comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urgens a tergo congressionb
insequitur. Erat autẽ nr̃is ĩter
bus oistabit quasi quatuordec̃i
Quo toto itinere nõ defuit dnõ
comiti et ex̾citu eius pugna u¬
gis periculum ĩdeficiẽs. Singuł
enim pene passibus cõflictus erãt
tum multoꝵ. tum singulares. qͥ¬
bus exutraq parte plures occũ¬
bebant. Mortuus ẽ illi uir no¬
bilis uñ supra fecimus mẽtioe.
& militaribus insignis oꝑib
dñs baldumus de mares. Cecide¬
runt quoq et alii plures uiri cõ¬
mendabiles. & digni memoria
quoꝵ aiẽ sctã requie perfruãtur.
quoꝵ noiã nõ tenemus q̃ tñ cer¬
tum est. ĩ celis eẽ cõscripta. quia
pro causi fidei ox xpĩam populi
libertate. glorioso fine quieuer̃t.
Comes tandem impar uiribus. siuis
exparte plurima deficientibus as¬
siduos hostium non ferens ĩpetus
fuga uite consulens: transito eu¬
frate in samosatum se recepit. Alii
uero ad diuersa se conferentes pro¬

Expanded text:
urgens a tergo congressionibus, urgens a tergo congressionibus, insequitur. Erat autem nostris iterbus distabat quasi quatuordecim: quo toto itinere non defuit domino comiti et exercitui ejus pugna jugis, periculum indeficiens; singulis enim pene passibus conflictus erant, tum multorum, tum singulares, quibus ex utraque parte plures occumbebant. Mortuus est ibi vir nobilis, unde supra fecimus mentionem, et militaribus insignis operibus, dominus Balduinus de Mares; ceciderunt quoque et alii plures viri commendabiles et digni memoria, quorum animae sancta requie perfruantur, quorum nomina non tenemus; quae tamen certum est in coelis esse conscripta, quia pro causa fidei et Christiani populi libertate, glorioso fine quieverunt. Comes tandem impar viribus, suis ex parte plurima deficientibus, assiduos hostium non ferens impetus, fuga vitae consulens, transito Euphrate, in Samosatum se recepit. Alii vero ad diversa se conferentes, pro
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ renitentib exteriorib.
uiam ferro multa utriusq pictis
strage aperiunt capis se patẽti¬
bus infundentes. Intueri erat i¬
bi. quod &̾ uisu miserabile & re¬
citacione gemitu plerum ĩ erme
uulgus. inbellem cuuũ popu¬
lum senes ualitudinarios ma¬
tronas cum uirgimbus tenellis.
grandeuas matres cum pariuilis
& suggentibus uerba in ip̃is
portarum angustiis partim eqͦꝵ
pedibus conculcari. Partĩ turbi
comprimencium. interclusis res¬
pirandi meatibus miserabiliter
suffocari partim gladiis hostiũ
non parcentibus interire. Porro
interfecti sunt ibi deciubus
lexus promiscui pene omnes qͥ
nirm̃ exercitum egredientẽ seq
decreuerant. Puicis euadentib
qui aut proprii uigore corporis
aut equorum bñficio ab cuntẽ
exercitum poterant comitari.
Uidens ergo noradins nr̃os
ad redeundũ succuitos cohortes
cõuocał ad insectandum abeũ¬
tes acies instruit. componit ag¬
mina. & procedentes cõtinius

Expanded text:
plurimum renitentibus exterioribus, plurimum renitentibus exterioribus, viam ferro, multa utriusque partis strage aperiunt, campis se patentibus infundentes. Intueri erat ibi quod et visu miserabile, et recitatione gemitu plenum, inerme vulgus, imbellem civium populum, senes, valetudinarios, matronas cum virginibus tenellis, grandaevas matres cum parvulis et sugentibus ubera, in ipsis portarum angustiis, partim equorum pedibus conculcari; partim turba comprimentium interclusis respirandi meatibus, miserabiliter suffocari; partim gladiis hostium non parcentibus interire. Porro interfecti sunt ibi de civibus sexus promiscui pene omnes, qui nostrum exercitum egredientem sequi decreverant, paucis evadentibus qui aut proprii vigore corporis, aut equorum beneficio, abeuntem exercitum poterant comitari. Videns ergo Noradinus nostros ad redeundum succinctos, cohortes convocat ad insectandum abeuntes, acies instruit, componit agmina; et procedentes continuis
Abbreviated transcription (Latin):
A tefactis igitur por¬
tis quasi id singulare
remẽdium qe uinca uia sit salutis
omnes certatun egredi conten¬
diuit. & liceł permedios hostiũ
cuneos ferro iter aperiendũ esse
non dubitent: leue tamẽ uidi¬
cant quicquid accidere põt urbẽ
egressis. Interea de hostibus non¬
nulli. reserantibus eis aditum qͥ
erant in presidiis: in urbem rece¬
pti a tergo instant acrius & exi¬
tum maturare compellunt. Qui
uero exterius erant. audito quod
sui exparte infra ciuitatẽ intro¬
ducti eent. &ͥ iam cum nr̃is pu¬
gnam comnutterent: sius uolen¬
tes adiungi.portam ꝙͣ nr̃i appe¬
ruerant. ut exirent: uiolenter
occupant. et cõnata ex uinu̾sis
ordinibus ingenti multitudine
cgressum inhibent. sed & ĩ urbẽ
introire contendunt. Cõmissa ẽ
igitur illi inter partes pugna
quantum loci paciebintur angu¬
stie periculosi minis utriq ꝑti.
Tandem ui compellentibus eis
qui ab intus instibant cominꝰ
& in hac parte nr̃is uires & am¬
mum ministrantibus: inuitis &

Expanded text:
atefactis igitur portis, quasi id singulare remedium et unica via sit salutis, omnes certatim egredi contendunt; et, licet per medios hostium cuneos terro iter aperiendum esse non dubitent, leve tamen judicant quidquid accidere potest urbem egressis. Interea de hostibus nonnulli, reserantibus eis aditum qui erant in praesidiis, in urbem recepti, a tergo instant acrius, et exitum maturare compellunt; qui vero exterius erant, audito quod sui ex parte intra civitatem introducti essent, et jam cum nostris pugnam committerent, suis volentes adjungi, portam quam nostri aperuerant, ut exirent, violenter occupant; et convocata ex universis ordinibus ingenti multitudine, egressum inhibent, sed et in urbem introire contendunt. Commissa est igitur ibi inter partes pugna, quantum loci patiebantur angustiae, periculosa nimis utrique parti. Tandem vi compellentibus eis qui ab intus instabant cominus, et in hac parte nostris vires et animum ministrantibus, invitis et
Abbreviated transcription (Latin):
uñ casum patiatur dommo pa¬
triarche ieroso lmintano a quo
& ordinis institucionem e⁊
prima beneficia susceperant se
subtraxerunt. obedienciam ei
quam eorum predecessores eidẽ
ex hibuerant: denegantes. sed eł
ecclesiis dei eis decimas et primi¬
cias subtrahentes: et coꝵ in de¬
bite turbando possessiones: Ecłi
sunt ualde molesti

