comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ suꝑ sceptra dic̃ dñs: hoc ÷ cõminab̾is iudiciũ tuũ
etiã regib t̾rȩ. Pluminib scindet᷑ t̾ra: hoc ÷ influ¬
entib sermonib p̃dicantiũ te: aꝑient᷑ ad confi
& dolebunt popłi: Qͥ d nisi ut lugendo sint be¬
ati : Quid ÷ disꝑgens aqͣs in incessu: an ambu¬
lando in eis qͥ te usqueqͣq annuntiant. huc atq
huc disꝑgis fluenta doctrinȩ : Quid ÷ dedit abrs¬
sus uocẽ suã : an ꝓfunditas cordis humani: Q d
ei uidẽt᷑ ex p̃ssit. Altitudo fantasiȩ suȩ. tanquã
uersus suꝑioris : ẽ. ex positio. Altitudo enĩ .ẽ. abrs¬
sus. Ed aut̃ ait fantasiȩ suȩ : sub audiendũ. ẽ. uo¬
cẽ dedit. Hoc ÷ qͦd diximꝰ qͥd ei uidet᷑ exp̃ssit.
Phantasia qͥppe uisio. ẽ. quã ñ tenuit ñ oꝑuit.
s confitendo eruetauit. Eleuatꝰ ÷ sol & luna
stetit mordine suo: hoc. ẽ. ascendit xp̃c in cȩlũ.

Expanded text:
umsupersceptra, dicitDominus hoc est ccomminaberis iudicium tuum umsupersceptra, dicitDominus hoc est ccomminaberis iudicium tuum etiam regibus terrae.\' Fluminibus scindetur terra, hoc est influenolebunt populi, nisi ut lugendo sint beati? Quid est, Dispergens aquas incessu, nisi ambulando in eis qui te usquequaque annuntiant, hac atque hac dispergis fluenta doctrinae? Quid est, Abyssus dedit vocem suam? an profunditas cordis humani quid ei videretur expressit? Altitudo phantasiae suae, tanquam versus superioris est expositio; altitudo enim est abyssus. Quod autem ait, phantasiae suae, subaudiendum est, vocem dedit; hoc est, quod diximus, quid ei uideretur expressit. Phantasia quippe uisio est, quam non tenuit, non operuit, sed confitendo eructauit. Eleuatus est sol, et luna stetit in ordine suo, hoc est \'adscendit Christus in caelum,
Abbreviated transcription (Latin):
in manib eiꝰ s̃. qͥd ÷ nisi tropheũ crucis. Et posuit
caritatẽ firmã fortitudinis suȩ: nec ex ponendũ
atꝰ . ẽ. & pꝰ ea quã hinc reuers. ẽ. annuntiatꝰ. ẽ :
Stetit & t̾ra cõmota. ẽ. qͥd nisi stetit ad subue
entib miraculis: elatoꝵ. ẽ. contrita suꝑbia. Defluxer̃
colles aet̾̃nales: hoc ÷ humiliati s̃ ad tẽpꝰ ut erigerent᷑
sine mercede ȩt̃nitatis laborẽ caritatis aspexit.
biliũ tuorũ etiã qͥ ñ sunt iniure romano. er̃ in po¬
pło xp̃iano. Nũ qͥd in fluminib iratꝰ es. dñe. aut in
fluminib furor tuus. aut in mariimpetꝰ cuus :
Hoc idõ dictũ. ẽ. qͥa ñ uenit nunc ut uidicet mun¬
dũ: s ut saluet᷑ mundus ꝑ ipsũ. Qͥ ascendes super
eqͦs tuos: & eqͥtatio tua salus hoc ÷ euangłistȩ tui
portabunt te qͥ regunt᷑ ate: & euangłiũ tuũ salꝰ
.ẽ. eis qͥ credunt inte. Intendens intendes arcũ tu¬

Expanded text:
in manibus eius sunt quid est nisi tropaeum crucis? Et posuit in manibus eius sunt quid est nisi tropaeum crucis? Et posuit caritatem firmam fortitudinis suae nec exponendum atus est, et postea quam hinc reuersus est, adnuntiatus est? Stetit, et terra commota est quid est nisi stetit ad subuenentibus miraculis elatorum est contrita superbia\'. Defluxerunt colles aeternales, hoc est humiliati sunt ad tempus, ut erigerentursine mercede aeternitatis laborem caritatis adspexi. bilium tuorum etiam quae non sunt in iure Romano erunt in populo Christiano.\' Numquid in fluminibus iratus es, Domine. aut in fluminibus furor tuus aut in mari impetus tuus? hoc ideo dictum est, quia non uenit nunc ut iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum. Quia adscendes super equos tuos, et equitatio tua salus, hoc est \'euangelistae tui portabunt te, qui reguntur a te, et euangelium tuum salus erit eis, qui credunt in te/ Intendens intendes arcum tu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd iudȩos in se trans figurauit quorũ gentis
fuit qͥ cũ magna ira turbati crucifigerint xp̃m.
ille miscđiȩ memor dix̃. pat̃ ignosce illis qͥa
nesciunt qͥd faciunt : Os de theman ueniet: &
sc̃s de monte umbroso & condenso. Qͦd hic dictũ
.ẽ. de theman ueniet alii int̃p̃tati sunt ab aus
tro uel affrico ꝑ qͦͦd significat᷑ meridies . id. ẽ. fer¬
uor caritatis. & splendor ueritatis. Montẽ .uͦ.
umbrosũ & condensũ quã multis modis possit
in telligi libentiꝰ acceꝑim scripturarũ altitudi¬
umbrosa & condensa s̃: qͥȩ m̃tẽ qͥerentis exerceat̃.
Inde aut̃ uenit: cũ ibi eũ qͥ intelligit inuenit. O¬
peruit cȩlos uirtꝰ eiꝰ. & laudis eiꝰ plena . ẽ. t̃ra: qͥd¬
.ẽ. nisi qͦd et in psalmo dr̃. ex altare suꝑ cȩlos ds̃.
& suꝑ omnẽ trã głatua: splendor eiꝰ ut lum̃ erit.
qͥd ÷ nisi fama eiꝰ credentes illuminabit : Cornua

Expanded text:
quod Judaeos in se transfiguravit, quorum gentis quod Judaeos in se transfiguravit, quorum gentis fuit, qui cum magna ira turbati crucifigerent Christum, ille misericordiae memor dixit: Pater ignosce illis, quia nesciunt quod faciunt? Deus de Theman ueniet et sanctus de monte umbroso et condenso. Quod hic dictum est: De Theman ueniet, alii interpretatro, vel ab Africo: per quod significatur meridies, id est fervor charitatis et splendor veritatis. Montem vero umbrosum atque condensum, quamvis multis modis possit intelligi, libentius acceperim Scripturarum altitudiumbrosa adque condensa sunt, quae mentem quaerentis exerceant. Inde autem uenit, cum ibi eum, qui intellegit, inuenit. Operuit caelos uirtus eius, et laudis eiest nisi quod etiam in psalmo dicitur: Exaltare supercaelos, Deus, et super omnem terram gloria tua? Splendor eius ut lumen erit quid est nisi cfama eius credentes inluminabit\'? Cornua
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓpħiã cõpletã. eẽ. cognoscimꝰ. Ab acuch de qͦ
alio quã de xp̃i aduentu. qͥ futurꝰ intelligitur¬
dicere : Et respondit dñs : ad me: & dix̃. Scribe
uisũ aꝑte inbuxo ut asseqͣt᷑ qͥlegit ea. qͥa ad huc
usio ad tẽpus. & orietur in fine. & ñ inuacuum.
Si tardauerit sustine eũ : qͥa ueniens ueniet &
nisi xp̃o dño dic̃: dñe audiui auditionẽ tuã
& timui. dñe considaui oꝑa tua & ex paui: & d
enĩ hoc ÷ nisi p̃ cognite nouȩ ac repentinȩ salu¬
tis hominũ in effabilis admiratio : In medio
duoꝵ animaliũ cognosceris. qͥd. ẽ. nisi aut in
medio duoꝵ testam̃toꝵ. aut inmedio duoꝵ la¬
tronũ. aut in medio morsi & heliȩ cũ illo in mon¬
te sermocinantiũ : Dũ apꝓpinqͥuerint anni cog¬
nosceris. in ad uentu tẽporis ostenderis. nec
exponendũ. ẽ. In eo cũ conturbata fuerit ani¬
na mea. in ira miscđiȩ memor erit. qͥd ÷ nisi

