comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e tiuuitũ etñ inerat. et tam̃ qͥdãmꝰ peccato mortuus
ẽ. dũ morit᷑ carm inqͣ erat similitudo peccati. ut
cum scđm uetustatẽ peccati numqͣm ipse uixisset.
inam ex morte uet̾i qua in peccato mortui fucramꝰ
munuscentẽ uitam nouam sua resurrectione signa¬
retiosum ẽ. qđ in nob celebrat᷑ magnum baptisma¬
tis sacram̃tum. ut qui cũq ad istã ꝑtinent grãm mo¬
riantur pcecato sicut ipse mortuus dr̃ peccato. qr
mortuus ẽ. carni hoc ẽ. peccati similitudini. et ui¬
uant a lauachro renascendo. sicut ipse a sepulchro
resurgendo. quãlibet corporis etatem gerant. a par¬
uulo cnim recens nato usq ad decrepitum senẽ sic̃
nullus ẽ. phibendus abaptismo. ita nullus ẽ. qͥ non
pectato moriatur inbaptismo. Si paruuli tantum
originali. maiores aũt ctiam his. om̃ib peccatis mori

Expanded text:
 Domino non inerat, et tamen quodammodo peccato mortuus est, dum moritur carni in qua erat similitudo peccati; ut cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus reviviscentem vitam nova sua resurrectione signaret. Ipsum est, quod in nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur peccato, sicut ipse mortuus dicitur peccato, quia mortuus est carni, hoc est peccati similitudini, et vivant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet aetatem corporis gerant. A parvulo enim recens nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est, qui non peccato moriatur in baptismo; sed parvuli tantum originali, majores autem his omnibus mori
Abbreviated transcription (Latin):
surrex̃ xp̃c amortius ꝑ głam patris. ita et nos inno¬
uitate uite ambulemus. Nempe satis elucet
misterio dñicȩ mortis et resurrectionis. figuratum
uite nr̃ȩ uet̾is occasum. et exortũ nouȩ. demonstra¬
tamq unqͥtatis abolitionẽ. renouationẽq usticiȩ.
tectione alarum dĩ sꝑantes. ut inebrientur abubta¬
te domus eiꝰ. et torrentẽ uoluptatis potent. Quoniã¬
er moysen data ẽ. lex. et habet aliquid obscurũ
traditio ipsa legis. Adhoc enim data ẽ. lex. ut
tam legẽ ut conuincerentur peccatores. et ad grãm
accipiendam medicũ inuocarent. Unde ille conuic¬
tus ẽ. quẽ in se transfigurat paulus apłs dicens. Infe¬
lix ego homo. quis me liłubit de corpore mortis huiꝰ
ꝑ mandatũ enim demonstrata illi erat quedã rixa
tẽ sub lege quȩ ẽ. inmembris meis. Cognouit se in
miscria. ingemitu. in rixa. et contentione. ipse se¬
cum sibi ñ concordans. a se dissonans. a se resiliens.

Expanded text:
surrexit a mortuis per gloriam Patris; ita et nos in novitate vitae ambulemus. » Nempe satis elucet mysterio Dominicae mortis et resurrectionis figuratum vitae nostrae veteris occasum, et exortum novae, demonstratamque iniquitatis abolitionem, renovationemque justitiae. tectione alarum dei sperantes, ut inebrientur ab ubertate domus eius et torrentem uoluptatis eius potent, quoniaer Moysen data est Lex, et habet aliquid obscurum traditio ipsa Legis. Ad hoc enim data est Lex, utdatam Legem, ut convincerentur peccatores, et ad gratiam accipiendam medicum invocarent. Unde ille convictus est, quem in se transfigurat Paulus apostolus, dicens: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Per mandatum enim demonstratapeccati, quae est in membris meis.» Cognovit se in miseria, in gemitu, in rixa et contentione; ipse secum sibi non concordans, a se dissonans, a se resiliens:
Abbreviated transcription (Latin):
ussalex ẽ. ligauit cũ. inuenit se itũ. lã clamat de li¬
gatura. Uenit dñs. curat amaris aliqͣntum et acrib
medicam̃tis. dic̃ eiuĩ egroto. ferto. dic̃ tolera. dic̃ noli
diligere mundũ. habeto patientiã. Curet te ignis cõ¬
tinentiȩ. ftrrũ ꝑsequutionũ tolerent uulnera tua.
& pauescebas quãuis ligat᷑. liber ille et ñ ligatus bi¬
bit qđ tͥ dabat. Prior passus ẽ: ut te consolaret᷑. Tam¬
quã dicens. Qđ times pati ꝓ te pͥor patior ꝓ te. Hȩc
ẽ. gr̃a. et magna gr̃a. Quis illam digne collaudat.¬
ꝑ seruũ lex data ẽ. reos fec̃. Per imꝑatorẽ indulgen¬
tia data ẽ. itos libauit. Lex ꝑ moysen data ẽ. Non si¬
bi aliquid amplius seruus assignat. quã qđ ꝑ illũ fac¬
tum ẽ. clectꝰ ad magnum ministeriũ. tãquã fideł
in domo. S tam̃ seruus agere scđm legem potest.
soluere areatu legis ñ potẽst. Lex gͦ ꝑ moysen data

Expanded text:
missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de limissa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dicit, Noli diligere mundum, habeto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum tolerent vulnera tua. Expavescebas quamvis ligatus: liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; prior passus est ut te consolaretur, tanquam dicens, Quod times pati pro te, prior patior pro te. Haec est gratia, et magna gratia. Quis illam digne collaudat servum Lex data est; reos fecit: per Imperatorem indulgentia data est; reos liberavit. Lex per Moysen data est. Non sibi aliquid amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domo, sed tamen servus, agere secundum Legem potest, solvere a reatu Legis non potest. Lex ergo per Moysen data
Abbreviated transcription (Latin):
ticiã. nͥ adiuuaret ille qͥusserat. Suꝑbiã eoꝵ uolens
domare ds̃ dedit legem. tãqm dicens. Ecce implete.
ne putetis deẽe. iubentẽ. Non de ẽ. qͥ ubeat. s de ẽ.
qͥimpleat. Si gͦ de ẽ. qui implcat. unde ñ implet:
quia natꝰ cũ trãduce peccati et mortis. de adam na¬
tus c̾cit secũ qđ ibi conceptum ẽ. Cetidit pͥmꝰ homo.
et om̃s qui de illo nati sũt. de illo traxerunt concupis¬
centiã carnis. Oportebat ut nasceret᷑ alius homo. qui
ẽ ueritas. qr ꝓmissa et exhibita. Non erat ista iue¬
ttri testam̃to. qr lex minabat᷑ non opitulabatur. ui¬
bebat. ñ sanalut. langorẽ ostendebat ñ auferebat. s
illi p̃parabat medico. uenturo cũ gr̃a et ueritate.
samqͣm ad aliquẽ quẽ curare uult medicꝰ mittat pͥ¬
mo seruũ suũ ut ligatũ illũ inueniat. Sanꝰ non erat.¬
et sanari nolebat. et ne sanaret᷑ sanũ secẽ. iactabat.