Expanded text:
unde casum patiatur domino paunde casum patiatur domino patriarchae Hierosolymitano, a quo et ordinis institutionem, et prima beneficia susceperant, se subtraxerunt, obedientiam ei, quam eorum praedecessores eidem exhibuerant, denegantes; sed et Ecclesiis Dei, eis decimas et primitias subtrahentes, et eorum indebite turbando possessiones, facti sunt valde molesti
Abbreviated transcription (Latin):
çes de pumio nibro uł inter ce¬
teros essent notabiliores: man¬
tellis sius ceperunt assuere. tam
cquiles ꝙͣ corum fratres infcrio¬
res qui dicuntur sermentes. Qͦ¬
riimi res adeo creuit in inmenssũ:
ut hodic trecentos plus mimis¬
ne inconuentu habeant eqͥtes:
albis clamidibus indutos. ex¬
ceptis aliis fr̃ib quorum pene
infinitus est minietus. Posses¬
siones antemĩ tam ultra quam
citra mare a deo dicuntur in mẽ¬
sas habere. Ut iam non sit mor¬
be xp̃iano prouncia. que pre¬
dictis fr̃ibus bonorum suorũ
portionem non contulerit. et
regiis opulenciis pares hodie
dicantur habere copias. Qui
qm̃ uxta templum domimi ut
prediximus in palacio regio
mansionem haberet: fratres
nulicie templi dicuntur. Qui
cum diu in honesto se conscruas¬
sent propolito: professioms sue
satis prudenter satisfacientos.
neglecta humilitate que ouimi¬
uin̾ uirtutum custos ẽẽ dmoscip
et in uno sponte sedens non hl

Expanded text:
ces de panno rubeo, ut inter caeces de panno rubeo, ut inter caeteros essent notabiliores, mantellis suis coeperunt assuere, tam equites quam eorum fratres inferiores, qui dicuntur servientes. Quorum res adeo crevit in immensum, ut hodie trecentos plus minusve in conventu habeant equites, albis chlamidibus indutos: exceptis fratribus, quorum pene infinitus est numerus. Possessiones autem tam ultra quam citra mare adeo dicuntur immensas habere, ut jam non sit in orbe Christiano provincia, quae praedictis fratribus bonorum suorum portionem non contulerit; et regiis opulentiis pares hodie dicantur habere copias. Qui, quoniam juxta templum Domini, ut praediximus, in palatio regio mansionem habent, fratres militiae Templi dicuntur. Qui cum diu in honesto se conservassent proposito, professioni suae satis prudenter satisfacientes, neglecta humilitate quae omnium virtutum custos esse dignoscitur; et in imo sponte sedens, non habet
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcha. et reliquiis ep̃is in re¬
missione peccatorum in uinctum
est. ut uias et itmera maxime ad
salutem peregrinorum contra la¬
tronum et incursancium insidias:
prouiribus conseruarent. Nouez
autem annus post eorum instituci¬
onem: in habitu fuerunt secula¬
ri talibus utentes uestimentis.
quales pro remediis ammarum
suarum populus largiebatur.
tandem nono anno concilio in
francia apud trecas habito. cui
interfuerunt dominus remensis
et domnus senonensis archie¬
piscopi. cum suffragancis suis.
albanensis quoq ep̃s apostolice
sedis legatus: abbates quoq qi¬
sterciensis. et clareuallensis cum
gula. et hibitus assignatus. alb
uidelicet demandato domini ho¬
noru pape. et domnni stepham
ierosolnit am patriarche. Cũq
iam amns nouem in eo fuissent
proposito: non nͥ nouem erant
Ex tunc uero: cepit corum nime¬
rus augeri. et possessiones mul¬
tiplicari. Postmodum uero tp̃e
domim eugeni pape ut dr̃. cru¬

Expanded text:
patriarcha et reliquis episcopis, in repatriarcha et reliquis episcopis, in remissionem peccatorum injunctum est, ut vias et itinera, maxime ad salutem peregrinorum, contra latronum et incursantium insidias pro viribus conservarent. Novem autem annis post eorum institutionem in habitu fuerunt saeculari, talibus utentes vestimentis, quales pro remediis animarum suarum populus largiebatur. Tandem nono anno, concilio in Francia apud Trecas habito, cui interfuerunt dominus Remensis, et dominus Senonensis archiepiscopi, cum suffraganeis suis; Albanensis quoque episcopus, apostolicae sedis legatus; abbates quoque Cisterciensis, et Clarevallensis, et gula, et habitus assignatus, albus videlicet, de mandato domini Honorii papae et domini Stephani Hierosolymitani patriarchae. Cumque jam annis novem in eodem fuissent proposito, non nisi novem erant; extunc coepit eorum numerus augeri, et possessiones multiplicabantur. Postmodum vero, tempore domini Eugenii papae, ut dicitur, cru
Abbreviated transcription (Latin):
Odem amio quidam
nobiles uiri de eq̃sta
ordine deo deuoti religiosi et ti¬
mentes deum in manu donini
patriarche. xp̃i scruicio se manci¬
pantes more candincorum regu¬
larium in castitate et obediẽciã
e ł sine proprio uelle perpetuo
uiuere professi sunt. Infer quos
primi et precipu fuerunt uiri ue¬
nerabiles. Hugo de paganis et
gaufridus de sancto aldemaro
Quibus qm̃ neq eccłia erat neq
certum habebant donnicilium rex
in palacio suo quod secus tẽplum
domini. ad australem habet partẽ
eis ad tempus concessit habita¬
culum. Canonici uero templi do¬
mini plateam ꝙͣ circa predictum
habebant palacium. ad opus of¬
ficinarum certis quibusdam cõ¬
ditionibus concesserunt. Domi¬
mis autem rex cum sis proceri¬
bus dommus quoq patriarcha
cum prelatis eccłiarum: de propri¬
is dominicalibus certa eis pro
uictu et uestimentis beneficia q̃¬
dam ad tempus. quedam imperpe¬
tuum contulerunt. Prima autem
corum professio. ꝙq eis a domino