Expanded text:
re prophetiam conpletam esse cognoscimus. Ambacum de quo re prophetiam conpletam esse cognoscimus. Ambacum de quo alio quam de dicere: Et respondit Dominus ad me et dixit: Scribe uisum aperte in buxo, ut adsequatur qui legit ea; quia adhuc uisio ad tempus, et orietur in fine et non in uacuum; si tardauerit, sustine eum, quia ueniens ueniet et audivi auditionem tuam, et timui; Domine, consideravi opera tua, et expavi? quid enim hoc est, nisi praecognitae, novae, ac repentinae salutis hominum ineffabilis admiratio? In medio duorum animalium cognosceris, quid est, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae cum eo in monte sermocinantium? Dum appropinquant anni, cognosceris; in adventu temporis ostenderis, nec exponendum est. In eo dum conturbata fuerit anima mea, in ira misericordiae memor eris, quid est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
euangłii p̃dicationẽ saluos fatiendo eos qͥ credi¬
der̃. ut eruerent᷑ de potestate tenebrarũ & trans¬
ferrent᷑ in regnũ dĩ : qd consequent̃ ex p̃ssit ad den¬
do: & erit dño regnũ. Mons enĩ sron iudȩã signi¬
uͦ esau idumea. ẽ. ꝑ quã significata ÷ ȩccłia gentiũ:
qͥã defender̃ sic̃ ex posui resaluati ex monte syon
ut. eẽt. dño regnũ. Hoc obscurũ erat anteqͣm fierb&.
sed factũ qͥs ñ fidelis agnoscat: Naum uͦ ꝓpħa im
tilia. ponã sepulturã tuã. quia ecce suꝑ montes pe
des: annuntiantis pacẽ. Celebra uida dies festos
tuos. redde uota tua: qͥa iã ñ adicient ultra ut¬
tribulatione. Qͥs ascendit ab inferis & in suf¬
enĩ testam̃tũ ꝑtinent. qͦorũ dies festi ita sp̃u alit̃
in nouant᷑. ut inuetustatẽ transire ñ possint. Por¬
ro ꝑ euangłiũ ex t̃minata sculptilia & confla¬
tilia id ÷ idola dõꝵ falsorũ & oblunoni tanqͥã
sepulturȩ tradita iã uidemꝰ. & hanc etiã in hac

Expanded text:
ediderunt, ut cruerentur de potestate tenebrarum, et transferrentur in regnum Dei? Quod consequenter expressit addendo, Et erit Domino regnum. Mons enim Sion Judaeam signi Esau Idumaea est, per quam significata est ecclesia gentium, quam defenderunt, sicut exposui, resaluati ex monte Sion, ut esset Domino regnum. Hoc obscurum erat, antequam fieret; sed factum quis non fidelis agnoscat? Naum uero prophetilia, ponam sepulturam tuam; quia ueloces eet adnuntiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tuos, redde uota tua; quia iam non adicientultra, uttribulatione. Quis adscenderit ab inferis et insufenim testamentum pertinent, quorum dies festi ita spiritaliter innouantur, ut in uetustatem transire non possint. Porro per euangelium exterminata sculptilia et conflatilia, id est idola deorum falsorum, et obliuioni tamquam sepulturae tradita iam uidemus et hanc etiam in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ñ reqͥrat dĩ. In otio ñ iners uacatio delec¬
Tare debet. s aut inqͥsitio. aut inuentio ueritatis.
ut inea qͥsq ꝓfitiat. & qͦd inuenerit. ne alteri
inuideat. In actione uͦ ñ amandꝰ ÷ honor in hac uita
siue potentia : qm̃ omĩa uana subsole. s opꝰ ipsum
qͦd ꝑ eundẽ honorẽ uel potentiã fit. si recte atq
utilit̃ fit. id ÷ ut ualeat ad eã salutẽ subditoꝵ qͦȩ¬

Expanded text:
tionem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectionem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectare debet, sed aut inquisitio aut inuentio ueritatis, ut in ea quisque proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel potentiam fit, si recte adque utiliter fit, id est, ut ualeat ad eam salutem subdito
Abbreviated transcription (Latin):
mus utitur. qm̃ miserabiliꝰ fallit̾. qͥ nũ qã putat
eis. eẽ. credendũ. Credit etiã scripturis scĩs & uete¬
rib & nouis . qͦs canonicas appellamꝰ. Vnde fides
nec ꝑtestes qͥb ñ crede ab surdũ ÷ in nr̃am notitiã
ne ad istã ꝑtinet ciuitatẽ. qͦ habitu uł more uiuen¬
di. si ñ ÷ cont᷑ diuina p̃cepta istã fidẽ qͣ ꝑuenitur
addm̃ qͥsq sectet᷑. Unde ipsos qͦq phylosophos qͣn¬
do xp̃iani fiunt. ñ habitũ uł con suetudinẽ uictꝰ
qͥȩ nichil impedit religionẽ: s falsa dogmata
mutare cõpellit. Vnde illã qͦã uarro ad hibuit
ocioso. actuoso. ex utroq: cõposito : qͥã uis salua
fide qͥsq possit in qͦlibet eorũ uitã ducere. & ad
sempit̾na p̃mia ꝑuenire : int̃ ÷ tam̃ qͥd amore
teneat ueritatis qͥd officio caritatis impendat.¬
Nec sic. eẽ qͥsq debet ociosus: ut in eodẽ otio utili¬
tadẽ ñ cogitet ꝓxximi. nec sic actuosus. ut cõtẽpla¬

Expanded text:
itur, qui nunquam putat eis esse credendum. Credit etiam Scripturis sanctis et veteribus et novis, quas Canonicas appellamus, unde fides per testes, quibus non credere absurdum est, in nostram notitiam ne ad istam pertinet ciuitatem quo habitu uel more uiuendi, si non est contra diuina praecepta, istam fidem, qua peruenitur ad Deum, quisque sectetur; unde ipsos quoque philosophos, quando Christiani fiunt. non habitum uel consuetudinem uictus, quae nihil inpedit religionem, sed falsa dogmata mutare conpellit. Unde illam quam Varro adhibuit otioso, actuoso et ex utroque conposito, quamuis salua fide quisque possit in quolibet eorum uitam ducere et ad sempiterna praemia peruenire, interest tamen quid amore teneat ueritatis, quid officio caritatis inpendat.fNec sic esse quisque debet otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi, nec sic actuosus, ut contempla
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥora repetam : & ante illud grande diluuium
merito dixerim. Si qͥdem ipsa arca quã fecit. & in qͣ
cũ suis euasit: ꝓpħia nr̃orũ tẽporũ fuit. Quidenocͥ
uidȩos & apud nos in auctoritatẽ ñ. eẽnt: nimia
fecit antiqͥtas. ꝓpt̃ quã uidebant᷑. eẽ. suspecta.¬
ne ꝓferrent᷑ falsa ꝓueris. Nã & ꝓferunt᷑ qͦ ȩdã
qͦe ipsoꝵ . eẽ. dicant᷑. ab eis qͥ ꝓsuo sensu passim
qͦd uolunt credunt: sed ea castitas canonis non
auctoritas. sed qͦd ista. eẽ. ñ credant᷑ ipsoꝵ. Nec
mirũ debet uidĩ qͦd sus pecta habent᷑ quȩ subtan¬
te antiqͥtatis nomine ꝓferunt᷑. qͣndo qͥdẽ in ipsa
historia regũ uida & regũ isrł quȩ res gestas con¬
tinet. de qͥb eidẽ scripturȩ canonicȩ credimꝰ
cõmemorant᷑ plurima qͥe ibi ñ explicant᷑. & in libris¬

