comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quantum ad consequentiam sermonis
textumq eloquii ꝑtinet. ad id quod
premisit. huius rei gr̃a ego paulus
uinc̾tus iũu xp̃i ꝓ uobis gentibꝰ. dili¬
gentissime ꝑquirentes. nichil qͦd ei addide¬
rit potumus inuenire. Neq enim
dixit. huius rei gr̃a ego paulus hoc
uel hoc feci. uel illud & illud docui:
sed suspensa manente sententia. trans¬
gressus ad alia est. Nisi forte ignoscen¬
tes ei quod ꝙ ipse confessus ẽ dicens.
ꝙ si imꝑitus sermone non tamen sci¬
entia. sensuum magis in eo quęrimꝰ
ordinem quam uerboꝵ: qui sic reddi
ti in hac eadem epła ante paululum
sum locutus. Debetis autẽ audire dis¬
pensationem gr̃ȩ dĩ quȩ data est michi
in uobis qui estis ex gentibus: pro quibꝰ
ꝙ uinctus sum xp̃i itũi. Uinctum au¬
tem it̃u xp̃i paulum esse ꝓ gentibꝰ. pot̃
& de martyrio intelligi: quod romȩ in
uincla comec̾tus. hanc epłam miserit
eo tempore quo ad philemonẽ ꝙ ad
colosenses & ad philippenses in alio lo¬

Expanded text:
Quantum ad consequentiam sermonis textumque eloquii pertinet, ad id quod praemisit: Hujus rei gratia, ego Paulus vinctus Jesu Christi pro vobis gentibus, diligentissime perquirentes, nihil quod ei reddiderit, potuimus invenire. Neque enim dixit, hujus rei gratia ego Paulus hoc vel hoc feci, vel illud et illud docui: sed suspensa manente sententia, transgressus ad alia est. Nisi forte ignoscentes ei, quod et ipse confessus est dicens: Et si imperitus sermone, non tamen scientia , sensuum magis in eo quaeramus ordinem, quam verborum. Qui sic reddi t in hac eadem Epistola ante paululum 587 sum locutus. Debetis autem audire dispensationem gratiae Dei, quae data est mihi in vobis qui estis ex gentibus, pro quibus et vinctus sum Jesu Christi. Vinctum autem Jesu Christi Paulum esse pro gentibus, potest et de martyrio intelligi: quod Romae in vincula conjectus, hanc Epistolam miserit eo tempore quo ad Philemonem, et ad Colossenses, et ad Philippenses in alio lo
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod reprehendo in te imiter.
Quin potius ita sententiam tempe¬
raui: ut & obiectum crimen effuge¬
rem. ꝙ amicum quantum in me est
nec lȩsus lȩderem. Sed obsecro te: ut
si deinceps aliquem sequi uolueris.
tuo tantum iudicio sis contentꝰ. Aut
enĩ bona sunt quȩ appetimus: aut
mala. Si bona: non indigent alteriꝰ
auxilio. Si mala: peccantium mul¬
titudo non parit errori patrociniũ.
Hȩc apud te potius amice expostu-¬
lare uolui: quam lacessitꝰ publice de-¬
seuire ut animaduertas me recon¬
ciliatas amicitias pure colere. & non
iuxta plautinam sententiã altera ma-¬
nu lapidem tenere. panẽ offerre alte¬
ra. Frat̾ meus paulinianus necdum
patria reuersus ẽ: & puto quod eum
aquileiȩ apud sc̃m chromatium pap̾a¬
uideris. scm̃ quoq pres biterum Rufi-¬
num. Ob qũa causam ꝑ romam me-¬
diolanum misimus: & orauimus ut
nr̃o animo ꝙ obsequio uos uideret.
Cȩterisq amicis eadem significaui-¬

Expanded text:
ut, quod reprehendo in te, imiter; ut, quod reprehendo in te, imiter; quin potius ita sententiam temperaui, ut et obiectum crimen effugerem et amicum, quantum in me est, nec laesus laederem. sed obsecro te, ut, si deinceps aliquem sequi uolueris, tuo tantum iudicio sis contentus. aut enim bona sunt, quae adpetimus, aut mala: si bona, non indigent alterius auxilio; si mala, peccantium multitudo non parit errori patrocinium. haec apud te potius amice expostulare uolui quam lacessitus publice desaeuire, ut animaduertas me reconciliatas amicitias pure colere et non iuxta Plautinam sententiam altera manu lapidem tenere, panem offerre altera. Frater meus Paulinianus necdum de patria reuersus est et puto, quod eum Aquileiae apud sanctum papam Chromatium uideris. sanctum quoque presbyterum Rufinum ob quandam causam per Romam Mediolanum misimus et orauimus, ut nostro animo et obsequio uos uideret, ceterisq
Abbreviated transcription (Latin):
IU te Rooȩ moratum:
sermo propriꝰ indicauit.
Nec dubito. spiritalium
parentum ad patriam
reuocatum desiderio quẽ
matris luctus ire ꝓhibebat.
ne magis corã doleres. qͦd absens uix fer
re poteras. Quod quęreris stomacho
suo unũquẽq seruire. & nr̃o non adqͥ¬
escere iudicio: conscientiȩ nr̃e testis est
dñs. post reconciliatas amicitias nullũ
inter cessisse rancorem. quo quẽpiam
lederemus: quin potius cum om̃i
cautione prouidimus: ne saltem casus
in maliuolentiam uerteret᷑. Sed quid
possumus facere.si unusquisq iuste se
putat facere quod facit ꝙ iudetur
sibi remordere potius quam mordere:
Uera amicitia. quod sentit dissimula¬
re non debet. Prefatiuncula libroꝵ
intellexi tuam esse. in qua oblique im-¬
mo aꝑte ego petor. Qua mente sit
scripta tu uideris: qua intelligat᷑. ꝙ
stultis patet. Poteram ꝙ ego qui sepis¬
sime figuratas controuersias declama¬
ui aliqͥd de uetere artificio repetere. ꝙ
tuo te more laudare:. sed absit a me

Expanded text:
Diu te Romae moratum sermo proprius indicauit nec dubito spiritalium parentum ad patriam reuocatum desiderio, quem matris luctus ire prohibebat, ne magis coram doleres, quod absens ferre uix poteras. quod quereris stomacho suo unumquemque seruire et nostro non adquiescere iudicio, conscientiae nostrae testis est dominus post reconciliatas amicitias nullum intercessisse rancorem, quo quempiam laederemus; quin potius cum omni cautione prouidimus ne saltim casus in maliuolentiam uerteretur. sed quid possumus facere, si unusquisque iuste se putat facere, quod facit, et uidetur sibi remordere potius quam mordere? uera amicitia, quod sentit, dissimulare non debet. praefatiuncula libroruintellexi tuam esse, in qua oblique, immo aperte ego petor. qua mente sit scripta, tu uideris; qua intellegatur, et stultis patet. poteram et ego, qui saepissime figuratas controuersias declamaui, aliquid de ueteri artificio repetere et tuo te more laudare. sed absit a me,
Abbreviated transcription (Latin):
membrum iuxta mensuram suam
& offitium suum ꝑfectum sit: uerbi
gr̃a. ut angłs refuga id eẽ incipiat
quod creatus est: ꝙ homo qui de para¬
dyso fuerat eiectus. ad culturam ite¬
rum paradisi restituatur: ista autẽ
uniuersa sic fiant. ut inuicẽ inter
se caritate iungant᷑. & dum congau¬
det membrũ membro. & in alterius
ꝓuectionẽ lȩtatur: xp̃i corpus. eccl̃ia
primitiuoꝵ habiter in cȩlesti ierłm

