comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nongenti currus ferrei: quibus
scilicet affligeretur populus durȩ
ceruicis: Si sara autem int᷑pretat᷑
uisio equi: Iste ẽ enim animalis ce
non spãlis: qui non uidet nisi ea
quȩ anim alis sunt: Ipsa eius uisio:
ipse ei semꝑ intuitus: Et ideo semꝑ
ma: ce intelligat unde sibi sit auxi-¬
lium deposcendum: ce clamet ad
dñm. donec animȩ illi quȩ clama¬
uerit ad dñm suscitetur ꝓphetia:
cuiusq mentis & animȩ regatur:

Expanded text:
nongenti currus ferrei, quibus nongenti currus ferrei, quibus scilicet affligeretur populus durae cervicis. Sisara autem interpretatur visio equi. Iste est enim animalis, et non spiritalis, qui non videt, nisi ea quae animalis sunt, ipsa est ejus visio, ipse ei semper intuitus; et ideo sempenia, et intelligat unde sibi sit auxilium deposcendum, et clamet ad Dominum, donec animae illi quae clamaverit ad Dominum suscitetur prophetia, scujusque mentis et animae regatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur laus nr̃a: cetradimur in manus
iabin regis chanaan: Iabin autem
interp̃tatur sensus siue prudentia
Sigͦ nos ñ ꝓbauerimus deum ha-¬
bere innotitia: tradit nos d̃s in re-¬
probum sensum. repletos inquit in-¬
iquitate. nequitia. fornicatione aua-¬
ritia. plenos inuictia homicidiis.
contentione. dolo. de tractores. cdõ¬
osios. suꝑbos. elatos. parentibus
non obȩdientes. insipientes. in com¬
positos: sine affectu. sine miscdĩa:
Nides qui sunt ce quales. qui tra¬
duntur in reprobum sensum: qui
traduntur iabin pͥncipi chanane¬
orum: Et pͥnceps inquit militie
iabin erat sysara: ce ipse habitabat
in arosech gentium. & erant ei non¬
genti currus ferreiz Et clamauer̃
filii isrł ad dnm̃n Etiam in hoc simmi¬
liter illa quam suꝑius designaui¬
mus obseruatio custoditur: quia
nesciunt elamare ad dñm filii isrł.
nisi cum traditi fuerint in manus
iabin: uł cum afflicti ꝑ eius militie
principem sysaram: cui erant ingͥt

Expanded text:
tur laus nostra et trademur in manus tur laus nostra et trademur in manus Jabin regis Chanaan. Jabin autem interpretatur sensus sive prudentia. Si ergo nos non probaverimus Deum habere in notitia, tradit nos Dominus in reprobum sensum, repletos, inquit, iniquitate, nequitia, fornicatione, avaritia, plenos invidia, homicidiis, contentione, dolo, susurratores, detosos, superbos, elatos, parentibus non obedientes, insipientes, incompositos, sine affectu, sine misericordia . Vides qui sunt et quales qui traduntur in reprobum sensum, qui traduntur Jabin principi Chananaeorum. Et princeps, inquit, militiae Jabin erat Sisara, et ipse habitabat in Aroseth gentium, et erant ei nongenti currus ferrei. Et clamaverunt filii Israel ad Dominum. Etiam in hoc similiter illa quam superius designavimus observatio custoditur, quia nesciunt clamare ad Dominum filii Israel, nisi cum traditi fuerint in manus Jabin, vel cum afflicti per ejus militiae principem Sisaram, cui erant, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
scdin d̃i uoluntatem. s scđdm peccatoriᷤ
populi meritum fuerat electus: ne¬
gat eum cum sua uoluntate uelcon-¬
silio constitutum Tale gͦ aliquid in-¬
telligamus etiam in ecclesiis fieri:
quia ꝓmeritis populi. aut in uerbo
ce oꝑe potens ad eo tribuitur rector
ȩccłȩ: aut si malignum faciat popłs
inconspectu dñi: talis ęccłȩ iudexda¬
tur: sub qͦ famẽ isit̃i popłs paciat᷑: ñ fa¬
mẽpaniᷤᷤ neq sitĩ aquȩ̃ s famẽ audiendi
u̾bũ dñi. Ita gͦ nos agamꝰ ce ita oremꝰ: neun¬
qmuos diuinain dignatio in ũbi fame cõ-¬
dempnet ac siti: nunqͣm auferatur a
nobis qui nos uerbo et oꝑȩ instruat.
qui in morib cehonestate. qui pati¬
entiȩ ac mansuetudinis ꝑfectum
de se populis prestet exemplum:
Nam si nos fecerimus malignum
in conspectu dñi: idẽ si male egeri-¬
mus siuoluntatem nrãm &e non
dĩ faciamus: moritur & nobis aoth.
auferetur &e semegath: ce obscurabi¬

Expanded text:
secundum Dei voluntatem, sed secundum peccatoris secundum Dei voluntatem, sed secundum peccatoris populi meritum fuerat electus, negat eum cum sua voluntate vel consilio constitutum. Tale ergo aliquid intelligamus etiam in Ecclesiis fieri, quia pro meritis populi aut in verbo et opere potens a Deo tribuitur rector Ecclesiae, aut si malignum faciat populus in conspectu Domini, talis Ecclesiae judex datur, sub quo famem et sitim populus patiatur, non famem panis neque sitim aquae, sed famem audiendi verbum Domini . Ita ergo nos agamus et ita oremus, ne unquam nos divina indignatione in verbi fame condemnet ac siti, ne unquam auferatur a nobis qui nos verbo et opere instruat, qui in moribus et honestate, qui patientiae ac mansuetudinis perfectum de se populis praestet exemplum. Nam si nos fecerimus malignum in conspectu Domini, id est, si male egerimus, si voluntatem nostram et non Dei faciamus, moritur et Aoth, auferetur et Samegach, et obscurabi
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu dñi: ce aoth mortuus ẽ
Seruatur imirum in his eciam illa
obseruatio. quam insupiorib de si-¬
gnauimus: quia ꝓpeccatis popłi mori¬
tur bonus populi dux Cum enim
indigni fuerint effcticefecerint ma¬
lignum inconspectu dñi: auferetur
abeis homo di S dicit fortasse ppłs
nr̃ Quando eccł̃a. dĩ sine iudice ẽ
Etiam si prior decesserit: alteradhi¬
betur: Audacter fortassis aliquid
dicemus: tamen quod scͥptum ẽ di¬
cemus: Non semꝑ princeps populi.
ce ȩcclȩ iudex. dĩ ꝑ arbitrium datur:
s ꝓut merita nr̃a deposcunt: Si ma¬
li sunt actus nr̃i. ce oꝑ amur malignũ
in conspectu dñi: dantur nobis pͥn¬
cipes scd̃m cor nr̃m Et hoc tͥ descrip¬
turis ꝓbabo Nudi namq quid
dñs dicat: fecerunt sͥregem. &e non
ꝑ me: ce pͥncipem ce ñ ꝑ consilium
meuin Et hoc dictum uidetur de
saule illo quemutiq ipse dñs elege¬
rat & regem fieri iusserat: s qm̃ non

