comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Qui gͦ estuas paterna pietas: quid ad conquirenda t̾re¬
na ce ꝑitura distenderitis: Nichil maius p̃stare filiis potes:
quã si hoc bonum ꝑte habeant qͦd nunquã penitus amittans
Non necesse est gͦ ut filio tuo terrenos thesauros recondas: nul¬
la re eũ facies diciorẽ: quã sũpsum filiũ tuũ thesaurũ dĩ
feceris. Quã quã hec scilicet se ita habeant. & sint uera ac
saluberrima : tam̃ ñ ita dicam quasi filios bonis & facultatib
paternis penitus excluda: s de hoc postea disputabimꝰ: In te¬
rim quia reos sequidã futuros ñ putant si substantias suas
ñ ad euangelii honorẽ: ñ ad salutẽ sũa. non ad ullum offi¬
cium dei conferant. s ꝓ libiditate & infidelitate quibus cũq
heredibus passim uł irreligiosis uł locupletibus impia ce pa
ganica transcribant: uideamus breuiter uł aquo sint date
facultates ipse uł ob quid date: ut cũ & auctorẽ & causam

Expanded text:
tant. quid ergo aestuas, paterna pietas? quid ad conquirenda. terretant. quid ergo aestuas, paterna pietas? quid ad conquirenda. terrena et peritura distenderis? nihil maius : praestare filiis potes, quam si hoc bonum per te habeant, quod , numquam penitus amittant. non necesse est ergo ut filio tuo ! terrenos thesauros recondas: nulla re eum facies ditiorem ; quam si ipsum filium tuum thesaurum dei feceris. V. Quamquam haec licet se ita habeant et sint uera ac saluberrima, tamen non ita dicam, quasi filios bonis et facultatibus paternis penitus excludam. sed de hoc postea disputabimus. interim quia reos se quidam futuros non putant, si substantias suas non ad euangelii honorem non ad salutem suam non ad ullum officium dei conferant, sed pro libidine et infidelitate quibuscumque heredibus passim uel inreligiosis uel locupletibus inpia et paganica uanitate transcribant, uideamus breuiter uel a quo sint datae facultates ipsae uel ob quid datae, ut cum et auctorem et causam
Abbreviated transcription (Latin):
foram̃ acus transire: quã diuitẽ intrare in regna celoꝵ. Un¬
de & illud est quod specialiter iuber. dicens. Nolite thesau¬
rizare uobis thesauros interra: thesauritate autẽ uobis
thesauros incelo: Suꝑiorib ac sequentib dictis duo tesau¬
roꝵ genera monstrantur : unum scilicet quo filiis thes¬
aurizent patres: aliud quo sibi. filiis quomo do: Ut eru¬
diant illos officio. ac timore diuino: Sibi quomodo: Ut thes¬
aurizent sibi thesauros incelo Mirifice scilicet. ut quia pec¬
cunia caduca est. disciplina immortalis. & om̃s ferme paren¬
tes plus ament filios quã seipsos. sibi conferant bona caduca
filiis sempiterna: ac sic & pietati sue consulant & saluti: cũ
duplici atq immortali bono & ꝑ ea que eterna sunt eternos
esse filios suos faciant : & ad conquerenda sibi beatitudinẽ
ea que naturaliter caduca sunt bonis oꝑib inͤterna conuer¬

Expanded text:
foramen acus transire quam diuitem intrare in regna caelorum. unforamen acus transire quam diuitem intrare in regna caelorum. unde et illud est, quod specialiter iubet dicens: nolite thesaurizare uobis thesauros in terra, thesaurizate autem uobis thesauros in caelo. superioribus ac sequentibus dictis duo thesaurorum genera monstrantur, unum scilicet quo filiis thesaurizent patres, aliud quo sibi. filiis quo modo? ut erudiant illos officio ac timore diuino: sibi quo modo? ut thesaurizent sibi thesauros in caelo. mirifice scilicet, ut, quia pecunia caduca est disciplina inmortalis, et omnes ferme parentes plus amant filios, quam se ipsos, sibi conferant bona caduca filiis sempiterna, ac sic et pietati suae consulant et saluti, cum duplici atque inmortali bono et per ea, quae aeterna sunt, aeternos esse filios suos faciant et ad conquirendam sibi beatitudinem ea, quae naturaliter caduca sunt, bonis operibus in aeterna conuer
Abbreviated transcription (Latin):
ne sempiterna. Parentes eñi inqͥt nolite ad indignationem
ꝓuocare filios urõs: s educate illos in disciplina  correptione.
dñi: ut ponant scilicet sicut ꝓpħa dicit. ut ponant indeo sp̃e
suam & ñ obliuiscantur oꝑũ dĩ sui: & mandata eiꝰ exqͥrant:
En qualis diuitias deus diligir: en quas pignorib recondi ex¬
igit opes: en quas parari imꝑat facultates : fidẽ scilicet ac
timorem di. modestĩa. sc̃imonĩa. disciplinã: ñ terrena. non
uilia. ñ ꝑeuntia ñ caduca: Preclare utiq Cũ enĩ d̾s uiuoꝵ
sit non mortuoꝵ: recte illa parari filiis iussit. ꝑ que ineter¬
nũ uiuerent: ñ ꝑ que ineternitate morerent᷑. Nemo eñi du¬
bitat om̃ib ferme malis & infidelibus diuitias mundia les
causam mortis magis esse quã uite: scdm illud quod ds
dicit. Quam difficile hi qui pecunias habent introibunt
in regnũ celoꝵ: Et iterum: facilius est inquit camelum ꝑ

Expanded text:
ne sempiterna. parentes enim, inquit, nolite ad indignationem ne sempiterna. parentes enim, inquit, nolite ad indignationem prouocare filios uestros, sed educate illos in disciplina et correptione domini: ut ponant scilicet, sicut propheta dixit, ut ponant in deo spem suam et non obliuiscantur operum dei sui et mandata eius exquirant. en quales diuitias deus diligit, en quas pignoribus recondi exigit opes, en quas parari imperat facultates, fidem scilicet ac timorem dei, modestiam sanctimoniam disciplinam, non terrena non uilia non pereuntia non caduca: praeclara utique. cum enim deus uiuorum sit non mortuorum, recte illa parari filiis iussit, per quae in aeternum uiuerent non per quae in aeternitate morerentur. nemo enim dubitat omnibus ferme malis et infidelibus diuitias mundiales causam mortis magis esse quam uitae secundum illud quod deus dicit: quam difficile hi qui pecunias habent introibunt in regna caelorum. et iterum facilius est, inquit, camelum per
Abbreviated transcription (Latin):
deo sp̃e suã: & ñ obliuiscantur oꝑũ dĩ sui: & mandata eiꝰ exqͥ¬
rant. Alibi quoq. & uos inquit patres nolite adiracundĩa
ꝓuocare filios ur̃os: s edocete illos indisciplina & correptio¬
ne dñi. Uidetis quas parari oꝑes a parentibus filiis ds iubeat :
ñ pecuniarios thesauros. nec graues metalla aureo saccos.
habentes quidem multũ ponderis s plus tam̃ iniquitatis:
ñ suꝑbas ac p̃minentes excelsis urbibus domꝰ : ñ supra huma.¬
nos uisus elata culmina: nec infesta nubibus aerio habita-¬
tore fastigia. Non denique fundos int̾minabiles & notici¬
am possessoris sui excedentes: qui consortes pati indignum esti
seruilia terrene ꝓcurationis offitia curã patrie pietatis exten¬
dit. Pauca sunt que mandat. s salutaria. s expedita s sc̃a : pre¬
cepto parcass fructu grandia: scripto breuia. s beatitudi¬

