comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
memorem; mde huit ille ignis babilo¬
nius ubi tres pueri missi sunt ne ca
fieret tanqmͣ sp̃s roris flantis. ut re
taret scĩs. Cogitet ergo quisq panos
illi in heremo quĩq aut septem. si hu¬
erunt substancialit᷑ ex se. ut tot hoĩes
saciarent ⁊ deinde tot sportas replerẽt.
eln indei gr̃a fuit ꝙ fct̃m ẽ creantis¬
oĩa: Minuendo eĩ: multiplicabant᷑
Nec non ⁊ maria uͥgo hũit. ut u̾go pa¬
reret sine coitu dm̃. an in u̾tute dei. Et
ut aꝑcius dicam caro nra uł aĩaliũ
mumꝙͥ non de terra ĩmot̾ra qi dictũ
ẽ. terra es ⁊ in t̾ram ibis. Quã uis
talitate ꝑista que exponimꝰ iam ⁊ ꝙͣ¬
uis caro tam̃ incorruptibił erit. Qͤ
uelim diligent᷑ attendas .o. homo t
tunc ꝑomĩa quecũq naturalit uidẽ¬
tur ẽẽ. uel que cont᷑ naturã fr̃a legũ¬
tur. abmicio creature emiclea tius ob¬
setro considera. utrum ex sese in sua
natura fiant singula. uel que demu¬

Expanded text:
memorem, unde habuit ignis ille Babylomemorem, unde habuit ignis ille Babylonius, ubi tres pueri missi sunt, per naturam ne calfieret tanquam spiritus roris flantis f. flataret sanctis? Cogitet ergo quisque panes illi in eremo quinque aut septem, si habuerunt substantialiter ex se, ut tot homines satiarent, et deinde tot sportas replerent, an in gratia fuit quod factum est Creatoris: minuendo enim multiplicabantur, necnon reret sine coitu Deum, an in virtute Dei? Et ut apertius dicam, caro nostra vel animalium, nunquid non terra, imo terra, quia dictum est: Terra es, et in terram ibis . Quamvis talitate. Per ista quae exponimus quamvis caro, tamen incorruptibilis erat. 4. Quae velim diligenter attendas, o homo, et per omnia quaecunque naturaliter videntur esse, vel quae contra naturam facta leguntur ab initio creaturae, enucleatius obsecro considera, utrum ex sese in sua natura fiant singula, vel quae demu
Abbreviated transcription (Latin):
si minus alicii que dixin ᷤ credibil
indetur attendant imisa uet̾is ac
noui testamenti miracula. que cõtͣ
nature ordinem ob fidei firmitatem
a deo gesta sunt. et uidebit luce claruꝰ
qd̾ deo nichil inpossibile sit. dũ om̃i
esse dei uolũtas ẽ. ⁊ quicͥ uolu̾it de
hꝰ singula fiunt. At uero siquis ista
non credit. si uidisset xp̾m in cruce
in specie serui. quomͦ dm̃ illum in¬
telligeret. uisi perfidem pͥus credidis¬
set; Tta t in hoc corpore ubi spẽs a¬
lia monstratur quomodo carnen rp̃i
uideat. insi ꝑ fidem ueracius credat.
Nogitet ergo si mare rubrũ olim ha¬
biit in natura diuidendi se ut ppłs
per mediuni sicto uestigio transiret.
Aut si hu̾it om̃is illa egipcioꝵ a qua
exsilice ꝑ moysen nim com̾itendi
se insanguinẽ ⁊ cet᷑a. An in uolunta¬
te dei fuit. ut impios ꝑmulceret ad fi¬
buit potenciam se nuini demutandi
saporem. Et ut de in nui̾is paucacõ¬

Expanded text:
si minus alicui quam dicimus credibile si minus alicui quam dicimus credibile videtur, attendat universa Veteris ac Novi Testamenti miracula, quae contra naturae ordinem ob fidei firmitatem a Deo gesta sunt, et videbit luce clarius quod Deo nihil impossibile sit, dum omnium esse Dei voluntas est, et quidquid voluerit Deus, hoc singula sunt. 3. At vero si quis ista non credit, si vidisset Christum in cruce in specie servi, quomodo Deum illum intelligeret, nisi per fidem prius credidisset. Ita et in hoc corpore, ubi species alia monstratur, quomodo carnem Christi videat, nisi per fidem prius veraciter credat. Cogitet ergo si mare Rubrum olim habuit in natura dividendi se, ut populus pe medium sicco vestigio transiret, aut si habuit omnis illa Aegyptiorum aqua ex se, licet per Moysen, vim se convertendi in sanguinem, et caetera. An in voluntate Dei fuit ut impios permulceret ad fibuit potentiam se in vini demutandi saporem? Et ut de innumeris pauca com
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ ut subsistat quitiẜ est. set
ecianiut sit sit. sicut ip̃a dei uolũtas
de creuerit. que causa ẽ oĩ creat᷑raꝵ
Alioquin:. nec subsift̾et ulla crea¬
turaꝵ existencia. nisi in eius uolũ¬
tate a quo tocius enus ẽẽ manat.
Et ideo natura creature quotiens mu-
est quia sic ẽ. ⁊ sic fit. ut ille deceruit
in quo est. Datet igitur quod nchil
sed cedunt illi omnino omnia. Et
ideo nullus moueatur de hoc corꝑe
xp̃i ⁊ sanguine. quod in misterio
uera sit cam ⁊ uerꝰ sit sanguis dum sic
cumiq uoluit dominꝰ fect incelo ⁊ in
terra. Et quia uoluit. licet in figurͣ
ꝙͣ caro x ⁊ sangnis post consetracionẽ
credenda sunt. ⁊ ĩn ipa u̾itas ad disci¬
pulos. Hec inquit caro mea est ꝓ
mundi uita. Et ut mirabilius lo¬
quar. non alia plane quã q̃ nata
ẽ de maria ⁊ passa in cruce ⁊ resurrer¬
it de sepulcro. ħ inqmͣ ip̃a est. Et iõ¬
offertur. Et cum digne ꝑcipitur. ui¬
ta utiq et̾na in nobꝰ reperatur. Q dͦ

Expanded text:
quid est, sed etiam ut sic sit sicut ipsa Dei voluntas decreverit, quae causa est omnium creaturarum. Alioquin nec subsisteret ulla creaturarum existentia, nisi in ejus voluntate, a quo totius ejus esse manat: et ideo natura creaturae quoties mutaest, quia sic est, et sic fit, ut ille decernit in quo est. 2. Patet igitur quod nihil sed cedunt illi omnia omnino. Et ideo nullus moveatur de hoc corpore Christi et sanguine, quod in mysterio vera sit caro et verus sit sanguis, dum sic cunque voluit fecit in coelo et in terra , et quia voluit, licet in figura  Christi et sanguis post consecrationem credenda sunt: unde ipsa Veritas ad discipulos: Haec, inquit, caro mea est pro mundi vita : et, ut mirabilius loquar, non alia plane quam quae nata est de Maria et passa in cruce et resurrexit de sepulcro. Haec, inquam, ipsa est, et ioffertur, et cum digne percipitur, vita utique aeterna in nobis reparatur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib sp̃s sc̃s qui pignus tocius
ettie ẽ int̾ius mistica salutis nr̃e
adimmortalitatem operatur. S̾et
inhiis deniq nichil incredulis mi¬
iabile. Clredentib uero nichil me¬
lus. uichil uiabiliꝰ nichil q locu¬
pletius in hoc setulo p̾betur. Non
ut mrabilitꝰ insin pareant oculoꝵ.
set infide ⁊ iuintelatu diuinis redo¬
leant mist̾us. Et in eisdem et̾uitas

