comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perat carni. Alia pax est post per¬
actam penitenciã qñ caro sb̾icitur spñi. Pax nã¬
q est qñ caro concupiscit spũs acquiescit. Pax
obtemꝑat. De pace spũs ad carnẽ dicit᷑. Nũc
autẽ q̃ ad pacem tuã st̾. S ueĩent dies et co¬
angustabũt te undiqz ad t̾ram ꝓst̾nent te.
Et it̾m pax et pax et non est pax. quia pax di¬
cenda nõ est que uera non est. De pace carine
ad spm̃i dicitur. Et pax dei que exsuꝑat omnẽ
sensũ. custodiat corda ur̃a. et intelligencias
uestras. Inter pͥmã et ultimã pacem discor¬
dia nascitur. Bellũ geritur. odiũ excercet:
quia caro concupiscit ad u̾sus spm. et spũs¬
adu̾sus carnẽ. Qñ corpus castigat᷑ et in
seruitutem redigit: Sed post ꝑactã pugnã
post acquisitã uictoriã. pax cõmpoĩtur. dis¬
cordia sedatur. et transitur de pace ad pacẽ.
de carnali ad spũalẽ. de falsa ad u̾am. de ma¬
la ad bonã. In pͥma pace caro dñatur. sp̃c

Expanded text:
post peractam poenitentiam, quando caro subjicitur spiritui. Pax namque est quando caro concupiscit, spiritus acquiescit. Pax mperat. De pace spiritus ad carnem dicitur: Nunc autem quae ad pacem tuam sunt, sed venient dies, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te . Et iterum, pax pax, et non est pax; quia pax dicenda non est, quae vera non est. De pace carnis ad spiritum dicitur: Et pax quae exsuperat omnem sensum, custodiat corda vestra, et intellig. Inter primam et ultimam pacem discordia nascitur, bellum geritur, odium exercetur, quia caro concupiscit adversus spiritu et in servitudinem redigitur. Sed post peractam pugnam, post acquisitam victoriam, pax componitur, discordia sedatur, et transitur de pace ad pacem, de carnali ad spiritualem, de falsa ad veram, de mala ad bonam. In prima pace caro dominatur, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad masticand̾. Huic est qd̾ celestis panem
sapiencie om̃s pene concupiscũt. sz pauci ad¬
mod̾ app̾hendũt. Parnuli inquit pecierũt pa¬
nẽ. et non erat qui frang̾e̾t eis. Mutibilis hic
panis quẽ et ꝑuuli concupiscũt. et nec ma¬
gui frangerẽ possũt. S quid nurũ tñ si par¬
uuli concupiscũt propt̾ castallinã pulcritu¬
dinẽ. Uelquid. uel quid mirũ si magni fran¬
gere neq̃unt ꝓpt̾ cristalliã duriciã. Idcuto
dñs qñ uult refic̾e quostib pane uite et in¬
tellectꝰ. prius diuidit panem suũ ꝑ bucellas.
et sic tandẽ qñ et quib uult nũstrãtib an¬
gelis mittit cristallũ sicut bucellas. Sed
putas ne uel tũc sufficiant ad esũ panis cri¬
stallũ. ut pote bucellas diuisi. Nequaꝙͣ cre¬
do. Sed idem ip̃e qui nttit cristallũ suũ sic̾
bucellas. enuttet u̾bũ suũ et liq̃ faciet ea
et ueniẽs ip̃e xp̃c ad implendã ꝓmissionẽ

Expanded text:
tis ad masticandum. Hinc est quod coelestis panem tis ad masticandum. Hinc est quod coelestis panem sapientiae omnes pene concupiscunt, sed pauci admodum apprehendunt: Parvuli, inquit, petierunt panem, et non erat qui frangeret eis . Mirabilis hic panis, quem et parvuli concupiscunt, et nec magni frangere possunt. Sed quid mirum tamen si parvuli concupiscunt, propter crystallinam pulchritudinem, vel quid mirum si magni frangere nequeunt, propter crystallinam duritiem? Idcirco Dominus quando vult reficere quoslibet pane vitae et intellectus, prius dividit panem suum per buccellas, et sic tandem quando, et quibus vult ministrantibus angelis mittit crystallum sicut buccellas. Sed putasne, vel tunc sufficiant ad esum panis crystallini utpote in buccellas divisi? Nequaquam credo. Sed idem ipse qui mittit crystallum suam sicut buccellas, emittet Verbum suum, et liquefaciet ea; et veniens ipse Christus ad implendam promissionem
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ et implebo illud. Ergo si cdausũ est iu¬
beris aꝑire. si aꝑtũ est p̾cipis dilatare. Aperi
igitur os tuũ. et ꝙͣtũcũq potes extende deside¬
riũ tuũ. Multũ extende ut multũ possis capere
Quãto ad illa capacior fui̾s. tanto beacior ens.
Extende gͦ ne ꝑcas. et si ꝑc̾e̾ uis tibi non illi ti¬
meas. Nescumt illa defic̾e. Sed tu potes ad
illa nunꝰ ydoneus esse. Dilata gͦ os tuũ qnͣtũ
potes. quia nũꝙͣ innus cap̾e potes. Aperi ergo
et dilata os tuũ. et implebitur illud facile hõc
implerẽ potest qui fecit illud. Ad hoc enĩ mittit
cristallũ suã sicut bucellas. ut ip̃e non semel
aut bis sz frequent̾ impleat. quod totus nũ¬
dus uel semel imple non ualebat. Mittit ĩꝙͣ
cristallũ suũ sicut bucellas. nõ ut bucellã. sed
bucellas ut habeas unde os tuũ sepius ĩpleas
Sed quis est hic panis cristalliꝰ tam durus
tam purus. Pulcher quidẽ ad uidend̾. sed for¬

Expanded text:
tuum, et implebo illud. Ergo, si clausum est, jutuum, et implebo illud. Ergo, si clausum est, juberis aperire; si apertum est, praeciperis dilatare. Aperi ergo os tuum, et quantumcunque potes extende desiderium tuum. Multum extende, ut multum possis capere. Quanto ad illa capacior fueris, tanto beatior eris. Extende ergo ne parcas; et si parcere vis, tibi, non illis timeas. Nesciunt illa deficere, sed tu potes ad illa minus idoneus esse. Dilata ergo os tuum quantum potes, quia nunquam nimis capere potes. Aperi ergo et dilata os tuum, et implebitur illud. Facile hoc implere potest, qui fecit illud. Ad hoc enim mittit crystallum suam sicut buccellas, ut ipse non semel, aut bis, sed frequenter impleat quod totus mundus, vel semel implere non valebat. Mittit, inquam, crystallum suam sicut buccellas, non ut buccellam, sed buccellas, ut habeas unde os tuum saepius impleas. Sed quis est hic panis crystallinus tam durus, tam purus? Pulcher quidem ad videndum, sed for
Abbreviated transcription (Latin):
pane uite et intelleitꝰ. et aqua .s.s. potauit
illos. Ad hoꝵ numerũ ꝑtin̾e uidetur. ciido¬
minica uoce dicitur. Dilata os tuũ et ĩple¬
bo illud. Sed quid est hoc os int̾ioris hominis
insi desi deriũ cordis. Sed hoc os omnes e¬
gypti delicie ipłe non possũt. quia omnes
diuicie mundi carnali desid̾io satiffat̾e ne¬
queunt. uide qmͣ ꝑua porcio humami corꝑis
et ꝙͣ augustũ foramẽ sit os carnis. Quis
implen pt̾. Quod igitur est una bucella
ad os caris. hoc est totus mũdꝰ ymo młto
minꝰ ad os cordis. Nam una bucella cor¬
ꝑ eũ os facile replet. Sed totus mũdꝰ desi¬
deriũ cordis implere non ualet. Consid̾a
si potes quãta sit latitudo cordis. cuiꝰ os
impłe non pt̾ totꝰ mũdꝰ. Consid̾a quo mͦ
diuinꝰ sermo mũdi copiam despicit. cui unã
bucellam panis celestis in cõpacõne ante¬
ponit. Si igitur egyptũ deserusti. et spi¬
ritualia esurire didicisti. Dicitur tibi aꝑpi
os tuũ et implebo illud. Et it̾m dilatã os