Expanded text:
deo spem suam et non obliviscantur operum dei sui et mandata eius exquideo spem suam et non obliviscantur operum dei sui et mandata eius exquirant. Alibi quoque: et vos, inquit, patres, nolite ad iracundiam l>rouocare filios uestros, sed educate illos in disciplina et correptione domini. uidetis quas pararf opes a parentibus filiis deus iubeat, non pecuniarios thesauros nec graues metallo aureo saccos, habentes quidem multum ponderis sed plus tamen iniquitatis, non superbas ac praeminentes excelsis urbibus domus, non supra humanos uisus elata culmina nec inserta nubibus aerio habitatore fastigia, non denique fundos interminabiles et notitiam possessoris sui excedentes, qui consortes pati indignum aestiseruilia terrenae procurationis officia curam patriae pietatis extendit. pauca sunt quae mandat sed salutaria, expedita sed sancta, praecepto parca sed fructu grandia, scripto breuia sed beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
eni tam ferũ. tam inhumanũ. tam legi emulum. quã sinon
amandos ddicamꝰ filios qͥ amandos fatem᷑ inimicos ÷ aut si
affectũ quẽ natura p̃stat ꝓhibeamꝰ. qui etĩa eũ quẽ natura
ꝓhibet impendimꝰ : aut si caritatẽ menti extorquea mus
quã habet: qui etiã illam ei conam᷑ in serere quã non. ht̃ :
Nonita est: Non solum eñi amandos dicimꝰ filios. s p̃cipue
ac suꝑ omĩa amandos: nec qͥcquã his omnino ante ponen¬
dum nisi deum solum. Nam &e hoc est p̾cipue amare.
illũ filiis ante ponere: quem ñ expediat omnino postpone¬
re. Quid est ergo aut quo mͦ amandos dicimus filios: Ab
mor: quam quẽ ille docuit qui ipsos filios dedit. Neq pos¬
sunt pignora melius amari: quam simipso aquõ data
sunt amentur. Quomͦ gͥ ds amari filios iussit ñ dico ego.
dicat sermo diuinus: qui ad patres om̃s generaliter ita
loquit᷑. t tradant mãdata di filiis suis: ut ponant in

Expanded text:
enim tam ferum tam inhumanum tam legi aemulum, quam si non enim tam ferum tam inhumanum tam legi aemulum, quam si non amandos dicamus filios qui amandos fatemur inimicos? aut si affectum, quem natura praestat, prohibeamus qui etiam eum, quem natura prohibet, inpendimus P aut si caritatem menti extorqueamus quam habet, qui etiam illam ei conamur inserere, quam non habet? non ita est: non solum enim amandos dicimus filios sed praecipue ac super omnia amandos nec quicquam his omnino anteponendum nisi deum solum. nam et hoc est praecipue amare, illum filiis anteponere, quem non expediat omnino postponere. quid est ergo aut quomodo amandos dicimus filios? quo mor, quam quem ille docuit, qui ipsos filios dedit. Neque possunt pignora melius amari quam si in eo ipso, a quo data sunt, amentur. Quo modo igitur deus amari filios iussit? Non dico ego: dicat sermo ipse divinus, qui ad patres omnes generaliter ita loquitur: ut tradant mandata dei filiis suis, ut ponant in
Abbreviated transcription (Latin):
tã nocens. nec amare expediat nec amari÷ qͥa nec parentes
amorẽ debent appetere sibi noxiũ. nec desiderare filii paren-¬
tibus offuturum : quãuis ille non parentib tantũ. s etiã
filiis morbum ferat: qͥa & illis grauis est quiꝑnitiosas pa¬
riunt hereditates: ee illis qͥ int̾ imꝓbissimũ questũ in ꝓbi
educãtur heredes Et hinc est qͦd pene om̃s parentibus
suis filii ñ magis inpatrimonia quã inuitia succedunt ⁊¬
nec nagis facultates paternas sumunt quã prauitates:
ac sic transeuntes semꝑ in mores patrũ ante eoꝵ incipi
tuis eis possident: uiuentib autẽ ad huc & ualentib mo¬
res: ac sic priusquã indomo sud habere incipiant res pa¬
ternas. habent ianimis ipsos patres: & ante quã habeant
illa que falso appellantur bona. habent. illa que uere
ꝓbantur mala. Quid ergo: cũ hec ita sint. interdicere
forsan parentib filio iudeor afectũ: Minime. Quid

Expanded text:
tam nocens, nec amare expediat nec amari, quia nec parentes tam nocens, nec amare expediat nec amari, quia nec parentes amorem debent adpetere sibi noxium nec desiderare filii parentibus offuturum. quamuis ille non parentibus tantum sed etiam filiis morbum ferat, quia et illis grauis est, qui perniciosas pariunt hereditates, et illis, qui inter inprobissimum quaestum inprobi educantur heredes. et hinc est, quod paene omnes parentibus suis filii non magis in patrimonia quam in uitia succedunt nec magis facultates paternas sumunt quam prauitates, ac sic transeuntes semper in mores patrum ante eorum inciptuis eis possident, uiuentibus autem adhuc et ualentibus mores: ac sic priusquam in dominio suo habere incipiant res paternas, habent in animis ipsos patres, et ante quam habeant illa, quae falso dicuntur bona, habent illa, quae uere probantur mala. IIII: Quid ergo? cum haec ita sint, interdicere forsan parentibus filiorum uideor affectum ? minime. quid
Abbreviated transcription (Latin):
aut uero uirtus aut medulle affectuũ auaricia & cupi¬
ditates sint: Quia scilicet ut illi putant sicut corpus sine
medulla: sic amor sine cupiditate esse non possit. Quod
si ita est: om̃is abqͦ dubio pietas mali causa est: neq iea
sensus sunt affectuũ bonoꝵ. s incentiua uitioꝵ. Et ubi
illud c̾rum diuine auctoritatis ornaculum: pͥietas ad omĩa
utilis est: Hoc eni modo ñ solũ ñ ad omiã eccilis: s pene inoib
insalubris. Si eñĩ generatrix cupiditatũ est: plus in se
multo maloꝵ continet quã bonoꝵ. sedm illud scripture.
saere. Radix om̃iũ maloꝵ est cupiditas. Itaq si radix omiũ
maloꝵ est cupiditas atq hec pietatis matrice gignit᷑ & qua¬
si uiroso eiusde lacte nutritur: ñ tam cupiditas rep̃henden¬
da que ex pietate parente nascitur: quã ipsa pietas ex qua
talis filia ꝓcreatur. Quo fit. ut sitã pestilens est pietas ac

