic enim dixeram. Insiste, anime meus, et adtende fortiter: deus adiutor noster; ipse fecit nos, et non nos. adtende, ubi albescet ueritas. ecce puta uox corporis incipit sonare et sonat et adhuc sonat et ecce desinit, iamque silentium est, et uox illa praeterita est et noest iam uox. futura erat, antequam sonaret, et non poterat metiri, quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
pus inquomouetur metirer ipsum ergotempus unde metior: antẽpore bre¬
uiore metimur longius. sicut spatio cubiti spatium trastri sic enĩ uidemur spa¬
tio breui sillabae metirispatiũ longae sillabae . atq: id duplũ dicere ita me¬
timur spatia carminum spatuis uersuum &spatia uersuũ spatiis pedũ. & spa¬
tia pedum spatiis sillabarũ &spatia longarũ spatus breuiũ non in paginis
nam eomodo. loca metimur non tempora sed cũ uoces pronuntiando transe¬
unt & dicimus longum carmen est nam totuersibus contexitur. longiuersus.
nam totpedibus constant. longipedes nam tot sillabis tenduntur. longa silla¬
ba est nam duplaest adbreuem sed nequeita compraehenditur certa mensu¬
ra temporis quando quidem fieri potest ut ampliori spatio temporis ꝑsonet
uersus breuior si productius pronuntietur quã longior si correptius. ita

Expanded text:
pus, in quo mouetur, metirer? ipsum ergo tempus unde metior? an tempore brepus, in quo mouetur, metirer? ipsum ergo tempus unde metior? an tempore breuiore metimur longius sicut spatio cubiti spatium transtri? sic enim uidemustio breuis syllabae metiri spatium longae syllabae atque id duplum dicere. ita metimur spatia carminum spatiis uersuum et spatia uersuum spatiis pedum et spatia pedum spatiis syllabarum et spatia longarum spatiis breuium, non in paginis — nam eo modo loca metimur, non tempora — sed cum uoces pronuntiando transeunt et dicimus: "longum carmen est, nam tot uersibus contexitur; longi uersus, nam tot pedibus constant; longi pedes, nam tot syllabis tenduntur; longa syllaba est, nam dupla est ad breuem". sed neque ita conprehenditur certa mensura temporis, quandoquidem fieri potest, ut ampliore spatio temporis personet uersus breuior, si productius pronuntietur, quam longior, si correptius. ita
Abbreviated transcription (Latin):
mouetur aliquando stat. non solum motus eius sedetiam statũ tempore metim̃
& dicimus tantũ stetit quantũ motũ est aut duplo uel triplo stetit adid quod
motum est & siquid aliud nr̃a dimensio siue compraehenderit siue aestima ue¬
rit ut dicisolet plusminus non est ergo tempus corporis motus & confiteor
tibi dñẽ ignorare meadhuc quid sit tempus &rursus confiteor tibi dñe scire
me intempore ista dicere. & diumeiam loqui de tempore. atq: ipsum diu non¬
esse diu nisimoram temporis quomodo igitur hoc scio quando quid sit tempus
nescio : anforte nescio quemamꝰ modũ dicam qđ scio ei mihi quinescio saltam quid
esciam eccedsm̃s corãte quia nonmentior sicut loquor ita est cormeũ tuillu
tur animamea confessione ueridica metirime tempora: it ane dsm̃s metior & qui
metior motum corporis tempore . i temipsum tempus non metior anuero¬
corporis motũ metirer quã diusit. & quã diu hinc illuc perueniat. nisitẽ¬

Expanded text:
mouetur, aliquando stat, non solum motum eius, sed etiam statum tempore metimur et dicimus: "tantum stetit, quantum motum est" aut: "duplo uel triplo stetit ad id quod motum est" et si quid aliud nostra dimensio siue conprehenderit siue existimauerit, ut dici solet plus minus. non ergo tempus corporis motus. Et confiteor tibi, domine, ignorare me adhuc, quid sit tempus, et rursus confiteor tibi, domine, scire me in tempore ista dicere et diu me iam loqui de tempore atque ipsum diu nonesse diu nisi mora temporis. quomodo igitur hoc scio, quando quid sit tempus nescio? an forte nescio, quemadmodum dicam quod scio? ei mihi, qui nescio saltem quid nesciam! ecce, deus meus, coram te, quia non mentior: sicut loquor, ita est cor meum. tu intur anima mea confessione ueridica metiri me tempora? ita, domine deus meus, metior et quid metiar nescio. metior motum corporis tempore. item ipsum tempus nonne metior? ancorporis motum metirer, quamdiu sit et quamdiu hinc illuc perueniat, nisi tem
Abbreviated transcription (Latin):
osum proelium perageret solstabat sed tempus ibat persuum quippespatiũ tem¬
poris quod eis ufficeret illa pugna gesta atq finita est uideo igitur tempus quan
damesse distentionẽ sed uideo anuidere mihi uideor : tude mons trabis. lux ueri

