comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aut̃ intrare sit tefo¬
ris intus accedere. queri
potest et etiam dubitari. se¬
cundum quam naturam
in istud castellum. idest ĩ
uterum uirginalem in¬
trauit. Non secundum di¬
uinam. cum ip̃e sine mo¬
tu mõueat uniuersa. et to¬
tus sit semꝑ ubiq. sicut
ꝯriria non acceꝑit exteriꝰ
quicquam ex utero. sed
in utero. Sicut ysaias aꝑ¬
te testatur. Ecce inꝗt uir¬
go concipiet inutero et

Expanded text:
Cum autem intrare sit de foris intus accedere, quaeri potest, et etiam dubitari, secundum quam naturam in istud castellum, id est in uterum virginalem intravit. Non secundum divinam, cum ipse sine motu moveat universa, et totus sit semper ubique, sicut Maria non accepit exterius quidquam in uterum, sed in utero, sicut Isaias aperte testatur: « Ecce, inquit, virgo concipiet in utero, et
Abbreviated transcription (Latin):
Multos enim seduxit cu¬
piditas ⁊ dampnauit. Achor
lapidatus interiit. quia
tulit argentum ⁊ aurum
de anachemathe iericho. Gy
ezi lepra percussus est. ꝗa
sei. Iudas laqueo se suspẽ¬
dit. quia uendidit ⁊ tradidit sangui¬

Expanded text:
ltos enim seduxit cupiditas et damnavit. Achior lapidatus interiit, quia tulit aurum et argentum de anathemate Jericho Jos. VII. Giezi lepra percussus est, quii IV Reg. V. Judas laqueo se suspendit, quia vendidit sangui
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum int̃ omĩa ꝓsꝑa. duo
maxime solent cor huma¬
num cõrumꝑe. Uidelicet
opes ⁊ dignitates. Opes enĩ
cupidum faciunt. Dignita¬
tes suꝑbum. porro scrip¬
tura sacra docente didicimꝰ.
qd̾ racdix oũim maloꝵ est

Expanded text:
erum inter omnia prospera duo maxime solent cor humanum corrumpere, videlicet opes, et dignitates. Opes enim cupidum faciunt, dignitates superbum. Porro Scriptura sacra docente didicimus, quod « radix omnium malorum est
Abbreviated transcription (Latin):
ame maledicti inignem
stici sacrificii. de quo legi
pandit nubem in ꝓtectio¬
nem eoꝵ et ignem ut lu¬
ceret eis ꝑnoctem. Et igͥs

Expanded text:
me, maledicti, in ignem stici sacrificii, de quo legitpandit nubem in protectionem eorum, et ignem ut luceret eis per noctem Ps
Abbreviated transcription (Latin):
randis fiducia. petrus pi¬
cator erat. diues non fue¬
rat: cibos manu zarte que¬
rebat. et tam̃ loquitur confi¬
denter. dimisimus omĩa.⁊
quia non sufficit tantum re¬
linquere. iungit qd ꝑfectũ
est. Et secuti sumus te. Feci¬
mus qd̾ uissisti. quid igit᷑
tem dixit illis. Amen dico

Expanded text:
fiducia. Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, Dimisimus omnia. Et quia non sufficit tantum dimittere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Fecimus quod jussisti, quid igitur i dixit eis: Amen dico
Abbreviated transcription (Latin):
feruor caritatis uel splen¬
dor ueritatis. de quo scribi
excelso misit ignem in os
diuinus. De primo dicit᷑.
Ignis de celo cecidit. secun¬
dum illud. Uidebam satha¬
nam quasi fulgur de celo
cadentem. De secundo scri¬
bitur. Qui facit angelos
suos sp̃s. et ministros su¬
os ignem urentem. De tẽ¬
est ignis ꝑsecutionis. Igͥs
increpationis. et ignus pũ¬
gationis. De primo legit᷑.
examinatur argentum.
destruxerit segetes. ille te
ignis cauteriate consciẽ¬
tie. et igis eterne uindic¬
te. de primo legit᷑. Uenit
dñs demonte pharan. et
in manu eius ignea lex.
ducam ignem de medio
tui qui comedat te. De

Expanded text:
fervor charitatis, vel splendor veritatis, de quo scribitexcelso misit ignem in ossdivinus. De primo dicitur: « Ignis de coelo cecidit Job I, » secundum illud: « Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem Luc. X; » de secundo scribitur: « Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem est ignis persecutionis, ignis increpationis, et ignis purgationis. De primo legitur:examinatur argentum Pdestruxerit segetes, ille tenignis cauteriatae conscientiae, et ignis aeternae vindictae. De primo legitur: « Venit Dominus de monte Pharan, et in manu ejus ignea lex Dducam ignem de medio tui, qui comedat te E
Abbreviated transcription (Latin):
tium gloriose commendãt.
oꝑa. miracula. et tormen¬
ta. Opera uista. miracula
clara. tormenta crudelia.
ꝓpter hec tria ꝓpħicis uẽ¬
bis clamabat ad dñm. ꝓ¬
basti cor meum. operibus
iustis. Uisitasti me nocte.
miraculis claris. Igne me
examinasti tormentis cru¬
telibus. Probasti cormeũ
oꝑibus uistis. quia iam
thesiuros expendi quos
tiaclitisti micha. Disꝑsit
sed omĩa in luce clarescũt.
laurentiꝰ enim bonum opꝰ
opus oꝑatus est. qui ꝑ si¬
gnum crucis cecos illumi¬
nauit. Igne me examinasti
tormentis crudelib. qm̃ ĩ
craticula te deum non ne¬
gaui. secl adignem applica¬
tus te xp̃e confessus sum.
Stridebãt enim corporis
membra posita suꝑ crati
nas insultat leuita xp̃i.
ꝓbasti cor incum oꝑibus
iustis. quoniam arbor a
fructu cognoscitur. Nõ
crum potest arbor mala
fructus bonos facere. Ui
us in scĩs suis. ip̃e dat uĩ¬
tutem ⁊ fortitudinẽ ple¬

Expanded text:
tium gloriose commendant: opera, miracula et tormenta. Opera justa, miracula clara, tormenta crudelia. Propter haec tria propheticis verbis clamabat ad Dominum: Probasti cor meum, operibus justis; visitasti nocte, miraculis claris; igne me examinasti, tormentis crudelibus. Probasti cor meum operibus justis; quia jam thesauros tuos expendi, quos tradidisti mihi. « Dispersit sed omnia in luce clarescunt. Laurentius enim bonum opus operatus est, qui per signum crucis caecos illuminavit. Igne me examinasti, tormentis crudelibus; quoniam in craticula te Deum non negavi, sed in ignem applicatus te, Christe, confessus sum. Stringebant enim corporis membra posita super craticnas insultat Levita Christi. Probasti cor meum, operibus justis, quoniam a fructu arbor cognoscitur. « Non enim potest arbor mala fructus bonos facere Mattus in sanctis suis, ipse dat virtutem et fortitudinem ple
Abbreviated transcription (Latin):
hendisset petrum. misit
illum in carcerem. quia
cum diabolus seducit p̃¬
latum. inducit illum in
consuetudinẽ. ut fereat
quasi quadriduanꝰ in mo¬
numento. Quam grauis
carcer est praua consuetu¬
do de qua non facile quis
educitur. nisi per dei gra¬
tiam liberetur. qm̃ impiꝰ
dens eum quatuor quat̃¬
nionib militum custo¬
diendum. idest committẽs
cum quatuor principibꝰ
demonum retinendum.
Sic̃ enim quatuor sunt
principales uirtutes. ui¬
delicet. Iustitia. fortitudo.
prudentia. temperantia.
ita sunt quatuor princi¬
pales modi peccandi. qui
homines et seducunt. ꝑ
fragilitatem et simplicita¬
tem. ꝑ malignitatem et
securitatem. siue ꝑ impo¬
tentiam. et ignorantiam.
ꝑ industriam et negligen¬
tiam. Per impotentiam us
fragiliratem. contra forti¬
tudinem. ꝑ ignorantiam
uel simplicitatem. contra
prudentiam. ꝑ industriã
uel malignitatem. contͣ
iustitiam. ꝑ negligentiã
uel securitatem. contͣ tem¬
perantiam. Non est enun