Expanded text:
aut uero uirtus ac medullae affectuum auaritia et cupiaut uero uirtus ac medullae affectuum auaritia et cupiditates sint: quia scilicet, ut illi putant, sient corpus sine medulla, sic amor sine cupiditate esse non possit. quod si ita est, omnia absque dubio pietas mali causa est, neque in ea sensus sunt affectuum bonorum sed incentiua uitiorum. et ubi illud sacrum diuinae auctoritatis oraculum: pietas ad omnia utilis est? hoc enim modo non solum non ad omnia utilis sed paene in omnibus insalubris. si enim generatrix cupiditatum est, plus in se multo malorum continet quam bonorum secundum illud scripturae sacrae: radix omnium malorum est cupiditas. itaque si radix malorum omnium est cupiditas atque haec pietatis matrice gignitur et quasi uiroso eiusdem lacte nutritur, non tam cupiditas reprehendenda, quae ex pietate parente nascitur, quam ipsa pietas, ex qua talis filia procreatur. quo fit ut, si tam pestilens est pietas ac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionẽ uocans. & una om̃s lege cõpellans: cũ utiq ñ sit
uniuersoꝵ una conditio: Rectissime quidẽ dicͥ adista po¬
terat. qͥd cũ om̃s ꝑpetuo uelint iuuere om̃s id agere debe¬
rent ut uitam participare possint: quia inonsultissimum
ac stultissimũ est ic ᷤ quosł̾a agere ut id qͦd affectu ac uoto
uolunt. Ia ipsum reatq actu nolle uideantur. S tãm iuide¬
aeamꝰ eã maxime xp̃ianoꝵ id est filioꝵ tuoꝵ part̾e: que cer¬
tis rerũ impedim̃tis & expugnabilib ut putat necessitudi.¬
num uinculis a ꝑfectione reuocat᷑. Ac pͥmũ in hac parte illi
opinor sunt qui acquirandas pecunias. & ampliandas la¬
tissime opes compelli se pignoꝵ cura: & quasi uiolento fi¬
lioꝵ amore causant᷑. Quasi uero quicũq patres sunt nequa¬
qua aut possint aut debeant omnino esse nisi diuites. &
amare filios suos sine opu multiplicatione ñ ualeant ⁊

Expanded text:
perfectionem uocans et una omnes lege conpellans, cum utique non sit perfectionem uocans et una omnes lege conpellans, cum utique non sit uniuersorum una conditio. rectissime quidem dici ad ista poterat, quod cum omnes perpetuo uelint uiuere, omnes id agere deberent, ut uitam participare possint, quia inconsultissimum ac stultissimum est id quosdam agere, ut quod affectu ac uoto uolunt, id ipsum re atque actu nolle uideantur. sed tamen uideamus eam maxime Ghristianorum, id est filiorum tuorum partem, quae certis rerum inpedimentis et inexpugnabilibus, ut putat, necessitudinum uinculis a perfectione reuocatur. ac primum in hac parte illi, opinor, sunt, qui ad quaerendas pecunias et ampliandas latissime opes conpelli se pignorum cura et quasi uiolento filiorum amore causantur. quasi uero quicumque patres sunt nequaquam aut possint aut debeant omnino esse nisi diuites et amare filios suos sine opum multiplicatione non ualeant,
Abbreviated transcription (Latin):
euaserint egritudinẽ: isti plangunt postquã acceꝑint
sanitatẽ. Nec immerito: Illi eñi tanto plus gratulantur
quãto plus incolumitatis indẽptos esse se sentiunt: isti tan¬
to plus confunduntur quanto euidentius morbum sui
erroris agnoscunt: Quo fiat necesse est ut illi exultent
isti lugeant: quia illi quod egrotart inputant ualitudi¬
ni. isti quod errauerunt sibi: ac sic illi leti sunt deremedi¬
o. & isti anxii de reatũ. Unde admoneo tũ om̃s tũ precipue
eos quos gauium delictoꝵ terror exagitat & inquibus
posita est: ut qui cupiditati & auaritie thesauruarent in
ĩferno se opes locare cognoscerent: qui uero miscale & huma¬
nitati: celestes thesauros p̃parare se gauderent. Loca itaq thes¬
auroꝵ de meritis thesaurizantiũ nominauit: ibi eñi dicun¬
tur esse iam thesauri ubi sunt thesaurizantes futuri. S aus¬
tera forsitan uideatur esse sententia cunctos equaliter ad

Expanded text:
euaserint aegritudinem, isti plangunt, postquam acceperint euaserint aegritudinem, isti plangunt, postquam acceperint sanitatem. nec inmerito. illi enim tanto plus gratulantur, quanto plus incolumitatis indeptos esse se sentiunt, isti tanto plus confunduntur, quanto euidentius morbum sui erroris agnoscunt. quo fiat necesse est ut illi exultent et isti lugeant, quia illi quod aegrotarunt inputant ualitudini, isti quod errauerunt sibi, ac sic illi laeti sunt de remedio et isti anxii de reatu. VIIII. Vnde admoneo cum omnes tum praecipue eos, quos grauium delictorum terror exagitat et in quibus posita est, ut qui cupiditati et auaritiae thesaurizarent in inferno se opes locare cognoscerent, qui uero misericordiae et humanitati caelestes thesauros praeparare gauderent. loca itaque thesaurorum de meritis thesaurizantium nominauit; ibi enim dicuntur esse iam thesauri, ubi sunt thesaurizantes futuri. III. Sed austera forsitan uideatur esse sententia cunctos aequaliter ad
Abbreviated transcription (Latin):
inuita. ut peccatoꝵ molem redimat in morte : & ideo se eua¬
surum putat. ñ quia bonus s quia diuisit: quasi uero deus
ñ uitã querat hominũ s pecuniã : atq a cunctis malorũ
redimendoꝵ spe male gentib accipere solus ꝓcriminibus
nũ mos uelit: & corruptorum iudicũ more argentũ exi¬
gat ut peccata uendat. Non ita est: Prodesse enĩ largiti¬
onem plurimũ certũ est: s non illis qui ultima future
largitionis spe male uiunt: qui fidutia redimende in¬
munitatis scelera cõmittunt: s ilłis qui decepti aulubri¬
co etatis. aut nubilo erroris. aut uitio ignorantie. aut
postremo lapsu fragilitatis humane. resipiscere tandem
quasi post mort̾ẽ grauissime infirmitatis. aut quasi ptꝰ
luctũ turbate mentis incipiunt. Et sicut ad sensum suu̾
insani homines post furorem. sic isti redeunt post errorẽ:
in uno tantum modo a se dispares. qͦd illi gaudent postquã

