comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aures obtrectatores mei. & uideant
me sed̾as & t̾cias nuptias in dño cõ¬
cessisse. Qui scd̾as & t̾cias ñ dãpna¬
iii.pͥmũ potui dãpnare matrimo
Non clãpno digamos. immo nec
t̾rigamos. & si dici potest octoga.
Eogo nunc libera uoce ꝓclamo. ñ
dãpnari in eccła digamiam. ĩmo
nec trigamiã. & italicere qͥnto.
& sexto. & ultra. quomͦ & scd̾o ma¬

Expanded text:
aures obtrectatores mei, et videant me secundas et tertias nuptias in Domino consensisse. Qui secundas et tertias non damnavi, primum potui damnareNon damnavi digamos, imo nec trigamos, et si dici potest octogamo fine. Ego nunc libera voce proclamo non damnari in Ecclesia digamiam, imo nec trigamiam, et ita licere quinto, et sexto, et ultra, quomodo et secundo ma
Abbreviated transcription (Latin):
& c̃sensu siõ scĩ patres dicunt hoc
fieri deb&.neq uir in monasteriũ
recipiendꝰ est. nisi uxor illiꝰ femi.¬
neũ monasteriũ elegerit. aut ꝓfes¬
sa c̃tinentiã habitũ cũ festinatio¬
ne mutauerit. Responsa Nic ho¬

Expanded text:
et consensu, sicut sancti Patres dicunt, hoc et consensu, sicut sancti Patres dicunt, hoc fieri debet: neque vir in monasterium recipiendus est, nisi uxor illius femineum monasterium elegerit, aut professa continentiam, habitum cum festinatione mutaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
nec c̃iugio. aut adulterio. sic te
d̾s adiuuet. Alexander .iiꝰ. Lan¬
fo qͥ morte tenus infirmatꝰ se
Notificasti te morte Iextorsit.
nachũ fieri. & a tua uxore muus
& t̾rorib eã oocidendi ad hoc li¬
centiã extorsisse. & sic te mo¬
nachicã uestẽ sine abbate sũp¬
sisse. & monasteriũ petiisse. Pos¬
tea uͦ cũ sanꝰ factꝰ esses. tuȩ uxo
domũ remeasse. & post multos
dies quorũdã sapientiũ c̃silio ad
iam dicte mulieris cubile redisse.
at. nr̃m reqͥris c̃siliũ. Si ita de¬
niq ẽ ut tuus nuntius narrat:
ñ uidet᷑ nobis rationabilit᷑ neq
sana m̃te id factũ. qm̃ cũ om̃i hõi
ad monachicã uitã tendenti lega
lit̃. scẽ. & iuiste sit ꝑ agendũ: tu
c̃tra leges minacit᷑ & uiolenter
a tua uxore partĩ terrore mor.¬
tis. partĩ tuę infirmitatis dolo¬
la ut dicit ᷑ licentia accepta reces¬
sisti. & monasteriũ petiisti. Non
enĩ uiolentia s ex pari uoluntate

Expanded text:
nec conjugio aut audulterio. Sic te nec conjugio aut audulterio. Sic te possit. ALEXANDER II LANti te morte tenus infirmatum eNotificasti te morte tenus infirnachum fieri, et a tua uxore minis et terroribus eam occidendi ad haec licentiam extorsisse, et sic te monachicam vestem sine abbate sumpsisse et monasterium petiisse. Postea vero cum sanus factus esses, tuae uxordomum remeasse et post multos dies quorumdam sapientum consilio ad jam dictae mulieris cubile rediisse at, nostrum requiris consilium. Si ita denique est ut tuus nuntius narrat, non videtur nobis rationabiliter neque sana mente id factum. Quoniam cum omni homini ad monachicam vitam liter sancte et juste sit peragendum, tu contra leges minaciter et violenter a tua uxore partim terrore mortis, partim tuae infirmitatis dolola, ut dicitur, licentia accepta, recessisti et monasteria petiisti. Non enim violentia, sed ex pari voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
Perlatũ est ad scm synodũ. qđ
qͥdã ingenuus ingenuã acceꝑit
uxorẽ. & post filioꝵ ꝓcreationẽ
occasione diuortii cusꝰdã seruũ
se fecerit. ut rũ necessario muli¬
erẽ tenere debeat. & si tenuerit:
utrũ illa qͦq scd̾m scłarẽ legẽ ser¬
uituti subici debeat. Iudicatũ ẽ
uxorẽ minime debere dimit.¬
ti. ñ tam̃ ob xp̃i legẽ mulierẽ in
seruitutẽ recligi.dũ ille ñ ex ẽ¬
sensu c̃iugis se seruũ fecit. quẽ
antea istã tuã c̃iugẽ nomine ilł.
quã iniuste dimiseras ita tenebis.
sic̃ ꝑrectũ maritꝰ suã deb& hab̾e
c̃iugẽ indilectione & debita disci¬
plina. nec eã ꝑ tillũ malũ ingeniũ
ate seꝑabis. nec ea uiuente aliã
Amodo in antea istũ tuũ maritũ
quẽ iniuste dimiseras ita tenebis
& amplexaberis. & ei inseruitio.
in amore. & in timore ita eris
subiecta & obediens. sicut ꝑrectũ
uxor suodeb& subiecta ẽẽ marito.
nec unquã ab eo te seꝑabis. nec il.¬
lo uiuente alteri uiro te sociabis

Expanded text:
Perlatum est ad sanctam synodum quod quidam ingenuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem, occasione divortii, cujusdam servum se fecerit, utrum necessario mulierem tenere debeat; et si tenuerit, utrum illa quoque secundum saecularem legem servituti subjici debeat. Judicatum est uxorem minime debere dimitti, non tamen ob Christi legem mulierem in servitutem redigi, dum ille non ex consensu conjugis se servum fa, istam tuam conjugem nomine N. quam injuste dimiseras, ita tenebis, sicut per rectum maritus suam debet habere conjugem in dilectione, et debita disciplina. Nec eam per ullum malum ingenium a te separabis, nec ea vivente aliam Amodo in antea istum tuum maritum, quem injuste dimiseras, ita tenebis, et amplexaberis, et ei in servitio, et in amore, et in timore, ita eris subjecta et obediens, sicut per rectum uxor suo debet subjecta esse marito. Nec unquam ab eo te separabis, nec illo vivente, alteri viro te sociabis,
Abbreviated transcription (Latin):
dimittendos. cũ ponit᷑ ista c̃ditio
ut xp̃m dimitat. si eũ secũ habere
desiderat. Hoc gͦ & de domo. & de
agris. hoc ẽ dehis reb que uire
pecuniario possidentur. Aõ.