Expanded text:
ehendisset et Petrum, misit ehendisset et Petrum, misit eum in carcerem; quia cum diabolus seducit praelatum, inducit illum in consuetudinem, ut feteat quasi quatriduanus in monumento. Quia gravis carcer est prava consuetudo, de qua non facile quis educitur, nisi per Dei gratiam liberetur; quoniam « dens eum quatuor quaternionibus militum custodiendum, id est committens eum quatuor principibus daemonum retinendum. Sicut enim quatuor sunt principales virtutes, videlicet justitia, fortitudo, prudentia, temperantia: ita sunt quatuor principales modi peccandi, quibaciunt homines et seducunt. Per fragilitatem, et simplicitatem: per malignitatem et securitatem; sive per impotentiam, et ignorantiam: per industriam et negligentiam. Per impotentiam vel fragilitatem, contra fortitudinem; per ignorantiam vel simplicitatem, contra prudentiam; per industriam et malignitatem, contra justitiam; per negligentiam vel securitatem, contra temper
Abbreviated transcription (Latin):
lus qd̃ seductio iusti place¬
ret demonibus. apposuit ut
apprehenderet et petrum.
non quemlibet iustum ñ
qualemcumq fidelem. sed
ip̃m petrum prelatum ec¬
cłe. Absorbet enim fluuiũ
et non miratur. et habet
fiduciam qd iordanis influ¬
at in os eius. Esca enim
electa est cibus ip̃ius. Nam
si sacerdos qui est unctus
petcauerit. facit telinque
aggerat. ita sollempnitas
temporis delictum aug¬
mentat. et ideo non inqͦli¬
ret tempore apposuit he¬
rodes apprehendere petrũ.
sed in diebus açimorum
quando ꝓpter sollempni¬
tatem maiorem si delinq¬
tur magis pectatur. An ñ
petrum apprehendit hero¬
des. quando petrus contͣ
suam ꝓmissionem tertio
xp̃m negauit. Apprehen¬
dit quidem sed non ꝓrsuᷤ¬
occidit. qm̃ respexit dñs¬
petrum. Nos ergo fratres
et apprehensionis modũ.
et ereptionis ordinẽ at¬
tendamus. ut caueamus
nobis ne capiamur. Et si
forte capti fuerimꝰ. ꝓui¬
deamus nobis ut liberem̃.
Cum enim herodes app̃¬

Expanded text:
lus quod seductio justi placelus quod seductio justi placeret daemonibus, apposuit ut apprehenderet et Petrum; non quemlibet justum, non qualemcunque fidelem; sed ipsum Petrum praelatum Ecclesiae. « Absorbet enim fluvium, et non mirabitur, et habet fiduciam quod Jordanis influat in os ejus Job XL. » Esca enim electa est cibus ipsius; nam « si sacerdos, qui est unctus peccaverit, facit delinqueraggerat, ita solemnitas temporis delictum augmentat, et ideo non in quolibet tempore apposuit Herodes apprehendere Petrum, sed in diebus azymorum: quando propter solemnitatem majorem, si delinquitur, magis peccatur. An non Petrum apprehendit Herodes, quando Petrus contra suam promissionem tertio Christum negavit? Apprehendit quidem, sed non occidit, quia « respexit D Nos ergo, fratres, et apprehensionis modum, et ereptionis ordinem attendamus, ut caveamus nobis ne capiamur: et si forte capti fuerimus, provideamus nobis ut liberemur. Cum enim Herodes appr
Abbreviated transcription (Latin):
cła. Occidit autem lacobũ
frẽm loħis gladio. Uidens
autem quia placeret uide¬
is. apposuit ut apprchen¬
deret et petrum. Quia pla¬
ne uidemus hystoriam.
plene inuestigemus tro¬
pologiam sub littera spin¬
tum. quasi sub cortice nu¬
cleum requirentes. quia
attendimus tabulam quã
picturam. sic in expositio¬
ne non tam debemus at¬
figuram. quia tabula hy¬
storie non semꝑ et ex cquo
respondet picture allego¬
rie. cum significans quan¬
doq sit malum. et signifi¬
catum sit bonum. et econ¬
uerso. Misit igitur hero¬
des rex manus ut afflige¬
ret quosdam de eccła. hero¬
des diabolus. Iudei demo¬
manus suas ut affligeret
quosdam de eccła. quia dia¬
bolus potestatem exercet ut
alagellet aliquos de congre¬
gatione fitelium. Occidit
seducit aliquem iustum
frẽm Ioħis quasi germanũ
gratie quia nemo iustus
nisi ꝑ gratiam. Occidit au¬
tem gladio quando separat
demones cum malefecerĩt.
octissio Iacobi placeret uide¬
is. idest cognoscens diabo¬

Expanded text:
idit autem Jacobum fratrem Joannis gladio. Videns autem quia placeret Judaeis, apposuit ut apprehenderet et Petrum. Quia plane videmus historiam, plene investigemus allegoriam: sub littera spiritum, quasi sub cortice nucleum requirentes; quia intendimus tabulam quam picturam, sic in expositione non tam debemus figuram; quia tabulae historiae non semper aeque respondent picturae, allegoriae est significatum quandoque sit malum, et significatum bonum, et econverso. Misit ergo Herodes rex manus, ut affligeret quosdam de Ecclesia. Herodes diabolus, Judaei daemomanus ut affligeret quosdam de Ecclesia; quia diabolus potestatem exercet, ut flagellet aliquos de congregatione fidelium. Occidit seducit aliquem justum; fratrem Joannis, quasi germanum gratiae; quia nemo justus nisi per gratiam. Occidit eum gladio, quando separavit daemones cum malefecerint, occisio Jacobi placeret Judaeis, id est cognoscens diabo
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Illa satagebat ut pa¬
sceret dñm. hec audiebat
ut pasceretur a dño. Illa ꝗ¬
dem ut pasceret dñm cibo
carnali. hec autẽ ut pasce¬
retur a dnõ cibo spũali. ꝗa
non in solo pane uiuit hõ.
sed in om̃i uerbo qd̃ ꝓcedit
de ore dei. Sane quanto me¬
lior est anima corpore. tã¬
to dulcius sapit spũalis
cibus in mente. quam car¬
nalis inuentre. Quã dul¬
cia inquit faucibus meiᷤ
eloquia tua dñe. suꝑ mel
⁊ fauum ori meo. flla dice¬

