comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Anforte substantiã di quã nec inclu¬
dunt nec det̾minant. nec distendt̃
fatent᷑ ea incorꝑea p̃sentia. uͥq totã
a tantis locoꝵ extra mundũ spaciis
absentẽ esse dicturi st̃. et uno tantũ
atq incõꝑatione illiꝰ infinitatis tã ex¬
igno loco in quo mundꝰ . ẽ. occupatã:
Non opinor eos inhec uaniloqͥa ꝓg̃s¬
suros. Cũ gͥ unũ mundũ ingenti qͥ¬
dẽ mole corꝑea finitũ. tũ et loco suo
det̾minatũ et oꝑante d̃õ factũ. eẽ. di¬
cant. qͦd respondent de infinitis extͣ
mundũ locis. cur in eis ab oꝑe d̃s̃ ces¬
set: hoc sͥ respondeant de infinitis
ante mundũ tẽꝑib. cur in eiꝰ oꝑe ds̃
cessau̾it. Et sic̃ ñ ẽ. consequens ut fo¬
tuitu potiꝰ qm ratione diuina us̃ ñ
alio s isto in quo. ẽ loco mundũ consti¬
tuerit: c̃ parit᷑ infinitis uͥq paten¬
tib nullo excellentiore m̾ito possit
hic eligi. quanis eãd ẽ diuinã ratioͤ
qua id factum. ẽ nulla possit humana

Expanded text:
An forte substantiam Dei, quam nec includunt, nec determinant, nec distendunt fatentur incorporea praesentia ubique totam, a tantis locorum extra mundum spatiis absentem esse dicturi satque in comparatione illius infinitatis tam exiguo loco, in quo mundus est, occupatam? Non opinor eos in haec vaniloquia progressuros. Cum igitur unum mundum ingenti quidem mole corporea, finitum tamen et loco suo determinatum, et operante Deo factum esse dicant: quod respondent de infinitis extra mundum locis, cur in eis ab opere Deus cesset; hoc sibi respondeant de infinitis ante mundum temporibus, cur in eis ab opere Deus cessaverit. Et sicut non est consequens ut fortuito potius quam ratione divina Deus, non alio, sed, isto iii quo est loco mundum. constituerit cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito posset hic eligi, quamuis eandem diuinam rationem qua id factum est nulla possit humana
Abbreviated transcription (Latin):
ipse c̾atorẽ nob̾cũ sentiunt: alios au̾
nimis indignũ. ẽ. ad istã disputatiõẽ
religionis admitt̾ẽ: maxime qͦd apd̃
eos qͥ multis diis sacroꝵ obseqͥum de¬
ferendũ putant. usti philosophi cetos
nobilitate atq auctoritate uicert̃. ñ
obaliud nͥqͥa longo qͥdem int̾uallo

Expanded text:
ipse, creatorem nobiscum sentiunt; alios autem nimis indignum est ad istam disputationem religionis admittere: maxime quod apud eos qui multis diis sacrorum obsequium deferendum putant, isti philosophos caeteros nobilitate atque auctoritate vicerunt, non ob ali
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ idem platonicꝰ loqueret᷑ dix̃ eos e¬
isdem quib homines animni ꝑturba¬
tionib agitari: irritari inuiriis: ob¬
seqͥis muneribq placari. gaude ho¬
norib diusis sacroꝵ ritib oblectari:
et meis si quid neglectũ fuerit ꝯmo¬

Expanded text:
cum idem Platonicus loqueretur, dixit eos eisdem quibus homines animi perturbationibus agitari, irritari injuriis, obsequiis donisque placari, gaudere honoribus, diversis sacrorum ritibus oblectari, et in eis si quid neglectum fuerit, commo
Abbreviated transcription (Latin):
gnita dĩ uoluntate sut᷑a p̃nunciabas̃.
p̃s qͥppe in carne uentus.
et que iillo tã clara ꝑfecta
st̃. atq in ciꝰ nomine impleta: peni¬
tentia hõiũ. et ad dm̃ conu̾sio uolũ¬
tatũ. remissio peccatoꝵ. grã iusticis.
fides pioꝵ. et ꝑ innu̾sum orbem inui¬
ram diuinitatẽ multitudo c̾dentiũ:
culturȩ simulachroꝵ. demonũq sub¬
u̾sio. et a tẽptationib exercitatio. ꝓ¬
ficientiũ purgatio. et lib̾atio ab om̃i
malo. iudicii dies. resurrectio mortu¬
oꝵ: societas impioꝵ. etn̾a dãpnatu
regnũq ȩt̾nũ głiosissimȩ cuutatis
dei. conspectu eiꝰ ĩmortalit̃ ꝑfruentis.
in huiꝰ ue scͥpturis p̃dicta atq pro¬
missa st̃: quoꝵ tã multa impleta cõ¬
spicimꝰ. ut recta pietate futa. eẽ. ce¬
ta considamꝰ. Huiꝰ uiȩ rectitudinẽ
usq ad d̾m uidendũ. eiq in ęt̾nũ co¬
herendũ in scãrs scͥpturarũ qͣ p̃dica

Expanded text:
gnita Dei voluntate, futura nuntiabant. Christus quippe in carne venturus, et quae in illo tam clara perfecta sunt atque in ejus nomine impleta, poenitentia hominum et ad Deum conversio voluntatum, remissio peccatorum, gratia justitiae, fides piodentium, culturae simulacrorum daemonumque subversio et a tentationibus exercitatio, proficientium purgatio et liberatio ab omni malo, judicii dies, resurrectio mortuorum, societatis impiorum aeterna damnatio, regnumque aeternum gloriosissimae civitatis Dei conspectu ejus immortaliter perfruentis, in hujus viae Scripturis praedicta atque promissa sunt: quorum tam multa impleta conspicimus, ut recta pietate futura esse caetera confidamus. Hujus viae rectitudinem usque ad Deum videndum eique in aeternum cohaerendum, i
Abbreviated transcription (Latin):
ed qͥa ipsi qͦ siue cedentes ua¬
nitati erroriq popłoꝵ. siue
ut ait apłc euanescentes in cogitatio¬
nib suis. mnultos deos colendos ita pu¬
tauer̃t. uł putari uoluer̃t : ut qͥbam
eoꝵ cẽ demonib diuinos honores sa¬
croꝵ et sacͥficioꝵ deferendos. eẽ. cen¬
sient: quib iam ñ parua ex parte
respondimꝰ. Nõ uidendũ ac disseren¬
dũ. ẽ qͣntũ os̃ donat. ĩmortales acbe¬
ati incęlestib sedib. dñatiõib pͥncipa¬
tib. potestatib ꝯstituti: qͦs isti deos et
ex quib qͦsdam uł bonos demones ł
nob̾cũ angłos nominant: qͦm̃ c̃den¬
di sint uelle a nob religionẽ pietatẽ¬
at eis ut sacra faciamꝰ et sacͥficemꝰ: t
aliqua nr̃a seu nos ipsos: religionio
ritib consec̾mꝰ. Hic. ẽ enĩ diuinitati
uł si exp̃ssi ꝰ dicendũ. ẽ deitati debit᷑
cultus. ꝓpt̾ quẽ uno u̾bo significandũ

Expanded text:
ed quia ipsi quoque siue cedentes uanitati errorique populorum siue, ut ait apostolus, euanescentes in cogitationibus suis multos deos colendos ita putauerunt uel putari uoluerunt, ut quidam eorum etiam daemonibus diuinos honores sacrorum et sacrificiorum deferendos esse censerent, quibus iam non parua ex parte respondimus: nunc uidendum ac disserendum est, quantum Deus donat, inmortales ac beati in caelestibus sedibus dominationibus, principatibus potestatibus constituti, quos isti deos et ex quibus quosdam uel bonos daemones uel nobiscum angelos nominant, quo modo credendi sint uelle a nobis religionem pietatemat eis ut sacra faciamus et sacrificemus, uel aliqua nostra seu nos ipsos religionis ritibus consecremus. Hic est enim diuinitati uel, si expressius dicendum est, deitati debitus cultus, propter quem uno uerbo significandu
Abbreviated transcription (Latin):
o destinatꝰ: unũ ac singłm c̾auit. ñ
utiq solũ sine humana societate de¬
serendũ. s ut eo mͦ uehem̃tiꝰ ei ꝯm̃da¬
ret᷑ ipsiꝰ societatis unitas uincłmq c̃¬
cordiȩ: si ñ tantũ int̾ se natẽ similitu¬
dine uerũ &̃ cognationis affectu hoie̾s
nectent᷑: qñ nec ipsam qͥdẽ feminam