Expanded text:
in uita, ut peccatorum molem redimat in morte, et ideo se euain uita, ut peccatorum molem redimat in morte, et ideo se euasurum putat, non quia bonus sed quia diues sit. quasi uero deus non uitam quaerat hominum sed pecuniam, atque a cunctis malorum redimendorum spe male agentibus accipere solos pro criminibus nummos uelit et corruptorum iudicum more argentum exigat, ut peccata uendat. non ita - 25 est. prodesse enim largitionem plurimum certum est, sed non illis, qui ultima futurae largitionis spe male uiuunt, qui fiducia redimendae immunitatis scelera committunt, sed illis,.. qui decepti aut lubrico aetatis aut nubilo erroris aut uitio. ignorantiae aut postremo lapsu fragilitatis humanae resipiscere tandem quasi post mortem grauissimae infirmitatis aut quasi post luctum turbatae mentis incipiunt, et sicut ad sensum suum insani homines post furorem, sic isti redeunt post errorem, in uno tantummodo a se dispares, quod illi gaudent, postqHam
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationẽ esse testatur : Ego ex his que ille dicit
mortẽ eternã omnibus facere uitã opto perpetuã. Nõ
quidẽ ulli uitiis carnalibus implicato sufficere adiu¬
tam eternã putẽ. si cũ usq ad mortẽ inflagitiis consenu¬
erit. in obitu bene cuncta dispenset ⁊ nisi antea & pec¬
catis renunciauerit. & sordĩam ilła criminũ tunicam
lutulentãq ꝓiecerit: & nouam conuersationis ac scĩ¬
monie uestem de manu apłi p̃dicantis acceꝑit. Alio¬
quinpeccare ñ desiit: quẽ in extremis sitũ. recedere a
criminib sola tantũ facit impossibilitas. ñ uoluntas.
Qui enĩ amalis actibus tantũ morte discedit: ñ relinquit
scelera s relinquitur a sceleribus. Ac ꝑ hoc necessitate ex¬
clusus auitiis & tũ puto peccat quando cessauerit: quia
quantũ ad animũ nec du desiit. qui ad huc uelit peccare
sipossit. Non bonis itaq speb ĩnititur. qui ad hoc tantum peccat

Expanded text:
damnationem esse testatur, ego ex his, quae dicit ille damnationem esse testatur, ego ex his, quae dicit ille mortem aeternam, omnibus facere, uitam opto perpetuam conparare: non quidem quod ulli uitiis carnalibus inplicato sufficere ad uitam aeternam putem, si, cum usque ad mortem in. flagitiis consenuerit, in obitu bene cuncta dispenset, nisi antea et peccatis renuntiauerit et sordidam illam criminum tunicam lutulentamque proiecerit et nonam conuersionis ac sanctimoniae uestem de manu apostoli praedicantis acceperit. alioqui peccare non desinit, quem m extremis situm recedere a criminibus sola tantum facit inpossibilitas non uoluntas. qui enim a malis actibus tantum morte discedit non relinquit scelera, : sed relinquitur a sceleribus, ac per hoc necessitate exclusus a uitiis et tum, puto, peccat, quando cessauerint, quia, quantum ad animum, necdum desiit qui adhuc uelit peccare, si possit. non bonis itaque spebus innititur qui ad hoc tantum peccat
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s penitus indignos se esse dixit: qui ñ renuncias¬
sent om̃ibus que possiderint: Que cum ista sint: non¬
locutisumus srilicet qui hominibus quibus ꝑfectã
ĩ columitatẽ tribuere non possumus. opem saltun des¬
ꝑate salutis inquirimus : & quoꝵ uitam sanare non possu-¬
mus mortẽ leuare temptamꝰ: Quid est eñi ꝑfecta sanitas:
quid nisi reb adõ traditis bene uti: Quod ultimũ reme¬
dium ÷ qͦd nisi saltim postea facere qͦd penitet te ñ ante
fecisse: Dura aliquis putat esse que dico: dura plane
dura existim̃tur nisi talia sint. ut incõparatione apłice
scueritatis mollia ac remissa uideant᷑. Apłs eñĩ ad plãc¬
tum diuites uocat: nos ad remediũ. Apłs diuitias ig¬
nẽ nominat : nos facere ex diuitiis aquis cupimus igne
extinguentes: scdm illud Sicut aqua extinguit ign̾e :
sic elemosina peceatũ. Apłs indiuitiis male conseruatis

Expanded text:
omnes penitus indignos se esse dixit, qui non renuntiasomnes penitus indignos se esse dixit, qui non renuntiassent omnibus quae possederint. quae cum ita sint, nonlocuti sumus, scilicet qui hominibus, quibus perfectam incolumitatem tribuere non possumus, opem saltim desperatae salutis inquirimus, et quorum uitam sanare non possumus, mortem leuare temptamus ? quid est enim perfecta sanitaquid nisi rebus a deo traditis bene uti? quod ultimum remedium? quod nisi saltim postea facere quod paeniteas te non ante fecisse? dura aliquis putat esse quae dico: dura, plane dura existimentur, nisi talia sunt, ut in comparatione apostolicae seueritatis mollia ac remissa uideantur. apostolus enim ad planctum diuites uocat, nos ad remedium: apostolus diuitias ignem nominat, nos facere ex diuitiis aquas cupimus ignem extinguentes secundum illud: sicut aqua «xtinguit ignem, sic eleemosyna peccatum. apostolus in diuitiis male conseruatis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. s de operibus sibi penas duites faciunt: quia du
utidiuitiis bene uolunt. ipsas sibi diuitias intornen.¬
ta conuertunt. Thesaurizatis inquit in nouissimis dro¬
bus Bene cũ dixiss thesaurizatis: addidit innouif¬
simis dieb. Hoc est ut maior thesaurizantiũ reatus esset:
cũ thesauroꝵ inuidĩa etĩa scłi extrema cumularent.
Tesauritatis inqut̃ inouissimis diebus. ꝑ thesauros cupi¬
ditas: ꝑ nouissimos dies infidelitas accusatur. Ae ꝑ hoc
auros quos iuxta id quod ds dicit non concupiscis crim̃
titiq fuit & alio tempore concupiscere: maius absq
dubio ꝑ infidelitatẽ ipsam crimen est etiã in mundi
fine cumulare: Durum fortasse aliquis sermonẽ meũ
hactenꝰ uidicauit: Et uere durus est: si aliquid ñ ex
testimonioꝵ sacrarũ auctoritate cõmonuit. Durus
ex istimetur. sialiquid tale habuit quale hic apłs
predicauit ÷ ut ñ addamus illud dñi nr̃i dictũ quo

Expanded text:
sunt, sed de opibus sibi poenas diuites faciunt, quia dum sunt, sed de opibus sibi poenas diuites faciunt, quia dum uti diuitiis bene nolunt, ipsas sibi diuitias in tormenta conuertunt. thesaurizatis, inquit, in nouissimis diebus. bene, cum dixisset thesaurizatis, addidit in nouissimis diebus, hoc est, ut maior thesaurizantium reatus esset, cum thesaurorum inuidiam etiam saeculi extrema cumularent. thesaurizatis., inquit, in nouissimis diebus. per thesauros cupiditas per nouissimos dies infidelitas accusatur. ac per hoauros, quos iuxta id quod deus dicit cnon concupisces\' crimen utique fuit et alio tempore concupiscere, maius absque dubio per infidelitatem ipsam crimen est etiam in mundi fine cumulare. VIII. Durum fortasse aliquis sermonem meum hactenus iudicauit. et uere durus est, I si aliquid non ex testimoniorum sacrorum auctoritate commonuit: durus existimetur, si aliquid tale habuit, quale hic apostolus praedicauit: ut non addamus illud domini nostri dictum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
puto illa que ꝓmpta sunt. Ad diuites eñr peculiariter lo¬
quitur : plangere eos p̃cipit: mala futura nuntiat. e. ig¬
nem ꝑpetuũ comminatur. Et hoc qͦ mine ipse magis timꝰ¬
de sint: non ꝓpt̾ homicidia. ñ ꝓpt̾ fornicationes: ñ ob sacri¬
legas impietates. aut alia postremo uitia letali gladio a¬
nimas & ꝑ henni occisione iugulantia: s ꝓpt̾ solas tan¬
tum opes: ꝓpter in sanã cupiditatẽ: ꝓpt̾ auri atq argenti
famẽ: ut ostenderet scilicet sufficere hec om̃i adeternã
dampnationẽ. etiã sireatus alii ñ fuissent. Quid dici
simplicius quid euidentius potest: non dicit diuiti tor¬
quendus es quia homicida es: torquendus es quia for¬
nicator: s torquendus tantũmꝰ quia diues: hoc ẽ quia
diuitiis male uteris: quia datas tibi ad opus scm̃ diuitias
ñ intelligis. Non eñi ipse diuitie ꝑ se noxie: s mentes ma¬
le utentiũ criminose. Nec ipse opes hominipene causa

