comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pre mina multitudine terribi. ceper̃t
se solito artius comprimere ita ut pie
turbe densitate uix possent mcedere
Illi statim in nostros irruentes. tem¬
separare. Sed nostri propicia diuini¬
tate solidius inter se conglobiti e ⁊
hostium sustinebant impctus. &̾ it
maturatis gressibus conficiebint
Tandem uentum est ad locum desti¬
natum ibiq defixis tentoriis stetit
patriarchi m arce locato. reliqui om̃s
extra uixͣ sub urbium castra metati
sunt. Erait autem hora diei qͣi sexta.
Habitis ergo illa die singularibus
conflictibus et perturmas nõ nullis
nr̃i ꝯe audact institerunt & restite¬
runt uiriliter. Nocte autem accedete
salahadinus ordinatis agmimbus
uersus gazam suos dirigit exercitus
nocteq illa secus torrentẽ quieuer̃t
Facto mane ante gazam constituti:
urbi ceperunt appioximare. fuit aut
gaza urbs antiquissima philistum me¬
tropolis egregia ciuus in hystoriis
tam ecclesiasticis quam secularibus

Expanded text:
prae nimia multitudine territi, coeperunt prae nimia multitudine territi, coeperunt se solito arctius comprimere, ita ut prae turbae densitate vix possent incedere. Illi statim in nostros irruentes, teseparare; sed nostri, propitia Divinitate, solidius inter se conglobati, et hostium sustinebant impetus, et iter maturatis gressibus conficiebant. Tandem ventum est ad locum destinatum, ibique defixis tentoriis, stetit patriarcha in arce locato, reliqui omnes extra et juxta suburbium castrametati sunt. Erat autem hora diei, quasi sexta. Habitis ergo illa die singularibus conflictibus et per turmas nonnullis, nostri et audacter institerunt, et restiterunt viriliter. Nocte autem accedente, Salahadinus, ordinatis agminibus, versus Gazam suos dirigit exercitus; nocteque illa secus torrentem quieverunt: facto mane, ante Gazam constituti, urbi coeperunt approximare. Fuit autem Gaza urbs antiquissima, Philisthiim metropolis egregia, cujus in historiis tam ecclesiasticis quam saecularibus,
Abbreviated transcription (Latin):
modice quantitatis. uix tantum
spacium infra se continens quantũ
est iactus lapidis. forme quadre.
quatuor turres habens angulares
quarum una grossior & iiutior
erat aliis. sed tũ absq uillo erat ex
sme ante murali. Distat autem a
mari quasi stadiis quinq. Agaza
uero miliaribus quatuor. Cõmie¬
nerant autem aliqui ex locis finiti¬
mis agrorum cultores & negociati¬
ombus quidam operam dantes edi¬
ficauerant ibi suburbium. & eccliã
non longe a presidio. Fac ti loci illius
habitatores. Erat enim locus como¬
dus &e ubi teniuores homines fa¬
cilius proficerent: ꝙͣ in urbibus.
Condiderat autem rex ea intentioẽ
predic tum municipium uł ꝙ fines
suos oilataret & suburbinorum ad¬
iacencium que nr̃i casalia dicunt &
ammos reoditus & de transcuntibus
statutas consuetudines plemus
& facilius sibi posset habere
Capitulum .xxi.
exercitus & medito
quodim loco qui in ipo itinere crat
constitutus castra uidet hostium ꝙx

Expanded text:
modicae quantitatis, vix tantum modicae quantitatis, vix tantum spatium intra se continens, quantum est jactus lapidis, formae quadrae, quatuor turres habens angulares, quarum una grossior et munitior erat aliis: sed tamen absque vallo erat et sine antemurali. Distat autem a mari quasi stadiis quinque, a Gaza vero milliaribus quatuor. Convenerant autem aliqui ex locis finitimis agrorum cultores, et negotiationibus quidam operam dantes; aedificaverant ibi suburbium et ecclesiam non longe a praesidio, facti illius loci habitatores. Erat enim locus commodus, et ubi tenuiores homines facilius proficerent quam in urbibus. Condiderat autem rex ea intentione praedictum municipium, ut et fines suos dilataret, et suburbanorum adjacentium, quae nostri casalia dicunt, et annuos redditus, et de transeuntibus statutas consuetudines plenius et facilius sibi posset habere. CAPUT XXI. exercitus, et in edito quodam loco, qui in ipso itinere erat, constitutus, castra videt hostium; et
Abbreviated transcription (Latin):
orum numero. uix iueniunt eq̃tes
ducentos quinquaginta. de pediti¬
bus uero ad duo milia. Illam gͦ
noc tem inpredicto loco pre solli¬
citudinis & curarum pondere. in¬
sompnem trahentes assumptis sͥ
fratribus templi qui illuc protui¬
cione loci conuenerant circa ortũ
solis urbe unammiter egredĩtur
iter suum ad predictum castrum
dirigentes. Est autem uł credimꝰ
predictum castrum in idumea ip̃a
est edom situm trans torrentem
illum qui dr̃ egypti qui etiam ter¬
minus est palestine & predicte
regionis. ł ipm̃ idem dominus¬
rex amalticus pancis ante aiis in
loco aliquantulum emmente funda¬
uerił occasione uetustorum edificioꝵ
quorum aliqua adhuc ibi erant suꝑ¬
uestigia. Traditur autem a semorib
illarum parcium in colis quod p̾scis
temporibus ibi fucrit monasteriũ
grecorum. Unde ad huc & nomen
tenet dar̃. quod interpretatur domꝰ
grecorum. Fundauerat autem ut pre¬
diximus dominus rex ibi castrum

Expanded text:
orum numero, vix inveniunt equites orum numero, vix inveniunt equites ducentos quinquaginta, de peditibus vero ad duo millia. Illam ergo noctem in praedicto loco prae sollicitudinis et curarum pondere insomnem trahentes, assumptis sibi fratribus Templi, qui illuc pro tuitione loci convenerant, circa ortum solis urbe unanimiter egrediuntur, iter suum ad praedictum castrum dirigentes. Est autem, ut credimus, praedictum castrum in Idumaea ipsa est Edom situm, trans torrentem illum qui dicitur Aegypti, qui etiam terminus est Palaestinae et praedictae regionis. Hoc ipsum idem dominus Amalricus paucis ante annis, in loco aliquantulum eminente fundaverat, occasione vetustorum aedificiorum, quorum ibi aliqua adhuc supererant vestigia. Traditur autem a senioribus illarum partium incolis, quod priscis temporibus ibi fuerat monasterium, Graecorum unde et adhuc nomen tenet, Darum; quod interpretatur domus Graecorum. Fundaverat autem, ut praediximus, dominus rex illic castrum
Abbreviated transcription (Latin):
perant militibus qui intus erant
eius pirtes superiores ad huc tuẽ¬
tibus. Eta domino rogi nuncrabu¬
tur. & uere sic erat. Erat autẽ eidẽ
presidio dux & custos oatus uir
nobilis & in atims strenuus re¬
ligiosus ac timens deum dñs
ansellus de pas. Cuius si forte pre¬
senciam illa die predictum castrũ
non habuisset: procul ommi dubio
in manus hostium deuenisset. Qͦ
comperto rex tactus dolore cord̾
inbrinsecus & succensus ira ꝙͣtũ
angustie temporis & hostiuni uici¬
nitas paciebantur conuocitis unde¬
cunq tam equitum ꝙͣ peditum
suffragiis urbe ascalona egressus oc¬
taua decuna die mensis predicti
gazam contendit. Affuit ibi cum
eo dominus patriarcha cum uene¬
rabili & precioso ligno uiuifice
crucis. Affuerunt & uiri uenera¬
biles dommnus radulfus bethlce¬
mita episcopus et regni cancella¬
rius item dommus bernardus lid¬
denlis epũs. & de regni principib
puci ad modum. Recensitoq sũ¬