Expanded text:
itus sanctus, qui pignus totius Ecclesiae est, interius mystica salutis nostrae ad immortalitatem operatur. Sed in his denique nihil incredulis mirabile, credentibus vero nihil melius, nihil mirabilius, nihilque locupletius in hoc saeculo praebetur, non ut mirabile visui pareant oculorum, sed ut in fide et intellectu divinis redoleant mysteriis, et in eisdem aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
ut .a. quo ẽ semper eius obtemꝑ¬
et iussis. e it sicut uelle dei eius ꝓ¬
fecto ẽe est: ita quoq quicꝙ eam
rursus dei uirtus ẽẽ. decreuit. iure
aut crescendo augeatur. aut nascẽ¬
do licet ꝓ nr̃is offensis diuuiuat᷑
aut iutanio in aliud ouuino qdꝰ
nou erat. pͥt̾misso nature ordine
conu̾tatur rectissime confitemur
Hinc ergo pulcre a quodam poeta
que soluto transit in adu̾sas ius¬
su dũante figuras. Qm̃i extra
potenciam dei nichil est: icarto
omĩa potest. Neq enĩ sit condidit
oũn artifex deus rerum uaturas.
ut suũ uelle ab eis auferret quia
omnnũ creaturaꝵ subsistencia iu
eadem dei uoluntate subsistit et
uirtute. Aquia causam halet

Expanded text:
a quo est, semper ejus obtemperet jussis, ut sicut velle Dei ejus profecto est esse, ita quoque quidquid eam rursus Dei virtus esse decreverit, jure aut crescendo augeatur, aut nascendo, licet pro nostris offensis diminuatur, aut mutando in aliud omnino quod non erat, praetermisso naturae ordine, convertatur, rectissime confitetur. Hinc ergo pulchre a quodam poetarque soluto, Transit in adversas jussu dominante figuras. Quoniam extra potentiam Dei nihil est, idcirco omnia potest. Neque enim sic condidit omnium artifex Deus rerum naturas, ut suum velle ab his auferret, quia omnium creaturarum subsistentia in eadem Dei voluntate subsistit et virtute, a qua causam habet
Abbreviated transcription (Latin):
na u̾bi sicuti plenius nosti quan¬
tos repleuerit suis sũptib auditores
tantis copiosius in sese amplificat᷑
meritoꝵ opib. Ideo uelim ut nou
puerili anmo ista perlegas u̾loꝵ
ad alia p̾ciosoꝵ amore ductus. set
sic sedeas ad hac mensulam pauꝑ¬
tatis ac si ad fertulũ salonionis.
Ambiunt ergo eum electoꝵ seya¬
ginta fortes exfortissimis superuo¬
rum. Uibi siquis suꝑciliosus aut
amidus uł lundus accesserit. usqͣ
coꝵ tutus loquor p̾sidio ista nõ abs¬
super femur iuubrat. tam ut talium re¬
dundãt audaciam quam ut regis ex¬
cubias custodiant contͣ hostes. Qui
⁊ si minus ẽ in eloquio nichil p̾stan¬
cius in mat̾ia. qua digne credentib
uita p̾statur incorruptibił et eteruͣ.
Hinc ergo ne putes metibi fili fabu¬
bulain de maronis salsura contere¬
re muo crede post lac in fancie ni¬
chil magis cauendũ ne in hiis offen¬
das. nichil q felicius si digne ad ea
gustu intelligibili pertingas. Que

Expanded text:
nia verbi, sicut plenius nosti, quantos repleverit suis sumptibus auditores, tantis copiosius in sese amplificatur meritorum opibus. Ideo velim non puerili animo ista perlegas, verborum ad alia pretiosorum amore ductus, sed sic sedeas ad hanc mensulam paupertatis, ac si ad ferculum Salomonis. Ambiunt ergo eum electorum sexaginta fortes ex fortissimis supernorum. Ubi si quis superciliosus aut invidus vel indignus accesserit usquam, eorum tutus loquor praesidio, ista non absam ut talium retundat audaciam, quam ut regis excubias custodiat contra hostes; quia etsi minus est in eloquio, nihil praestantius in materia qua digne credentibus vita praestatur incorruptibilis et aeterna. Hinc ergo ne putes me tibi, fili, fabulam de Maronis salsura contexere, imo crede, post lac infantiae nihil magis cavendum, ne in his offendas; nihilque felicius, si digne ad ea gustu intelligibili pertingas; ubi,
Abbreviated transcription (Latin):
cionis intellige. quanta sit untꝰ
cipere. et angelicis escis cotidie sagina-¬
ri. Quoniam ⁊ si adoo plena sunt oĩa.
nos quoq toram oculis diuine ma¬
iestatis semper uersamur. ⁊ ꝑ fidis¬

Expanded text:
ctione intelligite quanta sit virtus cipere angelicisque dapibus quotidie saginari. Quoniam, etsi Deo plena sunt omnia, nos quoque coram oculis divinae majestatis semper versamur: pl
Abbreviated transcription (Latin):
morib ⁊ uita cotidie ad meliora do¬
mino iunante ꝓficis. Na ut fre¬
quent᷑ tibi obieceram super glaciẽ
scribens ad solem posni. set insolidi¬
tate fidei ⁊ caritate xp̃i int̾ius sp̃u
solidante semina uite seui. Aude
notoꝵ o fili censura fidei ⁊ dileccio¬
nis gr̃a eciam int̾ minidi turbi¬
nes. psertuu dum ñr suis discordia¬
rum aufractib pene labitur orbis.
effusa super magnates coutencioue
imꝑii diuini arbitrio. quoꝵ lite¬
dem occulta que a pͥncipio per partes
hinc inde concreuãt delictoꝵ. haleiis
utiq concupicenciarũ refusis. iam
sua sũmos feruit fulgura montes
ita ut nichil nr̃as insi cõfusio undiq
per singula horaꝵ spacia repertuciat au¬
res. tñ nõ supͣ sedi te unicũ ac specia¬
lem quin diuiuis dumtaxat quã¬

Expanded text:
moribus et vita quotidie ad meliora, Domoribus et vita quotidie ad meliora, Domino juvante, proficis. Neque, ut frequenter tibi objeceram, supra glaciem scribens ad solem posui, sed in soliditate fidei et charitate Christi interius spiritu solidante semina vitae sevi. Unde, votorum filii, censura fidei, et dilectionis gratia etiam inter mundi turbines, praesertim dum nostrarum suis discordiarum anfractibus pene labitur orbis, effusa super magnates contentione imperii, divino arbitrio, quorum litepatent occulta, quae a principio per partes hinc inde concreverant, delictorum habenis ubique concupiscentiarum refusis, jam sua summos feriunt fulgura montes; ita ut nihil nostras nisi confusio undique per singula horarum spatia repercutiat aures: tamen non supersedi, ne unicum ac specialem te divinis duntaxat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ilectissimo filio
ti magistro mouͥ ᷤ¬
tite discipline. al¬
ternis successib
ueritatis condiscipulo. Noni gͥ nͦ
ambigo tuam exꝑimento discipli¬
naꝵ sollertiam Et quod arsemus
ñr quem nr̃a nunc nobꝰ scla ieremi¬
am alt̾um tulerunt olim in fide te
michi comnserit racione. ꝓpt̾ quod
.a. pͥmeuo inde fessus curaui te raꝑe
de int̾ undas. Set fateor tibi magis
melotam pr̃is supra uerticem ꝓ fuis¬
se. quademq subuectus te gratilor
euasisse. me quoq iocundor non in
uacuũ tutͣisse. Pfatus autem pat̾ uti
iusticie fauentib moris ẽ eyiliũ fert
ꝓ fide. Illo ut utar comici. quia ple¬
nus rimariu ueritatem sciens. sile¬
re noluit. Dclude ad huc sulpecti sumꝰ
quid dei dispensacio ex co ult̾ius ue¬
lit quẽ iam ĩspicimus ꝓmissionib
meritoꝵ hinc in de diuinitus accita¬
ri. Tu tũ non es secutus nuemilia.
ut assolent desideria. qui diutinis
pͥmunt᷑ inuuiti disciplinaꝵ conpe¬
dib: set radicatus fide xp̃i. ultroneis

