comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
epulas: quia multe ex his gene¬
rantur molestie Etiã alibi dicuã.
Non immoderate epule. ñ pota¬
tiones. uoluptatis suauitatem
hos non excludit ecclesia: Si qͥdẽ
& illi qͦd male cause habent. s
assertionib suis impugnant
frequenter. Nam si principalis
eoꝵ sententia sit. quod nullam
nisi que cibo potuq ꝑcipiat᷑
tam̃ intelligentes. in tam repre¬
henbili definitione. uersari se
sine sũmo dedecore ñ posse. ac
deseri. ab om̃ib. fuco quodam
ꝓbabiliũ disputationũ eã colo¬
rare uoluerunt: adeo ut dice¬
ret quidã exhis. Dũ studemꝰ
delectationi. ꝑ epulas & cantus
amisimus eam. que ꝑ uerbiqͦ
solo salui esse possumꝰ. infundi¬
tur ꝑceptionem. Nonne isti
dispares. discolores. in hac mul¬
tiformi disputatione nob̃ uiden¬
tur: Quos adeo scriptura con¬
dẽpnat. ut non preterierit qͦd
eos apłs redarguebat: dicente
luca in actib apłoꝵ. qui eum
librũ historico stilo scripsit.

Expanded text:
epulas; quia multae ex his geneepulas; quia multae ex his generantur molestiae. Etiam alibi dicunt: Non immoderatae epulae, non potationes voluptatis suavitatem hos non excludit Ecclesia? Si quidem et illi, quod malae causae habent, se assertionibus suis impugnant frequenter. Nam etsi principalis eorum sententia sit quod nullam nisi quae cibo potuque percipiatur; tamen intelligentes in tam reprehensibili definitione versari se sine summo dedecore non posse, ac deseri ab omnibus, fuco quodam probabilium disputationum eam colorare voluerunt; adeo ut diceret quidam ex iis: Dum studemus delectationi per epulas et cantus, amisimus eam quae per verbi, quo solo salvi esse possumus, infunditur perceptionem. 21. Nonne isti dispares, discolores in hac multiformi disputatione nobis videntur? Quos adeo Scriptura condemnat, ut non praeterierit eos, quos Apostolus redarguebat, dicente Luca in Actibus apostolorum, qui eum librum historico stylo scripsit:
Abbreviated transcription (Latin):
ne talibus labamur opinionib:
dicens. Nolite seduci. Corrum¬
punt mores bonos. colloqͥa mala.
Sobrii estote iusti: & nolite pec¬
care. Ignoriam enĩ dei qͥdã ha¬
bent. ħonũ gͦ sobrietas: quia
peccatũ ebrietas est. Quid quod
ille epicurus defensor uolupta¬
tis. cuiꝰ idõ frequentẽ mentionẽ
facimus. ut hos aut gentilium
discipłos. & epicurã ꝓbemus sec¬
tam sequi: aut illũ ipsũ quẽ ip¬
si philosophi a suo excludunt
consortio. tamquã patronũ luxu¬
rie. tolȩrabiliorem his esse doce¬
amus. Clamat ergo ille ut di¬
marchus asserit. quia ñ pota¬
tiones. neq comessationes. nec fi¬
lioꝵ soboles. nec feminarũ co¬
pule. nec pisciũ copia. alioꝵq
huiꝰmodi. que splendido usui pa-¬
rantur conuiuii. suauẽ uitam
faciant: sed sobria disputatio.
Deniq addidit. quod hii copiis
conuiuii moderate utanturqͥ
non immoderate eas querunt.
Succo solo. & pane et aqua.qui
libenter utit᷑. despuit oelitiarũ

Expanded text:
ne talibus labamur opinionibus, ne talibus labamur opinionibus, dicens: Nolite seduci, corrumpunt mores bonos colloquia mala. Sobrii estote juste, et nolite peccare ; ignorantiam enim Dei quidam habent. Bonum ergo sobrietas; quia peccatum ebrietas est. 19. Quid quod ille ipse Epicurus defensor voluptatis, cujus ideo frequentem facimus mentionem, ut hos aut gentilium discipulos, et epicuream probemus sectam sequi: aut illum ipsum, quem ipsi philosophi a suo excludunt consortio tamquam patronum luxuriae, tolerabiliorem his esse doceamus? Clamat ergo ille, ut Demarchus asserit, quia non potationes, neque comessationes, nec filiorum soboles, nec feminarum copulae, nec piscium copia aliorumque hujusmodi, quae splendido usui parantur convivii, suavem vitam faciant, sed sobria disputatio. Denique addidit quod ii copiis convivii moderate utantur, qui non immoderate eas quaerunt. Succo solo et pane vel aqua qui libenter utitur, despuit deliciarum
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptionis amissa. manducemꝰ
& bibamus : non amittamꝰ fruc¬
tũ presentiũ. qͥ futuroꝵ nullũ
tenemus. Illoꝵ ẽ ergo cibis &
potib inoulgere: qui nichil
post mortẽ suam sperant.
Deniq epicurei dicunt asser¬
tores uoluptatis: quia mors
nichil ad nos. Quod enĩ dis¬
soluit᷑: insensibile ẽ. Qͦd autẽ
insensibile: nichil ad nos. Quo
demonstrant corpore se tan-¬
tũ non mente uiuere. nec
anime fungi seo carnis soliꝰ
minere.qͥ secessione anime cor¬
porisq dissolui munꝰ sue uite
omne existiment: perire meri¬
ta uirtutũ. atq anime omnẽ
uigorẽ: totos se deficere cũ corpo¬
ris sensu: nichil reliquiaru suꝑe̾eᷤ
anime. cũ ipsũ corpus ñ statim
resoluat᷑. Prius ergo dissoluitur
anima. quã corpus: cũ scđm suã
opinionẽ. uel carnẽ & ossa consi¬
derare debeant. que post mortẽ
onem. negare non debeant resur-¬
rectionis gratiam. Merito ergo
nos redarguens apłs. monet nos

Expanded text:
resurrectionis amissa, manducemus resurrectionis amissa, manducemus et bibamus: non amittamus fructum praesentium, qui futurorum nullum tenemus. Illorum ergo est cibis et potibus indulgere, qui nihil post mortem suam sperant. 17. Denique Epicurei dicunt assertores voluptatis, quia mors nihil ad nos; quod enim dissolvitur, insensibile est: quod autem insensibile, nihil ad nos. Quo demonstrant corpore se tantum, non mente vivere: nec animae fungi, sed carnis solius munere, qui secessione animae corporisque dissolvi munus suae vitae omne existiment, perire merita virtutum, atque animae omnem vigorem, totos se deficere cum corporis sensu, nihil reliquiarum superesse animae, cum ipsum corpus non statim resolvatur. Prius ergo dissolvitur anima quam corpus; cum secundum suam opinionem vel carnem et ossa considerare debeant, quae post mortem onem negare non debeant resurrectionis gratiam? 18. Merito ergo hos redarguens Apostolus, monet nos
Abbreviated transcription (Latin):
tandis gentib reuelatũ mis¬
teriũ. nisi ut ostenderet. etiã
ipsos scõs cũ ieuinant. tc̃ fie¬
ri prestantiores: Deniq mo-¬
yses cũ ieuinaret: legẽ acce
pit. Ideo & petrus cum ieiu¬
naret: edoctus ẽ noui testam̃-¬
ti gratia. Danihel quoq. ieiu¬
nuiͦ merito ora clausit leonũ:
futurorũq temporũ uidit ne-¬
gotia. Aut que nobis salus e̾ẽ
potest. nͥ ieiuno eluerimꝰ pec-¬
cata nr̃a. cũ script᷑a dicat.
ieuiniũ & elemosina. a pecca-¬
to liberat: Qui sunt gͥ hii
ƿreceptores noui: qͥ meritũ
excludant ieuinii: Nonne
gentiliũ uox ista ẽ dicentiũ:
manducemꝰ & bibamus: Quos be¬
ne irridet apłs dicens. Si scđi
hominẽ pugnaui ephesi ad beᷤᷤ¬
tias: quid michi ꝓdest si mortui
non resurgunt Manoucemuᷤᷤ
& bibamꝰ : cras enĩ moriemur.
Hoc est. Quid mͥ ꝓfuit usq ad
mortẽ contentio: nisi ut hoĩem
redimerẽ meum: Qui frustra
redimitur : si nulla ẽ spes re¬
surrectionis. Ac ꝑ hoc spe om̃i