Expanded text:
titiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volens titiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volens domare Deus, dedit Legem, tanquam dicens: Ecce implete, ne putetis deesse jubentem. Non deest qui jubeat, sed deest qui impleat. 12. Si ergo deest qui impleat, unde non implet? Quia natus cum traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxit secum quod ibi conceptum est. Cecidit primus homo; et omnes qui de illo nati sunt, de illo traxerunt concupiscentiam carnis. Oportebat ut nasceretur alius homo qui eritas, quia promissa et exhibita. 14. Non erat ista in Veteri Testamento, quia Lex minabatur, non opitulabatur; jubebat, non sanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praeparabat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam ad aliquem quem curare vult medicus, mittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sanaretur, sanum se esse jactabat:
Abbreviated transcription (Latin):
tur multi. Obedientia ẽ. in hominib et inom̃i
rationabili creatura or̃s iusticiȩ origo atq ꝑfectio. ita
ut duoꝵ hominũ idẽ. adam qͥ fuit caput mortis nr̃ȩ.
et xp̃i qui ẽ. caput salutis nr̃ȩ. hȩc cõmendet᷑ magna
distinctio. qr sic̃ ꝑ inobȩdientiã unius hominis pecca¬
tores constituti sũt multi. ita et ꝑ obedientiã uniꝰ ho
ui efficim᷑. magna intentione cõmendans. dic̃. Sic̃
inadam om̃s moriunt᷑. sic et in xp̃o om̃s uiuificabun¬
tur. & sic̃ ꝑ mobedientiã umiꝰ hominis peccatores con
stituti sũt multi. sic et ꝑ obedientiã uniꝰ hominis iusti
constituent᷑ multi. ẜosdẽq multos peccatores ñ qͥb¬
dam exceptis. s om̃s intelligi uolens. suꝑnisait de
adam in quo om̃s percauerut᷑. unde utiq infantum
tum suꝑhabundauit et gr̃a.Hoc ꝓderat suꝑbis
ut habundaret delictũ. Multi enĩ sibi dabant. et qͣsi
uirib sius multũ assignabant. et ñ pot̾ant implere ius¬

Expanded text:
 est obedientiam, quod est in hominibus et in omni rationali creatura omnis justitiae origo atque perfectio; ita ut duorum hominum, id est, Adam qui fuit caput mortis nostrae, et Christi qui est caput salutis nostrae, haec commendetur magna distinctio: quia sicut per inobedientiam unius hominis, peccatores constitui efficimur, magna intentione commendans dicit: sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, et: sicut per inoboedientiam unius homi hominis iusti constituentur multi, eosdemque multos peccatores non quibusdam exceptis, sed omnes intellegi uolens superius ait de Adam: in quo omnes peccauerunt? unde utique infantum mum suut abundaret delictum: multum enim sibi dabant, et quasi viribus suis multum assignabant; et non poterant implere jus
Abbreviated transcription (Latin):
catum. suꝑhabundauit gr̃a. Unde aũt habundauit
percatũ : lex aũt subintrauit. ut habundaret pec¬
catũ. Quare lege subintͣnte habundauit peccatum
qr nolebant se confiteri homines peccatores. addita
lege facti sunt et p̃uaricatores. Preuaricator enĩ ñ ẽ
quisq nͥ cũ legẽ trangressus fucrit. Ipse apłs hoc
dic̃. U̾bi enim ñ ẽ. lex̃. nec p̃uaricatio. Abundauit
gͦ peccatũ. ut suꝑhabundaret gr̃a. Ergo ut dicere
cȩꝑam qr hoc ẽ. in lege magnũ misteriũ ideo datum.
ut crescente percato humiliarentur suꝑbi. humiliati
consiterent᷑. confessi sanarent᷑. Istę sũt uie occulte qͣs
notas ftc̃ moysi ꝑquẽ legem dedit. qr peccatũ habun¬
daret. ut suꝑhabundant gr̃a. Non crudeliter hoc fec̃
ds̃: s consilio medicinȩ. Aliquando enim homo uide¬
tur sibi sanꝰ et egrotat. et in eo qđ egrotat ñ sentit. me¬
dicum ñ quent. Auget᷑ morb. crescit molestia. que¬

Expanded text:
superabundavit gratia.» Unde autem abundavit peccatum? «Lex autem subintravit, ut abundaret peccatum» . Quare Lege subintrante abundavit peccatum? Quia nolebant se confiteri homines peccatores, addita Lege facti sunt et praevaricatores. Praevaricator enim non est quisque, nisi cum legem transgressus fuerit. Ipse Apostolus hoc dicit: «Ubi enim non est lex, nec praevaricatio» . Abundavit ergo peccatum, ut superabundaret gratia. Ergo, ut dicere coeperam, quia hoc est in Lege magnum mysterium, ideo eam datam, ut crescente peccato, humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur: istae sunt viae occultae, notas fecit Moysi, per quem Legem dedit, qua peccatum abundaret, ut superabundaret gratia. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim videtur sibi homo sanus, et aegrotat; et in eo quod aegrotat et non sentit, medicum non quaerit: augetur morbus, crescit molestia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
erit. S de infante ñ loqͦr. Iuuenis uł senex in ea re¬
gione defunctus ẽ. uđi non potuit nom̃ xp̃i audire.
Potuit fieri iustus ꝑnaturã et lib̃um arbitrium
an ñ potuit. si potuisse dicunt. ecce qđ ẽ. crucem
xp̃i euacuare. sine illa quẽquã ꝑnaturalem legem
et uoluntatis arbitriũ iustificari posse contendere.
dicamꝰ et hic. Ergo xp̃c gratis mortuus ẽ. Hoc enim
om̃s possent. etiam si mortuus ille ñ cẽt. & si iniusti
essent. qr uellent ẽẽnt. ñ qr iusti ẽẽ. ñ possent. Si au¬
tẽ sine xp̃i gr̃a iustificari om̃mo ñ potuit etiã ius¬
tũ. si audet absoluat scđm uerba sua. Sicut enĩ¬

Expanded text:
it? sed de infante non loquor. iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit Christi nomen audiri; potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium, an non potuit? si potuisse dicunt, ecce quod est crucem Christi euacuare, sine illa quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est. hoc enim omnes possent, etiam ei mortuus ille non esset, et, si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum si audet absoluat secundum uerba sua, qui
Abbreviated transcription (Latin):
incondẽnationẽ. gr̃a aũt ex multis delictis iniustifica¬
tionẽ. Quia utiq illud unũ qđ originaliter tra¬
hitur. etiã sisolum sit obnoxios dãnationi fac̃. Gr̃a uͦ
ex multis delictis iustificat hominẽ qui p̃ter illud unũ
qđ cõmunit̃ cũ om̃ib originalit̃ trxxit. sua quoq pro¬
delictũ inom̃s homines ad condẽnationẽ. ita et ꝑ unius
iustificationẽ in om̃s homines ad ustificationẽ uite. sa¬
tis indicat ex adam neminẽ natũ nͥ dãnatione deti¬
neri. et neminẽ nͥ in xp̃o renatũ adãnatione lib̃ari.

