comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis. neq fons in aliqͦ reseratꝰ : ꝓculdubi¬
o patet sensus. q clauso uto ad nos ue¬
nit⁊ sicut ianuis clatisis ing̾ssus : ad
discipłos Siquidem aspectus discipu¬
loꝵ utrumꝙ tuẽ ꝓbauit: scilicet qͦd
mino ex eaͥ ⁊ tñ uterus ñ fuerit rese¬
ratꝰ Alioqͥn qͦmͦ clausũ dici potest ꝑ¬
mansisse. quod uolatũ ÷ e aut qͦmͦ
sine dolore ⁊ sine gemitu puerꝑa
peꝑit: simore ceteraꝵ feminarum
ueratis uiscerib filiũ edidit : ꝙ si
ita patuit ut apĩt ⁊ qmͦ dausa ꝑmã¬
sit ut fuit auteqmͣ pareret᷑. Nec eñĩ
lanue ille penetrabiliores erant
clause: qm uterꝰ u̾ginis incorrup¬
tꝰ. Iccirco ñ abre credit᷑ ad nos dñm
sic exisse. ut natiuitas xp̃i de carne
uͥ̾ginis ꝓbaret᷑: ⁊ uͥgo nullis crucia¬
tib uexaret᷑  forte dicturi sunt isti.
qͦd corp̾ iam incorruptibile ⁊ in morta¬
le eli exiliꝰ cc̾t ad penetͣndum qͦ uellet:
reas ambulauit ante passionem:
ñ minꝰ homo qm d̾s fuit. Qui siad

Expanded text:
neus, neque fons in aliquo resignatus, procul dubio patet sensus, quia clauso utero ad nos venit, sicut januis clausis ingressus est ad discipulos. Siquidem aspectus discipulorum utrumque tunc probavit, scilicet quod mino ex ea, et tamen uterus non fuerit reseratus. Alioquin quomodo clausum dici potest permansisse quod violatum est? Aut quomodo sine dolore et sine gemitu puerpera peperit, si more caeterorum feminarum vexatis visceribus filium edidit? Et si ita patuit, ut aiunt, quomodo clausa permansit ut fuit antequam pareret? Nec enim januae illae penetrabiliores erant clausae, quam uterus virginis incorruptus. Idcirco non abs re creditur ad nos Dominum sic exisse, ut nativitas Christi de carne Virginis probaretur, et virgo nullis cruciatibus vexaretur. Forte dicturi sunt isti, quod corpus jam incorruptibile et immortale exilius esset ad penetrandum quo vellet, reas ambulavit ante passionem, non minus homo quam Deus fuit. Quod si ad
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ⁊ incelis ur̃is meritis ac p̾cib ad¬
ui uem᷑. qͣtinꝰ ipsa int̾uenire dignet᷑.
ut ⁊ ego uos sollẽpnit᷑ exortari queã
ad ꝓfectũ salutis ur̃e. uosq deuote ꝑ¬
ciꝑe ualeatis: ut simul nos o̾s in eiꝰ
laudib digni inueniam᷑ Nõ enĩ ab
oniĩpotente d̃o effectus tantarũ rerũ:
qm uo luntas reqͥrit᷑. E id̾o ut credo
ꝓbona uoluntate dilectissimi p̃sta¬
bit uires loquendi. quas imꝑicia de

Expanded text:
estris meritis ac precibus adjuvemur, quatenus ipsa intervenire dignetur, ut et ego vos solemniter exhortari queam ad profectum salutis vestrae, vosque devote percipere valeatis, ut simul nos omnes in ejus laudibus digni inveniamur. Non enim ab omnipotente Deo tam effectus tantarum rerum quam voluntas requiritur. Et ideo, ut credo, pro bona voluntate, dilectissimi, praestabit vires loquen
Abbreviated transcription (Latin):
pleuerat. Iccirco ad eiꝰ spetiẽ decoris: ñ
in merito formositate uͥtutũ speci¬
osa laudat᷑ Pulcra ut luna. quin¬
imimo pulerior qmͣ luna : qr ineius
specie. genus oĩũ eccłiaꝵ resplendet:
que sole iusticie illustrat᷑. ut caligi¬
nẽ p̃sentis uite destruere possit: et
ad ea ꝑtinere nos om̃s faciat. qͦ beata
uͥgo ꝑuenit: ubi nullũ iam patitur
defectũ luminis: qr laborũ eiꝰ ⁊ gr̃e gło¬
sus ẽ fructꝰ. Ideo dilectissim imita¬
mini illã dũ uacat ⁊ tẽpꝰ :: qmͣ collaui¬
dant om̃s sci ⁊ diligunt. qͤ hodie ꝓces¬
sit electa de t̾ris ad celũ. Electa ut
sol. & ecce inꝑpetuũ clarior sole: co¬
ronata tͥumphat ante dñm. In qua
niirũ uͥgine. olĩ qiͣ in sole posuit
rex tab̾nacłm suũ: ac ꝓcessit sponsꝰ
ad nos de thalamo suo. rex uͥtutũ.
rex głe ⁊ ut om̃s regnent ꝑ eũ. o qͣm
pulcra ẽ admirabilis casta generatio:
cũ caritate: Qd̃ sipulera ẽ. innob uͥgui

Expanded text:
pleverat; idcirco ob hanc speciem decoris non immerito formositate virtutum speciosa laudatur. Pulchra ut luna; quinimo pulchrior quam luna, quia in ejus specie gens omnium Ecclesiarum resplendet, quae sole justitiae illustratur, ut caliginem praesentis vitae destruere possit, et ad ea pertinere nos omnes faciat, quo beata Virgo pervenit, ubi nullum jam patitur defectum luminis, quia laborum ejus et gdilectissimi, imitamini illam, dum vacat et tempus est, quam collaudant omnes sancti et diligunt, quae hodie processit electa de terris ad coelum, electa ut sol. Et ecce in perpetuum clarior sole, coronata triumphat ante Dominum. In qua nimirum Virgine olim quasi in sole posuit rex tabernaculum suum , ac processit sponsus ad nos de thalamo suo, rex virtutum, rex gloriae, ut omnes regnent per eum. O quam pulchra est, admirabilis, casta generatio cum claritate ! Quod si praeclara est in vi
Abbreviated transcription (Latin):
aũ demonstrat᷑ diuina dignatio. ⁊ scd̾m
humanitatẽ debitꝰ honor matͥs: ⁊ reue¬
nentia pudoris. Hinc qͦ beatꝰ ambro¬
siꝰ ymnidicis laudib testatur qͦd clau¬
stũ pudoris ꝑmanserit. ⁊ uexilla iͥtu¬
tũ inea esfulserĩt: inqͣ tota maiestas cłi¬
tatis u̾sat᷑. qͦusꝙ plenitudo tẽporis ad¬
uenit pariendi. Gͦ inqͣ claustrũ pu¬
doris integrũ ꝑmansit nulla disrup¬
no int̾uenit: nulla uexatio carnis
nilla fecditas ddire conditionis⁊ ⁊ in qͣ
uexilla uͥtutũ micarunt. nullũ pec¬
catũ pͥmȩ originis ut eruciaret᷑ ui¬
guit fulserunt aũt uexilla uͥtutũ
m illo sacro puerperio: qñ uͥgo cõcep̃
sine semine. uͥgo peꝑit sine dolore ⁊
gemitu: ⁊ ꝑmansit uͥgo fecũoa ꝓle.
Hoc qͥppe ⁊ claustrũ ꝑman̾e̾ pudoris:
in nullo uiolatũ cͥt᷑ genitale secretũ
qd̾ ei fuit aꝑtũ. ñ in conceptii. ñ in par¬
tu. ñ inulla confusione parturiciõis.