Expanded text:
is gentibus revelatum mysterium ; nisi ut ostenderet etiam ipsos sanctos, cum jejunant, tunc fieri praestantiores? Denique Moyses cum jejunaret, Legem accepit . Et ideo Petrus cum jejunaret, edoctus est novi Testamenti gratiam. Daniel quoque jejunii merito ora clausit leonum, futurorumque temporum vidit negotia . Aut quae nobis salus esse potest, nisi jejunio eluerimus peccata nostra; cum Scriptura dicat: Jejunium, et eleemosyna a peccato liberat ! 17. Qui sunt ergo hi praeceptores novi, qui meritum excludant jejunii? Nonne gentilium vox ista est dicentium: Manducemus et bibamus. Quos bene irridet Apostolus dicens: Si secundum hominem pugnavi Ephesi ad bestias, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt? Manducemus 1027 et bibamus; cras enim moriemur , hoc est: Quid mihi profuit usque ad mortem contentio, nisi ut hominem redimerem meum? Quia frustra redimitur, si nulla est spes resurrectionis. Ac per hoc, spe omni
Abbreviated transcription (Latin):
nabat ibħes: dignꝰ tanto testato¬
re testis. Bonũ testam̃tũ. ñ pe¬
m̃to scriptũ ẽ. s sp̃u dei uiui.
Lingua mea calamꝰ scribe ue¬
irlociter scribentis. S nec masia
minor. quã matrẽ xp̃i decebat.¬
i fugientib apłis ante cͥrucem¬
ĩ stabat: & piis expectabat ocłis
filii uulnera: qͥa expectabat ñ
pignoris mortẽ. sed mundi salutẽ
Aut fortasse qͥa cognouerat ꝑ
filii mortẽ mundi redeptionẽ.
aula regalis: etiã sua morte. pu¬
tabat se aliqͥd publico addit᷑am
muneris. S iħs ñ egebat adui¬
tore ad redẽptionẽ om̃ium: qͥ
om̃s sine aduitore seruauit.
Unde & dixit. factus sũ sic̃ homo
sine aduitorio: int̾ mortuos lib
Suscepit qͥdem affectũ paren¬
tis: sed ñ quesiuit alteriꝰ auxiliũ
Hanc imitamini matres sc̃ẽ qͥ
in unico filio dilectissimo. tan¬
tũ mat̾ne uirtutis exẽplũedi¬
dit. Neq uos dulciores liberoᷤ
habetis: neq ullũ uirgo q̃rebat
solatiũ. quod aliũ posset gene

Expanded text:
nabat Iohannes, dignus tanto testatore testis. bonum testamentum non pemento scribitur, sed spiritu dei uiui. lingua mea calamus scribae uelociter scribentis. Sed nec Maria minor quam matrem Christi decebat fugientibus apostolis ante crucem stabat et piis spectabat oculis filii uulnera, quia exspectabat pignoris mortem, sed mundi salutem. Aut fortasse quia cognoverat per filii mortem mundi redemptionem aula regalis, etiam sua morte putabat se aliquid publico addituram muneri. Sed Jesus non egebat adjutore ad redemptionem omnium, qui omnes sine adjutore servavit. Unde et dicit: Factus sum sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Suscepit quidem affectum parentis, sed non quaesivit alterius auxilium. 111. Hanc imitamini, matres sanctae, quae in unico filio dilectissimo tantum maternae virtutis exemplum edidit; neque enim vos dulciores liberos habetis, neque illud Virgo quaerebat solatium, quod alium posset gener
Abbreviated transcription (Latin):
tu. Itaq infregit aculeũ mor¬
tis: impetũ tenuit: transitũ
negauit : pietatis meritũ ad u¬
uit. quia pro ipsis se obtulit
qui resistebant. Discant igit᷑ dissi¬
dentes timere deũ: commonitio¬
nẽ sacerdotis placare. Quid dai¬
than. & abiron. & chore. nonne ꝓpt̾
dissensionẽ. hiatus terre absorbu¬
it: Nam cũ instigasset chore.ae
dathan. & abiron. oucentos qͣdra¬
ginta uiros aduersus moysen &
aaron. ut separarent se ab his.
insurrerert᷑ illi dicentes. Satiᷤ
sit uobis quod tota sinagoga õs
Considerauit & nouit dñs qui sunt
eius. & sc̃os adduxit ad se: et quos
non elegit. non adduxit ad se.
Ꝙ iussitdñs ut eligerent sibi aru-¬
las. & incensũ ponerent. chore. et
om̃s qͥ cũ eo insurrexerant
adu̾sum moysen & aaron. sacer¬
dotes dñi: ut qͥ electus ẽẽt a dño.¬

Expanded text:
tu. Itaque infregit aculeum mortu. Itaque infregit aculeum mortis, impetum tenuit, transitum negavit. Pietas meritum adjuvit, quia pro ipsis se obtulit, qui resistebant. 52. Discant igitur dissidentes timere Domini commotionem, sacerdotes placare. Quid? Dathan et Abiron et Core nonne propter dissensionem hiatus terrae absorbuit ? Nam cum instigassent Core et Dathan et Abiron ducentos quinquaginta viros adversus Moysen et Aaron, ut separarent se ab iis, insurrexerunt illi dicentes: Satis sit vobis quod tota Synagoga, omnConsideravit et novit Dominus qui sunt ejus , et sanctos adduxit ad se: et quos non elegit, non adduxit ad se. Et jussit Dominus, ut eligerent sibi arulas, et incensum ponerent Core et omnes, qui cum eo insurrexerant adversum Moysen et Aaron sacerdotes Domini; ut qui electus esset a Do
Abbreviated transcription (Latin):
generis nobilitas. sed morũ eli¬
gatur gr̃a uirtutũ. Prerogatiua
sit in eo. fides & morũ maturitaᷤ.
non alterũ sine altero: se utraq
in uno. cũ bonis operibus conue¬
niat. & factis. Unde nos apłs pau-
lus eoꝵ uult esse imitatores. qͥ
ꝑ fidẽ inquit & patientiã possi¬
dent repromissiones abrabe: qͥ
ꝑ patientiã ꝓmisse sibi beneoic¬
tionis. meruit accipere & possi¬
dere gratiã. Imitatores nos scĩ
aarondauid ꝓpheta debere esse
ad monet: qui eũ int̾ sc̃os onĩ.
ad imitandũ nobis constituit
dicens. Moyses & aaron in sacer¬
ootib eiꝰ: & samuhel inter
inuocanteᷤᷤ nomen eius. Dignus
plane uir: qͥ sequendus ꝓpona¬
tur om̃ibus. Ham cũ dira mors
ꝓpter contumaces. in plebem
serperet. mediũ se int̾ uiuen¬
tes morientesq obiecit: ut mor¬
tẽ statueret. ne plures ꝑirent
Here uir. mentis & animi sacer.¬
dotalis. qͥse ꝓdñi grege quasi
pastor bonus pio obiceret affec¬