Expanded text:
ilectissimo filio, ti, magistro monasticae disciplinae, alternis successibus veritatis condiscipulo. Novi igitur, nec ambigo tua experimento disciplinarum solertia, quod Arsenius noster, quem nostra nunc nobis saecula Jeremiam alterum tulerunt ab illo, in fidei te mihi commiserit ratione: propter quod a primaevo indefessus curavi te rapere de inter undas; sed fateor tibi magis melotam patris supra verticem profuisse: qua denique subvectum te congratulor evasisse, me quoque jucundor non in vacuum cucurrisse. Praefatus autem pater, uti justitiae faventibus moris est, exsilium fert pro fide, illo ut utar Comici, quia plenus rimarum veritatem sciens silere noluit. Unde adhuc suspecti sumus quid Dei dispensatio ex eo ulterius velit, quem jam inspicimus promissionibus meritorum hinc inde divinitus agitari. Tu tamen non es secutus juvenilia, ut assolent, desideria, qui diutinis premuntur inviti disciplinarum compedibus, sed radicatus fide Christi ultroneus
Abbreviated transcription (Latin):
igis necessaria que tui p̾taxantur
amore ita tenus ꝑstringere. ut cet̾i
quos nec dum unda liberaliũ attige¬
rat lit̾arum uite pabulũ ⁊ salutis ha¬
ustum planius caporent ad medelã.¬

Expanded text:
igis necessaria, tui praetextatus amore ita tenus perstringere, ut caeteri, quos necdum unda liberalium attigerat litterarum, vitae pabulum et salutis haustum planius
Abbreviated transcription (Latin):
rere possemꝰ. nnsi uitarem motũ
oxced̾e. Nunc de baptismo ꝑuuloꝵ.
ex libro angustim de n̾bis doͥ pau¬
ca ponemus. ubi ille sic ait. Paru¬
ulus ad u̾ba aliena sanatur. quia
ad fr̃m alienũ nuln̾atur. Credis
flente ⁊ flendo quodãmͦ ut subue¬
matur orante: rñdet᷑. Itm ibi. nͥ¬
inꝙͥ ponis ꝑuulos baptiratos: ꝓ¬
fecto in min̾io credenciũ. ilursus
ip̃e. Int̾ credentes igit᷑ baptizatos
ꝑuulos nm̾abis. nec iudicare
ullo mͦ alit̾ audebis. si nõ uis aꝑte
ẽe hereticus. De legitimo ã cõm¬
gio. ⁊ cũ noui et uet̾is instruinti
multiplici auctoritate cõfirmet᷑.
derentur: unũ dũtaxat adu̾sus bru¬

Expanded text:
rere possemus, nisi vitarem modum rere possemus, nisi vitarem modum excedere. Nunc de Baptismo parvulorum ex libro divi Augustini de verbis Domini pauca ponemus ubi ille sic ait: Parvulus ad verba aliena sanatur, quia ad factum alienum vulneratur. Credis flente, et flendo quodammodo ut subveniatur orante, respondetur. Item: Ubi, inquit, ponis parvulos baptizatos? Profecto in numero credentium. Rursus ipse: Inter credentes igitur baptizatos parvulos numerabis, nec judicare ullo modo aliter audebis, si non vis aperte esse haereticus. De legitimo autem conjugio, cum Novi et Veteris Instrumenti multiplici auctoritate confirmetur,derentur; unum duntaxat adversus
Abbreviated transcription (Latin):
umbram. non figuram. ut bruno
⁊ beruigariiꝰ affirmant. Et in alio
loco idem ip̃e exponẽs qualit̾ dictum
sit de dauit efferebatur manib suis.
Quomodo inquid intelligatur in
ip̃o dauid non inuenimꝰ scd̾m lit̾¬
am in xp̃o ã inuenimꝰ Ferebatu᷑ eĩ
xp̃s in manib suis. quando cõmẽ¬
dans corpꝰ siñ ait. Hoc est corpus
meũ. Ferebatur enim illud corpus
in manibz suis. Corpus suũ dicit
non sicut brumo ⁊ leringariiꝰ uin¬
bram ⁊ figuram. Item basilius. O.
miraculum .o. dei in nos beniuolẽ¬
cia ait. qui sursũ sedet ad dexteram
prĩs. sacrifficii tñ tempe hominũ
manib continet᷑ tradit᷑ q lambe¬
re cupientib eum. Item ensebins
di cit. Tere unica ⁊ perfecta hostia
fide existimanda non sp̃e nec ext̾¬
iore cesenda uisu. set int̾iore affec¬
tu. Hillariiꝰ quoq ad ip̃m testat᷑.
De ueritate inquid carnis ⁊ san¬
guinis non ẽ relictus ambigendi
locus. Plura p̾tħ exempla cõger-¬

Expanded text:
umbram, non figuram, ut Bruno umbram, non figuram, ut Bruno et Berengarius affirmant. Et in alio loco idem ipse exponens qualiter dictum sit de David, efferebatur manibus Quomodo, inquit, intelligatur in ipso David, non invenimus secundum litam, in Christo autem invenimus: ferebatur enim Christus in manibus suis, quando commendans corpus suum, ait, Hoc est corpus meum; ferebatur enim illud corpus in manibus suis. Corpus suum dicit, non, sicut Bruno et Berengarius, umbram et figuram. Item Basilius: O miraculum! Et Dei in nos benevolentia, ait, qui sursum sedet ad dexteram Patris, sacrificii tamen tempore hominum munibus continetur, traditurque lambere cupientibus eum. Item Eusebius dicit: Vere unica perfecta hostia, fide existimanda non specie, nec exteriore censenda visu, sed interiore affectu. Hilarius quoque idipsum testatur: De veritate, inquit, carnis et sanguinis non est relictus ambigendi locus. Plura praeter haec exempla conge
Abbreviated transcription (Latin):
munionem inquit carnem acci¬
pientes. set uere niuificatricem
⁊ ip̃iꝰ uerbi ꝓp̾am factam. Ergo si
ꝓpͥa. quomõdo umbra ͤ Si ꝓp̾a qͦ¬
modo figura. Itm̃ beatus amb ͤ¬
sius. Ne esset inquit ueluti quidã
horror cruoris. set maneret tamẽ
gr̃a redemptoris: ⁊ deo similitudinẽ
accipis. set uere nature graciã uir-¬
tutemq consequeris. Item ip̃e in
libro de sacramentis. Quit hic ait.
queris nature ordinem in xp̃i cor¬
pe. cum p̾t̾ uaturam sit ip̃e dñs
ih̾c partus ex uirgine᷑ Ante bene¬
diccionem alia sp̃es nominatur.
Post consecracõnem corpus efficit᷑.
Ttem ip̃e in eodem uinũ inquit et
aqua in calicem mittitur. s fit sã¬
guis consecracione uerbi celestis.
Pciosum sãgͥnẽ bibis ut nullus hor¬
ror cruoris sit ⁊ p̾cium tñ operetur
redempcionis. Et beatus augusti¬
nis dicit ita: In ip̃a carne ambulanͭ
⁊ ip̃am carnem nobis manducandã
ad salutem dedit. Ergo si ip̃am: nõ