Expanded text:
in conspectu Domini, et Aoth mortuus est. in conspectu Domini, et Aoth mortuus est. Servatur nimirum in his etiam illa observatio quam in superioribus designavimus, quia pro peccatis populi moritur bonus populi dux. Cum enim indigni fuerint effecti, et fecerint malignum in conspectu Domini, auferetur ab eis homo Dei. Sed dicit fortassis populus noster: Quando Ecclesia Dei sine judice est, etiamsi prior decesserit, alter adhibetur. Audacter fortassis aliquid dicemus; tamen quod scriptum est dicimus. Non semper princeps populi et Ecclesiae judex per Dei arbitrium datur, sed prout merita nostra deposcunt, si mali sunt actus nostri et operamur malignum in conspectu Dei, dantur nobis principes secundum cor nostrum, et hoc tibi de Scripturis probabo. Audi namque, quid Dominus dicat: Fecerunt sibi regem, et non per me; et principem, et non per consilium meum. Et hoc dictum videtur de Saule illo, quem utique ipse Dominus elegerat, et regem fieri jusserat. Sed quoniam non
Abbreviated transcription (Latin):
fixus ẽ &e ego mundo: hȩc tͥ dicenti
cadent adextris tuis decem milia:
& asinstris tius mille: ad te autem
quod dixit in sexcentis allophilis
ꝑ cussisse semegath: nonmͥ uidet᷑
ociosum dictum: Quid enim opus
erat designare etiam numerum: nisi
forte euidentius in ipso numero ea
de quibus suꝑius diximus. indica¬
uit: Namq senarius numerus.
qui multiplicatꝰ ꝑuenit insexcen¬
tos. mundi huius figurã tenet:
qui in sex diebus dieitur consum¬
Scifixus ẽ mundus: Addiderũtq¬
S filii isrł facere malum inconspectu
N dñi post mortem a oth: cetradidit¬
S illos dominus in manu iabin re¬
S gis chanaan qui regnauit in asorz
habuit ducem exercitus sun nino¬
Smine sisaram: ipse autem babita¬
Nbat in arosetb gentium: Clamaue¬
Sruntq filii isił ad dñm: nongen¬
Atos enim habebat falcatos currus:
S&e ꝑuignti annos uehenĩter oppres
.adã. serat eos Et adiecerunt inquit
filii isrł ad diũ facere malignum

Expanded text:
fixus est, et ego mundo . Haec tibi dicenti: fixus est, et ego mundo . Haec tibi dicenti: Cadent a dextris tuis decem millia, et a sinistris tuis mille, ad te autem quod dixit, in sexcentis Allophylis percussisse Samegach, non mihi videtur otiosum dictum. Quid enim opus erat designare etiam numerum, nisi forte evidentius in ipso numero ea de quibus superius diximus, indicavit? Namque senarius numerus, qui multiplicatus pervenit in sexcentos, mundi hujus figuram tenet, qui in sex diebus dicitur consumcrucifixus est mundus. Addideruntque filii Israel facere malum in conspectu Domini post mortem Aoth, et tradidit illos Dominus in manu Iabin regis Chanaan qui regnavit in Asor habuitque ducem exercitus sui nomine Sisaram ipse autem habitabat in Aroseth gentium clamaveruntque filii Israhel ad Dominum nongentos enim habebat falcatos currus et per viginti annos vehementer oppresserat eos. Et adjecerunt, inquit, filii Israel facere malignum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferat: id ẽ non semꝑ austeritate
uerbi &e acumine correptionis utat᷑:
s aliquando etiam imitetur agri¬
colam &e uelut aratͥo sulcans ani¬
mȩ terram. acsepius eam clementi
commonitione rescindens: aptam
eam suscipiendis seminibus parẽt:
Interficientur gͦ etiam sic allopbali:
cum ñ argum̃tis & acumine contra
aduersarios utimur: s agresti et
simplici commonitione. de aminis
auditorum uitia et peccata ꝓpelli¬
mus: S &e ipse o auditor esto agri¬
cola anmȩ tuȩ: utere hoc aratro.
quo utitur samegathi S cummi¬
seris manum tuam. noli retro res¬
picere᷑ idẽ postea quam tuleris.
crucem tuam. & secutus fueris
xp̃m.pꝰ ea quam seculo renuntia¬
sti. & his quȩ in seculo sunt:
noli retro respicere: noli querere ea qͣ
sim isto aratro munum semꝑ habu¬
eris. ita ut confidenter dicas: mͥ au¬
tem absit głari nisi incruce dñi nr̃i
ih̃u xp̃i. ꝑ quem mͥ mundus cruci¬

Expanded text:
proferat, id est, non semper auctoritate proferat, id est, non semper auctoritate verbi et acumine correptionis utatur, sed aliquando etiam imitetur agricolam, et velut aratro sulcans animae terram, ac saepius eam clementi commonitione rescindens, aptam eam suscipiendis seminibus paret. Interficientur ergo etiam sic Allophyli, cum non argumentis et acumine contra adversarios utimur, sed agresti et simplici commonitione de animis auditorum vitia et peccata propellimus. Sed et ipse, o auditor, esto agricola animae tuae, utere hoc aratro quo utitur Semegach. Sed cum miseris manum tuam in aratrum, noli retro respicere, id est, posteaquam tuleris crucem tuam, et secutus fueris posteaquam saeculo renuntiasti, et his quae in saeculo sunt, noli retro respicere, noli requirere ea qsi in isto aratro manum semper habueris, ita ut confidenter dicas: Mihi autem absit gloria, nisi in cruce Dominii, per quem mihi mundus cruci
Abbreviated transcription (Latin):
pto ꝑhibentur: sicut apud nos pulli
appellantur gallinȩ cuiuslibet etatis:
Non autem habet int̾pretatio ex he-¬
breo preter uitulos boum: sicut ista
quȩ sodm septuaginta ẽ: sicut habet
illa exebreo uomere occisos sexcen¬
uã tos uiros: quod ista non habet Ui¬
deamus nunt quale sit etiam prin-¬
cipium samegathi qui int̾precatur
ibi aduena: Uerum ẽ enim quia om¬
nes qui sunt homines dei:aduenȩ
sunt in hoc inundo oein cole interra:
sicut et ille qͥ dicebat. Qm̃ in cola ego
sum apud te interra ce ꝑegrinus: si¬
hie Quod enim scõ sp̃ui qui incęlis
ẽ ibi ẽ: nobis hic ẽ: Quod gͦ dicitur
de samegath. ꝑcussit inquit allophi-¬
los in sex centis uiris: instiua uł pe¬
de aratri: aliudgenus laudis in
samegath uideo: Iste in aratro pu¬
gnat: aothpugnabat ingladio: Iste
inaratro uincit: tamen ce hic suꝑ¬
at ac ꝓsterit allophilos: Potest gͦ
fieri. ut ecclȩ̃ iudex ñ semꝑ gladiu᷑