Expanded text:
generis nobilitas, sed morum eligeneris nobilitas, sed morum eligatur gratia, et virtutum praerogativa. 50. Sit in eo fides, et morum maturitas: non alterum sine altero, sed utrumque in uno cum bonis operibus conveniat et factis. Unde nos apostolus Paulus eorum vult esse imitatores, qui per fidem, inquit , et patientiam possident repromissiones Abrahae, qui per patientiam promissae sibi benedictionis meruit accipere et possidere gratiam. Imitatores nos sancti Aaron David propheta debere esse admonet, qui eum inter sanctos Domini ad imitandum nobis constituit, dicens: Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel inter invocantes nomen ejus . 51. Dignus plane vir qui sequendus proponatur omnibus; nam cum dira mors propter contumaces in plebem serperet, medium se inter viventes morientesque objecit; ut mortem statueret, nec plures perirent . Vere vir mentis et animi sacerdotalis, qui se pro Domini grege quasi pastor bonus pio objiceret affec
Abbreviated transcription (Latin):
tib.  quia ipse inquit gestat
infirmitatẽ. non sibi quis honorẽ
debet sumere: sed uocaria deo.
ab aaron ꝑ genꝰ ducta successio
generis. magis teneret heredes
quã iustie consortes: ꝓpterea ad
trpũm illiꝰ melchisedeb quẽ in
ueteri testamento legimus. uerꝰ
melchisedech. uerus rex pacis. ue
rus iusticie rex uenit. Hoc enĩ
habet nominis interpretatio
Sine patre. sine matre: sine ge¬
neratione. sine numeratione:
neq inĩtium dierũ. nec uite fi¬
nem habens. Quod ad filiũ dei
refertur. qui matrẽ in illa de¬
uina generatione nesciuit: pa¬
trem in hoc uirginis Maris par¬
tu ignorauit. Expatre solo natꝰ
ante scta. ex uirgine sola ortuᷤ
in hoc scło: initium dierũ ha¬
bere non potuit. qͥ erat in pͥn¬
cipio. Quomodo autẽ uite finẽ
haberet: qui uite auctor om̃ib
est: Ipse principiũ : &e finis om¬
niũ. Sed refertur & ad exemplũ.
ut tanquã sine patre. & sine ma¬
tre sacerdos e̾ẽ debeat: in quo ñ

Expanded text:
tibus: quia et ipse, inquit, gestat tibus: quia et ipse, inquit, gestat infirmitatem. Non sibi quis honorem debet sumere, sed vocari a Deo,ab Aaron per genus ducta successio, generis magis teneret haeredes, quam justitiae consortes; propterea ad typum illius Melchisedech, quem in veteri testamento legimus, verus Melchisedech, verus rex pacis, verus rex justitiae venit; hoc enim habet nominis interpretatio, sine patre, sine matre, sine generationis enumeratione, neque initium dierum, neque finem vitae habens : quod et ad Filium Dei refertur, qui matrem in illa divina generatione nescivit, patrem in hoc virginis Mariae partu ignoravit; ex Patre solo natus ante saecula, ex Virgine sola ortus in hoc saeculo, initium dierum habere utique non potuit, qui erat in principio. Quomodo autem vitae finem haberet, qui vitae auctor omnibus est? Ipse principium et finis omnium . Sed refertur et ad exemplum, ut tamquam sine patre et sine matre sacerdos esse debeat; in quo non
Abbreviated transcription (Latin):
egritudines. & tamen iste sicut
est scriptũ. non se honorificauit
fieri sũmũ sacerootem:s qui
locutus ẽ ad eũ pater dixit. fi¬
lius meus es tu: ego hodie genui
te. Sic̃ & alibi dicit. Tu es sacer¬
dos in eternũ: scđm ordinẽ mel¬
chisedech. Qui qm̃ & plus futu¬
rus erat sacerdotũ omniũ.ideo
carnẽ suscepit. ut in dieb car¬
nis sue. preces & supplicatiões
deo patri cũ magna uoce et
lacrimis offerret: & ex his que
passus ẽ quãuis esset filiꝰ. disce¬
re uideretur obedientiã. quã
nos doceret: ut nobis fieret auc¬
tor salutis. Deniq consũmatis
passionib. tanquam consũmatꝰ
ipse. sanitatẽ dedit om̃ib ÷ pecca¬
tum tulit omniũ. Io eo & a aron
sacerdotẽ ip̃se elegit: ut ñ hu¬
mana cupiditas in eligenoosa¬
cerdote preponderaret. s gr̃a
dei. Non uoluntaria oblatio.
necꝰ ꝓpria assũptio. sed celestis
uocatio: ut is offerat munera p
petcatis. qͥ possit affici ꝓ peccan¬

Expanded text:
aegritudines; et tamen iste, sicut aegritudines; et tamen iste, sicut est scriptum, non se honorificavit fieri summum sacerdotem: sed qui locutus est ad eum, Pater dixit: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Sicut et alibi dicit: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Qui quoniam typus futurus erat sacerdotum omnium, ideo carnem suscepit; ut in diebus carnis suae preces et supplicationes Deo Patri cum magna voce et lacrymis offerret: et ex iis quae passus est, quamvis esset Filius Dei, discere videretur, obedientiam, quam nos doceret, ut nobis fieret auctor salutis . Denique consummatis passionibus, tamquam consummatus ipse, sanitatem dedit omnibus, peccatum tulit omnium. 48. Ideo et Aaron sacerdotem ipse elegit , ut non humana cupiditas in eligendo sacerdote praeponderaret, sed gratia Dei, non voluntaria oblatio: nec propria assumptio, sed coelestis vocatio; ut is offerat munera pro peccatis, qui possit affici pro peccan
Abbreviated transcription (Latin):
quitatẽ. Malignitas plus nocet
quã malitia: quiamalignitas.
nec purã simplicitatem habet.
nec apertã malitiam: seo abscon¬
ditam maliuolentiã. Difficilius
autẽ cauentur occulta: quã que
sunt cognita. Inde & saluator
nr̃. a spiritib malignis cauendũ
admonet. quod nos blandarum
spetie uoluptatũ capiant. cete-¬
rarũq rerũ simulatione: cum
ad ambitionẽ honorem. ad aua¬
ritiã. diuitias. ad suꝑbiam poten¬
tie lenocinia pretendunt. Itaq
cũ in om̃i actu. tum maxime
in episcopi petitione abesse de¬
bet malignitas. in qͦ uita forma¬
tur omniũ: ut placido ac paci¬
fico iuditio. preferat᷑ uir in om¬
nib. qui eligatur ex om̃ibꝰ: & qͥ
medeatur om̃ib. Et enĩ man¬
suetus homo: cordis ẽ medicus.
Cuiꝰ se medicũ etiã dñs in eugłio
locutus est dicens. Non opus est
sanis medicꝰ: s his qui male ha¬
bent. Bonus medicus qͥ infirmi¬
tates nr̃as suscepit: sanauit