Expanded text:
bat, et satagebat ut pasceret Dominum: haec audiebat, ut pasceretur a Domino. Illa quidem, ut pasceret Dominum cibo carnali: haec autem, ut pasceretur a Domino cibo spirituali; quia « non in solo pane vivit homo, sed in omni verboh. IV. » Sane quanto melior est anima corpore, tanto dulcius sapit spiritualis cibus in mente. quam carnalis in ventre. « Quam dulcia, inquit, faucibus meis eloquia tua, Domine, super mel et favum ori meo Psal. C
Abbreviated transcription (Latin):
fremens in semet ip̃o. cla
in magdalena delictum.
quia multis fuit uitiis
irretita. Suꝑhabundauit
Quedam enim uitia sibi
inuicẽ aduersant᷑. ut alia
cum aliis haberi non pos¬
sint. Sed uniuerse. uirtu¬
tes sibi inuicem suffracc̃at᷑.
ut alie sine alus haberi ñ
ualeant. De cetero fratres
quia quecumq scripta sũt
ad nr̃am doctrinam scripta

Expanded text:
fremens in semetipso clamavfremens in semetipso clamavin Magdalena delictum, quia multis fuit vitiis irretita. Superabundavit Quaedam enim vitia sibi invicem adversantur, ut alia cum aliis haberi non possint; sed universae virtutes sibi invicem suffragantur, ut aliae sine aliis haberi non possint. De caetero, fratres, quia « quaecunque scripta sunt, ad nostram
Abbreviated transcription (Latin):
one scientiam. et contra pec¬
catum fragilitatis assump¬
sit in xp̃i passione constã¬
tiam. Rursus contra delic¬
tum negligentie pium exẽ¬
cuit oꝑationis obsequium.
et contra peccatum maligͥ¬
tatis benignum exhibuit
dilectionis officium. De cõ¬
templationis scientia com¬
mendatur adomino. Ma¬
ea. Sedebat enim secus pedes
dñi. et audiebat uerbum illiꝰ.
de mentis constantia cõmẽ¬
datur exeo quod cum discipu¬
li relicto xp̃o fugissent. Ma¬
ria xp̃m usq ad crucem secu¬
datur adño. Quid inquit
molesti estis huic mulierr:
opus bonum oꝑata est in
me. Mittens eͥ hec hoc un¬
guentum in corpus meum
tas enim operit multitu
diligebat mariam. Dicente
scriptura. Diigebat iħus
Martham et sororem eius
mariam et lazarum. fleuit¬
tura. Iħ̾s ut uidit mariã
plorantem. turbauit semet
illa flebat querens uiuen¬
tem cum mortuis. Iste fle¬
bat reuocans mortuum
aduiuentes. Secundum qd̃
legitur. Iħs ergo rursus

Expanded text:
one scientiam; et contra pecone scientiam; et contra peccatum fragilitatis, assumpsit in Christi passione constantiam. Rursus, contra delictum negligentiae, pium exercuit operationis obsequium; et contra peccatum malignitatis, benignum exhibuit dilectionis officium. De contemplationis scientia commendatur a Domino: « Maab ea Luc. X. » Sedebat enim secus pedes Domini, et audiebat verbum illius. De mentis constantia commendatur ex eo quod cum discipuli relicto Christo fugissent, Maria Christum usque ad crucem secudatur a Domino: « Quid, inquit, molesti estis huic mulieri? Opus bonum operata est in me. Mittens enim hoc unguentum in corpus meum,tas enim operit multitudDominus diligebat Mariam, dicente Scriptura: « Diligebat Jesus Martham et sororem ejus Mariam et Lazarum Jtura: « Jesus ut vidit Mariam plorantem, turbavit semetiilla flebat, quaerens viventem cum mortuis; iste flebat revocans mortuum ad viventes, secundum quod legitur: « Jesus ergo rursus
Abbreviated transcription (Latin):
rans: Dum ergo fleret ĩ¬
clinauit se et ꝓspexit in
monumentũ. Deliquit
auribus. quia conuertit
auditum ad fabulas ua¬
nitatis. Sed et auribus sa¬
tiffecit. Iuxta qd̃ scriptũ ẽ
Maria sedebat secus pedes
drũi. et audiebat uerbum
illius. deliquit naribus.
quia circulus aureus in
narib siuis. mulier pul¬
chra et fatua. Sed et nari¬
bus satiffecit. iuxta qd̃ scͥp¬
tum est. Maria accepit li¬
bram unguenti nardi pi¬
stici pretiosi. et urixit pe
deliquit labiis. quia fauuᷤ
distillans labia meretricis.
et nitidius oleo guttur eiꝰ.
Sed et labiis satisfecit iuxͣ
qd̃ scriptum est. Maria
stans retro secus pedes do¬
liquit manub. quia muu¬
er insipieris domum con¬
structam manibus destru
fecit. iuxta quod scriptũ
est. Maria la uit pedes iħu.
et capillis capitis sui ter
et peccauit ꝑ negligentiã
et malignitatẽ. Set ubi
habundauit delictum su¬
perhabundauit et gr̃a. Nam
contra delictũ. ignorantie
suscepit in dei contemplati¬

Expanded text:
 Dum ergo fleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum. Deliquit auribus, quia convertit auditum ad fabulas vanitatis. Sed et auribus satisfecit, juxta quod scriptum est: « Maria sedebat secus pedes Domini, et audiebat verba illius Luc. X. » Deliquit naribus: « Circulus enim aureus in naribus suis, mulier pulchra et fatua Prov. II. » Sed et naribus satisfecit, juxta quod scriptum est: « Maria accepit libram unguenti nardi pistici pretiosi, et unxit pedeDeliquit labiis, quia « favus distillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus Prov. V. » Sed et labiis satisfecit, juxta quod scriptum est: « Maria stans retro secus pedes Doliquit manibus, quia mulier insipiens domum constructam manibus destruifecit, juxta quod scriptum est: « Maria lavit pedes Jesu, et capillis capitis sui terset peccavit per negligentiam et malignitatem. Sed ubi abundavit delictum, superabundavit et gratia. Nam contra delictum ignorantiae suscepit in Dei contemplati
Abbreviated transcription (Latin):
uidicii multis de causis
emittit᷑. Adultionem. ut
ibi. pluit dñs suꝑ sodomã
et gomõram sulphur et
siit ignis. sed non inigne
exaudi nos hodie. ut di¬
scat popłs iste. quia tu es
dñs deus. Et descendens
ignis te subluni teuora¬
uit holocaustum et ligna.
scriptura sacra distinguat.
quo igne gloriosus mar¬
tyr et leuita laurentius ꝓ¬
pheticis uerbis examina¬
tum se fuisse testitur. ꝓba¬
sti cor meum inquit. et ui¬
sitasti nocte. igne me exa¬
minasti et non est inuenta
in me iniquitas: Examinatꝰ
est quidem igne ꝑsecutiõis
et igne dilectionis. Igne ꝑ¬
secutionis in corpore. Igne
dilectioĩs in corde. Igne ꝑ¬
secutionis in aduersis. Igne
tate fuit humilis et mise¬
ricors. In aduersitate fuit
fortis et patiens. In neutro
gratiam. et inferendo uin¬
dictam. De primo legitur.
Per uiscera misericordie
dei nr̃i in quibus uisitauit
nos oriens ex alto. De secũ¬