Expanded text:
ondemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque proes ad condemnationem, ita et per unius justitiam in omnes homines ad justificationem vitae ; satis indicat, ex Adam neminem natum nisi damnatione detineri, et neminem nisi in Christo renatum a damnatione liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
ma illiꝰ pͥmi hominis morte fluxisse. & enĩ peccatum¬
illud peccatũ ñ infonie mansit. s ꝑtransut. Non in il¬
lum aut illũ. s in om̃s homines ꝑt̾nsiit. Genuit pecca¬
tores morti obnoxios. pͥmus pectator. pͥmus p̃uarica¬
tor. Ueniat ad sanandos de uirgine saluator. qui ad te ñ
qua uenisti uenit. Non enim ille de concupiscentia maris
et feminȩ. non de illo uinculo concupiscentiȩ. Sp̃s sc̃s inqͥt¬

Expanded text:
ccatumillud peccatum non in fonte mansit, sed pertransiit: non in illum aut illum, sed in omnes homines pertransiit. Genuit peccatores morti obnoxios primus peccator, primus prator. Venit ad sanandos de virgine Salvator. Quia ad te non qua venisti, venit: non enim ille de concupiscentia maris et feminae, non de illo vinculo concupiscentiae. Spiritus, inq
Abbreviated transcription (Latin):
tati adimqͥtatẽ. ita nunc exhibete membra ur̃a
seriure iusticie insc̃ificationẽ. Quid c̃. enim sic̃ et il¬
lud ita et hoc. nͥ quemadmodum ad peccandum
nullus uos cogebat timor. s ipsius libido uolup¬
tasq peccati. sic ad iuste uiuendũ. ñ uos supplicii
metus urgeat. s ducat delectatio. caritasq iusti¬
ciȩ. et hȩc quidem quantũ uidetur mͥ ñdum ẽ.
ꝑfecta s quodãmͦ adulta iusticia. Neq enĩ frus¬
tra ꝑmitteret. humanũ dico ꝓpt̃ infirmitatẽ car¬
nis ur̃e. nͥ qr plus aliquid dicendũ fuit. si iã illi fer¬
re potuissent. Plus quippe scruitutis debet᷑ iusti
ciȩ. quã peccato solent homines exhibe. Nã pe
illicitã et inmundã ꝑcipiat uoluntatẽ. si crucia¬
tus uindicte certũ ẽ. continuo sctuturos. Iusticia
uͦ sic amanda ẽ. ut ab eiꝰ oꝑib etiã penȩ corporis
nos cohibe ñ debeant. atq int̾ manus ctiã crude¬
lium inuicoꝵ luccant oꝑa nr̃a corã hominib.

Expanded text:
i ad iniustitiam, sic nunc exhibete membra uestra deseruire iustitiae in sanctificationem. quid est enim \'sicut illud ita et hoc\' nisi quem ad modum ad peccandum nullus uos cogebat timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat delectatio caritasque iustitiae? et haec quidem, quantum mihi uidetur, nondum est perfecta sed quodam modo adulta iustitia. neque enim frustra praemitteret: Humanum dico propter infimitatem carnis uestrae, nisi quia plus aliquid dicendum fuit, si iam illi ferre potiae, quam peccato solent hoinlicitam et inmundam percipiat uolup-; tatem, si cruciatus uindictae certum est continuo secuturos. iustitia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luceant opera nostra coram hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
noluerit. Non itaq hõc p̃statur inbaptismo nͥ for¬
te miracło ineffabili om̃ipotentissimi creatoris. ut
lex peccati quȩ in ẽ. in membris repugnans legi m̃tiᷤ.
prsus penitꝰ extingat᷑ et ñ sit. s ut qͥcqͥd mali ab ho¬
mine factũ. dictum ẽ. cogitatũ ẽ. cum eidem con¬
cupiscentiȩ subiecta m̃te seruirt. totũ aboleat᷑.
ac uelut factum ñ fuerit habeatur ipsa uͦ soluto re
atus uindo quo pillã diabolus animã retinebat.
et int̾clusione destructa quȩ hominẽ a suo creatore
scparabat. mancat incertamine quo corpꝰ nr̃m cas.¬
tigamus et seruituti subicimꝰ. Scientes qđ xp̃c¬

Expanded text:
noluerit. Non itaque hoc praestatur in baptismo, nisi fornoluerit. Non itaque hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraculo ineffabili omnipotentissimi Creatoris, ut lex peccati quae, in membris repugnans legi mentis, prorsus penitus exstinguatur, et non sit, sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subjecta mente serviret, totum aboleatur, ac velut factum non fuerit, haatus uinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et interclusione destructa, qua hominem a suo creatore separabat, maneat in certamine, quo corpus nostrum castigamus et seruituti subicimus, uelad
Abbreviated transcription (Latin):
In illa enim figura. mors dñi pendẽbat inligno.
Cui sacram̃to ipse dñs attestatus ẽ. dicens. Sic̃ exal¬
tauit moy ses serpentẽ inheremo. ita exaltari oportet
filiũ hominis. Non enim et hoc incontumeliam dñi
moysẽs fecisse aliqͥs dixerit. cum tantã in ea cruce sa¬
lutt̃ hominum ẽẽ. cognosceret. ut ñ ob aliua ad ciꝰ
indiciũ serpentẽ illum erigere iubetur. nͥ ut eũ in¬
tuentes qui moysi a scrpentib morituri erant. con¬
tinuo sanarentur. Non gͥ mirũ side maledicto uĩc̃¬
maledictũ. qui uic̃ de morte mortẽ. de peccato
peccatũ. de serpente serpentẽ. Maledicta autẽ
Euacuat᷑ aũt. ñ ut inipsa uiuente carne concupiscen¬
tia consꝑsa et innata repente absumat᷑ et ñ sit. s ne
obsit mortuo. quȩ inerat nato. Nã si pꝰbaptismũ ui¬
xerit. ibi habet cum qua pugnet eaq adiuuante
dõ supet. si ñ inuacuũ grãm dĩ suscepit. si reꝓb ẽc̃.