Expanded text:
autem monstratur divina dignatio; et secundum autem monstratur divina dignatio; et secundum humanitatem debitus honor matris, et reverentia pudoris. Hinc quoque beatus Ambrosius hymnidicis laudibus testatur  xilla virtutum in ea fulserint, in qua tota majestas Deitatis versatur, quousque plenitudo temporis advenit pariendi. Ergo in qua claustrum pudoris integrum permansit, nulla disruptio intervenit, nulla vexatio carnis, nulla foeditas dirae conditionis. Et in qua vexilla virtutum micarunt, nullum peccatum primae originis ut cruciaretur, viguit. Fulserunt autem vexilla virtutum in illo sacro puerperio, quando virgo concepit sine semine, virgo peperit sine dolore et gemitu, et permansit virgo fecunda prole. Hoc quippe est claustrum permanere pudoris, in nullo violatum esse genitale secretum quod ei fuit apertum. Non in conceptu, non in partu, non in ulla confusione parturitionis.
Abbreviated transcription (Latin):
sus ex euangłio ad discipłos ianius clin¬
sis ꝓbat᷑. sic̃ ⁊ clauso utõ uͥginis natꝰ.
Quod sinat᷑ sic ꝑuuluã uere dici ñ po¬
test ut isti uolunt omĩno uͨ ingressus
ꝑranuas. ⁊ t̾i ing̾ssus ad eos conumn¬
aitur. qñ inmedio eoꝵ stecisse legitur:
siuc̃ ⁊ de sepulcꝰ egͥsꝰ signato monum̃to mõ
qua pus claudebat sub sigillo morteuĩ.
sd ⁊ elaustrũ matͥtis atos genitale uͥgi¬
nis cũ ee̾t clansũ ⁊ signatũ sigillo pudo¬
ms. cũ impleti ce̾nt dies pariendi ñ potu¬
i obstare partui integͥtas corꝑis: nͥ tũ
eguit reserari. qi ñ potuit ut sei cor¬
m̃tũ e qͥ erat honor. matͥs ⁊ gaudiũ:
q do totũ erat ꝑuium in ea quicquid
teries disputandi ualeat inueniri t cur
signato sepulchro gxierit. uł cur dau¬
sis ianius int̾ierit ad discipłos: qnͣta qͦd
demaria uͥgine clauso gexierit utõ. In
isꝰ siqͥs̃ declarat᷑ diuina maiestas: in hac

Expanded text:
essus ex Evangelio ad discipulos januis clauessus ex Evangelio ad discipulos januis clausis probatur, sicut et clauso utero virginis natus. Quod si natus sic per vulvam jure dici non potest, ut isti volunt, omnino nec ingressus per januas; et tamen ingressus ad eos convincitur, quando in medio eorum stetisse legitur. Sicut et de sepulcro egressus signato monumento monquem prius claudebat sub sigillo mortuum, ita et claustrum matricis atque genitale virginis cum esset clausum et signatum sigillo pudoris, cum impleti essent dies pariendi, non potuit obstare partui integritas corporis; nec tamen eguit reserari, quia non oportuit ut esset tormentum ei qui erat honor matris et gaudium, quia Deo totum erat pervium in ea quidquid teries disputandi valeat inveniri, cur signato sepulcro exierit, vel cur clausis januis introierit ad discipulos, quanta quod de Maria virgine clauso exierit utero. In illis siquidem declaratur divina majestas, in hac
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ suã inet̾nũ iam uictus int̾ͣuit.
qͥ moriturꝰ ueniens ñ aꝑto utõ uͥgnus
ecxiuit: Ecce tant᷑ talisq doctor ⁊ sũi
pontifex de hoc qͥd senserit: qͥ om̃s ante
se legerat tam latinos qm ⁊ grecos ⁊ga¬
mios tractatores Ecce ex hoc uno qͦd ml¬
li dubiũ ee̾ credidit approbat: qͦd fori
dubiũ ee̾ poterat. Nem ogͥ qͥ sane sa¬
pit dehac re multũ oubitet: incertũ
aliqͥd affirmare contendat. Unde qͥ
cie illo corꝑe qͦd qͥd̃ uideri poterat fides in¬
tuentiũ dubitabat: ilũ fores cerne¬
bant clausas. magist᷑ iu̾tatis ab eis
omnẽ aufert dubietatẽ: cũ eis manꝰ
⁊ latꝰ palpare ⁊ iudere iubet. Ita ⁊hͥ
auctor egregiꝰ de hoc qͦd omĩb incõmu¬
ne certũ ee̾. credidit. rem ualde diffi¬
cilẽ adstrux̃ ⁊ firmauit : quod corpul
dm̃cũ post resurrectionẽ ianiuis don¬
sis intͦierit. fuitꝙ in corruptibile pi
rimͦ ⁊ palpabile : tñ qͦlibet pacto ingͥ¬

Expanded text:
rectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero virginis exivit? Ecce tantus talisque doctor et summus pontifex de hoc quid senserit, qui omnes ante se legerat tam Latinos quam et Graecos eximios tractatores. Ecce ex hoc uno quod nulli dubium esse credidit, approbat quod forte dubium esse poterat. Nemo igitur qui sane sapit, de re multum dubia incertum aliquid affirmare contendit. Unde quia de illo corpore quod videri poterat, fides intuentium dubitabat dum fores cernebant clausas, magister veritatis ab eis omnem aufert dubietatem, cum eis manus et latus palpare et videre jubet. Ita et hic auctor egregius de hoc quod omnibus in commune certum esse credidit, rem valde difficilem astruxit et firmavit, quod corpus Dominicum post resurrectionem januis clausis introierit, fueritque incorruptibile pari modo et palpabile. Tamen quolibet pacto ingr
Abbreviated transcription (Latin):
si uł ꝑnascentẽ corrũꝑet᷑ integͥtas uͥgi¬
nalis. ñ fas ee̾t eã dice̾ uͥginẽ : corrupta.
anascente uͥginitate: C sicorrupta eet
audiant itaq hi uaniloqui tm̃ doc¬
torẽ ⁊ resipiscant: ne forte intͦducant
ꝑ suam falsam assercionẽ xpm̃ udelic¬
tis conceptũ ⁊ mnunqͥtatib natũ. qͥa ⁊
fitet᷑ ut hic ait. falsũ ⁊ qͦd õĩs scͥptura
noui ac ueteris testam̃ti de illa testat᷑.
S qr omĩno uͥgo ꝑmansit: millis passa
ẽ dolorib. innullo corrupta fuit: ⁊i̾o ñ
scd̾arũ spurcitias trax̃. ñ sanguinis flu¬
xum emisit: non corruptiones iuiscerũ.
infra extͣq ꝑtulit: Quod si talib ⁊ hcemi
pateret᷑ puerꝑa torm̃tis : ꝓcul dubio uͥgi
ñ c̾ẽt. qr uͥginalis integͥtas uiolata eet.
Hinc seduliꝰ rechor romane eccłiȩ. in
paschali suo oꝑe ait: Infans namꝙ par¬
uus ac maximꝰ. emenbͥs scilier exignus

Expanded text:
si vel per nascentem corrumperetur integritas virgisi vel per nascentem corrumperetur integritas virginalis, non fas esset eam dicere virginem, corrupta a nascente virginitate. Et si corrupta esset Audiant itaque hic vaniloqui tantum doctorem, et resipiscant, ne forte introducant per suam falsam assertionem Christum in delictis conceptum, et iniquitatibus natum. Quia et fitetur, ut hic ait; falsum et quod omnis Scriptura Novi ac Veteris Testamenti de illa testatur. Sed quia omnino virgo permansit, nullis pressa est doloribus, in nullo corrupta fuit. Et ideo non fecundarum spurcitias traxit, non sanguinis fluxum emisit, non corruptiones viscerum intra extraque pertulit. Quod si talibus et hujuscemodi pateret puerpera tormentis, procul dubio virgo non esset, quia virginalis integritas violata esset. Hinc Sedulius rhetor Romanae Ecclesiae in Paschali suo opere ait: Infans namque parvus ac maximus, membris scilicet exiguus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea di genitͥr sola uͥgo post partũ.
trũ p̃t̾mutunt auctoritatẽ ⁊ cõmaculãt
audire: audiant beatũ augꝰtinũ. cui
contradicere fas ñẽ. de hac re in libͦ hen¬
chiridion int̾cetera disputantẽ: dit. N.
Nichil humane nature in illa susceptio¬
ne fas ẽ dic̾e̾ defuisse. ñ qͣł deuit᷑ ꝙ sexu
nascit᷑ ꝑ concupiscentiã carnis cũ obliga¬
tione delich. cuĩ reat᷑ regeneratioẽ diluit᷑.
s qualẽ de uͥgine nasci oportebat. que fi¬
des matͥs ñ libido conceꝑat. Qm̃ siuel¬
ꝑnascentẽ corrumꝑet᷑ eiꝰ uitegͥtas: ñ iã
ille de uͥgine nasceret᷑. eũq falso qd̃ ab¬
sit natũ deuͥgine maria confiteretur
eccłia: q̃ imitans eꝰ matrẽ. cotidie parit
sianum satis elegant̃ scͥbit: ad quẽ cẽ
librũ nos legendũ ꝓhoc remittit. S isti
qi nͨ illũ librũ neꝙ hunc locũ legere
uolunt: er̾ant sũa temeritate decep¬
ti. Alioqͥn ut hic egregiꝰ doctor fatet᷑:

Expanded text:
propterea Dei genitrix sola virgo post partum trum praetermittunt auctoritatem, et commaculant audire, audiant beatum Augustinum, cui contradicere fas non est, de hac re in libro Euchiridii inter caetera disputantem. Ait enim: Nihil humanae naturae in illa susceptione fas est dicere defuisse. Non qualis de utroque sexu nascitur per conccupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur, sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris non libido conceperat; qunascentem corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur, eumque falso, quod absit, natum de Virgine Maria tota confitetur Ecclesia, quae imitans ejus matrem, quotidie parit sianum satis eleganter scribit, ad quem etiam librum nos legendum pro hoc remittit. Sed isti quia nec illum librum, nec hunc locum legere volunt, errant sua temeritate decepti. Alioquin, ut hic egregius doctor fatetur,
Abbreviated transcription (Latin):
enus ẽ. carminis: quo genere cante
canticoꝵ edita legunt᷑ Et iubem᷑ it
caritas amplior cõmendet᷑. eo genen
canendi dulcia cantica in huiꝰ honor
uͥginis frequentare: uͥ int̾dũ angłi
nentes concelebrant laudes. Archan
gabrihel euagłitat: stella occurren
refulget:magi ueniunt ⁊ adorant:
munera deferunt: siuisꝙ munerib
ꝓpħetant. Pastores auduĩt ⁊ locunt᷑
ueniunt. uident. ⁊ intelligt u̾bũ in¬

Expanded text:
s est carminis, quo genere Cantica Canticorum edita leguntur. En jubemur, ut charitas amplior commendetur, eo genere canendi dulcia cantica in hujus honore Virginis frequentare, ubi interdum angeli canentes celebrant laudes, archangelus Gabriel evangelizat, stella occurrens refulget, magi veniunt et adorant, munera deferunt, suisque muneribus prophetant: pastores audiunt et loquuntur; veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ descendit in uellus: ñ germinandi
naturã exp̃ssit euellere. s modũ nas¬
cencli ex iuirgine: Nam pluuia sere¬
no temꝑe qũ ꝑfundit uellꝰ: eque ad
ing̃ssuĩ seruat integͥtatẽ eius. eque ad
egressũ qñ refundit᷑: qi innullo a plu¬
uia uelleris integͥtas uiolat᷑ Sic qͥppe
de maria uͥgine p̾fatꝰ ille celestis ora¬
torsentit. sicq confitent᷑: qd̾ nͨ ad
ingressũ filii di sit corrupta. nͨ ad
tur uterꝰ aut uiscera corrũpit᷑: nͨ cũ
euacuat᷑ reserat᷑. Manet qͥdem geni¬
tale secretũ. s clausũ ⁊ inmaculatũ:
euatuat᷑ uterꝰ ut uellꝰ a pluia: s ñ
cassant᷑ uiscera: Duab itaq istis sen¬
tentiis ut p̃fatꝰ o̾oftor insinu̾at. sp̃s
Sc̃s uoluit declarare: qͦd demũ ysaias
dexp̃o testat᷑ dicens. Quomͦ descendit
ymb̾ ⁊ nix decȩlo ⁊ illuc ultͣ ñ reu̾ti¬

Expanded text:
uae descendit in vellus, non germinandi naturam expressit ex vellere, sed modum nascendi ex virgine. Nam pluvia sereno tempore quando perfundit vellus aeque ad ingressum servat integritatem ejus, aeque ad egressum quando refunditur, quia in nullo a pluvia velleris integritas violatur. Sic quippe de Maria Virgine praefatus ille coelestis orator sentit, sicque confitetur quod nec ad ingressum Filii Dei sit corrupta, nec ad tur, uterus aut viscera corrumpuntur, nec cum evacuatur, reserantur. Manet quidem genitale secretum, sed clausum et immaculatum; evacuatur uterus, ut vellus a pluvia, sed non quassantur viscera. Duabus itaque istis sententiis, ut praefatus doctor insinuat, Spiritus sanctus voluit declarare quod demum Isaias de Christo testatur, dicens: Quomodo descendit imber et nix de
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ qm ut ceteri nascunt᷑ infantes:
Qm̃ius enĩ p̾fatꝰ doctor iheronimꝰ in
eo oꝑe quod cõtͣ heluidiũ ex hoc egit
uideat᷑ ei cessisse: ⁊ eoin loco uͥ ait de
hospicio uulue nouẽ mensiũ. ⁊ deuii¬
tate nascendi quod ille hereticꝰ insul¬
li asse: ut int̾ uiscera inutõ u̾s aret᷑ uͥp¬
nis. aut it̾ femora uͥginea feminea na¬
scͥet᷑ tã sordidꝰ Sic enĩ oĩa incontͣriũ oppo¬
nens qĩ herecicꝰ: ut destrueret fid̾i eatho¬
lice uerttatẽ. Cui econtͣrio egregiꝰ illeue¬
ritatis assercor: ñ cedendo ut ist uolũ.
s dignationẽ głosissime humilitatisd
ampliꝰ cõm̃dando ait: qnͣto iuuora:¬

Expanded text:
 infantes. Quamvis enim praefatus doctor Hieronymus in eo opere, quod contra Helvidium ex hoc egit, videatur ei cessisse, et eo in loco ubi ait de hospitio vulvae novem mensium, et de vilitate nascendi quod ille haereticus insulliasse, ut inter viscera in utero versaretur Virginis, aut inter femora feminea nasceretur tam sordidus. Sic enim omnia in contrarium opponens quasi haereticus, ut destrueret fidei catholicae veritatem. Cui e contrario egregius ille veritatis assertor non cedendo, ut isti volunt, sed dignitatem gloriosissimae humilitatis Dei amplius commendando ait; quod qua
Abbreviated transcription (Latin):
uinã ⁊ ex inanitionẽ in m̃sã. ⁊ informa
sorui reuerent᷑ satis cõm̃dasse. Nõ ut uͥgi¬
ne ueratã aclño ⁊ exhonoratã ostenderet:
hiit ddem̃tiã pii conditoris ã huiꝰ mͦi he¬
raris demonstraret. Iocireo ñ cessit istis cũ
heluidio errantib s corripuit: ut disce¬
rent ñ infamare uͥginiẽ. ⁊ dñi ñ deroga¬
re informa s̾u humilitatẽ: Nõ eñi pu¬
dicitiã eiꝰ inaliqͦ lesam deͦcet. qͥ tantũ in
qlaude tͥumphat: neq ad horã cessit ad¬
bi gladio: cui ds̃ contͣ hostes eiꝰ tantam
resistendi contulit grãmi ⁊ reuincendi
p̃buit uͥtutẽ: ut nemocont᷑ eũ audeat
sarios fortitudinẽ: mͥ qͦ dare dignet᷑ lo¬
quendi grãm. ⁊ que digna sunt huie

