comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ralis ꝑseq̃ndo propositum est loci. Non ociosus sedec. qui longe :¬
aspicit. nec aspexisse concentus. cucurrit obinam festinauit occur¬
rere. qr non satis est recte facere: nisi et̾ maturare qd facias. fes¬
cinant̾ manducare pascha lex iubet uberiores enim fruc tus hẽ ce¬
lebrata deuotio. Disce gͦ. quã in pig̾ esse debeas: ut possis pͥueĩre
hospice̾ neqͥs p̾ucĩat. & ce boni numerii defraudec copia. Bona
est hospicalicas ht̃ mercedẽ suam Primum huane gratie. denide
qd manis es ⁊ remunerationis diuine Om̃s in hoc incolatu hospits
sumus. ad tempiis enim habitandi habemus ospitium emĩgmus
ꝓpere Cancanus ne si nos dum aut negligentes in recipiendis fue¬
rimus hospitibus: etiam nobꝰ post uite istius cursum scoꝵ hospitia
denegent᷑. Uñ in enuangliõ saluator facite uobꝰ amicos deĩiquo
mãmona: qui nol recipiant in et̾na tabnacula iua. Deinde et.

Expanded text:
ralis persequendi propositum est loci. Non otiosus sedet, qui longe ralis persequendi propositum est loci. Non otiosus sedet, qui longe aspicit: nec aspexisse contentus, cucurrit obviam. Festinavit occurrere, quia non satis est recte facere, nisi etiam maturare quod facias. Festinanter enim manducare pascha lex jubet . Uberiores enim fructus habet celerata devotio. Disce ergo quam impiger esse debeas, ut possis praevenire hospitem; ne quis praeveniat, et te boni muneris defraudet copia. 34. Bona est hospitalitas, habet mercedem suam, primum humanae gratiae, deinde quod majus est, remunerationis divinae. Omnes in hoc incolatu hospites sumus; ad tempus enim habitandi habemus hospitium: emigramus propere. Caveamus ne si nos duri aut negligentes fuerimus in recipiendis hospitibus, etiam nobis post vitae istius cursum sanctorum hospitia denegentur. Unde in Evangelio Salvator dicit: Facite vobis amicos de iniquo mammona, qui vos recipiant in aeterna tabernacula sua . Deinde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sa firmauit. Diximus de abrahe denotiõe ac fide. d prudẽtia.
iusticia. caritate. parismonia nunc et̾ de hospitalitate disseramus.:
Est enim nõ mediocris ea uircus. Uñ & apłus principaliter eam in
ep̃o elle oportere gemine deseriptois docuit auc toritate ut p̃sto sit
aduenientibus. & ocurrat obinã itina exploret. x ad sit nõ q̃rentibiis
x rapiat pretoredientes. Ance holcium sedebat abraham: sedebat
meridie. Qñ alii requiescebant: iste hospitum explorabat aduen¬
cus. Alerico illi deus ad q̃rtum apparuit in mambre: qr fruetũ hos¬
picalitatis studiosissime requirebat. Et respiciens inquit occłis uidit
xecce tres uiri scabant secus illum. Et cum uidisset illos: eucurrit
obinam illis. Uide primo fidei misteriũ. Dens illi appariit. & tres
aspexit. Cui deus refulgȩt: trinitatẽ uidec. Non sime filio patrem
suscipit nec sine scõ spi filium conficet᷑. Hec alibi plenius. Nunc mo¬

Expanded text:
 32. Diximus de Abrahae devotione, ac fide, de prudentia, justitia, charitate, parcimonia: nunc etiam de hospitalitate dicamus. Est enim non mediocris ea virtus. Unde et Apostolus principaliter eam in episcopo esse oportere geminae scriptionis docuit auctoritate; ut praesto sit advenientibus, et occurrat obviam, et itinera exploret, et adsit non quaerentibus, et rapiat 295 praetergredientes. Ante ostium sedebat Abraham, sedebat meridie. Quando alii requiescebant, iste hospitum explorabat adventus. Merito illi Deus apparuit ad quercum Mambre, quia fructum hospitalitatis studiosissime requirebat. 33. Et respiciens, inquit, oculis vidit, et ecce tres viri stabant secus illum. Et cum vidisset illos, cucurrit obviam illis . Vide primo fidei mysterium. Deus illi apparuit, et tres aspexit. Cui Deus refulget, Trinitatem videt, non sine Filio Patrem suscipit, nec sine Spiritu sancto Filium confitetur. Haec alibi plenius . Nunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
cet deus int̾ me & ce Anͣcui dolor quam grauis querela sit fenuina¬
rum: lcone ex ponit᷑. Da inprouidum & ieuem maricum qui mori¬
oerari nesciat. & diuortii cãs exhibet. S abraham uir moderatuis &e
prudens ecce inquit ancilla tua in manibus tiuis: ut̾e ea sicut tibi⁊
placuerit. Mlalint enim uxorem tenere ꝙͣ famulã: nec ha tñ ple

Expanded text:
cet Deus inter me et te . Quantus dolor, quam gravis querela sit feminacet Deus inter me et te . Quantus dolor, quam gravis querela sit feminarum lectione exponitur. Da improvidum et levem maritum qui morigerari nesciat, et divortii causas exhibet. Sed Abraham, vir moderatus et prudens: Ecce, inquit, ancilla tua in manibus tuis, utere ea quomodo tibi placuerit . Maluit enim uxorem tenere, quam famulam. Nec hoc tamen ple
Abbreviated transcription (Latin):
unũ corpus est. Nec dare hanc occasionẽ diuortii mlribus: nemo
sibi blandiat᷑ delegibus hoĩm. om̃e scuprũ : adult̾ium est. Nec ui¬
ro licet: qđ mult̾i non licet. Fadem auiro licet: qd mlti nõ licet. Ea¬
dem auiro que ab uxore debetͤ castimonia. Uincquid in ea q̃ non
sit legitima ñ cõmissum fiu̾t: adulterii dap̃natur crimine. Frgo
adũtistis quid debeatis cau̾e: ne quis sacramitis se indignum pre
sr̃bas ancillas facit iracundas matronas discordes conuges concu¬
binas paices inuerecundos maritos. Simul ut de domino concepit
ancilla: spnit dnam suam tanꝙͣ ditior partu. Domina se despici¬
dolet maritum aue tore imiuntiarum tuarum aroiit. Demq sar¬
ra ipa marito ancille sue potestatẽ dederat: x postea dicit ad euni
Inuriam accipio ego ex te. Dedi iam ancillam meam in sinũ cuui
Ubi antẽ idit esse conceptum. Spreca sum inquit coram ab ea uidi¬