Expanded text:
perant, militibus, qui intus erant, perant, militibus, qui intus erant, ejus partes superiores, adhuc tuentibus: ita domino regi nuntiabatur; et vere sic erat. Erat autem eidem praesidio dux et custos datus, vir nobilis et in armis strenuus, religiosus ac timens Deum, dominus Ansellus de Pass; cujus si forte praesentiam illa die praedictum castrum non habuisset, procul omni dubio in manus hostium devenisset. Quo comperto, rex, tactus dolore cordis intrinsecus et succensus ira, quantum angustia temporis et hostium vicinitas patiebantur, convocatis undecunque tam equitum quam peditum suffragiis, urbe Ascalona egressus, octava decima die mensis praedicti, Gazam contendit. Adfuit ibi cum eo dominus patriarcha, cum venerabili et pretioso vivificae crucis ligno. Adfuerunt et viri venerabiles, dominus Radulphus Bethlehemita episcopus et regni cancellarius: item dominus Bernardus Liddensis episcopus, et de regni principibus pauci admodum. Recensitoque su
Abbreviated transcription (Latin):
Odem anno mense decẽ¬
bri anno uidelicet dm̃
amalrici. uiͦ. frequens fama circum¬
uolat x crebris nunciis diuulga¬
batur. quod salahadinus conuocatis
ex uinuersa egypt̃o et finibus da¬
mascenorum militaribus copiis
ampliatoq ex plebeis & sanc te
cdissis homimbus milctum num̃o:
rognum nostrum de populaturus
ad partes palestinas moliebatur ac¬
cedere. Quo audito. dñs rex sub
omin celeritate infines ascendit
ampliore castrum cui nomen est¬
darum. per biduum obsederat. T̃ã¬
tuq illo biduo obsessis nulla
data requie intulerat molestum tã¬
tis tamq frequentibus sagittarũ
imissiombus eos qui in presidio
erant lacessierat quod omnibus
pene sauciis pauci pro loci deffensi¬
one arma possent corripere. Auro
etiam susfosso &e effracto uiolen¬
cius partem municipii iam occu¬
pauerant oppidanis marcem que
miuncior uidebatur de necessitate
se recipientibus. Eius quoq tur¬
cis in partem inferiorem effracto
& incenso hostio uiolenter irtu¬

Expanded text:
odem anno, mense Decembri, anno videlicet domini Amalrici septimo, frequens fama circumvolat, et crebris nuntiis divulgabatur, quod Salahadinus convocatis ex universa Aegypto, et finibus Damascenorum militaribus copiis, ampliatoque ex plebeis et secundae classis hominibus militum numero, regnum nostrum depopulaturus, ad partes Palaestinas moliebatur accedere. Quo audito, dominus rex sub omni celeritate in fines ascendit ampliore, castrum, cui nomen Darum, per biduum obsederat; tantamque illo biduo, obsessis nulla data requie, intulerat molestiam, tantis tamque frequentibus sagittarum immissionibus eos, qui in praesidio erant, lacessiverat, ut omnibus, pene sauciis, pauci pro loci defensione arma possent corripere. Muro etiam suffosso et effracto violentius, partem municipii jam occupaverat, oppidanis in arcem, quae munitior videbatur, de necessitate se recipientibus: ejus quoque turris in partem inferiorem, effracto et incenso ostio, violenter irru
Abbreviated transcription (Latin):
suam lege trididit maritali: eis¬
q urbes gennãs. tyriun uidelz
et ptolomaidam muta sua tra¬
didit possidendas quas usq ad
eiusdem regis obitum possidert.
Astitit autem predictus comes
tanquam uir prouidus et discre¬
tus. domino regi tota uita sua
fideliter in negociis regni ingre¬
diens filii deuoto ip̃lens of¬
ficium. et ea quib solent annci
compirari merib: mobsequiis doꝰ
regis ineo non fuerunt ociosa

Expanded text:
suam lege tradidit maritali, eissuam lege tradidit maritali, eisque urbes geminas, Tyrum videlicet et Ptolemaidam, in vita sua tradidit possidendas, quas usque ad ejusdem regis obitum possederunt. Astitit autem praedictus comes tanquam vir providus et discretus, domino regi tota vita sua, fideliter in negotiis regni ingrediens et egrediens, filii devote implens officium: et ea quibus solent amici comparari merita, in obsequiis domini regis, in eo non fuerunt otiosa.
Abbreviated transcription (Latin):
Nno sequenti circa ue¬
Iris medium uix illu¬
stris et magnificus dñs fulco an¬
deguensium comes pro quo rex
de cominum omnium tam ecele¬
si asticorum ꝙͣ secularium princi¬
pum consilio miserat: ad ħ uł
ei domnmi millissendam primo¬
genitam suam uxorem daret.
apud acconenssem urbem appli¬
cuit: cum honesto nobilium co¬
mitatu. & apparatu opes regias
excedente. Uenit ctiam eł cũ eo
dommus guills de buns regius
constabusarius. qui statun a do¬
nmo rege de hostium uinculis
educto: ad citandum predictu
comitem cum quibusdam. alii
nobilibus directus fuerat
Fuerat autem abcunti datum in
mandatis: Uł in amma regis &
regmi principum confidenter iu¬
raret. quod ex quo regnum sos¬
pes attingeret. infra quinquagĩ¬
ta dies ei primogenta regis filia
cum spe regni post regis obitũ.
traderetur. Cui postqͣ applicuit
statim sine dilatiõe iuixͣ lege̾ pacto¬
rum: anteqͣm idueniret᷑ sancti
penthecostes in proximo futuri
celebritas predictam filiam