Expanded text:
xinanitionem immensam in forma servi reverenter satis commendasse, non ut virginem vexatam a Domino et exhonoratam ostenderet, sed ut clementiam pii Conditoris etiam hujusmodi haereticis demonstraret. Idcirco non cessit istis cum Helvidio errantibus, sed corripuit ut discerent non infamare virginem, et Deum non derogare in forma servi humilitatem. Non enim pudicitiam ejus in aliquo laesam docet, qui tantum in ejus laude triumphat, neqbi gladio, cui Deus contra hostes ejus tantam resistendi contulit gratiam, et revincendi praebuit virtutem, ut nemo contra eum audeat sarios fortitudinem, mihi quoque dare dignetur loquendi gratiam, et quae digna sunt huic
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ ẽ. Unde adhuc idẽ Uere diuine g¬
nerationis hoc secretũ testis uͥginis por¬
tus ostendit᷑ qͥ mat̾ni pudoris custos: in¬
gressus uiscerib conceptꝰ ẽ ⁊ creat᷑. Niqͥ
gͦ aꝑtiꝰ dic̾ẽ queunt. nicħ manifestiꝰ hi
sc̃i doctores departu uͥginis. qmͣ qͦd intigͣ¬

Expanded text:
natus est. Unde adhuc idem vere divinae generationis hoc secretum testis virginis partus ostenditur, qui materni pudoris custos ingressus clausis visceribus conceptus est et creatus. Nihil ergo apertius dicere queunt, nihil manifestius hic sancti docto
Abbreviated transcription (Latin):
corrupta eẽ iure dicit᷑. Sic ⁊ beata di
gentgͥr ut uere uͥgo dicat᷑ dũ parit:
ex toto recte clausa more uͥgiñ ⁊ incor¬
rupta credit᷑. Qd̃ siñ ita maneret inc̃¬
taminata ut relique uͥgines: uere
uͥgo ñ ee̾t Quod ut ostendet daiid ꝓ¬
pħa: uaticinans deea. satis congruo &¬
emplo tta ait: Descendent si c̃ pluiua
imuellus: sic̃ stillicidia stillantia suꝑ
t̾ram. Quẽ u̾sũ cassiodoiꝰ senator in ex

Expanded text:
corrupta est, jure dicitur. Sic et beata Dei Genitrix ut vere virgo dicatur dum parit, ex toto recte clausa more virginum et incorrupta creditur. Quod si non ita maneret incontaminata ut reliquae virgines, vere virgo non esset. Quod ut ostenderet David propheta, vaticinans de ea satis congruo exemplo ita ait: Descendit sicut pluvia in vellus, et sicut stillicidia stillantia super terram . Quem versum Cassiodorus senator
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ex ea ullum peccatũ tͣxit. Quod si
ex ea peccatũ ñ tͣxit nec amisit : qͥ nulł
cruciatib innascendo matͥs ugrauit
pudorẽ. neq in aliqͦ eiꝰ cõmaculauit
uirginitatẽ. Non dicimꝰ naq ut aiũt
quod monstruose sit nat᷑. s sic̃ p̃signa¬
tũ ẽ olim in ꝓpħis ⁊ tͣditũ ÷ nob̾ a sc̃is pa¬
tͥb: quod ipsa sit porta que ostensa ẽ
erechieli de qua dicit. uidi portã in do¬
mo adnĩ ⁊ ħ erat clausã ⁊ uir ñ tͣnfiet
ꝑeam: qr dñs d̾s exercituũ ingressus ẽ
ꝑ eam: Dequa porta beat᷑ ambrosuisin
eodem ymno de quo dixr. quẽ inho¬
nore sacͣtissime uͥginis cõposuit: sit
porta xpĩ inquit ꝑuia. referta plena
grã: tͣnsitq rex ⁊ ꝑmanet clausa. ut

Expanded text:
ex ea ullum peccatum traxit. Quod si ex ea peccatum non traxit, nec admisit, quia nullis cruciatibus in nascendo matris vexavit pudorem, neque in aliquo ejus commaculavit virginitatem. Non dicimus itaque, ut aiunt, quod monstruose sit natus, sed sicut praesignatum est olim in prophetis, et traditum est nobis a sanctis Patribus, quod ipsa sit porta quae ostensa est Ezechieli, de qua dicit: Vidi portam in domo Domini, et haec erat clausa; et vir non transieta Dominus Deus exercituum ingressus est per eam . De qua porta beatus Ambrosius in eodem hymno, de quo dixi, quem in honore sacratissimae Virginis composuit: Fit porta Christi pervia, Referta plena gratia, Transitque Rex, et permanet, Clausa, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sone. sic̃ ñ nulli hereticoꝵ uoluer̃t: qñ
ñ sic creat᷑a ut sc̃s iste testat᷑. insouetaũ
sui creatoris assũpta ẽ : ut ille habita¬
toris. ⁊ illa habitaculi teneat locũ s
ut ita nate᷑ dii x. alteri altera uniret᷑.
⁊ in tantã conueniant unitatẽ. ut utͥ¬
naseit᷑ hõ de maria uͥgine: nͥ putꝰ hõ¬

Expanded text:
ereticorum voluerunt: quoniam non sic creatura, ut sanctus iste testatur, in societatem sui creatoris assumpta est, ut ille habitatoris, et illa habitaculi teneat locum; sed ut ita naturae duae alteri altera uniretur, et in tantam conveniant unitatem ut utrnascitur ho
Abbreviated transcription (Latin):
dicatũ fuerat: Neq̃qmͣ gͥ credendũ qͦd
inuerint mariã intantis spurticus so¬
lam multis miseriis ut adsolẽt puer¬
ꝑe cõsternatã z obuolutã adcuiꝰ partũ
multitudo angłoꝵ canit głia ingicel¬
sis dło: ⁊ int̾ra pax hõib bone uolũta
⁊ magi uenerabilit̾ deinceps intrant
⁊ puerti. inueniunt ñ ueratã dolori¬
zadorant oblatis munerib : quẽ cũ mat̾
inuenuĩt. Adorant inꝙͣ eiꝰ pͥmogenitũ.
quẽ nullꝰ antecedit. Qmuis eũ qͥ am uo¬

Expanded text:
aedictam fuerat. Nequaquam igitur credendum quod aedictam fuerat. Nequaquam igitur credendum quod invenerint Mariam in tantis spurcitiis, solam, multis miseriis, ut assolent puerperae, consternatam et obvolutam; ad cujus partum multitudo angelorum canit: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatet Magi venerabiliter deinceps intrant et puerum; inveniunt non vexatam doloriet adorant oblatis muneribus quem cum matre inveniunt. Adorant, inquam, ejus primogenitum. quem nullus antecedit. Quamvis e
Abbreviated transcription (Latin):
ut cos qͥ sub lege erant redimeret: sic̃
⁊ oblatꝰ ut nos qͥ rei eramꝰ. sacͥficium
do pat inse offere̾t alias aũ supse qͦd
absit inmũdus ẽe̾t. ut matrẽ coinqͥ¬
naret. qͦmͦ nos emũdaret insua obla¬
tione: ⁊ face̾t hostiã ło inodorẽ sua¬
uitatis Iccuto ⁊ si ipse dolores nrõs ⁊
infirmitates ipse ꝑtulit. ⁊ portauit
languores: absit ut matͥs pudorem
ulłꝰ uexauerit inuiriaꝵ molestiis:
Absit ꝑ qmͣ om̃is maledictio eue solu¬
ta ẽ. ut ipsa in partu maledictionibꝰ
subiacuerit pͥme dãpnationis: Absit
uͥ uͥtꝰ nascit᷑ ut ibi tanta conluiio ui¬
tioꝵ credat᷑: uͥ gaudiũ oĩũ p̾dicat᷑.
Qd̾ tanta tͥsticia ⁊ gemit᷑ int̾uenerit int̾
dieb insanguine inmundo sederit
ad qm sitta ce̾t. nͨ pastores mane iux¬
ta legẽ ut ita dicam ing̾di liceret.
Nunc aũ qr angłos eos euangłizan¬
digrã deuotꝰ inuitat: ueniunt ⁊ uidẽt.
inueniunt ⁊ intelligt̃. deu̾bo qd̾ eis p̾¬