Expanded text:
puto illa, quae prompta sunt; ad diuites enim peculiariter loputo illa, quae prompta sunt; ad diuites enim peculiariter loquitur. plangere eos praecipit mala futura nuntiat ignem perpetuum comminatur. et hoc, quo minae ipsae magis timendae sint, non propter homicidia non propter fornicationes, non ob sacrilegas inpietates aut alia postremo uitia letali gladio animas et perenni occisione iugulantia, sed propter solas tantummodo opes propter insanam cupiditatem propter auri atque argenti famem, ut ostenderet scilicet sufficere haec homini ad aeternam damnationem, etiamsi reatus alii non fuissent. quid dici simplicius quid euidentius potest? non dicit diuiti: torquendus es, quia homicida es, torquendus es, quia fornicator, sed torquendus tantummodo, quia diues, hoc est quia diuitiis male uteris, quia datas tibi ad opus sanctum diuitias non intellegis. non enim ipsae diuitiae per se noxiae, sed mentes male utentium criminosae, nec ipsae opes homini poenae causa
Abbreviated transcription (Latin):
tio exp̃ssit: silicet ut quia cupiditati & auaritie terrena
T tartarea. petscdie autẽ ac Nirgitati celestia ac sempit̃.¬
ha aeher it. Icer do diuersitas tou aa ce oelestis chesauri
in morte sibimet ꝑ dispensationẽ substantie consuluer. int: cũ
etĩa ex hoc rei sint qͦdusq admortem cuncta seruauerint. Aut
quomꝰ rei ñ erunt qui facultates suas ad quoscũq hõmines infide.¬
lissir a llanitade transmiserint: cũ etiã illi rei futuri sint qui
eipsos in uita ista aliqua obbnorẽ dĩ rerũ suarũ parte pͥua¬
uitie ur̃e putrefacte sunt: & uestimenta ur̃a atineis cõesta
sunt: Aurũ & argentũ urm eruginauit : & erugo eoꝵ in
testimbniũ uobis erit: & manducabit carnes ur̃as sicut ig¬
nis: thesaurizatis uobis in nouissimis diebus. Preter illam
que in mistetio latens maior est multo ac terribilior diui¬
noꝵ uerboꝵ seueritatẽ: sufficere ad metũ actremorẽ. oĩb

Expanded text:
tionis expressit. Scilicet ut, quia cupiditati et avaritiae terrena tionis expressit. Scilicet ut, quia cupiditati et avaritiae terrena atque tartarea, misericordiae autem ac largitati caelestia ac sempiterna debentur, idcirco diversitas terreni et caelestis thesauri in morte sibimet per dispensationem substantiae consuluerint, cum etiam ex hoc rei sint, quod usque ad mortem cuncta seruauerint? aut quo modo rei non erunt, qui facultates suas ad quoscumque homines infidelissima uanitate transmiserint, cum etiam illi rei futuri sint, qui non se ipsos in uita ista aliqua ob honorem dei rerum suarum parte priuauitiae uestrae putrefactae sunt et uestimenta uestra a tineis comesta sunt, aabit carnes uestras sicut ignis. thesaurizatis in nouissimis diebus. praeter illam, quae in mysterio latens maior est multo ac terribilior diuinorum uerborum seueritatem, sufficere ad metum ac tremorem omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tã. Nec solũ nunc: s etiã infuturo atꝙ ꝑpetus Nam sicum
seriptũ est ante homine uita pariter ac mors sint: ⁊a quoe iuilt
manũ porrigat: necesse est ea niusquisq hominũ in etͥnitate
possideat que hic quasi manu sua ipse ꝓuaserte: uoluntatiq
quide putant qui fortasse aurũ ac facultates suas int̾ra
ñ habent: & tam̃ ubicumq abstrusas habeat: Nemo se rii-¬
culis opinionib fallat: quicũq augendis opib tertena eu¬
piditate famulant᷑: aurũ terre semꝑ infodiunt. Hee est eñi
illud quod saluator in euangeli gs icet: dicens. Nolitt. hes¬
auriate uob thesai ti interra Et iterum: Chesauritate¬
autẽ uob thesauros rite o. Intelligi iuxta carnale aualltũ:
ista ñ possunt. NIumqͥd eñi aut om̃s mali ent̾ra corporales
thesauros suos : aut ꝯm̃s bon incelo locant. n utiq ft
ideo effectus spiritali ̃ rirũ atq uirtutis sue sacra bocu¬

Expanded text:
tatur, nec solum nunc sed etiam in futuro atque perpetuo. nam cum, ut tatur, nec solum nunc sed etiam in futuro atque perpetuo. nam cum, ut Scriptum est, ante hominem uita pariter ac mors sint et ad quod uult manum porrigat, necesse est ea unusquisque hominum in aeternitate possideat, quae hic quasi manu sua ipse peruaserit, uoluntatique quidam putant, qui fortasse aurum ac facultates suas in terra non habent et tamen ubicumque abstrusas habent. nemo se ridiculis opinionibus fallat. quicumque augendis opibus terrena cupiditate famulantur aurum terrae semper infodiunt. hoc est enim illud, quod saluator in euangelio docet dicens: , nolite thesaurizare uobis thesauros inautem vobis thesauros in caelo. Intellegi iuxta carnalem auditum ista non possunt. Numquid enim aut omnes mali in terra corporales thesauros suos aut omnes boni in caelo locant? Non utique. Et ideo effectus spiritalium rerum atque virtutes vis sacrae locu
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ tuoꝵ portio mortiferaꝵ irũ negociatrix est.
ꝓpulisꝙ & cauponib similis ter tenis. im no tartareis
ꝑituris simul atq ꝑdentib. studet nundinis. Sucro
em̃ pecume dampnũ uite ementes. ut acquirant que
ñ sunt sua: ꝓdigunt que sura sua: mandandes terre
thesarros. luctuosis heredib breue gaudiũ auctorib
longũ merorẽ adlaturos: fraudẽnites usu rerũ ÷ to¬
tium tam ꝯ is quã se.psos : condeutes ꝓfuadis s¬
cub infernas ⁊ t̾renas opes. simul pecumã suã ae spem sũa
infodientes: sod̃m illua scilicet dñi nr̃i dictũ. quo alt̃ .u.ui
fuerit thesaurus tius: ibi erit & cortuũ Inuident itaq
saluiti surꝰ animasq ꝓprias que uocant᷑ ad celum terrenis
ponderibus int̾rã p̃munt: mens em̃ thesaurirantis. thesau¬
rũ siuũ sequit᷑ &e quasi innaturam t̾restris substantie demu¬

