comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exceptũ .ẽ. ubi integra. felicis puerperii
signa. & pastus matrimoniũ conditione
sublimior in fansin p̃sepibus uagiens& ate
asapientia puercrescens atqi int̃ electos
seniorũ co& s diuinorũ intellectuum
disputator. quid rogo impi&as flaginiosa
non dicer& sihaec fundator saluti somniũ
nonegisse& Sid espiciens p̃dicantẽ &opi¬
uic nẽ. tantũ originis non mrsteriũ uere
nitiuitatis intellegens incredula iudȩ¬
orũ. turba & siluis s& dicons. Non ne hic
.ẽ. filidisio seph fabri & mat̃ &e fratreseiꝰ.
nobiscũ sunt & Verfergo hominisgra¬
dus istisunt & in norũ cõmuniũ cestapro¬
uectio eu angeliis protestantibus. prosi¬
ciebatils & ate & sapientia & grrtia apud
dm̃ & homines meruit ergo ẽẽ quod
natus .e. quuusticia uitas puritate dõ
placuit. mansu& udine & humilitate:
consostibus ad deusũ corporis manifefq.
& lic& inuita lnimitibilis scĩtins humas
cam̃ infirmitatis nitura p̃sidio indig&
uesiũ. e surti sitit mer&. quie sent dola

Expanded text:
exceptum est? Ubi integra felicis puerperii signa, et partus matrum omnium conditione sublimior? Infans in praesepibus vagiens, aetate et sapientia puer crescens, atque inter electos seniorum coetus divinorum intellectuum disputator? Quid rogo impietas flagitiosa non diceret, si haec fundator salutis omnium non egisset: si despiciens praedicantem, et opinionem tantum originis, non mysterium verae nativitatis intelligens incredula Judaeorum turba siluisset dicens: Nonne hic est filius Joseph fabri, et mater et fratres ejus nobiscum sunt ? Veri ergo hominis gradus isti sunt, et annorum communium certa provectio, Evangeliis sic protestantibus: Proficiebat Jesus aetate et sapientia et gratia apud Deum et homines . Metuit ergo esse quod natus est, qui justitia et vitae puritate Deo placuit, mansuetudine et humilitate consortibus. Adde usum corporis manifesti; et licet et vita inimitabilis sanctitatis, humanae tamen infirmitatis natura praesidio indiget vestium; esu
Abbreviated transcription (Latin):
poscit iniuria & parẽ condicionom.
sanccu admissi. Ostam non uindicutꝰ
bis inidipsũ & expensain di pore
pro admissiqualiate supplicia mi¬
tioris. utcredimus iudicu sostepen
tie. stuctus &copera subsequantut.
aeẽnus ignis .ẽ. uermisque ꝑpouus.
dño hisde in euangelus protestante
quorũ uermis non mori&ur. necignis
impl& eiuctor ẽ legis. Nec malusm
trinitate quisquã. quia unus dicitur
bonus sed cũ inunodõ diuinitati sunitas
exprimatus. eadẽ necesse.ẽ. bonitatis¬
quae unitatis equalitas intime tut.
cũ &mnlege. custos iufiuae seueritas non
milita sit putanda & meuangelus absq
iusuta bonitas non credenda his pterea
illud adiciunt. Nonuent̃ in xp̃ocarnẽ fu¬
isse sed ex nescio quoaere uel fluento
fruolã speciẽ prohomine demonstrtã
Quidergo uniuersa p̃dicatio proph& arumꝰ
decorporedieius eius natiuitate monuit
quid diuersis uicibus angeli sunt locuti.
Iohannes de inde fostasse non missus ẽ. autilla

Expanded text:
oscit injuriae, et parem conditionem sancit amissi; Deus tamen non vindicat bis in id ipsum : et expensa in corpore pro admissi qualitate supplicii mitioris, ut credimus, judicii sorte pentiae fructus et opera subsequantur, aeternus ignis est vermisque perpetuus; Domino hisdem in Evangeliis protestante: Quorum vermis non morietur, nec ignis impletae auctor est legis: nec malus in Trinitate quisquam, quia unus dicitur bonus: sed cum in uno Deo divinitatis unitas exprimatur, eadem necesse est bonitatis unitatisque aequalitas intimetur: cum et in lege custos justitiae severitas, non malitia sit putanda; et in Evangeliis absque justitia bonitas non credenda. His praeterea illud adjiciunt, non veram in Christo carnem fuisse, sed ex nescio qua re vel fluento frivolam speciem pro homine demonstratam. Quid ergo universa praedicatio prophetarum de corporali ejus nativitate praemonuit? Quid diversis vicibus Angeli sunt locuti? Joannes deinde fortasse non missus est, aut illa
Abbreviated transcription (Latin):
sedumeo quitribuit in eẽ. monstr&ur.
icut mĩ pater infilio. & silio smpure.I.¬
sos sos. inuiroq conspicuus. hacigitur:
ueuone post ascensum salua torisuenturis
diciar qui ab eodẽ prius darur Auẽ ascd
postei mittendũ promitii iesseiumse¬
ebẽpionstrrt. Soquesimlt postenus aduertã

Expanded text:
sed ut in eo qui tribuit, inesse monstretur: sicut enim Pater in Filio, et Filius iso est uterque conspicuus. Hac igitur ratione post ascensum Salvatoris venturus dicitur qui ab eodem prius datur; et quem a se postea mittendum promittit, in se jam esse demonstrat; seque similiter post ejus a
Abbreviated transcription (Latin):
plina ẽ &ia in hisspentiȩ exposion
inspectatio. &utriusq sectae indubitatu
ꝑuersitas infeliciũ paruitat łaenta
uenenatorũ angui ñ inr ud ummapae
entorũ editos sinus olata side slexre sl¬
uat ⁊ ionquia tal esmete antur agnosci
sed nedubrorũ sensibus nocitirȩ sacilius
rado doneas inpeedenti inulo p̃noritũ
sacris uel maxine testimonus usurpati
quia ad arilea tiur& accipis aluaiare.¬

Expanded text:
Plana est etiam in his speratae expositionis inspectatio, et utriusque sectae indubitata perversitas infelicium pravitatum commentavenenatorum anguium intra volumina pectorum conditos sinus illata fidei lux revolvat; non quia tales mereantur agnosci, sed ne dubiorum sensibus nociturae facilius, do teneas in praecedente titulo praenotatum, a sactis vel maxime testimoniis usurpari, quia et dari legatur et accipi; Salva
Abbreviated transcription (Latin):
facerais id e. fides inuob similis ippare¬
r&. Ot sicut ille momnihumanȩ aesti¬
mationis difficulta te mihi credidit.
pari& uosmansu&udine creder&is.
hancta meneorũ cordibus duritiam
manere quidẽ prosui miseratione:
siuinitas nonuult. sed de siftere pro
eorũ incredulitate ꝓmisi ac secundũ.
apostolũ expaste inissochel caecnas.
contigit. infides gentiũ sub introirae.
aq adoptinenda a&ẽnitatis bona nec
nisi pliti humiliatorũ pariteruereas¬
mur. exemplũ. & una inxpo aiq inda¬
bitabilẽ uiãutriq: populo patere: crede¬
os intemeratã fideidona tene amussics
in euangelio. ipseuosdocuit dicens egõsi¬