Expanded text:
in illa enim figura mors Domini pendebat in illa enim figura mors Domini pendebat cui sacramento ipse Dominus attestatus est, dicens: Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis super terram . Non enim et hoc in contumeliam Domini Moysen fecisse aliquis dixerit, cum tantam in ea cruce salutem hominum esse cognosceret, ut non ob aliud ad ejus indicium serpentem illum erigere juberet, nisi ut eum intuentes qui morsi a serpentibus moritur erant, continuo sanarentur. Nec prmaledictum, qui vicit de morte mortem, et de peccato peccatum, de serpente serpentem. Maledicta autem Evacuatur autem, non ut in ipsa vivente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur, et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit, ibi habet, cum qua pugnet, eamque adjuvante Domino superet, si non in vacuum gratiam ejus suscepit, si reprobus esse
Abbreviated transcription (Latin):
cem cont̾nȩ cogitationis opponit. unde sacram̃tum
ciꝰ salubriter ꝑcipit᷑ S cientes qr uet̾ homo nr̃¬
simul crucifreus ẽ. Gortalitas unde sit. notũ ẽ.¬
Icredentib. Ex pena quippe ẽ. maledicti peccati pͥmi ho¬
minis qͣm dñs suscepit. et pectata nr̃a ꝑtulit᷑ corpore
suo suꝑ lignũ. Si gͦ diceretur. mors maledicta ẽ. ne¬
mo exorresceret. Quid aũt nͥ mors dñi pependit in
ligno. ut mortẽ moriendo suꝑaret: eadem g mã
carnis mortalitate suscepit unde nec erubuit nec
ut de peccato dãnaret peccatum. Non enm et uet̾
ti nr̃i figura pende. ut euacuantur corpus peccati.
ut ultra ñ scrinamꝰ peccato. In cuius peccati et mor¬
tis figura etiam moẏses inheremo suꝑ lignũ exaltauit
scrpentẽ. Per suasione quippe serpentis homo indã¬
nationẽ mortis cecidit. Itaq serpens ad significatio¬
nem ipsus mortis conuenient̃ inligno exaltatus c̃.

Expanded text:
cem contrariae cogitationis opponit, unde sacramentum cem contrariae cogitationis opponit, unde sacramentum eius salubriter simul crucifixus est. Mortalitas unde sit, notum ecredentibus; ex poena quippe est, et maledictione peccati primi hominis, quam Dominus suscepit, et peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum . Si ergo diceretur, Mors maledicta est; nemo exhorresceret: quid autem nisi mors Domini pependit in ligno, ut mortem moriendo superaret? eadem igitur carnis mortalitate suscepit? Unde nec erubuit nec Ut de peccato condemnaret peccatum . Non enim et vetus ti nostri figura penderet, ut evacuaretur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato . In cujus peccati et mortis figura, etiam Moyses in eremo super lignum exaltavit serpentem . Persuasione quippe serpentis homo in damnationem mortis cecidit. Itaque serpens ad significationem ipsius mortis, convenienter in ligno exaltatus est:
Abbreviated transcription (Latin):
um uoluntate consistit. iam tam̃ ipsius fidei sacram̃¬
tum fidelem fac̃. Nã sic̃ crede respondentur. ita etiam
fideles uocantur. ñ rem ipsam m̃te annuendo. s ipsi¬
us rei sacram̃tũ ꝑcipiendo. Cum aũt saꝑe homo cę¬
ꝑit. ñ illud sacram̃tũ repetit s intelliget. eiꝰq uerita¬
ti consona etiam uoluntate coaptabitur. Hoc qͣndui
ñ potest. ualebit sacram̃tũ ad eius tutelam. adu̾sus
contrarias potestates. & tantũ ualebit. ut si ante
maioris usum ętatis ex hac uita emigrauerit. ꝑ ipsũ
sacram̃tũ cõm̃date ȩccłiȩ caritate. ab illa condẽp¬
natione quȩ ꝑ unũ hominem int̾uit in mundũ xp̃i¬
ano adiutorio libetur. Hoc qui non credit et ficri
non posse arbitrat᷑. ꝓfecto infidelis ẽ. et sihabeat si¬
dei sacram̃tũ. longeq melior ẽ. ille paruulus. qͥ etiã
si fidem nondum habet incogitatione. ñ ei tam̃ obi¬

Expanded text:
um uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacrameum uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetit, sed intellegit eiusque ueritati consona etiam uolnon potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, Christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat fidei sacramentum, longeque melior est ille paruulus, qui, etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obi
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ insacram̃to ñ solũ ꝑ om̃s paschȩ sollẽnitates. s omni
die poplis immolat᷑. Net utiq mentit᷑. qui int̾rogatus
eũ respondit immolari. Si enim sacram̃ta qͣndam simi¬
litudinẽ rerũ earũ qͣrum sacram̃ta fũt ñ habent. om̃i¬
no sacram̃ta ñ eẽnt. Echac aũt similitudine plerũq
iam ipsarum rerũ nomina accipiunt. Si gͦ scđm quen
fidei fides ẽ. Nichil ẽ. aũt aliud credere.: quã fidẽ ha¬
bert. Ac ꝑ hoc cũ respondet᷑ paruuluᷤ crede. qui fidei
ñdũ habet affectũ. respondetur fidem habe ꝓpt̃ fidĩ
sacramtum. et conuertere se ad dm̃ ꝓpt̃ conuersionis
sacramtũ. qr et ipsa responsio ad celebrationẽ ꝑtinet
sacram̃ti sicut de ipso baptismo apłs. Consepulti inqͥt
significauimꝰ. s ꝓrsus ait consepulti sumꝰ. Sacramen¬
tum gͦ rci t̾antt. ñ nͥ eiusdem rei uocabulo nuncupa¬
uit. Itaq paruulũ et si ñdũ fides illa quȩ incredenti¬

Expanded text:
tamen in sacramento non solum per omnes Paschae solemnitates, sed omni die populis immolatur; nec utique mentitur qui interrogatus, eum responderit immolari. Si enim sacramenta quamdam similitudinem earum rerum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essentjam ipsarum rerum nomina accipiunt. Sicut ergo, secufidei fides est. Nihil est autem aliud credere, quam fidem habere; ac per hoc, cum respondetur paruulus credere, qui fidei nondum habet affectum, respondetur fidem habere propter fidei sacramentum et conuertere se ad deum propter conuersionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti; sicut de ipso baptismo apostolus: consepulti, inquisignificauimus", sed prorsus ait: consepulti sumus. sacramentum enim tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credenti
Abbreviated transcription (Latin):
sola. xp̃i societas introducit. Ac ꝑ hoc ab adam in quo
tantum originalis. s etiam cęt̾orũ quȩ ipsi ad didimus
licto si ñ remittit᷑ idẽ. originali in condẽpnationẽ ĩã
potest ducere. gr̃a uͦ ex multis delictis remissis. hoc ẽ.
non solum originali uerum etiã om̃ib cȩt̾is adiustifi¬
cationẽ ꝑduc̃. Si enim ob umꝰ delictum mors reg¬
nauit ꝑ unũ. multomagis qui habundantiã gr̃e et¬