Expanded text:
pto perhibentur, sicut apud nos pulli pto perhibentur, sicut apud nos pulli appellantur gallinae cujuslibet aetatis. Non autem habet interpretatio ex Hebraeo, praeter vitulos boum, sicut ista quae secundum Septuaginta est: sicut habet illa ex Hebraeo, vomere occisos sexcentos viros, quod ista non habet. Videamus nunc quale sit etiam principium Samegach, qui interpretatur, ibi advena. Verum est enim quia omnes qui sunt homines Dei, advenae sunt in hoc mundo et incolae in terra, sicut et ille qui dicebat: Quoniam incola ego sum apud te in terra, et peregrinus, sihic; quod enim sancto Spiritu qui in coelis est, id est, nobis hic est. Quid ergo dicitur de Samegach: Percussit, inquit, Allophylos in sexcentis viris in stiva et pede aratri? Aliud genus laudis in Samegach video. Iste in aratro pugnat, Aoth pugnabat in gladio. Iste in aratro vincit, tamen et hic superat et prosternit Allophylos. Potest ergo fieri ut Ecclesiae judex non semper gladium
Abbreviated transcription (Latin):
interra reꝓmissionis: duplitato sei-¬
licet dempoie quod fuit memorabi¬
le xomanorum sub rege põpiliorxi.
ost hunc fuit saigar filius
anath qui ꝑcussit de philistum sex cen¬
fendit isrł:lxx: Et post eum surrex̃
saigar filius anath et ꝑcussit aliem¬
genas in sexcentos uiros preter uitu¬
los boum: ce saluauit isrł: Quomͦ
post aoth iste ꝓisit pugnauerit. et
dictus sit saluasse isrł potest eẽ que¬
stio: Non enim rursus fuerant cap¬
tiuati. uel iugo seruititis innexi:
s intelligendum ita dictum. salua¬
uit. non quia nocuerit aliquid ho¬
stis s ne ꝑmitteretur nocere: qm̃
credendum ẽ bello cȩpisse tempta-¬
re᷑ &e huius uictoria fuisse depulsũ:
S quid sͥ uelit qͦd addidit preter
uitulos boum: obscurum ẽz Au for-¬
te &e boum stragem pugnando fecit᷑.
oeita dictum ẽ eum occidisse sex cen¬
tos uiros. preter illud quod fecit
uitulos eos apellare qui grandes
sunt: Ham ita loqui uulgo in egy¬

Expanded text:
in terra repromissionis, duplicato siin terra repromissionis, duplicato silicet tempore quod fuit memorabile Romanorum sub rege Pompilio. Post hunc fuit Samgar filius Anath, qui percussit de Philistiim sexcenNuma Pompilio. Et post eum surrexit Samegar filius Anath et percussit alienigenas in sexcentos uiros praeter uitulos boum et saluauit Israhel. quomodo post Aod iste pro Israhel pugnauerit et dictus sit saluasse Israhel potest esse quaestio; non enim rursus fuerant captiuati uel iugo seruitutis innexi. sed intellegendum ita dictum" saluauit," non quia nocuerit aliquid hostis, sed ne permitteretur nocere: quem credendum est bello coepisse tentare et huius uictoSed quid sibi velit quod addidit, praeter vitulos boum, obscurum est. An forte et boum stragem pugnando fecit, et ita dictum est eum occidisse sexcentos viros, praeter illud quod fecit tudo est etiam vitulos eos appellare, qui grandes sunt? Nam ita loqui vulgo in Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
rum regem: Madiaiite autenr in¬
terp̾tantur fluxus uł effusio Huius
gͥ fuirȩ ce dissolutȩ gentis princeps ul
dux quis potest uideri alius uel intel¬
ligi: nisi sermo illius philosophie quȩ
suminum bonum iudicat uolupta¬
tem: Quem int̾ficiat ce ꝑunat euan¬
gelicus sermo. qui gladio comꝑatur:
de sermo ꝓpheticus ipse inuentre eor
atq inimis precordiis ambidextri
doctoris disputationibus conclu¬
datur: ut ueritatis eos adsercione
concludens. extinguat omnem pͣui
doginatis &e crasse intelligentiȩ sen¬
sum: qui se excollit &e erigit aduersũ
spãlem scientiam xp̃iꝰ ut hȩc ita faci-¬
ens ce inuerbo di dimicans. unus¬
quisq eccłȩ udex: fiat etiam ipse lau¬
dabilis aoth de quo dicat dñs: Eu¬
ge serue bone ce fidelis quia suꝑ pau¬
ca fuisti fidelis supra multa te con¬
die illo sub manu ifrł: &e quieuit t̾ra
octoginta annis: Sub iudice aoth
octoginta annos pacem habuit isrł

Expanded text:
rum regem; Madianitae autem inrum regem; Madianitae autem interpretantur fluxus, vel effusio. Hujus igitur fluxae et dissolutae gentis princeps vel dux, qui potest videri alius vel intelligi, nisi sermo illius philosophiae, quae summum bonum judicat voluptatem, quem interficiat et perimat evangelicus sermo, qui gladio comparatur, et sermo propheticus, ipse in ventre eorum atque imis praecordiis ambidextri doctoris disputationibus concludatur, ut veritatis eos assertione concludens exstinguat omnem pravi dogmatis et crassae intelligentiae sensum, qui se extollit et erigit adversum spiritalem scientiam Christi, ut haec ita faciens, et in verbo Dei dimicans, unusquisque Ecclesiae judex fiat, etiam ipse laudabilis Aoth, de quo dicat Dominus: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te conin die illo, sub manu Israel, et quievit terra octoginta annis. Sub judice Aoth octoginta annos pacem habuit Israel
Abbreviated transcription (Latin):
gnorum de nabutte Nam in eam
autem eglon crassus nimis: aothau¬
tem clausis diligentissime hostiis ce¬
naculi ce obfirmatissera. ꝓposticam
egressuᷤ ẽ: seruiq regis ingressi uider
clausas fores cenaculi E ceteraz Quo¬
mͥ pueri regis eglon elaui aperuerĩt.
quod aoth claui non clauserat. pot̾
mouere: aut sulle claui clauserat: qͦ¬
mͦ secum eam non auferret: ut istinee
claui apertre possent: Proinde aut
alia claius allata ẽ: aut tale clausure
genus fuit: quod sine elaui posset clau¬
di: nec sine elaue aꝑiriz Nam funt que¬
dam talia. sicut ea que uerruclata
dicuntur: S uideamus qualiter
aoth qui interp̾tatur laus concluse¬
rit pͥncipatum suum: Historia nos
edocuit ea quȩ de eglon regescͥpta
sunt: quomͦ sapientissimus hie aoth
arte quadam &e ut ita dicam callida.
s laudabili usus deceptione int̾emit
qui int̾pretatur laus: ut omnes uo¬
lubiles motus & orbitas malinine¬
ris excidant: ceꝑimant madianita¬

Expanded text:
gnorum de Nabutte. Nam in ea ignorum de Nabutte. Nam in ea iautem Eglon crassus nimis. Aoth autem, clausis diligentissime ostiis coenaculi, et obfirmatis sera, per posticam egressus est, servique regis ingressi viderunt clausas fores coenaculi, et caetera. Quomodo pueri regis Eglon clavi aperuerint, quod Aoth clavi non clauserat, potest movere: aut si ille clavi clauserat, quomodo secum eam non auferret, ut isti nec clavi aperire possent? Proinde aut alia clavis allata est, aut tale clausurae genus fuit, quod sine clavi possit claudi, nec sine clave aperiri . Nam sunt quaedam talia, sicut ea quae veruclata dicuntur. Sed videamus qualiter Aoth, qui interpretatur laus, concluserit principatum suum. Historia nos edocuit ea quae de Eglon rege scripta sunt, quomodo sapientissimus hic Aoth, arte quadam et, ut ita dicam, callida, sed laudabili usus deceptione, interemequi interpretatur laus, ut omnes volubiles motus et orbitas mali itineris excidant et perimant Madianita
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩri potest utrum mentitus fuerit
aothiudex: quando occidit eglon
regem moab Cum enim solus soli
insidiaretur. ut eum ꝑcuteret: hoc
illi ait: Uerbum occultum mͥ ẽ ad
te rex: ut ille a se omnes qui ciumn
illo fuerant remoueret Quod cũ
factum eẽt: iterum dixit aoth Uer¬
bum dĩ michi ad te rex S potest
ñ ẽẽ mendatium: quandoquidem
uerbi nomine solet etiam factum
appellare scͥptura: Et reuera ita erat
Quod autem dixit uerbum dĩ: in¬
telligendum ẽ hoc illi dm̃ ut faceret
p̃cepisse qͥ eum popło suo excitauerat
saluatorem: sicut illis temporibus
talia fieri diuuntus oportebat: Item:
Merito quęritur:. quomͦ scđm. lxx.
exilis ualde rex eglon fuerit: & con¬
cluserit ad eps uulnus qnͣdo ꝑ cussus
ẽ S intelligendum ẽ ea locutione
dictum: quȩ solet econtrario in tel¬
ligi: sicut dicitur lucus quia mini-¬
me luceat: ce habundare responde¬
tur quia ñ ẽ: ce benedixit regipro
maledixit: sicut scriptum ẽ in re¬