Expanded text:
nno sequenti circa veris medium, vir illustris et magnificus, dominus Fulco Andegavensium comes, pro quo rex de communi omnium tam ecclesiasticorum quam saecularium principum consilio miserat, ad hoc ut ei dominam Milisendam primogenitam suam, uxorem daret, apud Acconensem urbem applicuit cum honesto nobilium comitatu et apparatu opes regias excedente. Venit etiam et cum eo dominus Willelmus de Buris, regius constabularius, qui statim a domino rege, de hostium vinculis educto, ad citandum praedictum comitem, cum quibusdam aliis nobilibus directus fuerat. Fuerat autem abeunti datum in mandatis, ut in anima regis et regni principum confidenter juraret, quod ex quo regnum sospes attingeret, infra quinquaginta dies, ei primogenita regis filia cum spe regni post regis obitum, traderetur; cui postquam applicuit, statim sine dilatione, juxta legem pactorum, antequam adveniret sanctae Pentecostes in proximo futurae celebritas, praedictam filiam
Abbreviated transcription (Latin):
na. Hic locus tempore filioꝵ isrł.
terre promissioms ab austro: sicut
&̾ dan que hodie dr̃ pancas uel ce¬
sarca philippi a septentrione: erat
termmus sicut in ueteri testamẽto
sepius muenitur. adan usq ber¬
sabec. Hic abraham sicut &e alibi
implerisq locis puteum dr̃ fodis¬
se. cui nomen ex aquarũ copus ĩ¬
didit hibundancia. De hoc etiam
& iosephus in libro antiquitatũ.
mennint dicens. Abimelec itaq
& terram ei distribuit. et pecunia.
constitueruntq ut inter se sine dolo
conuers irentur. Facientes ad quẽ¬
dam puteum fedus: qm̃ bersabee
uorant. quod fedus putei potest di¬
ci. Sic autem hac tenus a comproiũ¬
cialibus nommatur. Dicitur autẽ
& puteus septimus. Arabice autẽ:
bethgebri quod interpretatur do¬
mus gabrielis. Consumato igit᷑
presidio. e ł pirtibus omnibus
ab soluto: de comnum consilio tͣ¬
ditur fratribus domus hospitalis
que est ierlimis qui usq in pñs de¬

Expanded text:
na. Hic locus tempore filiorum Israel, na. Hic locus tempore filiorum Israel, terrae promissionis ab Austro, sicut et Dan, quae hodie dicitur Paneas, vel Caesarea Philippi a septentrione erat terminus, sicuti in Veteri Testamento saepius invenitur, a Dan usque Bersabee . Hic Abraham, sicut et alibi in plerisque locis, puteum dicitur fodisse, cui nomen ex aquarum copiis indidit, Abundantia. De his etiam et Josephus in libro Antiquitatum meminit dicens: Abimelech itaque et terram ei distribuit, et pecuniam, constitueruntque ut inter se sine dolo conversarentur, facientes ad quemdam puteum foedus quem Bersabeae vocant, quod foedus Putei dici potest; sic autem hactenus a comprovincialibus nominatur. Dicitur autem et Puteus septimus, Arabice autem Bethgebrim, quod interpretatur domus Gabrielis. Consummato igitur praesidio, et partibus omnibus absoluto, de communi consilio traditur fratribus domus Hospitalis quae est Hierosolymis, qui usque in praesens de
Abbreviated transcription (Latin):
silia optimum uidicant: contra
hanc ydram mimanissimam dam¬
pno capitum factam locuplectiorẽ:
& tociens atritam grauiter. ĩ nr̃a
pericula renascentẽ muncipia ĩ cir¬
ciuilu pergium edificari unde et¬
collecta facilius milicia et de uici¬
no comodius hostium discurren¬
cium refrenari posset impetus
& ciuitas frequencius impug̃ri.
Proiuso igitur loco ab hoc idoneo
circa radices montium incampe¬
strium mitio. que inter montes
& urbem predictam continuo
inberiecta sunt tracstu mea parte
uidee que tribu symeon sorte ex¬
it in funiculo distributioms:
urbem ueterem et dirutã bersabee
nomme reedificire pirant. Con¬
uocato itaq uinuersi regm pplõ
dommo quoq pitriarcha uoiller¬
mo et magnatibus: opus cõcep¬
tum aggrediuntur. & inceptum
boms ãiuib consummatum auc¬
tore dommo felicius. presidium
edificantes: muro in superabili.
ante muralib. & uallo turribus
quoq muntissimum: miliaribus
duodecim a predctã distaus ascalo¬

Expanded text:
silia, optimum judicant, contra silia, optimum judicant, contra hanc hydram immanissimam, damno capitum factam locupletiorem, et toties attritam, graviter, in nostra pericula renascentem, municipia in circuitu per gyrum aedificari, unde collecta facilius militia, et de vicino commodius hostium discurrentium refrenari posset impetus, et civitas frequentius impugnari. Proviso igitur loco ad hoc idoneo, circa radices montium in campestrium initio, quae inter montes et urbem praedictam continuo interjecta sunt tractu, in ea parte Judeae quae tribui Simeon sorte exiit in funiculo distributionis, urbem veterem et dirutam, Bersabee nomine reaedificare parant. Convocato itaque universi regni populo, domino quoque patriarcha Guillelmo et magnatibus, opus conceptum aggrediuntur, et incoeptum bonis avibus, consummatum, auctore domino felicius praesidium aedificantes muro insuperabili, antemuralibus et vallo, turribus quoque munitissimum, milliaribus duodecim a praedicta distans Ascalo
Abbreviated transcription (Latin):
mium discursibus percurrebant
Erit autem eadẽ ciuitas principi
egipciorum subiecta potentissiõ.
Qui timens ne ea subacta xp̃ia¬
norum exercitus in egiptum ir¬
rumperent &̾ eius turbarent quie¬
tem. omm sollicitudine. & sumpti¬
bus infinitis operam dabat: ut
eam quasi pro muro inter se &
nostram haberet regionem: formi¬
diusq ne contius laboribus
&e bellorum indeficientib pericul
suorum uirtus subcum beret: sin¬
gulis trium mensium spaciis no¬
uos populos. recentesq legiones:
in subsidium ciuiũ cumiuc tu ne¬
cessario. & armorum copia: solli¬
citus dirigebat. Hii autem qui
de nouo accedebint: uolentes ciro¬
cuni sui uires experiri. & ammosi¬
tatis certa dare insigma: plerũq
inuitis ueterans discursus & ex¬
peditiones: experimenti frequẽter
moliebantur gra. Nostri uero ui¬
dentes corum presumptionẽ nõ
cessare: & uires indeficienter repa¬
rari: & morte ciuuium idre more
ciues amplius indesmenter susci¬
pere incrementum: post multa cõ¬