Expanded text:
tendos, cum ponitur ista conditio ut Christum dimittat, si eum secum habere desiderat. Hoc ergo et de domo et de agris, hoc est de his rebus quae jure pecuniario possidentur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
immodestũ. in uerecundũ. sordi¬
dũ gerunt : uiciũ ẽ hominũ non
culpa nuptiaꝵ. Iã in ipsa qͦq im.¬
moderata exactione debiti carna¬
lis quã eis ñ scd̾m imꝑiũ p̾cepit.
s scđ̾m ueniã c̃cedit apłs. ut etiã
p̃ter causã ꝓcreandi sibi miscean
tur. & si eos prami mores ad talem
c̃cubitũ impellunt : nuptie tam̃
ab adulterio seu forncatione de.¬
admitit᷑. s ꝓpt̃ nuptias ignos¬
cit᷑. Debent gͣ sibi c̃iugati ñ solũ
ipsiꝰ sexus sui c̃miscendi fidẽ libe¬
rorũ ꝓoreandoꝵ causa. qͥa pͥma
ẽ humani generis mista mortali.¬
tate societas. uerũ etiã infirmita¬
tis inuicẽ exeipiende ad illicitos cõ¬
cubitꝰ euitandos mutuã qͦdã modo
seruitutẽ. ut & si alteri coꝵ ẽti
nentia ꝑpetua placeat. nisi ex al¬
terius cõsenst ñ posstos Auõ. de

Expanded text:
inmodestum, inuerecundum, sordidum gerunt, uitium est hominum, non culpa nuptiarum. Iam in ipsa quoque inmoderatiore exactione debiti carnalis, quam eis non secundum imperium praecepit, sed secundum ueniam concedit apostolus, ut etiam praeter causam prtur; et si eos pravi mores ad talem concubitum impellunt, nuptiae tamen ab adulterio seu fornicatione deadmittitur, sed propter nuptias ignoscitur. Debent ergo sibi conjugati non solum ipsius sexus sui commiscendi fidem, liberorum procreandorum causa, quae prima eat humani generis in ista mortalitate societas, uerum etiam infirmitatis inuicem excipiendae ad inlicitos concubitus euitandos mutuam quodam modo seruitutem, ut, etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex alterius consensu non possit; et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩugẽ illiꝰ adulterasse accusat᷑. &
eo inꝓtcimo de functo eandẽ sũp¬
fisse dinoscit᷑: om̃imodis publice
penitentie subigat᷑. De qͦ etiã p̾t
penitentiã p̃fata ᷤ expedierit ser¬
uabit ᷑ regula : nisi forte idem
aut mulier uirũ qͥ mortuus
fuerat occidisse notent᷑. aut
ꝓpinqͥtas uł alia quȩ lib& actio crimi¬
nalis impediat. Qđsi ꝓlatũ fuerit.
sine ulla spe c̃iugii oũ pęinitentia
ꝑpetuo maneant. Si aut̃ negaue.¬
rit se eandẽ feminã iuiuente uiro
nequa ꝗ adulterasse. & p̃fati homi¬
cidii neut̃ eoꝵ c̾uinei potuerit :
purgent legalit̾ famã sue opinio¬
nis. & sũpto utant᷑ c̃iugio. si alia
ut diximꝰ ñ impedierit ratio. Ex¬
elatũ ẽ aurib sc̃oꝵ sac̃dotũ.
quẽctã alteriꝰ uxorẽ stupro uio¬
lasse. insuꝑ & mechȩ uiuente uiro
suo iuram̃tũ dedisse. ut post legi¬
timi mariti mortẽ si suꝑ iuixisset.
duceret uxorẽ. Iđ & factũ ẽ. Tale
gͥ conubiũ ꝓhibemꝰ. & anathema¬

Expanded text:
ugem illius adulterasse accusatur, et eo in proximo defuncto eamdem sumpsisse dignoscitur, omnimodis publicae poenitentiae subigatur. De quo etiam post poenitentiam praefatam, si expedierit, servabitur regula, nisi forte idem aut mulier virum qui mortuus fuerat, occidisse notentur, aut propinquitas, vel alia quaelibet actio criminalis impediat. Quod si probatum fuerit, sine ulla spe conjugii cum poenitentia perpetuo maneant. Si autem negaverit se eamdem feminam, vivente viro, nequaquam adulterasse, et praefati homicidii neuter eorum convinci potuerit, purgent legaliter famam suae opinionis, et sumpto utantur conjugio, si alia, ut diximus, non impedierit ratio. Relatum est auribus sanctorum sacerdotum, quemdam alterius uxorem stupro violasse, insuper et moechae, vivente viro suo, juramentum dedisse, ut post legitimi mariti mortem, si supervixisset, duceret uxorem. Quod et factum est. Tale igitur connubium prohibemus et anathema
Abbreviated transcription (Latin):
c̃iugia insoripturis legunt᷑.¬
Primũ legitimũ õiugiũ ẽ. urgo
casta in uirginitate uiro data le.¬
gitime. & reliquȩ sequunt᷑ inp̃.¬
dictis. Scd̃m. uirgo in ciuitate
dephensa iuiro. & illi ꝑium copy¬
lata. si uoluerit pat̃ eiꝰ dotabit
eã iste uir. quantũ iudicauerit
pat̃. & dabit p̃ciũ pudicitie esꝰ.
Teaciũ. filla pͣdicta dep̃hensa sĩ
ñ fuerit uoluntas patris trahot
eã a uitro p̾dicto. & tradet cam
alio. & dotabit eã. & legitima
mortua fuerit ipxor ouiꝰ lib&:
licet illi acciꝑe aliã. s ñ repudi¬
quã diu uiuit uir eiꝰ. Igit᷑ uiuen.¬
te uiro eiꝰ uocabit᷑ adułtera si
uincta fuerit alteri uiro. Si aut̃
mortuus fuerit uir eiꝰ. liberata
ẽ a lege uiri. ita ut ñ sit adulteri
N fuerit cũ aliouiro. Noyellaꝵ

Expanded text:
conjugia in Scripturis leguntuconjugia in Scripturis leguntuPrimum legitimum conjugium est virgo casta in virginitate viro data legitime, et reliquae sequuntur in praedictis. Secundum virgo in civitate deprehensa a viro, et illi per vim copuludicaverit pater, et dabit pretium pudicitiae ejus. Tertium, filia praedicta deprehensa, si non fuerit voluntas patris, trahet eam a viro praedicto, et tradet eam alii et dotabit eam, et legitima mortua fuerit uxor cujuslibet, licet illi accipere aliam, sed non repudiquandiu vivit vir ejus. Igitur vivente viro ejus, vocabitur adultera, si juncta fuerit alteri viro. Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri, ita ut non sit adultera, si fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
caritas porrigat. Utrũq autẽ
unꝰ adam esse cogebat᷑ & filiis. &
filiabꝰ suis qñ fr̃es sororesq in
c̃iugio uingebant ᷑. Sic & eya
uxor eiꝰ utriq sexui filioꝵ fuit.¬
&t socrus & mat̃. Quȩ si dũe femi.¬
nȩ fuissent. mater altera & so¬
crus altera: copiosuis se socialis
dilectio colligaret. S hoc unde
fieret tẽ ñ erat. quandonisi fr̃es
& sorores ex illis duob pͥmis nul.¬
li hoĩes erant. Fieri gͦ debuit qͣn.¬
do potuit. ut existente copia
unde ducerent᷑ uxores quȩ ñ
erant iã sorores. ut ñ solũ illud
ut fieret nulla necessitas esset :
humano genere crescente etiã
ut etiã si ꝑusis legib ꝑmittant᷑
frat̃na õiugia. melior tam̃ c̃sue.¬
tudo ipsa malit exhorrere licen.¬
tiã. sicq aduerset᷑ quasi nũꝗͣ li.¬
cere potuerit. Copulatio igit᷑
maris & femine qͣntũ attinet
adgenꝰ humanũ. qđdã seminariy
ẽ ciuitatis. Celestis uͦ ciuitas opꝰ

