comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod dcm̃ est cor carneum. neꝙ hic tabłe
sensu est caro sentit. ꝑ lapidis in sensua¬
litatem significatũ est cor nõ intlłigẽs.
et ꝑ carnis sensualitatem significatũ
est cor intlłigens. eu potius istos irrt¬
de qui dicunt ⁊ t̾ram ⁊ ligna ⁊ lapides
hir̃e sensum ⁊ intlłigentiore uita utũe.
carnes aut̾ stolidiore ⁊ optusiore. Uñ
nõ a u̾itate s a sua uanitate ooguntᷤᷤ
fatĩ mundius ẽẽ legem ꝯscriptam
in tabulis lapideis: qͣm suũ thesani¬
rum in pellib morticinis. An forte
qr in fabella sua etiam lapides dicũt
ossa eẽ pͥncipum. nõ eis dubitant co¬
ria pponere agnoꝵ. Rempe ergoilla
testamenti archa mundius tegebat
lapideas tabuilas: qͣm capͥna pellis co¬
dicem istoꝵ. Hec tu misericordit᷑ irride
ut eis irridenda ⁊ fugienda ꝯm̃des
Nam m illo dypticeo lapiddo. iam tu
nõ corde lapideo intlłigis: quid duro
illi ppło ꝯgruebat. Et in eotñ agnos¬

Expanded text:
quod dictum est cor carneum, neque hic tabulae quod dictum est cor carneum, neque hic tabulae sensu est, caro sentit, per lapidis insensualitatem significatum est cor non intellegens et per carnis sensualitatem significatum est cor intellegens. tu potius istos inride, qui dicunt et terram et ligna et lapides habere sensum et intellegentiore uita uiuere, carnes autem stolidiore et obtunsiore. unde non a ueritate, sed a sua uanitate coguntur fateri mundius esse legem conscriptam in tabulis lapideis quam suum thesaurum in pellibus mquia in fabella sua etiam lapides dicunt esse ossa principum, non eis dubitant coria praeponere agnorum? Nempe ergo illa Testamenti arca mundius tegebat lapideas tabulas, quam caprina pellis codicem istorum. Haec tu misericorditer irride, ut eis irridenda et fugienda commendes: nam in illo diptychio lapideo, iam tu non corde lapideo intellegis, quid duro illi populo congruebat? et in eo tamen agnos
Abbreviated transcription (Latin):
no quõ possunt eẽ u̾ba u̾acis in p̃di¬
citore xp̃i fallacis:ꝯtempne insubta¬
tones eoꝵ. qr bene es tibi conscia pro¬
missionem uite et̾ne te adamasse
sꝓmittentem saturitatem uentͥs
tfram cananeoꝵ. Inclłige quippe in
uis etiam ꝓmissionib. te iam tunc
guratam ⁊ ꝓph̾atam. p̾̃scĩam ꝑturis
scoꝵ. Nec lapideo dẏpticeo miserabi¬
idicacitate rep̾henso moucarto: qr
io̾ hẽs lapideum cor. ꝙ ille tabule in
plo pͥore significabant. Es enĩ epła¬
sploꝵ scripta nõ attram̃to. s spñ dei
nlui: nõ m tabulis lapideis. s in rabu¬
lscordis carnalib. Ad que u̾ba illi
uani gaudent. putantes apłm rep̾¬
aendisse dispensatõm illi tpẽt ꝯgruã
let̾is testam̃ti: intlłigentes hoc eum
ꝓph̾a dixisse. Hec enim u̾ba que m¬
is quos respuunt p̾mntiata sunt
roph̃a eni dix̾at. auferam eis cor
laprdeuimn. ⁊dabo eio cor carneũ didrit
si nõ est hoc nõ in cabulis lapideis: s in
tabulis cordis carnalib. Ram neq ibi

Expanded text:
o possunt esse verba veracis, in praedicatore Christi fallacis? Contemne insultationes eorum: quia bene tibi es conscia, promissionem vitae aeternae te adamasse es, promittentem saturitatem ventris et terram Chananaeorum. Intelligis quippe in ipsis etiam promissionibus te jam tunc figuratam et propheta. Nec lapideo diptychio miserabili dicacitate reprehenso movearis: quia non habes lapideum cor, quod illae tabulae in populo priore significabant. Es enim eppta non atramento, sed spiritu dei uiui, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. ad quae uerba illi uani gaudent putantes apostolum reprehendisse dispensationem illi tempori congruam ueteris testamenti, non intellegentes hoc eum ex propheta dixisse. haec enim uerba. quae iis, quos respuunt, praenuntiata sunt. propheta enim dixerat: auferam eis cor lapideum et dabo eis cor carneum. uideant, si non hoc est: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. nam neque ibi
Abbreviated transcription (Latin):
dypticeo lapideo fronte impudentissi¬
la insultas: intlłigit quid distet int̾
littam ⁊ sp̃m. que duo dñr aliomodo
lex ⁊ grã. ⁊ nõ iam in netustate litte
lin nouitate spc̃ deo seruiens. nõ est
um sub lege. s sub grã. Neq enim li¬
ligiosa cecatur. s mitis intendit uer¬
bis apli. ut mtlligat quid appellet.
legem. sub qua nos iam nõ uult eẽ
penter scn ciui ꝓmissum est ⁊ qr iõ¬

Expanded text:
diptychio lapideo fronte inpudentissidiptychio lapideo fronte inpudentissima insultas, intellegit, quid distet inter litteram et spiritum, quae duo dicuntur alio modo, lex et gratia, et non iam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus deo seruiens non est iam sub lege, sed sub gratia. neque enim litigiosa caecatur, sed mitis intendit uerbis apostoli, ut intellegat, quid appellet legem, sub qua nos iam non uult esse, ueniret semen, cui promissum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudine ut solui ualeat indigen¬
tem. sam rem ꝓximi nõ ꝯcupiscẽ quod
est ultimt̃ decalogi mandatũ: unde po¬
ros miseta: Nõne ubi ds̃ ip̃e tuus ĩ t̾ra
aliena se fabricare m̃titur scła noua.
nbi post falsam uictoriam falso tͥuin¬
photumescas. quod cum mͦ insana ua
m̾ito tibi est inimicũ dẏpticeũ conti¬
nens tam bona mandata młtũ errori
tuo ꝯtͣrra. sam illa tria que ad dilectõ¬
nem dei ꝑtinent oĩo ignoras: ot̃o non
seruas. Hec aut̃ septem quib societas
humana nõ leditur. si qñ custodis.
aut pridore repͥm̾is ne int̾ hoĩes ꝯfũ¬
airis. aut timore frang̾is ne publicis
legib puniaris. aut malũ factum
bna aliqua consuetudme horrescis.:
aut ip̃a naturali lege qͣm minste alt̾i
facias quod tibi ab alto fieri nõ ius
aidu̾tis. Error tñ tuus qͣm te in ꝯtͣriũ
ire compellat ⁊dum seq̃ris ⁊ dum nõ
d̃ris sentis: cum uł hoc facis quod¬