Expanded text:
mium discursibus percurrebant. Erat autem eadem civitas principi Aegyptiorum subjecta potentissimo, qui timens ne, ea subacta, Christianorum exercitus in Aegyptum irrumperent, et ejus turbarent quietem, omni sollicitudine et sumptibus infinitis dabat operam, ut eam quasi pro muro inter se et nostram haberet regionem; formidansque ne continuis laboribus et bellorum indeficientibus periculis, suorum virtus succumberet, singulis trium mensium spatiis, novos populos recentesque legiones in subsidium civium, cum victu necessario, et armorum copia sollicitus dirigebat. Hi autem qui de novo accedebant, volentes tirocinii sui vires experiri, et animositatis certa dare insignia, plerumque invitis veteranis, discursus et expeditiones, experimenti frequenter moliebantur gratia. Nostri vero videntes praesumptionem eorum non cessare, et vires indeficienter reparari, et morte civium, hydrae more, cives amplius et indesinenter suscipere incrementum; post multa con
Abbreviated transcription (Latin):
factam percussit populum qͦ¬
usq preceptum est ei a dño:
ut parcens populo. gladium
suum conuerteret in uaginam
Ubi post modum empta sex¬
centis ciclis auri iustissumi põ¬
deris area. altare uł premisimꝰ
construxit. Hec autem ante no¬
strorum introitum. et postino¬
dum annis quindecim: nuda
patuit et aperta. postea uero
qui eidem prefuerunt loco al¬
bo cam cooperientes marmore
astare de super et eorum. in q ͦ
clerus ouina celebrat constru¬
xerunt

Expanded text:
factam, percussit populum, qufactam, percussit populum, quousque praeceptum est ei a Domino, ut parcens populo gladium suum converteret in vaginam. Ubi postmodum empta sexcentis siclis auri justissimi ponderis area, altare, ut praemisimus, construxit. Haec autem ante nostrorum introitum, et postmodum annis quindecim nuda patuit et aperta; postea vero, qui eidem praefuerunt loco, albo eum cooperientes marmore altare desuper et chorum, in quo clerus divina celebrat, construxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
oriente uero uno tantum ascen¬
ditur. En cuius singulis angulis.
singula eruit oratoriola. quorũ
quedam ad huc extant. quedam
uero uł alia ibi construerentur:
deposita sunt. In huius suꝑioris
arce medio. Templum edificatũ
est. forma quidem oc togonum
et laterum totidem. mtus et de¬
foris marmoreis tabulis. et
opere musaico decoratum tec¬
tum habens spericum. plumbo
artificiose coopertum. harum
utraq platearum tam continẽs
et interior. ꝙͣ superior eł cõtenta
albo strata est lapide.ita uł iber¬
nns temporibus aque pluuales
que plurime de templi descendt̃
edificio. quasq aliunde nõ pau¬
ciores excipiunt. Limpidissiẽ
et absq ceno incisternas deflu¬
ant. que plurune infra septa p̃¬
dicta continentur. Entus uoĩ
medio templi infra interiorem
columpnarum ordinem ripes
est aliquantulum emmencior
cum subiecta ex eodẽ saxo spe¬
lunca: supra ꝙͣ sedisse angelus
dicitur qui propter dinumera¬
tionem populi. add̾. in caute

Expanded text:
oriente vero uno tantum ascenoriente vero uno tantum ascenditur: in cujus singulis angulis, singula erant oratoriola, quorum quaedam adhuc exstant, quaedam vero, ut alia ibi construerentur, deposita sunt. In hujus superioris areae medio templum aedificatum est, forma quidem octogonum et laterum totidem; intus et deforis marmoreis tabulis et opere musaico decoratum; tectum habens sphaericum, plumbo artificiose coopertum. Harum utraque platearum tum continens et inferior, quam superior et contenta, albo strata est lapide, ita ut hibernis temporibus aquae pluviales, quae plurimae de templi descendunt aedificio, quasque aliunde non pauciores excipiunt, limpidissimae et absque coeno in cisternas defluant, quae plurimae infra septa praedicta continentur. Intus vero in medio templi, infra interiorem columnarum ordinem, rupes est aliquantulum eminentior, cum subjecta ex eodem saxo spelunca, supra quam sedisse angelus dicitur, qui propter dinumerationem populi a David incaute
Abbreviated transcription (Latin):
trione uero una. Aboriente qͦ
alia. que usq hodie porta auiea
dicitur. Ab austro uero. domum
habet regiam. que uulgani ap¬
pellatione templum salomoms
appellatur. Su per singulas au
portas que urbi sunt contime
et per angelos predicte suꝑfici¬
ei turres erint sublimes ad mo¬
dum in quibus certis horis
superstiçionis sarracenoꝵ saces¬
dotes: uł populum ad orationem
muitarent: ascendere confueuerãt
Quarum quedam ad huc super¬
sunt. quedam uero uariis casib
sunt deposite. Enfra hec igitur sep¬
ta nemimi habitare. menum etiã
introire. insi nudis. e⁊ locis pe¬
dibus permittebatur. iamborib
per portas singulas constitutis
qui huius reĩ curam haberent
diligentem. Porro in medio hu¬
ius sic circumsepte arce plancies
iterum quedam est emmencior
codem modo quadrilatera: a late¬
ubus subiecte ex omnibus par¬
tibus equidistans. Ad ꝙͣ a parte
occidentali duobus locis pergra¬
dus. e⁊ ab austro totidem. ab

Expanded text:
trione vero una; ab oriente quoque trione vero una; ab oriente quoque alia, quae usque hodie Porta aurea dicitur. Ab austro vero domum habet regia quae vulgari appellatione templum Salomonis appellatur. Super singulas autem portas, quae urbi sunt conterminae, et per angulos praedictae superficiei turres erant sublimes admodum, in quibus certis horis superstitionis Saracenorudotes, ut populum ad orationem invitarent, ascendere consueverant: quarum quaedam adhuc supersunt, quaedam vero variis casibus sunt depositae. Infra haec igitur septa nemini habitare, nemini etiam introire, nisi nudis et lotis pedibus permittebatur, janitoribus per singulas portas constitutis, qui hujus rei curam haberent diligentem. Porro in medio hujus sic circumseptae areae, planities iterum quaedam est eminentior, eodem modo quadrilatera a lateribus subjectae ex omnibus partibus aequidistans; ad quam a parte occidentali, duobus locis per gradus et ab austro totidem, ab
Abbreviated transcription (Latin):
sa urbe postmodum sub tito ro¬
manorum principe delctum fu¬
erit: ueteres tradunt hystorie.
Huius autem quis auctor fu̾it
et que componis sit forma m
pñti: sufficit edocere. Porro iͥ
principio huius uolumnns. hu
ius edificii auctorem diximus
homar filium catap. qui fercius
a seduc tore mahomet erroris
et regi successor extitit et ila
ẽẽ antiqua litterarum monum¬
ta in eodem edificio intus scrip¬
ta et deforis. manifeste declarat
forma uero huuismodi est. pla¬
tea quedam quantum arcus bis
iacere potest: habens longitudis
et Lititudims tantum dẽ. quadꝰ¬
gula. et equi distantibus contẽ¬
ta lateribus muro circumdatae
ualido altitudinis moderate inq̃
ab occidente. duabus portis in¬
t roitur. quarum altera dicitur
speciosa. u̾ secundum quod in
actibus aplõrum contietur:
claudum ex utero matris sue.e
lemosmam a transseuntib peten¬
tem consolidatis uisibus erexit
petrus. Asterius uero: certum
nomen non tenemus. A septẽ¬