Expanded text:
ATIO. Ante illud grande diluvium merito dixerim. Siquidem ipsa area quam fecit, et in qua cum suis evasit, prophetia nostrorum temporum fuit. Quid EnochIudaeos, et apud nos in authoritate non essent, nimia fecit antiquitas, propter quam videbantur habendane proferrentur falsa pro veris. Nam et proferuntur quaedam quae ipsorum esse dicantur ab eis qui pro suo sensu passim, quod volunt, credunt. Sed ea castitas canonis non auctoritas, sed quod ista esse non credantur ipsorum. Nec mirum debet videri, quod suspecta habentur, quae sub tantae antiquitatis nomine proferuntur; quandoquidem in ipsa historia regum Juda et regum Israel, quae res gestas continet, de quibus eidem Scripturae canonicae credimus, commemorantur plurima, quae ibi non explicantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ꝓpħarũ nr̃oꝵ antecede. potuit: qͣndo qͥdem
& habrahã ꝓ pħa fuit. Quid aut̃ sapientiȩ potuit¬
.eẽ. in egrpto. antequã eis isis quã mortuã tanqͥã
magnã deã colendã putar̃. litteras trađet: Isis

Expanded text:
re antecedere potuit, quandoquidem re antecedere potuit, quandoquidem et Abraham propheta fuit . Quid autem sapientiae esse potuit in Aegypto, antequam eis Isis, quam mortuam tanquam deam magnam colendam putaverunt, litteras traderet? Isis
Abbreviated transcription (Latin):
grecos fuit his ꝓpħis hebreis quoꝵ scripta in aucto¬
ritate habemꝰ annis reꝑuint᷑ pͥores: s nec ipsi uerũ
theologũ nr̃m mor sen. qͥ unũ uerũ dm̃ ueracit̾ p̃di¬
cauit : cuiꝰ nunc scripta in auctoritatis canonȩ pͥma
tinet in qͣ lingua huiꝰ scłi maxime ferbuer̃: nichil¬
habent unde sapientiã suã iactent. qͦ religione nr̃a
ubi uera sapientia. ẽ. si ñ suꝑior saltẽ uideat᷑ antiqͥor.
Uerũ qͦd fatendũ . ẽ ñ solũ qdẽ in grecia s in barba¬
ris gentib sic̃ in egrptoiã fuerat᷑ ante morsen non¬
nulla doctrina fuit quȩ illoꝵ sapientia diceretur:
alioqͥn ñ scriptũ. ec̃t. in libris scĩs mor̃ sen eruditũ
fuisse om̃i sapientia ȩgrptiorũ. Tunc utiq qͣndo ibi
natꝰ ÷ & a filia pharaonis adoptatꝰ atq nutrit᷑ etiã
lib̾alit̾ educatꝰ . ẽ. Sed nec sapientia ȩgr̃ptioꝵ sapien

Expanded text:
Graecos fuit, his prophetis Hebraeis, quorum scripta in auctoGraecos fuit, his prophetis Hebraeis, quorum scripta in auctoritate habemus, annis reperiuntur priores. Sed nec ipsi uerum theologum nostrum Moysen, qui unum uerum Deum ueraciter praedicauit, cuius nunc scripta in auctorittinet, in qua lingua lihabent unde sapientiam suam iactent, quo religione nostra, ubi uera sapientia est, si non superior, saltem uideatur antiquior. Verum, quod fatendum est, non quidem in Graecia, sris gentibus, sicut in Aegypto, jam fuerat ante Moysen nonnulla doctrina, quae illorum sapientia diceretur: alioquin non scriptum esset in Libris sanctis, Moysen eruditum fuisse omni sapientia Aegyptiorum , tunc utique quando ibi natus est, et a filia Pharaonis adoptatus atque nutritus, etiam liberaliter educatus est. Sed nec sapientia Aegyptiorum sapien
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteri post ꝓpħas reperiunt᷑ fuis se. Nã ipse socrates
attheniensiũ om̃iũ magister. qͥ tunc maxime claru¬
er̃. tenens in ea parte quȩ moralis uel actiua dr̃
pͥncipatũ. pꝰ es drã inchonicis inuenit᷑. Non multo
pꝰ etiã plato natꝰ ÷ qͥ longe cȩteros socratis discipłos
ante iret. Quib: si addamꝰ etiã cȩteros suꝑiores qͥ ñ¬
dũ philosophi uocabant᷑ .uii. scilicet sapientes. ac
deinde physicos qͥ taleti succes ser̃ in ꝑscrutanda na¬
tura rerũ studiũ eius imitati: anaximandrũ. scilicet
& amaximenẽ. & anoxogorã. aliosq ñ nullos. ante¬
quã prtagoras philosophus pͥmꝰ ꝓfiteretur. nec illi
ꝓpħas nr̃os uniuersos tẽporis antiqͥtate p̃cedunt. qͣn¬
doqͥdẽ tales: pꝰquẽ cȩteri fuer̃ regnante romulo emi¬
nuisse fert᷑. qͣndo defontib isrł in eis lit teris qͥe coto
orbe manarent ꝓpħiȩ flum̃ erupit. Soligͥ illi theo¬
logi poete. horpheus. linꝰ. museus & siqͥs alius apud

Expanded text:
post prophetas reperiuntur fuisse. Nam ipse Socrates Atheniensis, magister omnium, qui tunc maxime claruerunt, tenens in ea parte, quae moralis uel actiua dicitur, principatum, post Esdram in chronicis inuenitur. Non multo post etiam Plato natus est, qui longe ceteros Socratis discipulos anteiret. Quibus si addamus etiam superiores, qui nondum philosophi uocabantur, septem scilicet sapientes ac deinde physicos, qui Thaleti successerunt in perscrutanda natura rerum studium eius imitati, Anaximandrum scilicet et Anaximenem et Anaxagoram aliosque nonnullos, antequam Pythagoras philosophum primus profiteretur: nec illi prophetas nostros uniuersos temporis antiquitate praecedunt, quando quidem Thales, post quem ceteri fuerunt, regnante Romulo eminuisse fertur, quando de fontibus Israel in\' eis litteris, quae toto orbe manarent, prophetiae flumen erupit. Soli igitur illi theologi poetae, Orpheus, Linus, Musaeus et si quis alius aput
Abbreviated transcription (Latin):
te faciẽ dñi om̃i potentis : Et nunc nos beatificamꝰ
alienos. & reȩdificant᷑ om̃s qͥ faciunt iniqͣ & auer¬
sati s̃ adõ: & salui facti s̃. Hȩc obloquuti s̃ qͥ timebaÑ
dñm unus qͥsq ad ꝓximũ suũ. & animaduerat dñs.
& audiuit & scripsit librũ memoriȩ in conspectu suo.
eis qͥ timent dñm. & reuerent᷑ nom̃ eiꝰ. Isto librosig¬
ificatũ . ẽ. testam̃tũ nouũ. Deniq qͦd seqͥt᷑ audiamꝰ.