Expanded text:
munem carnem, inquit, accimunem carnem, inquit, accipientes, sed vere vivificationem, et ipsius Verbi propriam factam. Ergo, si propria, quomodo umbra? si propria, quomodo figura? Item beatus Ambrosius: Ne esset, ait, velut quidam horror cruoris, sed maneret tamen gratia Redemptoris, ideo similitudinem accipis, sed verae naturae gratiam, virtutemque consequeris. Item ipse in libro de Sacramentis: Quid hic, ait, quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse Dominus Jesus partus ex Virgine? Ante benedictionem alia species nominatur, post consecrationem, corpus efficitur. Item ipse in eodem: Vinum, inquit, et aqua in calicem mittitur, sed fit sanguis consecratione verbi coelestis; pretiosum sanguinem bibis, ut nullus horror cruoris sit, et praemium tamen operetur redemptionis. Et beatus Augustinus dicit ita: In ipsa carne ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit. Ergo, si ipsam, non
Abbreviated transcription (Latin):
di homines nequaqm oporteat au¬
diri. neq tam ẽ ꝓ illis conciliũ ad¬
uocandũ. quam de illoꝵ supplicio ex¬
quirendum. Tunc quippe heretici
necessario audiendi fuerunt. quã¬
do ⁊ hee ip̃e ⁊ huiusmodi qũones
utpote que non dum ad ungnẽ diᷤ¬
cusse furerant indubiũ uenire potue¬
runt. ne percongressum certaini¬
nis patesceret. que ultra ꝑs astaret
ꝓ defensione ueritatis. Quid idem
nunc ꝓfecto fieri non oportet. qr tũ
.creberrimis scõꝵ patrum conciliis.
tñ ⁊ uenerabiliũ doctoꝵ clarissimis
sentenciis. ita oumia sunt eliquata.
ut ne mininũ quid resederit de om¬
ni fece dubitacionis. Set nos ex
multis epłari breuitate cogente
pauca exponemus ⁊ pͥmo ponemus
exempla pertinencia ad corpus et
sanguinem domini. Alit idaq bea¬
tus leo pp. Sic sacre mense cõmu¬
nicari debetis ut nichil prorsus de
ueritate corꝑis ⁊ sanguinis xp̃i ã-
bigatis. Itm̃ sc̃s cirillus. Non cõ¬

Expanded text:
di homines nequaquam oporteat audi homines nequaquam oporteat audiri, neque tam est pro illis concilium advocandum, quam de illorum supplicio exquirendum. Tunc quippe haeretici necessario audiendi fuerunt, quando et hae ipsae et hujusmodi quaestiones, utpote quae nondum ad unguem discussae fuissent, in dubium venire potuerunt, ut per congressum certaminis patesceret utra pars astaret pro defensione veritatis. Quod idem nunc profecto fieri non oportet, quia creberrimis sanctorum Patrum conciliis, tum etiam venerabilium doctorum clarissimis sententiis, ita omnia sunt eliquata, ut ne minimum quid resederit de omni faece dubitationis. Sed nos ex multis, epistolari brevitate cogente, pauca exponemus, et primo ponemus exempla pertinentia ad corpus et sanguinem Domini. Ait itaque beatus Leo papa: Si sacrae mensae communicare debetis, ut nihil prorsus de veritate corporis et sanguinis Christi ambigatis. Item sanctus Cyrillus: Non com
Abbreviated transcription (Latin):
comuctos qͥd certe facillimũ est
absq ulla dilacione debita ulcio
cousequeretur. S desperamus
id fieri posse. cum bruno existat
nacionis subire sentenciam p̾t apoᷤ¬
tolicam auctoritatem. Igitur õs
quicumq sumiꝰ filii matris ecclie¬
sc̃e in maximo dolore positi sumꝰ.
Nam plurimũ ueremur. si illis
nuserimis ⁊ perditissuus iuris au¬
diencia sc̃i concilii sicut ip̃i de pena
securi postulant permittatur. cũ de
tanta p̾sũpcione reuictos puniri
minime concedatur. granssima
scandala in õi ppło t̾idelium gena¬
ri. Certe quos uidebunt impunitoᷤ
⁊ neqͣuam . a. sun gradus honore de¬
iectos. eosdem putabũt ab omniꝰ
cilio aut uinci non potuisse. aut ius-¬
tificatos ẽe erunt q ut ita dicam
nouissima perora pͥorib. Ergo ma¬
iestatem ur̃am omnes eroratam
uellemus ut int̾mi illoꝵ impiam
sacrilegam ⁊ nefariam assercionẽ
audire conteniu̾etis. donec accepta
potestatem haberetis qͣnꝙͣ huismo¬

Expanded text:
convictos quod certe facillimum est convictos quod certe facillimum est absque ulla dilatione debita ultio consequeretur! Sed desperamus id fieri posse, cum Bruno existat nationis subire sententiam praeter apostolicam auctoritatem. Igitur omnes quicunque sumus filii sanctae matris Ecclesiae, in maximo dolore positi sumus. Nam plurimum veremur si illis miserrimis et perditissimis viris audientia sancti concilii sicut ipsi de poena securi postulant permittatur, cum de tanta praesumptione revictos puniri minime concedatur, gravissima scandala in omni populo fidelium generari. Certe quos videbunt impunitos, et nequaquam a sui gradus honore dejectos, eosdem putabunt ab omni concilio aut vinci non potuisse, aut justificatos esse; eruntque, ut ita dicam, novissima pejora prioribus. Ergo majestatem vestram omnes exoratam vellemus, ut interim illorum impiam, sacrilegam et nefariam assertionem audire contemneretis, donec, accepta potestatem haberetis. Quanquam hujusmo
Abbreviated transcription (Latin):
sis autistes tem¬
poralis regni
gulernacionẽ ita moderari. ut met̾¬
nũ cum sanctis ab ommpotente doͥ
merito debeat coronari. Fama sup̾¬
mos gallie fines p̾tergressa totam
germaniam peruasit. iamq om̃i
ñm repleuit aures. quałr bruo
andeganensis ep̃s. item beringariꝰ
Turonensis autiquas hereses mo¬
derius temꝑib introducendo. as¬
truãt corpus domini non tain
corpus ẽẽ qm umbram ⁊ figurã
corꝑis doͥ. legitima coniugia
destruant. et quantũ in ip̃is eꝰ
laptismũ ꝑuuloꝵ euertant. Qu¬
os ad reuincendũ ac publice con¬
futandum eo zelo eo q feruore
quo erga scãm ecclesiam diuiua
inspiracione plurimũ semper ar¬
detis aiunt uos consiliũ aduo¬
casse. ubi tandem illud totius
nobilissimi regni ur̃i heu nuis
turpe obpbrium de medio aufe¬
ratis. et ineteruum si fieri potest
ab rra hoĩm memoria deleatis. D.
pia uoluntas ⁊ uere regni digĩs¬
sima. que utinam effectum ha¬
lere posset. ut in tanto sacrilegio