Expanded text:
num corpus est nec dare hanc occasionem divortii mulieribus. Nemo num corpus est nec dare hanc occasionem divortii mulieribus. Nemo sibi blandiatur de legibus hominum . Omne stuprum adulterium est, nec viro licet quod mulieri non licet. Eadem a viro, quae ab dem a viro quae ab uxore debetur castimonia. Quidquid in ea quae non sit legitima uxor commissum fuerit, adulterii damnatur crimine. Ergo advertistis quid debeatis cavere, ne quis sacramentis se indignum praeatem conjugii, superbas ancillas facit, iracundas matronas, discordes, contumaces, concubinas procaces, inverecundos maritos. Simul ut de domino conceperit ancilla, spernit dominam suam tandolet, maritum auctorem injuriarum suarum arguit. Denique Sara ipsa marito ancillae suae potestatem dederat, et postea dicit ad eum: Injuriam accipio ego ex te: ego dedi ancillam meam in sinum tuum; ubi autem videt conceptum esse, spreta sum, inquit, coram ab ea: judi
Abbreviated transcription (Latin):
per baptismum. Uade &e pose hec ude ne pecces: Habes unã abrahe
nõ peculantis forme captus decore ancille contubnio. comugale post¬
hũit thorũ : s studio qͥrende posteritatis. hiuint: ne genus defice̾t hu
manum. Et iõ publici nimeris gram priuatam culꝑam p̾cexint. Nec
ociosum est ꝙ uxor anctor fã inducit᷑. ut excuset᷑ maritus neuago rap¬
cus errore credat᷑. Simul ut discant mlt̾es diligere uiros. nec agitari.
uana suspitõne pelicatus. aut inudẽ priuinnis si ip̃e lihõs nõ susce¬
ꝑint. Uxori bone cordi excusare ap̃ uirum scilitatẽ suam. & ne cã
cẽt uiro ꝙ is libo̾s nõ hẽret: suadet ut intraret ad ancillam: Ha fecit
hya. hox rachel postea disce mlr̾ zelum depon̾e: qui sepe mlt̾el in fu¬
rorẽ ieitat. S & uos moneo uiri maxime qui ad grãm domini cẽ¬
ditis: nõ comisci adulterino corpori. Qui enim se mertrici iũgis¬

Expanded text:
per baptismum. Vade, et post haec vide ne pecces. Habes unam Abrahaeper baptismum. Vade, et post haec vide ne pecces. Habes unam Abrahaenon petulantis formae captus decore, ancillae contubernio conjugalem posthabuit thorum, sed studio quaerendae posteritatis et propagandaeivatam culpam praetexuit. Nec otiosum est quod uxor auctor facti inducitur; ut excusetur maritus, ne vago raptus errore credatur: simul ut discant mulieres diligere viros, nec agitari vana suspicione pellicatus, aut invidere privignis, si ipsae liberos non susceperint. Uxori bonae cordi erat excusare apud virum sterilitatem suam; et ne causa esset viro quod is liberos non haberet, suadet ut intraret ad ancillam. Hoc fecit Lia, hoc Rachel postea. Disce mulier zelum deponere, qui saepe mulieres in furorem incitat. 25. Sed et vos moneo, viri, maxime qui ad gratiam Domini tenditis, non commisceri adulterino corpori qui enim se jungit meretrici u
Abbreviated transcription (Latin):
sicut seriptum est. Qina dixit sara ad abraham. Ecce conelusit me
dominus ut nõ paria intra gͦ ad ancillam meam ue filios facias ex
illa & ita ft̃m est. consideremus primũ qr abraham ante lege moy¬
li & ante enuangelium fuit. nond int̾dãn adult̾ium uidebat᷑. Pena
crimĩt ex ip̃re legis est: que crimẽ inhibuit. nec añ lege ulla ẽ rei
dapuatio. s ex lege. Ergo nõ in legem cõmisit abraham. s lege pͥ:¬
uenit. Deni in paradiso licet conugiuam landanerat: nõ adulcium
dapnauat. Non ult̾ ei mort̾e pec̃oris. & ideo qdđ premii ẽ pollicet᷑. qd¬
pena nõ exigit. Alã nult eĩ mitib pronocare : qm ti̾ere scuioribus.
si quis cm̃ crimẽ fecit sciat sibi ueniam tͥbuendã. S qͣi ei qui crimẽ.
cõmiserit. in reliquũ tam̃ abstinendꝰ nou̾it. Nam illa adult̾e quan
gencilis ad ulterium. fecisti cathecumimiis: ignoscitur tibi. remictitur

Expanded text:
sicut scriptum est: Quia dixit Sara ad Abram: Ecce conclusit me sicut scriptum est: Quia dixit Sara ad Abram: Ecce conclusit me Dominus, ut non pariam: intra ergo ad ancillam meam, ut filios facias ex illa . Et ita factum est. Sed consideremus, primum quia Abraham ante legem Moysis, et ante Evangelium fuit: nondum interdictum adulterium videbatur. Poena criminis ex tempore legis est, quae crimen inhibuit: nec ante legem ulla rei damnatio est; sed ex lege. Non ergo in legem commisit Abraham, sed legem praevenit. Deus in paradiso licet conjugium laudaverit non adulterium damna non exigit. Mavult enim mitibus provocare, quam terrere saevioribus. si quis tantum crimen fecit, sciat sibi tribuendam veniam; sed quasi ei qui crimen commiserit, in reliquum tamen abstinendum noverit. Denique illi adulterae quam gentilis adulterium, fecisti catechumenus? Ignoscitur tibi, remittitur tibi
Abbreviated transcription (Latin):
damus. dei oradis de se nõ credamuis. Imitemͣ gͦ abraham ut he¬
redes sinius tr̃e per iusticiam fidei. per quã ille mundi heres ftiis¬
est. S fortasse dicat aliquis. Quo abraham nob̾ imitandum ꝓpo¬
nis cum d ancilla sufcepit filium. Ant quid sibi hoc uult esse ut
cantus uir hinc e̾rori fuit obnoxins enus tanta oꝑa miramͣ. Et idõ
ne quoda more namngancium locum hunc qm̃ pleriq uadosum
putant declinasse iudeamur: rõm eiut explanare cordi est: Non
ab unoꝙ abraham de ancilla suscepit filium ut agnoscas qui non
srioris cinusdam nature ac sube. fuit abraham. s inuis ẽ num̾o &
fragilitate unu̾soꝵ hoĩm. Deniq & d regione chaldeoꝵ uocatus
est: quol trsticiomi nane intentos mag quã cetos eẽ accepimui.
io maiorem inuenit gr̃am ap̃ dm̃ quã st̃ioribus reninciauit. ad pͥo¬
ra se extendit. ut seq̃ret̾ dm̃. s. repositus ẽ enim admitandum tibi