Expanded text:
o destinatus, unum ac singulum creauit, non o destinatus, unum ac singulum creauit, non utique solum sine humana societate deserendum, sed ut eo modo uehementius ei commendaretur ipsius societatis unitas uinculumque concordiae, si non tantum inter se naturae similitudine, uerum etiam cognationis affectu homines necte
Abbreviated transcription (Latin):
niĩ: qͣm si id inchoass a plurib Nã
c̃ aiantes alias solitarias et qͦdãmͦ
soluiagas .id.ẽ que solitudinẽ magis
appetant. sicuti st̃ aqͥle. milui. leones.
lupi. et quecq ita st̃. alias congreges
instituerit. que cong̾gate atq in gre¬
gib maluit iun̾e: ut st̃ colũbi. sturni.
cerui. dãmulȩ. et cetã huiꝰcemodi: utrũ¬
q tñ genꝰ ñ ex singłis ꝓpagauit. s plu¬
ra simul uissit existe̾. Hominẽ uͦ cuiꝰ
nat᷑am qͦdam mͦ mediã uit̾ angłos
bestias q condebat. ut si c̾atori suo
tãqͣm deo uero subditꝰ p̃ceptũ eiꝰ pia
obedientia custodiret. in consortium
tͣnsiret angłicũ: sine morte media
beatã ĩmortalitatẽ absq ullo t̾mino
consecut᷑us: si aut̾ dnm̃ dm̃ suũ lib̾a
uoluntate suꝑbe atq mnobedient᷑̃ usꝰ
osfendẽt. morti addictꝰ bestialit iuiu̾ce
libidinis seruꝰ et̾noq pꝰ mortẽ supplici¬

Expanded text:
num, quam si id incohasset a pluribus. Nam num, quam si id incohasset a pluribus. Nam cum animantes alias solitarias et quodam modo soliuagas, id est, quae solitudinem magis adpetant, sicuti sunt aquilae milui, leones lupi et quaecumque ita sunt, alias congreges instituerit, quae congregatae adque in gregibus malint uiuere, ut sunt columbi sturni, cerui damulae et cetera huius modi: utrumque tamen genus non ex singulis propagauit, sed plura simul iussit existere. Hominem uero, cuius naturam quodam modo mediam inter angelos bestiasque condebat, ut, si Creatori suo tamquam uero domino subditus praeceptum eius pia oboedientia custodiret, in consortium transiret angelicum, sine morte media beatam inmortalitatem absque ullo termino consecutus; si autem Dominum Deum suum libera uoluntate superbe adque inoboedienter usus offenderet, morti addictus bestialiter uiueret, libidinis seruus aeternoque post mortem supplici
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi uidint: qͥ de rerum infinitate co¬
hibenda tã subtilit̃ disputant: nos uͦ:
ratiocinationẽ nr̃am ex utroq latere
t̾minamꝰ. Si enĩ potest qͥd cause. ẽ. ut
neget᷑ c̾atori c̾are potuisse. qͦd ñqͣm an¬
tea c̾atum eẽt: si lib̾atarũ aĩarũ nun̾ꝰ
qͥ ñqͣm antea fuit ñ solum factꝰ. ẽ semel
s fieri ñqͣm desinet: Si autẽ oportet
iste numꝰ ult̾iꝰ augeat᷑: cẽ ipse sine du¬
ho quic̃q erit. ante utiq nũqͣm fuit.
Qꝑfecto c̾sce̾ et ad sue qͣntitatis nune¬
rũ ꝑuenire sine aliqͦ ñ posset inicio:
qͦd iniciũ eo mͦ antea ñqͣm fuit. Hoc
tͦ ut eet c̾atꝰ ẽ homo: ante quẽ nullus
lut. Hac gͥ questione disficillima ꝓpt̾
etnitatẽ di noua c̾antis. sine nouita¬
te aliqͣ uolentis qͣntũ potiumꝰ ex plica¬
ta: ñ ẽ arduũ iudẽ multo fuisse meliꝰ
qͦo factũ ẽ ut ex uno hoĩe quẽ pͥmũ
condidit multiplicaret genꝰ huma¬

Expanded text:
ipsi viderint, qui de rerum infinitate coipsi viderint, qui de rerum infinitate cohibenda tam subtiliter disputant: nos vero ratiocinationem nostram ex utroque latere terminamus. Si enim potest, quid causae est ut negetur creari potuisse quod numquam antea creatum esset, si liberatarum animarum numerus, qui numquam antea fuit, non solum factus est semel, sed fieri numquam desinet? Si autem oportet iste numerus ulterius augeatur: etiam ipse sine dubio, quicumque erit, ante utique numquam fuit; qui profecto crescere et ad suae quantitatis terminum peruenire sine aliquo non posset initio; quod initium eo modo antea numquam fuit. Hoc ergo ut esset, creatus est homo, ante quem nullus. Hac igitur quaestione difficillima propter aeternitatem Dei noua creantis sine nouitate aliqua uoluntatis, quantum potuimus, explicata non est arduum uidere multo fuisse melius quod factum est, ut ex uno homine, quem primum condidit, multiplicaret genus huma
Abbreviated transcription (Latin):
concedunt si ita. ẽ: nouas aĩas fieri. qͥb
sit et noua miseria et noua lib̾atio.
Uã si antiqͣs dict̃ eas. eẽ et retrorsum
sempit̾nas. ex quib cotidie noui fiãt
hoĩes: de quoꝵ corꝑib si sapient̃ in¬
xerint ita lib̾ent᷑. ut ñqͣm ad mise¬
rias reuoluant᷑: consequent̃ cdicti st̃
infinitas. Qͣntꝰ libet nãq funitꝰ num
fuiss aiarũ infinitis retro scł̃is sus¬
fic̾e̾ ñ ualeret: ut ex illo semꝑ hoĩes
fierent qͦꝵ eent aie ab ista semꝑ mo¬
talitate lib̾ande. ñqͣm ad eam dem¬
ceps redite. Nec nullo mͦ ex plicabt̃.
sunt. quib ad easdem miserias necessa¬
rio putabat᷑ aiã reditã: qͥd restat cõ¬
uenientiꝰ pietati. quã c̾de ñ eẽ. impos¬
sibile. deo. et ea que ñqͣm feci̾t nouafa¬
cẽ: et inesfabili p̃scientia uoluntatẽ
mutabilẽ ñ hab̃e: Porro autẽ utrũ.
dituraꝵs. num̾us possit semꝑ augeri.