Expanded text:
sis antistes, temporalis regni gubernationem ita moderari, ut in aeternum cum sanctis ab omnipotente Deo merito debeat coronari. Fama supremos Galliae fines praetergressa totam Germaniam pervasit, jamque omnium nostrum replevit aures, qualiter Bruno Andegavensis episcopus, item Berengarius Turonensis, antiquas haereses modernis temporibus introducendo, astruant corpus Domini non tam corpus esse quam umbram et figuram corporis Domini; legitima conjugia destruant, et quantum in ipsis est, baptismum parvulorum evertant. Quos ad revincendum ac publice confutandum, eo zelo eoque fervore quo erga sanctam Ecclesiam divina inspiratione plurimum semper ardetis, aiunt vos concilium advocasse, ubi tandem illud totius nobilissimi regni vestri heu nimis turpe opprobrium! de medio auferatis, et in aeternum, si fieri potest, ab ipsa omnium memoria deleatis. O pia voluntas, et vere rege dignissima! quae utinam effectum habere posset, ut in tanto sacrilegio
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͥ in constitucione eiusdẽ conci¬
crediderit coningia hominũ que
scd̃m legem diuinã licet habere ex¬
cec̾abilia ẽẽ anathema sit. Quam¬
obrem bruonem ⁊ beringarium
iam anathematizatos arbitͣm.
Quod si ita est. uere illis audiẽcia
concilii deneganda ẽ ⁊ cum ur̃is
cũq nr̃is ep̃is. ⁊ si uobis ita uidet᷑
cũ amico u̾ro imꝑatore. cum ip̃o
ppͣ. que uindicta in illos statuatur
deliberandũ. Est enim iustũ ut
quoꝵ manus sunt contra omnes
oĩm manus eciam contͣ ip̃os ex¬
Regis a dire sacre. qͥ uis solẽma iñse.
Deliciis uesti roseũ potare cruorẽ.
Sachica ur̃a uelim pu̾o qͦͤ misimiꝰ
olem Et uineos casto coudas
inpectore flores. Iustica forte
Silebat digne sectari iussa touã¬
tis. Lilertas etenim fidei nũꝙͣ
abnegat ulli Eximnos uite
fructus decespite camis. ¶ ira
salus pax. lux. sapiencia. deniq
muictis. Qude manat ꝑeon celi
ino cardine quadro. T u quoq
minub si dignus uixeris istis

Expanded text:
sdem concicrediderit conjugia hominum quae secundum legem divinam licet habere, exsecrabilia esse, anathema sit. Quamobrem Brunonem et Berengarium jam anathematizatos arbitramur. Quod si ita est, vere illis audientia concilii deneganda est, et cum vestris cumque nostris episcopis, si vobis ita videtur, cum amico vestro imperatore, cum ipso papa, quae vindicta in illos statuatur, deliberandum. Est enim justum ut quorum manus sint contra omnes, omnium manus etiam contra ipsos exRegis adire sacrae qui vis solemnia mensae. Delicias vesci, roseum potare cruorem, Bacchica nostra velim, puero quae misimus olim, Et niveos casto condas in pectore flores: Rustica forte Si libeat digne sectari jussa Tonantis. Libertas etenim fidei nunquam abnegat ulli Eximios vitae fructus de cespite carnis: Vita, salus, pax, lux, sapientia denique cunctis Inde manat per eum coeli sub cardine quadro, Tu quoque muneribus si dignus vixeris istis
Abbreviated transcription (Latin):
estam figuralatur credentib ad fut᷑a.
De hoc uero pane dauid cecunt iuuer¬
biis. Panem augelor manducauit
homo. Allioqum. escẽ. illa licet decelo
uen̾it. ⁊ potus quia corporius erat.
angel non congruebat. s iͤ utiqz paĩs

Expanded text:
adfutura. De hoc vero pane David cecinerat in parabolis: Panem angelorum manducavit homo . Alioquin esca illa, licet de coelo venerit, et potus, quia corporeus erat, angelis non congruebat, sed utique ille panis
Abbreviated transcription (Latin):
Uis que catholicorũ
recte dm̃ cuncta creas¬
se de nichilo corde cre¬
dit ad iufticiam ⁊ ore
confitetur ad salutem. nuquͣ dubi¬
tare pot̾it exaliquo aliquid rursus
fieri posse quasi contra naturam
aliud ĩmo iure uate qd̃ uec dũ erat.
Nam natura ommũ creaturarũ nõ
ex se ẽ neq ex se creat rursum omĩa
que sunt naturalia rerum nascen¬
tia. set ex uoluntate dei omnũ rerũ
natura condita est. ꝓpt̾ca si recte qͥ ᷤ¬
q sapit. non uaturam causam di¬
cit ẽẽ rerum. s om̃i naturarũ ⁊ ex
natura sui genis deuascenciũ uo¬
lutatem dei ẽẽ confitet᷑. Porro
uoluntas dei tam esficax ẽ ⁊ om̃pt
ut eius uelle solum. fieri sit. ac
per hoc. uoluisse illum: fecisse ẽ.
Unde nimirum oĩm rerum et
naturaꝵ causa sola uoluntas dĩ
iure creditur. Tdeo quociens lilet
in slo uidetur quasi contra natu¬
ram aliꝙͥ euenire. quodam non ꝯͣ

Expanded text:
Quisque catholicorum recte Deum cuncta creasse ex nihilo corde credit ad justitiam, et ore confitetur ad salutem, nunquam dubitare poterit ex aliquo aliquid rursus fieri posse, quasi contra naturam aliud, imo jure naturae, quod necdum erat. Nam natura omnium creaturarum non ex se est, neque ex sese creat rursum omnia, quae vel sunt naturalia rerum nascentia, sed voluntate Dei omnium rerum natura condita est. Propterea quisque recte sapit, non naturam causam dicit esse rerum, sed omnium naturarum et ex natura sui generis nascentium voluntatem Dei esse confitetur. Porro voluntas Dei tam efficax est et omnipotens, ut ejus velle solum fieri sit, ac per hoc voluisse illum, fecisse est. Unde nimirum omnium rerum et naturarum causa sola voluntas Dei jure creditur. Ideoque quotieslibet in saeculo videtur quasi contra natura
Abbreviated transcription (Latin):
reri. Hec auteni ut securius tua
perlegat infancia. placuit carissime
catholicos ecc̃ie doctores in pͥncipio
anuotare. Ex quib pauca de płi̾b
quasi lac teneritudinis eliquaue¬
et bedam. quoꝵ doctrina ⁊ fide imbutꝰ
melius possis ad alciora ꝓficere.
Nr̾o quidem stilo nunc sensum eoꝵ
conmendans nunc uero ꝓpͥis eoꝵ
u̾bis utens. que apta erant i eo
studia temperaui. Tuterdum autẽ
que manifesta non dubiũ uidelãt᷑
uera rõne firmani. Et contra quo¬
que meiꝰ libri margine lr̃as doctoꝵ
quos pͥmisi. ex inicio nom̃s e re¬
gione figere curaui. ꝓpt̾ qdͤ lege se¬
curus: ⁊ perfice que monui deuotꝰ.¬

Expanded text:
reri. Haec autem ut securius tua perlegat infantia, placuit, charissime, catholicos Ecclesiae doctores in principio adnotare, ex quibus pauca de pluribus quasi lac teneritudinis eliquaveet Bedam, quorum doctrina et fide imbutus, melius possis ad altiora proficere. Nostro quidem stylo nunc sensum eorum commendans, nunc vero propriis eorum verbis utens, quae apta erant meo studio temperavi. Interdum autem quae manifesta non dubium videbantur, vera ratione firmavi, et contra quaeque in ejusdem libri margine litteras doctorum quos praemisi, ex initio nominis e regione figere curavi, propter quod lege securus et perfice quae monui devot
Abbreviated transcription (Latin):
ciaꝵ x fedare uite crimimibz. ⁊ que
sunt sc̃a inpudent᷑ attingere uelim
caueas ad hec una cum iniqͣ geren¬
tib non introire. Inimo laua int̾
innocentes manus quia iam sacͥs
es officus mancipatus. ut sine ꝑicu¬
lo possis accedere ad comuissa. ⁊ cũ
fiducia contingere uite pascua. qͥb