Expanded text:
sa urbe postmodum sub Tito, Rosa urbe postmodum sub Tito, Romanorum principe, deletum fuerit, veteres tradunt historiae. Hujus autem quis auctor fuerit, et quae compositionis sit forma, in praesenti sufficit edocere. Porro, in principio hujus voluminis, aedificii hujus auctorem diximus Homar filium Catab, qui tertius a seductore Mahometh, erroris et regni successor exstitit: et ita esse, antiqua litterarum monumenta in eodem aedificio intus scripta, et de foris, manifeste declarant. Forma vero hujusmodi est: platea quaedam, quantum arcus vix jacere potest habens longitudinis et latitudinis tantumdem, quadrangula et aequidistantibus contenta lateribus, muro circumdata est valido, altitudinis moderatae; in quam ab occidente, duabus portis introitur, quarum altera dicitur speciosa; ubi secundum quod in Actibus apostolorum continetur, claudum ex utero matris suae, eleemosynam a transeuntibus petentem, consolidatis basibus erexit Petrus; alterius vero certum nomen non tenemus. A septen
Abbreviated transcription (Latin):
manu forti:. Usum est eis predic¬
tum ninus angustum edificiũ
et ampliata ex opere solidissimo
e t sublum ad modum. ecliã
priore. infra nouum edificium
ueteri continuo. e⁊ incerto mi¬
rabiliter loca comprehenderunt
predicta. In altero uero monte
qui in parte est orientali. in de¬
cliuo eius quod m austrum res¬
picit templum domini est. in
eo loco ubi uix̃ lec tionem libri
regum. et prralipomenon. d̾.
rex ab areuma siuc orna. homĩe
iebuseo. aream emit. U̾ et pre¬
ceptum est ei altare commo e¬
dificare. in quo post modum ob¬
tulit holocausta et pacifica et
iuocauit domnnum. et exaudi¬
uit cum migne de celo: super
altare holocausti. U̾ ctiam de mã¬
dato domimi filius eius salom̃o
post patris obitum templum
edificauit. Cuiusq forma fu̾it
et quomodo sub nabucodono¬
sor babilomorum rege cecid̾it
iterumq subciro rege persaꝵ
a zorobabel. et ihũ sicerdote
magno reedificatum fuerit et
quomodo illud idem cum uinũ¬

Expanded text:
manu forti, visum est eis praedicmanu forti, visum est eis praedictum nimis angustum aedificium: et ampliata ex opere solidissimo et sublimi admodum ecclesia priore, intra novum aedificium veteri continuo et inserto, mirabiliter loca comprehenderunt praedicta. In altero vero monte, qui in parte est orientali, in declivo ejus, quod in austrum respicit, templum Domini est in eo loco ubi, juxta lectionem libri Regum et Paralipomenon, David rex, ab Aureuma sive Orna homine Jebusaeo aream emit. Ubi et praeceptum est ei altare Domino aedificare, in quo postmodum obtulit holocausta et pacifica; et invocavit Dominum, et exaudivit eum in igne de coelo, super altare holocausti. Ubi etiam de mandato Domini, filius ejus Salomon, post patris obitum templum aedificavit, cujus quae forma fuerit, et quomodo sub Nabuchodonosor Babyloniorum rege ceciderit, iterumque sub Cyro rege Persarum a Zorobabel et Jesu sacerdote magno reaedificatum fuerit; et quomodo illud idem cum univer
Abbreviated transcription (Latin):
sed indeuexo quod ad orientem
respicit. sita est sancte resurrec¬
tionis ecclĩa. forma quidãm ro¬
tunda. Que qm̃ indceliuo predic¬
ti montis sita est. ita ut diuus ei¬
dem nimimens et contignus
cccliẽ pene superet altitudinem:
et eam reddit obscuram. tectum
habet erectis in sublime turbib
et miro artificio in modum coro¬
ne contextis apectum. et peipe¬
tuo patens unde lumen eccliẽ ĩ¬
funditur necc̃ium. sub quo hya¬
tu patulo: saluatoris positum ẽ
monumentum. Porro ante nr̃o¬
rum latinorum intrortum. Aocꝰ
dommice passionis qui dr̃ calua¬
rie siue golgotha. et ubi etiam
uiufice crucis lignum repertũ
fuisse dicitur. et ubi ctiam de cru¬
ce depositum saluatoris corpus
Unguentis et aromatib dicitur
delibutum et sindone iuolutũ
sicut mox erit uideis sepelire extͣ
predicte ambitum erant ecdiẽ:
oratoria uilde modica. Sed post¬
ꝙͣ nostri opitulante diuina cle¬
mencia urbem obtinuerunt in

Expanded text:
sed in devexo quod ad orientem sed in devexo quod ad orientem respicit, sita est sanctae Resurrectionis ecclesia, forma quidem rotunda; quae quoniam in declivo praedicti montis sita est, ut clivus eidem eminens et contiguus, Ecclesiae pene superest altitudinem, et eam reddit obscuram; tectum habet, erectis in sublime trabibus, et miro artificio in modum coronae contextis, apertum et perpetuo patens, unde lumen ecclesiae infunditur necessarium; sub quo hiatu patulo Salvatoris positum est monumentum. Porro ante nostrorum Latinorum introitum, locus Dominicae passionis qui dicitur Calvariae sive Golgotha; et ubi etiam vivificae crucis lignum repertum fuisse dicitur; et ubi etiam de cruce depositum Salvatoris corpus, unguentis et aromatibus dicitur delibutum et sindone involutum, sicut mos erat Judaeis sepelire, extra praedictae ambitum erant ecclesiae, oratoria valde modica. Sed, postquam nostri opitulante divina clementia, urbem obtinuerunt in
Abbreviated transcription (Latin):
Ita est autem in mon¬
tibus duobus sicut
duud commemorat dicens. fundi¬
menta eius in montibus sanctis.
Quorum fastigia infra muri anibi¬
tum ex parte plurima continet.
modica ualle distincta. que ctiã
Urbem permedium diuidit. hoꝵ
alter qui ab occidente est. syon ap¬
pellatur. unde plerunq et tota
denominatur ciuitas. Ut ibi dili¬
git dominus portas syon: super
ominia ł abernicula iacob. Alter
uero qui ab oriente est: mons
moria dicitur. Cuius mentio
fit in paralipomenon secundo. ħ
modo et cepit edificare salomon
domum domimi in ierlm. in mõ¬
te moria qui demonstratus fuat
diuid patri eius. in loco quen pa¬
rauerit. dl̾. in area ornam iebusci
In occidentali ergo quasi in supre¬
mo montis uertice: eccliã est q̃
nomine montis. dicitur syon et
non longe ab ea turris. dł opere
constructa solidissimo que q̃si pͥ¬
sidium ciuitatis cum turcibus
muris. et ante muralibus sibian¬
nexis uinuerse subse posite pre¬
minet ciuitati. In codem quoq