Expanded text:
turpitudine, ut solui ualeat, indigenturpitudine, ut solui ualeat, indigentem. nam rem proximi non concupiscere, quod est ultimum decalogi mandatum, unde potes, misera? nonne tibi deus ipse tuus in terra aliena se fabricare mentitur saecula noua, ubi post falsam uictoriam falso triumpho tumescas? quod cum modo insana umerito tibi est inimicum diptychium continens tam bona mandata multum errori tuo contraria.- nam illa tria, quae ad dilectionem dei pertinent, omnino ignoras, omnino non seruas; haec autem septem, ' quibus societas humana non laeditur, si quando custodis, aut pudore reprimeris, ne inter homines confundaris, aut timore frangeris, ne publicis legibus puniaris, aut. malum factum bona aliqua consuetudine horrescis, aut ipsa naturali lege, quam iniuste alteri facias, quod tibi ab altero fieri non uis, aduertis: error tamen tuus quam te in contrarium ire conpellat et, dum sequeris, et, dum non sequeris, sentis, cum uel hoc f
Abbreviated transcription (Latin):
eruatur: Porro si in eod̾ furto ꝓp̾¬
bendaris: nõne ꝑ ip̃m dm̃ tuũ nõ te
abstulisse irabis. Quid enim tibi
facturus est talis ds̃ cui dicis. falsũ
iuraui ꝑte s ꝓte. nisi uelles ut exi¬
cium tibi inferrem. dũ honorem ds¬
ferrem: Ita ⁊ illud mandatũ legis
ne falsum testimoniũ dicas: pp̃ m̃ba
dei tui sic ꝯtempnis. ut ea nõ solum
testimonio. s etiam uiram̃to falso
de compedib liberes. Iam u̾o quod se¬
quitur no concupises uroe prmi
tii debet apud te impleri. Et hoc unum
uiddo: quod ulla tui erroris ncc̃ĩtate iuola¬
re cogaris.S si nefas est ꝯuigem ꝯcu¬
piscere alienam: consid̾a quid sit ꝯcupis¬
cend̾ se ꝓpone alienis. ⁊ recordare tuos dõs
formosos. ⁊ deas formosas. p̃bentes se ut
ardent̾ ꝯcupiscantur. illi a feminis te
in fruendam libidinem ⁊ insuos amplex
mhiant̾ estuantib: eruant ab eis illũ
idm̃ tuũ tibiq compeditũ. ⁊ tanta suoꝵ

Expanded text:
eruatur? porro si in eodem furto conpreruatur? porro si in eodem furto conprehendaris, nonne per ipsum deum tuum non te abstulisse iurabis? quid enim tibi facturus est talis deus, cui dicis: falsum iuraui per te, sf!d pro te, nisi uelles, ut exitium tibi inferrem, dum honorem deferrem ? ita et illud mandatum legis: ne falsum testimonium dicas propter membra dei tui sic contemnis, ut ea non solum testimonio, sed et iuramento falso de conpedibus liberes. iam uero quod sequitur: non concupisces uxorem proximi tui debet apud te inpleri, et hoc unum uideo, quod nulla tui erroris necessitate uiolare cogaris. sed si nefas est coniugem concupiscere alienam, considera, quid sit concupiscendum se proponere alienis, et recordare deos tuos formosos et deas formosas praebentes se ut ardenter concupiscantur, illi a feminis priin fruendam libidinem et in suos amplexus inhianter aestuantibus eruant ab eis illum deum tuum ubique conpeditum et tanta suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ciant ad explendam tm̃ libidimnon ce¬
filios aut̾ muiti suscipiunt pp̃quos
dolum ꝯiugia copulanda sunt Quo
de nuptus unde sunt nuptie: Quo as¬
lato. mariti erunt turpit amatores
m̾etrices uxores. thalami fornices so¬
cis lenones. Ac ꝑ hoc etiam illud pͥces¬
tum quod est nõ occides: ex eiuid ent¬
ris ꝑu̾sitate nõ seruas. Dum entm
times ne det tui m̃brũ ligetur i cuoꝰ¬
ne. nõ das esurienti panem. Hic for¬
midans homicidiũ falsum. illic ꝓpeꝰ¬
tras uerũ. Itaq si icurras i illũ
famelicũ qui mori possit nisi cibun
porrigendo sb̃uentas:tam tu homic¬
da tenebris. aut lege dei si nõ dederio
aut lege manichet si ded̾is. Quudaert
decalogi p̾cepta quõ seruabis: An a
furto abstineas. ut nescioquis pans
deu quaml escam in suis utscera
trucidandam deuoret. potius qm̃ u
si possis ei subripias. aci ad offici¬
nam uentris electoꝵ tuoꝵ curras
ut furto tuo d̾s tuns nec in granins
incidat uincłm. ⁊ quo inciderat

Expanded text:
ndam tantum libidinem fefilios autem inuiti suscipiunt, propter quod solum coniugia copulanda sunt. quode nuptiis, unde sunt nuptiae ? quo ablato mariti erunt turpiter amatores, meretrices uxores, thalami fornices, soceri lenones. ac per hoc etiam illud praeceptum, quod est: non occides, ex'eiusdem erroris peruersitate non seruas. dum enim times, ne dei tui membrum ligetur in carne, non das esurienti panem, hic formidans homicidium falsum, illic perpetras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam tu homicida teneberis aut lege dei, si non dederis, aut lege Manichaei, si dederis. quid? cetera decalogi praecepta quomodo seruabis ? an a furto abstineas, ut nescio quis panem seu quamlibet escam in suis uisceribus trucidandam deuoret potius quam tu, si possis, ei subripias atque ad officinam uentris electorum tuorum curras, ut furto tuo deus tuus nec in grauius incidat uinculum, et quo inciderat
Abbreviated transcription (Latin):
eilos tuos frẽs. filios dños meos. qͦs
is tamqͣm oua sollicitis alis foues. uil
amq̃m infantes lacte nutris. sine corrup¬
tone fecunda uirgo mat̾. Hos in te
ippello teneros fecus tuos: ne garru¬
licuriolitate seducantur abs te: sed
ptius anathement. si quis eis eiͣnge¬
lrau̾it p̾t̾ id quod acceꝑunt in te. nec

Expanded text:
paruulos tuos. fratres, filios, dominos meos, quos paruulos tuos. fratres, filios, dominos meos, quos uel tamquam oua sollicitis alis foues uel tamquam infantes lacte nutris, sine corruptione fecunda uirgo mater. hos in te appello teneros fetus tuos, ne garrula curiositate seducantur abs te, sed potius anathement, si quis eis euangelizauerit praeter id, quod acceperunt in te, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tes corrumpantur a castitate queeh
in xp̃o: suid enim agunt isti eiͣngi¬
zantes nob̃ p̃t̾ quod accepimus niss
ut nos a castitate corrumpant qua
xp̃o seruamus. qñ legem dei culpai
nomine uetustatis ⁊ errorem sum
laudant nomine nouitatis. q̃i om̃s
uetustas fugienda sit. aut omnis
uitas appetenda. cum ⁊ mandatũ u¬
te ꝓ modulo meo qͣliscũꝙ filius ⁊
tus tiuis. positus in te dispensare
baria conserius meis. Cane semꝑ
caues manicheoꝵ imptam uanita
iam tuoꝵ ꝑicula exꝑtam ⁊ lib̾ation
ꝯuictam. Ille me qͦndam de gremie
tuo error excusserat. Exꝑtus fug̾
gune suo remissionem pocõꝵ posuisset
uorbuisset me uorago fallatie. ⁊ t̾ram
son serpens irreꝑabilit̾ deuorasset No¬
l decipt nomine iitatis. Hanc sola i
i hes: ⁊ in lacte tuo ⁊ in pane tuo. Hac
aut̃ tm̃ nom̃ eius est: ip̃a nõ est. Et itus
qud̃ grandib secura es. S appello in te