Expanded text:
ut eos qui sub lege erant redimeret; sicut et oblatus, ut nos, qui rei eramus, sacrificium Deo Patri in se offerret . Alias autem si ipse, quod absit, immundus esset ut matrem coinquinaret, quomodo nos emundaret in sua oblatione, et faceret hostiam Deo in odorem suavitatis? Idcirco etsi ipse dolores nostros et infirmitates in se pertulit et portavit languores , absit ut matris pudorem ullis vexaverit injuriarum molestiis. Absit, per quam omnis maledictio Evae soluta est, ut ipsa in partu maledictionibus subjacuerit primae damnationis. Absit, ubi virtus nascitur, ut ubi tanta conluvio vitiorum credatur; ubi gaudium omnium praedicatur, quod tanta tristitia et gemitus intervenerit; inter diebus in sanguine immundo sederit. Ad quam si ita esset, nec pastores mane juxta legem, ut ita dicam, ingredi liceret; nunc autem quia angelus eos evangelizandi gratia devotus invitat, veniunt et vident, inveniunt et intelligunt de Verbo quod eis pr
Abbreviated transcription (Latin):
itis Demde obsecᷤ agite p̾cib: hoc mu¬
aͥ qmuis subulco uob sermone dicatũ.
ͥigo beata ur̃o dignet᷑ obseqͥo susciꝑe.
qut scitis plenissime nr̃is ñ eget lau¬
ib: qmͣ om̃is illa suꝑnoꝵ societas ym¬
nidicis indesinent̾ concelebrant melo¬
diis: neꝙ iam ulł potest obfuscar calũ¬
niis. q̃ głosa suꝑchoros angłoꝵ subli¬

Expanded text:
gite precibus hoc munus quamvis subulco vobis sermone dicatum, virgo beata vestro dignetur obsequio suscipere, quia, ut scitis plenissime, nostris non eget laudibus, quam omnis illa supernorum societas hymnidicis indesinenter celebrant melodiis; neque jam ullis potest obfuscari calumniis, quae gloriosa super choros ang
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uanitatis: quia talia sen cũt. qͣlia
diui matrẽ ñ decent: S uenite cũ gaudi
⁊ iudete ꝓcedũtẽ dnm̃ planissima fide. si¬
qͣm sponsũ dethalamo suo: ñ ut isti gar¬
riũt dolorib. uͥginea m̃bra corrũpentẽ
neq genitale matͥs secrerũ uiolantẽ: s
diuinitꝰ exultantẽ ut ꝓpħa canit. ⁊p

Expanded text:
nitatis ; quia talia sentiunt, qualia Domini matrem non decent. Sed venite cum gaudio, et videte procedentem Dominum planissima fide tanquam sponsum de thalamo suo; non, ut isti garriunt, doloribus virginea membra corrumpentem, nec genitale matris secretum violantem, sed divinitus exsultan
Abbreviated transcription (Latin):
que ut in conceptu ita ⁊inpartu uͥgo ꝑ¬
qansit Qd nułli alter umꝙͣ continge¬
ruptis generat inscerib incorruptũ eẽ
n potest. Ideo corrupte nate filu decon¬
cubitu iniqͥtatis concepti ⁊ indelictis
drmats utero cũ dolorib ꝓiecti: ñ ali̾
ce queunt qmͣ ire filii Hinc gͦ ẽ qd̾ re
generationẽ soluant᷑ ex xp̃i gr̃a adelic¬
tis pͥme dãpnationis: ad optent᷑ in filios
iplenitudine temꝑoꝵ uenit missus a
patre natꝰ exmuliere. factꝰ sub lege: qͥ so¬
lus ñ eguit regenerationis sacm̃to. neꝙ
renasci: qm̃ conceptꝰ ⁊ nat᷑ ñ alid̃ fuit: ꝙͣ

Expanded text:
nceptu ita et in partu virgo permansit, quod nulli alteri unquam contingeruptis generat visceribus incorruptum esse non potest. Ideo corruptae naturae filii de concubitu iniquitatis concepti, et in delictis de matris utero cum doloribus projecti, non aliud esse queunt quam irae filii. Hinc ergo est quod regegenerationem solvantur ex Christi gratia a delictis primae damnationis, et adoptentur in filios plenitudine temporum venit, missus a Patre, natus ex muliere, factus sub lege , qui solus non eguit regenerationis sacramento, neque renasci, quoniam conceptus et natus non aliud fuit quam
Abbreviated transcription (Latin):
alibi ipse ait fit porta xp̃i ꝑuia. refira
plena grã: tnsitq rex ⁊ ꝑmanet clausa
se sentiat: s sic utiq ut plenissime op¬
noseas eũ de utõ ⁊ ꝑuterũ uͥginis natĩ
quẽ ipse sibi fec̃ ꝑuiũ Ac ꝑ hoc ipse sih
ginis licet clausa. ei penetͣbilis patur.
qmͣ cũ enixꝰ intͣret inmũdũ. clausam
reliqͥt ⁊ signat ⁊ã sigillo pudoris oĩno
qr deo nichil difficile ẽ: eo qͦd ut qͥdã
ait. sub dit᷑ omĩs natura. eiꝰ imꝑiis ritu
soluto Iccirco constat eũ absꝙ ambig¬
o ita natũ. ut c̾e̾t secretũ genitale ma¬
t᷑s ⁊elausũ: qͦo sͥ ipse sua uͥtute fcc̃ aꝑ¬
sponsa dedicauit ad generandos ppła
enati sũt peccatores auulua: erraui¬
runt abutõ. locuti st̃ falsa. ꝑsonã he¬
reticoꝵ declarans. qͥ alienant᷑ a uulm
integͥtatis. falsa ꝑmiscendo. ut corrũ¬
pãt castitatẽ lͥiginitatis eccłie. Qm sant
in maculatã seruare contendit apłs.
⁊ uͥginẽ eustodire cũ ait Despondi emĩ

Expanded text:
alibi ipse ait: Fit porta Christi pervia. Referta plena gratia, Transitque rex et permanet Clausa se sentiat, sed sic utique ut plenissime cognoscas eum de utero et per uterum Virginis natum, quem ipse sibi fecit pervium, ac per hoc ipse sibi ginis licet clausa ei penetrabilis patuit, tamen cum enixus intraret mundum clausam reliquit et signatam sigillo pudoris. Omnino quia Deo nihil difficile est, eo quod, ut quidam ait, subditur omnis natura ejus imperiis, ritu solito; idcirco constat eum absque ambiguo ita natum, ut esset secretum genitale matris et clausum, quod sibi ipse sua virtute fecponsam dedicavit ad generandos populenati sunt peccatores a vulva; erraverunt ab utero, locuti sunt falsa ; personam haereticorum declarans, qui alienantur a vulva integritatis, falsa permiscendo, ut corrumpant castitatem virginitatis Ecclesiae; quam sane immaculatam servare contendit Apostolus, et virginem custodire, cum dicit: Despondi enim
Abbreviated transcription (Latin):
tusttib Quẽ insigura futiꝰ misfii. pͥora
legis duine. post scͥpta signabant inpͥ¬
apiens uuluã cũ multos sceleratissimos
suisse ñ lateat ÷ Nũqͥd sc̃s achabaut io¬
quos adhelie p̃ces ultor celestis iniurie

Expanded text:
us. Quem in figura futuri mysterii per ora legis divinae praescripta signabant in praperiens vulvam, cum fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numqquos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae
Abbreviated transcription (Latin):
bili ut̃o sp̃s sc̃s infudit. Qd̾ sane sem̃
p̃fatꝰ doctor. ñ sic dic̃ infusũ. ut aliunde
sit. qmͣ ex carne uͥguns ⁊ sanguine: ne
tio designat᷑. Deinde ad didit: Solus
si. part᷑ nouitate ñ senserit. ⁊ celeste