Expanded text:
sola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quosola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quotantum originalis sed etiam ceterorum, quae ipsi addidimus, licto, si non remittitur, id est originali, in condemnationem iam potest ducere, gratia uero ex multis delictis remissis. hos est non solum illo originali, uerum etiam omnibus ceteris, ad iustificationem perducit. Si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, multo magis qui abundantiam gr
Abbreviated transcription (Latin):
nat cũ adiungit. gr̃a aũt ex multis delictis in iustificatio¬
nẽ. Cur gͦ iudicium ex uno in condẽnationẽ. gr̃a uͦ ex
multis delictis iniustificationẽ : nonne si nullũ ẽ. orgina¬
le peccatũ. ñ solum ad iustificationẽ gr̃a. s etiam iudici¬
um ad condẽnationẽ ex multis delictis homines ducit :
neq enĩ gr̃a multa delicta donat. et ñ etiam ad iudiciũ
condẽnationẽ. qr sufficeret ad condẽnationẽ. etiã si non
eẽt. in hominib nͥ originale peccatũ. Quãuis enĩ in¬
condẽnatio grauior fit eoꝵ. qͥ originali delicto etiam
ꝓpͥa coniu̾xerũt. et tanto singulis grauior qͣnto gra¬
uiꝰ qͥs peccauit. tam̃ etiã illud solum qđ origmaliter
tͣctum ẽ. non tantũ a regno dĩ separat. quo paruu¬
los sine accepta. xp̃i gr̃a defunctos intrare non posse
ipsi ctiam confitentur. uerum etͦ salute ac uita ęt̃na fac̃
alienos. Quȩ nulla ẽẽ. alia potest p̃ter regnum dĩ. quo

Expanded text:
cationem. cur ergo iudicium ex uno delicto in condemnationem, gratia uero ex multis delictis in iustificationem? nonne, si nullum est originale delictum, non solum ad iustificationem gratia, sed etiam iudicium ad condemnationem ex multis delictis homines ducit? neque enim gratia multa delicta donat et non etiam iudicium condemnatioesset in hominibus nisi originale peccatum. quamuis enim condemnatio grauior sit eorum, qui originali delicto etiam propria coniunxerunt, et tanto singulis grauior, quanto grauius quisque peccauit, tamen etiam illud solum, quod originaliter tractum est, non tantum a regno dei separat, quo paruulos sine accepta Christi gratia defunctos intrare non posse ipsi etiam confitentur, uerum et a salute ac uita aeterna facit alienos, quae nulla esse alia potest praeter regnum dei, quo
Abbreviated transcription (Latin):
non peꝑcit. s ꝓnob̾ om̃ib tͣdidit cum. quomͦ non et
cum illo om̃a nob̾ donauit : qđ aũt factũ nob annun¬
ciatur. hoc futurũ ostendebatur et antiquis iustis. ut
ꝑ eandem fidem etiam ipsi hummilitati infirmarentur.
possibilem dõ defuisse cuius potestati cuncta eqͣliter
ut demonstraretur nob̾ qͣnti nos pendet ds̃. qͣntũq dili¬
geret  quid uͦ huiꝰ rei tanto isto indicio manifestius atq
p̃cdariꝰ quã ut dĩ filiꝰ immutabilit̾ bonꝰ inse manens qđ
erat. et a nob ꝓ nob̾ accipiens qđ ñ erat. p̃ter suȩ nat᷑e
detrim̃tum. nr̃m dignatꝰ inire consortiũ. prius sine
ullo suo malo merito mala nr̃a ꝑferret. ac silam cre¬
dentib. quantum nos diligat ds̃ et qđ despalumꝰ iam sꝑan¬
bita largitate conferret. qr et ea quȩ dicuntur meri¬
ta nr̃a bona dona sũt eius. Ut enim fides ꝑ dilectio
ꝓmisit et misit. qr tunc sicut de illo scriptum ẽ. et
ante p̾dictũ. ascendit in altum. captiuauit captiui¬

Expanded text:
 nobis omnibus tradidit illum, quomodo non et cum illo nobis omnia donavit ? Quod autem factum nobis annuntiatur, hoc futurum ostendebatur et antiquis justis, ut per eamdem fidem etiam ipsi humiliati infirmarentur, fuisse possibilem Deo, cujus potestati cuncta subjacentut demonstraretur nobis quanti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis pro nobis accipiens quod non erat, praeter suae naturae detrimentum, nostrae dignatus inire consortium, prius sine ullo malo suo merito mala nostra perferret; ac sic jam credentibus quantum nos diligat Deus, et quod desperabamus jam speranbita largitate conferret? 14. Quia et ea quae dicuntur merita nostra, dona sunt ejus. Ut enim fides per dilectipromisit et misit : quia tunc, sicut de illo scriptum est, et ante praedictum, Ascendit in altum, captivavit captivi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ꝑ xp̃m regenerantur. S hoc recte dictum ẽ. qr
siue hic siue ibi dicerentur. Eosdem aũt om̃s. postea¬
multos dic̃. Possunt qͥppe inaliq̃ re om̃s ẽẽ. qui pau¬
ci sũt. S multos habet generatio carnał. sp̃uał et
nalis. Ueruntam̃ quẽ ad modũ illa om̃s habet homines.
sic ista om̃s iustos homines. qr sicut nemo p̃ter illam
homo. sic nemo preter iustus homo istam. & inutraq
multi. Sicut enim ꝑ inobȩdientiam uniꝰ hominis
peccatores constituti sunt multi. ita ꝑ obędientiam
unius iusti constituunt᷑ multi. Lex aũt sub intrauit
ut habundaret delictum. Hoc adoriginale ho¬
mines addidunt iam ꝓpͥa uoluntate. ñ ꝑ adam. S
adam traxerũt homines. s sua uoluntate ad didunt. sic
et gr̃a regnet ꝑ iusticiã in uitã et̃nam.Non tamen
aliqua iusticia p̃ter xp̃m. sicut aliqͣ petcata p̃ter adã.
Ideo cũ dixisset. quẽ ad modum regnauit peccatum