Expanded text:
judicii multis de causis emittitur. Ad ultionem, ut ibi: « Pluit Dominus super Sodomam et Gomorrham sulphur et sit ignis, sed non in igneexaudi me hodie, ut discat populus iste quia tu es Dominus Deus meus. Et descendit ignis de sublimi, et devoravit holocaustum et ligna IScriptura sacra distinguat, quo igne gloriosus martyr et levita Laurentius. propheticis verbis examinatum se fuisse testatur: Probasti cor meum, inquit, et visitasti nocte: igne me examinasti, et non est inventa in me iniquitas. Examinatus est quidem igne persecutionis, et igne dilectionis: igne persecutionis in corpore, igne dilectionis in corde. Igne persecutionis in adversis, igne tate fuit humilis et misericors, in adversitate fuit fortis et patiens. In neutro gratiam, et inferendo vindictam. De primo legitur: « Per viscera misericordiae Dei nostri, in quibus visitavit nos oriens ex Alto Lu
Abbreviated transcription (Latin):
mio uteri sui. Quid ergo
dicemus: Quomodo inca¬
stellum istud intrauit:
salubre consilium dedit
ad sobrietatem. Et alius
altiora tene quesieris. ⁊
maiora te scrutatus ne
maiestatis opprimetur

Expanded text:
i Jer. XXXI. » Quid ergo dicemus? Quomodo ergo in castellum illud intravit? Salubre consilium dedit ad sobrietatem Rom. XII. » Et alius: « Altiora te ne quaesieris, et majora te scrutatus nonmajestatis, opprimetur
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ eius exemplo. dolor
contrictionis incorde. pu¬
dor confessionis in ore. la¬
bor satisfactionis in oꝑe.
quatinꝰ dolore contrictioĩs
deleatur peccatum cogata¬
tionis. ut puella suscite
fessionis abluat᷑ crimen
locutionis. ut adolescens
suscitetur in porta. Labore
satisfactionis purgetur
facinus actionis. ut susci¬
tetur lacirus de sepulchro.
Illo misericorditer conce¬
tente qui primo beate ma¬

Expanded text:
nobis ejus exemplo dolor contritionis in corde, pudor confessionis in ore, labor satisfactionis in opere: quatenus dolore contritionis deleatur peccatum cogitationis, ut puella suscitetfessionis abluatur crimen locutionis, ut adolescens suscitetur in porta Luc. VII. Labore satisfactionis purgetur facinus actionis, ut suscitetur Lazarus de sepulcro Joan. XI. Illo misericorditer concedente, qui primo m
Abbreviated transcription (Latin):
cestatur. et imposuit inꝗt
symoni nomen petrus. Io¬
hann aut̃ et iacobo un¬
posuit nomina boanerges
Et porte inferi non preua¬
lebunt aduersus eam. ui¬
tia uidelicet et peccata q̃
adinferos introducunt.
Quia nec ꝑuersitas nec
aduersitas eccłam potest
ullomodo deicere. Iuxta
qd̾ ueritas ait. Quia fla¬
uerunt uenti. uenerunt
flumina. et irruerunt in
domum illam. et non ceci
ideo porte inferi non p̃ua¬
lebunt aduersus eam. Et
tibi dabo claues regni ce¬
lorum. Potestas autem¬
ip̃ius induobus maxi¬
me commendatur uideli¬
cet in absolutione pecca¬
torum. et oꝑatione mira¬
culorum. licet enim cõ¬
munem cum aliis dunit¬
tendi peccata potestatem
acceꝑit. non tam̃ sine ra¬
tionabili causa solus le¬
gitur interrogasse iħm.
Si peccauerit in me fra¬
ter meus dimittam ei
usq septies. Et ei soli le¬
gitur respondisse iħs.
non dico tibi usq septi¬
es. sed usq septuagies
calogum legis excedit.
et adduodenarium apłi¬
cum non ꝑtingit. Si ue¬

Expanded text:
estatur: « Et imposuit, inquit, Simoni nomen Petrus, Joanni autem et Jacobo imposuit nomina Boanerges. Et portae inferi non praevalebunt adversus eam, vitia videlicet et peccata, quae ad infernum introducunt: quia nec perversitas, nec adversitas Ecclesiam possunt ullo modo dejicere. Juxta quod Veritas ait: « Flaverunt venti, venerunt flumina, et irruerunt in domum illam, et non cecidideo portae inferi non praevalebunt adversus eam. Et tibi dabo claves regni coelorum. Potestas autem in duobus maxime commendatur, videlicet in absolutione peccatorum, et operatione miraculorum. Licet enim communem cum aliis dimittendi peccata potestatem acceperit, non tamen sine rationali causa solus legitur interrogasse Jesum: Si peccaverit in me frater meus, dimittam ei usque septies? Et ei soli legitur Jesus respondisse: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies ius denarium legis excedit, et ad duodenarium apostolicum non pertingit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
dens insterquilinio saniẽ
testa ratebat. Uexabant gͦ
septem demonia mariam
lũmodo delinquendi. set
et peccandi seduxerant. In¬
ter delictum enim et pec¬
catum distinguit᷑. quia
delictũ in omittendo. pecca¬
tum in cõmittendo consi¬
stit. Delictũ est non agere
faciendum. peccatum est
facere non agendum. Hĩc
peccato ⁊ ꝓdelicto. Deliqt¬
igat᷑ ⁊ peccauit in corde. de¬
liquit ⁊ peccauit in ore. de¬
liquit et peccauit in opere.
deliquit in corde. cum de¬
scendentes cogatationes
abiecit. Peccauit in corde.
cum ascendentes cogatati¬
ones recepit. Rone namq
cogatationes descendunt
adeo. secundũ qd̾ iacobus
apłs ait. Om̃e datum op¬
timum et om̃e donum ꝑ¬
fectum desursum ẽ descen¬
dens a patre luminum. O