Expanded text:
damus, Dei oraculis de se non credamus! Imitemur ergo Abraham, ut haedamus, Dei oraculis de se non credamus! Imitemur ergo Abraham, ut haeredes simus terrae per justiest. Sed fortasse dicat aliquis: Quomodo Abraham nobis imitandum proponis, cum de ancilla susceperit filium? Aut quid sibi hoc vult, ut tantus vir huic errori fuerit obnoxius, cujus tanta opera miramur? Et ideo ne quodam more navigantium locum hunc quem plerique vadosum putant, declinasse videamur, rationem ejus explanare cordi est. Non abnuo quod Abraham de ancilla susceperit filium; ut cognoscas quoniam non superioris cujusdam naturae ac substantiae fuit Abraham, sed unus e numero et fragilitate universorum hominum. Denique et de regione Chaldaeorum vocatus est, quos superstitioni vanae intentos esse magis quam caeteros accepimus; et ideo majorem invenit gratiam apud Deum, quia superioribus renuntiavit, ad priora se extendit, ut sequeretur Deum. Propositus est enim ad imitandum tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
legimus qui uerum in se abrahe gessit heredem anc toris illumĩans sue¬
cessioẽm ꝑ quã abraham respexit in celum. & splendorem sue posterita¬
tis agnouit. Non minus illustrem qm̃ stellarũ celestium fuloȩt clari¬
cas. Sicut enim scella ascella differt in claritate: sic resurrectio mor¬
tuoꝵ e aplu̾s dixit: co qđ resurrec tionis sue donant consortia hoĩes
quos mors solebat t̾ris abscondere: regni celestis fecit esse participes.
paramur. conferim anglis: eqͣmur scellis. Ideo ait. Sic erit seniẽ tũu
Et credidie inquit abraham deo. Wiud ctedidit: ep̃im sibi pluicep¬
tioni corporis heredẽ futurum. Ut scias qr hoae credidit Abrahani
inquit dieni meum indit & gauisus ẽ. Ideo reputatum ẽ illi ad ius¬
ticiam qr rõm nõ quesiuit. s ꝓmptissima fide credidit. Bonum est
amur exige. Et enim ꝙͣ indignum ut hũanis cestimoniis d̾ alio cre¬

Expanded text:
legimus , qui verum se Abrahae gessit haeredem, auctoris illuminans suclegimus , qui verum se Abrahae gessit haeredem, auctoris illuminans successionem, per quem Abraham respexit in coelum, et splendorem posteritatis suae agnovit non minus illustrem, quam stellarum coelestium fulget claritas. Sicut enim stella differt a stella in claritate, ita et resurrectio mortuorum . Apostolus dicit. Eo quod resurrectionis suae donans consortia, homines quos mors solebat terris abscondere, regni coelestis fecit esse participes. 21. quam coelo comparamur, conferimur angelis, aequamur stellis? Ideo ait: Sic erit semen tuum. Et credidit, inquit, Abraham Deo . Quid credidit? Christum sibi per susceptionem corpori diem meum vidit, et gavisus est . Ideo reputatum est illi ad justitiam, quia rationem non quaesivit, sed promptissima fide credidit. Bonum est amur exigere. Etenim quam indignum ut humanis testimoniis de alio cre
Abbreviated transcription (Latin):
sie filiis Et infra. Quia michi nõ dedisti semen: unaculus neus
heres mͥ erit. Discant gͦ homines coniigia nõ spũe. nec sibi sociare :¬
impares: ne hiꝰ suscipiant labores quos heredes habere nõ possint. ut uł
transfundende hereditatis contemplat̾one si nullo contuitu pudoris:
monent᷑ digno studeant matrimoio. Se si abrahe sententia ad corrigen¬
dum minus proficit accipit oraculum dei hꝰ concẽpnentis heditate. Nõ
cric inquit heres cuus hic: s alt̾ qui exierit de te: ille erit heres tuus
Uuem dicit altui: seperit enim & agar filium ismael. s nõ ip̃in dicit
s dicit scm ysaach. Et ideo addidit qui exierit ex te: Ille enim uere :¬
exunt ex abraham qui legitimo conuigio procreatus ett.  per ylaae
legitimũ filium illum uirũ legitimũ possimini incelligere dominum¬
ilim. que in principio enuangelii secundum macheuni. abrahe filium

Expanded text:
sine filiis . Et infra: quia mihi semen non dedisti, vernaculus meus sine filiis . Et infra: quia mihi semen non dedisti, vernaculus meus mihi haeres erit . Discant ergo homines conjugia non spernere, nec sibi sociare impares; ne hujusmodi suscipiant liberos, quos haeredes habere non possint; ut vel transfundendae haereditatis contemplatione, si nullo contuitu pudoris moventur, digno studeant matrimonio. 20. Sed si Abrahae sententia ad corrigendum minus proficit, accipe oraculum Dei hujusmodi condemnantis haereditatem: Non erit, inquit, haeres tuus hic: sed alter qui exierit de te, ille haeres tuus erit . Quem dicit alterum? Peperit enim et Agar filium Ismael, sed non ipsum dicit, sed dicit sanctum Isaac. Et ideo addidit: Qui exierit de te. Ille enim vere exivit ex Abraham, qui legitimo conjugio procreatus est. Sed per Isaac legitimum filium, illum verum legitimum possumus intelligere m, quem in principio Evangelii secundum Matthaeum Abrahae filium
Abbreviated transcription (Latin):
ut regi ẜuent᷑ Omma sane is qui secum fuissent in adiumẽtum for¬
casse sociati ꝑtem emolumenti tribuendã asserit. tanꝙͣ mercedẽ la.¬
boris. Ideoq qui sibi mercedẽ ab homine nõ quesiuit: adeo accepit
sic̃ legunus scriptum. Uina post hec uerba tt̃in ẽ domini uerbum ad
abraham in uisu dicens. Nolite timere abraham ego protegam te. &¬
m̾ces cua mlt̾a erit ualde. Non est seruus ad remunerand dominus
& cito promictit. & multa largit᷑: ne infirmos animos animos ꝑ dila¬
c̃om aliqua subeat penitentia concepsisse pͥsentia. & uelud quadã
usuraria largitate conpensat / uberiora restituat ei qui captus nõ
fiit oblaconẽ presentium. ab ip̃o quoq domino mercedẽ qua poscu¬
let consideremus. Non duntiał ut anarus exposcit nõ longeuitatẽ
itius uite. ut meticulosus mortis. nõ potentia s dignum querit si¬
bi heredem laboris. Qnid michi inquit dabis: Ego aut̃ dimittor

Expanded text:
ut regi serventur omnia. Sane iis qui secum fuissent in adjumentum forut regi serventur omnia. Sane iis qui secum fuissent in adjumentum fortasse sociati, partem emolumenti tribuendam asserit tamquam mercedem laboris. 18. Ideoque quoniam sibi mercedem ab homine non quaesivit, a Deo accepit, sicut legimus scriptum; quia post haec verba factum est verbum Domini ad Abram in visu dicens : Noli timere Abram, ego protegam te, merces tua multa erit valde . Non est serus ad remunerandum Dominus, et cito promittit, et multa largitur; ne infirmos animos per dilationem aliquam subeat poenitentia contempsisse praesentia: et velut quadam usuraria largitate compensat, ut uberiora restituat ei qui captus non fuerit oblatione praesentium. 19. Ab ipso quoque Domino mercedem quam postulet, consideremus. Non divitias ut avarus exposcit, non longaevitatem vitae istius, ut meticulosus mortis, non potentiam; sed dignum quaerit sui haeredem laboris: Quid mihi, inquit, dabis? Ego autem dimittor
Abbreviated transcription (Latin):
cnim sacerdos sũmi dei. quis est rex iusticie. sacerdos dei. nisi cui dr̃
tu es sacerdos in etͥnum sedm̃ ordinẽ melchisedech : Hoc est dei filius
sacerdos prĩs. qui sui corporis sacrifficiũ patrem nr̃is repropiciauit de¬
lictis. Quantũ aut illud est qđ dep̾da me torie nichil uoluit con¬
tingere. nec oblatum sumere: Minuit eĩ fruc tũ triumphi: mcedis.
susceptio & beneticii amilit gram. Plimum enuim refert utrum pecnĩe
angłie dimicanis. Alt̾ mercenarii loco ducitur alter dignus hẽcur. cõ¬
ẜuaturus glorie. Iure scũs de p̾da nsurpare aliquid id oblatum recu¬
sat. nedicat qui deditqr ego duntẽ feci eum. Hoc solum sat̾ sibi esse
celciticat᷑: ꝙ parti preliantium iuuenum profecillet. Dicit aliquis cũ
ip̃e uicerit quo dicit abraham ad regem sodomoꝵ nichil sumã abite
hac cum p̾da utiq in potestate uctoris fu̾it docẽ militarẽ disciplinã