Expanded text:
odem anno, quidam nobiles viri de equestri ordine, Deo devoti, religiosi et timentes Deum, in manu domini patriarchae, Christi servitio se mancipantes, more canonicorum Regularium, in castitate, et obedientia, et sine proprio velle perpetuo vivere professi sunt. Inter quos primi et praecipui fuerunt, viri venerabiles, Hugo de Paganis et Gaufredus de Sancto Aldemaro. Quibus, quoniam neque ecclesia erat, neque certum habebant domicilium, rex in palatio quod secus templum Domini, ad australem habet partem, eis ad tempus concessit habitaculum. Canonici vero templi Domini, plateam quam circa praedictum habebant palatium, ad opus officinarum, certis quibusdam conditionibus concesserunt. Dominus autem rex cum suis proceribus, dominus quoque patriarcha cum praelatis ecclesiarum, de propriis dominicalibus certa eis pro victu et amictu beneficia quaedam ad tempus, quaedam in perpetuum contulerunt. Prima autem eorum professio, quodque eis a domino
Abbreviated transcription (Latin):
q eorum libertati necͣciũ nulla¬
tenus abire piciatur.sc̃d iuxͣ pri¬
orum tenorem pactorũ. eum sͥ
obliget. Ut oc cctero łam ip̃e qͣm
uinuersa ciuitas optata quiete
perfiuitur. Uidens autẽ dux
unaminĩe plebis et maiorum
instanciam. et feruorẽ dilectio¬
nis q̃m erga eum conceperant
remti et coꝵ obiuare postulatio¬
nibus periculosum ducens mun¬
tus licet et suspectum eius ha¬
bens introitum. tñ assensum
prestitit eł sub quodam colore cu¬
mulate recompensatiomis eo infili¬
um ad optito pñtibus ciubus ꝙ̃¬
diu uiueret ommũ bonoꝵ ex equo
sollempniter contullit participiũ
et post eius obitum ex integro
successionem. Gauisus est autem
populus libertatis sue omnimodã
in eo lem habentes. Abea igitur
die de donn baldium protectiõe
presumentes. iiurias quas a du¬
ce perpelli fuerant. solito liberius
reuocantes ad animum propositũ
habebant. ultum iri. si quando
locus daretur et tempus opor¬

Expanded text:
mque eorum libertati necessarium, nullamque eorum libertati necessarium, nullatenus abire patiatur; sed juxta priorem tenorem pactorum eum sibi obliget, ut de caetero tam ipse quam universa civitas optata quiete perfruatur. Videns autem dux unanimem plebis et majorum instantiam, et fervorem dilectionis quam erga eum conceperant, reniti, et eorum obviare postulationibus periculosum ducens, invitus licet, et suspectum ejus habens introitum, tamen assensum praestitit; et sub quodam colore, cumulatae recompensationis, eo in filium adoptato, praesentibus civibus, quandiu viveret, omnium bonorum ex aequo, solemniter contulit participium; et post ejus obitum, ex integro successionem. Gavisus est autem populus, libertatis suae omnimodam in eo spem habentes. Ab ea igitur die, de domini Balduini protectione praesumentes, injurias quas a duce perpessi fuerant, solito liberius revocantes, ad animum, propositum habebant ultum iri si quando locus daretur et tempus oppor
Abbreviated transcription (Latin):
rente ei uinuerso clero et populo
cum tub̾ et tmipanis cum ymnis
quoq et canticis spiritualibus
multo preuentus honore et om̃i
gratu susceptus est
uero dux qui eum
citati fecerat: apud
se tacitus considerãs
honorem et grãm ꝙͣ aduementi
populus exhibuerat inudem cẽp
& a pactorum tenore que prius
proposucrit: resilire. Cum at̾. ad ħ
cum euocilset ut uinuerlorum
bonorum uectigalium et tribu¬
torum que ciuitas habebat eum
pirticipem. et post eius obitum
cuncta exintegro possessurii. mu¬
tato proposito cepit offerre ꝙ si ur¬
bi et ciuibus suum uellet contra
turcorum importuntates ministͣ¬
re subsidium et arc̃ẽ uiolenciam:
nestim annuatim laboris recomp̃e¬
sationem designaret. Quoo dñs
baldiumis omnino respuens: Ut
tanꝙͣ̃ gregarius aliquis apud e¬
um stipendia mereretur ad redi¬
tum se ꝑibat. cum ecce ciues eo
cognito ad eundẽ ducẽ propant
monentes et instantes astentius
quatenus tantum principe.ta¬

Expanded text:
rente ei universo clero et populo, rente ei universo clero et populo, cum tubis et tympanis, cum hymnis quoque et canticis spiritualibus, et multo praeventus honore, et omnium gratia suscevero dux qui eum citari fecerat, apud se tacitus considerans honorem et gratiam, quam advenienti populus exhibuerat, invidere coepit, et a pactorum tenore quae prius proposuerat, resilire. Cum enim ad hoc eum evocasset, ut universorum bonorum, vectigalium et tributorum, quae civitas habebat, eum fore participem, et post ejus obitum cuncta ex integro possessurum, mutato proposito, coepit offerre: Quod si urbi et civibus suis vellet contra Turcorum importunitates ministrare subsidium, et arcere violentiam, nestam annuatim laboris recompensationem designaret. Quod dominus Balduinus omnino respuens, ut tanquam gregarius aliquis apud eum stipendia mereret, ad reditum se parabat; cum ecce cives, eo cognito, ad eumdem ducem properant, monentes et instantes attentius, quatenus tantum principem ta
Abbreviated transcription (Latin):
cum lius conlilio: acquieuit &
it se accingens: cum octoginta
tantum equitib eufratem tran¬
siit reliquis de comitatu suo. per
arces et muicipia que sibi con¬
tulerat dominus: citra eufitem
ad custodiam derelinquens. Poz¬
ro turci qui transcufratẽ habita¬
buit pre cognito eius aduentu
ei parauerant insidias. Erit aube
lit a domo loci benigne et hospi¬
taliter susceptus. Cum autem ibi
per duos quieuisset dies non ausꝰ
procedere: turci qui per biduum
illuc latuerant in insidiis morã
fistidientes longiorem ante pre¬
dictum opidum crectis uexillis
cum turis ualidioribus subito
altiterunt predam ꝙͣ in pascuis
adiacentib repererunt: uiolent
abducentes. Nostri autẽ qm̃ mi
pares et numero erant et uiribus
ad cos egredi non presumentes ĩ¬
fra opid̃ le cohibebant. Tandem
dic tercia abeuntib illis. et reuer¬
sus ad propria: baldumus incep¬
tum iter peragens: edessam ꝑucit
U̾ a predicto cuutatis duce occur¬