Expanded text:
mentes corrumpantur a castitate, quae est mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo? quid enim agunt isti euangelizantes nobis praeter quod accepimus, nisi ut nos a castitate corrumpant, quam Christo seruamus, quando legem dei culpant nomine uetustatis et errorem suum laudant nomine nouitatis, quasi omnis uetustas fugienda sit aut omnis nouitas adpetenda, cum et mandatum ute pro modulo meo, qualiscumque filius et seruus tuus positus in te dispensare cibaria conseruis meis: caue semper, ut caues, Manichaeorum inpiam uanitatem iam tuorum periculo expertam et liberatione conuictam. ille me quondam de gremio tuo error excusserat; expertus fugguine suo remissionem peccatorum posuisset, absorbuisset me uorago fallaciae et terram factum serpens inreparabiliter deuorasset. noli decipi nomine ueritatis; hanc sola tu habes, et in lacte tuo et in pane tuo; in hac autem tantum nomen eius est, ipsa non est. et in tuis quidem grandibus secura es; sed appello in te
Abbreviated transcription (Latin):
illam. Inde est ⁊ illud. nemo pt̃ dnob de¬
minis seruire. Quod exposuit dicens
testam̃tũ recte intlligentib ppħia es
nouti cestam̃ti. Itaq ⁊ m illo primo ppo
agebant quod agebant. tł quod ꝑ en
agebatur in nouo testam̃to hebant ist
spẽm salitis et̾ne. Ad illũ enĩ ꝑtincba
ꝙ intlłigebant ⁊ diligebant. Quia et e
nond̾ reuelabatur. tam tñ figuraba¬
tur. Ad uetus aut̃ illi ꝑtinebant. qn
nõ illic ampluis qͣm ꝓmissa tp̃ralia
gitata ꝯcupiscebant᷑. in quib eterna
figurata ⁊ ꝓpħata nõ intlligebant.S
hec iam satis: suꝑq pͥorib responsion¬
b nr̃is dicta sunt. Ila u̾o est mirabi
impudentia: cum manicheoꝵ sacrile¬
ga ⁊ immuda societas.⁊ tam castan
sponsam xp̃i se iactare nõ dubitat.
tales apłica illa ammonitio.aptau
uos unt uiro uirginem castam ex¬
bere xp̃o. Tnneo aut̃ ne sicut serpens
euam fefellit astutia sua. sic ⁊ tr̃e

Expanded text:
illam. Inde est et illud: Nemo potest duobus doillam. Inde est et illud: Nemo potest duobus dominis servire. Quod exposuit dicens, testamentum recte intellegentibus prophetia est noui testamenti. itaque et in illo primo populo egebant, quod agebant uel quod per eos agebatur, in nouo testamento habebant istam spem salutis aeternae; ad illud enim pertineba intellegebant et diligebant, quia etsi nondum reuelabatur, iam tamen figurabatur; ad uetus autem illi pertinebant, qui non illic amplius quam promissa temporalia cogitata concupiscebant, in quibus aeterna figurata et prophetata non intellegebant. sed haec iam satis superque prioribus responsionibus nostris dicta. Illa uero est mirabilis inpudentia, cum Manichaeorum sacrilega et inmunda societas etiam castam sponsam Christi se iactare non dubitat: tales apostolica illa admonitio: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, ne sicut serpens Euam fefellit astutia sua, sic et uestrae
Abbreviated transcription (Latin):
quod sequitur quod añ ꝓmiserat ꝑ
ppħas suos in scripturto scĩs de filio
suo qui fc̃s est ei ex semine daitid scd̾
carnem: ex aceto uet̾e. Quis hoc audi¬
re sustm̃et nisi nos consolaretur id̾
dicens. oportet ⁊ hereses ẽẽ. ut ꝓbati
mantfesti fiant in nob̾: S quidopꝰ
est ead̾ tam supius satis repet̾e dc̃a:¬
Nam pannũ nouũ.⁊ uestim̃tũ uetus.
et unũ nouũ. ⁊ utres uet̾es. nõ duo
testam̃ta significare. s duas uitas
et spes diias: ad duo ũo testam̃ta m¬
tlłigenda illam datam eẽ a dño siłitu¬
dinem. Propte̾a scriba eruditus in
regno det. siłis est patrifamilias pro¬
ferenti de thesauro suo noua ⁊ net̾a:
Ex hus que añ diximus recordetur
qui potũit. uł certe recenseat qui uo¬
luerit. Duas enĩ spes si quis hñdas
putau̾it. ut ⁊ pp̃ felicitadem t̾renam.
et pp̃ regnũ cełoꝵ deo seruiat: ħ ulã
no capit et cu hae aliena iblita si¬
ꝑturbata: defitiens homo amittet ctian

Expanded text:
od ante promiserat per Prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem ; ex aceto vetere. Quis hoc sustineret audire, nisi nos consolaretur idem dicens: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis ? Sed quid opus est eadm pannum nouum et uestimentum uetus et uinum nouum et utres ueteres non duo testamenta significare, sed duas uitas et spes duas, ad duo uero testamenta intellegenda illam datam esse a domino similitudinem: propterea scriba eruditus in regno dei similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo noua et uetera, ex his, quae ante diximus recordetur, qui potuerit, uel certe recenseat, qui uoluerit. duas enim spes si quis habendas putauerit, ut et propter felicitatem terrenam et propter regnum caelorum deo seruiat, haec illam non capit, eturbata, deficiens homo amittet etiam
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ab undanit delictũ suꝑabundanit
qr sine grã nõ uinificat. Auget enĩ potiꝰ
reatum p̾uaricatione addita. Ubi enĩ
lex nõ est: nec p̾uaricatio. Et iõ ꝑ scipãm
tare minus intlłigentes possent. et
aꝑit quid dicat: cum ait Qiuid ergo
dicemus: Lex poc̃m est. Absit. s pcc̃m
nõ acgnoui: nisi ꝑlegem. Ram ꝯcupis¬
centiam nesciebam: nisi lex dic̾et. nõ

Expanded text:
autem abundavit delictum, superabundavit quia sine gratia non vivificat; auget enim potius reatum praevaricatione addita: Ubi enim lex non est, nec praevaricatio ; et ideo per se ipsam, tare minus intelligentes possent, et aperit quid dicat, cum ait: Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit: sed peccatum non cognovi nisi per legem. Nam concupiscentiam n
Abbreviated transcription (Latin):
soluisset ad huc ꝓmitt̾etur nascitu¬
rus. passurus ⁊ resurrecturus: cũ ĩo
magis hec nõ solu̾it s adimpleuerit.
qr iam nõ ꝑmittitur nasciturus. pas¬
lurus. resurrecturus. ꝙ illa sacram̃ta
qͦndam ꝑsonabant. s annuntiatur ꝙ
natus sit. passus sit. resurrexit: ꝙ hec
sacram̃ta que a xp̃ianis aguntur iã
ꝑsonant. Qui ergo uenit legem et
ꝓpħas nõ solu̾e s adimplere: ip̃a ad¬
impletõne abstulit ea ꝑ que ad huc
ꝓmictebatur implond̾ quod iam cõ¬
stat impletũ. Tamqͣm si u̾ba ista tol¬
leret nasciturus. passurus. resurre¬
cturus. que eum hec futura eẽnt. rec¬
te dicebantur. ⁊ institũet dici. natꝰ
est. passus est resurrexit. que illis cõ¬
pletis ⁊ obhoc ablatis recte dicuntur.
Sicut ergo ista u̾ba ita ila pͥoris ppłi
sacram̃ta .qr ꝑ eum qui nõ uenit le¬
gem ⁊ ꝓpħas solue s adimpłe: iam
impleta sunt. tõ tolli mutari q de¬
buerunt. Quod pͥmis xp̃ianis qui
ex udeis credid̾ãnt. donec ꝗtra tam