Expanded text:
 potavit eos. Ad horum numerum pertinere videtur cui Dominica voce dicitur: Dilata os tuum, et implebo illud. Sed quidnam est hoc os interioris hominis, nisi desiderium cordis? Sed hoc os omnes Aegypti deliciae implere non possunt, quia omnes divitiae mundi carnalia desideria satisfacere nequeunt. Vide quam parva portio humani corporis, et quam angustum foramen sit os carnis. Quis impleri potest. Quod igitur est una buccella ad os carnis, hoc est totus mundus, imo multo minus ad os cordis. Nam una buccella corporeum os facile replet, sed totus mundus desiderium cordis implere non valet. Considera, si potes, quanta sit latitudo cordis cujus os implere non potest totus mundus. Considera quomodo divinus sermo mundi copiam despicit, cui unam buccellam panis coelestis in comparatione anteponit. Si igitur Aegyptum deseruisti, et spiritualia esurire didicisti, dicitur tibi: Aperi os tuum, et implebo illud; et iterum: Dilata os
Abbreviated transcription (Latin):
lacione. nunc ex dĩna inspirac̃ione celesti
sapientie secreta ꝑcipimꝰ. lingna ignota
reuelacio anglica lingna ĩcognita. aspira
ita et lingua angłoꝵ: hanc utiq linguã au¬
dire non possũt qui curis scl̾atib pressi ml
nisi tenebras aspiciũt. Mundi ergo tenebͣs
deserat qui celestis sapiencie noticiã desi¬
derat. Nam si ab exf̾iorib oꝑib ꝑ amorẽ
et cogitacionẽ recedimꝰ. interne aspiraicõis
uocẽm cicius audimꝰ. Sicut de israel scͥptũ

Expanded text:
ex divina inspiratione coelestis sapientiae secreta percipimus. Lingua ignota, revelatio angelica; lingua incognita, aspiratita et lingua angelorum. Hanc utique linguam audire non possunt qui curis saecularibus pressi, nil nisi tenebras aspiciunt. Mundi ergo tenebras deserat, qui coelestis sapientiae notitiam desiderat. Nam si ab exterioribus operibus per amorem et cogitationem recedimus, internae aspirationis vocem citius audimus, si
Abbreviated transcription (Latin):
quã non audierat. Quã lingnã quãto quie
sepius audit tanto in celestĩs sapientie co¬
gincõne plus proficit.
deus suus eduxit de t̾ra egypti.
illi inꝙͣ recte hoc dr̃. Dilata ost. et imi. illd̾
Nani si adhuc egyptũ in habitas. et hui
scłi tenebras am̃as. meliꝰ tibi est os con¬
trahere ꝙͣ dilatare. quia facile ĩ egypto
non inuenis unde possis illud implere.
Et quidem multos uidemꝰ qui non habent
unde queant uentrem saciare. sed hoc ual¬
de mirũ uidetur. si sit aliquatã qualib pau
ꝑcula amia q̃ non habeat unde ualeat os
suum implere. Quid ergo queso est qd̾ hic
dicitur. et ꝙͣi pro magno ꝓmittitur. Dilata
os tuũ et implebo illd̃. S si illud int̾ioris
nostri homĩs os aspicimꝰ. quod querimꝰ
cicius inueĩmꝰ. uideamꝰ quid esurient uel
scciant egypcii et uidebimꝰ ꝙͣ sint pauꝑes
uel qnͣtũ egem. qui non ĩueiunt omnes uñ
possit uel unũ os impleri. Qui in egypto
sunt non inhiant insi ad carnalia. iul desi¬

Expanded text:
at audivit . Quam linguam quanto quis saepius audit, tanto in coelestis sapientiae cognitione plus proficit. Deus suus eduxit de terra Aegypti; illi, inquam, recte hoc dicitur, dilata os tuum et implebo illud. Nam si adhuc Aegyptum inhabitas, et hujus saeculi tenebras amas, melius tibi est os contrahere quam dilatare, quia facile in Aegypto non invenis unde possit illud implere. Et quidem multos videmus qui non habent unde queant ventrem satiare. Sed hoc valde mirum videtur, si sit aliqua quaelibet tam paupercula anima quae non habeat unde valet os suum implere. Quid ergo, quaeso, est quod hic dicitur et quasi pro magno promittitur: Dilata os tuum, et implebo illud? Sed si illud interioris nostri hominis os aspicimus, quod quaerimus citius invenimus. Videamus quid esuriant vel sitiant Aegyptii, et videbimus quam sint pauperes, vel quantum egeni, qui non inveniunt omnes unde possit vel unum os impleri. Qui in Aegypto sunt non inhiant nisi ad carnalia, nil desi
Abbreviated transcription (Latin):
insi quia non disponis omma suauiter. nec
scis oꝑari sapienter. Incipis. curris. festinas.
anhelas. lassaris. deficis. non dicam ad finẽ
sed nec ad mediũ ꝑtingis. procedit gͦ caritas
yno assistit que nũꝙͣ a dei dextris recedit. In
uestitu de aurato circũ amicta uarietate. Pecet
sane ut pote reginã multiplicẽ uestem hab̾e
et uariam. Tu nescio quis semp uis esse in cõ¬
templacione. nescio ut audio uestin uarieta¬
te. Alius querit assidue esse in orone. neca¬
uertit ꝙ caritas ornari uult uarietate. Quis¬
quis uno quolib qmͣlib p̾cioso delitãt᷑ ĩ ope
caritatis ornatũ non ht̾ que uestitur uariẽtate.