Expanded text:
cum suis consilio, acquievit; et ad cum suis consilio, acquievit; et ad iter se accingens, cum octoginta tantum equitibus Euphratem transiit, reliquos de comitatu suo per arces et municipia, quae sibi contulerat dominus, citra Euphratem ad custodiam derelinquens. Porro Turci qui trans Euphratem habitabant, praecognito ejus adventu, ei paraverant insidias; erat autem lit, a domino loci benigne et hospitaliter susceptus. Cum autem ibi per duos quievisset dies, non ausus procedere, Turci qui per biduum illic latuerant in insidiis, moram fastidientes longiorem, ante praedictum oppidum erectis vexillis, cum turmis validioribus subito astiterunt, praedam quam in pascuis adjacentibus repererunt, violenter abducentes. Nostri autem quoniam impares et numero erant et viribus, ad eos egredi non praesumentes, infra oppidum se cohibebant. Tandem die tertia abeuntibus illis, et reversis ad propria, Balduinus inceptum iter peragens, Edessam pervenit, ubi a praedicto civitatis duce, occur
Abbreviated transcription (Latin):
tuitas p̃redictis ciuibus infere.¬
bant molestias. uł egredi urbe
non liceret. nec sua extenius pro¬
curire negocia. Huc autẽ urbi
preerat quidam natione grecus
multo confectus semo. Utriusq
sexus libens carens. Qui ab eo
tempore quo uinuersa prouincit
constantmopolitano subiecta e¬
rat imperio missus ad enidem ur¬
bem preses fuerat et tutcis super¬
uenentibus anteꝙͣ prelidatus sui
tempus ẽc̃t euolutum de necces¬
litate moram facere compullus:
uirisdictionem continuauerat sũ¬
am. nec ip̃o ad propria redire ualẽte
nec populo ab administrationẽ
eum cedere compellente. Erat tñ
prelatus mutilis a subditis non
ualens propulsare molestias. auł
quietem aliquẽ procurare. Cone¬
mentes ergo ciues admiucem eũ
eius tñ consciençia et bona uolũ¬
tate: legatos ut predixamus uoto
sius remedium aliꝙ ad hiberent
molestiis: ad dum̃ bildiunũ dici¬
gunt. Qui populi et maĩorum
intellecta postulatione habito

Expanded text:
tantas praedictis civibus inferetantas praedictis civibus inferebant molestias, ut egredi urbem non liceret, nec sua exterius procurare negotia. Huic autem urbi praeerat quidam natione Graecus, multo confectus senio, utriusque sexus liberis carens, qui ab eo tempore, quo universa provincia Constantinopolitano subjecta erat imperio, missus ad eamdem urbem, praeses fuerat; et Turcis supervenientibus antequam praesidatus sui tempus esset evolutum, de necessitate moram facere compulsus, jurisdictionem continuaverat suam; nec ipso ad propria redire valente, nec populo ab administratione eum cedere compellente. Erat tamen praelatus inutilis, a subditis non valens propulsare molestias, aut quietem aliquam procurare. Convenientes ergo cives ad invicem, cum ejus tamen conscientia et bona voluntate, legatos, ut praediximus, ut suis remedium aliquod adhiberet molestiis, ad dominum Balduinum dirigunt. Qui populi et majorum intellecta postulatione, habito
Abbreviated transcription (Latin):
onem per tadeum ipostolumu.
salutaremͣ xp̃i susceperunt docta¬
num̃. digni muenti per omina:
et fuiti predicatione apostoli:
et cistola saluatoris ꝙͣr ad abgir
regem eorum rescribens misit.
licut in primo eccdesiastice hysto¬
rie ꝙͣ eusebius cesariensis scripsit
reperitur. In qua sicut ab mitio
et atemporib aplõrum suscepãt
fidei sinceritate ꝑseuerantes m¬
fidelium uigum eatenus pacie¬
bantur ꝙ eis tributa et uectiga¬
lia amiuatim cogebantur ex¬
soluere. uiieas quoq agros lo qͥ¬
libet predia exterius posita. pener
continius exactionibus compella¬
bantur redimere. Anfra uorbem lñ
nemo ñ fidelis habitare presume¬
bat. H.ni. sola inter omnos illius
regionis urbes ini sua manens ĩ¬
genuitate illibata ab infidelibus
qui circumpõitas iam p̾d̾e dccupi¬
uerant prouincias. neo subiuga¬
ta fuerat: nec alterius professionis
quem pim pertulerat habititorẽ
Sedextiꝰ in urbibus funtumis oc̃
prelidus confinib habitantes

Expanded text:
onem per Thaddaeum apostolum, onem per Thaddaeum apostolum, salutarem Christi susceperunt doctrinam: digni inventi per omnia, et tanti praedicatione apostoli, et epistola Salvatoris, quam ad Abgarum regem eorum rescribens misit, sicut in primo ecclesiasticae historiae, quam Eusebius Caesariensis scripsit, reperitur. In qua, sicut ab initio et a temporibus apostolorum susceperant, fidei sinceritate perseverantes, infidelium jugum eatenus patiebantur, quod eis tributa et vectigalia annuatim cogebantur exsolvere; vineas quoque et agros, et quaelibet praedia exterius posita, pene continuis exactionibus compellebantur redimere. Infra tamen urbem nemo nisi fidelis habitare praesumebat. Haec enim sola inter omnes illius regionis urbes, in sua manens ingenuitate illibata ab infidelibus, qui circumpositas jampridem occupaverant provincias, nec subjugata fuerat, nec alterius professionis quempiam pertulerat habitatorem; sed exterius in urbibus finitimis et praesidiis confinibus habitantes,
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec diebus aliquol
euolutis egrediens fa¬
ma magnifici uiri no¬
nen. et opera longe laleq perad¬
iacerstes diuulgabat prouincias
streuutatem fĩdem̃ et constinciã
anum predicans commendabilẽ
Exii ł ergo seio iste. ad cuies edes¬
sanos. e unuerlam corum ru¬
more crebełcentẽ impleuĩt urbe᷑
ꝙ talis tantus q prñceps de ex̃¬
citu xp̃ianorum aduenerat: qui
iuguni seruitutis eorum penitus
posset dissoluere. et eos restituẽ
liberati. Uñ tam qui cuitati pre¬
crat: ꝙͣ maiores natu penes quos
uinuersa ciuitatis illius residebat
auctoritas. missa legatione. lit¬
teris. et uiua uoce eum ad sẽ sata¬
gunt euocari. Est autem edessa
nobilis melõpotanne mctropol.
que alio nomine rages appellat᷑
ł est cuutas ad ꝙͣ thobias sem̃¬
or iumiorem tobiam filium suũ
misit uł a gabelo consangũineo
suo decem talenta argenti repos¬
ceret. q̃ ei dun. ad huc eẽt infan¬
tulus commodauerat. Hiuns
ciuies statim post donunt passi¬

Expanded text:
ost haec, diebus aliquot evolutis, egrediens fama, magnifici viri nomen et opera longe lateque per adjacentes divulgabat provincias; strenuitatem, fidem et constantiam animi praedicans commendabilem. Exiit ergo sermo iste ad cives Edessanos, et universam eorum, rumore crebrescente, implevit urbem; quod talis tantusque princeps de exercitu Christianorum advenerat, qui jugum servitutis eorum penitus posset dissolvere, et eos restituere libertati. Unde tam qui civitati praeerant quam majores natu, penes quos universa civitatis illius residebat auctoritas, missa legatione, litteris et viva voce, eum ad se satagunt evocari. Est autem Edessa nobilis Mesopotamiae metropolis, quae alio nomine Rhages appellatur. Haec est civitas, ad quam Tobias senior, juniorem Tobiam filium suum misit, ut a Gabelo consanguineo suo decem talenta argenti reposceret, quae ei, dum adhuc esset infantulus, commodaverat. Hujus cives statim post Domini passi
Abbreviated transcription (Latin):
et quelibet preciosa: ab eis uio¬
lenter extorquens. Cui si quis
temptabat resistere: eidẽ statim
data pecuma turcorum suscitabat
inunicicias et odium ita uł nõ so¬
lum uinetis. ortis. et satis succi¬
dendis gregibus quoq eł armẽtis
ab ducendis timerent uerum &
de uita ꝑcriclitirentur sepius. u.