Expanded text:
concedunt, si ita est, nouas animas fieri, quibus concedunt, si ita est, nouas animas fieri, quibus sit et noua miseria et noua liberatio. Nam si antiquas eas esse dicunt et retrorsum sempiternas, ex quibus cottidie noui fiant homines, de quorum corporibus, si sapienter uixerint, ita liberentur, ut numquam ad miserias reuoluantur, consequenter dicturi sunt infinitas. Quantuslibet namque finitus numerus fuisset animarum, infinitis retro saeculis sufficere non ualeret, ut ex illo semper homines fierent, quorum essent animae ab ista semper mortalitate liberandae, numquam ad eam deinceps rediturae. Nec ullo modo explicabunt, sunt, quibus ad easdem miserias necessario putabatur anima reditura: quid restat conuenientius pietati quam credere non esse inpossibile Deo et ea, quae numquam fecerit, noua facere et ineffabili praescientia uoluntatem mutabilem non habere? Porro autem utrum diturarum numerus possit semper augeri,
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ euenit: uͭ st illi det̾iminati dim̃si q¬
circuitꝰ. in qͥb nulla noua fiunt: sre¬
petunt᷑ eadem q̃ fuert. Si autẽ et hec
nouitas ab ordinatione ꝓuidentie. ñ ex¬
cludit᷑ siue data sit aĩa siue lapsa sit:
possunt fieri noua. que neq antea fac¬
ta sint. nec tñ a rerũ ordiue aliena sint.
Et si potuit aĩa ꝑ imprudentiã face
sͥ nouam miseriã que ñ eẽt in ꝓiusa
diuine ꝓuidentie: ut hanc qͦ in rerũ
ordine. includet. et ab hac eam nĩ inꝑ¬
iuide lib̃aret: qua tandẽ tem̾itate hu¬
manȩ uanitatis andemꝰ negare diui¬
nitatẽ fac̾e̾ posse res ñ sͥ s mundo no¬
uas. qͣs antea nouas fecit. nec umqͣm
habuerit inꝓuisas: Si autẽ dicunt
lib̾atas quidẽ animas ad miseriã ñ
reu̾suras: s cũ hoc fit in reb nichilno¬
ui. fieri: qm̃ semꝑ alie. atq alie lib̾ate
st̾. et lib̾ant᷑. et lib̃abunt᷑: hoc certe

Expanded text:
tius euenit, ubi sunt illi determinati dimensiqtius euenit, ubi sunt illi determinati dimensiqcircuitus, in quibus nulla noua fiunt, sed repetuntur eadem quae fuerunt? Si autem et haec nouitas ab ordinatione prouidentiae non excluditur, siue data sit anima siue lapsa sit: possunt fieri noua, quae neque antea facta sint nec tamen a rerum ordine aliena sint. Et si potuit anima per inprudentiam facere sibi nouam miseriam, quae non esset inprouisa diuinae prouidentiae, ut hanc quoque in rerum ordine includeret et ab hac eam non inprouide liberaret: qua tandem temeritate humanae uanitatis audemus negare diuinitatem facere posse res, non sibi, sed mundo nouas, quas neque antea fecerit nec umquam habuerit inprouisas? Si autem dicunt liberatas quidem animas ad miseriam non reuersuras, sed cum hoc fit in rebus nihil noui fieri, quoniam semper aliae adque aliae liberatae sunt et liberantur et liberabuntur: hoc certe
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iane ficdi falsitatẽ detestari ac de¬
uitare debemꝰ His autẽ circiuitib e¬
uacuatis att frustratis. nulla necessi¬
tas nos cõpellit ideo putare ñ hab̃e in¬
itiũ tẽꝑis ex quo eẽ. ceꝑit genꝰ huma¬
nũ: qͥa ꝑ nescio qͦs circuitꝰ nichil sit in
reb noui: qͦd ñ et antea certis int̾ual¬
lis tẽꝑm fuerit: et postea sit futum.
Sienĩ lib̾at᷑ anima ñ redit᷑a ad mise¬
rias. sic̃ iiqͣm antea lib̾ata. ẽ: sit in
li fit tanta nouitas nullo repecita. nul¬
lo repetenda circuitu: cur in reb mor¬
talib fieri ñ posse contendit᷑: Si dict̃
ñ fieri in aia beatitudinis nouitatẽ qm̃
ad eã reu̾tit᷑ in qua semꝑ funt. ipsa certe
lib̾atio noua fit: c̃ de miseria lib̾at᷑ in
qua ñqͣm suit. et ipsa miseriȩ nouitas
in ea facta. ẽ: que ñqͣm fuit. Hec autẽ
nouitas si ñ in rerũ que diuina ꝓuiden¬
tia gub̃nant᷑ ordinem uenit. s casu po¬

Expanded text:
Christianae fidei falsitatem detestari ac deChristianae fidei falsitatem detestari ac deuitare debemus! His autem circuitibus euacuatis __ adque frustratis nulla necessitas nos conpellit ideo putare non habere initium temporis ex quo esse coeperit genus humanum, quia per nescio quos circuitus nihil sit in rebus noui, quod non et antea certis interuallis temporum fuerit et postea sit futurum. Si enim liberatur anima non reditura ad miserias, sicut numquam antea liberata est, fit in li fit tanta nouitas nullo repetita, nullo repetenda circuitu, quur in rebus mortalibus fieri non posse contenditur? Si dicunt non fieri in anima beatitudinis nouitatem, quoniam ad eam reuertitur, in qua semper fuit, ipsa certe liberatio noua fit, cum de miseria liberatur in qua numquam fuit, et ipsa miseriae nouitas in ea facta est quae numquam fuit. Haec autem nouitas si non in rerum, quae diuina prouidentia gubernantur, ordinem uenit, sed casu po
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ continens in ipsa ratione at¬
q scientia numeroꝵ: ñ solũ duplicari.
uerũ cẽ multiplicari pot̾. Ita uͦ suis qͥs¬
q numerꝰ ꝓpͥetatib t̾minat᷑. ut nullus
eoꝵ par. eẽ. cuicq alti possit. Ergo et

Expanded text:
titudinem continens, in ipsa ratione adtitudinem continens, in ipsa ratione adque scientia numerorum non solum duplicari, uerum etiam multiplicari potest. Ita uero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cu
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine possit intelligi: hoc ꝓcul
dubio qͦd dicit᷑ priꝰ et posteriꝰ in reb
pͥñ existentib et posteriꝰ eristentib
suit. In illo autẽ ñ alt̾am p̃cedentẽ:
lta subsequens mutauit aut abstulit
ioluntatẽ: s una eademq sempit̾na
t ĩmutabili uoluntate res quas con¬
lidit. et ut pͥ ñ eent. egit. qͣm dui nõ
Huic eis qͥ talia uide possunt. mirabi¬
lit᷑ fortassis ostendens. qͣm ñ eis indigu¬
erit. s eas gratuita bonitate condide¬
rit: cũ sine illis ex ȩtntate inicio carẽ¬
ste. in ñ minore beatitudine ꝑmansit.
llud aut̾ aliud qͦd dicunt nec di sci¬
entia que infinita st̃ posse ꝯp̃hendi.
restat eis ut dicẽ audeant atq huic se
ioragini ꝓfunde impietatis ĩmergãt.
qͦd ñ om̃s num̃os ds̃ nou̾it. Eos qͥppe
infinitos. eẽ. c̾tissimũ ẽ: qm̃ in qͦc̃q nu¬
mero finem faciendũ putaius. idem
ipse ñ dico uno addito augeri. s qͣm¬
libet sit magnꝰ. et qͣmlibet ingentẽ mul¬

Expanded text:
legi: hoc procul dubio, quod dicitur prius et posterius, in rebus prius non existentibus et posterius existentibus fuit; in illo autem non alteram praecedentem altera subsequens mutauit aut abstulit uoluntatem, sed una eademque sempiterna et inmutabili uoluntate res, quas condidit, et ut prius non essent egit, quamdiu non hinc eis. qui talia uidere possunt, mirabiliter fortassis ostendens, quam non eis indiguerit, sed eas gratuita bonitate condiderit, cum sine illis ex aeternitate initio carente in non minore beatitate permansit.llud autem aliud quod dicunt, nec Dei scientia quae infinita sunt posse conprehendi: restat eis, ut dicvoragini profundae impietatis immergant, quod non omnes numeros Deus noverit. Eos quippe infinitos esse, certissimum est: quoniam in quocumque numero finem faciendum putaveris, idem ipse, non dico uno addito augeri, sed qlibet sit magnus et quamlibet ingentem mul
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ et corꝑm conditorẽ agnoscit
et p̃dicat: in quib t̾renis p̃cipuus
ab illo ad eiꝰ imaginẽ homo ꝓpt̾ eam
cansam quã dixi. et si qua forte alia
maior latet factꝰ. ẽ unꝰ s ñ relictꝰ. ẽ.
solus. Nichil enĩ. ẽ qͣm hoc genꝰ tam
discordiosũ uicio: tã sociale natura.