Expanded text:
faceretis ; id est, fides in vobis similis appareret: et sicut ille in omni humanae haesitationis difficultate mihi credidit, pari et vos mansuetudine crederetis. Hanc tamen eorum cordis duritiam manere quidem pro sui miseratione Divinitas non vult, sed existere pro eorum incredulitate permisit, ac secundum Apostolum: Ex parte in Israel caecitas contigit, ut fides gentium subintroiret . Itaque ad obtinenda aeternitatis bona nec nisi praelati humiliatorum pariter vereamur exemplum; et unam in Christo atque indubitabilem viam utrique populo patere credentes, intemerata fidei dona teneamus; sicut in Evangelio ipse nos docuit dicens: Ego s
Abbreviated transcription (Latin):
fana sibiuindicat. Cibiergo iudaeorũ ꝑde¬
uo in xp̃i internenone conpl&a . ẽ. credu¬
litati gentiũ fides patuit promissorum
Stsicutabinitio non negeris promissorun¬
dignias sed meritis fidei salusmagna
ꝑmissa ẽ. drio sic dicente. Cõ sendẽ uedas
qnum pcius fid iei probatione habradie

Expanded text:
fana sibi vindicat. Ubi ergo Judaeorum perditio in Christi internecione completa est, credulitati gentium fides patuit promissorum: et sicut ab initio non generis dignitati, sed meritis fidei salus magna promissa est, Domino sic docente cum se iidem Judaei pro potius fidei probatione Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
Derelinquelur siliasion ut ⁊ibeouis
Inuinea. & sicui casa sustodiaria sn
cucumerario & sicut ciuitas quae ex¬
pugnatur. quae causa olim in pron¬
heti consirmans in euangelio dnsađ¬
orobaut dicens. Hierusalẽ. hietusilẽ
qua ractidis proph&cas eel apidasmissos
idie. quotiens uolu congregate filios
iossicatgallina congregat pullosi

Expanded text:
Derelinquetur filia Sion ut tabernaculum in vinea, et sicut casa custodiaria in cucumerario, et sicut civitas quae expugnatur . Quae a se olim per prophetam dicta confirmans, in Evangelio Dominus approbavit dicens: Hierusalem, Hierusalem, quae occidis prophetas, et lapidas missos ad te; quoties volui congregare filios tuos sicut gallina congregat pullos
Abbreviated transcription (Latin):
s dampnanda ꝑsuasio. quã usin
exordiis narranonis inspeciasit depto¬
prustam ẽ. facta signauor. consequeus
sune ẽ. utquȩ sit aliorũ insua inrditiõne
puesitas uelquã defensione obicuat
singulare medũ seruaturus edissas
quia specutim ordinata distinctiacon¬
fusionẽ intellectibus derog aburdum
postione luco sit darius quodirrorũ
pamatũ .e. superius mastionitissecunde
diuimnatẽdisilũ credere. secundũ homiñ
rescare fa⁊imanois econtearrio extempo¬
re. terrenȩ natiuitatis difiliũ dicere. ante
tempora diffiter: Vide concestantiũ
ꝑfidurũ inuna conlatione ueritatẽ
simul qđ intoto. ẽ. neuter confit&im&
ađ simul in toto ẽ. uterq non rinuit.
dier̃ filius in uerbo anteomniũ sieculori
creitionẽnatus expastede sempñ nocum
aliho potest. eẽ. qulid. quod siꝑinotite

Expanded text:
s damnanda persuasio, quamvis in exordiis narrationis inspecta sit, de propriis tamen est facta signatior: consequens nunc est, ut quae sit aliarum in sua traditione perversitas, vel quam defensionem objiciat singularum modum servaturus edisseras; quia speciatim ordinata distinctio confusionem intellectibus derogabit, dum expositionum luce sit clarius, quod errorum matum est superius Marcionitas secundum divinitatem Dei Filium credere, secundum hominem refutare: Photinianos e contrario, ex tempore terrenae nativitatis Dei Filium dicere, ante tempora diffiteri. Vide concertantium perfidiarum in una collatione veritatem: simul quod in toto est neuter confitetur, et quod simul in toto est uterque non renuit. Dei enim Filius in Verbo ante omnium saeculorum creationem natus ex Patre, de sempiterno aliud pot
Abbreviated transcription (Latin):
itr omnes aegrpuos signacui inco¬
lumna pubis & luminis die ac noctea
disc raio tenebarrũ biaudita p̃terea
lentia deseosiapliamis elemri
manna in hecemo. & sineg¬

Expanded text:
atque omnes Aegyptios signa, sicut in columna nubis et luminis die ac nocte vdiscretio tenebrarum? Inaudita praeterea lentiam defensio praeliantis elementi; manna in eremo, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
& mors hominẽ p̃b& & resurrectiodm̃
Extant pterea a postolicꝓ conuersationis
actus & formã iustitiae sequi peneuta prtre¬
sentibus edocemus. cũ ea quae fecisse leginus
luiuos. Etiã ante defunctorũ cineres furi
sie peuideamus. Vix propinquiceste finis
& instantis examini terrore gonpellimus
Relictis idolis uent colere diuinitatẽ: & ii
primũ quẽ nouimus ac secindũ xp̃i quẽ

Expanded text:
t mors hominem probet, et resurrectio Deum. Exstant praeterea Apostolicae conversationis actus, et formam justitiae sequi pene ut a praesentibus edocemur, cum ea quae fecisse legimus vivos, etiam ante defunctorum cineres fieri saepe videamus. Vix propinquitate finis et instantis examinis terrore compellimur, relictis idolis, veram colere divinitatem; et inter primum quem novimus ac secundu
Abbreviated transcription (Latin):
unt & consumi abo domui israchel. &
domui uida test im̃tũ nouum. Nomsecun¬
dũ testamtã qđ disposui patribus eorũ cũ
Iuaquecessabunt dequibus scriptum esta
Dedit illis pcepta non bona in quibus non
istificabuntur in eis. sed qui fecerit ea
siu u& inillis. qu edã ergo in legẽ idereo
silgrussont st atata ut rebollẽ populũ
humili irent. potiusquã at tolli sussific¬
tune ꝑmitteront. & uelut quadã custo¬
edia disciplinae p̃sentis poenȩ terrot
colberent. quosadhuc longea sȩculi
fine aegentes seruare iudicii intminatio
non poss&. hinc illud .ẽ. oculũ prooculo
tentẽ prodente Nem anducaueris na
contigeris. hinc mensiũ obseruatio de fi¬
nita. neo moeniarũ que festiuit asstatitã
sabbati.iter ac pene totius humanorũ
actuũ rebus otio int̃ clus a libestas. saor
dero ꝓecddũ atq alitũ. uictimas prim a
tatio consu&ȩ ab hominationis exegđ.
sia arteri ab hisdẽ repente non p̃otemi
nsiltis foit pulatim abolendirespuero