Expanded text:
et quaelibet pretiosa ab eis vioet quaelibet pretiosa ab eis violenter extorquens; cui si quis tentabat resistere, eidem statim, data pecunia, Turcorum suscitabat inimicitias et odium, ita ut non solum vinetis et hortis et satis succendendis, gregibus quoque et armentis abducendis timerent; verum et de vita periclitarentur saepius.
Abbreviated transcription (Latin):
impugnasset: turcis qui mtus
erant strenue resistentibus. Et de
loci presumentib munitione. ui¬
dens ꝙ non proficeret: relictis
militibus septuagnnta in loco ui¬
cino et munito aliꝙͣtulum qui
samosatenis sine intermissione
requiem negarenb et continuas
molirentur insioias: ipe edessã
reuersus est. Uidentes autẽ ciues
qd̃ eẽt dominus baldimis uir
stremius. incunctis prospere agẽs
et indignum reputantes. ꝙ qui
dignus erat tanꝙ̃ liberator urbis
et quietis fundator uinuersa pos¬
sidere. et pro arbitrio cuncta dis¬
ponere: Parem haberet in ciuitate
uir̃ mutilẽ: accito constantino
nobili et potente uiro qui i mõ¬
tibus uicnus munitissima habe¬
bat presidia. de cominum propo¬
nunt consilio: ut duce eoꝵ inter¬
empto. dñ baldunum sͥ duc̃ẽ
constituant et principem singu¬
larem. Ciues enim eius meritis
exigentibus odcrant illum Mul¬
tis enim calumpniis cos diceba¬
tur afflige̾.aurum et argentum

Expanded text:
impugnasset, Turcis qui intus impugnasset, Turcis qui intus erant strenue resistentibus et de loci praesumentibus munitione, videns quod non proficeret, relictis militibus septuaginta, in loco vicino et munito aliquantulum, qui Samosatenis sine intermissione requiem negarent, et continuas molirentur insidias, ipse Edessam reversus est. Videntes autem cives quod esset dominus Balduinus vir strenuus et in cunctis prospere agens, et indignum reputantes quod qui dignus erat, tanquam liberator urbis et quietis fundator, universa possidere et pro arbitrio cuncta disponere, parem haberet in civitate virum inutilem: accito Constantino nobili et potente viro, qui in montibus vicinis munitissima habebat praesidia, de communi proponunt consilio, ut, duce eorum interempto, dominum Balduinum sibi ducem constituant et principem singularem. Cives enim, ejus meritis exigentibus, oderant illum; multis enim calumniis eos dicebatur affligere, aurum et argentum
Abbreviated transcription (Latin):
Rat autem uixͣ eos
antiquissima ciuitas
X inunta supra modum samo¬
satum nomine cui pre erat uirin¬
fidelis natione turcus. bilduc no¬
mine in armis strenuus seo subdo¬
lus et neꝙͣ hic predictos ciues mł¬
tis afficiebut molestiis.tributa
et agrorum uectigalia et anguri¬
as multiplices: eis ingeminans
& pro his omnibus eorum libos
habebat obsides. Quibus nullam
impendens humanitatẽ: in luto
et latere sibi seruire compellebat.
PDro quibus molestiis ciues uin¬
uersi ad domim baldium pro uo¬
luti genua orant unammiter &
cum lacrimus implorare satagũt
quatenus ab illius uexatione eos
protegẽ dignetur.et ita efficere
ut liberos suos qui abeo detme¬
bantur muiti possent recipere. Ei¬
le autem corum hanc primam
postulationem uolens exaudire
beingnus. & per ħ s̾ populi gra¬
tiam ampliorem pro mereri con¬
uocato populo et armis cõmuni¬
to. ad locum predictum in manu
robusta peruenit. U̾ cum per dies
aliquot frequentibus congressio¬
nibus et multa instancia urbem

Expanded text:
rat autem juxta eos antiquissima civitas et munita supra modum, Samosatum nomine, cui praeerat vir infidelis, natione Turcus, Balduc nomine, in armis strenuus, sed subdolus et nequam. Hic praedictos cives multis afficiebat molestiis, tributa et agrorum vectigalia, et angarias multiplices eis ingeminans; et pro his omnibus eorum liberos habebat obsides, quibus nullam impendens humanitatem, in luto et latere sibi servire compellebat. Pro quibus molestiis cives universi ad domini Balduini provoluti genua, orant unanimiter, et cum lacrymis implorare satagunt quatenus ab illius vexatione eos protegere dignetur; et ita efficere, ut liberos suos, qui ab eo detinebantur inviti, possent recipere. Ille autem eorum hanc primam postulationem volens exaudire benignius, et per hoc sibi populi gratiam ampliorem promereri, convocato populo et armis communito, ad locum praedictum in manu robusta pervenit, ubi cum per dies aliquot frequentibus congressionibus et multa instantia urbem
Abbreviated transcription (Latin):
deputiti: clamare ceperunt. Qͦ
excitati nostri ad litus cõuolant
led anteꝙͣ de remedio plemus
deliberarent: prefati uiuenes
eam infra urbem iam receperant.
Cum autem in ea quinq uiri es¬
sent qui ad eius erant custodiã
deputati: nnio occiso. reliqui. iiiiͦ
se in mare precipites oederunt.
Unde enatando ad litus peruene¬
runt incolumes

Expanded text:
deputati, clamare coeperunt, quo deputati, clamare coeperunt, quo excitati nostri, ad littus convolant; sed antequam de remedio plenius deliberarent, praefati juvenes eam infra urbem jam receperant; cum autem in ea quinque viri essent, qui ad ejus erant custodiam deputati, uno occiso, reliqui quatuor se in mare praecipites dederunt, unde enatando, ad littus pervenerunt incolumes
Abbreviated transcription (Latin):
tione erant comperta sunt: erec¬
tis in celum manibus. ceperunt
laudare. benedicere et glorificare
deum: qui terribilis est ĩ cõsiliis
super filios hominum: Tũc demũ
zelo maiore accensus nr̃ excrtitꝰ
quasi reparatis uiribus. recepto¬
q denuo spũ: ad opus inceptũ
feruencius accingitur. crebrisq
congressiombus omnem obsessis
negant requiem. Ciues autẽ ali¬
mentis im penitus cõsumptis:
fame periculosissime laborantos.
cum iam nulla spe subsidii foue¬
rentur: remissius se habebant.
Accidit autem semel. ꝙ quidam
iuenes de ciuitate natandi habi¬
litatem hñtes multam. de portu
egressi interiore: mexltriorem
nando peruementes: ad galcim
illam ꝙͣ superius diximus ĩ mari
semper ẽẽ paratam. fune quẽ secũ
deportauerant eidẽ firmiter alliga¬
to. eisq inaisis quibus galea te¬
nebatur defixa: redeuntes ĩ urbẽ
secum ceerunt trahere. ꝙ̃ firmit᷑
alliguierint. Quod uidentes qui
in castellum erant ad speculam