Expanded text:
enim sacerdos summi Dei . Quis est rex justitiae sacerdos Dei, nisi cui dicitur: enim sacerdos summi Dei . Quis est rex justitiae sacerdos Dei, nisi cui dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech , hoc est, Dei Filius, sacerdos Patris, qui sui corporis sacrificio Patrem nostris repropitiavit delictis. 17. Quantum autem illud quod de praeda victoriae nihil voluit contingere, nec oblatum sumere? Minuit enim fructum triumphi mercedis susceptio, et beneficii arrodit gratiam. Plurimum enim refert utrum pecuniae, an gloriae dimicaveris: alter mercenarii loco ducitur: alter dignus habetur conservatoris gloria. Jure sanctus de praeda usurpare aliquid vel oblatum recusat, ne dicat qui dedit: quia ego divitem feci eum; hoc solum sibi satis esse testatur, quod pastui praeliantium juvenum profecisset. Dicet aliquis : Cum ipse vicerit, quomodo dicit ad regem Sodomorum, Nihil sumam abs te; cum praeda utique in potestate vicotris fuerit ? Docet militarem disciplinam,
Abbreviated transcription (Latin):
sionis affc̾us. qn sic amabat nepotẽ. ut pro eo nec belli declinaret peri¬
culum. Qmd est mĩauit: Hoc est elegit. Uñ & illud nõ solum ad.
sciam dei retert᷑. s et̾ ad grãm iusto.s. qđ in enuanglio dixis dominus
nõ dignatur cognoscere. Aumerauit aut trecentos &e decẽ &e octo.
ut scias ñ quantitatẽ ni̾ii. s m̾itũ electoĩs exp̾ssum. Eos enim ascunt
nem crederent. Trecentos ei tau greca lr̃a significat. decem & octo sũ
ma. ihũi exp̾mit nom̃ fidei gͦ mito abraham uicit: nõ populo ᷤᷤ excitu.q
Demq cos quibus quinq regum arma cesserune ei paucis ingressus
u̾naculis triumphanit.S qui uincit nõ debet arrogare sibi uic toriã.s
deferre deo. Hx abraham docet: qui triumpho hunilior efft̾us ẽ nõ sr̃¬
bior. Sacrifficium deniq obtulit: decimas dedit. Ideq tñ & melchi¬
sedech q̃ int̾pretatione latina dr rex iusticie: rex pacis benedixit. Erat

Expanded text:
, quando sic amabat nepotem, ut pro eo nec belli declinaret periculum. Quid est, numeravit? Hoc est, elegit. Unde illud non solum ad scientiam Dei refertur, sed etiam ad gratiam justorum, quod in Evangelio dixit Dominusnon dignatur cognoscere. Numeravit autem trecentos decem et octo, ut scias non quantitatem numeri, sed meritum electionis expressum. Eos enim adscivit,i passionem crederent. Trecentos enim τ Graeca littera significat, decem et octo autem summam ιή exprimit. Fidei ergo merito Abraham vicit, non populoso exercitu. Denique eos quibus quinque regum arma cesserunt, cum paucis egressus vernaculis triumphavit. 16. Sed qui vincit non debet sibi arrogare victoriam, sed deferre Deo. Hoc Abraham docet, qui triumpho factus humilior est, non superbior. 288 Sacrificium denique obtulit, decimas dedit; ideoque ei Melchisedech qui interpretatione Latina dicitur rex justitiae, rex pacis, benedixit: Erat
Abbreviated transcription (Latin):
Una regio capere utrũq nõ pocerat. Qd potint sime eẽ iusticie: elec¬
cõni obtulit loch amenam elegit: q̃ cito p̾domĩ &clõs incurrit: Huic
bellum inter reges aduersarioꝵ mc toria: in colarũ captinitas. Itaq
ẽt loth infirioris consilii preciũ luit. nõ tra  in fecunditate. s ame¬
nitatis imindia deceptus. ut et ip̃e captinus adduceret᷑. qm̃ uicio hui
lis nequicie apot̾ore deflex̾at. & ꝑtem flagitiosis simorũ elegerat. Do¬
donia enim luxuria atq lascinia ẽ: ideoq declinatio lacia int̾p̾tatõ¬

Expanded text:
Una regio capere utrumque non poterat. Quod potuit summae esse justitiae, elecUna regio capere utrumque non poterat. Quod potuit summae esse justitiae, electionem obtulit. 14. Lot amoenam elegit, quae cito praedonum oculos incurrit. Hinc bellum inter reges, adversariorum victoria, incolarum captivitas. Itaque etiam Lot infirmioris consilii pretium luit, non terrarum infecunditate, sed amoenlis nequitiae a potiore deflexerat, et partem flagitiosissimorum elegerat; Sodoma enim luxuria atque lascivia est. Ideoque declinatio latina interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
ne ecce tra tua ante te: Discede ame. Di tu in dexterã: ego in sinis¬
tram. Et leuanit oclõs loch. xelegit irrigam regionẽ inquit iordanis
q̃ tota irrigabat᷑. & erat sic paradisus dei. Plinq possesiones obuciunt
hereditariẽ. alie utiͥiores. alie amemores. Non utiq in portione sẽde
sunt. Nam incipit minui singularium meritũ. S si nõ queant ꝑtes d
ucilioribus conueĩre conferant᷑ amene ncilioribus. Diu̾sa hominũ in¬
onia sunt : alios ntilia. alios amena delectant. Infirmior ameniora
clegit utiliora fastidit. Uillicus ñ nuꝙͣ utilis ẽ. uł actor agri confert᷑
prudentior ameniora declinat. Cito mindiam mouent. cito inse ex¬
citant mentẽ anari. Hic cñ nichil dixie scriptura d eo ꝙ alia pars ÷¬
utilior. alia amenior fun̾it. Ne studio abraham cepisse oclõs adolescẽ¬
cis udẽt᷑ ame nam ꝑt̾e descripsit: nõ addidit uciliorẽ. Necc̾e erat ut
A tota regione duas ꝑtes facẽt deind presentia ñ absencia diuidebat