Expanded text:
membrum juxta mensuram suam membrum juxta mensuram suam et officium suum perfectum sit. Verbi gratia, ut Angelus refuga id esse incipiat quod creatus est: et homo qui de paradiso fuerat ejectus, ad culturam iterum paradisi restituatur. Ista autem 351 universa sic fient, ut invicem inter se caritate jungantur: et dum congaudet membrum membro, et in alterius provectione laetatur, Christi corpus Ecclesia primitivorum, habitet in c
Abbreviated transcription (Latin):
escõlapium possit imitari: & nouam
figuram nouumq homine uirbiũ
suscitare. Hic necesse habebit unum¬
quodq membrum suo loco restitue¬
re: & compagem copulare cõpagi.
& quodam glutino partibus resti¬
tutis unum corpus efficere. Hucusq
nobis una simili tudo ꝓcesserit.
Nunc in eadem similitudine: ad id
hat᷑ exemplum. Paruulus crescit. &
pedes sentiunt incrementa. Uenter
dum nescimus impletur. humeri
dum fallunt᷑ oculi dilatant᷑: & oĩa¬
membra ꝑ partes uixta mensuram
suam sic crescunt. ut tamen non sibi
sed corpori uideantur augeri. Ita gͥ
& in restitutione om̃ium. quando
xp̃c sanaturus aduenerit. unusquisq
scđm mensuram fidei & agnitionem
filii di. quem ideo agnoscere dicitur
quia prius nouerat & postea nosse
desiuit. suum recipiet locum. ꝙ in ci¬
piet id esse quod fuerat: ita tamen
ut non iuxta aliam heresim om̃s
in una ȩtate sint positi idest omnes
in angłos reformentur. sed unumqͦdq

Expanded text:
Aesculapium possit imitari, et novam Aesculapium possit imitari, et novam figuram novumque hominem Virbium suscitare. Hic necesse habebit unumquodque membrum suo loco restituere, et compagem copulare compagi, et quodam glutino partibus restitutis, unum corpus efficere. Hucusque nobis una similitudo processerit. Nunc in eadem similitudine Al. eahatur exemplum. Parvulus crescit Alpedes sentiunt incrementa: venter, dum nescimus, impletur, humeri, dum falluntur oculi, dilatantur, et omnmembra per partes juxta mensuram suam sic crescunt, ut tamen non sibi sed corpori videantur augeri. Ita igitur et in restitutione omnium, quando sus Christus, sanaturus advenerit, unusquisque secundum mensuram fidei et agnitionem Filii Dei quem ideo agnoscere dicitur, quia prius noverat, et postea nosse desivit suum recipiet locum, et incipiet id esse quod fuerat: ita tamen ut non juxta aliam haeresim omnes in una aetate sint positi, id est, omnes in Angelos reformentur: sed unumquodque
Abbreviated transcription (Latin):
tionis cognoscimus. totum corpꝰ
quod prius dissipatum fuerat. ꝙ¬
in diuersa laceratum in suam
compagem uincturãq redigetur.
ita ut una subministratio eadeq
operatio. & unius ȩtatis consũma¬
ta ꝑfectio. totum crescere faciat cor¬
pus ȩqualiter. et om̃ia membra
uixta mensuram suam incrementũ
ȩtatis accipiant. Nȩc autẽ tota ȩdi
pus augetur. e mutua in se cari¬
tate complebitur. Cotas rationa¬
biles creaturas. sub unius rationa¬
bilis animalis intelligamus exem-¬
plo: & quodcũq de huius mẽbris
dixerimus & partibus. hoc sciamꝰ
eẽ referendum ad unamquãq ra-¬
tionabilem creaturam. Putemus
hoc animal. ita ꝑ artus. uenas. car¬
nesq laceratum. ut nec os ossi hereat.
nec neruus iungatur ad neruum.
separatim oculi iaceant. seorsum na-¬
res. manus alium locum teneant.
qua mẽbra in hunc modum inter
se disꝑsa sint & diuisa. fingamus
dicum. qui iuixta fabulas ethnicoꝵ.

Expanded text:
tione cognoscimus, totum corpus, tione cognoscimus, totum corpus, quod prius dissipatum fuerat, in diversa laceratum, in suam compagem juncturamque redigetur: ita ut una subministratio eademque operatio, et unius aetatis consummata perfectio, totum crescere faciat corpus aequaliter, et omnia membra juxta mensuram suam incrementum aetatis accipiant. Haec autem tota aedifpus augetur, mutua in se charitate complebitur. Totas rationabiles creaturas sub unius rationabilis animalis intelligamus exemplo, et quodcumque de hujus membris dixerimus et partibus, hoc sciamus esse referendum ad unamquamque rationabilem creaturam. Putemus hoc animal ita per artus, venas, carnesque laceratum, ut nec os ossi hnec nervus jungatur ad nervum, separatim oculi jaceant, seorsum nares, manus alium locum teneant, qua membra in hunc modum inter se dispersa sint et divisa. Fingamus dicum, qui juxta fabulas Ethnicorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ctione om̃ium absq ulla ambi-¬
guitate sententiam. accipite & ali-¬
am: & tunc concdudam apologiȩ
nr̃ȩ primum uolumen. in numę¬
ra sunt enĩ eius dicta de talibꝰ.
Item ex eodem libro sub eo capi¬
tulo ubi scriptum est. ex quo to¬
tum corpus compactum ꝙ con
glutinatum. ꝑ omnẽ iuncturam
sub ministrationis. scđm oꝑatio¬
nem in mensuram uniuscuiusq
membri. augmentum corporis
facit in ȩdificationẽ sui in carita¬
te. sic cȩpit. In fine rerum cum
dm̃ facie uidere ceperimus ad faci-¬
em. ꝙ in mensuram ꝑuenerimus
ȩtatis plenitudinis xp̃i. de cuius
plenitudine nos om̃s accȩpimus.
ita ut xp̃c non ex parte sit sed
totus in nobis. & relictis initus
paruuloꝵ. creuerimus in eum
uirum de quo ꝓpħa dicit. ecce
uir.oriens no m est illi. q ioħ̃s
ante me erat: tunc in occursum
unius fidei. ꝙ unius agnitionis
filii di. quẽ nunc ꝓ uarietate m̃¬
tium non una nec eadem fide agni-¬