Expanded text:
nisi quia non disponis omnia suaviter, nec nisi quia non disponis omnia suaviter, nec scis operari sapienter? Incipis, curris, festinas, anhelas, lassaris, deficis, non dicam ad finem, sed nec ad medium pertingis. Procedit ergo charitas, imo coassistit quae nunquam a Dei dextris recedit. In vestitu deaurato circumamicta varietate. Decet sane utpote reginam multiplicem vestem habere, et variam. Tu nescio quis semper vis esse in contemplatione, nescis, ut audio, vestiri varietate. Alius quaerit assidue esse in oratione, nec advertit quod charitas ornari vult varietate. Quisquis uno quolibet, quamlibet pretioso delectatur opere, charitatis ornatum non habet quae vestitur varietate.
Abbreviated transcription (Latin):
tam p̾ciosas uestes querit habere. Error
ut arbitror quorũdã hic rep̾hendit᷑ qui
oꝑa nichil ẽẽ accestantur. Habe inqͥunt ca¬
titatẽ et fac quidquid uis. Recte utiq.
Nam caritate plenꝰ sicut nullũ malum ex
uoto cõmicto. sic nullũ bonũ qd̾ ad facien¬
dũ suppetit. facile p̾t̾mitto. Et hoc est utiq
quod augꝰ. dit̾. Non qd̾ tua negligenͣ fin¬
git. Pbatio enĩ caritatis est exhibicõ oꝑis.
Nam oꝑa bona eius sunt uestim̃ta. In ue¬
stitu inquit deaurato. In uestitu oꝑa iusti¬
cie. in auro intellige claritatem sapientie.
uestim̃ta gͦ aurea oꝑa sunt discreta. for¬
tassis tu ãgis omniã fortit̾ minime tñ
suauiter. quia minime sapienter. Uesti¬
menta quidã habes aurea tamẽ nõ ha bes.
quia sapientia attingit a fine usq ad fi¬
nem fortiter. et dispoit omma suauiter.¬
A fine inchoacionis usq ad finẽ con sũmacioise.
Tu fortiter inchoas. tepide consũ mas. cur h

Expanded text:
tam pretiosas vestes quaerit habere. Error, tam pretiosas vestes quaerit habere. Error, ut arbitror, quorumdam hic reprehenditur, qui opera nihil esse attestantur. Habe, inquiunt, charitatem, et fac quidquid vis, recte utique. Nam charitate plenus sicut nullum malum ex voto committo, sic nullum bonum quod ad faciendum suppetit, facile praetermitto. Et hoc est utique quod Augustinus dicit, non quod tua negligentia fingit. Probatio enim charitatis est exhibitio operis. Nam opera bona ejus sunt vestimenta: In vestitu, inquit, deaurato. In vestitu opera justitiae, in auro intellige claritatem sapientiae. Vestimenta ergo aurea, opera sunt discreta. Fortassis tu agis omnia fortiter, minime tamen suaviter, quia minime sapienter. Vestimenta quidem habes, aurea tamen non habes; quia sapientia attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter.A fine inchoationis, usque ad finem consummationis. Tu fortiter inchoas, tepide consummas, cur hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
uotũ pectare. Quociens cũq ergo aliquẽ
sua caro ante uotũ in pct̃m deiecit. tociens
utiq eum supplantauit. Sed quẽ pꝰ fit̃m
uotum suꝑat suꝑ illum absq dubro sb̃plã¬
tationẽ magnificat. Prius itaq supplan¬
tauit. postea supplantacionẽ suam magni
regina uirtutũ caritas esse credit: quia ui¬
tutis nomen amittit que caritati non fa¬
mulatur. A smistris dei sunt bona tempo¬
zalia. Adextris autem bona et̾na. A dextͥs
autem stare caritas dicitur. quia bonis et̾¬
nis non temporalib mintitur. In solis nã¬
q illis caritas regnat. quos amor et̾noꝵ
inflãmat. Nam qui temꝑalia nimis sectã¬
tur se inuicẽ sepe etiã usq ad mortẽ ꝑ se¬
quuntur. Sic econtrario qui se ĩ deo dili¬
gunt cũ tempꝰ exigit anmas pro ĩuicem
ponũt. Astitit gͦ regnia caritas a dextris
Sed ĩ uestitu deaurãto. Magnifestũ est gͦ
eam sũmi regis oculis uellẽ placere. que

Expanded text:
votum peccare. Quotiescunque ergo aliquem votum peccare. Quotiescunque ergo aliquem sua caro ante votum in peccatum dejecit, toties utique eum supplantavit. Sed quem post factum votum superat, super illum absque dubio supplantationem magnificat. Prius itaque supplantavit, postea supplantationem suam magnifregina virtutum charitas esse dicitur, quia virtutis nomen amittit quae charitati non famulatur. A sinistris Dei sunt bona temporalia, a dextris autem bona aeterna. A dextris ergo stare charitas dicitur, quia bonis aeternis, non temporalibus innititur. In solis namque illis charitas regnat, quos amor aeternorum inflammat. Nam qui temporalia nimis sectantur, se invicem saepe etiam usque ad mortem persequuntur. Sic e contrario qui se in Deo diligunt, cum tempus exigit animas pro invicem ponunt. Astitit ergo regina charitas a dextris, sed in vestitu deaurato. Manifestum est ergo eam summi regis oculis velle placere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
si de suo aduitorio adam confidat. Quid mirũ
si in hoĩe pacis sue homo nr int̾ior sꝑat. Dicat
ergo homo pacis mee in quo sꝑaui. et addat
qui edebat panes meos. Alias dr̃. fuerũt mͥ
lacume mee panes die ac nocte. Et alibi sur¬
gite postꝙͣ sederitis. qui mãducatis panem do¬
loris. Tales panes spũs habere meruit in
ualle lacrimarũ in loco quẽ posuit. Quãdo
quis pro pctĩs sus dolet. s ea uult et tñ
plorare non ualet. solus spũs panẽ doloris
comedit. caro autem adhuc talem panẽ
refugit. Quando autẽ que homo int̾ior
dolet. homo ext̾ior deflet. unũ utiq doloris
conquerit᷑: ꝙ postꝙͣ ei pacem exhibuit. pos¬
ꝙͣ ei spem bonam tribuit. postꝙͣ doloris sui
pamib participauit. itm contra se insꝑate
quidẽ homo pacis sue inisurgit. ymo iam
de transquillitatis sue statũs deicit. Ma¬
gnificauit super me supplantacionem. Si¬
mus maioris reatus esse post professionis

Expanded text:
si de suo adjutorio Adam confidat, quid mirum si de suo adjutorio Adam confidat, quid mirum si in homine pacis suae homo noster interior sperat? Dicat ergo: Homo pacis meae in quo speravi, et addat: Qui edebat panes meos. Alias dicitur: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte , et alibi: Surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris . Tales panes spiritus habere meruit in valle lacrymarum, in loco quem posuit, quando quis pro peccatis suis dolet, et ea vult, et tamen plorare non valet; solus spiritus panem doloris comedit, caro adhuc tamen talem panem refugit. Quando autem quae homo interior dolet, homo exterior deflet, unum utique doloris conqueritur quod, postquam ei pacem exhibuit, postquam ei spem bonam tribuit, postquam doloris sui panibus participavit, iterum contra se insperate quidem homo pacis suae insurgit, imo jam de tranquillitatis suae statu dicit: Magnificavit super me supplantationem. Scimus majoris reatus esse, post professionis
Abbreviated transcription (Latin):
Omo pacis mee in quosperabã in
edebat panes meos magnificauit
suꝑ me supplantacionẽm. homo
pacis mee est homo extior. et est homo ĩ¬
terior. Et si inquit apłs ext̾ior homio nr̃
corrũpitur. int̾ior tamen renonat᷑: de die
in diem. De hoĩe gͦ ext̾iore conquerit᷑: homo
nit̾ĩor et dicit. homo pacis mee. Quãdiu
adhuc corpus castigat: et nondũ spiũ ple¬
ne sb̾icitur. pugna utiq utrinq geritur. Cor¬
pore autem castigato et inseruitutẽ redacto
pax redit quia spni caro acquiescit. et est hec
sua pax spũs non corꝑis. sicut illa qua carm
sp̃t obtemꝑat propria est carnis. Si iam gͦ
in sua carne spũs pacem ĩuenit. qũ ei ĩ bonis
studiis non contradicit. Unde hic dicit homo
pacis mee. Sed nũꝙͣ homo de pace sue carnis
confidat ꝙͣuis eius stimulꝰ quiescat. ꝙͣuis ei
plenã sanctitatẽ ꝓmittat. sepe meminerit
quid sermo ꝓphĩcus dicat. Homo pacis inee ĩ
faciamꝰ ei adintoriũ simłe sibi. Quid mirũ

