comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carne gessit. ñ tm̃ p̃dicando uł miracłis admo-¬
nendo. s ⁊̃ aĩam qͣm ꝓ nobis accepit ponendo.

Expanded text:
carne gessit, non tantum praedicando vel miraculis admovendo, sed etiam animam quam pro nobis accepit, ponendo
Abbreviated transcription (Latin):
et iohannes baptizans in ennõ¬
iuxta salim quia aque multe e¬
rant illie. et ueniebant. et bapti¬
tabantur. Nondum enim missus
fuerat in carcerem iohannes.
acta est questio ex discipulis.
iohis cum iudeis de purificatio

Expanded text:
et Joannes baptizans in Ennojuxta Salim: quia aquae multae erant illic, et adveniebant, et baptizabantur: nondum enim missus fuerat in carcerem Joannes. Facta est autem quaestio ex discipulis nnis cum Judaeis de purific
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ostñso qua iusticia dãp¬
netur qui non credit.
ostendit qua iusticia sal-¬
uętur qui credit.
¶ Post ħ ñ ꝯtinuo post dis¬
putationẽ oũ nicho de mo
que facta ÷ in ierosoli¬
mis. s ꝑato spatio temꝑiᷤ.
de gali lea intudeam re¬
diit  a¬
¶xpõ iam baptrrante
adhuc baptizat ioħs. qr
adhuc ꝑmanet umbra
nec debet p̃cussor cessare:
donec ũitas manifestet᷑.¬

Expanded text:
Ostenso qua justitia damnetur qui non credit, ostendit qua justitia salvetur qui credit. Non continuo post disputationem cum Nicodemo quae facta est in Hierosolymis, sed peracto spatio temporis de Galilaea in Judaeam rediit. o jam baptizante adhuc baptizat Joannes, quia adhuc permanet umbra. Nec debet praecursor cessare donec manifestet
Abbreviated transcription (Latin):
ta non discrepent int̾ se. uł tres aĩe iurtutes in
unum redigantur. ut in rõe possideamꝰ pru¬
dentiam. in ira odium uitioꝵs. in cupiditate
desid̾ium uirtutum. Ut mulier eccłia fidem ho¬
minis farine tͥb satis miscet. credulitati patͥs
nos ad triplicem dm̃.s uniꝰ dĩtatis noticiã ꝑduc̃.¬

Expanded text:
ta non discrepent inter se. Vel tres animae virtutes in unum rediguntur, ut in ratione possideamus prudentiam, in ira odium vitiorum, in cupiditate desiderium virtutum. Vel, mulier, Ecclesia, fidem hominum farinae tribus satis miscet, credulitati Patrisnos ad triplicem Deum, sed unius deitatis notitiam perduc
Abbreviated transcription (Latin):
uentes semel inita ura nuptiar̾. ut potiꝰ sint int̾se
ꝯiuges. qui ab alt̾utro seꝑati st̃. quã cũ his qͥbꝰ aliis adhe¬
ser̃. Cũ aliis qͥppe adultĩ ñ eent: nͥ ad alt̾utrũ nuges per¬
mane̾nt. Deniq mortuo uiro eũ quo uerum conubiuĩ fuit.
fieri um conubium potest cũ quo adult̾i pꝰ adult̾iũ fuit. ita
manet ⁊̃ int̾ uiuentes qͥddã nuigale. q nec seꝑatio neo cũ
alt̾o copulatio possit auferre. Man& aũ ad noxam cͥmi¬
nis. ñ ad uinculũ fedĩs. sic̃ a postate aĩał ũe coniugio xp̃i
recedens oẽ fide ꝑdita sacmtũ fidĩ ñ admittit qͦd lauacro

Expanded text:
uentes semel inita iura nuptiarum, ut potius sint inter se coniuges qui ab alterutro separati sunt quam cum bis quibus aliis adhaeserunt. cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrum coniuges permanerent. denique mortuo uiro cum quo uerum conubium fuit fieri uerum conubium potest cum quo prius adulterium fuit. ita manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod nec separatio nec cum altero copulatio possit auferre. manet autem ad noxam criminis, non ad uinculum foederis, sicut apostatae anima uelut de coniugio Christi recedens etiam fide perdita sacramentum fidei non amitti
Abbreviated transcription (Latin):
tationem diaboli. congregationem be-¬
stiarum. & ministerium ꝓtulit anglo-¬
singla in breui compingens. nec aucto
ut sacerdotio reprobus haberetur. S
tantum consentiens fidei predestinata
potuit electio. ut nec sic in oꝑe uerbi per¬
deret quod prius meruerat in genere.
nere. et discrplinam in se legis agnoscere.
et diuinam in carne domini intelligẽ.

Expanded text:
onem bestiarum, et ministerium angelosic in brevi compingens, protulit, itur, ut sacerdotio reprobus haberetur. Sed tantum consentiens fidei praedestinata potuit electio, ut nec sic in opere Verbi perderet, quod prius meruerat in genere. nere, et disciplinam in se legis cognoscere, et divinam in carne Domini intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
Quapp̃ isti qͥ ex eugłio ꝑu̾so intellectu manifesta aplica p̾¬
cepta ꝑu̾t̾e moliuntur. aut ñ cogitant in crastinũ sicut
um oportet tanꝗͣ opifices exercẽ negotia. Quasi facile
ait. ñ inuacuũ cucurri. nec inuacuũ laboraui. qui tñ oꝑa
ista & p̾̃cepit ce fecit. ħ nob tanta auctoritate informa¬

Expanded text:
ar, isti, qui ex euangelio peruerso intellectu tam manifesta apostolica praecepta peruertere moliuntur, aut non cogitent in crastinum, sicut um oportet tamquam opifices exercere negotia? quasi uero faait: non in uacuum cucurri nec in uacuum laboraui? qui tamen opera ista et praecepit et fecit. haec nobis tanta auctoritas doctis et informa
Abbreviated transcription (Latin):
arcus euangłista di. et petri in
baptismate filius. atq in diuino
sione discipulus sacerdotium in ifrł agens. se-¬
cundum carnem leuita. conuersus ad fidẽ
xp̃i. euanglium initalia scripsit. ostendens¬

Expanded text:
us, evangelista Dei et Petri in baptismate filius, atque in divino sermone discipulus. Sacerdotium in Israel agens, secundum carnem Levita. Conversus ad fidem Christi, Evangelium in Italia scribit in
Abbreviated transcription (Latin):
tatio facit. ut ̃ tales admitant᷑. qui nullam afferant muta¬
te ĩ meliꝰ uite docum̃tũ. Ñ enĩ apparet utrũ ex ꝓposito seruitu¬
tis dĩ uen̾i̾nt. an uitã inopẽ & laboriosã fugientes: uacui pasci.
atq uestiri uoluerint. & insuꝑ hon̾ari abhis a qͥb contempni
tate corꝑis excusare ñ posst̃ p̾t̾ire quippe uite osuetudine ꝯun¬
cunt᷑. umbraculo male discipline se contegunt. ut eugło male in