Expanded text:
ita est autem in montibus duobus, sicut David commemorat, dicens: Fundamenta ejus in montibus sanctis ; quorum fastigia infra muri ambitum ex parte plurima continet, modica valle distincta, quae etiam urbem per medium dividit. Horum alter qui ab occidente est, Sion appellatur, unde plerumque et tota denominatur civitas, ut ibi: Diligit Dominus portas Sion, super omnia tabernacula Jacob . Alter vero qui ab oriente est, mons Moria dicitur, cujus mentio fit in Paralipomenon secundo, hoc modo: Et coepit aedificare Salomon domum Domini in Jerusalem in monte Moria, qui demonstratus fuerat David patri ejus, in loco quem paraverat David in area Orna Jebusaei . In occidentali ergo quasi in supremo montis vertice ecclesia est, quae nomine montis dicitur Sion; et non longe ab ea turris David, opere constructa solidissimo quae quasi praesidium civitatis cum turribus, muris et antemuralibus sibi annexis, universae sub se positae praeeminet civitati. In eodem quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
stãtu alterutros ualerent̃ instruere
At uero salahadinus per campestria
& maxime per loca culta passim ob¬
ambulans. & uemine se opponente
libere cunc Ra per lustrans fruges par¬
tim mareis iam congestas. partim
per agros mampulatim collectas.
partim ad huc solo herentes. suppo¬
sitis ignibus incendit. predas abi

Expanded text:
statu alterutros valerent instruere. statu alterutros valerent instruere. At vero Salahadinus per campestria et maxime per loca culta passim obambulans, et nemine se opponente, libere cuncta perlustrans, fruges partim in areis jam congestas, partim per agros manipulatim collectas, partim adhuc solo haerentes, suppositis ignibus incendit, praedas abi
Abbreviated transcription (Latin):
O dem anno estate que
proxime secuta est idẽ
salahadinus locata damascena et
bostrensi in tubo prouincia equitũ
copias omnes uersus partes dirigͭ
tripolitanas. ibiq locatis castris.
turmas dirgit per uiuersam regio¬
nem nulitares. Comes autem cum
sius in urbem archis se contulerat
operiens si ei daretur oportumtis
cum hostibus absq graui periculo
comnustendi. Porro fratres milicie
templi cum ceñt m eadem regione
in sius municipiis. clausi tenebãt᷑.
expectantes omm pene hora ualla¬
u obsidione nec se congressiomb
temere committere audebant. Ioẽ¬
tidem & fratres hospitalis timentos
in castrum suum cui nomen crat. se
contulerant. arbitrantes satis esse
si in tanto tumultu prefatum oppi¬
dum ab inuiriis hostium possent
uendicare. Erant ergo media hostiũ
agnima inter predictorum fratrũ
& domini comitis expeditiones.
ita uł mutuum sibi non possent̃
ministrare auxilium. nec etiam di¬
rigere internuncios qui desinguloꝵ

Expanded text:
odem anno, aestate quae proxime secuta est, idem Salahadinus, locata Damascena et Bostrensi in tuto provincia, equitum copias omnes, versus partes dirigit Tripolitanas; ibique locatis castris turmas dispergit per universam regionem militares. Comes autem cum suis in urbem Archis se contulerat, operiens si ei daretur opportunitas cum hostibus absque gravi periculo committendi. Porro fratres militiae Templi, cum essent in eadem regione, in suis municipiis clausi tenebantur, exspectantes omni pene hora vallari obsidione; nec se congressionibus temere committere audebant. Identidem et fratres Hospitalis, timentes, in castrum suum, cui nomen erat Crach, se contulerant; arbitrantes satis esse, si in tanto tumultu praefatum oppidum ab injuriis hostium possent vindicare. Erant ergo media hostium agmina inter praedictorum fratrum et domini comitis expeditiones, ita ut mutuum sibi non possent ministrare auxilium, nec etiam dirigere internuntios, qui de singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
pretextu. quod paucos haberet
dominus rex de regni maioribus secum
quorum consilio i pñti uteretur.
Promisit tñ quod tempore oportuo
eos cicius e t generalius cõuocaret.
habitoq corum consilio cognium
auxiliante domuio super hĩs omib
daret responsum. His it a gestis co¬
mes ad sua se contulit. Fau̾ebat aut̃
comiti populus pene omins. de ba¬
rombus uero. henfredus de torono
regius constabul arius. balouinus
rimacensis. balianuis frater eius rai¬
naldus syoomensis. Epi uero: om̃s.

Expanded text:
praetextu, quod paucos haberet praetextu, quod paucos haberet dominus rex de regni majoribus secum, quorum consilio in praesenti uteretur; promisit tamen, quod tempore opportuno eos citius et generalius convocaret; habitoque eorum consilio, congruum, auxiliante Domino, super his omnibus daret responsum. His ita gestis, comes ad sua se contulit, favebat autem comiti populus pene omnis; de baronibus vero Henfredus de Torono, regius constabularius, Balduinus Ramatensis, Balianus frater ejus, Rainaldus Sidoniensis; episcopi vero omnes.
Abbreviated transcription (Latin):
fra p̾ubectatis annos degentis
tutelam legitimam uirẽ agitio¬
nis sibi deberi. & hanc multipli¬
ci ratione sibi dicebat competere.
Tũ quia consanguineorum suoꝵ
omnium erat proximus. tum
quia ditissimus. et potentissimꝰ
erat ommum regis fidelium. Ter¬
ciam quoq adnẽctebat rationẽ
ualidissimam quod dum ip̃e captꝰ
fuisset ex ip̃o circere fidelibus sius
sub obtentu fidelitatis precepit.
quatenus dommo regi amalrico
patri eius. uinuersam terram suã
arces et castella traderent et eius
mandatis. e ⁊ omnimode ditioi.
supponerent uiuersi. Hoc adi¬
ciens ctiam. in calce uerborum
quod si cum humanitus ĩ carcere
uitam finire contingeret predic¬
tum dominum regem quasi con¬
sanguincorum. suorum ominum
proximum ex asse constituerat
heredem prohis omnibus hanc
sibi rependi uicissitudinem ma¬
gis honoris grã quam spe alicu¬
ius future utilitatis postulibat
Dilata ẽ itaq ad has domini co¬
mitis allegationes. responsio. eo