Expanded text:
ctione omnium absque ulla ambictione omnium absque ulla ambiguitate sententiam, accipite et aliam; et tunc concludam Apologiae nostrae primum volumen. Innumera sunt enim ejus dicta de talibus. Item ex eodem libro sub eo capitulo, ubi scriptum est, Ex quo totum corpus compactum et conglutinatum per omnem juncturam subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscujusque membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate. In fine rerum, cum Deum facie videre coeperimus ad faciem, et in mensuram pervenerimus aetatis plenitudinis Christi de cujus plenitudine nunc omnes accepimus , ita ut Christus non ex parte sit, sed totus in nobis: et relictis initiis parvulorum, creverimus in eum virum, de quo Propheta dicit: Ecce vir, Oriens nomen illi . Et Joannes ante me erat , tunc in occursu unius fidei, et unius agnitionis Filii Dei, quem nunc pro varietate mentium, non una nec eadem fide et agni
Abbreviated transcription (Latin):
debet asscribi.
t quid om̃s istos effundimus:
quos suꝑius desudauimꝰ agones:
Tantum ualet frontis duritia.
Sed age fiat. ad quiescamꝰ etiam
in hoc. non ut ipse postulat. con-¬
uincatur ex hisdem commenta-¬
riis. libro scđo de ea re qua propo¬
culo pacis. unum corpus & unus
sp̃s sicut uocati estis in una spe
uocationis ur̃ȩ post aliquanta.
queritur inquit quomͦ una spes
uocationis sit. cum apud patrem
diuersȩ sint mansiones. Ad quod
unam spem uocationis regnum
cęloꝵ quasi unam domũ di pa-¬
tris ẽẽ dicimus. & in una domo
plurimas mansiones. Alia enim
gła solis. alia gła lunae. alia stel¬
larum. Aut certe illud subtiliꝰ
indicatur. quod in fine & consũ¬
matione rerum. in pristinum
statum restituenda sint om̃ia: qͦn¬
do om̃s unum corpus efficimur.
& in uirum ꝑfectum reformainur.
& oratio ꝓ nobis saluatoris imple-¬
tur. Pater da. ut quomͦ ego & tu
unum sumus. ita & isti in nobis
ccepistis & hanc eius de resurre-¬

Expanded text:
debet adscribi. debet adscribi. Et quid omnes istos effundimus, quos superius desudavimus agones? Tantum valet frontis duritia. Sed age fiat, acquiescamus etiam in hoc, non ut res, sed ut ipse postulat, convincatur. Ex his Commentariis libro secundo de ea re quam propoculo pacis: unum corpus et unus spiritus, sicut et vocati estis in una spe vocationis vestrae : post aliquanta, « Quaeritur, inquit, quomodo una spes vocationis sit, cum apud Patrem diversae sint mansiones? Ad quod unam spem vocationis regnum coelorum, quasi unam domum Dei Patris esse, dicimus, et in una domo plurimas mansiones. Alia enim gloria solis, alia gloria lunae, alia stellarum gloria . Aut certe illud subtilius indicatur, quod in fine et in consummatione rerum, in pristinum statum restituenda sint omnia, quando omnes unum corpus efficiemur, et in virum perfectum reformabimur, et Oratio in nobis Salvatoris implebitur: Pater da, ut quomodo ego et tu unum sumus: ita et isti in Al. ejus de resurre
Abbreviated transcription (Latin):
te. ista eum dixisse contendet: ꝙ tunc
re mysteria cum catenam deposuerit.
ꝙͣ de carcere liber exierit. Nisi forte
ꝙͣ in uinculis absq uinculis compu¬
tandus ẽ. qui conuersationẽ habet
in cęlis. & de quo dici potest: uos autẽ
pauli ad philemonẽ. sub eo capitu¬
lo ubi ait. salutat te epafras conca¬
ptiuus meus: post aliquanta. Nisi
forte reconditum aliquid & sacra¬
pti pariter & uincti. in uallem hanc
deducti sunt lacrimarum. Uides
quomodo hȩc tanquam mystica &
sacrata dicit haberi apud quos dam:
quoꝵ tamen & ipsum unum esse in-
multis sepe docuimus. sed uti figu¬
ra ꝑquam scientiȩ mysticȩ uide¬
atur inuidiam declinare:
corpus redintegrandos non solũ
homines. sed & dȩmones & angłos
refugas. dictum a me potest pro¬
ferre: Uis michi inquit non fiat.
Siquid exalterius ꝑsona dixi. al¬
terius sit: siquid sane ex inde di¬
ctum. ac nullius interiecta persona
scriptum legeris: hoc michi merito

Expanded text:
te, ista eum dixisse contendet Al. conte, ista eum dixisse contendet Al. conire mysteria, cum catenam deposuerit, et de carcere liber exierit. Nisi forte et in vinculis absque vinculis computandus est, qui conversationem habet in coelis: et de quo dici potest: Vos autem Pauli ad Philemonem sub eo capitulo, ubi ait: Salutat te Epaphras concaptivus meus : post aliquanta: « Nisi forte reconditum aliquid et sacrapti pariter et vincti, in vallem hanc deducti sunt lacrymarum. » 41. Vides quomodo haec tanquam mystica et sacrata dicit haberi apud quosdam, quorum tamen et ipsum unum esse, in multis saepe docuimus: 348 sed uti figura, per quam scientiae mysticae videatur invidiam declinare. corpus reintegrandos non solum homines, sed daemones et angelos refugas, dictum a me potes referre? Vis mihi, inquit, non fiat, si quod ex alterius persona dixi, alterius sit; si quod sane exinde dictum, ac, nullius interjecta persona, scriptum legeris, hoc mihi merito
Abbreviated transcription (Latin):
yid adhuc aliud ẽ quod damnare
cȩteros iubet: Quod corpus inquit¬
hoc. carcerem & uincula esse animȩ
dicunt. & ipsam animã non ire asse¬
runt: sed redire. quasi ad ea loca ubi
ante iam fuerit. Proferamꝰ ergo ꝙ de
hoc quomͦ ipse sentiat testimonia.
Ex istis ipsis commentariis. libro se¬
cundo. ex eo capitulo ubi dicit. huiꝰ
rei gr̃a ego paulus iunctus ĩuxp̃i:
post pauca. quia in pluribus inquit
locis scriptum ẽ. uinculum animȩ
corpus hoc dici quo quasi clausa
uerti ꝙ esse cum xp̃o: ut ꝑfecta in gen-¬
tes ꝑ eum prȩdicatio compleatur.
teo de eadem re ex eisdem cõmen¬
tariis libro tertio. capitulo ubi dicit.
ꝓ quo legatione fungor in catena:
post aliquanta. ꝑ illum iterum suũ
alium qui ipse est. ita dicit. Aius uͦ
ꝓpter corpus humilitatis & catenam
istam qua circũdatur. q necdum
scimus scđm quod oportet nos scire.
& ꝑ speculum uidemus & in enigna¬