Expanded text:
tione erant, comperta sunt, erectione erant, comperta sunt, erectis in coelum manibus, coeperunt laudare, benedicere et glorificare Deum, qui terribilis est in consiliis super filios hominum . Tunc demum zelo majore accensus noster exercitus, quasi reparatis viribus, receptoque denuo spiritu, ad opus inceptum ferventius accingitur, crebrisque congressionibus omnem obsessis negant requiem. Cives autem, alimentis jam penitus consumptis, fame periculosissime laborantes, cum jam nulla spe subsidii foverentur, remissius se habebant. Accidit autem semel, quod quidam juvenes de civitate, natandi habilitatem habentes multam, de portu egressi interiore, in exteriorem nando pervenientes ad galeam illam, quam superius diximus in mari semper esse paratam, fune quem secum deportaverant, eidem firmiter alligato, eisque incisis, quibus galea tenebatur defixa, redeuntes in urbem secum coeperunt trahere quam firmiter alligaverant: quod videntes qui in castellis erant ad speculam
Abbreviated transcription (Latin):
mum interpretacionem. Nam u
oculos dici potest quis illi cruisse
caput cuius amputins: udendi
Uidendi q finem indicit. Statim¬
q sicut uuir circumspectissimus
erat. et cui nichil ad plenam decrat
eeperienciam. eiusdem principis
ciput. ut nr̃os de sua properit. ate
exhilaresceret & uictoria: per quẽ¬
dem adolescentem dirigit. &̾ per
antiochiam. Ut nec hos nec illos
tanti successus eẽ smeret ex partes:
ad nr̃m precipit exercitum festina¬
re. Qui aduemens. corda sacianͭ
uniuersorum: et in supremam ere¬
xit leticiam. Dominus uero comes
tripolitanus poncius. qui in ea ex¬
peditione cum sius dnõ patriar¬
che et aliis principibus tanꝙͣ unꝰ
de uernaculis obediens semper ex¬
titit: & ad publica negocia hũili¬
ter expeditus: obreuerenciam do¬
mimi comitis qui eum miserat.
& tante legationis dignitatem.
ad cquestrem eum promouit or¬
dinem. arma ei conferens milita¬
ria. ħ postꝙͣ nr̃is qui in expedi¬

Expanded text:
nii interpretationem; nam vere nii interpretationem; nam vere oculos dici potest quis illi eruisse, cujus caput amputans, videndi vivendique finem indicit. Statimque sicut vir circumspectissimus erat, et cui nihil ad plenam deerat experientiam, ejusdem principis caput, ut nostros de sua prosperitate exhilaresceret et victoria, per quemdam adolescentem dirigit, et per Antiochiam, ut nec hos nec illos tanti successus sineret esse expertes, ad nostrum praecipit exercitum festinare; qui adveniens corda satiavit universorum, et in supremam erexit laetitiam. Dominus vero comes Tripolitanus Pontius, qui in ea expeditione cum suis domino patriarchae, et aliis principibus, tanquam unus de vernaculis, obediens semper exstitit, et ad publica negotia humiliter expeditus ob reverentiam domini comitis, qui eum miserat, et tantae legationis dignitatem, ad equestrem promovit ordinem, arma ei conferens militaria. Haec postquam nostris qui in expedi
Abbreviated transcription (Latin):
Uni ħ tyri agu̾itur:
balac potentissimius
turcorum satrapa in ciuius uincu¬
lis dominus rex tenebatur: ciuita¬
tem ierapolim obsidet. Dumq ĩ
obsidione perseueraret uocant ad se
ciusdem ciuitatis dñ. uerbis pa¬
cificis in dolo: Qui simplex et in¬
nium credulus uerbis illius fidẽ
habens suam statim exibuit presẽ¬
ciam. quem ante se constitutum.
bilac statim precipit decollari. Au¬
diens ergo ioscelmus semor comes
edessamis quod bilac ciuitatem si¬
bi uicinam obsideret: tunensq
ne priore domino expulso durior
ei pararetur aduersarius: cõuoca¬
ta tum ex pirtibus antiochenis tũ
ex sius ingenti milicia: ei obiuã
ire festinat. Inuentoq eius exerci¬
tu agnmibus sius macies ordina
tis: repente irruit supereum. Con¬
uerso q infugam eius exercitu:
ipm̃ casu obiuum hibuit. quem
ꝯladio transuerberans. ad terram
deiecit: deiec toqz caput amputa¬
uit. nesciens tñ quoo hic eẽt p̾n¬
ceps exercitus. Hic plane manitẽ¬
stam habuit eiusdem balac somp¬

Expanded text:
haec Tyri aguntur, Balac, potentissimus Turcorum satrapa, in cujus vinculis dominus rex tenebatur, civitatem Hierapolim obsidet; dumque in obsidione perseveraret, vocavit ad se ejusdem civitatis dominum, verbis pacificis in dolo; qui simplex et nimium credulus, verbis illius fidem habens, suam statim exhibuit praesentiam; quem ante se constitutum, Balac statim praecepit decollari. Audiens ergo Joscelinus senior, comes Edessanus, quod Balac civitatem sibi vicinam obsideret, timensque ne priore domino expulso, durior ei pararetur adversarius, convocata tum ex partibus Antiochenis, tum ex suis ingenti militia, ei obviam ire festinat; inventoque ejus exercitu, agminibus suis in acies ornte irruit super eum; conversoque in fugam ejus exercitu, ipsum casu obvium habuit; quem gladio transverberans, ad terram dejecit, dejectoque caput amputavit, nesciens tamen quod hic esset princeps exercitus. Hic plane manifestam habuit ejusdem Balac som
Abbreviated transcription (Latin):
mum referre: decem aut duodecim.
Misitantem cumi classo dosius pͥn¬
cipibus megalducas consangui¬
neum siuim quem unuersis pre¬
fecit quendanq alium mauresus
nomme sibi palde familiarem de
cuius experiencia sicut post ea ples¬
mus patuit: plurimum cõfidebat.
nam eundem postincoum uniuciso
suo prefecit imperio. Comitem qͦ
alexandrum de conuersana nobilez
de apulia uirum quem ob̾signem
fidem. & multam erga se deuotione.
domnius imperibo: catum habebat
& acceplum. His curam su cõmittẽs
exercitus in nostrum dirigit orientẽ.
Qui prospem usi naingatione circa
finem septembris portum ingiedũ¬
tur tyrensem. Inde accon profecti ĩ¬
ter fluu̾ium & portum placida sta¬
tione componunt