Expanded text:
te faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatificamus te faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatificamus alienos, et reaedificantur omnes qui faciunt iniqua: et adversati sunt Deo, et salvi facti sunt. Haec oblnum, unusquisque ad proximum suum: et animadvertit Dominus, et audivit: et scripsit librum memoriae in conspectu suo, eis qui timent Dominum, et reverentur nomen ejus. Isto libro significatum est Testamentum Novum. Denique quod sequitur, audiamus:
Abbreviated transcription (Latin):
scđm scripturas qͣs legunt xp̃m quȩrerȩ & uelle.S
multi eorũ quẽ quȩsier̃ & uoluer̃: uenis se ñ agno¬
uer̃: excecati in cordib p̃cedentib meritis suis. Qͦd
sane hic nominat testam̃tũ uel supͣ ubi ait testam̃¬
cũ meũ erit cũ eo. uel hic ubi eũ dix̃ angłm testam̃ti
nouũ ꝓculdubio testam̃tũ debemꝰ acciꝑe ubi sẽpi¬
terna. ñ uetus ubi tẽporalia sunt ꝓmissa: quȩ ꝓ
magno habentes plurimi infirmi. & dõ uero a taliũ
rerũ mercede seruientes . qͣndo uident eis impios
abundare turbant᷑. ꝓpt̃ qͦd idẽ ꝓpħa ut noui testa¬
m̃ti ȩt̃nã beatitudinẽ quȩ ñ dabitur nisi bonis. dis¬
tingueret aueteris t̾rena felicitate quȩ plerũq da¬
tur & malis : in grauastimnqͥt suꝑme uerba ur̃a dic̃
dñs. Et dixistis . In qͦ detraximus de te : Dixistis. ba¬
nus ÷ om̃is qͥ seruit dõ. & qͥd plus qͥa custodiuimꝰ ob¬
seruationes eiꝰ. & qͥa ambulauimꝰ supplicantes an

Expanded text:
s legunt, Christum quaerere et uelle. Sed multi eorum, quem quaesierunt et uoluerunt, uenisse non agnouerunt, excaecati in cordibus suis praecedentibus meritis suis. Quod sane hic nominat testamentum, uel supra, ubi ait: Testamentum meum erat cum eo, uel hic, ubi eum dixit angelum testamenti, nouum procul dubio testamentum debemus accipere, ubi sempiterna, non uetus, ubi temporalia sunt promissa; quae pro magno habentes plurimi infirmi et Deo uero talium rerum mercede seruientes, quando uident eis inpios abundare, turbantur. Propter quod idem propheta, ut noui testamenti aeternam beatitudinem, quae non dabitur nisi bonis, distingueret a ueteris terrena felicitate, quae plerumque datur et malis: Ingrauastis, inquit, super me uerba uestra, dicit Dominus, et dixistis: In quo detraximus de te? Dixistis: Vanus est omnis, qui seruit Deo, et quid plus, quiacustodiuimusobseruationes eius, et quia amb
Abbreviated transcription (Latin):
id enĩ ꝓpħa testat᷑ dicens. qm̃ dieb multis sedebt̃
filii isrł sine rege sine pͥncipe. sine sacrificio. sine
altari. sine sacerdotio. sine manifestationib. Qͥs ñ
uideat nunc sic. eẽ. iudȩos: S qͥd ad iungat audiamꝰ.
Et pꝰea inqͥt reuertent᷑ filii isrł. & requirent dñm
dm̃ suũ. & dđ regẽ suũ. & stupescent in dño. & in bo

Expanded text:
idem propheta testatur dicens: Quoniam diebus multis sedebunt idem propheta testatur dicens: Quoniam diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine 20 sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus. Quis non uideat nunc sic esse Iudaeos? Sed quid adiungat, audiamus. Et postea, inquit, reuertentur filii Israel et inquirent Dominum Deum suum et Dauid regem suum, et stupescen
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. ex qͦ ibi reges. eẽ. cȩper̃. in usũ tantũ mͦ eorũ
fuere. ñ gentiũ. Qͣndo aut̃ scriptura manifestius
ꝓpħica condebat᷑ quȩ gentib qͣndoq ꝓdeẽt: tunc
oportebat inciꝑet qͣndo condebat᷑ hȩc ciuitas qͣͥe
sum̃dũ. ẽ: & hic ex nr̃a ꝓmissione ponendũ. Et erit
inqͥt in loco qͦ dictũ . ẽ eis ñ popłs m̃s uos: uocabunt᷑
& ipsi filii dĩ uiui. Hoc testimoniũ ꝓpħicũ de uoca
in ipsũ: & ponent sibi principatũ unũ. & ascendent
a t̾ra. Hoc si adhuc uelimꝰ ex ponere. eloqͥi ꝓpħici
obtundet᷑ sapor. Recolat᷑ tam̃ lapis ille angularis
& duo parietes: unꝰ ex iudȩis alt̾ exgentib. Ille no¬
mine filioꝵ uida. iste nomine filiorũ isrł: eidẽ uni
pͥncipatui suo iid ipsũ innitentes & ascendentes
agnoscant᷑ a t̾ra. Istos aut̃ carnalit̃ israhelitas qui
eoꝵ. Nã utiq isti in suũ locũ moriendo transibunt.

Expanded text:
reges esse coeperunt, in usum tantummodo eorum reges esse coeperunt, in usum tantummodo eorum fuere, non gentium: quando autem ea scriptura manifestius prophetica condebatur, quae gentibus quandoque prodesset, tunc oportebat inciperet, quando condebatur haec civitas, quae  et hic ex nostra promissione ponendum. Et erit, inquit, in loco quo dictum est eis: Non populus meus uos, uocabuntur et ipsi filii Dei uiui. Hoc testimonium propheticum de uin id ipsum, et ponent sibi principatum unum et adscenlodent a terra. Hoc si adhuc uelimus exponere, eloquii prophetici obtundetur sapor. Recolatur tamen lapis ille angularis et duo parietes, unus ex Iudaeis, alter ex gentibus; ille nomine filiorum Iuda, iste nomine filiorum Israel, eidem uni principatui suo in id ipsum innitentes et adscendentes agnoscantur i5 a terra. Istos autem carnaliter Israelitas, qui eorum nam utique isti in suum locum moriendo transibunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Hi s̃ qͦs eodẽ tẽpr̃ simul ꝓpħasse ex eoꝵ litteris
inuenit᷑. His ad iungit᷑ ionas eodẽ oria rege reg
in eorũ libris potuimꝰ in uenire : qm̃ de suis dieb
tacent. Tendunt᷑ aut̃ hidies a rege latinousq ad¬
regẽ romulũ. iã romanũ. uel etiã usq ad regni pͥmor¬
dia successoris eiꝰ numȩ pompilii. Ez echias qͥppe rex
uidȩ eousq regnauit. ac ꝑ hoc ꝑ ea tẽpora istiuelut
fontes ꝓpħiȩ parit̃ eruper̃: qͣndo regnũ defecit
assyriũ cȩpitq romanũ ut scilicet qͥẽ ad modũ reg¬
ni assrrioꝵ pͥmo tẽpr̃ extitit abrahã. cui ꝓmissio¬
nes aꝑtissimȩ fierent in eiꝰ semine benedictionis
om̃iũ gentiũ: ita occidentalis babilonis exordio
qͣ fuerat xp̃c imꝑante uenturꝰ. in qͦ implerentur
illa ꝓmissa oracula ꝓpħarũ. ñ solũ loqͥentiũ. ue¬
rũ etiã scribentiũ. in tante rei futurȩ testimoniũ.
soluerent᷑. Cũ enĩ ꝓpħȩ ñ qͥã fere defuissent pꝰpło