Expanded text:
caritas porrigit. Utrumque autem caritas porrigit. Utrumque autem unus Adam esse cogebatur et filiis et filiabus suis, quando fratres sororesque conubio iungebantur. Sic et Eua uxor eius utriqet socrus et mater. Quae si duae feminae fuissent, mater altera, et socrus altera, copiosius se socialis dilectio colligaret. Sed hoc unde fieret tunc non erat, quando nisi fratres et sorores ex illis duobus primis, nulli homines erant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente copia, inde ducerentur uxores quae non erant jam sorores, ut non solum illud ut fieret necessitas esset, humano genere crescente et mulut, etiamsi peruersis legibus permittantur fraterna coniugia, melior tamen ctudo ipsa malit exhorrere licentiam, sicque aversetur, quasi nunquam licere potuerit. Copulatio ergo maris et feminae, quantum attinet ad genus humanum, quoddam seminarium est civitatis. Coelestis vero civitas opus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓpħam ꝑdidisse pudicitiam
fornicarie copulatũ. s fornica.¬
riã assũpsisse pudicitiã ꝗͣ antea
Dum gͥ genꝰ humanũ post pri¬
mã copulã uiri facti expulue¬
re. & c̃iugis eiꝰ ex uiri latere
marũ fȩminaꝵ q c̃iunctione
opꝰ haberet ut gignendo multi.¬
plicarent. nec essent illi hoĩes nͥ
qͥ ex illis duob nati fiussent . iii.¬
ri õiuges sorores suas accepert̃.
Qd ꝓfecto quanto est antiquius
c̃pellente necessitate tantopas¬
tea factũ ẽ dãpnabiliuis. religio.¬
ne ꝓhibente. Habita ẽ enĩ ratio
rectissima caritatis. ut homines
quib esset utilis atq honesta ẽ cor¬
dia diuersaꝵ necessitudinũ um¬
culis necterent᷑. Ne unus in uno
multas haberet. s singulȩ spar¬
gerent᷑ in singłos. ac sic ad socia¬
lẽ uitã diligentiꝰ plurime pluri.¬
mos obtinerent. Pater qͥppe &
socer duaꝵ ft̃ nẽcessitudinũ no.¬
mina. Ut gͦ aliũ qͥsq habeat pa¬
trẽ. aliũ socerũ : numerosius se

Expanded text:
 perdidisse pudicitiam fornicariae copulatum; sed fornicariam assumpsisse pudicitiam quam antea ur genus humanum post primam copulam viri facti ex pulvere, et conjugis ejus ex viri latere, marium, feminarumque conjunctione opus haberet, ut gignendo multiplicarent, nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent, viri conjuges sorores suas acceperunt. Quod profecto quanto est antiquius compellente necessitate, tanto postea factum est damnabilius religione prohibente. Habita est enim ratio rectissima charitatis, ut homines quibus esset utilis atque honesta concordia diversarum necessitudinum vinculis necterentur. Nec unus in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos, ac si ad socialem vitam diligentius plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe, et socer duarum sunt necessitudinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se
Abbreviated transcription (Latin):
Ci ꝑsortiarias atq maleficas oc¬
culto s nũquã uł nusꝗͣ iniusto dei
iudicio ꝑmittente. & diabolo p̃pa¬
rante c̾cubitꝰ ñ seqͥtur : hortandi
st̃ qͥb ista eueniunt. ut corde cõ¬
trito & sp̃u humiliato do & saẽ¬
doti de om̃ib peccatis sius purã
c̾fessionẽ faciant. & ꝓfusis lacri¬
mis & largiorib elemosynis & ora¬
tionib atq ieraniis dño satiffaci¬
ant. Et ꝑ exorcismos ac cętera
medicine ecołasticȩ munia mi-¬
nistri ȩccłȩ tales quantũ annuerit
Qui forte si sanare ñ potuerint:
separari ualebt̃. S postꝗͣ alias
nuptias expetierint: illis in car.¬
ne uiuentib qͥb iunctȩ fuerint.
priorib qͦs reliquerant. etiã si
possibilitas ẽcũbendi eis reddita
fuerit. rec̃ciliari neqͥbunt. Ex de¬
qͥ in paganismo uxorẽ suã dimi
Siquis gentilis gentilem sserit.¬
dimiserit uxorẽ ante baptisma:
post baptismũ in potestate eiꝰ erit
eã habere. uł ñ habere. Ex decus.¬

Expanded text:
 sortiarias atque maleficias, occulto, sed nunquam injusto Dei judicio permittente et diabolo praeparante, concubitus non sequitur, hortandi sunt quibus ista eveniunt, ut corde contrito et spiritu humiliato Deo et sacerdoti de omnibus peccatis suis puram confessionem faciant, mis ac largioribus eleemosynis et orationibus atque jejuniis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera medicinae ecclesiasticae munia, ministri ecclesiae tales quantum annuerit Qui forte si sanari non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint, illis in carne viventibus quibus junctae fuerint prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt. qui in paganismo uxorem suam dimiserit. Si quis gentilis gentilem dimiserit uxorem ante baptisma, post baptismum in potestate ejus erit eam habere, vel non habere. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicit᷑ renuit. & in eadẽ uolun¬
tatis auctoritate ꝑsistit. ut uiro
illi ꝓrsus se deneget nupturã:
nequaꝗͣ eã inuitã & renitentẽ eiꝰ.¬
dem uiri cogas c̃iugio sociari.
Quoꝵ enĩ unũ corpus est: unꝰ de.¬
bet eẽ & animꝰ. ne forte cũ uirgo fu¬
erit aliciu inuita copulata. o̾tra
cidii. aut erim̃ formoationis in¬
currat. Cuiꝰ uidelic& peccatima¬
lũ ineũ redundare c̃stat. qͥ eã con¬
iunxit inuitã. qđ pari tenore de
uiro est etiã sentiendũ. Exc̃cilio¬

Expanded text:
ut dicitur, renuit, et in eadem volunut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi prorsus se deneget nupturam, nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociari. Quorum enim unum corpus est, unus debet esse et animus, ne forte, cum virgo fuerit alicui invita copulata, contrasidii, aut crimen fornicationis incurrat. Cujus videlicet peccati malum in eum redundare constat, qui eam conjunxit invitam: quod pari tenore de viro est etiam sentiendum. C
Abbreviated transcription (Latin):
actꝰ & dolens filiã suã infantula
nolentẽ. flentẽ. & ꝓuirib reniten¬
tẽ. nĩ assentientib s ualde dolen.¬
tib matre & parentela Rainaldo
ridelli filio desponsauerit : qm̃
canonũ & legũ auctoritas talia
sponsalia ut infra ostendit᷑ ñ app¬
bat : ne ignorantib leges & cano¬
nes nimis durũ qđ dicimꝰ uide¬
atur ita sententiã temꝑ dnꝰ. ut si¬
princeps cũ assensu filiȩ matris &
uoluerit : c̾cedamꝰ. Sin autẽ: legatꝰ
nr̃ utriꝰq partes audiat. & si nichil
fuerit ex parte supradicti Ramasdi
ampliꝰ qđ impediat abipso iordane
sacram̃tũ qđ ita c̃stent hȩc ut dicta
st̃ accipiat. & nos canonũ ac legũ
scita sequentes deinceps ñ ꝓhibemꝰ.
Ii alii uiro si uoluerit p̃dicta filia
De neptis tuȩ c̃iugio quã te ciudã
militi daturũ necessitatis instante
articulo sub fidei pollicitatione
firmasti: hoc eqͥtate dictante de¬
cernimꝰ. ut si illa uirũ illã om̃ino