Expanded text:
mum refertae, decem aut duodecim. mum refertae, decem aut duodecim. Misit autem cum classe de suis principibus Megalducas consanguineum suum, quem universis praefecit, et quemdam alium Mauresium nomine, sibi valde familiarem, de cujus experientia sicut postea plenius patuit plurimum confidebat; nam eumdem postmodum universo suo praefecit imperio. Comitem quoque Alexandrum de Conversana, nobilem de Apulia virum; quem ob insignem fidem, et multam erga se devotionem, dominus imperator charum habebat et acceptum. His curam sui committens exercitus, in nostrum dirigit Orientem; qui prospera usi navigatione, circa finem Septembris portum ingrediuntur Tyrensem: inde Accon profecti, inter fluvium et portum placida statione componunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ranscursa illa estate
ubsq factis memo¬
ralibus circa prima antumpni
sequentis mitia fidei memo: ꝙ pic¬
ta memoriter tenens q cum domio
rege per nr̃am mediationem & m
terpositum studium dominus impe¬
rator fum iuerat. classem dirigit ꝑ¬
missa in eo facto plurimũ cominẽ¬
dabilis. Nam imperiali magnificẽ¬
ciã. placitorum legem plemus mi¬
terprctatus promissum uberiore
cumulauit solutione. Erant sane ⁊
prefato exercitu: mues longe tol¬
strate genimis remorum instrucste
ordinibus bellicis usibus habilio¬
res que uulgo galce dicuntur cen¬
tum quinquaginta. Item his mã¬
iores ad ceportandos equos deputa¬
te hostighabentes inpuppibus ad
inducendos edueendosq cos pitẽ¬
cia: Pontibus etiam quibus ad ĩ¬
gressum & exitum̃ tam equorum
ꝙͣ hominum procurabitur cõmodi¬
tis cominunte: seragunti. Item
harum maxime que dromones di¬
cuntur ilimentis uarii generis.ar¬
mis q multiplicibus machinis qͦ¬
q & tormentis bellicis usq ad sũ¬

Expanded text:
ranscursa illa aestate, absque factis memorabilibus, circa prima autumni sequentis initia, fidei memor, et pacta memoriter tenens, quae cum domino rege per nostram mediationem et per interpositum studium dominus imperator firmaverat, classem dirigit promissam, in eo facto plurimum commendabilis; nam imperiali magnificentia placidorum legem plenius interpretatus, promissum uberiore cumulavit solutione. Erant sane in praefato exercitu naves longae, rostratae, geminis remorum instructae ordinibus, bellicis usibus habiliores, quae vulgo galeae dicuntur, centum quinquaginta. Item his majores ad deportandos equos deputatae, ostia habentes in puppibus, ad inducendos educendosque eos patentia, pontibus etiam quibus ad ingressum et exitum, tam hominum quam equorum, procurabatur commoditas, communitae, sexaginta. Item harum maximae, quae dromones dicuntur, alimentis varii generis armisque multiplicibus, machinis quoque et tormentis bellicis usque ad sum
Abbreviated transcription (Latin):
plius ministrante. eam cõspicũt
uicimorem. Stupefacti ergo et
plurimũ timentes : remos corcipi¬
unt. et clamore et mitibus suos
hortantur: ut fumes reserent. an¬
choras erigant: reniges ordinãt
Cet de pugna securi: arma corripũt
Capitulum xxiii.

Expanded text:
plius ministrante, eam conspiciunt plius ministrante, eam conspiciunt viciniorem. Stupefacti ergo, et plurimum timentes, remos corripiunt, et clamore et nutibus suos hortantur, ut funes rescindant, anchoras erigant, remiges ordinent et de pugna securi arma corripiant. CAPUT XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
umi classem muenire et cum eis
temptare congressum. Porro si¬
cut uiri prouidi et in eo negocio
exercitati classem ordinant scdm̃
quod eis ulilius uilum est. Erãt
sane meidem classe quedam na¬
ues rostrate. quas gatos uocant.
galeis maiores. habentes sigule
remos centenos. quibus singul
duo crant remiges neccͣii. Erant
autem et quatuor naues maiores
Ut prediximus ad deportandi o¬
nera. Machinas arma et uictiui
necͣcia deputate. Has cum gatis
priores ordinant ea intencione
Ul si ab hostibus forte de remoto
conspicerentur. non putaretur ho¬
stium exercitus sed mercatorum
naues. Gallec uero subsequebin¬
tur. Sic ergo ordinato exercitu:
uerlus littori proficiscuntur. Erat
antem eis et aure fauor optabilis:
et maris grata tranquilitas et ho¬
stium classis in uicino. Cumq ĩa
esseł circa crepusculum matutinũ.
et aurora lucis orientis mĩciaret
aduentum: hostes classem sencĩt
aduenire. Die quoq lummis am¬

Expanded text:
um classem invenire et cum eis um classem invenire et cum eis tentare congressum. Porro sicut viri providi, et in eo negotio exercitati, classem ordinant, secundum quod eis utilius visum est. Erant sane in eadem classe quaedam naves rostratae, quas gatos vocant, galeis majores, habentes singulae remos centenos, quibus singulis duo erant remiges necessarii. Erant autem et quatuor naves majores, ut praediximus, ad deportanda onera, machinas, arma et victui necessaria deputatae. Has cum gatis priores ordinant, ea intentione, ut si ab hostibus forte de remoto conspicerentur, non putaretur hostium exercitus, sed mercatorum naves. Galeae vero subsequebantur. Sic ergo ordinato exercitu, versus littora proficiscuntur. Erat autem eis et aurae favor optabilis, et maris grata tranquillitas, et hostium classis in vicino. Cumque jam esset circa crepusculum matutinum et aurora lucis orientis nuntiaret adventum, hostes classem sentiunt advenire; die quoque luminis am
Abbreviated transcription (Latin):
Doem tempore audita
regin orientalis neces¬
sitate. dux uenecie. dñcus mi¬
chael una cum maioribus eĩdẽ
prouincie. composita classe. cumqͣ¬
dragnita galeis. catis uigniti octo:
quatuor maioribus ad deuchendas
ipiptis niubus iter insyriam
arripiunt. Cimiq in cyprui insu¬
lam peruenissent: demuiciatum ẽ
eis: eorum iam pre cognito aduẽ¬
tu. quod egipciorum classis circa
partes lyrie in marituna ioppẽ¬
si applicuisses: et circa partes il¬
las moram faceret urbib man¬
tuns ualde suspectam. Quo au¬
dito dux prefatus suis egressũ
indicit. et ordinato exercitu. uer¬
sus listora ioppensa. cursum ac¬
celerat. Nunciatur eis interea.
quod predicta classis egipcia. iop¬
pe relicta: in partes se contulerat
ascalonitanas. Audierant enimi de
sius qui cum noltris interra pͥug̃¬
uerant: rumores sinstros. eaq oc¬
casione. ad suam se contulerant
ciuititem. Quo ctiam uenetis ꝑ
internuncios cognito illuc classẽ
dirigunt. optantes intune. hosti¬