Expanded text:
Hi sunt quos eodem tempore simul prophetasse ex eorum litteris invenitur. His adjungitur Jonas eodem Ozia rege regnin eorum libris potuimus invenire, quoniam de suis diebus tacent. Tenduntur autem hi dies a rege Latinorum Prregem Romulum iam Romanum, uel etiam usque ad regni primordia successoris eius Numae Pompilii Ezechias quippe rex Iuda eo usque regnauit; ac per hoc per ea tempora isti uelut fontes prophetiae pariter eruperunt, quando regnum defecit Assyrium coepitque Romanum; ut scilicet, quem ad modum regni Assyriorum primo tempore exstitit Abraham, cui promissiones apertissimae fierent in eius semine benedictionis omnium gentium, ita occidentalis Babylonis exordio, qua fuerat Christus imperante uenturus, in quo inplerentur illa promissa, oracula prophetarum non solum loquentium, uerum etiam scribentium in tantae rei futurae testimonium solueren
Abbreviated transcription (Latin):
ibi .r̃ littera ingreco posita. ẽ. qͥa ñ potuer̃
latina uerba inueniri quȩ ab eadẽ lit terbe
inciꝑent. & sententiȩ conuenirent. Hi auti
uersuũ cõnectentes horũ triũ quȩ scriptȩ s̃
ñ legamꝰ. sed ꝓeis .r. lit terã tanquã ineisdẽ
ternariũ solidũ redit: tria enĩ ter ducta fiunt
nouem. & ipsa nouẽ si terducant᷑. ut exlato in
altũ figura con surgat : ad xxuii. ꝑueniunt. bor¬

Expanded text:
ubi Υ littera in Graeco posita est, quia non potuerunt ubi Υ littera in Graeco posita est, quia non potuerunt Latina uerba inueniri, quae ab eadem littera inciperent et sententiae conuenirent. Hi autem uersuum conectentes horum trium quae scriptae sunt non legamus, sed pro eis Υ litteram, tamquam in eisdem ternarium solidum reddit. Tria enim ter ducta fiunt novem: et ipsa novem si ter ducantur, ut ex lato in altum figura consurgat, ad viginti
Abbreviated transcription (Latin):
Tradetur. sontes aet̾̃na flamina cremabit
Occultos actus retegens. tuno qͥsq loquet᷑.
Setreta atq deus reserabit pectora luci.
Tunc eritꝰ luctus. stridebunt dentibus om̃s.
Fripitur solis uibar. & chorus interit astris.
Uoluetur cȩlũ lunaris splendor obibit.
Deiciet colles. ualles extolet abimo.
Non erit in reb hominũ sublime uel altũ.
Iam ȩquant᷑ campis montes & cerula ponti.
Omĩa cessabunt. tellus confrata peribit.
Sic parit̃ fontes torrentur fluminaq igni.
Sed tuba tum sonitũ tristẽ demittet ab alto.
Orbe gemens facinꝰ miserũ uariosq labores.
Tartareũq chaos monstrabit t̾ra de hisceN.
Et corã hic dño reges sistentur ad unum.
Recidet ȩcȩlo ignisq & sulphuris amnis.
¶In his latinis uersib de grecout cũq trans la¬
tis: ubi ñ potuit ille sensus occurrere. qͥ fit cũ
litterȩ quȩ sunt in eoꝵ capitib cõnectuntur.

Expanded text:
Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Ο Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Σ Secreta, adque Deus reserabit pectora luci. Θ Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Ε Eripitur solis iubar et chorus interit astris. Ο Voluetur caelum, lunaris splendor obibit; Υ Deiciet colles, ualles extollet ab imo. Υ Non erit in rebus hominum sublime uel altum. » Ι Iam aequantur campis montes et caerula ponti Ο Omnia cessabunt, tellus confracta peribit: Σ Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Σ Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab alto Ω Orbe, gemens facinus miserum uariosque labores, Τ Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Η Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Ρ Reccidet e caelo ignisque et sulphuris amnis. In his Latinis uersibus de Graeco utcumque translatis ibi non potuit ille sensus occurrere, qui fit, cum litterae, quae sunt in eorum capitibus, conectuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnescio cuiꝰ intp̃tis imꝑitiã. sic̃ pꝰ cognouimꝰ. Nã uir
clarissimꝰ flaccianꝰ qͥ etiã ꝓ consul fuit. homo facil¬
lime facundiȩ multeq doctrinȩ. cũ de xp̃o collo¬
querem̃ grecũ nob codicẽ ꝓtulit. carmina. eẽ di¬
cens sibille errthreȩ. Ubi ostendit qͦdã loco in
capitib uersuũ ordinẽ litterarũ ita se haben¬
Hi aut̃ uersus qͦrũ pͥmȩ litterȩ istũ sensũ quẽ
diximꝰ reddunt. sic̃ eos qͥdã latinis & stantibus
uersib: .ẽ. int̃p̃tatus: hoc continent
Iudicu signũ: tellus sudore madescet.
Ecȩlorex adueniet per secla futurus.
Scilicet in carne p̃sens ut uidicet orbem.
Unde dm̃ cernent in credulus atq fidelis.
Celsum cũ sc̃is eui iã termino in ipso.
Deicient simulachra uiri cunctã qͦq gazam.
Ixuret terras igniᷤpontũq polũq
Inquirens tetri portas: effringet a uerni
Scõꝵ sed enim cunctȩ lux lib̾a carni.

Expanded text:
nescio cuius interpretis inperitiam, sicut post cognouimus. Nam uir nescio cuius interpretis inperitiam, sicut post cognouimus. Nam uir clarissimus . Flaccianus, qui etiam proconsul fuit, homo facillimae facundiae multaeque doctrinae, cum de Christo conloqueremur, Graecum nobis codicem protulit, carmina esse dicens Sibyllae Erythraeae, ubi ostendit quodam loco in capitibus uersuum ordinem litterarum ita se habenHi autem uersus, quorum primae litterae istum sensum, quem diximus, reddunt, sicut eos quidam Latinis et stantibus uersibus est interpretatus, hoc continent: Ι Indicii signum tellus sudore madescet. Η E caelo rex adueniet per saecla futurus, Σ Scilicet ut carnem praesens, ut iudicet orbem. Ο Unde Deum cernent incredulus adque fidelis Υ Celsum cum sanctis aeni iam termino in ipso. Reicient simulacra uiri, cunctam quoque gazam, Ε Exuret terras ignis pontumque polumque Ι Inquirens taetri portas effringet Auerni. Σ Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Τ
Abbreviated transcription (Latin):
asiã totã excepta india subiugauit. Roma uͦ
tot gentes orientis & occidentis qͣs imꝑio ro¬
mano subditas cernimꝰ. ñ ea celeritate ac fa
bustas eas ac bellicosas qͣ qͣ uersũ dilatabat᷑
inuenit. Tempore gͥ qͦ roma condita . ẽ. popłs
isrł habebat int̾ra ꝓmissionis annos. dcͦci x ͤ.
& uiii. ex qͥb uiginti uii. ꝑtinent ad iesũ naue.
tunc erat inuida cuiꝰ nom̃ erat achat: uel sic̃
alii cõputant qͥ ei successit ez echias in regnũ:
quẽ qͥdẽ constat optimũ & pussimũ regẽ . ro¬
muli regnasse tẽporib In ea uͦ hebrei popłi
parte quȩ appellabat᷑ isrł: regnare ceꝑat oseȩ.
łodẽ tẽpr̃ ñ nulli sybillã erythreã uaticinatã
fer̃. Sibillas aut̃ uarro ꝓdit plures fuisse : ñ unã.
Hlaec sane erythrea sibilla quȩdã de xp̃oma¬
nifesta conscripsit. qͦͦd etiã nos pͥus in latina
ling᷑ uersib male latinis & ñ stantib: legimꝰ