Expanded text:
bili utero Spiritus sanctus infudit. Quod sane semen bili utero Spiritus sanctus infudit. Quod sane semen praefatus doctor non sic dicit infusum, ut aliunde sit quam ex carne Virginis et sanguine; netio designatur. Deinde addidit: Solus ti partus novitate non senserit, et coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ uere laudant᷑. Que minirũ laus
in cõspectu cłi ⁊ angłoꝵ eiꝰ tanto ãpliꝰ gc¬
ficat. ut acceptior fiat : qnͣto incisdem
sc̃ĩs ⁊ ueris oꝑib. ds sopient̾ fide credit᷑
Sintellectu pie uidet᷑. Hinc qͦ dl̃ ual¬
de ⁊ gͣmilabundꝰ: t̾cio repetendo exor¬
te: psalite regi nrõ psalute. patͥ uide¬
licet ac filio E ut łs tͥnitas cõm̃ det᷑.
rnã cũ spũ scõ: psallite inqͥt sapient̃
De qͥb ꝓfecto quisꝙ ñ recte intelligit
ant credit : ñ dico sapient̾. uerũ nec ut¬
lit̃. s inuanũ psaliere uidet᷑. Ideo di¬
lectissum adhibete diligentiã moĩũ
celebritate genttͥeis cłi ut bene intel¬
ligendo ac recte uiuendo. in eiꝰ laudibꝰ
impendit᷑ : illi nimirũ impendit᷑. cui
iuire patet om̃e clausũ Qd testimoni¬
ũ beatꝰ ãbrosiꝰ exponens in euͣgłio: ait.
Nõ enĩ uirił coit᷑ uulue uͥginalis secca
reserauit: s inmaculatũ sem̃. inuiola¬

Expanded text:
plenum vere laudantur . Quae nimirum laus in conspectu Dei et angelorum ejus tanto amplius gratificatur, ut acceptior fiat, quanto in eisdem sanctis et veris operibus Deus sapienter fide creditur, et intellectu pie videtur. Hinc quoque David valde gratulabundus, tertio repetendo exhort, psallite regi nostro, psallite ; Patri videlicet ac Filio; et ut Deus Trinitas commendetur una cum Spiritu sancto, psallite, inquit, sapienter . De quibus profecto quisque non recte intelligit aut credit, non dico sapienter, verum nec utiliter, sed in vanum psallere videtur. Ideo, dilectissimi, adhibete diligentiam in omniro in hac celebritate genitricis Dei, ut bene intelligendo ac recte vivendo, in ejus laudibus impenditur, illi nimirum impenditur, cui jure patet omne clausum. Quod testimonium beatus Ambrosius exponens in Evangelio , ait: Non enim virilis coitus vulvae virginalis secreta reseravit, sed immaculatum semen inviola
Abbreviated transcription (Latin):
mo suo : sẽꝑ iocũdꝰ ⁊ alacer gaudet u¬
deri Nec dubiũ qͥnuterꝰ marie uͥgins
ipse sit thalamꝰ. in qͦ spõsi ac sponse cũ
caro fit u̾bũ : federa uigut nuptiaꝵ.
Nenĩ sic̃ testat᷑ scirilłꝰ. caro xp̃i uł corpꝰ.

Expanded text:
mo suo, semper jucundus et alacer gaudet videri. Nec dubium quin uterus Mariae virginis ipse sit thalamus, in quo sponsi ac sponsae, cum caro fit Verbum, foedera junguntur nuptiarum. Non enim, sicut testatur Cyri
Abbreviated transcription (Latin):
Nonqͥd corrũꝑit matrẽ nascendo ꝙͣ inte¬
grã ⁊ iuiolatã reliqͥt uͥginẽ: s ꝙ ex ea
nat᷑ ds homo aꝑuit eccłie uuluã. ⁊ in
carne sua ꝑuium sibi fec̃ it̾: itaut uͥgi¬
iis aulã clausã seruaret. qͣtiñ ex mat᷑¬
ugine. uͥginem sibiduxisse sponsã ostẽ¬
deret: qm̃ tali tantoq fede nascẽdi. uͥgi¬
nem ꝑmansurã ⁊ inmacłatã monstra¬
bat. Uñ constat legalit̾ eũ oblatũ: sic̃
⁊ eireũcisũ. Alioqͥn cͥcũcisione ñ eguit:
qr originaie peccatũ nullũ tͣxit. qͦ delt̃

Expanded text:
ntegram et inviolatam reliquit virginem, sed quia ex ea natus Deus homo aperuit Ecclesiae vulvam, et in carne sua pervium sibi fecit iter, ita ut Virginis aulam clausam servaret, quatenus ex matre Virginem sibi duxisse sponsam ostenderet, quam tali tantoque foedere nascendi virginem permansuram et immaculatam monstrabat. Unde constat legaliter eum oblatum, sicut et circumcisum; alioquin circumcisione non eguit, quia originale peccatum nullum traxit
Abbreviated transcription (Latin):
huĩm intellectu: continuo addis dicẽs.
Immedio diũ aĩaliũ innotesceris. dũ
appropin qͣuerĩt anni cognosceris: dũ
aduenerit tep̃ ostñderis Ecce qmͣ patẽ¬
t̾ insimias: qͥd audieris Audisti ita¬
ꝙ u̾bũ patͥs. ⁊ cõperisti: ñ auditu au¬
ris. s auditu mentis. ⁊ hoc ẽ opꝰ mira¬
bile qd̵ consicłas. Consid̾abat enĩ mist̾i̾ũ
unicarnatõis eiꝰ. ⁊ partũ sacre uͥginis: Iõ

Expanded text:
hujusmodi intellectu, continuo addis dicens: hujusmodi intellectu, continuo addis dicens: In medio duorum animalium innotesceris, dum appropinquaverint anni cognosceris, dum advenerit tempus ostenderis. Ecce quam patenter insinuas quid audieris. Audisti itaque Verbum Patris, et conspexisti non auditu auris, sed auditu mentis. Et hoc est opus mirabile, quod consideras. Considerabat enim mysterium incarnationis
Abbreviated transcription (Latin):
audiui inqͥt aulitũ turĩ ⁊ timui: consi¬
deraui oꝑa tua ⁊ expaui: Ac dende: In
metdio duũ animaliũ cognosceris. Co¬
gnosceris aũ q dic̃: insinuat qd̃ pͥusꝙͣ
nasceret᷑ de maria ñ satis not᷑ erat᷑. Uñ
uellemisti tam religiose iitenderent ⁊
consid̾arent parcũ uͥginis : quẽ ꝓpħa ta¬
lis ⁊tant᷑ a longe futurũ p̃noseit. qͥ ꝓãmi¬
ratione pauens ac tremens dic̃: dñe au¬
dimi audditũ tuũ ⁊ timui E ut adte lo¬
ꝙͣr: qͥd audist scissime uates : Queso in¬
dica nob̾ quid audieris. qͦd cũ tanto stu¬
pore miraris: Gel qͥd ÷ ex eo auditu qͦd
tm contremiscis: Non enĩ loq̃ris exusu
in effabilia que cernis: qi dicis auditũ
tuũ audiui. Nonputo qͦd consuete lo
soñ Immo uor qm cõu̾sus iołs uidit.
Hanc tu forte uocẽ consid̾ans cernis u̾bũ
⁊ qd̾ audis: ⁊ qd̾ conspieis. S qͣ ꝓfecto uo¬
ce ⁊ auditu ualde ꝑt̾ritꝰ: sic exclanias:
S ne forte nos exrͣneos relinqueres ab