Expanded text:
Quaeri potest utrum mentitus fuerit Aod iudex, quando occidit Eglom regem Moab. cum enim solus soli insidiaretur, ut eum percuteret, hoc illi ait: uerbum occultum mihi est ad te, rex. ut ille a se omnes, qui cum illo fuerant, remoueret. quod cum factum esset, iterum dixit Aod: uerbum dei mihi ad te, rex. sed potest non esse mendacium, quandoquidem uerbi nomine solet etiam factum appellare scriptura; et reuera ita erat. quod autem dixit: uerbum dei, intellegendum est hoc illi deum ut faceret praecepisse, qui eum populo suo excitauerat saluatorem, sicut illis temtalia fieri divinitus oportebat. Item merito quaeritur quomodo secundum LXX exilis valde rex Eglon fuerit, et concluserit adeps vulnus, quando percussus est. Sed intelligendum est ea locutione dictum, qua solet e contrario intelligi: sicut dicitur lucus, quod minime luceat, et abundare respondetur, quod non est, et benedixit regi pro maledixit, sicut scriptum est in libro Re
Abbreviated transcription (Latin):
biliter eduxit eos: Refert autem
scͥptura: quia angłs exterminator
missus sit qui uastaret quidem om¬
ma primogenita egypti: israheli-¬
taruiu̾ neminem tangeret: Et sie
declaratur uirtutem fitisse cęlestẽ:
quȩ uastatis egyptis cȩꝓstratis. fi-¬
lios isrł de nugo seruitutis eduxit:
Similit̾ quoq etiam illud refertur
in historiis: quia sub rege assiriorũ
sennacherib angls dñi mittitur:
minenti liberaret interitu: Ita gͦ etiã
nunc eadem consequentia debemꝰ
aduertere: quia si quando propecca¬
tis nris in captiuitatem trabimur.
clamemus ad dñm: clameinus au¬
tem ñ ore s mente: ita ut dolor cordis
fontem lacrimarum ꝓducat exocłis.
sicut ille qui dicebat: Lauabo ꝑsin¬
gulas noctes lectum meum: lacrimis¬
in eis stratum meum rigabo: Si ita
conuertimur amalis ut ultra ñ con¬
tingamꝰ malaͬ: si ita desimius asu¬
ꝑbia. ut ultra nchil suꝑbum. nichil
arrogans sapiamus: mittit etiam

Expanded text:
biliter eduxit eos. Refert autem biliter eduxit eos. Refert autem Scriptura quod angelus exterminator missus sit, qui vastaret quidem omnia primogenita Aegypti, Israelitarum vero neminem tangeret. Et sic declaratur virtutem fuisse coelestem, quae vastatis Aegyptiis et prostratis, filios Israel de jugo servitutis eduxit. Similiter quoque etiam illud refertur in historiis, quod sub rege Assyriorum Sennacherib angelus Domini mittitur, minenti liberaret interitu . Ita ergo etiam nunc eadem consequentia debemus advertere, quia si quando pro peccatis nostris in captivitatem tradimur, clamemus ad Dominum, clamemus autem non ore sed mente, ita ut dolor cordis fontem lacrymarum producat ex oculis sicut ille qui dicebat: Lavabo per singulas noctes lectum, lacrymis stratum meum rigabo . Si ita convertimur a malis, ut ultra non contingamus mala; si ita desinimus a superbia, ut ultra nihil superbum, nihil arrogans sapiamus: mittit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nides quia dextrum ẽ omne quod
gerit a oth hic ambi dexter: cemanib
derter ẽ. & pedibus dexter ẽ: Infemo¬
re enim dextro gladium portat: ut
ueniat ad regem moab ce interficiat
eum: Dixeramus insuꝑiorib quia isti
quos ad salutem populi &e ad liberan¬
dos filios isrł suscitare dicitur ds̃.
saluatores uł iudices: imaginem fe¬
rant aliquorum pͥncipum excelesti
militia. cesuꝑnarum irtutum: qͣs
ad subsidium deus emittat eorum
qui ad se toto corde clamauerint:
ce ꝑconuersionem penitentiȩ diuinã
erga se clementiam flexeruit: Sed
hoc ne presumptũ apud auditores
iudeatur a nobis: debemus exscͥpta¬
rum id auctoritate firmare: Scͥptũ
ẽ in exodo quia patres nr̃i filii isrł.
cum multo tempore egyptiis ce pha-¬
raoni regi durissimo inluti ce lateris
confectione seruissent: clamauerũt
inquit ad dñm. ita ut ipse dñs dice¬
ret Clamor filiorum isrł ascendit
ad me: ce misso quidem moyse uisi¬

Expanded text:
Vides quia dextrum est omne quod Vides quia dextrum est omne quod gerit Aoth hic ambidexter, et manibus dexter est, et pedibus dexter est. In femore enim dextro gladium portat, ut veniat ad regem Moab, et interficiat eum. Dixeramus in superioribus quod isti quos ad salutem populi et ad liberandum filios Israel suscitare dicitur Deus salvatores vel judices, imaginem ferant aliquorum principum ex coelesti militia et supernarum virtutum, quas ad subsidium Deus emittat eorum qui ad se toto corde clamaverint, et per conversionem poenitentiae divinam erga se clementiam flexerint. Sed hoc ne praesumptum apud auditores videatur a nobis, debemus ex Scripturarum id auctoritate firmare. Scriptum est in Exodo quia patres nostri filii Israel cum multo tempore in Aegyptiis et Pharaoni regi dirissimo in luti et lateris confectione servissent, clamaverunt, inquit, ad Dominum, ita ut ipse Dominus diceret: Clamor filiorum Israel ascendit ad me ; et misso quidem Moyse visi
Abbreviated transcription (Latin):
Dignus uere popłi princeps ceȩccłȩ
iudex: qui nichil agat sinistrum: ruiꝰ
quod agit dextera nesciat sinstra:
Inutraq parte ẽ. infide dexter ẽ in
actibus dexter ẽ: nichil habet de illis
qui collo cantur a sinistris quibus di-¬
citur: Discedite a me opaririniquita¬
tis: nescio uos. ite ingnem eternum
quem preparauitds diabolo &e an-¬
głis enus: Quia si licet in talibus ex
simili presumere: puto. quia scdm
sp̃alem intelligentiam cesc̃i omnes
ambidextri dicantur: & econtrario
diabolus ce pͥncipes eius si dicipotest.
ambi simstri dicuntur: Totum enu
quod agunt sinistrum ẽ: totum per¬
uersum ẽ: totum igni eterno cum
his qui sinistris sunt deputatum :
S uideamus quid̃ agit hic ambi-¬
dexter iudex: Niseruntq filii
isrł ꝑ illum munera eglon regi moab:
qui fecit sͥ gladium ancipitem. habẽ-¬
tem in medio capulum longitudinis
palinȩ manus: ce accinctus ẽ subter
sagum in dextro femore: Ee cetera:

Expanded text:
Dignus vere populi princeps, et Ecclesiae Dignus vere populi princeps, et Ecclesiae Judex, qui nihil agat sinistrum, cujus quod agit dextra, nesciat sinistra, in utraque parte est, in fide dexter est, in actibus dexter est, nihil habet de illis qui collocantur a sinistris, quibus dicitur: Discedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos . Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Quod scilicet in talibus et simili praesumere puto, quod secundum spiritalem intelligentiam, et sancti omnes ambidextri dicantur, et e contrario diabolus et principes ejus, si dici potest, ambisinistri dicuntur: totum enim quod agunt sinistrum est, totum perversum, totum igni aeterno cum his qui a sinistris sunt deputatum. Sed videamus quid agit hic ambidexter judex. Miseruntque filiis Israel per eum munera Eglon regi Moab, qui fecit sibi gladium ancipitem habentem in medio capulum longitudinis palmae manus, et accinctus est eo subter sagum in dextro femore, et caetera.
Abbreviated transcription (Latin):
malum in conspectu dm̃i: locum de¬
derunt diaboloz Confortauit enim
dñs eglon regem moab: & adiunxit
ei om̃s filios ammon & amaleche Nõ
solum inquit ipse confortatus ẽ ex
peccatis filiorum ifrł̃: s adiungunt᷑
ei socii neqmͣ. ex filiis ammon &e ama-¬
lech: qui cum ipso partter impugnẽt
isrł Et seruierunt in quit filii ifrł
eglon regi moab.xUiii. annis: Obser-¬
ua quia etiam mensuras peneindi-¬
cat scriptura diuina: ibi octo annis:
sionis nr̃ȩ moram: etiam castigatioĩs
tempora terminantur Tranfierunt
ce ñ refertur: quia clamauerunt ad
dñm. uł conũsi sunt amalitia sua
Si post decem ce octo annos: iterum
dicitur. quia clamauerunt filii isrł
ad dñm: ce suscitauit eis dñs deus sal¬
uatorem aoth filium gera filiigeminr:
uirum ambi dextrum: Ec̃ce qualis
ẽ iste qui suscitatur ad saluandum
isrł : Nichil habet in se sinstrum: s
utrãq manum dexteram habet: hoc
ẽ enim quod dicitur ambi dexter:

Expanded text:
malignum in conspectu Domini, locum demalignum in conspectu Domini, locum dederunt diabolo. Confortavit enim Dominus Eglon, regem Moab, et adjunxit ei omnes filios Amon et Amalech. Non solum, inquit, ipse confortatus est ex peccatis filiorum Israel, sed et adjunguntur ei socii nequam ex filiis Ammon et Amalech, qui cum ipso pariter impugnent Israel. Et servierunt, inquit, filii Israel Eglon, regi Moab, quindecim annis. Observa quia etiam mensuras poenae indicat Scriptura divina; ibi octo annis, rsationis nostrae moram, etiam castigationis tempora terminantur. Transierunt et non refertur, quod clamaverint ad Dominum, vel conversi sint a malitia sua; sed post decem et quinque annos iterum dicitur, quia clamaverunt filii Israel ad Dominum, et suscitavit eis Dominus Deus salvatorem Aoth, filium Gera, filii Jemini, virum ambidextrum. Ecce qualis est iste qui suscitatur ad salvandum Israel! Nihil habet in se sinistrum, sed utramque manum dextram habet; hoc est enim quod dicitur ambidexter.
Abbreviated transcription (Latin):
eglon regem moab aduersum isrł:
Considera quia ꝓ eo quod indigni
erant iam habere principenitalem:
ꝓpterea aufertur ab eis bonus iudex
Et quia fecerunt malum in conspecͥ¬
tu dñi: excitatur eis hostis pessimus
eglon rex moab: Uides quia nr̃a pec¬
cata uires hostibus prebent: &e quan¬
do nos facimus malum in conspectu
dñi & delinquimꝰ: tunc confortant᷑
a dño aduersarii nr̃i: tune uires con¬
trariis dantur: Hoc siue sodm litte¬
ram quęras. ita inuemes. quia ñ in¬
ualescerent: siue inspũ alib conside¬
res: similiter contrariȩ uirtutes non
inualescerent aduersum nos. nec ip¬
se diabolus in nobis aliquid preua-¬
leret: nnsi enures ex nr̃is uiciis pre¬
beremus. Ualde infirmus eẽt adu̾sum
nos: nisi nos eum fortem inpeccando
faceremus: ce nisi ꝑ peccata nr̃a locum
introeundi ce dominandi in ueniret
in nobis: Propterea deniq & apłs
premonet dicens: Nolite locum da-¬
re diabolo: Sicut ce hic mͦ legimus:
quia postea quam fecerunt filii isrł

Expanded text:
Eglon, regem Moab, adversum Israel. Considera quia pro eo quod indigni erant jam habere principem talem, propterea aufertur ab eis bonus judex; et quia fecerunt malignum in conspectu Domini, excitatur eis hostis pessimus, Eglon, rex Moab. Vides quia nostra peccata vires hostibus praebent; et quando nos facimus malignum in conspectu Domini, et delinquimus, tunc convertuntur a Domino adversarii nostri, tunc vires contrariis dantur. Hoc sive secundum litteram quaeras, ita invenies, quia non invalescerent; sive in spiritibus consideres, similiter contrariae virtutes non invalescerent adversum nos, nec ipse diabolus in nobis aliquid praevaleret, nisi ei vires ex nostris vitiis praeberemus; valde infirmus esset adversum nos, nisi nos eum fortem in peccando faceremus, et nisi per peccata nostra locum introeundi et dominandi inveniret in nobis. Propterea denique et Apostolus praemonet dicens: Nolite locum dare diabolo . Sicut et hic modo legimus, quia posteaquam fecerunt filii Israel
Abbreviated transcription (Latin):
uam. facies
murum tecti ꝑ circuitum: ne effundatur
sanguis indomo tua. & sis reus labente
alio. &e in preceps ruente: Hunismodi autẽ
fabricȩ in templi edificatione mentio facta
ẽ: ubi ita scͥptum ẽ: Et edificauit tabula¬
tum suꝑ omnem domum quinq cubitis
altitudinis: luriculas significans quȩ in
supremo domus decto. ꝑ circiutum erant
factȩ:ne quis ad altiora ꝑueniens. repen¬
te laberetur adimaz Mistice audem in¬
sinuat in omni oꝑe nr̃o munimuie recte
fidei ac ꝓtectione diuina nos egere ⁊ et
quantum ex nobis ẽ. custodiam humi-¬
litatis docet habere: ne si aliquas uutu¬
tum species inedificatione conuersatio¬
nis nr̃ȩ. uł in predicatione aliorum con¬
g̃gare uidemur: ꝑincuriam atq desidi-¬
am nram disꝑeant: quia ut quidam
sapiens dixit. quasi inuentũ puluerem
portat: qui sine humilitate uirtutes con¬
gregat: Quisquis gͦ fidei muuimentum
in doctrina sua uł in exemplis ponere ne¬
glexerit: omnium qui in de ꝑiclitantur