Expanded text:
tatio facit, ut etiam tales admittantur, qui nullum adferant mutatae in melius uitae documentum. neque enim adparet utrum ex proposito seruitutis dei uenerint, an uitam inopem et laboriosam fugientes uacui pasci atque uestiri uoluerint et insuper honorari ab eis, a quibus contemni tate corporis excusare non possunt; praeteritae quippe vitae consuetudine convincuntur; umbraculo malae disciplinae se contegunt, ut ex male intell
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qd̾ apłis. ꝑ suecessiones uniuersali eccłe ꝓmittit.
tiota quodusq in finem scłi non st̃ defecti quidi¬
uina mansione sint digni
m̃tum. lam factũ erat qd solꝰ maths ait de t̾re motu. & reuoluto
lapide. ⁊ tritis custodibꝰ. Uenit aũ inaria magdalene eet̾is feruen¬
pidẽ sublatum. añqͣm diligentiꝰ inspic̾et. credens sublatũ corpꝰ eueur¬
rit. ñtians petͦ i ioħi. qui ⁊̃ cucurrer̃ ad monum̃tũ.⁊ ñ inuento cor¬
pore.credid̾unt ꝙ maria dix̾at sublatum. abier̃q. maria aũ stetit¬
foris plorans. in orto scł. qͦ ing̾sse fuerant. tc̃ uid̾unt angłm sedentẽ
suꝑ lapidẽ reuolutum. de quo maths .⁊ .m. dict̾. qui dixit eis. nolite

Expanded text:
 per successiones universali Ecclesiae promittit. Nota quod usque in finem saeculi non sunt desituri qui divina mansione sunt digni. motu, et revoluto lapide, et territis custodibus. Venit autem Maria Magdalena. Caeteris fervendensque lapidem sublatum antequam diligentius inspiceret, credens sublatum corpus, cucurrit, nuntians Petro et Joanni, qui etiam cucurrerunt ad monumentum, et non invento corpore, credidforis plorans. In horto quo jam egressae fuerant. Tunc viderunt angelum sedentem super lapidem revolutum, de quo Matthaeus et Marcus dicunt. Qui dixit eis: Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
legit. quanto citiꝰ face̾ qͦd legit: Si aũ alicui ita sermo erogandꝰ
nere. uł de aliquibꝰ questiõibꝰ salubrit̾ disputare. c̾ Oñ gͦ ñ om̃s
possunt. cur stib ħ obtentu om̃s uacare uoluntic Quãꝗͣ ⁊ si om̃s
possent uicissitudinẽ fac̾e deb̾ent. ñ solũ ne cet̾i a necessariis opi¬
b occuparentur. s ĩ qr suffic̃ ut audientibꝰ unꝰ loquat᷑. Deiñ ipsi

Expanded text:
legit, quanto citius facit quod legit?. Si autem alicui sermo erogandus legit, quanto citius facit quod legit?. Si autem alicui sermo erogandus nere uel de aliquibus quaestionibus salubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quamquam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit, ut audi
Abbreviated transcription (Latin):
iectiõi. ⁊ u̾bo dĩ. scã plane uita. & xͥ suauitate laudabilis. S si abhiᷤ
int̾uallis tpm̃ ipsiꝰ infirmitatis necessitas cogit. cur ñ & p̾ceptis apłi¬
eis obseruandis aliquas partes tẽpoꝵ deputamꝰ : Sitiꝰ enĩ exaudit᷑
una obedientis orõ. quã decẽ milia contemptoꝵ. Cantica uͦ diuina
cantare ⁊⁊̃ manibꝰ oꝑantes facile poss. ⁊ ipsũ laborantẽ tanqͣm di¬
uino celeumate consolari. Qd gͦ impedit seruum dĩ manibꝰ ope
da que memorit᷑ recolat hat seposita tpã. Ad ħenĩ ⁊ illa bona oꝑa
fideluĩ subsidio supplendoꝵ necessarioꝵ deesse. ñ debent. ut hore
quibꝰ aderudiendũ aĩũ ita uacat᷑. ut illa oꝑa carnalia geri ñ pos¬
sint. non opprimant egestate. Que ẽ ista ꝑu̾sitas. lectioni nolle ob¬
temꝑare.dũ uult ei uacare. & ut qͦdbonũ ÷ diutiꝰ legat᷑. iõ fac̾e nol¬
ie quod legit᷑ : Quis enĩ nesciat tanto citiꝰ quẽq ꝓfic̾e cum bona

Expanded text:
lectioni et uerbo dei. sancta plane uita et Christi suauitate laudabilis; sed si ab his interuallis temporum ipsius infirmitatis necessitas cogit, cur non et praeceptis apostolicis obseruandis aliquas partes temporum deputamus? citius enim exauditur una oboedientis oratio quam decem milia contemptoris. cantica uero diuina cantare etiam manibus operantes facile possunt et ipsum laborem tamquam diuino celeumate consolari. an da, quae memoriter recolat, habeat seposita tempora? Ad hoc enim et illa bona opera fidelium, subsidio supplendorum necessariorum deesse non debent, ut horae quibus ad erudiendum animum ita vacatur, ut illa opera corporalia geri non possint, non opprimant egestate. Qui autemperare, dum uult ei uacare et, ut quod bonum est diutius legatur, ideo facere nolle quod legitur? quis enim nesciat tanto citius quemque proficere cum bona
Abbreviated transcription (Latin):
dent curart̃ affig̾e. quibꝰ modis eoꝵ concordia recte intelligat᷑. Nã
udemꝰ in qͣm plurimis locisũ ꝑ eosd̾ nũos concordare dñr. ꝗ n
cħ ꝑtineat ad sensũ alt̾iꝰ. qͦd alt̾ eod̾ sensu dicẽ p̾signat᷑. ut puca eũ
de ꝑalitico qͥ a .iiiͦiͦ. portabatur. matħs ⁊ marcꝰ lucasq ut illi p̃figt᷑
consentiant. ioħs uͦ ex eo loco illis concordare signatur quo de ho
ineam. qm̃ qͣntũ ad meũ attinet commodũ. multomallẽ ꝑ sin¬
głos dies certis horis ꝗt̾ in bñ moderatis monast̾i̾is constitutũ ÷
aliquid manib oꝑari. & cet̾as horas hab̾e ad orandũ. ⁊ legendũ.
aut aliqͥd de diuinis litt̾is agendũ lib̃as. quã tu multuosas causar̃¬

Expanded text:
derent, curarunt affigere, quibus modis eorum concordia recte intelligatur. Nam videmus in quamplurimis locis ubi per eosdem numeros concordare dicuneat ad sensum alterius, quod alter eodem sensu dicere praesignatur; ut puta cum de paralytico, qui a quatuor portabatur, Matthaeus, et Marcus, Lucasque, ut illi praefigunt consentiant; Joannes vero ex eo loco illis concordari signatur, quo de homiam, quantum ad meum adtinet commodum, multo mallem per singulos dies certis horis, quantum in bene moderatis monasteriis constitutum est, aliquid manibus operari et ceteras horas habere ad legendum et orandum aut aliquid de diuinis litteris agendum liberas
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ note miserie. ł ad em̃dationẽ labilis uite. ł ad exercitatio¬
nem necessarie penitentie tp̃alit̾ hoiẽm detinet pena. ⁊̃ quẽ iã ad
dampnõem sampit̾nã reũ non retin&e oulpa. ħ ÷ istoꝵ dierũ
quos in hac mortalitate agimꝰ malos. ꝗͣuis in eis diligamꝰ dies ui
d̾e bonos. flenda qͥd. s ñ rep̾hñdenda conditio. Uenit enĩ de ira

Expanded text:
e miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena et quem jam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira
Abbreviated transcription (Latin):
ianius clausis uͥ thomas aberat. Sexto pꝰ dies octo. qñ eũ eis e¬
it chomas. Septimo piscantib ad mare tyb̾iad̾. Octauo in mon¬
te galilee q̃ longe erat a ierłm. liono recumbentibꝰ illiꝰ.xi. die
quo ascend̾. Decimo iud̾unt eum ñ iã in t̾ra positũ. s eleuatũ
in aera. cclosq petentem. dicentibꝰ sibi angłis. Sic ueniet quẽ¬