Expanded text:
filiorum tuorum portio mortiferarum rerum negotiatrix est, filiorum tuorum portio mortiferarum rerum negotiatrix est, propolisque et cauponibus similis terrenis, immo tartareis, perituris simul atque perdentibus studet nundinis. Lucro enim pecuniae damnum vitae ementes, ut acquirant quae non sunt sua, prodigunt quae sunt sua, mandantes terrae thesauros luctuosos, haeredibus breve gaudium, auctoribus longum moerorem allaturos, fraudantes usu rerum praesentium tam alios quam se ipsos, condentes profundis specubus infernas opes, simul pecuniam suam ac spem suam infodientes, secundum illud scilicet Domini nostri dictum quo ait: Ubi fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. inuident itaque saluti suae animasque proprias, quae uocantur ad caelum, terrenis ponderibus in terram premunt. mens enim thesaurizantis thesaurum suum sequitur et quasi in naturam terrestris substantiae demu
Abbreviated transcription (Latin):
es̃i siꝗei f gpulis tid s̃ imminuta est: & crescentibus filiis
suis mater egrotat ÷ factaq es eccłii ꝓfectu tue fecunai-¬
ditatis infirmios: atq accessu relabens. & quasi iuribus
minus ualda: disgdisti siquid̾e ꝑ omñe mur di religi¬
osi nominis membra religionis ium ñ ha̾bentia. di sie
esse cepisti turbis opulens. fide pauꝑ: quanto ditior
multitus u tanto egentior deuotione : latior cor¬
pore. angustior mei. : eademq ut ita dixerĩ & inte
maior &e inte minor: nouo pene & mnaudito genere pro-¬
cessus &e recessus: crescens sin. ul & des rescens. Ubi enim
est ił a nẽ eximie forme tue & tocius corporis pulchri¬
tudo: ubi illud de uiuis uirtutib tuis diurioꝵ apicũ
testimoniũ dicens. multitudinis autẽ credentiũ erat coc
q anima pna ÷ & uemo quicquã ex eo qͦd possidebat suũ
esse dipii: Suus tu nunc o dolor ac lamentatio lectio¬
ni: satitum huies uircutẽ ñ habes: cuiq isienuia
tantũ inter es. conseit tia ab ei. Maxima quippe nunc

Expanded text:
enim fidei populis fides imminuta est et crescentibus filiis suis mater aegrotat, factaque es, ecclesia, profectu tuae fecunditatis in- , firmior atque accessu relabens et quasi uiribus. minus ualida. diffudisti siquidem per omnem mundum religiosi nominis membra religionis uim non habentia ac sic esse coepisti turbis opulens fide pauper, quanto ditior multitudine tanto egentior deuotione, latior corpore angustior mente, eademque, ut ita dixerim, et in te maior et in te minor, nouo paene et inaudito genere processus et recessus crescens simul et:de-; crescens. ubi enim est illa nunc eximia forma tua et totius corporis pulchritudo? ubi illud de uiuis uirtutibus tuis diuinorum apicum testimonium dicens: multitudinis autem credentium erat cor et anima una, et nemo quicquam ex eo quod possidebat suum esse dinem tantum habes, virtutem non habes, cuique scientia tantum interes, conscientia abes. Maxima quippe nunc
Abbreviated transcription (Latin):
patere uoluerunt: s auersi ut scribitur texerunt. eũ
quod est erratũ sc̃ĩ uiri nec aꝓꝓbasse nec ꝓ didisse ⁊ atip
iccirco beata in poͦteros benedictione donati sunt. S
ad ꝓpositũ redeamus. Magno gͥ metu nobis inmutade fi¬
dei ac temerate religionis piacułii ꝑtimescendum ẽ
a quo nos non solum constitutionis eccłiastice discipli¬
na s etĩa censura apłice deterret auctoritas. Scitum
eñĩ cunctis est quã grauiter quã seuere quã uehement̃
inuehatur inquosdam beatus apłs paulus. qui mira le¬
uitate nimiũ cito translati fuerant ab eo qui eos uocaue
ritate quide auditũ auertentes conuersi⁊ uero ad fabulas:
sent. Quos deceꝑant hi de quib adromanos fr̃s scri¬
bit ide apłs. Rogo autẽ uos fr̃s ut obseruetis eos qui
dissensiones & offendicula p̃ter doctrinã quam ipsi

Expanded text:
patere voluerunt, sed aversi, ut scribitur, texerunt eum: patere voluerunt, sed aversi, ut scribitur, texerunt eum: quod est erratum sancti viri nec approbasse nec prodidisse; atque idcirco beata in posteros benedictione donati sunt. Sed ad propositum redeamus. Magno igitur metu nobis immutatae fidei ac temeratae religionis piaculum pertimescendum est; a quo nos solum constitutionis Ecclesiasticae disciplina, sed etiam censura Apostolicae deterret auctoritatis. Scitum enim cunctis est quam graviter, quam severe, quam vehementer invehatur in quosdam beatus Apostolus Paulus, qui mira levitate nimium cito translati fuerant ab eo qui eos vocaverritate quidem auditum avertentes, conversi vero ad fabulas; m fecissent; quos deceperant ii de quibus ad Romanos fratres scribit idem Apostolus: Rogo autem vos, fratres, ut observetis eos qui dissentiones et offendicula, praeter do
Abbreviated transcription (Latin):
re machinentur captant plerũq ueteris cuiꝰpiã uiri
scripta paulo inuolutius edita que ꝓ ipsa sui obscuri¬
tate dogmati suo quasi congruant: ut illud nescio
quid quodcũq ꝓferunt neq pͥmi neq etiã soli senti¬
re uideantur. Quorũ ego nequitiã duplici odio digña
iudico: uł eo quod hereseos uenenũ ꝓpinare aliis non
extimescunt: uł eo etiã quod sc̃i cuiusq uiri memo¬
riam tamquã sopitos iã cineres ꝓfana manu uentilass
& que seilentio sepeliri oportebat. reduuiua opinio¬
ne diffamant: sequentes om̃ino uestigia auctoris
sui cham qui nuditatẽ uenerandi noe ñ mͦ oꝑire
neglexit ÷ uerũ quoq irridendam ceteris enunciaur.
Unde tantam lese pietatis meruit offensam. ut etiam
po̾teri ipsius peccat sui maledictis obligarentur : beatis
illis fratrib multũ longeq dissimilis. qͥ nuditatẽ ipsã
reuerendi patris neq suis temerare oculis neq alienis