Expanded text:
 \' rum, conditorem agnoscit et praedicat. In quibus terrenis praecipuus ab illo ad eius imaginem homo propter eam causam, quam dixi, et si qua forte alia maior latet, factus est unus, sed non relictus est solus. Nihil enim est quam hoc genus tam discordiosum uitio, tam socia
Abbreviated transcription (Latin):
nã m̃tẽ fac̾e̾ uł curare ista ñ c̾dunthi
li antẽ qͥ platoni suo c̾dunt ñ ab illo
sumo d̃o qͥ fabricatꝰ. ẽ mũdũ. s ab alis
minorib qͦs quidẽ ipse c̾au̾it. ꝑmissu
siue uissu eiꝰ animalia facta. eẽ. cunc¬
ta mortalia in quib hõ p̃cipuũ añso
ipsis cognatũ ten̾et locũ: si suꝑsticu¬
ne careant qua quer̃t: unde iuste n¬
ueant᷑ sac᷑ et sacͥficia fac̾e quasi condi¬
torib sius: facile carebt̃ ẽẽ huiꝰ opu¬
onis errore. Neq enĩ fas. ẽ. ulliꝰ naco
qͣmlib& minime mortalisq cͥatore uͥ¬

Expanded text:
nam mentem facere uel curare ista non credunt. nam mentem facere uel curare ista non credunt. Illi autem qui Platoni suo credunt non ab illo summo Deo, qui fabricatus est mundum, sed ab aliis minoribus, quos quidem ipse creauerit, permissu siue iussu eius animalia facta esse cuncta mortalia, in quibus homo praecipuum disque ipsis cognatum teneret locum, si superstitione careant, qua quaerunt unde iuste uideantur sacra et sacrificia facere quasi conditoribus suis, facile carebunt etiam huius opinionis errore. Neque enim fas est ullius naturae quamlibet minimae mortalisque creatore
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt p̃stantior animalib t̾restrib et na¬
tatilib et uolatilib que intẽ huiꝰ mͦi
ñ hab̾ent. Et cũ iuirũ t̾reno formas¬
s ex pulu̾e: eiq aĩam qualem dixi.
sine quã iã fec̾at sufflando indiciss
siuie potiꝰ sufflando feciss eũq flatũ
quẽ in susflando fecit. nã qͥd ẽ alid
generandi ex eiꝰ late osse decracto fec̃
ut ds̃. Neq hec enĩ carnali consue¬
tudine cogitanda st̾: ut udẽ solemꝰ
opifices ex mati̾a quac̃q t̾rena corꝑ¬
alib m̃bris qͦd arcis industria potue¬
rint fabricantes. Manꝰ di potentia
di ẽ: qui c̃ iuisibilia minsibilit̃ oꝑat᷑
S hec fabulosa potiꝰ qͣ u̾a eẽ. arbi¬
trant᷑: qͥ nurcutẽ ac sapientiã d̃i q̃ no¬
ut et potest &̃ sine seminib ipsa cer¬
te face̾ semina: ex his usitatis et coti¬
si i exꝑtis narrarent᷑ inc̃dibiliora
uudẽntur: qͣmuis et ea ipsa pleriq ma¬
gis nat᷑e corꝑalib causis qͣm oꝑib di¬

Expanded text:
or animalibus terrestribus et natatilibus et uolatilibus, quae mentem huius modi non haberent. Et cum uirum terreno formasset ex puluere eique animam qualem dixi siue quam iam fecerat sufflando indidisset siue potius sufflando fecisset eumque flatum, quem sufflando fecit nam quid est aliud generandi ex eius latere osse detracto fecit, ut Deus. Neque enim haec carnali consuetudine cogitanda sunt, ut uidere solemus opifices ex materia quacumque terrena corporalibus membris. quod artis industria potuerint, fabricantes. Manus Dei potentia Dei est, qui etiam uisibilia inuisibiliter operatur. Sed haec fabulosa potius quam uera esse arbitrantur, qui uirtutem ac sapientiam Dei, qua nouit et potest etiam sine seminibus ipsa certe facere semina, ex his usitatis et cottisi inexpertis narrarentur, incredibiliora uiderentur; quamuis et ea ipsa plerique magis naturae corporalibus causis quam operibus di
Abbreviated transcription (Latin):
pora: Ita sane plato minores et a sũ¬
mo d̾o factos deos effectores. et̃ uoluit
aĩaliũ ceterors. ut ĩmortalem partẽ
ab ipso sum̾ẽt: ipsi uͦ mortalẽ adtexe¬
rent. Proinde aĩarũ nr̃arũ eos c̾a¬
tores noluit ẽẽ: s corpoꝵ. Vnde qm̃¬
platone aliis q platonicis. sentit eos
qͥ ĩmod̾ate atq inhoneste iuxerinit.
ꝓpt̾ luendas penas ad corꝑa redire
mortalia: plato qͥdem cẽ bestiarũ: por¬
phiriꝰ tantũmͦ hominũ. seqͥt᷑ eos ut
dicant deos istos qͦs a nob uolunt qͣ¬
si parentes et conditores nr̃os coli:
nichil eẽ. aliud qͣm fabros compedũ
carcerũue nr̃oꝵ: nec institutores. s
inclusores. alligatoresq nr̃os. ergas¬
tulis erũpnosis. et grauissimis uin¬
cłis. A ut gͦ desinant platonici penas
aĩarũ ex istis corꝑib cõminari: aut
eos nob̃ deos colendos ñ p̃dicent: qͦꝵ
in nob̃ oꝑationẽ in qͣntũ possumꝰ fugi¬
amꝰ et euabamꝰ hortant᷑. c̃tñ sit utrũq

Expanded text:
ores. Ita sane Plato minores et a summo Deo factos deos effectores esse uoluit animalium ceterorum, ut inmortalem partem ab ipso sumerent, ipsi uero mortalem adtexerent. Proinde animarum nostrarum eos creatores noluit esse, sed corporum. Unde qPlatone aliisque Platonicis sentit eos, qui immoderate ac inhoneste vixerint, propter luendas poenas ad corpora redire mortalia, Plato quidem etiam ad bestiarum, Porphyrius tantummodo ad hominum; sequitur eos, ut dicant deos istos, quos a nobis volunt quasi parentes et conditores nostros coli, nihil esse aliud quam fabros compedum carcerumve nostrorum; nec institutores, sed inclusores alligatoresque nostros ergastulis aerumnosis et gravissimis vinculis. Aut ergo desinant Platonici poenas animarum ex istis corporibus comminari; aut eos nobis deos colendos non praedicent, quorum in nobis operationem ut, quantum possumus, fugiamus et evadamus, hortantur; cum tamen sit utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Patit᷑ qͥppe qͥ afficit᷑: et mutabile
ẽ om̃e qͦt aliqͥd patit᷑. Non itaq in
eiꝰ uacatione cogitet᷑ ignauia. desidia.
mercia: sic̃ nec in eiꝰ oꝑe labor. cona¬
tꝰ. industria. Nonit qͥescens ag̾e: et a¬
gens quiescẽ. ꝑotest ad opꝰ nouũ ñ
nouũ s sempit̾nũ adhib̃e consiliũ. Nec
penitendo qͥa pri cessauerat: cep̃ facẽ¬