Expanded text:
januis clausis, ubi Thomas aberat. Sexto post dies octo, quando cum eis erat Thomas. Septimo piscantibus ad mare Tyberiadis. Octavo in monte Galilaeae qui longe erat ab Jerusalem. Nono recumbentibus undecim quo die ascendit. Decimo viderunt eum jam non in terra positum, sed elevatum in aera, c
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ si infideł discedit. discedat. ꝓpositũ religioĩs custod. p̃cipiendo
ne xͥani relinquant coniugia. S si infideł odio dĩ disced: fidel
a coniugii. ei qui horret auctorẽ coniugii. Ñ enĩ ratũ ÷ matͥmo¬
si alu se iunx̾it. Stumelia enĩ creatoris soluit uis matͥmonis cir-¬
ca eũ qͥ relinquit᷑ ne accusetur aluĩ copulatꝰ. Infidelis aũ disce¬¬
dens & in dm̃ ⁊ in matͥmoniũ peccare dinoscit᷑. qr noluit subdĩ
deuotione hab̾e coniugiũ. Itaq ñ ÷ ei fides seruanda coniuigii:
esdra dimitti fecit uxores aut iuros infideles. ut ꝓpitiꝰ fierce.
ds nec iratꝰ si alias exgnẽ sue acciꝑant. ñ enĩ ita p̾ceptũ his
÷ ut remissis istis alias minime duc̾e̾nt. qntomag̾ si infideł
discesserit lib̾um habeb̾ arbitͥũ si uoluerit nube legis sue ui¬
ro: Illud enĩ ñ debet imputari matͥmoniũ. q ext̃ decretũ dĩ fac-¬
tum ÷. S cũ pꝰ cognosit ⁊ dola deliquisse. em̃dat se ut ueniã m̃eatur.

Expanded text:
d si infidelis discedit, discedat. Propositum religionis, custodit, praecipiendo ne christiani relinquant conjugia: sed si infidelis odio Dei discedit, fidelis r reverentia conjugii ei, qui horret auctorem conjugii; non enim ratum est matrimosi alii se junxerit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum et matrimonium peccare dignoscitur, quia noluit sub Dei devotione habere conjugium. Itaque non est ei fides 668 servanda conjugii, . Nam si Esdras dimitti fecit uxores, aut viros infideles, ut propitius fieret Deus , nec iratus, si alias ex genere suo acciperent non enim ita praeceptum his est, ut remissis istis alias minime ducerent, quanto magis si infidelis discesserit, liberum habebit arbitrium, si voluerit nubere legis suae viro? Illud enim non debet imputari matrimonium, quod extra decretum Dei factum est, sed cum post cognoscit, et dolet deliquisse, emendat se ut veniam mereatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑ cuiꝰ noĩs occasio ÷. Idolũbaal fuit uixta hierłm ad
radicem montis moria. uͥ sył ola fluit. ħ uallis irrigua fu¬
it ⁊ nemorosa. ⁊ plena deliciis. ⁊ lucꝰ in ea idolo ꝯsecratꝰ.
Popłs ã isrł adõ insaniuit. ut relicto templo ibi ĩmola¬
rent. ⁊ filios suos ibi incend̾ent demoni. ⁊ dicebat᷑ locꝰ il¬

Expanded text:
ponitur. Cujus nominis occasio est. Idolum Baal fuit juxta Jerusalem ad radicem montis Moria ubi Siloe fuit. Haec vallis irrigua fuit et nemorosa et plena deliciis, et locus in ea idolis consecratus: populus autem Israel adeo insanivit, ut relicto templo ibi immolarent, et filios suos incenderent daemoniis. Et dicebatur locus is
Abbreviated transcription (Latin):
ti uolentes consilium dare magistro ne mo-
tͥ istud. s sicut laudatur dẽ alieno. p̃etrꝰ¬
Beatꝰ es symon bariona.q. pat̾ reuelaũ.
seͣ diem. in quodebent ambulare ne offen¬
dant. ⁊⁊ sine eo ambulantes offendent: ut
mͦ. nolientes eum mori. qui ꝓ ouib uen̾at
mori. Iuos aũ dic̃ ẽẽ horas. que diem sequeͬn¬
num̃is qui ꝑmanet plenꝰ. Ciecto enĩ iuda qͥ ñ
lucebat int̾ horas. alius subrogatur. oratias .s.

Expanded text:
ti, volentes consilium dare magistro ne moretibi istud. Sed sicut Petrus laudatur de alieno: Beatus es, Simon Barjona, quia Pater revelavit se diem in quo debent ambulare ne offendant, et sine eo ambulantes offendant, ut modo nolentes eum mori qui pro hominibus venit mori. Illos autem dicit esse horas quae diem sequunnumerus qui permanet plenus: dejecto enim Juda, qui non lucebat inter horas, alius subrogatur. VERS. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
iordanem. in eum locum ubi e¬
rat ioħs baptizans primum. et
mansit illic. Et multi uenerunt
ad eum. et dicebant. quia ioħs qͥdẽ
signum fecit nullum. Omĩa aũ
quec̃q dixit ioħis de eo: uera eran
et multi crediderunt in eum. E¬
rat aũ quidam languens lazarꝰ
a bethania de castello marie et
marthe sororum ei. Maria aut̃
erat que iuixit dñm unguento.¬

Expanded text:
Jordanem, in eum locum ubi fuerat Iohannes baptizans primum et mansit illic et multi venerunt ad eum et dicebant quia Iohannes quidem signum fecit nullum omnia autem quaecumque dixit Iohannes de hoc vera erant et multi crediderunt in eum erat autem quidam languens Lazarus a Bethania de castello Mariae et Marthae sororis eius Maria autem erat qu
Abbreviated transcription (Latin):
et insanit. Quid eum audistis.
Alii autem dicebant. hec uerba¬
non sunt demonium hntis. Nũ¬
quid demonium potest cecoꝵs
ocłos aꝑire: facta sunt aũ en¬
cenia in ierosolimis. et hyems¬
erat. et ambulabat uĩc in tem¬

Expanded text:
quid eum auditis? Alii dicebant: hec verbon sunt demonium habentis. Numquid demonium potest cecorum oculos aperire? Facta sunt autem encenia in Hierosolymis et hyemerat. Et ambulabat Jesus in tem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ fĩdẽ adhibe ͭ oꝑib ut m̾i¬
to fidi ampliꝰ cognoseen¬
do oꝑa ueniatis ad fidẽ
dĩtatis
tre. ut equalis in eo eui

Expanded text:
 Fidem adhibete operibus, ut merito fidei amplius cognoscendo opera, veniatis ad fidem deitatis.tre, ut aequalis in eo cui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Tunc .i. illis confutatis qui dolosi sunt. instruit eoꝰ
qui idonei s̃. nichilominꝰ hortans eos subici illis pp̃sa
c̾dotium ⁊ noĩs dignitatem. ñ oꝑa. s doct̾nã ꝯfide¬
rantes.
suadentes uiu̾e. u ñ uenire ad facilem ce dilect a
tandoᷤᷤ nẽ ostendit causam ꝓ qua ñ possunt cre¬

Expanded text:
tus est. Illis confutatis qui dolosi sunt, instruit eos qui idonei sunt, nihilominus hortans eos subjici illis propter sacerdotium et nominis dignitatem: non opera, sed doctrinam considerantes.suadentes vivere: et non venire ad facilem et delectabitandos: nunc ostendit causam propter quam non possunt cre
Abbreviated transcription (Latin):
Uigilat que ocłos aꝑtos in u̾o lumine tenet ut te¬
nebras negligentie eiutet qui ⁊ qd credidit oꝑa¬
tur qui solicitꝰ ÷ in cura g̾gis sͥ commissi qͥd uͦ
uigilantib debeat᷑ subdit am̃ .d.ii.
in nocte quia in nocte huiꝰ mundi semꝑ debe¬¬
mus contͣ hostes esse solliciti. ⁊ expectare lucẽ
uenturam .i. aduentum iudicis. Prima gͦ ui¬
nectutis. Si quis uͦ in pu̾tia uigilare neglex̃
in senio resipiscat. qr pͥꝰ iudex moras nr̃as pa¬
cient̾ expectat. qͥ ⁊̃ adexcutiandam m̃tis de¬
sidiã ext̾ioꝵ dampnors similitudinem indu¬
cit ut ꝑ ħ aĩmꝰ ad custodiam suscitetur. Uñ. ħ.a.