Expanded text:
Quid adhuc aliud est, quod damnare Quid adhuc aliud est, quod damnare caeteros jubet? Quod corpus hoc, inquit, carcerem, et vincula esse animae dicunt, et ipsam animam non ire asserunt, se redire quasi ad ea loca, ubi jam ante fuerat. Proferamus ergo et de hoc quomodo ipse senserit, testimonia. Ex istis ipsis Commentariis libro secundo, ex eo capitulo, ubi dicit: Hujus rei gratia ego Paulus vinctus Jesu Christi : post pauca: « Quia in pluribus, inquit, locis scriptum est, vinculum animae corpus hoc dici, quod Al. quo quasi clausa verti et esse cum Christo: ut perfecta in Gentes per eum praedicatio compleatur. » Item de eadem re, ex eisdem Commentariis, libro tertio, capitulo ubi dicit: Pro quo legatione fungor in catena , post aliquanta per illum iterum suum Al. sive alium qui ipse est, ita dicit: « Alius vero propter corpus humilitatis, et catenam istam qua circumdamur, et necdum scimus secundum quod oportet nos scire, et per speculum videmus in aenigma
Abbreviated transcription (Latin):
bundi & nutu magis qũa uerbis
agant: & hic ipse de apło dicis. qͦd
nescio quid tale in epła sua pruden-¬
tibꝰ quibusq lectoribus paulus sub¬
indicat. Si paulus non indicat sed
subindicat. & non quibuscumq sed
prudentibꝰ: nos miseros quid irrides
o noster pęnitens. si quod apłs ma-
nifeste non ꝓtulit. aut nescire aut
dubitare nos dicimus. & non tam
intelligere sed sub intelligere. & ideo
non tam indicamus ea qu̾a subindi¬
camus tibi: Iam si reuelata sunt illa
quȩ oculus non uidit nec auris
audiuit. & in cor hominis non
ascenderunt. si iam tibi uenit quod
ꝑfectum est & destructa tͥ sunt ea quȩ
ex parte sunt. clama de his & p̾dica:
et quȩ apłm subindicasse dicis. tu ꝑ-¬
indica. qui non solum ea quȩ subin-¬
dicata. uerum & quȩ confirmata ab
eo scribis esse nunc damnas. Hȩc enĩ
om̃ia quȩ nunc anathematizari iubes
dum apłi dicta exponis. astruxeras:
& tanquam illius sensibus hȩc inser¬
ta esse docueras.

Expanded text:
bundi et nutu magis quam verbis bundi et nutu magis quam verbis agant. Et hoc ipse de Apostolo dicis, quod nescio quid tale in Epistola sua prudentibus quibusque lectoribus subindicat. Si Paulus non indicat, sed subindicat, et non quibuscunque, sed prudentibus, nos miseros quid irrides, o noster poenitens, si quod Apostolus non manifeste protulit, aut nescire, aut dubitare nos dicimus, et non tam intelligere, quam subintelligere, et ideo non tam indicamus, sed subindicamus? Jam si tibi revelata sunt illa quae oculus non vidit, nec auris audivit, et in cor hominis non ascenderunt: si tibi venit quod perfectum est, et destructa tibi sunt ea quae ex parte sunt: clama de his et praedica, et quae Apostolum subindicasse dicis, tu indica, qui non solum ea quae subindicata, verum et quae confirmata ab eo scribis esse, nunc damnas. Haec enim omnia quae nunc anathematizari jubes, dum Apostoli dicta exponis, adstruxeras, et tanquam illius sensibus haec inserta esse docueras. 347 40.
Abbreviated transcription (Latin):
quia xp̃c uenit utraq unum face
re gregem: & hoc futuros esse homi¬
nes dicis uel quod nunc sunt angłi.
uel quod ante ipsi homines id est
anunȩ fuerunt. Et quomͦ quȩso te.
tam amice immo iam nec amice sed¬
scurriliter mulierculas irridebas:
quȩ cum plausu uentris & fȩmoris.
negarent se post resurrectionem in
corpore iterum fragili. futuras. sed
similes angłis uel id ipsum futuras
esse quod angłos: Et hȩc cum tanta
irrisione dici a mulieribꝰ arguis. quȩ
de tuis illis electis commentariis
scripta ꝓferuntur. Nũquid non tͥ
tale hoc uidetur quale siquis furti
alium incusans. idipsum unde aliũ
arguit in suo sinu contegat furtum:
ꝙ postea qũa late ꝑ orauerit. ꝙ ma¬
gnifice fuerit in uectus in furem.
postea qũa testes ꝓduxerit. uiris qͦq
iurandi dederit sacramenta:. post
pro quo alium iam se conuicisse pu
Um deinde arguis alios. quod int̾¬
rogati de talibus non ꝓmpte
nec statim respondeant. sed cuncta-¬

Expanded text:
Quia Christus venit utraque facere Quia Christus venit utraque facere unum gregem, et hoc futuros homines dicis, vel quod nunc 346 sunt Angeli, vel quod ante ipsi homines, id est, animae fuerunt. Et quomodo, quaeso te, tam amice, immo jam nec amice, sedscurriliter mulierculas irridebas, quae cum plausu ventris et femoris, negarent se post resurrectionem in corpore iterum fragili futuras, sed similes Angelis, vel idipsum futuras esse quod Angelos? Et haec cum tanta irrisione dici a mulieribus arguis, quae de tuis illis electis Commentariis scripta proferuntur. Numquid non hoc tibi tale videtur, quale si quis furti alium incusans, idipsum unde alium arguit, in suo sinu contegat furtum, et posteaquam late peroraverit, et magnifice fuerit invectus in furem, posteaquam testes produxerit, juris quoque jurandi dederit sacramenta: post pro quo alium jam se convicisse put extrahatur? Tum deinde arguis alios, quod interrogati de talibus non prompte, nec statim respondeant, sed cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
addit᷑ post pauca. Sic inquit ꝙ̃ in¬
staurationem noui hominis tunc
plene ꝑfecteq complendam: cum
cȩlestia terrenaq fuerint copulata.
& in uno sp̃u & sensu eademq sen-¬
tentia accesserimus ad patrẽ. Nescio
quid tale ꝙ in alia epła siquis ta¬
men eam recipit: prudentibus quibꝰq
lectoribꝰ paulus subindicat dicens.
Hii om̃s testimonium fidei accipien¬
tes non receperunt promissionem.
te: ut non absq nobis consum ma-¬
rentur. Propterea & uniuersa creatu
naculo isto congemiscimus & condo¬
let. qui ã timore di in utero concipi¬
mus & dolemus: & prȩstolatur re-¬
uelationem filioꝵ dĩ. ut de uanitate
seruitutis cui nunc subiecta ẽ liberet᷑¬
& fiat unus pastor. & unus grex: &
oratio dñi compleatur dicentis. Fiat
uoluntas tua sicut in cȩlo. & in terra.
angłos sicut ante unam formã gesse-¬
runt. & unam ouilem habuerunt.
ita & in futuro dicis esse reparanda.