Expanded text:
et consummabo domui Israel et domui Juda testamentum novum, non secundum testamentum, quod disposui patribus eorum in illaque cessabunt, de quibus scriptum est: Dedi illis praecepta non bona, in quibus non justificabuntur in eis ; sed qui fecerit ea, vivet in illis . Quaedam ergo in lege idcirco severius sunt statuta, ut rebellem populum humiliarent, quam attolli justificatura permitterent; et velut quadam custodia disciplinae praesentis poenae terrore cohiberent, quos adhuc longe a saeculi fine degentes, servare judicii interminatio tarda non posset. Hinc illud est: Oculum pro oculo, dentem pro dente : Ne manducaveritis, ne contigeritis . Hinc mensium observatio definita, neomeniarumque festivitas: hinc statutum sabbati iter, ac pene totis humanorum actuum rebus otio interclusa libertas. Sacrari vero pecudum atque alitum victimas prima ratio consuetae abominationis exegit; quia arceri ab iisdem repente non poterant, consultius fuit paulatim abolenda respuere,
Abbreviated transcription (Latin):
inusũ hominis necessiriũ subreligiosa
p̃dicatione uestentur. haec uos ad positis
nominibus. prodõ singula atq uniuersa
ueneramini. qđ suta .ẽ. falso diiaestimant᷑:
&error in promptũ .ẽ. Siuero aliquos qui
hisdẽ ex arbttriodi p̃sint: aꝑte stulticie.ẽ.
subicirgt equaro subuectas. Du eniplires
n onsant ĩ dlnus nasce nteiui unrentiuq sorina¬
tos. Siciuã setitomnia & tegũ. pariquera
impetio uel mansure efficit uel casura
decernit cude sergodõ soli ineiũ non ad po¬
nendũ a quo oniũ processit ex ordiũ uec
consempit̃namaiestituillius ae stim anda.

Expanded text:
in usum hominis necessarium sub religiosa deprecatione vertuntur. Haec vos appositis nominibus pro Deo singula atque universa veneramini. Quod si ita est, falso dii aestimantur, et error in promptu est; si vero aliquos qui iisdem ex arbitrio Dei praesint, apertae stultitiae est subjicienti aequare subjectos. Dii enim plures non sunt, sed unus nascentium viventiumque formator sicut fecit omnia, et regit, parique imperio vel mansura efficit vel casura decernit. Vides ergo Deo soli initium non apponendum a quo omnium processit exordium, nec consempiterna majestati illius aestimanda
Abbreviated transcription (Latin):
Omniaigitur elementa quȩ uos dõ uelut
coãna deelem̃tis numerittis ab ipso sicut
lãdixi exnihilo facta sunt . & in hancmun¬
diforna miecebili conparatione sociata.
Quaesicit iniciũ exdĩcreatione sumpserun.
Ita perenniatẽ eius bene fico consequen¬
tor. Et ideo ei co& na non sunt aquo.¬

Expanded text:
Omnia igitur elementa quae vos Deo velut Omnia igitur elementa quae vos Deo velut coaeterna numeratis, ab ipso, sicut jam dixi, et ex nihilo facta sunt, et in hanc mundi formam mirabili conspiratione sociata; quae sicut initium ex Dei creatione sumpserunt, ita perennitatem ejus beneficio consequentur: et ideo ei coaeterna non sunt a quo
Abbreviated transcription (Latin):
utexeo qđ qualit̃ cõq subsister& nihil rest&
ed p̃ci siorẽ miteriẽ quicũq decidert huad¬
Pem̃ta consoruant & in seuelut speccilicolate.
distinctã. resurreccioni tedditurx custodiuiT
nec residereusquã uel ut ꝑditũ poterit qđ
& diuinitus inquirendũ. ẽ. & sponte promit.
Sic famulantibus cunctisdisꝑseruã uiscetem.
reliquiae in suã formã corpus quaereddi¬
turȩ sunt il& in resurreccionis miratalo
inde fidaei meritũ credentibus augeatur.
unde alus incredulitatis augmentum eft.
Iã dudũ in hoc traxciatus tuitendit intentio
Iutcũ elem̃ta singula exnihilo ficta co¬
remoras &iã mundũ quẽ ex sȩma ipso
t ee & sua credimus a& nitatem ansurum.
& iniciominuas. & fine condudas. Adic& ad¬
sestionis tuae ordinẽ teneã quo factũ adõ
in p̃cedentibus meministi. quemad modũ
tam in explicabilis polimolem aut factã
crediuelis. autsicut nunc .ẽ. Non semꝑ per
futurũ ratione confirma.

Expanded text:
ut ex eo quod qualitercumque substiterit, nihil restet; ut ex eo quod qualitercumque substiterit, nihil restet; sed pretiosiorem materiem quacumque deciderit, haenta conservant, et in se velut speciali colore distinctam resurrectioni redditura custodiunt, nec residere umquam velut perditum poterit quod et divinitus inquirendum est, et sponte prometur: sic famulantibus cunctis dispersorum viscerum reliquiae in suam formam corpusque rediturae sunt; ita ut in resurrectionis miraculo inde fidei meritum credentibus augeatur, unde aliis incredulitatis augmentum est.Jam dudum in hoc tractatus tui tendit intentio, ut cum elementa singula ex nihilo facta commemores, etiam mundum quem ex semetipso esse, et sua credimus aeternitate mansurum, et initio minuas et fine concludas; ac licet assertionis tuae ordinem teneam, quo factum a Deo in praecedentibus meministi: quemadmodum tamen inexplicabilis poli molem aut factam credi velis, aut sicut nunc est non semper futuram, ratione confirma.
Abbreviated transcription (Latin):
prostrti & postlatronũ erdes fuceribus
carueruna aescis inon sepuleris memboo
lnquentes a nuo uideredibiliẽ. ine de
qoli abuerint corpori pos serestitui.
axiã reliquiar uinerũ nonque ant inueniti.
dm̃ posseomnia crederos. hocdeniq: futũ
facile ii dicores. neque humana dispica¬
tone discerneres atrum fieripossit. quoꝗ
taciendũ ille dixiss&. Et ideo fules sũmũ
p̃bonis omnibus mernũ .ẽ. quia qua ds̃
dixerat in plenda non dubitat. Rei iute hu
haec nrcio ẽ. elem̃ta onia cunctaȩ quȩ cres¬
turre. Nullo quid ẽ nob sensu intellectuq
respondent & ad obseruantiũ tantũ pro¬
pru ministeru uidentur bruta subsistere:
nm uel indigni eorũ imperio sumus. uel mun¬
di ardiana nescimus. Dm̃ autẽ. & intelif¬
gunt. &uerentur. Atq ita iussi s illius ob¬
secundant. ut ad nutũ p̃cepta. mox inple¬
lint. Quae lib& ergo exeiscorporibus pissca
bestiarũ. alitũ quȩ digestio. aut aquis
misc&ur autterris. necfieri ullo pacto potes