Expanded text:
igilat qui oculos apertos in vero lumine tenet, ut tenebras negligentiae evitet; qui etiam quod credidit operatur, qui sollicitus est in cura gregis sibi commissi. Quid vero vigilantibus debeatur subdit: Amen dico in nocte, quia in nocte hujus mundi, semper debemus contra hostes esse solliciti, et exspectare lucem venturam, id est adventum judicis. Prima tertia senectutis. Si quis vero in pueritia vigilare neglexerin senectute resipiscat, quia pius judex moras nostras patienter exspectat. Qui ad excutiendam mentis desidiam exteriorum damnatorum similitudinem inducit, ut per hoc animus ad custodiam sui suscitetur. Unde, Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ħ omĩa adicient᷑ ⁊̃ ñ que¬
rentib. ut nec in p̾senti
ẽ. si dantur ad actionẽ
grãrum quia omĩa coo¬
ꝑantur in bonum.
tis d̾ his qͣ ħt elemosinã
¶Temꝑalia ł ex sua fra¬
gilitate deficiunt. ł siqͥd
solidũ suꝑẽ ut lapides p̾¬
ciosi a furibꝰ pot̾ tolli .s¬

Expanded text:
ia adjicientur etiam non quaerentibus, ut nec in praesenti,est; si addantur, ad actionem gratiarum, quia omnia cooperantur in bonum. tis, de his quae habet eleemosynam Temporalia, vel ex sua fragilitate deficiunt, vel si quid solidum superest, ut lapides pretiosi, a furibus possunt tolli.
Abbreviated transcription (Latin):
seditionum pͥncipem elige maluerunt. ł barrabas
typum gerit antixpĩ.¬
¶Ibm̃ uͦ. f.Iõ credendꝰ ÷ pilatꝰ iħm flagellasse. ⁊ mili¬
tib illudendum dedisse. ut satiati penis eiꝰ ⁊ obꝓ¬
briis uidĩ mortem eius ultra non sitirent.

Expanded text:
seditionum principem eligere maluerunt. Vel, Barrabbas typum gerit Antim. Ideo credendus est Pilatus Jesum flagellasse et militibus ad illudendum dedisse, ut satiati poenis ejus et opprobriis, Judaei ejus mortem ultra non sitirent.
Abbreviated transcription (Latin):
Sodomite ⁊ si in uitis ex¬
ardebant. ⁊ in hospitaleᷤ
erant: cñ ap̃ illos nulli ta¬
nulla signa fecit. ⁊ iõ eiu
multum donatum ÷ ml¬
tum ab eo querit᷑ ⁊ poten¬
gentis memoria qua in
die udicii sinistra pars
ta humani gnĩs massa
in ꝑulu̾em ẽ redigenda

Expanded text:
Sodomitae, etsi in vitiis exardebant, et inhospitales erant, tamen apud illos nulli honulla signa fecit. Et ideo cui multum donatum est, multum ab eo quaeritur, et potengentis memoriam, qua in die judicii sinistra pars ta humani generis massa in pulverem est redigenda
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ .i. ppłs isrł. qͥ nec adeolaenda idola elongau̾at. ne¬
q in domo erat. quia int̾iora legis ñ penetrabat. lit¬
t̾ali sensu contentꝰ. t̾rena oꝑans. t̾rena expectans.
appropinquat filiꝰ domui. cũ aliquis in ppło illo spũ¬
alit̾ legẽ intelligñs. labores seruilis oꝑis imꝓbat. &
eccłe lib̾tatem consid̾at. aud simphoniã. ⁊.c. id÷ spũ¬

Expanded text:
id est populus Israel, qui nec ad colenda idola elongaverat. Neque in domo erat, quia interiora legis non penetrabat: litterali sensu, contentus, terrena operans, terrena exspectans.Appropinquat filius domum cum aliquis in populo illo spiritualiter legem intelligens, labores servilis operis improbat, et Ecclesiae libertatem considerat. Audit symphoniam et choru
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Porcus immundum aĩal
qͥ sordib delectat᷑. sic diabo¬
lꝰ. qui in idolis cruore pe¬
cudum pascit᷑. i morte ip¬
siꝰ hominis. Misit gͦ in uil.¬
llam .i. suum fec̃ famulũ.
ut pasc̾et porcos. ĩ molans
nꝰ legimĩs sonoris follib
⁊ uacuis. qd uentrẽ ma¬
gis onerat quam reficit¬
¶Quia diabolus cum aliꝙͣ
suum fac̃. ultͣ᷑ ad uitiois
habundantiam ñ ꝓeu¬
rat. sciens eẽ iam mordi¬
um.

Expanded text:
 Porcus immundum animal, quod sordibus delectatur; sic diabolus, qui in idolis cruore pecudum pascitur, et morte ipsius hominis. Misit ergo in villam, id est suum fecit famulum, ut pasceret porcos, immolans nus leguminis sonoris follibus et vacuis, quod ventrem magis onerat quam reficiQuia diabolus cum aliquem suum facit, ultra ad vitiorum abundantiam non procurat, sciens esse jam mortuum.
Abbreviated transcription (Latin):
in.p. quia ut cotidie exꝑimꝰ qͥ illicitam ñ cõmise¬
runt. in reb lrcitis sepe sibi usum p̃bent. ad celesti¬
a anxie ñ anelant. &. quia securi sunt. ad bona a¬
genda pigͥ remanent. Econt᷑ aũ peccator plerumq
fac̃. Maiꝰ gͦ .g. de eo ꝗͣ de stante usto: uti dux in p̾lio
płꝰ eũ militẽ dilig̃ qͥ pꝰ fugã reu̾sꝰ hostẽ fortit̾ p̾mit.

Expanded text:
ia , quia, ut quotidie experimur, qui illicita commiserunt, in rebus licitis saepe sibi usum praebent, et ad coelestia anxie non anhelant, et quia securi sunt, ad bona agenda pigri remanent. Econtra autem peccator plerumque facit majus gaudium de eo, quam de stante justo, uti dux in praelio plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Stola .p. uestis innocentie.
in qua pͥmꝰ homoconditꝰ.
s pꝰ culpam se nudum
nouit. & pelliciũ.i. morta¬
le sumpsit indum̃tum.