Expanded text:
i foedare vitae criminibus, et quae sancta sunt impudenter attingere, velim caveas ad haec una cum iniqua gerentibus introire. Imo lava inter innocentes manus, quia jam sacris es officiis mancipatus, ut sine periculo possis accedere ad commissa, et cum fiducia contingere vitae pascua, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
grando enĩ ad secũdã pͥorẽ repbat. fie¬
deundo ad pͥorẽ alt̾am dampuat. Qͦ
fit ut utrũq defensãdo neutrũ beneat.
⁊nñ cõseqͥt᷑ ut cũ reliqͣs sentẽcias ões
oderit de hiis dñicis sacramẽtis qͥd de¬
beat cred̾e peuitꝰ nich̾ sciat. Exĩde qͦq
idaccidit ꝙ certissime nouimiꝰ qd̾ berẽ¬
gariꝰ ⁊ sui se ab eruditis catholicis de
sua fide discuciant᷑ id qd̃ de corꝑe doͥ te¬
nẽt aut territi denegãt aut si ꝓfitẽt᷑
de fende nou ualẽt. Sz negatores uere
fidei de xͦ sentencia illa xͥ terribilis ex¬
cipit qua dixit. Qui me erubu̾it ⁊
meos sermones hũc filius homĩs
erubescet. Et paulus. Si negainuꝰ
ĩquit ⁊ ip̃e negabit nos. At uero si ꝓ¬
fitent᷑ ⁊̃ defend̾e neqͥunt si qͥdẽ uere
fidei defensores sit. ubi ẽ qd̾ suis xͤ¬

Expanded text:
grando enim ad secundam, priorem reprobat; regrando enim ad secundam, priorem reprobat; redeundo ad priorem, alteram damnat. Quo fit ut utramque defensando, neutram teneat. Unde consequitur, ut cum reliquas sententias omnes oderit, de his Dominicis sacramentis quid debeat credere penitus nihil sciat. Exinde quoque id accidit quod certissime novimus, quod Berengarius et sui, si ab eruditis Catholicis de sua fide discutiantur: id quod de corpore Domini tenent, aut territi denegant, aut si profitemur, defendere non valent. Sed negatores verae fidei de Christo, sententia illa Christi terribilis excipit, qua dixit: Qui me erubuerit et meos sermones, hunc filius hominis erubescet . Et Paulus: Si negaverimus, inquit, et ipse negabit nos . At vero si profitentur et defendere nequeunt, si quidem verae fidei defensores sunt, ubi est quod suis
Abbreviated transcription (Latin):
it multis ĩ suꝑ cõsiliis gen̾alib ro¬
horauit ex aplĩca auctoritate tradita
rectissime creditur. Nã si illud qd̾
sẽꝑ ecclĩa tenuit nullus nnunitũ cõ¬
ciliis apłicũ ẽ qnͣto magis illd̾ qd ⁊ sꝑ̃
tenuit ⁊ utultis ẽ ut dixi conciliis ge¬
neralib cõfirmatũ ex aplĩca auctori¬
tate traditũ ẽaredendũ ẽ. S pauẽt
uinũ altaris d̾oi corpus ⁊ sanguuẽ
yͥ substancialit̾ cõmutari ñ sicut de¬
lirat beringeriꝰ corpus ⁊ sanguinis
d̾o figuras tm̃ ẽẽ ⁊ ũbras aut intra
gent̾ sane si daretur locus cũ ip̃o berẽ¬
gario discutere uellẽ. cũ aliquos doce¬
at uich in çibo altans d̾oͥ corporis ⁊¬
Alliqͥb uero tanꝙͣ subtilius querẽtib
satifaciẽs ip̃m ibi corpus xͥ eẽ respõ¬
deat s iupanatũ lat̾e qͥd sibi ĩ pͥore sẽ¬
tencia displicet ut satisfacturus q̃ rẽ¬
tib trausmigret ad alterã aut qͥd ĩpos¬
teriore abhorret ut redeat ĩpͥorẽ. Mi¬

Expanded text:
t, multis insuper conciliis generalibus roboravit, ex apostolica auctoritate tradita rectissime creditur. Nam si illud quod semper Ecclesia tenuit nullis munitum conciliis apostolicum est, quanto magis illud quod et semper tenuit, et multis est ut dixi conciliis generalibus confirmatum, ex apostolica auctoritate traditum esse credendum est: Sed panem et vinum altaris Domini in corpus et sanguinem Christi substantialiter commutari non sicut delirat Berengarius corporis et sanguinis Domini figuras tantum esse et umbras, aut intra genter sane si daretur locus, cum ipso Berengario discutere vellem, cum aliquos doceat nihil in cibo altaris Domini corporis aliquibus vero, tanquam subtilius quaerentibus, satisfaciens, ipsum ibi corpus Christi esse respondeat, sed impanatum latere: quid sibi in priore sententia displiceat, ut satisfacturus quaerentibus transmigret ad alteram, aut quid in posteriore abhorreat, ut redeat ad priorem. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑbonos ⁊ ꝑ malos ministros u̾¬
ba dm̃ credit equalitꝰ oꝑari. Set
absit a cũctis fidelib hͦ ut ñqui¬
tas hominis u̾ba saluatoris ĩfir¬
mare posse credat᷑ ab sit ut ecclie
Non gͥ qd̾ sumpturus erat indignis¬
simus presbiter propt̾ ip̃m in muta¬
bile remansit. Cum ergo totum ꝙ
cousecratũ ẽ simat caruẽ ⁊ sangͥ¬
nẽ dm̃i presbit᷑ indigraissinus cõme¬
dit ⁊ bibit. Qd̃ si ita est iunuo quia

Expanded text:
 bonos et per malos ministros verba Domini credit aequaliter operari. Sed absit a cunctis fidelibus hoc, ut iniquitas hominis verba Salvatoris infirmare posse credatur! Absit ut Ecclesiae Non igitur quod sumpturus erat indignissimus presbyter, propter ipsum immutabile remansit. Cum ergo totum quod consecratum est sumat, carnem et sanguinem Christi presbyter indignissimus comedit et bibit. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
gnẽ bibit in me manet ⁊ ego in eo nix¬
ta apłm ⁊ beatũ augustinũ adsimili¬
cõpetentꝰ intellecta nichil istis afferat
exẽplũ porro senis adiũctũ totũ illis
pociꝰ anfferãt cũ ⁊ causa documẽti hu¬
iꝰ nilła sit ⁊ arguniẽta cũcta deficiãt
cesset hͦ noua a xͥ auis hoĩb prorsus

Expanded text:
in eo, juxta Apostolum et beatum Augustinum, ad similicompetenter intellecta nihil istis afferat, exemplum porro senis adjunctum totum illis potius auferat: cum et causa documenti hujus nulla sit et argumenta cuncta deficiant, cesset haec nova a Christianis hominibus prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ est carbo panis neq uinũ. Qͫ¬
ꝓpt̾ hꝰ exẽplo istoꝵ ut dixi opiio
magis obscruit᷑ qmͣ astruat᷑. Nobis
porro exẽplũ hͦ ĩ nullo adu̾sari ui¬
det᷑. Potuit enĩ fieri sub oculis se¬
uis illius ut caro ⁊ sangnis ĩ ea qͥdẽ
sp̃e qua porrogebãt᷑ ĩustis ĩuistis
subtraherent᷑ ⁊ aliqͥd ostencõm ũ¬