Expanded text:
s funebribus carnerunt, escis, non sepulcris membra linquentes; numquid credibile est in eadem quae habuerint corpora posse restitui, cum etiam reliquiae cinerum non queant inveniri? m posse omnia crederes, hoc denique factu facile judicares, neque humana disputatione discerneres, utrum fieri possit quod faciundum ille dixisset: et ideo fides summum prae bonis omnibus meritum est, quia quae Deus dixerit, implenda non dubitat. Rei autem hujus haec ratio est: elementa omnia cunctaeque creaturae nullo quidem nobis sensu intellectuque respondent, et ad observantiam tantum proprii ministerii videntur bruta subsistere, quoniam vel indigni eorum imperio sumus, vel mundi arcana nescimus: Deum autem et intelligunt et verentur, atque ita jussis illius obsecundant, ut ad nutum praecepta mox impleant. Quaelibet ergo exesis corporibus piscium, bestiarum alitumque digestio aut aquis miscetur, aut terris: nec fieri ullo pacto potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ac seimperio subditã muta fat&ur. Ipsum
aerẽ ꝑniciosior aliius sepecorrumpit.
Et postquã gnauauerit efficu pestilentem
incunturpiis adm̃ p̃cibus pluuiae & prolixa
tursũ serenitas supplicatione mutatur:

Expanded text:
et se imperio subditam motu fatetur. Ipsum et se imperio subditam motu fatetur. Ipsum aerem perniciosior halitus saepe corrumpit, et postquam gravaverit, efficit pestilentem. Vincuntur piis ad Dominum precibus pluviae, et prolixa rursum serenitas supplicatione mutatur:
Abbreviated transcription (Latin):
incorporirlis & ideo inuisibilis atq: in¬
corruptibilis ds̃ ẽ. Qua e in huiusni ndi
actu & contemplatione non ita sue : fed
corporaliaeẽ. &ĩ ã &a quae exipsogig¬
nuntus ostendunt qua ecũq ptg
eb eodẽ uel agi. cernimus dorcari
sub dispositone diuina non sue uoluntaus
sed officiisunt. Aspice trrusitus solis lunȩ que
discursus. & utriq cotdie ꝑuicis situdinestẽpo¬
rũ. uel ostũ. uel accasum . eẽ. tep&endum.
Aduentu nocus soldiẽ ꝑdit. quẽ tam̃ uec sẽꝑ
obiectu nubiũ. uelut exclusum inluminat.
una sui. patitur d&crim̃tũ. & plenitudinẽ
luminis sub constitutione rectoris. aut ꝑdit
aut recipit. Vanius pt̃ ea siderũ lapsus &
rationi signa famulantia. Intu mescensnotis
m̃ sibus mare & subcesta horarũ dispensa¬
tione excessũ modũ que custodiens. aut
sereno quie scit. aut tepostate turbatur.
Terrir imbribus infusa molltur. eademque
nirsũ aut gelustringitur. uit calotosiccatꝰ
Quia tuet aspetiũ dim& uens contremestit.

Expanded text:
ncorporalis; et ideo invisibilis et incorruptibilis Deus est: quae in hujus mundi actu et contemplatione non ita sunt, sed corporalia esse, etiam ea quae ex ipso mundo gignuntur ostendunt. Quaecumque praeterea ab eodem vel agi cernimus vel creari sub dispositione divina, non suae voluntatis, sed officii sunt. Aspice transitus solis lunaeque discursus, et utrique quotidie per vicissitudines temporum vel ortum vel occasum esse repetendum. Adventu noctis sol diem perdit, quem tamen nec semper objectu nubium velut exclusus illuminat. Luna sui patitur detrimentum, et plenitudinem luminis sub constitutione rectoris aut perdit, aut recipit. Varius praeterea siderum lapsus, et rationi signa famulantia, et intumescens notis mensibus mare, et sub certa horarum dispensatione excessum modumque custodiens aut sereno quiescit, aut tempestate turbatur. Terra imbribus infusa mollitur, eademque rursum aut gelu stringitur, aut calore siccatur: quin et aspectu Dei metuens contremiscit,
Abbreviated transcription (Latin):
quod÷ in arbore nonerat. uid&ur intempori
Quidicta in agris semina non plenã fidem
resurrectionis ostendunt. a periuitturit:
uiscera ut nuda sulcis grana mundentur
nisi prius mostua nonuiue scunt ÷u qual
sulcs uirentia sunt demersa autcũ calamis.
pesta latuerunt. Vnduergo exunc mubiplex
sem̃ undecũ aristis nouus palearũ candoremorgit a

Expanded text:
quodque in arbore non erat, videtur in tempore. quodque in arbore non erat, videtur in tempore. Quid jacta in agris semina? non plenam fidem resurrectionis ostendunt? Aperiuntur terrae viscera, ut nuda sulcis grana mandentur; nisi prius mortua non reviviscunt. Numquid sulcis virentia sunt demersa, aut cum calamis operta latuerunt? Unde ergo in uno multiplex semen? Unde cum aristis novus palearum candor emerg
Abbreviated transcription (Latin):
intiquas mastuorũ fauillas & insepuliris
saetulorũ a&ate consumptis uixossuum
cinerẽ residentẽ. Rursum in corpori
pos se conponi ac pristinũ membrorum
iugorem dubii pulueris calletiona
solidari. Vnde animas cuilib& iudicio
subdi possefacilius ad quiescã. quam
mostuorũ corpori inunas orditem
possere uociri. TACCHIEUA¬
Ot ad monitionis meae &tuae spaasimis
lapos sibile contendis. Quugitur qđ
potest facere o Aut non &i im nobis difficilius
e. ficereqđ non fuerit quã repant reqđ suit a¬
edhancdi possibilitatẽ aestimatio humana nom̃
cppit. Si hoc p̃sentes uonedocent creaturite
itemporto specie rerum uari&ate non signant.
insȩ arbores hiemis rigorenudantur & de¬
cussis solus peris secũ gratia spemgeriminũ
credas Atubi lenius ueris tempus ad flauet
mirũ in modũ humorra dicibus tentuscelsa
conscoendi: candorẽ cũ speciae quẽ lignonon
habuertr infloribus creans. Eructus adici¬
untur inpornis. & quidã uestitus infolus.