Expanded text:
omo pacis meae in quo speravi, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplantationem. Homo pacis meae. Est homo exterior, et est homo interior, etsi, inquit Apostolus: Exterior homo noster corrumpitur, interior tamen renovatur de die in diem . De homine ergo exteriore conqueritur homo interior, et dicit: Homo pacis meae. Quandiu adhuc corpus castigatur, et nondum spiritui plene subjicitur, pugna utique utrinque geritur. Corpore autem castigato, et in servitutem redacto, pax redit, quia spiritui caro acquiescit: et haec est sua spiritus, non corporis, sicut illa qua carni spiritus obtemperat propria est carnis. Suam ergo in sua carne spiritus pacem invenit, quando ei in bonis studiis non contradicit. Unde hic dicit: homo pacis meae. Sed nunquam homo de pace suae carnis confidat, quamvis ejus stimulus quiescat, quamvis ei plenam securitatem promittat, saepe meminerit quid sermo propheticus dicat: Homo pacis meae in Faciamus ei adjutorium simile sibi . Quid mirum
Abbreviated transcription (Latin):
lica natura. et ex hoc calice potata. Aliis nõia
ꝑ culpami cadentib et confirmatis ĩ malo.
Aliis ꝑ gr̃am stantib et confirmatis ĩ bono.
utriq ex uno dĩne uisticie calice potati st̃. s illi
de fece. isti de uino mero sufficient̾ ĩebriati st̃.
lice bibitura. Sed quia ip̃e ꝑ culpam cecidit.
de unio mero potare digna non fuit. Q uid
ergo faciet iustꝰ et suais dominus. Sat ip̃e
quid faciat cuiꝰ sapientie non est numerus.
Quia gͦ peccauit de uino mero ei non dedit.
quia autẽ alio ĩpellente ꝑ negligenciã cec¬
dit. de fece eam mebriare misericordit̾ noluit
Moto gͦ calite fecem cũ umo ꝑmiscuit et ex
eo usq modo plenꝰ mixto ꝑmãsit. De hoc gͦ
nixto homo potat᷑ nam ab micio usq adfi¬
nem scłi eius sors ꝑ prosꝑa et adu̾sa assidue
uariat᷑ Quia calix in manu dñi. p.in. Quã

Expanded text:
lica natura, et ex hoc calice potata. Aliis namque lica natura, et ex hoc calice potata. Aliis namque per culpam cadentibus et confirmatis in malo, aliis per gratiam stantibus, et confirmatis in bono. Utrique ex uno divinae justitiae calice potati sunt. Sed illi de faece, isti de vino mero sufficienter inebriati sunt, sa de Domini calice bibitura. Sed quia ipsa per culpam cecidit, de vino mero potare digna non fuit. Quid ergo faciet justus et suavis Dominus? Scit ipse quid faciat, cujus sapientiae non est numerus. Quia ergo peccavit, de vino mero ei non dedit, quia autem alio impellente per negligentiam cecidit, de faece eam inebriare misericorditer noluit. Moto ergo calice faecem cum vino permiscuit, et ex eo usque modo plenus misto permansit. De hoc ergo misto homo potatur: nam ab initio usque ad finem saeculi ejus sors per prospera et adversa assidue variatur. Quia calix in manu
Abbreviated transcription (Latin):
ille calix in quo bibit dominꝰ meꝰ. non ille
ioseph egypto tantũ prelatꝰ. s ille cuidata
est omnis potestas in celoet in terra. E hoc
ergo bibit quia illũd ei suauiter sapit. illd̾ eũ
ad modũ delectat quod iusticia cõmendat. hic
est calix in quo augurari solet. quia iusticie
sue examĩẽ eciã occulta nostra pensat. hũc
calicem in manutenet. quia iusticiã suã ĩ
õpere excercet. Alii quidẽ hũc calicem nõ
in manu. sedut ille hanianũ sacculo portãt
quia quid iustũ sit scĩa app̾hendunt. sed quod
ꝑ memoriã tenent in oꝑe non extendunt. de
ħ quẽ dicimꝰ diũ calice. Primũ inebriata ẽ
angłica natura. postea potata qũq autẽ in¬
ebri anda natura humana. Habuit enĩ ut suꝑiꝰ
dictũ est. hic calix fecem et uniũ merũ simul
quidẽ s nõ ꝑmixtũ. Nam uniũ metũ ĩ sũmo
fecem autẽ habebat in imo. facta est gͦ ange¬

Expanded text:
ille calix in quo bibit Dominus meus, non ille ille calix in quo bibit Dominus meus, non ille Joseph Aegypto tantum praelatus; sed ille cui data est omnis potestas in coelo et in terra. Ex hoc ergo bibit, quia illud ei suaviter sapit. Illud enim admodum delectat quod justitia commendat. Hic est calix in quo augurari solet, quia justitiae suae examine etiam occulta nostra pensat. Hunc calicem in manu tenet, quia justitiam suam in opere exercet. Alii quidem hunc non in manu, sed ut ille Benjamin in sacculo portant, quia quid justum sit scientia apprehendunt, sed quod per memoriam tenent, in opere non ostendunt. De hoc quem diximus Domini calice, primum inebriata est angelica natura, postea potata, quandoque autem inebrianda natura humana. Habuit enim, ut superius dictum est, hic calix faecem: et vinum merum, simul quidem, sed non permixtum. Nam vinum merum in summo, faecem autem habebat in imo. Facta est ergo ange
Abbreviated transcription (Latin):
nariis cotidie uidemꝰ. Calix gͦ uiu meri
dicitur ut quid in se prius habuerit euident̾
ostendatur. S cũ plenũ nixto eum post mo¬
dũ scriptura dicat. manfeste innuit᷑: quid
ni se modo contineat. Satis patet ꝑ se qmͣ
conueient̾ dictũ sit fex eius non calix fecis.
cũ tanen talix meri prius dictus sit. Hec
ixta exposicionẽ littere p̾locuti sumꝰ. Nunc
quid in hiis u̾bis nustitũ lateat queramꝰ.
Calix diñ iusticia. uniũ merũ iocuriditas so¬
la. fex amaritudo sũma. nixtũ iusticia sił
et ꝑmixta bona et mala. Merũ et̾na felici¬
tas. fex sempit̾na infelicitas. Mixtũ exꝑ
speris et aduersis temꝑalis mutabł̾itas.
Lec omma ex dĩ calite propinant᷑ quia
a iusto creatore nil nisi iuste agit᷑ et a iusto
rectore omma iuste modant᷑ Talicem itaq
in manu dñs tenet quia cum sit dominꝰ cui
nemo audeat Dicere. cur ita facis. in nullo
opere suo metas equitatis excedit. Lic est