Expanded text:
 est panis neque vinum. Quapropter hoc exemplo, istorum ut dixi opinio magis destruitur quam astruatur. Nobis porro exemplum hoc in nullo adversari videtur. Potuit enim fieri sub oculis illius, ut caro et sanguis in ea quidem specie qua porrigebantur justis, injustis subtraherentur, et ad ostensionem
Abbreviated transcription (Latin):
uia sit. Qd̾ enĩ si nemo ĩ digunꝰ corpꝰ
dũi accipit ⁊ iccirco porcõ panis ppter
ĩdignos uidelicet ĩnutabilis rema¬
net. Cũ senemo dignũ audeat dic̾e
qr scͥptũ est. Nescit hõ utrũ amore
au odio sit dignus ĩ uita sua s neq
de alio audeat iudicare. sqͥptũ est enĩ.
Ne laudes homiuẽ ĩ bita sua. hõ e¬
nĩ uidet in facie. deꝰ autẽ ĩ corde nemo
utiq cõfident᷑ audebit cõfiter corpꝰ
accipit. Qd̾ si nenio id cõfident᷑ au¬
debit cõfiteri temere ergo sacerdos
affirmat. hͦ est corpus .xͥ. teniere po¬
pulis amẽ respondet. hͦ ẽ uerũ est.
cũ omnino quid hͦ sit. nesciãt. qm̃
m̾ita omniũ tã suaqmͣ ceteroꝵ cũcti
ignorãt. Set absit hͦ ut tocius ecclie
religiosa cõfessio ullatenus sit cõ¬
p̾hensibilis. Cõfident᷑ gͥ credat ⁊¬
dicat unusqͥsq eciã si se fateat᷑ m
accedit ꝙ sacerdos plerũq indignis¬
simus missã celebrat solusq id qd̾

Expanded text:
dignus corpus Domini accipit, et idcirco portio panis, propter indignos videlicet, immutabilis remanet? Cum se nemo dignum audeat dicere, quia scriptum est: Nescit homo utrum amore an odio sit dignus in vita sua , sed neque de alio audeat judicare, scriptum est enim: Ne laudes hominem in vita sua, homo enim videt in facie, Deus autem in iteri corpus accipit. Quod si nemo id confidenter audebit confiteri, temere ergo sacerdos affirmat, hoc est corpus Christi; temere populus amen respondet, hoc est, verum est: cum omnino quid hoc sit nesciant, quoniam merita omnium tam sua quam caeterorum cuncti ignorant. Sed absit hoc ut totius Ecclesiae religiosa confessio ullatenus sit reprehensibilis. Confidenter igitur credat et dicat unusquisque etiam si se fateatur iaccedit, quod sacerdos plerumque indignissimus missam celebrat, solusque id quod
Abbreviated transcription (Latin):
acceptabilemq facere digneris
ut nobis corpus ⁊ saugius fiat fi¬
at dilectissimi filii tui. nõ hic dicit᷑
ut ꝑs eius fiat corpus ⁊ sauguis.
pars enĩ enis est corpus meum.
set id tantũ hoc est eniui corpus
nieũ. Illud sane extreniũ quis uł
mediocriter eruditus solo auditu
non ꝑhorreat ꝙ uidelicet caro t sã¬
gius dm̃i proptꝰ in dignos in panẽ
reuertant᷑ ⁊ uniũ. Caro quippe ⁊ sã¬
gius dm̃ incorruptibilis est. Qd̃ ã
incorruptibile est uec corrumpitꝰ

Expanded text:
facere digneris, ut nobis corpus et sanguis fiat dilectissimi Filii tui; non hic dicitur, ut pars ejus fiat corpus et sanguis. Pars enim ejus est corpus meum; sed id tantum: Hoc est enim corpus meum. Illud sane extremum, quis vel mediocriter eruditus solo auditu non perhorreat, quod videlicet caro et sanguis Domini propter indignos in panem revertantur et vinum; caro quippe et sanguis Domini incorruptibilis est. Quod autem incorruptibile est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
mãducat nͨ estimãdꝰ ẽ mãducãs set
pociꝰ qnͣtũ ĩ ip̃o ẽ cõculcãs. Mãduat
gꝰ ⁊ nõ mãducat. Mãducat corporalĩ
⁊ nõ mãducat spũalit̾ nõ eo sensu
nõ eis morib nõ ea caritate ut dig¬
ne mãducet. Similitꝰ ⁊ illa u̾ba dĩ
accipieuda sũt qͥbus dicit. Qͥ pͣcau̾it

Expanded text:
cat, nec aestimandus est manducans, sed potius quantum in ipso est conculcans. Manducat ergo et non manducat. Manducat corporaliter, sed non manducat spiritualiter, non eo sensu, non eis moribus, non ea charitate, ut digne manducet. Similiter et illa verba Domini accipienda sunt quibus dicit: Qui peccaverit
Abbreviated transcription (Latin):
sãgͥnẽ d̾ͥoͥ ñ simnũt necesse est id qd̃
accipiũt aut ñ fuissenutatũ auti
naturã pͥorẽ ẽẽ reu̾sũ. Et hactenꝰ qͥdẽ
ustoꝵ rõ. Cui auxiliãte dño ñc obui¬
adũ ẽ. Ac de exẽplo qͥdẽ pͥmo notãdũ
Qd̾ uichil eis afferat ĩno lõge eoꝵ o
piuioni repuguet. Sienĩ panis por¬
rigendis ĩ dignis ĩmutabilis reia¬
net qͥd sibi uult carbo datus est ⁊ nõ

Expanded text:
est, id quod accipiunt, aut non fuisse mutatum, aut in naturam priorem esse reversum. Et hactenus quidem istorum ratio, cui, auxiliante Domino, nunc obviandum est. Ac de exemplo quidem primo notandum, quod nihil eis afferat; imo longe eorum opinioni repugnet. Si enim panis porrigendus indignis immutabilis remanet: quid sibi vult carbo datus eis et non
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ legitꝰ licet berenganꝰ oderit q
tamen opitulante dũo aliis prodit.
dubitacõe hac reniouenda multis pͥ¬
cibus exorasset. augelũ dei suꝑ arã sa¬
crificii hora indisse puerum ĩmolãtẽ
sibiq ad coĩonẽ accedenti eiuscem pi̾n
ꝑticulã porrigentẽ. S̾et cũ ille nmnĩ
exteritus sumere trepidaret multio
lacͥmiis speciem panus fide iam solida¬
tus obtinuit. Set quẽ mouere ĩ admi¬
racõnem ⁊ laudẽ diuine bonitatis ñ
debeaut magni pr̃is ñri gesta basilii
inter cuius manus nideus in medio
frequẽtis latitans populi sacrificii
temꝑe ꝑtiri puetulũ uidit exlana¬
uit et propterea baptizatꝰ ẽ. Multa qͦ¬
q hunismodi alia ⁊ m̃i temporis et
antiqui narrari possunt a quib suꝑ¬
sedeo. Nã ⁊ catholicus breuit̾ cõmo¬
uisse de miraculis sufficit et ħeticos
plurima taliũ relacõe prosequi for¬
tasse non proficit. Sesta namq sc̃oꝵ