Expanded text:
quitatem . Malignitas plus nocet quitatem . Malignitas plus nocet quam malitia; quia malignitas nec puram simplicitatem habet, nec apertam malitiam: sed absconditam malevolentiam. Difficilius autem caventur occulta, quam quae sunt cognita. Unde et Salvator noster a spiritibus malignis cavendum admonet, quod nos blandarum specie voluptatum capiant, caeterarumque rerum simulatione; cum ad ambitionem, honorem, avaritiam, divitias, ad superbiam potentiae lenocinia praetendunt. 46. Itaque cum in omni actu, tum maxime in episcopi petitione abesse debet malignitas, in quo vita formatur omnium; ut placido et pacifico judicio praeferatur vir omnibus, qui eligatur ex omnibus, et qui medeatur omnibus: Etenim mansuetus homo, cordis medicus est . Cujus se medicum etiam Dominus in Evangelio locutus est, dicens: Non opus est sanis medicus, sed iis qui male habent . 47. Bonus medicus, qui infirmitates nostras suscepit, sanavit
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. Nolite audire detrahen
cuiq uestrũ. Sedens aouersus
fratrem tuũ detrahebas. Seden¬
tes detrabunt: stantes autẽ dñm
benedicunt: qͥbus dicit᷑. Ecce nc̃
rbenedicite dñm. om̃s serui om̃.
qui statis in domo dñi. Qui sedet
ut de corporeo usu loquar. quasi
otio resoluitur: corpora atq in
tentionẽ mentis relaxat. Stat
autẽ speculator ꝓuidus. explora¬
tor impiger. ꝑuigil custos. qui
pretendit in castris. bellator qͦ
strenuus. ante expectatũ stat in
agmine: qͥ uult aduersarii con-¬
silia preuenire. Qui stat. uideat
necadat. Qui stat: obtrectare neᷤ¬
cit. Otiosorũ enĩ fabule sunt.
quib obtrectatio seritur: ma¬
uignitas ꝓoitur. Unde ait ꝓpħa.
Hodio habui congregationem
malignoꝵ : & cũ impiis ñ sede¬
bo. & in tricesimo serto psalmo.
quẽ preceptis refert moralib:
in principio statim posuit. Ho¬
li emulari in malignantes: neq
emulatus fueris facientes ini¬

Expanded text:
nitatis . Nolite audire detrahentnitatis . Nolite audire detrahentcuique vestrum: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas . 44. Sedentes detrahunt, stantes autem Dominum benedicunt, quibus dicitur: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini . Qui sedet, ut de corporeo usu loquar, quasi otioso resolvitur corpore, atque 1033 intentionem mentis relaxat. Stat autem speculator providus, explorator impiger, pervigil custos, qui praetendit in castris. Bellator quoque strenuus ante exspectatum stat in agmine, qui vult adversarii consilia praevenire. 45. Qui stat, videat ne cadat . Qui stat, obtrectare nescit; otiosorum etenim fabulae sunt, quibus obtrectatio seritur, malignitas proditur. Unde ait Propheta: Odio habui congregationem malignorum, et cum impiis non sedebo . Et in trigesimo sexto psalmo, quem praeceptis refersit moralibus, in principio statim posuit: Noli malignari inter malignantes, neque aemulatus fueris facientes ini
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ qͦd morsi oictum est. Locus
enĩ in quo tu stas: terra sca est.
Nemo enĩ stat nisi qui fidestat:
nͥ qui fixus stat sui cordis sen¬
tentia. Alibi quoq legimꝰ. Tu aũ
hic sta mecum. Utrũq a dño
stas terra scã ẽ. et hic sta mecũ.
Hoc est mecũ stas: si stes in eccła
Ipse enĩ locus ẽ sc̃s: ipsa ẽ terra
fecunda sc̃itatis. & opima uirtu¬
tum messib. Sta gͦ in ecclesia:
sta ubi tibi apparui. Ibi ego te¬
cũ sum ubi est eccła: ibi firmiᷤᷤ¬
sima statio tue mentis ẽ: ibi fun¬
dam̃tum animi. ubi tibi deru¬
bo apparui. Tu rubus: ego igniᷤᷤ.
Ignis in rubo: ego in carne.
ꝓpterea ignis ut tibi luceam:
ut tuas spinas. ut tua peccata
consumã: & meã tibi demonstrẽ
gratiã. Stantes ergo in corde
uestro: lupos fugate ab ecclesia.
querentes predam tollere. Non
sit in uobis desidia: ñ sit prauu
os: lingua amarior. Nolite in con¬
cilio uanitatis sedere. Scriptũ
est enim. Non sedi in concilioua¬

Expanded text:
est, quod Moysi dictum est: Locus est, quod Moysi dictum est: Locus enim in quo tu stas, terra sancta est ; nemo enim stat, nisi qui fide stat, nisi qui fixus stat sui cordis sententia. Alibi quoque legimus: Tu autem hic sta mecum. Utrumque ad Moystas, terra sancta est ; et: Hic sta mecum, hoc est, mecum stas, si stes in Ecclesia. Ipse enim locus est sanctus, ipsa terra fecunda sanctitatis, et opima virtutum messibus. 42. Sta ergo in Ecclesia, sta ubi tibi apparui, ibi ego tecum sum. Ubi est Ecclesia, ibi firmissima statio tuae mentis est: ibi fundamentum animi tui, ubi tibi de rubo apparui. Tu rubus, ego ignis: ignis in rubo, ego in carne. Propterea ignis, ut tibi luceam, ut tuas spinas, ut tua peccata consumam, et meam tibi demonstrem gratiam. 43. Stantes ergo in corde vestro lupos fugate ab Ecclesia quaerentes praedam tollere. Non sit in vobis desidia, non sit pravum os, lingua amarior. Nolite in concilio vanitatis sedere; scriptum est enim: Non sedi in concilio va
Abbreviated transcription (Latin):
erit uir eius liberata est: ciu
uult nubat. tantũ in dño. Bea¬
tior autẽ erit si sic ꝑmanserit:
scđm meũ consilium. Puto enĩ.
& ego sp̃m dei habeo. Hoc est
consilium dĩ habere. ex plorare
diligenter om̃ia. & que meliora
suadere: que tuciora de monstra
re. Prouidus ductor multas os-¬
tendit uias. ut qͣ uult unusqͥsq.
quã sibi accommodã arbitrat᷑
incedat: dũ modo occurrat quo
possit in castris pretendere. Ho¬
na uirginitatis uia: sed sublimis
& ardua ualidiores reqͥrit. Bona
etiã iuduitatis. non tam diffici¬
lis ut superior: s confragosa&
aspera. cautiores exigit. Bona
etiã matrimonii. plana & oirec¬
taͥlongiore circuitu ad castra
scõꝵ ꝑuenit: ea plurimos reci¬
pit. Sunt ergo uirginitatis pre-¬
mia: sunt merita ui duitatis.
Est etiã conuigali pudicie locus
Gradus singularum sc̃: & incre¬
menta uirtutũ. State igitur
in corde ur̃o. ne quis uos sub¬
ruat: ne qͥs possit subuertere.
Docuit nos apłs qͥd sit starei hoc