Expanded text:
dens in sterquilinio saniem testa radebat. Vexabant ergo septem daemonia Mariam lummodo delinquendi, sed etiam peccandi seduxerant. Inter delictum et peccatum distinguitur; quia delictum in omittendo, peccatum in committendo consistit. Delictum est non agere faciendum, peccatum est facere non agendum. Hinc peccato et pro delicto. Deliquit et peccavit igitur in corde, deliquit et peccavit in ore, deliquit et peccavit in opere. Deliquit in corde, cum descendentes bonas cogitationes abjecit: peccavit in corde, cum ascendentes cogitationes malas recepit. Bonae namque cogitationes descendunt a Deo, secundum quod Jacobus apostolus ait: « Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est descendens a Pa
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur in xp̃o naturas.
et unam ꝑsonam. Naturã
humanam cum dicit. Tu es
xp̃s qd̾ interp̃tatur unctus.
secundũ humanitatem. Sic̃
ei dicitur aꝓpħa. Uncxit te
deus d̃s tuus oleo letitie p̃
consortib tuis. Naturã di
uinam cum ait. Filius dei
naturaliter eẽ filius alicuiꝰ
quin habeat naturam ip̃iꝰ.
Quia sicut non potest eẽ
filius hominis nisi homo.
ica non potest ẽẽ dei filius
nisi deus. Unde pater inꝗt
de sua et patris unitate se¬
cundum naturam diuinã
patrem et filium est diuẽ¬
sitas in ꝑsonis. sel unitas
uinatura. ita inter diuini¬
tatem et humanitatẽ est
diuersitas in naturis. sed
unitas in ꝑsona. Nam sic̃
anima rationalis et caro.
unus est homo. ita deus
et homo unus est xp̃s. ꝓp¬
ter qd̾ petrus respondit.
tu es filius et non filii.
quia qui erat in deitate dei
filius. idem ip̃e factus est
in humanitate hominis
filius. quia natura nom̃
est generis. ꝑsona uero
nom̃ est iuris. Tu ergo di¬

Expanded text:
confitetur in Christo naturas, et unam personam. Naturam humanam, cum dicit: Tu es Christus, quod interpretatur unctus, secundum humanitatem, sicut ei dicitur a Propheta: « Unxit te Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tvinam, cum ait: Filius Dei naturaliter potest esse filius alicujus, quin habeat naturam ipsius; quia sicut non potest esse Filius hominis, nisi homo, ita non potest esse Filius Dei vivi, nisi Deus. Unde Pater inquit al. II. » Qui de sua et Patris unitate secundum naturam divinam sic Patrem et Filium est diversitas in personis, sed unitas in natura; ita inter divinitatem et humanitatem est diversitas in natura, sed unitas in persona. Nam, sicut anima rationalis et caro unus est homo, ita Deus et homo unus est Christus. Propter quod Petrus respondit: on Christi; tu es Filius, et non Filii; quia qui in Deitate erat Dei Filius, idem ipse factus est in humanitate hominis Filius. Quia natura nomen est generis, persona vero nomen est juris. Tu ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
seruat᷑. Hic est qui tanta
uirtute pollebat ad faciẽ
ac mulierum credentium
in dño multituto. ita ut
in plateis eicerent infir¬
mos. et ponerent in lectu¬
lis et grabattis. ut ueniẽ¬
te petro saltẽ umbra illiꝰ
obumbraret quemquam
illorum et libarent᷑ ab in
et multitudo uicinarum ci¬
uitatum ierłm. afferentes
egros et uexatos a spiriti¬
claues commisit. ꝓpt̾ illã
excellentissimam fidẽ. que
in uno xp̃o duas naturas
ueraciter recongnouit. Pe¬
trus ergo ꝑ claues accep¬
tas. et claudit et aꝑit. cla¬
udit cum ligat. aperit cũ
absoluit. Et quodcũq sol¬
ueris suꝑ terram erit solu¬
tum et incelis. Clauis ꝗde
discernit ⁊ diuilit. clau

Expanded text:
servata. Hic est qui tanta virtute pollebat ad faciendac mulierum credentium in Christo multitudo, ita ut in plateis ejicerent infirmos, et ponerent in lectulis et grabatis, ut veniente Petro saltem umbra illius obumbraret quemquam iet multitudo uicinarum ciuitatum Ierusalem, afferentes aegros et vexatos a spiriticlaves commisit, propter illam excellentissimam fidem, quae in uno Christo duas naturas veraciter recognovit. Petrus ergo per claves acceptas, et claudit et aperit: claudit cum ligat: aperit, cum absolvit. Et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis. « Clavis quidem discernit et di
Abbreviated transcription (Latin):
et exteriores discernit et
diuidit. Ingredientib et
egreclientib claudit et ape¬
rit. Et quidẽ prima clauiᷤ
intelligitur scientia discẽ¬
nendi et diuidendi. Secũ¬
da clauis intelligitur po¬
tentia ligandi et absoluẽ¬
di. Necessana quidẽ ẽ cla¬
uis scientie ad discernẽ¬
dum uit̾ lepram et leprã.
inter bonum et malum.
int̃ lucem et tenebras.
ponentes tenebras lucem
⁊ lucem tenebras. morti¬
ficantes animas que nõ
tes animas que nõ uiuũt.
werum scientia discẽnen¬
di non semꝑ est clauis.
qm̃ et si quidam discernẽ
sciant. decernere tam̃ nõ
possunt. quia non habẽt
clauẽ potentie. sine qua
scientia non ẽ clauis.ꝓ
uideat ergo sibi pasto̾r
eccłe ut clauem poten¬
tie sine claue scientie ñ
recipiat. quia scriptum
est in ꝓpħa. Tu scientiã
repulisti. et ego te repel¬
lam. ne sacerdotio furi¬
garis michi. Nam labia
sacerdotis custodiũt sci¬
entiam. et legem requi¬
runt ex ore eius. Qui no¬

Expanded text:
 quidem discernit et dijudicat: ingredientibus et egredientibus claudit et aperit. Et quidem prima clavis intelligitur scientia discernendi et dijudicandi, secunda clavis intelligitur potentia ligandi et absolvendi; necessaria quidem est clavis scientiae ad discernendum inter lepram et lepram, inter bonum et malum, inter lucem et tenebras, ponentes tenebras lucem et lucem tenebras», mortificantes animas quae non tes animas quae non moriuntur. » Verum scientia discernendi non semper est clavis; quoniam etsi quidam discernere sciant, discernere tamen non possunt: quia non habent clavem potentiae, sine qua scientia non est clavis. Provideat ergo sibi pastor Ecclesiae, ut clavem potentiae sine clave scientiae non recipiat, quia scriptum est in propheta: « Tu scientiam repulisti, et ego te repellam, ne sacerdotio fungaris mihi Ose. IV; nam « labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirent ex ore ejus
Abbreviated transcription (Latin):
offendit. In corde. In ore
In oꝑe. per ignorantiam
et impotentiam. per negli¬
geritiam et industriam.
hec fortasse sunt illa sep¬
tem demonia que iuxta
testimonium euangeli¬
cum de maria magclalena
xp̃s eietit. Uidelicet pec¬
catum cogitationis incõ¬
de. peccatum locutionis ĩ
ore. pectatum ȩxecutioniᷤ
in opere. peccatum simpli
tentiam. peccatum securita¬
tis ꝑ negligentiam. et pec¬
catum malignitatis qd̃ fit¬
corporaliter a septem demo
uexat. Primo ꝑ culpam au¬
ferendo gratuita. Secundo
ꝑ penam ledendo naturalia.
Tertio ꝑ iacturam inferen¬
do discrimina. De primo le¬
gitur: homo quidam de¬
scendebat aierłm in ieri¬
cho. et incidit in latrones.
qui spoliauerunt illum.
et plagis impositis abie¬
runt semiiuo relicto. de
secundo legatur. Erat iħs
eiciens demionium et illd̃¬