Expanded text:
additur. Post pauca sic inquit: « Et inadditur. Post pauca sic inquit: « Et instaurationem novi hominis tunc plene perfecteque ccoelestia terrenaque fuerint copulata, et in uno spiritu, et sensu eademque sententia, accesserimus ad Patrem. Nescio quid tale et in alia Epistola si quis tamen eam recipit prudentibus quibusque lectoribus Paulus subindicat, dicens: Hi omnes testimonium fidei accipientes, non receperunt promissionem, te: ut non absque nobis consummarentur . Propterea universa creaturrnaculo isto congemiscimus: et condolet, qui a timore Dei in utero concepimus, et dolemus, et praestolamur revelationem filiorum Dei, ut de vanitate servitutis, cui nunc est subjecta, liberetur, et fiat unus pastor et unus grex, et Oratio Domini compleatur dicentis: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra .  et homines, sicut ante unam formam gesserunt, et unum ovile habuerunt, ita et in futuro dicis esse reparanda.
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit ẽẽ cum cęteris. draginãq quȩ
perierat draginis quȩ salue fuerint copu¬
int̾ animaᷤ humanas ꝙ angłos. Quanta ẽ in-¬
qͥt inter ouẽ ꝙ oues. ꝙ int̾ dragmã ꝙ dragiaᷤ.
conderet in semet ipso in unum no
sui conuenire. sic suȩ intelligentiȩ co-
ginem ꝙ similitudinẽ di factum.
eandem post reconciliationẽ formã
recepturum quã ꝙ nunc angłi ha-¬
bent. & ipse ꝑdiderit. Nouum autẽ
hominẽ esse dicit qui cotidie renoua¬
mas cum angłis esse dicis: ꝙ eandẽ
formam qũa nunc habent angł̃i ꝙ
prius homo habuerte & ꝑdiderit.
hominẽ habiturum dicis in futuro.
si natura. si species. si forma non diffe¬
rat. Quomodo nullus pudor est
erudito homini suas sententias sub
alterius nomine condemnare: ma¬
xime cum hȩc ita non scđm uulga¬
tam expositionẽ sed scđm apłi sen¬
sum dici debere decernas: Sed uidea¬
mus. quid ad hȩc in eodem loco

Expanded text:
fecerit esse cum caeteris; drachmamque fecerit esse cum caeteris; drachmamque perditam drachmis quae salvae fuerant copunter animas et Angelos? Quanta est, inquit, inter ovem et oves, et inter drachmam et drachmas. conderet in semetipso in unum novsui convenire, sic suae intelligentiae coapginem, et similitudinem Dei factum, eamdem post reconciliationem formam recepturum, quam et nunc Angeli habent, et ipse perdidit. Novum autem hominem dicit esse, qui quotidie renovamas cum Angelis esse dicit, et eamdem formam, quam nunc habent Angeli, prius homo habuerit, et perdiderit, et hominem habiturum dicit in futuro. Si natura, si specie, si forma non differat, quomodo nullus pudor est erudito homini suas sententias sub alterius nomine condemnare, maxime cum hoc ita non secundum vulgatam expositionem, sed secundum Apostoli sensum dici debere decernas? Sed videamus quid ad haec in eodem loco
Abbreviated transcription (Latin):
de eius libris unmo de eius corde
ꝓferamus. Quod inquit unam na-¬
turam & animarum dicit ꝙͣ angło¬
rum. Molestum hoc: sed uideamꝰ
quid ipse de hoc sentiat in his libris.
quos nobis ad confessionis exempłu
ꝙ ad credendi regulam ponit.
uit pacem his qui longe & his qui
dum addidit hȩc. Et hȩc quidem
inquit uixta uulgatam interp̃tatio¬
nem dicta sint: cȩterum qui illud
apłi legit de xp̃o memorantis. pacẽ
faciens ꝑ sanguinem crucis suȩ. his
quȩ in terra erant & his qui in cęlis.
&̃ cȩtera quȩ in eodem dicunt᷑ loco:
non putabit nos qui iuxta sp̃m. isrł
uocamur. fuisse longe: ꝙ uidȩos qui
tantũmͦ isrł nuncupantur in carne.
fusse ꝓpe. Et hanc totam intelligen-
tiam ad angłos uirtutesq cȩlestes ꝙ
ad animas temperabit humanas:
quod in suo xp̃c sanguine terrena
et cęlestia copularit. quȩ inter se an¬
te dissidebant: ꝙ bonus pastor mor-¬
bidam ad montes reuectans ouem.

Expanded text:
de ejus libris, immo de ejus corde de ejus libris, immo de ejus corde proferamus. Quod enim, inquit, unam naturam et animarum, et Angelorum, molestum est hoc. Sed videamus quid ipse de hoc sentiat in his libris, quos nobis ad confessionis exemplum et ad credendi regulam ponit. vangelizavit pacem his qui longe, et his qui dum addidit haec: « Et haec quidem juxta Vulgatam interpretationem dicta sint Al. sunt. Caeterum qui illud Apostoli legit, de Christo memorantis, Pacem faciens per sanguinem crucis suae his quae in terra erant, et his quae in coelis , et caetera quae in eodem dicuntur loco, non putabit nos, qui juxta spiritum Israel vocamur, fuisse longe et Judaeos, qui tantummodo Israel nuncupantur in carne, fuisse prope. Et hanc totam intellitiam ad angelos virtutesque coelestes, ad animas temperabit humanas, quod in suo Christus sanguine et terrena et coelestia copularit, quae inter se antea dissidebant; et bonus pastor morbidam ad montes revectans ovem,
Abbreviated transcription (Latin):
non solum ea quȩ in terra sunt. sed
etiam quȩ in cęlis erant purgasse
perhibetur.
irȩ appellentur. ex eodem libro de
eo capitulo ubi scriptum est. ꝙ eramꝰ
natura filii irȩ sicut q cęteri: post
aliquanta. nos uero inquit dicamus
esse primũ om̃s homines natura filios
irȩ. ꝓpter corpus humilitatis corpusq
mortis. ꝙ̃ quod ab adolescentia mens
hominum apposita sit ad malitiam.
teo quod prima sit animȩ factura.
s̃ deinceps corporis plasmatio. ex eo¬
dem libro sub eodem capitulo post
multa: & diligenter inquit obserua
mus. atq plasmatio. sed ipsius factura¬
sumus. Plas matio quippe originẽ
de terrę limo trahit. factura uero
iuxta similitudinẽ ꝙ imaginẽ di sũ¬
psit exordium: quod in centesimo
octauodecimo psalmo simul positũ
diuersa significat. Manus tuȩ fece-
runt me & plas mauerunt me. factu¬
ra primum locum tenet. deinde
plas matio. Qid adhuc alud est
quod condemnari uult dicat: ut id

Expanded text:
non solum ea quae in terris sunt, sed non solum ea quae in terris sunt, sed etiam quae in coelis erant, purgasse perhibetur. irae appellentur, ex eodem libro de eo capitulo, ubi scriptum est: Eramus natura filii irae sicut et caeteri ; post aliquanta: « Nos vero, inquit, dicamus esse primum omnes homines natura filios irae propter corpus humilitatis et corpus mortis: et quod ab adolescentia mens hominum apposita sit ad malitiam . » Item quod prima sit animae factura, et deinceps corporis plasmatio, ex eodem libro sub eodem capitulo, post multa: « Et diligenter, inquit, observamus atque plasmatio, sed ipsius factura. . Plasmatio quippe originem de terrae limo trahit: factura vero juxta similitudinem et imaginem 344 Dei sumpsit exordium. Quod in centesimo decimo octavo Psalmo simul positum diversa significat. Manus tuae, Domine, fecerunt me, et plasmaverunt me. Factura primum locum tenet, deinde plasmatio. » Quid adhuc aliud est, quod condemnari vult? Dicat ut id
Abbreviated transcription (Latin):
priorẽ quandam uitam in cęlestibus
suspicant᷑. post quam in corpora ista
deiecti & obliti dĩ patris. nunc eum
ꝑ reuelationem cognouimꝰ scđm illud¬
quod scriptum ẽ. reminiscentur ꝙ con¬
& multa his similia. Quod autẽ ait¬
iterum. quia quidam hȩc dicunt:
puto me satis euidenter in suꝑioribꝰ
docuisse. quod si quando ponit quia
quidam dicat uel alius dicat. nec
tamen quȩ dicuntur destruit. iste
ipse sit quidam uel alius: maxime
cum iam concordes his sententias.
absq ulla huiuscemodi interiectio¬
ne ꝑsonȩ. ab eo dictas. frequent̃ osten-
ed quid adhuc ẽ quod ei Iderim¬
displicet in alio. Et astra inquit uł
dicit & delicti capacia. Uideamus gͦ
quid ipse de talibus sentit. In eode
libro ex eo capitulo ubi scripium ẽ
oportet enim eum regnare donee po¬
nat inimicos suos sub pedibus suis:
post aliquanta. potest inquit ita re-¬
sponderi. quod absq peccato nullus
sit. ꝙ sẏdera ipsa non sint munda corã