Expanded text:
Asiam totam excepta India subiugauit. Roma uero Asiam totam excepta India subiugauit. Roma uero tot gentes et Orientis et Occidentis, quas imperio Romano subditas cernimus, non ea celeritate ac facbustas eas et bellicosas, quaqua uersum dilatabatur, inuenit. Tempore igitur, quo Roma condita est, populus Israel habebat in terra promissiont octo. Ex quibus viginti septem pertinent ad Jesum Nave, tunc erat in Juda, cujus nomen erat Achaz, vel, sicut alii computant, qui ei successit Ezechias, quem quidem constat optimum et piissimum regem Romuli regnasse temporibus. In ea vero Hebraici populi parte quae appellabatur Israel, regnare coeperat Osee.Eodem tempore nonnulli Sibyllam Erythraeam vaticinatam ferunt. Sibyllas autem Varro prodidit plures fuisse, non unam. Haec sane Erythraea Sibylla quaedam de Christo manifesta conscripsit: quod etiam nos prius in latina lingua versibus male latinis et non stantibus legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣ diuinitꝰ lib̾atis. ꝑ lactantẽ ferã uoluit subue¬
nire. qͥd mirũ. ẽ : a mulio successit in regnũ latiale
.ẽ. roma: ac ꝑ hoc cũ suonepote id ÷ romulo dein¬
roma uelut altera babrlon. & uelut pͥoris babr̾
& in unã societatẽ rei publicȩ legũq ꝑductũ. lon¬
ge latȩq pacare. Erant enĩ iã popłi ualidi & fortes
& armis gs exercitatȩ . quȩ ñ facile cedent: & qͣs
opus. eẽt ingentib pericuł & uastatione utrimq
ñ parua atq horrendo labore suꝑari. Nã qͦndo
regnũ assiriorũ totã pene asiã subiugauit. licet
bellando sit factũ : ñ tam̃ multũ asꝑis & diffici¬
lib bellis fieri potuerit. qͥa rudes adhuc ad re¬
sistendũ erant. nec tã multȩ uel magnȩ. Si qͥdẽ
pꝰ illud maximũ atq uniuersale diluuiũ cũ
marca noe octo soli hões euaser̃. anni ñ multo
amplius quã mille transierant. qͣndoninus

Expanded text:
aqua diuinitus liberatis per lactantem feram Deus uoluit subueaqua diuinitus liberatis per lactantem feram Deus uoluit subuenire, quid mirum est? Amulio successit in regnum Latiare est Roma; ac per hoc cum suo deinceps, id est Romulo, nepoRoma uelut altera Babylon et uelut prioris filiaet in unam societatem rei publicae legumque perductum longe lateque pacare. Erant enim iam populi ualidi et fortes et armis gentes exercitatae, quae non facile cederent, et quas opus esset ingentibus periculis et uastatione utrimque non parua adque horrendo labore superari. Nam quando regnum Assyriorum totam paene Asiam subiugauit, licet bellando sit factum, non tamen multum asperis et difficilibus bellis fieri potuit, quia rudes adhuc ad resistendum gentes erant nec tam multae uel magnae. Si quidem post illud maximum adque uniuersale diluuium, cum in arca Noe octo soli homines euaserunt, anni non multo amplius quam mille transierant, quando Ninus
Abbreviated transcription (Latin):
cõput ent᷑. Icas aut̃ regnauit ante amuliũ. Porro
amulius fr̃is sui numitoris filiã reã nomine qͦȩ ẽtiã
ilia uocabat᷑. romuli matrẽ uestalẽ uirginẽ fe¬
cerat: quã uolunt de matre geminos suscepisse::
istomͦ stuprũ eiꝰ honorantes: uel excusantes. & ad¬
hibent Argum̃tũ. qͦd in fantes ex positos lupa nu¬
trierit. Hoc enĩ genꝰ bestiȩ ad matẽ existimant
ꝑtinere. ut uidelicet idõ lupa credat᷑ ad mouis¬
se ubera paruulis. qͥa filios dñi sui martis agnouit.
cio qͣ meretrica fuis se collectos: & pͥmas eiꝰ suxisse
mamillas. meretrices aut̃ lupas uocabant. unde:
etiã nunc turpia loca earũ lupanaria nuncupant᷑.
& eos pꝰea ad faustulũ ꝑuenisse pastorẽ atq ab eiꝰ
acca uxore nutritos. Quã quã si ad arguendũ ho¬
minẽ regẽ qͥ eos iaqͣm ꝓici crudelit᷑ uisserat. eis
infantib ꝑ qͦs canta ciuitas condenda fuerat de

Expanded text:
conputentur. Procas autem regnauit ante Amulium. Porro conputentur. Procas autem regnauit ante Amulium. Porro Amulius fratris sui Numitoris filiam, Rheam nomine, quae etiam Ilia uocabatur, Romuli matrem, Vestalem uirginem fecerat, quam uolunt de Marte geminos concepisse, isto modo stuprum eius honorantes uel excusantes, et adhibentes argumentum, quod infantes expositos lupa nutriuerit. Hoc enim genus bestiae ad Martem existimant pertinere, ut uidelicet ideo lupa credatur admouisse ubera paruulis, quia filios domini sui Martis agnouit; cio qua primum meretrice fuisse collectos et primas eius suxisse mamillas meretrices autem lupas uocabant, unde etiam nunc turpia loca earum lupanaria nuncupantur, et eos postea ad Faustulum peruenisse pastorem adque ab eius Acca uxore nutritos. Quamquam si ad arguendum hominem regem, qui eos in aquam proici crudeliter iusserat, eis infantibus, per quos tanta ciuitas condenda fuerat, de
Abbreviated transcription (Latin):
banoꝵ reges appellari in eodẽ tam̃ latio cȩper̃.
Salomoni successit filius eiꝰ roboam. sub qͦ nduo
regna popłs eiꝰ diuisus. ẽ: & singulȩ partes. suos
mbello. & sepultꝰ in eomonte qͥ etiã nunc eiꝰ nomi¬
ne nuncupat᷑ : dõrũ taliũ qͣles fibi faciebant nu¬
mero ẽ. ad ditꝰ. alii sane noluer̃ eũ inp̃lio scribe
occisũ. sed ñ cõparuis se dixer̃ .⁊ nec ex eiꝰ uocabulo
appellatũ montẽ. sed ex aduentu auiũ dictum
auentinũ. Post hunc ñ ÷ ds̃ factꝰ in latio. nisi romu¬
lus conditor romȩ. Int̾ istũ & illũ reges reꝑiunt᷑
duo: quoꝵ pͥmꝰ. ẽ. ut eo uirgiliano uersu eloquar.
ꝓximꝰ ille ꝓcas. troianȩ głagentis. Cuiꝰ tẽpr̃ qͥa
iã qͦdã mͦ roma parturiebatur : illud om̃iũ reg¬
noꝵ maximũ assirioꝵ finẽ tante diuturnitatĩs
acepit. ad medos qͥppe trans latũ.ẽ. pꝰ annos
& illic paruo contentꝰ imꝑio pͥmꝰ rex fuit. tẽpora