Expanded text:
osum proelium perageret, sol stabat, sed tempus ibat. per suum quippe spatium temosum proelium perageret, sol stabat, sed tempus ibat. per suum quippe spatium temporis, quod ei suffidam esse distentionem; sed uideo an uidere mihi uideor? tu demonstrabis, lux ueri
Abbreviated transcription (Latin):
unius si secundũ nonergo esset dies si ab ortusolis usq in ostũ alterũ tambreius
mora esset quam est horae unius. seduicies & quater circumiretsol. ut explerec
diem si utrumque nec ille appellaretur dies si horae spatio solto tũ suũ grrũ cir¬
cumiret. nec illesi sole cessante tantũ tẽporis praeteriret. quanto peragere sol
totum ãbitũ demane in mane assolet non itaque nunc quaerã quid sit illud
quod uocatur dies. sed quidsit tempus quomemtentes solis circuitũ diceremus eũ
dimidio spatio temporis pactũminus quamsol a sitaptospatio temdoris oaeo¬
esset quanto paguntur horae duo decim. &utrũ que tẽpus cõnparantes dice¬
remus illud simplum hocduplũ etiamsi aliquando illo simplo aliquando isto
duplo solaboriente usq ad orientẽ circuret ne moergo mihi dicat calestium
corporũ motus esse tempora quia & cuiusdam uoto cum solste tisset ut uictori¬

Expanded text:
unius. si secundum, non ergo esset dies, si ab ortu solis usque in ortum alterum tam breuis unius. si secundum, non ergo esset dies, si ab ortu solis usque in ortum alterum tam breuis mora esset, quam est horae unius, sed uiciens et quater circuiret sol, ut expleret diem. si utrumque, nec ille appellaretur dies, si horae spatio sol totum suum gyrum circumiret, nec ille, si sole cessante tantum temporis praeteriret, quanto peragere sol totum ambitum de mane in mane adsolet. non itaque nunc quaeram, quid sit illud, quod uocatur dies, sed quid sit tempus, quo metientes solis circuitum diceremus eum dimidio spatio temporis peractum minus quam solet, si tanto spatio temporis  quanto peraguntur horae duodecim, et utrumque tempus conparantes diceremus illud simplum, hoc duplum, etiamsi aliquando illo simplo, aliquando isto duplo sol ab oriente usque orientem circuiret. nemo ergo mihi dicat caelestium corporum motus esse tempora, quia et cuiusdam uoto cum sol stetisset, ut uictori
Abbreviated transcription (Latin):
gnarum sunt sidera & luminaria caeli insignis & in temporibus & in anis & indi¬
ebus sunt uero sed nec ego dixerim circuitum illius ligneolae rotae diemes
Nec tamen ideo tempus nonesse ille dixerit. egoscire cupio uimnaturã que tẽporis
quo me timur corporũ motus & dicimus illũ motũ uerbi gratia tempore duplo eẽ
diuturniorem quam istũ nam quaero qm̃ diesdicitur. non tantũ mora solis suꝑ
terram secundũ qđ aliud est dies aliud nox sedetiam totius eius circuitus ab ori¬
ente usq ad orientẽ secundum qđ dicimus totdies transierunt . cũ suis enĩ noctib:
dicuntur tot dies nec extrare putantur spatia noctium. quoniamergo dies ex¬
pletur motusolis atq circuitu ab oriente usq orientẽ . quaero utrũ motus ipse
sit dies anmora ipsa quanta pagitur. anutrumq: sienim primũ dies esset. dies er¬
go esset etiam sitanto spatio temporis solcur sumillũ per egisset quantũ ẽ horae

Expanded text:
gnarum. sunt sidera et luminaria caeli in signis et in temporibus et in diebus et in annis. sunt uero; sed nec ego dixerim circuitum illius ligneolae rotae diem esse, nec tamen ideo tempus non esse ille dixerit. Ego scire cupio uim naturamque temporis, quo metimur corporum motus et dicimus illum motum uerbi gratia tempore duplo esse diuturniorem quam istum. nam quaero, quoniam dies dicitur non tantum mora solis super terram, secundum quod aliud est dies, aliud nox, sed etiam totius eius circuitus ab oriente usque orientem, secundum quod dicimus: "tot dies transierunt". cum suis enim noctibus dicuntur tot dies, nec extra reputantur spatia noctium. quoniam ergo dies expletur motu solis atque circuitu ab oriente usque ad orientem, quaero, utram motus ipse sit dies an mora ipsa, quanta peragitur, an utrumque. si enim primum dies esset, dies ergo esset, etiamsi tanto spatio temporis sol cursum illum peregisset, quantum est horae
Abbreviated transcription (Latin):
cumitaque aliud sit motus corporis. aliud quo metimur quam diusit. quis non¬
sentiat quid horũ potius tempus dicendumsit namsexuariae corpds aliquando