Expanded text:
 Stola prima, vestis innocentiae, in qua primus homo conditus, sed post culpam se nudum novit, et pellicium, id est mortale sumpsit indumentum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mammona lingua siroꝵ. diuitie iniquitatis. quia
de iniquitate colecte sunt. Sigͦ iniquitas bñ dis¬
pensata u̾citur in iusticiam quantomagis eple di¬
uini sermonis in quo nulla est iniquitas. bonum
dispensatorem leuant in celum: Uñ seqͥtur qui fi¬
¶ Qui fideł. in minimo .i. in pecunia cum pauꝑe
pensat. et̾noꝵ sibi głam de qua tumet euacuat.

Expanded text:
Mammona lingua Syrorum divitiae iniquitatis, quia de iniquitate collectae sunt. Si ergo iniquitas bene dispensata vertitur in justitiam, quanto magis epulae divini sermonis, in quo nulla est iniquitas, bonum dispensatorem levant in coelum. VERS. - Qui fidelis. In pecunia cum pauperpensat, aeternorum sibi gloriam de qua tumet evacuat.
Abbreviated transcription (Latin):
humerix̾. erucis brachia sunt. illic peccata mea depo¬
sui. in illa nobił patibuli e̾uice requieui.¬
homine. qd̾ incendit nos ad ꝓbitatem ut agamꝰ q ilis
gratum sit quoꝵs & affectare patrocinium. ⁊ offen¬
sam tim̾e debemus.

Expanded text:
hristi crucis brachia sunt. illic peccata mea deposui, in illa patibuli nobilis ceruice requieui.homine, quod incendit nos ad probitatem: agamus quod illis gratum sit, quorum et affectare patrocinium, et offensam timere debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ edificare turrem facere
pacem eum fortiore. nichil
est aliud quam esse disei
ciendam pacem. nicħ aliud
eẽ. qm renuntiare omĩb
que possidemus int̾ que
sa anima.

Expanded text:
quod aedificare turrim, facere pacem cum fortiore, nihil est aliud quam esse discipciendam pacem, nihil aliud est, quam renuntiare omnibus quae possidemus. Inter quae et anima
Abbreviated transcription (Latin):
dum qui celestia ꝓmittunt.: t̾renis celestia. & diuina o¬
pera oꝑantur in terris.
¶B. Moralit̾. Uirum a demonio libatum. animum ab ĩmun¬
da cogitatione purgatum intelligimus. feminam uͦ afe¬
brib consequent̾ curatam: carnẽ a concupiscentie feruo
re ꝑcontinentie p̃cepta frenatam.

Expanded text:
dum qui coelestia promittunt terrenis, coelestia et divina odum qui coelestia promittunt terrenis, coelestia et divina opbris. Virum a daemonio liberatum, animum ab immunda cogitatione purgatum intelligimus. Femmam vero a febribus consequenter curatam, carnem a concupiscentiae fervore per continentiae praecepta frenatam.
Abbreviated transcription (Latin):
lucas autem dicit. quia nichil illi nocuit. sed quod mar¬
cus ait. discerpens idem est quod luc̃. Cum piecisset illum
in medium. Quod uͦ addidit. nichilq ei nocuit. intelligend̃
est. quia illa iactatio non eum debilitauit. sicut exeunt
demones amputatis. uł auulsis aliquib membris.
ce. & exi de homine. Et discerpense¬
um sp̃c immundus. et exclamans¬
uoce magna. exiit ab eo. Et mirati¬
sunt omnes. ita ut conquirerent
inter se dicentes. Quid nam est h:
Que doctrinahec noua: Quia in¬
potestate et spiritibus in mundiᷤᷤ¬
imperat. et obediunt ei. Et pro-¬
cessit rumor eius statim in omnem
regionem galilee et protinus egre¬
dientes de sinagoga. uenerunt in do¬
mum simonis. & andree cum iacobo
et iohanne. Decumbebat autem so-¬
¶B. Quid nam est ħ.q.d.h.n. ⁊ c̃. ꝑ ea uident ad inquisitionẽ
eoꝵs que audierant exitantur. Ad ħ enim ⁊ ipse dñs signa
facit. ⁊ discipulis facẽ dedit: ut ꝑ ħ euangłio cercius credat᷑

Expanded text:
Lucas autem dicit quia nihil ei nocuit. Sed quod Marcus ait, discerpens, idem est quod Lucas: cum projecisset eum in medium. Quod vero addidit, nihilque nocuit: intelligendum est quia illa jactatio non eum debilitavit: sicut exeunt daemones amputatis vel avulsis aliquibus membris.ce et exi ab eo. Et discerpens eum spiritus inmundus, et exclamansvoce magna discessit ab eo. Et miratisunt omnes. ita ut conquirerent inter se dicentes quidnam est hoc quae doctrina haec nova quia inpotestate et spiritibus inmundiimperat et oboediunt ei et proessit rumor eius statim in omnem regionem Galilaeae et protinus egredientes de synagoga venerunt in doSimonis et Andreae cum Iacobo et Iohanne decumbebat autem so27.-- Quidnam est? Per ea quae vident ad inquisitionem eorum quae audierant excitantur. Ad hoc enim et ipse Dominus signa facit, et discipulis facere dedit, ut per hoc Evangelio certius credatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bens. et non sicut scribederat insy
nagoga eorum homo in spiritu in¬
mundo. et exclamauit dicens. Quid
nobis et tibi iħu nazarene: uenisti
ꝑdere nos: Scio qui sis sc̃s dĩ. ꝙ cõ¬
minatus est ei iħc dicens. Obmutes

Expanded text:
bens, et non sicut scribae. XIV, synagoga eorum homo in spiritu immundo: et exclavamit, dicens: Quid nobis, et tibi, Jesu Nazaraene: venisti dere nos? scio qui sis, sanctus Dei. Et comminatus est ei Jesus, dicens: Obmutes
Abbreviated transcription (Latin):
¶b. Quid nob ⁊c̃. Non est uoluntatis confessio. s necessitatis
excortio. sicus seruus fugitiuus. uisum dnm̃ timet. et de u̾¬
b̃ib deprecatur. Demones enim dnm̃ in t̾ris cernentaꝰ se
continuo iudicandos credebant.
pͥma uirus sparsit. ne ultͣ spargat primo occluditur deiñ femi¬

Expanded text:
id nobis, etc. Non est hic voluntatis confessio, sed necessitatis extorsio: sicut servus fugitivus visum dominum timet, et de verberibus deprecatur. Daemones enim in terris Dominum cernentes, se continuo judicandos credebant ea quae prima virus sparsit, ne ultra spargat primo obcluditur, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ditate boni oꝑis arefactum. ꝓ manu ad pomy
extensa. qͣm sanauit manꝰ innocens in cruce
extensa. Bñ manꝰ in synagoga erat arat ari¬
da. quia uͥ marꝰ donum scientie: ibi tͣnsg̾ssor
maiori subiacet culpe.
ut si ñ curet: crudelitatis uł ĩbecillitatis. si curet

Expanded text:
ditate boni operis arefactum pro manu ad pomum extensa, quam sanavit manus innocens in cruce extensa. Bene manus in Synagoga erat arida, quia ubi majus donum scientiae, ibi transgressor majori subjacet culpae. ut si non curet, crudelitatis, vel imbecillitatis: vel si curet,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ largitate. Uñ dr̃. ñ sit manꝰ cua ad accipien¬
dũ porrecta. ⁊ addandũ collecta qr frust᷑ ꝓ pec¬
catis rogaturꝰ manꝰ ad dnm̃ expandit. qui has
ad pauꝑes ꝓposse non extendit.¬
¶ Sic̃ .a. hõ añ aduentum xͥ dext̾am habuit langͥ¬
dã. qr ab elemosinis torpebat. sinistrã sanã. qr
sue utilitati intendebat. S ueniente xͦ dextͣ sa¬