Expanded text:
soluisset, adhuc promitteretur nasciturus, passurus et resurrecturus, cum ideo magis haec non soluerit, sed adinpleuerit, quia iam non promittitur nasciturus. passurus, resurrecturus, quod illa sacramenta quondam personabant, sed adnuntiatur, quod natus sit, passus sit, resurrexerit. quod haec sacramenta, quae a christianis aguntur, iam personant. qui ergo uenit legem et prophetas non soluere sed adinplere, ipsa adinpletione abstulit ea, per quae adhucpromittebatur implendum, quod jam constat impletum: tanquam si verba ista tolleret, nasciturus, passurus, resurrecturus, quae cum haec futura essent, recte dicebantur; et institueret dici, Natus est, passus est, resurrexit, quae illis completis, et ob hoc ablatis, recte dicuntur.a prioris populi sacramenta, quia per eum, qui non uenit legem et prophetas soluere sed adinplere, iam inpleta sunt, ideo tolli mutarique debuerunt, quod primis christianis, qui ex Iudaeis crediderant, donec contra tam
Abbreviated transcription (Latin):
cum baptizamꝰ
ubr rursus ⁊̃
ille sillabe celerit
sonantes. ⁊ tn¬
seuntes cum dr̃ ds̃:
nisi dicantur
non ꝯsecratur. Hec¬

Expanded text:
cum baptizamus ubi rursus etiam illae syllabae celeriter sonantes et transeuntes, cum dicitur deus, nisi dicantur, non consecratur. haec
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uideant ⁊ aures tit nõ audiant ⁊ nõ
ergo peccauunt uidet. si d̾s illos exceca¬
uit. ne agnosc̾e̾nt xp̃m: Nnͣtum posse¬
mus mibuendo rudi homini ostend̾e¬
mus: exaliis occultis pocĩs deo cognitis
uentre iustam penam huius cecitatis
Quod nõ solum dixisse apłm de quib
ostendẽ quedam poc̃a manifesta ex pena
uenire quoꝵdam occultoꝵ. s nec ip̃os ħ
tacuisse ppħas domonstraremus. Ram
ne ꝑgani longius ⁊ dem ieremias eo ip̃o
loco ubi ait. ⁊ homo est. ⁊ quis agnoscet
eum. ne qͣi hoc ip̃o extusati ẽẽnt uider
qr nõ cognou̾unt. si enim oognouissent
m̾iti fuisse ut nõ oognosc̾ent. Ait enĩ
Ego dñs int̾rogans corda ⁊ pbans re
nes: uo dem unicuiq scd̾ uiam eius.
et scd̃ fructum studioꝵ eius. Porro si
hoc gentilis ille mou̾etur. curetiã ip̃i
qui appellantur xp̃iani in młtas heses
uariasq discedunt. neq hoc a ꝓpħis he¬
breis p̾t̾missum eẽ docemus Camqͣm

Expanded text:
non videant, et aures ut non audiant et non non videant, et aures ut non audiant et non ergo peccauerunt Iudaei, si deus illos excaecauit, ne agnoscerent Christum? quantum possemus, inbuendo rudi homini ostenderemus ex aliis occultis peccatis deo cognitis uenire iustam poenam huius caecitatis; quod non solum dixisse apostolum de qostendere quaedam peccata manifesta ex poena uenire quorundam occultorum, sed nec ipsos hoc tacuisse prophetas demonstraremus. nam. ne pergam longius, idem loco, ubi ait: et homo est, et quis agnoscet eum? ne quasi hoc ipso excusati essent Iudaei, quia non cognouerunt — si enim cognouissent,meriti fuisse, ut non cognoscerent. ait enim: ego dominus interrogans corda, pnes, ut dem unicuique secundum uiam eius et secundum fructum studiorum eius. Porro si hoc gentilis ille moueretur, cur etiam ipsi, qui appellantur christiani, in multas haereses uariasque discedunt. neque hoc a prophetis Hebraeis praetermissum esse doceremus. tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
scripta: s olim in illo regno p̾dicata
atq seruata. nunc aut̃ manifestata ⁊
impleta. Inquib ⁊ ea que ibi minus ꝑ¬
spicua sunt. qr in figura ꝯtingebant
illis. scripta sunt aut̾ pp̃ nos in quos
fints scłoꝵ obuenit. iam minc illust̃¬
ta soluuntur: ⁊ que umbris fututraꝵ
adhuc reꝵ opacabantur iam ft̃aꝵ luce
mantesimntur Forte etiam lime le diet
ꝑmoi̾u: quod ip̃i in quoꝵ libris hoc mue¬
niuntur õẽ p̾muntrata que nunc cerñ¬
tur impleta. nõ nobcũ tenent eiusdem
uideat: Quis tam impridens. ut se ui¬
dere dissimulet: Quis enĩ dubicet hoc
de uideis fuisse ꝓphatum. cũ ysaras dt¬
cat. agnouit bos possessorem situm. ⁊
asimis p̾sepe dñi sui. isrł aut̃ me nõ
cognouit et ppls meus me nõ intellexit
Ant illud quod apłs ꝯmemorat. tota die
expandi manus meas ad ppłm nõ creden¬
tem s ꝯtradicentem. Et maxime illud.
dedit illis d̾s sp̃m ꝯpunctionis. ocłos ut

Expanded text:
conscripta, sed olim in illo regno praedicta conscripta, sed olim in illo regno praedicta atque seruata, nunc autem manifestata et inpleta: in quibus et ea, quae ibi minus perspicua sunt, quia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit, iam nunc inlustrata soluuntur, et quae umbris futurarum adhuc rerum opacabantur, iam factarum luce manifestantur. Forte etiam hinc se diceret permoueri. quod ipsi, in quorum libris haec inueniuntur ntur impleta, non nobiscum tenent ejusdem uideat? quis tam inpudens, ut se uidere dissimulet? quis enim dubitet hoc de Iudaeis fuisse prophetatum, cum Esaias dicat: agnouit bos possessorem suum et asinus praesepe domini sui; Israhel autem me non cognouit et populus meus me non inte; aut illud quod Apostolus commemorat, Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem ; et maxime illud, Dedit illis Deus spiritum compunctionis, oculos ut
Abbreviated transcription (Latin):
cum suum scit hoc fecisse. aut in ciuuta¬
te. uł in fundo suo scit fcm̃ ẽẽ. a facie
timoris dñi qui ꝑ reges t̾re scd̾ eamd̃¬
ꝓpħiam iam sibi seruientes. seꝙ ado
git .i. t̾reni cordis frangit audatiam.
Quõ ergodicat nõ credo ꝓpħis hebreis
cum ⁊ in se ip̃o ꝯpletũ for e cognoscat.
quod olim p̾dcm est a ꝓpħis hebreis :
Magis uerend̾ erat ne tanta reꝵ eui¬
dentia circũ fusus fortasse dicẽt. postea¬
qͣm ista ꝑ mudũ fieri ceꝑunt. xp̃ianos
has litt̾as ꝯposuisse: ut añ diuinitus
p̾dicta putarentur ne qͣi tem̾e huma¬
nitus facta ꝯtempn̾entur. Hoc uerẽ¬
dum erat. nisi eẽt latesparsus. lateq
notus ppłs iudeoꝵ. caym ille signo ac¬
cepto ne ab aliquo int̾ficiatur. et ille
caym seruus fr̃m suoꝵ portando li¬
bros quib illi erudiantur. ip̃e honet᷑.
ꝑ eoꝵ quippe codicos ꝓbamus nõ a nob̾
tamqͣm de reꝵ euentu ꝯmonitis ista cõ