Expanded text:
Patrum legitur, licet Berengarius oderit, quia Patrum legitur, licet Berengarius oderit, quia tamen opitulante Domino aliis proderitdubitatione hac removenda multis precibus exorasset, angelum Dei super aram, sacrificii hora, vidisse puerum immolantem, sibique ad communionem accedenti ejusdem pueri particulam porrigentem. Sed cum ille nimium exterritus sumere trepidaret, multis lacrymis speciem panis, fide jam solidatus, obtinuit. Sed quem movere in admirationem et laudem divinae bonitatis non debeant magni Patris nostri gesta Basilii, inter cujus manus Judaeus in medio frequentis latitans populi, sacrificii tempore partiri puerulum vidit, exclamavit, et propterea baptizatus est? Multa quoque hujusmodi alia et nostri temporis, et antiqui narrari possunt, a quibus supersedeo. Nam et catholicos breviter commonuisse de miraculis sufficit, et haereticos plurima talium narratione prosequi fortasse non proficit. Gesta namque sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
propter qui se filios ecclie uł dici de¬
siderãt libros quos illa recipit non
recusent. Qua racõne enim uitã
beati gregorii quilibet xͥauus apocͥ¬
pham dicat quã attestante roma
editam tot scĩssimm doctissimiq ro¬
mani pontifices nullo dissonante
hactemis probauerunt eoꝵq aucto¬
ritatem secuto tot ecclĩe cuncto ppło
perunt. Incadẽ sane bita miraculũ¬
scriptũ ẽ ꝙ beatissimꝰ idẽ papa gregoriꝰ
presente populo romauo cuidã matͥ¬
familias qr cõmuicatura risisset doͥ¬
ci corporis porcõnẽ subtraxerit quã ĩ
ara repositã cõnami mox p̾ce ad dñi
fusa adiustruendã de ueritate d̾oce car¬
nis matrone seu eriã populi fidem co¬
ram omim populo ĩ sp̃e uere carnis qͣsi
digiti auricularis ostenderit. Cũq inu¬
lier iã fidelior ꝓpter horrorẽ carius cõi¬
ei ꝑticulam papã cõsueta panis sp̃e
reporrexit. Illud ⁊̃ miraculũ qd in uita ᷤ

Expanded text:
apropter qui se filios Ecclesiae vel dici deapropter qui se filios Ecclesiae vel dici desiderant, libros quos illa recipit, non recusent. Qua ratione enim Vitam beati Gregorii quilibet Christianus apocrypham dicat, quam attestante Roma editam, tot sanctissimi, doctissimique Romani pontifices nullo dissonante, hactenus probaverunt, eorumque auctoritatem secutae tot Ecclesiae, cuncto populo perunt? In eadem sane Vita scriptum est quod beatissimus idem papa Gregorius, praesente populo Romano, cuidam matrifamilias, cum communicatura risisset, Dominici corporis portionem subtraxerit, quam in ara repositam communi mox prece ad Deum fusa, ad instruendam de veritate Dominicae carnis matronae, seu etiam populi fidem, coram omni populo in specie verae carnis, quasi digiti auricularis ostenderit. Cumque mulier, jam fidelior, propter horrorem carnis communiei particulam papa in consueta panis specie reporrexerit. Illud etiam miraculum quod in Vitis
Abbreviated transcription (Latin):
cum nulla ommino res sine mira¬
culo fiat. Uitiuam isti uentiloqui
nec se ip̃o aliquid loqui dumi inpi¬
denter iactitant talia crederent qͦ¬
niam hoc ip̃m quod loqui possũt
hoc ip̃mi eciam omimo ꝙ sunt ñ
nsi ex diumo miraculo est. Set sũt
qui miracula se non respuere qui¬
dem respondeant libros uero in quib
ea leginitur apocuphos asseuerẽt.
O. niqua licencia. Quos ecclĩa dei
iuedificacõnem sin ꝑ totum orbem
tantis temporibus subtantis docto¬
ribus legit ⁊ legendos tradidit hos
panculi minus docti ⁊ auimales
nuillo racõnis intuitu nsi tantũq
non placent eis apocriphos dicũt ⁊
qͥ paganoꝵ libent ystorias amplec¬
tunt᷑ xp̃ianas ystorias quas totus
amplectit᷑ mũdus cassare laborãt.
S ⁊ hoc ip̃o ꝙ eis non placet qd u¬
muersali ecclĩe placet ⁊ placuit et
obstinate respuunt qd̃ libent̾ illa
accepit non pacificos enis filios s
iniuncos se manifestos probãt. Qͣ¬

Expanded text:
cum nulla omnino res sine miracum nulla omnino res sine miraculo fiat? Utinam isti vaniloqui, nec seipsos aliquid loqui, dum impudenter jactitant talia, crederent, quoniam hoc ipsum quod loqui possunt, hoc ipsum etiam omnino quod sunt, non nisi ex divino miraculo est! Sed sunt qui miracula se non respuere quidem respondeant; libros vero in quibus ea leguntur apocryphos asseverent. O iniqua licentia! Quos Ecclesia Dei in aedificationem sui per totum orbem tantis temporibus sub tantis doctoribus legit et legendos tradidit, hoc pauculi minus docti et animales, nullo rationis intuitu, nisi tantum quia non placent eis, apocryphos dicunt, et qui paganorum libenter historias amplectuntur, Christianas historias, quas totus amplectitur mundus, cassare laborant. Sed et hoc ipso quod eis non placet, quod universali Ecclesiae placuit, et obstinate respuunt quod libenter illa recepit, non pacificos ejus filios, sed inimicos manifestos se probant. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
pllarii. beatus augustinus in suo
liͦ de triuitate tum magua uen̾a¬
cione mencionem facit. Ulnde
palam est quia disputacionem
hauc reprehensibileni non iudi¬
cauit. Palam ergo ⁊ istud est qͥa
eiusdem fidei fuit. Qua propter
beatissim ⁊ doctissimi uiri ylla¬
rii disputacio apud omnes fideles
ualeat inubraticoꝵ stultissima
garrulitas penitus obintescat.
Non solum eniui predictis auc¬
toritatibus set ⁊ młtis quoq mi¬
raculis enidentissimis racionabi¬
liter confutantur. Qd̃ si miraclã
non recipiunt hostes ecclĩe se de¬
clarant. Ecclĩa enim miraculis
quam maxime et propaga est et
adulta. Quid deuiq est aliud mi¬
racula cassare nisi eccliam qnͣtũ
in se est auferre. Eis deui quippe ar¬
tibus ut ait quidam quib partũ ẽ¬
inparumi retinet᷑. Qua proptꝰ ecclĩe
hostes sese ⁊ nou filios astriuit si
enuis nuracula accipere nolunt.
Quid auter stulcius quid uecor¬
dius quam euacuate miracula

Expanded text:
Hilarii beatus Augustinus in suo Hilarii beatus Augustinus in suo libro De Trinitate cum magna veneratione mentionem facit. Unde palam est quia disputationem hanc reprehensibilem non judicavit. Palam ergo et illud, quia ejusdem fidei fuit. Quapropter beatissimi et doctissimi viri Hilarii disputatio apud omnes fideles valeat, umbraticorum stultissima garrulitas penitus obmutescat. Non solum praedictis auctoritatibus, sed et multis quoque miraculis evidentissimis, rationabiliter confutantur. Quod si miracula non recipiunt, hostes Ecclesiae se declarant. Ecclesia enim miraculis quam maxime et propagata est et adulta. Quid denique est aliud miracula cassare, nisi Ecclesiam, quantum in se est, auferre? Eisdem quippe artibus ut ait quidam quibus partum eimperium, retinetur. Quapropter Ecclesiae hostes sese, et non filios astruunt, si ejus miracula accipere nolunt. Quid autem stultius, quid vecordius quam evacuare miracula,