Expanded text:
ne ecce tota terra ante te est? Discede a me: si tu in sinistram, ego in dextram . 13. Et levavit oculos Lot, et elegit irriguam regionem, 287 inquit, Jordanis; quia tota rigabatur, et erat sicut paradisus Dei. Plerumque possessiones obveniunt haereditariae, aliae utiliores, aliae amoeniores. Non utique in portione secundae sunt. Nam incipit minui singularum meritum. Sed si non queunt partes de utilioribus convenire, conferantur amoenae utilioribus. Diversa hominum ingenia sunt: alios utilia, alios amoena delectant. Infirmior amoeniora eligit, utiliora fastidit. Villicus nonnumquam utilis est, vel actor agri confertur prudentior amoeniora declinat. Cito invidiam movent, cito in se excitant mentem avari. Hic tamen nihil dixit Scriptura de eo quod alia pars utilior, alia amoenior fuerit; ne studio Abraham cepisse oculos adolesce partem unam descripsit, non addidit alteram utiliorem. Necesse erat ut de tota regione duas partes faceret: deinde praesentia, non absentia dividebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Locus ita orcatorius ut unusqͥsq se cascum p̾beat: alienũ nõ affectet ÷¬
chorum nec latendi spe aut faciẽdi in pinitate alienã uxorẽ incessat. Nõ
in curia aut sculticia prouocet᷑ mariti: aut longiore absentia. Adest p̾sul
connigii deul quẽ nichil lateat. nullus euadat nemo irrideat. uicem absen¬
cis mariti cueat᷑. Deruat excubias: uo sũ excubiis dep̾hendit reui. Añ¬
ꝙͣ faciat qđ pan̾at in aminus singlõꝵ: in mentib uniu̾soꝵ etim agͦs¬
cit. Et si maricũ adulter fefellis: nõ fallis dñi. Et si maricũ enaseris
& si uidic̃ẽ fori luseris nõ enadis udic̃e toxins mũdi. Ille granius ul¬
ciscit᷑ iniuriã in opis: concumeliis inprudentis mariti. Maior enim
nuria anc torẽ: qͣm̃ euitodẽ chalaniut promptũ & consideratũ: Ip̃e
quos pharao licet & rex egipcioꝵe. qui & in tolentia regalis supinares

Expanded text:
Locus ita hortatorius, ut unusquisque se castum praebeat, alienum non affectet tLocus ita hortatorius, ut unusquisque se castum praebeat, alienum non affectet thorum, nec latendi spe, aut faciendi impunitate alienam uxorem incessat, non incuria aut stultitia provocetur mariti, aut absentia longiore. Adest praesul conjugii Deus quem nihil lateat, nullus evadat, nemo irrideat: vicem absentis mariti tuctur, servat excubias, imo sine excubiis deprehendit reum an faciat quod paraverit; in animis singulorum, in mentibus universorum crimen agnoscit. Et si maritum adulter fefelleris, non fallis Deum: et si maritum evaseris, et si judicem fori luseris, non evadis judicem totius mundi. Ille gravius ulciscitur injuriam inopis, contumeliam imprudentis mariti. Major est enim injuria auctorem, quam custodem thalami spretum et non consideratum. 8. Ipse quoque Pharao, licet rex Aegyptiorum quem et insolentia regalis potentiae
Abbreviated transcription (Latin):
enim tã pulcritudo młris: ꝙͣ uirtus cius e gramtas delec tat uirũ. Q.
suauitatẽ q̃rit comugii: nõ sriorẽ centu ambiat. nõ qͣm̃ necitates non
teneant maritales si nõ mouilib ornatã. s moribus offendit plm̾q ui.¬
ri si se uxor nobiliorẽ nouit: Hec proxima supbie sunt. Satͣa nõ facul¬
tatib dicior. nõ gñe splendidior erat. Ido urũ in parẽ nõ pucabat. ido
qͣi parem gra diligebat. Ideo nõ censu ẽ retenta. nõ parentib. nõ ꝓpin¬
quis: s uirũ ꝓpͥum qͣcũq perget seq̃bat᷑. Ext̾na adiit sororem se euis :¬
asseruit contenta sinecesse esset se piclitari pudore: qmͣ irũ salute. Ut
& cucrir maritu: mentita est gͣmanitatẽ. ne insidiatores pudoris eius
canꝙͣ emolumtũ uidicẽ uxoris necaret. Demiq liml ut uiderunt ipãm
egiptii adinitati suntꝙ spetiosa erat uald induxͥunt illam ad rege̾ suũ &
cũ abraham bene egerunt tanꝙͣ fr̃em eius q̃ placuisset regi honorãtes Afu¬

Expanded text:
ejus et gravitas delectat virum. Qui suavitatem quaerit conjugii, non superiorem censu ambiat, quam necessitates non teneant maritales: si non monilibus ornatam, sed moribus. Offendit plerumque virum, si se uxor nobiliorem noverit. Haec proxima superbiae sunt. Sara non facultatibus ditior, non genere splendidior erat; ideo virum imparem non putabat, ideo quasi parem gratia diligebat, ideo non censu est retenta, non parentibus, non propinquis, sed virum proprium quocumque pergeret, sequebatur: externa adiit, sororem se ejus adseruit, contenta si ita esset necesse, se periclitari pudore, quam virum salute. Ut tueretur maritum mentita est germanitatem; ne insidiatores pudoris ejus tamquam aemulum et vindicem uxoris necarent. Denique simul ut viderunt illam Aegyptii, admirati quod speciosa esset valde, induxerunt illam ad regem suum, et cum Abraham bene egerunt, tamquam fratrem ejus quae placuisset regi, honorantes. 7. Aff
Abbreviated transcription (Latin):
seculo afiliis non tumnent. Cotidie offerunt patrei filios suos: ut
moriantur in xp̃o. & consepeliantur in domino. Quanti prẽs :¬
xcisis marcirio filiis. leciores ab eorum tumulo ren̾terunt: Uenis
abraham ad locum sacrifficio predestinatum: & hedificauis ibi.
aram & inpolint ligna. Quanta molimina inmolaturi ne rap
cus subito ad inmolandum stumaret᷑. Et colligatis manibus &
pedibus ysaac filii sui: imposunt cum in aram sup ligna. Nectie
filio manibus sius uincła pat̾: ne in refugiendo filius ꝙ in ignis
uine quodã modo manũ enis diuina nox & iectum inbrantis &cu¬
panit dextere. Nec semel uocauit ne aut non plene audiret. ne:

Expanded text:
saeculo a filiis non timerent. Quotidie offerunt patres filios suos, ut saeculo a filiis non timerent. Quotidie offerunt patres filios suos, ut moriantur in Christo, et consepeliantur in Domino. Quanti patres, occisis martyrio filiis, laetiores ab eorum tumulo reverterunt! 75. Venit Abraham ad locum sacrificio praedestinatum; Et aedificavit ibi aram, et imposuit ligna . Quanta molimina immolaturi, ne raptus 307 subito ad immolandum aestimaretur? Et colligatis manibus ac pedibus Isaac filii sui, imposuit eum in aram super ligna . Nectit filio manibus suis vincula pater; ne refugiendo filius, et vi igninuit quodammodo manum ejus divina vox, et ictum vibrantis occupavit dexterae. Nec semel vocavit; n
Abbreviated transcription (Latin):
ut ferire possit : cuius se nulneri subice optaret. Hec nomina in¬
te solent operari grãm non misterim necis. hec uocabula incita¬
re ad pietatem: non ad mortem solent addidit ysaac dicens. ⁊¬
Ecce ligna ubi es łonis in holocauscum: Et hie ꝓphat ẜmone.
non ii scia. Oiis enim adeo: ad sacrificium pabat᷑. Endit de¬
niq lilr abraham. Deus prouidebit sibi ouẽ: in holocaustum fi¬
li. Inflexiblus astudio deuocionis muĩst uocare filium freqͣnt̃ non
timet. Ita erat intentonis soliditate fundatus. & hx se meliorẽ pu
cabat. hx sibi in phẽpne mansurum iudicabat filium: si eum in¬
molaret deo. Non solum aiit hic ꝓpħauit ꝗd statim accidit: quia
dens pronidit sibi hostiam pro ysaac & reddidit patri filium. U̾m
dens sibi pararet ut mundaret orbem terrarum. illa om̃ibus esset¬
accept̃or. pp̃ quã multi pres offerrent filioi siuol. & leparari in hoc