Expanded text:
actus et dolens filiam suam infantulam, actus et dolens filiam suam infantulam, nolentem, flentem, et pro viribus renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus, matre et parentela, Raynaldo Ridelli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia, ut infra ostenditur, non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sententiam temperamusprincipes cum assensu filiae, matris et voluerit, concedamus. Sin autem legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte supradicti Raynaldi amplius, quod impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quod ita constent haec, ut dicta sunt, accipiat; et nos canonum ac legum scita sequentes, deinceps non prohibemus, quin alii viro si voluerit, praedicta filia De neptis tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo, sub fidei pollicitatione firmasti, hoc, aequitate dictante, decernimus, ut si illa virum illum omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
dño: id est quẽ sibi aptũ putauerit
illi nubat. qͦa inuite nuptiȩ malos so¬
id est ut & sine suspicione turpi¬
tudinis nuliat: & religionis sue
sensus eoꝵ exigendꝰ ẽ. qͦrũ in nup¬
tiis desiderat᷑᷑. Intelligit᷑ tam̃ sẽꝑ
filiã patri c̃sentire. nisi euident᷑
dissentiat.¶Item. Sponsalia sic̃
nuptiȩ c̃sensu fiunt c̃trahentiũ.
&c ideo sicut nuptiis: ita sponsalib
filiã familias c̾sentire oportet.
Quȩ patris uoluntati ñ repugnat.
c̃sentire. intelligit᷑. Tc̃ autẽ dissen¬
tiendi a patre licentia c̾cedit᷑: si
indignꝰ morib uł turpis sponsus
ei a patre eligit᷑. Filio familias dis¬
sentiente. sponsalia eiꝰ noĩe fieri
ñ est: ut in matrimoniis. Qua.¬
ꝓpt̃ a primordio ȩtatis sponsalia
effici posst̃. si modo id fieri ab ut᷑q
ꝑsona intelligit᷑. idest siñ sint mi¬
URBaNi pape. de filia Iordani pͥn
terit qđ nobis legati Iordan pͥn¬
cipis retulert. scilic& qđ ipse co¬

Expanded text:
Domino: id est, quem sibi aptum putaverit, illi nubat; quia invitae nuptiae solent malos prc est, ut sine suspicione turpitudinis nubat, et religionis suae sensus exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. Intelligitur tamen patri filia consentire, nisi evidenter dissentiat. Item, sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt contrabentium, et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiafamilias consentire oportet. Quae patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur. Tunc autem dissentiendi a patre licentia conceditur, si indignus moribus vel turpis sponsus ei a patre eligitur. Filiofamilias dissentiente, sponsalia ejus nomine fieri non est ut in matrimoniis. Quapropter a primordio aetatis sponsalia effici possunt, si modo id fieri ab utraque persona intelligatur, id est, si non sint juUrbani papae de filia Jordani principis. od nobis legati Jordani principis retulerunt, scilicet quod ipse co
Abbreviated transcription (Latin):
a c̃mixtione carnali. ideo tiuis
maritꝰ eẽ destiterat: immo uͦ tan¬
to sanctiꝰ int̾ uose̾niges maneba¬
tis. qͣnto sanctiora cocordit̃ pla.¬
cita seruabatis. Nichil gͦ de tua
ueste. nichil de auro uł argento.
uł qͣcũq pecunia. uł reb ullis
terrenis tius sinearbitrio
erus facere debiusti. Item. Qa

Expanded text:
a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Qrod deo pari c̃osensu ambo runt.¬
uoueratis. ꝑ seuerant᷑ usq in finẽ
reddere debiustis. A qͦ ꝓponto si.
lapsus ille. tu saltẽ constantissime
ꝑseuera. Qꝗ te ñ exhortaret. nisĩ
quia tibi adhoo ipse c̃senserat.
Nã si nũquã teniusses eiꝰ assensũ.
numerꝰ tenullus defendiss& annoꝵ.¬

Expanded text:
Quod Deo pari consensu ambo voveratis, perseveranter usque in finem reddere debuistis. A quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissi me persevera, quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. Nam si nunquam tenuisses ejus assensum, numerus te nullus defendisset anno
Abbreviated transcription (Latin):
defuncte uxoris eius qͥ accusatur.
rando firmauerint. ułtres aut
duo exantiqͥorib genuensib qͥb
hȩc ꝓpinqͥtas nota est. qͥ bonȩ fa-¬
ine & ueracis testimonii sit. re.¬
moto amore. timore p̃cio. & om̃
malo studio supradicto modo cõ¬
sanguinitatẽ firmauerint. sine
om̃i mora c̃iugia dissoluant᷑. Qđsi
ꝓpinqui uł extranei ũbis tant ũ
ꝓpinquitatẽ testant᷑. & iuram̃to
c̃iugiũ nullatenꝰ dissoluat . s cõ¬
petens eis pęnitentia ꝓpt̃ infa¬
miã. uł peccati maculã si forte
inhac re c̃traxerint aliquã in¬
In copulatione fideliũ ge Icere¬
nerationũ numerũ ñ definimꝰ.
sed id statuimꝰ ut nulli liceat xp̃i¬
ano de ꝓpͥa õsanguinitate seu co-¬
gnatione uxorẽ acciꝑe. usq dũ
generatio recordat᷑. cognoscit᷑.
aut memoria retinetur. Exc̃cił¬
De his qͥ se incesta copulatione
cõmaculant placuit. ut qͦnsq
in ipso detestando & illicito car¬
nis cõtubernio ꝑseuerant. usq

Expanded text:
defunctae uxoris ejus, qui accusatur, rando firmaverint, vel tres, aut duo ex antiquioribus Genuensibus, quibus haec propinquitas nota est, qui bonae famae et veracis testimonii sint, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, supradicto modo consanguinitatem firmaverint, sine omni mora conjugia dissolvantur. Quod si propinqui, aut extranuitatem testantur et juramento conjugium nullatenus dissolvatur: sed competens eis poenitentia propter infamiam, vel peccati maculam si forte in hac re contraxerint aliquam inIn copulatione fidelium generationum numerum non definimus; sed id statuimus, 311 ut nulli liceat Christiano de propria consanguinitate seu cognatione uxorem accipere usque dum generatio recordatur, cognoscitur, aut memoria retinetur Haeci se incesti pollutione commaculant, placuit, quousque in ipso detestando et illicito carnis contubernio perseverant, usque
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sensu eoꝵ qͥhec cõtrahunt. & eor S
in qͦrũ potestate st̃ celebrant᷑. &
postꝗͣ arris sponsã sibi sponsus ꝑ
oigitũ fidei a se anulo insignitã des¬
ponderit. dotẽq utriq placitã
sponsus ei cũ scripto pactũ hoc cõ¬
tinente corã inuitatis abutraq
parte tradiderit : aut mox aut
apto tẽpore ne uidelicet ante
tẽpꝰ lege diffinitũ tale qͥd fieri
p̃suimat᷑. ambo ad miptialia fede¬