Expanded text:
fra pubertatis annos degentis, fra pubertatis annos degentis, tutelam legitimam, jure agnationis sibi deberi. Et hanc multiplici ratione sibi dicebat competere, tum quia consanguineorum suorum omnium erat proximus; tum quia ditissimus et potentissimus erat omnium regis fidelium; tertiam quoque adnectebat rationem validissimam, quod dum ipse captus fuisset, ex ipso carcere, fidelibus suis, sub obtentu fidelitatis, praecepit, quatenus domino regi Amalrico patri hujus, universam terram suam, arces et castella traderent; et ejus mandatis et omnimodae ditioni supponerent universa; hoc adjiciens etiam, in calce verborum, quod si eum humanitus in carcere vitam finire contingeret, praedictum dominum regem, quia consanguineorum suorum omnium esset proximus, ex asse constituerat haeredem. Pro iis omnibus, hanc sibi rependi vicissitudinem magis honoris gratia, quam spe futurae alicujus utilitatis, postulabat. Dilata est ad has domini comitis allegationes responsio, eo
Abbreviated transcription (Latin):
Uius domii baldium
anno primo circa au
tium ducentarum nauiũ
dassis a dommo guillermo siculor
rege ad mmipugnandam alexandri¬
am̾ missa. honẽstas tam equitum ꝙͣ
peditum copias deferens descendit
in egyplum. Ubi dum eius procu¬
ratores &e primicerii in cautius se
habent. amissis ex ułroq ordine ꝙ̃¬
pluribus tam capliuatis ꝙͣ pemp¬
tis gladio per moram quinq aut
sex dierum quam circa urbem fe¬
cerant confusi recesserunt. In re¬
gno uero nr̃o procurante milone
deplanci. regn negocia. oborte sũt
griues imumicicie᷑ inter eum et qͦs¬
dam regni principes. Inuidebint
enim & anxie mouebintur. ꝙ ipis
ignorantibus nec uocatis. ipẽ so¬
lus mimum de se presumens. spre¬
tis aliis regi semper assisteret. &
ceteris a regia familiaritite seclu¬
sis. eis in consultis regni negocia
procuraret. Enterea comes tuipo¬
litanus ad dominum regẽ accedẽs
apud principes qui forte tunc ad¬
erant regm procuratõnem petit
allegans donmi regis ad huc ĩ¬

Expanded text:
ujus domini Balduini, anno primo, circa Augusti initium, ducentarum navium classis a domino Willelmo Siculorum rege, ad impugnandam Alexandriam missa, honestas tam peditum quam equitum copias deferens, descendit in Aegyptum. Ubi dum ejus procuratores et primicerii incautius se habent, amissis ex utroque ordine quampluribus, tam captivatis quam peremptis gladio, per moram quinque aut sex dierum, quam circa urbem fecerant, confusi recesserunt. In regno vero nostro, procurante Milone de Planci regni negotia, obortae sunt graves inimicitiae inter eum et quosdam regni principes; invidebant enim et anxie movebantur, quod, ipsis ignorantibus nec vocatis, ipse solus, nimium de se praesumens, spretis aliis, regi semper assisteret; et caeteris a regia familiaritate seclusis, eis inconsultis, regni negotia procuraret. Interea comes Tripolitanus, ad dominum regem accedens, apud principes, qui tunc forte aderant, regni procurationem petit, allegans domini regis adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
la etate et militari presertim. ꝓ¬
fessione rarũ est. In orationb
iugis in operibus pietatis as¬
siduus. liberalitate insignis.
affabilitate graciosus mansue¬
tus et misericors in onm uia
sua commendabilis et eeo pla¬
cens. Fuit autem et corpore pro¬
cerus ita ut et maximis imor
et mediocribus maior habere¬
tur. robustus sine exemplo.
membris solidioribus. torace
uirili facie uenusta. capillo et
barbi flauus et mediocriter.ĩ
usu ariorum et exercicio mi¬
litari. ommum iudicio quasi si¬
gularis.

Expanded text:
la aetate et militari praesertim prla aetate et militari praesertim professione rarum est; in orationibus jugis, in operibus pietatis assiduus, liberalitate insignis, affabilitate gratiosus, mansuetus et misericors; in omni via sua commendabilis et Deo placens. Fuit autem et corpore procerus, ita ut et maximis minor et mediocribus major haberetur: robustus sine exemplo, membris solidioribus, thorace virili, facie venusta, capillo et barba flavus mediocriter; in usu armorum et exercitio militari omnium judicio quasi singularis.
Abbreviated transcription (Latin):
germanos. Dominus uidelicet
Bildunus comes ecessanus.
qui eidem post ea successit mn
regno. Donimius quoq eusta¬
chius comes bolomensis. pa¬
tri sinominus qui in boms suc¬
cedens paterins post patrem
obtinuit comititum. Cuius fi¬
liam illustris eł magnificus an¬
glorum rex stephanus. Mahaldẽ
nomme uxorem duxit. Hic
etiam uł domino baldiuno frĩ
absq liberis defuncto in regno
succedercta principib orientali¬
bus citatus uenire noluit. timẽs
ne sine scandalo cius promotio
& stremutate non degener. Duo
primm dominum et fritrem siũ
in expeditione sequuti sunt: Fer¬
cio domi remanente. Fuit autẽ
sicuł et secundum caruem prĩo¬
genitus. ita et secundum mtio¬
rem hominem: morum gerens
prerogatium. et ciu merito pͥ¬
mitiua competerent dũs gode¬
fridus uir religiosus. clemens
pius ac timens deuni. iustus.
recedens ab omni malo. serius
et stabilis in uerbo. seculi uam¬
tates contempnens. quod i il¬