Expanded text:
nariis quotidie videmus. Calix ergo vini meri nariis quotidie videmus. Calix ergo vini meri dicitur, ut quid in se prius habuerit evidenter ostendatur: sed cum plenum misto eum postmodum Scriptura dicat, manifeste innuitur quid in se modo contineat. Satis patet per se quam convenienter dictum sit, faex ejus, non calix faecis, cum tamen calix meri prius dictus sit: haec juxta expositionem litterae praelocuti sumus. Nunc quid in his verbis mysticum lateat quaeramus. Calix Domini, justitia, vinum merum, jucunditas sola, faex amaritudo summa, mistum, juncta simul, et permista bona et mala. Merum aeterna felicitas, faex sempiterna infelicitas. Mistum ex prosperis et adversis temporalis mutabilitas. Haec omnia ex Domini calice propinantur, quia a justo Creatore nil nisi juste agitur, et a justo rectore, omnia juste moderantur. Calicem itaque in manu Dominus tenet, quia cum sit Dominus cui nemo audeat dicere, cur ita facis, in nullo opere suo metas aequitatis excedit. Hic est
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ tria in hoc dĩ calice inueim̃ꝰ merũ. fecẽ.
nixtũ. Nam si fex de calice non ẽẽt. fex eius.
hoc est talicis non dixiss. et uidetur quidem
in hus u̾bis quedã ꝯͣrietas esse. ymo ꝯd̾dam
onũo impossibłe uidet᷑: u̾ba ꝓpon̾e̾. Nam si
habet hic calix uinũ merũ quomͦ queso con¬
tinet fecem uel nuxtũ. Nam si forte quis di¬
cat eum hr̃e uiniũ metũ in sũ mo fecem in
ymo nxtũ u̾o in medio. contradicit ei qui
dicit eũ plenũ mixto. Sed ad diu̾ sa tempora
referri pt̾. qd̾ de hoc calice dñ dictũ est. ax¬
rum itaq uniũ calix iste habuit. unde et eũ
calicem uim meri appellauit. quomodo co¬
phinũ stertoris. camstrũ azimoꝵ ex eo ꝙ unũ¬
qd̾q in se contin̾e soleat scuptura appellare
consueuit. Sed quia non dicit eum plenũ
mero. ꝙ̃ admod̾ postea plenũ mixto. simnul
eum prius uinũ merũ et fecem continere
recte utiq dicere possumꝰ. sed uinũ merũ
in sũmo. fecem ĩuno. Nam hoc in uasis ui¬

Expanded text:
dimus, tria in hoc Domini calice invenimus, merum, faecem, mistum. Nam si faex de calice non esset, faex ejus hoc est calicis non dixisset: et videtur quidem in his verbis quaedam contrarietas esse, imo quiddam omnino impossibile videntur verba proponere. Nam si habet hic calix vinum merum, quomodo, quaeso, continet faecem et mistum? Nam si forte quis dicat eum habere vinum merum in summo, faecem in imo, mistum vero in medio, contradicit ei qui dicit eum plenum misto. Sed ad diversa tempora referri potest, quod de hoc calice Domini dictum est. Merum itaque vinum calix iste habuit, unde et eum calicem vini meri appellavit, quomodo cophinum stercoris canistrum azymorum ex eo quod unumquodque in se continere soleat Scriptura appellare consuevit. Sed quia non dicit eum plenum mero quemadmodum postea plenum misto, simul cum prius vinum merum, et faecem continere recte utique dicere possimus, sed vinum merum in summo, faecem in imo. Nam hoc in vasis vi
Abbreviated transcription (Latin):
mimiplenꝰ nixto. Calie em̃ dñ adhuc in
motu est. et idcnto purũ fat̾e non pt̾ ꝙͣ diu
enĩ calix mouet: fex nõ descendit. s ꝑmisce¬
tur. et inde mixtũ efficit: Sis scire quo m ͦ
calix hic in motu sit. ut merũ ꝓpinare non
possit. Angłi quidẽ quia isti in bono illi in
malo confirmati st̃ imꝑmixtũ utiq alii me¬
rum alii fecem biberũt. et sicut mali meliꝰ
nõ expectant. sic bomi quidẽ qd̾ semel acte¬
perunt amitt̾e non formidãt. S quia iusti¬
tia in homĩb nec dũ fixa est. et pars uent
in neutro confuͣta est. Calix assidue mouet
nam ĩ nemĩe adhuc iusticia imobil̃ figit:
Nam qui ĩiustus est potest conu̾ti. et qui
iustus est potest ꝑu̾ti. Ĩtem qui bonꝰ est po¬
test fien melior. et qui malus est potest fier
peior. Nam qr sordidus est potest adhuc lor¬
descere. qdͥ est in calice ad infi̾ora descende.
ri quod est ad suꝑiora calicis efferri. et quo¬
usq ħ sit non bibũt insi de turbido. quia ta¬

Expanded text:
 adhuc in motu, et idcirco purum facere non potest. Quandiu enim calix movetur faex non descendit, sed permiscetur, et inde mistum efficitur. Vis scire quomodo calix hic in motu sit, ut merum propinare non possit. Angeli quidem quia isti in bono, illi in malo confirmati sunt, impermistum utique alii merum, alii faecem biberunt; et sicut mali melius non exspectant, sic boni quidem quod semel acceperunt amittere non formidant. Sed quia justitia in hominibus necdum fixa est, et pars neutra in neutro confirmata est, calix assidue movetur: nam in nemine adhuc justitia immobilis figitur. Nam qui injustus est potest converti, et qui justus est potest perverti. Item qui bonus est potest fieri melior, et qui malus est potest fieri pejor. Nam qui sordidus est, potest adhuc sordescere, quod est in calice ad inferiora descenderustificari, quod est ad superiora calicis efferri, et quousque hoc fit, non bibunt nisi de turbido, quia ca
Abbreviated transcription (Latin):
tatem se it̾m reformet atq componat. Paca¬
tis itaq omĩib redit prior transquillitas
transquillitatẽ sequit: seciratas. securitatẽ
contat÷ ociositas. eciositas generat curiosi¬
tatem. Curiositas sb̾ introducit cupiditatem.
ontupiscẽcia antẽ que ommiũ uicioꝵ mat
est. arcet: mentis tenente. et usq ad cordis
penetralia cũ quadã uiolencia penetrante fa¬
tile uicioꝵ mustitudinẽ ad se admittit. et sub
omin festĩacione quasi exc̾citũ suũ introducit.
empĩe thesautꝰ in pdã diripitur uirtutũ plebs
scruituti adicitur. fuit it̾m nouissia hoĩs illꝰ
peiora priorib. Itm confugit: ad diuine pro¬
piciacionis adiutoriũ. fundũtur p̾ces excor¬
de. renouatur pristine conu̾sacõis studiũ. pla¬
catur item flectiturq tandem diuina benigt¬
tas. restituit᷑: honuĩ antiqͣ libertas. fit itãq
fitq frequent̾ hec uicissitudinũ alt̾nacio.