Expanded text:
titur quippe qui afficitur, et mutabile est omne quod aliquid patitur. Non itaque in eius uacatione cogitetur ignauia desidia inertia, sicut nec in eius opere labor conatus industria. Nouit quiescens agere et agens quiescere. Potest ad opus nouum non nouum, sed sempiternum adhibere consilium; nec paenitendo, quia prius cessauerat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm recordationẽ illiꝰ parentis quẽ ꝓp¬
t̾ea ds c̾are uoluit. unũ de qͦ multi¬
tudo ꝓpagaret᷑: ut hac ãmonitione
cẽ in multis concors unitas seruaret᷑.
Qͦd uͦ femina illi ex eiꝰ lat̾e facta.ẽ.
c̃e hic satis significatũ. ẽ: quã cara
mariti et uxoris debeat. eẽ. ꝯuinctio.
ec oꝑa di ꝓpt̾ea sunt utiq in¬
usitata: qͥa pͥma. Qautẽ ista
ñ credunt: nulla facta ꝓdigia de¬
bent c̾dere. Neq enim et ipsa si u¬
sitato nature curricło gignerent᷑:
ꝓdigia dicent᷑. Qdͥ autẽ sub tanta
gub̾natione diuinȩ ꝓuidentie qͣuis
eiꝰ causa lateat frustra gignit᷑: Ait
qͥdam sacer psalmꝰ. U̾enite et uide¬
Cur gͦ ex latere uiri femina facta sit

Expanded text:
parentis, quem propterea Deus creare uoluit unum, de quo multitudo propagaretur, ut hac admonitione etiam in multis concors unitas seruaretur. Quod uero femina illi ex eius latere facta est, etiam hic satis significatum est quam cara mariti et uxoris debeat esse coniunctio. Haec opera Dei propterea sunt utique inusitata, quia prima. Qui autem ista non credunt, nulla facta prodigia debent credere; neque enim et ipsa, si usitato naturae curriculo gignerentur, prodigia dicerentur. Quid autem sub tanta gubernatione diuinae prouidentiae, quamuis eius causa lateat, frustra gignitur? Ait quidam psalmus sacer: Venite et uideQuur ergo ex latere
Abbreviated transcription (Latin):
Cumi enĩ alia sit species quȩ adhibes̃
cis qͥ cẽ pingunt et esfing̃t formas e¬
miles corꝑib aĩaliũ: alia uͭ que ui¬
secꝰ esficientes causas ht̃. de secres¬
et occulto natę uiuentis atq intelli¬
gentis arbritrio. que ñ solũ nat᷑ales
corꝑum sp̃es. uerũ &̃ ipsas aĩantium
aĩas dũ ñ fit fac̃: sup̃dicta illa spẽs
arcificib quibq tͥbuat᷑. Hec aut̃ alta
ñ nͥ uni artifici c̾atori et conditori d̃o
qͥ mundũ ipsũ et angłos sine ullo mũ¬
do et sine ullis angłis fec̃ Q  enĩ ui
diuina et ut ita dicã effectiua q̃ fieri
nescit. s facẽ accep̃ speciẽ rotundi¬
tas ocłi et rotunditas pomi et cetẽ fi¬

Expanded text:
Cum enim alia sit species quae adhibeturfices, qui etiam pingunt et effingunt formas similes corporibus animalium; alia vero quae intrinsecus efficientes causas habet de secreet occulto naturae viventis atque intelligentis arbitrio, quae non solum naturales corporum species, uerum etiam ipsas animantium animas, dum non fit, facit: supra dicta illa species artificibus quibusque tribuatur; haec autem altera non nisi uni artifici, creatori et conditori Deo, qui mundum ipsum et angelos sine ullo mundo et sine ullis angelis fecit. Qua enim ui diuina et, ut ita dicam, effectiua, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem, cum mundus fieret, rutunditas caeli et
Abbreviated transcription (Latin):
norabat ds hominẽ peccat᷑um. et mor¬
ti iam obnoxiũ moritos ꝓpagat᷑um :
eoq ꝓgͥssuros peccandi ĩmanitate
mortales: ut tutiꝰ eoq pacatiꝰ int̾ se ra¬
tionał uoluntatis exꝑtes bestie sui
gen̾is uiu̾ent: quarũ ex aqͥs et tris plu
rimũ pullulauit exordiũ. qͣm hoies.
quoꝵ genꝰ ex imo.ẽ ad cõm̃dandam
ꝯcordiam ꝓpagatũ Neq emĩ uniqͣm
int̾ se leones aut int̾ se dracones: qͣlia
homines bella gesserunt. S p̃iude¬
bat cẽ gr̃a sua ppłm pioꝵ in adoptio¬
ne uocandum. remissis q peccatis
nistificatum sp̃u scõ. scis angłis in ȩt̾¬
na pace sociandũ: nonisima unmi¬
ea morte destructa. Cu ppło ex̃c huiꝰ

Expanded text:
norabat Deus hominem peccaturum et morti iam obnoxium morituros propagaturum eoque progressuros peccandi inmanitate mortales, ut tutius adque pacatius inter se rationalis uoluntatis expertes bestiae sui generis uiuerent, quarum ex aquis et tit exordium, quam homines, quorum genus ex uno est ad commendandam concordiam propagatum. Neque enim unquam inter se leones, aut inter se dracones, qualia homines, bella gesserunt. Sed praevidebat etiam gratia sua populum piorum in adoptionem vocandum, remissisque peccatis justificatum Spiritu sancto sanctis Angelis in aeterna pace sociandum, novissima inimica morte destructa: cui populo esset hujus
Abbreviated transcription (Latin):
nes quib impii nrãm simpli¬
cem pietatem. ut cũ illis in circuitu ã¬
bulemꝰ de uia recta conant᷑ aũtere:
si ratio refutare ñ posset: fides irri¬
dere deb̾et. Huc accedit qͦd in adiu¬
torio dñi di nr̃i hos uolubiles circu¬
los qͦs opinio confing̃: ratio manifesta
confringit. Hinc enĩ maxime istier¬
rant. ut in circuitu falso ambulare.
qͣm uero et recto itin̾e malint: qͦdim̃¬
tem diuinã om̃ino ĩmutabilẽ cuiꝰliba
infinitatis capacem. et innum̾a omĩa
sine cogitationis alt̾natione num̾ãtt̃
de sua humana mutabili angustaq
ligunt. Nam qͥa illi qͥcqͥd noui facien¬
dũ uenit in m̃tẽ. nouo ꝯsilio faciunt
mutabiles qͥppe m̃tes gerunt: ꝓfecli
ñ dm̃ quẽ cogitare ñ possunt. s seme¬
ipsos ꝓ illo cogitantes. ñ illũ s se ip¬

Expanded text:
es, quibus inpii nostram simplicem pietatem, ut cum illis in circuitu ambulemus, de uia recta conantur auertere, si ratio refutare non posset, fides inridere deberet. Huc accedit, quod in adiutorio Domini Dei nostri hos uolubiles circulos, quos opinio confingit, ratio manifesta confringit. Hinc enim maxime isti errant, ut in circuitu falso ambulare quam uero et recto itinere malint, quod mentem diuinam omnino inmutabilem, cuiuslibet infinitatis capacem et innumera omsine cogitationis alternatione numerantem, de sua humana, mutabili, angustaque  non intelligunt . Nam quia illis quidquid novi faciendum venit in mentem, novo consilio faciunt mutabiles quippe mentes gerunt; profecto non Deum, quem cogitare non possunt, sed semetipsos pro illo cogitantes, n
Abbreviated transcription (Latin):
teros rerũ ortꝰ ita inhiberi: ut c̃ illo
sub eadem celi plaga nec musca nas¬
cat᷑. Nam si hano ad miserint. ꝓcedit
ratiocinatio. q̃ gradatim accessib mo¬
dicis. eos a muscis a camelos elefantos¬
q ꝑduicat. Nec illud uolũt adut̾e qͦd
electo ad seminandũ die tã multa gͣ¬
na in t̾ram simul ueniunt. simulq ger¬
minãt. exorta segete simul herbescunt.
pubesct̃. flauesct̃: et tñ inde spicas cetis
coeuas. atq ut ita dixerim congermi¬
nales. alias rubigo int̾imit: alias aues
depopłant᷑: alias homines auellunt. Qͦmͦ
istis alias ꝯstellatioes fuisse dicti᷑. st̾. qͦs
tã diu̾sos exitꝰ hab̃e ꝯspiciunt: In eos
penitebit his reb dies eligẽ easq ad ce¬
leste negabũt ꝑtinere dec̾tum: et soloᷤ
siderib subdent homines. quib solis
consideratis: ñ ĩmerito c̾cditur c̃ astrolo¬
gi mirabilit̾ multa uera respondent.
occulto instintu fieri spũũ ñ bonoꝵ.