Expanded text:
omnes per Christum regenerantur; sed hoc recte dictum est, quia omnes per Christum regenerantur; sed hoc recte dictum est, quia siue hic siue ibi dicerentur. eosdem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt. sed multos habet generatio carnalis, multos enalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illam homo sic nemo praeter istam iustus homo et in utraque multi. sicut enim per inoboedientiam unius hominis peccatorcs constituti sunt multi, ita per oboedientiam unius hominis iusti constituentur multi. Lex autem subintrauit, ut abundaret delictum. hoc ad originale homines addiderunt iam propria uoluntate, non per Adam; sed Adam traxerunt homines, sed sua uoluntate addiderunt, sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam. non tamen aliqua iustitia praeter Christum, sicut aliqua peccata practer Adam. ideo cum dixisset: quemadmodum regnauit peccat
Abbreviated transcription (Latin):
nes adiustificationẽ uitȩ. Hoc umꝰ delictũ si imitatio¬
nem attendamꝰ. ñ erit nͥ diaboli. s qr manifestum ẽ.
de adam ñ dediabolo dici. restat intelligenda non
imitatio s ꝓpagatio peccati.Nam et qđ ait de xp̃o¬
iustificat impiũ. quã ñ imitandam ꝓposuit. s solus hoc
potest. Nam potuit apłs recte dic̾e. iitatores mei
estote. sic̃ et ego xp̃i. Nũquã aũt dic̾et iustificamini
et sunt et fuerũt multi iusti homines et imitandi.
ti in eum qui iustificat impium. deputatur fides eius
ad iusticiam. Quisqͥs gͦ ausus fuerit dicere iustifico¬
te. consequens ẽ. ut dicat etiã crede in me. Qđ nemo
fides cius ad iusticiam. Nam si sola imitatio fec̃ pecca¬
s ꝑ xp̃m regenerans gr̃a. ꝓpt̾ea et adam unus ẽ. in qͦ
om̃s peccauer̃t. qr ñ sola eius imitatio peccatores fa¬
cit. s ꝑ carnẽ generans pęna. Ob hoc etiam dictumẽ.

Expanded text:
nes ad iustificationem uitae. hoc unius delictum, si imitationes ad iustificationem uitae. hoc unius delictum, si imitationem adtendamus, non eiit nisi diaboli. sed quia manifestum est de Adam, non de diabolo dici, restat intellegenda non imitatio, sed propagatio peccati. NamctquodaitdeCLisiustificat impium, quam non imitandam proposuit, sed solus hoc potest. nam potuit apostolus recte dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi, numquam autem diceret: \'iustificamini et sunt et fuerunt multi iusti homines et imitandi, ti in eum qui iustificat impium deputatur fides eius ad iustitiam. quisquis ergo ausus fuerit dicerete; consequens est ut dicat etiam, Crede in me. Quod nemfides ejus ad justitiam. Nam si sola imitatio fecit peccaspiritum regenerans gratia, propterea et Adam unus est in quo omnes peccauerunt, quia non sola eius imitatio peccatores facit, sed per carnem generans poena. ob hoc etiam dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
Nur obumꝰ delictũ mors regnauit ꝑ unũ. nͥ qr mor¬
cis uindo tenebant᷑ in illo uno in qͥ om̃s peccauert̃.
etiam si ꝓpͥa peccata non addent : alioqͥn ñ ob uniꝰ de¬
lictũ mors ꝑ unũ regnauit. s obdelicta multoꝵ. punũ¬
quẽq peccantẽ. Quid ẽ. aũt abundantiã gr̃ȩ et iusticiȩ
accipiunt. nͥ qđ non eis tantum peccatum in quo om̃s
eisq hominib tanta iusticia donat᷑. ut cũ adam consen¬
serit ad peccatũ suadenti. ñ cedant isti etiam cogenti.
& qͥd ẽ. multomagis in uita regnabũt. cũ mortis ignũ
multoplures in ęt̃nam pęnam trabat : nisi intelligamꝰ¬
eos ipsos in utroq dici qͥ transeunt ab adam usq ad xp̃m
id ẽ. a morit ad uitã. qr inuita aet̾̃na sine fine regna¬
bunt. magis ꝗͣ in eis mors tẽporaliter et cũ fine rgna¬
uit. Itaq ficut ꝑuniꝰ delictum in om̃s homines ad
condẽnationẽ. ita et ꝑ uniꝰ iustificationẽ in om̃s homi¬

Expanded text:
unius delictum mors regnavit per unum, quia mortis vinculo tenebantur omnes in illo uno, in quo omnes peccaverunt, etiam si propria peccata non adderent. Alioquin non ob unius delictum mors per unum regnavit, sed ob delicta multorum per unumquemque peccantem. Quid autem « abundantiam gratiae et injustitiae accipiunt, » nisi quod non eis tantum peccatum in quo omneseisque omnibus tanta justitia donatur, ut cum Adam consenserit ad peccatum suadenti, non cedant isti etiam cogenti? et quid est: \'multo magis in uita regnabusnt, \'cum mortis regnum multo plures in aeternas poenas trahat, nisi intellegamuseosipsosin utroque dici qui transeunt ab Adam ad Christum, id est a morte ad uitam, quia in uita aeterna sine fine regnabunt, magis quam in eis mors temporaliter et cum fine regnauit? Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem itaet per unius iustificationem in omnes homi
Abbreviated transcription (Latin):
tatio facta ẽ. aut om̃s aut pene om̃s id qđ ame pͥmo posi¬
tũ c̃. habent. S ñ inqͥt sic̃ delictum ita et donũ. Si
dabit. Non magis multos. idẽ multoplures homi¬
nes. Neq enĩ plures iustificant᷑ quã condẽnantur. s mul¬
tomagis habundabit. Adam quippe ex uno suo delic¬
to reos genuit. xp̃c aũt etiã quȩ homines delicta ꝓprie
uoluntatis ad originale in qͦ nati sũt addidunt. gr̃a sua
soluit atq donauit. Qđ euidentiꝰ in consequentib dicit.
Uerũ illud diligentius intuere qđ ait. ob uniꝰ delictum
multos mortuos. Cur enĩ ob illiꝰ umiꝰ. et ñ potiꝰ ob delicta
sua ꝓpͥa.si hoc loco intelligenda ẽ. imitatio ñ ꝓpagatio:

Expanded text:
tatio facta est, aut omnes aut paene omnes id quod a me primo positatio facta est, aut omnes aut paene omnes id quod a me primo positum est habent. Sed non, inquit, sicut delictum ita et dauit: non \'magis multos\', id est multo plurcs homines - neque enim plures iustificantur quam condemnantur —, sed \'multo magis abundauit\'. Adam quippe ex uno suo delicto reos genuit; Christus autem etiam quae homines delicta propriae uoluntatis ad originale, in quo nati sunt, addiderunt gratia sua soluit atque donauit, quod euidentius in consequentibus dicit. Verum illud diligentius intuere, quod ait ob unius demultos mortuos. Cur enim ob illius unius, et non potius ob delicta sua propria, si hoc loco intelligenda est imitatio, non propagatio?
Abbreviated transcription (Latin):
magis iustificati nunc insanguine ipsius. salui erimꝰ
ab ira ꝑ ipsum. Iustificati inqͥt insanguine ipsius.
lustificati plane. in eo qđ apeccatis om̃ib liberati.
sum. Abna utiꝙ dĩ. quȩ nichil faliud qͣm iusta im¬
Idicta.
Non gͣ sic̃ hominis anumi ꝓturbatio. ita ẽ ua dĩ. sedilliꝰ
cum cũ tranquillitate iudicas. Si gͦ iusta diuina uindic¬
ta tale nom accepit. etiã retonciliatio di q rocte aet ells¬
gitur ñ cũ talis ira finitur: nec inmici eramus dõ. nsi
que admodũ iusticiȩ st̃ inmica peccata. Quib remissis.
tales immicitiȩ finiunt᷑. et reconciliant᷑ iusto quos ipse
uistificat. Quos tam̃ etiam inimicos utiq dilex̃. qͣndo
quidẽ filio ꝓpͥo non pepcit. s ꝓ nob om̃ib cum adhue
mimici eẽmus tcidit eum. Recte gͦ apłi setutꝰ adiumo