Expanded text:
tatem se iterum reformet atque componat. Pacatatem se iterum reformet atque componat. Pacatis itaque omnibus, redit prior tranquillitas, tranquillitatem sequitur securitas, securitatem comitatur otiositas. Otiositas generat curiositatem, curiositas subintroducit cupiditatem. Concupiscentia autem, quae omnium vitiorum mater est, arcem mentis tenente et usque ad cordis penetralia cum quadam violentia penetrante, facile vitiorum multitudinem ad se admittit, et sub omni festinatione quasi exercitum suum introducit. Sapientiae thesaurus in praedam diripitur; virtutum plebovissima hominis illius pejora prioribus. Iterum confugitur ad divinae propitiationis adjutorium, funduntur preces ex corde; renovatur pristinae conversationis studium, placatur item, flectiturque tandem divina benignitas, restituitur homini antiqua libertas, fit itaque, fitque frequenter haec vicissitudinum alternatio,
Abbreviated transcription (Latin):
intus cito tepescit. et in quandã negligentiã
seu etiã contemptũ cadit. Iuxta moysi sentẽ¬
ciam qui ait. Ecio ꝙ post mortẽ mneã miqua
agetis. me et enĩ adhuc uiuente semꝑ con¬
tenciose egistis. Mors moysi defeitꝰ studiose
sollicitudinis. Interitus aaron int̾missio de¬
uote orõnis. Mortius gͦ moyse et aaron ĩci¬
pit mens in quãdã negligenciã cad̾e. ymo
eciã seꝑe usq ad contemptũ uenire. Surgũt
hinc inde temptatões. occurrũt undiq ĩmũ¬
de cogitaciones. oriunt: in corde subito tur¬
pes delectaciones. Caro acrit̾ ĩflãmat: mẽs
uritur. consciencia tota turbat: atq confũ¬
ditur. Recurritur ad or̃onẽ. festĩatur ad oꝑa¬
cionem bonã. fit itm deuota ad orandũ. ꝓmp¬
ta ad obediendũ. studiosa in lectione. fer¬
uens in conpunctione. festina in oꝑe. Nec
prius a sua instancia cessat. quousq ab ĩstã
ripicło se eruat. et ad priorem transquilli¬

Expanded text:
mens cito tepescit, et in quamdam negligentiam, mens cito tepescit, et in quamdam negligentiam, seu etiam contemptum cadit, juxta Moysi sententiam, qui ait: Scio quod post mortem meam inique agetis; me etenim adhuc vivente, semper contentiose egistis . Mors Moysi, defectus studiosae sollicitudinis. Interitus Aaron, intermissio devotae orationis. Mortuis ergo Moyse et Aaron, incipit mens in quamdam negligentiam cadere, imo etiam saepe usque ad contemptum venire. Surgunt hinc inde tentationes, occurrunt undique immundae cogitationes, oriuntur in corde subito turpes delectationes. Caro acriter inflammatur, mens uritur, conscientia tota turbatur atque confunditur. Recurritur ad orationem, festinatur ad operationem, fit iterum devota ad orandum, prompta ad obediendum, studiosa in lectione, fervens in compunctione, festina in opere. Nec prius a sua instantia cessat, quousque ab instanti periculo se eruat, et ad priorem tranquilli
Abbreviated transcription (Latin):
sint reposita in ĩferno. tanto ut arbitror
uerius deũ iuocat. tanto attenciꝰ orat.
Sed si desmit samuel ꝓph̾are. cito desistũt
saic̾dotes inuocare. et quãto sit futuroꝵ
contemplaciꝯ ⁊arior. tanto redditur or̃o.
tepidior. tanto surgit inuocatio tardior.
Ut ergo moyses distrutꝰ sit in p̾cepcione. ut
a aron deuotꝰ ꝑmaneat in orone. netesse ẽ
ut samuel sb̃tilis ꝑseu̾e̾t in contemplacioẽ.
Et adhuc qd̾ de samnelis officio sb̃tilius lo¬
quamur. Solet ut sepe uidemꝰ ĩmicio con¬
uersacionis sue. quisq qmͣ promptꝰ ad oꝑa¬
cionem tam deuotꝰ esse ad oronem ut põte
uiuẽtib adhuc moyse et aaron qui hus ne¬
gociis maxime p̾esse uidentur. Sed cũ iam
se pro p̾t̾itis delictis satiffecisse credid̾it.
cũ se iam quasi sanctũ et aliquẽ magnũ pu¬
tau̾it. incipit it̾m neglige̾. et a pͥstino fer¬
uore defic̾e. Mortius namqz moy se et a arõ

Expanded text:
sint reposita in inferno, tanto, ut arbitror, sint reposita in inferno, tanto, ut arbitror, verius Deum invocat, tanto attentius orat. Sed si desinit Samuel prophetare, cito desistunt sacerdotes invocare, et quanto fit futurorum contemplatio rarior, tanto redditur oratio tepidior, tanto surgit invocatio tardior. Ut ergo Moyses districtus sit in praeceptione, ut Aaron devotus permaneat in oratione, necesse est ut Samuel subtilis perseveret in contemplatione. Est adhuc quod de Samuelis officio subtilius loquamur. Solet, ut saepe videmus, in initio conversationis suae quisque quam promptus ad operationem, tam devotus esse ad orationem, utpote viventibus adhuc Moyse et Aaron qui his negotiis maxime praeesse videntur. Sed cum jam se pro praeteritis delictis satisfecisse crediderit, cum se jam quasi sanctum, et aliquem magnum putaverit, incipit iterum negligere et a pristino fervore deficere. Mortuis namque Moyse et Aaron,
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾m per aaron magnifice impletur. Unde
et de eis mĩto dicitur. Moyses et aaron ĩ
sat̾dotib euis. et additur. et samuel int̾
eos qui inuocant nomẽ eius. Suꝑius
diximꝰ ꝙ sicut in moyse et aaron legis¬
placiones sac̾dotiũ daruerat. Sic in sanu¬
ele donũ ꝓphecie eminebat. Quid gͦ est
qd̾ nũt de eo dicitur. et samuel inter eos
qui ĩuocant nomen eius. cum pocuis dici
debere uideatur. et samuel inter ꝓphas eiꝰ
Cur gͦ inter eos qui inuocant et non po¬
cius int̾ eos qui ꝓph̾ant. Sed forte int̾
eos qui deũ ĩuocant. samuel libent̾ ꝓph̾at.
an forte illi deum libent̾ ĩuocant int̾ qͦs
ip̃e ꝓpħat. Sic utiq est. nec de hac re am¬
bigi potest. Nouit samuelis ꝓphecia fac̾e
uere ĩuocantes et ĩ u̾itate orantes. Qnͣ¬
to enĩ quis plemꝰ nou̾it. quanto frequẽ¬
cius. quãto attencius cogitam̾t. que pre¬
mia iustis in celo. que tormẽta prauis