Expanded text:
ontrahunt, et eorum in quorum potestate sunt, celebrantur, et postquam arrhis sponsam sibi sponsus per digitum fidei a se annulo insignitam desponderit, dotemque utrique placitam sponsus ei cum scripto pactum hoc continente, coram invitatis ab utraque parte tradiderit, aut mox aut apto tempore, ne videlicet ante tempus lege definitum tale quid fieri praesumatur, ambo ad nuptialia foede
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã illepat᷑ eiꝰ: sicut c̾iunx
matris eiꝰ. utrũq m̃te ñ carns:
Itẽ ibidem. De triꝑtito bono nupti
ꝓles. fides. sacram̃tũ. Nẽ cognos¬
cimꝰ ipsũ dñm. fidẽ: quia nullũ
adulteriũ. sacram̃tũ. qͥa nullũ
diuortiũ. Solusibi nuptialis con¬
cubitꝰ ñ fuit: qͥa in carne pecca.¬
ti fieriñ poterat sine puden¬
da c̃cupiscentia carnis q̃ accidit
ex peccato. sine qͣ c̃cipi uoluit
qͥ futurꝰ erat sine peccato. Hi.¬

Expanded text:
erum etiam ille pater ejus, sicut conjux matris ejus; utrumque mente non carne. CAP. 15. - De tripartito bono nuptiaproles, fides, sacramentum. Prolem cognoscimus ipsum dominum; fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum divortium. . Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat, sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui futurus sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
chiep̃o. Qđ int̃rogasti de femina
que post obitũ mariti sui uelam̃
fuxit se subeodẽ uelamine seĩmo¬
nialẽ ẽẽ. postea uͦ adnuptias rediit.
&e ñ legitime in uoto suo ꝑmansit.
pęnitentiã agit de illusione
nefanda.: & reuertat᷑ ad id qd̾ spopon¬
dit. & in sacro ministerio inchoa¬
uit. Nam si c̃senserimꝰ qđ oĩa sa¬
cram̃ta eccłastica qͥsq ꝓut uult
fingat. & ñ uere faciat. om̃isordo
eccłasticꝰ c̃turbabit᷑. nec catholi¬
cȩ fidei uira c̃sistunt. nec eauones
sacri rite obseruant᷑ Quid enĩ
ꝓfuit Symoni mago baptismũ sa¬

Expanded text:
copo: quod interrogasti de femina quae post obitum mariti sui uelamen finxit se sub eodem uelamine sanctimonialem esse postea uero ad nuptias rediit bet non legitime in uoto suo permansit ut penitentiam de illusionenefanda, et revertatur ad id quod spopondit, et in sacro ministerio inchoavit. Nam si consenserimus quod omnia sacramenta ecclesiastica quisque, prout vult, fingat et non vere faciat, omnis ordo ecclesiasticus conturbatur, nec catholicae fidei jura consistunt, nec canones sacri rite observantur. Quid enim profuit Simoni Mago baptismum sa
Abbreviated transcription (Latin):
ut uacet᷑ orationi nisi ex c̃sensu
uoluit. cõiuges carnali iniuce̾
fraudare debito. Item de eodeal.
Si dicat uir dimuto qͥdẽ ugxorẽ
meã sine ulla causa formeatio.¬
nis. s cõtinens ꝑmanebo: ideone
dicemꝰ eũ impune fecisse qd̾ fe.¬
cit. Quis hoc dicere audebit.
qͥ uoluntatẽ dm̃i hec dicentis in¬
telligit. qm̃ nec ẽtinentiȩ causa
dimitti d̃iugẽ uoluit. qͥ solã for¬
nicationis causã excepit Iteaa.
mulieri. uiro ñ placuit. Discessit
auiro mulier & cepit inuere d̾ti¬
nent̃. ipsa scili e& casta mansura.
Qͥđ sumus dicturi mulieri. ñ¬
ne quđ dicit eccłȩ sana doctrina : Red.¬
de debitũ uiro. ne dũ en queris un¬
de ampliꝰ honoreris. ille unde dãp.¬
net᷑ inueniat Itẽ ad armentari
esse potest. qua te adid qđ uoiusti
hib eremꝰ implere si forte tua
c̃iunx hoc tecũ fusciꝑe animi seu
carnis infirmitate recusaret. Nã
& uouenda talia ñ st̃ a cõuigatis.
nisi ex õsensu & uoluntate õmuni.

Expanded text:
tur orationi , nisi ex consensu, voluit conjuges carnali invicem fraudare debito. Item . Si dicat vir: Dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, ideone dicemus eum impune fecisse quod fecit? Quis hoc dicere audebit, qui voluntatem domini haec dicentis intelligit, quoniam nec continentiae causa dimitti conjugem voluit, qui solam fornicationis causam excepit? Item . mulieri, viro non placuit; discessit a viro mulier, et coepit vivere continenter, ipsa scilicet casta mansura, Quid sumus dicturi mulieri, nonne quod dicit Ecclesiae sana doctrina: Redde debitum viro , ne dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille unde damnetur inveniat? esse potest, qua te ad id quod vovisti, ohiberemus implere, si forte tua coniux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam et uouenda talia non sunt a coniugatis nisi ex consensu et uoluntate communi
Abbreviated transcription (Latin):
fraude eꝰ detecta qđ sibi futurũ
esset p̾mntiatũ ẽ : Ait enĩ. łe¬
cunia tua tecũ sit inꝑditionẽ. cor
enĩ tuũ ñ rectũ corã do. Peniten.¬
tiã itaq age abhac neqͥtia tua. &
roga dm̃ ut forte remittat᷑ tibi
hec cogitatio cordis tui. Infelle
enĩ am̾aritudinis & obligatione
inqͥtatis uideo te esse. Ideo tales
nisĩ resipiscant. sp̃uali gladio ꝑ¬
cutere censemꝰ. Non em̃i fas ẽ sp̃ui
scõ m̃tiri. sicuti ananias & Saphy¬
ra m̃titi st̃. & statim ꝑierunt᷑.
Qđ mulieres uelate aut in monas¬
teriis aut indomib suis habitũ
gionis uelate aut monasteriorẽ¬
gularit᷑ uiuant aut in domib
Suis susceptũ habitũ caste obser¬

Expanded text:
fraude ejus detecta, quod sibi futurum esset praenuntiatum est. Ait enim: Pecunia tua tecum sit in perditione; cor enim tuum non est rectum coram Deo: poenitentiam itaque age ab hac nequitia tua, et roga Deum ut forte remittatur tibi haec cogitatio cordis tui. In felle enim amaritudinis, et obligatione iniquitatis video te esse. Ideo tales, nisi resipiscant, spirituali gladio percutere censemus. Non enim fas est Spiritui sancto mentiri, sicuti Ananias et Sapphira mentiti sunt, et statim perierunt.od mulieres velatae aut in monasteriis aut in domibus suis habitum gionis velatae, aut in monasterio regulariter vivant, aut in domibus suis susceptum habitum caste obser
Abbreviated transcription (Latin):
tem sibi inferre debere. uelut
fugiendo molestias tẽporales. ne in¬
cidat imꝑpetuas. neminẽ ꝓpt̃ alie¬
na peocata ne hoo ipso incipiat ha¬
magis in hac uita opꝰ ẽ ut possint
poenitendo sanari. neminẽ uelut
desiderio melioris uite quȩ post
mortẽ spłrat . qͥa reossue mor.¬
tis melior pꝰt mortẽ uita susci