Expanded text:
ebus: in corde, in ore, in opere: per ignorantiam et impotentiam, per negligentiam et invidentiam. Haec sunt fortasse illa septem daemonia, quae juxta testimonium evangelicum de Maria Magdalena Christus ejecit. Videlicet peccatum cogitationis in corde, peccatum locutionis in ore, peccatum exsecutionis in opere: derantiam; peccatum securitatis, per negligentiam; et peccatum malignitatis, per icorporaliter a septem daemovexat. Primo per culpam, auferendo gratuita; secundo per poenam, laedendo naturalia; tertio per jacturam, inferendo discrimina. De primo legitur: « Homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones, qui despoliaverunt illum, et plagis multis impositis abierunt, semivivo relicto Luc. X; » de secundo legitur: « Erat Jesus ejiciens doemonium. et ill
Abbreviated transcription (Latin):
non adoptiuus sed uerꝰ.
tum filius hominis. sed
etiam filius dei. non utiq
mortui sicud dii gentiuz
qui os habent et non locũ¬
tur. oculos habent et nõ

Expanded text:
non adoptivus, sed verus; tum Filius hominis, sed etiam Filius Dei: non utique mortui, sicut dii gentium, qui « os habent, et non loquuntur; o
Abbreviated transcription (Latin):
denarium ꝑficit. Et quia
ex utroq sexii. fidelium.
multitudo colligatur. sc̃a
eccła decem uirginib si¬
milis denuntiatur. In qua
quia mali cum bonis. et
reprobi cum electis admi¬
xti sunt. recte similis eẽ¬
uirginib prudentib et
fatius ꝑhibetur. Sunt nã¬
q pleriq continentes. qui¬
et ab exteriori se appetitu
custodiunt. et spe ad inte¬
riora ripiuntur. Carnem
macerant. et toto deside¬
rio ad suꝑnam patriam
anhelant. Eterna premia
appetunt. et ꝓlarorib suis
reciꝑe laudes humanas
nolunt. hii nimirum gła
suam non inore hominũ
ponunt. sed intra consciẽ¬
tiam contegunt. Et sunt
pleriq qui corpus ꝑ absti¬
nentiam affligunt. sed de
ip̃a sua abstinentia fauo¬
coctrine inseruiunt. indi¬
gentibus multa largiunt᷑.
Sed fatue ꝓfecto uirgines¬
sunt. quia solam laudis
transitorie retributionem
querunt. Unde et apte sub¬
ditur. Quinq fatue non¬

Expanded text:
t. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humadoctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur. Sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et apte subditur: Quinque fatu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt deum. Unde et alibis¬
nere mortis. uidelicet in
patibulo crucis. Claues au¬
tem concedens. quesunt
de fide . quia claues nõ m¬
si fidelib conceduntur. de

Expanded text:
 » Unde et alibi sinere mortis, videlicet in patibulo crucis. Claves autem concedens quaesivit de fide; quia claves nonnisi fidelibus conceduntur. De
Abbreviated transcription (Latin):
minis impositione trax̃
eccła. ut quando petri suc¬
cessor eligitur. nouũ ei
uocabulum imponatur.
sed solet queri quando
fuerit ei hoc nom̃ imposi¬
tum. uel cum secundum
Ioh̾em intuitus eum iħs
dixit ei. Tu es symon filius
iohanna. tu uocaberis ce¬
phas. qd̾ interpretat᷑ pe¬
trus. uel cum secundum
matheum dixit illi iħus.

Expanded text:
sitione traxit Ecclesia, ut quando Petri successor eligitur, novum ei vocabulum imponatur. Sed solet quaeri, quando fuerit ei nomen hoc impositum. Vel cum secundum Joannem intuitus eum Jesus dixit ei: Tu es Simon filius Joanna, tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus; vel cum secundum Matthaeum d
Abbreviated transcription (Latin):
bitasti: Quia tamen fides
in sua soliditate conualu¬
it. statim eum de pelagi
periculo lib̾auit. Hec ue¬
ra fides et sc̃a non de figm̃¬
to ꝓcessit humano. sed
de reuelatione diuina. Uñ
xp̃s intulit dicens. Beatuᷤ
es symon bariona. quia
caro et sanguis non reuela¬
uit tibi. sed pater meus ꝗ
est in celis. Su ꝑ hanc aut̃

Expanded text:
IV. quia tamen fides in sua soliditate convaluit, statim eum de periculo pelagi liberavit. Haec vera fides et sancta, non de figmento processit humano, sed de revelatione divina. Unde Christus intulit, dicens: Beatus es, Simon Bar-Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis.
Abbreviated transcription (Latin):
desie. Quod et si om̃ibus
apłis simul dictum fuis¬
se legatur. non camen ali¬
is sine ip̃o. sed ip̃i sine
aliis legatur ẽẽ dictum.
ut qd non alii sine ip̃o. sed
ip̃e sine aliis intelligatur
hoc posse de plenitudine
potestatis. Hinc est etiam
qd̾ cum cõmunit dictum
sit alus laxate retia in cap¬
turam. singulant dictum
est petro. duc in altum. Et¬

Expanded text:
esiae. Quod etsi omnibus apostolis simul dictum fuisse legatur, non tamen aliis sine ipso, sed ipsi sine aliis legitur dictum esse; ut quod non alii sine ipso, sed ipse sine aliis intelligatur hoc posse de plenitudine potestatis. Hinc est etiam quod cum communiter dictum sit aliis: « Laxate retia in capturam; » singulariter dictum est Petro: « Duc in altum
Abbreviated transcription (Latin):
est in celis. Bariona estno¬
men hebreum. compositi
ex integro qd̃ est bar. idest
filius. et corrupto qd̃ est¬
iona ꝓ iohanna ibest fili¬
us ioħ̾is. Sane tria nobis
euangelica lectio in beato
petro singłari quadam p̃¬
rogatiua comiriendat. feli¬
testatem. De felicitate pre¬
mttitur. Reatus es symon
bariona quia caro et san¬
guis non reuelauit tibi.
sed pater meus qui estĩ
celis. De dignitate subiũ¬
gitur. Tues petrus et suꝑ
hanc petram hedificabo et¬
cłam meam. et porte infe¬
ri non preualebunt adu̾¬
sus eam. de potestate sup¬
ponit᷑. Tibi dabo claues
regni celorum. et qdcũq
ligaueris suꝑ terram erit
ligatum et in celis. et qd̃¬
cumq solueris suꝑ terrã
erit solutum et incelis.
Reatus es igitur. sed nũc
merito. tandem premio
nunc spe. tandem re. nũc