Expanded text:
uam, facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua, et sis reus labente alio et in praeceps ruente. » Hujusmodi autem fabricae in templi aedificatione mentio facta est, ubi ita scriptum est: « Et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis . » Luriculas significans quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima. Mystice autem insinuat in omni tempore nostro munimine rectae fidei ac protectione divina nos erigere, et quantum ex nobis est, custodiam humilitatis docet habere: ne si aliquas virtutum species in aedificio conversationis nostrae, vel in praedicationem aliorum congregare videmur, per incuriam atque desidiam nostram dispereant; quia, ut quidam sapiens dixit, Quasi in ventum pulverem portat, qui sine humilitate virtutes congregat. Quisquis ergo fidei munimentum in doctrina sua vel in exemplis ponere neglexerit, omnium qui inde periclitantur
Abbreviated transcription (Latin):
ceipse antichristus pꝰ completam ma¬
litiam suam incędibus scõrum. ȩter¬
nȩ dampnationis mercedẽ iusto iu¬
dice retͥbuente infine ꝑcipiet. Hoc
enim consequent̃ scriptor historiȩ
narrando exprimit: cum ostendit
abimelech obpugnantẽ turrem oppi-¬
di thebes: muliere fragmenmolȩ
capiti eiꝰ desuꝑ iniciente. accerebrũ
cõminuente occubuisse. Quid enĩ
sacrȩ scͥpturȩ caput antichristi quod
ẽ diabolus conterit: ac cerebrum eiꝰ
cõminuit: cum sensum malitiȩ suȩ
subũtit: qnͣdo iam hominibꝰ predicã¬
ñ ꝑmitut: ce ad extrenũ unttam capi¬
ti suo deuincens mortẽ: mortis au¬
ctorem in ȩc̃num dampnat: quem
dñs utiq ih̃s int̾ficiet spu oris sui. &
destruet illustratione abuentꝰ sui

Expanded text:
et ipse Antichristus post completam maet ipse Antichristus post completam malitiam suam in caedibus sanctorum, aeternae damnationis mercedem, justo judice retribuente, in fine percipiet; hoc enim consequenter scriptor historiae narrando exprimit, cum ostendit Abimelech oppugnantem turrem oppidi Thebes, muliere fragmen molae capiti ejus desuper injiciente, ac cerebrum comminuente, occubuisse. Quid enim sacrae Scripturae caput Antichristi, quod est diabolus, conterit; ac cerebrum ejus comminuit, cum sensum malitiae suae subvertit, quando jam hominibus praedicannon permittit et ad extremum unita capiti suo devincens mortem, mortis auctorem in aeternum damnat, quem Dominus utique Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet il
Abbreviated transcription (Latin):
lius istum abimelech seditiosorum
regem. qm antixpistum om̃ium ini¬
quorum caput ac pͥncipem possumꝰ
intelligere: Qui iuros turris sichi¬
morum ramis precisis de monte sel¬
mon ꝑfumũ ceignem excinx̃: cum
suꝑbos quosq mentis obscuritate
obcecat᷑. ac igne cupiditatis enecat.
Abimelechi gͦ fr̃ meus rex int̾pretat᷑.
Sichimite humeri: ce sel mon consen¬
tiens. Igitur abimelech degener cere¬
ꝓbus rex. sichimitas in terra consisten¬
tes ꝑ arborum suarum frondes fucces¬
sos occidit᷑ cum antichristꝰ eos qͥuisuꝑ¬
biȩ turrem arbitrii sui libertate potiti
conscendunt: ramos arborum de mõ¬
te selmon. hoc ẽ hominum reꝓborũ
nequiter sibi consentientiũ actus.
securi nequitiȩ suȩ ac doli amputãs:
ocłos mentis fumo ꝑfidiȩ obcecat:
acigne furoris atq cupiditatis suf¬
focat. S sicut abimelech post con¬
fectam cedem condignã ultionem
mortis reconpensatione recepit: ita

Expanded text:
lius iste Abimelech seditiosorum lius iste Abimelech seditiosorum rex quam Antichristum, omnium iniquorum caput ac principem, possumus intelligere, qui viros turris Sichimorum ramis praecisis de monte Selmon, per fumum et ignem exstinxit, cum superbos quosque mentis obscuritate obcaecat ac igne cupiditatis enecat? Abimelech ergo, frater meus rex interpretatur; Sichimitae humeri; et Selmon consentiens. Igitur Abimelech, degener et reprobus rex, Sichimitas in turre consistentes, per arborum suarum frondes succensos occidit, cum Antichristus eos qui in superbiae turrem arbitrii sui libertate potiti conscendunt, ramos arborum de monte Selmon, hoc est, hominum reproborum nequiter sibi consentientium actus securi nequitiae suae ac doli amputans, oculos mentis fumo perfidiae obcaecat, ac igne furoris atque cupiditatis suffocat. Sed sicut Abimelech post confectam caedem condignam ultionem mortis recompensatione recepit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
rant. ce ex eo nomen locus acceperat:
quia erat ualde munitus. Berich gͦ
int̃pretatur pactum: unde dicit lo-¬
cum noinine pacti nuncupatũ: qͥ a
fichimitȩ cum idolo quo se ꝓdegi con¬
fidebant. pactum mierãt:
melecħ quoq audiens uiros turris
sichimorũ pariter conglobatos: as-¬
cendit in montẽ selmon cum omni
popłõ suo: & arrepta securi precidit
arboris ramum: inpositumq: ferẽs
humero dixit ad socios. Quod me
uidetis facere: cito facite. Igitur: cer-¬
tatim ramos de arboribus p̃ciden-¬
tes. sequebantur ducem. Quos cir¬
cundantes presidium succenderunt᷑
atꝙ ita factum ẽ ut fumo ce igne mille
hominum necarent᷑: uiri pariter
& mulieres babitatorum turris
sichem Eecetera: Hota ẽ histo¬
ria quomͦ abimelech sichimitas dis¬
sensione ac seditione facta suꝑ auerit:
atq interem̃it: S magis iuuat lecto¬
rem: si allegoriam facti.sano fidi ocłõ
intente ꝑspexerit. Quem autem me¬

Expanded text:
rant, et ex eo locus nomen acceperat, rant, et ex eo locus nomen acceperat, qui erat valde munitus. Berith ergo interpretatur pactum; unde dicit locum nomine pacti nuncupatum, quia Sichimitae cum idolo, quo se protegi confidebant, pactum inierant. Abimelech quoque audiens viros turris Sichimorum pariter conglobatos, ascendit in montem Selmon cum omni populo suo; et, arrepta securi, praecidit arboris ramum, impositumque ferens humero, dixit ad socios: Quod me videtis facere, cito facite. Igitur certatim ramos de arboribus praecidentes sequebantur ducem, qui circumdantes praesidio, succenderunt. Atque ita factum est, ut fumo et igne mille hominum necarentur, viri pariter ac mulieres habitatorum turris Sichem, etc. Nota est historia quomodo Abimelech Sichimitas, dissensione ac seditione facta, superavit atque interemit. Sed magis juvat lectorem, si allegoriam facti sano fidei oculo intente prospexerit. Quem autem me
Abbreviated transcription (Latin):
bescere cȩperit. Sic itaq intelligen-¬
dum ẽ: ut quod positum ẽ mane.
ipsum dilucułm intelligat᷑: ad¬
ditum autẽ simul ut orietur sol:
ut ex pͥmeret᷑ non iam orto sole
faciendum: s ubi fulgor apparuerit
solis orientis. Non enim aliunde
albescit dilucłm: nisi cum cȩperit
partem cȩli qm uidemus ab oriente.
lux solis ad eam redeuntis ad tingẽ.
Hinc ẽ quod etiam meuglio una
atq eandem rem alius euglista di¬
cit diluculo factam. cum ad huc ob¬
scurũ ẽẽt: alius oriente sole: quia &
ipsa lux quantulacũq dilucłi sole
utiq fiebat oriente. id ẽ ad ortum
ueniente: ce fulgorem fuum de suȩ
presentiȩ ꝓpinquitate iactante. qmͣ
lucem quidam idiotȩ solis ñ ẽẽ pu-¬
tauer̃ s ẽẽ illam quȩ pͥmitus condi-¬
ta ẽ ante qm ds̃ quarto die conderet
thii qui habitabant in
tuͬre sichimorũ: ing̾ssi sunt phanũ
dĩ sui berithubi fedus cũ eo pepige-¬