Expanded text:
ut ferire possit, cujus se vulneri subjicere optaret. Haec nomina vitut ferire possit, cujus se vulneri subjicere optaret. Haec nomina vitae solent operari gratiam, non ministerium necis: haec vocabula incitare ad pietatem, non ad mortem solent. 74. Addidit Isaac dicens: Ecce ligna, ubi est ovis in holocaustum ? Et hic prophetat sermone, non scientia. Ovis enim a Domino ad sacrificium parabatur.  et Abraham: Deus providebit sibi ovem ad holocaustum, fili . Inflexibilis a studio devotionis minister vocare filium frequenter non timet; ita eat intentionis soliditate fundatus: et hoc se meliorem patrem putabat, hoc sibi in perenne mansurum judicabat filium, si eum immolaret Deo. Non solum autem hoc prophetavit, quod statim accidit, quia Deus providit sibi pro Isaac hostiam, et reddidit patri filium: veruDeus sibi pararet, ut mundaret orbem terrarum: illa esset omnibus acceptior, propter quam multi patres offerrent filios suos, et separari in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qui ip̃e consedit nute̾ atq mansuetum iam xp̃o sua terga creden¬
cem. Qd aut ait. Ego & pi pertransibimut mam: demoltrat
ꝙ non defic̾e̾t in tanto apparatu pat̾ non cedẽt filius: aut qr ꝑ
cransreet pietatis remedio tanti facmoris ansteritatẽ: aildidic
ad uos rentenur. Prophauit qđ ĩgnorabat. ip̃e solus disponebat.
redire immolato filio: s dominus ꝑos eius locutus es t qđ prepa¬
cabus captiose autẽ loqͥbat᷑ cum bmulis: nec cognico negocio aut
impediret aliquis aut gęmitu obscrepet. auc flecu. accepit aũt lig¬
na holocausci: & imposint ulaach filio suo. Accepit &e ignem ip̃e
in manu & macheram. Conseerat᷑ sacrit hostia misceriis. & conie¬
lacur futura. Qne pietatis hostia : pii ante ministerii uectu
uit tili. Pulsauit pietatis uocabulis patrius ast̾cus & fluctibus qͥ¬
buldam hinc atq inde cundit᷑. silius uocat patrem. Pater dicit
fili. ut ip̃o u̾borum sono se cognoleat pat̾. Quem impossibile est

Expanded text:
uetum, jam Christo sua terga 306 credentem. Quod autem ait: Ego et puer pertransibimus viam, demonstrat quod non deficeret in tanto apparatu pater, non cederet filius: aut quia pertransirent pietatis remedio tanti facinoris austeritatem. Addidit: Ad vos revertemur. Prophetavit quod ignorabat . Ipse solus disponebat redire, immolato filio: sed Dominus per os ejus locutus est quod praeparabat. Captiose autem loquebatur cum servulis, ne cognito negotio, impediret aliquis, aut gemitu obstreperet, aut fletu. 72. Accepit autem ligna holocausti, et imposuit Isaac filio suo: accepit et ignem ipse in manu et machaeram . Consecratur sacris hostia ministeriis, et commendatur futura. Quae pietatis hostia pii ante ministerii vecturvis, fili ? Pulsatur pietatis vocabulis patrius affectus, et fluctibus quibusdam hinc atque inde tunditur. Filius vocat patrem: pater dicit, Fili; ut ipso verborum sono se recognoscat pater: quam impossibile est
Abbreviated transcription (Latin):
cebras. ceterrsq palliones corporis. qui iultul ẽ iuir ronabile anime lue
ab itronabile se disiunge debet. ac segregare. Ho ẽ et̾ exire d charra tãqͣ
ł caunis quibusdã uinclis latibulisq egredi. Latere enim criminose
dicit opa sua regi pecor se ip̃m c cultat. sic̃ adam ie ocultare cupiebat. s
latere non pocat. I. aruit itaq mandato abrabam: nec ulla legit᷑ mora m̃c¬

Expanded text:
cebras, caeterasque passiones corporis: qui justus est vir, rationabile animae suae ab irrationabili disjungere debet ac segregare. Hoc est enim exire de Charra, tamquam de cavernis quibusdam, et cuniculis, latibulisque egredi. Latere enim criminosae dicit opera sua regi: peccator seipsum occultat, sicut Adam se occultare cupiebat, sed latere non poterat. Paruit itaque Abraham mandato, nec ulla legitur mora int
Abbreviated transcription (Latin):
corpori. donec eius colligata iunculo adheret. Ergo exire d conu̾satiõe
nostra & sclaribus oblec tam̃tis. & suꝑioris uite moribus atq actiba
debenus ut nõ solum loca. s et̃ nos ip̃os mutemus si cupimus adhe¬
rere xp̃o. Deseramus corruptibilia. Dunt aut̃ corruptibilia in nobis
caro delec tacio nor obnoxia corporalibus passioibus. Puo cẽ aut̃ pas¬
siones intelligimus. Uñ qm̃ aĩa nr̃a dimeres ẽ. hoc est biptita & rõna

Expanded text:
corpori, donec ejus colligata vinculo adhaeret. Ergo exire de conversatione corpori, donec ejus colligata vinculo adhaeret. Ergo exire de conversatione terrena, et saecularibus oblectamentis et superioris vitae moribus atque actibus debemus; ut non solum loca, sed etiam nosmetipsos mutemus. Si cupimus adhaerere Christo, deseramus corruptibilia. Sunt autem corruptibilia in nobis caro, delectatio, vox obnoxia passionibus corporalibus. Per vocem autem passiones intelligimus. Unde quoni
Abbreviated transcription (Latin):
cor hanc ab eo primã exegit deui dicens Exi de t̾ra tua &e de cognacione
tua & d domo pactis cui. Dacis fuerat dixisse d̾ tr̾a tua. ibi erat exire de
batet. ne forte aut inprudenter cepisse iuderet᷑. aut fraus aliqua manda¬
tis parecur celestibus. S siẽ coac̾nanda fuunt p̾cepta ne quid laceret:
ita et proponenda pͥmia ne forte desparet. Temptatur ut fortis incitat᷑.
ut fidelis prouocat᷑ ut iustus. Meritoq exinnit que madmodũ loquucus ẽ
hoc ẽ regio chaldeoꝵe de qua exunt chare pat̾ abrahe & in charam de¬
migrauit. Et qr secum eduxit nepotem suũ cũ det̾m fuerat exi d cogͦ¬
tõe tua: considẽmus ne forte ho sit exire de t̾ra sua. de huius tre. ha ẽ
de corporis uri quadã comoratõe egredi. d qͥua exunt paulus qui dix̃
Nostra aut conũlatio in celis e. Et de ille cebui & delec tatiomibus
corporalibus quas ulut cognatas anime nr̃e dixit: qͣm cõpati nẽce est