Expanded text:
sit manus tua ad accipendum porrecta, sed ad dandum collecta . Quia frustra pro peccatis rogaturus manus ad Deum expandit, qui has ad pauperes pro posse non extendit. Sicut altera. Homo ante adventum Christi dexteram habuit languidam, quia ab eleemosynis torpebat: sinistram sanam quia suae utilitati intendebat: sed veniente Christo dextera sa
Abbreviated transcription (Latin):
¶Harund̾ q. Qui peccãti non porrigit manum nec
portat ouꝰ frĩs: quassatum calamum confringit.
⁊ qui modicam fidĩ scintillam contempnit in
fecit. potiꝰ uenit querere qd̃ ꝑierat. Pacientiã
namq seruait. donec iudicium ꝙ in eo age¬
batur ad uictoriam ꝑueniret. ⁊ expulso mun¬
di pͥncipe ad regnum rediret. in dextram pa¬
tris sedens. donec ponat inimicos sub pedib.¬

Expanded text:
RON. Qui peccanti non porrigit manum, nec portat onus fratris, quassatum calamum confringit: et qui modicam fidei scintillam contemnit in fecit, potius venit quaerere quod perierat . Patientiam namque servavit, donec judicium quod in eo agebatur, ad victoriam perveniret, et expulso mundi principe, in regnum rediret ad dexteram Patris sedens, donec ponat inimicos sub pedib
Abbreviated transcription (Latin):
lictis omĩb secuti fue¬
tẽ iħu añqͣm redde¬
retur eis uiuuꝰ rece¬
pissent pͥorem artẽ
possent uidi ex desꝑa-¬
tione hoc fecisse. s pꝰ
redditum uiuũ. pꝰ
acceptũ eiꝰ in suffra¬

Expanded text:
lictis omnibus secuti fuetem Jesu antequam redderetur eis vivus, repetissent priorem artem, possent videri ex desperatione hoc fecisse; sed post redditum vivum, post acceptum ejus insuffla
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qui duuna erat facturꝰ quasi repulit ig¬
notam matrẽ. iã ostñdĩt uenisse horã qͣm
tunc p̃dix̃. in qua. agnoscit de qua fuerat
mortalit̾ natus. ⁊ docet ut apiis filus im¬
pendatur cura parentib. Uñ apłs. Siꝗs

Expanded text:
 Qui divina facturus, quasi repulit ignotam matrem; jam ostendit venisse horam, quam tunc praedixit, in qua agnoscit de qua fuerat mortaliter natus. Et docet ut a piis filiis impendatur cura parentibus, unde et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
NQuid ꝑloras: Quasi. noli
plorare. phibet lacͥmas
quod ãmͦ nuntiantes
gaudium. at illa putans
eos int̾rogare causam¬
nescientes ꝑ dit causam
lat̾marum. Quia tuler̃¬

Expanded text:
Quid ploras? Quasi dicat: Noli peccare. Prohibent lacrymas quodammodo nuntiantes gaudium. At illa putans eos interrogare nescientes, prodit causam lacrymarum: Quia tuler
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m. Uenit maria magilale-¬
ne. adnuntians disciplis quia
uidi dnm̃: et hec dix̃ mͥ. Cum
esset ergosero die illa una sab¬
batoꝵs. et fores essent clause uͥ¬

Expanded text:
um venit Maria Magdalene adnuntians discipulis quia vidi Dominum et haec dixit mihi cum esset ergo sero die illo una sabbatorum et fores essent clausae u
Abbreviated transcription (Latin):
noĩatur. Si queris cur non ex alio m̃bro.
Sic gͦ fons peccĩ.⁊ mortis de muliere pri
ma fuit. pͥma adam costa p̾cessit. Sicut
fons redemptionis.⁊ uite de scdõ adam
costa producitur.

Expanded text:
hoc quaeris, cur non ex alio membro,Quia ergo fons peccati et mortis de muliere prima, quae fuit primi Adam costa, processit: fons redemptionis ac vitae de secundi Adam costa producitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dib̾ũ impiis. gͣnde mis¬
t̾iũ piis gloriantibꝰ q̃si
in scept ͦ regni. et est
crux qͣsi candelabrũ
uic̾ne q̃ ñ erat sub mo¬
dio ponenda. pͥmo dñs
crucẽ portat. qͥ pͥor pas
sꝰ ÷ pꝰ ea imposita : sy
monicireneoqr debe¬
mꝰ sequi uestigia eiꝰ.

Expanded text:
dibrium impiis, grande mysterium piis gloriantibus, quasi in sceptro regni, et est crux candelabrum lucernae quae non erat sub modio ponenda. Primo Dominus crucem portat, quia prior passus est; postea imposita est Simoni Cyrenaeo, quia debemus sequi vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
impleatur. dic̃ agnꝰ coram cõdente se sine
uoce sic ñ aꝑuit os suũ. qͦ similitudo de ag¬
nodata ÷. ut in suo silentioñ reus. s innocñ
babeat᷑. ñ i ut̃ ꝯsciꝰ coriuncit᷑. s ut mansu¬
etus ꝓ aliis immoiatur.¬
¶ uu de caĩs nõ respõdit fos pilato. uł hͣrodi
hue iuders. pͥma cã iustiera. q ĩ digni erat eꝰ¬
respõso. Scaa exͣ. ut ĩtbulatõnibꝰ patẽtes nos

Expanded text:
impleatur: Sicut agnus coram tondente sine voce, sic non aperuit os suum . Quae similitudo de agno data est, ut in suo silentio non reus sed innocens habeatur. Non enim ut conscius convincitur, sed ut mansuetus pro aliis immolatilitudo de agno data est, ut in suo silentio non reus sed innocens habeatur. Non enim ut conscius convincitur, sed ut mansuetus pro aliis immolatur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tuncgͦ. Quia confitentur cesarem aꝑte. cont᷑
eum eẽ. si alium regem eis uelit ingerere.
dimitendo impunitum. qͦm pp̃ ausus tra¬
diderant occidñdũ. Uictꝰ gͦ timore tͣlidit eiᷤ
nib tenerent. qui supͣ hoc excusauerunt.
s ut in cͥmine impliciti uideant᷑. a quo alie¬
ni eẽ conant᷑. cum ñ nisi ꝓeis ħ facẽt pilatꝰ
uñ nͨ ait ut crucifig̾ent᷑: s ut crucifig̾et᷑.
uidicͥo ⁊ potestate pilati.