Expanded text:
banorum reges appellari, in eodem tamen Latio, coeperunt. banorum reges appellari, in eodem tamen Latio, coeperunt. Salomoni successit filius ejus Roboam, sub quo in duo regna populus ille divisus est, et singulae partes suos in bello et sepultus in eo monte, qui etiam nunc eius nomine nuncupatur, deorum talium, quales sibi faciebant, numero est additus. Alii sane noluerunt eum in proelio scribere occisum, sed non conparuisse dixerunt; nec ex eius uocabulo appellatum montem, sed ex aduentu auium dictum Auentinum. Post hunc non est deus factus in Latio nisi Romulus conditor Romae. Inter istum autem et illum reges reperiuntur duo, quorum primus est, ut eum Vergiliano uersu eloquar: Proximus ille Procas, Troianae gloria gentis. Cuius tempore quia iam quodam modo Roma parturiebatur, illud omnium regnorum maximum Assyrium finem tantae diuturnitatis accepit. Ad Medos quippe translatum est post annos  illic paruo contentus imperio primus rex fuit. tempora
Abbreviated transcription (Latin):
rata regnantib israhelitarũ regnũ finito tẽpr̃
iudicũ a saule rege sũpsit exordiũ. qͦ tẽpr̃ fuit ꝓ¬
pħa samuhel. ab illo gͥ tẽpr̃ hireges latinoꝵ. eẽ.
cȩper̃ : qͦs cognominant siluios. ab eo qͥppeꝰ filiꝰ
ȩneȩ pͥmꝰ dictꝰ . ẽ. siluiꝰ. cȩteris subsecutis & ꝓpͥa
nomina imponebant᷑ : & hoc ñ defuit cognom̃¬
tũ. sic̃ longe pꝰea cȩsares cognominati s̃. qͥ succes¬
serunt cȩsari augusto. Rȩꝓbato aut̃ saule neqͥs¬
quã ex eiꝰ stirpe regnaret eoq defuncto. dđ suc¬
cessit in regnũ post̃ annos a saulis imꝑio .xl. Tc̃
atthenienses hab̾e deinde reges pꝰ codri inte¬
ritũ destiter̃. & magistratꝰ habe cȩper̃. ad mi¬
nistrandȩ rei publicȩ. Post dauid. qͥ etiã ipse
litarũ fuit : qͥ tẽplũ illud nobilissimũ dĩ iero¬
solimitanũ condidit. Cuiꝰ tẽporib: apud latinos
contlita . ẽ. alba: ex qͣ deinceps ñ latinoꝵ sed al¬

Expanded text:
rata regnantibus Israelitarum regnum finito tempore iudicum a Saule rege sumsit exordium, quo tempore fuit propheta Samuel. Ab illo igitur tempore hi reges Latinorum esse coeperunt, quos cognominabant Siluios; ab eo quippe, qui filius Aeneae primus dictus est Siluius, ceteris subsecutis et propria nomina inponebantur et hoc non defuit cognomentum; sicut longe postea Caesares cognominati sunt, qui successerunt Caesari Augusto. Reprobato autem Saule, ne quisquam ex eius stirpe regnaret, eoque defuncto Dauid successit in regnum post annos a Saulis imperio quadraginta. Tunc Athenienses habere deinde reges post Codri interitum destiterunt et magistratus habere coeperunt administrandae rei publicae. Post Dauid, qui etiam ipselitarum fuit, qui templum illud nobilissimum Dei Jerosolymitanum condidit. Cujus tempore apud Latinos condita est Alba, ex qua deinceps non Latinorum, sed Al
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a portat: & ꝓ nob̾ dolet. & nos existimauimꝰ illũ
.eẽ. indolore. & in plaga. & in afflictione. Ipse
eiꝰ nos sanati sumꝰ. Om̃s ut oues errauimꝰ. homouia
landũ ductꝰ. ẽ: & ut agnꝰ ante eũ qͥ se tonder&
sine uoce : sic ñ aꝑuit os suũ. In humilitate uidi

Expanded text:
nostra portat et pro nobis dolet; et nos existimauimus illum nostra portat et pro nobis dolet; et nos existimauimus illum esse in dolore et in plaga et in adflictione. Ipse eius nos sanati sumus. Omnes ut oues errauimus, homo a uia landum ductus est et ut agnus ante eum, qui se tonderet, sine uoce, sic non aperuit os suum. In humi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħiȩ tẽpora subiungo supͣ dictis duob. lsaias gͦ
int̃ illa qͥe arguit iniqͣ. & iusta p̃cepit. & peccatori
popło mala futura p̃dix̃. etiã de xp̃o & eccłia hoc ÷
de rege & ea quã condidit ciuitate. multo plura
qͥã cȩteri ꝓpħauit. ita ut a qͥb dã euangłista quã
ꝓpħa potiꝰ diceret᷑. sed ꝓpt̾ rationẽ oꝑis t̃minan¬
di. unũ de multis hoc loco ponã. Ex ꝑsona qͥppe dĩ
patris loquens ecce inqͥt intelliget puer m̃s. & ex alta¬
bit᷑. & głi ficabit᷑ ualde. quẽ ad modũ stupescent suꝑ
te multi. ita gła pͥuabit᷑ ab hominib species tua. & gła¬
t̃ra sĩtienti. Non ÷ species illineq gła. Et uidimꝰ eũ
& ñ habebat speciẽ neq decorẽ: sed species eiꝰ sine
honore. Defitiens p̃omĩb hominib homoin plaga
positꝰ. & sciens infirmitatẽ: qm̃ auersa. ẽ facies eꝰ.
Inhonoratꝰ. ẽ: nec magni ȩstimatꝰ. ẽ. Hic peccata

Expanded text:
prophetiae tempora subiungo supradictis duobus. Esaias ergo prophetiae tempora subiungo supradictis duobus. Esaias ergo inter illa, quae arguit iniqua et iusta praecepit et peccatori populo mala futura praedixit, etiam de Christo et ecclesia, hoc est de rege et ea quam condidit ciuitate, multo plura quam ceteri prophetauit, ita ut a quibusdam euangelista quam propheta potius diceretur. Sed propter rationem operis terminandi unum dPatris loquens: Ecce, inquit, intelliget puer meus, et exaltabitur, et glorificabitur valde. Quemadmodum stupescent super te multi, ita gloria privabitur ab hominibus species tua et gterra sitienti: non est species illi, neque gloria. Et vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem: sed species ejus sine honore, deficiens prae omnibus hominibus. Homo in plaga positus, et sciens ferre infirmitatem: quoniam aversa est facies ejus: inhonoratus est, nec magni aestimatus est. H
Abbreviated transcription (Latin):
Prenuntiauit iste ꝓpħa etiã t̃tia die xp̃i resurrecti¬
onẽ futurã. sic̃ eã ꝓpħica altitudine p̃nuntiari opor¬
tebat: ubi ait. Sanabit nos pꝰ biduũ: indie t̾cia resur¬
gemꝰ. Scd̾̃m hoc enĩ nob̾ dic̃ apłs. Si resurrexistis cũ¬
xp̃o: quȩ sursũ sunt qͣerite. amos qͦq de reb talib sic
ꝓpħat. Prepara inqͥt te in uoces dm̃ tuũ isrł. qͥa ecce
ego firmans conitruũ. & creans spm̃. & annuntians
in hominib xp̃m suũ. Et alio loco. In illadie inqͥt re¬
suscitabo tabnaculũ dđ qͦd cecidit. & reȩdificabo qͥe
cȩcider̃ eiꝰ. & destructa eiꝰ resuscitabo. & reȩdificabo
ea sic̃ dies scłi. ita ut ex qͥrant me residui hominũ. &
om̃s g̃s: in qͥb inuocatũ. ẽ. nom̃ meũ suꝑ eos dic̃ dñs fa¬
ea dicunt᷑ minores. qͥa sermones eoꝵ s̃ breues. in eoꝵ
cõparatione qͥ maiores idõ uocant᷑. qͥa ꝓlixa uolu¬
mina condider̃. ex qͥb ẽ. hic isaias quẽ ꝓpt̃ eadẽ