Expanded text:
cum suum scit hoc fecisse, aut in civitacum suum scit hoc fecisse, aut in civitate, vel in fundo suo scit factum esse a facie timoris Domini, qui per reges terrae, secundum eamdiam iam sibi seruientes seque adorringit, id est terreni cordis frangit audaciam. quomodo ergo dicat "non credo prophetis Hebraeis," cum et in se ipso conpletum forte cognoscat, quod olim praedictum est a prophetis Hebraeis ? Magis uerendum erat, ne tanta rerum euidentia circumfusus fortasse diceret, posteaquam ista per mundum fieri coeperunt, christianos has litteras conposuisse, ut ante diuinitus praedicta putarentur, ne quasi temere humanitus facta contemnerentur. hoc uerendum est, nisi esset late sparsus lateque notus populus Iudaeorum, Cain ille signo accepto, ne ab aliquo interficiatur, et ille Cham seruus fratrum suorum portando libros, quibus illi erudiantur, ipse oneretur. per eorum quippe codices probamus non a nobis tamquam de rerum euentu commonitis ista esse
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ ⁊quis agnoscit eum: Quem nisi eũ
qui dicit. qui me uidet. uidet ⁊ prem
derspes nra nõ set m hor̃e pp̃ illuo ꝑ ꝓphe
in filio det saluatore ihu xpo mediatore
dei ⁊ hoĩm. et quo pr̃ maior est põ formã
serui.⁊ qui prĩ equalis est pp̃ formam dei
Dicit ⁊ ysaias Humiliabitur ⁊ cadet cõ¬
tumatia hoĩm. ⁊ exaltabitur dñs solas
m illa die. Et manib fabricata omnia.
abscondent in speluncis ⁊ in scissuris
petraꝵ. et in cau̾nis t̾re a facie timoris
dñi. ⁊ a marestate uirtutis eius: cum
exsurrexit confring̾e t̾ram. Illa enim
die pitiet homo abhoĩatõnes aureas
et argenteas: quas fec̾unt ut adorarẽt
suꝑuacanea ⁊ noxia. Et forte iste genti¬
lis quem cateriramus. quem dixit fau¬
stus cum uisu dicturum nõ credo ꝓpbe¬
tis hebreis aliqua manu fabrica ydola
abscondit in spelunca. aut in scissura
petre. aut in cau̾na t̾re. aut aliquẽ ami¬

Expanded text:
dicitur: et quis agnoscit eum? quem, nisi eum, dicitur: et quis agnoscit eum? quem, nisi eum, qui dicit: qui me uidit, uidit et patrem? ut spes nostra non sit in homine propter illud peest in filio dei saluatore Iesu Christo, mediatore dei et hominum; et quo pater maior est propter formam serui, et qui patri aequalis est propter formam dei. Dicit et Esaias: humiliabitur et cadet contumelia hominum et exaltabitur dominus solus in illa die; et manibus fabricata omnia abscondent in speluncis et in scissuris petrarum et in cauernis terrae a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, surrexerit confringere terram. Illa enim die projiciet homo abominationes aureas et argenteas, quas fecerunt ut adorarent supervacanea et noxia . Et forte iste gentilis, quem catechizamus, quem dixit Faustus cum risu dicturum, Non credo Prophetis Hebraeis, aliqua manu fabricata idola abscondit in spelunca, aut in scissura petrae, aut in caverna terrae, aut aliquem ami
Abbreviated transcription (Latin):
lam fecisse mentõm: ibidem eiusdem
ph̾e uocem audiret se admonentis ⁊cor¬
igentis graue cor ꝑ omnia. ⁊ homo est.
iquis agnoscet eum. Ideo quippe hõ
it graues corde ꝑ formam serui ex fide
lararentur ⁊eum agnosc̾e̾nt dm̃ qui
p̃ cos fc̃s est homo. ne in hoĩe spes coꝵ ẽẽt
bin hoĩe deo: ⁊ tñ graue cor ꝑ omnia. Et
omo est formam serui accipiens. et
us aguoscit eum qui cũ in forma dei
cet nõ rapinam arbitratus est eẽ eqͣlis
deo: Et homo est qr u̾bũ caro fcm̃ est et
h̃tauit in nob̃. ⁊ quis agnoscet eum
q in pͥncipio erat u̾bum. ⁊ u̾bum erat
apud dm̃. ⁊ ds̃ erat u̾bum: Et u̾e graue
ar ꝑomnia. Nam ⁊ in discipłis eius ip̃m
guue cor fuit: cum eis dicebat. tanto tẽ¬
pre uob̾cum sum ⁊ nõ oognorustis me
luid est enĩ aliud tanto tpr̃e uob̾cũ sum
nisi quod hic dr̃ ⁊ homo est: Nuid est a
llud ⁊ nõ oognouestis me. nisi quod hio

Expanded text:
lam fecisse mentionem: ibidem ejusdem lam fecisse mentionem: ibidem ejusdem prophetae vocem audiret se admonentis igentis: graue cor per omnia, et homo est, et quis agnoscet eum? ideo quippe homo, ut graues corde per formam serui ex fide sanarentur et eum agnoscerent deum, qui propter eos factus est homo, ne in homine spes eorum esset, sed in homine deo. et tamen, graue cor per omnia, et homo est formam serui accipiens. et quis agnoscit eum? qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo. et homo est, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. et quis agnoscit eum? quia in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. et uere graue cor per omnia; nam et in discipulis eius ipsum graue cor fuit, cum eis dicebat; tanto tempore uobiscum sum et non cognouistis me? quid est enim "tanto tempore uobiscum sum" nisi quod hic dicitur: et homo est? quid est autem aliud "et non cognouistis me?" nisi quod hic
Abbreviated transcription (Latin):
deserta: in t̾ra salsa que nõ mlñtabi¬
tur. Et bñdcs̃ homo qui confidit ĩ dño
et erit dñs spes etus. Eritq tamqͣm
lignũ fructiferũ secus aquam et in
more mitet radices luas. Nontime
cum uen̾it estus. ⁊ erunt in eo ppa¬
ies nemorose. In anno siccitatis nõ ti¬
sbit ⁊ nõ deficiet faciendo fructum
hiccette cum maledictũ dice̾t eũ qui
pm ponit in hoĩe. eam q maledictõm
obicis siłitudinib explicaret. ⁊ bene¬
Aitum qui in dño ꝯfid̾et. eam q bene¬
actom ꝯgrus itid siłitudinib texeret
sier nr̃a mortalitate suscepta hoĩem di¬
temus. Sic enĩ quidam diñ credendo xp̃m
e loĩem negando errau̾unt:⁊ rursus qͥ¬
dm hotẽm puitando ⁊ dĩn negando. aut
contempserunt. aut in hor̃e spem suam
puentes in illud maledictũ inciderũt.
bic ergoiste gentilis si turbaretur et
dicet ꝯtra fidem nrãm istum ꝓpħam lo¬
quutũ fuisse. qr nos scd̃ apłicam doctͥuam