Expanded text:
est in coelis. Bar-Jona est noest in coelis. Bar-Jona est nomen Hebraeum, compositum ex integro, quod est Bar, id est filius, et corrupto, quod est Joanna, id est filius Joannis. Sane nobis tria evangelica lectio in B. Petro singulari quadam praerogativa commendat felitestatem. De felicitate permittitur: Beatus es, Simon Bar-Jona; quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis. De dignitate subjungitur: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam. De potestate supponitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis. Beatus es igitur, sed nunc merito, tandem praemio; nunc spe, tandem re; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetis. Pro eo naniq¬
bant homines sed erra-¬
bant suscitatum eẽ bap¬
tistam. uel unum de du¬
obus ꝓpħis qui transeũ¬
tes iordanem p̃figuraue¬
re baptismum. idest he
scĩficatus in utero. sicq
poterant errare de ceteri¬
quemadmodum herodes
errauerat de iohe. Hic est
inquit ioħes baptista. ip̃e
surrexit amortuis. et ideo
citis: Ac si diceret. uos qui
ales. ut merito debeatis ñ
iam homines sed dii potiꝰ¬
appellari. Sic̃ habetur in
interrogat et distincte. Ac
si diceret manifestius. ho¬
nunes de filio hominis
ita sentiunt. uos autem
de me quid sentitis: Secl
quid possunt homines
facti dii sentire de deo fac¬
to homune. nisi ꝙ petrus
primus et precipuus int̃
om̃s. respondit ꝓ om̃ibus
baptista in carcere decolla
uis ab utero scĩficatus.
dei uiui. non unus exꝓphe¬
tis in cymiterio tumu la¬
tus. Respondens autem
iħus dix̃ ei. Beatus es sy¬
mon bariona. quia caro
et sanguis non reuelauit
tibi. sed pater meus qui

Expanded text:
prophetis. Pro eo namprophetis. Pro eo nambant homines, sed errabant, suscitatum etistam. Vel unum ex duobus prophetis, qui transeuntes Jordanem praefiguravere baptismum, id est Elsanctificatus in utero; sicque poterant errare de caeteriquemadmodum Herodes erraverat de Joanne: « Hic est, inquit, Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo citis? Ac si diceret: Vos, quiales, ut merito debeatis jam non homines, sed dii appellari potius, sicut habetur in interrogat et distincte. Ac si diceret manifestius: Homines de Filio hominis ita sentiunt, vos autem de me quid sentitis? Sed quid possunt homines facti dii sentire de Deo facto homine, nisi quod Petrus primus et praecipuus inter omnes respondit pro omnibus,Tu non Joannes Baptista in carcere decollatvis ab utero sanctificatus Dei vivi, non unus ex prophetis in coemeterio tumulatus. Respondens autem Jesus dixit ei: Beatus es, Simon Bar-Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos suos. non qd̵
ignoret aliqua qui nouit
omĩa. sed ut ex ip̃a responsi¬
one occasionem assumat.
et confirmandi fitem et re¬
munerandi confessionem.
ꝙnde cum petrus dixisset
cu es xp̃s filius dei uiui.
statim dñs fidem confimas
respondit. Beatus es symon
bariona. quia caro et san¬
guis non reuelauit tibi.
sed pater meus qui est in
celis. Ac deinde confessionẽ
remunerans intulit. Et
ego dico tibi cuius dicere
facere est. quia tues pe¬
trus ⁊ suꝑ haric petram
hedificabo eccłam meam.
et tibi dabo claues regni
celorum. Prius tam̃ de ali¬
orum opinione quesiuit.
ut eoꝵ reꝓbaret errorem.
tas extirpet᷑. Ait ergo. Qũẽ
dicunt homines eẽ fili¬
um hominis: Manife¬
stum nob̾ tradit exem¬
plum ne simus consci¬
entia sola contenti. sed
de fama quoq solliciti
ut et conscientiam quo
ad deum et famam quo
ad homines ꝓcuremus
habere dilucidam. et
studeamus custodire se¬
rogati dixerunt. Alii Io¬
hannem baptistam. alii
remiam. aut unum ex

Expanded text:
discipulos suos, non quod ignoret aliqua, qui novit omnia, sed ut ex ipsa responsione occasionem assumat et confirmandi fidem, et remunerandi confessionem. Unde cum Petrus dixisset: Tu es Christus Filius Dei vivi, statim Dominus fidem confirmans respondit: Beatus es, Simon Bar-Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis. Ac deinde confessionem remunerans intulit: Et ego dico tibi, cujus dicere facere est, quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et tibi dabo claves regni coelorum. Prius tamen de aliorum opinione quaesivit, ut eorum reprobaret errorem. tas exstirpetur. Ait ergo: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Manifestum nobis tradidit exemplum, ne simus conscientia sola contenti, sed de fama quoque solliciti, ut et conscientiam, quo ad Deum, et famam, quo ad proximum procuremus habere dilucidam, et studeamus servare seroganti dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii remiam, aut unum ex
Abbreviated transcription (Latin):
te malitia pusillus. aut
adhuc pusillus fide. Nõ¬
dum enim ꝓmiserat cũ
ascenderet. nondum u¬
derat xp̃m . merito adhuc
pusillus. Deniq ioħs
tem. sicut ip̃e ait. Sidi
sp̃m descendentem sicut
columbam. et manentẽ
suꝑ eum. Que autert
turba. nisi imperite cõ¬
fusio multitudinis. que
uerticem nequiuit uide¬
re sapientie: Ergo cache¬
us quandu in turba ẽ
non uidet xp̃m. Supra
turbam ascendit et ui¬
dit . hoc est plebem iam
transgressus ĩ ꝯsc̃iam. me¬
ruit quem desiderabat
aspicere.

Expanded text:
te malitia pusillus, aut te malitia pusillus, aut adhuc pusillus fide; nondum enim promiserat, cum ascenderet, nondum viderat Christum, merito adhuc pusillus. Denique Joantem, sicut ipse ait: Vidi Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum . 88. Quae autem turba, nisi imperitae confusio multitudinis, quae verticem nequit videre sapientiae? Ergo Zachaeus, quamdiu in turba est, non videt Christum: supra turbam ascendit, et vidit; hoc est, plebeiam transgressus inscientiam, meruit, quem desiderabat, aspicere.
Abbreviated transcription (Latin):
mus si fieri potest sanare
om̃s. Ne aut̃ in cameli cõ¬
paratione ꝑstricti in zachoo.
citius quam oportuit de¬
relicti. iuste kabeant com¬
motionis offensam. discãt
nõ in facultatib crimen
herere. sed in hiis qui uti
nesciunt facultatib. Nã
diuitie ut impedimenta
in imꝓbis. ita in borus st̃
adiumenta uirtutis. Di¬
ues certe çacheus electus
a xp̃o. sed dimidium bo¬
norum suoꝵ pauꝑib lar¬
giendo. reddendo omĩa in
quadruplum que fraude
sustulerat. Alterum enim
non satis est. nec habet
gratiam liberalitas. si in¬
iuria ꝑseueret. quia nõ
spolia sed tona querunt᷑.
ꝙberiorem mercedem ꝗͣ
conferebat accepit. Et be¬
ne princeps inducitur
publicanorum. Quis enĩ
de se desperet . cum et iste
peruenit cui census ex fra¬
ude. Et ip̃e inquit diues.
ut scias non om̃s diuites
auaros. Quid sibi uult.
ꝙ nullius alterius statu¬
ram. scriptura nisi huiꝰ
expressit. quia statura
pusillus erat: Uite ne for¬