Expanded text:
um: meritoque hanc ab eo primam exegit Deus dicens: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui . Satis fuerat dixisse de terra tua. Ibi enim erat exire de fectum 283 probaret ne forte aut imprudentem cepisse videretur, aut fraus aliqua mandatis pararetur coelestibus. Sed sicut coacervanda fuerunt praecepta, ne quid lateret: ita etiam proponenda praemia, ne forte desperaret. Tentatur ut fortis, incitatur ut fidelis, provocatur ut justus, meritoque exivit quemadmodum locutus est hoc est, regio Chaldaeorum de qua exivit Thare Pater Abrahae, et in Charram demigravit; et quia secum eduxit nepotem suum, cui dictum fuerat: Exi de cognatione tua; consideremus ne forte hoc sit exire de terra sua de hujus terrae, hoc est, de corporis nostri quadam commoratione egredi, de qua exivit Paulus qui dixit: Nostra autem conversatio in coelis est ; et de illecebris et delectationibus corporalibus quas velut cognatas animae nostrae dixit, quam compati necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃nci in ualidum ad huc informet. atq insticuat. & ip̃e memor suu cocũ
deo depucet. nichil sibi uendicet. Idõ & arã hediticauit deo qui appariuis
ei & recessit inde in montẽ contra orient̾ẽ bechel: surgentẽ ad huc sibi
solem cupiens iusticie uidere. Ideoq nõ in uallibus s in monte cabua¬
culum sibi locauit qr deus montiũ ẽ: & nõ colliũ. Et innocauit nom̃
dĩi. Ubi bechel .i. domus deribi & ara. ubi ara: ibi inuocatio dei. ⁊
Non in m̾ico quoq processus tancos hũit: qr dni spabat sibi auxilio fo¬
re. Excecur athus leca domini & probat᷑ adũsis. In deẜcum abut fa¬
mes incict. in egiptum descendit. Cõperat in egipto lasciniã uiuenũ.¬
esse luxuriã. peculante̾ cupiditatẽ noluptatũ intẽꝑantiã. Adñtebat ⁊

Expanded text:
quam invalidum adhuc informet atque instituat; et ipse memor sui totum Deo deputet, nihil sibi vindicet. Ideo et aram aedificavit Deo, qui apparuit ei; et recessit inde in montem contra Orientem Bethel , surgentem adhuc sibi solem cupiens justitiae videre. Ideoque non in vallibus, sed in monte tabernaculum sibi locavit, quia Deus montium est, et non vallium. 6. Et invocavit nomen Domini . Ubi Bethel, id est, domus Dei, ibi et ara: ubi ara, ibi et invocatio Dei nostri. Non immeritoque processus tantos habuit, quia Deum sperabat sibi auxilio fore. Exercetur athleta Dei, et probatur adversis: in desertum abiit, fames incidit, in Aegyptum descendit. Compererat in Aegypto lascivam esse juvenum luxuriam, petulantem cupidit
Abbreviated transcription (Latin):
an circumcisionẽ uiri in unius lr̃e aduintõe nõ mediocri reminnia¬
cione benedicit᷑ s ut principatum uircutis & gr̃e hẽret de qua na¬
tones & reges gencium spondet futuros ut in ip̃a typus nõ sinaģo¬
oe s ecc̃e conscituet᷑. Od aut promisso ex ea filio risit abraham
nõ meredulitatis. s exultationis iuidicium fuit. Deniq proci¬
dit in faciẽ. Qni adorauit credidit. Et adiecit. Si michi cencũ
Et dixit. hysmael hic uiuat in conspectu tuo. Non meredulus ĩ
promissis nec auaruis in uocis. He es ł nõ dubito ꝙ fatias ut & cẽ¬
tum annorꝑ seni dones filium. nec nature auc tor: nat̾eͤ metas re¬
laxes. Beatus cmi ilta donant᷑. S tñ et̾ hic hismael quẽ hẽo de
uemacula: uiuat in conspectu tuo. habundat mͥ gr̃a. Deniq do

Expanded text:
ante circumcisionem viri in unius litterae adjectione non mediocri remuneraante circumcisionem viri in unius litterae adjectione non mediocri remuneratione benedicitur, ut principatum virtutis et gratiae haberet; de qua nationes et reges gentium spondet futuros, ut in ipsa typus non Synagogae, sed Ecclesiae constitueretur. Quod autem promisso ex ea filio, risit Abraham, non incredulitatis, sed exsultationis indicium fuit. Denique procidit in faciem, qui adoravit, et credidit, et adjecit: Si mihi centum aEt dixit: Ismael hic vivat in conspectu tuo . Non est incredulus in promissis, nec avarus in votis. Hoc est, non dubito quod facias, ut et centum annorum seni dones filium, et naturae auctor naturae metas relaxes. Beatus cui ista donantur: sed tamen etiam hic Ismael quem habeo de vernacula, si vivat in conspectu tuo, abundat m
Abbreviated transcription (Latin):
oem populo uideorum. illi dura cerince illi in firmo. illi qui deum
rum elem̃tis in cohand esłtibi. ut alinolis apiscibus ad sillabas a
sillabis cum per ordinem ad nomina oroniq deducas. Nec pot ma¬
re quisꝙͣ nauigare increpidus: nisi qui ante in flumibus nauiga¬
iit. Deĩq si quid aut conficiendi itinii aut leuandi omi puo ue¬
lis ꝓuec t̃oriq mandare: nunquid equanda ou̾a sunt. aut eq̃ndus
laborͤ. Ita gͥ nou̾is hus ꝑfec tõm circumcisionis esse suatam: qui
axp̃o instituti ualidioribus idonei uident̾. uc fideles probarentur
quorum mlt̾icudo in num̾a eruce tollet suam pro xp̃o animam d¬
nou̾et. & increduli nõ possent resistere: qui in tocius corporis in¬
molatõne qͥris salutẽ putarent: qui exiguũ circumcisiois sue ÷
sangem salutarem arbitrarent᷑. Considerandum aut qđ in p̾pu¬
cio positum uocauit deus. In pputio ad huc manenci legitimi fi¬