Expanded text:
 liberata est: cui vult nubat, tantum in Domino. Beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium; puto enim, et ego Spiritum Dei habeo . Hoc est consilium Dei habere, explorare diligenter omnia, et quae meliora sunt, suadere; quae tutiora, demonstrare. 40. Providus ductor multas ostendit vias, ut qua vult unusquisque, quam sibi accommodam arbitratur, incedat; dummodo occurrat, quo possit in castris praetendere. Bona virginitatis via, sed sublimis et ardua validiores requirit. Bona etiam viduitatis, non tam difficilis, ut superior: sed confragosa et aspera cautiores exigit. Bona etiam matrimonii, plana et directa longiore circuitu ad castra sanctorum pervenit, ea plurimos recipit. Sunt ergo virginitatis praemia, sunt merita viduitatis, est etiam conjugali pudicitiae locus. Gradus singularum sunt et incrementa virtutum. 41. State igitur in corde vestro, ne quis vos subruat, ne quis possit subvertere. Docuit nos Apostolus quid sit stare, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
matur: nc̃ indignatione graui ex¬
estuat. nc̃ uultu excandescit: nẽ
pallore immutat᷑. ꝑ mom̾̃ta uariꝰ
& discolor: S esto. sit nature
irasci. aut plerũq cause homi¬
nis : ẽ tam̃ temperare iracundiã.
ñ leonino raptari furore: ut ñ
norit mansuescere. clamores non
serere: nec aceruare familiare
uirgiũ. Scriptũ ẽ enĩ. Uir ira¬
cunous effodit peccatũ. Non ẽ
unus. ouplici corde. Hon ẽ unꝰ:
qui se cohibere nescit in iractin¬
dia. De qͦ pulcre ait. Irascimi¬
ni & nolite peccare. Non iram
imperat. sed indulget nature.
quam homo preuenire ñ po¬
test: mitigare potest. Ergo et¬
si irascimur: affectus nrͣ motũ
recipiat scđm naturã. ñ pec¬
catum pret̾ naturã. Quis enĩ
ferat: si ipse gub̾nare se ñ qͤat
qui alios gub̃nandos suscipit:¬

Expanded text:
matur, nunc indignatione gravi exmatur, nunc indignatione gravi exaestuat, nunc vultu excandescit, nunc pallore immutatur, per momenta varius et discolor? Sed esto, sit naturae irasci, aut plerumque causae; hominis est tamen temperare iracundiam, non leonino raptari furore, ut non norit mansuescere, clamores non serere, nec acerbare familiare jurgium; scriptum est enim: Vir iracundus effodit peccatum . Non est unus duplici corde, non est unus qui se cohibere nescit in iracundia, de quo pulchre David ait: Irascimini, et nolite peccare . Non iram imperat, sed indulget naturae: quam homo praevenire non potest, mitigare potest. Ergo etsi irascimur, affectus noster motum recipiat secundum naturam, non peccatum praeter naturam. Quis enim ferat, si ipse se gubernare nequeat, qui alios gubernandos recep
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentis. hoc est uirtutibus
sacerdotalib ac tunc si nichil
ei deesse indum̃toꝵ aduerterit
sacerdotaliũ. & apte quadͤ re
om̃ia. sacris eũ adhibeat altarib ͦ
Supplicaturus enĩ ꝓ popto eligi
a dnõ ac ꝓbari debet a sacerdo¬
tib: ne quid sit quod in ipso gra¬
uit̾ offendat. cuiꝰ officiũ est. pro
aliorũ offensa int̾uenire. Neq enĩ
mediocris uirtus sacerdotalis ẽ
Cui cauendũ non solũ ne grauio¬
rib flagitiis sit adfinis: s ne mi¬
nimiꝰ quidẽ. Ut sit ꝓnitus ad mi¬
sericordiam:promissũ non remor¬
deat. lapsũ reuocet: compatiat᷑
dolore: mansuetudinẽ teneat: pi¬
uetatem diligat: iram repellat. uel
decoquatꝰ sit quidã lituus plebis
excitande ao deuotionẽ: mitifi¬
cande. ad tranqͥllitatem. Netus
dictũ est. Assuesce unꝰ esse. ut ui¬
ta tua quãdam picturã expͥmat:
eandam seruans semꝑ imaginẽ
quã acceperit. Quomodo potest
unus esse qͥ nunc iracundia inflã¬

Expanded text:
vestimentis, hoc est, virtutibus vestimentis, hoc est, virtutibus sacerdotalibus: ac tunc si nihil ei deesse indumentorum adverterit sacerdotalium, et apte quadrare omnia, sacris eum adhibeat altaribus? Supplicaturus enim pro populo, eligi a Domino, et probari debet a sacerdotibus; ne quid sit, quod in ipso graviter offendat, cujus officium est pro aliorum offensa intervenire. Neque enim mediocris virtus sacerdotalis est, cui cavendum non solum ne gravioribus flagitiis sit affinis, sed ne minimis quidem; ut sit promptus ad misericordiam, promissum non remordeat, lapsum revocet, compatiatur dolori, mansuetudinem teneat, pietatem diligat, iram repellat vel decoquat: sit quidam lituus plebis excitandae ad devotionem, mirificandae ad tranquillitatem. 60. Vetus dictum est: Assuesce unus esse; ut vita tua quamdam picturam exprimat, eamdem servans semper imaginem, quam acceperit. Quomodo potest unus esse, qui nunc iracundia inflam
Abbreviated transcription (Latin):
spectandũ. in sacerdote populuᷤ
aduencitu ac destitit parẽ sibi
humano iũdicare gratiã. qui an¬
petere arbitrabatur. Hirga aut̃
quio aliud ostendit. nͥ quod nũꝗͣ.
sacerdotalis marcescat grãia in
sũma humilitate habeat. in suo
munere commisse sibi florem
potestatis: uel quia id quoq ad
misteriũ refertur: Nec otiose.
ꝓpe exitũ uite aaron sacerdotis.
hoc factũ putemꝰ declarari. Ui-¬
detur populus senior. sacerdota¬
lis longeue infidelitatis uetusta¬
de curiosus: quod ultimis tẽpori¬
bus. immutatione ecclesie refor¬
matus in studia. fidei deuotiõis.
emortuum nam᷑ tot seculis redi¬
uiua gratia florem remittat. Quid
autẽ illud significat᷑. quod post
defunctũ aaron. ñ uniuerso popło.
s soli moysi qͥ ẽ in sacerdotibus
dñi. imperauit os. ut exuuiis aã¬
ron sacerootis. filiũ eiꝰ in dueret
eleatarũ: nͥ ut cognosceremus
quod sacerdos sacerdotẽ conse¬
crare debeat. & ipse eũ inouere

Expanded text:
spectandum in sacerdote populus spectandum in sacerdote populus advertit, ac destitit parem sibi humano judicio vindicare gratiam, qui anpetere arbitrabatur. Virga autem illa quid aliud ostendit, nisi quod numquam sacerdotalis marcescat gratia, et in summa humilitate habeat in suo munere commissae sibi florem potestatis, vel quia id quoque ad mysterium refertur? Nec otiose prope exitum vitae Aaron sacerdotis hoc factum putamus. Declarari videtur populus senior, sacerdotalis longaevae infidelitatis vetustate cariosus, quod ultimis temporibus imitatione Ecclesiae 1036 reformatus in studia fidei et devotionis, emortuum jam tot saeculis rediviva gratia florem remittat. 59. Quid autem illud significat, quod post defunctum Aaron non universo populo, sed soli Moysi qui est in sacerdotibus Domini, imperavit Deus ut exuviis Aaron sacerdotis filium ejus indueret Eleazarum ; nisi ut cognosceremus quod sacerdos sacerdotem consecrare debeat, et ipse eum induere
Abbreviated transcription (Latin):
tione dñs ꝑdidisset om̃s: nisi moy¬
si & aaron primo precib infle¬
miis. post etiã obiectu sacerootiᷤᷤ
sui aaron. malusset ingratos ma¬
iore uenie pudore donare. his
quoꝵ abnuehant gratiã. Ipsa
ꝓphetissa maria que cũ fratrib
pede transmiserat freta maris.
quia ethyopisse misteriũ adhuc
nesciens. in mͦmurauerat adu̾siᷤ
fratrẽ moysen. lepre maculis
inhorruit: ut uix tando ab solu
ta esset contagio. nͥ moyses ro¬
gasset. Quãuis ao trpũ sinagoge
illa referatur admͦmuratio: que
immmurat. & inuidet ei plebi cuiꝰ
fide etiã ipse exuitur. a ꝑfidie sue
lepra: scđm quod legimus. quia
cecitas ex parte isrł contigit.
donec plenituoo gentiũ intͣret.
& sic om̃is isrł saluus fieret.
Et ut aduertamꝰ. qͥa in sacerdoti¬
bus. diuina magis quã humana
oꝑat᷑ gr̃a: una ex multis quas
moyses ꝑ tribus acceperat. & re¬
conderat uirga aaron floruit:
atq ita diuini iudicii munus