Expanded text:
cum itaque aliud sit motus corporis, aliud quo metimur quamdiu sit, quis nocum itaque aliud sit motus corporis, aliud quo metimur quamdiu sit, quis nosentiat quid horum potius tempus dicendum sit? nam etsi uarie corpus aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
tas iubes ut approbem siquis dicat tempus essemotũ corporis non iubes nã cor¬
pus nullũ nisi in tempore moueri audio tudicis ipsum autẽ corporis motũ tẽpus
esse non audio non tudicis cũ enĩ mouetus corpus tẽporemetior quã diumo¬
ueatur ex quomoueruincipit. donec desinat & sinonuidi ex quo coepit. & ꝑse
uerat moueri. ut non uideã cũ desinit non ualeo metiri nisi foste ex quo uide¬
re incipio donec desinam qđ sidiu uideo tantũ modo longũ tempus eẽ renuntio.¬
non autẽ quantũ sit quia & quantũ cũ dicimus consolationedicimus. uelut tan¬
tũ hoc quantũ illud. aut duplũ hoc ad illud. & siquid aliud istomodo si autem
no breu
notare potuerimus locorũ spatia. unde & quoueniat corpus quod moue tur¬
uel pastes eius si tamquã in tornomouetur possumus dicere quantũ sit tẽporis¬
ex quo ab illo loco usq adillũ locũ motus corporis uel partis eius affectus est¬

Expanded text:
tas. Iubes ut adprobem, si quis dicat tempus esse motum corporis? non iubes. nam corpus nullum nisi in tempore moueri audio: tu dicis. ipsum autem corporis motum tempus esse non audio: non tu dicis. cum enim mouetur corpus, tempore metior, quamdiueatur, ex quo moueri incipit, donec desinat. et si non uidi, ei quo coepit, et uerat moueri, ut non uideam cum desinit, non ualeo metiri, nisi forte ex quo uidere incipio, donec desinam. quod si diu uideo, tantummodo longum tempus esse renuntio,non autem quantum sit, quia et quantum cum dicimus, conlatione dicimus, uelut: "tantum hoc, quantum illud" aut: "duplum hoc ad illud" et si quid aliud isto modo. si autem notare notare potuerimus locorum spatia, unde et quo ueniat corpus quod monetuel partes eius, si tamquam in torno monetur, possumus dicere quantum sit temporiex quo ab illo loco usque ad illum locum motus corporis uel partis eius effectus est
Abbreviated transcription (Latin):
tur. etiam si ex ardescerent siti nec aquã bibere sinebat. praecauens consuetudinen¬
malam & addens uerbũ sanũ modo a quã bibitis quia in potestate uinũ non habe

Expanded text:
tur, etiamsi exardescerent siti, nec aquam bibere sinebat praecauens consuetudinetur, etiamsi exardescerent siti, nec aquam bibere sinebat praecauens consuetudinemalam et ad-dens uerbum sanum: "modo aquam bibitis, quia in potestate uinum non habe
Abbreviated transcription (Latin):
d non praeteribo quic quid mihi parturit &illa famulatua quae me parturi
& carne ut in hanc temporalem & corde ut in aeternã lucem nascerer non
us sed tua dicam dona in eã neq: enĩ seipsa fecerat. aut educauerat seipsam tu
easti eam. nec pater nec mater sciebat qualis exeis fieret. & erudiuit eã inti¬
oretuo uirga xp̃itui . regimen unicifiliitui. indomofideli. bono membro ecclesiȩ
uae nec tantam erga suam disciplinã diligentiã matris p̃dicabat . quantã fa¬
nulae cuius dam de crepitae quae patrem eius infantẽ postauerat. sicut dorso
randius cularũ puellarũ paruuli postari solent cuius reigratia & propter
mmectam ac mores optimos indomoxp̃ianasatis ad omnis honorabatur unde
tiam curã dominicarũ filiarũ cõmissam diligenter gerebat & erat in eis coher¬
endis cũ opus esset scã seueritate uehe mens atq indocendis sobria prudentia
Nam eas praeter illas horas quibus admensam parentũ moderatissime aleban¬

Expanded text:
d non praeteribo quidquid mihi anima parturit. de illa famula tua, quae me parturiuit et carne, ut in hanc temporalem, et corde, ut in aeternam lucem nascerer. non eius, sed tua dicam dona in eam. neque enim se ipsa fecerat aut educauerat se ipsam: tu creasti eam, nec pater nec mater sciebat, qualis ex eis fieret. et erudiuit eam in timore tuo uirga Christi tui, regimen unici tui in domo fideli, bono membro ecclesiae tuae. nec tantam erga suam disciplinam diligentiam matris praedicabat quantam famulae cuiusdam decrepitae, quae patrem eius infantem portauerat, sicut dorso grandiuscularum puellarum paruuli portari solent. cuius rei gratia et propter senectam ac mores optimos in domo christiana satis a dominis honorabatur. unde etiam curam dominicaruni tiliarum conmissam diligenter gerebat et erat in eis cohercendis, cum opus esset, sancta seueritate uehemens atque in docendis sobria prudentia. nam eas praeter illas horas, quibus ad mensam parentum moderatissime aleban