Expanded text:
mus, si fieri potest, sanare mus, si fieri potest, sanare omnes. ne in camelli comparatione praestricti, in Zacchaeo citius quam oportuit derelicti iustae habeant commotionis offensam. discant non in facultatibus crimen haerere, sed in his qui uti nesciant facultatibus; nam diuitiae ut inpedimenta in inprobis ita in bonis sunt adiumenta uirtutis. diues certe Zacchaeus electus a Christo, sed dimidium bonorum suorum pauperibus largiendo, reddendo etiam in quadruplum quae fraude sustulerat — alterum enim non sat est, nec habet gratiam liberalitas, si iniuria perseuerat, quia non spolia, sed dona quaeruntur — uberiorem mercedem quam conferebat accepit. Et bene princeps inducitur publicanorum. quis enim de se desperet, quando et iste peruenit, cui census ex fraude? et ipse inquit diues, ut scias non omnes diuites auaros. quid sibi uult quod nullius alterius staturam scriexpressit, Quia statura pusillus erat? Vide ne for
Abbreviated transcription (Latin):
claritate nobilitat. Alterũ
sanaturus interrogat. apd̃
alterum se non inuitatus ĩ¬
uitat. Sciebat enim uberẽ
hospitii sui ẽẽ mercedem.
Sed tamen et si non dum
uocem inuitantis audierat.
audierat tam̃ affectum. Ue¬
rum ne cecum illum tan¬
quam fastidiosi pauperũ
cito reliquisse uideam̃. et
transisse ad diuitem. expec¬
temus eum. quia expecta¬
uit et dominus. In terroge¬
mus eum. quia interroga¬
uit et xp̃s. Nos interroge¬
mus quia nescimus. quia¬
rat. Nos interrogemus. ut
sciamus ũde curatus sit.
Ille interrogauit. ut in unũ
plures disceremus. unde de¬
um uidere mereamur. Int̃¬
rogauit enum ut disceremꝰ.
nisi confitentem non pos¬
se saluan. Et confestim in¬
quit uidit. et sequebanurx
magnificans deum. et ꝑam¬
bulabat ihericho. Aliter erĩ
nõ uderet. nisi sequeretur
xp̃m. nisi dñm predicaret.
nisi seculum preteriret. Cũ
diuitib quoq in gratiam
reuertamur. Nolumus erũ
offendere diuites. sed uolu¬

Expanded text:
claritate nobilitat: alterum claritate nobilitat: alterum sanaturus interrogat, aput alterum se non inuitatus inuitat; sciebat enim uberem hospitis sui esse mercedem, sed tamen etsi nondum uocem inuitantis audierat, audierat affectum. uerum ne caecum illum tamquam fastidiosi pauperum cito reliquisse uideamur et transisse ad diuitem, exspectemus eum, quia exspectauit et dominus, interrogemus eum, quia interrogauit et Christus. nos interrogemus, quia nescimus, rat; nos interrogemus, ut sciamus unde iste curatus sit, ille interrogauit, ut in uno plures disceremus unde dominum uidere mereamur; interrogauit enim, ut crederemus nisi confitentem non posse sanari. et confestim inquit uidit et sequebatur illum magnificans dominum. et perambulabat in Hiericho. aliter enim non uideret, nisi sequeretur Christum, nisi dominum praedicaret, nisi saeculum praeteriret. cum diuitibus quoque in gratiam reuertamur; nolumus enim offendere diuites, qui uolu
Abbreviated transcription (Latin):
Acheus pusillus. hoc est
nulla nobilitatis ingenu¬
a dignitate sublimis. exi¬
guus meritis sicut popłs
nationum. audito dñi saliu¬
toris aduentu quem sui ñ
receꝑant. uidere cupiebat.
Sed nemo facile iłm uidet.
constitutus in terra. Et ꝗa
nõ ꝓpħas. non regnum ha¬
bet. tanquam forme gr̃am
naturalis ascendit in arbo¬
rem sichomorum. uanita¬
tem silicet iudeorum ue¬
stigio suo ꝓsternens. erra¬
ta quoq corrigens suꝑio¬
ris etatis. Et ideo iłm in¬
terioris domus recepit hos¬
pitio. Et bene ascendit in
arboreni. ut arbor bona fruc¬
tus borios faceret. ac natu¬
rali excisus oleastro. et con¬
tra naturam insertus in
bonam oliuam. fructum
posset legis afferre. Radix
enum sc̃a et si rami inutiles
quorum infructuosam glo¬
riam plebs gentium fite
resurrectionis quasi qua¬
dam corporis cleuatione
rranscendit. Et ecce uir
nomine zacheus. Cache¬
us in sichomorum᷑. cecus
in uia. Quorum alterum
dñs miẜaturus expectat.
alterum mansionis sue

Expanded text:
a pusillus, hoc est nulla nobilitatis ingenitae dignitate sublimis, exiguus meritis, sicut populus nationum audito domini salutaris aduentu quem sui non receperant uidere cupiebat. sed nemo facile Iesum uidet, constitutus in terra. et quia non prophetas, non regnum habebat tamquam formae gratiam naturalis, ascendit in sycomorum, uanitatem scilicet Iudaeorum uestigio suo proterens, errata quoque corrigens superioris aetatis, et ideo legum interioris domus recepit hospitio. et bene ascendit in arborem, ut arbor bona bonos fructus faceret ac naturali excisus oleastro et contra naturam insertus in bonam oliuam fructum posset legis adferre; radix enim sancta, etsi rami inutiles, quorum infructuosam gloriam plebs gentium fide resurrectionis quasi quadam corporis eleuatione transcendit. Et ecce uir nomine Zacchaeus. Zacchaeus in sycomoro. caecus in uia. quorum alterum dominus miseraturus exspectat, alterum mansionis suae
Abbreviated transcription (Latin):
Transeuntes aut̃ primam
et secundam custodiam ue¬
nerunt ad portam ferream.
que ducit ad ciuitatem. que
ultro aꝑta est eis. Dicitur
angelus transire cum petro.
quia faciebat illum transi¬
re primam et secundam cu¬
stodiam. hoc est preterire uo¬
luptatem poccati. et lib̾tatẽ
petcandi. quibus peccator
in praua consuetudine cu¬
stoditur. Porta ferrea est ꝑ¬
secutio dura. de qua dixit
est eis. quia fidelis est d̃s ꝗ
non patitur ficeles suos
tẽptari ultra quam possint.
sed facit cum temptatione
runt uitelicet mundum
istum. in quo quandui su¬
mus. tanquam inuico pe
ab eo. quia post hanc uitã
cum ꝑuenitur ad illam. ñ
est necessarius uisitator
aut custos quia deus est
sione oremus ad dñm. ut
mittat angelum suum ꝗ
eripiat nos de manu hero¬
dis. et de om̃i expectatione
plebis iuideorum. Isos xp̃s

Expanded text:
autem primam et secundam custodiam venerunt ad portam ferream, quae ducit ad civitatem, quae ultro aperta est eis. Dicitur autem angelus transire cum Petro, quia faciebat illum transire primam et secundam custodiam, hoc est praeterire voluntatem peccati, et libertatem peccandi, quibus peccator in prava consuetudine custoditur. Porta ferrea est persecutio dura, de qua dicit est eis. Quia « fidelis est Deus, qui non patitur fideles suos tentari supra quam possunt; sed facit cum tentatione prunt, videlicet mundum istum, « in quo quandiu sumus, tanquam in vico perab eo; quia post hanc vitam, cum pervenitur ad illam, non est necessarius visitator aut custos; quia « Deus essione oremus ad Dominum, ut mittat angelum suum, qui eruat nos de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum, Jesus