Expanded text:
tione Dominus perdidisset omnes, nisi Moytione Dominus perdidisset omnes, nisi Moysi et Aaron primo precibus inflexus, post etiam objectu sacerdotis sui Aaron maluisset ingratos majore veniae pudore donare iis, quorum abnuebant gratiam. 57. Ipsa prophetissa Maria, quae cum fratribus pede transmeaverat freta maris, quia Aethiopissae mysterium adhuc nesciens, immurmuraverat adversus fratrem Moysen, leprae maculis inhorruit; ut vix tanto esset absoluta contagio; nisi Moyses rogasset . Quamvis ad typum Synagogae illa refertur admurmuratio, quae io, et invidet ei plebi, cujus fide etiam ipsa exuetur a perfidiae suae lepra, secundum quod legimus, quia caecitas ex parte in Israel contigit, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . 58. Et ut advertamus quia in sacerdotibus divina magis quam humana operatur gratia, una ex multis, quas Moyses per Tribus acceperat et recondiderat virga Aaron floruit: atque ita divini judicii munus
Abbreviated transcription (Latin):
infra. Queritis sacerdotio fungi:
sic tu &e om̃is sinagoga tua con¬
gregari ad deum. Maaron qͥd
est. quia murmuratiᷤᷤ de eoͦ Con-¬
sideratis igit᷑ que offensionis cau¬
se extiterint. quod sacerdotiõ fun¬
gi indigni uellent. & ꝓpterea dis¬
siderent. qͦd murmur arent imp¬
bantes in sacerdotis siu electiõe.
uidiciũ dei. Propterea omnẽ po¬
pulum metus ingens coaripuit.
pene terror inuoluit uniuersos
Obsecrantib tam̃ om̃ib ne pau¬
coꝵ insolentia om̃s perirent. de¬
signantur sceleris rei: & tocuis
populi corpore ducenti qͥnqua¬
ginta cũ auctorib suis separant᷑
iuri. Immugiens terra in medio
plebis scinditur: aperitur in pro¬
funoũ sinꝰ : ab ripiunt᷑ nexii. & ab
om̃ibus mundi huiꝰ ablegantur
elementis.: ut nec aerem haustu.
nec celũ uisu. nec mare tactuu
nec terrã contaminarent sepui¬
cro. Cessauit pena: ñ cessauit ma¬
litia: ex hoc ipso murmuratio
exorta populi. quod ꝑ sacerdoteᷤᷤ
perisset populus. Qua indigna¬

Expanded text:
infra: Quaeritis sacerdotio fungi, sic tu et omnis synagoga tua congregata ad Deum? Et Aaron quid est, quia murmuratis de eo? 55. Consideratis igitur, quae offensionis causae exstiterint, quod sacerdotio fungi indigni vellent, et propterea dissiderent, quod immurmurarent improbantes in sacerdotis sui electione judicium Dei: propterea totum populum metus ingens corripuit, poenae terror involvit universos. Obsecrantibus tamen omnibus, ne paucorum insolentia omnes perirent, designantur sceleris rei, et a totius populi corpore ducenti quinquaginta cum auctoribus suis separantur viri, immugiens terra in medio plebis scinditur, aperitur in profundum sinus, abripiuntur noxii, et ita ab omnibus mundi hujus ablegantur elementis; ut nec aerem haustu, nec coelum visu, nec mare tactu, nec terram contaminarent sepulcro. 56. Cessavit poena, non cessavit malitia: ex hoc ipso immurmuratio exorta populi, quod per sacerdotes perisset populus. Qua indigna
Abbreviated transcription (Latin):
rũ tolerantiã. Nãq hec duo
ne : prestantiora ẽẽ quis ambi-¬
gat⁊ clericoꝵ officia. & mona¬
scoꝵ instituta: Ista ad cõmodi¬
itatẽ & moralitatẽ disciplina:
illa ad. abstinentiã assuefacta.
atq pacientiam. Hec uelut in
quodam̃ theatro. illa in secre¬
do expectat᷑: ista absconditur.
Ideo bonus athleta ait. Specta
ab angelis. colluctaretur. ut ao
ntaret. ut in terris. uitã ange¬
rloꝵ institueret:. in celo neqͥtiã
angeloꝵ refelleret. Collucta¬
batur enĩ neqͥtiis spiritalibuᷤ
Merito mundus eũ spectabatũt
mundus imitaretur. Hec ergo
uita in stadio: illa in spelunca.
Hec aduersũ confusionẽ seculi:
lla ad u̾sus carnis appetentiã.
Hec subiciens: illa refugiens
illa tucior. Hec seipsã regens il¬
la semetipsã coercens: ut᷑q dam̃ se
abnegans ut fiat xp̃i: qͥa ꝑfectis
dictũ est. Qui uult post me ueni¬
re. ab neget semet ipsũ sibi. & tollat
crucẽ suã. et seqͣtur me. Seqͥtur

Expanded text:
rum tolerantiam. Namque haec duo rum tolerantiam. Namque haec duo ne praestantiora esse quis ambigat, clericorum officia, et monachorum instituta? Ista ad commoditatem et moralitatem disciplina, illa ad abstinentiam assuefacta atque patientiam: haec velut in quodam theatro, illa in secreto: spectatur ista, illa absconditur. Ideo 1040 bonus athleta ait: Spectacab angelis, cum luctaretur, ut ad taret, ut in terris vitam angelorum institueret, in coelo nequitiam angelorum refelleret: colluctabatur enim nequitiis spiritalibus. Merito mundus eum spectabat, ut mundus imitaretur. 72. Haec ergo vita in stadio, illa in spelunca: haec adversus confusionem saeculi, illa adversus carnis appetentiam: aec subjiciens, illa refugiens illa tutior: haec se ipsam regens, illa semet ipsam coercens: utraque tamen se abnegans, ut fiat Christi; quia perfectis dictum est: Qui vult post me venire, abneget se ipsum sibi, et tollat crucem suam, et sequatur me . S
Abbreviated transcription (Latin):
opimi ad gratiã: temptabant᷑
s non morti ficabantur. In ieu¬
niis. in laborib. in custodiis. in
uigiliis: euaser̃t de infirmita¬
te fortes. Non ex pectabant de¬
litiarũ illecebras: qͦs sagina¬
bat fames. Non adurebat eos
torrida estas: quib refrigera¬
bat eterna spes gratie. Honfrã¬
gebant glatialis plage frigioaᷤ
quib feruenti spũ uernabat
deuotio. Non uerebant᷑ uincła
hominũ: qͦs iħs soluerat. Non
desiderabant redimi a morte:
qͥ presumebant a xp̃o resusci¬
tari. Deniq sc̃s dionisuis exe¬
git uotis. ut in exilio uitã po¬
neret: ne regressus. confusa
institutis seu usu infidelium.
ustudia. plebis. aut cleri inue¬
ret. Meruit̾q hanc gratiã: ut
pacẽ dñi tranqͥllo affectu secũ
referret. Itaq ut eusebius sc̃s
prior leuauit uexillũ confessio¬
nis: ita beatus dionisius in exilii
iocis. priori martyribꝰ titulo
luit usu: & durioris obserua¬
tionis consuetudin e. hausit labo¬