Expanded text:
Tunc ergo. Quia profitentur Caesarem aperte contra eum esse si alium regem velit eis ingerere, dimittendo impunitum quem propter hos ausus tradiderant occidendum. Victus ergo timore, tradidit eis iperent, qui supra hoc excusaverant, sed ut crimine impliciti videantur a quo alieni esse conantur, cum non nisi pro eis hoc faceret Pilatus, unde nec ait ut crucifigerent, sed ut crucifigeretur judicio et potestate Pilati.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quid fecisti. Quasi. si ħ culpa non ẽ qd̾ te regẽ
dixeris. qͥd aliud fecisti. Quasi. Non ẽ mirum
si iudici traderis puniendꝰ qui te regẽ diciᷤ.
s siħeausa ñ esset cuno forte alia queren¬
da eẽt. quasi confirmaret. heo ẽ causa q̃¬

Expanded text:
 Quid fecisti. Quasi: Si haec culpa non est, quod te regem dixeris, quid aliud fecisti? Quasi non est mirum si judici traderis puniendus qui te regem dicis. Sed si haec causa non esset, tunc forte alia quaerenda esset; quasi: confirma si hae
Abbreviated transcription (Latin):
¶Exinde .q. idest ex hac causa ne hrẽt peccm̃.
inuidꝰ querebat dimitt̾e. ñ qd tunc pͥmũ
quereret s sic̃ pꝰ uolebat. mͦ querebat.
¶ Supͣ̃ legem suam ꝓposuerunt scdm̃ qͣm de¬
bet moriq filium dĩ se fec̃. s quia ille legem
gentis aliene ñ timuit s magit timuid occi¬
dere filium dĩ. Terrent a cesare. qͣm non
potest ut auctorẽ sue potestatis. tẽpñe.¬

Expanded text:
exinde. Id est, ex hac causa, ne haberet peccatum invidis quaerebat dimittere, non quod tunc primum quaereret, sed si prius volebat modo quaerebat. Supra legem proposuerunt, secundum quam deberet mori, quia Filium Dei se fecit: sed quia ille legem gentis alienae non timet, sed magis timet occidere Filium Dei, terrent eum a Caesare, quem non potest ut auctorem potestatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
.q. ⁊ sic impletus ẽ sermo ihũ qͦm de morte
sua p̾dix̃. ut a iudis traditum. gs̃ int̾ficeren.
quasi sic essent alieni a scelere. qͥ magis per¬
cant. In quo non eoꝵs innocentia. s dem̃tia
monstratur.

Expanded text:
 sic impletur sermo Jesu quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum gentes interficerent, quasi sic essent alieni a scelere qui magis peccant, in quo non eorum innocentia, sed dementia monstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
in illa ora. Et cum uenisset iħs in
domum petri. iuidit socrũ eius ia¬
centem et febricitantem. Et tetigit
manum eius. et dimisit eam febris.

Expanded text:
icit: et cum uemsset Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris
Abbreviated transcription (Latin):
nam corpꝰ suum tradit. quia necẽẽ erat pascha tybicũ pꝰ consum mari
⁊ sic ueri pasche sacͣm̃ta substitui. Nos uͦ ꝓ reu̾enti
m typicũ pasca fuerat impletum.:⁊ agni carnes cũ
apłis comed̾ãt: assumit panẽ. ¶ Benedix̃ ci .f. qͥa hoĩe
assumptũ ita morti subdid̃: ut ei ĩmortalitatis po¬
tentiã ineẽ. ⁊ io cito resurrectur᷑ monstraret.
ad nouũ. qͦd in sui memoriã eccłiam frequentare
uolebat. ut uidł ꝓ carne agni ac sangͥne: sui corꝑis
⁊ sang̾ sacͣm̃tũ sustituer&. ipsũq se eẽ monstret: cui

Expanded text:
nam corpus suum dedit, quia necesse erat pascha typicum prius consummari, et sic veteri paschae sacramenta post substitui. Nos vero pro reverentim typicum pascha fuerat impletum, et agni carnes cum apostolis comederat, assumit panem. Et benedixit ac fregit. Quia hominem assumptum ita morti subdidit, ut ei immortalitatis potentiam inesse, et ideo cito resurrecturum esse monstraret.ad novum quod in sui memoriam Ecclesiam frequentare volebat. Ut videlicet pro carne agni ac sanguine, sui corporis et sanguinis sacramentum substitueret, ipsumque esse monstraret, cui
Abbreviated transcription (Latin):
¶aliis contristatis. ⁊ a cibo manum retrahentibꝰ ea ĩpu¬
dentia qͣ tradit: manũ cum magistͦ mittit. ut au¬
datia bonam ꝯsciãm m̃tiret᷑. Ecce humilitas &.
ꝑatientia. qua ꝓditorẽ ad m̃sam admutit.
IIn parapside. Marcꝰ in catino. Parapsis uas÷ esca-
tum. Catinum. uas fictile. aptũ adimmitte ndum
liqͦrẽ. ⁊ potuit fieri. ut in m̃sa uas fictile qͣdran¬
gulum contineret.

Expanded text:
Aliis contristatis et a cibo manum retrahentibus, ea impudentia qua tradidit, manum cum magistro mittit, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Ecce humilitas et patientia, qua proditorem ad mensam admittit. In paropside. Marcus: in catino. Paropsis est vas escarutum: catinum vas fictile aptum ad immittendum liquorem, et potuit fieri ut mensa fictile vas et quadrangulum contineret.
Abbreviated transcription (Latin):
ut penitentiam agerent et demoni¬
a multa eiciebant. et ungebant oleo
multos egros. et sanabant. Et audiuit
herodes rex manifestum enĩ factum
est nomen eius. et dicebat. Quia ioħs

Expanded text:
ut paenitentiam agerent et daemonia multa eiciebant et unguebant oleo grotos et sanabant et audivit Herodes rex manifestum enim factum est nomen eius et dicebat quia Io
Abbreviated transcription (Latin):
cebat eis. Quocumq introieritis in do-¬
mum. illic manete donec exeatis inde.
Et quicumq non receperint nec au-
dierint uos exeuntes inde: exeutitẽ pul¬
uerem de pedibus uestris incestimo

Expanded text:
cebat eis: Quocumque introieritis in dmum, illic manete donec exeatis inde. Et quicumque non receperint vos, neque audierint vos: exeuntes inde, excutite pulverem de pedibus vestris in tes
Abbreviated transcription (Latin):
INe ciues in¬
nitꝰ excusabiles sint. Maiora signa in gñtib cotidie fac̃.
ñ tam in corꝑum sanatione qͣm animarum.
qr nec ꝓpħicredunt. nec ipsi quẽ p̾sentẽ
c̾nunt.

Expanded text:
Ne cives innitus excusabiles sint. Majora quotidie in gentibus signa facit, non tam in corporum sanatione quam animarum. redunt, nec ipsi quem praesentem cernunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnfformatꝰ. disciplis archana sue maiestatis aꝑit.
inimo a turba excipitur miseroꝵs fletu pulsat᷑.
Sursum discipłis mist̾ia regni reserat deor sũ
turbis peccata infidelitatis exꝓbrat. Sursum
uocem patris. his qui audire pot̾ant pandit. deoe¬
sum malos spc̃ ex pellit. nunc in ꝓm̃itoꝵs quali¬
tate aliis ascend̾ẽ. aliis ñ desistit descendẽ.¬
qd est ͣ esca dȩlecta quos in uentrem suum trahe
desid̾at ꝑ terrores et dampna ut iob.¬
¶lesc. Ab infantia. Sig̃ẽ gentilem ppłm eui a na¬
tiuitate increuit cultus idoloꝵ. ut stulte immola

Expanded text:
nsformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in imo a turba excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum vocem Patris his qui audire poterant pandit, deorsum malos spiritus expellit. Nunc pro meritorum qualitate aliis ascendere, aliis non desistit descendequod est ei esca dilecta, quos in ventrem suum trahere desiderat per terrores et damna, ut Job Ab infantia. Significat gentilem populum cui nativitate increvit cultus idolorum, ut stulte immolar
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Restituet omĩa .s. conuertet cor patrum ad filios.
⁊ cor filioꝵs ad patres. Restituet etiam morti qd̃
debet. et diu uiuendo sustulit. Uñ add̾. & qͦmodo
omĩa p̾mo corda hoĩũ illiꝰ tpĩs ad credendũ in xͦ.
inuidia. magnos ꝑcusciunt fulgura montes. Alii
dicͤentes cum fide. alii inuidentescum fastu ad
eccłiam ueniunt.