Expanded text:
teros rerum ortus ita inhiberi, ut cum illo teros rerum ortus ita inhiberi, ut cum illo sub eadem caeli plaga nec musca nascatur. Nam si hanc admiserint, procedit ratiocinatio, quae gradatim accessibus modicis eos a muscis ad camelos elephantosque perducat. Nec illud uolunt aduertere, quod electo ad seminandum agrum die tam multa grana in terram simul ueniunt, simul germinant, exorta segete simul herbescunt pubescunt flauescunt, et tamen inde spicas ceteris coaeuas adque, ut ita dixerim, congerminales alias robigo interimit, alias aues depopulantur, alias homines auellunt. Quo modo istis alias constellationes fuisse dicturi sunt, quas tam diuersos exitus habere conspiciunt? An eos paenitebit his rebus dies eligere easque ad caeleste negabunt pertinere decretum, et solos sideribus subdent homines, quibus solisconsideratis non inmerito creditur, cum astrologi mirabiliter multa uera respondent, occulto instinctu fieri spirituum non bonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sident qͣm innum̾abilia sub uno tẽꝑis
puncto. uł nascant᷑ uł oriant᷑. uł incho¬
ent᷑. et tã diu̾sos exitus habeant: ut
istas obseruationes cui uis puero ridẽ¬
das eẽ ꝑsuadeant. Qs enĩ ẽ. tam excors
ut habeat dice̾ om̃s arbores. om̃s herbas.
oñis bestias. serpentes. aues. pisces. uer¬
micdos monĩta uascendi sĩgillatĩ hab̃e
diu̾sa: Solent tam̃ homines ad tẽptã¬
dam ꝑiciam mathematicoꝵ asferre
ad eos constellationes mutoꝵ anima¬
luĩ: quors ortꝰ ꝓpt̾ hanc explorationẽ
domi sue diligent̾ obseruant: eosq
mathematicos p̃ferunt cet̾is: qͥ ꝯstella¬
tio̾ib inspectis. dict̃ ñ eẽ hominẽ natũ
s pecus: audent &̃ dicẽ quale pecꝰꝰ utrũ
aptũ lanicio. an uectatione. an aratro.
an custodie domꝰ. Nam et ad canina fa-¬
ta tẽptant᷑: et c̃ magnis admirantiũ
clamorib ista respondent. Sic desipuĩt
homines. ut existiment c̃ hõ nascit᷑ ce¬

Expanded text:
siderent quam innumerabilia sub uno temporis siderent quam innumerabilia sub uno temporis puncto uel nascantur uel oriantur uel inchoentur, et tam diuersos exitus habeant. ut istas obseruationes cuiuis puero ridendas esse persuadeant Quis enim est tam excors, ut audeat dicere omnes arbores, omnes herbas, omnes bestias serpentes aues pisces uermiculos momenta nascendi singillatim habere diuersa? Solent tamen homines ad tentandam peritiam mathematicorum adferre ad eos constellationes mutorum animalium, quorum ortus propter hanc explorationem domi suae diligenter obseruant, eosque mathematicos praeferunt ceteris, qui constellationibus inspectis dicunt non esse hominem natum, sed pecus. Audent etiam dicere quale pecus, utrum aptum lanitio, an uectationi, an aratro, an custodiae domus. Nam et ad canina fata tentantur et cum magnis admirantium clamoribus ista respondent. Sic desipiunt homines, ut existiment, cum homo nascitur, ce
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ fato cepit eẽ fatale qͦd in eiꝰ natuu¬
tate ñ fuerat. Ostulticiã singłarẽ. Eligi¬
t᷑ dies: ut ducatur uror. Credo ꝓpt̾ea
qͥa potest in diem ñ bonũ nͥ eligat᷑ in¬
curri: et infidelit᷑ duci. Ubi est gͦ qͦd
nascentia. sidera dec̾uerunt: An potest
homo qͦd ei iam constitutũ. est diei elec¬
tione mutare: et qͦd ipse in eligendo
die constituerit. ñ poterit ab alia po¬
testate mutari: Deinde si soli hoĩes ñ
autẽ om̃ia que sub celo erant ꝯstella¬
tionib subiacent: curalit̾ eligunt dies
accõmodatis ponendis uitib uł arborib
uł segetib alios dies peccorib uł donã¬
dis uł admittendis marib quib eqͣrũ
i boũ fetent᷑ arm̃ta. et cetera huuᷤnodi:
Siaut̾ ꝓpterea ualent ad has res dies
decti quia t̾renis om̃ib corporib siue
animantib scđ̃m diu̾sitates tẽꝑalium
mom̃itoꝵ siderum positio dñatur: con¬

Expanded text:
ipsius facto coepit esse fatale, quod in ejus nativipsius facto coepit esse fatale, quod in ejus nativitate non fuerat. O stultitiam singularem! Eligitur dies ut ducatur uxor: credo, propterea quia potest in diem non bonum, nisi exigatur, incurri, et infeliciter duci. Ubi est ergo quod nascenti iam sidera decreuerunt? An potest homo, quod ei iam constitutum est, diei electione mutare, et quod ipse in eligendo die constituerit, non poterit ab alia potestate mutari? Deinde si soli homines, non autem omnia quae sub caelo sunt, constellationibus subiacent, quur aliter eligunt dies adcommodatos ponendis uitibus uel arboribus uel segetibus, alios dies pecoribus uel domandis uel admittendis maribus, quibus equarum uel boum fetentur armenta, et cetera huius modi? Si autem propterea ualent ad has res dies electi, quia terrenis omnibus corporibus siue animantibus secundum diuersitates temporalium momentorum siderum positio dominatur; con
Abbreviated transcription (Latin):
et mirabiles estus occeani: ñ autẽ et ani¬
mi uoluntates positionib siderũ posse¬
subdi: nc̃ isti cũ ã nr̃os actꝰ inde religa¬
re conant᷑ admonent ut queramꝰ: unde
ne ipsis quidẽ corꝑib eis possit ratio is¬
ta ꝯstare. Qͥd enim tam ad corpꝰ ꝑtinens
ꝗͣ corꝑis sexꝰ Et tam̃ sub eadem positi¬
one siderũ diui̾si genis sexus gemini
concipi potuert̃. Unde qͥd insipientiꝰ
dici aut credi potest. qͣm siderũ posi¬
tionẽ. que ad horam conceptionis eadẽ
ambob fuit facẽ ñ potusse. ut c̃ qͦ habe¬
bat eamidem ꝯstellationẽ sexum diu̾sũ
fuit ad horam nascentiũ facẽ potuisse.
ut ab eo tã multũ uirginali scĩtate dis¬
dis dieb noua quedam suis actib fata
moluunt᷑: Non erat uidelicet ille. ita
potiꝰ ut contẽptibilẽ gigneret: et ideo
uir doctꝰ elegit horam qua misceret᷑ u¬
xori. fecit gͦ fatũ qͦd ñ habebat: et ex