Expanded text:
alterum per Aaron magnifice impletur. Unde alterum per Aaron magnifice impletur. Unde et de eis merito dicitur: Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus. Et additur: Et Samuel inter eos qui invocant nomen ejus. Superius diximus quod sicut in Moyse et Aaron legislatio vel sacerdotium claruerat, sic in Samuele donum prophetiae eminebat. Quid ergo est quod nunc de eo dicitur, et Samuel inter eos qui invocant nomen ejus, cum post dici debere videatur, et Samuel inter prophetas ejus? Cur ergo inter eos qui invocant, et non potius inter eos qui prophetant? Sed forte inter eos qui Deum invocant, Samuel libenter prophetat, an forte illi Deum libenter invocant inter quos ipse prophetat? Sic utique est, nec de hac re ambigi potest. Novit Samuelis prophetia facere vere invocantes, et in veritate orantes. Quanto enim quis plenius noverit, quanto frequentius, quanto attentius cogitaverit, quae praemia justis in coelo, quae tormenta pravis
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimas. Ara extior sensus carnis. ara
nnt̾ior rffectꝰ cordis. In ara gͦ. int̾iori. gemi¬
tus. suspiria. et lacie offerũt᷑ et cetera q̃
cordis affectũ cõmouent. Sicut ĩ ara exte¬
riori. Uigilie. ieiuma. labor. media. cet̾aq
que ad sensũ carius ꝑtinent. De hoc trĩ
altari extiore. uidelicet ignis haurit᷑ cũ
ad int̾iorẽ aiam proꝑatũr. Nam de afflicti¬
one corporis uis doloris ad cor trahit: Uñ
postinodũ copũctionis incensũ ĩflametur.
Cũ igit: hec uideas frequẽtiꝰ actitari non
dubites in aaron nouũ sac̾dotiũ unciari
Nam ad aaron ut supiꝰ diximꝰ ꝑtinet di¬
iune ꝓpiciacõnis ꝓtectionẽ querẽre. et de¬
um oblacionib et oronib ꝓpiciũ reddeie
et ut sac̾docii officiũ plemꝰ cognoscat᷑. duo
st̃ que p̾cipue ad ip̃m ꝑtin̾e̾ uidentur ppłm
uidelicet instruere. et sibi et ppło dñm pla¬
care. Quoꝵ unũ moyses plene ex sequit᷑:

Expanded text:
lacrymas. Ara exterior sensus carnis. Ara lacrymas. Ara exterior sensus carnis. Ara interior effectus cordis. In ara ergo interiori, gemitus, suspiria et lacrymae offeruntur et caetera quae cordis affectum commovent, sicut in ara exteriori vigiliae, jejunia, labor, inedia caeteraque quae ad sensum carnis pertinent. De hoc tamen altari exteriore videlicet ignis hauritur, cum ad interiorem aram properatur. Nam de afflictione corporis vis doloris ad cor trahitur, unde postmodum compunctionis incensum inflammetur. Cum igitur haec videas frequentius actitari, non dubites in Aaron novum sacerdotium initiari. Nam ad Aaron, ut superius diximus, pertinet divinae propitiationis protectionem quaerere, et Deum oblationibus et orationibus propitium reddere, et ut sacerdotii officium plenius cognoscatur, duo sunt quae praecipue ad ipsum pertinere videntur, populum videlicet instruere, et sibi et populo Dominum placare. Quorum unum Moyses plene exsequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
fugore et nuditate. caro atteritur labore
et uerbere. Mactantur itaq multiplices
hostes in ara tamẽ ext̾iori. nec dũ mencio
saltem sit de ara int̾iori. In tanta ergo affli¬
ctione corꝑis dũ requies nulla datur. dũ
nec modus nec mensura seruatur corpus
iam de ficit ammꝰ lascescit. Et tandẽ uix
aliqũ cũ se uidet corpore defic̾e. et corde ta¬
bescere. in se reu̾titur. et illuis apłici recor¬
datur. neq uolentis neq currentis. s mi¬
serentis est dei. Abiecta itaq spe omm de pro¬
pria confidentia tota ad deum cõu̾titur. et
hausto prius igne de exl̾iori ara. in sancta
sanctoꝵ curritur. non sine tñ urtuli sangiue
Mactato namq uitulo suꝑbie. et tota pr̃io¬
ris arrogãcie p̾sũpcõe abiecta. iam despane
de se. sꝑar̃e incipit de diñ adiutorio. et post
multiplices ut diximꝰ hostias in ext̾iori
ara oblatas. in ara iam int̾iori offerre do¬
nuno consuescit. gemitꝰ suspiria p̾ces. et

Expanded text:
frigore et nuditate, caro atteritur labore frigore et nuditate, caro atteritur labore et verbere. Mactantur itaque multiplices hostiae, in ara tamen exteriori, necdum mentio saltem fit de ara interiori. In tanta ergo afflictione corpus dum requies nulla datur, dum nec modus, nec mensura servatur, corpus jam deficit, animus lassescit, et tandem vix aliquando cum se videt corpore deficere et corde tabescere, in se revertitur, et illius apostolici recordatur: Neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Abjecta itaque spe omni de propria confidentia, tota ad Deum convertitur, et hausto prius igne de exteriori ara, in Sancta sanctorum curritur, non sine tamen vituli sanguine. Mactato namque vitulo superbiae, et tota prioris arrogantiae praesumptione abjecta, jam desperans de se, sperare incipit de Domini adjutorio, et post multiplices, ut diximus, hostias, in exteriori ara oblatas, in ara jam interiori afferre Domino consuescit gemitus, suspiria, preces et
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. et arcius retinemꝰ. Gognoscite itaq
moysem in hoc genũo signo. Cũ uideus diua
pcipientẽ. distrcte pũientẽ. Data itaqz lege
et accepta. incipit uelle ꝓfic̾e̾. sed nõ datur
posse ad impłe. Ita ut cum apło ꝓclamare po¬
sit. uelle adiacet michi. ꝑfic̾e autẽ nõ ĩueĩo.
Suꝑba et enĩ adhuc mens. quia omĩa p̾sũit
de sua pocius industua ꝙͣ de dei gr̃a. deserẽte
deo sibi sepius relinquitur ut infirmitatem
suã exꝑimẽto edoceat᷑. Incipit itaq satagit
lascessit. de ficit. Sed nec si quid̃ statim a sua
p̾sũpcione repͥmitur. et a ꝓpria confidẽcia
nisi post multa exꝑimẽta nõ renocatur.
Resuit it̾m uires. et renouatur. Sibi ira¬
scitur. sibi indignatur. increpat. castigat
nunc de negligentia. nũc de impudẽntia.
se ipãm accũsat. ulciscitur seip̃am de seip̃a.
inuehitur in seip̃am. Uigilie itaq extendũ¬
tur. ieuima itaq continuãt: Affligit᷑ corpͦ

Expanded text:
cimus et arctius retinemus. Cognoscite itaque cimus et arctius retinemus. Cognoscite itaque Moysen in hoc gemino signo, cum videritis dura praecipientem, districte punientem. Data itaque lege et accepta incipit velle proficere, sed non datur posse adimplere, ita ut cum Apostolo proclamare possit: Velle adjacet mihi, perficere autem non invenio . Superba etenim adhuc mens quia omnia praesumit de sua potius industria quam de Dei gratia, deserente Deo, sibi saepius relinquitur ut infirmitatem suam experimento edoceatur. Incipit itaque, satagit, lassessit, deficit. Sed nec sic quidem statim a sua praesumptione reprimitur, et a propria confidentia nisi post multa experimenta non revocatur. Resumit iterum vires et renovatur, sibi irascitur, sibi indignatur, increpat, castigat, nunc de negligentia, nunc de imprudentia seipsam accusat, ulciscitur seipsam de seipsa, invehitur in seipsam. Vigiliae itaque extenduntur, jejunia itaque continuantur, affligitur corpus
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ. et transgressorib orõne et obłone
dm̃ it̾m redd̾e̾ ꝓpiciũ. Officiũ samueł est pͥdi¬
cere qd̾ p̾miũ sꝑare ualeant legis exsecuto¬
res quã penã debeant exspectare legis pͥua¬
ricatores. Si igitur uideris aliquẽ de scio
nuꝑ ueientẽ tota die circa hoc intentũ ĩ hoc
omm hora occupatũ. quid pro p̾t̾ĩtis delutis
satiffaciat quom ͦ de futuris se cautũ custo¬
diat quid quo ordine g̾end̾. quãtũ uel qñ
ciulibz rei insistend̾. Stias moysem ĩ eius
qui eiꝰ modi est corde surrexisse. et qͣi nouã
quã dã quodã mͦ legem cond̾c. Nato namq
moyse. et adulto iam mores componit. iam
compoĩt. Dictat qr comedend̾. quantũ uigi¬
landũ. qualiter ⁊esistet ire. quomodo ꝯͣdicat
gule. quẽ admod̾ conculcet suꝑbiã qua rõne
extinguat luxuriã. qmͣ promptꝰ esse debeat.
ad obẽdiend̾. qmͣ paciens ad sustĩendũ. m łta
p̾te̾a alia que melius faciendo ꝙͣ legendo dis¬