Expanded text:
untiauit iste propheta etiam tertio die Christi resurrectionem futuram, sicut eam prophetica altitudine praenuntiari oportebat, ubi ait: Sanabit nos post biduum, in die tertio resurgemus. Secundum hoc enim nobis dicit apostolus: Si resurre-xistis cuChristo, quae sursum sunt quaerite . Amos quoque de rebus talibus sic prophetat: Praepara, inquit, te, ut invoces Deum tuum Israel; quia ecce ego firmans tonitruum, et creans spiritum, et annuntians in hominibus Christum suum . Et alio loco: In illa die, inquit, resuscitabo tabernaculum David quod cecidit, et reaedificabo quae ceciderunt ejus, et destructa ejus resuscitabo, et reaedificabo ea, sicut dies saeculi; ita ut exquirant me residui hominum, et omnes gentes in quibus invocatum est nomen meum super eos, dicit Dominus faea dicuntur minores, quia sermones eorum sunt 10 breues in eorum conparatione, qui maiores ideo uocantur, quia prolixa uolumina condiderunt; ex quibus est hic Esaias, quem propter eadem
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ꝓdiet ut sit in pͥncipẽ isrł: & egressus eiꝰ ab in¬
itio. et ex dieb ȩt̃nitatis. Propt̃ ea dabit eos usq ad
tẽpus qͦ parturiens pariet: & residui fr̃s eiꝰ conuer¬
tent᷑ ad filios isrł. Et stabit & uidebit. & pascet
gregẽ suũ inuirtute dñi: & in honore nominis dĩ
lonas aut̃ ꝓpħa ñ tam sermone xp̃m. qͦã sua qͣ¬
dã passione ꝓpħauit: ꝓfecto aꝑtius qͣm si eł mor¬
tẽ & resurrectionẽ uoce clamaret. Ut qͥd enĩ ex¬
ceptꝰ ÷ uentre belumo. & die t̾cio redditꝰ. nisi ut
significaret xp̃m de ꝓfundo in fernidie t̃cio redi¬
turũ : lohel om̃ia qͦȩ ꝓpħat : multis uerb̾ cõpellit
ex poni. ut qͥȩ ꝑtinent ad xp̃m & eccłiã diluces¬
cant. Unũ tam̃ qͦci etiã apłi cõmemorauer̃ qͣndo
in congregatos credentes sp̃s sc̃s axp̃o ꝓmissus fue¬

Expanded text:
diet, ut sit in principem Israel: et egressus ejus ab initio, et ex diebus aeternitatis. Propterea dabit eos usque ad tempus parturientis pariet, et residui fratres ejus convertentur ad filios Israel. Et stabit, et videbit, et pascet gregem suum in virtute Domini, et in honore nominis DomiJonas autem propheta non tam sermone Christum, quam sua quadam passione prophetauit, profecto apertius, quam si eius mortem et resurrectionem uoce clamaret. Ut quid enim exceptus est uentre beluino et die tertio redditus, nisi ut significaret Christum de profundo inferni die tertio rediturum? Ioel omnia, quae prophetat, multis uerbis conpellit exponi. ut quae pertinent ad Christum et ecclesiam dilucescant. Unum tamen, quod etiam apostoli commemorauerunt, in congregatos credentes Spiritus sanctus, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
daminã &e altare constructũ .ẽ. Incursantib aut̃
hostib neqͣquã ꝓgredi edificando ualuer̃. dilatũq
opus. ẽ. usq ad dariũ. Fidẽ tẽpus etiã illa s̃ gesca
quȩ conscripta sunt in libro uidith. quẽ sane in

Expanded text:
damina et altare constructum est. Incursantibus autem damina et altare constructum est. Incursantibus autem hostibus nequaquam progredi aedificando ualuerunt, dilatumque opus est usque ad Darium. Per idem tempus etiam illa sunt gesta, quae conscripta sunt in lib
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ cõmemorauimꝰ. & huic putaco ad duntur
eo tẽpr̃ fuisse scribit eusebiꝰ. qͦ captiuus dĩ po¬
płs mbabrlonia tenebat᷑. Hi s̃ aut̃. salonathe¬
niensis. cilon lacedemoniꝰ. periandrus chorin¬
thius cleobolus lrdius. brias prieneus. Om̃s
hi.uii. appellati sapientes. pꝰ poetas thedło
cdlaruer̃. qͥa genere uitȩ quodã laudabili p̃stabant
hominib cȩt̃is. & morũ ñ nulla p̃cepta sententiarũ
breuitate cõplexi s̃. Nichil aut̃ monim̃torũ qͦd ad¬
litteras atanet posteris reliquer̃. insi qͦa salon
qͣsdã leges attheniensib dedisse ꝑhibet᷑. Ihales
& phrficus fuit : & suoꝵ dogmatũ libros reliquit.
Eocaptiuitatis iudaicȩ tẽpore. & anaximander
& anaximenes. & xenophanes. phrsici claruer̃.
Tunc & phr̃tagoras: ex qͦ cȩper̃ appellari phrlo
sophi. ꝑ idẽ tẽpꝰ crrꝰ rex ꝑsarũ qͥetiã chaldȩis &¬
tẽplũ regredi fecit: a qͥb tantũ pͥma cȩpta fun¬

Expanded text:
supra commemorauimus, et huic Pittaco adduntur, supra commemorauimus, et huic Pittaco adduntur, eo tempore fuisse scribit Eusebius, quo captiuus Dei populus in Babylonia tenebatur. Hi sunt autem: Solon Atheniensis, Chilon Lacedaemonius, Periandrus Corinthius, Cleobulus Lindius, Bias Prienaeus. Omnes hi, septem appellati sapientes, post poetas theologos claruerunt, quia genere uitae quodam laudabili praestabant hominibus ceteris et morum nonnulla praecepta sententiarum breuitate conplexi sunt. Nihil autem monumentorusi quod Solon quasdam leges Atheniensibus dedisse perhibetur; Thales vero physicus fuit, et suorum dogmatum libros reliquit. Eo captivitatis Judaicae tempore, et Anaximander, et Anaximenes, et Xenophanes physici claruerunt. Tunc et Pythagoras, ex quo coeperunt appellari philoPer idem tempus Cyrus, rex Persarum, qui etiam Chaldaeis templum regredi fecit. A quibus tantum prima coepta fun
Abbreviated transcription (Latin):
runt uanȩ atq impie suꝑstitionis illecebrã.
id efficientib immundis in eorũ corde dęmo¬
nib ꝑ fallatia qͦq oracula decipientib ut fa¬
bulosa etiã crimina dõꝵ quȩ iã urbaniore scło¬
pꝰ romulũ : Qui cũ illã ciuitatẽ putauerit dõꝵ
ꝓfecto falsorũ numerositate muniendã. in ean¬
dẽ turbã referri mortuus ñ meruit. tanquã
ita putatꝰ sit cȩlũ multitudine numinũ con¬
scipasse. ut locũ ibi reꝑire ñ posset.sHloc reg¬
nante romȩ. & apud hebreos initio regni ma¬
nasse a qͦ impiorege ꝓpħa isaias ꝑ hibet᷑ occis.
breos sedechia. & apd romanos tarqͥnio prisco
qͥ successerat anchomarco: ductꝰ. ẽ. captiuus in
babrloniã popłs iudeoꝵ euersa ierłm . & tẽplo
illo a salomone constructo. Increpantes enĩ
eos ꝓpħȩ de iniqͥtatib & impietatib suis. hȩc
eis uentura p̃dixerant. maxime hieremias. qͥ

Expanded text:
runt uanae adque inpiae superstitionis inlecebram, runt uanae adque inpiae superstitionis inlecebram, id efficientibus inmundis in eorum corde daemonibus per fallacia quoque oracula decipientibus, ut fabulosa etiam crimina deorum, quae iam urbaniore saeculo nopost Romulum, qui cum illam ciuitatem putauerit deorum profecto falsorum numerositate muniendam, in eandem turbam referri mortuus ipse non meruit, tamquam ita putatus sit caelum multitudine numinum constipasse, ut locum ibi reperire non posset. Hoc regnante Romae et aput Hebraeos initio regni Manasse, a quo inpio rege propheta Esaias perhibetur occisus, braeos Sedechia et aput Romanos Tarquinio Prisco, qui successerat Anco Marcio, ductus est captiuus in Babyloniam populus Iudaeorum euersa Hierusalem et templo illo a Salomone constructo. Increpantes enim eos prophetae de iniquitatibus et inpietatibus suis haec eis uentura praedixerant, maxime Hieremias, qui