Expanded text:
ntiquas mortuorum favillas, et in sepulcris saeculorum aetate consumptis vix ossium cinerem residentem, rursum in corpora posse componi, ac pristinum membrorum vigorem dubii pulveris collectione solidari? Unde animas cuilibet judicio subdi posse facilius acquiescam, quam mortuorum corpora in vitae ordinem posse revocari. ZACCH.--Et admonitionis meae et tuae sponsionis impossibile contendis. Qui igitur qpotest facere? aut non etiam nobis difficilius est facere quod non fuerit, quam reparare quod fuerit? Sed hanc Dei possibilitatem aestimatio humana non capiat, si hoc praesentes non edocent creaturae, si tempora specierum varietate non signant. Diversae arbores hiemis rigore nudantur, et decussis foliis perisse cum gratia spem germinum credas. At ubi lenius veris tempus afflavit, mirum in modum humor radicibus tentus celsa conscendit, candorem cum specie quem in ligno non habuerat, in floribus creans: fructus adjiciuntur in pomis, et quidam vestitus in foliis,
Abbreviated transcription (Latin):
polauiss&. Necptius ab irȩ in pauid¬
fisiit quã missis ꝑcastroo sectaribiu s mmuil¬
torũ cede piareur admissum. & sodatu
Iniuriadĩ refecta intabulis repostare ns
pocpita. quorureparetione monstra¬
tũ e dm̃ noncidis sequos iniserit coi
sed deleri noluissequos sic uoluerit casi¬
garihaec etgolie remicircumitio le
erga suscaptã semel plebẽ benesita
dĩ. quad rxginta. annis duntrunt cã
lex diuinius lata.ẽ. quae sui ediccun¬
qe non pceptorũ nõdutat̃e sed rep¬
nationẽ iustiat naturedi ud fenti¬

Expanded text:
polluisset. Nec prius ab irae impetu dpolluisset. Nec prius ab irae impetu destitit, quam missis per castra sectoribus multorum caede piaretur admissum, et sedata injuria Dei refecta in tabulis reportarentur praecepta; quorum reparatione monstratum est, Deum non odisse quos permiserit corrigi, sed deleri noluisse quos sic voluerit castigari. Haec ergo eremi circuitio, haec erga susceptam semel plebem beneficia Dei quadraginta annis durarunt: tum lex divinitus lata est, quae sui editione non praeceptorum novitatem, sed reparationem justitiae naturalis affe
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uelut inmostalitate iam reddita
inmutabilis hominis formã simplex
seruauit integritas. Illic morses ad susu¬
piendã legẽ uocatur inmontẽ. &
quad racginta diebus ac noctibusdĩ
tentus adloquio scripta in lapedeis
tabulis refest p̃cepta. Prone fascor¬
ruptos sacrilegioquos telinquenit:
Dep̃hendens dũ ad huc manna & cur¬
lesti oblectanone essen refesti. Cum
eiũ eiusdẽ morsimoras uelut nanted¬
ditut sidepopulus incusar&. p̃dicta
abundantia saturrtus cito aquo exegri¬
to eductus eã. oblitus .ẽ. Poscete per
iuxonã quos coler&deos coepii. missis¬
p̃ inignẽ mulierũ munilib illi sed andũ.
processus ẽ teligioni quȩ cultiinae grpto
uoliformã referr&. Neuersus morfes
fidelit̃ saeuit infacinus. & redacto in
tuduerẽ taurecapite qđ factũ insimi¬
liudine ab omnationis aegrpitae
fuenti: delatas in lege tabula s indigna¬
uo consringn: indignos fore dilitteris
udicans quaspilis ciusi execrooto

Expanded text:
sed velut immortalitate jam reddita, sed velut immortalitate jam reddita, immutabilem hominis formam simplex servavit integritas. Illic Moyses ad suscipiendam legem vocatur in montem, et quadraginta diebus ac noctibus Dei tentus alloquio, scripta in lapideis tabulis refert praecepta: proh nefas! corruptos sacrilegio quos reliquerat deprehendens, dum adhuc manna et coelesti oblectatione essent refecti. Cum enim ejusdem Moysi moras velut non redituri idem populus incusaret, praedicta abundantia saturatus cito Deum a quo ex Aegypto eductus esset, oblitus est; poscere per luxuriam quos coleret deos coepit; missisque in ignem mulierum monilibus, illi se dandum professus est religioni, quae culti in Aegypto idoli formam referret. Reversus Moyses fideliter saevit in facinus, et redacto in pulverem tauri capite quod factum in similitudinem abominationis Aegyptiae fuerat, delatas in legem tabulas indignatione confringit, indignos fore Dei litteris judicans quos talis ausi exsecratio
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas confefum probatũ ẽ. poss& ali¬
quando subripere cũ&iam insumma
abundintia in cognitae regionis ad sue¬
turã descderiũ & prasanis acrorũ ritus
neexpellendarũ p̃t ea ex isdẽ regionibus
gentiulic& prceiua diumitate illius non
in latura dispendiũ statim bella tecrereN
Simul &iã ut postheremi iniuriã promissa
habitatio plusplacera quã lic& ꝑse in¬
gflimabilis amorenitas cõmendar&
pteritorũ tam̃ recordatio facer& aptiorẽ.
& iudeclem̃tẽ insua patientia diuinitatẽ.
Victũ non supplici sperantibus ptece
sedde ẽe. tumultuari nequȩ rentibus
nubem quendam p̃stat innonie & in.¬
gelorum cibo corpora human iuescuita
Ituit nocturi olargittus in fusionon
querelȩ. tantũ int̃ludere locum.
sed usui congesta suꝑ ẽa. illio ꝑ omneqł
dixitẽpus mirũ in modũ noncalciam̃tu
non uestis atteritur. nulla ꝑ indaȩ capil¬
lorũ aut unguiũ excretio dominata ẽ.

Expanded text:
voluntas, sicut confestim probatum est, posset alivoluntas, sicut confestim probatum est, posset aliquando subrepere; cum etiam in summa abundantia incognitae regionis assuetorum desideriorum et profani sacrorum ritus ne expellendarum praeterea ex iisdem regionibus gentium, licet praevia divinitate illis non illatura dispendium, statim bella terrerent. Simul etiam ut post eremi injuriam promissa habitatio plus placeret, quam licet per se inaestimabilis amoenitas commendaret, praeteritorum tamen recordatio faceret aptiorem. Et vide clementem in sua patientia divinitatem. Victum non supplici sperantibus prece, sed deesse tumultuarie querentibus, nubem quamdam praestat annonae, et angelorum cibo corpora humana vescuntur: ita ut nocturnae largitatis infusio non querelae tantum intercluderet locum, sed usui congesta superesset. Illic per omne quod dixi tempus mirum in modum, non calceamentum, non vestis atteritur, nulla perinde capillorum aut unguium excretio dominata est;
Abbreviated transcription (Latin):
pi&atis indulgentia fruetentur. St cum
ant̃ adminationẽ ac necessitatẽ stupetes
signa & pericula nontimerent.
quidẽ cognitio p̃diciorũ sed nisrationis
plenitudine muniatur infirmata est
quidigitur fuit easȩ ut em̃som arteintisterũ
minrculis liberati ad horemũ dicotentur :¬
utcur postea inde sestis tã longitemporis
alegatione cruciati sunt. cũ illis pt̃ea ali¬
monia c&o nr que uiţ necessina horrens
reginũ nuditas non pber& Vndeergo
multitudim pastus antquã obcaust hyc
tinto perelibenantis poenas fuerit. uol
*e poena illud relegationis fuit ue inde festis
ac squalentibes lotis necessaria defuerunt
sedpastus hominũ exhibmone. p̃ciosior &
herrm ipsius circuitio congrua atque haec
calorũ augerentur. exempla. Et quia sẽꝑ
ad sucta diligimus prouidendũ fuit. nestiq̃
promissionis terrx breui acrectoltners
ꝑnerarent quibus ad aegrptũ reuestendi