Expanded text:
essoribus oratione, et oblatione Deum iterum reddere propitium. Officium Samuelis est praedicere quod praemium sperare valeant legis exsecutores, quam poenam debeant exspectare legis praevaricatores. Si igitur videris aliquem de saeculo nuper venientem, tota dic circa hoc intentum, in hoc omni hora occupatum, quid pro praeteritis delictis satisfaciat, quomodo de futuris se cautum custodiat, quid quo ordine gerendum, quantum, vel quando cuilibet rei insistendum, scias Moysen in ejus qui hujusmodi est corde surrexisse, et quasi novam quamdam quodammodo legem condere. Nato namque Moyse, et adulto, jam mores componit, jam componat, dictat quid comedendum, quantum vigilandum, qualiter resistat irae, quomodo contradicat gulae, quemadmodum conculcet superbiam, qua ratione exstinguat luxuriam, quam promptus esse debeat ad obediendum, quam patiens ad sustinendum, multa praeterea alia quae melius faciendo quam legendo dis
Abbreviated transcription (Latin):
ymo paucissimos ciues habemiꝰ
cũ illas tm̃m ͦ uirtutes possidemꝰ.
sine quibz omĩo saluari non possumꝰ. fides
spes. caritas. Numero qͥdem breui sũt. et
facile num̾ari possũt. Et constat satis. quia
sine hiis salus ua non est. et certũ habetur
quia cũ istis nemo ꝑire potest. u̾mptamẽ
mirũ uidet᷑ qualit̃ tam breui numero paite

Expanded text:
es habemus, cum illas tantummodo virtutes possidemus, sine quibus omnino salvari non possumus. Fides, spes, charitas numero quidem brevi sunt, et facile numerari possunt. Et constat satis, quia sine his salus vera non est, et certum habetur, quia cum istis nemo perire potest. Verumtamen mirum videtur qualiter tam brevi numero pate
Abbreviated transcription (Latin):
pauptatẽ. Et cõpleuit labores illiꝯͣ
uel inc in ꝑseuerencia. ut usq ad
finem iusticiam nõ derelinquat᷑.
uel illic in gloria: ut gaudeat me
ternũ. ffelix utraq cõplectio cum
hic moritur iustus plemĩ dierũ:
et illic oritur in longitudinem
gracia et ibi gloria: quia gr̃am
et glĩam dabit dñs. Amen.

Expanded text:
 Et complevit labores illius: vel hic in perseverantia, ut usque in finem justitiam non derelinquat; vel illic in gloria, ut gaudeat in aeternum. Felix utraque completio, cum et hic moritur justus plenus dierum, et illic oritur in plenitudine gratia, et illic gloria, quia gratiam et gloriam dabit Dominus . Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
etuari promisit bona ꝯ̃ nec oculur
uidit. nec auns audunt nec in cor
nichil prosiceret: unũ inquit restat
adiut Inest hoĩ nõ solum tumor et
cupiditas: s et amor. quitqrͣ in eo
Uehemẽcius ad trahendũ. ⁊ emt
lexturntarnem ⁊ tam amabilẽ
se eis exlubuit: ut illam nob̾ ĩpend¬
ret caritatem. qua maiorem nõmo
ht̃.ut ammam suam daret ꝓ nob
niiequis sane nec ob hoc quidam
conu̾ti uolu̾it: nõne merito audiet ꝙͥ
ĩnullo appet sic eiꝰ benignitas. quõ i
hũanitate: aplõ teste qui ait. Apput
benignitas et humanitas saluatoris
nĩ dei. Nã potenci a quidẽ multa ẽ¬

Expanded text:
c oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor nihil proficeret: Unum, inquit, restat adhuc. Inest homini non solum timor et cupiditas, sed et amor, nec quidquam in eo vehementius ad trahendum. Venit igitur in carne, et tam amabilem se exhibuit, ut illam nobis impenderet charitatem, qua majorem nemo habet, ut animam suam daret pro nobis. Quisquis sane nec ob hoc quidem converti voluerit, non merito audiet: Quin nullo sic apparet ejus benignitas, quomodo in humanitate, Apostolo teste, qui ait: Apparuit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei . Nam potentia quidem occulta
Abbreviated transcription (Latin):
unde: A lectulo tuo. Quers unde con¬
uertaris: A uolũtatib tuis inquit cõ
uertaris. Et si ĩuolũtatibz meis nõ
ĩuenio. ubi inquis ĩuenio sapienciam.
Uehement̾ eñ defiderat amma mea
nec ĩuenisse sufficiat si contĩgat ĩuei̾re.
nisi mẽsuram bonã et confertã et coagi¬
tatam ⁊ suꝑeffluẽtem ponam in smum
meum. Mento quidem btũs homo qui ĩ¬
uenit sapĩam: et qui affluit prudencia
Quere gͦ dum ĩueniri pt̃: et dũ ꝓpe¬

Expanded text:
o. Quaeris unde convertaris? A voluntatibus, 1114 inquit, tuis avertere . Et si in voluntatibus meis non invenio, ubi, inquis, invenio sapientiam? Vehementer enim eam desiderat anima mea; nec invenisse sufficiet, si contigerit invenire, nisi mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem ponam in sinum meum. Merito quidem. Beatus enim homo qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia . Quaere ergo dum i
Abbreviated transcription (Latin):
prorscis laborẽ repessit afilio suo. sic
seca satuit:⁊ necͥ mĩmis quidẽ digitis
patitur se cõtingi. Et sicut pater uult
filiũ suũ huc illuc q discurie. ut discar
aliquid unde magnificetur. sicet mũ¬
dus uult hominẽ mustis laboribus
int̾cari. ut hẽat unde suꝑbiat ᷑ unde
nnfletur et decipiat de uanitate ĩ io¬
ix̃m. Sangussuge due sũt filie
idest ꝓprie uolũtatis q̃ ꝯi radix est᷑.
due filie sunt uanitas et uoluptas.
clamantes aferaffer. hec niꝙ saci¬
antur: nuĩꝙͣ dicunt sufficit. Et. qͣui

Expanded text:
laborem claudit a filio suo: sic recalcitrat, nec minimis saltem digitis patitur se contingi. Et sicut pater vult filium suum huc illucque discurrere, ut addiscat unde aliquando magnificetur; sic et mundus vult hominem multis laboribus intricari, ut habeat unde superbiat, unde infletur, et desipiat de vanitate in idipsum. Sanguisugae duae sunt filiae, id est propriae voluntatis, quae quasi radix est, duae filiae sunt, vanitas 1127 et voluptas, clamantes: Affer, affer. Hae nunquam satiantur, nunquam dicunt: Sufficit. Si quis