Expanded text:
gem populo Judaeorum, illi dura cervice, illi infirmo, illi qui Deum gem populo Judaeorum, illi dura cervice, illi infirmo, illi qui Deum rum elementis 294 inchoandum est tibi, ut a singulis apicibus ad syllabas, a syllabis eum per ordinem ad nomina, orationemque deducas. Nec potest mare quisquam navigare intrepidus, nisi qui ante in fluminibus navigaverit. Denique si quid aut conficiendi itineris, aut levandi oneris puero velis provectiorique mandare, numquid aequanda onera sunt, aut aequandus labor? Ita igitur noveris his perfectionem circumcisionis esse servatam, qui a Christo instituti, validioribus idonei viderentur; ut fideles probarentur, quorum multitudo innumera crucem tolleret; suamque pro Christo animam devoveret, et increduli non possent resistere, qui in totius corporis immolatione quaeri salutem putarent, qui exignum circumcisionis suae sanguinem salutarem arbitrarentur. 31. Considerandum autem quod in praeputio positum vocavit Deus, in praeputio adhuc manenti legitimi fi
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Signum accepit circuncisionis signaculum iusticie & fidei. Uni
nõ in congene intelligimus qr circuncisio corporalis: signum est cir¬
cuncisionis spiritalis. Ergo signum mantit donee ueniret uĩtas. Ad¬
corporis in signo. s totum circuncidit hoiem in u̾itate. Signum de÷¬
traxit ueritate induxit qr poltea qͣm uenit qđ perttin est qđ ex ꝑte ⁊
erat euacnatum est. Et ideo cessant circuncisio partis ubi refulsit
circuncisio umiu̾sitatis. Iam enim nõ ex ꝑte s tocus hõ saluatur in
anuna. Seriptum el ł enim. Qni uult post me uenire abneget
semecip̃m &e tollat crucem suam &e sequat᷑ me. Hx est perfectio ci¬
cuncisionis qr per corporis oblom redim it anima d qua ip̃e donu¬
mis ait. Qui perdiderit animã suam ꝓp̃ me: inueniet eam. Sr̃¬
est illa nuine qͥoĩs portio. utrum debin̾t pars pͥmitti cum essec uen¬
tura ꝑfectio. Qni locus facilis ad dissoluendum est. Consideremꝰ

Expanded text:
cens : Signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae et fidei. Unde cens : Signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae et fidei. Unde non incongrue intelligimus quia circumcisio corporalis signum circumcisionis est spiritalis. Ergo signum mansit donec veniret veritas. Adcorporis in signo, sed totum circumcidit hominem in veritate, signum detraxit, veritatem induxit; quia postea quam venit quod perfectum est, quod ex parte erat, evacuatum est; et ideo cessavit circumcisio partis, ubi refulsit circumcisio universitatis. Jam enim non ex parte, sed totus homo salvatur inm est enim: Qui vult post me venire, abneget seipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me . Haec est perfectio circumcisionis; quia per corporis oblationem redimitur anima, de qua ipse Dominus ait: Qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . 30. Superest illa nunc quaestionis portio, utrum debuerit pars praemitti, cum esset ventura perfectio. Qui locus facilis est ad diluendum, si consideremus
Abbreviated transcription (Latin):
duo testamenta: Unum quid amonte syna in seruitute gn̾ans qđ ese
agar: duos pplõs ostendens de gęn̾atione abrahx manare. Unum in¬
deorum qui legit sillabis seriuat eo qđ de ancilla in suitute iideat᷑ ęlle
generatus. Alt̾m xp̃ianum qui ad remiltionẽ pecoꝵ celestis gre liberta¬
tẽ acceꝑit. Qd ergo putas esse pecm. adũtis esse nusterium: quo ea q̃
posterioribus erant tut᷑a tp̃ribus reuelabant᷑. Demq addidit. Ios at¬
trẽs sedm̃ uiaac promissionis tilii eitii. Et ideo inquit nolite qͥrere oꝑa
ram contingebant illis crimini non erant. Nobis aut erunt si ad cor¬
iepcõn nr̃am scripta caue nolumus. s magis his agamus ut cum si¬
mus libere filii que ẽ sarra ne legis laqͥris ẜuiamns. cum abraham ce¬
nuerit / ancillam eiecerit. Qno loco plerosq moueri scio. Si enim
bona est circuncisio hodieq tem̃ debuit: si mala mandari nõ debiut¬
est nõ m̾cas. s iudicium est uitatis. Deniq ip̃e exposint et exp̾ssit di¬

Expanded text:
unum quidem a monte Sina in servitutem generans quod est Agar , duos populos ostendens de Abrahae generatione manare: unum Judaeorum, qui legis syllabis serviat; eo quod de ancilla in servitutem videatur esse generatus: alterum Christianum, qui ad remissionem peccatorum coelestis gratiae libertatem acceperit. Quod ergo putas esse peccatum, advertis esse mysterium, quo ea quae posterioribus erant futura temporibus, revelabantur. Denique addidit: Vos atres, secundum Isaac promissionis fili iestis . Ideo, inquit, nolite quaerere opera ram contingebant, illis crimini non erant: nobis autem erunt, si ad correptionem nostram scripta cavere nolimus: sed magis id agamus, ut cum simus liberae filii, quae est Sara, ne legis laqueis serviamus, cum Abraham liberam tenuerit, ancillam ejecerit. 29. Quo loco plerosque moveri scio: si enim bona est circumcisio, hodieque teneri debuit: si inutilis, mandari non debuest, non veritas, sed indicium veritatis. Denique ipse exposuit et expressit di
Abbreviated transcription (Latin):
cestatem. Nec legibus rex solutus est: s leges suo soluit exẽ¬
plo. An fieri pot̾ qui d̃ aliis uidicat. suo ip̃e sic lib uiditio:
& inse suscipiat in quo alios ascringat : Bonus ergo dauia
& multo admirabilior qui potestate uicit: qmͣi qui amorẽ. Cas¬
citas enim corpori nõ nimquã defert᷑. freq̃nter errori. pocestã
deo subdit᷑ & facilius quis se in amore cohibeat : qm in poces¬
tate moderet᷑. Non gͦ ignoscis qđ minus est in quo maio¬
ra miraris : Lubrica in omnibus hoĩbus. &e prona natura
peccandi. Lubrica enim in homs moribus licentia pocescatis
& oblacio facultatis. Non enim diftat ita regis ab ira leo¬
nis. S qui sciualat illum & admiscet᷑. peccat in aĩam suã
Caueat gͦ ne stimulet aliquis pocestatẽ. ne cassibus anima
irretisa corporeis : uitio se ñ possit exuere. Non gͥ mirum
si etiam dauid spe lapsus est pocescatis. s multo amplius:

Expanded text:
testatem; nec legibus rex solutus est, sed leges suo solvit exemtestatem; nec legibus rex solutus est, sed leges suo solvit exemplo. An fieri potest, ut qui de aliis judicat, suo ipse sit liber judicio, et in se suscipiat, in quo et alios astringat? 9. Bonus ergo David, et multo admirabilior qui potestatem vicit, quam qui amorem. Castitas enim corpori nonnumquam defertur, frequenter errori; potestas Deo subditur; et facilius quis se in amore cohibeat, quam in potestate moderetur. Non ergo ignoscis quod minus est, in quo majora miraris. Lubrica enim in omnibus hominibus et prona natura peccandi; lubrica etiam in bonis moribus licentia potestatis, et oblatio facultatis. Non enim distat ira regis ab ira leonis; sed qui stimulat illum et admiscetur, peccat in animam suam. Caveat ergo ne stimulet aliquis potestatem, ne cassibus anima irretita corporeis, vitio se non possit exuere. Non ergo mirum si etiam David specie lapsus est potestatis; sed multo amplius