Expanded text:
priorem quamdam vitam in coelestibus priorem quamdam vitam in coelestibus suspicantur, postquam in corpora ista dejecti et obliti Dei Patris, nunc eum per revelationem cognovimus, secundum illud: Reminiscentur et conet multa his similia. » 38. Quod autem ait: Quia quidam haec dicunt, puto me satis evidenter in superioribus edocuisse, quod si quando ponit, Quia quidam haec dicunt, vel, Alius dicit, nec tamen ista quae dicuntur destruit: iste ipse sit quidam, vel alius, maxime cum jam concordes his sententias, absque ulla hujusmodi interjectione personae, ab eo dictas frequenter ostenderim. Sed quid adhuc est, quod ei displicet in alio? Et astra, inquit Adicit et delicti capacia. Videamus ergo quid ipse de talibus sentiat, In eodem libro ex eodem capitulo, ubi scriptum est: Oportet enim eum regnare, donec ponat inimicos suos sub pedibus suis , post aliquanta: « Potest, inquit, ita responderi, quod absque peccato nullus sit. Et sidera ipsa non sint munda coram
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui decrescant: Ergo illud quod
dicis. in hoc scło uita uł ad quirit᷑
uel omittitur: non est uerum. An
occultam habet aliquam interprȩ¬
tationẽ: Non enim pęnitentiã agis
phis quȩ in istis commentariis
continent
tem quod de ȩccłia unum corpus.
non solum ex hominibꝰ sed ꝙ̃ ex
tibus intelligendum sit. ex eodem
libro de eo capitulo in quo scriptũ
est. ꝙ ipsum dedit caput supra
omnem ȩccłiam: post pauca. Non
solum inquit hominum. sed etiã
angłoꝵ cunctarumq uirtutum &
rationabilium creaturarum. ȩccdia
intelligi potest.
tem quod animȩ quia in illa prio¬
re uita nouerant dm̃. modo eum
non quasi ignotũ cognoscant. sed
quasi denuo post obliuionẽ agno¬
scant: ex eodẽ libro ita dicit. Quod
est inter notionem & agnitionem
illud inter sit: quod notio eoꝵ sit
quȩ ante ñ scuumus & ea postea
scire cȩpimus. agnitio uero eoꝵ quȩ
pruis scientes deinceps scire desiui¬
mus. ꝙ eoꝵ postea recordamur: q

Expanded text:
et aliqui decrescant? Ergo illud quod et aliqui decrescant? Ergo illud quod dicis, in hoc saeculo vito, vel acquiritur, vel amittitur, non est verum: an occultam habet aliquam interpretationem? Non enim poenitentiam agis pro his, quae in istis Commentariis continentur. Item quod Ecclesia unum corpus non solum ex hominibus, sed et ex stibus intelligendum sit, ex eodem libro, de eo capitulo, in quo scriptum est: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam , post pauca: Non solum, inquit, hominum, sed etiam Angelorum cunctarumque Virtutum, et rationabilium creaturarum, Ecclesia intelligi potest. Item quod animae, quia in illa priori vita noverant Deum, modo eum non quasi ignotum cognoscant, sed quasi post oblivionem denuo agnoscant, ex eodem libro ita dicit: « Quod est inter notionem et agnitiillud intersit: quod notio eorum sit quae ante non scivimus, et ea postea scire coepimus. Agnitio vero eorum quae prius scientes deinceps scire desivimus, eorumque postea recordamur, et
Abbreviated transcription (Latin):
tiones: necesse est ut ꝙ subiectos ha-¬
beant & timentes se & seruientes sibi.
ꝙ eos qui a sua fortitudine roborent᷑.
Quȩ distributiones offitioꝵ non
solum in prȩsentiarum sed etiam in
futuro scło erunt: ut ꝑ singulos ꝓfe-¬
ctus ꝙ honores. ascensiones etiam¬
& descensiones. uel crescat alius uel
decrescat. & sub alia atq alia potesta¬
te. uirtute. principatu & dñatione fiat.
UR magister ut tius tecum uerbis
agam. post quadringentos fere annos
quietas & simplices latinoꝵ men-¬
tes hȩc doces: Cur nouas uoces qͣs
ab apłis nemo suscepit. insuetis au¬
ribus ingeris: Quȩso te. ut parcas
Romanis auribus: parcas fidei. quȩ
apłi uoce laudata est. Cur in me¬
dium ꝓfers: quod petrus & paulus
edere noluerunt: Usq quo tu hȩc
scriberes: non usq quo ego interprȩ
ante quindecim fere annos scriberes.
sine his mundus xp̃ianus fuit. Qͥd
eum tumodo doces. quod ꝙ in fu¬
turo scło adhuc ascensiones ꝙ de¬
scensiones fiant. & ꝓficiant aliqui.

Expanded text:
i: « Necesse est, ut subjectos habeant, et timentes se, et servientes sibi, et eos qui a sua fortitudine roborentur. Quae distributiones officiorum, non solum in praesentiarum, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus et honores, ascensiones et descensiones, vel crescat aliquis, vel decrescat, et sub alia atque alia potestate, virtute, principatu, et dominatione fiat. ur, magister, ut tuis tecum verbis agam, post quadringentos fere annos quietas et simplices haec Latinorum mentes doces? Cur novas voces, quas ab Apostolis nemo suscepit, insuetis auribus ingeris? Quaeso te, ut parcas Romanis auribus, parcas fidei, quae Apostoli voce laudata est. Cur in medium profers quod Petrus et Paulus edere noluerunt? Usquequo tu haec scriberes, non usquequo ego interpretaante quindecim fere annos scriberes, sine his mundus Christianus non fuit? Quid enim tu modo doces, quod in futuro saeculo adhuc ascensiones et descensiones fiant, et proficiant aliqui,
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ non habituras fragile
corpus. quippe quȩ angłoꝵ futurȩ
sint similes: quid ipse sentiat uidea
N tertio cõmentarioꝵ libro in Imꝰ.¬
epła rauli ad ephesios. sub eo capitu¬
lo ubi scriptum ẽ. qui uxorem suam
diligit seipsum diligit: nemo enu
umquã carnem suam odio habuit.