Expanded text:
et mirabiles aestus oceani; non autem et aniet mirabiles aestus oceani; non autem et animi uoluntates positionibus siderum subdi: nunc isti, cum etiam nostros actus inde religare conantur, admonent ut quaeramus, unde ne in ipsis quidem corporibus eis possit ratio ista constare. Quid enim tam ad corpus pertinens quam corporis sexus? et tamen sub eadem positione siderum diuersi sexus gemini concipi potuerunt. Unde quid insipientius dici aut credi potest, quam siderum positionem, quae ad horam conceptionis eadem ambobus fuit, facere non potuisse, ut, cum quo habebat eandem constellationem, sexum diuersum fuit ad horam nascentium, facere potuisse, ut ab eo tam multum virginali sanctitate disdis diebus nova quaedam suis actibus fata moliuntur? Non erat videlicet ille ita potius, ut contemptibilem gigneret: et ideo vir doctus elegit horam qua misceretur uxori. Fecit ergo fatum, quod non habebat, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ multũ cũ eis de uerbi ꝯtrou̾sia labo¬
randũ atq certandum. ẽ: qndo qͥdem
ipsũ causarũ ordinẽ. et qͣndam conexi¬
onem di sũmi tribuunt uoluntati et
potestati. qui optime et ueracissime c̃¬
dit᷑ et cuncta scire ante ꝗͣ fiant: et ni¬
chil inordinatũ relinquere. a qͦ sunt
om̃s potestates: qͣmius ab illo ñ sint
om̃iũ uoluntates. Ipsam itaq p̃cipue
di sũmi uoluntatem. cuiꝰ potestas in¬
suꝑabilit᷑ ꝑ cuncta porrigit᷑: eos appella¬
re fatũ sic ꝓbat᷑. Annei sencte st̃. nͥ fal¬
lor hiu̾s. Dux sũme pat̾ altiq dñator

Expanded text:
sia laborandum adque certandum est, quando quidem ipsum causarum ordinem et quandam conexionem Dei summi tribuunt uoluntati et potestati, qui optime et ueracissime creditur et cuncta scire antequam fiant, et nihil inordinatum relinquere; a quo sunt omnes potestates, quamuis ab illo non sint omnium uoluntates. Ipsam itaque praecipue Dei summi uoluntatem, cuius potestas insuperabiliter per cuncta porrigitur, eos appellare fatum sic probatur. Annaei Senecae sunt, nisi fallor, hi uersus: Duc, summe pater altique dominator
Abbreviated transcription (Latin):
tũ amore dissimilitudo: ut cẽ inimicos
cos int̾ se face̾t ipsa distantiã. Nũqͥd ħ
dicit᷑. qͥa uno ambulante aliꝰ sedebat.
et alio dormiente aliꝰ ugilabat: et alio
loquente tacebat ali: Que ꝑtinent
ad illas minutias que ñ possunt ab e¬
is ꝯp̃hendi qͥ ꝯstitutiones fiderũ. qua
quisq nascit᷑ scribunt: unde mathe¬
matici consulunt᷑. Anꝰ duxit m̾cenna¬
riã seruitutẽ: aliꝰ ñ seruiuit᷑. Unꝰ a ma¬
tre diligebat᷑: aliꝰ ñ diligebat᷑. Unꝰ ho¬
norem qͥ magnꝰ apd eos habebat᷑ ami¬
sit: stter ẽ indep̃tꝰ. Qͥd de urorib: Qͥb
de filis: Qͥd de reb: Qnͣta diu̾sitas. Si¬

Expanded text:
tum amore dissimilitudo, ut etiam inimicos tum amore dissimilitudo, ut etiam inimicos eos inter se faceret ipsa distantia. Numquid hoc dicitur, quia uno ambulante alius sedebat, et alio dormiente alius uigilabat, et alio loquente tacebat alius; quae pertinent ad illas minutias, quae non possunt ab eis conprehendi, qui constitutionem siderum, qua quisque nascitmatici consulantur? Unus duxit mercenariam servitutem, alius non servivit; unus a matre diligebatur, alius non diligebatur; unus honorem, qui magnus apud eos habebatur, amisit, alter indeptus est. Quid de uxoribus, quid de filiis, quid de rebus, quanta diversitas?
Abbreviated transcription (Latin):
test. ut alteri geminoꝵ ħeditas obue¬
niat. altri ñ obueniat: cͦ audent cet̾is
qͥ gemini ñ st̃ c̃ inspexerint eors ꝯstella¬
tiones talia ꝓnunciare. q̃ ad illiꝰ secͥtũ
ꝑtinent: qͦd nemo potest ꝯp̃hendẽ. et
monĩtis ad notare nascentinĩ: Si autẽ
ꝓpt̾e̾a talia dict̃ in alioꝵ genitis. qͥa ħ
ad ꝓductiora spacia temꝑm ꝑtinent.
monĩta uͦ illa partiũ minutarũ que
int̾ se geniimi posst̾ hab̾e nascentes. re¬
b mnimis tͥbuuit᷑: de qualib mathe¬
matici ñ solent consuli qͥs enĩ confulat
qñ sedeat. qñ deambulet. qñ uł qͥd pͣn¬
deat: Nũqͥd ista dicimꝰ qñ in morib
casib oꝑib q geminoꝵ plurima plu¬
genuim antiq̃ patrũ memeria: itt de ĩ¬
signib loquar. sic alt̾ pꝰ alt̾m. ut pos¬
terior plantã prioris teneret. Tanta ĩ
eoꝵ uita fuerunt morib q du̾sa: tã¬
ta in actib disparilitas : tanta ĩ paren¬

Expanded text:
test, ut alteri geminorum hereditas obuetest, ut alteri geminorum hereditas obueniat, alteri non obueniat: quur audent ceteris, qui gemini non sunt, cum inspexerint eorum constellationes, talia pronuntiare, quae ad illud secretum pertinent, quod nemo potest conprehendere et momentis adnotare nascentium? Si autem propterea talia dicunt in aliorum genituris, quia haec ad productiora spatia temporum pertinent; momenta uero illa partium minutarum, quae inter se gemini possunt habere nascentes, rebus minimis tribuuntur, de qualibus mathematici non solent consuli quis enim consulat quando sedeat, quando deambulet, quando uel quid prandeat?: numquid ista dicimus, quando in moribus operibus casibusque geminorum plurima plugemini antiqua patrum memoria ut de insignibus loquar sic alter post alterum, ut posterior plantam prioris teneret. Tanta in eorum uita fuerunt moribusque diuersa, tanta in actibus disparilitas, tanta in paren
Abbreviated transcription (Latin):
tarditas oroscopũ muutat. parentes diu̾¬
sos quero: que in nullis possunt gemi
posst̾. Erustra itaq asfert᷑ nobile illud
cõm̃tũ de figuli rota. qͦd respondisse
ferunt nugidiũ hac questione t̾batũ.
unde et figulus appellatꝰ. ẽ: dũ enĩ ro¬
tam figuli ui qͣnta potuit extorsisset.
currente illa. bis num̾o de atram̃to
tãqͣm uno eiꝰ loco suma celeritate ꝑ cus¬
sit: deinde inuenta st̃ signa q̃ fixerat
desistente motu. ñ paruo int̾uallo in ro¬
te illiꝰ extremitate cdistantia. Sic inqͥt
in tanta rapacitate cęli &ẽ si alt̾ pꝰ alt̾m
tanta celeritate nascat᷑. qͣnta rotã bis
ipse ꝑcussi in celi spacio plurimũ. est.
Hinc st̃ inqͥt quecq̃ dissimillima ꝑ hi¬
bent᷑ in motib casibq geminoꝵ. Hoc
fignitũ fragiliꝰ ẽ. ꝗͣ uasa que illa rota¬
tione fingunt᷑. Nam si tã multũ in ce¬
lo int̾est qͦd ꝯstellationib ꝯp̃hendi ñ po¬