Expanded text:
opimi ad gratiam. Tentabantur, opimi ad gratiam. Tentabantur, sed non mortificabantur, in jejuniis, in laboribus, in custodiis, in vigiliis. Evaserunt de infirmitate fortes . Non exspectabant deliciarum illecebras, quos saginabat fames: non adurebat eos torrida aestas, quibus refrigerabat aeternae spes gratiae: non frangebant glacialis plagae frigida, quibus ferventi spiritu vernabat devotio: non verebantur vincula hominum, quos Jesus solverat: non desiderabant redimi a morte, qui praesumebant a Christo resuscitari. 70. Denique sanctus Dionysius exegit votis, ut in exsilio vitam poneret; ne regressus confusa institutis seu usu infidelium studia plebis aut cleri inveret: meruitque hanc gratiam; ut pacem Domini tranquillo affectu secum referret. Itaque ut Eusebius sanctus prior levavit vexillum confessionis; ita beatus Dionysius in exsilii locis priori martyribus tituloluit usu, et durioris observationis consuetudine hausit labo
Abbreviated transcription (Latin):
domestico otio peregrinationẽ
p̃tulit : ꝓ fide quoq exilii du¬
ra preoptauit. atq elegit. con¬
uincto sibi scẽ memorie dio¬
nisio: qͥ post habuit imꝑatoriᷤ
amicitiam. exilio uoluntario.
Itaq memorabiles uiri circun-¬
dati armis. uallati exercitu:
ris manꝰ. armoꝵ strepitus. extor-¬
quere ñ potuit fidem. subeger̃t
bestialis animi feritatẽ.: qͦ noce¬
re scĩs neqͥuit. Ira enĩ regisira
leonis: ut in ꝓuerbiis habes
Confessus ẽ iuctũ se e̾e qͥ roga¬
bat ut mutarent sententiam:
s illi ualidiorẽ calamũ suũ. fer¬
reis gladiis arbitrabant᷑. Deniq
uulnerata ẽ ꝑfidia ut occideret
non est uulnerata scõꝵ fioes nͣ
oesiderarunt patriũ sepulcrũ.
qͥb seruabat᷑ celeste domiciliũ.
Frrauert toto orbe: ut nichil
habenteᷤ & possidentes om̃ia. qͦ¬
cũq missi essent. locus delitia¬
rum putabatur. Heq enĩ illis
habundabat. Deniq locupleta¬
bant alios. ipsi inopes ad sũptũ

Expanded text:
domestico otio peregrinationem domestico otio peregrinationem praetulit. Pro fide quoque 1039 exsilii dura praeoptavit atque elegit, conjuncto sibi sanctae memoriae Dionysio, qui posthabuit imperatoris amicitiam exsilio voluntario. Itaque memorabiles viri circumdati armis, vallati exercitu, ris manus armorum strepitus extorquere non potuit fidem, subegerunt bestialis animi feritatem, quae nocere sanctis nequivit. Ira enim regis, ira leonis, ut in Proverbiis habes . 69. Confessus est victum se esse, qui rogabat ut mutarent sententiam: sed illi validiorem calamum suum ferreis gladiis arbitrabantur. Denique vulnerata est perfidia, ut occideret, non est vulnerata sanctorum fides: non desiderarunt patrium sepulcrum, quibus reservabatur coeleste domicilium. Erraverunt toto orbe, ut nihil habentes, et possidentes omnia . Quocumque missi essent, locus deliciarum putabatur; neque enim illis abundabat. Denique locupletabant alios, ipsi inopes ad sumptum
Abbreviated transcription (Latin):
tunicis. & caprinis exuiuiis in¬
duti. in opes atq egentes. angustiiᷤ
& dolorib afflicti. in solitudini¬
b errabant: inter alta & con¬
densa montiũ. inuia rupium.
speluncarũ horrea. fouearũ ua¬
dosa : quoꝵ conuersatione oignꝰ
orbis terrarũ ñ erat. Hinc illi.
ananias. azarias. misahel qͥ in
aula regia pascebant᷑: ieiuinio
alebantur tanquã in desertis
cibo asꝑo. potuq obuio. Meri¬
toq regii seruuli regnis p̃ualu¬
erunt: & captiuitatis discusso
iugo contempser̃t. Potestates
subegerunt. elem̃ta conuicert̃:
naturã ignis extuixerunt. he¬
beta uert flammas. obtudert̃
aciem gladii: strinxert leonũ
ora. Et ubi infirmiores fieri
estimabant᷑: ibi fortiores reppe-¬
riebantur. Non refugiebant lu-¬
dibria humana: quia celestia
sperabant premia. Non horre¬
bant tenebras carceris: qͥb et̾ni
luminis refulgebat grã. Hos
secutꝰ eusebius sc̃s. exiuit de ter¬
ra sua. & de cõgnatione sua: &

Expanded text:
tunicis et caprinis exuviis intunicis et caprinis exuviis induti, inopes atque egentes, angustiis et doloribus afflicti, in solitudinibus errabant, inter alta et condensa montium, invia rupium, speluncarum horrida, fovearum vadosa, quorum conversatione dignus orbis terrarum non erat. Hinc illi Daniel, Ananias, Azarias, Misael, qui in aula regia pascebantur, jejunio alebantur tamquam in desertis, cibo aspero, potuque obvio. Meritoque regii servuli regnis praevaluerunt, et captivitatem decusso jugo contempserunt, potestates subegerunt, elementa vicerunt, naturam ignis exstinxerunt, hebetarunt flammas, obtuderunt aciem gladii, strinxerunt leonum ora; et ubi infirmiores fieri aestimabantur, ibi fortiores reperiebantur: non refugiebant ludibria humana, quia coelestia sperabant praemia: non horrebant tenebras carceris, quibus aeterni luminis gratia refulgebat. 68. Hos secutus Eusebius sanctus exivit de terra sua, et de cognatione sua, et
Abbreviated transcription (Latin):
entales etiã exemplo ꝓbauert.
Q tam̃ neophitꝰ phibetur ordi¬
nari: ne extollatur suꝑbia.
Si dilatio ordinationi defuit.
uis cogentis est. si ñ ꝯeest humi¬
litas competens sacerdotio. Ubi
causa ñ heret: uitiũ non impu¬
tat᷑. Quod si in aliis ecclesiis can¬
ta suppetit ordinandi sacerdotis
consideratio: quanta cura expe-¬
tit᷑ in uercellensi eccła. ubi duo
parit̾ exigi uident᷑ ab episcopo:
monasterii continentia. & disci¬
plina ecclesie: Hec enĩ primus
in occidentis partibuᷤ diu̾sa int̾
se eusebius sc̃e memorie conuuxit:
ut & in ciuitate positꝰ. institu¬
ta monachoꝵ teneret: & eccłam
regeret ieuinii sobrietate. Mul¬
tum & enĩ adium̃ti accedit ad sa-¬
cerdotis gratiã. si ad studium
abstinentie. & normã integri-¬
tatis. uiuentutẽ astringat: et
uersantes intra urbem abdicet.
usu urbis & conuersatione. Hinc
illi ꝓcessert iuri. helias. heliseuᷤ.
io hannes. elisabeth: qui pelliciis