Expanded text:
deserta, in terra salsa, quae non inhabitabideserta, in terra salsa, quae non inhabitabitur et: benedictus homo, qui confidit in domino, et erit dominus spes eius, eritque tamquam lignum fructiferum humore mittet radices suas; non timebit cum venerit aestus, et erunt in eo propagines nemorosae; in anno siccitatis non timebit, et non deficiet faciendo fructum. Hic certe cum maledictum diceret eum qui spem ponit in homine, eamque maledictionem propheticis similitudinibus explicaret; et benedictum qui in Domino confideret, eamque benedictionem congruis itidem similitudinibus texeret; sed ex nostra mortalitate suscepta hominem diceremus. sic enim quidam deum credendo Christum et hominem negando errauerunt; et rursus quidam hominem putando et deum negando aut contempserunt aut in homine spem suam ponentes in illud maledictum inciderunt. hic ergo iste gentilis si turbaretur. et diceret contra fidem nostram istum prophetam locutum fuisse, quia nos secundum apostolicam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dcm ẽẽ dic̾et. audiret ieremiam di¬
centem. sic dicetis illis. dii qui celim
et t̾ram nõ fec̾unt: peant a t̾ca. et do
sub celo. Item alio loco. cũ eumd̃ ꝓple¬
tam dicentem audiret. dñe fortitudi
mea ⁊ adiutortũ meũ ⁊ refugiũ in di
maloꝵ. ad te gentes uenient ab extre¬
mo t̾re ⁊ dicent. qm falsa possed̾unt
pr̃os nr̃i simulachra ⁊ nõ est in eioit¬
tilitas. si faciet homo deos ⁊ tp̃i nõ sũt
dii. pp̃ea ecce ostendam illis in tẽporo
meam. qm̃ ego dñs: hec audiens de
scriptura ꝓphtca. ⁊ cernens in inũ¬
corda fidelium sic firmari cognosci¬
mus. Iam u̾o ne hoĩem sicut magni
quidam hoĩes fu̾unt xp̃m putaret:
idem ꝓpha hoc illi de cogitatõne excu¬
t̾et. Ibi enĩ sequitur ⁊ dicit. Maledc̃s
homo qui spem ht̃ in hoĩe. ⁊ firmat
carnem brachit sut: ⁊ a dño discedit
cor eius. Et erit sicut tramarix que
in deserto est. Non indebit cũ uenient
bona. ⁊ hĩtabit int̾ intquos in t̾ra de

Expanded text:
m esse disceret: audiret Jeremiam dicentem, Sic dicetis illis: Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant a terra, et de sub coelo . Item alio loco cum eumdem prophetam dicentem audiret, Domine, fortitudo mea et adiutorium meum et refugium meum in die malorum, ad te gentes uenient ab extremo terrae et dicent: quam falsa possederunt patres nostri simulacra, et non est in eis utilitas! sic faciet homo deus et ipsi non sunt dii. propterea ecce ego ostendam illis in tempore meam, quoniam ego dominus. haec audiens de scriptura prophetica et cernens in uniuecorda fidelium sic firmari cognoscimus ? Iam uero ne hominem, sicut magni quidam homines fuerunt, Christum putaret, idem propheta hoc illi de cogitatione excuteret. ibi enim sequitur et dicit: maledictus homo, qui spem habet in homine et firmat carnem brachii sui et a domino discedit cor eius: et erit sicut tamarix, quae in deserto est; non uidebit, cum uenient bona, et habitabit inter iniquos in terra
Abbreviated transcription (Latin):
tu dñabis illius. ad se ꝯu̾tisset pcc̃m
suũ sibi hoc tribuens ⁊ conficens deo
ac sic adiutus indulgentie grã. ip̃e poc̃
suo dñaretur. nõ illo sibi dnãnte serui
pocĩ frẽm occid̾e̾t inuocentem. Sic et ui

Expanded text:
tu dominaberis illius, ad se conuertisset peccatum tu dominaberis illius, ad se conuertisset peccatum suum sibi hoc tribuens et confitens deo ac sic adiutus indulgentiae gratia ipse peccato suo dominaretur, non illo sibi dominante seruus peccati fratrem occideret innocentem.
Abbreviated transcription (Latin):
cat xp̃m eo modo reliquisse pr̃em. qͦ
cum in forma der eẽt nõ rapinam ar¬
bitratus est ẽẽ equalis deo: s semet
ip̃m exmaniuit formam serui acci¬
piens. teliquisse etiam mr̃em syna¬
gogam iudeoꝵ uet̾i destam̃to carua¬
liter inherentem. ⁊ adhesisse uxori
sue sc̃e eccłe ut pace noni testam̃ti
ẽẽnt duo in carne una: Quia cũ sit
ds apuid prẽm ꝑ quem fcĩ sumus.
factus est ꝑ carnem ꝑticeps ñr. ut
illius capitis corpus ẽẽ possemus.
ꝓbatur. abel aut̾ sacrifitiũ ex onb es
caꝵ adipe suscipitur: ita nomi testan
fides ex innocentia gr̃e dm̃ laudans. ne¬
teris testam̃ti t̾renis oꝑib añponiti
Quia ⁊ si qñ uidei recte illa fecunt: in o
tñ infidelitas rei sunt. qr xp̃o ueniente
stam̃ti nõ distinx̾unt. Dixio enĩ ds ad
caym. Si recte offeras. recte aut̃ nõ di¬
iudas: peccasti. Qui si obtemꝑasset de
dicenti quiesce. ad te enĩ ꝯu̾sio eius.

Expanded text:
cat Christum eo modo reliquisse Patrem, qui cat Christum eo modo reliquisse Patrem, qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens. reliquisse etiam matrem, synagogam Iudaeorum ueteri testamento carnaliter inhaerentem, et adhaesisse uxori suae sanctae ecclesiae, ut pace noui testamenti essent duo in carne una, quia cum sit deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est per carnem particeps noster, ut illius capitis corpus esse possemus? ibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ouibus et earum adipe suscipitur, ita noui testamenti fides ex innocentia gratiae deum laudans ueteris testamenti terrenis operibus anteponitur, quia etsi ante Iudaei recte illa fecerunt, in eo tamen infidelitatis rei sunt. quia Christo ueniente staCain: si recte offeras, recte autem non diuidas, peccasti. qui si obtemperasset deo dicenti: quiesce; ad te enim conuersio eius, et
Abbreviated transcription (Latin):
paupem diues ille cum apud inferos
torq̃retur. Ubi nõ fit uesꝑa: qr nullus
ibi reꝵ defectus est. Sexto die in gene¬
si. formatut homo ad ẏmaginem dei.
Sexta etate scłi. manifestatur refor¬
matio nr̃a in nouitate mentis scd̾m
ymaginem eius qui creauit nos
sicut dicit apłs. Fit uiro dormienti
ꝯiunx de late̾. fic xp̃o morienti eccła
de sacram̃do sanguinis qui de latere
mortui ꝓfluxit Uocatur eua uiua
et mat̾ uiuoꝵ. que de iuri sui latere
fcã est. ⁊ dicit drĩs in euͣngłio. Si qͥs
nõ manducau̾it carnem meam ⁊ bi¬
berit sanguinem meũ: nõ hẽbit in
se uitam. Et omnia que illic intlłigũ¬
tur enucleate minutatimq tͣctanda
bonis xp̃ianis. siuc in malis. Neq enĩ
frustra dixit apls. adam qui est for¬
ma futuri.⁊ ulud. Relinquet homo
prẽm ⁊ mr̃em ⁊ ad ħebit uxori sue.⁊
erunt duomn carne ima. Sacram̃tũ
hoc inquit magnũ est. Ego aut̃: dico
in xp̃o. ⁊ in eccła. Quis enĩ nõ agnos¬