Expanded text:
tem sibi inferre debere uelut tem sibi inferre debere uelut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat hamagis hac vita opus est, ut possint poenitendo sanari; neminem velut desiderio melioris vitae quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem vita non susci
Abbreviated transcription (Latin):
ñ occides. qͥ do auctore bella
gesserunt. aut ꝑsonas gerentes
publice potestatis scd̾m legẽ eiꝰ.
hoc ẽ iustissime. rationis imꝑio
sceleratos morte puniert̃. &
abrahã ñ solũ ñ est culpatꝰ crude.¬
litatis crimine. uerũ etiã laudatꝰ
ẽ nomine pietatis. qđ uoluit fi¬
liũ nequaquã scelerate. s obȩdi-¬
enter occidere. Et merito q̃rit᷑
utrũ ꝓiussu dei sit habendũ: qd̾
Iepte filiã quȩ patri occurrit.
occidit. cũ se aduouisset ĩmola¬
turũ deo qđ ei redeunti de p̃lio
uictori primitꝰ ocourrisset. nec
samson alit̃ excusat᷑. qđ se ipsũ
cũ hostib riuna domꝰ opp̃ssit. nͥ
qͥa sp̃s latent᷑ hoc iusserat. qͥ ꝑ il¬
lũ miracula faciebat. Nis gͦ ex.¬
ceptis qͦs uł lex iusta generalit᷑.
iubet. quisqͥs hominẽ uł scipsũ
uł quẽliba ocoilerit: homicidii
crimine innectit᷑. Itt̃. Hoodi
cimꝰ. hoo asserimus. hoc modis oĩb
apꝓbamꝰ. neminẽ spontaneã more¬

Expanded text:
Non occides, qui Deo auctore bella Non occides, qui Deo auctore bella gesserunt, aut personas gerentes publicae potestatis secundum leges ejus, hoc est, justissimae rationis imperio, sceleratos morte punierunt. Et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, verum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur. CAPUT XXIcimus, hoc adserimus, hoc modis omnibus adprobamus, neminem spontaneam mor
Abbreviated transcription (Latin):
Porro si falsi testimonii ñ minus
reus ẽ qͥ de se ipso fatet᷑ falsũ. ꝗͣ
si adũsus ꝓrrimũ hoc faceret. cũ
in eo p̃cepto qͦ falsũ testimoniũ ꝓ.¬
hibetur aduersus ꝓximũ ꝓhib̾eat᷑
possit q ñ recte in telligentib ui.¬
deri. ñ eẽ ꝓhibitũ ut adũsus se ip
sũ. qͥsq falsus testis assistat. quan¬
tomagis intelligendũ ẽ. ñ licere
homini se ipsũ occidere. cũ ineo qd̾
addito. nec ipse utiq cui p̃cipit᷑ in¬
telligat᷑ exceptus.: IItem. Scrip.¬
tũ ẽ. ñ occides. nec te nec alterũ.
neq enĩ qͥ se oceidit. Aliud quã
hõinẽ occidit. Quascdã uͦ exceptio¬
nos eadẽ ipsa diuina fecit aucto.¬
ritas. S his exceptis qͦs d̾s̃ occi¬
diiibet. siue data lege ad ꝑsonã
ꝓ tẽpore exp̃ssa iussione. ñ aut̃
ipse occidit qͥ ministeriũ debet
iubenti. sicut adminiculũ gła¬
dius utenti. & ideo nequaquã c̃tra
hoc p̃ceptũ fecert̃. qͦ dictũ ẽ

Expanded text:
Porro si falsi testimonii non minus Porro si falsi testimonii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur, quam si aduersus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibetur, aduersus proximum prohibeatur possitque non recte intellegentibus uideri non esse prohibitum, ut aduersus se ipsum quisque falsus testis assistat: quanto magis intelligendum est, non licere homini se ipsum occidere, cum in eo, quod addito, nec ipse utique cui praecipitur intelligatur exceptus. Item, Non occides, nec te nec alterum. Neque enim qui se occidit, aliud quam hominem occidit. Item: Quasdam vero exceptiones eadem ipsa divina fecit auctoritate. Sed his exceptis quos Deus occidi jubet sine data lege ad personam pro tempore expressa jussione, sive autem ipse qui occidit qui ministerium debet jubenti, sicut gladius adminiculum utenti, et ideo nequaquam contra hoc praeceptum fecerunt quod dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
habet.: Iudas enĩ cũ se occidit:
sceleratũ hominẽ s eculit. & tam̃
ñ solũ xp̃i: uerũ etiã sue mortis
reus finiuit hanc uitã. qͥa lice ꝓpt̃
celus: alio suo scelere occisus est.
sibi male faciat. & se ipsũ int̾fici.¬
ando hominẽ int̾ficiat in nocentẽ.
ne aliũ patiat᷑ nocentẽ. atq inse¬
ꝑpetret peccatũ ꝓpͥũ. ne meo ꝑpe¬
tret᷑ alienũ. Ite aa. In scĩs canoni.¬
cisq libris nusquã nobis diuinitꝰ
p̃ceptũ ꝑmissũ ue repꝑiri potest.
ut uł ipsius adipiscende ĩmor¬
talitatis uł ipsius oauendi caren¬
diue mali catisa nobism&ipsis
necẽ inferamꝰ. Nã ꝓhibitos nos eẽ
intelligendũ d̾. ubi lex ait. ñ occi
uetaret. falsũ inqͥt testimoniũ.
ñdicii aduersus ꝓximũ tuũ. Ne
ideo tam̃ si adũsus se ipsũ qͥsꝗͣ falsũ
testimoniũ dixerit. obhooerum.¬
ne se putauerit alienũ. qm̃ regu.
liges ꝓriũ tuũ tanquã te ipsũ.

Expanded text:
habet. Iudas enim cum se occidit, habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, adqperpetret peccatum proprium, ne in eo perpetretur alienum? Item . In sanctis canonicisque libris nusquam nobis divinitus praeceptum permissumue reperiri potest, ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ullius cauendi carendiue mali causa nobismet ipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intellegendum est, ubi lex ait: Non occiuetaret: Falsum, inquit, testimonium non dices aduersus proximum tuum. Nec ideo tamen si aduersus se ipsum quisquam falsum testimonium dixerit, ab hoc crimine se putauerit alienum, quoniam religes pro x i mum tuum tamquam te ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
armatos. si in illa scelerati hoĩes
mcidissent paylus in effusione
sanguinis eoꝵ suũ crim̃ agnos.¬
ceret: Absit. ut ea quȩ ꝓpt̃ bonũ
ac licitũ facimꝰ aut habemꝰ. siqͥd
mali acciderit: nobis impute tuni
Alioqͥn nec ferramenta domestica
& agrestia st̃ habenda. ne qͥscis
Sinon licet priuata potestate¬
alicui hominẽ ocoidere. uł no¬
centẽ cuiꝰ occidendi licentiã
lex nulla c̾cedit. ꝓfecto etiã qͥ
se ipsũ occidit. homcida s̃. Et
tanto fit nocentior cũ se oocide¬
rit. quanto innocentior in eo
causa fuit. qua se occidendũ pu¬
tauit. Nã si iude factũ merito
detestam᷑. eũq ueritas iudicat
cũ laqueo suspendit scelerate il.¬
lius traditionis auxisse potius ꝗͣ
expiasse c̃missũ. qm̃ de dei
miscđia desꝑando exitiabiliter
penitens nullũ sibi salubris peni¬
tentiȩ locũ reliqͥt. quanto magis
asua cede se abstinere debet. qui
tali supplicio qͥd in se puniat non