Expanded text:
re machinentur, captant plerumque veteris cujuspiam viri re machinentur, captant plerumque veteris cujuspiam viri scripta paulo involutius edita, quae pro ipsa sui obscuritate dogmati suo quasi congruant; ut illud nescio quid quodcunque proferunt, neque primi neque soli sentire videantur. Quorum ego nequitiam duplici odio dignam judico, vel eo quod haereseos venenum propinare aliis non pertimescunt, vel eo etiam quod sancti cujusque viri memoriam tanquam sopitos jam cineres prophana manu ventilant, et quae silentio sepeliri oportebat, rediviva opinione diffamant, sequentes omnino vestigia auctoris sui Cham, qui nuditatem venerandi Noe non modo operire neglexit, verum quoque irridendam caeteris enuntiavit. Unde tantam laesae pietatis meruit offensam ut etiam posteri ipsius peccati sui maledictis obligarentur, beatis illis fratribus multum longeque dissimilis, qui nuditatem ipsam reverendi patris neque suis temerare oculis, neque alienis
Abbreviated transcription (Latin):
nis causa ipsa illa suscepta ipsa defensa ipsa lauddata
nouitatis ꝓfessio destituisset. Quid postremo ipsius
affricani concilii siue decreti: que uires: donante do
nulle ÷ s uniuersa tãquã somnia. tãquã fabule: tãquã
suꝑflua abolita antiquata. calcata sunt. Et orerum
mira conuersio ⁊ auctores eiusdẽ opinionis catholici. con¬
sectatores uͦ heretici iudicantur: ab soluunt᷑ magistri:
condẽpnant᷑ discipł̃i: conscriptores libroꝵ filii regni
erunt : assertores uero gehenna suscipiet. Nam quis
nũ dubitet regnaturũ esse cũ xp̃o:. Aut quis tam sacri¬
legus qui donatistas & ceteras pestes que illius aucto¬
ritate consilii rebaptizare se iactitant᷑. & in sẽpiternũ
neget arsuros esse cum diabolo: quod quidẽ michi diui¬
nitus uidet᷑ ꝓmulgatũ eẽ iudiciũ : ꝓpt̾ eoꝵ maxime frau¬
dulentiã qui cũ sub alieno nomine heresim concuina¬

Expanded text:
nis causa ipsa illa suscepta, ipsa defensa, laudata nis causa ipsa illa suscepta, ipsa defensa, laudata novitatis professio destituisset. Quid postremo? Ipsius Africani Concilii sive decreti quae vires? Donante Deo, nullae; sed universa tanquam somnia, tanquam fabulae, tanquam superflua, abolita, antiquata calcata sunt. Et, o rerum mira conversio! Auctores ejusdem opinionis Catholici, consectatores vero Haeretici judicantur; absolvuntur magistri, condemnantur discipuli; conscriptores librorum filii regni erunt, adsertores vero gehenna suscipiet. Nam quis num dubitet regnaturum esse cum Christo? Aut quis tam contrà sacrilegus qui Donatistas et caeteras pestes, quae illius auctoritate Concilii rebaptizare se jactitant, in sempiternum neget arsuros esse cum diabolo? VII. Quod quidem mihi divinitus videtur promulgatum esse judicium propter eorum maxime fraudulentiam qui cum sub alieno nomine haeresim concinna
Abbreviated transcription (Latin):
dum nisisiiad traditũ est. Intelligebat eteñ uir sc̃s &
prudens nichil aliud rationẽ pietatis admittere nisi
ut oĩa qua fide. a patrib suscepta forent eadẽ fide fili¬
is consignarent᷑ : nosq religionẽ ñ qua uellemꝰ ducere
s potius qua illa duceret sequi oportere: idq esse ꝓ¬
prium xp̃iane modestie & grauitatis. non sua poceris
tradere: s a maiorib accepta seruare. Quis ergo tune
uniuerse negocii exitus: quis utiq nisi usitatus & soli¬
tus ÷ retenta est scilicet antiquitas: explosa nouitas. S
force tunc ipsi nouit̾e ad inuentioni patrocinia defue¬
runt. Immo uͭ tanta uis ingenii affuit. tanta eloquen¬
tie flumina: tantus assertoꝵ numerus. tanta ueri simi¬
litudo: tanta diuine legis oracula. s plane nouo ac
malo more ili tellecta: ut mͥ om̃ĩs illa conspiratio nul.
lomͦ destrui potuisse uideatur: nisi sola tanti molimi.¬

Expanded text:
DUM NISI QUOD TRADITUM EST. Intelligebat etenim vir sanctus et DUM NISI QUOD TRADITUM EST. Intelligebat etenim vir sanctus et prudens nihil aliud rationem pietatis admittere, nisi ut omnia, qua fide a patribus suscepta forent, eâdem fide filiis consignarentur; nosque Religionem, non qua vellemus ducere, sed potius quà illa duceret sequi oportere; idque esse proprium Christianae modestiae et gravitatis, non sua posteris tradere, sed a majoribus accepta servare. Quis ergo tunc universi negotii exitus? Quis utique nisi usitatus et solitus? Retenta est scilicet antiquitas, explosa novitas. Sed forte tunc ipsi novitiae adinventioni patrocinia defuerunt? Imo vero tanta vis ingenii adfuit, tanta eloquentiae flumina, tantus adsertorum numerus, tanta verisimilitudo, tanta divinae legis oracula, sed plane novo ac malo more intellecta, ut mihi omnis illa conspiratio nullo modo destrui potuisse videatur nisi sola tanti molimi
Abbreviated transcription (Latin):
quanta contentione defenderit suscepte semel relig¬
onis integͥatẽ. Quodam gͥ uenerabilis memerie agri¬
pinꝰ cartaginensis ep̃c. pͥmus omiũ mortaliũ contra di¬
unum canonẽ contra uniuersalis eccłie regulam contͣ
sensum omniũ consacerdotũ contra mor ẽ atq institu¬
ta maioꝵ rebaptizandum esse censebat ÷ que p̾sumptio
tantũ mali inuexit: ut non solum hereticis om̃ibus
forma sacrilegii.s etiã quibdã catholicis occasionẽ
p̃buerit erroris. Cũ gͦ undiq ad nouitatem rei cuncti
reclamarent atq om̃s quaqua uersũ sacerdotes ꝓ suo
quisq studio reniterentur ÷ tunc beate memorie papa
stephanus apłice sedis antistes. cum ceteris quidem
collegis suis s tam̃ p̃ceteris restitit: dignũ ut opinor exi¬
stimans si reliquos õs tantum fidei deuotione uinceret.
quantũ loci auctoritate suꝑabat. Deniq in epła que
tunc add affricã missa ẽ his uerbis sanxit: nichil nouan¬