Expanded text:
pietatis indulgentia fruerentur, et cum pietatis indulgentia fruerentur, et cum inter admirationem ac necessitatem stuperent, signa et pericula non timerent. quidem cognitio praedictorum; sed nisi rationis plenitudine muniatur, infirma est. Quid igitur fuit causae, ut emenso mari tantis rerum miraculis liberati ad eremum ducerentur; aut cur postea in desertis tam longi temporis ablegatione cruciati sunt? Cum illis praeterea alimoniam caeteraque vitae necessaria horrens regionum nuditas non praeberet; unde ergo multitudine pastus; aut quam ob causam haec tantopere liberatis poena fuerit; vel ec poena illud relegationis fuit, nec in desertis ac squalentibus locis necessaria defuerunt; sed pastus hominum exhibitione pretiosior, et eremi ipsius circuitio congrua: atque haec culorum augerentur exempla; et quia semper assueta diligimus, providendum fuit, ne statim ad promissionis terram brevi ac recto itinere pervenirent, quibus ad Aegyptum revertendi
Abbreviated transcription (Latin):
solidatũ intellegentres obsequiodim panditꝰ
scũgradienibus solx̃ &ima pelagiardu
laterũ moleuatuantur. populo queii Las
iliud euadente. cu ꝑsequętes abeinub
inminerent. Ietũ similit ꝑmor sentursũ
inseconue tit mare: & tĩquã obdiiniunĩ
uindicis elemti inmsitas recue sutumidor
confluer&. Innumora biliscurrũ &
equoru cuelecas ascensoriba ss lide
sub mergitur Mextique a tenis bellitorum
manusti qua non fiussa obtecti ẽ hispti¬
mordis ab ab rachã mor seduce plebs adsump¬
ta lud eorũ ẽ. & post transitu maris usq ađ
heremũ inquaquad raginta annis mansa
reꝑductisunt. His ꝑ noctẽ colunalucistam¬
quã it ineris. duxpibat. Sadẽ &iã ꝑdic̃
nefessos lassitudo conficer& in nube pre¬
codens ab ꝑstus iniuria uindicabat. Ita
prorsus famulantib: elem̃tisdi auxilio
u si sunt. ut in eius beneficus non sola cae¬
le fas potentia e dignatione. sed ut pat̾nȩ

Expanded text:
solidatum intelligentis obsequio dividi. Panditur solidatum intelligentis obsequio dividi. Panditur siccum gradientibus solum, et ima pelagi ardua laterum mole vacuantur; populoque in littus aliud evadente, cum persequentes abeuntibus imminerent, ictum similiter per Moysen rursum in se convenit mare; et tamquam ob Dei injuriam vindicis elementi immensitas recursu tumidiore conflueret, innumerabili curruum et equorum cum electis ascensoribus multitudo submergitur; mixtaque arenis bellatorum manus, tamquam non fuisset, obtecta est. His primordiis ab Abraham Moyse duce plebs assumpta Judaeorum est; et post transitum maris usque ad eremum in qua quadraginta annis mansere, perducti sunt. Hos per noctem columna lucis tamquam itineris dux praeibat: eadem etiam per diem ne fessos lassitudo conficeret, in nube praecedens ab aestus injuria vindicabat. Ita prorsus famulantibus elementis Dei auxilio usi sunt, ut in ejus beneficiis non sola coelestis potentiae dignatione, sed et paternae
Abbreviated transcription (Latin):
ornatũ absentiũ sollemniorũ impantre
hospicũ consũ eundẽ que prodiuturi
laboris mcrito &anere non fraodis
Nudio sedhonore mercedi sindelasi
cũ adhuo deo puraentatione nihil sat ent
quos aditer oratu conpuler unt recrude scen¬
te malitia ȩũ ira Insecuntur ẽ missos.
&imminente aegrptiorũ exeratuspes
euadendim&uentib: de .ẽ. Cũ &atergo
hostes insisterent & mare oppositũ afro¬
te. prohiberent. Ad .e. territisds̃& in sum¬
medes perantiũ metucaelestepugnat
auxiliũ. Int iecte primu ꝑdiẽ te nebite
uelut obiectu inpen&rabili p̃cedentes
defendunt. & iꝑsequentiũ imp&umu¬
tata elem̃torũ uice. tu&ur trepidos
subito noctis infusio. Virgi de inde mor¬
ses ꝓcuterepel igus inbeur imensam
itque idpbendi trensentbusuia pro¬
fundi aques imperio remouere. pelsa
altrinsecus undiru acieserignur &
taqua signu bellicimoris disposuosstute:
dice refluctus acmaremuri similitudine

Expanded text:
ornatum absentium solemniorum impetrare ornatum absentium solemniorum impetrare hospitum censum, eumdemque pro diuturni laboris merito retinere; non fraudis studio, sed honore mercedis. Ii delusi, cum adhuc de opum retentione nihil scirent, quos ad iter oratu compulerant, recrudescente malitia cum ira insequuntur emissos, et imminente Aegyptiorum exercitu spes evadendi metuentibus deest, cum et a tergo hostes insisterent, et mare a fronte oppositum prohiberet. Adest territis Deus, et in summo desperantium metu coeleste pugnat auxilium: interjectae primum per diem tenebrae velut objectu impenetrabili praecedentes defendunt, et a persequentium impetu, mutata elementorum vice, tuetur trepidos subdita noctis infusio. Virga deinde Moyses percutere pelagus jubetur immensum, atque ad praebendam transeuntibus viam profundi aquas imperio removere; celsa altrinsecus undarum acies erigitur, et tamquam ad signum bellici moris dispositos stare diceres fluctus, ac mare muri similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
cudimanu euidentur inspecta & conuestiab
impi&catesua contumaces ad monerentur
&e libercerentur ad flicti. Iunc morsiemisio¬
nẽ memorae plebis &dĩ auctoritatepas¬
centi cufarteone deaegrptiorũ regemagi
resistunt ut fallere eundõ prodigiorũ ÷
feciss&imitacionedicentes Noccedit ali¬
quantis ꝑsimilitudo ueritatis ignis que
phantasi a sedobniti intuq ꝑmitatur
nonut profanorũ falsitas uincen& sedit
dĩ uistus latius elucor&. Ñcũplagarũ
diuersitatesincausam signi sicutmor fes
saciebat idẽ quoq facete uiderentur:
reuocaro non potoraent qđ fecissent.
Etsicut haec monstruosa. suentia sol&: nocere
nouerent. succurrere nosciebant
Malorũq: ipsi intulerant cosationẽ abeo
tursumquẽ imitari conabantur orantes.
Sicadextremũ dimittere populũ ui ini¬
mitabiliũ signorũ & in pos sibilitatis
sciae confessione conpulsi sunt : Admo¬
nentur dĩ iudicio profecturi celebritate
gaudii subbreui simula rediscessu. & ad