Expanded text:
 Restituet, etc. Scilicet convertet cor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres. Restituet enim morti quod debet et diu vivendo sustulit, unde addit: Quomodo omnia. Primo, corda hominum illius temporis ad credendum in Christo, arvulos invidia, magnos percutiunt fulgura montes, alii discentes cum fide, alii invidentes cum fastu, ad Ecclesiam veniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tio suꝑioris uersiculi in quo b̃uit̾ idem p̾miserat.
erexit cornu .s. n.i.d d.¬
Equia lex scͥpta in lapideis stabuł mistia loqͥtui.¬
gillarem. scripsit dicens. lohannes est no
Cħ nom̃ nos ñ imponi¬

Expanded text:
tio superioris versiculi, in quo breviter idem praemiserat: Et erexit cornu salutis tegantur, regnum Christi significatur, quo mundus et gaudia carnis superantur. In cujus figuram David et Salomon cornu olei, sunt in regni gloriam consecrati,
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. memoriã patrũ quib bsalꝰ reuelata ÷ faciens. a¬
brahã noĩatĩ expͥmit. cui pͥmo ipsa incarnatio ma
uestigia ẽiꝰ secutis. quibꝰ aduentꝰ saluatoris in scła :÷
ꝓmissus. quia ipsa ꝓmuissio hereditatis nullo fine clau¬
detur. nam ⁊ usq in finẽ scłi credentes ñ deerunt

Expanded text:
. Memoriam patrum quibus haec salus revelata est faciens, Abraham nominatim exprimit, cui primo ipsa incarnatio manvestigia secutis, quibus adventus Salvatoris in saecula est promissus, quia ipsa promissio haereditatis nullo fine claudetur. Nam et usque in finem saeculi credentes non deerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
neario in eugłistam sit mutatus.
Relinquit ꝓͥa qui rapiebat aliena. nec solum lucͣ
respectunt. uł cogitationem sibi reseruauit: dnĩco¬
rum talentoꝵs fideł dispensator eẽ m̾uit
¶Uid̾ant publicanum ã peccatis ad meliora conu̾sum.
locum inuenisse penitentie. ⁊ ob id ꝙ̃ ipsi ñ despe¬
rant salutem.
ꝑ mathei electionẽ fides gentiũ. qͥ pꝰ mundanis in hia
ꝑ suꝑbiam phariseoꝵ insinuat᷑ iudoꝵ inuidia. que
de gentium salute corquetur. Hunc mitant᷑ isti.

Expanded text:
nario in evangelistam sit mutatus. Reliquit propria, qui rapiebat aliena. Nec solum lucrarespectum vel cogitationem sibi reservavit, dominicorum talentorum fidelis dispensator esse meruitunt publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non desperant salutem. Matthaei electionem, fides gentium, quae prius mundanis inhiabaPer superbiam Pharisaeorum insinuatur Judaeorum invidia, quae de gentium salute torquetur. VERS. 30.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qui domicilio xp̃m recipit
int̾no maximis exubantiũ
pascit᷑ delectationib uolup¬
tatum. Itaq dñs ing̾ditur.
⁊in eiꝰ qui ẽdidit recumbit.
affectu s rursꝰ arcendit᷑ in¬
uidia ꝑfidoꝵ ⁊ fut᷑e pene
spẽs p̃figatur. epulantibus
enim fidelib ⁊ in regno ce-¬
loꝵ recumbentib. ꝑfidia
ieuna corquebit᷑. ostendit᷑
õ qͣntũ int̾ sit int̾ emuloꝰ

Expanded text:
 Qui domicilio Christum recipit interno, maximis exuberantium pascitur delectationibus voluptatum. Itaque Dominus ingreditur, et in ejus qui credidit recumbit affectu. Sed rursus accenditur invidia perfidorum, futurae poenae species praefiguratur. Epulantibus enim fidelibus et in regno coelorum recumbentibus, perfidia jejuna torquebitur. Ostenditur etiam quantum intersit inter aemulo
Abbreviated transcription (Latin):
tur: m̃tis famẽ pacient᷑ et̾¬
ceꝑunt: alim̃ti celestis. ⁊ for¬
tis ub̾tate recreati esurire
i sitire non posst̃. ⁊ iõ qͥ aĩo
Serpens pͥmã uocẽ emisit di¬
cens eue. Qd utiq d̃s dix̃ no¬
lite manducare ex omni
ligno:¬

Expanded text:
is famem patientur aeteceperint, alimenti coelestis et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possunt, et ideo qui animo Serpens primam vocem emisit, dicens Evae: Quid utique Deus dixit: Nolite manducare ex omni ligno
Abbreviated transcription (Latin):
tum collere: carnem a t̾renus desideriis ad uoluntatẽ
sp̃c attollere. domum ire. ad ꝑadysum redire. uł
ad int̾nam su i eustodiam ne it̾m peccet.
ab euntem. ⁊ diuini oꝑis miracula malunt timere
qͣm ered̾e.nam si crecdent non timerent sed dilig̾ent.
ꝑfecta enim dilectio. fõras mutit timorem.¬

Expanded text:
tum tollere, est carnem a terrenis desideriis ad voluntatem spiritus attollere. Domum ire, est ad paradisum redire, vel ad internam sui custodiam, ne iterum peccet.abeuntem, et divini operis miracula malunt timere quam credere; nam si crederent, non timerent, sed diligerent. Perfecta enim dilectio foras mittit timorem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ duos iacobos. qui pꝰ in iudea int̾fecti s̃. disꝑsi inꝙͣͫ. ut si
dołent de ꝑsecutione sue gentis. solatium hãnt plu
res de omĩ gente collectos.
¶Tc̃ qui iniud̃. ħ ad ltt̾am facta sunt. cum appropin¬
quante ext̾minio iudõꝵ oraculo moniti om̃s xpĩa¬
ni fug̾unt in regnum agͥppe. qui parebat roma¬

Expanded text:
 duos Jacobos, qui primitus in Judaea interfecti sunt. Dispersi, inquam, ut si dolerent de perditione suae gentis, solatium habeant plures socios de omni gente collectos.c qui in Judaea. Haec ad litteram facta sunt, cum, appropinquante exterminio Judaeorum, oraculo moniti omnes Christiani fugerunt in regnum Agrippae qui parebat Roma
Abbreviated transcription (Latin):
in nouo test̃. ad litt̾am. Ridiculi enĩ
eẽnt in ieiunio oleo delibuti s spũ
amoris eiꝰ cuiꝰ passionib debemꝰ par¬
ticipare. nos macerando mens debn
inungi. ⁊ ñ oleo adulationis. Alit̃
.i. cormundabis a sordib. qͥb remotiᷤ.
dr̃uid̾e licebit.

Expanded text:
in Novo Testamento ad litteram. Ridiculi enim essent in jejunio oleo delibuti: sed de spiritu amoris ejus, cujus passionibus debemus participare nos macerandum, mens debet inungi et non oleo adulationis: aliter em, id est cor, mundabis a sordibus: quibus remotis, Deum videre licebit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶luc̃na .e. ꝓseqr̃ mundiciã cordis.
Sic̃ ocłs m̃bra adoꝑandũ dirigit.
sic intentio ⁊ lux fidĩ õs. u̾tutes. lu¬
c̃na lum̃ ÷ in testa. sic caritas in fi¬
de. cũ fides cessabit sola caritas lux
exit

Expanded text:
Lucerna. Prosequitur munditiam cordis. Sicut oculus membra ad operandum dirigit, sic intentio et lux fidei omnes virtutes. Lucerna est lumen in testa, sic charitas in fide. Cum fides cessabit, sola charitas lux erit