Expanded text:
entales etiam exemplo probarunt. entales etiam exemplo probarunt. Et tamen neophytus prohibetur 1038 ordinari, ne extollatur superbia. Si dilatio ordinationi defuit, vis cogentis est; si non deest hulitas competens sacerdotio, ubi causa non haeret, vitium non imputatur. 66. Quod si in aliis Ecclesiis tanta suppetit ordinandi sacerdotis consideratio, quanta cura expetitur in Vercellensi Ecclesia, ubi duo pariter exigi videntur ab episcopo, monasterii continentia, et disciplina Ecclesiae? Haec enim primus in occidentis partibus diversa inter se Eusebius sanctae memoriae conjunxit; ut et in civitate positus instituta nonachorum teneret, et Ecclesiam regeret jejunii sobrietate. Multum enim adjumenti accedit ad sacerdotis gratiam, si ad studium abstinentiae, et ad normam integritatis juventutem astringat, et versantes intra urbem abdicet usu urbis et conversatione. 67. Hinc illi processerunt viri, Elias, Elisaeus, Joannes, Elisabeth, qui pelliceis
Abbreviated transcription (Latin):
quigiũ : culpã qͥdẽ ñ habet couiqͥnati.
s prerogatiua ex uit᷑ sacerootis.
Diximꝰ quio legis sit : dicamuᷤ
etiã qͥd rationis. Sed priꝰ cognoᷤ¬
camus non solũ hoc apłm de epiᷤ¬
copo & presbitero statusse. seo
etiã patres in concilio niceni
tractatus addidisse: neq clericũ
quẽ quã debere esse. qͥ scđa con¬
iugia sortitus sit. Quomodo enĩ
potest consolari uiduã. honora¬
re. cohortari ad rustodiendã iu¬
duitatẽ. seruandã marito fidẽ:
qui ipse priori coniuigio ñ re¬
seruauerit : Aut qͥd interesset
int̾ populũ & sacerdotẽ: si his¬
dẽ astringeretur legibus: De¬
bet prepon derare uita sacer-¬
dotis: sicut p̃ponderat gratia.
Nã qui alios preceptis suis u-¬
gat : debet ipse legitima p̾cep¬
ta in se custodire. Quã resiste¬
bam ne ordinarer: postremo
cũ cogerer. saltem ordinatio
protelaretur. S ñ ualuit pre¬
scriptio: preualuit impressio
lamen oroinationẽ meam. occi¬
dentales episcopi iudicio :ori¬

Expanded text:
ugium, culpam quidem non habet coinquinati, sed praerogativa exuitur sacerdotis. 64. Diximus quid legis sit, dicamus etiam quid rationis. Sed prius cognoscamus non solum hoc Apostolum de episcopo et presbytero statuisse, sed etiam Patres in concilio Nicaeni tractatus addidisse, neque clericum quemquam debere esse, qui secunda conjugia sortitus sit. Quomodo enim potest consolari viduam, honorare, cohortari ad custodiendam viduitatem, servandam marito fidem, quam ipse priori conjugio non reservaverit? Aut quid interesset inter populum et sacerdotem, si iisdem astringerentur legibus? Debet praeponderare vita sacerdotis, sicut praeponderat gratia; nam qui alios praeceptis suis ligat, debet ipse legitima praecepta in se custodire. 65. Quam resistebam ne ordinarer! Postremo cum cogerer, saltem ordinatio protelaretur! Sed non valuit praescriptio, praevaluit impressio. Tamen ordinationem meam occidentales episcopi judicio, ori
Abbreviated transcription (Latin):
seruare fidem coniuigii. & intriͤ¬
culo: si audiat quod nullus ho¬
nor castitatis sit. non possit in¬
curiosa temptari coporis aut
mentis facilitate:  idõ ecclesia
cotidie in lectionib sacris. in
sacerdotũ tractatib laudẽ pu¬
dicitie. gloriam integritatis ꝑ¬
sonat. Frustra gͦ dicit apłs:
scripsi uobis in epła. ne cõmis¬
ceamini fornicariis. & ne forte
dicant. non de omnib mundi
nos dicimꝰ forni cariis: s dicimꝰ
qͦd qui fuerit in xp̃o baptiza¬
tus. haberi iam non debeat for¬
nicarius. sed qualiscũq uita eiꝰ
accepta sit deo: & ideo addidit
apłs. Non utiq fornicariis huiꝰ
mundi. Et infra. Si quis frat̾
nominat᷑ fornicator. aut auarꝰ.
aut idolis seruiens. aut male¬
dicus. aut ebriosus. aut rapax:¬

Expanded text:
servare fidem conjugii, et in trisservare fidem conjugii, et in trisculo, si audiat quod nullus honos castitatis sit, non possit incuriosa tentari corporis aut mentis facilitate? Et ideo Ecclesia quotidie in lectionibus sacris, in sacerdotum tractatibus laudem pudicitiae, gloriam integritatis personat. 11. Frustra ergo dicit Apostolus: Scripsi vobis in espistola, ne commisceamini fornicariis . Et ne forte dicant: Non de omnibus mundi nos dicimus fornicariis, sed dicimus quod qui fuerit in Christo baptizatus, haberi jam non debeat fornicarius; sed qualiscumque vita ejus accepta sit Deo; et ideo addidit Apostolus: Non utique fornicariis hujus mundi; et infra: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuerunt ex nobis. Neq enim
pudet dicere. qͦd dicit euuange¬
uista iohannes:s hic positi pͥmo
ieinabant: intra monasteriũ
continebantur. Nullus erat
luxurie locus: int̾dicta. ludibri¬
ose disputationis licentia. Hoc
delicati non potuerunt ferre:
abierunt: deinde uolentes redi-¬
re. ñ sunt recepti. Plerũq enĩ
audieram que deberẽ cauere:
monueram: nichil ꝓfecerã. Ef¬
feruescentes itaq disseminare
talia ceperunt: quib incentoreᷤᷤ
essent uitioꝵ omniũ miserabi¬
les. Perdiderunt utiq qͦd ieui¬
nauert̃ : ꝑoiderunt quod se ali¬
quo continuerunt tempore.
Nunc itaq diabolico studio in¬
uident aliorũ oꝑib bonis. qͦrũ
ipsi fructu exciderunt. Que iur¬
go audiat nullũ premiũ esse
integritatis: & non ingemiscat:
Absit enĩ ut facile credit certe
ut non studia deponat: & inten¬
tionẽ sue mentis inflectat: Que
udua cũ compererit. nullum
fructũ esse uiduitatis. mallet

Expanded text:
non fuerunt ex nobis ; neque enim non fuerunt ex nobis ; neque enim pudet dicere, quod dicit evangelista Joannes. Sed hic positi primo jejunabant, intra monasterium continebantur: nullus erat luxuriae locus, interdicta ludibriosae disputationi licentia. 9. Hoc delicati non potuerunt ferre. Abierunt foras: deinde volentes redire, non sunt recepti; pleraque enim audieram, quae deberem cavere: monueram, nihil profeceram. Effervescentes itaque disseminare talia coeperunt, quibus incentores essent vitiorum omnium miserabiles. Perdiderunt utique quod jejunaverunt: perdiderunt quod se aliquo continuerunt tempore. Nunc itaque diabolico studio invident aliorum operibus bonis, quorum ipsi fructu exciderunt. 10. Quae virgo audiat nullum praemium esse 1025 integritatis, et non ingemiscat; absit enim ut facile credat, certe ut non studia deponat, et intentionem suae mentis inflectat? Quae vidua cum compererit nullum esse fructum viduitatis, mallet