Expanded text:
ivi auditum tuum et timui, consideravi opera tua et expavi . Ac deinde: In medio duorum animalium cognosceris. Cognosceris autem quia dicit, insinuat quod priusquam nasceretur de Maria, non satis notus erat. Unde vellem isti tam religiose intenderent et considerarent partum Virginis, quem propheta talis et tantus a longe futurum praenoscit, qui prae admiratione pavens ac tremens dicit: Domine, audivi auditum tuum, et timui. Et ut ad te loquar, quid audisti, sanctissime Vates? Quaeso, indica nobis, quid audieris, quod cum tanto stupore miraris, vel quid ex eo auditu, quod tantum contremiscis? Non enim loqueris ex usu ineffabilia, quae cernis. Quia dicis auditum tuum audivi, non puto quod consuete loqsonus, imo vox quam conversus Joannes vidit . Hanc tu forte vocem considerans cernis Verbum quod audis, et quod conspicis. Pro qua profecto voce et auditu valde perterritus sic exclamas. Sed ne forte nos extraneos relinqueres ab
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiri: uetustas ñ potuit ee̾ in partus
⁊ ideo nichidominꝰ credendũ qd̾ simih
mͦ nouo ⁊ aomirabili ordine nat᷑ sit in
mo qui de illo totus ÷ ad patrem ait.
Tu es qui excͣxisti me deuentre: At si pa¬
tent̾ dicat. Ei łxisti me qr ñ eo ordine
sum egressus deutero. ut ceteri nas¬
cunt᷑ cũ ingenti ueratione matͥs: s
ũt : aodidit. Spes mea abuberibus
małs mee. G il mat̾ rubera narrant᷑:
uuitas carnis ⁊ ñ fantasma p̃dicat᷑. Q
licet clauso utero sit nat᷑. qͣm ipse sibi
ꝑuiii fecit: saluo sigillo pudoris sic̃
ioo uberib iure lactꝰ cõmemorat᷑. Sic

Expanded text:
ne viri, vetustas esse non potuit in partu; et ideo nihilominus credendum quod simili modo, novo et admirabili ordine, natus sit in mo qui de ipso totus est ad Patrem ait: Tu es qui extraxisti me de ventre . Ac si patenter dicat: Extraxisti me, quia non eo ordine sum egressus de utero, ut caeteri nascuntur, cum ingenti vexatione matris, sed runt, addidit: Spes mea ab uberibus matris meae. Ergo ubi mater et ubera narrantur, veritas carnis et non phantasma praedicatur, qui licet clauso utero sit natus, quem ipse sibi pervium fecit salvo sigillo pudoris, sicut ideo uberibus jure lactatus commemoratur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ut mos ẽ ceteraꝵ feminarũ. si c̃ isti aũt.
s qr ex ea natꝰ ÷ tã pͥmogenit᷑ qͣm ⁊uni¬
genitꝰ. lege diuina factꝰ sublege: ut ꝑ
eũ lex tota impleret᷑ in sp̃i. ⁊ adlitteram.
Nam ⁊ipse pͥmogenitꝰ ex resutrectione
apellat᷑: ex multis fr̃ib Unde qr colligi¬
tur inspecie genꝰ: qmͣuis unigenitꝰ᷑ dici
pꝰset ꝑnaturã. magis tñ hic pͥmogenit᷑
debuit dici: ut e̾e̾t indicium qͦd idm
ineo ⁊ ꝑeũ alii qm multi frs colligebã¬
bant᷑ qm̃ sepe. qͥ di gr̃a p̃ electi sunr: qͦꝵ
ñ exnatura dignitas. s exgrã antefert᷑.¬

Expanded text:
 isti aiunt, sed quia ex ea natus est tam primogenitus quam et unigenitus, lege divina factus sub lege, ut per eum lex tota impleretur in spiritu et ad litteram. Nam et ipse primogenitus ex resurrectione appellatur ex multis fratribus. Unde quia colligitur in specie genus, quamvis unigenitus dici posset per naturam, magis tamen hic primogenitus debuit dici, ut esset indicium quod jam in eo et per eum alii quam multi fratres colligebanbantur quam saepe, qui Dei gratia praeelecti sunt, quorum non ex natura dignitas, sed ex gratia mer
Abbreviated transcription (Latin):
ris G cũ audis inmedio duũ aĩaliũ.
p̃sc̃pe recognosce: ⁊cũ apꝓpinqͣuerint
anni ⁊ aduenerit tẽpꝰ. plenitudinẽ intel¬
tum sub lege: qr tc̃ in notuit credẽtibꝰ
qͣd ab sconditũ erat scłis ⁊ generati onibꝰ.
⁊ cognitũ ÷ qͦd nandũ fuerat reuelatũ¬

Expanded text:
medio duorum animalium praesepe recognosce; et cum appropinquaverint anni, et advenerit tempus, plenitudinem intelliere, factum sub lege; quia tunc innotuit credentibus quod absconditum erat saeculis et generationibus, et cognitum est quod nondum fuerat revelatu
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ: filiꝰ uͥginis marie ⁊ maria uͥgo
mat̾ facta : unigeniti di. De qͦ sant
dẽꝙ aoorantes inunitate ꝑsone. q ña
enũ a u̾bo corpꝰ suũ ẽ. neq diuisũ. qi
u̾bũ caro factũ ẽ. ⁊ homo indm̃ itaco¬
unit᷑ ⁊ assumptꝰ. ut unꝰ sit ds cũ qui
iam ipse etiã assidet pat̾ intͥuitate ꝑ¬
fectꝰ. Et iõ ñ d̾s recens neq hõ purꝰ. ẜn

Expanded text:
t filius virginis Mariae, et Maria virgo mater facta est Unigeniti Dei. De quo sane umdemque adorantes in unitate personae, quiaenum a Verbo corpus suum est, neque divisum; quia Verbum caro factum est, et homo in Deum ita counitus et assumptus, ut unus sit Deus, cum quo jam ipse etiam assidet Patri in Trinitate perfectus. Et ideo non Deus recens, neque homo purus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
spõse sue uulũa apiret. fecũditatẽ pa¬
riendi filios refunderet. Ipse nãq dñi¬
co dignꝰ iudicatꝰ ÷ obtutu. Ceteri õs iurta
lgis seriẽ tipũ fuisse futuri: nemo qͥ abi¬
iat Et ideo sistunt eũ dño: qm̃ ipse¬

Expanded text:
sponsae suae vulvam aperiret, fecunditatemque pariendi filios refunderet. Ipse namque Dominico dignus judicatus est obtutu; caeteros omnes juxta legis seriem typum fuisse futuri nemo qui ambigat. Et ideo sistunt eum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ua celebraret᷑ ubiꝙ ab uniu̾sis. S qͥr
tam sollẽpnit colit᷑. constat exaudo
cuit delictis. neq contͣxit inutero sã¬
ficata originale peccm. Unde ⁊ si hien
dies atꝙ iob maledicta ꝓmuntiał.¬

Expanded text:
vitas celebraretur ubique ab omnibus. Sed quia tam solemniter colitur, constat ex auctcuit delictis, neque contraxit in utero sanctificata originale peccatum. Unde et si Jeremiae dies atque Job maledicta pronuntia
Abbreviated transcription (Latin):
si e̾e̾t in eo partu aliqͣ corruptio. ee̾t pecc̃i
contaminatio: ꝓ qͦ deseuiret in maria an¬
tiqͣ maledictio. Qd̃ si maledictõ uia ad huc
inmaria uiguit: adhuc ⁊ ipse xp̃c ut sepe
dictũ ÷ sub maledicto fuit. S qr solꝰ int̾
õs lib̾ fuit a culpa: libere egit innascendo
ex maria libere ⁊ in õĩb ꝓ qͥb uenit: Alio¬
qͥn siipse ex matre coiqͥnat᷑ cͥe̾t. aut mat̾¬
na uiscera qi ꝓpeccõ corrũꝑet. ⁊ sordib g
tio pͥme dãpnationis cͦ inqͥnaret: ñ ee̾t¬