Expanded text:
armatos, si in illa arma scelerati homines armatos, si in illa arma scelerati homines incidissent, Paulus in effusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret. absit, ut ea, quae propter bonum ac licitum facimus aut habemus, si quid mali accidAlioquin nec ferramenta domestica et agrestia sunt habenda, ne quis eis si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum, quoniam Dei misericordiam desperando exitiabiliter paenitens nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ occideidis homugis:
ne ab eis quisq occidatur.
non michi placet ẽsiliũ. nisi
forte sit miles. aut publica functio.¬
ne teneat᷑. ut ñ ꝓse hoc faciat.¬
s ꝓaliis uł ꝓciu̾itate ubi eniã
ipse ẽ accepta legitima potestate
si eiꝰ c̃gruit ꝑsone. Qui uͦr ipel¬
luntur aliqͦ terrore ne malefa¬
ciant: etiã ipsis aliqͥd fortasse
prestat᷑. Hinc autẽ dictũ ẽ. ñ resis.¬
tamꝰ malo. ne nos iundicta delec¬
tet. que alieno anim u̾ paseit. ñ
ut correctionẽ hominũ negliga¬
mꝰ. uncde necreus ẽ mortis alienȩ
qͥcũ sue possessioni & muroꝵ cir.¬
cũ duxerit. aliquis ex ipsoꝵe usu
ꝑcussus intereat. Neq enĩ reus
est xp̃ianus si bos eiꝰ aliquẽ feri¬
endo. uł equus calcẽ iaciendo ali¬
quẽ occidat. Aut ideo ñ debent
xp̃iani boues habere cornua. au
equus ungulas. aut dentes canes.
ut intribini noticiã ꝑferret᷑.
insidias sibi aqͥb dã ꝑditis p̃pari¬
ri & ob hoc deductores accepit

Expanded text:
 occidendis hominibus, ne ab eis quisque occidatur, non mihi placet consilium, nisi forte sit miles, aut publica functione teneatur, ut non pro se hoc faciatsed pro aliis uel pro ciuitate, ubi etiam ipse est, accepta legitima potestate, si eius congruit personae. qui uero repelluntur aliquo terrore, ne male faciant, etiam ipsis aliquid fortasse praestatur. hinc autem dictum est: Non resistamus malo, ne nos uindicta delectet, quae alieno malo animum pascit, non ut correctionem hominum neglegamus. unde nec reus est mortis alienae, qui cum suae possessioni ...... et murum circumduxerit. aliquis ex ipsorum usu percussus intereat. neque enim reus est Christianus, si bos eius aliquem feriendo uel equus calcem iaciendo aliquem occidat, aut ideo non debent Christiani boues habere cornua aut equus ungulas aut dentes canis aut in tribuni notitiam perferretur insidias sibi a quibusdam perditis praeparari, et ob hoc deductores accepit
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt homines adulteri in domib
suis. in secreto peccant. aliquando
nobis ꝓdunt᷑ ab iexorib suis. plerũq¬
a zelantib. aliqͣndo a maritoꝵ sa.¬
lutẽ querentib. nos ñ ꝓdimꝰ palã.
s insecreto argiumꝰ. Ubi c̃tigit
malũ. ibi moriat᷑ malũ. Non tam̃

Expanded text:
Sunt homines adulteri in domibus suis, in secreto peccant, aliquando nobis produntur ab uxoribus suis, plerumque zelantibus, aliquando maritorum salutem quaerentibus; nos non prodimus palam, sed in secreto arguimus. Ubi contigit malum, ibi moriatur malum; non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
partẽue ullã creaturȩ. uł ad c̃sul¬
tationes &e pacta quędã significa¬
tionũ cũ demonib placita. atq
federata. qualia st̃ molimina mi.¬
gicarũ artiũ. quȩ qͥdã c̃memorare
potiꝰ quã docere solent poetȩ. Ex
qͦ genere st̃. sed quasi licentiore
uanitate aruspicũ. & Augurũ li.¬
bri. Adhocgenꝰ etiã ꝑtinent om̃s
ligature atq remedia. q̃ medicoꝵ
qͦq disciplina c̃dẽpnat. siue inp̃¬
cantationil siue in qͥbda uotis
qͦs caracteres uocant. siue inqͥbq
corpoꝵ s ad qsdã significationes
aut occultas ant manifestas. quȩ
eminentiore noie phi sica uocant
ut quasi suꝑstitione implicaresed
natura ꝓdesse udeant᷑: ficut st̃
in aures in sũmo singularũ auriũ
aut destructionũ ossib ansulȩ in
digitis. aut cũ tibi dicit᷑ singultien.
His adiungunt᷑ milia manissimaꝵ
obseruationũ. si m̃brũ aliqđ salierit.
si iunctim ambulantib amicis la.¬
pis aut puer medius in t̾uenerit.

Expanded text:
ullam creaturae; vel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magnificarum artium, quae quidem commemorare potius quam docere solent poetae. Ex quo genere sunt, sed quasi licentiore vanitate, aruspicum et augurum libri. Ad hoc genus etiam pertinent omnes ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibuscorporum, sed ad quasdam significationes aut occultas aut etiam manifestas, quae mitiore nomine physica uocant, ut quasi non superstitione implicare, sed natura prodesse uideantur, sicut sunt inaures in summo aurium singularum, aut de strutihonum ossibus ansulae in digitis, aut cum tibi dicitur singultientihis adiunguntur milia inanissimarum obseruationum, si membrum aliquod salierit, si iunctim ambulantibus amicis lap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstitiosas tẽpoꝵ obseruationes. ut
ꝑorbẽ terraꝵ in eccłiis legat᷑. ple¬
na st̃ c̃uenticula ur̃a hominib qͥ
tẽpora rerũ agendaꝵ amathema.¬
ticis accipiunt. Iam uͦ nealiqͥi in¬
choetur aut ȩdificioꝵ. Aut huimo.¬
di quoꝵ lib&e operũ dieb qͦs egyp.¬
tiacos uocant. sepe etiã nos monere