Expanded text:
tarditas horoscopum mutat, parentes diuetarditas horoscopum mutat, parentes diuersos quaero, quorum. Frustra itaque adfertur nobile illud commentum de figuli rota, quod respondisse ferunt Nigidium hac quaestione turbatum, unde et Figulus appellatus est. Dum enim rotam figuli ui quanta potuit intor?isset, currente illa bis numero de atramento tamquam uno eius loco summa celeritate percussit; deinde inuenta sunt signa, quae fixerat, desistente motu, non paruo interuallo in rotae illius extremitate distantia. <Sic, inquit, in tanta rapacitate caeli, etiamsi alter post alterum tanta celeritate nascatur, quanta rotam bis ipse percussi, in caeli spatio plurimum est: hinc sunt, inquit, quaecumque dissimillima perhibentur in moribus casibusque geminorum.\' Hoc figmentum fragilius est quam uasa, quae illa rotatione finguntur. Nam si tam multum in caelo interest, quod constellationibus conprehendi non po
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs qͣm fato tribuit. qͥa ipsam dĩ uolun¬
tatem uł potestatẽ fati nomine appel¬
lat: sententiã teneat. linguã corrigat.
Cur enĩ non hoc pͥmũ dic̃ qͦd postea di¬
cturus. ẽ. c̃ ab illo qͥs qͣm quesierit qͥd
dixerit fatũ: Nam id homines qͣndo
audiunt. usitata loquendi consuetu¬
dine ñ intelligunt: nͥ ium passionis
siderũ qͣlis. ẽ. qnͣdo qͥs nascit᷑ siue cõ¬
cipit᷑: qͦd aliqui alienant a dĩ uolun
opinant᷑ sidera qͥd agamꝰ uł qͥd bonoꝵ
habeamꝰ maloꝵ ue patiam᷑. ab aurib
om̃iuim repellendi st̃: ñ solum eoꝵ qͥ

Expanded text:
quisquam fato tribuit, quia ipsam Dei uolunquisquam fato tribuit, quia ipsam Dei uoluntatem uel potestatem fati nomine appellat, sententiam teneat, linguam corrigat. Quur enim non hoc primum dicit, quod postea dicturus est, cum ab illo quisquam quaesierit quid dixerit fatum? Nam id homines quando audiunt. usitata loquendi consuetudine non intellegunt nisi uim positionis siderum, qualis est quando quis nascitur siue concipitur; quod aliqui alienant a Dei uoluntopinantur sidera quid agamus uel quid bonorum habeamus malorumue patiamur, ab auribus omnium repellendi sunt, non so
Abbreviated transcription (Latin):
ons¬
tat
om̃iũ
rerũ
optan¬
darũ plenitudinẽ. eẽ. felicitatem. quȩ
ñ. ẽ dea s donũ di: et ideo nullum dm̃
colendum. eẽ. ab hominib nͥ qͥ potest
eos face̾ felices: unde si illa dea sola
colenda. eet. merito dicet᷑: iam conse¬
quent̾ uideamꝰ qua causa ds qͥ potest
et illa bona dare. que hab̾e possunt aẽ
ñ boni. ac ꝑ hoc &ẽ ñ felices: romanũ
imꝑium tã magnũ tãq diut᷑nũ. eẽ. uo¬
luerit. Qͥa enim hoc deors falsoꝵ illa
quã colebãt multitudo ñ fecit. et mul¬
ta iam diximꝰ et ubi uisum fuerit opor¬
tuũ esse dicenus.
aus a gͦ magnitudinis ĩꝑii
romani nec fortuita. ẽ nec
fatalis scdm eoꝵ sententiã
siue opinionẽ. qͥ ea dicunt. eẽ. fortuita
que uł nullas causas habent. uł ex a¬
liquo rationali ordine uenientes: et ea
fatalia que ꝓpt̾ dĩ et hoĩum uolunta¬
tẽ. cuiꝰoam ordinis necessitate contin¬
gunt. ꝓrsꝰ diuina ꝓuidentia. regna
constituunt᷑ humana. Que si ꝓpt̾ea

Expanded text:
constat omnium rerum optandarum plenitudinem esse felicitatem, quae non est dea, sed donum Dei, et ideo nullum deum colendum esse ab hominibus, nisi qui potest eos facere felices unde si illa dea esset, sola colenda merito diceretur: iam consequenter uideamus, qua causa Deus, qui potest et illa bona dare, quae habere possunt etiam non boni ac per hoc etiam non felices, Romanum imperium tam magnum tamque diuturnum esse uoluerit. Quia enim hoc deorum falsorum illa quam colebant multitudo non fecit, et multa iam diximus, et ubi uisum fuerit opportunum esse dicemus.ausa ergo magnitudinis imperii Romani nec fortuita est nec fatalis secundum eorum sententiam siue opinionem, qui ea dicunt esse fortuita, quae uel nullas causas habent uel non ex aliquo rationabili ordine uenientes, et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum uoluntatem cuiusdam ordinis necessitate contingunt. Prorsus diuina prouidentia regna constituuntur humana. Quae si propterea
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑales pęnas euade deleger̃t: s po¬
tiꝰ confitendo. ꝓfitendo. p̃dicando. et ꝓ
hac omĩa fidelit fortiterq tolerando.
et c̃ pia securitate moriendo: leges qͥb
ꝓhibebant᷑ erubescẽ cõpulert̃. muta¬
riq fecert̃. Huiꝰ aut̃ pbilosophi plato¬
nici copiosissima et disertissima extat
oratio: qua cͥmen artium magicarũ
a se alienũ. et̃. defendit: seq aliter ñ
uult ĩnocentem uicłi. nͥ ea negando
que ñ possunt ab ĩnocente cõmitti. At

Expanded text:
nas euadere delegerunt, sed potius confitendo profitendo praedicando et pro hac omnia fideliter fortiterque tolerando et cum pia securitate moriendo leges, quibus prohibebatur, erubescere conpulerunt mutarique fecerunt. Huius autem philosophi Platonici copiosissima et disertissima extat oratio, qua crimen artium magicarum a se alienum esse defendit seque aliter non uult innocentem uideri nisi ea negando, quae non possunt ab innocente committi. At
Abbreviated transcription (Latin):
b dic̃. atq satas alio uidi traduc̾e mes¬
ses: eo qͦd hac pestifera scelerataq doc¬
trina fructꝰ alieni in alias t̾ras tnͣsfer¬
ri ꝑhibent᷑. Nonne in duodecĩ tabulis
id. ẽ romanoꝵ antiqͥssums legib cice¬
ro cõmemorat. eẽ. conscͥptum: et ei qͥ
hoc fec̾it suppliciũ ꝯstitutũ: Postre¬
mo apuleiꝰ ipse nũqͥt apud xͥanos iu¬
dices de magicis artib accusatꝰ. ẽ:
Qͣs utiq sͥ obiectas si dinas et pias
eẽ. nouerat. et diuinaꝵ potestatũ oꝑ¬
ib ꝯgruas. ñ solum eas ꝯfiteri debu¬
it. s cẽ ꝓfiteri: leges culpans potiꝰ qͥb
hec ꝓhibent᷑ et dapnanda putarent᷑.
que haberi miranda et ueneranda o¬
porteret. Ita enĩ uł sententiã suã ꝑsu¬
adet iudicib. uł si illi scđm iniquas
leges saꝑent. eumq talia p̃dicantem
atq laudantẽ morte multarẽt: digna
animȩ illiꝰ demones dona repend̾ent:

Expanded text:
bus dicit: Adque satas alio uidi traducere mesbus dicit: Adque satas alio uidi traducere messes, eo quod hac pestifera scelerataque doctrina fructus alieni in alias terras transferri perhibentur, nonne in duodecim tabulis, id est Romanorum antiquissimis legibus, Cicero commemorat esse conscriptum et ei, qui hoc fecerit, supplicium constitutum? Postremo Apuleius ipse numquid aput Christianos iudices de magicis artibus accusatus est? Quas utique sibi obiectas si diuinas et pias esse nouerat et diuinarum potestatum operibus congruas, non solum eas confiteri debuit, sed etiam profiteri, leges culpans potius, quibus haec prohiberentur et damnanda putarentur, quae haberi miranda et ueneranda oporteret. Ita enim uel sententiam suam persuaderet iudicibus, uel, si illi secundum iniquas leges saperent eumque talia praedicantem adque laudantem morte multarent, digna animae illius daemones dona rependerent,