Expanded text:
cum Dei manu evidenter inspecta, et converti ab impietate sua contumaces admonerentur, et liberarentur afflicti. Tum Moysi emissionem memoratae plebis ex Dei auctoritate poscenti, cum Pharaone Aegyptiorum rege magi resistunt, fallere eumdem prodigiorum quae fecisset imitatione nitentes: nec cedit aliquantisper similitudo veritati, signisque phantasia; sed obniti utcumque permittitur, non ut profanorum falsitas vinceret, sed ut Dei virtus latius eluceret. Nam cum plagarum diversitates in causa signi sicut Moses faciebat, idem quoque facere viderentur, revocare non poterant quod fecissent. Et sicut haec monstruosa scientia solet, nocere noverant, succurrere nesciebant; malorum quae ipsi intulerant cessationem ab eo rursum quem imitari conabantur, orantes. Sic ad extremum dimittere populum vi inimitabilium signorum et impossibilitatis suae confessione compulsi sunt. Admonentur Dei judicio profecturi celebritatem gaudii sub brevi simulare discessu, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
laue tues peridit ari fidẽ sine r& propinqutas
uduetus aboris &eseriari iustitia inmineus
nisi postrema eẽ non possunt Videroenim
quantos antoprior illus saluassee aduertius
plures coste quã nunc faci&cũ a fide inuenert

Expanded text:
lorum nec periclitari finem sineret propinquitas adventus alterius, et servari justitiam imminens nisi postrema esse non possint. Videto enim, quantos anterior illius salvasset adventus, plures certe quam nun
Abbreviated transcription (Latin):
nunciant. acp̃cedunt. Osenĩ uelraro
uindic& sepius cõminatur irax caelests.
seueritatẽ timeri magisquã exericupiens.
tcontra idȩorũ contumax natio non solu
corrigid&nectat̃ sed argui dedignatur
di queimperiomissos proph&as diuersis
multauere supplitiis ut humanarum.
noncater& intentiosa prauit atede¬
signans diseforsitan psentia corrigen¬
des que tam̃ postea trucidantes posti
signa aq uistutes credere noluetunt
cu& uenturũ sussent & uenis se cognos¬

Expanded text:
nuntiat ac praecedunt. Deus enim ne vel raro nuntiat ac praecedunt. Deus enim ne vel raro vindicet saepius comminatur, irae coelestis severitatem timeri magis quam exseri cupiens. At contra Judaeorum contumax natio non solum corrigi detrectat, sed argui dedignatur; Deique imperio missos prophetas diversis mulctavere suppliciis, ut humanarum non careret, intentiosa pravitate designans Dei se forsitan praesentia corrigendos, quem tamen postea cruci dantes post signa atque virtutes credere noluerunt, cum et venturum scissent, et venisse cognos
Abbreviated transcription (Latin):
tradidernt nisie dictarũ qualte Expanatur
inellegore non possu. łACHEVS ñ¬
Di agnitio&tu leccione formidolex prima ẽ
Om̃ enĩ nossequid prod . ẽ. sidiligere actimere
non cordi ẽ consumatũ deinde iustitia e ordo
sub sequitur studere pi&at. Et in obseruan¬
tis bonorũ operũ mentis puritate trirnscem¬
dere in .ẽ. p̃terea p̃sens poena cõmissis &
piacula iunguntur offensis. Summaq
edictorum conclusione p̃cipitur nealii
facias qđ fieri tibi nolis & rursu ut alii facias
qđ fiartibi uelis Creatio ꝑ indemundihur
in sesta .ẽ. & hanc elem̃torũ conspirationẽ
idẽ qui e xnihilo feceraxt. fabricator ex¬
posuit suim dicansoperis quȩ ilic a& nahu¬
manus error inuexit. Postmor sencurrantib:
tẽporũ spacus cũ ꝑ abusionẽ salutariũ pcep¬
torũ idolorũ cultus increscer&. Additur
frequens incropatio proph& arũ. & ad¬
uentũ xp̃i. quẽ iã exꝑtisumus & nunc
operimur multa curationũ genera de¬

Expanded text:
tradiderat, nisi edictorum qualitas exponatur, intelligere non possum. ZACCH.--Dei agnitio et cum dilectione formido, lex prima est. Deum enim nosse quid prodest, si diligere ac timere non cordi est? Consummatus deinde justitiae ordo subsequitur, studere pietati, et in observantias bonorum operum mentis puritate transcendere. Inest praeterea praesens poena commissis et piacula junguntur offensis, summaque edictorum conclusione praecipitur, ne aliis facias quod fieri tibi nolis; et rursum, ut aliis facias quod fieri tibi velis. Creatio perinde mundi hujus inserta est, et hanc elementorum conspirationem idem qui ex nihilo fecerat fabricator exposuit, sui indicans operis, quae illi coaeterna humanus error invexit. Post Moysen currentibus temporum spatiis, cum per abusionem salutarium praeceptorum idolorum cultus incresceret, additur frequens increpatio prophetarum, et adventum Christi quem jam experti sumus, et nunc opperimur, multa curationum genera de
Abbreviated transcription (Latin):
eiciuntur. exillo inuio labili tẽperie
detraccus & subhoc corruptibiliaere
uicturis pellicius statĩuestrtu s inponit᷑
tad quaerendũ uictũ labor improbus
deputitur. Vt solũ uesterent Nil
desudantes. quãuis plura cgerent
mostis tam̃ sementae suba acerents
Haec int̃dieti primitrans gressio malorũ
õniũ causa mostisque principiũ rbc
t am̃ iiundictã dĩ prempta patientia
sententiae in rogauit effectũ sedulm
seuioris edieti feporis int̃possitione
molliuit. Vi meritã ueniȩ eã exla¬
bore pemtentiae: Ac lapsi ebseruatio¬
nẽ iustitiie uel posteros edocerent.
quorũ gratiae restiriuiutt ae quã ami semi
possurt quip segraetait comussent. haec
Sediunciorũ potius increm̃ta creuerunt
& sequentiũ hominũ consumpsit abusio
Itaue postei mostisconual oscente sontentiã
atdenciũ criminũ labẽ. diluuii
infusio sola gestringuera. xpolao¬