Expanded text:
surrectionem non habituras fragile surrectionem non habituras fragile corpus, quippe quae Angelorum futurae sint similes, quid ipse sentiat, videamus. In tertio Commentariorum libro in Epistola Pauli ad Ephesios, sub eo capitulo ubi scriptum est: Qui uxorem suam diligit, seipsum diligit: nemo enim unquam carnem suam odio
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitens dictat. Qui pęnitet pro his
quȩ male locutus ẽ: uulnus suum ñ
iterum male loquendo curat sed si¬
lendo. Sic enim scriptum est. Peceasti.
quiesce. Sed nunc ipse te reum stacu-¬
is. & iterum reatu ipse te absoluis:
ꝙ ex reo ipse te rursum iudicem fa¬
cis. Hȩc iam non tua qui irrides in¬
nos: sed nr̃a qui ita nos irrideri pa¬
commentarios. quos cȩteris om̃ibꝰ
opusculis suis condemnatis ac nun-¬
tiatis solus excepit: & quam caste se
in his & continenter egerit uideamꝰ.
Ex his enim solis & fidem suam pro
aduersetur. Proferantur ergo & isti.
qui ei soli ex om̃ibus scriptis suis
placent: id est in epła pauli ad ephesi-¬
os libri tres. & in eccłiasten liber pu¬
to unus. Sed nunc interim qui pri-¬
mus occurrit in epła ad ephesios cõ¬
mentarius relegatur. Etiam ibi eum¬
ipse ait. in his quȩ arguit approbo. It
primo om̃ium. de his quibus irridet
mulierculas quȩ se dicunt post re-¬

Expanded text:
poenitens dictat? Qui poenitet pro his poenitens dictat? Qui poenitet pro his quae male locutus est, vulnus suum non iterum male loquendo curat, sed silendo. Sic enim scriptum est: Peccasti, quiesce. Sed nunc ipse te reum statuis, et iterum reatu ipse te absolvis, et ex reo ipse te judicem facis. Haec jam non tua, qui irrides nos, sed nostra qui ita nos irrideri paCommentarios, quos, caeteris omnibus opusculis suis condemnatis ac renuntiatis, solos excepit, et quam caste se in his et continenter egerit, videamus. Ex his enim solis et fidem suam probadversetur. Proferantur ergo isti qui Al. et isti ei soli ex omnibus scriptis suis placent, id est, in Epistolam Pauli ad Ephesios libri tres: et in Ecclesiasten, ut puto, unus. Sed nunc interim qui primus occurrit, in Epistolam ad Ephesios Commentarius relegatur. Etiam ibi conipse ait, in his quae arguit approbo. Et primo omnium de quibus irridet mulierculas, quae se dicunt post re
Abbreviated transcription (Latin):
do se ipse condemnat: quale ergo a se
cȩteroꝵ expectabit iudicium is qui
scđm apłi sententiam a semeipso dã-¬
natur: Et quid inquit: Absciditur
pęnitentia : Non erratuR. & in uer-¬
bo maxime: Licet quide de errore
pęnitere. Sed simul aliquis peniten-¬
tiam agit: simul accusat. simul iu¬
dicat. simulq condemnat. Quasi uͦ
siqua meretrix una se nocte aut
duabꝰ ab scortando contineat. debet
continuo leges de pudicitia scribe¬
re. & non solum leges condere ue¬
rum & sepulchra subruere om̃ium
quȩ iam defunctȩ sunt fȩminarum.
quod eas suspicetur sui similem uitã
duxisse. Penitentiã agens quod he-¬
reticus fueris. bene facis. Quid hoc
ad me qui nũquam hereticus fui: Re-¬
nitentiam agis ꝓ errore. recte facis:
si tamen ipsam pęnitentiã legitime
geras. idest non accusando sed deprȩ¬
cando. non condemnando sed flen-¬
do. Nam quȩ pęnitentiȩ ueritas est.
ubi indulgentiȩ decretum ipse sibi

Expanded text:
do seipsum condemnat, quale ergo de se do seipsum condemnat, quale ergo de se caeterorum exspectabit judicium, is qui secundum Apostoli sententiam a semetipso damnatur? 22. Et quid, inquit, abscinditur poenitentia? Non: erratur, et in verbo maxime: licet quidem de errore poenitere. Sed simul aliquis poenitentiam agit, simul accusat, simul judicat, simulque condemnat? Quasi vero si qua meretrix una se nocte, aut duabus a scortando contineat, debeat continuo leges de pudicitia scribere, et non solum leges condere, verum et sepulcra obruere omnium, quae jam defunctae sunt feminarum, quod eas suspicetur sui similem vitam duxisse? Poenitentiam agens quod haereticus fueris benefacis. Quid hoc ad me, qui nunquam haereticus fui? Poenitentiam agis pro errore, recte facis; si tamen ipsam poenitentiam legitime geras, Al. add. idest non accusando, sed deprecando, non condemnando, sed flendo. Nam quae poenitentiae veritas est, ubi indulgentiae decretum ipse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
conia eius usq ad cęlum fert. qui
tot iam annis ꝙ lecti sunt ab om̃i¬
bus & leguntur. ex quibus qũa¬
plurimi ita edocti iam & de hoc
mundo discesserunt & perrexerunt
ad dñm. hanc de origene sententiam
tenentes quam ex libroꝵ istius asser¬
tione didicerant. & abierunt spe-¬
rantes iuxta testimonium huius.¬
inuenturos se eum scđm apłis.¬
ȩccłiarum magistrum. & nunc itery
scribit. inuenerunt eum cum impũs
hereticis & gentilibus condemnatũ:
modo se ex contentione commutet
& dicat. quia illum quem triginta
fere annis continius legens ꝙ̃ scri¬
bens apłis exęquaui. nunc hereti-¬
cum ꝓnuntio: Nũquid aliquos
nouos eius libros modo legit. quos
ante non legerat: Sed ex his eisdem
dictis eum & tunc apłm. ꝙ nunc he¬
reticum dicit. Et nullomodo hoc ita
fieri potest. Aut enim tunc recte
dixit. & modo liuore quodam q̃
contentione ꝑuertit᷑ & audiendus
non est: aut si tunc maledixit ꝙ mo-¬