Expanded text:
erstitiosas temporum observationes, ut erstitiosas temporum observationes, ut per orbem terrarum in Ecclesiis legatur, plena sunt conventicula nostra hominibus qui tempora rerum agendarum a mathematicis accipiunt. Jam vero ne aliquid inchoetur, aut aedificiorum, aut hujusmodi quorumlibet operum diebus quos Aegyptiacos vocant, saepe etiam nos monere
Abbreviated transcription (Latin):
gent:: tam̃ qđ inde conantur tił
actiones nr̃as. uł actionũ euenta
ꝓducere: nimis errant. It em. Qđ
Hoc genis fornicationis animȩ
salubriter diuina auctoritas ñ ta¬
cuit. neq ab easic det̾ruit animã.¬
ut ꝓpr̃ea talia negaret ẽẽ sectanda.
qͥa falsa dicunt᷑ a ꝓfessionib eoꝵ. s
etiã si dixerint uobis in qͥt & ita
euenerit ne credatis eis. Non enĩ
qͥa imago Samuhelis mortui. Sauli
uera ꝓuntiauit. ꝓpt̃ea talia sa¬
orilegia qͥb illa imago p̃sentata ẽ.
minꝰ execranda st̃. aut qͥa in actib
testimoniũ ꝑhibuit apłis dñi. Ideo
ñ potiꝰ feminã illius demonii cor.¬
rectione atq exclusione mun.¬
dauit. Om̃s gͥ artifices huiꝰ modi.
uł nugatorĩȩ uł noxiȩ sũꝑstionis
ex quadã pestifera societate. hominũ
& demonũ quasi pacta infidelis & do.¬
lose amicitiȩ c̃stituta penitꝰ st̃ repu.¬
dianda. & fugienda xxp̃iano. Auõis¬
ad tantũ ꝑiculũ anime ꝑtinere sa.¬

Expanded text:
gent, tamen quod inde conantur vel actiones nostras, vel actionum eventa praedicere, nimis errant. Item de Hoc genus fornicationis animae, salubriter divina auctoritas non tacuit, nequt propterea talia negaret esse sectanda, quia falsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiam: si dixerint uobis, inquit, et ita euquia imago Samuelis mortui Sauli vera praenuntiavit , propterea talia sacrilegia quibus illa imago praesentata est, minus exsecranda sunt, aut quia in Actibus testimonium perhibuit apostolis domini, ideo non potius feminam illius daemonii correptione atque exclusione mundauit. omnes igitur artes huius modi uel nugatoriae uel noxiae superstitionis ex quadam pestifera societate hominum et daemonum quasi pacta infidelis et dolosae amicitiae constituta penitus sunt repudianda et fugienda christiano, nod tantum periculum animae pertinere sup
Abbreviated transcription (Latin):
testas dat᷑ & amalo ꝓhibendi. & ad
bonũ cogendi. Nã si uoluntas mala
sẽꝑ sue ꝑmittenda ẽ libertati.
quare isrłitioi recusantes & mur¬
murantes tã duris flagellis ama¬
lo ꝓhibebant᷑. & ad t̾rã ẽpellebant᷑
ꝓmissionis. Si uoluntas mala ꝑ
mittenda ẽ libertati. quare paulꝰ
ut excecaret᷑. excecatꝰ: ut muta¬
ret᷑. mutatus: ut mitterełmis.¬
sus: ut qualia fecerat merrore.
scĩs filiũ durũ ñ solũ u̾biscorri.¬
pere. s etiã. latera ciꝰ tendere. ut
ad bonã disciplinã cogat᷑i & dñs di¬

Expanded text:
testas datur, et a malo prohibendi, et ad bonum cogendi. Nam si voluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Israelitici recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur, et ad terram compellebantur promissionis? Si voluntas mala suae permittenda est libertati, quare Put excaecaretur, excaecatus ut mutaretur, mutatus ut mitteretur, missus ut qualia fecerat in errore tsanctis filium duris non solum verbis corripere, sed etiam latera ejus tundere, ut ad bonam disciplinam cogatur, et a D
Abbreviated transcription (Latin):
Sicuti semina paulatĩ formant᷑
in utero. & tãdiu ñ reputat᷑ homi.¬
cidiũ donec elem̃ta c̃fecta suas
imagines m̃braq suscipiant: ita
sensis ratione c̃ceptꝰ: nisi in oꝑa
ꝓruꝑit adhuc inuentre retinet᷑.
ad bonefaciỹ. Qđ homines co-

Expanded text:
Sicuti semina paulatim formantur in utero, et tandiu non reputatur homicidium donec elementa confecta suas imagines membraque suscipiant, ita sensus ratione conceptus, nisi in opera proruperit, adhuc in ventre retinetur, A
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ñ formatũ puerꝑiũ uolui¬
it ad homicidiũ ꝑtinere ꝓfecto
nec hominẽ deputauit: qđ tale
in utero gerit᷑. Hic de anima q̃sti
solet agitari. ut rũ qͥcqͥd forinatũ
ñ ẽ: nec animatũ qͥdẽ possit intel¬
ligi. & ideo ñ sit homidiũ. qͥa neo
informe puerꝑiũ iã qͥdem fuerat
s adhuo quodã modo inforunt᷑ ani¬
matũ. qͣm magna de anima qͣstio
ñ ẽ p̃cipitanda indiscussa temeri¬
tate sententie. ideo lex noluit
ad homicidiũ ꝑtinere. qͥa nondũ
dici potest anima uiua in eocorpore

Expanded text:
Quod non formatum puerperium noluit ad homicidium pertinere, profecto nec hominem deputavit, quod tale in utero geritur. Hic de anima quaestio solet agitari, utrum quidquid formatum non est, nec animatum quidem possit intelligi, et ideo non sit homicidium, quia nec informe puerperium jam quidem fuerit, sed adhuc quodammodo informiter animatum quoniam magna de anima quaestio non est praecipitanda indiscussa temeritate sententiae, ideo lex noluit ad homicidium pertinere, quia nondum dici potest anima viva in eo corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
De his uͦ dicimꝰ qͥ patrẽ. matrẽ.
fr̃ẽm. aut soror ẽ occiderint :¬
ut toto uite sue tẽpore corpꝰ ñ
suscipiant dñicũ. nisi sui tẽporis
exitu ꝓuiatico. Abstineant enĩ
se & a carnis comestione. & potu
uini donec aduixerint. ieument
sccłam & quartã & sextã feriã. ut
sic possint deflendo di luere c̃mis¬
Qui male c̃ceptos ex adulterio fe¬
tus uł editos necare studuerinti
aliqͥb colliserint: in ut roq sexu
adulteris post septẽ annoꝵ cur¬

Expanded text:
De his vero dicimus qui patrem, matrem, fratrem, aut sororem occiderint ut toto vitae suae tempore corpus non suscipiant Dominicum, nisi sui temporis exitu pro viatico. Abstineant enim se et a carnis comestione et vini donec advixerint. Jejunent secundam et quartam et sextam feriam, ut sic possint deflendo diluere commisqui male conceptos ex adulterio fetus, vel editos necare studuerint, aliquibus colliserint, in utroque sexu adulteris post septem annor
Abbreviated transcription (Latin):
ei imposuit: sedđm statuta cano¬
nũ ut homicida iudicet᷑. reliqͥ
autẽ qͥ eũ impugnabant uolen¬
tes eũ int̃ficerẽ: similit̃ penite.¬
ant. Qui neo eũ impugnabañ.
nec uulnerabant. nec c̃silio. nee
auxilio. cooꝑatores fuert̃: s tan¬
tũ affuerunt. extra noxam sin.¬

Expanded text:
uit, secundum statuta canonum, ut homicida judicetur; reliqui autem qui eum impugnabant volentes eum interficere, similiter poeniteant. Qui vero nec eum impugnabant, nec vulnerabant, nec concilio nec auxilio cooperatores fuerunt, sed tantum affuerunt, extra noxam sin