Expanded text:
ificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. Justificati, inquit, in sanguine ipsius: justificati plane in eo quod a peccatis omnibus liberati; sum: ab ira utique Dei, quae nihil est aliud quam justa vindicta. Non enim sicut htum cum tranquillitate judicas . Si ergo justa divina vindicta tale nomen accepit, et jam reconciliatio Dei quomodo recte intelligitur, nisi cum talis ira finitur? Nec inimici eramus Deo nisi quemadmodum justitiae sunt inimica peccata, quibus remissis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo, quos ipse justificat: quos tamen etiam inimicos utique dilexit, quando quidem Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus cum adhuc inimici essemus tradidit eum. R
Abbreviated transcription (Latin):
te qͥppe qͣm suscep̃ in carne mortali. ñ ex immortali¬
tatt potentia crucifixus ẽ. xp̃c. De qͣ tam̃ infirmitate
ait apłs. Qđ infirmũ ẽ. dĩ fortius ẽ. hominib. Si em̃¬

Expanded text:
te quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immortalite quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immortali potentia crucifixus est Christus: de qua tamen infirmitate ait Apostolus, Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus .
Abbreviated transcription (Latin):
qđ oportuit. Ideo aũt illum ẽẽ. opus erat et hominẽ
et dm̃. Nisi enim homo ẽẽt. ñ posset occidi. Nisi et¬
ds̃ eẽt. non credetur noluisse qđ potuit. s ñ potuisse
cis ꝓiusticia ꝑuenire:: et qͥd potentiꝰ qͣm resurgere
amortuis. et in cęlũ cum ipsa carne inqua ẽ. occisus
ascende . iusticia gͦ pͥus et potentia postea diabolũ
uicit. Iusticia scilicet. qr nullum peccatũ habuit. ct
ab illo ẽ. in iustissime occisus. potentia uͦ qr reurẽ mor¬
tuus numqͣm postea moriturus. S potc̃a diabolũ
deuicisset. etiam siab illo ñ potuisset occidi. qͣmuis
maioris sit potentiȩ etiã ipsam mortẽ uincere resur¬
gendo qͣm uitare iuuendo. S. aliud ẽ. ꝓpt̾ qđ iustifi¬
cam᷑ in xp̃i sanguine. cũ ꝑ remissionẽ peccatoꝵ. eru¬
iur de diaboli potestate. Hoc adid ꝑtinet qđ a
xp̃o iusticia diabolus uincit᷑ ñ potentia. Ex infirmita¬

Expanded text:
quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: nisi Deus esset, non crederetur noluisse quod potuit, sed non potuisse cis pro justitia pervenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter quod justificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur a diaboli potestate: hoc ad id pertinet, quod a Christo justitia diabolus vincitur, non potentia. Ex infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
nichil morte dignũ inueniret. occidit eũ tam̃. &
utiq iustum ẽ. ut debitores qͦs tenebat lib̃i dimit¬
tantur. in cũ credentes. quẽ sine ullo debito occidit.
hoc ẽ. qđ iustificari dicimur. insanguine xp̃i. Sic
qͥppe in remissionẽ peccatoꝵ nr̃oꝵ. in nocens ille san¬
berũ. Solus eium a mortis debito liber ẽ. mortuus.
Hinc et inalio psalmo dic̃. Quȩ ñ rapui tunc ex sol¬
uelũ. rapinã uolens intelligi peccatũ. qr usurpatũ
ẽ. contra licitũ. Unde ꝑos etiam carnis suę sic̃ ine¬
uangło legit᷑ dic̃. Ecce uenit pͥnceps mundi huius.
et inme nichil inuenit. idest nullũ peccatũ. S ut
sciant om̃s inqͥt qr uoluntatẽ patris mei facio. surgite camꝰ
hinc. Et ꝑgit inde ad passionẽ ut ꝓ debitorib nob qđ
ipse ñ debebat exsolueret. Numquid isto ure eqͥssimo
diabolus iunceret᷑. si potentia xp̃c cũ illo agere ñ ius¬
ticia uoluisset : s post posuit qđ potuit. ut pͥus ageret

Expanded text:
t eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Hoc est quod justificari dicimur in sanguine Christi. Sic quippe in remissionem peccatorum nostrorum innocens ille sanberum . Solus enim a debito mortis liber est mortuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis suae, sicut in Evangelio legitur, dicit, Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil invenit, id est, nullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere, non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret
Abbreviated transcription (Latin):
pora dicerat etiam de peccato illo qđ sub intrante lege
abundauit. & hoc utiq non ẽ. originis. s etiã ꝓbͥe uo¬
sulntatis. Cum aũt dixisset. sic et gr̃a regnet ꝑiusticiam
INuia generante carne illud tantumꝰ trahitur qđ ẽ ont¬
gñale peccatũ. Regenerante aũt spu ñ solum ongmał¬
peccato et mora pͥmi hominis obncxii nascunt᷑ in carne. et
sinul iusticiȩ uiteq ec̃nȩ sedi hominis sociati renascuntur
in baptismno. Sic et in ȩcdastico scriptum ẽ. Amuliere ini¬
cũ factũ ẽ. peccati. et pillã om̃s morimur. Siue aũt a mu¬
liere sue ab adam dicat᷑. utrũq ad pͥmum hominẽ ꝑtinet.
Qm̃ sic̃ nouimꝰ mulier ex uiro ẽ. et utriusq una caro ẽ. Un

Expanded text:
Adam,\' quia supra dixerat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundauit, et hoc utique non est originis, sed iam propriae uoluntatis. cum autem dixisset: sic et gratia regnet per iustitiam inuginale peccatum, regenerante autem spiritu non solum opeccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus, mulier ex uiro
Abbreviated transcription (Latin):
bolus potentia dĩ s iusticia suꝑandus fuit. Nam
qͥd om̃ipotente potentius : Aut cuiꝰ creat᷑e potes¬
tas potestati creatoris comparari potest : s cũ diabo¬
lus ꝑuersitati suȩ uitio factus sit amator potentię.
et desertor oppugnatorq iusticiȩ. sictit enum et ho¬
mines eũ tantomagis imitant᷑. qͣntomagis neglecta
uł ctiam ꝑosa iusticia potentię student. eiꝰq uł adep¬
tione letant᷑ uł inflãmant᷑ cupiditate. placuitꝰ ut ꝓpt̃
eruendũ hominẽ de diaboli potestate. ñ potentia di¬
abolus s iusticia uinceret᷑. atq ita et homines uni¬
tantes xp̃m. iusticia quererent diabolum uincere