Expanded text:
pauperem diues ille, cum apud inferos pauperem diues ille, cum apud inferos torqueretur, ubi non fit uespera, quia nullus ibi rerum defectus est. sexto die in genesi formatur homo ad imaginem dei: sexta aetate saeculi manifestatur reformatio nostra in nouitate mentis secundum imaginem eius, qui creauit nos, sicut dicit apostolus. fit uiro dormienti coniux de latere: fit Christo morienti ecclesia de sacramento sanguinis, qui de latere mortui profluxit. uocatur Eua uita et mater uiuorum, quae de uiri sui latere facta est: et dicit dominus in euangelio: si quis non manducauerit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se uitam. et omnia, quae illic intelleguntur, enucleate minutatimque tractandbonis christianis siue in malis. neque enim frustra dixit apma futuri, ut illud, Relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Sacramentum hoc, inquit, magnum est; ego autem dico in Christo et in Ecclesia; quis enim non cognos
Abbreviated transcription (Latin):
cõm q̃renti ⁊ dełcatõm inuenienti
młto plura ibi ꝑ allegorias ⁊ enig¬
mata ꝑtim u̾bis solis insimiantur
ꝑtim etiam fc̃a narrantur. U̾mptũ
nisi aliqua ibi manifesta eẽnt: nõ ꝯp̃¬
hend̾etur sensus quo etiam obscura
claresc̾e̾nt. Nmͣqͣm ⁊ ex ilł que figu¬
ris inuoluta sunt. si quedam uelut
sub imo aspectu q̃i contexta ponaut᷑.
ita ꝯiungunt in ꝯtestatõne xp̃i uo¬
ces suas: ut cuiusnis obtunsi surdi¬
tas crubescat. Sex dieb in genesii
ꝯsĩmaitit d̾s̃ omnia opera sua: et¬
leytins requieut.Sere etatib huima¬
num genus hoc scło ꝑ successiones tem¬
poꝵ dei oꝑa insigniunt. Quaꝵ pͥma est
ab adam usq ad noc seda a noc usq ad
abraham. Tercta ab abraham usq ad dd̾
Quarta a daiuid usq ad tnͣsiigratõm
in babyloniam. Qͥnta inde usq ad hu¬
que nunc agitur: donec excelsus ue¬
niat aduditium. Septima u̾o intłłi¬
gitur in requie sc̃oꝵ. nõ in hac uita
s in alia. ubi uidit requiescentem

Expanded text:
tionem quaerentis et delectationem inuenientis multo plura ibi per allegorias et aenigmata partim uerbis solis insinuantur, partim etiam facta narrantur. uerumtamen nisi aliqua ibi manifesta essent, non conprehenderetur sensus, quo etiam obscura clarescerent. quamquam et ex illis, quae figuris inuoluta sunt, si quaedam uelut, sub uno aspectu quasi contexta ponantur, ita coniungunt in contestatione Christi uoces suas, ut cuiusuis obtunsi surditas erubescat. Sex diebus in genesi consummauit deus omnia opera sua, eptimo requieuit: sex aetatibus humanum genus hoc saeculo per successiones temporum dei opera insigniunt. quarum prima est ab Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad Dauid, quarta a Dauid usque ad transmigrationem in Babyloniam, quinta inde usque ad hu, sexta, quae nunc agitur, donec excelsus ueniat ad iudicium. septima uero intellegitur in requie sanctorum non in hac uita, sed in alia, ubi uidit requiescentem
Abbreviated transcription (Latin):
greci platoni equare nõ duibitant. et
onatus est aliqua int̾p̾tari. nõ ad xp̃m
intlłigend̾ in quem nõ credid̾at. s ut
inde magis apparet qͣncum int̾sit utr̃
ad xp̃m referas omnia pp̃ quem u̾esic
dicta sunt. an p̾t̾ illum quasl ꝯiecturas
quolz mentis acumine ꝑsequaris: qͣn¬
quidam eiu sd̃ filonis ꝯmemorem:
poris fabricatam uolens intlłigi. tam¬
qͣm m̃bratim omnia ꝑtractabat. Cui
subtilissime num̾oꝵ etiam regulas
tam ille humani generis saluator
qaruit: nec tñ cog̾ent qr corpus hu¬
nanũ est utiq ⁊ hoĩm cet̾oꝵ. At ubi
uentũ est ad ostium quod m arche
at̾e factum est: omnis humani inge¬
nii giectura deficit. Ut tñ aliquid di¬
eret inferiores corporis ꝑtes quib
nrma ⁊ fimus egeruntur. illo ostio
lignificari austs est cred̾e: ausus et
dicere. ausus ⁊ scribe. Non mirum: si
ostio nõ inuento sic errauit. suod si
ad xp̃m tͣnsisset:ablato uelamine

Expanded text:
Graeci Platoni aequare non dubitant, et Graeci Platoni aequare non dubitant, et conatus est aliqua interpretari non ad Christum intellegendum, in quem inde magis appareret quantum intersit utrum ad Christum referas omnia, propter quem vere sic dicta sunt, an praeter illum quaslibet conjecturas quolibet mentis acumine persequaris: » quanquiddam ejusdem Philonis commemorem, poris fabricatam volens intelligi, tanquam membratim omnia pertractabat. Cui subtilissime numerorum etiam regulas etiam ille humani generis saluator adparuit, nec tamen cogerent, quia corpus humanum est utique et hominum ceterorum. at ubi uentum est ad ostium, quod in arcae latere factum est, omnis humani ingenii coniectura defecit. ut tamen aliquid diceret, inferiores corporis partes, qua urina et fimus egeruntur, illo ostio significari ausus est credere, ausus et dicere, ausus et scribere. non mirum. si ostio non inuento sic errauit. quodsi ad Christum transisset, ablato uelamine
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. Inssus hoc fuerat: ut einos
bedientia tali etiam examine ꝓbat
postĩs innotescet. Conuenientius lig¬
na portau̾it filius: ne pat̾ senex q po¬
taret. Non sit postea filium ferireꝑ
missus: ne orbitate grauissima se fe¬
riret. Nũquid etiam si nlld effuso sã¬
guine rediretur.: minus eẽt ꝓbatus
abraham : Aut si tam opus erat ꝑfici
sacrifitium etiam ne ut ille aries i
nepre adherens cornib appareret ad
ullũ augm̃tum uictime ꝓtinebat:s
humanĩ animũ .i. animũ rõnalent
ps aliquid lignibicare. demde quid
significent querere. Itaq etiam ip̃i u¬
dei qui xp̃m cuius passionem nos ag¬
nontinus illi derident: nolunt talib
ris p̾nuntiatũ uideri oguntura no¬
bis dicẽ quid illa significent. Nue nisi
ailiquid signi ficare concendant: tami
duri ne auctoritatis libros ab meptaꝵ
fabtilaꝵ ignomtuia nõ defendunt ui¬
dit hoc quidam filo uir lib̾alit̾ erudi¬
tissimus: unus illoꝵ. cuius eloquium