Expanded text:
quanta contentione defenderit susceptae semel Religquanta contentione defenderit susceptae semel Religionis integritatem. Quondam igitur venerabilis memoriae Agrippinus Carthaginensis Episcopus, primus omnium mortalium contrà divinum Canonem, contra universalis Ecclesiae regulam, contra sensum omnium consacerdotum, contra morem atque instituta majorum, rebaptizandum esse censebat. Quae praesumptio tantum mali invexit, ut non solùm Haereticis omnibus formam sacrilegii, sed etiam quibusdam Catholicis occasionem praebuerit erroris. Cùm ergo undique ad novitatem rei cuncti reclamarent, atque omnes quaquaversum sacerdotes pro suo quisque studio retinerentur, tunc beatae memoriae Papa Stephanus apostolicae Sedis antistes, cum caeteris quidem collegis suis, sed tamen prae caeteris restitit, dignum, ut opinor, existimans si reliquos omnes tantum fidei devotione vinceret quantum loci auctoritate superabat. Denique in Epistola quae tunc ad Africam missa est, his verbis sanxit: NIHIL NOVAN
Abbreviated transcription (Latin):
uetuste uniuersitatis fidem ꝓdere. Unde & ad tantĩa głam
ꝑuenire meruerunt: ut non solum confessores: uerum
etiam confessoꝵ principes iure meritoq habeantur. Magͥ¬
num hoc gͥ eoꝵdẽ beatoꝵ exempłu planeq diuinum
&e ueris quibuscũq catholicis udefessa meditatione
recolendum: qui in modi septemplicis candelabri sep¬
tena scĩ sp̃c luce radiati clarissimã poteris formulã
p̃monstrar̃t: quonãmͦ deinceps ꝑ singula queq er¬
roꝵ uaniloquia. sacrate uetustatis auctoritate ꝓfa¬
ne nouitatis conterat᷑ audacia. Neq hoc sane nouu̾
Si quidẽ mos iste semꝑ ineccłia uigiit ÷ ut quo qusq
foret religiosior: eo promptiꝰ nouellis ad inuentioni¬
bus contrairet. Exemplis talib plena sunt omĩa. S
ne longũ fiat ÷ unum ali qͦd & hoc ab apħca potissi¬
muni sede sumemꝰ: ut om̃s luce clariꝰ uideant beatorũ
apłoꝵ beata successio quanta ui semꝑ. quanto studio

Expanded text:
vetustae universitatis fidem prodere. Unde et ad tantam gloriam vetustae universitatis fidem prodere. Unde et ad tantam gloriam pervenire meruerunt, ut non solum Confessores, verum etiam Confessorum principes jure meritoque habeantur. VI. Magnum hoc igitur eorumdem beatorum exemplum, planeque divinum, et veris quibusque Catholicis indefessa meditatione recolendum, qui modum septemplicis candelabri septenâ sancti Spiritus luce radiante, clarissimam posteris formulam praemonstrarunt quonam modo deinceps per singula quaeque errorum vaniloquia, sacratae vetustatis auctoritate prophanae novitatis conteratur audacia. Neque hoc sane novum. Siquidem mos iste semper in Ecclesia viguit ut quo quisque foret religiosor, eo promptius novellis adintentionibus contrairet. Exemplis talibus plena sunt omnia. Sed ne longum fiat, unum aliquod, et hoc ab Apostolica potissimum Sede sumemus; ut omnes luce clarius videant beatorum Apostolorum beata successio quanta vi semper, quanto studio,
Abbreviated transcription (Latin):
nefarias illas nouelle impietatis ñ litteras s lituras infu¬
sio celitus epĩs fideliũ lacrimaꝵ fonte deleret ⁊ uniuersũ
postremo iam pene mundum seua repentine hereseos
tempestate ꝑculsum. ad antiquã fidem a nouella ꝑfidia:
ad antiquã sanitatẽ anouitatis uesania ÷ ad antiquã lucẽ
a nouitati cecitate reuocarer: S in hac diuna quadam
confessoꝵ uirtute illud est etĩã nobis uel maxime con¬
siderandu: qͦd tunc apd̃ ipsã eccłie uetustatẽ non par¬
tis aliciius. s uniuersitatis ab his ẽ suscepta defensio.
eq enĩ fas erat ut tanti ac tales uiri unius aut duoꝵ ho¬
minũ errabundas sibiq ipsis contrarias suspicio nes tã
magno molumine assererent ÷ aut uͦ ꝓ alicuius ꝓuincio.
le temeraria quada conspiratione certarent: s omnium
sc̃e eccłie sacerdotũ apłice & catholice ueritatis heredum
decreta & definita sectantes : maluerunt semet ipsos quã

Expanded text:
nefarias illas novellae impietatis non litteras, sed lituras, infunefarias illas novellae impietatis non litteras, sed lituras, infuso coelitus Episcopis fidelium lacrymarum fonte, deleret, universum postremo jam pene mundum saeva repentinae haereseos tempestate perculsum ad antiquam fidem a novella perfidia, ad antiquam sanitatem a novitatis vesania, ad antiquam lucem a novitatis caecitate revocaret. Sed in hac divina quadam Confessorum virtute illud est etiam nobis vel maxime considerandum, quod tunc apud ipsam Ecclesiae vetustatem non partis alicujus, sed universitatis ab iis est suscepta defensio. Neque enim fas erat, ut tanti ac tales viri unius aut duorum hominum errabundas sibique ipsis contrarias suspiciones tam magno molimine adsererent, aut vero pro alicujus provincio lae temeraria quadam conspiratione certarent, sed omnium sanctae Ecclesiae sacerdotum apostolicae et catholicae veritatis haeredum decreta et definita sectantes, maluerunt semetipsos quam
Abbreviated transcription (Latin):
signatũ ilłu ꝓpħicũ non seniores. ñ potestates. ñ angłi
non archangłi aꝑire ausi sunt: soli xp̃o explananda
eiꝰ p̃rogatiua est seruata. Abrũ sacerdotalem qͥs nr̃m
signatũ audeat designare a confessoribus ÷ & multoꝵ
iam martirio consecratũ: Qũe qui designare coacti
sunt postea tam̃ dampnata fraude signart̃ ÷ qui uio¬
lare non ausi sunt: confessores & m̃res extiterunt. Quo¬
modo fidẽ eoꝵ possumus denegare quoꝵ uictoriam
est qui eos & si assequi non eualeat ñ exoptet sequi : quosa
defensione maioꝵ fielei nulla uis depulrt ⁊ ñ mine ñ blandi¬
menta. ñ uita. ñ mors. ñ palatiũ. ñ satellites ⁊ ñ imꝑator.
ũ imꝑiũ. ñ homines. ñ demones: quos in quã ꝓreligiose
uetustatis tenacitate tanto munere dns dignos iudicauit
ut ꝑ eos ꝓstratas restauraret eccłias: extinctos spiritaliter
ppłos uiuificaret : deiectos sacerdotũ coronas reponeret:

Expanded text:
signatum illum propheticum non Seniores, non Potestates, non Angeli, signatum illum propheticum non Seniores, non Potestates, non Angeli, non Archangeli aperire ausi sunt: soli Christo explanandi ejus praerogativa servata est. Librum sacerdotalem quis nostrum resignare audeat, signatum a Confessoribus, et multorum jam martyrio consecratum? Quem qui resignare coacti sunt postea tamen damnata fraude signarunt; qui violare non ausi sunt, Confessores et martyres exstiterunt. Quomodo fidem eorum possumus denegare quorum victoriaest qui eos, etsi adsequi non evaleat, non exoptet sequi quos a defensione fidei majorum nulla vis depulit, non minae, non blandimenta, non vita, non mors, non palatium, non satellites, non Imperator, non imperium, non homines, non daemones? quos, inquam, pro religiosae vetustatis tenacitate tanto munere Dominus dignos judicavit ut per eos prostratas restauraret Ecclesias, exstinctos spiritales populos vivificaret, dejectas sacerdotum coronas, reponeret,