Expanded text:
ejiciuntur; ex illa inviolabili temperie ejiciuntur; ex illa inviolabili temperie detractis, et sub hoc corruptibili aere victuris pelliceus statim vestitus imponitur, et ad quaerendum victum labor improbus deputatur; ut solum verterent nil desudantes, quamvis plura congererent, mortis tamen sententiae subjacerent. Haec interdicti prima transgressio malorum omnium causa mortisque principium; nec tamen in vindictam Dei promptam patientia sententiae irrogavit effectum, sed vim severioris edicti temporis interpositione mollivit; ut meritum veniae esset ex labore poenitentiae, ac lapsi observationem justitiae vel posteros edocerent, quorum gratia restitui vitae quam amiserant possent, qui per se graviter corruissent. Haec sed vitiorum potius incrementa creverunt, et sequentium hominum consumpsit abusio; ita ut postea mortis convalescente sententia, ardentium criminum labem diluvii infusio sola restingueret. CA
Abbreviated transcription (Latin):
uiscer&ur auciore. Acsibi ita ominu
subiecia cognoscer&. utei quisibi
subia cenit ess& ipse subiotius
Simul ne homo racuo nabilis factus
suerbruta animalia obseruatione
lorpare. Seduteo que solus papuũ
iccoperat sensũ. lra peepiũ ac
benoficiũ &cauere intelleger& & me¬
teri. Huiebe uttudinidiabolus inuidens
ꝑserpentẽ quie rat c&eris animalib
prudentior. Mulietẽ primũ id est
inferioris sexus hominẽ & ad creden¬
dũ animi facilioris inlexit: int̃dictũ
gustatu arboris temerare ꝑeandẽ
postea uirũ. simili falsitate decepit.
Tuturos ad serons dõ similes sieius ligniꝰ
pomis non abstinerent. Quod uelat
ideo diuinitas excepiss& nec caeleftt
scuentiam cum hominibus pastirentur
Hisdeceptos dolis inpeccitũ graruissimã
conpulit utse ꝑtransgressionẽ p̃ceptq
creatori similes ẽẽ quãuis nom possint
uelletim̃ ausi sint. hic fraude in mosta¬
litaus beneficio spoliati depare diso

Expanded text:
visceretur auctorem; ac sibi ita omnia visceretur auctorem; ac sibi ita omnia subjecta cognosceret, ut ei qui sibi subjecerat, esset ipse subjectus: simul ne homo rationabilis factus sicut bruta animalia sine observatione torperet; sed ut eo quem solus praecipuum acceperat sensum, inter praeceptum ac beneficium et cavere intelligeret et mereri. Huic beatitudini diabolus invidens per serpentem, qui erat caeteris animalibus prudentior, mulierem primum, id est inferioris sexus hominem, et ad credendum animi facilioris illexit interdictum gustatum arboris temerare: per eamdem postea virum simili falsitate decepit, futuros asserens Deo similes si ejus ligni pomis non abstinerent, quod velut ideo divinitas excepisset, ne coelestem scientiam cum hominibus partiretur. His deceptos dolis in peccatum pravissimum compulit, ut se per transgressionem praecepti Creatori similes esse, quamvis non possint, velle tamen ausi sint. Hac fraude immortalitatis beneficio spoliati de paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
Vtqui peccati iantũ causas audire desidenrs.
& iã creatorẽ humani generis propius
ignoscas. Euenĩ omniads feciss& ex
nibnilo habitatore mundiho. ninẽ sincxit
exlimorudi que ad huc. ex inimocorpo¬
ri. sp̃m sensum. quael irgnus est.
Spm̃ quo communẽ carpimus aerem.
quomembra prouehimus. Sensum
quo ac&eris inimilibus discrepamus.
tũ ieadi prepriũ arburiu addidit
liberuinoonia. inptriu irbuens cã
inmostalitatis cuconditione ꝑmissi ẽ¬
uatione difficilis periculũ inferreignaro:
Sedquae ostensa neu sarpa r&cur tantã
creatoris gractiã. cũ in mostalitatis
beneficia custodir&e. Sic positoitaq
homineinterdelicias ꝑ aradisi a moae¬
nissimi scilit& loci. Et nulla autarũ
intepere acuari& itẽ corrupti exõni
p̃ciosatũ arboru fructu edeiicop¬
osa. datur facultas. Sed inmalusunus
tantũ arboris usurpatio prohib&ur.
V⁊ int̃ dictã eande arliorẽ. semꝑlntuens
hamo ȩius quinuĩ dixerat meminiss&
& plaus omnibus pessese nonobli¬

Expanded text:
qui peccati tantum causas audire desideras, etiam Creatorem humani generis propius agnoscas. Cum enim Deus omnia fecisset ex nihilo, habitatorem mundi hominem finxit ex limo, rudique adhuc et exanimo corpori spiritum sensumque largitus est; spiritum quo communem carpimus aerem, quo membra provehimus; sensum quo a caeteris animalibus discrepamus: tum vivendi proprium arbitrium addidit, liberum in omnia imperium tribuens; tum immortalitas cum conditione permissa vatione difficilis periculum inferret ignaro; sed quae ostensa ne usurparetur, tantam Creatoris gratiam cum immortalitatis beneficio custodiret. Sic posito itaque homini inter delicias paradisi, amoenissimi scilicet loci, et nulla aurarum intemperie ac varietate corrupti, ex omni pretiosarum arborum fructu edendi copiosa datur facultas; sed in multis unius tantum arboris usurpatio prohibetur, ut interdictam eamdem arborem semper intuens homo, ejus qui interdixerat meminisset, et praelatus omnibus prae se esse non obli
Abbreviated transcription (Latin):
ueniss& & oblibiq nullaqua e iustitiae curtae
hominũ corda morder&. qnm̃ difficilius
intiquiscredendũ e&. exemplis. cũ uix re¬
cedemibus fidesd&ur. Eccead huc domini¬
caecrucis aemastis indicia felicis. sepulchri
xuul continent. & signatus a psenti mult¬
dine locus postresurreccionis uisui caeles¬
t gestatur. Ascensum poene adhuc solo
residente pedũ uestigia aclustractȩ operib:
regionas ⁊ ustutũ exempla demonstrant &a
multis xp̃s autquia fuit mostiuis ds̃ eẽ. non efanit

Expanded text:
ulisset et oblivio, nullaque justitiae cura hominum corda morderet; quoniam difficilius antiquis credendum esset exemplis, cum vix recentibus fides detur. Ecce adhuc Dominicae crucis ac mortis indicia felicis sepulcri exuviae continent, et signatus a praesenti multitudine locus post resurrectionis visum coelestem testatur ascensum: pene adhuc solo resident pedum pressa vestigia, ac lustratae operibus regiones virtutum exempla demonstrant: et a multis Christus aut quia fuit mortuus, Deus esse non aest
Abbreviated transcription (Latin):
tiuonibus auetoredm sibi am uioribus
trrditũ peregrina plebsconuenit sus
suilibenrtione culã ꝑpatrrs pose tohii¬
crudelis edici. mor ses primum a pa¬
tentibus educ arxur occuliae. inuentus.
deinde asilia saraonis cu obmetũ p̃cept
et̃. expositus omnia. aegrptiorũ in¬
formaraur sapientia. atq ad libe randũ
dipopulũ p̃cepta suscipere. Neuelin¬
doctus cas ualit̃. uel mediceris inte liretus
institutus ommiarorũ sapiegatnon fu¬
ns& incauius quȩ susceperat credidis se:¬

Expanded text:
tionibus auctorem Deum sibi a majoribus tionibus auctorem Deum sibi a majoribus traditum peregrina plebs convenit, et in sui liberationem cultam per patres poscit divicrudelis edicti Moyses primum a parentibus educaretur occulte; inventus deinde a filia Pharaonis, cum ob metum praecepti esset expositus, omni Aegyptiorum informaretur sapientia, atque ad liberandum Dei populum praecepta susciperet, ne vel indoctus casualiter, vel mediocris intellectu, si institutus omni eorum sapientia non fuisset, incautus quae susceperat