Expanded text:
bescere coeperit. Sic itaque intelligenbescere coeperit. Sic itaque intelligendum est, ut quod positum est mane, ipsum diluculum intelligatur. Additum est autem: Simul ut oritur sol, ut exprimeretur, non jam orto sole faciendum, sed ubi fulgor apparuerit solis orientis. Non enim aliunde albescit diluculum, nisi cum coeperit partem coeli, quam videmus ab oriente lux solis ad eam redeuntis attingere. Hinc est quod etiam in Evangelio unam atque eamdem rem alius evangelista dicit diluculo factam, cum adhuc obscurum esset; alius oriente sole, quia et ipsa lux quantulacunque diluculi, sole utique fiebat oriente, id est, ad ortum veniente, et fulgorem suum de suae praesentiae propinquitate jactante. Quam lucem quidam idiotae solis non esse putaverunt, sed esse illam quae primitus condita est, antequam Deus quarto die conderet solem. At hi qui habitabant in turre Sichimorum, ingressi sunt fanum Dei sui Berith ubi foedus cum eo pepige
Abbreviated transcription (Latin):
cce gaal filius obeduenit in
sichimã cum fr̃ĩb suis: & op-¬
pugnat aduersum te ciuita-¬
dem. Surge itaq nocte cum popło
qui decum ẽ: & latita in agro. ce pͥmo
mane oriente sole irrue suꝑ ciuitatẽ:
Illo autem egrediente adũsum te
cum popło suo: fac ei quod poteris:
& cetera. Uerba quȩ misit ꝑnuntios
ad abimelechixebul pnceps ciuitatis
tuus tecum &e insidiare in agro: &
erit. mane simulut orietur solmatu¬
rabis cetendes suꝑ ciuitatẽ Quod
latini quidam habent maturabis:
quidam uͦ manicabis: gretus habet
quod dici posset ñ uno uerbo. dilu-¬
culo surges: & fortasse hinc sit di-¬
ctum maturabis. amatutino dem-¬
pore: quãus etiam aliis tẽporibus
dicisoleat ad rem accelerandam:
Manicab̃ autem latiũ uerbum ẽẽ.
mͥ ñ occurrit. S illud mouet quod
cũ dixisset simul ut orretur sol. addi¬
dit. diluculo surges: cum ipsum
diluculum. quod grecȩ dicitur õr-¬
thros tempus ante solem significet:
quod iam usitatissime dicitur. al-¬

Expanded text:
cce Gaal filius Obed venit in Sichimam cum fratribus suis, et oppugnat adversum te civitatem. Surge itaque nocte cum populo qui tecum est, et latita in agro, et primo mane oriente sole irrue super civitatem. Illo autem egrediente adversum te cum populo suo, fac ei quod potueris, et caetera. Verba quae misit per nuntios ad Abimelech Zebul princeps civitatis tuus tecum, et insidiare in agro. Et erit mane simul ut oritur sol, maturabis et tendes super civitatem. Quod Latini quidam habent maturabis, quidam vero, manicabis, Graecus habet quod dici posset non uno verbo, diluculo surges. Sed fortasse hinc sic dictum maturabis, a matutino tempore, quamvis etiam aliis temporibus dici soleat ad rem accelerandam. Manicabis autem Latinum verbum esse mihi non occurrit. Sed illud movet, quod cum dixisset, simul ut oritur sol, addidit, diluculo surges; cum ipsum diluculum, quod Graece dicitur ordros, tempus ante solem significet, quod jam usitatissime dicitur, cum al
Abbreviated transcription (Latin):
Magis quippe ipsa uidet᷑ apparere in eo
quod dr̃: & factum ẽpost dies: quod
utiq p̾t tẽpus significat: & ꝑ hoc insinuat.
ñ illud intelligendum quod recentipas¬
sione dñi ẽ: s quod pꝰea futurũ ẽ. Quo
uidetur etiã id ꝑtinere: quod seniores
galaad aduenerunt ad iepthe. ut ꝑetatẽ

Expanded text:
magis quippe ipsa uidetur adparere in eo magis quippe ipsa uidetur adparere in eo quod dicitur: et factum est post dies, quod utique post tempus significat; et per hoc insinuat non illud intellegendum quod recenti passione domini est, sed quod postea futurum est. quo uidetur etiam id pertinere, quod seniores Galaad uenerunt ad Iephte, ut per ae
Abbreviated transcription (Latin):
eum scelerati homines ꝓpter remissionẽ
peccatorum: Qui cũ illo ambulabant:
quia scd̃m eius p̾cepta uiuebant: Neq
hoc ficri desunit usq nunc ce demnceps:
quousq ad eum confugiunt mali ut
iustificet impios. quiad eum conũtunt᷑.
ce discant miqui uias eius: Iam illud
quod qui abiecer iepthȩ erat enim gala-¬
adites. conu̾si sunt ad cum: ce quesier̃
eum ꝑquẽ lib̾arentur abinimicis suis:
qm̃ clara p̾figuratione significat᷑ qͦd hi
qui abiecer̃. xp̃m ad eum rursus conu̾si.
in illo reꝑiunt salutem: siue illi indelli-¬
gantur quos petrus apl̃s cũ de ipso sce-¬
lere arguisset. sicut in actibꝰ apłorum le¬
gitur. &e hortatus ẽẽt ut ad eum conũte¬
rentur quẽ fuerant ꝑsecuti᷑ compuncti
funt corde: & a billo quẽ ase alienauerãt
desidcrar̃ salutẽ: Qͥd ẽ. aut̃ lib̾ari ab inimi-¬
cis. nͥ apeccatis: sicenim illis ait: agite pę
quȩ infine sꝑatur uocatio gentis isrł:

Expanded text:
illum scelerati homines propter remissionem illum scelerati homines propter remissionem peccatorum, qui cum illo ambulabant, quia secundum eius praecepta uiuebant. neque hoc fieri desinit usque nunc et deinceps, quousque ad eum confugiunt mali, ut iustificet inpios, qui ad eum conuertuntur, et discant iniqui uias eius. Iam illud, quod hi qui abiecerant Iephte — erat etiam Galaadites — conuersi sunt ad eum et quaesiuerunt eum, per quem liberarentur ab inimicis suis, quam clara praefiguratione significat, quod hi qui abiecerunt Christum ad eum rursus conuersi in illo reperiunt salutem! siue illi intellegantur, quos Petrus apostolus cum de ipso scelere arguisset, sicut in Actibus apostolorum legitur, et hortatus esset, ut ad eum . conuerterentur quem fuerant persecuti, conpuncti sunt corde et ab illo quem a se alienauerant desiderauerunt salutem — quid est autem liberari ab inimicis nisi a peccatis? sic enim illis ait: agite paenquae in fine speratur uocatio gentis Israhel.
Abbreviated transcription (Latin):
entis infirmitatẽ uider̃: uirtutem re-
surgentis ñ uider̃: Habitauit autem
interra bona:uł ut exp̃ssius dicamus
optima Quod enim grecȩ agathon:
hoc latine optimum dr̃. Iã autem in¬
t̃pretatur tob: ubimͥ udetur intelligẽ-¬
da. eius amortuis resurrectio. Nam quȩ
terra magis optima: qmͣ terrenum corpꝰ
excellentia in mortalitatis &e incorrupti¬
onis indutũ: Quod autem dr̃ de ie-¬
pthe quia pꝰea qm fugiens a faciȩ frm̃
suorum habitauit interra tob: collige¬
bantur ad eum uiri latrones et ãbula¬
bant cum ipso: quãqm &e ante passio-¬
nem obiectum fuerit dño. quod cum
publicanis &e peccatoribꝰ manducaret.
quando respondit ñ eẽ necessarium
sanis medicum s egͦtis: ce inter iniqͦs
deputatꝰ ẽ quando inter latrones cru-¬
cifixus ẽ. & unum ex eis de cruce in pa¬
radisum transtulit: tamen pꝰ ea quam
resurrex̃ aeẽẽ cȩpit scdin id quod supra
exposuimꝰ in terra tob: collecti sunt ad

Expanded text:
entis infirmitatem uiderunt, uirtutem autem entis infirmitatem uiderunt, uirtutem autem resurgentis non uiderunt. habitauit autem in terra bona uel, ut expressius dicamus optima". quod enim graece afaav, hoc latine optimum dicitur; id autem interpretatur Tob". ubi mihi uidetur intellegenda eius a mortuis resurrectio. nam quae terra magis optima quam terrenum corpus excellentia inmortalitatis et incorruptionis indutum? Quod autem dicitur de Iephte, quia, posteaquam fugiens a facie fratrum suorum habitauit in terra Tob, colligebantur ad eum uiri latrones et obambulabant cum ipso, quamquam et ante passionem obiectum fuerit domino. quod cum publicanis et peccatoribus manducaret. quando respondit non esse necessarium sanis medicum sed aegrotis, et inter iniquos deputatus est, quando inter latrones crucifixus est et unum ex eis de cruce in paradisum transtulit: tamen posteaquam resurrexit et esse coepit, secundum id quod supra exposuimus in terra Tob collecti sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seruans tanqm uiro ñ eribebat fidẽ
Sic autẽ scͥptum ẽ de iepthȩ l creuer̃
filii uxoris: & eiecer̃ iepthȩ: Uerbum qdđ
positum ẽ creuer̃. significat infiguram
preualuer̃: quod imudȩis impletum
ẽ qui p̾ualuer̃ infirmitati xp̃i: quia
ita uoluit. ut ab eis quȩ oportebat pas¬
sione ꝑferret: sicut hoc idẽ significãs
iacob p̃ualuit angło cum quo id ipsũ
portendens luctabatur:¬
patris nr̃i: qm̃ filius mulieris fornica-¬
riȩtu: Tanqͣm dicerent quod eugłm
loquitur. Non ẽ iste homo adeo: qui
sic soluit sabbatum. Se autem uelut
iactantes legitimos filios: dño dixer̃
Nos ex fornicatione non sumus nati: i¬
num patrem habemus dm̃. Et fugit
iepthȩ afacie fr̃m suorum: oehabitauit
interra dob fugit: qm̃ se quantus eẽt
abscondit: fũgit: qm̃ eos seuientes la-¬
tuit: Si enim cognouissent: numqͣm
dñm glȩ crucifixissent: fugit: qm̃ mori-¬

Expanded text:
non seruans tamquam uiro non exhibebat fidem. non seruans tamquam uiro non exhibebat fidem. Sic autem scriptum est de Iephte: et creuerunt filii uxoris et eiecerunt Iephte. uerbum quod positum est "creuerunt" significat in figura "praeualuerunt": quod in Iudaeis inpletum est, qui praeualuerunt infirmitati Christi, quia ita uoluit, ut ab eis quas oportebat passione perferret: sicut hoc idem significans Iacob praeualuit angelo. cum quo ut id portenderet luctabaturpatris nostri. quoniam filius mulieris fornicariae tu, tamquam dicerent quod euangelium loquitur: non est iste homo a deo, qui sic soluit sabbatum; se autem uelut iactantes legitimos filios domino dixerunt: nos ex fornicatione non sumus nati; unum patrem habemus deum. et fugit Iephte a facie fratrum suorum et habitauit in terra Tob. fugit, quoniam se quantus esset abscondit; fugit, quoniam eos saeuientes latuit; si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent: fugit, quoniam mori
Abbreviated transcription (Latin):
tinet: etiam illa iudaica synagoga
dici potest: Reuoluat qui uoluerit
ꝓpħicos libros: ceuideat quotiens. c
quanta uerbi seueritate atq indigna¬
tione dm̃. illa gens uelut impudica
mulier de suis fornicationib arguat᷑.
Unde ẽ etiam illud in hoc libro recen¬
tissimũ: uel cum post ephod quod fec̃
gedeon. omnis isrł legitur forncatus.¬
uel quod abierunt pꝰ deos gentium
quib erant circũdati: unde illis
diuma ira commota ẽ: ut ꝑ annos .x.
ce octo conterent᷑ a filiis ammon. S ñu¬
quid ñ exeadem gente ifrłilli nati erãt
sacerdotes ce scͥbe. cepharisȩi: quos in eis
dixius fuisse p̾figuratos: Qui iepthȩ
mum filium ꝑsecuti expuler̃: s in eo
similitudo adumbrata ẽ: quodisti ut
dixi ueluti legis obseruatores. eũ qui
contͣp̃cepta legis facẽ uidebat᷑. tanqͣm
legitimi non legitimũ iureuisi sunt
eiecisse. Scdm hoc enim plebs illa
dicta ẽ fornicari: quodlegis p̃cepta

Expanded text:
tinet, etiam illa iudaica synagoga tinet, etiam illa iudaica synagoga dici potest. reuoluat qui uoluerit propheticos libros et uideat quotiens et quanta uerbi seueritate atque indignatione domini illa gens uelut inpudica mulier de suis fornicationibus arguatur. unde est etiam illud in hoc libro recentissimum, uel cum post ephud quod fecit Gedeon omnis Isrvel quod abierunt post deos gentium, quibus erant circumdati. Unde illis divina ira commota est, ut per annos decem et octo contererentur a filiis Ammon. Sed nunquid non ex eadem gente Israel etiam illi nati erant sacerdotes, et Scribae, et Pharisaei, quos in eis diximus fuisse praefiguratos, qui Jephte, mum filium persecuti expulerunt? Sed in eo similitudo adumbrata est, quod isti, ut dixi, veluti legis obsecontra praecepta legis facere uidebatur tamquam legitimi non legitimum iure sibi uisi sunt eiecisse. secundum hoc enim plebs illa dicta est fornicari, quod legis praecepta