Expanded text:
dem tempore, audita regni Orientalis necessitate, dux Venetiae, Dominicus Michaelis, una cum majoribus ejusdem provinciae, composita classe, cum quadraginta galeis, gatis vigenti octo, quatuor majoribus ad devehenda onera aptatis navibus, iter in Syriam arripiunt; cumque in Cyprum insulam pervenissent, denuntiatum est eis, eorum jam praecognito adventu, quod Aegyptiorum classis circa partes Syriae in maritima Joppensi applicuisset, et circa partes illas moram faceret, urbibus maritimis valde suspectam. Quo audito, dux praefatus suis egressum indicit, et ordinato exercitu, versus littora Joppensia cursum accelerat. Nuntiatur eis interea, quod praedicta classis Aegyptia, Joppe relicta, in partes se contulerat Ascalonitanas; audierant enim de suis, qui cum nostris in terra pugnaverant, rumores sinistros; eaque occasione ad suam se contulerant civitatem. Quo etiam Veneti per internuntios cognito, illuc classem dirigunt, optantes intime hosti
Abbreviated transcription (Latin):
bauerit et presenti argumento
quos uere de illo sensissent: edo¬
cuerit. Fuerunt ct alia multa euis¬
dem mliti uiri magnifica. et ad¬
miratione digna opera que usq
in presens more hommium pro
celebri uertuntur hẏstoria. Int
cetera quoq propositum iamhũs
peregrinacionem in eundi castrũ.
unde ei cognomen erat bulione
Uidelicet agro situ iuntione. co¬
moditatibus et longe lateq dif¬
fuso territorio. celebre ac nomma¬
tissimum eccliẽ lodienssi pia libe¬
ralitate inperpetuam elemosmã
concessit habendum. Sed nos qͥ
ca fantum que apud nos gessit.

Expanded text:
probaverit; et praesenti argumento, probaverit; et praesenti argumento, quod vere de illo sensissent, edocuerit. Fuerunt et alia multa ejusdem inclyti viri magnifica et admiratione digna opera, quae usque in praesens in ore omnium, pro celebri vertuntur historia. Inter caetera quoque propositum jam habens peregrinationem ineundi, castrum, unde ei cognomen erat, Bulionem videlicet, agro, situ, munitione, commoditatibus, et longe lateque diffuso territorio, celebre ac nominatissimum, ecclesiae Leodiensi, pia liberalitate in perpetuam eleemosynam concessit habendum. Sed nos qui ea tantum quae apud nos gessit
Abbreviated transcription (Latin):
dulfus contendens. illuc aciem
cui erat imperator direxit. Ad ꝙͣ
peruemens: confracta et dissolu¬
ta acie regis presente imperatore
et de principibus aliquot: uexil¬
lum quod gestabat regi peruti¬
lia pectoris inmersit. et cotrins¬
uerberato ad terram deiecit ex am¬
mem. deno signum licet cruẽ¬
tatum crigens imperiale. Uiden¬
tes autem saxones regem suum
defecisse: Defecerunt et ip̃i dño
imperatori se dedentes. et satisfa¬
cione miuncta prodelicti modo
receptis municionibus. et obsi¬
dibus quorum interuentu se o¬
bligaueriuit ne aliquando simile
attemptarent: in gratiam reuer¬
si sunt. Hec autem id circo inter¬
seriumus. uł quantus ẽẽt apud
maximos orbis terrarum princi¬
pes. hic de quo hic agimus uir
inditus insinuctur. Mlaximu
enim ẽẽ. nemo est qui dubitet
a tantis principibus qui paros ĩ
orbe non dicutur habere. unũ
ominum udicio optimum desi¬
gnari. Presertim cum ip̃e eorũ
iudicium operetam insigmi ap¬

Expanded text:
dulphus, contendens, illuc aciem, dulphus, contendens, illuc aciem, cui praeerat imperator direxit; ad quam perveniens, confracta et dissoluta acie regis, praesente imperatore et de principibus aliquot, vexillum quod gestabat, regi per vitalia pectoris immersit; et eo transverberato, ad terram dejecit exanimem: denuo signum, licet cruentatum, erigens imperiale. Videntes autem Saxones, regem suum defecisse, defecerunt et ipsi, domino imperatori se dedentes; et satisfactione injuncta pro delicti modo, receptis munitionibus et obsidibus, quorum interventu se obligaverunt, ne aliquando simile attentarent, in gratiam reversi sunt. Haec autem idcirco interseruimus, ut quantus esset apud maximos orbis terrarum principes, hic de quo agitur, vir inclytus, insinuetur. Maximum enim esse, nemo est qui dubitet, a tantis principibus, qui pares in orbe non dicuntur habere, unum omnium judicio optimum designari; praesertim cum ipse eorum judicium opere tam insigni ap
Abbreviated transcription (Latin):
trahentes: ad sunt de unuersis ĩ¬
perii finibus tam ecclesiastici ꝙͣ
ceteri principes. saxonum regioe
uiolenter ingressuti: et exac tun
de tantis muiriis uinoictam/.
Cumq congressionis dies mi¬
inmeret et ordinatis legionib
utetq exercitus in procine tu
se haberet preliandi: conuocatis
ad seprincipibus. imiperator que¬
rit cuitute possit imiperiale cõ¬
miftere uexillum. et tantorum
excrcituum constituere primice¬
rum. Cui de commum consilio.
datum est responsum. dominũ
ducem lothiringie godefridum
prc ommibus ad id o̾neris ido¬
ncum et suffĩcientem ẽẽ. Cui
tmnꝙͣ uiro a tot milibus electo
et singulariter ommum iudicio
excellenti: tradidit aquilan. mul¬
tum inuito. et rententi. Conti¬
git autem illa die quod confugen¬
tibus inter se hinc inde exercitib
et hostiliter mnnus admiucẽ gladi¬
Is instantibus : dux cum aquila
precedens imperatorem. Uersus
aciem cui pre erat rex pscudo ra¬

Expanded text:
trahentes, adsunt, de universis imtrahentes, adsunt, de universis imperii finibus tam ecclesiastici quam caeteri principes, Saxonum regionem violenter ingressuri et exacturi de tantis injuriis vindictam. Cumque congressionis dies immineret et ordinatis legionibus uterque exercitus in procinctu se haberet praeliandi, convocatis ad se principibus imperator, quaerit cui tute possit imperiale committere vexillum, et tantorum exercituum constituere primicerium. Cui de communi consilio datum est responsum: Dominum ducem Lotharingiae Godefridum. prae omnibus ad id oneris idoneum et sufficientem esse. Cui, tanquam viro a tot millibus electo, et singulariter omnium judicio excellenti, tradidit aquilam, multum invito et renitenti. Contigit autem illa die quod, confligentibus inter se hinc inde exercitibus, et hostiliter nimis adinvicem gladiis instantibus, dux cum aquila praecedens imperatorem, versus aciem, cui praeerat pseudorex Ra