Expanded text:
Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus Abraham? aut si iam opus erat perfici sacrificium, etiamne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adpareret, ad ullum augmentum uictimae pertinebat? sic humanum animum, id est animum rationalem prius aliquid significare, deinde quid significent quaerere. Itaque etiam ipsi Iudaei, qui Christum, cuius passionem nos agnouimus, illi derident, nolunt talibusris praeuntiatum uideri,  coguntur nobis dicere, quid illa significent: quae nisi aliquid significare concedunt, tam diuinae auctoritatis libros ab ineptarum fabularum ignominia non defendunt. uidit hoc Philo quidam, uir liberaliter eruditissimus unus illorum, cuius eloquium
Abbreviated transcription (Latin):
et quis nr̃m qui hebrcas littad ignora¬
nus .i. ip̃os tiocum caracteres isceret
eas in pariete conscriptas honorato
aliquo loco quuis eẽt tam excors nt eon
do pictum partetem putaret. ac non
potius melleget scriptum ut silegi
nõ ualeret. nõ tũ illos apices aliqut
significare dubitaret. Ita pris ali
aliquid ea significare nõ ambigat.
Uerbi enĩ grã. Nũquid si oportebata¬
uitorium iuro feminam ficri etiam
hoc nocĩtas ulla cogebat. uł ulla stra¬
bat utilitas ut de dormientis lat̾e fis
Si causa euadendi diliuni opris emt
fabricari archam. quid optis erat mi¬
suras eius aut ip̃as potissimũ fier
aut etiam scriptis ad religionem po¬
stitati ꝓpagandis ꝯmemorari.: Sipp̃
genus repand̃ animalia includiopi¬
tebat. quid opus erat illo potissimu
num̾o septena de mundis. bmade mn¬
mundis. Aditum ad archam fieri n¬
tas utiq cogebat. In lat̾e aut̃ fieri
etiam memorie ꝯmendari pluteras
quid cogebat. Immolare filiũ uibet

Expanded text:
si quis nostrum, qui Hebraeas litteras ignoramus, id est ipsos uocum characteres, uideret eas in pariete conscriptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret? ac non potius intellegeret scriptum, ut si legere non ualeret, non tamen illos apices aliquid significare dubitaret? ita prius illa aliquid ea significare non ambigat. Uerbi enim gratia: numquid, si oportebat adiutorium uiro feminam fieri, etiam hoc necessitas ulla cogebat uel ulla suadebat utilitas. ut de dormientis latere fieret? si causa euadendi diluuii opus erat fabricari arcam, quid opus erat. mensuras eius aut ipsas potissimum fieri aut etiam scriptis ad religionem posteritati propagandis commemorari ? si propter genus reparandum animalia includi oportebat, quid opus erat illo potissimum numero septena de mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur
Abbreviated transcription (Latin):
corio inhesit agnino. S ⁊ hoc uos feci¬
stis. qui tamqm pͥmo bello ur̃o to qd̾
mundũ erat in calamo. immunditie
m̃branaꝵ scribendo affixistis: nisi ꝙ
colores ꝯtrario testimonto nos argu¬
unt uos enim potius ad lucem candi¬
daꝵ paginaꝵ cum tenebris attram̃ti
uenistis. s ob̾ debetis irasci talia dicen¬
tib. an uob̾ talia credentib: ut uelitis
nolitis ista conseq̃ntur. Nos aut̾ ⁊
latõm spet nr̃e.⁊ ad exhortatõm cari¬
tatis nr̃e libros ꝓpħicos ⁊ apłicos le
gimus alt̾utris uocib sibim conci¬
nentos.⁊ ea concinentia tamq̃m cele¬
sti tuba. ⁊ a corpore mortalis uite nos
excitantes: ⁊ ad palmam suꝑne uoca¬
tionis extendentes. De libris aut̃ ꝓphe¬
ticis quiddam cũ ꝯmemorasset apłs
sicut scriptũ est. obꝓbria obꝓbrantiũ
tibi ceciderunt suꝑ me. ꝯtinuo sbiã¬
git utilitatem diuine lectionis. Que

Expanded text:
corio inhaesit agnino. sed et hoc uos fecicorio inhaesit agnino. sed et hoc uos fecistis, qui tamquam primo bello uestro, id quod mundum erat in calamo, inmunditiae membranarum scribendo adfixistis, nisi quod colores contrario testimonio uos arguunt. uos enim potius ad lucem candidarum paginarum cum tenebris atramenti uenistis. nobis debetis irasci talia dicentibus, an uobis talia credentibus, ut, uelitis, nolitis, ista conse- . nos? nos autem et lationem spei nostrae et ad exhortationem caritatgimus alterutris uocibus sibimet concinentes et ea concinentia tamquam caelesti tuba et a torpore mortalis uitae nos excitantes et ad palmam supernae uocationis extendentes. de libris enim propheticis quiddam cum commemorasset apostolus, sicut scriptum est: obprobria obprobrantium tibi ceciderunt super me, continuo subiungit utilitatem diui
Abbreviated transcription (Latin):
aem pugnasse cũ tenebris. quelux ip̃ẽ
doerat ⁊ ut posset ligare lux tenebͣs
pus eẽ lucem a tenebris denoratam.
et ligatam. ⁊ inquinatam ⁊ dilania¬
tani.quam uos manducando recrea¬
is ⁊ soluitis. ⁊ purgatis ⁊ sanatis.
e nob̾ m̾ces retribuatur: ne cũ illa
que lib̾ari nõ pptũit in globo et̾no
dimpnemini. Hanc fabellam: aotidie
et morib ⁊ uocib cintatis. Qur ad huc
in cam queritis testimonia libroꝵ nt
in reb suꝑflius. ⁊ conficiendis codi
ur̃i ligata teneatur. Incendite om̃s
illas m̃branas elegantesq tecturas
decoris pellib exquisitas tit nec res sr̃¬
flua uos oneret. ⁊ d̾s ur̃ inde soluat᷑
qui taniqͣm pena seruili etiam ĩ codioe
ligatus tenetur. Nam si possetis libͦs
ur̃os uł elixatos comede. qñtũ m̃bers
dei ur̃i bñfitium p̾staretis: An et si
fieri posset:carnis imunditia phi¬
beret pagmas ab epulis ur̃ts Impn¬
tet ergo sibi incauiti mundicia: que

Expanded text:
cem pugnasse cum tenebris, quae lux ipse cem pugnasse cum tenebris, quae lux ipse deus erat, et ut posset ligare lux tenebras, prius esse lucem a tenebris deuoratam et ligatam et inquinatam et dilaniatam: quam uos manducando recreatis et soluitis et purgatis et sanatis, ut uobis merces retribuatur, ne cum illa, quae liberari non potuerit, in globo aeterno damnemini. hanc fabellam cotidie et moribus et uocibus cantatis. cur adhuc in eam quaeritis testimonia librorum, ut in rebus superfluis et conficiendis codicur et dei uestri ligata teneatur? incendite omnes illas membranas ele.gantesque tecturas decoris pellibus exquisitas, ut nec res superflua uos oneret, et deus uester inde soluatur, qui tamquam poena seruili etiam in codice ligatus tenetur. nam si possetis libros uestros uel elixatos comedere, quantum membris dei uestri beneficium praestaretis ? an et si fieri posset. carnis inmunditia prohiberet paginas ab epulis uestris? inputet ergo sibi encausti munditia. quae