Expanded text:
germanos: dominus videlicet germanos: dominus videlicet Balduinus comes Edessanus, qui eidem postea successit in regno; dominus quoque Eustachius comes Boloniensis, patri synonymus, qui in bonis succedens paternis, post patrem obtinuit comitatum; cujus filiam illustris et magnificus Anglorum rex Stephanus, Mahaldem nomine, uxorem duxit. Hic etiam, ut domino Balduino fratri absque liberis defuncto in regno succederet, a principibus orientalibus citatus, venire noluit: timens ne sine scandalo ejus promotio state et strenuitate non degener. Duo primi dominum et fratrem suum in expeditione secuti sunt, tertio domi remanente. Fuit autem, sicut et secundum carnem primogenitus, ita et secundum interiorem hominem, morum gerens praerogativam, et cui merito primitiva competerent, dominus Godefridus vir religiosus, clemens, pius ac timens Deum, justus, recedens ab omni malo, serius et stabilis in verbo; saeculi vanitates contemnens, quod in il
Abbreviated transcription (Latin):
uero fuit. de regno francorum.
de remenssi proiuncia. cuutate
bolomensi. que est secus mare
anglicum sita. ab illustribus et
religiosis originem oucens pro¬
grintoribus Pater eius fuit
dominus eustachius semor illu¬
stris et magnificus eiusdem re¬
giomis comes. cuius multa et
memorabilia fuerunt opera.
quorum ad huc apud semores
funtimarum regiomun me¬
moria est in benedictione et
ipi recordatione uiri religio¬
si et timentis deum. Mater uo
mlita. et inter occidentis no¬
biles matronas. tum morum
prerogatiua.tum generositatis
titulo preclara. Edã nomine. Lo¬
Haringie ducis. exiniii godefri¬
di. qui cognominatus est stru¬
ma soror. Qui post modum cũ
sine liberis cẽt nepotem equi¬
tauit. eumq uiiuersi patrimo¬
mum sui heredem constituit.
Unde cidem defuncto in eodem
ducatu successit. Euerunt por¬
ro huic tres exutroq parẽte
fratros. quibus et morum di¬
gnitas. et uirtutum prestãcia
tanti principis uere dabat cẽ

Expanded text:
vero fuit de regno Francorum, vero fuit de regno Francorum, de Remensi provincia, civitate Boloniensi quae est secus mare Anglicum sita; ab illustribus et religiosis originem ducens progenitoribus. Pater ejus fuit dominus Eustachius senior, illustris et magnificus ejusdem regionis comes; cujus multa et memorabilia fuerunt opera, quorum adhuc apud seniores finitimarum regionum, memoria est in benedictione et in pia recordatione viri religiosi et timentis Deum. Mater vero inclyta et inter Occidentis nobiles matronas, tum morum praerogativa, tum generositatis titulo praeclara, Ida nomine, Lotharingiae ducis eximii Godefridi, qui cognominatus est Struma, soror. Qui postmodum cum sine liberis esset, nepotem aequitavit; eumque universi patrimonii sui haeredem constituit, unde eidem defuncto, in eodem ducatu successit. Fuerunt porro huic tres ex utroque parente fratres, quibus et morum dignitas et virtutum praestantia, tanti principis vere dabat esse
Abbreviated transcription (Latin):
Hane studio. et opera cuiusdĩ
hominis syri. qui eius tam pre¬
ciosi depositi fuerit conscius reꝑ¬
tam. teca reconditam argentea.
primum ad dominicum sepulcrũ.
demde ad templum domini. cum
hymins et canticis spũalibus
deportantes: prosequente cam cã¬
uinuerso clero et populo. conso¬
lationem quasi de celo missim.
omnes in commune acceperunt.
arbitrantes se laborum et mole¬
stiarum suarum. mercedem con¬
dignam recepisse.
Epedicto igitur dnõ
duce per dei gratiam
in regni culmine confirinato. scã¬
dalis q omnibus.si qua emĩserãt
amputitis: regnum diebus eius
comulescere et confirmari cepit.
Regnauit autem anno uno potĩs
hominum id exigentibus. ne di¬
uturmore tantis principis sola¬
tio: regni nouella planticio recrea¬
retur. et aduersus ingruentes mo¬
lestias reciperet consolationem
Raptus est de medio ne malicia
minutaret cor eius. sicuł scriptũ
est. uiri misericordie colliguntur
et non est qui reputet. Oriundꝰ

Expanded text:
Hanc studio et opera cujusdam Hanc studio et opera cujusdam hominis Syri, qui ejus tam pretiosi depositi fuerat conscius, repertam, theca reconditam argentea, primum ad Domini sepulcri, deinde ad templum Domini, cum hymnis et canticis spiritualibus deportantes, prosequente eam universo clero et populo, consolationem quasi de coelo missam omnes in commune acceperunt, arbitrantes se laborum et molestiarum suarum mercedem condignam recepisse. epedicto igitur domino duce per Dei gratiam in regni culmine confirmato, scandalisque omnibus, si qua emerserant, amputatis, regnum diebus ejus convalescere, et confirmari coepit. Regnavit autem anno uno; peccatis hominum id exigentibus, ne diuturniore tanti principis solatio, regni novella plantatio recrearetur, et adversus ingruentes molestias reciperet consolationem. Raptus est de medio, ne malitia immutaret cor ejus, sicut scriptum est: Viri misericordiae colliguntur, et non est qui reputet . Oriundus
Abbreviated transcription (Latin):
Euero predictus
marturanensis epus¬
Ouir subdolus.et neꝙͣ non cessa¬
bat interea plebem indocstam cõ¬
tra pios concitare principes. et
in uulgus serere. quod miudie.
cã ut eam liberius possent sme
pastore conculcare principes:
nollent ecclĩe prouidere. Assu¬
mensq secum eiusdem factiõis
complices. preoictum arnulfũ
aliis contradicentibus elegit.
et auxilio frctus comitis nor¬
mannorum cuius erat eł fuerit
itota expedicione familiaris eł
conuiua. in sedem patriarchalem
fatuo populo suffragia incon¬
sulta ministrante: mtromizauil.
Sed neuter suis admuenciomb
letatus est diu. Nam arnulfus
temere assumptam coaotus est
deponere dignititem. et eius
turpitudims impudens patro¬
nus. uiarum suarum tructus re¬
collegit in proxino. Per idem
tempus muenta est in parte sctẽ
resurrectionis eccliẽ scorsum. por¬
cio una crucis domince.ꝙ ob
metum gentilium quorum iu¬
gum patiebantur.fideles adam¬
pliorem cautelam multo ante
paucis admissis occustauerant

Expanded text:
ero praedictus Marturanensis episcopus, vir subdolus et nequam, non cessabat interea plebem indoctam contra pios concitare principes; et in vulgus serere, quod invidiae causa, ut eam liberius possent sine pastore conculcare, principes nollent Ecclesiae providere. Assumensque secum ejusdem factionis complices, praedictum Arnulphum, aliis contradicentibus, elegit; et auxilio fretus comitis Normannorum, cujus erat et fuerat in tota expeditione familiaris et conviva, in sedem patriarchalem, fatuo populo suffragia consulta ministrante, inthronizavit; sed neuter suis adinventionibus laetatus est diu. Nam Arnulphus temere assumptam coactus est deponere dignitatem, et ejus turpitudinis impudens patronus, viarum suarum fructus recollegit in proximo. Per idem tempus, inventa est in parte Sanctae Resurrectionis ecclesiae, seorsum, portio una crucis Dominicae, quam ob metum gentilium, quorum jugum patiebantur, fideles ad ampliorem cautelam, multo ante, paucis admissis, occultaverant.