Expanded text:
conia ejus usque ad caelum fert: qui conia ejus usque ad caelum fert: qui tot jam annis et lecti sunt ab omnibus et leguntur: ex quibus quamplurimi ita edocti jam de hoc mundo decesserunt, et perrexerunt ad Dominum, hanc de Origene sententiam tenentes, quam ex librorum istius assertione didicerant, et abierunt sperantes juxta hujus testimonium inventuros se eum secundum posesiarum magistrum, 331 et ut nunc iterum scribit, invenerunt eum cum impiis haereticis et gentilibus condemnatum. Quomodo se ex contentione commutet et dicat, quia illum quem triginta fere annis continuis legens et scribens, Apostolis exaequavi, nunc haereticum pronuntio? Numquid aliquos novos ejus libros modo legit, quos ante non legerat? Sed ex his eisdem dictis, eum et tunc Apostolum, et nunc haereticum dicit, et nullo modo hoc ita fieri potuit. Aut enim tunc recte dixit, et modo livore quodam et contentione pervertitur, et audiendus non est. Aut si tunc maledixit, et mo
Abbreviated transcription (Latin):
inquit: nequa qũa. Quid me subti-¬
liteꝵ circumuenis: Nũquid non
& ego legi : Numquid non & ego
interp̃tatus sum: Sed lege ea quȩ in¬
terprȩtatus sum. uide siquid in his
doginaticum inuenies: certe si aliqͥd
horum quȩ nunc ad damnationẽ
uoco repperies. Postremo ait. siuis
plenius nosse. quomodo apud me
etiam suspicio huiuscemodi dogma-¬
tum semꝑ execrabilis fuerit. lege cõ¬
mentarios meos in ȩpła pauli ad
ephesios: & ex his quȩ scripsi. quid
de eo senserim legens eum uel int̾¬
ti magistri grauitas: ut eum quẽ
in aliis laudas. in aliis condem¬
pnes. & quem in prȩfatitinibꝰ tuis
alterum post apłos ȩccłarum magi¬
strum dixisti. nunc hereticũ dicas.
Quis hereticus ȩccłarum magist̃
aliquando dici potuit: Erraui inqͥt
in hoc. Sed quamdii prȩfatiunculã
subicis: Commentarios lege. sed illos
quos designaui. Et cui hoc iustum
uidetur: ut is qui tot libros conscri¬
psit in quibus om̃ibus pene pre¬

Expanded text:
inquit: nequaquam. Quid me subtiinquit: nequaquam. Quid me subtiliter circumvenis? Nunquid non et ego legi? nunquid non et ego interpretatus sum? Sed lege ea quae interpretatus sum, vide si quid in his dogmaticum invenies: certe si aliquid horum, quae nunc ad damnationem voco reperies. Postremo ait: « Si vis plenius nosse quomodo apud me etiam suspicio hujuscemodi dogmatum semper exsecrabilis fuerit, lege Commentarios meos in Epistola Pauli ad Ephesios, et ex his quae scripsi, quid de eo senserim, legens eum, vel interti magistri gravitas, ut eum quem in aliis laudas, condemnes in aliis, et quem in Praefationibus tuis alterum post Apostolos Ecclesiarum magistrum dixisti, nunc haereticum dicas? Quis haereticus, Ecclesiarum magister aliquando dici potuit? Erravi, inquit, in hoc. Sed quandiu Praefatiunculam subjicis? Commentarios lege, sed illos quos designavi. Et cui hoc justum videtur, ut is qui tot libros conscripsit, in quibus omnibus pene prae
Abbreviated transcription (Latin):
re sacerdotum. s in his om̃ibus mo¬
destia nr̃a tanqũa conscientia abuti.
Dec discipłi: ipse uero orientalis magi¬
ster qui ad iugilantium scribens dixe¬
rat. ꝑ me latini cognoscunt omnes
origenis bona. & ignorant mala.
istos ipsos quos nunc ego transtulerã.
reinterprȩtatus ẽ: & ea omia quȩ a
me uel imꝓbabilia p̃termissa fuerant
inseruit. quo scilicet nunc contra sen¬
tentiam suam. Romani ꝑ ipsum ori-¬
genis agnoscant mala & ignorent
bona. Hinc iam non solum ori-¬
genem. sed &̃ meipsum in suspicio¬
nem heresis conantur adducere.
Hinc emittit incessabiliter canes su-¬
os. qui me ꝑ urbes ꝑ uicos pariter
quoq transeuntẽ. calumniarum la-
si fecimꝰ quod fecisti: Si tamen nefa-¬
rium est uti exemplis tuis: de te ipse
quid iudicas: Uerumtamen dic
michi o magister lam enim ad te
conuertenda responsio ẽ. Nđ legen¬
tem aut ad interprȩtantẽ: siqua illa
est scriptoris culpa. recte uocat᷑: Absit

Expanded text:
re sacerdotum, et in his omnibus more sacerdotum, et in his omnibus modestia nostra tanquam conscientia abuti. Haec discipuli. Ipse vero orientalis magister, qui ad Vigilantium scribens dixerat , « Per me Latini cognoscunt omnes Origenis bona, et ignorant mala; » istos ipsos quos ego nunc transtuleram, reinterpretatus est, et omnia quae a me vel improbabilia praetermissa fuerant, 330 inseruit, quo scilicet nunc contra sententiam suam Romani per ipsum Origenis cognoscant mala, et gnorent bona. Hinc jam non solum Origenem, sed me ipsum in suspicionem haeresis conatur adducere. Hinc emittit Al. etiam incessabiliter canes suos, qui me per urbes, per vicos, per iter quoque transeuntem calumniarum latrsi fecimus quod fecisti? Si tamen nefarium est uti exemplis tuis, de te ipse, quid judicas? 22. Veruntamen dic mihi, o magister, jam enim ad te convertenda responsio est, ad legentem, aut ad interpretantem, si qua illa est scriptoris culpa, recte revocatur? Absit,
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsentẽ. continuo utiq ꝑquisisset. ꝙ
ipsa ad me scripta detulisset: quippe
me ꝙ salutare. & in oratione commun¬
care solitus erat. Contulisset sine dubio
mecum de his quibus uidebat᷑ offen¬
di: inquisisset quomͦ a me fuisset ꝓlatũ.
quomͦ haberetur in greco. Certe etiã hoc
głȩ sibi sufficere putasset. si uisus fuisset
in dictis nr̃is uel scriptis fecisse aliquid
ꝑ se emendari. Aut si furor animi non
tam emendari errorem qũa ꝓferri in pu¬
blicum compulisset: sinedubio nũqũa
elegisset absentẽ lacerare. quȩ potuit
quia falsi conscientia deterrebat: ad mes
criminari. non detulit: sed ꝑ domos. ꝑ
matronas. ꝑ monasteria. ꝑ singulos
quosq fratrum circumfert. quos solo
cit sub ipso tempore quo confesti ex
cti sui redderet causas. etiã inde ut in-¬
telligi dat᷑ scdm preceptũ magistri ꝑ totã
me italiam criminari. instigare turbas.
conturbare ȩccł̃ias. aures quoq pollue¬

Expanded text:
praesentem, continuo utique perquisisset, et praesentem, continuo utique perquisisset, et ipsa ad me scripta detulisset: quippe me, et salutare, et in oratione communicare solitus erat, contulisset sine dubio mecum de his, quibus videbatur offendi: inquisisset quomodo a me fuisset prolatum, quomodo haberetur in Graeco. 21. Certe etiam hoc gloriae sufficere sibi putasset, si visus fuisset in dictis nostris vel scriptis fecisse aliquid per se emendari. Aut si furor animi non tam emendare errorem quam proferre Al. proferri in publicum compulisset, sine dubio nunquam elegisset absentem lacerare, quem potuissquia falsi conscientia deterrebat, ad me qcriminari, non detulit, sed per domos, per matronas, per monasteria, per singulos quosque fratrum circumfert, quo solo pcit sub ipso tempore quo confestim ex cti sui redderet caussas. Etiam inde, ut intelligi datur, secundum praeceptum magistri per totam me Italiam criminari, instigare turbas, conturbare Ecclesias, aures quoque pollue