Expanded text:
si esset in eo partu aliqua corruptio, esset peccati contaminatio, pro quo desaeviret in Maria antiqua maledictio. Quia si maledictio illa adhuc in Maria viguit, adhuc et ipse Christus, ut saepe dictum est, sub maledicto fuit. Sed quia solus inter omnes liber fuit a culpa, libere egit in nascendo ex Maria, libere et in omnibus pro quibus venit. Alioquin si ipse ex matre coinquinatus esset, aut materna viscera quasi pro peccato corrumperet, et sordibus ex vitio primae damnationis coinq
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta ysaie uaticinũ : totꝰ ẽ posit᷑ in
signũ ppłoꝵ Et ñ inqͣlicũq signo: s
sic̃ simeon ait. insignũ cui cõtͣ dicet᷑
Qd̃ adhuc hodie cõpbamꝰ fieri Et si eiu¬
biq acteñ contͣdicit᷑. ẽ. in parcu natiu¬
tatis: nͨ mirũ si cõtͣdictores istos habeat
eui repugnãt: ⁊ contͣlicũt õs adn̾sarii
consortes antixp̃i. Et iõ tales ⁊ huiꝰcemͦ⁊
ꝑ ena dãpnatiõis inꝑseuerando. Iccirco q̃s
cessẽt frẽs nr̃i atalib ⁊ canant nob̾c̃ fidełr¬
t̃u scõ amb̾sio. Ueni redẽptor gentiũ. ostẽ

Expanded text:
uxta Isaiae vaticinium, totus est positus in signum populorum . Et non in qualicunque signo, sed, sicut Simeon ait, in signum cui contradicetur , quod adhuc hodie comprobamus fieri. Et si ei ubique hactenus contradicitur, etiam in partu nativitatis. Nec mirum si contradictores istos habeat, cui repugnant et contradicunt omnes adversarii consortes Antichristi. Et ideo tales et hujuscemodi poena damnationis in perseverando. Idcirco quatenus cessent fratres nostri a talibus, et canant nobiscum fidelit
Abbreviated transcription (Latin):
E: ut natura nascentis cõꝓbet᷑ ex u̾gine.
⁊ signũ qd̾ ipse dedit ꝑse mirabile p̃di¬
cet᷑ ercłitatis oꝑatione Hinc sane in¬
sine diuinitate u̾bi. Et ideo ubicũꝙ
excellit diuina uͥtꝰ in hoĩe xp̃o: diui¬
t᷑ nat᷑a. in eo qͥa formã sui suscepit:

Expanded text:
est, ut natura nascentis comprobetur ex Virgine, est, ut natura nascentis comprobetur ex Virgine, et signum, quod ipse dedit, per se mirabile praedicetur ex divinitatis operatione. Hinc sane insine divinitate Verbi. Et ideo ubicunque excellit divina virtus in homine Christo, divitur natura in eo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ qͦ lugeret qd̾ absit oĩs mundꝰ. Nẽ
aũ q claustrũ pudoris ꝑmanet ut iste
testat᷑: inpartu corrupta nẽ. & io ipse
÷ qͥ reꝓmissus ÷ oe qͦ ẏsaias uates ait. Ec¬
ce uͥgo concipiet: ⁊ pariet filiũ. Ugo
utiq concipiet. ⁊ pariet uͥgo: qr om̃is
diuinitas u̾bi. ⁊ si u̾ginis uterũ ñ abhor¬
ruit: uͥginitatẽ tñ eiꝰ. innullo corrup̃.
uͦmpartu. nͨ in conceptu. Quaꝓpt̃ si se
tm̃ humiliauit ut formã serui acci¬
ꝑet : noluit corrũꝑe matrẽ. qͥ uenerat
sanare corrupta : ut e̾e̾t partꝰ eꝰ mira¬
bił. in qͦ miret᷑ om̃e scłm. qd̾ ñ faceret si
ee̾t cõmunis Hoc namꝙ ẽ ilłd̃ insigne
ꝑaliũ: Dederat nãq multa signa ꝑscõs
patres ⁊ patarchas. s hoc unũ ꝑse ipsũ
dedit qd̾ ualde mirabile ẽ ita ut miret᷑
in eo om̃is munisꝰ. eo qd̾ sit ineffabile:
Et si signũ ẽ. ut reꝓmissũ erat. sic cõpletũ

Expanded text:
et cum quo lugeret, quod absit, omnis mundus. Nunc et cum quo lugeret, quod absit, omnis mundus. Nunc autem quia claustrum pudoris permanet, ut iste testatur, in partu corrupta non est. Et ideo ipse est qui repromissus est, de quo Isaias vates ait: Ecce virgo concipiet, et pariet filium . Virgo utique concipiet et pariet virgo, quia omnis divinitas Verbi, ejus in nullo corrupit, nec in partu, nec in conceptu. Quapropter si se tantum humiliavit, ut formam servi acciperet, noluit corrumpere matrem, qui venerat sanare corrupta, ut esset partus ejus mirabilis, in quo miretur omne saeculum: quod non faceret, si esset communis. Hoc namque est illud insigne erat namque multa signa per sanctos Patres, et patriarchas; sed hoc unum per seipsum dedit, quod valde mirabile est, ita ut miretur in eo omnis mundus, eo quod sit ineffabile. Et si signum est ut repromissum erat, sic completum
Abbreviated transcription (Latin):
am̃. Nonenĩ ait ostũde conceptũ uͥginᷤᷤ
s partũ: ut istos reuincat erroneos qd̃
qͥd declarat᷑: qmͣ inconceptu: Quia in
partu tota incorruptio ostendr uͥginis.
In concepti uͦ: ñ aliud qmͣ qi uͥgo sine cortu
partu gͣuidat᷑. Poterat nãꝙ ut isti uo¬
lunt silege humana nasceret᷑ ex ea de¬
mũ uł inpartu corrũpi: ita ut ipse
concept᷑ homo femina intacta corrũ¬
peret uiscera S qͥa in partu omĩno
fuit incorrupta: ꝓbat᷑ ex hoc qr ⁊ in
conceptu E ideo beatꝰ ambrosiꝰ ñ ig¬
narus tanti misterii: ex orat ⁊ excptat.
ut ostendat᷑ partꝰ uͥginis quẽ isti igno¬
rant. ut inutͦꝙ monstret᷑ uͥgo: qr si
ee̾t ut isti asseuerant. beata uͥgo mari¬
a ñ ee̾t neq partꝰ eiꝰ ee̾t talis ut deceret
ddm̃. q cõmunis ee̾t Et si cõmunis cet
lege ceterarũ mulierũ: sub maledicto
eẽt sub qͦ paruut õs filie euȩ: Et ideo¬
ñ eẽt in qͦ miraret᷑ om̃e scłm: s in quo

Expanded text:
Deum. Non enim ait, ostende conceptum Virginis, sed partum, ut istos revincat erroneos, quoquid declaratur, quam in conceptu. Quia in partu tota incorruptio ostenditur Virginis; in conceptu vero non aliud quam quia Virgo sine coitu gravidatur. Poterat namque, ut isti volunt, si lege humana nasceretur ex ea, demum vel in partu corrumpi, ita ut ipse conceptus homo feminea intacta corrumperet viscera. Sed quia in partu omnino fuit incorrupta, probatur ex hoc quia et in conceptu. Et ideo beatus Ambrosius non ignarus tanti mysterii exorat et exoptat, ut ostendatur partus virginis, quem isti ignorant, ut in utroque monstretur virgo; quia si esset ut isti asseverant, beata Maria virgo non esset, neque partus ejus talis esset ut deceret Deum, quia communis esset. Et si communis esset lege caeterarum mulierum, sub maledicto esset, sub quo pariu miraretur omne saeculum, sed in quo
Abbreviated transcription (Latin):
fierans fuiũ: ut id e fiiiꝰ sit dĩ qͥ filius
generatio hec om̃i miracło norabili st
gen oꝑe potentior: om̃i signo augisti¬
i. Cui cuncta ita transcendit ⁊ eunc¬
is ita p̃pollet. excellentiã cunctoꝵ na
angłi ad orent: eẽ ꝙ inimitate ꝑsone
filu dĩ infinitis ⁊ indefessis uocib sine

Expanded text:
 Filius generatio haec omni miraculo mirabilior, omni opere potentior, omni signo augustior. Quia cuncta ita transcendit, cunctis ita praepollet, excellentiam cunctorum iangeli adorent, eamque in unitate personae Filii Dei infinitis et indefessis vocibus si