Expanded text:
bolus potentia Dei, sed justitia superandus fuit. Nam quid Omnipotente potentius? Aut cujus creaturae potestas potestati Creatoris comparari potest? Sed cum diabolus vitio perversitatis suae factus sit amator potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae; sic enim et homines eum tanto magis imitantur, quanto magis neglecta, vel etiam perosa justitia, potentiae student, ejusque vel adeptione laetantur, vel inflammantur cupiditate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem de diaboli potestate, non potentia diabolus, sed justitia vinceretur; atque ita et homines imitantes Christum, justitia quaererent diabolum vincere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtͣnsiit. Primȩ tͥnsgressionis peccatũ ñ ꝓpagatio¬
ne in alios homines ex pͥmo homine. s imitatione
uulis nolunt crede ꝑ baptismum solui originale peccatũ.
qđ innascentib nullum eẽ. om̃ino contendunt. S si apłs
s diabolum dic̾et de quo scriptũ ẽ. abinicio diabolus pec¬
cat. de quo etiam legitur in libro sapientię. Inuidia aũt
diaboli. mors intrauit in orbẽ t̃rarũ. Nam q̃m ista mors
sic a diabolo uenit in homines. ñ qđ ab illo fuerint ꝓpa¬
gati. s qđ eũ fuerunt imitati. continuo subux̃. Imi¬
tantur aũt cum. qͥ sũt ex parte ipsius. Proide apłs cum
illud peccatũ ac mortẽ cõmemoriret q̃ ab uno in om̃s ꝓ¬
pagatione tͣnsisset. cũ pͥncipẽ posut a quo ꝓpagatio ge¬
neris humani sũpsit exordiũ. Imitantur qͥdẽ adã qͦtqͦt
ꝑ in obedientiã tͣnsgrediunt᷑ mandatũ dĩ. s aliud ẽ.

Expanded text:
tum non propagatione in alios homines ex primo homine, sed imitatione vulis nolunt credere per Baptismum solvi originale peccatum, quod in nascentibus nullum esse omnino contendunt. Sed si Apostolus sed diabolum diceret, de quo scriptum est: ab initio diabolus peccat, de quo etiam legitur in libro Sapientiae: inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. nam quoniam ista mors sic a diabolo uenit in homines, non quod ab illo fuerint propagati, sed quod eum fuerint imitati, continuo subiunxit: imitantur autem eum qui sunt ex parte ipsius. proinde apostolus cum illud peccatum ac mortem commemoraret, quae ab uno in omnes propagatione transisset, eum principem posuit, a quo propagatio generis humani sumpsit exordium. Imitantur quidem Adam, quotquot per inoboedientiam transgrediuntur mandatum d
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur infiliis diffidentiȩ. inqͥb et nos om̃s aliqͣn¬
do conu̾sati sumꝰ indesidiis carnis nr̃ȩ facientes uo¬
luntates carnis et affectionũ. et eramꝰ natura filii
ire sicut et cȩt̃i. Filii diffidentię. sũt infideles. &
quis hoc ñ ẽ. anteqͣm fidelis fiat : qui cuta om̃s ho¬
mines ab origine sub pͥncipe fũt potestatis acris. qͥ
oꝑat᷑ in filiis diffidentiȩ. Et qđ dixi ab orgint hoc
ẽ. qđ dicit apłs natura filios ire fuisse. sicut et cęte¬
ros. Natura scilicet ut ẽ. deprauata peccato. ñ ut
recta creata ẽ. ab initio. Modus aũt iste qͦ tͣditꝰ ẽ.
homo in diaboli potestatẽ. ñ ita debet intelligi
tãqͣm ds̃ hoc fecerit aut fieri uisserit. s qđ tantũ
ꝑmiserit. iuste tam̃ illo deserente peccantẽ. pec¬
cati auctor ilico eͥuasit. Nec ita sane dĩ descruit cre¬
aturã suam. ut ñ se illi exhib̾et dm̃ creantẽ et ui¬
uificantẽ et inter penalia etiam mala bona malis

Expanded text:
identiae, in quibus et nos omnes aliquando conversati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et affectionum: et eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Filii diffidentiae sunt infideles; et quis hoc non est antequam fidelis fiat? Quocirca omnes homines ab origine sub principe sunt potestatis aeris, qui operatur in filiis diffidentiae. Et quod dixi, Ab origine, hoc est quod dicit Apostolus, natura et se fuisse sicut caeteros: natura scilicet ut est depravata peccato, non ut recta creata est ab initio. Modus autem iste quo traditus est homo in diaboli potestatem, non ita debet intelligi, tanquam hoc Deus fecerit, aut fieri jusserit: sed quod tantum permiserit, juste tamen. Illo enim deserente peccantem, peccati auctor illico invasit. Nec ita sane Deus deseruit creaturam suam, ut non se illi exhiberet Deum creantem et vivificantem, et inter poenalia mala etiam bona malis
Abbreviated transcription (Latin):
et cct̾a. in quib ꝓlixius de duob hominib disputat.
uno eodemq pͥmo adam ꝑ cuiꝰ peccatũ et mortẽ tã¬
quam hereditariis malis et posteri eiꝰ obligati sumus.
altero aũt scđo adam qͥ ñ homo tantum s etiam ds̃ ẽ.
Quo ꝓ nob̾ soluente qđ ñ debebat. adebitis et pat̾nis
et ꝓpͥis libati sumꝰ. Promde qm̃ ꝓpt̾ unum illum tene¬
bat diabolus om̃s. ꝑ eiꝰ uiciatam carnẽ concupiscentia¬
liter generatos iustum ẽ. ut ꝓpt̾ hunc unum dimittat
om̃s ꝑ ipsius immaculatã grãm sp̃ualiter regeneratos.

Expanded text:
 Apostolus prolixius de duobus hominibus disputat uno eodemque primo Adam, per cujus peccatum et mortem tanquam haereditariis malis posteri ejus obligati sumus. Altero autem secundo Adam, qui non homo tantum, sed etiam Deus est, quo pro nobis solvente quod non debebat, a debitis et paternis et propriis liberati sumus. Proinde quos propter unum illum tenebat diabolus omnes per ejus vitiatam carnalem concupiscentiam generatos justum est, ut propter hunc unum dimittat omnes per ipsius immaculatam gratiam regeneratos.